62021CJ0249
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tmien Awla)
7 ta’ April 2022 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Protezzjoni tal-konsumaturi – Direttiva 2011/83/UE – Artikolu 8(2) – Kuntratti mill-bogħod konklużi elettronikament – Obbligi ta’ informazzjoni imposti fuq il-kummerċjant – Attivazzjoni ta’ buttuna jew ta’ funzjoni simili intiża sabiex tgħaddi ordni b’obbligu ta’ pagament – Formulazzjoni ċara korrispondenti għal ‘ordni b’obbligu ta’ pagament’ – Teħid inkunsiderazzjoni biss tal-formulazzjoni indikata fuq il-buttuna jew fuq il-funzjoni simili għall-finijiet tal-evalwazzjoni tan-natura korrispondenti ta’ tali formulazzjoni”
Fil-Kawża C‑249/21,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Amtsgericht Bottrop (il-Qorti Distrettwali ta’ Bottrop, il-Ġermanja), permezz ta’ deċiżjoni tal‑24 ta’ Marzu 2021, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fil‑21 ta’ April 2021, fil-proċedura
Fuhrmann-2-GmbH
vs
B.,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tmien Awla),
komposta minn N. Jääskinen, President tal-Awla, M. Safjan (Relatur) u M. Gavalec, Imħallfin,
Avukata Ġenerali: L. Medina,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal Fuhrmann-2-GmbH, minn C. Ewen, Rechtsanwalt,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn I. Rubene u M. Kellerbauer, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni, meħuda wara li nstemgħet l-Avukata Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpetazzjoni tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 2011/83/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑25 ta’ Ottubru 2011 dwar drittijiet tal-konsumatur, li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE u d-Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 85/577/KEE u d-Direttiva 97/7/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU 2011, L 304, p. 64).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn, minn naħa, Fuhrmann-2-GmbH u, min-naħa l-oħra, B., dwar il-konklużjoni jew le ta’ kuntratt għal akkomodazzjoni li jorbot lil dawn iż-żewġ persuni.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3
Il-premessi 4, 5, 7 u 39 tad-Direttiva 2011/83 huma fformulati kif ġej:
“(4)
Skont l-Artikolu 26(2) TFUE, is-suq intern għandu jinkludi żona mingħajr fruntieri interni fejn il-moviment liberu ta’ merkanzija u servizzi, u l-libertà ta’ stabbiliment huma żgurati. L-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti tal-kuntratti tal-konsumatur mill-bogħod u lil hinn mill-post tan-negozju hija meħtieġa għall-promozzjoni ta’ suq intern realment tal-konsumatur li jsib l-aħjar bilanċ bejn livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumatur u l-kompetittività tal-impriżi, filwaqt li jiżgura r-rispett għall-prinċipju ta’ sussidjarjetà.
(5)
[…] [A]rmonizzazzjoni sħiħa tal-informazzjoni tal-konsumatur u d-dritt ta’ reċess f’kuntratt mill-bogħod u dawk li jseħħu lil hinn mill-post tan-negozju se jikkontribwixxu għal livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumatur u għat-tħaddim aħjar tas-suq intern tan-negozju dirett lejn il-konsumatur.
[…]
(7)
L-armonizzazzjoni sħiħa ta’ wħud mill-aspetti regolatorji ewlenin għandha żżid konsiderevolment iċ-ċertezza legali kemm għall-konsumaturi kif ukoll għall-kummerċjanti. Kemm il-konsumaturi kif ukoll il-kummerċjanti għandhom ikunu jistgħu jorbtu fuq qafas regolatorju uniku bbażat fuq kunċetti legali definiti b’mod ċar li jirregolaw ċerti aspetti ta’ kuntratti fl-Unjoni tan-negozju dirett lejn il-konsumatur. L-effett ta’ tali armoniżżazzjoni għandu jkun li jinqerdu l-ostakli mnissla mill-frammentazzjoni tar-regoli u biex jitlesta s-suq intern f’dan il-qasam. Dawk l-ostakli jistgħu jinqerdu biss billi jitwaqqfu regoli uniformi fil-livell tal-Unjoni. Barra dan il-konsumaturi għandhom igawdu minn livell komuni għoli ta’ protezzjoni madwar l-Unjoni kollha.
