62023CJ0240_RES
Sprawa C‑240/23
Herbaria Kräuterparadies GmbH
przeciwko
Freistaat Bayern
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesverwaltungsgericht)
Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 4 października 2024 r.
Odesłanie prejudycjalne – Rolnictwo i rybołówstwo – Produkty ekologiczne – Rozporządzenie (UE) 2018/848 – Przepisy dotyczące produkcji ekologicznej – Artykuł 16 – Znakowanie – Artykuł 30 – Terminy odnoszące się do produkcji ekologicznej – Artykuł 33 – Logo produkcji ekologicznej Unii Europejskiej – Warunki używania – Zgodność produktu z rozporządzeniem 2018/848 – Artykuły 45 i 48 – Przywóz produktów z państwa trzeciego w celu wprowadzenia ich na rynek Unii jako produktów ekologicznych – Równoważność przepisów dotyczących produkcji tego państwa trzeciego z przepisami rozporządzenia 2018/848 – Używanie logo produkcji ekologicznej państwa trzeciego
Rolnictwo – Wspólna polityka rolna – Produkcja ekologiczna produktów rolnych oraz znakowanie pochodzących z tej produkcji produktów rolnych i środków spożywczych – Rozporządzenie 2018/848 – Znakowanie produktów ekologicznych przywożonych z państwa trzeciego, które nie są zgodne z przepisami tego rozporządzenia dotyczącymi produkcji – Równoważność przepisów dotyczących produkcji tego państwa trzeciego z przepisami rozporządzenia 2018/848 – Używanie logo produkcji ekologicznej Unii Europejskiej oraz terminów odnoszących się do produkcji ekologicznej – Niedopuszczalność – Używanie logo produkcji ekologicznej państw trzecich zawierającego terminy identyczne z terminami odnoszącymi się do produkcji ekologicznej Unii – Dopuszczalność
[rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 2018/848, art. 16 ust. 1, art. 30 ust. 1, 2, art. 33 ust. 1, art. 45 ust. 1 lit. b) ppkt (iii), art. 48 ust. 1, pkt 2.2.2 lit. f) części IV załącznika II]
(zob. pkt 51, 62–64, 66–68, 75, 76, 79, 84–85; sentencja)
Streszczenie
Trybunał, do którego zwrócił się z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym Bundesverwaltungsgericht (federalny sąd administracyjny, Niemcy), określił warunki używania logo produkcji ekologicznej Unii Europejskiej w przypadku przywozu produktów zawierających, poza produktami ekologicznymi, witaminy i minerały niepochodzące z rolnictwa ekologicznego.
Herbaria wytwarza napój o nazwie „Blutquick”, składający się z mieszaniny soków owocowych i ekstraktów z ziół pochodzących z produkcji ekologicznej. Do tego napoju, który jest sprzedawany jako suplement diety, dodaje się witaminy pochodzenia nieroślinnego oraz glukonian żelaza. Na opakowaniu znajdują się logo produkcji ekologicznej Unii Europejskiej, krajowe oznakowanie produkcji ekologicznej oraz informacja o pochodzeniu składników z „kontrolowanych upraw ekologicznych”.
Uznawszy, że napój ten nie jest zgodny z art. 27 ust. 1 lit. f) rozporządzenia nr 889/2008 (
1
) w zakresie, w jakim zawiera minerały i witaminy niepochodzące z roślin, podczas gdy ustawa tego nie wymaga (
2
), Bayerische Landesanstalt für Landwirtschaft (bawarski urząd rolnictwa, Niemcy) nakazał Herbarii usunięcie ze znakowania, reklamy oraz podczas wprowadzania do obrotu produktu Blutquick, do dnia 1 grudnia 2012 r., informacji o ekologicznej produkcji rolnej, chronionej zgodnie z art. 23 rozporządzenia nr 834/2007 (
3
).
Herbaria zaskarżyła tę decyzję do sądu odsyłającego. Przed tym sądem Herbaria nie kwestionuje już braku zgodności jej produktu z prawem Unii Europejskiej (
4
), a tym samym zakazu używania w jego przypadku logo produkcji ekologicznej Unii Europejskiej, krajowego znaku ekologicznego i terminów odnoszących się do produkcji ekologicznej. Herbaria podnosi jednak, że na podstawie rozporządzenia 2018/848 (
5
) produkt konkurencyjny do Blutquick, przywożony ze Stanów Zjednoczonych Ameryki, nie podlega takiemu zakazowi, mimo że nie jest zgodny z zasadami produkcji prawa Unii, co stanowi nierówne traktowanie z naruszeniem art. 20 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.
