62024TJ0131_RES
Υπόθεση T-131/24
CR
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (πέμπτο τμήμα) της 2ας Ιουλίου 2025
«Υπαλληλική υπόθεση – Υπάλληλοι – Σύνταξη αρχαιότητας – Μεταρρυθμίσεις του 2004 και του 2014 του ΚΥΚ – Μεταβατικά μέτρα σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων – Άρθρο 28 του παραρτήματος XIII του ΚΥΚ – Συμβασιούχοι υπάλληλοι οι οποίοι μονιμοποιήθηκαν – Ετήσιος συντελεστής κτήσης συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων – Ηλικία συνταξιοδότησης – Πεδίο εφαρμογής του νόμου – Ίση μεταχείριση»
Υπάλληλοι – Συντάξεις – Τρόποι υπολογισμού των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων – Μεταβατικές ρυθμίσεις του κανονισμού 1023/2013 – Εφαρμογή στα μέλη του λοιπού προσωπικού που τελούσαν εν ενεργεία στις 31 Δεκεμβρίου 2013 – Περιορισμός στα μέλη του λοιπού προσωπικού των οποίων η υπαγωγή στο συνταξιοδοτικό σύστημα της Ένωσης διακόπηκε – Αποκλείεται – Παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως λόγω εξομοίωσης των μελών του λοιπού προσωπικού των οποίων η υπαγωγή διακόπηκε προς τα μέλη του λοιπού προσωπικού των οποίων η υπαγωγή δεν διακόπηκε – Δεν συντρέχει
(Άρθρο 13 § 2, ΣΕΕ· Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1023/2013, αιτιολογική σκέψη 29 και άρθρο 83 § 2, και παράρτημα XIII, άρθρα 21, 22 και 28· Καθεστώς που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού, άρθρο 1 § 1, και παράρτημα· κανονισμός 723/2004 του Συμβουλίου)
(βλ. σκέψεις 37-42, 44, 45, 108-114)
Υπάλληλοι – Συντάξεις – Τρόποι υπολογισμού των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων – Μεταβατικές ρυθμίσεις του κανονισμού 1023/2013 – Εφαρμογή στα μέλη του λοιπού προσωπικού που τελούσαν εν ενεργεία στις 31 Δεκεμβρίου 2013 – Εφαρμογή σε συμβασιούχο υπάλληλο ο οποίος έγινε μόνιμος υπάλληλος μετά την ανωτέρω ημερομηνία – Διαφορετική μεταχείριση ενός τέτοιου υπαλλήλου σε σύγκριση με συμβασιούχο υπάλληλο που διατηρεί το εν λόγω καθεστώς ή διορίζεται έκτακτος υπάλληλος – Δικαιολόγηση υπό το πρίσμα του σκοπού της διατήρησης της αναλογιστικής ισορροπίας του συνταξιοδοτικού συστήματος της Ένωσης – Επιτρέπεται – Επίκληση της πρακτικής που ακολουθείται από άλλο όργανο – Δεν ασκεί επιρροή
(Άρθρα 310 ΣΛΕΕ και 317 ΣΛΕΕ· Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1023/2013, άρθρο 77 και παράρτημα XIII, άρθρα 21, 22 και 28· Καθεστώς που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού, άρθρα 39 § 1, 83 § 2, και 109 § 1, και παράρτημα, άρθρο 1 § 1 κανονισμός 1023/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αιτιολογική σκέψη 13)
(βλ. σκέψεις 47-66, 77-88, 91-104)
Υπαλληλικές προσφυγές – Λόγοι – Λόγος που στηρίζεται σε παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως – Αμφισβήτηση των μεταβατικών κανόνων που θεσπίστηκαν για τη διασφάλιση της δίκαιης μεταβάσεως από ένα παλαιό υπηρεσιακό καθεστώς σε ένα νέο – Δικαστικός έλεγχος – Όρια
(βλ. σκέψεις 69-73)
Σύνοψη
Το Γενικό Δικαστήριο, επιληφθέν προσφυγής που άσκησε η CR, πρώην υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κατά της αποφάσεως του εν λόγω θεσμικού οργάνου περί καθορισμού των δικαιωμάτων της σε σύνταξη αρχαιότητας (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση), απορρίπτει την προσφυγή και αποσαφηνίζει την εφαρμογή των μεταβατικών μέτρων που ισχύουν σχετικά με ορισμένους τρόπους υπολογισμού των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων οι οποίοι προβλέπονται στο παράρτημα XIII του Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: ΚΥΚ).
