Edizzjoni Provviżorja
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
BIONDI
ippreżentati fil‑15 ta’ Jannar 2026 (1)
Kawżi magħquda C‑52/25 u C‑53/25 [Binanrier] (i)
RZ,
GT (C‑52/25)
AX,
UI (C‑53/25)
vs
Région wallonne
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Cour d’appel de Mons (il-Qorti tal-Appell ta’ Mons, il-Belġju))
“Rinviju preliminari – Għajnuna mill-Istat – Regolament (UE) Nru 702/2014 – Eżenzjoni skont il-kategorija ta’ ċerta għajnuna għas-settur agrikolu u dak forestali – Għajnuna intiża li tikkumpensa l-ħsara kkawżata minn fenomeni klimatiċi avversi li jistgħu jiġu assimilati ma’ diżastru naturali – Tnaqqis fl-ammont tal-għajnuna f’każ li ma tkunx inxtrat polza ta’ assigurazzjoni – Impossibbiltà għall-benefiċjarju tal-għajnuna li jixtri l-assigurazzjoni mitluba”
I.      Introduzzjoni
1.        Permezz tat-talbiet għal deċiżjoni preliminari mressqa f’dawn il-kawżi magħquda, il-cour d’appel de Mons (il-Qorti tal-Appell ta’ Mons, il-Belġju) (iktar ’il quddiem il-“qorti tar-rinviju”) qiegħda tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja tliet domandi dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 702/2014 (2), li jikkonċerna l-għajnuna intiża li tikkumpensa lill-impriżi żgħar u medji (SMEs) attivi fil-produzzjoni agrikola primarja għall-ħsara kkawżata minn fenomeni klimatiċi avversi li jistgħu jiġu assimilati ma’ diżastru naturali. L-għajnuna li tissodisfa l-kundizzjonijiet kollha stabbiliti f’dan l-artikolu u fil-Kapitolu I tal-istess regolament hija eżentata mill-obbligu ta’ komunikazzjoni lill-Kummissjoni previst fl-Artikolu 108(3) TFUE.
2.        B’mod iktar speċifiku, it-tliet domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju jikkonċernaw il-paragrafu 9 tal-imsemmi artikolu, li jipprevedi li l-kumpens li tagħti din it-tip ta’ għajnuna għandu jitnaqqas “b’50 % sakemm ma [j]ingħatax lill-benefiċjarji li għandhom assigurazzjoni li tkopri mill-anqas 50 % tal-produzzjoni annwali medja tagħhom jew tad-dħul relatat mal-produzzjoni tagħhom u l-aktar riskji klimatiċi statistikament spissi fl-Istat Membru jew fir-reġjun ikkonċernat li għalihom hemm kopertura tal-assigurazzjoni” (3).
3.        Id-domandi preliminari saru fil-kuntest ta’ tilwimiet dwar talbiet għal kumpens imressqa minn għadd ta’ imprendituri (RZ, GT AX u UI; iktar ’il quddiem: ir-“rikorrenti”) li ġarrbu ħsara kkawżata min-nixfa li seħħet il-Belġju mix-xahar ta’ Awwissu 2016 sax-xahar ta’ Ġunju 2017. L-awtoritajiet Belġjani rrikonoxxew din in-nixfa bħala diżastru agrikolu li jagħti dritt għal kumpens. Għall-finijiet tal-kalkolu tal-kumpens, l-amministrazzjoni Belġjana applikat dispożizzjoni nazzjonali (4) li timplimenta l-Artikolu 25(9) tar-Regolament Nru 702/2014, liema dispożizzjoni tipprovdi li l-ammont tal-kumpens għandu jitnaqqas b’50 % “jekk il-parti leża ma tkunx xtrat polza ta’ assigurazzjoni li tkun tkopri tal-inqas 50 % tal-produzzjoni tagħha kontra r-riskji klimatiċi”.
4.        F’dan il-każ, billi r-rikorrenti ma kienu xtraw ebda polza ta’ assigurazzjoni kontra r-riskji klimatiċi, l-awtoritajiet kompetenti Belġjani naqqsu l-kumpens tagħhom b’50 % skont id-dispożizzjoni nazzjonali ċċitata iktar ’il fuq.
5.        Madankollu, ir-rikorrenti ppreżentaw rikors quddiem il-qrati Belġjani fejn sostnew li ma kinux jistgħu jixtru polza ta’ assigurazzjoni billi, fil-waqt li fih seħħet il-ħsara, fil-Belġju ma kienx possibbli li l-farms rispettivi tagħhom jiġu assigurati kontra ċerti riskji klimatiċi, bħalma hija n-nixfa.
