62024TJ0345_INF
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (πέμπτο τμήμα)της 29ης Οκτωβρίου 2025 –Corşicova κατά Συμβουλίου
(Υπόθεση T‑345/24)
«Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω ενεργειών που αποσταθεροποιούν τη Μολδαβία – Δέσμευση κεφαλαίων – Περιορισμός εισόδου στο έδαφος των κρατών μελών – Κατάλογοι των προσώπων, οντοτήτων και φορέων που υπόκεινται στα μέτρα της δεσμεύσεως κεφαλαίων και οικονομικών πόρων ή εις βάρος των οποίων ισχύουν περιορισμοί σχετικά με την είσοδο στο έδαφος των κρατών μελών – Διατήρηση του ονόματος του προσφεύγοντος στους καταλόγους – Υπονόμευση της δημοκρατικής πολιτικής διαδικασίας και αποσταθεροποίηση της συνταγματικής τάξης – Διάδοση ψευδών δηλώσεων και παραπληροφόρησης – Άρθρο 1, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, σημείο i, και άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, σημείο i, της απόφασης (ΚΕΠΠΑ) 2023/891 – Άρθρο 2, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, σημείο i, του κανονισμού (ΕE) 2023/888 – Σύνδεση με πρόσωπα των οποίων τα ονόματα καταχωρίστηκαν στους καταλόγους – Άρθρο 1, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, και άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, της απόφασης 2023/891 – Άρθρο 2, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2023/888 – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Ένσταση ελλείψεως νομιμότητας – Πλάνη εκτιμήσεως – Επιχειρηματική ελευθερία – Δικαίωμα ιδιοκτησίας – Ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι – Ελευθερία της έκφρασης – Εξωσυμβατική ευθύνη»
1.
Ευρωπαϊκή Ένωση – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας των πράξεων των θεσμικών οργάνων – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στη Μολδαβία – Καταχώριση του ονόματος προσφεύγοντος στον κατάλογο που προσαρτάται στην προσβαλλόμενη απόφαση λόγω της ευθύνης του στο πλαίσιο πράξεων ή πολιτικών που παρεμποδίζουν ή υπονομεύουν τη δημοκρατική πολιτική διαδικασία – Έκταση του ελέγχου – Εκτίμηση της νομιμότητας βάσει των διαθέσιμων πληροφοριακών στοιχείων κατά τον χρόνο εκδόσεως της αποφάσεως
[Απόφαση του Συμβουλίου (ΚΕΠΠΑ) 2023/891, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2024/1242 και (ΚΕΠΠΑ) 2025/824· κανονισμοί του Συμβουλίου 2023/888, 2024/1243 και 2025/817]
(βλ. σκέψη 27)
2.
Ευρωπαϊκή Ένωση – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας των πράξεων των θεσμικών οργάνων – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στη Μολδαβία – Απαγόρευση εισόδου και διέλευσης και δέσμευση κεφαλαίων των προσώπων που ευθύνονται για ενέργειες που υπονομεύουν ή απειλούν την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Μολδαβίας – Έκταση του ελέγχου – Πράξεις που μπορούν να θεμελιώνονται επί ορισμένων λόγων, αλλά όχι επί άλλων – Κύρος των πράξεων αυτών
[Απόφαση του Συμβουλίου (ΚΕΠΠΑ) 2023/891, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2024/1242 και (ΚΕΠΠΑ) 2025/824· κανονισμοί του Συμβουλίου 2023/888, 2024/1243 και 2025/817]
(βλ. σκέψεις 33, 134)
3.
Πράξεις των οργάνων – Αιτιολογία – Υποχρέωση – Περιεχόμενο – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στη Μολδαβία – Απαγόρευση εισόδου και διέλευσης και δέσμευση κεφαλαίων των προσώπων που ευθύνονται για ενέργειες που υπονομεύουν ή απειλούν την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Μολδαβίας – Υποχρέωση να προσδιορίζονται στην αιτιολογία τα ειδικά και συγκεκριμένα στοιχεία που δικαιολογούν τη λήψη του συγκεκριμένου μέτρου – Απόφαση εντασσόμενη σε πλαίσιο που είναι γνωστό στον ενδιαφερόμενο και του παρέχει τη δυνατότητα να αντιληφθεί τη σημασία του μέτρου που ελήφθη σε βάρος του – Επιτρεπτό συνοπτικής αιτιολογίας
[Απόφαση του Συμβουλίου (ΚΕΠΠΑ) 2023/891, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2024/1242 και (ΚΕΠΠΑ) 2025/824, άρθρο 1 § 1, στοιχεία αʹ, σημείο i, και βʹ, και άρθρο 2 § 1, στοιχεία αʹ, σημείο i, και βʹ· κανονισμοί του Συμβουλίου 2023/888, άρθρο 2 § 3, στοιχεία αʹ, σημείο i, και βʹ, 2024/1243 και 2025/817]
(βλ. σκέψεις 37-47)
4.
