62013CC0456_EL
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
1. Η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως βάλλει κατά της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 6ης Ιουνίου 2013, T & L Sugars και Sidul Açúcares κατά Επιτροπής (2), με την οποία, μεταξύ άλλων, απορρίφθηκε ως απαράδεκτη η προσφυγή ακυρώσεως των T & L Sugars Ltd και Sidul Açúcares Unipessoal Lda, δύο επιχειρήσεων επεξεργασίας ζάχαρης εγκατεστημένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κατά διαφόρων κανονισμών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με αντικείμενο τη λήψη έκτακτων μέτρων όσον αφορά τη διάθεση στην αγορά ζάχαρης και ισογλυκόζης εκτός ποσοστώσεως (3) και το άνοιγμα έκτακτης δασμολογικής ποσοστώσεως εισαγωγής ζάχαρης για την περίοδο εμπορίας 2010/2011 (4) .
2. Εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο κατ’ ουσίαν έκρινε κατ’ αρχάς ότι, στον βαθμό που η εφαρμογή των επίμαχων κανονισμών επέβαλλε τη λήψη ορισμένων μέτρων από τα κράτη μέλη, οι αναιρεσείουσες δεν μπορούσαν να επικαλεστούν τις διατάξεις του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, τελευταίο χωρίο, ΣΛΕΕ. Έκρινε, εξάλλου, ότι ο εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 302/2011 [στο εξής: εκτελεστικός κανονισμός 302/2011] δεν αφορούσε τις αναιρεσείουσες ατομικά και, ως εκ τούτου, δέχθηκε την ένσταση απαραδέκτου της Επιτροπής και απέρριψε την προσφυγή-αγωγή ως απαράδεκτη κατά το μέτρο που αφορά την ακύρωση των επίμαχων κανονισμών.
3. Υπ’ αυτές τις συνθήκες, η αίτηση αναιρέσεως παρέχει στο Δικαστήριο την ευκαιρία να αποφανθεί επί της ερμηνείας από το Γενικό Δικαστήριο των νέων διατάξεων του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, όπως θεσπίστηκαν από τη Συνθήκη της Λισσαβώνας, και να ορίσει με μεγαλύτερη ακρίβεια ποιες είναι οι κανονιστικές πράξεις που δεν «περιλαμβάνουν εκτελεστικά μέτρα».
I – Το νομικό πλαίσιο και το ιστορικό της διαφοράς
4. Το ιστορικό της διαφοράς παρουσιάστηκε εν συντομία από το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 1 έως 5 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στις οποίες και παραπέμπω. Τα ουσιώδη στοιχεία των επίμαχων κανονισμών θα παρουσιαστούν στη συνέχεια, στο μέτρο που είναι αναγκαίο.
II – Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
5. Το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε την ένσταση απαραδέκτου της Επιτροπής, καθώς έκρινε, αφενός, ότι οι αναιρεσείουσες δεν μπορούσαν να επικαλεστούν το άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, τελευταίο χωρίο, ΣΛΕΕ (σκέψεις 36 έως 73 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως) και, αφετέρου, ότι δεν τις αφορούσε ατομικά ο κανονισμός 393/2011 (σκέψεις 74 έως 94 της εν λόγω αποφάσεως). Οι βασικές επικρινόμενες σκέψεις της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως θα παρατεθούν, όσον αυτό είναι αναγκαίο, στο πλαίσιο της εξετάσεως των λόγων αναιρέσεως που προβάλλουν οι αναιρεσείουσες.
III – Επί της αιτήσεως αναιρέσεως
6. Οι αναιρεσείουσες προβάλλουν τυπικώς τρεις λόγους προς στήριξη της αναιρέσεώς τους. Υποστηρίζουν, κατ’ αρχάς, ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε επανειλημμένως σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι τα μέτρα που ελήφθησαν στη συγκεκριμένη υπόθεση από τις εθνικές αρχές αποτελούσαν εκτελεστικά μέτρα, κατά την έννοια του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ. Προβάλλουν, στη συνέχεια, ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι δεν τις αφορούσε ατομικά ο κανονισμός 393/2011. Τέλος, θεωρούν ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, στη σκέψη 97 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι επειδή η προσφυγή τους ακυρώσεως είχε κριθεί απαράδεκτη, η ένσταση ελλείψεως νομιμότητας των άρθρων 186, στοιχείο αʹ, και 187 του κανονισμού (ΕΚ) 1234/2007 του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2007, για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης των γεωργικών αγορών και ειδικών διατάξεων για ορισμένα γεωργικά προϊόντα (Ενιαίος κανονισμός ΚΟΑ) (5), την οποία είχαν προβάλει σε σχέση με την εν λόγω προσφυγή, έπρεπε κατ’ ανάγκην να απορριφθεί.
IV – Επί του πρώτου λόγου αναιρέσεως
Α ‐	Επιχειρήματα των διαδίκων
7. Στο πλαίσιο του πρώτου λόγου αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν κατ’ ουσίαν ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο όταν έκρινε ότι δεν πληρούνταν στην επίδικη υπόθεση οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, τελευταίο χωρίο, ΣΛΕΕ.
8. Επισημαίνουν ότι η ερμηνεία του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ προϋποθέτει τη διάκριση των πραγματικών εκτελεστικών μέτρων από τα λοιπά μέτρα, η οποία επιβάλλει την εξέταση του περιεχομένου των επίμαχων κανονιστικών πράξεων και της συγκεκριμένης φύσεως των μέτρων που έλαβαν τα κράτη μέλη, λαμβανομένων υπόψη της εξουσίας εκτιμήσεως των κρατών μελών και του σκοπού της αποτελεσματικής ένδικης προστασίας των διοικουμένων που επιδιώκεται με τη διάταξη αυτή.
9. Κατά την άποψή τους, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε μια πρώτη πλάνη περί το δίκαιο, κρίνοντας ότι οιοδήποτε μέτρο λαμβανόμενο από κράτος μέλος στο πλαίσιο ενός κανονισμού, έστω και αν είναι ασήμαντο ή λαμβάνεται αυτομάτως, αποτελεί εκτελεστική απόφαση του εν λόγω κανονισμού.
