62008TJ0012(01)
WYROK SĄDU (izba odwołań)
z dnia 8 lipca 2010 r. (
*1
)
W sprawie T-12/08 P-RENV-RX
mającej za przedmiot odwołanie od postanowienia Sądu do spraw Służby Publicznej Unii Europejskiej (pierwsza izba) z dnia 19 października 2007 r. w sprawie F-23/07 M przeciwko EMEA, dotychczas nieopublikowanego w Zbiorze, zmierzające do uchylenia tego postanowienia,
M, były członek personelu tymczasowego Europejskiej Agencji Leków, zamieszkały w Browbourne (Zjednoczone Królestwo), reprezentowany przez adwokatów: S. Orlandiego, A. Coolena, J.N. Louisa oraz É. Marchala,
strona skarżąca,
w której drugą stroną postępowania jest
Europejska Agencja Leków (EMA), reprezentowana przez V. Salvatorego oraz N. Rampal Olmedo, działających w charakterze pełnomocników,
strona pozwana w pierwszej instancji,
SĄD (izba odwołań),
w składzie: M. Jaeger (sprawozdawca), prezes, J. Azizi, N.J. Forwood, O. Czúcz i I. Pelikánová, sędziowie,
sekretarz: E. Coulon,
wydaje następujący
Wyrok
1
Niniejsze postępowanie jest następstwem wyroku Trybunału z dnia 17 grudnia 2009 r. wydanego w wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania w sprawie C-197/09 RX-II M przeciwko EMEA, dotychczas nieopublikowanego w Zbiorze, na mocy którego Trybunał stwierdził najpierw, że wyrok Sądu z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie T-12/08 P M przeciwko EMEA, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze (zwany dalej „wyrokiem poddanym wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania”), mający za przedmiot odwołanie od postanowienia Sądu do spraw Służby Publicznej Unii Europejskiej (pierwsza izba) z dnia 19 października 2007 r. w sprawie F-23/07 M przeciwko EMEA, dotychczas nieopublikowanego w Zbiorze (zwanego dalej „zaskarżonym postanowieniem”), naruszył jedność i spójność prawa wspólnotowego, a następnie uchylił pkt 3 i 5 sentencji wyżej wymienionego wyroku poddanego wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania i przekazał sprawę Sądowi Unii Europejskiej do ponownego rozpoznania.
Okoliczności faktyczne i postępowanie w pierwszej instancji
2
Z wyroku poddanego wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania wynika, że M, członek personelu tymczasowego, który rozpoczął służbę w Europejskiej Agencji Leków (EMA, zwanej EMEA do dnia 8 grudnia 2009 r.) w październiku 1996 r., uległ wypadkowi przy pracy w marcu 2005 r., w którego wyniku przebywa na zwolnieniu chorobowym. Umowa o pracę M z EMA wygasła w dniu 15 października 2006 r., ponieważ agencja podjęła decyzję o jej nieprzedłużeniu.
3
W dniu 17 lutego 2006 r. M złożył wniosek o zwołanie komitetu ds. inwalidztwa, czego EMA odmówiła pismem z dnia 31 marca 2006 r. W dniu 3 lipca 2006 r. M wniósł zażalenie na tę decyzję odmowną, które zostało oddalone decyzją z dnia 25 października 2006 r.
4
W międzyczasie M złożył w dniu 8 sierpnia 2006 r. ponowny wniosek o zwołanie komitetu ds. inwalidztwa, dołączając do niego orzeczenie lekarskie sporządzone przez lekarza W.
5
Pismem z dnia 21 listopada 2006 r. M zwrócił się do EMA o uściślenie, czy decyzja z dnia 25 października 2006 r. utrzymująca w mocy decyzję o odmowie zwołania komitetu ds. inwalidztwa stanowi oddalenie wniosku z dnia 8 sierpnia 2006 r.
6
Pismem z dnia 29 listopada 2006 r. EMA powiadomiła M, iż w decyzji z dnia 25 października 2006 r. należycie uznała, że wniosek z dnia 8 sierpnia 2006 r. nie może zostać uznany za nowy wniosek w rozumieniu art. 59 ust. 4 regulaminu pracowniczego urzędników Wspólnot Europejskich i że w konsekwencji należy go oddalić z przyczyn określonych we wspomnianej decyzji.
