OPINJONI 1/91 TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA14 ta' Diċembru 1991"Abbozz
ta' ftehim bejn il-Komunità, minn naħa, u l-pajjiżi ta' l-Assoċjazzjoni
Ewropea għall-Kummerċ Ħieles, min-naħa l-oħra, dwar il-ħolqien ta’ Żona
Ekonomika Ewropea."Il-Qorti tal-Ġustizzja
saretilha talba għal opinjoni, ippreżentata fir-Reġistru tal-Qorti
tal-Ġustizzja fl-14 ta' Awwissu 1991, magħmula mill-Kummissjoni
tal-Komunitajiet Ewropej, skond it-tieni subparagrafu ta' l-Artikolu
228(1) tat-Trattat li jwaqqaf il-Komunità Ekonomika Ewropea, li jgħid:"Il-Kunsill,
il-Kummissjoni jew Stat Membru, jistgħu, preliminarjament, jiksbu
l-opinjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-Kompatibilità tal-ftehim
kontemplat mad-dispożizzjonijiet ta' dan it-Trattat. Ftehim li jkun
l-oġġett ta' opinjoni negattiva mill-Qorti tal-Ġustizzja ma jkunx jista'
jidħol fis-seħħ jekk mhux taħt dawk il-kundizzjonijiet iddeterminati
skond iċ-ċirkustanzi, skond l-Artikolu 236."I – Preżentata tat-talba għal opinjoniB'din
it-talba, il-kummissjoni talbet l-opinjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fuq
il-kompatibbiltà mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat KEE ta’ abbozz ta'
ftehim li jirrigwarda l-ħolqien taż-Żona Ekonomika Ewropea (iktar 'il
quddiem il-"ftehim" u ż-"Żona EE") u, b'mod iktar partikolari, ta'
mekkaniżmu ġudizzjarju li dan il-ftehim huwa intiż li jistabbilixxi.
Huwa jirrigwarda ftehim ta' assoċjazzjoni li għandu jiġi konkluż fuq
il-bażi ta' l-Artikolu 238 tat-Trattat.Il-ftehim
huwa s-suġġett ta' negozjati bejn il-Kummissjoni, bis-saħħa ta' mandat
tal-Kunsill tat-18 ta' Marzu 1990, f'isem il-Komunità skond deċiżjoni
tal-Kunsill, u l-pajjiżi ta' l-Assoċjazzjoni Ewropea ta' kummerż ħieles u
l-Prinċipat ta' Liechtenstein, li ppreżenta uffiċjalment it-talba ta'
adeżjoni tiegħu ma' l-EFTA fl-1 ta' Marzu 1991 (iktar 'il quddiem
il-"pajjiżi ta' l-EFTA " jew l-"Istati ta' l-EFTA").It-test tal-ftehim, (li t-termini tiegħu ma kienux definittivi) kien anness mat-talba għal opinjoni.Il-Qorti
tal-Ġustizzja qed tagħti l-opinjoni tagħha fuq il-bażi tal-verżjoni
Ingliża tal-ftehim. Dan it-test kien ġie kkomunikat mill-Kummissjoni,
b'ittra tat-30 ta' Ottubru, fl-istadju ta' qabel ma ġie inizjalat.Sabiex
timmotiva t-talba għal opinjoni, il-Kummissjoni indikat li l-ftehim
jipprevedi sistema ta' stħarriġ ġudizzjarju sabiex jirregola
l-kontroversji bejn il-partijiet kontraenti, ir-regolazzjoni
tal-kontroversji interni fl-EFTA u tal-proċeduri li jsaħħu l-uniformità
ġuridika fi ħdan iż-Żona EE. Filwaqt li tinsab konvinta li din
is-sistema tagħti garanziji ċerti għall-Komunità, il-Kummissjoni, sabiex
tilħaq ċertezza legali, qieset li kien opportun li tikkonsulta l-Qorti
tal-Ġustizzja skond l-Artikolu 288 tat-Trattat, b'mod partikolari fuq xi
punti partikolari tas-sistema proposta.II – ProċeduraSkond
l-Artikolu 107(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja,
it-talba għal opinjoni ġiet innotifikata lill-Kunsill u lill-Istati
membri. Noti ta' osservazzjonijiet ġew ippreżentati mill-Kunnissjoni kif
ukoll mill-gvernijiet tar-Renju Unit, tar-Renju tal-Belġju u tar-Renju
ta' Spanja.Il-Kummissjoni, il-Kunsill u
l-gvernijiet ta' l-Istati membri ġew mitluba mill-Qorti tal-Ġustizzja
jirrispondu għal xi mistoqsijiet li kienu ġew magħmula lilhom
bil-miktub. Dawn ġew ippreżentati matul is-seduta fil-magħluq li nżammet
fis-sede tal-Qorti tal-Ġustizzja, fis-26 ta' Novembru 1991, u li fiha
rrispondew għal dawn il-mistoqsijiet.L-Avukati Ġenerali nstemgħu mill-Qori tal-Ġustizzja in camera, skond l-Artikolu 108(2) tal-Regoli tal-Proċedura, fit-3 ta' Diċembru 1991.III – Analiżi tal-ftehimPreċedentiMill-1973,
ir-relazzjonijiet kummerċjali bejn il-komunità u l-pajjiżi ta' l-EFTA,
kif ukoll il-Liechtenstein, huma rregolati minn ftehim ta' kummerċ
ħieles bilaterali. F'Jannar ta’ l-1989, il-President tal-Kummissjoni
ppropona, quddiem il-Parlament Ewropew, titjib u intensifikazzjoni
tar-relazzjonijiet bejn il-Komunità u l-EFTA. Peress li din il-proposta
ntlaqat pożittivament mill-pajjiżi ta' l-EFTA, saru numru ta' laqgħat li
wasslu għal deċiżjoni li jinbdew negozjati formali. Għal dan il-għan,
il-Kummissjoni ġiet awtorizzata mill-Kunsill "tiftaħ negozjati
mal-pajjiżi ta' l-EFTA u l-Liechtenstein sabiex jiġi konkluż ftehim bejn
il-komunità u dawn il-pajjiżi filwaqt li taġixxi bħala interlokutur
uniku, dwar il-ħolqien ta’ Żona Ekonomika Ewropea". Dawn in-negozjati
nfetħu uffiċjalment fl-1 ta' Lulju 1990.Kontenut tal-ftehimIl-ftehim
jikkonsisti f'disa' partijiet, ippreċeduti minn preambolu: 1) għanijiet
u prinċipji; 2) moviment liberu tal-merkanzija; 3) moviment liberu
tal-persuni, tas-servizzi, u tal-kapitali; 4) kompetizzjoni u regoli
komuni oħra; 5) dispożizzjonijiet orizzontali li jirrigwardaw l-erba'
libertajiet indikati iktar 'il fuq (f'materja ta' politika soċjali, ta'
protezzjoni tal-konsumaturi, ta' ambjent, ta' statistika u tad-dritt
tal-kumpanniji; 6) proċeduri ta' kooperazzjoni 'l barra mill-erba'
libertajiet; 7) dispożizzjonijiet istituzzjonali; 8) fondi; u 9)
dispożizzjonijiet finali. L-unika premessa tal-prembolu tal-ftehim hija fformulata kif ġej:"Considering
the objective to establish a dynamic and homogeneous European Economic
Area, based on common rules and equal conditions of competition and
providing for the adequate means of enforcement including at the
judicial level, and achieved on the basis of equality and reciprocity
and of an overall balance of benefits, rights and obligations for the
Contracting Parties."L-Artikolu 1(1) tal-ftehim jiddisponi li:"The
aim of this Agreement of association is to promote a continuous and
balanced strengthening of trade and economic relations between the
Contracting Parties with equal conditions of competition, and the
respect of the same rules, with a view to creating a homogeneous
European Economic Area, hereinafter referred to as the EEA."L-Artikolu 6 tal-ftehim huwa fformulat kif ġej:"Without
prejudice to future developments of case-law, the provisions of this
Agreement, in so far as they are identical in substance to corresponding
rules of the Treaty establishing the European Economic Community and
the Treaty establishing the European Coal and Steel Community and to
acts in application of these two Treaties, shall in their implementation
and application be interpreted in conformity with the relevant rulings
of the Court of Justice of the European Communities given prior to the
date of signature of this Agreement."L-Artikolu 7 tal-ftehim jiddisponi li:"Acts
referred to or contained in the Annexes to this Agreement or in
decisions of the EEA Joint Committee shall be binding upon the
Contracting Parties and be, or be made, part of their internal legal
order as follows:(a)      an
act corresponding to an EEC regulation shall as such be made part of
the internal legal order of the Contracting Parties;(b)      an
act corresponding to an EEC directive shall leave to the authorities of
the Contracting Parties the choice of form and method of
implementation."Il-protokoll 35, intitolat
"Protocol 35 on the implementation of EEA rules" li l-Artikolu 1 tiegħu
jirreferi għall-Artikolu 7 tal-ftehim_huwa fformulat kif ġej:"Whereas
this Agreement aims at achieving a homogeneous European Economic Area,
based on common rules, without requiring any Contracting Party to
transfer legislative powers to any institution of the European Economic
Area;andwhereas this consequently will have to be achieved through national procedures;Article 1The
Contracting Parties take into account that when implementing a part of
an act corresponding to an EEC directive, which is clear, precise and
unconditional, subparagraph (a) of Article 7 of the Agreement shall
apply.Article 2For
cases of possible conflicts between implemented EEA rules and other
statutory provisions, the Contracting Parties undertake to introduce, if
necessary, a statutory provision to the effect that EEA rules shall
prevail in these cases."Il-parti VII,
intitolata "dispożizzjonijiet istituzzjonali" (Artikoli 89 - 120) hija
komposta minn erba' Kapitoli. L-ewwel kapitolu, intitolat "the structure
of the association" għandu ħames taqsimiet, li s-sezzjoni 1 tiegħu
tirrigwarda l-Kunsill taż-Żona EE. Il-Kunsill taż-Żona EE, komposta minn
membri tal-Kunsill u minn membri tal-Kummissjoni tal-Komunitajiet
Ewropej, kif ukoll minn membru tal-gvern ta' kull pajjiz ta' l-EFTA,
huwa inkarigat b'mod partikolari li jiddefinixxi l-orjentazzjonijiet
ġenerali u li jagħti x-xeħta politika fil-kuntest ta' l-implementazzjoni
tal-ftehim. Is-sezzjoni 2 tirrigwarda l-kumitat konġunt, kompost minn
rappreżentanti tal-partijiet kontraenti, li huwa inkarigat li
jimplementa l-ftehim u li jassigura t-tħaddim tiegħu. Is-sezzjoni 3
tiegħu, intitolata "the EEA courts", għandha d-dispożizzjonijiet
segwenti:"Article 951.
An independent EEA Court, functionally integrated with the Court of
Justice of the European Communities, is hereby established. The EEA
Court shall exercise the functions which follow from Article 96. Each
EFTA State shall nominate one Judge to the Court.2. The Court, when sitting in plenary session_1(1)
shall be composed of five Judges of the Court of Justice of the
European Communities and, on the basis of rotation, three of the Judges
nominated by the EFTA States.3. At the request of the Court, the EEA Council may allow it to establish Chambers, each consisting of three or five Judges.(2)4.
