62019TJ0334_RES
Kawża T-334/19
Google LLCuAlphabet Inc.
vs
Il-Kummissjoni Ewropea
Sentenza tat‑18 ta’ Settembru 2024
“Kompetizzjoni – Abbuż minn pożizzjoni dominanti – Suq tal‑intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE – Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 102 TFUE u tal‑Artikolu 54 tal-Ftehim ŻEE – Obbligu ta’ provvista esklużiva – Restrizzjonijiet kuntrattwali”
Pożizzjoni dominanti – Abbuż – Kunċett – Kunċett oġġettiv li jikkonċerna l-aġir ta’ natura li jinfluwenza l-istruttura tas-suq u li jkollu bħala effett li jostakola ż-żamma jew l-iżvilupp tal-kompetizzjoni – Obbligi tal-impriża dominanti – Eżerċizzju tal-kompetizzjoni abbażi tal-merti biss – Kriterji ta’ evalwazzjoni
(Artikolu 102 TFUE)
(ara l-punti 102 sa 110, 673)
Kompetizzjoni – Proċedura amministrattiva – Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata ksur – Prova tal-ksur u tat-tul tiegħu li għandha tiġi prodotta mill-Kummissjoni – Tweġibiet eżawrjenti ta’ impriża għal mistoqsija diretta abbażi ta’ talba għal informazzjoni tal-Kummissjoni – Valur probatorju għoli
(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikoli 18 u 23(1))
(ara l-punti 111, 796)
Kompetizzjoni – Proċedura amministrattiva – Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata ksur – Stħarriġ ġudizzjarju – Stħarriġ tal-legalità – Stħarriġ fil-fond tal-fatturi kollha rilevanti – Għan u portata
(Artikoli 102 u 263 TFUE)
(ara l-punti 112, 113)
Pożizzjoni dominanti – Suq inkwistjoni – Delimitazzjoni – Kriterji – Suq tar-reklamar ta’ tiftix online – Sostitwibbiltà tal-prodotti jew servizzi min-naħa tal-offerta u min-naħa tad-domanda – Evalwazzjoni globali – Teħid inkunsiderazzjoni tal-fatturi rilevanti kollha – Teħid inkunsiderazzjoni tat-tweġibiet ta’ impriżi għal talbiet għal informazzjoni
(Artikolu 102 TFUE ; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 97/C 372/03, punti 15, 17, 25 u 36)
(ara l-punti 124 sa 127, 131 sa 136, 139 sa 144, 155 sa 166, 202 sa 208, 214 sa 216, 220 sa 222, 226 sa 228, 232 sa 240, 244 sa 247, 251 sa 253, 257, 258, 264 sa 273, 278 sa 285, 317 sa 324, 328 sa 331, 334, 335, 338 sa 341, 347 sa 350)
Pożizzjoni dominanti – Suq inkwistjoni – Delimitazzjoni – Effett tal-prassi deċiżjonali preċedenti tal-Kummissjoni – Assenza
(Artikolu 102 TFUE)
(ara l-punti 238, 300, 304, 361, 568 sa 570, 851)
Pożizzjoni dominanti – Abbuż – Klawżoli ta’ esklużività li jinsabu f’kuntratti ta’ provvista ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online – Natura inġusta – Kapaċità ta’ restrizzjoni tal-kompetizzjoni u effett ta’ esklużjoni – Kontestazzjoni mill-impriża kkonċernata – Obbligu għall-awtorità tal-kompetizzjoni li turi l-kapaċità tal-aġir inkwistjoni li jirrestrinġi l-kompetizzjoni – Teħid inkunsiderazzjoni taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ
(Artikolu 102 TFUE)
(ara l-punti 379 sa 390, 399, 400, 406, 411 sa 415, 464 sa 466, 501, 502, 548 sa 557, 558 sa 562, 581 sa 583, 595, 607 sa 617, 622, 694 sa 715, 776 sa 779, 787 sa 789, 831, 832, 835 sa 840, 843 sa 848, 890 sa 901, 927, 938 sa 944, 948 sa 953, 980, 987 sa 991, 998)
Kompetizzjoni – Regoli tal-Unjoni – Impriża – Kunċett – Eżerċizzju ta’ attività ekonomika – Kriterji determinanti – Status legali u finanzjament tal-entità – Assenza ta’ rilevanza
(ara l-punt 487)
Kompetizzjoni – Proċedura amministrattiva – Obbligi tal-Kummissjoni – Eżami diliġenti u imparzjali – Portata tal-obbligu – Teħid inkunsiderazzjoni tal-informazzjoni miġbura mid-destinatarju tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet – Valur probatorju
