Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
MANUEL CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA
της 30ής Απριλίου 2026 (1)
Υπόθεση C‑274/25
Alternative
Payments
UAB
κατά
Lietuvos Bankas
[αίτηση του Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (Ανωτάτου Διοικητικού Δικαστηρίου, Λιθουανία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
« Προδικαστική παραπομπή – Υπηρεσίες πληρωμών στην εσωτερική αγορά – Οδηγία (ΕΕ) 2015/2366 – Κανονισμός (ΕΕ) 260/2012 – Είδη υπηρεσιών πληρωμών – Υπηρεσία άμεσης χρέωσης – Παρέμβαση των παρόχων υπηρεσιών πληρωμών του πληρωτή και του δικαιούχου στην άμεση χρέωση – Υπηρεσία αποδοχής πράξεων πληρωμής – Υπηρεσία εκκίνησης πληρωμής »
1.        Με την υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως το Δικαστήριο καλείται να ερμηνεύσει διάφορες διατάξεις του κανονισμού (ΕΕ) 260/2012 (2) και της οδηγίας (ΕΕ) 2015/2366 (3), προκειμένου να εξακριβώσει πότε συγκεκριμένη υπηρεσία πληρωμών μπορεί να χαρακτηριστεί ως «υπηρεσία άμεσης χρέωσης».
2.        Στη διαφορά της κύριας δίκης πρέπει να εξακριβωθεί αν πάροχος υπηρεσιών πληρωμών (στο εξής: ΠΥΠ) παρέχει υπηρεσία άμεσης χρέωσης για την οποία δεν διαθέτει, κατ’ αρχήν, την άδεια που χορηγεί η εποπτική αρχή ή αν, αντιθέτως, παρέχει «υπηρεσία αποδοχής πράξεων πληρωμής» ή «υπηρεσία εκκίνησης πληρωμής».
I.      Το νομικό πλαίσιο
Α.      Το δίκαιο της Ένωσης
1.      Η PSD2
3.        Το άρθρο 4 περιέχει τους εξής ορισμούς:
«[…]
3)      “υπηρεσίες πληρωμών”: μία ή περισσότερες από τις επιχειρηματικές δραστηριότητες που αναφέρονται στο παράρτημα I·
4)      “ιδρύματα πληρωμών”: τα νομικά πρόσωπα που έχουν λάβει άδεια, σύμφωνα με το άρθρο 11, να παρέχουν και να εκτελούν υπηρεσίες πληρωμών σε ολόκληρη την Ένωση·
5)      “πράξη πληρωμής”: πράξη η έναρξη της οποίας διενεργείται από τον πληρωτή ή για λογαριασμό του ή από τον δικαιούχο και συνίσταται στη διάθεση, μεταβίβαση ή ανάληψη χρηματικών ποσών, ανεξάρτητα από οποιαδήποτε υποκείμενη υποχρέωση μεταξύ πληρωτή και δικαιούχου·
[…]
9)      “δικαιούχος”: το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που είναι ο τελικός αποδέκτης των χρηματικών ποσών τα οποία αποτελούν αντικείμενο της πράξης πληρωμής·
[…]
11)      “πάροχος υπηρεσιών πληρωμών”: μία από τις οντότητες που αναφέρονται στο άρθρο 1
παράγραφος 1 ή φυσικό ή νομικό πρόσωπο που τυγχάνει εξαίρεσης δυνάμει του άρθρου 32 ή 33·
12)      “λογαριασμός πληρωμών”: ο λογαριασμός που τηρείται στο όνομα ενός ή περισσότερων χρηστών υπηρεσιών πληρωμών και χρησιμοποιείται για την εκτέλεση πράξεων πληρωμής·
[…]
15)      “υπηρεσία εκκίνησης πληρωμής”: η υπηρεσία για την έναρξη εντολής πληρωμής κατόπιν αιτήματος του χρήστη υπηρεσιών πληρωμών σε σχέση με λογαριασμό πληρωμών που τηρείται σε άλλο πάροχο υπηρεσιών πληρωμών·
[…]
23)      “άμεση χρέωση”: η υπηρεσία πληρωμής με την οποία χρεώνεται ο λογαριασμός πληρωμών του πληρωτή, όταν η έναρξη της πράξης πληρωμής διενεργείται από τον δικαιούχο βάσει της συναίνεσης του πληρωτή προς τον δικαιούχο, τον πάροχο υπηρεσιών πληρωμών του δικαιούχου ή τον πάροχο υπηρεσιών πληρωμών του ίδιου του πληρωτή·
[…]
44)      “αποδοχή πράξεων πληρωμής”: υπηρεσία πληρωμών παρεχόμενη από πάροχο υπηρεσιών πληρωμών ο οποίος συνάπτει σύμβαση με έναν δικαιούχο για την αποδοχή και επεξεργασία πράξεων πληρωμής, η οποία καταλήγει σε μεταφορά χρηματικών ποσών στον δικαιούχο·
[…]».
4.        Στο παράρτημα I μνημονεύονται, μεταξύ άλλων, ως δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στις υπηρεσίες πληρωμών του άρθρου 4, σημείο 3, οι ακόλουθες δραστηριότητες:
«[…]
3.      Εκτέλεση πράξεων πληρωμής, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών κεφαλαίων, σε λογαριασμό πληρωμών στον πάροχο υπηρεσιών πληρωμών του χρήστη ή σε άλλο πάροχο υπηρεσιών πληρωμών:
α)      εκτέλεση άμεσων χρεώσεων, συμπεριλαμβανομένης της εφάπαξ άμεσης χρέωσης·
β)      εκτέλεση πράξεων πληρωμής με κάρτα πληρωμής ή ανάλογη συσκευή·
γ)      εκτέλεση μεταφορών πίστωσης, συμπεριλαμβανομένων των πάγιων εντολών.
4.      Εκτέλεση πράξεων πληρωμής όταν τα χρηματικά ποσά καλύπτονται από πιστωτικό άνοιγμα για τον χρήστη υπηρεσιών πληρωμών:
α)      εκτέλεση άμεσων χρεώσεων, συμπεριλαμβανομένης της εφάπαξ άμεσης χρέωσης·
β)      εκτέλεση πράξεων πληρωμής με κάρτα πληρωμής ή ανάλογη συσκευή·
γ)      εκτέλεση μεταφορών πίστωσης, συμπεριλαμβανομένων των πάγιων εντολών.
5.      Έκδοση μέσων πληρωμής και/ή αποδοχή πράξεων πληρωμής.
[…]
7.      Υπηρεσίες εκκίνησης πληρωμής.
[…]»
5.        Το άρθρο 81, παράγραφος 3, ορίζει τα εξής:
«[…] Όταν διενεργείται έναρξη πράξης πληρωμής από τον δικαιούχο ή μέσω αυτού, ο πάροχος υπηρεσιών πληρωμών του δικαιούχου μεριμνά ώστε ο δικαιούχος να λαμβάνει το πλήρες ποσό της πράξης πληρωμής.»
6.        Το άρθρο 83, παράγραφος 3, προβλέπει τα εξής:
«Τα κράτη μέλη απαιτούν από τον πάροχο των υπηρεσιών πληρωμών του δικαιούχου να διαβιβάζει εντολή πληρωμής της οποίας η έναρξη διενεργήθηκε από τον δικαιούχο ή μέσω αυτού στον πάροχο υπηρεσιών πληρωμών του πληρωτή εντός της προθεσμίας που συμφωνήθηκε μεταξύ του δικαιούχου και του παρόχου υπηρεσιών πληρωμών, καθιστώντας δυνατή την τακτοποίησή της, όσον αφορά την άμεση χρέωση, κατά τη συμφωνηθείσα καταληκτική ημερομηνία.»
2.      Ο κανονισμός 260/2012
7.        Κατά το άρθρο του 1, παράγραφος 1, ο κανονισμός θεσπίζει «κανόνες για τις πράξεις μεταφοράς πίστωσης και άμεσης χρέωσης σε ευρώ εντός της Ένωσης σε περίπτωση που τόσο ο πάροχος υπηρεσιών πληρωμών (“πάροχος ΥΠ”) του πληρωτή, όσο και ο πάροχος ΥΠ του δικαιούχου, βρίσκονται εντός της Ένωσης ή σε περίπτωση που ο μόνος πάροχος ΥΠ που εμπλέκεται στην πράξη πληρωμής βρίσκεται στην Ένωση».
8.        Το άρθρο 2 περιέχει τους εξής ορισμούς:
«[…]
2)      “άμεση χρέωση”: η εθνική ή διασυνοριακή υπηρεσία πληρωμής για τη χρέωση λογαριασμού πληρωμών του πληρωτή, όταν η πράξη πληρωμής πραγματοποιείται με πρωτοβουλία του δικαιούχου βάσει της συναίνεσης του πληρωτή·
3)      “πληρωτής”: το φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο διατηρεί λογαριασμό πληρωμών και επιτρέπει εντολή πληρωμής από αυτόν το λογαριασμό πληρωμών ή, εάν δεν υπάρχει λογαριασμός πληρωμών του πληρωτή, το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που δίνει τέτοια εντολή πληρωμής στον λογαριασμό πληρωμών του δικαιούχου·
4)      “δικαιούχος”: το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που διατηρεί λογαριασμό πληρωμών και που είναι ο προοριζόμενος αποδέκτης των χρηματικών ποσών που αποτελούν αντικείμενο της πράξης πληρωμής·
[…]
11)      “εντολή πληρωμής”: κάθε οδηγία εκ μέρους πληρωτή ή δικαιούχου προς τον πάροχο υπηρεσιών πληρωμών που τον εξυπηρετεί, με την οποία του ζητεί να εκτελέσει μια πράξη πληρωμής·
[…]
20)      “είσπραξη”: μέρος μιας πράξης άμεσης χρέωσης που αρχίζει με την εκκίνηση της πράξης από τον δικαιούχο και τελειώνει με την κανονική χρέωση του λογαριασμού πληρωμών του πληρωτή·
21)      “εντολή”: έκφραση της συναίνεσης και εξουσιοδότησης που παρέχεται από τον πληρωτή στον δικαιούχο και (άμεσα ή έμμεσα μέσω του δικαιούχου) στον πάροχο ΥΠ του πληρωτή για να έχει ο δικαιούχος τη δυνατότητα να κινήσει είσπραξη για χρέωση του προσδιοριζόμενου λογαριασμού πληρωμών του πληρωτή και για να έχει ο πάροχος ΥΠ του πληρωτή τη δυνατότητα να συμμορφωθεί προς τις οδηγίες αυτές·
[…]».
9.        Το άρθρο 5, παράγραφος 3, ορίζει τα εξής:
«3.      Οι πάροχοι ΥΠ πραγματοποιούν άμεσες χρεώσεις σύμφωνα με τις ακόλουθες απαιτήσεις, με την επιφύλαξη οιασδήποτε υποχρέωσης που καθορίζεται στην εθνική νομοθεσία εφαρμογής της οδηγίας 95/46/ΕΚ:
α)      οι πάροχοι ΥΠ του δικαιούχου πρέπει να εξασφαλίζουν ότι:
i)      κατά την πρώτη πράξη άμεσης χρέωσης και τις εφάπαξ πράξεις άμεσης χρέωσης, καθώς και σε κάθε μεταγενέστερη πράξη πληρωμής, ο δικαιούχος παρέχει τα στοιχεία που καθορίζονται στο σημείο 3
στοιχείο α) του παραρτήματος·
ii)      ο πληρωτής παρέχει τη συναίνεσή του τόσο στον δικαιούχο όσο κ. στον πάροχο ΥΠ του πληρωτή (άμεσα ή έμμεσα μέσω του δικαιούχου), ότι οι εντολές, μαζί με τις μετέπειτα τροποποιήσεις ή την ακύρωση, φυλάσσονται από τον δικαιούχο ή από τρίτο για λογαριασμό του δικαιούχου και ότι ο δικαιούχος ενημερώνεται σχετικά με την υποχρέωση αυτή από τον δικό του πάροχο ΥΠ σύμφωνα με τα άρθρα 41 και 42 της οδηγίας 2007/64/ΕΚ·
[…]».
