62006CC0001_MT
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
I – Introduzzjoni
1. Din it-talba għal deċiżjoni preliminari tikkonċerna, minn naħa waħda, il-problema jekk il-korp nazzjonali kompetenti, fil-kuntest tal-proċedura ta’ għoti tar-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni msemmija fl-Artikolu 47(3) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 3665 tas-27 ta’ Novembru 1987 li jistabbilixxi regoli komuni dettaljati għall-applikazzjoni tas-sistema ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni ta’ prodotti agrikoli(2) (aktar ’il quddiem: ir-“Regolament Nru 3665/87”) huwiex obbligat li jirrikonoxxi anke ex officio
l-ekwivalenza ta’ dokumenti ta’ tip ieħor, fil-każ fejn l-esportatur, minħabba ċirkustanzi indipendenti minnu, ma jistax jipproduċi l-kopja ta’ kontroll T5, u min-naħa l-oħra, il-kwistjoni jekk esportatur jistax ukoll impliċitament u b’mod kawtelatorju jippreżenta talba għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza skond l-Artikolu 47(3) ta’ dan ir-Regolament .
2. L-imsemmija domandi, li jirrigwardaw l-interpretazzjoni ta’ l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87, tqajmu fil-kuntest ta’ kawża pendenti quddiem il-Finanzgericht Hamburg bejn Bonn Fleisch Ex- und Import GmbH (aktar ’il quddiem: il-“Bonn Fleisch”) u l-Hauptzollamt Hamburg-Jonas (Uffiċċju doganali prinċipali ta’ Hamburg Jonas, aktar ’il quddiem: il-“Hauptzollamt”) dwar il-leġittimità ta’ xi inġunzjonijiet li permezz tagħhom ġie mitlub ir-rimbors ta’ rifużjoni fuq l-esportazzjoni mħallsa bil-quddiem, minħabba li l-merkanzija ma ġietx esportata barra mit-territorju doganali tal-Komunità lejn ir-Russja fit-terminu ta’ sittin ġurnata.
II – Il-kuntest leġiżlattiv
A – Leġiżlazzjoni Komunitarja
3. Ir-Regolament Nru 3665/87 – emendat inter alia
mir-Regolament tal-Kummissjoni Nru 1829/94 u, l-aħħar darba mir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 604/98 – jistabbilixxi regoli komuni dettaljati għall-applikazzjoni għall-esportazzjoni ta’ prodotti agrikoli li għalihom ingħataw rifużjonijiet. Dan ir-Regolament ġie abrogat u sostitwit mir-Regolament tal-Kummissjoni Nru 800 tal-15 ta’ April 1999 li jistabbilixxi regoli komuni dettaljati għall-applikazzjoni tas-sistema ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni ta’ prodotti agrikoli(3), fis-seħħ mill-1 ta’ Lulju 1999.
4. L-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 3665/87 jistabbilixxi dan li ġej:
“Mingħajr preġudizzju għall-Artikoli 5 u 16, il-ħlas tar-rifużjoni għandu jkun kondizzjonali fuq il-fornitura ta’ l-evidenza li l-prodotti koperti minn dikjarazzjonijiet ta’ l-esportazzjoni aċċettati jkunu, mhux aktar tard mit-terminu ta’ 60 ġurnata minn tali aċċettazzjoni, ħallew [mingħajr ma jkunu ġew mibdula], it-territorju doganali tal-Komunità” [traduzzjoni mhux uffiċjali iżda meħuda mir-Regolament Nru 800/1999 li ħassar u ssostitwixxa r-Regolament Nru 3665/87].
5. L-Artikolu 6(1) tar-Regolament Nru 3665/87 jistabbilixxi dan li ġej:
“Jekk, qabel ma jħalli t-territorju doganali tal-Komunità, prodott kopert b’dikjarazzjoni doganali aċċettata jaqsam it-territorju tal-Komunità li ma jkunx dak ta’ l-Istat Membru li fit-territorju tiegħu din id-dikjarazzjoni tkun ġiet aċċettata, evidenza li dak il-prodott ikun ħalla t-territorju doganali tal-Komunità għandha tiġi fornita permezz tal-kopja ta’ kontroll T5 oriġinali endorsjata kif suppost imsemmija fl-Artikolu 1 tar-Regolament (KEE) Nru 2823/87”.
6. L-Artikolu 47 tar-Regolament Nru 3665/87, taħt it-Titolu 4 intitolat (“Proċedura għall-pagament ta’ rifużjonijiet”), jistabbilixxi dan li ġej:
“1. Ir-rifużjonijiet għandhom jitħallsu biss fuq talba bil-miktub ta’ l-esportatur mill-Istat Membru li fit-territorju tiegħu d-dikjarazzjoni ta’ l-esportazzjoni tkun aċċettata.
[...]
2. Ħlief fil-każijiet ta’ force majeure,
id-dokumenti li jirrigwardaw il-pagament tar-rifużjonijiet jew tar-rilaxx ta’ garanzija għandhom ikunu ppreżentati fi żmien 12-il xahar mid-data li fiha d-dikjarazzjoni ta’ l-esportazzjoni tkun aċċettata.
3. Meta l-kopja tal-kontroll T5 imsemmija fl-Artikolu 6 ma tkunx mibgħuta lura lejn l-uffiċċju tat-tluq jew tal-korp ċentrali fi żmien tliet xhur mill-ħruġ minħabba ċirkustanzi lil hinn mill-kontroll ta’ l-esportatur, dan ta’ l-aħħar jista’ jippreżenta lill-aġenzija kompetenti talba [motivata] li d-dokumenti l-oħra għandhom ikunu meqjusa bħala ekwivalenti.
Id-dokumenti li għandhom ikunu ppreżentati bħala sostenn għal talbiet bħal dawn jinkludu s-segwenti:
a) meta kopja tal-kontroll tkun ġiet maħruġa bħala prova li l-prodotti jkunu ħallew it-territorju doganali tal-Komunità:
– id-dokument tat-trasport
u
– dokument li juri li l-prodott ikun ġie ppreżentat f’uffiċċju doganali f’pajjiż terz [jew] wieħed jew aktar mid-dokumenti msemmija fl-Artikolu 18(1), (2) u (4);
[...]
Il-paragrafu 4 għandu japplika f’dak li jirrigwarda l-preżentazzjoni tal-prova ekwivalenti.
4. Meta, avolja jkun għamel ħiltu kif imiss, l-esportatur ma jkunx jista’ jakkwista u jwassal id-dokumenti meħtieġa mill-Artikolu 18 fil-limitu taż-żmien stabbilit fil-paragrafu 2, hu jkun jista’ jiġi mogħti, fuq talba tiegħu, aktar żmien biex ikun jista’ jippreżenthom.
5. L-applikazzjonijiet [sabiex i]d-dokumenti l-oħra [...] ikunu meqjusa bħala ekwivalenti permezz tal-paragrafu 3, sew jekk akkompanjati u anki jekk le, minn dokumenti ta’ sostenn, u l-applikazzjonijiet għal aktar żmien kif hemm provvediment dwar din fil-paragrafu 4 għandhom ikunu ppreżentati fil-limitu taż-żmien imsemmi fil-paragrafu 2”.
7. L-ewwel inċiż ta’ l-Artikolu 54(1), tar-Regolament Nru 800/1999 jistabbilixxi li r-Regolament Nru 3665/87 għandu jibqa’ japplika għall-esportazzjonijiet koperti bid-dikjarazzjonijiet relattivi aċċettati qabel l-applikazzjoni tar-Regolament Nru 800/1999.
B – Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
8. Ir-Regolament Ġermaniż ta’ l-24 ta’ Mejju 1996(4) dwar ir-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni (aktar ’il quddiem: l-“AEVO”) jinkludi r-regoli li ġejjin rigward ir-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni.
9. Mill-Artikolu 1 ta’ l-AEVO jirriżulta li dan ta’ l-aħħar ġie addottat għall-implementazzjoni ta’ l-atti leġiżlattivi maħruġa mill-Komunità Ewropea fil-qasam ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni fil-kuntest ta’ organizzazzjonijiet komuni tas-suq u tar-regolamenti dwar il-kummerċ.
10. Skond l-Artikolu 3(1) ta’ l-AEVO (fil-verżjoni ta’ qabel id-dħul fis-seħħ tar-Regolament Nru 800/1999) għandu jintuża bħala dokument skond l-Artikolu 3(5) tar-Regolament Nru 3665/1987 (fil-verżjoni fis-seħħ dak iż-żmien) il-formola amministrattiva unika (dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni għall-finijiet ta’ rifużjoni), ippublikata għal dan il-għan mill-Ministeru Federali tal-Finanzi fil-ġabra leġiżlattiva ta’ l-Amministrazzjoni Finanzjarja Federali – Gazzetta uffiċċjali tal-Ministeru Federali tal-Finanzi – (VSF) taħt it-titolu “Dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni (folja supplementari) għar-rifużjonijiet Komunitarji fuq l-esportazzjoni”.
