61991CJ0321_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-321/91,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του High Court of Justice, Queen' s Bench Division, προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
The Queen
και
Intervention Board for Agricultural Produce
ex parte: Tara Meat Packers Ltd,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του κανονισμού (ΕΟΚ) 805/68 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του βοείου κρέατος (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/003, σ. 72), του κανονισμού (ΕΟΚ) 885/68 του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1968, περί θεσπίσεως στον τομέα του βοείου κρέατος των γενικών κανόνων για τη χορήγηση επιστροφών κατά την εξαγωγή και των κριτηρίων καθορισμού του ύψους αυτών (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/003, σ. 108), του κανονισμού (ΕΟΚ) 565/80 του Συμβουλίου, της 4ης Μαρτίου 1980, περί της προπληρωμής των επιστροφών κατά την εξαγωγή για τα γεωργικά προϊόντα (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/028, σ. 50), και του κανονισμού (ΕΟΚ) 3665/87 της Επιτροπής, της 27ης Νοεμβρίου 1987, για κοινές λεπτομέρειες εφαρμογής του καθεστώτος των επιστροφών κατά την εξαγωγή για τα γεωργικά προϊόντα (ΕΕ L 351, σ. 1),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα),
συγκείμενο από τους Κ. Ν. Κακούρη, πρόεδρο τμήματος, G. F. Mancini, F. A. Schockweiler, P. J. G. Kapteyn, D. A. O. Edward, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: C. Gulmann
γραμματέας: Lynn Hewlett, υπάλληλος διοικήσεως,
λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
* η Tara Meat Packers Ltd, εκπροσωπούμενη από τους Michael Tugendhat, QC, και Richard Spearman, barrister,
* η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπούμενη από τη S. Lucinda Hudson, του Treasury Solicitor' s Department,
* η Ιρλανδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον Louis J. Dockery, Chief State Solicitor, επικουρούμενο από τους Patrick Geraghty, SC, Angela O' Reilly και James Hamilton, barristers,
* η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον Christophrer Docksey, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας,
έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,
αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις της Tara Meat Packers Ltd, εκπροσωπούμενης από τους Michael Tugendhat, QC, Richard Spearman, barrister, και Jeremy Thomas, solicitor, της Κυβερνήσεως του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπούμενης από τη Lucinda Hudson, επικουρούμενη από τον David Anderson, barrister, της Ιρλανδικής Κυβερνήσεως και της Επιτροπής, εκπροσωπούμενης από τους Christopher Docksey και Hans Gerald Crossland, μέλη της Νομικής της Υπηρεσίας, κατά τη συνεδρίαση της 19ης Νοεμβρίου 1992,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 19ης Ιανουαρίου 1993,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με διάταξη της 4ης Νοεμβρίου 1991, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 11 Δεκεμβρίου 1991, το High Court of Justice of England and Wales, Queen' s Bench Division, υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, ένα προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία του κανονισμού (ΕΟΚ) 805/68 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του βοείου κρέατος (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/003, σ. 72), του κανονισμού (ΕΟΚ) 885/68 του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1968, περί θεσπίσεως στον τομέα του βοείου κρέατος των γενικών κανόνων για τη χορήγηση επιστροφών κατά την εξαγωγή και των κριτηρίων καθορισμού του ύψους αυτών (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/003, σ. 108), του κανονισμού (ΕΟΚ) 565/80 του Συμβουλίου, της 4ης Μαρτίου 1980, περί της προπληρωμής των επιστροφών κατά την εξαγωγή για τα γεωργικά προϊόντα (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/028, σ. 50), και του κανονισμού (ΕΟΚ) 3665/87 της Επιτροπής, της 27ης Νοεμβρίου 1987, για κοινές λεπτομέρειες εφαρμογής του καθεστώτος των επιστροφών κατά την εξαγωγή για τα γεωργικά προϊόντα (ΕΕ L 351, σ. 1).
2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της εταιρίας Tara Meat Packers Limited (στο εξής: TMP) και του Intervention Board for Agricultural Produce (στο εξής: IBAP) σχετικά με την καταβολή των επιστροφών λόγω εξαγωγής, τις οποίες φρονεί ότι δικαιούται η ΤΜΡ.