Β.      Το λιθουανικό δίκαιο
10.      Η PSD2 μεταφέρθηκε στο λιθουανικό δίκαιο, μεταξύ άλλων, με τον νόμο περί πληρωμών (4) και τον νόμο περί ιδρυμάτων πληρωμών (5).
1.      Ο νόμος περί πληρωμών
11.      Το άρθρο 2 περιέχει ορισμούς παρόμοιους με τους ορισμούς της PSD2.
12.      Το άρθρο 5 προβλέπει ότι οι υπηρεσίες πληρωμών συνίστανται σε πράξεις πληρωμών, μεταξύ άλλων, την εκτέλεση άμεσων χρεώσεων, συμπεριλαμβανομένων των εφάπαξ άμεσων χρεώσεων.
13.      Κατά το άρθρο 6, παράγραφος 3, τα ιδρύματα πληρωμών χαρακτηρίζονται ως ΠΥΠ.
2.      Ο νόμος περί ιδρυμάτων πληρωμών
14.      Κατά το άρθρο 2, παράγραφος 5, ως ίδρυμα πληρωμών νοείται το νομικό πρόσωπο που έχει λάβει άδεια λειτουργίας ιδρύματος πληρωμών ή άδεια λειτουργίας ιδρύματος πληρωμών που παρέχει μόνον υπηρεσίες πληροφοριών λογαριασμού ή άδεια λειτουργίας ιδρύματος πληρωμών για περιορισμένες δραστηριότητες.
15.      Το άρθρο 4, παράγραφος 1, ορίζει ότι τα ιδρύματα πληρωμών μπορούν να παρέχουν μόνον τις υπηρεσίες πληρωμών που παρατίθενται στην άδεια που τους έχει χορηγήσει η εποπτική αρχή.
II.    Τα πραγματικά περιστατικά, η ένδικη διαφορά και τα προδικαστικά ερωτήματα
16.      Η Alternative Payments UAB είναι εταιρία στην οποία το διοικητικό συμβούλιο της Lietuvos Bankas (Τράπεζας της Λιθουανίας) χορήγησε στις 16 Σεπτεμβρίου 2014 άδεια παροχής δύο ειδών υπηρεσιών πληρωμών: της υπηρεσίας αποδοχής πράξεων πληρωμής και της υπηρεσίας εμβασμάτων.
17.      Το 2017 η Alternative Payments προσχώρησε στο σύστημα πληρωμών CENTROlink του ενιαίου χώρου πληρωμών σε ευρώ (στο εξής: SEPA) (6) για τις άμεσες χρεώσεις.
18.      Στις 26 Αυγούστου 2022 η Τράπεζα της Λιθουανίας ανακάλεσε (7) την άδεια της Alternative Payments, προσάπτοντάς της συνολικά δέκα παραβάσεις. Η υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά μόνον την πέμπτη παράβαση, ήτοι την παροχή από την Alternative Payments υπηρεσιών άμεσης χρέωσης χωρίς να διαθέτει την απαιτούμενη άδεια.
19.      Στο σημείο 5 της επίδικης απόφασης επισημαίνονται τα εξής:
–        Η Alternative Payments είναι κάτοχος άδειας λειτουργίας ιδρύματος πληρωμών το οποίο παρέχει υπηρεσίες πληρωμών, όπως έκδοση μέσων πληρωμής ή αποδοχή πράξεων πληρωμής (άρθρο 5, παράγραφος 5, του νόμου περί πληρωμών).
–        Εντούτοις, η Alternative Payments εκτελούσε επίσης άμεσες χρεώσεις (άρθρο 5, παράγραφος 3, του νόμου περί πληρωμών), καθότι δημιουργούσε λογαριασμούς πληρωμών για όλους τους πελάτες σε μορφότυπο IBAN (8) και χορηγούσε αναγνωριστικό κωδικό για κάθε πελάτη.
–        Η Alternative Payments χρέωνε χρηματικά ποσά στον λογαριασμό πληρωμών του πληρωτή, όταν ο δικαιούχος (έμπορος, που ενεργεί ως πελάτης της Alternative Payments), ο οποίος έχει λάβει τη συναίνεση του πληρωτή για την οικεία χρέωση, εκκινούσε την πράξη πληρωμής.
–        Η Alternative Payments μετέφερε τα χρηματικά ποσά που χρεώνονταν στον λογαριασμό πληρωμών του πληρωτή στον λογαριασμό πληρωμών που ο δικαιούχος τηρούσε στη συγκεκριμένη εταιρία σε μορφότυπο IBAN στο σύστημα πληρωμών CENTROlink. Εν συνεχεία, τα ποσά μεταφέρονταν, σε διάφορα χρονικά διαστήματα, σε λογαριασμούς πληρωμών που προσδιορίζονταν από τους πελάτες της Alternative Payments και τηρούνταν σε άλλους ΠΥΠ.
20.      Η Alternative Payments άσκησε, ενώπιον του Vilniaus apygardos administracinis teismas [διοικητικού πρωτοδικείου Βίλνιους, Λιθουανία· από την 1η Ιανουαρίου 2024, Regionų administracinis teismas (περιφερειακό διοικητικό πρωτοδικείο)], προσφυγή με αίτημα την ακύρωση της επίδικης απόφασης.
21.      Με απόφαση της 14ης Σεπτεμβρίου 2023, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή. Ειδικότερα, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο έκρινε ότι οι παραβάσεις που εκτίθεντο στην επίδικη απόφαση είχαν τελεστεί και ότι η Alternative Payments, κάτοχος άδειας παροχής άλλων υπηρεσιών πληρωμών, είχε παράσχει υπηρεσίες άμεσης χρέωσης, χωρίς να διαθέτει την απαραίτητη άδεια.
22.      Η Alternative Payments άσκησε αναίρεση, ενώπιον του Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (Ανωτάτου Διοικητικού Δικαστηρίου, Λιθουανία), με αίτημα την αναίρεση της πρωτόδικης απόφασης και την ακύρωση της επίδικης απόφασης. Κατά τη διάταξη περί παραπομπής (9), με το δικόγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως η Alternative Payments υποστήριξε τα ακόλουθα.
–        Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο έσφαλε κρίνοντας ότι η Alternative Payments παρείχε υπηρεσίες άμεσης χρέωσης και ότι το ουσιώδες κριτήριο για να διαπιστωθεί
αν η παρεχόμενη υπηρεσία συνιστά άμεση χρέωση δεν είναι το άνοιγμα λογαριασμών πληρωμών για τους επαγγελματίες πελάτες της εν λόγω εταιρίας, αλλά το ποιος διενεργεί την έναρξη της πράξης πληρωμής.
–        Η Alternative Payments δεν ανοίγει και δεν παρακολουθεί λογαριασμούς πληρωμών για τους εμπόρους, στοιχείο που αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα της υπηρεσίας άμεσης χρέωσης, ούτε εκτελεί πράξεις άμεσης χρέωσης, καθώς αυτές εκτελούνται από τον ΠΥΠ του πληρωτή.
–        Το 2017 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Πληρωμών (10) ενέκρινε την αίτηση της Alternative Payments να ενταχθεί στο σύστημα άμεσων χρεώσεων SEPA και στο σύστημα μεταφορών πιστώσεων SEPA. Κατά την Alternative Payments, τούτο επιβεβαιώνει ότι η άμεση χρέωση SEPA αποτελεί απλώς μια τεχνική λύση, αναγκαία προκειμένου η Alternative Payments να παρέχει υπηρεσίες επεξεργασίας (αποδοχής πράξεων) πληρωμών.
–        Η Alternative Payments υποστηρίζει ότι οι υπηρεσίες που παρέχει αντιστοιχούν στην άδεια που κατέχει, όπως αποδεικνύεται από τη σύμβαση κατόχου προσβάσιμου BIC, δυνάμει της οποίας η Τράπεζα της Λιθουανίας επέτρεψε στην Alternative Payments να υποβάλλει εντολές πληρωμής και να λαμβάνει πληρωμές από το σύστημα πληρωμών λιανικής SEPA-MMS.
23.      Με το υπόμνημα επί της αιτήσεως αναιρέσεως, η Τράπεζα της Λιθουανίας ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως και την επικύρωση της πρωτόδικης απόφασης.
24.      Στο πλαίσιο αυτό, το Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο) υποβάλλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)      Έχουν το άρθρο 2, σημείο 2, του κανονισμού [260/2012] και το άρθρο 4, σημείο 23, της [PSD2], καθώς και το παράρτημα Ι, σημείο 3, στοιχείο αʹ, και το παράρτημα Ι, σημείο 4, στοιχείο αʹ, της εν λόγω οδηγίας, την έννοια ότι ως πάροχος υπηρεσιών πληρωμών άμεσης χρέωσης πρέπει να θεωρείται μόνον ο [ΠΥΠ] του πληρωτή ή ότι η εν λόγω υπηρεσία παρέχεται από τον [ΠΥΠ] τόσο του πληρωτή όσο και του δικαιούχου;
2)      Έχουν το άρθρο 2, σημείο 2, του κανονισμού [260/2012] και το άρθρο 4, σημείο 23, της [PSD2], καθώς και το σημείο 3, στοιχείο αʹ, και το σημείο 4, στοιχείο αʹ, του παραρτήματος I της εν λόγω οδηγίας, την έννοια ότι, υπό περιστάσεις όπως αυτές της διαφοράς της κύριας δίκης, παρέχει υπηρεσία πληρωμών άμεσης χρέωσης ίδρυμα πληρωμών, ως [ΠΥΠ] του δικαιούχου, το οποίο διαβιβάζει εντολές πληρωμών άμεσης χρέωσης, πλην όμως δεν πραγματοποιεί το ίδιο απευθείας πράξεις χρέωσης, αλλά εισπράττει χρηματικά ποσά βάσει προηγούμενης συναίνεσης των πληρωτών παρασχεθείσας στους πελάτες του (δικαιούχους) και καταθέτει τα ποσά αυτά σε λογαριασμούς περιορισμένης λειτουργικότητας;
3)      Σε περίπτωση που στο πρώτο ερώτημα δοθεί η απάντηση ότι ο [ΠΥΠ] του δικαιούχου δεν θεωρείται ως πάροχος υπηρεσιών πληρωμών άμεσης χρέωσης και σε περίπτωση αρνητικής απάντησης στο δεύτερο ερώτημα, έχουν το άρθρο 4, σημείο 44, της [PSD2] καθώς και το σημείο 5 του παραρτήματος I της εν λόγω οδηγίας την έννοια ότι, υπό περιστάσεις όπως αυτές της διαφοράς της κύριας δίκης, παρέχει υπηρεσία αποδοχής πράξεων πληρωμής ίδρυμα πληρωμών, ως [ΠΥΠ] του δικαιούχου, το οποίο διαβιβάζει εντολές πληρωμών άμεσης χρέωσης, πλην όμως δεν πραγματοποιεί το ίδιο απευθείας πράξεις χρέωσης, αλλά εισπράττει χρηματικά ποσά βάσει προηγούμενης συναίνεσης των πληρωτών παρασχεθείσας στους πελάτες του (δικαιούχους) και εν συνεχεία μεταφέρει τα ποσά αυτά σε λογαριασμούς πελατών του που τηρούνται σε άλλους [ΠΥΠ];
4)      Σε περίπτωση αρνητικής απάντησης στο τρίτο ερώτημα, έχουν το άρθρο 4, σημείο 15, της [PSD2] καθώς και το σημείο 7 του παραρτήματος I της εν λόγω οδηγίας την έννοια ότι, υπό περιστάσεις όπως αυτές της διαφοράς της κύριας δίκης, παρέχει υπηρεσία εκκίνησης πληρωμών ίδρυμα πληρωμών, ως [ΠΥΠ] του δικαιούχου, το οποίο εκκινεί την υπηρεσία πληρωμών άμεσης χρέωσης βάσει εντολής του δικαιούχου, πλην όμως δεν πραγματοποιεί το ίδιο πράξεις χρέωσης, αλλά εισπράττει χρηματικά ποσά βάσει προηγούμενης συναίνεσης των πληρωτών παρασχεθείσας στους πελάτες του (δικαιούχους);»
III. Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
25.      Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως περιήλθε στο Δικαστήριο στις 10 Απριλίου 2025.
