62012CC0085
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
CRUZ VILLALÓN
ippreżentati fit-30 ta’ Mejju 2013 (
1
)
Kawża C‑85/12
Société Landsbanki Islands HF
vs
Kepler Capital Markets SA
Frédéric Giraux
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Cour de cassation (Franza)]
“Libertà ta’ stabbiliment — Istituzzjonijiet ta’ kreditu — Direttiva 2001/24/KE — Kundizzjonijiet għall-adozzjoni ta’ miżuri ta’ riorganizzazzjoni u ta’ stralċ ta’ istituzzjonijiet ta’ kreditu — Awtoritajiet li għandhom is-setgħa jadottaw dawn il-miżuri — Liġi speċjali — Ugwaljanza fit-trattament — Protezzjoni ġudizzjarja — Lex fori — Lex concursus”
1.
Fil-kuntest tal-kollass tas-sistema finanzjarja li seħħ fl-Islanda fl-isfond tal-kriżi finanzjarja internazzjonali li bdiet fl-2008, il-Parlament Islandiż adotta sensiela ta’ miżuri ta’ riorganizzazzjoni ta’ diversi istituzzjonijiet finanzjarji stabbiliti f’dan il-pajjiż, li waħda minnhom, ibbażata fuq id-Direttiva 2001/24 (
2
), kienet maħsuba sabiex tirreżisti żewġ sekwestri ordnati fi Franza mill-qrati ta’ dan l-Istat Membru. Il-Cour de cassation qiegħda essenzjalment tistaqsi jekk tali miżuri ta’ riorganizzazzjoni, minkejja li ġew adottati minn awtorità leġiżlattiva, humiex koperti mid-Direttiva, li l-għan tagħha huwa li jiġu rrikonoxxuti b’mod reċiproku l-miżuri ta’ riorganizzazzjoni u l-proċeduri ta’ stralċ ordnati minn awtoritajiet amministrattivi u ġudizzjarji.
2.
Din id-domanda tqajjem eżempju tipiku tal-problemi li f’ċerti ċirkustanzi jistgħu jqumu minħabba l-użu, mid-dritt tal-Unjoni, ta’ ċerti kategoriji li jinkludu diversi elementi użati fid-drittijiet nazzjonali. Kif ser nispjega iktar ’il quddiem, f’tali każijiet wieħed għandu jmur lil hinn mill-aspett formali u mill-isem u għandha tingħata attenzjoni lill-kontenut u, b’mod partikolari, lill-għanijiet ta’ dawn il-kategoriji fid-dritt tal-Unjoni, minn naħa, u fid-drittijiet tal-Istati Membri, min-naħa l-oħra. Dan l-ispirtu ta’ aġġustament tal-kategoriji nazzjonali għall-kuntest tal-Unjoni għandu jispira wkoll il-mod kif jiġu ttrattati d-diffikultajiet li tqajjem, f’din il-kawża, l-interpretazzjoni ta’ direttiva li, bħad-Direttiva 2001/24, ma setgħetx tieħu inkunsiderazzjoni l-eventwalità ta’ kriżi finanzjarja bil-karatteristiċi u bil-portata bħal ta’ dik li għadna għaddejjin minnha. Naturalment, kwistjoni li tirfed din is-sitwazzjoni kollha hija dik ta’ jekk leġiżlazzjoni nazzjonali ta’ emerġenza bħal dik inkwistjoni f’dan il-każ, kif ukoll ir-riżoluzzjonijiet adottati għall-finijiet tal-applikazzjoni tagħha, għandhomx jiġu inklużi fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2001/24. Madankollu, din ma hijiex il-kwistjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja qiegħda, permezz ta’ din it-talba għal deċiżjoni preliminari, tintalab tirrispondi.
3.
Għaldaqstant, filwaqt li nillimita d-domanda għat-termini li fiha ġiet ifformulata, ser nipproponi interpretazzjoni, sabiex insejħilha hekk, “funzjonali” tal-kategoriji “awtorità amministrattiva” u “awtorità ġudizzjarja” fis-sens tad-Direttiva 2001/24, b’tali mod li, taħt ċerti kundizzjonijiet, ir-referenza għal dawn l-awtoritajiet tista’ tinftiehem ukoll fis-sens li tinkludi l-“awtorità leġiżlattiva”. Fi kliem ieħor, l-użu tas-setgħa leġiżlattiva nazzjonali fl-adozzjoni tal-miżuri kkontemplati fid-Direttiva ma għandux iwassal għall-esklużjoni ta’ dawn il-miżuri mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva.
I – Il-kuntest ġuridiku
A – Id-dritt tal-Unjoni
4.
Id-Direttiva 2001/24 tistabbilixxi r-regoli dwar ir-rikonoxximent reċiproku tal-miżuri ta’ riorganizzazzjoni u tal-proċeduri ta’ stralċ tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu. Għall-finijiet ta’ din il-kawża huma ta’ interess uħud mill-premessi tagħha:
“(6)
L-awtoritajiet amministrattivi u ġudizzjarji ta’ l-Istat Membru ta’ oriġini għandhom ikollhom is-setgħa waħedhom li jiddeċiedu u jimplimentaw il-miżuri ta’ riorganizzazzjoni provduti fil-liġi u l-prattiċi fis-seħħ f’dak l-Istat Membru. Minħabba d-diffikultà li jkunu armonizzati l-liġijiet u l-prattiki ta’ l-Istati Membri, huwa meħtieġ li jkun stabbilit rikonoxximent reċiproku minn Stati Membri tal-miżuri meħuda minnhom kollha biex jerġgħu jsiru vijabbli l-istituzzjonijiet ta’ kreditu li tkun aworizzat.
(7)
Huwa essenzjali li jkun garantit li l-miżuri ta’ riorganizzazzjoni adottati mill-awtoritajiet amministrattivi u ġudizzjarji ta’ l-Istat Membru ta’ oriġini u l-miżuri adottati minn persuni jew korpi appuntati minn dawk l-awtoritajiet biex jamministraw dawk il-miżuri ta’ riorganizzazzjoni, inkluż miżuri li jinvolvu l-possibbiltà ta’ sospensjoni ta’ ħlasijiet, sospensjoni ta’ miżuri esekuttivi jew tnaqqis ta’ talbiet u kull miżura oħra li tista’ taffettwa jeddijiet eżistenti ta’ terzi persuni, huma effettivi fl-Istati Membri kollha.
[…]
(12)
Il-prinċipju ta’ trattament ugwali bejn il-kredituri, fir-rigward ta’ l-opportunitajiet miftuħa għalihom biex tittieħed azzjoni, jeħtieġ li l-awtoritajiet amministrattivi jew ġudizzjarji ta’ l-Istat Membru ta’ oriġini jadottaw dawk il-miżuri meħtieġa għall-kredituri fl-Istat Membru ospitanti biex ikunu jistgħu jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom li jieħdu azzjoni fil-limitu taż-żmien provdut.
[…]
(16)
Trattament ugwali ta’ kredituri jeħtieġ li l-istituzzjoni tal-kreditu tkun stralċjata skond il-prinċipji ta’ l-unità u l-universalità, li jeħtieġu li l-awtoritajiet amministrattivi u ġudizzjarji ta’ l-Istat Membru ta’ oriġini ikollhom ġurisdizzjoni waħedhom u d-deċiżjoniiet tagħhom jkunu rikonoxxuti u li jkunu kapaċi li jipproduċu fl-Istati Membri kollha l-oħra, mingħajr xi formalità, l-effetti mogħtiha lilhom bil-liġi ta’ l-Istat Membru ta’ l-oriġini, ħlief fejn din id-Direttiva tipprovdi mod ieħor.
[…]
(20)
L-għoti ta’ informazzjoni lill-kredituri magħrufa fuq bażi individwali huwa essenzjali daqs kemm hu essenzjali li tkun ippubblikata biex tħallihom, fejn meħtieġ, li jippreżentaw it-talbiet tagħhom jew jissottomettu osservazzjonijiet dwar it-talbiet tagħhom f’termini ta’ żmien preskritt. Dan għandu jseħħ mingħajr diskriminazzjoni kontra l-kredituri ddomiċiljati fi Stat Membru li ma jkunx l-Istat Membru ta’ oriġini, ibbażat fuq il-post tagħhom ta’ residenza jew in-natura tat-talbiet tagħhom. Il-kredituri għandhom jinżammu regolarment informati b’mod xieraq waqt il-proċeduri kollha ta’ l-istralċ.
[…]
(23)
Għalkemm huwa importanti li jkun segwit il-prinċipju li l-liġi ta’ l-Istat Membru ta’ oriġini tiddetermina l-effetti kollha tal-miżuri ta’ riorganizzazzjoni u l-proċeduri ta’ l-istralċ, kemm proċedurali u sostantivi, huwa meħtieġ ukoll li wieħed iżomm f’moħħu li dawk l-effetti jistgħu jikkonfliġġu mar-regoli li huma normalment applikabbli fil-kuntest ta’ l-attività ekonomika u finanzjarja ta’ l-istituzzjoni ta’ kreditu konċernata u l-friegħi tagħha fi Stati Membri oħra. F’xi każijiet ir-riferenza għal-liġi ta’ Stat Membru ieħor tirrappreżenta kwalifika inevitabbli tal-prinċipju li għandha tapplika l-liġi ta’ l-Istat Membu ta’ l-oriġini.
[…]
(30)
L-effetti ta’ miżuri ta’ riorganizzazzjoni jew proċeduri ta’ stralċ fuq kawża pendenti huma determinati bil-liġi ta’ l-Istat Membru fejn il-kawża hija pendenti bħala eċċezzjoni għall-applikazzjoni tal-lex concursus. L-effetti ta’ dawk il-miżuri u proċeduri fuq azzjonijiet individwali ta’ infurzar li joħorġu minn dawn il-kawżi għandhom ikunu ggvernati mil-liġi ta’ l-Istat Membru ta’ l-origini, skond ir-regola ġenerali stabbilita minn din id-Direttiva.”
5.
L-Artikolu 2 tad-Direttiva 2001/24 jistabbilixxi, sa fejn huma rilevanti għal din il-kawża, diversi definizzjonijiet:
“[…]
‘awtoritajiet amministrattivi jew ġudizzjarji’ għandhom ifissru dawk l-awtoritajiet amministrattivi jew ġudizzjarji ta’ l-Istati Membri li huma kompetenti għall-għanijiet tal-miżuri ta’ riorganizzazzjoni jew proċeduri ta’ l-istralċ;
‘miżuri ta’ riorganizzazzjoni’ għandhom ifissru miżuri li huma maħsuba biex jippreservaw jew iġibu lura s-sitwazzjoni finanzjarja ta’ istituzzjoni ta’ kreditu u li tista’ taffettwa d-drittijiet pre-eżistenti ta’ terzi, inkluż miżuri li jinvolvu l-possibbiltà ta’ sospensjoni ta’ ħlasijiet, sospensjoni ta’ miżuri ta’ infurżar jew tnaqqis ta’ talbiet;
[…]
‘proċeduri ta’ l-istralċ’ għandhom ifissru proċeduri kollettivi miftuħa u sorveljati mill-awtoritajiet amministrattivi jew ġudizzjarji ta’ Stat Membru bl-għan tar-realizzazzjoni ta’ l-assi taħt is-superviżjoni ta’ dawk l-awtoritajiet, inkluż fejn il-proċeduri jintemmu b’kompożizzjoni jew miżura simili oħra;
[…]”
6.
