Edizzjoni Provviżorja
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
RICHARD DE LA TOUR
ippreżentati fl‑10 ta’ Lulju 2025 (1)
Kawża C‑151/24 [Luevi] (i)
Istituto nazionale della previdenza sociale (INPS)
vs
V. M.
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Corte costituzionale (il-Qorti Kostituzzjonali, l-Italja))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Direttiva 2011/98/UE – Drittijiet tal-ħaddiema ta’ pajjiżi terzi detenturi ta’ permess uniku – Artikolu 12 – Dritt għall-ugwaljanza fit-trattament – Sigurtà soċjali – Regolament (KE) Nru 883/2004 – Artikolu 3 – Fergħat tas-sigurtà soċjali – Artikolu 70 – Benefiċċji speċjali li ma humiex kontributorji u li jingħataw fi flus – Allowance soċjali – Leġiżlazzjoni nazzjonali li teskludi liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi detenturi ta’ permess uniku mill-benefiċċju ta’ allowance soċjali”
I.      Introduzzjoni
1.        It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 12(1)(e) tad‑Direttiva (UE) 2011/98 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Diċembru 2011 dwar proċedura ta’ applikazzjoni unika għal permess uniku għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi sabiex jirrisjedu u jaħdmu fit-territorju ta’ Stat Membru u dwar ġabra komuni ta’ drittijiet għal ħaddiema ta’ pajjiżi terzi residenti legalment fi Stat Membru (2).
2.        Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn V. M., ċittadina Albaniża li tirrisjedi fl-Italja, u l-Istituto nazionale della previdenza sociale (l-Istitut Nazzjonali tas-Sigurtà Soċjali, l-Italja) (iktar ’il quddiem l-“INPS”) dwar iċ-ċaħda ta’ dan tal-aħħar li jagħtiha benefiċċju fi flus irriżervat għall-persuni li għandhom età ta’ iktar minn 67 sena li jinsabu f’sitwazzjoni ekonomika prekarja.
3.        Hija toffri lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità tippreċiża l-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tal-Artikolu 12(1)(e) tad-Direttiva 2011/98 li jipprevedi l-ugwaljanza fit-trattament fil-qasam tas-sigurtà soċjali tal-ħaddiema migranti li huma ċittadini ta’ pajjiżi terzi u detenturi ta’ permess uniku maċ-ċittadini tal-Istat Membru fejn jirrisjedu. Ser nesponi dak li, fil-fehma tiegħi, jiġġustifika l-esklużjoni tal-allowance soċjali inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
II.    Il-kuntest ġuridiku
A.      Id-dritt tal-Unjoni
4.        Fil-kuntest ta’ dawn il-konklużjonijiet, ser nirreferi għall-premessi 19 u 20 tad-Direttiva 2011/98 kif ukoll għall-Artikolu 2(b) u (c), għall-Artikolu 3(1)(b) u (c) u għall-Artikolu 12 ta’ din id-direttiva.
5.        Ser nirreferi wkoll għall-premessa 1 tar-Regolament (KE) Nru 883/2004 (3), u għall-Artikoli 3 u 70 tiegħu kif ukoll għall-Anness X tiegħu.
B.      Id-dritt Taljan
6.        L-Artikolu 3(6) tal-legge n. 335 — Riforma del sistema pensionistico obbligatorio e complementare (il-Liġi Nru 335 Li Tirriforma is-Sistema ta’ Pensjoni Obbligatorja u Kumplimentari), tat‑8 ta’ Awwissu 1995 (4) jipprevedi li, minflok il-pensjoni soċjali u ż-żidiet tagħha, iċ-ċittadini Taljani residenti fl-Italja li laħqu l-età ta’ 65 sena (mill‑1 ta’ Jannar 2019, 67 sena) u li jissodisfaw il-kundizzjonijiet ta’ dħul previsti minn dan il-paragrafu għandhom jirċievu allowance soċjali. Jekk il-persuna jkollha dħul proprju, l-allowance għandha tingħata, bħala prinċipju, b’rata mnaqqsa sal-ammont annwali nett previst mil-liġi. Iż-żidiet sussegwenti fid-dħul lil hinn mil-limitu massimu jwasslu għas-sospensjoni tal-allowance soċjali (5).
7.        L-Artikolu 80 tal-legge n. 388 — Disposizioni per la formazione del bilancio annuale e pluriennale dello Stato (legge finanziaria 2001) (il-Liġi Nru 388 Li Tistabbilixxi Dispożizzjonijiet għat-Tħejjija tal-Baġit Annwali u Pluriannwali tal-Istat (il-Liġi Finanzjarja 2001)) (6) tat‑23 ta’ Diċembru 2000, jipprovdi, fil-paragrafu 19 tiegħu, li l-allowance soċjali u l-benefiċċji ekonomiċi li jikkostitwixxu drittijiet suġġettivi skont il-leġiżlazzjoni fis-seħħ fil-qasam tas-servizzi soċjali għandhom jingħataw, taħt il-kundizzjonijiet previsti minn din il-leġiżlazzjoni, lill-barranin detenturi ta’ permess ta’ residenza (7); għall-benefiċċji u servizzi soċjali l-oħra, l-assimilazzjoni maċ-ċittadini Taljani għandha tingħata lill-barranin li jkollhom tal-inqas permess ta’ residenza għal perijodu ta’ sena jew iktar.
8.        L-Artikolu 20(10) tad-decreto-legge n. 112 – Disposizioni urgenti per lo sviluppo economico, la semplificazione, la competitività, la stabilizzazione della finanza pubblica e la perequazione tributaria (id-Digriet‑Liġi Nru 112 Li Jistabbilixxi Dispożizzjonijiet Urġenti għall-Iżvilupp Ekonomiku, għas-Simplifikazzjoni, għall-Kompetittività, għall-Istabbilizzazzjoni tal-Finanzi Pubbliċi, kif ukoll għall-Bilanċ Fiskali) (8) tal‑25 ta’ Ġunju 2008, maqlub f’liġi, b’emendi, permezz tal-legge n. 133 (il-Liġi Nru 133), tas‑6 ta’ Awwissu 2008 (9) jistabbilixxi:
“Mill‑1 ta’ Jannar 2009 ’il quddiem, l-allowance soċjali msemmija fl-Artikolu 3(6) tal-[Liġi Nru 335/95] għandha titħallas lill-persuni li jkollhom dritt għaliha bil-kundizzjoni li jkunu għexu legalment, b’mod kontinwu, għal mill-inqas għaxar snin fit-territorju nazzjonali”.
III. Il-fatti tal-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
9.        V. M., ċittadina Albaniża, ilha tirrisjedi b’mod regolari fl-Italja sa mis-sena 2006 billi kellha permess ta’ residenza mogħti għal raġunijiet familjari (10) flimkien ma’
awtorizzazzjoni sabiex taħdem f’dan l-Istat Membru, kif jirriżulta mill-proċess mibgħut lill-Qorti tal-Ġustizzja.
10.      L-INPS irrifjuta li jħallasha l-allowance soċjali prevista fl-Artikolu 3(6) tal-Liġi Nru 335/95, minħabba li hija ma kellhiex permess ta’ residenza għat-tul — UE.
11.      Wara ċ-ċaħda fl-ewwel istanza tar-rikors tagħha kontra din id-deċiżjoni, il-Corte d’appello di Firenze (il-Qorti tal-Appell ta’ Firenze, l-Italja) laqgħet it-talba tagħha għar-raġuni li l-għoti tal-allowance soċjali inkwistjoni huwa suġġett biss għall-kundizzjoni ta’ residenza fl-Italja għal mill-inqas għaxar snin.
12.      Wara l-appell minn din id-deċiżjoni ppreżentat mill-INPS, il-Corte suprema di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni, l-Italja) adixxiet, permezz ta’ digriet tat‑8 ta’ Marzu 2023, lill-Corte costituzionale (il-Qorti Kostituzzjonali, l-Italja), il-qorti tar-rinviju, b’domandi, ibbażati fuq diversi dispożizzjonijiet tal-Costituzione (il-Kostituzzjoni), moqrija flimkien mal-Artikolu 34 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (11) u mal-Artikolu 12(1)(e) tad-Direttiva 2011/98, dwar il-kostituzzjonalità tal-Artikolu 80(9) tal-Liġi Nru 388/2000 sa fejn dan tal-aħħar jissuġġetta l-għoti tal-allowance inkwistjoni għall-kundizzjoni addizzjonali li l-barranin ikunu detenturi ta’ permess ta’ residenza għat-tul — UE.
13.      Filwaqt li rreferiet għall-ġurisprudenza preċedenti tal-Corte costituzionale (il-Qorti Kostituzzjonali), il-Corte suprema di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni) ikkunsidrat l-eżistenza ta’ obbligu kostituzzjonali li l-allowance soċjali inkwistjoni tingħata lil barrani li ma għandux permess ta’ residenza għal resident għat-tul — UE minħabba “l-interpenetrazzjoni rrikonoxxuta tal-valuri li fuqhom huwa bbażat l-Artikolu 3 tal-Kostituzzjoni u l-Artikolu 34 tal-Karta” kif ukoll minħabba l-interpretazzjoni differenti tal-Artikolu 12 tad-Direttiva 2011/98 mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja (12).
14.      Barra minn hekk, il-Corte suprema di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni) qieset li l-Artikolu 3(6) tal-Liġi Nru 335/95 imur kontra l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 38 tal-Kostituzzjoni, “peress li ma tistax titqiegħed f’dubju l-korrelazzjoni stretta bejnu u l-Artikolu 34 tal-Karta li, filwaqt li jistabbilixxi d-dritt għal għajnuna soċjali u għal għajnuna għall-akkomodazzjoni, huwa intiż li ‘[j]iżgura l-eżistenza dinjituża għal dawk kollha li huma neqsin minn riżorsi suffiċjenti’ (sentenza tal‑24 ta’ April 2012, Kamberaj (C‑571/10, EU:C:2012:233)”.
