Wydanie tymczasowe
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
z dnia 16 kwietnia 2026 r.(*)
Odesłanie prejudycjalne – Usługi płatnicze w ramach rynku wewnętrznego – Rozporządzenie (UE) 2015/751 – Artykuł 2
pkt 10 – Opłaty interchange w odniesieniu do transakcji płatniczych realizowanych w oparciu o kartę – Artykuł 2
pkt 11 – Kompensata netto – Artykuł 4 – Pułap wysokości tych opłat – Artykuł 5 – Zakaz obchodzenia przepisów – Wynagrodzenie otrzymywane przez partnera w ramach co-brandingu od trójstronnego systemu kart płatniczych – Stosowanie tego pułapu do tego wynagrodzenia – Odliczanie wartości świadczeń partnera w ramach co-brandingu
W sprawie C‑549/23
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez College van Beroep voor het bedrijfsleven (sąd apelacyjny ds. postępowania administracyjnego w sprawach gospodarczych, Niderlandy) postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2023 r., które wpłynęło do Trybunału w tym samym dniu, w postępowaniu:
American Express Europe SA,
American Express Carte France SA,
Visa Europe Ltd,
Mastercard Europe SA,
Koninklijke Luchtvaart Maatschappij NV
przeciwko
Autoriteit Consument en Markt,
przy udziale:
International Card Services BV,
oraz
Autoriteit Consument en Markt
przeciwko
American Express Europe SA,
American Express Carte France SA,
Visa Europe Ltd,
Mastercard Europe SA,
Koninklijke Luchtvaart Maatschappij NV,
przy udziale:
International Card Services BV,
TRYBUNAŁ (druga izba),
w składzie:
K. Jürimäe, prezeska izby, K. Lenaerts, prezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego drugiej izby, F. Schalin, M. Gavalec i Z. Csehi (sprawozdawca), sędziowie,
rzecznik generalny: J. Richard de la Tour,
sekretarz:
A. Lamote, administratorka,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 12 grudnia 2024 r.,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–        w imieniu American Express Europe SA oraz American Express Carte France SA – J.K. de Pree, advocaat, i A. Komninos, dikigoros,
–        w imieniu Visa Europe Ltd – M.H.J.M. Immerzeel, W. Knibbeler i E.S. Lambooij, advocaten,
–        w imieniu Mastercard Europe SA – D.P. Kuipers, J. van Roosmalen i P.M. Waszink, advocaten,
–        w imieniu Koninklijke Luchtvaart Maatschappij NV – R.P. Raas, S. Ramsanjhal i J.R. van Angeren, advocaten,
–        w imieniu Autoriteit Consument en Markt – J. Mulder i A.D. Röell, advocaten,
–        w imieniu International Card Services BV – J.P. Postma, Q.J. Tjeenk Willink i J.C.M. van der Beek, advocaten,
–        w imieniu Komisji Europejskiej – C. Auvret, N. Cambien, I.V. Rogalski i H. Tserepa-Lacombe, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu
6 marca 2025 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 2 pkt 10 zdanie drugie i pkt 11, a także art. 4 i 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady
(UE) 2015/751 z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie opłat interchange w odniesieniu do transakcji płatniczych realizowanych w oparciu o kartę (Dz.U. 2015, L 123, s. 1).
2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy American Express Europe SA, American Express Carte France SA (zwanymi dalej łącznie „spółkami Amex”), Visa Europe Ltd, Mastercard Europe SA i Koninklijke Luchtvaart Maatschappij NV (zwaną dalej „KLM”), przewoźnikiem lotniczym działającym w charaktrze partnera w ramach co-brandingu Amex, a Autoriteit Consument en Markt (organem ochrony konsumentów i rynku, Niderlandy, zwanym dalej „ACM”), oraz sporu między ACM a tymi poszczególnymi spółkami, w przedmiocie obwarowanego grzywną nakazu wydanego przez ACM wobec spółek Amex w związku z naruszeniem przepisów art. 4 i 5 rozporządzenia 2015/751, a także decyzji o odzyskaniu kwoty grzywny wynikającej z niezastosowania się do tego nakazu.
Ramy prawne
3        Motywy 10, 28, 29, 31 i 32 rozporządzenia 2015/751 stanowią:
„(10)      Opłaty interchange są zwykle stosowane między należącymi do określonego systemu kart płatniczych dostawcami usług płatniczych świadczącymi usługę acquiringu a dostawcami usług płatniczych wydającymi karty. Opłaty interchange stanowią jedną z głównych części opłat nakładanych na akceptantów przez dostawców usług płatniczych świadczących usługę acquiringu za każdą transakcję płatniczą realizowaną w oparciu o kartę. Akceptanci z kolei wliczają te koszty stosowania kart – podobnie jak wszystkie inne ponoszone przez siebie koszty – w ogólne ceny towarów i usług. Konkurencja między systemami kart płatniczych mająca przekonać dostawców usług płatniczych do wydawania kart tych systemów prowadzi raczej do wyższych, a nie niższych opłat interchange na rynku, w przeciwieństwie do zwyczajowego wpływu konkurencji w gospodarce rynkowej polegającego na obniżeniu cen. Poza spójnym stosowaniem reguł konkurencji do opłat interchange, regulacja tych opłat poprawiłaby funkcjonowanie rynku wewnętrznego i przyczyniłaby się do obniżenia kosztów transakcji dla konsumentów.
[…]
(28)      Transakcje płatnicze realizowane w oparciu o kartę są zasadniczo przeprowadzane na podstawie dwóch głównych modeli biznesowych, tzw. trójstronnych systemów kart płatniczych (posiadacz karty – system agenta rozliczeniowego i wydawcy karty – akceptant) i czterostronnych systemów kart płatniczych (posiadacz karty – bank wydający kartę – bank świadczący usługę acquiringu – akceptant). Wiele czterostronnych systemów kart płatniczych stosuje wyraźnie określone opłaty interchange, głównie wielostronne. Aby potwierdzić istnienie ukrytych opłat interchange i przyczynić się do stworzenia równych warunków działania, trójstronne systemy kart płatniczych, w których dostawcy usług płatniczych pełnią rolę wydawców lub agentów rozliczeniowych, powinny być uznawane za czterostronne systemy kart płatniczych i powinny kierować się tymi samymi zasadami, podczas gdy środki dotyczące przejrzystości i inne środki dotyczące zasad realizowania transakcji powinny mieć zastosowanie do wszystkich dostawców. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę specyfikę istniejącą również w przypadku tego rodzaju systemów trójstronnych, należy przewidzieć okres przejściowy, w którym państwa członkowskie mogą nie
stosować zasad dotyczących pułapu opłaty interchange, w przypadku gdy takie systemy mają bardzo niewielki udział w rynku w danym państwie członkowskim.
(29)      Usługa wydawania oparta jest na stosunku umownym między wydawcą instrumentu płatniczego a płatnikiem, niezależnie od tego, czy wydawca posiada środki pieniężne w imieniu płatnika. Wydawca udostępnia karty płatnicze płatnikowi, autoryzuje transakcje w terminalach lub równoważnych urządzeniach i może gwarantować płatność na rzecz agenta rozliczeniowego z tytułu transakcji, które są zgodne z zasadami odnośnego systemu. W związku z tym sama dystrybucja kart płatniczych lub usługi techniczne, takie jak samo przetwarzanie i przechowywanie danych, nie stanowi wydawania.
