62024TC0653
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
MAJA BRKAN
της 29ης Οκτωβρίου 2025 (
1
)
Υπόθεση T‑653/24
Accorinvest,
Société Générale SA
κατά
Ministre de l’Économie, des Finances et de la Souveraineté industrielle et numérique
[αίτηση του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας, Γαλλία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
«Προδικαστική παραπομπή – Εναρμόνιση των φορολογικών νομοθεσιών – Ειδικοί φόροι κατανάλωσης – Οδηγία 2008/118/ΕΚ – Ηλεκτρική ενέργεια – Πρόσθετοι έμμεσοι φόροι – Μετακύλιση του φόρου στον καταναλωτή»
Εισαγωγή
1.
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118/EK του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2008, σχετικά με το γενικό καθεστώς των ειδικών φόρων κατανάλωσης και για την κατάργηση της οδηγίας 92/12/ΕΟΚ (ΕΕ 2009, L 9, σ. 12).
2.
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ, αφενός, των εταιριών Accorinvest και Société Générale SA, ως τελικών καταναλωτών ηλεκτρικής ενέργειας, και, αφετέρου, του Γαλλικού Δημοσίου, σχετικά με την επιστροφή πρόσθετου φόρου επί του ειδικού φόρου κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, τον οποίο προβλέπει η γαλλική νομοθεσία.
3.
Συγκεκριμένα, στη Γαλλία, ο loi du 9 août 2004 relative au service public de l’électricité et du gaz et aux entreprises électriques et gazières (νόμος της 9ης Αυγούστου 2004 περί της δημόσιας υπηρεσίας ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου και των επιχειρήσεων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου) θέσπισε τιμολογιακή συνεισφορά χρήσης δικτύου (στο εξής: CTA). Στο πλαίσιο της υπό κρίση υπόθεσης, πρέπει να εξεταστεί αν η CTA μπορεί να χαρακτηριστεί ως «πρόσθετος έμμεσος φόρος» κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118 και αν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της διάταξης αυτής.
Νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Οδηγία 2008/118
4.
Η οδηγία 2008/118 καταργήθηκε με την οδηγία (ΕΕ) 2020/262 (
2
). Παρά ταύτα, η οδηγία 2008/118 έχει εφαρμογή ratione temporis στα πραγματικά περιστατικά των διαφορών της κύριας δίκης.
5.
Το άρθρο 2 της οδηγίας 2008/118 προέβλεπε τα ακόλουθα:
«Οι όροι επιβολής του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα προϊόντα που καλύπτει η οδηγία 92/12/ΕΟΚ [του Συμβουλίου, της 25ης Φεβρουαρίου 1992, σχετικά με το γενικό καθεστώς, την κατοχή, την κυκλοφορία και τους ελέγχους των προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης (ΕΕ 1992, L 76, σ. 1)], εφεξής “προϊόντα που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης”, πρέπει να είναι εναρμονισμένοι ώστε να διασφαλίζεται η ορθή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.»
6.
Το άρθρο 1 της ίδιας οδηγίας όριζε τα εξής:
«1.   Η παρούσα οδηγία θεσπίζει το γενικό καθεστώς για τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης που επιβάλλονται άμεσα ή έμμεσα στην κατανάλωση των κάτωθι προϊόντων (“προϊόντα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης”):
α)
ενεργειακά προϊόντα και ηλεκτρική ενέργεια που εμπίπτουν στην οδηγία 2003/96/ΕΚ [του Συμβουλίου, της 27ης Οκτωβρίου 2003, σχετικά με την αναδιάρθρωση του κοινοτικού πλαισίου φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας (ΕΕ 2003, L 283, σ. 51)],
[…]
2.   Τα κράτη μέλη μπορούν, για ειδικούς σκοπούς, να επιβάλλουν πρόσθετους έμμεσους φόρους στα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα, υπό τον όρο ότι οι φόροι αυτοί είναι σύμφωνοι με τους κοινοτικούς κανόνες φορολόγησης που ισχύουν για τον ειδικό φόρο κατανάλωσης ή τον φόρο προστιθέμενης αξίας, όσον αφορά τον καθορισμό της φορολογικής βάσης, τον υπολογισμό, το απαιτητό και τον έλεγχο του φόρου, εξαιρουμένων των διατάξεων περί απαλλαγών.
3.   Τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν φόρους:
α)
σε προϊόντα πλην των υποκειμένων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης,
b)
στις παροχές υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που έχουν σχέση με τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα, οι οποίες δεν έχουν χαρακτήρα φόρου επί του κύκλου εργασιών.
[…]»
Οδηγία 2003/96
7.
Το άρθρο 4 της οδηγίας 2003/96 προβλέπει τα ακόλουθα:
«1.   Τα επίπεδα φορολογίας που επιβάλλουν τα κράτη μέλη στα ενεργειακά προϊόντα και στην ηλεκτρική ενέργεια τα οποία αναφέρονται στο άρθρο 2 δεν μπορούν να είναι χαμηλότερα από τα ελάχιστα επίπεδα φορολογίας που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία.
2.   Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ως “επίπεδο φορολογίας” νοείται το σύνολο των εισπραττόμενων επιβαρύνσεων από όλους τους έμμεσους φόρους (εξαιρουμένου του ΦΠΑ) που υπολογίζονται άμεσα ή έμμεσα για την ποσότητα ενεργειακών προϊόντων και ηλεκτρικής ενέργειας κατά τη στιγμή της παράδοσης προς κατανάλωση.»
Το γαλλικό δίκαιο
8.
Το άρθρο 18 του loi no 2004-803, du 9 août 2004, relative au service public de l’électricité et du gaz et aux entreprises électriques et gazières (νόμου 2004‑803, της 9ης Αυγούστου 2004, περί της δημόσιας υπηρεσίας ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου και των επιχειρήσεων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, στο εξής: νόμος της 9ης Αυγούστου 2004), ορίζει τα εξής:
«Ι. Θεσπίζεται τιμολογιακή συνεισφορά υπέρ του Caisse nationale des industries électriques et gazières [(εθνικού ταμείου βιομηχανιών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου)] επί των υπηρεσιών μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας […]
[…]
II. Την εν λόγω τιμολογιακή συνεισφορά υποχρεούνται να καταβάλλουν:
1° όσον αφορά την ηλεκτρική ενέργεια:
a)
οι διαχειριστές των δημόσιων δικτύων μεταφοράς ή διανομής οι οποίοι την εισπράττουν, επιπλέον των τιμολογίων χρήσης των δημόσιων δικτύων μεταφοράς και διανομής, […] από τους καταναλωτές […], με τους οποίους οι εν λόγω διαχειριστές έχουν συνάψει σύμβαση πρόσβασης στο δίκτυο·
b)
οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας οι οποίοι την εισπράττουν, επιπλέον της τιμής πώλησης, από τους καταναλωτές […], όταν οι προμηθευτές αυτοί έχουν συνάψει σύμβαση πρόσβασης στα δίκτυα […] για την προμήθεια των καταναλωτών αυτών·
c)
οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας οι οποίοι την εισπράττουν επιπλέον της τιμής πώλησης […]
III. Βάση υπολογισμού της τιμολογιακής συνεισφοράς αποτελεί:
1° όσον αφορά την ηλεκτρική ενέργεια:
–
το προ φόρων πάγιο μέρος του τιμολογίου χρήσης των δημόσιων δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, όταν η τιμολογιακή συνεισφορά οφείλεται σύμφωνα με το στοιχείο a του σημείου 1° του μέρους II·
–
το προ φόρων πάγιο μέρος του τμήματος που αφορά τη χρήση των δικτύων, το οποίο περιλαμβάνεται στην τιμή πώλησης της ηλεκτρικής ενέργειας, όταν η τιμολογιακή συνεισφορά οφείλεται σύμφωνα με το στοιχείο b του σημείου 1° του μέρους II·
–
το προ φόρων πάγιο μέρος του τμήματος που αφορά τη χρήση των δικτύων, το οποίο περιλαμβάνεται στα ρυθμιζόμενα τιμολόγια πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας, όταν η τιμολογιακή συνεισφορά οφείλεται σύμφωνα με το στοιχείο c του σημείου 1° του μέρους II
[…]
IV. Η τιμολογιακή συνεισφορά οφείλεται, βάσει των συμβάσεων που συνάπτονται από τα πρόσωπα που αναφέρονται στο μέρος ΙΙ για την πραγματοποίηση των παροχών του μέρους Ι, κατά την είσπραξη των προκαταβολών ή του τιμήματος από τον υπόχρεο ή, κατ’ επιλογήν του τελευταίου, κατά τον χρόνο της χρέωσης· στην περίπτωση αυτή, οφείλεται οπωσδήποτε κατά την είσπραξη των προκαταβολών ή του τιμήματος, εφόσον προηγείται της χρέωσης.
