62017CC0419
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
SZPUNAR
ippreżentati fis-26 ta’ Ġunju 2018 (
1
)
Kawża C-419/17 P
Deza, a.s.,
vs
Aġenzija Ewropea għas-Sustanzi Kimiċi
“Appell – Stabbiliment ta’ lista tas-sustanzi suġġetti għal awtorizzazzjoni – Inklużjoni fil-lista ta’ sustanzi identifikati bil-ħsieb li eventwalment jiġu inklużi fl-Anness XIV – Aġġornament tal-inklużjoni tas-sustanza Bis (2‑etileżil) ftalat (DEHP) fil-lista – Allegati żbalji ta’ interpretazzjoni u ta’ applikazzjoni tar-Regolament (KE) Nru 1907/2006 kif ukoll tal-prinċipju ta’ ċertezza legali”
I. Introduzzjoni
1.
Permezz tal-appell tagħha, Deza, a.s., titlob l-annullament tas-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea tal-11 ta’ Mejju 2017, Deza vs ECHA (
2
), li biha l-imsemmija Qorti Ġenerali ċaħdet ir-rikors tagħha intiż għall-annullament tad-Deċiżjoni ED/108/2014 tal-Aġenzija Ewropea għas-Sustanzi Kimiċi (ECHA) tat-12 ta’ Diċembru 2014 li taġġorna u tikkompleta l-entrata eżistenti marbuta ma’ sustanza kimika fil-lista ta’ sustanzi kandidati bil-ħsieb li eventwalment tiġi inkluża fl-Anness XIV tar-Regolament (KE) Nru 1907/2006 (
3
) u li tidentifika din is-sustanza bħala sustanza li għandha proprjetajiet li jipperturbaw is-sistema endokrinali fis-sens tal-Artikolu 57(f) ta’ dan ir-regolament (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kontenzjuża”).
2.
Konformement mat-talba tal-Qorti tal-Ġustizzja, dawn il-konklużjonijiet ser ikunu limitati għall-analiżi tal-ewwel aggravju tal-appell. Dan l-aggravju huwa bbażat fuq l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni żbaljati tar-Regolament REACH mill-Qorti Ġenerali, li kkunsidrat bħala infondat l-ilment fir-rikors indirizzat kontra d-deċiżjoni tal-ECHA, li bih l-appellanti invokat l-adozzjoni ultra vires ta’ din id-deċiżjoni.
3.
L-ewwel parti tal-ewwel aggravju tal-appell tirrigwarda essenzjalment l-interpretazzjoni tal-Artikolu 57 tar-Regolament REACH u ser jagħti lill-Qorti tal-Ġustizzja l-okkażjoni li tiżviluppa l-ġurisprudenza tagħha dwar din id-dispożizzjoni, ikkostitwita b’mod partikolari mis-sentenzi Polynt vs ECHA (
4
) u Hitachi Chemical Europe u Polynt vs ECHA (
5
). Fir-rigward tat-tieni u t-tielet partijiet ta’ dan l-aggravju, dawn jikkonċernaw l-aspetti proċedurali tal-inklużjoni ta’ sustanza kimika fil-lista tas-sustanzi kandidati identifikati bil-ħsieb li eventwalment jiġu inklużi fl-Anness XIV tar-Regolament REACH (iktar ’il quddiem il-“lista tas-sustanzi kandidati”), li jidentifika s-sustanzi suġġetti għall-proċedura ta’ awtorizzazzjoni.
II. Il-kuntest ġuridiku
4.
It-Titolu VII tar-Regolament REACH jinkludi l-Artikoli 55 sa 66 ta’ dan tal-aħħar u jirregola l-proċedura ta’ awtorizzazzjoni.
5.
Skont il-prinċipji stabbiliti fl-Artikolu 56 tar-Regolament REACH, intitolat, “Dispożizzjonijiet ġenerali”, manifattur, importatur jew utent downstream ma għandux, fil-prinċipju, iqiegħed fis-suq sustanza għall-użu jew jużaha huwa stess jekk dik is-sustanza tkun inkluża fl-Anness XIV, ħlief fil-każijiet previsti minn din id-dispożizzjoni.
6.
L-Artikolu 57 tar-Regolament REACH, intitolat “Sustanzi li għandhom jiġu inklużi fl-Anness XIV”, jipprovdi:
“Is-sustanzi li ġejjin jistgħu jiġu inklużi fl-Anness XIV skont il-proċedura prevista fl-Artikolu 58:
[…]
ċ)
sustanzi li jissodisfaw il-kriterji għal klassifikazzjoni fil-klassi ta’ periklu tossiċità riproduttiva kategorija 1A jew 1B, effettiv negattivi fuq il-funzjonament sesswali u l-fertilità jew fuq l-iżvilupp skond it-taqsima 3.7 ta’ l-Anness I għar-Regolament (KE) Nru 1272/2008;
[…]
f)
sustanzi – bħal dawk li jkollhom proprjetajiet li jfixklu s-sistema endokrina jew dawk li jkollhom proprjetajiet persistenti, bijoakkumulattivi u tossiċi jew proprjetajiet persistenti ħafna u bijoakkumulattivi ħafna, li ma jissodisfawx il-kriterji fil-punti (d) jew (e) – li dwarhom ikun hemm provi xjentifiċi ta’ probabbiltà ta’ effetti serji fuq is-saħħa tal-bniedem jew fuq l-ambjent li jagħtu lok għal livell ta’ tħassib ekwivalenti għal dak relatat ma’ sustanzi oħrajn elenkati fil-punti (a) sa (e) u li jkunu identifikati fuq bażi każ b’każ skont il-proċedura prevista fl-Artikolu 59”.
7.
L-Artikolu 59 tar-Regolament REACH, intitolat “L-identifikazzjoni ta’ sustanzi msemmija fl-Artikolu 57” jipprovdi:
“1.   Il-proċedura stabbilita fil-paragrafi 2 sa 10 ta’ dan l-Artikolu għandha tapplika għall-iskop ta’ identifikazzjoni ta’ sustanzi li jissodisfaw il-kriterji msemmija fl-Artikolu 57 u t-twaqqif ta’ lista ta’ kandidati għall-inklużjoni eventwali fl-Anness XIV. […]
2.   Il-Kummissjoni [Ewropea] tista’ titlob lill-[ECHA] sabiex tipprepara dossier skont it-Taqsimiet relevanti tal-Anness XV għas-sustanzi li fl-opinjoni tagħha jissodisfaw il-kriterji previsti fl-Artikolu 57. […]
3.   Kwalunkwe Stat Membru jista’ jipprepara dossier skont l-Anness XV għal sustanzi li fl-opinjoni tiegħu jissodisfaw il-kriterji previsti fl-Artikolu 57 u jgħaddih lill-[ECHA]. […]
[…]
5.   Fi żmien 60 jum miċ-ċirkolazzjoni, l-Istati Membri l-oħrajn jew l-[ECHA] jistgħu jikkummentaw fuq l-identifikazzjoni tas-sustanza fir-rigward tal-kriterji fl-Artikolu 57 fid-dossier lill-[ECHA].
6.   Jekk l-[ECHA] ma tirċievi jew tagħmel l-ebda kumment, din għandha tinkludi din is-sustanza fil-lista msemmija fil-paragrafu 1. […]
7.   Meta tagħmel jew tirċievi kummenti, l-[ECHA] għandha tibgħat id-dossier lill-Kumitat ta’ l-Istati Membri fi żmien ħmistax-il jum mit-tmiem tal-perjodu ta’ 60 jum imsemmi fil-paragrafu 5.
8.   Jekk, fi żmien 30 jum mir-riferiment, il-Kumitat ta’ l-Istati Membri jilħaq ftehim unanimu dwar l-identifikazzjoni, l-[ECHA] għandha tinkludi s-sustanza fil-lista msemmija fil-paragrafu 1. […]
9.   Jekk il-Kumitat ta’ l-Istati Membri ma jirnexxilux jasal għal ftehim unanimu, il-Kummissjoni għandha tipprepara abbozz ta’ proposta dwar l-identifikazzjoni tas-sustanza fi żmien 3 xhur minn meta tirċievi l-opinjoni tal-Kumitat ta’ l-Istati Membri. Għandha tittieħed deċiżjoni finali dwar l-identifikazzjoni tas-sustanza skont il-proċedura msemmija fl-Artikolu 133(3).
10.   L-[ECHA] għandha tippubblika u taġġorna l-lista msemmija fil-paragrafu 1 fil-website tagħha mingħajr dewmien wara li tkun ittieħdet deċiżjoni dwar l-inklużjoni ta’ sustanza”.
III. Il-fatti li wasslu għall-kawża u d-deċiżjoni kontenzjuża
8.
L-appellanti, kumpannija pubblika b’responsabbiltà limitata taħt id-dritt Ċek, tipproduċi, tikkumerċjalizza u tuża s-sustanza kimika Bis (2‑etileżil) ftalat (DEHP).
9.
Permezz ta’ deċiżjoni tat-28 ta’ Ottubru 2008, id-direttur eżekuttiv tal-ECHA inkluda d-DEHP fil-lista tas-sustanzi kandidati, minħabba li d-DEHP kienet ġiet identifikata bħala sustanza tossika għar-riproduzzjoni, fis-sens tal-Artikolu 57(ċ) tar-Regolament REACH.
10.
Permezz tar-Regolament (UE) Nru 143/2011 (
6
), il-Kummissjoni inkludiet sussegwentement id-DEHP fl-Anness XIV tar-Regolament REACH.
11.