L-Artikolu 3 tad-Direttiva 2001/24, intitolat “Adozzjoni ta’ miżuri ta’ riorganizzazzjoni – liġi applikabbli”, jistabbilixxi dan li ġej:
“1.   L-awtoritajiet amministrattivi jew ġudizzjarji ta’ l-Istat Membru ta’ oriġini għandhom ikunu waħedhom mogħtija s-setgħa li jiddeċiedu fuq l-implimentazzjoni ta’ miżura ta’ riorganizzazzjoni jew iżjed f’istituzzjoni ta’ kreditu, inkluż friegħi stabbiliti fi Stati Membri oħra.
2.   Il-miżuri ta’ riorganizzazzjoni għandhom ikunu applikati skond il-liġijiet, ir-regolamenti u l-proċeduri applikabbli fl-Istat Membru ta’ oriġini, sakemm ma jkunx provdut mod ieħor f’din id-Direttiva.
Għandhom ikunu effettivi għal kollox skond il-leġislazzjoni ta’ dak l-Istat Membru ġewwa l-Komunità kollha mingħajr kull formalità oħra, inkluż kontra terzi f’Istati Membri oħra, ukoll fejn ir-regoli ta’ l-Istat Membru ospitanti applikabbli għalihom ma jipprovdux għal dawk il-miżuri jew jagħmlu l-implimentazzjoni tagħhom soġġetta għall-kondizzjonijiet li ma jintlaħqux.
Il-miżuri ta’ riorganizzazzjoni għandhom ikunu effettivi ġewwa l-Komunità kollha ladarba jidħlu fis-seħħ fl-Istat Membru fejn ikunu ittieħdu.”
7.
L-Artikolu 9 tad-direttiva msemmija, intitolat “Bidu ta’ proċeduri ta’ l-istralċ – Informazzjoni li għandha tkun ikkomunikata lill-awtoritajiet l-oħra kompetenti”, jipprovdi dan li ġej fil-paragrafu 1 tiegħu:
“L-awtoritajiet amministrattivi u ġudizzjarji ta’ l-Istat Membru ta’ l-oriġini li għandhom ir-responsabbiltà għall-istralċ waħedhom biss għandhom ikollhom is-setgħa li jiddeċiedu fuq il-bidu ta’ proċeduri ta’ l-istralċ dwar istituzzjoni ta’ kreditu, inkluż friegħi stabbiliti fi Stati Membri oħra.
Deċiżjoni biex jinbdew proċeduri ta’ stralċ meħuda mill-awtorità amministrattiva jew ġudizzjarja ta’ l-Istat Membru ta’ oriġini għandha tkun rikonoxxuta, mingħajr formalità oħra, fit-territorju ta’ l-Istati Membri l-oħra u għandha tkun effettiva hemmhekk hekk meta d-deċiżjoni tkun effettiva fl-Istat Membru fejn il-proċeduri huma miftuħa.”
8.
Intitolat “Liġi applikabbli”, l-Artikolu 10 tad-Direttiva 2001/24 jipprovdi:
“1.   Istituzzjoni ta’ kreditu għandha tkun stralċata skond il-liġijiet, regolamenti u proċeduri applikabbli ġewwa Stat Membru ta’ oriġini safejn din id-Direttiva ma tipprovdix mod ieħor.
2.   Il-liġi ta’ l-Istat Membru ta’ oriġini għandha tiddetermina partikolarment:
[…]
e)
l-effetti tal-proċeduri ta’ l-istralċ fuq proċeduri mibdija mill-kredituri individwali, bl-eċċezzjoni ta’ kawżi pendenti, kif provdut fl-Artikolu 32;
[…]
l)
ir-regoli dwar n-nullità, l-annullabbilità jew in-nuqqas ta’ esekuzzjoni ta’ atti legali ta’ detriment lill-kredituri kollha.”
9.
Skont l-Artikolu 32 tad-Direttiva, l-“effetti ta’ miżuri ta’ riorganizzazzjoni jew proċeduri ta’ stralċ fuq kawża pendenti dwar beni jew dritt li minnhom l-impriża ta’ l-assigurazzjoni [l-istituzzjoni ta’ kreditu] tkun ġiet svestita għandhom ikunu iggvernati biss bil-liġi ta’ l-Istat Membru fejn il-kawza hija pendenti”.
10.
Skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 6(1), 7, 13 u 14 tad-Direttiva 2001/24, id-deċiżjonijiet li permezz tagħhom jiġu ordnati l-adozzjoni ta’ miżura ta’ riorganizzazzjoni jew il-ftuħ ta’ proċedura ta’ stralċ għandhom ikunu ppubblikati f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea u għandhom jiġu nnotifikati lill-kredituri magħrufa tal-istituzzjoni inkwistjoni li jirrisjedu jew li għandhom l-uffiċċju rreġistrat tagħhom fl-Istati Membri l-oħra.
B – Id-dritt Islandiż
11.
Fl-Islanda, ir-regoli komuni dwar il-falliment huma stabbiliti fil-Liġi Nru 21/91, tas-26 ta’ Marzu 1991, li l-Artikolu 138 tagħha jipprovdi li, meta jkun hemm dikjarazzjoni ġudizzjarja ta’ falliment, għandu jiġi annullat awtomatikament is-sekwestru tal-beni tal-fallut, bil-kundizzjoni li l-beni kkonċernati jiġu inklużi fil-massa tal-falliment. L-istess dispożizzjoni tapplika fil-każ ta’ garanzija kkostitwita fis-sitt xhur li jippreċedu d-data tad-dikjarazzjoni ta’ falliment, kif ukoll fil-każ tas-sekwestri u tal-eżekuzzjonijiet forzati li jseħħu, fuq talba ta’ membru tal-familja tal-fallut, bejn is-sitt xahar u l-erbgħa u għoxrin xahar li jippreċedu d-dikjarazzjoni ta’ falliment, sakemm il-membru tal-familja ma jipprovax, quddiem il-qorti, li, minkejja l-miżura inkwistjoni, il-fallut kien solventi f’dik id-data.
12.
Id-Direttiva 2001/24 ġie trasposta permezz tal-Liġi Nru 161/2002, tal-20 ta’ Diċembru 2002, dwar l-istituzzjonijiet finanzjarji.
13.
Il-Liġi Nru 125/2008, tas-6 ta’ Ottubru 2008, dwar ħlasijiet mit-Teżor fid-dawl ta’ ċirkustanzi eċċezzjonali, li tista’ titqies bħala l-ewwel miżura leġiżlattiva wara li feġġet il-kriżi bankarja u finanzjarja li laqtet lill-Islanda, awtorizzat lill-awtorità Islandiża responsabbli għas-sorveljanza finanzjarja (iktar ’il quddiem il-“FME”) sabiex tintervjeni fl-attivitajiet tal-istituzzjonijiet finanzjarji permezz ta’ miżuri bħalma huma l-eżerċizzju tas-setgħat tal-laqgħa ġenerali tal-azzjonisti, it-tneħħija tal-bord tad-diretturi u t-teħid ta’ kontroll fuq l-operazzjonijiet tal-istituzzjoni jew in-nomina ta’ kumitat ta’ tmexxija provviżorju.
14.
Xahar iktar tard, il-Liġi Nru 129/2008, tat-13 ta’ Novembru 2008, li permezz tagħha ġie fformulat mill-ġdid l-Artikolu 98 tal-Liġi Nru 161/2002, ipprojbixxiet il-ftuħ ta’ kawżi ġudizzjarji kontra l-istituzzjonijiet finanzjarji suġġetti għal “moratorju”, u ssospendiet il-proċeduri pendenti, sakemm il-liġi ma kinitx tipprovdi mod ieħor jew sakemm il-każ ma kienx jikkonċerna persuni li kienu wettqu reat kriminali.
15.
Ftit tax-xhur wara, il-Liġi Nru 44/2009, tal-15 ta’ April 2009, li tissemma espliċitament fl-ewwel domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju, introduċiet sensiela ta’ dispożizzjonijiet tranżitorji li bis-saħħa tagħhom id-dispożizzjonijiet tal-Liġi Nru 161/2002 dwar l-istralċ tal-istituzzjonijiet finanzjarji kellhom japplikaw għal dawk l-istituzzjonijiet li kienu s-suġġett ta’ “moratorju” fid-data tad-dħul fis-seħħ tal-istess Liġi Nru 44/2009. Din l-applikazzjoni kellha titwettaq, skont il-Liġi Nru 44/2009, “bħallikieku l-istralċ ta’ din l-istituzzjoni kien ġie deċiż minn qorti mad-dħul fis-seħħ tal-Liġi”.
16.
Fl-istess ħin, il-Liġi Nru 44/2009 ħassret il-projbizzjoni introdotta permezz tal-Liġi Nru 129/2008.
17.
Fil-paragrafu II.2 tagħhom, id-dispożizzjonijiet tranżitorji msemmijin kienu jipprovdu li, hekk kif jintemm il-“moratorju”, l-istituzzjonijiet li kienu bbenefikaw minnu kellhom jiġu kkunsidrati awtomatikament bħala li huma suġġetti għal proċedura ta’ stralċ, mingħajr ma tkun meħtieġa deċiżjoni ġudizzjarja konkreta.
18.
Fl-aħħar nett, għall-finijiet ta’ dak li huwa rilevanti għal din il-kawża, il-Liġi Nru 161/2002 reġgħet ġiet ifformulata mill-ġdid permezz tal-Liġi Nru 132/2010, tas-16 ta’ Novembru 2010, u issa tipprovdi li l-proċedura ta’ stralċ ma għandhiex tibda b’mod awtomatiku wara l-“moratorju” iżda l-istralċ għandu jinbeda biss jekk il-kumitat ta’ tmexxija provviżorju u l-bord tal-istralċ jitolbu dan, flimkien, lill-awtorità ġudizzjarja qabel l-iskadenza tal-“moratorju”.
II – Il-fatti
19.
Il-kumpannija Landsbanki Islands HF (iktar ’il quddiem “Landsbanki”) hija istituzzjoni ta’ kreditu Islandiża li kienet is-suġġett ta’ żewġ sekwestri kawtelatorji eżegwiti fi Franza fl-10 ta’ Novembru 2008 fuq talba ta’ kreditur residenti f’dan l-Istat Membru, F. Giraux.
20.
Landsbanki kkontestat dawn is-sekwestri quddiem il-qrati Franċiżi, fejn invokat il-miżuri ta’ riorganizzazzjoni u ta’ stralċ adottati preċedentement mill-awtoritajiet Islandiżi (
3
).
21.