[…]
(31)      Należy zapewnić, by przepisy dotyczące uiszczanych lub otrzymywanych przez dostawców usług płatniczych opłat interchange nie były obchodzone w wyniku wprowadzania alternatywnych przepływów opłat na rzecz wydawców. Aby tego uniknąć, za opłatę interchange należy uznać »kompensatę netto« opłat uiszczonych lub otrzymanych przez wydawców, łącznie z ewentualnymi opłatami za autoryzację, od lub na rzecz systemu kart płatniczych, agenta rozliczeniowego lub dowolnego innego pośrednika. W celu sprawdzenia, czy dochodzi do obchodzenia przepisów, przy obliczaniu opłaty interchange należy uwzględnić całkowitą kwotę płatności lub zachęt otrzymanych przez wydawcę od systemu kart płatniczych w odniesieniu do regulowanych transakcji, pomniejszoną o opłaty uiszczone na rzecz systemu kart płatniczych przez wydawcę. Uwzględniane płatności, zachęty i opłaty mogą mieć charakter bezpośredni (tj. mogą być uwarunkowane wolumenem transakcji lub charakterem transakcji) lub pośredni (łącznie z zachętami handlowymi, premiami i rabatami za osiągnięcie określonych wolumenów transakcji). Sprawdzając, czy dochodzi do obchodzenia przepisów niniejszego rozporządzenia, należy w szczególności uwzględnić zyski wydawców wynikające ze specjalnych programów prowadzonych wspólnie przez wydawców i systemy kart płatniczych, a także przychody z opłat z tytułu obsługi transakcji i wydawania licencji oraz innych opłat przynoszących przychody systemom kart płatniczych. […]
(32)      Konsumenci zwykle nie zdają sobie sprawy z opłat uiszczanych przez akceptantów z tytułu instrumentów płatniczych, z których korzystają. Równocześnie szereg praktyk motywujących stosowanych przez wydawców (takich jak bony podróżne, premie, rabaty, obciążanie zwrotne, bezpłatne ubezpieczenia itp.) może kierować konsumentów w stronę stosowania instrumentów płatniczych, generując tym samym wyższe opłaty na rzecz wydawców. Aby temu zapobiec, środki ograniczające wysokość opłat interchange powinny mieć zastosowanie wyłącznie do kart płatniczych, które stały się produktami masowymi, a akceptantom zwykle trudno jest ich nie przyjmować ze względu na to, że są one wydawane i stosowane powszechnie (tj. karty debetowe i kredytowe dla konsumentów). W celu poprawy skutecznego funkcjonowania rynku w nieregulowanych obszarach sektora oraz w celu ograniczenia przenoszenia działalności z regulowanych do nieregulowanych obszarów sektora konieczne jest przyjęcie szeregu środków, takich jak rozdzielenie systemu i infrastruktury, stosowanie przez odbiorcę środków kierunkujących wybór płatnika i selektywna akceptacja instrumentów płatniczych przez odbiorcę”.
4        Rozdział I tego rozporządzenia, zatytułowany „Przepisy ogólne”, zawiera art. 1, zatytułowany „Zakres stosowania”, który stanowi w ust. 3 i 5:
„3.      Rozdział II nie ma zastosowania do:
[…]
c)      transakcji realizowanych przy użyciu kart płatniczych wydanych przez trójstronne systemy kart płatniczych.
[…]
5.      W przypadku gdy trójstronny system kart płatniczych udzieli licencji innym dostawcom usług płatniczych na wydawanie instrumentów płatniczych opartych na karcie lub świadczenie usługi acquiringu w odniesieniu do transakcji płatniczych realizowanych w oparciu o kartę, lub na obie te usługi, lub wyda instrumenty płatnicze oparte na karcie wraz z partnerem w ramach co-brandingu lub za pośrednictwem agenta, system ten uznaje się za czterostronny system kart płatniczych. Do dnia 9 grudnia 2018 r., w odniesieniu do krajowych transakcji płatniczych, taki trójstronny system kart płatniczych może być jednak zwolniony z obowiązków przewidzianych w rozdziale II, pod warunkiem że transakcje płatnicze realizowane w oparciu o kartę, dokonywane w państwie członkowskim w ramach takiego trójstronnego systemu kart płatniczych, nie przekraczają w ujęciu rocznym 3 % wartości wszystkich transakcji płatniczych realizowanych w oparciu o kartę przeprowadzanych w tym państwie członkowskim”.
5        Artykuł 2 tego rozporządzenia, zatytułowany „Definicje”, stanowi:
„Na użytek niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
[…]
2)      »wydawca« oznacza dostawcę usług płatniczych zawierającego umowę o dostarczenie płatnikowi instrumentu płatniczego w celu inicjowania i przetwarzania transakcji płatniczych płatnika realizowanych w oparciu o kartę;
[…]
10)      »opłata interchange« oznacza opłatę uiszczaną z tytułu transakcji bezpośrednio lub pośrednio (np. za pośrednictwem osoby trzeciej) pomiędzy wydawcą a agentem rozliczeniowym zaangażowanymi w transakcję płatniczą realizowaną w oparciu o kartę. Kompensatę netto lub inne uzgodnione wynagrodzenie uznaje się za część opłaty interchange;
11)      »kompensata netto« oznacza całkowitą kwotę netto płatności, rabatów lub zachęt otrzymanych przez wydawcę od systemu kart płatniczych, agenta rozliczeniowego lub innego pośrednika w związku z transakcjami płatniczymi lub powiązanymi czynnościami opartymi na karcie;
12)      »opłata akceptanta« oznacza opłatę uiszczaną przez odbiorcę na rzecz agenta rozliczeniowego w związku z transakcjami płatniczymi realizowanymi w oparciu o kartę;
13)      »odbiorca« oznacza osobę fizyczną lub prawną będącą zamierzonym odbiorcą środków stanowiących przedmiot transakcji płatniczej;
[…]
17)      »czterostronny system kart płatniczych« oznacza system kart płatniczych, w ramach którego transakcje płatnicze realizowane w oparciu o kartę są dokonywane z rachunku płatniczego płatnika na rachunek płatniczy odbiorcy za pośrednictwem systemu, wydawcy (po stronie płatnika) oraz agenta rozliczeniowego (po stronie odbiorcy);
18)      »trójstronny system kart płatniczych« oznacza system kart płatniczych, w ramach którego system sam świadczy usługi acquiringu i usługi wydawania kart, a transakcje płatnicze realizowane w oparciu o kartę są dokonywane z rachunku płatniczego płatnika na rachunek płatniczy odbiorcy w ramach danego systemu. W przypadku gdy trójstronny system kart płatniczych udzieli licencji innym dostawcom usług płatniczych na wydawanie instrumentów płatniczych opartych na karcie lub świadczenie usługi acquiringu w odniesieniu do takich transakcji płatniczych, lub na obie te usługi, lub wyda instrumenty płatnicze oparte na karcie wraz z partnerem w ramach co-brandingu lub za pośrednictwem agenta, system ten uznaje się za czterostronny system kart płatniczych;
[…]
24)      »dostawca usług płatniczych« oznacza osobę fizyczną lub prawną, która otrzymała zezwolenie na świadczenie usług płatniczych wymienionych w załączniku do dyrektywy 2007/64/WE [Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego zmieniającej dyrektywy 97/7/WE, 2002/65/WE, 2005/60/WE i 2006/48/WE i uchylającej dyrektywę 97/5/WE (Dz.U. 2007, L 319, s. 1)] lub została uznana za emitenta pieniądza elektronicznego zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy [Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/110/WE z dnia 16 września 2009 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje pieniądza elektronicznego oraz nadzoru ostrożnościowego nad ich działalnością, zmieniającej dyrektywy 2005/60/WE i 2006/48/WE oraz uchylającej dyrektywę 2000/46/WE (Dz.U. 2009, L 267, s. 7)]. Dostawca usług płatniczych może być wydawcą lub agentem rozliczeniowym, lub zarówno jednym, jak i drugim;
[…]
30)      »marka płatnicza« oznacza dowolną materialną lub cyfrową nazwę, termin, znak, symbol, lub kombinację tych elementów, które są w stanie wskazać system kart płatniczych, w ramach którego przeprowadzane są transakcje płatnicze realizowane w oparciu o kartę;
[…]
32)      »co-branding« oznacza umieszczanie co najmniej jednej marki płatniczej i co najmniej jednej marki niepłatniczej na tym samym instrumencie płatniczym opartym na karcie;
[…]”.
6        Rozdział II tego rozporządzenia, zatytułowany „Opłaty interchange”, zawiera art. 3–5 tego rozporządzenia. Artykuł 4 rozporządzenia 2015/751, zatytułowany „Opłaty interchange z tytułu transakcji kartą kredytową dla konsumentów”, stanowi:
„Dostawcy usług płatniczych nie mogą oferować ani żądać – w odniesieniu do transakcji kartą kredytową – opłaty interchange z tytułu pojedynczej transakcji w wysokości przekraczającej 0,3 % wartości transakcji. W przypadku krajowych transakcji kartą kredytową państwa członkowskie mogą określić niższy pułap opłaty interchange z tytułu pojedynczej transakcji”.
7        Artykuł 5 tego rozporządzenia, zatytułowany „Zakaz obchodzenia przepisów”, stanowi:
„Do celów stosowania pułapów, o których mowa w art. 3 i 4, wszelkie uzgodnione wynagrodzenie, łącznie z kompensatą netto, o celu lub skutku równoważnym z opłatą interchange, otrzymywane przez wydawcę od systemu kart płatniczych, agenta rozliczeniowego lub dowolnego innego pośrednika w związku z transakcjami płatniczymi lub powiązanymi działaniami traktowane jest jak część opłaty interchange”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
8        Z postanowienia odsyłającego wynika, że Amex prowadzi trójstronny system kart płatniczych w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia 2015/751.
9        W 2010 r.
Amex zawarł z KLM umowę partnerstwa w ramach co-brandingu na okres od 1 czerwca 2011 r. do 1 czerwca 2019 r.
