62023CJ0109_RES
Cás C-109/23 [Jemerak] (
i
)
GMagusON
v
PR
(Iarraidh ar réamhrialú ó Landgericht Berlin)
Breithiúnas na Cúirte (an Dara Dlísheomra) an 5 Meán Fómhair 2024
(Tarchur chun réamhrialú – Comhbheartas eachtrach agus slándála – Bearta sriantacha i bhfianaise ghníomhaíochtaí na Rúise i ndíchobhsú staid na hÚcráine – Rialachán (AE) Uimh. 833/2014 – Airteagal 5n(2) agus (6) – Toirmeasc ar sheirbhísí comhairleacha dlí a sholáthar, go díreach nó go hindíreach do Rialtas na Rúise nó do dhaoine dlítheanacha, d’eintitis nó do chomhlachtaí atá bunaithe sa Rúis – Díolúine maidir le soláthar seirbhísí a bhfuil géarghá leo chun rochtain ar imeachtaí breithiúnacha, riaracháin nó eadrána i mBallstát a áirithiú – Fíordheimhniú agus forghníomhú conartha arna ndéanamh ag nótaire chun réadmhaoin a dhíol – Cúnamh ó ateangaire le linn fíordheimhniú dá leithéid)
Comhbheartas eachtrach agus slándála – Bearta sriantacha arna ndéanamh i bhfianaise na staide san Úcráin – Toirmeasc ar sheirbhísí comhairleacha dlí a sholáthar do Rialtas na Rúise nó do dhaoine dlítheanacha, d’eintitis nó do chomhlachtaí atá bunaithe sa Rúis – Coincheap – Fíordheimhniú agus forghníomhú conartha arna ndéanamh ag nótaire chun réadmhaoin a dhíol – Eisiamh – Cúnamh ó ateangaire le linn an fhíordheimhnithe – Eisiamh
(Cinneadh (CBES) 2022/1909 ón gComhairle, aithrisí 5 agus 8; Rialachán Uimh. 833/2014, aithris 2 agus Airteagal 5n, § 2, Uimh. 269/2014 agus 2022/1904, aithris 19)
(Féach míreanna 38-44, 49-55, 59, 62, 63 agus an chuid oibríochtúil)
Résumé
Tarchuireadh réamhrialú ó Landgericht Berlin (an Chúirt Réigiúnach, Beirlín, an Ghearmáin), rialaigh an Chúirt Bhreithiúnais maidir le raon feidhme an toirmisc ar sheirbhísí comhairleacha dlí a sholáthar do dhaoine dlítheanacha atá bunaithe sa Rúis a leagtar síos in Airteagal 5n(2) de Rialachán Uimh. 833/2014 (
1
), arna leasú le Rialachán 2022/1904 (
2
), a bhaineann le bearta sriantacha arna nglacadh ag Comhairle an Aontais Eorpaigh i bhfianaise ghníomhaíochtaí na Rúise i ndíchobhsú staid na hÚcráine.
Bhí GM agus ON, náisiúnaigh Ghearmánacha, ar tí árasán i mBeirlín (an Ghearmáin) a cheannach, ar le cuideachta Visit-Moscow Ltd. – duine dlítheanach bunaithe sa Rúis. Chun críocha an idirbhirt sin, chuaigh GM, ON agus Visit-Moscow i dteagmháil le PR, nótaire a chleachtann sa Ghearmáin, ag iarraidh air conradh díolacháin a tharraingt suas i bhfoirm bharántúil agus ansin é a chomhlíonadh. In 2022, áfach, dhiúltaigh PR an conradh díolacháin a fhíordheimhniú, ar an bhforas nach bhféadfadh sé fíordheimhniú a eisiamh ón toirmeasc a leagtar síos in Airteagal 5n(2) de Rialachán Uimh. 833/2014 a shárú. Ós rud é nár chomhlíon sé iarraidh GM, ON agus Visit-Moscow athmhachnamh a dhéanamh ar an diúltú sin, chuir PR an chaingean a thionscain GM agus ON i gcoinne an diúltaithe sin ar aghaidh chuig an gCúirt Réigiúnach, Beirlín, a tharchuir ceisteanna éagsúla chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú ina leith sin.
Measúnú na Cúirte
Ar an gcéad dul síos, tugann an Chúirt dá haire, de réir a ghnáthbhrí sa ghnáthchaint, go dtagraíonn an téarma ‘comhairle dlí’, go ginearálta, do thuairim ar shaincheist dlí. Úsáidtear é i gcomhar leis an téarma ‘seirbhísí’ in Airteagal 5n(2) de Rialachán Uimh. 833/2014, agus tagraítear ansin leo d’fheidhmiú gníomhaíochta eacnamaíche, bunaithe ar chaidreamh idir soláthróir agus a chliant, arb é is cuspóir dó comhairle dlí a sholáthar, trína gcuireann soláthraí seirbhíse comhairle maidir le ceisteanna dlí ar fáil do dhaoine atá á lorg.