6.        Wara diversi proċeduri ġudizzjarji, it-tilwimiet fil-kawżi prinċipali tressqu quddiem il-cour d’appel de Mons (il-Qorti tal-Appell ta’ Mons). Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta: fl-ewwel lok, li r-riskju ta’ nixfa ma huwiex fost ir-riskji klimatiċi l-iktar spissi fil-Belġju, billi r-riskju klimatiku l-iktar spiss f’dak l-Istat Membru huwa s-silġ (hail); fit-tieni lok, li, fil-Belġju, fiż-żmien meta ġraw il-fatti, ma kienet teżisti ebda assigurazzjoni kontra n-nixfa, iżda kienet teżisti biss dik kontra s-silġ; u, fit-tielet lok, li r-rikorrenti sostnew li l-farms tagħhom huma magħmula minn mergħat permanenti u temporanji, kif ukoll minn artijiet mimlija ħaxix għall-għalf tal-bhejjem u li, bħala tali, dawn il-mergħat u l-artijiet mimlija ħaxix ma jistgħux jiġu assigurati kontra r-riskju tas-silġ.
7.        F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-qorti tar-rinviju ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel tliet domandi preliminari dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 25(9) tar-Regolament Nru 702/2014.
8.        Għal talba li għamlet il-Qorti tal-Ġustizzja, dawn il-konklużjonijiet jiffokaw fuq it-tielet domanda preliminari li permezz tagħha l-qorti tar-rinviju qiegħda titlob:
“L-[Artikolu 25(9) tar-Regolament Nru 702/2014] jawtorizza lill-Istat Membru kkonċernat ma jnaqqasx l-għajnuna intiża li tikkumpensa lill-bdiewa għal danni kkawżati minn avveniment klimatiku meqjus bħala diżastru naturali, meta l-benefiċjarju tal-għajnuna juri li t-tip ta’ produzzjoni li jamministra (f’dan il-każ, artijiet bil-ħaxix permanenti u temporanji, kif ukoll l-għelieqi bil-ħaxix għall-għalf tal-bhejjem, u mhux koltivazzjonijiet) ma tistax tiġi assigurata fl-Istat Membru kkonċernat (f’dan il-każ, il-Belġju) kontra r-riskji klimatiċi statistikament l-iktar frekwenti, li jammontaw għal mill-inqas 50 % tal-produzzjoni annwali medja jew tad-dħul marbut mal-produzzjoni tal-azjenda agrikola tiegħu?”.
II.    Analiżi
9.        Permezz tat-tielet domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju qiegħda essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 25(9) tar-Regolament Nru 702/2014 għandux jiġi interpretat fis-sens li Stat Membru jista’ jiġi awtorizzat ma jnaqqasx b’50 % l-għajnuna intiża li tikkumpensa l-ħsara kkawżata minn fenomeni klimatiċi avversi li jistgħu jiġu assimilati ma’ diżastru naturali, meta l-benefiċjarju tal-għajnuna juri li ma kienx possibbli li jixtri polza ta’ assigurazzjoni għat-tip ta’ produzzjoni tal-farm tiegħu, minħabba li dan tal-aħħar ma jistax jiġi assigurat f’dan l-Istat Membru kontra r-riskji klimatiċi statistikament l-iktar spissi.
10.      Sabiex tingħata risposta għat-tielet domanda preliminari magħmula mill-qorti tar-rinviju, għandu jiġi interpretat l-Artikolu 25(9) tar-Regolament Nru 702/2014.
11.      Skont ġurisprudenza stabbilita, għall-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, mhux biss għandu jittieħed inkunsiderazzjoni kliemha iżda għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet li tfittex li tilħaq il-leġiżlazzjoni li hija tkun tagħmel parti minnha (5).
12.      Sa fejn għandha x’taqsam, qabelxejn, il-formulazzjoni tal-Artikolu 25(9) tar-Regolament Nru 702/2014, imfakkar fil-punt 2 ta’ dawn il-konklużjonijiet, din id-dispożizzjoni tipprevedi li l-għajnuna inkwistjoni għandha titnaqqas b’50 % sakemm il-benefiċjarju ma jkunx xtara polza ta’ assigurazzjoni li għandha tissodisfa żewġ kundizzjonijiet.
13.      L-ewwel nett, din il-polza ta’ assigurazzjoni għandha tkopri tal-inqas 50 % tal-produzzjoni annwali medja jew tad-dħul relatat magħha; it-tieni, din il-polza għandha tkopri r-riskji klimatiċi statistikament l-iktar spissi fl-Istat Membru jew fir-reġjun ikkonċernat li għalihom tkun prevista kopertura ta’ assigurazzjoni.