The Presidency of the Court shall be held alternatively by one of the
Judges of the Court of Justice of the European Communities and by one of
the Judges nominated by the EFTA States.Article 961. The EEA Court is competent for:(a)      the settlement of disputes between the Contracting Parties;(b)      actions concerning the surveillance procedure regarding the EFTA States;(c)      appeals
concerning decisions in the field of competition initiated by the EFTA
Surveillance Authority.2. The EEA Court may be seized by:(a)      the
EEA Joint Committee or the Contracting Parties in cases for settlement
of disputes in accordance with Article 117;(b)      a
natural or legal person or by the EFTA Surveillance Authority on appeal
against decisions given by the EEA Court of First Instance in the field
of competition in accordance with Article 102;(c)      the
EC Commission or the EFTA Surveillance Authority in cases of conflict
of competence arising under the provisions of Chapter 1 of Part IV.3.
In addition, the EEA Court may be seized under the provisions of a
separate agreement between the EFTA States establishing an EFTA
Surveillance Authority by:(a)      the
EFTA Surveillance Authority under the surveillance procedure referred
to in Article 116 regarding the fulfilment of the obligations under this
Agreement by the EFTA States;(b)      an
EFTA State or a natural or legal person in actions against the EFTA
Surveillance Authority.Article 97The
Contracting Parties concerned, and the surveillance authorities, i.e.
the EC Commission and the EFTA Surveillance Authority, as the case may
be, shall take the necessary measures to comply with the judgments of
the EEA Court.Article 98The EEA Court shall have unlimited jurisdiction in regard to penalties imposed by the EFTA Surveillance Authority.Article 99Actions
brought before the EEA Court shall not have suspensory effect. The EEA
Court may, however, if it considers that circumstances so require, order
that application of the contested act be suspended.Article 100The EEA Court may, where seized in accordance with Article 96(2) (b) or (3), prescribe any necessary interim measures.Article 1011.
An independent EEA Court of First Instance, attached to the EEA Court,
is hereby established. It shall ensure the legal control of decisions of
the EFTA Surveillance Authority relating to competition rules
applicable to undertakings. Each EFTA State shall nominate one Judge to
the Court.2. The EEA Court of First
Instance shall be composed of three of the Judges nominated by the EFTA
States, on the basis of rotation, and two Judges of the Court of First
Instance of the European Communities.3. The
Presidency of the Court shall be held alternatively by one of the
Judges nominated by the EFTA States and by one of the Judges of the
Court of First Instance of the European Communities.Article 102The
EEA Court of First Instance shall have jurisdiction at first instance
in actions brought by a natural or legal person against a decision by
the EFTA Surveillance Authority, relating to the implementation of the
competition rules applicable to undertakings, if that decision is
addressed to that person or if it is of direct and individual concern to
him.In addition, the EEA Court of First Instance shall have the competences conferred on the EEA Court in Artikoli 98 to 100.The
EEA Court of First Instance shall also be competent to give rulings in
actions against the EFTA Surveillance Authority in accordance with
provisions to be laid down in a separate agreement between the EFTA
States establishing the EFTA Surveillance Authority.Article 1031.
The Statutes of the EEA Court and of the EEA Court of First Instance,
including, in particular, the rules on the functioning of the two
Courts, the appointment of the Judges and the Presidents and their terms
of office are laid down in Protocol 33.(3)2. The EEA Court and the EEA Court of First Instance shall adopt their rules of procedure, to be approved by the EEA Council.Article 1041.
In order to ensure as uniform as possible an interpretation of this
Agreement, in full deference to the independence of courts, the EEA
Court, the EEA Court of First Instance, the Court of Justice of the
European Communities, the Court of First Instance of the European
Communities and the Courts of the EFTA States shall, when applying and
interpreting respectively the provisions of this Agreement or provisions
of the Treaty establishing the European Economic Community and the
Treaty establishing the European Coal and Steel Community, as amended or
supplemented, or of the acts adopted in pursuance thereof, which are
identical in substance to the provisions of this Agreement, pay due
account to the principles laid down by any relevant decisions delivered
by the other Courts.A system of exchange of
information concerning judgments by courts of last instance shall be
set up by the EEA Joint Committee. This system shall comprise:(a)      transmission
to the Registrar of the EEA Court of judgments delivered by such courts
on the interpretation and application of, on the one hand, this
Agreement or, on the other hand, the Treaty establishing the European
Economic Community and the Treaty establishing the European Coal and
Steel Community, as amended or supplemented, as well as the acts adopted
in pursuance thereof in so far as they concern provisions which are
identical in substance to those of this Agreement;(b)      classification
of these judgments by the Registrar of the EEA Court including, as far
as necessary, the drawing up and publication of translations and
abstracts;(c)      communication
by the Registrar of the EEA Court of the relevant documents to the
competent national authorities, to be designated by each Contracting
Party.2. Provisions on the possibility for
an EFTA State to allow a court or tribunal to ask the Court of Justice
of the European Communities to express itself(4) on the interpretation of an EEA rule are laid down in Protocol 34.Article 105Decisions
under this Agreement by the EFTA Surveillance Authority and the EC
Commission which impose a pecuniary obligation on persons other than
States, shall be enforceable. The same shall apply to such judgments
under this Agreement by the EEA Court, the EEA Court of First Instance,
the Court of Justice of the European Communities and the Court of First
Instance of the European Communities.Enforcement
shall be governed by the rules of civil procedure in force in the State
in the territory of which it is carried out. The order for its
enforcement shall be appended to the decision, without other formality
than verification of the authenticity of the decision, by the authority
which each Contracting Party shall designate for this purpose and shall
make known to the other Contracting Parties, the EFTA Surveillance
Authority, the EC Commission, the EEA Court, the EEA Court of First
Instance, the Court of Justice of the European Communities and the Court
of First Instance of the European Communities.When
these formalities have been completed on application by the party
concerned, the latter may proceed to enforcement in accordance with the
law of the State in the territory of which enforcement is to be carried
out, by bringing the matter directly before the competent authority.Enforcement
may be suspended only by decision of the EEA Court or of the EEA Court
of First Instance. However, the courts of the States concerned shall
have jurisdiction over complaints that enforcement is being carried out
in an irregular manner."Il-protokoll 34, li
għalih jirreferi l-Artikolu 104(2), intitolat "Protocol 34 on the
possibility for courts and tribunals of EFTA States to request the Court
of Justice of the European Communities to express itself on the
interpretation of EEA rules corresponding to EC rules", huwa fformulat
kif ġej:"Article 1When
a question of interpretation of provisions of the Agreement, which are
identical in substance to the provisions of the Treaties establishing
the European Communities, as amended or supplemented, or of acts adopted
in pursuance thereof, arises in a case pending before a court or
tribunal of an EFTA State, the court or tribunal may, if it considers
this necessary, ask the Court of Justice of the European Communities to
express itself on such a question.Article 2An
EFTA State which intends to make use of this Protocol shall notify the
Depositary and the Court of Justice of the European Communities to what
extent and according to what modalities the Protocol will apply to its
courts and tribunals.Article 3The Depositary shall notify the Contracting Parties of any notification under Article 2."Is-sezzjonijiet
4 u 5 ta' l-ewwel Kapitolu tal-parti VII tal-ftehim jirrigwardaw
il-kooperazzjoni parlamentari u l-kooperazzjoni bejn is-sieħba ekonomiċi
u soċjali.Il-kapitolu 2 huwa ddedikat għall-proċess deċiżjonali. Il-kapitolu 3, intitolat "Surveillance procedure and settlement of disputes", għandu d-dispożizzjonijiet segwenti:"Article 1161.
The EFTA States shall establish an independent surveillance authority
(EFTA Surveillance Authority) as well as procedures similar to those
existing in the Community including procedures for ensuring the
fulfilment of obligations under this Agreement and for control of the
legality of acts of the EFTA Surveillance Authority regarding
competition.The fulfilment of the
obligations under this Agreement shall be monitored by, on the one hand,
the EFTA Surveillance Authority and, on the other, the EC Commission
acting in conformity with the Treaty establishing the European Economic
Community, the Treaty establishing the European Coal and Steel Community
and this Agreement.2. In order to ensure a
uniform surveillance throughout the EEA, the EFTA Surveillance
Authority and the EC Commission shall cooperate, exchange information
and consult each other on surveillance policy issues and individual
cases.3. The EC Commission and the EFTA Surveillance Authority shall receive any complaints concerning the application(5) of this Agreement. They shall inform each other of complaints received.4.
Each of these bodies shall examine all complaints falling within its
competence and shall pass to the other body any complaints which fall
within the competence of that body.5. In
case of disagreement between these two bodies with regard to the action
to be taken in relation to a complaint or with regard to the result of
the examination, either of the bodies may refer the matter to the EEA
Joint Committee which shall deal with it in accordance with Article 117.Article 1171. The EEA Joint Committee or a Contracting Party may bring a matter under dispute which concerns the application(6) of this Agreement before the EEA Court in accordance with the following provisions.2.
The EEA Joint Committee shall be provided with all information which
might be of use in making possible an in-depth examination of the
situation, with a view to settling the dispute and finding a solution
acceptable to the Contracting Parties.3. A
Contracting Party may bring a matter under dispute before the EEA Court.