Τον Ιούνιο του 2012 η προσφεύγουσα εισήλθε στην υπηρεσία της Επιτροπής ως συμβασιούχος υπάλληλος. Τον Αύγουστο του 2015 διορίστηκε ως μόνιμη υπάλληλος.
Εν τω μεταξύ, η μεταρρύθμιση του ΚΥΚ και του Καθεστώτος που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία επήλθε το 2014 (
1
), όρισε, αφενός, νέο ετήσιο συντελεστή κτήσης συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων ύψους 1,8 %, ήτοι δυσμενέστερο του προγενέστερου συντελεστή ο οποίος ήταν ύψους 1,9 %, και, αφετέρου, όρισε την ηλικία συνταξιοδότησης στα 66 έτη, έναντι των 63 ετών ως ίσχυε προηγουμένως.
Τον Μάιο του 2023, το Γραφείο «Διαχείρισης και Εκκαθάρισης των Ατομικών Δικαιωμάτων» (PMO) της Επιτροπής εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, εφαρμόζοντας, μεταξύ άλλων, το άρθρο 28 του παραρτήματος XIII του ΚΥΚ, σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού του ετήσιου συντελεστή κτήσης συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων και της ηλικίας συνταξιοδότησης των συμβασιούχων υπαλλήλων που διορίστηκαν ως μόνιμοι υπάλληλοι. Το PMO ενημέρωσε την προσφεύγουσα ότι είχε δικαίωμα σε σύνταξη αρχαιότητας από την 1η Ιουλίου 2023, σε ηλικία 66 ετών. Το PMO ενημέρωσε επίσης την προσφεύγουσα ότι, για την περίοδο απασχόλησής της ως συμβασιούχου υπαλλήλου, ο ετήσιος συντελεστής κτήσης των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων της ήταν 1,9 % και ότι, για την περίοδο απασχόλησής της ως μόνιμης υπαλλήλου, ο συντελεστής ήταν 1,8 %.
Με τη διοικητική ένστασή της, η οποία απορρίφθηκε από την Επιτροπή, η προσφεύγουσα υποστήριξε ότι το επίμαχο άρθρο δεν είχε εφαρμογή στην περίπτωσή της, λαμβανομένου υπόψη ότι ήταν ασφαλισμένη και είχε καταβάλει χωρίς διακοπή εισφορές στο συνταξιοδοτικό σύστημα των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: ΣΣΕΕ). Η προσφεύγουσα ζήτησε από το PMO να επανεξετάσει την προσβαλλόμενη απόφαση, ούτως ώστε η ηλικία συνταξιοδότησής της να οριστεί στα 63 έτη και να εφαρμοστεί στην περίπτωσή της ο ετήσιος συντελεστής κτήσης 1,9 % για το σύνολο της σταδιοδρομίας της. Εξάλλου, δεδομένου ότι παρέμεινε στην υπηρεσία μέχρι την ηλικία των 66 ετών και ότι θεωρούσε ότι η ηλικία συνταξιοδότησής της έπρεπε να είχε οριστεί στα 63 έτη, η προσφεύγουσα ζήτησε τη χορήγηση επιπρόσθετης αύξησης 2,5 % του τελευταίου βασικού μισθού της για κάθε έτος εργασίας της πέραν της ηλικίας των 63 ετών.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Πρώτον, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι, προκειμένου να διαπιστωθεί αν το άρθρο 28 του παραρτήματος XIII του ΚΥΚ είναι εφαρμοστέο, αρκεί να πληρούνται οι προϋποθέσεις του εν λόγω άρθρου.