Fis-26 ta’ Awwissu 2014, ir-Renju tad-Danimarka ppreżenta erba’ fajls konformi mal-Anness XV ta’ dan ir-regolament, fejn ippropona li d-DEHP u tliet sustanzi kimiċi oħra jiġu identifikati bħala sustanzi li jipperturbaw is-sistema endokrinali li fir-rigward tagħhom ġie pprovat xjentifikament li jista’ jkollhom effetti serji fuq is-saħħa tal-bniedem kif ukoll fuq l-ambjent, fis-sens tal-Artikolu 57(f) tar-Regolament REACH, u li l-lista ta’ sustanzi kandidati tiġi kkompletata f’dan is-sens (iktar ’il quddiem “il-proposta inizjali tar-Renju tad-Danimarka”).
12.
Il-proposta inizjali tar-Renju tad-Danimarka ġiet suġġetta għal konsulatazzjoni mal-partijiet interessati b’mod konformi mar-rekwiżit previst fl-Artikolu 59(4) u (5) tar-Regolament REACH. F’dan l-istadju, deher li, minħabba l-oppożizzjoni ta’ diversi membri tal-Kumitat tal-Istati Membri, il-proposta inizjali tar-Renju tad-Danimarka ma kinitx sejra tiġi approvata b’mod unanimu.
13.
Sussegwentement, ir-Renju tad-Danimarka qasam il-proposta inizjali tiegħu fi tmien partijiet, jiġifieri erba’ partijiet maħsuba sabiex jiġu identifikati dawn l-erba’ sustanzi bħala sustanzi li jipperturbaw is-sistema endokrinali li jista’ jkollhom effetti serji fuq is-saħħa tal-bniedem fis-sens tal-Artikolu 57(f) tar-Regolament REACH u erba’ partijiet maħsuba sabiex jiġu identifikati dawn l-erba’ sustanzi kimiċi bħala sustanzi li jipperturbaw is-sistema endokrinali li jista’ jkollhom effetti serji fuq l-ambjent fis-sens tal-istess dispożizzjoni.
14.
Ir-Renju tad-Danimarka rtira sussegwentement il-proposta tiegħu sa fejn din kienet intiża sabiex tinkludi s-sustanzi minbarra d-DEHP fil-lista ta’ sustanzi kandidati peress li dawn kienu sustanzi li jipperturbaw is-sistema endokrinali li jista’ jkollhom effetti serji fuq l-ambjent fis-sens tal-Artikolu 57(f) tar-Regolament REACH.
15.
Finalment, kienet biss l-identifikazzjoni tad-DEHP bħala sustanza li tipperturba s-sistema endokrinali li jista’ jkollha effetti serji fuq l-ambjent li ma qajmitx oppożizzjoni mill-membri tal-Kumitat tal-Istati Membri.
16.
Fit-12 ta’ Diċembru 2014, id-direttur eżekuttiv tal-ECHA adotta d-deċiżjoni kontenzjuża, li taġġorna u tikkompleta l-entrata eżistenti marbuta mas-sustanza DEHP fil-lista ta’ sustanzi kandidati u li tidentifika din is-sustanza bħala sustanza li għandha proprjetajiet li jipperturbaw is-sistema endokrinali u li fir-rigward tagħha huwa pprovat xjentifikament li jista’ jkollha effetti serji fuq l-ambjent fis-sens tal-Artikolu 57(f) tar-Regolament REACH.
IV. Il-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali u s-sentenza appellata
17.
Permezz tar-rikors tagħha, l-appellanti talbet l-annullament tad-deċiżjoni kontenzjuża sa fejn din kienet aġġornat u kkompletat l-entrata eżistenti marbuta mas-sustanza DEHP fil-lista ta’ sustanzi kandidati bil-ħsieb li eventwalment tiġi inkluża fl-Anness XIV tar-Regolament REACH.
18.
Permezz tal-ewwel motiv tar-rikors tagħha, l-appellanti kkritikat lill-ECHA talli adottat id-deċiżjoni kontenzjuża ultra vires. B’mod iktar preċiż, l-appellanti invokat, fl-ewwel lok, l-assenza, fir-Regolament REACH, ta’ dispożizzjoni li tawtorizza lill-ECHA tikkompleta entrata eżistenti dwar sustanza kimika fil-lista ta’ sustanzi kandidati, u fit-tieni lok, ksur tar-regoli proċedurali li jinsabu fl-Artikolu 59 ta’ dan ir-regolament, kif ukoll, fit-tielet lok, evitar tal-proċeduri speċjali sabiex jiġu identifikati s-sustanzi li jipperturbaw b’mod estremament serju s-sistema endokrinali fis-sens tal-Artikolu 57(f) tar-Regolament REACH.
19.
Permezz tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ċaħdet ir-rikors indirizzat kontra d-deċiżjoni kontenzjuża.
V. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u t-talbiet tal-partijiet
20.
Permezz ta’ att ippreżentat fir-reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-11 ta’ Lulju 2017, l-appellanti ppreżentat dan l-appell.
21.
L-appellanti titlob li l-Qorti tannulla s-sentenza appellata kollha kemm hi, kif ukoll id-deċiżjoni kontenzjuża, u tikkundanna lill-ECHA għall-ispejjeż.
22.
L-ECHA titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja tiċħad l-appell u tikkundanna lill-appellanti għall-ispejjeż.
23.
Ir-Renju tad-Danimarka u r-Renju tal-Isvezja jsostnu t-talbiet tal-ECHA.
VI. Analiżi
24.
L-ewwel aggravju tal-appell tal-appellanti huwa maqsum fi tliet partijiet, li jirriproduċu essenzjalment l-elementi tal-ewwel motiv tar-rikors indirizzat kontra d-deċiżjoni kontenzjuża, imfakkra fil-punt 18 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Għaldaqstant, dawn it-tliet partijiet jikkonċernaw il-proċedura ta’ identifikazzjoni tas-sustanzi kimiċi ta’ tħassib serju, kif prevista fl-Artikolu 59 tar-Regolament REACH, li ssir bil-ħsieb li eventwalment jiġu inklużi l-imsemmija sustanzi fl-Anness XIV ta’ dan ir-regolament.
25.
Għaldaqstant, ser nippreżenta qabel kollox l-osservazzjonijiet dwar il-proċedura ta’ identifikazzjoni, kif prevista fl-Artikolu 59 tar-Regolament REACH, u mbagħad ser nanalizza t-tliet partijiet tal-ewwel aggravju tal-appell.
A.
Fuq l-inklużjoni ta’ sustanza kimika fil-lista tas-sustanzi kandidati
26.
Fis-sistema stabbilita mir-Regolament REACH, il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni hija waħda mill-modi li bihom jiġu rregolati s-sustanzi kimiċi li għandhom bħala għan li jiżguraw li s-sustanzi ta’ tħassib serju ħafna jiġu progressivament issostitwiti b’sustanzi jew teknoloġiji xierqa oħra, meta dawn ikunu ekonomikament u teknikament vijabbli (
7
).
27.
Għal dan il-għan, l-Artikolu 57(a) sa (f) tar-Regolament REACH isemmi proprjetajiet intrinsiċi tas-sustanzi kimiċi meqjusa bħala sustanzi ta’ tħassib serju ħafna, u li jippermettu li dawn is-sustanzi jiġu inklużi fl-Anness XIV ta’ dan ir-regolament, intitolat, “Lista ta’ sustanzi suġġetti għal awtorizzazzjoni”. Barra minn hekk, kull sustanza inkluża fl-Anness XIV tar-Regolament REACH tista’ tintuża jew titqiegħed fis-suq meta tkun ingħatat awtorizzazzjoni mill-Kummissjoni lill-persuna li tkun ippreżentat talba għal awtorizzazzjoni, skont l-Artikoli 60 sa 64 ta’ dan ir-regolament.
28.
Madankollu, din il-kawża la tirrigwarda att li bih sustanza ġiet inkluża fl-Anness XIV tar-Regolament REACH, u lanqas deċiżjoni li tikkonċerna talba għal awtorizzazzjoni, iżda l-entrata li tirrigwarda sustanza fil-lista tas-sustanzi kandidati. Tali entrata hija l-fażi ta’ qabel l-inklużjoni ta’ sustanza fl-Anness XIV tar-Regolament REACH.
29.
L-identifikazzjoni ta’ dawn is-sustanzi ġiet essenzjalment fdata f’idejn l-ECHA, li twettaq dan il-kompitu skont il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 59 tar-Regolament REACH.
30.
Din il-proċedura tibda meta Stat Membru jew, fuq talba tal-Kummissjoni, l-ECHA nnifisha, tipproponi li tiġi identifikata sustanza bħala li hija sustanza ta’ tħassib serju ħafna minħabba raġunijiet imsemmija fl-Artikolu 57(a) sa (f) tar-Regolament REACH. F’każ bħal dan, l-Istat Membru jew l-ECHA huma obbligati jiftħu fajl li jirrigwarda s-sustanza kkonċernata. L-Istati Membri u l-ECHA jistgħu jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom fuq l-identifikazzjoni tas-sustanza inkwistjoni (
8
).
31.
Jekk l-ECHA ma tirċevix jew ma tagħmel l-ebda osservazzjoni, hija tinkludi s-sustanza inkwistjoni fil-lista tas-sustanzi kandidati. Fil-każ oppost, hija tibgħat il-fajl lill-kumitat tal-Istati Membri. Jekk dak il-kumitat jasal għal ftehim unanimu fuq l-identifikazzjoni, l-ECHA tinkludi dik is-sustanza fil-lista tas-sustanzi kandidati (
9
).