(Artikolu 102 TFUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 41; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikoli 18 u 23(1)(a))
(ara l-punti 512 sa 514)
Pożizzjoni dominanti – Abbuż – Kunċett – Esklużjoni ta’ parti sostanzjali mis-suq minn impriża dominanti – Grad ta’ dominazzjoni tas-suq ikkonċernat – Assenza ta’ effett – Neċessità li jiġi ddeterminat livell preċiż ta’ esklużjoni tas-suq – Assenza
(Artikolu 102 TFUE)
(ara l-punti 596, 621)
Pożizzjoni dominanti – Abbuż – Klawżoli ta’ esklużività li jinsabu f’kuntratti ta’ provvista ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar ta’ tiftix online – Natura inġusta – Obbligu għall-awtorità tal-kompetizzjoni li tirrikorri għat-test tal-kompetitur daqstant effiċjenti – Assenza – Produzzjoni mill-impriża kkonċernata ta’ analiżi bbażata fuq l-imsemmi test – Obbligu għall-awtorità tal-kompetizzjoni li teżamina l-valur probatorju tiegħu
(Artikolu 102 TFUE)
(ara l-punti 660 sa 667, 880 sa 883, 979)
Pożizzjoni dominanti – Abbuż – Kunċett – Kunċett oġġettiv li jikkonċerna l-aġir ta’ natura li jinfluwenza l-istruttura tas-suq u li jkollu bħala effett li jostakola ż-żamma jew l-iżvilupp tal-kompetizzjoni – Neċessità li tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ intenzjoni antikompetittiva – Assenza
(Artikolu 102 TFUE)
(ara l-punti 678, 679, 981)
Pożizzjoni dominanti – Abbuż – Ġustifikazzjoni oġġettiva – Kundizzjonijiet – Portata tal-oneru probatorju
(Artikolu 102 TFUE)
(ara l-punt 947)
Sunt
Permezz tas-sentenza tagħha, il-Qorti Ġenerali annullat id-deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea li kkundannat lil Google (
1
) tħallas multa talli wettqet tliet istanzi ta’ abbuż minn pożizzjoni dominanti fis-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online. F’din l-okkażjoni, il-Qorti Ġenerali ppreċiżat iċ-ċirkustanzi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex jiġi evalwat l-effett ta’ esklużjoni ta’ klawżoli kuntrattwali, b’mod partikolari dawk li jimponu obbligu ta’ provvista esklużiva.
Fi żmien il-fatti tal-kawża, Google, impriża tas-settur tat-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni speċjalizzata fil-prodotti u fis-servizzi marbuta mal-internet, kienet magħrufa b’mod partikolari għall-mutur ta’ tfittxija ġenerali tagħha, li kien jippermetti li jinkisbu riżultati ta’ tiftix ippreżentati fuq paġni li jidhru fuq l-iskrins tal-utenti tal-internet. Uħud minn dawn ir-riżultati kienu marbuta ma’ impenji finanzjarji mill-persuni li jirreklamaw, magħmula permezz tal-pjattaforma ta’ rkant ta’ Google, u indikati bi kliem bħal “reklam” jew “sponsorizzat”. Mill-2003, Google ġġestixxiet ukoll pjattaforma ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar, imsejħa AdSense, li fir-rigward tagħha hija żviluppat servizz imsejjaħ AdSense for Search (iktar’ il quddiem “AFS”).
AFS, bħas-servizzi l-oħra ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online, kien jippermetti lill-edituri ta’ siti internet terzi jittrażmettu reklami marbuta mat-tiftix online, f’dan il-każ ta’ Google, meta l-utenti kienu jagħmlu tiftix f’sit internet li kien jinkludi mutur ta’ tfittxija integrat. B’dan il-mod, il-fornituri ta’ tali servizzi ta’ intermedjazzjoni (iktar ’il quddiem l-“intermedjarji”) u l-edituri kienu jikkondividu d-dħul iġġenerat mill-wiri ta’ dan ir-reklamar. Fir-rigward ta’ AFS, il-persuni li jirreklamaw kellhom jassoċjaw ir-reklami tagħhom ma’ kliem prinċipali li seta’ jintuża mill-utenti tas-siti internet ikkonċernati fil-kuntest ta’ tiftix online u kienu jħallsu, bħala prinċipju, il-prezz li jirriżulta mill-wiri tar-reklami tagħhom biss meta l-utenti kienu effettivament jikklikkjaw fuqhom.
