62019CC0225
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
PIKAMÄE
ippreżentati fid-9 ta’ Settembru 2020 (
1
)
Kawżi magħquda C‑225/19 u C‑226/19
R.N.N.S. (C‑225/19),
K.A. (C‑226/19)
vs
Minister van Buitenlandse Zaken
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mir-rechtbank Den Haag zittingsplaats Haarlem (il-Qorti Distrettwali ta’ Den Haag, sedenti f’Haarlem, il-Pajjiżi l-Baxxi))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja – Regolament (KE) Nru 810/2009 – Artikolu 32 – Kodiċi dwar il-Viżi – Deċiżjoni ta’ rifjut ta’ viża – Dritt tal-applikant li jressaq azzjoni legali kontra din id-deċiżjoni – Dritt għal rimedju ġudizzjarju – Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Amministrazzjoni tajba”
I. Introduzzjoni
1.
Iż-żewġ talbiet għal deċiżjoni preliminari magħmula mir-rechtbank Den Haag zittingsplaats Haarlem (il-Qorti Distrettwali ta’ Den Haag, sedenti f’Haarlem, il-Pajjiżi l-Baxxi) skont l-Artikolu 267 TFUE jirrigwardaw l-interpretazzjoni tal-Artikolu 32 tar-Regolament (KE) Nru 810/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Lulju 2009 li jistabbilixxi Kodiċi Komunitarju dwar il-Viżi (Kodiċi dwar il-Viżi) (iktar ’il quddiem il-“Kodiċi dwar il-Viżi”) (
2
), moqri fid-dawl tal-Artikoli 41 u 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
2.
Dawn it-talbiet huma magħmula fil-kuntest ta’ żewġ tilwimiet bejn ir-rikorrenti fil-kawżi prinċipali u l-awtoritajiet Olandiżi kompetenti dwar iċ-ċaħda minn dawn tal-aħħar tal-applikazzjonijiet għal viża ppreżentati mir‑rikorrenti rispettivi. L-għan tad-domandi preliminari magħmula lill‑Qorti tal‑Ġustizzja huwa, essenzjalment, sabiex jiġi stabbilit jekk Stat Membru, li jieħu d‑deċiżjoni finali li jiċħad applikazzjoni għal viża skont l-Artikolu 32(1) tal-Kodiċi dwar il-Viżi, wara li Stat Membru ieħor ikun qajjem oġġezzjonijiet għall-ħruġ ta’ viża minħabba theddida imminenti għall-ordni pubbliku, is-sigurtà interna jew is-saħħa pubblika, jew għar-relazzjonijiet internazzjonali ta’ Stat Membru, huwiex obbligat li jikkomunika, fid‑deċiżjoni tiegħu ta’ ċaħda jew matul il-proċedura ta’ rikors sussegwenti, l‑identità tal-Istat Membru li jkun qajjem oġġezzjonijiet u l-motivazzjoni fir-rigward tal-mertu li dan l-Istat Membru jkun invoka f’dan ir-rigward. Kwistjoni oħra li hija sottostanti fit-tilwim fil-kawżi prinċipali tirrigwarda r-rimedji disponibbli sabiex jiġu kkontestati l‑imsemmija oġġezzjonijiet għall-ħruġ ta’ viża.
3.
Dawn il-kawżi joffru okkażjoni ġdida lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiddeċiedi dwar id-dritt għal rimedju effettiv, kif jirriżulta mill‑Artikolu 47 tal-Karta, fil-qasam tal-politika komuni tal-viżi, ikkaratterizzat minn armonizzazzjoni leġiżlattiva parzjali (
3
), fejn l‑awtonomija proċedurali tal-Istati Membri għad għandha rwol importanti, u dan minkejja li l-Kodiċi dwar il-Viżi, bħala strument li jirregola l-kundizzjonijiet ta’ ħruġ, ta’ annullament jew ta’ tħassir ta’ viżi uniformi, jirrikjedi, fil-prinċipju, applikazzjoni uniformi (
4
) mill‑awtoritajiet kollha tal-Istati Membri – irrispettivament minn jekk dawn jaqgħux taħt l-awtorità tal-poter eżekuttiv jew tal-poter ġudizzjarju – sabiex tiġi żgurata implimentazzjoni koerenti ta’ din il-politika.
4.
Il-leġiżlatur tal-Unjoni ħalla f’idejn l-Istati Membri sabiex jiżguraw l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi dwar il-Viżi skont ir-regoli ta’ proċedura rispettivi tagħhom, iżda impona l-obbligu li jiġu osservati ċerti garanziji proċedurali rrikonoxxuti fl-ordinament ġuridiku tal-Unjoni u li jikkostitwixxu espressjoni tal-Istat tad-dritt, jiġifieri l-obbligu ta’ motivazzjoni u d-dritt għal azzjoni legali. Hija l-Qorti tal‑Ġustizzja li għandha tiċċara l-portata ta’ dawn il-garanziji proċedurali u tispjega l-mod li bih għandhom jiġu implimentati fil‑kuntest tal-applikazzjoni tar-regoli ta’ proċedura nazzjonali meta titressaq azzjoni legali kontra rifjut ta’ viża, filwaqt li tieħu inkunsiderazzjoni l-karatteristiċi speċifiċi tal‑qasam tal-politika komuni tal-viżi. B’dan il-mod, il-Qorti tal‑Ġustizzja mhux biss tiddefendi l-Istat tad-dritt, iżda tikkontribwixxi wkoll sabiex jintlaħqu l-għanijiet ta’ din il-politika.
II. Il-kuntest ġuridiku
A. Il-Karta
5.
L-Artikolu 41 tal-Karta huwa redatt kif ġej:
“1.   Kull persuna għandha d-dritt li dak kollu li jirrigwardaha jiġi ttrattat b’mod imparzjali u ġust u fi żmien raġonevoli mill-istituzzjonijiet, il‑korpi u l-organi tal-Unjoni.
2.   Dan id-dritt jinkludi:
a)
id-dritt ta’ kull persuna li tinstema’, qabel ma tittieħed kwalunkwe miżura individwali li tolqotha negattivament;
b)
id-dritt ta’ kull persuna li jkollha aċċess għall-fajl li jikkonċernaha, filwaqt li jiġu rrispettati l-interessi leġittimi tal-kunfidenzjalità u tas-segretezza professjonali u tan-negozju;
ċ)
l-obbligu għall-amministrazzjoni li tagħti r-raġunijiet għad‑deċiżjonijiet tagħha.
[…]”
6.
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta jipprevedi:
“Kull persuna li d-drittijiet u l-libertajiet tagħha garantiti mil-liġi ta’ l‑Unjoni jiġu vjolati għandha d-dritt għal rimedju effettiv quddiem qorti skond il-kondizzjonijiet stabbiliti f’dan l-Artikolu.”
7.
L-Artikolu 51(1) tal-Karta huwa redatt kif ġej:
“Id-dispożizzjonijiet ta’ din il-Karta huma intiżi għall-istituzzjonijiet, għall-korpi u għall-aġenziji ta’ l-Unjoni fir-rispett tal-prinċipju ta’ sussidjarjetà u għall-Istati Membri wkoll biss meta jkunu qed jimplimentaw il-liġi ta’ l-Unjoni. Huma għandhom għaldaqstant jirrispettaw id-drittijiet, josservaw il-prinċipji u jippromwovu l‑applikazzjoni tagħhom, skond il-kompetenzi rispettivi tagħhom u fir‑rispett tal-limiti tal-kompetenzi ta’ l-Unjoni kif mogħtija lilha fit‑Trattati.”
8.
L-Artikolu 52(1) tal-Karta jipprevedi:
“Kull limitazzjoni fl-eżerċizzju tad-drittijiet u tal-libertajiet rikonoxxuti minn din il-Karta għandha tkun prevista mil-liġi u għandha tirrispetta l‑essenza ta’ dawk id-drittijiet u l-libertajiet. Bla ħsara għall-prinċipju ta’ proporzjonalità, jistgħu jsiru limitazzjonijiet f’dawk il-każijiet biss fejn ikun meħtieġ u fejn ġenwinament jintlaħqu l-objettivi ta’ interess ġenerali rikonoxxuti mill-Unjoni jew il-ħtieġa li jiġu protetti d-drittijiet u l‑libertajiet ta’ oħrajn.”
B. Il-Kodiċi dwar il-Viżi
9.
Il-premessi 28 u 29 tal-Kodiċi dwar il-Viżi jistipulaw:
“(28)
Ladarba l-għan dan ir-Regolament, jiġifieri l-istabbiliment tal‑proċeduri u kondizzjonijiet għall-ħruġ ta’ viżi għal tranżitu minn jew soġġorni previsti fit-territorju tal-Istati Membri li ma jeċċedux tliet xhur fi kwalunkwe perijodu ta’ sitt xhur, ma jistax jinkiseb suffiċjentement mill-Istati Membri u għaldaqstant jista’ jinkiseb aħjar fil-livell Komunitarju, il-Komunità tista’ tadotta miżuri, konformement mal‑prinċipju ta’ sussidjarjetà kif stabbilit fl-Artikolu 5 tat-Trattat. Konformement mal-prinċipju ta’ proporzjonalità, kif stabbilit f’dak l‑Artikolu, dan ir-Regolament ma jmurx lil hinn minn dak li hu meħtieġ sabiex jinkiseb dak l-għan.
(29)
Dan ir-Regolament jirrispetta d-drittijiet fundamentali u josserva l‑prinċipji rikonoxxuti b’mod partikolari mill-Konvenzjoni tal-Kunsill tal-Ewropa dwar il-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Libertajiet Fundamentali u mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.”
10.
L-Artikolu 1(1) tal-Kodiċi dwar il-Viżi huwa fformulat kif ġej:
“Dan ir-Regolament jistabbilixxi l-proċeduri u l-kondizzjonijiet għall‑ħruġ ta’ viżi għal tranżitu mit-territorju tal-Istati Membri jew soġġorni previsti fihom, li ma jkunux ta’ iktar minn tliet xhur fi kwalunkwe perijodu ta’ sitt xhur.”
11.
L-Artikolu 2 tal-Kodiċi dwar il-Viżi huwa fformulat kif ġej:
“Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament għandhom japplikaw id‑definizzjonijiet li ġejjin:
[…]
2)
‘viża’ tfisser awtorizzazzjoni maħruġa minn Stat Membru bl-għan ta’:
a)
tranżitu mit-territorju tal-Istati Membri jew soġġorn previst fihom ta’ tul ta’ mhux aktar minn tliet xhur fi kwalunkwe perijodu ta’ sitt xhur mill‑ewwel data ta’ dħul fit-territorju tal-Istati Membri;
[…]
3)
‘viża uniformi’, tfisser viża valida għat-territorju kollu tal-Istati Membri;”.
12.
L-Artikolu 22 tal-Kodiċi dwar il-Viżi jipprevedi:
“1.   Stat Membru jista’ jitlob lill-awtoritajiet ċentrali ta’ Stati Membri oħrajn sabiex jikkonsultaw lill-awtoritajiet ċentrali tiegħu matul l-eżami tal-applikazzjonijiet ippreżentati minn ċittadini ta’ pajjiżi terzi speċifiċi jew kategoriji speċifiċi ta’ tali ċittadini. Tali konsultazzjoni m’għandhiex tapplika għall-applikazzjonijiet għal viżi għal tranżitu fl-ajruport.
2.   L-awtoritajiet ċentrali kkonsultati għandhom iwieġbu definittivament fi żmien sebat ijiem kalendarji minn meta jiġu kkonsultati. In-nuqqas ta’ rispons qabel din l-iskadenza għandha tfisser li huma m’għandhomx raġunijiet biex joġġezzjonaw għall-ħruġ tal-viża.
3.   L-Istati Membri għandhom jinnotifikaw lill-Kummissjoni dwar l‑introduzzjoni jew it-tneħħija tat-talba għal din il-konsultazzjoni qabel ma dik il-miżura tkun applikabbli. Din l-informazzjoni għandha tingħata wkoll fi ħdan il-kooperazzjoni lokali ta’ Schengen fil-ġurisdizzjoni kkonċernata.
4.   Il-Kummissjoni għandha tinforma lill-Istati Membri dwar it-tali notifiki.
5.   Mid-data tas-sostituzzjoni tan-Netwerk ta’ Konsultazzjoni ta’ Schengen, kif imsemmi fl-Artikolu 46 tar-Regolament VIS, il‑konsultazzjoni minn qabel għandha ssir skont l-Artikolu 16(2) ta’ dak ir-Regolament.”
13.
L-Artikolu 32(1) sa (3) tal-Kodiċi dwar il-Viżi jipprevedi:
“1.   Mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 25(1), viża għandha tinċaħad:
a)
jekk l-applikant:
[…]
vi)
hu meqjus bħala theddida għall-ordni pubbliku, is-sigurtà interna jew is-saħħa pubblika kif definita fl-Artikolu 2 punt 19 tal-Kodiċi dwar il‑Fruntieri ta’ Schengen jew għar-relazzjonijiet internazzjonali ta’ xi wieħed mill-Istati Membri, u partikolarment fejn tkun inħarġet twissija fil-bażijiet tad-data nazzjonali ta’ Stat Membru għall-fini ta’ ċaħda tad-dħul għal dawk l-istess raġunijiet; […].
2.   Deċiżjoni għaċ-ċaħda u r-raġunijiet li fuqhom hi bbażata għandhom jiġu nnotifikati lill-applikant permezz tal-formola standard stabbilita fl‑Anness VI.
3.   L-applikanti li tkun inċaħditilhom viża għandu jkollhom id-dritt għall‑appell. L-appelli għandhom jitmexxew kontra l-Istat Membru li jkun ħa d-deċiżjoni finali dwar l-applikazzjoni u skont il-liġi nazzjonali ta’ dak l-Istat Membru. L-Istati Membri għandhom jipprovdu lill‑applikanti b’informazzjoni dwar il-proċedura li għandha tiġi segwita f’każ ta’ appell, kif speċifikat fl-Anness VI.”
14.
L-Anness VI tal-Kodiċi dwar il-Viżi jinkludi formola standard li għandha tintuża fil-kuntest ta’ deċiżjonijiet dwar l-applikazzjonijiet għal viża. Fir‑rigward tal‑motivazzjoni tad-deċiżjoni, hija tinkludi lista ta’ raġunijiet għal rifjut, li għandhom jiġu mmarkati. Ir-raġuni għal rifjut Nru 5 hija fformulata kif ġej:
“inħarġet twissija fis-Sistema ta’ Informazzjoni ta’ Schengen (SIS) sabiex jiġi miċħud lilek id-dħul minn ____ (indikazzjoni tal-Istat Membru).”
15.
Ir-raġuni għal rifjut Nru 6 hija fformulata kif ġej:
“Stat Membru jew aktar jikkunsidrawk bħala theddida għall-politika pubblika, is-sigurtà interna, is-saħħa pubblika kif definit fl‑Artikolu 2(19), tar-Regolament (KE) Nru 562/2006 (Kodiċi dwar il‑Fruntieri ta’ Schengen) jew ir-relazzjonijiet internazzjonali ta’ Stat Membru wieħed jew aktar)”.
C. Ir-Regolament VIS
16.
L-Artikolu 38 tar-Regolament (KE) Nru 767/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2008 dwar is-Sistema tal‑Informazzjoni dwar il-Viża (VIS) u l-iskambju ta’ data bejn l-Istati Membri dwar viżi għal perjodu qasir (Regolament VIS) (
5
) jipprevedi:
“1.   Mingħajr preġudizzju għall-obbligu li jipprovdu aktar informazzjoni b’konformità ma’ l-Artikolu 12(a) tad-Direttiva 95/46/KE, kwalunkwe persuna għandu jkollha d-dritt li tikseb komunikazzjoni tad-data relatat magħha rreġistrata fil-VIS u ta’ l-Istat Membru li ttrażmetta l‑informazzjoni lill-VIS. Aċċess bħal dan għad-data jista’ jingħata biss minn Stat Membru. Kull Stat Membru għandu jirreġistra kull talba għal aċċess bħal dan.
2.   Kwalunkwe persuna tista’ titlob li data dwarha li mhix preċiża tiġi kkorreġuta u li data rrekordjata b’mod illegali titħassar. Il-korrezzjoni u t-tħassir għandhom jitwettqu minnufih mill-Istat Membru responsabbli, skond il-liġijiet, ir-regolamenti u l-proċeduri tiegħu.
3.   Jekk it-talba kif previst fil-paragrafu 2 issir lil Stat Membru, li mhux l‑Istat Membru responsabbli, l-awtoritajiet ta’ l-Istat Membru li għandu saret it-talba għandu jikkuntattja lill-awtoritajiet ta’ l-Istat Membru responsabbli f’limitu ta’ żmien ta’ 14-il ġurnata. L-Istat Membru responsabbli għandu jivverifika l-korrettezza tad-data u l-legalità ta’ l‑ipproċessar tagħha fil-VIS f’limitu ta’ żmien ta’ xahar.
4.   Jekk jinstab li d-data rrekordjata fil-VIS mhix preċiża jew ġiet irrekordjata b’mod illegali, l-Istat Membru responsabbli għandu jikkoreġi jew iħassar id-data skond l-Artikolu 24(3). L-Istat Membru responsabbli għandu jikkonferma bil-miktub lill-persuna kkonċernata minnufih li ħa l‑azzjoni sabiex jikkoreġi jew iħassar id-data dwarha.
5.   Jekk l-Istat Membru responsabbli ma jaqbilx li d-data rrekordjata fil‑VIS mhix preċiża jew li ġiet irrekordjata b’mod illegali, huwa jrid jispjega bil-miktub lill-persuna kkonċernata minnufih ir-raġuni għaliex mhux lest li jikkoreġi jew iħassar id-data dwarha.
6.   L-Istat Membru responsabbli għandu jagħti wkoll lill-persuna kkonċernata l-informazzjoni bi spjegazzjoni tal-passi li jista’ jieħu jekk ma jaċċettax l-ispjegazzjoni mogħtija. Din għandha tinkludi informazzjoni dwar kif jiġu ppreżentati azzjoni jew ilment quddiem l‑awtoritajiet kompetenti jew il-qrati ta’ dak l-Istat Membru u dwar kwalunkwe għajnuna finanzjarja, inkluża dik mill-awtoritajiet nazzjonali ta’ superviżjoni msemmijin fl-Artikolu 41(1), li hija disponibbli skond il‑liġijiet, ir-regolamenti u l-proċeduri ta’ dak l-Istat Membru.”
17.
L-Artikolu 40(1) tar-Regolament VIS jipprevedi:
“F’kull Stat Membru kwalunkwe persuna għandu jkollha d-dritt tressaq kawża jew ilment quddiem l-awtoritajiet jew il-qrati kompetenti ta’ dak l-Istat Membru li ċaħad id-dritt ta’ aċċess għal jew id-dritt ta’ korrezzjoni jew tħassir ta’ data relatata magħha, kif provdut fl-Artikolu 38(1) u (2).”
III. Il-fatti li wasslu għat-tilwim, il-proċeduri fil-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari
18.
Il-qorti tar-rinviju timmotiva l-ħtieġa li tadixxi lill-Qorti tal‑Ġustizzja b’talbiet għal deċiżjoni preliminari b’mod identiku għaż-żewġ kawżi, ħlief f’dak li jirrigwarda s-sitwazzjoni individwali tar-rikorrenti.
19.
Ir-rikorrent fil-kawża prinċipali fil-Kawża C‑225/19, R.N.N.S, huwa ċittadin Eġizzjan li jirrisjedi fil-pajjiż ta’ oriġini tiegħu. Fit-28 ta’ Awwissu 2017, huwa żżewweġ ċittadina Olandiża.
20.
Fis-7 ta’ Ġunju 2017, huwa talab viża Schengen mill-Minister van Buitenlandse Zaken (il-Ministru għall-Affarijiet Barranin, il-Pajjiżi l‑Baxxi), sabiex iżur il-futuri kunjati tiegħu li jirrisjedu fil-Pajjiżi l-Baxxi.
21.
B’deċiżjoni tad-19 ta’ Ġunju 2017, il-Ministru rrifjuta l-ħruġ ta’ viża. Id-deċiżjoni ta’ rifjut kienet immotivata mill-fatt li Stat Membru wieħed jew iktar, f’dan il-każ l-Ungerija, jikkunsidraw lil R.N.N.S bħala li persuna li tikkostitwixxi theddida għall-ordni pubbliku, is-sigurtà interna jew is‑saħħa pubblika, fis-sens tal-punt 19 tal-Artikolu 2 tal-Kodiċi dwar il‑Fruntieri ta’ Schengen, jew għar-relazzjonijiet internazzjonali ta’ wieħed mill-Istati Membri.
22.
Fil-31 ta’ Ottubru 2017, il-Ministru għall-Affarijiet Barranin ċaħad bħala infondat l-ilment imressaq minn R.N.N.S kontra din id-deċiżjoni.
23.