In doing so it shall, however, first submit the matter to the EEA Joint
Committee. If it is not resolved after two consecutive meetings of the
Committee, either the Committee shall, unless otherwise decided, or a
Contracting Party may, bring the matter before the EEA Court. For the
Community, it shall be for the EC Commission to bring the matter before
the EEA Court."IV – Sunt ta' l-osservazzjonijiet bil-miktub ippreżentati mill-istituzzjonijiet u l-gvernijiet Osservazzjonijiet ġeneraliIl-Kummissjoni
tenfasizza li l-ftehim huwa ta' natura ferm differenti minn dik ta'
ftehim ta' assoċjazzjoni konklużi mill-Komunità s'issa. Il-ftehim ser
jirrifletti mhux biss l-Acquis Komunitarju eżistenti sad-data
tal-firma tiegħu, imma wkoll id-dritt komunitarju eżistenti f'dawk
l-oqsma koperti mill-ftehim. Fir-rigward tal-kontenut tal-ftehim,
il-Kummissjoni tenfasizza li r-rabtiet bejn il-komunità u l-pajjiżi ta'
l-EFTA jistrieħu direttament fuq it-Trattat KEE u l-atti adottati
mill-istituzzjonijiet tal-Komunità bis-saħħa tiegħu. Il-proċedura
deċiżjonali prevista mill-ftehim tirrifletti, minn naħa, l-interess li
jiġi estiż l-Acquis Komunitarju filwaqt li titħares l-awtonomija
deċiżjonali tal-Komunità u, min-naħa l-oħra, ir-rispett tar-rieda ta'
Stati sovrani li m'għandhom il-ħsieb la li jittrasferixxu xi kompetenzi u
lanqas li jagħtu setgħat leġiżlattivi lill-organi tal-ftehim. L-għan
tal-ftehim huwa li tinħoloq żona ekonomika uniformi li fiha d-dritt,
sostanzjalment identiku għal dak fis-seħħ ġewwa l-KEE, ikun applikabbli
bl-iktar mod uniformi possibbli.Wara li
fakkret li s-sistema ġudizzjarja prevista mill-ftehim tfittex tliet
għanijiet, jiġifieri r-regolament tal-kontroversji bejn il-partijiet
kontraenti, ir-regolament tal-kontroversji ġewwa l-EFTA u t-tisħiħ ta'
l-uniformità ġuridika fi ħdan iż-Żona EE, il-Kummissjoni tippreċiża li
dawn il-kompetenzi differenti jiġu eżerċitati kemm minn qorti taż-Żona
Ekonomika Ewropea (iktar 'il quddiem il-"Qorti ŻEE"), li hija
indipendenti, imma integrata funzjonalment, mal-Qorti tal-Ġustizzja, u
minn Tribunal ta' l-ewwel istanza ŻEE, indipendenti imma annessa
mal-Qorti ŻEE, kemm mill-Qorti tal-Ġustizzja stess. Il-kompożizzjoni
tal-Qorti ŻEE u dik tat-Tribunal ŻEE tippermetti lill-Imħallfin
tal-Qorti tal-Ġustizzja, preżenti f'dawn iż-żewġ istanzi, li jagħtu
l-esperjenza kbira tagħhom, minn naħa, tad-dritt Komunitarju
fil-Komunità u, min-naħa l-oħra, tal-projezzjoni
tagħha fiż-Żona EE u
li tassigura b'hekk l-uniformità fl-applikazzjoni ta' dan id-dritt.Għall-finijiet
tar-regolament tal-kontroversji bejn il-partijiet kontraenti, il-Qorti
ŻEE tkun tista' tiġi mitluba tiddeċiedi kemm mill-kumitat konġunt, kemm
direttament minn parti kontraenti, jekk il-kumitat konġunt ma jkunx
solva l-kontroversja wara żewġ laqgħat konsekuttivi.F'dak
li jirrigwarda l-kontroversji ġewwa l-EFTA, jistgħu jiġu distinti żewġ
tipi. L-ewwel nett, il-kontroversji bejn l-awtorità ta' sorveljanza u
l-pajjiżi membri ta' l-EFTA, jiġifieri l-proċeduri ta' ksur li
l-awtorità ta' sorveljanza EFTA tkun mistennija tistitwixxi kontra
l-pajjiżi membri ta' l-EFTA għal nuqqas ta' twettiq ta' l-obbligi li
jkollhom bis-saħħa tal-ftehim, kif ukoll l-appelli kontra
d-deċiżjonijiet mogħtija minn din l-awtorità fl-kamp ta' l-għajnuniet
mogħija mill-istat. Hija l-Qorti ŻEE li għandha taqta' dawn
il-kwistjonijiet. It-tieni nett, il-kawżi ta' kompetizzjoni li għalihom
it-Tribunal ta' l-ewwel istanza ŻEE tkun kompetenti li tiddeċiedi
fl-ewwel istanza, filwaqt li l-Qorti ŻEE tkun tista' tintalab taqta'
fl-appell fuq deċiżjonijiet mogħtija mill-qorti fl-ewwel istanza.Fir-rigward
tat-tisħiħ ta' l-uniformità ġuridika, il-ftehim jipprevedi tliet
proċeduri speċifiċi. L-ewwel waħda tikkorrispondi fil-parti l-kbira ma
dik implementata mill-protokoll nru 2, anness mal-konvenzjoni, dwar
il-kompetenza ġudizzjarja u l-eżekuzzjoni tas-sentenzi f'materja ċivili u
kummerċjali (il-konvenzjoni ta' Lugano), fuq l-interpretazzjoni
uniformi ta' din il-konvenzjoni. It-tieni proċedura tipprevedi
l-possibbiltà għall-pajjiżi ta' l-EFTA li jintervjenu fil-kawżi
preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. It-tielet proċedura tagħti
lill-qrati tal-pajjiżi ta' l-EFTA l-possibbiltà li jitolbu l-Qorti
tal-Ġustizzja taħt titolu preliminari kull talba ta' interpretazzjoni
rigward il-ftehim.Is-sistema ġudizzjarja
prospettata tevita, dejjem skond il-Kummissjoni, ċertu numru ta'
diffikultajiet. Hija tippermetti, fil-fatt, li jiġi evitat li qorti oħra
li ma tkunx il-Qorti tal-Ġustizzja jkollha l-kompetenza li tinterpreta
l-ftehim taħt titolu preliminari, li l-applikazzjoni tal-ftehim,
mill-Qorti ŻEE, ma jsirx mingħajr l-għarfien tad-dritt Komunitarju u
tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, li r-regoli ta' kompetizzjoni
ma jiġux applikati b'mod diżordinat, li l-operaturi ekonomiċi ma jkunux
jistgħu jevitaw l-istħarriġ ġudizzjarju permezz ta' rikorsi preliminari
u li l-Istati EFTA ma jkunux sottomessi għal imħallfin barranin. Il-Kummissjoni trid tirċievi l-opinjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fuq erba' punti:1)      il-kompatibbiltà
tal-preżenza ta' mħallfin tal-Qorti tal-Ġustizzja, fil-Qorti ŻEE,
mat-termini ta' l-opinjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-26 ta' April 1977
(fuq l-abbozz ta' ftehim dwar l-istituzzjoni ta' Fond Ewropew ta'
waqfien min-navigazzjoni tat-tbaħħir intern, opinjoni 1/76, Ġabra p.
741);2)      il-kompatibbiltà
mat-Trattat KEE ta' dritt ta' intervent, estiż għall-pajjiżi membri ta'
l-EFTA, fil-kawżi Komunitarji pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja;3)      il-possibbiltà
li jiġi permess lilll-qrati tal-pajjiżi Membri ta' l-EFTA li
jissottomettu domandi ta' interpretazzjoni tal-ftehim lill-Qorti
tal-Ġustizzja, mingħajr modifika tat-Trattat KEE;4)      jekk
l-Artikolu 238 tat-Trattat KEE jippermettix il-binja ġudizzjarja
prevista mill-ftehim.Il-parteċipazzjoni tal-Membri tal-Qorti tal-Ġustizzja f'qorti oħraIl-Kummissjoni
ssaqsi jekk wieħed għandux iqis, fuq l-eżempju ta' l-opinjoni 1/76,
iċċitata iktar 'il fuq, jekk l-imħallfin tal-Qorti tal-Ġustizzja
jistgħux jipparteċipaw f'qorti oħra jew jekk wieħed għandux pjuttost
jikkunsidra jekk il-kliem ta' din l-opinjoni mhumiex rilevanti fil-każ
in kwistjoni. Il-Kummissjoni tippreċiża, f'dan ir-rigward, li l-ftehim
jiddistingwi ruħu mill-ftehim li kien is-suġġett ta' l-opinjoni 1/76.
Minn naħa, il-Qorti ŻEE ma jkollhiex il-kompetenza li tkun ġiet
attribwita lill-Qorti tal-Fondi Ewropej ta' waqfien min-navigazzjoni
tat-Tbaħħir intern, jiġifieri dik li tiddeċiedi taħt titolu preliminari
fuq l-interpretazzjoni tal-ftehim, u, min-naħa l-oħra, il-Qorti ŻEE u
l-Qorti ta' l-ewwel istanza ŻEE jkunu, minkejja l-indipendenza
ġudizzjarja tagħhom, integrati funzjonalment mal-Qorti tal-Ġustizzja.Skond
il-gvern Spanjol, ir-risposta għad-domanda magħmula ma tistax tkun
negattiva għal diversi raġunijiet. L-ewwel nett, l-għan
tad-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 167 tat-Trattat KEE u ta'
l-Artikoli 2, 4 u 16 ta' l-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja huwa li
jiggarantixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja tkun tista' twettaq l-inkarigu li
huwa attribwit lilha, jiġifieri r-rispett tad-dritt fl-interpretazzjoni
u l-applikazzjoni tat-Trattati, b'mod kompletament oġġettiv, filwaqt li
tevita kull pressjoni jew fehma prekonċetta.It-tieni
nett, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat fl-opinjoni 1/76 li l-ftehim fuq
il-Fondi Ewropej ta' waqfien min-navigazzjoni tat-Tbaħħir intern kien
inkompatibbli mat-Trattat KEE, għar-raġuni li l-qorti prevista minn dan
il-ftehim kien kompost minn sitt Membri tal-Qorti tal-Ġustizzja u li
dawn ikunu jistgħu jiddeċiedu, bħala Membri ta' din il-qorti, fuq
kwistjonijiet li jkunu jridu jaqtgħu bl-istess mod bħala Membri
tal-Qorti tal-Ġustizzja, b'mod li l-imparzjalità li biha tkun trid
taġixxi tkun kompromessa. Issa, hemm ir-riskju li tali sitwazzjoni tiġi
riprodotta fil-każ in kwistjoni. Fil-fatt, huwa possibbli li l-imħallfin
tal-Qorti tal-Ġustizzja jintepretaw u japplikaw, bħala Membri tal-Qorti
ŻEE, dispożizzjonijiet Komunitarji li jkollhom, sussegwentement,
jinterpretaw jew japplikaw mill-ġdid, bħala Membri tal-Qorti
tal-Ġustizzja. Il-gvern Spanjol iqis li f'tali ipoteżi l-imħallef, li
jkun ipparteċipa fid-deliberazzjonijiet tal-Qorti ŻEE, ma jiddeċidix
iktar bl-imparzjalità meħtieġa. Jekk jastjeni milli jintervjeni, skond
l-Artikolu 16 ta' l-Istatut, jista' jiġri, kif indikat l-opinjoni
ċċitata iktar 'il fuq, li l-Qorti tal-Ġustizzja ssib ruħha
fl-impossibbiltà li tilħaq il-kworum previst mill-Artikolu 15 ta'
l-Istatut.Il-gvern Spanjol iżid ukoll tliet
preċiżazzjonijiet. Huwa jsostni, l-ewwel nett, li jekk il-Qorti ŻEE
mhijiex kompetenti li tiddeċiedi taħt titolu preliminari fuq
l-interpretazzjoni tal-ftehim, dan imur il-vers l-ieħor għall-Qorti
tal-Ġustizzja li ser tkun, skond il-ġurisprudenza tagħha, dejjem
kompetenti li tinterpreta taħt titolu preliminari kull ftehim konkluż
bejn il-Komunità u l-pajjiżi ta' l-EFTA. Konsegwentement, it-termini ta'
l-opinjoni 1/76, iċċitata iktar 'il fuq, ma jkun la effettwati u lanqas
żnaturati fl-essenza tagħhom.Il-gvern
Spanjol jiddikjara sussegwentement li ma jaqbilx mal-fehma
tal-Kummissjoni li tgħid li l-opinjoni 1/76 mhijiex applikabbli, fil-każ
in kwistjoni, għar-raġuni li l-Qorti ŻEE u t-Tribunal ta' l-ewwel
istanza ŻEE huma integrati funzjonalment mal-Qorti tal-Ġustizzja.