32.
Sustanza li tkun ġiet identifikata mill-ECHA bħala sustanza ta’ tħassib serju ħafna minħabba raġunijiet previsti fl-Artikolu 57 tar-Regolament REACH u li hija, minħabba f’hekk, inkluża fil-lista tas-sustanzi kandidati ma tistax tkun (immedjatament u awtomatikament) inkluża fl-Anness XIV ta’ dan ir-regolament. Madankollu, l-identifikazzjoni ta’ tali sustanza u l-inklużjoni tagħha fil-lista tas-sustanzi kandidati jikkostitwixxu, fil-prinċipju, il-fażi ta’ qabel l-inklużjoni tagħha fl-Anness XIV tar-Regolament REACH. Għaldaqstant, l-inklużjoni ta’ sustanza fil-lista tas-sustanzi kandidati tippreċedi, fil-prinċipju, l-issuġġettar ta’ din is-sustanza għall-obbligu li tintalab awtorizzazzjoni għat-tqegħid tagħha fis-suq jew għall-użu tagħha.
33.
Indipendentement minn din ir-relazzjoni bejn l-inklużjoni ta’ sustanza fil-lista tas-sustanzi kandidati u l-inklużjoni tagħha fl-Anness XIV tar-Regolament REACH, jeżistu prinċiplament tliet obbligi legali li joħorġu mill-fatt li sustanza tkun ġiet identifikata bħala sustanza ta’ tħassib serju ħafna, iżda li tkun għadha ma ġietx inkluża f’dak l-anness (
10
).
34.
Fl-ewwel lok, l-Artikolu 7(2) tar-Regolament REACH jissuġġetta lill-produttur jew lill-importatur ta’ oġġetti (ta’ prodotti) għal obbligu ta’ notifika lill-ECHA jekk sustanza mil-lista tas-sustanzi kandidati tkun preżenti f’dawk l-oġġetti fi kwantità u konċentrazzjoni ogħla mil-limiti stabbiliti minn din id-dispożizzjoni.
35.
Fit-tieni lok, skont l-Artikolu 31(1)(ċ) tar-Regolament REACH, il-fornitur ta’ sustanza jew ta’ taħlita huwa obbligat li jipprovdi lir-riċevitur skeda ta’ data ta’ sigurtà meta sustanza tkun inkluża fil-lista tas-sustanzi kandidati, minħabba raġunijiet li ma humiex dawk imsemmija fl-Artikolu 31(1)(a) u (b) ta’ dan ir-regolament. Jidhirli li l-obbligu previst fl-Artikolu 31(1)(ċ) tar-Regolament REACH jikkonċerna fuq kollox sustanzi identifikati bħala ta’ tħassib serju ħafna minħabba raġunijiet imsemmija fl-Artikolu 57(f) ta’ dan ir-regolament, peress li r-raġunijiet imsemmija fl-Artikolu 31(1)(a) u (b) ta’ dan ir-regolament jikkorrispondu, fil-prinċipju, għal dawk elenkati fl-Artikolu 57(a) sa (e) tal-imsemmi regolament.
36.
Fit-tielet lok, l-Artikolu 33(1) u (2) tar-Regolament REACH jipprovdi li kull fornitur ta’ oġġett li jkollu fih sustanza kandidata f’konċentrazzjoni ogħla mil-limitu speċifikat f’din id-dispożizzjoni għandu jipprovdi lil min jirċievi l-oġġett ikkonċernat, kif ukoll lill-konsumatur tiegħu jekk dan jitlobha, informazzjoni suffiċjenti, li tkun disponibbli għall-fornitur, sabiex l-oġġett ikun jista’ jintuża b’mod sigur inkluż, bħala minimu, l-isem tas-sustanza.
B.
Fuq l-ewwel parti tal-ewwel aggravju, ibbażata fuq ir-rikonoxximent tal-kompetenza impliċita tal-ECHA biex tikkompleta identifikazzjoni eżistenti
37.
Permezz tal-ewwel parti tal-ewwel aggravju tal-appell tagħha, l-appellanti ssostni li, b’kuntrast mal-pożizzjoni tal-Qorti Ġenerali ppreżentata fil-punti 48 sa 82 tas-sentenza appellata, l-ECHA ma kellhiex il-kompetenza biex tidentifika d-DEHP bħala perturbatur tas-sistema endokrinali li huwa ta’ tħassib serju ħafna skont l-Artikolu 57(f) tar-Regolament REACH, peress li dan kien diġà identifikat bħala sustanza tossika għar-riproduzzjoni fis-sens tal-Artikolu 57(ċ) ta’ dan ir-regolament.
38.
Insostenn ta’ din l-ewwel parti, l-appellanti tinvoka tliet argumenti distinti li jistgħu jinġabru fil-qosor kif ġej. Fl-ewwel lok, fil-ġurisprudenza tagħha dwar l-Artikolu 57 tar-Regolament REACH, il-Qorti tal-Ġustizzja teskludi l-kompetenza tal-ECHA biex tikkompleta entrata fil-lista tas-sustanzi kandidati fir-rigward ta’ sustanza kimika diġà identifikata bħala ta’ tħassib serju ħafna. Fit-tieni lok, il-kriterji żviluppati fil-ġurisprudenza dwar il-kompetenzi impliċiti interni ma humiex issodisfatti f’dan il-każ, b’mod li l-Qorti Ġenerali żbaljat meta rrikonoxxiet l-eżistenza tal-kompetenza tal-ECHA f’dan ir-rigward. Fit-tielet lok, l-interpretazzjoni letterali u sistematika tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament REACH tikkonferma l-pożizzjoni tal-appellanti.
1. Fuq il-ġurisprudenza dwar l-Artikolu 57 tar-Regolament REACH
a) Il-pożizzjonijiet tal-partijiet
39.
Fil-kuntest tal-ewwel parti tal-ewwel aggravju, l-appellanti tinvoka l-ġurisprudenza dwar l-Artikolu 57 tar-Regolament REACH li minnha hija tiddeduċi li l-Qorti tal-Ġustizzja teskludi l-eżistenza ta’ kompetenza tal-ECHA biex tikkompleta entrata eżistenti ta’ sustanza kimika fil-lista tas-sustanzi kandidati. F’dan ir-rigward, l-appellanti ssemmi l-kawżi li taw lok għas-sentenzi Polynt vs ECHA (
11
) u Hitachi Chemical Europe u Polynt vs ECHA (
12
). Minn dawn is-sentenzi jirriżulta li l-Artikolu 57(f) tar-Regolament REACH jikkonċerna s-sustanzi li ma jistgħux jiġu identifikati abbażi tal-kriterji msemmija fl-Artikolu 57(a) sa (e) ta’ dan ir-regolament jew li għadhom ma ġewx identifikati u inklużi fil-lista tas-sustanzi kandidati abbażi ta’ dawn il-kriterji.
40.
Fir-risposta tagħha, l-ECHA ssostni, fl-ewwel lok, li l-argument tal-appellanti fejn tgħid li l-identifikazzjoni skont l-Artikolu 57(a) sa (e) tar-Regolament REACH tipprekludi l-identifikazzjoni skont l-Artikolu 57(f) ta’ dan ir-regolament ma tressaqx quddiem il-Qorti Ġenerali u jista’, minħabba f’hekk, jitqies inammissibbli.
41.
Fit-tieni lok, l-ECHA tikkunsidra li dan l-argument huwa – sa fejn huwa ammissibbli – infondat.
42.
Ir-Renju tad-Danimarka u r-Renju tal-Isvezja jsostnu li l-ECHA hija awtorizzata tikkompleta entrata eżistenti fil-lista tas-sustanzi kandidati.
b) Fuq l-ammissibbiltà
43.
Għal dak li jikkonċerna l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mill-ECHA, l-appellanti ma ttrattatx effettivament quddiem il-Qorti Ġenerali r-relazzjoni bejn l-Artikolu 57(a) sa (e) u l-Artikolu 57(f) tar-Regolament REACH. Għaldaqstant, l-appellanti lanqas ma sostniet li din ir-relazzjoni tipprekludi li entrata eżistenti fil-lista tas-sustanzi kandidati tiġi kkompletata. Barra minn hekk, l-appellanti lanqas ma invokat quddiem il-Qorti Ġenerali l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-Artikolu 57 tar-Regolament REACH.
44.
Madankollu, għandu jiġi osservat li l-appellanti tindika, insostenn tal-ewwel parti tal-ewwel aggravju, li żewġ kategoriji ta’ sustanzi jistgħu jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 57(f) tar-Regolament REACH, jiġifieri s-sustanzi li ma jistgħux jiġu identifikati abbażi tal-kriterji msemmija fl-Artikolu 57(a) sa (e) ta’ dan ir-regolament, kif ukoll dawn li għadhom ma ġewx identifikati u inklużi fil-lista tas-sustanzi kandidati abbażi ta’ dawn il-kriterji.
45.
Ma naħsibx li, b’dan l-argument, l-appellanti għandha l-intenzjoni li turi li l-introduzzjoni ta’ sustanza kimika fil-lista tas-sustanzi kandidati għal raġunijiet previsti fl-Artikolu 57(a) sa (e) tar-Regolament REACH timplika li din is-sustanza ma tissodisfax il-kriterji msemmija fl-Artikolu 57(f) ta’ dan ir-regolament. Kieku dan kien il-każ, dan l-argument ikun jirreferi għal aspett materjali tas-sistema ta’ regolamentazzjoni tas-sustanzi kimiċi u jkun jikkostitwixxi argument ġdid. Madankollu, jidhirli li dan l-argument jirrigwarda l-eżawriment tal-kompetenza tal-ECHA biex tinkludi sustanza kimika fil-lista tas-sustanzi kandidati wara l-ewwel identifikazzjoni ta’ din is-sustanza bħala ta’ tħassib serju ħafna. Għaldaqstant, dan huwa l-istess argument bħal dak li tqajjem quddiem il-Qorti Ġenerali.
