62022TJ0555_RES
Zaak T‑555/22
Franse Republiek
tegen
Europese Commissie
Arrest van het Gerecht (Zesde kamer) van 8 mei 2024
„Regeling van het taalgebruik – Aankondiging van vergelijkend onderzoek voor de aanwerving van administrateurs en deskundigen op het gebied van defensie-industrie en ruimtevaart – Beperking van de keuze van taal 2 tot het Engels – Verordening nr. 1 – Artikel 1 quinquies, lid 1, artikel 27 en artikel 28, onder f), van het Statuut – Discriminatie op grond van taal – Dienstbelang – Evenredigheid”
Ambtenaren – Vergelijkend onderzoek – Verloop van een algemeen vergelijkend onderzoek – Talen voor deelneming aan de toetsen – Beperking van de keuze van de tweede taal – Discriminatie op grond van taal – Rechtvaardiging met het oog op het belang van de dienst – Eerbiediging van het evenredigheidsbeginsel – Bewijslast
[Handvest van de grondrechten, art. 21, lid 1, en 22; Ambtenarenstatuut, art. 1 quinquies, lid 1, art. 27 en 28, f), en bijlage III, art. 1, lid 1, f); verordening nr. 1 van de Raad, art. 1]
(zie punten 23‑29, 35‑39, 65‑69, 72, 88, 89)
Samenvatting
In het beroep dat is ingesteld door de Franse Republiek, ondersteund door drie andere lidstaten die in de procedure hebben geïntervenieerd, te weten het Koninkrijk België, de Helleense Republiek en de Italiaanse Republiek – verklaart het Gerecht de aankondiging van algemeen vergelijkend onderzoek EPSO/AD/400/22 nietig. Dit vergelijkend onderzoek was bedoeld om reservelijsten op te stellen met het oog op de aanwerving van administrateurs en deskundigen op het gebied van defensie-industrie en ruimtevaart binnen de Commissie. In het kader van dit beroep spreekt het Gerecht zich voor het eerst uit over de rechtmatigheid van een taalregeling van een algemeen vergelijkend onderzoek waarin de keuze van de tweede taal van dat vergelijkend onderzoek is beperkt tot één officiële taal van de Unie (het Engels) en is bepaald dat alle beslissende toetsen van dat vergelijkend onderzoek alleen in die taal worden afgelegd.
In deze zaak betoogde de Franse Republiek dat de betreffende aankondiging van vergelijkend onderzoek in strijd was met artikel 1 quinquies van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Unie (hierna: „Statuut”), gelezen in het licht van de artikelen 21 en 22 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, die betrekking hebben op respectievelijk het non-discriminatiebeginsel en de eerbiediging van taalkundige verscheidenheid. Verzoekster legde uit dat, gelet op het gebruik en het nut van andere officiële talen van de Unie dan het Engels binnen de Commissie, in het bijzonder het Frans, het argument dat de aangeworven personen onmiddellijk operationeel moesten zijn geen grond kon vormen voor de noodzaak van een dergelijke beperking, aangezien deze beperking niet beantwoordde aan de reële behoeften van de dienst. Zij voegde daaraan toe dat de Commissie in elk geval niet had aangetoond dat deze discriminatie evenredig was.
Beoordeling door het Gerecht
Om te beginnen geeft het Gerecht aan dat de beperking van de keuze van de tweede taal van de kandidaten van een vergelijkend onderzoek tot een beperkt aantal talen, met uitsluiting van de andere officiële talen, discriminatie op grond van taal oplevert, die in beginsel verboden wordt door artikel 1 quinquies, lid 1, van het Statuut. Bepaalde potentiële kandidaten die voldoende kennis van ten minste één van de aangewezen talen hebben worden namelijk bevoordeeld, omdat zij aan het vergelijkend onderzoek kunnen deelnemen en dus als ambtenaar of personeelslid van de Unie kunnen worden aangeworven, terwijl anderen, die niet over die kennis beschikken, daarvan worden uitgesloten.