10. Το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε δεύτερη πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι τα μέτρα που έλαβαν στην προκειμένη περίπτωση τα κράτη μέλη ήταν μέτρα προς εκτέλεση των επίμαχων κανονισμών, ενώ αυτά ελήφθησαν χωρίς οποιαδήποτε εξουσία εκτιμήσεως εκ μέρους των κρατών αυτών, τα οποία δεν προέβησαν σε κάποια επιλογή ούτε έλαβαν κάποια απόφαση, αλλά ενήργησαν απλώς ως «γραμματοκιβώτιο».
11. Το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε τρίτη πλάνη περί το δίκαιο δεχόμενο, στη σκέψη 53 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το περιθώριο εκτιμήσεως που διαθέτουν τα κράτη μέλη δεν ασκεί επιρροή κατά τη διαπίστωση του αν μια κανονιστική πράξη «περιλαμβάνει εκτελεστικά μέτρα».
12. Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε τέταρτη πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, στις σκέψεις 69 έως 72 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η ερμηνεία της έννοιας της κανονιστικής πράξεως που δεν περιλαμβάνει εκτελεστικά μέτρα υπό το πρίσμα της αρχής της αποτελεσματικής ένδικης προστασίας δεν μπορούσε να οδηγήσει στην κήρυξη της προσφυγής τους ως παραδεκτής.
13. Επισημαίνουν συναφώς ότι είχαν ρητώς δηλώσει ότι δεν διέθεταν κανένα ένδικο βοήθημα ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων, καθώς θα έπρεπε να παραβούν τον νόμο και να διωχθούν δικαστικώς προκειμένου να έχουν τη δυνατότητα να αμφισβητήσουν τους προσβαλλόμενους κανονισμούς. Από την άποψη αυτή, οι διατάξεις του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, τελευταίο χωρίο, ΣΛΕΕ πρέπει να ερμηνευθούν υπό το πρίσμα της δικονομικής τους αποτελεσματικότητας. Εξάλλου, οι διατάξεις αυτές δεν έχουν ως μόνο σκοπό την αποφυγή καταστάσεων στις οποίες οι ιδιώτες αναγκάζονται να παραβούν τον νόμο προκειμένου να έχουν πρόσβαση στη δικαιοσύνη.
14. Στη συνέχεια, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι η Επιτροπή, όπως και το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 63, 65 και 72 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, αναγνωρίζουν ευθέως τη μη ύπαρξη εθνικών ένδικων βοηθημάτων. Οι ίδιες επιμένουν στο γεγονός ότι οι πράξεις που θεσπίστηκαν από τις εθνικές αρχές κατ’ εφαρμογήν των επίμαχων κανονισμών δεν μπορούσαν να προσβληθούν στην Πορτογαλία, εκτός αν είχαν θεσπιστεί ultra vires, πράγμα το οποίο δεν συνέβαινε. Εν πάση περιπτώσει, οι εν λόγω πράξεις δεν είχαν δημοσιοποιηθεί καθόσον περιείχαν στοιχεία καλυπτόμενα από το εμπορικό απόρρητο.
15. Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη σε όλα τα σημεία από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και η Γαλλική Κυβέρνηση, ισχυρίζονται αντιθέτως ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι οι επίμαχοι κανονισμοί περιελάμβαναν εκτελεστικά μέτρα.
Β ‐	Ανάλυση
16. Τα επιχειρήματα που προβάλλουν οι αναιρεσείουσες στο πλαίσιο της κρινομένης αιτήσεως αναιρέσεως παρέχουν στο Δικαστήριο την ευκαιρία να εμβαθύνει την ερμηνεία του των νέων διατάξεων του άρθ ρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, οι οποίες προστέθηκαν με τη Συνθήκη της Λισσαβώνας. Δυνάμει των διατάξεων αυτών, το Δικαστήριο καλείται ειδικότερα να προσδιορίσει την έκταση του νέου καθεστώτος ενεργητικής νομιμοποιήσεως των φυσικών και νομικών προσώπων έναντι των κανονιστικών πράξεων, όπως αυτό προβλέπεται από τη Συνθήκη της Λισσαβώνας και, πιο συγκεκριμένα, τη διττή προϋπόθεση που εισάγεται από αυτήν (6) .
17. Πράγματι, καίτοι το Δικαστήριο έχει ήδη ορίσει την έννοια της «κανονιστικής πράξεως» κατά τη διάταξη αυτή, κρίνοντας ειδικότερα ότι δεν περιλαμβάνει τις νομοθετικές πράξεις (7), δεν είχε, ωστόσο, ακόμη την ευκαιρία να εξετάσει, με καταφατικό τουλάχιστον τρόπο (8), τη διττή προϋπόθεση στην οποία υπόκειται η ενεργητική νομιμοποίηση των φυσικών ή νομικών προσώπων που επιθυμούν να προσφύγουν κατά τέτοιου είδους πράξεων, δηλαδή την προϋπόθεση να τα αφορούν οι πράξεις αυτές ατομικά και να μην περιλαμβάνουν εκτελεστικά μέτρα πέραν όσων λαμβάνονται κατ’ ανάγκην έναντι αυτών στους οποίους απευθύνονται.
18. Πρέπει, κατά πάγια νομολογία, να ληφθούν υπόψη το ιστορικό θεσπίσεως της νέας αυτής διατάξεως, η διατύπωσή της και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται, καθώς και το σύνολο των σχετικών διατάξεων του δικαίου της Ένωσης, προκειμένου να διαπιστωθεί ποιες είναι οι «κανονιστικές πράξεις που […] αφορούν άμεσα [τον προσφεύγοντα] χωρίς να περιλαμβάνουν εκτελεστικά μέτρα» (9), καθώς η λειτουργία της νέας αυτής διατάξεως στο σύστημα των ένδικων βοηθημάτων που προβλέπει η Συνθήκη αποκτά συναφώς ιδιαίτερη σημασία.
