Eagrán sealadach
TUAIRIM AN ABHCÓIDE
GHINEARÁLTA CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA
arna tabhairt an 12 Márta 2026 (1)
Cás C‑11/25
Jelgavas valstspilsētas pašvaldība
v
Konkurences padome
(Iarraidh ar réamhrialú ó Augstākā tiesa (Senāts) (Cúirt Uachtarach, an Laitvia))
(Tarchur chun réamhrialú – Iomaíocht – Airteagal 102 CFAE – Mí-úsáid ceannasachta – Na coincheapa ‘gníomhaíocht eacnamaíoch’ agus ‘gnóthas’ – Eagrú na seirbhíse um bainistiú dramhaíola sa bhardas agus an chumhacht an córas a thoghadh chun an conraitheoir a roghnú – Cinntí a thagann faoi fheidhmiú cumhachtaí poiblí – Nós imeachta maidir le roghnú an chonraitheora a sholáthraíonn an tseirbhís um bainistiú dramhaíola cathrach – Dámhachtain dhíreach – Soláthraí seirbhíse atá faoi pháirt‑úinéireacht an bhardais)
1.        In 2004, thug Jelgavas Valstspilsētas pašvaldība (Comhairle Cathrach Jelgava, an Laitvia) conradh seirbhíse i gcrích le cuideachta inarb é an scairshealbhóir tromlaigh é, ar conradh seirbhíse é a bhaineann le bailiú agus cóireáil dramhaíola sa bhardas.
2.        Roghnaíodh an conraitheoir gan aon nós imeachta tairisceana a sheoladh. Go dtí 2029 a bhí an conradh le maireachtáil.
3.        In 2021, chinn an Konkurences padome (an Chomhairle Iomaíochta, an Laitvia) gur sháraigh an Chomhairle Cathrach an toirmeasc ar mhí-úsáid ceannasachta tríd an gconraitheoir a roghnú go díreach, agus, dá bhrí sin, ghearr sé fíneáil uirthi.
4.        Is é a iarrann an chúirt a rinne an tarchur go bunúsach ná léiriú ar Airteagal 102 CFAE, d’fhonn a chinneadh an é go ngníomhaíonn bardas mar ‘ghnóthas’ nuair a dhéanann sé cinneadh maidir leis an tslí a ndéantar soláthar seirbhísí um bainistiú dramhaíola a eagrú ar a críoch.
I.      An dlí lena mbaineann
A.      Dlí an Aontais Eorpaigh
1.      Treoir 75/442/CEE (2)
5.        Ordaítear go ndéanfar a leanas le hAirteagal 5:
‘Bunóidh nó ainmneoidh na Ballstáit an t‑údarás inniúil nó na húdaráis inniúla a bheidh freagrach as oibríochtaí diúscartha dramhaíola i limistéar ar leith a phleanáil, a eagrú, a údarú agus a mhaoirsiú.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
2.      Treoir 2008/98/CE (3)
6.        De réir Airteagal 13 (‘Sláinte an duine agus an comhshaol a chosaint’):
‘Déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun a áirithiú go ndéanfar bainistiú dramhaíola gan sláinte an duine a chur i mbaol, gan dochar a dhéanamh don chomhshaol agus, go háirithe:
(a)      gan an t‑uisce, an t‑aer, an ithir, plandaí ná ainmhithe a chur i mbaol;
(b)      gan núis a dhéanamh trí fhuaim ná trí bholaithe; agus
(c)      gan dochar a dhéanamh don tírdhreach ná d’áiteanna sainspéise.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
B.      Dlí na Laitvia
1.      Dlí na hIomaíochta (4)
7.        Sainmhínítear ‘ceannasacht’ in Airteagal 1, alt 1 mar staid eacnamaíoch oibreora eacnamaíoch amháin nó níos mó ar mhargadh ar leith, i gcás gur féidir leo iomaíocht sa mhargadh sin a chosc, a shrianadh nó a shaobhadh go suntasach ar feadh tréimhse sách fada trí ghníomhú go hiomlán nó go páirteach neamhspleách ar iomaitheoirí, custaiméirí, soláthróirí nó tomhaltóirí.
8.        Aicmítear in Airteagal 1, alt 9 mar ‘oibreoir eacnamaíoch’ aon duine, lena n‑áirítear duine eachtrach, a shaothraíonn gníomhaíocht eacnamaíoch nó a bhfuil sé beartaithe aige gníomhaíocht eacnamaíoch a shaothrú ar chríoch na Laitvia nó a ndéantar difear don iomaíocht lena ghníomhaíocht ar chríoch na Laitvia nó a bhféadfaí difear a dhéanamh don iomaíocht ar chríoch na Laitvia lena ghníomhaíocht.
9.        Tá an t‑inneachar céanna in Airteagal 13 agus atá in Airteagal 102 CFAE. (5)
2.      Dlí maidir le hEagrú an Riaracháin Phoiblí (6)
10.      De réir Airteagal 1, alt 2, ciallaíonn ‘fo-dhuine dlítheanach faoi rialú an dlí phoiblí’ bardas nó duine dlítheanach poiblí eile arna chruthú le dlí nó faoin dlí.
11.      Foráiltear le hAirteagal 87 go ngníomhóidh duine dlítheanach poiblí i réimse an dlí phríobháidigh nuair (i) a dhéanann sé na hoibríochtaí is gá chun é a oibriú; (ii) a sholáthraíonn seirbhísí; nó (iii) nuair is cuideachta le scairchaipiteal é nó nuair a fhaigheann sé sealúchas i gcuideachta le scairchaipiteal atá ann cheana féin. Tá duine dlítheanach poiblí atá ag gníomhú i réimse an dlí phríobháidigh faoi réir na ndlíthe lena rialaítear idirbhearta an dlí phríobháidigh i gcoitinne, a mhéid nach bhfuil an ghníomhaíocht sin teoranta ag rialacha eile.
3.      An Dlí Bardasach (7)
12.      Faoi Airteagal 15, tá sé mar cheann dá bhfeidhmeanna uathrialacha seirbhísí fóntais phoiblí a eagrú don phobal, lena n‑áirítear bainistiú dramhaíola bardasaí.
4.      Dlí um bainistiú dramhaíola (8)
13.      Faoi Airteagal 9, eagraíonn na bardais, laistigh dá gcríoch riaracháin, bainistiú dramhaíola bardasaí, lena n‑áirítear dramhaíl ghuaiseach, i gcomhréir le pleananna um bainistiú dramhaíola.
14.      Rialaítear inniúlacht an údaráis áitiúil chun an t‑oibreoir a roghnú a dhéanfaidh dramhaíl chathrach a bhailiú, a iompar, a láimhseáil agus a stóráil sa limistéar bainistíochta ábhartha le hAirteagal 15, i gcomhréir leis an nós imeachta dá bhforáiltear sa dlí soláthair phoiblí, trí nós imeachta soláthair phoiblí a eagrú chun dramhaíl bhardasach a bhainistiú i limistéar ar leith. (9)
5.      An dlí ar sholáthar poiblí an Stáit nó na mbardas (10)
15.      De réir Airteagal 1, alt 3, pointe a), ciallaíonn ‘údarás conarthach’ údarás poiblí, údarás poiblí eile, fo-dhuine dlítheanach faoi rialú an dlí phoiblí agus eintiteas faoi rialú an dlí phríobháidigh a chomhlíonann na critéir seo a leanas go comhthráthúil:
–        gur bunaíodh iad chun riachtanas poiblí a chomhlíonadh, nó chun go mbeadh sé sin mar fheidhm acu, agus nár de chineál tráchtála iad;
–        go bhfuil sé faoi údarás cinntitheach nó faoi thionchar cinntitheach ag comhlacht riaracháin phoiblí, údarás poiblí eile, fo-dhuine dlítheanach faoi rialú an dlí phoiblí nó eintiteas faoi rialú an dlí phríobháidigh a chomhlíonann na critéir sin (ina bhfuil tromlach na gceart vótála aige i dtoghadh chomhaltaí na gcomhlachtaí maoirseachta nó bainistíochta nó i gceapadh stiúrthóirí), nó a bhfuil níos mó ná 50 % dá ghníomhaíochtaí á maoiniú ag an Stát, ag fo-dhuine dlítheanach faoi rialú an dlí phoiblí nó ag duine faoi rialú an dlí phríobháidigh a chomhlíonann na critéir sin.