De ruime beoordelingsbevoegdheid waarover de instellingen van de Unie beschikken bij de organisatie van hun diensten en waarover het Europees Bureau voor Personeelsselectie (EPSO) beschikt bij de uitoefening van de bevoegdheden die door die instellingen aan dat bureau zijn verleend, wordt dus noodzakelijkerwijs afgebakend door artikel 1 quinquies van het Statuut. Verschillen in behandeling op grond van taal als gevolg van een beperking van de taalregeling van een vergelijkend onderzoek tot een klein aantal officiële talen kunnen dus slechts worden toegestaan als deze beperking objectief gerechtvaardigd is en evenredig is aan de reële behoeften van de dienst. Daarnaast moet elke voorwaarde inzake specifieke talenkennis berusten op duidelijke, objectieve en voorzienbare criteria aan de hand waarvan de kandidaten de redenen voor deze voorwaarde kunnen begrijpen en de rechters van de Unie de wettigheid ervan kunnen toetsen.
Discriminatie op grond van taal kan namelijk zijn gerechtvaardigd door het belang van de dienst om te beschikken over ambtenaren die de door de betrokken dienst gebruikte taal of talen zodanig beheersen dat zij onmiddellijk inzetbaar zijn. Het is echter aan de instelling die de taalregeling voor een selectieprocedure heeft beperkt tot enkele officiële Unietalen om te bewijzen dat deze beperking inderdaad beantwoordt aan reële behoeften voor de functies die de aangeworven personen zullen gaan uitoefenen, evenredig is aan die behoeften en berust op duidelijke, objectieve en voorzienbare criteria. Het Gerecht moet concreet onderzoeken of die beperking objectief gerechtvaardigd is en evenredig is in het licht van die behoeften.
Allereerst moet de objectieve rechtvaardiging van de taalbeperking door de reële behoeften van de dienst verband houden met de functies die de aangeworven personen moeten uitoefenen. Met andere woorden, het is de Commissie die moet aantonen dat de in de aankondiging van vergelijkend onderzoek beschreven functies op zich een beheersing van het Engels op het niveau B2 vereisen. In deze zaak koppelt de Commissie de behoefte dat de aangeworven personen het Engels op niveau B2 beheersen om onmiddellijk inzetbaar te zijn, echter niet aan de specifieke functies die deze personen moeten uitoefenen, maar enkel aan de omstandigheid dat deze personen die functies moeten uitoefenen bij diensten waar het huidige personeel hoofdzakelijk het Engels gebruikt voor de uitvoering van die functies. Een dergelijk betoog, dat er enkel op neerkomt dat de functies in het Engels moeten worden uitgeoefend omdat zij nu al in die taal worden uitgeoefend, toont in beginsel niet aan dat de litigieuze taalbeperking geschikt is om te beantwoorden aan de reële behoeften van de dienst voor de functies die de aangeworven personen zullen gaan uitoefenen. Verder strookt het bestaan van een vermeend „vaststaand feit” niet met de situatie van een dienst die bij de bekendmaking van de aankondiging van vergelijkend onderzoek pas sinds kort bestaat en die zich in de volle fase van de opbouw van haar personeelsbestand bevindt. In elk geval merkt het Gerecht op dat het betoog van de Commissie niet voldoende wordt gestaafd door de daartoe overgelegde documenten. Hieruit volgt dat de Commissie niet aantoont dat de taalbeperking gerechtvaardigd was.
Verder moeten, wat de evenredigheid van de taalbeperking betreft, de instellingen het legitieme doel dat de beperking van het aantal talen van de vergelijkende onderzoeken rechtvaardigt, afwegen tegen de mogelijkheden voor de aangeworven ambtenaren om binnen de instellingen de talen te leren die noodzakelijk zijn in het belang van de dienst. De Commissie heeft geen dergelijke afweging gemaakt en heeft dus niet rechtens genoegzaam aangetoond dat de litigieuze taalbeperking evenredig was aan de behoeften van de dienst.