[…]
(39)
Huwa importanti li jiġi garantit li, fil-kuntratti mill-bogħod konklużi permezz ta’ siti web, il-konsumatur ikun jista’ jaqra u jifhem fit-totalità tagħhom l-elementi prinċipali tal-kuntratt qabel ma jagħmel l-ordni tiegħu. Għal dak il-għan, jeħtieġ li jiġi previst f’ din id-Direttiva li dawn l-elementi ikunu murija fil-viċinanza immedjata tal-konferma meħtieġa biex issir l-ordni. Huwa wkoll importanti li jiġi garantit li, f’tali sitwazzjonijiet, il-konsumatur ikun jista’ jiddetermina l-mument li fih jassumi l-obbligu li jħallas lill-kummerċjant. Għaldaqstant, jeħtieġ li l-attenzjoni tal-konsumatur tinġibed b’mod speċifiku, permezz ta’ formulazzjoni inekwivokabbli, dwar il-fatt li meta ssir l-ordni dan jissarraf fl-obbligu li jitħallas il-kummerċjant.”
4
L-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“L-għan ta’ din id-Direttiva huwa, permezz tal-ksib ta’ livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi, li tikkontribwixxi għat-tħaddim tajjeb tas-suq intern billi tagħmel approssimazzjoni ta’ ċerti aspetti tal-liġijiet, ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi tal-Istati Membri dwar kuntratti konklużi bejn konsumaturi u kummerċjanti.”
5
L-Artikolu 2 tal-imsemmija direttiva jipprovdi:
“Għall-għan ta’ din id-Direttiva, għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
[…]
7)
‘kuntratt mill-bogħod’ tfisser kwalunkwe kuntratt konkluż bejn il-kummerċjant u il-konsumatur fil-qafas ta’ skema ta’ bejgħ mill-bogħod organizzat jew skema ta’ forniment ta’ servizzi, mingħajr il-preżenza simultanja u fiżika tal-kummerċjant u l-konsumatur, bl-użu esklużiv ta’ mezz wieħed jew iktar tal-komunikazzjoni mill-bogħod, sal-konklużjoni tal-kuntratt, inkluża l-konklużjoni tal-kuntratt stess;
[…]”
6
Skont l-Artikolu 3(1) tal-istess direttiva:
“Din id-Direttiva għandha tapplika, skont il-kundizzjonijiet u sal-punt stipulati fid-dispożizzjonijiet tagħha, għal kwalunkwe kuntratt konkluż bejn kummerċjant u konsumatur. Hija wkoll applikabbli għall-kuntratti għall-provvista ta’ ilma, gass, elettriku jew tisħin distrettwali, inkluż min-naħa tal-fornituri pubbliċi, sal-punt li dawn l-oġġetti ta’ bażi huma fornuti fuq bażi kuntrattwali.”
7
L-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2011/83 huwa fformulat kif ġej:
“Qabel ma l-konsumatur jintrabat b’ kuntratt mill-bogħod jew lil hinn mill-post tan-negozju, jew bi kwanlunkwe offerta korrispondenti, il-kummerċjant għandu jipprovdi lill-konsumatur l-informazzjoni li ġejja b’mod ċar u komprensibbli:
a)
il-karatteristiċi prinċipali tal-oġġetti jew tas-servizzi, safejn xieraq għall-mezz u għall-oġġett jew is-servizzi;
[…]
e)
il-prezz totali tal-oġġetti jew servizzi inklużi t-taxxi, jew fejn in-natura tal-oġġetti jew tas-servizzi hija tali li l-prezz ma jistax b’mod raġonevoli jiġi kkalkolat minn qabel, il-mod li bih il-prezz għandhu jiġi kkalkolat, kif ukoll, fejn hu applikabbli, kull imposta addizzjonali għat-trasport ta’ merkanzija, ghall-kunsinna jew għall-posta jew kwalunkwe spejjeż oħra jew, fejn dawk l-imposti ma jistgħux jiġu raġonevolment ikkalkolati minn qabel, il-fatt li tali