Το άρθρο 28 του παραρτήματος XIII του ΚΥΚ προβλέπει δύο διακριτές και σωρευτικές προϋποθέσεις. Η πρώτη προϋπόθεση αφορά την ανάληψη καθηκόντων από τον ενδιαφερόμενο ως μέλος του λοιπού προσωπικού το αργότερο την 1η Μαΐου 2004 ή την 1η Ιανουαρίου 2014, δεδομένου ότι, σε μία από τις ημερομηνίες αυτές, το εν λόγω μέλος του λοιπού προσωπικού έπρεπε να εργάζεται βάσει συμβάσεως. Η δεύτερη προϋπόθεση αφορά τον διορισμό του εν λόγω μέλους του λοιπού προσωπικού ως μονίμου υπαλλήλου σε χρονικό σημείο, κατ’ ανάγκην, μεταγενέστερο από την ανάληψη των καθηκόντων του, δεδομένου ότι, κατά το γράμμα του άρθρου 28 του παραρτήματος XIII του ΚΥΚ, ο διορισμός αυτός πρέπει να πραγματοποιήθηκε «μετά» την 1η Μαΐου 2004 ή «μετά» την 1η Ιανουαρίου 2014.
Ο περιορισμός της δυνατότητας εφαρμογής του εν λόγω άρθρου μόνο στα μέλη του προσωπικού των οποίων η υπαγωγή στο ΣΣΕΕ διακόπηκε, όπως υποστηρίζει η προσφεύγουσα, δεν προκύπτει από το σαφές γράμμα του άρθρου 28 του παραρτήματος XIII του ΚΥΚ. Η αποδοχή της απόψεως της προσφεύγουσας θα οδηγούσε, επομένως, σε περιορισμό του πεδίου εφαρμογής του άρθρου 28 του παραρτήματος XIII του ΚΥΚ διά της προσθήκης μιας προϋποθέσεως η οποία δεν προβλέφθηκε από τον νομοθέτη της Ένωσης.
Εφόσον, όμως, η έννοια διάταξης του δικαίου της Ένωσης προκύπτει χωρίς αμφισημία από το ίδιο το γράμμα της, ο δικαστής της Ένωσης δεν μπορεί να αποκλίνει από το γράμμα αυτό. Επομένως, αν γινόταν δεκτό ότι η εφαρμογή μιας διάταξης του ΚΥΚ εξαρτάται από προϋπόθεση διαφορετική από εκείνη η οποία ορίζεται στην εν λόγω διάταξη, τούτο θα συνιστούσε contra legem ερμηνεία της συγκεκριμένης διάταξης, με αποτέλεσμα μια τέτοια ερμηνεία να μην μπορεί να γίνει δεκτή. Πράγματι, ο δικαστής της Ένωσης δεν έχει, λαμβανομένων υπόψη των αρχών της θεσμικής ισορροπίας και της κατανομής των αρμοδιοτήτων, όπως κατοχυρώνονται στο άρθρο 13, παράγραφος 2, ΣΕΕ, την εξουσία να παρεκκλίνει από τις διατάξεις του ΚΥΚ, όπως το άρθρο 28 του παραρτήματός του XIII, με την προσθήκη μιας μη υφιστάμενης επί του παρόντος προϋποθέσεως.
Το Γενικό Δικαστήριο παρατηρεί ότι το συμπέρασμα αυτό δεν αναιρείται ούτε από τη νομολογία του Δικαστηρίου ούτε από εκείνη του Γενικού Δικαστηρίου. Ουδέποτε τα δύο αυτά δικαστήρια θέλησαν να θέσουν υπό αμφισβήτηση τις επιλογές του νομοθέτη της Ένωσης και να τροποποιήσουν το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 28 του παραρτήματος XIII του ΚΥΚ, επιφυλάσσοντας την εφαρμογή του αποκλειστικά στους έκτακτους ή τους συμβασιούχους υπαλλήλους των οποίων η σύμβαση ήταν σε ισχύ την 1η Μαΐου 2004 ή την 1η Ιανουαρίου 2014 και των οποίων η υπαγωγή στο ΣΣΕΕ διακόπηκε πριν από τον διορισμό τους ως μονίμων υπαλλήλων.
