WYROK TRYBUNAŁU (ósma izba)
z dnia 15 czerwca 2023 r.(*)
Odwołanie – Skarga o stwierdzenie nieważności – Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej – Decyzja (UE) 2020/135 – Obywatele Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej – Konsekwencje tej umowy dla statusu obywatela Unii Europejskiej i praw związanych z tym statusem w przypadku tych obywateli – Artykuł 263 akapit czwarty TFUE – Legitymacja procesowa czynna – Przesłanki – Interes prawny
W sprawie C‑501/21 P
mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 13 sierpnia 2021 r.,
Harry Shindler, zamieszkały w San Benedetto del Tronto (Włochy),
Christopher David Randolph, zamieszkały w Ballinlassa, Belcarra, Castlebar (Irlandia),
Douglas Edward Watson, zamieszkały w Beaumont (Francja),
Michael Charles Strawson, zamieszkały w Serralongue (Francja),
Hilary Elizabeth Walker, zamieszkała w Kadyksie (Hiszpania),
Sarah Caroline Griffiths, zamieszkała w Claviers (Francja),
James Graham Cherrill, zamieszkały w Sainte‑Colombe‑de‑Duras (Francja),
Anita Ruddell Tuttell, zamieszkała w Fontaine‑l’Étalon (Francja),
Joséphine French, zamieszkała w Oupia (Francja),
William John Tobbin, zamieszkały w Vannes (Francja),
których reprezentował J. Fouchet, avocat,
wnoszący odwołanie,
w której drugą stroną postępowania jest:
Rada Unii Europejskiej, którą reprezentowali M. Bauer, J. Ciantar i R. Meyer, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana w pierwszej instancji,
TRYBUNAŁ (ósma izba),
w składzie: M. Safjan, prezes izby, N. Jääskinen (sprawozdawca) i M. Gavalec, sędziowie,
rzecznik generalny: N. Emiliou,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1        W odwołaniu Harry Shindler, Christopher David Randolph, Douglas Edward Watson, Michael Charles Strawson, Hilary Elizabeth Walker, Sarah Caroline Griffiths, James Graham Cherrill, Anita Ruddell Tuttell, Joséphine French i William John Tobbin wnoszą o uchylenie postanowienia Sądu Unii Europejskiej z dnia 8 czerwca 2021 r., Shindler i in./Rada (T‑198/20, zwanego dalej „zaskarżonym postanowieniem”, EU:T:2021:348), którym Sąd odrzucił jako niedopuszczalną ich skargę mającą na celu stwierdzenie całkowitej lub częściowej nieważności, po pierwsze, Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Dz.U. 2020, L 29, s. 7; zwanej dalej „umową o wystąpieniu”), oraz po drugie, decyzji Rady (UE) 2020/135 z dnia 30 stycznia 2020 r. w sprawie zawarcia Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Dz.U. 2020, L 29, s. 1; zwanej dalej „sporną decyzją”) (zwanych dalej łącznie „spornymi aktami”).
Okoliczności faktyczne i sporne akty
2        Wnoszący odwołanie są obywatelami Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej zamieszkałymi w Irlandii, w Hiszpanii, we Francji i we Włoszech.
3        W dniu 23 czerwca 2016 r. obywatele Zjednoczonego Królestwa wypowiedzieli się w referendum na rzecz wystąpienia ich kraju z Unii Europejskiej.
4        W dniu 29 marca 2017 r. Zjednoczone Królestwo notyfikowało Radzie Europejskiej swój zamiar wystąpienia z Unii na podstawie art. 50 ust. 2 TUE.
5        W dniu 24 stycznia 2020 r. przedstawiciele Unii i Zjednoczonego Królestwa podpisali umowę o wystąpieniu.
6        W dniu 30 stycznia 2020 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła sporną decyzję. Na mocy art. 1 tej decyzji umowa o wystąpieniu została zatwierdzona w imieniu Unii i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej.
7        W dniu 31 stycznia 2020 r. Zjednoczone Królestwo wystąpiło z Unii i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej. Umowa o wystąpieniu weszła w życie w dniu 1 lutego 2020 r.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżone postanowienie
8        Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 30 marca 2020 r. wnoszący odwołanie wnieśli skargę mającą na celu stwierdzenie całkowitej lub częściowej nieważności spornych aktów.
9        W dniu 21 kwietnia 2020 r. wnoszący odwołanie złożyli pismo, którego celem było zadanie przez Sąd pytań prejudycjalnych Trybunałowi. W dniu 28 kwietnia 2020 r. prezes Sądu zdecydował o niewłączeniu tego pisma do akt sprawy.
10      Odrębnym pismem, złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 14 lipca 2020 r., Rada podniosła zarzut niedopuszczalności skargi.
