62016CJ0564
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
z dnia 28 czerwca 2018 r. (
*1
)
Odwołanie – Znak towarowy Unii Europejskiej – Rozporządzenie (WE) nr 207/2009 – Artykuł 8 ust. 5 – Artykuł 76 – Postępowanie w sprawie sprzeciwu – Względne podstawy odmowy rejestracji – Rozporządzenie (WE) nr 2868/95 – Zasada 19 – Zasada 50 ust. 1 – Istnienie wcześniejszych decyzji Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) uznających renomę wcześniejszego znaku towarowego – Zasada dobrej administracji – Uwzględnienie tych decyzji w późniejszych postępowaniach w sprawie sprzeciwu – Obowiązek uzasadnienia – Obowiązki proceduralne izb odwoławczych EUIPO
W sprawie C‑564/16 P
mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 7 listopada 2016 r.,
Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO), reprezentowany przez D. Botisa i D. Hanfa, działających w charakterze pełnomocników,
strona skarżąca,
w której drugą stroną postępowania jest:
Puma SE, z siedzibą w Herzogenaurach (Niemcy), reprezentowana przez P. Gonzáleza-Buena Catalána de Ocóna, abogado,
strona skarżąca w pierwszej instancji,
TRYBUNAŁ (druga izba),
w składzie: M. Ilešič (sprawozdawca), prezes izby, K. Lenaerts, prezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego drugiej izby, A. Rosas, C. Toader i E. Jarašiūnas, sędziowie,
rzecznik generalny: M. Wathelet,
sekretarz: C. Strömholm, administrator,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 14 grudnia 2017 r.,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 25 stycznia 2018 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1
W swoim odwołaniu Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 9 września 2016 r., Puma/EUIPO – Gemma Group (Przedstawienie skaczącego zwierzęcia z rodziny kotowatych) (T‑159/15, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2016:457), w którym Sąd stwierdził nieważność decyzji Piątej Izby Odwoławczej EUIPO (zwanej dalej „Izbą Odwoławczą”) z dnia 19 grudnia 2014 r. (sprawa R 1207/2014‑5) dotyczącej postępowania w sprawie sprzeciwu między Puma SE a Gemma Group Srl (zwanej dalej „sporną decyzją”).
Ramy prawne
2
Artykuł 8 rozporządzenia Rady (WE) nr 207/2009 z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie znaku towarowego [Unii Europejskiej] (Dz.U. 2009, L 78, s. 1), zatytułowany „Względne podstawy odmowy rejestracji”, stanowi w ust. 5:
„Ponadto w wyniku sprzeciwu właściciela wcześniejszego znaku towarowego w rozumieniu ust. 2 zgłoszonego znaku towarowego nie rejestruje się, jeżeli jest on identyczny lub podobny do wcześniejszego znaku [identyczny z wcześniejszym znakiem lub do niego podobny] i jest zarejestrowany dla towarów lub usług, które nie są podobne do tych, dla których wcześniejszy znak jest zarejestrowany, jeżeli, w przypadku wcześniejszego [unijnego] znaku towarowego, cieszy się on renomą [w Unii Europejskiej] i, w przypadku wcześniejszego krajowego znaku towarowego, cieszy się on renomą w danym państwie członkowskim i jeżeli używanie bez uzasadnionego powodu tego znaku towarowego przynosiłoby nienależyte korzyści z tego powodu lub byłoby szkodliwe dla odróżniającego charakteru lub renomy takiego wcześniejszego znaku towarowego [jeżeli używanie tego znaku towarowego bez uzasadnionego powodu powodowałoby czerpanie nienależnej korzyści z odróżniającego charakteru lub z renomy wcześniejszego znaku towarowego bądź też działało na ich szkodę]”.
3
Artykuł 63 tego rozporządzenia, zawarty w tytule VII tegoż rozporządzenia, który to tytuł jest opatrzony nagłówkiem „Odwołanie”, przewiduje w ust. 2:
„W trakcie rozpatrywania odwołania izba odwoławcza wzywa strony, tak często jak to jest konieczne, do przedstawiania w terminie wyznaczonym przez izbę odwoławczą uwag dotyczących materiałów przekazanych przez inne strony lub izbę”.
4
Artykuł 75 wspomnianego rozporządzenia stanowi:
„Decyzje Urzędu zawierają określenie przyczyn, na których są oparte. Decyzje opierają się wyłącznie na przyczynach lub materiale dowodowym, co do których strony zainteresowane miały możliwość przedstawiania swoich uwag”.
5
Zgodnie z art. 76 rozporządzenia nr 207/2009:
„1.   W trakcie postępowania Urząd bada stan faktyczny z urzędu; jednakże w postępowaniu odnoszącym się do względnych podstaw odmowy rejestracji Urząd ogranicza się w tym badaniu do stanu faktycznego, dowodów i argumentów przedstawionych przez strony oraz poszukiwanego zadośćuczynienia.
2.   Urząd może nie wziąć pod uwagę stanu faktycznego lub dowodów, których zainteresowane strony nie przedstawiły w odpowiednim terminie”.
6
Artykuł 78 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi:
„W każdym postępowaniu przed Urzędem środki udostępniania i pozyskiwania dowodów obejmują:
a)
przesłuchanie stron;
b)
żądanie przedstawienia informacji;
c)
przedstawienie dokumentów i materiału dowodowego;
d)
przesłuchanie świadków;
e)
opinie biegłych;
f)
pisemne oświadczenia, dokonywane pod przysięgą lub potwierdzone, lub mające podobny skutek na mocy ustawodawstwa państwa, w którym sporządzono takie oświadczenie”.
7
Zasada 19 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2868/95 z dnia 13 grudnia 1995 r. wykonującego rozporządzenie Rady (WE) nr 40/94 w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.U. 1995, L 303, s. 1), zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1041/2005 z dnia 29 czerwca 2005 r. (Dz.U. 2005, L 172, s. 4) (zwanego dalej „rozporządzeniem wykonawczym”), zatytułowana „Uzasadnienie sprzeciwu”, przewiduje w ust. 1 i 2:
„1.   Urząd daje stronie wnoszącej sprzeciw możliwość przedstawienia faktów, dowodów i argumentów na poparcie sprzeciwu lub uzupełnienia faktów, dowodów i argumentów, które zostały już przedstawione zgodnie z zasadą 15 ust. 3, w określonym przez Urząd terminie […].
2.   W okresie, o którym mowa w ust. 1, strona wnosząca sprzeciw przedkłada ponadto dowód istnienia, ważności i zakresu ochrony jej wcześniejszego znaku lub wcześniejszego prawa oraz dowód jej uprawnienia do wniesienia tego sprzeciwu. W szczególności strona wnosząca sprzeciw przedstawia następujące dowody:
a)
jeśli sprzeciw opiera się na znaku towarowym niebędącym [unijnym] znakiem towarowym – dowód jego zgłoszenia lub rejestracji, poprzez przedłożenie następujących dokumentów:
[…]
ii)
jeśli znak towarowy jest zarejestrowany – kopia odpowiedniego świadectwa rejestracyjnego oraz, w odpowiednim przypadku, najnowsze świadectwo przedłużenia rejestracji wskazujące, iż okres ochrony znaku towarowego jest dłuższy niż okres, o którym mowa w ust. 1, wraz z wszelkim przedłużeniem tego okresu, lub równoważne dokumenty wydane przez urząd, który zarejestrował dany znak towarowy;
[…]
c)
jeżeli sprzeciw opiera się na znaku cieszącym się renomą w rozumieniu art. 8 ust. 5 rozporządzenia [nr 207/2009] – oprócz dowodu wskazanego w lit. a) niniejszego ustępu dowód potwierdzający, że cieszy się on renomą, oraz dowód lub argumenty potwierdzające, że wykorzystanie bez uzasadnionego powodu zgłoszonego znaku towarowego spowodowałoby nieuczciwe wykorzystanie lub działanie na szkodę odróżniającego charakteru lub renomy wcześniejszego znaku towarowego [czerpanie nienależnej korzyści z odróżniającego charakteru lub renomy wcześniejszego znaku towarowego bądź też działało na ich szkodę];
[…]”.
8
Zgodnie z zasadą 50 ust. 1 rozporządzenia nr 2868/95:
„Jeżeli nie postanowiono inaczej, przepisy odnoszące się do postępowania przed organem, który wydał decyzję, od której wnosi się odwołanie, stosuje się mutatis mutandis do postępowania odwoławczego.
[…]
W przypadku gdy odwołanie dotyczy decyzji Wydziału Sprzeciwów, izba ogranicza rozpatrywanie odwołania do faktów i dowodów przedstawionych w terminie ustalonym lub określonym przez Wydział Sprzeciwów zgodnie z postanowieniami rozporządzenia i niniejszych zasad, chyba że izba uzna, iż należy uwzględnić dodatkowe lub uzupełniające fakty i dowody zgodnie z art. [76 ust. 2 rozporządzenia nr 207/2009]”.