46.
Huwa minnu li, quddiem il-Qorti Ġenerali, l-appellanti ma invokatx il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-Artikolu 57 tar-Regolament REACH. Madankollu, huwa minn din il-ġurisprudenza li hija tislet il-konklużjonijiet li jidħlu fil-linja ta’ raġunament imressqa insostenn tal-ewwel motiv tar-rikors tagħha, li jgħid li l-ECHA ma kellhiex kompetenza biex “tinkludi” d-DEHP fil-lista tas-sustanzi kandidati għat-tieni darba.
47.
Nikkunsidra għaldaqstant li l-argument tal-appellanti kkontestat mill-ECHA fil-kuntest tal-ewwel parti tal-ewwel aggravju tal-appell huwa ammissibbli.
c) Fuq il-mertu
48.
Infakkar li fil-kuntest tal-ewwel parti tal-ewwel aggravju, l-appellanti tindika li kompetenza tal-ECHA biex tikkompleta identifikazzjoni eżistenti tad-DEHP hija eskluża mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-Artikolu 57 tar-Regolament REACH.
49.
Madankollu jien ma naqbilx ma’ din il-fehma.
50.
Ċertament, fil-punt 35 tas-sentenza FCD u FMB (
13
), il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li s-sustanzi ta’ tħassib serju ħafna huma dawk li hemm riferiment għalihom, minn naħa, fl-Artikolu 57(a) sa (e) tar-Regolament REACH minħabba l-proprjetajiet intrinsiċi tagħhom u, min-naħa l-oħra, fl-Artikolu 57(f) tal-istess regolament, jiġifieri, “kull sustanza oħra” li fir-rigward tagħha ġie xjentifikament ipprovat li jistgħu jkollhom effetti serji fuq is-saħħa tal-bniedem jew fuq l-ambjent li jqajmu livell ta’ tħassib ekwivalenti għal dak li jqajjem l-użu ta’ sustanzi oħra elenkati fil-punti (a) sa (e) (tal-Artikolu 57 tar-Regolament REACH).
51.
Fuq din il-linja, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret fil-qosor, fis-sentenzi espliċitament invokati mill-appellanti insostenn tal-appell tagħha, u b’mod iktar preċiż fil-punti 24 tas-sentenzi Polynt vs ECHA (
14
) u Hitachi Chemical Europe u Polynt vs ECHA (
15
), il-formulazzjoni tal-Artikolu 57(a) sa (e) tar-Regolament REACH biex tindika mbagħad, għal dak li jikkonċerna l-Artikolu 57(f) ta’ dan ir-regolament, li din id-dispożizzjoni “i[s]semmi kull sustanza oħra li ma tissodisfa ebda waħda mill-kriterji preċedenti”. Sussegwentement, fil-punt 25 ta’ dawn is-sentenzi, il-Qorti tal-Ġustizzja spjegat li “f’dan l-Artikolu 57, li huwa previst, taħt (f), mekkaniżmu awtonomu li jippermetti li jiġu identifikati bħala ta’ tħassib serju ħafna sustanzi li ma ġewx diġà indikati bħala tali skont din id-dispożizzjoni”.
52.
Madankollu, b’kuntrast mal-interpretazzjoni mressqa mill-appellanti, ma nikkunsidrax li l-estratti msemmija fil-punt preċedenti ta’ dawn il-konklużjonijiet, li skonthom l-Artikolu 57(f) tar-Regolament REACH jikkonċerna s-sustanzi ta’ tħassib serju ħafna “li ma ġewx diġà indikati bħala tali skont din id-dispożizzjoni”, jirreferu għall-fehma tal-ECHA li, f’dan il-każ partikolari, ma identifikatx preċedentement sustanza kkonċernata bħala sustanza ta’ tħassib serju ħafna għal raġunijiet imsemmija fl-Artikolu 57(a) sa (e) tar-Regolament REACH.
53.
Jidhirli li dawn l-estratti jikkonċernaw pjuttost il-fehma tal-leġiżlatur tal-Unjoni li kkompleta l-lista tar-raġunijiet li għalihom sustanza tista’ tiġi inkluża fil-lista tas-sustanzi kandidati b’raġunijiet residwali, li ma humiex previsti fl-Artikolu 57(a) sa (e) tar-Regolament REACH, iżda li ma humiex ta’ natura esklużiva. Għaldaqstant, l-identifikazzjoni ta’ sustanza bħala sustanza ta’ tħassib serju ħafna minħabba raġunijiet imsemmija fl-Artikolu 57(f) tar-Regolament REACH ma timplikax li hija ma tistax tiġi identifikata bħala sustanza ta’ tħassib serju ħafna għal raġunijiet imsemmija fil-punti preċedenti ta’ din id-dispożizzjoni, jiġifieri l-Artikolu 57(a) sa (e) ta’ dan ir-regolament.
54.
Din l-interpretazzjoni hija kkorroborata minn qari approfondit tal-ġurisprudenza dwar l-Artikolu 57 tar-Regolament REACH. B’dan il-mod, nosserva li mill-estratti tas-sentenzi Polynt vs ECHA (
16
) u Hitachi Chemical Europe u Polynt vs ECHA (
17
), invokati wkoll mill-appellanti u mfakkra fil-punt 51 ta’ dawn il-konklużjonijiet, jirriżulta li l-Artikolu 57(f) tar-Regolament REACH jirreferi għal kull sustanza oħra “li ma tissodisfa ebda [wieħed] mill-kriterji preċedenti” (
18
). Barra minn hekk, b’mod partikolari fil-punti 29 tas-sentenzi Polynt vs ECHA (
19
) u Hitachi Chemical Europe u Polynt vs ECHA (
20
), il-Qorti tal-Ġustizzja analizzat l-Artikolu 57 tar-Regolament REACH billi spjegat dak li xtaq il-leġiżlatur tal-Unjoni meta ta tali struttura lil din id-dispożizzjoni.
55.
Għall-istess raġunijiet, l-estratti li fihom il-Qorti tal-Ġustizzja indikat li l-Artikolu 57(f) tar-Regolament REACH jirreferi għal “kull sustanza oħra” għandhom jinftiehmu fis-sens li huma jikkonċernaw mhux is-sustanzi l-oħra inkwantu tali, iżda r-raġunijiet l-oħra li għalihom sustanza tista’ tiġi inkluża fil-lista tas-sustanzi kandidati.
56.
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, jiena tal-fehma li l-interpretazzjoni tal-ġurisprudenza dwar l-Artikolu 57 tar-Regolament REACH imressqa mir-rikorrenti fil-kuntest tal-ewwel parti tal-ewwel aggravju ma tistax tintlaqa’.
2. Fuq il-kummentarji dwar il-kompetenzi impliċiti
a) Il-pożizzjonijiet tal-partijiet
57.
L-appellanti ssostni li l-kummentarji dwar il-kompetenzi impliċiti interni ma jistgħux ikunu s-suġġett ta’ interpretazzjoni estensiva. L-appellanti tikkontesta b’dan il-mod il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali, li jinsabu fil-punt 70 tas-sentenza appellata, fejn jingħad li r-rikonoxximent tal-kompetenza impliċita tal-ECHA kienet neċessarja, b’mod partikolari biex jintlaħaq l-għan imfittex mir-Regolament REACH. Skont l-appellanti, mill-imsemmi għan ma tistax tiġi dedotta kompetenza impliċita peress li, f’każ bħal dan, ir-regoli essenzjali għad-delimitazzjoni tal-kompetenza tal-ECHA huma d-dispożizzjonijiet li jiddelimitaw l-għanijiet ta’ dan ir-regolament.
58.
Fuq din il-linja, l-appellanti tindika li r-rikonoxximent tal-kompetenza impliċita tal-ECHA lanqas ma huwa neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan tar-Regolament REACH, u lanqas sabiex jiġi żgurat l-effett utli tagħha, peress li l-aġenzija tista’ tagħżel mod ta’ regolamentazzjoni ieħor, b’mod partikolari restrizzjonijiet previsti fit-Titolu VIII ta’ dan ir-regolament.
59.
L-ECHA ssostni li l-appellanti interpretat ħażin ir-raġunament tal-Qorti Ġenerali. Skont l-ECHA, il-Qorti Ġenerali sempliċement interpretat l-Artikolu 59(8) tar-Regolament REACH fis-sens li din ikkunsidrat li l-Artikolu 59(8) tar-Regolament REACH jawtorizza espressament lill-ECHA sabiex tinkludi fil-lista tas-sustanzi kandidati sustanza li tinsab diġà f’din il-lista minħabba proprjetà intrinsika oħra msemmija fl-Artikolu 57 ta’ dan ir-regolament.
b) Evalwazzjoni
60.
Għal dak li jikkonċerna l-argument tal-appellanti li l-Qorti Ġenerali applikat b’mod żbaljat il-kummentarji dwar il-kompetenzi impliċiti interni, naqbel mal-fehma tal-ECHA li tikkunsidra li, fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali rrikonoxxiet l-eżistenza tal-kompetenza tal-ECHA biex tadotta d-deċiżjoni kontenzjuża, iżda mingħajr ma bbażat ruħha fuq il-kummentarji dwar il-kompetenzi impliċiti interni.