11      W dniu 21 sierpnia 2020 r. wnoszący odwołanie złożyli w sekretariacie Sądu swoje uwagi w przedmiocie tego zarzutu niedopuszczalności.
12      Postanowieniem z dnia 5 listopada 2020 r. Sąd pozostawił zarzut niedopuszczalności i kwestię kosztów do rozstrzygnięcia w wyroku kończącym postępowanie w sprawie.
13      W dniu 18 stycznia 2021 r. Rada złożyła odpowiedź na skargę. W dniu 11 lutego 2021 r. prezes dziesiątej izby Sądu w składzie powiększonym zdecydował o niedoręczaniu tego pisma wnoszącym odwołanie.
14      Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 19 stycznia 2021 r. wnoszący odwołanie wnieśli o zawieszenie postępowania w sprawie rozpoznania skargi. Pismem złożonym w sekretariacie w dniu 8 lutego 2021 r. Rada przedstawiła swoje uwagi w przedmiocie tego wniosku o zawieszenie postępowania. Decyzją z dnia 10 lutego 2021 r. prezes dziesiątej izby Sądu w składzie powiększonym oddalił wspomniany wniosek o zawieszenie postępowania.
15      W zaskarżonym postanowieniu, w jego pkt 19–21, Sąd w pierwszej kolejności uznał, że – chociaż wcześniej zdecydował o pozostawieniu wysuniętego przez Radę zarzutu niedopuszczalności do rozstrzygnięcia w wyroku – po zapoznaniu się z aktami sprawy ma wystarczającą wiedzę, aby orzec w drodze postanowienia zgodnie z art. 130 swojego regulaminu postępowania.
16      W drugiej kolejności, w odniesieniu do przedmiotu skargi, Sąd, przypomniawszy w pkt 22–28 zaskarżonego postanowienia, że w sytuacji gdy sąd Unii rozpatruje skargę na zawartą przez Unię umowę międzynarodową, sąd ten dokonuje zmiany kwalifikacji tej skargi na skargę, która jest w rzeczywistości skierowana przeciwko decyzji zatwierdzającej zawarcie tej umowy międzynarodowej, Sąd zmienił kwalifikację skargi wniesionej przez wnoszących odwołanie na skargę skierowaną wyłącznie przeciwko spornej decyzji.
17      W trzeciej kolejności, w odniesieniu do zasadności zarzutu niedopuszczalności podniesionego przez Radę, Sąd uznał, że skarżący (będący obecnie wnoszącymi odwołanie) nie spełniają żadnej z przesłanek posiadania legitymacji procesowej w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE.
18      W tym względzie Sąd zauważył w pkt 32 zaskarżonego postanowienia, że do celów oceny legitymacji procesowej wnoszących odwołanie należy wziąć pod uwagę nie tylko sporną decyzję, ale także charakter i treść umowy o wystąpieniu.
19      W związku z tym Sąd stwierdził, po pierwsze, w pkt 33 zaskarżonego postanowienia, że wnoszący odwołanie nie są adresatami ani spornej decyzji, ani umowy o wystąpieniu, oraz że w konsekwencji nie posiadają oni prawa do wniesienia skargi na podstawie pierwszego członu zdania art. 263 akapit czwarty TFUE.
20      Po drugie, w odniesieniu do legitymacji procesowej wnoszących odwołanie w świetle drugiego członu zdania art. 263 akapit czwarty TFUE, w szczególności przesłanki, zgodnie z którą dany akt musi dotyczyć skarżącego indywidualnie, Sąd przypomniał w pkt 49 zaskarżonego postanowienia, że do skarżących (będących obecnie wnoszącymi odwołanie) należy wykazanie, iż z uwagi na to, że sporna decyzja pozbawiła ich statusu obywateli Unii i praw związanych z tym statusem, ma ona wpływ na ich sytuację ze względu na szczególne dla nich cechy charakterystyczne lub na sytuację faktyczną, która odróżnia ich od wszelkich innych osób i w związku z tym indywidualizuje ich w sposób podobny do sposobu, w jaki zostaliby zindywidualizowani adresaci takiej decyzji.
21      W pkt 57 zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że sporna decyzja nie dotyczy skarżących (będących obecnie wnoszącymi odwołanie) indywidualnie oraz że w związku z tym nie posiadają oni legitymacji procesowej w świetle drugiego członu zdania art. 263 akapit czwarty TFUE, przy czym nie ma potrzeby badania, czy decyzja ta dotyczy ich bezpośrednio.
22      Po trzecie, w odniesieniu do legitymacji procesowej skarżących (będących obecnie wnoszącymi odwołanie) w świetle trzeciego członu zdania art. 263 akapit czwarty TFUE Sąd zauważył w pkt 62–64 zaskarżonego postanowienia, że sporna decyzja jest „aktem nieustawodawczym o charakterze generalnym”.
