62004CC0507
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
JULIANE KOKOTT
przedstawiona w dniu 11 stycznia 2007 r. (
1
)
Sprawa C-507/04
Komisja Wspólnot Europejskich
przeciwko
Republice Austrii
„Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego — Ochrona dzikiego ptactwa — Dyrektywa 79/409/EWG — Przepisy transponujące”
I — Wprowadzenie
1.
W ramach niniejszego postępowania o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego Komisja zarzuca błędną transpozycję przepisów dyrektywy 79/409/EWG Rady z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (
2
) (zwanej dalej „dyrektywą ptasią”) w różnych krajach związkowych Austrii.
2.
Postępowanie wszczęto na podstawie wezwania do usunięcia uchybienia z dnia 13 kwietnia 2000 r. i kontynuowano w związku z uzasadnioną opinią z dnia 17 października 2003 r. Komisja wniosła niniejszą skargę w dniu 8 grudnia 2004 r.
3.
Po tym, jak prawo austriackie w toku postępowania zostało zmienione w różnych punktach, Komisja wnosi obecnie do Trybunału o wydanie następującego orzeczenia:
1)
Republika Austrii uchybiła zobowiązaniu dotyczącemu prawidłowej bądź pełnej transpozycji dyrektywy 79/409/EWG Rady z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa, wprowadzając w sposób niepełny bądź nieprawidłowy art. 1 ust. 1 i 2, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 4, art. 8, art. 9 ust. 1 i 2 oraz art. 11 tej dyrektywy do prawa austriackiego;
2)
Republika Austrii pokrywa koszty postępowania.
4.
Republika Austrii wnosi o:
1)
oddalenie przedmiotowej skargi jako bezzasadnej, w każdym razie w takim zakresie, w jakim w międzyczasie dokonano dostosowania sytuacji prawnej w Austrii, oraz
2)
obciążenie Komisji kosztami postępowania przez Trybunał.
II — Ocena
5.
Skargę należy zbadać na podstawie sytuacji prawnej w momencie upływu terminu wyznaczonego przez Komisję w uzasadnionej opinii. Ponieważ opinia ta wpłynęła do Stałego Przedstawicielstwa Austrii w dniu 17 października 2003 r., właściwym momentem jest dzień 17 grudnia 2003 r.
A — Częściowe uznanie zarzutów będących przedmiotem skargi
6.
Austria nie kwestionuje zarzutu niedostatecznej transpozycji w odniesieniu do art. 1 ust. 1 i 2 w przypadku Karyntii, Dolnej Austrii i Styrii, do art. 5 w przypadku Dolnej Austrii i Styrii, do art. 7 ust. 1 w przypadku Dolnej Austrii oraz do art. 7 ust. 4 i art. 9 w przypadku Styrii, lecz zapowiada dostosowanie sytuacji prawnej. Ponieważ nie nastąpiło to do momentu upływu terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii, uchybienie zobowiązaniom należy w takim zakresie uznać za zasadne.
B — W przedmiocie art. 1 dyrektywy ptasiej
7.
Artykuł 1 dyrektywy ptasiej reguluje jej zakres stosowania, tzn. zamierzony zakres ochrony. Trybunał dał już wyraźnie do zrozumienia, że przepis ten podlega transpozycji do prawa krajowego (
3
). Ustępy 1 i 2 mają następujące brzmienie:
„1.   Niniejsza dyrektywa odnosi się do ochrony wszystkich gatunków ptactwa występujących naturalnie w stanie dzikim na europejskim terytorium państw członkowskich, do którego stosuje się traktat. Obejmuje ona ochronę, gospodarowanie oraz kontrolę tych gatunków i ustanawia reguły ich eksploatacji.
2.   Niniejszą dyrektywę stosuje się do ptactwa, ich jaj, gniazd i naturalnych siedlisk”.
1. Burgenland
8.
W odniesieniu do Burgenlandu Komisja zarzuca, że zgodnie z § 16 ust. 1 lit. b) ustawy Burgenlandu o ochronie przyrody i kształtowaniu krajobrazu [Burgenländisches Naturschutz- und Landschaftspflegegesetz] „wszystkie pozostałe gatunki dzikiego ptactwa z wyjątkiem szpaka (Sturnus vulgaris) podlegają ochronie stosownie do § 88a ustawy Burgenlandu o łowiectwie [Burgenländisches Jagdgesetz] […]”. Nie przedstawiono innego ogólnego przepisu dotyczącego ochrony szpaka.
9.
W kwestii transpozycji Austria nawiązuje wyłącznie do przepisów prawa łowieckiego, a mianowicie do okoliczności, że odstrzał szpaków jest dopuszczalny tylko w okresie od 15 lipca do 30 listopada w celu ochrony upraw winorośli. Niezbędne do tego jest rozporządzenie na podstawie § 88a ust. 1 ustawy Burgenlandu o łowiectwie, które może zostać wydane w przypadku oczekiwanego masowego występowania szpaków na obszarach uprawy winorośli.
10.
Niezależnie od tego, czy przepisy te — jak utrzymuje Austria — są dopuszczalne na podstawie art. 9 ust. 1 lit. a) tiret trzecie dyrektywy ptasiej (
4
), nie mogą one uzasadniać całkowitego wyłączenia szpaka z ochrony ptactwa. Całkowite objęcie ochroną gatunków zgodnie z art. 1 ma bowiem znaczenie nie tylko w odniesieniu do polowania określonego w art. 7, lecz także w odniesieniu do pozostałych naruszeń, o których mowa w art. 5.
11.
Tym samym w Burgenlandzie nie dokonano prawidłowej transpozycji art. 1 dyrektywy ptasiej.
2. Górna Austria
12.
W Górnej Austrii zakres gatunkowy chronionego ptactwa jest określony na mocy rozporządzenia w sprawie ochrony gatunków, które ma zostać wydane na podstawie § 27 ust. 1 i 2 ustawy Górnej Austrii o ochronie przyrody i krajobrazu [Oberösterreichisches Natur- und Landschaftsschutzgesetz]. Ochronie mogą podlegać wolno żyjące zwierzęta, na które nie można polować, „o ile ich gatunek rzadko występuje w rodzimym krajobrazie lub jego populacja jest zagrożona lub których ochrona z uwagi na środowisko naturalne leży w publicznym interesie […]”.
13.
Komisja zarzuca, że ta podstawa prawna nie pozwala na ochronę wszystkich gatunków ptactwa objętych art. 1 dyrektywy ptasiej. W szczególności z ochrony wyraźnie wyłączone są: sroka (Pica pica), sójka (Garrulus glandarius), czarnowron (Corvus corone corone) i wrona siwa (Corvus corone cornix).
14.
Austria podważa zarzuty dotyczące podstawy prawnej, twierdząc, że § 27 ust. 1 i 2 ustawy Górnej Austrii o ochronie przyrody i krajobrazu musi być interpretowany i stosowany zgodnie z dyrektywą ptasią, w szczególności przewidziano wyraźnie konieczność stosowania się do art. 5–7 i 9.
15.
W stosunku do transpozycji dyrektywy należy jednak stawiać wyższe wymagania. Należy ją opracować w ten sposób, żeby każdy użytkownik prawa tak stosował transponowane przepisy, jak tego wymaga dyrektywa, nawet jeżeli nie zna on jej treści. Jak wyjaśnił Trybunał, samo wykonanie przepisów przez organy krajowe zgodne z dyrektywą nie może zatem wykazywać jasności i precyzji, które są niezbędne dla spełnienia wymogu bezpieczeństwa prawnego (
5
). Ponadto zwykłe praktyki administracyjne, ze swej natury podlegające zmianie z woli administracji i nieujawnione w odpowiedni sposób, nie mogą być uznane za właściwe wykonanie zobowiązań wynikających z prawa wspólnotowego (
6
). Dodatkowo w przypadku dyrektywy ptasiej szczególne znaczenie ma dokładność transpozycji, ponieważ państwom członkowskim powierza się zarządzanie wspólnym dziedzictwem natury na ich terytoriach (
7
).
16.
W niniejszej sprawie treść § 27 ust. 1 i 2 ustawy Górnej Austrii o ochronie przyrody i krajobrazu poddaje w wątpliwość pełną transpozycję art. 1 dyrektywy ptasiej, ponieważ gatunki ptaków, na które można polować, nie mogą być włączone do rozporządzenia w sprawie ochrony gatunków, mimo że są objęte dyrektywą ptasią. Poza tym ochronie mogą podlegać tylko gatunki rzadko występujące. Również ten zapis stanowi ograniczenie, które nie wynika z art. 1. Odniesienie do art. 5–7 i 9 nie może uzupełnić tych braków, ponieważ brakuje powiązania z art. 1.
17.
Poza tym kwestią problematyczną jest również to, że Austria prawdopodobnie chciałaby chronić tylko gatunki rodzime, chociaż nie wynika to bezwzględnie z § 27. Trybunał stwierdził już, że dyrektywa ptasia w każdym państwie członkowskim obejmuje ochroną wszystkie gatunki ptactwa występujące naturalnie w stanie dzikim na europejskim terytorium państw członkowskich, do którego stosuje się traktat — zarówno gatunki rodzime, jak i gatunki, które występują wyłącznie w innych państwach członkowskich (
8
). Różnice istnieją jedynie w odniesieniu do stosowanych w danym przypadku przepisów w sprawie ochrony gatunków.
18.
Ponadto Komisja słusznie zarzuca, że niektóre gatunki, a mianowicie sroka, sójka, czarnowron i wrona siwa, są wyłączone z zakresu ochrony. Artykuł 1 dyrektywy siedliskowej obejmuje również te gatunki.
19.
W konsekwencji również w Górnej Austrii nie dokonano prawidłowej transpozycji art. 1 dyrektywy ptasiej.
C — W przedmiocie art. 5 dyrektywy ptasiej
20.
Artykuł 5 stanowi:
„Bez uszczerbku dla art. 7 i 9 państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu ustanowienia powszechnego systemu ochrony dla wszystkich gatunków ptactwa, określonych w art. 1, zabraniającego w szczególności:
a)
umyślnego zabijania lub chwytania jakimikolwiek metodami;
b)
umyślnego niszczenia lub uszkadzania ich gniazd i jaj lub usuwania ich gniazd;
c)
wybierania ich jaj dziko występujących oraz zatrzymania tych jaj, nawet gdy są puste;
d)
umyślnego płoszenia tych ptaków, szczególnie w okresie lęgowym i wychowu młodych, jeśli mogłoby to mieć znaczenie w odniesieniu do celów niniejszej dyrektywy;
e)
przetrzymywania ptactwa należącego do gatunków, na których polowanie i których chwytanie jest zabronione”.
1. Burgenland
a) W przedmiocie ochrony szpaka
21.
W odniesieniu do Burgenlandu Komisja zarzuca przedstawioną wyżej niewystarczającą ochronę szpaka przez § 16 ust. 1 lit. b) ustawy Burgenlandu o ochronie przyrody i kształtowaniu krajobrazu w związku z § 88a ust. 1 i 2 ustawy Burgenlandu o łowiectwie (
9
) również jako naruszenie art. 5 dyrektywy ptasiej. Ponieważ szpak — jak wykazano wyżej — jest wyłączony z ochrony ptactwa z naruszeniem art. 1 dyrektywy ptasiej, równocześnie naruszony zostaje art. 5. Ochrona określona w art. 5 obejmuje bowiem wszystkie gatunki ptactwa, o których mowa w art. 1.