B’hekk, Landsbanki, fl-ewwel lok, sostniet quddiem it-Tribunal de grande instance de Paris li l-miżuri ordnati fl-Islanda setgħu jiġu invokati kontra l-kreditur Franċiż tagħha u li, inkonformità mal-leġiżlazzjoni Islandiża (il-Liġi Nru 44/2009 u l-Liġi Nru 21/1991), il-miżuri kollha ta’ eżekuzzjoni forzata implementati b’effett mill-15 ta’ Mejju 2008 kienu retroattivament nulli.
22.
It-Tribunal de grande instance ċaħad l-argument ta’ Landsbanki permezz ta’ sentenza tal-25 ta’ Ġunju 2009. Dik il-qorti kkunsidrat li l-miżuri ta’ riorganizzazzjoni u ta’ stralċ li jirriżultaw mil-Liġi Islandiża Nru 44/2009 ma kinux jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2001/24 u għalhekk ma kinux applikabbli fi Franza u, għaldaqstant, iddeċidiet li tħalli fis-seħħ is-sekwestri kawtelatorji ordnati fuq talba ta’ F. Giraux.
23.
Is-sentenza tat-Tribunal de grande instance kienet ikkonfermata fl-4 ta’ Novembru 2010 mill-Cour d’appel de Paris. Dik il-qorti kkunsidrat, minn naħa, li l-applikazzjoni tar-regola Islandiża ma kinitx timplika l-effett ta’ annullament retroattiv invokat minn Landsbanki; u, min-naħa l-oħra, li, anki jekk ikun hemm dan l-effett, id-dispożizzjonijiet leġiżlattivi li jipproduċu dan l-effett ma jikkostitwixxux miżuri ta’ riorganizzazzjoni jew ta’ stralċ adottati mill-“awtoritajiet amministrattivi u ġudizzjarji”, fis-sens tad-Direttiva 2001/24.
24.
Il-Cour d’appell speċifikat li l-liġi Islandiża li kienet tipprojbixxi l-ftuħ ta’ kawżi ġudizzjarji kontra istituzzjonijiet ta’ kreditu suġġetti għal moratorju (il-Liġi Nru 161/2002) kienet tħassret fil-15 ta’ April 2009 bil-Liġi Nru 44/2009.
25.
Wara li ġie ppreżentat appell fil-kassazzjoni quddiem il-Cour de cassation, dik il-qorti qiegħda tressaq din it-talba għal deċiżjoni preliminari.
III – Id-domandi preliminari
26.
Il-formulazzjoni tad-domandi preliminari hija din li ġejja:
“1)
L-Artikoli 3 u 9 tad-Direttiva 2001/24/KE, tal-4 ta’ April 2001. fuq ir-riorganizzazzjoni u l-istralċ ta’ istituzzjonijiet ta’ kreditu għandhom jiġu interpretati fis-sens li, miżuri ta’ riorganizzazzjoni jew ta’ stralċ ta’ istituzzjoni finanzjarja, bħal dawk li jirriżultaw mil-Liġi Iżlandiża Nru 44/2009 tal-15 ta’ April 2009, għandhom jiġu kkunsidrati bħala miżuri meħuda minn awtorità amministrattiva jew ġudizzjarja fis-sens ta’ dawn l-artikoli?
2)
L-Artikolu 32 tad-Direttiva 2001/24/KE għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi dispożizzjoni nazzjonali bħall-Artikolu 98 tal-Liġi Iżlandiża [Nru 161/2002] tal-20 ta’ Diċembru 2002, li pprojbixxiet jew issospendiet kwalunkwe azzjoni ġudizzjarja kontra istituzzjoni finanzjarja mad-dħul fis-seħħ ta’ moratorju, milli jkollha effett fir-rigward ta’ miżuri kawtelatorji meħuda fi Stat Membru ieħor qabel l-impożizzjoni tal-moratorju?”
27.
Il-Cour de cassation tfakkar li, skont id-Direttiva 2001/24, l-awtoritajiet amministrattivi jew ġudizzjarji tal-Istat Membru ta’ oriġini għandhom kompetenza esklużiva sabiex jiddeċiedu li miżuri ta’ riorganizzazzjoni jew ta’ stralċ japplikaw għal istituzzjoni ta’ kreditu – inkluż għall-fergħat tagħha miftuħa fi Stati Membri oħra.
IV – Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
28.
It-talba għal deċiżjoni preliminari ġiet irreġistrata fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-20 ta’ Frar 2012.
29.
Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, mill-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-Assoċjazzjoni Ewropea tal-Kummerċ Ħieles (EFTA) (iktar ’il quddiem l-“Awtorità EFTA”), mill-Gvern Franċiż, mill-Gvern Islandiż u mill-Gvern Portugiż, kif ukoll mill-Kummissjoni.
30.
Fis-seduta li nżammet fis-7 ta’ Marzu 2013 ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, l-Awtorità EFTA, il-Gvern Franċiż u l-Kummissjoni ppreżentaw is-sottomissjonijiet orali tagħhom.
V – L-argumenti
A – Fuq l-ewwel domanda preliminari
31.
Landsbanki ssostni li l-proċedura ta’ stralċ prevista speċifikament fid-dispożizzjonijiet tranżitorji tal-Liġi Nru 44/2009 hija effett legali li din il-liġi torbot mad-deċiżjoni ġudizzjarja li permezz tagħha jiġi ordnat il-moratorju, f’dan il-każ id-deċiżjoni tal-qorti ta’ Rejkjavik tal-5 ta’ Diċembru 2008. Għaldaqstant, għandu jiġi kkunsidrat li l-miżuri ta’ riorganizzazzjoni u ta’ stralċ imposti fl-Islanda kienu ordnati mill-awtoritajiet amministrattivi u ġudizzjarji kompetenti, fis-sens tad-Direttiva 2001/24, u għalhekk għandhom jiġu rrikonoxxuti fi Franza. Jekk ma jkunx hekk, ma jkunux imħarsa l-protezzjoni u l-ugwaljanza fit-trattament tal-kredituri. Min-naħa l-oħra, fil-fehma tagħha, dak li għandu jkun determinanti huwa l-fatt li l-miżuri adottati mil-leġiżlatur Islandiż ma humiex differenti, mill-aspett funzjonali, minn att amministrattiv jew ġudizzjarju sa fejn jirreferu għal sitwazzjonijiet u interessi partikolari u sa fejn, barra minn hekk, l-istess bħall-atti amministrattivi u ġudizzjarji, jistgħu wkoll jiġu kkontestati. Il-Gvern Franċiż jaqbel ma’ dawn l-aħħar żewġ osservazzjonijiet.
32.
Min-naħa tiegħu, F. Giraux jallega li l-miżuri ta’ riorganizzazzjoni u ta’ stralċ jistgħu jiġu ordnati biss minn awtoritajiet amministrattivi jew ġudizzjarji sa fejn il-fatt li dispożizzjoni leġiżlattiva ma tistax tiġi kkontestata jimplika li huma biss id-deċiżjonijiet amministrattivi u ġudizzjarji li jistgħu jiżguraw lill-kredituri li l-miżuri jkunu adottati fid-dawl tas-sitwazzjoni finanzjarja partikolari ta’ kull każ u li jkun hemm il-possibbiltà li jikkontestawhom. Min-naħa l-oħra, F. Giraux jenfasizza li d-Direttiva tagħmel distinzjoni ċara ħafna bejn miżuri ta’ riorganizzazzjoni u proċeduri ta’ stralċ, li t-tnejn li huma huma suġġetti għal regoli partikolari adegwati għall-għanijiet rispettivi tagħhom. Għaldaqstant, it-tnejn li huma jeħtieġu deċiżjoni amministrattiva jew ġudizzjarja awtonoma u, skont id-Direttiva 2001/24, l-adozzjoni ta’ miżura ta’ riorganizzazzjoni ma tistax tipproduċi l-effetti ta’ proċedura ta’ stralċ.
33.
Il-Gvern Franċiż, il-Gvern Islandiż u l-Gvern Portugiż isostnu li l-Artikoli 2, 3 u 9 tad-Direttiva għandhom jitqiesu li huma applikabbli għall-miżuri li jirriżultaw mil-Liġi Nru 44/2009. Fil-fehma tagħhom, dan huwa l-uniku mod kif jista’ jintlaħaq l-għan tad-Direttiva li huwa preċiżament ir-rikonoxximent reċiproku u awtomatiku tal-miżuri ta’ riorganizzazzjoni u ta’ stralċ adottati mill-awtoritajiet ta’ Stat Membru.
34.
Il-Gvern Franċiż jindika li jkun kontradittorju jekk il-miżuri li jirriżultaw mil-Liġi Nru 44/2009 ma jiġux rikonoxxuti filwaqt li, għall-kuntrarju, jiġu rikonoxxuti d-deċiżjonijiet amministrattivi jew ġudizzjarji li japplikaw dawn l-istess miżuri. Fir-rigward tal-Artikolu 3(1) u tal-Artikolu 9(1) tad-Direttiva, il-Gvern Franċiż jallega li l-għan tagħhom ma huwiex tant li jirrikjedu li l-miżuri jiġu adottati mill-awtorità amministrattiva jew ġudizzjarja iżda huwa pjuttost li jiżguraw li dawn l-istess miżuri jistgħu jiġu ordnati biss mill-awtoritajiet tal-Istat Membru ta’ oriġini, bl-esklużjoni tal-Istati Membri l-oħra. Min-naħa tiegħu, il-Gvern Portugiż huwa tal-fehma li r-regoli legali li jiddeterminaw it-totalità tal-effetti maħluqa mill-applikazzjoni tal-miżuri ta’ riorganizzazzjoni għandhom jinkludu miżuri amministrattivi jew ġudizzjarji.
35.
Il-Kummissjoni tallega li, peress li r-regoli nazzjonali dwar l-insolvenza ma humiex armonizzati, id-Direttiva 2001/24 sempliċement tistabbilixxi r-rikonoxximent reċiproku tal-miżuri adottati bil-għan li tkun possibbli l-profittabbiltà tal-istituzzjonijiet. Fid-dawl ta’ dan, l-Istat Membru ta’ oriġini għandu, filwaqt li josserva l-kriterji minimi imposti mid-Direttiva, jidentifika l-awtoritajiet li għandhom il-kompetenza jadottaw dawn il-miżuri. Din il-libertà ma għandhiex tkun ristretta minħabba l-kultura legali u kostituzzjonali ta’ kull Stat Membru u mis-sens li jista’ jkollhom, fil-każ ta’ kull Stat Membru, il-kunċetti ta’ att amministrattiv u ta’ att leġiżlattiv.
36.
