ARREST VAN HET GERECHT VOOR AMBTENARENZAKEN
(Derde kamer)
23 januari 2007
Zaak F‑43/05
Olivier Chassagne
tegen
Commissie van de Europese Gemeenschappen
„Ambtenaren – Bezoldiging – Jaarlijkse reiskosten – Bepalingen van toepassing op ambtenaren afkomstig uit Frans overzees departement – Artikel 8 van bijlage VII bij gewijzigd Statuut”
Betreft: Beroep ingesteld krachtens de artikelen 236 EG en 152 EA, waarbij O. Chassagne in wezen verzoekt om, enerzijds, nietigverklaring
van het stilzwijgend besluit van de Commissie tot afwijzing van zijn klacht van 20 november 2004 tegen zijn salarisafrekening
over augustus 2004 en nietigverklaring van deze salarisafrekening, en anderzijds, vergoeding van de morele en financiële schade
die hij stelt te hebben geleden.
Beslissing: Het beroep wordt verworpen. Elke partij draagt haar eigen kosten.
Samenvatting
1.      Ambtenaren – Kostenvergoeding – Jaarlijkse reiskosten (Ambtenarenstatuut, art. 71; bijlage VII, art. 8)
2.      Ambtenaren – Statuut – Uitlegging – Methoden
3.      Ambtenaren – Kostenvergoeding – Jaarlijkse reiskosten
(Ambtenarenstatuut, bijlage VII, art. 8)
4.      Ambtenaren – Kostenvergoeding – Jaarlijkse reiskosten
(Ambtenarenstatuut, bijlage VII, art. 8)
5.      Ambtenaren – Kostenvergoeding – Jaarlijkse reiskosten
(Art. 253 EG; Ambtenarenstatuut, bijlage VII, art. 8, zoals gewijzigd bij verordening nr. 723/2004)
6.      Ambtenaren – Statuut – Wijziging
(Ambtenarenstatuut; verordening nr. 723/2004 van de Raad)
7.      Ambtenaren – Beginselen – Bescherming van gewettigd vertrouwen
(Ambtenarenstatuut, bijlage VII, artikel 8)
1.      Het in artikel 8 van bijlage VII bij het Statuut erkende recht op vergoeding van de kosten van de jaarlijkse reis van de ambtenaar
en van de gezinsleden te zijnen laste van de standplaats naar de plaats van herkomst, vormt een uitdrukking van de uitoefening
van de discretionaire bevoegdheid van de gemeenschapswetgever, aangezien die door geen enkele hogere regel van het gemeenschapsrecht
of van de internationale rechtsorde ertoe werd verplicht dat recht aan de ambtenaren en hun gezinsleden toe te kennen. Nu
de gemeenschapswetgever dus in het kader van zijn discretionaire bevoegdheid heeft besloten dat de leden van het Europese
openbare ambt de reiskosten naar aanleiding van hun jaarlijkse vakantie vergoed krijgen, beschikt hij a fortiori over een
ruime beoordelingsbevoegdheid bij de vaststelling van de voorwaarden en modaliteiten van die vergoeding, welke bevoegdheid
moet worden uitgeoefend in overeenstemming met de hogere regels en beginselen van het gemeenschapsrecht.
De gemeenschapsrechter moet zich bij zijn rechtmatigheidstoetsing op dit gebied bijgevolg beperken tot de controle of de betrokken
maatregel niet op een kennelijke fout of op misbruik van bevoegdheid berust dan wel of de autoriteit in kwestie niet kennelijk
de grenzen heeft overschreden van haar beoordelingsbevoegdheid, die moet worden uitgeoefend in overeenstemming met de hogere
regels en beginselen van het gemeenschapsrecht. De toetsing van de rechter moet zich dus beperken, wat het gelijkheids‑ en
het non-discriminatiebeginsel betreft, tot de controle of de betrokken instelling geen arbitrair of kennelijk ongeschikt onderscheid
heeft gemaakt, en, wat het evenredigheidsbeginsel betreft, tot de controle of de getroffen maatregel niet kennelijk ongeschikt
was ter bereiking van het doel van de regeling.