Sabiex jużaw AFS, l-edituri setgħu b’mod partikolari jsiru “imsieħba online” ta’ Google billi jikkonkludu magħha kuntratt standard mhux negozjabbli msejjaħ “kuntratt online”, jew “imsieħba diretti” billi jikkonkludu “ftehim ta’ servizzi Google” (iktar’ il quddiem il-“FSG”) innegozjat individwalment. Sabiex jikkonkludu FSG, l-imsieħba diretti kellhom ukoll jimlew ordni li tispeċifika s-siti internet li fir-rigward tagħhom xtaqu jużaw AFS jew servizz ieħor AdSense.
Għalkemm ġew innegozjati individwalment, il-FSG tfasslu abbażi ta’ mudelli li kienu jinkludu b’mod partikolari l-klawżoli li ġejjin:
–
sa Marzu 2009, “klawżola ta’ esklużività” li kienet tipprojbixxi l-użu ta’ servizzi identiċi, sostanzjalment simili jew f’kompetizzjoni diretta ma’ dawk ipprovduti minn Google skont il-FSG, għas-siti internet imsemmija fil-formola tal-ordni;
–
minn Marzu 2009, minn naħa, “klawżola ta’ pożizzjonament” li kienet tobbliga lill-imsieħba diretti juru fis-siti internet li jużaw AFS numru minimu ta’ reklamar tat-tiftix online, li kien joriġina minn Google u kien jipprojbixxi li jintwera reklamar kompetitur għajr dak li joriġina minn Google jew direttament maġenbu, u, min-naħa l-oħra, “klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel” li kienet timponi fuq l-imsieħba diretti li jiksbu l-ftehim ta’ Google qabel ma jibdlu l-wiri ta’ reklamar tat-tiftix online, inkluż ir-reklamar kompetitur.
Permezz ta’ deċiżjoni tal‑20 ta’ Marzu 2019 (
2
), il-Kummissjoni qieset li Google kienet wettqet tliet istanzi ta’ abbuż minn pożizzjoni dominanti li kienu jirriżultaw, rispettivament, mill-klawżola ta’ esklużività inkluża fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti li kienu ġeneralment inkludew is-siti internet kollha tagħhom mill-inqas f’wieħed mill-FSG tagħhom (iktar ’il quddiem l-“imsieħba diretti tas-siti kollha”), mill-klawżola ta’ pożizzjonament u mill-klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel (iktar ’il quddiem, flimkien, il-“klawżoli kontenzjużi”).
Skont il-Kummissjoni, dawn it-tliet klawżoli kellhom l-istess għan, jiġifieri l-esklużjoni ta’ intermedjarji kompetituri ta’ Google sabiex iżommu u jsaħħu l-pożizzjoni tagħha fis-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online u fis-swieq tar-reklamar tat-tiftix online u, konsegwentement, il-pożizzjoni tagħha fis-suq tat-tiftix ġenerali. Dan l-għan komuni kif ukoll in-natura komplementari ta’ dawn il-klawżoli wasslu lill-Kummissjoni tqis li t-tliet istanzi ta’ abbuż minn pożizzjoni dominanti kienu jikkostitwixxu, flimkien, ksur uniku u kontinwu tal-Artikolu 102 TFUE li kien seħħ mill‑1 ta’ Jannar 2006 sas‑6 ta’ Settembru 2016.
Konsegwentement, il-Kummissjoni imponiet multa ta’ kważi EUR 1.5 biljun fuq Google.
Permezz tar-rikors tagħha quddiem il-Qorti Ġenerali, Google talbet l-annullament tad-deċiżjoni kkontestata jew, sussidjarjament, it-tħassir jew it-tnaqqis tal-ammont tal-multa.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
1. Fuq id-definizzjoni tas-swieq rilevanti
Fl-ewwel lok, il-Qorti Ġenerali ċaħdet il-motiv ta’ Google bbażat fuq il-fatt li l-Kummissjoni ddefinixxiet b’mod żbaljat is-swieq rilevanti inkwistjoni, jiġifieri dawk tar-reklamar tat-tiftix online u tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar ta’ dan it-tiftix.
Fir-rigward tad-definizzjoni tas-suq tar-reklamar tat-tiftix online, Google sostniet b’mod partikolari li l-Kummissjoni kienet naqset milli tieħu inkunsiderazzjoni l-fatturi rilevanti kollha sabiex tiddistingwi r-reklamar tat-tiftix online minn dak li ma huwiex reklamar tat-tiftix online (iktar ’il quddiem iż-“żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni”).