23      W pkt 80 i 81 zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że pojęcie „aktu regulacyjnego” w rozumieniu trzeciego członu zdania art. 263 akapit czwarty TFUE należy zatem interpretować jako nieobejmujące decyzji zatwierdzających zawarcie umowy międzynarodowej, takich jak sporna decyzja, która zatwierdza zawarcie umowy określającej warunki wystąpienia danego państwa członkowskiego z Unii.
24      W tych okolicznościach Sąd uznał w pkt 82 i 83 zaskarżonego postanowienia, że skarżący (będący obecnie wnoszącymi odwołanie) nie posiadają legitymacji procesowej w świetle trzeciego członu zdania art. 263 akapit czwarty TFUE, że należy uwzględnić zarzut niedopuszczalności podniesiony przez Radę oraz że w związku z tym należy odrzucić skargę jako niedopuszczalną.
Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron
25      Pismem złożonym w sekretariacie Trybunału w dniu 13 sierpnia 2021 r. wnoszący odwołanie wnieśli odwołanie od zaskarżonego postanowienia.
26      W swoim odwołaniu wnoszący odwołanie zwracają się do Trybunału o:
–        uchylenie zaskarżonego postanowienia;
–        stwierdzenie nieważności spornych aktów w całości;
–        tytułem żądania ewentualnego – stwierdzenie częściowej nieważności spornych aktów, w zakresie, w jakim wprowadzają one rozróżnienie między obywatelami Unii oraz obywatelami Zjednoczonego Królestwa od dnia 1 lutego 2020 r., a w szczególności motywu szóstego preambuły oraz art. 9, 10 i 127 umowy o wystąpieniu, oraz
–        obciążenie Rady kosztami postępowania, „w tym kosztami adwokata”.
27      Rada wnosi do Trybunału o:
–        oddalenie odwołania; i
–        obciążenie wnoszących odwołania kosztami postępowania.
28      Pismami złożonymi w sekretariacie Trybunału w dniach 6 i 9 stycznia 2023 r. strony odpowiedziały na pytanie wymagające odpowiedzi na piśmie, zadane przez Trybunał na podstawie art. 61 jego regulaminu postępowania, dotyczące ewentualnych konsekwencji, jakie należy wyciągnąć z wyroku z dnia 9 czerwca 2022 r., Préfet du Gers i Institut national de la statistique et des études économiques (C‑673/20, EU:C:2022:449) w odniesieniu do oceny dopuszczalności skargi wniesionej do Sądu.
29      Pismem złożonym w sekretariacie Trybunału w dniu 1 marca 2023 r. przedstawiciel wnoszących odwołanie poinformował Trybunał o zgonie H. Shindlera, który to zgon nastąpił w dniu 20 lutego 2023 r., nie wskazując, czy następcy prawni H. Shindlera wstępują do postępowania na jego miejsce.
W przedmiocie odwołania
30      Na poparcie odwołania wnoszący odwołanie podnoszą zasadniczo dwa zarzuty, z których pierwszy dotyczy nieprawidłowości postępowania przed Sądem, zaś drugi – naruszenia prawa przy ocenie dopuszczalności skargi.
W przedmiocie zarzutu pierwszego
Argumentacja stron
31      W pierwszym zarzucie odwołania wnoszący odwołanie twierdzą, że Sąd naruszył art. 130 swojego regulaminu postępowania oraz zasadę rzetelnego procesu.
32      W tym względzie wnoszący odwołanie utrzymują w pierwszej kolejności, że celem powyższego przepisu jest umożliwienie stronom podjęcia dyskusji na temat wszystkich zarzutów przedstawionych przed Sądem i w tym celu dotrzymania nowych terminów, które zostają im wyznaczone. Wnoszący odwołanie zarzucają Sądowi, po pierwsze, że na podstawie tego artykułu wyznaczył Radzie termin na przedstawienie odpowiedzi na skargę co do istoty, nie przyznając im następnie nowego terminu, aby mogli oni przedstawić swoje uwagi zarówno na temat zarzutu niedopuszczalności podniesionego przez tę instytucję, jak i w przedmiocie odpowiedzi na skargę złożonej przez Radę.
33      Po drugie, wnoszący odwołanie kwestionują odmowę przekazania im przez Sąd tej odpowiedzi na skargę oraz odrzucenie ich skargi w zaskarżonym postanowieniu bez przeprowadzenia rozprawy oraz bez podania jakiejkolwiek informacji na temat przebiegu postępowania po pozostawieniu zarzutu niedopuszczalności do rozstrzygnięcia w wyroku.
34      Wnoszący odwołanie wywodzą stąd, że zostali „oszukani” co do przebiegu postępowania przed Sądem oraz że stronom postępowania nie przyznano tej samej rangi, gdyż wnoszący odwołanie twierdzą, że nie mieli możliwości przedstawienia swojego punktu widzenia. Ich zdaniem Sąd naruszył zatem zasadę równości broni, która jest logiczną konsekwencją samego pojęcia rzetelnego procesu, zagwarantowanego w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.