Fit-22 ta’ Novembru 2017, R.N.N.S ippreżenta rikors kontra din l-aħħar deċiżjoni quddiem il-qorti tar-rinviju, billi sostna li ma jistax jiġi kkunsidrat li jikkostitwixxi theddida għall-ordni pubbliku, is-sigurtà interna jew is-saħħa pubblika jew għar-relazzjonijiet internazzjonali ta’ wieħed mill-Istati Membri. Ir-rikorrent jinvoka, b’mod partikolari, l-assenza ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva, peress li ma huwiex f’pożizzjoni li jikkontesta d-deċiżjoni ta’ rifjut tal-Ministru għall-Affarijiet Barranin fuq il‑mertu. Skont il-Ministru, ir-raġuni għal rifjut tal-Ungerija ma tistax tkun is-suġġett ta’ stħarriġ fuq il-mertu fil-Pajjiżi l-Baxxi, u għalhekk R.N.N.S għandu jadixxi lill-qrati Ungeriżi sabiex jagħmel dan.
24.
Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali C‑226/19, K.A., hija ċittadina Sirjana residenti fl-Arabja Sawdija. Hija armla u għandha tfal ta’ età maġġuri, wieħed residenti fl-Isvezja u tlieta residenti fil-Pajjiżi l‑Baxxi.
25.
Fit-2 ta’ Jannar 2018, K.A. applikat għal viża Schengen mill‑Ministru għall-Affarijiet Barranin, sabiex iżżur it-tifel tagħha residenti fil-Pajjiżi l-Baxxi.
26.
Permezz ta’ deċiżjoni tal-15 ta’ Jannar 2018, dan il-ministru rrifjuta l-ħruġ tal-viża. Id-deċiżjoni ta’ rifjut kienet immotivata mill-fatt li Stat Membru wieħed jew iktar, f’dan il-każ ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, kien jikkunsidra lil K.A. bħala persuna li tikkostitwixxi theddida għall-ordni pubbliku, is-sigurtà interna jew is-saħħa pubblika, fis-sens tal-punt 19 tal-Artikolu 2 tal-Kodiċi dwar il-Fruntieri ta’ Schengen, jew għar-relazzjonijiet internazzjonali ta’ wieħed mill-Istati Membri.
27.
Fl-14 ta’ Mejju 2018, il-Ministru għall-Affarijiet Barranin ċaħad bħala infondat l-ilment imressaq minn K.A. kontra din id-deċiżjoni. Fil-kuntest ta’ din il‑proċedura ta’ lment, ir-rikorrenti talbet lill-Ministru sabiex jitlob informazzjoni iktar iddettaljata mill-awtoritajiet Ġermaniżi dwar ir-raġunijiet li għalihom huma jikkunsidraw lir-rikorrenti bħala persuna li tikkostitwixxi tali theddida. Madankollu, skont il-Ministru għall-Affarijiet Barranin, il-Kodiċi dwar il-Viżi ma jinkludi l-ebda obbligu fuq ir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi sabiex jitolbu tali informazzjoni mingħand l-awtoritajiet Ġermaniżi.
28.
Fit-28 ta’ Mejju 2018, K.A. ippreżentat rikors kontra din id‑deċiżjoni quddiem il-qorti tar-rinviju, billi sostniet li hija ma tistax tiġi kkunsidrata bħala li tikkostitwixxi theddida għall-ordni pubbliku, is‑sigurtà interna jew is-saħħa pubblika, jew għar-relazzjonijiet internazzjonali ta’ wieħed mill-Istati Membri. K.A. tinvoka, b’mod partikolari, l-assenza ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva, peress li ma hijiex f’pożizzjoni li tikkontesta r-raġuni għal rifjut, peress li din hija fformulata b’mod wisq ġenerali. Skont K.A., li tirreferi b’mod partikolari għall-Artikolu 41 tal-Karta, il-Ministru għall-Affarijiet Barranin kellu jitlob ir-raġunijiet fuq il-mertu li fuqhom kienet ibbażata d-deċiżjoni tal-awtoritajiet Ġermaniżi.
29.
Il-qorti tar-rinviju tindika li, fiż-żewġ proċeduri, ir-rikorrenti ma kinux is-suġġett ta’ twissija għall-finijiet ta’ rifjut ta’ ħruġ ta’ viża fis‑Sistema ta’ Informazzjoni dwar il-Viżi (VIS) u lanqas ta’ twissija għall-finijiet ta’ rifjut ta’ dħul fiż-żona Schengen fis‑Sistema ta’ Informazzjoni Schengen (SIS).
30.
Fiż-żewġ proċeduri fil-kawżi prinċipali, il-kwistjoni tqum dwar jekk u kif ir-raġuni għal rifjut tal-Artikolu 32(1)(a)(vi) tal-Kodiċi dwar il-Viżi tista’ tiġi mistħarrġa fil-kuntest ta’ rikors ippreżentat kontra d-deċiżjoni definittiva ta’ rifjut ta’ viża u jekk dan it-tip ta’ stħarriġ jikkostitwixxix rimedju effettiv.
31.
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li r-rechtbank Den Haag zittingsplaats Haarlem (il-Qorti Distrettwali ta’ Den Haag, sedenti f’Haarlem) iddeċidiet li tissospondi l-proċeduri u tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja, f’kull waħda mit-tilwimiet pendenti quddiemha, id-domandi preliminari segwenti:
“1.
L-appell skont l-Artikolu 32(3) tal-Kodiċi dwar il-Viżi, minn deċiżjoni definittiva ta’ ċaħda ta’ viża minħabba r-raġuni prevista fl‑Artikolu 32(1)(a)(vi) tal-istess kodiċi, jikkostitwixxi rimedju effettiv, fis-sens tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, fiċ‑ċirkustanzi li ġejjin:
–
fil-motivazzjoni tad-deċiżjoni, l-Istat Membru sempliċiment jiddikjara: ‘inti meqjus minn Stat Membru wieħed jew iktar bħala li tikkostitwixxi theddida għall-ordni pubbliku, is-sigurtà interna jew is‑saħħa pubblika, fis-sens tal-punt 19, attwalment il-punt 21 tal‑Artikolu 2 tal-Kodiċi dwar il-Fruntieri ta’ Schengen, jew għar‑relazzjonijiet internazzjonali ta’ Stat Membru wieħed jew iktar’;
–
l-Istat Membru la fid-deċiżjoni u lanqas fil-kuntest tal-appell ma jispeċifika liema raġuni jew raġunijiet minn dawn l-erba’ raġunijiet, previsti mill-Artikolu 32(1)(a)(vi) tal-Kodiċi dwar il-Viżi, qiegħdin jiġu invokati fil-konfront tal-applikant;
–
fil-kuntest tal-appell, l-Istat Membru ma jipprovdix informazzjoni preċiża dwar il-kontenut jew il-bażi tar-raġuni jew raġunijiet li fuqhom hija msejsa t-twissija tal-Istat Membru l-ieħor (jew tal-Istati Membri l-oħra)?
2.
Iċ-ċirkustanzi deskritti fl-ewwel domanda huma konformi mal‑prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba sanċit fl-Artikolu 41 tal-Karta, b’mod partikolari inkonnessjoni mal-obbligu tal-amministrazzjoni li tipprovdi motivazzjoni għad-deċiżjonijiet tagħha?
3.
a.
Ir-risposti għall-ewwel u t-tieni domanda għandhom ikunu differenti jekk, fid-deċiżjoni definittiva marbuta mal-viża, l-Istat Membru jindika l-possibbiltà ta’ rimedju effettivament eżistenti u speċifikata b’mod suffiċjentement ċar fl-Istat Membru l-ieħor kontra l-awtorità responsabbli indikata b’isimha f’dan l-Istat Membru l-ieħor (jew f’dawn l-Istati Membri l-oħra) li ħareġ (jew ħarġu) it-twissija prevista fl-Artikolu 32(1)(a)(vi) tal-Kodiċi dwar il-Viżi, rimedju li fil-kuntest tiegħu tista’ tiġi kkontestata r-raġuni ta’ rifjut inkwistjoni?
3.
b.
Sabiex tingħata risposta affermattiva għall-ewwel domanda, b’rabta mal-parti (a) tat-tielet domanda, huwa meħtieġ li d-deċiżjoni dwar l‑appell ippreżentat fi u kontra l-Istat Membru li ħa d-deċiżjoni finali tiġi sospiża sa meta l-applikant ikollu l-opportunità jeżerċita l-possibbiltà ta’ rimedju prevista fl-Istat Membru l-ieħor (jew fl-Istati Membri l-oħra) u, fil-każ li l-applikant jeżerċita din il-possibbiltà, sa meta tingħata d‑deċiżjoni (definittiva) fil-kuntest ta’ dan ir-rimedju?
4.
Sabiex tingħata risposta għad-domandi, huwa rilevanti jekk (l-awtorità ta’) l-Istat Membru (jew tal-Istati Membri) li ħareġ (jew ħarġu) it-twissija għall-ħruġ tal-viża tistax ikollha l-fakultà li tintervjeni fil-proċedura ta’ appell mid-deċiżjoni definittiva marbuta mal-viża bħala t-tieni parti konvenuta u, f’din il-kwalità, tistax tkun f’pożizzjoni li tesponi l-bażi tar‑raġuni jew tar-raġunijiet li fuqhom hija msejsa t-twissija?”
IV. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
32.
Id-deċiżjonijiet tar-rinviju, iddatati 5 ta’ Marzu 2019, waslu fir‑Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-14 ta’ Marzu 2019.
33.
Il-partijiet fil-kawżi prinċipali, il-Gvern Olandiż, Ċek, Ġermaniż, Taljan, Litwan u dak Pollakk, kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub fit-terminu mogħti skont l-Artikolu 23 tal‑Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea.
34.
Permezz ta’ miżura ta’ organizzazzjoni tal-proċedura tat-30 ta’ April 2019, il-Qorti tal-Ġustizzja għamlet mistoqsijiet għal tweġiba bil-miktub lill‑partijiet kollha kkonċernati. L-osservazzjonijiet bil-miktub dwar dawn il-mistoqsijiet ġew ippreżentati fit-terminu mogħti.
V. Analiżi ġuridika
A. Osservazzjonijiet preliminari
1.
Il-ħtieġa ta’ applikazzjoni uniformi tal-Kodiċi dwar il-Viżi minkejja l-assenza ta’ armonizzazzjoni integrali
35.
Qabel ma tinbeda l-analiżi tad-domandi preliminari magħmula lill‑Qorti tal-Ġustizzja, għandha titfakkar l-importanza li għandu l‑Kodiċi dwar il-Viżi u l-għan leġiżlattiv ta’ dan l-istrument legali. Skont l-Artikolu 1(1) tiegħu, il-Kodiċi dwar il-Viżi jistabbilixxi l‑proċeduri u l-kundizzjonijiet għall-ħruġ ta’ viżi għal tranżitu jew soġġorni previsti fit-territorju tal-Istati Membri, li ma jkunux ta’ iktar minn tliet xhur fuq perijodu ta’ sitt xhur. Huwa ġie adottat bil-għan li jintemmu d-dispożizzjonijiet differenti li kienu jeżistu qabel, b’mod partikolari f’dak li jirrigwarda l-kundizzjonijiet essenzjali ta’ dħul u l‑garanziji proċedurali, bħall-obbligu ta’ motivazzjoni u d-dritt għal azzjoni legali kontra d-deċiżjonijiet ta’ rifjut. Il-leġiżlatur tal-Unjoni xtaq jarmonizza dawn il-kundizzjonijiet sabiex jevita l-“viża shopping” u sabiex jiżgura trattament ugwali għall-applikanti ta’ viża, kif jirriżulta mill-premessa 18 tal-Kodiċi dwar il-Viżi.
36.
Madankollu, huwa evidenti li, fl-assenza ta’ armonizzazzjoni integrali f’dan il-qasam, ċerti aspetti xi ftit jew wisq marbuta mal-ħruġ tal‑viżi jaqgħu fil-kompetenza leġiżlattiva tal-Istati Membri. Dan jirriżulta, fl-ewwel lok, mill-fatt li l-Unjoni ma eżerċitatx il-kompetenza li hija taqsam ma’ dawn tal-aħħar fil-qasam tal-ispazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja, skont l-Artikolu 4(2)(j) TFUE. Sussegwentement, il‑kompetenza tal-Istati Membri tista’ tirriżulta minn riferiment espliċitu għad-dritt tal-Istati Membri. Barra minn hekk, dawn tal-aħħar jistgħu jingħataw marġni ta’ evalwazzjoni jew ta’ diskrezzjoni f’dak li jirrigwarda t-twettiq ta’ kompiti speċifiċi. Il-kompetenzi rispettivi tal‑Unjoni u tal-Istati Membri fil-qasam leġiżlattiv jew eżekuttiv għandhom, għalhekk, jiġu dedotti każ b’każ mid-dispożizzjonijiet rilevanti permezz ta’ interpretazzjoni.
2.
In-natura politikament sensittiva ta’ ċerti aspetti
37.
Bħal kull att leġiżlattiv li jirriżulta minn kompromess politiku, il‑Kodiċi dwar il-Viżi jitfa’ lemħa fuq aspetti kkunsidrati bħala sensittivi li l-Istati Membri ppreferew li jirregolaw huma stess. L-oriġini tal-Kodiċi dwar il-Viżi tagħti indikazzjonijiet dwar in-natura sensittiva ta’ ċerti aspetti, fosthom il-motivazzjoni ta’ deċiżjoni li tiċħad applikazzjoni għal viża kif ukoll id-dritt tal-applikant li jressaq azzjoni legali, li huma preċiżament is-suġġett tal-kawżi prinċipali (
6
).
38.
Kif diġà indikajt fl-introduzzjoni ta’ dawn il-konklużjonijiet, dan ma jfissirx li l-Istati Membri għandhom jiġu eżenti mill-obbligu li josservaw il‑garanziji proċedurali stipulati fl-Artikolu 47 tal-Karta meta jimplimentaw id-dritt tal-Unjoni, fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta. Minn naħa oħra, jirriżulta neċessarju li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-karatteristiċi speċifiċi tal-qasam tal-politika komuni tal-viżi kif ukoll il-kunsiderazzjonijiet ta’ sigurtà invokati mill-Istati Membri, li jistgħu jiġġustifikaw restrizzjonijiet proporzjonati fuq l-imsemmija garanziji proċedurali.
B. Fuq l-ewwel domanda
1.
Aspetti ġenerali
a)
Ilmenti li r-rikorrenti fil-kawżi prinċipali jagħmlu lill-Istati Membri
39.
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk deċiżjoni ta’ rifjut ta’ viża meħuda mill-awtorità nazzjonali kompetenti minħabba l-eżistenza ta’ raġuni għal rifjut skont l‑Artikolu 32(1)(a)(vi) tal-Kodiċi dwar il-Viżi, tirrispettax id-dritt għal rimedju effettiv, kif iggarantit fl-Artikolu 47 tal-Karta, jekk din id‑deċiżjoni tiġi kkomunikata lill-applikant ta’ viża permezz tal-formola standard li tinsab fl-Anness VI, skont l-Artikolu 32(2) tal-istess kodiċi. Kif tindika l-qorti tar-rinviju, din il-formola standard la tippermetti li ssir distinzjoni bejn il-kategoriji differenti ta’ theddid imsemmija fl‑Artikolu 32(1)(a)(vi) tal-Kodiċi dwar il-Viżi, applikabbli għall-każijiet differenti, u lanqas li tinkiseb informazzjoni preċiża dwar il-kontenut jew il-bażi tar-raġuni jew raġunijiet għall-oġġezzjoni ta’ Stat Membru ieħor, peress li l-Istat Membru inkarigat bit-teħid tad-deċiżjoni finali jista’, fil-prinċipju, sempliċement jimmarka l-kaxxa 6 tal-formola standard.
40.
It-talba indirizzata lill-Qorti tal-Ġustizzja, intiża sabiex tiġi vverifikata l-kompatibbiltà tad-dispożizzjonijiet rilevanti tal-Kodiċi dwar il-Viżi u l‑prattika amministrattiva relatata magħhom mal-Artikolu 47 tal-Karta, tista’ tiġi spjegata mill-fatt li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali jikkritikaw lill‑awtoritajiet nazzjonali, l-ewwel nett, li ma jimmotivawx b’mod suffiċjenti d-deċiżjonijiet ta’ rifjut tagħhom u, it-tieni nett, li jimpedixxu l-eżerċizzju tad-dritt tagħhom li jippreżentaw rikors kontra dawn id‑deċiżjonijiet. L-allegata insuffiċjenza ta’ motivazzjoni tad‑deċiżjonijiet ta’ rifjut tidher li tippreġudika d-drittijiet tar-rikorrenti fil-kawżi prinċipali minn diversi lati, fatt li ma jistax jiġi eskluż a priori, inqas u inqas għaliex l-Artikolu 32(3) tal-Kodiċi dwar il-Viżi, moqri fid-dawl tal‑Artikolu 47 tal-Karta, jimponi fuq l-Istati Membri l‑obbligu li jipprovdu għal proċedura ta’ rikors mid-deċiżjonijiet ta’ rifjut ta’ viżi, li għandha tiżgura, f’ċertu stadju tal-proċedura, rimedju ġudizzjarju (
7
).
41.
Sabiex ikun jista’ jeżerċita b’mod effettiv ir-rimedji stabbiliti mill‑Istati Membri, l-applikant għandu jiġi informat bir-raġunijiet li fuqhom hija bbażata d-deċiżjoni ta’ rifjut. Huwa biss b’dan il-mod li huwa jkun jista’ jiddeċiedi b’għarfien sħiħ tal-fatti jekk huwiex utli li jadixxi l-qorti kompetenti. Min-naħa tagħha, il-qorti għandu jkollha għarfien tar-raġunijiet sabiex tkun f’pożizzjoni li teżerċita l-istħarriġ tal-legalità tad‑deċiżjoni nazzjonali inkwistjoni (
8
). L-obbligu ta’ motivazzjoni għandu għalhekk għan doppju li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni sabiex jiġi żgurat rimedju effettiv. Għal finijiet ta’ ċarezza, dawn iż-żewġ aspetti għandhom jiġu analizzati b’mod separat – minn naħa, il-mod li bih rifjut ta’ viża jiġi kkommunikat lill-applikant u, min-naħa l-oħra, l-istħarriġ ta’ legalità li għalih hija suġġetta din id-deċiżjoni.
b)
Il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt għal rimedju effettiv u r‑restrizzjonijiet previsti mill-Karta
42.
L-istatus ta’ ċittadini ta’ Stati terzi tar-rikorrenti fil-kawżi prinċipali ma jipprekludix l-applikazzjoni tal-Artikolu 47 tal-Karta għall‑każijiet inkwistjoni. Kif il-Qorti tal-Ġustizzja kkonfermat fis‑sentenza El Hassani (
9
), id-dritt għal stħarriġ tal-legalità ta’ deċiżjoni ta’ rifjut ta’ viża minn qorti f’ċertu stadju tal-proċedura huwa żgurat għal kull applikant. Sa fejn l-eżerċizzju ta’ dan l-istħarriġ ta’ legalità jitlob motivazzjoni tad-deċiżjoni ta’ rifjut ta’ viża sabiex ikun effikaċi, kif ġie spjegat iktar ’il fuq (
10
), hemm lok li jiġi rrikonoxxut id-dritt tal-applikant li jkun informat bir-raġunijiet li fuqhom hija bbażata d-deċiżjoni ta’ rifjut. F’dan l-ispirtu, għandu jiġi kkonstatat li ċ-ċittadini ta’ Stati terzi jaqgħu wkoll fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 47 tal-Karta u jistgħu, għalhekk, jinvokaw id-dritt għal rimedju effettiv quddiem l-awtoritajiet nazzjonali (
11
).
43.
Madankollu, għandu jiġi kkunsidrat li, kif il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret fis-sentenza ZZ (
12
), l-Artikolu 52(1) tal-Karta jammetti limitazzjonijiet għall-eżerċizzju tad-drittijiet stabbiliti minnha, inkluż id-dritt għal rimedju effettiv, taħt ċerti kundizzjonijiet. Din id-dispożizzjoni teżiġi li kwalunkwe limitazzjoni għandha tirrispetta l-kontenut essenzjali tad-dritt fundamentali inkwistjoni u teħtieġ, barra minn hekk, li fl-osservanza tal‑prinċipju ta’ proporzjonalità, din tkun neċessarja u tissodisfa effettivament għanijiet ta’ interess ġenerali rrikonoxxuti mill-Unjoni. Fil-każ inkwistjoni, jidhirli li l-leġiżlatur tal-Unjoni, meta adotta l-Kodiċi dwar il-Viżi, ibbilanċja interessi bejn, minn naħa, il-garanzija tal-Istat tad-dritt u, min-naħa l-oħra, il-protezzjoni tas-sigurtà pubblika, u dan huwa rifless perfettament fil-leġiżlazzjoni. Il-garanziji tal-Istat tad‑dritt, b’mod iktar preċiż l-obbligu li l-atti amministrattivi jkunu mmotivati, kif ukoll il-possibbiltajiet ta’ azzjoni legali kontra dawn l-atti, jistgħu, kif ser ikun espost iktar ’il quddiem, ikunu ristretti fl-interess tas-sigurtà pubblika (
13
).