15.      Il-Corte costituzionale (il-Qorti Kostituzzjonali) tenfasizza li l-kwistjonijiet ġodda ta’ kostituzzjonalità li hija adita bihom huma bbażati fuq dispożizzjonijiet tal-Karta u li hija ma tistax ma tweġibhomx permezz tal-istrumenti tagħha stess (13). Hija tal-fehma li dawn jimplikaw prinċipalment li jiġi ddeterminat jekk l-allowance soċjali inkwistjoni tinsabx fost il-benefiċċji ta’ sigurtà soċjali li fir-rigward tagħhom iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi detenturi ta’ permess ta’ residenza maħruġ għal finijiet ta’ impjieg jew tal-inqas li jippermettilhom jaħdmu jibbenefikaw mill-ugwaljanza fit-trattament skont l-Artikolu 12(1)(e) tad-Direttiva 2011/98.
16.      Għal dan il-għan, il-Corte costituzionale (il-Qorti Kostituzzjonali) tippreċiża li l-allowance soċjali inkwistjoni hija benefiċċju fi flus li l-INPS jagħti, wara talba, lill-persuni li għandhom iktar minn 65 sena (mill‑1 ta’ Jannar 2019, iktar minn 67 sena) li jinsabu f’sitwazzjoni ekonomika prekarja sa fejn huma ma jkollhomx dħul jew jirċievu dħul inqas mil-limitu stabbilit kull sena mil-liġi għall-ammont massimu ta’ din l-allowance.
17.      Il-Corte costituzionale (il-Qorti Kostituzzjonali) tfakkar il-ġurisprudenza tagħha li tgħid li, minn naħa, l-allowance soċjali inkwistjoni tingħata indipendentement mill-fatt li l-benefiċjarju kien ħaddiem u hija “purament benefiċċju ta’ assistenza” (14). Din hija intiża esklużivament sabiex tindirizza l-istat ta’ bżonn li jirriżulta mill-faqar li fih jinsabu l-persuni li ma għandhomx riżorsi ekonomiċi adegwati u li, minħabba x-xjuħija tagħhom, titnaqqas il-kapaċità tagħhom għax-xogħol.
18.      Min-naħa l-oħra, fis-sentenza tagħha Nru 50/2019, tal‑4 ta’ Diċembru 2018, il-Corte costituzionale (il-Qorti Kostituzzjonali) iddeċidiet li taqa’ “taħt is-setgħa diskrezzjonali tal-leġiżlatur il-possibbiltà li huwa jagħti benefiċċju fi flus lil barrani indiġenti u mingħajr pensjoni biss jekk l-integrazzjoni tiegħu fis-soċjetà tkun irrendietu denju li jirċievi l-istess assistenza bħal dik mogħtija liċ-ċittadin Taljan”. Hija kkunsidrat li l-ugwaljanza fl-aċċess għall-għajnuna soċjali bejn iċ-ċittadini Taljani jew tal-Unjoni u ċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi kellha tkun limitata għas-servizzi u għall-benefiċċji li, filwaqt li jissodisfaw “bżonn primarju tal-individwu li ma jittollera l-ebda distinzjoni marbuta mal-għeruq territorjali”, jikkonkretizzaw it-tgawdija tad-drittijiet fundamentali tal-individwi. F’dan il-każ, ma tista’ tiġi ttollerata l-ebda restrizzjoni relatata man-natura limitata tal-finanzjament disponibbli. Għall-kuntrarju, il-leġiżlatur jista’ jirriżerva l-għoti tal-benefiċċji l-oħra għall-persuni li jkunu wrew l-integrazzjoni stabbli u attiva tagħhom fis-soċjetà Taljana permezz tal-ksib ta’ permess ta’ residenza tal-UE għal resident għat-tul – UE. Dan jippreżupponi, b’differenza mis-sempliċi residenza legali fl-Italja, li dawn il-persuni jkollhom dħul, ikollhom akkomodazzjoni u jkunu jafu l-lingwa Taljana, elementi li jikkostitwixxu “indikazzjonijiet mhux irraġonevoli [tal-]parteċipazzjoni [tagħhom]” fil-ħajja tas-soċjetà, fatt li jikkontribwixxi għall-progress tagħha.
19.      Fir-rigward tad-dritt tal-Unjoni, il-qorti tar-rinviju tippreċiża, l-ewwel nett, li l-allowance soċjali inkwistjoni hija espressament ikklassifikata fost il-benefiċċji speċjali mhux kontributorji u li jingħataw fi flus, imsejħa wkoll “imħallta”, iddefiniti fl-Artikolu 70 tar-Regolament 883/2004, u hija inkluża fl-Anness X tiegħu. Sussegwentement, hija twettaq analiżi tal-formulazzjoni tal-Artikolu 12(1)(e) tad-Direttiva 2011/98 kif ukoll tas-sistema legali ta’ dawn il-benefiċċji “mħallta”. Hija tfakkar, b’mod partikolari, il-kundizzjonijiet għall-għoti tagħhom kif ippreċiżati mill-Qorti tal-Ġustizzja, kemm għaċ-ċittadini tal-Unjoni (15) kif ukoll għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jirrisjedu legalment fit-territorju tal-Unjoni (16) qabel ma ġew stabbiliti mil-leġiżlatur tal-Unjoni. Minn dan hija tiddeduċi li ċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jiċċaqilqu fit-territorju tal-Unjoni, bħaċ-ċittadini tal-Istati Membri, għandu jkollhom relazzjoni ta’ kontribuzzjoni mas-sistema tas-sigurtà soċjali tal-Istat li fih huma jitolbu dan il-benefiċċju.
20.      Fl-aħħar nett, il-qorti tar-rinviju tqis li l-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament stabbilit fl-Artikolu 12(1)(e) tad-Direttiva 2011/98 ma jistax jagħti liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi detenturi tal-permessi ta’ residenza msemmija fl-Artikolu 3(1)(b) u (c) ta’ din id-direttiva protezzjoni iktar wiesgħa minn dik li hija prevista mis-sistema ta’ koordinazzjoni tas-sistemi ta’ sigurtà soċjali, prevista mir-Regolament Nru 883/2004, li għalih jirreferi dan l-ewwel artikolu.
21.      Il-qorti tar-rinviju hija għalhekk tal-fehma li ċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li għalihom japplika l-Artikolu 12(1)(e) tad-Direttiva 2011/98 jistgħu jibbenefikaw mill-istess trattament bħal dak mogħti liċ-ċittadini tal-Istat Membru li fih huma jirrisjedu biss jekk huma jkunu ħaddiema u biss għall-benefiċċji li jaqgħu taħt il-fergħat tas-sigurtà soċjali elenkati fl-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 883/2004, filwaqt li, sabiex ikunu jistgħu jibbenefikaw mill-benefiċċji speċjali indikati fl-Artikolu 70 ta’ dan ir-regolament li taħtu taqa’ l-allowance soċjali inkwistjoni, dawn huma neċessarjament suġġetti għall-kundizzjonijiet previsti espressament għal dan l-għan mis-sistema ta’ koordinazzjoni kif ukoll mil-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru ospitanti.
22.      Għaldaqstant, hija tiddubita li s-sempliċi fatt li wieħed ikun detentur ta’ permess ta’ residenza li jawtorizza lid-detentur jaħdem fi Stat Membru fis-sens tad-Direttiva 2011/98 jagħti liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi d-dritt ta’ aċċess għal benefiċċji “mħallta” taħt l-istess kundizzjonijiet bħaċ-ċittadini tal-Istat Membru li fih jirrisjedu.
23.      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Corte costituzionale (il-Qorti Kostituzzjonali) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikolu 12(1)(e) tad-Direttiva [2011/98], bħala espressjoni konkreta tal-ħarsien tad-dritt ta’ aċċess għas-servizzi tas-sigurtà soċjali rrikonoxxut mill-Artikolu 34(1) u (2) tal-[Karta], għandu jiġi interpretat fis-sens li l-provvista tal-allowance soċjali taħt l-Artikolu 3(6) tal-[Liġi Nru 335/95] taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu u, għaldaqstant, id-dritt tal-Unjoni jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li ma testendix din l-allowance għall-barranin fil-pussess tal-permess uniku previst mill-istess direttiva, liema allowance diġà hija rikonoxxuta lill-barranin bil-kundizzjoni li dawn ikollhom permess ta’ residenza tal-Unjoni Ewropea għal residenti għat-tul?”
24.      V. M., l-INPS, il-Gvern Taljan kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub u pparteċipaw għas-seduta li nżammet fis‑7 ta’ Mejju 2025, li matulha huma wieġbu għall-mistoqsijiet għal tweġiba orali magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja.
IV.    Analiżi
25.      Id-domanda preliminari teħtieġ, fil-fehma tiegħi, żewġ rimarki preliminari.
26.      L-ewwel nett, il-qorti tar-rinviju tippreċiża li l-Artikolu 12(1)(e) tad-Direttiva 2011/98 jikkonkretizza d-dritt ta’ aċċess għall-benefiċċji ta’ sigurtà soċjali previst fl-Artikolu 34(1) u (2) tal-Karta.
27.      B’dan il-mod, hija tirriproduċi dak li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fis-sentenza INPS C‑350/20 billi bbażat ruħha fuq ir-riferiment għar-Regolament Nru 883/2004 imwettaq fl-Artikolu 12(1)(e) ta’ din id-direttiva, moqri fid-dawl tal-premessa 31 tagħha, li tistabbilixxi b’mod partikolari li l-imsemmija direttiva tosserva l-prinċipji rrikonoxxuti mill-Karta (17)
28.      It-tieni nett, il-qorti tar-rinviju tirreferi għas-sitwazzjoni ta’ “barranin detenturi ta’ permess uniku”. Minħabba l-konstatazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-kamp ta’ applikazzjoni ratione personae tal-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2011/98 fis-sentenza tagħha INPS C‑350/20 (18) għandu jiġi ċċarat li l-interpretazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni mitluba mill-qorti tar-rinviju ma hijiex limitata għas-sitwazzjonijiet li fihom iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi jkunu ġew ammessi fi Stat Membru għall-finijiet ta’ xogħol fih skont id-dritt tal-Unjoni jew id-dritt nazzjonali (19). Kif jipprevedi espressament, l-Artikolu 12(1) ta’ din id-direttiva japplika wkoll għaċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu ġew ammessi fi Stat Membru għal finijiet oħra minbarra għax-xogħol skont id-dritt tal-Unjoni jew id-dritt nazzjonali, li jkunu awtorizzati jaħdmu u li jkunu d-detenturi ta’ permess ta’ residenza skont ir-Regolament (KE) Nru 1030/2002 (20).