22.
Co do zasady odstępstwo od art. 5 dyrektywy ptasiej może być jednak uzasadnione na mocy art. 9 ust. 1, jeżeli ma miejsce jedna z podanych tam przyczyn i nie ma innego zadowalającego rozwiązania. W odniesieniu do szpaka podnosi się zapobieganie poważnym szkodom w uprawach winorośli. Ta przyczyna może przy zachowaniu pewnych warunków uzasadniać odstępstwa od art. 5 (
10
). Uzasadnienie to nie może jednak sięgać tak daleko, by całkowicie wyłączyć szpaka spod ochrony ptactwa, jak ma to miejsce w tym przypadku. Należy bowiem wykluczyć tezę, że gatunek ten zawsze i niezależnie od wielkości populacji powoduje poważne szkody. Zatem zarzut naruszenia art. 5 w odniesieniu do szpaka jest zasadny.
b) W przedmiocie ochrony gniazd
23.
Dodatkowo Komisja kwestionuje fakt, że rozporządzenie Burgenlandu o ochronie gatunków [Burgenländische Artenschutzverordnung] wbrew art. 5 i 9 dyrektywy ptasiej stwarza ogólne kryterium wprowadzenia odstępstw również w odniesieniu do umyślnego naruszania miejsc gniazdowania, reprodukcji, postoju i zimowania chronionych gatunków. Wynika to z § 6 tego rozporządzenia, zgodnie z którym „przepisy tego rozporządzenia nie naruszają właściwego wykonywania polowań i połowów […]”.
24.
Austria podważa ten zarzut Komisji, twierdząc, że ochrona gatunków we wszystkich formach rozwojowych, niezależnie od regulacji zawartej w § 6 rozporządzenia Burgenlandu w sprawie ochrony gatunków, jest zapewniona na mocy §§ 16–16b ustawy Burgenlandu o ochronie przyrody i kształtowaniu krajobrazu.
25.
Rzeczywiście, zgodnie z § 16 ust. 1 i 4 zdanie pierwsze ustawy Burgenlandu o ochronie przyrody i kształtowaniu krajobrazu nie wolno polować na ptactwo — z wyjątkiem szpaków — w żadnej formie rozwojowej, płoszyć go, chwytać, transportować, przetrzymywać, ranić, zabijać, przechowywać, wybierać ani niszczyć. Mimo że nie wspomniano w sposób wyraźny gniazd i jaj, wydaje się, że co do zasady dokonano transpozycji zakazów określonych w art. 5 dyrektywy ptasiej. Częściowo zakazy obowiązujące w Burgenlandzie są nawet surowsze, ponieważ nie są ograniczone do umyślnego postępowania.
26.
Ustawodawca w Burgenlandzie wyszedł jednak z założenia, że szczególnie w odniesieniu do gniazd podlegających ochronie na podstawie art. 5 lit. b) dyrektywy ptasiej konieczna jest dodatkowa regulacja. Zgodnie bowiem z § 16 ust. 2 lit. d) ustawy Burgenlandu o ochronie przyrody i kształtowaniu krajobrazu rząd kraju związkowego ma obowiązek określić w rozporządzeniu te gatunki zwierząt, dla ochrony których zabrania się usuwania, pogarszania stanu lub niszczenia gniazd i ich stanowisk, tokowisk, miejsc reprodukcji, postoju i zimowania (drzewa z gniazdami, drzewa dziuplaste, skały i ściany lęgowe, trzciny, budowle ziemne i tym podobne). Można zatem wnioskować a contrario, że ogólne zakazy zawarte w § 16 ust. 4 ustawy Burgenlandu o ochronie przyrody i kształtowaniu krajobrazu nie obejmują tych form niekorzystnego oddziaływania, mimo że są w przeważającym stopniu niezgodne z art. 5 dyrektywy ptasiej. W konsekwencji prawo Burgenlandu jest w tym zakresie niejednoznaczne.
27.
Regulacje rozporządzenia Burgenlandu w sprawie ochrony gatunków nie korygują tego błędu w transpozycji. Wymagane informacje wyrażone w § 2 odnoszą się bowiem nie do wszystkich gatunków ptactwa podlegających ochronie, lecz jedynie do kilku szczególnie zagrożonych gatunków. Należy zatem żywić obawy, że gniazda innych gatunków nie są chronione. Ponadto — jak słusznie zarzuca Komisja — rozporządzenia tego, zgodnie z jego § 6, nie stosuje się w odniesieniu do polowań i połowów. Myśliwi i rybacy mogą uważać, że mają wolną rękę w kwestii naruszania gniazd.
28.
Ponieważ Austria nie stara się uzasadnić tych regulacji, bez znaczenia jest tu argumentacja Komisji dotycząca niezgodności z art. 9 dyrektywy ptasiej.
29.
Skarga jest zatem zasadna również w tym zakresie.
2. Karyntia
30.
W odniesieniu do Karyntii Komisja kwestionuje okoliczność, że załącznik 1 do obowiązującego w tym kraju związkowym rozporządzenia w sprawie ochrony gatunków zwierząt [Tierartenschutzverordnung] wbrew przepisom dyrektywy ptasiej wyłącza niektóre gatunki ptactwa (czarnowrony, wrony siwe, sójki, kawki [Corvus monedula], sroki i wróble [Passer domesticus]) z kategorii „całkowicie chronionych gatunków zwierząt”.
31.
Okoliczność tę przywołuje Komisja już w uzasadnieniu niedostatecznej transpozycji art. 1 dyrektywy ptasiej. Nie jest ona kwestionowana przez Austrię (
11
). Jak wykazano, brak ochrony określonych gatunków ptaków objętych art. 1 prowadzi jednocześnie do naruszenia art. 5 dyrektywy ptasiej, ponieważ artykuł ten wyraźnie odnosi się do wszystkich gatunków, o których mowa w art. 1 (
12
).
32.
Wprawdzie Komisja wspomina również dzikiego gołębia skalnego [Columba livia?], jednak na wstępie skargi wyjaśniła, że ten gatunek jej zdaniem nie podlega (na terenie Austrii?) regulacjom zawartym w dyrektywie ptasiej. Ponieważ skarga w tym zakresie jest wewnętrznie sprzeczna, nie spełnia wymogów art. 38 ust. 1 lit. c) regulaminu i w odniesieniu do dzikiego gołębia skalnego jest niedopuszczalna (
13
).
33.
Ponadto Komisja zarzuca, że § 68 ust. 1 pkt 19 ustawy Karyntii o łowiectwie [Kärtner Jagdgesetz] w odniesieniu do ptactwa łownego podlegającego prawu łowieckiemu nie dokonuje transpozycji zawartych w art. 5 lit. a) i e) dyrektywy ptasiej zakazów umyślnego zabijania lub chwytania bądź przetrzymywania ptactwa, o którym mowa w art. 1. W przepisie tym zabrania się jedynie pogarszania stanu gniazd. Przepisy powoływane przez Austrię, tj. § 68 ust. 1 pkt 19 i § 51 ust. 4a powyższej ustawy również nie zawierają stosownych zasad transpozycji.
34.
Zatem skarga Komisji, z wyjątkiem niedopuszczalnego zarzutu dotyczącego dzikiego gołębia skalnego, również w tym zakresie jest zasadna.
3. Górna Austria
35.
Po pierwsze, Komisja kwestionuje ograniczenie uprawnienia regulacyjnego zawartego w § 27 ust. 1 ustawy Górnej Austrii o ochronie przyrody i krajobrazu do rodzimych gatunków. Cytowany przepis stanowi, że „[…] wolno żyjące zwierzęta, na które nie wolno polować, […] [mogą] podlegać szczególnej ochronie na mocy rozporządzenia rządu krajowego, o ile ich gatunki rzadko występują w rodzimym krajobrazie lub których populacja jest zagrożona lub których ochrona leży w publicznym interesie, […]”. Następnie kwestionuje ona fakt, że § 5 pkt 1 rozporządzenia Górnej Austrii w sprawie ochrony gatunków [Oberösterreichische Artenschutzverordnung] wyłącza srokę, sójkę, czarnowrona i wronę siwą z kategorii chronionych gatunków ptactwa.
36.
Tym samym zarzut Komisji w przypadku Górnej Austrii ogranicza się do braku ochrony wszystkich gatunków, które powinny być chronione. W tym zakresie stwierdzono już, że ani § 27 ustawy Górnej Austrii o ochronie przyrody i krajobrazu, ani § 5 pkt 1 rozporządzenia Górnej Austrii w sprawie ochrony gatunków nie zapewniają dostatecznej ochrony gatunków objętych art. 1 dyrektywy ptasiej. Z powyższego wynika jednocześnie naruszenie art. 5, który w odniesieniu do chronionych gatunków przewiduje taki sam zakres ochrony co art. 1 dyrektywy ptasiej (
14
).
D — W przedmiocie art. 6 ust. 1 dyrektywy ptasiej
37.
Artykuł 6 ust. 1 dyrektywy ptasiej zakazuje handlu gatunkami ptactwa określonymi w art. 1:
„Bez uszczerbku dla przepisów ust. 2 i 3 państwa członkowskie zakazują w przypadku wszystkich gatunków ptactwa, określonych w art. 1, sprzedaży, transportu w celu sprzedaży, przetrzymywania w celu sprzedaży oraz oferowania do sprzedaży żywych lub martwych ptaków, jak również wszelkich łatwo rozpoznawalnych części lub produktów otrzymanych z tych ptaków”.
38.
Załącznik III część 1 i 2 obejmuje określone gatunki, w odniesieniu do których na pewnych warunkach nie stosuje się zakazu sprzedaży.
39.
Komisja zarzuca, że w Górnej Austrii zakaz ten nie został transponowany w odniesieniu do sroki, sójki, czarnowrona i wrony siwej. Austria podważa ten zarzut, twierdząc, że gatunków tych jedynie przez pomyłkę nie umieszczono na liście ptaków, na które można polować w Austrii zgodnie z załącznikiem II do dyrektywy ptasiej. W odniesieniu do niniejszego zarzutu zastrzeżenie to jest jednak nieistotne, ponieważ możliwość polowania niekoniecznie prowadzi także do wyłączenia z zakazu handlu.
40.
Zatem również w tym zakresie należy uznać skargę za zasadną.
E — W przedmiocie art. 7 ust. 1 dyrektywy ptasiej
41.
Artykuł 7 ust. 1 zdanie pierwsze dyrektywy ptasiej reguluje, na które gatunki ptactwa można polować. Przepis ten stanowi:
„Z uwagi na ich poziom populacji, rozmieszczenie geograficzne oraz wskaźnik reprodukcji w całej Wspólnocie można polować na gatunki wymienione w załączniku II na mocy ustawodawstwa krajowego”.
1. Karyntia
42.
Komisja zarzuca, że § 9 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego do ustawy Karyntii o łowiectwie wciąż przewiduje sezon łowiecki w odniesieniu do gatunków: wrona (nazwa ta obejmuje czarnowrona i wronę siwą), sójka i sroka, mimo że nie są one gatunkami, na które można polować zgodnie z załącznikiem II do dyrektywy ptasiej.
43.
Również w tym zakresie Austria powołuje się na to, że załącznik II do dyrektywy ptasiej w odniesieniu do Austrii jest niepełny. Austria powinna zostać wpisana na listę tych krajów, w których na wrony wolno polować, i stara się obecnie przed Komisją o stosowną korektę załącznika II.
44.
