62024CJ0481_RES
Zaak C‑481/24
E. sp.j.
tegen
C. sp. z o.o.
(verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door de Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie)
Arrest van het Hof (Vierde kamer) van 18 december 2025
„Prejudiciële verwijzing – Richtlijn 2011/7/EU – Bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties – Artikel 3, lid 1 en lid 3, onder a) – Vertragingsrente – Artikel 6, leden 1 en 2 – Vergoeding voor gemaakte invorderingskosten – Voorwaarden – Nationale regeling die voorziet in de verrekeningsverklaring van wederzijdse schuldvorderingen met terugwerkende kracht – Gelijktijdig tenietgaan van schuldvorderingen tot het bedrag van de laagste schuld – Gevolgen voor de interest en de vergoeding”
Harmonisatie van de wetgeving – Bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties – Richtlijn 2011/7 – Vertragingsrente – Vergoeding voor gemaakte invorderingskosten – Nationale regeling die voorziet in de verrekeningsverklaring van wederzijdse schuldvorderingen met terugwerkende kracht – Indiening van een dergelijke verklaring na het verstrijken van de contractuele betalingstermijn van een schuldvordering – Gevolgen – Het met terugwerkende kracht tenietgaan van het recht van de schuldeiser op de interest en die vergoeding – Toelaatbaarheid
[Richtlijn 2011/7 van het Europees Parlement en de Raad, art. 3, lid 1 en lid 3, a), en art. 6, leden 1 en 2]
(zie punten 30‑38, 41‑44, 46‑50, 54 en dictum)
Samenvatting
Naar aanleiding van een verzoek om een prejudiciële beslissing van de Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie (rechter in eerste aanleg Warschau, Polen) verstrekt het Hof verduidelijkingen over de mate van harmonisatie van de regels met betrekking tot betalingsachterstanden bij handelstransacties waarin richtlijn 2011/7 (
1
) voorziet en over de autonomie waarover de lidstaten beschikken bij de regeling van de mechanismen inzake het tenietgaan van schuldvorderingen die overeenkomen met de door deze richtlijn toegekende rechten, zoals een verrekeningsmechanisme van schuldvorderingen door middel van een verklaring met terugwerkende kracht.
Vennootschap E. heeft verschillende schuldvorderingen op vennootschap C. Deze schuldvorderingen houden verband met de uitvoering van vervoersdiensten waarvoor facturen zijn uitgereikt die niet binnen de voorgeschreven termijn zijn betaald. Wegens de vertraagde betaling van deze schuldvorderingen heeft vennootschap E. bij de verwijzende rechter een vordering ingesteld tot betaling van die schuldvorderingen, vermeerderd met wettelijke interest, en tot vergoeding van de invorderingskosten, overeenkomstig de bepalingen van de Poolse wet inzake buitensporige vertragingen.
Vennootschap C. stelt dat haar schuld heeft opgehouden te bestaan, met name omdat zij op 2 september 2022 een verrekeningsverklaring heeft ingediend die gebaseerd was op een vordering tot schadevergoeding die zij tegen vennootschap E. had. Vennootschap C. voert aan dat vennootschap E. vanaf 7 maart 2022, de datum waarop de betalingstermijn van deze vordering tot schadevergoeding is verstreken, op grond van de terugwerkende kracht die artikel 499 van het Poolse burgerlijk wetboek aan een dergelijke verklaring verleent, het recht heeft verloren om de interesten en schadevergoedingen te vorderen als bedoeld in de Poolse wet betreffende buitensporige vertragingen.
De verwijzende rechter herinnert eraan dat de door die bepaling van het burgerlijk wetboek ingevoerde verrekeningsverklaring terugwerkende kracht heeft tot op het tijdstip waarop de verrekening mogelijk is geworden, te weten het moment waarop de schuldvordering van de opsteller van die verklaring opeisbaar is geworden omdat de betalingstermijn is verstreken. In deze context vraagt hij zich af of deze terugwerkende kracht, die leidt tot het verlies van het recht van de andere schuldeiser om zowel interest als een vergoeding voor gemaakte invorderingskosten in rekening te brengen, in strijd kan zijn met artikel 3, lid 1, en lid 3, onder a), en artikel 6, leden 1 en 2, van richtlijn 2011/7 (hierna: „bepalingen waarvan om uitlegging wordt verzocht”).