Δεύτερον, όσον αφορά την τήρηση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως, το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι, αφενός, ο νομοθέτης της Ένωσης, λαμβανομένης υπόψη της ευρείας διακριτικής ευχέρειας που διαθέτει, μπορούσε να θεωρήσει ότι οι μόνιμοι υπάλληλοι που διορίστηκαν μετά την 1η Μαΐου 2004 ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2014 έπρεπε να τύχουν διαφορετικής μεταχείρισης από εκείνη της οποίας θα είχαν τύχει εάν είχαν διατηρήσει, επί τουλάχιστον δέκα έτη, την ιδιότητά τους ως έκτακτου ή συμβασιούχου υπαλλήλου. Πράγματι, ο συνολικός αντίκτυπος των μεταρρυθμίσεων του 2004 και του 2014 στον προϋπολογισμό της Ένωσης είναι κατ’ ανάγκην μεγαλύτερος όσον αφορά τις συντάξεις των μονίμων υπαλλήλων απ’ ό,τι όσον αφορά τις συντάξεις του λοιπού προσωπικού. Το σκεπτικό αυτό συνάδει προς τον σκοπό της διατήρησης της αναλογιστικής ισορροπίας του ΣΣΕΕ, χωρίς να θίγονται τα κεκτημένα δικαιώματα και οι δικαιολογημένες προσδοκίες του εν ενεργεία προσωπικού, ο οποίος συνδέεται με τους γενικότερους σκοπούς της δημοσιονομικής πειθαρχίας και της εξυγίανσης των δημόσιων οικονομικών σε μια δυσχερή οικονομική και κοινωνική συγκυρία.
Επιπλέον, από τις διατάξεις του άρθρου 28 του παραρτήματος XIII του ΚΥΚ δεν μπορεί να συναχθεί καμία αυθαίρετη ή προδήλως απρόσφορη διαφοροποίηση σε σχέση με τον επιδιωκόμενο από τον νομοθέτη της Ένωσης σκοπό της διαφύλαξης των κεκτημένων δικαιωμάτων και των δικαιολογημένων προσδοκιών των οικείων υπαλλήλων, δεδομένου ότι τα κεκτημένα δικαιώματά τους και οι δικαιολογημένες προσδοκίες τους, όπως και εκείνα των λοιπών μελών του προσωπικού που βρίσκονταν εν ενεργεία την 1η Μαΐου 2004 ή την 1η Ιανουαρίου 2014, γίνονται σεβαστά.
Αφετέρου, κατά την εξέταση της συγκρισιμότητας των αντίστοιχων καταστάσεών τους, δεν έχει σημασία αν η υπαγωγή των εν λόγω υπαλλήλων στο ΣΣΕΕ διακόπηκε ή όχι πριν από τον διορισμό τους. Πράγματι, η περίσταση αυτή αφορά την περίοδο απασχόλησής τους ως μελών του λοιπού προσωπικού, ενώ η εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 28 του παραρτήματος XIII του ΚΥΚ εξαρτάται από τον διορισμό τους ως μόνιμων υπαλλήλων. Επομένως, στην πράξη, η περίσταση αυτή σημαίνει, σε ακραία περίπτωση, ότι ένας υπάλληλος του οποίου η υπαγωγή στο ΣΣΕΕ και, συνακόλουθα, η καταβολή εισφορών διακόπηκε πριν από τον διορισμό του θα έχει συγκεντρώσει λιγότερα συντάξιμα έτη, όσον αφορά την περίοδο απασχόλησής του αποκλειστικώς ως μέλους του λοιπού προσωπικού, απ’ ό,τι θα είχε συγκεντρώσει αν δεν είχε υπάρξει αυτή η διακοπή.
(
1
)	Ο κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 1023/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2013, για την τροποποίηση του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και του καθεστώτος που εφαρμόζεται στο λοιπό προσωπικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ 2013, L 287, σ. 15), τέθηκε σε ισχύ την 1η Νοεμβρίου 2013 και έχει εφαρμογή, όσον αφορά τις κρίσιμες για την παρούσα υπόθεση διατάξεις, από την 1η Ιανουαρίου 2014.