62024CO0372
POSTANOWIENIE TRYBUNAŁU (siódma izba)
z dnia 12 grudnia 2025 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Artykuł 99 regulaminu postępowania przed Trybunałem – Odpowiedź, którą można wywieść w sposób jednoznaczny z orzecznictwa – Wynagrodzenie sędziów sądów pierwszej instancji – Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE – Artykuł 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej – Zasada niezawisłości sędziowskiej – Kompetencja władzy ustawodawczej i wykonawczej państw członkowskich do określania zasad ustalania wynagrodzenia sędziów – Wymóg wynagrodzenia odpowiadającego wadze wykonywanych zadań – Obowiązek uwzględnienia krajowego kontekstu społeczno-gospodarczego
W sprawie C-372/24
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Upravni sud u Rijeci (sąd administracyjny w Rijece, Chorwacja) postanowieniem z dnia 22 maja 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 24 maja 2024 r., w postępowaniu:
B.B.
przeciwko
Ministarstvo pravosuđa, uprave i digitalne transformacije Republike Hrvatske,
TRYBUNAŁ (siódma izba),
w składzie: F. Schalin, prezes izby, M. Gavalec (sprawozdawca) i Z. Csehi, sędziowie,
rzecznik generalny: D. Spielmann,
sekretarz: A. Calot Escobar,
postanowiwszy, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, orzec w formie postanowienia z uzasadnieniem, zgodnie z art. 99 regulaminu postępowania przed Trybunałem,
wydaje następujące
Postanowienie
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE i art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”).
2
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy B.B., chorwackim sędzią, a Ministarstvo pravosurhynchusa, uprave i digitalne transformacije Republike Hrvatske (ministerstwem sprawiedliwości, administracji i transformacji cyfrowej Republiki Chorwacji) w przedmiocie obliczania jego wynagrodzenia.
Ramy prawne
3
Artykuł 4 Zakon o plaći i drugim materijalnim pravima pravosudnih dužnosnika (ustawy o wynagrodzeniach i innych prawach materialnych urzędników wymiaru sprawiedliwości), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanej dalej „ustawą o wynagrodzeniach urzędników wymiaru sprawiedliwości”), stanowi w trzech pierwszych akapitach:
„Wynagrodzenie urzędników wymiaru sprawiedliwości ustala się poprzez pomnożenie wynagrodzenia zasadniczego służącego do obliczenia wynagrodzenia przez współczynnik odpowiadający kategorii zaszeregowania danego urzędnika.
Wynagrodzenie zasadnicze służące do obliczenia wynagrodzenia urzędników wymiaru sprawiedliwości ustala się na 706,50 EUR brutto.
Ustala się następujące współczynniki służące do obliczania wynagrodzenia urzędników wymiaru sprawiedliwości:
[...]
8.
a)
dla sędziów sądów rejonowych – 4,21,
b)
dla sędziów sądów administracyjnych – 4,21,
c)
dla sędziów sądów handlowych – 4,21,
d)
dla zastępców prokuratorów rejonowych – 4,21”.
Postępowanie główne, postępowanie przed Trybunałem i pytania prejudycjalne
4
B.B. jest sędzią sprawującym urząd w Upravni sud u Zagrebu (sądzie administracyjnym w Zagrzebiu, Chorwacja). W dniu 22 listopada 2023 r. B.B wniósł do Upravni sud u Rijeci (sądu administracyjnego w Rijece, Chorwacja), który jest sądem odsyłającym, skargę mającą w szczególności na celu uchylenie postanowienia Ministerstwa Sprawiedliwości, Administracji i Transformacji Cyfrowej Republiki Chorwacji z dnia 9 października 2023 r. oddalającego jego zażalenie na postanowienie przewodniczącej Upravni sud u Zagrebu (sądu administracyjnego w Zagrzebiu, Chorwacja) z dnia 10 lipca 2023 r., w którym ustalono jego wynagrodzenie na podstawie art. 4 akapit pierwszy ustawy o wynagrodzeniach urzędników wymiaru sprawiedliwości. B. B. twierdzi, że przepis ten narusza zasadę niezawisłości sędziowskiej wynikającą z art. 19 ust. 2 TUE i art. 47 akapit drugi Karty.
