61983C0104
ΠΡΟΤΆΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΫ ΕΙΣΑΓΓΕΛΈΑ
G. FEDERICO MANCINI
ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΫΧΘΗΚΑΝ ΣΤΙΣ 9 ΦΕΒΡΟΥΑΡΊΟΥ 1984 (
1
)
Κύριε πρόεδρε.
Κύριοι οικαοτές,
1.
Στην παρούσα υπόθεση που αφορά την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως καλείστε να ερμηνεύσετε τον κανονισμό του Συμβουλίου 1408 της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς και τις οικογένειες τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας (ΕΕ ειδ. έκδ. 05/001, σ. 73). Συγκεκριμένα καλείστε να κρίνετε αν, κατά το άρθρο 51, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, πρέπει να γίνεται νέος υπολογισμός της συντάξεως που έχει καθοριστεί σύμφωνα με το άρθρο 46, στην περίπτωση που μία ή περισσότερες παροχές, οι οποίες ελήφθησαν υπόψη στον αρχικό υπολογισμό, τροποποιήθηκε αναλόγως της αυξήσεως του κόστους ζωής.
Ο Salvatore Cinciuolo, αιτών στην κύρια δίκη, εργάστηκε στην Ιταλία και στο Βέλγιο. Στην τελευταία αυτή χώρα κατέστη ανίκανος προς εργασία στις 27 Ιανουαρίου 1976 και υπ' αυτή την ιδιότητα έλαβε επιδόματα ασθενείας μέχρι τις 31 Ιανουαρίου 1977. Από 1ης Φεβρουαρίου 1977, απέκτησε δικαίωμα για επίδομα αναπηρίας. Προκειμένου να του χορηγηθεί η ιταλική σύνταξη, ελήφθη ως βάση η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση. Έτσι, σύμφωνα με το άρθρο 45 του εν λόγω κανονισμού, έγινε υπολογισμός των περιόδων που είχαν πράγματι συμπληρωθεί στα δύο κράτη μέλη, για να καθοριστεί το ποσό της εν λόγω παροχής που δικαιούται στην Ιταλία, την οποία του χορήγησε το Istituto nazionale di previdenza sociale pro rata temporis δυνάμει του άρθρου 46, παράγραφος 2, στοιχείο 6. Στη συνέχεια, το Institut national d'assurance maladie-invalidité (κατωτέρω INAMI) υπολόγισε τη βελγική σύνταξη αναπηρίας σύμφωνα με την εθνική ρύθμιση. Κατ' εφαρμογή της διατάξεως περί απαγορεύσεως της σωρεύσεως του άρθρου 70, παράγραφος 2, του νόμου της 9ης Αυγούστου 1963, η σύνταξη αυτή μειώθηκε κατά το ποσό της ιταλικής παροχής.
Ωστόσο, στις 20 Οκτωβρίου 1976, ο Cinciuolo έλαβε ιταλική σύνταξη λόγω επαγγελματικής ασθένειας, που υπολογίστηκε βάσει ποσοστού αναπηρίας 21 ο/ο και χορηγήθηκε από το Istituto nazionale assicurazione infortuni. Όταν ενημερώθηκε σχετικά το INAMI, αποφάσισε να προβεί σε νέο υπολογισμό της βελγικής συντάξεως αναπηρίας (6. 11. 1980). Από τη σχετική εξέταση προέκυψε ότι ο ευνοϊκότερος για τον Cinciuolo υπολογισμός ήταν εκείνος που προβλέπει το άρθρο 46, παράγραφος 3, του κανονισμού 1408/71. Σύμφωνα λοιπόν με το άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο γ, του κανονισμού του Συμβουλίου 574 της 21ης Μαρτίου 1972 (ΕΕ ειδ. έκδ. 05/001, σ. 138), η βελγική παροχή μειώθηκε κατά ένα κλάσμα της εν λόγω συντάξεως.