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali osservat li, kif jirriżulta mill-ġurisprudenza u mill-Att dwar id-definizzjoni tas-suq rilevanti (
3
), l-analiżi tas-sostitwibbiltà għandha tieħu inkunsiderazzjoni mhux biss il-karatteristiċi oġġettivi tal-prodotti u tas-servizzi inkwistjoni, iżda wkoll il-kundizzjonijiet tal-kompetizzjoni u l-istruttura tad-domanda u tal-offerta fis-suq. Min-naħa l-oħra, sabiex tiddefinixxi suq ta’ prodotti, il-Kummissjoni ma hijiex obbligata teżamina l-elementi ta’ evalwazzjoni kollha elenkati fl-imsemmija komunikazzjoni u lanqas li ssegwi ordni ġerarkiku riġidu ta’ indizji.
F’dan il-każ, minbarra l-karatteristiċi u l-użi taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni, il-Kummissjoni ħadet inkunsiderazzjoni, f’evalwazzjoni globali, sensiela ta’ fatturi oħra, bħal, fost l-oħrajn, il-prezz tar-reklamar inkwistjoni, l-investimenti neċessarji għall-provvista ta’ servizzi għar-reklamar tat-tiftix online u l-aġir tal-edituri li kienu naqqsu l-użu tagħhom tar-reklamar tat-tiftix online. Barra minn hekk, il-Kummissjoni ġabret l-osservazzjonijiet informati mill-parteċipanti tas-suq u bbażat ruħha fuq dawn l-osservazzjonijiet sabiex tiddefinixxi s-suq rilevanti.
Konsegwentement, Google la wriet li l-Kummissjoni ma kinitx ħadet inkunsiderazzjoni ċerti fatturi rilevanti fl-evalwazzjoni globali tagħha tas-sostitwibbiltà taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni u lanqas li wettqet żball ta’ liġi meta ddedikat parti kbira mill-analiżi tagħha għad-differenzi fil-karatteristiċi u fl-użu bejn dan ir-reklamar.
Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali ċaħdet ukoll l-argumenti ta’ Google li, għall-finijiet tad-definizzjoni tas-suq tar-reklamar tat-tiftix online, il-Kummissjoni ma kinitx wettqet analiżi adegwata dwar il-prezzijiet bl-użu, b’mod partikolari, ta’ test li janalizza l-impatt ta’ żieda sinjifikattiva u mhux tranżitorja minn 5 sa 10 % tal-prezz tar-reklamar tat-tiftix online (iktar ’il quddiem it-“test SSNIP”).
F’dan il-każ, fil-kuntest tal-analiżi tagħha dwar il-prezzijiet, il-Kummissjoni bagħtet lil min jirreklama, lill-pubblikaturi u lill-aġenziji tal-midja talbiet għal informazzjoni u għamlitilhom b’mod partikolari mistoqsija dwar ir-reazzjoni tagħhom fil-każ ta’ żieda fil-prezzijiet tar-reklamar tat-tiftix online jew, fil-każ tal-pubblikaturi, ta’ tnaqqis fid-dħul li joriġina minn dan ir-reklamar.
Fid-dawl tal-kontenut tal-imsemmija mistoqsija, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li l-Kummissjoni ma wettqitx test SSNIP kif iddefinit fl-Att tal-Kummissjoni dwar id-definizzjoni tas-suq. Madankollu, il-Qorti Ġenerali fakkret li, minkejja li dan it-test jikkostitwixxi għodda rrikonoxxuta li r-riżultati tiegħu jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni, flimkien ma’ elementi oħra, f’evalwazzjoni globali tad-definizzjoni tas-suq, l-użu sistematiku ta’ tali test ma huwiex obbligatorju għall-finijiet ta’ din id-definizzjoni.
Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali kkonfermat l-adegwatezza tal-analiżi dwar il-prezzijiet imwettqa mill-Kummissjoni. Fil-fatt, it-tweġibiet tal-parteċipanti tas-suq għat-talbiet għal informazzjoni tal-Kummissjoni, flimkien mar-raġunijiet sottostanti t-tweġibiet tagħhom, jagħmlu parti mill-elementi espressament meqjusa bħala rilevanti fl-Att tal-Kummissjoni dwar id-definizzjoni tas-suq, sa fejn dawn jippermettu li ssir evalwazzjoni tal-perspettivi tal-klijenti u tal-kompetituri u jikkostitwixxu għalhekk għodda li tista’ tittieħed inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddefinit is-suq rilevanti.
