62020CJ0577_RES
Sprawa C‑577/20
A
[(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Korkein hallinto-oikeus (Finlandia)]
Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 16 czerwca 2022 r.
Odesłanie prejudycjalne – Uznawanie kwalifikacji zawodowych – Dyrektywa 2005/36/WE – Artykuł 2 – Zakres stosowania – Artykuł 13 ust. 2 – Zawody regulowane – Warunki uzyskania prawa dostępu do tytułu psychoterapeuty w jednym państwie członkowskim na podstawie dyplomu z psychoterapii wydanego przez uniwersytet mający siedzibę w innym państwie członkowskim – Artykuły 45 i 49 TFUE – Swobody przemieszczania się i przedsiębiorczości – Ocena równoważności rozpatrywanego kształcenia – Artykuł 4 ust. 3 TUE – Zasada lojalnej współpracy między państwami członkowskimi – Podważanie przez przyjmujące państwo członkowskie poziomu wiedzy i kwalifikacji, których nabycie można domniemywać na podstawie dyplomu wydanego w innym państwie członkowskim – Warunki
Swobodny przepływ osób – Swoboda przedsiębiorczości – Pracownicy – Uznawanie kwalifikacji zawodowych – Zakres stosowania dyrektywy 2005/36 – Zawody regulowane – Niespełnienie wymogu dotyczącego wykonywania danego zawodu w innym państwie członkowskim – Wniosek o uznanie złożony w przyjmującym państwie członkowskim – Wyłączenie – Ograniczenia wynikające z przepisów przyjmującego państwa członkowskiego dotyczące wykonywania niektórych rodzajów działalności – Obowiązek zbadania przez to państwo członkowskie zgodności między dyplomami i kwalifikacjami wymaganymi przez prawo krajowe a dyplomami i kwalifikacjami uzyskanymi przez wnioskodawcę
(art. 45, 49 TFUE; dyrektywa 2005/36 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 13 ust. 2)
(zob. pkt 34, 35, 37, 40–44; pkt 1 sentencji)
Swobodny przepływ osób – Swoboda przedsiębiorczości – Pracownicy – Uznawanie kwalifikacji zawodowych – Prawo do wykonywania zawodu regulowanego w przyjmującym państwie członkowskim – Właściwy organ tego państwa członkowskiego, który uznaje za prawdziwy dyplom wydany przez organ innego państwa członkowskiego – Poważne wątpliwości, oparte na konkretnych elementach, które organ ten powziął, jeśli chodzi o poziom wiedzy i kwalifikacji, których nabycie przez wnioskodawcę można domniemywać – Prawo zainteresowanego organu do zwrócenia się do organu wydającego o ponowne zbadanie zasadności wydania dyplomu – Elementy mogące zawierać informacje przekazywane przez osoby inne niż organizatorzy danego kształcenia lub organy innego państwa członkowskiego działające w ramach swoich funkcji – Zakres uznania przysługujący organowi wydającemu dany dyplom
(art. 4 ust. 3 TUE; art. 45, 49 TFUE)
(zob. pkt 46–52, 54, 55, 57; pkt 2 sentencji)
Streszczenie
A, obywatelka fińska, odbyła kształcenie psychologiczne zorganizowane w Finlandii i w języku fińskim przez uniwersytet Zjednoczonego Królestwa, w partnerstwie ze spółką fińską, po którego ukończeniu w listopadzie 2017 r. uzyskała wydany przez ten uniwersytet dyplom ukończenia trzeciego cyklu. Zwróciła się ona zatem do Sosiaali- ja terveysalan lupa- ja valvontavisasto (organu ds. zezwoleń i nadzoru w zakresie spraw społecznych i zdrowia, Finlandia, zwanego dalej „Valvirą”) o prawo do używania tytułu zawodowego psychoterapeuty, który jest chroniony przez przepisy fińskie. Wcześniej w trakcie roku z Valvirą kontaktowali się byli uczestnicy tego kształcenia, sygnalizując ewentualne braki dotyczące jego rzeczywistego programu.
W 2018 r. Valvira oddaliła wniosek A, uznając, że nie jest pewna, iż kształcenie to spełnia wymogi mające zastosowanie do kształcenia psychoterapeutów w Finlandii. W kwietniu 2019 r. Helsingin hallinto-oikeus (sąd administracyjny w Helsinkach, Finlandia) oddalił skargę wniesioną przez A na tę decyzję, potwierdzając wykładnię przyjętą przez Valvirę.
A wniosła zatem skargę kasacyjną do sądu odsyłającego, Korkein hallinto-oikeus (najwyższego sądu administracyjnego, Finlandia). Sąd ten zauważa, że zawód psychoterapeuty nie jest regulowany w Zjednoczonym Królestwie i że zainteresowana, która nie wykonywała zawodu psychoterapeuty w innym państwie członkowskim, w którym zawód nie jest regulowany, jak tego wymaga art. 13 ust. 2 dyrektywy 2005/36 (
1
), nie może powoływać się na prawo dostępu do tego zawodu w Finlandii na podstawie tej dyrektywy. Zastanawia się on jednak nad kwestią, czy sytuację A należy badać również w świetle zasad swobodnego przepływu pracowników (
2
) i swobody przedsiębiorczości (
3
), a jeśli tak, to czy właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego może w ramach badania równoważności wiedzy i kwalifikacji oprzeć się na innych informacjach niż informacje dostarczone przez uniwersytet, który wydał dany dyplom.