16.      Tá eisceachtaí in Airteagal 4 ó chur i bhfeidhm an dlí agus tugtar de chumhacht don údarás conarthach gan é a chur i bhfeidhm i gcás ina ndámhtar conradh a bhaineann inter alia le seirbhís arna soláthar ag comhlacht arna chur ar bun chun feidhmeanna an údaráis chonarthaigh a chomhlíonadh, atá faoi rialú iomlán nó faoi fho-ordú iomlán an údaráis chonarthaigh agus a sholáthraíonn a sheirbhísí den chuid is mó (le haghaidh níos mó ná 80 % den mhéid) don údarás conarthach, agus a chomhlíonann ceanglais an dlí ina chaidreamh le tríú páirtithe go hiomlán.
II.    Na fíorais, an díospóid agus na ceisteanna a tarchuireadh
17.      Seo a leanas mar a leagtar amach na fíorais atá sa chinneadh tarchuir:
–        An 27 Meán Fómhair 2004, rinneadh SIA Jelgavas komunālie pakalpojumi (‘SIA JKP’), a bhfuil 51 % dá scairchaipiteal i seilbh Chomhairle Cathrach Jelgava agus 49 % i seilbh duine dlítheanach faoi rialú an dlí phríobháidigh, a iontráil i gClár Tráchtála Phoblacht na Laitvia.
–        An 1 Samhain 2004, thug Comhairle Cathrach Jelgava conradh seirbhíse i gcrích le SIA JKP chun dramhaíl a bhainistiú agus chun an córas bainistithe dramhaíola a fhorbairt agus a chur chun cinn i mbardas Jelgava go dtí an 31 Nollaig 2029 (‘an conradh seirbhíse’).
–        Thug Comhairle Cathrach Jelgava an conradh seirbhíse sin i gcrích gan nós imeachta tairisceana a eagrú, toisc gur úsáid sí eisceacht dá bhforáiltear sa Dlí Soláthair Phoiblí a bhí i bhfeidhm an tráth sin, i.e. an nós imeachta inmheánach.
–        An 25 Bealtaine 2020, fuair an Chomhairle Iomaíochta gearán ó dhuine aonair inar líomhnaíodh go raibh roghnú an tsoláthraí seirbhíse bainistithe dramhaíola i mbardas Jelgava neamhdhleathach agus, dá bhrí sin, gur ghá an conradh seirbhíse a fhoirceannadh agus nós imeachta nua a eagrú chun an conraitheoir a roghnú.
–        An 22 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle Iomaíochta cinneadh inar chinn sí gur sháraigh Comhairle Cathrach Jelgava Airteagal 13, alt 1 den Dlí Iomaíochta (toirmeasc ar mhí-úsáid ceannasachta) agus gur ghearr sí fíneáil uirthi.
18.      Thug Comhairle Cathrach Jelgava caingean i gcoinne an chinnidh sin os comhair an Administratīvā apgabaltiesa (an Chúirt Réigiúnach Riaracháin, an Laitvia). Is é a d’áitigh sí go bunúsach ná nach cinneadh ó oibreoir margaidh é soláthar seirbhísí bailithe dramhaíola a dhámhachtain trí nós imeachta inmheánach. Agus an cinneadh á ghlacadh maidir leis an nós imeachta chun bainisteoir na dramhaíola bardasaí a roghnú, d’fheidhmigh an chomhairle cumhachtaí poiblí (faoi réir an dlí phoiblí) nach raibh faoi réir athbhreithniú an údaráis iomaíochta.
19.      Dhiúltaigh an chúirt chéadchéime don chaingean, a sheas le measúnú na Comhairle Iomaíochta, ag deimhniú gur oibreoir margaidh í Comhairle Cathrach Jelgava agus gur bhain sí mí-úsáid as a cheannasacht.
20.      Rinne Comhairle Cathrach Jelgava achomharc i gcoinne an bhreithiúnais ag an gcéad chéim os comhair an Augstākā tiesa (Senāts) (an Chúirt Uachtarach, an Laitvia).
21.      Sa chomhthéacs sin, cuireann an Augstākā tiesa (Senāts) (an Chúirt Uachtarach) an cheist seo a leanas faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘An bhfuil Airteagal 102 [CFAE] le léiriú sa chaoi, ag féachaint d’imthosca an cháis seo, go dtagann cinneadh arna ghlacadh ag duine dlítheanach faoi [rialú] an dlí phoiblí maidir leis an gcaoi a eagraítear bainistiú dramhaíola i gceantar bardasach, arb é a bhí ann, sa chás seo, an cinneadh chun soláthar na seirbhísí sin a eagrú trí nós imeachta inmheánach, agus an ceart chun na seirbhísí sin a sholáthar a dhámhachtain do chuideachta atá faoi úinéireacht pháirteach [na comhairle] cathrach?
Go háirithe, an bhféadfaí a mheas go bhfuil comhairle cathrach ag gníomhú mar oibreoir margaidh nó mar ghnóthas de réir bhrí Airteagal 102 [CFAE] nuair a dhéanfaidh sí cinneadh chun soláthar seirbhísí bainistithe dramhaíola bardasacha a eagrú tríd an ceart chun na seirbhísí sin a sholáthar a dhámhachtain, trí nós imeachta inmheánach, do chuideachta atá faoi úinéireacht pháirteach na comhairle cathrach sin?’
III. Nós imeachta os comhair na Cúirte Breithiúnais
22.      Fuarthas an iarraidh ar réamhrialú ag an gCúirt Bhreithiúnais an 9 Eanáir 2025.
23.      Chuir Comhairle Cathrach Jelgava, an Chomhairle Iomaíochta, Rialtas na Laitvia agus an Coimisiún Eorpach barúlacha i scríbhinn isteach. Bhí gach ceann acu sin, i láthair ag an éisteacht a reáchtáladh an 10 Nollaig 2025.
IV.    Measúnú
A.      Inghlacthacht na hiarrata ar réamhrialú
24.      Leagann an chúirt a rinne an tarchur amach go mion (11) na cúiseanna a thacaíonn, le hinghlacthacht an tarchuir chun réamhrialú, dar léi:
–        Aithníonn sí, sa chás seo, nach féidir le mí-úsáid ceannasachta difear a dhéanamh don trádáil idir na Ballstáit, ós rud é go mbaineann na fíorais le staid inmheánach amháin. I bprionsabal, ní bheidh feidhm ach ag rialacha náisiúnta, eadhon an Dlí na hIomaíochta.
–        Míníonn sé go bhfuil dlí iomaíochta na Laitvia dréachtaithe chun é a chur i gcomhréir le dlí an Aontais. Freagraíonn an Dlí Iomaíochta a glacadh in 2001, go bunúsach, d’Airteagail 81 agus 82 de Chonradh CE (Airteagail 101 agus 102 CFAE ina dhiaidh sin).
–        Maidir leis an toirmeasc ar mhí-úsáid ceannasachta, cuireann sí in iúl go bhfuil Airteagal 13, alt 1, pointe 2 den Dlí Iomaíochta ar aon dul le hAirteagal 102 CFAE, ach amháin maidir leis an éifeacht ar thrádáil idir Stáit. Dá bhrí sin, níor cheart go n‑imeodh an léiriú ar an dlí náisiúnta i ndáil leis an bhforáil sin ón gcaoi a gcuirtear dlí an Aontais i bhfeidhm.
–        I ndáil leis sin, tá sé léirithe ag an gCúirt go minic go bhfuil dlínse aici ar rialuithe a thabhairt ar iarrataí ar réamhrialú a bhaineann le forálacha dhlí an Aontais ‘i gcásanna ina raibh fíorais na gcásanna atá á mbreithniú ag na cúirteanna náisiúnta lasmuigh de raon feidhme [dhlí an Aontais], ar choinníoll go raibh na forálacha sin le cur i bhfeidhm de bhun [na reachtaíochta] náisiúnta, faoinar glacadh – chun cásanna inmheánacha amháin a réiteach – an cur chuige céanna agus an cur chuige dá bhforáiltear faoi dhlí an Aontais’. (12)
25.      Aontaím le cur chuige na cúirte a rinne an tarchur. Gan aon ghá le tuilleadh breithnithe, is leor tagairt a dhéanamh do bhreithiúnas an 5 Nollaig 2024, a tugadh in iarraidh chomhchosúil ar réamhrialú, arna tíolacadh ag an Administratīvā apgabaltiesa (an Chúirt Réigiúnach Riaracháin), (13) chun tacú le hinghlacthacht na hiarrata ar réamhrialú.
26.      I gCás C‑606/23,
–        Lorgaíodh léiriú ar Airteagal 101(1) CFAE i ndáil le fíorais a bhí á rialú le forálacha náisiúnta, cé go raibh siad lasmuigh de raon feidhme díreach dhlí an Aontais, a chomhlíon dlí an Aontais ina dhiaidh sin chun cás iomlán inmheánach a réiteach.
