62024CJ0045_RES
Zaak C‑45/24
Verein für Konsumenteninformation
tegen
Koninklijke Luchtvaart Maatschappij NV
(verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door het Oberste Gerichtshof)
Arrest van het Hof (Vierde kamer) van 15 januari 2026
„Prejudiciële verwijzing – Luchtvervoer – Verordening (EG) nr. 261/2004 – Artikel 8, lid 1 – Terugbetaling van de prijs van een ticket in geval van annulering van een vlucht – Provisie geïnd door een persoon die bij de aankoop van het ticket optreedt als tussenpersoon tussen de passagier en de luchtvaartmaatschappij – Voorwaarden om daaronder te worden begrepen – Bedrag van de provisie dat buiten medeweten van de luchtvaartmaatschappij zou zijn vastgesteld – Bewijslast”
Vervoer – Luchtvervoer – Verordening nr. 261/2004 – Compensatie voor en bijstand aan luchtreizigers – Terugbetaling van de prijs van een ticket bij annulering van een vlucht – Berekening – Inaanmerkingneming van de provisie die is ontvangen door een persoon die bij de aankoop van het ticket als tussenpersoon tussen de passagier en de luchtvaartmaatschappij optreedt – Voorwaarden – Noodzaak voor de luchtvaartmaatschappij om het precieze bedrag van de provisie te kennen – Geen
[Verordening nr. 261/ 2004 van het Europees Parlement en de Raad, art. 2, f), 5, lid 1, a), en 8, lid 1, a)]
(zie punten 30‑41 en dictum)
Samenvatting
Het Hof verduidelijkt naar aanleiding van een verzoek om een prejudiciële beslissing van het Oberste Gerichtshof (hoogste federale rechter in civiele en strafzaken, Oostenrijk) zijn rechtspraak inzake de verplichting van een luchtvaartmaatschappij om de passagier in geval van annulering van een vlucht de provisie terug te betalen die is betaald aan een derde die bij de aankoop van het vliegticket is opgetreden als tussenpersoon.
Passagiers hebben vliegtickets gekocht op het boekingsportaal Opodo, een door de International Air Transport Association (IATA) gecertificeerd reisbureau dat is gemachtigd om vliegtickets uit te geven voor Koninklijke Luchtvaart Maatschappij NV (hierna: „KLM”), de luchtvaartmaatschappij die de betrokken vluchten moest uitvoeren. Het totaalbedrag dat door de passagiers is betaald omvatte de ticketprijs en een bemiddelingsprovisie voor de aankoop van deze tickets op het portaal van Opodo.
Daar de vluchten waren geannuleerd, heeft KLM de ticketprijs aan die passagiers terugbetaald, maar zonder de bemiddelingsprovisie. De Verein für Konsumenteninformation (vereniging voor consumentenvoorlichting, Oostenrijk; hierna: „VKI”), waaraan de passagiers hun vorderingen tot terugbetaling van de kosten van de tickets hebben overgedragen, heeft toen tegen KLM een vordering ingesteld om het bedrag van de bemiddelingsprovisie vergoed te krijgen, met het betoog dat die provisie moest zijn inbegrepen in de terugbetaling van de kosten van de tickets. De rechter in eerste aanleg heeft de vordering toegewezen. Bij het hoger beroep dat KLM had ingesteld bij het Landesgericht Korneuburg (rechter in tweede aanleg Korneuburg, Oostenrijk) is die uitspraak echter vernietigd.
Daarop heeft de VKI bij het Oberste Gerichtshof, in casu de verwijzende rechter, beroep in Revision ingesteld. Deze rechter had twijfels over de uitlegging van artikel 8, lid 1, onder a), van verordening nr. 261/2004 (
1
) en heeft daarom de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing. Hij wenst met name van het Hof te vernemen op welke wijze de luchtvaartmaatschappij in kennis moet worden gesteld van het bestaan en het precieze bedrag van de bemiddelingsprovisie opdat deze provisie wordt opgenomen in de totaalprijs van het vliegticket die op grond van die bepaling moet worden terugbetaald, en op wie de bewijslast rust dat die maatschappij weet dat die provisie bestaat.
Beoordeling door het Hof
Allereerst merkt het Hof op dat volgens artikel 8, lid 1, onder a), van verordening nr. 261/2004, gelezen in samenhang met artikel 5, lid 1, onder a), van die verordening, de luchtvaartmaatschappij in geval van annulering van een vlucht verplicht is de betrokken luchtvaartpassagiers bijstand te verlenen, onder meer door hun aan te bieden om hun ticket terug te betalen tegen de prijs waarvoor het gekocht was. De bewoordingen van artikel 8, lid 1, onder a), leggen een rechtstreeks verband tussen het begrip „ticket” en de uitdrukking „de prijs waarvoor het gekocht was”, waarbij de betrokken passagiers een dergelijk ticket rechtstreeks bij de luchtvaartmaatschappij kunnen kopen, dan wel via een tussenpersoon zoals met name de door deze luchtvaartmaatschappij erkende agent als bedoeld in artikel 2, onder f), van deze verordening.