7
Pismem z dnia 25 stycznia 2007 r. M złożył zażalenie, wnosząc o cofnięcie decyzji z dnia 25 października 2006 r. w zakresie, w jakim oddalono w niej jego wniosek z dnia 8 sierpnia 2006 r. Następnego dnia skierował ponadto do EMA wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie z tytułu poniesionej szkody i doznanej krzywdy.
8
Pismem z dnia 31 stycznia 2007 r. EMA oddaliła to zażalenie i ten wniosek.
9
W dniu 7 lutego 2007 r. M wniósł do Sądu do spraw Służby Publicznej skargę zarejestrowaną pod nr. F-13/07 o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 31 marca 2006 r., na mocy której EMA oddaliła wniosek o zwołanie komitetu ds. inwalidztwa oraz, w razie potrzeby, decyzji z dnia 25 października 2006 r.
10
Następnie, w dniu 19 marca 2007 r., M wniósł do Sądu do spraw Służby Publicznej drugą skargę zarejestrowaną pod nr. F-23/07 o, po pierwsze, stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 25 października 2006 r., a po drugie, zasądzenie od EMA kwoty 100 tys. EUR tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia za niezgodne z prawem działanie administracji.
11
Pierwsza skarga została przez Sąd do spraw Służby Publicznej odrzucona jako oczywiście niedopuszczalna postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie F-13/07 L przeciwko EMEA, dotychczas nieopublikowanym w Zbiorze, ze względu na złożenie zażalenia poprzedzającego wniesienie skargi z przekroczeniem terminu.
12
W ramach drugiej skargi EMA podniosła odrębnym aktem zarzut niedopuszczalności na podstawie art. 114 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem, który na podstawie art. 3 ust. 4 decyzji Rady 2004/752/WE, Euratom z dnia 2 listopada 2004 r. ustanawiającej Sąd do spraw Służby Publicznej Unii Europejskiej (Dz.U. L 333, s. 7) stosował się odpowiednio do Sądu do spraw Służby Publicznej do chwili wejścia w życie regulaminu tego sądu, co miało miejsce w dniu 1 listopada 2007 r.
13
Zaskarżonym postanowieniem wydanym na podstawie wspomnianego art. 114 Sąd do spraw Służby Publicznej bez wszczynania procedury ustnej i bez pozostawienia zarzutu niedopuszczalności do rozstrzygnięcia w wyroku odrzucił całą skargę jako niedopuszczalną.
14
W odniesieniu do żądań stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 25 października 2006 r. w zakresie, w jakim w decyzji tej EMA oddaliła wniosek M z dnia 8 sierpnia 2006 r., Sąd do spraw Służby Publicznej uznał, że żądania te były niedopuszczalne, uzasadniając, iż wspomnianą decyzję należy rozumieć jako decyzję będącą jedynie potwierdzeniem decyzji zawartej w piśmie EMA z dnia 31 marca 2006 r. i że żądania skierowane przeciwko tej decyzji zostały już uznane za niedopuszczalne w wyżej wymienionym w pkt 11 postanowieniu w sprawie L przeciwko EMEA.
15
Żądania o odszkodowanie i zadośćuczynienie zostały również odrzucone jako niedopuszczalne, w szczególności z powodu ścisłego związku istniejącego pomiędzy nimi a uprzednio zbadanymi żądaniami stwierdzenia nieważności.
Odwołanie do Sądu
16
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 4 stycznia 2008 r. M wniósł odwołanie na podstawie art. 9 załącznika I do statutu Trybunału Sprawiedliwości od zaskarżonego postanowienia.
17
M zwrócił się wówczas do Sądu nie tylko o uchylenie tego postanowienia, ale także o wydanie orzeczenia co do istoty sprawy. Natomiast EMA wniosła o oddalanie wspomnianego odwołania jako oczywiście bezzasadnego, ograniczając się do argumentacji dotyczącej niedopuszczalności skargi wniesionej przez M.