imposti addizzjonali jistgħu jkunu dovuti. Fil-każ ta’ kuntratt għal żmien indeterminat jew ta’ kuntratt li jkun fih abbonament, il-prezz totali għandu jinkludi l-ispejjeż totali għall-perjodu ta’ kontijiet. Meta l-ħlas għal tali kuntratti jkun tariffa fissa, il-prezz totali għandu jkun ekwivalenti anki għall-ispejjeż totali ta’ kull xahar. Jekk l-ispejjeż totali ma jkunux jistgħu jiġu raġonevolment ikkalkolati minn qabel, għandhom jiġu pprovduti l-modalitajiet ta’ kalkolu tal-prezz;
[…]
o)
it-tul ta’ żmien tal-kuntratt fejn applikabbli jew jekk il-kuntratt huwa għal żmien indeterminat jew kuntratt li jiġġedded awtomatikament, il-kundizzjonijiet biex ittemm il-kuntratt;
p)
fejn applikabbli, iż-żmien minimu tal-obbligi tal-konsumatur skont il-kuntratt;
[…]”
8
L-Artikolu 8 ta’ din id-direttiva intitolat “Rekwiżiti formali għal kuntratti mill-bogħod”, fil-paragrafu 2 tiegħu jipprevedi:
“Jekk kuntratt mill-bogħod li għandu jiġi konkluż b’mezzi elettroniċi jimponi lill-konsumatur l-obbligu li jħallas, il-kummerċjant jgħarrfu b’mod ċar u evidenti bl-informazzjoni msemmija fl-Artikolu 6(1) punti (a), (e), (o) u (p), immedjatament qabel ma l-konsumatur jagħmel l-ordni.
Il-kummerċjant għandu jiggarantixxi li, meta ssir l-ordni, il-konsumatur jirrikonoxxi espliċitament li l-ordni timplika l-obbligu ta’ pagament. Jekk biex issir l-ordni jfisser li tiġi azzjonata buttuna jew funzjoni simili, il-buttuna jew il-funzjoni simili għandhom juru b’mod faċilment leġġibili l-kliem “ordni b’obbligu ta’ pagament” biss jew formulazzjoni korrispondenti inekwivokabbli li tindika li l-fatt li saret l-ordni jimplika obbligu li jsir pagament lill-kummerċjant. Jekk il-kummerċjant ma osservax dan is-subparagrafu, il-konsumatur ma għandux ikun marbut bil-kuntratt jew bl-ordni.”
Id-dritt Ġermaniż
9
L-Artikolu 312j(3) u (4) tal-Bürgerliches Gesetzbuch (il-Kodiċi Ċivili, iktar ’il quddiem il-“BGB”) jipprovdi:
“(3)   Fir-rigward tal-kuntratti [mal-konsumatur permezz ta’ mezzi elettroniċi li jirrigwardaw servizz bi ħlas ipprovdut mill-kummerċjant], il-kummerċjant għandu jfassal l-istatus tal-ordni b’tali mod li l-konsumatur, meta jgħaddi l-ordni, jifhem espliċitament li huwa jkun qiegħed jissuġġetta ruħu għal obbligu ta’ pagament. Meta l-ordni tgħaddi meta wieħed jagħfas buttuna, l-obbligu tal-kummerċjant indikat fl-ewwel sentenza huwa ssodisfatt biss meta l-buttuna jkollha biss l-indikazzjoni li tinqara faċilment ‘ordni b’obbligu ta’ pagament’ jew formulazzjoni ċara korrispendenti.
“(4)   Il-kuntratti [mal-konsumatur permezz ta’ mezzi elettroniċi li jirrigwardaw servizz bi ħlas ipprovdut mill-kummerċjant] huma konklużi biss jekk il-kummerċjant jissodisfa l-obbligu impost fuqu skont il-paragrafu 3.”
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
10
Fuhrmann 2 hija kumpanija rregolata bid-dritt Ġermaniż li hija proprjetarja tal-lukanda Goldener Anker fi Krummhörn-Greetsiel (il-Ġermanja). Il-kmamar ta’ din il-lukanda jistgħu, fost affarijiet oħra, jinkrew permezz tas-sit internet www.booking.com, li huwa pjattaforma ta’ riżervazzjoni, fost affarijiet oħra, ta’ akkomodazzjoni online.