Trybunał odpowiedział twierdząco na pierwsze z tych pytań, uznając, że złożony w tych okolicznościach wniosek o dostęp do zawodu regulowanego należy oceniać w świetle art. 45 lub 49 TFUE. Trybunał orzekł ponadto, że właściwe organy przyjmującego państwa członkowskiego, do których wpłynął taki wniosek, są zobowiązane uznać za prawdziwy dyplom wydany przez organ innego państwa członkowskiego. Jedynie w przypadku powzięcia poważnych wątpliwości, opartych na pewnych konkretnych elementach, których zakres został określony przez Trybunał, organ ten może zwrócić się do organu wydającego o ponowne zbadanie zasadności wydania tego dyplomu, a w razie potrzeby o jego cofnięcie. Gdy organ wydający nie cofnął wspomnianego dyplomu, jedynie w drodze wyjątku, w razie gdyby okoliczności danej sprawy wskazywały w sposób oczywisty na brak prawdziwości danego dyplomu, organ przyjmującego państwa członkowskiego może zakwestionować zasadność wydania wspomnianego dyplomu.
Ocena Trybunału
W pierwszej kolejności Trybunał wyjaśnił, że rozpatrywana sytuacja jest objęta zakresem stosowania dyrektywy 2005/36, ponieważ dany dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji został wydany w innym państwie członkowskim niż przyjmujące państwo członkowskie. Jednakże wydaje się, że zainteresowana nie spełnia przewidzianego w art. 13 ust. 2 dyrektywy 2005/36 wymogu wykonywania zawodu psychoterapeuty przez minimalny okres, o którym mowa w tym przepisie, w związku z czym nie może ona powoływać się na żaden system uznawania kwalifikacji zawodowych ustanowiony przez tę dyrektywę.
Oceniając sytuację A w świetle art. 45 i 49 TFUE, Trybunał przypomniał, że osiągnięcie swobody przepływu osób oznacza, iż państwa członkowskie nie mogą odmówić korzystania ze swobód przyznanych przez te dwa postanowienia własnym obywatelom, którzy uzyskali kwalifikacje zawodowe w innym państwie członkowskim. Ponadto organy państwa członkowskiego, do których wpłynął wniosek o zezwolenie na wykonywanie zawodu regulowanego, są zobowiązane uwzględnić wszystkie dyplomy, świadectwa i inne dokumenty, a także stosowne doświadczenie zainteresowanego, poprzez porównanie, z jednej strony, kwalifikacji potwierdzonych tymi dokumentami i tym doświadczeniem oraz, z drugiej strony, wiedzy i kwalifikacji zawodowych wymaganych w świetle przepisów krajowych. Ponieważ zasada ta jest nierozerwalnie związana z podstawowymi swobodami traktatu FUE, przyjęcie dyrektyw dotyczących wzajemnego uznawania dyplomów, do których należy dyrektywa 2005/36, nie może powodować utrudnienia uznawania dyplomów, świadectw i innych potwierdzających posiadanie kwalifikacji dokumentów w sytuacjach nieobjętych ich zakresem. A zatem w sytuacji, w której nie można powoływać się na żaden z systemów uznawania kwalifikacji zawodowych, ustanowionych w dyrektywie 2005/36, to właśnie na podstawie art. 45 i art. 49 TFUE przyjmujące państwo członkowskie powinno przestrzegać swoich obowiązków w dziedzinie uznawania kwalifikacji zawodowych.
W drugiej kolejności Trybunał wskazał, że wspomniana powyżej procedura analizy porównawczej różnych tytułów i doświadczenia, powinna pozwolić organom przyjmującego państwa członkowskiego na obiektywne sprawdzenie, czy zagraniczny dyplom poświadcza, że jego posiadacz dysponuje wiedzą i kwalifikacjami, które są co najmniej równoważne, jeśli nie identyczne, z tymi, które potwierdza dyplom krajowy. Wspomniana ocena równoważności zagranicznego dyplomu musi zostać dokonana wyłącznie z uwzględnieniem poziomu wiedzy i kwalifikacji, których posiadanie dyplom ten, w świetle charakteru i czasu trwania studiów i związanego z nim szkolenia praktycznego, pozwala domniemywać u właściciela dyplomu. Ponieważ porównanie to zakłada wzajemne zaufanie między państwami członkowskimi do wydawanych przez nie dokumentów, organ przyjmującego państwa członkowskiego jest co do zasady zobowiązany uznać za prawdziwy dyplom wydany przez organ innego państwa członkowskiego. Jedynie w przypadku gdy organ ten ma poważne wątpliwości, oparte na elementach składających się na spójny łańcuch poszlak pozwalających sądzić, że dyplom, na który powołuje się wnioskodawca, nie odzwierciedla poziomu wiedzy i kwalifikacji, których nabycie przez jego posiadacza można domniemywać na podstawie tego dyplomu, organ ten może zwrócić się do organu wydającego o ponowne zbadanie w świetle tych elementów zasadności wydania wspomnianego dyplomu, przy czym ten ostatni organ powinien w razie potrzeby go cofnąć. Wśród wspomnianych konkretnych elementów mogą znajdować się w szczególności informacje przekazywane przez osoby inne niż organizatorzy danego kształcenia. Gdy organ wydający ponownie zbadał, zasadność wydania tego dyplomu, w świetle tych elementów, nie cofając go, jedynie w drodze wyjątku, w razie gdyby okoliczności sprawy wskazywały w sposób oczywisty na brak prawdziwości danego dyplomu, organ przyjmującego państwa członkowskiego może zakwestionować zasadność wydania tego dyplomu.
(
1
)	Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz.U. 2005, L 255, s. 22).
(
2
)	Zasada swobodnego przepływu pracowników jest przewidziana w art. 45 TFUE.
(
3
)	Natomiast zasada swobody przedsiębiorczości jest uregulowana w art. 49 TFUE.