5
Sąd odsyłający zauważa, że w okresie od dnia 1 lipca 2023 r. do dnia 1 marca 2025 r. miesięczne wynagrodzenie brutto B.B. wynosiło 2974,37 EUR, przy czym wskazana kwota została uzyskana poprzez pomnożenie kwoty wynagrodzenia zasadniczego służącego do obliczenia wynagrodzenia sędziów i innych urzędników wymiaru sprawiedliwości, która wynosi 706,50 EUR, przez współczynnik 4,21 określony w art. 4 akapit trzeci ustawy o wynagrodzeniach urzędników wymiaru sprawiedliwości.
6
Według sądu odsyłającego z danych przekazanych przez Chorwacki Narodowy Instytut Statystyczny oraz z powszechnie znanych faktów wynika, że do czasu wejścia w życie ustawy o wynagrodzeniach urzędników wymiaru sprawiedliwości wynagrodzenie sędziów sądów pierwszej instancji, takich jak B. B., wynosiło 2295,75 EUR, co wynika z pomnożenia kwoty wynagrodzenia zasadniczego służącego do obliczenia wynagrodzenia sędziów i innych urzędników wymiaru sprawiedliwości wynoszącego 652,20 EUR przez współczynnik 3,52. Sąd ten dodaje, że w ciągu ostatnich 20 lat, po pierwsze, wynagrodzenie brutto sędziego sądu pierwszej instancji wzrosło z 2187,72 EUR do 3063,61 EUR, a po drugie, wynagrodzenie wzrasta o 0,5% do 20% za każdy rok pracy po przekroczeniu sześcioletniego stażu pracy. W ciągu ostatnich 20 lat średnie miesięczne wynagrodzenie netto w Chorwacji wzrosło o 125 % – z 522,93 EUR do 1163,00 EUR. Tak więc, podczas gdy w momencie przystąpienia Chorwacji do Unii Europejskiej wynagrodzenie brutto sędziego sądu pierwszej instancji wynoszące 2187,72 EUR stanowiło 2,08-krotność wynagrodzenia brutto pracownika zatrudnianego przez osobę prawną, które wynosiło wówczas 1053,69 EUR, wynagrodzenie to, które obecnie wynosi 2974,37 euro, odpowiada jedynie 1,77-krotności wynagrodzenia pracownika zatrudnianego przez osobę prawną, które wynosi 1679 euro. Wynagrodzenie netto sędziego sądu pierwszej instancji wynosi natomiast 2020,79 EUR, co odpowiada 1,67-krotności wynagrodzenia pracownika zatrudnianego przez osobę prawną.
7
Ponadto w odniesieniu do innych zawodów prawniczych sąd odsyłający wskazuje, po pierwsze, że wynagrodzenie sędziego plasuje się na 12 z 16 szczebli siatki wynagrodzeń przewidzianych dla pracowników służby cywilnej i służb publicznych i odpowiada wynagrodzeniu zastępcy prokuratora w Općinski sud (sądzie rejonowym, Chorwacja). Po drugie, zgodnie z tabelą honorariów adwokackich obowiązującą w Chorwacji za sporządzenie pozwu w sprawie administracyjnej oraz za obecność adwokata na rozprawie przysługuje mu wynagrodzenie w wysokości 2500 EUR, wraz z podatkiem VAT.
8
Sąd odsyłający uważa, że art. 4 ustawy o wynagrodzeniach urzędników wymiaru sprawiedliwości narusza zasadę niezawisłości sędziowskiej wynikającą z art. 19 ust. 1 i 2 TUE oraz art. 47 akapit drugi Karty. Wysokość wynagrodzenia chorwackich sędziów pierwszej instancji jest bowiem zbyt niska w porównaniu z wynagrodzeniem innych zawodów prawniczych i średnim poziomem życia w Chorwacji, a także w porównaniu z relacją wynagrodzenia sędziów do średniego miesięcznego wynagrodzenia pracownika zatrudnianego przez osobę prawną w chwili przystąpienia Republiki Chorwacji do Unii. Wynagrodzenie sędziów pierwszej instancji jest według sądu odsyłającego nieadekwatne, co podważa ich niezawisłość i zasadę skutecznej ochrony sądowej. Ponadto wynagrodzenie sędziów jest wypłacane z budżetu państwa chorwackiego, co pośrednio narusza zasadę niezawisłości i autonomii sądownictwa, ponieważ jego wysokość zależy od decyzji władz wykonawczej i ustawodawczej.