14.      Sa fejn għandha x’taqsam it-tieni kundizzjoni, mill-formulazzjoni tad-dispożizzjoni inkwistjoni (fil-biċċa l-kbira tal-verżjonijiet lingwistiċi, kif irrilevat fil-punt 17 iktar ’il quddiem ta’ dawn il-konklużjonijiet) jirriżulta b’mod espliċitu li l-kopertura ta’ assigurazzjoni għar-riskji klimatiċi l-iktar spissi għandha tkun “prevista”. Fil-fehma tiegħi, dan ifisser, a contrario, li, jekk kopertura ta’ assigurazzjoni ma tkunx prevista għal dawn ir-riskji klimatiċi l-iktar spissi, il-kundizzjoni dwar in-neċessità li tinxtara polza ta’ assigurazzjoni ma tistax tapplika u li, għalhekk, lanqas ma jista’ jiġi applikat it-tnaqqis fl-għajnuna. Barra minn hekk, din il-kundizzjoni tidher li hija rekwiżit raġonevoli: fil-fatt, jidher bla loġika li, sabiex tinkiseb parti mill-kumpens, ikun meħtieġ li jiġi konkluż kuntratt ta’ assigurazzjoni li ma tistax tinxtara minħabba li ma tkunx prevista l-kopertura tar-riskju li għandu jiġi assigurat.
15.      Għalhekk, l-analiżi letterali tad-dispożizzjoni inkwistjoni donnha twassal sabiex din tal-aħħar tiġi interpretata fis-sens li t-tnaqqis fil-kumpens ma japplikax meta jintwera li ma kienx possibbli li tinxtara l-polza ta’ assigurazzjoni, liema xiri huwa kundizzjoni għalbiex ma japplikax it-tnaqqis, minħabba li ma hija prevista għall-benefiċjarju ebda kopertura ta’ assigurazzjoni għar-riskji klimatiċi statistikament l-iktar spissi.
16.      Żewġ osservazzjonijiet oħra huma daqstantieħor rilevanti f’dan ir-rigward.
17.      L-ewwel, il-verżjonijiet lingwistiċi differenti tad-dispożizzjoni inkwistjoni ma jaqblux għalkollox. Madankollu, il-verżjoni bil-lingwa Taljana tad-dispożizzjoni li minnha slitt din l-interpretazzjoni hija kkonfermata mill-formulazzjoni ta’ diversi verżjonijiet lingwistiċi oħra, fosthom il-verżjoni bil-lingwa Ingliża li tirreferi għal “risks [...] for which insurance coverage is provided”, il-verżjoni bil-lingwa Ġermaniża li ssemmi “Risiken […] für die Versicherungsschutz gegeben ist” u l-verżjoni bil-lingwa Spanjola li t-test tagħha jirreferi għar-“riesgos […] para los que se proporciona cobertura de seguros”. Għadd ta’ verżjonijiet lingwistiċi oħra tad-dispożizzjoni wkoll jagħtu l-istess tifsira (6). Il-verżjoni bil-lingwa Franċiża hija inqas ċara dwar dan il-punt iżda l-formulazzjoni tagħha ma hijiex inkompatibbli mal-interpretazzjoni tad-dispożizzjoni inkwistjoni proposta fil-punt 15 iktar ’il fuq (7).
18.      It-tieni, din l-interpretazzjoni hija kkonfermata mill-Avviż tal-Kummissjoni dwar il-Linji Gwida għall-għajnuna mill-Istat fis-settur tal-agrikoltura u f’dak tal-forestrija u fiż-żoni rurali (8).
19.      Il-paragrafu 363 tal-Linji Gwida tal‑2014, li jikkonċerna l-għajnuna intiża li tikkumpensa l-ħsara kkawżata lill-produzzjoni agrikola jew lill-mezzi ta’ produzzjoni agrikola u li tevita l-ħsara, jipprevedi b’mod espliċitu li “[d]eroga minn din il-kundizzjoni hija possibbli biss jekk Stat Membru jista’ juri b’mod konvinċenti li, minkejja l-isforzi raġonevoli kollha, fiż-żmien li fih seħħew id-danni ma kienx hemm disponibbli assigurazzjoni affordabbli li tkopri l-aktar riskji klimatiċi statistikament frewekenti fl-Istat Membru jew fir-reġjun ikkonċernat”(9).
20.      Minn dan il-punt tal-imsemmija linji gwida jirriżulta, għalhekk, li l-unika deroga possibbli mill-kundizzjoni li tinxtara polza ta’ assigurazzjoni sabiex jiġi evitat li l-kumpens jitnaqqas b’50 % hija li polza ta’ assigurazzjoni li tkopri r-riskji inkwistjoni ma kinitx disponibbli fid-data li fiha seħħet il-ħsara, minkejja l-isforzi raġonevoli possibbli kollha tal-parti leża li tittanta tixtri tali polza ta’ assigurazzjoni.
21.      Minkejja li dokument bħalma huma l-Linji Gwida jorbot biss lill-Kummissjoni (10) u għalhekk u la jorbot bilfors lill-Qorti tal-Ġustizzja u lanqas lill-qrati nazzjonali għall-interpretazzjoni tad-dispożizzjoni inkwistjoni, huwa, madankollu, sors ta’ interpretazzjoni importanti. Dan huwa minnu, fost oħrajn, f’sitwazzjoni bħal dik f’din il-kawża fejn fiha jiġi interpretat regolament adottat mill-Kummissjoni. Fil-fatt, f’dawn iċ-ċirkustanzi, dokument bħal-Linji Gwida jikkostitwixxi l-interpretazzjoni tal-att li tkun għamlet l-istituzzjoni nnifisha li tkun adottatu.
