62018CC0764
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
EVGENI TANCHEV
της 16ης Ιουλίου 2020 (
1
)
Υπόθεση C‑764/18
Ayuntamiento de Pamplona
κατά
Orange España SAU
[αίτηση του Tribunal Supremo (Ανωτάτου Δικαστηρίου, Ισπανία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
«Προδικαστική παραπομπή – Οδηγία 2002/20/ΕΚ – Πεδίο εφαρμογής – Έννοια των υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών – Άρθρα 12 και 13 – Τέλη για δικαιώματα εγκαταστάσεως διευκολύνσεων υπεράνω ή υποκάτω δημοσίου ή ιδιωτικού ακινήτου»
1.
Η παρούσα αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία της οδηγίας 2002/20/ΕΚ (στο εξής: οδηγία για την αδειοδότηση) (
2
), η οποία, κατά το άρθρο της 1, παράγραφος 1, αποσκοπεί στην εναρμόνιση και την απλούστευση των κανόνων και όρων αδειοδοτήσεως, προκειμένου να διευκολύνεται η παροχή των δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η υπό κρίση αίτηση αφορά ιδίως την ερμηνεία των άρθρων 12 και 13 της εν λόγω οδηγίας, τα οποία επιτρέπουν στα κράτη μέλη να επιβάλλουν, αντιστοίχως, επιβαρύνσεις που καλύπτουν τις δαπάνες που προκύπτουν από τη διαχείριση του συστήματος γενικών αδειών και τέλη για δικαιώματα χρήσεως ραδιοσυχνοτήτων ή αριθμών ή για δικαιώματα εγκαταστάσεως διευκολύνσεων υπεράνω ή υποκάτω δημοσίου ή ιδιωτικού ακινήτου.
2.
Η προκείμενη αίτηση υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Orange España SAU, παρόχου υπηρεσιών σταθερής τηλεφωνίας και προσβάσεως στο διαδίκτυο και, αφετέρου, του Ayuntamiento de Pamplona (στο εξής: Δήμος της Παμπλόνα), σχετικά με την επιβολή τέλους για τη χρήση κοινόχρηστων δημοτικών ακινήτων προκειμένου να εγκατασταθεί εξοπλισμός ο οποίος καθιστά δυνατή την παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών.
3.
Το αιτούν δικαστήριο, δηλαδή το Tribunal Supremo (Ανώτατο Δικαστήριο, Ισπανία), ζητεί να διευκρινιστεί αν το τέλος αυτό εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για την αδειοδότηση και, σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, αν ο τρόπος υπολογισμού του εν λόγω τέλους αποκλειστικά βάσει των ακαθάριστων ετησίων εσόδων της εταιρίας από την παροχή ορισμένων υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών συνάδει με τα άρθρα 12 και 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση. Πρέπει να επισημανθεί ότι τα ζητήματα αυτά τίθενται λαμβανομένης υπόψη της αποφάσεως της 12ης Ιουλίου 2012, Vodafone España και France Telecom España (C‑55/11, C‑57/11 και C‑58/11, EU:C:2012:446) (στο εξής: απόφαση Vodafone España και France Telecom España), με την οποία το Δικαστήριο έκρινε ότι τέλος το οποίο είχε επιβληθεί για παρεμφερή χρήση κοινοχρήστων εκτάσεων δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση, καθόσον είχε επιβληθεί σε επιχειρήσεις οι οποίες, χωρίς να είναι ιδιοκτήτριες των διευκολύνσεων που είχαν εγκατασταθεί στους εν λόγω χώρους, τις χρησιμοποιούσαν για την παροχή υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας και, ως εκ τούτου, στην υπόθεση εκείνη, το Δικαστήριο δεν αποφάνθηκε επί της ουσίας της υποθέσεως, ήτοι επί της συμβατότητας της σχετικής διατάξεως με τον τρόπο υπολογισμού του τέλους.
I. Νομικό πλαίσιο
Α.
Το δίκαιο της Ένωσης
4.
Το άρθρο 12 της οδηγίας για την αδειοδότηση, με τίτλο «Διοικητικές επιβαρύνσεις», προβλέπει τα εξής:
«1.   Κάθε διοικητική επιβάρυνση που επιβάλλεται στις επιχειρήσεις οι οποίες παρέχουν δίκτυο ή υπηρεσία βάσει γενικής άδειας ή στις οποίες έχει χορηγηθεί δικαίωμα χρήσης:
α)
συνολικά, καλύπτει μόνον τις διοικητικές δαπάνες που θα προκύψουν από τη διαχείριση, τον έλεγχο και την επιβολή του συστήματος γενικών αδειών και των δικαιωμάτων χρήσης και των ειδικών υποχρεώσεων που αναφέρονται στο άρθρο 6, παράγραφος 2, οι οποίες μπορούν να περιλαμβάνουν δαπάνες για διεθνή συνεργασία, εναρμόνιση και τυποποίηση, ανάλυση αγοράς, παρακολούθηση της συμμόρφωσης και άλλους ελέγχους της αγοράς, καθώς και κανονιστικές εργασίες που περιλαμβάνουν την εκπόνηση και την επιβολή παράγωγου δικαίου και διοικητικών αποφάσεων, όπως αποφάσεων για την πρόσβαση και τη διασύνδεση και
β)
επιβάλλεται στις επιμέρους επιχειρήσεις κατά αντικειμενικό, διαφανή και αναλογικό τρόπο, ώστε να ελαχιστοποιούνται οι πρόσθετες διοικητικές δαπάνες και οι συναφείς δαπάνες.
2.   Όταν οι εθνικές κανονιστικές αρχές επιβάλλουν διοικητικές επιβαρύνσεις, δημοσιεύουν ετήσια ανασκόπηση των διοικητικών δαπανών τους και του συνολικού ποσού των επιβαρύνσεων που συγκεντρώνονται. Ανάλογα με τη διαφορά μεταξύ του συνολικού ποσού των επιβαρύνσεων και των διοικητικών δαπανών, γίνονται κατάλληλες αναπροσαρμογές.»
5.
Το άρθρο 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση, με τίτλο «Τέλη για δικαιώματα χρήσης και δικαιώματα εγκατάστασης διευκολύνσεων», προβλέπει τα εξής:
«Τα κράτη μέλη δύνανται να επιτρέπουν στην αρμόδια αρχή να επιβάλει τέλη για δικαιώματα χρήσης ραδιοσυχνοτήτων ή αριθμών ή δικαιώματα εγκατάστασης διευκολύνσεων υπεράνω ή υποκάτω δημοσίου ή ιδιωτικού ακινήτου, τα οποία αντανακλούν την ανάγκη διασφάλισης της βέλτιστης χρήσης των πόρων αυτών. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι τα εν λόγω τέλη είναι αντικειμενικά, διαφανή, αμερόληπτα και αναλογικά προς τον επιδιωκόμενο σκοπό και λαμβάνουν υπόψη τους στόχους του άρθρου 8 της οδηγίας 2002/21/ΕΚ (οδηγία-πλαίσιο).»
Β.
Το ισπανικό δίκαιο
6.
Το άρθρο 2, πρώτο εδάφιο, της φορολογικής κανονιστικής αποφάσεως 22/2014 (
3
) προβλέπει τα εξής:
«Η γενεσιουργός αιτία του τέλους συνίσταται στην αποκλειστική ή ιδιαίτερη εκμετάλλευση δημοτικών κοινοχρήστων χώρων, του υπερκείμενου αέρα και του υπεδάφους τους, μέσω γραμμών, σωληνώσεων και αγωγών δικτύων […] σταθερής τηλεφωνίας, κινητής τηλεφωνίας και λοιπών υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, περιλαμβανομένων στύλων γραμμών, καλωδίων, κολωνών, κιβωτίων συνδέσεως, διανομής ή καταγραφής, μετατροπέων, τροχιών, ζυγών, κεραιών, συσκευών αυτόματης πωλήσεως και άλλων ανάλογων συσκευών σχετικών με την παροχή της υπηρεσίας.»
7.
Το άρθρο 4, παράγραφος 3, της φορολογικής κανονιστικής αποφάσεως 22/2014 προβλέπει τα εξής:
«Οι πάροχοι υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας που δεν είναι ιδιοκτήτες των δικτύων μέσω των οποίων παρέχονται οι εν λόγω υπηρεσίες, ακόμη και εάν διαθέτουν δικαιώματα χρήσεως, προσβάσεως ή διασυνδέσεως σε αυτά, δεν υπόκεινται στην καταβολή του σχετικού τέλους.
Στις λοιπές περιπτώσεις παροχής υπηρεσιών, τόσο οι ιδιοκτήτες των δικτύων ή των υποδομών που χρησιμοποιούνται όσο και οι κάτοχοι δικαιωμάτων χρήσεως, προσβάσεως ή διασυνδέσεως στα εν λόγω δίκτυα, λογίζονται ως υποκείμενοι στο τέλος».
8.
Το άρθρο 5 της φορολογικής κανονιστικής αποφάσεως 22/2014 προβλέπει τα εξής:
«1.   Η βάση επί της οποίας εφαρμόζεται ο συντελεστής για τον υπολογισμό του καταβλητέου ποσού καθορίζεται σύμφωνα με τα ετήσια ακαθάριστα έσοδα από χρεώσεις που οι υποκείμενοι στο τέλος αποκτούν εντός του δήμου. Τα κριτήρια καθορισμού της βάσεως επιβολής του τέλους δεν έχουν εφαρμογή στους παρόχους υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας.
2.   Ως ακαθάριστα έσοδα από χρεώσεις λογίζονται εκείνα τα οποία αποδίδονται σε κάθε επιχείρηση και έχουν αποκτηθεί από αυτήν για τις υπηρεσίες που παρασχέθηκαν εντός του οικείου δήμου στο πλαίσιο της συνήθους δραστηριότητάς της. Εξαιρούνται μόνον τα έσοδα που προκύπτουν από έκτακτα γεγονότα ή δραστηριότητες.
3.   Στην περίπτωση που οι υποκείμενοι στο τέλος χρησιμοποίησαν δίκτυα τρίτων για ιδιαίτερη εκμετάλλευση, ως βάση επιβολής του τέλους λογίζονται τα ετήσια ακαθάριστα έσοδα που αποκτήθηκαν εντός του δήμου, αφαιρουμένων των ποσών που έχουν καταβληθεί στους ιδιοκτήτες των δικτύων για την πρόσβαση ή τη διασύνδεση σε αυτά. Τα τελευταία αυτά ποσά δύνανται να συνυπολογιστούν από τους ιδιοκτήτες των εν λόγω δικτύων στα δικά τους ετήσια ακαθάριστα έσοδα.
[…]»
9.
Κατά το άρθρο 6 της φορολογικής κανονιστικής αποφάσεως 22/2014, το ποσό του τέλους υπολογίζεται με την εφαρμογή συντελεστή ύψους 1,5 % επί της βάσεως επιβολής του τέλους, όπως αυτή καθορίζεται στο άρθρο 5 της ίδιας κανονιστικής αποφάσεως.