44.
Sabiex tingħata risposta utli għad-domandi preliminari, huwa neċessarju li jiġi stabbilit permezz ta’ interpretazzjoni tad‑dispożizzjonijiet rilevanti l-valur li l-leġiżlatur tal-Unjoni ta lill‑imsemmija interessi u sa fejn ried jipproteġihom. Din l‑interpretazzjoni turi l-istadju ta’ żvilupp attwali tad-dritt tal-Unjoni fil-qasam tal-politika komuni tal-viżi. Kif indikajt iktar ’il fuq, l-analiżi tad-dritt għal rimedju effettiv, kif ġie implimentat permezz tad-dritt sekondarju, ser tiffoka fuq żewġ aspetti, jiġifieri l-mod li bih rifjut ta’ viża jiġi kkomunikat lill-applikant u l-istħarriġ ta’ legalità li għalih hija suġġetta din id-deċiżjoni amministrattiva.
2.
Il-mod li bih rifjut ta’ viża jiġi kkomunikat lill-applikant
45.
Qabelxejn ninnota li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet f’termini ġenerali ħafna dwar il-mod li bih il-persuna kkonċernata għandha tiġi informata bir-raġunijiet li fuqhom hija bbażata deċiżjoni amministrattiva meħuda fil-konfront tagħha, u teżiġi biss li hija tkun tista’ tieħu konjizzjoni tagħhom “kemm [jew] mill-qari tad-deċiżjoni nfisha, kif ukoll [jew] mit-trażmissjoni tal-motivi wara li tkun saret talba, bla ħsara għall-poter tal-imħallef kompetenti li jeżiġi li l-awtorità inkwistjoni tikkomunikahom” (
14
). Minn dan jirriżulta li l-komunikazzjoni tar-raġunijiet tista’ ssir, fil-prinċipju, bi tliet modi differenti.
46.
Biex indur b’mod iktar speċifiku għall-analiżi ta’ ċerti dispożizzjonijiet tal-Kodiċi dwar il-Viżi, l-Artikolu 32(1) tal-imsemmi kodiċi jistipula li l‑viża tiġi rrifjutata jekk l-applikant huwa kkunsidrat bħala li jikkostitwixxi theddida għall-ordni pubbliku, is-sigurtà interna jew is‑saħħa pubblika, fis-sens tal-punt 19 tal-Artikolu 2 tal-Kodiċi dwar il‑Fruntieri ta’ Schengen, jew għar-relazzjonijiet internazzjonali ta’ wieħed mill-Istati Membri u, b’mod partikolari, jekk kienx is-suġġett, għal dawn l-istess raġunijiet, ta’ twissija fid-databases nazzjonali ta’ Stati Membri għall-finijiet ta’ ċaħda ta’ dħul. Skont l-Artikolu 32(2) ta’ dan il-kodiċi, id-deċiżjoni ta’ rifjut u l-motivazzjonijiet tagħha għandhom jiġu kkomunikati lill-applikant permezz tal-formola standard li tinsab fl‑Anness VI. Din id-deċiżjoni ta’ rifjut tirrifletti l-konklużjonijiet tal‑eżami magħmul mill-Istat Membru inkarigat li jadotta d-deċiżjoni finali, kif ukoll ir-riżultat tal-proċedura ta’ konsultazzjoni msemmija fl‑Artikolu 22 tal-Kodiċi dwar il-Viżi. Madankollu, hemm lok li jiġi osservat li l-formola standard inkwistjoni tippermetti, fil-prinċipju, lill‑Istati Membri li jimmarkaw biss il-kaxxa Nru 6, li telenka r-raġunijiet għal rifjut, mingħajr ma tagħti informazzjoni ulterjuri lill-persuna kkonċernata. Il-formola standard għalhekk ma tagħmilx distinzjoni bejn ir-raġunijiet għal rifjut speċifiċi li jsemmi l-Artikolu 32(1) tal-Kodiċi dwar il-Viżi.
47.
Minn dan jirriżulta li l-applikant jiġi informat b’mod ġenerali u fil-qosor ħafna bir-raġunijiet għar-rifjut ta’ viża. Ċertament, kif ġustament tindika l-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet tagħha, dan ma jipprekludix lill-Istati Membri milli jsemmu din l-informazzjoni fil-formola, pereżempju billi jimlew it‑taqsima “rimarki”. Fil-fatt, dan l-ispazju joffri, fil-prinċipju, il‑possibbiltà li tingħata informazzjoni utli lill-applikant sabiex jiġi mgħejun jifhem aħjar ir-raġunijiet għal rifjut, jidentifika eventwali żbalji u jitlob rettifiki mill-awtorità nazzjonali kompetenti. F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li, anki jekk mid-dispożizzjonijiet hawn fuq imsemmija ma jista’ jiġi dedott l-ebda obbligu li tiġi inkluża informazzjoni iktar iddettaljata, din il-possibbiltà hija madankollu prevista fil‑formola standard, li hija stess tagħmel parti integrali mill-Kodiċi dwar il-Viżi. Konsegwentement, hemm lok li nibdew mill-premessa li l‑formola standard li tindika l-eżistenza ta’ raġuni waħda jew iktar għal rifjut u li tinkludi rimarki eventwali tal-Istati Membri tikkostitwixxi “minimu ta’ informazzjoni” li l-leġiżlatur tal-Unjoni kkunsidra bħala suffiċjenti sabiex jiġi osservat l-obbligu ta’ motivazzjoni ta’ kull deċiżjoni ta’ rifjut ta’ viża bħala espressjoni tal-Istat tad-dritt.
48.
Barra minn hekk, mill-proċess jirriżulta li kien fuq talba tar‑rikorrenti mal-awtoritajiet Olandiżi li dawn saru jafu liema kienu l‑Istati Membri li qajmu oġġezzjonijiet kontra l-ħruġ tal-viżi fil-kuntest tal‑proċedura ta’ konsultazzjoni msemmija fl-Artikolu 22 tal-Kodiċi dwar il-Viżi. Konsegwentement, għandu jiġi nnotat li l-proċedura amministrattiva nazzjonali tista’ tipprevedi l-possibbiltà li tingħata informazzjoni addizzjonali, utli għall-applikant, li tikkompleta b’dan il-mod il-motivazzjoni ta’ deċiżjoni ta’ rifjut. Jiena naqbel mal-parir tal-Gvern Ġermaniż li l‑identità tal-Istati Membri li qajmu oġġezzjonijiet għandha tiġi żvelata fuq talba espliċita tal‑applikant, sabiex tiġi ggarantita l-possibbiltà li tiġi kkontestata l‑evalwazzjoni ta’ dawn l-Istati Membri f’dak li jirrigwarda t-theddida li jikkostitwixxi dan l-applikant.
49.
Mill-osservazzjonijiet preċedenti niddeduċi li, fl-assenza ta’ leġiżlazzjoni espliċita fl-Unjoni li tirrigwarda l-livell ta’ preċiżjoni tal-motivazzjoni li għandha tiġi inkluża fid-deċiżjoni ta’ rifjut, il-leġiżlatur tal-Unjoni ried iħalli lill-Istati Membri d-diskrezzjoni li jistabbilixxu liema hija l-informazzjoni li huma jixtiequ jikkomunikaw lill‑applikant. Tali interpretazzjoni jidhirli li hija iktar u iktar koerenti peress li jista’ jkun hemm raġunijiet oġġettivi li jiġġustifikaw motivazzjoni inqas iddettaljata tal-imsemmija deċiżjoni, kif ser nesponi f’dawn il-konklużjonijiet.
a)
Raġunijiet marbuta mal-kuntesti differenti fl-ordinament ġuridiku tal-Unjoni
1) Limitazzjoni tal-portata tad-dritt protett fl-Artikolu 47 tal‑Karta
50.
L-ewwel nett, raġunijiet oġġettivi marbuta mal-karatteristiċi speċifiċi ta’ kuntest leġiżlattiv partikolari jistgħu jirrikjedu livell inqas ta’ preċiżjoni tal-motivazzjoni ta’ att amministrattiv. Din il-limitazzjoni tad-dritt tal‑individwu li jikseb deċiżjoni amministrattiva mmotivata spiss tissodisfa kunsiderazzjonijiet prattiċi li l-leġiżlatur jieħu inkunsiderazzjoni, pereżempju l-piż tax-xogħol tal‑amministrazzjoni (
15
). Minn perspettiva teoretika, id-dritt iggarantit fl‑Artikolu 47 tal-Karta, li jippermetti stħarriġ ta’ legalità tal-attività amministrattiva, jingħata portata iktar limitata f’ċerti oqsma tad-dritt tal‑Unjoni milli f’oħrajn, mingħajr ma dan iwassal għal ksur tal-kontenut essenzjali tiegħu.
51.
F’dan il-kuntest, għandha titfakkar il-ġurisprudenza tal-Qorti tal‑Ġustizzja fis-sens li l-obbligu ta’ motivazzjoni jista’ jkun ta’ livell inqas ta’ preċiżjoni skont il-qasam tad-dritt amministrattiv ikkonċernat. Daqstant rilevanti jidhirli li hija l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li l-interess li d-destinatarju jista’ jkollu biex jirċievi spjegazzjonijiet jistabbilixxi jekk il-motivazzjoni ta’ deċiżjoni amministrattiva tistax tiġi kkunsidrata bħala suffiċjenti (
16
). Huwa evidenti li dan l-interess huwa stabbilit fil-parti l-kbira tiegħu mil-leġiżlatur stess inkwantu dan tal-aħħar jiddefinixxi l-istatus legali tad-destinatarju fil-qasam ikkonċernat.
52.
Il-Qorti tal-Ġustizzja tidher li tirrikonoxxi din il-prerogattiva tal‑leġiżlatur, meta fil-ġurisprudenza tagħha hija tispjega li ma huwiex mitlub li l-motivazzjoni tispeċifika l-punti kollha ta’ fatt u ta’ liġi rilevanti. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, il-kwistjoni dwar jekk il‑motivazzjoni ta’ att tissodisfax ir-rekwiżiti tad-dritt tal-Unjoni għandha tiġi evalwata fid-dawl mhux biss tal-kliem tagħha, iżda wkoll tal‑kuntest tagħha u tar-regoli ġuridiċi kollha li jirregolaw il-qasam ikkonċernat (
17
). Għalhekk, għandu jiġi analizzat l-istatus legali li d-dritt tal-Unjoni jagħti lill-applikant ta’ viża.
2) Id-dritt tal-Unjoni ma jagħti l-ebda dritt ta’ dħul fit-territorju tal‑Istati Membri u l-ebda dritt suġġettiv għall-ksib ta’ viża
53.
F’dan ir-rigward, qabelxejn nixtieq nirrileva li d-dritt tal-Unjoni ma jagħti l-ebda dritt ta’ dħul fit-territorju tal-Istati Membri liċ-ċittadini ta’ pajjiż terz u lanqas ma jagħti dritt suġġettiv għall-ksib ta’ viża. Jiena naqbel perfettament mal-pożizzjoni tal-Avukati Ġenerali Mengozzi, Bobek u Szpunar, li eskludew b’mod unanimu l-eżistenza ta’ tali drittijiet, billi bbażaw ruħhom fuq analiżi ddettaljata tal-Kodiċi dwar il-Viżi, u ħadu inkunsiderazzjoni, fost l-oħrajn, l-għan leġiżlattiv tiegħu, il-kontenut leġiżlattiv tad-dispożizzjonijiet tiegħu u l-karatteristiċi speċifiċi tal‑politika komuni tal-viżi. Sabiex jiġu evitati repetizzjonijiet, ser nirreferi għall-konklużjonijiet rispettivi tagħhom ippreżentati fil-kawżi kkonċernati, filwaqt li madankollu nirriżerva d-dritt li nsemmi wħud mill‑osservazzjonijiet tagħhom li jidhirli li huma l-iktar rilevanti għall‑finijiet ta’ dawn il-kawżi.
54.
Kif irrileva ġustament l-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Koushkaki (
18
), il-viża ma hijiex ikkonċepita bħala dritt, iżda bħala obbligu impost fuq dak li jixtieq jagħmel soġġorn qasir fit-territorju ta’ Stat Membru, jiġifieri bħala prerekwiżit għad-dħul fit-territorju tal-Unjoni. Il-viża hija mezz ta’ kontroll tad-dħul, u għalhekk tal-flussi migratorji (
19
). L-Avukat Ġenerali Mengozzi osserva wkoll li l-azzjoni meħuda fl-Unjoni fil-qasam tal-viżi ssegwi għan ta’ tip pjuttost difensiv, jiġifieri l-ġlieda kontra l-immigrazzjoni illegali u li jiġi evitat il-“viża shopping”, jiġifieri li jiġi evitat li Stat Membru jadotta politika tal-viżi magħrufa li hija iktar favorevoli għall-applikanti, liema politika għalhekk potenzjalment tirrappreżenta riskju ta’ destabbilizzazzjoni fiż-żona Schengen minħabba l-assenza ta’ kontroll fuq il-fruntieri interni (
20
). Huwa preċiżament għal din ir-raġuni li l-Kodiċi dwar il-Viżi jistabbilixxi obbligu ta’ rifjut ta’ viża meta l-kundizzjonijiet meħtieġa mill-applikant ma jiġux issodisfatti (
21
). Huwa għalhekk evidenti li, sa fejn l‑armonizzazzjoni parzjali prevista mill-Kodiċi dwar il-Viżi għandha bħala għan l-applikazzjoni uniformi tar-regoli, b’mod partikolari tar‑raġunijiet għal rifjut, dan ma jimplikax li l-Istati Membri għandhom joħorġu viża fiċ‑ċirkustanzi kollha (
22
).
55.
Min-naħa tiegħu, l-Avukat Ġenerali Bobek, wasal għall-istess konklużjoni fil-kawża El Hassani (
23
), meta indika li s-sempliċi eżistenza tal-obbligu ta’ viża diġà tmur kontra, minnha nnifisha, l-idea ta’ dritt għal dħul fit-territorju tal-Istati Membri (
24
). Huwa rrefera għall‑Artikolu 2(2)(a) tal-Kodiċi dwar il-Viżi, li minnu jirriżulta li viża hija “awtorizzazzjoni maħruġa minn Stat Membru bl-għan ta’ […] tranżitu mit-territorju tal-Istati Membri jew soġġorn previst fihom ta’ tul ta’ mhux aktar minn tliet xhur”. Għandu jiġi nnotat li l-obbligu li tinkiseb awtorizzazzjoni – jiġifieri kunsens minn qabel skont id-dritt amministrattiv – bħala kundizzjoni għall-aċċess taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi għat‑territorju tal-Istati Membri loġikament jippreżupponi l-assenza ta’ proċess awtomatiku fil-ħruġ tal-viżi. Konsegwentement, l‑Avukati Ġenerali Mengozzi u Bobek kellhom raġun jopponu interpretazzjoni tal‑Kodiċi dwar il-Viżi fis-sens li jeżisti dritt suġġettiv għall-ksib ta’ viża. Barra minn hekk, nixtieq nenfasizza li mill-kliem tal-Artikolu 30 tal-Kodiċi dwar il-Viżi jirriżulta b’mod ċar li l-fatt li tkun fil-pussess ta’ viża uniformi jew ta’ viża li l-validità territorjali tagħha hija limitata ma huwiex biżżejjed għall-għoti ta’ dritt ta’ dħul irrevokabbli.
56.
Fl-opinjoni tiegħi, lanqas ma jista’ jiġi dedott dritt suġġettiv mid-dispożizzjonijiet tal-Karta, peress li d-dispożizzjonijiet tagħha ma jagħtux lil ċittadini ta’ pajjiż terz drittijiet fil-qasam ta’ moviment liberu ħlief f’żewġ każijiet speċifiċi. L-ewwel nett, l-Artikolu 15(3) tal-Karta jistipula li ċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li huma awtorizzati jaħdmu fit‑territorji tal-Istati Membri għandhom id-dritt għal kundizzjonijiet ta’ xogħol ekwivalenti għal dawk li jgawdu minnhom iċ-ċittadini tal-Unjoni. It-tieni nett, l-Artikolu 45(2) tal-Karta jistipula li “[i]l-libertà ta’ moviment u ta’ residenza tista; tingħata, skond it-Trattati, lil ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu residenti legalment fit-territorju ta’ Stat Membru”. Kif l-Avukat Ġenerali Szpunar irrimarka fil-konklużjonijiet tiegħu fil‑kawża Fahimian (
25
), il-Karta għaldaqstant, tistabbilixxi l-prerekwiżit għal dħul legali fl‑Unjoni u ma toħloqx tali dritt (
26
).
57.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, u b’teħid inkunsiderazzjoni tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, li l-interess li jista’ jkollu d‑destinatarju ta’ deċiżjoni amministrattiva jistabbilixxi jekk il‑motivazzjoni li hija inkluża fiha għandhiex tiġi kkunsidrata bħala suffiċjenti, u peress li l-applikant ma jista’ jinvoka l-ebda dritt suġġettiv fil‑konfront tal-amministrazzjoni, ma jidhirlix li huwa irraġonevoli li jiġi aċċettat livell inqas ta’ preċiżjoni tal-motivazzjoni ta’ deċiżjoni ta’ rifjut ta’ viża.
3) Il-ħruġ ta’ viża bħala eżerċizzju ta’ poter sovran
58.
L-assenza ta’ dritt suġġettiv, jiġifieri ta’ “interess leġittimu protett mid-dritt” tal-Unjoni (
27
), “li jobbliga [lil din tal-aħħar] tieħu azzjoni partikolari għad-detentur ta’ dan id-dritt suġġettiv” (
28
), turi li l-pożizzjoni ta’ applikant ta’ viża fil-konfront tal-Istat tista’ tiġi kklassifikata bħala dgħajfa. Madankollu, jidhirli li dan kien dak li ried il-leġiżlatur waqt l‑adozzjoni tal-Kodiċi dwar il-Viżi, iktar u iktar jekk jiġi kkunsidrat li l‑ħruġ ta’ viża liċ-ċittadin ta’ Stat terz jikkostitwixxi l-eżerċizzju ta’ poter sovran, kif irrimarka l-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Koushkaki. B’mod iktar preċiż, huwa fakkar li d-dritt tal-Istati li jikkontrollaw id‑dħul ta’ persuni li ma humiex ċittadini tagħhom fit-territorju tagħhom jaqa’ taħt is-sovranità statali bħala prinċipju tad-dritt internazzjonali (
29
).
59.
L-Avukat Ġenerali Szpunar żviluppa dan l-argument fil‑konklużjonijiet tiegħu fil-kawża Fahimian, billi spjega li fl-istat attwali tad-dritt internazzjonali pubbliku, l-ewwel dħul għall‑finijiet ta’ migrazzjoni legali jaqa’ taħt is-setgħa diskrezzjonali kważi bla limitu tal-Istat (
30
). Skont l‑osservazzjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar, din is-sovranità ma hijiex ikkontestata mill-obbligi internazzjonali tal-Istati Membri li jirriżultaw mit-Trattati relatati mad-drittijiet tal-bniedem (
31
), li barra minn hekk lanqas ma ġew invokati mir-rikorrenti fil-kawżi prinċipali sabiex jiksbu l-aċċess għat-territorju tal-Pajjiżi l-Baxxi. Bl-istess mod, il-fatt li l-Istati Membri assumew b’mod volontarju obbligi fir-rigward tal-protezzjoni internazzjonali tar-rifuġjati, minkejja li huma importanti, ma huwiex biżżejjed, minnu nnifsu, sabiex jiġi kkontestat il-poter sħiħ tagħhom li jiddeċiedu jekk ċittadini ta’ pajjiż terz jistgħux jidħlu fit-territorju tagħhom. Minkejja dan, sabiex inkun ċar, għandu jiġi speċifikat li s-sistema ta’ ażil tal-Unjoni, inkluż il-prinċipju ta’ “non-refoulement”, ma hijiex applikabbli għall-każ inkwistjoni, minħabba li r-rikorrenti fil-kawżi prinċipali mhux qegħdin jitolbu li jiksbu l-istatus ta’ refuġjati skont ir-regoli u l-proċeduri tad-dritt internazzjonali.
60.
