62020TJ0469_RES
Kawża T‑469/20
Ir‑Renju tal‑Pajjiżi l‑Baxxi
vs
Il‑Kummissjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (Is-Seba’ Awla Estiża) tas‑16 ta’ Novembru 2022
“Għajnuna mill-Istat – Liġi Olandiża li tipprojbixxi l-użu tal-faħam għall-produzzjoni tal-elettriku – Għeluq antiċipat ta’ impjant tal-enerġija bil-faħam – Għoti ta’ kumpens – Deċiżjoni li ma jitqajmux oġġezzjonijiet – Deċiżjoni li tiddikjara l-kumpens kompatibbli mas-suq intern – Assenza ta’ klassifikazzjoni espressa bħala ‘għajnuna mill-Istat’ – Rikors għal annullament – Att li jista’ jiġi kkontestat – Ammissibbiltà – Artikolu 4(3) tar-Regolament (UE) 2015/1589 – Ċertezza legali”
Rikors għal annullament – Atti li jistgħu jiġu kkontestati – Kunċett – Atti li jipproduċu effetti legali vinkolanti – Deċiżjoni li tikkonstata l-kompatibbiltà ta’ miżura tal-Istat mas-suq intern mingħajr ma din il-miżura tiġi kklassifikata minn qabel bħala għajnuna mill-Istat – Inklużjoni
(Artikolu 263 TFUE)
(ara l-punti 27 sa 34)
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Investigazzjoni mill-Kummissjoni – Kompetenza – Adozzjoni ta’ deċiżjoni li tikkonstata l-kompatibbiltà ta’ miżura tal-IstAT mas-suq intern mingħajr ma din il-miżura tiġi kklassifikata minn qabel bħala għajnuna mill-Istat – Deċiżjoni li tmur lil hinn mill-kompetenzi tal-Kummissjoni
(Artikolu 107(3) TFUE; Regolament tal-Kunsill 2015/1589, Artikolu 4(3))
(ara l-punti 51 sa 53, 55, 58 sa 62, 64, 70, 71)
Sunt
Il-Qorti Ġenerali tannulla d-deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea li tivvalida l-kumpens għall-għeluq ta’ impjanti tal-enerġija bil-faħam li joperaw fil-Pajjiżi l-Baxxi. Il-Kummissjoni ma setgħetx tiddeċiedi dwar il-kompatibbiltà ta’ miżura nazzjonali mas-suq intern mingħajr ma tistabbilixxi minn qabel li din il-miżura kienet tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat.
Fil‑11 ta’ Diċembru 2019, ir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi adotta liġi li tipprojbixxi l-użu tal-faħam għall-produzzjoni tal-elettriku sa mhux iktar tard mill‑1 ta’ Jannar 2030.
Wara d-dħul fis-seħħ ta’ din il-liġi, erbgħa mill-ħames impjanti tal-enerġija bil-faħam li joperaw fil-Pajjiżi l-Baxxi bbenefikaw minn perijodu tranżitorju ta’ ħames sa għaxar snin sabiex tingħatalhom il-possibbiltà li jirkupraw l-investimenti magħmula, li jadattaw ruħhom għal materja prima oħra jew li jippreparaw ruħhom għall-għeluq. Mill-banda l-oħra, l-impjant Hemweg 8, li ma kienx jaħraq il-bijomassa, li ma kien jipproduċi l-ebda enerġija rinnovabbli u li l-effiċjenza tiegħu kienet iktar baxxa minn dik tal-erba’ impjanti tal-faħam l-oħra, ġie mġiegħel jagħlaq fl-aħħar tal‑2019.
F’dan il-kuntest, il-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi ddeċieda li jagħti kumpens ta’ EUR 52.5 miljun lill-kumpannija li topera l-impjant Hemweg 8, bħala kumpens għad-dannu mġarrab minħabba l-għeluq antiċipat (iktar ’il quddiem il-“miżura inkwistjoni”), konformement mal-possibbiltà prevista għal dan l-għan mil-Liġi tal‑11 ta’ Diċembru 2019.
Permezz ta’ deċiżjoni tat‑12 ta’ Mejju 2020 (
1
), il-Kummissjoni Ewropea ddikjarat il-miżura inkwistjoni kompatibbli mas-suq intern, skont l-Artikolu 107(3)(c) TFUE, mingħajr madankollu ma eżaminat jekk din il-miżura kinitx tagħti vantaġġ lill-kumpannija li topera l-impjant Hemweg 8 u għalhekk kinitx tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat.