–        Mheas an chúirt a rinne an tarchur sa Laitvia go raibh gá le léiriú ar dhlí an Aontais chun rialú a thabhairt ar chur i bhfeidhm Airteagal 11, alt 1 den Dlí Iomaíochta. Níor cheart léiriú na forála sin a bheith éagsúil le léiriú Airteagal 101(1) CFAE, ós rud é go leagtar síos leis an dá fhoráil creat dlíthiúil atá comhchosúil go bunúsach.
27.      Mar fhreagra ar an iarraidh sin, rinne an Chúirt Bhreithiúnais mar a leanas:
–        Ghlac sí lena dlínse freagra a thabhairt ar an bhforas gur léir ón ordú tarchuir go ‘leagtar síos creat dlíthiúil atá comhionann leis an gcreat a bhunaítear le hAirteagal 101(1) CFAE le hAirteagal 11, alt 1 den Dlí Iomaíochta agus nach mór an léiriú céanna a thabhairt ar Airteagal 11(1) den Dlí Iomaíochta agus Airteagal 101(1) CFAE i ndlíchóras na Laitvia. (14)
–        Mheabhraigh sí gur dhearbhaigh sí cheana féin go raibh dlínse aici rialú a thabhairt ar iarrataí ar réamhrialú maidir le léiriú Airteagal 101(1) CFAE a d’ardaigh cúirteanna na Laitvia i gcásanna comhchosúla. (15)
28.      Tá feidhm ag na breithnithe sin, mutatis mutandis, maidir le cás amhail an cás seo, ina bhfuil léiriú Airteagal 102 CFAE i gceist.
B.      Anailís ar an gceist a tarchuireadh
29.      Tá cinneadh na Comhairle Iomaíochta bunaithe ar an mbonn dúbailte, tríd an gconradh atá i gceist a dhámhachtain, gur ghníomhaigh Comhairle Cathrach Jelgava mar ghnóthas agus gur bhain sí mí-úsáid as a ceannasacht ar an margadh chun seirbhísí bailithe dramhaíola cathrach a sholáthar ar a críoch. (16)
30.      Ní léir, áfach, ar thagair cinneadh na Comhairle Iomaíochta don tréimhse inar dámhadh an conradh seirbhíse amháin (1 Samhain 2004) (17) nó, os a choinne sin, ar cuireadh síneadh leis go dtí an tréimhse (25 Bealtaine 2020) inar taisceadh an gearán as ar eascair caingean an chomhlachta sin.
31.      Dá gcinnfí an pointe ama a chuirtear san áireamh chun a mheas ar tharla mí-úsáid ceannasachta, d’fhéadfadh iarmhairtí a bheith aige sin ar dhlí an Aontais is infheidhme dá bharr. (18)
32.      Ní raibh Airteagal 102 CFAE i bhfeidhm in 2004, go háirithe. Mar sin féin, bhí Airteagal 82 de Chonradh CE, dar ndóigh. Ós rud é go bhfuil a n‑ábhar mar an gcéanna go bunúsach, níl aon deacracht agam díriú ar fhoráil dhlí príomha an Aontais dá dtagraíonn an chúirt a rinne an tarchur (Airteagal 102 CFAE).
1.      Cineál an chonartha
33.      Ag an éisteacht, tháinig díospóireacht chun cinn maidir le cé acu a d’fhéadfaí nó nach bhféadfaí an t‑idirbheart atá i gceist a aicmiú mar chonradh seirbhíse nó lamháltais.
34.      D’fhéadfadh freagra ar an gceist sin a bheith iomchuí chun a chinneadh, ó thaobh dhlí an Aontais lena rialaítear soláthar poiblí, an bhfuil feidhm ag Treoir 2014/24/AE (19) nó ag Treoir 2014/23/AE. (20)
35.      Is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé, i bhfianaise ábhar beacht an chonartha, a bhfuil an fhianaise go léir ar fáil di ina leith, a chineál a chinneadh. (21)
36.      Ní dhéanann rogha réitigh amháin nó réitigh eile difear don fhreagra ar an gceist maidir le léiriú Airteagal 102 CFAE. Má ghníomhaigh Comhairle Cathrach Jelgava mar ghnóthas agus má bhain sí mí-úsáid as ceannasacht, ní cosúil domsa go bhfuil an mhí-úsáid (hipitéiseach) sin mar thoradh ar chonradh seirbhíse nó lamháltas cinntitheach.
37.      Ní dóigh liom ach an oiread go bhfuil an t‑idirdhealú ábhartha chun dul i ngleic, sa chás seo, le córas dlí na ndámhachtainí inmheánacha, dá dtagróidh mé níos déanaí. Trí chur i bhfeidhm Airteagal 12 de Threoir 2014/24 (maidir le conarthaí seirbhíse) nó Airteagal 17 de Threoir 2014/23 (maidir le lamháltais), (22) tá an córas dlí sin cosúil lena chéile.
38.      In aon chás, chun an téarmaíocht a úsáideann an chúirt a rinne an tarchur a leanúint, tagróidh mé sa Tuairim seo don ‘chonradh seirbhíse’.
2.      Téarmaí na díospóide agus seasamh na cúirte a rinne an tarchur
39.      Leagann an chúirt a rinne an tarchur amach na cúiseanna seo a leanas chun an t‑ábhar a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais:
–        Chun go mbeidh an Chomhairle Cathrach faoi réir na hoibleagáide a leagtar síos in Airteagal 13, alt 1 den Dlí Iomaíochta, ní mór a mheas gur gnóthas í agus, ina theannta sin, go bhfuil ceannasacht aici ar an margadh ábhartha.
–        Féadfaidh duine dlítheanach arna rialú ag an dlí poiblí gníomhú i réimse an dlí phríobháidigh. Má ghníomhaíonn sé mar ghnóthas, ní mór dó na rialacha iomaíochta a chomhlíonadh.
–        I gcomhthéacs Airteagal 102 CFAE, braitheann aicmiú eintitis mar ghnóthas ar cé acu is féidir nó nach féidir a ghníomhaíochtaí a aicmiú mar ghníomhaíocht eacnamaíoch nó, os a choinne sin, mar ghníomhaíocht atá nasctha le feidhmiú cumhachta poiblí.
–        Is gníomhaíocht eacnamaíoch ann féin é soláthar seirbhísí um bainistiú dramhaíola. Tá comhairle cathrach – trí dhuine dlítheanach a chruthú faoi rialú an dlí phríobháidigh nó trí shealúchas i gcuideachta le scairchaipiteal atá ann cheana féin – ag gníomhú i réimse an dlí phríobháidigh.
–        Mar sin féin, tá amhras ann an bhfuil comhairle cathrach ag gníomhú i réimse an dlí phríobháidigh agus cinneadh á dhéanamh aici conas bainistiú dramhaíola a eagrú ar chríoch an bhardais.
–        Faoi dhlí na Laitvia, is feidhm uathrialach agus oibleagáid faoin dlí poiblí de chuid na Comhairle Cathrach é bainistiú dramhaíola a eagrú. Tagann sé faoi fheidhmiú shainchumais an údaráis phoiblí mar a shainítear sa dlí náisiúnta é. (23)
–        Ní mór don Chomhairle Cathrach, mar dhuine dlítheanach faoi rialú an dlí phoiblí a bhfuil oibleagáid dhlíthiúil air bainistiú dramhaíola a eagrú, bainisteoir na dramhaíola sin a roghnú i gcomhréir leis an nós imeachta a leagtar síos leis an dlí, ina dtagraítear dóibh siúd a leagtar síos sna rialacha soláthair phoiblí. (24)
–        Nuair a dámhadh an conradh seirbhíse (2004), ní raibh aon fhoráil sa dlí náisiúnta maidir leis an nós imeachta do Chomhairle Cathrach chun an t‑oibreoir a dhéanfadh bainistiú ar an tseirbhís a roghnú. Chinn an Satversmes tiesa (an Chúirt Bhunreachtúil, an Laitvia), áfach, go bhfuil dlí an tsoláthair phoiblí infheidhme maidir le soláthraithe seirbhíse bailithe dramhaíola a roghnú ó 2002 i leith.
–        De réir an Dlí Soláthair Phoiblí, ní fhéadfaidh comhairlí cathrach na rialacha lena rialaítear soláthar poiblí a chur i bhfeidhm má thug siad conradh i gcrích le heintiteas atá faoina rialú iomlán. Mura gcomhlíontar na ceanglais maidir leis an nós imeachta inmheánach, ní mór nós imeachta soláthair phoiblí a leanúint.