11. L-Artikolu 4(1) u (2) ta’ l-AEVO (fil-verżjoni ta’ qabel id-dħul fis-seħħ tar-Regolament Nru 800/1999) jistabbilixxi dan li ġej:
“1. Għall-finijiet ta’ l-applikazzjoni ta’ dan ir-regolament, il-konferma tal-ħruġ effettiv tal-merkanzija mibgħuta mit-territorju doganali tal-Komunità (konferma ta’ ħruġ) tinħareġ fid-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni għall-finijiet ta’ rifużjoni mill-uffiċċju doganali ta’ ħruġ speċifikat definit fl-Artikolu 793(2) tar-Regolament (KEE) tal-Kummissjoni Nru 2454 tat-2 ta’ Lulju 1999, li jiffissa d-dispożizzjonijiet għall-implementazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92 li jistabbilixxi l-Kodiċi Doganali Komunitarju (ĠU L 253, p. 1) (verżjoni fis-seħħ).
2. Fil-każ ta’ kunsinni ta’ merkanzija li għalihom id-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni ġiet aċċettata fi Stat Membru ieħor ta’ l-Unjoni Ewropea, il-konferma tal-ħruġ tinħareġ għall-finijiet ta’ l-applikazzjoni ta’ dan ir-regolament, fil-kopja ta’ kontroll T5”.
III – Fatti prinċipali, il-proċedura fil-kawża prinċipali u domandi preliminari
A – Fatti
12. Il-kawża quddiem il-Finanzgericht Hamburg hija bejn il-Bonn Fleisch u l-Hauptzollamt dwar il-leġittimità ta’ talbiet għal rifużjoni maħruġa fir-rigward ta’ l-imsemmija kumpannija.
13. Filwaqt li ħabbret li l-merkanzija kienet ser tiġi esportata lejn ir-Russja iktar ’il quddiem, il-Bonn Fleisch poġġiet f’Diċembru ta’ l-1997 u f’Jannar ta’ l-1998, xi kwantitajiet ta’ laħam taċ-ċanga taħt is-sistema ta’ depożitu doganali, u kisbet, b’mod konformi mat-talba tagħha, permezz ta’ erba’ deċiżjonijiet ta’ pagament datati 21 u 23 ta’ Jannar 1998, rifużjoni fuq l-esportazzjoni bil-quddiem għal ammont ekwivalenti għal EUR 47 597,81.
14. Fit-8 ta’ April 1998, il-Bonn Fleisch ippreżentat id-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni għall-laħam taċ-ċanga.
15. Fid-9 ta’ April 1998, id-dokument ta’ trasport ingħata l-konferma ta’ ħelsien mid-dwana fl-istazzjon tat-tluq ta’ Mukran. Fis-seduta li saret quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, il-Bonn Fleisch sostniet li minn dokument maħruġ fit-13 ta’ Ottubru 2000 mill-uffiċċju doganali ta’ Mukran irriżulta li l-prodotti intiżi għall-esportazzjoni ġew ippreżentati b’mod regolari lil dan l-uffiċċju doganali.
16. F’data mhux ippreċiżata, l-Uffiċċju doganali ċentrali ta’ Stralsund, li jaqa’ taħtu l-Uffiċċju doganali ta’ Mukran, bagħat bil-posta d-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni lill-Hauptzollamt. Madankollu ġie kkonstatat li tali dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni, neċessarja għall-kisba tar-rifużjoni fuq l-esportazzjoni, ma tinstabx fl-inkartament amministrattiv tal-Hauptzollamt. Waqt is-seduta li saret quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja ġie affermat li presumibbilment, id-dokument intilef meta kien qed jintbagħat minn uffiċċju għal ieħor.
17. Abbażi ta’ dak li jirriżulta mid-dokument ta’ importazzjoni tad-dwana Russa, fl-20 ta’ Mejju 1998, il-laħam taċ-ċanga esportata mill-Bonn Fleisch inħelset għaċ-ċirkolazzjoni libera fit-territorju Russu.
18. Fit-13 ta’ Lulju 1998, il-Bonn Fleisch bagħtet lill-Hauptzollamt id-dokument ta’ trasport mogħni bil-konferma ta’ ħelsien mid-dwana tad-9 ta’ April 1998 u d-dokument ta’ importazzjoni tad-dwana Russa datat 20 ta’ Mejju 1998.
19. Fil-21 ta’ Lulju 1998 u fit-18 ta’ Novembru 1999, il-Hauptzollamt infurmat lill-Bonn Fleisch permezz ta’ telefonata li ma rċevietx id-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni bil-konferma ta’ l-esportazzjoni.
20. Fit-23 ta’ Lulju 2000, il-Hauptzollamt permezz ta’ erba’ inġunzjonijiet, talab ir-rimbors tar-rifużjoni fuq l-esportazzjoni mħallsa bil-quddiem, miżjud b’20 % minħabba li l-Bonn Fleisch ma ppruvatx, permezz ta’ dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni mogħnija bil-konferma relattiva, l-esportazzjoni effettiva barra mit-territorju doganali tal-Komunità, fit-terminu previst ta’ sittin ġurnata, tal-merkanzija li bbenefikat mir-rifużjoni. Il-Bonn Fleisch opponiet dawn l-erba’ inġunzjonijiet. Hija mmotivat l-oppożizzjoni tagħha billi sostniet li d-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni tintbagħat awtomatikament lill-Hauptzollamt fi ħdan l-istess amministrazzjoni doganali. Barra minn hekk ir-Regolament Nru 3665/1987 ma jimponi l-ebda obbligu fuq l-esportatur li jippreżenta d-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni lill-Hauptzollamt.
21. Matul il-proċedura ta’ oppożizzjoni, fit-2 ta’ Novembru 2000, il-Bonn Fleisch permezz ta’ nota tagħha għarrfet lill-Hauptzollamt li bagħtet id-dokument tat-trasport u d-dokument doganali ta’ importazzjoni fit-13 ta’ Lulju 1998, jiġifieri fit-terminu ta’ tnax il-xahar previst mill-Artikolu 47(2) tar-Regolament 3665/87. Meta bagħtet dawn id-dokumenti hija inkludiet impliċitament talba għar-rikonoxximent ta’ tali dokumenti bħala prova ekwivalenti ta’ l-esportazzjoni tal-merkanzija barra mit-territorju doganali tal-Komunità, fil-każ li d-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni ma ġietx inkluża fl-atti. Fl-istess data, il-Bonn Fleisch ippreżentat, b’mod kawtelatorju, talba għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza tad-dokument ta’ trasport u tad-dokument doganali ta’ importazzjoni, mibgħuta fit-13 ta’ Lulju 1998.
22. Din it-talba ġiet miċħuda fit-13 ta’ Diċembru 2001, għaliex ġiet ikkunsidrata tardiva skond l-Artikolu 47(5) tar-Regolament Nru 3665/87. Fil-motivazzjoni tad-digriet ta’ ċaħda ġie spjegat li t-talba għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza kien imissha ġiet ippreżentata espressament u li l-Hauptzollamt mhuwiex marbut jirrikonoxxi l-ekwivalenza ex officio . Il-Bonn Fleisch ippreżentat rikors ta’ oppożizzjoni kontra dan id-digriet u kontra l-inġunzjonijiet tat-23 ta’ Ġunju 2000, li ġie miċħud b’deċiżjoni ta’ l-20 ta’ Frar 2003. Din l-aħħar deċiżjoni ta’ ċaħda ġiet ikkontestata mill-Bonn Fleisch quddiem il-Finanzgericht Hamburg permezz ta’ rikors ta’ l-20 ta’ Marzu 2003.
B – Il-Proċedura fil-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
23. Il-qorti tar-rinviju, abbażi ta’ l-Artikolu 4(1) tar-Regolament 3665/87, issostni li l-esportazzjoni tal-prodotti fi żmien sittin ġurnata mill-aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni tikkostitwixxi kundizzjoni sostantiva u li l-oneru tal-prova ta’ l-esportazzjoni jaqa’ fuq l-esportatur.
24. Fir-rigward ta’ l-oneru tal-prova, il-qorti tar-rinviju tirrileva li l-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 3665/87 jipprovdi li fil-każ fejn il-merkanzija li tibbenefika mir-rifużjoni, qabel ma titlaq mit-territorju doganali tal-Komunità, tgħaddi minn territorji Komunitarji differenti minn dak ta’ l-Istat Membru ta’ esportazzjoni (esportazzjoni in tranżitu jew indiretta) – il-prova ta’ l-esportazzjoni għandha tingħata permezz ta’ kopja ta’ kontroll T5 oriġinali endorsjata kif suppost. Minflok, il-leġiżlatur Komunitarju ma’ stabbilixxiex il-modalitajiet li bihom għandha tingħata l-prova ta’ l-esportazzjoni fil-każ ta’ esportazzjoni diretta, bħal dik tal-każ in kwistjoni fil-kawża prinċipali. Għal din ir-raġuni, il-leġiżlatur Ġermaniż ma’ din il-lakuna bl-Artikolu 4(1) ta’ l-AEVO, li jistabbilixxi li l-konferma ta’ l-esportazzjoni tal-merkanzija barra mit-territorju doganali tal-Komunità tinħareġ fid-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni għall-finijiet tar-rifużjoni.
25. Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju ssostni, li l-partikularità tal-kawża prinċipali tikkonsisti fil-fatt li l-Bonn Fleisch bagħtet kemm id-dokument ta’ trasport kif ukoll id-dokument ta’ importazzjoni tad-dwana R ussa permezz ta’ ittra tat-13 ta’ Lulju 1998 – u jiġifieri fit-terminu ta’ tnax-il xahar previst mill-Artikolu 47(2) tar-Regolament 3665/87. Minn tali dokumenti, mingħajr dubju jista’ jiġi konkluż li l-merkanzija li bbenefikat mir-rifużjoni ħalliet it-territorju doganali tal-Komunità fi żmien sittin ġurnata. L-imsemmija żewġ dokumenti, fil-fatt, jistgħu jitqiesu, bħala prinċipju, bħala dokumenti ekwivalenti skond l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87. Għaldaqstant, il-qorti tar-rinviju, hija propensa li ssostni li, taħt ċerti kundizzjonijiet, l-awtorità kompetenti tista’ tikkunsidra r-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza anki ex officio .
26. Skond il-qorti tar-rinviju, l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87, li jinsab fit-Titolu 4 ta’ dan ir-Regolament intitolat (“Proċedura għall-pagament ta’ rifużjonijiet”), jikkostitwixxi simpliċiment dispożizzjoni ta’ natura proċedurali u ma jistabbilixxix kundizzjonijiet sostantivi tad-dritt għal rifużjoni. Minn din id-dispożizzjoni ma jistax jiġi konkluż li rikonoxximent ex officio
ta’ l-ekwivalenza għandu jiġi eskluż a priori .
27. Skond il-qorti tar-rinviju, it-talba għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza tista’ tiġi ppreżentata espressament biss. Madankollu, skond l-imsemmija qorti, dan ma jeskludix li f’każ partikolari tista’ tiġi kkunsidrata talba impliċita u kawtelatorja, fil-każ fejn ir-rieda korrispondenti ta’ l-esportatur toħroġ ċara miċ-ċirkustanzi tal-każ, minħabba l-preżentazzjoni ta’ dokumenti oħra ekwivalenti li jipprovaw li l-merkanzija li tibbenefika mir-rifużjoni ġiet esportata fit-termini previsti barra mit-territorju doganali tal-Komunità.
28. Minħabba li kellha dubji dwar l-interpretazzjoni ta’ l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87, il-Finanzgericht Hamburg, iddeċieda li jissospendi l-proċedimenti u li jagħmel iż-żewġ domandi preliminari li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1. Skond l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87, il-korp kompetenti huwa awtorizzat u marbut jirrikonoxxi l-ekwivalenza anke ex officio ?
2. It-talba għar-rikonoxximent ta’ dokumenti bħala dokumenti ekwivalenti msemmija fl-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87 tista’ tiġi ppreżentata anke b’mod impliċitu u kawtelatorju?”
IV – Analiżi
A – Fuq l-ewwel domanda preliminari
1. Argumenti tal-partijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja
29. Skond il-Bonn Fleisch l-ewwel domanda preliminari għandha tingħata risposta affermattiva. Fl-opinjoni tal-Bonn Fleisch, tali risposta fl-affermattiv bil-fors għandha tingħata fid-dawl tal-kliem u ta’ l-għan ta’ l-Artikolu 47(3) tar-Regolament. Skond l-imsemmija kumpannija, fil-fatt, mill-kliem ta’ din id-dispożizzjoni ma jistax jiġi konkluż li t-talba ta’ l-esportatur tikkostitwixxi l-unika mezz biex jista’ jinkiseb ir-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza fil-proċedura doganali. Barra minn hekk, l-Artikolu 47(3) tar-Regolament 3665/87, fid-dawl ta’ dak affermat fil-ħamsin premessa, għandu l-għan li jħares lill-esportatur mir-riskji marbutin mal-ġestjoni amministrattiva tal-kopja ta’ kontroll – riskji li hu ma jafx bihom, li huma indipendenti minnu u li fuqhom ma għandu ebda influwenza.
30. Il-Hauptzollamt jipproponi li l-ewwel domanda tingħata risposta negattiva. Fil-fatt, huwa jsostni li l-korp kompetenti m’għandu l-ebda obbligu ġenerali li jivverifika jekk id-dokumenti mibgħuta jistgħux jikkostitwixxu dokumenti ekwivalenti skond l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87. Verifika f’dak is-sens tiddependi minn talba espliċita.
31. Min-naħa l-oħra, skond ir-Repubblika Ellenika, il-korp kompetenti għall-pagament tar-rifużjoni jista’ jirrikonoxxi ex officio l-ekwivalenza tad-dokumenti fil-każ fejn dawn ġew ippreżentati mill-esportatur fit-terminu ta’ tnax-il xahar skond l-Artikolu 47 tar-Regolament Nru 3665/87, u jirriżulta li l-kundizzjonijiet sostantivi għad-dritt għal rifużjoni wkoll huma sodisfatti. F’tali każ, iċ-ċirkustanzi tal-każ preżenti stess jattestaw fi kliem ċar u inekwivoku li qed jintalab ir-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza tad-dokumenti ppreżentati.
32. Il-Kummissjoni hija ta’ l-opinjoni li l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87 ma jistax jiġi applikat per analogiam għall-każ ta’ esportazzjoni diretta. Waqt is-seduta li saret quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, il-Kummissjoni sostniet li fil-każ ta’ esportazzjoni indiretta l-esportatur jiġi f’kuntatt ma’ mill-anqas żewġ sistemi amministrattivi ta’ Stati Membri differenti. Minħabba li fil-każ ta’ esportazzjoni indiretta jiġu involuti l-amministrazzjonijiet ta’ aktar minn Stat Membru wieħed u għalhekk aktar minn sistema amministrattiva waħda, l-Artikolu 47(3) tar-Regolament 3665/87, għandu l-għan li jipprevjeni d-diffikultajiet eventwali li jistgħu jqumu fil-ġestjoni tad-dokumenti doganali minn amministrazzjonijiet ta’ aktar minn Stat Membru wieħed.
33. Madankollu, skond il-Kummissjoni, il-leġiżlatur Komunitarju ma kkunsidrax neċessarju li jipprovdi għal uniformità simili bejn id-dispożizzjonijiet proċedurali ta’ l-Istati Membri individwali anke fil-każ ta’ esportazzjoni diretta. Fil-każ ta’ esportazzjoni diretta, fil-fatt, m’hemmx element ta’ kollegament transkonfini, u għalhekk regolament f’dak ir-rigward ikun suġġett għall-awtonomija proċedurali nazzjonali u, għalhekk fil-liġi Ġermaniża japplika l-Artikolu 4(1) ta’ l-AEVO. Din l-interpretazzjoni lanqas ma nbidlet wara r-Regolament il-ġdid Nru 800/1999.
34. Jekk, minkejja dan, il-Qorti tal-Ġustizzja kellha tasal għall-konklużjoni li l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87 japplika per analogiam anke għall-esportazzjoni diretta, b’mod subordinat, il-Kummissjoni ssostni sussidjarjement li – fid-dawl tal-prinċipju legali ġenerali ta’ leġittimità ta’ l-azzjoni amministrattiva – żbalji eventwali ta’ l-awtorità kkonċernata m’għandhomx jiġu riżolti bi ħsara għall-operatur ekonomiku, u għalhekk, l-esportatur għandu jkollu l-possibiltà li juri anke b’mod ieħor li l-prodotti ġew esportati. L-awtorità kompetenti, għaldaqstant għandha tibda ex officio l-proċedura ta’ rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza, jew għandha tiġbed l-attenzjoni ta’ l-esportatur għan-nuqqas tad-dokument nazzjonali, jew ukoll għandha testendi t-terminu preskritt għall-preżentazzjoni tad-dokumentazzjoni.
2. Evalwazzjoni ta’ l-Avukat Ġenerali
a) L-applikazzjoni ratione materiae ta’ l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87 għall-esportazzjoni diretta.
35. Minkejja li skond l-aktar ġurisprudenza reċenti, il-leġiżlazzjoni li tirregola l-proċedura ta’ pagament tar-rifużjonijiet hija kkunsidrata sempliċiment bħala formalità amministrattiva(5), din għandha tiġi osservata bl-istess attenzjoni riżervata għall-kundizzjonijiet sostantivi. In-nuqqas ta’ osservanza ta’ tali formalitajiet, fil-fatt, tista’ twassal – bl-istess mod bħal ma jiġri fil-każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tal-kundizzjonijiet sostantivi – it-tnaqqis jew s-saħansitra t-telf totali tar-rifużjoni fuq l-esportazzjoni(6) .
36. Fir-rigward tal-kopja ta’ kontroll T5, l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87 jagħmel referenza għall-Artikolu 6 ta’ l-istess Regolament. Skond l-Artikolu 6(1), il-kamp ta’ applikazzjoni tal-kopja ta’ kontroll T5 jirriżulta limitat ratione materiae għall-esportazzjoni indiretta.
37. Il-karatteristika fundamentali ta’ esportazzjoni indiretta tikkonsisti fil-fatt li l-prodott, li għalih ġiet aċċettata d-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni, qabel ma jħalli t-territorju doganali tal-Komunità jgħaddi minn territorji Komunitarji differenti minn dak ta’ l-Istat Membru li fih din id-dikjarazzjoni tkun ġiet aċċettata.
38. L-esportazzjoni diretta(7) mhijiex ikkunsidrata mill-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87. Mill-fatti ta’ din il-kawża jirriżulta b’mod ċar li l-laħam taċ-ċanga ġie esportat direttament mill-Ġermanja lejn ir-Russja. Il-prodotti ma għaddewx minn territorji Komunitarji differenti minn dak ta’ l-Istat Membru li fih id-dikjarazzjoni ġiet aċċettata.