29.      Għaldaqstant, fid-dawl tad-deċiżjoni fis-sentenza INPS C‑350/20 (21), nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tikkunsidra, b’analoġija mal-formulazzjoni mill-ġdid tad-domanda preliminari adottata f’din is-sentenza (22) li, permezz tal-unika domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 12(1)(e) tad-Direttiva 2011/98 għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li teskludi liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi msemmija fl-Artikolu 3(1)(b) u (ċ) ta’ din id-direttiva mill-benefiċċju ta’ allowance mogħtija, skont din il-leġiżlazzjoni, lill-persuni li għandhom iktar minn 65 sena (mill‑1  ta’ Jannar 2019, iktar minn 67 sena) li jinsabu f’sitwazzjoni ekonomika prekarja u li għandhom kapaċitajiet ta’ xogħol limitati minħabba l-età tagħhom (23).
30.      L-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2011/98 jistabbilixxi l-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament tal-ħaddiema ta’ pajjiżi terzi (24),
imsemmija fl-Artikolu 3(1)(b) u (c) ta’ din id-direttiva, maċ-ċittadini tal-Istat Membru fejn huma jirrisjedu f’oqsma differenti, bħal, fost l-oħrajn, il-kundizzjonijiet tax-xogħol, l-edukazzjoni u t-taħriġ, kif ukoll
il-benefiċċji tat-taxxa. B’mod partikolari, fir-rigward tas-sigurtà soċjali l-Artikolu 12(1)(e) tal-imsemmija direttiva jirreferi għall-“fergħat tas-sigurtà soċjali, kif definiti fir-Regolament […] Nru 883/2004” (25).
31.      Mill-premessa 19 tad-Direttiva 2011/98 jirriżulta b’mod ċar li din hija armonizzazzjoni minima peress li l-għan ta’ din id-direttiva huwa li tippreċiża f’liema oqsma l-ugwaljanza fit-trattament hija żgurata.
32.      F’direttivi oħra hemm riferiment identiku (26). Din il-konkordanza għandha tiġi estiża għad-Direttiva 2003/109/KE (27) jekk il-proposta tal-Kummissjoni sabiex jiġi introdott r-riferiment għar-Regolament Nru 883/2004 fil-kuntest tar-riformulazzjoni ta’ din id-direttiva kellha tirnexxi (28).
33.      Fir-rigward tal-kamp ta’ applikazzjoni ratione personae tal-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2011/98, kif imfakkar fil-punt 28 ta’ dawn il-konklużjonijiet, inżid ngħid, l-ewwel nett, li ma huwiex meħtieġ li ċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi jkollhom b’mod kostanti impjieg reali (29).
34.      Għaldaqstant, ma jistax jiġi sostnut, kif jagħmel l-INPS, li, “sabiex jiġi rrikonoxxut lilu d-dritt għall-ugwaljanza fit-trattament fil-qasam tas-sigurtà soċjali, ma huwiex biżżejjed li l-barrani jkun detentur ta’ permess ta’ residenza, iżda jeħtieġ ukoll li huwa jikkontribwixxi għall-ekonomija tal-Istat Membru ospitanti billi jeżerċita attività professjonali u billi jħallas it-taxxi relatati”.
35.      It-tieni nett, il-premessa 20 tad-Direttiva 2011/98, dwar id-dritt għall-ugwaljanza fit-trattament previst fl-Artikolu 12 tagħha, tirreferi wkoll għall-“membri tal-familja ta’ ħaddiem ta’ pajjiż terz li huma ammessi fl-Istat Membru skont id-Direttiva tal-Kunsill 2003/86/KE tat‑22 ta’ Settembru 2003 dwar id-dritt għal riunifikazzjoni tal-familja [(30)]”. Fir-rigward tas-sitwazzjoni li fiha l-membri tal-familja ta’ ħaddiem ċittadin ta’ pajjiż terz detentur ta’ permess uniku jibbenefikaw direttament mid-dritt għall-ugwaljanza fit-trattament, imsemmija b’mod partikolari f’din il-premessa, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li “dan id-dritt jingħata lil dawn il-persuni fil-kapaċità speċifika tagħhom ta’ ħaddiema, minkejja li l-wasla tagħhom fl-Istat Membru ospitanti kienet dovuta għall-fatt li kienu membri tal-familja ta’ ħaddiem ċittadin ta’ pajjiż terz” (31).
36.      F’dan il-każ, waqt is-seduta, ġie ppreċiżat li V. M. qatt ma ħadmet fl-Italja u li hija tgħix ma’ binha li għandu l-istatus ta’ resident għat-tul — UE. Billi hija awtorizzata taħdem (32)_għalhekk jidher li hija taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ratione personae tal-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2011/98.
37.      Fir-rigward tal-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tad-dritt għall-ugwaljanza fit-trattament stabbilit fl-Artikolu 12(1)(e) tad-Direttiva 2011/98, dan huwa ddeterminat mir-Regolament Nru 883/2004 li dan jirreferi għalih (33). Id-domanda tal-qorti tar-rinviju tirrigwarda s-sens u l-portata tal-espressjoni “fergħat tas-sigurtà soċjali, kif iddefiniti fir-Regolament […] Nru 883/2004”.
38.      Il-fergħat tas-sigurtà soċjali huma msemmija fl-Artikolu 3 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Oqsma koperti”.
39.      L-Artikolu 3(1) tal-imsemmi regolament jistabbilixxi prinċipju li jgħid li dan tal-aħħar “għandu japplika għal-leġislazzjoni kollha li tikkonċerna l-fergħat li ġejjin tas-sigurtà soċjali:” disa’ kategoriji ta’ benefiċċji u allowance li huma elenkati fih b’mod eżawrjenti.
40.      L-Artikolu 3(5) tar-Regolament Nru 883/2004 jiddefinixxi l-eċċezzjonijiet. Skont il-punt (a) ta’ din id-dispożizzjoni, dan ir-regolament “m’għandux japplika għal
[…] assistenza soċjali u medika” (34).
41.      L-Artikolu 3(3) tar-Regolament Nru 883/2004 jipprovdi li dan ir-regolament “għandu japplika wkoll għal benefiċċji speċjali, li mhumiex kontributorji, li jingħataw fi flus u li huma koperti mill-Artikolu 70”.
42.      Jista’ jirriżulta dubju mill-formulazzjoni ta’ dan il-paragrafu 3, minn naħa, u mill-kriterji adottati mil-leġiżlatur tal-Unjoni f’dan l-Artikolu 70 sabiex jiġu ddefiniti benefiċċji speċjali mhux kontributorji li jingħataw fi flus, min-naħa l-oħra.
43.      Fir-rigward tal-fatt li l-avverbju “wkoll” jintuża fl-Artikolu 3(3) tar-Regolament Nru 883/2004, jiena tal-fehma li dan għandu jinqara fid-dawl tal-għan imfittex minn dan ir-regolament sa fejn dan huwa intiż li jiffavorixxi l-moviment liberu tal-ħaddiema (35) billi jiddefinixxi regoli għall-koordinazzjoni tas-sistemi tas-sigurtà soċjali bejn l-Istati Membri (36). Huwa għalhekk li l-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tiegħu jinkludi l-benefiċċji ta’ natura mhux kontributorja skont il-limiti stabbiliti fil-premessa 37 tal-imsemmi regolament.
44.      Fir-rigward tal-kriterji għad-determinazzjoni tal-benefiċċji speċjali mhux kontributorji li jingħataw fi flus, dawn huma dawn li ġejjin:
–        dawn il-benefiċċji jaqgħu taħt “il-leġislazzjoni li, minħabba l-ambitu personali, objettivi u/jew kondizzjonijiet dwar l-intitolar, għandha karatteristiċi kemm tal-leġislazzjoni dwar is-sigurtà soċjali msemmija fl-Artikolu 3(1) u kemm ta’ għajnuna soċjali” (37), u
–        huma maħsuba “biex jagħtu jew […] protezzjoni supplimentari, sostituta jew sekondarja kontra r-riskji koperti mill-fergħat ta’ sigurtà soċjali msemmija fl-Artikolu 3(1) [ta’ dan ir-regolament], u li jiggarantixxu lill-persuni konċernati dħul minimu għall-għajxien fil-waqt li jikkunsidraw is-sitwazzjoni ekonomika u soċjali fl-Istat Membru konċernat”   (38).
45.      Barra minn hekk, l-ewwel subparagrafu l-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 883/2004 jiddefinixxi t-terminu “leġislazzjoni” bħala “fir-rigward ta’ kull Stat Membru, liġijiet, regolamenti u disposizzjonijiet statutorji oħra u kull miżuri ta’ implimentazzjoni oħra kollha marbutin mal-fergħat tas-sigurtà soċjali koperti mill-Artikolu 3(1) [ta’ dan ir-regolament]” (39).
46.      Għaldaqstant, sa fejn huma intiżi li jkopru parzjalment, jew saħansitra kompletament ir-“riskji koperti mill-fergħat ta’ sigurtà soċjali msemmija fl-Artikolu 3(1)”, tar-Regolament Nru 883/2004, il-benefiċċji speċjali li ma humiex kontributorji u li jingħataw fi flus jistgħu jaqgħu taħt l-ugwaljanza fit-trattament stabbilita fl-Artikolu 12(1)(e) tad-Direttiva 2011/98 favur ċittadini ta’ pajjiżi terzi awtorizzati jaħdmu fi Stat Membru?