Ir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi ppreżenta rikors intiż għall-annullament ta’ din id-deċiżjoni li ntlaqa’ mis-Seba’ Awla Estiża tal-Qorti Ġenerali. F’dan il-kuntest, il-Qorti Ġenerali tippreċiża li l-Kummissjoni ma tistax tiddeċiedi dwar il-kompatibbiltà ta’ miżura nazzjonali mas-suq intern mingħajr ma tistabbilixxi minn qabel li din il-miżura tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti Ġenerali
Preliminarjament, il-Qorti Ġenerali tiċħad l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà tal-Kummissjoni, ibbażata fuq il-fatt li ma kien jirriżulta l-ebda effett legali vinkolanti mid-deċiżjoni kkontestata għar-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi.
Fil-fatt, skont ġurisprudenza stabbilita, deċiżjoni bbażata fuq l-Artikolu 107(1) u (3) TFUE, li, filwaqt li tikklassifika miżura bħala għajnuna, tiddikjaraha kompatibbli mas-suq intern, għandha titqies bħala att li jista’ jiġi kkontestat skont l-Artikolu 263 TFUE.
Issa, anki jekk id-deċiżjoni kkontestata ma kinitx tiddeċiedi fuq il-kwistjoni dwar jekk il-miżura nazzjonali inkwistjoni kinitx tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat, hija kellha l-konsegwenza li tawtorizzaha. Għalhekk, permezz tal-adozzjoni tagħha, il-Kummissjoni ddeċidiet li ttemm il-proċedura ta’ investigazzjoni preliminari li hija kienet bdiet u impliċitament irrifjutat li tiftaħ il-proċedura ta’ investigazzjoni formali prevista fl-Artikolu 108(2) TFUE. Għaldaqstant, hija adottat pożizzjoni definittiva fuq il-kompatibbiltà tal-miżura inkwistjoni mas-suq intern li għandha effetti legali vinkolanti.
Konsegwentement, il-Qorti Ġenerali ddikjarat ir-rikors ammissibbli, mingħajr ma hemm lok li jiġi eżaminat jekk l-effetti legali vinkolanti prodotti mid-deċiżjoni kkontestata kinux ta’ natura li jaffettwaw l-interessi tar-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi.
Il-Qorti Ġenerali sussegwentement teżamina l-ilmenti tar-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi bbażati fuq il-fatt li, billi ddikjarat il-miżura inkwistjoni kompatibbli mas-suq intern mingħajr ma ddeċidiet dwar il-kwistjoni tal-klassifikazzjoni tagħha bħala għajnuna mill-Istat, il-Kummissjoni aġixxiet lil hinn mill-kompetenzi tagħha u kisret il-prinċipju ta’ ċertezza legali.
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali tfakkar, qabel kollox, li l-Kummissjoni adottat id-deċiżjoni kkontestata abbażi tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament 2015/1589 (
2
), u kkonkludiet, fid-dispożittiv tagħha, li l-miżura inkwistjoni kienet kompatibbli mas-suq intern, skont l-Artikolu 107(3)(c) TFUE.
Skont din l-aħħar dispożizzjoni, l-“għajnuna” maħsuba sabiex tiffaċilita l-iżvilupp ta’ ċerti attivitajiet jew ta’ ċerti reġjuni ekonomiċi tista’ titqies bħala kompatibbli mas-suq intern meta din ma tfixkilx il-kundizzjonijiet tal-kummerċ sa livell li jmur kontra l-interess komuni. Issa, l-użu tat-terminu “għajnuna” jimplika li l-kompatibbiltà ta’ miżura nazzjonali mas-suq intern tista’ tiġi eżaminata biss wara li din il-miżura tkun ġiet ikklassifikata bħala għajnuna.
