Voorlopige editie
CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL
M. SZPUNAR
van 5 februari 2026 (1)
Zaak C‑873/24 [Marwanak] (i)
GK,
NU,
TZ,
MV,
UK
[verzoek van het Bundesgerichtshof (hoogste federale rechter in burgerlijke en strafzaken, Duitsland) om een prejudiciële beslissing]
„ Prejudiciële verwijzing – Justitiële samenwerking in burgerlijke zaken – Verordening (EU) nr. 650/2012 – Europese erfrechtverklaring – Verplichtingen van de autoriteit van afgifte – Nalatenschap die een onroerend goed in een andere lidstaat dan de lidstaat van afgifte omvat – Bepalingen van het recht inzake registers van
de lidstaat van ligging van het onroerende goed krachtens welke inschrijving in het register van onroerende goederen
ervan afhankelijk is dat in de verklaring informatie over het geërfde onroerende goed wordt opgenomen – Verplichting om deze informatie te vermelden bij erfopvolging onder algemene titel ”
I.      Inleiding
1.        Het verzoek om een prejudiciële beslissing in de onderhavige zaak betreft een kwestie waarover sinds de inwerkingtreding van verordening (EU) nr. 650/2012(2) discussie bestaat. Het gaat om
de vraag in welke situaties in de Europese erfrechtverklaring (EEV) informatie over de bestanddelen van de nalatenschap moet worden opgenomen. Twijfel rijst omdat de bepalingen van de verordening weliswaar voorzien in de mogelijkheid om dat te doen maar niet ondubbelzinnig aangeven in welke omstandigheden dat vereist is.
2.        Dit probleem is met name relevant wanneer de vereisten van het erfrecht en van het recht inzake registers in de verschillende lidstaten uiteenlopen. Enerzijds kan in de bepalingen van het op de erfopvolging toepasselijke recht worden bepaald dat de nalatenschap overgaat door erfopvolging onder algemene titel, zodat de attestering van de rechten van de erfgenamen
op de nalatenschap niet gepaard gaat met de vaststelling hoe de nalatenschap is samengesteld. Anderzijds kan de inschrijving van de rechten van een erfgenaam in het register van de lidstaat van inschrijving ervan afhankelijk worden gesteld dat de door erfopvolging
verkregen goederen worden vermeld in het document op grond waarvan die inschrijving wordt verricht. De vraag luidt of in een dergelijke situatie informatie over het door erfopvolging
verkregen goed moet worden opgenomen in de EEV.
3.        Ik heb deze kwestie reeds besproken in de inleiding van mijn conclusie in de zaak Registrų centras(3) en heb daarbij gepleit tegen de vaststelling dat in de EEV moet worden vermeld welke onroerende goederen deel uitmaken van een nalatenschap die door erfopvolging onder algemene titel in haar geheel overgaat op één erfgenaam.(4) In het arrest Registrų centras(5)is uiteindelijk niet op deze kwestie beslist omdat de prejudiciële vraag van de verwijzende rechter er niet rechtstreeks betrekking op had.(6) In de onderhavige zaak moet deze vraag wel worden beantwoord.
II.    Toepasselijke bepalingen
A.      Unierecht
1.      Verordening nr. 650/2012
4.        De overwegingen 7, 18, 67, 68 en 71 van verordening nr. 650/2012 luiden als volgt:
„(7)      De goede werking van de interne markt moet worden vergemakkelijkt door het wegnemen van de belemmeringen voor het vrije verkeer van personen die thans moeilijkheden ondervinden om hun rechten te doen gelden in het kader van een erfopvolging met grensoverschrijdende gevolgen. [...]
[...]
(18)      De voorwaarden voor de inschrijving van een recht op onroerende en op roerende zaken moeten van het toepassingsgebied van deze verordening worden uitgesloten. Het is derhalve aan het recht van de lidstaat waar het register wordt gehouden [...] om te bepalen onder welke wettelijke voorwaarden en op welke wijze de registratie moet plaatsvinden, en welke autoriteiten [...] belast zijn [met de taak] om na te gaan of aan alle voorwaarden is voldaan en of de aangeboden of opgemaakte akten volledig zijn of de noodzakelijke informatie bevatten. De autoriteiten kunnen in het bijzonder nagaan of het recht van de erflater op de zaken uit de nalatenschap die in het ter inschrijving aangeboden document staan vermeld, een recht is dat als zodanig is geregistreerd of waarvan anderszins het bewijs wordt geleverd in overeenstemming met het recht van de lidstaat waar het register wordt gehouden. [...] In het bijzonder dient de op grond van deze verordening afgegeven [EEV] een geldig document te vormen voor de inschrijving van de goederen van de nalatenschap in het register van een lidstaat. Dit laat onverlet dat de bij de registratie betrokken autoriteiten de persoon die om registratie verzoekt, kunnen vragen om zodanige aanvullende informatie te verstrekken of zodanige aanvullende stukken over te leggen, als vereist onder het recht van de lidstaat waar het register wordt gehouden, zoals gegevens of documenten in verband met de betaling van belastingen. [...]
[...]
(67)      Een snelle, soepele en efficiënte behandeling van een erfopvolging met grensoverschrijdende gevolgen in de Unie impliceert dat de erfgenamen [...] eenvoudig hun rechtspositie en/of rechten en bevoegdheden moeten kunnen aantonen in een andere lidstaat, bijvoorbeeld een lidstaat waar zich goederen van de nalatenschap bevinden. Om dit te verwezenlijken, moet bij deze verordening worden voorzien in de instelling van een eenvormige verklaring, de [EEV] [...].
(68)      De autoriteit die de [EEV] afgeeft, moet de formaliteiten die vereist zijn voor de registratie van onroerende goederen in de lidstaat waar het register wordt gehouden, in acht nemen. Daartoe moet deze verordening voorzien in uitwisseling van informatie over die formaliteiten tussen de lidstaten.
[...]
(71)      De [EEV] moet in alle lidstaten dezelfde rechtsgevolgen hebben. De erfrechtverklaring moet niet een zelfstandige executoriale titel zijn, maar moet bewijskracht hebben en moet worden geacht nauwkeurig aan te geven welke elementen zijn vastgesteld krachtens het op de erfopvolging toepasselijke recht of krachtens een ander rechtsstelsel dat van toepassing is op bepaalde elementen, bijvoorbeeld de materiële geldigheid van een uiterste wilsbeschikking. De bewijskracht van de [EEV] mag zich niet uitstrekken tot elementen die door deze verordening niet geregeld worden, zoals verwantschapskwesties en de vraag of een bepaald goed eigendom van de erflater was. Hij die betalingen verricht of goederen uit de nalatenschap overdraagt aan iemand die in de [EEV] wordt aangeduid als gerechtigd om de betaling of het goed als erfgenaam of legataris in ontvangst te nemen, moet afdoende worden beschermd indien hij, op basis van de in de [EEV] bevestigde informatie, te goeder trouw heeft gehandeld. Deze bescherming moet ook worden verleend aan hem die, afgaand op de nauwkeurigheid van de in de [EEV] geattesteerde informatie, goederen uit de nalatenschap koopt of ontvangt van iemand die in de erfrechtverklaring wordt aangeduid als gerechtigd over die goederen te beschikken. [...].”
5.        In artikel 1 van de verordening, met als opschrift „Toepassingsgebied”, is bepaald:
„1.      Deze verordening is van toepassing op de erfopvolging in de nalatenschappen van overleden personen. Zij is niet van toepassing op fiscale zaken, douanezaken en administratiefrechtelijke zaken.
2.      Deze verordening is niet van toepassing op: [...]
[...]
k)      de aard van zakelijke rechten, en
l)      de inschrijving van rechten op onroerende en roerende zaken in een register, met inbegrip van de wettelijke voorschriften voor een dergelijke inschrijving en de rechtsgevolgen van de inschrijving van dergelijke rechten of van het achterwege blijven daarvan.”
6.        Hoofdstuk VI van de verordening, met als opschrift „[EEV]”, bevat de artikelen 62 tot en met 73.
7.        In de leden 1 en 3 van artikel 62, met als opschrift „Instelling van een [EEV]”, is bepaald:
„1.      Bij deze verordening wordt een [EEV] ingesteld, die wordt afgegeven om in een andere lidstaat te worden gebruikt en die de in artikel 69 omschreven rechtsgevolgen heeft.
[...]
3.      De [EEV] komt niet in de plaats van de documenten die in de lidstaten voor soortgelijke doeleinden worden gebruikt. Zodra de [EEV] evenwel, overeenkomstig de bepalingen van dit hoofdstuk, is afgegeven om in een andere lidstaat te worden gebruikt, heeft zij tevens de in artikel 69 omschreven rechtsgevolgen in de lidstaat van afgifte.”
8.        Artikel 63 van de verordening bepaalt de mogelijke doelen van de EEV. In de leden 1 en 2 van dit artikel is bepaald:
„1.      De [EEV] is bestemd voor erfgenamen, rechtstreeks tot de nalatenschap gerechtigde legatarissen en voor executeurs-testamentair of beheerders van de nalatenschap, die zich in een andere lidstaat dienen te beroepen op hun hoedanigheid of de daaraan verbonden rechten en/of bevoegdheden dienen aan te tonen.
2.      De [EEV] kan met name worden gebruikt om het bewijs te leveren van een of meer van het volgende:
a)      de rechtspositie en/of de rechten van alle erfgenamen [...] alsmede hun erfdeel [...];
b)      de toewijzing van een bepaald goed of bepaalde goederen van de nalatenschap aan de erfgenamen [...] die in de [EEV] worden genoemd;
[...]”
9.        Artikel 66 van de verordening, met als opschrift „Behandeling van de aanvraag”, bepaalt:
„1.      Na ontvangst van de aanvraag verifieert de autoriteit van afgifte de door de aanvrager verstrekte gegevens, verklaringen, stukken en andere bewijzen. Zij verricht uit eigen beweging het daartoe vereiste en in haar wetgeving voorgeschreven of toegestane onderzoek, of verzoekt de aanvrager alle bewijzen over te leggen die zij verder nodig acht.
2.      Indien de aanvrager geen afschriften van de documenten heeft kunnen overleggen die voldoen aan de voorschriften noodzakelijk voor vaststelling van de echtheid ervan, kan de autoriteit van afgifte andere bewijsmiddelen aanvaarden.
3.      De autoriteit van afgifte kan, indien en voor zover haar recht daarin voorziet, vereisen dat verklaringen onder ede worden afgelegd, ofwel op erewoord in plaats van een verklaring onder ede.
4.      De autoriteit van afgifte doet al het nodige om de rechthebbenden op de hoogte te brengen van de aanvraag voor een erfrechtverklaring. Met het oog op het vaststellen van de te staven elementen hoort zij voor zover nodig iedere betrokkene en iedere executeur-testamentair of beheerder en richt zij een openbare oproep tot andere mogelijke rechthebbenden om hun rechten te doen gelden. [...]
5.      Voor de toepassing van dit artikel verschaft de bevoegde autoriteit van een lidstaat de autoriteit van afgifte van een andere lidstaat, op haar verzoek, de informatie uit met name het kadaster, de registers van de burgerlijke stand en de registers waarin documenten en feiten die betrekking hebben op de erfopvolging of op het huwelijksvermogensstelsel of equivalent vermogensstelsel van de erflater zijn opgenomen, mits de bevoegde autoriteit volgens het nationaal recht die informatie aan een andere nationale autoriteit zou mogen verschaffen.”
10.      In lid 1 van artikel 67 van de verordening, met als opschrift „Afgifte van de [EEV]”, is bepaald:
„Zodra de te staven gegevens volgens het op de erfopvolging toepasselijke recht of volgens een ander, specifiek toepasselijk recht vaststaan, wordt de erfrechtverklaring volgens de in dit hoofdstuk bepaalde procedure onverwijld afgegeven. De autoriteit van afgifte gebruikt daarvoor het formulier dat in overeenstemming met de in artikel 81, lid 2, bedoelde raadplegingsprocedure is vastgesteld.
[...]”
11.      Overeenkomstig artikel 68 van de verordening, met als opschrift „Inhoud van de [EEV]”:
„De [EEV] bevat de volgende gegevens, voor zover deze nodig zijn voor de doeleinden waarvoor zij wordt afgegeven:
[...]
l)      het erfdeel dat elke erfgenaam toekomt en, in voorkomend geval, de lijst van rechten en/of goederen die elke erfgenaam toekomen;
[...]”