Skont il-Kummissjoni, il-punt determinanti ma huwiex li l-miżura inkwistjoni tkun ġiet adottat minn Parlament jew minn qorti; skont id-Direttiva, dak li huwa rilevanti huwa li l-miżuri jkunu ġustifikati mis-sitwazzjoni finanzjarja ta’ istituzzjoni partikolari, b’tali mod li ma jaqgħux taħt id-Direttiva l-miżuri ġenerali li japplikaw b’mod indistint u impersonali għas-settur finanzjarju kollu. Fil-fehma tagħha, f’din il-kawża għandha ssir distinzjoni bejn, minn naħa, id-dispożizzjonijiet tal-Liġi Nru 161/2002, fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-fatti, li, minħabba n-natura ġenerali u impersonali tagħhom, ma jistgħux jiġu inklużi fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2001/24, u, min-naħa l-oħra, id-deċiżjonijiet mogħtija mill-FME u mill-qorti lokali ta’ Rejkjavik b’applikazzjoni tal-possibbiltajiet mogħtija lilhom mill-istess Liġi Nru 161/2002. Skont il-Kummissjoni, dawn id-deċiżjonijiet tal-aħħar, mogħtija skont il-liġi msemmija, huma b’mod ċar imputabbli lil awtorità amministrattiva jew ġudizzjarja fis-sens tad-Direttiva 2001/24.
37.
L-Awtorità EFTA, min-naħa tagħha, tallega li, f’din il-kawża, il-miżuri kollha ġew adottati mill-FME jew mill-awtorità ġudizzjarja kompetenti. Fil-fehma tagħha, ma kinitx applikata s-“sistema awtomatika” ta’ ftuħ ta’ proċedura ta’ stralċ prevista mil-Liġi Nru 44/2009 u li kienet sussegwentement imħassra bil-Liġi Nru 132/2010.
B – Fuq it-tieni domanda preliminari
38.
Landsbanki ssostni li l-Artikolu 32 tad-Direttiva 2001/24 ma jipprekludix l-applikazzjoni tal-Artikolu 98 tal-Liġi Nru 161/2002 li bis-saħħa tiegħu ġie adottat il-moratorju li, fil-fehma tagħha, jipprekludi li jkollhom effett is-sekwestri ordnati fi Franza. Skont Landsbanki, l-espressjoni “kawża pendenti” użata fl-Artikolu 32 tirreferi biss għal proċedimenti ġudizzjarji dwar il-mertu. Barra minn hekk, il-premessa 30 tad-Direttiva tirrikonoxxi, fil-fehma tagħha, li hija l-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru ta’ oriġini li għandha tiddetermina l-effett ta’ miżuri bħalma huwa moratorju “fuq azzjonijiet individwali ta’ infurzar” li joħorġu minn kawżi li jkunu għadhom pendenti, sa fejn ma hemm ebda dubju li sekwestru jikkostitwixxi azzjoni ta’ dan it-tip.
39.
F. Giraux jikkunsidra li d-domanda hija inammissibbli minħabba li l-Artikolu 98 tal-Liġi Nru 161/2002 ma japplikax għaċ-ċirkustanzi inkwistjoni. Fil-fehma tiegħu, sa fejn tipprojbixxi biss il-ftuħ ta’ kawżi ġudizzjarja kontra istituzzjoni suġġetta għal moratorju, din id-dispożizzjoni ma tapplikax fir-rigward ta’ sekwestru li jippreċedi dan il-moratorju. Barra minn hekk, huwa jallega li din id-dispożizzjoni ġiet iddikjarata antikostituzzjonali u ġiet issostitwita bil-Liġi Nru 44/2009.
40.
Il-Gvern Franċiż, il-Gvern Islandiż, il-Kummissjoni u l-Awtorità EFTA jsostnu li għandha ssir distinzjoni bejn, minn naħa, il-“kawżi pendenti”, irregolati mil-liġi tal-Istat fejn ikunu nfetħu (lex fori), u, min-naħa l-oħra, l-“azzjonijiet individwali”, irregolati mil-liġi tal-Istat ta’ oriġini (lex concursus). Dan jirriżulta mill-interpretazzjoni tal-Artikolu 32 tad-Direttiva 2001/24 fid-dawl tal-premessa 30 u tal-Artikolu 10(2)(e) tal-istess direttiva. Skonthom, l-Artikolu 32 ikopri biss il-kawżi dwar il-mertu u mhux l-azzjonijiet aċċessorji dwar eżekuzzjoni forzata. Min-naħa tagħhom, is-sekwestri, fid-dawl tal-għanijiet tad-Direttiva (b’mod partikolari, l-universalità u l-ugwaljanza tal-kredituri), huma azzjonijiet individwali suġġetti għad-dritt tal-Istat ta’ oriġini.
41.
Il-Kummissjoni tallega, b’mod partikolari, li l-miżuri ta’ eżekuzzjoni forzata, inklużi s-sekwestri li l-effetti tagħhom jibqgħu jissussistu, għandhom ikunu suġġetti għad-dritt tal-Istat ta’ oriġini b’effett mid-data li fiha jiġu adottati miżuri ta’ riorganizzazzjoni u ta’ stralċ, inkluż fil-każ li l-miżuri ta’ eżekuzzjoni forzata jkunu ġew adottati qabel din id-data. Il-miżuri ta’ riorganizzazzjoni u ta’ stralċ ikollhom effett retroattiv fuq l-azzjonijiet ta’ eżekuzzjoni forzata meta dan ikun previst mid-dritt applikabbli fl-Istat ta’ oriġini.
42.
B’mod iktar ġenerali, il-Kummissjoni ssostni li d-Direttiva 2001/24 ma għandhiex l-effett li tipprojbixxi jew li tissospendi awtomatikament l-azzjonijiet kollha miftuħa fi Stati Membri oħra fir-rigward ta’ istituzzjoni malli din tkun suġġetta għal miżuri ta’ riorganizzazzjoni jew ta’ stralċ fi Stat Membru ieħor. Għalkemm huwa minnu li huwa biss dan tal-aħħar li jista’ jadotta miżuri ta’ riorganizzazzjoni jew ta’ stralċ fir-rigward ta’ istituzzjoni stabbilita fit-territorju tiegħu (miżuri li jistgħu jkunu effikaċi biss jekk ikun jista’ jkollhom effett fl-Istati Membri kollha), fid-Direttiva ma hemm xejn li jipprekludi lill-Istati Membri l-oħra milli jadottaw miżuri jew jibdew proċeduri ta’ tip differenti, bħalma huma pereżempju l-kawżi għal responsabbiltà kuntrattwali jew il-kawżi ta’ natura kriminali.
VI – Evalwazzjoni
43.
Il-Cour de cassation tagħmel żewġ domandi li l-kumplessità tagħhom hija ferm differenti. Dan jidher mill-fatt li d-dibattiti bejn il-partijiet li pparteċipaw f’din il-kawża kienu ffokati fuq l-ewwel waħda filwaqt li, għall-kuntrarju, prattikament qablu kollha kemm huma dwar ir-risposta li għandha tingħata għat-tieni waħda.
44.
Għalkemm xorta waħda ser nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja r-risposta li, fil-fehma tiegħi, għandha tingħata lit-tieni waħda mid-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju, ser niffoka prinċipalment fuq l-ewwel waħda. Barra minn hekk, ser nagħmel dan billi nillimita ruħi strettament għas-suġġett tad-domanda.
A – L-ewwel domanda
1. Delimitazzjoni tas-suġġett tagħha
45.
L-ewwel domanda tista’ tiġi fformulata b’mod sempliċi ħafna: Parlament jista, permezz tal-proċess leġiżlattiv biss, jadotta miżuri li d-Direttiva 2001/24 tattribwixxi dejjem lill-“awtoritajiet amministrattivi jew ġudizzjarji” nazzjonali tal-Istat Membru ta’ oriġini? Il-Cour de cassation ma tidentifikax b’mod speċifiku l-miżuri leġiżlattivi li huma s-suġġett tad-domanda tagħha iżda tirreferi, b’mod ġenerali, għall-“miżuri ta’ riorganizzazzjoni jew ta’ stralċ ta’ istituzzjoni finanzjarja [...] bħal dawk li jirriżultaw mil-Liġi Iżlandiża Nru 44/2009 tal-15 ta’ April 2009”.
46.
Minkejja dan, kemm mid-digriet tar-rinviju u kemm mid-dibattiti bejn il-partijiet jirriżulta li l-miżuri tal-Liġi Nru 44/2009 rilevanti għall-kawża huma essenzjalment id-dispożizzjonijiet tranżitorji li bis-saħħa tagħhom l-istituzzjonijiet li kienu s-suġġett ta’ moratorju fid-data tad-dħul fis-seħħ tal-istess Liġi Nru 44/2009 – bħalma kienet, f’dan il-każ, Landsbanki fil-5 ta’ Diċembru 2008 – kienu awtomatikament ikkunsidrati bħala li huma suġġetti għal proċedura ta’ stralċ, mingħajr ma kienet meħtieġa deċiżjoni ġudizzjarja f’dan is-sens.
47.
Din id-dispożizzjoni leġiżlattiva partikolari twassal, fil-fehma ta’ Landsbanki, għall-applikazzjoni f’dan il-każ tar-regola Islandiża li tirregola l-proċeduri ta’ stralċ u, b’mod partikolari, it-tneħħija tas-sekwestru fuq il-beni tagħha. Madankollu, jekk din hijiex jew le il-konsegwenza ta’ din il-miżura hija kwistjoni li ma hemmx lok li tiġi deċiża fil-kuntest ta’ din il-kawża.
48.
Fil-fatt, mid-digriet tar-rinviju jirriżulta li l-interpretazzjoni tad-dritt Islandiż rilevanti għall-kawża ineżami hija s-suġġett tat-tilwima bejn il-partijiet, u dan sa fejn il-Cour de cassation hija meħtieġa tiddeċiedi, fil-kawża prinċipali, jekk il-Cour d’appel kellhiex raġun tikkonkludi li ma kinitx stabbilita l-applikazzjoni fil-konfront ta’ Landsbanki tal-Artikolu 138 tal-Liġi Nru 21/91, li tistabbilixxi r-regoli komuni dwar il-falliment, applikazzjoni li kieku kienet timplika t-tneħħija tas-sekwestri ordnati fil-konfront tal-beni tagħha.
49.
Madankollu, l-argument determinanti li wassal għad-deċiżjoni adottata mill-Cour d’appell ma kienx ibbażat fuq in-nuqqas ta’ prova dwar l-applikabbiltà tar-regola Islandiża invokata minn Landsbanki – kwistjoni li, fil-fehma tiegħi, għadha ma hijiex deċiża – iżda kien ibbażat fuq il-fatt li, fi kwalunkwe każ, din ir-regola ma kinitx tinsab f’deċiżjoni amministrattiva jew ġudizzjarja fis-sens tad-Direttiva iżda kienet tinsab f’dispożizzjoni leġiżlattiva, u, għalhekk, ma kinitx taqa’ taħt id-Direttiva 2001/24, b’tali mod li tirriżulta irrilevanti l-kwistjoni tal-applikabbiltà tal-Liġi Nru 21/91 għal dan il-każ.
50.
