62016CJ0076
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla)
13 ta’ Lulju 2017 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kuntratti pubbliċi – Direttiva 2004/18/KE – Artikolu 47(1), (4) u (5) – Kapaċità ekonomika u finanzjarja tal-offerent – Direttivi 89/665/KEE u 2007/66/KE – Appell ġudizzjarju kontra deċiżjoni ta’ esklużjoni ta’ offerent minn proċedura ta’ sejħa għal offerti – Karta tad-drittijiet fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Artikolu 47 – Dritt għal rimedju effettiv”
Fil-Kawża C-76/16,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa min-Najvyšší súd Slovenskej republiky (qorti suprema, tar-Repubblika tas-Slovakkja), permezz ta’ deċiżjoni tat-28 ta’ Jannar 2016, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fil-11 ta’ Frar 2016, fil-proċedura
Ingsteel spol. s r. o.,
Metrostav as
vs
Úrad pre verejné obstarávanie,
fil-preżenza ta’:
Slovenský futbalový zväz,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla),
komposta minn M. Ilešič, President tal-Awla, A. Prechal, A. Rosas, C. Toader (Relatur) u E. Jarašiūnas, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: M. Campos Sánchez-Bordona,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
—
għall-Gvern Slovakk, minn B. Ricziová, bħala aġent,
—
għall-Kummissjoni Ewropea, minn A. Tokár, bħala aġent,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tal-21 ta’ Marzu 2017,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 47(1)(a), (4) u (5) tad-Direttiva 2004/18/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-31 ta’ Marzu 2004, fuq kordinazzjoni ta’ proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti għal xogħlijiet pubbliċi, kuntratti għal provvisti pubbliċi u kuntratti għal servizzi pubbliċi [kuntratti pubbliċi għal xogħlijiet, għal provvisti u għal servizzi] (ĠU 2004, L 134, p. 114), tal-Artikolu 1(1) u tal-Artikolu 2(3) u (6) sa (8) tad-Direttiva tal-Kunsill 89/665/KEE, tal-21 ta’ Diċembru 1989, dwar il-koordinazzjoni tal-liġijiet, ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi rigward l-applikazzjoni tal-proċeduri ta’ reviżjoni għall-għoti ta’ kuntratti ta’ provvista pubblika u xogħlijiet pubbliċi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti: Kapitolu 6, Vol. 1, p. 246), kif emendata bid-Direttiva 2007/66/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-11 ta’ Diċembru 2007 (ĠU 2007, L 335, p. 31) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva 89/665”), kif ukoll tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn Ingsteel spol. s r. o. u Metrostav a.s. (iktar ’il quddiem, flimkien, l-“offerent eskluż”) u l-Úrad pre verejné obstarávanie (awtorità regolatorja tal-kuntratti pubbliċi, is-Slovakkja) dwar proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt pubbliku mibdija mis-Slovenský futbalový zväz (Federazzjoni Slovakka tal-Futbol, iktar ’il quddiem l-“awtorità kontraenti”).
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Id-Direttiva 2004/18
3
Skont l-Artikolu 91 tad-Direttiva 2014/24/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-26 ta’ Frar 2014, dwar l-akkwist pubbliku u li tħassar id-Direttiva 2004/18/KE (ĠU 2014, L 94, p. 65), id-Direttiva 2004/18 tħassret b’effett mit-18 ta’ April 2016. Madankollu, fid-dawl tal-fatti tal-kawża prinċipali, dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari huwa eżaminat fid-dawl tad-Direttiva 2004/18 kif kienet fis-seħħ qabel din l-abrogazzjoni.
4
Il-premessa 39 tad-Direttiva 2004/18 kienet ifformulata kif ġej:
“Verifikajekk [Verifika jekk] in-nies li jitfgħu l-offerta humiex adattati, fi proċeduri miftuħa, u tal-kandidati, fil-proċeduri ristretti u negozjati bil-pubblikazzjoni ta’ notifika tal-kuntratt u bi djalogu kompetittiv, u l-għażla tiegħu, għandha tiġi mwettqa f’kondizzjonijiet trasparenti. Għal dan il-għan, il-kriterja ta’ bla diskriminazzjoni għandha tiġi indikata li l-awtoritajiet kuntrattwali [kontraenti] jistgħu jużaw meta jkunu qed jagħżlu l-kompetituri u l-mezzi li l-operaturi ekonomiċi jistgħu jużaw biex jippruvaw illi jissodisfaw dawk il-kriterji. Fl-istess spirtu tat-trasparenza, l-awtoritajiet kuntrattwali huma meħtieġa, malli l-kuntratt jiġi maħruġ għall-kompetizzjoni, li jindikaw l-kriterja ta’ l-għażla li se jużaw u l-livell tal-kompetenza speċifika li tista’ jew ma tistax titlob mill-operaturi ekonomiċi qabel ma taċċettahom fil-proċedura tal-kisba.”
5
L-Artikolu 44 tad-Direttiva 2004/18, intitolat “Verifika ta’ l-adattabilità u għażla ta’ parteċipanti u għoti ta’ kuntratti”, kien jipprovdi li:
“L-awtoritajiet kontrattwanti [kontraenti] jistgħu jeżiġu li kandidati u dawk li jixħtu l-offerta jilħqu l-livell minimu ta’ kapaċità skont l-Artikoli 47 u 48.
Il-limitu ta’ l-informazzjoni li sar riferiment għalih fl-Artikoli 47 u 48 u l-livelli minimi ta’ abilità meħtieġa għal kuntratt speċifiku għandu jkun relatat u proporzjonat mal-kontenut suġġettiv tal-kuntratt.
Dawn il-livelli minimi għandhom ikunu indikati fl-avviż tal-kuntratt.”
6
Skont l-Artikolu 47 ta’ din id-direttiva, intitolat “Stabilità ekonomika u finanzjarja”:
“1.   Prova ta’ l-istabilità ekonomika u finanzjarja ta’ l-operatur ekonomiku tista’, bħala regola ġenerali, tkun fornuta minn waħda jew aktar mir-riferenzi li ġejjin:
a)
stqarrijiet xierqa minn banek jew, fejn xieraq, evidenza ta’ riskju professjonali ta’ kumpens assigurattiv rilevanti;
[…]
4.   Awtoritajiet kontrattwanti [kontraenti] għandhom jispeċifikaw, fl-avviż tal-kuntratt jew fl-istedina għal offerta, liema referenza jew riferenzi imsemmijin fil-paragrafu 1 ikunu għażlu u liema riferenzi oħra għandhom ikunu provduti”.