19. Οφείλω, προς τον σκοπό αυτόν, να αρχίσω τη σχετική ανάλυση με τη γενική υπενθύμιση ότι, όπως είχε την ευκαιρία να διαπιστώσει το Δικαστήριο, οι νέες διατάξεις του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, τελευταίο χωρίο, ΣΛΕΕ κατέστησαν λιγότερο αυστηρές τις προϋποθέσεις παραδεκτού των προσφυγών ακυρώσεως που ασκούνται από φυσικά και νομικά πρόσωπα κατά ορισμένων κανονιστικών πράξεων, των πράξεων, δηλαδή, εκείνων που τα αφορούν άμεσα και που δεν περιλαμβάνουν εκτελεστικά μέτρα, καταργώντας την προϋπόθεση που απαιτούσε οι πράξεις αυτές να αφορούν ατομικά τους προσφεύγοντες (10) .
20. Επαναλαμβάνοντας, επομένως, με την ίδια ακριβώς διατύπωση το περιεχόμενο του πρώην άρθρου III‑365, παράγραφος 4, του σχεδίου της Συνθήκης για τη θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης, το νέο άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ διευρύνει τις προϋποθέσεις παραδεκτού των προσφυγών ακυρώσεως που ασκούν τα φυσικά και νομικά πρόσωπα κατά ορισμένων κανονιστικών πράξεων, χωρίς, ωστόσο, να εισάγει καμία αλλαγή όσον αφορά τις προϋποθέσεις του παραδεκτού των προσφυγών κατά των νομοθετικών πράξεων (11) . Σκοπός του είναι να επιτρέψει στα πρόσωπα αυτά να ασκούν προσφυγές ακυρώσεως κατά πράξεων γενικής ισχύος, πλην των νομοθετικών πράξεων (12), υπό προϋποθέσεις λιγότερο περιοριστικές από εκείνες που ίσχυαν μέχρι τότε, χωρίς, δηλαδή, να πρέπει να αποδειχθεί ότι οι πράξεις αυτές τα αφορούν ατομικά. Υπό το πρίσμα του σκοπού αυτού ελαφρύνσεως των προϋποθέσεων πρέπει να ερμηνευθούν οι δύο προϋποθέσεις που προβλέπονται σωρευτικώς από το άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, τελευταίο χωρίο, ΣΛΕΕ, δηλαδή η προϋπόθεση να αφορά η προσβαλλόμενη πράξη άμεσα τον προσφεύγοντα και η προϋπόθεση να μην περιλαμβάνει η πράξη αυτή εκτελεστικά μέτρα.
21. Στο σημείο αυτό επιβάλλεται εκ των προτέρων η επισήμανση ότι οι νέες διατάξεις του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ παρουσιάζουν αδιαμφισβήτητα ερμηνευτικά προβλήματα (13) .
22. Είναι γεγονός ότι η προϋπόθεση να αφορά η προσβαλλόμενη πράξη άμεσα τον προσφεύγοντα προβλεπόταν ήδη, «προ Λισσαβώνας», μαζί με την προϋπόθεση να τον αφορά ατομικά, ενώ τόσο η μία όσο και η άλλη αποτέλεσαν το αντικείμενο της ερμηνείας που όλοι γνωρίζουμε.
23. Η προϋπόθεση να αφορά η προσβαλλόμενη πράξη γενικής ισχύος, οιουδήποτε είδους, άμεσα τον προσφεύγοντα απορρέει από πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η οποία απαιτεί να παράγει η εν λόγω πράξη άμεσες συνέπειες επί της νομικής καταστάσεως του προσφεύγοντος φυσικού ή νομικού προσώπου και, σε περίπτωση που συνεπάγεται τη λήψη ενδιάμεσων μέτρων, να μην αφήνει κανένα περιθώριο εκτιμήσεως στις αρχές που είναι επιφορτισμένες με την εφαρμογή της, η οποία πρέπει να πραγματοποιείται εντελώς αυτόματα και να απορρέει από την κανονιστική ρύθμιση της Ένωσης και μόνον (14) . Επομένως, μόνη η ύπαρξη εθνικών πράξεων οι οποίες μεσολαβούν μεταξύ του προσφεύγοντος και της πράξεως γενικής ισχύος που τον αφορά δεν συνιστούσε κατ’ ανάγκην εμπόδιο αφ’ εαυτής για την αναγνώριση της ενεργητικής του νομιμοποιήσεως.
24. Το ζήτημα που τίθεται, επομένως, είναι η ερμηνεία της έννοιας του νέου καθεστώτος περί κανονιστικών πράξεων, το οποίο, ενώ περιλαμβάνει την προϋπόθεση να αφορά η πράξη άμεσα τον προσφεύγοντα, προσθέτει ως επιπλέον προϋπόθεση και εκείνη της απουσίας εκτελεστικών μέτρων. Η ερμηνεία αυτή δεν μπορεί, κατά την άποψή μου, να περιοριστεί στη επανάληψη του ορισμού της προϋποθέσεως να αφορά η πράξη άμεσα τον προσφεύγοντα, όπως διατυπώθηκε από το Δικαστήριο όταν συνοδευόταν από την προϋπόθεση να τον αφορά και ατομικά.
25. Πράγματι, η προϋπόθεση να αφορά η πράξη άμεσα τον προσφεύγοντα, όπως ερμηνεύθηκε από το Δικαστήριο στο πλαίσιο της Συνθήκης όπως ίσχυε πριν τη Λισσαβώνα, στηριζόταν ήδη στην αντίληψη ότι η ύπαρξη αμιγώς αυτόματης εκτελεστικής διαδικασίας δεν αποτελούσε εμπόδιο στην αναγνώριση της ενεργητικής νομιμοποιήσεως. Θα μπορούσε, επομένως, να υποστηριχθεί ότι η προϋπόθεση απουσίας εκτελεστικών μέτρων, δηλαδή απουσίας πράξεων που βαίνουν πέραν της αμιγώς αυτόματης εκτελέσεως, περιέχεται ήδη στην εν λόγω προϋπόθεση.