[…]
VII. Οι λεπτομέρειες εφαρμογής του παρόντος άρθρου καθορίζονται με διάταγμα εκδιδόμενο κατόπιν γνωμοδότησης του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας).»
9.
Το άρθρο 1 του décret no 2005‑123, du 14 février 2005, relatif à la contribution tarifaire sur les prestations de transport et de distribution d’électricité et de gaz naturel (διατάγματος 2005‑123, της 14ης Φεβρουαρίου 2005, περί της τιμολογιακής συνεισφοράς επί των παροχών μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου), όπως ίσχυε μέχρι την 1η Αυγούστου 2017, όριζε τα εξής:
«I. Το προ φόρων πάγιο μέρος του τιμολογίου χρήσης των δημόσιων δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο μνημονεύεται στο άρθρο 18, μέρος III, σημείο 1°, του προαναφερθέντος νόμου της 9ης Αυγούστου 2004, συντίθεται από το άθροισμα των ακόλουθων επιμέρους χρεώσεων:
–
την ετήσια χρέωση διαχείρισης όπως ορίζεται με την απόφαση περί έγκρισης των ισχυόντων τιμολογίων χρήσης των δημόσιων δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας·
–
την ετήσια χρέωση μετρήσεων όπως ορίζεται με την απόφαση περί έγκρισης των ισχυόντων τιμολογίων χρήσης των δημόσιων δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας·
–
το πάγιο μέρος της ετήσιας χρέωσης καταναλώσεων […]·
–
το πάγιο μέρος της ετήσιας χρέωσης για συμπληρωματικές και εφεδρικές γραμμές παροχής ενέργειας […]».
10.
Κατά το άρθρο 1 του διατάγματος 2005‑123, όπως τροποποιήθηκε με το διάταγμα της 28ης Ιουλίου 2017, με έναρξη ισχύος από 1ης Αυγούστου 2017:
«[…] το προ φόρου πάγιο μέρος του τιμολογίου χρήσης των δημόσιων δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας συντίθεται από το άθροισμα των χρεώσεων του τιμολογίου προμήθειας όπως ορίζονται με τις αποφάσεις περί των ισχυόντων τιμολογίων χρήσης των δημόσιων δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, που απαριθμούνται στα σημεία 1° έως 4°:
1°
την ετήσια χρέωση διαχείρισης·
2°
την ετήσια χρέωση μετρήσεων·
3°
το πάγιο μέρος της ετήσιας χρέωσης καταναλώσεων. Το πάγιο αυτό μέρος συντίθεται από χρεώσεις που περιλαμβάνονται στους τιμολογιακούς τύπους που αφορούν τη συγκεκριμένη χρέωση, ανάλογα με την απορροφηθείσα ισχύ, εξαιρουμένων τυχόν μηνιαίων χρεώσεων για υπερβάσεις της απορροφηθείσας ισχύος·
4°
το πάγιο μέρος της ετήσιας χρέωσης για συμπληρωματικές και εφεδρικές γραμμές παροχής. Το πάγιο αυτό μέρος συντίθεται από την ετήσια χρέωση για συμπληρωματικές και εφεδρικές γραμμές παροχής, εξαιρουμένου του μεριδίου ενέργειας και των μηνιαίων χρεώσεων για υπερβάσεις της απορροφηθείσας ισχύος όταν η εφεδρική παροχή ενέργειας βρίσκεται σε επίπεδο τάσης διαφορετικό από εκείνο της κύριας παροχής.»
11.
Κατά το άρθρο 2 του διατάγματος 2005‑123, «[ο] προμηθευτής ηλεκτρικής ενέργειας που εισπράττει την τιμολογιακή συνεισφορά κατ’ εφαρμογήν του στοιχείου b ή του στοιχείου c του σημείου 1° του μέρους II του άρθρου 18 του ως άνω νόμου της 9ης Αυγούστου 2004 συνυπολογίζει το προ φόρων πάγιο μέρος του τμήματος που αφορά τη χρήση των δικτύων στην τιμή πώλησης ή στο τιμολόγιο πώλησης σύμφωνα με το άρθρο 1».
Πραγματικά περιστατικά της διαφοράς της κύριας δίκης και προδικαστικά ερωτήματα
12.
Η Accorinvest και η Société Générale SA είναι δύο εταιρίες γαλλικού δικαίου οι οποίες, ως τελικοί καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας, φέρουν υποχρέωση καταβολής της CTA.
13.
Στο πλαίσιο δύο χωριστών διαδικασιών, οι εταιρίες αυτές ζήτησαν από το tribunal administratif de Paris (διοικητικό πρωτοδικείο Παρισιού, Γαλλία) να υποχρεώσει το Γαλλικό Δημόσιο να τους καταβάλει αποζημίωση ίση προς τα ποσά που κατέβαλαν για την CTA, αντιστοίχως, για τα έτη 2016 έως 2018 και για τα έτη 2017 και 2018. Κατά την άποψή τους, η CTA δεν συνάδει με το άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118. Οι αγωγές τους απορρίφθηκαν από το tribunal administratif de Paris (διοικητικό πρωτοδικείο Παρισιού) ως ασκηθείσες ενώπιον αναρμοδίου δικαστηρίου, με δύο διατάξεις της 26ης Απριλίου 2021.
14.
Με δύο αποφάσεις της 17ης Μαΐου 2023, το cour administrative d’appel de Paris (διοικητικό εφετείο Παρισιού, Γαλλία) εξαφάνισε τις πρωτοβάθμιες διατάξεις και, στη συνέχεια, απέρριψε τις αγωγικές αξιώσεις με το σκεπτικό ότι, ελλείψει άμεσης και άρρηκτης σχέσης μεταξύ της CTA και της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, η συνεισφορά δεν συνιστούσε έμμεσο φόρο ο οποίος πλήττει άμεσα ή έμμεσα την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και ότι, κατά συνέπεια, δεν ενέπιπτε στις διατάξεις του άρθρου 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118.
15.
Εκάστη των εταιριών Accorinvest και Société Générale άσκησε αναίρεση κατά των ως άνω αποφάσεων του cour administrative d’appel de Paris (διοικητικού εφετείου Παρισιού) ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, υποστηρίζοντας ότι η επίμαχη συνεισφορά συνιστά έμμεσο φόρο ο οποίος πλήττει άμεσα ή έμμεσα την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, για τον λόγο και μόνον ότι υφίσταται νομοθετημένος μηχανισμός μετακύλισης του φόρου αυτού στον τελικό καταναλωτή. Υποστήριξαν επίσης ότι η επίμαχη συνεισφορά εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118, δεδομένου ότι υφίσταται άμεση και άρρηκτη σχέση μεταξύ της τιμολογιακής συνεισφοράς χρήσης δικτύου και της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. Προέβαλαν, μεταξύ άλλων, ότι η σύμβαση πρόσβασης δυνάμει της οποίας οφείλεται ο φόρος αυτός συνδέεται κατ’ ανάγκην με σύμβαση προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας σε τελικό καταναλωτή και ότι το πάγιο μέρος των τιμολογίων χρήσης των δημόσιων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, δηλαδή η βάση υπολογισμού του φόρου αυτού, αποτελεί ειδικότερα συνάρτηση της απορροφηθείσας ισχύος από τον ίδιο τον τελικό καταναλωτή, η οποία συνήθως συνδέεται με τα χαρακτηριστικά της κατανάλωσης την οποία πραγματοποιεί.