10      Jeden z aspektów tego partnerstwa dotyczy programu lojalnościowego KLM (zwanego dalej „programem Flying Blue”), w którym klienci mogą zdobywać punkty lojalnościowe (zwane dalej „milami”) za loty KLM lub zakupy u partnerów KLM. Klienci mogą wymieniać mile na loty lub inne usługi KLM. KLM i Amex zawarły również porozumienie dotyczące „programu punktów”, w którym
posiadacze karty Amex zdobywają mile bezpośrednio w programie Flying Blue. W tym celu Amex kupuje mile od KLM i przyznaje je posiadaczom swoich kart kredytowych w zależności od ich wykorzystania. Amex i KLM współpracują ponadto przy wydawaniu „kart firmowych” co-branded.
11      Z tytułu całej tej współpracy Amex płacił KLM, oprócz „premii za podpisanie”, wynagrodzenie czterech innych rodzajów, a mianowicie, po pierwsze, opłatę roczną za korzystanie ze znaków towarowych KLM i za dostęp do programu Flying Blue, po drugie, określony procent wynagrodzenia, jakie Amex otrzymuje od posiadaczy kart kredytowych za ich używanie, po trzecie, odsetek kwoty transakcji przeprowadzonych za pomocą tych kart, a po czwarte, wynagrodzenie za zakup mil.
12      Ponadto z postanowienia odsyłającego wynika również, że KLM, jako odbiorca transakcji płatniczych związanych z kartami co-branded, uiszczał na rzecz Amex opłaty akceptanta.
13      W 2018 r.
Amex i KLM zawarły nowe umowy o partnerstwie. Na podstawie tych umów Amex wypłacił KLM „premię za podpisanie” w 2018 r. i musi wypłacić mu kwoty odpowiadające opłacie rocznej za używanie znaków towarowych KLM i za dostęp do programu Flying Blue, a także wynagrodzenie za zakup mil.
14      Przed zawarciem tych nowych umów w maju 2017 r. ACM wszczął dochodzenie dotyczące partnerstwa między spółkami Amex a KLM. W wyniku tego dochodzenia decyzją z dnia 6 marca 2019 r. ACM nałożył na spółki Amex obwarowany grzywną nakaz za naruszenie art. 4 w związku z art. 5 rozporządzenia 2015/751 za uiszczanie przez te spółki na rzecz KLM opłaty interchange w wysokości przekraczającej 0,3 % wartości transakcji (zwany dalej „decyzją z dnia 6 marca 2019 r.”). Do ustalenia tej kwoty ACM zsumował, w odniesieniu do każdego z czterech lat programu, wszystkie wynagrodzenia zapłacone KLM przez spółki Amex i podzielił tę kwotę przez wolumen płatności dokonanych przy użyciu kart co‑branded. Zdaniem ACM obliczony w ten sposób odsetek znacznie przekraczał maksymalny dopuszczalny odsetek wynoszący 0,3 %. Obwarowany grzywną nakaz miał na celu zagwarantowanie, że Amex będzie płacił KLM opłatę nieprzekraczającą 0,3 % wartości transakcji w ujęciu rocznym i za każdą transakcję.
15      Amex i KLM wniosły odwołanie administracyjne od tej decyzji i jednocześnie zwróciły się do rechtbank Rotterdam (sądu rejonowego w Rotterdamie, Niderlandy) o zastosowanie środków tymczasowych.
16      Postanowieniem z dnia 24 lipca 2019 r. sędzia właściwy do orzekania w przedmiocie środków tymczasowych rechtbank Rotterdam (sądu rejonowego w Rotterdamie) zawiesił wykonanie rozpatrywanego nakazu ze względu na to, że przy obliczaniu wysokości opłat interchange nie uwzględniono wartości mil zakupionych przez spółki Amex od KLM, która powinna była zostać odliczona od zapłaconego KLM wynagrodzenia.
17      Decyzją z dnia 22 stycznia 2020 r. (zwaną dalej „sporną decyzją”) ACM uznał za bezzasadne zarzuty podniesione przez spółki Amex i KLM przeciwko obwarowanemu grzywną nakazowi nałożonemu decyzją z dnia 6 marca 2019 r. ACM stwierdził, że każde wynagrodzenie wypłacane przez system trójstronny partnerowi w ramach co-brandingu wchodzi w zakres pojęcia „kompensaty netto” zawartego w art. 2 pkt 11 rozporządzenia 2015/751 w zakresie, w jakim to wynagrodzenie dotyczy transakcji płatniczych lub powiązanych czynności realizowanych w oparciu o kartę. Gdyby zapłacone wynagrodzenie miało zostać zakwalifikowane jako kompensata netto, stanowiłoby ono część opłaty interchange. W tym względzie ACM uważa, że Amex nie może odliczyć równowartości mil zakupionych od KLM od wynagrodzenia wypłaconego tej spółce. Ponadto ACM uznał, że przedmiotowe wynagrodzenie podlega również art. 5 tego rozporządzenia, ponieważ ma cel lub skutek równoważny z opłatą interchange explicite.
18      Ponadto decyzją z dnia 21 grudnia 2020 r. ACM zażądał od spółek Amex zapłaty grzywny w kwocie 10 mln EUR ze względu na to, że spółki te nie zastosowały się do nakazu nałożonego decyzją z dnia 6 marca 2019 r. ACM zaakceptował wprawdzie metodę zastosowaną przez spółki Amex w odpowiedzi na ten nakaz, uznał jednak, że spółki te błędnie obliczyły (zawyżyły) wartość mil.
W swoich obliczeniach Amex nie wziął bowiem pod uwagę faktu, że nie wszyscy posiadacze kart wykorzystują swoje mile. Ponadto nie wszystkie karty firmowe wydawane przez Amex są kartami biznesowymi
w rozumieniu art. 2 pkt 6 rozporządzenia 2015/751, w związku z czym są one również objęte zakresem stosowania art. 4 i 5 tego rozporządzenia. W konsekwencji ACM doszedł do wniosku, że Amex zapłacił KLM wyższe wynagrodzenie niż to, które dopuszczał nakaz obwarowany grzywną.
19      Amex i KLM zaskarżyły sporną decyzję i decyzję o odzyskaniu z dnia 21 grudnia 2020 r. do rechtbank Rotterdam (sądu rejonowego w Rotterdamie).
20      Rechtbank Rotterdam (sąd rejonowy w Rotterdamie) wywiódł z wyroku z dnia 7 lutego 2018 r., American Express (C‑304/16, EU:C:2018:66), że trójstronny system kart płatniczych, który zawiera porozumienie w sprawie co-brandingu, należy uznać za czterostronny system kart płatniczych, nawet jeśli partner w ramach co-brandingu nie działa jako wydawca. W związku z tym trójstronny system kart płatniczych prowadzony przez spółki Amex, w ramach którego zawarto porozumienie w sprawie co-brandingu z KLM, jest równoważny z czterostronnym systemem kart płatniczych w rozumieniu art. 1 ust. 5 rozporządzenia 2015/751. Tak więc art. 4 i 5 tego rozporządzenia, których stosowanie jest co do zasady wyłączone w odniesieniu do trójstronnych systemów kart płatniczych zgodnie z art. 1 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia, mają w niniejszym przypadku zastosowanie.
21      Jednakże art. 4 rozporządzenia 2015/751 nie mógłby mieć zastosowania samodzielnie do partnerstwa zawartego przez trójstronny system kart płatniczych z partnerem w ramach co-brandingu, który nie działa jako wydawca, ale wyłącznie w związku z art. 5 tego rozporządzenia. Ponadto opłata uiszczana na rzecz partnera w ramach co-brandingu, w przeciwieństwie do opłaty uiszczanej na rzecz wydawcy, nie stanowi automatycznie opłaty interchange. Zdaniem rechtbank Rotterdam (sądu rejonowego w Rotterdamie) kryterium zastosowane przez ACM w celu ustalenia, czy wynagrodzenie ma cel lub skutek równoważny z opłatą interchange, zgodnie z którym wynagrodzenie to powinno być wypłacane w ramach partnerstwa w ramach co-brandingu mającego na celu przekonanie partnerów w ramach co-brandingu do współpracy z trójstronnym systemem kart płatniczych w celu zachęcenia do wydawania kart płatniczych i korzystania z nich, nie jest wystarczające do oceny równoważności wynagrodzenia z opłatą interchange. Sąd ten uznał bowiem, że okoliczność, iż takie wynagrodzenie może zachęcać do wydawania i używania kart płatniczych, nie pozwala na ograniczenie opłaty interchange, ponieważ równoważny cel lub skutek tego wynagrodzenia należy oceniać w świetle celów rozporządzenia 2015/751. W związku z tym uznał, że ACM powinien był zbadać wpływ płatności dokonanych na rzecz partnera w ramach co-brandingu na rynek wewnętrzny oraz koszty transakcyjne ponoszone przez konsumentów.
