62017CC0191
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
EVGENIEGO TANCHEVA
przedstawiona w dniu 19 czerwca 2018 r. (
1
)
Sprawa C‑191/17
Bundeskammer für Arbeiter und Angestellte
przeciwko
ING-DiBa Direktbank Austria Niederlassung der ING-DiBa AG
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Oberster Gerichtshof (sąd najwyższy, Austria)]
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym – Usługi płatnicze – Dyrektywa 2007/64/WE – Artykuł 4 pkt 14 – Pojęcie „rachunku płatniczego” – Internetowy bezpośredni rachunek oszczędnościowy dający nieograniczony dostęp do środków, ale wymagający wykonywania przelewów poprzez rachunek referencyjny
I. Wprowadzenie
1.
Kluczowa kwestia poruszona w niniejszym wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, przedłożonym Trybunałowi przez Oberster Gerichtshof (sąd najwyższy, Austria), dotyczy tego, czy określony rodzaj rachunku bankowego, zwany internetowym bezpośrednim rachunkiem oszczędnościowym, dający klientowi nieograniczony dostęp do środków na rachunku, ale wymagający dokonywania przelewów na ten rachunek i z tego rachunku do osób trzecich poprzez inny rachunek zwany rachunkiem referencyjnym, mieści się w definicji pojęcia „rachunku płatniczego” zawartej w art. 4 pkt 14 dyrektywy 2007/64/WE w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego (
2
).
2.
Niniejsza sprawa stanowi dla Trybunału pierwszą okazję do dokonania wykładni pojęcia „rachunku płatniczego” w rozumieniu dyrektywy 2007/64. W postępowaniu głównym jest to potrzebne w celu określenia, czy w przypadku spornego rachunku bankowego konieczne jest spełnienie obowiązków określonych w dyrektywie 2007/64.
II. Ramy prawne
A.
Prawo Unii
3.
Artykuł 4 dyrektywy 2007/64, zatytułowany „Definicje”, stanowi:
„14)
»rachunek płatniczy« oznacza rachunek prowadzony w imieniu jednego lub większej liczby użytkowników usług płatniczych wykorzystywany do wykonywania transakcji płatniczych”.
B.
Prawo austriackie
4.
Dyrektywa 2007/64 została transponowana do prawa austriackiego poprzez Bundesgesetz über die Erbringung von Zahlungsdiensten (Zahlungsdienstegesetz – ZaDiG) (ustawę o usługach płatniczych) z 2009 r. (BGB1. I, 66/2009, zwaną dalej „ustawą o usługach płatniczych”).
5.
Paragraf 3 ustawy o usługach płatniczych, zatytułowany „Definicje”, stanowi:
„(13)
»rachunek płatniczy« oznacza rachunek prowadzony w imieniu jednego lub większej liczby użytkowników usług płatniczych wykorzystywany do wykonywania transakcji płatniczych”.
III. Okoliczności faktyczne w postępowaniu głównym i pytanie prejudycjalne
6.
Bundeskammer für Arbeiter und Angestellte (federalna izba pracownicza, zwana dalej „skarżącą”) ma w prawie austriackim legitymację procesową do wnoszenia powództwa w celu ochrony interesów konsumentów.
7.
Spółka ING-DiBa Direktbank Austria Niederlassung der ING-DiBA AG (zwana dalej „pozwaną”) jest bankiem prowadzącym działalność w całej Austrii.
8.
Pozwana wykorzystuje w stosunkach z konsumentami Allgemeine Geschäftsbedingungen (ogólne warunki umowne, zwane dalej „ogólnymi warunkami umownymi”). W szczególności pozwana wykorzystuje ogólne warunki umowne w związku z określonym rodzajem rachunku, który oferuje konsumentom pod nazwą „Direkt-Sparen” („oszczędności bezpośrednie”) i który jest określany w postanowieniu odsyłającym między innymi jako internetowy bezpośredni rachunek oszczędnościowy (zwany dalej „internetowym bezpośrednim rachunkiem oszczędnościowym”) (
3
).
9.
Zgodnie z postanowieniem odsyłającym internetowy bezpośredni rachunek oszczędnościowy, który stanowi przedmiot niniejszego postępowania, to rachunek, na który konsument może samodzielnie dokonywać wpłat i wypłat w drodze telebankingu (
4
), przy czym przelewów tych musi zawsze dokonywać poprzez inny rachunek, określany jako rachunek referencyjny, który jest prowadzony w jego imieniu. Rachunek referencyjny musi być rachunkiem bieżącym otwartym w Austrii, ale nie musi być prowadzony przez pozwaną. Konsument może decydować, czy przelewa pieniądze między internetowym bezpośrednim rachunkiem oszczędnościowym a rachunkiem referencyjnym, kiedy je przelewa i w jakiej kwocie – bez żadnych ograniczeń, na żądanie i bez negatywnych skutków w odniesieniu do oprocentowania. Mimo że przesunięcia są możliwe tylko między internetowym bezpośrednim rachunkiem oszczędnościowym a rachunkiem referencyjnym, właściciel rachunku ma dostęp do środków zgromadzonych na internetowym bezpośrednim rachunku oszczędnościowym w każdym momencie i nie musi angażować dostawcy usług płatniczych (
5
).
10.
Skarżąca wniosła przeciwko pozwanej powództwo ze względu na to, że duża liczba klauzul zawartych w ogólnych warunkach umownych wykorzystywanych w umowach dotyczących internetowego bezpośredniego rachunku oszczędnościowego, który stanowi przedmiot niniejszego postępowania, jest niezgodna z ustawą o usługach płatniczych. Niniejsza sprawa zawisła obecnie przed sądem odsyłającym w postępowaniu odwoławczym.
11.
Pozwana twierdzi, że ustawa o usługach płatniczych nie ma zastosowania do rozpatrywanego internetowego bezpośredniego rachunku oszczędnościowego.
12.
Sąd odsyłający wskazał, że ustawa o usługach płatniczych odtwarza dosłowne brzmienie odpowiednich definicji określonych w dyrektywie 2007/64. W związku z tym, jeżeli rozpatrywany internetowy bezpośredni rachunek oszczędnościowy jest objęty dyrektywą 2007/64, ustawa o usługach płatniczych ma do niego zastosowanie.
13.
