61986CJ0176_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις 176 και 177/86,
Αrlette Houyoux, υπάλληλος της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, κάτοικος Βρυξελλών,
και
Marie-Catherine Guery, υπάλληλος της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, κάτοικος Βρυξελλών,
εκπροσωπούμενες από το δικηγόρο Βρυξελλών Edmond Lebrun, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Tony Biever, 83, boulevard Grande-duchesse-Charlotte,
προσφεύγουσες,
κατά
Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενης από την Marie Wolfcarius, μέλος της νομικής της υπηρεσίας, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Γεώργιο Κρεμλή, κτίριο Jean Monnet, Kirchberg,
καθής,
που έχει ως αντικείμενο την ακύρωση των αποφάσεων της Επιτροπής περί της μη αναδρομικής καταβολής επιδόματος στέγης στις προσφεύγουσες,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( τέταρτο τμήμα )
συγκείμενο από τους G . C . Rodriguez Iglesias, πρόεδρο τμήματος, T . Koopmans και K . Kακούρη, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας : J . L . da Cruz Vilaca
γραμματέας : S . Hackspiel, υπάλληλος διοικήσεως
λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 14ης Μαΐου 1987,
αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 1ης Ιουλίου 1987,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με δικόγραφα που κατέθεσαν στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 16 Ιουλίου 1986, η Arlette Houyoux ( υπόθεση 176/86 ) και η Marie-Catherine Guery ( υπόθεση 177/86 ), υπάλληλοι της κατηγορίας C της Επιτροπής, άσκησαν προσφυγές με τις οποίες ζητούν, στην πρώτη υπόθεση, την ακύρωση της αποφάσεως της Επιτροπής, της 14ης Νοεμβρίου 1985, περί της μη καταβολής επιδόματος στέγης και την καταδίκη της Επιτροπής σε καταβολή του εν λόγω επιδόματος για την περίοδο από 1ης Ιουλίου 1982 μέχρι 30ής Απριλίου 1985, των σχετικών ποσών προσαυξημένων κατά τους τόκους υπερημερίας και, στη δεύτερη υπόθεση, την ακύρωση της αποφάσεως της Επιτροπής, της 16ης Οκτωβρίου 1985, καθόσον με την απόφαση αυτή της χορηγείται επίδομα στέγης μόνο από 1ης Ιουνίου 1985, και την καταδίκη της Επιτροπής σε καταβολή του υπολοίπου ποσού του επιδόματος, προσαυξημένου κατά τους τόκους υπερημερίας .
2 Η Houyoux υπηρέτησε στην αντιπροσωπεία της Επιτροπής στον ΟΟΣΑ, στο Παρίσι, από 1ης Ιουλίου 1982 μέχρι 30ής Απριλίου 1985 . Στις 21 Οκτωβρίου 1985 ζήτησε να της χορηγηθεί επίδομα στέγης, αίτημα που απορρίφθηκε με το αιτιολογικό ότι το επίδομα αυτό δεν μπορεί να χορηγηθεί αναδρομικώς .
3 Η Guery υπηρέτησε στην αντιπροσωπεία της Επιτροπής στον ΟΟΣΑ, στο Παρίσι, από 1ης Ιουλίου 1981 έως 31ης Αυγούστου 1985 . Στις 3 Ιουνίου 1985 ζήτησε τη χορήγηση επιδόματος στέγης . Η Επιτροπή της χορήγησε το εν λόγω επίδομα από 1ης Ιουνίου 1985, μήνα κατά τον οποίο υπέβαλε την αίτησή της, αλλά αρνήθηκε να της το χορηγήσει για την προγενέστερη περίοδο .
4 Οι προσφεύγουσες ισχυρίζονται ότι οι αποφάσεις της Επιτροπής ελήφθησαν κατά παράβαση των εφαρμοστέων κανόνων . Σύμφωνα με το άρθρο 14α του παραρτήματος VΙΙ του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως των υπαλλήλων, στους υπαλλήλους οι οποίοι έχουν τοποθετηθεί "σε τόπο όπου οι συνθήκες στεγάσεως θεωρούνται ιδιαίτερα δυσχερείς" μπορεί να χορηγηθεί επίδομα στέγης . Το Συμβούλιο κατάρτισε κατάλογο των σχετικών τόπων και καθόρισε το ανώτατο ποσό και τον τρόπο χορηγήσεως του επιδόματος . Σύμφωνα με το άρθρο 2 του κανονισμού εφαρμογής του Συμβουλίου, του κανονισμού 6/66/ΕΚΑΕ, 121/66/ΕΟΚ των Συμβουλίων, της 28ης Ιουλίου 1966 ( στο εξής : κανονισμός του 1966 ), το Παρίσι είναι ένας από τους τόπους υπηρεσίας για τους οποίους μπορεί να χορηγηθεί το εν λόγω επίδομα . Κατά τις προσφεύγουσες, από το άρθρο 4 του ιδίου κανονισμού συνάγεται, εξάλλου, ότι το επίδομα στέγης "χορηγείται" αν ο υπάλληλος καταβάλλει για μηνιαίο ενοίκιο, μετά από αφαίρεση ορισμένων επιβαρύνσεων, ποσό που υπερβαίνει ορισμένα όρια καθοριζόμενα στην εν λόγω διάταξη . Συνεπώς, το επίδομα στέγης χορηγείται αυτοδικαίως εφόσον συντρέχουν ορισμένες αντικειμενικές προϋποθέσεις που αφορούν, αφενός μεν τον τόπο υπηρεσίας, αφετέρου δε το ποσό που διαθέτει ο υπάλληλος για την πληρωμή του ενοικίου του .