Αφορμή της κύριας υπόθεσης αποτέλεσαν οι τροποποιήσεις αυτής της συντάξεως. Η σχετική ιταλική ρύθμιση (βλέπε άρθρο 234 του κωδικοποιημένου κειμένου περί ασφαλίσεως κατά των ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών που εγκρίθηκε με το προεδρικό διάταγμα 1124 της 30. 6. 1965) προβλέπει ότι γίνεται νέος υπολογισμός των συντάξεων μόνιμης αναπηρίας, κάθε τρία χρόνια, βάσει των διακυμάνσεων του δείκτη των κατώτατων ακαθάριστων μισθών των εργαζομένων στο γεωργικό τομέα όπως υπολογίζονται από το Κεντρικό Ινστιτούτο Στατιστικής. Από 1ης Ιουλίου 1983, ο υπολογισμός γίνεται ετησίως (άρθρο 3 του νόμου 251 της 10. 5. 1982).
Το INAMI έλαβε υπόψη τις αυξήσεις που υπέστη η σύνταξη την 1η Ιουλίου 1977 και την 1η Ιουλίου 1980: μείωσε λοιπόν τη βελγική σύνταξη και ζήτησε από τον Cinciuolo να επιστρέψει τα ποσά που είχε λάβει αχρεωστήτως. Ο τελευταίος υπέβαλε διοικητική ένσταση, το αίτημα του όμως δεν έγινε δεκτό, οπότε προσέφυγε στις 31 Ιουλίου 1979 και στις 5 Δεκεμβρίου 1980 ενώπιον του Tribunal du travail των Βρυξελλών. Συγκεκριμένα φρονεί ότι οι μειώσεις στις οποίες προέβη το INAMI αντιβαίνουν στο άρθρο 51 του κανονισμού 1408/71' το INAMI όμως υποστηρίζει ότι δεν έχει εφαρμογή η εν λόγω διάταξη, η οποία αφορά μόνο τις συντάξεις και όχι παροχές άλλης φύσεως, όπως οι συντάξεις λόγω επαγγελματικής ασθένειας.
Με διάταξη της 26ης Μαΐου 1983, το εν λόγω δικαστήριο ανέβαλε να αποφανθεί και κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 υπέβαλε στο Δικαστήριο το ερώτημα:
«κατά πόσον το άρθρο 51, παράγραφος 1, του κανονισμού ΕΟΚ 1408/71 της 14ης Ιουνίου 1971 εφαρμόζεται αποκλειστικά στις συντάξεις αναπηρίας γήρατος και επιζώντων που αναφέρεται στο άρθρο 46 ή εφαρμόζεται και σε παροχές διαφορετικής φύσεως, όπως οι συντάξεις λόγω εργατικού ατυχήματος ή επαγγελματικής ασθένειας, οι οποίες δυνάμει των εθνικών κανόνων περί απαγορεύσεως της σωρεύσεως επηρέασαν αρχικά το ποσό της συντάξεως που υπολογίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 46 και των οποίων οι μεταγενέστερες προσαρμογές μπορούν να έχουν επιρροή επί της συντάξεως αυτής. Με άλλα λόγια, κατά πόσον πρέπει να γίνει νέος υπολογισμός της συντάξεως, σύμφωνα με το άρ9ρο 46, σε περίπτωση τροποποιήσεως του ποσού της συντάξεως λόγω επαγγελματικής ασθένειας, το οποίο δεν είναι δυνατό, ή είναι εν μέρει μόνο δυνατό, να σωρευτεί με τη σύνταξη».
2.