39. Għaldaqstant, tqum id-domanda jekk għandhiex tiġi miċħuda l-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87 fil-każ ta’ esportazzjoni diretta, jew jekk l-Artikolu 47(3) ta’ tali Regolament huwiex applikabbli b’analoġija anke f’tali każ.
40. Madankollu, is-silenzju ta’ l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87 fir-rigward ta’ l-ipoteżi ta’ l-esportazzjoni diretta, m’għandux jinftiehem bħala lakuna leġiżlattiva. Il-proċedura amministrattiva relativa għall-esportazzjoni diretta u dik relativa għall-esportazzjoni indiretta tiżviluppa permezz ta’ passaġġi differenti, li ma jirrigwardawx l-istess sitwazzjoni. Fil-każ ta’ l-esportazzjoni diretta, fil-fatt, l-esportaturi għandhom x’jaqsmu biss ma’ l-awtoritajiet doganali ta’ Stat Membru wieħed, fis-sens li l-uffiċċju doganali tat-tluq u l-uffiċċju doganali tal-ħruġ jinsabu fl-istess Stat Membru.
41. Min-naħa l-oħra, fil-każ ta’ l-esportazzjoni indiretta, l-operaturi ekonomiċi jiġu f’kuntatt mhux biss mas-sistema amministrattiva ta’ l-Istat ta’ oriġini, iżda wkoll ma’ mill-anqas sistema amministrattiva ulterjuri ta’ Stat Membru ieħor. L-istess kopja ta’ kontroll T5 tgħaddi mill-idejn ta’ uffiċċju doganali ta’ ħruġ barrani (jiġifieri l-uffiċċju doganali ta’ ħruġ ta’ Stat Membru ieħor) ta’ dawk tal-korp kompetenti ta’ l-Istat ta’ origini. L-imsemmi uffiċċju doganali ta’ ħruġ ma jagħtix il-kopja ta’ kontroll T5 lill-esportatur, iżda jibgħatha lill-korp ċentrali ta’ l-Istat ta’ oriġini(8) . Għaldaqstant għandu jiġi kkunsidrat li r- ratio
ta’ l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87 jikkonsisti fil-prevenzjoni tad-diffikultajiet amministrattiv li jistgħu jiltaqgħu magħhom l-operaturi ekonomiċi minħabba l-fatt li d-dokument tad-dwana tagħhom huwa ġestit mill-amministrazzjonijiet ta’ ħafna Stati Membri.
42. Għaldaqstant, għandna naqblu mal-Kummissjoni li l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87 mhuwiex applikabbli per analogiam
għall-każ ta’ esportazzjoni diretta ta’ prodotti.
b) Fuq id-domanda jekk il-korp kompetenti huwiex awtorizzat u obbligat jirrikonoxxi ex officio l-ekwivalenza
43. Din id-domanda tirrigwarda esklużivament il-prova ta’ l-esportazzjoni, u mhux il-kundizzjonijiet sostantivi ta’ din ta’ l-aħħar. Jeħtieġ li jiġi mfakkar li, skond id-duttrina, sabiex jinkiseb il-pagament tar-rifużjoni fuq l-esportazzjoni, l-esportatur għandu mhux biss jissodisfa regolarment il-kundizzjonijiet sostantivi neċessarji għal dan il-għan, iżda għandu jirrispetta wkoll il-kundizzjonijiet proċedurali relattivi(9) .
44. Abbażi tat-tielet premessa(10) il-pagament tar-rifużjoni fuq l-esportazzjoni huwa strettament marbut mal-prova ta’ l-esportazzjoni tal-prodotti barra mill-Komunità. Għaldaqstant, ir- ratio legis jikkonsisti fl-esportazzjoni tal-prodotti barra mit-territorju doganali tal-Komunità.
45. Fil-każ ta’ l-esportazzjoni indiretta, il-prova tingħata permezz tal-preżentazzjoni tal-kopja ta’ kontroll T5. F’tali każ, din hija l-prova oriġinali ta’ l-esportazzjoni, mogħtija permezz tal-konferma ta’ l-uffiċċju doganali ta’ ħruġ(11) . Madankollu, minħabba li l-imsemmija kopja ta’ kontroll tista’ tintilef – indipendentement mir-rieda ta’ l-esportatur – fil-passaġġi bejn l-uffiċċji doganali ta’ l-Istati Membri differenti, ir-Regolament Nru 3665/87 jipprovdi għall-possibiltà ta’ rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza ta’ dokumenti oħra, possibiltà li, abbażi tad-disgħa u erbgħin premessa tar-Regolament (il-ħamsin wieħed fil-verżjoni Ġermaniża(12) ) tingħata lill-esportatur biex tipproteġġih mid-danni li jistgħu jqumu minħabba żbalji fl-attività ta’ l-awtorità doganali. Għalhekk, l-esportatur jista’ jagħti l-prova ta’ l-esportazzjoni billi juża l-proċedura ta’ rikonoxximent, jiġifieri billi jippreżenta d-dokument ta’ trasport u d-dokument ta’ importazzjoni maħruġ mill-uffiċċju doganali ta’ pajjiż terz(13) fit-terminu ta’ tnax-il xahar. Jeħtieġ madankollu li jiġi rilevat li kemm it-talba kif ukoll ir-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza huma suġġetti għall-kundizzjoni li jkunu ġew soddisfatti l-kundizzjonijiet sostantivi ta’ l-esportazzjoni.
46. Jekk bis-saħħa ta’ provi differenti mill-prova formali jirriżulta li ġew soddisfatti l-kundizzjonijiet sostantivi tad-dritt għal rifużjoni fuq l-esportazzjoni, allura l-kontestazzjoni tan-nuqqas ta’ prova formali, bħall-kopja ta’ kontroll T5, għandha tiġi kkunsidrata bħala sempliċi rekwiżit formali, u għalhekk inammissibbli(14) .
47. Il-kundizzjonijiet sostantivi tad-dritt għar-rifużjoni fuq l-esportazzjoni huma ffisati mil-leġiżlatur Komunitarju. L-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 3665/87 jimponi li jiġu pprovati żewġ kundizzjonijiet sostantivi tad-dritt għal rifużjoni fuq l-esportazzjoni, li huma l-aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni u l-fatt li l-merkanżija ddestinata għall-esportazzjoni tkun ħalliet, fit-terminu massimu ta’ sittin ġurnata minn tali aċċettazzjoni, it-territorju doganali tal-Komunità fl-istat oriġinali tagħha.
48. Fil-każ ta’ esportazzjoni diretta, il-Ġermanja titlob li l-prova tal-kundizzjonijiet sostantivi tad-dritt għal rifużjoni fuq l-esportazzjoni tingħata permezz ta’ dokument nazzjonali ta’ esportazzjoni. F’tali ipoteżi, id-dokument nazzjonali relattiv jiġi trasmess mill-uffiċċju doganali nazzjonali ta’ ħruġ direttament lill-korp ċentrali nazzjonali, kostitwit, fil-każ preżenti, mill-Hauptzollamt. B’tali mod, anke fil-każ ta’ esportazzjoni diretta, id-dokumenti ma jibqgħux fl-isfera ta’ kontroll ta’ l-esportatur.
49. Fil-kawża preżenti, il-leġiżlatur Ġermaniż, biex jirregola sitwazzjoni purament interna, jiġifieri l-esportazzjoni diretta, jagħmel referenza fir-regolament nazzjonali AEVO għall-kontenut tal-leġiżlazzjoni Komunitarja(15) . Għalkemm id-domani mqajma fil-kawża preżenti jirrigwardaw l-esportazzjoni diretta, u għaldaqstant l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87 ma japplikax, il-problemi interpretattivi, li qed jimmira biex jiġu ċċarati l-Finanzgerich li qed jagħmel ir-rinviju, jirrigwardaw essenzjalment, is-sistema tar-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni regolata mir-Regolament Nru 3665/87.
50. Jekk id-domandi magħmula mill-qrati nazzjonali jirrigwardaw l-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni ta’ dritt Komunitarju, skond ġurisprudenza kostanti, il-Qorti tal-Ġustizzja hija, bħala regola, obbligata tagħti deċiżjoni. Fil-fatt, la jirriżulta mit-termini ta’ l-Artikolu 234 KE u lanqas mill-għan tal-proċedura stabbilita minn dan l-Artikolu li l-awturi tat-Trattat kellhom l-intenzjoni jeskludu mill-kompetenza tal-Qorti tal-Ġustizzja r-rinviji għal deċiżjoni preliminari li jirrigwardaw dispożizzjoni Komunitarja fil-każ partikolari fejn id-dritt nazzjonali ta’ Stat Membru jirreferi għall-kontenut ta’ din id-dispożizzjoni sabiex jiġu stabbiliti r-regoli applikabbli għal sitwazzjoni kompletament interna ta’ dan l-Istat(16) .
51. Fil-fatt, meta leġiżlazzjoni nazzjonali tadotta għal sitwazzjonijiet purament interni, l-istess soluzzjonijiet bħal dawk adottati fid-dritt Komunitarju sabiex, b'mod partikolari, tiġi evitata d-diskriminazzjoni jew distorsjoni eventwali tal-kompetizzjoni, jeżisti ċertament interess Komunitarju li, sabiex jiġu evitati diverġenzi futuri fl-interpretazzjoni, id-dispożizzjonijiet jew il-kunċetti meħuda mid-dritt Komunitarju jingħataw interpretazzjoni uniformi, indipendentement miċ-ċirkustanzi li fihom huma għandhom japplikaw(17) .
