62021TJ0702_RES
Kawża T‑702/21
Ekobulkos EOOD
vs
Il‑Kummissjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (L-Ewwel Awla) tal‑21 ta’ Diċembru 2022
“Għajnuna mill-Istat – Produzzjoni ta’ elettriku minn sorsi rinnovabbli – Ilment – Rikors għal nuqqas li tittieħed azzjoni – Sejħa għal teħid ta’ azzjoni – Ammissibbiltà – Obbligu li tittieħed azzjoni – Assenza”
Rikors għal nuqqas li tittieħed azzjoni – Persuni fiżiċi jew ġuridiċi – Kundizzjonijiet għall-ammissibbiltà – Sejħa minn qabel għal teħid ta’ azzjoni – Formalità essenzjali – Portata
(it-tieni paragrafu tal-Artikolu 265 TFUE)
(ara l-punt 17)
Rikors għal nuqqas li tittieħed azzjoni – Kundizzjonijiet għall-ammissibbiltà – Regolarità tal-proċedura prekontenzjuża – Intimazzjoni lill-istituzzjoni – Delimitazzjoni tal-kuntest tal-kawża – Diverġenza bejn is-sejħa għal teħid ta’ azzjoni u r-rikors – Evalwazzjoni
(it-tieni paragrafu tal-Artikolu 265 TFUE)
(ara l-punti 19 sa 24)
Rikors għal nuqqas li tittieħed azzjoni – Obbligu li tittieħed azzjoni li jaqa’ fuq il-Kummissjoni – Obbligu li tiġi eżaminata informazzjoni dwar għajnuna allegatament illegali – Obbligu jew li l-parti kkonċernata tiġi informata f’każ ta’ raġunijiet insuffiċjenti, jew li tiġi adottata deċiżjoni fi tmiem il-fażi preliminari ta’ eżami – Nuqqas li tittieħed azzjoni
(Artikolu 265 TFUE; Regolament tal-Kunsill 2015/1589, Artikolu 4, it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 12(1), Artikolu 15(1) u t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 24(2))
(ara l-punti 27 sa 30)
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Eżami tal-ilmenti – Obbligi tal-Kummissjoni – Informazzjoni dwar miżura ta’ għajnuna allegatament illegali diġà meħuda inkunsiderazzjoni fil-kuntest ta’ deċiżjoni li ma jitqajmux oġġezzjonijiet – Obbligu ta’ eżami – Assenza – Informazzjoni li ma tiżvelax applikazzjoni żbaljata tal-miżura awtorizzata u lanqas l-istabbiliment ta’ għajnuna ġdida – Obbligu li tiġi adottata deċiżjoni fi tmiem il-fażi preliminari ta’ eżami – Assenza
(Artikoli 107 u 108 u t-tieni paragrafu tal-Artikolu 265 TFUE; Regolament tal-Kunsill 2015/1589, Artikolu 4, it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 12(1), Artikolu 15(1) u t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 24(2))
(ara l-punti 34 sa 39)
Rikors għal nuqqas li tittieħed azzjoni – Persuni fiżiċi jew ġuridiċi – Ommissjonijiet li jistgħu jiġu kkontestati – Nuqqas ta’ eżami fi żmien xieraq ta’ lment dwar għajnuna allegatament illegali – Assenza ta’ nuqqas li tittieħed azzjoni fir-rigward tat-terminu għat-trattament li għandu jiġi dedott mill-assenza ta’ obbligu li tittieħed azzjoni
(Artikolu 265 TFUE; Regolament tal-Kunsill 2015/1589, it-tieni subparagrafu tal-Artikoli 12(1) u Artikolu 24(2))
(ara l-punt 40)
Sunt
Il-kumpannija Ekobulkos EEOD hija produttriċi tal-elettriku Bulgara li topera impjant fotovoltajku li beda jopera fid‑19 ta’ Mejju 2012.