Zo kon de gemeenschapswetgever, gelet op de wezenlijke en voortdurende toename van het aantal ambtenaren, om legitieme redenen
– met name budgettaire en administratieve redenen alsmede redenen van personeelsbeleid – zeer wel ervoor kiezen zich in de
toekomst te beperken tot een vaste vergoeding, waarbij de vergoeding van de werkelijk gedragen kosten was uitgesloten, onder
het enkele voorbehoud dat het doel van artikel 8 van bijlage VII bij het Statuut, dat erin bestaat elke ambtenaar in staat
te stellen zijn persoonlijke betrekkingen met de plaatsen van zijn voornaamste belangen te onderhouden, werd veiliggesteld,
wat ook is gebeurd.
(cf. punten 52, 55-57, 61, 62, 65, 66 en 73)
Referentie:
Hof: 11 maart 1987, Rau/Commissie, 279/84, 280/84, 285/84 en 286/84, Jurispr. blz. 1069, punt 34; 11 juli 1989, Schräder,
265/87, Jurispr. blz. 2237, punt 22; 26 juni 1990, Zardi, C‑8/89, Jurispr. blz. I‑2515, punt 10; 12 juli 2001, Jippes e.a.,
C‑189/01, Jurispr. blz. I‑5689, punt 80, en aangehaalde rechtspraak; 7 september 2006, Spanje/Raad, C‑310/04, Jurispr. blz. I‑7285,
punt 96
Gerecht van eerste aanleg: 30 september 1998, Losch/Hof van Justitie, T‑13/97, JurAmbt. blz. I‑A‑543 en II‑1633, punten 113,
121 en 122; 30 september 1998, Busacca e.a./Rekenkamer, T‑164/97, JurAmbt. blz. I‑A‑565 en II‑1699, punten 48, 49, 58 en 59;
6 juli 1999, Séché/Commissie, T‑112/96 en T‑115/96, JurAmbt. blz. I‑A‑115 en II‑623, punten 127 en 132; 8 januari 2003, Hirsch
e.a./ECB, T‑94/01, T‑152/01 en T‑286/01, JurAmbt. blz. I‑A‑1 en II‑27, punt 51; 13 september 2006, Sinaga/Commissie, T‑217/99,
T‑321/00 en T‑222/01, niet gepubliceerd in de Jurisprudentie, punt 144
2.      De thans geldende bepalingen van het Statuut moeten worden uitgelegd op grond van hun opzet en doel, en niet in het licht
van een ingetrokken regeling.
(cf. punt 70)
Referentie:
Hof: 25 november 1982, Evens/Rekenkamer, 79/82, Jurispr. blz. 4033, punt 10
3.      De mogelijke differentiatie tussen de situatie van een ambtenaar afkomstig uit een Frans overzees departement en die van de
meeste andere ambtenaren van wie de standplaats en de plaats van herkomst minder ver uit elkaar liggen, bij de toepassing
van artikel 8 van bijlage VII bij het Statuut, betreffende het recht op forfaitaire vergoeding van de kosten van de reis van
de standplaats naar de plaats van herkomst, in de vanaf 1 mei 2004 geldende versie, doordat aan eerstbedoelde ambtenaar een
lagere gemiddelde kilometervergoeding wordt toegekend dan aan laatstbedoelde ambtenaren, is toe te schrijven aan de hogere
kilometerprijs van de vliegtickets voor middellange-afstandsbestemmingen. Hoewel de forfaits in dat artikel niet zijn vastgesteld
op grond van een studie van de markt voor vliegtickets, maar uitsluitend berusten op het algemene beeld van de structuur van
de kilometerprijzen, kon de gemeenschapswetgever toch op goede gronden vaststellen dat een dergelijke prijzenstructuur bestond
en, gelet op de lange ervaring van de instellingen inzake de behandeling van verzoeken om vergoeding van reiskosten, daarmee
rekening houden bij de uitwerking en de invoering van de nieuwe forfaitaire vergoedingsregeling.
