62024CJ0284_RES
Zaak C‑284/24
LD
tegen
Criminal Injuries Compensation Tribunal e.a.
[verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door de High Court (Ierland)]
Arrest van het Hof (Vijfde kamer) van 2 oktober 2025
„Prejudiciële verwijzing – Justitiële samenwerking in strafzaken – Richtlijn 2004/80/EG – Artikel 12, lid 2 – Schadeloosstelling van slachtoffers van opzettelijke geweldmisdrijven – Billijke en passende schadeloosstelling – Nationale regeling die schadeloosstelling voor pijn en leed uitsluit”
Justitiële samenwerking in strafzaken – Richtlijn 2004/80 – Schadeloosstelling van slachtoffers van opzettelijke geweldmisdrijven – Verplichting van de lidstaten om schadeloosstellingsregelingen voor slachtoffers vast te stellen – Billijke en passende schadeloosstelling van slachtoffers – Nationale schadeloosstellingsregeling voor slachtoffers die, wat immateriële schade betreft, elke schadeloosstelling voor de pijn en het leed van deze slachtoffers uitsluit – Ontoelaatbaarheid
[Richtlijn 2012/29 van het Europees Parlement en de Raad, art. 2, lid 1, a); richtlijn 2004/80 van de Raad, overwegingen 2, 10 en 14, art. 12, lid 2, en art. 18, lid 2]
(zie punten 20‑32, 34‑39 en dictum)
Samenvatting
Het Hof spreekt zich in het kader van een prejudiciële verwijzing uit over de verenigbaarheid met richtlijn 2004/80 (
1
) van een nationale regeling voor schadeloosstelling van slachtoffers van opzettelijke geweldmisdrijven die, zoals de Ierse regeling, wat immateriële schade betreft elke schadeloosstelling voor de pijn en het leed van deze slachtoffers uitsluit.
Op 12 juli 2015 is LD het slachtoffer geworden van een geweldmisdrijf toen hij voor zijn huis in Dublin (Ierland) werd aangevallen door een groep personen. Op 1 oktober van dat jaar heeft hij bij de Criminal Injuries Compensation Tribunal (gerecht voor schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven, Ierland) een aanvraag ingediend voor schadeloosstelling uit hoofde van de Ierse regeling voor schadeloosstelling van slachtoffers. Hij heeft in die aanvraag vermeld dat hij door deze geweldpleging onder meer aanzienlijk oogletsel had opgelopen met een permanente visuele beperking tot gevolg. Hij stelde voorts mentale problemen te hebben en angstig te zijn. Het gerecht voor schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven heeft vastgesteld dat LD letsel en schade heeft geleden als gevolg van het opzettelijke geweldmisdrijf waarvan hij het slachtoffer was geworden, en heeft hem een bedrag van 645,62 EUR toegekend voor uitgaven die rechtstreeks zijn toe te schrijven aan dit misdrijf.
LD heeft op 2 augustus 2019 beroep ingesteld bij de High Court (rechter in eerste aanleg, Ierland), de verwijzende rechter, waarbij hij onder meer heeft aangevoerd dat de Ierse regeling voor schadeloosstelling van slachtoffers niet-verenigbaar is met richtlijn 2004/80 omdat deze regeling een zogenaamde „algemene” schadevergoeding, met inbegrip van een vergoeding voor pijn en leed, uitsluit (
2
) en daardoor niet voorziet in een billijke en passende schadeloosstelling.
Aangezien de verwijzende rechter twijfels heeft over de uitlegging die moet worden gegeven aan artikel 12, lid 2, van deze richtlijn, heeft hij het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing.
Beoordeling door het Hof
Aangaande de vergoeding van de immateriële schade die slachtoffers van opzettelijke geweldmisdrijven hebben geleden, verduidelijkt het Hof dat hoewel artikel 12, lid 2, van richtlijn 2004/80 niet uitdrukkelijk naar dergelijke schade verwijst, de ruime formulering van deze bepaling de draagwijdte van de schadeloosstelling waarin zij voorziet geenszins beperkt wat betreft de schade die zij kan helpen vergoeden.