Permezz ta’ deċiżjoni tal‑4 ta’ Awwissu 2016 (
1
), il-Kummissjoni Ewropea qieset li l-iskema Bulgara ta’ għajnuna għall-produzzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli, ikkomunikata mill-awtoritajiet Bulgari (
2
), kienet kompatibbli mas-suq intern konformement mal-Artikolu 107(3)(c) TFUE u ddeċidiet li ma tqajjimx oġġezzjonijiet.
L-iskema hekk approvata kienet tistabbilixxi, b’mod partikolari, il-kundizzjonijiet li fihom il-produtturi tal-elettriku minn sorsi rinnovabbli setgħu jibbenefikaw mill-prezz ta’ xiri preferenzjali. Dawn il-kundizzjonijiet ġew emendati fl‑2015, b’mod partikolari, bl-introduzzjoni ta’ regoli antikumulu (
3
) (iktar ’il quddiem il-“miżura inkwistjoni”). B’mod iktar speċifiku, sabiex jiġi eliminat kull riskju ta’ kumpens żejjed, dawn ir-regoli kienu jimponu, fl-iffissar tal-livell ta’ appoġġ, sa fejn meħtieġ, it-tnaqqis tal-prezz ta’ xiri preferenzjali permezz ta’ tnaqqis tal-ammont tal-għajnuna għall-investiment irċevuta bis-saħħa ta’ talba mressqa qabel it‑3 ta’ Mejju 2011, id-data tad-dħul fis-seħħ tal-liġi li stabbilixxiet l-iskema inkwistjoni.
Fil‑21 ta’ Frar 2020, Ekobulkos ressqet ilment quddiem il-Kummissjoni, li fih hija sostniet li r-Repubblika tal-Bulgarija kienet tat lil ċerti produtturi tal-elettriku prodott minn sorsi rinnovabbli għajnuna mill-Istat illegali u inkompatibbli mas-suq intern, billi tathom il-benefiċċju ta’ prezzijiet preferenzjali tax-xiri eżenti minn kull tnaqqis bis-saħħa tal-miżura inkwistjoni. Insostenn tal-allegazzjonijiet tagħha, Ekobulkos sostniet b’mod iktar partikolari li l-miżura inkwistjoni wasslet sabiex jiġi stabbilit livell varjabbli ta’ appoġġ, fil-kuntest tal-iffissar tal-prezzijiet preferenzjali tax-xiri, skont id-data tal-preżentazzjoni tal-applikazzjoni għal għajnuna. F’dawn iċ-ċirkustanzi, tali miżura tikkawża ksur tal-ugwaljanza bejn il-produtturi tal-enerġija kkonċernati, peress li, skont il-lanjanti, hija ta’ natura diskriminatorja.
Permezz ta’ ittra tas‑7 ta’ Ottubru 2020, il-Kummissjoni weġbitha, billi indikat, minn naħa, li l-miżura inkwistjoni kienet diġà ġiet suġġetta għall-eżami tagħha, fil-kuntest tal-proċedura li wasslet għall-adozzjoni tad-deċiżjoni pożittiva tal‑2016, billi bbażat ruħha, f’dan ir-rigward, fuq diversi elementi ta’ analiżi esposti fil-motivi ta’ dik id-deċiżjoni. F’dawn iċ-ċirkustanzi, hija tikkunsidra li diġà approvat l-emendi introdotti fl‑2015, inkluż b’mod partikolari l-miżura inkwistjoni. Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni tindika li, abbażi tal-informazzjoni pprovduta fl-ilment, hija ma kienet identifikat la applikazzjoni żbaljata tal-miżura awtorizzata, u lanqas miżuri ġodda li jistgħu jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat. Konsegwentement, hija stednitha tibgħatilha, jekk xtaqet tagħmel dan, elementi utli addizzjonali, li mingħajrhom l-ilment ikun meqjus li ġie rtirat.