61.
Kif fakkret il-Qorti Ġenerali fil-punt 44 tas-sentenza appellata, hija l-appellanti li kienet sostniet li, bil-kontra ta’ dak li invokat l-ECHA, il-kompetenza ta’ din l-aġenzija biex tikkompleta entrata eżistenti ta’ sustanza kimika fil-lista tas-sustanzi kandidati ma tistax toħroġ mill-kummentarji dwar is-“setgħat impliċiti”.
62.
Huwa minnu li l-Qorti Ġenerali indikat, fil-punt 52 tas-sentenza appellata, li l-kliem “l-Aġenzija għandha tinkludi s-sustanza fil-lista [kandidata]”, li jinsab fl-Artikolu 59(8) tar-Regolament REACH, jikkonċerna, qabelxejn, is-sitwazzjoni li fiha jiġi rrinvjat quddiem il-kumitat tal-Istati Membri fajl imħejji b’mod konformi mal-Anness XV ta’ dan ir-regolament li jkun jirrigwarda sustanza li ma tkunx għadha nġabet għall-attenzjoni tiegħu.
63.
Madankollu, mill-punt 54 tas-sentenza appellata jirriżulta li, biex taċċetta l-kompetenza tal-ECHA għall-iskopijiet tal-adozzjoni tad-deċiżjoni kontenzjuża, il-Qorti Ġenerali kkunsidrat li la l-kliem tal-Artikolu 57 u tal-Artikolu 59(8) tar-Regolament REACH u lanqas il-kliem ta’ dispożizzjoni oħra ta’ dan tal-aħħar ma jimpedixxi lill-ECHA milli tivverifika jekk din is-sustanza jkollhiex proprjetajiet intrinsiċi minbarra dawk li jkunu wasslu għall-inklużjoni inizjali ta’ din is-sustanza fil-lista tas-sustanzi kandidati. Barra minn hekk, fil-punt 55 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali indikat li l-identifikazzjoni ta’ sustanza bħala li tissodisfa l-kriterji ta’ wieħed mill-punti tal-Artikolu 57 tar-Regolament REACH minbarra dik li tkun wasslet għall-inklużjoni inizjali fil-lista tas-sustanzi kandidati tieħu, mill-perspettiva teknika, il-forma ta’ żieda fl-entrata eżistenti. Skont il-Qorti Ġenerali, huwa f’dan is-sens li għandu jiftiehem l-argument tal-ECHA li hija għandha “setgħa impliċita” sabiex tikkompleta entrata eżistenti.
64.
Għar-raġunijiet ippreżentati iktar ’il quddiem, l-argument tal-appellanti bbażat fuq l-applikazzjoni żbaljata tal-kummentarji dwar il-kompetenzi impliċiti interni ma jistax jintlaqa’, peress li l-Qorti Ġenerali ma użatx dawn il-kummentarji fis-sentenza appellata. Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali bbażat ir-raġunament tagħha f’dan ir-rigward fuq l-interpretazzjoni sistematika u teleoloġika tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament REACH, li kienet is-suġġett tal-analiżi tiegħi rigward l-aħħar argument invokat mill-appellanti fil-kuntest tal-ewwel parti tal-ewwel aggravju tal-appell.
3. Fuq l-interpretazzjoni lingwistika u sistematika tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament REACH
a) Il-pożizzjonijiet tal-partijiet
65.
Skont l-appellanti, il-pożizzjoni tagħha hija kkorroborata bl-interpretazzjoni lingwistika u sistematika tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament REACH.
66.
F’dan ir-rigward, l-appellanti tinvoka, qabelxejn, il-kliem tal-Artikolu 59(8) tar-Regolament REACH li skontu l-ECHA “għandha tinkludi” fil-lista tas-sustanzi kandidati s-sustanzi identifikati mill-Kumitat tal-Istati Membri skont l-Artikolu 57 ta’ dan ir-regolament. B’mod iktar preċiż, il-kelma “tinkludi” tindika li dawn huma sustanzi li għadhom ma humiex inklużi fil-lista tas-sustanzi kandidati. Għaldaqstant, l-appellanti ssostni li jekk is-sustanza kkonċernata hija diġà inkluża f’din il-lista, hija ma tistax tiġi inkluża fl-imsemmija lista darba oħra.
67.
Barra minn hekk, tali interpretazzjoni hija kkorroborata mill-qari tal-Artikolu 59(10) tar-Regolament REACH li jirreferi għal deċiżjoni li tikkonċerna l-“inklużjoni ta’ sustanza”.
68.
Fl-aħħar nett, l-appellanti ssostni li mill-Artikolu 58(8) tar-Regolament REACH, li jipprevedi espressament il-kompetenza tal-Kummissjoni biss fir-rigward tat-tneħħija mill-Anness XIV ta’ dan ir-regolament tas-sustanzi li ma jibqgħux jissodisfaw il-kriterji msemmija fl-Artikolu 57 tal-imsemmi regolament, jirriżulta li l-leġiżlatur ma kellux l-intenzjoni li jafda tali kompetenza lil aġenzija bħalma hija l-ECHA, f’liema każ huwa kien jipprovdiha espressament.
69.
Skont l-ECHA, il-kliem tal-Artikolu 57 u tal-Artikolu 59(8) tar-Regolament REACH ma jipprekluduhiex milli tivverifika jekk sustanza għandhiex proprjetajiet intrinsiċi barra minn dawk li wasslu għall-inklużjoni inizjali tagħha fil-lista tas-sustanzi kandidati.
70.
Din hija essenzjalment il-pożizzjoni ppreżentata wkoll mir-Renju tad-Danimarka u mir-Renju tal-Isvezja.
b) Evalwazzjoni
71.
M’iniex konvint mit-teżi mressqa mill-appellanti li tgħid li l-qari tal-Artikolu 59(8) tar-Regolament REACH jista’ jagħti l-impressjoni li l-ECHA hija kompetenti biss sabiex tinkludi darba biss sustanza fil-lista tas-sustanzi kandidati. Il-konklużjonijiet tal-appellanti li jikkonċernaw l-użu tal-kelma “tinkludi” fl-Artikolu 59(8) tar-Regolament REACH jidhirli li ma humiex xierqa. L-istess japplika fir-rigward tal-analiżi tagħha tal-Artikolu 59(10) tal-imsemmi regolament.
72.
Ċertament, kif indikajt fil-punti 33 sa 36 ta’ dawn il-konklużjonijiet, hemm tliet obbligi li joħorġu mill-inklużjoni ta’ sustanza kimika fil-lista tas-sustanzi kandidati, jiġifieri dak li jiġu nnotifikati oġġetti li fihom is-sustanzi li jinsabu fil-lista tas-sustanzi kandidati, dak li tiġi pprovduta skeda ta’ data ta’ sigurtà lir-riċevitur, kif ukoll dak li jiġi informat id-destinatarju u l-konsumatur fuq l-użu ta’ dawn l-oġġetti f’sigurtà sħiħa. Jista’ madankollu jiġi kkunsidrat li t-tieni “inklużjoni” tal-istess sustanza fil-lista tas-sustanzi kandidati ma għandhiex neċessarjament tibdel il-portata ta’ dawn l-obbligi. Dan l-approċċ għandu mnejn jippermetti argument favur l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament REACH imressqa mill-appellanti fl-ewwel aggravju tal-appell.
73.
Madankollu, nosserva li l-inklużjoni ta’ sustanza fil-lista tas-sustanzi kandidati tikkostitwixxi biss il-fażi inizjali tal-proċedura ta’ awtorizzazzjoni u tista’ eventwalment twassal għall-inklużjoni ta’ sustanza identifikata minn qabel mill-ECHA bħala sustanza ta’ tħassib serju ħafna fl-Anness XIV tar-Regolament REACH.
74.
Jidhirli li huwa evidenti li sustanza kimika tista’ tkun identifikata bħala ta’ tħassib serju ħafna u inkluża fl-Anness XIV ta’ dan ir-regolament għal diversi mir-raġunijiet imsemmija fl-Artikolu 57 tar-Regolament REACH. Din l-interpretazzjoni hija kkorroborata mill-formulazzjoni tal-Artikolu 58(1)(b) tar-Regolament REACH, li skontu d-deċiżjoni dwar l-inklużjoni ta’ sustanza fl-Anness XIV tippreċiża b’mod partikolari “il-proprjetà jew proprjetajiet intrinsiċi tas-sustanza msemmija fl-Artikolu 57 [ta’ dan ir-regolament]” (
21
).
75.
Barra minn hekk, għal dak li jikkonċerna l-effetti prodotti bl-inklużjoni ta’ sustanza, għal diversi mir-raġunijiet imsemmija fl-Artikolu 57 tar-Regolament REACH, fil-lista tas-sustanzi kandidati u fl-Anness XIV ta’ dan ir-regolament, din l-aħħar (inklużjoni) ċertament tista’ tibdel l-obbligi tal-persuni kkonċernati mill-kummerċjalizzazzjoni jew l-użu ta’ din is-sustanza. Mill-Artikolu 60(2) tar-Regolament REACH jirriżulta li, minbarra xi eċċezzjonijiet żgħar, tista’ tingħata awtorizzazzjoni jekk ir-riskju li jirrappreżenta, għas-saħħa tal-bniedem jew tal-ambjent, l-użu ta’ sustanza minħabba l-proprjetajiet intrinsiċi tagħha, imsemmija fl-Anness XIV ta’ dan ir-regolament, ikun adegwatament ikkontrollat, u dan għandu jiġi ddokumentat fir-rapport ta’ sigurtà tal-applikant.
