62012CP0083_PL
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
1. Pytanie zawarte we wniosku o wydanie orzeczenia prejudycjalnego złożonym przez Bundesgerichtshof (Niemcy) dotyczy zasadniczo kwestii, czy prawo Unii(2), w szczególności art. 21 i 34 rozporządzenia (WE) nr 810/2009 (zwanego dalej „kodeksem wizowym”)(3), stoi na przeszkodzie temu, aby państwo członkowskie karało za pomoc w nielegalnej imigracji, w sytuacji gdy imigranci, którym udzielono takiej pomocy, posiadają wizy jednolite(4), pozornie ważne, które – choć uzyskane poprzez podstępne wprowadzenie w błąd – nie zostały jednak jeszcze unieważnione.
2. Jak wynika z postanowienia odsyłającego, Minh Khoa Vo, oskarżony w postępowaniu karnym przed sądem krajowym, był członkiem dwóch zorganizowanych grup przestępczych, które w czerwcu i lipcu 2010 r., w zamian za znaczące kwoty pieniędzy, pomogły obywatelom wietnamskim przy wjeździe i osiedleniu się na obszarze Schengen, w szczególności w Niemczech. Modus operandi tych grup opierał się na uzyskiwaniu wiz jednolitych w drodze podstępnego wprowadzenia w błąd. W jednym przypadku wprowadziły w błąd ambasadę Węgier w Wietnamie co do tego, że owi obywatele zamierzali jako turyści podróżować po Unii Europejskiej. W innym przypadku owi obywatele wietnamscy zostali zgłoszeni w ambasadzie Szwecji jako pracownicy sezonowi, którzy mieli być zatrudnieni przy zbieraniu jagód.
3. Po wjeździe na obszar Schengen ci obywatele wietnamscy brali udział w części programu turystycznego lub zbierali przez pewien czas jagody, a następnie byli przetransportowywani – w niektórych przypadkach przy pomocy Minha Khoa Vo, który otrzymywał za swe usługi wynagrodzenie – do różnych państw docelowych, głównie do Niemiec, gdzie otrzymywali schronienie, w niektórych przypadkach również dzięki pomocy Minha Khoa Vo, a następnie przechodzili do szarej strefy.
4. Na podstawie przedstawionych dowodów Minh Khoa Vo został czterokrotnie uznany za winnego popełnienia czynu niedozwolonego polegającego na pomocy w nielegalnej imigracji, popełnionego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i w zorganizowanej grupie, mimo że wszystkie przemycone osoby posiadały formalnie wizy, które nie zostały unieważnione. Został on skazany na karę czterech lat i trzech miesięcy pozbawienia wolności. Przebywa w areszcie tymczasowym od dnia 1 stycznia 2011 r.
5. Minh Khoa Vo wniósł od wyroku skazującego „Revision” do piątej izby karnej Bundesgerichtshof, która zadała Trybunałowi następujące pytanie:
„Czy art. 21 i 34 [kodeksu wizowego], regulujące wydanie i unieważnienie wizy jednolitej, należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one wynikającej z przepisów krajowych karalności przemytu cudzoziemców w przypadkach, w których przemycane osoby posiadają wprawdzie wizę, ale uzyskały ją wskutek podstępnego wprowadzenia w błąd właściwego organu innego państwa członkowskiego co do rzeczywistego celu podróży?”.
6. W okolicznościach niniejszej sprawy pytanie to należy rozumieć w ten sposób, że rozważana jest w nim ewentualność, że na podstawie prawa Unii osoba w sytuacji takiej jak Minh Khoa Vo nie będzie mogła zostać skazana, o ile każdy z obywateli państw trzecich, których sprawa dotyczy, posiada formalnie ważną wizę, nawet jeżeli wiza uzyskana została poprzez podstępne wprowadzenie w błąd. Aby rozważyć tę kwestię, należy pamiętać o treści odpowiednich przepisów prawa krajowego i prawa Unii.
Ramy prawne
Prawo Unii
Decyzja ramowa 2002/946/WSiSW
7. Zgodnie z art. 1 ust. 1 decyzji ramowej 2002/946/WSiSW(5) :
„Każde państwo członkowskie podejmuje środki niezbędne do zapewnienia, że naruszenia zdefiniowane w art. 1 i 2 dyrektywy 2002/90/WE podlegają skutecznym, proporcjonalnym i odstraszającym sankcjom, które mogą pociągać za sobą ekstradycję”.
Dyrektywa 2002/90
8. Jak wynika z motywu 4 dyrektywy 2002/90, jej celem jest udostępnienie „definicji ułatwiania przemytu cudzoziemców i w konsekwencji umożliwienie skuteczniejszego zastosowania decyzji ramowej [2002/946] w celu zapobiegania temu przestępstwu”.
9. Artykuł 1 omawianej dyrektywy jest sformułowany w następujący sposób:
„1. Każde państwo członkowskie przyjmie właściwe sankcje wobec:
a) każdej osoby, która umyślnie pomaga osobie niebędącej obywatelem państwa członkowskiego we wjeździe [na] lub tranzycie przez terytorium państwa członkowskiego z naruszeniem przepisów dotyczących wjazdu lub tranzytu cudzoziemców;
b) każdej osoby, która dla korzyści finansowych umyślnie pomaga osobie niebędącej obywatelem państwa członkowskiego w zamieszkaniu na terytorium państwa członkowskiego z naruszeniem przepisów dotyczących pobytu cudzoziemców.
2. Każde państwo członkowskie może zdecydować o nienakładaniu sankcji w odniesieniu do zachowania zdefiniowanego w ust. 1 lit. a) przez stosowanie swojego prawa krajowego i praktyki w przypadkach, gdy celem zachowania jest zapewnienie pomocy humanitarnej wobec osoby, której to dotyczy”.
10. Artykuł 2 tej dyrektywy stanowi:
„Każde państwo członkowskie podejmuje środki konieczne do zapewnienia, że sankcje określone w art. 1 stosuje się również do osoby, która:
[…]
b) jest współsprawcą [pomocnikiem] w […] naruszeni[u] określon[ym] w art. 1 ust. 1 lit. a) lub b)”.
11. Artykuł 3 tej samej dyrektywy przewiduje:
„Każde państwo członkowskie podejmuje środki konieczne do zapewnienia, że naruszenia określone w art. 1 i 2 podlegają sankcjom skutecznym, proporcjonalnym i odstraszającym”.