52. F’dan il-każ, il-Hauptzollamt huwa l-korp ċentrali kompetenti għall-proċedura ta’ rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza. Tali proċedura għandha n-natura ta’ proċedura amministrattiva(18) . Taħt tali profil, il-kawża preżenti hija differenti mill-kawżi magħquda C-430/93 u C-431/93, fejn il-Qorti tal-Ġustizzja kienet eżaminat kwistjonijiet ta’ proċedura ġudizzjarja nazzjonali(19) .
53. Fis-sentenza fil-kawżi magħquda C-430/93 u C-431/93, ġiet diskussa l-kwistjoni jekk qorti, biex tapplika ex officio d-dispożizzjonijiet Komunitarji, għandhiex tirrinunċja għar-rwol passiv tagħha, li hija marbuta tosserva, u b’hekk taqbeż il-limiti tal-kontroversja kif tkun ġiet definita mill-partijiet u/jew billi tibbaża ruħha fuq fatti u ċirkustanzi differenti minn dawk li l-parti li għandha interess li l-imsemmija dispożizzjonijiet tat-Trattat jiġu applikati bbażat id-domandi tagħha(20) . Madankollu, tali ġurisprudenza, ma tistax tiġi applikata fil-kawża preżenti, minħabba li l-każ preżenti jikkonsisti fi proċedura amministrattiva doganali, li taqa’ taħt il-parametri ta’ leġittimità differenti minn dawk validi għall-proċedimenti ġudizzjarji.
54. Proċedura amministrattiva, fejn ma jiġix espressament stabbilit mod ieħor, tista’ tinbeda kemm ex officio kif ukoll fuq talba(21) . Id-duttrina tenfasizza li l-introduzzjoni ex officio ta’ proċedura amministrattiva għandha tiġi eskluża biss f’każ li din ta’ l-aħħar tista’ tinbeda esklużivament fuq talba tal-partijiet(22) . Għal din ir-raġuni, għandha raġun il-qorti tar-rinviju ssostni li r-rikonoxximent ex officio ta’ l-ekwivalenza mhuwiex eskluż a priori.
55. Anke fil-każ fejn il-proċedura amministrattiva nbdiet fuq talba ta’ parti, l-awtorità amministrattiva kompetenti, skond il-prinċipju ta’ l-inizzjattiva ex officio, għandha tibda b’mod awtonomu tivverifika jekk jeżistux effettivament il-fatti determinanti għad-deċiżjoni(23) . Il-prinċipju tal-produzzjoni tal-provi, li huwa tipiku tal-proċedura ċivili – li jipprovdi li l-partijiet għandhom jipprovdu l-provi tal-fatti tal-kawża bil-mod u fil-limiti li jinteressa lilhom, u b’hekk jirrestrinġu l-oġġett tal-kontenżjuz u jorbtu lill-qorti, li hija marbuta tiddeċiedi secundum allegata et probata partium (abbażi ta’ l-allegazzjonijiet u l-provi mogħtija mill-partiijiet),(24) ma japplikax fil-kuntest ta’ proċedura amministrattiva doganali. L-awtorità kompetenti minflok hija marbuta taċċerta l-fatti rilevanti għall-fini tad-deċiżjoni(25) . Hija tistabbilixxi t-tip u l-portata ta’ l-istħarriġ, u b’mod partikolari anke jekk u liema mezzi ta’ prova għandhom jiġu wżati. Il-partijiet li jipparteċipaw fil-proċediment jistgħu jippreżentaw talbiet istruttorji, iżda l-awtorità mhijiex marbuta bihom. Fil-fatt tista’ kemm tiċħad tali talbiet, kif ukoll tirrikorri għal mezzi oħra ta’ prova. Madankollu, l-awtorità ma tistax tipproċedi unilateralment, iżda hija marbuta tikkunsidra u teżamina ċ-ċirkustanzi rilevanti għall-każ partikolari(26) .
56. Huwa fid-dawl ta’ dan l-aspett li jeħtieġ li tiġi affrontata l-kwistjoni ta’ l-introduzzjoni tal-proċedura ta’ rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza.
57. Is-sistema ta’ rifużjonijiet għall-esportazzjoni għandha bħala karatteristiċi, minn naħa, il-fatt li l-għajnuna Komunitarja tingħata biss bil-kundizzjoni li l-esportatur japplika għaliha(27) . Minħabba li s-sistema hija msejsa fuq dikjarazzjonijiet fakultattivi, meta l-esportatur ikun iddeċieda, minn jeddu, li jibbenefika minnha, huwa għandu jipprovdi l-informazzjoni relevanti meħtiega sabiex jiġi stabbilit id-dritt għar-rifużjoni(28) . Bl-istess mod, it-tieni sentenza ta’ l-Artikolu 16(1) ta’ l-AEVO jistabbilixxi li min jitlob għandu jesponi u jipprova l-kundizzjonijiet tad-dritt tiegħu għar-rifużjoni. Madankollu, l-oneru tal-prova stabbilit f’tali termini ma jinfluwenza bl-ebda mod l-obbligu ta’ l-uffiċċju doganali kompetenti biex jaċċerta ex officio l-fatti rilevanti għall-fini tad-deċiżjoni.
58. Informazzjoni relevanti skond il-ġurisprudenza ċċitata hija kkostitwita mid-dokument ta’ trasport u mid-dokument ta’ importazzjoni maħruġ mill-uffiċċju doganali ta’ pajjiż terz fil-każ fejn, minħabba ċirkustanzi li m'għandux x'jaqsam magħhom l-esportatur, il-kopja ta’ kontroll T5 jew id-dokument doganali nazzjonali ma jinstabux fl-inkartament amministrattiv. Bl-għajnuna ta’ tali dokumenti jista’ jintwera faċilment li l-prodotti ħallew it-territorju doganali tal-Komunità u li ġew ippreżentati fl-uffiċċju doganali ta’ pajjiż terz. F'każijiet bħal dawn jirriżultaw sodisfatti l-kundizzjonijiet sostantivi tad-dritt għal rifużjoni fuq l-esportazzjoni. Għaldaqstant wara t-trasmissjoni ta’ tali dokumenti, il-korp kompetenti jista’ jibda ex officio l-proċedura ta’ rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza. Jekk l-esportatur jibgħat l-imsemmija dokumenti, minn tali aġir jista’ jiġi konkluż, anke fil-kuntest ta’ proċedura standardizzata tal-massa, li, skond l-esperjenza normali, huwa għandu l-intenzjoni li jipprovdi l-prova ta’ l-esportazzjoni.
59. Però, dan ma jfissirx li l-esportaturi jistgħu jippreżentaw talbiet mhux kompluti.
60. Il-kunċett ta’ prova fil-każ ta’ esportazzjoni diretta, mhuwiex regolat fuq il-livell Komunitarju. Bħala regola, għaldaqstant, għandhom jiġu kkunsidrati ammissibbli l-mezzi kollha ta’ prova permessi mid-dritt proċedurali Ġermaniż fi proċeduri simili. Għaldaqstant f'każ bħal dak tal-kawża prinċipali, l-awtoritajiet nazzjonali għandhom jivverifikaw, abbażi tal-prinċipji tad-dritt nazzjonali applikabbli tagħhom fil-qasam ta’ provi, jekk fil-każ konkret quddiemhom, ġietx offerta b'mod validu l-prova ta’ l-esportazzjoni diretta(29) . Fl-opinjoni tiegħi, id-dokument ta’ trasport mogħni bil-konferma ta’ ħruġ mid-dwana tad-9 ta’ April 1998 u d-dokument ta’ importazzjoni tad-dwana Russa ta’ l-20 ta’ Mejju 1998 jikkostitwixxu prova xierqa biex turi li ġew soddisfatti l-kundizzjonijiet sostantivi tad-dritt għal rifużjoni.
61. Kif irrileva ġustament il-Gvern Grieg, id-dokumenti ekwivalenti għandhom jiġu ppreżentati fit-terminu perentorju ta’ tnax-il xahar mid-data ta’ l-aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni skond l-Artikolu 47(2) tar-Regolament Nru 3665/87.
62. Għal din ir-raġuni nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja li ssolvi l-ewwel domanda preliminari mqajma mill-qorti tar-rinviju billi tiddikjara li l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87 ma japplikax għall-każ ta’ esportazzjoni diretta tal-prodotti. Madankollu, fil-każ ta’ esportazzjoni diretta, il-korp nazzjonali kompetenti jista’ jibda ex officio l-proċedura ta’ rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza ta’ dokumenti oħra, bil-kundizzjoni li jkunu ssodisfatti l-kundizzjonijiet minimi li ġejjin, jiġifieri:
– li l-preżentazzjoni tad-dokument nazzjonali ta’ esportazzjoni tkun impossibbli minħabba ċirkustanzi indipendenti mill-persuna kkonċernata;
– li l-provi prodotti ġew ippreżentati fit-terminu ta’ tnax-il xahar mid-data ta’ aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni skond l-Artikolu 47(2) tar-Regolament Nru 3665/87;
– li d-dokumenti prodotti jipprovaw mingħajr dubju li ġew soddisfatti l-kundizzjonijiet sostantivi għall-pagament tar-rifużjoni fuq l-esportazzjoni. Tali prova inkonfutabbli tista’ tingħata permezz tal-preżentazzjoni tad-dokument ta’ trasport u tad-dokument doganali ta’ pajjiż terz.
