62023CJ0482
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Dara Dlísheomra)
16 Deireadh Fómhair 2025 (
*1
)
(Mainneachtain Bhallstáit ina chuid oibleagáidí a chomhlíonadh – Rochtain ar an margadh idirnáisiúnta do sheirbhísí cóiste agus bus – Rialachán (CE) Uimh. 1073/2009 – Airteagail 2(4), 2(7) agus 15(b) – Oibríochtaí cabatáiste de chóiste agus de bhus mar chuid de sheirbhísí ócáideacha – Bearta náisiúnta cur chun feidhme lena dtugtar isteach uastréimhse 7 lá as a chéile sa mhí féilire chéanna – Corrlach roghnach – Comhréireacht)
I gCás C‑482/23,
Imeachtaí mar gheall ar mhainneachtain in oibleagáid a chomhlíonadh faoi Airteagal 258 CFAE, a tionscnaíodh an 26 Iúil 2023,
an Coimisiún Eorpach, ag P.Messina agus C.Vang i gcáil Gníomhairí,
iarratasóir,
le tacaíocht ó:
Údarás Faireacháin CSTE, ag M. Brathovde, K. Isaksen, M.-M. Joséphidès agus I.O. Vilhjálmsdóttir, i gcáil Gníomhairí,
idiragraí,
v
Ríocht na Danmhairge, ag D. Elkan, J. F. Kronborg agus C. Maertens, i gcáil Gníomhairí ar dtús, agus ina dhiaidh ag D. Elkan agus C. Maertens, i gcáil Gníomhairí,
cosantóir,
le tacaíocht ó:
an Íoslainn, ag V. B. Eggertsdóttir, H. Jónsson, I. Óskarsdóttir agus N. G. Sigurðardóttir, i gcáil Gníomhairí,
Ríocht na hIorua, ag T. Aalia agus E. Eikeland, i gcáil Gníomhairí,
idiragraithe,
tugann AN CHÚIRT (an Dara Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: K. Jürimäe, Uachtarán an Dlísheomra, K. Lenaerts, Uachtarán na Cúirte Breithiúnais, ag gníomhú mar Bhreitheamh den Dara Dlísheomra, M. Gavalec, Z. Csehi (Rapóirtéir) agus F. Schalin, Breitheamh,
Abhcóide Ginearálta: A. Rantos,
Cláraitheoir: C. Strömholm, Riarthóir,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn agus tar éis éisteacht an 5 Nollaig 2024,
tar éis éisteacht le Tuairim an Abhcóide Ghinearálta ag éisteacht an 6 Márta 2025
an Breithiúnas seo a leanas
Breithiúnas
1
Lena iarratas, iarrann an Coimisiún Eorpach ar an gCúirt a dhearbhú, trí gan údarú a thabhairt d’iompar cabatáiste ag cóistí agus busanna mar sheirbhísí ócáideacha mura ndéantar an t‑iompar laistigh de 7 lá as a chéile sa mhí féilire chéanna, nár chomhlíon Ríocht na Danmhairge na hoibleagáidí atá uirthi faoi Airteagal 15(b) de Rialachán (CE) Uimh. 1073/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 21 Deireadh Fómhair 2009 maidir le rialacha comhchoiteanna le haghaidh rochtana ar an margadh idirnáisiúnta do sheirbhísí cóiste agus bus agus lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 561/2006 (IO 2009 L 300, lch. 88).
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
Rialachán (CE) Uimh. 1072/2009
2
Foráiltear le hAirteagal 2 de (Rialachán (CE) Uimh. 1072/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 21 Deireadh Fómhair 2009 maidir le rialacha comhchoiteanna le haghaidh rochtana ar an margadh idirnáisiúnta tarlaithe de bhóthar) dar teideal ‘Sainmhínithe’:
‘Chun críocha an Rialacháin seo beidh feidhm ag na sainmhínithe a leanas:
[…]
(6)
ciallaíonn “oibríochtaí cabatáiste” iompar náisiúnta ar fruiliú nó ar luaíocht a chuirtear i gcrích ar bhonn sealadach i mBallstát óstach, i gcomhréir leis an Rialachán seo;
[...]’
3
Foráiltear le hAirteagal 8 den Rialachán sin, dar teideal ‘prionsabal ginearálta’ mar seo a leanas:
‘1.   Beidh aon tarlóir ar fruiliú nó ar luaíocht, ar sealbhóir ceadúnais Chomhphobail é agus a bhfuil fianú tiománaí ag a thiománaí más náisiúnach tríú tír an té sin, i dteideal, faoi na coinníollacha arna leagan síos sa Chaibidil seo, oibríochtaí cabatáiste a dhéanamh.
2.   A luaithe a mbeidh earraí a iompraíodh le linn an iompair idirnáisiúnta seachadta, ceadófar ceadaithe do tharlóirí dá dtagraítear i mír 1 suas le trí oibríocht chabatáiste ar a mhéid a dhéanamh leis an bhfeithicil céanna, nó más de chónasc cúpláilte í an fheithicil, an chuid is mótarfheithicil í den fheithicil chéanna, i ndiaidh iompair idirnáisiúnta ó Bhallstát eile nó ó thríú tír go dtí an mBallstát óstach. Laistigh de 7 lá ón ndíluchtú deireanach sa Bhallstát óstach le linn an iompair idirnáisiúnta isteach a tharlóidh an díluchtú deireanach roimh fhágáil an Bhallstáit óstaigh le linn oibríocht chabatáiste.