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στη Μολδαβία – Απόφαση δεσμεύσεως κεφαλαίων – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας – Περιεχόμενο – Διάταξη γενικής ισχύος σχετική με ατομικό περιοριστικό μέτρο – Δεκτική ελέγχου μέσω ένστασης έλλειψης νομιμότητας
[Άρθρο 29 ΣΕΕ· άρθρα 275 και 277 ΣΛΕΕ· απόφαση του Συμβουλίου (ΚΕΠΠΑ) 2023/891, άρθρο 1 § 1, στοιχείο αʹ, σημείο i, και άρθρο 2 § 1, στοιχεία αʹ, σημείο i· κανονισμός του Συμβουλίου 2023/888, άρθρο 2 § 3, στοιχείο αʹ, σημείο i]
(βλ. σκέψεις 53-56)
5.
Πράξεις των οργάνων – Επιλογή της νομικής βάσεως – Πράξεις σχετικές με τη λήψη περιοριστικών μέτρων λόγω της κατάστασης στη Μολδαβία – Απαγόρευση εισόδου και διέλευσης και δέσμευση των κεφαλαίων προσώπων που παρεμποδίζουν ή υπονομεύουν τη δημοκρατική πολιτική διαδικασία – Άρθρο 29 ΣΕΕ και άρθρο 215, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ – Επιτρέπεται
[Άρθρο 3 § 5, άρθρα 21 § 2, στοιχείο βʹ, 23, 24 και 29 ΣΕΕ· άρθρο 215 § 2, ΣΛΕΕ· απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/891 του Συμβουλίου, άρθρα 1 § 1, στοιχείο αʹ, σημείο i, και 2 § 1, στοιχείο αʹ, σημείο i· κανονισμός του Συμβουλίου 2023/888, άρθρο 2 § 3, στοιχείο αʹ, σημείο i]
(βλ. σκέψεις 61-70)
6.
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στη Μολδαβία – Νομική βάση – Περιοριστικά μέτρα προβλεπόμενα από απόφαση και κανονισμό που εκδόθηκαν, αντιστοίχως, βάσει του άρθρου 29 ΣΕΕ και του άρθρου 215 ΣΛΕΕ– Αρμοδιότητα του Συμβουλίου να λαμβάνει περιοριστικά μέτρα προς στήριξη του κράτους δικαίου σε τρίτη χώρα υποψήφια για προσχώρηση στην Ένωση
[Άρθρα 21 § 2, στοιχείο βʹ, και 29 ΣΕΕ· άρθρο 215 § 2, ΣΛΕΕ· απόφαση του Συμβουλίου (ΚΕΠΠΑ) 2023/891, άρθρα 1 § 1, στοιχείο αʹ, σημείο i, και 2 § 1, στοιχείο αʹ, σημείο i· κανονισμός του Συμβουλίου 2023/888, άρθρο 2 § 3, στοιχείο αʹ, σημείο i]
(βλ. σκέψη 73)
7.
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στη Μολδαβία – Κριτήρια λήψεως περιοριστικών μέτρων – Πρόσωπο, οντότητα ή φορέας που παρεμποδίζει ή υπονομεύει τη δημοκρατική πολιτική διαδικασία – Τήρηση της αρχής της ασφάλειας δικαίου κατά την οποία απαιτείται τα αποτελέσματα των κανόνων δικαίου να είναι σαφή, συγκεκριμένα και προβλέψιμα – Συντηρητικός χαρακτήρας των επίμαχων μέτρων
[Άρθρο 275, εδ. 2, ΣΛΕΕ· απόφαση του Συμβουλίου (ΚΕΠΠΑ) 2023/891, άρθρα 1 § 1, στοιχείο αʹ, σημείο i, και 2 § 1, στοιχείο αʹ, σημείο i· κανονισμός του Συμβουλίου 2023/888, άρθρο 2 § 3, στοιχείο αʹ, σημείο i]
(βλ. σκέψεις 88-93)
8.
Ευρωπαϊκή Ένωση – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας των πράξεων των θεσμικών οργάνων – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στη Μολδαβία – Έκταση του ελέγχου – Καταχώριση του ονόματος του προσφεύγοντος στον κατάλογο του παραρτήματος της προσβαλλόμενης απόφασης λόγω της ευθύνης του για ενέργειες ή πολιτικές που υπονομεύουν ή απειλούν την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Δημοκρατίας της Μολδαβίας – Έγγραφα προσβάσιμα στο κοινό – Αποδεικτική αξία – Αρχή της ελεύθερης εκτιμήσεως των αποδείξεων
[Απόφαση του Συμβουλίου (ΚΕΠΠΑ) 2023/891, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2024/1242· κανονισμοί του Συμβουλίου 2023/888 και 2024/1243]
(βλ. σκέψεις 106-122)
9.