Sąd odsyłający zwrócił uwagę między innymi na to, że oznaczenie rachunku jako „rachunku oszczędnościowego” samo w sobie nie stanowi powodu, dla którego sporny internetowy bezpośredni rachunek oszczędnościowy miałby nie wchodzić w zakres stosowania dyrektywy 2007/64, ponieważ art. 3 tej dyrektywy, dotyczący działalności wyłączonej z zakresu jej zastosowania, nie zawiera żadnych wskazań w tym zakresie. Niemniej jednak sąd odsyłający zaznaczył, że każda transakcja, poprzez którą posiadacz rachunku chce uregulować zobowiązanie, wymaga kroku pośredniego, który stanowi przelew środków z internetowego bezpośredniego rachunku oszczędnościowego na rachunek referencyjny. Dopiero po wpłynięciu na rachunek referencyjny pieniądze mogą zostać przelane osobie trzeciej. W odniesieniu do właściwej wykładni pojęcia „rachunku płatniczego” zawartej w art. 4 pkt 14 dyrektywy 2007/64 sąd odsyłający uznał za niejasną kwestię tego, czy ten pośredni krok uzasadnia wyłączenie internetowego bezpośredniego rachunku oszczędnościowego z zakresu zastosowania tej dyrektywy.
14.
W tych okolicznościach Oberster Gerichtshof (sąd najwyższy) postanowił zawiesić toczące się przed nim postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy art. 4 pkt 14 [dyrektywy 2007/64] należy interpretować w ten sposób, że termin »rachunek płatniczy« (art. 4 pkt 14 tej dyrektywy) obejmuje także internetowy rachunek oszczędnościowy, w wypadku którego dany klient może w drodze telebankingu (na żądanie i bez szczególnego udziału banku) dokonywać wpłat na prowadzony w jego imieniu rachunek referencyjny i wypłat z tego rachunku referencyjnego (rachunku bieżącego w Austrii), w związku z czym ten rachunek oszczędnościowy wchodzi w zakres stosowania tej dyrektywy?”.
15.
Uwagi na piśmie zostały przedłożone Trybunałowi przez skarżącą, pozwaną, rząd niemiecki i Komisję. Zgodnie z art. 76 ust. 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem rozprawa nie odbyła się.
IV. Uwagi stron
16.
Skarżąca i Komisja uważają, że rozpatrywany internetowy bezpośredni rachunek oszczędnościowy wchodzi w zakres definicji „rachunku płatniczego” zawartej w art. 4 pkt 14 dyrektywy 2007/64, podczas gdy pozwana oraz rząd niemiecki zajmują stanowisko przeciwne.
17.
Skarżąca twierdzi, między innymi na podstawie pewnych innych definicji zawartych w dyrektywie 2007/64, że pojęcie „rachunku płatniczego” nie wymaga, aby dochodziło do interakcji między posiadaczem rachunku a osobami trzecimi. Uważa natomiast, że kluczowym warunkiem sklasyfikowania rachunku jako „rachunku płatniczego” jest to, aby posiadacz rachunku mógł dokonywać transakcji z własnej inicjatywy w dowolnym momencie i bez konieczności udziału dostawcy usług płatniczych. Ponadto skarżąca podnosi, że jej stanowisko potwierdzają niektóre odpowiedzi zawarte w sporządzonym przez Komisję w odniesieniu do dyrektywy 2007/64 dokumencie „Pytania i odpowiedzi” (zwanym dalej „wytycznymi Komisji”) (
6
), i podważa znaczenie informacji zawartych we wcześniejszych wytycznych dotyczących dyrektywy 2007/64, wydanych przez grupę ekspercką europejskiego sektora bankowego ds. dyrektywy o usługach płatniczych (zwanych dalej „wytycznymi grupy eksperckiej”) (
7
).
18.
Pozwana twierdzi, że sklasyfikowanie rachunku jako „rachunku płatniczego” należy rozpatrywać w świetle funkcjonalności i celów tego rachunku, przy czym pojęcie „rachunku płatniczego” obejmuje możliwość interakcji bezpośrednio z osobami trzecimi w ramach dokonywania transakcji płatniczych. Na tej podstawie pozwana podnosi, że w przypadku rozpatrywanego internetowego bezpośredniego rachunku oszczędnościowego jego wykorzystanie do celów transakcji płatniczych z osobami trzecimi jest wyłączone zarówno umownie, jak i technicznie, w związku z czym rachunku tego nie można uznać za „rachunek płatniczy”. W tym względzie pozwana wskazuje, że cechą definiującą rozpatrywany internetowy bezpośredni rachunek oszczędnościowy jest to, że wszelkich przelewów na ten rachunek i z tego rachunku trzeba dokonywać poprzez rachunek referencyjny, który stanowi „rachunek płatniczy” w rozumieniu dyrektywy 2007/64.
19.
Na poparcie swojego stanowiska pozwana przywołuje między innymi wytyczne Komisji i grupy eksperckiej, dwa inne akty prawne w obszarze sektora usług płatniczych Unii Europejskiej – dyrektywę 2014/92/UE (tzw. dyrektywę w sprawie rachunków płatniczych) (
8
) oraz rozporządzenie (UE) nr 260/2012 [tzw. rozporządzenie w sprawie jednolitego obszaru płatności w euro (SEPA)] (
9
) – wraz ze stanowiskiem zajętym w tej kwestii przez szereg państw członkowskich (
10
). Pozwana podkreśla również, że uznanie rozpatrywanego internetowego bezpośredniego rachunku oszczędnościowego za „rachunek płatniczy” wywołałoby istotne negatywne konsekwencje praktyczne, takie jak dyskryminacja internetowych rachunków oszczędnościowych wobec tradycyjnych rachunków oszczędnościowych, które nie są w ten sposób klasyfikowane na mocy art. 31 ust. 1 Bankwesengesetz (ustawy o bankowości) (
11
), znaczne koszty ogólne banków, które nie przełożą się na korzyści dla klientów, rozbieżności w przepisach regulujących usługi płatnicze w Unii oraz zredukowanie rozróżnienia między rachunkami depozytowymi a rachunkami bieżącymi, które strukturyzuje działalność bankową.
20.