22.      L-interpretazzjoni tal-Artikolu 25(9) tar-Regolament Nru 702/2014, imfissra fil-punt 15 ta’ dawn il-konklużjonijiet, tidher li hija kkonfermata mill-analiżi kemm kuntestwali kif ukoll teleoloġika.
23.      Minn perspettiva kuntestwali, din id-dispożizzjoni għandha titqiegħed fil-kuntest ġenerali tal-Politika Agrikola Komuni (PAK), li fiha l-ġestjoni tar-riskju saret element essenzjali, bil-għan li tiżdied ir-reżiljenza tal-farms għar-riskji li kulma jmur jiżdiedu, b’mod partikolari dawk relatati ma’ avvenimenti katastrofiċi dejjem iktar spissi marbuta mat-tibdil fil-klima, u dan filwaqt li jiġi promoss it-tixrid ta’ prassi li jsaħħu l-prevenzjoni tar-riskji u l-adattament għalihom. Dawn l-għanijiet tqiesu bħala essenzjali kemm fil-perijodu ta’ programmazzjoni kurrenti 2023‑2027 li jipprevedi sistema integrata ta’ ġestjoni tar-riskji (11) u kif ukoll fil-perijodu ta’ qabel (2014‑2022) (12). Barra minn hekk, l-adattament għat-tibdil fil-klima u t-titjib fir-reżiljenza tal-farms f’dan il-kuntest jitqiesu bħala prijoritajiet ewlenin fil-kuntest tal-PAK, li l-ġestjoni tar-riskji għandha ssir fid-dawl tagħhom (13).
24.      Ir-Regolament Nru 702/2014 u r-Regolament il-ġdid 2022/2472 jidħlu f’dan il-kuntest u jikkostitwixxu l-implimentazzjoni ta’ dawn l-għanijiet strateġiċi. Fil-kuntest ta’ dawn ir-regolamenti, l-għajnuna intiża li tikkumpensa l-ħsarat ikkawżati minn fenomeni klimatiċi avversi li jistgħu jiġu assimilati ma’ diżastru naturali msemmija fl-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 702/2014 taqa’ fl-iskop tal-“għajnuna għall-ġestjoni tar-riskju u tal-kriżijiet”, kif ukoll tal-għajnuna intiża li tikkumpensa l-ispejjeż relatati mal-prevenzjoni u mal-qerda tal-mard tal-annimali u tal-organiżmi li jagħmlu ħsara lill-pjanti u tal-għajnuna għall-primjums tal-assigurazzjoni (14).
25.      F’dan il-kuntest, minn perspettiva teleoloġika, kif enfasizzaw il-partijiet ikkonċernati li ppreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja (15), l-għan speċifiku tal-Artikolu 25(9) tar-Regolament Nru 702/2014 huwa li jinkoraġġixxi lill-bdiewa jixtru poloz ta’ assigurazzjoni kontra r-riskji klimatiċi li jikkawżaw il-biċċa l-kbira tal-ħsara li tista’ tiġi kkumpensata, sabiex jitnaqqas il-piż finanzjarju li l-għajnuna agrikola mogħtija bħala kumpens għall-ħsara marbuta mal-fenomeni klimatiċi avversi timponi fuq il-komunità.
26.      Dan il-għan tad-dispożizzjoni inkwistjoni jirriżulta mill-premessa 54 tar-Regolament Nru 702/2014, li minnha jinżel li, peress li l-“[p]roduzzjoni agrikola primarja hija esposta għal riskji u kriżijiet partikolari naturali [...], [ġ]estjoni tajba tar-riskju u tal-kriżi hija għodda prinċipali għal settur tal-agrikoltura sostenibbli u kompetittiv”. F’dan il-kuntest, “[g]ħajnuna mill-Istat biex tagħmel tajjeb għal telf ikkawżat minn avvenimenti klimatiċi avversi li jistgħu jkunu assimilati ma’ diżastri naturali [...] għandha tkun limitata għal għajnuna mogħtija lill-benefiċjarji li jaffaċċjaw diffikultajiet partikolari minkejja li jkunu wettqu sforzi raġonevoli biex jimminimizzaw dawn ir-riskji”.
27.      Fl-istess sens, il-Linji Gwida tal-Kummissjoni (16) jenfasizzaw li “biex titjieb ulterjorment il-ġestjoni tar-riskji, il-benefiċjarji jridu jkunu mħeġġa li jagħmelu assigurazzjoni kull meta dan ikun possibbli”.