5.   Jekk, għal kull raġuni valida, l-operatur ekonomiku ma jkunx jista’ jipprovdi r-riferenzi mitluba mill-awtorità kontrattwanti, huwa jista’ jipprova l-istabilità ekonomika u finanzjarja tiegħu bi kull dokument ieħor li l-awtorità kontrattwanti tqis bħala xieraq.”
7
L-Artikolu 48 tal-imsemmija direttiva kien jipprovdi l-kundizzjonijiet dwar il-kapaċitajiet tekniċi u/jew professjonali tal-operaturi ekonomiċi.
Id-Direttivi 89/665 u 2007/66
8
Il-premessa 36 tad-Direttiva 2007/66 tgħid:
“Din id-Direttiva tirrispetta d-drittijiet fundamentali u tosserva l-prinċipji rikonoxxuti b’mod partikolari mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali ta’ l-Unjoni Ewropea. B’mod partikolari, din id-Direttiva tfittex li tiżgura r-rispett sħiħ tad-dritt għal rimedju effettiv u għal tribunal imparzjali, bi qbil ma’ l-ewwel u t-tieni subparagrafi ta’ l-Artikolu 47 tal-Karta.”
9
L-Artikolu 1 tad-Direttiva 89/665, intitolat “Skop u disponibbiltà ta’ proċeduri ta’ reviżjoni [appell]”, jipprovdi:
“1.   Din id-Direttiva tapplika għal kuntratti msemmija fid-Direttiva [2004/18] sakemm tali kuntratti ma jkunux esklużi skond l-Artikoli 10 sa 18 ta’ din id-Direttiva.
[…]
L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa sabiex jiżguraw illi, rigward kuntratti li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva [2004/18], id-deċiżjonijiet meħuda mill-awtoritajiet kontraenti jistgħu jiġu riveduti b’mod effettiv u, b’mod partikolari, malajr kemm jista’ jkun f’konformità mal-kondizzjonijiet stabbiliti fl-Artikoli 2 sa 2f ta’ din id-Direttiva, għar-raġuni li dawn id-deċiżjonijiet ikunu kisru l-liġi tal-Unjoni fil-qasam tal-akkwist pubbliku jew ir-regoli nazzjonali li jittrasponu dik il-liġi.
[…]
3.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-proċeduri ta’ reviżjoni jkunu disponibbli, taħt regoli dettaljati li l-Istati Membri jistgħu jistabbilixxu, lil kwalunkwe persuna li jkollha jew kellha interess tikseb kuntratt partikolari u li jkun sarilha jew tkun tinsab fir-riskju li jsirilha dannu minħabba ksur allegat.
[…]
5.   L-Istati Membri jistgħu jirrikjedu li l-persuna kkonċernata l-ewwel titlob reviżjoni mill-awtorità kontraenti. F’dan il-każ, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li s-sottomissjoni ta’ tali applikazzjoni għal reviżjoni tirriżulta fis-sospensjoni immedjata tal-possibbiltà ta’ konklużjoni tal-kuntratt.
[…]
Is-sospensjoni msemmija fl-ewwel subparagrafu m’għandhiex tintemm qabel l-iskadenza ta’ perijodu ta’ mill-inqas għaxart ijiem kalendarju b’effett mill-jum wara d-data li fiha l-awtorità kontraenti tkun bagħtet tweġiba jekk jintużaw faks jew mezzi elettroniċi, jew, jekk jintużaw mezzi oħra ta’ komunikazzjoni, qabel l-iskadenza ta’ mill-inqas 15-il jum kalendarju b’effett mill-jum wara d-data li fiha l-awtorità kontraenti tkun bagħtet tweġiba, jew mill-inqas għaxart ijiem kalendarju b’effett mill-jum wara d-data tar-riċevuta ta’ tweġiba.”
10
L-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva, li jirregola r-rekwiżiti fil-qasam tal-proċeduri ta’ appell, jipprovdi:
“1.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-miżuri meħuda fir-rigward tal-proċeduri ta’ reviżjoni [appell] speċifikati fl-Artikolu 1 ikunu jinkludu dispożizzjoni għas-setgħat li:
a)
jittieħdu, ma’ l-ewwel opportunità possibbli u permezz ta’ proċeduri interlokutorji, miżuri intermedji bil-għan li jiġi korrett il-ksur allegat jew li ma jsirx dannu ulterjuri lill-interessi kkonċernati, inklużi miżuri għas-sospensjoni jew sabiex tiġi żgurata s-sospensjoni tal-proċedura għall-għoti ta’ kuntratt pubbliku jew l-implimentazzjoni ta’ kwalunkwe deċiżjoni meħuda mill-awtorità kontraenti;
b)
jitwarrbu jew jiġi żgurat it-twarrib ta’ deċiżjonijiet meħuda illegalment, inkluż it-tneħħija ta’ speċifikazzjonijiet diskriminatorji tekniċi, ekonomiċi jew finanzjarji fis-sejħa għall-offerti, fid-dokumenti tal-kuntratt jew fi kwalunkwe dokument ieħor relatat mal-proċedura ta’ l-għoti ta’ kuntratt;
c)
jingħataw danni lil persuni li jġarrbu ħsara minn xi ksur.
2.   Is-setgħat speċifikati fil-paragrafu 1 u l-Artikoli 2d u 2e jistgħu jingħataw lil korpi separati responsabbli minn aspetti differenti tal-proċedura ta’ reviżjoni.
3.   Meta korp tal-prim istanza, li hu indipendenti mill-awtorità kontraenti, jirrevedi deċiżjoni ta’ għoti ta’ kuntratt, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-awtorità kontraenti ma tkunx tista’ tikkonkludi l-kuntratt qabel ma l-korp ta’ reviżjoni jkun ħa deċiżjoni dwar it-talba għal miżuri intermedjarji jew għal reviżjoni. Is-sospensjoni m’għandhiex tintemm qabel l-iskadenza tal-perijodu sospensiv imsemmi fl-Artikolu 2a(2) u 2d(4) u (5).
4.   Ħlief fejn stabbilit fil-paragrafu 3 u l-Artikolu 1(5), il-proċeduri ta’ reviżjoni mhux neċessarjament ikollhom l-effett ta’ sospensjoni awtomatika fuq il-proċeduri ta’ l-għoti ta’ kuntratt li magħhom għandhom x’jaqsmu.
[…]
6.   L-Istati Membri jistgħu jipprovdu li fil-każ fejn jiġu mitluba danni minħabba li deċiżjoni kienet meħuda illegalment, id-deċiżjoni kkontestata għandha l-ewwel titwarrab minn korp li jkollu s-setgħat neċessarji..