35      Ponadto wnoszący odwołanie utrzymują, że Sąd orzekł z naruszeniem art. 64 swojego regulaminu postępowania, gdyż zgodnie z brzmieniem tego artykułu bierze on „pod uwagę tylko te pisma procesowe i materiały, z którymi przedstawiciele stron mogli się zapoznać i co do których mogli się wypowiedzieć”. Zdaniem wnoszących odwołanie ta nieprawidłowość postępowania znajduje potwierdzenie w fakcie, że Sąd przekazał skarżącemu odpowiedź na skargę złożoną przez Radę w sprawie T‑231/20, Price/Rada.
36      W drugiej kolejności wnoszący odwołanie twierdzą, że w dniu 19 stycznia 2021 r. wnieśli o zawieszenie postępowania na podstawie art. 69 regulaminu postępowania przed Sądem, aby orzekł on „po wysłuchaniu stron” na podstawie art. 54 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Strony nie zostały jednak w ogóle wysłuchane w przedmiocie tego wniosku o zawieszenie.
37      W trzeciej kolejności wnoszący odwołanie utrzymują, że Sąd rozstrzygnął sprawę bez orzeczenia w przedmiocie wniosku Rady o przedłożenie sprawy Trybunałowi z powodu „identyczności pytań co do istoty sprawy zadanych przez skarżących ([będących obecnie wnoszącymi odwołanie)]” oraz pytań będących przedmiotem wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonych przez tribunal judiciaire de Perpignan (sąd powszechny w Perpignan, Francja) i tribunal judiciaire d’Auch (sąd powszechny w Auch, France) na podstawie art. 267 TFUE.
38      Rada twierdzi, że pierwszy zarzut odwołania jest zarzutem w sposób oczywisty niezasługującym na uwzględnienie.
Ocena Trybunału
39      W pierwszej kolejności, w odniesieniu do twierdzeń, w których wnoszący odwołanie zarzucają Sądowi naruszenie art. 64 i 130 jego regulaminu postępowania, należy przypomnieć, że żadnego przepisu regulaminu postępowania przed Sądem nie można interpretować w ten sposób, iż okoliczność, że Sąd postanowił na podstawie art. 130 § 7 tego regulaminu pozostawić ocenę zarzutu niedopuszczalności do rozpatrzenia w wyroku kończącym postępowanie w sprawie, oznacza, że jest on pozbawiony możliwości odrzucenia – bez otwierania ustnego etapu postępowania – skargi jako niedopuszczalnej w drodze postanowienia z uzasadnieniem. Wręcz przeciwnie, z art. 130 § 6 regulaminu postępowania przed Sądem wynika bowiem, że w przypadku zarzutu niedopuszczalności lub niewłaściwości Sąd może zdecydować o otwarciu ustnego etapu postępowania (zob. podobnie postanowienie z dnia 19 lutego 2008 r., Tokai Europe/Komisja, C‑262/07 P, niepublikowane, EU:C:2008:95, pkt 26, 27).
40      Z powyższego wynika, że Sąd nie dopuścił się żadnej nieprawidłowości, decydując najpierw o pozostawieniu podniesionego przez Radę zarzutu niedopuszczalności do rozstrzygnięcia w wyroku na podstawie art. 130 § 7 swojego regulaminu postępowania, a następnie o orzeczeniu w drodze postanowienia z uzasadnieniem.
41      Ponadto z pkt 10 zaskarżonego postanowienia wynika, że w dniu 21 sierpnia 2020 r. wnoszący odwołanie złożyli w sekretariacie Sądu uwagi na temat tego zarzutu niedopuszczalności. W związku z tym wystarczy stwierdzić, że z uwagi na okoliczność, iż wnoszący odwołanie mogli przedstawić swoje uwagi w przedmiocie owego zarzutu niedopuszczalności, zaś Sąd ograniczył się do orzeczenia w drodze postanowienia z uzasadnieniem bez rozstrzygnięcia kwestii merytorycznych, zasada kontradyktoryjności, a tym samym przysługujące wnoszącym odwołanie prawo do obrony były przestrzegane.
42      Ponadto należy stwierdzić, że z uwagi na okoliczność, iż w zaskarżonym postanowieniu Sąd nie orzekł co do istoty sprawy, nie naruszył on również art. 64 swojego regulaminu postępowania, ponieważ jest oczywiste, że Sąd nie uwzględnił złożonej przez Radę odpowiedzi na skargę. Rozważań tych nie może podważyć – wbrew temu, co twierdzą wnoszący odwołanie – fakt, że w ramach innego postępowania Sąd przekazał skarżącemu odpowiedź na skargę złożoną przez Radę.