Dla oceny niniejszego postępowania ma jednak znaczenie wyłącznie kwestia, jaką treść miał załącznik II w momencie decydującym dla sprawy, tzn. do chwili upływu terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii. Ponieważ wymienione gatunki ptactwa w tym okresie, zgodnie z załącznikiem II do dyrektywy ptasiej, nie należały do ptaków, na które można polować w Austrii, kraj ten nie miał prawa przewidywać dla nich sezonu łowieckiego. Tym samym w Karyntii nie dokonano prawidłowej transpozycji art. 7 ust. 1 dyrektywy ptasiej.
2. Górna Austria
45.
W odniesieniu do Górnej Austrii mają zastosowanie te same rozważania co w przypadku Karyntii. Zatem również w tym zakresie skarga Komisji jest zasadna.
F — W przedmiocie art. 7 ust. 4 dyrektywy ptasiej
46.
Artykuł 7 ust. 4 zdanie drugie i trzecie dyrektywy ptasiej regulują długość trwania okresu ochronnego w następujący sposób:
„Państwa członkowskie sprawdzają w szczególności, czy na gatunki, do których stosuje się prawo łowieckie, nie są organizowane polowania w okresie wychowu młodych ani w czasie trwania poszczególnych faz reprodukcji. W przypadku gatunków wędrownych sprawdzają one w szczególności, czy na gatunki, do których mają zastosowanie przepisy łowieckie, nie są organizowane polowania w okresie ich reprodukcji lub ich powrotu do swoich miejsc wylęgu”.
47.
Komisja podnosi w odniesieniu do wszystkich niżej wymienionych krajów związkowych, że okresy ochronne dotyczące niektórych gatunków odbiegają od okresów wymaganych na podstawie art. 7 ust. 4 zdania drugie i trzecie dyrektywy ptasiej. Okresy polowań pokrywają się z okresami gniazdowania, wylęgu i wychowu młodych i reprodukcji, przy czym nie znajduje to uzasadnienia na podstawie art. 9.
1. Kwestie ogólne
48.
Zanim zostaną poddane analizie poszczególne kraje związkowe, należy poruszyć kilka ogólnych kwestii, które nasuwają się niezależnie od konkretnej regulacji. Kwestie te dotyczą z jednej strony dowodu okresów ochronnych, które przywołuje Komisja, a z drugiej strony polowań na głuszca (Tetrao urogallus), cietrzewia (Tetrao tetrix), skrzekota (Tetrao tetrix x Tetrao urugallus) oraz słonkę (Scolopax rusticola). W odniesieniu do tych gatunków Austria twierdzi, że okresu toków nie należy uważać za część okresu ochronnego, a przynajmniej że polowanie w okresie toków jest uzasadnione na podstawie art. 9 dyrektywy ptasiej (
15
).
a) W przedmiocie naukowego dowodu wymaganych okresów ochronnych
49.
Wprawdzie Komisja w odniesieniu do wszystkich przypadków przytacza konkretne daty okresów ochronnych danych gatunków, jednak rezygnuje z podania ich źródeł (
16
). Można by to potraktować jako brak uzasadnienia jej argumentów. Słuszniejsze jest jednak uznanie podania tych danych za wystarczające dla spełnienia spoczywającego na skarżącej ciężaru dowodu, o ile nie zostaną one zakwestionowane.
50.
W przypadku zakwestionowania danych wymagane jest natomiast oparcie się na wynikach badań naukowych. Państwo członkowskie ewentualnie musi mieć możliwość ich podważenia (
17
).
b) W przedmiocie polowania w okresie toków
51.
Austria reprezentuje w szczególności pogląd, że okres toków cietrzewi, głuszców i słonek nie jest częścią okresu wychowu młodych ani poszczególnych faz reprodukcji, podczas których zgodnie z art. 7 ust. 4 zdanie drugie dyrektywy ptasiej zakazuje się polowania. Jeżeli argument ten zostanie uwzględniony, zarzut dotyczący wymienionych gatunków byłby obalony, ponieważ okresy ochronne ustalone przez Komisję obejmują okres toków. Komisja natomiast uważa, że zgodnie z powszechnie przyjętą opinią okres toków jest częścią okresu reprodukcji, a zatem także gniazdowania.
52.
Austria słusznie podkreśla, że okres ochronny w wersji niemieckiej art. 7 ust. 4 zdanie drugie dyrektywy ptasiej obejmuje okres gniazdowania oraz poszczególne fazy okresu wylęgu i wychowu młodych. Tokowanie poprzedza wylęg, w każdym razie wówczas, gdy pojęcie to odnosi się wyłącznie do wysiadywania jaj. Podobnie jak wersja niemiecka, wersje niderlandzka i duńska wydają się wyraźnie dotyczyć wylęgu.
53.
Natomiast trzy inne oryginalne wersje językowe dyrektywy ptasiej, tj. wersja angielska, francuska i włoska, nie stosują pojęcia wylęgu, lecz inny zwrot, tj. reprodukcja. Również tokowanie jest nieodzowną częścią reprodukcji.
54.
W tym kontekście nie jest wykluczone, że pojęcie wylęgu w wersji niemieckiej, niderlandzkiej i duńskiej również należy interpretować jako reprodukcję, a tym samym objąć nim tokowanie. Za tą tezą przemawia również fakt, że okres gniazdowania włącza się do okresu ochronnego. Podobnie jak tokowanie, budowa gniazda poprzedza wylęg.
55.
Tak daleko idąca interpretacja okresu ochronnego odpowiada również uznanemu przez Trybunał celowi polegającemu na zapewnieniu zupełnego systemu ochrony przed działaniami łowieckimi podczas okresów, w trakcie których przetrwanie gatunków dzikiego ptactwa jest szczególnie zagrożone (
18
). Należy bowiem wyjść z założenia, że każda ingerencja w okresach istotnych z punktu widzenia reprodukcji może negatywnie oddziaływać na rozmnażanie. Zatem czas toków jest częścią okresu, w których organizacja polowania stoi co do zasady w sprzeczności z art. 7 ust. 4 zdanie drugie dyrektywy ptasiej.
56.
W uwagach przedstawionych przez Austrię jest jednak również mowa o tym, że w odniesieniu do toków mających istotne znaczenie dla reprodukcji Komisja ustala zbyt długi okres. W przypadku cietrzewi i głuszców, a także słonek decydujące znaczenie dla liczb przedstawianych przez Komisję ma, jak się wydaje, przybycie samic na tokowisko (
19
). W tym momencie jednak „większość samic jeszcze długo nie będzie w stanie wytworzyć jaj” (
20
).
57.
Z zasady zupełnego systemu ochrony wynika jednak, że nie ma znaczenia, czy większość samic jest gotowa do reprodukcji, lecz wystarczy, że tokowanie tylko w odniesieniu do części populacji gatunku należy do fazy reprodukcji (
21
).
58.
Zatem argumentacja w przedmiocie okresu toków nie może podważyć danych Komisji w sprawie okresu ochronnego głuszców, cietrzewi i słonek.
c) W przedmiocie uzasadnienia polowań w okresie toków
59.
Niemniej przy zachowaniu przesłanek wymienionych w art. 9 przepis ten dopuszcza możliwość wydania zezwolenia na polowanie na gatunki wymienione w załączniku II w okresach wskazanych w art. 7 ust. 4 dyrektywy (
22
). Decydujące znaczenie mają dwa pierwsze ustępy art. 9:
„1.   Państwa członkowskie mogą odstąpić od przepisów art. 5, 6, 7 i 8, jeśli nie ma innego zadowalającego rozwiązania, z następujących przyczyn:
a)
—
w interesie zdrowia i bezpieczeństwa publicznego,
—
w interesie bezpieczeństwa lotniczego,
—
w celu zapobiegania poważnym szkodom w odniesieniu do zbóż, inwentarza żywego, lasów, rybołówstwa i wody,
—
w celu ochrony flory i fauny;
b)
do celów badań i nauczania, repopulacji lub ponownego wprowadzania oraz dla wylęgu niezbędnego do powyższych celów;
c)
w celu zezwolenia, przy zachowaniu ściśle nadzorowanych warunków oraz na zasadach selektywnych, na chwytanie, przetrzymywanie lub inne legalne wykorzystywanie niektórych ptaków w małych ilościach.
2.   Odstępstwa muszą określać:
—
gatunki, do których odstępstwa mają zastosowanie,
—
dozwolone środki, sposoby lub metody chwytania lub zabijania,
—
warunki ryzyka oraz okoliczności czasu i miejsca, w przypadku których takie odstępstwa mogą być przyznane,
—
organ uprawniony do stwierdzania, że wymagane warunki zostały spełnione, oraz do decydowania, jakie środki, sposoby lub metody mogą być wykorzystywane, w ramach jakich limitów i przez kogo,
—
kontrole, jakie będą przeprowadzone.
[…]”.
60.
W przypadku art. 9 dyrektywy ptasiej chodzi o system stosowania odstępstw, podlegający ścisłej wykładni, w którym ciężar dowodu zaistnienia warunków wymaganych dla każdego odstępstwa spoczywa na władzach, które podejmują decyzję w tym przedmiocie (
23
). Wobec tego w niniejszym postępowaniu Austria zobowiązana jest przedstawić przyjęte przez nią uzasadnienie zgodnie z art. 9 dyrektywy ptasiej (
24
).
61.
Austria twierdzi w szczególności, że zezwolenie na powyższe polowanie wzmocniłoby zainteresowanie myśliwych ochroną tych gatunków, a jest to konieczne, ponieważ bez intensywnej opieki nad ich siedliskami przyrodniczymi stan populacji uległby zmniejszeniu. Tym samym wydaje się, że dotyczy to art. 9 ust. 1 lit. a) tiret czwarte dyrektywy ptasiej, tj. możliwości odstępstwa od ochrony flory i fauny. Skorzystanie z art. 9 wymaga jednak braku innego zadowalającego rozwiązania (
25
), a ochrona siedlisk przyrodniczych tych gatunków bez wątpienia może być również zapewniona niezależnie od polowania (
26
). Zresztą zgodnie z art. 4 państwa członkowskie są też do tego zobowiązane (
27
) — zarówno w obrębie specjalnych obszarów ochrony ptactwa, jak i poza nimi (
28
).
62.
W dalszym ciągu nasuwa się pytanie, czy można uzasadnić okresy polowań jako odstępstwo na podstawie art. 9 ust. 1 lit. c) dyrektywy ptasiej w celu zezwolenia, przy zachowaniu ściśle nadzorowanych warunków oraz na zasadach selektywnych, na rozsądne wykorzystywanie niektórych ptaków w małych ilościach. Również to odstępstwo wymaga braku innego zadowalającego rozwiązania.
63.
Zgodnie z orzecznictwem Trybunału istnieje zadowalająca alternatywa wobec polowania w okresach, w których dyrektywa wprowadza szczególną ochronę, jeżeli można polować na dany gatunek ptactwa na odpowiednim obszarze, poza okresami ochronnymi. Wtedy wyjątek spełniałby wyłącznie cel polegający na przedłużeniu okresów polowań (
29
).
64.
Dotychczas Trybunał uznawał za okoliczność wystarczającą dla przyjęcia założenia o istnieniu zadowalającego rozwiązania, że „znaczna” bądź „pewna” liczba osobników danego gatunku występuje na obszarach polowań wiosennych od początku jesieni (
30
). Trybunał brał przy tym pod uwagę, że jesienią na obszarze polowań występuje znacznie mniej osobników danego gatunku (
31
). Jedynie w przypadku całkowitego braku obecności gatunku poza okresami ochronnymi Trybunał uznawał odstępstwo od art. 7 ust. 4 dyrektywy ptasiej za uzasadnione (
32
).