26.      Γραπτές παρατηρήσεις υπέβαλαν η Alternative Payments, η Τσεχική, η Ιταλική και η Λιθουανική Κυβέρνηση, καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
27.      Το Δικαστήριο δεν έκρινε αναγκαία τη διεξαγωγή επ’ ακροατηρίου συζητήσεως.
IV.    Ανάλυση
Α.      Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
28.      Προκειμένου να εξακριβωθεί το είδος υπηρεσιών πληρωμών που παρέχει η Alternative Payments, κρίσιμα είναι τα πραγματικά περιστατικά τα οποία, κατά το αιτούν δικαστήριο, έχουν αποδειχθεί και εκτίθενται στα σημεία 13.1 έως 13.6 της διατάξεως περί παραπομπής, ως ακολούθως.
–        «Στην [Alternative Payments], κάθε πελάτης (έμπορος) τηρεί λογαριασμό σε μορφότυπο IBAN και του αποδίδεται αναγνωριστικός κωδικός, αλλά η λειτουργικότητα των λογαριασμών αυτών είναι περιορισμένη και οι πελάτες (έμποροι) δεν έχουν πρόσβαση σε αυτούς τους λογαριασμούς, δεν μπορούν να διενεργήσουν έναρξη πληρωμών κ.λπ.»
–        «Ο πληρωτής (αγοραστής) έχει δώσει τη συγκατάθεσή του στον πελάτη της [Alternative Payments] (έμπορο, δικαιούχο των ποσών) για τη χρέωση χρηματικών ποσών στον λογαριασμό του.»
–        «Ο πελάτης της [Alternative Payments] (έμπορος), ο οποίος είναι ο τελικός δικαιούχος των χρηματικών ποσών, διενεργεί την έναρξη της χρέωσης από τον λογαριασμό του πληρωτή (αγοραστή).»
–        «Η [Alternative Payments] διαβιβάζει τις εντολές άμεσης χρέωσης που παρέχουν οι πελάτες της (έμποροι, δικαιούχοι των ποσών) στο σύστημα άμεσης χρέωσης SEPA χρησιμοποιώντας το σύστημα πληρωμών CENTROlink και, βάσει των εν λόγω εντολών, τα χρηματικά ποσά εισπράττονται δυνάμει της προηγούμενης συγκατάθεσης των πληρωτών χρηματικών ποσών που δίδεται στους πελάτες (εμπόρους, δικαιούχους των χρηματικών ποσών) για να χρεώνουν, περιοδικά, χρηματικά ποσά από τους λογαριασμούς πληρωμών τους. Η χρέωση στον λογαριασμό του πληρωτή πραγματοποιείται από τον [ΠΥΠ] του πληρωτή, ο οποίος τηρεί και διαχειρίζεται τον λογαριασμό πληρωμών του πληρωτή.»
–        «Τα εισπραττόμενα χρηματικά ποσά μεταφέρονται στους περιορισμένης πρόσβασης λογαριασμούς που τηρούνται στο σύστημα της [Alternative Payments] για τους πελάτες (εμπόρους, δικαιούχους των χρηματικών ποσών). Ακολούθως, τα εν λόγω χρηματικά ποσά μεταφέρονται από την [Alternative Payments] σε λογαριασμούς πληρωμών που προσδιορίζονται από τους πελάτες (εμπόρους, δικαιούχους των χρηματικών ποσών), τηρούμενους σε άλλους [ΠΥΠ].»
–        «Σύμφωνα με τους γενικούς συμβατικούς όρους της [Alternative Payments], η εν λόγω εταιρία παρέχει στους πελάτες της υπηρεσία είσπραξης άμεσων χρεώσεων SEPA και τους βοηθά στην παραλαβή και την επεξεργασία, με άλλα μέσα, των πληρωμών που οι καταναλωτές πραγματοποιούν για αγαθά και υπηρεσίες […]. Ο πελάτης της [Alternative Payments] πρέπει να λάβει εντολή άμεσης χρέωσης SEPA από τον χρήστη του (οφειλέτη). Ο χρήστης μπορεί να ζητήσει από τον [ΠΥΠ] του την επιστροφή των χρηματικών ποσών που εισπράχθηκαν μέσω άμεσης χρέωσης SEPA εντός οκτώ εβδομάδων από την είσπραξη και η [Alternative Payments] δεν μπορεί να αρνηθεί την εν λόγω […] επιστροφή […].»
Β.      Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
29.      Το αιτούν δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο να διευκρινίσει αν το άρθρο 2, σημείο 2, του κανονισμού 260/2012 και το άρθρο 4, σημείο 23, σε συνδυασμό με το παράρτημα I, σημείο 3, στοιχείο αʹ, και σημείο 4, στοιχείο αʹ, της PSD2, έχουν «την έννοια ότι ως πάροχος υπηρεσιών πληρωμών άμεσης χρέωσης πρέπει να θεωρείται μόνον ο ΠΥΠ του πληρωτή ή ότι η εν λόγω υπηρεσία παρέχεται από τον ΠΥΠ τόσο του πληρωτή όσο και του δικαιούχου».
30.      Στο παράρτημα Ι της PSD2 απαριθμούνται οι υπηρεσίες πληρωμών που μνημονεύονται στο άρθρο 4, σημείο 3, της εν λόγω οδηγίας. Στο παράρτημα Ι, σημείο 3, στοιχείο αʹ, μνημονεύεται η «[ε]κτέλεση πράξεων πληρωμής, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών κεφαλαίων, σε λογαριασμό πληρωμών στον [ΠΥΠ] του χρήστη ή σε άλλο [ΠΥΠ]» και, συγκεκριμένα, η «εκτέλεση άμεσων χρεώσεων, συμπεριλαμβανομένης της εφάπαξ άμεσης χρέωσης» (11).
31.      Το Δικαστήριο έχει ερμηνεύσει διασταλτικά την έννοια της άμεσης χρέωσης της οδηγίας 2007/64/ΕΚ (12), η οποία είναι αντίστοιχης της έννοιας που περιέχεται στην PSD2. Ειδικότερα, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι:
–        η έννοια των «υπηρεσιών πληρωμών» εφαρμόζεται στην εκτέλεση άμεσων χρεώσεων σε λογαριασμό του οποίου δικαιούχος δεν είναι ο ίδιος, ακόμη και όταν δεν υφίσταται οιαδήποτε υποκείμενη υποχρέωση μεταξύ του πληρωτή και του δικαιούχου, όταν ο πληρωτής, ο οποίος είναι δικαιούχος του χρεωθέντος λογαριασμού, έχει συναινέσει σε αυτές τις άμεσες χρεώσεις (13)·
–        συνιστά, επίσης, υπηρεσία πληρωμών η κατ’ εντολήν του δικαιούχου της πληρωμής εκτέλεση άμεσων χρεώσεων σε λογαριασμό πληρωμής του οποίου δικαιούχος δεν είναι ο ίδιος και ως προς τις οποίες δεν έχει συναινέσει ο δικαιούχος του χρεωθέντος λογαριασμού (14).
32.      Για την καλύτερη κατανόηση των επιχειρημάτων των μετεχόντων στη διαδικασία, είναι σκόπιμο να εκθέσω τα βασικά χαρακτηριστικά της υπηρεσίας αυτής, ώστε να εξακριβωθεί αν στην εκτέλεσή της εμπλέκεται ένας μόνον ή αμφότεροι οι ΠΥΠ.
1.      Οι άμεσες χρεώσεις
33.      Στον κατάλογο υπηρεσιών πληρωμών της PSD2 απαριθμούνται οι πράξεις οι οποίες συνδέονται παραδοσιακά με τη διαχείριση λογαριασμού πληρωμών, όπως είναι η εκτέλεση μεταφορών πίστωσης και οι άμεσες χρεώσεις. Αμφότερες οι πράξεις συνιστούν τις βασικές υπηρεσίες πληρωμών που πραγματοποιούνται στον SEPA, τις οποίες αφορά ο κανονισμός 260/2012.
34.      Στην άμεση χρέωση, ο εντολέας της πληρωμής και δικαιούχος του λογαριασμού (πληρωτής) επιτρέπει σε άλλο πρόσωπο (τον δικαιούχο της πληρωμής, πιστωτή του πληρωτή) να χρεώσει λογαριασμό πληρωμών του πληρωτή.
35.      Οι πράξεις άμεσης χρέωσης είναι ευρέως διαδεδομένες υπηρεσίες πληρωμών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι εντολές χρέωσης τραπεζικού λογαριασμού για την πληρωμή λογαριασμών που αφορούν υπηρεσίες υδροδότησης, ενέργειας, τηλεφωνίας ή διαδικτύου, οι οποίες αποτελούν συνήθως επαναλαμβανόμενες άμεσες χρεώσεις. Υπάρχουν επίσης εφάπαξ ή περιστασιακές υπηρεσίες άμεσης χρέωσης (για παράδειγμα, η εντολή χρέωσης τραπεζικού λογαριασμού για φορολογικές οφειλές).
36.      Στην άμεση χρέωση: α) την πράξη εκκινεί ο δικαιούχος της πληρωμής, χωρίς άμεση παρέμβαση του πληρωτή, μολονότι ο πληρωτής πρέπει, μέσω εξουσιοδότησης (15), να έχει δώσει προηγουμένως τη συναίνεσή του· και β) η υπηρεσία βασίζεται σε τραπεζικό λογαριασμό.
37.      Οι άμεσες χρεώσεις εντός του SEPA προσλαμβάνουν δύο μορφές: βασική άμεση χρέωση (CORE) και άμεση χρέωση για αποκλειστική χρήση μεταξύ επιχειρήσεων, ανεξάρτητων φορέων ή επαγγελματιών (B2B). Οι ΠΥΠ που παρέχουν την υπηρεσία άμεσης χρέωσης υποχρεούνται να συμμετέχουν στο σύστημα CORE, ενώ η επιλογή B2B έχει προαιρετικό χαρακτήρα.
38.      Τα κυριότερα χαρακτηριστικά των άμεσων χρεώσεων είναι τα ακόλουθα (16).