Għaldaqstant, din hija kwistjoni preliminari li minnha jiddependi jekk il-qorti tar-rinviju għandhiex jew le tidħol fil-mertu tal-problema dwar id-determinazzjoni tad-dritt Islandiż rilevanti u applikabbli għall-kawża ineżami. Barra minn hekk, huwa ċar li minħabba f’dan, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tikkonkludi li l-miżuri li jinsabu fil-Liġi Nru 44/2009 ma jistgħux jitqiesu bħala li huma ekwivalenti għad-deċiżjonijiet amministrattivi jew ġudizzjarji li għalihom tirreferi d-Direttiva 2001/24, ma jkunux issodisfaw ir-rekwiżit meħtieġ sabiex Landsbanki tkun tista’ tibbaża fid-dritt it-talba li hija ressqet quddiem il-qrati Franċiżi, jiġifieri li jiġu rrikonoxxuti fi Franza l-effetti ta’ dawn il-miżuri, u dan sa fejn dan l-Istat Membru jkun obbligat li jirrikonoxxi dawn l-effetti biss jekk il-miżuri inkwistjoni jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva.
51.
Fl-aħħar nett, għandha ssir preċiżazzjoni addizzjonali fis-sens li, fil-fehma tiegħi, lanqas ma huwa rilevanti f’dan il-każ il-fatt li l-qorti distrettwali ta’ Rejkjavik ordnat, permezz ta’ sentenza tat-22 ta’ Novembru 2010, li Landsbanki tiġi suġġetta għal proċedura ta’ stralċ. Din is-sentenza, bħala deċiżjoni ġudizzjarja, taqa’ manifestament fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2001/24 u għalhekk jista’ jingħad li din id-deċiżjoni timplika li l-kwistjoni dwar l-istralċ awtomatiku previst mil-Liġi Nru 44/2009 hija waħda ipotetika.
52.
Madankollu, dak li huwa ċert huwa li Landsbanki kienet ilha suġġetta għal proċedura ta’ stralċ sa mid-29 ta’ April 2009, jiġifieri ftit ġranet wara d-dħul fis-seħħ tal-Liġi Nru 44/2009, meta ġie nnominat bord tal-istralċ minn qorti. Permezz ta’ din in-nomina, in-natura awtomatika tal-istralċ stabbilita fil-Liġi Nru 44/2009 kellha impatt fuq Landsbanki ab initio, u għalhekk din l-istituzzjoni setgħet tinvoka quddiem il-qrati Franċiżi l-leġiżlazzjoni Islandiża dwar il-falliment bil-għan li jitneħħa s-sekwestru ordnat fuq il-beni tagħha. Fil-fatt, id-deċiżjoni tal-qorti distrettwali ta’ Rejkjavik tat-22 ta’ Novembru 2010 ma fetħitx fil-veru sens tal-kelma l-proċedura ta’ stralċ ta’ Landsbanki iżda, kif jingħad fil-ħames paragrafu tagħha, tordna t-tkomplija tal-proċedura li kienet diġà nbdiet taħt il-Liġi Nru 44/2009. Tali deċiżjoni kienet neċessarja sa fejn l-istralċ awtomatiku kienu għadu kemm ġie mħassar permezz tal-Liġi Nru 132/10, li daħlet fis-seħħ ħamest’ijiem qabel id-data ta’ din id-deċiżjoni tal-qorti distrettwali.
53.
Finalment, u bħala riassunt, fil-paragrafi li ġejjin ser nagħti risposta għall-kwistjonijiet marbuta speċifikament mal-Liġi Nru 44/2009.
2. Eżami tal-mertu tad-domanda
54.
F’din il-parti ser norganizza l-analiżi tiegħi billi nidentifika taħt tliet taqsimiet il-premessa u ż-żewġ kundizzjonijiet li, fil-fehma tiegħi, jistgħu jiġġustifikaw l-inklużjoni ta’ miżuri leġiżlattivi partikolari fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2001/24.
a) Il-“miżuri ta’ riorganizzazzjoni” ma humiex esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2001/24 għas-sempliċi raġuni li jkunu ġew adottati mil-leġiżlatur nazzjonali
55.
Jekk ngħaddu direttament għar-risposta għall-ewwel domanda preliminari magħmula mill-Cour de cassation, u bħala punt ta’ tluq, jidher li ma hemmx dubju li, fid-dawl tal-kontenut letterali tal-Artikoli 3(1) u 9(1) tad-Direttiva 2001/24, dawn id-dispożizzjonijiet f’ebda każ ma jkopru l-“awtoritajiet leġiżlattivi” sa fejn jissemmew b’mod espliċitu biss l-“awtoritajiet amministrattivi jew ġudizzjarji” li, “waħedhom”, għandhom il-kompetenza li jadottaw tali miżuri (
4
). Madankollu, fil-fehma tiegħi, din l-interpretazzjoni tkun kontradittorja mhux biss mal-ispirtu u mal-għan tad-Direttiva 2001/24 iżda wkoll, qabel kollox, mas-sistema tagħha stess (
5
).
56.
Minn qari tal-formulazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet fl-intier tagħhom jirriżulta evidenti li dik li hija determinanti għall-finijiet ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, iktar mill-identità tal-awtoritajiet konkreti li għandhom il-kompetenza jadottaw il-miżuri ta’ riorganizzazzjoni li għalihom tirreferi d-Direttiva 2001/24, hija l-kundizzjoni li dawn ikunu l-awtoritajiet tal-Istat Membru “ta’ oriġini” fis-sens tad-Direttiva. Fil-fehma tiegħi, għall-finijiet ta’ dawn id-dispożizzjonijiet hija determinanti wkoll in-natura tal-miżuri inkwistjoni, kif ukoll ir-rwol ċentrali li għandhom fis-sistema tad-Direttiva.
57.
Fil-fatt, kollox fid-Direttiva 2001/24 huwa intiż sabiex “jkun stabbilit rikonoxximent reċiproku minn Stati Membri tal-miżuri meħuda minnhom kollha biex jerġgħu jsiru vijabbli l-istituzzjonijiet ta’ kreditu li tkun aworizzat” (
6
), sabiex b’hekk jiġi ggarantit li dawn ikunu “effettivi fl-Istati Membri kollha” (
7
).
58.
Min-naħa l-oħra, skont l-Artikolu 2 tad-Direttiva, “miżuri ta’ riorganizzazzjoni” huma dawk “maħsuba biex jippreservaw jew iġibu lura s-sitwazzjoni finanzjarja ta’ istituzzjoni ta’ kreditu” (
8
). Għaldaqstant, dawn huma miżuri ta’ natura konkreta u speċjali li jindirizzaw istituzzjonijiet ta’ kreditu individwali u li, għalhekk, ma jkunux maħsuba sabiex jirreferu għal dawn l-istituzzjonijiet kollha jew sabiex jirregolaw il-qafas legali applikabbli għas-settur finanzjarju. Dan huwa kkonfermat mill-formulazzjoni tal-Artikoli 3 u 9 tad-Direttiva, liema artikoli jirreferu dejjem għal miżuri ordnati fil-konfront ta’ “istituzzjoni ta’ kreditu”.
59.
Huma minnu li n-natura individwali jew speċjali tal-miżuri ta’ riorganizzazzjoni, fid-dawl ta’ dak li jimplikaw għad-destinatarji tagħhom, twassal sabiex dak li jkun jaħseb immedjatament fl-awtoritajiet amministrattivi jew ġudizzjarja bħala l-awtoritajiet kompetenti sabiex jadottawhom. Minkejja d-differenzi kollha li jista’ jkun hemm bejn l-istrutturi kostituzzjonali tal-Istati Membri, huwa prinċipju komuni għat-tradizzjonijiet nazzjonali kollha li, mid-definizzjoni tagħha stess, il-liġi hija norma ta’ natura ġenerali u astratta, b’differenza min-natura speċjali u konkreta tad-deċiżjonijiet kemm amministrattivi u kemm ġudizzjarji bħala atti li japplikaw, preċiżament, id-dispożizzjonijiet ġenerali tal-liġi. F’dan is-sens, minn sempliċi qari tad-Direttiva fl-intier tagħha toħroġ b’mod ċar l-importanza mogħtija lill-prinċipju ta’ legalità.
60.
Bla ħsara għal dak li għadni kemm għidt, minn eżami komparattiv tal-ordinamenti kostituzzjonali nazzjonali jirriżulta b’mod ċar li, f’uħud minn dawn l-ordinamenti, jeżistu l-hekk imsejħa “liġijiet speċjali”, jiġifieri liġijiet li jkollhom natura individwali jew partikolari minħabba l-kontenut jew id-destinatarji tagħhom (
9
). Sa fejn tali liġijiet huma rikonoxxuti fl-ordinamenti tal-Istati Membri (
10
), fid-dritt tal-Unjoni ma hemm xejn li jista’ jdaħħal inkwistjoni, bħala prinċipju, in-natura adegwata ta’ dawn il-liġijiet bħala strumenti legali għall-eżerċizzju tas-setgħa pubblika nazzjonali. Madankollu, kif sejrin naraw, fil-każ konkret tad-Direttiva 2001/24 huma meħtieġa ċerti kundizzjonijiet partikolari.
61.
Fi kwalunkwe każ, nikkunsidra li r-referenza repetuta li d-Direttiva tagħmel għall-awtoritajiet amministrattivi jew ġudizzjarji hija dovuta essenzjalment għall-premessa, li ma tistax tiġi kkontestata, li normalment dawn huma l-awtoritajiet li jkunu meħtieġa jadottaw il-miżuri ta’ riorganizzazzjoni li r-rikonoxximent tagħhom mill-Istati Membri huwa l-għan tad-Direttiva. Għall-kuntrarju, nikkunsidra li dawn id-dispożizzjonijiet ma għandhomx jiġu interpretati bħala espressjoni ta’ rieda espressa li l-“awtorità leġiżlattiva” tal-Istat Membru tiġi eskluża, f’kull każ, minn fost l-awtoritajiet nazzjonali li jkunu meħtieġa jadottaw il-miżuri ta’ riorganizzazzjoni li r-rikonoxximent ġenerali tagħhom huwa l-għan tad-Direttiva.
62.
Bħala konklużjoni intermedjarja, jiena tal-fehma li, bla ħsara għal dak li ser ngħid iktar ’il quddiem, il-miżuri adottati mil-leġiżlatur Islandiż fil-kuntest ineżami, u b’mod partikolari dawk li jinsabu fil-Liġi Nru 44/2009, ma humiex esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2001/24 għas-sempliċi raġuni li kienu adottati permezz ta’ dispożizzjonijiet leġiżlattivi.
b) Madankollu, il-miżuri adottati mil-leġiżlatur għandhom ikunu verament tali miżuri sabiex ikunu jistgħu jiġu inklużi fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2001/24
63.