26. Από μια άποψη, η Συνθήκη της Λισσαβώνας ήρθε να περιπλέξει το σχετικά απλό αυτό καθεστώς. Αφενός, διατήρησε το παλαιό καθεστώς όσον αφορά τις «πράξεις» γενικώς, πέραν των ατομικών αποφάσεων, διατηρώντας την προϋπόθεση να αφορούν τον προσφεύγοντα άμεσα και ατομικά. Αφετέρου, κατήργησε τον κανόνα αυτόν όσον αφορά την κατηγορία των «κανονιστικών πράξεων», εισάγοντας μια άλλη
διττή προϋπόθεση, σύμφωνα με την οποία οι πράξεις αυτές πρέπει να αφορούν άμεσα τον προσφεύγοντα και
να μην περιλαμβάνουν εκτελεστικά μέτρα.
27. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το νέο καθεστώς των κανονιστικών πράξεων καθιστά αναγκαία τη διάκριση μεταξύ των δύο προϋποθέσεων που τις αφορούν, τη νοηματοδότηση, δηλαδή, αυτού του ζεύγους εννοιών. Πράγματι, επιβάλλεται το συμπέρασμα ότι, σύμφωνα με την ίδια τη διατύπωση του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, τελευταίο χωρίο, ΣΛΕΕ, είναι δυνατή η ύπαρξη κανονιστικών πράξεων οι οποίες, ενώ αφορούν άμεσα τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα, μπορούν
να περιλαμβάνουν επιπλέον εκτελεστικά μέτρα.
28. Βρισκόμαστε, επομένως, ενώπιον δύο αλληλοαντικρουόμενων απόψεων. Σύμφωνα με την πρώτη, η απλή, έστω και ασήμαντη, παρέμβαση εθνικής διοικητικής αρχής στη διαδικασία εφαρμογής κανονιστικής πράξεως αρκεί ώστε να μην πληρούται η προϋπόθεση της απουσίας εκτελεστικών μέτρων. Πρόκειται, grosso modo, για την άποψη που υποστηρίζουν η Γαλλική Κυβέρνηση, η Επιτροπή και το Συμβούλιο.
29. Όπως, όμως, θα επιχειρήσω να εξηγήσω, η άποψη αυτή έρχεται σε αντίθεση με την ορθή ερμηνεία της έννοιας της κανονιστικής πράξεως η οποία δεν περιλαμβάνει εκτελεστικά μέτρα, όπως εισήχθη πρόσφατα με τη Συνθήκη της Λισσαβώνας.
30. Πράγματι, επιβάλλεται η παρατήρηση ότι η έννοια της κανονιστικής πράξεως που δεν περιλαμβάνει εκτελεστικά μέτρα είναι σημασιολογικά πλουσιότερη από εκείνη που προκύπτει από την πρώτη αυτή άποψη. Ειδικότερα, ο όρος «μέτρα» που χρησιμοποιεί το άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, τελευταίο χωρίο, ΣΛΕΕ, σε οποιαδήποτε γλώσσα, προϋποθέτει απαραιτήτως την άσκηση ορισμένης «εξουσίας» και, ως εκ τούτου, ένα περιθώριο εκτιμήσεως κατά την άσκηση των προνομιών των δημόσιων αρχών. Η ανάθεση ενός καθήκοντος σε εθνική δημόσια αρχή δεν συνεπάγεται αφ’ εαυτής ότι οι πράξεις που η τελευταία εκδίδει προς τον σκοπό αυτόν εμπίπτουν στην έννοια των εκτελεστικών μέτρων κατ’ άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, τελευταίο χωρίο, ΣΛΕΕ. Είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη, συγκεκριμένα και κατά περίπτωση, η φύση, αλλά και η μορφή και η ένταση της απαιτούμενης συνεργασίας των εθνικών αρχών.
31. Πράγματι, ενόψει του κινδύνου ακυρώσεως του επιδιωκόμενου σκοπού της ελαφρύνσεως των προϋποθέσεων παραδεκτού για την προσφυγή των φυσικών και νομικών προσώπων κατά των μη νομοθετικών κανονιστικών πράξεων, φαίνεται δύσκολη η ερμηνεία των νέων αυτών διατάξεων υπό την έννοια ότι η ύπαρξη μη ουσιωδών, παρακολουθηματικών κατά κάποιον τρόπο, πράξεων των εθνικών αρχών, πράξεων οι οποίες είναι αποτέλεσμα μιας οιασδήποτε δραστηριότητας ή έχουν εκδοθεί στο πλαίσιο της ασκήσεως δέσμιας αρμοδιότητας και οι οποίες παρεμβάλλονται μεταξύ του προσφεύγοντος και της προσβαλλομένης πράξεως, μπορεί να σημαίνει συγχρόνως, εκ μόνης της παρεμβολής αυτής, τόσο ότι πληρούται η προϋπόθεση να αφορά άμεσα η πράξη τον προσφεύγοντα όσο και ότι δεν πληρούται η προϋπόθεση της απουσίας εκτελεστικών μέτρων.
32. Κατόπιν της ως άνω επιχειρηματολογίας, θα συμμεριστώ την εναλλακτική άποψη ότι η νέα διατύπωση που χρησιμοποιεί η Συνθήκη για να ορίσει την ενεργητική νομιμοποίηση των φυσικών και νομικών προσώπων κατά των κανονιστικών πράξεων υπό τη μορφή των δύο προϋποθέσεων που μας απασχολούν οδηγεί στην αντιμετώπιση του θέματος κατά τρόπο που θα μπορούσε να θεωρηθεί ως «καταμερισμός βάσει λειτουργίας» μεταξύ των εν λόγω προϋποθέσεων. Σύμφωνα με αυτόν, πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ, αφενός, του ορισμού του κανόνα καθεαυτόν και του κύκλου των αποδεκτών του (πράξη που αφορά άμεσα τον προσφεύγοντα), και, αφετέρου, του προσδιορισμού μιας σειράς ειδικών για τη συγκεκριμένη εφαρμογή και εκτέλεσή του περιστάσεων (ποιοτικών, ποσοτικών και χρονικών, μεταξύ άλλων), από τις οποίες να συνάγεται ότι ο κανόνας αυτός είναι πλήρως και αφ’ εαυτού λειτουργικός . Στη συνέχεια, μπορεί να υποστηριχθεί ότι η προϋπόθεση να αφορά η πράξη άμεσα τον προσφεύγοντα αναφέρεται τόσο στον ορισμό του κανόνα όσο και στον προσδιορισμό των αποδεκτών του, ενώ τα εκτελεστικά μέτρα εξασφαλίζουν ότι ο εν λόγω κανόνας, οι αποδέκτες του οποίου είναι προσδιορισμένοι, θα είναι απολύτως λειτουργικός.