47.      Fl-ewwel lok, għandu jiġi enfasizzat li l-espressjonijiet iċċitati fil-punti 44 u 45 ta’ dawn il-konklużjonijiet ma għandhomx inaqqsu l-importanza tal-karatteristika l-oħra stabbilita fl-Artikolu 70(1) tar-Regolament Nru 883/2004, jiġifieri dik tal-“assistenza soċjali”, iddettaljata fil-paragrafu 2(a)(i) ta’ dan l-artikolu (40).
48.      F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-“benefiċċji speċjali li mhumiex kontributorji u li jingħataw fi flus”, imsemmija fl-Artikolu 70(2) ta’ dan ir-regolament, jaqgħu taħt il-kunċett ta’ “benefiċċji ta’ assistenza soċjali” fis-sens tal-Artikolu 24(2) tad-Direttiva 2004/38/KE (41). Hija ppreċiżat li dan il-kunċett jirreferi għall-iskemi kollha ta’ għajnuna stabbiliti minn awtoritajiet pubbliċi, kemm jekk fuq livell nazzjonali, dak reġjonali kif ukoll jekk fuq dak lokali, li jista’ jirrikorri għalihom individwu li ma għandux riżorsi suffiċjenti sabiex jissodisfa l-bżonnijiet elementari tiegħu kif ukoll dawk tal-familja tiegħu (42).
49.      Barra minn hekk, jirriżulta mis-sentenza Alimanovic li jeħtieġ li wieħed ifittex il-funzjoni predominanti tal-allowance inkwistjoni sabiex jiġi kkunsidrat li din tista’ tiġi kklassifikata bħala “benefiċċj[u] speċjali li [mhux] kontributorj[u] u li jingħat[a] fi flus”. Għalhekk, dan huwa l-każ jekk din l-allowance tiggarantixxi l-minimu tal-mezzi ta’ għajxien neċessarji sabiex wieħed jgħix ħajja konformi mad-dinjità tal-bniedem (43).
50.      Fl-aħħar nett, skont ġurisprudenza stabbilita, benefiċċju mogħti, indipendentement minn kull evalwazzjoni individwali u diskrezzjonali tal-bżonnijiet personali, lill-benefiċjarji abbażi ta’ sitwazzjoni ddefinita legalment, u li huwa marbut ma’ wieħed mir-riskji elenkati espressament fl-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 883/2004, jista’ jitqies bħala benefiċċju tas-sigurtà soċjali (44).
51.      Fit-tieni lok, għandu jiġi rrilevat li żewġ kriterji addizzjonali stabbiliti fir-Regolament Nru 883/2004 jippermettu li ssir distinzjoni bejn il-benefiċċji msemmija fl-Artikolu 70 ta’ dan ir-regolament u dawk li jaqgħu taħt il-fergħat tas-sigurtà soċjali, jiġifieri:
–         “meta l-iffinanzjar
jiġi b’mod esklużiv minn taxxi obbligatorji maħsubin biex ikopru l-ispiża pubblika ġenerali u l-kondizzjonijiet biex jingħataw u biex ikunu ikkalkulati l-benefiċċji ma jiddependux fuq xi kontribuzzjoni fir-rigward tal-benefiċjarju” (45), u
–        dawn huma elenkati fl-Anness X (46).
52.      Fit-tielet lok, għandu jiġi enfasizzat il-fatt li dawn il-benefiċċji huma suġġetti għal sistema legali speċifika. B’mod partikolari, skont l-Artikolu 70(4) tar-Regolament Nru 883/2004, dawn jingħataw esklużivament fl-Istat Membru li fih tirrisjedi l-persuna kkonċernata u skont il-leġiżlazzjoni tiegħu. Dawn għandhom jiġu pprovduti mill-istituzzjoni tal-post ta’ residenza u bi spejjeż tagħha.
53.      F’dawn iċ-ċirkustanzi, nosserva, l-ewwel nett, li l-espressjoni “fergħat tas-sigurtà soċjali, kif definiti fir-Regolament […] Nru 883/2004” (47) użata fl-Artikolu 12(1)(e) tad-Direttiva 2011/98 hija suffiċjentement preċiża sabiex minnha jiġi dedott li hija tfisser il-fergħat tas-sigurtà soċjali elenkati b’mod eżawrjenti fl-Artikolu 3(1) ta’ dan ir-regolament (48).
54.      Madankollu, kunsiderazzjonijiet oħra għandhom jiġu esposti insostenn ta’ din l-analiżi, peress li minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, għall-finijiet tal-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem tagħha, iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li minnha din tagħmel parti (49).
55.      B’hekk, it-tieni nett, skont il-preċiżazzjonijiet kuntestwali utli, nirrileva li l-ġustifikazzjoni tar-riferiment għall-fergħat tas-sigurtà soċjali elenkati fl-Artikolu 3(1) tar-Regolamento883/2004 tista’ tinstab fil-kamp ta’ applikazzjoni ratione personae tad-dritt għall-ugwaljanza fit-trattament stabbilit fl-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2011/98 (50). Dan huwa limitat għall-ħaddiema, li, minħabba l-istatus tagħhom, jirċievu remunerazzjonijiet suġġetti għall-obbligu li jikkontribwixxu għall-kopertura soċjali tar-riskji marbuta mal-impjieg (51). Fil-fatt, skont ir-Regolamenti Nru 883/2004 u (KE) Nru 987/2009 (52) il-ħaddiema impjegati jew li jaħdmu għal rashom u l-membri tal-familji tagħhom huma fil-prinċipju koperti mis-sistema tas-sigurtà soċjali tal-Istat Membru li fih huma jwettqu l-attività tagħhom bħala persuni impjegati jew bħala persuni li jaħdmu għal rashom, taħt l-istess kundizzjonijiet bħaċ-ċittadini nazzjonali. Konsegwentement, il-kriterju bbażat fuq ir-rabta mal-Istat Membru ospitanti ma huwiex rilevanti (53).
56.      Għalhekk, il-leġiżlatur tal-Unjoni għażel espressament li ma jestendix id-dritt għall-ugwaljanza fit-trattament stabbilit fl-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2011/98 għall-benefiċċji li ma jistgħux jiġu kklassifikati bħala “benefiċċji tas-sigurtà soċjali” fis-sens tal-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 883/2004, inklużi dawk imsemmija fl-Artikolu 70 ta’ dan ir-regolament, minħabba l-karatteristiċi tagħhom, essenzjalment marbuta mal-evalwazzjoni individwali u diskrezzjonali tal-bżonnijiet tal-benefiċjarji li ma humiex esklużivament ħaddiema (54)
57.      Għall-kuntrarju, l-ugwaljanza tad-drittijiet fil-qasam tal-assistenza soċjali ġiet stabbilita għaċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li huma residenti għat-tul (55) minħabba l-“l-istatus aktar privileġġjat tagħhom”, skont l-espressjoni tal-premessa 8 tad-Direttiva 2011/98, mogħtija minħabba l-livell ta’ integrazzjoni tagħhom (56).
58.      Din id-differenza ta’ ugwaljanza tad-drittijiet fil-qasam tal-benefiċċji ta’ assistenza soċjali, iġġustifikata mit-tul tar-residenza bħala kriterju ta’ integrazzjoni tal-persuni kkonċernati, mingħajr restrizzjoni fuq in-natura tar-riżorsi suffiċjenti sabiex huma jmantnu lilhom innifishom u lill-membri tal-familja tagħhom minbarra l-assenza ta’ rikors għas-sistema ta’ għajnuna soċjali tal-Istat Membru kkonċernat (57) hija paragunabbli ma’ dik prevista għaċ-ċittadini “mobbli” tal-Unjoni (58).
59.      Fil-fatt, dan huwa l-każ għaċ-ċittadini tal-Unjoni li jkunu kisbu dritt ta’ residenza permanenti wara li jkunu rrisjedew legalment għal perijodu kontinwu ta’ ħames snin fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti (59). Għall-perijodu preċedenti, skont l-istess loġika ta’ integrazzjoni, il-leġiżlatur tal-Unjoni għażel, ukoll fil-qasam tad-dritt għal benefiċċju ta’ assistenza soċjali, li jistabbilixxi fl-Artikolu 24(2) tad-Direttiva 2004/38, fid-dawl ta’ perijodi qosra ta’ residenza għaċ-ċittadini inattivi, deroga mill-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni, li hija mfakkra fil-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu għaċ-ċittadini tal-Unjoni li r-residenza tagħhom tosserva l-kundizzjonijiet stabbiliti minn din id-direttiva (60). Barra minn hekk, f’terminu ta’ bejn tliet xhur u ħames snin, iċ-ċittadini tal-Unjoni li jissodisfaw il-kundizzjonijiet għall-għoti ta’ dritt ta’ residenza minħabba l-livell ta’ riżorsi tagħhom huma fil-fatt esklużi mill-aċċess għall-benefiċċji ta’ assistenza soċjali fl-Istat Membru ospitanti (61).
60.      Madankollu, għad hemm differenza importanti. Iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jaqgħu taħt id-Direttiva 2011/98 ma jibbenefikawx mill-ugwaljanza tad-drittijiet fil-qasam tal-assistenza soċjali, filwaqt li ċ-ċittadini tal-Unjoni li huma wkoll ħaddiema impjegati jew persuni li jaħdmu għal rashom jew li jżommu dan l-istatus (62) u l-membri tal-familja tagħhom huma intitolati għall-istess benefiċċji ta’ assistenza soċjali bħaċ-ċittadini sa mill-bidu tar-residenza tagħhom (63).
61.      Għaldaqstant, it-tielet nett, għandu jitfakkar l-għan tal-leġiżlatur tal-Unjoni, kif espress fil-premessa 19 tad-Direttiva 2011/98, li fid-dawl tagħha għandu jinqara l-Artikolu 12(1)(e) tagħha (64).
62.      Jiena tal-fehma li din il-premessa tiddefinixxi b’mod kostanti l-livell ta’ ugwaljanza fit-trattament li huwa stabbilit.