Għal finijiet ta’ kompletezza, għandu jiġi rrilevat li r-rikorrenti fil‑kawżi prinċipali ma jidhrux li jistgħu jinvokaw dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni fil-qasam tal-immigrazzjoni, li jawtorizzaw soġġorn legali għal uħud mill-membri tal-familja ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz fit-territorju tal-Istati Membri. Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l‑Artikolu 4(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 2003/86/KE tat-22 ta’ Settembru 2003 dwar id-dritt għal riunifikazzjoni tal-familja (
32
), “jimponi fuq l-Istati Membri obbligi pożittivi preċiżi, flimkien ma’ drittijiet individwali korrispettivi definiti b’mod ċar, għaliex jobbligahom, fil‑każijiet stabbiliti mid-Direttiva, li jawtorizzaw ir-riunifikazzjoni tal‑familja ta’ ċerti membri tal-familja tal-isponsor mingħajr ma jistgħu jeżerċitaw il-marġni ta’ diskrezzjoni tagħhom” (
33
). Issa, fl-assenza ta’ kwalunkwe indikazzjoni konkreta f’dan is-sens fid-deċiżjonijiet tar‑rinviju, għandu jiġi kkkunsidrat li r-rikorrenti fil-kawżi prinċipali ma ressqu l-ebda talba għal riunifikazzjoni tal-familja. Lanqas ma huwa ċar li huma jissodisfaw il-kriterji ta’ membri tal-familja speċifikati f’din id‑direttiva. Għalhekk, għandna nitilqu mill-prinċipju li din ir-regola ma tapplikax għall-każijiet inkwistjoni.
4) Is-sistema ta’ viżi bħala strument ta’ politika barranija u ta’ sigurtà
61.
Argument ieħor li jidhirli li jikkonferma l-istatus legali pjuttost dgħajjef tal-applikant meta mqabbel mal-Istat fil-kuntest ta’ proċedura ta’ ħruġ ta’ viża huwa marbut man-natura tas-sistema ta’ viżi bħala strument ta’ politika barranija u ta’ sigurtà (
34
); dan l-argument tqajjem ukoll mill‑Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Koushkaki (
35
) u ġie żviluppat mill-Avukat Ġenerali Bobek fil-kawża El Hassani (
36
). Fil-fatt, il-qasam ta’ politika barranija u ta’ sigurtà komuni tal-Unjoni huwa kkaratterizzat minn influwenza deċiżiva tal-Istati Membri fil-proċedura ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet fi ħdan il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, li tagħti lok għal azzjonijiet u pożizzjonijiet komuni, filwaqt li l-Istati Membri jżommu setgħa diskrezzjonali wiesgħa fil-voti tagħhom, li juri b’mod ċar il-mod li bih jeżerċitaw is-sovranità tagħhom (
37
). L-unanimità mitluba għat-teħid tal-imsemmija deċiżjonijiet skont l-Artikolu 24(2) TUE u l-Artikolu 31 TUE, kif ukoll ir-rwol sekondarju mogħti lill-Parlament fl-Artikolu 36 TUE, juru wkoll it-tħassib li s-sovranità għandha tiġi protetta, sa fejn dawn iż‑żewġ elementi għandhom l-effett li jipprekludu l-adozzjoni ta’ politika barranija u ta’ sigurtà stabbilita mingħajr il-ftehim tagħhom (
38
). Għandu jiġi nnotat li t-Trattati tal-Unjoni jirrikonoxxu b’mod espliċitu r‑responsabbiltajiet tal-Istati Membri għat-tfassil u t-tmexxija tal‑politika barranija tagħhom kif ukoll għar-rappreżentazzjoni nazzjonali tagħhom fil-pajjiżi terzi u fi ħdan organizzazzjonijiet internazzjonali (
39
). Dawn il-fatturi kollha jinfluwenzaw il-politika tal-Unjoni fil-qasam ta’ viżi, minkejja li d-deċiżjonijiet marbuta ma’ dan ikunu ġew suġġetti għall‑maġġoranza kkwalifikata fil-kuntest tar-reviżjoni tat-Trattati. Fil‑prattika, l-Istati Membri għandhom rwol determinanti (
40
).
62.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li diversi ftehimiet konklużi mill-Unjoni u mill-Istati Membri tagħha ma’ pajjiżi terzi kif ukoll atti legali oħra jipprevedu liberalizzazzjoni tas-sistema ta’ viżi li tiffaċilita ċ-ċaqliq, l-attività ekonomika u l-kuntatti bejn il-persuni. Dawn il-ftehimiet u atti legali jagħmlu parti minn strateġija li tirrifletti l-interessi tal-Unjoni u tal-Istati Membri tagħha fil-qasam tal-politika barranija u ta’ sigurtà komuni (
41
). Din l-istrateġija tista’ tvarja skont ir-relazzjonijiet internazzjonali iżda wkoll skont diversi gruppi ta’ pajjiżi terzi. Ċerti privileġġi, bħal eżenzjoni mill-obbligu ta’ viża, jistgħu jingħataw liċ-ċittadini ta’ ċerti pajjiżi terzi abbażi tal-prinċipju ta’ reċiproċità u jistgħu jiġu suġġetti għal kundizzjonijiet speċifiċi li jkunu suġġetti għall-istħarriġ tal-Unjoni u tal-Istati Membri tagħha (
42
). Konsegwentement huma jistgħu jiġu rrevokati wkoll meta l‑kundizzjonijiet għall-ħruġ tagħhom ma jibqgħux issodisfatti. Bl-istess mod, huma għandhom ikunu jistgħu jiġu rrevokati meta r-reċiproċità tal-ħruġ ma tibqax żgurata, kif osserva ġustament l-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Koushkaki (
43
). Meta jieħdu deċiżjonijiet dwar jekk huwiex xieraq li jiġu konklużi tali ftehimiet, l-Unjoni u l-Istati Membri jeżerċitaw il-poteri sovrani tagħhom u jiżguraw li dawn id-deċiżjonijiet jissodisfaw il-ħtiġijiet li huma identifikaw; b’hekk huma jassumu r‑responsabbiltajiet tagħhom fil-konfront taċ-ċittadini tal-Unjoni.
63.
Huwa fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti li l-Kodiċi dwar il-Viżi għandu, fl-opinjoni tiegħi, jiġi interpretat. Ma għandux jintesa li, sa fejn il-Kodiċi dwar il-Viżi jagħti ċertu status legali liċ-ċittadini ta’ pajjiż terz, dan l-istatus legali huwa stabbilit mill-Unjoni u mill-Istati Membri tagħha fl-eżerċizzju tal-volontà sovrana tagħhom. Għalhekk, hemm lok li jiġi konkluż li, fl-istadju attwali tal-iżvilupp tad-dritt tal-Unjoni fil‑qasam tal-viżi, l-individwu huwa biss “benefiċjarju” bi drittijiet limitati, u l-istatus legali tiegħu għandu josserva l-għanijiet iddefiniti mill-Unjoni u mill-Istati Membri tagħha fil-kuntest tal-politika barranija u ta’ sigurtà.
5) Il-marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’ tal-awtoritajiet nazzjonali fir‑rigward tad-determinazzjoni tal-eliġibbiltà ta’ individwu sabiex jikseb viża
64.
Aspett ieħor, marbut mal-eżerċizzju tas-sovranità li jidhirli li huwa rilevanti għall-finijiet ta’ din l-analiżi, jitlob xi rimarki, jiġifieri r-rwol tal‑awtoritajiet nazzjonali fl-eżami tal-applikazzjonijiet ta’ viżi.
65.
Qabelxejn nosserva li, skont l-Artikolu 32(1)(a)(vi) tal-Kodiċi dwar il-viżi, il-viża hija miċħuda jekk l-applikant ikun “meqjus bħala theddida” fis-sens tal-punt 19 tal-Artikolu 2 tal-Kodiċi dwar il-Fruntieri ta’ Schengen, li jippreżupponi, l-ewwel nett, evalwazzjoni tar-riskji mill‑awtoritajiet kompetenti, prevista fl-Artikolu 21 tal-Kodiċi dwar il‑Viżi u, it-tieni nett, li ma hijiex meħtieġa ċertezza assoluta dwar l‑eżistenza ta’ theddida vera. Għall-kuntrarju, jidher li huwa suffiċjenti, fil-prinċipju, li jiġu kkonstatati ċerti indikazzjonjiet li jissuġġerixxu riskji għall‑interessi leġittimi inkwistjoni sabiex tiġi applikata din id‑dispożizzjoni (
44
). Fil-fatt, tali interpretazzjoni tista’ tiġi spjegata permezz tan‑natura preventiva tas-sistema tal-viżi, ikkonċepita bl-għan li s-sigurtà fiż‑żona Schengen kollha tiġi protetta mir-riskji esterni bħall‑migrazzjoni illegali u l-ittraffikar tal-persuni umani (
45
). Konsegwentement, fil-prinċipju, huwa possibbli li jiġi sostnut li l‑awtoritajiet nazzjonali jistgħu jibbażaw ruħhom fuq l-indikazzjonijiet li huma għandhom sabiex jopponu l-ħruġ ta’ viża, mingħajr ma jkunu mġiegħla jiksbu ċ-ċertezza assoluta li l-applikant effettivament jikkostitwixxi theddida. Għal raġunijiet ta’ koerenza, għandhom jiġu imposti rekwiżiti inqas stretti fuq il-motivazzjoni għal deċiżjoni ta’ rifjut.
66.
Ninnota wkoll li, fis-sentenza tagħha mogħtija fil-kawża Koushkaki (
46
), il‑Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat il-marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’ li għandhom l-awtoritajiet nazzjonali sabiex jistabbilixxu l-eliġibbiltà ta’ individwu biex jikseb viża. Minn din is-sentenza jirriżulta li l-evalwazzjoni tas‑sitwazzjoni individwali ta’ applikant ta’ viża sabiex jiġi ddeterminat jekk l-applikazzjoni tiegħu tkunx tagħti lok għal raġuni għal rifjut, timplika evalwazzjonijiet kumplessi bbażati, b’mod partikolari, fuq il-personalità ta’ dan l-applikant, dwar l-integrazzjoni tiegħu fil-pajjiż fejn jirrisjedi, fuq is-sitwazzjoni politika, soċjali u ekonomika ta’ dan tal-aħħar, kif ukoll dwar it-theddida potenzjali li tkun tikkostitwixxi l-wasla ta’ dan l-applikant għall-ordni pubbliku, għas-sigurtà interna, is-saħħa pubblika jew ir‑relazzjonijiet internazzjonali ta’ wieħed mill-Istati Membri (
47
). Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, tali evalwazzjonijiet kumplessi jimplikaw l‑elaborazzjoni ta’ previżjonijiet dwar l-imġiba mistennija tal-imsemmi applikant u b’mod partikolari għandhom jibbażaw ruħhom fuq għarfien estensiv tal-pajjiż ta’ residenza ta’ dan tal-aħħar, kif ukoll fuq l-analiżi ta’ diversi dokumenti, li għandha tiġi vverifikata l‑awtentiċità u l-eżattezza tal-kontenut tagħhom, u tad-dikjarazzjonijiet tal‑applikant, li l-affidabbiltà tagħhom għandha tiġi evalwata kif jipprevedi l-Artikolu 21(7) tal-Kodiċi dwar il-Viżi (
48
).
67.
Fis-sentenza tagħha mogħtija fil-kawża El Hassani, il-Qorti tal‑Ġustizzja semmiet mill-ġdid il-marġni diskrezzjonali wiesa’ li għandhom l-awtoritajiet nazzjonali fir-rigward tal-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tar-raġunijiet għal rifjut previsti mill-Kodiċi dwar il-Viżi u l‑evalwazzjoni tal-fatti rilevanti (
49
).
68.
Huwa importanti li jiġi nnotat li l-Qorti tal-Ġustizzja bbażat ruħha fuq l-istess raġunament fis-sentenza Fahimian, li kienet tirrigwarda l‑interpretazzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 2004/114/KE tat-13 ta’ Diċembru 2004 dwar il-kondizzjonijiet ta’ ammissjoni ta’ cittadini ta’ pajjiżi terzi għal skopijiet ta’ studju, skambju ta’ studenti, taħriġ bla ħlas jew servizz volontarju (
50
), jiġifieri att legali differenti mill-Kodiċi dwar il‑Viżi, iżda li jaqa’ wkoll fil-qasam tal-politika ta’ immigrazzjoni. B’hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat il-marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’ mogħti lill-awtoritajiet nazzjonali fl-evalwazzjoni tal-fatti rilevanti intiża sabiex jiġi stabbilit jekk ir-raġunijiet imsemmija fl‑Artikolu 6(1)(d) tad-Direttiva 2004/114 u relatati mal-eżistenza ta’ theddida, b’mod partikolari, għas-sigurtà pubblika, jipprekludux id-dħul taċ-ċittadin ta’ pajjiż terz (
51
). Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, sabiex jiġi stabbilit jekk l-applikant ta’ viża jirrappreżentax theddida, anki jekk potenzjali, għas-sigurtà pubblika, huma dawn l-awtoritajiet nazzjonali li għandhom iwettqu evalwazzjoni globali tal-elementi kollha li jikkaratterizzaw is-sitwazzjoni ta’ din il-persuna (
52
). Jidhirli rilevanti li nenfasizza li, f’dik l-okkażjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja bbażat ruħha fuq applikazzjoni analoga tal-ġurisprudenza tagħha fil-kawża Koushkaki (
53
), diġà msemmija iktar ’il fuq.
69.
Fl-opinjoni tiegħi, tali marġni ta’ diskrezzjoni mogħti lill‑awtoritajiet nazzjonali fir-rigward tad-determinazzjoni tal-eliġibbiltà ta’ individwu sabiex jikseb viża jikkonferma l-istatus legali dgħajjef li l‑Kodiċi dwar il-Viżi jagħti lill-applikant.
6) Il-kuntest ġuridiku applikabbli għaċ-ċittadinanza tal-Unjoni u għas‑suq intern ma huwiex trasponibbli għas-sitwazzjoni ta’ applikant ta’ viża
i) Ir-rikorrenti fil-kawżi prinċipali ma jibbenefikaw minn l-ebda status privileġġat
70.
Mid-deċiżjonijiet tar-rinviju jirriżulta li xi membri tal-familja tar‑rikorrenti fil-kawżi prinċipali jirrisjedu fil-Pajjiżi l-Baxxi. Id-domanda li tqum hija, għaldaqstant, jekk ir-rikorrenti fil-kawżi prinċipali jibbenefikawx, b’xi mod, minn status privileġġat minħabba li l-familjari tagħhom jirrisjedu fit-territorju ta’ Stat Membru tal-Unjoni. Ċerta rabta mal‑libertajiet fundamentali tas-suq intern tal-Unjoni tista’, mill-inqas teoretikament, tiġi kkunsidrata.
71.
Fl-opinjoni tiegħi, din id-domanda titlob b’mod ċar risposta negattiva. Il-kuntest ġuridiku applikabbli għas-suq intern tal-Unjoni ma huwiex trasponibbli għas-sitwazzjoni tal-applikant ta’ viża, li hija raġuni oħra importanti li għaliha dan l-applikant ma jistax jingħata protezzjoni analoga għal dik ta’ persuna li teżerċita d-dritt ta’ moviment liberu u ta’ soġġorn. B’mod partikolari qiegħed naħseb fir-regoli li jikkonċernaw it‑trattament tal-membri tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni li ma għandhomx in-nazzjonalità ta’ Stat Membru.
72.
Kif il-Qorti tal-Ġustizzja stabbilixxiet fil-ġurisprudenza tagħha, il‑leġiżlatur tal-Unjoni wessa’ ħafna l-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni fil-qasam ta’ dħul u ta’ residenza fit-territorju tal-Istati Membri fir‑rigward ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi miżżewġin ma’ ċittadini ta’ Stati Membri (
54
). B’mod iktar konkret, id-Direttiva 2004/38/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-29 ta’ April 2004 dwar id-drittijiet taċ‑ċittadini tal-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom biex jiċċaqilqu u jgħixu liberament fit-territorju tal-Istati Membri u li temenda r-Regolament (KEE) Nru 1612/68 u li tħassar id-Direttivi 64/221/KEE, 68/360/KEE, 72/194/KEE, 73/148/KEE, 75/34/KEE, 75/35/KEE, 90/364/KEE, 90/365/KEE u 93/96/KEE (
55
) tagħti lil kull ċittadin ta’ pajjiż terz, membru tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni fis-sens tal‑punt 2 tal-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva, li jakkumpanja jew imur ħdejn dan iċ-ċittadin tal-Unjoni fi Stat Membru ieħor differenti minn dak li tiegħu għandu n-nazzjonalità, drittijiet ta’ dħul u ta’ residenza fl-Istat Membru ospitanti.
73.
F’dan ir-rigward, għandu madankollu jitfakkar li r-regoli applikabbli għal din il-kategorija ta’ persuni huma intiżi, fir-realtà, sabiex jiżguraw il-moviment liberu taċ-ċittadin tal-Unjoni. Il-leġiżlatur tal‑Unjoni rrikonoxxa l-importanza li tiġi żgurata l-protezzjoni tal‑ħajja tal-familja taċ-ċittadini tal-Istati Membri sabiex jitneħħew l‑ostakoli għall-eżerċizzju tal-libertajiet fundamentali ggarantiti mit‑Trattati (
56
). Kieku ċ-ċittadini tal-Unjoni ma kellhomx id-dritt li jkollhom ħajja ta’ familja normali fl-Istat Membru ospitanti, l-eżerċizzju tal-libertajiet mogħtija lilhom mit-Trattat ikun serjament ostakolat (
57
). L‑Artikolu 21(1) TFUE u d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2004/38 ma jagħtu l-ebda dritt awtonomu liċ-ċittadini ta’ Stati terzi. Id-drittijiet eventwali mogħtija lil tali ċittadini bid-dispożizzjonjiet tad-dritt tal‑Unjoni li jikkonċernaw iċ-ċittadinanza tal-Unjoni huma drittijiet derivati mill-eżerċizzju minn ċittadin tal-Unjoni tal-libertà ta’ moviment tiegħu (
58
).
74.
Konsegwentement, minbarra li ma huwiex probabbli li dawn id‑dispożizzjonijiet huma applikabbli għall-kawżi inkwistjoni, peress li r-rikorrenti fil-kawżi prinċipali ma jidhrux li huma membri tal-familja fis‑sens tal-punt 2 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/38, jidhirli li huwa ċar li l-intenzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni ma kinitx li jwessa’ l-grupp ta’ benefiċjarji għal persuni oħra li ma humiex imsemmija b’mod espliċitu minn din id-direttiva. Kif ġie spjegat fil-punt preċedenti, id-deċiżjoni li d‑drittijiet ta’ dħul u ta’ residenza jiġu estiżi wkoll lil ċerti membri tal-familja taċ-ċittadin tal-Unjoni ssegwi ċertu loġika strettament marbuta mad-dritt tas-suq intern kif ukoll mad-drittijiet fundamentali. L-Istati Membri rrappreżentati fil-Kunsill bħala korpi koleġiżlattivi taw il-kunsens tagħhom b’mod volontarju, abbażi ta’ deċiżjoni sovrana, li jagħtu drittijiet lil grupp speċifiku ta’ benefiċjarji sabiex jiżviluppaw il-kunċett ta’ ċittadinanza tal-Unjoni u sabiex jikkonsolidaw is-suq intern, u dan jeskludi, konsegwentement, kwalunkwe applikazzjoni analoga tal-Artikolu 21(1) TFUE u tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2004/38 għal kategoriji oħra ta’ ċittadini ta’ pajjiż terz.
ii) Il-protezzjoni tas-sigurtà pubblika fid-dritt tas-suq intern
75.
L-istess japplika għall-kunċetti legali marbuta maċ-ċittadinanza tal-Unjoni jew li jaqgħu fil-qasam tas-suq intern, bħall-kunċett ta’ raġunijiet ta’ “sigurtà pubblika” bħala eċċezzjoni mir-regola ġenerali tal-moviment liberu. Kif diġà indikajt iktar ’il fuq f’dawn il‑konklużjonijiet (
59
), il-garanziji tal-Istat tad-dritt, b’mod partikolari l-obbligu li atti amministrattivi jiġu mmotivati, jistgħu jiġu limitati fl-interess tas‑sigurtà pubblika. Minkejja li din id-dikjarazzjoni ġenerali hija, fil-prinċipju, korretta, huwa madankollu neċessarju li jsiru ċerti kjarifiki importanti. Il-fatt li l-Kodiċi dwar il-Viżi u d-dispożizzjonijiet li jimplimentaw il-libertajiet tas-suq intern jirreferu għas-“sigurtà pubblika” ma jimplikax li dan huwa l-istess kunċett legali u li dan għandu jiġi interpretat bl-istess mod. B’mod konformi ma’ dak li diġà ntqal preċedentement (
60
), il-kuntest ta’ dispożizzjoni fl-ordinament ġuridiku tal‑Unjoni jinfluwenza b’mod deċiżiv l-interpretazzjoni tagħha.
76.