Permezz ta’ ittra tas‑7 ta’ Novembru 2020, Ekobulkos irrepetiet l-analiżi tagħha, filwaqt li żammet l-argumenti tagħha, u għamlet l-istess fl-aħħar ittra tat‑22 ta’ Ġunju 2021. F’din tal-aħħar, ippreżentata bħala sejħa għal teħid ta’ azzjoni fis-sens tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 265 TFUE, Ekobulkos barra minn hekk talbet lill-Kummissjoni tagħmel użu mill-prerogattivi li hija għandha bis-saħħa tar-Regolament 2015/1589 (
4
) sabiex tordna s-sospensjoni tal-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet ikkontestati sakemm hija tkun iddeċidiet b’mod definittiv dwar il-kompatibbiltà tagħhom mas-suq intern.
Huwa f’dan il-kuntest li Ekobulkos ressqet quddiem il-Qorti Ġenerali, fit‑30 ta’ Ottubru 2021, rikors għal nuqqas li tittieħed azzjoni intiż sabiex jiġi kkonstatat li l-Kummissjoni illegalment naqset milli tieħu pożizzjoni fuq l-ilment tagħha.
Fis-sentenza tagħha tal‑21 ta’ Diċembru 2022, il-Qorti Ġenerali tiċħad dan ir-rikors bħala infondat.
Dik is-sentenza għandha interess doppju. Fil-fatt, minn naħa, hija tipprovdi l-opportunità għall-Qorti Ġenerali li teżamina l-kwistjoni tal-ammissibbiltà ta’ rikors għal nuqqas li tittieħed azzjoni, mill-perspettiva tad-delimitazzjoni tal-kuntest tar-rikors permezz tas-sejħa għal teħid ta’ azzjoni, fil-każ ta’ diverġenza, tal-inqas formali, bejn is-suġġett ta’ tali intimazzjoni u t-talbiet għal nuqqas li tittieħed azzjoni. Min-naħa l-oħra, fuq il-mertu, hija wkoll opportunità, għall-Qorti Ġenerali, li tippreċiża f’liema ċirkustanzi l-Kummissjoni ma hijiex obbligata tieħu pożizzjoni dwar ilment dwar allegata miżura ta’ għajnuna mill-Istat li tressaq quddiemha, b’mod partikolari fil-każ fejn hija tqis li hija diġà kellha teżamina l-miżura inkwistjoni f’deċiżjoni preċedenti.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti Ġenerali
L-ewwel nett, il-Qorti Ġenerali teżamina eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà tal-Kummissjoni, ibbażata fuq il-ksur ta’ formalità essenzjali. Fil-fatt, skont din tal-aħħar, l-ittra tat‑22 ta’ Ġunju 2021 ma tistax tiġi meqjusa bħala sejħa li tieħu azzjoni, fis-sens tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 265 TFUE, fid-dawl tad-diverġenza bejn it-talba ppreżentata f’din l-okkażjoni u t-talbiet għal nuqqas li tittieħed azzjoni, mill-perspettiva tal-bażi legali rispettiva tagħhom.
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali tfakkar qabelxejn li s-sejħa għal teħid ta’ azzjoni prevista fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 265 TFUE għandha l-effett li tiddelimita l-kuntest tar-rikors li jista’ jiġi ppreżentat fil-każ fejn l-istituzzjoni kkonċernata tastjeni milli tieħu pożizzjoni dwar dan is-suġġett f’terminu ta’ xahrejn. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-ġurisprudenza stabbilita teżiġi li l-intimazzjoni meħtieġa f’dan ir-rigward tkun ġiet ifformulata b’mod suffiċjentement espliċitu u preċiż sabiex tippermetti lill-istituzzjoni kkonċernata tifhem, b’mod konkret, l-għan kif ukoll ir-rekwiżit ta’ teħid ta’ pożizzjoni dwar dan is-suġġett.