Laistigh den teorainn ama dá dtagraítear i fomhír 1, féadfaidh tarlóirí cuid de na hoibríochtaí cabatáiste nó na hoibríochtaí cabatáiste uile a cheadaítear faoin fomhír sin a chur i gcrích in aon Bhallstát faoin gcoinníoll go mbeidh siad teoranta go hoibríocht chabatáiste amháin i ngach Ballstát laistigh de thrí lá tar éis na hiontrála neamhualaithe i gcríoch an Bhallstáit sin.
[...]’
Rialachán Uimh. 1073/2009
4
Luaitear an méid seo a leanas in aithrisí 3, 4, agus 10 de Rialachán Uimh. 1073/2009:
‘(3)
Chun creat cuimsitheach a áirithiú maidir le hiompar idirnáisiúnta paisinéirí de chóiste agus de bhus ar fud an Chomhphobail ba cheart go mbeadh feidhm ag an Rialachán seo le gach iompar idirnáisiúnta ar chríoch an Chomhphobail. [...]
(4)
Beidh an tsaoirse chun seirbhísí a chur ar fáil ina bunphrionsabal den chomhbheartas iompair agus éilíonn sí go ráthaítear d'iompróirí ó na Ballstáit uile go mbeidh rochtain acu ar mhargaí idirnáisiúnta iompair gan idirdhealú ar fhorais náisiúntachta nó áit bhunaíochta.
[...]
(10)
Ba cheart go gceadófaí d'iompróirí neamhchónaitheacha seirbhísí áirithe náisiúnta bóthair do phaisinéirí a oibriú, ach ba cheart féachaint do na tréithe sonracha a bhaineann le gach modh seirbhíse. Nuair a dhéanfar oibríochtaí iompair cabatáiste den sórt sin, ba cheart go mbeadh siad faoi réir ag reachtaíocht an Chomhphobail amhail Rialachán (CE) Uimh. 561/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Márta 2006 maidir le comhchuibhiú reachtaíocht áirithe shóisialach i ndáil le hiompar de bhóthar [1] agus faoi réir ag an dlí náisiúnta atá i bhfeidhm i réimsí sonracha sa Bhallstát óstach.’
5
Foráiltear le hAirteagal 1(4) de Rialachán 1073/2009, dar teideal ‘Raon feidhme’ mar seo a leanas:
‘Beidh feidhm ag an Rialachán seo i leith seirbhísí náisiúnta iompair phaisinéirí de bhóthar ar fruiliú nó ar airgead arna n‑oibriú ag iompróir neamhchónaitheach ar bhonn sealadach dá bhforáiltear i gCaibidil V.’
6
Foráiltear le hAirteagal 2 den Rialachán sin, dar teideal ‘Sainmhínithe’ mar seo a leanas:
‘Chun críocha an Rialacháin seo beidh feidhm ag na sainmhínithe a leanas:
[...]
4.
ciallaíonn “seirbhísí ócáideacha” seirbhísí nach dtagann faoin sainmhíniú ar sheirbhísí tráthrialta, lena n‑áirítear seirbhísí tráthrialta speisialta agus arb é a bpríomhthréith go n‑iompraíonn siad grúpaí paisinéirí a bhailítear ar thionscnamh an chustaiméara nó an iompróra féin;
[...]
7.
ciallaíonn “oibríochtaí iompair cabatáiste”
–
seirbhísí náisiúnta iompair phaisinéirí de bhóthar ar fruiliú agus ar airgead a sholáthraíonn iompróir ar bhonn sealadach i mBallstát óstach, nó
–
paisinéirí a bhailiú agus a scaoileadh amach laistigh den Bhallstát céanna le linn seirbhíse tráthrialta idirnáisiúnta, i gcomhréir le forálacha an Rialacháin seo, ar choinníoll nach é príomhchuspóir na seirbhíse sin é.
[…]’
7
I gCaibidil V den Rialachán sin, dar teideal ‘Cabatáiste’, tá Airteagail 14 agus 15.
8
Foráiltear le hAirteagal 14 de Threoir 1073/2009, dar teideal ‘Prionsabal ginearálta’ mar seo a leanas:
‘Aon iompróir a oibreoidh seirbhísí iompair do phaisinéirí de bhóthar ar fruiliú nó ar airgead, agus a mbeidh ceadúnas Comhphobail aige, ceadófar dó, faoi na coinníollacha a leagtar síos sa Chaibidil seo agus gan aon idirdhealú ar fhorais náisiúntacht nó áit bhunaíochta an iompróra, na hoibríochtaí cabatáiste a shonraítear in Airteagal 15 a oibriú.’
9
De réir Airteagal 15 den Rialachán sin, dar teideal ‘Oibríochtaí cabatáiste údaraithe’:
‘Beidh oibríochtaí cabatáiste údaraithe le haghaidh na seirbhísí a leanas:
[...]
(b) seirbhísí ócáideacha;
[...]’