Huwa għalhekk li l-Avukat Ġenerali Szpunar ġustament irrifjuta li jittrasponi l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja relatata mal‑eċċezzjonijiet mir-regola ġenerali tal-moviment liberu għas-sistema tal-viżi, inkwistjoni fil-kawżi prinċipali. Kif huwa osserva fil-kawża Fahimian, wieħed jista’ jifhem li dawn l-eċċezzjonijiet għandhom jiġu interpretati b’mod strett (
61
), b’mod partikolari minħabba li għandu jiġi żgurat il-funzjonament tas-suq intern. L-Avukat Ġenerali Szpunar ressaq argumenti rilevanti oħra sabiex jeskludi traspożizzjoni tal-kunċetti legali li jaqgħu fil-qasam tas-suq intern għas-sistema ta’ viżi, pereżempju d-differenza fl-istruttura leġiżlattiva (
62
). Il-fatt li wieħed ma jitqiesx bħala theddida għas-sigurtà pubblika ma jikkostitwixxix eċċezzjoni minn dritt ta’ dħul interpretat b’mod wiesa’, iżda sempliċement kundizzjoni negattiva applikabbli għal dritt ta’ dħul. Kif irrileva l-Avukat Ġenerali Szpunar, il-kuntest huwa kompletament differenti minn dak tas-suq intern, u dan il-kuntest huwa importanti. Il-qasam speċifiku tad-dritt dwar l‑immigrazzjoni tal-Unjoni jimplika li ċittadin ta’ pajjiż terz ma jibbenefikax mill-istess drittijiet bħal ċittadin ta’ Stat Membru, jiġifieri ċittadin tal-Unjoni. Barra minn hekk, l-Avukat Ġenerali Szpunar enfasizza, wara li indika li d-Direttiva 2004/114 għandha bħala bażi legali l-Artikolu 79 TFUE, li jinsab fil-Parti 3, Titolu V tat-Trattat FUE, li l-kunċett tal-ordni pubbliku u tas-sigurtà pubblika fid-dritt tal-moviment liberu ma huwiex l-istess bħal fid-dritt tal-immigrazzjoni (
63
). F’dan il-kuntest, huwa rrefera għall‑Artikolu 72 TFUE, li jirriżerva r-responsabbiltà li għandhom l-Istati Membri għaż-żamma tal-ordni u l-protezzjoni tas‑sigurtà interna, u dwar dan il-punt nerġa’ nitkellem iktar tard fl-analiżi tiegħi.
77.
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-istatus legali ta’ applikant ta’ viża ma jistax jiġi assimilat ma’ dak ta’ ċittadin tal-Unjoni jew ta’ membru tal-familja tiegħu ċittadin ta’ pajjiż terz. Konsegwentement, għandha tiġi eskluża kwalunkwe applikazzjoni b’analoġija tal-kunċetti legali relatati maċ-ċittadinanza tal-Unjoni u mas-suq intern għas-sistema ta’ viżi.
iii) Il-prinċipji żviluppati fil-kawża ZZ ma humiex kompletament trasponibbli għall-każijiet inkwistjoni
78.
Neżita kemxejn biex naqbel mal-proposta tal‑Kummissjoni li intiża għall-applikazzjoni b’analoġija tal-prinċipji żviluppati mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża ZZ (
64
) għall-każijiet inkwistjoni. Kif il‑Kummissjoni tammetti hija stess fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, il-kuntest fattwali huwa differenti minn dak tal-kawżi eżaminati f’dan il‑każ, li huma kkaratterizzati b’inqas indħil mill-awtoritajiet. Fil-kawża ZZ, ċittadin tal-Unjoni ġie rrifjutat l-aċċess għall-Istat Membru fejn kienu jgħixu l-konjuġi tiegħu u wliedu u fejn huwa stess kien irrisjeda għal numru ta’ snin minħabba l-fatt li l-preżenza tiegħu fl-Istat Membru ospitanti kienet ta’ ħsara għas-sigurtà pubblika. Min-naħa l-oħra, fil-kawżi prinċipali, ir-rikorrenti huma ċittadini ta’ pajjiż terz li ma għandhom l‑ebda rabta ma’ kwalunkwe Stat Membru, li ġew irrifjutati l-ħruġ ta’ viża. Konsegwentement, il-kawżi jinsabu f’kuntesti ġuridiċi differenti ferm, peress li, fil-kawża ZZ, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet mitluba tinterpreta d‑dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2004/38 u mhux, bħal fil-kawżi prinċipali, dawk tal-Kodiċi dwar il-Viżi.
79.
Fid-dawl tad-differenzi sinjifikattivi fuq il-livelli fattwali u legali, u fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, inqis xieraq li tiġi eżerċitata kawtela f’dak li jirrigwarda l-applikazzjoni mingħajr riżervi tal-prinċipji żviluppati mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża ZZ, minkejja li dawn il-kawżi jindirizzaw kwistjoni simili. Dan ix-xebh ma għandux jippermetti l-ħabi tal-fatt li l-leġiżlatur tal-Unjoni bbilanċja l-interessi bejn, minn naħa, l-obbligu li deċiżjoni amministrattiva tiġi mmotivata u, min‑naħa l-oħra, il-protezzjoni tas-sigurtà pubblika, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-kuntest ġuridiku li huwa differenti ferm minn dak tas-suq intern, li fih il-protezzjoni tas-sigurtà pubblika għandha rwol ċentrali, kif ser nispjega fil-punti segwenti.
b)
Raġunijiet marbuta mal-protezzjoni tas-sigurtà pubblika
80.
Kif diġà ġie indikat iktar ’il fuq (
65
), l-Artikolu 52(1) tal-Karta jippermetti limitazzjonijiet għall-eżerċizzju tad-drittijiet stabbiliti minnha, inkluż dritt għal rimedju effettiv, taħt ċerti kundizzjonijiet. Minn perspettiva teoretika, restrizzjonijiet fuq l-eżerċizzju tad-drittijiet jistgħu jiġu ġġustifikati b’għanijiet ta’ interess ġenerali rrikonoxxuti mill‑Unjoni. F’dan ir-rigward, nosserva li l-Istati Membri kollha li ppreżentaw osservazzjonijiet f’dawn il-kawżi invokaw il-protezzjoni tal‑ordni pubbliku u tas-sigurtà nazzjonali bħala raġuni għan-nuqqas ta’ żvelar ta’ informazzjoni meqjusa bħala kunfidenzjali. Il-protezzjoni tas‑sigurtà pubblika, fuq kollox f’dak li jirrigwarda l-ġestjoni ta’ data sensittiva, tikkostitwixxi tali għan ta’ interess ġenerali, kif jikkonfermaw diversi dispożizzjonijiet li jiggarantixxu l-kunfidenzjalità tal-informazzjoni għal raġunijiet ta’ sigurtà.
81.
Skont l-Artikolu 346(1) TFUE, Stat Membru li jkun qajjem oġġezzjoni ma huwiex obbligat jagħti informazzjoni dwar ir-raġunijiet li għalihom l‑applikant huwa kklassifikat bħala theddida għas-sigurtà interna fis-sens tal-Artikolu 32(1)(a)(vi) tal-Kodiċi dwar il-Viżi, għaliex il‑komunikazzjoni ta’ informazzjoni relatata mas-sigurtà tikkostitwixxi qasam partikolarment sensittiv.
82.
Barra minn hekk, l-Artikolu 72 TFUE jispeċifika li l-politika komuni fil-qasam tal-immigrazzjoni u ta’ kontroll ta’ fruntieri esterni ma tippreġudikax l-eżerċizzju tar-responsabbiltajiet li għandhom l-Istati Membri għaż-żamma tal-ordni pubbliku u l‑protezzjoni tas‑sigurtà interna (
66
). Din il-kompetenza tinkludi wkoll l‑introduzzjoni u l-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet fil-qasam ta’ konservazzjoni taħt superviżjoni uffiċjali ta’ dokumenti kunfidenzjali kif ukoll l-iżvelar ta’ tali dokumenti lil terzi. Dan il-prinċipju ta’ responsabbiltà tal-Istati Membri ġie riprodott ukoll mill-Unjoni fil-kuntest tad‑dispożizzjoni li tinsab fl‑Artikolu 8(3) tal-Kodiċi dwar il-Viżi, dwar il-ftehimiet ta’ rappreżentazzjoni, li tipprevedi li r-regoli applikabbli fil-qasam ta’ protezzjoni ta’ data u ta’ sigurtà għandhom jiġu osservati.
83.
Il-Qorti tal-Ġustizzja, min-naħa tagħha, fil-ġurisprudenza tagħha rrikonoxxiet li “kunsiderazzjonijiet imperattivi li jmissu ċ-ċertezza tal‑Unjoni jew tal-Istati Membri tagħha jew l-aġir tar-relazzjonijiet internazzjonali tagħhom jistgħu jipprekludu l-komunikazzjoni ta’ ċerta informazzjoni jew ta’ ċerti provi lill-persuna kkonċernata” (
67
). Konsegwentement, f’każijiet eċċezzjonali u b’mod partikolari għal raġunijiet ta’ sigurtà tal-Istat, huwa possibbli li l-persuni kkonċernati ma jingħatawx ċerta informazzjoni. Dan japplika għal proċedura amministrattiva bħal dik tal-ħruġ ta’ viżi, iżda wkoll fil-kuntest ta’ proċedura ġudizzjarja wara l-preżentata ta’ rikors, kif ser nispjega iktar ’il quddiem.
c)
Konklużjoni intermedja
84.
Fid-dawl tal-osservazzjonijiet preċedenti, nasal għal konklużjoni intermedja li tista’ titqassar bil-mod segwenti.
85.
Il-formola standard li tinsab fl-Anness VI tal-Kodiċi dwar il-Viżi tippermetti lill-Istati Membri li jagħtu lill-applikant motivazzjoni b’livell ta’ dettall suffiċjenti, li tieħu inkunsiderazzjoni l-istatus legali ta’ dan tal-aħħar.
86.
Anki jekk, fl-istadju attwali ta’ żvilupp tad-dritt tal-Unjoni, l-Istati Membri ma humiex obbligati li jagħtu motivazzjoni ddettaljata, xejn ma jipprekludihom milli jinkludu “rimarki” fil-formola standard sabiex jiffaċilitaw stħarriġ ta’ legalità.
87.
Il-leġiżlatur tal-Unjoni jista’ wkoll jirrevedi l-mod li bih ir-rifjut tal-ħruġ ta’ viża jiġi kkomunikat lill-applikant, wara li jkun ibbilanċja mill-ġdid l-interessi involuti. Fil-fatt, dan huwa dak li għadu kif sar mil-leġiżlatur bl-adozzjoni tar-Regolament (UE) 2019/1155 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Ġunju 2019 li jemenda l-Kodiċi dwar il-Viżi (
68
). Din ir-reviżjoni leġiżlattiva tagħmel diversi bidliet importanti, inkwantu l‑formola standard ġdida issa tissepara, minn naħa, il-kategorija ta’ “theddida għall-ordni pubbliku jew is-sigurtà interna” u, min-naħa l‑oħra, “theddida għas-saħħa pubblika”. It-tliet raġunijiet għal rifjut huma għalhekk issa maqsumin fi tliet kaxxi distinti. Għandha tiġi rrilevata wkoll il-premessa 15 tar-regolament il-ġdid, li minnha jirriżulta li “[j]enħtieġ li n-notifika taċ‑ċaħda tinkludi informazzjoni dettaljata dwar ir-raġunijiet għaċ-ċaħda u dwar il-proċedura tal-appell. Matul il‑proċedura tal-appell, jenħtieġ li l-applikanti jingħataw aċċess għall‑informazzjoni kollha rilevanti għall-każ tagħhom, f’konformità mal-liġi nazzjonali”. Dan juri r-rieda tal‑leġiżlatur li jibdel gradwalment l-istatus legali tal-applikant ta’ viża sabiex jissodisfa aħjar ir-rekwiżiti ta’ trasparenza li jimponi d-dritt għal rimedju effettiv.
3.
L-istħarriġ ta’ legalità li għalih hija suġġetta d-deċiżjoni ta’ rifjut
88.
Il-konstatazzjonijiet preċedenti relatati mal-istatus legali tal‑applikant ta’ viża u l-mod li bih ir-raġunijiet għal rifjut huma kkomunikati lill-applikant għandhom konsegwenzi sinjifikattivi għall‑analiżi tal-portata tal-istħarriġ ġudizzjarju fil-kuntest tar-rimedju previst l-Artikolu 32(3) tal‑Kodiċi dwar il-Viżi, interpretat fid-dawl tal‑Artikolu 47 tal-Karta, kif ser jintwera f’dawn il-konklużjonijiet.
a)
Il-modalitajiet tal-istħarriġ ta’ legalità jaqgħu fid-dritt nazzjonali
89.
Il-leġiżlatur tal-Unjoni ta lill-applikant id-dritt għal rimedju skont l‑ordinament ġuridiku intern tal-Istati Membri, bil-konsegwenza li l‑proċeduri ta’ stħarriġ ta’ legalità jistgħu jvarjaw minn Stat Membru għal ieħor. Fil-prinċipju, huma possibbli proċeduri ta’ natura amministrattiva, ġudizzjarja jew saħansitra taħlita (
69
). F’dan ir-rigward, il-Qorti tal‑Ġustizzja għamlet kjarifiki utli għall-interpretazzjoni tad‑dispożizzjonijiet hawn fuq imsemmija, billi ddeċidiet, fis-sentenza mogħtija fil-kawża El Hassani li, minkejja li “l-modalitajiet [tal‑proċedura ta’ appell mid-deċiżjonijiet ta’ rifjut ta’ viżi] għandhom jaqgħu taħt l-ordinament ġuridiku ta’ kull Stat Membru b’osservanza tal‑prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività, [d]in il-proċedura għandha tiggaranixxi, f’ċertu stadju tal-proċedura, rimedju ġudizzjarju” (
70
).
90.
Barra minn hekk, għandu jiġi rrepetut f’dan il-kuntest ukoll li, sa fejn l-ordinament ġuridiku nazzjonali jipprevedi “proċeduri mħallta”, pereżempju, il-possibbiltà li jitressaq ilment mal-awtorità li tkun ħarġet id-deċiżjoni ta’ rifjut (jew mal-awtorità amministrattiva superjuri inkarigata mis-superviżjoni ġuridika), xejn ma jipprekludi lill-Istati Membri milli jipprovdu, sa fejn possibbli, informazzjoni iktar iddettaljata. Minkejja dan, ninnota li, kuntrarjament għal dak li tissuġġerixxi l-formulazzjoni tal-ewwel domanda preliminari, jidher li r-rikorrenti fil-kawżi prinċipali kisbu legalment informazzjoni iktar iddettaljata mill-awtoritajiet Olandiżi, b’mod partikolari fuq l-Istati Membri li qajmu oġġezzjonijiet kontra l-ħruġ ta’ viżi. Konsegwentement, kif ġie indikat preċedentement fl-analiżi (
71
), il‑proċedura stabbilita fil-Pajjiżi l-Baxxi tidher li tiggarantixxi livell minimu ta’ trasparenza.
91.
L-importanza ta’ tali stħarriġ ta’ legalità ma għandhiex tiġi ssottovalutata. Kif indika l-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Koushkaki, l-għan tas-sistema tal-viżi huwa, essenzjalment, li tiġi introdotta proċedura bil-kundizzjonijiet “iktar viżibbli u ċari għall‑applikant sabiex jiġi żgurat lilu trattament denju u li jirrispetta l‑umanità u d-dinjità tiegħu” (
72
). L-Avukat Ġenerali Bobek, min-naħa l‑oħra, fakkar li “hemm dritt li l-applikazzjoni [ta’ viża] ta’ dak li jkun tiġi pproċessata kif suppost u legalment u dak id-dritt jista’ jkun il-bażi għal stħarriġ ġudizzjarju tad-deċiżjoni dwar l-applikazzjoni” (
73
). Madankollu, kwistjoni importanti li għandha tiġi analizzata f’dawn il-konklużjonijiet sabiex tingħata risposta għall-ewwel domanda preliminari tirrigwarda r‑rigorożità fl-istħarriġ ġudizzjarju tad-deċiżjonijiet ta’ rifjut ta’ viżi.
b)
Stħarriġ ġudizzjarju inqas iddettaljat bħala konsegwenza tal‑prerogattivi tal-Kunsill fil-qasam tal-politika barranija u ta’ sigurtà komuni
92.
Bħala strument tal-politika barranija u ta’ sigurtà tal-Unjoni (
74
), is‑sistema ta’ viżi tiddependi fuq il-prerogattivi mogħtija lill-Kunsill f’dan il-qasam, li tippermetti lil dan tal-aħħar li jadattaha skont is‑sitwazzjoni tar-relazzjonijiet internazzjonali u tar-rekwiżiti ta’ sigurtà. Sostnut mill‑ogħla rappreżentant tal-Unjoni għall-affarijiet barranin u l‑politika ta’ sigurtà, il-Kunsill huwa fl-aħjar pożizzjoni sabiex jiddefinixxi din il-politika u jimplimentaha fuq il-livell regolatorju, inkluż f’dak li jirrigwarda l-aċċess ta’ ċittadini ta’ pajjiż terz fit-territorju tal-Unjoni. Huwa f’pożizzjoni li jevalwa jekk hijiex xierqa żamma jew eventwali bidla tal-politika ta’ viżi abbażi ta’ informazzjoni miġbura mis‑servizzi differenti tal-Unjoni u tal-Istati Membri tagħhom (
75
). Huwa għalhekk jeżerċita l-kompetenzi tiegħu f’dan il-qasam sabiex l-għanijiet iddefiniti fit-Trattati jintlaħqu b’mod effettiv (
76
).
93.
Skont l-Artikolu 13(2) TFUE, “[k]ull Istituzzjoni għandha taġixxi fil-limiti tal-kompetenzi mogħtija lilha mit-Trattati, u skond il-proċeduri, il-kondizzjonijiet u l-finijiet previsti minnhom”. Din id-dispożizzjoni tirrifletti l-prinċipju ta’ bilanċ istituzzjonali, karatteristika tal-istruttura istituzzjonali tal-Unjoni, li jimplika li kull waħda mill-istituzzjonijiet teżerċita l-kompetenzi tagħha b’osservanza ta’ dawk tal-oħrajn (
77
). It‑tqassim ta’ kompetenzi fi ħdan l-Unjoni kif ukoll il-prerogattivi tal‑Kunsill fil-qasam tal-politika barranija u ta’ sigurtà komuni jimplikaw neċessarjament li l-istituzzjonijiet l-oħra għandhom jingħataw rwol inqas dominanti (
78
). L-istess jgħodd għall-istħarriġ ġudizzjarju tal‑atti adottati mill-Kunsill, kif juru l-Artikolu 24(1) TUE u l‑Artikolu 275 TFUE, li jeskludu espliċitament il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja f’dan il‑qasam, bl-eċċezzjoni tal-aspetti li jaqgħu taħt l‑Artikolu 40 TUE, marbuta mal-proċeduri u mal-portata tal‑kompetenzi rispettivi tal‑istituzzjonijiet, u mal-istħarriġ ta’ legalità tal-miżuri restrittivi adottati kontra persuni fiżiċi jew ġuridiċi (
79
). Kif ser nispjega f’dawn il-konklużjonijiet, dawn il-kunsiderazzjonijiet huma rilevanti sabiex tiġi ċċarata l-portata tal-istħarriġ ġudizzjarju fil-livell nazzjonali f’dak li jirrigwarda d-deċiżjonijiet meħuda fil-qasam tal-viżi.
94.
L-ordni kostituzzjonali tal-Istati Membri tipprevedi tqassim ta’ kompetenzi li jixbah lil dak deskritt fil-punti preċedenti, li tradizzjonalment jagħti lill-poter eżekuttiv prerogattivi fil-qasam tal‑politika esterna u ta’ sigurtà, u dan għall-istess raġunijiet li semmejt. Ġeneralment, huwa l-poter eżekuttiv ta’ Stat li jfassal il-politika esterna u jassumi r-rappreżentanza diplomatika u konsulari fl-esteru (
80
). Skont ir‑raġunament espost f’dawn il-konklużjonijiet, jidhirli li l-istħarriġ ġudizzjarju ta’ atti li għandhom rabta intrinsika ma’ dan il-qasam, bħad-deċiżjonijiet fil-qasam ta’ viżi, għandu jkun iktar ristrett.
95.
F’dan ir-rigward, infakkar li l-qorti nazzjonali għandha ġurisdizzjoni sabiex tapplika d-dritt għall-kawżi mressqa quddiemha, b’tali mod li tintalab tevalwa l-fatti u tiddeċiedi l-kwistjonijiet ġuridiċi li jistgħu jqumu. Min-naħa l-oħra, il-qorti nazzjonali ġeneralment ma għandha l-ebda ġurisdizzjoni jew għarfien fil-qasam tal-politika barranija u ta’ sigurtà. Barra minn hekk, hija ma għandhiex il-leġitimizzazzjoni neċessarja, fl-ordni kostituzzjonali tagħha, sabiex tieħu deċiżjonijiet li jaqgħu f’dan il-qasam partikolarment sensittiv. Barra minn hekk, ma jistax jiġi eskluż li l-azzjonijiet tagħha saħansitra jostakolaw l-għanijiet segwiti mill-korpi tal-Istat innominati sabiex jeżerċitaw din il-funzjoni. Konsegwentement, ix-xewqa li l-qorti nazzjonali tingħata funzjoni li ma tkunx tista’ tissodisfa ma jidhirlix li hija approċċ realistiku. Madankollu, jidhirli li huwa preċiżament għal dan li jwassal stħarriġ ġudizzjarju mingħajr limiti, li jista’ jobbliga lill-qorti tivverifika kull darba l‑integralità tar-raġunijiet li fuqhom hija bbażata deċiżjoni ta’ rifjut ta’ viża sabiex jiġu ssodisfatti r-rekwiżiti tad-dritt tal-Unjoni.