7.   Ħlief fejn previst fl-Artikoli 2d sa 2f, l-effetti ta’ l-eżerċitar tas-setgħat imsemmija fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu fuq kuntratt konkluż wara li jkun ingħata għandhom ikunu stabbiliti mil-liġi nazzjonali.
Barra minn hekk, ħlief f’każ fejn deċiżjoni jkollha tiġi mwarrba qabel l-għoti tad-danni, Stat Membru jista’ jipprovdi li, wara l-konklużjoni ta’ kuntratt skond l-Artikolu 1(5), paragrafu 3 ta’ dan l-Artikolu jew l-Artikoli 2a sa 2f, is-setgħat tal-korp responsabbli mill-proċeduri ta’ reviżjoni għandhom ikunu limitati għall-ħlas tad-danni lil kull persuna li tkun sofriet minnħabba ksur tal-liġi.
8.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li deċiżjonijiet meħuda mill-korpi responsabbli mill-proċeduri ta’ reviżjoni jkunu jistgħu jiġu infurzati b’mod effettiv.
9.   Fejn il-korpi responsabbli mill-proċeduri ta’ reviżjoni ma jkunux ta’ natura ġudizzjarja, għandhom dejjem jingħataw raġunijiet bil-miktub għad-deċiżjonijiet tagħhom. Barra minn hekk, f’każ bħal dan, għandha ssir dispożizzjoni biex ikunu garantiti proċeduri li bihom kwalunkwe miżura kontra l-liġi allegatament meħuda mill-korp ta’ reviżjoni, jew kwalunkwe difett allegat fl-eżerċizzju tas-setgħat mogħtija lilu, jkunu jistgħu jiġu soġġetti għal reviżjoni ġudizzjarja jew reviżjoni minn korp ieħor li jkun qorti jew tribunal fis-sens ta’ l-Artikolu 234 [KE, li sar l-Artikolu 267 TFUE], u indipendenti kemm mill-awtorità kontraenti kif ukoll mill-korp ta’ reviżjoni.
[…]”
Id-dritt Slovakk
11
Skont l-Artikolu 9(3) tal-Liġi Nru 25/2006 dwar il-kuntratti pubbliċi, fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali:
“L-għoti ta’ kuntratti pubbliċi għandu josserva l-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament, ta’ nondiskriminazzjoni bejn l-offerenti jew tal-persuni kkonċernati, ta’ trasparenza, ta’ ekonomija u ta’ effettività.”
12
L-Artikolu 27 ta’ din il-liġi, intitolat, “Kapaċità ekonomika u finanzjarja”, jipprovdi:
“1.   B’mod ġenerali, il-kapaċità ekonomika u finanzjarja tista’ tintwera bil-mezzi li ġejjin:
a)
dikjarazzjoni bankarja jew ta’ sussidjarja barranija tal-bank, possibbilment fil-forma ta’ wegħda ta’ kreditu bankarju jew tas-sussidjarja barranija tiegħu;
[…]
3.   Jekk minħabba raġunijiet oġġettivi, l-offerent jew il-kandidat ma jkunx f’kundizzjonijiet li juri l-kapaċità ekonomika u finanzjarja tiegħu permezz ta’ dokument partikolari, l-awtorità kontraenti jew l-entità kontraenti tista’ taċċetta li tali evidenza tingħata permezz ta’ kwalunkwe dokument ieħor.”
13
L-Artikolu 32(1)(b) tal-imsemmija liġi huwa fformulat kif ġej:
“L-awtorità kontraenti għandha tippreċiża, fl-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt, il-kriterji ta’ għażla li jirrigwardaw
[…]
b)
il-kapaċità ekonomika u finanzjarja u r-referenzi probatorji msemmija fl-Artikolu 27.
[…]”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
14
Permezz ta’ avviż ippubblikat fis-16 ta’ Novembru 2013 fis-supplement tal-Ġurnal Uffiċċjali tal-Unjoni Ewropea taħt in-numru Nru 223/2013, kif ukoll fil-Gazzetta Slovakka ta’ avviżi ta’ kuntratti pubbliċi tal-istess ġurnata taħt ir-referenza 18627-MSP, l-awtorità kontraenti għamlet sejħa għal offerti għall-għoti ta’ kuntratt pubbliku relatat ma’ xogħlijiet ta’ rinnovazzjoni, ta’ modernizzazzjoni u ta’ kostruzzjoni fir-rigward ta’ sittax-il stadju tal-futbol (iktar ’il quddiem il-“kuntratt pubbliku”).
15
Mill-informazzjoni pprovduta mill-qorti tar-rinviju b’risposta għal talba għal kjarifika jirriżulta li l-valur tal-kuntratt pubbliku inkwistjoni kien jitla’ għal EUR 25500000 mingħajr taxxa fuq il-valur miżjud (VAT).
16
F’dak li jikkonċerna r-rekwiżiti fil-qasam tal-kapaċità ekonomika u finanzjarja, l-avviż tal-kuntratt, filwaqt li jirreferi għall-Artikolu 27(1)(a) tal-liġi Nru 25/2006, kien jeżiġi mill-parteċipanti għas-sejħa għal offerti li jipproduċu dikjarazzjoni ta’ bank Slovakk jew ta’ sussidjarja Slovakka ta’ bank barrani skont liema kien ser jingħatalhom self ta’ valur minimu ta’ EUR 3000000, somma li kellhom ikollhom għad-dispożizzjoni matul it-tul kollu tal-eżekuzzjoni tal-kuntratt pubbliku. Dan iċ-ċertifikat kellu jkun fil-forma ta’ kuntratt ta’ self jew ta’ kuntratt ta’ ftuħ ta’ kreditu u jkun inħareġ minn persuna awtorizzata li torbot lill-istabbiliment bankarju mitlub.
17
L-offerent eskluż ipparteċipa fl-imsemmija sejħa għal offerti. Sabiex jiġġustifika li kien jissoddisfa r-rekwiżiti msemmija fil-punt preċedenti, huwa ppreżenta ċertifikat maħruġ minn stabbiliment bankarju li kien jinkludi informazzjoni dwar il-ftuħ ta’ kreditu fil-kont kurrenti għal ammont ta’ iktar minn EUR 5000000 u dikjarazzjoni ġuramentata li tiċċertifika li, fl-ipoteżi fejn l-offerta tiegħu tingħażel, il-kont kurrenti tiegħu kien ser jiġi kkreditat b’somma ta’ EUR 3000000 tal-inqas fid-data tal-konklużjoni tal-kuntratt ta’ xogħol u matul il-perijodu kollu ta’ eżekuzzjoni tal-kuntratt pubbliku.