Okoliczności powstania sporu
9
W dniu 14 lutego 2013 r. Gemma Group dokonała w EUIPO zgłoszenia unijnego znaku towarowego na podstawie rozporządzenia nr 207/2009.
10
Znakiem towarowym, dla którego wystąpiono o rejestrację, było następujące oznaczenie graficzne w kolorze niebieskim:
11
Towary, dla których wniesiono o rejestrację, należały do klasy 7 w rozumieniu Porozumienia nicejskiego dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków z dnia 15 czerwca 1957 r., ze zmianami, i odpowiadały następującemu opisowi: „maszyny do obróbki drewna; maszyny do obróbki aluminium; maszyny do obróbki PCV”.
12
Zgłoszenie unijnego znaku towarowego zostało opublikowane w Biuletynie Wspólnotowych Znaków Towarowych nr 66/2013 z dnia 8 kwietnia 2013 r.
13
W dniu 8 lipca 2013 r. Puma wniosła sprzeciw na podstawie art. 41 rozporządzenia nr 207/2009 wobec rejestracji zgłoszonego znaku towarowego dla wszystkich towarów, o których mowa w pkt 11 niniejszego wyroku. Sprzeciw został oparty na podstawie określonej w art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 207/2009.
14
Sprzeciw został uzasadniony w szczególności istnieniem następujących wcześniejszych znaków towarowych (zwanych dalej „wcześniejszymi znakami towarowymi”):
–
przedstawionego poniżej graficznego międzynarodowego znaku towarowego, zarejestrowanego w dniu 30 września 1983 r. pod numerem 480105, przedłużonego do 2023 r., wywołującego skutki w Austrii, Beneluksie, Chorwacji, Francji, na Węgrzech, we Włoszech, w Portugalii, Republice Czeskiej, Rumunii, na Słowacji i w Słowenii oraz wskazującego towary należące do klas 18, 25 i 28, odpowiadające, dla każdej z tych klas, następującemu opisowi:
–
klasa 18: „torby do noszenia na ramieniu i torby podróżne, kufry i walizki, w szczególności na przyrządy i odzież sportową”;
–
klasa 25: „odzież, botki, buty i pantofle domowe”;
–
klasa 28: „gry, zabawki; przyrządy do ćwiczeń fizycznych, przyrządy gimnastyczne i sportowe (nieujęte w innych klasach), w tym piłki sportowe”:
–
przedstawionego poniżej graficznego międzynarodowego znaku towarowego, zarejestrowanego w dniu 17 czerwca 1992 r. pod numerem 593987 i przedłużonego do 2022 r., wywołującego skutki w Austrii, Beneluksie, Bułgarii, na Cyprze, w Chorwacji, Hiszpanii, Estonii, Finlandii, Francji, Grecji, na Węgrzech, we Włoszech, na Łotwie, Litwie, w Polsce, Portugalii, Zjednoczonym Królestwie, Republice Czeskiej, Rumunii, na Słowacji i w Słowenii oraz wskazującego w szczególności towary należące do klas 18, 25 i 28, odpowiadające, dla każdej z tych klas, następującemu opisowi:
–
klasa 18: „wyroby ze skóry lub imitacji skóry (ujęte w tej klasie); torebki i inne futerały niedopasowane do umieszczanych w nich wyrobów, oraz małe wyroby ze skóry, w szczególności portmonetki, portfele, etui na klucze; torebki […]”;
–
klasa 25: „odzież, obuwie i nakrycia głowy; części i elementy obuwia, podeszwy, wkładki i podpiętki, obcasy, cholewki […]”;
–
klasa 28: „gry, zabawki, w tym buciki i piłeczki (jako zabawki); przyrządy i przybory do ćwiczeń fizycznych, gimnastycznych i sportowych (ujęte w tej klasie) […]”.
.
15
Na poparcie sprzeciwu opartego na art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 207/2009 Puma powoływała się na renomę wcześniejszych znaków towarowych we wszystkich państwach członkowskich i dla wszystkich towarów wymienionych w pkt 14 niniejszego wyroku.
16
W dniu 10 marca 2014 r. Wydział Sprzeciwów EUIPO (zwany dalej „Wydziałem Sprzeciwów”) oddalił sprzeciw w całości. Uznawszy pewien stopień podobieństwa kolidujących ze sobą oznaczeń, stwierdził on w odniesieniu do renomy wcześniejszego znaku towarowego nr 593987, że ze względów ekonomii postępowania nie należy badać dowodów przedstawionych przez Pumę w celu wykazania używania tego znaku na szeroką skalę oraz jego renomy i że badanie zostanie przeprowadzone na podstawie założenia, zgodnie z którym wspomniany wcześniejszy znak towarowy ma „wzmocniony charakter odróżniający”. Wychodząc z tego założenia, Wydział Sprzeciwów stwierdził jednak, że właściwy krąg odbiorców nie dopatrzy się związku między rozpatrywanymi znakami towarowymi, wymaganego przez art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 207/2009, z uwagi na różnice występujące pomiędzy towarami oznaczonymi każdym z tych znaków towarowych.
17
W dniu 7 maja 2014 r. Puma – działając na podstawie art. 58–64 rozporządzenia nr 207/2009 – wniosła do EUIPO odwołanie od decyzji Wydziału Sprzeciwów.
18
Sporną decyzją Izba Odwoławcza oddaliła odwołanie. Po pierwsze, uznała ona, że wcześniejsze znaki towarowe i zgłoszony znak towarowy wykazują pewien stopień podobieństwa wizualnego i komunikują to samo pojęcie „skaczącego zwierzęcia z rodziny kotowatych przywodzącego na myśl pumę”. Po drugie, Izba Odwoławcza oddaliła jednak argument Pumy, zgodnie z którym Wydział Sprzeciwów potwierdził, że wcześniejsze znaki towarowe cieszą się renomą, na tej podstawie, iż Wydział Sprzeciwów ograniczył się w rzeczywistości do stwierdzenia ze względów ekonomii postępowania, że w niniejszym przypadku nie jest konieczne dokonanie oceny dowodów renomy przedstawionych przez Pumę i że badanie zostanie przeprowadzone na podstawie założenia, iż wcześniejszy znak towarowy nr 593987 cieszy się „wzmocnionym charakterem odróżniającym”. Następnie Izba Odwoławcza zbadała i oddaliła dowody renomy wcześniejszych znaków towarowych w odniesieniu do towarów wymienionych w pkt 14 niniejszego wyroku. Po trzecie, Izba Odwoławcza stwierdziła, że nawet przy założeniu, że renomę wcześniejszych znaków towarowych należałoby uznać za ustaloną, sprzeciw oparty na art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 207/2009 powinien zostać odrzucony, gdyż pozostałe przesłanki, mianowicie czerpanie nienależnej korzyści z charakteru odróżniającego lub renomy wcześniejszych znaków towarowych lub działanie na ich szkodę, także nie zostały spełnione.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
19
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 1 kwietnia 2015 r. Puma wniosła skargę o stwierdzenie nieważności spornej decyzji. Na poparcie skargi Puma podniosła w istocie trzy zarzuty, z których pierwszy dotyczył naruszenia zasad pewności prawa i dobrej administracji w zakresie, w jakim Izba Odwoławcza oddaliła dowody dotyczące renomy wcześniejszych znaków towarowych i stwierdziła, że nie wykazano tej renomy, drugi – naruszenia art. 75 i 76 rozporządzenia nr 207/2009 w zakresie, w jakim Izba Odwoławcza zbadała dowody dotyczące renomy wcześniejszych znaków towarowych, choć Wydział Sprzeciwów nie przeprowadził takiego badania, a trzeci – naruszenia art. 8 ust. 5 wspomnianego rozporządzenia.
20
Co się tyczy dokładniej zarzutu pierwszego, Puma podniosła w istocie, że Izba Odwoławcza, oddalając przedstawione przez nią dowody dotyczące renomy wcześniejszych znaków towarowych i odstępując od swojej praktyki decyzyjnej dotyczącej renomy tych wcześniejszych znaków towarowych, naruszyła zasady pewności prawa i dobrej administracji.
21
Mając na uwadze w szczególności argument Pumy dotyczący braku przedstawienia przez Izbę Odwoławczą uzasadnienia w odniesieniu do powodów leżących u podstaw odstąpienia od praktyki decyzyjnej, Sąd przypomniał treść prawa do dobrej administracji i uściślił, że prawo to obejmuje poza innymi obowiązkami obowiązek uzasadnienia przez organy administracji swoich decyzji.
22
Zauważył on również, że według orzecznictwa Trybunału EUIPO jest zobowiązane, zgodnie z zasadami równego traktowania i dobrej administracji, brać pod uwagę decyzje wydane już w odniesieniu do podobnych zgłoszeń i ze szczególną uwagą rozważyć, czy w danym przypadku rozstrzygnięcie winno brzmieć podobnie, przy czym poszanowanie tych zasad musi jednak pozostać w zgodzie z przestrzeganiem legalności.