Dlí na Danmhairge
10
Ón 1 Samhain 2019, tá cleachtas riaracháin á chur i bhfeidhm ag Ríocht na Danmhairge faoina léirmhíníonn údaráis na Danmhairge an téarma ‘ar bhonn sealadach’, a úsáidtear sa sainmhíniú ar an gcoincheap ‘oibríochtaí cabatáiste’ in Airteagal 2(7) de Rialachán Uimh. 1073/2009, mar théarma nach gcumhdaíonn tréimhse is mó ná ‘7 lá as a chéile sa mhí féilire chéanna’ (‘an cleachtas riaracháin atá faoi chonspóid’). Déantar cur síos ar an gcleachtas sin i bpreaseisiúint ón Aireacht Iompair 11 Deireadh Fómhair 2019, dar teideal ‘Danmark strammer fortolkningen af regler om cabotage for busser’ (‘Déanann an Danmhairg léiriú níos déine ar rialacha an Aontais Eorpaigh maidir le cabatáiste bus agus cóiste’).
Nós imeachta réamhdlíthíochta
11
Dar leis an gCoimisiún, níl an cleachtas riaracháin atá faoi chonspóid, arb é atá i gceist leis oibríochtaí cabatáiste bus agus cóiste ar chríoch na Danmhairge a theorannú do thréimhse 7 lá as a chéile le linn na míosa féilire céanna, comhsheasmhach leis an gcuspóir atá á shaothrú le Rialachán Uimh. 1073/2009 agus sáraítear prionsabal na comhréireachta leis.
12
Tar éis dó a bheith i dteagmháil le Rialtas na Danmhairge, sheol an Coimisiún litir fógra fhoirmiúil chuig Ríocht na Danmhairge an 9 Meitheamh 2021 inar luaigh sé, tríd an gcleachtas riaracháin atá faoi chonspóid a chur i bhfeidhm, nár chomhlíon an Ballstát sin na hoibleagáidí atá air faoi Airteagal 15(b) de Rialachán Uimh. 1073/2009.
13
Thug Ríocht na Danmhairge freagra ar an litir fógra fhoirmiúil an 2 Lúnasa 2021, lena chinn sí go bhfuil an cleachtas sin comhsheasmhach le Rialachán Uimh. 1073/2009. I ndáil leis sin, i dtosach báire, áitíonn sí nach bhfuil aon léiriú coiteann ann ar na rialacha cabatáiste maidir le hiompar paisinéirí. Ina dhiaidh sin, éilíonn sí go bhfuil an cleachtas sin comhsheasmhach le cuspóir an Rialacháin sin agus leis an nath ‘ar bhonn sealadach’ i Rialachán Uimh. 1072/2009. Ar deireadh, áitíonn sí go bhfuil an cleachtas céanna comhréireach.
14
An 19 Bealtaine 2022, sheol an Coimisiún tuairim réasúnaithe chuig Ríocht na Danmhairge, ar thug an Ballstát sin freagra uirthi an 1 Iúil 2022. Sa fhreagra sin, d’áitigh an Ballstát sin go raibh an cleachtas riaracháin atá faoi chonspóid comhsheasmhach le Rialachán Uimh. 1073/2009.
15
Agus é den tuairim nach raibh freagra Ríocht na Danmhairge sásúil, chinn an Coimisiún an chaingean seo a thionscnamh.
An chaingean
Argóintí na bpáirtithe
16
Tugann an Coimisiún le fios, le tacaíocht ó Údarás Faireacháin CSTE, go leagtar síos le Rialachán Uimh. 1073/2009 rialacha mionsonraithe maidir le cur i bhfeidhm phrionsabal na saoirse chun seirbhísí a sholáthar de chóiste agus de bhus in earnáil an iompair paisinéirí, ar prionsabal é a chumhdaítear sa dlí príomha.
17
I gcomhréir le forálacha an Rialacháin sin, tá sé de shaoirse ag iompróirí an Aontais seirbhísí ócáideacha do phaisinéirí de bhóthar a sholáthar ar bhonn sealadach i mBallstáit seachas a mBallstát bunaíochta, ar an gcoinníoll amháin go bhfuil ceadúnas Comhphobail acu.
18
Is éard atá i gceist leis an gcleachtas riaracháin atá faoi chonspóid ná toirmeasc ar tharlóir neamhchónaitheach dhá oibríocht chabatáiste a dhéanamh de chóiste agus de bhus sa Danmhairg le linn na míosa féilire céanna má dhéantar na hoibríochtaí sin níos mó ná seachtain amháin ó chéile. Dá bhrí sin, sháródh tarlóir a dhéanfadh oibríocht chabatáiste sa Danmhairg ar an gcéad lá de mhí, ansin arís an 20ú lá den mhí sin, de réir an chleachtais sin, Rialachán Uimh. 1073/2009, fiú dá mba iad na hoibríochtaí sin an t‑aon iompar amháin a dhéanann an tarlóir sin sa Danmhairg.
19
Cuireann an Coimisiún in iúl, a mhéid a rialaítear na coinníollacha maidir leis an tsaoirse chun seirbhísí iompair idirnáisiúnta do phaisinéirí a sholáthar de chóiste agus de bhus leis, ní mór Rialachán Uimh. 1073/2009 agus, go háirithe, an nath ‘ar bhonn sealadach’ in Airteagal 2(7) de, a léiriú i bhfianaise fhorálacha ábhartha Chonradh FAE maidir leis an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar, arna léiriú ag an gCúirt.