12.      In artikel 69 van die verordening, met als opschrift „Rechtsgevolgen van de [EEV]”, is bepaald:
„1.      De [EEV] heeft rechtsgevolgen in alle lidstaten zonder dat daartoe een procedure vereist is.
2.      De [EEV] wordt geacht datgene nauwkeurig aan te tonen dat vaststaat volgens het recht dat van toepassing is op de erfopvolging, dan wel volgens enig ander recht van toepassing op specifieke gegevens. Degene die in de [EEV] als erfgenaam [...] wordt genoemd, wordt geacht de in de [EEV] genoemde hoedanigheid te hebben en/of de houder te zijn van de in de [EEV] vermelde rechten of bevoegdheden, zonder andere voorwaarden en/of beperkingen met betrekking tot die rechten of bevoegdheden dan die welke in de [EEV] vermeld zijn.
3.      Eenieder die, handelend op grond van de in de [EEV] geattesteerde informatie, betalingen verricht of een goed overdraagt aan een persoon die in de [EEV] wordt genoemd als bevoegd om betalingen of goederen in ontvangst te nemen, wordt geacht een transactie te hebben verricht met een persoon die bevoegd is betalingen of goederen te ontvangen, tenzij hij weet, of door grove nalatigheid niet weet, dat de inhoud van de [EEV] niet met de werkelijkheid overeenstemt.
4.      Indien degene die in de [EEV] wordt genoemd als bevoegd om over goederen uit de nalatenschap te beschikken, deze goederen aan een ander overdraagt, dan wordt laatstgenoemde, handelend op grond van de in de [EEV] geattesteerde informatie, geacht een rechtshandeling te hebben verricht met een persoon die bevoegd is om over de betrokken goederen te beschikken, tenzij hij weet, of door grove nalatigheid niet weet, dat de inhoud van de [EEV] niet met de werkelijkheid overeenstemt.
5.      Onverminderd artikel 1, lid 2, onder k) en l), is de [EEV] een geldig document voor de inschrijving van goederen uit de nalatenschap in het desbetreffende register in een lidstaat.”
13.      In de leden 1 en 3 van artikel 70 van die uitvoeringsverordening is bepaald:
„1.      De autoriteit van afgifte bewaart het origineel van de erfrechtverklaring en verstrekt een of meer gewaarmerkte afschriften aan de aanvrager en aan eenieder die een rechtmatig belang aantoont.
[...]
3.      De verstrekte gewaarmerkte afschriften zijn geldig gedurende een beperkte termijn van zes maanden [...].”
2.      Uitvoeringsverordening nr. 1329/2014
14.      Artikel 1, lid 5, van uitvoeringsverordening (EU) nr. 1329/2014(7) luidt:
„Voor de [EEV], zoals bedoeld in artikel 67, lid 1, van verordening (EU) nr. 650/2012, wordt het in bijlage 5 vastgestelde formulier V [hierna: ‚EEV‑formulier’] gebruikt.”
15.      Het EEV‑formulier bevat een aantal bijlagen, waaronder bijlage IV met als opschrift „Status en rechten van de erfgena(a)m(en)”.
16.      De punten 8 tot en met 10 van bijlage IV voorzien in rubrieken voor het vermelden van informatie, waarvan het voorwerp wordt omschreven als volgt:
„8.      De erfgenaam heeft recht op het volgende erfdeel (te specificeren): [...].
9.      Goed(eren) dat (die) aan de erfgenaam is (zijn) toegekend en waarvoor een verklaring werd aangevraagd (specificeer het (de) goed(eren) en vermeld alle relevante identificatiegegevens)
[...]:
[...]
10.      Voorwaarden en beperkingen met betrekking tot de rechten van de erfgenaam (geef aan of de rechten van de erfgenaam volgens het op de erfopvolging toepasselijke recht en/of volgens de uiterste wilsbeschikking beperkt zijn): [...].”
17.      Geen van de hierboven genoemde punten is in het EEV‑formulier als verplicht aangemerkt.
18.      Voetnoot 13 bij het EEV‑formulier bevat nadere preciseringen over de inhoud van punt 9 van bijlage IV erbij. Volgens de meeste taalversies van deze voetnoot moet in deze rubriek om te beginnen worden gepreciseerd of de erfgenaam de eigendom of andere rechten op de goederen heeft verworven. In dat laatste geval moeten de aard van deze rechten en de andere personen die eveneens rechten op de goederen hebben, worden vermeld.(8) In het geval van een geregistreerd goed moet vervolgens de informatie worden vermeld die volgens het recht van de lidstaat waar het register wordt gehouden, vereist is om het goed te kunnen identificeren. Bovendien voorziet het laatste deel van voetnoot 13 in de mogelijkheid om relevante documenten bij de EEV te voegen.
B.      Duits recht
19.      In lid 1 van § 1922 van het Bürgerliche Gesetzbuch (burgerlijk wetboek; hierna: „BGB”), met als opschrift „Verkrijging onder algemene titel”, is bepaald:
„Bij versterf (openvallen van de nalatenschap) gaat het vermogen van de overledene (nalatenschap) in zijn (haar) geheel over op een of meerdere andere personen (erfgenamen).”
C.      Tsjechisch recht
20.      In § 8, onder a) tot en met h), van de zákon č. 256/2013 Sb., o katastru nemovitostí (katastrální zákon) (wet nr. 256/2013 inzake het kadaster) is
bepaald welke gegevens over onroerende goederen moeten
zijn
opgenomen in documenten die als
grondslag voor de inschrijving van dergelijke goederen in het kadaster dienen. Deze gegevens
verschillen met name naargelang van het antwoord op de vraag of de inschrijving betrekking heeft op een bebouwd of een onbebouwd perceel, op een gebouw dat geen deel uitmaakt van het perceel, op een eenheid in aanbouw of op een gebouw dat krachtens een andere wet is ingeschreven in het kadaster en, subsidiair, tevens naargelang van het antwoord op de vraag of het perceel is onderworpen aan de vereenvoudigde inschrijvingsprocedure.
21.      Overeenkomstig § 17, lid 2, onder a), van deze
wet onderzoekt het kadastrale kantoor in het kader van de inschrijvingsprocedure of het overgelegde officiële stuk voldoet aan de vereisten voor stukken die aan een inschrijving in het kadaster ten grondslag liggen.
22.      In § 69, lid 6, van Vyhláška č. 357/2013 Sb., o katastru nemovitostí (katastrální vyhláška) (besluit nr. 357/2013 betreffende het kadaster) is bepaald:
„Indien in een stuk ter bevestiging van de erfopvolging onder algemene titel dat is afgegeven onder de voorwaarden van een rechtstreeks toepasselijke bepaling van het Unierecht niet wordt vermeld welke rechten of onroerende goederen door erfopvolging worden verkregen omdat de rechtsorde van het land waar het stuk is afgegeven dat niet toestaat, schrijft het kadastrale kantoor de wijziging van de eigendom of het andere zakelijke recht in op grond van dat stuk en een verklaring van de rechtsopvolger, tezamen met de vereisten van § 66, lid 4, onder a) tot en met d) en f).”
III. Procedure in het hoofdgeding, prejudiciële vragen en procedure bij het Hof
23.      Op 1 maart 2013 hebben de erflater en zijn echtgenote een gezamenlijk testament opgemaakt waarin zij zichzelf als enige erfgenaam van de eerstoverledene en hun dochter als enige erfgenaam van de laatstoverledene hebben aangewezen.(9) De erflater, die zijn laatste gewone verblijfplaats in Duitsland had, is overleden op 5 oktober 2015. Zijn dochter is overleden op 5 januari 2019 en zijn echtgenote op 21 februari 2022. De nalatenschap van de erflater omvatte onder meer een onroerend goed in Tsjechië.
24.      De aanvragers zijn de kinderen van de overleden dochter van de erflater. Ten behoeve van de afwikkeling van de nalatenschap met betrekking tot het in Tsjechië gelegen onroerende goed hebben zij het bevoegde Amtsgericht (rechter in eerste aanleg, Duitsland) op 27 april 2023 verzocht om afgifte van een EEV. Daarbij hebben zij de echtgenote van de erflater als zijn enige erfgename en zichzelf – als de kinderen van zijn dochter – als de erfgenamen van zijn echtgenote aangewezen. In dat verband hebben zij elk aanspraak gemaakt op een erfdeel van 1/5. Daarnaast hebben zij verzocht om in de EEV een aanduiding van het tot de nalatenschap behorende onroerende goed in Tsjechië op te nemen. Zij hebben erop gewezen dat, aangezien de dochter van de erflater eerder is overleden dan zijn echtgenote, haar erfgenamen volgens de Tsjechische wet op het kadaster slechts op grond van een EEV in het kadaster kunnen worden ingeschreven indien dat goed uitdrukkelijk in die verklaring wordt vermeld.
25.      Bij beslissing van 19 juli 2023 heeft de rechter in eerste aanleg het door verzoekers ingediende verzoek afgewezen. Het daartegen ingestelde hoger beroep is door het Oberlandesgericht (rechter in tweede aanleg, Duitsland) verworpen bij uitspraak van 11 december 2023. In de motivering van die uitspraak heeft die rechter aangegeven dat de vermelding van informatie over afzonderlijke bestanddelen van de nalatenschap
die niet kunnen worden geacht het voorwerp uit te maken van het vermoeden van rechtmatigheid en van de bescherming van het gewettigde vertrouwen in de zin van verordening nr. 650/2012 zou indruisen tegen de doelstelling van de verordening, die erin bestaat om een instrument met een geformaliseerde inhoud te creëren dat probleemloos kan worden gebruikt in elke lidstaat. Volgens de rechter in tweede aanleg wordt niet voorgeschreven dat de autoriteit van afgifte moet nagaan of het betreffende goed bij het openvallen van de nalatenschap nog steeds eigendom van de erflater was.
26.      Verzoekers hebben deze uitspraak aangevochten bij het Bundesgerichtshof (hoogste federale rechter in burgerlijke en strafzaken, Duitsland), die de verwijzende rechter in de onderhavige zaak is. Daarbij verzoeken zij om afgifte van een EEV waarin wordt vermeld dat het in Tsjechië gelegen onroerende goed onderdeel van de nalatenschap uitmaakt.
27.      De verwijzende rechter merkt op dat de uitlegging van artikel 68, onder l), van verordening nr. 650/2012 niet voor de hand ligt. Volgens een deel van de Duitse rechtspraak en rechtsleer kan in de EEV geen informatie over de goederen in de nalatenschap
worden opgenomen wanneer toepassing wordt gegeven aan het Duitse materiële erfrecht, gelet op het daarin neergelegde beginsel van erfopvolging onder algemene titel. De tegenstanders van deze opvatting wijzen op het doel van de EEV, namelijk het vereenvoudigen van de afwikkeling van nalatenschappen in de lidstaten, wat ervoor pleit om die informatie wel in de EEV op te nemen.
28.      De verwijzende rechter merkt op dat uit de bewoordingen van artikel 68, onder l), van verordening nr. 650/2012 volgt dat die informatie alleen in de EEV kan worden opgenomen wanneer een bestanddeel van de nalatenschap met zakelijke werking op een erfgenaam overgaat. Hij benadrukt evenwel dat de EEV niet doeltreffend zou zijn indien het ontbreken van informatie ertoe zou leiden dat inschrijving wordt geweigerd op grond dat niet is voldaan aan een vereiste van het recht van de staat van ligging.
29.      Tegen die achtergrond heeft het Bundesgerichtshof de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:
„1)      Moet artikel 68, onder l), van verordening nr. 650/2012 aldus worden uitgelegd dat de [EEV] de gegevens moet bevatten die volgens het nationale recht van de staat waar het onroerend goed is gelegen, vereist zijn voor de inschrijving van de erfgenaam als eigenaar in het kadaster met betrekking tot het tot de nalatenschap behorende onroerende goed dat in een andere lidstaat is gelegen dan de staat van de instantie van afgifte van de verklaring, wanneer de erfgenaam heeft verzocht om die gegevens met het oog op zijn inschrijving als eigenaar in het kadaster van de staat waar het onroerend goed is gelegen, in de [EEV] op te nemen en wanneer de inschrijving in het kadaster van de staat waar het onroerende goed is gelegen, volgens het nationale recht van die staat – indien het enige document dat ter ondersteuning van de aanvraag om het onroerende goed in te schrijven wordt overgelegd, de [EEV] is – alleen kan plaatsvinden, wanneer de [EEV] die gegevens bevat?