23
Sąd następnie wskazał w pkt 30 zaskarżonego wyroku, że w trzech decyzjach z dnia 20 sierpnia 2010 r., 30 sierpnia 2010 r. i 30 maja 2011 r. (zwanych dalej „trzema wcześniejszymi decyzjami”) EUIPO uznało renomę i szeroką znajomość przez krąg odbiorców wcześniejszych znaków towarowych. W tym samym punkcie Sąd opisał zasadniczą treść tych decyzji oraz dowody przedstawione przez Pumę w postępowaniach, w których decyzje te zostały wydane. W pkt 31 zaskarżonego wyroku Sąd zauważył, że choć Puma należycie się powołała na wspomniane decyzje w toku postępowania przed Izbą Odwoławczą, to nie zostały one ani zbadane, ani nawet wspomniane w spornej decyzji, jako że Izba Odwoławcza ograniczyła się do przypomnienia, iż EUIPO nie jest związane swą wcześniejszą praktyką decyzyjną.
24
I tak Sąd uznał, po pierwsze, że renoma wcześniejszych znaków towarowych została stwierdzona przez EUIPO w trzech wcześniejszych decyzjach, potwierdzonych przedstawionymi przez Pumę kilkoma decyzjami urzędów krajowych, a po drugie, że takie stwierdzenie jest stwierdzeniem okoliczności faktycznych, które nie zależy od zgłoszonego znaku towarowego.
25
Sąd wyciągnął następujący wniosek zawarty w pkt 34 zaskarżonego wyroku:
„[…] [P]rzy uwzględnieniu przypomnianego […] orzecznictwa, zgodnie z którym EUIPO musi brać pod uwagę decyzje wydane już w odniesieniu do podobnych zgłoszeń i ze szczególną uwagą rozważyć, czy w danym przypadku rozstrzygnięcie winno brzmieć podobnie, oraz przy uwzględnieniu obowiązku uzasadnienia, Izba Odwoławcza nie mogła odstąpić od praktyki decyzyjnej EUIPO bez podania jakiegokolwiek wyjaśnienia co do względów, które skłoniły ją do uznania, że poczynione w tych decyzjach ustalenia faktyczne dotyczące renomy wcześniejszych znaków towarowych nie mają lub nie mają już znaczenia. Izba Odwoławcza nie wskazuje bowiem w żaden sposób na umniejszenie tej renomy od czasu wydania wyżej wymienionych niedawnych decyzji ani na ewentualną niezgodność z prawem tej praktyki decyzyjnej”.
26
Sąd w tym względzie oddalił argument EUIPO, zgodnie z którym decyzje te nie powinny zostać wzięte pod uwagę, jako że żadnej z nich nie towarzyszyły dowody renomy wcześniejszych znaków towarowych przedstawione w ramach związanych z tym postępowań. Sąd wyjaśnił, że izbie odwoławczej przysługują podczas rozpatrywania odwołania skierowanego przeciwko decyzji Wydziału Sprzeciwów uprawnienia dyskrecjonalne zgodnie z zasadą 50 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2868/95 w przedmiocie tego, czy należy uwzględnić dodatkowe lub uzupełniające fakty i dowody, które nie zostały przedstawione w terminach ustalonych lub określonych przez Wydział Sprzeciwów.
27
W świetle okoliczności rozpatrywanej sprawy Sąd w pkt 37 zaskarżonego wyroku wskazał, co następuje:
„[…] [P]rzy uwzględnieniu swojej niedawnej wcześniejszej praktyki decyzyjnej, potwierdzonej stosunkowo wysoką liczbą decyzji krajowych i wyrokiem Sądu, Izba Odwoławcza zgodnie z zasadą dobrej administracji […] powinna była albo wezwać skarżącą do przedstawienia uzupełniających dowodów renomy wcześniejszych znaków towarowych – nawet tylko po to, by je obalić – jak na to zezwala zasada 50 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2868/95, albo przedstawić powody, dla których uznała, że należy odejść od poczynionych we wcześniejszych decyzjach ustaleń co do renomy wcześniejszych znaków towarowych. Było to tym bardziej konieczne, że niektóre z tych decyzji wymieniały w sposób bardzo dokładny dowody leżące u podstaw oceny renomy wcześniejszych znaków towarowych, co powinno było zwrócić jej uwagę na ich istnienie”.
28
Sąd doszedł do wniosku, że EUIPO naruszyło zasadę dobrej administracji, w szczególności obowiązek uzasadnienia swoich decyzji.
29
Sąd uznał wreszcie, że z uwagi na to, iż intensywność renomy wcześniejszych znaków towarowych powinna zostać wzięta pod uwagę w ramach całościowej oceny istnienia szkody w rozumieniu art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 207/2009, co do czego Izba Odwoławcza wypowiedziała się tytułem uzupełnienia w spornej decyzji, popełnione przez tę Izbę Odwoławczą naruszenie prawa mogło mieć decydujący wpływ na wynik sprzeciwu, jako że Izba nie przeprowadziła całościowego badania renomy wcześniejszych znaków towarowych, uniemożliwiając tym samym Sądowi orzekanie w przedmiocie zarzucanego naruszenia tegoż art. 8 ust. 5.
30
W konsekwencji w pkt 44 zaskarżonego wyroku Sąd uwzględnił zarzut pierwszy Pumy i bez badania pozostałych zarzutów skargi stwierdził nieważność spornej decyzji w zakresie, w jakim Izba Odwoławcza oddaliła w niej sprzeciw wniesiony przez tę spółkę.
Żądania stron w postępowaniu odwoławczym
31
EUIPO wnosi do Trybunału o:
–
uchylenie zaskarżonego wyroku i
–
obciążenie Pumy kosztami postępowania.
32
Puma wnosi do Trybunału o:
–
oddalenie odwołania i
–
obciążenie EUIPO kosztami postępowania.
W przedmiocie odwołania
33
Na poparcie odwołania EUIPO podnosi dwa zarzuty, z których pierwszy dotyczy naruszenia art. 76 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 oraz zasady dobrej administracji w związku z zasadą 19 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 2868/95 i art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 207/2009, a drugi – naruszenia zasady 50 ust. 1 rozporządzenia nr 2868/95 i art. 76 ust. 2 rozporządzenia nr 207/2009.
Argumentacja stron
W przedmiocie zarzutu pierwszego
34
Podniesiony przez EUIPO zarzut pierwszy dzieli się na trzy części.
35
W ramach pierwszej części zarzutu pierwszego EUIPO podnosi, że Sąd naruszył art. 76 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 i zasadę dobrej administracji. Stwierdzając, że Puma „należycie się […] powołała” na trzy wcześniejsze decyzje na poparcie sprzeciwu, Sąd w sposób dorozumiany, ale konieczny przyznał, że ogólne i nieprecyzyjne odniesienie do ustaleń zawartych w tych decyzjach oraz dowodów przedstawionych przez Pumę w ramach tych wcześniejszych postępowań z udziałem innych stron stanowi ważny dowód renomy w rozumieniu zasady 19 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 2868/95.
36
EUIPO uściśla, że renoma nie jest okolicznością wywołującą skutki erga omnes, lecz stwierdzeniem ograniczonym do stron danego postępowania oraz do celów wspomnianego postępowania, tak że wcześniejsze decyzje EUIPO stwierdzające renomę znaku towarowego nie mogą stanowić jako takie dowodu renomy w późniejszych postępowaniach. Odniesienie do takich decyzji może zatem być poprawnie interpretowane jedynie jako ogólne i nieprecyzyjne odniesienie do dokumentów przedstawionych w ramach wcześniejszych postępowań przed EUIPO, przy czym takie odniesienie nie może pod rygorem naruszenia spoczywającego na EUIPO obowiązku bezstronności, ustanowionego w art. 76 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 w postępowaniu inter partes, oraz zasady dobrej administracji zostać dopuszczone jako ważny dowód renomy, wbrew temu, co uznał Sąd. W braku precyzyjnego wskazania przez stronę wnoszącą sprzeciw dowodów, na które chce się powołać, nie byłoby bowiem możliwe, aby EUIPO zagwarantowało prawo do obrony przysługujące stronie wnoszącej o rejestrację oznaczenia jako znaku towarowego.
37
Ponadto stwierdzenie Sądu narusza zasady kontradyktoryjności i równości broni między stronami w postępowaniach inter partes, ponieważ to do strony wnoszącej sprzeciw, a nie do EUIPO należy umożliwienie zgłaszającemu znak towarowy oceny i w razie potrzeby zakwestionowania podstawy faktycznej, która posłużyła do wydania poprzednich decyzji. Ponadto EUIPO uściśla, że w niniejszym przypadku niemożliwość wskazania przez nie istotnych dokumentów nie miała charakteru„fizycznego”, lecz wiązała się raczej z okolicznością, że w braku precyzyjnego odniesienia do dowodów, na które Puma pragnęła się powołać, byłoby ono zmuszone do aktywnego poszukiwania dokumentów istotnych dla wykazania renomy. Zatem przedstawiony po raz pierwszy w postępowaniu przed Trybunałem argument Pumy, zgodnie z którym wszystkie dokumenty przedstawione we wcześniejszych postępowaniach są w każdym razie dostępne online, jest nie tylko błędny, lecz także nieistotny, nawet gdyby został uznany za dopuszczalny.