Dyrektywa 2008/115/WE
12. Dyrektywa 2008/115/WE(6) ustanawia wspólne normy i procedury stosowane w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich.
13. Zgodnie z art. 3 pkt 2 tej dyrektywy „nielegalny pobyt” „oznacza obecność na terytorium państwa członkowskiego obywatela państwa trzeciego, który nie spełnia [warunków] lub przestał spełniać warunki wjazdu do państwa członkowskiego, określone w art. 5 kodeksu granicznego Schengen(7), albo innych warunków [inne warunki] wjazdu, pobytu lub zamieszkania w tym państwie członkowskim”.
Kodeks wizowy
14. Zgodnie z motywem 3 kodeksu wizowego „polityk[a] wizow[a] […] [stanowi] część złożonego systemu zmierzającego do […] przeciwdziałania przemytowi cudzoziemców przez dalszą harmonizację ustawodawstwa krajowego i praktyk rozpatrywania wniosków […]”.
15. Zgodnie z jego motywem 29 kodeks wizowy „uwzględnia podstawowe prawa i jest zgodn[y] z zasadami uznanymi w szczególności w [europejskiej] Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności [podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r.] przez Radę Europy oraz w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej”.
16. Artykuł 1 ust. 1 kodeksu wizowego „określa tryb i warunki wydawania wiz na tranzyt przez terytorium państw członkowskich lub planowany pobyt na terytorium państw członkowskich nieprzekraczający trzech miesięcy w dowolnym sześciomiesięcznym okresie”. Znajduje on zastosowanie, zgodnie z ust. 2 tego samego przepisu, do „wszystkich obywateli państw trzecich, którzy […] muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych państw członkowskich[…]”.
17. Wiza jednolita służy obywatelom niektórych państw trzecich(8) do wjazdu na terytorium wszystkich państw członkowskich obszaru Schengen i przebywania tam, w okresie jej ważności, przez czas legalnego pobytu. Zgodnie z art. 2 pkt 2 kodeksu wizowego wiza oznacza zezwolenie wydane przez państwo członkowskie w szczególności na planowany pobyt na terytorium państw członkowskich, nieprzekraczający trzech miesięcy w dowolnym sześciomiesięcznym okresie, licząc od dnia pierwszego wjazdu na terytorium państw członkowskich. Zgodnie z art. 3 pkt 3 „wiza jednolita” oznacza „wizę ważną na całym terytorium państw członkowskich”.
18. Wizę uzyskuje się na podstawie wniosku i szeregu dokumentów uzupełniających przedstawionych odpowiednim władzom państw członkowskich(9) . Po zgromadzeniu dokumentów konsulat państwa członkowskiego, do którego się zwrócono, bada, czy jest właściwy do rozpatrzenia wniosku i w razie konieczności – czy wniosek spełnia warunki wjazdu(10) .
19. Artykuł 21 kodeksu wizowego, zatytułowany „Weryfikacja spełnienia warunków wjazdu oraz ocena ryzyka”, przewiduje:
„1. Niniejsze rozporządzenie określa tryb i warunki wydawania wiz na tranzyt przez terytorium państw członkowskich lub planowany pobyt na terytorium państw członkowskich nieprzekraczający trzech miesięcy w dowolnym sześciomiesięcznym okresie. Rozpatrując wniosek o wizę jednolitą, ustala się, czy osoba ubiegająca się o wizę spełnia warunki wjazdu określone w art. 5 ust. 1 lit. a), c), d) i e) kodeksu granicznego Schengen[(11) ], a szczególną uwagę poświęca się ustaleniu, czy osoba ubiegająca się o wizę nie stanowi zagrożenia pod względem przemytu cudzoziemców lub zagrożenia dla bezpieczeństwa państw członkowskich oraz czy zamierza opuścić terytorium państw członkowskich przed wygaśnięciem wizy, o którą występuje.
2. W odniesieniu do każdego wniosku sprawdza się informacje w systemie VIS[(12) ] zgodnie z art. 8 ust. 2 i art. 15 rozporządzenia w sprawie VIS. Państwa członkowskie zapewniają pełne wykorzystanie wszystkich kryteriów wyszukiwania zgodnie z art. 15 rozporządzenia w sprawie VIS, aby uniknąć bezpodstawnych odrzuceń lub błędnej identyfikacji.
3. W celu stwierdzenia, czy osoba ubiegająca się o wizę spełnia warunki wjazdu, konsulat sprawdza:
a) czy przedstawiony dokument podróży nie jest fałszywy, podrobiony lub przerobiony;
b) przedstawione przez osobę ubiegającą się o wizę potwierdzenie co do celu i co do warunków planowanego pobytu oraz co do tego, czy ma ona wystarczające środki na pokrycie kosztów utrzymania przez cały okres planowanego pobytu oraz na pokrycie kosztów powrotu do państwa pochodzenia lub zamieszkania, lub na pokrycie kosztów tranzytu do państwa trzeciego, które na pewno udzieli jej pozwolenia na wjazd, albo co do tego, czy może takie środki legalnie zdobyć;
c) czy osoby ubiegającej się o wizę nie dotyczy żaden wpis do systemu informacyjnego Schengen (SIS) nakazujący odmówić pozwolenia na wjazd;
d) czy osoba ubiegająca się o wizę nie jest uważana za osobę zagrażającą porządkowi publicznemu, bezpieczeństwu wewnętrznemu lub zdrowiu publicznemu w myśl art. 2 pkt 19 kodeksu granicznego Schengen lub stosunkom międzynarodowym któregokolwiek z państw członkowskich, zwłaszcza jeżeli w krajowych bazach danych należących do państw członkowskich nie ma na temat osoby ubiegającej się o wizę wpisu nakazującego odmówić pozwolenia na wjazd z tych względów;
e) w stosownych przypadkach – czy osoba ubiegająca się o wizę posiada odpowiednie, ważne podróżne ubezpieczenie medyczne.
4. W stosownych przypadkach konsulat sprawdza długość poprzednich i planowanych pobytów, by przekonać się, czy osoba ubiegająca się o wizę nie przekracza dopu szczalnego okresu dozwolonego pobytu na terytorium państw członkowskich, niezależnie od ewentualnych pobytów dozwolonych na mocy krajowej wizy pobytowej długoterminowej lub dokumentu pobytowego innego państwa członkowskiego.