Deimhnítear an tuiscint sin ar an téarma ‘seirbhísí comhairleacha dlí’ le haithris 19 de Rialachán 2022/1904. Ar an gcéad dul síos, tagraítear don chaidreamh idir soláthraí seirbhíse agus a chliant leis agus tagraítear leis do ról an trádálaí sin sa mhéid is go dtugann sé cúnamh agus comhairle don chustaiméir sin ar mhaithe le leas an chustaiméara sin maidir le gnéithe dlíthiúla na n-idirbheart le tríú páirtithe. Ar an taobh eile, tagraíonn sé do ghníomhaíochtaí atá coimhdeach le ‘doiciméid dhlíthiúla a ullmhú, a fhorghníomhú agus a fhíorú’.
Dá bhrí sin, is féidir na gníomhaíochtaí a chumhdaítear le seirbhísí comhairleacha dlí de réir bhrí Airteagal 5n(2) de Rialachán Uimh. 833/2014 a idirdhealú go soiléir ó na gníomhaíochtaí sin a d’fhéadfaí a cheangal ar na húdaráis phoiblí a dhéanamh. Go bunúsach, níl sé mar ghnó ag na húdaráis phoiblí seo seirbhísí lena dtugtar comhairle maidir le saincheisteanna dlí a thabhairt do dhaoine ionas go gcuirfí leasanna áirithe chun cinn nó ionas go gcosnófaí iad.
Sa chás seo, measann an Chúirt, i gcomhthéacs fíordheimhniú ar chonradh chun réadmhaoin a dhíol, is cosúil nach ngníomhaíonn an nótaire chun leasanna sonracha ceann nó ceann eile de na páirtithe nó an dá pháirtí lena mbaineann a chur chun cinn, ach is cosúil go ngníomhaíonn sé go neamhchlaonta, go ngníomhaíonn sé ar bhealach atá chomh coimhthíoch céanna leis na páirtithe sin agus lena gcuid leasanna faoi seach, chun leasa an dlí agus na deimhneachta dlíthiúla amháin. Dá bhrí sin, i bhfianaise na sonraíochtaí áirithe a bhaineann le nós imeachta um fhíordheimhniú ag nótaire ar ghníomhais agus i bhfianaise na n-éifeachtaí dlíthiúla a ghabhann leis na gníomhais arna bhfíordheimhniú sa dlíchóras Gearmánach, dealraíonn sé nach dtagann fíordheimhniú conradh – chun réadmhaoin ar le duine dlítheanach atá bunaithe sa Rúis í a dhíol – ag nótaire, amhail mar a rialaítear le dlí na Gearmáine – faoin gcoincheap ‘seirbhísí comhairleacha dlí’ dá bhforáiltear in Airteagal 5n(2) de Rialachán Uimh. 833/2014, agus dá réir sin, do faoin gcoincheap ‘seirbhísí comhairle dlí’ dá dtagraítear in Airteagal 5n(2) de Rialachán Uimh. 833/2014, agus dá réir sin, ní thagann sé faoi raon feidhme an toirmisc ar sheirbhísí dá leithéid a sholáthar do dhuine dlítheanach, a leagtar síos i bpointe (b) den fhoráil sin.
Tugann an Chúirt dá haire i ndáil leis sin, dá ndéanfaí Airteagal 5n(2) den Rialachán sin a léiriú ar mhalairt brí, go mbeadh neamhréireachtaí ann, ar an gcéad dul síos, i gcur i bhfeidhm an Rialacháin sin agus, ar an dara dul síos, idir an Rialachán sin agus Rialachán Uimh. 269/2014 (
3
).
Go bunúsach, leanann idirbhearta maidir le réadmhaoine atá suite i gcríoch an Aontais Eorpaigh agus ar le daoine dlítheanacha atá bunaithe sa Rúis iad de bheith údaraithe de bhun Rialachán Uimh. 833/2014. D’fhéadfaí bac a chur, i gcleachtas, ar na hidirbhearta sin i mBallstáit áirithe ina bhfuil fíordheimhniú nótaire an chonartha díolacháin a bhaineann le réadmhaoin ina choinníoll riachtanach chun an mhaoin sin a dhiúscairt, is cuma an dtoirmisctear na daoine dlítheanacha sin a gcuid sócmhainní a dhiúscairt i gcomhréir le Rialachán Uimh. 269/2014 nó nach dtoirmisctear.
Ní fhéadfadh go mbeadh an éagsúlacht sin maidir le héifeachtaí an toirmisc a leagtar síos in Airteagal 5n(2) de Rialachán Uimh. 833/2014 ó Bhallstát amháin go Ballstát eile ar intinn ag reachtas an Aontais, de réir an chórais nótaireachta atá i bhfeidhm.
Anuas air sin, níl an léiriú a glacadh contrártha do chuspóir Rialachán Uimh. 833/2014 ná do chuspóir Rialachán Uimh. 269/2014.
