CONCLUSIE VAN DE HEER TRABUCCHI — ZAAK 11-74
CONCLUSIE VAN DE ADVOCAAT-GENERAAL A. TRABUCCHI
VAN 3 JULI 1974 1
Mijnbeer de President,
mijne beren Rechters,
1. De organisatie waarbij de maalbe­
drijven van de Champagne zijn aangeslo­
ten heeft in een procedure voor de Fran­
se Raad van State ten exceptieve gesteld
dat het gemeenschapsrechtelijk stelsel
van afgeleide interventieprijzen voor de
sector granen niet rechtsgeldig zou zijn.
De Franse rechter heeft de zaak, zonder
aan het betoog van verzoekster ook
maar iets toe te voegen, naar Uw Hof
verwezen.
De Union des Minotiers heeft zich in het
voor Uw Hof gevoerde geding al even­
min veel inspanningen getroost om de
niet geheel duidelijke strekking en
grondslag van haar grieven nader toe te
lichten. Ook de interveniërende instellin­
gen, die bedoelde regeling rechtsgeldig
achten, schijnen daardoor in een onge­
rieflijke positie te zijn gebracht: zij weten
niet precies waartegen zij zich te weer
moeten stellen.
Waar het Hof bij het geven van eenpre­
judiciële beslissing inzake de rechtsgel­
digheid van handelingen van de Gemeen­
schap niet tot een afgerond oordeel over
de rechtmatigheid van zodanige hande­
ling behoeft te komen en alleen een on­
derzoek heeft in te stellen naar de ge­
grondheid van de bedenkingen die voor
de nationale rechter naar voren zijn ge­
bracht — casu quo waarnaar hij heeft
verwezen —, daar kan het niet anders of
de wel zeer bondige formulering der
grieven zal ook voor het door ons te
verrichten onderzoek niet zonder gevol­
gen blijven.
Voorts dient te worden bedacht dat er in
het kader van een onderzoek dat alleen
de rechtsgeldigheid betreft, voor doelma­
tigheidsoverwegingen en beleidsargu­
menten — ten gunste van een ander stel-
sel, in casu: ten gunste van één enkele
interventieprijs in plaats van het thans
door ons te bespreken stelsel van ver­
schillende afgeleide interventieprijzen —
geen plaats is.
Een procedure voor de Franse Raad van
State, waarin betrokkenen zijn opgeko­
men tegen een nationaal besluit waarbij
een beweerdelijk niet rechtsgeldige com­
munautaire verordening wordt overge­
nomen, heeft wegens de zeer nauwe sa­
menhang tussen het nationale uitvoe­
ringsvoorschrift en de regeling van de
Gemeenschap tot verwijzing naar dit
Hof geleid. De Commissie heeft het pro­
cesbelangnaar het mij voorkomt ten on­
rechte in twijfel getrokken; een prejudi­
ciële beslissing waarbij verordenende be­
palingen van de Gemeenschap ongeldig
worden verklaard, moet leiden tot alge­
mene gevolgen die zich over de gehele
linie doen gevoelen en die verder gaan
dan de nietigheid van een nationaal be­
sluit waarin zulke bepalingen alleen
maar zijn overgenomen.
2. De Raad heeft in de considerans van
verordening nr. 120/67 van 13 juni 1967,
waarbij een gemeenschappelijke orde­
ning der markten in de sector granen is
tot stand gebracht, overwogen dat er
met het oog op „een compensatie van de
overschotten van de produktiegebieden
en de behoeften van de gebieden met een
tekort" „interventieprijzen dienen te
worden vastgesteld, die op zodanige wij­
ze van de basisprijs zijn afgeleid dat de
verschillen tussen deze prijzen overeen­
komen met de verschillen, die bij een
normale oogst voortvloeien uit de na­
tuurlijke omstandigheden van de prijs­
vorming op de markt, en dat vraag en
aanbod op dezemarkt zich vrij aan elkaar
kunnen aanpassen". Hiermede wordt het
beginsel van regionalisatie der prijzen in
de Gemeenschap onder woorden ge-
1 — Vertaald uit het Italiaans.
888
MINOTIERS DE LA CHAMPAGNE / FRANKRIJK
bracht, prijzen welker vaststelling in arti­
kel 4 van die verordening geregeld is
voor zachte tarwe, durum tarwe, gerst,
maïs en rogge.
In zijn uitvoeringsverordening nr. 131/67
(van dezelfde datum) heeft de Raad de
voorschriften voor het berekenen van de
afgeleide interventieprijzen vastgesteld.
Artikel 1 geeft aan de hand van de „na­
tuurlijke omstandigheden van de prijs­
vorming" een indeling in vijf gebiedsca­
tegorieën.