[…]
7. Podstawowe znaczenie przy rozpatrywaniu wniosku ma to, czy przedstawione dokumenty są autentyczne i wiarygodne oraz czy oświadczenia złożone przez osobę ubiegającą się o wizę są prawdziwe i wiarygodne.
[…]”.
20. Jeżeli przesłanki te są spełnione, właściwe władze przystępują do wydania wizy.
21. Artykuł 30 przewiduje w każdym razie, że taka wiza „nie daje automatycznie prawa do wjazdu” na całość terytoriów państw członkowskich. Osobie posiadającej wizę jednolitą odmawia się prawa wjazdu na terytorium państwa członkowskiego, jeżeli straż graniczna uzna, że warunki wjazdu nie są (lub już nie są) spełnione(13) .
22. Artykuł 34 kodeksu wizowego zatytułowany „Unieważnienie i cofnięcie wizy” stanowi, że:
„1. Wizę unieważnia się, jeżeli okaże się, że w chwili wydawania wizy warunki uprawniające do jej otrzymania nie były spełnione, zwłaszcza jeżeli istnieją poważne powody, by przypuszczać, że wizę uzyskano w sposób nieuczciwy [poprzez podstępne wprowadzenie w błąd]. Wizę unieważnia zasadniczo właściwy organ państwa członkowskiego, które ją wydało. Wizę może unieważnić właściwy organ innego państwa członkowskiego; o unieważnieniu tym jest informowany organ państwa członkowskiego, które wydało wizę.
2. Wiza jest cofana, jeżeli okaże się, że warunki uprawniające do jej otrzymania nie są już spełniane. Wizę cofa zasadniczo właściwy organ państwa członkowskiego, które ją wydało. Wizę może cofnąć właściwy organ innego państwa członkowskiego; o cofnięciu tym jest informowany organ państwa członkowskiego, które wydało wizę.
3. Wizę można cofnąć na wniosek posiadacza wizy. Właściwy organ państwa członkowskiego, które wydało wizę, jest informowany o cofnięciu wizy.
4. Nieprzedstawienie przez posiadacza wizy na granicy co najmniej jednego dokumentu uzupełniającego, o którym mowa w art. 14 ust. 3, nie prowadzi automatycznie do unieważnienia lub cofnięcia wizy.
5. W przypadku unieważnienia lub cofnięcia wizy opatruje się ją stemplem »UNIEWAŻNIONO« lub »COFNIĘTO«, a optycznie zmienny element naklejki wizowej, element zabezpieczający zwany »efektem obrazu ukrytego« oraz napis »wiza« unieważnia się przekreśleniem.
6. Decyzję w sprawie unieważnienia lub cofnięcia wizy oraz powody takiej decyzji przedstawia się osobie ubiegającej się o wizę na standardowym formularzu określonym w załączniku VI.
7. Posiadaczowi wizy, która została unieważniona lub cofnięta, przysługuje prawo do odwołania się od odnośnej decyzji, chyba że wiza została cofnięta na jego wniosek zgodnie z ust. 3. Postępowanie odwoławcze prowadzone jest przeciwko państwu członkowskiemu, które podjęło decyzję w sprawie unieważnienia lub cofnięcia wizy, zgodnie z prawem krajowym tego państwa członkowskiego. Państwa członkowskie udzielają osobom ubiegającym się o wizę informacji dotyczących trybu postępowania w przypadku odwołania, jak określono w załączniku VI.
8. Informacje o unieważnionej lub cofniętej wizie wprowadza się do systemu VIS zgodnie z art. 13 rozporządzenia w sprawie VIS”.
23. Kodeks wizowy stosuje się od dnia 5 kwietnia 2010 r.(14), lecz art. 34 ust. 6 i 7 – od dnia 5 kwietnia 2011 r.(15) .
24. Przed wejściem w życie kodeksu wizowego unieważnienie było uregulowane decyzją komitetu wykonawczego z dnia 14 grudnia 1993 r. w sprawie wspólnych zasad unieważniania, cofania lub skracania okresu ważności wizy jednolitej(16) . Decyzja ta definiuje „unieważnienie” jako czynność mającą „na celu uniemożliwienie wjazdu na terytorium stron konwencji z Schengen, szczególnie w przypadku omyłkowego wydania wizy cudzoziemcowi uznanemu za osobę niepożądaną”(17) [tłumaczenie nieoficjalne]. Zostało wyraźnie określone w tym przypadku, że „wiza unieważniona uważana jest za niebyłą”(18) . Wspólne instrukcje konsularne potwierdziły te wyjaśnienia(19) .
Prawo niemieckie
25. Właściwe ustawodawstwo krajowe to ustawa o pobycie, działalności zarobkowej i integracji cudzoziemców na terytorium federalnym (zwana dalej „Aufenthaltsgesetz”)(20) .
26. Zgodnie z § 4 ust. 1 Aufenhaltsgesetz do wjazdu i pobytu na terenie RFN cudzoziemcy potrzebują dokumentu pobytowego, w szczególności wizy, chyba że prawo Unii lub rozporządzenie stanowi inaczej.
27. Paragraf 95 ust. 1 Aufenhaltsgesetz przewiduje karę pozbawienia wolności do roku lub grzywnę, w szczególności dla osób, które wjeżdżają na terytorium RFN bez takiego, formalnie ważnego, dokumentu. Zgodnie z ust. 6 tego paragrafu „działanie na podstawie dokumentu pobytowego uzyskanego na podstawie nieprawdziwych lub niepełnych informacji uważa się za działanie bez wymaganego dokumentu pobytowego”. Zrównanie (lub „fikcja prawna”) przewidziane na podstawie tego przepisu nie wpływa ani na pozycję posiadacza wizy w prawie administracyjnym, ani na środki zaskarżenia decyzji o unieważnieniu. Stosowane jest ono jedynie w sprawach karnych.