2)      Is het voor het antwoord op de eerste vraag van belang of de nalatenschap volgens het toepasselijke erfrecht onder algemene titel overgaat?
3)      Is het voor het antwoord op de eerste vraag van belang of de in de eerste vraag bedoelde inschrijving in het kadaster van de staat waar het onroerend goed is gelegen, volgens het nationale recht van die staat in plaats van de indiening van een [EEV] met de in de eerste vraag bedoelde gegevens ook kan worden verkregen doordat de erfgenaam of, na het overlijden van de erfgenaam, diens erfgenaam bij het kadaster van de staat waar het goed is gelegen, naast een [EEV] die niet de in de eerste vraag bedoelde gegevens bevat, een ander document overlegt met een verklaring van de erfgenaam of, na het overlijden van de erfgenaam, van diens erfgenaam?”
30.      Schriftelijke opmerkingen zijn ingediend door verzoekers in het hoofdgeding, door de Tsjechische, de Duitse, de Spaanse en de Poolse regering en door de Europese Commissie. Een pleitzitting heeft niet plaatsgevonden.
IV.    Analyse
A.      Ontvankelijkheid van het verzoek om een prejudiciële beslissing
31.      In het arrest Albausy(10)heeft het Hof een
verzoek om een prejudiciële beslissing dat was ingediend door het Amtsgericht Lörrach (rechter in eerste aanleg Lörrach, Duitsland), dat overeenkomstig het Duitse recht bevoegd is om een EEV af te geven en in dat verband vragen over de procedure tot afgifte van een EEV had
gesteld, niet-ontvankelijk verklaard. De reden daarvoor was dat een autoriteit die een EEV afgeeft, daarbij geen rechterlijke functie uitoefent en derhalve niet bevoegd is om zich krachtens artikel 267 VWEU tot het Hof te wenden.(11)
32.      Dit is in de onderhavige zaak niet het geval. De verwijzende rechter neemt namelijk kennis van een cassatieberoep tegen een uitspraak tot verwerping van een (hoger) beroep tegen een besluit van de autoriteit van afgifte. Bovendien volgt uit vaste rechtspraak van het Hof dat een rechterlijke instantie die kennisneemt van een beroep tegen een beslissing van een rechterlijke instantie die in dat verband geen rechtsprekende functie vervult zelf wel moet worden geacht een rechtsprekende functie te vervullen, en dus een rechterlijke instantie in de zin van artikel 267 VWEU is.(12) Zelfs indien de nationale rechterlijke instantie in de hoedanigheid van autoriteit van afgifte geen rechterlijke functie vervult, vervult de rechterlijke instantie die kennisneemt van het cassatieberoep tegen de uitspraak tot afwijzing van het verzoek om afgifte derhalve wel een dergelijke functie. Bijgevolg moet worden geoordeeld dat het in de onderhavige zaak door de verwijzende rechter ingediende verzoek om een prejudiciële beslissing ontvankelijk is.
B.      Prejudiciële vragen
33.      De vragen van de verwijzende rechter zijn onderling nauw met elkaar verbonden. Daarom stel ik voor om ze samen te behandelen. Aangezien de rechterlijke instanties de aanvraag tot vermelding van informatie over het goed in de EEV hebben afgewezen op grond dat de overgang van een nalatenschap door erfopvolging onder algemene titel daaraan in de weg staat, ben ik van mening dat het voor de verwijzende rechter nuttig is dat het Hof antwoord geeft op een prejudiciële vraag met de volgende bewoordingen: „Bestaat er bij erfopvolging onder algemene titel een verplichting om op verzoek van de aanvrager informatie over een in een andere lidstaat gelegen onroerend bestanddeel van de nalatenschap in de EEV op te nemen, wanneer het recht inzake registers van de lidstaat van ligging de inschrijving van de rechten van een erfgenaam uit hoofde van een dergelijke verklaring ervan afhankelijk stelt dat die informatie in de EEV is opgenomen en tevens de mogelijkheid biedt om dergelijke rechten in te schrijven op grond van een EEV die de genoemde informatie niet bevat, op voorwaarde dat de erfgenamen de ontbrekende informatie aanvullen met een passende verklaring?”
34.      In mijn conclusie zal ik eerst ingaan op het doel van de EEV en op de functie ervan als document dat ten grondslag ligt aan inschrijvingen in registers
van onroerende goederen. Vervolgens zal ik enkele opmerkingen maken over de aard van dit instrument. Daarna zal ik aantonen dat uit de verordening niet voortvloeit dat in het geval van erfopvolging onder algemene titel informatie over de bestanddelen van de nalatenschap moet worden opgenomen in de EEV. Ten slotte zal ik ingaan op de mogelijkheid van een andere uitlegging.
1.      Doel van de EEV en functie ervan als document dat ten grondslag ligt aan inschrijvingen in registers van onroerende goederen
35.      Volgens overweging 7 van verordening nr. 650/2012 heeft deze verordening tot doel om belemmeringen weg te nemen op het gebied van het vrije verkeer van personen die hun rechten wensen te doen gelden in het kader van een erfopvolging met grensoverschrijdende gevolgen.(13) Uit overweging 67 van de verordening volgt dat die doelstelling onder meer moet worden verwezenlijkt door de bij deze verordening ingestelde EEV. Zoals is bepaald in overweging 18 van de verordening moet de EEV in het bijzonder een geldig document vormen voor de inschrijving van de goederen van de nalatenschap in het register van een lidstaat.
36.      De EEV is derhalve bedoeld als instrument waarmee erfgenamen(14) hun rechten ten aanzien van in een andere lidstaat gelegen goederen van de nalatenschap met gemak kunnen aantonen, met inbegrip van de bekendmaking van die rechten in de betreffende registers, met name in kadastrale registers.(15)
37.      De doeltreffendheid van de EEV op dit laatste punt wordt door de bepalingen van verordening nr. 650/2012 evenwel niet volledig gewaarborgd. Hoewel de EEV overeenkomstig artikel 69, lid 5, van die verordening een geldig document vormt voor de inschrijving van goederen uit de nalatenschap in het betreffende register van een lidstaat, moet in dit verband rekening worden gehouden met het voorbehoud van artikel 1, lid 2, onder k) en l), van de verordening. Uit deze laatste bepalingen volgt dat kwesties met betrekking tot de inschrijving van rechten op onroerende zaken in een register buiten de werkingssfeer van de verordening vallen. Zelfs indien de EEV een „geldig instrument voor de inschrijving” vormt, betekent dit bijgevolg nog niet dat een goed op grond van een dergelijke verklaring in een register moet worden ingeschreven zonder rekening te houden met de registratievoorwaarden die zijn gesteld in het recht van de betreffende lidstaat.
38.      In een dergelijke situatie rijst de vraag hoe kan worden verzekerd dat het doel van de EEV daadwerkelijk wordt verwezenlijkt en dat deze verklaring kan worden gebruikt voor inschrijvingen in het betreffende register, met name wanneer de bepalingen van het recht inzake
registers van de plaats van ligging voorwaarden bevatten met betrekking tot de inhoud van het document dat aan een dergelijke inschrijving ten grondslag ligt en wanneer de afgegeven EEV niet aan die voorwaarden voldoet.
39.      In mijn conclusie in de zaak Registrų centras heb ik voorgesteld om bij de uitlegging van de bepalingen van het gedeelte van de verordening dat betrekking heeft op de informatie over de bestanddelen van de nalatenschap te onderzoeken of, wanneer deze informatie niet noodzakelijk is voor de vaststelling van de erfopvolging, de niet-vermelding ervan in de EEV ten aanzien van een bepaald bestanddeel daadwerkelijk aan de vaststelling van de erfopvolging in de weg staat. Indien dat niet zo is, is er geen reden om inschrijving te weigeren. Door een dergelijke benadering kunnen de doelstellingen van verordening nr. 650/2012 daadwerkelijk worden verwezenlijkt, kan de EEV haar functie vervullen en kunnen tegelijkertijd een aantal praktische moeilijkheden worden vermeden in verband met de aanpassing van de EEV aan de voorwaarden van het buitenlandse recht inzake registers en met het verrichten van vaststellingen ten aanzien van de samenstelling van de nalatenschap waarin door het recht van de autoriteit van afgifte niet wordt voorzien.
40.      Het Hof was het niet eens met mijn standpunt dat de bij de registratie betrokken autoriteiten gehouden zijn om een dergelijke inschrijving te verrichten op grond van een EEV waarin niet alle door het Litouwse recht vereiste gegevens over het betreffende goed zijn opgenomen. In het arrest Registrų centras heeft het Hof geoordeeld dat het ontbreken van dergelijke gegevens voldoende reden is om een aanvraag tot inschrijving van de rechten van een erfgenaam af te wijzen.(16)
41.      Door uit te sluiten dat de bij de registratie betrokken autoriteiten kunnen worden verplicht om een dergelijke inschrijving te verrichten op grond van een EEV die niet voldoet aan alle vereisten van het betreffende recht met betrekking tot de stukken die aan die inschrijving ten grondslag liggen, heeft het Hof evenwel niet vastgesteld dat al deze gegevens in de EEV moeten worden vermeld. Het heeft tevens opgemerkt dat het ontbreken van informatie over een tot de nalatenschap behorend onroerend goed in de EEV niet afdoet aan de geldigheid van deze verklaring ten aanzien van andere omstandigheden die erdoor worden geattesteerd, zoals de hoedanigheid van erfgenaam.(17) In een dergelijke constellatie kan er niet van worden uitgegaan dat uit het arrest Registrų centras voortvloeit dat ten aanzien van een onroerend goed uit een nalatenschap in de betreffende EEV alle informatie moet worden vermeld die volgens het betreffende recht inzake registers vereist is.
42.      In een dergelijke situatie rijst ondanks de vaststelling van het arrest Registrų centras de vraag in hoeverre de bepalingen van verordening nr. 650/2012 de verplichting meebrengen om in de EEV informatie over een bestanddeel van de nalatenschap op te nemen wanneer dat bestanddeel moet worden ingeschreven in het register van een andere lidstaat. Deze vraag is des te meer gerechtvaardigd omdat uit overweging 18 van de verordening volgt dat de Uniewetgever heeft bepaald dat de loutere overlegging van een EEV mogelijkerwijs niet volstaat om te voldoen aan alle registratievoorwaarden die zijn vastgesteld in het betreffende recht inzake registers en onverlet laat dat de bij de registratie betrokken autoriteiten in een dergelijke situatie om aanvullende informatie of overlegging van aanvullende stukken kunnen verzoeken.
2.      Aard van de EEV
43.      Bij de uitlegging van de bepalingen over de EEV die zijn opgenomen in verordening nr. 650/2012 en uitvoeringsverordening nr. 1329/2014 moet rekening worden gehouden met de specifieke kenmerken en de aard van dit instrument.
44.      In het licht van de artikelen 62 en 63 van verordening nr. 650/2012 moet de EEV met name informatie verstrekken over de rechtspositie en de rechten van de erfgenamen, met name in een andere lidstaat dan de lidstaat van afgifte.(18) In dit verband is de EEV een autonoom instrument van Unierecht, waarvan de juridische regeling is neergelegd in hoofdstuk VI van verordening nr. 650/2012(19), zoals is gepreciseerd in uitvoeringsverordening nr. 1329/2014. De bepalingen van deze verordeningen stellen de regels voor de afgifte van de EEV evenals de structuur en de rechtsgevolgen ervan vast.(20)
45.      De harmonisatie van de juridische regeling van de EEV vergroot de kans om de doelstellingen van dit instrument te verwezenlijken. Zij neemt namelijk de typische moeilijkheden weg die gepaard gaan met de ontvangst van stukken die zijn afgegeven in andere lidstaten in overeenstemming met de toepasselijke nationale wetgeving. De regels voor de werking van de EEV in het rechtsverkeer evenals de vorm en de structuur ervan zijn in alle lidstaten die verordening nr. 650/2012 toepassen namelijk van algemene toepassing.(21) In die zin is de EEV geen stuk van een andere lidstaat maar een document dat voor alle lidstaten gemeenschappelijk is.