Volgens dit voorschrift wordt er ter vast­
stelling der afgeleide interventieprijzen
van uitgegaan dat de marktprijzen onder
natuurlijke prijsvormingscondities als
volgt tot stand komen:
„— in de gebieden met een tekort waar­
van de voorziening in zekere mate
afhankelijk is van de invoer, aan de
hand van de prijs waartegen het in­
gevoerde graan in deze gebieden
wordt aangeboden;
— in de produktiegebieden waarvan de
overschotten in zekere mate bijdra­
gen tot de voorziening van vorenbe­
doelde gebieden, aan de hand van
de hierboven omschreven prijs en
van de kosten van vervoer naar deze
gebieden;
— in de uitvoerhavens, aan de hand
van de prijs in het voor de uitvoer
belangrijkste produktiegebied en de
kosten van vervoer tot aan de voor
dit gebied belangrijkste uitvoerha­
ven;
— in de andere produktiegebieden
waarvan de overschotten in zekere
mate kunnen worden uitgevoerd,
aan de hand van de prijs welke
geldt in de uitvoerhavens en van de
kosten van vervoer tot deze havens;
— in de andere dan de hiervoren be­
doelde gebieden met een tekort, aan
de hand van de prijzen in het gebied
met een overschot dat het gunstigst
gelegen is uit een oogpunt van de
vrachtkosten en aan de hand van de
kosten van vervoer naar het gebied
met een tekort".
Voor de eerste categorie — gebieden met
een tekort die ten dele op invoer uit der­
de landen zijn aangewezen — wordt de
marktprijs bepaald door bij de cif-prijs
de heffing en de vervoerkosten op te tel­
len. De interventieprijzen in deze gebie­
den zijn — al dan niet rechtstreeks —
bepalend voor de interventieprijzen in de
andere gebieden.
Direct of indirect wordt dus uitgegaan
van de ligging der onderscheiden pro­
duktiegebieden ten opzichte van de — in
de eerste plaats genoemde — gebieden
met een tekort.
3. Volgens het schema van artikel 1
van verordening nr. 131/67 stelt de Raad
jaarlijks, uitgaande van de basisinterven­
tieprijzen voor het gebied niet het groot­
ste tekort, Duisburg, de voornaamste
commercialisatiecentra en de aldaar gel­
dende afgeleide interventieprijzen vast
(artikel 4, lid 4, b), van verordening nr.
120/67).
Voorts wordt volgens de tweede overwe­
ging van de considerans van verordening
nr. 131/67 het peil van de marktprijzen,
die naar wij zagen van de natuurlijke
prijsvormingscondities afhangen en be­
palend zijn voor de afgeleide interventie­
prijzen, niet uitsluitend bepaald door de
vervoerkosten naar Duisburg, het com-
mercialisatiecentrum van het gebied met
het grootste tekort in het noordwesten
van de Gemeenschap: men moet ook re­
kening houden met de geografische lig­
ging van de gebieden met een overschot
en de gebieden met een tekort van de
Gemeenschap, met de behoeften van an­
dere consumptiegebieden, de invoer uit
derde landen en de uitvoermogelijkhe­
den.
De afgeleide interventieprijzen hangen
dus af van een aantal niet volledig bere­
kenbare factoren en dragen derhalve
noodzakelijkerwijze een forfaitair karak­
ter. Moeten deze prijzen zich bewegen
binnen nauwkeurig vastgestelde grenzen
(die met name zijn aangegeven in artikel
4, volgens hetwelk" de afgeleide inter­
ventieprijzen ... in geen geval [worden]
vastgesteld op een boven de basisinter-
889
CONCLUSIE VAN DE HEER TRABUCCHI — ZAAK 11-74
ventieprijs gelegen peil" en in artikel 3,
waarin wordt bepaald dat de prijzen zel­
ve zodanig worden „vastgesteld dat er
geen discriminatie bestaat tussen de pro­
ducenten van de Gemeenschap, en met
name dat granen afkomstig uit het ene
gebied niet in een ander gebied beneden
de interventieprijs die daar van toepas­
sing is, kunnen worden aangeboden", de
andere criteria laten de Raad bij de peri­
odieke vaststelling der betrokken prijzen
stellig enige speelruimte.
Op de gemeenschappelijke graanmarkt,
gekenmerkt door de vaststelling van een
gemeenschappelijk prijspeil, zou de juist
via de interventieprijs bewerkstelligde re­
gionalisatie van het garantieniveau het
dus mogelijk moeten maken die garantie
af te stemmen op de verschillen die zich
wat produktie en verhandeling betreft
tussen de verschillende gebieden der Ge­
meenschap voordoen.