18
Uwzględniwszy wniosek M o wysłuchanie go w części ustnej postępowania, Sąd w wyżej wymienionym w pkt 1 wyroku poddanym wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że narusza ono prawo w zakresie, w jakim Sąd do spraw Służby Publicznej orzekł, iż żądania stwierdzenia nieważności i żądania odszkodowania i zadośćuczynienia są niedopuszczalne.
19
Uznając, że stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie w rozumieniu art. 13 ust. 1 załącznika I do statutu Trybunału, Sąd wydał następnie orzeczenie w sprawie. Orzekł, że żądania stwierdzenia nieważności są dopuszczalne i zasadne, oraz stwierdził nieważność decyzji z dnia 25 października 2006 r. Orzekł również, że dopuszczalne są żądania odszkodowawcze M, i zasądził od EMA zadośćuczynienie w wysokości 3000 EUR z tytułu krzywdy doznanej przez M.
20
W tym względzie Sąd zauważył w pkt 100 wspomnianego w pkt 1 wyroku poddanego wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania, że w swoim żądaniu przed Sądem do spraw Służby Publicznej M podniósł, iż podtrzymując swoją odmowę wszczęcia postępowania w sprawie inwalidztwa, EMA wywołała u niego stan niepokoju i niepewności. W pkt 104 wspomnianego wyroku Sąd uznał, że M doznał krzywdy, która nie może być w całości naprawiona poprzez stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 25 października 2006 r.
Wyjątkowa procedura ponownego rozpoznania wyroku przez Trybunał
21
W następstwie wniosku pierwszego rzecznika generalnego o poddanie wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania wyroku wspomnianego w pkt 1 specjalna izba przewidziana w art. 123b regulaminu postępowania przed Trybunałem postanowiła decyzją z dnia 24 czerwca 2009 r. w sprawie C-197/09 RX, Zb.Orz. s. I-12033, że należy poddać ten wyrok procedurze ponownego rozpoznania. Przedmiotem tej procedury, jak wynika z pkt 2 rozstrzygnięcia decyzji Trybunału z dnia 24 czerwca 2009 r., było ustalenie, czy wyżej wymieniony w pkt 1 wyrok poddany wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania naruszył jedność lub spójność prawa wspólnotowego, jako że Sąd jako sąd odwoławczy dokonał wykładni stwierdzenia „stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie” w rozumieniu art. 61 statutu Trybunału i art. 13 ust. 1 załącznika I do wspomnianego statutu w taki sposób, iż umożliwia mu to przejęcie sprawy do rozpoznania i orzekanie co do istoty, mimo że odwołanie, które do niego wniesiono, dotyczyło zbadania tego, jak odniesiono się w pierwszej instancji do zarzutu niedopuszczalności, i mimo że aspekt sporu, który został przejęty do rozpoznania, w ogóle nie był roztrząsany na zasadzie kontradyktoryjnej ani przed nim, ani przed Sądem do spraw Służby Publicznej jako sądem rozpoznającym sprawę w pierwszej instancji.
22
W wyżej wymienionym w pkt 1 wyroku wydanym w wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania w sprawie M przeciwko EMEA Trybunał przede wszystkim zaznaczył, że z decyzji z dnia 24 czerwca 2009 r. wynika, że wyjątkowa procedura ponownego rozpoznania wyroku dotyczy wyłącznie zasądzenia od EMA na rzecz M zadośćuczynienia w wysokości 3000 EUR z tytułu podnoszonej krzywdy, podczas gdy stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 25 października 2006 r. i oddalenie skargi w pozostałej części nie stanowią przedmiotu wyjątkowej procedury ponownego rozpoznania (ww. w pkt 1 wyrok wydany w wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania wyroku w sprawie M przeciwko EMEA, pkt 26).
23
W dalszej kolejności, w odniesieniu do stwierdzenia, że „stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie” Trybunał przypomniał, że zasadniczo stan postępowania nie pozwala na wydanie orzeczenia co do istoty sprawy w odniesieniu do skargi wniesionej przed sąd pierwszej instancji, gdy ten odrzucił skargę jako niedopuszczalną, uwzględniając zarzut niedopuszczalności bez pozostawienia go do rozstrzygnięcia w wyroku (zob. ww. w pkt 1 wyrok wydany w wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania wyroku w sprawie M przeciwko EMEA, pkt 29). Trybunał uściślił, iż odmienny wniosek byłby dopuszczalny wyłącznie w szczególnych okolicznościach, które jednakże nie zaistniały w niniejszym przypadku (ww. w pkt 1 wyrok wydany w wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania wyroku w sprawie M przeciwko EMEA, pkt 30–33).
