62022CJ0305_RES
Zaak C‑305/22
C. J
(verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door de Curte de Apel Bucureşti)
Arrest van het Hof (Grote kamer) van 4 september 2025
„Prejudiciële verwijzing – Ruimte van vrijheid, veiligheid en recht – Justitiële samenwerking in strafzaken – Kaderbesluit 2002/584/JBZ – Europees aanhoudingsbevel (EAB) dat is uitgevaardigd met oog op de tenuitvoerlegging van vrijheidsstraf – Artikel 4, punt 6 – Grond tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel – Voorwaarden voor de overname van de tenuitvoerlegging van die straf door de tenuitvoerleggingsstaat – Artikel 3, punt 2 – Begrip ‚onherroepelijk berecht voor dezelfde feiten’ – Kaderbesluit 2008/909/JBZ – Wederzijdse erkenning van strafvonnissen met het oog op de tenuitvoerlegging ervan in een andere lidstaat – Artikel 25 – Inachtneming van de voorwaarden en de procedure van dit kaderbesluit in het geval dat een lidstaat zich ertoe verbonden heeft om een sanctie ten uitvoer te leggen die is opgelegd bij een vonnis van een rechterlijke instantie van de beslissingsstaat – Vereiste dat de beslissingsstaat toestemming verleent voor de overname door een andere lidstaat van de tenuitvoerlegging van een dergelijke sanctie – Artikel 4 – Mogelijkheid voor de beslissingsstaat om het vonnis en certificaat als bedoeld in dit artikel aan de tenuitvoerleggingsstaat toe te zenden – Gevolgen van het ontbreken van een dergelijke toezending – Beginsel van loyale samenwerking – Artikel 22 – Recht van de beslissingsstaat om die sanctie ten uitvoer te leggen – Handhaving van een Europees aanhoudingsbevel – Verplichting van de uitvoerende rechterlijke autoriteit om het Europees aanhoudingsbevel ten uitvoer te leggen”
Justitiële samenwerking in strafzaken – Kaderbesluit betreffende het Europees aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten – Gronden tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel – Aanhoudingsbevel dat is uitgevaardigd met het oog op de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf of een tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel – Gezochte persoon die verblijft in of ingezetene is van de uitvoerende lidstaat in de zin van artikel 4, punt 6, van kaderbesluit 2002/584 – Voorwaarden waaronder mag worden geweigerd om het aanhoudingsbevel ten uitvoer te leggen – Verbintenis van de uitvoerende lidstaat om de straf uit te voeren – Inachtneming van de voorwaarden en de procedure van kaderbesluit 2008/909 – Omvang – Vereiste dat de beslissingsstaat toestemming verleent – Beoordelingsmarge van die staat
(Kaderbesluiten van de Raad 2002/584, art. 1, lid 2, art. 4, punt 6, en art. 5, punt 3, en 2008/909, overwegingen 8 en 12 en art. 4, 13 en 25 en bijlage I)
(zie punten 47, 49‑52, 57, 59, 61‑67, 72, 87, dictum 1)
Justitiële samenwerking in strafzaken – Kaderbesluit betreffende het Europees aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten – Gronden tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel – Aanhoudingsbevel dat is uitgevaardigd met het oog op de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf of een tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel – Gezochte persoon die verblijft in of ingezetene is van de uitvoerende lidstaat in de zin van artikel 4, punt 6, van kaderbesluit 2002/584 – Weigering van de tenuitvoerlegging van het aanhoudingsbevel in strijd met de voorwaarden en de procedure van kaderbesluit 2008/909 – Gevolgen van de beslissing tot weigering – Recht van de beslissingsstaat om het aanhoudingsbevel te handhaven en de straf ten uitvoer te leggen – Voorwaarden
(Kaderbesluiten van de Raad 2002/584, art. 4, punt 6, en art. 26, lid 1, en 2008/909, art. 4, 22 en 25)
(zie punten 75‑82, 85‑87, dictum 1)