38
Na podstawie tego pierwszego naruszenia prawa Sąd dokonał według EUIPO oczywiście błędnej interpretacji spornej decyzji, uznając, że wcześniejsze decyzje nie były „nawet wspomniane” w spornej decyzji, choć były wskazane w streszczeniu argumentów Pumy i zostały bezpośrednio zbadane przez Izbę Odwoławczą w odniesieniu do braku charakteru prawnie wiążącego, a także w kontekście rozumowania Izby Odwoławczej przeprowadzanego tytułem uzupełnienia.
39
W ramach drugiej części zarzutu pierwszego EUIPO podnosi, że Sąd naruszył prawo, wskazując, że Izba Odwoławcza miała obowiązek – zgodnie z zasadą dobrej administracji stosownie do jej wykładni nadanej przez Trybunał w wyroku z dnia 10 marca 2011 r., Agencja Wydawnicza Technopol/OHIM (C‑51/10 P, EU:C:2011:139) – wyjaśnić powód, dla którego nie wzięła pod uwagę poczynionych przez EUIPO w trzech wcześniejszych decyzjach ustaleń co do renomy wcześniejszych znaków towarowych. W jego ocenie to stwierdzenie Sądu opiera się na dwóch błędnych założeniach, z których pierwsze polega na uznaniu, że powołanie się na te wcześniejsze decyzje jest ważne, choć tak nie było w niniejszym przypadku, jak wykazują to argumenty podniesione w ramach pierwszej części zarzutu pierwszego.
40
Drugim błędnym założeniem jest uznanie przez Sąd istnienia „praktyki decyzyjnej” EUIPO, które uznało renomę wcześniejszych znaków towarowych, w zakresie, w jakim takie uznanie narusza pojęcie „renomy” i względny charakter podstawy odmowy rejestracji określonej w art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 207/2009, jak również kontradyktoryjny charakter postępowania przewidzianego w art. 76 ust. 1 tego rozporządzenia.
41
Nawet bowiem w przypadku takim jak w niniejszej sprawie, w którym strona wnosząca sprzeciw powołuje się na znaki towarowe o uznanej wcześniej przez EUIPO renomie, nadal ma ona obowiązek zakwestionowania zgłoszeń do rejestracji późniejszych znaków towarowych za każdym razem osobno, wykazując w każdym konkretnym przypadku renomę znaków towarowych, na które się powołuje. Renoma wcześniejszego znaku towarowego zależy według EUIPO nie tylko od dowodów przedstawionych przez właściciela znaku towarowego, lecz także od kontrargumentów przedstawionych przez drugą strona postępowania.
42
W związku z tym stwierdzenia renomy nie można uznać za zwykłe stwierdzenie okoliczności faktycznych, zasadniczo statyczne, jak Sąd błędnie uznał w pkt 33 zaskarżonego wyroku. Przeciwnie, mimo że nie zależy ono ściśle od zgłoszonego znaku towarowego, stwierdzenie takie podlega stosowaniu zasady kontradyktoryjności w każdym indywidualnym postępowaniu w sprawie sprzeciwu. W niniejszym zaś przypadku ocena Sądu, zgodnie z którą trzy wcześniejsze decyzje stanowią „praktykę decyzyjną”, sprowadza się do uznania istnienia „domniemania renomy”, co stanowi naruszenie art. 76 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 w związku z art. 8 ust. 5 tego rozporządzenia.
43
Ta błędna ocena wartości tych trzech wcześniejszych decyzji skutkowała tym, że Sąd dopuścił się innych naruszeń prawa. Sąd błędnie wskazał bowiem, że Izba Odwoławcza powinna była przedstawić powody, dla których uznała, iż należy odejść od poczynionych we wcześniejszych decyzjach ustaleń co do renomy wcześniejszych znaków towarowych, stosując tym samym orzecznictwo wynikające z wyroku z dnia 10 marca 2011 r., Agencja Wydawnicza Technopol/OHIM (C‑51/10 P, EU:C:2011:139). Orzecznictwo to ma zaś znaczenie jedynie dla postępowań ex parte dotyczących odrzucenia zgłoszenia ze względu na bezwzględne podstawy odmowy rejestracji.
44
W każdym razie, nawet gdyby orzecznictwo to miało zastosowanie do postępowań inter partes, byłoby tak jedynie w odniesieniu do kwestii, które powinny być podniesione ze względów porządku publicznego, kwestii określonych przez EUIPO jako fakty powszechnie znane lub w razie gdy sytuacja faktyczna ustalona w danym postępowaniu zostaje uznana za porównywalną do sytuacji faktycznej ustalonej we wcześniejszym postępowaniu. Wspomniane orzecznictwo nie może natomiast mieć zastosowania w odniesieniu do specyficznych okoliczności przywołanych we wcześniejszych postępowaniach lub oceny dowodów przeprowadzonej w ramach takich postępowań dla celów dokonania w późniejszym postępowaniu ustaleń faktycznych.
45
W ramach trzeciej części zarzutu pierwszego EUIPO podnosi w istocie, że Sąd nie mógł bez naruszenia art. 76 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 i zasady dobrej administracji stwierdzić – jak to uczynił w pkt 37 zaskarżonego wyroku – że Izba Odwoławcza miała subsydiarny obowiązek wezwania z urzędu Pumy do przedłożenia uzupełniających dowodów renomy, na którą ta ostatnia się powoływała.
46
Puma kwestionuje podzielony na trzy części zarzut pierwszy EUIPO.
47
Puma podnosi w szczególności, że Sąd poprawnie zastosował zasadę dobrej administracji, stwierdzając, że „należycie się […] powołała” na trzy wcześniejsze decyzje w ramach ciążącego na niej obowiązku wykazania na podstawie zasady 19 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 2868/95 renomy wcześniejszych znaków towarowych. Trudno jest bowiem uznać, że powołanie się na te trzy wcześniejsze decyzje stanowi jedynie ogólne odniesienie do dokumentacji przedstawionej w poprzednich postępowaniach, podczas gdy chodzi o ostateczne decyzje organu administracyjnego, uznające renomę znaków towarowych dokładnie określonych w sprzeciwie, opublikowane i łatwo dostępne w witrynie EUIPO, których istotne fragmenty zostały streszczone we wspomnianym sprzeciwie w języku postępowania. Takie decyzje stanowią zatem same w sobie niezastąpione i niezbite dowody renomy wcześniejszych znaków towarowych. Ponadto renoma jest według Pumy faktem obiektywnym wywołującym skutek erga omnes, i o ile jedyną okolicznością, która może mieć na nią wpływ, jest upływ czasu, o tyle EUIPO nie przedstawiło żadnej analizy w tym względzie.
48
Co się tyczy drugiej części zarzutu pierwszego EUIPO, Puma podnosi, że okoliczność, iż Sąd uznał za „praktykę decyzyjną” trzy wcześniejsze decyzje, nie stanowi naruszenia ani kontradyktoryjnego charakteru rozpatrywanego postępowania, ani pojęcia „renomy”, ponieważ żaden przepis prawa Unii nie zezwalał EUIPO na odstąpienie od zasad równego traktowania i dobrej administracji lub na ich pominięcie, które to zasady nakładały na EUIPO obowiązek wzięcia pod uwagę trzech wcześniejszych decyzji i rozważenia ze szczególną uwagą, czy w danym przypadku rozstrzygnięcie winno brzmieć podobnie, lub przynajmniej wezwania Pumy z urzędu do przedstawienia uzupełniających dowodów renomy wcześniejszych znaków towarowych.
49
Jeśli chodzi o trzecią część zarzutu pierwszego EUIPO – Puma kwestionuje argumenty EUIPO, podnosząc w istocie, że obowiązki proceduralne przedstawione przez Sąd w pkt 37 zaskarżonego wyroku nie naruszają w żaden sposób pozycji EUIPO w ramach postępowań inter partes.
W przedmiocie zarzutu drugiego
50
W zarzucie drugim EUIPO podnosi, że Sąd, stwierdzając w pkt 37 zaskarżonego wyroku, że Izba Odwoławcza powinna była wezwać Pumę do przedstawienia uzupełniających dowodów renomy wcześniejszych znaków towarowych, jak na to zezwala zasada 50 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2868/95, Sąd naruszył również przy okazji art. 76 ust. 2 rozporządzenia nr 207/2009. Według EUIPO wynika bowiem jasno z brzmienia, kontekstu i celu tego przepisu, że ma on wyłącznie zastosowanie do okoliczności faktycznych przywołanych i dowodów przedstawionych przez strony z własnej inicjatywy. Nie byłoby także możliwe zastosowanie go przez analogię do sytuacji takiej jak w niniejszej sprawie przy uwzględnieniu istnienia szczególnej podstawy prawnej dla tego rodzaju wezwania, w tym wypadku art. 78 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 207/2009. I tak, zdaniem EUIPO żaden z tych dwóch przepisów nie może służyć jako sposób ominięcia ciążącego na EUIPO obowiązku bezstronności i podstawowej zasady równości broni.