46.      Niettemin kan niet worden aangenomen dat de werking van een in een andere lidstaat afgegeven EEV even probleemloos is als die van stukken die worden afgegeven krachtens het nationale recht. De voornaamste reden daarvoor is dat het erfrecht niet is geharmoniseerd op het niveau van de Unie. De EEV is in de kern namelijk een instrument
om omstandigheden te attesteren die rechtens relevant zijn voor het openvallen van de nalatenschap, die in de eerste plaats voortvloeien uit de bepalingen van het recht dat van toepassing is op de erfopvolging, te weten het recht van een lidstaat of een derde staat dat wordt
aangewezen met toepassing van de bepalingen van verordening nr. 650/2012.
47.      Derhalve is het mogelijk dat de in de EEV vermelde informatie in andere lidstaten niet zonder meer op ondubbelzinnige wijze kan worden uitgelegd, met name omdat het voor de autoriteit van afgifte onduidelijk kan zijn hoe deze informatie moet worden vermeld. Een EEV wordt namelijk afgegeven in een formulier waarvan het gebruik verplicht is gesteld.(22) De informatie die erin wordt opgenomen vloeit voort uit de omstandigheid dat de rechtsgevolgen van de erfopvolging worden toegerekend aan bepaalde rubrieken van het EEV‑formulier. In het licht van het op de erfopvolging toepasselijke recht ligt niet noodzakelijkerwijs voor de hand hoe dat moet gebeuren.(23)
48.      De autonomie van de EEV neemt derhalve niet alle problemen weg die verband houden met het gebruik van een stuk uit een andere lidstaat, met name omdat de inhoud ervan in de kern voortvloeit uit afspraken die worden gemaakt op grond van het recht van een lidstaat of een derde staat(24), dat in de regel niet het recht is van de lidstaat waar de EEV zal worden gebruikt.(25)
49.      Uit de bepalingen van verordening nr. 650/2012 volgt dat de Uniewetgever zich bewust was van deze moeilijkheden en heeft geprobeerd om deze tot een minimum te beperken door te benadrukken dat bij de vaststelling van de EEV rekening moet worden gehouden met specifieke bepalingen van andere lidstaten. Dat volgt met name uit overweging 68 van de verordening, waarin wordt benadrukt dat bij de afgifte van een EEV waarin informatie over een onroerend goed is opgenomen, rekening moet worden gehouden met de formaliteiten die vereist zijn voor de registratie van onroerende goederen in de lidstaat waar het register wordt gehouden.
50.      Uit het voorgaande volgt evenwel niet dat de Uniewetgever van mening was dat de EEV naar haar vorm en inhoud moet worden onderworpen aan de bepalingen van het recht van de lidstaat die betrekking hebben op de procedure waarin die verklaring moet worden gebruikt. De EEV is namelijk geen stuk voor eenmalig gebruik dat ten grondslag ligt aan een verzoek op grond van het nationale recht maar een autonoom document. Zij is bedoeld om ruim te worden toegepast, zowel in andere procedures en voor andere doeleinden dan die welke de afgifte ervan hebben gerechtvaardigd als in andere lidstaten dan die waarin de afgifte ervan noodzakelijk is gebleken. Dit volgt uit verschillende bepalingen van verordening nr. 650/2012.
51.      Ten eerste bepaalt de verordening op autonome wijze wat de rechtsgevolgen van de EEV zijn. Deze staan derhalve los van de gevolgen van de overeenkomstige nationale documenten waarmee de status en de rechten van erfgenamen worden geattesteerd. In dat verband bepaalt artikel 69, lid 2, van verordening nr. 650/2102 dat de erfgenaam wordt geacht de houder te zijn van de in de EEV vermelde rechten of bevoegdheden, zonder andere voorwaarden en/of beperkingen dan uitdrukkelijk in de EEV zijn vermeld. De leden 3 en 4 van dit artikel voorzien in de bescherming van te goeder trouw handelende derden die transacties onder deelneming van bevoegde personen in de zin van de EEV hebben verricht, meer bepaald personen die een prestatie ten behoeve van een bevoegde persoon in de zin van de EEV verrichten en personen die een successierecht van een dergelijke bevoegde persoon verwerven. In lid 5 van dit artikel is bepaald dat de EEV, onverminderd artikel 1, lid 2, onder k) en l), van verordening nr. 650/2012, een geldig document is voor de inschrijving van goederen uit de nalatenschap in het betreffende register in een lidstaat. Evenzo volgt uit overweging 71 van de verordening dat de bewijskracht van de EEV zich niet mag uitstrekken tot kwesties die niet door de verordening worden geregeld, zoals de vraag of een bepaald goed eigendom van de erflater was.
52.      Ten tweede sorteert de EEV de hierboven genoemde rechtsgevolgen, ongeacht of het doel ervan is vastgesteld in de aanvraag tot afgifte. Andere entiteiten zijn namelijk niet bekend met dat doel, aangezien het EEV‑formulier daarover geen informatie bevat.(26) De afgegeven EEV functioneert derhalve in het rechtsverkeer en de gevolgen ervan zijn afhankelijk van de erin opgenomen bewoordingen, ongeacht het oorspronkelijke doel ervan.
53.      Ten derde is de geldigheid van de EEV niet beperkt in de tijd. Artikel 70, lid 3, van verordening nr. 650/2012 voorziet alleen ten aanzien van afschriften van de verklaring in een geldigheidsduur van zes maanden, niet voor de EEV zelf. Zoals volgt uit artikel 70, lid 1, gelezen in het licht van overweging 72 van de verordening, wordt het origineel van de EEV bewaard door de autoriteit van afgifte.(27)
54.      Ten vierde volgt uit artikel 70, lid 1, van de verordening ook dat de autoriteit van afgifte niet alleen afschriften van de EEV verstrekt aan de aanvrager maar ook aan eenieder die een rechtmatig belang aantoont.(28)
55.      Ten vijfde is in artikel 62, lid 3, van de verordening bepaald dat de vaststelling van de EEV de in artikel 69 omschreven rechtsgevolgen ook sorteert in de lidstaat van afgifte. Dat impliceert bijgevolg dat de EEV in de lidstaten een onbeperkte territoriale werkingssfeer heeft.
56.      Gelet op het voorgaande moet worden geoordeeld dat zelfs als de EEV wordt afgegeven om tegemoet te komen aan de specifieke behoefte van de erfgenaam om zijn status en rechten aan te tonen in een andere lidstaat, het document niet is bedoeld
voor één specifiek doel, met name niet voor de bekendmaking van de rechten van de erfgenaam in het register van onroerende goederen
van de andere lidstaat waar het door erfopvolging verkregen goed is ingeschreven. Het is daarentegen geconcipieerd
als een document bedoeld om op grote schaal in het rechtsverkeer te worden gebruikt, ook door andere personen dan de erfgenaam en voor andere doeleinden dan die waarvoor de verklaring is afgegeven.
57.      Om redenen van zekerheid van het rechtsverkeer is in dit verband grote voorzichtigheid geboden bij het verstrekken van richtsnoeren aan de autoriteiten van afgifte over de wijze waarop dergelijke verklaringen moeten worden opgesteld en over de informatie die erin moet worden opgenomen. Gelet op het mogelijkerwijs ruime gebruik van de EEV en het risico van een onjuiste lezing van de erin opgenomen informatie ben ik van mening dat zij in de eerste plaats moet dienen als betrouwbare en volledige bron van informatie over de status en de rechten van de erfgenamen die voortvloeien uit het recht dat door de verordening is aangewezen als het recht dat op de erfopvolging van toepassing is. De reikwijdte van de erin vermelde informatie moet worden beperkt tot de aspecten die worden vereist door de verordening en die relevant zijn vanuit het oogpunt van de rechtsgevolgen van de verklaring in de zin van artikel 69 van verordening nr. 650/2012. De EEV mag daarentegen geen informatie bevatten die niet vereist is om de deelnemers aan het rechtsverkeer in staat te stellen de reikwijdte van de rechten en plichten van de erfgenamen vast te stellen. De EEV mag evenmin informatie bevatten waarvan de attestering niet onder de bevoegdheid van de autoriteit van afgifte valt en waarvan de vermelding in de EEV een verkeerde voorstelling van zaken kan geven met betrekking tot de ambtelijke attestering van omstandigheden die door de EEV niet hoeven te worden geattesteerd. Hoe dan ook mag de inhoud ervan niet worden bepaald aan de hand van de in het recht van de lidstaten vastgestelde voorwaarden voor de ermee overeenstemmende nationale documenten.
3.      Verplichting (of niet-verplichting) om in het geval van erfopvolging onder algemene titel informatie over de goederen van de nalatenschap op te nemen in de EEV
58.      Voor de doeleinden van de analyse van de vraag over
de verplichting om informatie over een onroerend goed dat deel uitmaakt van de nalatenschap op te nemen in de EEV zal ik ingaan op de bepalingen over de inhoud ervan, de bevoegdheden van de autoriteit van afgifte en de procedure voor de afgifte ervan. Vervolgens zal ik onderzoeken of de resultaten van deze analyse het mogelijk maken om de doelstellingen van de verordening te verwezenlijken en om ervoor te zorgen dat de EEV haar functie kan vervullen. Ten slotte zal ik een antwoord op de prejudiciële vragen voorstellen.
a)      Bepalingen over de inhoud van de EEV
59.      De bewoordingen van verordening nr. 650/2012 laten er geen twijfel over bestaan dat de Uniewetgever heeft voorzien in de mogelijkheid om in de EEV informatie over de goederen van de nalatenschap op te nemen en dat hij met dit instrument ook de inschrijving van de erfgenamen in registers van onroerende goederen in andere lidstaten heeft willen vergemakkelijken.
60.      Ten eerste vloeit de mogelijkheid om in de EEV bepaalde goederen uit de nalatenschap te vermelden rechtstreeks voort uit de bewoordingen van artikel 63, lid 2, onder b), en artikel 68, onder l), van verordening nr. 650/2012, alsook uit punt 9 van bijlage IV bij het EEV‑formulier, dat ik hieronder nader zal toelichten. Ten tweede volgt uit overweging 68 van verordening nr. 650/2012 dat de autoriteit die de EEV afgeeft, rekening moet houden met de formaliteiten die vereist zijn voor de registratie van onroerende goederen in de lidstaat waar het register wordt gehouden en dat artikel 77 van de verordening de lidstaten verplicht om informatiebladen te verstrekken waarin vermeld staat welke documenten en/of gegevens normaal gesproken vereist zijn voor de registratie van onroerende goederen die op hun grondgebied gelegen zijn. Ten derde voorziet artikel 66, lid 5, van verordening nr. 650/2012 in de mogelijkheid voor de autoriteit van een lidstaat om aan de autoriteit van afgifte van een andere lidstaat onder meer kadastrale informatie te verschaffen.
61.      Uit het voorgaande volgt evenwel niet in welke situaties de EEV informatie over de bestanddelen van de nalatenschap moet bevatten. Om te beginnen kan niet worden geoordeeld dat het feit dat de Uniewetgever in de bepalingen van de verordening rekening houdt met kwesties betreffende inschrijvingen in de registers van onroerende goederen en de invoering van mechanismen ter vergemakkelijking van de vermelding in de EEV van informatie die dergelijke inschrijvingen mogelijk maakt,
wil zeggen dat de in de betreffende registers ingeschreven bestanddelen van de nalatenschap in die verklaring moeten worden vermeld. Het bestaan van dergelijke mechanismen betekent niet dat zij moeten worden toegepast – het is geen geweer van Tsjechov.
62.      Derhalve rijst de vraag of uit de bepalingen van verordening nr. 650/2012 kan worden afgeleid dat de bestanddelen van de nalatenschap in de EEV moeten worden vermeld, en zo ja, in welke gevallen.
63.      In de eerste plaats is de vermelding van de goederen van de nalatenschap in de EEV geregeld in artikel 63 van de verordening, dat betrekking heeft op het doel van de EEV. In lid 2, onder b), ervan is bepaald dat de EEV „met name” kan worden gebruikt om het bewijs te leveren van de „toewijzing van een bepaald goed of bepaalde goederen van de nalatenschap aan de erfgenamen [...] die in de EEV worden genoemd”.
64.      Van significante verschillen tussen de taalversies van deze bepaling is geen sprake.(29) Uit de bepaling volgt dat de vermelding in de EEV betrekking moet hebben op specifieke tot de nalatenschap behorende bestanddelen die voorwerp zijn van „toewijzing”(30). Hoewel het niet eenvoudig is om een ondubbelzinnige uitlegging aan dit begrip te geven, lijkt het te verwijzen naar een specifieke grond waarop een dergelijk bestanddeel overgaat op de erfgenaam.