Rząd niemiecki podkreśla, że istnieją pewne rodzaje rachunków, które nie podlegają dyrektywie 2007/64. Na tej podstawie rząd niemiecki utrzymuje, że rachunki oszczędnościowe mają przede wszystkim funkcję oszczędnościową i nie są zasadniczo wykorzystywane do transakcji płatniczych, tak jak ma to miejsce w przypadku rozpatrywanego internetowego bezpośredniego rachunku oszczędnościowego. Rząd niemiecki twierdzi, że za taką koncepcją rachunku oszczędnościowego dodatkowo przemawia brzmienie niektórych przepisów dyrektywy 2014/92 dotyczących rachunków płatniczych, oraz wskazuje, że niektóre odpowiedzi zawarte w wytycznych Komisji są niejasne, zaznaczając, że dokument ten jest w każdym razie niewiążący.
21.
Komisja podnosi, że żaden element brzmienia dyrektywy 2007/64 nie wskazuje na to, aby pojęcie „rachunku płatniczego” nie obejmowało rozpatrywanego internetowego bezpośredniego rachunku oszczędnościowego. Komisja podkreśla również, że celem dyrektywy 2007/64 jest przyznanie ochrony użytkownikom usług płatniczych: jak wspomniano w motywie 46 oraz w artykułach tytułu IV dyrektywy 2007/64, rachunki objęte tą dyrektywą korzystają z pewnych minimalnych wymogów regulacyjnych w zakresie właściwego wykonywania i przetwarzania transakcji płatniczych. Komisja uważa, że w wypadku zawężającej wykładni pojęcia „rachunku płatniczego” w rozumieniu dyrektywy 2007/64 konsumenci zostaliby pozbawieni takiej ochrony.
V. Ocena
22.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst oraz cele regulacji, której część ten przepis stanowi (
12
).
23.
Na tej podstawie doszedłem do wniosku, że nie można uznać, iż pojęcie „rachunku płatniczego” w rozumieniu art. 4 pkt 14 dyrektywy 2007/64 obejmuje rozpatrywany internetowy bezpośredni rachunek oszczędnościowy.
24.
Jestem skłonny zgodzić się, że nazwanie rachunku na przykład „rachunkiem oszczędnościowym” samo w sobie nie decyduje o tym, czy stanowi on „rachunek płatniczy” w rozumieniu dyrektywy 2007/64. Należy brać pod uwagę poszczególne właściwości tego rachunku, które obejmują jego funkcje i cele. Niemniej jednak decydującym kryterium przy ustalaniu, czy dany rachunek stanowi „rachunek płatniczy” w rozumieniu dyrektywy 2007/64, jest to, czy rachunek taki daje możliwość bezpośredniego udziału w transakcjach płatniczych z osobami trzecimi. W związku z powyższym uważam, że pojęcie „rachunku płatniczego” w rozumieniu dyrektywy 2007/64 nie obejmuje internetowego bezpośredniego rachunku oszczędnościowego.
A.
Brzmienie
25.
Jak wynika z pkt 3 mojej opinii powyżej, art. 4 pkt 14 dyrektywy 2007/64 definiuje „rachunek płatniczy” jako „rachunek prowadzony w imieniu jednego lub większej liczby użytkowników usług płatniczych wykorzystywany do wykonywania transakcji płatniczych”. Definicja ta sama w sobie nie wskazuje na określone cechy lub rodzaje rachunków, które można uznać za objęte zakresem tego pojęcia.
26.
W rzeczywistości definicja ta opiera się na pojęciach „użytkownika usług płatniczych” oraz „transakcji płatniczej”, które same są z kolei zdefiniowane w innych punktach art. 4 dyrektywy 2007/64. W związku z tym definicję „rachunku płatniczego” należy czytać w świetle innych definicji zawartych w tym przepisie, a także w świetle art. 2 i 3 tej dyrektywy, dotyczących ogólnie zakresu jej zastosowania.
27.
W szczególności art. 4 pkt 10 dyrektywy 2007/64 definiuje pojęcie „użytkownika usług płatniczych” jako „osobę fizyczną lub prawną korzystającą z usług płatniczych w charakterze płatnika albo odbiorcy, lub obu łącznie” (
13
).
28.
Definicja „użytkownika usług płatniczych” określona w art. 4 pkt 10 dyrektywy 2007/64 jest niejednoznaczna, ponieważ stwierdza, że osoba korzystająca z usługi płatniczej może być płatnikiem albo odbiorcą, lub oboma łącznie. Rzeczywiście, jeśli rozpatrywać ten przepis w oderwaniu od pozostałych, jego brzmienie może sugerować, że płatnik (nadawca środków) i odbiorca (odbiorca środków) mogą być tożsami, a osoba dokonująca transakcji z samą sobą może być „użytkownikiem usług płatniczych” (
14
).
29.
Artykuł 4 pkt 5 dyrektywy 2007/64 definiuje pojęcie „transakcji płatniczej” jako „działanie zainicjowane przez płatnika lub odbiorcę, polegające na lokowaniu, transferze lub wycofaniu środków, niezależnie od rodzaju pierwotnych zobowiązań między płatnikiem a odbiorcą”.
30.
Definicja „transakcji płatniczej” zawarta w art. 4 pkt 5 dyrektywy 2007/64 również jest niejednoznaczna, jeśli rozpatrywać ją w oderwaniu od pozostałych przepisów. Z jednej strony może sugerować, że muszą istnieć dwie osoby – „płatnik” i „odbiorca”; w przeciwieństwie do art. 14 pkt 10 dyrektywy 2007/64 art. 4 pkt 5 dyrektywy 2007/64 nie stwierdza wyraźnie, że jedna osoba może być zarówno płatnikiem, jak i odbiorcą. Z drugiej strony można jednak twierdzić, że jedyny wymóg zawarty w definicji dotyczy działania zainicjowanego przez płatnika lub odbiorcę, „polegającego na lokowaniu, transferze lub wycofaniu środków” (
15
), podczas gdy nie jest doprecyzowana kwestia tego, czy taki transfer może zostać dokonany między dwoma rachunkami tej samej osoby, jak ma to miejsce w przypadku pośredniego kroku obejmującego transfer środków między internetowym bezpośrednim kontem oszczędnościowym a rachunkiem referencyjnym, stanowiącego przedmiot postępowania głównego.
31.
Ponadto art. 2 dyrektywy 2007/64, zatytułowany „Zakres zastosowania”, stanowi, że dyrektywa ta stosuje się „do usług płatniczych świadczonych na terytorium [Unii]” (
16
). W art. 4 pkt 3 tej dyrektywy „usługę płatniczą” zdefiniowano jako „wszelką działalność gospodarczą wymienioną w załączniku”.