16.
Υπ’ αυτές τις συνθήκες, το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Έχουν οι διατάξεις του άρθρου 1, παράγραφος 2, της οδηγίας [2008/118] την έννοια ότι το γεγονός ότι υφίσταται νομοθετημένος μηχανισμός μετακύλισης του φόρου στον τελικό καταναλωτή προϊόντος υποκείμενου σε ειδικό φόρο κατανάλωσης συνεπάγεται αφ’ εαυτού ότι υφίσταται άμεση και άρρηκτη σχέση μεταξύ του φόρου και της κατανάλωσης του εν λόγω προϊόντος, με αποτέλεσμα να πρέπει να θεωρηθεί ως πρόσθετος έμμεσος φόρος κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 2, της οδηγίας [2008/118], ακόμη και στην περίπτωση που ο εν λόγω φόρος υπολογίζεται ανεξαρτήτως της ποσότητας του προϊόντος που πράγματι καταναλώθηκε;
2)
Έχουν οι διατάξεις του άρθρου 1, παράγραφος 2, της οδηγίας [2008/118] την έννοια ότι μια επιβάρυνση, όπως η τιμολογιακή συνεισφορά χρήσης δικτύου (contribution tarifaire d’acheminement), της οποίας βάση υπολογισμού αποτελεί το πάγιο μέρος των τιμολογίων χρήσης των δημόσιων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, εξαιρουμένου του κυμαινόμενου μέρους των τιμολογίων αυτών το οποίο είναι το μόνο που συναρτάται με την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά η οποία οφείλεται στο πλαίσιο συμβάσεων πρόσβασης στο δίκτυο που συνάπτουν οι καταναλωτές ή οι προμηθευτές τους, συνδέεται άμεσα και άρρηκτα με την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, με αποτέλεσμα να πρέπει να θεωρηθεί ως πρόσθετος έμμεσος φόρος κατά την έννοια των διατάξεων αυτών;»
Ανάλυση
17.
Με τα δύο προδικαστικά ερωτήματα, τα οποία προτείνω να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118 έχει την έννοια ότι συνεισφορά όπως η επίμαχη στις υποθέσεις των κύριων δικών, η οποία επιβάλλεται λόγω της χρήσης των δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, υπολογίζεται βάσει του πάγιου μέρους του τιμολογίου χρήσης των δημόσιων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και μετακυλίεται, μέσω νομικού μηχανισμού, στον καταναλωτή, εμπίπτει στην έννοια των «πρόσθετων έμμεσων φόρων» κατά τη διάταξη αυτή.
18.
Για να δοθεί απάντηση στο ως άνω ερώτημα, πρέπει, πρώτον, να οριστεί η έννοια του «πρόσθετου έμμεσου φόρου» κατά το άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118. Δεύτερον, θα εξετάσω ειδικότερα το διαμορφωθέν από τη νομολογία (
3
) κριτήριο της άμεσης και άρρηκτης σχέσης μεταξύ ενός φόρου και της κατανάλωσης προϊόντος υποκείμενου σε ειδικό φόρο κατανάλωσης και, ιδίως, το αν πρέπει να υπάρχει τέτοια σχέση με την πράξη κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας ή με την ποσότητα της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνεται. Τρίτον, θα αναλύσω το ζήτημα αν μια τέτοια άμεση και άρρηκτη σχέση μπορεί να συναχθεί μόνον από τη μετακύλιση του φόρου στον καταναλωτή. Τέταρτον, θα πρέπει να καθοριστεί, βάσει της ερμηνείας αυτής, αν η CTA μπορεί να χαρακτηριστεί ως «πρόσθετος έμμεσος φόρος» κατά την έννοια της συγκεκριμένης διάταξης.
Επί της έννοιας του «πρόσθετου έμμεσου φόρου»
19.
Επισημαίνεται, εκ προοιμίου, ότι ο χαρακτηρισμός επιβάρυνσης, φόρου, τέλους ή εισφοράς από πλευράς του δικαίου της Ένωσης απόκειται στο Δικαστήριο αναλόγως των αντικειμενικών χαρακτηριστικών της φορολόγησης, ανεξαρτήτως του πώς αυτά χαρακτηρίζονται από το εθνικό δίκαιο (
4
).
20.
Το άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118 παρέχει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να επιβάλλουν, για ειδικούς σκοπούς, πρόσθετους έμμεσους φόρους στα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα, υπό τον όρο ότι οι φόροι αυτοί είναι σύμφωνοι προς τους κανόνες φορολόγησης του δικαίου της Ένωσης που ισχύουν για τον ειδικό φόρο κατανάλωσης ή τον φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ).
21.
Η οδηγία 2008/118 δεν ορίζει την έννοια του «πρόσθετου έμμεσου φόρου» επί της ηλεκτρικής ενέργειας κατά τη διάταξη αυτή. Παρά ταύτα, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, ως «πρόσθετοι έμμεσοι φόροι» νοούνται οι έμμεσοι φόροι οι οποίοι πλήττουν την κατανάλωση των προϊόντων που απαριθμούνται στο άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής, πλην των «ειδικών φόρων κατανάλωσης», κατά την έννοια της τελευταίας αυτής διάταξης, και επιβάλλονται για ειδικούς σκοπούς (
5
).
22.
Συναφώς, από τη νομολογία προκύπτει ότι ένας τέτοιος φόρος πρέπει να τελεί σε άμεση και άρρηκτη σχέση προς την κατανάλωση της ηλεκτρικής ενέργειας (
6
). Τούτο σημαίνει ότι πρέπει να εξεταστεί αν ο φόρος αυτός πλήττει στοιχείο το οποίο τελεί σε άμεση και άρρηκτη σχέση με την κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος κατά τρόπο ώστε, με τη φορολόγηση του στοιχείου αυτού, να θεωρείται ότι ο φόρος πλήττει την ίδια την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Πράγματι, φόρος ο οποίος δεν πλήττει την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2008/118 (
7
).
23.
Στην υπό κρίση υπόθεση, οι αναιρεσείουσες των κύριων δικών υποστηρίζουν ότι αρκεί ο επίμαχος φόρος να πλήττει την πράξη κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, χωρίς να απαιτείται σύνδεσή του με ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας.
24.
Επομένως, είναι αναγκαίο, κατά τη γνώμη μου, προκειμένου να ερμηνευθεί η έννοια των «πρόσθετων έμμεσων φόρων» και να καθοριστεί το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118, να αποσαφηνιστεί αν το κριτήριο βάσει του οποίου καθορίζεται αν υπάρχει άμεση και άρρηκτη σχέση μεταξύ ενός έμμεσου φόρου και της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας είναι η σχέση με πράξη κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας ή αν απαιτείται να υφίσταται σχέση μεταξύ του φόρου και των ποσοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνονται.
Πρέπει να υφίσταται άμεση και άρρηκτη σχέση με πράξη κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας ή με τις πράγματι καταναλωθείσες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας;
25.
Κατά πάγια νομολογία, προκειμένου να ερμηνευθεί διάταξη του δικαίου της Ένωσης, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όχι μόνον το γράμμα της, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται και οι σκοποί που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος (
8
).
26.
Πρώτον, το γράμμα του άρθρου 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118 δεν περιέχει καμία διευκρίνιση όσον αφορά το αν πρέπει να υφίσταται άμεση και άρρηκτη σχέση με την πράξη κατανάλωσης ή με τις καταναλωθείσες ποσότητες. Συγκεκριμένα, από το σημείο 20 ανωτέρω προκύπτει ότι η οδηγία 2008/118 δεν ορίζει την έννοια των «πρόσθετων έμμεσων φόρων», ενώ η προϋπόθεση της «άμεσης και άρρηκτης σχέσης με την κατανάλωση» του προϊόντος που υπόκειται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης αναπτύχθηκε από τη νομολογία του Δικαστηρίου, όπως προκύπτει από το σημείο 22 ανωτέρω. Επομένως, το γράμμα του άρθρου 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118 δεν παρέχει αφ’ εαυτού τη δυνατότητα να διαπιστωθεί αν, για να θεωρηθεί ότι υπάρχει «πρόσθετος έμμεσος φόρος» κατά την έννοια της διάταξης αυτής, αρκεί η άμεση και άρρηκτη σχέση με την πράξη κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.