5 Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν, επικουρικώς, ότι θα ήταν αντίθετο προς την αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης να τους αντιταχθεί η καθυστερημένη υποβολή της αιτήσεως χορηγήσεως του εν λόγω επιδόματος . Πράγματι, κανείς δεν είχε ενημερώσει τις προσφεύγουσες για το δικαίωμά τους να ζητήσουν το επίδομα αυτό κατά τη μετάθεσή τους στο Παρίσι, ενώ το ενημερωτικό φυλλάδιο "vade-mecum προς χρήση των υπαλλήλων που μετατίθενται σε αντιπροσωπεία ή γραφείο τύπου της Επιτροπής", του Ιουνίου 1980, που δόθηκε στις προσφεύγουσες κατά τη μετάθεσή τους, τις παραπλάνησε, καθόσον η παράγραφος η σχετική με το επίδομα για έξοδα κατοικίας αναφερόταν μόνο στις περιπτώσεις τοποθετήσεως εκτός χωρών μελών της Κοινότητας . Εξάλλου, η κεντρική διοίκηση των Βρυξελλών διαβίβασε στην αντιπροσωπεία του Παρισιού έντυπο προς συμπλήρωση από τους υπαλλήλους της αντιπροσωπείας που θεωρούν ότι δικαιούνται επίδομα στέγης, το έντυπο αυτό, όμως, δεν έγινε γνωστό στις προσφεύγουσες .
6 Ως προς τον κύριο ισχυρισμό, η Επιτροπή επικαλείται το άρθρο 3 του κανονισμού του 1966, σύμφωνα με το οποίο η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή εξετάζει "πριν από κάθε χορήγηση της αποζημιώσεως", αν η κατοικία ανταποκρίνεται στις ανάγκες του υπαλλήλου ενόψει και των ασκουμένων καθηκόντων του, της οικογενειακής του καταστάσεως, καθώς και του αριθμού των συντηρουμένων προσώπων που διαβιούν πράγματι υπό τη στέγη του . Κατά συνέπεια, το επίδομα μπορεί να χορηγηθεί μόνο για το μέλλον και όχι αναδρομικώς, καθόσον η ΑΔΑ δεν μπορεί πλέον να εξακριβώσει αν ο δικαιούχος συγκέντρωνε κατά το παρελθόν τις προϋποθέσεις χορηγήσεως .
7 Στο υπόμνημα ανταπαντήσεώς της και στην προφορική διαδικασία, η Επιτροπή αναγνώρισε ότι η αρμοδιότητα της ΑΔΑ στον τομέα αυτό είναι δεσμία αρμοδιότητα και ότι η ΑΔΑ είναι υποχρεωμένη να χορηγήσει το επίδομα εφόσον διαπιστώσει, μετά από εξέταση των στοιχείων που παρέχει ο υπάλληλος ότι συντρέχουν οι απαιτούμενες προϋποθέσεις . Ωστόσο, η απόφαση περί χορηγήσεως του επιδόματος δεν μπορεί να έχει αναδρομική ισχύ λόγω της ανάγκης πραγματοποιήσεως προηγουμένως ορισμένων εξακριβώσεων . Η ανάγκη αυτή καθίσταται εμφανής στην υπόθεση 176/86, στην οποία η Houyoux απώλεσε τη σύμβαση μισθώσεως και δεν διέθετε πλέον, ως αποδεικτικό στοιχείο, παρά μόνο βεβαίωση της ιδιοκτήτριας που της χορηγήθηκε μετά τη λήξη της υπηρεσίας της στο Παρίσι .