96.
Wara li ħadt inkunsiderazzjoni l-aspetti kollha msemmija hawn fuq fil-kuntest tal-interpretazzjoni tal-Artikolu 32(3) tal-Kodiċi dwar il‑Viżi, jiena konvint li f’dawn il-każijiet huwa applikabbli stħarriġ ġudizzjarju inqas iddettaljat mill-qorti nazzjonali. Nirrileva li f’dan ir-rigward ma iniex l-uniku Avukat Ġenerali fil-Qorti tal-Ġustizzja li nsostni din il-fehma, kif ser nuri fil-punti segwenti.
c)
L-Istati Membri jistgħu jipprevedu stħarriġ ġudizzjarju inqas iddettaljat
97.
Fil-fatt, jiena naqbel mingħajr riżervi mal-parir tal-Avukati Ġenerali Bobek u Szpunar, li jiddikjaraw ruħhom favur stħarriġ ġudizzjarju inqas iddettaljat, peress li jibbażaw l-argument tagħhom fuq il-marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’ li l-awtoritajiet deċiżjonali għandhom dwar l-eliġibbiltà ta’ individwu sabiex jikseb viża.
98.
Kif ġustament josserva l-Avukat Ġenerali Bobek, “il-marġni ta’ diskrezzjoni wiesgħa disponibbli għall-awtoritajiet tal-Istati Membri tissarraf loġikament fi standard iktar ħafif għall-istħarriġ ġudizzjarju li għandu jitwettaq mill-qrati tal-Istati Membri” (
81
). Min-naħa tiegħu, l‑Avukat Ġenerali Szpunar josserva li “[m]arġni ta’ diskrezzjoni wiesa’ jimplika stħarriġ ġudizzjarju limitat. Inkella l-marġni ta’ diskrezzjoni jixxejjen u l-ġudikatura tkun qiegħda tagħmel il-kompitu tal‑eżekuttiv” (
82
). Dan l-argument jidhirli li huwa partikolarment konvinċenti f’kuntest bħal dak tal-qasam tal-viżi, fejn, kif diġà spjegajt, l-awtoritajiet kompetenti għandhom iwettqu evalwazzjonijiet kumplessi sabiex jipproteġu mir-riskji esterni s-sigurtà taż-żona Schengen kollha, madankollu mingħajr il-bżonn li jkollhom ċertezza assoluta dwar l‑eżistenza ta’ theddida konkreta (
83
). Qorti nazzjonali ma tistax tissostitwixxi lill-awtoritajiet kompetenti li, barra minn hekk, għandhom il-kompetenza u l-mezzi meħtieġa sabiex iwettqu dan ir-rwol.
99.
Barra minn hekk, jidhirli li l-argument tal-Avukat Ġenerali Mengozzi huwa fl-istess sens meta huwa jikteb li l-proċedura ta’ azzjoni legali hija kkonċepita sabiex jiġu evitati d-deċiżjonijiet arbitrarji (
84
). Stħarriġ intiż sabiex jipprekludi l-arbitrarjetà jimplika fih innifsu, l-eżistenza ta’ limitu relattivament għoli sabiex tiġi stabbilita l-illegalità ta’ deċiżjoni amministrattiva (
85
).
100.
Din l-interpretazzjoni ġiet ikkonfermata mill-ġurisprudenza tal‑Qorti tal-Ġustizzja li, fis-sentenza mogħtija fil-kawża Fahimian, iddeċidiet li l-korp ġudizzjarju nazzjonali għandu jkollu ġurisdizzjoni sabiex jikkunsidra l-kwistjonijiet kollha rilevanti, minkejja li l-istħarriġ huwa limitat għall-evalwazzjoni ta’ “l-assenza ta’ żball manifest” (
86
).
101.
Fl-opinjoni tiegħi, din il-konstatazzjoni tfisser li l-korp nazzjonali mitlub jeżerċita l-istħarriġ ġudizzjarju ta’ deċiżjoni ta’ rifjut ta’ viża meħuda mill-amministrazzjoni minħabba li l-individwu kkonċernat huwa kkunsidrat bħala theddida għall-ordni pubbliku, għas-sigurtà interna jew għas-saħħa pubblika, jew għar-relazzjonijiet internazzjonali ta’ Stat Membru, fis-sens tal-Artikolu 32(1)(2)(vi) tal-Kodiċi dwar il‑Viżi, għandu jkollu l-possibbiltà li jivverifika huwa stess jekk il-proċedura ta’ konsultazzjoni tal-awtoritajiet ċentrali ta’ Stati Membri oħra deskritta fl-Artikolu 22 tal-Kodiċi dwar il-Viżi ġietx applikata b’mod korrett u jekk il-garanziji proċedurali ġewx osservati fil-każ inkwistjoni.
102.
F’dak li jirrigwarda l-mertu tad-deċiżjoni ta’ rifjut, l-istħarriġ ġudizzjarju għandu jipprevedi l-possibbiltà għall-imsemmi korp nazzjonali li jivverifika li l-limiti tal-marġni ta’ diskrezzjoni eżerċitata mill‑amministrazzjoni sabiex tistabbilixxi l-eliġibbiltà tal-applikant sabiex jikseb viża ma nqabżux. Għal dan il-għan, il-korp ġudizzjarju jkollu jeżamina jekk l-elementi rilevanti li fuqhom jiddependi l-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali ġewx issodisfatti. Fl-assenza ta’ żball manifest ta’ evalwazzjoni tal-amministrazzjoni, il‑korp ġudizzjarju għandu jikkonkludi li d-deċiżjoni ta’ rifjut ta’ viża hija legali.
103.
Sabiex jeżamina jekk hemmx żball manifest ta’ evalwazzjoni, il-korp ġudizzjarju għandu jibbaża ruħu fuq l-informazzjoni li tinsab fil‑proċess ġudizzjarju, li tinkludi l-formola standard mimlija kif suppost, eventwali “rimarki” li fuqhom hija bbażata d-deċiżjoni ta’ rifjut, kif ukoll informazzjoni oħra pprovduta, jekk ikun il-każ, mill-amministrazzjoni fil-kuntest tal-proċedura amministrattiva u prekontenzjuża. Il-korp ġudizzjarju għandu jieħu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi speċifiċi ta’ kull każ individwali, b’mod partikolari l-kunsiderazzjonijiet leġittimi ta’ sigurtà dwar in‑natura u s-sorsi ta’ informazzjoni.
d)
Kif għandhom jiġu rrikonċiljati t-tħassib leġittimu ta’ sigurtà tal‑Istati Membri mal-garanziji proċedurali li jitlob l-Istat tad-dritt?
104.
Fl-eżerċizzju tal-istħarriġ ġudizzjarju, l-awtoritajiet xi drabi jintalbu jiġġestixxu data kunfidenzjali, u dan iqajjem il-kwistjoni dwar kif għandhom jiġu rrikonċiljati it-tħassib leġittimu tal-Istati Membri mal-garanziji proċedurali li jitlob l-Istat tad-dritt.
105.
Fil-prinċipju, ir-risposta għal din id-domanda tirriżulta‑mill‑osservazzjonijiet preċedenti, li jieħdu inkunsiderazzjoni l-istatus legali tal-applikant ta’ viża kif ukoll it-tħassib ta’ sigurtà tal-Istati Membri. Fl-istadju attwali ta’ żvilupp tad-dritt tal-Unjoni, l-Istati Membri ma humiex obbligati jagħtu preżentazzjoni eżawrjenti tar‑raġunijiet tad-deċiżjoni ta’ rifjut, li tista’ twassalhom sabiex jiżvelaw jew jippermettu l-iżvelar ta’ informazzjoni sensittiva li tista’ tkun ta’ riskju serju għall-interessi nazzjonali tagħhom. Huma jistgħu sempliċement iqiegħdu għad-dispożizzjoni tal-korp ġudizzjarju l‑informazzjoni li tinsab fil-formola standard li tinsab fl-Anness VI tal‑Kodiċi dwar il-Viżi, inklużi “rimarki”, kif ukoll informazzjoni oħra mogħtija mill‑amministrazzjoni, pereżempju wara lment, sabiex jiġi ffaċilitat stħarriġ ta’ legalità.
106.
Sa fejn id-dritt tal-Unjoni jipprevedi garanziji minimi, filwaqt li jħalli f’idejn l-Istati Membri sabiex jistabbilixxu l-modalitajiet tal‑proċedura ta’ azzjoni legali bl-osservanza tal-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività, xejn ma jipprekludihom milli, taħt ċertu kundizzjonijiet, iqiegħdu wkoll għad-dispożizzjoni tal-korp ġudizzjarju informazzjoni kklassifikata bħala kunfidenzjali. Jekk ikun il-każ, kif irrikonoxxiet il-Qorti tal‑Ġustizzja fil-ġurisprudenza tagħha (
87
), l-Istati Membri jistgħu, sabiex jipproteġu l-interessi nazzjonali tagħhom, jitolbu lill-korp ġudizzjarju “[j]implementa tekniċi u regoli tad-dritt tal‑proċedura li tippermetti li jiġu aċċettati [irrikonċiljati], minn naħa, kunsiderazzjonijiet leġittimi tas-sigurtà tal-Istat fir-rigward tan-natura u tas-sorsi tal-informazzjoni li ttieħdu inkunsiderazzjoni għall-adozzjoni ta’ tali deċiżjoni u, min-naħa l-oħra, in-neċessità li tiġi ggarantita b’mod suffiċjenti lill-individwu l-osservazzjoni tad-drittijiet proċedura tiegħu, bħad-dritt għal smigħ xieraq kif ukoll bħall-prinċipju tal-kontradittorju”.
e)
Konklużjoni intermedja
107.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nasal għall‑konklużjoni intermedja segwenti.
108.
Id-dritt tal-Unjoni jipprevedi stħarriġ ġudizzjarju limitat li jieħu inkunsiderazzjoni n-natura speċifika tal-proċedura ta’ ħruġ ta’ viżi.
4.
Risposta għall-ewwel domanda
109.
Abbażi ta’ din l-analiżi, ir-risposta għall-ewwel domanda preliminari għandha tkun li d-deċiżjoni ta’ rifjut li l-applikant ta’ viża jirċievi mill-awtoritajiet nazzjonali, jiġifieri l-formola standard li jkun fiha eventwali rimarki, tissodisfa, fil-prinċipju, ir-rekwiżiti tad-dritt għal rimedju effettiv skont l-Artikolu 47 tal-Karta. Anki jekk, fl-istadju attwali ta’ żvilupp tad-dritt tal-Unjoni, l-Istati Membri ma humiex obbligati jagħtu motivazzjoni ddettaljata, xejn ma jipprekludihom milli jinkludu “rimarki” fil-formola standard, kif ukoll informazzjoni oħra mogħtija mill-amministrazzjoni, pereżempju wara lment, sabiex jiġi ffaċilitat stħarriġ ta’ legalità.
110.
Sa fejn id-dritt tal-Unjoni jipprevedi garanziji minimi, filwaqt li jħalli f’idejn l-Istati Membri sabiex jistabbilixxu l-modalitajiet tal‑proċedura ta’ azzjoni legali bl-osservanza tal-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività, xejn ma jipprekludihom milli, taħt ċertu kundizzjonijiet, iqiegħdu wkoll għad-dispożizzjoni tal-korp ġudizzjarju informazzjoni kklassifikata bħala kunfidenzjali. Jekk ikun il-każ, l-Istati Membri jistgħu, sabiex jipproteġu l-interessi nazzjonali tagħhom, jitolbu lill-korp ġudizzjarju nazzjonali sabiex jimplimenta metodi li jippermettu li jiġu rrikonċiljati, minn naħa, it-tħassib leġittimu ta’ sigurtà dwar in-natura u s-sorsi ta’ informazzjoni li ttieħdu inkunsiderazzjoni għall-adozzjoni tad-deċiżjoni ta’ rifjut ikkonċernata u, min-naħa l-oħra, in-neċessità li l-individwu jiġi żgurat b’mod suffiċjenti r-rispett tad-drittijiet proċedurali tiegħu, bħad-dritt għal smigħ xieraq kif ukoll il-prinċipju tal-kontradittorju.
C. Fuq it-tieni domanda
111.
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 41 tal-Karta, li jistabbilixxi d-dritt għal amministrazzjoni tajba, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi prattika bħal dik deskritta fl-ewwel domanda preliminari.
112.
L-Artikolu 41(1) tal-Karta jipprevedi li kull persuna għandha d‑dritt li dak kollu li jirrigwardaha jiġi ttrattat b’mod imparzjali u ġust u fi żmien raġonevoli mill-istituzzjonijiet, il-korpi u l-organi tal‑Unjoni. Mill-kliem tal-Artikolu 41 tal-Karta għalhekk jirriżulta li dan ma huwiex indirizzat lejn l-Istati Membri, iżda biss lill-istituzzjonijiet, il-korpi u l‑organi tal-Unjoni (
88
).
113.
Konsegwentement, persuna li tikkontesta deċiżjoni ta’ rifjut ta’ viża ma tistax tibbaża ruħha fuq l-Artikolu 41(2)(ċ) tal-Karta relatat mal-obbligu għall-amministrazzjoni li tagħti r-raġunijiet għad-deċiżjonijiet tagħha waqt kwalunkwe proċedura marbuta mat-talba tagħha (
89
).
114.
Madankollu, għandu jiġi rrilevat li d-dritt għal amministrazzjoni tajba huwa inerenti għad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 47 tal-Karta, relatat mad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva u għal smigħ xieraq (
90
). Il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet li dan id-dritt jirrifletti prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, id-dritt għal rimedju effettiv (
91
). Dan il-prinċipju llum huwa espress fl-Artikolu 47 tal-Karta (
92
).
115.
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, nikkunsidra li, fil-kawżi prinċipali, għandu jiġi kkunsidrat li, fiċ-ċirkustanzi msemmija fl-ewwel domanda, id-dritt għal amministrazzjoni tajba huwa żgurat għall-istess raġunijiet bħal dawk espressi fir-risposta għall-ewwel domanda preliminari, relatati mal-konformità tas-sitwazzjoni eżaminata fil-kawżi kkonċernati mal-Artikolu 47 tal-Karta.
D. Fuq it-tielet u r-raba’ domanda
116.
Nipproponi li tingħata risposta komuni għat-tielet u għar-raba’ domanda, peress li huma jirrigwardaw il-possibbiltà li titressaq azzjoni legali kontra l‑oppożizzjoni għall-ħruġ ta’ viża espressa minn Stat Membru ieħor fil-kuntest tal‑proċedura ta’ konsultazzjoni msemmija fl-Artikolu 22 tal-Kodiċi dwar il-Viżi.
1.
Il-limiti tal-awtonomija proċedurali tal-Istati Membri
117.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Kodiċi dwar il-Viżi jwettaq biss armonizzazzjoni leġiżlattiva parzjali (
93
). Minn dan jirriżulta li dan il‑kodiċi ma jipprevedi l-ebda proċedura speċifika li tippermetti li tiġi kkontestata l-evalwazzjoni tal-Istat Membru li jkun qajjem oġġezzjoni għall‑ħruġ ta’ viża abbażi tal-Artikolu 22(2) tal-Kodiċi dwar il-Viżi.
118.
Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li l-proċedura prevista fl‑Artikolu 8(1) u (2) tar-Regolament VIS, ma tapplikax għall-każijiet inkwistjoni, peress li r-rikorrenti fil-kawżi prinċipali ma humiex is-suġġett ta’ twissija għall-finijiet ta’ rifjut ta’ viża fil-VIS, u lanqas ta’ twissija għall-finijiet ta’ rifjut ta’ dħul fiż-żona Schengen fis-SIS (
94
).
119.
Minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, fl-assenza ta’ regoli tal-Unjoni f’dan il-qasam, huwa l-ordinament ġuridiku intern ta’ kull Stat Membru li jirregola l-modalitajiet tal‑proċedura tal-kawżi maħsuba sabiex tiġi żgurata s-salvagwardja tad‑drittijiet tal-persuni suġġetti għal-liġi, skont il-prinċipju tal‑awtonomija tal-proċedura, sakemm, madankollu, dawn ma jkunux inqas favorevoli minn dawk li jirregolaw sitwazzjonijiet simili suġġetti għad-dritt intern (prinċipju ta’ ekwivalenza) u li dawn ma jirrendux prattikament impossibbli jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju tad‑drittijiet mogħtija mid-dritt tal-Unjoni (prinċipju ta’ effettività) (
95
). Madankollu, l-Istati Membri ma jistgħux jevitaw ir-rekwiżiti mitluba mid‑dritt protett fl-Artikolu 47 tal-Karta f’dak li jirrigwarda l-protezzjoni ġudizzjarja effettiva (
96
). Konsegwentement, huma għandhom jipprevedu rimedji xierqa fl-ordinamenti ġuridiċi rispettivi tagħhom (
97
). Kif ser nuri iktar ’il quddiem, jista’ jkun hemm diversi għażliet, mingħajr preferenza għal xi mudell partikolari (
98
).
2.
L-obbligu li l-applikanti jiġu informati bir-rimedji disponibbli
120.
F’dan il-kuntest tqum il-kwistjoni dwar jekk l-Istati Membri humiex obbligati jinformaw lill-applikanti dwar ir-rimedji disponibbli. F’dan ir-rigward, ninnota li ma hemm l-ebda dispożizzjoni fil-Kodiċi dwar il-Viżi li tirregola dan l-aspett b’mod espliċitu. Madankollu, l‑Artikolu 32(3) tal-Kodiċi dwar il-Viżi jipprevedi l-obbligu li l‑applikanti jingħataw informazzjoni dwar ir-rimedji disponibbli kontra d-deċiżjoni ta’ rifjut ta’ viża. Jiena nippreferi applikazzjoni analoga ta’ din id-dispożizzjoni, u dan għar-raġunijiet li ser nispjega f’dawn il-konklużjonijiet.
121.
Kif ġie spjegat iktar ’il fuq (
99
), id-deċiżjoni ta’ rifjut tirrifletti l‑konklużjonijiet tal-eżami mwettaq mill-Istat Membru inkarigat li jadotta d-deċiżjoni finali, kif ukoll ir-riżultat tal-proċedura ta’ konsultazzjoni msemmija fl-Artikolu 22 tal-Kodiċi dwar il-Viżi. Għalhekk, jista’ jiġi preżunt li l-oppożizzjoni minn Stat Membru wieħed jew iktar tikkostitwixxi element kostittutiv tad-deċiżjoni amministrattiva. Sa fejn l-Artikolu 32(2) tal-Kodiċi dwar il-Viżi jipprevedi li l-applikant għandu jiġi informat dwar ir-raġuni tar-rifjut permezz tal-formola standard li tinsab fl-Anness VI ta’ dan il-kodiċi, jidhirli li huwa koerenti li dan l-obbligu għal informazzjoni jiġi estiż għar-rimedji disponibbli kontra l-oppożizzjoni minn Stat Membru wieħed jew iktar.
122.
Applikazzjoni, mill-inqas analoga, tal-Artikolu 32(3) tal-Kodiċi dwar il-Viżi hija neċessarja sabiex tiġi żgurata l-koerenza u l-effettività tal-protezzjoni ġudizzjarja fil-kuntest tar-rimedju ggarantit mill-Kodiċi dwar il-Viżi. L‑implimentazzjoni tad-dritt tal-Unjoni mill-korpi amministrattivi nazzjonali inevitabbilment jobbliga lil dawn tal-aħħar għal bosta interazzjonijiet, li jwassal għal sovrappożizzjonijiet u elementi ta’ konnessjoni. F’sitwazzjoni bħal dik tal-każijiet inkwistjoni, li timplika l‑applikazzjoni tar-regoli ta’ diversi ordinamenti ġuridiċi, kif ukoll il‑parteċipazzjoni ta’ diversi entitatjiet amministrattivi, id-difiża tad‑drittijiet tal-parti fil-kawża tista’ tkun kumplessa. Sabiex ma jirrenduhiex illużorja, l-Istati Membri għandhom, fl-opinjoni tiegħi, ikunu obbligati jagħtu lill-applikanti informazzjoni dwar ir-rimedji, fuq talba jew wara lment (
100
).
123.
Mid-digriet tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Guérin automobiles vs Il-Kummissjoni (
101
) jirriżulta li l-maġġoranza tal-Istati Membri għandhom tali obbligu ta’ informazzjoni fuq l-amministrazzjoni. Kif tindika ġustament il-Qorti tal-Ġustizzja, “b’mod ġenerali, huwa intervent tal-leġiżlatur li jimponih u jirregolah” (
102
). Minkejja dan, il‑leġiżlatur tal-Unjoni ippreveda b’mod espliċitu tali obbligu ta’ informazzjoni fl-Artikolu 32(3) tal-Kodiċi dwar il-Viżi sabiex jiffaċilita l-istħarriġ ġudizzjarju. L-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni għar‑rimedji disponibbli kontra l-oppożizzjoni minn Stat Membru wieħed jew iktar li qiegħed nipproponi sempliċement tagħmel il-protezzjoni ġudizzjarja pprovduta mil-leġiżlatur iktar koerenti u effettiva.