28. Paragraf 96 ust. 1 Aufenthaltsgesetz przewiduje karę pozbawienia wolności do pięciu lat, grzywnę, dla między innymi każdego, kto podżega do popełnienia czynu zabronionego z § 95 ust. 1 Aufenhaltsgesetz lub pomaga w jego popełnieniu w zamian za korzyść lub obietnicę takiej korzyści lub popełnia ten czyn wielokrotnie lub na korzyść znacznej liczby cudzoziemców. Zgodnie z jego ust. 4 te same przepisy stosują się w przypadku naruszenia przepisów dotyczących wjazdu i pobytu cudzoziemców na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw Schengen, jeżeli odpowiadają one czynom objętym prawem krajowym i jeżeli sprawca pomaga cudzoziemcowi, który nie posiada obywatelstwa państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub innego państwa będącego stroną Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
29. Według § 97 ust. 2 Aufenhaltsgesetz kara pozbawienia wolności wynosi do 10 lat dla między innymi osoby działającej w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub grupy przestępczej powstałej w celu popełniania czynów tego rodzaju.
Postępowanie przed Trybunałem
30. Na wniosek Bundesgerichtshof, ze względu na to, że Minh Khoa Vo jest osobą pozbawioną wolności w rozumieniu art. 267 ust. 4 TFUE, Trybunał postanowił, że wniosek o wydanie pytania prejudycjalnego zostanie rozpoznany w trybie pilnym. Uwagi na piśmie przedłożyli przedstawiciel Minha Khoa Vo, Generalbundesanwalt (federalny prokurator generalny), rząd niemiecki i Komisja Europejska. Wszyscy oni, jak również rząd grecki, byli obecni w trakcie rozprawy w dniu 22 marca 2012 r.
Analiza
Uwagi wstępne
31. Pytanie, które rodzi się w sprawie, to w istocie pytanie, czy prawo Unii, w szczególności art. 21 i 34 kodeksu wizowego, sprzeciwiają się temu, aby sąd krajowy rozstrzygał w postępowaniu karnym o winie osoby oskarżonej o pomoc w nielegalnej imigracji, bez konieczności wykazania bezprawności imigracji za pomocą wcześniejszego unieważnienia wiz jednolitych uzyskanych w wyniku podstępnego wprowadzenia w błąd i przyznanych obywatelom państw trzecich, którym osoba ta pomogła wjechać lub przebywać na terytorium tego państwa członkowskiego.
32. Podstawą dla takiego pytania jest związek, jaki może istnieć między postępowaniem administracyjnym zmierzającym do unieważnienia wizy, które dotyczy jej posiadacza, z jednej strony, i postępowaniem karnym zmierzającym do karania pomocy w nielegalnej imigracji, które dotyczy jej organizatora, z drugiej strony.
33. Co do zasady do prawa krajowego należy określenie podziału kompetencji między władzą sądowniczą i wykonawczą, właściwością sądów karnych i administracyjnych oraz wpływ decyzji administracyjnej na postępowanie karne i wyroku karnego na decyzję administracyjną. W Unii tworzonej przez 27 państw członkowskich, z których każde ma swój własny system prawny, jest prawdopodobne, że podział kompetencji i wynikające z nich konsekwencje również będą się charakteryzować różnorodnością.
34. Prawo krajowe reguluje więc stosunki między prawem administracyjnym i karnym, chyba że – i w zakresie, w jakim to uczyniła – Unia skorzystała ze swoich kompetencji w tej konkretnej dziedzinie. W takim przypadku należy zbadać odpowiednią treść prawa Unii w tym zakresie. W tym względzie należy określić, czy wina organizatora oskarżonego o pomoc w nielegalnej imigracji może zostać stwierdzona przy braku uprzedniej decyzji unieważniającej wizy cudzoziemców, których sprawa dotyczy.
35. Rzeczywiście Unia wykonała swoje kompetencje w tym zakresie, lecz w sposób ograniczony.
36. Po pierwsze, od czasu utworzenia strefy Schengen, państwa uczestniczące zgodziły się zharmonizować procedury i warunki wydawania wiz na pobyt na ich terytoriach. Te warunki i procedury są zatem zatwierdzone w kodeksie wizowym.
37. Konieczne zatem jest głębsze przeanalizowanie kodeksu wizowego w celu ustalenia, w jakim stopniu Unia zharmonizowała przesłanki i procedurę unieważnienia wizy, w szczególności czy zawiera ona postanowienia określające wartość dowodową takiego unieważnienia w przypadku ewentualnego postępowania karnego przeciwko osobie trzeciej oskarżonej o pomoc w nielegalnej imigracji.
38. Z drugiej strony, na podstawie decyzji ramowej 2002/946 i dyrektywy 2002/90, państwo członkowskie jest zobowiązane do karania pomocy w nielegalnej imigracji obywateli państw trzecich, którzy przedostają się na jego terytorium, przejeżdżają przez nie lub tam przebywają z naruszeniem przepisów dotyczących wjazdu, tranzytu i pobytu cudzoziemców(21) . Ponieważ pytanie Bundesgerichtshof dotyczy ewentualnej konieczności ustalenia, czy wiza została unieważniona dla celów dowodowych w postępowaniu karnym przeciwko organizatorowi oskarżonemu o pomoc w nielegalnej imigracji, konieczne jest również zbadanie, czy dyrektywa 2002/90 i decyzja ramowa 2002/946 ograniczają kompetencję państw członkowskich co do postępowania karnego oraz związku między prawem karnym a prawem administracyjnym w tym zakresie.
Kodeks wizowy i ewentualny wpływ braku decyzji unieważniającej wizę cudzoziemca, którego pobyt uważany jest za nielegalny, na odpowiedzialność karną osoby trzeciej oskarżonej o pomoc w nielegalnej imigracji
39. Po pierwsze, chciałabym zauważyć, że zarówno art. 21 jak i art. 34 kodeksu wizowego nie odnoszą się ani do odpowiedzialności karnej osoby udzielającej pomocy przy nielegalnej imigracji, ani zasad procedury lub zasad postępowania dowodowego, które stosuje się w postępowaniu karnym.
40. Przedstawiciel Minha Khoa Vo twierdzi jednak, że na podstawie kodeksu wizowego wizy obywateli wietnamskich, którym pomógł wjechać na obszar Schengen, winny zostać unieważnione, co do zasady, przez władze węgierskie i szwedzkie, a dopiero potem sąd w postępowaniu karnym będzie mógł stwierdzić, że akt oskarżenia przeciwko Minhowi Khoa Vo jest uzasadniony. W związku z tym przedstawiciel Minha Khoa Vo twierdzi, że sąd karny nie może go skazać za pomoc w nielegalnej imigracji, zanim nie zostanie ustalone, że właściwy organ wydał decyzję administracyjną o unieważnieniu tych wiz i powiadomił o tym unieważnieniu inne państwa członkowskie.