40.      Ar bhonn na mbuntáistí sin, tá an chúirt a rinne an tarchur den tuairim ‘nach ngníomhaíonn an Chomhairle Cathrach i ndálaí iomaíochta ach go bhfeidhmíonn sé sainchumais údaráis phoiblí’ (25) nuair a dhéanann sé cinneadh (26) maidir leis an gcaoi a gcuirfear seirbhísí bainistithe dramhaíola ar fáil.
41.      Ar an gcaoi chéanna, mar a chuireann an chúirt a rinne an tarchur leis sin, is féidir a scrúdú ar fheidhmigh an bardas cumhachtaí dlí phoiblí i gceart i gcomhthéacs sáruithe ar an dlí soláthair phoiblí. Dá bhrí sin, is cosúil go gcuirtear as an áireamh go bhféadfaí athbhreithniú den sórt sin a dhéanamh i bhfianaise na rialacha iomaíochta náisiúnta lena nglactar le hinneachar Airteagal 102 CFAE.
3.      Tábhacht Airteagal 102 CFAE
(a)    An coincheap ‘gnóthas agus eintiteas poiblí a dhéanann gníomhaíochtaí a bhaineann le feidhmiú cumhachtaí poiblí’
42.      Ar dtús thosaigh an Chúirt ag tabhairt sainmhíniú ar an téarma ‘gnóthas’ ar bhonn cur chuige bunaithe ar ghnéithe áirithe a bheith ag teacht le chéile, eadhon, mar eagraíocht aonadach d’eilimintí pearsanta, inláimhsithe agus doláimhsithe atá nasctha le heintiteas atá uathrialach go dlíthiúil a bhfuil aidhm eacnamaíoch shonrach á saothrú aige ar bhonn rialta. (27)
43.      Níos déanaí, d’athraigh an cur chuige i dtreo an dearcaidh fheidhmiúil. Aistríodh an croílár ón eintiteas go dtí an ghníomhaíocht eacnamaíoch a dhéanann sé: ‘[…] cuimsítear le coincheap an ghnóthais gach eintiteas a théann i mbun gníomhaíocht eacnamaíoch, gan beann ar a stádas dlíthiúil agus an bealach a ndéantar é a mhaoiniú […]’. (28)
44.      Dar leis an gCúirt Bhreithiúnas, ‘is é is saintréith do choincheap na gníomhaíochta eacnamaíche earraí agus seirbhísí a thairiscint ar mhargadh ar leith […]’. (29) Is seirbhísí iad sin a sholáthraítear ar luach saothair de ghnáth, ‘a bhíonn comaoin i leith na seirbhíse atá i gceist’. (30)
45.      Ar an mbonn sin, d’fhéadfadh eintiteas poiblí gníomhú mar ghnóthas de réir bhrí Airteagal 102 CFAE. (31) Mar sin féin, ‘[n]í de chineál eacnamaíoch iad na gníomhaíochtaí a bhaineann le feidhmiú cumhachtaí poiblí […], rud a thugann údar le cur i bhfeidhm rialacha iomaíochta an Chonartha […]’. (32)
46.      Ní chuireann feidhmiú gníomhaíochtaí a bhaineann le feidhmiú cumhachtaí poiblí cosc ar dhuine poiblí gníomhaíochtaí eacnamaíocha príobháideacha a dhéanamh go comhuaineach a meastar gur gnóthas é ina leith. (33)
47.      Dá bhrí sin, beidh gá le hanailís ad casum chun a chinneadh, i gcás ar leith, an bhfuil eintiteas poiblí ag gníomhú mar ghnóthas nó nach bhfuil.
(b)    Eagrú na bainistíochta dramhaíola bardasaí
48.      A mhéid a bhaineann le bainistiú dramhaíola a eagrú, ba í Treoir 75/442 an fhoráil de dhlí an Aontais a bhí mar thagairt nuair a dhámh Comhairle Cathrach Jelgava, an conradh chun an tseirbhís dramhaíola bardasaí a bhainistiú in 2004.
49.      Ordaítear do na Ballstáit, le hAirteagal 4 de Threoir 75/442, na bearta is gá chun a áirithiú go ndéanfar bainistiú dramhaíola gan sláinte an duine a chur i mbaol agus gan dochar a dhéanamh don chomhshaol. Le hAirteagal 5 ceanglaíodh orthu an t‑údarás inniúil nó na húdaráis inniúla a bhunú nó a ainmniú a bheidh freagrach inter alia as oibríochtaí diúscartha dramhaíola a eagrú i limistéar ar leith. (34)
50.      Níor leagadh síos córas sonrach, poiblí nó príobháideach, chun dramhaíl chathrach a bhainistiú le Treoir 75/442. Níor ceanglaíodh é le Treoir 2008/98 ina dhiaidh sin ach an oiread. Tá samhlacha éagsúla san Aontas ann chun bainistíocht den sórt sin a rialáil faoi na Treoracha sin, de réir roghanna gach Ballstáit.
51.      Sna Ballstáit a roghnaíonn samhail neamh-sheachfhoinsithe, i.e. córas atá á bhainistiú ag a n‑údaráis phoiblí (údaráis áitiúla de ghnáth), ar féidir leo freagracht a ghlacadh as an tseirbhís a sholáthar iad féin, lena modhanna pearsanta agus ábhartha féin, nó an bhainistíocht a chur de chúram ar eintiteas ionstraimeach atá faoina rialú, faoi na coinníollacha incheadaithe le haghaidh dámhachtainí inmheánacha. (35)
52.      Maidir le prionsabail an neamhspleáchais agus na gaireachta i gcóireáil dramhaíola agus, i gcomhréir ‘leis an bprionsabal gur cheart tosaíocht a thabhairt do dhamáiste don chomhshaol a cheartú ag an bhfoinse’, leag an Chúirt béim ar ról na n‑údarás áitiúil a bhfuil inniúlacht acu sa réimse sin. (36)
53.      Dá bhrí sin, níl aon rud ann chun cosc a chur ar reachtaíocht náisiúnta eagrúchán bhailiú, iompar, chóireáil agus dhiúscairt na dramhaíola cathrach a thabhairt d’údarás áitiúil, mar dhuine a fheidhmíonn cumhachtaí poiblí, i bhfianaise dhlí an Aontais.
54.      Ar an gcaoi chéanna, ní féidir an t‑údarás áitiúil lena mbaineann a mheas mar ‘ghnóthas’ faoi réir chur i bhfeidhm rialacha iomaíochta Chonradh FAE (Airteagal 102 CFAE go háirithe).
55.      Cé gur féidir an t‑údarás áitiúil sin a aicmiú mar ghnóthas i ndáil le gníomhaíochtaí eacnamaíocha eile, ní hamhlaidh a bheidh, a deirim arís, nuair a eagraíonn sé bainistiú dramhaíola bardasaí faoi chóras dlí lena nasctar an bhainistíocht sin le feidhmiú cumhachtaí poiblí.
56.      Tugtar le fios san fhaisnéis a cuireadh ar fáil don Chúirt san iarraidh ar réamhrialú go bhfuil neamhspleáchas feidhmiúil ag bardais i bPoblacht na Laitvia chun seirbhísí bainistithe dramhaíola a eagrú. (37)
57.      Faoi réir mheasúnú na cúirte a rinne an tarchur ar an dlí náisiúnta, is faoin gComhairle Cathrach atá sé cinneadh a dhéanamh maidir leis an gcaoi a mbainisteofar dramhaíl bhardasach ar a críoch, lena n‑áirítear roghnú an oibreora a dhéanfaidh í a bhailiú, a iompar, a chothabháil agus a stóráil. (38)
58.      Ar ndóigh, agus measúnú á dhéanamh ar iompar Chomhairle Cathrach Jelgava, is faoin gcúirt a rinne an tarchur a bheidh sé a chinneadh an dtagann eagrú bhainistiú na dramhaíola bardasaí faoi fheidhmiú cumhachtaí poiblí agus, más amhlaidh a thagann, ar chomhlíon an Chomhairle Cathrach sin an dlí lena rialaítear an t‑ábhar sin.
59.      Má dhearbhaíonn an chúirt a rinne an tarchur (mar a mholann sí féin san iarraidh ar réamhrialú) nach ngníomhaíonn an Chomhairle Cathrach faoi choinníollacha iomaíochta, ach go bhfeidhmíonn sí cumhachtaí poiblí agus cinneadh á dhéanamh aici maidir le conas bainistiú dramhaíola cathrach a eagrú, ní dhéanfar cur i bhfeidhm Airteagal 102 CFAE a eisiamh ach amháin: mura raibh an Chomhairle Cathrach tar éis gníomhú mar ghnóthas.