II. Τα πραγματικά περιστατικά, η διαδικασία της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
10.
Η Orange España, η οποία, όπως αναφέρθηκε στο σημείο 2 των παρουσών προτάσεων, παρέχει υπηρεσίες σταθερής τηλεφωνίας και διαδικτύου στον δήμο της Παμπλόνα (Ισπανία), υπέβαλε στον Δήμο της Παμπλόνα δήλωση με την οποία υπολόγιζε η ίδια το τέλος για την ιδιαίτερη εκμετάλλευση δημοτικών κοινόχρηστων χώρων, του υπερκείμενου αέρα και του υπεδάφους τους που προβλέπεται από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014 (στο εξής: τέλος που προβλέπεται από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014) και αντιστοιχούσε στο δεύτερο τρίμηνο του 2014, συνεπεία της παροχής των ως άνω υπηρεσιών (στο εξής: δήλωση εκκαθαρίσεως). Στη δήλωση εκκαθαρίσεως εφαρμόστηκε ο προβλεπόμενος από το άρθρο 6 της φορολογικής κανονιστικής αποφάσεως συντελεστής ύψους 1,5 % επί ακαθάριστων εσόδων ύψους 1188269,59 ευρώ, πράγμα το οποίο είχε ως αποτέλεσμα το καταβλητέο από την Orange España στον Δήμο της Παμπλόνα ποσό να ανέρχεται στα 7928,71 ευρώ.
11.
Εντούτοις, η Orange España, υποστηρίζοντας ότι, πρώτον, δεν της ανήκει το δίκτυο μέσω του οποίου παρέχει τις υπηρεσίες της στον Δήμο της Παμπλόνα και, συνεπώς, η ίδια δεν υπόκειται στο τέλος για τους σκοπούς της φορολογικής κανονιστικής αποφάσεως 22/2014, και, δεύτερον, ότι τα άρθρα 12 και 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση δεν επιτρέπουν την επιβολή επιβαρύνσεων ή τελών το ύψος των οποίων υπολογίζεται αποκλειστικά ως σταθερό ποσοστό επί των ακαθαρίστων εσόδων μιας εταιρίας, ζήτησε από τον Δήμο της Παμπλόνα να προβεί σε διόρθωση της εκκαθαρίσεως και, κατά συνέπεια, να της επιστρέψει το αχρεωστήτως καταβληθέν ποσό (στο εξής: αίτηση διορθώσεως).
12.
Με απόφαση της 18ης Σεπτεμβρίου 2014, η Directora de Hacienda del Ayuntamiento de Pamplona (διευθύντρια οικονομικών του Δήμου της Παμπλόνα) απέρριψε την αίτηση διορθώσεως για τον λόγο ότι η δήλωση εκκαθαρίσεως δεν βαρυνόταν με κανένα πραγματικό ή νομικό σφάλμα και ήταν σύμφωνη προς τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014, δεδομένου ότι η κανονιστική αυτή απόφαση «προβλέπει απλώς ότι από το πεδίο εφαρμογής του τέλους πρέπει να εξαιρεθούν οι πάροχοι υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας στους οποίους δεν ανήκουν οι σχετικές υποδομές αλλά διαθέτουν δικαίωμα χρήσεως, προσβάσεως ή διασυνδέσεως σε δίκτυα τρίτων».
13.
Με απόφαση της 4ης Δεκεμβρίου 2015, το Juez de lo Contencioso-Administrativo n.o 1 de Pamplona (διοικητικό πρωτοδικείο αριθ. 1 της Παμπλόνα, Ισπανία) απέρριψε την προσφυγή που ασκήθηκε κατά της αποφάσεως της Directora de Hacienda del Ayuntamiento de Pamplona (διευθύντριας οικονομικών του Δήμου της Παμπλόνα) με την αιτιολογία ότι, πρώτον, η Orange España είναι ιδιοκτήτρια του δικτύου μέσω του οποίου παρέχονται οι υπηρεσίες της και, ως εκ τούτου, δεν εξαιρείται από την καταβολή του τέλους που προβλέπεται από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014 και, δεύτερον, ότι το σύστημα υπολογισμού του εν λόγω τέλους δεν αντιβαίνει στο άρθρο 105, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, του Ley Foral 2/1995, de 10 de marzo, de Haciendas Locales de Navarra (τοπικού νόμου 2/1995, της 10ης Μαρτίου 1995 σχετικά με τα οικονομικά της αυτόνομης κοινότητας της Ναβάρρα).
14.
Το Tribunal Superior de Justicia de Navarra (ανώτερο δικαστήριο της Ναβάρρα, Ισπανία) έκανε εν μέρει δεκτή την έφεση που ασκήθηκε κατά της πρωτόδικης αποφάσεως, με απόφαση που εξέδωσε στις 15 Νοεμβρίου 2016. Στην εν λόγω απόφαση, το δικαστήριο επισήμανε ότι, δεδομένου ότι οι υπηρεσίες σταθερής τηλεφωνίας και προσβάσεως στο διαδίκτυο πρέπει να θεωρούνται υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών, εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για την αδειοδότηση. Περαιτέρω, έκρινε ότι, μολονότι τα άρθρα 12 και 13 της εν λόγω οδηγίας δεν απαγορεύουν την επιβολή τέλους στους ιδιοκτήτες δικτύων που χρησιμοποιούνται για την παροχή υπηρεσιών σταθερής, κινητής τηλεφωνίας και προσβάσεως στο διαδίκτυο, απαγορεύουν το ύψος αυτού του τέλους να καθορίζεται με βάση τα ακαθάριστα έσοδα ή τον κύκλο εργασιών της επιχειρήσεως, καθόσον αυτός ο τρόπος υπολογισμού δεν είναι ούτε αντικειμενικός ούτε αναλογικός. Ως εκ τούτου, το Tribunal Superior de Justicia de Navarra (ανώτερο δικαστήριο της Ναβάρρα) έκρινε παράνομη και ακύρωσε τη μνεία του όρου «κινητής» στο άρθρο 5, παράγραφος 1, δεύτερη περίοδος, δεύτερο εδάφιο, της φορολογικής κανονιστικής αποφάσεως 22/2014 (το οποίο προβλέπει ότι «τα κριτήρια καθορισμού της βάσεως επιβολής του τέλους δεν έχουν εφαρμογή στους παρόχους υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας»). Ως εκ τούτου, αποφάνθηκε ότι έπρεπε να επιστραφεί στην Orange España το ποσό που είχε καταβληθεί από την εν λόγω επιχείρηση βάσει της δηλώσεως εκκαθαρίσεως.
15.
Ο Δήμος της Παμπλόνα άσκησε αίτηση αναιρέσεως κατά της αποφάσεως του Tribunal Superior de Justicia de Navarra (ανωτέρου δικαστηρίου της Ναβάρρα) ενώπιον του Tribunal Supremo (Ανωτάτου Δικαστηρίου).
16.
Το Tribunal Supremo (Ανώτατο Δικαστήριο) έκρινε ότι, καίτοι η απόφαση στην υπόθεση Vodafone España και France Telecom España αφορούσε, όπως και η υπό κρίση υπόθεση, την επιβολή επιβαρύνσεως για την ιδιαίτερη εκμετάλλευση κοινόχρηστων δημοτικών χώρων, εντούτοις, στην απόφαση εκείνη, η επιβάρυνση είχε επιβληθεί σε παρόχους υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας, ενώ στην προκείμενη υπόθεση η επιβάρυνση επιβάλλεται στην Orange España υπό την ιδιότητά της ως παρόχου υπηρεσιών σταθερής τηλεφωνίας και προσβάσεως στο διαδίκτυο. Περαιτέρω, το Tribunal Supremo (Ανώτατο Δικαστήριο) έκρινε ότι το Δικαστήριο δεν έχει, μέχρι τούδε, αποφανθεί επί της συμβατότητας των άρθρων 12 και 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση με τον τρόπο υπολογισμού επιβαρύνσεως ή τέλους ο οποίος συνίσταται στην εφαρμογή ποσοστιαίου συντελεστή επί των ακαθάριστων εσόδων που αποκτά η επιχείρηση από την παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών σε συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή.
17.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Tribunal Supremo (Ανώτατο Δικαστήριο) ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Έχει η [οδηγία για την αδειοδότηση], όπως έχει ερμηνευθεί από το Δικαστήριο σε σχέση με επιχειρήσεις δραστηριοποιούμενες στον τομέα των κινητών τηλεπικοινωνιών, ιδίως δε οι περιορισμοί που η οδηγία αυτή προβλέπει στα άρθρα της 12 και 13 όσον αφορά την άσκηση της εξουσίας των κρατών μελών για την επιβολή επιβαρύνσεων, εφαρμογή στις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών σταθερής τηλεφωνίας και διαδικτύου;
2)
Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο προηγούμενο ερώτημα (ήτοι εάν κριθεί ότι η οδηγία για την αδειοδότηση έχει εφαρμογή στις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών σταθερής τηλεφωνίας και διαδικτύου), επιτρέπουν τα άρθρα 12 και 13 της εν λόγω οδηγίας στα κράτη μέλη να επιβάλλουν επιβαρύνσεις ή τέλη το ύψος των οποίων καθορίζεται αποκλειστικώς σε συνάρτηση με τα ετήσια ακαθάριστα έσοδα της επιχειρήσεως –ιδιοκτήτριας των εγκατεστημένων διευκολύνσεων– από την παροχή υπηρεσιών σταθερής τηλεφωνίας και διαδικτύου στην αντίστοιχη γεωγραφική περιοχή;»
18.
Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν ο Δήμος της Παμπλόνα, η Orange España, η Ισπανική Κυβέρνηση και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι ως άνω μετέχοντες στη διαδικασία ανέπτυξαν προφορικώς τις παρατηρήσεις τους κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση που διεξήχθη στις 18 Δεκεμβρίου 2019.
III. Ανάλυση
Α.
Πρώτο προδικαστικό ερώτημα
19.
Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί από το Δικαστήριο αν οι υπηρεσίες σταθερής τηλεφωνίας και προσβάσεως στο διαδίκτυο πρέπει να θεωρούνται υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών για τους σκοπούς της οδηγίας για την αδειοδότηση, συμπεριλαμβανομένων των άρθρων της 12 και 13.
20.
Ο Δήμος της Παμπλόνα, η Orange España και η Επιτροπή υποστηρίζουν ότι η οδηγία για την αδειοδότηση συμπεριλαμβάνει την παροχή υπηρεσιών σταθερής τηλεφωνίας και προσβάσεως στο διαδίκτυο. Η Ισπανική Κυβέρνηση τάσσεται επίσης υπέρ αυτής της απόψεως (
4
).
21.
Για τους λόγους που εκτίθενται κατωτέρω, ουδεμία αμφιβολία έχω ότι οι υπηρεσίες σταθερής τηλεφωνίας και προσβάσεως στο διαδίκτυο πρέπει να θεωρούνται υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών για τους σκοπούς της οδηγίας για την αδειοδότηση, συμπεριλαμβανομένων των άρθρων της 12 και 13.