41. Uważam, że to stanowisko opiera się na błędnej interpretacji kodeksu wizowego.
42. Zadaniem tego kodeksu nie jest całościowa harmonizacja postępowania administracyjnego dotyczącego unieważnienia wizy jednolitej. Tym bardziej nie reguluje on postępowania karnego w sprawie pomocy w nielegalnej imigracji lub związku między tymi dwoma postępowaniami z punktu widzenia badanej kwestii. Jego zakres jest znacznie bardziej ograniczony.
43. Na czym polega jednak wprowadzana w ten sposób harmonizacja?
44. Po pierwsze, art. 34 ust. 1 zdanie pierwsze kodeksu wizowego ustanawia przesłanki unieważnienia.
45. Unieważnienie wizy zależy od odpowiedzi na pytanie, czy warunki uprawniające do jej otrzymania były spełnione w chwili jej wydania (22) . Jeżeli tak nie jest, art. 34 ust. 1 przewiduje, że „wizę unieważnia się ”. Podstępne wprowadzenie w błąd przy uzyskaniu wizy pociąga za sobą obligatoryjnie jej unieważnienie.
46. Jeżeli nawet podstawa unieważnienia dotyczy jedynie okoliczności istniejących w momencie wydania, stwierdzenie
tej podstawy może nastąpić w jakimkolwiek momencie, w szczególności przed korzystaniem z wizy, w jego trakcie, lub po tym korzystaniu(23) .
47. Po drugie, art. 34 ust. 1 zdania drugie i trzecie kodeksu wizowego określa kompetencje, a nawet obowiązek państw członkowskich do unieważnienia wizy.
48. Właściwe organy państwa członkowskiego, które wydało
wizę, posiadają akta i znają warunki, w jakich wiza została wydana. Z tego tytułu, co do zasady, to one znajdują się w najlepszej sytuacji, by stwierdzić, nawet zanim wiza zostanie wykorzystana, że nie powinny były jej wydawać. Wynika stąd, że to właśnie to państwo członkowskie jest odpowiedzialne za unieważnienie wizy. Z tego powodu art. 34 ust. 1 stanowi, że wizę „ unieważnia zasadniczo właściwy organ państwa członkowskiego, które je wydało”.
49. Jednak może się okazać, że okoliczności, dla których wiza nie powinna zostać wydana, zostaną ustalone dopiero, gdy posiadacz rozpoczął już swoją podróż na obszar Schengen, stawia się w celu wjechania na terytorium państwa członkowskiego lub, następnie, tam przebywa. Jest logiczne, że od tej chwili państwo członkowskie na granicy lub terytorium, którego się znajduje posiadacz, również staje się właściwe i odpowiedzialne za unieważnienie wizy i, w razie konieczności, za poinformowanie władz państwa członkowskiego, które ją wydało. To właśnie z tego tytułu art. 34 ust. 1 zdanie ostatnie kodeksu wizowego przewiduje, że wizę „ może unieważnić
właściwy organ innego państwa członkowskiego; o unieważnieniu tym jest informowany organ państwa członkowskiego, które wydało wizę”(24) .
50. Unieważnienie wizy nie leży zatem w wyłącznej kompetencji państwa wydającego, jest to kompetencja dzielona. Stanowi to wyraz pełnego wzajemnego szacunku między państwami członkowskim, który musi mieć naczelne znaczenie w procesie wydania, uznania i używania wiz jednolitych, oraz ducha wzajemnej współpracy i wzajemnego uznania, które muszą również dotyczyć decyzji o unieważnieniu wiz w ramach obszaru Schengen(25) .
51. Po trzecie, art. 34 kodeksu wizowego ustanawia ogólne warunki unieważnienia wizy. Jeżeli decyzja administracyjna wynika z ustalenia faktu, że wiza nie powinna była nigdy być wydana, prowadzi to do tego, że unieważnienie staje się skuteczne z mocą wsteczną.
52. W trakcie rozprawy rząd niemiecki twierdził, że do państw członkowskich należy kompetencja do określenia skutków unieważnienia.
53. Nie zgadzam się z tym.
54. Co się tyczy wpływu unieważnienia wizy na sytuację administracyjno‑prawną posiadacza, wskazany art. 34 rozróżnia unieważnienie i cofnięcie w zależności od chwili, w której warunki wydania nie są spełnione. Unieważnienie wizy jest następstwem okoliczności, że warunki te nie były spełnione
w momencie wydania, podczas gdy uchylenie wizy wynika z faktu, że warunki te nie są już spełnione, mimo iż były spełnione w chwili przyznania wizy(26) .
55. Trudno jest mi sobie wyobrazić, by ustawodawca przewidział rozróżnienie, pragnąc równocześnie, aby efekty unieważnienia i uchylenia były identyczne. Z art. 32 ust. 1 lit. b) kodeksu wizowego wynika, że „odmawia się wydania” wizy, jeżeli „poważne wątpliwości budzi autentyczność dokumentów uzupełniających przedstawionych […] lub prawdziwość ich treści, wiarygodność oświadczeń złożonych […] lub […] zamiar [wnioskodawcy] opuszczenia terytorium państw członkowskich, zanim wygaśnie termin ważności wizy, którą osoba ubiegająca się o wizę występuje”. Jeżeli po wydaniu wizy zostanie stwierdzone, że okoliczności te istniały w momencie jej wydania (ale nie zostały wykryte na czas przez właściwe organy), moim zdaniem, konieczne jest, aby konsekwencje były takie same, jak gdyby te organy zastosowały art. 32 ust. 1 lit. b). Oznacza to zatem całkowitą nieważność od samego początku (unieważnienie ex tunc).
56. Z powyższego wynika również, że w braku okoliczności, które prowadziłyby do odmowy wydania wizy zgodnie z art. 32 kodeksu wizowego, wiza, która została wydana, pozostaje ważna aż do czasu wygaśnięcia lub jej ewentualnego uchylenia i obejmuje, z tego względu, uprzedni pobyt na terytorium jednego lub kilku państw członkowskich. Jednak od momentu uchylenia wiza ta nie stanowi już ważnego dokumentu uzasadniającego pobyt (uchylenie ex nunc).