32.
W szczególności pkt 2 tego załącznika wymienia „usługi umożliwiające wypłaty gotówkowe z rachunku płatniczego” (
17
). Brzmienie tego przepisu wydaje się zakładać, że przelewy są dokonywane bezpośrednio z rachunku płatniczego.
33.
Ponadto pkt 3 załącznika do dyrektywy 2007/64 odnosi się do:
„[w]ykonywani[a] transakcji płatniczych, w tym transferu środków na rachunek płatniczy u dostawcy usług płatniczych użytkownika lub u innego dostawcy usług płatniczych:
–
realizacj[i] usług polecenia zapłaty, w tym jednorazowych poleceń zapłaty,
–
realizacj[i] transakcji płatniczych przy użyciu karty płatniczej bądź podobnego instrumentu,
–
realizacj[i] przelewów bankowych, w tym stałych zleceń” (
18
).
34.
Wyróżniona kursywą część pkt 3 załącznika, jeśli czytać ją w oderwaniu od pozostałych, może sugerować, że aby mówić o pojęciu „rachunku płatniczego” określonym w art. 4 pkt 14 dyrektywy 2007/64, w transakcjach płatniczych nie muszą uczestniczyć osoby trzecie. Po tym sformułowaniu następują jednak trzy tiret, z których w zasadzie każde dotyczy bezpośredniej interakcji z osobą trzecią w celu transferu środków na rachunek płatniczy lub z rachunku płatniczego (polecenia zapłaty obejmują „obciążenie rachunku płatniczego płatnika” (
19
) przy wykorzystaniu kart płatniczych lub realizacji przelewów bankowych takich jak stałe zlecenia (
20
)).
35.
Przyznaję jednak, że art. 3 dyrektywy 2007/64, zatytułowany „Działalność wyłączona z zakresu zastosowania dyrektywy”, wskazuje, że wspomniana dyrektywa nie ma zastosowania do 15 wymienionych tam kategorii transakcji i usług płatniczych, a rozpatrywany internetowy bezpośredni rachunek oszczędnościowy nie jest wyraźnie objęty żadną z tych kategorii. Niemniej jednak nie uważam, że przepis ten zawiera katalog zamknięty rachunków, które mogą nie wchodzić w zakres zastosowania tej dyrektywy. Przemawia za tym motyw 6 dyrektywy 2007/64, który stwierdza, że „nie jest wskazane […], aby wspomniane ramy prawne [usług płatniczych] były w pełni wyczerpujące. Zakres ich zastosowania powinien ograniczać się do dostawców usług płatniczych, których podstawowa działalność polega na świadczeniu usług płatniczych na rzecz użytkowników takich usług” (
21
).
36.
Tak więc brzmienie art. 4 pkt 14 dyrektywy 2007/64 nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy sporny internetowy bezpośredni rachunek oszczędnościowy można uznać za „rachunek płatniczy” w rozumieniu tego przepisu.
1. Historia
37.
Zgodnie z orzecznictwem Trybunału historia aktu prawnego Unii lub jego przepisu może być pomocna dla dostrzeżenia intencji prawodawcy Unii, która była podstawą przyjęcia danego aktu prawnego lub określonego przepisu (
22
).
38.
W tym względzie prace przygotowawcze nad dyrektywą 2007/64 nie dają definitywnej odpowiedzi co do intencji prawodawcy, która kryje się za pojęciem „rachunku płatniczego” zawartym w art. 4 pkt 14 dyrektywy 2007/64 (
23
). Niemniej jednak potwierdzają one w pewien sposób stanowisko, zgodnie z którym niektóre rodzaje rachunków oszczędnościowych nie są objęte zakresem zastosowania tej dyrektywy.
39.
We wniosku Komisji „rachunek płatniczy” został zdefiniowany jako „rachunek prowadzony w imieniu użytkownika usług płatniczych wykorzystywany wyłącznie do transakcji płatniczych” (
24
). Co więcej, termin „rachunek oszczędnościowy” został wspomniany w związku z zawartymi w tym dokumencie regulacjami dotyczącymi dostępności środków na rachunku płatniczym, gdzie zastrzeżono, że takie regulacje pozostawałyby „bez uszczerbku dla obciążeń rachunków oszczędnościowych, w odniesieniu do których istnieją wyraźn[e] uzgodnienia dotyczące przeznaczenia tych środków” (
25
).
40.
W swojej opinii w sprawie wniosku Europejski Bank Centralny wskazał, że definicja „rachunku płatniczego” i odniesienie do „rachunku oszczędnościowego” wymagają wyjaśnienia (
26
).
41.
W pierwszym czytaniu wniosku Parlament Europejski zaproponował skreślenie przepisu zawierającego odniesienie do „rachunku oszczędnościowego”, uzasadniając to tym, że „[p]onieważ rachunki oszczędnościowe nie są zaliczane do rachunków płatniczych, nie ma żadnej potrzeby regulacji” (
27
). Parlament zaproponował również zmianę definicji „rachunku płatniczego” na „rachunek prowadzony w imieniu jednego lub większej liczby
użytkowników usług płatniczych wykorzystywany do transakcji płatniczych” (
28
).
42.
W ostatecznej wersji tekstu do definicji „rachunku płatniczego” dodano słowo „wykonywania”, a przepis dotyczący „rachunku oszczędnościowego” został usunięty. Nie uwzględniono jednak żadnych innych propozycji.
2. Wytyczne
43.
Wytyczne Komisji i grupy eksperckiej wymienione w uwagach stron w niniejszej sprawie również nie dają moim zdaniem przekonującej odpowiedzi na pytanie prejudycjalne skierowane w tej sprawie (
29
). Można uznać, że przemawiają one za stanowiskiem, zgodnie z którym każdy rodzaj rachunku powinien być oceniany indywidualnie, a tym samym pojęcie „rachunku płatniczego” w rozumieniu art. 4 pkt 14 dyrektywy 2007/64 obejmuje niektóre rodzaje rachunków oszczędnościowych, jednak wytyczne nie wspominają wyraźnie o internetowych bezpośrednich rachunkach oszczędnościowych takich jak rozpatrywane w postępowaniu głównym (
30
).
44.