33. Αν ακολουθηθεί αυτή η ερμηνεία, μπορεί ενδεχομένως να διαπιστωθεί, μετά από εξέταση in concreto του αντικειμένου, του περιεχομένου και των συνεπειών της ίδιας της προσβαλλομένης κανονιστικής πράξεως επί της νομικής καταστάσεως του προσφεύγοντος (15), αν η πράξη αυτή περιλαμβάνει ή όχι εκτελεστικά μέτρα κατά την έννοια του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, τελευταίο χωρίο, ΣΛΕΕ.
34. Στην προκειμένη περίπτωση, βεβαίως, είναι ακριβές ότι η λειτουργική εφαρμογή των επίμαχων κανονισμών απαιτούσε την παρέμβαση των κρατών μελών και την έκδοση από αυτά ορισμένου αριθμού διοικητικών πράξεων, όπως επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο, οι οποίες αφορούσαν ιδίως την παραλαβή των αιτήσεων των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων, τον έλεγχο της υποβολής των αιτήσεων αυτών σύμφωνα με τις τυπικές προϋποθέσεις που θέτουν τα ίδια τα κράτη μέλη, τη διαβίβασή τους στην Επιτροπή και τη χορήγηση πιστοποιητικών βάσει των συντελεστών κατανομής που είχε καθορίσει η Επιτροπή. Είναι, ωστόσο, δύσκολο να θεωρηθεί ότι η απλή διαχειριστική δραστηριότητα που άσκησαν κατ’ αυτόν τον τρόπο οι εθνικές αρχές εμπίπτει στην άσκηση εκτελεστικής εξουσίας.
35. Το έργο της διοικητικής συνεργασίας που έχουν αναλάβει οι αρμόδιες εθνικές αρχές δεν φαίνεται, έτσι, να ανταποκρίνεται σε αυτό που είχε υπόψη του ο νομοθέτης όταν υπήγαγε την άσκηση προσφυγής ακυρώσεως από φυσικά και νομικά πρόσωπα κατά των κανονιστικών πράξεων στη νέα διττή και λιγότερο αυστηρή προϋπόθεση παραδεκτού.
36. Επιβάλλεται κατ’ αρχάς η υπενθύμιση ότι, στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή, αφού διαπίστωσε ότι ήταν αναγκαίο να περιοριστεί η αρνητική διαφορά μεταξύ της διαθέσεως και της χρήσεως της ζάχαρης στην αγορά της Ένωσης κατά την περίοδο εμπορίας 2010/2011, έκρινε ότι έπρεπε, αφενός, να διατεθεί στην αγορά μέρος της ζάχαρης καθ’ υπέρβαση της ποσοστώσεως που καθορίζεται στο άρθρο 56 του κανονισμού 1234/2007 και, αφετέρου, να χρησιμοποιηθούν πλήρως όλες οι υφιστάμενες εισαγωγικές ροές. Εξέδωσε, συνεπώς, τον κανονισμό 222/2011, για τη θέσπιση έκτακτων μέτρων όσον αφορά τη διάθεση ζάχαρης και ισογλυκόζης εκτός ποσοστώσεως στην αγορά της Ένωσης με μειωμένη εισφορά επί του πλεονάσματος, και τον εκτελεστικό κανονισμό 302/2011, σχετικά με το άνοιγμα έκτακτης δασμολογικής ποσοστώσεως εισαγωγής όσον αφορά ορισμένες ποσότητες ζάχαρης για την περίοδο εμπορίας 2010/2011.
37. Ο κανονισμός 222/2011 και ο εκτελεστικός κανονισμός 302/2011 συμπληρώθηκαν από δύο εκτελεστικούς κανονισμούς οι οποίοι είχαν αντίστοιχα ως κύριο αντικείμενο τον καθορισμό των συντελεστών κατανομής διαθέσιμων ποσοτήτων ζάχαρης εκτός ποσοστώσεως που επρόκειτο να διατεθούν στην αγορά της Ένωσης με μειωμένη εισφορά επί του πλεονάσματος παραγωγής (εκτελεστικός κανονισμός 293/2011) και της ποσοστώσεως εισαγωγής (εκτελεστικός κανονισμός 393/2011), βάσει των αιτήσεων των ενδιαφερόμενων επιχειρηματιών οι οποίες διαβιβάζονταν από τα κράτη μέλη. Εξάλλου, ο εκτελεστικός κανονισμός 293/2011 απορρίπτει τις αιτήσεις χορηγήσεως πιστοποιητικών που υποβλήθηκαν μεταξύ 21ης Μαρτίου και 25ης Μαρτίου 2011 και ορίζει ως τελευταία προθεσμία για την υποβολή τους την 28η Μαρτίου 2011. Ο δε εκτελεστικός κανονισμός 393/2011 αναστέλλει την υποβολή νέων αιτήσεων για τη χορήγηση των προβλεπόμενων στο παράρτημα πιστοποιητικών μέχρι το τέλος της περιόδου εμπορίας.
38. Επιβάλλεται, εξάλλου, η υπενθύμιση ότι οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν κατ’ ουσίαν ότι οι επίμαχοι κανονισμοί περιάγουν τις επιχειρήσεις επεξεργασίας ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο σε δυσμενή, από άποψη ανταγωνισμού, θέση έναντι των εγχώριων παραγωγών και μεταποιητών ζαχαρότευτλου, κατά παράβαση του βασικού κανονισμού και κατά παραβίαση των αρχών της απαγορεύσεως των διακρίσεων, της αναλογικότητας και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης. Αντιθέτως, οι αναιρεσείουσες ουδόλως αμφισβητούν τις συνθήκες χορηγήσεως των πιστοποιητικών.