28.      Fid-dawl ta’ dan il-għan, sabiex ma japplikax it-tnaqqis, jeħtieġ għalhekk li l-benefiċjarji tal-għajnuna jagħmlu l-isforzi raġonevoli kollha neċessarji sabiex jillimitaw ir-riskji relatati mal-ħsara li tirriżulta mill-fenomenu klimatiku avvers. Madankollu, ladarba jintwera dan, kif jirriżulta mil-Linji Gwida tal-Kummissjoni, impriża li ma tkunx tistax tkun koperta minn polza ta’ assigurazzjoni kontra tali ħsarat għandha tingħata għajnuna massima (17).
29.      L-analiżi tal-għan tal-Artikolu 25(9) tar-Regolament Nru 702/2014 tikkonferma l-interpretazzjoni li t-tnaqqis fil-kumpens ma japplikax meta jintwera li ma kienx possibbli li tinxtara l-polza tal-assigurazzjoni inkwistjoni minħabba li ma kienet prevista ebda kopertura ta’ assigurazzjoni għar-riskji klimatiċi statistikament l-iktar spissi. Madankollu, huwa jżid kundizzjoni oħra fis-sens li jintwera wkoll li l-benefiċjarji tal-għajnuna għamlu l-isforzi raġonevoli kollha neċessarji sabiex jixtru tali polza sabiex jillimitaw ir-riskji marbuta mal-ħsara li tirriżulta mill-fenomenu klimatiku avvers.
30.      L-argumenti mqajma mill-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet tagħha ma jipprekludux din l-interpretazzjoni tal-Artikolu 25(9) tar-Regolament Nru 702/2014.
31.      Fil-fatt, l-ewwel nett, kif jirriżulta mill-punti 12 sa 21 ta’ dawn il-konklużjonijiet, din l-interpretazzjoni hija konsistenti mal-formulazzjoni tad-dispożizzjoni, li, minkejja li ma tirreferix – kif enfasizzat il-Kummissjoni – għar-raġunijiet tan-nuqqas ta’ assigurazzjoni, madankollu tipprevedi b’mod espliċitu li l-kopertura ta’ assigurazzjoni għandha tkun prevista.
32.      It-tieni, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 25(9) tar-Regolament Nru 702/2014 li qiegħed nipproponi ma tmurx kontra l-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, li tgħid li d-dispożizzjonijiet ta’ regolament dwar l-għajnuna mill-Istat li jipprevedu eżenzjoni skont il-kategorija u l-kundizzjonijiet previsti fih għandhom jiġu interpretati b’mod strett (18). Fil-fatt, din l-interpretazzjoni ma tagħtix lid-dispożizzjoni leġiżlattiva u lill-kundizzjonijiet previsti fiha portata usa’ minn dik li tirriżulta mill-formulazzjoni tagħha. Għall-kuntrarju, l-interpretazzjoni proposta, skont kliem din id-dispożizzjoni nnifisha, tevita interpretazzjoni li, kif ġie rrilevat fil-punt 14 ta’ dawn il-konklużjonijiet, twassal għal applikazzjoni mhux raġonevoli tal-kundizzjonijiet previsti fiha.
33.      It-tielet, din l-interpretazzjoni ma tmurx kontra r-rekwiżit, enfasizzat mill-Kummissjoni, li tiġi żgurata interpretazzjoni uniformi tar-regolament inkwistjoni fid-diversi Stati Membri. Fil-fatt, hija tiżgura li d-dispożizzjoni tista’ tiġi applikata abbażi ta’ kriterji oġġettivi (jiġifieri t-turija li huwa impossibbli li tinxtara polza ta’ assigurazzjoni u l-fatt li l-benefiċjarju għamel l-isforzi raġonevoli kollha neċessarji f’dan is-sens) li japplikaw bl-istess mod fl-Istati Membri, minkejja li s-sitwazzjonijiet fattwali (bħal jekk huwiex possibbli li tinxtara polza ta’ assigurazzjoni f’każ partikolari) jistgħu jvarjaw.
34.      Ir-raba’, il-Kummissjoni tfakkar fl-osservazzjonijiet tagħha li l-Istat Membru għandu l-obbligu li jikkomunika lill-Kummissjoni għajnuna iktar favorevoli għall-bdiewa sabiex jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li ma kienx possibbli għalihom li jassiguraw ruħhom kontra r-riskji klimatiċi statistikament l-iktar spissi.
35.      F’dan ir-rigward, nosserva li l-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li r-Regolament Nru 702/2014, li ġie adottat skont l-Artikolu 108(4) TFUE, jipprevedi, fl-Artikolu 3 tiegħu, li, minkejja l-obbligu ġenerali li jiġu kkomunikati l-miżuri kollha intiżi li jagħtu jew jimmodifikaw “għajnuna ġdida”, fis-sens tal-Artikolu 108(3) TFUE, li huwa wieħed mill-aspetti fundamentali tas-sistema ta’ kontroll tal-għajnuna mill-Istat, Stat Membru jista’ jinvoka l-eżenzjoni minn dan l-obbligu, taħt dan ir-regolament, jekk kemm‑il darba l-miżura ta’ għajnuna li huwa jadotta jew il-proġett ta’ għajnuna li huwa jkun biħsiebu jadotta jkunu jissodisfaw il-kundizzjonijiet previsti fih (19).