L-ewwel nett, fil-fehma tiegħi, l-awtorità leġiżlattiva tista’ titqies li hija eskluża mid-Direttiva 2001/24 biss sa fejn tadotta miżuri ġenerali u astratti, jiġifieri dispożizzjonijiet li ma jikkorrispondux għall-kunċett ta’ “miżuri ta’ riorganizzazzjoni” adottat mid-Direttiva 2001/24. Għall-kuntrarju, jekk l-awtorità leġiżlattiva tista’ tadotta wkoll, skont id-dritt intern tagħha, miżuri li, minħabba li jkunu individwali u konkreti, jikkonformaw mal-kunċett adottat mid-Direttiva 2001/24, fil-fehma tiegħi ma hemm xejn li jipprekludi li dawn l-istess miżuri jitqiesu bħala ekwivalenti għal dawk adottati mill-awtoritajiet amministrattivi jew ġudizzjarji u, għaldaqstant, bħala miżuri li għandhom jibbenefikaw mir-rikonoxximent li d-Direttiva tiggarantixxi fl-Unjoni kollha għall-miżuri ta’ riorganizzazzjoni adottati minn Stat Membru.
64.
Inizjalment, il-Liġi Nru 44/2009 tidher li hija liġi fis-sens formali u duttrinali ta’ din il-kelma. Fil-fatt, din il-liġi temenda liġi ta’ tali natura, jiġifieri l-Liġi Nru 161/2002, dwar l-istituzzjonijiet finanzjarji. Madankollu, il-Liġi Nru 44/2009 tikkonċerna speċifikament, minħabba d-dispożizzjonijiet tranżitorji tagħha, l-istituzzjonijiet finanzjarji li fir-rigward tagħhom kien ġie ordnat moratorju. Fil-mument meta daħlet fis-seħħ, jiġifieri f’April 2009, Landsbanki kienet tinsab f’din is-sitwazzjoni bis-saħħa ta’ deċiżjoni ġudizzjarja adottata fil-5 ta’ Diċembru 2008. Skont dak li josserva l-Gvern Islandiż (
11
), din kienet ukoll is-sitwazzjoni ta’ erba’ istituzzjonijiet finanzjarji oħra.
65.
Fil-kuntest tal-kriżi finanzjarja li bdiet fl-Islanda fl-2008, il-leġiżlatur Islandiż ma setax ma kienx jaf bis-sitwazzjoni partikolari ta’ Landsbanki. Fil-fatt, is-sitwazzjoni ta’, fost oħrajn, din l-istituzzjoni finanzjarja kienet il-kawża tal-miżuri leġiżlattivi kollha adottati b’urġenza b’effett mis-6 ta’ Ottubru 2008, id-data tal-Liġi Nru 125/2008, li awtorizzat l-adozzjoni ta’ miżuri partikolari mill-FME (
12
). Għaldaqstant, dawn huma sensiela ta’ miżuri leġiżlattivi li, minħabba l-kontenut stess tagħhom, huma prima facie limitati, fl-applikazzjoni tagħhom, għal grupp ferm ristrett u faċilment identifikabbli ta’ destinatarji individwali.
66.
It-tieni nett, ma jistax jiġi injorat il-fatt li seta’ kien neċessarjament meħtieġ li l-miżuri neċessarji għar-riorganizzazzjoni ta’ Landsbanki jiġu adottati permezz ta’ dispożizzjonijiet legali li jkollhom is-saħħa ta’ liġi u, għaldaqstant, ma setgħux jiġu adottati mill-awtoritajiet amministrattivi jew ġudizzjarji. F’dan ir-rigward, kif indikajt fil-bidu ta’ dawn il-konklużjonijiet, għandha tittieħed inkunsiderazzjoni l-gravità tal-kriżi li kellhom jaffaċċjaw l-awtoritajiet Islandiżi. L-awtoritajiet nazzjonali kkunsidraw li l-kriżi finanzjarja, minħabba l-karatteristiċi u l-portata tagħha, setgħet tiġi ttrattata biss bl-adozzjoni ta’ miżuri korrettivi għall-qafas leġiżlattiv li kienu jidderogaw minn uħud mid-dispożizzjonijiet tar-regoli komuni li jirregolaw l-istituzzjonijiet finanzjarji. Madankollu, tali miżuri, sa fejn huwa rilevanti hawnhekk, jidhru li ġew adottati b’mod partikolari u, barra minn hekk, b’mod tranżitorju, mingħajr ma kienu maħsuba li japplikaw b’mod ġenerali u permanenti, kif jixhdu r-riformi li seħħew fil-kuntest ineżami.
67.
Għaldaqstant, f’sitwazzjoni fejn il-miżuri ta’ riorganizzazzjoni neċessarji sabiex tiġi affaċċjata s-sitwazzjoni ta’ istituzzjoni finanzjarja setgħu jkunu biss – minħabba n-natura leġiżlattiva tad-dispożizzjonijiet li kellhom jiġu affettwati matul il-perijodu ta’ applikabbiltà ta’ dawn il-miżuri – miżuri li jkollhom ukoll natura leġiżlattiva, ma jkunx jagħmel sens jekk jiġu esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2001/24 dawk il-miżuri adottati minn parlament għas-sempliċi raġuni li dan ma huwiex awtorità amministrattiva jew ġudizzjarja; fi kliem ieħor, minħabba li ma joriġinawx minn awtorità li ma setgħetx tadottahom. Għall-kuntrarju, minn din il-perspettiva konkreta, huwa importanti biss, fil-fehma tiegħi, li l-miżuri inkwistjoni jkunu rilevanti sabiex tiġi affaċċjata s-sitwazzjoni partikolari u konkreta ta’ istituzzjoni partikolari, u dan sa fejn, għall-finijiet tal-applikabbiltà tad-Direttiva 2001/24, il-kriterju determinanti – għalkemm, kif sejrin naraw, mhux l-uniku wieħed – huwa n-natura speċjali u speċifika tal-miżuri (
13
).
68.
B’mod inċidentali, inqis li f’dan l-istadju għandu jingħad li d-domanda magħmula ma tistax tiġi “diżattivata” permezz tal-argument imqajjem mill-Kummissjoni li, peress li d-dispożizzjonijiet leġiżlattivi kontenzjużi applikaw għall-każ konkret ta’ Landsbanki permezz ta’ dispożizzjonijiet amministrattivi u ġudizzjarja partikolari, fil-verità huma dawn tal-aħħar il-“miżuri” rilevanti għall-finijiet tad-Direttiva u mhux il-Liġi Nru 44/2009 fiha nfisha, li allura tkun sempliċement ipprovdiet il-bażi legali għal dawn l-atti speċjali li japplikawha.
69.
Dan l-argument ma jistax jiġi aċċettat minħabba li d-dispożizzjonijiet kontenzjużi tal-Liġi Nru 44/2009 jikkostitwixxu fihom infushom “miżura” fis-sens tad-Direttiva 2001/24 sa fejn, mal-moratorju ordnat mill-qorti fir-rigward ta’ Landsbanki, jorbtu numru ta’ effetti li ma kinux jaqgħu fil-kompetenza tal-awtorità ġudizzjarja fil-mument meta ġie ordnat il-moratorju. Għaldaqstant, dawn ma humiex dispożizzjonijiet legali li ġew implementati sussegwentement minn qorti iżda huma dispożizzjonijiet leġiżlattivi li l-leġiżlatur stess japplika bħala effett addizzjonali u awtomatiku ta’ deċiżjoni ġudizzjarja preċedenti.
70.
Mill-banda l-oħra, fil-fehma tiegħi lanqas ma hija ammissibbli l-pożizzjoni meħuda mill-Portugall fis-sens li d-Direttiva 2001/24 tkopri wkoll, minbarra l-miżuri adottati mill-awtoritajiet amministrattivi u ġudizzjarji, ir-regoli legali applikabbli għal dawn il-miżuri. Jekk tiġi aċċettata din il-pożizzjoni tiġi eliminata kull differenza bejn il-miżuri amministrattivi u ġudizzjarji – li mid-definizzjoni tagħhom huma speċjali u konkreti – u l-leġiżlazzjoni ġenerali u astratta li fuqha jkunu bbażati dawn il-miżuri, u b’hekk jiġi eliminat ukoll is-sens stess tal-istess Direttiva 2001/24.
71.
Fi kwalunkwe każ, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddetermina sa fejn id-dispożizzjonijiet leġiżlattivi Islandiżi inkwistjoni, u b’mod partikolari l-Liġi Nru 44/2009, li jistgħu japplikaw għaċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, jistgħu jitqiesu, skont l-Artikolu 2 tad-Direttiva 2001/24, bħala “miżuri li huma maħsuba biex jippreservaw jew iġibu lura s-sitwazzjoni finanzjarja ta’ istituzzjoni (
14
) ta’ kreditu”, f’dan il-każ ta’ Landsbanki. Sabiex tagħmel dan, hija għandha tevalwa ċ-ċirkustanzi tat-tfassil u tal-adozzjoni ta’ dawn il-miżuri, il-portata tal-grupp tad-destinatarji effettivi tagħhom u l-eventwali korrispondenza bejn l-evoluzzjoni fis-sitwazzjoni tal-istituzzjonijiet konkretament affettwati, minn naħa, u l-adozzjoni ta’ miżuri leġiżlattivi ġodda maħsuba sabiex ir-reazzjoni tal-leġiżlatur tirrifletti ċirkustanzi ġodda, min-naħa l-oħra. Finalment, il-qorti tar-rinviju għandha tiżgura ruħha li, lil hinn mill-forma u mill-awtur tagħha, il-Liġi Nru 44/2009 topera mill-aspett funzjonali, għall-finijiet tad-Direttiva 2002/24, daqslikieku kienet deċiżjoni amministrattiva jew ġudizzjarja, jiġifieri bħala dispożizzjoni li ma hijiex maħsuba li tapplika b’mod ġenerali jew repetut iżda maħsuba li tapplika għal sitwazzjoni speċjali u konkreta.
72.
F’dan l-istadju hija meħtieġa preċiżazzjoni sa fejn, meta l-Cour de cassation tingħata l-kompitu li tiddetermina s-sens u l-portata tal-Liġi Nru 44/2009, huwa evidenti li din il-qorti ma hijiex qiegħda tintalab tiddeċiedi dwar liġi nazzjonali tagħha iżda dwar dispożizzjoni barranija li ġiet implikata fil-kawża ineżami minħabba li ġiet invokata minn waħda mill-partijiet. Għaldaqstant, id-determinazzjoni tas-sens ta’ din il-liġi Islandiża min-naħa tal-Cour de cassation ma tistax titwettaq bl-istess mod bħalma ssir fir-rigward ta’ dispożizzjoni Franċiża, li l-interpretazzjoni awtentika tagħha tiddependi biss mill-qrati Franċiżi, li huma obbligati jkunu jafuha skont il-prinċipju iura novit curia.
73.
Għaldaqstant, is-sens u l-portata tal-Liġi Nru 44/2009 huma, għall-Cour de cassation, kwistjoni suġġetta għal prova u, għalhekk, tiddependi mill-kontribuzzjoni tal-partijiet. Dan ifisser li fil-verità huma l-partijiet fil-kawża ineżami li għandhom jistabbilixxu d-dettalji tal-leġiżlazzjoni Islandiża invokata quddiem il-qrati Franċiżi, filwaqt li dawn tal-aħħar għandhom, naturalment, jiddeċiedu jekk dawn id-dettalji ġewx stabbiliti jew le skont ir-regoli dwar il-produzzjoni tal-prova applikabbli fid-dritt Franċiż.