22      W tych okolicznościach rechtbank Rotterdam (sąd rejonowy w Rotterdamie) orzekł, że ACM nie wykazał w wymagany sposób, iż wynagrodzenie wypłacane przez spółki Amex na rzecz KLM miało cel lub skutek równoważny z opłatą interchange, a zatem nie zostało wykazane, że Amex naruszył art. 4 i 5 rozporządzenia 2015/751. Z tego względu sąd ten stwierdził nieważność spornej decyzji.
23      Amex, ACM i KLM wniosły apelację od wyroku rechtbank Rotterdam (sądu rejonowego w Rotterdamie) do College van Beroep voor het bedrijfsleven (sądu apelacyjnego ds. postępowania administracyjnego w sprawach gospodarczych, Niderlandy), który jest sądem odsyłającym.
24      Ten sąd ma wątpliwości, czy i w jaki sposób art. 4 i 5 rozporządzenia 2015/751 mają zastosowanie do płatności dokonywanych przez trójstronny system kart płatniczych na rzecz jego partnera w ramach co-brandingu, takich jak rozpatrywane w toczącym się przed nim postępowaniu. Ponadto, na wypadek gdyby te art. 4 i 5 miały zastosowanie, sąd ten zastanawia się, czy w celu ustalenia, czy w niniejszym przypadku dokonane płatności przekraczają pułap, o którym mowa w art. 4 tego rozporządzenia, należy odliczyć od ich kwoty opłaty akceptanta uiszczone przez KLM lub wartość mil zakupionych przez Amex.
25      W tych okolicznościach College van Beroep voor het bedrijfsleven (sąd apelacyjny ds. postępowania administracyjnego w sprawach gospodarczych) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)      Czy do celów stosowania przepisów materialnych rozporządzenia [2015/751] art. 2 pkt 11 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że całkowitą kwotę netto płatności, rabatów i zachęt otrzymywanych przez partnera w ramach co-brandingu w trójstronnym systemie kart płatniczych w związku z transakcjami płatniczymi lub powiązanymi czynnościami opartymi na karcie uznaje się za kompensatę netto, nawet jeżeli partner w ramach co-brandingu sam nie jest wydawcą?
2)      Czy art. 4 rozporządzenia [2015/751] w związku z art. 2 pkt 10 zdanie drugie tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że kompensata netto mieści się bezpośrednio w zakresie stosowania art. 4?
3)      Czy art. 5 rozporządzenia [2015/751] należy interpretować w ten sposób, że odnosi się on także do opłat – łącznie z kompensatą netto – jakie partner w ramach co‑brandingu otrzymuje od systemu kart płatniczych wówczas, gdy partner w ramach co‑brandingu nie jest wydawcą?
4)      a)      Czy art. 5 rozporządzenia [2015/751] należy interpretować w ten sposób, że wynagrodzenie – łącznie z kompensatą netto – otrzymywane przez partnera w ramach co-brandingu w związku z transakcjami płatniczymi lub powiązanymi czynnościami ma cel równoważny z opłatą interchange, jeżeli ma ono w zamierzeniu rozszerzyć zakres funkcjonowania systemu kart płatniczych?
b)      Czy art. 5 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że wynagrodzenie – łącznie z kompensatą netto – otrzymywane przez partnera w ramach co-brandingu w związku z transakcjami płatniczymi lub powiązanymi czynnościami ma skutek równoważny z opłatą interchange, jeżeli prowadzi ono do rozszerzenia zakresu funkcjonowania systemu kart płatniczych?
c)      W razie udzielenia odpowiedzi przeczącej na [pytanie czwarte lit. a) i b)] pojawia się pytanie o kryteria lub czynniki, na podstawie których należy dokonać oceny tego, czy wynagrodzenie – łącznie z kompensatą netto – otrzymywane przez partnera w ramach co-brandingu w związku z transakcjami płatniczymi lub powiązanymi czynnościami ma cel lub skutek równoważny z opłatą interchange?
5)      Czy art. 5 rozporządzenia [2015/751] należy interpretować w ten sposób, że do celów stosowania art. 4 [tego] rozporządzenia wynagrodzenie należy uznać za część opłaty interchange już wtedy, gdy ma ono cel równoważny z opłatą interchange?
6)      Czy art. 2 pkt 11 rozporządzenia [2015/751] należy interpretować w ten sposób, że opłatę akceptanta uiszczaną przez partnera w ramach co-brandingu na rzecz trójstronnego systemu kart płatniczych można odliczyć od płatności, rabatów i zachęt otrzymanych przez partnera w ramach co-brandingu od systemu kart płatniczych w związku z transakcjami płatniczymi lub powiązanymi czynnościami opartymi na karcie?
7)      a)      Czy art. 2 pkt 11 rozporządzenia [2015/751] należy interpretować w ten sposób, że od całkowitej kwoty, jaką partner w ramach co-brandingu otrzymuje od systemu kart płatniczych, można odliczyć nie tylko wynagrodzenie pieniężne partnera w ramach co-brandingu, ale również koszty lub ekonomiczną równowartość świadczeń partnera w ramach co-brandingu?
b)      W razie udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie [siódme lit. a)]: na podstawie jakich kryteriów należy określić tę wartość?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
26      Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy art. 2 pkt 11 rozporządzenia 2015/751 należy interpretować w ten sposób, że całkowitą kwotę netto płatności, rabatów lub zachęt otrzymanych przez partnera w ramach co-brandingu od trójstronnego systemu kart płatniczych można uznać za „kompensatę netto” w rozumieniu tego przepisu, nawet jeśli ten partner w ramach co-brandingu sam nie jest „wydawcą” w rozumieniu art. 2 pkt 2 tego rozporządzenia.
27      „Kompensata netto” zdefiniowana została w art. 2 pkt 11 tegoż rozporządzenia i oznacza „całkowitą kwotę netto płatności, rabatów lub zachęt otrzymanych przez wydawcę od systemu kart płatniczych, agenta rozliczeniowego lub innego pośrednika w związku z transakcjami płatniczymi lub powiązanymi czynnościami opartymi na karcie”.
28      Zgodnie z definicją
w art. 2 pkt 2 tego rozporządzenia „wydawca” oznacza „dostawcę usług płatniczych zawierającego umowę o dostarczenie płatnikowi instrumentu płatniczego w celu inicjowania i przetwarzania transakcji płatniczych płatnika realizowanych w oparciu o kartę”.
29      Artykuł 2
pkt 10 rozporządzenia 2015/751 stanowi, że kompensatę netto uznaje się za część opłaty interchange. W stosunku do tej opłaty obowiązuje pułap określony w art. 4 rozporządzenia 2015/751.
30      W tym względzie należy zauważyć, po pierwsze, że zgodnie z art. 1 ust. 3 lit. c) rozporządzenia 2015/751 jego rozdział II, w którym znajdują się art. 4 i 5, określające zasady dotyczące pułapów opłat interchange z tytułu transakcji kartą dla konsumentów, nie ma zastosowania do „transakcji realizowanych przy użyciu kart płatniczych wydanych przez trójstronne systemy kart płatniczych”. Jednakże art. 1 ust. 5 wspomnianego rozporządzenia przewiduje, podobnie jak art. 2 pkt 18 tego rozporządzenia, który definiuje, co należy rozumieć przez „trójstronny system kart płatniczych”, że w przypadku gdy w szczególności system taki wydaje instrumenty płatnicze oparte na karcie wraz z partnerem w ramach co-brandingu, należy go uznać za czterostronny system kart płatniczych. W związku z tym, mimo że co do zasady trójstronny system kart płatniczych nie podlega obowiązkom wynikającym z art. 4 i 5 tego rozporządzenia, inaczej rzecz się ma, jeżeli wydał on instrumenty płatnicze oparte na karcie z partnerem w ramach co-brandingu, co prowadzi do zakwalifikowania go w takim przypadku jako czterostronnego systemu kart płatniczych (zob. podobnie wyrok z dnia 7 lutego 2018 r., American Express, C‑304/16, EU:C:2018:66, pkt 50–52).
31      W rezultacie, jeżeli trójstronny system kart płatniczych zawiera porozumienie w sprawie co-brandingu w rozumieniu art. 2 pkt 32 rozporządzenia 2015/751, system ten należy uznać za czterostronny system kart płatniczych, zgodnie z art. 1 ust. 5 tego rozporządzenia, co oznacza, że obowiązki wynikające z art. 3–5 i 7 tegoż rozporządzenia znajdują do niego zastosowanie (wyrok z dnia 7 lutego 2018 r., American Express, C‑304/16, EU:C:2018:66, pkt 72).
32      Po drugie, należy przypomnieć, że zgodnie z definicją
w art. 2 pkt 32 rozporządzenia 2015/751 „co-branding” oznacza „umieszczanie co najmniej jednej marki płatniczej i co najmniej jednej marki niepłatniczej na tym samym instrumencie płatniczym opartym na karcie”.