36.      Għalhekk, li kellu l-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 702/2014 jiġi interpretat fis-sens li, fin-nuqqas ta’ komunikazzjoni mill-Istat Membru, għandu jiġi rrifjutat il-kumpens previst f’dan l-artikolu benefiċjarju li jkun jissodisfa l-kundizzjonijiet stabbiliti f’din id-dispożizzjoni għalbiex tingħata l-għajnuna, din l-interpretazzjoni tkun tmur kontra l-loġika ta’ dan ir-regolament.
37.      F’dan ir-rigward, ninnota li, barra minn hekk, il-kundizzjoni dwar il-konklużjoni tal-kuntratt ta’ assigurazzjoni prevista fil-paragrafu 9 ta’ dan l-artikolu ma hijiex kundizzjoni dwar l-għoti tal-għajnuna iżda tikkonċerna l-ammont tal-għajnuna mogħtija.
38.      Bl-istess mod, li kellha din id-dispożizzjoni tiġi interpretata fis-sens li, fin-nuqqas ta’ komunikazzjoni mill-Istat Membru, benefiċjarju li jkun jissodisfa l-kundizzjonijiet kollha li teħtieġ din id-dispożizzjoni ma jistax jirċievi l-għajnuna kollha mqar jekk ikun ġie ġudizzjarjament stabbilit li assigurazzjoni li tkopri r-riskji klimatiċi l-iktar spissi ma kinitx oġġettivament disponibbli għal dan il-benefiċjarju fil-waqt li fih tkun ġrat il-ħsara, din l-interpretazzjoni mhux biss tkun tmur kontra kliem l-imsemmija dispożizzjoni, kif jirriżulta mill-punti 12 sa 21 iktar ’il fuq, iżda tkun tmur ukoll kontra l-loġika tar-Regolament Nru 702/2014 inkwantu ċċaħħad minn kumpens sħiħ lil benefiċjarju li jkun jissodisfa l-kundizzjonijiet għalbiex jirċievi l-għajnuna previsti fl-Artikolu 25(1) ta’ dan ir-regolament. Din l-interpretazzjoni tmur ukoll lil hinn mill-għanijiet li jfittex li jilħaq dan ir-regolament, imsemmija fil-punti 25 sa 29 iktar ’il fuq, u dan bi ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, imsemmi fil-premessa 8 tar-Regolament Nru 702/2014.
39.      Sabiex nikkonkludi, mill-kunsiderazzjonijiet premessi jirriżulta li l-Artikolu 25(9) tar-Regolament Nru 702/2014 għandu, fil-fehma tiegħi, jiġi interpretat fis-sens li t-tnaqqis ta’ 50 % fil-kumpens mogħti permezz tal-għajnuna intiża li tikkumpensa l-ħsara kkawżata minn fenomeni klimatiċi avversi li jistgħu jiġu assimilati ma’ diżastru naturali, previst f’din id-dispożizzjoni, ma japplikax meta l-benefiċjarju tal-għajnuna juri li, minkejja li jkun għamel l-isforzi raġonevoli kollha neċessarji sabiex jixtri polza ta’ assigurazzjoni sabiex jillimita r-riskji marbuta mal-ħsara li tirriżulta mill-fenomenu klimatiku avvers, ma kienx possibbli li tinxtara polza ta’ assigurazzjoni, billi ma kienet prevista ebda assigurazzjoni għat-tip ta’ produzzjoni tal-farm tiegħu għar-riskji klimatiċi statistikament l-iktar spissi.
40.      F’dan il-każ, ir-rikorrenti jsostnu li, għalkemm, bħala regola ġenerali, fil-waqt li fih seħħ il-fatt dannuż fil-Belġju, kien possibbli li tinkiseb kopertura ta’ assigurazzjoni għar-riskji klimatiċi l-iktar spissi, jiġifieri s-silġ, tali kopertura ma kinitx possibbli għat-tip speċifiku ta’ produzzjoni li jagħmlu r-rikorrenti.
41.      Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika dawn iċ-ċirkustanzi fattwali u tiddetermina li r-rikorrenti għamlu l-isforzi raġonevoli kollha neċessarji sabiex jixtru polza ta’ assigurazzjoni sabiex jillimitaw ir-riskji marbuta mal-ħsara li tirriżulta mill-fenomenu klimatiku avvers u li t-tip ta’ produzzjoni tar-rikorrenti ma setax, fil-fatt, jiġi assigurat fl-Istat Membru kkonċernat kontra r-riskji klimatiċi statistikament l-iktar spissi.