4. In het geding voor de Raad van Sta­
te heeft de Union des Minotiers de la
Champagne betoogd dat 's Raads veror­
dening nr. 1210/70/EEG van 29 juni
1970, waarbij op grond van voormelde
voorschriften de afgeleide interventieprij­
zen voor het verkoopseizoen 1970/1971
voor de voornaamste commercialisatie­
centra zijn vastgesteld, als niet rechtsgel­
dig zou zijn te beschouwen omdat zij in
strijd zou zijn met artikel 40, lid 3, van
het EEG-Verdrag waarin discriminatie
tussen producenten of verbruikers van
de Gemeenschap wordt verboden, alsook
met het in de verordeningen nrs. 120/67
en 131/67 vervatte verbod prijsverschil­
len die zonder meer uit vraag en aanbod
resulteren te wijzigen en de natuurlijke
handelsstromen te verleggen. Zij stelt
zich op het standpunt dat de wijze van
vaststelling der afgeleide interventieprij­
zen in de praktijk heeft geleid tot gevol­
gen welke zich niet verdragen met de
beginselen van de genoemde verorde­
ningen nrs. 120/67 en 131/67 en dat
daardoor aan de meelfabrikanten in de
Champagne ernstig en ongerechtvaar­
digd nadeel berokkend wordt. Zo werd die
prijs in de verkoopseizoenen 1967/1968
en 1968/1969 voor de Marne op 47 Ffr
en voor Midden-Frankrijk op 45,13 Ffr
gesteld; de maalbedrijven in het Marne­
gebied, die voor hun graan 47 Ffr moe­
ten neerleggen, zouden daardoor in het
nadeel komen bij hun concurrenten in
Midden-Frankrijk, „vooral in tijden van
overvloedige oogst waarin de interventie­
prijs noodzakelijkerwijs de marktprijs
wordt. Omgekeerd is in Midden-Fran­
krijk de producent bij de afzet van zijn
oogst in het nadeel ten opzichte van een
producent uit het Marnegebied.
Zou de hiermede uitgesproken twijfel
aan de rechtsgeldigheid van verordening
nr. 1210/70 alleen betrekking hebben op
de wijze waarop de Raad de regels en
criteria van verordening nr. 131/67 heeft
toegepast, dan zouden wij moeten con­
stateren dat de verwijzingsbeschikking
ons omtrent de redenen van die twijfel
geheel in de mist laat. De enige redenge­
ving is te vinden in de opmerkingen wel­
ke de Union des Minotiers voor de Raad
zelf gemaakt heeft; daarin gaat het ech­
ter in hoofdzaak om de verenigbaarheid
van de criteria welke volgens artikel 1
van verordening nr. 131/67 bij de vast­
stelling der markprijzen moeten worden
aangelegd met basisverordening nr.
120/67 en het EEG-Verdrag.
Ik wijs er nogmaals op dat het daarop,
gezien artikel 4, lid 1, van verordening
nr. 120/67, bij de vaststelling der afgelei­
de interventieprijzen in hoofdzaak aan­
komt.
5.. Tot staving van haar bewering dat
bedoelde regeling in de praktijk zou in­
druisen tegen het beginsel dat het stelsel
der afgeleide interventieprijzen niet in
strijd mag komen met de natuurlijke
prijsvormingscondities, heeft de Union
geen enkel bewijsmiddel aangedragen.
De economische verschijnselen die ver­
zoekster in tijden van overvloedige oogst
en in tijden van schaarste signaleert zeg­
gen niets, waar volgens het beginsel dat
reeds in artikel 4, lid 1, van basisveror­
dening nr. 120/67 is vastgelegd moet
worden te rade gegaan met de natuurlij­
ke omstandigheden van de prijsvorming
op de markt zoals die zich bij een nor-
890
MINOTIERS DE LA CHAMPAGNE / FRANKRIJK
male oogst, dus juist niet in geval van
overvloed of tekort, voordoen.
Dat de maalbedrijven uit de Champagne
in het gebied van Parijs niet meer zoveel
afzetten als vroeger — als gevolg van de
toegenomen concurrentie van molens in
Midden-Frankrijk die althans in tijden
van overvloedige oogst van een lagere
interventieprijs profiteren —, acht zij in
strijd met het in artikel 6 dierzelfde ver­
ordening nr. 131/67 omschrevenbeginsel
dat „de afgeleide interventieprijzen .. .
zodanig [worden] vastgestelddat zij geen
verstoringen kunnen teweegbrengen in
de natuurlijke handelsstromen". In deze
uitdrukkelijk alleen voor het beleid der
Commissie geschrevenbepaling leest zij
een garantie voor de instandhouding van
het vóór de totstandbrenging ener ge­
meenschappelijke landbouwmarkt van­
ouds bestaandehandelsverkeer.