65.      Vervolgens vloeit de mogelijkheid om in de EEV bestanddelen van de nalatenschap te vermelden rechtstreeks voort uit artikel 68 van de verordening, dat betrekking heeft op de inhoud van de EEV. Volgens punt l van dit artikel kan de EEV betrekking hebben op „het erfdeel dat elke erfgenaam toekomt en, in voorkomend geval, de lijst van rechten en/of goederen die elke erfgenaam toekomen”.
66.      Deze bepaling duidt het recht van de erfgenaam op de bestanddelen van de nalatenschap derhalve niet aan met dezelfde term als artikel 63, lid 2, onder b), van de verordening. Dit terminologische verschil is in verschillende taalversies terug te vinden. Bovendien worden in de bepaling niet alleen de bestanddelen maar ook de rechten vermeld. De enige conclusie die daaruit kan worden getrokken is dat de reikwijdte van de informatie die overeenkomstig artikel 68, onder l), in fine, van deze verordening in de EEV moet worden vermeld ruimer is dan die van de informatie van artikel 63, lid 2, onder b).(31)
67.      Voor de doeleinden van de onderhavige zaak is evenwel met name
relevant hoe het laatste deel van artikel 68, onder l), moet worden uitgelegd. Volgens deze bepaling kan de EEV een lijst bevatten van de rechten of vermogensbestanddelen die toekomen aan elke erfgenaam of, in voorkomend geval, aan bepaalde of specifieke erfgenamen.(32)
68.      Uit de verschillen tussen de taalversies kunnen geen al te ver
gaande conclusies over de werkingssfeer van deze bepaling worden getrokken. Zoals ook het geval was voor artikel 63, lid 2, onder b), lijkt uit de bepaling niettemin te volgen dat zij ziet op het bestaan van een specifieke grond waarop rechten op een bepaald goed van de nalatenschap overgaan en niet zozeer op de samenstelling van de nalatenschap.
69.      Het bestaan van een dergelijk specifiek recht op bepaalde goederen volgt ook uit het gebruik van de uitdrukking „in voorkomend geval” in het laatste deel van artikel 68, onder l). Deze uitdrukking gaat vooraf aan de woorden „de lijst van rechten en/of goederen die elke erfgenaam toekomen”, maar niet aan de in het eerste deel van de bepaling gebruikte bewoordingen „het erfdeel dat elke erfgenaam toekomt”.
70.      Zoals wordt opgemerkt door de verwijzende rechter wordt in de Duitse rechtspraak en rechtsleer in meerderheid betoogd dat het begrip „in voorkomend geval” ziet op situaties waarin bestanddelen van de nalatenschap met zakelijke werking op een erfgenaam overgaan en niet op een overgang van de nalatenschap onder algemene titel. Dergelijke opvattingen zijn ook naar voren gebracht in de rechtsleer van andere lidstaten.(33)
71.      Andere rechtsgeleerden zijn het daarmee oneens en zijn van mening dat het doel van de EEV bepaalt of informatie over de goederen van de nalatenschap in de verklaring moet worden opgenomen.(34)
72.      Dit laatste standpunt wordt in de onderhavige zaak tevens verdedigd door de Spaanse en de Tsjechische regering en de Commissie. Zij voeren met name aan dat de woorden „in voorkomend geval” van artikel 68, onder l), van verordening nr. 650/2012 verwijzen naar het doel van de EEV in de zin van artikel 63 van de verordening. Dat zou betekenen dat, indien de EEV tot doel heeft om het recht van de erfgenaam in een lidstaat te laten opnemen in het register van onroerende goederen
en een voorwaarde voor die inschrijving is dat het onroerende goed in de EEV wordt aangewezen, sprake is van een situatie die de aanwijzing ervan in de EEV rechtvaardigt. Met andere woorden, „in voorkomend geval” zou moeten worden uitgelegd als „indien het doel van de EEV dit rechtvaardigt”.
73.      Mijns inziens staat een systematische uitlegging van artikel 68 aan dit betoog in de weg. Uit de eerste alinea van dit artikel volgt namelijk al
dat de EEV bepaalde informatie bevat, waaronder de onder l) bedoelde gegevens, voor zover deze nodig zijn voor de doeleinden waarvoor zij wordt afgegeven. Indien de uitdrukking „in voorkomend geval” van artikel 68, onder l), van verordening nr. 650/2012 wordt
uitgelegd als „indien het doel van de afgifte van de EEV dit rechtvaardigt”, zou het voorbehoud „in voorkomend geval” overbodig zijn. Nu een dergelijk aanvullend voorbehoud wel is gemaakt, moet worden geconcludeerd dat dit zonder twijfel dient om aan te geven dat de betreffende gegevens moeten worden vermeld in bepaalde bijzondere omstandigheden die dat rechtvaardigen.
74.      Derhalve luidt de vraag welke bijzondere omstandigheid achter de woorden „in voorkomend geval” schuilgaat.
75.      Volgens artikel 68, onder l), van verordening nr. 650/2012 moet
eerst informatie over het aan elke erfgenaam toekomende erfdeel worden vermeld en pas daarna, „in voorkomend geval”, de lijst van de rechten en/of goederen. Benadrukt zij dat de Uniewetgever ten aanzien van de opsomming van de in de EEV vermelde gegevens een duidelijke structuur heeft aangehouden, bestaande uit vijftien opeenvolgende punten, waarvan elk aan een ander soort informatie is gewijd. Aangezien in een en hetzelfde punt wordt verwezen naar het erfdeel van de erfgenamen en, „in voorkomend geval”, de aan hen toekomende goederen, moet ervan worden uitgegaan dat beide gevallen betrekking hebben op de vaststelling van het geheel van de erfrechten aan de hand van gelijksoortige regels, namelijk regels die de reikwijdte van de rechten van de erfgenamen ten aanzien van de nalatenschap bepalen.
76.      Deze reikwijdte kan worden bepaald aan de hand van alle rechten en verplichtingen van de erflater, namelijk door te verwijzen naar het erfdeel van de erfgenaam, ofwel aan de hand van bepaalde bestanddelen van de nalatenschap, namelijk door het recht van de erfgenaam of bepaalde erfgenamen op een bepaald bestanddeel van de nalatenschap vast te stellen. De erfgenaam kan bijvoorbeeld ook legataris zijn uit hoofde van een vindicatielegaat. In voorkomend geval kunnen de bepalingen van het op de erfopvolging toepasselijke recht voorzien in bepaalde rechten van de echtgenoot van de erflater ten aanzien van bepaalde bestanddelen van de nalatenschap, ongeacht zijn of haar erfdeel. Het is evenmin uitgesloten dat er bijzondere regels bestaan die om economische, familiale of sociale redenen beperkingen aan de erfopvolging
opleggen of die van invloed zijn op de erfopvolging van bepaalde bestanddelen van de nalatenschap, waarnaar in artikel 30 van verordening nr. 650/2012
overigens wordt verwezen.(35) Evenmin kan worden uitgesloten dat er bepalingen van erfrecht bestaan op grond waarvan een testament kan worden opgemaakt waarmee de erflater over bestanddelen van zijn vermogen met zakelijke werking beschikt.
77.      Het lijkt mij dan ook logisch dat de Uniewetgever, door in artikel 68, onder l), van verordening nr. 650/2012 voor te schrijven dat de EEV informatie over de reikwijdte van de rechten van de erfgenamen bevat, in aanmerking moest
nemen
dat de loutere vermelding van het erfdeel mogelijkerwijs niet volstaat om deze informatie naar behoren weer te geven. Dat
zal met name het geval zijn wanneer de bepalingen van het op de erfopvolging toepasselijke recht, in voorkomend geval gelezen in samenhang met een geldige wilsbeschikking, bijzondere regels bevatten ten aanzien van de overgang van goederen met zakelijke werking op de erfgenaam.(36) In een dergelijke situatie moeten de rechten van de erfgenamen worden vastgesteld ten aanzien van het betreffende vermogensbestanddeel en niet ten aanzien van alle vermogensrechten en ‑verplichtingen van de erflater.(37) Van een dergelijke situatie is geen sprake bij rechtsopvolging onder algemene titel.
78.      Uit de uitlegging die wordt voorgesteld door de Commissie en de Tsjechische en de Spaanse regering volgt dat het eerste deel van artikel 68, onder l), van verordening nr. 650/2012 ziet op het erfdeel van de erfgenamen en het tweede deel op de kwestie of de betreffende goederen daadwerkelijk tot de nalatenschap behoren. In een dergelijk geval zou het heel andere informatie betreffen: het eerste deel zou betrekking hebben op de reikwijdte van de rechten van de erfgenaam in de zin van het op de erfopvolging toepasselijke recht en het tweede deel op de samenstelling van de nalatenschap zoals volgt uit de vaststellingen die in beginsel worden verricht op grond van het zakelijke recht. Gelet op het uiteenlopende
karakter van de informatie valt eerder te verwachten dat
de Uniewetgever, indien dat zijn
bedoeling was geweest, bij zijn consequente opsomming in het kader van opeenvolgende punten met categorieën van in de EEV op te nemen informatie, zou hebben voorzien in een apart punt voor de aanwijzing van de bestanddelen van de nalatenschap.
79.      Van een dergelijke inconsequente en incoherente benadering van de Uniewetgever is geen sprake wanneer wordt aangenomen dat
de uitdrukking „in voorkomend geval” verwijst naar het bestaan van bijzondere regels ter zake van de erfopvolging met betrekking tot bepaalde bestanddelen van de nalatenschap en niet met betrekking tot alle rechten en verplichtingen van de erflater, zoals ik hierboven in overweging heb gegeven. Deze uitlegging maakt het ook mogelijk om te begrijpen waarom verschillende taalversies van artikel 68, onder l), van de verordening gebruikmaken van termen die suggereren dat verschillende erfgenamen bepaalde goederen op specifieke gronden moeten kunnen erven.
80.      De punten van bijlage IV bij het EEV‑formulier zijn met deze uitlegging niet in strijd. De inhoud van deze punten kan uiteraard niet doorslaggevend zijn voor de uitlegging van de bepalingen van verordening nr. 650/2012, aangezien het EEV‑formulier is vastgesteld bij de uitvoeringsverordening van de Commissie, dat wil zeggen bij een handeling van lagere rang. De inhoud van de uitvoeringsverordening vloeit derhalve voort uit een bepaalde lezing van de Commissie van de bepalingen van verordening nr. 650/2012. Bijlage IV bij het EEV‑formulier bevat evenwel aparte rubrieken waarin enerzijds informatie over het erfdeel wordt opgenomen (punt 8) en anderzijds informatie over de toegekende goederen wordt verstrekt (punt 9). Geen van beide punten moet verplicht worden ingevuld.(38) Dat toont aan dat er rekening mee is gehouden dat de reikwijdte van de rechten van de erfgenaam op verschillende manieren kan worden vastgesteld.
81.      Gelet op het voorgaande ben ik van mening dat uit de bepalingen van verordening nr. 650/2012 volgt dat de autoriteit van afgifte in het geval van erfopvolging onder algemene titel niet gehouden is om informatie over een goed dat deel uitmaakt van de nalatenschap op te nemen in de EEV. In een dergelijke situatie volstaat het om het erfdeel van de erfgenaam te vermelden om de reikwijdte van zijn erfrechten uiteen te zetten.
b)      Bepalingen over de bevoegdheden van de autoriteit van afgifte
82.      De hierboven voorgestelde uitlegging wordt bevestigd door de bepalingen van de verordening over de bevoegdheden van de autoriteit van afgifte.
83.      Overeenkomstig artikel 67 van verordening nr. 650/2012 wordt de EEV door de autoriteit afgegeven zodra de te staven gegevens vaststaan volgens het op de erfopvolging toepasselijke recht of volgens een ander, specifiek toepasselijk recht.
Wat betreft het laatste deel van deze zin volgt uit overweging 71 van de verordening dat het gaat om kwesties zoals de materiële geldigheid van een uiterste wilsbeschikking. De aangehaalde bepaling verwijst derhalve naar de bepalingen van hoofdstuk III van verordening nr. 650/2012, met als opschrift „Toepasselijk recht”. De daarin opgenomen artikelen, waaronder met name de artikelen 21, 22 en 23, hebben betrekking op de vaststelling en de reikwijdte van het recht dat van toepassing is op de erfopvolging in haar geheel. De volgende artikelen hebben betrekking op het recht dat van toepassing is op kwesties zoals de geldigheid van uiterste wilsbeschikkingen, erfovereenkomsten of verklaringen van aanvaarding of verwerping van de nalatenschap.