33      Z definicji tej, z brzmienia art. 1 ust. 5 ani też z brzmienia art. 2 pkt 18 rozporządzenia 2015/751 nie da się wywieść, że partner w ramach co‑brandingu, który zawarł porozumienie z trójstronnym systemem kart płatniczych, nieuchronnie uczestniczy w tym systemie jako wydawca w rozumieniu art. 2 pkt 2 tego rozporządzenia. Gdyby prawodawca Unii chciał ograniczyć zakres stosowania art. 1 ust. 5 do takich przypadków, przewidziałby to wyraźnie (zob. podobnie wyrok z dnia 7 lutego 2018 r., American Express, C‑304/16, EU:C:2018:66, pkt 59, 60).
34      Zatem art. 1 ust. 5 rozporządzenia 2015/751 należy interpretować w ten sposób, że w kontekście porozumienia zawartego między partnerem w ramach co-brandingu a trójstronnym systemem kart płatniczych do tego, by wskazany system został uznany za system wydający instrumenty płatnicze oparte na karcie wraz z partnerem w ramach co-brandingu i w rezultacie został uznany za czterostronny system kart płatniczych w rozumieniu tego przepisu nie jest konieczne, aby ten partner działał jako wydawca w rozumieniu art. 2 pkt 2 tego rozporządzenia,
35      W niniejszej sprawie sąd odsyłający zastanawia się w szczególności nad kwestią, czy wynagrodzenie, jakie partner w ramach co-brandingu otrzymuje od trójstronnego systemu kart płatniczych w związku z transakcjami płatniczymi lub powiązanymi z nimi czynnościami, należy uznać za kompensatę netto w rozumieniu art. 2 pkt 11 rozporządzenia 2015/751, nawet jeśli bezsporne jest, że ten partner w ramach co‑brandingu sam nie jest wydającym w rozumieniu art. 2 pkt 2 tego rozporządzenia.
36      Prawdą jest, że definicja pojęcia „kompensaty netto”, przypomniana w pkt 27 niniejszego wyroku, dosłownie odnosi się do płatności otrzymanych przez wydawcę od systemu kart płatniczych.
37      Niemniej jednak należy uznać, że wspomniana definicja, interpretowana w kontekście tego rozporządzenia i w świetle realizowanych przez nie celów, powinna być rozumiana w ten sposób, że obejmuje kwotę netto płatności, rabatów lub zachęt otrzymanych od systemu kart płatniczych przez partnera w ramach co-brandingu, który sam nie jest wydawcą.
38      Wykładni tej nie podważa podniesiona przez sąd odsyłający okoliczność, że płatności dokonywane przez spółki Amex na rzecz KLM nie są bezpośrednio związane z transakcją płatniczą, lecz stanowią wynagrodzenie za współpracę KLM.
39      Trybunał wyjaśnił już bowiem, że nie można wykluczyć, że pewien rodzaj wynagrodzenia lub korzyści może być uznany za ukrytą opłatę interchange w rozumieniu motywu 28 rozporządzenia 2015/751, bez konieczności prowadzenia działalności wydawania instrumentów płatniczych w tym systemie przez partnera w ramach co-brandingu lub agenta, z którym trójstronny system kart płatniczych zawarł porozumienie. Osiągnięcie celów założonych w rozporządzeniu 2015/751, a w szczególności celu z art. 1 ust. 5 tego rozporządzenia, polegającego na zapewnieniu równych warunków działania na rynku, mogłoby się zatem okazać utrudnione, gdyby sytuacje, w których partner w ramach co-brandingu nie działa jako wydawca w rozumieniu art. 2 pkt 2 wskazanego rozporządzenia, powinny z tego względu zostać wyłączone z zakresu zasad przewidzianych w art. 3–5 i 7 tegoż rozporządzenia (wyrok z dnia 7 lutego 2018 r., American Express, C‑304/16, EU:C:2018:66, pkt 71).
40      Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 29 opinii, pojęcie „kompensaty netto” w rozumieniu art. 2 pkt 11 rozporządzenia 2015/751 należy zatem interpretować w świetle częściowego zrównania trójstronnych systemów kart płatniczych z czterostronnymi systemami kart płatniczych, o którym mowa w art. 1 ust. 5 tego rozporządzenia.
41      Jak wynika bowiem z rozważań przedstawionych w pkt 31 niniejszego wyroku, prawodawca Unii zdecydował co do stopnia tego zrównania, jakiego należało dokonać między trójstronnymi systemami kart płatniczych a czterostronnymi systemami kart płatniczych właśnie w celu stosowania zasad dotyczących opłat interchange, o których mowa w art. 3–5 rozporządzenia 2015/751, zawartych w rozdziale II tego rozporządzenia, aby można było osiągnąć cele tego rozporządzenia. Dotyczą one w szczególności, zgodnie z motywem 10 tego rozporządzenia, poprawy funkcjonowania rynku wewnętrznego i obniżenia kosztów transakcji ponoszonych przez konsumentów (zob. podobnie wyrok z dnia 7 lutego 2018 r., American Express, C‑304/16, EU:C:2018:66, pkt 67, 84).
42      Dokładniej rzecz ujmując, z motywu 28 rozporządzenia 2015/751 wynika, że to zrównanie, które oznacza, że trójstronne i czterostronne systemy kart płatniczych podlegają tym samym zasadom, ma na celu uwzględnienie faktu, że liczne systemy kart płatniczych, w tym trójstronne systemy kart płatniczych, w których uczestniczą partnerzy w ramach co-brandingu zrównane z czterostronnymi systemami kart płatniczych, stosują ukryte opłaty interchange, i przyczynienie się w ten sposób do stworzenia równych warunków konkurencji między tymi systemami kart płatniczych (zob. podobnie wyrok z dnia 7 lutego 2018 r., American Express, C‑304/16, EU:C:2018:66, pkt 68).
43      Wspomniane zrównanie i realizacja tych celów wymagają dokonywania wykładni pojęcia „kompensaty netto” zdefiniowanego w art. 2 pkt 11 wspomnianego rozporządzenia w szerokim znaczeniu, o którym mowa w pkt 37 niniejszego wyroku.
44      Taką wykładnię potwierdza również art. 5 rozporządzenia 2015/751, który ustanawia zasadę zakazującą obchodzenia pułapów, o których mowa w art. 3 i 4 tego rozporządzenia. Tak więc zgodnie ze wspomnianym art. 5 wszelkie uzgodnione wynagrodzenie, łącznie z kompensatą netto, o celu lub skutku równoważnym z opłatą interchange, otrzymywane przez wydawcę od systemu kart płatniczych, agenta rozliczeniowego lub dowolnego innego pośrednika w związku z transakcjami płatniczymi lub powiązanymi czynnościami traktowane jest jak część opłaty interchange.
45      W tym względzie w motywie 31 wspomnianego rozporządzenia uściślono, że zasada ta odnosi się w sposób szeroki do przepływów pieniężnych do emitentów. To oznacza, że należy uznać, iż „kompensata netto” opłat uiszczonych lub otrzymanych przez wydawców, na rzecz lub od systemu kart płatniczych, agenta rozliczeniowego lub dowolnego innego pośrednika wchodzi w zakres opłaty interchange. Motyw 31 wskazuje, że do obliczenia tej opłaty i sprawdzenia, czy nie dochodzi do obchodzenia przepisów, należy uwzględnić całkowitą kwotę płatności lub zachęt otrzymanych przez wydawcę od systemu kart płatniczych w odniesieniu do regulowanych transakcji, pomniejszoną o opłaty uiszczone na rzecz systemu kart płatniczych przez wydawcę. Zasada taka ma zatem na celu uwzględnienie faktu, że płatności, zachęty i opłaty mogą mieć charakter bezpośredni, tj. mogą być uwarunkowane wolumenem transakcji lub charakterem transakcji, lub pośredni, gdy są to zachęty handlowe, premie i rabaty za osiągnięcie określonych wolumenów transakcji.
46      W celu zapewnienia, aby różne rodzaje systemów kart płatniczych, w tym trójstronne systemy kart płatniczych zrównane z czterostronnymi systemami kart płatniczych, w przypadku gdy te pierwsze obejmują partnerów w ramach co-brandingu, podlegały tym samym zasadom, należy uznać, w świetle powyższego, że przepływy finansowe otrzymywane przez tych partnerów w ramach co-brandingu w ramach takiego trójstronnego systemu kart płatniczych powinny być uwzględniane przy ustalaniu „kompensaty netto”, nawet w sytuacji gdy wspomniani partnerzy nie działają jako wydawcy w rozumieniu art. 2 pkt 2 rozporządzenia 2015/751.
47      Wynika z tego, że wynagrodzenie, jakie partner w ramach co-brandingu otrzymuje od trójstronnego systemu kart płatniczych w ramach transakcji płatniczych kartą lub powiązanych czynności, należy uznać za wynagrodzenie wchodzące w zakres pojęcia „kompensaty netto” w rozumieniu art. 2 pkt 11 tego rozporządzenia, jeżeli owo wynagrodzenie ma cel lub skutek równoważny z opłatą interchange.