74.
Għaldaqstant, u bħala t-tieni konklużjoni intermedjarja, jekk jiġi stabbilit, fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, li l-Liġi Nru 44/2009 tista’ titqies mill-aspett funzjonali, għall-finijiet tad-Direttiva 2002/24, daqslikieku kienet deċiżjoni amministrattiva jew ġudizzjarja, il-miżuri li jinsabu fiha jkunu, bħala prinċipju, ekwivalenti għall-miżuri adottati mill-“awtoritajiet amministrattivi jew ġudizzjarji” fis-sens ta’ din id-direttiva. Madankollu, sabiex dan ikun definittivament il-każ hija meħtieġa kundizzjoni oħra.
c) Barra minn hekk, għandha tiġi żgurata l-ugwaljanza fit-trattament bejn il-kredituri, b’mod partikolari fir-rigward tal-protezzjoni ġudizzjarja
75.
Fil-fatt, l-importanza li, fil-fehma tiegħi, għandha tingħata lill-għan tad-Direttiva 2001/24, jiġifieri li jiġi ggarantit li l-miżuri ta’ riorganizzazzjoni adottati minn Stat Membru jkunu rikonoxxuti fl-Unjoni kollha, teżiġi li, kif għadni kif spjegajt, tingħata iktar attenzjoni lill-kontenut tal-miżuri milli lill-entità li tadottahom. F’dan id-dawl jidhirli li l-awtonomija tal-Istati Membru fir-rigward tas-separazzjoni tal-funzjonijiet pubbliċi għandha tkun strettament osservata.
76.
Madankollu, dan ma huwiex l-uniku għan tad-Direttiva 2001/24. Barra minn dan l-għan hemm ukoll l-għan tal-protezzjoni ta’ drittijiet partikolari tal-kredituri tal-istituzzjonijiet finanzjarji li jkunu suġġetti għal riorganizzazzjoni. B’mod iktar partikolari, id-Direttiva tenfasizza li l-“prinċipju ta’ trattament ugwali bejn il-kredituri, fir-rigward ta’ l-opportunitajiet miftuħa għalihom biex tittieħed azzjoni (
15
), jeħtieġ li l-awtoritajiet amministrattivi jew ġudizzjarji ta’ l-Istat Membru ta’ oriġini jadottaw dawk il-miżuri meħtieġa għall-kredituri fl-Istat Membru ospitanti biex ikunu jistgħu jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom li jieħdu azzjoni fil-limitu taż-żmien provdut” (
16
). Għaldaqstant, id-Direttiva tindirizza wkoll id-dritt tal-kredituri li jikkontestaw il-miżuri ta’ riorganizzazzjoni u għalhekk tirrispetta d-dritt ta’ aċċess għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva, li issa jinsab formalment rikonoxxut fl-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (
17
).
77.
Huwa għalhekk inevitabbli li l-kwalità tal-entità li tadotta miżura ta’ riorganizzazzjoni tikseb importanza partikolari. Madankollu, għal darba oħra, dan japplika biss sa fejn f’ħafna mill-Istati Membri l-atti tal-leġiżlatur ma humiex suġġetti għal kontestazzjoni quddiem qorti min-naħa ta’ individwi (
18
).
78.
Kif diġà ġie indikat, wieħed mill-għanijiet (ir-rikonoxximent tal-miżuri ta’ riorganizzazzjoni fl-Istati Membri kollha) tad-Direttiva 2001/24 jinġab fix-xejn jekk mill-kamp ta’ applikazzjoni tagħha jiġu esklużi miżuri partikolari minħabba s-sempliċi fatt li kienu adottati mill-awtorità leġiżlattiva, irrispettivament mill-fatt li fis-sustanza tagħhom jikkorrispondu mal-kunċett ta’ “miżura ta’ riorganizzazzjoni” stabbilit fid-Direttiva. Madankollu, jinġab fix-xejn għan ieħor tagħha (l-ugwaljanza bejn il-kredituri fir-rigward tal-possibbiltajiet tagħhom li jikkontestaw il-miżuri li jaffettwawhom) jekk mill-kamp ta’ applikazzjoni tagħha ma jiġux esklużi l-miżuri adottati minn leġiżlatur li fil-konfront tagħhom ma jkunx jista’ jiġi ppreżentat rikors individwali.
79.
L-ugwaljanza bejn il-kredituri fir-rigward tal-eżerċizzju tad-dritt għal rikors tirrikjedi, għalhekk, li l-miżuri ta’ riorganizzazzjoni jiġu adottati permezz ta’ deċiżjonijiet li fil-konfront tagħhom ikun jista’ effettivament jiġi ppreżentat rikors ġudizzjarju individwali. Għal darba oħra, in-natura leġiżlattiva tad-dispożizzjoni tista’ tindika diffikultà f’dan ir-rigward. Dan iżda ma huwiex dejjem il-każ għaliex għalkemm hemm Stati Membri li fihom ma hemmx il-possibbiltà ta’ rikors dirett individwali kontra regoli stabbiliti f’liġi, fi Stati Membri oħra dan ir-rimedju huwa possibbli.
80.
Għaldaqstant, u bħala t-tielet konklużjoni intermedjarja, il-possibbiltà li l-miżuri adottati fil-Liġi Nru 44/2009 jkunu jistgħu jitqiesu bħala “miżuri ta’ riorganizzazzjoni” fis-sens ta’ din id-direttiva (jiġifieri miżuri li jikkonċernaw istituzzjoni finanzjarja partikolari u li fir-rigward tagħhom tkun żgurata l-ugwaljanza tal-kredituri kollha sa fejn huwa kkonċernat l-eżerċizzju tad-dritt tagħhom li jkollhom aċċess għal qorti), tiddependi mill-kundizzjoni li l-forma legali adottata għal dawn il-miżuri ma tipprekludix lill-persuni kkonċernati milli jkunu jistgħu jikkontestawhom b’mod effettiv quddiem il-qrati Islandiżi, kundizzjoni li għandha tiġi vverifikata mill-qorti tar-rinviju fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet magħmula fil-punti 72 u 73 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
B – It-tieni domanda
81.
Kif diġà għidt, it-tieni domanda preliminari magħmula ma hijiex, fil-fehma tiegħi, diffiċli daqs l-ewwel waħda.
82.
Il-Cour de cassation qiegħda tistaqsi jekk l-Artikolu 32 tad-Direttiva 2001/24/KE għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi regola nazzjonali, li tipprojbixxi jew tissospendi kwalunkwe azzjoni ġudizzjarja kontra istituzzjoni finanzjarja mad-dħul fis-seħħ ta’ moratorju, milli jkollha effett fir-rigward ta’ miżuri kawtelatorji adottati preċedentement minn Stat Membru ieħor.
83.
F. Giraux sostna li din it-tieni domanda hija inammissibbli sa fejn id-dispożizzjoni Islandiża li għaliha tirreferi (l-Artikolu 98 tal-Liġi Nru 161/2002) ma tapplikax għaċ-ċirkustanzi ineżami fil-kawża prinċipali. Fil-fehma tiegħu, peress li tipprojbixxi biss li jinfetħu azzjonijiet ġudizzjarji kontra istituzzjoni suġġetta għal moratorju, din id-dispożizzjoni ma tapplikax fir-rigward ta’ sekwestru ordnat qabel dan il-moratorju. Min-naħa l-oħra, huwa jallega wkoll li d-dispożizzjoni inkwistjoni ġiet iddikjarata antikostituzzjonali u ġiet issostitwita bil-Liġi Nru 44/2009.
84.
Fil-fehma tiegħi, id-domanda ma hijiex inammissibbli għaliex ir-raġuni li fuqha hija bbażata hija marbuta b’mod ċar mal-mertu tal-kwistjoni mqajma mill-Cour de cassation, jiġifieri mal-kwistjoni ta’ jekk is-sekwestri li jippreċedu l-moratorju jistgħux ikunu affettwati minn dispożizzjoni li, bħala prinċipju, timpedixxi biss l-adozzjoni ta’ miżuri kawtelatorji kontra istituzzjonijiet li jkunu diġà suġġetti għal moratorju. Mill-banda l-oħra, il-fatt li d-dispożizzjoni nazzjonali invokata ġiet iddikjarata antikostituzzjonali u ġiet issostitwita b’liġi sussegwenti huwa element li r-rilevanza tiegħu fid-determinazzjoni tad-dritt effettivament applikabbli għall-kawża prinċipali għandha tiġi ddeterminata mill-qorti tar-rinviju. Ir-rwol tal-Qorti tal-Ġustizzja huwa sempliċement li tassistiha sabiex issib risposta għad-dubji tagħha dwar il-kompatibbiltà tal-Artikolu 98 tal-Liġi Nru 161/2002 mad-dritt tal-Unjoni, jiġifieri dwar wieħed mill-aspetti li għandhom jikkundizzjonaw id-deċiżjoni tagħha dwar il-mod kif għandha tiġi ddeterminata r-relazzjoni bejn ir-regoli kollha li bħala prinċipju jistgħu jkunu rilevanti għall-eżitu tal-kawża li għandha quddiemha.
85.
Fir-rigward tal-mertu tad-domanda, fil-fehma tiegħi r-risposta għandha tkun ibbażata fuq il-kontenut tal-premessa 30 tad-Direttiva 2001/24, li tipprovdi li l-“effetti ta’ miżuri ta’ riorganizzazzjoni jew proċeduri ta’ stralċ fuq kawża pendenti huma determinati bil-liġi ta’ l-Istat Membru fejn il-kawża hija pendenti bħala eċċezzjoni għall-applikazzjoni tal-lex concursus. L-effetti ta’ dawk il-miżuri u proċeduri fuq azzjonijiet individwali ta’ infurzar li joħorġu minn dawn il-kawżi għandhom ikunu ggvernati mil-liġi ta’ l-Istat Membru ta’ l-origini, skond ir-regola ġenerali stabbilita minn din id-Direttiva”.
86.
B’konsegwenza ta’ dan u inkonformità mal-Artikolu 32 tad-Direttiva 2001/24, il-moratorju ordnat mill-Islanda għandu jipproduċi fil-proċeduri miftuħa fi Franza l-effetti li tipprevedi l-leġiżlazzjoni Franċiża. Madankollu, fir-rigward b’mod speċifiku tal-effetti tal-moratorju fuq il-miżuri ta’ eżekuzzjoni forzata li jirriżultaw minn dawn il-proċeduri la darba jkunu konklużi, il-leġiżlazzjoni applikabbli ser tkun dik Islandiża skont l-Artikolu 10(2)(e) tal-istess Direttiva 2001/24. Din l-interpretazzjoni, kif issostni l-Kummissjoni, ma teskludix il-possibbiltà li jiġu adottati miżuri ta’ eżekuzzjoni forzata mill-qrati Franċiżi iżda sempliċement teżiġi li, fl-adozzjoni tagħhom, jiġu osservati r-regoli tal-Istat ta’ oriġini applikabbli għall-miżuri ta’ riorganizzazzjoni jew ta’ stralċ.
