62023TJ1088_RES
Υπόθεση T‑1088/23
RTL Group Markenverwaltungs GmbH
κατά
Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (έβδομο τμήμα) της 7ης Μαΐου 2025
«Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Διαδικασία για την κήρυξη έκπτωσης – Εικονιστικό σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης RTL – Έλλειψη ουσιαστικής χρήσης του σήματος – Άρθρο 58, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1001 – Επίκληση πραγματικών περιστατικών και προσκόμιση αποδεικτικών στοιχείων για πρώτη φορά ενώπιον του τμήματος προσφυγών – Άρθρο 95, παράγραφος 2, του κανονισμού 2017/1001 – Άρθρο 27, παράγραφος 4, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (EE) 2018/625 – Κατάχρηση δικαιώματος»
Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Παραίτηση, έκπτωση και ακυρότητα – Λόγοι έκπτωσης – Έλλειψη ουσιαστικής χρήσης του σήματος – Απόδειξη της χρήσης – Ουσιαστική χρήση – Έννοια – Κριτήρια εκτιμήσεως – Υποχρέωση προσκόμισης συγκεκριμένων και αντικειμενικών αποδεικτικών στοιχείων
(Κανονισμός 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 18 § 1 και 58 § 1, στοιχείο αʹ)
(βλ. σκέψεις 16, 19, 20, 91-93)
Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Παραίτηση, έκπτωση και ακυρότητα – Λόγοι έκπτωσης – Έλλειψη ουσιαστικής χρήσης του σήματος – Απόδειξη της χρήσης – Μερική χρήση – Συνέπειες
(Κανονισμός 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 18 § 1 και 58 § 2)
(βλ. σκέψεις 17, 18)
Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Παραίτηση, έκπτωση και ακυρότητα – Αίτηση έκπτωσης – Παραδεκτό – Δεν εξαρτάται από την απουσία κατάχρησης δικαιώματος ή από την καλή πίστη του αιτούντος την κήρυξη της έκπτωσης
(Κανονισμός 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 63 § 1, στοιχείο aʹ)
(βλ. σκέψεις 27, 30)
Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Παραίτηση, έκπτωση και ακυρότητα – Λόγοι έκπτωσης – Έλλειψη ουσιαστικής χρήσης του σήματος – Εικονιστικό σήμα RTL
(Κανονισμός 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 18 § 1 και 58 § 1, στοιχείο αʹ)
(βλ. σκέψεις 35, 55, 82, 83, 95, 101)
Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Διαδικαστικές διατάξεις – Διαδικασία για την κήρυξη έκπτωσης – Πραγματικά περιστατικά που δεν προβλήθηκαν και αποδεικτικά στοιχεία που δεν προσκομίστηκαν εντός της ταχθείσας προς τούτο προθεσμίας – Συνεκτίμηση – Εξουσία εκτιμήσεως του τμήματος προσφυγών
(Κανονισμός 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 95 § 2· κανονισμός 2018/625 της Επιτροπής, άρθρο 27 § 4)
(βλ. σκέψεις 45-47, 49)
Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Παραίτηση, έκπτωση και ακυρότητα – Λόγοι έκπτωσης – Έλλειψη ουσιαστικής χρήσης του σήματος – Χρήση από τρίτον με τη συγκατάθεση του δικαιούχου του σήματος
(Κανονισμός 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 18 § 2)
(βλ. σκέψη 62)
Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Παραίτηση, έκπτωση και ακυρότητα – Λόγοι έκπτωσης – Έλλειψη ουσιαστικής χρήσης του σήματος – Απόδειξη της χρήσης – Ουσιαστική χρήση – Έννοια – Κριτήρια εκτιμήσεως – Σήμα που χαίρει φήμης στην Ένωση – Δεν ασκεί επιρροή
(Κανονισμός 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 8 § 5, 18 § 1 και 58 § 1, στοιχείο αʹ)
(βλ. σκέψη 94)
Σύνοψη
Με την απόφασή του, το Γενικό Δικαστήριο μεταρρυθμίζει την απόφαση του τμήματος προσφυγών του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO). Αποσαφηνίζει ζητήματα σχετικά με τον καταχρηστικό χαρακτήρα μιας αίτησης έκπτωσης, σχετικά με την εκ μέρους του τμήματος προσφυγών του EUIPO άσκηση της εξουσίας εκτιμήσεως που διαθέτει όσον αφορά την άρνηση να λάβει υπόψη αποδεικτικά στοιχεία που προσκομίζονται για πρώτη φορά ενώπιόν του, εκτός του πλαισίου της κατάθεσης των υπομνημάτων που προβλέπει ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2018/625 (
1
), σχετικά με την ουσιαστική χρήση σήματος για διαφημιστικές υπηρεσίες, υπηρεσίες προώθησης πωλήσεων και υπηρεσίες μάρκετινγκ από επιχείρηση ανήκουσα σε όμιλο ο οποίος παρέχει, μεταξύ άλλων, υπηρεσίες μετάδοσης διαφημίσεων και σχετικά με την επιρροή που ασκεί η φήμη ενός σήματος στην εκτίμηση της ουσιαστικής χρήσης του για άλλα προϊόντα και υπηρεσίες.