Barra minn hekk, hija ġurisprudenza stabbilita li, meta l-Kummissjoni ma tkunx konvinta, fi tmiem il-fażi preliminari ta’ investigazzjoni, li miżura tal-Istat jew ma tikkostitwixxix “għajnuna” fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE jew, jekk tiġi kklassifikata bħala għajnuna, hija kompatibbli mat-Trattat, jew meta din il-proċedura ma ppermettitilhix tegħleb id-diffikultajiet kollha li qamu bl-evalwazzjoni tal-kompatibbiltà tal-miżura kkunsidrata, din l-istituzzjoni għandha l-obbligu li tiftaħ il-proċedura prevista fl-Artikolu 108(2) TFUE mingħajr ma jkollha f’dan ir-rigward marġni ta’ diskrezzjoni.
Minn dan isegwi, skont il-Qorti Ġenerali, li hija biss miżura li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 107(1) TFUE, jiġifieri miżura kklassifikata bħala għajnuna mill-Istat, li tista’ titqies mill-Kummissjoni bħala kompatibbli mas-suq intern.
Din il-konklużjoni hija, barra minn hekk, issostanzjata mid-dispożizzjonijiet rilevanti tar-Regolament 2015/1589, li l-Artikolu 4 tiegħu jistabbilixxi fażi preliminari ta’ investigazzjoni tal-miżuri ta’ għajnuna li għandha l-għan li tippermetti lill-Kummissjoni tifforma opinjoni preliminari dwar il-miżura li hija qiegħda teżamina. Fi tmiem din il-fażi, il-Kummissjoni tikkonstata li l-miżura tal-Istat inkwistjoni, jew ma tikkostitwixxix għajnuna fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, jew taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni. F’dan l-aħħar każ, l-imsemmija miżura tista’ ma tqajjimx dubji dwar il-kompatibbiltà tagħha mas-suq intern jew, għall-kuntrarju, tqajjimhom. Jekk il-Kummissjoni tikkonstata, wara l-investigazzjoni preliminari, li l-miżura nnotifikata, sa fejn din taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 107(1) TFUE, ma tqajjimx dubji dwar il-kompatibbiltà tagħha mas-suq intern, hija tadotta deċiżjoni li ma tqajjimx oġġezzjonijiet skont l-Artikolu 4(3) tar-Regolament 2015/1589.
Minn dan jirriżulta li l-Artikolu 4 tar-Regolament 2015/1589 jistabbilixxi lista eżawrjenti tad-deċiżjonijiet li l-Kummissjoni tista’ tadotta wara l-investigazzjoni preliminari tal-miżura nazzjonali inkwistjoni, li fosthom ma hemmx il-possibbiltà li tiġi adottata deċiżjoni li tiddikjara miżura nazzjonali kompatibbli mas-suq intern mingħajr ma tkun iddeċidiet minn qabel dwar il-klassifikazzjoni ta’ din il-miżura bħala għajnuna mill-Istat.
Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li, billi ddikjarat, fid-deċiżjoni kkontestata, li l-miżura inkwistjoni kienet kompatibbli mas-suq intern, mingħajr ma ddeċidiet minn qabel dwar jekk tali miżura kinitx tikkostitwixxi għajnuna, il-Kummissjoni eċċediet il-kompetenzi tagħha. Barra minn hekk, sa fejn id-deċiżjoni kkontestata ma kinitx tippermetti lir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi li jkun jaf b’eżattezza d-drittijiet u l-obbligi tiegħu, il-Kummissjoni kisret ukoll il-prinċipju ta’ ċertezza legali.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti Ġenerali tilqa’ r-rikors u tannulla d-deċiżjoni kkontestata, mingħajr ma tiddeċiedi dwar il-motivi l-oħra invokati mir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi.
(
1
)	Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2020) 2998 final tat‑12 ta’ Mejju 2020 dwar l-għajnuna mill-Istat SA.54537 (2020/NN) – il-Pajjiżi l-Baxxi, Projbizzjoni tal-faħam għall-produzzjoni tal-elettriku fil-Pajjiżi l-Baxxi (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”).
(
2
)	Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589 tat‑13 ta’ Lulju 2015 li jistabblixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 108 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (ĠU 2015, L 248, p. 9). Bis-saħħa tad-dispożizzjoni ċċitata, “[f]ejn il-Kummissjoni, wara eżami preliminari, issib li miżura notifikata ma tqajjem l-ebda dubju dwar il-kompatibilità mas-suq intern, safejn tidħol fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE, hija tiddeċiedi li l-miżura hija kompatibbli mas-suq intern […]. Id-deċiżjoni għandha tispeċifika liema eċċezzjoni skont it- TFUE tkun ġiet applikata.”