–        Ο δικαιούχος του λογαριασμού που χρεώνεται πρέπει να έχει δώσει προηγουμένως τη συναίνεσή του για την πραγματοποίηση των χρεώσεων στον εν λόγω λογαριασμό. Η συναίνεση αποτυπώνεται σε εξουσιοδότηση η οποία περιέχει τα απαραίτητα στοιχεία ώστε ο πιστωτής να ζητήσει άμεση χρέωση.
–        Η εξουσιοδότηση είναι το μέσο με το οποίο ο οφειλέτης: α) επιτρέπει στον πιστωτή να εκκινήσει τις πράξεις είσπραξης μέσω χρέωσης του λογαριασμού του· και β) εξουσιοδοτεί το δικό του ίδρυμα πληρωμών να πραγματοποιήσει στον λογαριασμό του τις άμεσες χρεώσεις που ζητεί ο ΠΥΠ του πιστωτή.
–        Ο πιστωτής οφείλει να φυλάσσει την εξουσιοδότηση καθώς και τις τυχόν τροποποιήσεις της ή την ακύρωσή της.
–        Τα αιτήματα άμεσης χρέωσης πρέπει να υποβάλλονται πριν από την ημερομηνία είσπραξης, η οποία είναι η ημερομηνία κατά την οποία ο οφειλέτης υποχρεούται να εκπληρώσει την υποχρέωση πληρωμής. Η προθεσμία διαφέρει αναλόγως του αν πρόκειται περί μεμονωμένης πράξης, περί της πρώτης πράξης μιας αλληλουχίας επαναλαμβανόμενων άμεσων χρεώσεων ή περί άμεσης χρέωσης μιας αλληλουχίας επαναλαμβανόμενων άμεσων χρεώσεων.
–        Το αποκλειστικό μέσο ταυτοποίησης του πιστωτή και τα στοιχεία
αναφοράς της εξουσιοδότησης παρέχονται υποχρεωτικώς. Αμφότερα τα στοιχεία ταυτοποιούν τον πιστωτή και τις χρεώσεις των οποίων την εκτέλεση ζητεί. Για επαναλαμβανόμενες χρεώσεις, τα ανωτέρω στοιχεία
δεν πρέπει να μεταβάλλονται.
–        Ο κωδικός IBAN χρησιμοποιείται ως μέσο ταυτοποίησης του λογαριασμού του οφειλέτη.
–        Ο κωδικός BIC προσδιορίζει το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα του οφειλέτη.
–        Προβλέπονται ανώτατες προθεσμίες για την επιστροφή ποσών, κατόπιν αιτήματος του οφειλέτη, οι οποίες παρατείνονται για μη εγκεκριμένες πληρωμές.
2.      Οι συμμετέχοντες στην υπηρεσία άμεσων χρεώσεων
39.      Τόσο η PSD2 (άρθρο 4, σημείο 23) όσο και ο κανονισμός 260/2012 (άρθρο 2, σημείο 2) ορίζουν την άμεση χρέωση όπως προεκτέθηκε (17).
40.      Αμφότεροι οι ορισμοί, οι οποίοι είναι κατ’ ουσίαν πανομοιότυποι, προβλέπουν ότι στην άμεση χρέωση: α) χρεώνεται ο λογαριασμός πληρωμών του πληρωτή· β) την πράξη πληρωμής εκκινεί ο δικαιούχος (πιστωτής)· και γ) ο πληρωτής έχει δώσει προηγουμένως τη συναίνεσή του στον δικαιούχο, στον ΠΥΠ του δικαιούχου ή στον ΠΥΠ του πληρωτή.
41.      Πάντως, στους προμνησθέντες ορισμούς δεν καθορίζεται ρητώς ποιοι είναι οι ΠΥΠ που πρέπει να θεωρείται ότι συνιστούν πάροχο
της υπηρεσίας πληρωμών της άμεσης χρέωσης (18).
42.      Από τους προμνησθέντες ορισμούς η Alternative Payments συμπεραίνει ότι μόνον ο ΠΥΠ του πληρωτή παρέχει την υπηρεσία άμεσων χρεώσεων (19). Κατά τη γνώμη της Alternatives Payments:
–        η άμεση χρέωση απαιτεί την είσπραξη χρηματικών ποσών από τον λογαριασμό του πληρωτή, πράξη την οποία μπορεί να εκτελέσει μόνον ο ΠΥΠ του πληρωτή, ο οποίος διαχειρίζεται τον συγκεκριμένο λογαριασμό πληρωμών. Ο ΠΥΠ του δικαιούχου δεν μπορεί να εκτελέσει πράξεις στον λογαριασμό πληρωμών του πληρωτή και περιορίζεται σε μια αμιγώς τεχνική παρέμβαση η οποία διασφαλίζει την είσπραξη των χρηματικών ποσών·
–        ο ΠΥΠ του δικαιούχου παρέχει την υπηρεσία πληρωμών της άμεσης χρέωσης μόνον όταν το ίδιο ίδρυμα είναι συγχρόνως ΠΥΠ τόσο του δικαιούχου όσο και του πληρωτή.
43.      Θεωρώ, εντούτοις, ότι στην παροχή της υπηρεσίας άμεσης χρέωσης παρεμβαίνουν τόσο ο ΠΥΠ του πληρωτή (οφειλέτη) όσο και ο ΠΥΠ του δικαιούχου (πιστωτή). Τέσσερις παρατηρήσεις με οδηγούν στο συμπέρασμα αυτό.
44.      Πρώτον, η έννοια της «εντολής» στο άρθρο 2, σημείο 21, του κανονισμού 260/2012, ως έκφρασης της συναίνεσης και της άδειας που παρέχεται από τον πληρωτή στον δικαιούχο και (άμεσα ή έμμεσα μέσω του δικαιούχου) στον ΠΥΠ του πληρωτή, προβλέπει τις ενέργειες δύο ΠΥΠ στην έννομη σχέση που αποτελεί αντικείμενο της άμεσης χρέωσης.
45.      Στην επίμαχη πράξη, επιτρέπεται στον δικαιούχο, μέσω του ΠΥΠ του, να υποβάλει εντολή πληρωμής στον ΠΥΠ του πληρωτή, ώστε ο εν λόγω ΠΥΠ να εκτελέσει την πληρωμή με χρέωση των χρηματικών ποσών στον λογαριασμό του πληρωτή. Από την άποψη αυτή, οι ΠΥΠ του πληρωτή και του δικαιούχου παρέχουν από κοινού υπηρεσία άμεσης χρέωσης.
46.      Δεύτερον, το άρθρο 81, παράγραφος 3, και το άρθρο 83, παράγραφος 3, της PSD2, που παρατέθηκαν ανωτέρω (20), επιβάλλουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις:
–        στον ΠΥΠ του πληρωτή, που
διασφαλίζει ότι «[…] o δικαιούχος λαμβάνει το πλήρες ποσό της πράξης πληρωμής της οποίας η έναρξη διενεργήθηκε από τον πληρωτή»·
–        στον ΠΥΠ του δικαιούχου, που, «όταν διενεργείται έναρξη πράξης πληρωμής από τον δικαιούχο ή μέσω αυτού […], διασφαλίζει ότι ο δικαιούχος λαμβάνει το πλήρες ποσό της πράξης πληρωμής» (άρθρο 81, παράγραφος 3)·
–        στον ΠΥΠ του δικαιούχου, ο οποίος πρέπει να διαβιβάσει εντολή πληρωμής της οποίας η έναρξη διενεργήθηκε από τον δικαιούχο στον ΠΥΠ του πληρωτή εντός της προθεσμίας που συμφωνήθηκε (άρθρο 83, παράγραφος 3).
47.      Επαναλαμβάνω ότι οι ανωτέρω διατάξεις επιβάλλουν αμφότερες συγκεκριμένες υποχρεώσεις στον ΠΥΠ του δικαιούχου για την ορθή εκτέλεση της άμεσης χρέωσης. Επομένως, επιπλέον της παρέμβασης του ΠΥΠ του πληρωτή, η PSD2 απαιτεί την παρέμβαση του ΠΥΠ του δικαιούχου στην υπηρεσία άμεσης χρέωσης. Η συμμετοχή του ΠΥΠ του δικαιούχου δεν είναι απλώς και μόνον μια τεχνική πράξη προκειμένου τα χρηματικά ποσά να μεταφερθούν στον λογαριασμό πληρωμών του δικαιούχου.
48.      Τρίτον, η παρέμβαση, στην άμεση χρέωση, του πληρωτή, του ΠΥΠ του πληρωτή, του δικαιούχου και του ΠΥΠ του δικαιούχου συνάγεται επίσης από το κεφάλαιο 7 του εγχειριδίου (21) βασικών συστημάτων άμεσης χρέωσης SEPA (στο εξής: εγχειρίδιο) (22), το οποίο ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Πληρωμών.
49.      Το εγχειρίδιο ορίζει την πράξη άμεσης χρέωσης ως τη «διαδικασία εκτέλεσης πληρωμής που πραγματοποιείται με τη χρήση άμεσης χρέωσης, ξεκινώντας από την είσπραξη που δρομολογείται από τον πιστωτή έως την οριστικοποίησή της, η οποία είναι είτε η συνήθης εκτέλεση [το χρηματικό ποσό πιστώνεται στον λογαριασμό πληρωμών του δικαιούχου] είτε η απόρριψη ή αναστροφή ή επιστροφή της άμεσης χρέωσης [με τη λήψη εντολής από τον πληρωτή για την επιστροφή των οφειλόμενων ποσών στον ίδιο]» (23).
50.      Από την περιγραφή της φύσης των άμεσων χρεώσεων SEPA στο εγχειρίδιο (24) συνάγεται ότι:
–        η άμεση χρέωση SEPA είναι μέσο πληρωμής το οποίο διέπεται από το εγχειρίδιο για την πραγματοποίηση εισπράξεων σε ευρώ σε ολόκληρο τον SEPA από τους καθορισμένους λογαριασμούς εισπράξεων·
–        τις πράξεις για την είσπραξη χρηματικών ποσών από οφειλέτη που τηρεί λογαριασμό στον ΠΥΠ του εκκινεί ο πιστωτής μέσω του δικού του ΠΥΠ, δυνάμει της συμφωνίας μεταξύ του οφειλέτη και του πιστωτή. Η συμφωνία αυτή βασίζεται σε εξουσιοδότηση του ΠΥΠ πιστωτή και του ΠΥΠ οφειλέτη, την οποία ο οφειλέτης παρέχει στον πιστωτή για τη χρέωση του λογαριασμού του οφειλέτη·
–        τόσο ο οφειλέτης όσο και ο πιστωτής πρέπει να είναι δικαιούχοι λογαριασμού με ΠΥΠ εγκατεστημένο στον SEPA·
–        οι εισπράξεις που πραγματοποιούνται συμφώνως προς το εγχειρίδιο είναι πράξεις διακριτές από την υποκείμενη σύμβαση στην οποία βασίζονται (25).
51.      Στο σύστημα SEPA, η άμεση χρέωση είναι περίπλοκη πράξη πληρωμών στην οποία αλληλεπιδρούν οι ΠΥΠ τόσο του πληρωτή όσο και του δικαιούχου.
52.      Εν κατακλείδι, το άρθρο 2, σημείο 2, του κανονισμού 260/2012 και το άρθρο 4, σημείο 23, της PSD2 έχουν την έννοια ότι η υπηρεσία άμεσης χρέωσης παρέχεται τόσο από τον ΠΥΠ του πληρωτή όσο και από τον ΠΥΠ του δικαιούχου.