39. Κατά την εξέταση των δύο αυτών κατηγοριών κανονισμών (16), το Γενικό Δικαστήριο παρατήρησε ότι οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, προκειμένου να αποκτήσουν δικαίωμα εμπορίας ή εισαγωγής ζάχαρης επωφελούμενες από το έκτακτο καθεστώς που προβλέπουν οι κανονισμοί αυτοί, έπρεπε να υποβάλουν προηγουμένως αίτηση προς τις εθνικές αρχές (17), οι οποίες εφάρμοζαν στη συνέχεια τους συντελεστές κατανομής που καθορίζονται από τους εκτελεστικούς κανονισμούς 293/2011 και 393/2011 (18) . Το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε εξ αυτού το συμπέρασμα ότι οι επίμαχοι κανονισμοί δεν μπορούσαν να παραγάγουν τα έννομα αποτελέσματά τους έναντι των ενδιαφερόμενων επιχειρηματιών χωρίς τη μεσολάβηση των προαπαιτούμενων μέτρων που έλαβαν οι εθνικές αρχές.
40. Διαπιστώνοντας, στη συνέχεια, ότι τα εν λόγω εθνικά μέτρα αποτελούν αποφάσεις, καθόσον οι εθνικές αρχές είχαν την εξουσία να επιβάλλουν στους αιτούντες την τήρηση τυπικών προϋποθέσεων, να κρίνουν το παραδεκτό των αιτήσεων και να χορηγούν τα πιστοποιητικά (19), το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι επίμαχοι κανονισμοί «στηρίζονταν» σε ατομικές αποφάσεις που λαμβάνονταν σε εθνικό επίπεδο, ελλείψει των οποίων οι κανονισμοί αυτοί δεν μπορούσαν να θίξουν από νομικής απόψεως τα ενδιαφερόμενα φυσικά ή νομικά πρόσωπα (20) . Έκρινε, κατά συνέπεια, ότι οι επίμαχοι κανονισμοί δεν μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως πράξεις μη περιλαμβάνουσες εκτελεστικά μέτρα κατά την έννοια του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, τελευταίο χωρίο, ΣΛΕΕ.
41. Η εκτίμηση αυτή του Γενικού Δικαστηρίου πάσχει πλάνη περί το δίκαιο.
42. Πράγματι, κατ’ αρχάς, η ίδια η Επιτροπή καθόρισε εξ ολοκλήρου τα έκτακτα μέτρα του κανονισμού 222/2011 και του εκτελεστικού κανονισμού 302/2011, προσδιορίζοντας το πεδίο εφαρμογής τους ratione materiae, ratione personae και ratione temporis, καθώς και τις προϋποθέσεις επιλεξιμότητας και παραδεκτού από τις οποίες εξαρτάται η υπαγωγή σε αυτά (21) .
43. Πρέπει να παρατηρηθεί συναφώς ότι, καίτοι οι δύο σειρές κανονισμών δεν έχουν το ίδιο πεδίο εφαρμογής ratione personae, το Γενικό Δικαστήριο τις εξέτασε χωρίς ουδόλως να λάβει υπόψη τη διαφορά αυτή. Ωστόσο, μολονότι δεν αμφισβητείται ότι οι εκτελεστικοί κανονισμοί 302/2011 και 393/2011 αφορούν άμεσα τις αναιρεσείουσες ως επιχειρήσεις επεξεργασίας εισαγόμενου ζαχαροκάλαμου, είναι, αντιθέτως, πολύ δυσκολότερο να θεωρηθεί ότι τις αφορούν άμεσα ο κανονισμός 222/2011 και ο εκτελεστικός κανονισμός 293/2011, οι οποίοι δεν μπορούν, ως εκ του πεδίου εφαρμογής τους, να μεταβάλουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο τη νομική κατάσταση των αναιρεσειουσών.
44. Εξάλλου, η ίδια η Επιτροπή καθόρισε, βάσει των συλλεγέντων στοιχείων τα οποία ήλεγξαν και διαβίβασαν τα κράτη μέλη, τους συντελεστές κατανομής των ποσοτήτων ζάχαρης που προορίζονται για διάθεση στην αγορά με μειωμένη εισφορά επί του πλεονάσματος (εκτελεστικός κανονισμός 293/2011) και χορηγήσεως πιστοποιητικών εισαγωγής (εκτελεστικός κανονισμός 393/2011).
45. Βεβαίως, οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις ήταν, και στις δύο περιπτώσεις, υποχρεωμένες να υποβάλουν στις αρμόδιες εθνικές αρχές αίτηση χορηγήσεως πιστοποιητικού. Οι αιτήσεις αυτές, ωστόσο, δεν ήταν συστατικές του δικαιώματος υπαγωγής στα ληφθέντα έκτακτα μέτρα.
46. Είναι επίσης βέβαιον ότι οι ίδιες οι εθνικές αρχές ήταν αρμόδιες να παραλαμβάνουν τις αιτήσεις χορηγήσεως πιστοποιητικών, να εξετάζουν το παραδεκτό τους και, στη συνέχεια, να εφαρμόζουν τους συντελεστές κατανομής και να χορηγούν τα πιστοποιητικά. Εντούτοις, οι διάφορες αυτές παρεμβάσεις, οι οποίες εμπίπτουν αυστηρά στην άσκηση δέσμιας αρμοδιότητας, δεν υπερβαίνουν την απλή διοικητική συνεργασία και την απλή τεχνική διαχείριση των έκτακτων μέτρων που είχε λάβει η Επιτροπή.