11
Fid‑19 ta’ Lulju 2018, B., li huwa l-konsumatur, ikkonsulta dan is-sit internet sabiex ifittex kmamar ta’ lukanda fi Krummhörn-Greetsiel bejn it‑28 ta’ Mejju 2019 u t‑2 ta’ Ġunju 2019. Fost ir-riżultati tat-tfittxija indikati kien hemm il-kmamar tal-lukanda Goldener Anker. Għalhekk B. ikklikkja fuq l-istampa korrispondenti ta’ din il-lukanda li wassal għall-wiri tal-kmamar disponibbli, kif ukoll tal-informazzjoni supplimentari relattiva, inklużi, it-tagħmir u l-prezzijiet proposti mill-imsemmija lukanda għall-perijodu magħżul. Peress li ddeċieda jagħmel riżervazzjoni hemmhekk, B., wara li għafas fuq il-buttuna “jien nirriżerva”, indika d-data personali tiegħu kif ukoll l-ismijiet tal-persuni li kienu ser jakkumpanjawh, għafas fuq buttuna bl-indikazzjoni “iffinalizza r-riżervazzjoni”.
12
B. ma tfaċċax fil-lukanda Goldener Anker fit‑28 ta’ Mejju 2019.
13
Permezz ta’ ittra tad‑29 ta’ Mejju 2019, b’mod konformi mal-kundizzjonijiet ġenerali tagħha, Fuhrmann 2 iffatturat lil B. l-ispejjeż tal-kanċellazzjoni ekwivalenti għal EUR 2240, filwaqt li stabbilixxiet terminu ta’ ħames ġranet tax-xogħol sabiex iħallas dan l-ammont. B. ma ħallasx is-somma mitluba.
14
Fuhrmann-2 ippreżentat rikors quddiem il-qorti tar-rinviju, l-Amtsgericht Bottrop (il-Qorti Distrettwali ta’ Bottrop, il-Ġermanja), sabiex tirkupra din is-somma. Insostenn tar-rikors tagħha, Fuhrmann-2 tqis li B., permezz tas-sit Internet www.booking.com, ikkonkluda magħha kuntratt għal akkomodazzjoni fir-rigward ta’ diversi kmamar tal-lukanda tagħha bejn it‑28 ta’ Mejju 2019 u t‑2 ta’ Ġunju 2019. Hija tqis b’mod partikolari li l-formulazzjoni “iffinalizza r-riżervazzjoni”, li l-operatur ta’ dan is-sit Internet għażel li jindika fuq il-buttuna ta’ riżervazzjoni, kienet tissodisfa l-obbligu previst fl-Artikolu 312j(3) tal-BGB, li jimponi l-obbligu fuq il-kummerċjant li jindika fuq il-buttuna tal-ordni l-formulazzjoni li tinqara faċilment “ordni b’obbligu ta’ pagament” jew formulazzjoni ċara korrispondenti. F’dawn iċ-ċirkustanzi, B. għandu l-obbligu li jħallas kumpens għal kanċellazzjoni ekwivalenti għal EUR 2240.
15
Il-qorti tar-rinviju tgħid li s-suċċess tal-kawża ta’ Fuhrmann-2 jiddependi fuq il-kwistjoni dwar jekk, permezz tal-formulazzjoni “iffinalizza r-riżervazzjoni” indikata fuq il-buttuna ta’ riżervazzjoni tas-sit Internet www.booking.com, jistax jiġi kkunsidrat li ġie ssodisfat l-obbligu previst fl-Artikolu 312j(3) tal-BGB, li jittrasponi fid-dritt Ġermaniż it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 2011/83. Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv, dan ikun ifisser, skont l-Artikolu 312j(4) tal-BGB, li kuntratt għal akkomodazzjoni ġie validament konkluż bejn il-partijiet u li Fuhrmann-2 għandha dritt titlob il-kumpens għal kanċellazzjoni.
16
Il-qorti tar-rinviju tispeċifika li qorti Ġermaniża oħra ddeċidiet li kellhom jittieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi kollha relatati mal-proċess tal-ordni u, b’mod partikolari, il-ħolqien ta’ dan tal-aħħar sabiex jiġi ddeterminat jekk formulazzjoni bħal dik użata mill-operatur tas-sit Internet www.booking.com tikkostitwixxix formulazzjoni ċara korrispondenti għal “ordni b’obbligu ta’ pagament”, indikata fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 2011/83.