65.
Austria przyznaje, że sporne gatunki występują na terenie kraju również w okresie polowań. Polowania są jednak w tym czasie niemożliwe lub możliwe jedynie w nielicznych wyjątkowych przypadkach. Przy dużej pokrywie śnieżnej w górach polowanie z psem byłoby niemożliwe. Upolowaną lub zastrzeloną zwierzynę jest trudno znaleźć lub wręcz w ogóle nie jest to możliwe.
66.
Powyższa argumentacja Austrii jest jednak sprzeczna z uwagami przekazanymi przez to państwo członkowskie. Zgodnie z nimi odstrzał jesienny głuszców i cietrzewi jest co najmniej możliwy, chociaż w mniej korzystnych warunkach, w szczególności co się tyczy środków dotyczących ochrony populacji (
33
). W odniesieniu do słonek możliwość odstrzału jesiennego wydaje się wręcz bezsporna (
34
). Należy zatem przyjąć założenie, że jesienny odstrzał tych gatunków jest możliwy.
67.
Od dotychczasowych spraw argumentacja Austrii odróżnia się jednak tym, że brak innego zadowalającego rozwiązania uzasadnia się również okolicznością, iż odstrzał wiosenny jest bardziej selektywny niż jesienny. Jej zdaniem bowiem daje ono możliwość ograniczenia się do pojedynczych — niedominujących — samców głuszców i cietrzewi, które nie przyczyniają się do reprodukcji gatunku. W przypadku poligamicznych słonek zastrzelone samce zastąpione zostałyby do celów reprodukcji innymi. Nie można tego zapewnić jesienią i zimą. W konsekwencji nie chodzi (tylko) o rozszerzenie możliwości polowań, ale też o ich organizację w formie, która bardziej chroni populację.
68.
W opinii Komisji ten aspekt przy stosowaniu art. 9 dyrektywy ptasiej jest bez znaczenia. Nie jestem jednak o tym przekonana. Jeżeli odstrzał wiosenny samców rzeczywiście lepiej chroni populacje danych gatunków niż odstrzał jesienny, czego Komisja nie kwestionuje, preferowanie tej formy polowania odpowiada celom dyrektywy ptasiej. Zatem może nie być innego zadowalającego rozwiązania niż odstrzał w okresie toków, jeżeli inne formy zapewniają gorszą ochronę populacji.
69.
Innego zadowalającego rozwiązania niż odstrzał w okresie toków, który zapewnia lepszą ochronę populacji, brakuje jednak tylko wówczas, gdy rezygnuje się jednocześnie z zapewniającego gorszą ochronę gatunków odstrzału w okresach, w których dyrektywa dopuszcza polowanie. W przeciwnym razie odstrzał zapewniający lepszą ochronę powodowałby bowiem jedynie dodatkowe obciążenie populacji, na które można by wtedy dłużej polować.
70.
To, w jakim zakresie sytuacja ta jest zagwarantowana w poszczególnych austriackich krajach związkowych oraz czy zachowane są pozostałe wymagania stawiane odstępstwom na podstawie art. 9 dyrektywy ptasiej, można ocenić wyłącznie na podstawie konkretnych regulacji obowiązujących w tych krajach.
2. Poszczególne kraje związkowe
a) Burgenland
71.
W odniesieniu do Burgenlandu Komisja zarzuca, że § 88b ust. 2 ustawy Burgenlandu o łowiectwie zezwala na polowanie na słonkę w okresie od 1 marca do 15 kwietnia metodą „Schnepfenstrich” [w trakcie lotu tokowego], mimo że na gatunek ten można polować jedynie od 11 września do 19 lutego. Burgenland przewiduje ponadto odstrzał jesienny tego gatunku. Poza tym okresy ochronne określone w § 76 ust. 2 lit. e) i f) rozporządzenia Burgenlandu w sprawie polowań [Burgenländische Jagdverordnung] są zbyt krótkie w odniesieniu do: gołębia grzywacza (Columba Palumbus) (od 16 kwietnia do 31 lipca zamiast od 1 lutego do 31 sierpnia), sierpówki (Streptopelia decaocto) (od 16 kwietnia do 31 lipca zamiast od 1 marca do 20 października), turkawki (Streptopelia turtur) (od 1 listopada do 31 lipca zamiast od 11 kwietnia do 31 sierpnia) i słonki (od 1 stycznia do 28 lutego i od 16 kwietnia do 30 września zamiast od 20 lutego do 10 września).
72.
Austria zaprzecza powyższym stwierdzeniom, wywodząc między innymi, że okresy ochronne wskazane w § 76 rozporządzenia Burgenlandu w sprawie polowań zostały ustalone z uwzględnieniem warunków klimatycznych panujących w Austrii. Jest to jedyny przypadek, w którym Austria kwestionuje prawidłowość okresów ochronnych przedstawionych przez Komisję, niezależnie od omawianej już kwestii, czy tokowanie zalicza się do okresu ochronnego na podstawie art. 7 ust. 4 zdanie drugie dyrektywy ptasiej.
73.
W konsekwencji dla skuteczności skargi w tym zakresie byłoby przynajmniej konieczne podanie przez Komisję, dlaczego uważa, że okresy ochronne, o których mowa w art. 7 ust. 4 dyrektywy ptasiej, obejmują okresy podane przez nią. Komisja jednak nie udziela odpowiedzi na tę szczególną argumentację.
74.
W efekcie Komisja nie wykazała w sposób wystarczający trwania okresów ochronnych i jej skargę w tym zakresie należy oddalić.
b) Karyntia
75.
Komisja zarzuca, że § 9 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego do ustawy Karyntii o łowiectwie ustala w odniesieniu do następujących gatunków ptactwa okresy polowań, które wypadają w okresie wylęgu i wychowu młodych: głuszec (od 10 maja do 31 maja zamiast od 1 października do 28 lutego), cietrzew (od 10 maja do 31 maja zamiast od 21 września do 31 marca), łyska (Fulica atra) (od 16 sierpnia do 31 stycznia zamiast od 21 września do 10 marca), słonka (od 1 września do 31 grudnia i od 16 marca do 10 kwietnia zamiast od 11 września do 19 lutego), gołąb grzywacz (od 1 sierpnia do 31 grudnia i od 16 marca do 10 kwietnia zamiast od 1 września do 31 stycznia) i sierpówka (od 1 sierpnia do 31 grudnia i od 16 marca do 10 kwietnia zamiast od 21 października do 20 lutego).
76.
Austria nie kwestionuje tego zarzutu w odniesieniu do łyski, gołębia grzywacza i sierpówki.
77.
W przypadku głuszców, cietrzewi oraz słonek Austria powołuje się na przedstawione już argumenty. W tym zakresie należy stwierdzić, że odstrzał wiosenny słonek zostaje uzupełniony odstrzałem jesiennym. Zatem w odniesieniu do tego gatunku Austria nie może się powoływać na brak innego zadowalającego rozwiązania w rozumieniu art. 9 ust. 1 lit. c) dyrektywy ptasiej.
78.
Natomiast w przypadku głuszców i cietrzewi ma miejsce wyłącznie odstrzał wiosenny. Zatem w odniesieniu do obu tych gatunków zastosowanie art. 9 ust. 1 lit. c) dyrektywy ptasiej jest co do zasady możliwe.
79.
Trybunał podkreślił jednak niedawno, że art. 9 ust. 1 lit. c) dyrektywy zobowiązuje państwa członkowskie do zagwarantowania przy stanowieniu przepisów transponujących tę dyrektywę, że we wszystkich przypadkach stosowania przewidzianych w nich odstępstw i w odniesieniu do wszystkich gatunków chronionych dozwolone polowania w drodze odstępstwa nie będą przekraczać nałożonego tym przepisem limitu ograniczającego te polowania do małych ilości, przy czym limit ten należy określić na podstawie danych ściśle naukowych (
35
). W szczególności krajowe przepisy transponujące odnoszące się do pojęcia „małych ilości”, o którym mowa w art. 9 ust. 1 lit. c) dyrektywy, powinny umożliwić władzom, którym powierzono zatwierdzanie polowań w drodze odstępstwa na ptaki danego gatunku, na oparcie się na wskaźnikach wystarczająco precyzyjnych w odniesieniu do limitów ilościowych, które należy zachować (
36
).
80.
Austria powołuje się w tym zakresie na zmianę ustawy Karyntii o łowiectwie z 2004 r., która jednak w niniejszej sprawie jest bez znaczenia, ponieważ dla oceny naruszenia prawa wspólnotowego rozstrzygająca jest sytuacja prawna w dniu 17 grudnia 2003 r. Wprawdzie na podstawie tej zmiany wyraźnie możliwy jest jedynie odstrzał małych ilości cietrzewi, głuszców i słonek w okresie ochronnym, o którym mowa w dyrektywie, jednak brakuje konkretnej definicji pojęcia prawnego „małych ilości”. W szczególności brak jest wielkości orientacyjnej.
81.
To samo dotyczy argumentacji Austrii, zgodnie z którą polowanie na cietrzewie i głuszce podlega planowi odstrzałów, dzięki czemu jest przestrzegany art. 9 dyrektywy ptasiej. Plan odstrzałów może zagwarantować kontrole wymagane na podstawie art. 9 ust. 2 tiret piąte, jednak nie zastępuje wyjaśnienia pojęcia „niewielkich ilości” w systemie prawnym.
82.
Skarga Komisji jest zatem zasadna również w tym zakresie.
c) Dolna Austria
83.
W przypadku Dolnej Austrii Komisja zarzuca ustalenie na mocy § 22 rozporządzenia Dolnej Austrii w sprawie polowań [Niederösterreichische Jagdverordnung] okresów odstrzału wypadających w okresie gniazdowania, wylęgu i wychowu młodych w odniesieniu do następujących gatunków: głuszca (od 1 maja do 31 maja w latach parzystych zamiast od 1 października do 28 lutego), cietrzewia (od 1 maja do 31 maja w latach nieparzystych zamiast od 21 września do 31 marca), skrzekota (całorocznie zamiast od 1 października do 28 marca) i słonki (od 1 września do 31 grudnia i od 1 marca do 15 kwietnia zamiast od 11 września do 19 lutego).
84.
Austria twierdzi na wstępie, że zarzut dotyczący skrzekota nie był przedmiotem wezwania przez Komisję do usunięcia uchybienia, a zatem nie jest dopuszczalnym przedmiotem skargi. Komisja wskazuje natomiast, że w przypadku skrzekota chodzi jedynie o mieszańca głuszca i cietrzewia, tak więc powoływanie go w wezwaniu do usunięcia uchybienia nie było konieczne.
85.
Nie można zgodzić się z poglądem Komisji. Skrzekot pochodzi ze skrzyżowania dwóch gatunków. Niezależnie od tego, czy z biologicznego punktu widzenia można go uznać za samodzielny gatunek, nie jest on jednak ani głuszcem, ani cietrzewiem. Tym samym powinien być przedmiotem wezwania do usunięcia uchybienia oraz uzasadnionej opinii, ponieważ zgodnie z utrwalonym orzecznictwem określają one przedmiot sporu (
37
). Z uwagi na możliwość wyrażenia opinii przez zainteresowane państwo członkowskie przedmiotu sporu w późniejszym okresie nie można już rozszerzać. Zarzut jest zatem niedopuszczalny w zakresie, w jakim Komisja kwestionuje okresy polowań na skrzekota.