84.      Vrijwel geen van de artikelen van hoofdstuk III van verordening nr. 650/2012 bevat een gedetailleerde regeling ten aanzien van erfrechtelijke kwesties met betrekking tot bepaalde bestanddelen van de nalatenschap.(39)
85.      In het licht van het voorgaande ben ik van mening dat de vermelding van informatie over de bestanddelen van de nalatenschap onder de bevoegdheid van de autoriteit van afgifte zou vallen indien dit noodzakelijk was op grond van de regels van het recht dat van toepassing is op de erfopvolging in haar geheel. De reikwijdte van dit recht wordt nader omschreven in artikel 23, lid 2, van verordening nr. 650/2012. Uit artikel 23, lid 2, onder e), van verordening nr. 650/2012 volgt dat het overeenkomstig de artikelen 21 en 22 van deze verordening aangewezen recht bepaalt dat de goederen, rechten en verplichtingen die de nalatenschap vormen, overgaan op de erfgenamen en, naargelang van het geval, op de legatarissen, met inbegrip van de voorwaarden en de gevolgen van de aanvaarding of verwerping van de nalatenschap of van een legaat. Uit deze bepaling volgt evenwel niet dat de werkingssfeer van het recht dat van toepassing is op de erfopvolging in haar geheel zich uitstrekt tot kwesties in verband met de vaststelling dat bepaalde goederen tot het vermogen van de erflater behoren.
86.      Deze oplossing mag niet verbazen. Overeenkomstig artikel 1, lid 1, van verordening nr. 650/2012 is die verordening
van toepassing op erfopvolging in de nalatenschappen van overleden personen. Artikel 3, lid 1, onder a), bepaalt dat in deze verordening onder „erfopvolging” wordt verstaan de erfopvolging in de nalatenschap van een overleden persoon, waaronder wordt begrepen elke vorm van overgang of overdracht van goederen, rechten en verplichtingen naar aanleiding van een overlijden, ongeacht of het gaat om erfopvolging krachtens een uiterste wilsbeschikking of om erfopvolging bij versterf. Het recht dat van toepassing is op de erfopvolging in haar geheel bepaalt derhalve hoe de bestanddelen van de nalatenschap overgaan op de erfgenamen van de erflater. De vraag of de betreffende goederen deel uitmaken van de nalatenschap valt niet onder het recht dat van toepassing is op de erfopvolging in haar geheel en maakt geen onderdeel uit van de materie die wordt geregeld door verordening nr. 650/2012. Dat wordt op ondubbelzinnige wijze bevestigd door de al
aangehaalde overweging 71 van de verordening. Daarin wordt aangegeven dat de bewijskracht van de erfrechtverklaring zich niet mag uitstrekken tot kwesties die door deze verordening niet geregeld worden, zoals verwantschapskwesties en de vraag of een bepaald goed eigendom van de erflater was.
87.      In het geval van erfopvolging onder algemene titel zou de bevestiging dat een goed tot de nalatenschap behoort erop neerkomen dat wordt vastgesteld of het toebehoorde aan de erflater. Het zou derhalve in wezen gaan om handelingen ten aanzien waarvan de Uniewetgever in overweging 71 van verordening nr. 650/2012 uitdrukkelijk heeft aangegeven dat zij niet onder de bepalingen van de verordening vallen. De autoriteit van afgifte is derhalve niet bevoegd om vast te stellen of bepaalde goederen tot de nalatenschap behoren, aangezien dat verder gaat dan de aangelegenheden die worden geregeld door het op de erfopvolging toepasselijke recht of door een ander, specifiek toepasselijk recht in de zin van artikel 67 van verordening nr. 650/2012.
88.      Dat is anders in het geval van erfopvolging onder bijzondere titel, waarbij dit noodzakelijk is om het voorwerp van de erfopvolging te kunnen vaststellen. Bij gebreke van een nauwkeurige omschrijving van het geërfde goed kan de reikwijdte van het door erfopvolging verkregen recht van de erfgenaam in dat geval niet worden vastgesteld.
c)      Bepalingen over de procedure voor de afgifte van de EEV
89.      De conclusie dat de bepalingen van verordening nr. 650/2012 niet voorschrijven dat de bestanddelen van de nalatenschap bij erfopvolging onder algemene titel in de EEV moeten worden vermeld, wordt tevens ondersteund door een analyse van de bepalingen van de verordening over de procedure voor de afgifte van de EEV.
90.      Deze procedure is geregeld in artikel 66 van verordening nr. 650/2012. Het betreft een procedure op aanvraag en het staat aan de autoriteit van afgifte om de door de aanvrager verstrekte gegevens, verklaringen, stukken en andere bewijzen te verifiëren. In dit artikel wordt de bevoegdheid van de autoriteit van afgifte (om deze gegevens uit eigen beweging te verifiëren en om te eisen dat verklaringen onder ede worden afgelegd) tot twee keer toe (in lid 1, tweede volzin, en in lid 3) afhankelijk gesteld van de bevoegdheden die zijn vastgesteld in het nationale recht.
91.      De procedure tot afgifte van de EEV is derhalve niet volledig geharmoniseerd. Indien het nationale recht er niet in voorziet dat de autoriteit uit eigen beweging actie dient te ondernemen en evenmin dat ten aanzien van de vaststelling of goederen tot de nalatenschap behoren verklaringen onder ede kunnen worden afgelegd, kan de autoriteit van afgifte alleen de beweringen van de aanvrager en de door hem overgelegde documenten verifiëren. Indien de aanvrager in een dergelijke situatie verzoekt om bevestiging van de rechten van de erfgenaam ten aanzien van in een andere lidstaat gelegen bestanddelen van een nalatenschap die het voorwerp zijn
van rechtsopvolging onder algemene titel, staat het aan de autoriteit van afgifte om de door de erflater overgelegde stukken te onderzoeken.
92.      In het geval van rechtsopvolging onder algemene titel is dat een onnodige, tijdrovende, dure en inefficiënte procedure.
93.      In de eerste plaats is de procedure onnodig. Het is namelijk overbodig om door de autoriteit van afgifte te laten nagaan of een goed tot de nalatenschap behoort, nu uit de bepalingen van het op de erfopvolging toepasselijke recht volgt dat de erfgenaam een erfdeel toekomt, wat reeds volgt uit de bewoordingen van de EEV. Bij gebreke van nadere
gegevens, waarvoor andere vaststellingen nodig zijn, impliceert de vermelding van het recht van de erflater op een bepaald bestanddeel dat de rechten daarop volgens de in de EEV vastgestelde erfdelen
op de erfgenamen zijn overgegaan. In dat verband is de vermelding
ervan in de EEV overbodig, aangezien de bewijswaarde van de EEV zich niet uitstrekt tot de vraag of het goed tot de nalatenschap behoort. De verordening bepaalt namelijk niet dat inschrijving gepaard gaat met het vermoeden dat het goed tot de nalatenschap behoort.
94.      In de tweede plaats is de procedure tijdrovend en duur. Ze vereist namelijk dat vaststellingen op basis van buitenlands recht en aan de hand van stukken worden verricht, dat afschriften worden verkregen en dat, in voorkomend geval, documenten worden gewaarmerkt en vertalingen in de officiële taal van de autoriteit van afgifte worden overgelegd. Eerst zou deze autoriteit moeten nagaan of de te verifiëren stukken authentiek zijn en of zij aantonen dat het goed tot de nalatenschap behoort. Dit vereist een analyse van buitenlands recht en, in voorkomend geval, raadpleging van de autoriteiten van een andere lidstaat.(40) In dat
laatste geval moet er rekening mee worden gehouden dat vertalingen in de officiële taal van een andere lidstaat moeten worden opgesteld. Om de autoriteit van afgifte in staat te stellen om een dergelijke beoordeling te verrichten zou de aanvrager bovendien de kosten moeten dragen voor het verkrijgen van afschriften van de relevante stukken in de lidstaat waar het onroerende goed gelegen is en, indien deze zijn opgesteld in een andere taal dan de officiële taal van de autoriteit van afgifte, tevens de kosten voor de vertaling ervan en vervolgens de kosten voor de vertaling van het verkregen afschrift van de EEV in de officiële taal van de lidstaat van ligging moeten dragen.
95.      Ten derde is de procedure inefficiënt. In alle gevallen waarin vaststellingen worden gebaseerd op afschriften van stukken die zijn afgegeven door de bij de registratie betrokken autoriteit worden de relevante vaststellingen met betrekking tot de kwestie of het bestanddeel tot de nalatenschap behoort, namelijk verricht op grond van de informatie die in het bezit is van deze autoriteit, die enerzijds bron van informatie is over de in het register ingeschreven bestanddelen van de nalatenschap (door passende afschriften ter overlegging aan de autoriteit van afgifte af te geven) en anderzijds ontvanger van tweemaal vertaalde (na ontvangst van de aanvraag tot inschrijving van de rechten van de erfgenaam in het register op grond van de EEV), door haarzelf gegenereerde informatie in de EEV. Dat een afschrift dat afkomstig is van de bij de registratie betrokken autoriteit door de autoriteit van afgifte moet worden bevestigd opdat de eerstgenoemde autoriteit de verandering van eigenaar van het ingeschreven goed kan inschrijven, lijkt in dat verband inhoudsloos. Tegelijkertijd biedt dit geen garantie voor inschrijving in het register. De definitieve beoordeling van de volledigheid en de juistheid van de verstrekte informatie in het licht van de vereisten van het recht inzake registers moet namelijk worden verricht door de bij de registratie betrokken autoriteit, zoals de Uniewetgever overigens heeft benadrukt in overweging 18 van verordening nr. 650/2012. Dat kan betekenen dat de afgegeven EEV moet worden aangepast aan de eisen van de bij de registratie betrokken autoriteiten.(41)
d)      Gevolgen van de voorgestelde uitlegging
96.      De uitlegging dat uit de bepalingen van verordening nr. 650/2012 niet volgt dat de bestanddelen van de nalatenschap bij erfopvolging onder algemene titel in de EEV moeten worden vermeld kan uiteraard worden bekritiseerd omdat zij geen rekening houdt met de doelen van de EEV en met de functie ervan als document dat ten grondslag ligt aan de inschrijving van de rechten van de erfgenamen in het onroerendgoedregister
van een andere lidstaat.
97.      Ten eerste wil ik erop wijzen dat het niet zo is dat de inschrijving van de rechten van een erfgenaam in het register waarin het geërfde onroerende goed is ingeschreven,
in het recht inzake registers van alle lidstaten afhankelijk is gesteld
van de vermelding van dat goed in de EEV.(42) De voorgestelde uitlegging doet niet af aan de doeltreffendheid van de EEV in die lidstaten.
98.      Ten tweede herinner ik eraan dat uit het arrest Registrų centras volgt dat het niet opnemen van informatie over een onroerend goed in de EEV niet afdoet aan de geldigheid van deze verklaring ten aanzien van andere omstandigheden die erdoor worden geattesteerd, zoals de hoedanigheid van erfgenaam(43), alsook dat uit overweging 18 van verordening nr. 650/2012 volgt dat het mogelijk moet zijn om de informatie die wordt vereist uit hoofde van het recht inzake
registers aan te vullen door de erfgenamen aanvullende informatie of stukken te laten verstrekken. De Tsjechische wetgever heeft
naar aanleiding van de aanwijzingen
van deze laatste overweging overigens voorzien in de mogelijkheid voor erfgenamen om een aanvullende verklaring in te dienen wanneer de niet-vermelding van de gegevens in de EEV aan een inschrijving enkel op basis daarvan in de weg staat.(44)
99.      De voorgestelde uitlegging doet derhalve geen afbreuk aan de geldigheid van de EEV als document dat ten grondslag ligt aan een inschrijving in een
register. Ze moet bijdragen tot een grotere zekerheid van het rechtsverkeer.