Justitiële samenwerking in strafzaken – Kaderbesluit betreffende het Europees aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten – Gronden tot verplichte weigering van tenuitvoerlegging van een Europees aanhoudingsbevel – Gezochte persoon die onherroepelijk is berecht voor dezelfde feiten – Onherroepelijk berecht voor dezelfde feiten – Begrip – Beslissing waarbij de overlevering van een persoon tegen wie een Europees aanhoudingsbevel is uitgevaardigd met het oog op de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf wordt geweigerd, de strafrechtelijke veroordeling tot die straf wordt erkend en de tenuitvoerlegging van die straf in de tenuitvoerleggingsstaat wordt gelast – Daarvan uitgesloten
(Kaderbesluit van de Raad 2002/584, art. 3, punt 2, en art. 4, punt 6)
(zie punten 92‑98, dictum 2)
Samenvatting
Naar aanleiding van een verzoek om een prejudiciële beslissing van de Curte de Apel București (rechter in tweede aanleg Boekarest, Roemenië) spreekt de Grote kamer van het Hof zich uit over de samenhang tussen kaderbesluiten 2002/584 (
1
) en 2008/909 (
2
), wanneer de tenuitvoerleggingsstaat eenzijdig heeft besloten om een vrijheidsstraf naar aanleiding van een Europees aanhoudingsbevel (hierna: „EAB”) in die staat ten uitvoer te leggen, ondanks de uitdrukkelijke betwisting van de beslissingsstaat.
Op 25 november 2020 heeft de rechter in tweede aanleg te Boekarest een EAB uitgevaardigd tegen C.J. met het oog op de tenuitvoerlegging van een gevangenisstraf. In december 2020 is C.J. aangehouden in Italië. De uitvaardigende rechterlijke autoriteit heeft de Italiaanse autoriteiten de strafrechtelijke veroordeling op hun verzoek toegezonden, en heeft zich daarbij verzet tegen de erkenning van die veroordeling en de overname van de tenuitvoerlegging van de sanctie door Italië.
Bij beslissing van 6 mei 2021 heeft de Corte d’appello di Roma (rechter in tweede aanleg Rome, Italië) de overlevering van C.J. geweigerd op basis van de in artikel 4, punt 6, van kaderbesluit 2002/584 genoemde grond tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging, de strafrechtelijke veroordeling erkend en de tenuitvoerlegging van die sanctie in Italië gelast. Deze rechter was van oordeel dat de tenuitvoerlegging van de veroordeling in Italië de reclassering van C.J., die legaal en permanent in Italië woonde, zou bevorderen.
Na ontvangst van het bevel tot tenuitvoerlegging, waarin de vorm van de uitvoering van de straf in Italië werd gespecificeerd, hebben de Roemeense rechterlijke autoriteiten in een aan de Italiaanse rechterlijke autoriteiten gerichte brief verklaard dat, zolang er geen mededeling van het begin van de tenuitvoerlegging van de sanctie in Italië was gedaan, zij het recht behielden om over te gaan tot de tenuitvoerlegging van de sanctie in Roemenië. Zij hebben tevens aangegeven dat het tegen C.J. uitgevaardigde EAB niet was ingetrokken en nog steeds van kracht was.
Op 15 oktober 2021 heeft het bureau voor tenuitvoerlegging van straffen van de tweede strafkamer van de rechter in tweede aanleg te Boekarest bij de verwijzende rechter verzet aangetekend tegen de tenuitvoerlegging met het oog op de strafrechtelijke veroordeling.
In die context heeft de verwijzende rechter, die zich met name moet uitspreken over de geldigheid van het EAB, besloten om prejudiciële vragen aan het Hof voor te leggen. Die vragen hebben in essentie betrekking op, ten eerste, de juridische gevolgen van de weigering op basis van artikel 4, punt 6, van kaderbesluit 2002/584 om een gezochte persoon over te leveren in geval de tenuitvoerleggingsstaat de voorwaarden en procedure van kaderbesluit 2008/909 niet in acht heeft genomen, en, ten tweede, op de juridische kwalificatie van een dergelijke weigeringsbeslissing.