W szczególności w swoich wytycznych Komisja wskazuje w odpowiedzi na niektóre pytania, że „rachunek oszczędnościowy”, którego posiadacz może lokować i wypłacać środki bez ograniczeń, powinno się uznać za „rachunek płatniczy” w rozumieniu dyrektywy 2007/64, podczas gdy „depozyt terminowy” nie powinien być uznawany za „rachunek płatniczy”, ponieważ przed terminem zapadalności posiadacz nie może dokonywać wypłat z rachunku bez utraty odsetek lub poniesienia kar (
31
). Powyższe nie wyjaśnia zatem, czy ograniczenie rozpatrywanego internetowego bezpośredniego rachunku oszczędnościowego w taki sposób, że dokonywanie przelewów z tego rachunku jest możliwe wyłącznie na rachunek referencyjny, nie zaś do osób trzecich, stanowi ograniczenie uniemożliwiające uznanie tego rachunku za „rachunek płatniczy”.
B.
Kontekst
45.
Zgodnie z orzecznictwem Trybunału ocena ogólnej systematyki i kontekstu przepisu prawa Unii obejmuje między innymi analizę kontekstu danego przepisu w odniesieniu do pozostałych przepisów tego samego aktu prawa Unii, jak również innych aktów prawa Unii powiązanych lub pozostających w istotnym związku z rozpatrywanym aktem prawa Unii (
32
). Moim zdaniem niektóre powiązane przepisy dyrektywy 2007/64, a także innych aktów prawnych Unii dotyczących usług płatniczych wskazują w sposób rozstrzygający, że pojęcie „rachunku płatniczego” w rozumieniu dyrektywy 2007/64 nie obejmuje rozpatrywanego internetowego bezpośredniego rachunku oszczędnościowego.
1. Powiązane przepisy dyrektywy 2007/64
46.
Analiza powiązanych przepisów dyrektywy 2007/64 udowadnia, że dokonywanie płatności na rzecz osoby trzeciej jest kluczowym warunkiem konstytuującym „rachunek płatniczy” w rozumieniu dyrektywy 2007/64.
47.
Niektóre definicje zawarte w art. 4 dyrektywy 2007/64 zakładają, że pieniądze będą przekazywane na rachunek płatniczy lub z rachunku płatniczego na rzecz osób trzecich. Przykładem może być wspomniana wyżej definicja „płatnika” zawarta w art. 4 pkt 7 dyrektywy 2007/64 („składa zlecenie płatnicze z tego rachunku płatniczego”) (
33
) oraz definicja „daty waluty” zawarta w art. 4 pkt 17 dyrektywy 2007/64, zgodnie z którą pojęcie to oznacza „czas odniesienia stosowany przez dostawcę usług płatniczych do naliczenia odsetek od środków, którymi obciążono lub uznano rachunek płatniczy” (
34
).
48.
Niektóre przepisy dyrektywy 2007/64 dotyczące rachunków płatniczych stanowią kolejny dowód na to, że rachunek płatniczy zakłada możliwość obciążania lub uznawania rachunku płatniczego środkami w ramach bezpośrednich transakcji z osobami trzecimi (
35
). Znajduje to również odzwierciedlenie w niektórych przepisach dyrektywy 2007/64 dotyczących zapewnienia bezpieczeństwa rachunku płatniczego w związku z dokonywaniem transakcji płatniczych bezpośrednio z osobami trzecimi, na przykład zwrotu środków na rachunek płatniczy w wypadku nieautoryzowanych, niewykonanych lub wadliwie wykonanych transakcji płatniczych (
36
).
49.
W konsekwencji uznanie za „rachunek płatniczy” rozpatrywanego internetowego bezpośredniego rachunku oszczędnościowego, w wypadku którego nie da się przelać środków na rachunek lub z rachunku w celu dokonania bezpośredniej płatności na rzecz osoby trzeciej, sprawiłoby, że stosowanie tych przepisów stałoby się nielogiczne.
2. Powiązane akty stanowiące ramy prawne Unii w zakresie usług płatniczych
50.
Dyrektywa 2007/64 – i jej następca, dyrektywa 2015/2366 (
37
) – stanowi część ram prawnych Unii w zakresie usług płatniczych (
38
).
51.
Jak wskazano w motywie 4 dyrektywy 2007/64, „[…] sprawą o fundamentalnym znaczeniu jest ustanowienie na poziomie [Unii] nowoczesnych i spójnych ram prawnych dla usług płatniczych”. Jak Trybunał już zauważył, również w motywie 6 dyrektywy 2015/2366 wspomina się, że intencją prawodawcy Unii było zagwarantowanie spójnego stosowania ram legislacyjnych w zakresie usług płatniczych w całej Unii (
39
).
52.
Szereg aktów należących do ram prawnych Unii w zakresie usług płatniczych zawiera definicję „rachunku płatniczego”, która nawiązuje do tej ustanowionej w art. 4 pkt 14 dyrektywy 2007/64. Są to rozporządzenie nr 260/2012 [tzw. rozporządzenie w sprawie jednolitego obszaru płatności w euro (SEPA)] (
40
), rozporządzenie (UE) 2015/751 w sprawie opłat interchange w odniesieniu do transakcji płatniczych realizowanych w oparciu o kartę (
41
) oraz zalecenie Komisji 2011/442/UE w sprawie dostępu do zwykłego rachunku płatniczego (
42
), które należy stosować w związku z dyrektywą 2007/64 (
43
). Istotnie, niektóre akty zawierają odniesienia do definicji „rachunku płatniczego” ustanowionej w art. 4 pkt 14 dyrektywy 2007/64 (któremu odpowiada obecnie art. 4 pkt 12 dyrektywy 2015/2366) (
44
).
53.
W szczególności kluczowym aktem należącym do ram prawnych Unii w zakresie usług płatniczych jest dyrektywa 2014/92 (tzw. dyrektywa w sprawie rachunków płatniczych) (
45
).
54.
Zgodnie z art. 2 pkt 3 dyrektywy 2014/92 „rachunek płatniczy” oznacza „rachunek prowadzony w imieniu jednego lub większej liczby konsumentów, wykorzystywany do wykonywania transakcji płatniczych”. Definicja ta jest praktycznie identyczna z definicją „rachunku płatniczego” zawartą w art. 4 pkt 14 dyrektywy 2007/64, z wyjątkiem zastąpienia w dyrektywie 2007/64 słowa „konsumenci” z dyrektywy 2014/92 słowem „użytkownicy usług płatniczych”, co nie zmienia jednak zasadniczej treści definicji, lecz wydaje się odzwierciedlać przedmiot odnośnych dyrektyw.