86.
W odniesieniu do zarzutu dotyczącego niewystarczającej ochrony innych wymienionych gatunków, jak już wspomniano (
38
), możliwe jest uzasadnienie wiosennego odstrzału wyłącznie na podstawie art. 9 dyrektywy ptasiej. Nie jest ono jednak możliwe w przypadku słonki, ponieważ dla tego gatunku ustalono okresy polowań przypadające również na jesień i zimę, a zatem odstrzał wiosenny nie jest rozwiązaniem alternatywnym zapewniającym lepszą ochronę, lecz stanowi dodatkowe obciążenie.
87.
W przypadku głuszców i cietrzewi uzasadnienie to jest natomiast możliwe, ponieważ rezygnuje się z odstrzału jesiennego i w co drugim roku także z odstrzału wiosennego. Austria nie przedstawia jednak żadnych informacji dotyczących sposobów zapewnienia, iż spełnione są pozostałe warunki zawarte w art. 9 ust. 1 lit. c) dyrektywy ptasiej, a w szczególności w sprawie ograniczenia do małych ilości (
39
).
88.
Należy zatem uznać skargę Komisji również w tym zakresie za zasadną.
d) Górna Austria
89.
Komisja zarzuca Austrii, że zgodnie z § 1 rozporządzenia Górnej Austrii w sprawie okresów ochronnych [Oberösterrechische Schonzeitenverordnung] okresy polowań na następujące gatunki ptactwa wypadają w okresie ich gniazdowania, wylęgu bądź wychowu młodych: głuszec (od 1 maja do 31 maja zamiast od 1 października do 28 lutego), cietrzew (od 1 maja do 31 maja zamiast od 21 września do 31 marca), skrzekot (od 1 maja do 31 maja zamiast od 1 października do 28 marca) oraz słonka (od 1 października do 30 kwietnia zamiast od 11 września do 19 lutego).
90.
W przypadku słonki zarzut ten jest zasadny, ponieważ można na nią polować (w celu zapewnienia ochrony gatunku) nie tylko wiosną, lecz także jesienią i zimą (
40
). W przypadku głuszca i cietrzewia zezwala się wprawdzie jedynie na odstrzał wiosenny, brakuje jednak dowodu spełnienia pozostałych warunków zawartych w art. 9 ust. 1 lit. c) dyrektywy ptasiej, a w szczególności wielkości orientacyjnych służących ustaleniu małych ilości. Również w tym zakresie skarga jest zasadna.
91.
W odniesieniu do regulacji dotyczących skrzekota należy na wstępie zbadać, czy jako mieszaniec głuszca i cietrzewia podlega on ochronie w ramach dyrektywy ptasiej.
92.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 celem dyrektywy ptasiej jest ochrona gatunków ptactwa występujących naturalnie w stanie dzikim na europejskim terytorium państw członkowskich, do którego stosuje się traktat. Zakazy w sprawie zabijania lub chwytania określone w art. 5 dotyczą egzemplarzy tych gatunków. Przepisy dotyczące polowania zgodnie z art. 7 również dotyczą określonych gatunków, na które zgodnie z dyrektywą można polować (
41
).
93.
Gatunek biologiczny stanowi zbiór wszystkich osobników tworzących populację. To, czy skrzekoty w ogóle mogą mieć między sobą potomstwo, kwestionuje przynajmniej Austria (w ramach argumentacji dotyczącej Dolnej Austrii), z czym nie zgodziła się Komisja. Zatem nie można przyjąć założenia, że istnieje populacja skrzekotów, która pozwalałaby na uznanie ich za samodzielny gatunek.
94.
Jednak skrzekoty nie należą również do gatunków głuszca ani cietrzewia. Również w tym sensie Austria kwestionuje możliwość reprodukcji, czemu nie zaprzeczyła Komisja.
95.
W konsekwencji polowanie na skrzekoty nie jest objęte ani zakazem zabijania i chwytania osobników gatunków ptactwa, ani przepisami o polowaniu.
96.
Ten wniosek odpowiada również celowi ochrony określonemu w dyrektywie ptasiej. Jej celem nie jest ochrona pojedynczych ptaków jako taka, lecz wyraźnie ochrona gatunków dzikiego ptactwa (
42
). Hybrydy niezdolne do reprodukcji nie mogą się do niej przyczynić.
97.
Zatem w odniesieniu do skrzekota należy oddalić skargę Komisji.
98.
Dla zachowania zupełności wywodu należy wskazać, że polowanie na skrzekota jest zgodne z art. 5 lit. d) dyrektywy ptasiej tylko w takim zakresie, w jakim nie prowadzi do poważnych szkód w populacji chronionych gatunków. Dotyczy to w szczególności cietrzewia, na którego tokowiskach zgodnie z informacjami przedstawianymi przez Austrię można spotkać skrzekota.
99.
Gdyby jednak Trybunał uznał, że polowanie na skrzekota jest dopuszczalne jedynie na podstawie art. 7 i 9 dyrektywy ptasiej, skarga Komisji byłaby zasadna również w odniesieniu do tego gatunku. Ponieważ skrzekota nie można zaklasyfikować do żadnego z gatunków określonych w załączniku II, polowania nie można oprzeć na art. 7. Nie wykazano również istnienia warunków odstępstwa, o których mowa w art. 9. Wprawdzie skrzekot może zakłócić reprodukcję cietrzewi, ale argumentacja Austrii nie pozwala na wyciągnięcie wniosku, że zakłócenie to polega na poważnych szkodach w odniesieniu do zbóż, inwentarza żywego, lasów, rybołówstwa i wody w rozumieniu art. 9 ust. 1 lit. a) tiret trzecie. Co się tyczy rozsądnego wykorzystywania gatunków ptactwa w małych ilościach, podobnie jak w przypadku głuszców i cietrzewi, brakuje podania wielkości orientacyjnej dla tych ilości (
43
).
e) Salzburg
100.
Komisja zarzuca, że w § 54 ust. 1 ustawy Salzburga o łowiectwie [Salzburger Jagdgesetz] w związku z § 1 rozporządzenia w sprawie okresów ochronnych [Schonzeitenverordnung] podano okresy polowań wypadające w okresie wylęgu bez dostatecznego uwzględnienia kryteriów określonych w art. 9 dyrektywy ptasiej w odniesieniu do gatunków: głuszec (od 1 do 31 maja zamiast od 1 października do 28 lutego), skrzekot (od 1 maja do 15 czerwca zamiast od 1 października do 28 marca), cietrzew (od 1 maja do 15 czerwca zamiast od 21 września do 31 marca) i słonka (od 1 marca do 15 kwietnia i od 1 października do 31 grudnia zamiast od 11 września do 19 lutego). W odniesieniu do pozostałych gatunków Komisja wycofała skargę.
101.
Jak już wykazano, skargę w odniesieniu do skrzekota należy oddalić, ponieważ polowanie na niego nie jest objęte dyrektywą ptasią (
44
).
102.
Natomiast art. 9 ust. 1 lit. c) nie może uzasadniać wiosennego odstrzału słonki w połączeniu z odstrzałem jesiennym (
45
).
103.
W przypadku głuszca i cietrzewia dozwolony jest wyłącznie odstrzał wiosenny. W sprawie dowodu zaistnienia pozostałych warunków określonych w art. 9 ust. 1 lit. c) dyrektywy ptasiej (
46
) Austria powołuje się na regulacje w sprawie planów odstrzału. Jednak zgodnie z § 59 ust. 1 zdanie drugie ustawy Salzburga o łowiectwie przepisy te dotyczą wyłącznie gatunków ptactwa, które nie są podane w załączniku II do dyrektywy ptasiej jako gatunki, na które można polować w Austrii. Głuszec i cietrzew są jednak wymienione w załączniku II, a tym samym nie podlegają planowi odstrzałów. W konsekwencji Austria nie wykazała, że w systemie prawa zagwarantowano przestrzeganie art. 9 ust. 1 lit. c).
104.
Zatem w odniesieniu do regulacji Salzburga w sprawie słonki, głuszca i cietrzewia skarga również w tym zakresie jest zasadna.
f) Tyrol
105.
Komisja kwestionuje w odniesieniu do § 1 ust. 1 drugiego rozporządzenia wykonawczego do ustawy Tyrolu o łowiectwie [Tiroler Jagdgesetz] częściowe nakładanie się okresów polowań oraz okresów wylęgu, wychowu młodych i gniazdowania w przypadku głuszca (od 1 do 15 maja w latach nieparzystych zamiast od 1 października do 28 lutego) i cietrzewia (od 10 do 31 maja zamiast od 21 września do 31 marca).
106.
Jak już wykazano, nie da się wykluczyć, że art. 9 ust. 1 lit. c) dyrektywy ptasiej może uzasadniać tę formę polowania, jednak również w tym zakresie brakuje dowodu, że pozostałe warunki określone w tym przepisie zostały transponowane w sposób dostateczny, w szczególności co się tyczy wartości orientacyjnej dla małych ilości (
47
).
107.
Zatem skarga jest zasadna również w tym zakresie.
g) Vorarlberg
108.
W końcu Komisja kwestionuje jeszcze nieprawidłową transpozycję art. 7 ust. 4 dyrektywy ptasiej w związku z błędnym wyznaczeniem okresu polowania na cietrzewia (od 11 do 31 maja zamiast od 21 września do 31 marca). Również tu ma miejsce sytuacja, w której Austria nie wykazała spełnienia wszystkich wymaganych warunków uzasadnienia tych regulacji (
48
). Zatem również w tym zakresie skarga jest zasadna.
h) Wiedeń
109.
Komisja stwierdza, że § 69 ustawy Wiednia o łowiectwie [Wiener Jagdgesetz] w związku z § 1 ust. 1 rozporządzenia Wiednia w sprawie okresów ochronnych [Wiener Schonzeitenverordnung] wbrew art. 7 ust. 4 dyrektywy ptasiej wyznacza w odniesieniu do słonki okresy polowań od 1 marca do 15 kwietnia, które wypadają w okresie gniazdowania, wylęgu i wychowu młodych. Uzupełniająco należy zwrócić uwagę na fakt, że w Wiedniu również ustalono okres polowań jesienią i zimą, a mianowicie od 1 września do 31 grudnia.
110.
Ponieważ również w Wiedniu odstrzał wiosenny słonki połączony jest z odstrzałem jesiennym, nie może on znajdować uzasadnienia na mocy art. 9 ust. 1 lit. c) (
49
).
111.
W zakresie, w jakim Austria przedstawia na swoją obronę nowelę rozporządzenia w sprawie okresów ochronnych, które zostało wydane dopiero po upływie okresu wyznaczonego w uzasadnionej opinii, nie można uwzględnić jej argumentacji do celów oceny niniejszego uchybienia zobowiązaniom. Ponadto również w ten sposób nie wykazano by spełnienia warunków określonych w art. 9 ust. 1 dyrektywy ptasiej. W objaśnieniach do ostatniej zmiany rozporządzenia (LGBl. für Wien nr 41/2004) przytoczonych przez Austrię jako powód odstępstwa podaje się jedynie fakt, że polowanie wiosną stanowi historyczny zwyczaj łowiecki, którego nie można zastąpić. Nie stanowi on wystarczającego powodu uzasadniającego odstępstwo w rozumieniu art. 9 ust. 1 dyrektywy ptasiej.