Beoordeling door het Hof
In de eerste plaats onderzoekt het Hof de samenhang tussen kaderbesluit 2002/584 en kaderbesluit 2008/909. In dat verband geven die twee kaderbesluiten op strafrechtelijk gebied invulling aan de beginselen van wederzijds vertrouwen en wederzijdse erkenning. Niets wijst erop dat de Uniewetgever voor de erkenning en de tenuitvoerlegging van strafvonnissen twee onderscheiden rechtsregelingen heeft willen invoeren, afhankelijk van de vraag of er al dan niet een EAB is uitgevaardigd. Wat meer bijzonder de invloed betreft van kaderbesluit 2008/909 op de toepassing van de in artikel 4, punt 6, van kaderbesluit 2002/584 genoemde grond tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging, moet, gelet op de overeenstemming tussen het doel dat wordt nagestreefd door die grond, en het doel dat wordt nagestreefd door de regels van kaderbesluit 2008/909, te weten, de reclassering van in een andere lidstaat gevonniste personen te bevorderen, de uitvoerende rechterlijke autoriteit van een tenuitvoerleggingsstaat met die regels rekening houden wanneer zij deze grond wenst toe te passen.
Het Hof stelt dan ook vast dat, om de efficiëntie van de bij kaderbesluit 2002/584 ingestelde regeling voor de overlevering tussen de lidstaten te eerbiedigen, de erkenning van de strafrechtelijke veroordeling en de overname van de tenuitvoerlegging van de straf moeten gebeuren met inachtneming van de voorwaarden en de procedure van kaderbesluit 2008/909. In dat verband moet de beslissingsstaat met name toestemming verlenen voor de overname van de tenuitvoerlegging van de straf door de tenuitvoerleggingsstaat. Deze toestemming wordt uitgedrukt door de toezending, volgens de in artikel 4 van dat kaderbesluit bepaalde voorschriften, van de strafrechtelijke veroordeling aan de tenuitvoerleggingsstaat, vergezeld van het certificaat waarvan het model in bijlage I bij dat kaderbesluit is opgenomen. Wanneer de beslissingsstaat op grond van objectieve omstandigheden vaststelt dat de sanctie in de tenuitvoerleggingsstaat niet daadwerkelijk ten uitvoer zal worden gelegd of dat de tenuitvoerlegging van die sanctie in die staat niet zal bijdragen aan het doel om de kansen op reclassering van de gezochte persoon na het einde van de vrijheidsstraf waartoe deze is veroordeeld, te verhogen, kan die staat bijgevolg weigeren de strafrechtelijke veroordeling en het bijbehorende certificaat toe te zenden. Hetzelfde geldt wanneer de beslissingsstaat om overwegingen van strafrechtelijk beleid van mening is dat de tenuitvoerlegging van de opgelegde straf op zijn grondgebied gerechtvaardigd is. De beslissingsstaat moet er niettemin voor zorgen dat het hem bij kaderbesluit 2008/909 toegekende recht om een dergelijke toezending te weigeren, wordt uitgeoefend op een wijze die een doeltreffende justitiële samenwerking in strafzaken tussen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten mogelijk maakt en die verzekert dat de werking van het EAB en de wederzijdse erkenning van vonnissen met het oog op de tenuitvoerlegging ervan in een andere lidstaat niet worden verlamd. Voorts moeten de uitvaardigende en de uitvoerende rechterlijke autoriteiten ten volle gebruikmaken van de instrumenten waarin kaderbesluiten 2002/584 en 2008/909 voorzien, om zo het aan die samenwerking ten grondslag liggende wederzijdse vertrouwen te bevorderen.