Bħala konklużjoni, wara li rrilevat li Google la kkontestat l-eżattezza, l-affidabbiltà u l-koerenza tal-provi li fuqhom kienet ibbażat ruħha l-Kummissjoni fl-evalwazzjoni globali tagħha tas-sostitwibbiltà, u lanqas stabbilixxiet li din tal-aħħar kienet naqset milli tieħu inkunsiderazzjoni provi rilevanti għal dan l-għan, il-Qorti Ġenerali kkonfermat id-definizzjoni tas-suq inkwistjoni mogħtija fid-deċiżjoni kkontestata. Hija vvalidat ukoll il-konstatazzjoni ta’ pożizzjoni dominanti ta’ Google fis-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online, sa fejn Google kkontestat din il-pożizzjoni dominanti għas-sempliċi raġuni li d-definizzjoni tas-suq inkwistjoni kienet żbaljata.
2. Fuq il-kapaċità tal-klawżoli kontenzjużi li jirrestrinġu l-kompetizzjoni
Fit-tieni lok, il-Qorti Ġenerali eżaminat il-motivi ta’ Google li kkontestaw in-natura ta’ abbuż minn pożizzjoni dominanti tal-klawżoli kontenzjużi.
Fir-rigward, qabelxejn, tal-klawżola ta’ esklużività inkluża fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, Google kkritikat lill-Kummissjoni talli qieset li hija ma kellhiex bżonn tivverifika li l-imsemmija klawżola kellha l-kapaċità li tirrestrinġi l-kompetizzjoni.
Dwar dan il-punt, il-Qorti Ġenerali osservat li Google kkontestat, matul il-proċedura amministrattiva, bi provi ta’ sostenn, il-kapaċità tal-klawżola ta’ esklużività msemmija iktar ’il fuq li tirrestrinġi l-kompetizzjoni. Hija sostniet ukoll li din il-klawżola kienet oġġettivament iġġustifikata.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, skont il-ġurisprudenza, il-Kummissjoni ma setgħetx, kif hija sostniet prinċipalment, sempliċement tikkonstata, sabiex tistabbilixxi ksur tal-Artikolu 102 TFUE, li l-klawżola ta’ esklużività li kienet tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti kollha kienet teżigi li dawn tal-aħħar jixtru esklużivament mingħand Google għall-bżonnijiet kollha tagħhom ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online jew għal parti kunsiderevoli minnhom, fis-sens tas-sentenza Hoffmann-La Roche vs Il-Kummissjoni (
4
). Barra minn hekk, hija kellha turi li l-imsemmija klawżola ta’ esklużività kellha l-kapaċità li tirrestrinġi l-kompetizzjoni, billi tieħu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi rilevanti kollha tal-każ.
Sussegwentement, il-Qorti Ġenerali eżaminat jekk, kif sostniet Google, il-Kummissjoni qisitx b’mod żbaljat, sussidjarjament, li l-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti kollha, kellhiex il-kapaċità li tirrestrinġi l-kompetizzjoni.
Fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk l-imsemmija klawżola kinitx iddisswadiet lill-imsieħba diretti kollha milli jixtru mingħand intermedjarji oħra sabiex juru reklamar kompetitur fis-siti internet tagħhom jew f’uħud mill-paġni tagħhom, Google kkritikat b’mod partikolari lill-Kummissjoni talli rreferiet biss, fid-deċiżjoni kkontestata, għat-tweġibiet ta’ wħud minn dawn l-imsieħba diretti għat-talbiet għal informazzjoni indirizzati matul il-proċedura amministrattiva.
F’dan il-kuntest, il-Qorti Ġenerali osservat li, fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni setgħet, ġustament, tieħu inkunsiderazzjoni ċerti eżempji ta’ tweġibiet tal-imsieħba diretti tas-siti kollha, bħala elementi li jistgħu jikkorroboraw l-evalwazzjoni tagħha li l-klawżola ta’ esklużività, inkluża fil-FSG konklużi ma’ tali msieħba diretti, setgħet tiddisswadi lil dawn tal-aħħar milli jixtru mingħand intermedjarji kompetituri ta’ Google għal mill-inqas parti mill-bżonnijiet tagħhom.