17
Fir-rigward tal-formulazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni, il-qorti tar-rinviju għandha dubji madankollu dwar l-approċċ adottat minn din il-qorti Ġermaniża u hija tal-fehma li l-konsumatur għandu jifhem mill-kliem indikat fuq il-buttuna stess li, permezz tal-attivazzjoni ta’ din tal-aħħar, huwa jkun qiegħed jissuġġetta ruħu għal obbligu ta’ pagament legalment vinkolanti. Issa, fil-kuntest ta’ dan l-aħħar approċċ, il-qorti tar-rinviju tqis li l-kelma “riżervazzjoni” li tidher fil-frażi “iffinalizza r-riżervazzjoni” ma hijiex, fil-lingwaġġ kurrenti, neċessarjament assoċjata mal-obbligu ta’ pagament ta’ korrispettiv finanzjarju, iżda hija ta’ spiss użata bħala sinonimu għal “riżervazzjoni minn qabel mingħajr obbligu ta’ pagament”. Għaldaqstant, ikollu jiġi konkluż, f’dan il-każ, li l-obbligu previst fit-tieni sentenza tal-Artikolu 312j(3) tal-BGB ma ġiex issodisfatt.
18
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Amtsgericht Bottrob (il-Qorti Distrettwali ta’ Bottrop) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva [2011/83] għandu jiġi interpretat fis-sens li, sabiex jiġi ddeterminat jekk buttuna jew funzjoni simili, li l-attivazzjoni tagħha hija parti minn proċess ta’ ordni permezz ta’ kuntratt mill-bogħod konkluż elettronikament fis-sens tal-ewwel subparagrafu ta’ din id-dispożizzjoni u li ma hijiex akkumpanjata mill-kliem ‘ordni b’obbligu ta’ pagament’, hijiex simili għal formulazzjoni korrispondenti inekwivokabbli fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, li tindika lill-konsumatur li l-ordni hija marbuta ma’ obbligu ta’ ħlas lill-kummerċjant, hija rilevanti biss l-indikazzjoni li tinsab fuq il-buttuna jew il-funzjoni simili?”
Fuq id-domanda preliminari
19
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tixtieq tifhem, essenzjalment, jekk it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 2011/83 għandux jiġi interpretat fis-sens li, sabiex jiġi ddeterminat, fil-kuntest ta’ proċess ta’ ordni relatat mal-konklużjoni ta’ kuntratt mill-bogħod konkluż elettronikament, jekk il-formulazzjoni indikata fuq il-buttuna tal-ordni jew fuq funzjoni simili, bħall-formulazzjoni “iffinalizza r-riżervazzjoni” hijiex “analoga” għall-kliem “ordni b’obbligu ta’ pagament”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, għandux wieħed jibbaża ruħu unikament fuq il-kliem indikat fuq din il-buttuna jew fuq din il-funzjoni simili jew jekk għandhomx jittieħdu inkunsiderazzjoni wkoll iċ-ċirkustanzi relatati mal-proċess ta’ ordni.
20
Għandu jiġi rrilevat, qabelxejn, li l-kuntratti mill-bogħod huma ddefiniti, skont il-punt 7 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2011/83 bħala “kwalunkwe kuntratt konkluż bejn il-kummerċjant u il-konsumatur fil-qafas ta’ skema ta’ bejgħ mill-bogħod organizzat jew skema ta’ forniment ta’ servizzi, mingħajr il-preżenza simultanja u fiżika tal-kummerċjant u l-konsumatur, bl-użu esklużiv ta’ mezz wieħed jew iktar tal-komunikazzjoni mill-bogħod, sal-konklużjoni tal-kuntratt, inkluża l-konklużjoni tal-kuntratt stess.” Minn dan jirriżulta li kuntratt għal servizz konkluż bejn kummerċjant u konsumatur fuq pjattaforma ta’ riżervazzjoni għal akkomodazzjoni online, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jaqa’ taħt il-kunċett ta’ “kuntratt mill-bogħod” u għaldaqstant, fl-assenza ta’ applikazzjoni tal-esklużjonijiet previsti fl-Artikolu 3(2) sa (4) tad-Direttiva 2011/83, jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva, kif iddefinit fl-Artikolu 3(1) tagħha.