L-Artikolu 7 tad-dispożizzjonijiet istituzzjonali tal-ftehim jgħid,
fil-fatt, li l-Qorti ŻEE hija organu indipendenti u li ma hija bl-ebda
mod subordinata għall-Qorti tal-Ġustizzja. Il-gvern
Spanjol jikkonstata fl-aħħar nett li l-Artikolu 104
tad-dispożizzjonijiet istituzzjonali ta' l-abbozz ta' ftehim ma
jikkjarifikax il-kwistjoni li jsir magħruf f'liema miżura sentenza
tal-Qorti ŻEE torbot lil-Qorti tal-Ġustizzja, meta din teżamina punt li
fuqu l-Qorti ŻEE tkun diġà ppronunzjat ruħha.Il-gvern
Belġjan jaqbel ma l-analiżi tal-Kummissjoni dwar ir-rilevanza ta'
l-opinjoni 1/76 fil-każ preżenti. Il-Qorti ŻEE ma jkollhiex
il-kompetenza li tiddeċiedi taħt titolu preliminari, kontra dak li ġie
previst għall-Qorti tal-Fondi Ewropej ta' waqfien min-navigazzjoni.
Barra minn hekk, il-Qorti ŻEE tkun funzjonalment integrata mal-Qorti
tal-Ġustizzja, imma tkun ser tħares l-indipendenza kollha tagħha.
Il-preżenza ta' Mħallfin tal-Qorti tal-Ġustizzja ma tbiddilx in-natura
ġuridika tal-Qorti ŻEE. F'dak li jirrigwarda n-nuqqas ta' kompetenza li
tiddeċiedi taħt titolu preliminari, il-gvern Belġjan osserva li kemm
il-Qorti tal-Ġustizzja kif ukoll il-Qorti ŻEE jiġu mitluba jippronunzjaw
ruħhom fuq l-istess regoli tad-Dritt Komunitarju.Skond
il-gvern tar-Renju Unit, huwa kompatibbli, mat-Trattat KEE u l-opinjoni
1/76, li Mħallfin tal-Qorti tal-Ġustizzja joqgħodu fil-Qorti ŻEE.
Ir-raġunament tal-Qorti tal-Ġustizzja f'din l-opinjoni kien
ikkundizzjonat mill-fatt li l-kompetenza tal-qorti tal-Fondi biex
tiddeċiedi fuq l-interpretazzjoni tal-ftehim kienet tiġi eżerċitata
parallelament ma dik tal-Qorti tal-Ġustizzja. L-ewwel
subparagrafu ta' l-Artikolu 16 ta' l-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja
fuq l-inkapaċità ta' Mħallef li jieħu konjizzjoni ta’ kawża li fiha huwa
jkun intervjena bħala avukat, konsulent jew Imħallef tikkorrispondi ma'
l-impossibbiltà li jkun Imħallef jew parti fl-istess kawża. Huwa ma
jikkonċernax il-pożizzjoni ta' Mħallef li joqgħod suċċessivament f'kawżi
differenti, li jirrigwardaw kwistjonijiet li jixxiebħu jew ikunu
identiċi, bħal meta l-Qorti tal-Ġustizzja tippronunzja ruħha taħt titolu
preliminari fuq punti ta' dritt li jixxiebħu jew huma identiċi għal
dawk li fuqhom hija tkun diġà ppronunzjat ruħha fil-kuntest ta'
proċedura għal nuqqas ta' twettiq ta' obbligu, skond l-Artikolu 169
tat-Trattat. Peress li mhijiex marbuta mid-deċiżjonijiet preċedenti,
il-Qorti tal-Ġustizzja tista' dejjem tiskarta l-ġurisprudenza tagħha
billi tiddeċiedi fuq kwistjoni ta' dritt b'mod differenti.Wara
li analizza l-ftehim u l-istrumenti relatati li kienu s-suġġett ta'
l-opinjoni 1/76, il-gvern tar-Renju Unit ikkonkluda li kien ikun
possibbli f'din il-kawża li l-Imħallfin Komunitarji kkonċernati jiġu
influwenzati mid-deċiżjonijiet preċedenti tal-qorti tal-Fondi. B'hekk,
l-Acquis Komunitarju seta' jiġi ppreġudikat b'mod indirett, per
eżempju, bl-inċidenza tal-prinċipji tad-dritt pubbliku internazzjonali
li ġew issostitwiti fil-kuntest ta' l-ordinament ġuridiku Komunitarju.
Kien dan ir-riskju li wasslet il-Qorti tal-Ġustizzja li tipprekludi,
fl-opinjoni 1/76 tagħha, li l-Imħallfin tal-Qorti tal-Ġustizzja joqgħodu
fil-qorti tal-Fondi.Barra minn hekk,
ir-Renju Unit josserva li d-diffikultajiet li huma l-kawża tat-talba
għall-opinjoni 1/91 huma ħafna differenti minn dawk li kkawżaw
l-opinjoni 1/76. Għar-regoli tal-Fondi ta' twaqqif ta' navigazzjoni
qamet il-kwistjoni li l-Imħallfin tal-Qorti tal-Ġustizzja, li kienu ser
joqgħodu fil-qorti tal-Fondi, kellhom iwettqu żewġ inkarigi
inkompatibbli. Minn naħa, kellhom, bħala membri tal-Qorti tal-Ġustizzja,
jikkonservaw l-Acquis Komunitarju fl-interpretazzjoni ta' ċerti
atti maħruġa mill-istituzzjonijiet, u, min-naħa l-oħra, bħala membri
tal-qorti tal-Fondi, jistħarrġu sistema ġuridika bbażata fuq prinċipji
tad-dritt internazzjonali pubbliku differenti minn dawk li
jikkostitwixxu l-Acquis Komunitarju. Fl-opinjoni tar-Renju Unit,
il-ftehim ma jqajjem l-ebda diffikultà f'dan ir-rigward safejn
l-imħallfin tal-Qorti tal-Ġustizzja u dawk tal-Qorti ŻEE jkunu marbuta
japplikaw l-istess regoli u prinċipji u li jikkonservaw b'hekk l-Acquis Komunitarju. F'dak
li jirrigwarda l-kompożizzjoni tal-Qorti ŻEE, il-gvern tar-Renju Unit
josserva li ħamsa mit-tlettax-il membru tal-Qorti tal-Ġustizzja
jippresjedu fih. Peress li seba' Mħallfin jistgħu jikkomponu Seduta
Planarja, ikun possibbli li titlaqqa’ Seduta Plenarja mingħajr ma xi
ħadd ikun ipparteċipa f'deċiżjoni preċedenti tal-Qorti ŻEE. Jekk
il-parteċipazzjoni ta' ħames Imħallfin tal-Qorti tal-Ġustizzja
fl-attivitajiet tal-Qorti ŻEE toħloq problemi amministrattivi,
l-Artikolu 165 tat-Trattat KEE jipprevedi dispożittiv li jippermetti li
tiġi affrontata s-sitwazzjoni li tirriżulta mill-adozzjoni tal-ftehim.Id-dritt ta' intervent estiżSkond
il-Kummissjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà aċċettat l-intervent ta'
pajjiżi terzi abbażi ta' l-Artikolu 37 ta' l-Istatut. Madankollu,
fil-każ in kwistjoni, dan huwa dritt iktar sistematiku li jkollu bżonn
ta' notifikazzjoni tad-domandi preliminari lill-pajjiżi Membri ta'
l-EFTA bl-istess mod ta' dak li jsir ma' l-Istati Membri. Il-Kummissjoni
tistaqsi, konsegwentement, jekk għandux jiġi emendat l-Artikolu 20 ta'
l-Istatut.Skond il-gvern Spanjol,
ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun affermattiva. L-Artikolu 20
ta' l-Istatut huwa suffiċjentement ċar. Huwa jipprevedi espliċitament li
huma biss id-destinatarji tan-notifikazzjonijiet, elenkati b'mod
limitattiv, li jistgħu jippreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub fi
proċedura preliminari u jintervjenu matul is-seduta. Minkejja li l-Qorti
tal-Ġustizzja qatt ma ppronunzjat ruħha fuq il-possibbiltà għal Stat
terz li jippreżenta osservazzjonijiet f'kawża preliminari, hija
madankollu tat interpretazzjoni restrittiva tal-lista ta' partijiet
interessati msemmija fl-Artikolu 20 ta' l-Istatut.Skond
il-gvern Spanjol, il-Kummissjoni ħawdet, meta semmiet l-Artikolu 37 ta'
l-Istatut, żewġ tipi ta’ proċedura li huma radikalment differenti.
Fil-fatt, fil-każ ta’ l-intervent in sostenn tat-talbiet ta’ waħda
mill-partijiet, hemm diversi partijiet li qed jiddefendu diversi
teżijiet, jiġifieri parti attriċi, parti konvenuta u terz li jidher a posteriori.
Dan it-terz huwa kkwalifikat bħala "koadjuvanti" skond it-terminoloċija
proċedurali Spanjola. Huwa jkollu jintervjeni in sostenn tat-talbiet
ta’ waħda mill-partijiet prinċipali. F’dan ir-rigward, għandu jittieħed
in kunsiderazzjoni l-fatt li l-Artikolu 37 jissuġġetta l-intervent
tal-persuni barra l-Istati Membri u l-istituzzjonijiet Komunitarji taħt
żewġ kundizzjonijiet: minn naħa, huma għandhom jiġġustifikaw interess
fis-soluzzjoni tal-kontroversja u, min-naħa l-oħra, il-kontroversja ma
tridx ikollha l-Istati Membri, istituzzjonijiet tal-Komunità u ta’
l-Istati Membri u lanqas l-istituzzjonijiet Komunitarji kontra xulxin.
Isegwi li l-intervent ta' stat terz, ammess mill-Qorti tal-Ġustizzja
fid-digriet tat-23 ta’ Frar 1983, Chris International Foods vs
Il-Kummisjoni (91/82 u 200/82, Ġabra p. 417), jitlob li dawn iż-żewġ
kundizzjonijiet jintlaqgħu.Il-gvern Spanjol
jitlob li l-Artikolu 20 ta' l-Istatut għandu jiġi emendat jekk wieħed
ikun irid li l-Istati EFTA kollha jkunu jistgħu jippreżentaw
osservazzjonijiet fi proċedura preliminari u li l-Artikolu 37 jibqa’
limitat għall-intervent, fil-kuntest tar-rikors dirett, in sostenn
tat-talbiet ta’ parti prinċipali. L-intervent huwa għal kollox
differenti mill-parteċipazzjoni fi proċedura preliminari, b'mod li anki
interpretazzjoni estensiva ta' l-Artikolu 37 ma tkun tista’, fl-ebda
każ, tibdel il-kontenut ċar u preċiż ta' l-Artikolu 20.Il-gvern
Belġjan josserva li emenda ta' l-Artikolu 37 hija neċessarja jekk
wieħed ikun irid jippermetti lill-Istati EFTA jintervjenu fit-tliet
kateoriji ta’ kontroversji li fihom l-intervent ta’ persuna morali huwa
eskluż. Sabiex jiġi awtorizzat lill-Istati EFTA, li ma jkunux parti
fil-kawża, jippreżentaw osservazzjonijiet fil-kuntest ta’ proċedura
preliminari, hemm lok li jiġi emendat l-Artikolu 20.Il-gvern
tar-Renju Unit iqis li l-proċedura proposta għall-intervent tal-pajjiżi
Membri ta' l-EFTA fil-kontroversji quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
teżiġi emenda ta' l-Artikolu 37. Ma jkunx biżżejjed li wieħed
jipprevedi, fil-ftehim, dritt ta’ intervent għal dawn il-pajjiżi,
għaliex dan il-ftehim ma jbiddilx l-istatut fih innifsu. Ikun jaqbel
għaldaqstant li jsir rikors għall-proċedura tat-tieni subparagrafu ta’
l-Artikolu 188 tat-Trattat KEE. Din id-dispożizzjoni tipprevedi li
l-Kunsill jkun jista’ jemenda d-dispożizzjonijiet tat-titolu III ta'
l-Istatut, fuq talba tal-Qorti tal-Ġustizzja u wara konsultazzjoni
mal-Kummissjoni u mal-Parlament Ewropew. Il-gvern tar-Renju Unit huwa
wkoll tal-fehma li għandu jiġi emendat l-Artikolu 20 sabiex jippermetti
lill-pajjiżi Membri ta' l-EFTA jippreżentaw l-osservazzjonijiet fi
proċedura preliminari. Hemm lok li jiġu emendati, barra minn hekk,
l-Artikoli 17, 18 u 39 ta' l-Istatut.Id-domandi preliminari magħmula mill-qrati tal-pajjiżi ta’ l-EFTASkond
il-gvern Spanjol, ir-risposta għat-tielet domanda għandha tkun
negattiva. Ir-rikors preliminari huwa strument ta’ kooperazzjoni bejn
il-Qorti tal-Ġustizzja u l-imħallfin nazzjonali. Din it-tip ta’
kooperazzjoni bejn imħallfin għandha bħala konsegwenza diretta dik li
huma biss l-organi ġudizzjarji ta' l-Istati Membri li għandhom id-dritt
jindirizzaw ruħhom lill-Qorti tal-Ġustizzja bis-saħħa ta' l-Artikolu 177
tat-Trattat KEE. Sabiex dawn l-organi ġudizzjarji ta’ l-Istati EFTA
jkunu jistgħu wkoll jindirizzaw ruħhom lill-Qorti tal-Ġustizzja taħt
titolu preliminari, hemm bżonn li jiġi emendat l-Artikolu 177
tat-Trattat KEE billi jiżdied mat-test "qorti ta’ wieħed mill-Istati
Membri" riferiment għall-organi ġudizzjarji ta' stat terz li miegħu
l-Komunità tkun ikkonkludiet ftehim internazzjonali.Il-gvern
Belġjan iqis li l-Artikolu 177 għandu jiġi emendat sabiex jippermetti
li tiġi indirizzata l-Qorti tal-Ġustizzja mill-qrati tal-pajjiżi membri
ta' l-EFTA.Il-gvern tar-Renju Unit
josserva, l-ewwel nett, li l-Artikolu 177 jirigwarda wkoll qorti ta'
Stat Membru li għandha s-sede tagħha fit-territorji extraewropej
mir-raba’ parti tat-Trattat KEE (ara s-sentenza tat-12 ta’ Diċembru
1990, Kaefer u Procacci, C-100/89 u C-101/89, Ġabra p. I-4647). Minkejja
li din id-dispożizzjoni hija applikabbli stricto sensu
għall-qrati ta' l-Istati Membri biss, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet
li t-tieni subparagrafu ta’ din id-dispożizzjoni huwa applikabbli għal
qorti li mhijiex parti mill-organizzazzjoni ġudizzjarja ta’ Stat Membru,
meta tkun tinsab fit-territorju ta’ Stat Membru, li d-dritt Komunitarju
huwa applikabbli f’miżura limitata għal dan it-territorju, u li
dispożizzjoni approprjata hija prevista għal dan mid-dritt Komunitarju
(sentenza tat-3 ta’ Lulju 1991, Barr u Montrose, C-355/89, Ġabra p.
I-3479).Ir-Renju Unit josserva, wara, li
l-Artikolu 177 jippermetti lill-Qorti tal-Ġustizzja tesprimi ruħha taħt
titolu preliminari fuq l-interpretazzjoni tal-ftehim internazzjonali li
tiegħu l-Komunità hija parti. Il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ wkoll
tiddeċiedi taħt titolu preliminari fuq l-interpretazzjoni tal-ftehim
konklużi b'applikazzjoni ta' l-Artikolu 220 tat-Trattat. Il-ftehim ikun
ftehim internazzjonali konkluż b'applikazzjoni ta' l-Artikolu 238
tat-Trattat. Huwa jkun għaldaqstant ftehim internazzjonali konkluż
b'applikazzjoni tat-Trattat u att maħruġ mill-istituzzjonijiet. Xejn ma
jwaqqaf għalaqstant li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi taħt titolu
preliminari fuq l-interpretazzjoni tal-ftehim. Is-sentenzi tal-Qorti
tal-Ġustizzja ċċitati jitkellmu favur il-kompatibbiltà
tad-dispożizzjonijiet prospettati mat-Trattat KEE.L-Artikolu 238 tat-TrattatIl-Kummissjoni
ssaqsi jekk l-Artikolu 238 jippermettix binja ġudizzjarja tat-tip li
twaqqfet mill-ftehim. Jekk dan ma jkunx il-każ, ikun hemm bżonn li tiġi
emendata din id-dispożizzjoni tat-Trattat b’mod li l-proċeduri
partikolari msemmija hemmhekk jinkludu t-twaqqif ta’ sistema
ġudizzjarja, integrata funzjonalment mal-Qorti tal-Ġustizzja u li
tiggarantixxi l-ispeċifiċità u l-intregralità tad-dritt Komunitarju.Skond
il-gvern Spanjol, l-Artikolu 238 jikkostitwixxi bażi suffiċjenti
għall-konklużjoni min-naħa tal-Komunità ta’ ftehim ta’ assoċjazzjoni ma
unjoni ta’ stati jew organizzazzjoni internazzjonali, bħall-ftehim li
għandu jiġi konkluż ma’ l-EFTA. Ikun differenti, madankollu, jekk
il-kontenut ta’ dan il-ftehim ikun inkompatibbli mat-Trattat. Fil-każ
preżenti, l-inkompatibbiltà tirriżulta mill- mekkaniżmu ġudizzjarju
prospettat. Għaldaqstant, hemm bżonn li jiġi emendat it-Trattat qabel ma
jiġi konkluż il-ftehim.Il-gvern Belġjan
josserva li l-Artikolu 238 ma jippermettix li jitwaqqaf mekkaniżmu
ġudizzjarju pprospettat mingħajr emenda minn qabel tat-Trattat KEE.
Bħala prinċipju, xejn ma jipprekludi emenda ta’ l-Artikolu 238
tat-Trattat. Madankollu, jidher li jkun iktar għaqli, fil-każ preżenti,
li jiġu estiżi l-emendi għal Artikoli oħra rilevanti tat-Trattat kif
ukoll għall-Artikoli ta' l-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex jiġi
ggarantit minimu ta’ koerenza u ta’ ċertezza legali.Skond
il-gvern tar-Renju Unit, il-kliem "azzjonijiet komuni u proċeduri
partikolari", li jidhru fl-Artikolu 238 tat-Trattat, jippermettu li
l-proċeduri ġudizzjarji jiġu inklużi fil-ftehim imsemmija minn din
id-dispożizzjoni. Tali proċeduri jistgħu wkoll jikkontribwixxu
għat-tħaddim tajjeb ta’ dawn il-ftehim. Dan jgħodd ukoll, b’mod
partikolari, għad-dispożizzjonijiet li jipprevedu regolament ġudizzjarju
tal-kontroversji eventwali, għaliex huma jiffavorixxu l-eżekuzzjoni
regolari tal-ftehim mill-partijiet. Pożizzjoni tal-Qorti tal-ĠustizzjaI1.      Fl-opinjoni
preżenti, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha teżamina, skond it-talba
tal-Kummissjoni, il-kompatibbiltà ta’ sistema ta’ stħarriġ ġudizzjarju,
li l-ftehim jipprospetta li jimplementa, mat-Trattat KEE.
Id-dispożizzjonijiet l-oħra tal-ftehim, u b’mod partikolari dawk li
jirrigwardaw il-proċess ta’ deċiżjoni u t-tqassim ta’ kompetenzi
f’materja ta’ kompetizzjoni, mhumiex eżaminati minn din l-opinjoni.2.      Il-ftehim
ser jiġi konkluż bejn, minn naħa, l-Istati li huma Membri ta’
l-Assocjazzjoni Ewropea tal-kummerċ ħieles u, min-naħa l-oħra,
il-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha. F'dak li jirrigwarda
l-Komunità, il-ftehim ser jiġi konkluż mill-Kunsill, wara opinjoni
konformi tal-Parlament Ewropew, skond l-Artikolu 238 tat-Trattat KEE. 3.      Il-ftehim
huwa intiż joħloq Żona Ekonomika Ewropea li testendi għat-territorji
ta' l-Istati Membri tal-Komunità u għal dawk tal-pajjiżi ta’ l-EFTA.
Jirriżulta mill-preambolu tal-ftehim li l-partijiet kontraenti bi
ħsiebhom iwaqqfu Żona EE dinamika u omoġenea, ibbażata fuq regoli komuni
u kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni ugwali, u qed jipprevedu mezzi
adegwati ta’ implementazzjoni, inkluż il-livell ġudizzjarju. Bis-saħħa
ta' l-ewwel Artikolu tal-ftehim, dan huwa intiż li jippromwovi tisħiħ
kontinwu u bbilanċat tar-relazzjonijiet kummerċjali u ekonomiċi bejn
il-partijiet kontraenti f’kundizzjonijiet ugwali ta’ kompetizzjoni, kif
ukoll l-osservanza ta’ l-istess regoli.4.      Ir-regoli
applikabbli fir-relazzjonijiet bejn l-Istati membri taż-Żona EE
jirrigwardaw il-moviment ħieles tal-merkanzija, tal-persuni,
tas-servizzi u tal-kapitali, kif ukoll fuq is-sistema ta’ kompetizzjoni.
Dawn ir-regoli huma fis-sustanza dawk tad-dispożizzjonijiet
korrispondenti tat-Trattati KEE u KEFA u ta’ l-atti adottati
b'applikazzjoni ta’ dawn it-Trattati. Bħal ma indikat il-Kummissjoni
fit-talba għal opinjoni, il-partijiet kontraenti għandhom l-intenzjoni
li jestendu għaż-Żona EE d-dritt Komunitarju sabiex jiġi applikat
fl-oqsma koperti mill-ftehim, sa fejn jinħoloq, jiżviluppa jew jemenda
ruħu.II5.      L-għan
ta’ omoġeneità fl-interpretazzjoni u l-applikazzjoni tad-dritt fiż-Żona
EE hekk kif indikat fl-ewwel Artikolu tal-ftehim għandu jiġi assigurat
mill-użu ta’ dispożizzjonijiet testwalment identiċi
għad-dispożizzjonijiet korrispondenti tad-dritt Komunitarju u
mit-twettiq ta’ sistema ġudizzjarja.6.      Il-ftehim
iwaqqaf qorti, il-Qorti ŻEE li magħha huwa anness Tribunal ta’ l-ewwel
istanza. Il-kompetenza tal-Qorti ŻEE hija ddefinita fl-Artikolu 96(1)
ta’ dan il-ftehim. Din il-kompetenza tfittex tirregola l-kontroversji
bejn il-partijiet kontraenti, l-azzjonijiet mibdija fil-kuntest
tal-proċedura ta’ sorveljanza fir-rigward ta’ l-Istati ta' l-EFTA u,
f’materja ta’ kompetizzjoni, l-appelli magħmula kontra d-deċiżjonijiet
meħuda mill-awtorità ta' sorveljanza ta’ l-EFTA.7.      Is-sistema ġudizzjarja tipprevedi wkoll il-mekkaniżmi segwenti.8.      L-Artikolu
6 tal-ftehim jiddispponi li, għall-implementazzjoni u l-applikazzjoni
tagħhom, id-dispożizzjonijiet tal-ftehim għandhom jiġu interpretati
skond il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja qabel id-data tal-firma
tal-ftehim u dwar id-dispożizzjonijiet korrispondenti tat-Trattat KEE,
tat-Trattat KEFA u ta’ l-atti tad-dritt komunitarju derivat.9.      L-Artikolu
104(1) tal-ftehim jipprevedi li, fl-applikazzjoni jew
l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-ftehim jew
tad-dispożizzjonijiet tat-Trattati KEE u KEFA, kif emendati jew
ikkompletati, jew ta’ l-atti adottati b'applikazzjoni ta’ l-imsemmija
Trattati, il-Qorti tal-Ġustizzja, il-Qorti ŻEE, il-Qorti
tal-Prim’Istanza KE, it-Tribunal ta' l-ewwel istanza ŻEE u l-qrati ta’
l-istati ta' l-EFTA għandhom jieħdu deditament in kunsiderazzjoni
l-prinċipji li joħorġu mid-deċiżjonijiet meħuda mill-qrati jew tribunali
l-oħra, sabiex jassiguraw interpretazzjoni kemm huwa possibbli uniformi
tal-ftehim.10.    L-Artikolu
95 tal-ftehim jiddisponi li l-Qorti ŻEE tkun komposta minn tmien
imħallfin, li minnhom ħamsa tal-Qorti tal-Ġustizzja. Fuq talba tiegħu,
il-Kunsill EEE jista’ jawtorizza l-Qorti ŻEE twaqqaf Awli bi tliet jew
ħames imħallfin. Billi tieħu in kunsiderazzjoni n-natura
tal-kontroversji ppreżentati, numru bbilanċat u adegwat ta’ mħallfin
tal-Qorti tal-Ġustizzja u ta' l-EFTA ser jiġi ppreċiżat fl-istatut
tal-Qorti ŻEE. L-Artikolu 101 jipprevedi li t-Tribunal ta' l-ewwel
istanza ŻEE tkun komposta minn ħames imħallfin, li minnhom tlieta jkunu
nnominati mill-Istati ta' l-EFTA u żewġt imħallfin tat-Tribunal ta’
l-ewwel istanza mill-Komunitajiet Ewropej.11.    Il-protokoll
34, li jirreferi għalih l-Artikolu 104(2) tal-ftehim, għandu
dispożizzjonijiet li jippermettu lill-Istati ta' l-EFTA jawtorizzaw
il-qrati tagħhom jitolbu l-Qorti tal-Ġustizzja tesprimi ruħha dwar
l-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tal-ftehim.12.    Fl-aħħar
nett, apostilla fil-protokoll 34 tipprevedi dritt ta’ intervent ta’
l-Istati ta' l-EFTA fil-kawżi li jiġu ppreżentati quddiem il-Qorti
tal-Ġustizzja.III13.    Qabel
ma jiġu eżaminati d-domandi mqajma bit-talba għal opinjoni
tal-Kummissjoni, għandhom jiġu mqabbla l-għanijiet u l-kuntest
tal-ftehim, minn naħa, u dawk tad-dritt Komunitarju, min-naħa l-oħra.14.    L-identiċità
tal-kliem tad-dispożizzjonijiet tal-ftehim u tad-dispożizzjonijiet
Komunitarji korrispondenti ma jfissirx li huma jkollhom jiġu
neċessarjament interpretati bl-istess mod. Fil-fatt, trattat
internazzjonali għandu jiġi interpretat mhux biss fid-dawl tal-kliem li
jkun ġie fformulat, imma wkoll fid-dawl ta’ l-għanijiet tiegħu.
L-Artikolu 31 tal-Konvenzjoni ta’ Vjenna fuq id-dritt tat-Trattati
tat-23 ta’ Mejju 1969 jippreċiża, f'dan ir-rigward, li trattat għandu
jiġi interpretat fis-sens it-tajjeb, skond is-sens normali li wieħed
jattribwixxi lill-kliem fil-kuntest tagħhom, u fid-dawl tas-suġġett u
tal-għan tiegħu.15.    Fir-rigward
tal-komparazzjoni tal-għanijiet tad-dispożizzjonijiet tal-ftehim u ta’
dawk tad-dritt Komunitarju, għandu jiġi kkonstatat li l-ftehim huwa
intiż għall-applikazzjoni ta’ sistema ta’ kummerċ ħieles u ta’
kompetizzjoni fir-relazzjonijiet ekonomiċi u kummerċjali bejn
il-partijiet kontraenti.16.    Għal
dak li jirrigwarda l-Komunità, min-naħa l-oħra, is-sistema ta’ kummerċ
ħieles u ta’ kompetizzjoni, li l-ftehim irid jestendi għat-territorji
kollha flimkien tal-partijiet kontraenti, żviluppat u daħlet
fl-ordinament ġuridiku Komunitarju, li l-għanijiet tiegħu jmorru lil
hinn minn dawk imfittxija mill-ftehim.17.    Fil-fatt,
joħroġ b’mod partikolari mill-Artikoli 2, 8 A u 102 A tat-Trattat KEE
li dan ifittex li jilħaq integrazzjoni ekonomika li tersaq lejn
l-istabbiliment ta’ suq intern u ta’ unjoni ekonomika u monetarja.
L-ewwel Artikolu ta’ l-Att Uniku Ewropew jippreċiża, barra minn hekk, li
t-Trattati Komunitarji flimkien għandhom bħala għan li jikkontribwixxu
għall-progress konkret ta’ l-Unjoni Ewropea.18.    Jirriżulta
minn dak li ntqal qabel li d-dispożizzjonijiet tat-Trattat KEE li
jirregolaw il-moviment liberu u l-kompetizzjoni, iktar milli jkunu
finalità fiha nnifisha, huma biss mezz għat-twettiq ta’ dawn
l-għanijiet.19.    Il-kuntest
li fih jidħol l-għan tal-ftehim jiddifferenzja ruħu wkoll minn dak li
fih jiġu mfittxija l-għanijiet Komunitarji.20.    Fil-fatt,
iż-Żona EE għandha titwettaq fuq il-bażi ta' trattat internazzjonali li
la joħloq, fis-sustanza, irbit tad-dritt u obbligi bejn il-partijiet
kontraenti u li lanqas jipprevedi t-trasferiment ta’ drittijiet sovrani
favur l-organi intergovernamentali li huwa joħloq.21.    Min-naħa
l-oħra, it-Trattat KEE, minkejja li kien konkluż taħt forma ta’ ftehim
internazzjonali, ma jikkostitwixxix karta kostituzzjonali ta’ komunità
ta’ dritt. Skond ġurisprudenza kostanti tal-Qorti tal-Ġustizzja,
it-Trattati Komunitarji stabbilixxew ordinament ġuridiku ġdid li favurih
l-Istati llimitaw, f’oqsma iktar u iktar imwessa, id-drittijiet sovrani
tagħhom, u s-suġġetti mhumiex biss l-Istati Membri, imma wkoll
iċ-ċittadini tagħhom (ara, b'mod partikolari, is-sentenza tal-5 ta’ Frar
1963, Van Gend en Loos, 26/62, Ġabra p. 1). Il-karatteristiċi
essenzjali ta’ l-ordinament ġuridiku Komunitarju hekk ikkostitwit huma,
b’mod partikolari, is-supremazija f’relazzjoni mad-dritt ta' l-Istati
Membri kif ukoll l-effett dirett ta’ numru ta’ dispożizzjonijiet
applikabbli miċ-ċittadini tagħhom u minnhom stess.22.    Jirriżulta
minn dawn il-kunsiderazzjonijiet li l-uniformità tar-regoli tad-dritt
fit-totalità taż-Żona EE mhijiex iggarantita mill-kontenut jew
il-formulazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-dritt Komunitarju u
tad-dispożizzjonijiet korrispondenti tal-ftehim. 23.    Għandu
għaldaqstant jiġi eżaminat jekk il-ftehim jipprevedix mezzi oħra biex
jiggarantixxi din l-omogeneità.24.    L-Artikolu
6 jfittex dan il-għan billi jipprevedi li r-regoli tal-ftehim għandhom
jiġu interpretati skond il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja
relattiva għar-regoli korrispondenti tad-dritt Komunitarju. 25.    Madankollu,
dan il-mekkaniżmu ta' interpretazzjoni ma jippermettix li tiġi
assigurata l-uniformità ġuridika mfittxija u dan għal żewġ raġunijiet.26.    L-ewwel
nett, dan l-Artikolu jirrigwarda biss il-ġurisprudenza tal-Qorti
tal-Ġustizzja qabel id-data tal-firma tal-ftehim. Peress li din
il-ġurisprudenza sejra tevolvi, ikun diffiċli li ssir distinzjoni bejn
il-ġurisprudenza ġdida f’relazzjoni ma’ dik storika, u għaldaqstant,
il-passat mill-futur.27.    Wara,
minkejja li l-Artikolu 6 tal-ftehim ma jippreċiżax b’mod ċar jekk
isemmix il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fit-totalità tagħha, u
b’mod partikolari l-ġurisprudenza dwar l-effett dirett u s-supremazija
tad-dritt Komunitarju, jirriżulta mill-protokoll 35 tal-ftehim li,
mingħajr ma jirrikonoxxu l-prinċipji ta’ l-effett dirett u s-supremazija
li huma neċessarji bis-saħħa ta’ din il-ġurisprudenza, il-partijiet
kontraenti jintrabtu biss li jdaħħlu, fl-ordinamenti ġuridiċi rispettivi
tagħhom, dispożizzjoni leġiżlattiva li tippermetti, skond il-kliem
tal-ftehim, li tipprevali fuq dawk id-dispożizzjonijiet leġiżlattivi
konfliġġenti.28.    Isegwi
li l-osservanza tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, imposta
mill-Artikolu 6 tal-ftehim, ma tkoprix xi elementi essenzjali ta’ din
il-ġurisprudenza li huma irrikonċiljabbli mal-karatteristiċi ta’ dan
il-ftehim. Konsegwentement, l-Artikolu 6, bħala tali, mhuwiex
fil-pożizzjoni li jassigura l-għan ta’ l-uniformità tad-dritt fiż-Żona
EE kollha, la għall-passat u lanqas għall-futur.29.    Jirriżulta
mill-kunsiderazzjonijiet ta qabel li l-għan ta’ l-uniformità
fl-interpretazzjoni u l-applikazzjoni tad-dritt fiż-Żona EE taħbat
mad-diverġenzi eżistenti bejn il-finalitajiet u l-kuntest tal-ftehim,
minn naħa, u dawk tad-dritt Komunitarju, min-naħa l-oħra.IV30.    Huwa
fid-dawl tal-kontradizzjoni li qed tiġi rrilevata li wieħed għandu
jeżamina jekk is-sistema ġudizzjarja prospettata hijex ta’ natura li
tipperikola l-awtonomija ta’ l-ordinament ġuridiku Komunitarju
fit-tfittxija tal-għanijiet tiegħu.31.    Dan
l-eżami ser jirrigwarda l-ewwel nett l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’
parti kontraenti li l-qorti ŻEE sejra tiġi msejħa tifformula
fl-eżerċizzju tal-kompetenzi tagħha u, wara, fuq l-inċidenza
tal-ġurisprudenza tagħha fuq l-interpretazzjoni tad-Dritt Komunitarju.32.    Fir-rigward
ta’ l-ewwel punt, għandu jintqal li l-qorti ŻEE hija kompetenti,
bis-saħħa ta' l-Artikolu 96(1) a) tal-ftehim, li tirregola d-diverġenzi
bejn il-partijiet kontraenti u li, skond l-Artikolu 117(1) ta’ dan
il-ftehim, il-kumitat konġunt taż-Żona EE jew kull parti kontraenti
jista’ jressaq quddiem il-qorti ŻEE dawn it-tipi ta’ diverġenzi.33.    L-Artikolu
2 c) tal-ftehim jiddefinixxi l-kunċett ta’ partijiet kontraenti.