9
Zdaniem B.B. wynagrodzenie niezawisłego sędziego powinno odpowiadać jego obowiązkom, faktowi, że osobiście sprawuje urząd sędziego określony w konstytucji, oraz poziomowi życia i sytuacji społecznej w kraju, w którym sprawuje swój urząd. Tymczasem art. 4 ustawy o wynagrodzeniach urzędników wymiaru sprawiedliwości nie spełnia tych wymogów. B.B. podnosi, że w ciągu ostatnich 20 lat jego wynagrodzenie wzrosło o mniej niż o 30 %, podczas gdy przeciętne miesięczne wynagrodzenie netto w Republice Chorwacji wzrosło aż o 125 % i wynosi obecnie 1160 EUR. B. B. podkreśla, że od chwili wniesienia skargi weszły w życie nowe przepisy mające na celu znaczne podwyższenie wynagrodzeń wszystkich pracowników służby cywilnej i służb publicznych, co jednak nie objęło sędziów. Ponadto w następstwie znacznego podwyższenia stawek honorariów adwokackich w 2023 r. adwokat prowadzący raptem dwie sprawy może uzyskać wynagrodzenie r ówne wynagrodzeniu sędziego.
10
W tych okolicznościach Upravni sud u Rijeci (sąd administracyjny w Rijece) postanowieniem z dnia 22 maja 2024 r. postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z pięcioma pytaniami prejudycjalnymi.
11
W drodze decyzji prezesa Trybunału z dnia 27 sierpnia 2024 r. postępowanie w niniejszej sprawie zostało zawieszone do dnia ogłoszenia wyroku z dnia 25 lutego 2025 r., Sąd Rejonowy w Białymstoku i Adoreikė (C‑146/23 i C‑374/23, EU:C:2025:109).
12
Pismem z dnia 13 marca 2025 r. sekretariat Trybunału poinformował sąd odsyłający o tym wyroku i wezwał go do wskazania, czy w świetle tego wyroku zamierza on podtrzymać swój wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.
13
W odpowiedzi z dnia 24 kwietnia 2025 r. sąd odsyłający poinformował Trybunał, że zamierza podtrzymać swój wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym ze względu na to, że niniejsza sprawa wykazuje istotne różnice w porównaniu ze sprawami, w których zapadł wspomniany wyrok. W związku z tym, zdaniem sądu odsyłającego, w odróżnieniu od przepisów krajowych rozpatrywanych w sprawach, w których zapadł tamten wyrok, ustawa o wynagrodzeniach urzędników wymiaru sprawiedliwości nie przewiduje ustalania wynagrodzenia sędziów na podstawie obiektywnych kryteriów. Sąd krajowy wskazuje też na specyfikę sytuacji panującej w Chorwacji. Według niego kryzys gospodarczy, który spowodował obniżenie wynagrodzeń sędziów, zakończył się w 2016 r., tak więc nie ma już żadnego uzasadnionego powodu, aby odraczać dostosowanie ich wynagrodzeń. Wspomniany sąd uważa również w istocie i analogicznie do wyroku z dnia 20 kwietnia 2021 r., Repubblika (C-896/19, EU:C:2021:311, pkt 64, 65), że osłabienie relacji między wynagrodzeniem brutto sędziego pierwszej instancji a średnim wynagrodzeniem pracownika zatrudnianego przez osobę prawną w okresie pomiędzy przystąpieniem Republiki Chorwacji do Unii a dniem wniesienia skargi przez B.B. skutkuje osłabieniem ochrony niezawisłości sędziowskiej.
14
Sąd odsyłający przyznaje na koniec, iż w międzyczasie doszło do nowelizacji ustawy o wynagrodzeniach urzędników wymiaru sprawiedliwości, która weszła w życie z dniem 1 marca 2025 r. i która ma na celu dostosowanie podstawy obliczania wynagrodzenia sędziów do podstawy obliczania wynagrodzenia pracowników służby cywilnej i służb publicznych. Niemniej jednak, mimo tej reformy, wynagrodzenie brutto sędziów sądów pierwszej instancji jest równe wynagrodzeniu odpowiadającemu trzeciej grupie zaszeregowania pracowników służby cywilnej i służb publicznych, i to bez uwzględnienia wszystkich dodatków do wynagrodzenia przysługujących niektórym kategoriom tych pracowników. Ponadto, pomimo nowelizacji ustawy o wynagrodzeniach urzędników wymiaru sprawiedliwości, sędziowie nadal nie mogą wykonywać żadnej innej działalności, otrzymywać korzyści ani uzyskiwać żadnych innych dochodów. Nie są też uprawnieni do zasiłku chorobowego w takiej samej wysokości, jaka przysługuje pracownikom służby cywilnej i służb publicznych. W ostatecznym rozrachunku chorwaccy sędziowie otrzymują niższe wynagrodzenie niż wielu ich kolegów z wyższym wykształceniem, niezależnie od wykonywanego zawodu.