20
Agus tagairt á déanamh go háirithe don chásdlí a eascraíonn as breithiúnais an 30 Samhain 1995, Gebhard (C‑55/94, EU:C:1995:411, mír 27), agus an 11 Nollag 2003, Schnitzer (C‑215/01, míreanna 31 agus 32), measann sé nach féidir fad, minicíocht ná leanúnachas gníomhaíochta a úsáid mar an t‑aon chritéar amháin chun a shuí an dtagann an ghníomhaíocht sin faoi raon feidhme fhorálacha Chonradh FAE maidir leis an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar agus na rialacha lena rialaítear cabatáiste atá i Rialachán Uimh. 1073/2009. Dá bhrí sin, tá teorannú uathoibríoch ar oibríochtaí cabatáiste do thréimhse réamhshocraithe, amhail an tréimhse atá i gceist sa chleachtas riaracháin atá i gcontrárthacht leis an Rialachán sin.
21
Ciallaíonn foclaíocht an rialacháin, ar dá réir a bhfuil sé de cheart ag iompróirí iompar ‘ar bhonn sealadach’ paisinéirí de chóiste agus de bhus a dhéanamh i mBallstát óstach, gur gá a mheas ar tharla gníomhaíocht an iompróra lena mbaineann ar bhonn sealadach. Dá bhrí sin, ní féidir riail amhail an riail a thugtar isteach leis an gcleachtas riaracháin atá faoi chonspóid a chur in ionad an chorrlaigh roghnaigh a eascraíonn as measúnú ócáideach den sórt sin.
22
Cuireann an Coimisiún in iúl freisin nach n‑údaraítear go sainráite le Rialachán Uimh. 1073/2009 do na Ballstáit bearta cur chun feidhme a ghlacadh maidir le hoibríochtaí cabatáiste ócáideacha. Ina theannta sin, cé gur fíor, d’ainneoin a n‑infheidhmeachta dírí sna córais dlí náisiúnta, d’fhéadfadh sé go n‑éileofaí le forálacha áirithe de rialachán, d’fhonn iad a chur chun feidhme, go nglacfaidh na Ballstáit bearta cur chun feidhme, ní chomhlíonann an cleachtas sin, sa chás seo, na coinníollacha is gá ina leith sin, mar is léir ón gcásdlí, go háirithe breithiúnas an 21 Nollaig 2011, Danske Svineproducenter (C‑316/10, mír 41).
23
Go bunúsach, ar an gcéad dul síos, ní hamháin go sonraítear leis an gcleachtas riaracháin atá faoi chonspóid an corrlach roghnach a thugtar do na Ballstáit, ach cuirtear srian iomarcach leis ar cheart na n‑iompróirí oibríochtaí cabatáiste a dhéanamh de chóiste agus de bhus sa Danmhairg. Ar an dara dul síos, tá an cleachtas sin i gcontrárthacht le cuspóir Rialachán Uimh. 1073/2009, is é sin feidhmíocht cineálacha áirithe oibríochtaí iompair paisinéirí de bhóthar a léirscaoileadh agus na coinníollacha a leagan síos faoina n‑údaraítear d’iompróirí neamhchónaitheacha seirbhísí iompair náisiúnta do phaisinéirí a sholáthar i mBallstát faoi chomhbheartas iompair an Aontais Eorpaigh. Go háirithe, cuireann an Coimisiún in iúl, ós rud é nach bhforáiltear le hAirteagal 2(7) den Rialachán sin mar shrian ar oibríochtaí cabatáiste ach amháin go ndéantar iad ‘ar bhonn sealadach’, nach ráthaíonn Ríocht na Danmhairge, trí chóras ginearálta a thabhairt isteach mar is léir ón gcleachtas riaracháin atá faoi chonspóid, an corrlach roghnach is gá don mheasúnú aonair dá dtagraítear thuas. Ar an tríú dul síos, tá an cleachtas sin díréireach.
24
Mar fhreagairt ar na hargóintí sin, tugann Ríocht na Danmhairge faoi deara, le tacaíocht ó Ríocht na hIorua, i dtosach báire, gur tugadh isteach an cleachtas riaracháin atá faoi chonspóid chun freagairt do na deacrachtaí, arna sainaithint ag údaráis na Danmhairge, agus iad ag cinneadh, i gcásanna sonracha, an raibh cabatáiste de chóiste agus de bhus dleathach nó nach raibh.
25
Ina dhiaidh sin, tá na Ballstáit i dteideal bearta cur chun feidhme a ghlacadh chun raon feidhme Airteagal 15(b) de Rialachán Uimh. 1073/2009 a shoiléiriú. Ní féidir, ar bhonn fhoclaíocht an Rialacháin sin, ar bhonn an chuspóra atá á shaothrú leis ná ar bhonn chomhthéacs an Rialacháin sin, a chinneadh cad go díreach atá i gceist leis an bhfrása ‘ar bhonn sealadach’ dá dtagraítear in Airteagal 15(1)(b), arna léamh i gcomhar le hAirteagal 2(7) den Rialachán sin. Sna himthosca sin, d’fhéadfadh na Stáit sin, i gcomhréir le cásdlí na Cúirte, a eascraíonn go háirithe as breithiúnais an 21 Nollaig 2011in Danske Svineproducenter (C‑316/10, EU:C:2011:863), agus an 12 Aibreán 2018, an Coimisiún v an Danmhairg (C‑541/16, EU:C:2018:251), bearta cur chun feidhme a ghlacadh chun raon feidhme na bhforálacha lena mbaineann a shoiléiriú.