57. Po czwarte, art. 34 ust. 5 i 7 kodeksu wizowego określa pewne odrębne etapy, które należy przebyć, aby decyzja o unieważnieniu wizy mogła zostać wykonana, a jej konsekwencje zastosowane do posiadacza .
58. Oczywiście, jak zauważył Generalbundesanwalt, wiza nie jest unieważniana automatycznie.
59. Unieważnienie wizy jest decyzją administracyjną, której wydanie zależy od zbadania dowodów wykazujących, że jej wydanie nie było uzasadnione. O decyzji tej zawiadamia się następnie posiadacza wizy(27) . W efekcie zasada pewności prawa sprzeciwia się dokonaniu takiej oceny oraz temu, aby jakakolwiek decyzja administracyjna zawierająca taką ocenę znalazła zastosowania do posiadacza wizy, o ile nie został on o niej formalnie powiadomiony.
60. Decyzję wraz z uzasadnieniem doręcza się za pomocą formularza stanowiącego załącznik VI kodeksu wizowego(28) . Posiadacz jest również o tym poinformowany poprzez umieszczenie na jego wizie stempla zawierającego słowo „UNIEWAŻNIONO” oraz innej wzmianki, że wiza jest unieważniona(29) .
61. W szczególności powiadomienie ma za zadanie zagwarantować, że posiadacz wizy wie, po pierwsze, że na podstawie wizy nie ma i nie nigdy nie miał prawa wjechać na obszar Schengen w celu pobytu, po drugie, że władze doszły do takiego wniosku, na podstawie informacji, o których został on powiadomiony, po trzecie, że ma prawo odwołania się od tej decyzji zgodnie z art. 34 ust. 7 kodeksu wizowego. Decyzja musi być uzasadniona, aby umożliwić wykonanie tego prawa na podstawie rzeczonego przepisu i prawa administracyjnego państwa członkowskiego wydającego decyzję(30) . Oczywiście, aby decyzja mogła być doręczona zainteresowanemu i aby wzmianka „UNIEWAŻNIONO” mogła być umieszczona na jego wizie, trzeba mieć możliwość określenia miejsca pobytu posiadacza.
62. Wreszcie art. 34 ust. 8 kodeksu wizowego przewiduje, że właściwe władze wprowadzają informację o unieważnionej wizie do systemu VIS(31) . Zatem pozostałe państwa członkowskie zostaną poinformowane, że posiadacz nie ma i nigdy nie miał ważnego tytułu w oparciu o unieważnioną wizę do przebywania na obszarze Schengen.
63. Jak już wskazałam, art. 34 kodeksu wizowego określa pewne kolejne etapy procedury administracyjnej określające konsekwencje unieważnienia wobec posiadacza. Z drugiej strony nie wskazuje sposobu ich wykonania.
64. Wydaje się jasne, że ów art. 34 nie zawiera żadnych elementów, które pozwalałaby uważać, iż odnosi się on do sytuacji osoby trzeciej oskarżonej w procesie karnym dotyczącym pomocy w nielegalnej imigracji. W tym względzie pragnę ponadto zauważyć, że art. 34 nie przewiduje, aby kto inny niż posiadacz mógł odwołać się w drodze administracyjnej od decyzji o unieważnieniu wizy. Nie zapewnia on udziału osoby trzeciej w tym postępowaniu.
65. Dlatego też sądzę, że zakres art. 34 kodeksu wizowego nie może obejmować postępowania karnego dotyczącego pomocy w nielegalnej imigracji obywatelom państwa trzeciego posiadającym wizy jednolite, pozornie ważne, które – choć uzyskane poprzez podstępne wprowadzenie w błąd – nie zostały jeszcze unieważnione.
Prawo Unii (inne niż kodeks wizowy) i potencjalny wpływ braku decyzji o unieważnieniu wizy cudzoziemca, którego pobyt uważa się za nielegalny, na odpowiedzialność karną osoby trzeciej oskarżonej o pomoc w nielegalnej imigracji
66. Nawet jeżeli kodeks wizowy zapewnia tylko częściową harmonizację prawa administracyjnego w zakresie, w jakim dotyczy unieważnienia wizy, należy zbadać, czy prawo Unii, poza kodeksem wizowym, sprzeciwia się temu, aby osoba w sytuacji takiej, jak Minh Khoa Vo, mogła być skazana w sprawie karnej, jeżeli cudzoziemcy, których sprawa dotyczy, posiadają wizy formalnie ważne, lecz uzyskane poprzez podstępne wprowadzenie w błąd.
67. W związku z tym przypominam, że państwo członkowskie jest zobowiązane do karania pomocy w nielegalnej imigracji obywateli państw trzecich przenikających na jego terytorium i przebywających na nim z naruszeniem przepisów dotyczących wjazdu i pobytu cudzoziemców(32) . Znamieniem tego przestępstwa jest zatem bezprawność wjazdu i pobytu tych ostatnich. Ta bezprawność jest, zgodnie z dyrektywą 2002/90, określona na podstawie prawa krajowego. Oczywiście prawo krajowe musi być zgodne z właściwym prawem Unii, które znajduje zastosowanie, i musi zawierać przesłanki oraz tryb wydawania i unieważniania wizy oraz respektować cele dyrektywy 2002/90 i decyzji ramowej 2002/946, w szczególności co się tyczy karania nielegalnej imigracji i walki z nielegalną imigracją.
68. Czy dyrektywa 2002/90 i decyzja ramowa 2002/946 sprzeciwia się temu, aby niezgodność z prawem wjazdu i pobytu została stwierdzona w ramach postępowania karnego mimo braku decyzji o unieważnieniu?
69. Nie.
70. Ani dyrektywa 2002/90, ani decyzja ramowa 2002/946 nie mają na celu zbliżenia prawa karnego państw członkowskich w zakresie dowodów. W efekcie cel tej regulacji ogranicza się do zdefiniowania czynu niedozwolonego polegającego na pomocy w nielegalnym wjeździe, tranzycie i pobycie, przypadki wyłączeń i podstawowe zasady karania, odpowiedzialności i jurysdykcji(33) .