27.
Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να εξεταστούν το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118, καθώς και οι σκοποί που επιδιώκονται με την οδηγία.
28.
Όσον αφορά, δεύτερον, το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η διάταξη αυτή, επισημαίνεται ότι η διάρθρωση του άρθρου 1 της οδηγίας 2008/118 διακρίνει τρεις περιπτώσεις.
29.
Κατά πρώτον, το άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/118 καθιερώνει την αρχή ότι η οδηγία αυτή θεσπίζει το γενικό καθεστώς των ειδικών φόρων κατανάλωσης που επιβάλλονται άμεσα ή έμμεσα στην κατανάλωση ορισμένων προϊόντων υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται η ηλεκτρική ενέργεια, η οποία εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2003/96.
30.
Κατά δεύτερον, το άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118 παρέχει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να επιβάλλουν άλλους φόρους «για ειδικούς σκοπούς», υπό τον όρο ότι οι φόροι αυτοί είναι σύμφωνοι με τους κανόνες που ισχύουν για τον ειδικό φόρο κατανάλωσης και τον ΦΠΑ. Επομένως, σε αντίθεση με την υποχρέωση των κρατών μελών να εφαρμόζουν τον εναρμονισμένο ειδικό φόρο κατανάλωσης που προβλέπεται στο άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/118 για τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα που απαριθμούνται στη διάταξη αυτή, το άρθρο 1, παράγραφος 2, της ίδιας οδηγίας παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να επιβάλλουν, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, πρόσθετους έμμεσους φόρους στα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα. Το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει ότι σκοπός της δυνατότητας αυτής είναι να ληφθεί υπόψη η ποικιλομορφία των φορολογικών παραδόσεων των κρατών μελών στον τομέα αυτόν και η συχνή προσφυγή στους έμμεσους φόρους για την εφαρμογή μη δημοσιονομικών πολιτικών (
9
).
31.
Κατά τρίτον, από το άρθρο 1, παράγραφος 3, της οδηγίας 2008/118 προκύπτει ότι τα κράτη μέλη διατηρούν την ευχέρεια να θεσπίζουν ή να διατηρούν σε ισχύ φόρους που επιβάλλονται σε προϊόντα άλλα από τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης (στοιχείο αʹ) καθώς και στις παροχές υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που έχουν σχέση με τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα, οι οποίες δεν έχουν χαρακτήρα φόρου επί του κύκλου εργασιών (στοιχείο βʹ), υπό την προϋπόθεση ότι η επιβολή αυτών των φόρων δεν μπορεί, κατά το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών, να συνεπάγεται διατυπώσεις που συνδέονται με τη διέλευση συνόρων.
32.
Όπως υπογραμμίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μια ερμηνεία κατά την οποία ένας φόρος ο οποίος συνδέεται μεν με πράξη κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, πλην όμως δεν συνδέεται με την πράγματι καταναλωθείσα ποσότητα θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι συνδέεται άμεσα και άρρηκτα με την κατανάλωση αυτή, θα καθιστούσε άνευ πρακτικής αποτελεσματικότητας το άρθρο 1, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2008/118. Συγκεκριμένα, σε μια τέτοια περίπτωση, όλοι οι φόροι οι οποίοι συνδέονται με την πράξη κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως «πρόσθετος έμμεσος φόρος» κατά το άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118 και θα ενέπιπταν στη διάταξη αυτή, όπερ θα καθιστούσε κενό περιεχομένου το άρθρο 1, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της οδηγίας.
33.
Στο πλαίσιο της συστηματικής ερμηνείας, πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη η οδηγία 2003/96 σχετικά με την αναδιάρθρωση του πλαισίου φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας, στα οποία αναφέρεται το άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/118. Πράγματι, το καθεστώς των ειδικών φόρων κατανάλωσης διέπεται από κοινού από μια γενική οδηγία η οποία καθορίζει το γενικό καθεστώς των ειδικών φόρων κατανάλωσης (εν προκειμένω, ratione temporis, την οδηγία 2008/118 (
10
)) και από διάφορες ειδικές οδηγίες οι οποίες εναρμονίζουν τις βάσεις επιβολής του φόρου και τους ελάχιστους φορολογικούς συντελεστές όσον αφορά τα προϊόντα που υπόκεινται στους εν λόγω ειδικούς φόρους κατανάλωσης, ήτοι από την οδηγία 2003/96 για τα ενεργειακά προϊόντα και την ηλεκτρική ενέργεια.
34.
Το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/96 επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να τηρούν ορισμένα ελάχιστα επίπεδα φορολογίας των προϊόντων αυτών, ενώ το άρθρο 4, παράγραφος 2, της εν λόγω οδηγίας ορίζει το «επίπεδο φορολογίας» που επιβάλλουν τα κράτη μέλη στα οικεία προϊόντα ως «το σύνολο των εισπραττόμενων επιβαρύνσεων από όλους τους έμμεσους φόρους (εξαιρουμένου του ΦΠΑ) που υπολογίζονται άμεσα ή έμμεσα για την ποσότητα ενεργειακών προϊόντων και ηλεκτρικής ενέργειας κατά τη στιγμή της παράδοσης προς κατανάλωση» (η υπογράμμιση δική μου). Επομένως, δεδομένου ότι τα όρια αυτά εφαρμόζονται στο συνολικό ποσό των έμμεσων φόρων, τα ως άνω ελάχιστα επίπεδα φορολογίας περιλαμβάνουν τους «πρόσθετους έμμεσους φόρους» που προβλέπονται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118 (
11
) και εκτιμώνται σε συνάρτηση με τα πραγματικά επίπεδα κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.
35.
Επομένως, κατά τη γνώμη μου, από τη συστηματική ερμηνεία προκύπτει ότι ένας φόρος πλήττει την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και μπορεί να χαρακτηριστεί ως «πρόσθετος έμμεσος φόρος» κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118, εφόσον υφίσταται άμεση και άρρηκτη σχέση με την ποσότητα της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνεται και όχι μόνο με την πράξη κατανάλωσης.
36.
Τρίτον, η ερμηνεία αυτή επιβεβαιώνεται από τους σκοπούς που επιδιώκονται με την οδηγία 2008/118.
37.
Συναφώς, κατά την αιτιολογική σκέψη 2 της οδηγίας 2008/118, σκοπός της οδηγίας είναι η εναρμόνιση των όρων επιβολής του ειδικού φόρου κατανάλωσης επί των προϊόντων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της, προκειμένου να διασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.
38.
Όπως προκύπτει από το σημείο 29 ανωτέρω, το άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/118 θεσπίζει εναρμονισμένο ειδικό φόρο κατανάλωσης για έναν περιορισμένο κατάλογο προϊόντων που απαριθμούνται στη διάταξη αυτή, μεταξύ των οποίων η ηλεκτρική ενέργεια, η οποία εμπίπτει στην οδηγία 2003/96.
39.
Επομένως, το άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118, το οποίο παρέχει, κατ’ ουσίαν, στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να επιβάλλουν πρόσθετους έμμεσους φόρους στα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα, πρέπει, ως διάταξη αποκλίνουσα από την αρχή της εναρμόνισης των όρων επιβολής του ειδικού φόρου κατανάλωσης επί των προϊόντων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, να τύχει συσταλτικής ερμηνείας (
12
). Βεβαίως, με τη νομολογία στην υπόθεση Statoil Fuel & Retail (
13
) καθώς και στην υπόθεση Agenzia delle dogane e dei monopoli (
14
), η εκτίμηση αυτή του Δικαστηρίου αφορούσε μία από τις σωρευτικές προϋποθέσεις που προβλέπει το άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118, ήτοι την έννοια των «ειδικών σκοπών», και όχι την ίδια την έννοια των «πρόσθετων έμμεσων φόρων». Παρά ταύτα, λαμβανομένης υπόψη της πάγιας νομολογίας σύμφωνα με την οποία οι εξαιρέσεις πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικά προκειμένου να μην καθίστανται κενές περιεχομένου οι γενικές ρυθμίσεις (
15
), εκτιμώ ότι πρέπει να ακολουθηθεί η ίδια προσέγγιση και όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής της παρέκκλισης που προβλέπεται με τη διάταξη αυτή και, κατά συνέπεια, όσον αφορά την ερμηνεία της έννοιας των «πρόσθετων έμμεσων φόρων» (
16
).