26
Anois, sa chás seo, leis an gcleachtas riaracháin atá faoi chonspóid, bhíothas in ann na cásanna ina ndéantar gníomhaíocht gnóthais iompair eachtraigh sa Danmhairg a shainaithint ‘ar bhonn sealadach’. Tá sé comhsheasmhach le cuspóir Rialachán Uimh. 173/2009, is é sin an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar i réimse an iompair a áirithiú agus ag an am céanna a áirithiú nach ndéantar oibríochtaí cabatáiste ar bhealach ina mbeidh gníomhaíocht bhuan nó leanúnach.
27
Maidir leis an bhfíoras go bhfuil an cleachtas sin bunaithe ar thréimhse ina bhfuil roinnt laethanta, seachas ar roinnt oibríochtaí iompair, áitíonn Ríocht na Danmhairge go ndearna reachtas an Aontais, chun raon feidhme na bhfocal ‘ar bhonn sealadach’ in Airteagal 8(2) de Rialachán Uimh. 1072/2009 maidir le hiompar cabatáiste earraí a shoiléiriú, riail a thabhairt isteach freisin ina bhfuil tagairt do thréimhse 7 lá. Mar sin féin, tá iompar cabatáiste earraí, ar thaobh amháin, agus iompar cabatáiste de chóiste agus de bhus, ar an taobh eile, bunaithe ar na prionsabail chéanna.
28
Ar deireadh, comhlíontar prionsabal na comhréireachta leis an gcleachtas riaracháin atá faoi chonspóid. Is ionann an cleachtas sin agus beart chun a áirithiú nach ndéantar cabatáiste de chóiste agus de bhus go leanúnach agus sa mhéid, i ndáiríre, chun a áirithiú nach bhfágann an gnóthas neamhchónaitheach críoch an Stáit óstaigh ach go han‑annamh, nó riamh fiú, agus mar thoradh air sin go gcaillfeadh an ghníomhaíocht a cineál sealadach.
29
Cuireann Ríocht na hIorua in iúl freisin go bhfuil an cleachtas riaracháin atá faoi chonspóid soiléir ó thaobh dlí de, intuartha agus éasca le comhlíonadh. Ina theannta sin, ní chuirtear bac, le foclaíocht, comhthéacs, cuspóir agus stair reachtach Rialachán Uimh. 1073/2009_ar léiriú lena gceadaítear uastréimhse sheasta d’oibríochtaí cabatáiste a mheas mar thréimhse ‘sealadach’. Os a choinne sin, in éagmais forálacha beachta lena rialaítear raon feidhme an choincheapa ‘oibríocht chabatáiste’ sa Rialachán sin, fágtar corrlach roghnach ag na Ballstáit maidir le bearta náisiúnta cur chun feidhme a ghlacadh.
30
Áitíonn Ríocht na hIorua freisin, gan sainmhíniú soiléir ar na rialacha lena rialaítear raon feidhme na n‑oibríochtaí cabatáiste dá dtagraítear in Airteagail 2(7) agus 15(b) den Rialachán sin, go gcuirfí bac ar éifeachtacht an Rialacháin sin sa mhéid nach bhféadfaí faireachán a dhéanamh ar mhéid na n‑oibríochtaí iompair údaraithe ná é a fhorfheidhmiú ar bhealach comhsheasmhach intuartha.
31
Thairis sin, maidir leis na focail ‘ar bhonn sealadach’ in Airteagal 2(7) den Rialachán sin, tá amhras ar Ríocht na hIorua go gcaithfear iad a léiriú i bhfianaise chásdlí na Cúirte maidir le cineál sealadach na seirbhísí de réir bhrí Airteagail 56 agus 57 CFAE.
Measúnú na Cúirte
32
Lena chaingean, cáineann an Coimisiún Ríocht na Danmhairge mar gheall gur mhainnigh sí sna hoibleagáidí atá uirthi faoi Airteagal 15(b) de Rialachán Uimh. 1073/2009 a chomhlíonadh toisc nár údaraigh sí oibríochtaí cabatáiste de chóiste agus de bhus i gcomhthéacs seirbhísí ócáideacha mura ndéantar an t‑iompar laistigh de 7 lá as a chéile le linn na míosa féilire céanna. In aon chás, níl an cleachtas riaracháin atá faoi chonspóid comhsheasmhach leis an gcuspóir a shaothraítear leis an Rialachán sin agus sáraíonn sé prionsabal na comhréireachta.