60.      A fortiori, mar a thugann an chúirt a rinne an tarchur le fios, agus an ceart aici, ní bheadh sé indéanta i gcás den sórt sin a thuiscint cad é atá i gceist le ‘ceannasacht ar an margadh, ós rud é, mar gheall ar a chineál féin, go n‑eascraíonn an chumhacht cinneadh den sórt sin a dhéanamh (nó an cumas tionchar a imirt ar an margadh) ní as seasamh eacnamaíoch na Comhairle Cathrach ar an margadh ábhartha, ach as an bhfíoras go bhfuil sé faoi réir oibleagáid an dlí phoiblí bainistiú dramhaíola a eagrú sa chríoch lena mbaineann’. (39)
61.      Leanann sé ón méid sin roimhe seo, chun an cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú a fhreagairt mar atá sí faoi láthair, gur leor a thabhairt faoi deara nach féidir comhairle cathrach a dhéanann cinneadh, i bhfeidhmiú cumhachtaí poiblí, soláthar na seirbhíse bailithe agus cóireála dramhaíola a eagrú laistigh dá chríoch a aicmiú mar ghnóthas de réir bhrí Airteagal 102 CFAE. Is é sin, i ndáiríre, an cheist bhunriachtanach a bhaineann leis an tarchur chun réamhrialú.
62.      Chun bheith iomlán, áfach, bheadh ar an bhfreagra sin aghaidh a thabhairt freisin ar na fadhbanna a ardaíodh i ndáil le hábhar an chonartha a tugadh i gcrích idir Comhairle Cathrach Jelgava agus SIA JKP, i gcomhthéacs nós imeachta inmheánach. Déantar tagairt dóibh sa dara cuid den iarraidh ar réamhrialú.
4.      Cur i bhfeidhm rialacha soláthair phoiblí
63.      De réir na faisnéise a cuireadh ar fáil don Chúirt, tugann an dlí náisiúnta rogha áirithe d’údaráis áitiúla maidir leis an mbealach chun soláthar seirbhísí bainistithe dramhaíola a eagrú a roghnú.
64.      Leis an rogha sin, bhí Comhairle Cathrach Jelgava in ann conradh seirbhíse a dhámhachtain tar éis nós imeachta iomaíoch (eisfhoinsiú na seirbhíse) nó an tseirbhís bailithe dramhaíola féin a sholáthar (inmheánú na seirbhíse). (40)
65.      Dá roghnódh Comhairle Cathrach Jelgava inmheánú na seirbhíse, d’fhéadfadh sí í a sholáthar trína mhodhanna ionstraimeacha féin, go díreach nó i gcomhthéacs nós imeachta inmheánaigh ar a dtugtar an nós imeachta inmheánach de ghnáth.
66.      Deir Comhairle Cathrach Jelgava gur chinn sé, in 2004, seirbhísí bainistithe dramhaíola bardasaí a sholáthar trí úsáid a bhaint as cuideachta ina raibh sealúchas tromlaigh aige, trí nós imeachta inmheánach.
67.      Tá flúirse cásdlí ann maidir le hindéantacht na ndámhachtainí inmheánacha sin. (41) Mar a chinn an Chúirt arís agus arís eile, tá údar leis an eisceacht inmheánach ‘[…] ós rud é go bhfuil údarás poiblí ar údarás conarthach é in ann na cúraimí ar mhaithe le leas an phobail a shanntar dó a chomhlíonadh ar a mhodhanna riaracháin, teicniúla agus eile féin, gan oibleagáid a bheith air glaoch ar chomhlachtaí seachtracha nach bhfuil baint acu lena ranna […]’. (42)
68.      Cuireann an Chúirt leis sin, ‘[…] féadfar an conraitheoir a leathnú chuig cásanna ina bhfuil sé ina eintiteas atá leithleach go dlíthiúil ón údarás conarthach, i gcás ina bhfeidhmíonn an t‑údarás conarthach rialú ar an gconraitheoir atá cosúil leis an rialú a fheidhmíonn sé ar a ranna féin agus i gcás ina ndéanann an conraitheoir an chuid bhunriachtanach dá ghníomhaíochtaí leis an údarás conarthach rialaithe nó leis na húdaráis chonarthacha rialaithe […]’, agus d’fhéadfaí a shamhlú i gcásanna den sórt sin ‘go n‑úsáideann an t‑údarás conarthach a acmhainní dílse’. (43)
69.      Sa bhreithiúnas in Undis Servizi, ar pléadh a thionchar ar an díospóid ag an éisteacht, d’athdhearbhaigh an Chúirt na breithnithe céanna sin agus dúirt sí go bhfuil údar le haitheantas a thabhairt don eisceacht inmheánach chomh maith ‘[…] mar gheall ar an nasc inmheánach atá ann, sa chás sin, idir an t‑údarás conarthach agus an conraitheoir, fiú más eintiteas é an conraitheoir atá leithleach go dlíthiúil ón gcéad cheann […]. I gcásanna den sórt sin, féadfar a mheas go bhfuil an t‑údarás conarthach ag dul ar iontaoibh a acmhainní féin agus féadfar a mheas gur cuid dá sheirbhísí inmheánacha é an tairgeoir a n‑éireoidh leis’. (44)
70.      Ní lorgaíonn an chúirt a rinne an tarchur léiriú ar rialacha dhlí an Aontais maidir le dámhachtainí inmheánacha, atá eisiata ó na rialacha maidir le soláthar poiblí. (45) Ní lorgaíonn sí cúnamh ón gCúirt maidir le cé acu a chomhlíon nó nár chomhlíon an t‑oibreoir inmheánach ar dhámh Comhairle Cathrach Jelgava bainistíocht na seirbhíse bailithe dramhaíola go díreach na coinníollacha sonracha maidir le leithdháileadh inmheánach a úsáid.
71.      Áitíonn an Chomhairle Iomaíochta agus Rialtas na Laitvia, áfach, nach gcuireann cur i bhfeidhm na rialacha soláthair phoiblí cosc ar údaráis iomaíochta measúnú a dhéanamh ar chomhréireacht iompair áirithe a chumhdaítear leis an reachtaíocht sin le dlí na hiomaíochta (a bhfuil Airteagal 102 CFAE mar chuid de).
72.      Leis an measúnú sin, d’fhéadfaí a chinneadh gur sáraíodh an toirmeasc ar mhí-úsáid ceannasachta a leagtar síos in Airteagal 102 CFAE, gan beann ar cé acu a thagann an ghníomhaíocht atá i gceist faoi raon feidhme na reachtaíochta earnálaí (sa chás seo, na rialacha maidir le soláthar poiblí) nó nach dtagann.(46)
73.      Ag an éisteacht, d’admhaigh an Chomhairle Iomaíochta agus Rialtas na Laitvia nach bhfuil aon chumhacht ag an gcéad cheann acusan measúnú a dhéanamh dó féin ar neamhdhleathacht an chinnidh ón gComhairle Cathrach lena gcuirtear bainistiú na seirbhíse de chúram ar a oibreoir inmheánach, i gcomhthéacs conartha. Tá an cinneadh sin faoi réir athbhreithniú an Iepirkumu uzraudzības birojs (an tÚdarás Maoirseachta um Sholáthar Poiblí, an Laitvia) agus athbhreithniú breithiúnach ina dhiaidh sin. (47)
74.      Ag an bpointe seo, agus tar éis a shuí ar an mbonn nach bhfuil aon chumhacht ag an gComhairle Iomaíochta a mheas an raibh sannadh neamhrialta inmheánach ann (is é sin le rá, nach raibh i gcomhréir le hAirteagal 12 de Threoir 2014/24 ná le hAirteagal 17 de Threoir 2014/23), dírítear sa díospóireacht ar cé acu a bheadh nó nach mbeadh dámhachtain neamhrialta den sórt sin (líomhnaithe) leordhóthanach chun a shuí gur ann do mhí-úsáid ceannasachta.
75.      I mo thuairimse, ní fhéadfadh a bheith mar iarmhairt ar an ‘athbhreithniú dúbailte’ a mhol an Chomhairle Iomaíochta agus Rialtas na Laitvia, go ndearbhófaí gurb ionann an nós imeachta chun conarthaí poiblí a dhámhachtain go hinmheánach agus mí-úsáid ceannasachta ann féin.
76.      Dá mbeadh feidhm ghinearálta ag argóint na Comhairle Iomaíochta agus Rialtas na Laitvia, d’eascródh cinneadh maidir le mí-úsáid ceannasachta as an nós imeachta inmheánach, ós rud é go bhforchoimeádann an t‑údarás áitiúil gníomhaíocht eacnamaíoch ar mhargadh ar leith agus go n‑eisiatar iomaitheoirí ón margadh sin ar feadh tréimhse níos faide nó níos giorra.