51
Puma kwestionuje, jakoby ocena dokonana przez Sąd w pkt 37 zaskarżonego wyroku była niezgodna z prawem.
Ocena Trybunału
W przedmiocie części pierwszej i drugiej zarzutu pierwszego
52
Poprzez dwie pierwsze części zarzutu pierwszego, które należy rozpatrzyć łącznie, EUIPO podważa ocenę Sądu odnoszącą się do podniesionego przed nim przez Pumę pierwszego zarzutu nieważności dotyczącego naruszenia zasad pewności prawa i dobrej administracji w zakresie, w jakim Izba Odwoławcza oddaliła dowody dotyczące renomy wcześniejszych znaków towarowych i stwierdziła, że renoma tych znaków nie została wykazana ich dla celów stosowania art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 207/2009.
53
Dokładniej EUIPO podnosi w istocie, że Sąd naruszył art. 76 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 i zasadę dobrej administracji w związku z zasadą 19 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 2868/95 i art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 207/2009, uznając, po pierwsze, że Puma „należycie się […] powołała” przed Wydziałem Sprzeciwów na trzy wcześniejsze decyzje EUIPO, a po drugie, że Izba Odwoławcza powinna była zgodnie z zasadami dobrej administracji i równego traktowania stosownie do ich wykładni przyjętej w orzecznictwie wynikającym z wyroku z dnia 10 marca 2011 r., Agencja Wydawnicza Technopol/OHIM (C‑51/10 P, EU:C:2011:139), wziąć pod uwagę te decyzje, ze szczególną uwagą rozważając, czy w danym przypadku rozstrzygnięcie winno brzmieć podobnie, i że nie była uprawniona do tego, by odstąpić od praktyki decyzyjnej EUIPO bez podania jakiegokolwiek wyjaśnienia co do względów, które skłoniły ją do uznania, że poczynione w tych decyzjach ustalenia faktyczne dotyczące renomy wcześniejszych znaków towarowych nie mają lub nie mają już znaczenia.
54
W tym względzie z brzmienia art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 207/2009 wynika, że to, czy przepis ten znajdzie zastosowanie, uzależnione jest od łącznego wystąpienia następujących przesłanek, mianowicie: po pierwsze, musi zachodzić identyczność lub podobieństwo kolidujących ze sobą znaków towarowych; po drugie, wcześniejszy znak towarowy, na który powołano się w sprzeciwie, musi cieszyć się renomą; i po trzecie, musi istnieć niebezpieczeństwo, że używanie bez uzasadnionego powodu zgłoszonego znaku towarowego powodowałoby czerpanie nienależnej korzyści z odróżniającego charakteru lub z renomy wcześniejszego znaku towarowego bądź też działałoby na ich szkodę (zob. podobnie postanowienie z dnia 17 września 2015 r., Arnoldo Mondadori Editore/OHIM, C‑548/14 P, niepublikowane, EU:C:2015:624, pkt 54).
55
Jeśli chodzi dokładniej o drugą przesłankę, dotyczącą istnienia renomy znaku towarowego, jedyną sporną w niniejszym przypadku, z orzecznictwa Trybunału wynika, że znak towarowy cieszy się renomą w rozumieniu prawa Unii, jeżeli jest on znany znaczącej części kręgu odbiorców zainteresowanych objętymi tym znakiem towarami lub usługami, na istotnej części właściwego terytorium (zob. podobnie wyrok z dnia 3 września 2015 r., Iron & Smith, C‑125/14, EU:C:2015:539, pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo).
56
Istnienie renomy należy oceniać przy uwzględnieniu wszystkich istotnych czynników występujących w danym przypadku, czyli w szczególności udziału danego znaku towarowego w rynku, intensywności, zasięgu geograficznego i długości okresu jego używania, a także rozmiaru nakładów poczynionych przez przedsiębiorstwo w celu jego wypromowania (wyrok z dnia 14 września 1999 r., General Motors, C‑375/97, EU:C:1999:408, pkt 27).
57
O ile kwestia, czy wcześniejsze znaki towarowe uzyskały renomę w rozumieniu art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 207/2009, stanowi ustalenie wchodzące w zakres dokonanej przez Sąd oceny okoliczności faktycznych, która nie może, z wyjątkiem przypadków przeinaczenia okoliczności faktycznych i przedstawionego temu sądowi materiału dowodowego, stanowić przedmiotu odwołania (zob. podobnie wyrok z dnia 21 stycznia 2016 r., Hesse/OHIM, C‑50/15 P, EU:C:2016:34, pkt 29), o tyle kwestia, czy dowody przedstawione na poparcie renomy uzyskano w prawidłowy sposób przy poszanowaniu ogólnych zasad prawa i przepisów proceduralnych dotyczących ciężaru dowodu i postępowania dowodowego, stanowi kwestię prawną, która może zostać przedłożona Trybunałowi (zob. podobnie wyrok z dnia 10 maja 2012 r., Rubinstein i L’Oréal/OHIM, C‑100/11 P, EU:C:2012:285, pkt 74).
58
W odniesieniu do ciężaru dowodu i postępowania dowodowego, jeżeli właściciel znaku towarowego pragnie powołać się na podstawę odmowy rejestracji określoną w art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 207/2009, zasada 19 rozporządzenia nr 2868/95 przewiduje w ust. 1 i ust. 2 lit. c), że EUIPO daje stronie wnoszącej sprzeciw możliwość przedstawienia faktów, dowodów i argumentów na poparcie jej sprzeciwu – w szczególności dowodu potwierdzającego, że wcześniejszy znak towarowy cieszy się renomą – lub uzupełnienia tych, które zostały już przedstawione. Jako że rozporządzenia nr 207/2009 i 2868/95 nie wymieniają środków dowodowych, jakie strona wnosząca sprzeciw może przedstawić, aby wykazać istnienie renomy wcześniejszego znaku towarowego, może ona co do zasady swobodnie wybrać formę dowodu, jaki uzna za stosowne przedstawić EUIPO w ramach sprzeciwu opartego na prawie wcześniejszym, a EUIPO jest zobowiązane przeanalizować dowody przedstawione przez stronę wnoszącą sprzeciw, przy czym nie może od razu odrzucić dowodu pewnego rodzaju ze względu na jego formę (zob. analogicznie wyrok z dnia 19 kwietnia 2018 r., EUIPO/Group, C‑478/16 P, niepublikowany, EU:C:2018:268, pkt 56–59).
59
Ponadto art. 76 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 stanowi, że w trakcie postępowania przed EUIPO bada ono co do zasady stan faktyczny z urzędu. Jednakże ten sam przepis przewiduje, że w postępowaniu odnoszącym się do względnych podstaw odmowy rejestracji, w tym podstawy określonej w art. 8 ust. 5 tego rozporządzenia, EUIPO ogranicza się w tym badaniu do stanu faktycznego, dowodów i argumentów przedstawionych przez strony oraz poszukiwanego zadośćuczynienia.
60
Poza tym zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału EUIPO jest zobowiązane wykonywać swe kompetencje w zgodzie z ogólnymi zasadami prawa Unii, w tym zasadami równego traktowania i dobrej administracji (wyrok z dnia 10 marca 2011 r., Agencja Wydawnicza Technopol/OHIM, C‑51/10 P, EU:C:2011:139, pkt 73; postanowienie z dnia 11 kwietnia 2013 r., Asa/OHIM, C‑354/12 P, niepublikowane, EU:C:2013:238, pkt 41).
61
Trybunał uściślił, że EUIPO musi w świetle wspomnianych zasad brać pod uwagę wydane już przez siebie decyzje w odniesieniu do podobnych zgłoszeń i ze szczególną uwagą rozważyć, czy w danym przypadku rozstrzygnięcie winno brzmieć podobnie, przy czym stosowanie tych zasad musi pozostawać w zgodzie – jak przypomniał Sąd w pkt 20 zaskarżonego wyroku – z przestrzeganiem zasady legalności, co oznacza, iż każde zgłoszenie do rejestracji musi zostać rozpatrzone w sposób dokładny i kompletny, a owo badanie musi mieć miejsce w każdym konkretnym przypadku (zob. podobnie wyroki: z dnia 10 marca 2011 r., Agencja Wydawnicza Technopol/OHIM, C‑51/10 P, EU:C:2011:139, pkt 74, 75, 77; z dnia 17 lipca 2014 r., Reber Holding/OHMI, C‑141/13 P, niepublikowany, EU:C:2014:2089, pkt 45; a także postanowienie z dnia 14 kwietnia 2016 r., KS Sports/EUIPO, C‑480/15 P, niepublikowane, EU:C:2016:266, pkt 37).