63.      Fil-fatt, abbażi tal-konstatazzjoni li, fl-assenza ta’ leġiżlazzjoni orizzontali tal-Unjoni, id-drittijiet mogħtija liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi fl-Istati Membri kienu differenti, ġie deċiż b’mod partikolari li jiġi ppreċiżat f’liema oqsma l-ugwaljanza fit-trattament hija żgurata bejn iċ-ċittadini ta’ Stat Membru u ċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li għad ma għandhomx l-istatus ta’ resident għat-tul.
64.      Preċiżament, l-għan stabbilit fl-imsemmija premessa huwa li jiġu stabbiliti “kondizzjonijiet ugwali minimi fl-Unjoni, biex jiġi rikonoxxut li dawn iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi jikkontribwixxu għall-ekonomija tal-Unjoni permezz tax-xogħol tagħhom u l-ħlasijiet tat-taxxa u biex iservu bħala salvagwardja biex titnaqqas il-kompetizzjoni inġusta bejn iċ-ċittadini propji ta’ Stati Membri u ċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li tirriżulta mill-isfruttar possibbli ta’ dawn tal-aħħar” (65).
65.      Huwa għalhekk koerenti, minħabba l-intenzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni hekk espressa, minn naħa, li jiġi stabbilit strettament, għal residenzi
ta’ ċertu tul, qafas minimu ta’ drittijiet komuni fil-limitu tal-kompetenza tagħha fil-qasam tas-sigurtà soċjali, kif imfakkra fil-premessa 26 tad-Direttiva 2011/98 (66) u, min-naħa l-oħra, li tiġi rriżervata l-ugwaljanza tad-drittijiet għall-benefiċċji rregolati mil-liġi tal-Istat Membru li fih iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz ikun ġie awtorizzat jaħdem (67) jew li fih huwa rreġistrat bħala persuna qiegħda wara perijodu minimu ta’ impjieg (68).
66.      Għalhekk, mill-premessa 19 tad-Direttiva 2011/98 jirriżulta b’mod ċar li din hija intiża li twassal għal armonizzazzjoni minima u mhux għal ekwivalenza stretta bejn is-sitwazzjoni taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi u dik taċ-ċittadini tal-Istat Membru li jgħixu fih.
67.      Dan l-għan huwa espress mill-ġdid f’termini kważi identiċi (69) fid-Direttiva 2024/1233 (70).
68.      Għalhekk, huwa kkonfermat li l-kunsens tal-Istati Membri fuq il-prinċipju ta’ ugwaljanza tad-drittijiet, kemm fid-Direttiva 2011/98 fl-Artikolu 12 kif ukoll fid-Direttiva 2003/109 fl-Artikolu 11, huwa bbażat fuq il-limitazzjoni tal-oqsma li fihom dan il-prinċipju huwa żgurat u fuq il-possibbiltà li ssir deroga f’ċerti kundizzjonijiet minn dan il-prinċipju (71).
69.      Dawn il-preċiżazzjonijiet kuntestwali u teleoloġiċi kollha jikkonfermaw il-kuntest tal-interpretazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja imposta mir-riferiment għall-“fergħat tas-sigurtà soċjali, kif definiti fir-Regolament [...]  Nru 883/2004” mill-Artikolu 12(1)(e) tad-Direttiva 2011/98 (72). Id-dritt għall-ugwaljanza fit-trattament tal-persuni li jaqgħu taħt din id-direttiva għalhekk ma japplikax għall-benefiċċji speċjali mhux kontributorji u li jingħataw fi flus, kif iddefiniti fl-Artikolu 70 ta’ dan ir-regolament.
70.      F’dan il-każ, minkejja li V. M. ma tikkontestax il-fatt li l-allowance inkwistjoni hija benefiċċju “imħallat” (73) li jinsab fil-punt (g) tal-intestatura L-Italja tal-Anness X
tar-Regolament Nruo883/2004, hija ssostni li “benefiċċju għall-għajxien mogħti lill-persuni anzjani ċertament ma huwiex estranju għar-‘riskju ta’ xjuħija’ u għalhekk jikkorrispondi ċertament għal waħda mill-oqsma msemmija fl- [Artikolu 3(1) ta’ dan ir-regolament]”. Għalhekk huwa ġġustifikat li l-allowance inkwistjoni taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 12(1)(e) tad-Direttiva 2011/98.
71.      Inqis li tali approċċ iwassal sabiex tiġi kkontestata d-distinzjoni bejn il-benefiċċji msemmija fl-Artikolu 3(1) u (3) tar-Regolament Nru 883/2004 (74).
72.      Infakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-għoti tal-benefiċċji tax-xjuħija msemmija fl-Artikolu 3(1)(d) tar-Regolament Nru 883/2004 ma għandux
jiddependi mill-evalwazzjoni individwali tal-bżonnijiet personali tal-applikant, li hija
l-kriterju kwalifikattiv ta’ benefiċċju ta’ għajnuna soċjali, u li dawn huma kkaratterizzati essenzjalment mill-fatt li huma intiżi li jiżguraw il-mezzi ta’ sussistenza ta’ persuni li jitilqu, meta jilħqu ċerta età, mill-impjieg tagħhom u ma jibqgħux obbligati jżommu lilhom infushom disponibbli għax-xogħol mal-awtorità tax-xogħol (75). Għaldaqstant, is-sempliċi fatt li jitħallsu benefiċċji sabiex jiġu kkompletati l-mezzi ta’ għajxien tal-persuni li jkunu laħqu ċerta età ma huwiex biżżejjed sabiex dawn jiġu kklassifikati bħala benefiċċji tax-xjuħija (76).
73.      Għaldaqstant, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li n-natura speċjali u mhux kontributorja tal-benefiċċju inkwistjoni, imniżżel fl-Anness X tar-Regolament Nru 883/2004, ma hijiex fid-dubju (77). Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tenfasizza li l-allowance inkwistjoni hija benefiċċju ta’ assistenza sa fejn din hija intiża esklużivament li tindirizza l-istat ta’ bżonn li jirriżulta mill-faqar li fih jinsabu l-persuni li ma għandhomx riżorsi ekonomiċi adegwati u li, minħabba x-xjuħija tagħhom, titnaqqas il-kapaċità għax-xogħol tagħhom (78).
74.      Għaldaqstant, minn dan għandu jiġi dedott li l-allowance soċjali inkwistjoni ma taqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 12(1)(e) tad-Direttiva 2011/98, u dan anki jekk tissodisfa bżonnijiet elementari fis-sens tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tinterpreta l-Artikolu 11(4) tad-Direttiva 2003/109 dwar il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament applikabbli għaċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu residenti għat-tul.
75.      Dawn il-“bżonnijiet bażiċi” ġew iddefiniti mill-Qorti tal-Ġustizzja bħala li huma dawk li wieħed jiekol, ikollu saqaf fuq rasu, u jirċievi kura medika. Hija ddeċidiet li dawn jaqgħu taħt il-kunċett ta’ “benefiċċji essenzjali” li l-għoti tagħhom ma jistax jiġi eskluż mill-Istati Membri skont l-Artikolu 11(4) tad-Direttiva 2003/109, fil-qasam tal-għajnuna soċjali u tal-protezzjoni soċjali (79).
76.      B’mod konkret, għaċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi detenturi ta’ permess uniku, huwa leġittimu li jitqies li l-kundizzjonijiet għall-għoti u għat-tiġdid ta’ dan il-permess relatati mal-eżerċizzju ta’ impjieg u mal-issodisfar tar-rekwiżit ta’ riżorsi suffiċjenti jirrendu improbabbli n-neċessità li jintalbu tali benefiċċji essenzjali. Madankollu, is-sitwazzjoni ta’ dawn il-persuni tista’ tevolvi qabel it-tiġdid tal-imsemmi permess, ipoteżi li ġiet ġustament invokata mill-Kummissjoni waqt is-seduta. Issa, skont l-analiżi tal-qorti tar-rinviju, l-allowance inkwistjoni hija intiża li tiżgura eżistenza dinjituża għal dawk li ma għandhomx riżorsi suffiċjenti.
77.      F’dan il-kuntest, jidhirli opportun li jiġi rrilevat, minn naħa, li l-Corte costituzionale (il-Qorti Kostituzzjonali) sostniet li jitħallsu benefiċċji sabiex jiġi ssodisfatt “bżonn primarju tal-individwu li ma jittollera ebda distinzjoni marbuta mal-għeruq territorjali” (80). Il-Gvern Taljan spjega waqt is-seduta li dawn il-benefiċċji ta’ natura differenti jservu sabiex jieħdu ħsieb il-persuni f’sitwazzjoni ta’ perikolu għas-saħħa jew għas-sigurtà tagħhom. Huwa rriproduċa l-ispjegazzjoni tal-qorti tar-rinviju li “[f]’dan il-każ, il-benefiċċju ma huwiex tant komponent tal-assistenza soċjali (li l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 38 tal-Kostituzzjoni jirriżerva liċ-‘ċittadini’), iżda strument neċessarju sabiex jiġi ggarantit dritt fundamentali tal-individwu (Artikolu 2 tal-Kostituzzjoni)” (81).
78.      Min-naħa l-oħra, sitwazzjonijiet individwali oħra ta’ grad ta’ gravità inqas akut, iżda li jippreġudikaw id-dinjità ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz detentur ta’ permess uniku, jidhirli li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni. Fil-fatt, meta tali ċittadin jirrisjedi legalment fit-territorju ta’ Stat Membru, l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti fil-qasam tal-benefiċċji ta’ assistenza soċjali għandhom ikunu obbligati jivverifikaw li ċaħda li jingħatawlu tali benefiċċji minħabba l-permess ta’ residenza li huwa d-detentur tiegħu ma tesponix liċ-ċittadin ikkonċernat, li ma għandu ebda riżorsi sabiex jipprovdi għall-bżonnijiet tiegħu, għal riskju konkret u attwali ta’ ksur tad-drittijiet fundamentali tiegħu, b’mod partikolari dak stabbilit fl-Artikolu 1 tal-Karta (82).