Γ.      Επί του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος
53.      Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το οποίο συνδέεται στενά με το πρώτο, το Δικαστήριο καλείται να διευκρινίσει αν, υπό συνθήκες όπως οι επίμαχες στη διαφορά της κύριας δίκης, ο ΠΥΠ του δικαιούχου παρέχει την υπηρεσία της άμεσης χρέωσης.
54.      Συγκεκριμένα, με τη διατύπωση του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει
ότι ο ΠΥΠ του δικαιούχου «διαβιβάζει εντολές πληρωμών άμεσης χρέωσης, πλην όμως δεν πραγματοποιεί [ο ίδιος] απευθείας πράξεις χρέωσης, αλλά εισπράττει χρηματικά ποσά βάσει προηγούμενης συναίνεσης των πληρωτών παρασχεθείσας στους πελάτες του (δικαιούχους) και καταθέτει τα ποσά αυτά σε λογαριασμούς περιορισμένης λειτουργικότητας».
55.      Οι διατάξεις του δικαίου της Ένωσης των οποίων ζητείται η ερμηνεία είναι οι ίδιες με τις διατάξεις που αποτελούν αντικείμενο του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος.
56.      Προκειμένου να απαντηθεί το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να ληφθεί υπόψη η δυναμική των πράξεων που εκτελεί η Alternative Payments, η οποία εκτίθεται στη διάταξη περί παραπομπής:
–        ο πληρωτής (καταναλωτής, αγοραστής) συναινεί παρέχοντας στον έμπορο (δικαιούχο) εξουσιοδότηση για την πραγματοποίηση χρεώσεων στον λογαριασμό πληρωμών του πληρωτή·
–        ο έμπορος, πελάτης της Alternative Payments, είναι ο τελικός δικαιούχος των χρηματικών ποσών και διενεργεί την έναρξη της άμεσης χρέωσης από τον λογαριασμό του πληρωτή (αγοραστή)·
–        η Alternative Payments διαβιβάζει τις εντολές των πελατών της (εμπόρων, δικαιούχων) στο σύστημα άμεσων χρεώσεων SEPA, χρησιμοποιώντας τις υπηρεσίες του συστήματος πληρωμών CENTROlink, το οποίο διαχειρίζεται η Τράπεζα της Λιθουανίας. Οι άμεσες χρεώσεις βασίζονται στις προηγούμενες συναινέσεις (εξουσιοδοτήσεις) τις οποίες οι πληρωτές δίνουν στους εμπόρους για την περιοδική χρέωση ποσών στους λογαριασμούς πληρωμών των πληρωτών·
–        η χρέωση των χρηματικών ποσών στον λογαριασμό του πληρωτή πραγματοποιείται από τον ΠΥΠ του πληρωτή, ο οποίος τηρεί και διαχειρίζεται τον εν λόγω λογαριασμό·
–        τα εισπραττόμενα χρηματικά ποσά μεταφέρονται στους περιορισμένης πρόσβασης λογαριασμούς πληρωμών που τηρούνται από την Alternative Payments για τους πελάτες (εμπόρους, δικαιούχους). Κάθε πελάτης τηρεί λογαριασμό σε μορφότυπο IBAN και του αποδίδεται αναγνωριστικός κωδικός, αλλά η λειτουργικότητα των λογαριασμών αυτών είναι περιορισμένη και οι πελάτες (έμποροι) δεν έχουν πρόσβαση σε αυτούς και δεν μπορούν να διενεργήσουν έναρξη πληρωμών·
–        η Alternative Payments μεταφέρει, εν συνεχεία, τα χρηματικά ποσά που εισπράττει στους λογαριασμούς πληρωμών που προσδιορίζουν οι πελάτες (έμποροι, δικαιούχοι) οι οποίοι τηρούνται σε άλλους ΠΥΠ.
57.      Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω στοιχείων, το αιτούν δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο μια απάντηση η οποία να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες περιστάσεις των συμβάσεων που συνάπτει η Alternative Payments και τις σχέσεις της με τις εποπτικές αρχές (26). Εντούτοις, απόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εκτιμήσει τις εν λόγω περιστάσεις και σχέσεις.
58.      Το Δικαστήριο μπορεί να παράσχει στο αιτούν δικαστήριο καθοδήγηση για να το διευκολύνει κατά την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης, χωρίς να υποκαταστήσει την κρίση του αιτούντος δικαστηρίου με τη δική του.
59.      Κατ’ αρχάς, υπενθυμίζεται ότι, κατά τη διάταξη περί παραπομπής, η Alternative Payments «παρέχει στους πελάτες της υπηρεσία είσπραξης άμεσων χρεώσεων SEPA» (27). Δυσκολεύομαι να δεχθώ ότι ΠΥΠ ο οποίος συμμετέχει στο σύστημα άμεσων χρεώσεων SEPA μπορεί να θεωρηθεί, συγχρόνως, ότι δεν παρέχει την υπηρεσία άμεσων χρεώσεων.
60.      Εάν αντιλαμβάνομαι ορθώς την κατάσταση, η Alternative Payments παρεμβαίνει στην είσπραξη των άμεσων χρεώσεων με τις οποίες οι καταναλωτές πληρώνουν τους εμπόρους. Η εταιρία παρέχει υπηρεσία στους εμπόρους που συνάπτουν σύμβαση μαζί της, με σκοπό τη διευκόλυνση της είσπραξης των άμεσων χρεώσεών τους. Η διαχείριση των εισπράξεων πραγματοποιείται σε κεντρικό επίπεδο, χωρίς εντούτοις οι έμποροι να έχουν πρόσβαση στους λογαριασμούς που τηρούν στην Alternative Payments, διότι οι έμποροι λαμβάνουν τα χρήματα στους λογαριασμούς πληρωμών που τηρούν με τους ΠΥΠ με τους οποίους συναλλάσσονται συνήθως.
61.      Παρέμβαση η οποία έχει τα ανωτέρω χαρακτηριστικά εμπίπτει στη διαχείριση των υπηρεσιών πληρωμών άμεσων χρεώσεων, χωρίς η περιορισμένη λειτουργικότητα των λογαριασμών των πελατών (εμπόρων) της Alternative Payments να εμποδίζει τον χαρακτηρισμό αυτόν, όπως εκτίθεται κατωτέρω.
62.      Πρώτον, οι έμποροι (πελάτες της Alternative Payments) τηρούν στην εταιρία αυτή λογαριασμούς πληρωμών σε μορφότυπο IBAN, με αναγνωριστικό κωδικό, οι οποίοι λειτουργούν εντός του συστήματος πληρωμών CENTROlink και οι οποίοι είναι παρόμοιοι με τους λογαριασμούς που τηρούνται σε κάθε άλλον ΠΥΠ που παρέχει τη «συνήθη» υπηρεσία άμεσης χρέωσης.
63.      Δεύτερον, η Alternative Payments οφείλει να συμμορφώνεται με το άρθρο 81, παράγραφος 3, της PSD2, ως ΠΥΠ του δικαιούχου (εμπόρου). Η Alternative Payments οφείλει να διασφαλίζει ότι ο δικαιούχος λαμβάνει το συνολικό ποσό της πράξης πληρωμής και ότι εισπράττει τα αντίστοιχα χρηματικά ποσά. Ως ΠΥΠ του δικαιούχου, η Alternative Payments οφείλει να διαβιβάζει την εντολή πληρωμής στον ΠΥΠ του πληρωτή (καταναλωτή) «εντός της προθεσμίας που συμφωνήθηκε μεταξύ του δικαιούχου και του [ΠΥΠ], καθιστώντας δυνατή την τακτοποίησή της, όσον αφορά την άμεση χρέωση, κατά τη συμφωνηθείσα καταληκτική ημερομηνία» (άρθρο 83, παράγραφος 3, της PSD2).
64.      Τρίτον, η Alternative Payments οφείλει να διεκπεραιώνει και δεν μπορεί να αντιταχθεί στην επιστροφή των χρηματικών ποσών που εισπράχθηκαν μέσω άμεσης χρέωσης SEPA, εάν ο ΠΥΠ του πληρωτή ζητήσει τέτοια επιστροφή εντός των οκτώ εβδομάδων που έπονται της είσπραξης των χρηματικών ποσών.
65.      Η μη πρόσβαση των δικαιούχων στους περιορισμένης λειτουργικότητας λογαριασμούς που τηρούνται στην Alternative Payments δεν εμποδίζει την εταιρία αυτή να παρέχει, με τις ενέργειές της, στους δικαιούχους τη δυνατότητα να λάβουν τις πληρωμές μέσω άμεσων χρεώσεων SEPA και να διευκολύνει τη μεταβίβαση των σχετικών χρηματικών ποσών από τον πληρωτή στον δικαιούχο με την εκτέλεση εντολής άμεσης χρέωσης, η οποία μπορεί να έχει εφάπαξ ή επαναλαμβανόμενο χαρακτήρα.
66.      Οι ως άνω ενέργειες της Alternative Payments καταδεικνύουν ότι παρεμβαίνει ως πάροχος υπηρεσίας άμεσης χρέωσης, για την οποία πρέπει να διαθέτει την απαιτούμενη διοικητική άδεια.
67.      Η Alternative Payments αντιτάσσει ότι «διαβιβάζει μόνο τις εντολές άμεσης χρέωσης στα τραπεζικά συστήματα που θα τις εκτελέσουν» (28). Εντούτοις, όπως υποστηρίζουν τόσο η Επιτροπή (29) όσο και η Τσεχική, η Ιταλική και η Λιθουανική Κυβέρνηση (30), οι λειτουργίες που εκτελούν οι δύο ΠΥΠ (του δικαιούχου και του πληρωτή) στο πλαίσιο των υπηρεσιών άμεσης χρέωσης μπορεί μεν να είναι διαφορετικές, πλην όμως τούτο δεν συνεπάγεται ότι δεν σχετίζονται με την επίμαχη μέθοδο πληρωμής.
68.      Συντάσσομαι με την άποψη της Λιθουανικής Κυβέρνησης ότι, όταν δίνει τις εντολές άμεσης χρέωσης, ο ΠΥΠ ασκεί λειτουργίες οι οποίες είναι αναγκαίες για την έναρξη της συνολικής διαδικασίας πληρωμής μέσω άμεσης χρέωσης στο πλαίσιο του συστήματος SEPA, ανεξαρτήτως του ότι ο συγκεκριμένος ΠΥΠ δεν προβαίνει ο ίδιος, απευθείας, στην άμεση χρέωση των χρηματικών ποσών (31).
69.      Εν κατακλείδι, το άρθρο 2, σημείο 2, του κανονισμού 260/2012 καθώς και το άρθρο 4, σημείο 23, και το παράρτημα Ι, σημείο 3, στοιχείο αʹ, και σημείο 4, στοιχείο αʹ, της PSD2 έχουν την έννοια ότι ο ΠΥΠ του δικαιούχου, ο οποίος διαβιβάζει εντολές άμεσης χρέωσης, πλην όμως δεν πραγματοποιεί ο ίδιος απευθείας πράξεις άμεσης χρέωσης, αλλά εισπράττει χρηματικά ποσά βάσει προηγούμενης συναίνεσης των πληρωτών παρασχεθείσας στους πελάτες (δικαιούχους) και καταθέτει τα ποσά αυτά σε λογαριασμούς περιορισμένης λειτουργικότητας, παρέχει υπηρεσία άμεσης χρέωσης.