62
W tym kontekście należy od razu oddalić argument EUIPO, zgodnie z którym Sąd naruszył prawo, uznając, że zasady wynikające z wyroku z dnia 10 marca 2011 r., Agencja Wydawnicza Technopol/OHIM (C‑51/10 P, EU:C:2011:139), wymienione w poprzednim punkcie, mają zastosowanie do postępowań opartych na względnej podstawie odmowy rejestracji, takiej jak przewidziana w art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 207/2009.
63
O ile jest bowiem prawdą, że zasady te zostały sformułowane przez Trybunał w sprawie dotyczącej bezwzględnej podstawy odmowy rejestracji, a mianowicie podstawy określonej w art. 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Rady (WE) nr 40/94 z dnia 20 grudnia 1993 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.U. 1994, L 11, s. 1), o tyle Trybunał wyraźnie uznał następnie, że mają one również zastosowanie w ramach postępowań w sprawie sprzeciwu opartych na względnej podstawie odmowy rejestracji (zob. podobnie wyrok z dnia 17 lipca 2014 r., Reber Holding/OHIM, C‑141/13 P, niepublikowany, EU:C:2014:2089, pkt 46; postanowienia: z dnia 11 kwietnia 2013 r., Asa/OHIM, C‑354/12 P, niepublikowane, EU:C:2013:238, pkt 42; z dnia 15 października 2015 r., Cantina Broglie 1/OHIM, C‑33/15 P, niepublikowane, EU:C:2015:705, pkt 49; z dnia 15 października 2015 r., Cantina Broglie 1/OHIM, C‑34/15 P, niepublikowane, EU:C:2015:704, pkt 49; z dnia 14 kwietnia 2016 r., KS Sports/EUIPO, C‑480/15 P, niepublikowane, EU:C:2016:266, pkt 37).
64
Trybunał wyjaśnił już także – jak wskazał Sąd w pkt 18 i 19 zaskarżonego wyroku – że zgodnie z art. 41 ust. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej prawo do dobrej administracji obejmuje w szczególności obowiązek uzasadnienia przez organy administracji swoich decyzji. Obowiązek ten, który wynika także z art. 75 rozporządzenia nr 207/2009, zmierza do osiągnięcia dwojakiego celu: po pierwsze, umożliwienia zainteresowanym poznania przyczyn, dla których wydano dany akt, w celu przygotowania obrony ich praw, i po drugie, umożliwienia sądowi Unii przeprowadzenia kontroli zgodności danej decyzji z prawem (zob. podobnie wyroki: z dnia 10 maja 2012 r., Rubinstein i L’Oréal/OHIM, C‑100/11 P, EU:C:2012:285, pkt 111; a także z dnia 17 marca 2016 r., Naazneen Investments/OHIM, C‑252/15 P, niepublikowany, EU:C:2016:178, pkt 29).
65
Ponadto obowiązek ów ma ten sam zakres co obowiązek wynikający z art. 296 akapit drugi TFUE, który wymaga, by uzasadnienie przedstawiało w sposób jasny i jednoznaczny rozumowanie autora aktu, przy czym nie jest konieczne, by uzasadnienie wyszczególniało wszystkie istotne okoliczności faktyczne i prawne, ponieważ kwestia ustalenia, czy uzasadnienie aktu spełnia wspomniane wymogi, musi jednak zostać oceniona w świetle nie tylko jego brzmienia, lecz również jego kontekstu i ogółu norm prawnych dotyczących przedmiotowej dziedziny (zob. podobnie wyrok z dnia 21 października 2004 r., KWS Saat/OHIM, C‑447/02 P, EU:C:2004:649; pkt 63–65; postanowienie z dnia 14 kwietnia 2016 r., KS Sports/EUIPO, C‑480/15 P, niepublikowane, EU:C:2016:266, pkt 32).
66
Z powyższego wynika, że w sytuacji gdy strona wnosząca sprzeciw powołuje się przed Wydziałem Sprzeciwów dokładnie – jako na dowód renomy, w rozumieniu art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 207/2009, wcześniejszego znaku towarowego przywołanego na poparcie sprzeciwu – na wcześniejsze decyzje EUIPO dotyczące renomy tego samego znaku, jego instancje muszą wziąć pod uwagę wydane już przez siebie decyzje i ze szczególną uwagą rozważyć, czy w danym przypadku rozstrzygnięcie winno brzmieć podobnie, zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 61 niniejszego wyroku. Gdy instancje te postanawiają przyjąć inną ocenę od tej przyjętej w poprzednich decyzjach, są obowiązane przy uwzględnieniu kontekstu, w jakim wydają one nową decyzję – przy czym przywołanie takich wcześniejszych decyzji stanowi część tego kontekstu – wyraźnie uzasadnić tę rozbieżność w stosunku do wspomnianych decyzji.
67
To w świetle powyższych rozważań należy zbadać, czy w niniejszym przypadku – jak utrzymuje EUIPO – Sąd naruszył art. 76 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 oraz zasadę dobrej administracji w związku z zasadą 19 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 2868/95 i art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 207/2009.
68
Jeśli chodzi, po pierwsze, o argument EUIPO, zgodnie z którym Sąd naruszył prawo w pkt 31 zaskarżonego wyroku, uznając, że Puma „należycie się […] powołała” na trzy wcześniejsze decyzje uznające renomę wcześniejszych znaków towarowych, należy zauważyć na wstępie, że Sąd stwierdził w pkt 30 zaskarżonego wyroku, że Puma wskazała na te trzy wcześniejsze decyzje w swoich pismach przed Wydziałem Sprzeciwów.
69
Jak zaś zostało podniesione w pkt 58 niniejszego wyroku, strona wnosząca sprzeciw może co do zasady swobodnie wybrać formę dowodu, który uzna za stosowne przedstawić EUIPO. Z tego względu nic nie stoi na przeszkodzie, aby powołać się w takim kontekście – jako na dowody na poparcie renomy wcześniejszych znaków towarowych – na wcześniejsze decyzje EUIPO stwierdzające istnienie takiej renomy w ramach innych postępowań inter partes, w szczególności gdy zostały one dokładnie określone, a ich zasadnicza treść została przedstawiona w sprzeciwie w języku postępowania w sprawie sprzeciwu, co miało miejsce w rozpatrywanym przypadku.
70
W zakresie, w jakim EUIPO podnosi, że poprzez stwierdzenie zawarte w pkt 31 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, że poczynione przez Pumę odniesienie do tych decyzji stanowi ważne odniesienie zarówno do ogółu ocen dokonanych przez EUIPO, jak i do dowodów przedstawionych przez Pumę w tych wcześniejszych postępowaniach, tak że odniesienie to stanowi ważny dowód dla wykazania renomy wcześniejszych znaków towarowych w rozumieniu zasady 19 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 2868/95, należy zauważyć, że ów argument opiera się na błędnym odczytaniu wspomnianego pkt 31, który ponadto należy osadzić we właściwym mu kontekście.
71
W tym względzie analiza, której Sąd dokonał w pkt 30 i 31 zaskarżonego wyroku, miała na celu ustosunkowanie się do streszczonego w pkt 28 tego wyroku argumentu Pumy, zgodnie z którym Izba Odwoławcza nie mogła odstąpić od swojej „praktyki decyzyjnej”, uznającej renomę wcześniejszych znaków towarowych, bez wyjaśnienia, jakie jest uzasadnienie takiego odejścia od trzech wcześniejszych decyzji.
72
Chociaż EUIPO odpowiedziało na ten argument, odsyłając – jak wynika z pkt 29 zaskarżonego wyroku – do uzasadnienia spornej decyzji, zgodnie z którym zgodność z prawem decyzji EUIPO należy oceniać wyłącznie na podstawie rozporządzenia nr 207/2009, a nie na podstawie wcześniejszej praktyki decyzyjnej EUIPO lub urzędów krajowych, Sąd przedstawił w pkt 30 zaskarżonego wyroku treść trzech wcześniejszych decyzji, odzwierciedlając oceny dokonane przez właściwe instancje EUIPO, które zostały w nich wymienione, jak również wskazując dowody, na których decyzje te zostały oparte.
73
Jak zaś wynika z pkt 28–30 zaskarżonego wyroku, Sąd dokonał tych ustaleń dla celów ustosunkowania się do kwestii, czy EUIPO, przyjmując sporną decyzję, wywiązało się z obowiązków wynikających z zasady dobrej administracji, w szczególności z obowiązku uzasadnienia, przypomnianego w pkt 64 i 65 niniejszego wyroku, w sytuacji gdy Puma powołała się na poparcie sprzeciwu na wcześniejsze decyzje EUIPO stwierdzające renomę wcześniejszych znaków towarowych, dokładnie je określając, a w szczególności przywołała – streszczając je w języku postępowania – istotne fragmenty tych decyzji oraz dowody, które zostały w nich wymienione.