48      W świetle całości powyższych rozważań odpowiedź na pytanie pierwsze powinna brzmieć następująco: art. 2 pkt 11 rozporządzenia 2015/751 należy interpretować w ten sposób, że całkowitą kwotę netto płatności, rabatów lub zachęt otrzymanych przez partnera w ramach co-brandingu od trójstronnego systemu kart płatniczych można uznać za „kompensatę netto” w rozumieniu tego przepisu, nawet jeśli ten partner sam nie jest „wydawcą” w rozumieniu art. 2 pkt 2 tego rozporządzenia, o ile rodzaje wynagrodzenia wchodzące w skład tej kwoty mają cel lub skutek równoważny z opłatą interchange.
W przedmiocie pytania drugiego
49      Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 4 i 5 rozporządzenia 2015/751 w związku z jego art. 2 pkt 10 i 11 należy interpretować w ten sposób, że „kompensata netto” w rozumieniu tego ostatniego przepisu jest bezpośrednio objęta zakresem stosowania art. 4, czy też zakresem stosowania zakazu obchodzenia przepisów ustanowionym w art. 5 wspomnianego rozporządzenia.
50      Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 4 rozporządzenia 2015/751 opłata interchange oferowana lub żądana przez dostawców usług płatniczych z tytułu transakcji realizowanych w oparciu o kartę kredytową nie może przekraczać 0,3 % wartości transakcji. Artykuł 5 tego rozporządzenia, zatytułowany „Zakaz obchodzenia przepisów”, stanowi z kolei, że do celów stosowania tego pułapu wszelkie uzgodnione wynagrodzenie, łącznie z kompensatą netto, o celu lub skutku równoważnym z opłatą interchange, otrzymywane przez wydawcę od systemu kart płatniczych, agenta rozliczeniowego lub dowolnego innego pośrednika w związku z transakcjami płatniczymi lub powiązanymi czynnościami traktowane jest jak część opłaty interchange.
51      Wynika z tego, że te dwa przepisy mają odmienne zakresy stosowania. Po pierwsze, art. 4 rozporządzenia 2015/751 dotyczy bowiem konkretnie „opłaty interchange” w rozumieniu art. 2 pkt 10 tego rozporządzenia. Jest to opłata uiszczana bezpośrednio lub pośrednio za każdą transakcję między wydawcą a agentem rozliczeniowym zaangażowanymi w transakcję płatniczą realizowaną w oparciu o kartę, zaś art. 4 stanowi, że opłata ta nie przekracza pułapu 0,3 % wartości takiej transakcji.
52      Po drugie, art. 5 wspomnianego rozporządzenia przewiduje zasadę zakazującą obchodzenia tego pułapu poprzez włączenie do opłaty interchange wszelkich innych uzgodnionych wynagrodzeń, w tym kompensaty netto, mających cel lub skutek równoważny z taką opłatą.
53      Jak stwierdzono w pkt 44–47 niniejszego wyroku, zasada ta ma zatem na celu zapewnienie, aby różne rodzaje systemów kart płatniczych, w tym trójstronne systemy kart płatniczych zrównane z czterostronnymi systemami kart płatniczych,
jeżeli w tych pierwszy uczestniczą partnerzy w ramach co-brandingu, podlegały tym samym zasadom. Cel ten wymaga uwzględnienia szeroko rozumianych płatności, zachęt i opłat bezpośrednich, tj. opartych na wolumenie lub transakcjach, lub pośrednich, które występują w tych systemach i które mogą wpływać na poziom opłaty interchange. W celu uwzględnienia specyfiki różnych rodzajów systemów kart płatniczych należy zatem uwzględnić wynagrodzenie uzgodnione w ramach tych systemów, w tym kompensatę netto, do celów stosowania pułapu, o którym mowa w art. 4 rozporządzenia 2015/751, jeżeli ma ono cel lub skutek równoważny z opłatą interchange.
54      Wprawdzie art. 2 pkt 10 tego rozporządzenia wskazuje, że kompensata netto lub inne uzgodnione wynagrodzenie są uważane za część opłaty interchange, jednak z jasnego brzmienia art. 5 tego rozporządzenia i z celu przewidzianej w nim zasady zakazu obchodzenia przepisów wynika, że takie uwzględnienie jest uzasadnione do celów stosowania tej zasady. Wynika z tego zatem, że ta kompensata lub inne wynagrodzenie są objęte zakresem stosowania art. 5, jeżeli mają one cel lub skutek równoważny z opłatą interchange.
55      Wykładnię tę potwierdza ponadto geneza rozporządzenia 2015/751. Wzmianka o „uzgodnionym wynagrodzeniu, łącznie z kompensatą netto, o celu lub skutku równoważnym z opłatą interchange”, pierwotnie zawarta w art. 4 wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie opłat interchange w odniesieniu do transakcji płatniczych realizowanych w oparciu o kartę [COM(2013) 550 final], została bowiem przeniesiona do art. 5 rozporządzenia 2015/751. Przeniesienie to jest bezpośrednią konsekwencją, jak przyznaje ACM w swoich uwagach na piśmie, dodania do tego rozporządzenia klauzuli dotyczącej zrównania niektórych trójstronnych systemów kart płatniczych z czterostronnymi systemami kart płatniczych, zawartej w ostatecznej wersji art. 1 ust. 5 wspomnianego rozporządzenia.
56      Z powyższego wynika, że odpowiedź na pytanie drugie powinna brzmieć następująco: art. 4 i 5 rozporządzenia 2015/751 w związku z jego art. 2 pkt 10 i 11 należy interpretować w ten sposób, że kompensata netto jest objęta zakresem stosowania zakazu obchodzenia przepisów ustanowionego w art. 5 tego rozporządzenia.
W przedmiocie pytań od trzeciego do piątego
57      Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 5 rozporządzenia 2015/751 ma zastosowanie do wynagrodzenia, łącznie z kompensatą netto, otrzymanego przez partnera w ramach co‑brandingu od systemu kart płatniczych, jeżeli partner ten nie jest wydawcą kart. Na wypadek udzielenia odpowiedzi twierdzącej w ramach pytania czwartego sąd ten zastanawia się w istocie, pod jakimi warunkami owo wynagrodzenie ma „cel lub skutek równoważny z opłatą interchange” w rozumieniu tego przepisu. W tym kontekście sąd ten zastanawia się w szczególności, czy celem tego wynagrodzenia powinno być zachęcanie posiadaczy kart do korzystania z kart tego systemu. Wreszcie w ramach pytania piątego sąd ten zmierza do ustalenia, czy należy badać skutek tego wynagrodzenia, jeżeli zostanie wykazane, że mają one cel równoważny z opłatą interchange.
58      Sąd odsyłający zmierza zatem do ustalenia, w jaki sposób należy interpretować warunek określony w art. 5 rozporządzenia 2015/751 wymagający, aby uzgodnione wynagrodzenie, łącznie z kompensatą netto, miało „cel lub skutek równoważny z opłatą interchange”, aby mogło wejść w zakres stosowania tego przepisu, w szczególności gdy chodzi o wynagrodzenie otrzymywane przez partnera w ramach co‑brandingu, który nie jest wydawcą w ramach trójstronnego systemu kart płatniczych zrównanego z czterostronnym system kart płatniczych.
59      W tych okolicznościach należy uznać, że poprzez te pytania, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 5 rozporządzenia 2015/751 należy interpretować w ten sposób, że warunek, by uzgodnione wynagrodzenie, łącznie z kompensatą netto, miało „cel lub skutek równoważny z opłatą interchange”, wymaga ustalenia, czy wynagrodzenie uzgodnione między partnerem w ramach co-brandingu, który nie jest wydawcą, a trójstronnym systemem kart płatniczych w związku z transakcjami płatniczymi lub czynnościami powiązanymi z tymi kartami ma cel albo skutek zachęcający równoważny z taką opłatą interchange.
60      W pierwszej kolejności należy zauważyć, jak wynika z odpowiedzi na pytania prejudycjalne pierwsze i drugie, że art. 5 rozporządzenia 2015/751 ma zastosowanie do wynagrodzenia, w tym kompensaty netto, otrzymanego przez partnera w ramach co-brandingu od systemu kart płatniczych, jeżeli partner ten nie jest wydawcą kart. Zastosowanie to wynika z konieczności zrównania trójstronnych systemów kart płatniczych, w przypadku gdy systemy te obejmują partnera w ramach co-brandingu, z czterostronnymi systemami kart płatniczych. To zrównanie przyczynia się do realizacji celu tego rozporządzenia polegającego na ustanowieniu równych warunków konkurencji między tymi systemami poprzez zastosowanie do nich tych samych zasad. Jak wynika z pkt 42 niniejszego wyroku, przepis ten ma zatem na celu uwzględnienie istnienia dorozumianych opłat interchange w ramach trójstronnych systemów kart płatniczych zrównanych z czterostronnymi systemami kart płatniczych, w sytuacji gdy te pierwsze obejmują partnerów w ramach co-brandingu.