43      W drugiej kolejności, w odniesieniu do twierdzeń, w których wnoszący odwołanie zarzucają Sądowi, że nie wysłuchał stron w przedmiocie ich wniosku o zawieszenie postępowania złożonego na podstawie art. 54 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i art. 69 regulaminu postępowania przed Sądem, z pkt 16 zaskarżonego postanowienia wynika, że odpowiednio w dniach 19 stycznia i 8 lutego 2021 r. wnoszący odwołanie złożyli wniosek o zawieszenie postępowania, a Rada przedstawiła swoje uwagi w przedmiocie tego wniosku o zawieszenie postępowania, zaś prezes dziesiątej izby Sądu w składzie powiększonym oddalił ów wniosek o zawieszenie postępowania decyzją z dnia 10 lutego 2021 r. Twierdzenia te nie zasługują zatem na uwzględnienie i należy je oddalić.
44      W trzeciej kolejności, w odniesieniu do twierdzeń, w których wnoszący odwołanie zarzucają Sądowi, że rozstrzygnął sprawę bez orzeczenia w przedmiocie wniosku Rady o przedłożenie sprawy Trybunałowi z powodu „identyczności pytań co do istoty sprawy zadanych przez skarżących [(będących obecnie wnoszącymi odwołanie)]” oraz pytań będących przedmiotem wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonych przez tribunal judiciaire de Perpignan (sąd powszechny w Perpignan) i tribunal judiciaire d’Auch (sąd powszechny w Auch) na podstawie art. 267 TFUE, z akt sprawy przed Sądem nie wynika, że taki wniosek został złożony przez Radę. Twierdzenia te należy zatem również oddalić.
45      W świetle powyższych rozważań pierwszy zarzut odwołania należy oddalić.
W przedmiocie zarzutu drugiego
Argumentacja stron
46      W drugim zarzucie odwołania wnoszący odwołanie twierdzą, że Sąd naruszył prawo przy ocenie ich legitymacji procesowej w świetle drugiego i trzeciego członu zdania art. 263 akapit czwarty TFUE. Ten zarzut odwołania dzieli się na dwie części.
47      W części pierwszej drugiego zarzutu odwołania wnoszący odwołanie utrzymują, że Sąd naruszył prawo, orzekając, że spornej decyzji nie można uznać za „akt regulacyjny” w rozumieniu trzeciego członu zdania art. 263 akapit czwarty TFUE.
48      Wnoszący odwołanie przypominają, że Trybunał orzekł w wyroku z dnia 3 października 2013 r., Inuit Tapiriit Kanatami i in./Parlament i Rada (C‑583/11 P, EU:C:2013:625, pkt 60), że kryterium „aktu regulacyjnego” ma na celu umożliwienie osobom fizycznym i prawnym wniesienia, na mniej restrykcyjnych zasadach, skargi o stwierdzenie nieważności na akty o charakterze generalnym, z wyłączeniem aktów ustawodawczych. Tymczasem w ich opinii Sąd dodał w pkt 61 i 62 oraz w pkt 67–81 zaskarżonego postanowienia „inną przesłankę”, która nie wynika z orzecznictwa wynikającego z tego wyroku.
49      W tym względzie wnoszący odwołanie zarzucają Sądowi, że w zaskarżonym postanowieniu uznał, iż umowa o wystąpieniu jest umową międzynarodową. Utrzymują, że Zjednoczone Królestwo było jeszcze państwem członkowskim Unii w dniu, w którym umowa ta została podpisana, oraz że umowę tę należy zatem traktować jako „akt wewnętrzny” Unii.
50      Zdaniem wnoszących odwołanie charakter umowy o wystąpieniu znajduje potwierdzenie, po pierwsze, w samym przedmiocie tej umowy, jakim jest – jak wynika z akapitu szóstego preambuły do owej umowy – uregulowanie sytuacji stworzonych przez prawo Unii, a po drugie, w postanowieniach owej umowy, które świadczą o ograniczeniu suwerenności Zjednoczonego Królestwa, takich jak art. 6 tej umowy, który przewiduje, że prawo Unii nadal znajduje zastosowanie, gdy stanowi tak umowa o wystąpieniu, oraz art. 4 tej umowy, który stanowi, że w przypadku sporu organy sądowe i administracyjne Zjednoczonego Królestwa muszą należycie uwzględnić istotne orzecznictwo Trybunału zapadłe po końcu okresu przewidzianego w art. 126 tej umowy, zwanego okresem przejściowym.