15
W świetle tych nowych okoliczności wskazanych w odpowiedzi z dnia 24 kwietnia 2025 r., Upravni sud u Rijeci (sąd administracyjny Rijece) dostosował treść pytań prejudycjalnych, które obecnie brzmią następująco:
„1)
Czy zasadę niezawisłości sędziowskiej ustanowioną w art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE i w art. 47 akapit drugi Karty należy interpretować w ten sposób, że są z nią sprzeczne przepisy art. 4 ustawy [o wynagrodzeniach urzędników wymiaru sprawiedliwości], będące podstawą wydania zarządzenia administracyjnego zaskarżonego przez skarżącego [w postępowaniu głównym], które ustalają wynagrodzenie zasadnicze (bez dodatków), to znaczy, ustalają podstawę i współczynnik wynagrodzenia sędziego sądu pierwszej instancji w [Chorwacji]?
2)
W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze, czy art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE i art. 47 akapit drugi Karty, w sytuacji gdyby niestosowanie art. 4 [tej] ustawy doprowadziło do jeszcze mniej korzystnej sytuacji dla niezawisłości sędziów sądów pierwszej instancji, a państwo członkowskie konsekwentnie unika przyjęcia systemu wynagrodzeń zgodnego z żądaniami niezawisłej władzy sądowniczej, należy interpretować w ten sposób, że sąd krajowy jest zobowiązany uczynić wszystko, co jest prawnie dopuszczalne, aby zapewnić niezawisłość sędziowską, między innymi również ustalić, za okres od dnia 1 lipca 2023 r do dnia 1 marca 2025 r., wynagrodzenie zasadnicze brutto skarżącego jako sędziego sądu pierwszej instancji, bez dodatków, w wysokości miesięcznego wynagrodzenia brutto za bieżący rok, którą uzyskuje się poprzez pomnożenie kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w poprzednim roku pracowników zatrudnionych przez osoby prawne w [Chorwacji] przez współczynnik (2,08) odpowiadający stosunkowi wynagrodzenia brutto sędziego wyspecjalizowanego sądu pierwszej instancji do przeciętnego wynagrodzenia brutto pracowników zatrudnionych przez osoby prawne w [Chorwacji], jaki miał miejsce w chwili przystąpienia [Chorwacji] do [Unii]?
3)
Czy zasadę niezawisłości sędziowskiej ustanowioną w art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE i w art. 47 akapit drugi Karty należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie przepisowi prawa krajowego (w tym ostatniej zmianie obowiązującej od dnia 1 marca 2025 r. ustawy o wynagrodzeniach urzędników wymiaru sprawiedliwości), który nie przewiduje zastosowania ustanowionego przez Unię kryterium w odniesieniu do grup zaszeregowania sędziów ani nie określa grupy zaszeregowania (na: łącznie [szesnastu] grup zaszeregowania) przewidzianych dla urzędników państwowych i pracowników administracji publicznej, które byłyby odpowiednie dla wynagrodzenia sędziego sądu pierwszej instancji?
4)
W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na poprzednie pytanie, czy zasadę niezawisłości sędziowskiej ustanowioną w art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE i art. 47 akapit drugi Karty należy interpretować w ten sposób, że jest z nią sprzeczny przepis krajowy, który upoważnia do tego, by wynagrodzenia były wypłacane sędziom z budżetu państwowego, który uchwalają i którym dysponują rząd Republiki Chorwacji i parlament Republiki Chorwacji jako podmioty władzy wykonawczej i ustawodawczej i w ten sposób pośrednio wpływają na niezawisłość władzy sądowniczej[?]