100. Ten eerste bevestigt zij de grenzen van de bevoegdheid van de autoriteit van afgifte als autoriteit die bevoegd is voor het attesteren van omstandigheden die voortvloeien uit het op de erfopvolging toepasselijke recht en die relevant zijn vanuit het oogpunt van de rechtsgevolgen van de EEV in de zin van artikel 69 van verordening nr. 650/2012. De opname in de EEV van informatie over bestanddelen van de nalatenschap bij erfopvolging onder algemene titel kan bij degenen aan wie de EEV wordt overgelegd de onjuiste overtuiging wekken dat zij in wezen ook een ambtelijke attestering vormt van het feit dat het goed onderdeel van de nalatenschap uitmaakt, wat in de EEV evenwel niet wordt geattesteerd.(45)
101. Ten tweede wordt door de voorgestelde uitlegging het risico vermeden dat op onjuiste of onnauwkeurige wijze omstandigheden worden geattesteerd zonder dat de autoriteit van afgifte in een lidstaat waarvan het recht niet voorziet in soortgelijke handelingen in het stadium van de attestering van de rechten op de nalatenschap daarop is voorbereid en daarvoor over de nodige instrumenten en kennis beschikt.
102. Ten derde wordt de EEV, die wordt gebruikt in het rechtsverkeer en die een uitgebreid document is, niet beladen met overbodige informatie, waarvan de vermelding bij derden aanleiding kan geven tot allerlei twijfels. Ik ben met name van mening dat het vermelden van informatie over bepaalde onderdelen van de nalatenschap die zijn overgegaan door erfopvolging onder algemene titel bij derden twijfels kan doen rijzen over de betekenis
van het feit dat andere bestanddelen niet in de EEV worden vermeld. Ik vrees dat derden de verrichting van bepaalde handelingen met erfgenamen die gebruikmaken van een EEV ervan afhankelijk kunnen stellen dat ook andere relevante bestanddelen worden vermeld. Dat kan tot gevolg hebben dat de EEV meerdere keren moet worden aangevuld.
103. Indien bij erfopvolging onder algemene titel ten gunste van meer dan één persoon informatie over een geërfd goed wordt vermeld, moet in punt 10 van bijlage IV bij het EEV‑formulier namelijk nauwkeurige informatie worden opgenomen over de beperkingen ten aanzien van de mogelijkheid om over delen van dat goed te beschikken. Uit hoofde van artikel 69, lid 2, van verordening nr. 650/2012 wordt de erfgenaam namelijk geacht de houder van de in de EEV vermelde rechten en bevoegdheden te zijn, zonder andere voorwaarden en/of beperkingen dan daarin uitdrukkelijk vermeld zijn. In het geval van erfopvolging onder algemene titel zijn de rechten van de mede-erfgenamen om over hun erfdeel te beschikken voordat de nalatenschap is verdeeld evenwel vaak beperkt.(46) In een dergelijk geval zou in de EEV, naast de vermelding van informatie over het bestanddeel van de nalatenschap of het aandeel daarin, informatie moeten worden opgenomen over de uit het op de erfopvolging toepasselijke recht voortvloeiende beperkingen ten aanzien van de mogelijkheid om erover te beschikken. Anders zou de EEV misleidend zijn ten aanzien van de reikwijdte van de uit dat recht voortvloeiende bevoegdheden van de erfgenaam.
e)      Antwoord op de vragen
104. Gelet op het voorgaande ben ik van mening dat artikel 68, lid 1, van verordening nr. 650/2012 aldus moet worden uitgelegd dat de autoriteit van afgifte niet gehouden is om bij erfopvolging onder algemene titel op verzoek van de aanvrager informatie over een in een andere lidstaat gelegen onroerend goed dat deel uitmaakt van de nalatenschap op te nemen in de EEV. Dat geldt ongeacht de vereisten ten aanzien van de documenten
die ten grondslag liggen aan een inschrijving in het register van onroerende goederen
die zijn opgenomen in het recht inzake registers van de lidstaat van ligging van het onroerende goed dat deel uitmaakt van de nalatenschap.
4.      Mogelijkheid van een andere dan de voorgestelde uitlegging
105. Verzoekers in het hoofdgeding, de Tsjechische en de Spaanse regering en de Commissie stellen een andere uitlegging van artikel 68, onder l), van verordening nr. 650/2012 voor.(47) Zij zijn van mening dat de doelstellingen van de verordening en de doelen van de EEV ervoor pleiten om wel informatie over een
onroerend
goed dat deel uitmaakt van de nalatenschap in de EEV op te nemen als daardoor kan worden voldaan aan de vereisten van het recht inzake registers en als het daardoor mogelijk wordt
om de rechten van de erfgenaam in te schrijven in het register waarin het goed is ingeschreven. Anders kan de EEV haar functie niet vervullen.
106. Ik heb hierboven al gewezen op de negatieve effecten van een dergelijke uitlegging op de soepele en snelle afwikkeling en op de doeltreffendheid van de procedure voor de afgifte van een dergelijke verklaring.(48) Ik wil benadrukken dat een dergelijke uitlegging een uiterst moeilijke situatie oplevert voor de autoriteiten van afgifte in lidstaten waarvan de procedureregels er in het kader van een soortgelijke procedure niet in voorzien dat moet worden bevestigd dat bepaalde goederen tot de nalatenschap behoren of, meer in het algemeen, dat er een inventaris moet worden opgesteld. In dat geval worden zij namelijk geacht om de eigendom of een ander recht van de erfgenaam ten aanzien van het goed te bevestigen in een procedureel vacuüm, namelijk volgens niet nader bepaalde regels, op basis van buitenlands goederenrecht en op grond van stukken die zijn opgesteld in een andere lidstaat. Bovendien heeft een dergelijke attestering betrekking op gegevens die in de EEV eigenlijk niet hoeven te worden geattesteerd.
107. Mocht het Hof deze argumenten irrelevant achten en het eens zijn met de uitlegging van artikel 68, onder l), van verordening nr. 650/2012 die wordt voorgestaan door verzoekers in het hoofdgeding, de Tsjechische en de Spaanse regering en de Commissie, dan moet de eerste vraag van de verwijzende rechter bevestigend en de
tweede vraag ontkennend worden beantwoord.
108. Uit het arrest Registrų centras volgt namelijk dat het ontbreken
in de EEV van de
informatie over het
onroerende goed die volgens het recht inzake registers van
de lidstaat van ligging vereist is, een voldoende reden vormt om het verzoek tot inschrijving van de rechten van de erfgenaam af te wijzen indien de EEV het enige document is dat ter staving daarvan is overgelegd.(49) Indien voor de uitlegging doorslaggevend is dat de doelstelling van inschrijving van het recht van de erfgenaam in het register in de lidstaat van ligging wordt bereikt en die inschrijving ervan afhankelijk is dat informatie over het goed is
opgenomen in de EEV, dient de autoriteit van afgifte de vereiste informatie erin te vermelden, ook wanneer de rechten ten aanzien van dat goed worden verkregen onder algemene titel.
109. In dat geval moet de derde vraag van de verwijzende rechter afzonderlijk worden geanalyseerd.
110. Deze vraag berust op de premisse dat de erfgenamen in de onderhavige zaak ook op basis van een EEV zonder informatie over het geërfde onroerende goed in het Tsjechische register van onroerende goederen
kunnen worden ingeschreven op grond van § 69, lid 6, van Vyhláška č. 357/2013 Sb., o katastru nemovitostí. Op het eerste gezicht maakt deze bepaling het mogelijk om een EEV die niet alle vereiste informatie over het betreffende goed bevat aan te vullen op grond van een verklaring die wel de vereiste informatie bevat. Bijgevolg rijst de vraag of de EEV ook in dat geval informatie over het geërfde onroerende goed moet bevatten.
111. Uit de schriftelijke opmerkingen die in het hoofdgeding zijn ingediend door verzoekers en uit de opmerkingen van de Commissie volgt dat deze premisse onjuist is. Zij betogen dat verzoekers in het hoofdgeding geen gebruik kunnen maken van de door deze bepaling geboden mogelijkheid omdat zij indirecte
rechtsopvolgers van de ingeschreven erflater zijn en de in dat
artikel bedoelde verklaring alleen zou kunnen worden afgelegd door zijn rechtstreekse rechtsopvolgster, namelijk zijn overleden echtgenote.
112. Deze beweringen hoeven niet te worden betwist en kunnen niet worden betwist. Nu de rechten van de erfgenamen in de onderhavige zaak niet kunnen worden ingeschreven op grond van § 69, lid 6, van Vyhláška č. 357/2013 Sb., o katastru nemovitostí, is de vraag die berust op de veronderstelling dat dit wel mogelijk is een hypothetische en derhalve niet-geoorloofde vraag.(50)
113. Voor het geval het Hof niet instemt met deze beoordeling, zal ik de vraag evenwel kort analyseren.
114. Uit artikel 68 van verordening nr. 650/2012 volgt dat de verschillende gegevens in de EEV worden opgenomen voor zover zij vereist zijn om het doel ervan te verwezenlijken. Op die grond kan worden betoogd dat, aangezien in de EEV geen informatie over het onroerende goed hoeft te worden vermeld om de rechten van de erfgenaam te kunnen inschrijven in het register van onroerende goederen, meer bepaald omdat een dergelijke inschrijving ook mogelijk is op grond van een aanvullende verklaring, de vermelding van die informatie in de EEV kan worden geweigerd omdat zij niet vereist is uit hoofde van het doel waarvoor de EEV wordt afgegeven.
115. Indien uit het recht inzake
registers van de plaats waar het geërfde onroerende goed is gelegen ondubbelzinnig volgt dat de opname in de EEV van informatie over het geërfde goed niet noodzakelijk is voor de inschrijving in het register in de lidstaat van ligging, mag de autoriteit van afgifte deze vermelding mijns inziens
weigeren onder verwijzing naar artikel 68 van verordening nr. 650/2012. Gelet op het doel van de EEV is deze informatie namelijk niet vereist.
116. De autoriteit van afgifte moet er evenwel zeker van zijn dat deze informatie inderdaad niet vereist is. Indien het recht inzake
registers voorschrijft dat ten behoeve van de inschrijving een document met de relevante informatie moet worden overgelegd maar het ten aanzien van de EEV tegelijkertijd voorziet in afwijkingen van die verplichting, mag opneming van de informatie in de EEV alleen worden geweigerd als er geen twijfel bestaat dat in het betreffende geval is voldaan aan de voorwaarden voor de afwijking van deze verplichting.
117. Gelet op het voorgaande ben ik van mening dat, indien artikel 68, onder l), anders moet worden uitgelegd dan ik heb voorgesteld en de derde vraag moet worden geacht ontvankelijk te zijn, deze vraag aldus moet worden beantwoord dat de autoriteit van afgifte niet gehouden is om informatie over het geërfde onroerende goed in de EEV op te nemen wanneer het recht inzake registers van
de lidstaat van ligging van het onroerende goed voorziet in de mogelijkheid om de rechten van de erfgenamen in te schrijven op grond van een EEV waarin de betreffende informatie niet is opgenomen, op voorwaarde dat is voldaan aan bepaalde voorwaarden, zoals de aflegging van een verklaring waarin de ontbrekende informatie wel is opgenomen of de overlegging van bepaalde documenten, ervan uitgaand dat de erfgenamen objectief gezien aan deze voorwaarden kunnen voldoen.
V.      Conclusie
118. Gelet op een en ander geef ik het Hof in overweging om de eerste, de tweede en de derde prejudiciële vraag van het Bundesgerichtshof te beantwoorden als volgt:
„Artikel 68, lid 1,
van verordening (EU) nr. 650/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 4 juli 2012 betreffende de bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen en de aanvaarding en de tenuitvoerlegging van authentieke akten op het gebied van erfopvolging, alsmede betreffende de instelling van een Europese erfrechtverklaring
moet aldus worden uitgelegd dat
de autoriteit die de Europese erfrechtverklaring afgeeft in het geval van rechtsopvolging onder algemene titel niet gehouden is om op verzoek van de aanvrager informatie over een in een andere lidstaat gelegen onroerend goed dat deel uitmaakt van een nalatenschap in die verklaring op te nemen. Dat geldt ongeacht de vereisten ten aanzien van de documenten
die ten grondslag liggen aan een inschrijving in het register van onroerende goederen
die zijn opgenomen in het recht inzake registers van
de lidstaat van ligging van het onroerende goed dat deel uitmaakt van de nalatenschap.”
1      Oorspronkelijke taal: Pools.
i      Dit is een fictieve naam, die niet overeenkomt met de werkelijke naam van enige partij in de procedure.
2      Verordening van het Europees Parlement en de Raad van 4 juli 2012 betreffende de bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen en de aanvaarding en de tenuitvoerlegging van authentieke akten op het gebied van erfopvolging, alsmede betreffende de instelling van een Europese erfrechtverklaring (PB 2012, L 201, blz. 107).