B – Fuq il-domanda jekk it-talba għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza tistax tiġi ppreżentata anke b’mod impliċitu u kawtelatorju.
1. Argumenti tal-partijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
63. Skond il-Bonn Fleisch, it-talba għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza tista’ tiġi ppreżentata anke b'mod impliċitu u kawtelatorju. L-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87 ma fih l-ebda indikazzjoni dwar il-forma li fiha tali talba għandha tiġi ppreżentata. Għaldaqstant ikun neċessarju biss li l-intenzjoni ta’ l-esportatur li jikseb ir-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza tirriżulta b'termini ċari biżżejjed. Għaldaqstant, skond il-Bonn Fleisch ir-Regolament Nru 3665/87 ma jipprekludix il-possibiltà li t-talba tiġi ppreżentata b’mod impliċitu u kawtelatorju.
64. Il-Hauptzollamt isostni li għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza hemm bżonn, b'mod ġenerali, ta’ talba speċifika. Madankollu, f'każijiet individwali partikulari, dikjarazzjoni maħruġa flimkien mat-trasmissjoni tad-dokumenti tista’ tinftiehem bħala talba għal rikonoxximent ippreżentata b’mod impliċitu, iżda f'tali każ ir-rieda effettiva ta’ min jagħmel id-dikjarazzjoni għandha tkun aċċertabbli b'mod inekwivoku abbażi tal-prinċipju ta’ bona fide
u abbażi tal-prassi. Fil-każ preżenti madankollu, mhuwiex possibbli li tingħaraf tali rieda. Minn naħa waħda, fil-fatt, mit-trasmissjoni tad-dokument ta’ trasport u tad-dokument doganali tal-pajjiż terz, mhuwiex possibbli li jiġi konkluż jekk bihom dawn kellhomx l-intenzjoni li jippreżentaw ukoll talba għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza. Min-naħa l-oħra, jeħtieġ li jiġi mfakkar li l-proċedura għar-rifużjoni fuq l-esportazzjoni hija proċedura standardizzata tal-massa, li biha wieħed jista’ jipproċedi għall-interpretazzjoni tad-dikjarazzjonijiet biss jekk ikun hemm raġunijiet fondati. Skond il-Hauptzollamt, għaldaqstant, għandha tiġi miċħuda l-possibiltà li t-talba tiġi ppreżentata b'mod impliċitu u kawtelatorju permezz tas-sempliċi trasmissjoni ta’ l-imsemmija dokumenti.
65. Skond il-Greċja, jekk mid-dokumenti ppreżentati jirriżulta b'mod inekwivoku li l-għan tar-Regolament intlaħaq, il-fatt li l-esportatur ma jkunx ippreżenta talba espressa jew formali għal rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza, ma jistax jinvolvi ċ-ċaħda ta’ l-għoti favur tiegħu tar-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni, fejn jirriżultaw sodisfatti l-kundizzjonijiet sostantivi relattivi. Fl-opinjoni tiegħu, m'għandux jintesa li l-esportatur ma jista’ jkollu l-ebda aħbar dwar il-mument meta l-kopja ta’ kontroll T5 tkun intbagħtet lill-uffiċċju doganali ta’ ħruġ u lill-korp li qed jagħmel il-pagament. Għaldaqstant, għandu jiġi rikonoxxut li l-esportatur, biex jipproteġi l-interessi tiegħu, jista’ fil-każ li ma jingħatax lura l-kopja ta’ kontroll T5, jippreżenta talba għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza b'mod kawtelatorju.
66. Il-Kummissjoni tfakkar li, fl-opinjoni tagħha l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87 ma japplikax fil-każ ta’ esportazzjoni diretta ta’ prodotti.
2. Evalwazzjoni ta’ l-Avukat Ġenerali
67. Mill-argumenti esposti mill-partijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, jirriżulta li huwa paċifiku li teżisti l-possibiltà teoretika li tiġi ppreżentata talba għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza b’mod impliċitu. Iżda l-partijiet ma jaqblux dwar x’inhuma l-kundizzjonijiet li għandhom jiġu soddisfatti sabiex il-korp jista’ jikkunsidra aġir ta’ min qed jagħmel it-talba bħala talba ppreżentata b’mod impliċitu u kawtelatorju.
68. Anke talba għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza ppreżentata b’mod impliċitu tikkostitwixxi dikjarazzjoni ta’ rieda, li l-kontenut tagħha għandu madankollu jiġi interpretat. Fid-dritt Komunitarju, għall-interpretazzjoni tad-dikjarazzjonijiet ta’ rieda għandha ssir referenza għall-prinċipji legali ġenerali. Xi regoli dwar il-prinċipji legali ġenerali fil-qasam ta’ interpretazzjoni tad-dikjarazzjonijiet ta’ rieda jistgħu jiġu dedotti mill-kapitolu 5 bit-titolu “Interpretazzjoni”, tal-ktieb Principles of European Contract Law
(Prinċipji tad-dritt kuntrattwali Komunitarju(30) ). Dan huwa ktieb li jinkludi l-elementi bażiċi komuni tad-dritt kuntrattwali ta’ l-Istati Membri.
69. Fil-każ li talba tiġi ppreżentata b’mod impliċitu, il-kontenut tagħha jista’ jiġi dedott miċ-ċirkustanzi li fihom ġiet ippreżentata.
70. Fid-dritt ta’ l-Istati Membri, biex tiġi stabbilita r-rieda ta’ min qed jagħmel id-dikjarazzjoni, prinċipalment isir abbinament tal-metodu suġġettiv u dak oġġettiv(31) .
71. L-element suġġettiv, jitlob qabel xejn, li jista’ jiġi ndividwat l-iskop imfittex mill-parti bid-dikjarazzjoni ta’ rieda tagħha. Fil-kawża preżenti ħjiel fundamentali għall-individwazzjoni ta’ l-element suġġettiv huwa magħmul mit-talba għall-pagament tar-rifużjoni fuq l-esportazzjoni. Jekk l-esportatur jitlob ir-rifużjoni fuq l-esportazzjoni, hija ħaġa normali li hu a maiori ad minus
ppreżenta wkoll kull talba ulterjuri aċċessorja neċessarja għall-għoti tar-rifużjoni fuq l-esportazzjoni. Il-proċedura ta’ rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza tikkostitwixxi proċedura inċidentali għall-proċedura ta’ pagament tar-rifużjoni fuq l-esportazzjoni, li biha tiġi ċċarata l-kwistjoni preliminari jekk ġewx ippreżentati jew le l-provi neċessarji għar-rifużjoni fuq l-esportazzjoni. Fin-nuqqas ta’ proċedura prinċipali korrispondenti, tali proċedura inċidentali ta’ rikonoxximent ma’ tista’ tinbeda la fuq talba espressa u lanqas b’mod impliċitu. Għaldaqstant, il-fatt li hemm pendenti proċedura għall-pagament tar-rifużjoni fuq l-esportazzjoni u li l-proċedura ta’ rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza bdiet fi ħdan il-proċediment li għaddej għall-pagament tar-rifużjoni fuq l-esportazzjoni jikkostitwixxu kundizzjoni fundamentali sabiex jiġi kkunsidrat li jeżisti l-element suġġettiv tal-preżentazzjoni tat-talba.
72. L-element oġġettiv, li għandu jiġi kkunsidrat ukoll, jagħti importanza, għall-fini ta’ l-interpretazzjoni, lill-prassi, jiġifieri lil dak li jiġi ppratikat normalment fil-qasam legali, u ċioè lil dak li fid-dawl tal-prassi jidher raġonevoli għal osservatur imparzjali(32) .
73. In-neċessità tal-proċedura inċidentali tirriżulta mill-fatt li d-dokument nazzjonali ta’ esportazzjoni, jiġifieri l-kopja ta’ kontroll T5, minħabba ċirkustanzi li huma indipendenti mill-persuna kkonċernata, ma wasalx fl-inkartament amministrattiv tal-korp kompetenti. L-ewwel element oġġettiv hu għalhekk ikkostitwit mill-fatt li d-dokument nazzjonali ta’ esportazzjoni jiġifieri l-kopja ta’ kontroll T5, minħabba ċirkustanzi indipendenti mill-persuna kkonċernata, ma jinsabx fl-inkartament amministrattiv tal-korp kompetenti.
74. L-osservanza tat-terminu ta’ tnax-il xahar, li matulhom għandha tiġi ppreżentata t-talba għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza jikkostitwixxi t-tieni element oġġettiv, li jirriżulta mill-Artikolu 47(5) tar-Regolament Nru 3665/87. Għal din ir-raġuni, talba ppreżentata b’mod impliċitu għandha ssir matul dan it-terminu.
75. F’tali kuntest, kemm il-prova li l-prodotti, fit-terminu ta’ sittin ġurnata mill-aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni, ħallew it-territorju doganali tal-Komunità fl-istat oriġinali tagħhom, kif ukoll il-prova li l-prodotti ġew ippreżentati fl-uffiċċju doganali ta’ pajjiż terz, għandhom jiġu kkunsidrati bħala addattati biex juru li l-kundizzjonijiet sostantivi tad-dritt għal rifużjoni huma sodisfatti.