5)
Czy zasadę niezawisłości sędziowskiej ustanowioną w art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE i art. 47 akapit drugi Karty należy interpretować w ten sposób, że ustawodawca Republiki Chorwacji jest zobowiązany, przy uchwalaniu przepisów regulujących wynagrodzenie sędziów, ustalić wynagrodzenie sędziów w taki sposób, by wzrost wynagrodzenia sędziów szedł w parze ze wzrostem przeciętnego wynagrodzenia w [Chorwacji] w tym samym okresie?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
16
Na podstawie art. 99 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odpowiedź na pytanie prejudycjalne można wywieść w sposób jednoznaczny z orzecznictwa lub jeżeli odpowiedź na pytanie prejudycjalne nie pozostawia żadnych uzasadnionych wątpliwości, Trybunał może w każdej chwili, na wniosek sędziego sprawozdawcy i po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, orzec w formie postanowienia z uzasadnieniem.
17
Należy również przypomnieć, że współpraca sądowa ustanowiona w art. 267 TFUE opiera się na wyraźnym rozdziale kompetencji pomiędzy sądami krajowymi a Trybunałem. Po pierwsze, Trybunał nie jest uprawniony do stosowania przepisów prawa Unii do określonego wypadku, lecz wyłącznie do orzekania w kwestii wykładni traktatów oraz aktów przyjętych przez instytucje Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 18 maja 2021 r., Asociația Forumul Judecătorilor din România i in., C-83/19, C-127/19, C-195/19, C-291/19, C-355/19 i C-397/19, EU:C:2021:393, pkt 201 i przytoczone tam orzecznictwo). Po drugie, zgodnie z pkt 11 zaleceń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dla sądów krajowych dotyczących składania wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym (Dz.U. 2019, C 380, s. 1), do sądów krajowych należy wyciągnięcie z wykładni dostarczonej przez Trybunał konkretnych wniosków w postępowaniu zawisłym przez tymi sądami (zob. w tym sensie wyrok z dnia 25 października 2018 r., Roche Lietuva, C‑413/17, EU:C:2018:865, pkt 43).
18
W niniejszej sprawie, pomimo wątpliwości wyrażonych przez sąd odsyłający, Trybunał uważa, że wykładnię prawa Unii, o dokonanie której zwrócił się sąd odsyłający, można wywieść w sposób jednoznaczny z wyroku z dnia 25 lutego 2025 r., Sąd Rejonowy w Białymstoku i Adoreikė (C-146/23 i C-374/23, EU:C:2025:109). W niniejszej sprawie należy wobec tego zastosować art. 99 regulaminu postępowania.
19
Jak wynika z pkt 17 niniejszego postanowienia, do sądu odsyłającego należy wyciągnięcie konkretnych konsekwencji ze wskazówek interpretacyjnych wynikających z tego orzecznictwa Trybunału w postępowaniu głównym.
W przedmiocie pytań pierwszego i od trzeciego do piątego
20
Poprzez pytania pierwsze oraz od trzeciego do piątego, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 2 TUE należy interpretować w ten sposób, że zasada niezawisłości sędziowskiej stoi na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, na mocy których wynagrodzenie sędziów jest ustalane przez władzę ustawodawczą i wykonawczą państwa członkowskiego poprzez pomnożenie wynagrodzenia zasadniczego sędziów i innych urzędników wymiaru sprawiedliwości przez współczynnik odpowiadający kategorii zaszeregowania danego sędziego.
21
W pierwszej kolejności, chociaż zgodnie z zasadą podziału władz charakteryzującą funkcjonowanie państwa prawnego należy zagwarantować niezależność sądów względem władzy ustawodawczej i władzy wykonawczej państwa członkowskiego, to sam fakt, że władze te są zaangażowane w ustalanie wynagrodzenia sędziów, nie może jako taki stworzyć zależności sędziów od tych władz ani wzbudzać wątpliwości co do niezawisłości lub bezstronności tych sędziów. Szeroki zakres uznania przysługujący państwom członkowskim, gdy opracowują budżet i starają się znaleźć kompromis między różnymi pozycjami wydatków publicznych obejmuje metodę obliczania, między innymi, wynagrodzeń sędziów. Krajowe władze ustawodawcza i wykonawcza znajdują się bowiem w najlepszym położeniu, by uwzględnić szczególny kontekst społeczno-gospodarczy państwa członkowskiego, w jakim należy opracować ten budżet i zagwarantować niezawisłość sędziowską [wyroki: z dnia 25 lutego 2025 r., Sąd Rejonowy w Białymstoku i Adoreikė, C-146/23 i C-374/23, EU:C:2025:109, pkt 51; a także z dnia 5 czerwca 2025 r., Curtea de Apel Bucureşti (Zniesienie dodatku z tytułu przejścia w stan spoczynku dla sędziów), C-762/23, EU:C:2025:400, pkt 22].