18
L-offerent eskluż invoka impossibbiltà oġġettiva li jissodisfa b’mod ieħor ir-rekwiżiti fil-qasam tal-kapaċità ekonomika u finanzjarja stabbiliti mill-awtorità kontraenti, filwaqt li bbaża ruħu fuq id-dikjarazzjonijiet tal-banek Slovakki mitluba minn dan tal-aħħar, skont liema obbligu vinkolanti ta’ self, kif mitlub fl-avviż tal-kuntratt, seta’ jingħata biss wara li t-tranżazzjoni ta’ kreditu tkun ġiet approvata u li r-rekwiżiti kollha imposti mill-bank għall-konklużjoni tal-kuntratt ta’ self ikunu ġew osservati.
19
Peress li qieset li l-offerent ma kienx b’mod partikolari ssodisfa r-rekwiżiti fil-qasam tal-kapaċitajiet ekonomiċi u finanzjarji msemmija fl-Artikolu 27(1)(a) tal-liġi Nru 25/2006, l-awtorità kontraenti ddeċidiet li teskludih mill-kuntratt. Din id-deċiżjoni ġiet ikkonfermata mill-awtorità regolatorja tal-kuntratti pubbliċi. Peress li l-Krajský súd de Bratislava (qorti reġjonali ta’ Bratislava, is-Slovakkja) ċaħdet ir-rikors kontra din id-deċiżjoni permezz ta’ deċiżjoni tat-13 ta’ Jannar 2015, l-offerent eskluż appella kontra din is-sentenza quddiem in-Najvyšší súd Slovenskej republiky (qorti suprema tar-Repubblika Slovakka).
20
Din tal-aħħar tistaqsi dwar il-legalità tad-deċiżjoni tal-awtorità kontraenti li, minkejja l-fatt li l-offerent eskluż kellu, fil-mument tal-proċedura ta’ għażla tal-offerta, dikjarazzjoni minn stabbiliment bankarju dwar self ta’ somma ta’ EUR 5000000, qieset li ma kienx jissoddisfa l-kriterji fil-qasam ta’ kapaċità ekonomika u finanzjarja stabbiliti fl-avviż ta’ kuntratt.
21
Il-qorti tar-rinviju tistaqsi wkoll jekk il-kapaċità ekonomika u finanzjarja setgħetx tiġi pprovata b’mezzi alternattivi u, f’dan il-kuntest, jekk dikjarazzjoni ġuramentata pprovduta mill-offerent eskluż, li tiċċertifika li, fl-ipoteżi fejn l-offerta tiegħu tingħażel, il-kont kurrenti tiegħu kien ser jiġi kkreditat b’somma ta’ EUR 3000000 tal-inqas fid-data tal-konklużjoni tal-kuntratt ta’ xogħol u matul il-perijodu kollu ta’ eżekuzzjoni tal-kuntratt pubbliku, kinitx biżżejjed għal dan il-għan.
22
Fl-aħħar nett, il-qorti tar-rinviju għandha dubji dwar il-punt jekk ir-rikors ġuridiku li l-offerent eskluż jista’ juża fuq il-livell nazzjonali jistax jiġi kkwalifikat bħala “effettiv” fis-sens tad-dritt tal-Unjoni, peress li l-għan ta’ dan ir-rikors ma kienx għadu jeżisti, billi l-kandidat magħżul li ngħata l-kuntratt pubbliku kien kważi eżegwih kollu.
23
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li n-Najvyšší súd Slovenskej republiky (qorti suprema tar-Repubblika Slovakka) iddeċidiet li tissospendi l-kawża u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:
“1)
Awtorità nazzjonali taġixxi b’mod konformi mal-għan imfittex mill-Artikolu 47, b’mod partikolari l-paragrafi 1(a) u 4 tad-Direttiva [2004/18] jekk hija tikkonstata li offerent għal kuntratt li l-valur tiegħu huwa stmat għal EUR 3 miljun ma jissodisfax il-kriterju ta’ selezzjoni fuq il-kapaċità ekonomika u finanzjarja, minkejja li l-affidavit li huwa pprovda u d-dikjarazzjoni li ntbagħtet lilu mill-bank tiegħu jiċċertifikaw li huwa kapaċi li jieħu flus taħt self bankarju li ma huwiex affettwat sa limitu li jaqbeż il-valur tal-kuntratt?
2)
L-aġir, fis-suq tas-servizzi bankarji ta’ Stat Membru, ta’ bank li, f’impenn vinkolanti ta’ self, jissuġġetta d-disponibbiltà ta’ fondi mitluba għall-osservanza ta’ kundizzjonijiet ta’ għoti ta’ self li ma humiex iddeterminati b’mod iktar speċifiku fil-ftehim ta’ self fil-mument tal-proċedura tal-għoti tal-kuntratt jikkonstiwixxi raġuni ġġustifikata, skont l-Artikolu 47(5) tad-Direttiva 2004/18, li tostakola lill-offerent milli jipproduċi r-referenzi mitluba mill-awtorità kontraenti, għalkemm l-imsemmi offerent jista’ jistabbilixxi l-kapaċità ekonomika u finanzjarja tiegħu permezz ta’ affidavit li jiċċertifika li r-relazzjoni ta’ self bejnu u l-bank tiegħu hija suffiċjenti?
3)
Jista’ jitqies li l-qorti nazzjonali qiegħda tiffaċċja ostakolu li jostakolaha li tkun konformi mal-ewwel u t-tieni paragrafi tal-Artikolu 47 tal-[Karta], moqri flimkien mal-Artikolu 1(1) u l-Artikolu 2(3) u (6) sa (8) tad-Direttiva [89/665], jekk tkun qed tintalab tiddeċiedi fuq rikors minn offerent eskluż permezz ta’ deċiżjoni tal-awtorità amministrattiva fil-qasam tal-kuntratti pubbliċi, filwaqt li l-eżekuzzjoni ta’ diversi kuntratti hija kważi lesta mill-offerent rebbieħ?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
24
Permezz tal-ewwel domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 47(1)(a) u (4) tad-Direttiva 2004/18 għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi awtorità kontraenti milli teskludi offerent minn kuntratt pubbliku, minħabba li dan tal-aħħar ma kienx jissoddisfa l-kundizzjoni relatata mal-kapaċità ekonomika u finanzjarja stabbilita mill-avviż tal-kuntratt, dwar il-preżentazzjoni ta’ ċertifikat maħruġ minn stabbiliment bankarju skont liema dan tal-aħħar jintrabat li jagħti self għall-ammont stabbilit minn dan l-avviż ta’ kuntratt u sabiex jiggarantixxi lil dan l-offerent id-disponibbilta ta’ dan l-ammont matul it-tul kollu tal-eżekuzzjoni tal-kuntratt.