3 Από τη διαβιβασθείσα στο Δικαστήριο δικογραφία προκύπτει ότι η ΤΜΡ συνήψε τον Οκτώβριο 1988 σύμβαση πωλήσεως βοείου κρέατος, το οποίο θα μεταφερόταν διά θαλάσσης και θα παραδιδόταν στην Αλεξάνδρεια (Αίγυπτος). Ενόψει αυτής της πωλήσεως, η ΤΜΡ έλαβε από το ΙΒΑΡ, πριν από την εξαγωγή και σύμφωνα με τους προαναφερθέντες κανονισμούς, προκαταβολές που είχαν υπολογισθεί με βάση τον συντελεστή επιστροφής που ίσχυε για τον δηλωθέντα προορισμό.
4 Στις 11 Νοεμβρίου 1988, ενώ το πλοίο ήταν αγκυροβολημένο στον λιμένα της Αλεξάνδρειας, εκδηλώθηκε στο πλοίο φωτιά, η οποία κατέστρεψε το φορτίο.
5 Η εταιρία ΤΜΡ, αφού επέστρεψε τις προκαταβολές που είχε λάβει και επέτυχε την αποδέσμευση της ασφάλειας που είχε συστήσει, ενήγαγε το ΙΒΑΡ ενώπιον των δικαστηρίων του Ηνωμένου Βασιλείου, ισχυριζόμενη ότι οι προαναφερθέντες κανονισμοί τής παρέχουν δικαίωμα επί επιστροφής λόγω εξαγωγής, ακόμη και σε περίπτωση καταστροφής του βοείου κρέατος λόγω ανωτέρας βίας πριν από την άφιξή του στον προορισμό του, αφού το κρέας αυτό εξήλθε από το τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας με κατεύθυνση την Αίγυπτο.
6 Στο πλαίσιο αυτής της διαφοράς το High Court of Justice υπέβαλε στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
"Έχουν ο κανονισμός (ΕΟΚ) 805/68 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, ο κανονισμός (ΕΟΚ) 885/68 του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1968, ο κανονισμός (ΕΟΚ) 565/80 του Συμβουλίου, της 4ης Μαρτίου 1980, και ο κανονισμός (ΕΟΚ) 3665/87 της Επιτροπής, της 27ης Νοεμβρίου 1987, την έννοια ότι: α) παρέχουν στην ενάγουσα δικαίωμα επί επιστροφής λόγω εξαγωγής (και, αν ναι, σε τι ποσοστό ή ποσοστά) ή ότι: β) υποχρέωναν την ενάγουσα να επιστρέψει τις προκαταβολές που είχε ήδη λάβει ή να υποστεί ισόποση κατάπτωση της ασφάλειας, υπό τις περιστάσεις της παρούσας υποθέσεως, στην οποία:
* πριν από την εξαγωγή των σχετικών προϊόντων η ενάγουσα έλαβε, κατ' εφαρμογή των ανωτέρω κανονισμών, προκαταβολές που είχαν υπολογιστεί βάσει του ποσοστού που ίσχυε σε σχέση με τις επιστροφές λόγω εξαγωγής για τον τόπο που δηλώθηκε ως προορισμός των προϊόντων, δηλαδή την Αίγυπτο,
* η ενάγουσα συνέστησε ασφάλεια προσηκόντως, σύμφωνα με τους ανωτέρω κανονισμούς,
* τα οικεία προϊόντα εξήλθαν του τελωνειακού εδάφους της Κοινότητας, αλλά απολέσθηκαν κατά τη μεταφορά λόγω ανωτέρας βίας;"
7 Στην έκθεση ακροατηρίου αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά, το νομικό πλαίσιο της υποθέσεως της κύριας δίκης, η εξέλιξη της διαδικασίας καθώς και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
8 Προκαταρκτικώς, πρέπει να υπομνηστούν τα χαρακτηριστικά του καθεστώτος των προκαταβολών των επιστροφών λόγω εξαγωγής, τα οποία είναι κρίσιμα εν προκειμένω για τη διαφορά της κύριας δίκης.
9 Δυνάμει των διατάξεων των προαναφερθέντων κανονισμών 805/68, 885/68 και 565/80, τα κράτη μέλη μπορούν να καταβάλλουν τις επιστροφές εν όλω ή εν μέρει, πριν από την εξαγωγή του βοείου κρέατος, υπό την επιφύλαξη της συστάσεως ασφάλειας που να εγγυάται την απόδοση του καταβληθέντος ποσού, εάν διαπιστωθεί ότι ο επιχειρηματίας δεν δικαιούται την επιστροφή.