22
Niemniej jednak krajowe przepisy dotyczące wynagrodzenia sędziów nie mogą prowadzić do powstania w przekonaniu jednostek uzasadnionych wątpliwości co do niepodatności danych sędziów na czynniki zewnętrzne oraz ich neutralności względem ścierających się przed nimi interesów. Do tych celów karty, raporty i inne dokumenty sporządzone przez Radę Europy lub podlegające systemowi Organizacji Narodów Zjednoczonych mogą dostarczyć istotnych wskazówek przy wykładni prawa Unii w obliczu przepisów krajowych przyjętych w tej dziedzinie [wyroki: z dnia 25 lutego 2025 r., Sąd Rejonowy w Białymstoku i Adoreikė, C-146/23 i C-374/23, EU:C:2025:109, pkt 52, 53; a także z dnia 5 czerwca 2025 r., Curtea de Apel Bucureşti (Zniesienie dodatku z tytułu przejścia w stan spoczynku dla sędziów), C-762/23, EU:C:2025:400, pkt 23].
23
W drugiej kolejności zasada niezawisłości sędziowskiej odczytywana w związku z zasadą pewności prawa wymaga, by zasady ustalania wynagrodzenia sędziów były obiektywne, przewidywalne, stabilne i przejrzyste, tak aby wykluczyć wszelką arbitralną interwencję władz ustawodawczej i wykonawczej danego państwa członkowskiego (zob. wyrok z dnia 25 lutego 2025 r., Sąd Rejonowy w Białymstoku i Adoreikė, C-146/23 i C-374/23, EU:C:2025:109, pkt 56).
24
Tymczasem, przewidując, że wysokość wynagrodzenia sędziów ustala się poprzez pomnożenie wysokości wynagrodzenia zasadniczego przez współczynnik mający odzwierciedlać wagę wykonywanych przez sędziego zadań, art. 4 ust. 1 ustawy o wynagrodzeniach urzędników wymiaru sprawiedliwości wydaje się spełniać warunki wymienione w poprzednim punkcie, czego zweryfikowanie należy jednak do sądu odsyłającego.
25
Ponadto w sprawach zakończonych wyrokiem z dnia 25 lutego 2025 r., Sąd Rejonowy w Białymstoku i Adoreikė (C-146/23 i C-374/23, EU:C:2025:109, pkt 10, 25), Trybunał nie zakwestionował takich sposobów obliczania wynagrodzenia sędziów polskich i litewskich. W każdym razie żadna z informacji zawartych we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym nie pozwala zrozumieć, dlaczego sposób obliczania wynagrodzenia sędziów chorwackich, przewidziany w ustawie o wynagrodzeniach urzędników wymiaru sprawiedliwości, miałby nie być obiektywny.
26
W trzeciej kolejności, sędziowie muszą otrzymywać wynagrodzenie, którego wysokość odpowiada wadze wykonywanych przez nich zadań, co wymaga uwzględnienia kontekstu społeczno-gospodarczego danego państwa członkowskiego, czyli jego sytuacji gospodarczej, społecznej i finansowej. W tym kontekście stosowne jest porównanie przeciętnego wynagrodzenia sędziów z przeciętnym wynagrodzeniem w tym państwie. Ponadto, o ile wynagrodzenia innych zawodów prawniczych powinny być wzięte pod uwagę, o tyle nie można z tego wywnioskować, że wynagrodzenie sędziów nie może być niższe od średniego wynagrodzenia innych przedstawicieli zawodów prawniczych, w szczególności tych wykonujących wolny zawód, takich jak adwokaci, ponieważ w sposób oczywisty znajdują się oni w sytuacji odmiennej od sytuacji sędziów. Należy również uwzględnić różne dodatki i świadczenia otrzymywane przez sędziów ponad ich zwykłe wynagrodzenie zasadnicze [wyroki: z dnia 25 lutego 2025 r., Sąd Rejonowy w Białymstoku i Adoreikė, C-146/23 i C-374/23, EU:C:2025:109, pkt 58, 61–64; a także z dnia 5 czerwca 2025 r., Curtea de Apel Bucureşti (Zniesienie dodatku z tytułu przejścia w stan spoczynku dla sędziów), C-762/23, EU:C:2025:400, pkt 35, 36].