61      W tym celu art. 5 rozporządzenia 2015/751 ma zastosowanie do wynagrodzenia uzgodnionego w ramach trójstronnych systemów kart płatniczych, które nie stanowią określonych wyraźnie opłat interchange, lecz których cel lub skutek są równoważne z takimi opłatami.
62      Ponadto z motywu 31 omawianego rozporządzenia, przypomnianego w pkt 45 niniejszego wyroku, wynika, że zasada przewidziana we wspomnianym art. 5 ma na celu uwzględnienie faktu, iż w systemach kart płatniczych płatności, zachęty i opłaty mogą mieć charakter bezpośredni, tj. mogą być uwarunkowane wolumenem transakcji lub charakterem transakcji, lub pośredni, gdy są to zachęty handlowe, premie i rabaty za osiągnięcie określonych wolumenów transakcji.
63      To zatem w świetle definicji pojęcia „opłaty interchange” podanej w art. 2 pkt 10 rozporządzenia 2015/751, a także w świetle wskazanego motywu 31 należy interpretować warunek, zgodnie z którym, aby wynagrodzenie było objęte zakresem stosowania art. 5 tego rozporządzenia, musi mieć „cel lub skutek równoważny z opłatą interchange”.
64      W tym względzie należy przypomnieć, po pierwsze, że „opłata interchange” w rozumieniu art. 2 pkt 10 rozporządzenia 2015/751 oznacza opłatę uiszczaną z tytułu transakcji pomiędzy wydawcą a agentem rozliczeniowym zaangażowanymi w transakcję płatniczą realizowaną w oparciu o kartę. Jak wynika z motywu 10 tego rozporządzenia, opłaty interchange są zwykle stosowane wobec akceptantów przez dostawców usług płatniczych świadczących usługę acquiringu za każdą transakcję płatniczą realizowaną w oparciu o kartę i są przerzucane na koszty transakcji ponoszone przez konsumentów.
65      Wynika z tego, że – w drodze analogii – wynagrodzenie, które, po pierwsze, jest wypłacane przez trójstronny system kart płatniczych partnerowi w ramach co-brandingu z tytułu wolumenu lub transakcji związanych z korzystaniem z tej karty, a po drugie, które odbija się na kosztach usługi polegającej na korzystaniu ze wspomnianej karty ponoszonych przez konsumenta, może stanowić wynagrodzenie, które ma „cel równoważny z opłatą interchange” w rozumieniu art. 5 rozporządzenia 2015/751.
66      Po drugie, co się tyczy warunku, zgodnie z którym uzgodnione wynagrodzenie ma mieć „skutek równoważny z opłatą interchange” w rozumieniu tego przepisu, z jego brzmienia oraz z realizowanego przez ten przepis celu wynika, że warunek ten ma na celu objęcie wszelkiego innego wynagrodzenia uzgodnionego w ramach systemu kart płatniczych, w szczególności wynagrodzenia między trójstronnym systemem kart płatniczych a partnerem w ramach co-brandingu, które nie opiera się bezpośrednio na wolumenie lub transakcjach związanych z korzystaniem z karty, lecz które ma wpływ na to korzystanie.
67      Z wyjaśnień zawartych w motywach 31 i 32 rozporządzenia 2015/751, jak również z definicji pojęcia „kompensaty netto” w rozumieniu art. 2 pkt 11 tego rozporządzenia wynika, że wspomniany warunek dotyczy płatności związanych z transakcjami płatniczymi lub powiązanymi czynnościami realizowanymi w oparciu o kartę, mających na celu finansowanie praktyk zachęcających do korzystania z tej karty, takich jak zachęty handlowe, premie lub rabaty, które mają wpływ na ponoszone przez konsumenta koszty korzystania z karty.
68      W drugiej kolejności należy uściślić, że z wyrażenia „lub” zastosowanego w jasnym i jednoznacznym brzmieniu art. 5 wynika, iż zawarte w nim kryterium ma charakter alternatywny. Jak bowiem zauważył rzecznik generalny w pkt 55 opinii, wystarczy, aby otrzymane wynagrodzenie miało albo cel, albo skutek równoważny z opłatą interchange, aby uznać je za objęte tym przepisem do celów stosowania pułapów, o których mowa w art. 3 i 4 owego rozporządzenia.
69      Do sądu należy jednak ustalenie, z uwzględnieniem powyższego i w świetle cech wynagrodzenia uzgodnionego między trójstronnym systemem kart płatniczych a partnerem w ramach co-brandingu, o którym mowa w postępowaniu głównym, czy wynagrodzenie to ma cel, czy też alternatywnie skutek równoważny z opłatą interchange, w związku z czym wynagrodzenie to jest objęte zakresem stosowania art. 5 rozporządzenia 2015/751.
70      Z powyższego wynika, że odpowiedź na pytania od trzeciego do piątego powinna brzmieć następująco: art. 5 rozporządzenia 2015/751 należy interpretować w ten sposób, że warunek, by uzgodnione wynagrodzenie, łącznie z kompensatą netto, miało „cel lub skutek równoważny z opłatą interchange”, wymaga ustalenia, czy wynagrodzenie uzgodnione między partnerem w ramach co-brandingu, który nie jest wydawcą, a trójstronnym systemem kart płatniczych w związku z transakcjami płatniczymi lub czynnościami powiązanymi z tymi kartami ma albo cel, albo skutek zachęcający równoważny z taką opłatą interchange, co wymaga uwzględnienia celu lub wpływu tego wynagrodzenia, polegających na zachęceniu konsumentów do korzystania z tych kart.
W przedmiocie pytania szóstego
71      Poprzez pytanie szóste sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 2 pkt 11 rozporządzenia 2015/751 należy interpretować w ten sposób, że „opłatę akceptanta” uiszczaną przez partnera w ramach co‑brandingu na rzecz trójstronnego systemu kart płatniczych można odliczyć od płatności, rabatów lub zachęt otrzymanych przez tego partnera od systemu kart płatniczych w związku z transakcjami płatniczymi lub powiązanymi czynnościami realizowanymi w oparciu o kartę.
72      W tym względzie należy przypomnieć, że „kompensata netto” zgodnie z definicją
w art. 2 pkt 11 rozporządzenia 2015/751 oznacza „całkowitą kwotę netto płatności, rabatów lub zachęt otrzymanych przez wydawcę od systemu kart płatniczych, agenta rozliczeniowego lub innego pośrednika w związku z transakcjami płatniczymi lub powiązanymi czynnościami opartymi na karcie”.
73      Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z art. 2 pkt 12 tego rozporządzenia „opłata akceptanta” oznacza „opłatę uiszczaną przez odbiorcę na rzecz agenta rozliczeniowego w związku z transakcjami płatniczymi realizowanymi w oparciu o kartę”. W tym względzie zgodnie z art. 2 pkt 13 wspomnianego rozporządzenia „odbiorca” oznacza „osobę fizyczną lub prawną będącą zamierzonym odbiorcą środków pieniężnych będących przedmiotem transakcji płatniczej”.
74      Z jasnego brzmienia art. 2 pkt 12 rozporządzenia 2015/751 wynika zatem, że opłata akceptanta wpisuje się w relację między akceptantem, czyli odbiorcą w rozumieniu art. 2 pkt 13 tego rozporządzenia, a agentem rozliczeniowym. Natomiast, ponieważ opłata ta nie wpisuje się w stosunek prawny między partnerem w ramach co-brandingu a agentem rozliczeniowym, czyli trójstronnym systemem kart płatniczych, nie wchodzi ona w zakres pojęcia „kompensaty netto” w rozumieniu art. 2 pkt 11 tego rozporządzenia.
75      W trójstronnym systemie kart płatniczych ten sam podmiot, czyli system kart płatniczych, pełni funkcje agenta rozliczeniowego i wydawcy, a partner w ramach co-brandingu może być również akceptantem korzystającym z usług tego systemu, czyli odbiorcą w rozumieniu tego rozporządzenia. W takim układzie partner w ramach co-brandingu może korzystać z usług systemu i akceptować transakcje płatnicze przy użyciu instrumentów płatniczych wyemitowanych przez ten system oraz uiszczać opłatę akceptanta na rzecz tego systemu. Jednakże partner w ramach co-brandingu uiszcza taką opłatę akceptanta, działając nie w charakterze takiego partnera, lecz w charakterze odbiorcy. Ta opłata akceptanta nie ma bowiem związku z partnerstwem zawartym z systemem kart płatniczych, a w każdym razie powinna być uiszczana również na rzecz innego systemu kart płatniczych. Opłata ta nie wpisuje się zatem w stosunek prawny między partnerem w ramach co-brandingu a agentem rozliczeniowym.