25
Preliminarjament, għandu jitfakkar li l-Artikolu 267 TFUE ma jawtorizzax lill-Qorti tal-Ġustizzja tapplika r-regoli tad-dritt tal-Unjoni għal każ speċifiku, iżda sempliċement li tiddeċiedi dwar l-interpretazzjoni tat-Trattati u tal-atti adottati mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’, fil-kuntest tal-kooperazzjoni ġudizzjarja stabbilita minn dan l-artikolu, mill-informazzjoni fil-proċess, tipprovdi lill-qorti nazzjonali bi gwida għall-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li tista’ tkun utli fl-evalwazzjoni tal-effetti tad-diversi dispożizzjonijiet ta’ dan id-dritt (sentenza tas-16 ta’ Lulju 2015, CHEZ Razpredelenie Bulgaria, C-83/14, EU:C:2015:480, punt 71 u l-ġurisprudenza ċċitata).
26
Skont it-termini tal-Artikolu 44 tad-Direttiva 2004/18, l-awtoritajiet kontraenti jistgħu jeżiġu livelli minimi tal-kapaċitajiet li l-offerenti għandhom jissodisfaw. Dawn il-livelli minimi ta’ kapaċitajiet għandhom jiġu indikati fl-avviż tal-kuntratt.
27
F’dan ir-rigward, l-Artikolu 47(1) ta’ din id-direttiva jelenka r-referenzi li jistgħu, bħala regola ġenerali, jiġu mitluba minn operatur ekonomiku sabiex jiġġustifika l-kapaċità ekonomika u finanzjarja tiegħu. Dawn ir-referenzi huma intiżi sabiex jipprovaw li l-offerent għandu mezzi neċessarji għall-eżekuzzjoni ta’ kuntratt pubbliku. Fost dawn ir-referenzi jinsabu “stqarrijiet xierqa minn banek”.
28
Skont it-termini tal-Artikolu 47(4), l-awtoritajiet kontraenti għandhom jippreċiżaw, fl-avviż tal-kuntratt, ir-referenzi li jkunu għażlu kif ukoll ir-riferenzi probanti l-oħra li għandhom jiġu prodotti.
29
F’dan il-każ, l-avviż tal-kuntratt inkwistjoni fil-kawża prinċipali kien jeżiġi, bħala kriterju relattiv għall-ġustifikazzjoni tal-kapaċità ekonomika u finanzjarja, il-produzzjoni mill-offerent ta’ dokument maħruġ minn stabbiliment bankarju li jipprova l-għoti, favur tiegħu, ta’ self ta’ ammont minimu ta’ EUR 3000000, validu matul it-tul kollu tal-eżekuzzjoni tal-kuntratt, jiġifieri 48 xahar.
30
Mill-proċess tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-offerent eskluż ippreżenta dikjarazzjoni maħruġa minn stabbiliment bankarju li tinkludi informazzjoni dwar is-sitwazzjoni finanzjarja tiegħu u ċertifikat li jistabbilixxi li ser ikun hemm ftuħ ta’ kreditu fil-kont kurrenti ta’ ammont ta’ iktar minn EUR 5000000. L-offerent eskluż ipproduċa wkoll ċertifikat skont liema kien jiddikjara taħt ġurament li, fl-ipoteżi fejn l-offerta tiegħu tingħażel, il-kont tiegħu kien ser jiġi kkreditat b’tal-inqas EUR 3000000 matul it-tul kollu tal-eżekuzzjoni tal-kuntratt.
31
L-awtorità kontraenti madankollu kkunsidrat li l-offerent eskluż ma kienx issodisfa r-rekwiżiti meħtieġa fil-qasam tal-kapaċità ekonomika u finanzjarja, peress li s-sitwazzjoni ekonomika u finanzjarja ta’ din tal-aħħar ma kinitx tirrispondi għall-kundizzjoni ta’ parteċipazzjoni li timplika l-preżentazzjoni ta’ prova taħt il-forma u l-kontenut mitlub.
32
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Artikolu 47 tad-Direttiva 2004/18 iħalli libertà pjuttost kbira għall-awtoritajiet kontraenti, li jirriżulta b’mod partikolari mit-termini “bħala regola ġenerali” użati f’din id-dispożizzjoni. Kif jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, kuntrarjament għall-Artikolu 48 ta’ din id-direttiva, li jistabbilixxi sistema magħluqa li tillimita l-modi ta’ evalwazzjoni u ta’ verifika li għandhom l-imsemmija awtoritajiet u, għaldaqstant, il-possibbiltajiet tagħhom li jifformulaw rekwiżiti, l-Artikolu 47(4) jawtorizza espressament lill-awtoritajiet kontraenti jagħżlu r-referenzi probatorji li għandhom jiġu prodotti mill-kandidati jew offerenti sabiex jiġġustifikaw il-kapaċità ekonomika u finanzjarja tagħhom. Peress illi l-Artikolu 44(2) tad-Direttiva 2004/18 jirreferi għall-imsemmi Artikolu 47, l-istess libertà ta’ għażla teżisti f’dak li jikkonċerna l-livelli minimi ta’ kapaċità ekonomika u finanzjarja (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-18 ta’ Ottubru 2012, Édukövízig u Hochtief Construction, C-218/11, EU:C:2012:643, punt 28).
33
Minkejja dan, mit-tieni paragrafu tal-Artikolu 44(2) tad-Direttiva 2004/18 jirriżulta li l-livelli minimi ta’ kapaċitajiet meħtieġa għal kuntratt partikolari għandhom ikunu marbuta u proporzjonati mal-għan tal-kuntratt. Minn dan jirriżulta li r-rekwiżiti f’termini ta’ kapaċità ekonomika u finanzjarja għandhom ikunu oġġettivament xierqa sabiex tingħata informazzjoni dwar din il-kapaċità fuq livell ta’ operatur ekonomiku u li dawn għandhom ikunu adattati għall-importanza tal-kuntratt ikkonċernat fis-sens li jikkostitwixxu oġġettivament indikazzjoni pożittiva tal-eżistenza ta’ bażi ekonomika u finanzjarja suffiċjenti sabiex isseħħ kif għandu jkun l-eżekuzzjoni ta’ dan il-kuntratt, mingħajr madankollu ma jmur lil hinn minn dak li huwa raġonevolment neċessarju għal dan il-għan (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-18 ta’ Ottubru 2012, Édukövízig et Hochtief Construction, C‑218/11, EU:C:2012:643, punt 29).