24
Trybunał orzekł zatem w pkt 34–37 ww. w pkt 1 wyroku wydanego w wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania wyroku w sprawie M przeciwko EMEA, że Sąd dokonał błędnej wykładni stwierdzenia „stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie” w rozumieniu art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału i art. 13 ust. 1 załącznika do statutu i naruszył ostatni z tych przepisów, uznając, że w tym przypadku stan postępowania pozwalał na wydanie orzeczenia w sprawie w odniesieniu do żądań zmierzających do uzyskania zadośćuczynienia za krzywdę podnoszoną przez M.
25
Ponadto Trybunał stwierdził, że orzekając w przedmiocie żądań odszkodowawczych podniesionych przez M i nie umożliwiając EMA przedstawienia swoich uwag w tym zakresie, Sąd naruszył zasadę kontradyktoryjności (ww. w pkt 1 wyrok wydany w wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania wyroku w sprawie M przeciwko EMEA, pkt 38–59).
26
Po tym jak Trybunał stwierdził, że uchybienia dostrzeżone w ww. w pkt 1 wyroku poddanym wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania naruszyły jedność i spójność prawa wspólnotowego, Trybunał uchylił rzeczony wyrok w zakresie, w jakim w pkt 3 i 5 jego sentencji Sąd zasądził od EMA zadośćuczynienie w wysokości 3000 EUR na rzecz M, a także obciążył ją kosztami postępowania przed Sądem do spraw Służby Publicznej oraz przed Sądem.
27
Przy uwzględnieniu, że naruszenie jedności i spójności prawa wspólnotowego wynikało w niniejszym przypadku z błędnej wykładni stwierdzenia „stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie” oraz naruszenia zasady kontradyktoryjności, Trybunał nie mógł sam wydać orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie na podstawie art. 62b akapit pierwszy zdanie ostatnie statutu Trybunału.
28
W rezultacie, choć Trybunał orzekł w przedmiocie kosztów związanych z wyjątkową procedurą ponownego rozpoznania, to skierował sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd w odniesieniu do żądań dotyczących zadośćuczynienia za krzywdę rzekomo doznaną przez M zgodnie z art. 62b statutu Trybunału, aby umożliwić EMA podniesienie argumentów co do zasadności tych żądań (ww. w pkt 1 wyrok wydany w wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania wyroku w sprawie M przeciwko EMEA, pkt 71).
W przedmiocie sprawy skierowanej do ponownego rozpoznania po przeprowadzeniu wyjątkowej procedury ponownego rozpoznania
Postępowanie
29
Pismem z dnia 22 grudnia 2009 r. sekretariat Sądu wezwał strony zgodnie z art. 121c § 1 regulaminu postępowania przed Sądem do przedstawienia, w terminie miesiąca od doręczenia ww. w pkt 1 wyroku wydanego w wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania wyroku w sprawie M przeciwko EMEA, uwag na piśmie w przedmiocie wniosków, jakie wynikają ze wspomnianego wyroku dla rozstrzygnięcia sporu.
30
EMA przedstawiła swe uwagi sekretariatowi Sądu w dniu 21 stycznia 2010 r.
31
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 8 stycznia 2010 r. M złożył do Sądu wniosek o przyznanie pomocy w zakresie kosztów postępowania na podstawie art. 95 regulaminu dla celów niniejszego postępowania.
32
Postanowieniem z dnia 11 marca 2010 r. Sąd (izba odwołań) przyznał M pomoc w zakresie kosztów postępowania.
33
M przedstawił w dniu 25 marca 2010 r. swe uwagi dotyczące ww. w pkt 1 wyroku wydanego w wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania wyroku w sprawie M przeciwko EMEA.