124.
Sabiex nikkonkludi, nixtieq niġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-Kodiċi Ewropew ta’ Mġiba Amministrattiva Tajba, żviluppat mill-Ombudsman Ewropew, fl-Artikolu 19(1) tiegħu jipprevedi l-obbligu li jiġu indikati r-rimedji eżistenti sabiex tiġi kkontestata kwalunkwe deċiżjoni tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni li tista’ tippreġudika d-drittijiet jew l-interessi ta’ persuna privata. L-istess japplika għall-Kodiċi żviluppat mill-Kummissjoni, li jimponi dan l-obbligu “meta d-dritt tal‑Unjoni jipprevedih”. Anki jekk dawn il-kodiċijiet ma humiex direttament applikabbli għall-każijiet inkwistjoni għaliex huma l-Istati Membri li jimplimentaw il-Kodiċi dwar il-Viżi, huma jippermettu li jiġu misluta konklużjonijiet dwar l-importanza ta’ tali informazzjoni għad-difiża tad-drittijiet fil-kuntest ta’ proċedura amministrattiva (
103
).
3.
Elementi ta’ riflessjoni: għażliet possibbli għal rimedji li għandhom jiġu żviluppati mill-Istati Membri
125.
Kif ġie indikat iktar ’il fuq, id-difiża tad-drittijiet tal-parti fil‑kawża tista’ tirriżulta kumplessa skont il-fatti tal-każ konkret, u dan iktar u iktar peress li l-ordinamenti ġuridiċi tal-Istati Membri jistgħu jipprevedu rimedji differenti. L-informazzjoni relatata mar-rimedji għandha tieħu inkunsiderazzjoni l-mod li bih id-diversi entitajiet amministrattivi jikkooperaw fil-kuntest tal-eżami ta’ applikazzjoni ta’ viża.
126.
Minkejja dan, u mingħajr preġudizzju għall-awtonomija proċedurali tal-Istati Membri sabiex jiddeċiedu dwar il-modalitajiet proċedurali ta’ rimedji ġudizzjarji intiżi sabiex jiżguraw il-protezzjoni tad-drittijiet tal-partijiet fil-kawża, jidhirli li teoretikament jistgħu jiġu kkunsidrati diversi għażliet. Minn naħa, jista’ jiġi previst rimedju esklużivament fl-Istat Membru li jadotta d-deċiżjoni finali, u din l-għażla hija dik li hija l-eqreb għall-idea tal-“waqfa waħda” msemmija mill-qorti tar-rinviju. Min-naħa l-oħra, jista’ jiġi previst rimedju fl-Istat Membru li jkun qajjem l-oġġezzjoni. Il-kunsiderazzjonijiet segwenti huma intiżi sabiex jipprovdu ċerti elementi ta’ riflessjoni sabiex tingħata risposta utli lill-qorti tar-rinviju.
a)
Rimedju fl-Istat Membru li jadotta d-deċiżjoni finali?
127.
Kif jistabbilixxi l-Artikolu 32(3) tal-Kodiċi dwar il-Viżi, ir-rikors kontra deċiżjoni ta’ rifjut ta’ viża għandu jsir “kontra l-Istat Membru li jkun ħa d-deċiżjoni finali dwar l-applikazzjoni u skont il-liġi nazzjonali ta’ dak l-Istat Membru”.
128.
Fl-assenza ta’ dispożizzjonijiet iktar iddettaljati, dan ma jimplikax neċessarjament li l-kontestazzjoni ta’ oġġezzjoni mqajma minn Stat Membru ieħor għandha ssir ukoll quddiem l-awtoritajiet tal-Istat Membru li jkun ħa d-deċiżjoni finali. Madankollu, jiena tal-opinjoni li l‑kliem tal-Artikolu 32(3) tal-Kodiċi dwar il-Viżi għandu jiġi interpretat bħala indikazzjoni b’saħħitha mogħtija mil-leġiżlatur favur l-idea ta’ “waqfa waħda”, stabbilita fil-premessa 7 tal-Kodiċi dwar il-Viżi, li tippermetti lill-applikant li jkollu biss interlokutur wieħed u li jwettaq il-formalitajiet amministrattivi tiegħu kollha f’post wieħed. Il-vantaġġi għall-protezzjoni tal-interessi tiegħu huma evidenti, iktar u iktar peress li dan jiffrankalu l‑bżonn li jmur għand diversi awtoritajiet nazzjonali, b’kull waħda minnhom topera skont regoli differenti. Fil-fatt, il-kunċett ta’ proċedura amministrattiva li tiżvolġi f’diversi stadji u li tipprevedi l-parteċipazzjoni ta’ diversi entitajiet speċjalizzati ma hijiex xi ħaġa ġdida fid-dritt amministrattiv, kemm fi ħdan l-Unjoni kif ukoll fi ħdan l-Istati Membri. Għalhekk, xejn ma jipprekludi lill-Istati Membri milli jistabbilixxu l-mekkaniżmi xierqa li fuqhom ikun hemm qbil, sakemm ma jkunux ġew adottati eventwali bidliet tal-Kodiċi dwar il-Viżi.
129.
Id-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi dwar il-Viżi ma jipprekludux tali approċċ, sakemm id-dritt ta’ proċedura nazzjonali kif ukoll ftehimiet bejn l‑Istati Membri kkonċernati, konklużi fl-eżerċizzju tad-drittijiet sovrani tagħhom, jipprevedu dan. F’dan ir-rigward, għandha titfakkar l-għażla li l‑Istati Membri għandhom skont l-Artikolu 8 tal-Kodiċi dwar il-Viżi, li tippermettilhom li jiġu rrappreżentati minn Stati Membri oħra għall-eżami tal-applikazzjonijiet u għall-ħruġ ta’ viżi. Minkejja li din id‑dispożizzjoni tirrigwarda biss eżempju speċifiku, jiġifieri dak tar‑rappreżentanza, hija turi li Stat Membru jista’ jagħti kompetenzi lill‑awtoritajiet ta’ Stat Membru ieħor sabiex jipproċessa l-applikazzjonijiet għal viżi.
130.
Kuntrarjament għal dak li tidher li qiegħda tippreżumi l-qorti tar-rinviju, intervent tal-Istat Membru li jkun qajjem oġġezzjoni fil-kuntest tal-proċedura ġudizzjarja stess (
104
) ma jidhirlix li huwa l-unika għażla prevedibbli. Jista’ jkun hemm ukoll trasferiment ta’ informazzjoni bejn l-Istati Membri kkonċernati, fi spirtu ta’ kooperazzjoni leali u fiduċja reċiproka – prinċipji li fuqhom hija bbażata l-Unjoni, kif jistipula l-Artikolu 4(3) TUE – (
105
), u l-Istat Membru responsabbli għad-deċiżjoni finali huwa dak li jqiegħed l-informazzjoni miksuba għad-dispożizzjoni tal-qorti nazzjonali. Sabiex tiġi protetta l-kunfidenzjalità tal-informazzjoni pprovduta, dan l-Istat Membru jista’ jimpenja ruħu li jitlob lill-korp ġudizzjarju sabiex jimplimenta l-metodi msemmija fil-punt 106 ta’ dawn il‑konklużjonijiet.
b)
Rimedju fl-Istat Membru li jkun qajjem oġġezzjoni?
131.
Rimedju jista’ eventwalment jinfetaħ fl-Istat Membru li jkun qajjem oġġezzjoni għall-ħruġ ta’ viża.
132.
Madankollu, għandu jiġi nnotat li, minkejja li d-dritt tal-Unjoni ma jipprekludix tali approċċ, dan jimponi fuq l-applikant ta’ viża sforz partikolari, fis-sens li huwa jkun obbligat iressaq azzjoni legali quddiem l‑awtoritajiet ta’ Stat Membru li miegħu ma għandu l-ebda rabta u li jista’ ma jkunx id-destinazzjoni tal-vjaġġ tiegħu (
106
). Meħud minn din il-perspettiva, li l-applikant jintalab jressaq azzjoni legali quddiem l-Istat Membru li jkun qajjem oġġezzjoni għall-ħruġ ta’ viża ma jidhirx li huwa l‑aħjar għażla sabiex tiġi żgurata protezzjoni ġudizzjarja effettiva.
133.
F’każ li jiġi previst rimedju “inċidentali” fi Stat Membru ieħor, huwa raġonevoli li tiġi prevista, sal-konklużjoni tiegħu, is-sospensjoni tal-proċedura “prinċipali”, fl-interess tal-koerenza u l-effettività tal-protezzjoni ġudizzjarja.
c)
Risposta għat-tielet u għar-raba’ domanda
134.
Abbażi tal-argumenti esposti, nipproponi li r-risposta għat-tielet u għar-raba’ domanda tkun dik segwenti.
135.
Hija l-kompetenza tal-Istati Membri li jiddeċiedu dwar in-natura u l‑modalitajiet konkreti tar-rimedji li l-applikanti ta’ viżi għandhom sabiex jikkontestaw l-oġġezzjonijiet imqajma għall-ħruġ ta’ viża fil-kuntest tal-proċedura ta’ konsultazzjoni prevista fl-Artikolu 22 tal-Kodiċi tal-Viżi.
136.
Hekk kif jipprevedi l-Artikolu 32(3) tal-Kodiċi dwar il-Viżi, l‑Istati Membri għandhom jipprovdu lill-applikanti l-informazzjoni dwar ir-rimedji fuq talba jew wara lment.
VI. Konklużjoni
137.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti r-risposti segwenti għad-domandi preliminari mressqa mir-Rechtbank Den Haag zittingsplaats Haarlem (il-Qorti Distrettwali ta’ Den Haag, sedenti f’Haarlem, il-Pajjiżi l-Baxxi):
1)
Id-deċiżjoni ta’ rifjut li l-applikant ta’ viża jirċievi mill‑awtoritajiet nazzjonali, jiġifieri l-formola standard li tinsab fl‑Anness VI tar-Regolament (KE) Nru 810/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Lulju 2009 li jistabbilixxi Kodiċi Komunitarju dwar il-Viżi (Kodiċi dwar il-Viżi), li tinkludi eventwali rimarki, tissodisfa, fil-prinċipju, ir-rekwiżiti tad-dritt għal rimedju effettiv skont l‑Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea. Minkejja li, fl-istadju attwali ta’ żvilupp tad-dritt tal-Unjoni, l-Istati Membri ma humiex obbligati jipprovdu motivazzjoni ddettaljata, xejn ma jipprekludihom milli jinkludu “rimarki” fil-formola standard, kif ukoll informazzjoni oħra pprovduta mill-amministrazzjoni, pereżempju wara lment, sabiex jiġi ffaċilitat l‑istħarriġ ta’ legalità
2)
Sa fejn id-dritt tal-Unjoni jipprevedi garanziji minimi, filwaqt li jħalli f’idejn l-Istati Membri sabiex jistabbilixxu l-modalitajiet tal proċedura ta’ azzjoni legali bl-osservanza tal-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività, xejn ma jipprekludihom milli, taħt ċertu kundizzjonijiet, iqiegħdu wkoll għad-dispożizzjoni tal-korp ġudizzjarju informazzjoni kklassifikata bħala kunfidenzjali. Jekk ikun il-każ, l-Istati Membri jistgħu, sabiex jipproteġu l-interessi nazzjonali tagħhom, jitolbu lill-korp ġudizzjarju nazzjonali sabiex jimplimenta metodi li jippermettu li jiġu rrikonċiljati, minn naħa, it-tħassib leġittimu ta’ sigurtà dwar in-natura u s-sorsi ta’ informazzjoni li ttieħdu inkunsiderazzjoni għall-adozzjoni tad-deċiżjoni ta’ rifjut ikkonċernata u, min-naħa l-oħra, in-neċessità li l-individwu jiġi żgurat b’mod suffiċjenti r-rispett tad-drittijiet proċedurali tiegħu, bħad-dritt għal smigħ xieraq kif ukoll il-prinċipju tal-kontradittorju.
3)
Hija l-kompetenza tal-Istati Membri li jiddeċiedu dwar in-natura u l modalitajiet konkreti tar-rimedji li l-applikanti ta’ viżi għandhom sabiex jikkontestaw l-oġġezzjonijiet imqajma għall-ħruġ ta’ viża fil-kuntest tal-proċedura ta’ konsultazzjoni prevista fl-Artikolu 22 tal-Kodiċi tal-Viżi.
4)
L-Istati Membri għandhom jipprovdu lill-applikanti l‑informazzjoni dwar ir-rimedji fuq talba jew wara lment.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
2
)	ĠU 2009, L 243, p. 1.
(
3
)	Ara t-teħid ta’ pożizzjoni tal-Avukat Ġenerali Sharpston fil-kawża Vo (C‑83/12 PPU, EU:C:2012:170, punt 42) kif ukoll il-konklużjonijiet tagħha fil-kawża Vethanayagam et (C‑680/17, EU:C:2019:278, punt 37).
(
4
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2013, Koushkaki (C‑84/12, EU:C:2013:862, punti 44 sa 55).
(
5
)	ĠU 2008, L 218, p. 60.
(
6
)	Meloni, A., “The Community Code on Visas: harmonisation at last?”, European Law Review, 2009, Vol. 34, p. 671, jispjega li l-introduzzjoni ta’ obbligu li jiġi mmotivat ir-rifjut ta’ viża u ta’ dritt għal azzjoni legali kienet punt ta’ imblokk mhux negozjabbli għall-Parlament Ewropew, sostnut mill-Kummissjoni u minn ċerti Stati Membri, li kkunsidraw dawn id-dispożizzjonijiet bħala “ġebla tax-xewka” tal‑garanziji għall-applikanti ta’ viżi. Għall-kuntrarju, il-parti l-kbira tal-Istati Membri ddikjaraw ruħhom favur l-assenza ta’ motivazzjoni għar-rifjuti ta’ viżi u opponew l‑introduzzjoni tad-dritt għal azzjoni legali, peress li kellhom tħassib dwar ir-riskju ta’ saturazzjoni tal-qrati nazzjonali tagħhom. Bl-introduzzjoni ta’ dawn l-obbligi, il-Kodiċi dwar il-Viżi rrimedja nuqqas fis-sistema antika, jiġifieri l-assenza ta’ approċċ uniformi fir‑rigward tad-drittijiet u tar-rimedji disponibbli għall-applikanti ta’ viżi li jiġu rrifjutati viża.
(
7
)	Sentenza tat-13 ta’ Diċembru 2017, El Hassani (C‑403/16, EU:C:2017:960, punt 42).
(
8
)	Sentenza tal-4 ta’ Ġunju 2013, ZZ (C‑300/11, EU:C:2013:363, punt 53 u l‑ġurisprudenza ċċitata).
(
9
)	Sentenza tat-13 ta’ Diċembru 2017, El Hassani (C‑403/16, EU:C:2017:960, punt 42).
(
10
)	Ara l-punt 41 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
11
)	Jarass, H., Charta der Grundrechte der Europäischen Union, it-tielet edizzjoni, Artikolu 47 tal-Karta, punti 5, 48 u 49, jindika li l-Artikolu 47 tal-Karta japplika, fil-prinċipju, biss għall-proċedura ġudizzjarja, filwaqt li l-Artikolu 41(2) tal‑Karta jipprevedi drittijiet fil-kuntest tal-proċedura prekontenzjuża amministrattiva. Madankollu, l-Artikolu 47 tal-Karta jista’ jiġi invokat jekk l‑Artikolu 41 tal-Karta ma jkunx applikabbli, kif huwa l-każ meta l-Istati Membri jimplimentaw id-dritt tal-Unjoni. Skont l-awtur, mill-Artikolu 47 tal-Karta jirriżulta l-obbligu li jiġu mmotivati b’mod suffiċjenti d-deċiżjonijiet amministrattivi li jaffettwaw il-pożizzjoni tal-persuna kkonċernata. L-awtorità tista’ ma tagħtix tali motivazzjoni għal raġunijiet marbuta mas-sigurtà tal-Istat. Ara wkoll Lemke, S., Europäisches Unionsrecht, is-7 edizzjoni, Baden-Baden 2015, Artikolu 47 tal-Karta, punt 4, p. 807, li huwa favur l-applikabbiltà tal-Artikolu 47 tal-Karta meta l-Istati Membri jimplimentaw id-dritt tal-Unjoni. Brouwer, E. R., “Wanneer een staat een visum weigert namens een andere staat - Vertegenwoordigingsafspraken in het EU‑visumbeleid en het recht op effectieve rechtsbescherming”, SEW Tijdschrift voor Europees en Economisch recht, 2015 (April), p. 165, janalizza n-nuqqas ta’ motivazzjoni ta’ deċiżjoni ta’ rifjut ta’ viża fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta. Hoffmann, H., The EU Charter of Fundamental Rights, Oxford 2014, punt 47.67, p. 1219, janalizza d-dritt li tinkiseb motivazzjoni minn att amministrattiv mill‑perspettiva tal-protezzjoni ġudizzjarja effettiva taħt l-Artikolu 47 tal-Karta.
(
12
)	Sentenza tal-4 ta’ Ġunju 2013, ZZ (C‑300/11, EU:C:2013:363, punt 51).
(
13
)	Ara s-sentenza tal-15 ta’ Frar 2016, J.N (C‑601/15, ECLI:EU:C:2016:84, punt 53). Ara, f’dan is-sens, Van Drooghenbroeck, S./Rizcallah, C., Charte des droits fondamentaux de l’Union européenne – Commentaire article par article, Bruylant, Brussell 2018, p. 1099 u 1103.
(
14
)	Sentenza tas-17 ta’ Novembru 2011, Gaydarov (C‑430/10, EU:C:2011:749, punt 41). Ara wkoll is-sentenzi tas-17 ta’ Marzu 2011, Peñarroja Fa (C‑372/09 u C‑373/09, EU:C:2011:156, punt 63), u tal-4 ta’ Ġunju 2013, ZZ (C‑300/11, EU:C:2013:363, punt 53).
(
15
)	Ara s-sentenza tat-12 ta’ Lulju 1989, Belardinelli et vs Il-Qorti tal-Ġustizzja (225/87, EU:C:1989:309, punt 7), li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja tfakkar il-ġurisprudenza stabbilita tagħha, li, sabiex tieħu inkunsiderazzjoni diffikultajiet prattiċi li jqumu f’kompetizzjoni b’parteċipazzjoni numeruża, il-bord ta’ tali kompetizzjoni jista’, fi stadju inizjali, jikkomunika lill-kandidati biss il-kriterji u r-riżultat tas-selezzjoni, anki jekk sussegwentament huwa jagħti spjegazzjonijiet individwali lill-kandidati li jitolbu dan b’mod espliċitu.
(
16
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-2 ta’ April 1998, Il-Kummissjoni vs Sytraval u Brink’s France (C‑367/95 P, EU:C:1998:154, punt 63), tal-10 ta’ Lulju 2008, Bertelsmann u Sony Corporation of America vs Impala (C‑413/06 P, EU:C:2008:392, punt 166), tas-16 ta’ Novembru 2011, Bank Melli Iran vs Il-Kunsill (C‑548/09 P, EU:C:2011:735, punt 93), tal-15 ta’ Novembru 2012, Al-Aqsa vs Il-Kunsill u Il-Pajjiżi l-Baxxi vs Al-Aqsa (C‑539/10 P u C‑550/10 P, EU:C:2012:711, punt 139), tal-11 ta’ Lulju 2013, Team Relocations et vs Il-Kummissjoni (C‑444/11 P, mhux ippubblikata, EU:C:2013:464, punt 120), u tat-28 ta’ Marzu 2017, Rosneft (C‑72/15, EU:C:2017:236, punt 122).
(
17
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-2 ta’ April 1998, Il-Kummissjoni vs Sytraval u Brink’s France (C‑367/95 P, EU:C:1998:154, punt 63), tat-22 ta’ Ġunju 2004, Il-Portugall vs Il-Kummissjoni (C‑42/01, EU:C:2004:379, punt 66), tal-10 ta’ Lulju 2008, Bertelsmann u Sony Corporation of America vs Impala (C‑413/06 P, EU:C:2008:392, punt 166), tal-15 ta’ Novembru 2012, Al-Aqsa vs Il-Kunsill u Il-Pajjiżi l-Baxxi vs Al-Aqsa (C‑539/10 P u C‑550/10 P, EU:C:2012:711, punt 140), tal-11 ta’ Lulju 2013, Team Relocations et vs Il-Kummissjoni (C‑444/11 P, mhux ippubblikata, EU:C:2013:464, punt 120), u tat-28 ta’ Marzu 2017, Rosneft (C‑72/15, EU:C:2017:236, punt 122).
(
18
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Koushkaki (C‑84/12, EU:C:2013:232).
(
19
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Koushkaki (C‑84/12, EU:C:2013:232, punt 51).
(
20
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Koushkaki (C‑84/12, EU:C:2013:232, punt 51).