77.      Sonraíonn Rialtas na Laitvia, i ndáil leis sin, go raibh eisiamh iomaitheoirí mar thoradh ar úsáid an nós imeachta inmheánaigh agus go raibh tionchar diúltach aige ar an iomaíocht sa mhargadh lena mbaineann. (48)
78.      Is é is cuspóir do na nósanna imeachta dámhachtana inmheánacha a údaraítear agus a rialaítear le dlí an Aontais (Airteagal 12 de Threoir 2014/24 agus Airteagal 17 de Threoir 2014/23) spreagadh a thabhairt, faoi choinníollacha dochta, chun ionstraim a bhaineann go sonrach leis na húdaráis phoiblí a thoghadh mar mhodh chun seirbhís a sholáthar. A mhéid céanna, is éard atá i gceist le conraitheoir (inmheánach) a thoghadh chun an cúram a chomhlíonadh maidir leis an tseirbhís a sholáthar, ipso facto, gach iomaitheoir hipitéiseach eile a eisiamh.
79.      Ní shéanaim go bhfuil drogall ar roinnt údarás iomaíochta sna Ballstáit nósanna imeachta inmheánacha um dhámhachtain conarthaí a úsáid. Tá sé loighciúil fiafraí díobh féin faoi na héifeachtaí diúltacha a d’fhéadfadh a bheith ag iomadú na nósanna imeachta sin ar mhargaí (go háirithe ar mhargaí seirbhísí). (49)
80.      Mar sin féin, ba chinneadh comhfhiosach ón reachtas Eorpach é glacadh le dámhachtainí inmheánacha, a rinne measúnú, i gcomhréir lena roghanna beartais féin, ar a inmhianaithe atá sé údaráis phoiblí na mBallstát a dhíolmhú, i gcásanna áirithe, ón oibleagáid nósanna imeachta iomaíocha soláthair a úsáid.
81.      Fágann an cinneadh sin, arís eile, go bhfuil sé dlisteanach d’údaráis phoiblí na mBallstát cúraimí áirithe a chur ar a gcomhlachtaí cur chun feidhme (nuair a fheidhmíonn siad, inter alia, an rialú céanna orthu agus a fheidhmíonn siad ar a ranna féin), gan dul i muinín an mhargaidh chun oibreacha, seirbhísí nó soláthairtí a sholáthar. (50)
82.      Ní hionann an fíoras nach gcomhlíontar Treoracha 2014/24 nó 2014/23 le cinntí aonair údaráis phoiblí a chuireann soláthar na seirbhíse de chúram ar a mheán sainchuspóireach féin.
83.      D’fhéadfadh sé sin a bheith amhlaidh sa chás seo mura gcuirfí an nós imeachta inmheánach i bhfeidhm faoi na coinníollacha a leagtar síos leis an dlí, go háirithe maidir leis ‘an rialú iomlán a fheidhmíonn an t‑údarás áitiúil ar an gcuideachta, rud nach féidir a dhéanamh má shealbhaíonn cuideachta phríobháideach scairsheilbh sa chuideachta’. (51) Dá bhrí sin, cháinfeadh an Chomhairle Iomaíochta ‘cur i bhfeidhm neamhdhleathach phrionsabal an inmheánaithe’. (52)
84.      Maidir leis an bpointe sin, feictear dom go bhfuil seasamh na cúirte a rinne an tarchur ceart: d’fhéadfaí scrúdú a dhéanamh ar an gceist ar fheidhmigh an Chomhairle Cathrach a cumhachtaí dlí phoiblí i gceart tríd an gconradh a dhámhachtain d’oibreoir inmheánach i gcomhthéacs nós imeachta a bhaineann le sárú ar an dlí soláthair phoiblí. (53)
85.      Féadfar agóid a dhéanamh i gcoinne chinneadh Chomhairle Cathrach Jelgava, cinneadh a rinneadh toisc é a bheith neamhdhleathach, os comhair na gcomhlachtaí atá freagrach as scrúdú a dhéanamh ar ghníomhartha na n‑údarás poiblí i réimse an tsoláthair. (54) Féadfar agóid den sórt sin a dhéanamh, dá réir sin, nach bhfuil an beart i gcomhréir leis an dlí, nach bhfuil gá leis nó go bhfuil sé díréireach, a mbeadh ar na cúirteanna inniúla cinneadh a dhéanamh ina leith ar deireadh.
86.      Ar aon chuma, tá sé sin go léir, ann féin, lasmuigh de raon feidhme Airteagal 102 CFAE. Ar an gcéad dul síos, mar atá ráite agam cheana féin, toisc nach bhfuil feidhm ag an bhforáil sin maidir le comhairle cathrach a dhéanann cinneadh maidir le bainistiú dramhaíola i bhfeidhmiú cumhachtaí poiblí. Ar an taobh eile, toisc nach gá go mbeadh mí-úsáid ceannasachta sa mhargadh inmheánach nó i gcuid shubstaintiúil de ina thoradh ar an sárú (féideartha) ar rialacha soláthair phoiblí.
V.      Conclúid
87.      I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, molaim go dtabharfadh an Chúirt Bhreithiúnais freagra ar an Augstākā tiesa (Senāts) (an Chúirt Uachtarach, an Laitvia) mar a leanas:
‘Ní féidir comhairle cathrach – agus cumhachtaí poiblí á bhfeidhmiú aici, a dhéanann an cinneadh soláthar na seirbhíse bailithe agus cóireála dramhaíola a eagrú laistigh dá críoch, á dámhachtain trí nós imeachta inmheánach d’eintiteas atá faoi réir rialú atá comhchosúil leis an rialú a dhéanann an Chomhairle Cathrach ar a ranna féin – a aicmiú mar ‘ghnóthas’ de réir bhrí Airteagal 102 CFAE’.
1      Bunteanga: an Spáinnis.
2      Treoir ón gComhairle an 15 Iúil 1975 maidir le dramhaíl (IO 1975 L 194, lch. 47; EE 15/01, lch. 129).
3      Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 19 Samhain 2008 maidir le dramhaíl agus lena n‑aisghairtear Treoracha áirithe (IO 2008 L 312, lch. 3). Áirítear i measc na dtreoracha aisghairthe Treoir 2006/12/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Aibreán 2006 maidir le dramhaíl (IO 2006 L 114, lch. 9).
4      Konkurences likums, an 4 Deireadh Fómhair 2001 (Latvijas Vēstnesis, 2001, Uimh. 151). Ar fáil ar https://likumi.lv/ta/id/54890-konkurences-likums.
5      Féach, chuige sin, breithiúnas an 14 Meán Fómhair 2017, Autortiesību un komunicēšanās konsultāciju aģentūra – Latvijas Autoru apvienība (C‑177/16, EU:C:2017:689, mír 6).
6      Valsts pārvaldes iekārtas likums, an 6 Lúnasa 2002 (Latvijas Vēstnesis, 2002, Uimh. 94). Le fáil ar https://likumi.lv/ta/id/63545-valsts-parvaldes-iekartas-likums.
7      Likums «Par pašvaldībām», an 19 Bealtaine 1994 (Latvijas Vēstnesis, 1994, Uimh. 61). Le fáil ar https://likumi.lv/ta/id/57255-par-pasvaldibam. An 1 Eanáir 2023, scoir sé d’fheidhm a bheith aige.
8      Atkritumu apsaimniekošanas likums, an 14 Nollaig 2000 (Latvijas Vēstnesis, 2000, Uimh. 473/476). Ar fáil ar https://likumi.lv/ta/id/14012-atkritumu-apsaimniekosanas-likums. An 18 Samhain 2010, scoir sé d’fheidhm a bheith aige.
9      Glacadh é an 22 Meitheamh 2005 agus tháinig sé i bhfeidhm an 26 Iúil 2005.
10      Likums ‘Par iepirkumu valsts vai pašvaldību vajadzībām’, an 5 Iúil 2001 (Latvijas Vēstnesis, 2001, Uimh. 110). Ar fáil ar https://likumi.lv/ta/id/26309-par-iepirkumu-valsts-vai-pasvaldibu-vajadzibam. Cuireadh Dlí Soláthair Phoiblí 2006 (Publisko iepirkumu likums,
Latvijas Vēstnesis, 2006, Uimh. 65) agus Dlí Soláthair Phoiblí 2016 (Publisko iepirkumu likums, Latvijas Vēstnesis, 2016, Uimh. 254) ina ionad ina dhiaidh sin.
11      Mír 8 den ordú tarchuir.
12      Agraíonn an chúirt a rinne an tarchur breithiúnas an 26 Samhain 2015, Maxima Latvija (C‑345/14, EU:C:2015:784), mír 12 agus an cásdlí dá dtagraítear, chuige sin.