27
Chociaż w ramach postępowania przewidzianego w art. 267 TFUE do Trybunału nie należy stosowanie przepisów prawa Unii w określonej sprawie, Trybunał może w celu udzielenia sądowi odsyłającemu użytecznej odpowiedzi udzielić mu wskazówek wynikających z akt spraw w postępowaniach głównych oraz z uwag na piśmie, którymi dysponuje, które mogą umożliwić temu sądowi wydanie orzeczenia. (zob. podobnie wyroki: z dnia 20 czerwca 1991 r., Newton, C-356/89, EU:C:1991:265, pkt 10; a także z dnia 25 lutego 2025 r., Sąd Rejonowy w Białymstoku i Adoreikė, C-146/23 i C-374/23, EU:C:2025:109, pkt 77).
28
W niniejszej sprawie należy zauważyć w szczególności, że wynagrodzenie zasadnicze brutto sędziów pierwszej instancji wynosi 1,77-krotności wynagrodzenia brutto pracownika zatrudnianego przez osobę prawną, przy czym nie sprecyzowano, czy odpowiada ono średniemu wynagrodzeniu brutto w tym państwie członkowskim, oraz że wskaźnik ten pozostaje znaczący.
29
Co więcej, jak się wydaje, sąd odsyłający nie wziął pod uwagę dodatków przysługujących chorwackim sędziom pierwszej instancji, w szczególności dodatku za wysługę lat, który powoduje wzrost wynagrodzenia sędziów z 0,5 % do 20 % za każdy rok pracy powyżej sześcioletniego stażu pracy i wskutek którego ich wynagrodzenie może ulec znacznemu podwyższeniu.
30
Ponadto w celu sprawdzenia, w jakim zakresie wynagrodzenie sędziów odpowiada wadze wykonywanych przez nich zadań, sąd odsyłający może posłużyć się danymi zawartymi w Komunikacie Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów [COM(2025) 375 final] z dnia 1 lipca 2025 r., zatytułowanego „Unijna tablica wyników wymiaru sprawiedliwości z 2025 r.” [zob. analogicznie wyrok z dnia 5 czerwca 2025 r., Curtea de Apel Bucure’ti (Zniesienie dodatku z tytułu przejścia w stan spoczynku dla sędziów) (C-762/23, EU:C:2025:400, pkt 43]. Tymczasem z wykresu 35 zawartego w tym komunikacie wynika, że współczynnik wynagrodzenia brutto chorwackich sędziów pierwszej instancji na początku kariery zawodowej do średniego wynagrodzenia w tym państwie członkowskim, wynoszący 1,77, jest porównywalny ze współczynnikiem, jaki można zaobserwować w innych państwach członkowskich, takich jak Królestwo Belgii, Republika Włoska, Republika Litewska, Węgry, Republika Austrii, Rzeczpospolita Polska, Republika Finlandii lub Królestwo Szwecji. Współczynnik ten nawet przewyższa współczynnik dla Niemiec, Francji, Luksemburga, Niderlandów czy Słowenii.
31
Dodatkowo okoliczność, że ze względów budżetowych prawodawca państwa członkowskiego nie podwyższył wynagrodzeń sędziów krajowych, co skutkowało obniżeniem tego współczynnika, niekoniecznie musi być traktowana w kategoriach pogorszenia się ochrony wartości państwa prawnego w tym państwie członkowskim. Za naruszeniem art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE i art. 47 Karty mogą przemawiać jedynie szczególne okoliczności potwierdzające wolę naruszenia przez tego prawodawcę zasady niezawisłości sędziowskiej, w szczególności przyjęcie przepisów krajowych dotyczących organizacji wymiaru sprawiedliwości i naruszających gwarancje niezawisłości sędziowskiej (zob. podobnie wyrok z dnia 20 kwietnia 2021 r., Repubblika (C-896/19, EU:C:2021:311, pkt 64, 65).