Voorts lijkt de in dat artikel vastgelegde regeling, ondanks deze differentiatie tussen de gemiddelde kilometervergoeding
van een ambtenaar afkomstig uit een Frans overzees departement en die van andere ambtenaren, niet kennelijk ongeschikt noch
kennelijk ongepast gelet op het doel ervan, namelijk de ambtenaar en de personen te zijnen laste de mogelijkheid bieden om
zich ten minste één keer per jaar naar hun plaats van herkomst te begeven. Om de inachtneming van het doel van dat artikel
te verzekeren, kon de wetgever zich niet beperken tot de vaststelling van vergoedingen gelijk aan of iets hoger dan de prijzen
die voor de reizen van de standplaats naar de plaats van herkomst van de ambtenaren als gebruikelijk worden beschouwd. Wegens
de fluctuaties op de markt van de vliegtickets en de grote weerslag van de politieke en economische conjunctuur op de prijzen
daarvan, heeft de wetgever in het algemeen de tarieven van de kilometervergoedingen dus zó vastgesteld, dat de op grond daarvan
verkregen forfaits ruimschoots volstaan om de werkelijke reiskosten en, in bepaalde situaties, de kosten van een tweede reis
en zelfs van nog meer reizen te dekken. Voor zover de aan de ambtenaar betaalde vergoeding toereikend is om de reis naar zijn
plaats van herkomst te financieren, kan de omstandigheid dat andere ambtenaren een hogere gemiddelde kilometervergoeding ontvangen
dan hijzelf, niet tot de onrechtmatigheid van de regeling leiden, zelfs niet wanneer als gevolg van het niveau van de prijzen
van de transportmiddelen op een bepaald ogenblik, sommigen van deze ambtenaren zich vaker naar hun plaats van herkomst kunnen
begeven dan verzoeker naar de zijne.
Bijgevolg is de regeling van artikel 8 van bijlage VII bij het Statuut, gelet op de ruime beoordelingsbevoegdheid van de gemeenschapswetgever
en op de logica van die regeling in haar geheel, niet kennelijk ongeschikt noch kennelijk ongepast ter bereiking van het daarmee
nagestreefde doel, te meer daar de wetgever, zelfs indien de invoering van een algemene en abstracte regeling in grensgevallen
occasioneel tot nadelen leidt, niet kan worden verweten zijn toevlucht te hebben genomen tot een indeling in categorieën,
wanneer deze indeling in het licht van het nagestreefde doel naar haar aard niet discriminerend is.
(cf. punten 86 en 89-91)
Referentie:
Hof: 16 oktober 1980, Hochstrass/Hof van Justitie, 147/79, Jurispr. blz. 3005, punt 14
4.      In de uitoefening van zijn ruime beoordelingsbevoegdheid mag de wetgever met het oog op de berekening van de forfaitaire vergoeding
van de jaarlijkse reiskosten ervan uitgaan dat alle ambtenaren voor wie de afstand van de standplaats naar de plaats van herkomst
dezelfde is, zich in dezelfde situatie bevinden in de zin van de vereisten van het beginsel van gelijke behandeling, niettegenstaande
verschillen die samenhangen met het insulaire karakter van bepaalde plaatsen van herkomst, het feit dat sommige ambtenaren
alleen het vliegtuig als transportmiddel kunnen gebruiken en de omstandigheid dat vliegtickets voor bepaalde bestemmingen
al dan niet gesubsidieerd zijn. Bijgevolg is de door artikel 8 van bijlage VII bij het Statuut gewaarborgde gelijke behandeling
van al deze ambtenaren in overeenstemming met de vereisten van dat beginsel.
(cf. punt 93)
5.      Aangezien bij een handeling van algemene strekking in de motivering kan worden volstaan met de vermelding van het geheel der
omstandigheden die tot de vaststelling van de handeling hebben geleid, en van haar algemene doelstellingen, en het, indien
het door de instelling nagestreefde doel, wat het wezenlijke betreft, uit een dergelijke handeling blijkt, te ver zou gaan
om voor elke technische keuze een specifieke motivering te verlangen, is verordening nr. 723/2004 tot wijziging van het Statuut
van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen en van de regeling die van toepassing is op de andere personeelsleden, voldoende
– zij het beknopt – gemotiveerd wat de nieuwe regels voor de vergoeding van de jaarlijkse reiskosten betreft.