22.
Το άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας για την αδειοδότηση προβλέπει ότι η οδηγία αυτή εφαρμόζεται «στις άδειες για την παροχή δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών».
23.
Κατά το άρθρο 2, παράγραφος 1, της οδηγίας για την αδειοδότηση, έχουν εφαρμογή οι ορισμοί που παρατίθενται στο άρθρο 2 της οδηγίας 2002/21/ΕΚ (στο εξής: οδηγία-πλαίσιο) (
5
).
24.
Κατά το άρθρο 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας-πλαισίου, ως «υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών» νοούνται «οι υπηρεσίες που παρέχονται συνήθως έναντι αμοιβής και των οποίων η παροχή συνίσταται, εν όλω ή εν μέρει, στη μεταφορά σημάτων σε δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών και των υπηρεσιών μετάδοσης σε δίκτυα που χρησιμοποιούνται για ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις, […]».
25.
Κατά το άρθρο 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας-πλαισίου, «δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών» είναι τα συστήματα μεταδόσεως και ο εξοπλισμός «που επιτρέπουν τη μεταφορά σημάτων, με τη χρήση καλωδίου, ραδιοσημάτων, οπτικού ή άλλου ηλεκτρομαγνητικού μέσου, συμπεριλαμβανομένων των δορυφορικών δικτύων, των σταθερών (μεταγωγής δεδομένων μέσω κυκλωμάτων και πακετομεταγωγής, συμπεριλαμβανομένου του Διαδικτύου και κινητών επίγειων δικτύων, των συστημάτων ηλεκτρικών καλωδίων, […]».
26.
Πρώτον, όσον αφορά τις υπηρεσίες σταθερής τηλεφωνίας, φρονώ ότι αυτές συνίστανται στη μεταφορά σημάτων διά των μέσων που μνημονεύονται στο άρθρο 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας-πλαισίου (
6
). Συναφώς, θα ήθελα να υπογραμμίσω ότι η αιτιολογική σκέψη 10 της ίδιας οδηγίας, η οποία διευκρινίζει ότι οι υπηρεσίες «φωνητικής τηλεφωνίας» καλύπτονται από την εν λόγω οδηγία, ουδεμία διάκριση κάνει μεταξύ σταθερής και κινητής τηλεφωνίας. Επίσης, θα ήθελα να επισημάνω ότι, όπως αναφέρουν η αιτιολογική σκέψη 5 της οδηγίας‑πλαισίου και η αιτιολογική σκέψη 2 της οδηγίας για την αδειοδότηση, η σύγκλιση μεταξύ των διαφόρων δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών και των τεχνολογιών τους επιτάσσει αυτές να υπόκεινται στους ίδιους κανόνες. Ως εκ τούτου, οι υπηρεσίες σταθερής και κινητής τηλεφωνίας θα πρέπει, αμφότερες, να θεωρούνται υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών για τους σκοπούς της οδηγίας-πλαισίου και, συνεπώς, της οδηγίας για την αδειοδότηση.
27.
Δεύτερον, όσον αφορά τις υπηρεσίες προσβάσεως στο διαδίκτυο, και αυτές πρέπει να θεωρούνται υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας-πλαισίου. Και τούτο διότι το άρθρο 2, στοιχείο αʹ, της ίδιας οδηγίας προβλέπει ότι τα σταθερά επίγεια δίκτυα που επιτρέπουν τη μετάδοση σημάτων «συμπεριλαμβανομένου του διαδικτύου» πρέπει να θεωρούνται δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών για τους σκοπούς της εν λόγω οδηγίας. Εξάλλου, κατά το τελευταίο εδάφιο της αιτιολογικής σκέψεως 10 της οδηγίας-πλαισίου, η«πρόσβαση στο διαδίκτυο» συνιστά υπηρεσία ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Επιπλέον, το άρθρο 2, δεύτερο εδάφιο, σημείο 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2015/2120 (
7
) ορίζει την έννοια «υπηρεσία προσβάσεως στο διαδίκτυο» ως μια «υπηρεσία ηλεκτρονικών επικοινωνιών διαθέσιμη στο κοινό που παρέχει πρόσβαση στο διαδίκτυο» (
8
), αφήνοντας να εννοηθεί ότι ο ορισμός των υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών που παρατίθεται στο άρθρο 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας-πλαισίου εφαρμόζεται για τους σκοπούς του κανονισμού 2015/2120 (
9
). Τέλος, η οδηγία (ΕΕ) 2018/1972 (
10
), η οποία κατάργησε και αντικατέστησε, μεταξύ άλλων, την οδηγία-πλαίσιο και την οδηγία για την αδειοδότηση, διευκρινίζει ότι στις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών «περιλαμβάνεται», ιδίως, «η “υπηρεσία πρόσβασης στο διαδίκτυο”, όπως ορίζεται στο άρθρο 2, δεύτερο εδάφιο, σημείο 2, του [κανονισμού 2015/2120]».
28.
Επομένως, η απάντηση που πρέπει να δοθεί στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα είναι ότι οι υπηρεσίες σταθερής τηλεφωνίας και προσβάσεως στο διαδίκτυο θεωρούνται υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας-πλαισίου και, ως εκ τούτου, υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών για τους σκοπούς της οδηγίας για την αδειοδότηση, συμπεριλαμβανομένων των άρθρων της 12 και 13.
Β.
Δεύτερο προδικαστικό ερώτημα
29.
Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το οποίο χρήζει απαντήσεως μόνο στην περίπτωση που το Δικαστήριο κρίνει ότι η οδηγία για την αδειοδότηση τυγχάνει εφαρμογής σε παρόχους υπηρεσιών σταθερής τηλεφωνίας και προσβάσεως στο διαδίκτυο, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν τα άρθρα 12 και 13 της εν λόγω οδηγίας επιτρέπουν στα κράτη μέλη να επιβάλλουν επιβαρύνσεις ή τέλη υπολογιζόμενα αποκλειστικά σε συνάρτηση με τα ετήσια ακαθάριστα έσοδα που αποκτά η επιχείρηση από την παροχή των εν λόγω υπηρεσιών σε συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή.
30.
Κατωτέρω θα εξετάσω πρώτον, αν επιβάρυνση ή τέλος όπως αυτό που προβλέπεται από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014 εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των άρθρων 12 ή 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση και, δεύτερον, εφόσον κάποια από αυτές τις διατάξεις έχει εφαρμογή, κατά πόσον απαγορεύει να υπολογίζεται η συγκεκριμένη επιβάρυνση ή το συγκεκριμένο τέλος αποκλειστικά με βάση τα ακαθάριστα έσοδα που αποκτά μια εταιρία από την παροχή υπηρεσιών σταθερής τηλεφωνίας και προσβάσεως στο διαδίκτυο σε συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή.
1. Δυνατότητα εφαρμογής των άρθρων 12 ή 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση
31.
Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ο Δήμος της Παμπλόνα υποστήριξε ότι το τέλος που προβλέπεται από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014 δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για την αδειοδότηση, καθόσον το τέλος αυτό επιβάλλεται όχι μόνο στους διαχειριστές των ηλεκτρονικών επικοινωνιών αλλά σε όλους τους διαχειριστές δικτύων παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας (
11
).
32.
Η Ισπανική Κυβέρνηση συντάσσεται με την άποψη του δήμου της Παμπλόνα ότι η οδηγία για την αδειοδότηση δεν έχει εφαρμογή στο προβλεπόμενο από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014 τέλος. Υπογραμμίζει ότι η εν λόγω οδηγία δεν αποσκοπεί στη φορολογική εναρμόνιση. Ως εκ τούτου, κατά την Ισπανική Κυβέρνηση, παρέλκει η απάντηση των προδικαστικών ερωτημάτων.
33.
Η Orange España και η Επιτροπή θεωρούν ότι το τέλος που προβλέπεται από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014 εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση.
34.
Πριν εξετάσω αν τέλος όπως αυτό που προβλέπεται από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014 εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής είτε του άρθρου 12 είτε του άρθρου 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση, θα εξετάσω, κατωτέρω, αν η οδηγία αυτή απαγορεύει στα κράτη μέλη την επιβολή επιβαρύνσεων ή τελών για την παροχή υπηρεσιών και δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών, πέραν εκείνων που προβλέπονται από τα άρθρα της 12 και 13.
α) Απαγορεύει η οδηγία για την αδειοδότηση στα κράτη μέλη να επιβάλλουν τέλη ή επιβαρύνσεις πέραν εκείνων που προβλέπονται από τα άρθρα της 12 και 13;
35.
Κατά την άποψή μου, η οδηγία για την αδειοδότηση δεν απαγορεύει την επιβολή επιβαρύνσεων ή τελών πέραν εκείνων που προβλέπονται από τα άρθρα της 12 και 13 για την παροχή δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, υπό την προϋπόθεση, ωστόσο, ότι οι εν λόγω επιβαρύνσεις και τα εν λόγω τέλη δεν υπονομεύουν την αποτελεσματικότητα της εν λόγω οδηγίας.
36.
Είναι αληθές ότι στην απόφαση της 18ης Σεπτεμβρίου 2003, Albacom και Infostrada (C‑292/01 και C‑293/01, EU:C:2003:480) (στο εξής: απόφαση Albacom), το Δικαστήριο έκρινε ότι τα κράτη μέλη απαγορεύεται να επιβάλλουν στις «επιχειρήσεις που κατέχουν ειδικές άδειες στον τομέα των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, απλώς και μόνον επειδή κατέχουν τέτοιες άδειες» χρηματικές επιβαρύνσεις «διαφορετικές και πρόσθετες» (
12
) από εκείνες που εμπίπτουν σε μία από τις περιπτώσεις που προβλέπονται ρητώς στα άρθρα 6 και 11 της οδηγίας 97/13/ΕΚ (
13
). Κατά το Δικαστήριο, τούτο συμβαίνει διότι ο σκοπός της οδηγίας 97/13, ήτοι η φιλελευθεροποίηση της αγοράς των τηλεπικοινωνιών, θα διακυβευόταν αν τα κράτη μέλη μπορούσαν ελεύθερα να καθορίζουν τις οικονομικές επιβαρύνσεις που επιβάλλονται στις επιχειρήσεις του οικείου τομέα και, με τον τρόπο αυτό, να θέτουν εμπόδια στην ελεύθερη παροχή τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών (
14
). Όπως σημείωσε ο γενικός εισαγγελέας Ph. Léger, από την απόφαση Albacom συνάγεται ότι «οι χρηματικές επιβαρύνσεις που μπορούν να επιβάλλουν τα κράτη μέλη στις επιχειρήσεις τηλεπικοινωνιών σε σχέση με τις διαδικασίες χορήγησης αδειών ή τις ίδιες τις άδειες απαριθμούνται περιοριστικά: απαγορεύεται κάθε τέτοια επιβάρυνση που δεν εμπίπτει σε μία από τις κατηγορίες που προβλέπει η οδηγία 97/13» (
15
).