Sabiex tikkontesta l-fatt li l-klawżola ta’ esklużività kellha tali effett dissważiv, Google invokat ukoll dikjarazzjoni ta’ msieħeb dirett li hija stess kienet irċeviet matul il-proċedura amministrattiva. Il-Kummissjoni qieset li din id-dikjarazzjoni kellha valur probatorju limitat, abbażi tal-fatt, b’mod partikolari, li hija ma kinitx taf kif Google kienet kisbitha. Minkejja li Google ma kellhiex is-setgħat ta’ investigazzjoni u ta’ sanzjoni tal-Kummissjoni u għalhekk kellha neċessarjament tibbaża ruħha fuq il-kooperazzjoni volontarja tal-imsieħba diretti, il-Qorti Ġenerali qieset li minn dan ma setax jiġi dedott li l-informazzjoni miġbura minn Google kienet neċessarjament irrilevanti, minħabba li l-valur probatorju tagħha kien iktar limitat.
Fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk il-klawżola ta’ esklużività, inkluża fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti kollha, ipprekludietx lill-kompetituri ta’ Google milli jaċċedu għal parti sinjifikattiva mis-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE, Google sostniet b’mod partikolari li l-analiżi tal-Kummissjoni dwar il-kopertura tas-suq mill-imsemmija klawżola kienet inkoerenti sa fejn hija kienet ħadet inkunsiderazzjoni, sabiex tikkaratterizza l-effett ta’ esklużjoni tal-klawżola ta’ esklużività tal-ASL konklużi mas-sħab diretti kollha siti, id-dħul iġġenerat mill-FSG kollha li kienu jinkludu l-klawżoli ta’ pożizzjonament u ta’ awtorizzazzjoni minn qabel, inklużi l-FSG li fihom l-imsieħba diretti ma kinux ġeneralment inkludew is-siti internet kollha tagħhom.
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali rrilevat b’mod partikolari li, sabiex tevalwa l-effetti tal-klawżola ta’ esklużività, il-Kummissjoni kellha tieħu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi kollha tal-każ u, b’mod partikolari, tiddetermina jekk ir-rata ta’ kopertura tal-imsemmija klawżola ta’ esklużività kinitx suffiċjenti sabiex tkun tista’ tipproduċi effett ta’ esklużjoni. Madankollu, fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkonstatat, minn naħa, li l-klawżoli ta’ esklużività u ta’ investiment kienu komplementari, b’mod partikolari sa fejn dawn kienu intiżi li jiddisswadu lill-imsieħba diretti milli jixtru reklamar kompetitur u, min-naħa l-oħra, li l-klawżola ta’ investiment kienet progressivament issostitwixxiet il-klawżola ta’ esklużività fil-FSG, b’tali mod li dawn iż-żewġ klawżoli kienu koprew simultanjament partijiet differenti tas-suq matul il-perijodu rilevanti. Konsegwentement, kuntrarjament għal dak li sostniet Google, il-Kummissjoni ma setgħetx teżamina l-kopertura tal-klawżola ta’ esklużività u dik tal-klawżola ta’ investiment b’mod iżolat minn xulxin mingħajr ma tinjora l-kuntest fattwali u legali tagħhom u taqsam b’mod artifiċjali l-eżami tal-kopertura tas-suq.
Il-Qorti Ġenerali b’hekk irrilevat, wara li eżaminat ir-rata ta’ kopertura ta’ dawn il-klawżoli, li l-Kummissjoni setgħet ġustament tqis li, fid-dawl tal-kopertura tal-klawżola ta’ investiment, il-kopertura tal-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG li fihom l-imsieħba diretti kienu ġeneralment inkludew is-siti internet kollha tagħhom setgħet tkun suffiċjenti sabiex tippermetti lil din il-klawżola jkollha l-kapaċità li tipproduċi effett ta’ esklużjoni bejn l‑1 ta’ Jannar 2006 u l‑31 ta’ Diċembru 2015.
Sussegwentement, il-Qorti Ġenerali eżaminat l-argument ta’ Google li l-Kummissjoni ma kinitx stabbilixxiet, permezz tat-test tal-kompetitur daqstant effikaċi (
5
), li l-klawżola ta’ esklużività inkluża fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti kollha pprekludiet lil kompetitur daqstant effikaċi daqs Google milli joħroġ fis-suq rilevanti jew eskludietu. Fuq dan il-punt, hija rrilevat li l-Kummissjoni ma kinitx obbligata tibbaża ruħha fuq tali test, li jikkostitwixxi biss metodu wieħed fost oħrajn li jippermetti li jiġi evalwat jekk prattika jkollhiex il-kapaċità li tipproduċi effetti ta’ esklużjoni. Li kieku, għall-kuntrarju, Google pproduċiet analiżi bbażata fuq it-test tal-kompetitur daqstant effikaċi, li ma kienx il-każ hawnhekk, kien ikun għall-Kummissjoni li teżamina din l-analiżi.