71. Dlatego też prawo Unii nie stoi na przeszkodzie temu, żeby prawo karne państwa członkowskiego zezwalało, aby kwalifikacja prawna uzyskania wizy poprzez podstępne wprowadzenie w błąd dokonywana była na podstawie zbioru dowodów, który nie obejmuje wcześniejszego wydania decyzji administracyjnej unieważniającej wizę w sprawie.
72. Oczywiście, jak słusznie w trakcie rozprawy wskazał rząd niemiecki, sąd karny nie może stosować prawa krajowego ani z uszczerbkiem dla celów Unii, ani naruszając prawa podstawowe przyznane przez prawo Unii oskarżonemu w postępowaniu karnym(34) .
73. Jestem zatem zdania, że z punktu widzenia prawa Unii brak uprzedniej decyzji administracyjnej w sprawie unieważnienia wizy nie sprzeciwia się temu, aby osoba w sytuacji takiej jak Minh Khoa Vo została poddana sankcji karnej.
Prawo Unii i ewentualny wpływ braku decyzji unieważniającej wizę cudzoziemca, którego pobyt uważa się za nielegalny, na odpowiedzialność karną osoby trzeciej oskarżonej o pomoc w nielegalnej imigracji
74. Jeżeli jednak Trybunał stwierdziłby, na podstawie prawa Unii, że wymagana jest uprzednia decyzja o unieważnieniu, pozostaje do zbadania, czy prawo Unii sprzeciwia się temu, aby osobie w sytuacji takiej jak Minh Khoa Vo wymierzono karę w postępowaniu karnym, zanim cudzoziemcy, których sprawa dotyczy, otrzymają powiadomienia o tej decyzji, a o unieważnieniu nie zostaną zawiadomione pozostałe państwa członkowskie.
75. Moim zdaniem tak nie jest. Stanowisko to opiera się na rozumowaniu tożsamym z tym, które doprowadziło mnie do wniosku, że prawo Unii nie sprzeciwia się temu, aby państwo członkowskie nakładało sankcję karną za pomoc w nielegalnej imigracji, podczas gdy cudzoziemcy posiadają formalnie ważne wizy jednolite, które – choć uzyskane poprzez podstępne wprowadzenie w błąd – nie zostały jeszcze unieważnione(35) .
76. Ponadto inna interpretacja byłaby sprzeczna z celem polegającym na zwalczaniu nielegalnej imigracji. Osoba zaangażowana w organizowanie nielegalnej imigracji zostałaby wynagrodzona za pomaganie imigrantom przy przebywaniu w ukryciu oraz bez ważnego dokumentu na obszarze Schengen. W efekcie, jak zauważyła większość stron w złożonych uwagach na piśmie, spoczywające na władzach zadanie powiadomienia o unieważnieniu osób nielegalnie wwiezionych na ich obszar stanie się jeszcze bardziej złożone, jeżeli organizator dodatkowo będzie miał interes w pomaganiu im w ukrywaniu się. W konsekwencji organizatorowi byłoby prawdopodobnie łatwiej uniknąć odpowiedzialności karnej za pomoc w nielegalnej imigracji.
Wnioski
77. Uwzględniając powyższe, uważam, że Trybunał powinien udzielić następującej odpowiedzi:
Artykuły 21 i 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Wizowy (kodeks wizowy), ze zmianami, należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie temu, aby państwo członkowskie poddawało sankcjom karnym pomoc w nielegalnej imigracji cudzoziemców posiadających wizę jednolitą uzyskaną poprzez podstępne wprowadzenie w błąd, która to wiza nie została jeszcze unieważniona.
(1) .
(2)  –	Należy zauważyć, że ustawodawstwo UE, które jest opisane poniżej, znajduje tylko w niewielkiej części zastosowanie w Danii, Irlandii i Zjednoczonym Królestwie.
(3)
– Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Wizowy (kodeks wizowy) (Dz.U. L 243, s. 1), ze zmianami.
(4)  –	Co do definicji wizy jednolitej zob. pkt 17 niniejszego stanowiska.
(5)
– Decyzja ramowa Rady z dnia 28 listopada 2002 r. w sprawie wzmocnienia systemu karnego w celu zapobiegania ułatwianiu nielegalnego wjazdu, tranzytu i pobytu (Dz.U. L 328, s. 1). Wskazana decyzja ramowa została przyjęta tego samego dnia co dyrektywa Rady 2002/90/WE z dnia 28 listopada 2002 r. definiująca ułatwianie nielegalnego wjazdu, tranzytu i pobytu (Dz.U. L 328, s. 17), co tłumaczy wzajemne odesłania między tymi dwoma aktami prawnymi.
(6)
– Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz.U. L 348, s. 98). Zgodnie z jej art. 22 omawiana dyrektywa weszła w życie w dniu 13 stycznia 2009 r.
(7)
– Rozporządzenie (WE) nr 562/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. ustanawiające wspólnotowy kodeks zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz.U. L 105, s. 1) ze zmianami (zwany dalej „kodeksem granicznym Schengen”). Kodeks graniczny Schengen ustanawia wspólne środki w zakresie przekraczania przez osoby granic wewnętrznych oraz kontroli na granicach zewnętrznych, a także rozwija „dorobek Schengen”, to jest ogół środków wprowadzonych w celu zniesienia kontroli na graniach wewnętrznych i wzmocnienia kontroli na granicach zewnętrznych. Jest stosowany wraz z kodeksem wizowym, który uzupełnia go poprzez ustalenie w sposób bardziej szczegółowy procedur wydawania wiz i warunków ich wydania.
(8)  –	Lista państw znajduje się w załączniku I do rozporządzenia Rady (WE) nr 539/2001 z dnia 15 marca 2001 r. wymieniającego państwa trzecie, których obywatele musza posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych, oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu (Dz.U. L 81, s. 1), ze zmianami.
(9)  –	Artykuł 5 kodeksu wizowego wskazuje państwo członkowskie właściwe do rozpatrzenia tego wniosku.
(10)  –	Artykuły 18–21 kodeksu wizowego.
(11)
– Zobacz także przypis 6 niniejszego stanowiska. Warunki te odpowiadają tym zawartym w art. 21 ust. 3 lit. a)–d) kodeksu wizowego.