55.
Motyw 12 dyrektywy 2014/92 stanowi: „[…] [w]szystkie przepisy niniejszej dyrektywy powinny dotyczyć rachunków płatniczych, dzięki którym konsumenci mogą przeprowadzać następujące transakcje: umieszczanie środków pieniężnych, wypłacanie gotówki oraz zlecanie i otrzymywanie transakcji płatniczych wobec stron trzecich i od
nich, w tym realizowanie przelewów bankowych. W związku z tym z jej zakresu powinny być wyłączone rachunki, które mają bardziej ograniczone funkcje. Na przykład takie rachunki, jak
rachunki oszczędnościowe, rachunki powiązane z kartami kredytowymi, gdzie środki finansowe wpłacane są z reguły jedynie w celu spłaty zadłużenia z karty kredytowej, rachunki służące wyłącznie do spłaty kredytu hipotecznego (ang. current account mortgages) lub rachunki obsługujące pieniądz elektroniczny powinny być co do zasady wyłączone z zakresu stosowania niniejszej dyrektywy. Jednak gdy
takie rachunki są wykorzystywane do bieżących transakcji płatniczych i obejmują wszystkie wyżej wymienione funkcje, będą objęte zakresem stosowania niniejszej dyrektywy […]” (
46
).
56.
Motyw ten został zrealizowany w art. 1 ust. 6 dyrektywy 2014/92, który wyraźnie wskazuje, że trzy minimalne wymogi, jakie muszą spełniać rachunki płatnicze objęte zakresem stosowania tej dyrektywy, obejmują możliwość umieszczania środków pieniężnych na rachunku płatniczym, wypłacania gotówki z takiego rachunku oraz zlecania i otrzymywania transakcji płatniczych, w tym poleceń przelewu, do i od stron trzecich (
47
).
57.
Ponadto motyw 14 dyrektywy 2014/92 stanowi: „Definicje zawarte w niniejszej dyrektywie powinny być w jak największym stopniu dostosowane do definicji zawartych w innych aktach ustawodawczych Unii, w szczególności w dyrektywie 2007/64/WE i rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 260/2012 […]” (
48
).
58.
W konsekwencji wymogi określone w dyrektywie 2014/92 w odniesieniu do pojęcia „rachunku płatniczego” powinny zostać uwzględnione przy wykładni tego pojęcia w art. 4 pkt 14 dyrektywy 2007/64. Na tej podstawie uważam, że można uznać, iż rozpatrywany internetowy bezpośredni rachunek oszczędnościowy jest objęty zakresem stosowania tego przepisu z uwagi na „bardziej ograniczone funkcje”, a mianowicie z uwagi na to, że nie pozwala on posiadaczowi na zlecanie transakcji płatniczych wobec stron trzecich i na otrzymywanie takich transakcji od tych stron.
C.
Cele
59.
Ogólnym celem dyrektywy 2007/64 jest, zgodnie z jej motywem 60, utworzenie jednolitego rynku w sektorze usług płatniczych. Ponadto, jak przyznał Trybunał, różne motywy dyrektywy 2007/64 potwierdzają, że jej celem jest ochrona konsumentów jako odbiorców usług płatniczych (
49
).
60.
W tym kontekście uważam, że wykładnia pojęcia „rachunku płatniczego” zawartego w art. 4 pkt 14 dyrektywy 2007/64 jako nieobejmującego rozpatrywanego internetowego bezpośredniego rachunku oszczędnościowego nie byłaby sprzeczna z celami tej dyrektywy. Biorąc pod uwagę, że rachunek referencyjny z pewnością musiałby zostać zaklasyfikowany jako „rachunek płatniczy”, nie wydaje się, aby istniała potrzeba „podwójnej ochrony” konsumentów w związku z posiadaniem rozpatrywanego internetowego bezpośredniego rachunku oszczędnościowego, jeżeli wszystkie płatności na rzecz osób trzecich muszą być dokonywane za pośrednictwem rachunku referencyjnego (
50
).
VI. Wnioski
61.
W świetle powyższych rozważań proponuję, aby na pytanie przedstawione przez Oberster Gerichtshof (sąd najwyższy, Austria) Trybunał odpowiedział w sposób następujący:
Artykuł 4 pkt 14 dyrektywy 2007/64/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego zmieniającej dyrektywy 97/7/WE, 2002/65/WE, 2005/60/WE i 2006/48/WE i uchylającej dyrektywę 97/5/WE należy interpretować w ten sposób, że termin „rachunek płatniczy” zawarty w art. 4 pkt 14 tej dyrektywy nie obejmuje internetowego rachunku oszczędnościowego, w wypadku którego dany klient może w drodze telebankingu (na żądanie i bez szczególnego udziału banku) dokonywać wpłat na prowadzony w jego imieniu rachunek referencyjny i wypłat z tego rachunku referencyjnego (rachunku bieżącego w Austrii), w związku z czym ten rachunek oszczędnościowy nie wchodzi w zakres stosowania tej dyrektywy.
(
1
)	Język oryginału: angielski.
(
2
)	Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego zmieniająca dyrektywy 97/7/WE, 2002/65/WE, 2005/60/WE i 2006/48/WE i uchylająca dyrektywę 97/5/WE (Dz.U. 2007, L 319, s. 1) (zwana dalej „dyrektywą 2007/64”). Dyrektywa 2007/64 została uchylona i zastąpiona, ze skutkiem od dnia 13 stycznia 2018 r., dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2366 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego, zmieniającą dyrektywy 2002/65/WE, 2009/110/WE, 2013/36/UE i rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 (Dz.U. 2015, L 337, s. 35) (zwaną dalej „dyrektywą 2015/2366”). Jak wskazano w postanowieniu odsyłającym, postępowanie główne zostało wszczęte na długo przed dniem 13 stycznia 2018 r. W związku z tym dyrektywa 2007/64 ma zastosowanie ratione temporis. W każdym razie art. 4 pkt 12 dyrektywy 2015/2366 zawiera taką samą definicję „rachunku płatniczego” jak ta określona w art. 4 pkt 14 dyrektywy 2007/64.