112.
W konsekwencji skarga również w tym zakresie jest zasadna.
G — W przedmiocie art. 8 dyrektywy ptasiej
113.
Artykuł 8 dyrektywy ptasiej dotyczy zakazanych środków i metod polowania lub chwytania. Stanowi on:
„1.   W odniesieniu do polowania, chwytania lub zabijania ptactwa na mocy niniejszej dyrektywy państwa członkowskie zabraniają wykorzystywania wszelkich środków, sposobów lub metod wykorzystywanych do nieselektywnego lub na dużą skalę chwytania lub zabijania ptactwa, lub mogących spowodować lokalne zanikanie gatunków, w szczególności tych wymienionych w załączniku IV lit. a).
2.   Ponadto państwa członkowskie zabraniają wszelkiego polowania ze środków transportu oraz w warunkach określonych w załączniku IV lit. b)”.
114.
Komisja podnosi, że w § 20 ust. 4 ustawy Dolnej Austrii o ochronie przyrody [Niederösterreichisches Naturschutzgesetz] brakuje dostatecznego określenia środków wykorzystywanych do polowania zakazanych na podstawie załącznika IV lit. a) do dyrektywy ptasiej. Przepis odnosi się raczej ogólnie do „dopuszczonych środków, sposobów i metod chwytania lub zabijania”.
115.
Austria twierdzi, że zgodnie z wymienionym przepisem przy wydawaniu decyzji administracyjnej o zezwoleniu władze są zobowiązane do samodzielnego ustalania dopuszczonych środków, sposobów i metod chwytania lub zabijania. Ponieważ mają one przy tym obowiązek postępowania zgodnie z dyrektywą, a do tego — w ramach jednolitego stosowania porządku prawnego — uwzględnienia zakazów ustalonych w § 95 ustawy Dolnej Austrii o łowiectwie, ochrona wymagana na mocy dyrektywy jest zagwarantowana.
116.
Jak już wykazano, możliwość stosowania praktyk zgodnych z dyrektywą nie wystarcza do spełnienia wymogów stawianych prawidłowej transpozycji (
50
). Ponadto transpozycji wymaga lista niedozwolonych środków oraz metod polowania i chwytania (
51
). W szczególności z przepisów normatywnych muszą wynikać zawarte w dyrektywie zakazy stosowania określonych środków w trakcie polowania. Zasada pewności prawa wymaga, żeby odpowiednie zakazy zostały przeniesione do bezwzględnie obowiązujących przepisów prawnych (
52
).
117.
Również odesłanie do § 95 ustawy Dolnej Austrii o łowiectwie niczego nie zmienia, ponieważ ustawa ta obejmuje jedynie dzikie gatunki zwierząt, na które można polować, a nie wszystkie gatunki ptactwa podlegające ochronie.
118.
Tym samym w Dolnej Austrii nie dokonano prawidłowej transpozycji art. 8 dyrektywy ptasiej i należy uznać skargę Komisji w tym zakresie za zasadną.
H — W przedmiocie art. 9 dyrektywy ptasiej
119.
Komisja występuje przeciwko transpozycji art. 9 dyrektywy ptasiej w różnych krajach związkowych. W zakresie, w jakim art. 9 znajduje tu zastosowanie, został on już przytoczony (
53
).
120.
Przepis ten zawiera kryteria dotyczące odstępstwa od regulacji w sprawie ochrony gatunków ptactwa zawartych w art. 5–8 dyrektywy ptasiej. Odstępstwo uzależnione jest od spełnienia trzech warunków. Po pierwsze, państwo członkowskie ma obowiązek ograniczyć je do przypadku, w którym nie ma innego zadowalającego rozwiązania. Po drugie, odstępstwo musi wynikać z jednej z trzech przyczyn podanych w art. 9 ust. 1 lit. a)–c) dyrektywy ptasiej. Po trzecie, musi ono odpowiadać surowym kryteriom formalnym, o których mowa w ust. 2, ograniczającym odstępstwa do niezbędnego minimum oraz umożliwiającym ich nadzór przez Komisję (
54
).
1. Burgenland
121.
Komisja zarzuca, że zgodnie z § 88a ust. 1 ustawy Burgenlandu o łowiectwie w okresie od 15 lipca do 30 listopada dopuszczalne jest zwalczanie szpaków. Na podstawie ust. 2 wyżej wymienionego przepisu konieczność podjęcia tego środka należy potwierdzić na mocy rozporządzenia rządu krajowego w przypadku oczekiwanego masowego występowania szpaków na obszarach uprawy winorośli (
55
). Według opinii Komisji w ramach tego uprawnienia do wydania rozporządzenia brakuje wystarczającego odwołania się do warunków określonych w art. 9 dyrektywy ptasiej.
122.
Taką samą regulację Komisja zakwestionowała już jako naruszenie art. 1 i 5 dyrektywy ptasiej. Każde ograniczenie przepisów w sprawie ochrony gatunków, jak na przykład art. 5, przez krajowy przepis transponujący dyrektywę może być interpretowane zarówno jako ograniczenie jego zakresu stosowania, wobec czego należałoby je oceniać na podstawie danego przepisu w sprawie ochrony, jak i jako odstępstwo, które należy oceniać w świetle art. 9. Zatem art. 5 i nast. oraz art. 9 — podobnie jak art. 12 i nast. oraz art. 16 dyrektywy siedliskowej (
56
) — stanowią zupełny system ochrony (
57
). Wobec tego krajowy przepis transponujący dyrektywę poza art. 5 i nast. może naruszać także art. 9 dyrektywy ptasiej, a więc należy go oceniać w tym świetle, o ile Komisja kwestionuje go również w takim zakresie.
123.
Z uwagi na znaczne szkody w uprawach winorośli powodowane przez szpaki Austria uważa jednak regulację za zgodną z celem art. 9 ust. 1 dyrektywy ptasiej. Brak innego zadowalającego rozwiązania wynika z materiałów dotyczących § 88a ustawy Burgenlandu o łowiectwie, w których przedstawia się, że zwykłe środki odstraszania okazały się niewystarczające. Ponieważ sam § 88a powyższej ustawy stanowi jedynie upoważnienie regulacyjne, nie jest konieczne odwoływanie się w nim do warunków, o których mowa w art. 9 ust. 2 dyrektywy ptasiej.
124.
Do stanowiska takiego nie można się przychylić. Niezgodna z zasadą pewności prawa jest sytuacja, w której ustawa wprawdzie upoważnia do wydania rozporządzenia stanowiącego odstępstwo od przepisów w sprawie ochrony gatunków, ale sama nie ustala, jakim ścisłym kryteriom formalnym odstępstwo to podlega. W tym zakresie należy przypomnieć orzecznictwo Trybunału, zgodnie z którym dokładność transpozycji przybiera szczególną wagę w takim przypadku jak niniejszy, gdzie zarządzanie wspólnym dziedzictwem jest powierzone państwom członkowskim na ich własnych terytoriach (
58
). Ostatnio wniosek ten Trybunał potwierdził ponownie w odniesieniu do transpozycji art. 9 (
59
).
125.
Sam § 88a ustawy Burgenlandu o łowiectwie ani nie przewiduje, jakie środki, sposoby i metody chwytania lub zabijania ptactwa są dopuszczone, ani nie ustala w sposób bezwzględny, że kwestia ta zostanie uregulowana w rozporządzeniu, które zostanie wydane zgodnie z ust. 2. Zgodnie z brzmieniem § 88a ust. 2 powyższej ustawy rozporządzenie to stwierdza jedynie niebezpieczeństwo dla uprawy winorośli grożące ze strony szpaków. Nie wymaga się jednak, żeby zawierało ono również bliższe informacje w odniesieniu do wymogów art. 9 ust. 2 dyrektywy ptasiej. Brak jest również mowy o wymogu dotyczącym braku innego zadowalającego rozwiązania. Tym samym regulacja zawarta w § 88a ustawy Burgenlandu o łowiectwie nie odpowiada kryteriom stawianym odstępstwu zgodnie z art. 9 dyrektywy ptasiej.
2. Dolna Austria
126.
W odniesieniu do Dolnej Austrii Komisja podnosi, że § 20 ust. 4 ustawy Dolnej Austrii o ochronie przyrody, zezwalając na odstępstwa „w szczególności w celach naukowych i edukacyjnych”, nie zawiera ostatecznego wykazu dopuszczalnych przyczyn odstępstwa od przepisów dotyczących ochrony dzikich gatunków ptactwa. Austria podważa ten zarzut, twierdząc, że władze przy wykonywaniu § 20 ust. 4 ustawy Dolnej Austrii o ochronie przyrody mają obowiązek postępowania zgodnie z dyrektywą i stosują się również do kryteriów ustalonych w prawie łowieckim.
127.
Jak wykazano, zgodnie z orzecznictwem Trybunału zwykłe praktyki administracyjne odpowiadające dyrektywie nie spełniają wymagań stawianych jej prawidłowej transpozycji (
60
). To ustawa krajowa musi wymieniać w sposób wyczerpujący przyczyny możliwego odstępstwa od przepisów ochronnych. Ponieważ § 20 ust. 4 ustawy Dolnej Austrii o ochronie przyrody w odniesieniu do przyczyn jest sformułowany w sposób otwarty, w tym zakresie skutkuje to brakiem prawidłowej transpozycji.
128.
Ponadto Komisja zarzuca, że § 21 ustawy Dolnej Austrii o ochronie przyrody zezwala na odstępstwo od przepisów w sprawie ochrony gatunków dzikiego ptactwa w związku z wykorzystaniem gospodarczym, rolniczym i leśnym terenów, nie uzależniając tego od kryteriów zawartych w art. 9 ust. 1 i 2 dyrektywy ptasiej. Austria odpiera, że odstępstwa nie obowiązują między innymi wówczas, jeżeli negatywne oddziaływanie na chronione rośliny i zwierzęta lub chronione siedliska miałoby charakter umyślny.
129.
Paragraf 21 ustawy Dolnej Austrii o ochronie przyrody wyłącza wykorzystanie gospodarcze, rolnicze i leśne terenów z zakazów określonych w przepisach dotyczących ochrony ptactwa. Jednakże odstępstwa te nie obowiązują wyraźnie w odniesieniu do umyślnego negatywnego oddziaływania na chronioną florę i faunę.
130.
Wbrew opinii Komisji regulacji tej nie można oceniać w świetle art. 9 dyrektywy ptasiej. Artykuł 9 miałby zastosowanie jedynie wówczas, gdyby § 21 ustawy Dolnej Austrii o ochronie przyrody zezwalał na odstępstwo od zakazów określonych w art. 5–8. To jednak nie ma miejsca. Zakazy, o których mowa w art. 5 i 6, mające znaczenie w odniesieniu do wykorzystywania gospodarczego, rolniczego i leśnego, zakładają w sposób wyraźny lub dorozumiany istnienie umyślnych (
61
), negatywnych oddziaływań. Jednak odstępstwa określone w § 21 nie obowiązują akurat w przypadku negatywnego oddziaływania o charakterze umyślnym. Zatem nie muszą również odpowiadać art. 9.
131.
W konsekwencji skarga Komisji w tym zakresie jest tylko częściowo zasadna, a mianowicie w części, która dotyczy § 20 ust. 4 ustawy Dolnej Austrii o ochronie przyrody.
3. Górna Austria
132.