Το ερώτημα που σας υπέβαλε ο βέλγος δικαστής αναφέρεται επομένως στο άρθρο 51 του κανονισμού 1408/71. Ο κανόνας αυτός που επιγράφεται «επανεκτίμηση και νέος υπολογισμός των παροχών», περιλαμβάνεται στο τρίτο κεφάλαιο («γήρας και θάνατος (συντάξεις)») από προφανείς λόγους αναλογίας όμως εφαρμόζεται και στον τομέα «αναπηρία» που ρυθμίζεται στο τμήμα 2 του κεφαλαίου 2. Ο εν λόγω κανόνας ορίζει: «1. Αν λόγω της αυξήσεως του κόστους ζωής, της διακυμάνσεως του ύψους των μισθών ή άλλων λόγων προσαρμογής, τροποποιηθούν οι παροχές των ενδιαφερομένων κρατών κατά ορισμένο ποσοστό ή ποσό, το ποσοστό ... αυτό πρέπει να εφαρμοστεί απευθείας στις παροχές που καθορίστηκαν σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 46 χωρίς να χρειάζεται νέος υπολογισμός... 2. Αντιθέτως, σε περίπτωση τροποποιήσεως του τρόπου καθορισμού ή των κανόνων υπολογισμού των παροχών πραγματοποιείται νέος υπολογισμός σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 46».
Με το άρθρο 51 έχετε ήδη ασχοληθεί στην υπόθεση 7/81, Sinatra κατά FNROM, απόφαση της 2ας Φεβρουαρίου 1982 (Συλλογή 1982, σ. 137) και κρίνατε ότι το άρθρο αυτό αποβλέπει στην απλοποίηση των διαδικασιών εκκαθαρίσεως των παροχών. Συγκεκριμένα, αποκλείσατε την ανάγκη νέου υπολογισμού «όταν οι προσαρμογές των παροχών προέρχονται από γεγονότα ξένα προς την προσωπική κατάσταση του ασφαλισμένου» (σκέψη 10). Πρέπει πάντως να πω ότι η υπό κρίση υπόθεση διαφέρει της προαναφερθείσας. Ο Sinatra ελάμβανε παροχές της ίδιας φύσεως (συντάξεις αναπηρίας). Ο Cinciuolo λαμβάνει επίσης άλλη παροχή — τη σύνταξη λόγω επαγγελματικής ασθένειας — που δεν έχει καμία σχέση με τη σύνταξη.
Όπως προανέφερα, αυτήν ακριβώς τη διαφορά τονίζει το INAMI. Κατά την άποψη του, το άρθρο 51 εφαρμόζεται μόνο στις ομοειδείς παροχές. Αυτό αποδεικνύεται από δύο επιχειρήματα. Ο κανόνας αυτός — υποστηρίζεται — παραπέμπει αποκλειστικά στο άρθρο 46, κατά το οποίο λαμβάνονται υπόψη παροχές της ίδιας φύσεως, ενώ δεν κάνει λόγο για το άρθρο 12, δυνάμει του οποίου η φύση των παροχών δεν ασκεί επιρροή ενόψει της εφαρμογής των κανόνων περί απαγορεύσεως της σωρεύσεως, μπορούν δε να ληφθούν υπόψη και τα εισοδήματα που απορρέουν από επαγγελματικές δραστηριότητες. Εν συνεχεία, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι, αν χωρούσε σώρευση παροχών διαφορετικής (ρύσεως και συγκεκριμένα εσόδων από επαγγελματική δραστηριότητα με σύνταξη αναπηρίας, θα προέκυπταν ανυπέρβλητες δυσκολίες υπολογισμού ενόψει της εφαρμογής του άρθρου 51.
Η άποψη αυτί') δεν με πείθει. Θα παρατηρήσω πρώτον ότι το άρθρο 51 δεν διακρίνει μεταξύ των παροχών αναλόγως της φύσεως τους. Απλώς ορίζει ότι η τροποποίηση αφορά «τις παροχές των ενδιαφερομένων κρατών μελών ... που καθορίστηκαν σύμφωνα με το άρθρο 46». Είναι όμως προφανές ότι η σύνταξη λόγω επαγγελματικής ασθένειας αποτελεί ασφαλιστική παροχή: αυτό μάλιστα ορίζεται ρητά στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο ε, του κανονισμού 1408/71.