8 Πρέπει σχετικώς να παρατηρηθεί ότι η διάταξη του άρθρου 3 του κανονισμού του 1966, που επικαλείται η Επιτροπή, δικαιολογείται από την ανάγκη να προβεί η ΑΔΑ σε ορισμένες εξακριβώσεις πριν χορηγήσει το επίδομα στέγης . Οι εξακριβώσεις αυτές, όμως, είναι δύσκολες, ή και αδύνατες, όταν ο υπάλληλος έχει ήδη εγκαταλείψει την κατοικία για την οποία πρόκειται . Μία εύλογη ερμηνεία της εν λόγω διατάξεως θα επέβαλλε συνεπώς να μη χορηγείται κανονικώς επίδομα στέγης όταν ο ενδιαφερόμενος υπάλληλος δεν διαμένει πλέον στην κατοικία για την οποία ζητείται το εν λόγω επίδομα .
9 Αντιθέτως, δεν υπάρχει κανείς βάσιμος λόγος που να αποκλείει τη χορήγηση του επιδόματος για την προγενέστερη της υποβολής της αιτήσεως του υπαλλήλου περίοδο, όταν ο τελευταίος εξακολουθεί να διαμένει στην εν λόγω κατοικία, γεγονός που επιτρέπει στην ΑΔΑ να προβεί στις εξακριβώσεις που κρίνει αναγκαίες . Πράγματι, μολονότι το άρθρο 3 του κανονισμού του 1966 επιβάλλει στην ΑΔΑ την υποχρέωση να εξετάσει την κατάσταση του υπαλλήλου και της κατοικίας "πριν από κάθε χορήγηση της αποζημιώσεως", η διάταξη αυτή δεν μπορεί να έχει ως συνέπεια τη μη χορήγηση στον υπάλληλο του επιδόματος για την περίοδο μεταξύ του χρόνου εγκαταστάσεως του υπαλλήλου στην κατοικία και του χρόνου κατά τον οποίο η ΑΔΑ αποφασίζει για το επίδομα αφού προβεί στις αναγκαίες εξακριβώσεις βάσει της αιτήσεως του υπαλλήλου .
10 Κατά συνέπεια, ο κύριος ισχυρισμός είναι αβάσιμος σε ό,τι αφορά την Houyoux, αλλά η απόφαση περί χορηγήσεως επιδόματος στέγης στην Guery είναι παράνομη, καθόσον δεν χορηγεί το επίδομα αυτό για την περίοδο μεταξύ 1ης Ιουλίου 1981 και 1ης Ιουνίου 1985 .
11 Υπό τις προϋποθέσεις αυτές πρέπει να εξεταστεί ο επικουρικός ισχυρισμός που αναφέρεται στην προστασία της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, σε ό,τι αφορά την Houyoux .
12 Από την άποψη αυτή η Επιτροπή παραδέχτηκε τα πραγματικά περιστατικά που επικαλούνται οι προσφεύγουσες . Το "vade-mecum" που προοριζόταν για τους μετατιθέμενους υπαλλήλους περιείχε πράγματι μια ανακρίβεια ως προς τις προϋποθέσεις χορηγήσεως του επιδόματος στέγης στους υπαλλήλους που μετατίθενται εντός της Κοινότητας . Η Επιτροπή, ωστόσο, θεωρεί ότι οι υπάλληλοι δεν επιτρέπεται να αγνοούν τα δικαιώματα που τους παρέχει ο κανονισμός υπηρεσιακής καταστάσεως, αντίγραφο του οποίου φρόντισε, εξάλλου, να τους προμηθεύσει η Επιτροπή όταν ανέλαβαν υπηρεσία .
13 Κατόπιν αιτήσεως του Δικαστηρίου η Επιτροπή ανέφερε, επίσης, ότι ο βοηθός διοικήσεως του γραφείου της Επιτροπής στο Παρίσι, έλαβε στις 29 Ιανουαρίου 1985, υπηρεσιακό σημείωμα με το οποίο η αρμόδια διοικητική υπηρεσία των Βρυξελλών απέστειλε αντίγραφα του κανονισμού του 1966 σημειώνοντας ότι "θα ήταν ενδιαφέρον να γίνει γνωστό ποιους υπαλλήλους θα μπορούσαν ενδεχομένως να αφορούν οι ευεργετικές αυτές διατάξεις ". Ωστόσο, ο εν λόγω βοηθός διοικήσεως δεν έδωσε συνέχεια στο υπηρεσιακό αυτό σημείωμα .
14 'Οπως, συνεπώς, προκύπτει από τα στοιχεία αυτά η Houyoux παραπλανήθηκε ως προς την ύπαρξη δικαιώματος για επίδομα στέγης, η πλάνη αυτή δε δεν αποκαταστάσθηκε εγκαίρως λόγω αμελείας της Επιτροπής . Συνεπώς, η προσφεύγουσα υπέστη ζημία από υπηρεσιακό πταίσμα της Επιτροπής .