Għall-Komunità u l-Istati Membri tagħha, dan il-kunċett ikopri, skond
il-każ, kemm il-Komunità u l-Istati Membri tagħha, kemm il-Komunità, u
kemm l-Istati Membri. L-għażla li għandha ssir bejn dawn it-tliet
possibbiltajiet għandha tiġi dedotta mid-dispożizzjonijiet rilevanti
tal-ftehim f’kull każ in kwistjoni u l-kompetenzi rispettivi
tal-Komunità u ta' l-Istati Membri, kif jirriżultaw mit-Trattat KEE u
t-Trattat KEFA.34.    Il-qorti
ŻEE tista’ tintalab, meta titressqilha diverġenza quddiemha ti
tirrigwarda l-interpretazzjoni jew l-applikazzjoni ta’ waħda jew iktar
dispożizzjonijiet tal-ftehim, li tinterpreta l-kunċett ta’ "parti
kontraenti", fis-sens ta’ l-Artikolu 2c) tal-ftehim, sabiex tiddetermina
jekk, fis-sens tad-dispożizzjoni kontenzjuża, il-kliem "parti
kontraenti" jinkludux il-Komunità, il-Komunità u l-Istati Membri tagħha,
jew l-Istati Membri tagħha biss. Il-qorti ŻEE għaldaqstant tintalab
tiddeċiedi fuq il-kompetenzi rispettivi tal-Komunità u ta’ l-Istati
Membri tagħha għall-materji rregolati minn dawn id-dispożizzjonijiet
tal-ftehim.35.    Isegwi
li l-kompetenza mogħtija lill-qorti ŻEE, bis-saħħa ta’ l-Artikoli 2c),
96(1)a), u 117(1) tal-ftehim, tista’ tipperikola l-ordni tal-kompetenzi
ddefiniti mit-Trattati u, għaldaqstant, l-awtonomija tas-sistema
ġuridika Komunitarja li tagħha l-Qorti tal-Ġustizzja tassigura
r-rispett, bis-saħħa ta' l-Artikolu 164 tat-Trattat KEE. Din
il-kompetenza esklużiva tal-Qorti tal-Ġustizzja hija kkonfermata
mill-Artikolu 219 tat-Trattat KEE li jgħid li l-Istati Membri jintrabtu
li ma jissottomettux diverġenza dwar l-interpretazzjoni jew
l-applikazzjoni ta’ dan it-Trattat għal mod ta’ regoli barra dawk
previsti minnu. L-Artikolu 87 tat-Trattat KEFA jinkludi dispożizzjoni
fl-istess sens.36.    L-attribuzzjoni
ta’ din il-kompetenza lill-qorti ŻEE hija, għaldaqstant, inkompatibbli
mad-dritt Komunitarju.37.    Fir-rigward
tat-tieni punt, għandu jiġi osservat, preliminarjament, li l-ftehim
internazzjonali konklużi skond il-proċedura ta' l-Artikolu 228
tat-Trattat jorbtu l-istituzzjonijiet tal-Komunità u l-Istati Membri
tagħha u li, skond ġurisprudenza kostanti tal-Qorti tal-Ġustizzja,
id-dispożizzjonijiet ta’ dawn il-ftehim u l-atti adottati mill-korpi
tagħhom huma, mill-mument li jidħlu fis-seħħ, parti integrali ta’
l-ordinament ġuridiku Komunitarju.38.    F’dan
ir-rigward, hemm lok li jiġi ppreċiżat li l-ftehim huwa att meħud minn
waħda mill-istituzzjonijiet tal-Komunità, fis-sens ta' l-ewwel
subparagrafu ta’ l-Artikolu 177b) tat-Trattat KEE, u li, għaldaqstant,
il-Qorti tal-Ġustizzja hija kompetenti li tiddeċiedi taħt titolu
preliminari dwar l-interpretazzjoni tiegħu. Hija wkoll kompetenti li
tiddeċiedi dwar dan il-ftehim, meta l-Istati Membri tal-Komunità jonqsu
milli jwettqu l-obbligi li għandhom bis-saħħa tiegħu.39.    Issa,
meta ftehim internazzjonali jipprevedi sistema ġudizzjarja tagħha li
tinkludi qorti kompetenti li tirregola d-diverġenzi bejn il-partijiet
kontraenti ta’ dan il-ftehim u, konsegwentement, biex tinterpreta
d-dispożizzjonijiet, id-deċiżjonijiet ta’ din il-Qorti jorbtu
l-istituzzjonijiet tal-Komunità, inkluża l-Qorti tal-Ġustizzja. Dawn
id-deċiżjonijiet ikunu neċessarji wkoll meta l-Qorti tal-Ġustizzja
tintalab tiddeċiedi, taħt titolu preliminari jew fil-kuntest ta’ rikors
dirett, dwar l-interpretazzjoni tal-ftehim internazzjonali, għaliex din
ta’ l-aħħar tkun parti integrali ta’ l-ordinament ġuridiku Komunitarju.40.    Ftehim
internazzjonali li jipprevedi t-tali sistema ġudizzjarja huwa, bħala
prinċipju, kompatibbli mad-Dritt Komunitarju. Fil-fatt, il-kompetenza
tal-Komunità f’materja ta’ relazzjonijiet barranin u l-kapaċità tagħha
li tikkonkludi ftehim internazzjonali ġġib magħha neċessarjament
il-fakultà li tissuġġetta ruħha għad-deċiżjonijiet ta’ qorti maħluqa jew
innominata bis-saħħa ta’ tali ftehim, għal dak li għandu x’jaqsam
l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tagħhom.41.    Madankollu,
il-ftehim in kwistjoni jirriproduċi parti essenzjali tar-regoli,
inklużi dawk tad-dritt derivat, li jirregolaw ir-relazzjonijiet
ekonomiċi u kummerċjali fil-Komunità u li huma, fil-parti l-kbira
tagħhom, dispożizzjonijiet fundamentali ta’ l-ordinament ġuridiku
Komunitarju.42.    Dan
il-ftehim għandu għaldaqstant bħala effett li jdaħħal fl-ordinament
ġuridiku Komunitarju ġabra vasta ta’ regoli ġuridiċi li titqiegħed ma’
grupp ta’ regoli Komunitarji li għandhom formulazzjoni identika.43.    Barra
minn hekk, fil-preambolu tal-ftehim u fl-ewwel Artikolu tiegħu,
il-partijiet kontraenti esprimew l-intenzjoni li tiġi assigurata
applikazzjoni uniformi tad-dispożizzjonijiet tal-ftehim fit-totalità
tat-territorji kollha tagħhom. Issa, l-għan ta’ applikazzjoni uniformi u
ta’ ugwaljanza ta’ kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni, hekk kif imfittex
u rifless fl-Artikoli 6 u 104(1) tal-ftehim, huwa intiż neċessarjament
għall-interpretazzjoni kemm tad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-ftehim kif
ukoll ta’ dawk korrispondenti ta’ l-ordinament ġuridiku Komunitarju.44.    Minkejja
li l-Artikolu 6 tal-ftehim jobbliga l-qorti ŻEE tinterpreta
d-dispożizzjonijiet tal-ftehim fid-dawl tal-ġurisprudenza rilevanti
tal-Qorti tal-Ġustizzja, qabel id-data tal-firma tal-ftehim, il-qorti
ŻEE ma tkunx iktar suġġetta għal tali obbligu għad-deċiżjonijiet
mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja wara din id-data.45.    Konsegwentement,
l-għan tal-ftehim li jfittex li jassigura l-uniformità tad-dritt
fit-totalità taż-Żona EE jkopri mhux biss l-interpretazzjoni tar-regoli
ta’ dan il-ftehim, imma wkoll dik tar-regoli korrispondenti tad-dritt
Komunitarju.46.    Isegwi
li, billi jikkundizzjona l-interpretazzjoni futura tar-regoli
Komunitarji f’materja ta’ moviment libera u ta’ kompetizzjoni,
il-mekkaniżmu ġudizzjarju previst mill-ftehim jipperikola l-Artikolu 164
tat-Trattat KEE u, b’mod iktar ġenerali, il-fundamenti stess
tal-Komunità.V47.    Il-periklu
li tirrappreżenta s-sistema ġudizzjarja tal-ftehim għall-awtonomija ta’
l-ordinament ġuridiku Komunitarju mhuwa bl-ebda mod imxejjen mill-fatt
li l-Artikoli 95 u 101 tiegħu jfittxu li jolħqu rabtiet organiċi bejn
il-qorti ŻEE u l-Qorti tal-Ġustizzja billi jipprovdu li mħallfin
tal-Qorti tal-Ġustizzja joqgħodu fi ħdan il-qorti ŻEE u l-Awli tagħhom,
kif ukoll li l-imħallfin tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-Komunitajiet
Ewropej joqgħodu fi ħdan it-Tribunal ta' l-ewwel istanza ŻEE.48.    Wieħed
għandu jemmen, bil-kontra, li l-applikazzjoni ta’ dawn
id-dispożizzjonijiet ikabbar il-problemi ġenerali li jirriżultaw
mis-sistema ġudizzjarja prospettata mill-ftehim.49.    F’dan
ir-rigward, hemm lok wieħed ifakkar li l-qorti ŻEE għandha tassigura
t-tħaddim tajjeb ta’ sistema ta’ kummerċ ħieles u ta’ kompetizzjoni
fil-kuntest ta’ trattat internazzjonali li joħloq obbligi bejn
il-partijiet kontraenti biss.50.    Min-naħa
l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tassigura l-osservanza ta’
ordinament ġuridiku parikolari u tikkontribwixxi għall-iżvilupp tiegħu,
sabiex tilħaq l-għanijiet imsemmija b’mod partikolari fl-Artikoli 2, 8A u
102A tat-Trattat KEE u sabiex twettaq, bejn l-Istati Membri, Unjoni
Ewropea kif jirriżulta mid-dikjarazzjoni solenni ta’ Stuttgart tad-19
ta’ Ġunju 1983 (punt 2.5) li għaliha tirreferi l-ewwel premessa
tal-preambolu ta’ l-Att Uniku Ewropew. F’dan il-kuntest, il-kummerċ
ħieles u l-kompetizzjoni huma biss mezzi intiżi biex jintlaħqu dawn
l-għanijiet.51.    Konsegwentement,
jekk ikunu ser joqgħodu fil-Qorti tal-Ġustizzja jew fil-qorti ŻEE,
l-imħallfin tal-Qorti tal-Ġustizzja, Membri tal-qorti ŻEE, ikollhom
japplikaw u jinterpretaw l-istess dispożizzjonijiet imma skond approċċi,
metodi u kunċetti differenti sabiex jieħdu in kunsiderazzjoni n-natura
ta’ kull trattat u l-għanijiet proprji tagħhom. 52.    F’dawn
iċ-ċirkustanzi, ser ikun diffiċli ħafna, jekk mhux impossibbli,
għall-imħallfin li jiddeċiedu, bi spirtu kompletament indipendenti, meta
joqogħodu fil-Qorti tal-Ġustizzja, fuq il-kwistjonijiet li jridu
jinqatgħu wara li dawn ikunu pparteċipaw fil-kuntest tal-qorti ŻEE.53.    Madankollu,
peress li s-sistema ġudizzjarja tal-ftehim hija, f’kull każ,