37.
Παρόμοια ήταν η θέση του Δικαστηρίου στην απόφαση Vodafone España και France Telecom España όσον αφορά την επιβολή επιβαρύνσεως για τη χρήση κοινόχρηστων χώρων, βάσει της ισπανικής νομοθεσίας, στους παρόχους υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας. Με την απόφαση εκείνη, το Δικαστήριο έκρινε πρώτον, ότι η συγκεκριμένη επιβάρυνση δεν καλύπτεται από το άρθρο 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση, δεδομένου ότι επιβλήθηκε σε επιχειρήσεις οι οποίες δεν ήταν ιδιοκτήτριες των διευκολύνσεων που είχαν εγκατασταθεί σε δημόσια ακίνητα αλλά απλώς χρησιμοποιούσαν τις εν λόγω διευκολύνσεις για την παροχή υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας και, δεύτερον, ότι η οικεία διάταξη απαγορεύει την επιβολή της επιβαρύνσεως αυτής στις οικείες επιχειρήσεις (
16
). Ο λόγος για τον οποίον το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το άρθρο 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση δεν επιτρέπει την επιβολή της συγκεκριμένης επιβαρύνσεως εκτίθεται στη σκέψη 28 της αποφάσεως, όπου το Δικαστήριο έκρινε ότι «στο πλαίσιο της οδηγίας για την αδειοδότηση, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να επιβάλλουν άλλες επιβαρύνσεις ή τέλη για την παροχή δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών πέραν εκείνων που προβλέπονται στην ως άνω οδηγία».
38.
Εντούτοις, σε αποφάσεις μεταγενέστερες των αποφάσεων Albacom και Vodafone España και France Telecom España, το Δικαστήριο, μολονότι δέχθηκε ότι οι υπό εξέταση επιβαρύνσεις ή τα υπό εξέταση τέλη δεν ενέπιπταν στο πεδίο εφαρμογής των άρθρων 12 ή 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση, έκρινε ότι οι εν λόγω διατάξεις δεν απαγορεύουν την επιβολή των συγκεκριμένων επιβαρύνσεων ή τελών (
17
). Στις αποφάσεις αυτές, το Δικαστήριο δεν έλαβε καθόλου υπόψη του τον σκοπό ή το πλαίσιο της οδηγίας για την αδειοδότηση, στα οποία είχε βασιστεί στις αποφάσεις Albacom και Vodafone España και France Telecom España, προκειμένου να κρίνει ότι η εν λόγω οδηγία δεν επιτρέπει στα κράτη μέλη να επιβάλλουν, όσον αφορά την παροχή δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, επιβαρύνσεις ή τέλη που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των άρθρων της 12 ή 13. Από τις αποφάσεις αυτές συνάγεται ότι, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας N. Wahl, «το άρθρο 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση δεν απαριθμεί εξαντλητικά όλες τις επιβαρύνσεις και τα τέλη που μπορούν να επιβληθούν στις εταιρίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών […]» (
18
).
39.
Ομολογουμένως, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι οι αποφάσεις Albacom και Vodafone España και France Telecom España ενδέχεται να μην αντιφάσκουν προς τις αποφάσεις που μνημονεύονται στην υποσημείωση 17 των παρουσών προτάσεων, εφόσον γίνει δεκτό ότι μόνο «στο πλαίσιο της οδηγίας για την αδειοδότηση» (
19
) τα κράτη μέλη δεν μπορούν να επιβάλλουν επιβαρύνσεις και τέλη πέραν εκείνων που προβλέπονται από τα άρθρα 12 και 13 της εν λόγω οδηγίας. Στην περίπτωση που υιοθετηθεί αυτή η άποψη, η οδηγία για την αδειοδότηση πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι απαγορεύει την επιβολή επιβαρύνσεων ή τελών πέραν εκείνων που προβλέπονται από τα άρθρα της 12 και 13 όταν αυτές οι επιβαρύνσεις και τέλη αφορούν την παροχή δικτύων ή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών (
20
) και, αντιστρόφως, ότι δεν απαγορεύει την επιβολή επιβαρύνσεων ή τελών όταν αυτά δεν συνδέονται με την παροχή δικτύων ή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών (
21
).
40.
Εντούτοις, κατά την άποψή μου, η άποψη που παρατίθεται στο αμέσως προηγούμενο σημείο των παρουσών προτάσεων δεν συνάδει με τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε το Δικαστήριο στις αποφάσεις της 6ης Οκτωβρίου 2015, Base Company (C‑346/13, EU:C:2015:649) (στο εξής: απόφαση Base Company) και της 17ης Δεκεμβρίου 2015, Proximus (C‑517/13, EU:C:2015:820) (στο εξής: απόφαση Proximus), ήτοι ότι η οδηγία για την αδειοδότηση δεν απαγορεύει, αντιστοίχως, την επιβολή φορολογικής επιβαρύνσεως στους ιδιοκτήτες πυλώνων και ιστών (
22
) και φόρου που επιβάλλεται σε κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που εκμεταλλεύεται οικονομικά πυλώνα ή/και μονάδα εκπομπής και λήψεως του δικτύου κινητής τηλεφωνίας (
23
), παρά το γεγονός ότι ουδεμία εξ αυτών των επιβαρύνσεων εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση. Κατά την άποψή μου, δεδομένου ότι οι πυλώνες, οι ιστοί και οι μονάδες εκπομπής και λήψεως του δικτύου κινητής τηλεφωνίας καθιστούν δυνατή την παροχή δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, οι επιβαρύνσεις που εξετάστηκαν στις δύο αυτές αποφάσεις δεν μπορεί παρά να θεωρηθεί ότι συνδέονται με την παροχή αυτών των δικτύων και υπηρεσιών και, ως εκ τούτου, ότι επιβλήθηκαν «στο πλαίσιο της οδηγίας για την αδειοδότηση». Συνεπώς, αν γινόταν δεκτή η προσέγγιση που εκτίθεται στο προηγούμενο σημείο των παρουσών προτάσεων, το συμπέρασμα που θα προέκυπτε είναι ότι η οδηγία δεν επιτρέπει την επιβολή των συγκεκριμένων επιβαρύνσεων. Όμως το Δικαστήριο έκρινε ότι η οδηγία την επιτρέπει.
41.
Κατ’ εμέ, από το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε το Δικαστήριο στις αποφάσεις που μνημονεύονται στην υποσημείωση 17 των παρουσών προτάσεων, ήτοι ότι η οδηγία για την αδειοδότηση δεν απαγορεύει την επιβολή επιβαρύνσεων ή τελών πέραν εκείνων που προβλέπονται από τα άρθρα της 12 και 13, συνάγεται ότι έχει πλέον ανατραπεί η προηγούμενη νομολογία και, ιδίως, η απόφαση Vodafone España και France Telecom España (
24
). Συναφώς, θα ήθελα να επισημάνω ότι στη διάταξη της 30ής Ιανουαρίου 2014, France Telecom España (C‑25/13, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2014:58) (στο εξής: διάταξη France Telecom España), η οποία αφορούσε τέλος «της αυτής φύσεως» με αυτό που εξετάστηκε στην απόφαση Vodafone España και France Telecom España (
25
), το Δικαστήριο ακολούθησε μια κάπως διαφορετική προσέγγιση σε σχέση με την προσέγγιση που είχε υιοθετήσει στην απόφαση Vodafone España και France Telecom España. Τόσο στην απόφαση όσο και στη διάταξη, το Δικαστήριο έκρινε ότι το άρθρο 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση δεν επιτρέπει την επιβολή του συγκεκριμένου τέλους. Ωστόσο, στην απόφαση, κρίθηκε ότι το τέλος δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13 της εν λόγω οδηγίας, ενώ στη διάταξη έγινε δεκτό ότι εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω διατάξεως (
26
). Περαιτέρω, θα ήθελα να επισημάνω ότι, στις αποφάσεις Base Company και Proximus, η διαπίστωση ότι «το άρθρο 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση δεν αφορά όλα τα τέλη στα οποία υπόκεινται οι υποδομές που καθιστούν δυνατή την παροχή δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών» (
27
), οδήγησε το Δικαστήριο στο συμπέρασμα ότι δεν απαγορεύεται τα κράτη μέλη να επιβάλλουν τέλη επί των υποδομών που επιτρέπουν την παροχή αυτών των δικτύων και υπηρεσιών ακόμη και αν τα τέλη αυτά δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση (
28
).
42.
Ως εκ τούτου, φρονώ ότι η οδηγία για την αδειοδότηση δεν απαγορεύει την επιβολή επιβαρύνσεων ή τελών πέραν εκείνων που προβλέπονται από τα άρθρα της 12 και 13 για την παροχή δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, υπό την προϋπόθεση, ωστόσο, ότι οι εν λόγω επιβαρύνσεις και τα εν λόγω τέλη δεν υπονομεύουν την αποτελεσματικότητα της εν λόγω οδηγίας, ήτοι, δεν θέτουν εμπόδια στην ελεύθερη παροχή δικτύων ή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή δεν παρακωλύουν την προώθηση του ανταγωνισμού στην παροχή αυτών των δικτύων και υπηρεσιών (
29
).
43.
Ακολούθως, θα εξετάσω αν ένα τέλος όπως αυτό που προβλέπεται από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014 εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής είτε του άρθρου 12 είτε του άρθρου 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση.
β) Εμπίπτει τέλος όπως αυτό που προβλέπεται από τη φορολογική κανονιστική πράξη 22/2014 στο πεδίο εφαρμογής είτε του άρθρου 12 είτε του άρθρου 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση;
44.
Πρώτον, ουδεμία αμφιβολία υπάρχει ότι το συγκεκριμένο τέλος δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 12 της οδηγίας για την αδειοδότηση.
45.
Κατά πάγια νομολογία, οι διοικητικές επιβαρύνσεις που τα κράτη μέλη δύνανται να επιβάλλουν, δυνάμει του άρθρου 12 της οδηγίας για την αδειοδότηση, στις επιχειρήσεις που παρέχουν δίκτυα ή υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών βάσει γενικής άδειας ή στις οποίες χορηγήθηκε δικαίωμα χρήσεως, με σκοπό τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων της εθνικής ρυθμιστικής αρχής, πρέπει να διατίθενται αποκλειστικά για την κάλυψη του συνόλου των διοικητικών δαπανών που απαιτούνται για τις δραστηριότητες που απαριθμούνται στο άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας αυτής (
30
). Ωστόσο, από κανένα από τα έγγραφα που προσκομίστηκαν στο Δικαστήριο δεν προκύπτει ότι το προβλεπόμενο από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014 τέλος προορίζεται για την κάλυψη μίας ή περισσοτέρων από αυτές τις δραστηριότητες. Ούτε προβλήθηκε ότι ισχύει κάτι τέτοιο, δεδομένου ότι, σε απάντηση σχετικού ερωτήματος που τέθηκε από το Δικαστήριο, άπαντες οι μετέχοντες στη διαδικασία συνομολόγησαν ότι το συγκεκριμένο τέλος δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 12 της οδηγίας για την αδειοδότηση.