Madankollu, wara li kkonfermat il-parti l-kbira tal-evalwazzjonijiet tal-Kummissjoni, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li l-analiżi tal-effett ta’ esklużjoni mwettqa mill-Kummissjoni kienet ivvizzjata bi żbalji li jikkonċernaw it-teħid inkunsiderazzjoni tar-rata ta’ kopertura tal-klawżola ta’ esklużività matul is-sena 2016 kif ukoll it-tul tal-FSG.
Fil-fatt, minn naħa, il-Qorti Ġenerali rrilevat li d-deċiżjoni kkontestata ma kinitx tidentifika l-parti tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online kopert mill-klawżola ta’ esklużività inkluża fil-FSG konklużi mill-imsieħba diretti kollha għas-sena 2016. Għaldaqstant, il-Kummissjoni ma stabbilixxietx li l-imsemmija klawżola setgħet tipproduċi effett ta’ esklużjoni, minħabba l-kopertura tagħha, bejn l‑1 ta’ Jannar 2016 u l-31 ta’ Marzu 2016.
Min-naħa l-oħra, f’din l-analiżi, il-Kummissjoni la ħadet debitament inkunsiderazzjoni t-tul ta’ kull wieħed mill-FSG konklużi mal-imsieħba diretti u lanqas id-drittijiet ta’ xoljiment unilaterali ta’ dawn tal-aħħar.
Il-Qorti Ġenerali fakkret li, sabiex jiġi ddeterminat jekk aġir kellux il-kapaċità effettiva li jipproduċi effett ta’ esklużjoni fir-rigward ta’ kompetitur daqstant effikaċi daqs Google, il-Kummissjoni kellha tieħu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi rilevanti kollha. Fir-rigward, b’mod iktar partikolari, ta’ obbligu ta’ provvista esklużiva, il-Kummissjoni kellha tieħu inkunsiderazzjoni t-tul ta’ dan l-obbligu kif ukoll il-kuntest ekonomiku u ġuridiku tiegħu.
Fil-fatt, parti kbira mill-FSG li kienu suġġetti għalihom l-imsemmija msieħba diretti kellhom, individwalment, tul ta’ ftit snin biss, anki jekk sussegwentement kienu jiġġeddu jew jiġu estiżi, kultant diversi drabi. Fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ħadet inkunsiderazzjoni biss it-tul akkumulat tal-FSG li fihom l-imsieħba diretti kollha kienu ġeneralment inkludew is-siti internet kollha tagħhom, u mhux it-tul ta’ kull wieħed mill-imsemmija FSG, meħuda individwalment, u lanqas it-tul ta’ kull waħda mill-estensjonijiet possibbli tagħhom. Hija lanqas ma ħadet inkunsiderazzjoni l-kundizzjonijiet reali u l-modalitajiet li bihom kienu ġew miftiehma dawn l-estensjonijiet u lanqas il-kontenut tal-klawżoli li kienu jipprevedu drittijiet ta’ xoljiment unilaterali li kellhom uħud mill-imsieħba diretti kollha, jew il-kundizzjonijiet li fihom dawn id-drittijiet setgħu jiġu eżerċitati.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni setgħet ċertament tieħu inkunsiderazzjoni t-tul akkumulat tal-FSG li fihom l-imsieħba diretti kienu ġeneralment inkludew is-siti internet kollha tagħhom bħala ċirkustanza rilevanti. Għall-kuntrarju, hija ma setgħetx teskludi li dawn l-imsieħba diretti kellhom il-possibbiltà li jixtru mingħand intermedjarji kompetituri ta’ Google fi tmiem kull wieħed mill-FSG tagħhom, u lanqas, għaldaqstant, ma setgħet tikkonstata li l-imsemmija imsieħba diretti kienu obbligati jixtru mingħand Google għall-bżonnijiet kollha tagħhom jew għal parti kunsiderevoli tagħhom matul il-perijodu kollu tal-FSG tagħhom.
Il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li l-Kummissjoni ma stabbilixxietx b’mod suffiċjenti fid-dritt li l-imsemmija klawżola kellha l-kapaċità li tiddisswadi l-imsieħba diretti tas-siti kollha milli jixtru mingħand intermedjarji kompetituri ta’ Google jew il-kapaċità li tipprekludi lil dawn l-intermedjarji milli jaċċedu għal parti sinjifikattiva mis-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż-Żona Ekonomika Ewropea u, konsegwentement, li din l-istess klawżola kellha l-kapaċità li tipproduċi l-effett ta’ esklużjoni kkonstatat f’din id-deċiżjoni.