10 Ο κανονισμός 3665/87 προβλέπει τις κοινές διαδικασίες εφαρμογής του καθεστώτος των επιστροφών λόγω εξαγωγής, μεταξύ άλλων, για το βόειο κρέας. Στα άρθρα 16 και 17 προβλέπεται ότι, σε περίπτωση διαφοροποιήσεως του συντελεστή της επιστροφής ανάλογα με τον προορισμό του προϊόντος, προϋπόθεση για την καταβολή της επιστροφής είναι η απόδειξη του ότι το προϊόν έχει εισαχθεί αυτούσιο στην τρίτη χώρα προορισμού. Δυνάμει του άρθρου 5, παράγραφος 3, σε περίπτωση διαφοροποιημένης επιστροφής, όταν το προϊόν, αφού εγκαταλείψει το τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας, χαθεί κατά τη μεταφορά λόγω ανωτέρας βίας, πληρώνεται μόνο ένα μέρος της επιστροφής, το οποίο καθορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 20.
11 Το εν λόγω άρθρο 20 ορίζει ότι, κατά παρέκκλιση από το άρθρο 16 και με την επιφύλαξη του άρθρου 5, ένα μέρος της επιστροφής πληρώνεται αμέσως μετά την προσκόμιση της αποδείξεως ότι το προϊόν έχει εγκαταλείψει το τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας. Αυτό το μέρος της επιστροφής υπολογίζεται, σε περίπτωση εξαγωγής με ρήτρα υποχρεωτικού προορισμού, με βάση τον χαμηλότερο συντελεστή επιστροφής που ισχύει κατά την ημερομηνία αποδοχής της διασαφήσεως εξαγωγής, υπό τον όρο ότι για τα σχετικά προϊόντα ο συντελεστής αυτός ισχύει για όλες τις τρίτες χώρες.
12 Δεν αμφισβητείται ότι κατά τον κρίσιμο για τη διαφορά της κύριας δίκης χρόνο ο κανονισμός (ΕΟΚ) 2978/88 της Επιτροπής, της 28ης Σεπτεμβρίου 1988, περί θεσπίσεως των επιστροφών κατά την εξαγωγή στον τομέα του βοείου κρέατος (ΕΕ L 269, σ. 37), προέβλεπε διαφορετικούς συντελεστές επιστροφής για ορισμένες τρίτες χώρες, ενώ για άλλες δεν προβλεπόταν κανένας συντελεστής.
13 Πρέπει συναφώς να ληφθεί υπόψη ότι οι διατάξεις του άρθρου 20, που δικαιολογούνται, όπως διευκρινίζεται στη δέκατη τρίτη αιτιολογική σκέψη, από τη μέριμνα να τεθούν σε ίση μοίρα προς τις άλλες εξαγωγές οι εξαγωγές για τις οποίες χορηγείται διαφοροποιημένη επιστροφή, επιτρέπουν την καταβολή ενός μέρους της επιστροφής πριν προσκομισθεί, σύμφωνα με τον γενικό κανόνα, η απόδειξη ότι το εμπόρευμα έφθασε πράγματι στον δηλωθέντα προορισμό.
14 Ως αντιστάθμισμα αυτής της δυνατότητας προκαταβολής ενός μέρους της επιστροφής, η παράγραφος 2 του ίδιου άρθρου ορίζει κατ' ουσίαν, προκειμένου να διασφαλίσει την τήρηση του δηλωθέντος προορισμού, ότι το ποσό που καταβάλλεται δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό της επιστροφής που υπολογίζεται με βάση τον χαμηλότερο προβλεπόμενο συντελεστή, ενώ το τελευταίο αυτό ποσό πρέπει να καταβάλλεται οπωσδήποτε, ανεξάρτητα από το ποια είναι πράγματι η χώρα του τελικού προορισμού.
15 Επομένως, το σύστημα αυτό δεν εφαρμόζεται στις περιπτώσεις στις οποίες, όπως συμβαίνει και στη διαφορά της κύριας δίκης, δεν έχει καθοριστεί συγκεκριμένος συντελεστής επιστροφών για όλους τους προορισμούς.
16 Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγουμε ακόμη και αν δεχθούμε ότι ο μη καθορισμός συντελεστή επιστροφών ισοδυναμεί, όπως ισχυρίζεται η ΤΜΡ, με καθορισμό μηδενικού συντελεστή. Στην περίπτωση αυτή δηλαδή ο συντελεστής για όλες γενικά τις χώρες εξαγωγής θα είναι ο εν λόγω μηδενικός συντελεστής, οπότε ο επιχειρηματίας δεν θα δικαιούται καμία προκαταβολή της επιστροφής, κατά την έννοια του άρθρου 20.