51      Ponadto wnoszący odwołanie kwestionują dokonaną przez Sąd w zaskarżonym postanowieniu analizę „aktów regulacyjnych”, a w szczególności analizę dotyczącą kwestii, czy decyzje zatwierdzające zawarcie umowy międzynarodowej mogą zostać uznane za takie akty. Wnoszący odwołanie zarzucają w szczególności Sądowi pominięcie art. 275 TFUE. Jako że artykuł ten przewiduje, że niektóre umowy międzynarodowe lub niektóre akty są wyłączone z właściwości Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w niniejszym przypadku należy zatem ustalić, czy „umowa o wystąpieniu jest aktem wchodzącym w zakres wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa lub przyjętym na podstawie przepisów dotyczących tej polityki”. Otóż zdaniem wnoszących odwołanie ani decyzja zatwierdzająca zawarcie umowy międzynarodowej, ani podpisanie tej umowy nie wchodzą w zakres wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, a w konsekwencji sporne akty nie mogą zostać wyłączone z właściwości Trybunału.
52      Ponadto wnoszący odwołanie kwestionują ocenę Sądu co do pierwszeństwa umów międzynarodowych zawartych przez Unię przed innymi aktami o charakterze generalnym. W tym względzie utrzymują oni, że właściwość Trybunału rozciąga się na wszystkie akty instytucji Unii, bez względu na to, czy są one aktami ustawodawczymi, czy też nie, oraz że umowy międzynarodowe są w konsekwencji aktami regulacyjnymi wchodzącymi w zakres stosowania art. 263 TFUE.
53      Wnoszący odwołanie utrzymują, że sporne akty są aktami regulacyjnymi, które nie wymagają środków wykonawczych i których skutki, takie jak utrata statusu obywatela Unii i praw związanych z tym statusem, nie zależą od istnienia takich środków. Uważają oni, że mają legitymację procesową w odniesieniu do tych aktów w świetle trzeciego członu zdania art. 263 akapit czwarty TFUE.
54      W części drugiej drugiego zarzutu odwołania wnoszący odwołanie twierdzą, że Sąd naruszył prawo w odniesieniu do oceny ich legitymacji procesowej w świetle drugiego członu zdania art. 263 akapit czwarty TFUE, uzasadniając to tym, że szczególność ich sytuacji wskazuje na to, iż sporne akty dotyczą ich indywidualnie.
55      Wnoszący odwołanie utrzymują w tym względzie, że „zostali pozbawieni możliwości sprzeciwienia się w demokratyczny sposób utracie obywatelstwa Unii”, mimo że sporna decyzja „dotyczy ich bezpośrednio i indywidualnie”.
56      W tym względzie wnoszący odwołanie twierdzą, że Sąd naruszył prawo w pkt 51 zaskarżonego postanowienia, gdy uznał, że sporna decyzja ma wpływ na ich sytuację „z uwagi na ich obiektywny status obywateli Zjednoczonego Królestwa”. Wnoszący odwołanie przypominają, że ich skarga miała na celu stwierdzenie nieważności spornych aktów „w zakresie, w jakim nie utrzym[ały] one obywatelstwa Unii i jego atrybutów”, że miała ona wykazać, iż obywatele Zjednoczonego Królestwa zamieszkali w Unii tworzą „grupę szczególnych osób”, tak że „ich pominięcie” ma wpływ na ich sytuację w większym stopniu niż na jakiekolwiek inne osoby, a zatem przesłankę, zgodnie z którą dany akt musi dotyczyć skarżącego indywidualnie, należy oceniać w świetle skutków spornej decyzji dla wnoszących odwołanie, a nie w świetle samego przedmiotu tej decyzji.
57      Ponadto wnoszący odwołanie kwestionują oceny Sądu zawarte w pkt 52 zaskarżonego postanowienia, zgodnie z którymi powołane przez nich okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, że należą oni do „ograniczonego kręgu osób” w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 41 tego postanowienia.
58      Wnoszący odwołanie utrzymują w tym względzie, że kwestię, czy spełniona jest przesłanka, zgodnie z którą dany akt musi dotyczyć skarżącego indywidualnie, należy także oceniać z uwzględnieniem łącznych skutków spornych aktów. Ich zdaniem akty regulacyjne mogą dotyczyć dużej liczby osób, lecz przesłankę tę można rzeczywiście ocenić dopiero z uwzględnieniem sposobu, w jaki wpływają ona na sytuacje indywidualne tych osób. A zatem wnoszący odwołanie należą do „ograniczonego kręgu osób”, gdyż są potencjalnymi wyborcami Zjednoczonego Królestwa we francuskich wyborach lokalnych oraz z tego względu, że wśród nich znajdują się obywatel brytyjscy wybrani już we Francji do rad gmin, osoby zamieszkałe we Francji i osoby, które nie mogły wnioskować o podwójne obywatelstwo hiszpańskie i Zjednoczonego Królestwa. Ponadto utrata statusu obywatela Unii i praw związanych z tym statusem miała również inne szczególne skutki, jak przykładowo spadek ich poziomu życia, co świadczy o istnieniu interesu przyznającego im legitymację procesową.