13      Cás Tallinna Kaubamaja Grupp agus KIA Auto (C‑606/23, EU:C:2024:1004).
14      Breithiúnas an 5 Nollaig 2024, Tallinna Kaubamaja Grupp agus KIA Auto (C‑606/23, EU:C:2024:1004), mír 20.
15      Breithiúnas an 18 Samhain 2021, Visma Enterprise (C‑306/20, EU:C:2021:935), mír 47 agus an cásdlí dá dtagraítear.
16      Dar leis an gComhairle Iomaíochta (fonóta 27 dá barúlacha i scríbhinn), is é an margadh ábhartha sa chás seo an margadh le haghaidh bailiú agus iompar dramhaíola bardasaí i gcríoch riaracháin chathair Jelgava.
17      Faoin dáta sin, bhí an Laitvia tar éis aontú don Aontas Eorpach cheana féin. Foilsíodh na hIonstraimí i dtaobh aontachas Phoblacht na Laitvia in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh an 23 Meán Fómhair 2003 (IO 2003 L 236, lch. 33).
18      Féadfaidh amhlaidh a bheith aige a mhéid a bhaineann le cur i bhfeidhm an dlí náisiúnta chomh maith. I mír 16 den ordú tarchuir, tagraíonn an chúirt a rinne an tarchur don éifeacht a d’fhéadfaí a thabhairt, ó thaobh an dlí náisiúnta de, do dháta amháin nó do dháta eile: dar le comhairle cathrach Jelgava, in éagmais aon riail in 2004 maidir leis an nós imeachta a bhí le glacadh chun an conraitheoir a roghnú, ní raibh na rialacha soláthair phoiblí infheidhme maidir léi.
19      Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Feabhra 2014 maidir le conarthaí poiblí a dhámhachtain agus lena n‑aisghairtear Treoir 2004/18/CE (IO 2014 L 94, lch. 65).
20      Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Feabhra 2014 maidir le dámhachtain conarthaí lamháltais (IO 2014 L 94, lch. 1).
21      Breithiúnas an 29 Aibreán 2025, Fastned Deutschland (C‑452/23, EU:C:2025:284), mír 41: ‘[…] ní mór a thabhairt faoi deara nach bhfuil an cheist an bhfuil idirbheart le haicmiú mar “chonradh poiblí” de réir bhrí Threoir 2014/24 nó mar “lamháltas”, de réir bhrí Threoir 2014/23, le meas ach amháin i bhfianaise dhlí an Aontais […]’
22      Breithiúnas an 29 Aibreán 2025, Fastned Deutschland (C‑452/23, EU:C:2025:284), mír 48: ‘[…] dhéanfaí cur i bhfeidhm rialacha dhlí an Aontais maidir le lamháltais a eisiamh más rud é, ag an am céanna, go raibh an rialú a d’fheidhmigh an t‑údarás conarthach ar an lamháltóir cosúil leis an rialú a d’fheidhmigh sé ar a ranna féin agus má rinne an lamháltóir an chuid is tábhachtaí dá ghníomhaíochtaí leis an údarás conarthach a raibh sé ina sheilbh aige […]. Go deimhin, i gcás dámhachtain inmheánach den sórt sin, measadh go ndeachaigh an t‑údarás conarthach ar iontaoibh a acmhainní féin, ós rud é, fiú dá mbeadh an lamháltóir leithleach go dlíthiúil ón údarás conarthach, go bhféadfaí caitheamh leis, sa chleachtas, ar an mbealach céanna le ranna inmheánacha an údaráis chonarthaigh, agus mar thoradh air sin ní raibh glao ar iomaíocht éigeantach […]. Déantar na prionsabail sin a chumhdach agus a shoiléiriú anois in Airteagal 17 de Threoir 2014/23, lena leagtar amach na coinníollacha nach dtagann lamháltas idir eintitis ar leis an earnáil phoiblí iad faoi raon feidhme na Treorach sin’.
23      Sonraíonn an chúirt a rinne an tarchur go bhfuil an oibleagáid sin comhsheasmhach freisin leis na hoibleagáidí faoin dlí poiblí a leagtar síos in Airteagal 8 de Threoir 75/442 (agus, faoi seach, in Airteagail 8 agus 15(1) de Threoracha 2006/12 agus 2008/98).
24      Foráiltear le hAirteagal 15(1) de Dhlí an 14 Nollaig 2000 maidir le bainistiú dramhaíola nach mór do chomhairlí cathrach an gnóthas atá freagrach as bainistiú dramhaíola a roghnú i gcomhréir leis na nósanna imeachta a leagtar síos sa reachtaíocht lena rialaítear soláthar poiblí. Tá foráil chomhchosúil i nDlí um bainistiú dramhaíola an 28 Deireadh Fómhair 2010.
25      Mír 18 den ordú tarchuir.
26      Dar le Rialtas na Laitvia agus na Comhairle Iomaíochta, a luaigh é sin i roinnt sleachta dá mbarúlacha i scríbhinn agus a d’athdhearbhaigh é ag an éisteacht, níl gníomh a thugann le fios gur lean comhairle cathrach Jelgava an nós imeachta inmheánach a úsáid roimh thabhairt i gcrích an chonartha sa chomhad. Mar sin féin, glactar leis san ordú tarchuir gurb ann don ghníomh sin, dá dtagraítear i míreanna 13 agus 18 de. In aon chás, léiríonn síniú an chonartha idir comhairle cathrach Jelgava agus SIA JKP amháin, gan gá le haon fhianaise dhoiciméadach eile, go roghnaíonn an chomhairle cathrach an córas sin chun an tseirbhís a dhámhachtain; níl sa chonradh ach léiriú ar thoil an bhardais chuige sin.
27      Breithiúnas an 13 Iúil 1962, Mannesmann v Alta Autoridad (19/61, EU:C:1962:31), míreanna 705 agus 706.
28      Breithiúnas an 23 Aibreán 1991, Höfner agus Elser (C‑41/90, EU:C:1991:161), mír 21.
29      Breithiúnas an 11 Iúil 2006, FENIN v an Coimisiún (C‑205/03 P, EU:C:2006:453), mír 25.
30      Breithiúnas an 10 Iúil 2025, INTERZERO agus páirtithe eile (C‑254/23, EU:C:2025:569), mír 48.
31      Breithiúnas an 12 Iúil 2012, Compass-Datenbank (C‑138/11, EU:C:2012:449), mír 35.
32      Breithiúnais an 12 Iúil 2012, Compass-Datenbank (C‑138/11, EU:C:2012:449), mír 36; an 19 Eanáir 1994, SAT Fluggesellschaft (C‑364/92, EU:C:1994:7), míreanna 30 agus 31; agus an 10 Iúil 2025, INTERZERO agus páirtithe eile (C‑254/23, EU:C:2025:569), mír 49.
33      Breithiúnas an 1 Iúil 2008, MOTOE (C‑49/07, EU:C:2008:376), mír 25: ‘[…] ní hionann cumhachtaí poiblí a bheith ag eintiteas chun cuid dá ghníomhaíochtaí a fheidhmiú agus cosc a chur air a bheith aicmithe mar ghnóthas chun críocha dhlí iomaíochta an chomhphobail maidir lena ghníomhaíochtaí eacnamaíocha eile […]. Ní mór an t‑aicmiú mar ghníomhaíocht atá bainteach le feidhmiú cumhachtaí poiblí nó gníomhaíocht eacnamaíoch a dhéanamh ar leithligh le haghaidh gach gníomhaíochta a dhéanann eintiteas ar leith’.
34      Féach Airteagal 13 de Threoir 2008/98, a leagtar amach i mír 6 den Tuairim seo. Ceanglaítear le hAirteagal 16 den Treoir sin ar na Ballstáit líonra comhtháite agus leordhóthanach de shuiteálacha cóireála dramhaíola agus ‘dramhaíl mheasctha bardasaí arna bailiú ó theaghlaigh phríobháideacha, lena n‑áirítear i gcás ina gcumhdaítear dramhaíl den sórt sin ó tháirgeoirí eile le bailiú den sórt sin’ a bhunú lena ndiúscairt.
35      Féach an Legal Assistance on the Application of Public Procurement Rules in the Waste Sector Final Report, a d’fhoilsigh an Coimisiún i mí Lúnasa 2016. Agus achoimre á déanamh ann ar an staid sna Ballstáit, deirtear an méid seo a leanas: ‘Local authorities have the possibility to perform the provision of services themselves (direct public management) or to delegate it to other public or private entities (delegated public or private management). Delegated public management is mainly organised through direct contract awards to a separate public entity under the control of the authority (under the exclusions provided by the EU Public Procurement Directive for in‑house provision or public-public cooperation). Delegated private management is organised by outsourcing the public task to a private operator through public contracts and concession contracts, whereby the contract is awarded as a result of public procurement procedures’ (lch. 1).