33
Chun rialú a dhéanamh ar na fiúntais a bhaineann leis an gcaingean seo, ba cheart a mheabhrú ar dtús, de réir cásdlí socair, de bhun Airteagal 288 den CFAE agus de bhua chineál rialachán agus a bhfeidhm i gcóras foinsí dhlí an Aontais, go mbíonn éifeacht láithreach ag forálacha rialachán i gcórais dlí náisiúnta, gan aon ghá le húdaráis náisiúnta bearta cur chun feidhme a ghlacadh. Mar sin féin, d’fhéadfadh sé go n‑éileodh cuid de na forálacha sin go nglacfadh na Ballstáit bearta cur chun feidhme chun iad a chur chun feidhme. (Féach breithiúnais an 11 Eanáir 2001, Monte Arcosu, C‑403/98, EU:C:2001:6, mír 26; an 12 Aibreán 2018, an Coimisiún v an Danmhairg, C‑541/16, EU:C:2018:251, mír 27, agus an 30 Bealtaine 2024, agus Expedia, C‑663/22, EU:C:2024:433, mír 40).
34
Sa mhéid is go n‑éilítear é le forálacha áirithe rialacháin, féadfaidh na Ballstáit bearta a ghlacadh chun Rialachán a chur chun feidhme cé nach dtugann an Rialachán sin cumhacht dóibh go sainráite é sin a dhéanamh, mura gcuireann siad bac ar a infheidhmeacht dhíreach, mura ndéanann siad a gcineál a cheilt mar ghníomh de dhlí an Aontais agus má shonraíonn siad feidhmiú an chorrlaigh roghnaigh a thugtar dóibh leis an Rialachán sin agus iad fós laistigh de theorainneacha a fhorálacha. (féach, chuige sin, breithiúnais an 21 Nollaig 2011Danske Svineproducenter, C‑316/10, EU:C:2011:863, mír 41; an 12 Aibreán 2018, an Coimisiún v an Danmhairg, C‑541/16, EU:C:2018:251, mír 28, agus an 30 Bealtaine 2024, Expedia, C‑663/22, EU:C:2024:433, mír 41)
35
I ndáil leis sin, is trí thagairt a dhéanamh d’fhorálacha ábhartha an Rialacháin lena mbaineann, arna léiriú i bhfianaise a chuspóirí, gur gá a chinneadh an gcuirtear toirmeasc, ceangal leo nó an gceadaítear do na Ballstáit leo bearta cur chun feidhme áirithe a ghlacadh agus, go háirithe sa chás deireanach sin, an dtagann an beart lena mbaineann faoin rogha a thugtar do gach Ballstát. (féach, chuige sin, breithiúnais an 21 Nollaig 2011Danske Svineproducenter, C‑316/10, EU:C:2011:863, mír 43; an 12 Aibreán 2018, an Coimisiún v an Danmhairg, C‑541/16, EU:C:2018:251, mír 29, agus an 30 Bealtaine 2024, Expedia, C‑663/22, EU:C:2024:433, mír 42).
36
Sa chás seo, ba cheart a thabhairt faoi deara nach n‑údaraítear go sainráite, le forálacha ábhartha Rialachán Uimh. 1073/2009, eadhon Airteagal 15(b) agus Airteagal 2(4) agus (7) de, do na Ballstáit bearta náisiúnta cur chun feidhme a ghlacadh maidir le hoibríochtaí cabatáiste.
37
Mar sin féin, mar a chinn an Chúirt i bhfianaise forálacha inchomparáide a bhaineann le coincheap an chabatáiste i gcomhthéacs iompar earraí in Airteagal 2(6) agus in Airteagal 8 de Rialachán Uimh. 1072/2009, is gá a fháil amach an bhfuil corrlach roghnach ag na Ballstáit maidir le bearta náisiúnta a ghlacadh lena gcuirtear Rialachán Uimh. 1073/2009 chun feidhme cé nach dtugtar cumhacht dóibh go sainráite leis an Rialachán sin amhlaidh a dhéanamh (féach, de réir analaí, breithiúnas an 12 Aibreán 2018, an Coimisiún v an Danmhairg, C‑541/16, EU:C:2018:251, mír 34)
38
Sa chás seo, is gá, a chinntiú, mar a mhaíonn Ríocht na Danmhairge, nach bhfuil an coincheap ‘oibríocht chabatáiste’, mar a údaraítear le Rialachán Uimh. 1073/2009 cruinn, agus mar thoradh air sin gur cosúil go bhfuil údar cuí le bearta náisiúnta cur chun feidhme a ghlacadh chun raon feidhme an choincheapa sin a shoiléiriú.
39
I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara, ar thaobh amháin, go sainmhínítear an coincheap ‘oibríocht chabatáiste’in Airteagal 2(7) den Rialachán sin, inter alia, mar ‘seirbhísí náisiúnta iompair phaisinéirí de bhóthar ar fruiliú agus ar airgead a sholáthraíonn iompróir ar bhonn sealadach i mBallstát óstach’, gan an coinníoll ama sin a shonrú ar bhealach ar bith áfach.
40
Ar an taobh eile, foráiltear le hAirteagal 15(b) den Rialachán sin go gceadófar oibríochtaí cabatáiste le haghaidh ‘seirbhísí ócáideacha’. Mar sin féin, cé go sainmhínítear an coincheap ‘seirbhísí ócáideacha’ in Airteagal 2(4) den Rialachán sin, ní mór a lua nach sainítear go beacht, i dtéarmaí faid nó lín, cineál ócáideach na seirbhísí údaraithe in aon cheann de na forálacha sin.