Δ.      Επί του τρίτου και του τετάρτου προδικαστικού ερωτήματος
70.      Το τρίτο και το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα υποβάλλονται για την περίπτωση στην οποία η απάντηση στο πρώτο και στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα είναι αρνητική. Δεδομένου ότι προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει καταφατικά στο πρώτο και στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, η εξέταση του τρίτου και του τέταρτου προδικαστικού ερωτήματος παρέλκει. Θα τα εξετάσω, εντούτοις, επικουρικώς.
71.      Με τα δύο προμνησθέντα προδικαστικά ερωτήματα, το Δικαστήριο καλείται να διευκρινίσει αν, υπό συνθήκες όπως οι επίμαχες στη διαφορά της κύριας δίκης, ο ΠΥΠ του δικαιούχου (ήτοι η Alternative Payments):
–        παρέχει «υπηρεσία αποδοχής πράξεων πληρωμής» (τρίτο προδικαστικό ερώτημα)·
–        ή, αντιθέτως, παρέχει «υπηρεσία εκκίνησης πληρωμής» (τέταρτο προδικαστικό ερώτημα).
1.      Η υπηρεσία αποδοχής πράξεων πληρωμής
72.      Η υπηρεσία «αποδοχής πράξεων πληρωμής» ορίζεται στο άρθρο 4, σημείο 44, της PSD2 όπως προεκτέθηκε (32). Επιπλέον, η εν λόγω υπηρεσία μνημονεύεται στις υπηρεσίες πληρωμών που απαριθμούνται στο παράρτημα I, σημείο 5, της PSD2.
73.      Με την υπηρεσία αποδοχής πράξεων πληρωμής, ο ΠΥΠ παρέχει τα αναγκαία εργαλεία ώστε ο έμπορος να μπορεί να προσφέρει την αποδοχή πληρωμής με κάρτες (πιστωτικές ή χρεωστικές) ή άλλες εικονικές μεθόδους πληρωμής (33).
74.      Η υπηρεσία αποδοχής πράξεων πληρωμής βασίζεται σε προηγούμενη σύμβαση που συνάπτεται μεταξύ του παρόχου της υπηρεσίας (του ΠΥΠ) και του πελάτη του (εμπόρου, δικαιούχου). Οι συμβαλλόμενοι συμφωνούν ότι ο ΠΥΠ θα δέχεται και θα επεξεργάζεται τις πράξεις πληρωμής υπέρ του δικαιούχου, με αποτέλεσμα τη «μεταφορά χρηματικών ποσών στον δικαιούχο». Επομένως, πρόκειται περί υπηρεσίας η οποία παρέχεται στην πλευρά της αποδοχής της πράξης πληρωμής, καθότι ο χρήστης της εν λόγω υπηρεσίας πληρωμών ενεργεί πάντοτε ως δικαιούχος (34).
75.      Δεν αμφισβητείται ότι η Alternative Payments διαθέτει άδεια παροχής υπηρεσιών αποδοχής πράξεων πληρωμής. Εάν οι επίμαχες στη διαφορά της κύριας δίκης πράξεις πληρωμής μπορούν να εμπίπτουν στη συγκεκριμένη κατηγορία, θα καλύπτονται από την άδεια που διαθέτει η εν λόγω εταιρία.
76.      Κατά τη διάταξη περί παραπομπής, το ζήτημα που τίθεται είναι «κατά πόσον η άμεση χρέωση μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως τεχνική λύση για την παροχή υπηρεσιών [αποδοχής πράξεων] πληρωμών, καθώς και κατά πόσο, υπό περιστάσεις όπως αυτές της διαφοράς της κύριας δίκης, όταν ένα ίδρυμα πληρωμών διαβιβάζει οδηγίες άμεσης χρέωσης και εισπράττει χρηματικά ποσά, ενώ εν συνεχεία μεταφέρει τα ποσά αυτά σε λογαριασμούς πελατών που τηρούνται σε άλλους ΠΥΠ, η εταιρία (ίδρυμα πληρωμών) μπορεί να θεωρηθεί ότι παρέχει υπηρεσίες [αποδοχής] πράξεων πληρωμής» (35).
77.      Κατά τη γνώμη μου, η δραστηριότητα που εκτίθενται στη διάταξη περί παραπομπής δεν εμπίπτει στην έννοια της υπηρεσίας αποδοχής πράξεων πληρωμής που προβλέπεται στην PSD2, μολονότι εκ πρώτης όψεως θα μπορούσε να υποστηριχθεί το αντίθετο.
78.      Πρώτον, η άμεση χρέωση είναι υπηρεσία πληρωμών διαφορετική από την υπηρεσία αποδοχής πράξεων πληρωμής και η παροχή της δεύτερης αυτής υπηρεσίας δεν είναι δυνατή με τη χρήση άμεσων χρεώσεων SEPA. Οι άμεσες χρεώσεις δεν αποτελούν «τεχνική λύση» για την παροχή υπηρεσιών αποδοχής πράξεων πληρωμής. Εάν συνέβαινε τούτο, οι ΠΥΠ θα μπορούσαν να εκτελούν άμεσες χρεώσεις υπό το πρόσχημα της αποδοχής πράξεων πληρωμής. Θα μπορούσαν, κατ’ αυτόν τον τρόπο, να αποφύγουν την υποχρέωση που προβλέπεται στα άρθρα 76 και 77 της PSD2 για το πανευρωπαϊκό καθεστώς άμεσης χρέωσης, η οποία ισοδυναμεί με άνευ όρων δικαίωμα επιστροφής (36), για διάστημα οκτώ εβδομάδων από την ημερομηνία χρέωσης των χρηματικών ποσών, και η οποία διασφαλίζει υψηλό επίπεδο προστασίας του καταναλωτή εντός του SEPA.
79.      Δεύτερον, η υπηρεσία άμεσης χρέωσης βασίζεται στην ύπαρξη εξουσιοδότησης που παρέχεται από τον οφειλέτη στον πιστωτή, η οποία εκτείνεται στην πραγματοποίηση επαναλαμβανόμενων πληρωμών. Αντιθέτως, στην υπηρεσία αποδοχής πράξεων πληρωμής απαιτείται ειδική έγκριση, εκ μέρους του πελάτη, για την επικύρωση κάθε πράξης πληρωμής, μολονότι ο πελάτης διαθέτει σύμβαση σε ισχύ με τον πάροχο της υπηρεσίας αποδοχής πράξεων πληρωμής.
80.      Σύμφωνα με τον ορισμό της, η υπηρεσία αποδοχής πράξεων πληρωμής παρέχεται από πάροχο υπηρεσιών αποδοχής πράξεων πληρωμής ο οποίος «συνάπτει σύμβαση» με έμπορο (δικαιούχο) και, επομένως, για τον πρώτο, η σχέση με τους οφειλέτες πληρωτές των χρηματικών ποσών δεν βασίζεται σε εξουσιοδότηση όπως είναι η εξουσιοδότηση βάσει της οποίας εκτελούνται οι άμεσες χρεώσεις.
81.      Τρίτον, η Alternative Payments χρησιμοποίησε το μέσο των άμεσων χρεώσεων SEPA για να παράσχει την υπηρεσία της στους εμπόρους, όπερ προϋποθέτει ότι συμμορφώθηκε με τις προϋποθέσεις και τις τεχνικές απαιτήσεις που καθορίζονται για τις περιπτώσεις αυτές στο άρθρο 5, παράγραφοι 1 και 3, και στο παράρτημα, σημεία 1 και 3, του κανονισμού 260/2012. Οι εν λόγω προϋποθέσεις και τεχνικές απαιτήσεις διαφέρουν από τις προϋποθέσεις και τις απαιτήσεις που εφαρμόζονται στις υπηρεσίες αποδοχής υπηρεσιών πληρωμής.
82.      Εν κατακλείδι, το άρθρο 4, σημείο 44, και το παράρτημα Ι, σημείο 5, της PSD2 έχουν την έννοια ότι ο ΠΥΠ του δικαιούχου (εμπόρου) ο οποίος διαβιβάζει εντολές άμεσης χρέωσης, πλην όμως δεν πραγματοποιεί ο ίδιος απευθείας πράξεις χρέωσης, αλλά εισπράττει χρηματικά ποσά βάσει προηγούμενης συναίνεσης των πληρωτών (καταναλωτών) παρασχεθείσας στους πελάτες του (εμπόρους, δικαιούχους) και, εν συνεχεία, διαβιβάζει τα εν λόγω ποσά στους λογαριασμούς των πελατών του που τηρούνται σε άλλους ΠΥΠ, δεν παρέχει υπηρεσία αποδοχής πράξεων πληρωμής.
2.      Η υπηρεσία εκκίνησης πληρωμής
83.      Με το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα, το Δικαστήριο καλείται να διευκρινίσει αν μπορεί να θεωρηθεί ότι η Alternative Payments παρέχει υπηρεσία εκκίνησης πληρωμής.
84.      Το άρθρο 4, σημείο 15, της PSD2 ορίζει την «υπηρεσία εκκίνησης πληρωμής» όπως προεκτέθηκε (37). Η εκκίνηση πληρωμής προσδιορίζεται επίσης ως υπηρεσία πληρωμών στο παράρτημα I, σημείο 7, της PSD2.
85.      Βάσει της λειτουργίας των υπηρεσιών εκκίνησης πληρωμής:
–        ο καταναλωτής που επιθυμεί να αποκτήσει από έμπορο ορισμένα αγαθά ή μια υπηρεσία θέτει στη διάθεση παρόχου υπηρεσίας εκκίνησης πληρωμής, ο οποίος χρησιμοποιεί τη δική του διεπαφή, τα διαπιστευτήρια ασφάλειας του λογαριασμού πληρωμών τον οποίο ο καταναλωτής τηρεί στον ΠΥΠ που χρησιμοποιεί συνήθως (γενικά, ένα τραπεζικό ίδρυμα) (38)·
–        ο πάροχος υπηρεσίας εκκίνησης πληρωμής ενημερώνει τον ΠΥΠ του εμπόρου ότι ο καταναλωτής είναι έτοιμος να πραγματοποιήσει την πληρωμή και επιβεβαιώνει στον έμπορο, ουσιαστικά αμέσως, την έναρξη της πράξης πληρωμής·
–        μετά την επικύρωση της συναλλαγής από τον αγοραστή, ο έμπορος του παραδίδει τα αγαθά ή παρέχει την υπηρεσία.
86.      Η υπηρεσία εκκίνησης πληρωμής έχει ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο του ηλεκτρονικού εμπορίου, καθότι παρέχει ένα μέσο το οποίο λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ του διαδικτυακού τόπου της επιχείρησης και της επιγραμμικής πλατφόρμας του ΠΥΠ του χρήστη, με σκοπό την έναρξη πληρωμών μέσω του διαδικτύου και τη διευκόλυνση της κυκλοφορίας αγαθών και υπηρεσιών.
87.      Η υπηρεσία εκκίνησης πληρωμής παρέχει τη δυνατότητα σε όσους δεν διαθέτουν κάρτες πληρωμής να πραγματοποιούν αγορές στο διαδίκτυο υπό την προϋπόθεση ότι διαθέτουν επιγραμμικό λογαριασμό πληρωμών, κάτι το οποίο δεν ήταν εφικτό πριν από την εμφάνιση της συγκεκριμένης νέας μεθόδου πληρωμής (39).