III. Konklużjoni
42.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha premessi, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej għat-tielet domanda preliminari magħmula mill-cour d’appel de Mons (il-Qorti tal-Appell ta’ Mons, il-Belġju):
L-Artikolu 25(9) tar-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 702/2014 tal‑25 ta’ Ġunju 2014 li jiddikjara ċertu kategoriji ta’ għajnuna fis-setturi tal-agrikoltura u l-forestrija u f’żoni rurali kompatibbli mas-suq intern bl-applikazzjoni tal-Artikoli 107 u 108 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għandu jiġi interpretat fis-sens li:
it-tnaqqis ta’ 50 % fil-kumpens mogħti permezz tal-għajnuna intiża li tikkumpensa l-ħsara kkawżata minn fenomeni klimatiċi avversi li jistgħu jiġu assimilati ma’ diżastru naturali, previst f’din id-dispożizzjoni, ma japplikax meta l-benefiċjarju tal-għajnuna juri li, minkejja li jkun għamel l-isforzi raġonevoli kollha neċessarji sabiex jixtri polza ta’ assigurazzjoni sabiex jillimita r-riskji marbuta mal-ħsara li tirriżulta mill-fenomenu klimatiku avvers, ma kienx possibbli li tinxtara polza ta’ assigurazzjoni, billi ma kienet prevista ebda assigurazzjoni għat-tip ta’ produzzjoni tal-farm tiegħu għar-riskji klimatiċi statistikament l-iktar spissi. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika in concreto dawn iċ-ċirkustanzi fattwali.
1      Lingwa oriġinali: it-Taljan.
i      L-isem ta’ din il-kawża huwa fittizju. Dan l-isem ma jikkorrispondi għall-isem reali ta’ ebda waħda mill-partijiet fil-proċedura.
2      Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 702/2014 tal‑25 ta’ Ġunju 2014 li jiddikjara ċertu kategoriji ta’ għajnuna fis-setturi tal-agrikoltura u l-forestrija u f’żoni rurali kompatibbli mas-suq intern bl-applikazzjoni tal-Artikoli 107 u 108 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (ĠU 2014, L 193, p. 1). Dan ir-regolament kien japplika sal‑31 ta’ Diċembru 2022 u, mill‑1 ta’ Jannar 2023, ġie ssostitwit bir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) 2022/2472 tal‑14 ta’ Diċembru 2022 li jiddikjara kompatibbli mas-suq intern ċerti kategoriji ta’ għajnuna fis-setturi tal-agrikoltura u tal-forestrija u fiż-żoni rurali skont l-Artikoli 107 u 108 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (ĠU 2022, L 327, p. 1, rettifika fil-ĠU 2023, L 137, p. 73).
3      Din id-dispożizzjoni hija riprodotta tista’ tgħid verbatim fl-Artikolu 25(10) tar-Regolament il-ġdid 2022/2472 (bla ħsara tal-emenda tal-verżjoni bil-lingwa Franċiża msemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 7 iktar ’il quddiem). Dan ifisser li, għall-finijiet ta’ din il-kawża, ir-risposta għad-domandi preliminari magħmula mill-qorti tar-rinviju tibqa’ l-istess, mingħajr ma jingħata kas jekk japplikax għall-fatti ta’ dan il-każ ir-regolament l-antik jew il-ġdid.
4      L-Artikolu 6 tal-arrêté du Gouvernement wallon considérant comme une calamité agricole la sécheresse d’août 2016 à juin 2017, délimitant l’étendue géographique de cette calamité et déterminant l'indemnisation des dommages (id-Digriet tal-Gvern ta’ Wallonie li jikkunsidra n-nixfa li seħħet bejn Awwissu 2016 u Ġunju 2017 bħala diżastru agrikolu, li jiddelimita l-portata ġeografika ta’ dan id-diżastru u jikkalkula l-kumpens għad-danni).
5      Ara s-sentenza tad‑19 ta’ Settembru 2024, Agrarmarkt Austria (C‑350/23, EU:C:2024:771, punt 57 u l-ġurisprudenza ċċitata).
6      Minbarra l-verżjonijiet lingwistiċi ġa msemmija, il-verżjonijiet bil-lingwa Bulgara, bil-lingwa Kroata, bil-lingwa Maltija, bil-lingwa Slovakka, bil-lingwa Slovena u bil-lingwa Finlandiża wkoll jidhru li jaqblu mal-verżjoni Taljana. Il-verżjonijiet bil-lingwa Ċeka, bil-lingwa Pollakka, bil-lingwa Portugiża u bil-lingwa Svediża jidhru li jikkorrispondu għall-verżjoni bil-lingwa Franċiża emendata msemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna li ġejja u jaqblu mal-interpretazzjoni proposta.