79.      Għalhekk, naqbel mal-opinjoni espressa mill-Kummissjoni waqt is-seduta. Fil-fatt, fil-fehma tiegħi, ċerti sitwazzjonijiet individwali jiġġustifikaw l-ammissjoni ta’ “xibka ta’ sigurtà” (83).
80.      Fil-qosor, jiena tal-fehma li l-assenza ta’ ugwaljanza fit-trattament fil-qasam tal-assistenza soċjali tal-ħaddiema ta’ pajjiżi terzi, imsemmija fl-Artikolu 3(1)(b) u (c) tad-Direttiva 2011/98, maċ-ċittadini tal-Istat Membru fejn huma jirrisjedu tirriżulta mill-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “fergħat tas-sigurtà soċjali” li jirreferi għalihom l-Artikolu 12(1)(e) ta’ din id-direttiva. Madankollu, din l-interpretazzjoni ma teskludix, f’sitwazzjonijiet partikolarment kritiċi fir-rigward tar-rispett tad-drittijiet fundamentali, li l-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru ospitanti jwettqu evalwazzjoni globali, mingħajr ma jistennew li jkollhom jipprovdu sostenn kontra riskju vitali.
V.      Konklużjoni
81.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domanda preliminari magħmula mill-Corte costituzionale (il-Qorti Kostituzzjonali, l-Italja) kif ġej:
L-Artikolu 12(1)(e) tad-Direttiva 2011/98/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Diċembru 2011 dwar proċedura ta’ applikazzjoni unika għal permess uniku għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi sabiex jirrisjedu u jaħdmu fit-territorju ta’ Stat Membru u dwar ġabra komuni ta’ drittijiet għal ħaddiema ta’ pajjiżi terzi residenti legalment fi Stat Membru,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li teskludi liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi msemmija fl-Artikolu 3(1)(b) u (c) ta’ din id-direttiva mill-benefiċċju ta’ allowance mogħtija, skont din il-leġiżlazzjoni, lill-persuni li għandhom iktar minn 65 sena (mill‑1  Jannar 2019, iktar minn 67 sena) li jinsabu f’sitwazzjoni ekonomika prekarja u li għandhom kapaċitajiet ta’ xogħol limitati minħabba l-età tagħhom.
Madankollu, l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti fil-qasam tal-benefiċċji ta’ assistenza soċjali huma obbligati jivverifikaw li ċaħda li jingħataw tali benefiċċji ma jesponix lil dawn iċ-ċittadini, li ma jkollhom ebda riżorsi sabiex jipprovdu għall-bżonnijiet elementari tagħhom, għal riskju konkret u attwali ta’ ksur tad-drittijiet fundamentali tagħhom, b’mod partikolari dak stabbilit fl-Artikolu 1 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.
1      Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
i      L-isem ta’ din il-kawża huwa fittizju. Dan l-isem ma jikkorrispondi għall-isem reali ta’ ebda waħda mill-partijiet fil-proċedura.
2      ĠU 2011, L 343, p. 1.
3      Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 dwar il-kordinazzjoni ta’ sistemi ta’ sigurtà soċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 5) kif emendat bir-Regolament (KE) Nru 988/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas‑16 ta’ Settembru 2009 (ĠU L 284, 30.10.2009, p. 43), iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 883/2004”.
4      GURI Nru 190, tas‑16 ta’ Awwissu 1995, p. 3 – Suppliment ordinarju għall-GURI Nru 101, iktar ’il quddiem il-“Liġi Nru 335/95”.
5      Din l-allowance tinsab, fir-rigward tal-Italja, fl-Anness X tar-Regolament Nru 883/2004.
6      GURI Nru 302, tad‑29 ta’ Diċembru 2000, p. 5 — Suppliment ordinarju għall-GURI Nru 219, iktar ’il quddiem il-“Liġi Nru 388/2000”.
7      Mis-sena 2007, il-permess ta’ residenza maħruġ abbażi tad-dritt Taljan ġie ssostitwit bil-“permess ta’ residenza tal-Unjoni Ewropea għal residenti għat-tul”, hekk imsejjaħ fit-talba għal deċiżjoni preliminari. F’dawn il-konklużjonijiet, ser nuża t-terminu magħżul mil-leġiżlatur tal-Unjoni, jiġifieri l-“permess ta’ residenza ta’ resident għat-tul – UE”.
8      GURI Nru 147, tal-25 ta’ Ġunju 2008, p. 5 — Suppliment ordinarju għall-GURI Nru 152.
9      GURI Nru 195, tal-21 ta’ Awwissu 2008, p. 3 — Suppliment ordinarju għall-GURI Nru 196.
10      Waqt is-seduta, ġie kkonfermat li V. M. kisbet permess ta’ residenza fil-kuntest ta’ riunifikazzjoni tal-familja, bħala omm l-isponsor.
11      Iktar ’il quddiem il-“Karta”.
12      Din il-qorti tirreferi b’mod partikolari għas-sentenza tat‑2 ta’ Settembru 2021, INPS (Allowances tat-twelid u tal-maternità għad-detenturi ta’ permess uniku) (C‑350/20, iktar ’il quddiem is-“sentenza INPS C‑350/20” EU:C:2021:659).
13      Hija tirreferi b’mod partikolari għas-sentenza INPS C‑350/20. F’dan ir-rigward, ara, b’mod partikolari, il-punt 23 ta’ din is-sentenza.
14      Hija tirreferi għas-sentenza Nru 137/2021, tal‑25 ta’ Mejju 2021.
15      Il-Corte costituzionale (il-Qorti Kostituzzjonali) tirreferi b’mod partikolari għas-sentenzi tal‑11 ta’ Novembru 2014, Dano (C‑333/13, iktar ’il quddiem is-“sentenza Dano”, EU:C:2014:2358, punt 83), tal‑15 ta’ Settembru 2015, Alimanovic (C‑67/14, iktar ’il quddiem is-“sentenza Alimanovic”, EU:C:2015:597), u tal‑25 ta’ Frar 2016, García-Nieto et (C‑299/14, EU:C:2016:114).
16      Il-Corte costituzionale (il-Qorti Kostituzzjonali) tirreferi għas-sentenza tat‑12 ta’ Ottubru 1978, Belbouab (10/78, EU:C:1978:181).
17      Ara s-sentenza INPS C‑350/20 (punti 44 sa 46).
18      Ara s-sentenza INPS C‑350/20 (punti 48 u 49).
19      Ara d-definizzjoni fl-Artikolu 3(1)(c) tad-Direttiva 2011/98.
20      Regolament tal-Kunsill tat‑13 ta’ Ġunju 2002 li jippreskrivi format uniformi għall-permessi ta’ residenza għaċ-ċittadini ta’ pajjiż terz (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 16, p. 3). Ara d-definizzjoni fl-Artikolu 3(1)(b) tad-Direttiva 2011/98 u fil-premessa 20 tagħha.
21      Ara s-sentenza INPS C‑350/20 (punt 47).
22      Ara s-sentenza INPS C‑350/20 (punt 50).
23      Il-kundizzjoni ta’ residenza għal mill-inqas għaxar snin (ara l-punt 11 dawn il-konklużjonijiet) prevista mil-leġiżlazzjoni Taljana kienet is-suġġett ta’ osservazzjonijiet waqt is-seduta. Nippreċiża li d-domanda tal-qorti tar-rinviju ma tirrigwardax din il-kundizzjoni. Barra minn hekk, fir-rigward ta’ kundizzjoni analoga imposta fuq iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi residenti għal żmien twil għall-aċċess għal miżura ta’ sigurtà soċjali, ta’ għajnuna soċjali jew ta’ protezzjoni soċjali, ara s-sentenza tad‑29 ta’ Lulju 2024, CU u ND (Assistenza soċjali — Diskriminazzjoni indiretta) (C‑112/22 u C‑223/22, EU:C:2024:636).
24      Ara wkoll l-Artikolu 2(b) tad-Direttiva 2011/98 għad-definizzjoni tal-espressjoni “ħaddiem ta’ pajjiż terz”.
25      Din l-espressjoni tinsab fl-istess termini fl-Artikolu 12(1)(e) tad- Direttiva (UE) 2024/1233 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑24 ta’ April 2024 dwar proċedura ta’ applikazzjoni unika għal permess uniku għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi sabiex jirrisjedu u jaħdmu fit-territorju ta’ Stat Membru u dwar ġabra komuni ta’ drittijiet għal ħaddiema ta’ pajjiżi terzi residenti legalment fi Stat Membru (ĠU L, 2024/1233). Din tħassar id-Direttiva 2011/98 u ser tapplika mit‑22 ta’ Mejju 2026. Ara l-Artikolu 19 u t-tieni paragrafu tal-Artikolu 20 tad-Direttiva 2024/1233.
26      Ara l-Artikolu 16(1)(e) tad-Direttiva (UE) 2021/1883 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑20 ta’ Ottubru 2021 dwar il-kondizzjonijiet tad-dħul u tar-residenza ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi għall-fini ta’ impjieg bi kwalifiki għoljin, u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 2009/50/KE (ĠU 2021, L 382, p. 1), komunement imsejħa “Direttiva dwar il-Karta Blu”; l-Artikolu 18(2)(c) tad-Direttiva 2014/66/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑15 ta’ Mejju 2014 dwar il-kondizzjonijiet għad-dħul u r-residenza ta’ ċittadini ta’ pajjiż terz fil-qafas ta’ trasferiment intra-azjendali (ĠU 2014, L 157, p. 1, rettifika ĠU 2016, L 154. p. 27), u l-Artikolu 23(1)(d) tad-Direttiva 2014/36/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Frar 2014 dwar il-kondizzjonijiet għad-dħul u s-soġġorn ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi għall-fini ta’ impjieg bħala ħaddiema staġonali (ĠU 2014, L 94, p. 375)). L-Artikolu 22(2)(b) tad-Direttiva (UE) 2016/801 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑11 ta’ Mejju 2016 dwar il-kundizzjonijiet ta’ dħul u residenza ta’ ċittadini ta' pajjiżi terzi għall-finijiet ta’ riċerka, studji, taħriġ, servizz volontarju, skemi ta’ skambju ta’ skulari jew proġetti edukattivi u au pairing (ĠU 2016, L 132, p. 21), jirreferi għall-Artikolu 12(1)(e) tad-Direttiva 2011/98.