32
Co się tyczy wreszcie argumentu dotyczącego okoliczności, że za sporządzenie skargi w ramach sporu administracyjnego i obecność na rozprawie adwokat w Chorwacji otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2500 EUR wraz z podatkiem VAT, co wynika ze sprawozdania oceniającego europejskie systemy wymiaru sprawiedliwości sporządzonego w 2020 r. przez Europejską Komisję na rzecz Efektywności Wymiaru Sprawiedliwości (CEPEJ) (s. 67), aby zagwarantować niezawisłość sędziów, a szerzej jakość wymiaru sprawiedliwości w państwie prawnym, „[w] politykach w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości należy też brać pod uwagę wynagrodzenia otrzymywane przez osoby wykonujące inne zawody prawnicze, tak aby urząd sędziego był atrakcyjny dla wysoko wykwalifikowanych prawników” [tłumaczenie nieoficjalne]. Niemniej jednak, jak podkreślono w pkt 26 niniejszego postanowienia, zasada niezawisłości sędziowskiej nie stoi na przeszkodzie temu, by wynagrodzenie sędziów było ustalane na poziomie niższym od średniego wynagrodzenia innych przedstawicieli zawodów prawniczych, ponieważ w sposób oczywisty znajdują się oni w sytuacji odmiennej od sytuacji sędziów.
33
Tym samym, z zastrzeżeniem ustaleń, których powinien dokonać sąd odsyłający, nie wydaje się, aby art. 4 ust. 1 ustawy o wynagrodzeniach urzędników wymiaru sprawiedliwości naruszał wymogi wynikające z zasady niezawisłości sędziowskiej, wypływającej z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 2 TUE (zob. analogicznie wyrok z dnia 25 lutego 2025 r., Sąd Rejonowy w Białymstoku i Adoreikė, C-146/23 i C-374/23, EU:C:2025:109, pkt 83).
34
W świetle powyższych rozważań na pytania pierwsze oraz od trzeciego do piątego należy udzielić następującej odpowiedzi: art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 2 TUE należy interpretować w ten sposób, że zasada niezawisłości sędziowskiej nie stoi na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, na mocy których wynagrodzenie sędziów jest ustalane przez władzę ustawodawczą i wykonawczą państwa członkowskiego poprzez pomnożenie wynagrodzenia zasadniczego sędziów i innych urzędników wymiaru sprawiedliwości przez współczynnik odpowiadający kategorii zaszeregowania danego sędziego, pod warunkiem że ustalenie to nie jest wynikiem wykonywania uprawnień arbitralnych, lecz opiera się na obiektywnych, przewidywalnych, stabilnych i przejrzystych zasadach oraz zapewnia sędziom poziom wynagrodzenia adekwatny do wagi wykonywanych przez nich zadań, z uwzględnieniem sytuacji gospodarczej, społecznej i finansowej danego państwa członkowskiego oraz średniego wynagrodzenia w tym państwie.
W przedmiocie pytania drugiego
35
Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, w jaki sposób mógłby przywrócić prawo sędziów do wynagrodzenia odpowiadającego wadze wykonywanych przez nich zadań, w przypadku gdyby art. 4 ustawy o wynagrodzeniach urzędników wymiaru sprawiedliwości naruszał zasadę niezawisłości sędziowskiej wynikającą z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 2 TUE.
36
W świetle odpowiedzi udzielonej na pytania pierwsze oraz od trzeciego do piątego oraz wobec braku dowodów mogących wykazać, że art. 4 tej ustawy narusza zasadę niezawisłości sędziowskiej, nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pytanie drugie.
W przedmiocie kosztów
37
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach.
Z powyższych względów Trybunał (siódma izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 2 TUE
należy interpretować w ten sposób, że:
zasada niezawisłości sędziowskiej nie stoi na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, na mocy których wynagrodzenie sędziów jest ustalane przez władzę ustawodawczą i wykonawczą państwa członkowskiego poprzez pomnożenie wynagrodzenia zasadniczego sędziów i innych urzędników wymiaru sprawiedliwości przez współczynnik odpowiadający kategorii zaszeregowania danego sędziego, pod warunkiem że ustalenie to nie jest wynikiem wykonywania uprawnień arbitralnych, lecz opiera się na obiektywnych, przewidywalnych, stabilnych i przejrzystych zasadach oraz zapewnia sędziom poziom wynagrodzenia adekwatny do wagi wykonywanych przez nich zadań, z uwzględnieniem sytuacji gospodarczej, społecznej i finansowej danego państwa członkowskiego oraz średniego wynagrodzenia w tym państwie.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: chorwacki.