21
Barra minn hekk, għandu jitfakkar li, kif jirriżulta mill-Artikolu 1 tad-Direttiva 2011/83, moqri fid-dawl tal-premessi 4, 5 u 7 tagħha, din id-direttiva hija intiża li tiżgura livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi billi tiggarantixxi l-informazzjoni tagħhom u s-sigurtà tagħhom fit-tranżazzjonijiet mal-kummerċjanti. Barra minn hekk, il-protezzjoni tal-konsumaturi fil-politiki tal-Unjoni hija stabbilita fl-Artikolu 169 TFUE, kif ukoll fl-Artikolu 38 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-10 ta’ Lulju 2019, C‑649/17, Amazon EU, EU:C:2019:576, punt 39).
22
Huwa fid-dawl ta’ dan l-għan li l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2011/83 jimponi fuq il-kummerċjant ċertu numru ta’ obbligi formali relatati mal-kuntratti mill-bogħod, bħalma jindika t-titolu ta’ din id-dispożizzjoni. Il-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu jipprevedi għalhekk diversi obbligi imposti fuq il-kummerċjant meta, bħalma huwa l-każ fil-kawża prinċipali, il-kuntratt mill-bogħod jiġi konkluż elettronikament u jkun jinvolvi obbligu ta’ pagament għall-konsumatur.
23
Skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 2011/83, il-kummerċjant għandu jipprovdi lill-konsumatur b’mod ċar u inekwivoku, direttament qabel ma’ l-konsumatur jgħaddi l-ordni tiegħu, l-informazzjoni prevista fl-Artikolu 6(1)(a)(e)(o) u (p) ta’ din id-direttiva u li jirrigwardaw, essenzjalment, il-karatteristiċi prinċipali tal-oġġett jew tas-servizz ikkonċernat, il-prezz totali, it-tul tal-kuntratt kif ukoll, jekk ikun il-każ, it-tul minimu tal-obbligi imposti fuq il-konsumatur.
24
It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 2011/83 jipprevedi, min-naħa tiegħu, li l-kummerċjant għandu jiżgura li l-konsumatur, meta jgħaddi l-ordni, jirrikonoxxi espliċitament li dan jimplika obbligu ta’ pagament. Din id-dispożizzjoni tispeċifika li, fil-każ fejn l-attivazzjoni ta’ buttuna jew ta’ funzjoni simili hija neċessarja sabiex wieħed jgħaddi l-ordni, il-buttuna jew il-funzjoni simili għandha tindika biss il-formulazzjoni li tinqara faċilment “ordni b’obbligu ta’ pagament” jew formulazzjoni ċara korrispondenti, li tindika li meta l-konsumatur jgħaddi l-ordni huwa għandu l-obbligu li jħallas lill-kummerċjant, u fl-assenza ta’ din l-indikazzjoni l-imsemmi konsumatur ma huwiex marbut mill-kuntratt jew bl-ordni.
25
Mit-tliet punti preċedenti ta’ din is-sentenza jirriżulta li, meta kuntratt mill-bogħod huwa konkluż elettronikament permezz ta’ proċess ta’ ordni u jinvolvi obbligu ta’ pagament għall-konsumatur, il-kummerċjant għandu, minn naħa, jipprovdi lil dan il-konsumatur, direttament qabel ma jgħaddi l-ordni, l-informazzjoni essenzjali dwar il-kuntratt u, min-naħa l-oħra, jinforma b’mod espliċitu lill-imsemmi konsumatur li, meta huwa jgħaddi l-ordni, dan tal-aħħar huwa marbut b’obbligu ta’ pagament.