(
3
)	Jak wskazano w postanowieniu odsyłającym oraz w uwagach na piśmie rządu niemieckiego i pozwanej, rozpatrywany w postępowaniu głównym rachunek jest określany zarówno jako internetowy rachunek oszczędnościowy, jak i jako bezpośredni rachunek oszczędnościowy” (Direkt-Sparkonto). Do celów mojej opinii będę się posługiwał kompleksowym określeniem „internetowy bezpośredni rachunek oszczędnościowy” [ang. „online direct savings account”], które to wyrażenie również występuje w postanowieniu odsyłającym.
(
4
)	Chociaż postanowienie odsyłające nie wydaje się definiować telebankingu, pojęcie to prawdopodobnie oznacza bankowość elektroniczną. Jest to zgodne z użyciem tego terminu w innym wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym od tego samego sądu odsyłającego, dotyczącym innych przepisów dyrektywy 2007/64: zob. wyrok z dnia 9 kwietnia 2014 r., T‑Mobile Austria (C‑616/11, EU:C:2014:242, pkt 17); opinia rzecznika generalnego M. Watheleta w sprawie T‑Mobile Austria (C‑616/11, EU:C:2013:691, pkt 49). Ponadto strona internetowa pozwanej, https://www.ing-diba.at/sparen/direkt-sparen, wskazuje w części zawierającej szczegółowe informacje o rachunku „Direkt-Sparen”, że klient może „dokonywać transakcji bankowych telefonicznie, za pomocą bankowości internetowej oraz za pomocą bankowości mobilnej”. Tłumaczenie własne.
(
5
)	Zgodnie z art. 1 ust. 1 i art. 4 pkt 9 dyrektywy 2007/64 dostawcy usług płatniczych to banki, a także inne rodzaje instytucji kredytowych i płatniczych.
(
6
)	Komisja, „Your questions on PSD – Payment Services Directive 2007/64/EC Questions and answers”, ostatnia aktualizacja z dnia 22 lutego 2011 r., materiał dostępny na stronie https://ec.europa.eu/info/system/files/faq-transposition-psd-22022011_en.pdf, pytania 150 i 187.
(
7
)	Grupa ekspercka europejskiego sektora bankowego ds. dyrektywy o usługach płatniczych, „PSD Guidance for the Implementation of the Payment Services Directive”, wersja 1.0 – sierpień 2009 r., materiał dostępny na stronie https://www.ebf.eu/wp-content/uploads/2017/01/Brochure-_24-08-09-PSD-Web-2009-01152-01-E.pdf, pkt 2 lit. b), definicja „rachunku płatniczego”.
(
8
)	Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie porównywalności opłat związanych z rachunkami płatniczymi, przenoszenia rachunku płatniczego oraz dostępu do podstawowego rachunku płatniczego (Dz.U. 2014, L 257, s. 214) (zwana dalej „dyrektywą 2014/92”).
(
9
)	Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 marca 2012 r. ustanawiające wymogi techniczne i handlowe w odniesieniu do poleceń przelewu i poleceń zapłaty w euro oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 924/2009 (Dz.U. 2012, L 94, s. 22) (zwane dalej „rozporządzeniem nr 260/2012”), zmienione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 248/2014 z dnia 26 lutego 2014 r. zmieniającym rozporządzenie (UE) nr 260/2012 w odniesieniu do przejścia na ogólnounijne polecenia przelewu i polecenia zapłaty (Dz.U. 2014, L 84, s. 1).
(
10
)	W uwagach na piśmie pozwana odnosi się do prawa i praktyki pięciu państw członkowskich: Austrii, Belgii, Niemiec, Luksemburga i Niderlandów.
(
11
)	Paragraf 31 ust. 1 ustawy o bankowości (BGB1. I, 532/1993, w wersji opublikowanej w BGB1. I, 118/2016) przewiduje: „Wkłady oszczędnościowe oznaczają depozyty pieniężne w instytucjach kredytowych, które to depozyty nie służą dokonywaniu płatności, lecz inwestycjom i jako takie mogą być przyjęte tylko poprzez wydanie szczególnych dokumentów (książeczki oszczędnościowe)”.
(
12
)	Zobacz na przykład wyrok z dnia 7 lutego 2018 r., American Express (C‑304/16, EU:C:2018:66, pkt 54 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
13
)	Wyróżnienie własne.
(
14
)	Artykuł 4 pkt 7 dyrektywy 2007/64 definiuje „płatnika” jako „osobę fizyczną lub prawną, która jest właścicielem rachunku płatniczego i składa zlecenie płatnicze z tego rachunku płatniczego, lub w przypadku gdy rachunek płatniczy nie istnieje – osob[ę] fizyczn[ą] lub prawn[ą], która składa zlecenie płatnicze”. Artykuł 4 pkt 8 dyrektywy 2007/64 definiuje „odbiorcę” jako „osobę fizyczną lub prawną będącą zamierzonym odbiorcą środków stanowiących przedmiot transakcji płatniczej”.
(
15
)	Wyróżnienie własne.
(
16
)	Dyrektywa 2007/64, art. 2 ust. 1.
(
17
)	Dyrektywa 2007/64, załącznik „Usługi płatnicze (artykuł 4 definicja 3)”, pkt 2.
(
18
)	Dyrektywa 2007/64, załącznik „Usługi płatnicze (artykuł 4 definicja 3)”, pkt 3. Wyróżnienie własne.
(
19
)	Dyrektywa 2007/64, art. 4 pkt 28, zawierający definicję „polecenia zapłaty”.
(
20
)	Mimo że nie zdefiniowano pojęcia „zlecenia stałego”, zgodnie z art. 4 pkt 16 dyrektywy 2007/64 „zlecenie płatnicze” definiuje się jako „każdą dyspozycję płatnika lub odbiorcy dla jego dostawcy usług płatniczych z żądaniem wykonania transakcji płatniczej”.
(
21
)	Zobacz w tym względzie wyrok z dnia 22 marca 2018 r., Rasool (C‑568/16, EU:C:2018:211, pkt 36).
(
22
)	Zobacz na przykład wyroki: z 23 stycznia 2018 r., Piotrowski (C‑367/16, EU:C:2018:27, pkt 32); z dnia 21 marca 2018 r., Klein Schiphorst (C‑551/16, EU:C:2018:200, pkt 38).