40.
Ως εκ τούτου, πρέπει, κατά τη γνώμη μου, και ο όρος «πρόσθετος έμμεσος φόρος» να ερμηνεύεται συσταλτικά, όπερ αποκλείει το ενδεχόμενο να εμπίπτει στη διάταξη αυτή φόρος ο οποίος συνδέεται μόνο με την πράξη κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.
41.
Όπως υποστήριξε η Επιτροπή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, αν οι «πρόσθετοι έμμεσοι φόροι» που προβλέπονται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118 περιλάμβαναν φόρους οι οποίοι δεν πλήττουν πραγματικά την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, δηλαδή δεν έχουν σχέση με τις ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνονται, θα ήταν δυνατό να υπονομευθεί ο σκοπός εναρμόνισης που επιδιώκεται με την οδηγία αυτή, ο οποίος συνίσταται στη διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας των προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης, καθόσον θα υπήρχε κίνδυνος παρακώλυσης του εμπορίου των προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης μεταξύ των κρατών μελών με την επιβολή πρόσθετων φόρων. Πράγματι, η οδηγία 2008/118 αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στην εναρμόνιση σε όλα τα κράτη μέλη των κανόνων σχετικά με το απαιτητό του ειδικού φόρου κατανάλωσης (
17
), καθώς και των κανόνων που αφορούν την κυκλοφορία και τους ελέγχους των προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης, πράγμα που διευκολύνει την κυκλοφορία των προϊόντων αυτών. Ωστόσο, ο κατά το άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/118 εναρμονισμένος ειδικός φόρος κατανάλωσης αποτελεί ειδικό φόρο κατανάλωσης ο οποίος επιβάλλεται επί της ποσότητας των προσφερόμενων προς κατανάλωση προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης (
18
). Τυχόν επιβολή άλλων φόρων επί των ίδιων προϊόντων, οι οποίοι δεν συνδέονται με την πραγματική κατανάλωση των προϊόντων αυτών, θα δημιουργούσε την ανάγκη για πρόσθετες διατυπώσεις σχετικές με τον έλεγχό τους. Ως εκ τούτου, η πλήθυνση των φόρων αυτών παράλληλα με τον εναρμονισμένο ειδικό φόρο κατανάλωσης θα ενείχε τον κίνδυνο να παρακωλύσει το εμπόριο των προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης μεταξύ των κρατών μελών.
42.
Είμαι της γνώμης ότι εκ των ανωτέρω προκύπτει ότι ένας φόρος μπορεί να χαρακτηριστεί ως «πρόσθετος έμμεσος φόρος» κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118 μόνον αν υφίσταται άμεση και άρρηκτη σχέση μεταξύ αυτού και των ποσοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνονται και όχι μόνο με την πράξη κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.
43.
Μια τέτοια έμφαση στις ποσότητες των προϊόντων που καταναλώνονται επιβεβαιώνεται εξάλλου από τη νομολογία του Δικαστηρίου. Συγκεκριμένα, στην απόφαση Kernkraftwerke Lippe-Ems, το Δικαστήριο έκρινε ότι δεν υφίστατο άμεση και άρρηκτη σχέση με την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας όσον αφορά φόρο επί των συστοιχιών ράβδων πυρηνικού καυσίμου σε πυρηνικούς σταθμούς, καθόσον ο φόρος αυτός μπορούσε να εισπραχθεί λόγω της πρόκλησης ανατροφοδοτούμενης αλυσιδωτής αντίδρασης ακόμη και χωρίς να έχει παραχθεί, και ως εκ τούτου καταναλωθεί, οποιαδήποτε ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας (
19
).
44.
Περαιτέρω, στην απόφαση Promociones Oliva Park, το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο επίμαχος στην υπόθεση εκείνη φόρος υπολογιζόταν με γνώμονα μόνον την ιδιότητα του παραγωγού ηλεκτρικής ενέργειας, βάσει των μερικώς σταθερών εισοδημάτων των φορολογουμένων και, επομένως, ανεξαρτήτως της ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας που πράγματι παραγόταν και διοχετευόταν στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας (
20
). Το Δικαστήριο συνήγαγε εντεύθεν ότι δεν υφίστατο άμεσος και άρρηκτος σύνδεσμος μεταξύ του φόρου αυτού και της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας (
21
).
45.
Επομένως, κατά τη γνώμη μου, πρέπει να υφίσταται άμεση και άρρηκτη σχέση μεταξύ του φόρου και της κατανάλωσης του προϊόντος που υπόκειται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης με τις ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνονται και όχι μόνο με την πράξη κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.
Επί της μετακύλισης του φόρου στον τελικό καταναλωτή
46.
Από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι, δυνάμει του άρθρου 18, μέρος II, του νόμου της 9ης Αυγούστου 2004, η CTA οφείλεται από τους διαχειριστές των δημόσιων δικτύων μεταφοράς ή διανομής ή από τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας, πλην όμως οι τελευταίοι την εισπράττουν από τους καταναλωτές.
47.
Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο ερωτά το Γενικό Δικαστήριο αν η εξ ολοκλήρου και διαφανής μετακύλιση της CTA στον τελικό καταναλωτή αρκεί για να συναχθεί η ύπαρξη άμεσης και άρρηκτης σχέσης με την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
48.
Κατά την άποψή μου, μια σειρά επιχειρημάτων συνηγορούν υπέρ της αρνητικής απάντησης στο ερώτημα αυτό.
49.
Πρώτον, από το σημείο 45 ανωτέρω προκύπτει ότι πρέπει να υφίσταται άμεση και άρρηκτη σχέση μεταξύ ενός φόρου και της κατανάλωσης του προϊόντος που υπόκειται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης με τις ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνονται προκειμένου να μπορεί να χαρακτηριστεί ο φόρος αυτός ως «πρόσθετος έμμεσος φόρος». Κατά συνέπεια, φρονώ ότι το γεγονός και μόνον ότι ένας φόρος μετακυλίεται εξ ολοκλήρου στον τελικό καταναλωτή ηλεκτρικής ενέργειας, ακόμη και μέσω νομικού μηχανισμού, δεν αρκεί αφ’ εαυτού για να συναχθεί η ύπαρξη άμεσης και άρρηκτης σχέσης μεταξύ ενός φόρου και της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.
50.
Δεύτερον, η ερμηνεία αυτή επιρρωννύεται, κατά τη γνώμη μου, από τη νομολογία του Δικαστηρίου.
51.
Αφενός, όπως υπενθύμισε ο γενικός εισαγγελέας Μ. Campos Sànchez-Bordona με τις προτάσεις του στην υπόθεση Messer France (
22
), το Δικαστήριο, με την απόφασή του IRCCS – Fondazione Santa Lucia (
23
), επισήμανε τρία στοιχεία τα οποία συνδέονται άρρηκτα με την έννοια των έμμεσων φόρων:
–
η νομική υποχρέωση καταβολής του σχετικού ποσού και, σε περίπτωση μη τήρησης αυτής, η εξουσία των αρχών να λαμβάνουν κάθε νόμιμο μέτρο κατά του οφειλέτη·
–
ο σκοπός για τον οποίο προορίζονται τα οφειλόμενα ποσά, τα οποία πρέπει να διατίθενται για τη χρηματοδότηση σκοπών γενικού συμφέροντος, σύμφωνα με τα κριτήρια κατανομής που ορίζουν οι δημόσιες αρχές·
–
η πιθανή μετακύλισή τους στον τελικό χρήστη του παρεχόμενου αγαθού ή της παρεχόμενης υπηρεσίας με τη συμπερίληψή τους στο ποσό που αναγράφεται στο πληρωτέο τιμολόγιο, το ύψος του οποίου είναι συνήθως συνάρτηση της ποσότητας των προϊόντων ή του όγκου των υπηρεσιών που καταναλώθηκαν.