(12)  – VIS to system wymiany danych wizowych między państwami członkowskimi, wprowadzony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 767/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. w sprawie Wizowego Systemu Informacyjnego (VIS) oraz wymiany danych pomiędzy państwami członkowskimi na temat wiz krótkoterminowych (rozporządzenie w sprawie VIS) (Dz.U. L 218, s. 60) i zmierzający m.in. do pomocy w identyfikacji osoby, która nie spełnia lub już nie spełnia warunków wjazdu, obecności lub pobytu na terytorium państw członkowskich.
(13)
– Zobacz także art. 13 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen.
(14)
– Artykuł 58 ust. 2 kodeksu wizowego.
(15)
– Artykuł 58 ust. 5 kodeksu wizowego.
(16)  –	SCH/Com‑ex (93) 24 [Dz.U. 2000, L 239, s. 154, zwana dalej „decyzja SCH/Com-ex (93) 24”]. Decyzja ta została uchylona przez kodeks wizowy. Zobacz art. 56 ust. 2 lit. b) kodeksu wizowego. W celu wyjaśnienia interakcji, jakie zachodzą między układem z Schengen, konwencją wykonawczą do układu z Schengen, wspólnym podręcznikiem, wspólnymi instrukcjami konsularnymi oraz decyzją Komitetu Wykonawczego utworzonego na mocy konwencji wykonawczej do układu z Schengen, zob. wyrok z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie C‑257/01 Komisja przeciwko Radzie, Zb.Orz. s. I‑345, pkt 7–14.
(17)
– Artykuł 1 akapit pierwszy decyzji SCH/Com‑ex (93) 24.
(18)  –	Artykuł 1 akapit pierwszy decyzji SCH/Com‑ex (93) 24. Z drugiej strony „uchylenie” „umożliwia, po wjeździe posiadacza wizy na terytorium, unieważnienie pozostałego okresu ważności wizy jednolitej” i „nie działa z mocą wsteczną” [art. 2 akapit drugi decyzji SCH/Com‑ex (93) 24].
(19)  –	Wspólne instrukcje konsularne dla misji dyplomatycznych i urzędów konsularnych dotyczące wiz (Dz.U. 2005, C 326, s. 1), ze zmianami (załącznik 14).
(20)
–	Gesetz über den Aufenthalt, die Erwerbstätigkeit und die Integration von Ausländern im Bundesgebiet.
(21)  –	Artykuł 1 ust. 1 decyzji ramowej 2002/946 i art. 1 ust. 1 dyrektywy 2002/90, z zastrzeżeniem fakultatywnej kompetencji przyznanej w ust. 2 tego przepisu, w przypadku działania w celu humanitarnym (zob. pkt 9 niniejszego stanowiska).
(22)
– Artykuł 34 ust. 1 kodeksu wizowego. Wynika z tego również, że państwo członkowskie nie ma prawa unieważnić wizy, gdy warunki jej wydania były faktycznie w tym czasie spełnione.
(23)  –	W tym względzie nie wykluczam, że unieważnienie wizy, która wygasła, również może być użyteczne. Wydaje mi się, że w takich okolicznościach unieważnienie wizy i powiadomienie o tym posiadacza pozwalają wyciągnąć wobec niego, z retroaktywnym skutkiem, konsekwencje nieważności co się tyczy okresu ważności wizy.
(24)  –	Należy zauważyć, że inne wersje językowe tego przepisu również używają różnych czasowników w celu rozróżnienia między obowiązkiem państwa członkowskiego wydającego i kompetencjami innych państw członkowskich.
(25)
– W tym kontekście pragnę przypomnieć spostrzeżenia Trybunału w wyroku z dnia 16 czerwca 2005 r. w sprawie C‑105/03 Pupino, Zb.Orz. s. I‑5285, pkt 42, tj. że „z trudem przyszłoby Unii wypełnianie jej misji, gdyby zasada lojalnej współpracy, która zakłada między innymi, iż państwa członkowskie będą podejmować wszelkie właściwe środki ogólne lub szczególne celem zapewnienia wypełniania ich zobowiązań wynikających z Traktatu o Unii Europejskiej, nie obowiązywała również w ramach współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych, która zresztą w całości opiera się na współpracy między państwami członkowskimi a instytucjami”.
(26)
– Artykuł 34 ust. 2 kodeksu wizowego.
(27)  –	Obowiązek powiadomienia posiadacza za pomocą formularza widniejącego w załączniku VI stosuje się od dnia 5 kwietnia 2011 r. (zob. pkt 23 niniejszego stanowiska). Do tego dnia stosuje się prawo krajowe co do uzasadnienia i powiadomienia o decyzji tego typu.
(28)
– Artykuł 34 ust. 1 i 6 kodeksu wizowego.
(29)
– Artykuł 34 ust. 5 kodeksu wizowego.
(30)  –	Artykuł 34 ust. 7 kodeksu wizowego dotyczący prawa do odwołania się od decyzji o unieważnieniu lub cofnięciu znajduje zastosowanie od dnia 5 kwietnia 2011 r. (zob. pkt 23 niniejszego stanowiska). Do tego czasu prawo krajowe stosowało się w odniesieniu do możliwości wniesienia środka odwoławczego tego typu.
(31)
– Artykuł 34 ust. 8 kodeksu wizowego.
(32)  –	Artykuł 1 ust. 1 decyzji ramowej 2002/946 i art. 1 ust. 1 dyrektywy 2002/90, z zastrzeżeniem kompetencji przyznanej ust. 2 tego artykułu, w przypadku działania w celu humanitarnym (zob. pkt 9 niniejszego stanowiska).
(33)  –	Zobacz motyw 3 dyrektywy 2002/90 oraz motyw 3 decyzji ramowej 2002/946.
(34)
– W tej kwestii mam na uwadze art. 48 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i art. 6 europejskiej Konwencji praw człowieka i podstawowych wolności.
(35)  –	Jednak należy dodać, że uwzględniając ich rolę, nie wydaje się oczywiste, że powiadomienie posiadacza wizy oraz zawiadomienie państw członkowskich może mieć, oprócz decyzji o unieważnieniu, wartość dowodową w ramach postępowania karnego wszczętego, nie przeciwko posiadaczowi wizy, lecz przeciwko osobie trzeciej.