74
To w świetle tego kontekstu Sąd stwierdził w pkt 31 zaskarżonego wyroku, że Puma „należycie się […] powołała” na trzy wcześniejsze decyzje, nie uznając jednak, że odniesienie do tych decyzji stanowi ważne odniesienie do wszystkich dowodów przedstawionych we wcześniejszych postępowaniach prowadzonych przed instancjami EUIPO.
75
Wynika stąd, że Sądowi nie można zarzucać żadnego naruszenia prawa w zakresie, w jakim uznał on w pkt 31 zaskarżonego wyroku, że Puma „należycie się […] powołała” na trzy wcześniejsze decyzje.
76
Co się tyczy, po drugie, argumentu EUIPO, zgodnie z którym Sąd błędnie ocenił zasadę dobrej administracji oraz zakres spoczywającego na EUIPO obowiązku uzasadnienia, należy zauważyć, że zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 61, 64 i 65 niniejszego wyroku oraz tym, co stwierdzono w pkt 66 tego wyroku, EUIPO było zobowiązane wziąć pod uwagę trzy wcześniejsze decyzje przywołane przez Pumę w niniejszej sprawie, a w razie przyjęcia stanowiska różniącego się od tych decyzji w kwestii renomy wcześniejszych znaków towarowych, badanej w tych decyzjach oraz w niniejszej sprawie, powinno było wyraźnie uzasadnić tę rozbieżność w świetle kontekstu spornej decyzji.
77
W tym względzie należy przypomnieć, że Sąd zbadał trzy wcześniejsze decyzje, na które powołała się Puma przed Wydziałem Sprzeciwów, w pkt 30 zaskarżonego wyroku – którego treść nie jest kwestionowana w ramach rozpatrywanego odwołania – przedstawiając zasadnicze brzmienie tych decyzji. Sąd dalej zauważył w pkt 33 zaskarżonego wyroku, że renoma wcześniejszych znaków towarowych została stwierdzona przez EUIPO w trzech wcześniejszych decyzjach, które zostały potwierdzone przez kilka decyzji krajowych, dotyczących tych samych wcześniejszych znaków towarowych, towarów identycznych z towarami rozpatrywanymi w niniejszym przypadku lub do nich podobnych oraz niektórych z państw członkowskich rozpatrywanych w niniejszym przypadku, dodając, że stwierdzenie renomy wcześniejszych znaków towarowych jest stwierdzeniem okoliczności faktycznych, które nie zależy od zgłoszonego znaku towarowego.
78
W pkt 34 zaskarżonego wyroku Sąd doszedł do wniosku, że „w tych okolicznościach” i w świetle obowiązków wynikających z zasad dobrej administracji i równego traktowania „Izba Odwoławcza nie mogła odstąpić od praktyki decyzyjnej EUIPO bez podania jakiegokolwiek wyjaśnienia co do względów, które skłoniły ją do uznania, że poczynione [w trzech wcześniejszych decyzjach] ustalenia faktyczne dotyczące renomy wcześniejszych znaków towarowych nie mają lub nie mają już znaczenia”.
79
Sąd zatem słusznie zbadał, czy Izba Odwoławcza, ograniczając się do przypomnienia w spornej decyzji, że EUIPO nie jest związane swą praktykę decyzyjną, wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku uzasadnienia przy uwzględnieniu kontekstu, w którym decyzja ta została wydana, oraz w świetle zasad prawnych regulujących daną dziedzinę, w tym zasad dobrej administracji i równego traktowania.
80
Wbrew temu, co utrzymuje EUIPO, Sądowi nie można zarzucać żadnego naruszenia prawa w odniesieniu do dokonanej przez niego wykładni tych zasad. W tym względzie jest prawdą, że instancje EUIPO nie mogą być automatycznie związane ich wcześniejszymi decyzjami, jako że – jak słusznie zauważył Sąd w pkt 20 zaskarżonego wyroku – każde zgłoszenie do rejestracji musi zostać rozpatrzone w sposób dokładny i kompletny, tak aby uniknąć nieprawidłowego rejestrowania znaków towarowych, tak że istnienie renomy należy zbadać z uwzględnieniem stanu faktycznego konkretnego przypadku (zob. analogicznie postanowienie z dnia 12 lutego 2009 r., Bild digital i ZVS, C‑39/08 i C‑43/08, niepublikowane, EU:C:2009:91, pkt 17; a także podobnie wyrok z dnia 10 marca 2011 r., Agencja Wydawnicza Technopol/OHIM, C‑51/10 P, EU:C:2011:139, pkt 77). Nie wynika z tego jednak, że instancje te są zwolnione z obowiązków, które zostały przypomniane w pkt 66 niniejszego wyroku, wynikających ze wspomnianych zasad dobrej administracji i równego traktowania, w tym obowiązku uzasadnienia.
81
Ten ostatni obowiązek jest tym bardziej istotny w okolicznościach takich jak w niniejszym przypadku, przypomnianych w pkt 77 niniejszego wyroku, w których nie może być kwestionowane znaczenie niektórych wcześniejszych decyzji EUIPO, przywołanych przed jego instancjami, dla celów zbadania w sposób kompletny istnienia renomy rozpatrywanego wcześniejszego znaku towarowego, gdyż takie badanie nie zależy ściśle – jak w istocie zauważył Sąd – od zgłoszonego znaku towarowego.
82
Słusznie zatem Sąd uznał, że w takich okolicznościach instancje EUIPO nie mogą wywiązać się z obowiązku uzasadnienia, ograniczając się jedynie do przypomnienia, że zgodność z prawem decyzji EUIPO należy oceniać wyłącznie na podstawie rozporządzenia nr 207/2009, a nie na podstawie wcześniejszej praktyki decyzyjnej.
83
Wreszcie w zakresie, w jakim EUIPO podnosi, że Sąd błędnie uznał w pkt 31 zaskarżonego wyroku, że trzy wcześniejsze decyzje, nie zostały „ani zbadane, ani nawet wspomniane” w zaskarżonej decyzji, wystarczy stwierdzić, że argumentacja ta nie może zostać uwzględniona, gdyż ustalenie dokonane przez Sąd nie może zostać uznane za stojące w sprzeczności z treścią wspomnianej decyzji.
84
O ile jest bowiem prawdą, że w części zatytułowanej „Zarzuty i argumenty stron” zaskarżonej decyzji Izba Odwoławcza wskazała, że Puma podniosła argument dotyczący tego, że renoma wcześniejszych znaków towarowych została uznana „w licznych decyzjach Urzędu”, o tyle pozostaje faktem, że Izba Odwoławcza nie przytoczyła wśród „dowodów przedstawionych przez stronę wnoszącą sprzeciw” trzech wcześniejszych decyzji, a w części tej decyzji zatytułowanej „Uzasadnienie decyzji” ani nie wymieniła, ani dokonała analizy tych ostatnich w świetle ich treści i mocy dowodowej w odniesieniu do kwestii ewentualnej renomy wcześniejszych znaków towarowych, choć postąpiła tak względem kilku decyzji urzędów krajowych.
85
Mając na względzie całość powyższych rozważań, należy stwierdzić, że Sąd nie naruszył art. 76 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 i zasady dobrej administracji w związku z zasadą 19 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 2868/95 i art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 207/2009, gdy uznał, że Izba Odwoławcza, ograniczając się do przypomnienia, że w okolicznościach takich jak w niniejszym przypadku zgodność z prawem decyzji EUIPO należy oceniać wyłącznie na podstawie rozporządzenia nr 207/2009 stosownie do jego wykładni dokonanej przez sąd Unii, a nie na podstawie wcześniejszej praktyki decyzyjnej EUIPO lub urzędów krajowych, naruszyła zasadę dobrej administracji, a w szczególności obowiązek uzasadniania swoich decyzji, i doprowadziła do niezgodności z prawem spornej decyzji.
86
Z powyższego wynika, że części pierwszą i drugą zarzutu pierwszego należy oddalić jako bezzasadne.
W przedmiocie trzeciej części zarzutu pierwszego oraz zarzutu drugiego
87
Poprzez trzecią część zarzutu pierwszego i zarzut drugi, które należy rozpatrzyć łącznie, EUIPO podnosi, że Sąd naruszył art. 76 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 w związku z zasadą dobrej administracji oraz art. 76 ust. 2 tego rozporządzenia w związku z zasadą 50 ust. 1 rozporządzenia nr 2868/95, uznając w pkt 37 zaskarżonego wyroku, że w okolicznościach niniejszej sprawy Izba Odwoławcza powinna była wezwać Pumę do przedstawienia uzupełniających dowodów renomy wcześniejszych znaków towarowych – nawet tylko po to, by je obalić – jak na to zezwala zasada 50 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2868/95.