W tych okolicznościach sąd odsyłający zwrócił się do Trybunału w szczególności z pytaniem, czy rozporządzenie 2018/848 zezwala na to, aby produkt przywieziony z państwa trzeciego na warunkach przewidzianych w tym rozporządzeniu był opatrzony logo produkcji ekologicznej Unii Europejskiej oraz terminami odnoszącymi się do produkcji ekologicznej, mimo że nie jest on w żadnym razie zgodny z wymogami ustanowionymi w tym rozporządzeniu.
W wyroku wydanym w składzie wielkiej izby Trybunał dokonał wykładni rozporządzenia 2018/848 (
6
) w ten sposób, że w przypadku produktu przywiezionego z państwa trzeciego, którego przepisy dotyczące produkcji zostały uznane za równoważne z przepisami przewidzianymi w tym rozporządzeniu w odniesieniu do wprowadzania produktu do obrotu w Unii jako produktu ekologicznego, nie można używać przy jego znakowaniu ani logo produkcji ekologicznej Unii Europejskiej, ani co do zasady terminów odnoszących się do produkcji ekologicznej, jeżeli zawiera on niewymagane przez prawo minerały i witaminy pochodzenia nieroślinnego, a zatem nie spełnia warunków przewidzianych w art. 16 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia. Logo produkcji ekologicznej tego państwa trzeciego może jednak być używane w Unii w odniesieniu do takiego produktu, nawet jeśli zawiera ono terminy odnoszące się do produkcji ekologicznej w rozumieniu rozporządzenia 2018/848.
Ocena Trybunału
Trybunał uznał, że brzmienie art. 30 ust. 2 i art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2018/848 wskazuje, iż używanie logo produkcji ekologicznej Unii Europejskiej i terminów odnoszących się do produkcji ekologicznej jest dozwolone w odniesieniu do produktów ekologicznych, niezależnie od tego, czy są one produkowane w Unii, czy przywożone z państwa trzeciego w celu wprowadzenia ich do obrotu w Unii jako produkty ekologiczne, o ile spełniają one wymogi określone w tym rozporządzeniu.
Ową literalną wykładnię potwierdza kontekst, w jaki wpisują się te przepisy. W rozporządzeniu 2018/848 wprowadzono bowiem rozróżnienie między produktami wytwarzanymi w Unii (
7
) a produktami przywożonymi z państwa trzeciego w celu wprowadzenia ich do obrotu w Unii jako produkty ekologiczne, które muszą spełniać warunki określone w art. 45 rozporządzenia 2018/848, a w szczególności jeden z trzech warunków przewidzianych w art. 45 ust. 1 lit. b) ppkt (i)–(iii) tego rozporządzenia. Te trzy warunki dotyczą, odpowiednio, sytuacji, w której przywożone produkty są zgodne z rozdziałami II, III i IV tego rozporządzenia [przypadek, o którym mowa w ppkt (i)], sytuacji, w której produkty te podlegają w państwie pochodzenia równoważnym przepisom uznanym za takie na podstawie umowy handlowej [przypadek, o którym mowa w ppkt (ii)], i wreszcie sytuacji, w której równoważny charakter tych przepisów jest uznawany na podstawie jednostronnego środka Unii [przypadek, o którym mowa w ppkt (iii)].
Tymczasem spośród tych trzech warunków jedynie warunek, o którym mowa w ppkt (i) wymaga, aby przywożony produkt był zgodny z przepisami rozdziałów II, III i IV tego rozporządzenia. W konsekwencji produkt odpowiadający przypadkowi, o którym mowa w art. 45 ust. 1 lit. b) ppkt (iii) rozporządzenia 2018/848 (
8
), mimo że nie jest zgodny ze wszystkimi przepisami dotyczącymi produkcji zawartymi w rozdziale III tego rozporządzenia, może zostać wprowadzony do obrotu w Unii jako produkt ekologiczny, o ile pochodzi on z państwa trzeciego, którego obowiązujące przepisy dotyczące produkcji zostały uznane przez Unię za równoważne z przepisami ustanowionymi we wspomnianym rozdziale III, i odpowiada wspomnianym przepisom. Trybunał wyjaśnił, że pojęcie „równoważności” przepisów dotyczących produkcji państwa trzeciego zakłada, że realizują one te same cele i są zgodne z tymi samymi zasadami poprzez stosowanie przepisów gwarantujących taki sam poziom zapewnienia zgodności jak wymagany przez przepisy Unii w odniesieniu do produktów wytwarzanych w Unii (
9
).