(cf. punten 105, 106 en 108)
Referentie:
Hof: 3 juli 1985, Abrias e.a./Commissie, 3/83, Jurispr. blz. 1995, punten 30 en 31; 19 november 1998, Verenigd Koninkrijk/Raad,
C‑150/94, Jurispr. blz. I‑7235, punten 25 en 26; 19 november 1998, Spanje/Raad, C‑284/94, Jurispr. blz. I‑7309, punt 30; 7 november
2000, Luxemburg/Parlement en Raad, C‑168/98, Jurispr. blz. I‑9131, punt 62; 9 september 2003, Kik/BHIM, C‑361/01 P, Jurispr.
blz. I‑8283, punt 102; 10 maart 2005, Spanje/Raad, C‑342/03, Jurispr. blz. I‑1975, punt 55
Gerecht van eerste aanleg: 22 juni 1994, Rijnoudt en Hocken/Commissie, T‑97/92 en T‑111/92, JurAmbt. blz. I‑A‑159 en II‑511,
punten 49 e.v.; 8 november 2000, Ghignone e.a./Raad, T‑44/97, JurAmbt. blz. I‑A‑223 en II‑1023, punten 54 en 55
6.      De vaststelling van een communautaire verordening tot wijziging van het Ambtenarenstatuut kan niet op een fout berusten doordat
geen geconsolideerde versie van de bepalingen tot regeling van de situatie van de ambtenaren van de instellingen van de Europese
Unie is bekendgemaakt. De geldigheid van een regeling hangt namelijk af van de regelmatige bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie; aan deze voorwaarde is voldaan zowel voor de oorspronkelijke verordening tot vaststelling van dat statuut als voor de verdere
verordeningen tot wijziging daarvan, waaronder, laatstelijk, verordening nr. 723/2004. Hoe dan ook kan de geconsolideerde
versie van het Statuut worden geraadpleegd op het intranet van de Commissie en verder ontvangt iedere ambtenaar bij zijn indiensttreding
normaal gezien een papieren versie. Voorts is er geen rechtsregel die voorschrijft dat een geconsolideerde versie van het
Statuut of studies over de gevolgen van een toekomstige hervorming van het Statuut moeten worden gepubliceerd of bepaalt in
welke vorm voor het personeel bestemde informatie moet worden bekendgemaakt, en laat geen enkele bepaling de geldigheid van
de statutaire bepalingen van een dergelijke bekendmaking afhangen.
Verder kan een ambtenaar de rechtmatigheid van een nieuwe bepaling in een verordening niet ter discussie stellen met een beroep
op de beginselen van het gewettigd vertrouwen en van behoorlijk bestuur, vooral niet op een gebied waarvan het doel een voortdurende
aanpassing aan de wijzigingen van de economische situatie meebrengt.
(cf. punten 109‑111)
Referentie:
Gerecht van eerste aanleg: 15 maart 1994, La Pietra/Commissie, T‑100/92, JurAmbt. blz. I‑A‑83 en II‑275, punt 45; Rijnoudt
en Hocken/Commissie, reeds aangehaald, punt 104; 7 juli 1998, Mongelli e.a./Commissie, T‑238/95–T‑242/95, JurAmbt. blz. I‑A‑319
en II‑925, punten 52‑54; 7 juli 1998, Telchini e.a./Commissie, T‑116/96, T‑212/96 en T‑215/96, JurAmbt. blz. I‑A‑327 en II‑947,
punten 83‑85
7.      Op een gebied waarvan het doel een voortdurende aanpassing aan de wijzigingen van de economische situatie meebrengt, zoals
dat van de vergoeding, aan ambtenaren, van de jaarlijkse reiskosten, staat de eerbiediging van het vertrouwensbeginsel niet
eraan in de weg dat een nieuwe regeling wordt toegepast op de gevolgen in de toekomst van situaties die onder een oude regeling
zijn ontstaan en waarin geen verplichtingen door de overheid zijn aangegaan.
(cf. punten 113 en 114)
Referentie:
Hof: 5 mei 1981, Dürbeck, 112/80, Jurispr. blz. 1095, punt 48
Gerecht van eerste aanleg: 26 oktober 1993, Reinarz/Commissie, T‑6/92 en T‑52/92, Jurispr. blz. II‑1047, punt 85; Mongelli
e.a./Commissie, reeds aangehaald, punten 52‑54; Telchini e.a./Commissie, reeds aangehaald, punten 83‑85