34
Barra minn hekk, għandu jitfakkar, minn naħa, li l-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament jimponi li l-offerenti jkollhom għad-dispożizzjoni tagħhom l-istess opportunitajiet fil-formulazzjoni tat-termini tal-offerti tagħhom, u għaldaqstant jimplika li dawn l-offerti jkunu suġġetti huma stess għall-istess kundizzjonijiet għall-offerenti kollha. Min-naħa l-oħra, l-għan tal-obbligu ta’ trasparenza, li jikkostitwixxi l-korollarju tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, huwa essenzjalment li jiggarantixxi l-assenza ta’ riskju ta’ favoritiżmi u ta’ arbitrarjetà min-naħa tal-awtorità kontraenti. Dan l-obbligu jimplika li l-kundizzjonijiet u l-modalitajiet kollha tal-proċedura tal-għoti ta’ kuntratt jiġu fformulati b’mod ċar, preċiż u univoku fl-avviż tal-kuntratt jew fl-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt, b’mod, l-ewwel nett, li jippermetti li l-offerenti raġonevolment informati u normalment diliġenti kollha jifhmu l-portata eżatta tagħhom u li jinterpretawhom bl-istess mod u, it-tieni nett, li jqiegħed lill-awtorità kontraenti f’pożizzjoni li tivverifika effettivament jekk l-offerti tal-offerenti jikkorrispondux għall-kriterji li jirregolaw il-kuntratt inkwistjoni (sentenza tat-2 ta’ Ġunju 2016, Pizzo, C-27/15, EU:C:2016:404, punt 36 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
35
F’dak li jikkonċerna, minn naħa, ir-rekwiżit espressament imsemmi fl-avviż tal-kuntratt skont liema l-garanzija finanzjarja kellha tiġi pprovduta “għall-eżekuzzjoni tal-kuntratt” mill-formulazzjoni tal-ewwel domanda preliminari jidher li jirriżulta li l-awtorità kontraenti kkunsidrat li tali rekwiżit ma kienx issodisfatt peress li s-self bankarju mogħti lill-offerent, minkejja li kien jaqbeż l-ammont meħtieġ mill-imsemmi avviż ta’ kuntratt, kien kreditu f’kont kurrenti li ma kienx allokat għall-eżekuzzjoni tal-kuntratt.
36
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkunsidrat li rekwiżit ta’ kisba ta’ self allokat għall-eżekuzzjoni tal-kuntratt huwa oġġettivament xieraq sabiex tingħata informazzjoni dwar il-kapaċità tal-offerent li jwettaq sewwa l-eżekuzzjoni tal-kuntratt. Fil-fatt, kif irrelevat il-Kummissjoni Ewropea, l-allokazzjoni tas-self hija xierqa sabiex jiġi stabbilit li l-offerent effettivament għandu għad-dispożizzjoni mezzi li ma humiex proprjament tiegħu u li huma neċessarji għall-eżekuzzjoni tal-kuntratt (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-2 ta’ Diċembru 1999, Holst Italia, C-176/98, EU:C:1999:593, punt 29). Madankollu, għal darb’oħra hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika li l-ammont mitlub fl-avviż tal-kuntratt huwa proporzjonat mal-għan tal-kuntratt.
37
Fir-rigward, min-naħa l-oħra, tar-rekwiżit imsemmi wkoll fl-avviż tal-kuntratt dwar l-għoti ta’ self ta’ ammont minimu ta’ EUR 3000000“matul it-tul tal-eżekuzzjoni tal-kuntratt (48 xahar)” għalkemm, ċertament, l-Artikolu 47 tad-Direttiva 2004/18 ma jipprovdix espressament li l-awtorità kontraenti tista’ teżiġi minn offerent li l-mezzi neċessarji għall-eżekuzzjoni tal-kuntratt ikunu disponibbli matul it-tul kollu tal-eżekuzzjoni tal-kuntratt, għandu jiġi kkunsidrat, bħal ma għamel l-Avukat Ġenerali fil-punt 46 tal-konklużjonijiet tiegħu, li l-verifika tal-osservanza tal-kriterji ekonomiċi u finanzjarji mill-awtorità kontraenti, fil-kuntest tal-proċedura ta’ għoti tal-kuntratt, tippresupponi li din ikollha l-garanzija li l-offerent għandu effettivament l-użu ta’ mezzi ta’ natura oħra li jista’ jgawdi minnu matul il-perijodu kopert mill-kuntratt (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-14 ta’ Jannar 2016, Ostas celtnieks, C-234/14, EU:C:2016:6, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata).
38
Barra minn hekk, iż-żamma tad-disponibbiltà tas-somma meħtieġa matul l-eżekuzzjoni tal-kuntratt hija element utli fid-dawl tal-evalwazzjoni, b’mod konkret, tal-kapaċità ekonomika u finanzjarja tal-offerent fir-rigward tal-obbligi tiegħu. L-eżekuzzjoni tajba tal-kuntratt hija fil-fatt intrinsikament marbuta mal-fatt li l-offerent ikollu mezzi finanzjarji għad-dispożizzjoni tiegħu sabiex iwettqu b’suċċess.
39
Għaldaqstant, il-kundizzjoni li tgħid li l-offerent għandu jkollu għad-dispożizzjoni tiegħu fondi matul it-tul kollu tal-eżekuzzjoni tal-kuntratt hija xierqa sabiex tiggarantixxi l-għanijiet tal-Artikolu 47(1) tad-Direttiva 2004/18.
40
Madankollu, hija l-qorti nazzjonali li għandha tevalwa r-relevanza tal-provi prodotti mill-offerent għal dan il-għan, fosthom b’mod partikolari l-kuntratt ta’ ftuħ ta’ kreditu f’kont kurrenti.
41
Mill-iżviluppi preċedenti jirriżulta li r-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 47(1)(a) u (4) tad-Direttiva 2004/18 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix awtorità kontraenti milli teskludi offerent ta’ kuntratt pubbliku, minħabba li dan tal-aħħar ma jissodisfax il-kundizzjoni dwar il-kapaċità ekonomika u finanzjarja stabbilita mill-avviż tal-kuntratt, dwar il-preżentazzjoni ta’ ċertifikat maħruġ minn stabbiliment bankarju li jipprovdi li dan tal-aħħar jintrabat sabiex jagħti self għall-ammont stabbilit f’dan l-avviż tal-kuntratt u sabiex jiggarantixxi lil dan l-offerent id-disponibbiltà ta’ dan l-ammont matul it-tul kollu tal-eżekuzzjoni tal-kuntratt.