87.
F’dan il-każ, l-applikabbiltà tad-dritt Islandiż għar-regoli dwar l-effetti tal-moratorju fuq il-miżuri li jirriżultaw mill-proċeduri konklużi fi Stat Membru ieħor għandha tiġi kkunsidrata li testendi għad-determinazzjoni tal-portata ta’ tali effetti ratione temporis, kif jirriżulta fl-aħħar mill-aħħar mill-Artikoli 3(2), 9(1) u 10 tad-Direttiva 2001/24.
88.
Finalment, u bħala l-aħħar konklużjoni intermedjarja, nikkunsidra li l-Artikolu 32 tad-Direttiva 2001/24 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix li regola nazzjonali bħalma huwa l-Artikolu 98 tal-Liġi Islandiża tal-20 ta’ Diċembru 2002 ikollha effett fir-rigward ta’ miżuri bħala dawk adottati f’dan il-każ minn Stat Membru ieħor qabel l-introduzzjoni tal-moratorju previst f’dan l-aħħar artikolu.
VII – Konklużjoni
89.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi bil-mod li ġej għad-domandi preliminari magħmula:
“1)
L-Artikoli 3 u 9 tad-Direttiva 2001/24/KE, fuq ir-riorganizzazzjoni u l-istralċ ta’ istituzzjonijiet ta’ kreditu, għandhom jiġu interpretati fis-sens li miżuri adottati permezz ta’ liġi bħalma huma dawk li jinsabu fil-Liġi Islandiża Nru 44/2009 tal-15 ta’ April 2009, ma għandhomx jiġu esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2001/24 għas-sempliċi raġuni li kienu adottati direttament mil-leġiżlatur nazzjonali.
2)
Fi kwalunkwe każ, il-miżuri adottati mil-leġiżlatur għandhom ikunu effettivament “miżuri” fis-sens tad-Direttiva 2001/24 u, għaldaqstant, għandhom jirreferu b’mod espliċitu għal istituzzjonijiet finanzjarji speċifiċi minħabba ċ-ċirkustanzi tagħhom mingħajr ma tkun meħtieġa emenda pro futuro tal-leġiżlazzjoni komuni f’dan il-qasam.
3)
Il-possibbiltà li l-miżuri adottati fil-Liġi Islandiża Nru 44/2009 jkunu jistgħu jitqiesu bħala “miżuri ta’ riorganizzazzjoni” fis-sens tad-Direttiva 2001/24 tiddependi mill-kundizzjoni li l-forma legali tagħhom ma tipprekludix lill-persuni kkonċernati milli jkunu jistgħu jikkontestawhom b’mod effettiv quddiem il-qrati.
4)
Hija l-qorti tar-rinviju, fl-eżami tagħha tad-dritt Islandiż bħala parti mill-kompitu tagħha li tiddetermina l-fatti, li għandha tevalwa jekk humiex issodisfatti l-kundizzjonijiet imsemmija fiż-żewġ punti preċedenti.
5)
L-Artikolu 32 tad-Direttiva 2001/24/KE għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix li regola nazzjonali bħalma huwa l-Artikolu 98 tal-Liġi Islandiża tal-20 ta’ Diċembru 2002 ikollha effett fir-rigward ta’ miżuri bħala dawk adottati f’dan il-każ minn Stat Membru ieħor qabel l-introduzzjoni tal-moratorju previst f’dan l-aħħar artikolu.”
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.
(
2
)	Direttiva 2001/24/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-4 ta’ April 2001, fuq ir-riorganizzazzjoni u l-istralċ ta’ istituzzjonijiet ta’ kreditu (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 4, p. 15; iktar ’il quddiem id-“Direttiva 2001/24” jew id-“Direttiva”).
(
3
)	Landsbanki kienet tqiegħdet taħt amministrazzjoni fis-7 ta’ Ottubru 2008 mill-awtorità Islandiża responsabbli għas-sorveljanza finanzjarja bis-saħħa tal-Liġi Nru 125/2008. Fil-5 ta’ Diċembru 2008, il-qorti lokali ta’ Rejkjavik, fuq talba ta’ Landsbanki u skont il-Liġi Nru 161/2002, ordnat moratorju fuq il-pagamenti ta’ Landsbanki. Dan il-moratoru (li kien ipprorogat diversi drabi) kien is-suġġett ta’ avviż f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea tad-9 ta’ Jannar 2009 (ĠU C 4, p. 3), bħala miżura ta’ riorganizzazzjoni, skont l-Artikolu 6 tad-Direttiva 2001/24. Dan l-avviż kien jippreċiża li, matul il-perijodu ta’ validità tal-moratorju, ma setgħux jitressqu kawżi ġudizzjarji kontra Landsbanki.
Fid-29 ta’ Diċembru 2008, il-qorti lokali nnominat bord tal-istralċ. Fit-22 ta’ April 2009, il-kredituri ġew mistiedna sabiex jippreżentaw il-pretensjonijiet tagħhom quddiem dan il-bord sa mhux iktar tard mit-30 ta’ Ottubru 2009. Din l-istedina ġiet ippubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea fil-5 ta’ Ġunju 2009 (ĠU C 125, p. 22).
Fit-22 ta’ Novembru 2010, il-qorti lokali ddeċidiet li Landsbanki kellha tkun is-suġġett ta’ stralċ skont id-dispożizzjonijiet ġenerali tal-Liġi Nru 161/2002. Din id-deċiżjoni wkoll kienet ippubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea fis-16 ta’ Diċembru 2010 (ĠU C 341, p. 12).
(
4
)	Għaldaqstant, is-sitwazzjoni hija ferm differenti minn dik li wasslet għas-sentenza tas-6 ta’ Ottubru 2010, Base NV et, C‑389/09, li kienet tirreferi għad-Direttiva 2002/21/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-7 ta’ Marzu 2002, dwar kwadru regolatorju komuni għan-networks ta’ komunikazzjonijiet u servizzi elettroniċi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 29, p. 349) u għad-Direttiva 2002/22/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-7 ta’ Marzu 2002, dwar servizz universali u d-drittijiet tal-utenti li jirrelataw ma’ networks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 29, p. 367); dawn iż-żewġ direttivi ma jidentifikawx b’mod espliċitu l-awtoritajiet tal-Istati Membri li lilhom dawn tal-aħħar għandhom jattribwixxu funzjonijiet regolatorji partikolari. Madankollu, is-soluzzjoni adottata mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 30 tas-sentenza tagħha, ispirata mill-għanijiet tad-direttivi inkwistjoni, tikkoinċidi ma’ dik li qiegħda tiġi proposta hawnhekk, li wkoll hija bbażata fuq l-għanijiet tad-direttiva inkwistjoni.
(
5
)	B’mod ġenerali, dwar id-Direttiva 2001/24 wieħed jista’ jirreferi għal B. Wessels, “Commentary on Directive 2001/24/EC on the reorganisation and winding-up of credit institutions”, f’EU banking and insurance insolvency, 2006, p. 47 sa 103; J.‑P. Deguée, “La directive 2001/24/CE sur l’assainissement et la liquidation des établissements de crédit : enfin un droit international privé uniforme des procédures d'insolvabilité en matière bancaire!”, f’Sûretés bancaires et financières, 2004, p. 183 sa 226 .
(
6
)	Il-premessa 6 tad-Direttiva 2001/24.
(
7
)	Il-premessa 7 tad-Direttiva 2001/24.
(
8
)	Il-korsiv huwa tiegħi.
(
9
)	Deskrizzjoni tal-aspetti teoretiċi fundamentali ta’ dan l-istrument fl-istorja kostituzzjonali tinsab f’S. Muñoz Machado, Tratado de Derecho Administrativo y Derecho Público General I, Iustel, it-tielet edizzjoni, Madrid, 2011, p. 682 sa 707. Ara wkoll, J.A. Santamaría Pastor, Fundamentos de Derecho Administrativo I, Centro de Estudios Ramón Areces, Madrid, 1988, p. 513 sa 554.
(
10
)	Huwa fil-fatt f’dawn l-ordinamenti li għandha tqum il-kwistjoni tal-ammissibbiltà tad-dispożizzjonijiet leġiżlattivi speċjali, kemm mill-aspett tat-tqassim intern tas-setgħat u kemm mill-aspett tad-drittijiet suġġettivi u, b’mod partikolari, tal-prinċipju ta’ ugwaljanza.
(
11
)	Punt 10 tan-nota ta’ osservazzjonijiet tiegħu.
(
12
)	Espożizzjoni tar-reazzjonijiet tal-awtoritajiet Islandiżi għall-kriżi finanzjarja tinsab f’E.G. Gunnarsson, “The Icelandic Regulatory Responses to the Financial Crisis”, f’European Business Organization Law Review, 12, 2011, p. 1 sa 39.
(
13
)	F’dan is-sens, is-soluzzjoni proposta tikkoinċidi fl-ispirtu tagħha ma’ dik adottata mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-punti 35 sa 48 tas-sentenza tat-18 ta’ Ottubru 2011, Boxus et (C-128/09 sa C-131/09, C-134/09 u C-135/09, Ġabra p. I-9711), fejn tat iktar importanza lill-proċess partikolari li wassal għat-tfassil ta’ dispożizzjoni leġiżlattiva u għall-informazzjoni disponibbli għal-leġiżlatur, milli lill-forma leġiżlattiva tad-dispożizzjoni li kienet effettivament adottata.
(
14
)	Il-korsiv huwa tiegħi.
(
15
)	Il-korsiv huwa tiegħi.
(
16
)	Il-premessa 12. Dritt ieħor tal-kredituri msemmi mid-Direttiva huma d-dritt għal informazzjoni u għal pubblikazzjoni intiż li jippermettilhom jippreżentaw it-talbiet tagħhom mingħajr diskriminazzjoni minħabba l-post fejn ikunu ddomiċiljati (premessa 20).
(
17
)	F’dan ir-rigward id-Direttiva 2001/24 tikkoinċidi mad-Direttiva tal-Kunsill 85/337/KEE, tas-27 ta’ Ġunju 1985, dwar l-istima tal-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 1, p. 248), li wkoll teskludi mill-kamp ta’ applikazzjoni tagħha d-deċiżjonijiet mogħtija permezz ta’ atti leġiżlattivi li ma jkunux jistgħu jiġu kkontestati quddiem qorti minn individwi. F’dan ir-rigward ara s-sentenza tas-16 ta’ Frar 2012, Solvay et (C‑182/10, punti 44 sa 52).
(
18
)	Fir-rigward tad-differenzi fil-mudelli Ewropej ta’ ġurisdizzjoni kostituzzjonali ara, b’mod partikolari, F. Rubio Llorente, “Seis tesis sobre la jurisdicción constitucional en Europa”, Revista Española de Derecho Constitucional, Nru 35, 1999, p. 9 sa 39.