3      Conclusie in de zaak Registrų centras e.a., C‑354/21, EU:C:2022:587 (hierna: „conclusie in de zaak Registrų centras”).
4      Zie met name de punten 52‑61 van mijn
conclusie in de zaak Registrų centras.
5      Arrest van 9 maart 2023, Registrų centras, C‑354/21, EU:C:2023:184.
6      De vraag had geen betrekking op de verplichtingen van de autoriteit van afgifte maar op die van de bij de registratie betrokken autoriteit die belast is met de behandeling van een verzoek om inschrijving van de rechten van een erfgenaam op grond van een EEV waarin de informatie over het geërfde goed die wordt vereist door het recht inzake registers niet is opgenomen.
7      Uitvoeringsverordening van de Commissie van 9 december 2014 tot vaststelling van de formulieren bedoeld in verordening (EU) nr. 650/2012 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen en de aanvaarding en de tenuitvoerlegging van authentieke akten op het gebied van erfopvolging, alsmede betreffende de instelling van een Europese erfrechtverklaring (PB 2014, L 359, blz. 30).
8      De Franse taalversie van voetnoot 13 bevat deze volzin niet.
9      Het verzoek om een prejudiciële beslissing bevat hierover geen gegevens, maar bij gebreke van informatie concludeer ik dat de nationale rechterlijke instanties een dergelijk testament overeenkomstig het erfrecht geldig hebben geacht.
10      Arrest van 23 januari 2025, C‑187/23, EU:C:2025:34.
11      Arrest van 23 januari 2025, Albausy, C‑187/23, EU:C:2025:34, punten 66 en 67.
12      Zie met name arrest van 16 december 2008, Cartesio, C‑210/06, EU:C:2008:723, punten 57‑59 en 63.
13      Arrest van 12 oktober 2017, Kubicka, C‑218/16, EU:C:2017:755, punt 56.
14      En zoals volgt uit artikel 63, lid 1, van verordening nr. 650/2012 tevens rechtstreeks tot de nalatenschap gerechtigde legatarissen, executeurs-testamentair of beheerders van de nalatenschap. In het vervolg van deze conclusie zal ik alleen de erfgenamen noemen. Mutatis mutandis zijn mijn opmerkingen ook van toepassing op rechtstreeks tot de nalatenschap gerechtigde legatarissen.
15      Zie wat betreft de EEV in de systematiek van verordening nr. 650/2012 de punten 39‑46 van mijn
conclusie in de zaak Registrų centras.
16      Punt 51 van het arrest Registrų centras.
17      Punt 52 van het arrest Registrų centras.
18      Enerzijds wordt de EEV overeenkomstig artikel 62, lid 1, van verordening nr. 650/2012 afgegeven om te worden gebruikt in een andere lidstaat, anderzijds schrijft artikel 62, lid 3, voor dat de EEV de in de verordening omschreven rechtsgevolgen ook sorteert in de lidstaat van afgifte.
19      Punt 40 van het arrest Registrų centras en aldaar aangehaalde rechtspraak.
20      Dat sluit niet uit dat ten aanzien van kwesties die niet door het Unierecht worden geregeld nationale voorschriften worden vastgesteld.
21      Ierland en Denemarken passen deze verordening niet toe (zie overwegingen 82 en 83 van de verordening). Om te verwijzen naar de territoriale werkingssfeer van de verordening zal ik het in wat volgt gemakshalve over de Unie en de lidstaten hebben, waarmee ik dus de lidstaten bedoel die deze verordening wel toepassen.
22      Arrest van 17 januari 2019, Brisch, C‑102/18, EU:C:2019:34, punt 30.
23      Zie bijvoorbeeld arrest van 1 maart 2018 Mahnkopf, C‑558/16, EU:C:2018:138, punten 38‑44, met betrekking tot de wijze waarop in de EEV informatie wordt opgenomen over het erfdeel van de langstlevende echtgenoot op grond van de bepalingen inzake huwelijksvermogensstelsels van § 1371, lid 1, BGB.
24      In artikel 20 van verordening nr. 650/2012 is bepaald dat elk recht dat bij deze verordening is aangewezen, wordt toegepast, ongeacht of dit het recht van een lidstaat is of niet.
25      Wat evenwel niet onmogelijk is. Afgezien van de situatie waarin de EEV wordt gebruikt in de lidstaat van afgifte (zie voetnoot 18
supra) is het denkbaar dat wanneer de erflater kiest voor het recht van de staat van ligging als het op de erfopvolging toepasselijke recht, de EEV omstandigheden zal attesteren die zijn vastgesteld op grond van het recht van de staat van ligging van het onroerende goed in plaats van het recht van de lidstaat van afgifte.
26      In tegenstelling tot het formulier voor de aanvraag van een EEV van bijlage 4 bij uitvoeringsverordening nr. 1329/2014, dat een aparte rubriek bevat waarin het beoogde doel van de EEV kan worden aangegeven.
27      Arrest van 1 juli 2021, Vorarlberger Landes‑ und Hypotheken-Bank, C‑301/20, EU:C:2021:528, punt 21.
28      Arrest van 1 juli 2021, Vorarlberger Landes‑ und Hypotheken-Bank, C‑301/20, EU:C:2021:528, punt 42.
29      Zie met name de Spaanse taalversie („la atribución de uno o varios bienes concretos”), de Duitse taalversie („die Zuweisung eines bestimmten Vermögenswerts oder bestimmter Vermögenswerte”), de Engelse taalversie („the attribution of a specific asset or specific assets”), de Franse taalversie („l’attribution d’un bien déterminé ou de plusieurs biens déterminés”), de Italiaanse taalversie („l’attribuzione di uno o più beni determinati”) en de Portugese taalversie („A atribuição de um bem ou bens determinados específicos”).
30      In het Spaans „atribución”, in het Duits „Zuweisung”, in het Engels „attribution”, in het Frans „attribution”, in het Italiaans „attribuzione” en in het Portugees „atribuição”.
31      Dat hoeft evenwel niet te betekenen dat deze twee
bepalingen met elkaar in tegenspraak zijn. De lijst van doelstellingen van de EEV van artikel 63, lid 2, van verordening nr. 650/2012 is namelijk niet uitputtend, zoals volgt uit het gebruik van de woorden „met name” in het eerste deel van de bepaling (zie punt 63
supra).
32      Zie bijvoorbeeld de Spaanse taalversie („a cada heredero determinado”), de Duitse taalversie („einem bestimmten Erben”), de Engelse taalversie („for any given heir”), de Franse taalversie („à un héritier déterminé”), de Italiaanse taalversie („a ogni erede”) en de Portugese taalversie („um determinado herdeiro”).
33      Zie Margoński, M., Europejskie poświadczenie spadkowe, Warschau, Wolters Kluwer, 2022, blz. 429.
34      Zie Bonomi, A., Wautelet, P., „Article 68. Contenu du certificat”, in: Le
droiteuropéen des successions, 2e editie,
Brussel, Bruylant, 2016, blz. 861; Budzikiewicz, Ch., „Contents of the Certificate”, in: Calvo Caravaca, A.‑L., Davì, A., Mansel, H-P., (red.), The EU
SuccessionRegulation: A Commentary, Cambridge, Cambridge University Press, 2016, blz. 763; Semelová, M., „Praktische Probleme mit dem (deutschen) Europäischen Nachlasszeugnis in der Tschechischen Republik”, Zeitschrift für das Privatrecht der Europäischen Union (GPR), 2018, nr. 4, blz. 201.
35      Vroeger voorzag het Poolse erfrecht in bijzondere regels voor de erfopvolging
van landbouwbedrijven. In de praktijk van tal van rechterlijke instanties bevatte de uitspraak tot bevestiging van de rechtsgevolgen van de erfopvolging
een beslissing over de erfopvolging van de nalatenschap en een afzonderlijke beslissing over de erfopvolging
van het landbouwbedrijf.
36      Dit geldt derhalve met name niet voor damnatielegaten. In dat geval is de overgang van een goed aan een erfgenaam die tevens legataris is het resultaat van beschikkingshandelingen en niet van het openvallen van de nalatenschap.
37      Zie in die zin Alonso Landeta, G., „Artículo 68. El contenido del certificado sucesorio”, in: Iglesias Buigues, J. L., Pallao Moreno, G. (red.), Sucesiones internacionales.
Comentarios al Reglamento (UE) 650/2012, Valencia, Tirant lo Blanch, 2015, blz. 542‑543.
38      Overeenkomstig de legenda van het EEV‑formulier zijn de verplichte rubrieken gemarkeerd met een asterisk. Die asterisk komt niet voor in punt 8 of punt 9 van bijlage IV bij het EEV‑formulier.
39      Een uitzondering hierop is artikel 30 van de verordening, waarin is bepaald dat indien het recht van de staat waar bepaalde onroerende goederen, ondernemingen of andere bijzondere categorieën goederen zich bevinden bijzondere regels bevat waarbij uit economische, familiale of sociale overwegingen beperkingen worden opgelegd die de erfopvolging van die bestanddelen van de nalatenschap betreffen of raken, die bijzondere regels op de erfopvolging van toepassing zijn voor zover zij volgens het recht van die staat, ongeacht het op de erfopvolging toepasselijke recht, van toepassing zijn.
40      In dit verband merk ik op dat nationale onroerendgoedregisters volgens verschillende regels kunnen worden gehouden en dat de erin opgenomen gegevens een verschillende bewijswaarde kunnen hebben. Naast een
kadaster, waarin gegevens over de eigendom van een onroerend goed zijn opgenomen, zoals in Duitsland, Oostenrijk of Polen, bestaan in sommige staten, zoals België, Frankrijk en Portugal, ook stelsels voor de registratie van op onroerende goederen betrekking hebbende akten, bestaande in een verzameling van alle op een onroerend goed betrekking hebbende stukken, zonder informatie over de huidige rechtssituatie ervan, die aanleiding geeft tot het ontstaan van bepaalde vermoedens (bewijskracht van akten). In het geval van dergelijke registers kan de huidige rechtstoestand van een onroerend goed mogelijkerwijs niet zonder meer worden vastgesteld (Martínez Velencoso, L., The Land Register in European Law: A Comparative and Economic Analysis, in: Martínez Velencoso, L. M., Bailey, A., Pradi, A., (red.), Transfer of Immovables in European Private Law. The Common Core of European Private Law, Cambridge, Cambridge University Press, 2017, blz. 11.
41      Zie ook, wat betreft soortgelijke vereisten van andere entiteiten, Margoński, M., op. cit., blz. 428. De auteur beschrijft de ervaring van een Poolse notaris die genoodzaakt was een afgegeven EEV
die al
informatie over twee bankrekeningen van de erflater bij een bank in Luxemburg bevatte,
te wijzigen
toen
aan het licht kwam dat deze erflater, anders dan wat eerder bekend
was, ook nog een deposito bij die bank had.
42      Niet alleen in Duitsland, maar ook in Polen
doet dit probleem zich niet voor. Uit het verzoek om een prejudiciële beslissing in de onderhavige zaak volgt dat ook het Oberste Gerichtshof der Republik Österreich (hoogste federale rechter in civiele en strafzaken, Oostenrijk) in zijn beslissing van 15 mei 2018 (5 Ob 35/18k, ZEV 2019, 353, punt 26) heeft geoordeeld dat het niet nodig is om een onroerend goed uit de nalatenschap in de EEV te vermelden.
43      Punt 52 van het arrest Registrų centras.
44      Zie wat betreft de toepasselijkheid van deze bepaling in de onderhavige zaak de punten 110‑112 infra.
45      Zoals volgt uit de hierboven genoemde overweging 71 van verordening nr. 650/2012.
46      Ik denk hier met name aan § 2033, lid 2, BGB, waarin is bepaald dat een mede-erfgenaam niet over zijn
erfdeel kan beschikken, alsmede aan artikel 1036 van de Poolse Kodeks cywilny (burgerlijk wetboek), waarin is bepaald dat de overdracht van een erfdeel afhankelijk is van de instemming van de andere erfgenamen, op straffe van de nietigheid van de transactie jegens erfgenamen indien
hun
rechten ter zake van de verdeling van de nalatenschap worden geschonden.
47      Zie punt 72
supra.
48      Zie de punten 92‑95 supra.
49      Punt 51 van het arrest Registrų centras.
50      Zie in die zin arrest van 5 juni 2025, Elektrorazpredelitelni mrezhi Zapad, C‑310/24, EU:C:2025:406, punt 44.