62021CJ0607_RES
Kawża C‑607/21
XXX
vs
État belge
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Conseil d’État (il-Belġju))
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) tal‑10 ta’ April 2025
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Ċittadinanza tal-Unjoni – Direttiva 2004/38/KE – Dritt taċ-ċittadini tal-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom li jiċċaqilqu u li jirrisjedu liberament fit-territorju tal-Istati Membri – Artikolu 3 – Benefiċjarji – Il-punt 2(d) tal-Artikolu 2 – Membru tal-familja – Axxendent dirett tas-sieħeb ta’ ċittadin tal-Unjoni dipendenti fuq dan iċ-ċittadin tal-Unjoni u/jew fuq dan is-sieħeb – Evalwazzjoni tal-kundizzjoni li wieħed ikun ‘dipendenti’ – Data rilevanti għad-determinazzjoni tad-dipendenza materjali – Artikolu 10 – Kundizzjonijiet għall-ħruġ ta’ permess ta’ residenza – Natura dikjaratorja ta’ permess ta’ residenza – Preżentazzjoni fl-Istat Membru ospitanti ta’ applikazzjoni għal permess ta’ residenza diversi snin wara t-tluq mill-pajjiż ta’ oriġini – Effett ta’ sitwazzjoni ta’ residenza illegali skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali fuq l-evalwazzjoni tal-kundizzjoni li wieħed ikun ‘dipendenti’”
Ċittadinanza tal-Unjoni – Dritt ta’ moviment liberu u ta’ residenza libera fit-territorju tal-Istati Membri – Direttiva 2004/38 – Benefiċjarji – Ċittadin ta’ pajjiż terz, axxendent dirett tas-sieħeb ta’ ċittadin tal-Unjoni, dipendenti fuq dan iċ-ċittadin tal-Unjoni u/jew dan is-sieħeb – Ċittadin ikkonċernat li jingħaqad ma’ dan is-sieħeb u ma’ dan iċ-ċittadin, it-tnejn ċittadini tal-Unjoni, fl-Istat Membru ospitanti – Stat Membru kkonċernat li jkun dak tan-nazzjonalità taċ-ċittadin li wieħed jingħaqad miegħu iżda mhux dak tan-nazzjonalità tas-sieħeb tiegħu – Inklużjoni
(Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2004/38, il-punt 2 tal-Artikolu 2, Artikolu 3(1), Artikolu 7(1)(a), (b), (c) u Artikolu 7(2))
(ara l-punti 28 sa 34)
Ċittadinanza tal-Unjoni – Dritt ta’ moviment liberu u ta’ residenza libera fit-territorju tal-Istati Membri – Direttiva 2004/38 – Benefiċjarji – Ċittadin ta’ pajjiż terz, axxendent dirett tas-sieħeb ta’ ċittadin tal-Unjoni, dipendenti fuq dan iċ-ċittadin tal-Unjoni u/jew dan is-sieħeb – Kundizzjoni tar-rabta ta’ dipendenza – Evalwazzjoni fir-rigward tas-sitwazzjoni ta’ dan l-axxendent fil-pajjiż ta’ oriġini tiegħu fid-data tat-tluq tiegħu abbażi ta’ dokumenti maħruġa qabel din id-data – Dekorrenza ta’ diversi snin bejn id-data tal-wasla fl-Istat Membru ospitanti u d-data tal-preżentazzjoni ta’ applikazzjoni għal permess ta’ residenza – Evalwazzjoni fir-rigward tas-sitwazzjoni ta’ dan l-axxendent fl-Istat Membru ospitanti fid-data tal-preżentazzjoni ta’ din l-applikazzjoni għal permess ta’ residenza
(Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2004/38, il-punt 2(d) tal-Artikolu 2, Artikolu 7(2) u Artikolu 10)
(ara l-punti 35 sa 59, u d-dispożittiv 1)