Voorts verduidelijkt het Hof dat indien een ticket niet door de luchtvaartmaatschappij zelf wordt verstrekt, de luchtvaartmaatschappij in elk geval de verschillende onderdelen van dit ticket, waaronder de prijs ervan, moet toestaan. Zo moeten alleen de onderdelen van de prijs van een vliegticket, zoals een bemiddelingsprovisie, worden geacht noodzakelijk en derhalve „onvermijdelijk” te zijn om gebruik te kunnen maken van de door deze luchtvaartmaatschappij aangeboden diensten
Vervolgens merkt het Hof op dat de aankoop van een vliegticket via een tussenpersoon een „enkele transactie” vormt, aangezien de bemiddelingsprovisie onderdeel is van de prijs van het ticket in de zin van artikel 8, lid 1, onder a), van verordening nr. 261/2004. Deze bemiddelingsprovisie is dus onlosmakelijk verbonden met de prijs van het vliegticket, omdat de passagier deze provisie bij de aankoop van het ticket niet kan weglaten. In die omstandigheden moet de inning van zo’n bemiddelingsprovisie, als „onvermijdelijk” onderdeel van de prijs van het vliegticket, worden geacht door de luchtvaartmaatschappij te zijn toegestaan en moet die provisie derhalve worden geacht te moeten worden terugbetaald op grond van de bovengenoemde bepaling.
Het Hof voegt hieraan toe dat wanneer deze luchtvaartmaatschappij aanvaardt dat de tussenpersoon in haar naam en voor haar rekening vliegtickets uitgeeft en afgeeft, kan worden aangenomen dat deze luchtvaartmaatschappij noodzakelijkerwijs op de hoogte is van de handelspraktijk van deze tussenpersoon die erin bestaat om bij de aankoop van een vliegticket bij de passagier een bemiddelingsprovisie in rekening te brengen, zelfs wanneer daartoe geen uitdrukkelijke contractuele bepaling bestaat.
Ten slotte benadrukt het Hof dat de luchtvaartmaatschappij het exacte bedrag van de bemiddelingsprovisie niet hoeft te kennen om dit bedrag toch terug te moeten betalen aan de passagier wiens vlucht is geannuleerd. Was dat het geval, dan zou dat er immers toe kunnen leiden dat deze luchtvaartmaatschappij tracht de terugbetaling te weigeren op grond dat zij niet van het precieze bedrag van de bemiddelingsprovisie in kennis is gesteld. Die passagier zou dan gedwongen kunnen zijn om zich tot de tussenpersoon te wenden om terugbetaling te verkrijgen van de prijs van het ticket, met inbegrip van het bedrag van de bemiddelingsprovisie, met het risico dat een dergelijke procedure die terugbetaling vertraagt en voor die reiziger extra of zelfs onevenredige kosten meebrengt. Een dergelijk resultaat zou dus in strijd zijn met de doelstelling om een hoog niveau van bescherming van de luchtreizigers te waarborgen, zoals vermeld in overweging 1 van verordening nr. 261/2004, en met de vereenvoudiging van de door deze verordening ingevoerde teruggaafprocedures.
Ook zou deze uitlegging ertoe kunnen leiden dat de luchtreiziger afziet van de mogelijkheid om een beroep te doen op een tussenpersoon en de voorkeur geeft aan een rechtstreekse boeking bij de luchtvaartmaatschappij, hoewel de prijs van het door een dergelijke tussenpersoon afgegeven vliegticket voor die passagier financieel aantrekkelijker kan zijn.
Het Hof verklaart derhalve voor recht dat artikel 8, lid 1, onder a), van verordening nr. 261/2004, gelezen in samenhang met artikel 5, lid 1, onder a), ervan, moet aldus worden uitgelegd dat de prijs van het vliegticket die in aanmerking moet worden genomen ter vaststelling van het bedrag dat de luchtvaartmaatschappij in geval van annulering van een vlucht aan een passagier dient terug te betalen, het verschil omvat tussen het bedrag dat door de passagier is betaald en het bedrag dat door deze luchtvaartmaatschappij is ontvangen, welk verschil overeenkomt met de provisie die is geïnd door een vennootschap die is opgetreden als tussenpersoon, zonder dat deze luchtvaartmaatschappij het precieze bedrag van die provisie hoeft te kennen.
(
1
)	Verordening (EG) nr. 261/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 11 februari 2004 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels inzake compensatie en bijstand aan luchtreizigers bij instapweigering en annulering of langdurige vertraging van vluchten en tot intrekking van verordening (EEG) nr. 295/91 (PB 2004, L 46, blz. 1).