41
Dá réir sin, is ionann foclaíocht ghinearálta nó neamhbheacht forála a bheith ann agus léiriú ar an ngá atá le bearta náisiúnta cur chun feidhme a ghlacadh. Féach, chuige sin, breithiúnas an 12 Aibreán 2018, an Coimisiún v an Danmhairg, (C‑270/16, EU:C:2018:251, mír 39).
42
Thairis sin, cé gurb é cuspóir Rialachán Uimh. 1073/2009, de réir aithris 3 de, creat cuimsitheach a áirithiú maidir le hiompar idirnáisiúnta paisinéirí de chóiste agus de bhus ar fud an Aontais Eorpaigh, ní bac é an cuspóir sin ar Bhallstát bearta áirithe lena gcuirtear an Rialachán sin chun feidhme a ghlacadh. Maidir le cabatáiste, go háirithe, luaitear in aithris 10 den Rialachán sin, ba cheart go gceadófaí d'iompróirí neamhchónaitheacha seirbhísí áirithe náisiúnta bóthair do phaisinéirí a oibriú, ach ba cheart féachaint do na tréithe sonracha a bhaineann le gach modh seirbhíse, ós rud é gur cheart go mbeadh feidhmiú na n‑oibríochtaí cabatáiste sin faoi réir fhorálacha ghníomhartha an Aontais maidir le comhchuibhiú reachtaíochta sóisialta áirithe a bhaineann le hiompar de bhóthar agus faoi réir ag an dlí náisiúnta atá i bhfeidhm i réimsí sonracha sa Bhallstát óstach.
43
Dá réir sin, ní mór a mheas go bhfuil sé de rogha ag na Ballstáit bearta náisiúnta a ghlacadh lena gcuirtear chun feidhme Rialachán Uimh. 1073/2009 agus, go háirithe, Airteagal 2(4) agus (7) agus Airteagal 15(b) den Rialachán sin, chun raon feidhme an choincheapa ‘oibríocht chabatáiste’ a shoiléiriú de réir bhrí an Rialacháin sin.
44
Sa dara háit, ba cheart a mheabhrú, agus bearta á nglacadh chun rialachán a chur chun feidhme, go gceanglaítear ar na Ballstáit prionsabal na comhréireachta a urramú, atá ina cheangal ar a n‑údaráis reachtacha agus rialála nuair a chuireann siad dlí an Aontais i bhfeidhm agus lena gceanglaítear go mbeidh na modhanna a chuirtear chun feidhme le foráil iomchuí chun an cuspóir a shaothraítear le reachtaíocht an Aontais atá i gceist a bhaint amach agus nach dtéann siad thar a bhfuil riachtanach chun é a bhaint amach. (Féach breithiúnais an 21 Nollaig 2011Danske Svineproducenter, C‑316/10, EU:C:2011:863, míreanna 50 go dtí 52; an 12 Aibreán 2018, an Coimisiún v an Danmhairg, C‑541/16, EU:C:2018:251, mír 50, agus an 30 Bealtaine 2024, Expedia, C‑663/22, EU:C:2024:433, mír 43).
45
Ar an gcéad dul síos i dtaca leis sin, maidir le hoiriúnacht an chleachtais riaracháin atá i gceist chun an cuspóir atá á shaothrú le Rialachán Uimh. 1073/2009 a bhaint amach, áitíonn Ríocht na Danmhairge go bhfuil an cleachtas sin de chineál lena ráthaítear saorghluaiseacht seirbhísí i réimse an iompair, agus é á áirithiú ag an am céanna nach ndéantar oibríochtaí cabatáiste ar bhealach a chruthódh gníomhaíocht bhuan nó leanúnach laistigh den Bhallstát óstach.
46
Ba cheart a thabhairt faoi deara, i ndáil leis sin, mar a luaitear in aithris 4 de Rialachán Uimh. 1073/2009, gur bunphrionsabal den chomhbheartas iompair í an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar agus go gceanglaítear léi rochtain ar mhargaí iompair idirnáisiúnta a ráthú d’iompróirí ó gach Ballstát, gan idirdhealú ar fhorais náisiúntachta ná áite bunaíochta, i gcomhréir leis an bprionsabal ginearálta a leagtar amach in Airteagal 14 den Rialachán sin.
47
Mar sin féin, ba cheart a thabhairt faoi deara freisin go leagtar béim in Airteagal 1(4) agus in Airteagal 2(7) de Rialachán Uimh. 1073/2009 ar chineál sealadach an chabatáiste. Luaitear in aithris 10 den Rialachán sin, thairis sin, trí na tréithe sonracha a bhaineann le gach modh seirbhíse a bhaineann le gach modh seirbhíse a chur san áireamh, gur cheart go gceadófaí d'iompróirí neamhchónaitheacha seirbhísí áirithe náisiúnta bóthair do phaisinéirí a oibriú.