Fuq it-tieni domanda
42
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tfittex li ssir taf, essenzjalment, jekk meta avviż tal-kuntratt ikun jeħtieġ il-produzzjoni ta’ ċertifikat maħruġ minn stabbiliment bankarju skont liema dan tal-aħħar jintrabat li jagħti self għall-ammont stabbilit f’dan l-avviż tal-kuntratt u sabiex jiggarantixxi lil dan l-offerent id-disponibbiltà ta’ dan l-ammont matul it-tul kollu tal-eżekuzzjoni tal-kuntratt, il-fatt li l-istabbilimenti bankarji mitluba mill-offerent ma jqisux ruħhom f’pożizzjoni li jagħtu lill-offerent ċertifikat fit-termini hekk ippreċiżati, jistax jikkostitwixxi “raġuni valida”, fis-sens tal-Artikolu 47(5) tad-Direttiva 2004/18, li jawtorizza, skont il-każ, lill-imsemmi offerent jipprova l-kapaċità ekonomika u finanzjarja tiegħu bi kwalunkwe dokument ieħor ikkunsidrat xieraq mill-awtorità kontraenti, bħal dikjarazzjoni ġuramentata li tiċċertifika li, fl-ipoteżi fejn l-offerta tiegħu tiġi magħżula, il-kont kurrenti tiegħu ser jiġi kkreditat b’somma li tikkorrispondi għall-ammont stabbilit fl-avviż tal-kuntratt mill-mument tal-konklużjoni tal-kuntratt u mat-tul kollu tal-eżekuzzjoni tiegħu.
43
L-Artikolu 47(5) tad-Direttiva 2004/18 jawtorizza lill-offerenti li jinsabu, għal raġuni valida, fl-impossibbiltà li jipproduċu referenzi mitluba mill-awtorità kontraenti sabiex jipprovdu l-kapaċità ekonomika u finanzjarja tagħhom permezz ta’ kwalunkwe dokument ieħor, sakemm l-awtorità kontraenti tikkunsidra tali dokument xieraq għal dan il-għan.
44
F’dan il-każ, l-offerent eskluż ippreżenta dikjarazzjoni ġuramentata li tiċċertifika li, fl-ipoteżi fejn l-offerta tiegħu tingħażel, il-kont tiegħu ser jiġi kkreditat b’tal-inqas EUR 3000000 matul il-perijodu kollu ta’ eżekuzzjoni tal-kuntratt, u żied li ma kienx possibbli li jikseb ċertifikat maħruġ minn stabbiliment bankarju li kien jintrabat li jagħtih self għall-ammont stabbilit fl-avviż tal-kuntratt.
45
F’dan ir-rigward, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk l-offerent eskluż kienx fl-impossibbiltà oġġettiva li jipproduċi r-referenzi mitluba mill-awtorità kontraenti. Dan ikun il-każ, b’mod partikolari, kif irreleva l-Avukat Ġenerali fil-punt 53 tal-konklużjonijiet tiegħu, jekk l-imsemmi offerent ma jkunx f’pożizzjoni, fis-Slovakkja, li jikseb referenzi bħal dawk mitluba fl-avviż tal-kuntratt.
46
Huwa biss fil-każ li l-qorti tar-rinviju kellha tikkonstata tali impossibbiltà oġġettiva li jkollha tivverifika jekk l-awtorità kontraenti kinitx fondata tikkunsidra li d-dikjarazzjoni ġuramentata prodotta mill-offerent tikkostitwixxi jew le dokument xieraq għall-finijiet tal-prova tal-kapaċità ekonomika u finanzjarja tagħha. Hija għandha wkoll tivverifika, skont l-Artikolu 44(2) ta’ din id-direttiva u moqri fid-dawl tal-premessa 39 ta’ din, li l-portata tal-informazzjoni u l-livell ta’ kapaċità meħtieġa huma marbuta u proporzjonati mal-għan tal-kuntratt u li l-kriterji ta’ għażla huma applikati b’mod nondiskriminatorju.
47
Fir-rigward tal-kunsiderazzjonijiet ta’ tip fattwali, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk l-offerent eskluż kienx fl-impossibbiltà oġġettiva li jipproduċi r-referenzi mitluba mill-awtorità kontraenti u, fl-affermattiv, jekk l-awtorità kontraenti kinitx fondata tikkunsidra li d-dikjarazzjoni ġuramentata prodotta mill-offerent ma tikkostitwixxix dokument xieraq sabiex tiġi pprovata l-kapaċità ekonomika u finanzjarja tagħha.
48
Għaldaqstant, ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 47(5) tad-Direttiva 2004/18 għandu jiġi interpretat fis-sens li, meta avviż tal-kuntratt ikun jeħtieġ il-produzzjoni ta’ ċertifikat maħruġ minn stabbiliment bankarju skont liema dan tal-aħħar jintrabat li jagħti self għall-ammont stabbilit f’dan l-avviż tal-kuntratt u sabiex jiggarantixxi lil dan l-offerent id-disponibbiltà ta’ dan l-ammont mat-tul kollu tal-eżekuzzjoni tal-kuntratt, il-fatt li l-istabbilimenti bankarji mitluba mill-offerent ma jqisux ruħhom f’pożizzjoni li jagħtuh ċertifikat fit-termini hekk ippreċiżati, jista’ jikkostitwixxi “raġuni valida”, fis-sens ta’ dan l-artikolu, li jawtorizza, jekk ikun il-każ, l-imsemmi offerent jipprova l-kapaċità ekonomika u finanzjarja tiegħu permezz ta’ kwalunkwe dokument ieħor ikkunsidrat xieraq mill-awtorità kontraenti, sakemm dan l-offerent kien fl-impossibbiltà oġġettiva li jipproduċi r-referenzi mitluba mill-awtorità kontraenti, li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika.
Fuq it-tielet domanda
49
Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-proċedura stabbilita mill-Artikolu 267 TFUE hija strument ta’ kooperazzjoni bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali, li permezz tagħha l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti lill-qrati nazzjonali l-elementi ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li huma neċessarji għalihom sabiex tkun deċiża l-kawża li tkun tressqet quddiemhom (ara, b’mod partikolari, id-digriet tat-8 ta’ Settembru 2016, Caixabank u Abanca Corporación Bancaria, C‑91/16 u C-120/16, mhux ippubblikat, EU:C:2016:673, punt 13 u l-ġurisprudenza ċċitata).