Ας εξετάσουμε όμως λεπτομερέστερα τα επιχειρήματα του INAMI. Σχετικά με το πρώτο, είναι προφανές ότι η αναφορά του άρθρου 51 στο άρθρο 46 περιλαμβάνει το τελευταίο στο σύνολο του. Περιλαμβάνει επομένως και την παράγραφο 3 του άρθρου αυτού, κατά την οποία λαμβάνονται υπόψη, κατά τον υπολογισμό της συντάξεως, και οι παροχές διαφορετικής φύσεως, εφόσον προβλέπονται από τους κανόνες περί απαγορεύσεως της σωρεύσεως των άρθρων 12 του κανονισμού 1408/71 και 7 του κανονισμού 574/72. Κατά τα λοιπά, όπως ανέφερα ήδη, βάσει αυτού ακριβώς του κειμένου το INAMI έλαβε υπόψη στις 6 Νοεμβρίου 1980 την ιταλική σύνταξη λόγω επαγγελματικής ασθένειας, μειώνοντας ανάλογα τη βελγική σύνταξη αναπηρίας.
Ως προς το δεύτερο επιχείρημα, δεν νομίζω ότι ευσταθεί ο παραλληλισμός που κάνει το INAMI μεταξύ της εν λόγω συντάξεως και των εσόδων από επαγγελματική πηγή. Πρώτον, δεν είναι βέβαιο ότι το άρθρο 51, αναφερόμενο στην τροποποίηση των «παροχών των κρατών μελών», αναφέρεται και στις διακυμάνσεις που υφίστανται τα εν λόγω έσοδα. Ας υποθέσουμε πάντως ότι, μέσω του άρθρου 12, τα έσοδα αυτά επηρέασαν τον υπολογισμό παροχής που καθορίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 46: δεν νομίζω ότι, ακόμα και σ' αυτή την οριακή περίπτωση, οι δυσκολίες για τις οποίες ομιλεί το INAMI είναι πράγματι ανυπέρβλητες. Στην πραγματικότητα δύο τινά μπορούν να συμβούν. Πρώτον, η τροποποίηση των επαγγελματικών εσόδων εξαρτάται από εξωτερικούς παράγοντες, όπως το υψηλότερο κόστος ζωής: σύμφωνα με την απόφαση Sinatra, το άρθρο 51 απαγορεύει το νέο υπολογισμό. Δεύτερον, το ίδιο φαινόμενο προκύπτει από αιτία που αφορά τον ασφαλισμένο: λόγου χάρη βελτίωση ή επιδείνωση της υγείας του. Σύμφωνα, πάντα, με την απόφαση Sinatra, ο ασφαλιστικός φορέας πρέπει να προβεί σε νέο υπολογισμό της παροχής.
Είναι προφανές ότι αυτά ισχύουν a fortiori για τα πλεονεκτήματα που δεν είναι δυνατό να θεωρηθούν ως συντάξεις, αλλά διαφέρουν των επαγγελματικών εσόδων.
3.
Βάσει των παραπάνω σκέψεων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει κατά τον ακόλουθο τρόπο στο ερώτημα που υπέβαλε το Tribunal du travail των Βρυξελλών, ένατο τμήμα, με διάταξη της 26ης Μαΐου 1983, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ:
«Το άρθρο 51, παράγραφος 1, του κανονισμού του Συμβουλίου 1408 της 14ης Ιουνίου 1971 εφαρμόζεται και σε παροχές εκτός των συντάξεων, όπως η σύνταξη λόγω εργατικού ατυχήματος ή επαγγελματικής ασθένειας, εφόσον αυτές επηρέασαν αρχικά το ποσό της παροχής σύμφωνα με το άρθρο 46 ή εφόσον οι μεταγενέστερες προσαρμογές τους εξαρτώνται από περιστατικά ξένα από το πρόσωπο του ασφαλισμένου.»
(
1
)	Μετάφραση από τα ιταλικά.