46.
Δεύτερον, κατά την άποψή μου, τέλος όπως αυτό που προβλέπεται από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014 δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση.
47.
Όπως προαναφέρθηκε στο σημείο 41 των παρουσών προτάσεων, το άρθρο 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση δεν αφορά όλες τις επιβαρύνσεις στις οποίες υπόκεινται οι διευκολύνσεις που καθιστούν δυνατή την παροχή δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Κατά πάγια νομολογία, η επιβάρυνση εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση όταν η γενεσιουργός της αιτία συνδέεται με τη χορήγηση δικαιωμάτων εγκαταστάσεως διευκολύνσεων υπεράνω ή υποκάτω δημοσίου ή ιδιωτικού ακινήτου (
31
).
48.
Ομολογουμένως, στη διάταξη France Telecom España, κρίθηκε ότι επιβάρυνση της οποίας η γενεσιουργός αιτία αφορούσε όχι τη χορήγηση δικαιωμάτων εγκαταστάσεως διευκολύνσεων υπεράνω ή υποκάτω δημοσίου ακινήτου, αλλά τη χρήση των διευκολύνσεων αυτών, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση. Ωστόσο, το κριτήριο αυτό –το οποίο, εξ όσων είμαι σε θέση να γνωρίζω, δεν έχει εφαρμοστεί από το Δικαστήριο σε άλλες αποφάσεις ή διατάξεις– δεν συνάδει με το γράμμα του άρθρου 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση, το οποίο αναφέρεται ρητώς σε επιβαρύνσεις που επιβάλλονται για τα δικαιώματα «εγκατάστασης» διευκολύνσεων υπεράνω ή υποκάτω δημοσίου ή ιδιωτικού ακινήτου.
49.
Όσον αφορά την έννοια των όρων «διευκολύνσεις» και «εγκατάσταση» που χρησιμοποιούνται στο άρθρο 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση, αυτοί παραπέμπουν στον υλικό εξοπλισμό που καθιστά δυνατή την παροχή δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών και στη φυσική τοποθέτησή του στο δημόσιο ή ιδιωτικό ακίνητο, αντιστοίχως (
32
).
50.
Στην υπό κρίση υπόθεση, το πρώτο εδάφιο του άρθρου 2 της φορολογικής κανονιστικής αποφάσεως 22/2014 προβλέπει ότι «η γενεσιουργός αιτία του τέλους έγκειται στην αποκλειστική χρήση ή ιδιαίτερη εκμετάλλευση δημοτικών κοινοχρήστων χώρων, του υπερκείμενου αέρα και του υπεδάφους τους, μέσω γραμμών, σωληνώσεων και αγωγών δικτύων […] σταθερής τηλεφωνίας, κινητής τηλεφωνίας και λοιπών υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών […]» (
33
). Εξάλλου, κατά το άρθρο 4, παράγραφος 3, της αποφάσεως αυτής, όσον αφορά τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών, πλην των υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας, τόσο οι ιδιοκτήτες των υποδομών που επιτρέπουν την παροχή αυτών των υπηρεσιών όσο και οι κάτοχοι δικαιωμάτων εκμεταλλεύσεως ή προσβάσεως στις εν λόγω υποδομές υπόκεινται στο τέλος.
51.
Κατά συνέπεια, η γενεσιουργός αιτία για την επιβολή του τέλους που προβλέπεται από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014 συνδέεται με τη χορήγηση δικαιωμάτων εκμεταλλεύσεως/χρήσεως των διευκολύνσεων υπεράνω ή υποκάτω δημόσιων κοινοχρήστων χώρων και όχι με τη χορήγηση δικαιωμάτων εγκαταστάσεως αυτών των διευκολύνσεων.
52.
Ως εκ τούτου, το τέλος αυτό δεν είναι παρόμοιο με την επιβάρυνση/τέλος που εξετάστηκε στην απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2018, X and Visser (C‑360/15 και C‑31/16, EU:C:2018:44, σκέψεις 69 και 70), η οποία είχε επιβληθεί σε παρόχους δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών έναντι του δικαιώματος εγκαταστάσεως καλωδίων εντός και επί δημοσίου ακινήτου για δημόσιο δίκτυο ηλεκτρονικών επικοινωνιών, και η οποία κρίθηκε ότι εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση.
53.
Συνεπώς, το τέλος που προβλέπεται από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014 δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση.
54.
Όπως προαναφέρθηκε στο σημείο 42 των παρουσών προτάσεων, η οδηγία για την αδειοδότηση δεν απαγορεύει την επιβολή επιβαρύνσεων ή τελών πέραν εκείνων που προβλέπονται από τα άρθρα της 12 και 13 για την παροχή δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, υπό την προϋπόθεση, ωστόσο, ότι οι εν λόγω επιβαρύνσεις και τα εν λόγω τέλη δεν υπονομεύουν την αποτελεσματικότητα της εν λόγω οδηγίας. Στην υπό κρίση υπόθεση, φρονώ ότι –όπως θα καταδειχθεί στα σημεία 76 έως 79 των παρουσών προτάσεων και υπό την επιφύλαξη επαληθεύσεως από το αιτούν δικαστήριο– δεν συντρέχει λόγος να θεωρηθεί ότι το τέλος που προβλέπεται από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014 παρακωλύει είτε την παροχή δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών είτε την προώθηση του ανταγωνισμού στην παροχή αυτών των δικτύων και υπηρεσιών.
55.
Συνεπώς, τα άρθρα 12 και 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση δεν απαγορεύουν την επιβολή τέλους όπως αυτό που προβλέπεται από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014.
56.
Επομένως, κατά την άποψή μου, παρέλκει η εξέταση του ζητήματος αν ο τρόπος υπολογισμού του τέλους αποκλειστικά βάσει των ετήσιων ακαθάριστων εσόδων που αποκτά η επιχείρηση από την παροχή υπηρεσιών σταθερής τηλεφωνίας και προσβάσεως στο διαδίκτυο αντιβαίνει στο άρθρο 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση. Ωστόσο, θα εξετάσω το συγκεκριμένο ζήτημα κατωτέρω, σε περίπτωση που το Δικαστήριο κρίνει ότι τέλος όπως αυτό που προβλέπεται από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014 εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω διατάξεως.
2. Εφαρμογή του άρθρου 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση
57.
Το τέλος που προβλέπεται από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014 υπολογίζεται, κατά τα άρθρα 5 και 6 της αποφάσεως αυτής, με την εφαρμογή συντελεστή ύψους 1,5 % επί των ακαθάριστων ετησίων εσόδων που αποκτά η επιχείρηση από την παροχή (εν προκειμένω) υπηρεσιών σταθερής τηλεφωνίας και προσβάσεως στο διαδίκτυο εντός του οικείου δήμου. Στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση της κύριας δίκης, το Tribunal Superior de Justicia de Navarra (ανώτερο δικαστήριο της Ναβάρρα) έκρινε ότι τα άρθρα 12 και 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση αντιτίθενται σε αυτόν τον τρόπο υπολογισμού των επιβαρύνσεων, καθόσον αυτός ούτε αντικειμενικός είναι (λόγω του ότι συναρτάται προς τα ετήσια ακαθάριστα έσοδα της επιχειρήσεως) ούτε αναλογικός (λόγω της χρήσεως παραμέτρων υπολογισμού οι οποίες καταλήγουν σε ποσό που υπερβαίνει εκείνο που είναι αναγκαίο για τη διασφάλιση της βέλτιστης χρήσεως των διαθέσιμων πόρων) (
34
). Ως εκ τούτου, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν είναι ορθή αυτή η ερμηνεία των άρθρων 12 και 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση.
58.
Ο Δήμος της Παμπλόνα υποστηρίζει ότι το άρθρο 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση δεν απαγορεύει τον υπολογισμό του τέλους αποκλειστικά βάσει των ακαθάριστων εσόδων της επιχειρήσεως. Ο Δήμος της Παμπλόνα διατείνεται, ιδίως, ότι i) στην απόφαση Vodafone España και France Telecom España, το Δικαστήριο δεν απεφάνθη ως προς τη συμβατότητα του άρθρου 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση με τον τρόπο υπολογισμού της επιβαρύνσεως, ii) η συγκεκριμένη διάταξη ουδέν αναφέρει σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού της επιβαρύνσεως, iii) ο υπολογισμός της επιβαρύνσεως βάσει των ακαθαρίστων εσόδων της επιχειρήσεως αποτελεί μια αντικειμενική και μη εισάγουσα διακρίσεις μεθοδολογία, η οποία αποτρέπει το ενδεχόμενο να χρειαστεί να υπολογισθεί η αξία της χρήσεως ενός δημοσίου ακινήτου, και iv) τμήμα αυτών των εσόδων αντιστοιχεί στην εμπορική αξία της χρήσεως του δημοσίου ακινήτου. Η Ισπανική Κυβέρνηση συντάσσεται με την άποψη του Δήμου της Παμπλόνα.
59.
Η Orange España υποστηρίζει ότι το άρθρο 13 δεν επιτρέπει τον τρόπο υπολογισμού του τέλους αποκλειστικά σε συνάρτηση με τα ακαθάριστα έσοδα επιχειρήσεως. Επικαλείται, ιδίως, τις προτάσεις της γενικής εισαγγελέα E. Sharpston στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις Vodafone España (C‑55/11, C‑57/11 και C‑58/11, EU:C:2012:162, σημείο 77), κατά τις οποίες οι επιβαρύνσεις πρέπει να καθορίζονται με βάση παραμέτρους σχετικές με την ανάγκη διασφαλίσεως της βέλτιστης χρήσεως των δικαιωμάτων διελεύσεως, όπως η ένταση, η διάρκεια και η αξία της χρήσεως από την επιχείρηση των επίμαχων χώρων, και τις αποφάσεις της 10ης Μαρτίου 2011, Telefónica Móviles España (C‑85/10, EU:C:2011:141, σκέψη 28), και της 21ης Μαρτίου 2013, Belgacom κ.λπ. (C‑375/11, EU:C:2013:185, σκέψη 51), κατά τις οποίες το ύψος των τελών πρέπει να καθορίζεται στο ενδεδειγμένο επίπεδο, ώστε να αντανακλά, μεταξύ άλλων, την αξία της χρήσεως των πόρων εν ανεπαρκεία στους οποίους έχουν πρόσβαση οι σχετικοί φορείς. Η Επιτροπή τάσσεται υπέρ της απόψεως της Orange España.
60.
Για τους λόγους που θα εκθέσω κατωτέρω, φρονώ ότι το άρθρο 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση (
35
) δεν επιτρέπει τον υπολογισμό των τελών αποκλειστικά βάσει των ακαθάριστων ετησίων εσόδων που αποκτά μια επιχείρηση από την παροχή δικτύων ή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών σε συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή.