Από το 2016, η προσφεύγουσα, RTL Group Markenverwaltungs GmbH, είναι δικαιούχος του εικονιστικού σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης RTL για διάφορα προϊόντα και υπηρεσίες (
2
). Το 2021 η παρεμβαίνουσα, Marcella Örtl, υπέβαλε αίτηση έκπτωσης (
3
) για τον λόγο ότι επί διάστημα πέντε συναπτών ετών δεν είχε γίνει ουσιαστική χρήση του σήματος για όλα τα προϊόντα και τις υπηρεσίες για τα οποία αυτό είχε καταχωριστεί. Το τμήμα ακυρώσεων του EUIPO δέχθηκε εν μέρει την αίτηση ως προς ορισμένα προϊόντα και υπηρεσίες.
Το τμήμα προσφυγών του EUIPO, επιληφθέν προσφυγής την οποία άσκησε η προσφεύγουσα, αφενός, έκρινε την αίτηση έκπτωσης ως παραδεκτή και, αφετέρου, ακύρωσε μερικώς την απόφαση του τμήματος ακυρώσεων κατά το μέρος που με αυτήν είχε κηρυχθεί η έκπτωση από τα δικαιώματα επί του επίμαχου σήματος, μεταξύ άλλων για μια υποκατηγορία των «διαφημιστικών υπηρεσιών, υπηρεσιών μάρκετινγκ και υπηρεσιών προώθησης πωλήσεων», ήτοι για τις υπηρεσίες «μετάδοσης διαφημίσεων από την τηλεόραση, το ραδιόφωνο και τα ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης» (
4
), απέρριψε δε την προσφυγή κατά τα λοιπά. Με την προσφυγή που άσκησε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, η προσφεύγουσα ζήτησε την ακύρωση ή τη μεταρρύθμιση της απόφασης αυτής.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Πρώτον, το Γενικό Δικαστήριο παρατηρεί ότι οι λόγοι έκπτωσης αποσκοπούν στην προστασία του γενικού συμφέροντος επί του οποίου θεμελιώνονται, εξ αυτού δε του λόγου δεν απαιτείται από τον αιτούντα την έκπτωση να αποδείξει την ύπαρξη έννομου συμφέροντος. Την ανάλυση αυτή επιβεβαιώνει η αιτιολογική σκέψη 24 του κανονισμού 2017/1001 και ο σκοπός του άρθρου 63, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού αυτού, ήτοι η παροχή, στον ευρύτερο δυνατό κύκλο προσώπων, της δυνατότητας να αμφισβητήσουν την ισχύ σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης του οποίου δεν έχει γίνει ουσιαστική χρήση επί ορισμένο χρονικό διάστημα, χωρίς να απαιτείται να αποδείξουν τα πρόσωπα αυτά την ύπαρξη έννομου συμφέροντος. Στο μέτρο που αίτηση έκπτωσης μπορεί να υποβάλει «κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο» λόγω μη χρήσης ή ανεπαρκούς χρήσης ενός σήματος, το ζήτημα της ενδεχόμενης ύπαρξης κατάχρησης δικαιώματος δεν ασκεί επιρροή για την εξέταση του παραδεκτού μιας τέτοιας αίτησης. Ομοίως, ούτε το παραδεκτό ούτε το βάσιμο της αίτησης έκπτωσης εξαρτώνται από την καλή πίστη του αιτούντος, δεδομένου ότι η έκπτωση λόγω μη χρήσης σήματος επί πενταετία αποτελεί νόμιμη συνέπεια που επιβάλλεται από τον κανονισμό 2017/1001 (
5
).