47. Έτσι, τα έκτακτα μέτρα που έλαβε η Επιτροπή στο σύνολό τους υπαγόρευαν βεβαίως τη λήψη ορισμένων διοικητικών μέτρων διαχειρίσεως, αλλά δεν απαιτούσαν εκτελεστικά μέτρα με τη στενή έννοια του όρου. Υπό την προεκτεθείσα έννοια, οι ίδιοι οι εκτελεστικοί κανονισμοί 293/2011 και 393/2011, ειδικά, ενσωμάτωναν χωρίς καμία αμφιβολία τα «εκτελεστικά μέτρα» που απαιτούσε η εκτέλεση του κανονισμού 222/2011 και του εκτελεστικού κανονισμού 302/2011. Συνιστούσαν, κατά κάποιον τρόπο, το χρονικό σημείο της εκτελέσεως, κατά την έννοια του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, τελευταίο χωρίο, ΣΛΕΕ, του κανονισμού 222/2011 και του εκτελεστικού κανονισμού 302/2011. Δεν ισχύει, ωστόσο, το ίδιο στην περίπτωση των διοικητικών πράξεων διαχειρίσεως που διενήργησαν οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών.
48. Εκτιμώ, κατά συνέπεια, ότι πρέπει να γίνει δεκτός ο πρώτος λόγος αναιρέσεως που προβάλλουν οι αναιρεσείουσες και να αναιρεθεί, ως εκ τούτου, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, καθόσον το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι οι εκτελεστικοί κανονισμοί 302/2011 και 393/2011 περιελάμβαναν εκτελεστικά μέτρα κατά την έννοια του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, τελευταίο χωρίο, ΣΛΕΕ.
V – Επί του παραδεκτού της προσφυγής των αναιρεσειουσών και της αναπομπής στο Γενικό Δικαστήριο
49. Κατά το άρθρο 61, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Δικαστήριο έχει τη δυνατότητα, σε περίπτωση αναιρέσεως της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου, είτε να αποφανθεί το ίδιο οριστικώς επί της διαφοράς, εφόσον αυτή είναι ώριμη προς εκδίκαση, είτε να αναπέμψει την υπόθεση προς εκδίκαση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
50. Εν προκειμένω, καίτοι το Δικαστήριο δεν είναι σε θέση, σε αυτό το στάδιο της διαδικασίας, να αποφανθεί επί της ουσίας της προσφυγής που ασκήθηκε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, διαθέτει πάντως τα αναγκαία στοιχεία για να αποφανθεί οριστικώς επί της ενστάσεως απαραδέκτου που προέβαλε η Επιτροπή κατά τη διάρκεια της πρωτοβάθμιας δίκης, όσον αφορά την προσφυγή κατά των εκτελεστικών κανονισμών 302/2011 και 393/2011, σχετικά με την έκτακτη δασμολογική ποσόστωση εισαγωγής (22) .
51. Πράγματι, από την ανάλυση που προηγήθηκε προκύπτει ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι οι δύο αυτοί κανονισμοί περιλαμβάνουν εκτελεστικά μέτρα, κατά την έννοια του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, τελευταίο χωρίο, ΣΛΕΕ. Εξάλλου, δεν αμφισβητείται ότι οι αναιρεσείουσες, με την ιδιότητά τους ως επιχειρήσεων επεξεργασίας εισαγόμενου ζαχαροκάλαμου, έχουν έννομο συμφέρον να προσφύγουν κατά των κανονισμών αυτών, καθώς και ότι οι τελευταίοι τις αφορούν άμεσα.
52. Υπ’ αυτές τις συνθήκες, επιβάλλεται η αναπομπή της υποθέσεως στο Γενικό Δικαστήριο προκειμένου να αποφανθεί εκείνο επί των αιτημάτων των αναιρεσειουσών σχετικά με την ακύρωση των εκτελεστικών κανονισμών 302/2011 και 393/2011.
VI – Πρόταση
53. Κατόπιν των ανωτέρω, προτείνω στο Δικαστήριο να κρίνει ως εξής:
1) Αναιρεί την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 6ης Ιουνίου 2013, T & L Sugars και Sidul Açúcares κατά Επιτροπής (T‑279/11, EU:T:2013:299).
2) Δέχεται ως παραδεκτή την προσφυγή των T & L Sugars Ltd και Sidul Açúcares Unipessoal Lda κατά των εκτελεστικών κανονισμών (ΕΕ) 302/2011 της Επιτροπής, της 28ης Μαρτίου 2011, σχετικά με το άνοιγμα έκτακτης δασμολογικής ποσόστωσης εισαγωγής για ορισμένες ποσότητες ζάχαρης για την περίοδο εμπορίας 2010/2011, και (ΕΕ) 393/2011 της Επιτροπής, της 19ης Απριλίου 2011, σχετικά με τον καθορισμό συντελεστή κατανομής για την έκδοση πιστοποιητικών εισαγωγής που ζητήθηκαν από την 1η έως τις 7 Απριλίου 2011 για προϊόντα του τομέα της ζάχαρης στο πλαίσιο ορισμένων δασμολογικών ποσοστώσεων και την αναστολή της υποβολής αιτήσεων για τα πιστοποιητικά αυτά.
3) Αναπέμπει την υπόθεση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκειμένου να αποφανθεί εκείνο επί της ουσίας.
4) Επιφυλάσσεται ως προς τα δικαστικά έξοδα.
(1) .
(2) — T‑279/11, EU:T:2013:299, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση.
(3) — Πρόκειται για τον κανονισμό (ΕΕ) 222/2011 της Επιτροπής, της 3ης Μαρτίου 2011, για τη θέσπιση έκτακτων μέτρων όσον αφορά τη διάθεση ζάχαρης και ισογλυκόζης εκτός ποσόστωσης στην αγορά της Ένωσης με μειωμένη εισφορά επί του πλεονάσματος κατά τη διάρκεια της περιόδου εμπορίας 2010/2011 (ΕΕ L 60, σ. 6), και τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 293/2011 της Επιτροπής, της 23ης Μαρτίου 2011, για καθορισμό του συντελεστή κατανομής, την απόρριψη περαιτέρω αιτήσεων και τον τερματισμό της περιόδου υποβολής αιτήσεων για διαθέσιμες ποσότητες ζάχαρης εκτός ποσόστωσης που προβλέπεται να πωληθούν στην αγορά της Ένωσης με μειωμένη εισφορά επί του πλεονάσματος (ΕΕ L 79, σ. 8).