Ευρωπαϊκή Ένωση – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας των πράξεων των θεσμικών οργάνων – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στη Μολδαβία – Έκταση του ελέγχου – Απόδειξη του βασίμου του μέτρου – Υποχρέωση της αρμόδιας αρχής της Ένωσης να αποδείξει, σε περίπτωση αμφισβητήσεως, το βάσιμο των λόγων που ελήφθησαν υπόψη κατά των οικείων προσώπων ή οντοτήτων – Καταχώριση στους καταλόγους βάσει δέσμης συγκεκριμένων, σαφών και συγκλινουσών ενδείξεων – Εσφαλμένη εκτίμηση – Δεν υφίσταται
[Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 47· απόφαση του Συμβουλίου (ΚΕΠΠΑ) 2023/891, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2024/1242 και (ΚΕΠΠΑ) 2025/824, άρθρα 1 § 1, στοιχείο αʹ, σημείο i, και 2 § 1, στοιχείο αʹ, σημείο i· κανονισμοί του Συμβουλίου 2023/888, 2024/1243 και 2025/817]
(βλ. σκέψεις 123-128, 136-142, 144-147, 164, 167-169, 171, 172, 177, 181-184, 187, 188, 193, 196, 197, 202, 208-210)
10.
Ευρωπαϊκή Ένωση – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας των πράξεων των θεσμικών οργάνων – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στη Μολδαβία – Έκταση του ελέγχου – Απόδειξη του βασίμου του μέτρου – Υποχρέωση της αρμόδιας αρχής της Ένωσης να αποδείξει, σε περίπτωση αμφισβητήσεως, το βάσιμο των λόγων που ελήφθησαν υπόψη κατά των οικείων προσώπων ή οντοτήτων – Έκταση της διακριτικής ευχέρειας της εν λόγω αρμόδιας αρχής – Επιρροή την οποία ασκούν αποδεικτικά στοιχεία που προσκομίστηκαν στο πλαίσιο προηγούμενης καταχώρισης ελλείψει τροποποίησης της αιτιολογίας, μεταβολής στην κατάσταση του προσφεύγοντος ή αλλαγής των συνθηκών στη Μολδαβία – Μεταβολή στην κατάσταση του προσφεύγοντος – Δεν συντρέχει
[Απόφαση του Συμβουλίου (ΚΕΠΠΑ) 2023/891, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2024/1242 και (ΚΕΠΠΑ) 2025/824, άρθρα 1 § 1, στοιχείο αʹ, σημείο i, και 2 §§ 1, στοιχείο αʹ, σημείο i, 3 και 4· κανονισμοί του Συμβουλίου (ΕΕ) 2023/888, άρθρα 3 § 1, 4 § 2, 5 § 1, και 6 § 1, 2024/1243 και 2025/817]
(βλ. σκέψεις 129-131, 143, 190, 191)
11.
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στη Μολδαβία – Απαγόρευση εισόδου και διέλευσης και δέσμευση των κεφαλαίων προσώπων που παρεμποδίζουν ή υπονομεύουν τη δημοκρατική πολιτική διαδικασία – Περιορισμός του δικαιώματος ιδιοκτησίας, της επιχειρηματικής ελευθερίας, της ελευθερίας της έκφρασης και της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι – Επιτρέπεται – Προϋποθέσεις – Περιορισμός που προβλέπεται από τον νόμο – Σεβασμός του βασικού περιεχομένου του δικαιώματος – Επιδίωξη σκοπού γενικού συμφέροντος που αναγνωρίζεται από την Ένωση – Τήρηση της αρχής της αναλογικότητας – Προϋποθέσεις οι οποίες πληρούνται
[Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρα 11, 12, 16 και 17· απόφαση του Συμβουλίου (ΚΕΠΠΑ) 2023/891, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2024/1242 και (ΚΕΠΠΑ) 2025/824, άρθρα 1 § 1, στοιχείο αʹ, σημείο i, και 2 §§ 1, στοιχείο αʹ, σημείο i, 3 και 4· κανονισμοί του Συμβουλίου (ΕΕ) 2023/888, άρθρα 3 § 1, 4 § 2, 5 § 1, και 6 § 1, 2024/1243 και 2025/817]
(βλ. σκέψεις 213-222)
Διατακτικό
Το Γενικό Δικαστήριο αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Η Arina Evgheni Corşicova φέρει τα δικαστικά έξοδά της.