inkompatibbli mat-Trattat KEE, mhuwiex neċessarju li tiġi eżaminata
b’iktar reqqa din il-kwistjoni, u lanqas dik dwar jekk din is-sistema
hijiex ta’ tali natura li tqajjem riżervi serji fir-rigward tal-fiduċja
li l-partijiet fil-kawża jistgħu jkollhom fil-kapaċità tal-Qorti
tal-Ġustizzja li teżerċita l-funzjonijiet tagħha b’mod għal kollox
indipendenti.VI54.    Għandu
jiġi ezaminat jekk il-mekkaniżmu previst mill-Artikolu 104(2)
tal-ftehim, għall-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tiegħu, huwiex
kompatibli mad-dritt Komunitarju.55.    Bis-saħħa
ta' l-Artikolu 104(2) tal-ftehim, id-dispożizzjonijiet li jippermettu
lil Stat ta' l-EFTA jawtorizza l-qrati tiegħu jitolbu lill-Qorti
tal-Ġustizzja tesprimi ruħha fuq l-interpretazzjoni tal-ftehim jidhru
fil-protokoll 34.56.    Skond
l-ewwel l-Artikolu ta’ dan il-protokoll, meta kwistjoni ta’
interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-ftehim, li huma identiċi
fis-sustanza għad-dispożizzjonijiet tat-Trattati Komunitarji, titqajjem
f’kawża pendenti quddiem waħda mill-qrati ta’ Stat ta' l-EFTA, din
il-qorti tista’, jekk jidhrilha li huwa neċessarju, titlob lill-Qorti
tal-Ġustizzja tesprimi ruħha fuq din il-kwistjoni.57.    L-Artikolu
2 tal-protokoll 34 jiddisponi li Stat ta' l-EFTA, li jkun bi ħsiebu
jirrikorri għal dan il-protokoll, għandu jinnotifika lid-depożitarju
tal-ftehim u l-Qorti tal-Ġustizzja sa fejn u skond liema proċeduri
l-protokoll ikun applikabbli għall-qrati tiegħu.58.    Jirriżulta
li din il-proċeduta hija kkaratterizzata mill-fatt li tagħti lill-Isati
ta' l-EFTA l-fakultà li jawtorizzaw jew le l-qrati tagħhom li jagħmlu
domandi lill-Qorti tal-Ġustizzja u li ma tipprevedi ebda obbligu
għall-qrati ta’ dawn l-Istati li jiddeċiedu fl-aħħar istanza. Barra minn
hekk, mhuwiex iggarantit li r-risposti, li l-Qorti tal-Ġustizzja tkun
mitluba tagħti, ikollhom effett obbligatorju għall-qrati li jkunu
għamluha. Din il-proċedura hija fundamentalment differenti minn dik
prevista mill-Artikolu 177 tat-Trattat KEE.59.    Huwa
minnu li l-ebda dispożizzjoni tat-Trattat KEE ma tipprekludi li ftehim
internazzjonali jagħti lill-Qorti tal-Ġustizzja kompetenza
għall-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ tali ftehim
għall-finijiet ta’ l-applikazzjoni tiegħu fi stati terzi.60.    L-ebda
obbjezzjoni ta’ prinċipju ma tista’ tiġi fformulata kontra l-libertà
mogħtija lill-Istati ta’ l-EFTA li jawtorizzaw jew le lill-qrati tagħhom
jagħmlu domandi lill-Qorti tal-Ġustizzja, iktar u iktar in-nuqqas ta’
obbligu għal xi wħud minn dawn il-qrati li jirrikorru għand il-Qorti
tal-Ġustizzja. 61.    Min-naħa
l-oħra, huwa impossibbli li wieħed jaċċetta li r-risposti li l-Qorti
tal-Ġustizzja tagħti lill-qrati ta’ l-Istati ta' l-EFTA jkollhom effett
purament konsultattiv u li jitneħħielhom kull effett obbligatorju. Tali
sitwazzjoni tneħħi n-natura tal-funzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, hekk
kif ikkonċepita mit-Trattat KEE, jiġifieri dik ta’ qorti li s-sentenzi
tagħha jkunu obbligatorji. Anki fil-każ partikolari ħafna ta’ l-Artikolu
228, l-opinjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja għandha l-effett obbligatorju
ppreċiżat f’dan l-Artikolu.62.    Wieħed
għandu josserva, barra minn hekk, li l-interpretazzjoni tal-ftehim
mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja b’risposta għad-domandi magħmula
mill-qrati ta l-Istati ta' l-EFTA għandhom jittieħdu in kunsiderazzjoni
wkoll mill-qrati ta' l-Istati Membri tal-Komunità, meta jintalbu
jiddeċiedu fuq l-applikazzjoni tal-ftehim. Issa, l-effett mhux
obbligatorju ta’ dawn ir-risposti għall-qrati ta' l-EFTA jista’ jikkawża
inċertezza fuq il-valur ġuridiku għall-istess qrati ta' l-Istati Membri
tal-Komunità.63.    Barra
minn hekk, m’għandux jiġi eskluż li l-qrati ta' l-Istati Membri
jintalbu jikkunsidraw li l-effett mhux obbligatorju ta’
l-interpretazzjonijiet mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja, bis-saħħa
tal-protokoll 34, jiġi estiż ukoll għall-dawk is-sentenzi li din ta’
l-aħħar tagħti taħt l-Artikolu 177 tat-Trattat KEE.64.    F’dan
is-sens, il-mekkaniżmu in kwistjoni jipperikola ċ-ċertezza legali li
hija indispensabbli għat-tħaddim tajjeb tal-proċedura preliminari.65.    Jirriżulta
mill-kunsiderazzjonijiet ta’ qabel li l-Artikolu 104(2) tal-ftehim u
l-protokoll 34 tiegħu huma inkompatibbli mad-dritt Komunitarju, sa fejn
dawn ma jiggarantuixxux effett obbligatorju tar-risposti li l-Qorti
tal-Ġustizzja tista’ tintalab tagħti bis-saħħa ta’ dan il-protokoll.VII66.    Għandu
jiġi evalwat, wara, id-dritt previst għall-Istati ta' l-EFTA li
jintervjenu fil-kawżi pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Apostilla
fil-protokoll 34 tipprevedi li l-Artikoli 20 u 37 tal-protokoll fuq
l-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja għandhom jiġu emendati sabiex
jippermettu tali dritt ta’ intervent.67.    Huwa
suffiċenti li jiġi osservat, f'dan ir-rigward, li dawn iż-żewġ Artikoli
jidhru fit-Titolu III tal-protokoll fuq l-Istatut tal-Qorti
tal-Ġustizzja u li, skond it-tieni subparagrafu ta’ l-Artikolu 188
tat-Trattat KEE, il-Kunsill, billi jiddeċiedi bl-unanimità fuq talba
tal-Qorti tal-Ġustizzja u wara konsultazzjoni mal-Kummissjoni u
mal-Parlament Ewropew, jista’ jemenda d-dispożizzjonijiet ta’ dan
it-titolu.68.    Jirriżulta
minn dan li l-attribuzzjoni lill-Istati ta' l-EFTA ta’ dritt ta’
intervent fil-kawżi pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja ma jeżiġix
emenda tat-Trattat KEE, fis-sens ta’ l-Artikolu 236 tiegħu.VIII69.    L-aħħar
domanda tal-Kummissjoni hija intiża li ssir taf jekk l-Artikolu 238
tat-Trattat KEE, li jirrigwarda l-konklużjoni, mill-Komunità, ta’ ftehim
ta’ assoċjazzjoni ma Stat terz, unjoni ta’ stati jew organizzazzjoni
internazzjonali, jawtorizzax l-implementazzjoni ta’ sistema ġudizzjarja,
bħal dik prevista minn dan il-ftehim. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni
ddikjarat li, fil-każ ta’ opinjoni negattiva tal-Qorti tal-Ġustizzja,
din id-dispożizzjoni tkun tista’ tiġi emendata b’tali mod li tippermetti
l-implementazzjoni ta’ tali sistema.70.    Kid
digà ġie osservat fil-punt 40, ftehim internazzjonali li jipprevedi
sistema ġudizzjarja mgħammra b’qorti kompetenti għall-interpretazzjoni
ta’ dawn id-dispożizzjonijiet mhijiex, bħala prinċipju, inkompatibbli
mad-dritt Komunitarju u tista’, konsegwentement, issib il-bażi ġuridika
fl-Artikolu 238 tat-Trattat KEE.71.    Madankollu,
l-Artikolu 238 tat-Trattat KEE ma jagħti ebda bażi biex titwaqqaf
sistema ġudizzjarja li tipperikola l-Artikolu 164 ta’ dan it-trattat u,
b’mod iktar ġenerali, għall-fundamenti stess tal-Komunità.72.    Għall-istess
raġunijiet, emenda ta’ din id-dispożizzjoni fis-sens indikat
mill-Kummissjoni ma tkunx tista’ tirrimedja l-inkompatibbiltà
tas-sistema ġudizzjarja tal-ftehim mad-dritt Komunitarju.Għaldaqstant_IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJAtagħti l-opinjoni segwenti:–        Is-sistema
ta’ stħarriġ ġudizzjarju, li l-ftehim prospettat huwa intiż li jwettaq,
hija inkompatibbli mat-Trattat li jwaqqaf il-Komunità Ekonomika
Ewropea.DueSlynnJolietPresidentPresident ta’ AwlaPresident ta’ AwlaSchockweilerGrévisseKapteynPresident ta’ AwlaPresident ta’ AwlaPresident ta’ AwlaMancinijugeKakourisMoitinho de AlmeidaImħallefImħallefImħallefRodríguez Iglesias       Díez de VelascoImħallef       ImħallefZuleeg       MurrayImħallef       ImħallefMogħtija fil-Lussemburgu, fl-14 ta’ Diċembru 1991.J.-G. GiraudIr-Reġistratur1 –      All
disputes between Contracting Parties or cases when the EEA Court is
seized by the EEA Joint Committee will be dealt with in plenary session.2 –      An
appropriate balance of ECJ and EFTA Judges, taking into account the
nature of the cases, shall be laid down in the Statute of the EEA Court.3 –      The Statutes shall contain provisions on qualifications for the Judges.4 –      In French "s'exprime".5 –      Agreed
Minutes will ensure that the term "application" also covers
implementation of the Agreement.6 –      In
an agreed Minute it will be clarified that this also includes
interpretation in the sense of the Ministerial Declaration of 14 May
1991.