Skont il-Qorti Ġenerali, il-Kummissjoni wettqet żbalji analogi fl-analiżi tagħha tal-effett ta’ esklużjoni tal-klawżola ta’ pożizzjonament u tal-klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni qieset, ġustament, li l-klawżola ta’ pożizzjonament kienet simili għal klawżola ta’ esklużività inqas stretta fir-rigward tas-siti internet li kienu inklużi fil-FSG li kienu jinkludu din il-klawżola, peress li kienet tirriżerva l-iktar postijiet viżibbli tal-paġni tar-riżultati tal-imsieħba diretti għar-reklamar ta’ Google. Fir-rigward tal-klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel, il-Kummissjoni qieset, fid-deċiżjoni kkontestata, li din kienet tipproduċi effett ta’ esklużjoni analogu għal dak tal-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti kollha, minn naħa, u għal dak tal-klawżola ta’ pożizzjonament, min-naħa l-oħra.
Konsegwentement, bħall-klawżola ta’ esklużività, it-tul tal-obbligu impost fuq l-imsieħba diretti, skont il-klawżola ta’ pożizzjonament, li jirriżervaw il-pożizzjonijiet l-iktar viżibbli kien jaqa’ taħt iċ-ċirkustanzi rilevanti għall-evalwazzjoni tal-effett ta’ esklużjoni ta’ din il-klawżola. L-istess kien japplika għat-tul tal-obbligu impost fuq l-imsieħba diretti, skont il-klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel, li jitolbu l-awtorizzazzjoni mingħand Google qabel ma jkunu jistgħu jibdlu l-wiri tar-reklamar kompetitur. Madankollu, il-Kummissjoni ma ħaditx debitament inkunsiderazzjoni t-tul ta’ żmien ta’ dawn l-obbligi.
Il-Qorti Ġenerali qieset li l-iżbalji msemmija iktar ’il fuq kienu jivvizzjaw ir-restrizzjonijiet kollha identifikati mill-Kummissjoni, b’tali mod li hija ma wrietx, b’mod suffiċjenti fid-dritt, li l-klawżoli kontenzjużi kellhom il-kapaċità li jipproduċu l-effett ta’ esklużjoni kkonstatat fid-deċiżjoni kkontestata u lanqas, għaldaqstant, li kull waħda minnhom kienet tikkostitwixxi ksur tal-Artikolu 102 TFUE.
Peress li, fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni qieset li l-ksur uniku u kontinwu kien ikkaratterizzat biss sa fejn kien ikkostitwit minn tliet istanzi ta’ ksur distinti msemmija iktar ’il fuq, il-Qorti Ġenerali annullat l-imsemmija deċiżjoni fl-intier tagħha.
(
1
)	F’dan il-każ, “Google” tirreferi konġuntament għall-kumpannija Google LLC, li qabel kienet Google Inc., kif ukoll għall-kumpannija omm tagħha, Alphabet, Inc.
(
2
)	Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2019) 2173 final, tal‑20 ta’ Marzu 2019, li tirrigwarda proċediment skont l‑Artikolu 102 TFUE u l-Artikolu 54 tal-Ftehim dwar iż-ŻEE (Każ AT.40411 — Google Search (AdSense)) (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”).
(
3
)	Att tal-Kummissjoni dwar id-definizzjoni tas-suq rilevanti għall‑għanijiet tal-liġi dwar il-kompetizzjoni tal-Komunità (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 155).
(
4
)	Sentenza tat‑13 ta’ Frar 1979, Hoffmann-La Roche vs Il-Kummissjoni (85/76, EU:C:1979:36). Skont il-punt 89 ta’ din is-sentenza “għal impriża li ssib ruħha f’pożizzjoni dominanti f’suq, il-fatt li torbot xerrejja, anki jekk fuq it-talba tagħhom, permezz ta’ obbligu jew ta’ wegħda li jiksbu l-bżonnijiet kollha tagħhom jew parti kunsiderevoli mill-bżonnijiet tagħhom esklużivament mingħand l-imsemmija impriża jikkostitwixxi abbuż minn pożizzjoni dominanti fis-sens tal Artikolu [102 TFUE]”
(
5
)	Skont il-ġurisprudenza, dan it-test jikkonsisti fl-eżami ta’ jekk il-prattiki ta’ impriża f’pożizzjoni dominanti jkollhomx ir-riskju li jeskludu mis-suq kompetitur daqstant effikaċi daqs din l-impriża.