7      Fil-verżjoni bil-lingwa Franċiża tal-Artikolu 25(10) tar-Regolament 2022/2472, l-aħħar sentenza ġiet emendata meta mqabbla mal-formulazzjoni tal-Artikolu 25(9) tar-Regolament Nru 702/2014. Din l-emenda ma tidhirx fil-verżjonijiet lingwistiċi l-oħra. Filwaqt li l-verżjoni tad-dispożizzjoni tar-Regolament Nru 702/2014 kienet tirreferi għar-“risques climatiques statistiquement les plus fréquents dans l'État membre ou la région concernés, couverte par une assurance”, il-verżjoni l-ġdida tirreferi għar-“risques climatiques statistiquement les plus fréquents dans l’État membre ou la région concernés que couvre l’assurance”. Din l-emenda taqbel mal-interpretazzjoni tad-dispożizzjoni li qiegħed nipproponi.
8      Avviż tal-Kummissjoni “Linji Gwida tal-Unjoni Ewropea għall-għajnuna mill-Istat fis-setturi tal-agrikoltura u tal-forestrija u fiż-żoni rurali mill‑2014 sal‑2020” (ĠU 2014, C 204, p. 1, iktar ’il quddiem: il-“Linji Gwida tal‑2014”); ara wkoll il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni, “Linji gwida għall-għajnuna mill-Istat fis-setturi tal-agrikoltura u tal-forestrija u fiż-żoni rurali” (ĠU 2022, C 485, p. 1, iktar ’il quddiem: il-“Linji Gwida tal‑2022”).
9      Ara l-punt 363 tal-Linji Gwida tal‑2014. Ara wkoll, f’dan is-sens, il-punt 358 tal-Linji Gwida tal‑2022.
10      Ara wkoll is-sentenza tat-8 ta’ Marzu 2016, Il‑Greċja vs Il‑Kummissjoni (C‑439/11 P, EU:C:2016:145, punti 69 u 70).
11      Ara l-Kummissjoni Ewropea, “Approved 28 CAP strategic plans (2023‑2027) - Summary overview for 27 Member States - Facts and figures”, Ġunju 2023, li tista’ tiġi fl-indirizz elettroniku li ġej: https://agriculture.ec.europa.eu/system/files/2023-06/approved-28-cap-strategic-plans-2023-27.pdf, b’mod partikolari t-Taqsima 4.2 “Better market orientation, increased competitiveness and improved position in the value chain”, p. 27, u t-Taqsima “Risk management”, p. 38.
12      Ara, inter alia, ir-Regolament (UE) Nru 1305/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑17 ta’ Diċembru 2013 dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005, (ĠU 2013, L 347, p. 487, rettifika fil-ĠU 2016, L 130, p. 1), b’mod partikolari l-Artikolu 36, “Ġestjoni tar-riskji”, u l-Anness VI tiegħu.
13      F’dan ir-rigward, ara l-premessi 29 u 30 tar-Regolament (UE) 2021/2115 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑2 ta’ Diċembru 2021 li jistabbilixxi regoli dwar l-appoġġ għall-pjanijiet strateġiċi li għandhom jitfasslu mill-Istati Membri skont il-Politika Agrikola Komuni (Pjanijiet Strateġiċi tal-PAK) u ffinanzjati mill-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Garanzija (FAEG) u mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u li jħassar ir-Regolamenti (UE) Nru 1305/2013 u (UE) Nru 1307/2013 (ĠU 2021, L 435, p. 1, rettifiki fil-ĠU 2022, L 181, p. 35 u fil-ĠU 2022, L 227, p. 136).
14      Ara l-premessi 42 u 54 tar-Regolament Nru 702/2014. Ara wkoll il-premessa 43 tar-Regolament 2022/2472.
15      Jiġifieri l-Kummissjoni u r-Renju tal-Belġju.
16      Ara l-punt 94 tal-Linji Gwida tal‑2014 (ara wkoll il-punt 97 tal-Linji Gwida tal‑2022).
17      Fil-fatt, il-punti tal-Linji Gwida ċċitati fin-nota ta’ qiegħ il-paġna ta’ qabel jipprevedu li, “[f]ir-rigward tal-għajnuna għall-kumpens ta’ telf ikkawżat minn avvenimenti klimatiċi avversi li jistgħu jkunu assimilati ma’ diżastru naturali, sabiex jiġi evitat ir-riskju ta’ distorsjoni tal-kompetizzjoni, l-għajnuna fl-intensità massima tal-għajnuna għandha tingħata biss lil impriża li ma tistax tkun koperta minn assigurazzjoni għal dan it-telf”.
18      Ara s-sentenza tal‑20 ta’ Mejju 2021, Azienda Sanitaria Provinciale di Catania (C‑128/19, EU:C:2021:401, punt 42 u l-ġurisprudenza ċċitata).
19      Ara s-sentenza tal‑20 ta’ Mejju 2021, Azienda Sanitaria Provinciale di Catania (C‑128/19, EU:C:2021:401, punt 42), u, b’analoġija, is-sentenza tal‑5 ta’ Marzu 2019, Eesti Pagar (C‑349/17, EU:C:2019:172, punt 59 u l-ġurisprudenza ċċitata).