52.
Επομένως, η μετακύλιση ενός φόρου στον καταναλωτή αποτελεί, όντως, ένα από τα χαρακτηριστικά των έμμεσων φόρων. Ωστόσο, το γεγονός και μόνον ότι ο φόρος μετακυλίεται στον καταναλωτή δεν σημαίνει άνευ ετέρου ότι ο φόρος αυτός συνδέεται άμεσα και άρρηκτα με την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
53.
Αφετέρου, επισημαίνεται ότι το Δικαστήριο έχει επανειλημμένως λάβει υπόψη, προκειμένου να διαπιστώσει αν ένας φόρος μπορεί να χαρακτηριστεί ως «πρόσθετος έμμεσος φόρος» κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118, τη δυνατότητα μετακύλισης του φόρου στον καταναλωτή (
24
). Παρά ταύτα, το Δικαστήριο έχει επίσης εξετάσει τους τρόπους υπολογισμού των συνεισφορών αυτών προκειμένου να διαπιστώσει αν αυτές αποτελούσαν πρόσθετους έμμεσους φόρους κατά την έννοια της ως άνω διάταξης (
25
).
54.
Επομένως, φρονώ ότι από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι η εξ ολοκλήρου μετακύλιση μιας συνεισφοράς όπως η CTA, η οποία οφείλεται ανεξαρτήτως του επιπέδου της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, δεν αρκεί αφ’ εαυτής για να συναχθεί το συμπέρασμα ότι μια τέτοια συνεισφορά συνιστά πρόσθετο έμμεσο φόρο, αλλά αποτελεί στοιχείο που πρέπει να ληφθεί υπόψη για τον χαρακτηρισμό της ως «πρόσθετου έμμεσου φόρου» κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118.
Μπορεί η CTA να θεωρηθεί «πρόσθετος έμμεσος φόρος» κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118;
55.
Προκειμένου να καθοριστεί αν η CTA δύναται να εμπίπτει στο άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118, πρέπει να εξακριβωθεί αν ο φόρος αυτός συνιστά φόρο ο οποίος πλήττει άμεσα ή έμμεσα την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας την οποία αφορά η οδηγία 2003/96.
56.
Πρώτον, από το άρθρο 18, μέρος I, του νόμου της 9ης Αυγούστου 2004 προκύπτει ότι η CTA αποτελεί συνεισφορά επί της μεταφοράς και της διανομής ηλεκτρικής ενέργειας. Συγκεκριμένα, γενεσιουργό αίτιο της CTA είναι η προσχώρηση του καταναλωτή σε σύμβαση πρόσβασης στο δημόσιο δίκτυο διανομής είτε πρόκειται για ενιαία σύμβαση συναπτόμενη με τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας η οποία καλύπτει ταυτοχρόνως την πρόσβαση στο δίκτυο και την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας είτε για σύμβαση διακριτή από τη σύμβαση παροχής συναπτόμενη με τους διαχειριστές των δημόσιων δικτύων μεταφοράς ή διανομής (
26
). Ως εκ τούτου, το γενεσιουργό αίτιο της CTA, ήτοι η χρήση των δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, προηγείται οιασδήποτε κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, ακόμη και αν η σύμβαση χρήσης δικτύου συνδέεται κατ’ αρχήν με σύμβαση παροχής ηλεκτρικής ενέργειας.
57.
Δεύτερον, όσον αφορά τον τρόπο υπολογισμού της CTA, επισημαίνεται ότι ο υπολογισμός αυτός βασίζεται στο προ φόρων πάγιο μέρος του τιμολογίου χρήσης των δημόσιων δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας (TURPE), το οποίο, δυνάμει του άρθρου 1 του διατάγματος 2005‑123 της 14ης Φεβρουαρίου 2005, αποτελείται από τη χρέωση διαχείρισης (
27
), τη χρέωση μέτρησης (
28
), το πάγιο μέρος της χρέωσης καταναλώσεων (
29
) και το πάγιο μέρος της ετήσιας χρέωσης για συμπληρωματικές και εφεδρικές γραμμές παροχής (
30
). Όπως υποστήριξε η Επιτροπή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, τα στοιχεία αυτά καθορίζονται ετησίως χωρίς μεταβολή.
58.
Κατά πρώτον, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι η χρέωση διαχείρισης, η χρέωση μέτρησης και το πάγιο μέρος της ετήσιας χρέωσης για τις συμπληρωματικές και εφεδρικές γραμμές παροχής δεν σχετίζονται με την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας (
31
).
59.
Κατά δεύτερον, όσον αφορά το πάγιο μέρος της ετήσιας χρέωσης καταναλώσεων, το μέρος αυτό εξαρτάται μεταξύ άλλων από το επίπεδο τάσης, τις τιμολογιακές επιλογές και την ισχύ που συμφώνησε ο καταναλωτής (
32
). Οι αναιρεσείουσες των κύριων δικών υποστηρίζουν ότι το πάγιο μέρος της χρέωσης καταναλώσεων είναι στην πραγματικότητα μεταβλητό, διότι ποικίλλει ανάλογα με την ισχύ και τις τιμολογιακές επιλογές που διάλεξε ο καταναλωτής βάσει των αναγκών του, όπερ αποδεικνύει ότι η CTA συνδέεται με την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
60.
Εντούτοις, από τα στοιχεία της δικογραφίας που έχει στη διάθεσή του το Γενικό Δικαστήριο προκύπτει ότι οι τιμολογιακές επιλογές και η ισχύς που διαλέγει ο καταναλωτής συνδέονται με μια μελλοντική εκτίμηση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και όχι με την πραγματική κατανάλωσή του.
61.
Πράγματι, ο καταναλωτής θα διαλέξει μια τιμολογιακή επιλογή και την ισχύ πριν από οποιαδήποτε κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Ως εκ τούτου, οι επιλογές του καταναλωτή θα βασίζονται στα χαρακτηριστικά της κατανάλωσής του και στον τρόπο με τον οποίο καταναλώνει ηλεκτρική ενέργεια σε συνάρτηση με τις εκτιμώμενες ανάγκες του, χωρίς όμως να υπάρχει άμεση σχέση με τον πραγματικό όγκο της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.
62.
Η Γαλλική Κυβέρνηση διευκρίνισε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ότι η συμφωνηθείσα ισχύς καθορίζει τη μέγιστη ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που είναι δυνατό να λάβει από το δίκτυο ο καταναλωτής σε δεδομένο χρόνο (
33
). Επομένως, ο καταναλωτής εκτιμά την ισχύ που θεωρεί ότι θα χρειαστεί στο μέλλον ανάλογα με τις ανάγκες του, οι οποίες συνδέονται με τις δραστηριότητές του ή με τις ηλεκτρικές συσκευές του. Η ισχύς αντιστοιχεί, επομένως, σε δικαίωμα στην εν δυνάμει μέγιστη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας την οποία ο καταναλωτής θα χρησιμοποιήσει σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό (
34
). Είναι μάλιστα δυνατόν –για παράδειγμα, στην περίπτωση εξοχικής κατοικίας η οποία δεν χρησιμοποιείται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους– ο καταναλωτής να μην καταναλώσει για ορισμένο χρονικό διάστημα ηλεκτρική ενέργεια.
63.
Επιπλέον, όπως διευκρίνισαν οι αναιρεσείουσες των κύριων δικών και η Γαλλική Κυβέρνηση κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, αν ο καταναλωτής έχει συμφωνήσει πολύ μεγαλύτερη ισχύ από την πραγματική του κατανάλωση, μπορεί να τροποποιήσει τη σύμβασή του προς τα κάτω, ώστε η ισχύς που συμφωνείται να ανταποκρίνεται πράγματι στις ανάγκες του. Τα τιμολόγια χρήσης των δημόσιων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και η CTA αναπροσαρμόζονται, επομένως, για το μέλλον, χωρίς όμως επιστροφή της CTA την οποία κατέβαλε ο καταναλωτής στο παρελθόν και η οποία υπολογίστηκε με βάση ισχύ μη αντιστοιχούσα στις ανάγκες του.