17 Όσον αφορά το γεγονός ότι τα προϊόντα καταστράφηκαν κατά τη μεταφορά λόγω ανωτέρας βίας, πρέπει να σημειωθεί ότι το άρθρο 5, παράγραφος 3, του κανονισμού 3665/87 δεν προβλέπει, σε περίπτωση διαφοροποιημένης επιστροφής, παρά μόνο την καταβολή του μέρους της επιστροφής που καθορίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 20.
18 Επομένως, υπό συνθήκες όπως αυτές της διαφοράς της κύριας δίκης, ακόμη και αν ληφθεί υπόψη η συνδρομή ανωτέρας βίας, τούτο δεν έχει καμία επίπτωση επί της πληρωμής μιας διαφοροποιημένης επιστροφής.
19 Από το σύνολο των συλλογισμών που αναπτύχθηκαν προκύπτει ότι στο ερώτημα που υπέβαλε το High Court of Justice πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι ο κανονισμός (ΕΟΚ) 805/68 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του βοείου κρέατος, ο κανονισμός (ΕΟΚ) 885/68 του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1968, περί θεσπίσεως στον τομέα του βοείου κρέατος των γενικών κανόνων για τη χορήγηση επιστροφών κατά την εξαγωγή και των κριτηρίων καθορισμού του ύψους αυτών, ο κανονισμός (ΕΟΚ) 565/80 του Συμβουλίου, της 4ης Μαρτίου 1980, περί της προπληρωμής των επιστροφών κατά την εξαγωγή για τα γεωργικά προϊόντα, και ο κανονισμός (ΕΟΚ) 3665/87 της Επιτροπής, της 27ης Νοεμβρίου 1987, για κοινές λεπτομέρειες εφαρμογής του καθεστώτος των επιστροφών κατά την εξαγωγή για τα γεωργικά προϊόντα, έχουν την έννοια ότι, αφού δεν έχουν καθορίσει για τα οικεία προϊόντα συγκεκριμένο συντελεστή που να ισχύει για όλες τις τρίτες χώρες, δεν παρέχουν στους επιχειρηματίες δικαίωμα επί διαφοροποιημένης επιστροφής κατά την εξαγωγή βοείου κρέατος προς τρίτη χώρα, όταν το εξαχθέν προϊόν καταστράφηκε, λόγω ανωτέρας βίας, αφού είχε εξέλθει από το τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας και πριν εισαχθεί αυτούσιο στην τρίτη χώρα προορισμού.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
20 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, η Ιρλανδική Κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα),
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε το High Court of Justice με διάταξη της 4ης Νοεμβρίου 1991, αποφαίνεται:
"Ο κανονισμός (ΕΟΚ) 805/68 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του βοείου κρέατος, ο κανονισμός (ΕΟΚ) 885/68 του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1968, περί θεσπίσεως στον τομέα του βοείου κρέατος των γενικών κανόνων για τη χορήγηση επιστροφών κατά την εξαγωγή και των κριτηρίων καθορισμού του ύψους αυτών, ο κανονισμός (ΕΟΚ) 565/80 του Συμβουλίου, της 4ης Μαρτίου 1980, περί της προπληρωμής των επιστροφών κατά την εξαγωγή για τα γεωργικά προϊόντα, και ο κανονισμός (ΕΟΚ) 3665/87 της Επιτροπής, της 27ης Νοεμβρίου 1987, για κοινές λεπτομέρειες εφαρμογής του καθεστώτος των επιστροφών κατά την εξαγωγή για τα γεωργικά προϊόντα, έχουν την έννοια ότι, αφού δεν έχουν καθορίσει για τα οικεία προϊόντα συγκεκριμένο συντελεστή που να ισχύει για όλες τις τρίτες χώρες, δεν παρέχουν στους επιχειρηματίες δικαίωμα επί διαφοροποιημένης επιστροφής κατά την εξαγωγή βοείου κρέατος προς τρίτη χώρα, όταν το εξαχθέν προϊόν καταστράφηκε, λόγω ανωτέρας βίας, αφού είχε εξέλθει από το τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας και πριν εισαχθεί αυτούσιο στην τρίτη χώρα προορισμού."