61.
Πρώτον, είναι αληθές ότι το άρθρο 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση δεν θεσπίζει κάποια συγκεκριμένη μέθοδο υπολογισμού του ύψους των επιβαρύνσεων για το δικαίωμα εγκαταστάσεως διευκολύνσεων υπεράνω ή υποκάτω δημοσίου ή ιδιωτικού ακινήτου (
36
).
62.
Ωστόσο, το άρθρο 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση απαιτεί από τα κράτη μέλη να διασφαλίζουν, πρώτον, ότι τα τέλη για δικαιώματα εγκαταστάσεως διευκολύνσεων υπεράνω ή υποκάτω δημοσίου ή ιδιωτικού ακινήτου αντανακλούν την ανάγκη διασφάλισης της βέλτιστης χρήσης των πόρων αυτών· και, δεύτερον, ότι τα εν λόγω τέλη «είναι αντικειμενικά, διαφανή, αμερόληπτα και αναλογικά προς τον επιδιωκόμενο σκοπό και λαμβάνουν υπόψη τους στόχους του άρθρου 8 της οδηγίας 2002/21/ΕΚ (οδηγία-πλαίσιο)». Οι προϋποθέσεις αυτές πρέπει να συντρέχουν σωρευτικώς (
37
).
63.
Κατά συνέπεια, υπό την επιφύλαξη των προϋποθέσεων που μνημονεύθηκαν στο αμέσως προηγούμενο σημείο, τις οποίες θα εξετάσω κατωτέρω, τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να καθορίζουν τον τρόπο υπολογισμού των επιβαρύνσεων για το δικαίωμα εγκαταστάσεως διευκολύνσεων υπεράνω ή υποκάτω δημοσίων ή ιδιωτικών ακινήτων.
64.
Δεύτερον, καίτοι οι διοικητικές επιβαρύνσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 12 της οδηγίας για την αδειοδότηση μπορούν να υπολογίζονται σε συνάρτηση με τον κύκλο εργασιών ή τα ακαθάριστα έσοδα μιας εταιρίας, δεν συνάγεται εξ αυτού ότι το ίδιο ισχύει και όσον αφορά τα τέλη που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13 της ίδιας οδηγίας.
65.
Και τούτο διότι, μολονότι η αιτιολογική σκέψη 31 της οδηγίας για την αδειοδότηση αναφέρει ρητώς ότι «μια κλείδα κατανομής βάσει του κύκλου εργασιών» θα μπορούσε να είναι «μια δίκαιη, απλή και διαφανής εναλλακτική» μέθοδος υπολογισμού των διοικητικών επιβαρύνσεων (
38
), δεν υπάρχει αντίστοιχη αναφορά σχετικά με τα τέλη κατά την έννοια του άρθρου 13 της εν λόγω οδηγίας.
66.
Τρίτον, είναι κατά την άποψή μου αμφίβολο κατά πόσον ο υπολογισμός του τέλους αποκλειστικά σε συνάρτηση με τα ακαθάριστα έσοδα που αποκτά μια επιχείρηση από την παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών εξασφαλίζει τη βέλτιστη χρήση των διευκολύνσεων που επιτρέπουν την παροχή των υπηρεσιών αυτών και, ως εκ τούτου, του δημοσίου ακινήτου υπεράνω ή υποκάτω του οποίου αυτές έχουν εγκατασταθεί.
67.
Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, ο σκοπός διασφάλισης της βέλτιστης χρήσεως των πόρων εν ανεπαρκεία από τους επιχειρηματίες που έχουν το δικαίωμα πρόσβασης στους πόρους αυτούς συνεπάγεται ότι το ύψος του τέλους αυτού πρέπει να καθορίζεται στο ενδεδειγμένο επίπεδο, ώστε να αντανακλά κυρίως την αξία της χρήσης των πόρων αυτών, οπότε απαιτείται να λαμβάνεται υπόψη η οικονομική και τεχνολογική κατάσταση που επικρατεί στην οικεία αγορά (
39
). Όπως επισημαίνει η γενική εισαγγελέας E. Sharpston, το ύψος του τέλους πρέπει να «συναρτάται προς την ένταση χρήσεως του “εν ανεπαρκεία” πόρου και την παρούσα και μελλοντική αποτίμηση της εν λόγω χρήσεως». (
40
)
68.
Θεωρώ ότι ένα τέλος το οποίο βασίζεται στα ακαθάριστα έσοδα που αποκτά μια εταιρία από την παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών μόνο έμμεσα συνδέεται με την αξία της χρήσεως του δημόσιου ακινήτου υπεράνω ή υποκάτω του οποίου έχει εγκατασταθεί ο εξοπλισμός που επιτρέπει την παροχή αυτών των υπηρεσιών και, ως εκ τούτου, είναι αμφίβολο ότι το κατ’ αυτόν τον τρόπο υπολογιζόμενο τέλος δύναται να διασφαλίσει τη βέλτιστη χρήση της εν λόγω δημόσιας περιουσίας. Όπως έχει επισημάνει και η γενική εισαγγελέας E. Sharpston, «[έ]να τέλος το οποίο βασίζεται στα ακαθάριστα έσοδα μιας επιχειρήσεως είναι πιθανό να επιβάλλεται κυρίως με σκοπό τη δημιουργία εσόδων» (
41
) και, συνεπώς, είναι αντίθετο προς το άρθρο 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση.
69.
Συναφώς, η Ισπανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι είναι δυσχερές να καθοριστεί η αξία της χρήσεως των δημοσίων ακινήτων καθόσον, εξ ορισμού, δεν υπάρχει αγορά για αυτά τα ακίνητα ή την εκμετάλλευσή τους. Κατά την Ισπανική Κυβέρνηση, ο τρόπος υπολογισμού του τέλους σε συνάρτηση με τα ακαθάριστα έσοδα που αποκτά μια επιχείρηση από την παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών καθιστά δυνατό τον υπολογισμό της αξίας χρήσεως των δημοσίων ακινήτων, καθόσον τα έσοδα αυτά παράγονται μέσω της χρήσεως της συγκεκριμένης περιουσίας. Ομοίως, ο Δήμος της Παμπλόνα υποστηρίζει ότι μέρος των ακαθάριστων εσόδων που αποκτά η επιχείρηση από την παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών αντιστοιχεί στην αξία της χρήσεως των δημοσίων ακινήτων υπεράνω ή υποκάτω των οποίων έχουν εγκατασταθεί οι διευκολύνσεις που καθιστούν δυνατή την παροχή των εν λόγω υπηρεσιών.
70.
Κατά την άποψή μου, το επιχείρημα αυτό δεν ευσταθεί δεδομένου ότι ο συνδετικός κρίκος μεταξύ των ακαθάριστων εσόδων που αποκτώνται από την παροχή των σχετικών υπηρεσιών και της αξίας της χρήσεως του δημόσιου ακινήτου είναι έμμεσος και μόνο. Το ύψος των ακαθαρίστων εσόδων μιας επιχειρήσεως δεν εξαρτάται μόνον από την ένταση της χρήσεως των διευκολύνσεων που είναι εγκατεστημένες στο δημόσιο ακίνητο αλλά και από πληθώρα άλλων στοιχείων, όπως είναι οι τιμολογιακές αποφάσεις που λαμβάνει η επιχείρηση. Επιπλέον, τα ακαθάριστα έσοδα μιας εταιρίας μπορεί να αποτελούν απλώς και μόνο μια ένδειξη της αξίας της χρήσεως της δημόσιας περιουσίας από την εν λόγω εταιρία. Όπως υποστηρίζει η Επιτροπή, δεν αποτελούν ένδειξη της αξίας της αποδοτικής ή «βέλτιστης» χρήσεως αυτής της δημόσιας περιουσίας, όπως επιτάσσει το άρθρο 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση.
71.
Τέταρτον, αν ο τρόπος υπολογισμού του τέλους για τη χρήση των διευκολύνσεων που έχουν εγκατασταθεί υπεράνω ή υποκάτω δημοσίου ακινήτου ήταν διαφορετικός όσον αφορά τους παρόχους σταθερής και κινητής τηλεφωνίας ή τους ιδιοκτήτες και τους χρήστες των εν λόγω διευκολύνσεων, καίτοι οι επιχειρήσεις αυτές δεν τελούν σε διαφορετική κατάσταση, τούτο θα ισοδυναμούσε με διακριτική μεταχείριση αντίθετη προς το άρθρο 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση.
72.
Συναφώς, θέλω να επισημάνω ότι, κατά το άρθρο 5, παράγραφος 1, της φορολογικής κανονιστικής αποφάσεως 22/2014, το προβλεπόμενο από την εν λόγω κανονιστική απόφαση τέλος υπολογίζεται μεν βάσει των ακαθαρίστων εσόδων της επιχειρήσεως όσον αφορά τους παρόχους σταθερής τηλεφωνίας, αλλά δεν ισχύει το ίδιο ως προς τους παρόχους κινητής τηλεφωνίας (
42
).
73.
Τούτο, κατά την άποψη του Δήμου της Παμπλόνα, δεν συνιστά διακριτική μεταχείριση. Κατά τον Δήμο της Παμπλόνα, ενώ η παροχή υπηρεσιών σταθερής τηλεφωνίας και προσβάσεως στο διαδίκτυο απαιτεί την εγκατάσταση καλωδίων στο υπέδαφος των δημοσίων ακινήτων, η παροχή υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας (κατά κανόνα) δεν απαιτεί την εγκατάσταση υπόγειων καλωδίων, με αποτέλεσμα οι πάροχοι των πρώτων υπηρεσιών να μπορούν να αντιμετωπιστούν διαφορετικά από τους παρόχους των τελευταίων όσον αφορά τις επιβαρύνσεις που επιβάλλονται για τη χρήση καλωδίων που έχουν εγκατασταθεί στο υπέδαφος δημοσίων ακινήτων.
74.
Στο αιτούν δικαστήριο εναπόκειται να διερευνήσει αν, λόγω του γεγονότος ότι οι πάροχοι υπηρεσιών σταθερής τηλεφωνίας και προσβάσεως στο διαδίκτυο προβαίνουν σε πιο έντονη χρήση των διευκολύνσεων που έχουν εγκατασταθεί στο υπέδαφος των δημοσίων ακινήτων σε σχέση με τους παρόχους υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας, τελούν όντως σε διαφορετική κατάσταση. Αν αυτό πράγματι ισχύει, θα μπορούσε να δικαιολογήσει διαφορετική μεταχείριση, όπως ο διαφορετικός τρόπος υπολογισμού του τέλους για τη χρήση των εν λόγω διευκολύνσεων. Αν, όμως, δεν ισχύει κάτι τέτοιο, αυτή η διαφορετική μεταχείριση δεν δικαιολογείται, ιδίως υπό το πρίσμα της υποχρεώσεως αποφυγής δυσμενών διακρίσεων έναντι της χρήσεως των ιδιαίτερων τεχνολογιών που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 2 της οδηγίας για την αδειοδότηση (
43
).