27      Direttiva tal-Kunsill 2003/109/KE tal‑25 ta’ Novembru 2003 dwar l-istatus ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu residenti għat-tul (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 272). Ara l-Artikolu 11(1)(d) ta’ din id-direttiva.
28      Ara l-Artikolu 12(1)(d) tal-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-istatus ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu residenti għat-tul [COM (2022) 650 final], ippreżentata fis‑27 ta’ April 2022, kif ukoll il-kummentarju ta’ Melin, P., “Social security rights of third-country nationals coming from outside the EU: the scope and meaning of equal treatment”, Research Handbook on European Social Security Law, Edward Elgar Publishing, Northampton, 2023, p. 353 sa 378, b’mod partikolari p. 363. Din il-proposta ma nbidlitx fid-dokument tat‑28 ta’ Novembru 2023 tas-Segretarjat Ġenerali tal-Kunsill lid-delegazzjonijiet dwar il-proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-istatus ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu residenti għat-tul — Mandat sabiex isiru negozjati mal-Parlament Ewropew (Dokument 16000/23). Dwar il-portata tad-dispożizzjonijiet dwar l-ugwaljanza fit-trattament taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi skont status differenti fil-qasam tas-sigurtà soċjali, tal-assistenza soċjali kif ukoll tal-aċċess għall-prodotti u għas-servizzi u l-provvista ta’ oġġetti u ta’ servizzi offruti lill-pubbliku, ara s-sentenza tat‑28 ta’ Ottubru 2021, ASGI et (C‑462/20, iktar ’il quddiem is-“sentenza ASGI”, EU:C:2021:894).
29      Ara, f’dan is-sens, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2011/98, dwar il-limiti għall-ugwaljanza fit-trattament, li jipprevedi ċerti garanziji għall-ħaddiema ta’ pajjiżi terzi li kienu jokkupaw impjieg matul perijodu minimu ta’ sitt xhur u li huma rreġistrati bħala persuni qiegħda. Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza tal‑25 ta’ Novembru 2020, Istituto nazionale della previdenza sociale (Benefiċċji tal-familja għad-detenturi ta’ permess uniku) (C‑302/19, iktar ’il quddiem is-“sentenza INPS C‑302/19”, EU:C:2020:957, punt 25).
30      ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 224.
31      Ara s-sentenza INPS C‑302/19 (punt 30). Ara wkoll is-sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2024, Caisse d’allocations familiales des Hauts-de-Seine (C‑664/23, EU:C:2024:1046, punt 38).
32      Ara l-punt 9 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
33      Ara wkoll il-punt 27 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
34      Ara s-sentenza tal‑15 ta’ Lulju 2021, A (Kura tas-saħħa pubblika) (C‑535/19, EU:C:2021:595, punti 32 u 33). Ara wkoll, għal distinzjoni magħmula fid-definizzjoni tad-drittijiet fil-qasam tas-sigurtà soċjali, minn naħa, kif ukoll tal-assistenza soċjali u medika, min-naħa l-oħra, l-Artikoli 12 u 13 tal-Karta Soċjali Ewropea, iffirmata f’Torino fit‑18 ta’ Ottubru 1961.
35      Ara l-premessi 1 u 3 tar-Regolament Nru 883/2004.
36      Ara l-premessi 4 u 45 tar-Regolament Nru 883/2004. Ara wkoll, b’mod partikolari, is-sentenza tat‑2 ta’ April 2020, Caisse pour l’avenir des enfants (Wild tal-konjuġi ta’ ħaddiem fruntalier) (C‑802/18, EU:C:2020:269, punt 68).
37      Ara l-Artikolu 70(1) tar-Regolament Nru 883/2004. Korsiv miżjud minni.
38      Ara l-Artikolu 70(2)(a)(i) tar-Regolament Nru 883/2004. Korsiv miżjud minni. Ara, għat-tieni eżempju, l-Artikolu 70(2)(a)(ii) ta’ dan ir-regolament.
39      Korsiv miżjud minni.
40      Ipparaguna mal-Artikolu 13(1) tal-Karta Soċjali Ewropea. Ara l-kummentarju ta’ Eleveld, A., u Katrougalos, G., “The right to social security and social assistance in the ‘case law’ and conclusions of the Social Rights Committee”, Research Handbook on European Social Security Law, op. cit., p. 64 sa 83, b’mod partikolari p. 70.
41      Direttiva 2004/38/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 dwar id-drittijiet taċ-ċittadini tal-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom biex jiċċaqilqu u jgħixu liberament fit-territorju tal-Istati Membri u li temenda r-Regolament (KEE) Nru 1612/68 u li tħassar id-Direttivi 64/221/KEE, 68/360/KEE, 72/194/KEE, 73/148/KEE, 75/34/KEE, 75/35/KEE, 90/364/KEE, 90/365/KEE u 93/96/KEE.
42      Ara s-sentenza Dano (punt 63) u riferiment b’analoġija għal din is-sentenza fis-sentenza ASGI (punt 34).
43      Ara s-sentenza Alimanovic (punti 43, 45 u 46 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). Ara, għall-kuntrarju, fir-rigward ta’ benefiċċji ta’ natura finanzjarja intiżi li jiffaċilitaw l-aċċess għas-suq tax-xogħol ta’ Stat Membru, indipendentement mill-klassifikazzjoni tagħhom fil-leġiżlazzjoni nazzjonali, is-sentenza tal‑4 ta’ Ġunju 2009, Vatsouras u Koupatantze (C‑22/08 u C‑23/08, EU:C:2009:344, punt 45). Ara wkoll, dwar in-nuqqas ta’ effett tal-fatt li benefiċċju jiġi ikklassifikat jew le bħala benefiċċju tas-sigurtà soċjali mil-leġiżlazzjoni nazzjonali, is-sentenza INPS C‑350/20 (punt 52 u l-ġurisprudenza ċċitata).
44      Ara s-sentenza ASGI (punt 25 u l-ġurisprudenza ċċitata).
45      Ara l-ewwel sentenza tal-Artikolu 70(2)(b) tar-Regolament Nru 883/2004.
46      Ara l-Artikolu 70(2)(ċ) tar-Regolament Nru 883/2004.
47      Korsiv miżjud minni.
48      L-opinjonijiet dottrinali li kelli aċċess għalihom huma konsistenti f’dan is-sens. Ara, b’mod partikolari, Ūm, D., European Migration Law, Oxford University Press, Oxford, 2023, b’mod partikolari l-Kapitolu 15, intitolat “Integration and Settlement”, p. 469 sa 504, b’mod partikolari l-punt 15.3.3.1 (p. 482).
49      Ara s-sentenzi tas‑17 ta’ Novembru 1983, Merck (292/82, EU:C:1983:335, punt 12); tas‑16 ta’ Lulju 2020, AFMB et. (C‑610/18, EU:C:2020:565, punt 50), u tat‑8 ta’ Mejju 2025, Pielatak (C‑410/23, EU:C:2025:325, punt 54).
50      Ara l-punt 28 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
51      Ara, dwar il-kundizzjoni tal-kontribuzzjoni pubblika għall-benefiċċji tal-familja, is-sentenza ASGI (punt 28). Ara wkoll, dwar din il-korrelazzjoni mal-kontribuzzjoni għall-finanzjament tal-iskemi tas-sigurtà soċjali, Beduschi, A., “An Empty Shell? The Protection of Social Rights of Third-Country Workers in the EU after the Single Permit Directive”, European Journal of Migration and Law, Vol. 17, nru 2‑3, Wolters Kluwer, Den Haag, 2015, p. 210 sa 238, b’mod partikolari p. 223. Ara, barra minn hekk, l-Artikolu 26 tad-Direttiva 2011/95/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Diċembru 2011 dwar standards għall-kwalifika ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħala benefiċjarji ta’ protezzjoni internazzjonali, għal stat uniformi għar-refuġjati jew għal persuni eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja, u għall-kontenut tal-protezzjoni mogħtija (ĠU 2011, L 337, p. 9).
52      Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ Settembru 2009 li jistabbilixxi l-proċedura għall-implimentazzjoni tar-Regolament (KE) Nru 883/2004 dwar il-kordinazzjoni tal-iskemi ta’ sigurtà soċjali (ĠU 2011, L 284, p 1).
53      Ara s-sentenza INPS C‑302/19 (punt 43).
54      Ara l-punt  48 sa 50 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
55      Ara l-Artikolu 11(1)(d) tad-Direttiva 2003/109 li jirreferi għas-“sigurtà soċjali, assistenza soċjali u protezzjoni soċjali kif definiti bil-liġi nazzjonali;”. Ara, bħala paragun, l-Artikolu 29 tad-Direttiva 2011/95. F’dan ir-rigward, ara s-sentenza ASGI (punti 33 u 34).
56      Ara s-sentenza tad‑29 ta’ Lulju 2024, Cu u ND (Assistenza soċjali – Diskriminazzjoni indiretta) (C‑112/22 u C‑223/22, EU:C:2024:636, punti 45 u 46). Ara, madankollu, fuq il-fatt li d-drittijiet iggarantiti mid-Direttiva 2003/109 mhux dejjem ikunu favorevoli daqs dawk iggarantiti mid-Direttiva 2011/98 jekk l-Istat Membru kkonċernat jillimita l-ugwaljanza fit-trattament fil-qasam soċjali skont l-Artikolu 11(4) tad-Direttiva 2003/109, Verschueren, H., “Employment and Social Security Rights of Third-Country Labour Migranunder EU Law: An incomplete Patchwork of Legal Protection”, European Journal of Migration and Law, op. cit., Vol. 18, nru 4, 2016, p. 373 sa 408, b’mod partikolari p. 387 u 388. Ara wkoll dwar il-paragun maċ-ċittadini “mobbli” tal-Unjoni, Weingerl, P., u Tratnik, M., “Climbing the Wall around EU Citizenship: Has the Time Come to Align Third-Country Nationals with Intra-EU Migrants?”, European Journal of International Law, European University Institute, Firenze, Vol. 33, Nru 1, 2022, p. 15 sa 38.