59      Rada kwestionuje twierdzenia wnoszących odwołanie i twierdzi, że Sąd słusznie uznał, że nie mają oni legitymacji procesowej w świetle drugiego i trzeciego członu zdania art. 263 akapit czwarty TFUE.
Ocena Trybunału
60      Tytułem wstępu należy zauważyć, że Sąd orzekł, iż wnoszący odwołanie nie mieli legitymacji procesowej w świetle art. 263 akapit czwarty TFUE, uznawszy odpowiednio w pkt 57 i 81 zaskarżonego postanowienia, że sporna decyzja nie dotyczy ich indywidualnie w rozumieniu drugiego członu zdania art. 263 akapit czwarty TFUE oraz że decyzji tej nie można uznać za akt regulacyjny w rozumieniu trzeciego członu zdania art. 263 akapit czwarty TFUE. W trosce o ekonomię procesową Sąd wyszedł z założenia, zgodnie z którym „utrata” lub „pozbawienie” statusu obywatela Unii i praw związanych z tym statusem są skutkiem wydania owej decyzji.
61      Bez konieczności dokonywania oceny, czy Sąd, orzekając w ten sposób, dopuścił się naruszenia prawa, Trybunał przypomina, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem każda okoliczność dotycząca dopuszczalności skargi o stwierdzenie nieważności wniesionej do Sądu może stanowić zarzut oparty na normie porządku publicznego, który Trybunał jest zobowiązany podnieść z urzędu w ramach toczącego się przed nim postępowania odwoławczego (postanowienia: z dnia 5 września 2013 r., ClientEarth/Rada, C‑573/11 P, niepublikowane, EU:C:2013:564, pkt 20; z dnia 4 lutego 2021 r., Pilatus Bank/EBC, C‑701/19 P, niepublikowane, EU:C:2021:99, pkt 23).
62      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, po pierwsze, na podstawie art. 263 akapit czwarty TFUE dopuszczalność skargi wniesionej przez osobę fizyczną lub prawną na akt, którego nie jest ona adresatem, jest uzależniona od tego, czy uznaje się istnienie po stronie tej osoby legitymacji czynnej, co ma miejsce w dwóch sytuacjach. Z jednej strony taką skargę można wnieść pod warunkiem, że akt ten dotyczy danej osoby bezpośrednio i indywidualnie. Z drugiej strony taka osoba może wnieść skargę na akt regulacyjny niewymagający środków wykonawczych, jeżeli dotyczy on jej bezpośrednio (zob. podobnie w szczególności wyroki: z dnia 19 grudnia 2013 r., Telefónica/Komisja, C‑274/12 P, EU:C:2013:852, pkt 19; a także z dnia 17 września 2015 r., Mory i in./Komisja, C‑33/14 P, EU:C:2015:609, pkt 59).
63      Po drugie, skarga o stwierdzenie nieważności wniesiona przez osobę fizyczną lub prawną jest dopuszczalna jedynie w zakresie, w jakim osoba ta ma interes prawny w stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu. Interes ten zakłada, że stwierdzenie nieważności tego aktu może samo w sobie wywołać skutki prawne i że w wyniku skargi strona skarżąca będzie mogła uzyskać jakąś korzyść. Interes prawny stanowi zatem pierwszą i podstawową przesłankę skargi do sądu (zob. podobnie wyroki: z dnia 19 października 1995 r., Rendo i in./Komisja, C‑19/93 P, EU:C:1995:339, pkt 13; a także z dnia 17 września 2015 r., Mory i in./Komisja, C‑33/14 P, EU:C:2015:609, pkt 55, 58). Natomiast brak jest interesu prawnego, jeżeli rozpatrzenie skargi po myśli strony skarżącej nie może w żadnym wypadku przynieść jej korzyści (zob. podobnie wyroki: z dnia 9 czerwca 2011 r., Evropaïki Dynamiki/EBC, C‑401/09 P, EU:C:2011:370, pkt 49; a także z dnia 23 listopada 2017 r., Bionorica i Diapharm/Komisja, C‑596/15 P i C‑597/15 P, EU:C:2017:886, pkt 85).
64      Po trzecie, interes prawny i legitymacja czynna stanowią odrębne przesłanki dopuszczalności, które osoba fizyczna lub prawna powinna spełnić w sposób łączny, aby mogła wnieść skargę o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 263 akapit czwarty TFUE (wyrok z dnia 17 września 2015 r., Mory i in./Komisja, C‑33/14 P, EU:C:2015:609, pkt 62 i przytoczone tam orzecznictwo).
65      W świetle okoliczności niniejszej sprawy i bez konieczności dokonywania oceny, czy Sąd dopuścił się naruszenia prawa, orzekając w sposób, w jaki uczynił to w pkt 45–57, 61, 62 i 67–81 zaskarżonego postanowienia, Trybunał uważa, że jest zobowiązany podnieść z urzędu kwestię istnienia interesu prawnego wnoszących odwołanie.