50
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat diversi drabi li l-ħtieġa li tingħata interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li tkun utli għall-qorti nazzjonali teżiġi li dik il-qorti tiddefinixxi l-kuntest fattwali u leġiżlattiv tad-domandi magħmula minnha jew li, minn tal-inqas, tispjega l-ipoteżi fattwali li fuqhom ikunu bbażati dawn id-domandi (ara, b’mod partikolari, id-digriet tat-8 ta’ Settembru 2016, Caixabank u Abanca Corporación Bancaria, C-91/16 u C-120/16, mhux ippubblikat, EU:C:2016:673, punt 14 u l-ġurisprudenza ċċitata).
51
Ir-rekwiżiti li jikkonċernaw il-kontenut ta’ talba għal deċiżjoni preliminari jinsabu b’mod espliċitu fl-Artikolu 94 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja kif ukoll fil-punt 15 tar-Rakkomandazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea lill-qrati nazzjonali, dwar l-introduzzjoni ta’ talba għal deċiżjoni preliminari (ĠU 2016, C 439, p. 1), skont liema kull talba għal deċiżjoni preliminari għandha tinkludi “espożizzjoni fil-qosor tas-suġġett tal-kawża kif ukoll tal-fatti rilevanti, kif ġew ikkonstatati mill-qorti tar-rinviju jew, minn tal-inqas, espożizzjoni tal-informazzjoni fattwali li fuqha jkunu bbażati d-domandi preliminari”, “il-kontenut tad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jistgħu japplikaw għall-kawża ineżami u, jekk ikun il-każ, il-ġurisprudenza nazzjonali rilevanti” kif ukoll “l-espożizzjoni tar-raġunijiet li wasslu lill-qorti tar-rinviju sabiex ikollha dubji dwar l-interpretazzjoni jew il-validità ta’ ċerti dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, kif ukoll il-konnessjoni li hija tistabbilixxi bejn dawn id-dispożizzjonijiet u l-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli għall-kawża prinċipali” (ara, f’dan is-sens, id-digriet tal-20 ta’ Lulju 2016, Stanleybet Malta u Stoppani, C-141/16, mhux ippubblikat, EU:C:2016:596, punti 8 u 9 u l-ġurisprudenza ċċitata).
52
F’dan il-każ, id-deċiżjoni tar-rinviju ma tinkludi ebda indikazzjoni tad-dispożizzjonijiet nazzjonali intiżi sabiex jittrasponu dawk tad-Direttiva 89/665 dwar il-proċeduri ta’ appell u tal-effetti tagħhom. Hija tonqos milli tindika b’mod partikolari jekk ir-Repubblika Slovakka pprevedietx, kif jipprevedi l-Artikolu 2(6) ta’ din id-direttiva, li d-deċiżjoni kkontestata għandha l-ewwel tiġi annullata sabiex ikunu jistgħu jintalbu danni jew jekk, kif jippermetti t-tieni paragrafu tal-Artikolu 2(7) tal-imsemmija direttiva, hija pprovdietx li, wara l-konklużjoni tal-kuntratt, is-setgħat tal-istanza responsabbli mill-appell huma limitati għall-għoti ta’ danni.
53
Barra minn hekk, id-deċiżjoni tar-rinviju hija nieqsa mill-preċiżjoni fir-rigward tal-fatti fil-kawża prinċipali, dwar l-għan tal-appell ippreżentat mill-offerent eskluż kif ukoll ir-raġunijiet għalfejn il-proċedura tal-għoti tal-kuntratt kompliet minkejja l-fatt li kien hemm pendenti appell kontra d-deċiżjoni tal-awtorità kontraenti.
54
Fl-assenza ta’ dawn l-indikazzjonijiet, il-Qorti tal-Ġustizzja ma hijiex f’pożizzjoni li tagħti risposta utli għat-tielet domanda magħmula, li hija, konsegwentement, inammissibbli.
Fuq l-ispejjeż
55
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-Artikolu 47(1)(a) u (4) tad-Direttiva 2004/18/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-31 ta’ Marzu 2004, fuq kordinazzjoni ta’ proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti għal xogħlijiet pubbliċi, kuntratti għal provvisti pubbliċi u kuntratti għal servizzi pubbliċi [kuntratti pubbliċi għal xogħlijiet, għal provvisti u għal servizzi], għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix awtorità kontraenti milli teskludi offerent ta’ kuntratt pubbliku, minħabba li dan tal-aħħar ma jissodisfax il-kundizzjoni dwar il-kapaċità ekonomika u finanzjarja stabbilita mill-avviż tal-kuntratt, dwar il-preżentazzjoni ta’ ċertifikat maħruġ minn stabbiliment bankarju li jipprovdi li dan tal-aħħar jintrabat sabiex jagħti self għall-ammont stabbilit f’dan l-avviż tal-kuntratt u sabiex jiggarantixxi lil dan l-offerent id-disponibbiltà ta’ dan l-ammont matul it-tul kollu tal-eżekuzzjoni tal-kuntratt
2)
LArtikolu 47(5) tad-Direttiva 2004/18 għandu jiġi interpretat fis-sens li, meta avviż tal-kuntratt ikun jeħtieġ il-produzzjoni ta’ ċertifikat maħruġ minn stabbiliment bankarju skont liema dan tal-aħħar jintrabat li jagħti self għall-ammont stabbilit f’dan l-avviż tal-kuntratt u sabiex jiggarantixxi lil dan l-offerent id-disponibbiltà ta’ dan l-ammont mat-tul kollu tal-eżekuzzjoni tal-kuntratt, il-fatt li l-istabbilimenti bankarji mitluba mill-offerent ma jqisux ruħhom f’pożizzjoni li jagħtuh ċertifikat fit-termini hekk ippreċiżati, jista’ jikkostitwixxi “raġuni valida”, fis-sens ta’ dan l-artikolu, li jawtorizza, jekk ikun il-każ, l-imsemmi offerent jipprova l-kapaċità ekonomika u finanzjarja tiegħu permezz ta’ kwalunkwe dokument ieħor ikkunsidrat xieraq mill-awtorità kontraenti, sakemm dan l-offerent kien fl-impossibbiltà oġġettiva li jipproduċi r-referenzi mitluba mill-awtorità kontraenti, li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: is-Slovakk