64.
Επομένως, ακόμη και αν, όπως υποστηρίζουν οι αναιρεσείουσες των κύριων δικών, η συμφωνηθείσα ισχύς συνδέεται κατά κάποιον τρόπο με τη μελλοντική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας του καταναλωτή, η βάση υπολογισμού της CTA δεν συνδέεται άμεσα με την ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που πράγματι καταναλώνεται, η δε CTA θα μπορούσε κάλλιστα να εισπραχθεί χωρίς να έχει εισαχθεί στο δίκτυο ηλεκτρική ενέργεια ή χωρίς να έχει καταναλωθεί ηλεκτρική ενέργεια από τον καταναλωτή.
65.
Επιπλέον, όπως επισήμανε η Επιτροπή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η τιμολόγηση του πάγιου μέρους της χρέωσης καταναλώσεων λαμβάνει επίσης υπόψη το κόστος που βαρύνει τους διαχειριστές δημόσιων δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας σε συνάρτηση με την εν δυνάμει μέγιστη κατανάλωση από τους καταναλωτές και τη χρονική κατανομή της, όπερ συνδέεται με την εν δυνάμει κατανάλωση από τον καταναλωτή και όχι με την πραγματική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
66.
Τρίτον, είναι βεβαίως αληθές ότι η CTA μετακυλίεται εξ ολοκλήρου στον τελικό καταναλωτή ηλεκτρικής ενέργειας (
35
). Ωστόσο, όπως προκύπτει από το σημείο 49 ανωτέρω, φρονώ ότι το γεγονός και μόνον ότι ο φόρος μετακυλίεται εξ ολοκλήρου στον εν λόγω τελικό καταναλωτή δεν αρκεί αφ’ εαυτού για να συναχθεί η ύπαρξη άμεσης και άρρηκτης σχέσης μεταξύ του φόρου και της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. Από τα σημεία 58 έως 64 ανωτέρω προκύπτει ότι το γενεσιουργό αίτιο της CTA προηγείται οιασδήποτε κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και ότι το ποσό της CTA υπολογίζεται ανεξαρτήτως της ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας που πράγματι καταναλώνει ο καταναλωτής.
67.
Επομένως, δεν μπορεί να διαπιστωθεί άμεση και άρρηκτη σχέση μεταξύ της CTA και της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. Κατά συνέπεια, δεδομένου ότι η CTA δεν συνιστά έμμεσο φόρο ο οποίος πλήττει άμεσα ή έμμεσα την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας την οποία αφορά η οδηγία 2003/96, η συνεισφορά αυτή δεν μπορεί, κατά τη γνώμη μου, να εμπίπτει στο άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118.
Πρόταση
68.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας, Γαλλία) ως εξής:
Το άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118/EK του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2008, σχετικά με το γενικό καθεστώς των ειδικών φόρων κατανάλωσης και για την κατάργηση της οδηγίας 92/12/ΕΟΚ,
έχει την έννοια ότι:
συνεισφορά όπως η επίμαχη στις υποθέσεις των κύριων δικών, η οποία επιβάλλεται λόγω της χρήσης των δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, υπολογίζεται βάσει του πάγιου μέρους του τιμολογίου χρήσης των δημόσιων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και μετακυλίεται μέσω νομικού μηχανισμού στον καταναλωτή, δεν εμπίπτει στην έννοια των «πρόσθετων έμμεσων φόρων» κατά τη διάταξη αυτή.
Maja Brkan
Αναπτύχθηκαν σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 29 Οκτωβρίου 2025.
(υπογραφές)
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
(
2
)	Οδηγία του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 2019, για τη θέσπιση του γενικού καθεστώτος των ειδικών φόρων κατανάλωσης (ΕΕ 2020, L 58, σ. 4).
(
3
)	Πρβλ. απόφαση της 10ης Ιουνίου 1999, Braathens (C‑346/97, EU:C:1999:291, σκέψεις 22 και 23).
(
4
)	Πρβλ. απόφαση της 3ης Μαρτίου 2021, Promociones Oliva Park (C‑220/19, EU:C:2021:163, σκέψη 45 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
5
)	Βλ. απόφαση της 19ης Ιουνίου 2025, Hera Comm (C‑645/23, EU:C:2025:454, σκέψη 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
6
)	Πρβλ. απόφαση της 10ης Ιουνίου 1999, Braathens (C‑346/97, EU:C:1999:291, σκέψεις 22 και 23).
(
7
)	Απόφαση της 20ής Σεπτεμβρίου 2017, Elecdey Carcelen κ.λπ. (C‑215/16, C‑216/16, C‑220/16 και C‑221/16, EU:C:2017:705, σκέψη 63).
(
8
)	Αποφάσεις της 17ης Νοεμβρίου 1983, Merck (292/82, EU:C:1983:335, σκέψη 12), και της 30ής Απριλίου 2025, Generalstaatsanwaltschaft Frankfurt am Main (Εξαγωγή μετρητών στη Ρωσία) (C‑246/24, EU:C:2025:295, σκέψη 18 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
9
)	Απόφαση της 19ης Ιουνίου 2025, Hera Comm, C‑645/23, EU:C:2025:454, σκέψη 41 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία.
(
10
)	Η οδηγία 2008/118 έχει καταργηθεί έκτοτε και έχει αντικατασταθεί από την οδηγία (ΕΕ) 2020/262 του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 2019, για τη θέσπιση του γενικού καθεστώτος των ειδικών φόρων κατανάλωσης (ΕΕ 2020, L 58, σ. 4).
(
11
)	Αντίστοιχο συμπέρασμα απορρέει, μεταξύ άλλων, από την απόφαση της 4ης Ιουνίου 2015, Kernkraftwerke Lippe-Ems (C‑5/14, EU:C:2015:354, σκέψη 65), καθώς και από τις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Μ. Campos Sánchez-Bordona στις υποθέσεις IRCCS - Fondazione Santa Lucia (C‑189/15, EU:C:2016:287, σημείο 40), και Messer France (C‑103/17, EU:C:2018:170, σημείο 54).
(
12
)	Απόφαση της 5ης Μαρτίου 2015, Statoil Fuel & Retail (C‑553/13, EU:C:2015:149, σκέψη 39, και εκεί μνημονευόμενη νομολογία) και διάταξη της 9ης Νοεμβρίου 2021, Agenzia delle dogane e dei monopoli – Ufficio delle dogane di Gaeta (C‑255/20, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2021:926, σκέψη 32).
(
13
)	Απόφαση της 5ης Μαρτίου 2015, Statoil Fuel & Retail (C‑553/13, EU:C:2015:149, σκέψη 39, και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
14
)	Διάταξη της 9ης Νοεμβρίου 2021, Agenzia delle dogane e dei monopoli – Ufficio delle dogane di Gaeta (C‑255/20, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2021:926, σκέψη 32).
(
15
)	Απόφαση της 22ας Απριλίου 2010, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου (C‑346/08, EU:C:2010:213, σκέψη 39 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
16
)	Βλ. παρόμοια προσέγγιση, όσον αφορά το άρθρο 3, παράγραφος 2, της οδηγίας 92/12, του οποίου το περιεχόμενο δεν διαφέρει, κατ’ ουσίαν, από το άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/118, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Α. Saggio στην υπόθεση EKW και Wein & Co (C‑437/97, EU:C:1999:342, σημείο 38) και του γενικού εισαγγελέα Ν. Wahl στην υπόθεση Transportes Jordi Besora (C‑82/12, EU:C:2013:694, σημείο 16).
(
17
)	Αιτιολογική σκέψη 8 της οδηγίας 2008/118.
(
18
)	Πρβλ. απόφαση της 28ης Ιανουαρίου 2016, BP Europa (C‑64/15, EU:C:2016:62, σκέψη 32).