Beoordeling door het Hof
Het Hof herinnert er om te beginnen aan dat bij de uitlegging van een bepaling van Unierecht niet alleen rekening moet worden gehouden met de bewoordingen ervan, maar ook met de context en de doelstellingen van de regeling waarvan zij deel uitmaakt.
Wat in casu de bewoordingen van de bepalingen betreft waarvan om uitlegging wordt verzocht, benadrukt het Hof allereerst dat de lidstaten er krachtens artikel 3, lid 1, van richtlijn 2011/7 voor moeten zorgen dat bij handelstransacties tussen ondernemingen een schuldeiser zonder aanmaning recht heeft op interest voor betalingsachterstand, onder de dubbele voorwaarde dat hij zijn verplichtingen heeft vervuld en hij het verschuldigde bedrag niet op tijd heeft ontvangen, tenzij de schuldenaar niet verantwoordelijk is voor de vertraging. Daarenboven kan de schuldeiser volgens artikel 3, lid 3, onder a), van deze richtlijn, wanneer aan deze voorwaarden is voldaan, met ingang van de dag volgend op de datum voor betaling of op het verstrijken van de termijn voor betaling, welke zijn vastgesteld in de overeenkomst, aanspraak maken op deze interest voor betalingsachterstand. Volgens artikel 6, lid 1, van die richtlijn zorgen de lidstaten er bovendien voor dat de schuldeiser, wanneer bij handelstransacties interest voor betalingsachterstand overeenkomstig de artikelen 3 of 4 verschuldigd wordt, minstens een vast bedrag van 40 EUR mag invorderen. Volgens lid 2 van dat artikel zorgen de lidstaten ervoor dat dit vaste bedrag automatisch verschuldigd wordt, ook al is er geen aanmaningsbrief naar de schuldenaar gestuurd, en dat het strekt tot vergoeding van de eigen invorderingskosten van de schuldeiser. De in richtlijn 2011/7 vastgestelde interest voor betalingsachterstand en het recht op een vast minimumbedrag worden dus automatisch verschuldigd na afloop van de in artikel 3, leden 3 tot en met 5, van deze richtlijn bedoelde betalingstermijn, mits is voldaan aan de voorwaarden van lid 1 van deze richtlijn.
Evenwel stelt het Hof vast dat uit de bewoordingen van de bepalingen waarvan om uitlegging wordt verzocht, niet blijkt dat deze bepalingen de voorwaarden regelen waaronder de schuldvorderingen die overeenkomen met deze interesten en met dit vaste bedrag in voorkomend geval kunnen tenietgaan, met name omdat de hoofdschuld waaruit zij voortvloeien, verdwijnt.
Vervolgens vindt deze letterlijke uitlegging steun in de context waarin deze bepalingen zijn opgenomen. Het is juist dat richtlijn 2011/7 bepaalt dat het recht van de schuldeiser op deze interesten en dit vaste bedrag ontstaat uit een „betalingsachterstand”. Dit begrip duidt op een betaling die niet is verricht binnen de contractuele en wettelijke betalingstermijn, wanneer de schuldeiser zijn contractuele en wettelijke verplichtingen heeft vervuld en het verschuldigde bedrag niet op de vervaldag heeft ontvangen, tenzij de schuldenaar niet verantwoordelijk is voor de vertraging. (
2
) Bovendien wordt het begrip „verschuldigd bedrag” (
3
) gedefinieerd als de hoofdsom die binnen de contractuele of wettelijke betalingstermijn had moeten worden voldaan, inclusief toepasselijke belastingen, rechten, heffingen of kosten. Noch de definitie van deze begrippen, noch de definitie van het begrip „interest voor betalingsachterstand” (
4
), noch overigens enige andere bepaling van richtlijn 2011/7, regelen echter de voorwaarden waaronder schuldvorderingen die overeenkomen met deze interesten en met dit vaste bedrag in voorkomend geval kunnen tenietgaan.
Ten slotte vindt de letterlijke uitlegging van de bepalingen waarvan om uitlegging wordt verzocht ook steun in het doel van richtlijn 2011/7, dat ten doel heeft betalingsachterstanden bij handelstransacties tegen te gaan teneinde de correcte werking van de interne markt te waarborgen, en daardoor het concurrentievermogen van ondernemingen te versterken. Niettemin schrijft deze richtlijn, om die doelstelling na te streven, geen volledige harmonisatie voor van alle regels op het gebied van betalingsachterstanden bij handelstransacties. In die richtlijn 2011/7 worden alleen enkele regels ter zake vastgesteld, waaronder de regels met betrekking tot interest voor betalingsachterstand en de vergoeding van invorderingskosten. Bijgevolg beoogt richtlijn 2011/7 niet een algemeen rechtskader voor verbintenissen uit overeenkomst tot stand te brengen, maar enkel bepaalde specifieke regels voor te schrijven die in het nationale burgerlijk en handelsrecht moeten worden opgenomen.