(
21
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Koushkaki (C‑84/12, EU:C:2013:232, punt 52).
(
22
)	Kif jindika l-Gvern Ċek fir-risposta tiegħu għall-mistoqsijiet magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja meta rrefera għall-bażijiet legali tat-Trattati li jippermettu l-adozzjoni tal‑Kodiċi dwar il-Viżi, dawn huma intiżi biss sabiex jirrendu l-proċeduri tal-Istati Membri f’qasam partikolari uniformi, u mhux biex jintroduċu dritt ġenerali ta’ dħul fit-territorju tal-Istati Membri.
(
23
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bobek fil-kawża El Hassani (C‑403/16, EU:C:2017:659).
(
24
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bobek fil-kawża El Hassani (C‑403/16, EU:C:2017:659, punt 98).
(
25
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża Fahimian (C‑544/15, EU:C:2016:908).
(
26
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża Fahimian (C‑544/15, EU:C:2016:908, punt 29).
(
27
)	Skont id-definizzjoni ta’ Von Jhering, R., “Der Geist des römischen Rechts auf verschiedenen Stufen seiner Entwicklung”, it-III parti, l-ewwel taqsima, Leipzig 1865, p. 316, iċċitata minn Hacker, P, Verhaltensökonomik und Normativität, Tübingen 2017, p. 234.
(
28
)	Alexy, R., “Grundrechte als subjektive Rechte und als objektive Normen”, Der Staat, 1990, no29, p. 53.
(
29
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Koushkaki (C‑84/12, EU:C:2013:232, punt 47).
(
30
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża Fahimian (C‑544/15, EU:C:2016:908, punt 27).
(
31
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża Fahimian (C‑544/15, EU:C:2016:908, punt 28).
(
32
)	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 224.
(
33
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas-27 ta’ Ġunju 2006, Il-Parlement vs Il-Kunsill (C‑540/03, EU:C:2006:429, punt 60), u tal-4 ta’ Marzu 2010, Chakroun (C‑578/08, EU:C:2010:117, punt 41).
(
34
)	Meloni, A., “EU visa policy: What kind of solidarity?”, Maastricht Journal of European and Comparative Law, 10/2017, Vol. 24, no5, p. 652.
(
35
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Koushkaki (C‑84/12, EU:C:2013:232, punt 51).
(
36
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bobek fil-kawża El Hassani (C‑403/16, EU:C:2017:659, punt 99).
(
37
)	Palosaari, T., “From ‘Thin’ to ‘Thick’ foreign policy europeanization: Common Foreign and Security Policy and Finland”, European Foreign Affairs Review, 12/2016, Volume 21, Nru 4, p. 583, jenfasizza n-natura intergovernattiva tal-politika barranija u ta’ sigurtà komuni tal-Unjoni, u r-rapport tradizzjonali ta’ dan il-qasam mas-sovranità tal-Istat; Koutrakos, P., “Judicial review in the EU’s common foreign and security policy”, International and Comparative Law Quarterly, 01/2018, Vol. 67, no 1, p. 1, jiddikjara li li l-politika barranija u ta’ sigurtà hija tradizzjonalment ikkunsidrata bħala qasam ta’ volontajiet sovrani u ta’ interessi nazzjonali fl-aqwa tagħhom.
(
38
)	Carli, E., La politica di sicurezza e di difesa comune dell’Unione europea, Torino 2019, p. 16 u 393, jenfasizza r-rekwiżit tal-unanimità għat-teħid ta’ deċiżjonijiet fi ħdan il-Kunsill, li, fl-opinjoni tal-awtur, juri n-natura intergovernattiva tal‑politika barranija u ta’ sigurtà komuni.
(
39
)	Ara “Dikjarazzjoni dwar il-politika barranija u s-sigurtà komuni”, Dikjarazzjoni Nru 13 annessa mal-att finali tal-Konferenza intergovernattiva li adottat it-Trattat ta’ Lisbona.
(
40
)	Dumas, P., L’accès des ressortissants des pays tiers au territoire des États membres de l’Union européenne, Brussell 2013, p. 146; Balleix, C., La politique migratoire de l’Union européenne, Pariġi 2013, p. 47.
(
41
)	Meloni, A., “EU visa policy: What kind of solidarity?”, Maastricht Journal of European and Comparative Law, 10/2017, Vol. 24, no5, p. 653.
(
42
)	Dumas, P., L’accès des ressortissants des pays tiers au territoire des États membres de l’Union européenne, Brussell 2013, p. 144; Delcour, L., “The EU’s visa liberalisation policy – What kind of transformative power in neighbouring regions”, The Routledge Handbook of the Politics of Migration in Europe, Kapitolu 32, Londra 2019, p. 410.
(
43
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Koushkaki (C‑84/12, EU:C:2013:232, punt 49).
(
44
)	Ara osservazzjonijiet simili tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża Fahimian (C‑544/15, EU:C:2016:908, punt 58).
(
45
)	Mungianu, R., “Frontex: Towards a Common Policy on External Border Control”, European Journal of Migration and Law, Vol. 15, no4, 2013, p. 360; García Andrade, P., “EU external competences in the field of migration: How to act externally when thinking internally”, Common Market Law Review, 02/2018, Vol. 55, no1, p. 163; Mazille, C., “L’accès des étrangers au territoire de l’Union et l’exigence de sigurtà publique”, Revue française de droit administratif, 11/2017, no5, p. 929.
(
46
)	Sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2013, Koushkaki (C‑84/12, EU:C:2013:862).
(
47
)	Sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2013, Koushkaki (C‑84/12, EU:C:2013:862, punt 56).
(
48
)	Sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2013, Koushkaki (C‑84/12, EU:C:2013:862, punt 57).
(
49
)	Sentenza tat-13 ta’ Diċembru 2017, El Hassani (C‑403/16, EU:C:2017:960, punt 36).
(
50
)	ĠU L 153M, p. 330.
(
51
)	Sentenza tal-4 ta’ April 2017, Fahimian (C‑544/15, EU:C:2017:255, punt 42). Għandha tissemma wkoll is-sentenza tal-10 ta’ Settembru 2014, Ben Alaya (C‑491/13, EU:C:2014:2187, punt 33), li tirrigwarda wkoll l-interpretazzjoni tad‑Direttiva 2004/114.
(
52
)	Sentenza tal-4 ta’ April 2017, Fahimian (C‑544/15, EU:C:2017:255, punt 43).
(
53
)	Sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2013, Koushkaki (C‑84/12, EU:C:2013:862, punt 60).
(
54
)	Sentenza tal-25 ta’ Lulju 2008, Metock et (C‑127/08, EU:C:2008:449, punt 57).
(
55
)	Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 46.
(
56
)	Sentenza tal-25 ta’ Lulju 2008, Metock et (C‑127/08, EU:C:2008:449, punt 56).
(
57
)	Sentenza tal-25 ta’ Lulju 2008, Metock et (C‑127/08, EU:C:2008:449, punt 62).
(
58
)	Sentenzi tat-8 ta’ Mejju 2013, Ymeraga et (C‑87/12, EU:C:2013:291, punt 34), tat‑12 ta’ Marzu 2014, O. u B. (C‑456/12, EU:C:2014:135, punt 36), u tat-18 ta’ Diċembru 2014, McCarthy et (C‑202/13, EU:C:2014:2450, punt 34).
(
59
)	Ara l-punt 43 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
60
)	Ara l-punt 50 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
61
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża Fahimian (C‑544/15, EU:C:2016:908, punt 56).
(
62
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża Fahimian (C‑544/15, EU:C:2016:908, punt 59).
(
63
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża Fahimian (C‑544/15, EU:C:2016:908, punt 61).
(
64
)	Sentenza tal-4 ta’ Ġunju 2013, ZZ (C‑300/11, EU:C:2013:363, punt 51).
(
65
)	Ara l-punt 43 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
66
)	Caniard, H., “Pouvoirs et moyens de l’Agence européenne de garde-frontières et de garde-côtes: Le règlement (UE) 2016/1624 traduit-il un renforcement des moyens et capacités?”, De Frontex à Frontex – Vers l’émergence d’un service européen des garde-côtes et garde-frontières, Brussell 2019, p. 43, ifakkar li, minkejja l-għoti ta’ kompetenzi lill-Unjoni fil-qasam tal-ispazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja, it-Trattati jinkludu klawżoli ta’ riżerva ta’ kompetenza favur l-Istati.
(
67
)	Sentenzi tal-4 ta’ Ġunju 2013, ZZ (C‑300/11, EU:C:2013:363, punt 54) u tat-18 ta’ Lulju 2013, Il-Kummissjoni et vs Kadi (C‑584/10 P, C‑593/10 P u C‑595/10 P, EU:C:2013:518, punt 125).
(
68
)	ĠU 2019, L 188, p. 25.
(
69
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bobek fil-kawża El Hassani (C‑403/16, EU:C:2017:659, punt 119).
(
70
)	Sentenza tat-13 ta’ Diċembru 2017, El Hassani (C‑403/16, EU:C:2017:960, punt 42).
(
71
)	Ara l-punt 48 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
72
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Koushkaki (C‑84/12, EU:C:2013:232, punt 56).
(
73
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bobek fil-kawża El Hassani (C‑403/16, EU:C:2017:659, punt 105).
(
74
)	Ara l-punti 61 sa 63 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
75
)	Ara l-punt 62 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
76
)	Eeckhout, P., EU External Relations Law, it-2 edizzjoni, Oxford 2012, p. 486, jindika li l-Kunsill huwa l-istituzzjoni l-iktar importanti fil-qasam tal-politika barranija u ta’ sigurtà komuni. Filwaqt li t-teħid ta’ deċiżjonijiet fil-kuntest tal‑applikazzjoni tat-Trattat FUE huwa kkaratterizzat minn tqassim ċar tal‑kompetenzi bejn il-Parlament, il-Kunsill u l-Kummissjoni, li jitlob kooperazzjoni kostanti bejn dawn l-istituzzjonijiet, il-Kunsill “jikkontrolla” b’mod ċar il-politika barranija u ta’ sigurtà komuni. L-awtur jispjega li l-funzjonijiet eżerċitati mill‑Kunsill f’dan il-qasam huma prinċipalment ta’ natura “eżekuttiva”.
(
77
)	Sentenzi tal-14 ta’ April 2015, Il-Kunsill vs Il-Kummissjoni (C‑409/13, EU:C:2015:217, punt 64), u tat-28 ta’ Lulju 2016, Il-Kunsill vs Il-Kummissjoni (C‑660/13, EU:C:2016:616, punti 31 u 32).
(
78
)	Ara l-punt 61 ta’ dawn il-konklużjonijiet dwar ir‑rwol sekondarju mogħti lill-Parlament Ewropew fil-qasam tal-politika barranija u ta’ sigurtà komuni.
(
79
)	Sentenzi tad-19 ta’ Lulju 2016, H vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni (C‑455/14 P, EU:C:2016:569, punt 39), u tat-28 ta’ Marzu 2017, Rosneft (C‑72/15, EU:C:2017:236, punt 60).
(
80
)	Ara, b’mod partikolari, id-dritt kostituzzjonali tal-Istati Uniti tal-Amerika, li juża d‑duttrina ta’ “executive power”, li tagħti lill-President kompetenza importanti ferm fil-qasam tal-politika esterna u tad-difiża meta mqabbel mal-Kungress (f’dan is-sens, Prakash, S., u Ramsey, M., “The Executive Power over Foreign Affairs”, Yale Law Journal, 11/2001, Vol. 111, no2, Novembru 2001, p. 233); ir-rwol tal-gvern federali skont id‑dritt kostituzzjonali Ġermaniż (Röben, V., Außenverfassungsrecht, Tübingen 2007, p. 91), u l-prerogattivi tal-poter eżekuttiv fid-dritt kostituzzjonali Franċiż (Martin, V., “Les relations extérieures, ‘domaine réservé’ du pouvoir exécutif?”, Giornale di Storia Costituzionale, 2014, no28, p. 77).
(
81
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bobek fil-kawża El Hassani (C‑403/16, EU:C:2017:659, punt 109).
(
82
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża Fahimian (C‑544/15, EU:C:2016:908, punt 72).
(
83
)	Ara l-punt 65 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
84
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Koushkaki (C‑84/12, EU:C:2013:232, punt 63). Ara wkoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bobek fil-kawża El Hassani (C‑403/16, EU:C:2017:659, punt 109), fejn huwa jesprimi l-opinjoni li “huwa biżżejjed li l-qrati nazzjonali jassiguraw li ċ-ċaħda tal-viża ma tkunx ġiet deċiża b’mod arbitrarju”.
(
85
)	Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li deċiżjoni amministrattiva li tawtorizza verifika hija ta’ natura arbitrarja meta tkun ġiet adottata fl-assenza ta’ fatti li jistgħu jiġġustifikaw l-imsemmija verifika. Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-18 ta’ Ġunju 2002, HI (C‑92/00, EU:C:2002:379, punti 56 sa 64) u tat‑22 ta’ Ottubru 2002, Roquette Frères (C‑94/00, EU:C:2002:603, punt 55).
(
86
)	Sentenza tal-4 ta’ April 2017, Fahimian (C‑544/15, EU:C:2017:255, punt 46).
(
87
)	Sentenzi tat-3 ta’ Settembru 2008, Kadi u Al Barakaat International Foundation vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni (C‑402/05 P u C 415/05 P, EU:C:2008:461, punt 344), u tal-4 ta’ Ġunju 2013, ZZ (C‑300/11, EU:C:2013:363, punt 57).
(
88
)	Sentenzi tal-21 ta’ Diċembru 2011, Cicala, (C‑482/10, EU:C:2011:868, punt 28), tas-17 ta’ Lulju 2014, YS et, (C‑141/12 u C‑372/12, EU:C:2014:2081 punt 67), u tal‑5 ta’ Novembru 2014, Mukarubega (C‑166/13, EU:C:2014:2336, punt 44).
(
89
)	Ara Lemke, S., Europäisches Unionsrecht (von der Groeben/Schwarze/Hatje), Artikolu 7, is-7 edizzjoni, Baden-Baden 2015, p. 807, li jsostni li l-Artikolu 41 tal‑Karta ma huwiex applikabbli għad-dritt ta’ proċedura amministrattiva tal-Istati Membri, anki meta dawn jimplimentaw id-dritt tal-Unjoni.
(
90
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Sharpston fil-kawżi magħquda YS et (C‑141/12 u C‑372/12, EU:C:2013:838, punt 36).
(
91
)	Sentenza tat-8 ta’ Mejju 2014, H.N. (C‑604/12, EU:C:2014:302, punt 49).
(
92
)	Sentenza tat-22 ta’ Diċembru 2010, DEB (C‑279/09, EU:C:2010:811, punti 30 u 31), digriet tal-1 ta’ Marzu 2011, Chartry (C‑457/09, EU:C:2011:101, punt 25), u s-sentenza tat-28 ta’ Lulju 2011, Samba Diouf (C‑69/10, EU:C:2011:524, punt 49).
(
93
)	Ara l-punt 3 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
94
)	Ara l-punt 29 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
95
)	Sentenzi tal-15 ta’ Marzu 2017, Aquino (C‑3/16, EU:C:2017:209, punt 48), tat‑13 ta’ Diċembru 2017, El Hassani (C‑403/16, EU:C:2017:960, punti 25 u 26), u tad-19 ta’ Marzu 2020, Bevándorlási és Menekültügyi Hivatal (C‑406/18, EU:C:2020:216, punt 26).
(
96
)	Sentenzi tat-8 ta’ Marzu 2011, Lesoochranárske zoskupenie (C‑240/09, EU:C:2011:125, punt 47), tal-15 ta’ Settembru 2016, Star Storage et (C‑439/14 u C‑488/14, EU:C:2016:688, punt 46), kif ukoll tat-8 ta’ Novembru 2016, Lesoochranárske zoskupenie VLK (C‑243/15, EU:C:2016:838, punt 65).
(
97
)	Ara, f’dan is-sens, von Danwitz, T., Europäisches Verwaltungsrecht, Cologne 2008, p. 277.
(
98
)	Skont Alber, S., Europäische Grundrechte-Charta – Kommentar (Stern/Sachs), Munich 2006, Artikolu 47, punti 55 u 56, p. 711, l-Artikolu 47 tal-Karta ma jispeċifikax liema huma r-rimedji li l-Istati Membri għandhom jipprevedu. Konsegwentement, huma jistgħu jvarjaw minn Stat Membru għall-ieħor. Din id-dispożizzjoni la titlob l‑armonizzazzjoni tagħhom u lanqas l-adattament tagħhom għall-ogħla livell.
(
99
)	Ara l-punt 46 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
100
)	Schmidt-Assmann, E., Kohärenz und Konsistenz des Verwaltungsrechtsschutzes, Tübingen 2015, p. 55, jiddikjara ruħu favur obbligu li tingħata informazzjoni dwar ir-rimedji disponibbli għad-destinatarju ta’ deċiżjoni amministrattiva, mill-inqas f’sitwazzjonijiet amministrattivi kumplessi.
(
101
)	Digriet tal-5 ta’ Marzu 1999, Guérin automobiles vs Il-Kummissjoni (C‑153/98 P, EU:C:1999:123).
(
102
)	Digriet tal-5 ta’ Marzu 1999, Guérin automobiles vs Il-Kummissjoni (C‑153/98 P, EU:C:1999:123, punt 14).
(
103
)	Sander, P., Charta der Grundrechte der Europäischen Union – GRC-Kommentar (Holoubek/Lienbacher), Vjenna 2014, Artikolu 41, punt 21, p. 543, u Jarass, H., Charta der Grundrechte der Europäischen Union, it-3 edizzjoni, Munich 2016, Artikolu 47, punt 49, huma tal-opinjoni li obbligu li d-destinatarju ta’ deċiżjoni amministrattiva jiġi informat dwar ir-rimedji ma jistax jiġi dedott b’mod ċar mill-ġurisprudenza tal‑Qorti tal-Ġustizzja. Madankollu, huma jenfasizzaw l-importanza tal-Kodiċi ta’ Mġiba Amministrattiva Tajba tal-Ombudsman Ewropew u tal-Kummissjoni.
(
104
)	Fit-tweġibiet tagħhom għall-mistoqsijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-Gvern Ġermaniż u dak Pollakk irreferew għad-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali tagħhom fil-qasam tal-proċedura amministrattiva li jippermettu, fil-prinċipju, il-parteċipazzjoni ta’ terzi fi proċedura ġudizzjarja minħabba l-interess legali tagħhom. Madankollu, diversi Stati Membri esprimew riżervi dwar din il-possibbiltà fid-dawl tal-prinċipju ta’ ugwaljanza sovrana tal-Istati, li teskludi li Stat jissottometti ruħu għall-ġurisdizzjoni ta’ Stat ieħor (“par in parem non habet imperium”; ara s-sentenza tal-Qorti internazzjonali tal-Ġustizzja tat-3 ta’ Frar 2012, Il-Ġermanja vs L-Italja, il-Greċja (intervenjenti), fil-kawża tal-immunitajiet ġudizzjarji tal-Istat).
(
105
)	Minkejja dan, nixtieq nikkonstata li l-Gvern Ġermaniż u dak Pollakk indikaw, fit-tweġibiet tagħhom għall-mistoqsijiet magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja, li tali skambju ta’ informazzjoni bejn l-awtoritajiet tal-Istati Membri jista’ effettivament iseħħ. Il‑Gvern Pollakk jikkunsidra li Stat Membru li jqajjem oġġezzjoni għall-ħruġ ta’ viża skont l‑Artikolu 22(2) tal-Kodiċi dwar il-Viżi għandu jimmotiva l-oġġezzjoni tiegħu. Fl-assenza ta’ tali motivazzjoni, l-Istat Membru li jeżamina l-applikazzjoni għal viża jista’ jagħmel mistoqsija sabiex jikseb informazzjoni addizzjonali (inkluż dokumenti addizzjonali rilevanti, jekk ikun il-każ). Skont il-Gvern Pollakk, it-tweġibiet għall‑mistoqsijiet u l-eventwali dokumenti jistgħu jintbagħtu fil-kuntest tal-iskambju ta’ informazzjoni li tikkompleta l-konsultazzjoni dwar il-viżi, bil-kundizzjoni li hija ma tikkostitwixxix informazzjoni kklassifikata, li għaliha jkun neċessarju li jiġu applikati rekwiżiti fil-qasam ta’ informazzjoni kklassifikata u li jintużaw metodi ta’ trażmissjoni siguri xierqa. It-tweġibiet għall-mistoqsijiet li jikkompletaw il‑konsultazzjoni fuq il-viżi għandhom jingħataw mingħajr dewmien indebitu.
(
106
)	Ara r-raġunament analogu tal-Avukat Ġenerali Sharpston fil-konklużjonijiet tagħha fil-kawża Vethanayagam et (C‑680/17, EU:C:2019:278, punt 81) dwar il‑mekkaniżmu ta’ rappreżentanza previst fl-Artikolu 8 tal-Kodiċi dwar il-Viżi.