Μολονότι η προσφεύγουσα επικαλείται συναφώς την υπόθεση Sandra Pabst (
6
), το Γενικό Δικαστήριο σημειώνει ότι την υπόθεση εκείνη χαρακτήριζαν εξαιρετικές περιστάσεις οι οποίες δεν συντρέχουν στην υπό κρίση υπόθεση. Σε αντίθεση με την υπόθεση Sandra Pabst, η παρεμβαίνουσα δεν είναι εταιρία που έχει δημιουργηθεί τεχνητά, με μοναδικό σκοπό την υποβολή πολλαπλών αιτήσεων έκπτωσης. Επιπλέον, η προσφεύγουσα δεν απέδειξε ότι η αίτηση έκπτωσης στην υπό κρίση υπόθεση ήταν καταδικασμένη σε αποτυχία και επομένως είχε ως μόνη χρησιμότητα να προκαλεί στην ίδια αδικαιολόγητη επιβάρυνση ή να της ασκεί οποιαδήποτε πίεση. Απεναντίας, η πρόθεση της παρεμβαίνουσας να χρησιμοποιήσει σήμα ικανό να δημιουργήσει σύγχυση με το επίμαχο σήμα αποδεικνύει το συμφέρον που είχε πράγματι η παρεμβαίνουσα για την επικαιροποίηση του μητρώου σημάτων όσον αφορά την έκταση του μονοπωλίου που κατείχε η προσφεύγουσα επί του επίμαχου σήματος.
Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει τον ισχυρισμό της προσφεύγουσας περί απαραδέκτου της αίτησης έκπτωσης λόγω καταχρηστικότητας της αίτησης αυτής.
Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει τη νομολογία σχετικά με την εξουσία εκτιμήσεως του EUIPO όσον αφορά τη συνεκτίμηση των πραγματικών περιστατικών των οποίων γίνεται επίκληση και των αποδεικτικών στοιχείων τα οποία προσκομίζονται εκπροθέσμως (
7
) και υπογραμμίζει ότι η εν λόγω συνεκτίμηση πρέπει να αποτελεί προϊόν αντικειμενικής και αιτιολογημένης άσκησης της εξουσίας εκτιμήσεως, ο έλεγχος της οποίας εναπόκειται στο Γενικό Δικαστήριο.
Το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι, εν προκειμένω, η προσφεύγουσα υπέβαλε παρατηρήσεις και προσκόμισε αποδεικτικά στοιχεία εκπροθέσμως, με συνέπεια ότι το τμήμα προσφυγών όφειλε να ασκήσει την εξουσία εκτιμήσεως που διαθέτει προκειμένου να αποφασίσει αν έπρεπε ή όχι να τα λάβει υπόψη για τους σκοπούς της απόφασης την οποίαν καλούνταν να λάβει. Στην προκειμένη περίπτωση όμως ελλείπει μια τέτοια αντικειμενική και αιτιολογημένη άσκηση της εξουσίας εκτιμήσεως, στο μέτρο που το τμήμα προσφυγών απέρριψε τα εν λόγω στοιχεία αποκλειστικώς και μόνο για τον λόγο ότι δεν είχαν υποβληθεί με κάποιο από τα υπομνήματα που μνημονεύονται στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό 2018/625 (
8
), χωρίς να εξετάσει αν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις του άρθρου 27, παράγραφος 4, του κανονισμού αυτού. Ειδικότερα, η εξέταση του παραδεκτού των παρατηρήσεων που υποβάλλονται και των αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίζονται για πρώτη φορά ενώπιον του τμήματος προσφυγών δεν μπορεί να περιορίζεται στα πραγματικά περιστατικά που προβάλλονται και στα αποδεικτικά στοιχεία που προσκομίζονται με τα υπομνήματα που προβλέπονται στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό 2018/625, διότι ένας τέτοιος περιορισμός δεν προκύπτει ούτε από το άρθρο 95, παράγραφος 2, του κανονισμού 2017/1001 ούτε από το άρθρο 27, παράγραφος 4, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2018/625.