26
Fir-rigward ta’ dan l-aħħar obbligu, mill-formulazzjoni ċara tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 2011/83 jirriżulta li l-buttuna ta’ ordni jew il-funzjoni simili għandu jkollha formulazzjoni ċara li tinqara’ faċilment li tindika li meta l-konsumatur jgħaddi l-ordni huwa għandu l-obbligu li jħallas lill-kummerċjant. Għalkemm din id-dispożizzjoni tindika l-formulazzjoni “ordni b’obbligu ta’ pagament”, jirriżulta wkoll mill-formulazzjoni tagħha li din l-aħħar formulazzjoni għandha n-natura ta’ eżempju u li l-Istati Membru huma awtorizzati jirrikonoxxu li l-kummerċjant juża kwalunkwe formulazzjoni korrispondenti, sakemm din tkun ċara fir-rigward tal-ħolqien ta’ dan l-obbligu.
27
Għaldaqstant, meta, bħal f’dan il-każ, leġiżlazzjoni nazzjonali intiża li tittrasponi din id-dispożizzjoni ma tinkludix, bħad-direttiva stess, eżempji speċifiċi ta’ formulazzjonijiet korrispondenti, il-kummerċjanti huma liberi li jużaw kwalunkwe formulazzjoni tal-għażla tagħhom, sakemm jirriżulta b’mod ċar minn din il-formulazzjoni li l-konsumatur ikun qiegħed jintrabat b’obbligu ta’ pagament mill-mument meta huwa jattiva l-buttuna ta’ ordni jew il-funzjoni simili.
28
Barra minn hekk, jirriżulta wkoll b’mod ċar mill-formulazzjoni tat-tieni sentenza tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 2011/83, moqri flimkien mal-kelma “espliċitament” indikata fl-ewwel sentenza tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 8(2) tagħha, li hija l-buttuna jew il-funzjoni simili li għandha jkollha l-formulazzjoni indikata f’din id-dispożizzjoni, b’tali mod li, fid-dawl ukoll ta’ dak indikat fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza, hija biss il-formulazzjoni indikata fuq din il-buttuna jew din il-funzjoni simili li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat jekk il-kummerċjant issodisfax l-obbligu tiegħu li jiżgura li l-konsumatur, meta dan jgħaddi l-ordni, jifhem b’mod espliċitu li dan jinvolvi obbligu ta’ pagament.
29
Din l-interpretazzjoni hija kkorroborata mill-premessa 39 tad-Direttiva 2011/83 li l-aħħar żewġ sentenzi tagħha jippreċiżaw li għandha tinġibed l-attenzjoni tal-konsumatur b’mod speċifiku, permezz ta’ formulazzjoni ċara, għaldaqstant, mingħajr ebda referenza għal evalwazzjoni globali taċ-ċirkustanzi, dwar il-fatt li meta huwa jgħaddi l-ordni dan jinvolvi għalih obbligu ta’ ħlas, b’tali mod li huwa jista’ għalhekk jiddetermina b’mod preċiż il-mument meta huwa jidħol għal dan l-obbligu.
30
L-imsemmija interpretazzjoni hija kkorroborata wkoll mill-għan imfittex mid-Direttiva 2011/83, li huwa dak li jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi f’dak li jirrigwarda informazzjoni, kif jirriżulta mill-punt 21 ta’ din is-sentenza. Fil-fatt, għandu jiġi rrilevat li l-finalizzazzjoni ta’ proċess ta’ ordni li twassal għal obbligu ta’ pagament għall-konsumatur tikkostitwixxi stadju fundamentali, sa fejn din timplika li l-konsumatur mhux biss jaċċetta li jintrabat bil-kuntratt mill-bogħod, iżda anki b’dan l-obbligu. Għaldaqstant, li jiġi kkunsidrat li, bl-attivazzjoni ta’ buttuna jew ta’ funzjoni simili, il-konsumatur għandu jiddeduċi miċ-ċirkustanzi ta’ dan il-proċess li huwa jintrabat li jħallas b’mod vinkolanti, filwaqt li l-formulazzjoni indikata fuq din il-buttuna jew din il-funzjoni ma tippermettilux li jifhem tali konsegwenzi b’ċertezza assoluta, ikun jippreġudika dan l-għan.