F’dan il-każ, wara li ħadet nota tad-differenza li l-Kummissjoni invokat, il-Qorti Ġenerali madankollu tirrifjuta li tammetti, fid-dawl ta’ dawn il-prinċipji ġurisprudenzjali, li din id-differenza hija tali li jkollha twassal għall-inammissibbiltà tar-rikors. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Qorti Ġenerali tkompli bl-eżami tagħha permezz ta’ analiżi tal-mertu, fid-dawl tal-kriterji rilevanti mfakkra preċedentement, tal-ittra tat‑22 ta’ Ġunju 2021, fid-dawl tal-elementi kollha esposti mil-lanjanti matul il-proċedura amministrattiva. Issa, dan l-eżami jwassalha sabiex tikkonstata li, minn meta ntbagħat l-ilment, Ekobulkos qatt ma kienet varjat fit-talba prinċipali tagħha, li kienet intiża, f’dan il-każ, sabiex tikseb deċiżjoni dwar il-kompatibbiltà tal-miżura msemmija, fid-dawl tad-dritt tal-għajnuna mill-Istat, u li kienet, barra minn hekk, suffiċjentement espliċita u preċiża, fis-sens tal-ġurisprudenza msemmija iktar ’il fuq. Dan jgħodd ukoll għall-ittra tat‑22 ta’ Ġunju 2021, minkejja t-talba formalment differenti li tinsab fit-talba tagħha, b’tali mod li għandha tiġi kkunsidrata bħala sejħa għal teħid ta’ azzjoni. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Qorti Ġenerali tqis li r-rikors għandu jiġi ddikjarat ammissibbli.
Sussegwentement, f’dak li jirrigwarda l-fondatezza tat-talbiet għal nuqqas li tittieħed azzjoni, il-Qorti Ġenerali tfakkar li hija tista’ tiddeċiedi f’dan ir-rigward biss wara li tkun ivverifikat jekk, fil-mument tas-sejħa għal teħid ta’ azzjoni indirizzata lilha, l-istituzzjoni inkwistjoni kellhiex fil-fatt l-obbligu li tieħu azzjoni.
F’dan il-każ, fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat, l-obbligi imposti fuq il-Kummissjoni, b’mod partikolari għall-finijiet tal-eżami ta’ miżura li tista’ tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat, huma rregolati mir-Regolament 2015/1589. B’mod iktar speċifiku, l-Artikolu 15(1) ta’ dan ir-regolament jipprevedi li l-eżami ta’ eventwali għajnuna illegali jwassal għall-adozzjoni ta’ deċiżjoni formali (
5
). B’hekk, il-Kummissjoni għandha l-obbligu li taġixxi biss meta hija tkun wettqet eżami tal-miżura inkwistjoni, filwaqt li madankollu għandu jiġi ppreċiżat li l-Kummissjoni ma hijiex obbligata li tipproċedi b’dan l-obbligu meta, wara li jkun tressaq ilment, hija ma tkunx irnexxielha tikseb l-elementi suffiċjenti għall-finijiet tal-eżami tagħha (
6
).
F’dan ir-rigward, fl-ewwel lok, il-Qorti Ġenerali tikkonstata li, fid-deċiżjoni tagħha ta’ kompatibbiltà tal‑2016, il-Kummissjoni ħadet inkunsiderazzjoni l-emendi leġiżlattivi li saru fl‑2015, inkluża l-miżura inkwistjoni, kif jirriżulta mill-motivi ta’ dik id-deċiżjoni. Għaldaqstant, il-Kummissjoni ġustament indikat lil-lanjanti li hija kienet diġà ddeċidiet fuq il-miżura inkwistjoni. Issa, l-ebda dispożizzjoni tar-Regolament 2015/1589 ma kienet tobbliga lill-Kummissjoni tadotta deċiżjoni ġdida dwar il-kompatibbiltà ta’ għajnuna mill-Istat mas-suq intern li dwarha hija kienet tkun diġà ddeċidiet, kif tenfasizza l-Qorti Ġenerali, qabel ma żiedet li, li kieku dan ma kienx il-każ, dan jippermetti lil kull parti kkonċernata tikkontesta l-analiżi ta’ kompatibbiltà, inkluż wara l-iskadenza tat-terminu għall-preżentata ta’ rikors għal annullament.