88
EUIPO podkreśla w szczególności, że taka wykładnia wspomnianych przepisów i zasad narusza zasadę kontradyktoryjności, która znajduje swój wyraz w art. 76 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 w odniesieniu do postępowań inter partes przed EUIPO, i pomija okoliczność, że ciążący na EUIPO obowiązek korzystania z uprawnień dyskrecjonalnych w zakresie uwzględnienia albo nieuwzględnienia faktów i dowodów przedstawionych z opóźnieniem ma zastosowanie wyłącznie do faktów i dowodów przedstawionych przez strony z własnej inicjatywy.
89
W swojej argumentacji EUIPO zarzuca zatem w istocie Sądowi, że uprawnienia dyskrecjonalne przysługujące izbie odwoławczej na podstawie art. 76 ust. 2 rozporządzenia nr 207/2009 w związku z zasadą 50 ust. 1 rozporządzenia nr 2868/95 w przedmiocie tego, czy należy uwzględnić uzupełniające fakty i dowody, które nie zostały przedstawione w terminach ustalonych przez Wydział Sprzeciwów, przekształcił w obowiązek, przy czym obowiązek ten zdaniem EUIPO został niesłusznie rozciągnięty także na okoliczności faktyczne i dowody, których strony nie przedstawiły z własnej inicjatywy.
90
W tym względzie, jak wynika z pkt 35 zaskarżonego wyroku, że EUIPO broniło przed Sądem tezy, zgodnie z którą Izba Odwoławcza nie była zobowiązana do uwzględnienia trzech wcześniejszych decyzji z uwagi na to, iż Puma nie przekazała Wydziałowi Sprzeciwów dowodów renomy wcześniejszych znaków towarowych przedstawionych w ramach postępowań, które zakończyły się wydaniem tych decyzji. Zdaniem EUIPO skarżąca powinna była przedstawić ponownie te dowody lub odesłać do nich w precyzyjny sposób.
91
W odpowiedzi na tę argumentację Sąd w pkt 36 zaskarżonego wyroku słusznie przypomniał orzecznictwo, zgodnie z którym art. 76 ust. 2 rozporządzenia nr 207/2009 oraz zasada 50 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2868/95 przyznają izbie odwoławczej EUIPO uprawnienia dyskrecjonalne w przedmiocie tego, czy należy uwzględnić dodatkowe lub uzupełniające fakty i dowody, które nie zostały przedstawione w terminach ustalonych lub określonych przez Wydział Sprzeciwów. Według tych przepisów bowiem, gdy dowody zostały przedstawione w wyznaczonym przez EUIPO terminie, co jest bezsporne w niniejszym przypadku, przedłożenie uzupełniających dowodów pozostaje możliwe (zob. podobnie wyrok z dnia 21 lipca 2016 r., EUIPO/Grau Ferrer, C‑597/14 P, EU:C:2016:579, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo).
92
Niemniej jednak wskazując w pkt 37 zaskarżonego wyroku, że „w okolicznościach niniejszego przypadku przy uwzględnieniu swojej niedawnej wcześniejszej praktyki decyzyjnej, potwierdzonej stosunkowo wysoką liczbą decyzji krajowych i wyrokiem Sądu, Izba Odwoławcza zgodnie z zasadą dobrej administracji […] powinna była […] wezwać skarżącą do przedstawienia uzupełniających dowodów renomy wcześniejszych znaków towarowych – nawet tylko po to, by je obalić – jak na to zezwala zasada 50 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2868/95”, Sąd oparł się nie na art. 76 ust. 2 rozporządzenia nr 207/2009 i zasadzie 50 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2868/95, lecz na zasadzie dobrej administracji.
93
W niniejszej sprawie, jak wynika z pkt 30, 33 i 37 zaskarżonego wyroku, zasadnicza treść trzech wcześniejszych decyzji została przedstawiona przez Pumę w języku postępowania, tak że należy uznać, że treść ta została podana do wiadomości zarówno Wydziału Sprzeciwów i Izby Odwoławczej, jak i Gemma Group.
94
Ze wspomnianego pkt 30 zaskarżonego wyroku wynika również, iż w tych trzech wcześniejszych decyzjach właściwe instancje EUIPO stwierdziły, że jeden z wcześniejszych znaków towarowych uznano „na podstawie znacznej liczby dowodów za cieszący się znaczną renomą, przynajmniej we Francji” oraz że inny spośród nich także został uznany „w świetle licznych przedstawionych dowodów” za znak, który uzyskał „znaczną renomę wskutek używania w Unii” i który „cieszy się wysoce odróżniającym charakterem wynikającym z »długotrwałego i intensywnego« używania i »wysokiego stopnia rozpoznawalności«”. Sąd ustalił również, że niektóre ze wspomnianych decyzji opisywały w sposób bardzo dokładny dowody, które pozwoliły na stwierdzenie renomy wcześniejszych znaków towarowych.
95
W tym kontekście trzy wcześniejsze decyzje stanowiły w zakresie, w jakim uznały renomę wcześniejszych znaków towarowych, istotną wskazówkę co do tego, że znaki te mogą również w ramach postępowania w sprawie sprzeciwu zostać uznane za cieszące się renomą w rozumieniu art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 207/2009, jak zostało to już wskazane w pkt 81 niniejszego wyroku.
96
Z tego względu, jak orzeczono w pkt 76 niniejszego wyroku, EUIPO było zobowiązane wziąć pod uwagę trzy wcześniejsze decyzje przywołane przez Pumę i wyraźnie uzasadnić swoją decyzję w niniejszej sprawie w zakresie, w jakim postanowiło przyjąć podejście różniące się w stosunku do przyjętego we wspomnianych decyzjach w odniesieniu do renomy wcześniejszych znaków towarowych.
97
W takim stanie rzeczy, w razie gdyby Izba Odwoławcza sama doszła do wniosku, że nie może wywiązać się z obowiązku wynikającego z zasady dobrej administracji, a w tym kontekście w szczególności z obowiązku uzasadnienia, przypomnianego w pkt 66 niniejszego wyroku, nie dysponując dowodami, które zostały przedstawione w toku wcześniejszych postępowań przed EUIPO, należy stwierdzić – jak to uczynił Sąd – że konieczne byłoby, aby organ ten dla celów wykonywania swoich uprawnień dyskrecjonalnych i pełnego zbadania sprzeciwu skorzystał z przysługującej mu możliwości wezwania do przedstawienie takich dowodów.
98
Należy bowiem przypomnieć w tym względzie, jak orzekł już Trybunał, iż z art. 63 ust. 2 rozporządzenia nr 207/2009 w związku z art. 78 tego rozporządzenia wynika, że aby rozpatrzyć odwołanie co do istoty, izba odwoławcza EUIPO, do której ono wpłynęło, nie tylko wzywa strony, tak często jak to jest konieczne, do przedstawienia w terminie wyznaczonym przez izbę odwoławczą uwag dotyczących materiałów przez nią im przekazanych, lecz może ona również podjąć decyzje w przedmiocie środków dowodowych, wśród których figuruje przedstawienie okoliczności faktycznych lub dowodów. Takie przepisy ukazują z kolei, iż możliwe jest wzbogacenie podstawy faktycznej sporu na różnych etapach prowadzonego przed EUIPO postępowania (wyroki: z dnia 13 marca 2007 r., OHIM/Kaul, C‑29/05 P, EU:C:2007:162, pkt 58; z dnia 28 lutego 2018 r., mobile.de/EUIPO, C‑418/16 P, EU:C:2018:128, pkt 57).
99
W świetle tego orzecznictwa, a także orzecznictwa przypomnianego w pkt 91 niniejszego wyroku, zgodnie z którym w przypadku gdy dowody zostały przedstawione w wyznaczonym przez EUIPO terminie, przedłożenie uzupełniających dowodów pozostaje możliwe, obowiązek taki jak ustanowiony przez Sąd w pkt 37 zaskarżonego wyroku zgodnie z zasadą dobrej administracji, nie może zostać uznany za sprzeczny z przepisami rozporządzenia nr 207/2009.
100
A zatem bez naruszenia prawa Sąd mógł stwierdzić w tymże pkt 37 zaskarżonego wyroku, że w okolicznościach niniejszego przypadku Izba Odwoławcza miała obowiązek zgodnie z zasadą dobrej administracji albo przedstawić powody, dla których uznała, że należy odejść od poczynionych we wcześniejszych trzech decyzjach ustaleń co do renomy wcześniejszych znaków towarowych, albo wezwać Pumę do przedstawienia uzupełniających dowodów renomy wcześniejszych znaków towarowych.
101
Mając na względzie całość powyższych rozważań, należy trzecią część zarzutu pierwszego i zarzut drugi EUIPO oddalić jako bezzasadne.
102
Jako że wszystkie zarzuty i argumenty podniesione na poparcie odwołania zostały oddalone, odwołanie należy oddalić.
W przedmiocie kosztów
103
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach.
104
Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
105
Ponieważ EUIPO przegrało sprawę, należy – zgodnie z żądaniem Pumy – obciążyć je kosztami postępowania.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
1)
Odwołanie zostaje oddalone.
2)
Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) pokrywa koszty postępowania.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: angielski.