(4) — Η προσφυγή έβαλε κατά των εκτελεστικών κανονισμών (ΕΕ) 302/2011 της Επιτροπής, της 28ης Μαρτίου 2011, σχετικά με το άνοιγμα έκτακτης δασμολογικής ποσόστωσης εισαγωγής για ορισμένες ποσότητες ζάχαρης για την περίοδο εμπορίας 2010/2011 (ΕΕ L 81, σ. 8), και (ΕΕ) 393/2011 της Επιτροπής, της 19ης Απριλίου 2011, σχετικά με τον καθορισμό συντελεστή κατανομής για την έκδοση πιστοποιητικών εισαγωγής που ζητήθηκαν από την 1η έως τις 7 Απριλίου 2011 για προϊόντα του τομέα της ζάχαρης στο πλαίσιο ορισμένων δασμολογικών ποσοστώσεων και την αναστολή της υποβολής αιτήσεων για τα πιστοποιητικά αυτά (EE L 104, σ. 39).
(5) — EE L 209, σ. 1.
(6) — Επί του ιστορικού θεσπίσεως του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, τελευταίο χωρίο, ΣΛΕΕ, ας μου επιτραπεί να παραπέμψω στις προτάσεις της γενικής εισαγγελέα J. Kokott στις υποθέσεις Inuit Tapiriit Kanatami κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (C‑583/11 P, EU:C:2013:21, σημείο 40) και Telefónica κατά Επιτροπής (C‑274/12 P, EU:C:2013:204, σημεία 39 έως 44), οι οποίες αποδίδουν στις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα F. G. Jacobs στην υπόθεση Unión de Pequeños Agricultores κατά Συμβουλίου (C‑50/00 P, EU:C:2002:197, σημείο 43) τον χαρακτηρισμό, σε πρωθύστερο χρόνο, της «κανονιστικής πράξεως που δεν περιλαμβάνει εκτελεστικά μέτρα» ως νομικής κατηγορίας του δικαίου της Ένωσης.
(7) — Βλ. απόφαση Inuit Tapiriit Kanatami κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (C‑583/11 P, EU:C:2013:625, σκέψεις 50 έως 61).
(8) — Πράγματι, το Δικαστήριο έχει ήδη αποφανθεί επί της ερμηνείας της νέας αυτής διατάξεως, αλλά με διατύπωση μάλλον φειδωλή και μόνον προκειμένου να αποκλείσει την εφαρμογή της· βλ. αποφάσεις Telefónica κατά Επιτροπής (C‑274/12 P, EU:C:2013:852, σκέψεις 30 και 31), Stichting Woonpunt κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑132/12 P, EU:C:2014:100, σκέψεις 50 και 51) και Stichting Woonlinie κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑133/12 P, EU:C:2014:105, σκέψεις 37 και 38).
(9) — Βλ. ιδίως απόφαση Inuit Tapiriit Kanatami κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (EU:C:2013:625, σκέψη 50).
(10) — Όπ.π. (σκέψη 57).
(11) — Όπ.π. (σκέψη 59).
(12) — Όπ.π. (σκέψη 60).
(13) — Ορισμένα από αυτά έχουν ήδη επισημανθεί από τη γενική εισαγγελέα J. Kokott στις προτάσεις της στην υπόθεση Telefónica κατά Επιτροπής (EU:C:2013:204, σημεία 36 έως 38). Υπ’ αυτήν την έννοια, βλ. επίσης προτάσεις του γενικού εισαγγελέα M. Wathelet στις υποθέσεις Stichting Woonpunt κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑132/12 P, EU:C:2013:335, σημείο 74) και Stichting Woonlinie κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑133/12 P, EU:C:2013:336, σημείο 47).
(14) — Βλ. μεταξύ άλλων αποφάσεις Glencore Grain κατά Επιτροπής (C‑404/96 P, EU:C:1998:196, σκέψη 41), καθώς και τις αποφάσεις της ίδιας ημέρας Front national κατά Κοινοβουλίου (C‑486/01 P, EU:C:2004:394, σκέψη 34)· Επιτροπή κατά Ente per le Ville Vesuviane και Ente per le Ville Vesuviane κατά Επιτροπής (C‑445/07 P και C‑455/07 P, EU:C:2009:529, σκέψη 45)· Stichting Woonpunt κ.λπ. κατά Επιτροπής (EU:C:2014:100, σκέψη 68) και Stichting Woonlinie κ.λπ. κατά Επιτροπής (EU:C:2014:105, σκέψη 55).
(15) — Βλ. αποφάσεις Telefónica κατά Επιτροπής (EU:C:2013:852, σκέψη 35), Stichting Woonpunt κ.λπ. κατά Επιτροπής (EU:C:2014:100, σκέψη 53) και Stichting Woonlinie κ.λπ. κατά Επιτροπής (EU:C:2014:105, σκέψη 40).
(16) — Σκέψεις 38 έως 41 και 42 έως 45, αντίστοιχα, της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(17) — Όπ.π. (σκέψη 46).
(18) — Όπ.π. (σκέψη 48).
(19) — Όπ.π. (σκέψη 49).
(20) — Όπ.π. (σκέψη 50).
(21) — Βλ. άρθρο 2, παράγραφοι 2 και 4, του κανονισμού 222/2011, και άρθρο 1 του εκτελεστικού κανονισμού 302/2011, το οποίο παραπέμπει στον κανονισμό (ΕΚ) 891/2009 της Επιτροπής, της 25ης Σεπτεμβρίου 2009, σχετικά με το άνοιγμα και τον τρόπο διαχείρισης ορισμένων κοινοτικών δασμολογικών ποσοστώσεων στον τομέα της ζάχαρης (EE L 254, σ. 82).
(22) — Βλ. νομολογιακό προηγούμενο στην απόφαση 3F κατά Επιτροπής (C‑319/07 P, EU:C:2009:435, σκέψη 98).