Fit-tieni lok, sa fejn il-Kummissjoni qieset, barra minn hekk, li, abbażi tal-ilment, ma kienx possibbli li tiġi identifikata la applikazzjoni żbaljata tal-miżura inkwistjoni u lanqas l-introduzzjoni ta’ miżura ġdida minbarra dik diġà eżaminata, il-Qorti Ġenerali tikkonstata li Ekobulkos bl-ebda mod ma stabbilixxiet kif din l-evalwazzjoni hija żbaljata.
Minn dak kollu li ntqal jirriżulta li l-Kummissjoni ma kienet suġġetta għal ebda obbligu li tieħu azzjoni, fil-mument meta ġiet indirizzata lilha s-sejħa għal teħid ta’ azzjoni. Fl-assenza ta’ obbligu li taġixxi, il-lanjant lanqas ma jista’ jinvoka b’mod utli t-tul allegatament eċċessiv tal-proċedura ta’ eżami tal-ilment tiegħu.
Bħala konklużjoni, peress li l-ebda nuqqas li tittieħed azzjoni ma jista’ jiġi attribwit lill-Kummissjoni, f’dan il-każ, il-Qorti Ġenerali tiddeċiedi li r-rikors għandu jiġi miċħud.
(
1
)	Deċiżjoni C(2016)5205 final tal‑4 ta’ Awwissu 2016 fil-Kawża SA.44840 (2016/NN).
(
2
)	Kif ikkomunikata, din l-iskema kienet kkostitwita miż-Zakon za energiata ot vazobnovyaemi iztochnitsi (ZEVI) (il-Liġi dwar l-Enerġija Prodotta minn Sorsi Rinnovabbli), fis-seħħ mit‑3 ta’ Mejju 2011 (DV Nru 35, tat‑3 ta’ Mejju 2011), kif ukoll miż-żewġ digrieti tat‑18 ta’ Marzu 2013 dwar ir-Regolamentazzjoni tal-Prezz tal-Elettriku u tal‑20 ta’ Frar 2004 dwar ir-Regolazzjoni tal-Prezz tal-Elettriku.
(
3
)	F’dan il-każ, dan jirrigwarda l-paragrafu 18 taż-Zakon za izmenenie i dopalnenie na Zakona za energetikata (ZID-ZE) (il-Liġi li Temenda u Tikkompleta l-Liġi dwar l-Enerġija) tal‑24 ta’ Lulju 2015 (DV Nru 56, tal‑24 ta’ Lulju 2015).
(
4
)	Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589 tat‑13 ta’ Lulju 2015 li jistabblixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 108 [TFUE] (ĠU 2015, L 248, p. 9). It-talba kienet tirrigwarda, f’dan il-każ, l-Artikolu 13(1) ta’ dan ir-regolament.
(
5
)	Skont l-Artikolu 4(2), (3) u (4) tar-Regolament 2015/1589, li għalih jirreferi l-Artikolu 15(1) tar-Regolament 2015/1589, tali deċiżjoni għandha l-għan li tikkonstata jew li l-miżura inkwistjoni ma tikkostitwixxix għajnuna, jew li l-miżura hija kompatibbli mas-suq intern, jew, għall-kuntrarju, li hemm lok li tinfetaħ il-proċedura ta’ investigazzjoni formali, fid-dawl tad-dubji li hija tqajjem.
(
6
)	Artikolu 24(2) tar-Regolament 2015/1589, li għalih jirreferi t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 12(1) ta’ dan l-istess regolament.