Natomiast żaden przepis rozporządzenia 2018/848 nie zezwala na używanie logo produkcji ekologicznej Unii Europejskiej i terminów odnoszących się do produkcji ekologicznej w odniesieniu do produktów pochodzących z państw trzecich uznanych dla celów równoważności, które choć mogą być przywożone do Unii na podstawie art. 45 ust. 1 lit. b) ppkt (ii) lub (iii) tego rozporządzenia, nie są jednak zgodne z zawartymi w nim przepisami dotyczącymi produkcji.
Wykładnię tę potwierdzają ponadto cele rozporządzenia 2018/848, które zmierza w szczególności do zachowania zaufania, jakie konsumenci mają do produktów oznaczonych jako ekologiczne, zapewniając im jasną i jednoznaczną informację co do tego, czy produkt, na którym umieszczono logo produkcji ekologicznej Unii Europejskiej, czy terminy odnoszące się do produkcji ekologicznej są w pełni zgodne ze wszystkimi wymogami ustanowionymi w tym rozporządzeniu, a nie tylko z przepisami równoważnymi z tym rozporządzeniem.
Tymczasem możliwość używania logo produkcji ekologicznej Unii Europejskiej lub terminów odnoszących się do produkcji ekologicznej zarówno w odniesieniu do produktów wyprodukowanych w Unii lub w państwach trzecich zgodnie z przepisami dotyczącymi produkcji ustanowionymi w rozporządzeniu 2018/848, jak i w odniesieniu do produktów wyprodukowanych w państwach trzecich zgodnie z przepisami jedynie równoważnymi z tymi przepisami dotyczącymi produkcji nie pozwala konsumentowi na ustalenie, czy przywożony produkt jest zgodny ze wszystkimi przepisami dotyczącymi produkcji ustanowionymi w rozporządzeniu 2018/848, czy też przestrzega jedynie przepisów dotyczących produkcji państwa trzeciego, z którego jest on przywożony, równoważnych z przepisami tego rozporządzenia.
W tym względzie w wypadku użycia logo produkcji ekologicznej Unii Europejskiej na produkcie podlegające umieszczeniu tam na podstawie art. 32 ust. 2 rozporządzenia 2018/848 oznaczenie miejsca, w którym wyprodukowano surowce rolne, z których składa się ten produkt, nie jest wystarczające do rozwiania wszelkich wątpliwości konsumenta.
Wynika z tego, że w celu ułatwienia wymiany handlowej między państwami trzecimi oraz zapewnienia skuteczności art. 45 ust. 1 lit. b) ppkt (iii) rozporządzenia 2018/848, który przyznaje Komisji Europejskiej kompetencję do uznania, że przepisy państwa trzeciego są równoważne z przepisami tego rozporządzenia, produkty przywożone na podstawie tego przepisu, które mają dostęp do rynku Unii jako produkty ekologiczne, muszą mieć możliwość używania logo produkcji ekologicznej państwa trzeciego, z którego pochodzą, nawet jeśli logo to zawiera terminy identyczne z terminami odnoszącymi się do produkcji ekologicznej w rozumieniu art. 30 ust. 1 tego rozporządzenia i załącznika IV do niego.
(
1
)	Rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli (Dz.U. 2008, L 250, s. 1).
(
2
)	Do przetworzonych produktów oznaczonych jako „ekologiczne” można dodawać witaminy i minerały jedynie wtedy, kiedy ich użycie jest prawnie wymagane.
(
3
)	Rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz.U. 2007, L 189, s. 1).
(
4
)	W niniejszym przypadku art. 16 ust. 1 rozporządzenia 2018/848 w związku z pkt 2.2.2 lit. f) ppkt (i) części IV załącznika II do tego rozporządzenia, który zastąpił zasadniczo art. 27 ust. 1 lit. f) rozporządzenia nr 889/2008.
(
5
)	Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 (Dz.U. 2018, L 150, s. 1).
(
6
)	W niniejszej sprawie art. 30 ust. 2 i art. 33 ust. 1 rozporządzenia nr 2018/848.
(
7
)	Które muszą być zgodne ze szczegółowymi przepisami dotyczącymi produkcji określonymi w części IV załącznika II do rozporządzenia 2018/848 oraz we wszelkich aktach wykonawczych, o których mowa w art. 16 ust. 3 tego rozporządzenia.
(
8
)	Tak jest w sprawie, do której odnosi się sąd odsyłający.
(
9
)	Artykuł 3 pkt 64 rozporządzenia 2018/848.