76      W konsekwencji opłata akceptanta nie może zostać odliczona od całkowitej kwoty płatności, rabatów lub zachęt otrzymanych przez partnera w ramach co-brandingu od trójstronnego systemu kart płatniczych w celu obliczenia tej kompensaty netto, nawet jeśli to sam ten partner działa jako akceptant.
77      Z powyższego wynika, że art. 2 pkt 11 rozporządzenia 2015/751 należy interpretować w ten sposób, że „opłaty akceptanta” uiszczanej przez partnera w ramach co-brandingu na rzecz trójstronnego systemu kart płatniczych nie można odliczyć od płatności, rabatów lub zachęt otrzymanych przez tego partnera od systemu kart płatniczych w związku z transakcjami płatniczymi lub powiązanymi czynnościami realizowanymi w oparciu o kartę.
W przedmiocie pytania siódmego
78      Poprzez pytanie siódme sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 2 pkt 11 rozporządzenia 2015/751 należy interpretować w ten sposób, że pozwala on, do celów obliczenia kompensaty netto, na odliczenie od całkowitej kwoty otrzymanej przez partnera w ramach co‑brandingu od trójstronnego systemu kart płatniczych nie tylko wynagrodzenia pieniężnego wypłacanego przez tego partnera, lecz również świadczeń niepieniężnych przekazywanych przez wspomnianego partnera temu systemowi kart płatniczych, a jeśli tak, to na podstawie jakich kryteriów należy określić ich wartość.
79      Jak wynika z odpowiedzi na pytanie pierwsze, w przypadku trójstronnego systemu kart płatniczych, który z partnerem w ramach co‑brandingu wydaje instrumenty płatnicze oparte na karcie, kompensata netto odpowiada całkowitej kwocie netto płatności, rabatów lub zachęt otrzymanych przez partnera w ramach co‑brandingu od systemu kart płatniczych.
80      W celu ustalenia, czy i w jakim zakresie kompensata niepieniężna może zostać odliczona od wynagrodzenia wypłacanego partnerowi w ramach co‑brandingu przez trójstronny system kart płatniczych, po pierwsze, należy przypomnieć, że art. 2 pkt 11 rozporządzenia 2015/751 odnosi się do „płatności, rabatów lub zachęt”. Tymczasem pojęcie „zachęty” ma szeroki zakres, który wykracza poza same zachęty pieniężne. Użycie tego terminu w liczbie mnogiej po wyliczeniu płatności i rabatów potwierdza ponadto, że kompensata, o której mowa, nie ogranicza się wyłącznie do kompensaty pieniężnej.
81      Taką szeroką wykładnię art. 2 pkt 11 rozporządzenia 2015/751 potwierdza motyw 31 tego rozporządzenia. Jak bowiem stwierdzono w pkt 45 niniejszego wyroku, płatności, zachęty i opłaty mogą mieć charakter bezpośredni (tj. mogą być uwarunkowane wolumenem transakcji lub charakterem transakcji) lub pośredni (łącznie z zachętami handlowymi, premiami i rabatami za osiągnięcie określonych wolumenów transakcji), w związku z czym pojęcia „zachęty” nie można rozumieć tak, że obejmuje ono wyłącznie wynagrodzenie pieniężne.
82      Ponadto wspomniany motyw 31 wskazuje, że sprawdzając, czy dochodzi do obchodzenia przepisów omawianego rozporządzenia, należy w szczególności uwzględnić zyski wydawców wynikające ze specjalnych programów prowadzonych wspólnie przez wydawców i systemy kart płatniczych, a także przychody z opłat z tytułu obsługi transakcji i wydawania licencji oraz innych opłat przynoszących przychody systemom kart płatniczych.
83      Po drugie, interpretowanie art. 2 pkt 11 rozporządzenia 2015/751 w ten sposób, że od wynagrodzenia wypłacanego partnerowi w ramach co‑brandingu można odliczyć jedynie wkłady pieniężne, naruszałoby cele realizowane przez rozporządzenie 2015/751 oraz zasadę przewidzianą w art. 5 tego rozporządzenia, której celem jest zakazanie obchodzenia pułapów, o których mowa w art. 3 i 4 tego rozporządzenia.
84      Co się tyczy wartości wynagrodzenia niepieniężnego, należy ją określać na podstawie jej wartości ekonomicznej. Gdyby bowiem wartość wynagrodzeń niepieniężnych była określana umownie przez trójstronny system kart płatniczych i partnera w ramach co-brandingu, wartość ta mogłaby zostać zawyżona w celu skompensowania wynagrodzenia wypłacanego przez system kart partnerowi w ramach co-brandingu. Naruszałoby to zaś cel rozporządzenia 2015/751 polegający na zapewnieniu równych warunków konkurencji na rynku i zmniejszeniu kosztów transakcji kartą płatniczą dla konsumentów. W związku z tym do sądu odsyłającego należy uwzględnienie wartości ekonomicznej zachęty niepieniężnej poprzez określenie tej wartości na podstawie wszystkich okoliczności zawisłej przed nim sprawy, a w szczególności jej rzeczywistej wartości ekonomicznej, w przypadku gdy usługa może zostać zakupiona przez inne osoby, a jej cena została podana do wiadomości publicznej.
85      W świetle powyższych rozważań na pytanie siódme należy odpowiedzieć, że art. 2 pkt 11 rozporządzenia 2015/751 należy interpretować w ten sposób, że pozwala on, do celów obliczenia kompensaty netto, na odliczenie od całkowitej kwoty otrzymanej przez partnera w ramach co-brandingu od trójstronnego systemu kart płatniczych nie tylko wynagrodzenia pieniężnego wypłacanego przez tego partnera, lecz również świadczeń niepieniężnych przekazywanych przez wspomnianego partnera temu systemowi kart płatniczych, które należy wycenić z uwzględnieniem ich rzeczywistej wartości ekonomicznej.
W przedmiocie kosztów
86      Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
1)      Artykuł 2 pkt 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/751 z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie opłat interchange w odniesieniu do transakcji płatniczych realizowanych w oparciu o kartę należy interpretować w ten sposób, że całkowitą kwotę netto płatności, rabatów lub zachęt otrzymanych przez partnera w ramach co-brandingu od trójstronnego systemu kart płatniczych można uznać za „kompensatę netto” w rozumieniu tego przepisu, nawet jeśli ten partner sam nie jest „wydawcą” w rozumieniu art. 2 pkt 2 tego rozporządzenia, o ile rodzaje wynagrodzenia wchodzące w skład tej kwoty mają cel lub skutek równoważny z opłatą interchange.
2)      Artykuły 4 i 5 rozporządzenia 2015/751 w związku z jego art. 2 pkt 10 i 11 należy interpretować w ten sposób, że kompensata netto jest objęta zakresem stosowania zakazu obchodzenia przepisów ustanowionego w art. 5 tego rozporządzenia.
3)      Artykuł 5 rozporządzenia 2015/751 należy interpretować w ten sposób, że warunek, by uzgodnione wynagrodzenie, łącznie z kompensatą netto, miało „cel lub skutek równoważny z opłatą interchange”, wymaga ustalenia, czy wynagrodzenie uzgodnione między partnerem w ramach co-brandingu, który nie jest wydawcą, a trójstronnym systemem kart płatniczych w związku z transakcjami płatniczymi lub czynnościami powiązanymi z tymi kartami ma albo cel, albo skutek zachęcający równoważny z taką opłatą interchange, co wymaga uwzględnienia celu lub wpływu tego wynagrodzenia, polegających na zachęceniu konsumentów do korzystania z tych kart.
4)      Artykuł 2 pkt 11 rozporządzenia 2015/751 należy interpretować w ten sposób, że „opłaty akceptanta” uiszczanej przez partnera w ramach co-brandingu na rzecz trójstronnego systemu kart płatniczych nie można odliczyć od płatności, rabatów lub zachęt otrzymanych przez tego partnera od systemu kart płatniczych w związku z transakcjami płatniczymi lub powiązanymi czynnościami realizowanymi w oparciu o kartę.
5)      Artykuł 2 pkt 11 rozporządzenia 2015/751 należy interpretować w ten sposób, że pozwala on, do celów obliczenia kompensaty netto, na odliczenie od całkowitej kwoty otrzymanej przez partnera w ramach co-brandingu od trójstronnego systemu kart płatniczych nie tylko wynagrodzenia pieniężnego wypłacanego przez tego partnera, lecz również świadczeń niepieniężnych przekazywanych przez wspomnianego partnera temu systemowi kart płatniczych, które należy wycenić z uwzględnieniem ich rzeczywistej wartości ekonomicznej.
Podpisy
*      Język postępowania: niderlandzki.