Ar an gcéad dul síos, ní léir ó Chinneadh 2022/1909 (
4
), Rialachán Uimh. 833/2014 ná Rialachán 2022/1904, gurb é an toradh a bhí air sin, tríd an toirmeasc ar chomhairle dlí a sholáthar a thabhairt isteach, go raibh sé beartaithe ag an gComhairle a áirithiú, mar thoradh ar an toirmeasc sin, nach mbeadh daoine dlítheanacha atá bunaithe sa Rúis in ann, i mBallstáit áirithe, a réadmhaoin a dhiúscairt.
Anuas air sin, is é an cuspóir is bonn leis an toirmeasc ar sheirbhísí comhairleacha dlí a leagtar síos in Airteagal 5n(2) de Rialachán Uimh. 833/2014 maidir le seirbhísí comhairleacha dlí a sholáthar ná é a dhéanamh níos deacra do dhaoine dlítheanacha Rúiseacha atá ag feidhmiú ar chríoch an Aontais leanúint dá ngníomhaíochtaí gnó sa chríoch sin, agus, ar an gcaoi sin, tionchar a imirt ar gheilleagar na Rúise. Ní féidir a mheas go bhfuil fíordheimhniú conradh chun réadmhaoin ar le duine dlítheanach atá bunaithe sa Rúis í a dhíol, i gcontrárthacht leis an gcuspóir sin.
Ar deireadh, ní léir conas a d’fhéadfadh fíordheimhniú nótaire ar chonradh chun réadmhaoin ar le duine dlítheanach atá bunaithe sa Rúis í a dhíol, a priori agus go ginearálta, cabhrú le teacht timpeall ar na bearta sriantacha arna nglacadh.
Sa dara háit, sonraíonn an Chúirt gur faoin gcúirt a rinne an tarchur a bheidh sé measúnú a dhéanamh i gcás gach ceann de na cúraimí sin an mbaineann siad leis an nótaire a bheith ag soláthar comhairle dlí do na páirtithe de réir bhrí léiriú an choincheapa ‘seirbhísí comhairleacha dlí’ arna ghlacadh roimhe seo.
Ar deireadh ar fad, maidir leis an gceist an ionann na seirbhísí aistriúcháin a chuireann ateangaire ar fáil le linn fíordheimhniú arna dhéanamh ag nótaire agus comhairle dlí de réir bhrí Airteagal 5n(2) de Rialachán Uimh. 833/2014, ós rud é nach de chineál dlíthiúil í gairm an ateangaire, ní féidir gné de ‘chomhairle dlí’ a bheith i gceist leis na seirbhísí a sholáthraíonn sé, fiú i gcás inarb é atá i gceist le soláthar na seirbhísí lena mbaineann ná cúnamh a thabhairt do ghairmí dlí atá ag gníomhú i réimse dlí. Ina theannta sin, ní cosúil go dtagann fíordheimhniú gníomhas chun réadmhaoin ar le duine dlítheanach atá bunaithe sa Rúis í a dhíol, ag nótaire Gearmánach, faoi raon feidhme an toirmisc a leagtar síos in Airteagal 5n(2) de Rialachán Uimh. 833/2014 maidir le seirbhísí comhairle dlí a sholáthar. Dá bhrí sin, trí sheirbhísí aistriúcháin a sholáthar i gcomhthéacs an phróisis fhíordheimhnithe arna dhéanamh ag nótaire ar dhoiciméid den sórt sin, chun cúnamh a thabhairt d’ionadaí an duine dhlítheanaigh sin teanga nós imeachta an fhíordheimhnithe nach bhfuil ar a leor-thoil aige, ní sholáthraíonn an t-ateangaire ‘seirbhísí comhairleacha dlí’ de réir bhrí na forála sin do dhuine dlítheanach den sórt sin.
(
i
)	Is ainm dlítheanach é ainm an cháis seo. Ní ag tagairt d’fhíorainm páirtí ar bith sna himeachtaí atá sé.
(
1
)	Rialachán (AE) Uimh. 833/2014 ón gComhairle an 31 Iúil 2014 a bhaineann le bearta sriantacha i bhfianaise ghníomhaíochtaí na Rúise i ndíchobhsú staid na hÚcráine (IO 2014 L 229, lch. 1).
(
2
)	Rialachán (AE) 2022/1904 ón gComhairle an 6 Deireadh Fómhair 2022 lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 833/2014 a bhaineann le bearta sriantacha i bhfianaise ghníomhaíochtaí na Rúise i ndíchobhsú staid na hÚcráine (IO 2022 L 259 I, lch. 3).
(
3
)	Rialachán (AE) Uimh. 269/2014 ón gComhairle an 17 Márta 2014 a bhaineann le bearta sriantacha i ndáil le gníomhaíochtaí lena mbaintear an bonn d’iomláine chríochach, de cheannasacht agus de neamhspleáchas na hÚcráine nó ar bagairt iad na gníomhaíochtaí sin ar an méid sin (IO 2014 L 78, lch. 6).
(
4
)	Cinneadh (CBES) 2022/1909 ón gComhairle an 6 Deireadh Fómhair 2022 lena leasaítear Cinneadh 2014/512/CBES maidir le bearta sriantacha i bhfianaise ghníomhaíochtaí na Rúise i ndíchobhsú staid na hÚcráine (IO 2022, L 259 I, p. 122).