(
19
)	Απόφαση της 4ης Ιουνίου 2015, Kernkraftwerke Lippe-Ems (C‑5/14, EU:C:2015:354, σκέψη 63).
(
20
)	Απόφαση της 3ης Μαρτίου 2021, Promociones Oliva Park (C‑220/19, EU:C:2021:163, σκέψεις 57 έως 58).
(
21
)	Απόφαση της 3ης Μαρτίου 2021, Promociones Oliva Park (C‑220/19, EU:C:2021:163, σκέψη 59).
(
22
)	Υπόθεση C‑103/17 (EU:C:2018:170, σημείο 31).
(
23
)	Απόφαση της 18ης Ιανουαρίου 2017 (C‑189/15, EU:C:2017:17).
(
24
)	Βλ. αποφάσεις της 4ης Ιουνίου 2015, Kernkraftwerke Lippe-Ems (C‑5/14, EU:C:2015:354, σκέψη 64), της 20ής Σεπτεμβρίου 2017, Elecdey Carcelen κ.λπ. (C‑215/16, C‑216/16, C‑220/16 και C‑221/16, EU:C:2017:705, σκέψη 50), και της 3ης Μαρτίου 2021, Promociones Oliva Park (C‑220/19, EU:C:2021:163, σκέψη 54).
(
25
)	Αποφάσεις της 18ης Ιανουαρίου 2017, IRCCS – Fondazione Santa Lucia (C‑189/15, EU:C:2017:17, σκέψη 38), της 20ής Σεπτεμβρίου 2017, Elecdey Carcelen κ.λπ. (C‑215/16, C‑216/16, C‑220/16 και C‑221/16, EU:C:2017:705, σκέψεις 49 έως 51), και της 3ης Μαρτίου 2021, Promociones Oliva Park (C‑220/19, EU:C:2021:163, σκέψη 55).
(
26
)	Βλ. άρθρο 18, μέρος IV, του νόμου της 9ης Αυγούστου 2004 και τα συμπεράσματα της δημόσιας εισηγήτριας Céline Guibe στις υποθέσεις των κύριων δικών ενώπιον του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας) (υποθέσεις αριθ. 476000 και 476009). Τα συμπεράσματα αυτά επισυνάπτονται στην απόφαση του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας) της 29ης Νοεμβρίου 2024 στις υποθέσεις των κύριων δικών και είναι διαθέσιμα στον ιστότοπο του εν λόγω δικαστηρίου: https://www.conseil-etat.fr/fr/arianeweb/CRP/conclusion/2024-11-29/476000.
(
27
)	Η Γαλλική Κυβέρνηση παραπέμπει, με τις παρατηρήσεις της, στον ιστότοπο «Tarif d’accès» (τιμολόγιο πρόσβασης) της commission de régulation de l’énergie (Ρυθμιστικής Επιτροπής Ενέργειας) (CRE) (https://www.cre.fr/electricite/reseaux-delectricite/tarif-dacces.html). Κατά την CRE, η χρέωση διαχείρισης «καλύπτει το κόστος διαχείρισης της πελατείας το οποίο βαρύνει τους διαχειριστές δικτύων». Περαιτέρω, από την απόφαση περί παραπομπής (σημείο 12) προκύπτει ότι η χρέωση αυτή «τιμολογείται με τη μορφή σταθερής χρέωσης ανά σημείο σύνδεσης και ανά σύμβαση που εφαρμόζεται σε όλους τους χρήστες ανάλογα με το επίπεδο τάσης της σύνδεσής τους, υψηλή, μεσαία ή χαμηλή τάση, και σύμφωνα με τη συμβατική ρύθμιση, ήτοι με τη μορφή σύμβασης πρόσβασης στο δημόσιο δίκτυο διανομής ή ενιαίας σύμβασης».
(
28
)	Η Γαλλική Κυβέρνηση παραπέμπει, με τις παρατηρήσεις της, στον ιστότοπο «Tarif d’accès» (τιμολόγιο πρόσβασης) της CRE, ο οποίος μνημονεύεται στην υποσημείωση 27 των παρουσών προτάσεων. Κατά την CRE, «[η] χρέωση μέτρησης καλύπτει το κόστος μέτρησης, ελέγχου, αντικατάστασης, μετάδοσης δεδομένων τιμολόγησης, το κόστος που συνδέεται με τη διαδικασία αποκατάστασης των ροών καθώς και, κατά περίπτωση, το κόστος μίσθωσης και συντήρησης των συσκευών μέτρησης». Επιπλέον, από την απόφαση περί παραπομπής (σημείο 13) προκύπτει ότι η χρέωση αυτή «εξαρτάται από το ιδιοκτησιακό καθεστώς του μετρητή, το επίπεδο τάσης, τη συμφωνημένη ισχύ κατανάλωσης ή τη μέγιστη ισχύ έγχυσης, τον έλεγχό της και τις μετρούμενες ποσότητες».
(
29
)	Η Γαλλική Κυβέρνηση παραπέμπει, με τις παρατηρήσεις της, στον ιστότοπο «Tarif d’accès» (τιμολόγιο πρόσβασης) της CRE, ο οποίος μνημονεύεται στην υποσημείωση 27 των παρουσών προτάσεων. Σύμφωνα με την CRE, η χρέωση καταναλώσεων καλύπτει κυρίως τα λειτουργικά έξοδα και τα έξοδα κεφαλαίου που συνδέονται με τις υποδομές δικτύου, καθώς και το κόστος αγοράς των απωλειών. Περαιτέρω, από την απόφαση περί παραπομπής (σημείο 14) προκύπτει ότι το πάγιο μέρος της χρέωσης καταναλώσεων εξαρτάται από το επίπεδο της τάσης, από το προαιρετικό τιμολόγιο που χρησιμοποιούν οι διαχειριστές δικτύων για την τιμολόγηση της χρήσης των δικτύων και από την απορροφηθείσα ισχύ ή, για τα τιμολόγια με χρονική διαφοροποίηση ανάλογα με την εποχή ή την ώρα της ημέρας, από τα διαφορετικά επίπεδα ισχύος που έχουν συμφωνηθεί. Μόνον το κυμαινόμενο μέρος της χρέωσης καταναλώσεων εξαρτάται από την ενέργεια που καταναλώνεται.
(
30
)	Από την απόφαση περί παραπομπής (σημείο 15) προκύπτει ότι «το πάγιο μέρος της ετήσιας χρέωσης για τις συμπληρωματικές και εφεδρικές γραμμές παροχής εξαρτάται κυρίως από το μήκος και το είδος της σύνδεσης, ανάλογα με το εάν είναι εναέρια ή υπόγεια».
(
31
)	Τούτο προκύπτει από τις υποσημειώσεις 27, 28 και 30 στις οποίες μνημονεύεται ο τρόπος καθορισμού των εν λόγω χρεώσεων.
(
32
)	Παραπέμπω στην υποσημείωση 30 των παρουσών προτάσεων.
(
33
)	Τούτο προκύπτει επίσης από τα συμπεράσματα της δημόσιας εισηγήτριας που μνημονεύονται στην υποσημείωση 26 των παρουσών προτάσεων.
(
34
)	Προκύπτει επίσης από την délibération de la CRE du 18 décembre 2024, portant décision sur les modalités d’évolution de la puissance de raccordement électrique en soutirage des installations et les modalités d’indemnisation (σύσκεψη της CRE, της 18ης Δεκεμβρίου 2024, σχετικά με τον τρόπο εξέλιξης της ισχύος ηλεκτρικής σύνδεσης κατανάλωσης από εγκαταστάσεις και σχετικά με τον τρόπο αποζημίωσης) (βλ. JORF αριθ. 0304 της 24ης Δεκεμβρίου 2024, κείμενο αριθ. 99), ότι η CRE προβαίνει σε διάκριση ανάμεσα στη συμφωνηθείσα ισχύ και στη χρησιμοποιούμενη από τους καταναλωτές ισχύ.
(
35
)	Βλ. άρθρο 18, μέρος ΙΙ, του νόμου της 9ης Αυγούστου 2004.