76. Fil-każ li jirriżultaw soddisfatti mill-anqas dawn l-erba’ kundizzjonijiet, jidher raġonevoli f’għajnejn osservatur jew ta’ terza persuna imparzjali, fid-dawl tal-prassi, li l-esportatur talab b’mod kawtelatorju u impliċitu r-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza għall-finijiet tar-rifużjoni fuq l-esportazzjoni.
77. Għal dawn ir-raġunijiet nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja li ssolvi t-tieni domanda preliminari billi tiddikjara li fil-każ ta’ esportazzjoni diretta, li għaliha mhuwiex applikabbli l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87, it-talba għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza ta’ dokumenti oħra tista’ tiġi ppreżentata anke b’mod kawtelatorju u impliċitu, bil-kundizzjoni li jkunu sodisfatti l-kundizzjonijiet li ġejjin, jiġifieri:
– li ġiet ippreżentata talba għall-pagament tar-rifużjoni fuq l-esportazzjoni skond l-Artikolu 47(1) tar-Regolament Nru 3665/87;
– li d-dokument nazzjonali ta’ esportazzjoni ma jinsabx fl-inkartament amministrattiv tal-korp kompetenti minħabba ċirkustanzi indipendenti mill-persuna kkonċernata;
– li l-provi prodotti ġew ippreżentati fit-terminu ta’ tnax-il xahar mid-data ta’ aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni skond l-Artikolu 47(2) tar-Regolament Nru 3665/87;
– li l-provi ppreżentati juru li l-prodotti, fit-terminu ta’ sittin ġurnata mill-aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni, ħallew it-territorju doganali tal-Komunità fl-istat oriġinali tagħhom u ġew ippreżentati fl-uffiċċju doganali ta’ pajjiż terz.
V – Konklużjoni
78. Abbażi ta’ dak li ġie kkunsidrat iktar ’il fuq, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja li tirrispondi lill- Finanzgericht Hamburg kif ġej:
1. Fil-każ ta’ esportazzjoni diretta, li għaliha mhuwiex applikabbli l-Artikolu 47(3) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 3665 tas-27 ta’ Novembru 1987 li jistabbilixxi regoli komuni dettaljati għall-applikazzjoni tas-sistema ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni ta’ prodotti agrikoli, il-korp nazzjonali kompetenti jista’ jibda ex officio l-proċedura ta’ rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza ta’ dokumenti oħra, bil-kundizzjoni li jkunu soddisfatti l-kundizzjonijiet minimi li ġejjin, jiġifieri:
– li l-preżentazzjoni tad-dokument nazzjonali ta’ esportazzjoni hija impossibbli minħabba ċirkustanzi indipendenti mill-persuna kkonċernata;
– li l-provi prodotti ġew ippreżentati fit-terminu ta’ tnax-il xahar mid-data ta’ aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni skond l-Artikolu 47(2) tar-Regolament Nru 3665/87;
– li d-dokumenti prodotti jipprovaw mingħajr dubju li ġew soddisfatti l-kundizzjonijiet sostantivi għall-pagament tar-rifużjoni fuq l-esportazzjoni. Tali prova inkonfutabbli tista’ tingħata permezz tal-preżentazzjoni tad-dokument ta’ trasport u tad-dokument doganali ta’ pajjiż terz.
2. Fil-każ ta’ esportazzjoni diretta, li għaliha mhuwiex applikabbli l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87, it-talba għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza ta’ dokumenti oħra tista’ tiġi ppreżentata anke b’mod kawtelatorju u impliċitu, bil-kundizzjoni li jkunu sodisfatti l-kundizzjonijiet minimi li ġejjin, jiġifieri:
– li ġiet ippreżentata talba għall-pagament tar-rifużjoni fuq l-esportazzjoni skond l-Artikolu 47(1) tar-Regolament Nru 3665/87;
– li d-dokument nazzjonali ta’ esportazzjoni ma jinsabx fl-inkartament amministrattiv tal-korp kompetenti minħabba ċirkustanzi indipendenti mill-persuna kkonċernata;
– li l-provi prodotti ġew ippreżentati fit-terminu ta’ tnax-il xahar mid-data ta’ aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni skond l-Artikolu 47(2) tar-Regolament Nru 3665/87;
– li l-provi ppreżentati juru li l-prodotti, fit-terminu ta’ sittin ġurnata mill-aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni, ħallew it-territorju doganali tal-Komunità fl-istat oriġinali tagħhom u ġew ippreżentati fl-uffiċċju doganali ta’ pajjiż terz. Din il-prova tista’ tingħata wkoll billi jiġu ppreżentati d-dokument ta’ trasport u d-dokument doganali ta’ pajjiż terz.
(1) .
(2)  –	ĠU L 351, p. 1
(3)  –	ĠU L 102, p. 11.
(4)  –	BGBl, I, p. 766.
(5)  –	Sentenza ta’ l-14 ta’ April 2005, Käserei Champignon Hofmeister, (C‑385/03, Ġabra p. I-2297, punt 26).
(6)  –	Ara Reiche K., “Das Zahlungsverfahren der Ausfuhrerstattung”, f’ ZfZ
(2006), p. 110, li jikkumenta s-sentenza Urteil Käserei Champignon Hofmeister iċċitata fin-nota 5. Aktar ’il quddiem l-Awtur janalizza l-interferenza reċiproka bejn aspetti sostantivi u aspetti proċedurali fi ħdan il-proċedura ta’ pagament tar-rifużjoni fuq l-esportazzjoni.
(7)  –	Skond Reiche, op. cit., p. 111, hemm esportazzjoni diretta meta l-prodott jiġi esportat f’pajjiż terz direttament mit-territorju ta’ l-Istat Membru ta’ esportazzjoni.
(8)  –	Ara Reiche., op. cit. p. 111, b’referenza għall-Artikoli 912 u 912c(4) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 2454 tat-2 ta’ Lulju 1993 li jiffissa d-dispożizzjonijiet għall-implementazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92 li jistabbilixxi l-Kodiċi Doganali Komunitarju (ĠU L 253, p. 1). L-Artikolu 912c(4) ta’ l-imsemmi Regolament jipprovdi hekk: “L-uffiċċju tad-destinazzjoni għandu jibgħat lura l-oriġinali tal-kopja ta’ kontroll T5 fl-indirizz li jidher fil-kaxxa B (“Ibgħat lura lil...”) tal-formola T5 meta l-formalitajiet kollha mitluba jkunu mtlew u jkunu saru l-annotamenti”.
(9)  –	Reiche, op. cit. p.110.
(10)  –	 It-tielet premessa tar-Regolament Nru 3665/87 hija fformulata hekk: “billi r-regoli ġenerali stipulati mill-Kunsill jipprovdu għall-ħlas ta’ rifużjonijiet meta tinġieb prova li l-prodotti jkunu ġew esportati mill-Komunità (...)” [traduzzjoni mhux uffiċjali iżda meħuda mir-Regolament Nru 800/1999 li ħassar u ssostitwixxa r-Regolament Nru 3665/87].
(11)  –	Reiche, op. cit. p. 111.
(12)  –	Id-disgħa u erbgħin ‘premessa’ tar-Regolament Nru 3665/87 (il-ħamsin wieħed fil-verżjoni Ġermaniża) jistipula dan li ġej: “billi, minħabba ċirkostanzi indipendenti mir-rieda ta’ l-esportatur, jista’ jagħti l-każ li l-kopja tal-kontroll ma tistax tiġi ppreżentata anke jekk il-prodott ikun ħalla t-territorju doganali tal-Komunità jew wasal f’destinazzjoni partikolari; billi tali sitwazzjoni tista’ tfixkel il-kummerċ; billi f’tali każjiet jeħtieġ li dokumenti oħrajn jiġu rikonoxxuti bħala ekwivalenti” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
(13)  –	Reiche, op. cit ., p. 111. L-Awtur jirrimarka li fil-proċedura ta’ rikonoxximent hemm il-possibiltà li, bħala regola, il-prova ta’ l-esportazzjoni tingħata permezz tad-dokument ta’ importazzjoni maħruġ mill-uffiċċju doganali ta’ pajjz terz u l-kopja tad-dokument ta’ trasport.
(14)  –	Fl-istess sens Reiche, op. cit. p. 116., li, mill-analiżi tiegħu ta’ l-interferenza reċiproka bejn aspetti sostantivi u aspetti proċedurali fi ħdan il-proċedura ta’ pagament, jikkonkludi li l-produzzjoni ta’ prova formali m’għandhiex tiġi konfuża ma’ kundizzjoni sostantiva tar-rifużjoni.
(15)  –	Simili għas-sentenza tat-8 ta’ Novembru 1990, Gmurzynska-Bscher, (C-231/89, Ġabra p. I-4003, punt 25). F’din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja affermat il-kompetenza tagħha biex tinterpreta d-dritt Komunitarju fil-każ fejn id-dritt Komunitarju, ġie reż applikabbli minħabba d-dritt ta’ Stat Membru, barra mill-kamp ta’ applikazzjoni stabbilit mid-dritt Komunitarju nnifsu. F’din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li la mill-kliem ta’ l-Artikolu 177 tat-Trattat KEE (issa l-Artikolu 234 KE), u lanqas mill-iskop tal-proċedura stabbilita minn dan l-Artikolu jirriżulta li l-awturi tat-Trattat kellhom l-intenzjoni li jeskludu mill-kompetenza tal-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi għal deċiżjoni preliminari relativi għal dispożizzjoni tad-dritt Komunitarju fil-każ partikolari fejn id-dritt nazzjonali ta’ Stat Membru jagħmel referenza għall-kontenut ta’ din id-dispożizzjoni biex jistabbilixxi l-leġiżlazzjoni applikabbli għal sitwazzjoni purament interna ta’ l-imsemmi Stat.