Κατά συνέπεια, το τμήμα προσφυγών υπέπεσε σε πλάνη καθόσον δεν έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλε και τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισε η προσφεύγουσα εκπροθέσμως, χωρίς να ασκήσει την εξουσία εκτιμήσεως που του απονέμεται.
Τρίτον, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει αν τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισε η προσφεύγουσα, τα οποία αφορούν τις δραστηριότητες των εταιριών του ομίλου στον οποίο ανήκει, μπορούν να αποδείξουν τη χρήση του επίμαχου σήματος όχι μόνο για την υποκατηγορία των υπηρεσιών μετάδοσης διαφημίσεων, όπως επισήμανε το τμήμα προσφυγών, αλλά και, πέραν της υποκατηγορίας αυτής και μόνον, για την κατηγορία των «διαφημιστικών υπηρεσιών, υπηρεσιών μάρκετινγκ και υπηρεσιών προώθησης πωλήσεων» στο σύνολό της.
Καταρχάς, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι η προσφεύγουσα απέδειξε ότι οι εταιρίες του ομίλου στον οποίο ανήκει παρείχαν στους διαφημιζομένους υπηρεσίες σχετικές με τη δημιουργία και την υλοποίηση διαφημίσεων, ιδίως τηλεοπτικών. Ειδικότερα, η προσφεύγουσα προσκόμισε αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με υπηρεσίες που προϋπέθεταν δημιουργική συμβολή εκ μέρους των εταιριών αυτών στον σχεδιασμό των διαφημίσεων και δεν περιορίζονταν στην απλή μετάδοση διαφημιστικού περιεχομένου που είχε δημιουργηθεί από τρίτους.
Εν συνεχεία, το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι από τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισε η προσφεύγουσα προκύπτει ότι αυτή προσέφερε στους διαφημιζομένους τις υπηρεσίες της όσον αφορά την ανάπτυξη διαφημιστικών στρατηγικών στο πλαίσιο των μέσων μαζικής ενημέρωσης που της ανήκουν, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να συμμετάσχουν σε δράσεις εμπορικής προώθησης που είχαν δημιουργηθεί από τον όμιλο στον οποίον ανήκει.
Τέλος δε το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι, βάσει των προσκομισθέντων αποδεικτικών στοιχείων, οι εταιρίες του ομίλου στον οποίον ανήκει η προσφεύγουσα παρείχαν συμβουλευτικές υπηρεσίες σχετικά με την εμπορική διάθεση της τηλεοπτικής διαφήμισης, οι οποίες εμπίπτουν στις υπηρεσίες παροχής εξειδικευμένων συμβουλών και στήριξης σε επιχειρήσεις που επιδιώκουν να προωθήσουν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τους και να αναπτύξουν τις διαφημιστικές στρατηγικές τους.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισε η προσφεύγουσα αποδεικνύουν ότι ο όμιλος στον οποίον ανήκει παρέσχε σε τρίτους, υπό το επίμαχο σήμα και κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα, διαφημιστικές υπηρεσίες, υπηρεσίες προώθησης πωλήσεων και υπηρεσίες μάρκετινγκ, οι οποίες δεν περιορίζονταν στη μετάδοση διαφημίσεων, αλλά αποσκοπούσαν στο να συμβάλουν ενεργά στην ανάπτυξη της διαφημιστικής στρατηγικής των εν λόγω τρίτων. Ως εκ τούτου, μεταρρυθμίζει την προσβαλλόμενη απόφαση απορρίπτοντας την αίτηση έκπτωσης από τα δικαιώματα επί του επίμαχου σήματος ως προς τις διαφημιστικές υπηρεσίες, υπηρεσίες προώθησης πωλήσεων και υπηρεσίες μάρκετινγκ της κλάσης 35.
Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο διευκρινίζει ότι το γράμμα και ο σκοπός του άρθρου 58, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 2017/1001 εξαρτούν τη διατήρηση σε ισχύ των δικαιωμάτων που συνδέονται με το σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την προϋπόθεση της πραγματικής χρήσης του σήματος αυτού. Πράγματι, δεν θα ήταν δικαιολογημένο ένα μη χρησιμοποιούμενο σήμα να παρακωλύει τον ανταγωνισμό και να περιορίζει την ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων και την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών. Επιπλέον, τα δικαστήρια της Ένωσης έχουν κρίνει ότι οι διατάξεις σχετικά με τη διευρυμένη προστασία που παρέχεται σε σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης τo οποίo χαίρει φήμης εντός της Ένωσης επιδιώκουν σκοπό διαφορετικό από τις διατάξεις με τις οποίες απαιτείται η απόδειξη της ουσιαστικής χρήσης, με αποτέλεσμα ότι τα δύο αυτά είδη διατάξεων πρέπει να ερμηνεύονται κατά τρόπο αυτοτελή. Επομένως, ακόμη και αν υποτεθεί ότι το επίμαχο εν προκειμένω σήμα χαίρει φήμης στον τομέα των μέσων μαζικής ενημέρωσης, αυτό καθεαυτό το εν λόγω γεγονός δεν αποδεικνύει την ύπαρξη ουσιαστικής χρήσης του σήματος αυτού για τα επίμαχα προϊόντα και υπηρεσίες. Πέραν τούτου, για τους σκοπούς της ερμηνείας των ουσιαστικών διατάξεων του κανονισμού 2017/1001, η προσφεύγουσα δεν μπορεί να επικαλείται λυσιτελώς ούτε τον ενιαίο χαρακτήρα του σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ούτε την αιτιολογική σκέψη 7 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2018/625, η οποία αφορά μόνο διαδικαστικούς κανόνες.
(
1
)	Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2018/625 της Επιτροπής, της 5ης Μαρτίου 2018, για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και για την κατάργηση του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2017/1430 (ΕΕ 2018, L 104, σ. 1).
(
2
)	Επρόκειτο για προϊόντα και υπηρεσίες των κλάσεων 3, 6, 8, 9, 12, 14, 16, 18, 20, 21, 24, 25, 28, 30, 32, 33, 35, 38, 41, 42, 43 και 45 κατά την έννοια του Διακανονισμού της Νίκαιας για τη διεθνή ταξινόμηση των προϊόντων και των υπηρεσιών με σκοπό την καταχώριση των σημάτων, της 15ης Ιουνίου 1957, όπως έχει αναθεωρηθεί και τροποποιηθεί.
(
3
)	Επί τη βάσει του άρθρου 58, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 2017, για το σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ 2017, L 154, σ. 1).
(
4
)	Τα άλλα προϊόντα και υπηρεσίες για τα οποία ακυρώθηκε η απόφαση του τμήματος ακυρώσεων είναι οι «οπτικοί δίσκοι αποθήκευσης δεδομένων» της κλάσης 9 και οι «επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης· επιγραμμικές υπηρεσίες για τη σύναψη επαφών κοινωνικού χαρακτήρα» της κλάσης 45.
(
5
)	Βλ. άρθρο 58, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, και άρθρο 64, παράγραφος 2, του κανονισμού 2017/1001.
(
6
)	Υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση του διευρυμένου τμήματος προσφυγών της 1ης Φεβρουαρίου 2020 (υπόθεση R 2445-2017-G, στο εξής: υπόθεση Sandra Pabst).
(
7
)	Που προβλέπεται στο άρθρο 95, παράγραφος 2, του κανονισμού 2017/1001 και οριοθετείται από το άρθρο 27, παράγραφος 4, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2018/625.
(
8
)	Άρθρα 22, 24 και 26 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2018/625.