Komisja zarzuca, że § 60 ust. 3 ustawy Górnej Austrii o łowiectwie zawiera odstępstwa od przepisów w sprawie ochrony gatunków, nie uzależniając ich od kryterium braku innego zadowalającego rozwiązania. Zgodnie z tym przepisem właściciel może „w budynkach mieszkalnych i gospodarczych oraz w ogrodach przydomowych otoczonych ogrodzeniem […] chwytać lub zabijać i przywłaszczać sobie jastrzębie, myszołowy i krogulce”.
133.
Austria podnosi względem tego zasadniczo, że uzupełniając treść artykułu warunkiem w brzmieniu „jeżeli jest to konieczne dla zapobieżenia poważnym szkodom, w szczególności w odniesieniu do upraw, zwierząt gospodarskich lub innych form własności” ustawodawca sam zbadał kwestię możliwych rozwiązań alternatywnych. Doszedł do wniosku, że w przypadkach określonych w przepisie generalnie nie istnieją inne rozwiązania.
134.
Na wstępie należy stwierdzić, że wyłącznie pierwotna wersja stanowi przedmiot niniejszego postępowania oraz że nie przewiduje ona rozpatrzenia rozwiązań alternatywnych nawet w podstawowej formie.
135.
Jak utrzymuje słusznie Komisja, okoliczność, że ustawodawca zbadał ten aspekt, nie jest wystarczająca. Artykuł 9 ust. 2 tiret czwarte dyrektywy ptasiej pokazuje raczej, że należy wyznaczyć organ, który w danym przypadku zbada, czy spełnione są warunki umożliwiające odstępstwo. Nie dokonano również transpozycji pozostałych wymogów zawartych w art. 9 ust. 2 dyrektywy ptasiej odnoszących się do środków chwytania i zabijania oraz kontroli.
136.
Cytowany przepis krajowy pozwala poza tym na chwytanie, zabijanie i przywłaszczanie sobie chronionych gatunków ptactwa w celu uniknięcia szkód w odniesieniu do „innych form własności”, a tym samym zawiera przyczynę odstępstwa wykraczającą poza zamkniętą listę określoną w art. 9 ust. 1 dyrektywy ptasiej. Wobec tego § 60 ust. 3 ustawy Górnej Austrii o łowiectwie jest niezgodny z art. 9 ust. 1 i 2.
137.
Zatem również w tym punkcie należy uznać skargę Komisji za zasadną.
4. Salzburg
138.
W odniesieniu do Salzburga Komisja zarzuca, że zgodnie z § 34 ust. 1 ustawy Salzburga o ochronie przyrody [Salzburger Naturschutzgesetz] odstępstwa od obowiązujących przepisów w sprawie ochrony gatunków mogą być objęte zezwoleniem między innymi wówczas, gdy służy to produkcji napojów. Austria podnosi, że powód wprowadzenia odstępstwa w związku z produkcją napojów nie ma zastosowania w odniesieniu do ptactwa, ponieważ jego celem jest umożliwienie produkcji napojów alkoholowych z określonych gatunków roślin. Treść przepisu nie zawiera jednak takiego ograniczenia. Tym samym regulacja stwarza dodatkowy powód wykraczający poza zamkniętą listę przyczyn odstępstw przewidzianych w art. 9 dyrektywy ptasiej.
139.
Ponadto Komisja zarzuca, że § 72 ust. 3 ustawy Salzburga o łowiectwie [Salzburger Jagdgesetz] umożliwia odstępstwa od zakazu używania pułapek mających na celu zabijanie dzikich zwierząt, nie uwzględniając kryteriów określonych w art. 9 ust. 1 i 2 dyrektywy ptasiej. Również ten zarzut jest zasadny. Regulacja Salzburga nie odpowiada wyczerpującemu charakterowi dopuszczalnych przyczyn odstępstw, o których mowa w art. 9 ust. 1 dyrektywy ptasiej, ponieważ umożliwia zastawianie pułapek w sytuacji, gdy „nie można w inny sposób chronić publicznego interesu o porównywalnym znaczeniu”. Poza tym nie dokonano dostatecznej transpozycji wymogów zawartych w art. 9 ust. 2 dyrektywy ptasiej do ustawy krajowej.
140.
W konsekwencji w Salzburgu nie dokonano prawidłowej transpozycji art. 9. Zatem skargę Komisji w tym zakresie należy uznać za zasadną.
5. Tyrol
141.
Komisja występuje przeciwko temu, że § 4 ust. 3 rozporządzenia Tyrolu w sprawie ochrony przyrody [Tiroler Naturschutzverordnung] uznaje odstraszanie wron, szpaków i kosów z upraw rolnych i leśnych oraz z ogrodów przydomowych za dopuszczalne bez dokonania transpozycji kryteriów określonych w art. 9 dyrektywy ptasiej. Austria zapowiada przyjęcie nowej regulacji, reprezentuje jednak pogląd, że nie trzeba brać pod uwagę art. 9, ponieważ na podstawie art. 5 lit. d) należy zakazać wyłącznie płoszenia ptaków, które ma istotne znaczenie w odniesieniu do celów dyrektywy. Odstraszanie objęte zezwoleniem nie ma natomiast istotnego znaczenia w odniesieniu do tych celów.
142.
Argumentacja Austrii nie jest jednak przekonująca. Jeżeli wymienione gatunki faktycznie miałyby być odstraszane ze wszystkich upraw rolnych i leśnych oraz z ogrodów przydomowych, nie pozostałoby im praktycznie żadne siedlisko. Zatem płoszenie objęte zezwoleniem może mieć istotne znaczenie w odniesieniu do celów dyrektywy ptasiej. W konsekwencji wolno było wydać na nie zezwolenie jedynie stosownie do art. 9. Zawarte tam warunki nie są jednak transponowane.
143.
Wobec tego skarga jest w tym zakresie zasadna.
I — W przedmiocie art. 11 dyrektywy ptasiej
144.
Artykuł 11 dotyczy wprowadzenia gatunków ptactwa, które nie występują naturalnie na rodzimym obszarze, i stanowi:
„Państwa członkowskie zapewniają, aby wprowadzenie gatunków ptactwa, które nie występują naturalnie w stanie dzikim na europejskim terytorium państw członkowskich, nie naruszało miejscowej flory i fauny. W tym celu konsultują się z Komisją”.
145.
Komisja podnosi, że Dolna Austria nie dokonała prawidłowej transpozycji tego przepisu dyrektywy, ponieważ § 17 ust. 5 ustawy Dolnej Austrii o ochronie przyrody uzależnia wprowadzenie i wspieranie gatunków ptactwa, które nie występują naturalnie na rodzimym obszarze, od braku „trwałego” niekorzystnego wpływu na gatunki rodzime lub krajobraz. Tym samym zostaje wprowadzone dodatkowe kryterium niezawarte w dyrektywie.
146.
Austria podważa ten zarzut twierdząc, że wprowadzenie gatunków ptactwa, które nie występują naturalnie w stanie dzikim na rodzimym obszarze, wymaga zezwolenia rządu kraju związkowego, a ten interpretuje przepis krajowy zgodnie z dyrektywą w ten sposób, że odmawia zezwolenia w przypadku negatywnego wpływu na miejscową faunę i florę.
147.
Artykuł 11 dyrektywy ptasiej ustala dalej idące ograniczenia niż przepis krajowy w odniesieniu do wprowadzenia gatunków ptactwa, które nie występują naturalnie w stanie dzikim na europejskim terytorium państw członkowskich. Tym samym nie ma mowy o prawidłowej transpozycji na mocy § 17 ust. 5 ustawy Dolnej Austrii o ochronie przyrody. Wykazano już także, że zgodna z dyrektywą wykładnia władz nie wystarcza do prawidłowej transpozycji (
62
).
148.
W konsekwencji skarga jest zasadna również w tym ostatnim punkcie.
III — W przedmiocie kosztów
149.
Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. W zakresie, w jakim sprawa jest jeszcze zawisła, w przeważającej mierze wygrywa Komisja, tak więc Austria powinna pokryć koszty postępowania. Zgodnie z art. 69 § 5 regulaminu to samo stosuje się w odniesieniu do zarzutów wycofanych przez Komisję. Austria spowodowała złożenie skargi, ponieważ sytuacja prawna została dostosowana do wymogów prawa wspólnotowego z opóźnieniem. W konsekwencji całkowitymi kosztami postępowania należy obciążyć Republikę Austrii.
IV — Wnioski
150.
Proponuję zatem Trybunałowi następujące rozstrzygnięcie:
1.
Republika Austrii uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 10 i 249 traktatu oraz art. 18 dyrektywy 79/409/EWG w sprawie ochrony dzikiego ptactwa, nie dokonując prawidłowej transpozycji następujących przepisów:
—
art. 1 ust. 1 i 2 w zakresie dotyczącym Burgenlandu, Karyntii, Dolnej Austrii, Górnej Austrii i Styrii,
—
art. 5 w Burgenlandzie, Karyntii, Dolnej Austrii, Górnej Austrii i Styrii,
—
art. 6 ust. 1 w Górnej Austrii,
—
art. 7 ust. 1 w Karyntii, Dolnej Austrii i Górnej Austrii,
—
art. 7 ust. 4 w następujących krajach i w odniesieniu do następujących gatunków ptactwa:
—
w Karyntii w odniesieniu do głuszca, cietrzewia, łyski, słonki, gołębia grzywacza i sierpówki,
—
w Dolnej Austrii w odniesieniu do głuszca, cietrzewia i słonki,
—
w Górnej Austrii w odniesieniu do głuszca, cietrzewia i słonki,
—
w Salzburgu w odniesieniu do głuszca, cietrzewia i słonki,
—
w Styrii w odniesieniu do głuszca, cietrzewia i słonki,
—
w Tyrolu w odniesieniu do głuszca i cietrzewia,
—
w Vorarlbergu w odniesieniu do cietrzewia,
—
i w Wiedniu w odniesieniu do słonki,
—
art. 8 w Dolnej Austrii,
—
art. 9 w Burgenlandzie Dolnej Austrii, Górnej Austrii, Salzburgu, Tyrolu i Styrii,
—
art. 11 w Dolnej Austrii.
2.
W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.
3.
Republika Austrii zostaje obciążona kosztami postępowania.
(
1
)	Język oryginału: niemiecki.
(
2
)	Dz.U. L 103, str. 1, w wersji dyrektywy 97/49/WE z dnia 29 lipca 1997 r., Dz.U. L 223, str. 9.
(
3
)	Wyrok z dnia 8 lipca 1987 r. w sprawie C-247/85 Komisja przeciwko Belgii (zgodność), Rec. str. 3029, pkt 18 i nast.
(
4
)	W tej sprawie zob. poniżej, pkt 121 i nast.
(
5
)	Wyrok z dnia 10 maja 2001 r. w sprawie C-144/99 Komisja przeciwko Niderlandom, Rec. str. I-3541, pkt 21 oraz wyrok z dnia 19 września 1996 r. w sprawie C-236/95 Komisja przeciwko Grecji, Rec. str. I-4459, pkt 12 i nast., również z tematyki ochrony środowiska opinia rzecznik generalnej Stix-Hackl przedstawiona w dniu 14 stycznia 2003 r. w sprawie C-233/00 Komisja przeciwko Francji, Rec. str. I-6625, pkt 73.