48
Mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i míreanna 44 agus 45 dá Thuairim, trí theorainn ama a leagan síos le haghaidh iompar cabatáiste de chóiste agus de bhus ar chríoch na Danmhairge thar thréimhse míosa féilire, cuireann an cleachtas riaracháin atá faoi chonspóid bac ar an ngníomhaíocht sin a bheith ina gníomhaíocht shealadach agus éirí buan agus leanúnach. Dá bhrí sin, is iomchuí an ceanglas maidir le cineál sealadach an chabatáiste a chaomhnú, chomh maith le hintuarthacht agus comhlíonadh an cheanglais sin, a ráthú.
49
Dá bhrí sin, is iomchuí an cleachtas riaracháin atá faoi chonspóid chun an cuspóir a shaothraítear le forálacha Rialachán Uimh. 1073/2009 a bhaineann le cabatáiste a bhaint amach.
50
Ar an dara dul síos, maidir le cé acu a théann nó nach dtéann an cleachtas riaracháin atá faoi chonspóid thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir sin a bhaint amach, ba cheart a thabhairt faoi deara go gcuirtear teorainn 7 lá as a chéile le hoibríochtaí cabatáiste de chóiste agus de bhus sa mhí féilire chéanna leis an gcleachtas sin.
51
Dá bhrí sin, cé go bhfuil sé mar thoradh ar an gcleachtas sin nach mór don iompróir lena mbaineann tréimhse feithimh a urramú, a n‑athraíonn a ré de réir na míosa féilire ina ndéantar na hoibríochtaí cabatáiste sin, is é is cuspóir dó gan cosc a chur ar fheidhmiú oibríochtaí eile de chóiste agus de bhus, amhail oibríochtaí iompair idirnáisiúnta chuig an mBallstát bunaíochta nó chuig Ballstáit eile, agus oibríochtaí cabatáiste de chóiste agus de bhus ina dhiaidh sin, i gcás inarb iomchuí, sna Ballstáit eile sin. Dá bhrí sin, féadfaidh tarlóirí, le linn na tréimhse marana, leanúint de na hoibríochtaí sin a dhéanamh. Féach breithiúnas an 4 Deireadh Fómhair 2024, an Liotuáin agus páirtithe eile v an Pharlaimint (Pacáiste soghluaisteachta) (C‑541/20 go C‑555/20, EU:C:2024:818, mír 832 agus an cásdlí dá dtagraítear).
52
Ní mór a mheas, dá bhrí sin, nach dtéann an tréimhse feithimh a eascraíonn as an gcleachtas riaracháin atá faoi chonspóid thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir a shaothraítear leis an gcleachtas sin a bhaint amach, is é sin a áirithiú nach ndéantar oibríochtaí cabatáiste de chóiste agus de bhus ar bhealach a chruthódh gníomhaíocht bhuan nó leanúnach sa Bhallstát óstach céanna.
53
I ndáil leis sin, cuireann an Coimisiún in iúl go bhféadfaí an cuspóir sin a bhaint amach trí mhodhanna nach bhfuil chomh dian céanna leis an tréimhse neamhghníomhaíochta sin. Mar sin féin, ní mór a mheas nach míníonn an Coimisiún cad atá i gceist leis na pléadálacha sin.
54
I ndáil leis sin, i gcomhréir le cásdlí socair na Cúirte, i gcomhthéacs imeachtaí sáraithe, is faoin institiúid sin atá sé a shuíomh go bhfuil an sárú líomhnaithe ann agus na heilimintí is gá a sholáthar don Chúirt chun go bhfíoróidh sí an sárú sin, gan an Coimisiún a bheith in ann brath ar aon toimhde ar bith. (Féach, chuige sin, breithiúnais an 25 Bealtaine 1982an Coimisiún v an Ísiltír, 96/81, EU:C:1982:192, mír 6, agus an 21 Nollaig 2023, an Coimisiún v an Danmhairg (Uastréimhse páirceála), C‑167/22, EU:C:2023:1020, mír 47).
55
Dá bhrí sin, ní mór teacht ar an gconclúid nach sáraíonn an cleachtas riaracháin atá faoi chonspóid prionsabal na comhréireachta.
56
Sna himthosca sin, ní mór a mheas gur mhainnigh an Coimisiún a léiriú nár chomhlíon Ríocht na Danmhairge a hoibleagáidí faoi Airteagal 15(b) de Rialachán Uimh. 1073/2009 toisc nár údaraigh sí oibríochtaí cabatáiste de chóiste agus de bhus i gcomhthéacs seirbhísí ócáideacha ach amháin má dhéantar an t‑iompar laistigh de 7 lá as a chéile le linn na míosa féilire céanna.
57
Dá bhrí sin, ní mór diúltú d’iarratas an Choimisiúin.
Costais
58
Faoi Airteagal 138(1) de na Rialacha Nós Imeachta na Cúirte, ordófar don pháirtí caillteach na costais a íoc, má iarrtar iad i bpléadálacha an pháirtí a n‑éireoidh leis. Ós rud é gur iarr Ríocht na Danmhairge na costais agus nár éirigh leis an gCoimisiún, ní mór a ordú don Choimisiún na costais a íoc.
Ar na forais sin, dearbhaíonn agus rialaíonn an Chúirt (an Dara Dlísheomra):
1.
Díbhtear an chaingean.
2.
Ordaítear don Choimisiún Eorpach na costais a íoc.
Sínithe
(
*1
)	Teanga an cháis: an Danmhairgis.