Ċittadinanza tal-Unjoni – Dritt ta’ moviment liberu u ta’ residenza libera fit-territorju tal-Istati Membri – Direttiva 2004/38 – Dritt ta’ residenza dderivat minn drittijiet li jibbenefika minnhom ċittadin tal-Unjoni – Benefiċjarji – Ċittadin ta’ pajjiż terz, axxendent dirett tas-sieħeb ta’ ċittadin tal-Unjoni, dipendenti fuq dan iċ-ċittadin tal-Unjoni u/jew dan is-sieħeb – Issodisfar tal-kundizzjoni tar-rabta ta’ dipendenza stabbilita kemm fid-data tal-wasla tiegħu fl-Istat Membru ospitanti kif ukoll fid-data tal-applikazzjoni tiegħu għal permess ta’ residenza ppreżentata diversi snin wara l-wasla tiegħu – Inklużjoni – Kundizzjonijiet – Residenza illegali tal-axxendent ikkonċernat fl-Istat Membru ospitanti fid-data tal-applikazzjoni tiegħu – Assenza ta’ rilevanza
(Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2004/38, il-punt 2(d) tal-Artikolu 2, Artikolu 7(2) u Artikolu 10)
(ara l-punti 61 sa 66, u d-dispożittiv 2)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari mill-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, il-Belġju) fil-kuntest ta’ tilwima dwar applikazzjoni għal permess ta’ residenza ppreżentata minn axxendent dirett tas-sieħeb ta’ ċittadin tal-Unjoni Ewropea, il-Qorti tal-Ġustizzja pprovdiet kjarifiki dwar l-evalwazzjoni tal-kundizzjoni tar-rabta ta’ dipendenza bejn dan l-axxendent dirett u dan iċ-ċittadin jew is-sieħeb tiegħu, għall-finijiet tal-kisba ta’ dritt ta’ residenza dderivat skont id-Direttiva 2004/38 (
1
).
Fi żmien il-fatti tal-kawża, XXX, ta’ nazzjonalità Marokkina, kienet omm ċittadin Belġjan li kien jirrisjedi fil-Belġju mas-sieħba tiegħu, N. E. K., ta’ nazzjonalità Olandiża, li kienet għamlet dikjarazzjoni formali ta’ koabitazzjoni ma’ iben XXX fl‑2005 fil-Belġju.
Billi daħlet fit-territorju Belġjan f’Lulju 2011, XXX ippreżentat, f’Settembru 2011, quddiem l-awtoritajiet Belġjani, applikazzjoni għal permess ta’ residenza bħala axxendent dirett dipendenti fuq binha.
Peress li din l-applikazzjoni kienet ġiet miċħuda minħabba emenda fid-dritt Belġjan dwar ir-riunifikazzjoni tal-familja, XXX ippreżentat, fl‑2015, it-tieni applikazzjoni għal permess ta’ residenza, din id-darba bħala membru tal-familja ta’ N. E. K.
Din l-applikazzjoni l-ġdida ġiet miċħuda peress li, l-ewwel nett, XXX ma kinitx ipproduċiet il-prova li l-membri tal-familja li kienet ingħaqdet magħhom kellhom riżorsi suffiċjenti sabiex isostnuha u, it-tieni nett, peress li d-dokumenti prodotti bħala prova tar-rabta ta’ dipendenza tagħha kienu qodma wisq. Din iċ-ċaħda kif ukoll l-ordni ta’ tluq mit-territorju Belġjan inkluża magħha ġew ikkonfermati mill-Conseil du contentieux des étrangers (il-Kunsill tal-Kontenzjuż dwar il-Barranin, il-Belġju).
It-tielet applikazzjoni għal permess ta’ residenza ppreżentata minn XXX fl‑2017 bħala membru tal-familja tas-sieħba ta’ binha ġiet miċħuda wkoll, peress li l-awtoritajiet Belġjani qiesu li d-dokumenti li kienu jipproduċu prova tad-dipendenza ta’ XXX, tal‑2010 u tal‑2011, kienu qodma wisq.
Permezz ta’ sentenza ta’ Awwissu 2019, il-Kunsill tal-Kontenzjuż dwar il-Barranin, filwaqt li qies li d-dokumenti prodotti minn XXX kienu intiżi li jipproduċu prova tal-eżistenza ta’ sitwazzjoni ta’ dipendenza finanzjarja fl‑2010 u fl‑2011, iżda ma kinux jippermettu li tiġi prodotta prova ta’ tali sitwazzjoni fid-data tal-applikazzjoni tagħha għal permess ta’ residenza, fl‑2017, ikkonferma din iċ-ċaħda.