(
6
)	Wyrok z dnia 13 marca 1997 r. w sprawie C-197/96 Komisja przeciwko Francji, Rec. str. I-1489, pkt 14, wyrok z dnia 9 marca 2000 r. w sprawie C-358/98 Komisja przeciwko Włochom, Rec. str. I-1255, pkt 17, wyrok z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie C-145/99 Komisja przeciwko Włochom, Rec. str. I-2235, pkt 30 oraz wyrok z dnia 10 marca 2005 r. w sprawie C-33/03 Komisja przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, Zb.Orz. str. I-1865, pkt 25.
(
7
)	Wyrok z dnia 8 lipca 1987 r. w sprawie 262/85 Komisja przeciwko Włochom (zgodność), Rec. str. 3073, pkt 39 oraz wyrok z dnia 7 grudnia 2000 r. w sprawie C-38/99 Komisja przeciwko Francji (okresy polowań), Rec. str. I-10941, pkt 53.
(
8
)	Wyrok w sprawie Komisja przeciwko Belgii (zgodność) (ww. w przypisie 3, pkt 21 i nast.).
(
9
)	Przepisy zostały przedstawione wyżej w pkt 8.
(
10
)	W sprawie zgodności regulacji dotyczących szpaka z art. 9 dyrektywy ptasiej zob. ponadto poniżej, pkt 121 i nast.
(
11
)	Zobacz wyżej, pkt 6.
(
12
)	W sprawie podobnego naruszenia na terenie Burgenlandu zob. wyżej, pkt 21.
(
13
)	Zobacz moją opinię przedstawioną w dniu 14 września 2006 r. w sprawie C-235/04 Komisja przeciwko Hiszpanii (lista IBA), dotychczas nieopublikowaną w Zbiorze, pkt 94 i nast.
(
14
)	W sprawie podobnych naruszeń w Burgenlandzie zob. wyżej, pkt 21, a w Karyntii pkt 31.
(
15
)	Austria uzasadnia te argumenty na podstawie opinii naukowej Zentralstelle Österreichischer Landesjagdverbände w sprawie wiosennych polowań na głuszca, cietrzewia i słonkę (załącznik 3 do dupliki) datowanej na 5 lipca 2005 r., która mogła zostać złożona po raz pierwszy wraz z dupliką, a tym samym nie jest spóźniona.
(
16
)	Być może Komisja powołuje się w skardze — bez podkreślania tego faktu — na analizę autorstwa własnego i komitetu ORNIS „Schlüsselbegriffe des Art. 7 Abs. 4 der Richtlinie 79/409/EWG. Brut- und Aufzuchtzeit und Zug vor der Paarungszeit bei Vogelarten des Anhangs II in der EU”, wrzesień 2001 r.; zamieszczoną na stronie: http://ec.europa.eu/environment/nature/nature_conservation/focus_wild_birds/species_birds_directive/index_en.htm#reprod. Jednak w odniesieniu do różnych gatunków ptactwa podaje ona odbiegające od ww. analizy okresy ochronne (np. w odniesieniu do słonki, turkawki, gołębia grzywacza i sierpówki).
(
17
)	Wyrok z dnia 17 stycznia 1991 r. w sprawie C-157/89 Komisja przeciwko Włochom (okresy polowań), Rec. str. I-57, pkt 15.
(
18
)	Wyrok w sprawie Komisja przeciwko Włochom (okresy polowań) (ww. w przypisie 17, pkt 14) oraz wyrok z dnia 19 stycznia 1994 r. w sprawie C-435/92 Association pour la protection des animaux sauvages i in., Rec. str. I-67, pkt 9.
(
19
)	Informacje zawarte w dokumencie „Period of Reproduction and prenuptial Migration of Annex II Bird Species in the EU”, str. 121 i 124, http://ec.europa.eu/environment/nature/nature_conservation/focus_wild_birds/species_birds_directive/pdf/25-31_en.pdf, oraz str. 201, http://ec.europa.eu/environment/nature/nature_conservation/focus_wild_birds/species_birds_directive/pdf/50-55_en.pdf
(
20
)	Uwagi (ww. w przypisie 15, str. 5 [str. 65 dupliki]).
(
21
)	Zobacz wyrok w sprawie Komisja przeciwko Włochom (okresy polowań) (ww. w przypisie 17, pkt 14) oraz wyrok w sprawie Association pour la protection des animaux sauvages i in. (ww. w przypisie 18, pkt 10).
(
22
)	Wyrok z dnia 16 października 2003 r. w sprawie C-182/02 Ligue pour la protection des oiseaux i in., Rec. str. I-12105, pkt 9–11 oraz wyrok z dnia 9 czerwca 2005 r. w sprawie C-135/04 Komisja przeciwko Hiszpanii (Contrapasa), Zb.Orz. str. I-5261, pkt 17.
(
23
)	Wyrok z dnia 8 czerwca 2006 r. w sprawie C-60/05 WWF Italia i in., dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 34. Zobacz także wyrok z dnia 15 grudnia 2005 r. w sprawie C-344/03 Komisja przeciwko Finlandii (wiosenny odstrzał ptactwa wodnego), Zb.Orz. str. I-11033, pkt 36, 39, 42 i 60.
(
24
)	Inaczej brzmiący na pierwszy rzut oka wyrok z dnia 27 kwietnia 1988 r. w sprawie 252/85 Komisja przeciwko Francji (zgodność), Rec. str. 2243, pkt 30, należy rozumieć w ten sposób, że Komisja nie może kwestionować słusznego uzasadnienia przedstawionego przez pozwane państwo członkowskie.
(
25
)	Wyrok w sprawie Komisja przeciwko Włochom (zgodność) (ww. w przypisie 7 pkt 7), wyrok z dnia 9 grudnia 2004 r. w sprawie C-79/03 Komisja przeciwko Hiszpanii (Parany), Zb.Orz. str. I-11619, pkt 24 oraz wyrok w sprawie Komisja przeciwko Finlandii (wiosenny odstrzał ptactwa wodnego) (ww. w przypisie 23, pkt 31).
(
26
)	Patrz podobnie wyrok w sprawie Komisja przeciwko Finlandii (wiosenny odstrzał ptactwa wodnego) (ww. w przypisie 23, pkt 35, 38 i 40).
(
27
)	Głuszce i cietrzewie są objęte zakresem stosowania art. 4 ust. 1 dyrektywy ptasiej, ponieważ są wymienione w załączniku I, słonki natomiast, jako ptaki częściowo wędrowne, podlegają postanowieniom art. 4 ust. 2.
(
28
)	W sprawie zobowiązań poza obszarami ochrony ptactwa zob. moją opinię przedstawioną w dniu 14 września 2006 r. w sprawie C-418/04 Komisja przeciwko Irlandii, dotychczas nieopublikowana w Zbiorze, pkt 92 i nast.
(
29
)	Wyrok w sprawie Ligue pour la protection des oiseaux i in. (ww. w przypisie 22, pkt 16), wyrok w sprawie Komisja przeciwko Hiszpanii (Contrapasa) (ww. w przypisie 22, pkt 19) oraz wyrok w sprawie Komisja przeciwko Finlandii (wiosenny odstrzał ptactwa wodnego) (ww. w przypisie 23, pkt 33).
(
30
)	Wyrok w sprawie Komisja przeciwko Finlandii (wiosenny odstrzał ptactwa wodnego) (ww. w przypisie 23, pkt 35 i 37).
(
31
)	Wyrok w sprawie Komisja przeciwko Finlandii (wiosenny odstrzał ptactwa wodnego) (ww. w przypisie 23, pkt 41).
(
32
)	Wyrok w sprawie Komisja przeciwko Finlandii (wiosenny odstrzał ptactwa wodnego) (ww. w przypisie 23, pkt 43 i nast.).
(
33
)	Uwagi (cytowane w przypisie 15, str. 5 [str. 62 odpowiedzi na skargę]).
(
34
)	W załączniku 8 do odpowiedzi na skargę, na str. 2 (str. 80 odpowiedzi na skargę) wspomina się o odstrzale jesiennym jako niebudzącym wątpliwości z punktu widzenia prawa wspólnotowego.
(
35
)	Wyrok w sprawie WWF Italia i in. (ww. w przypisie 23, pkt 29).
(
36
)	Wyrok w sprawie WWF Italia i in. (ww. w przypisie 23, pkt 36).
(
37
)	Wyrok z dnia 27 kwietnia 2006 r. w sprawie C-441/02 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. I-3449, pkt 59 i 60) oraz wyrok z dnia 9 listopada 1999 r. w sprawie C-365/97 Komisja przeciwko Włochom, Rec. str. I-7773, pkt 23.
(
38
)	W tej sprawie zob. wyżej, pkt 68.
(
39
)	W tej sprawie zob. wyżej, pkt 79.
(
40
)	W tej sprawie zob. wyżej, pkt 68.
(
41
)	W sprawie zakazu handlu dotyczącego również gatunków na podstawie art. 6 dyrektywy ptasiej zobacz wyrok w sprawie Komisja przeciwko Belgii (zgodność) (ww. w przypisie 3, pkt 6 i 7) oraz wyrok z dnia 8 lutego 1996 r. w sprawie C-149/94 Vergy, Rec. str. I-299, pkt 8 i nast. oraz pkt 12 i nast.
(
42
)	Wyrok w sprawie Vergy (ww. w przypisie 41, pkt 12 i nast.).
(
43
)	Zobacz wyżej, pkt 79.
(
44
)	Zobacz wyżej, pkt 91 i nast.
(
45
)	Zobacz wyżej, pkt 68.
(
46
)	Zobacz wyżej, pkt 79.
(
47
)	Zobacz wyżej, pkt 79.
(
48
)	Zobacz wyżej, pkt 79.
(
49
)	Zobacz wyżej, pkt 68.
(
50
)	Zobacz wyżej, pkt 15.
(
51
)	Wyrok z dnia 13 października 1987 r. w sprawie 236/85 Komisja przeciwko Niderlandom (zgodność I), Rec. str. 3989, pkt 27 i nast.
(
52
)	Wyrok z dnia 15 marca 1990 r. w sprawie 339/87 Komisja przeciwko Niderlandom (zgodność II), Rec. str. I-851, pkt 22.
(
53
)	Zobacz wyżej, pkt 59.
(
54
)	Wyrok z dnia 7 marca 1996 r. w sprawie C-118/94 Associazione italiana per il WWF i in., Rec. str. I-1223, pkt 21 oraz wyrok w sprawie Komisja przeciwko Włochom (zgodność) (ww. w przypisie 7, pkt 7).
(
55
)	Przepisy te przedstawiono wyżej, w pkt 8.
(
56
)	Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.U. L 206, str. 7).
(
57
)	W zakresie zależności pomiędzy art. 12 i nast. oraz art. 16 dyrektywy siedliskowej, odpowiadających art. 5 i nast. oraz art. 9 dyrektywy ptasiej zobacz wyrok z dnia 20 października 2005 r. w sprawie C-6/04 Komisja przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (zgodność), Zb.Orz. str. I-9017, pkt 112.
(
58
)	Wyrok w sprawie Komisja przeciwko Włochom (zgodność) (ww. w przypisie 7, pkt 9).
(
59
)	Wyrok w sprawie WWF Italia i in. (ww. w przypisie 23, pkt 24).
(
60
)	Zobacz wyżej, pkt 15.
(
61
)	W sprawie pojęcia zamiaru w dyrektywie siedliskowej zob. wyrok z dnia 18 maja 2006 r. w sprawie C-221/04 Komisja przeciwko Hiszpanii (polowanie z użyciem wnyków), Zb.Orz. str. I-4515, pkt 71.
(
62
)	Zobacz wyżej, pkt 15.