36      Breithiúnas an 11 Samhain 2021, Regione Veneto (Dramhaíl bhardasach mheasctha a loingsiú) (C‑315/20, EU:C:2021:912), mír 25: ‘[…] tá rogha ag na Ballstáit maidir leis an mbonn críochach a mheasann siad a bheith iomchuí chun neamhthuilleamaíocht náisiúnta a bhaint amach maidir le cóireáil na dramhaíola atá i gceist. Mar sin féin, […] is é ceann de na bearta is tábhachtaí atá le déanamh ag na Ballstáit, inter alia trí na húdaráis áitiúla a bhfuil inniúlacht acu sa réimse sin, cóireáil na dramhaíola sin a éileamh sa tsaoráid atá a ghaire agus is féidir don áit ina dtáirgtear í […]’. Is liomsa an cló iodálach.
37      Airteagal 15 de Dhlí Bardasach an 19 Bealtaine 1994.
38      Airteagail 9 agus 15 de Dhlí an 14 Nollaig 2000 um bainistiú dramhaíola.
39      Mír 18 den ordú tarchuir.
40      Ina barúlacha i scríbhinn (mír 17), aithníonn an Chomhairle Iomaíochta go bhféadfaidh comhairlí cathrach, faoin dlí náisiúnta, bainistiú dramhaíola a eagrú iad féin, é a chur de chúram ar a n‑oibreoir féin nó é a chur ar conradh d’oibreoirí príobháideacha. San ordú tarchuir, tugtar ‘inmheánú’ na seirbhíse ar an mbainistiú a dhéanann an t‑údarás áitiúil air.
41      Ar bhonn bhreithiúnais an 18 Samhain 1999, Teckal (C‑107/98, EU:C:1999:562); agus an 11 Eanáir 2005, Stadt Halle agus RPL Lochau (C‑26/03, EU:C:2005:5) go háirithe.
42      Breithiúnas an 8 Bealtaine 2014, Datenlotsen Informationssysteme (C‑15/13, EU:C:2014:303), mír 25 agus an cásdlí dá dtagraítear. Le déanaí, breithiúnas an 8 Nollaig 2016, Undis Servizi (C‑553/15, EU:C:2016:935; ‘an breithiúnas in Undis Servizi’), mír 30.
43      Breithiúnas an 8 Bealtaine 2014, Datenlotsen Informationssysteme (C‑15/13, EU:C:2014:303), mír 25 agus an cásdlí dá dtagraítear.
44      An breithiúnas in Undis Servizi (mír 30).
45      Sonraítear in Airteagal 12 de Threoir 2014/24 na coinníollacha faoina n‑eisiatar ó raon feidhme na Treorach sin conradh arna dhámhachtain ag údarás conarthach do dhuine dlítheanach eile a rialaítear leis an dlí poiblí nó príobháideach. Is ar bhonn cosúil leis sin a fhoráiltear d’Airteagal 17 de Threoir 2014/23.
46      Mar thaca lena hargóint, luann an Chomhairle Iomaíochta breithiúnas an 27 Feabhra 2025, Aeroportul Internaţional ‘Avram Iancu’ Cluj (C‑220/24, EU:C:2025:124), míreanna 30 agus 31. Sa chás sin, ba iad na rialacha earnála a cuireadh i bhfeidhm ar Threoir 96/67/CE ón gComhairle an 15 Deireadh Fómhair 1996 maidir le rochtain ar an margadh láimhseála ar an talamh ag aerfoirt an Chomhphobail (IO 1996 L 272, lch. 36). Dhearbhaigh an Chúirt Bhreithiúnais ‘[nach gcuirtear] cosc [le hAirteagal 1 agus 6 de Threoir 96/67] ar chur i bhfeidhm Airteagal 102 CFAE in imthosca inar diúltaíodh rochtain ar bhonneagar an aerfoirt a thabhairt do sholáthróir na seirbhísí láimhseála ar an talamh, atá riachtanach chun an ghníomhaíocht sin a dhéanamh, ag aerfort an Aontais ag a raibh trácht bliantúil níos lú ná 2 mhilliún gluaiseacht paisinéirí acu ar dháta an diúltaithe sin’ (an chuid oibríochtúil).
47      Mír 28 de bharúlacha i scríbhinn na Comhairle Iomaíochta.
48      Mír 12 de na barúlacha i scríbhinn ó Rialtas na Laitvia: ‘Léiríodh mí-úsáid ceannasachta ag comhairle cathrach [Jelgava] i bhfoirm foriaimh agus bhí tionchar diúltach aici ar an iomaíocht sa mhargadh lena mbaineann. Go deimhin féin, ba é a bhí mar thoradh ar ghníomhaíocht an bhardais agus é ag forchoimeád gníomhaíochtaí eacnamaíocha ar an margadh atá i gceist dó féin – gan aon riachtanas oibiachtúil (bonn cirt) a bheith leis sin, agus a fhochuideachta a chosaint ar iomaíocht – eisiadh iomaitheoirí ón margadh sin ar feadh tréimhse fhaidréiseach’.
49      Féach, mar shampla, tuarascáil an 19 Meitheamh 2013 ón Comisión Nacional de los Mercados y de la Competencia (an Spáinn) dar teideal ‘Medios propios y las encomiendas de gestión: implicaciones de su uso desde la óptica de la promoción de la competencia’. Luaitear an méid seo a leanas ann: ‘Leis an srian ar iomaíocht, cuirtear deireadh le rochtain ar an tseirbhís atá i gceist do gach soláthróir seachas an soláthraí inmheánach, rud a chuireann teorainn lena gcumas a dtáirgí a thairiscint do na húdaráis phoiblí, a d’fhéadfadh a bheith ina iarratasóir tábhachtach don chineál sin earraí agus seirbhísí go minic’ (mír VI, an dara conclúid, lch. 94). ‘Ní mór úsáid na hionstraime seo, atá sriantach ar an iomaíocht ann féin, a chur i gcrích trí údar a thabhairt le stádas acmhainne dílse a dheonú i gceart d’eintiteas poiblí agus le húsáid na hiontaoibhe i ngach soláthar sonrach araon’ (mír VII, lch. 97). Is liomsa an cló iodálach. Tá an tuarascáil ar fáil ag https://pmt‑eu.hosted.exlibrisgroup.com/primo-explore/fulldisplay?docid= 34CNMC_BKM000007612_3&context=L&vid= 34CNMC_V1&lang=es_ES&search_scope=LOCAL_full&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=default_tab&query=any_contains_informe%20%22medios%20propios%22&offset= 0.
50      Tagraím anseo do na breithnithe a leag mé amach i mo Thuairim in LitSpecMet (C‑567/15, EU:C:2017:319), mír 69.
51      Mír 7 den ordú tarchuir.
52      Mír 7 den ordú tarchuir.
53      Mír 18 den ordú tarchuir. Ag deireadh na míre sin, sonraíonn an chúirt a rinne an tarchur ‘gur gnách go n‑ardaítear ‘ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú maidir le bailíocht cur i bhfeidhm nós imeachta inmheánaigh i gcomhthéacs nósanna imeachta ina gcaitear amhras ar an gcinneadh arna dhéanamh ag institiúid dámhachtain dhíreach a dhéanamh i gcomhthéacs nós imeachta soláthair phoiblí’. Maidir le cumhachtaí inmheánacha as ar eascair iarrataí ar réamhrialú in earnáil na dramhaíola, féach, inter alia, breithiúnais an 10 Meán Fómhair 2009, Sea (C‑573/07, EU:C:2009:532); an 29 Samhain 2012, Econord (C‑182/11 agus C‑183/11, EU:C:2012:758); agus an 12 Bealtaine 2022, Comune di Lerici (C‑719/20, EU:C:2022:372).
54      I mír 28 dá barúlacha i scríbhinn, aithníonn an Chomhairle Iomaíochta go bhfuil ‘údar agus cur i bhfeidhm na rogha maidir le gach cineál soláthair seirbhísí faoi réir critéir dhlíthiúla agus, dá bhrí sin, faoi réir athbhreithniú ag na húdaráis mhaoirseachta (agus ag na cúirteanna ina dhiaidh sin). Mar shampla, i gcomhthéacs an mhargaidh le haghaidh bailiú agus iompar dramhaíola cathrach, tá ábharthacht chur i bhfeidhm Airteagal 3, alt 1, pointe 7 den [Dlí maidir le soláthar poiblí] ag an mbardas a sholáthraíonn an tseirbhís go neamhspleách faoi réir athbhreithniú breithiúnach’.