Adita b’appell minn din is-sentenza, il-qorti tar-rinviju ddeċidiet li tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-mument rilevanti sabiex tiġi evalwata l-kundizzjoni dwar ir-rabta ta’ dipendenza u dwar l-effett possibbli li jista’ jkollha r-residenza illegali tal-applikant fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti fuq din l-evalwazzjoni.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Preliminarjament, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li l-axxendenti diretti dipendenti tas-sieħeb ta’ ċittadin tal-Unjoni li jkun jirrisjedi fi Stat Membru li ma jkollux in-nazzjonalità tiegħu għandhom jitqiesu, għall-finijiet tal-applikazzjoni tad-drittijiet iggarantiti mid-Direttiva 2004/38, bħala l-membri tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni, sakemm is-sħubija rreġistrata tkun tissodisfa l-kriterji msemmija fil-punt 2(b) tal-Artikolu 2 ta’ din l-istess direttiva. F’dan il-każ, peress li l-qorti tar-rinviju kienet tidher li qieset li d-dikjarazzjoni ta’ koabitazzjoni magħmula fl‑2005 kienet tikkostitwixxi tali sħubija, id-Direttiva 2004/38 kienet applikabbli. Għalhekk, bil-kundizzjoni li XXX setgħet tistabbilixxi li hija kienet dipendenti fuq l-unità familjali li ngħaqdet magħha, fis-sens tal-punt 2(d) tal-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva, hija setgħet tinvoka l-benefiċċju tad-drittijiet iggarantiti mill-imsemmija direttiva u, b’mod partikolari, dritt ta’ residenza ta’ iktar minn tliet xhur skont l-Artikolu 7(2) ta’ din l-istess direttiva.
Fuq il-mertu, fl-ewwel lok, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li, skont id-Direttiva 2004/38 (
2
), sabiex jiġi ddeterminat jekk l-axxendent dirett tas-sieħeb ta’ ċittadin tal-Unjoni jkunx dipendenti fuq dan iċ-ċittadin tal-Unjoni u/jew fuq dan is-sieħeb, l-awtorità nazzjonali kompetenti għandha tieħu inkunsiderazzjoni kemm is-sitwazzjoni ta’ dan l-axxendent fil-pajjiż ta’ oriġini tiegħu fid-data li huwa jkun telaq minnu u ngħaqad mal-imsemmi ċittadin tal-Unjoni fl-Istat Membru ospitanti, jekk ikun il-każ abbażi ta’ dokumenti maħruġa qabel din id-data, kif ukoll is-sitwazzjoni tal-imsemmi axxendent f’dan l-Istat Membru fid-data tal-preżentazzjoni ta’ applikazzjoni għal permess ta’ residenza, jekk ikunu ddekorrew diversi snin bejn dawn iż-żewġ dati.
Sabiex waslet għal din il-konklużjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat, qabelxejn, id-data li fiha jkollha tiġi evalwata l-kundizzjoni dwar ir-rabta ta’ dipendenza msemmija fil-punt 2(d) tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/38. F’dan ir-rigward, fir-rigward ta’ sitwazzjoni li fiha diversi snin jisseparaw it-tluq taċ-ċittadin ta’ pajjiż terz mill-pajjiż ta’ oriġini tiegħu u l-applikazzjoni tiegħu għal permess ta’ residenza, l-awtorità nazzjonali kompetenti għandha, fil-kuntest tal-proċedura amministrattiva prevista fl-Artikolu 10 tad-Direttiva 2004/38, tipprovdi permess ta’ residenza lill-applikant, ċittadin ta’ pajjiż terz, wara li tkun ivverifikat li dan jissodisfa l-kundizzjonijiet sabiex jibbenefika minn dritt ta’ residenza ta’ iktar minn tliet xhur (
3
), b’mod partikolari l-fatt li jkun jaqa’ taħt il-kunċett ta’ “membru tal-familja”, fis-sens ta’ din id-direttiva. Madankollu, f’tali sitwazzjoni, jekk l-awtorità nazzjonali kompetenti ma tkunx ivverifikat, waqt l-eżami tal-applikazzjoni għal permess ta’ residenza, li l-axxendent dirett tas-sieħeb ta’ ċittadin tal-Unjoni, li jkun ingħaqad miegħu fiżikament fl-Istat Membru ospitanti ftit snin qabel il-preżentazzjoni ta’ din l-applikazzjoni, kien, fil-mument tal-preżentazzjoni tagħha, dipendenti fuq dan iċ-ċittadin tal-Unjoni u/jew dan is-sieħeb (
4
), ikun jeżisti riskju li dan l-axxendent jingħata permess ta’ residenza minkejja li ma jkunx jissodisfa l-kundizzjonijiet previsti (
5
) sabiex jibbenefika minn dritt ta’ residenza ta’ iktar minn tliet xhur u għalhekk minn tali permess ta’ residenza. Konsegwentement, meta jippreżenta l-applikazzjoni għal permess ta’ residenza, iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz għandu juri li huwa jkollu l-kwalità ta’ “axxendent dirett dipendenti”, fis-sens tal-punt 2(d) tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/38.
Sussegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li, f’tali sitwazzjoni ta’ dekorrenza ta’ diversi snin bejn il-wasla tal-axxendent dirett tas-sieħeb taċ-ċittadin tal-Unjoni fl-Istat Membru ospitanti u l-preżentazzjoni tal-applikazzjoni tiegħu għal permess ta’ residenza, dan l-axxendent ikollu jipproduċi wkoll il-prova li jkun dipendenti ta’ dan iċ-ċittadin u/jew ta’ dan is-sieħeb fid-data tal-wasla tiegħu fit-territorju tal-Istat Membru kkonċernat. Fil-fatt, li kieku l-istħarriġ tal-kundizzjoni relatata mar-rabta ta’ dipendenza kien limitat għal dak tas-sitwazzjoni tal-axxendent dirett fl-Istat Membru ospitanti fid-data tal-preżentazzjoni tal-applikazzjoni għal permess ta’ residenza, dan l-axxendent ikun jista’ jingħata tali permess, minkejja li, fid-data li fiha jkun ingħaqad fiżikament maċ-ċittadin tal-Unjoni, huwa ma kienx jissodisfa l-kundizzjonijiet neċessarji sabiex jibbenefika minn dritt ta’ residenza ta’ iktar minn tliet xhur, li, barra minn hekk, imur kontra l-għanijiet imfittxija mid-Direttiva 2004/38. B’mod partikolari, tali stħarriġ limitat ikollu, minn naħa, ir-riskju li jestendi n-numru ta’ benefiċjarji potenzjali tad-drittijiet mogħtija minn din id-direttiva, u b’hekk jikser ir-rieda espressa mil-leġiżlatur tal-Unjoni u, min-naħa l-oħra, ikun jimplika r-riskju ta’ evażjoni tar-rekwiżiti stabbiliti mill-imsemmija direttiva.
Il-Qorti tal-Ġustizzja żiedet li dawn ir-riskji madankollu ma jeżistux meta l-axxendent dirett ikun daħal fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti u jkun irrisjeda hemmhekk inizjalment abbażi ta’ dritt ta’ residenza, awtonomu jew idderivat, li jista’ jingħata taħt id-dritt tal-Unjoni abbażi ta’ dispożizzjoni għajr l-Artikolu 7(2) tad-Direttiva 2004/38, jew saħansitra abbażi tad-dritt nazzjonali. Għaldaqstant, f’tali sitwazzjoni, ikun biżżejjed li dan l-axxendent jipproduċi l-prova li jkun dipendenti fuq iċ-ċittadin tal-Unjoni u/jew is-sieħeb tiegħu f’dan l-Istat Membru fid-data tal-preżentazzjoni tal-applikazzjoni tiegħu għal permess ta’ residenza.
Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-metodu ta’ prova aċċettabbli sabiex il-persuna kkonċernata tkun tista’ tistabbilixxi li hija jkollha l-kwalità ta’ “axxendent dirett dipendenti” (
6
), l-Artikolu 10(2)(d) tad-Direttiva 2004/38 sempliċement jippreċiża li, għall-ħruġ tal-permess ta’ residenza, l-Istati Membri għandhom jitolbu dokumenti ta’ sostenn li jattestaw li l-kundizzjonijiet stabbiliti f’dan il-punt 2(d) tal-Artikolu 2, inkluż għalhekk dik marbuta mar-rabta ta’ dipendenza, ikunu ssodisfatti. Fin-nuqqas ta’ preċiżjoni dwar dan il-metodu ta’ prova, għandu jitqies li tali prova tista’ tiġi prodotta b’kull mezz xieraq. F’dan ir-rigward, id-dokumenti maħruġa fil-passat u li jattestaw l-eżistenza ta’ sitwazzjoni ta’ dipendenza fil-pajjiż ta’ oriġini ta’ dan l-axxendent dirett fid-data li fiha jkun ingħaqad fiżikament ma’ dan iċ-ċittadin tal-Unjoni u ma’ dan is-sieħeb ma jistgħux jitqiesu li huma qodma wisq.
Fit-tieni lok, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, skont id-Direttiva 2004/38 (
7
), axxendent dirett tas-sieħeb ta’ ċittadin tal-Unjoni li jkun jista’ jistabbilixxi li, kemm fid-data tal-applikazzjoni tiegħu għal permess ta’ residenza, ippreżentata diversi snin wara l-wasla tiegħu fl-Istat Membru ospitanti, kif ukoll fid-data ta’ din il-wasla, ikun dipendenti fuq dan iċ-ċittadin tal-Unjoni u/jew dan is-sieħeb, jibbenefika minn dritt ta’ residenza dderivat mid-drittijiet li jgawdi ċittadin tal-Unjoni, ta’ iktar minn tliet xhur, ikkonstatat bil-ħruġ ta’ permess ta’ residenza, jekk l-imsemmi ċittadin tal-Unjoni jkun jissodisfa l-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 7 ta’ din id-direttiva. Dan id-dritt ta’ residenza ma jistax jiġi rrifjutat għall-motiv li, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali, fid-data ta’ din l-applikazzjoni, dan l-axxendent ikun jirrisjedi illegalment fit-territorju ta’ dan l-Istat Membru.
Dwar dan il-punt, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat, b’mod partikolari, li d-Direttiva 2004/38, għalkemm tissuġġetta l-applikabbiltà tagħha, fir-rigward tal-axxendenti diretti, għar-rabta ta’ dipendenza, imsemmija, essenzjalment, fil-punt 2(d) tal-Artikolu 2 tagħha, ma tissuġġettax il-kwalità ta’ “membru tal-familja”, fis-sens ta’ din l-istess dispożizzjoni, għal “residenza legali” fl-Istat Membru ospitanti.
(
1
)	Direttiva 2004/38/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 dwar id-drittijiet taċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom biex jiċċaqilqu u jgħixu liberament fit-territorju ta’ l-Istati Membri u li temenda r‑Regolament (KEE) Nru 1612/68 u li tħassar id-Direttivi 64/221/KEE, 68/360/KEE, 72/194/KEE, 73/148/KEE, 75/34/KEE, 75/35/KEE, 90/364/KEE, 90/365/KEE u 93/96/KEE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 46). B’mod iktar speċifiku, din il-kundizzjoni dwar ir-rabta ta’ dipendenza hija prevista fil-punt 2(d) tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/38.
(
2
)	Il-Qorti tal-Ġustizzja bbażat ruħha fuq il-punt 2(d) tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/38, moqri flimkien mal-Artikolu 7(2) u mal-Artikolu 10 ta’ din id-direttiva.
(
3
)	Skont l-Artikolu 7(2) tad-Direttiva 2004/38.
(
4
)	Fis-sens tal-punt 2(d) tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/38.
(
5
)	Artikolu 7(2) tad-Direttiva 2004/38.
(
6
)	Fis-sens tal-punt 2(d) tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/38.
(
7
)	Il-Qorti tal-Ġustizzja bbażat ruħha fuq l-Artikolu 7(2) tad-Direttiva 2004/38, moqri flimkien mal-punt 2(d) tal-Artikolu 2 u mal-Artikolu 10 ta’ din id-direttiva.