88.      Στην αιτιολογική σκέψη 31 της PSD2 διευκρινίζεται ότι, όταν παρέχει αποκλειστικά τη συγκεκριμένη υπηρεσία, ο πάροχος υπηρεσιών εκκίνησης πληρωμών δεν διακρατά κεφάλαια του χρήστη σε κανένα στάδιο της αλυσίδας πληρωμών (40). Επισημαίνεται δε ότι, εάν ο πάροχος υπηρεσιών εκκίνησης πληρωμών προτίθεται να παρέχει άλλες υπηρεσίες πληρωμών, για τις οποίες πρέπει να έχει στη διάθεσή του τα κεφάλαια του χρήστη, θα πρέπει να εξασφαλίσει πλήρη άδεια σχετικά με τις εν λόγω υπηρεσίες.
89.      Εξάλλου, το άρθρο 66, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της PSD2 ορίζει ότι ο πάροχος της συγκεκριμένης υπηρεσίας «δεν διακρατά ποτέ κεφάλαια του πληρωτή σε σχέση με την παροχή της υπηρεσίας εκκίνησης πληρωμών».
90.      Από τα στοιχεία της δικογραφίας συνάγεται ότι η Alternative Payments διακρατά τα κεφάλαια καθ’ όλη τη διάρκεια της πράξης. Τούτο δεν είναι συμβατό με τα χαρακτηριστικά της υπηρεσίας εκκίνησης πληρωμής που μνημονεύονται στο άρθρο 4, σημείο 15, της PSD2, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα των αιτιολογικών σκέψεών της, ούτε με την απαγόρευση του άρθρου 66, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της PSD2.
91.      Η Alternative Payments αναγνωρίζει ότι η δραστηριότητα που ασκεί δεν πληροί τις απαιτήσεις προκειμένου να χαρακτηριστεί ως υπηρεσία εκκίνησης πληρωμής (41).
92.      Εν κατακλείδι, ο ΠΥΠ δικαιούχου (εμπόρου) ο οποίος διαβιβάζει εντολές άμεσης χρέωσης, πλην όμως δεν πραγματοποιεί ο ίδιος απευθείας πράξεις χρέωσης, αλλά εισπράττει χρηματικά ποσά βάσει προηγούμενης συναίνεσης των πληρωτών (καταναλωτών) παρασχεθείσας στους πελάτες του (εμπόρους, δικαιούχους) και, εν συνεχεία, διαβιβάζει τα εν λόγω ποσά στους λογαριασμούς των πελατών του που τηρούνται σε άλλους ΠΥΠ, δεν παρέχει υπηρεσία εκκίνησης πληρωμής, όπως η εν λόγω υπηρεσία ορίζεται στο άρθρο 4, σημείο 15, και στο παράρτημα I, σημείο 7, της PSD2.
V.      Πρόταση
93.      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο, Λιθουανία) ως εξής:
«1)      Το άρθρο 4, σημείο 23, και το παράρτημα Ι, σημείο 3, στοιχείο αʹ, και σημείο 4, στοιχείο αʹ, της οδηγίας (ΕΕ) 2015/2366 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Νοεμβρίου 2015, σχετικά με υπηρεσίες πληρωμών στην εσωτερική αγορά, την τροποποίηση των οδηγιών 2002/65/ΕΚ, 2009/110/ΕΚ και 2013/36/ΕΕ και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1093/2010 και την κατάργηση της οδηγίας 2007/64/ΕΚ, καθώς και το άρθρο 2, σημείο 2, του κανονισμού (ΕΕ) 260/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Μαρτίου 2012, σχετικά με την καθιέρωση τεχνικών απαιτήσεων και επιχειρηματικών κανόνων για τις μεταφορές πίστωσης και τις άμεσες χρεώσεις σε ευρώ και με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 924/2009,
έχουν την έννοια ότι:
–        Στην εκτέλεση υπηρεσίας άμεσης χρέωσης παρεμβαίνουν τόσο ο πάροχος υπηρεσιών πληρωμών του πληρωτή όσο και ο πάροχος υπηρεσιών πληρωμών του δικαιούχου.
–        Ο πάροχος υπηρεσιών πληρωμών του δικαιούχου, ο οποίος διαβιβάζει εντολές πληρωμών άμεσης χρέωσης, πλην όμως δεν πραγματοποιεί ο ίδιος απευθείας πράξεις χρέωσης, αλλά εισπράττει χρηματικά ποσά βάσει προηγούμενης συναίνεσης των πληρωτών παρασχεθείσας στους πελάτες του (δικαιούχους) και καταθέτει τα ποσά αυτά σε λογαριασμούς περιορισμένης λειτουργικότητας, παρέχει υπηρεσία άμεσης χρέωσης.
2)      Το άρθρο 4, σημείο 44, και το παράρτημα Ι, σημείο 5, της οδηγίας 2015/2366 έχουν την έννοια ότι ο πάροχος υπηρεσιών πληρωμών του δικαιούχου, ο οποίος διαβιβάζει εντολές άμεσης χρέωσης, πλην όμως δεν πραγματοποιεί ο ίδιος απευθείας πράξεις χρέωσης, αλλά εισπράττει χρηματικά ποσά βάσει προηγούμενης συναίνεσης των πληρωτών παρασχεθείσας στους πελάτες του (δικαιούχους) και καταθέτει τα ποσά αυτά σε λογαριασμούς περιορισμένης λειτουργικότητας, δεν παρέχει υπηρεσία αποδοχής πράξεων πληρωμής.
3)      Το άρθρο 4, σημείο 15, και το παράρτημα Ι, σημείο 7, της οδηγίας 2015/2366 έχουν την έννοια ότι ο πάροχος υπηρεσιών πληρωμών του δικαιούχου, ο οποίος διαβιβάζει εντολές άμεσης χρέωσης, πλην όμως δεν πραγματοποιεί ο ίδιος απευθείας πράξεις άμεσης χρέωσης, αλλά εισπράττει χρηματικά ποσά βάσει προηγούμενης συναίνεσης των πληρωτών παρασχεθείσας στους πελάτες (δικαιούχους) και καταθέτει τα ποσά αυτά σε λογαριασμούς περιορισμένης λειτουργικότητας, δεν παρέχει υπηρεσία εκκίνησης πληρωμής.»
1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η ισπανική.
2      Κανονισμός (EE) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Μαρτίου 2012, σχετικά με την καθιέρωση τεχνικών απαιτήσεων και επιχειρηματικών κανόνων για τις μεταφορές πίστωσης και τις άμεσες χρεώσεις σε ευρώ και με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 924/2009 (ΕΕ 2012, L 94, σ. 22). Ο κανονισμός 260/2012 τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 2024/886 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Μαρτίου 2024, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 260/2012 και (ΕΕ) 2021/1230 και των οδηγιών 98/26/ΕΚ και (ΕΕ) 2015/2366 όσον αφορά τις άμεσες μεταφορές πίστωσης σε ευρώ (EE L, 2024/886). Ο κανονισμός 2024/886 δεν εφαρμόζεται ratione temporis στην υπό κρίση υπόθεση.
3      Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Νοεμβρίου 2015, σχετικά με υπηρεσίες πληρωμών στην εσωτερική αγορά, την τροποποίηση των οδηγιών 2002/65/ΕΚ, 2009/110/ΕΚ και 2013/36/ΕΕ και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1093/2010 και την κατάργηση της οδηγίας 2007/64/ΕΚ (ΕΕ 2015, L 337, σ. 35). Στο εξής: PSD2.
4      Lietuvos Respublikos mokėjimų įstatymas Nr. VIII‑1370 (νόμος VIII‑1370 της Δημοκρατίας της Λιθουανίας περί πληρωμών), της 28ης Οκτωβρίου 1999 (στο εξής: νόμος περί πληρωμών).
5      Lietuvos Respublikos mokėjimo įstaigų įstatymas Nr. XI‑549 (νόμος XI‑549 της Δημοκρατίας της Λιθουανίας περί ιδρυμάτων πληρωμών), της 10ης Δεκεμβρίου 2009 (στο εξής: νόμος περί ιδρυμάτων πληρωμών).
6      SEPA είναι το ακρωνύμιο στην αγγλική γλώσσα της ονομασίας Single Euro Payments Area (ενιαίος χώρος πληρωμών σε ευρώ). Ο SEPA είναι ο χώρος στον οποίος πολίτες, επιχειρήσεις και άλλοι οικονομικοί φορείς μπορούν να πραγματοποιούν ή να λαμβάνουν πληρωμές σε ευρώ στην Ευρώπη, εντός και εκτός των εθνικών συνόρων, υπό τους ίδιους όρους και με τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες υποχρεώσεις, ανεξαρτήτως του τόπου στον οποίο βρίσκονται. Ο SEPA είναι θεμελιώδες στοιχείο της εσωτερικής αγοράς πληρωμών.
7      Η άδεια ανακλήθηκε με την απόφαση αριθ. 03-126 του διοικητικού συμβουλίου της Τράπεζας της Λιθουανίας, της 26ης Αυγούστου 2022, περί εφαρμογής εκτελεστικού μέτρου εις βάρος της Alternative Payments (στο εξής: επίδικη απόφαση).
8      IBAN είναι ο διεθνής κωδικός αναγνώρισης του αριθμού ενός λογαριασμού πληρωμών, ο οποίος ταυτίζει με σαφήνεια έναν ατομικό λογαριασμό πληρωμών σε ένα κράτος μέλος.
9      Σημείο 11 της διατάξεως περί παραπομπής.
10      Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Πληρωμών είναι συντονιστικός οργανισμός και οργανισμός λήψης αποφάσεων στον ευρωπαϊκό τραπεζικό τομέα όσον αφορά τις πληρωμές, επίσημος σκοπός του οποίου είναι η στήριξη και η προώθηση της δημιουργίας του SEPA.
11      Στο παράρτημα Ι, σημείο 4, στοιχείο αʹ, μνημονεύεται η εκτέλεση πράξεων πληρωμής όταν τα χρηματικά ποσά καλύπτονται από πιστωτικό άνοιγμα για τον χρήστη υπηρεσιών πληρωμών. Στις πράξεις αυτές καταλέγονται επίσης η εκτέλεση εντολών άμεσης χρέωσης, συμπεριλαμβανομένης της εφάπαξ άμεσης χρέωσης.
12      Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Νοεμβρίου 2007, για τις υπηρεσίες πληρωμών στην εσωτερική αγορά, την τροποποίηση των οδηγιών 97/7/ΕΚ, 2002/65/ΕΚ, 2005/60/ΕΚ και 2006/48/ΕΚ, και την κατάργηση της οδηγίας 97/5/ΕΚ (ΕΕ 2007, L 319, σ. 1).
13      Απόφαση της 11ης Απριλίου 2019, Mediterranean Shipping Company (Portugal) – Agentes de Navegação (C‑295/18, EU:C:2019:320, σκέψη 38): «[…] η κατ’ εντολήν του δικαιούχου της πληρωμής εκτέλεση άμεσων χρεώσεων σε λογαριασμό του οποίου δικαιούχος δεν είναι ο ίδιος εμπίπτει στην έννοια των “υπηρεσιών πληρωμών” του άρθρου 2, παράγραφος 1, της οδηγίας 2007/64, ακόμη και όταν δεν υφίσταται οιαδήποτε υποκείμενη υποχρέωση μεταξύ του πληρωτή και του δικαιούχου, όταν ο πληρωτής, ο οποίος είναι δικαιούχος του χρεωθέντος λογαριασμού, έχει συναινέσει σε αυτές τις άμεσες χρεώσεις […]».