15 Αυτό το υπηρεσιακό πταίσμα, ωστόσο, δεν μπορεί να έχει ως συνέπεια την ακύρωση της προσβαλλομένης αποφάσεως και την καταδίκη της Επιτροπής σε καταβολή του επιδόματος που είχε αρνηθεί να χορηγήσει, δεδομένου ότι, λόγω της αποχωρήσεως της προσφεύγουσας από την εν λόγω κατοικία, σε συνδυασμό με την απώλεια της μισθωτηρίου συμβάσεως, η Επιτροπή μπορεί να επικαλεστεί την αδυναμία εξακριβώσεως της πραγματικής συνδρομής των προϋποθέσεων που θέτει το άρθρο 14α του παραρτήματος VΙΙ του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως και ο κανονισμός του 1966, και καθορισμού, σε περίπτωση συνδρομής των προϋποθέσεων αυτών, του περιεχομένου του δικαιώματος της προσφεύγουσας για επίδομα στέγης .
16 Επειδή, όμως, στην παρούσα υπόθεση πρόκειται για προσφυγή πλήρους δικαιοδοσίας, σε διαφορά χρηματικής φύσεως, το Δικαστήριο, ακόμα και όταν ελλείπουν κανονικώς υποβληθέντα αιτήματα έχει αρμοδιότητα όχι μόνο να ακυρώσει, αλλά ενδεχομένως και να υποχρεώσει αυτοδικαίως την καθής να καταβάλει αποζημίωση για τη ζημία που προκάλεσε με το υπηρεσιακό της πταίσμα . Στην περίτπωση αυτή, το Δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα στοιχεία του φακέλου, μπορεί να εκτιμήσει τη ζημία ex aequo et bono .
17 Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέσχε η Επιτροπή και δεν αμφισβήτησαν οι προσφεύγουσες, τα μη χορηγηθέντα επιδόματα στέγης ανέρχονται, στην περίπτωση της Guery σε 17 617,24 γαλλικά φράγκα και στην περίπτωση της Houyoux σε 6 801,09 γαλλικά φράγκα .
18 Βάσει όλων αυτών των σκέψεων επιβάλλεται :
α ) στην υπόθεση 176/86 :
- να υποχρεωθεί η Επιτροπή να καταβάλει στην προσφεύγουσα ποσό 3 400 γαλλικών φράγκων ως αποζημίωση για υπηρεσιακό πταίσμα
- να απορριφθεί η προσφυγή κατά τα λοιπά
β ) στην υπόθεση 177/86 :
- να ακυρωθεί η απόφαση της Επιτροπής, της 16ης Οκτωβρίου 1985, καθόσον με την απόφαση αυτή περιορίστηκε η χορήγηση του επιδόματος στέγης στην μετά την 1η Ιουνίου 1985 περίοδο
- να υποχρεωθεί η Επιτροπή να καταβάλει στην προσφεύγουσα ποσό 17 617,24 γαλλικών φράγκων ως επίδομα στέγης, προσαυξημένο κατά τους τόκους υπερημερίας με επιτόκιο 6% για την περίοδο μεταξύ της ημερομηνίας υποβολής της αιτήσεως χορηγήσεως επιδομάτος στέγης και της ημερομηνίας πραγματικής καταβολής του εν λόγω επιδόματος .
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
19 Σύμφωνα με το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα . Δεδομένου ότι η Επιτροπή ηττήθη ως προς τα κυριότερα αιτήματά της, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα .
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( τέταρτο τμήμα )
αποφασίζει :
1 ) Υποχρεώνει την Επιτροπή να καταβάλει στην Α . Houyoux ποσό 3 400 γαλλικών φράγκων ως αποζημίωση για υπηρεσιακό πταίσμα .
2 ) Απορρίπτει κατά τα λοιπά την προσφυγή της Α . Houyoux .
3 ) Ακυρώνει την απόφαση της Επιτροπής της 16ης Οκτωβρίου 1985, καθόσον περιορίζει τη χορήγηση επιδόματος στέγης στην C . Guery στην μετά την 1η Ιουνίου 1985 περίοδο .
4 ) Υποχρεώνει την Επιτροπή να καταβάλει στην Guery ποσό 17 617,24 γαλλικών φράγκων ως επίδομα στέγης, προσαυξημένο κατά τους τόκους υπερημερίας με επιτόκιο 6% για την περίοδο μεταξύ της ημερομηνίας υποβολής της αιτήσεως χορηγήσεως επιδόματος στέγης και της ημερομηνίας πραγματικής καταβολής του εν λόγω επιδόματος .
5 ) Τα χορηγούμενα με την παρούσα απόφαση ποσά θα καταβληθούν στις προσφεύγουσες σε βελγικά φράγκα βάσει της συναλλαγματικής ισοτιμίας της ημέρας καταβολής .
6 ) Καταδικάζει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα .