61986CJ0170_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση 170/86,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Finanzgericht του Αμβούργου προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της δίκης που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
Georg von Deetzen
και
Hauptzollamt Hamburg-Jonas,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς το κύρος του κανονισμού 856/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984, για την τροποποίηση του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 804/68 περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων ( ΕΕ L 90, σ . 10 ), του κανονισμού 857/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984, περί γενικών κανόνων για την εφαρμογή της εισφοράς που αναφέρεται στο άρθρο 5γ του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 804/68 στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων ( ΕΕ L 90, σ . 13 ), όπως τροποποιήθηκε, και του κανονισμού 1371/84 της Επιτροπής, της 16ης Μαΐου 1984, για τον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής της συμπληρωματικής εισφοράς που αναφέρονται στο άρθρο 5γ του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 804/68 ( ΕΕ L 132, σ . 11 ),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
συγκείμενο από τους G . Bosco, πρόεδρο τμήματος, προεδρεύοντα, O . Due και J . C . Moitinho de Almeida, προέδρους τμήματος, T . Koopmans, U . Everling, K . Bahlmann, Y . Galmot, Κ . Κακούρη, R . Joliet, T . F . O' Higgins και F . Schockweiler, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας : Sir Gordon Slynn
γραμματέας : H . A . Ruehl, κύριος υπάλληλος διοικήσεως
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που κατέθεσαν :
- ο Georg von Deetzen, προσφεύγων της κύριας δίκης, εκπροσωπούμενος από τον A . Nutzhorn, δικηγόρο Oldenburg,
- το Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενο από τον A . Brautigam, κύριο υπάλληλο διοικήσεως στη νομική υπηρεσία του Συμβουλίου,
- η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από το νομικό της σύμβουλο D . Booss, καθώς και τον Cless, ως εμπειρογνώμονα,
έχοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 29ης Σεπτεμβρίου 1987,
αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 13ης Ιανουαρίου 1988,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με Διάταξη της 26ης Ιουνίου 1986, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 10 Ιουλίου του ίδιου έτους, το Finanzgericht του Αμβούργου υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ( ΕΟΚ ), προδικαστικό ερώτημα σχετικά με το κύρος της κοινοτικής κανονιστικής ρυθμίσεως περί συμπληρωματικής εισφοράς στο γάλα .
2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο διαδικασίας που κίνησε ο von Deetzen, ο οποίος εκμεταλλεύεται μια γεωργική επιχείρηση, κατά του Hauptzollamt Hamburg-Jonas . Ο von Deetzen είχε λάβει πριμοδότηση μη εμπορίας βάσει του κανονισμού 1078/77 του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, περί θεσπίσεως συστήματος πριμοδοτήσεων για τη μη εμπορία του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων και τη μετατροπή των αγελών βοοειδών γαλακτοκομικής κατευθύνσεως ( ΑBl . L 131, σ . 1 ). Η χορήγηση της πριμοδοτήσεως εξηρτάτο από τον όρο ότι ο ενδιαφερόμενος δεν θα παρήγαγε γάλα ούτε γαλακτοκομικά προϊόντα κατά τη διάρκεια περιόδου πέντε ετών, η οποία έληγε την 7η Σεπτεμβρίου 1985 .
3 Στις 22 Μαΐου 1985, ο von Deetzen ζήτησε από τις αρμόδιες γερμανικές αρχές να του χορηγήσουν ποσότητα αναφοράς 190 665 χιλιογράμμων γάλακτος βάσει του συστήματος συμπληρωματικής εισφοράς επί του γάλακτος η οποία είχε εν τω μεταξύ θεσπιστεί με τον κανονισμό 856/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984, για την τροποποίηση του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 804/68 περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων ( ΕΕ L 90, σ . 10 ), όπως συμπληρώθηκε με τον κανονισμό 857/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984, περί γενικών κανόνων για την εφαρμογή της εισφοράς που αναφέρεται στο άρθρο 5γ του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 804/68 στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων ( ΕΕ L 90, σ . 13 ), και του κανονισμού 1371/84 της Επιτροπής, της 16ης Μαΐου 1984, για τον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής της συμπληρωματικής εισφοράς που αναφέρονται στο άρθρο 5γ του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 804/68 ( ΕΕ L 132, σ . 11 ). Η αιτηθείσα από τον von Deetzen ποσότητα αναφοράς αντιστοιχούσε προς την ποσότητα που είχε παραγάγει κατά τη διάρκεια του προηγουμένου της αιτήσεως πριμοδοτήσεως έτους .
4 Η αίτηση αυτή απορρίφθηκε για το λόγο ότι ο von Deetzen δεν είχε παραδώσει γάλα ούτε γαλακτοκομικά προϊόντα κατά το χρονικό σημείο ενάρξεως της γερμανικής κανονιστικής ρυθμίσεως που θεσπίστηκε για την εφαρμογή του συστήματος συμπληρωματικής εισφοράς στο γάλα, δηλαδή την 2α Απριλίου 1984 . Κατόπιν διοικητικής ενστάσεως που δεν ευδοκίμησε, ο von Deetzen άσκησε προσφυγή ενώπιον του Finanzgericht του Αμβούργου από το οποίο ζητεί να αναγνωριστεί ότι σε περίπτωση επανενάρξεως της γαλακτοκομικής παραγωγής δεν υποχρεούται να καταβάλει καμία εισφορά βάσει του συστήματος συμπληρωματικής εισφοράς επί του γάλακτος .
5 Το Finanzgericht του Αμβούργου, θεωρώντας ότι η λύση της διαφοράς εξαρτάται από το ζήτημα του κύρους της κανονιστικής ρυθμίσεως περί συμπληρωματικής εισφοράς επί του γάλακτος, ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα :
"Είναι έγκυροι οι κανονισμοί ( ΕΟΚ ) 856/84 και 857/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984 (( κανονισμός ( ΕΟΚ ) 857, όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό ( ΕΟΚ ) 3571/85 )), και 1371/84 της Επιτροπής, της 16ης Μαΐου 1984, όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό ( ΕΟΚ ) 3005/85, καθόσον γεωργοί, οι οποίοι, επειδή ζήτησαν πριμοδότηση μη εμπορίας ή μετατροπής κατά την εκάστοτε καθοριστική περίοδο αναφοράς, δεν παρήγαγαν καθόλου γάλα και συνεπώς δεν έλαβαν καμία ποσότητα αναφοράς στο πλαίσιο της ρυθμίσεως περί ποσοστώσεων γάλακτος, οφείλουν να καταβάλλουν εισφορά 75 % επί της ενδεικτικής τιμής του γάλακτος κατά την επανέναρξη της παραγωγής γάλακτος μετά την πάροδο της χρονικής περιόδου των πέντε ετών που είχε οριστεί για τη χορήγηση της πριμοδοτήσεως;"
6 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα περιστατικά της υποθέσεως της κύριας δίκης, οι επίμαχες κοινοτικές διατάξεις, καθώς και η εξέλιξη της διαδικασίας και οι παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο . Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για να σχηματίσει κρίση το Δικαστήριο .
7 Από τη διατύπωση του προαναφερθέντος ερωτήματος, καθώς και από το σκεπτικό της Διατάξεως περί παραπομπής συνάγεται ότι το εθνικό δικαστήριο εκκινεί από την υπόθεση ότι η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση περί συμπληρωματικής εισφοράς επί του γάλακτος έχει ως αποτέλεσμα ότι ο γεωργός που δεν παρέδωσε γάλα κατά τη διάρκεια του έτους αναφοράς, συνεπεία δεσμεύσεως που ανέλαβε βάσει του κανονισμού 1078/77, δεν μπορεί για το λόγο αυτό να λάβει ποσότητα αναφοράς στο πλαίσιο του συστήματος περί συμπληρωματικής εισφοράς, με τη συνέπεια να οφείλει να καταβάλει αυτή την εισφορά για το σύνολο των γαλακτοκομικών προϊόντων που παρήγαγε κατά τη διάρκεια της εφαρμογής του νέου συστήματος .
8 Η ερμηνεία της εν λόγω ρυθμίσεως αποτέλεσε το αντικείμενο του πρώτου ερωτήματος που υποβλήθηκε στο πλαίσιο της προδικαστικής υποθέσεως 120/86 ( Mulder, Συλλογή 1988, σ . 2321 ). Απαντώντας σ' αυτό το ερώτημα, το Δικαστήριο έκρινε, με την απόφαση της ίδιας ημέρας, ότι :
"Ο κανονισμός 857/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984, όπως συμπληρώθηκε με τον κανονισμό 1371/84 της Επιτροπής, της 16ης Μαΐου 1984, πρέπει να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι για τον καθορισμό των ποσοτήτων αναφοράς, που αναφέρονται στο άρθρο 2 αυτού του κανονισμού, τα κράτη μέλη δεν δικαιούνται να λαμβάνουν υπόψη καταστάσεις κατά τις οποίες οι παραγωγοί δεν παρέδωσαν, κατ' εφαρμογή δεσμεύσεως που ανέλαβαν βάσει του κανονισμού 1078/77 του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, γάλα κατά τη διάρκεια του επιλεγέντος έτους αναφοράς, παρά μόνον αν οι παραγωγοί αυτοί συγκεντρώνουν, ατομικώς κατά περίπτωση, τις ειδικές προϋποθέσεις που προβλέπονται με τον κανονισμό 857/84, τα δε κράτη μέλη έχουν για το σκοπό αυτό διαθέσιμες ποσότητες αναφοράς ."
9 Ενόψει ακριβώς αυτής της ερμηνείας πρέπει να εξεταστεί το ζήτημα του κύρους που θέτει το εθνικό δικαστήριο .
10 Ο von Deetzen υποστηρίζει ότι η εν λόγω ρύθμιση είναι άκυρη λόγω παραβιάσεως των γενικών αρχών του κοινοτικού δικαίου . Προβάλλει σχετικώς ότι η ρύθμιση αυτή θεσπίστηκε κατά παράβαση του δικαιώματος ιδιοκτησίας και της ελευθερίας των επαγγελματικών δραστηριοτήτων και αντιβαίνει στις αρχές της ισότητας, της ασφάλειας δικαίου και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης . 'Οσον αφορά, ειδικότερα, την τελευταία αυτή αρχή, ο von Deetzen τονίζει ότι οι παραγωγοί οι οποίοι, ενθαρρυνόμενοι από το σύστημα πριμοδοτήσεων, ανέστειλαν την παραγωγή τους, δεν θα το είχαν κάνει αυτό αν γνώριζαν ότι οι συμβάσεις τους μη εμπορίας θα είχαν ως αποτέλεσμα να τους αποκλείσουν από τη χορήγηση ποσότητας αναφοράς με το νέο σύστημα περί ποσοστώσεων .
11 Αντιθέτως, το Συμβούλιο και η Επιτροπή υποστηρίζουν και οι δύο το κύρος της επίμαχης κανονιστικής ρυθμίσεως θεωρώντας ότι με αυτήν παρέχονται στα κράτη μέλη διάφορες δυνατότητες για να χορηγήσουν ποσοστώσεις μη υποκείμενες στη συμπληρωματική εισφορά στους παραγωγούς οι οποίοι κατά το έτος αναφοράς έλαβαν πριμοδότηση βάσει του κανονισμού 1078/77 . Η Επιτροπή αναλύει επιπλέον το περιεχόμενο των γενικών αρχών που αναφέρθηκαν και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι αρχές αυτές έχουν δεόντως τηρηθεί εν προκειμένω . 'Οσον αφορά, ειδικότερα, τις αρχές της ασφάλειας δικαίου και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, υποστηρίζει ότι οι αρχές αυτές δεν παραβιάστηκαν, επειδή οι ενδιαφερόμενοι παραγωγοί δεν μπορούσαν βασίμως να αναμένουν ότι θα είχαν, με τη λήξη της πενταετούς τους δεσμεύσεως, απεριόριστο δικαίωμα να αρχίσουν εκ νέου τη γαλακτοκομική παραγωγή .
12 Επ' αυτού, πρέπει να γίνει δεκτό, όπως ορθώς υπογράμμισε η Επιτροπή, ότι ο επιχειρηματίας ο οποίος σταμάτησε ελεύθερα την παραγωγή του για ορισμένο διάστημα δεν μπορεί θεμιτώς να αναμένει ότι θα μπορεί να αρχίσει εκ νέου την παραγωγή υπό τις ίδιες προϋποθέσεις, όπως αυτές που ίσχυαν προηγουμένως, και να μην υπόκειται σε εν τω μεταξύ, ενδεχομένως, θεσπισθέντες κανόνες που εμπίπτουν στον τομέα της εμπορικής ή της διαρθρωτικής πολιτικής .
13 Παρ' όλα αυτά, ο επιχειρηματίας αυτός, όταν ενθαρρύνθηκε, όπως εν προκειμένω, συνεπεία πράξεως της Κοινότητας να αναστείλει την εμπορία για περιορισμένη περίοδο, προς το γενικό συμφέρον και αντί καταβολής πριμοδοτήσεως, μπορεί θεμιτώς να αναμένει ότι δεν θα υπόκειται, με τη λήξη της δεσμεύσεώς του, σε ειδικούς περιορισμούς, λόγω ακριβώς του γεγονότος ότι έκανε χρήση των δυνατοτήτων που παρέχονται με την κοινοτική κανονιστική ρύθμιση .
14 Πάντως, η ρύθμιση στον τομέα της συμπληρωματικής εισφοράς επί του γάλακτος συνεπάγεται τέτοιους περιορισμούς για τους παραγωγούς οι οποίοι, κατ' εφαρμογή της δεσμεύσεως που ανέλαβαν βάσει του κανονισμού 1078/77, δεν παρέδωσαν γάλα κατά τη διάρκεια του έτους αναφοράς . Πράγματι, είναι δυνατόν να αποκλειστούν οι παραγωγοί αυτοί από τη χορήγηση ποσότητας αναφοράς βάσει του νέου συστήματος συνεπεία ακριβώς αυτής της δεσμεύσεως, εάν δεν συγκεντρώνουν τις ειδικές προϋποθέσεις που προβλέπονται με τον κανονισμό 857/84 ή αν τα κράτη μέλη δεν έχουν διαθέσιμες ποσότητες αναφοράς .
15 Αντίθετα από τους ισχυρισμούς της Επιτροπής, ένας τέτοιος πλήρης και διαρκής αποκλεισμός, για όλο το χρόνο εφαρμογής της ρυθμίσεως στον τομέα της συμπληρωματικής εισφοράς, ο οποίος έχει ως αποτέλεσμα την αδυναμία των ενδιαφερομένων παραγωγών να αρχίσουν εκ νέου την εμπορία του γάλακτος με τη λήξη της πενταετούς περιόδου, δεν μπορούσε να προβλεφθεί από τους παραγωγούς αυτούς στο χρονικό σημείο κατά το οποίο ανέλαβαν, προσωρινώς, τη δέσμευση να μην παραδίδουν γάλα . Πράγματι, ούτε από τις διατάξεις ούτε από τις αιτιολογικές σκέψεις του κανονισμού 1078/77 προκύπτει ότι η δέσμευση περί εμπορίας που αναλαμβάνεται βάσει αυτού του κανονισμού μπορεί να συνεπάγεται, με τη λήξη της, την αδυναμία της εκ νέου ασκήσεως της εν λόγω δραστηριότητας . Το αποτέλεσμα αυτό συνιστά, επομένως, προσβολή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης που μπορούσαν να έχουν οι παραγωγοί ως προς τον περιορισμένο χαρακτήρα των αποτελεσμάτων του συστήματος στο οποίο δέχτηκαν να υπαχθούν .
16 Από τα προηγούμενα έπεται ότι η κανονιστική ρύθμιση στον τομέα της συμπληρωματικής εισφοράς επί του γάλακτος θεσπίστηκε κατά παραβίαση της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης . Επομένως, δεδομένου ότι η ρύθμιση αυτή πρέπει να κηρυχθεί ανίσχυρη γι' αυτό το λόγο, παρέλκει η εξέταση των άλλων επιχειρημάτων που προβλήθηκαν κατά τη διαδικασία κατά του κύρους της .
17 Κατά συνέπεια, πρέπει να δοθεί στο υποβληθέν ερώτημα η απάντηση ότι ο κανονισμός 857/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984, όπως συμπληρώθηκε με τον κανονισμό 1371/84 της Επιτροπής, της 16ης Μαΐου 1984, είναι ανίσχυρος, καθόσον δεν προβλέπει τη χορήγηση ποσότητας αναφοράς στους παραγωγούς οι οποίοι, κατ' εκτέλεση δεσμεύσεως που ανελήφθη βάσει του κανονισμού 1078/77 του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, δεν παρέδωσαν γάλα κατά τη διάρκεια του έτους αναφοράς που επέλεξε το οικείο κράτος μέλος .
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
18 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε το Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται . Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων .
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε το Finanzgericht του Αμβούργου, με Διάταξη της 26ης Ιουνίου 1986, αποφαίνεται :
Ο κανονισμός 857/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984, όπως συμπληρώθηκε με τον κανονισμό 1371/84 της Επιτροπής, της 16ης Μαΐου 1984, είναι ανίσχυρος, καθόσον δεν προβλέπει τη χορήγηση ποσότητας αναφοράς στους παραγωγούς οι οποίοι, κατ' εκτέλεση δεσμεύσεως που ανελήφθη βάσει του κανονισμού 1078/77 του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, δεν παρέδωσαν γάλα κατά τη διάρκεια του έτους αναφοράς που επέλεξε το οικείο κράτος μέλος .