75.
Εν πάση περιπτώσει, θέλω να επισημάνω, σε περίπτωση που το αιτούν δικαστήριο κρίνει ότι το τέλος που προβλέπεται από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014 δεν εισάγει δυσμενή διάκριση, ότι οι προϋποθέσεις που τίθενται από το άρθρο 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση είναι σωρευτικές (
44
). Επομένως, για να θεωρηθεί ότι το τέλος αυτό δεν συνάδει με την τελευταία διάταξη, αρκεί, όπως καταδείχθηκε στα σημεία 66 έως 70 των παρουσών προτάσεων, να μην αποσκοπεί στη διασφάλιση της βέλτιστης χρήσεως των διευκολύνσεων που έχουν εγκατασταθεί στο υπέδαφος δημοσίου ακινήτου, χωρίς να απαιτείται επιπροσθέτως να αποδειχθεί ότι το εν λόγω τέλος εισάγει δυσμενή διάκριση.
76.
Πέμπτον, αν ο υπολογισμός του ύψους του τέλους για τη χρήση διευκολύνσεων που έχουν εγκατασταθεί υπεράνω ή υποκάτω δημοσίου ακινήτου δεν λαμβάνει υπόψη τους σκοπούς που μνημονεύονται στο άρθρο 8 της οδηγίας-πλαισίου, και ιδίως, την προώθηση του ανταγωνισμού στην παροχή δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών και την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς για τα εν λόγω δίκτυα και τις εν λόγω υπηρεσίες, το σχετικό τέλος είναι αντίθετο προς το άρθρο 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση.
77.
Κατά πάγια νομολογία, η απαίτηση να λαμβάνονται υπόψη οι εν λόγω σκοποί συνεπάγεται ότι το ύψος του τέλους δεν πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα να εμποδίζεται η είσοδος νέων επιχειρηματικών φορέων στην αγορά ή να μειώνεται η ικανότητα των φορέων τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών να προβαίνουν σε καινοτομίες. Συνεπάγεται, επίσης, τη μη στρέβλωση του ανταγωνισμού, πράγμα που μπορεί να εγγυηθεί μόνο η διασφάλιση της ισότητας ευκαιριών μεταξύ των διαφόρων οικονομικών φορέων (
45
).
78.
Στην προκείμενη υπόθεση, το άρθρο 5, παράγραφος 3, της φορολογικής κανονιστικής αποφάσεως 22/2014 προβλέπει ότι όταν ένας φορέας χρησιμοποιεί το δίκτυο που ανήκει σε άλλη επιχείρηση, η βάση επί της οποίας υπολογίζεται το καταβλητέο από αυτόν τον φορέα τέλος συνίσταται στα ακαθάριστα έσοδα, αφαιρουμένων των ποσών που έχουν καταβληθεί στον ιδιοκτήτη του δικτύου έναντι της χρήσεως του εν λόγω δικτύου (με τα τελευταία αυτά ποσά να συμπεριλαμβάνονται στα ακαθάριστα έσοδα του ιδιοκτήτη του δικτύου).
79.
Συνεπώς, δεν μπορεί –υπό την επιφύλαξη επαληθεύσεως από το αιτούν δικαστήριο– να υποστηριχθεί ότι δεν διασφαλίζεται η ισότητα ευκαιριών μεταξύ, αφενός, των επιχειρηματιών στους οποίους ανήκουν οι διευκολύνσεις που χρησιμοποιούνται για την παροχή των υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών και, αφετέρου, των επιχειρηματιών που χρησιμοποιούν τις διευκολύνσεις αυτές, δεδομένου ότι οι τελευταίοι δύνανται να εκπέσουν από τη βάση για τον υπολογισμό του τέλους που προβλέπεται από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014 τα ποσά που έχουν καταβληθεί για τη χρήση των διευκολύνσεων και, ως εκ τούτου, δεν υφίστανται διπλή οικονομική επιβάρυνση (
46
).
80.
Όμως, ακόμα και αν το αιτούν δικαστήριο κρίνει ότι η ισότητα ευκαιριών όντως διασφαλίζεται, τούτο δεν θα πρέπει να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι τέλος όπως αυτό που προβλέπεται από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014 συνάδει με το άρθρο 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση, δεδομένου ότι, όπως αναφέρθηκε στο σημείο 62 των παρουσών προτάσεων, οι τιθέμενες στην οικεία διάταξη προϋποθέσεις πρέπει να πληρούνται σωρευτικώς.
81.
Καταλήγω στο συμπέρασμα ότι, αν το Δικαστήριο κρίνει ότι τέλος όπως αυτό που προβλέπεται από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014, του οποίου η γενεσιουργός αιτία συνίσταται όχι στην εγκατάσταση αλλά στη χρήση των διευκολύνσεων που έχουν εγκατασταθεί υπεράνω ή υποκάτω δημοσίου ακινήτου, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση, η διάταξη αυτή θα πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι δεν επιτρέπει τον υπολογισμό του ύψους του εν λόγω τέλους αποκλειστικά βάσει των ακαθάριστων εσόδων που αποκτά η επιχείρηση από την παροχή υπηρεσιών σταθερής τηλεφωνίας και προσβάσεως στο διαδίκτυο εντός του οικείου δήμου.
IV. Πρόταση
82.
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα που του υπέβαλε το Tribunal Supremo (Ανώτατο Δικαστήριο, Ισπανία), ως εξής:
1)
Οι υπηρεσίες σταθερής τηλεφωνίας και προσβάσεως στο διαδίκτυο πρέπει να θεωρούνται υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2002/21/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Μαρτίου 2002, σχετικά με κοινό κανονιστικό πλαίσιο για δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών (οδηγία-πλαίσιο), και, ως εκ τούτου, υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών για τους σκοπούς της οδηγίας 2002/20/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Μαρτίου 2002, για την αδειοδότηση δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών (οδηγία για την αδειοδότηση), συμπεριλαμβανομένων των άρθρων της 12 και 13.
2)
Τα άρθρα 12 και 13 της οδηγίας 2002/20 έχουν την έννοια ότι δεν απαγορεύουν την επιβολή τέλους όπως το επίμαχο στην υπόθεση της κύριας δίκης, του οποίου η γενεσιουργός αιτία συνίσταται στην αποκλειστική ή ιδιαίτερη εκμετάλλευση του χώρου που κείται υπεράνω ή υποκάτω δημοσίων ακινήτων για υποδομές που καθιστούν δυνατή την παροχή υπηρεσιών σταθερής τηλεφωνίας και προσβάσεως στο διαδίκτυο.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.
(
2
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Μαρτίου 2002, για την αδειοδότηση δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών (οδηγία για την αδειοδότηση) (ΕΕ 2002, L 108, σ. 21).
(
3
)	Ordenanza fiscal n.o 22/2014 del Ayuntamiento de Pamplona, reguladora de la tasa por aprovechamientos especiales del suelo, vuelo y subsuelo del dominio público local por las empresas explotadoras de servicios de suministros (φορολογική κανονιστική απόφαση αριθ. 22/2014 του Δήμου της Παμπλόνα, περί ρυθμίσεως του τέλους για την ιδιαίτερη εκμετάλλευση δημοτικών κοινοχρήστων χώρων, του υπερκείμενου αέρα ή του υπεδάφους τους από τις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών κοινής ωφελείας, στο εξής: φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014).
(
4
)	Ειδικότερα, η Ισπανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η οδηγία για την αδειοδότηση «φαίνεται να αναφέρεται» στο σύνολο των δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, είτε σταθερής είτε κινητής τηλεφωνίας.
(
5
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Μαρτίου 2002, σχετικά με κοινό κανονιστικό πλαίσιο για δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών (οδηγία πλαίσιο) (ΕΕ 2002, L 108, σ. 33).
(
6
)	Θέλω να διευκρινίσω ότι δεν υπάρχει κανένα στοιχείο από το οποίο να προκύπτει ότι, στην υπό κρίση υπόθεση, έχουν εφαρμογή οι δύο εξαιρέσεις που εισάγει το άρθρο 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας-πλαισίου, δηλαδή, υπηρεσίες διά των οποίων παρέχεται περιεχόμενο και υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας οι οποίες δεν συνίστανται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει στη μεταφορά σημάτων σε δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών (βλ. απόφαση της 13ης Ιουνίου 2019, Google, C‑193/18, EU:C:2019:498, σκέψη 29).
(
7
)	Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Νοεμβρίου 2015, για τη θέσπιση μέτρων σχετικά με την πρόσβαση στο ανοικτό διαδίκτυο και την τροποποίηση της οδηγίας 2002/22/ΕΚ για την καθολική υπηρεσία και τα δικαιώματα των χρηστών όσον αφορά δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 531/2012 για την περιαγωγή σε δημόσια δίκτυα κινητών επικοινωνιών εντός της Ένωσης (ΕΕ 2015, L 310, σ. 1).
(
8
)	Η υπογράμμιση δική μου.
(
9
)	Πρέπει να γίνει μνεία στην πρώτη παράγραφο του άρθρου 2, του κανονισμού 2015/2120, η οποία προβλέπει ότι, «[γ]ια τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, ισχύουν οι ορισμοί του άρθρου 2 της [οδηγίας-πλαισίου]».
(
10
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2018, για τη θέσπιση του Ευρωπαϊκού Κώδικα Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών (ΕΕ 2018, L 321, σ. 36). Βλ. άρθρο 2, σημείο 4, στοιχείο αʹ, της εν λόγω οδηγίας. Η εν λόγω οδηγία τέθηκε σε ισχύ στις 20 Δεκεμβρίου 2018 και πρέπει να μεταφερθεί στις εθνικές έννομες τάξεις μέχρι τις 21 Δεκεμβρίου 2020, οπότε δεν έχει εφαρμογή στην κύρια δίκη (βλ. άρθρα 124 και 126 της εν λόγω οδηγίας).
(
11
)	Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ο Δήμος της Παμπλόνα υπογράμμισε ότι το προβλεπόμενο από τη φορολογική κανονιστική απόφαση 22/2014 τέλος διαφέρει από την επιβάρυνση που εξετάσθηκε στην υπόθεση Vodafone España και France Telecom España, δεδομένου ότι εκείνη η επιβάρυνση είχε επιβληθεί αποκλειστικά σε παρόχους υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας. Ο Δήμος της Παμπλόνα διευκρίνισε ότι η εξετασθείσα στην απόφαση εκείνη επιβάρυνση είχε επιβληθεί από ορισμένους δήμους ως εξαίρεση από το τέλος ύψους 1,5 % επί των ακαθαρίστων εσόδων το οποίο επιβάλλεται σε όλους τους παρόχους υπηρεσιών κοινής ωφέλειας ως αντίτιμο για την εκμετάλλευση δημοσίων ακινήτων, και ότι η επιβάρυνση εκείνη υπολογίστηκε με τη χρήση ενός υπολογιστικού τύπου στα κριτήρια του οποίου περιλαμβάνονταν η μέση χρήση τηλεφώνου ανά αστική μονάδα, το μερίδιο χρήσεως κινητής τηλεφωνίας, ο αριθμός γραμμών σταθερής τηλεφωνίας που έχουν εγκατασταθεί στον δήμο, ο αριθμός των κατοίκων του δήμου και η εκτιμώμενη μέση χρήση τηλεφωνίας και υπηρεσιών ανά κινητό τηλέφωνο (πρβλ. προτάσεις της γενικής εισαγγελέα E. Sharpston στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις Vodafone España, C‑55/11, C‑57/11 και C‑58/11, EU:C:2012:162, σημεία 29 και 30).
(
12
)	Απόφαση Albacom (σκέψεις 28 και 42).
(
13
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 10ης Απριλίου 1997, σχετικά με κοινό πλαίσιο γενικών και ειδικών αδειών στον τομέα των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών (ΕΕ 1997, L 117, σ. 15). Η οδηγία 97/13 καταργήθηκε από την οδηγία–πλαίσιο. Τα άρθρα 6 και 11 της οδηγίας 97/13 αντιστοιχούν στα άρθρα 12 και 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση.
(
14
)	Απόφαση Albacom (σκέψεις 37, 40 και 41).
(
15
)	Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Ph. Léger στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις Mobistar και Belgacom Mobile (C‑544/03 και C‑545/03, EU:C:2005:203, σημείο 27).
(
16
)	Απόφαση Vodafone España και France Telecom España (σκέψεις 34 και 35).
(
17
)	Αποφάσεις της 17ης Ιουνίου 2013, Επιτροπή κατά Γαλλίας (C‑485/11, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2013:427, σκέψεις 34 και 39), της 27ης Ιουνίου 2013, Vodafone Malta και Mobisle Communications (C‑71/12, EU:C:2013:431, σκέψεις 28 και 29), της 4ης Σεπτεμβρίου 2014, Belgacom και Mobistar (C‑256/13 και C‑264/13, EU:C:2014:2149, σκέψεις 37 και 38), της 6ης Οκτωβρίου 2015, Base Company (C‑346/13, EU:C:2015:649, σκέψεις 22 έως 24), και της 17ης Δεκεμβρίου 2015, Proximus (C‑517/13, EU:C:2015:820, σκέψεις 35 και 36).
(
18
)	Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα N. Wahl στην υπόθεση Base Company (C‑346/13, EU:C:2015:446, σημείο 32). Το αυτό ισχύει για το άρθρο 12 της οδηγίας για την αδειοδότηση (όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας N. Wahl στο σημείο 34 των προτάσεών του).
(
19
)	Αποφάσεις της 18ης Ιουλίου 2006, Nuova società di telecomunicazioni (C‑339/04, EU:C:2006:490, σκέψη 35), της 10ης Μαρτίου 2011, Telefónica Móviles España (C‑85/10, EU:C:2011:141, σκέψη 21), της 12ης Ιουλίου 2012, Vodafone España και France Telecom España (C‑55/11, C‑57/11 και C‑58/11, EU:C:2012:446, σκέψη 28), της 2της Μαρτίου 2013, Belgacom κ.λπ. (C‑375/11, EU:C:2013:185, σκέψη 40), της 4ης Σεπτεμβρίου 2014, Belgacom και Mobistar (C‑256/13 και C‑264/13, EU:C:2014:2149, σκέψη 30), της 6ης Οκτωβρίου 2015, Base Company (C‑346/13, EU:C:2015:649, σκέψη 16), της 17ης Δεκεμβρίου 2015, Proximus (C‑454/13, EU:C:2015:819, σκέψη 20), και της 30ής Ιανουαρίου 2018, X και Visser (C‑360/15 και C‑31/16, EU:C:2018:44, σκέψη 79).
(
20
)	Το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για την αδειοδότηση, όπως ορίζεται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, αυτής, καταλαμβάνει τις «άδειες για την παροχή δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών».
(
21
)	Πρβλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα N. Wahl στην υπόθεση Base Company (C‑346/13, EU:C:2015:446, σημεία 31 έως 37). Βλ., επίσης, προτάσεις της γενικής εισαγγελέα E. Sharpston στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις Vodafone España (C‑55/11, C‑57/11 και C‑58/11, EU:C:2012:162, σημείο 67), κατά την οποία «μια επιβάρυνση ή ένα τέλος εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για την αδειοδότηση, αν αφορούν την πρόσβαση στην αγορά δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή πόρους όπως αριθμοί, ραδιοσυχνότητες και “δικαιώματα διελεύσεως”. Στην περίπτωση αυτή, τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλουν τέλη και επιβαρύνσεις μόνο για τους σκοπούς και υπό τις προϋποθέσεις των άρθρων 12 και 13. Δεν μπορούν να επιβάλουν οποιαδήποτε άλλα τέλη ή επιβαρύνσεις. […] Επομένως, […], δεν θεωρώ ότι τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να επιβάλουν οποιοδήποτε τέλος δεν εμπίπτει στο άρθρο 12 ή 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση».
(
22
)	Απόφαση Base Company (σκέψεις 5 έως 9 και 22).
(
23
)	Απόφαση Proximus (σκέψεις 11 έως 14 και 33).
(
24
)	Πρβλ. Pilczer, J.-S., «Les redevances sur les opérateurs de communications électroniques: peut-on se faire une idée claire et précise de la portée de l’article 13 de la directive “autorisation”?», σε Bulletin fiscal, 2015, τεύχος 5, σ. 268 έως 275.
(
25
)	Διάταξη στην υπόθεση France Telecom España (σκέψη 27).
(
26
)	Βλ. σκέψη 34 της αποφάσεως στην υπόθεση Vodafone España και France Telecom España και σκέψη 28 της διατάξεως στην υπόθεση France Telecom España.
(
27
)	Αποφάσεις Base Company (σκέψη 18) και Proximus (σκέψη 30).
(
28
)	Αποφάσεις Base Company (σκέψη 24) και Proximus (σκέψη 36).
(
29
)	Βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα N. Wahl στην υπόθεση Base Company (C‑346/13, EU:C:2015:446, σημείο 37).
(
30
)	Απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2018, X και Visser (C‑360/15 και C‑31/16, EU:C:2018:44, σκέψη 64).
(
31
)	Απόφαση της 4ης Σεπτεμβρίου 2014, Belgacom και Mobistar (C‑256/13 και C‑264/13, EU:C:2014:2149, σκέψη 37), αποφάσεις Base Company (σκέψη 22) και Proximus (σκέψη 35) και απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2018, X και Visser (C‑360/15 και C‑31/16, EU:C:2018:44, σκέψη 71). Βλ., επίσης, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα N. Wahl στην υπόθεση Base Company (C‑346/13, EU:C:2015:446, σημείο 54), κατά τις οποίες οι επιβαρύνσεις εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13 της οδηγίας για την αδειοδότηση «[όταν] η γενεσιουργός αιτία έγκειται στη χορήγηση δικαιωμάτων χρήσεως ραδιοσυχνοτήτων ή αριθμών, καθώς και δικαιωμάτων εγκαταστάσεως διευκολύνσεων με την ευρεία έννοια του όρου».
(
32
)	Απόφαση Vodafone España και France Telecom España (σκέψη 32) και προτάσεις της γενικής εισαγγελέα E. Sharpston στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις Vodafone España (C‑55/11, C‑57/11 και C‑58/11, EU:C:2012:162, σημείο 52). Βλ., επίσης, απόφαση της 4ης Σεπτεμβρίου 2014, Belgacom και Mobistar (C‑256/13 και C‑264/13, EU:C:2014:2149, σκέψη 33), αποφάσεις Base Company (σκέψη 21) και Proximus (σκέψη 34) και απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2018, X και Visser (C‑360/15 και C‑31/16, EU:C:2018:44, σκέψη 68).
(
33
)	Η υπογράμμιση δική μου.
(
34
)	Βλ. σημείο 14 των παρουσών προτάσεων.
(
35
)	Δεν θα εξετάσω αν το άρθρο 12 της οδηγίας για την αδειοδότηση απαγορεύει αυτόν τον τρόπο υπολογισμού των επιβαρύνσεων, καθόσον ουδόλως αμφισβητείται ότι η συγκεκριμένη επιβάρυνση δεν προορίζεται για την κάλυψη των διοικητικών δαπανών που προκύπτουν από τη διαχείριση, τον έλεγχο και την εφαρμογή του ισχύοντος σχεδίου γενικών αδειών (βλ. σημεία 44 και 45 των παρουσών προτάσεων).
(
36
)	Απόφαση της 21ης Μαρτίου 2013, Belgacom κ.λπ. (C‑375/11, EU:C:2013:185, σκέψη 49).
(
37
)	Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα N. Wahl στην υπόθεση Base Company (C‑346/13, EU:C:2015:446, σημείο 77).
(
38
)	Βλ. απόφαση της 21ης Ιουλίου 2011, Telefónica de España (C‑284/10, EU:C:2011:513, σκέψη 32).
(
39
)	Αποφάσεις της 10ης Μαρτίου 2011, Telefónica Móviles España (C‑85/10, EU:C:2011:141, σκέψη 28), και της 21ης Μαρτίου 2013, Belgacom κ.λπ. (C‑375/11, EU:C:2013:185, σκέψη 51).
(
40
)	Προτάσεις της γενικής εισαγγελέα E. Sharpston στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις Vodafone España (C‑55/11, C‑57/11 και C‑58/11, EU:C:2012:162, σημείο 76).
(
41
)	Προτάσεις της γενικής εισαγγελέα E. Sharpston στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις Vodafone España (C‑55/11, C‑57/11 και C‑58/11, EU:C:2012:162, σημείο 79).
(
42
)	Πρβλ. την ακύρωση από το Tribunal Superior de Navarra (ανώτερο δικαστήριο της Ναβάρρα) του όρου «κινητής» στο άρθρο 5, παράγραφος 1, δεύτερη περίοδος, δεύτερο εδάφιο, της φορολογικής κανονιστικής αποφάσεως 22/2014, η οποία προαναφέρθηκε στο σημείο 14 των παρουσών προτάσεων.
(
43
)	Προτάσεις της γενικής εισαγγελέα E. Sharpston στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις Vodafone España (C‑55/11, C‑57/11 και C‑58/11, EU:C:2012:162, σημεία 88 και 89).
(
44
)	Βλ. σημείο 62 των παρουσών προτάσεων.
(
45
)	Απόφαση της 10ης Μαρτίου 2011, Telefónica Móviles España (C‑85/10, EU:C:2011:141, σκέψη 30). Βλ., επίσης, απόφαση της 20ής Οκτωβρίου 2005, ISIS Multimedia Net and Firma O2 (C‑327/03 και C‑328/03, EU:C:2005:622, σκέψη 39).
(
46
)	Βλ. προτάσεις της γενικής εισαγγελέα E. Sharpston στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις Vodafone España (C‑55/11, C‑57/11 και C‑58/11, EU:C:2012:162, σημείο 63).