Bijgevolg stelt het Hof vast dat het de lidstaten vrijstaat om regelingen vast te stellen voor mechanismen inzake het tenietgaan van schuldvorderingen zoals bedoeld in richtlijn 2011/7 die interest betreffen voor betalingsachterstand en het daarin vastgestelde vaste bedrag, zoals een verrekeningsmechanisme, maar onder het voorbehoud dat zij de doelstellingen van richtlijn 2011/7 niet veronachtzamen en deze laatste niet van haar nuttig effect beroven.
In casu is het Hof van oordeel dat, aangezien de wederzijdse schuldvorderingen in dit verband niet tenietgaan op de datum van de verrekeningsverklaring, maar op een eerdere datum, te weten die waarop verrekening mogelijk is geworden, aan deze schuldvorderingen geen recht kan worden ontleend op interest voor betalingsachterstand vanaf de datum waarop zij tenietgaan. Voor zover een verrekeningsverklaring met terugwerkende kracht niet leidt tot het verlies van een recht op die interesten, maar tot gevolg heeft dat dit recht wordt geacht nooit te hebben bestaan, is het overigens van weinig belang dat de schuldvorderingen die het voorwerp van een verrekening uitmaken, in geval van betalingsachterstand, aanleiding hadden kunnen geven tot interesten die werden berekend op basis van verschillende tarieven naargelang het bij de betrokken schuldvorderingen op grond van hun juridische karakter ging om een contractuele schuldvordering of een schadevergoedingsvordering.
Wat betreft het feit dat de schuldeiser tot wie een verrekeningsverklaring is gericht, na een dergelijke verklaring met terugwerkende kracht, geen recht heeft op vergoeding voor gemaakte invorderingskosten, wijst het Hof erop dat uit artikel 6, lid 1, van richtlijn 2011/7 volgt dat het recht op het vaste minimumbedrag waarin deze bepaling voorziet, onder dezelfde voorwaarden ontstaat als die waaronder de interest voor betalingsachterstand verschuldigd wordt. Bijgevolg kan er geen recht op een dergelijk vast bedrag ontstaan zonder dat er een recht op dergelijke interesten bestaat. Het is juist dat een schuldeiser, wanneer hij niet binnen de vastgestelde termijn wordt betaald, stappen kan ondernemen om zijn schuldvordering te innen en aldus bepaalde kosten maakt die hij als gevolg van de terugwerkende kracht van de verrekeningsverklaring niet zal kunnen terugvorderen. Elke normaal geïnformeerde ondernemer-schuldeiser moet echter een dergelijke mogelijkheid van verrekening overwegen zodra deze tegelijkertijd schuldenaar en schuldeiser van een andere onderneming wordt.
Het Hof heeft derhalve geoordeeld dat artikel 3, lid 1 en lid 3, onder a), en artikel 6, leden 1 en 2, van richtlijn 2011/7 aldus moeten worden uitgelegd dat zij zich niet verzetten tegen een nationale regeling krachtens welke de wettelijke interest voor betalingsachterstand en een vergoeding voor gemaakte invorderingskosten niet aan de schuldeiser verschuldigd zijn wanneer de schuldenaar het verschuldigde bedrag heeft voldaan door middel van een verrekeningsverklaring die nochtans is gedaan na het verstrijken van de contractueel overeengekomen betalingstermijn, wegens de terugwerkende kracht van die verklaring tot op het tijdstip waarop de verrekening mogelijk is geworden.
(
1
)	Richtlijn 2011/7/EU van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 2011 betreffende bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties (PB 2011, L 48, blz. 1).
(
2
)	De definitie van het begrip „betalingsachterstand” volgt uit artikel 2, punt 4, van richtlijn 2011/7, gelezen in samenhang met artikel 3, lid 1, ervan.
(
3
)	Zie de definitie van het begrip „verschuldigd bedrag” in artikel 2, punt 8, van richtlijn 2011/7.
(
4
)	Zie de definitie van het begrip „interest voor betalingsachterstand” in artikel 2, punt 5, van richtlijn 2011/7.