66      W tym względzie należy przypomnieć, że art. 50 ust. 1 TUE stanowi, że każde państwo członkowskie może, zgodnie ze swoimi wymogami konstytucyjnymi, podjąć decyzję o wystąpieniu z Unii. Decyzja o wystąpieniu podlega wyłącznej woli tego państwa członkowskiego, przy poszanowaniu jego wymogów konstytucyjnych, i w konsekwencji zależy tylko od jego suwerennego wyboru (zob. podobnie wyroki z dnia: 10 grudnia 2018 r., Wightman i in., C‑621/18, EU:C:2018:999, pkt 50; a także z dnia 9 czerwca 2022 r., Préfet du Gers i Institut national de la statistique et des études économiques, C‑673/20, EU:C:2022:449, pkt 53).
67      Co więcej, jako że zgodnie z art. 9 TUE i art. 20 ust. 1 TFUE posiadanie obywatelstwa państwa członkowskiego jest niezbędnym warunkiem, aby dana osoba mogła nabyć i zachować status obywatela Unii oraz w pełni korzystać ze związanych z nim praw, utrata tego obywatelstwa pociąga za sobą utratę tego statusu i tych praw przez tę osobę (wyrok z dnia 9 czerwca 2022 r., Préfet du Gers i Institut national de la statistique et des études économiques, C‑673/20, EU:C:2022:449, pkt 57).
68      A zatem w przypadku wnoszących odwołanie utrata statusu obywatela Unii i w konsekwencji utrata praw związanych z tym statusem jest automatycznym skutkiem tylko i wyłącznie decyzji o wystąpieniu z Unii podjętej w suwerenny sposób przez Zjednoczone Królestwo na podstawie art. 50 ust. 1 TUE (zob. podobnie wyrok z dnia 9 czerwca 2022 r., Préfet du Gers i Institut national de la statistique et des études économiques, C‑673/20, EU:C:2022:449, pkt 59), a nie umowy o wystąpieniu lub spornej decyzji.
69      Wynika stąd, że skargę należy odrzucić jako niedopuszczalną, gdyż jest ona skierowana przeciwko spornym aktom z tego względu, że akty te miały spowodować utratę przez wnoszących odwołanie statusu obywatela Unii i praw związanych z tym statusem, podczas gdy utrata ta wynika tylko i wyłącznie z decyzji o wystąpieniu z Unii podjętej w suwerenny sposób przez Zjednoczone Królestwo na podstawie art. 50 ust. 1 TUE.
70      Stwierdzenie nieważności spornej decyzji nie może bowiem przynieść wnoszącym odwołanie korzyści, która mogłaby uzasadniać interes prawny, ponieważ owo stwierdzenie nieważności nie podważyłoby w żadnym wypadku tej utraty.
71      Jako że wnoszący odwołanie nie mają interesu prawnego w zaskarżeniu spornej decyzji, nie należy badać ich argumentacji opartej na błędnej ocenie ich legitymacji procesowej w świetle drugiego i trzeciego członu zdania art. 263 akapit czwarty TFUE. Ewentualne naruszenie prawa nie miałoby bowiem wpływu na rozstrzygnięcie sporu i nie naruszałoby prawidłowości sentencji zaskarżonego postanowienia, skoro skarga ta została odrzucona jako niedopuszczalna (zob. podobnie wyrok z dnia 24 marca 2022 r., Wagenknecht/Komisja, C‑130/21 P, EU:C:2022:226, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo).
72      Wynika stąd, że ze względów wskazanych w pkt 69 i 70 niniejszego wyroku Sąd nie dopuścił się naruszenia prawa, gdy w pkt 83 zaskarżonego postanowienia doszedł do wniosku, że skargę należy odrzucić jako niedopuszczalną.
73      Drugi zarzut odwołania należy zatem oddalić.
74      W świetle całości powyższych rozważań odwołanie podlega oddaleniu.
W przedmiocie kosztów
75      Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach.
76      Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu postępowania, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
77      Ponieważ wnoszący odwołanie przegrali sprawę, należy ich obciążyć, poza ich własnymi kosztami, kosztami poniesionymi przez Radę, zgodnie z jej żądaniem.
Z powyższych względów Trybunał (ósma izba) orzeka, co następuje:
1)      Odwołanie zostaje oddalone.
2)      Harry Shindler, Christopher David Randolph, Douglas Edward Watson, Michael Charles Strawson, Hilary Elizabeth Walker, Sarah Caroline Griffiths, James Graham Cherrill, Anita Ruddell Tuttell, Joséphine French i William John Tobbin zostają obciążeni kosztami postępowania.
Podpisy
*      Język postępowania: francuski.