76.
Għaldaqstant, jekk tiġi prekluża l-inklużjoni, f’data sussegwenti, tal-istess sustanza fil-lista tas-sustanzi kandidati għal raġunijiet oħra, li ma kinux inizjalment irrikonoxxuti, tiġi llimitata l-effikaċja u l-kompletezza tal-proċedura ta’ awtorizzazzjoni li tikkostitwixxi l-element essenzjali tas-sistema ta’ regolamentazzjoni tas-sustanzi kimiċi fis-suq intern. F’każ bħal dan, ladarba tiġi identifikata bħala sustanza ta’ tħassib serju ħafna, is-sustanza ma tistax sussegwentement tiġi inkluża fl-Anness XIV tar-Regolament REACH għal raġunijiet li ma kinux magħrufa waqt din l-ewwel identifikazzjoni u suġġetta, għal dak li jirrigwarda dawn ir-raġunijiet, għall-proċedura ta’ awtorizzazzjoni.
77.
Barra minn hekk, jidhirli li ma huwiex ikkontestat li l-ECHA tista’, waqt l-ewwel identifikazzjoni ta’ sustanza kimika, tinkludi din is-sustanza fil-lista tas-sustanzi kandidati għal diversi raġunijiet imsemmija fl-Artikolu 57(a) sa (f) tar-Regolament REACH. F’każ bħal dan, din tkun dejjem sempliċi inklużjoni ta’ din is-sustanza f’din il-lista. Għar-raġunijiet ippreżentati iktar ’il fuq, ma narax għalfejn tali operazzjoni ma tistax isseħħ f’żewġ fażijiet. Inkella l-ECHA tkun skoraġġuta milli tipproċedi mill-ewwel bl-inklużjoni ta’ sustanza kimika fil-lista tas-sustanzi kandidati, peress li jista’ jirriżulta iktar tard li din is-sustanza għandha proprjetajiet intrinsiċi oħra li jikklassifikawha wkoll bħala sustanza ta’ tħassib serju ħafna fis-sens tal-Artikolu 57 tar-Regolament REACH. Madankollu, il-posponiment tal-issuġġettar tas-sustanza għall-proċedura ta’ awtorizzazzjoni jmur kontra l-għanijiet tar-Regolament REACH, peress li din is-sustanza tista’ tiġi kkummerċjalizzata jew użata mingħajr ma jkollha tikkonforma ruħha mal-obbligi li jirriżultaw minn inklużjoni fil-lista tas-sustanzi kandidati. F’dan il-kuntest, għandu jiġi osservat li, skont l-Artikolu 1(1), ir-Regolament REACH huwa intiż prinċipalment biex jiżgura livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem u tal-ambjent.
78.
Għaldaqstant, fid-dawl tar-riżultati insodisfaċenti tal-interpretazzjoni testwali tal-Artikolu 59(8) tar-Regolament REACH, u b’teħid inkunsiderazzjoni tal-konklużjonijiet inekwivoki li jirriżultaw mill-interpretazzjoni sistematika u teleoloġika, inqis li l-argument tal-appellanti bbażat prinċipalment fuq il-qari ta’ din id-dispożizzjoni ma jistax jintlaqa’.
79.
Għaldaqstant, l-ewwel parti tal-ewwel aggravju tal-appell għandha tiġi miċħuda bħala infondata.
C.
Fuq it-tieni parti tal-ewwel aggravju, ibbażata fuq allegati irregolaritajiet fil-proċess ta’ adozzjoni tad-deċiżjoni kontenzjuża
1. Il-pożizzjonijiet tal-partijiet
80.
Permezz tat-tieni parti tal-ewwel aggravju tal-appell tagħha, l-appellanti tikkritika lill-Qorti Ġenerali talli ma kkunsidratx, b’mod partikolari fil-punti 85 sa 98 tas-sentenza appellata, bħala li jmur kontra l-proċedura deċiżjonali tar-Regolament REACH il-fatt li r-Renju tad-Danimarka biddel il-proposta inizjali tagħha. B’mod iktar preċiż, il-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta kkunsidrat li r-Renju tad-Danimarka kien mhux issostitwixxa l-proposta inizjali tiegħu bi proposta ġdida, iżda kien sempliċiment qasamha fi tmien partijiet distinti, qabel ma rtira l-proposti li jikkonċernaw l-identifikazzjoni tat-tliet sustanzi l-oħra għal dak li jikkonċerna l-effetti tagħhom fuq l-ambjent, filwaqt li l-proposta li tirrigwarda d-DEHP kienet inżammet.
81.
Għal dak li jikkonċerna l-ECHA, hija tindika fir-risposta tagħha li r-Renju tad-Danimarka ppreżenta fajl għal kull waħda mill-erba’ sustanzi kkonċernati. Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali kellha raġun tikkonkludi li d-deċiżjoni kontenzjuża kienet ġiet adottata b’mod konformi mar-rekwiżiti msemmija fl-Artikolu 59 tar-Regolament REACH.
82.
F’din il-linja, ir-Renju tad-Danimarka jiddikjara li, matul il-proċedura ta’ identifikazzjoni stabbilita mill-Artikolu 59 tar-Regolament REACH, huwa ma żiedx informazzjoni fl-erba’ fajls li huwa ma kienx ippreżenta inizjalment.
2. Evalwazzjoni
83.
B’risposta għall-argument tal-appellanti li bih hija tikkontesta l-proċess ta’ adozzjoni tad-deċiżjoni kontenzjuża, għandu jiġi osservat, fl-ewwel lok, li, kif fakkret il-Qorti Ġenerali fil-punt 85 tas-sentenza appellata, il-proċedura ta’ identifikazzjoni tas-sustanzi msemmija fl-Artikolu 57 tar-Regolament REACH, prevista fl-Artikolu 59 ta’ dan ir-regolament, għandha l-għan li tiżgura li l-Istati Membri u l-partijiet ikkonċernati f’din il-proċedura jkunu jistgħu jinstemgħu qabel ma tittieħed deċiżjoni li tiġi inkluża sustanza fil-lista ta’ sustanzi kandidati. Barra minn hekk, kif ġustament osservat il-Qorti Ġenerali fil-punt 86 tas-sentenza appellata, ir-Regolament REACH ma jippreċiżax il-metodu li bih għandhom jiġu ppreżentati diversi proposti ta’ identifikazzjoni ta’ sustanza bħala sustanza estremament ta’ tħassib fis-sens tal-Artikolu 57 ta’ dan ir-regolament.
84.
Għaldaqstant, l-Artikolu 59 tar-Regolament REACH ma jipprekludix lil Stat Membru milli jibdel jew jirtira l-proposti tiegħu li jikkonċernaw is-sustanzi li huwa jidhirlu li jissodisfaw il-kriterji msemmija fl-Artikolu 57 ta’ dan ir-regolament.
85.
Fid-dawl tal-għan tal-proċedura ta’ identifikazzjoni tas-sustanzi msemmija fl-Artikolu 57 tar-Regolament REACH, li huwa li jiġi żgurat li l-persuni kkonċernati jinstemgħu, naħseb li l-introduzzjoni ta’ proposta ġdida, li ma kinitx ippreżentata inizjalment, matul din il-proċedura tmur kontra d-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-regolament.
86.
Stat Membru jista’ jipproponi li tiġi identifikata bħala ta’ tħassib serju ħafna, minħabba l-proprjetajiet tagħha li jipperturbaw is-sistema endokrinali, sustanza li fir-rigward tagħha huwa xjentifikament ipprovat li jista’ jkollha effetti serji fuq is-saħħa tal-bniedem fis-sens tal-Artikolu 57(f) tar-Regolament REACH. Dan l-Istat jista’ jipproponi sussegwentement, fil-kuntest tal-istess proċedura, li tiġi identifikata bħala ta’ tħassib serju ħafna, minħabba l-proprjetajiet tagħha li jipperturbaw is-sistema endokrinali, din l-istess sustanza li fir-rigward tagħha jkun ġie xjentifikament ipprovat li hija jista’ jkollha effetti serji fuq l-ambjent. F’każ bħal dan, ikun hemm riskju li waħda mill-fażijiet tal-proċedura ta’ identifikazzjoni li tikkonċerna din il-proposta sseħħ mingħajr il-parteċipazzjoni tal-persuni kkonċernati kollha jew li sempliċement tinqabeż.
87.
Fi kwalunkwe każ, jidhirli li, bl-eċċezzjoni tal-każ imsemmi hawn fuq, ir-Regolament REACH, fil-prinċipju, ma jipprekludix li Stat Membru jibdel jew jirtira l-proposta tiegħu li tirrigwarda l-identifikazzjoni tas-sustanzi kimiċi. Inqis li tali tibdil jew tali rtirar huma awtorizzati bil-kundizzjoni li ma jkollhomx bħala effett li jissupplimentaw l-proposta inizjali b’elementi ġodda. F’dan il-każ, fir-rigward tal-kontenut tagħha, il-proposta inizjali tiġi ssostitwita bi proposta ġdida.
88.