14      Απόφαση της 11ης Απριλίου 2019, Mediterranean Shipping Company (Portugal) – Agentes de Navegação (C‑295/18, EU:C:2019:320, σκέψη 48): «[…] το άρθρο 2, παράγραφος 1, της οδηγίας 2007/64 έχει την έννοια ότι εμπίπτει στον όρο “υπηρεσίες πληρωμών”, κατά τη διάταξη αυτή, η κατ’ εντολήν του δικαιούχου της πληρωμής εκτέλεση άμεσων χρεώσεων σε λογαριασμό πληρωμής του οποίου δικαιούχος δεν είναι ο ίδιος και ως προς τις οποίες δεν έχει συναινέσει ο δικαιούχος του χρεωθέντος λογαριασμού».
15      Η εξουσιοδότηση (καλούμενη επίσης εντολή χρέωσης) περιέχει την άδεια που δίνει ο πληρωτής για την έναρξη, από την καθορισμένη ημέρα, των χρεώσεων στον λογαριασμό του.
16      Οι απαιτήσεις που εφαρμόζονται στις άμεσες χρεώσεις SEPA καθορίζονται κυρίως στο άρθρο 5, παράγραφοι 1 και 3, και στο παράρτημα, σημεία 1 και 3, του κανονισμού 260/2012. Τα χαρακτηριστικά των άμεσων χρεώσεων εκτίθενται αναλυτικά στο έγγραφο SEPA, PreguntasFrecuentes– Adeudosdirectos SEPA (Συχνές ερωτήσεις – Άμεσες χρεώσεις SEPA), το οποίο διατίθεται στη διεύθυνση https://www.sepaesp.es/sepa/es/faqs/sdd/. Επισημαίνεται ότι στο συγκεκριμένο έγγραφο χρησιμοποιείται, στην ισπανική γλώσσα, ο όρος «adeudodirecto» («directdebit») αντί του «adeudodomiciliado».
17      Σημεία 3 και 4 των παρουσών προτάσεων.
18      Βλ., στο ίδιο πνεύμα, γραπτές παρατηρήσεις της Επιτροπής (σημείο 24) και της Λιθουανικής Κυβέρνησης (σημείο 15).
19      Προς στήριξη της άποψή της, η εταιρία παραπέμπει –αβασίμως, κατά τη γνώμη μου– στην απόφαση της 22ας Φεβρουαρίου 2024, ABC Projektai (C‑661/22, EU:C:2024:148, σκέψη 39). Στη συγκεκριμένη σκέψη επισημαίνεται μόνον ότι «το άρθρο 4, σημείο 23, της ως άνω οδηγίας προβλέπει ρητώς την εκτέλεση άμεσων χρεώσεων από λογαριασμό πληρωμών, οι οποίες διενεργούνται από τον δικαιούχο βάσει της συναινέσεως του πληρωτή προς τον δικαιούχο. Ωστόσο, η ορθή εκτέλεση μιας τέτοιας πράξεως πληρωμής προϋποθέτει ότι τα αναγκαία για την πράξη αυτή χρηματικά ποσά είναι διαθέσιμα εκ των προτέρων στον λογαριασμό πληρωμών του πληρωτή».
20      Σημεία 5 και 6 των παρουσών προτάσεων.
21      Ως καθεστώς ή σύστημα SEPA νοείται ένα σύνολο κανόνων, πρακτικών και προτύπων που αποσκοπούν στην επίτευξη διαλειτουργικότητας κατά την παροχή και τη λειτουργία μέσου πληρωμών SEPA που έχει συμφωνηθεί σε διατραπεζικό επίπεδο.
22      European Payments Council: SEPA Direct Debit Core Scheme Rulebook, EPC016‑06/ 2025, έκδοση 1.0, ημερομηνία δημοσίευσης: 28 Νοεμβρίου 2024, ημερομηνία εφαρμογής: 5 Οκτωβρίου 2025, https://www.europeanpaymentscouncil.eu/sites/default/files/kb/file/2024-11/EPC016-06 %202025 %20SDD%20Core%20Rulebook%20version%201.0.pdf. Το εγχειρίδιο περιλαμβάνει ένα σύνολο διατραπεζικών κανόνων, πρακτικών και προτύπων για την εκτέλεση πληρωμών άμεσης χρέωσης σε ευρώ εντός του SEPA εκ μέρους των συμμετεχόντων στο σύστημα. Στόχος είναι η παροχή άμεσης, διατερματικής και πλήρως ηλεκτρονικής επεξεργασίας των πράξεων. Ο στόχος αυτός καλύπτει επίσης τις διάφορες διαδικασίες διαχείρισης εξαιρέσεων, όπως απορρίψεις, αναστροφές, αντιλογισμούς, επιστροφές, αρνήσεις και ανακλήσεις. Μεταξύ των συμμετεχόντων επιτρέπεται μόνον η ηλεκτρονική διαχείριση πληροφοριών σχετικά με εντολές άμεσης χρέωσης. Ο οφειλέτης και ο πιστωτής μπορούν να ανταλλάξουν εντολή άμεσης χρέωσης σε έγχαρτη ή ηλεκτρονική μορφή.
23      Εγχειρίδιο, σ. 115.
24      Εγχειρίδιο, σ. 20.
25      Η υποκείμενη σύμβαση συνάπτεται μεταξύ του οφειλέτη και του πιστωτή. Η σύμβαση αυτή δεν αφορά τον ΠΥΠ πιστωτή και τον ΠΥΠ οφειλέτη, ούτε τους δεσμεύει, καθώς τους εν λόγω ΠΥΠ αφορά μόνον η συμφωνία με τον αντίστοιχο πελάτη τους σχετικά με τους όρους παροχής των υπηρεσιών που συνδέονται με την άμεση χρέωση.
26      Με τις γραπτές παρατηρήσεις της, η Alternative Payments υποστηρίζει ότι η Τράπεζα της Λιθουανίας της είχε επιτρέψει να παρέχει τις επίμαχες υπηρεσίες μέχρις ότου ανακάλεσε την άδειά της το 2022.
27      Σημείο 33, in fine, της διατάξεως περί παραπομπής. Παρόμοια παρατήρηση περιέχεται στο σημείο 13.6 της διατάξεως περί παραπομπής, το οποίο παρατίθεται στο σημείο 28 των παρουσών προτάσεων.
28      Σημείο 4 των γραπτών παρατηρήσεων της Alternative Payments. Το ίδιο επιχείρημα επαναλαμβάνεται, με την ίδια ή παρόμοια διατύπωση, σε άλλα σημεία των παρατηρήσεων της Alternative Payments.
29      Σημεία 35 έως 38 των γραπτών παρατηρήσεων της Επιτροπής.
30      Σημείο 13 των γραπτών παρατηρήσεων της Τσεχικής Κυβέρνησης, σημεία 24 έως 26 των γραπτών παρατηρήσεων της Ιταλικής Κυβέρνησης και σημεία 22, 23 και 26 έως 34 των γραπτών παρατηρήσεων της Λιθουανικής Κυβέρνησης.
31      Σημείο 26 των γραπτών παρατηρήσεων της Λιθουανικής Κυβέρνησης.
32      Σημείο 3 των παρουσών προτάσεων. Ο όρος «adquisición» (απόκτηση), ο οποίος χρησιμοποιείται στο κείμενο στην ισπανική γλώσσα, είναι αμφιλεγόμενος στο πλαίσιο αυτό: η πράξη πληρωμής δεν αποκτάται πραγματικά (ήτοι ο ΠΥΠ του δικαιούχου δεν γίνεται κύριος της πράξης). Φρονώ ότι ορθότερη είναι η ορολογία που χρησιμοποιείται στο κείμενο στη γερμανική γλώσσα «Annahme und Abrechnung von Zahlungsvorgängen (Acquiring)», η οποία μπορεί να αποδοθεί ως «αποδοχή και διακανονισμός πράξεων πληρωμής».
33      Χαρακτηριστικό παράδειγμα υπηρεσίας αποδοχής πράξεων πληρωμής είναι οι πληρωμές με πιστωτικές κάρτες, όπως συνάγεται από την αιτιολογική σκέψη 10 της PSD2: «[η] παρούσα οδηγία εισάγει ουδέτερο ορισμό της αποδοχής πράξεων πληρωμής προκειμένου να καλύπτονται όχι μόνον τα παραδοσιακά μοντέλα αποδοχής που διαρθρώνονται γύρω από τη χρήση καρτών πληρωμής, αλλά επίσης και διαφορετικά επιχειρηματικά μοντέλα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στα οποία συμμετέχουν περισσότεροι του ενός αγοραστή. Με αυτόν τον τρόπο αναμένεται να εξασφαλισθεί ότι οι έμποροι λαμβάνουν την ίδια προστασία, ανεξαρτήτως του μέσου πληρωμής που χρησιμοποιείται, όταν η δραστηριότητα είναι η ίδια με την αποδοχή συναλλαγών με κάρτα […]».
34      Στην πλευρά της έκδοσης της πράξης πληρωμής (με κάρτα, για παράδειγμα), βρίσκεται συνήθως μια διαφορετική υπηρεσία πληρωμής, ήτοι η υπηρεσία «έκδοσης μέσων πληρωμής», η οποία ορίζεται στο άρθρο 4, σημείο 45, της PSD2 ως «υπηρεσία πληρωμών από πάροχο υπηρεσιών πληρωμών που αναλαμβάνει με σύμβαση να παρέχει στον πληρωτή μέσο πληρωμών για την έναρξη και την επεξεργασία των πράξεων πληρωμής του πληρωτή».
35      Σημείο 40 της διατάξεως περί παραπομπής. Η υπογράμμιση δική μου.
36      Κατά την αιτιολογική σκέψη 76 της PSD2.
37      Σημείο 3 των παρουσών προτάσεων.
38      Ο καταναλωτής συναινεί στην πρόσβαση, από τον (εξωτερικό) πάροχο υπηρεσίας εκκίνησης πληρωμής, στον τραπεζικό λογαριασμό του για την έναρξη πληρωμής για λογαριασμό του.
39      Αιτιολογική σκέψη 29 της PSD2: «[ο]ι υπηρεσίες εκκίνησης πληρωμών δίνουν τη δυνατότητα στον πάροχο υπηρεσιών εκκίνησης πληρωμών να διαβεβαιώνει τον δικαιούχο ότι η πληρωμή έχει κινηθεί, προκειμένου να παράσχει κίνητρο στον δικαιούχο της πληρωμής να παραδώσει τα εμπορεύματα ή να παράσχει την υπηρεσία χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση. Οι υπηρεσίες αυτές προσφέρουν χαμηλού κόστους λύση τόσο για τους εμπόρους όσο και για τους καταναλωτές και παρέχουν στους καταναλωτές τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουν τις αγορές τους ηλεκτρονικά, ακόμη και αν δεν έχουν κάρτες πληρωμής».
40      Ακριβώς για τον λόγο αυτόν, οι πάροχοι υπηρεσιών εκκίνησης πληρωμής, οι οποίοι δεν έχουν στη διάθεσή τους τα κεφάλαια των πελατών τους, δεν υπόκεινται στις (αυστηρότερες) απαιτήσεις που ισχύουν για τους οικονομικούς φορείς που έχουν στη διάθεσή τους τέτοια κεφάλαια.
41      Σημεία 82 και 83 των γραπτών παρατηρήσεων της Επιτροπής.