Deze uitlegging is onaanvaardbaar. Al
zou in dit voorschrift een algemenenorm
mogen worden gelezen,dan nog kunnen
de natuurlijke handelsstromen binnen
een gemeenschappelijkemarkt die zich
tot meerderestaten uitstrekt moeilijk de­
zelfde blijven als vóór de gemeenschap­
pelijke markt, dat wil zeggen op de on­
derscheidennationale markten. Dit geldt
met name voor protectionistische landen
als Frankrijk waar het vrije verkeer van
goederen en de mededinging door de
overheid met behulp van verschillende
beleidsmiddelen en interventies werd be­
perkt. Wanneer zulke obstakels door de
oprichting van een gemeenschappelijke
landbouwmarkt uit de weg worden ge­
ruimd, moet zulks een terugslag hebben
op de handelsstromen: de consumenten
in vanouds meer protectionische produ­
centenlandenkunnen zich nu wenden tot
een leverancier wiens bedrijf ten opzichte
van het consumptiegebiedgunstiger gele­
gen is, ook al gaat het dan om een bui­
tenlander voor wie de vroegere, uiter­
aard in het eigen land gevestigde,leve­
rancier het veld moet ruimen. Zo kunnen
nu bepaalde Franse produktiegebieden
de „natuurlijke" graanleveranciers van
de Ruhr worden en daarmede de plaats
van Beierengaan innemen.
Deze nieuwe situatie dient men dus voor
ogen te houden wanneer men wenst vast
te stellen wat in artikel 6 van verorde­
ning nr. 131/67 onder „natuurlijke han­
delsstromen" te verstaan is; er kan alleen
maar zijn gedoeld op de handelsstromen
die als gevolg van de nieuwe situatie
welke met de totstandbrenging van de
gemeenschappelijke landbouwmarkt is
ingetreden, zijn ontstaan casu quo zullen
moeten ontstaan. De regeling der inter­
ventieprijzen moet worden geacht daar­
tegenover in het algemeen geen blijk te
gevenvan enigerlei vooringenomenheid.
Wat betreft de beweerdelijk beganeover­
treding van het discriminatieverbod van
artikel 40, lid 3, van het Verdrag wil ik
er allereerst aan herinneren dat deze be­
paling vooral bedoeld is om de belangen
van de landbouw en de consumentenen
niet die van de veredelingsindustrieen de
handel in landbouwprodukten te be­
schermen. Doch ook wanneer men uit­
gaat van het ruimere discriminatieverbod
dat in het Verdrag zelf besloten ligt en
aan de instellingen der Gemeenschaphet
recht ontzegt de vele communautaire
rechtssubjectenop willekeurige wijze on­
gelijk te behandelen,valt niet in te zien
waarom de hierbedoelde regeling zich
niet met dit verbod zou verdragen. De
verschillen tussen de afgeleide interven­
tieprijzen waartoe men door toepassing
van de criteria van verordening nr.
131/67, artikel 1, komt zijn niet wille­
keurig. Zoals wij zagen, berusten zij op
objectieve normen en beantwoorden zij
aan objectieve behoeften, terwijl voorts
allereerst wordt gelet op de ligging der
verschillende produktiegebieden ten op­
zichte van de gebieden met een tekort.
Zoals de basisinterventieprijs is afge­
stemd op de gebieden met een tekort,
geeft logischerwijze de ligging van de
verschillende gebieden zonder tekort ten
opzichte van gebiedenmet een tekort de
doorslag bij de vasrstelling der afgeleide
interventieprijzen. Dit objectief criterium
dat zich zeer wel met de opzet van de
gemeenschappelijke ordening van de
graanmarkt en de markteconomie alsook
met de behoeften van het communautair
891
CONCLUSIE VAN DE HEER TRABUCCHI — ZAAK 11-74
goederenverkeer verdraagt, verklaart —
naar ook de Commissie overwoog — dat
de Duitse kopers in gebieden met een
tekort die voor bedoeld Frans gebied van
belang zijn, in het voor hen beter bereik­
bare Oost-Frankrijk hogere prijzen bie­
den dan in Midden-Frankrijk omdat in
dit verder afgelegen gebied de vervoer­
kosten een te grote rol gaan spelen. Ook
niet zonder belang is een door de Com-
missie verstrekte statistiek waaruit blijkt
dat de verkoop van Frans meel in Duits­
land sedert de toepassing van het stelsel
van afgeleide interventieprijzen vrijwel is
verdubbeld.
Wij hebben hier te maken met verschil­
len die berusten op niet-discriminerende
criteria welke in de opzet van het sys­
teem passen; zij zijn bovendien aller­
minst willekeurig.
Ik stel U dus voor in antwoord op de vraag van de Franse Raad van State te
verklaren voor recht dat bij onderzoek naar de vraag van de rechter a quo
niet is gebleken van feiten of omstandigheden die aan de rechtsgeldigheid
van 's Raads verordening nr. 1210/70/EEG afbreuk kunnen doen.
892