F’dan ir-rigward, huwa paċifiku li, matul il-proċedura li tat lok għad-deċiżjoni kontenzjuża, ir-Renju tad-Danimarka ma ppreżentatx proposta ġdida fis-sens espost hawn fuq. Skont l-evalwazzjoni tal-Qorti Ġenerali li tinsab fil-punt 88 tas-sentenza appellata, mid-dokumenti mdaħħla fil-proċess tal-Qorti Ġenerali ma jirriżultax li r-Renju tad-Danimarka rtira kompletament il-proposta inizjali tiegħu u li kien hemm lok li jippreżenta proposta ġdida. Kif indikat il-Qorti Ġenerali, dan l-Istat Membru sempliċement qasam il-proposta inizjali tiegħu fi tmien partijiet distinti. Dan il-qsim ġie segwit b’irtirar parzjali tal-proposti li jikkonċernaw it-tliet sustanzi l-oħra sa fejn dawn il-proposti kienu jirreferu għall-effetti serji fuq l-ambjent, filwaqt li l-proposta fuq id-DEHP inżammet.
89.
Huwa f’dan il-kuntest li għandu jiġi osservat, fit-tieni lok, li huma l-fajls imħejjija għas-sustanzi li jissodisfaw, skont il-Kummissjoni jew l-Istat Membru, il-kriterji msemmija fl-Artikolu 57 tar-Regolament REACH li jikkostitwixxu s-suġġett prinċipali tal-fażi inizjali tal-proċedura ta’ awtorizzazzjoni, jiġifieri l-proċedura ta’ identifikazzjoni prevista fl-Artikolu 59 ta’ dan ir-regolament.
90.
Dawn il-fajls, wara li jitħejjew, jitqiegħdu għad-dispożizzjoni tal-Istati Membri li jistgħu jippreżentaw osservazzjonijiet dwar l-identifikazzjoni tas-sustanza inkwistjoni. Imbagħad, dawn l-istess fajls jintbagħtu lill-kumitat tal-Istati Membri li għalih huma jikkostitwixxu l-bażi tad-diskussjoni intiża li twassal għal ftehim unanimu fir-rigward tal-identifikazzjoni ta’ sustanza bħala sustanza ta’ tħassib serju ħafna. Għaldaqstant, il-proċedura ta’ identifikazzjoni, kif prevista fl-Artikolu 59 tar-Regolament REACH, tiġi osservata meta fajl jitħejja għal kull sustanza u jintuża matul il-proċedura kollha.
91.
F’dan il-każ, kif indikat il-Qorti Ġenerali fil-punt 87 tas-sentenza appellata, ġie ppreżentat lill-ECHA fajl distint konformi mal-Anness XV tar-Regolament REACH u dan fir-rigward ta’ kull waħda mill-erba’ sustanzi msemmija fil-proposta inizjali tar-Renju tad-Danimarka.
92.
Mis-sentenza appellata ma jirriżultax li t-tibdil u l-irtirar parzjali tal-proposta inizjali tar-Renju tad-Danimarka wasslu għal sostituzzjoni tal-fajl fir-rigward tad-DEHP. Ċertament, il-forma ta’ din il-proposta inizjali ġiet mibdula, iżda la l-proposta inizjali ta’ dan l-Istat Membru – sa fejn kienet tirrigwarda l-identifikazzjoni tad-DEHP bħala sustanza li tipperturba s-sistema endokrinali li jista’ jkollha effetti serji fuq l-ambjent fis-sens tal-Artikolu 57(f) tar-Regolament REACH – u lanqas il-fajls mibgħuta lill-ECHA ma ġew mibdula.
93.
Għal dawn ir-raġunijiet, nikkunsidra li t-tieni parti tal-ewwel aggravju hija infondata.
D.
Fuq it-tielet parti tal-ewwel aggravju, ibbażata fuq l-allegat evitar tal-proċedura obbligatorja prevista mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea
1. Il-pożizzjonijiet tal-partijiet
94.
Permezz tat-tielet parti tal-ewwel aggravju tal-appell tagħha, l-appellanti tikkritika lill-Qorti Ġenerali talli, b’mod partikolari fil-punti 105 sa 132 tas-sentenza appellata, ċaħdet l-argument tagħha li skontu d-deċiżjoni tal-ECHA u l-proċedura mmexxija minnha qabel l-adozzjoni tad-deċiżjoni tagħha jevitaw il-proċedura legalment obbligatorja prevista mill-Parlament u mill-Kunsill għall-adozzjoni ta’ kriterji armonizzati għall-finijiet tal-identifikazzjoni tas-sustanzi li jipperturbaw is-sistema endokrinali.
95.
F’dan ir-rigward, l-appellanti tinvoka d-Deċiżjoni Nru 1386/2013/UE (
22
) li tipprovdi, fil-kuntest tal-għan prijoritarju 3, li l-Unjoni Ewropea ser toħloq kriterji armonizzati bbażati fuq il-periklu, għall-finijiet tal-identifikazzjoni tal-perturbaturi endokrinali, sabiex tiżviluppa u tapplika approċċi li jippermettu li jiġu eżaminati l-effetti konġunti tal-prodotti kimiċi u l-problemi ta’ sigurtà marbutin mal-perturbaturi endokrinali billi tirrikorri għal kull leġiżlazzjoni rilevanti tal-Unjoni. Skont l-appellanti, l-adozzjoni tal-miżuri adegwati għall-finijiet tat-twettiq tal-għanijiet prijoritarji tad-Deċiżjoni Nru 1386/2013 ġiet fdata, b’mod partikolari, lill-Kummissjoni. Barra minn hekk, minn din id-deċiżjoni jirriżulta li l-kriterji għall-applikazzjoni armonizzata żviluppati mill-Unjoni għall-finijiet tal-identifikazzjoni tas-sustanzi li jipperturbaw is-sistema endokrinali għandhom jiġu applikati fil-kuntest tat-testi kollha tad-dritt tal-Unjoni, inkluż ir-Regolament REACH.
96.
L-appellanti tinvoka wkoll ir-Regolament (UE) Nru 528/2012 (
23
) filwaqt li ssostni li, skont l-Artikolu 5(3) ta’ dan, il-Kummissjoni kienet obbligata tadotta mhux iktar tard mit-13 ta’ Diċembru 2013 atti għal dak li jikkonċerna l-ispeċifikazzjoni tal-kriterji xjentifiċi għad-determinazzjoni tal-proprjetajiet li jipperturbaw is-sistema endokrinali. F’din il-linja ta’ ħsieb, l-appellanti tindika li, skont il-punt 3.6.5 tal-Anness II tar-Regolament (KE) Nru 1107/2009 (
24
), il-Kummissjoni kienet obbligata tippreżenta mhux iktar tard mill-14 ta’ Diċembru 2013 proposti ta’ miżuri li jikkonċernaw il-kriterji xjentifiċi speċifiċi għad-determinazzjoni tas-sustanzi li jipperturbaw is-sistema endokrinali.
97.
Fl-aħħar nett, filwaqt li tirreferi għall-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali li jirrigwardaw il-pjan ta’ direzzjoni ppubblikat mill-Kummissjoni f’Ġunju 2014, li jinsabu fil-punti 122 u 123 tas-sentenza appellata, l-appellanti ssostni li, quddiem il-Qorti Ġenerali, hija ma kinitx ippreżentat it-teżi li skontha dan id-dokument kien legalment vinkolanti. Min-naħa l-oħra, l-appellanti semmiet dan id-dokument, b’mod partikolari insostenn tal-argument tagħha fejn qalet li, fis-sitwazzjoni fejn id-dritt tal-Unjoni ma jipprevedix il-kriterji ta’ applikazzjoni ġenerali għall-finijiet tal-identifikazzjoni tas-sustanzi li jipperturbaw is-sistema endokrinali u fejn il-ħolqien ta’ dawn il-kriterji ġie fdat lill-Kummissjoni permezz ta’ testi legalment vinkolanti tal-Unjoni, l-identifikazzjoni tas-sustanza DEHP skont l-Artikolu 57(ċ) tar-Regolament REACH skont kriterji ad hoc tal-ECHA hija illegali u inaċċettabbli.
98.
Fir-rigward tal-ECHA, hija tindika fir-risposta tagħha li ma teżistix proċedura legalment vinkolanti ddefinita mill-Parlament u mill-Kunsill li tissospendi l-applikazzjoni tal-Artikolu 57(f) tar-Regolament REACH għal dak li jikkonċerna l-perturbaturi endokrinali.
99.
Fir-rigward tar-Renju tad-Danimarka u r-Renju tal-Isvezja, dawn isostnu li l-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali li jirrigwardaw l-allegat evitar tal-proċedura obbligatorja prevista mill-Parlament u mill-Kunsill ma humiex ivvizzjati bi żball ta’ liġi.
2. Evalwazzjoni
100.
Għal dak li jikkonċerna, fl-ewwel lok, id-Deċiżjoni Nru 1386/2013 u l-ħolqien ta’ kriterji armonizzati bbażati fuq il-periklu, għall-finijiet tal-identifikazzjoni tal-perturbaturi endokrinali, nikkunsidra li, mill-inqas f’dan l-istadju tal-evoluzzjoni tas-sistema ta’ regolamentazzjoni tas-sustanzi kimiċi, din hija idea gwida jew programmatika. Fil-fatt, skont it-tieni sentenza tat-tielet paragrafu tal-punt 50 tal-anness ta’ din id-deċiżjoni, l-Unjoni “se tiżviluppa” kriterji armonizzati.
101.