Co do prawa
34
Jak wynika z pkt 2 sentencji ww. w pkt 1 wyroku wydanego w wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania wyroku w sprawie M przeciwko EMEA i z pkt 26 jego uzasadnienia, tylko pkt 3 i 5 sentencji ww. w pkt 1 wyroku poddanego wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania dotyczące, odpowiednio, zasądzenia od EMA na rzecz M zadośćuczynienia w wysokości 3000 EUR z tytułu podnoszonej krzywdy i kosztów postępowania zostały uchylone, podczas gdy pozostałe punkty sentencji wyroku poddanego wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania, w których uchylono zaskarżone postanowienie jak również stwierdzono nieważność decyzji EMA z dnia 25 października 2006 r. w zakresie, w jakim oddaliła wniosek M z dnia 8 sierpnia 2006 r., i oddalono skargę w pozostałym zakresie, nabrały powagi rzeczy osądzonej.
35
W uwagach z dnia 21 stycznia i 25 marca 2010 r. przedstawionych przez strony w ramach niniejszego postępowania na podstawie art. 121c § 1 regulaminu postępowania przed Sądem M i EMA wypowiedzieli się co do kwestii, czy okoliczności niniejszej sprawy pozwalały uznać, że krzywda, na którą powołuje się M, mogła być oddzielona od niezgodności z prawem uzasadniającej stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 25 października 2006 r. i powinna w związku z tym stanowić przedmiot świadczenia odszkodowawczego.
36
Sąd zauważa, że przy założeniu, iż przedstawienie uwag przez M i EMA po przeprowadzeniu wyjątkowej procedury ponownego rozpoznania orzeczenia wystarczyło, aby złagodzić naruszenie zasady kontradyktoryjności stwierdzone przez Trybunał w ww. w pkt 1 wyroku wydanego w wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania wyroku w sprawie M przeciwko EMEA, to niemniej jednak Trybunał również orzekł, iż ww. w pkt 1 wyrok poddany wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania był obarczony wadą, ponieważ Sąd dokonał błędnej wykładni stwierdzenia „stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie”.
37
Tymczasem, jeśli chodzi o kwestię, czy niniejsze postępowanie pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie przez Sąd, z pkt 30 ww. w pkt 1 wyroku wydanego w wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania wyroku w sprawie M przeciwko EMEA wynika, że sąd odwoławczy może w pewnych okolicznościach orzekać co do istoty sprawy, nawet jeśli postępowanie w pierwszej instancji było ograniczone do zarzutu niedopuszczalności, który został uwzględniony przez sąd tej instancji. Taki przypadek może mieć miejsce, po pierwsze, gdy uchylenie zaskarżonego wyroku lub postanowienia nieuchronnie pociąga za sobą pewne rozstrzygnięcie co do istoty rozpatrywanej sprawy lub, po drugie, gdy badanie co do istoty skargi o stwierdzenie nieważności opiera się na argumentach wymienianych przez strony w ramach odwołania następującego po przeprowadzeniu wywodu przez sąd pierwszej instancji.
38
Jednakże, jak wynika z pkt 32–34, 36 i 37 ww. w pkt 1 wyroku wydanego w wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania wyroku w sprawie M przeciwko EMEA, w niniejszym przypadku nie istniały takie szczególne okoliczności, wskutek czego stan postępowania nie pozwala na wydanie orzeczenia w rozumieniu art. 61 statutu Trybunału i art. 13 ust. 1 załącznika do wspomnianego statutu. W związku z powyższym Sąd może wyłącznie skierować sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd do Spraw Służby Publicznej w celu wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie żądań dotyczących zadośćuczynienia za krzywdę rzekomo doznaną przez M, po podniesieniu przez EMA argumentów co do zasadności wspomnianych żądań.
Z powyższych względów
SĄD (izba odwołań)
orzeka, co następuje:
1)
Sprawa zostaje przekazana do ponownego rozpoznania przez Sąd do spraw Służby Publicznej Unii Europejskiej w celu wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie żądań dotyczących zadośćuczynienia za krzywdę rzekomo doznaną przez M.
2)
Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
Jaeger
Azizi
Forwood
Czúcz
Pelikánová
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 8 lipca 2010 r.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: francuski.