Zoals blijkt uit de rechtspraak van het Hof kan er geen onderscheid worden gemaakt naar de soorten schade die slachtoffers van misdrijven kunnen hebben geleden of naar de mogelijke gevolgen voor deze slachtoffers. Gesteld al dat de bewoordingen van artikel 18, lid 2, van richtlijn 2004/80, die met name in de Franse en de Roemeense taalversie enkel zien op „lichamelijk letsel”, erop kunnen wijzen dat er een dergelijk onderscheid bestaat, moet worden opgemerkt dat de term „schade” in verschillende andere taalversies van deze bepaling niet vergezeld gaat van een bijvoeglijk naamwoord dat de draagwijdte ervan beperkt. Unierechtelijke bepalingen moeten uniform worden uitgelegd en toegepast, in het licht van de versies in alle talen van de Unie. Wanneer er verschillen bestaan tussen deze diverse versies, moet bij de uitlegging van de betrokken bepaling worden gelet op de algemene opzet en de doelstelling van de regeling waarvan deze een onderdeel vormt.
Dienaangaande merkt het Hof in de eerste plaats op dat uit geen enkele andere bepaling van richtlijn 2004/80 kan worden afgeleid dat een onderscheid moet worden gemaakt tussen de soorten door slachtoffers geleden schade die binnen de werkingssfeer van deze richtlijn vallen. In de tweede plaats wijst het erop dat maatregelen om slachtoffers van misdrijven schadeloos te kunnen stellen een onderdeel moeten vormen van de verwezenlijking van de doelstelling om de integriteit van de betrokken personen te beschermen (
3
). Bovendien eerbiedigt deze richtlijn de fundamentele rechten en de beginselen die met name in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie worden bekrachtigd (
4
). Uit artikel 3, lid 1, van dit Handvest blijkt dat de menselijke integriteit aldus moet worden opgevat dat deze zowel lichamelijke als geestelijke integriteit omvat. De schadeloosstelling waarin artikel 12, lid 2, van richtlijn 2004/80 voorziet, moet dan ook kunnen bijdragen tot de vergoeding van alle immateriële schade, met inbegrip van pijn en leed.
Bijgevolg oordeelt het Hof dat artikel 12, lid 2, van richtlijn 2004/80 zich verzet tegen een nationale regeling voor schadeloosstelling van slachtoffers van opzettelijke geweldmisdrijven die, wat immateriële schade betreft, in beginsel elke schadeloosstelling voor de pijn en het leed van deze slachtoffers uitsluit. Niettegenstaande de noodzaak om de financiële levensvatbaarheid van de nationale schadeloosstellingsregelingen te waarborgen – waardoor de lidstaten niet noodzakelijkerwijs moeten voorzien in een volledige vergoeding van de materiële en immateriële schade van die slachtoffers – vereist een billijke en passende schadevergoeding in de zin van die bepaling dat bij de vaststelling van een dergelijke schadeloosstelling rekening wordt gehouden met de ernst van de gevolgen van de gepleegde misdrijven voor die slachtoffers alsook met de vergoeding die zij kunnen krijgen op grond van de aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad van de dader.
(
1
)	Richtlijn 2004/80/EG van de Raad van 29 april 2004 betreffende de schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven (PB 2004, L 261, blz. 15). Met name moeten alle lidstaten volgens artikel 12, lid 2 van deze richtlijn ervoor zorgen dat hun nationale wetgeving voorziet in een schadeloosstellingsregeling voor slachtoffers van op hun grondgebied gepleegde opzettelijke geweldmisdrijven, die een billijke en passende schadeloosstelling van slachtoffers garandeert.
(
2
)	De Ierse regeling voor schadeloosstelling van slachtoffers, die in 1974 is opgezet, voorzag in zijn oorspronkelijke versie in de betaling van een zogenaamde „algemene” schadevergoeding (general damages), met inbegrip van een vergoeding voor pijn en leed (pain and suffering). Sinds deze regeling op 1 april 1986 is gewijzigd, wordt er geen schadeloosstelling voor pijn en leed toegekend als „algemene” schadevergoeding omdat de betrokken bepalingen vóór de wijziging ervan zwaar belastend waren voor de staatskas van Ierland, dat destijds in een diepe economische recessie verkeerde.
(
3
)	Zie overweging 2 van richtlijn 2004/80.
(
4
)	Zie overweging 14 van richtlijn 2004/80.