Barra minn hekk, l-analiżi tal-ewwel u t-tieni paragrafi tal-punt 50, tal-anness tad-Deċiżjoni Nru 1386/2013 tagħtini x’nifhem li, fil-kuntest ta’ din id-deċiżjoni, il-“kriterji armonizzati” għandhom jinftiehmu bħala l-kriterji li ma humiex intiżi li jissostitwixxu lil dawk li huma diġà msemmija fl-Artikolu 57 tar-Regolament REACH u li huma applikati mill-ECHA fil-kuntest tal-proċedura prevista fl-Artikolu 59 ta’ dan ir-regolament. Skont l-ewwel sentenza tal-ewwel paragrafu tal-punt 50 tal-anness tad-Deċiżjoni Nru 1386/2013, il-leġiżlazzjoni fuq il-prodotti kimiċi, inkluż ir-Regolament REACH, tipprevedi “protezzjoni referenzjali għas-saħħa tal-bniedem u għall-ambjent”. Barra minn hekk, kif jirriżulta mill-ewwel sentenza tat-tieni paragrafu tal-punt 50 ta’ dan l-anness, għandhom jissaħħu l-isforzi biex jiġi ggarantit li s-sustanzi rilevanti kollha ta’ tħassib serju ħafna, inklużi s-sustanzi li għandhom proprjetajiet li jipperturbaw is-sistema endokrinali, jiġu inklużi fil-lista tas-sustanzi kandidati. Fi kwalunkwe każ, anki jekk id-Deċiżjoni Nru 1386/2013 tikkontempla l-ħolqien tal-kriterji armonizzati, jidhirli li dawn huma kriterji futuri u probabbilment iktar stretti minn dawk previsti mir-Regolament REACH.
102.
Fit-tieni lok, fir-rigward tar-Regolament Nru 528/2012, il-Qorti Ġenerali kellha raġun tindika, fil-punt 109 tas-sentenza appellata, li dan ir-regolament, kif jirriżulta mill-Artikolu 2(3)(j) tiegħu, japplika mingħajr preġudizzju għar-Regolament REACH. Għaldaqstant, bl-istess mod bħad-Deċiżjoni Nru 1386/2013, ir-Regolament Nru 528/2012 ma huwiex intiż li jikkontesta l-applikabbiltà tal-kriterji ta’ identifikazzjoni tal-perturbaturi endokrinali, imsemmija fl-Artikolu 57 tar-Regolament REACH u applikati mill-ECHA fil-kuntest tal-proċedura prevista fl-Artikolu 59 ta’ dan ir-regolament.
103.
Fit-tielet lok, jidhirli li l-istess japplika għal dak li jikkonċerna l-punt 3.6.5 tal-Anness II tar-Regolament Nru 1107/2009. Il-Qorti Ġenerali kellha raġun tikkonstata, fil-punti 117 u 118 tas-sentenza appellata, li mill-imsemmi punt jirriżulta li huwa possibbli li jiġi vverifikat jekk sustanza għandhiex effetti li jipperturbaw is-sistema endokrinali u li jistgħu jkunu perikolużi, mhux biss “abbażi tal-evalwazzjoni ta’ testijiet bbażati fuq linji gwida adottati fil-livell [tal-Unjoni] jew internazzjonali”, iżda wkoll abbażi “ta’ data u informazzjoni disponibbli oħra, b’mod partikolari analiżi tad-dokumentazzjoni xjentifika [e]żaminata mill-Awtorità [Ewropea għas-sigurtà tal-ikel]”. Nikkonstata li l-użu tal-kliem “b’mod partikolari” ma jippermettix li jiġi eskluż minn din id-“data u informazzjoni disponibbli oħra” l-effetti tal-analiżi tal-ECHA, imwettqa b’mod konformi mar-Regolament REACH.
104.
Fl-aħħar nett, fir-raba’ lok, għall-istess raġunijiet, nikkunsidra li l-argumenti tal-appellanti bbażati fuq il-pjan ta’ direzzjoni ppubblikat mill-Kummissjoni f’Ġunju 2014 ma jistgħux jintlaqgħu. Dan id-dokument jirreferi, kif tindika l-appellanti, għar-Regolamenti Nri 528/2012 u 1107/2009. Kif jirriżulta mill-punti 102 u 103 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-kriterji applikabbli fil-kuntest ta’ dawn ir-regolamenti ma jistgħux fil-preżent jissostitwixxu kriterji msemmija u applikati fil-kuntest tar-Regolament REACH.
105.
Għaldaqstant, nikkunsidra li t-tielet parti tal-ewwel aggravju tal-appell għandu jiġi miċħud bħala infondat.
106.
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, jidhirli li l-ewwel aggravju meħud fit-tliet partijiet tiegħu għandu jiġi miċħud kollu kemm hu.
VII. Konklużjoni
107.
Għal dawn ir-raġunijiet, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tiċħad l-ewwel aggravju tal-appell kollu kemm hu bħala infondat.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
2
)	T-115/15, EU:T:2017:329, iktar ’il quddiem is-“sentenza appellata”.
(
3
)	Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-18 ta’ Diċembru 2006 dwar ir-reġistrazzjoni, il-valutazzjoni, l-awtorizzazzjoni u r-restrizzjoni ta’ sustanzi kimiċi (REACH), li jistabbilixxi Aġenzija Ewropea għas-Sustanzi Kimiċi, li jemenda d-Direttiva 1999/45/KE u li jħassar ir-Regolament (KEE) Nru 793/93 tal-Kunsill u r-Regolament (KE) Nru 1488/94 tal-Kummissjoni kif ukoll id-Direttiva 76/769/KEE tal-Kunsill u d-Direttivi 91/155/KEE, 93/67/KEE, 93/105/KE u 2000/21/KE tal-Kummissjoni (ĠU 2006, L 396, p. 1, iktar ’il quddiem ir-“Regolament REACH”).
(
4
)	Sentenza tal-15 ta’ Marzu 2017 (C-323/15 P, EU:C:2017:207, punti 24 u 25).
(
5
)	Sentenza tal-15 ta’ Marzu 2017 (C-324/15 P, EU:C:2017:208, punti 24 u 25).
(
6
)	Regolament tal-Kummissjoni tas-17 ta’ Frar 2011 li jemenda l-Anness XIV għar-Regolament (KE) Nru 1907/2006 (ĠU 2011, L 44, p.2).
(
7
)	Ara l-Artikolu 55 u l-premessa 22 tar-Regolament REACH. Fuq il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni, ara, ukoll, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawżi Polynt vs ECHA u Hitachi Chemical Europe u Polynt vs ECHA (C‑323/15 P u C-324/15 P, EU:C:2016:727, punti 49 sa 51).
(
8
)	Artikolu 59(2), (3) u (5) tar-Regolament REACH.
(
9
)	Artikolu 59(6) sa (8) tar-Regolament REACH.
(
10
)	Għal xi riflessjonijiet fuq l-obbligi li jirriżultaw mill-inklużjoni ta’ sustanza fil-lista tas-sustanzi kandidati, ara Bergkamp, L., Herbatschek, N., “The ‘Once an Article, Always an Article’ Approach: Reflections on the Advocate General’s Opinion on the Concept of ‘Articles’ Under REACH”, European Journal of Risk Regulation 2015, 6(1), p. 156. Barra minn hekk, il-kummentarji identifikaw konsegwenzi oħrajn tal-inklużjoni ta’ sustanza kimika fil-lista tas-sustanzi kandidati, b’mod partikolari l-“istigmatizzazzjoni” tas-sustanza kkonċernata fis-suq. Din timmanifesta ruħha, minn naħa, fil-preferenzi tal-konsumaturi li jippruvaw jevitaw il-prodotti li jkun fihom sustanzi “stigmatizzati” u, min-naħa l-oħra, fl-għażliet tal-professjonisti li għandhom tendenza li jieqfu jużaw tali sustanzi. Ara Nordlander, K., Simon, C. M., Pearson, H., “Hazard v. Risk in EU Chemicals Regulation”, European Journal of Risk Regulation, 2010, 1(3), p. 248.
(
11
)	Sentenza tal-15 ta’ Marzu 2017, Polynt vs ECHA (C‑323/15 P, EU:C:2017:207, punti 24 u 25).
(
12
)	Sentenza tal-15 ta’ Marzu 2017, Hitachi Chemical Europe u Polynt vs ECHA (C‑324/15 P, EU:C:2017:208, punti 24 u 25).
(
13
)	Sentenza tal-10 ta’ Settembru 2015 (C-106/14, EU:C:2015:576).
(
14
)	Sentenza tal-15 ta’ Marzu 2017 (C-323/15 P, EU:C:2017:207).
(
15
)	Sentenza tal-15 ta’ Marzu 2017 (C-324/15 P, EU:C:2017:208).
(
16
)	Sentenza tal-15 ta’ Marzu 2017 (C-323/15 P, EU:C:2017:207, punt 24).
(
17
)	Sentenza tal-15 ta’ Marzu 2017 (C-324/15 P, EU:C:2017:208, punt 24).
(
18
)	Enfasi miżjuda minni.
(
19
)	Sentenza tal-15 ta’ Marzu 2017 (C-323/15 P, EU:C:2017:207).
(
20
)	Sentenza tal-15 ta’ Marzu 2017 (C-324/15 P, EU:C:2017:208).
(
21
)	Enfasi miżjuda minni.
(
22
)	Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Novembru 2013 dwar Programm Ġenerali ta’ Azzjoni Ambjentali tal-Unjoni sal-2020 “Ngħixu tajjeb, fil-limiti tal-pjaneta tagħna” (ĠU 2013, L 354, p. 171).
(
23
)	Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta’ Mejju 2012 dwar it-tqegħid fis-suq u l-użu tal-prodotti bijoċidali (ĠU 2012, L 167, p. 1).
(
24
)	Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-21 ta’ Ottubru 2009 dwar it-tqegħid fis-suq ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti u li jħassar id-Direttivi tal-Kunsill 79/117/KEE u 91/414/KEE (ĠU 2009, L 309, p. 1).