31
Barra minn hekk, għalkemm il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, fl-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2011/83, għandu jiġi żgurat, kif indikat fil-premessa 4 ta’ din id-direttiva, l-aħjar bilanċ bejn livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi u l-kompetittività tal-impriżi, filwaqt li tiġi osservata l-libertà ta’ intrapriża tal-imprenditur kif stabbilita fl-Artikolu 16 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑10 ta’ Lulju 2019, Amazon EU, C‑649/17, EU:C:2019:576, punt 44 u l-ġurisprudenza ċċitata), għandu jiġi kkonstatat li tali bilanċ ma huwiex rilevanti f’dan il-każ, peress li t-tħejjija jew il-modifika ta’ formulazzjoni indikata fuq buttuna jew funzjoni ta’ ordni elettroniku ma tinvolvi l-ebda piż kunsiderevoli ta’ natura li jippreġeduka l-kompetittività jew il-libertà ta’ intrapriża tal-kummerċjanti kkonċernati.
32
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet indikati fil-punt‑26 ta’ din is-sentenza, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk, fil-kawża prinċipali, il-formulazzjoni “iffinalizza r-riżervazzjoni” tistax titqies, bil-Ġermaniż, fid-dawl biss tal-kliem użat f’din il-formulazzjoni u indipendentement miċ-ċirkustanzi relatati mal-proċess ta’ riżervazzjoni, li hija korrispondenti għall-formulazzjoni “ordni b’obbligu ta’ pagament” indikata fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 2011/83. Għalkemm din il-verifika għandha titwettaq esklużivament mill-qorti tar-rinviju, il-Qorti tal-Ġustizzja, li tiddeċiedi fuq rinviju għal deċiżjoni preliminari, tista’ madankollu, jekk ikun il-każ, tipprovdi indikazzjonijiet speċifiċi intiżi li jiggwidaw lill-qorti nazzjonali fid-deċiżjoni tagħha (sentenza tat‑3 ta’ Frar 2021, FIGC u Consorzio Ge.Se.Av., C‑155/19 u C‑156/19, EU:C:2021:88, punt 59 u l-ġurisprudenza ċċitata).
33
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju għandha, b’mod partikolari, tivverifika jekk il-kelma “riżervazzjoni” hijiex, bil-Ġermaniż, kemm fil-lingwaġġ kurrenti, kif ukoll f’moħħ il-konsumatur medju, normalment informat u raġonevolment attent u avżat, neċessarjament u sistematikament assoċjata mal-ħolqien ta’ obbligu ta’ pagament. Jekk dan ma jkunx il-każ, tkun trid tiġi kkonstatata n-natura ambigwa tal-espressjoni “iffinalizza r-riżervazzjoni”, b’tali mod li din l-espressjoni ma tkunx tista’ titqies li hija formulazzjoni korrispondenti għall-formulazzjoni “ordni b’obbligu ta’ pagament”, indikata fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 2011/83.
34
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 2011/83 għandu jiġi interpretat fis-sens li, sabiex jiġi ddeterminat, fil-kuntest ta’ proċess ta’ ordni relatat mal-konklużjoni ta’ kuntratt mill-bogħod elettronikament, jekk il-formulazzjoni indikata fuq il-buttuna tal-ordni jew fuq funzjoni simili, bħall-formulazzjoni “iffinalizza r-riżervazzjoni” hijiex “analoga” għall-formulazzjoni “ordni b’obbligu ta’ pagament”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, wieħed għandu jibbaża ruħu unikament fuq il-formulazzjoni indikat fuq din il-buttuna jew fuq din il-funzjoni simili.
Fuq l-ispejjeż
35
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tmien Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 2011/83/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑25 ta’ Ottubru 2011 dwar drittijiet tal-konsumatur, li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE u d-Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 85/577/KEE u d-Direttiva 97/7/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill għandu jiġi interpretat fis-sens li sabiex jiġi ddeterminat, fil-kuntest ta’ proċess ta’ ordni relatat mal-konklużjoni ta’ kuntratt mill-bogħod elettronikament, jekk il-formulazzjoni indikata fuq il-buttuna tal-ordni jew fuq funzjoni simili, bħall-formulazzjoni “iffinalizza r-riżervazzjoni” hijiex “analoga” għall-formulazzjoni “ordni b’obbligu ta’ pagament”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, wieħed għandu jibbaża ruħu unikament fuq il-formulazzjoni indikata fuq din il-buttuna jew fuq din il-funzjoni simili.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.