(
23
)	To samo można powiedzieć o pracach przygotowawczych nad dyrektywą 2015/2366 w odniesieniu do pytania prejudycjalnego w niniejszej sprawie.
(
24
)	COM(2005) 603 wersja ostateczna z dnia 1 grudnia 2005 r., proponowane brzmienie art. 4 pkt 7.
(
25
)	COM(2005) 603 wersja ostateczna z dnia 1 grudnia 2005 r., proponowane brzmienie art. 65 ust. 4. Wyróżnienie własne.
(
26
)	Zobacz opinia Europejskiego Banku Centralnego z dnia 26 kwietnia 2006 r. o projekcie dyrektywy w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego (Dz.U. 2006, C 109, s. 10), pkt 2.2, 12.4 i 12.5.
(
27
)	Sprawozdanie Parlamentu Europejskiego z dnia 20 września 2006 r., A6‑0298/2006 wersja ostateczna, poprawka 82, s. 147.
(
28
)	Sprawozdanie Parlamentu Europejskiego z dnia 20 września 2006 r., A6‑0298/2006 wersja ostateczna, poprawka 57, s. 26, 27.
(
29
)	Wytyczne Komisji mogą być zasadniczo przydatnym odniesieniem, ale nie są wiążące dla Trybunału. Zobacz analogicznie do innych rodzajów dokumentów zawierających wytyczne Komisji na przykład opinie: rzecznika generalnego J. Kokott w sprawie Komisja/Francja (C‑383/09, EU:C:2011:23, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo); rzecznika generalnego M. Camposa Sáncheza-Bordony w sprawie Snitem i Philips France (C‑329/16, EU:C:2017:501, pkt 55, 56 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
30
)	Zobacz wytyczne Komisji przytoczone w przypisie 6 do niniejszej opinii, pytanie 31; wytyczne grupy eksperckiej przytoczone w przypisie 7 do niniejszej opinii, pkt 2 lit. b), definicja „rachunku płatniczego”.
(
31
)	Zobacz wytyczne Komisji przytoczone w przypisie 6 do niniejszej opinii, pytania 25, 31, 150, 187 i 262.
(
32
)	Zobacz na przykład moja opinia w sprawie Vaditrans (C‑102/16, EU:C:2017:82, pkt 53 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
33
)	Zobacz przypis 14 do niniejszej opinii.
(
34
)	Wyróżnienie własne.
(
35
)	Zobacz na przykład dyrektywa 2007/64, art. 69, 71 i 73.
(
36
)	Zobacz na przykład dyrektywa 2007/64, art. 60 ust. 1 i art. 75 ust. 1 i 2. Zobacz także art. 53 ust. 3 dyrektywy 2007/64 dotyczący możliwości zamrożenia rachunku płatniczego.
(
37
)	Zobacz przypis 2 niniejszej opinii.
(
38
)	Zobacz na przykład dyrektywa 2015/2236, motywy 1 i 2; uzasadnienie wniosku Komisji dotyczącego dyrektywy 2015/2236, COM(2013) 547 wersja ostateczna z dnia 24 lipca 2013 r., pkt 1, s. 4.
(
39
)	Wyrok z dnia 7 lutego 2018 r., American Express (C‑304/16, EU:C:2018:66, pkt 57).
(
40
)	Rozporządzenie nr 260/2012, przywołane w przypisie 9 niniejszej opinii, art. 2 pkt 5. Zobacz w tym względzie wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia nr 260/2012, COM(2010) 775 wersja ostateczna z dnia 16 grudnia 2010 r., pkt 5, s. 10, gdzie zauważono, że definicje zawarte w art. 2 tego rozporządzenia „ujednolicono w możliwie największym stopniu z definicjami zawartymi w dyrektywie 2007/64/WE”.
(
41
)	Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie opłat interchange w odniesieniu do transakcji płatniczych realizowanych w oparciu o kartę (Dz.U. 2015, L 123, s. 1), art. 2 pkt 22.
(
42
)	Zalecenie Komisji z dnia 18 lipca 2011 r. w sprawie dostępu do zwykłego rachunku płatniczego (Dz.U. 2011, L 190, s. 87), sekcja I ust. 1 lit. c). Zobacz także motyw 11 i sekcja III. Inne znajdujące się tam definicje zawierają odniesienia do dyrektywy 2007/64: zob. sekcja I ust. 1 lit. b), d), e) i f).
(
43
)	Zalecenie Komisji 2011/442/UE, motyw 5.
(
44
)	Zobacz na przykład rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/847 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie informacji towarzyszących transferom środków pieniężnych i uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1781/2006 (Dz.U. 2015, L 141, s. 1), art. 3 pkt 7. Poza tym obszarem zob. także rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/302 z dnia 28 lutego 2018 r. w sprawie nieuzasadnionego blokowania geograficznego oraz innych form dyskryminacji klientów ze względu na przynależność państwową, miejsce zamieszkania lub miejsce prowadzenia działalności na rynku wewnętrznym oraz w sprawie zmiany rozporządzeń (WE) nr 2006/2004 oraz (UE) 2017/2394 i dyrektywy 2009/22/WE (Dz.U. 2018, L 60 I, s. 1), art. 2 pkt 8.
(
45
)	Zobacz przypis 8 do niniejszej opinii.
(
46
)	Wyróżnienie własne.
(
47
)	Wyróżnienie własne.
(
48
)	Istotnie, kilka definicji zawartych w dyrektywie 2014/92 zawiera bezpośrednie odniesienie do dyrektywy 2007/64: zob. art. 2 pkt 4, 6, 7 i 9. Zobacz w tym zakresie opinia Europejskiego Banku Centralnego z dnia 19 listopada 2013 r. w sprawie wniosku Komisji dotyczącego dyrektywy 2014/92 (Dz.U. 2014, C 51, s. 3), pkt 3.1.
(
49
)	Wyrok z dnia 22 marca 2018 r., Rasool (C‑568/16, EU:C:2018:211, pkt 38). W odniesieniu do okoliczności tej sprawy Trybunał uznał, że nie uzasadnia to uznania za „usługę płatniczą” w rozumieniu dyrektywy 2007/64 usługi polegającej na wypłacie gotówki, jaką świadczyła spółka strony.
(
50
)	Jest to sytuacja odmienna od tej, którą analizowałem w swojej niedawno wydanej opinii w sprawie OTP Bank i OTP Faktoring (C‑51/17, EU:C:2018:303).