(16)  –	Sentenza tas-16 ta’ Marzu 2006, Poseidon Chartering (C-3/04, Ġabra p. I-2505, punt 15). F’din il-kawża, li nbdi et fl-Olanda, il-Qorti tal-Ġustizzja interpretat id-Direttiva tal-Kunsill 86/653/KEE tat-18 ta’ Diċembru 1986 dwar il-koordinazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membru li jirrigwardaw aġenti kummerċjali li jaħdmu għal rashom (ĠU L 382, p. 17). Id-Direttiva kienet ġiet trasposta fid-dritt Olandiż permezz ta’ l-Artikoli 428 sa 445 tal-Kodoċi Ċivili (Burgerlijk Wetboek). L-Artikolu 7:428(1) ta’ l-imsemmi Kodiċi Ċivili jipprovdi dan li ġej: “Il-kuntratt ta’ aġenzija huwa kuntratt li permezz tiegħu waħda mill-partijiet – imsejħa prinċipal – tqabbad lill-parti l-oħra – imsejħa aġent kummerċjali – sabiex isservi ta’ intermedjarju, għal perjodu speċifikat jew mhux speċifikat u b'remunerazzjoni, fin-negozjar ta’ kuntratti, li hija tista’ eventwalment tikkonkludi għan-nom ta’ u f'isem il-prinċipal, mingħajr ma tkun subordinata għal dan ta’ l-aħħar”. F’din il-kawża l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-kunċett ta’ aġent kummerċjali, deskritt mid-Direttiva, jinkludi wkoll il-kuntratt konkluż ma’ intermedjarju li għandu l-awtorità jinnegozja kuntratt ta’ servizzi u mhux kuntratt ta’ bejgħ jew xiri ta’ merkanzija. Il-Qorti tal-Ġustizzja affermat li, għalkemm id-Direttiva ma tistax tirregola direttament is-sitwazzjoni in kwistjoni, jibqa’ l-fatt li, waqt it-traspożizzjoni fid-dritt intern tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva, il-leġiżlatur nazzjonali ddeċieda li japplika trattament identiku għal dawn iż-żewġ tipi ta’ sitwazzjonijiet.
(17)  –	Sentenzi Poseidon Chartering (iċċitata fin-nota 16, punt 16) u tas-17 ta’ Lulju 1997, Giloy, (C‑130/95, Ġabra p. I-4291, punt 21).
(18)  –	Reiche, op. cit. p. 113. L-Awtur fl-analiżi tiegħu jagħmel referenza għall-Artikolu 25 tal-liġi Ġermaniża tal-25 ta’ Mejju 1976 dwar il-proċedura amministrattiva (BGB1. I, 1976, p. 1253).
(19)  –	 Sentenza ta’ l-14 ta’ Diċembru 1995, kawżi magħquda C-430/93 u C-431/93, (Ġabra p. I-4705). F’din il-kawża l-Qorti tal-Ġustizzja kellha tikkonfronta d-domanda dwar il-kompetenza tal-qrati nazzjonali u tivverifika ex officio l-kompatibiltà ta’ dispożizzjoni legali nazzjonali mad-dritt Komunitarju. Fil-punt 22 tas-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li d-dritt Komunitarju ma jimponix fuq il-qrati nazzjonali l-obbligu li jqajmu ex officio kwistjoni li għandha x’taqsam mal-ksur tad-dispożizzjonijiet Komunitarji, fil-każ fejn l-eżami ta’ tali domanda tobblighom jirrinunċjaw għar-rwol passiv tagħhom, li huma marbutin josservaw, u b’hekk jaqbżu l-limiti tal-kontroversja kif ġiet definita mill-partijiet u billi tibbaża ruħha fuq fatti u ċirkustanzi differenti minn dawk li l-parti li għandha interess li l-imsemmija dispożizzjonijiet jiġu applikati bbażat fuq it-talba tagħha.
(20)  –	Sentenza van Schijndel, iċċitata fin-nota 19, (punt 16).
(21)  –	Vgl. Thienel, R., Verwaltungsverfahrensrecht, Vjenna, 2004, p. 138; Wollf, Decker, A., Studienkommentar VwGO und VwVG, Munich, 2005, p. 566 u 567, Maurer, H., Allgemeines Verwaltungsrecht, 15 ed. Munich, 2005, p. 489.
(22)  –	Ara Thienel, op. cit. p. 138.
(23)  –	Ara Thienel, op. cit. p. 170.
(24)  –	L-Avukat Ġenerali Ruiz-Jarabo Colomer, fil-konklużonijiet tiegħu ppreżentati fil-15 ta’ Lulju 2004 fil-kawża Vedial vs L-UASI (C‑106/03, Ġabra p. I-3573, paragrafi 29 u 31), japprova, bħala regola, l-applikazzjoni tal-prinċipju tal-produzzjoni tal-provi fil-proċeduri amministrattivi quddiem l-Uffiċċju għall-Armonizzazzjoni tas-Suq Intern (trade marks u disinni). Fl-opinjoni tiegħu l-applikazzjoni ta’ tali prinċipju tiddependi minn kemm il-partijiet effettivament jiddeterminaw il-parametri tal-kontroversja.
(25)  –	Ara Thienel, op. cit. p. 171.
(26)  –	Maurer, op. cit. p. 490. L-Awtur jenfasizza l-importanza fundamentali tal-prinċipju ta’ l-inizzjattiva ex officio fil-proċeduri amministrattivi, peress li f’tali proċeduri d-deċiżjoni tiddependi essenzjalment mill-korrettezza u l-adegwatezza ta’ l-inkjesta dwar il-fatti rilevanti għall-fini tad-deċiżjoni nnifisha.
(27)  –	Konklużjonijet ta’ l-Avukat Ġenerali Philippe Léger ippreżentati fl-1 ta’ Ġunju 2006 fil-kawża Schulze (C-120/05, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 37.) L-Avukat Ġenerali għamel tali affermazzjoni meta kien qed jinterpreta t-tielet subparagrafu ta’ l-Artikolu 7(1) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1222 tat-30 ta’ Mejju 1994, li jistabbilixxi regoli komuni ddettaljati sabiex tiġi applikata s-sistema ta’ l-għotja ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni ta’ ċerti prodotti agrikoli esportati fil-għamla ta’ oġġetti mhux koperti bl-Anness II mat-Trattat, u l-kriterji sabiex jiġu ffissati l-ammonti ta’ dawn ir-rifużjonijiet (ĠU L 136, p. 5).
(28)  –	Sentenza ta’ l-1 ta’ Diċembru 2005, Fleisch-Winter, (C‑309/04, Ġabra p. I-10349, punt 31). Tali kawża tirrigwarda l-interpretazzjoni ta’ l-Artikoli 13 u 11 tar-Regolament Nru 3665/87, fil-verżjoni introdotta mir-Regolament (KE) tal-Kummissjoni Nru 2495 tat-2 ta’ Diċembru 1993, li jemenda r-Regolament (KEE) Nru 3665/87 li jistabbilixxi regoli komuni dettaljati għall-applikazzjoni tas-sistema ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni ta’ prodotti agrikoli (ĠU L 310, p. 57).
(29)  –	Fis-sentenza tat-23 ta’ Marzu 2000, kawżi magħquda Met-Trans u Sagpol (C-310/98 u C-406/98, Ġabra p. I-1797, punti 29 u 30) il-Qorti tal-Ġustizzja – rigward l-aċċertament ta’ vjolazzjoni tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 2454/93 tat-2 ta’ Lulju 1993 li jiffissa d-dispożizzjonijiet għall-implementazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92 li jistabbilixxi l-Kodiċi Doganali Komunitarju (ĠU L 253, p. 1) - stabbiliet li l-awtoritajiet nazzjonali għandhom jiddeterminaw, abbażi tal-prinċipji tad-dritt nazzjonali tagħhom applikabbli fil-qasam ta’ provi, jekk fil-każ konkret quddiemhom, u fid-dawl taċ-ċirkostanzi kollha, il-prova tal-post fejn saret il-vjolazzjoni jew l-irregolarità ngħatatx b'mod validu per eżempju jekk xhieda għandhiex tiġi ammessa jew le u jekk għandux jiġi rikonoxxut l-effett probatorju tagħha.
(30)  –	Lando, O., Beale, H ., Principles of European Contract Law, Parts I and II, L-Aja, 2000, p. 287 et seq . Ferreri, S., Chapter 5, Interpretation, in Antoniolli, L., Venezian, A., Principles of European Contract Law and Italian Law, L-Aja, 2005, p. 251 et seq .
(31)  –	Lando, Beale, op. cit., Parts I and II p. 288 li jsostnu “following the majority of laws of EU Member states, the general rules on interpretation combine the subjective method, according to which pre-eminence is given to the common intention of the parties, and the objective method which takes an ext ernal view by reference to objective criteria such as reasonableness, good faith etc”.
(32)  –	F’sens analogu Lando, Beale, op. cit., Parts I and II, p. 289.