Wanneer een daadwerkelijke overname van de tenuitvoerlegging van de sanctie door de tenuitvoerleggingsstaat niet mogelijk is, met inbegrip van de niet-inachtneming van de procedure en de voorwaarden van kaderbesluit 2008/909, moet een EAB in die omstandigheden ten uitvoer worden gelegd teneinde straffeloosheid van de gezochte persoon te voorkomen. De tenuitvoerlegging van een EAB is immers de regel en de weigering ervan de uitzondering, die strikt moet worden uitgelegd.
Bijgevolg, indien de tenuitvoerlegging van het EAB op grond van artikel 4, punt 6, van kaderbesluit 2002/584 door de uitvoerende rechterlijke autoriteit werd geweigerd in strijd met de voorwaarden en de procedure van kaderbesluit 2008/909 met betrekking tot de erkenning van de strafrechtelijke veroordeling tot een vrijheidsstraf en de overname van de tenuitvoerlegging van die straf, behoudt de beslissingsstaat het recht om diezelfde straf ten uitvoer te leggen, en dus het EAB te handhaven. (
3
) Een andersluidende uitlegging zou de deur openzetten voor omzeiling van de regels van kaderbesluit 2008/909 en afbreuk doen aan de werking van de bij kaderbesluit 2002/584 ingestelde vereenvoudigde en efficiënte regeling voor de overlevering van gezochte personen. De uitvaardigende rechterlijke autoriteit moet evenwel nagaan of die handhaving, die een inbreuk kan vormen op de persoonlijke vrijheid van de gezochte persoon, gelet op de specifieke omstandigheden van de zaak, evenredig is. Een dergelijk onderzoek moet dus rekening houden met de gevolgen voor die persoon van de handhaving van het EAB, en met de vooruitzichten betreffende de tenuitvoerlegging daarvan.
In de tweede plaats verklaart het Hof voor recht dat een beslissing waarbij de uitvoerende rechterlijke autoriteit de tenuitvoerlegging van een met het oog op de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf uitgevaardigd EAB heeft geweigerd op grond van artikel 4, punt 6, van kaderbesluit 2002/584, de strafrechtelijke veroordeling tot die straf heeft erkend en de tenuitvoerlegging van die straf in de tenuitvoerleggingsstaat heeft gelast, geen „onherroepelijke berechting voor dezelfde feiten” in de zin van artikel 3, punt 2, van dat kaderbesluit vormt. Het in het kader van een dergelijke beslissing verricht onderzoek betekent namelijk niet dat er strafvervolging tegen de gevonniste persoon wordt ingesteld en omvat evenmin een beoordeling van de zaak ten gronde, aangezien een dergelijke beslissing er uitsluitend voor zorgt dat de in de beslissingsstaat opgelegde veroordeling ten uitvoer kan worden gelegd in de tenuitvoerleggingsstaat.
(
1
)	Kaderbesluit 2002/584/JBZ van de Raad van 13 juni 2002 betreffende het Europees aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten (PB 2002, L 190, blz. 1; hierna: „kaderbesluit 2002/584”).
(
2
)	Kaderbesluit 2008/909/JBZ van de Raad van 27 november 2008 inzake de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning op strafvonnissen waarbij vrijheidsstraffen of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregelen zijn opgelegd, met het oog op de tenuitvoerlegging ervan in de Europese Unie (PB 2008, L 327, blz. 27; hierna: kaderbesluit 2008/909).
(
3
)	Artikel 22, lid 1, van kaderbesluit 2008/909, dat bepaalt dat de beslissingsstaat niet langer mag overgaan tot de verdere tenuitvoerlegging van de opgelegde sanctie zodra de tenuitvoerlegging ervan in de uitvoerende lidstaat is ingegaan, is niet van toepassing wanneer, zoals in casu, de weigering van de overlevering op grond van artikel 4, punt 6, van kaderbesluit 2002/584 door de tenuitvoerleggingsstaat niet in overeenstemming met de regels van kaderbesluit 2008/909 is gebeurd.