57      Ara l-Artikolu 5(1)(a) tad-Direttiva 2003/109 kif ukoll Thym, D., “Article 5 – Conditions for acquiring long-term resident status”, f’Hailbronner, K., u Ūm, D., EU Immigration and Asylum Law
a Commentary, it-Tieni Edizzjoni, Beck, Munich 2016, p. 453 sa 460, b’mod partikolari l-punt 7 (p. 456).
58      Konformement mal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2004/38, jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva u jibbenefikaw mid-drittijiet mogħtija minnha ċ-ċittadini tal-Unjoni li jmorru jew jirrisjedu fi Stat Membru differenti minn dak tan-nazzjonalità tagħhom, kif ukoll il-membri tal-familja tagħhom, kif iddefiniti fil-punt 2 tal-Artikolu 2 tal-imsemmija direttiva, li jakkumpanjawhom jew li jingħaqdu magħhom.
59      Ara l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva 2004/38 u s-sentenza Dano (punt 72).
60      Dan jirrigwarda l-perijodu tal-ewwel tliet xhur ta’ residenza (Artikolu 6 ta’ din id-direttiva) jew perijodu itwal ta’ tfittxija ta’ xogħol (Artikolu 14(4)(b) tal-imsemmija direttiva). Ara s-sentenzi Dano (punti 64 u 65) kif ukoll tal‑25 ta’ Frar 2016, García-Nieto et (C‑299/14, EU:C:2016:114, punt 44). Ara wkoll, dwar id-dritt għall-ugwaljanza fit-trattament, is-sentenza tal‑15 ta’ Lulju 2021, The Department for Communities in Northern Ireland (C‑709/20, iktar ’il quddiem is-“sentenza CG”, EU:C:2021:602, punt 75 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
61      Ara, bħala tfakkira tal-kundizzjonijiet għal dan id-dritt ta’ residenza, is-sentenza CG (punt 76 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). Ara wkoll l-Avviż tal-Kummissjoni intitolat “Gwida dwar id-dritt tal-moviment liberu taċ-ċittadini tal-UE u l-familji tagħhom” (ĠU C/2023/1392, punti 11.1.2 u 11.1.3 (p. 50). Ara, barra minn hekk, Martin, D, “Article 24 — Égalité de traitement ”, Directive 2004/38 relative au droit de séjour des citoyens de l’Union européenne et des membres de leur famille Bruylant, Brussell, 2020, p. 373 sa 396, b’mod partikolari p. 383, punt 24.
62      Ara s-sentenza Alimanovic (punti 53 u 54).
63      Ara l-Artikolu 24 tad-Direttiva 2004/38 u s-sentenza tal‑25 ta’ Frar 2016, García-Nieto et (C‑299/14, EU:C:2016:114, punt 44). Barra minn hekk, għandu jitfakkar li, fil-każ ta’ eventwali differenza fit-trattament bejn iċ-ċittadini tal-Istati Membri u dawk ta’ Stati terzi, l-Artikolu 18 TFUE ma huwiex intiż li japplika. Ara s-sentenza tal‑4 ta’ Ġunju 2009, Vatsouras u Koupatantze (C‑22/08 u C‑23/08, EU:C:2009:344, punt 52); Opinjoni 1/17 (Ftehim CET bejn l-UE u l-Kanada tat‑30 ta’ April 2019 (EU:C:2019:341, punt 169), u s-sentenza tat‑2 ta’ Settembru 2021, État belge (Dritt ta’ residenza f’każ ta’ vjolenza domestika) (C‑930/19, EU:C:2021:657, punt 51).
64      Dwar l-istorja tal-abbozzar tal-Artikolu 12 tad-Direttiva 2011/98, ara, b’mod partikolari, Iglesias Sánchez, S, “Article 12 – Right to equal treatment ”, f’Hailbronner, K., u Ūm, D., EU Immigration and Asylum Law: a Commentary op. cit., punti 7 sa 9 (p. 919) kif ukoll il-punti 29 u 30 (p. 922 u 923).
65      Korsiv miżjud minni. Ara, b’mod partikolari, is-sentenza INPS C‑302/19 (punt 34). Fir-rigward tal-kompromess politiku, ara b’mod partikolari, Beduschi, A., op. cit., b’mod partikolari l-punt 2.2 (p. 218 u 219). Ara wkoll dwar l-iżvilupp mill-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew ta’ Tampere tal‑15 u tas‑16 ta’ Ottubru 1999, Tsourdi, E., u Philippe De Bruycker, P., Research Handbook on EU Migration and Asylum Law,  Edward Elgar Publishing, Northampton, 2022, b’mod partikolari l-Kapitolu 1, intitolat “The evolving EU asylum and migration law”, p. 1 sa 55, b’mod partikolari l-punt 2.1.6.1 tat-tieni paragrafu (p. 20 u 21).
66      Ara wkoll is-sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2024, Caisse d’allocations familiales des Hauts-de-Seine (C‑664/23, EU:C:2024:1046, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata).
67      Ara, għal paragun, is-sentenza tas‑16 ta’ Ġunju 2022, Il‑Kummissjoni vs L‑Awstrija (Indiċjar tal-benefiċċji tal-familja) (C‑328/20, EU:C:2022:468, punt 108).
68      Fuq il-konstatazzjoni li mhux id-Direttivi l-oħra kollha dwar il-migrazzjoni legali jkopru l-“assistenza soċjali” fil-forma ta’ għajnuna għad-dħul minimu maħsuba sabiex tkopri l-ispejjeż essenzjali tal-ħajja, ara Ūm, D., European Migration Law, op. cit., b’mod partikolari p. 483.
69      Ara l-premessa 2 tad-Direttivi 2011/98 u 2024/1233. Fir-rigward tal-ugwaljanza tad-drittijiet imfittxija fid-Direttiva 2024/1233 il-ġdida, it-termini tal-premessi 28, 30, 31 u 34 ta’ din id-direttiva huma kważi identiċi, rispettivament, għal dawk tal-premessi 19, 20, 21 u 24 tad-Direttiva 2011/98. Il-korsiv jindika l-premessi relatati mas-sigurtà soċjali.
70      Ara n-nota f’qiegħ il-paġna 25 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
71      Ara l-Artikolu 12(2) tad-Direttiva 2011/98 kif ukoll l-Artikolu 11(2), (3) u(4) tad-Direttiva 2003/109. Ara wkoll is-sentenza INPS C‑302/19 (punti 38 u 39). Ara wkoll, dwar il-possibbiltà li jiġi adottati dispożizzjonijiet iktar favorevoli, l-Artikolu 13(2) tad-Direttiva 2011/98 u l-Artikolu 11(5) tad-Direttiva 2003/109.
72      Ara, b’mod partikolari, fir-rigward tal-kuntest li fih jista’ jiġi eżerċitat l-istħarriġ ġudizzjarju tal-Qorti tal-Ġustizzja, is-sentenza Alimanovic (punti 60 u 61). Ara wkoll Muir, E. EU Equality Law: The First Fundamental Rights Policy of the EU, Oxford University Press, Oxford, 2018, b’mod partikolari l-kapitolu 3, intitolat “EU Equality Law at a Constitutional Crossroads”, p. 58 sa 109, b’mod partikolari p. 103.
73      Ara l-punt 19 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
74      Ara l-punt 46 u 47 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
75      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tas‑16 ta’ Settembru 2015, Il‑Kummissjoni vs Is‑Slovakkja (C‑361/13, EU:C:2015:601, punti 47, 52 u 55 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
76      Ara s-sentenza tas‑16 ta’ Settembru 2015, Il‑Kummissjoni vs Is‑Slovakkja (C‑361/13, EU:C:2015:601, punt 60).
77      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑8 ta’ Marzu 2001, Jauch (C‑215/99, EU:C:2001:139, punt 17).
78      Ara l-punt 17 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
79      Ara s-sentenza tal‑24 ta’ April 2012, Kamberaj (C‑571/10, EU:C:2012:233, punt 91).
80      Ara l-punt 18 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
81      Nirreferi għat-talba għal deċiżjoni preliminari (p. 11 u 12).
82      Għandu jsir paragun mas-sentenza CG (punt 92). Din is-sentenza tirrigwarda sitwazzjoni li fiha ċittadin “mobbli” tal-Unjoni ma jistax jinvoka l-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni previst fl-Artikolu 24(1) tad-Direttiva 2004/38 (ara l-punt 80 tal-imsemmija sentenza).
83      Ara, fir-rigward ta’ din l-espressjoni, il-kummentarju segwenti għas-sentenza CG Becker, E., “Social security in the fundamental rights case law of the Court of Justice”, Research Handbook on European Social Security Law, op. cit., p. 2 sa 29, b’mod partikolari p. 7 kif ukoll p. 16 et seq., b’mod partikolari p. 17. Skont din l-awtriċi, dak li għamlet il-Qorti tal-Ġustizzja f’din is-sentenza, huwa li b’mod ċar indikat lill-Istati Membri l-ħtieġa li tiġi żgurata protezzjoni, anki meta d-dispożizzjonijiet tat-Trattati jew tad-dritt sekondarju tal-Unjoni ma jispeċifikawx kif din il-protezzjoni għandha tingħata. Ara wkoll l-osservazzjonijiet dwar l-applikazzjoni ta’ ċerti drittijiet tal-Karta f’sitwazzjoni fejn iċ-ċittadin tal-Unjoni għandu dritt ta’ residenza nazzjonali, f’kundizzjonijiet iktar favorevoli minn dawk stabbiliti mid-Direttiva 2004/38, ta’ Lenaerts, K., The broadening of EU competences through the case law of the Court of Justice: Myth or reality?,  ERA Forum, Journal of the Academy of European Law, ERA, Trier, 2023, Nru 4, p. 589 sa 598, b’mod partikolari n-nota ta’ qiegħ il-paġna 40 (p. 596).