Edizzjoni Provviżorja
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
RANTOS
ippreżentati fil‑15 ta’ Jannar 2026 (1)
Kawża C‑788/24
Anne Frank Fonds
vs
Anne Frank Stichting,
Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen,
Vereniging voor Onderzoek en Ontsluiting van Historische Teksten
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati – Direttiva 2001/29/KE – Artikolu 3(1) – Kunċett ta’ ‘komunikazzjoni lill-pubbliku’ – Pubblikazzjoni fuq sit internet – Aċċess, permezz ta’ network privat virtwali (VPN), għal kontenut protett fi Stat Membru wieħed biss – Kriterji – Sit internet intiż għall-pubbliku ta’ pajjiż speċifiku – Miżuri ta’ restrizzjoni – Territorjalizzazzjoni tal-internet bl-għajnuna tal-imblokkar ġeografiku tal-aċċess – Evażjoni potenzjali ta’ dawn il-miżuri permezz tal-użu ta’ VPN”
Introduzzjoni
1.        Din it-talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi), tirrigwarda, essenzjalment, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑22 ta’ Mejju 2001 dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà ta’ l-informazzjoni (iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur”) (2).
2.        Din it-talba saret fil-kuntest ta’ kawża bejn Anne Frank Fonds (iktar ’il quddiem ir-“rikorrenti fil-kawża prinċipali”) (3) u Anne Frank Stichting (Fondazzjoni Anne Frank), il-Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschapen (l-Akkademja Rjali tal-Arti u x-Xjenzi tal-Pajjiżi l-Baxxi) u l-Vereniging voor Onderzoek en Ontsluiting van Historische Teksten (l-Assoċjazzjoni għar-Riċerka u r-Riskoperta ta’ Testi Storiċi, iktar ’il quddiem l-“Assoċjazzjoni”) (iktar ’il quddiem, meta meħuda flimkien, il-“konvenuti fil-kawża prinċipali”) (4), fir-rigward ta’ allegat ksur fil-Pajjiżi l-Baxxi tad-drittijiet tal-awtur li huma l-proprjetà tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali, liema ksur jirriżulta mill-pubblikazzjoni, fuq is-sit internet tal-Assoċjazzjoni, ta’ verżjoni xjentifika ġdida tad-djarju ta’ Anne Frank.
3.        B’mod iktar preċiż, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, dwar il-portata tal-kunċett ta’ “komunikazzjoni lill-pubbliku” fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur u, b’mod partikolari, dwar il-kwistjoni jekk il-pubblikazzjoni ta’ kontenut fuq sit internet tikkostitwixxix tali “komunikazzjoni lill-pubbliku” fi Stat Membru fejn dan il-kontenut huwa protett mid-drittijiet tal-awtur u li fih dak is-sit internet huwa suġġett għal miżura ta’ mblokkar ġeografiku (tat-tip ‘state of the art), b’tali mod li jista’ jiġi kkonsultat biss billi wieħed jevita l-miżura ta’ mblukkar bl-użu ta’ servizz ta’ network privat virtwali (VPN) jew servizz ieħor simili. Din il-kwistjoni titlob ibbilanċjar ta’ żewġ interessi protetti mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”), jiġifieri, minn naħa, id-drittijiet tal-awtur tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali, stabbiliti fl-Artikolu 17(2) tagħha, u, min-naħa l-oħra, il-libertà ta’ espressjoni u ta’ informazzjoni tal-konvenuti fil-kawża prinċipali, iggarantita mill-Artikolu 11 ta’ din tal-aħħar.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
4.        L-Artikolu 3 tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur, intitolat “Id-dritt ta’ komunikazzjoni lill-pubbliku ta’ xogħolijiet u d-dritt li jagħmlu disponibbli għall-pubbliku suġġett ieħor”, jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“L-Istati Membri għandhom jipprovdu lill-awturi bid-dritt esklussiv li jawtorizzaw jew jipprojbixxu kull komunikazzjoni lill-pubbliku tax-xogħolijiet tagħhom, bil-fili jew mezzi mingħajr fili, inklużi li jagħmlu disponibbli lill-pubbliku x-xogħolijiet tagħhom b’mod li membri tal-pubbliku jistgħu jkollhom aċċess għalihom minn post u f’ħin magħżul individwalment minnhom.”
5.        L-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva, intitolat “Obbligi rigward miżuri teknoloġiċi”, jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“L-Istati Membri għandhom jipprovdu protezzjoni legali adekwata kontra t-tidwir ma’ kull miżura teknoloġika effettiva, li persuna relatata twettaq konsapevolment, jew b’raġunijiet li tkun taf, li qiegħda tilħaq dak il-għan.”
Id-dritt Olandiż
6.        L-Artikolu 1 tal-Auteurswet (il-Liġi dwar id-Drittijiet tal-Awtur), tat‑23 ta’ Settembru 1912 (5), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali, jipprovdi:
“Id-dritt tal-awtur huwa d-dritt esklużiv li għandu l-awtur ta’ xogħol letterarju, xjentifiku jew artistiku, jew l-aventi kawża tiegħu, li jikkomunika dak ix-xogħol u li jirriproduċih, bla ħsara għar-restrizzjonijiet previsti mil-liġi.”
7.        L-Artikolu 12 ta’ dik il-liġi jelenka l-atti li huma (ukoll) assimilati mal-komunikazzjoni ta’ xogħol letterarju, xjentifiku jew artistiku.
It-tilwima fil-kawża prinċipali, id-domandi preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
8.        Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali hija detentriċi tad-drittijiet tal-awtur fuq ċerti verżjonijiet tad-djarju ta’ Anne Frank (iktar ’il quddiem id-“dokumenti protetti”), li għadhom koperti mid-drittijiet tal-awtur fil-Pajjiżi l-Baxxi u ser jibqgħu hekk koperti sas-sena 2037, filwaqt li matul is-sena 2016 dawn skadew f’diversi pajjiżi oħra, inkluż il-Belġju (iktar ’il quddiem il-“pajjiżi ta’ dominju pubbliku”) (6).
9.        Il-konvenuti fil-kawża prinċipali ppubblikaw fuq is-sit internet www.annefrankmanuscripten.org, bil-lingwa Olandiża, edizzjoni xjentifika tal-manuskritti kollha tad-djarju ta’ Anne Frank, inklużi b’mod partikolari verżjonijiet li għadhom protetti mid-drittijiet tal-awtur fil-Pajjiżi l-Baxxi, u, fl-istess ħin, dawn implimentaw iż-żewġ miżuri li ġejjin: minn naħa, sistema ta’ mblokkar ġeografiku (“geoblocking”), li permezz tagħha dak is-sit internet huwa aċċessibbli biss fil-pajjiżi ta’ dominju pubbliku (7), u, min-naħa l-oħra, talba magħmula lill-utent tal-internet, malli jikkonsulta dak is-sit minn pajjiż ta’ dominju pubbliku, sabiex jiffirma dikjarazzjoni li huwa qiegħed jaċċedi għall-imsemmi sit minn wieħed minn dawn il-pajjiżi (8).
10.      Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ppreżentat rikors kif ukoll talba għal miżuri provviżorji quddiem il-qorti nazzjonali, fejn issostni li l-konvenuti fil-kawża prinċipali kisru d-drittijiet tal-awtur tagħha peress li fil-Pajjiżi l-Baxxi d-dokumenti protetti huma aċċessibbli online bl-użu ta’ VPN. Min-naħa tagħhom, il-konvenuti fil-kawża prinċipali jsostnu li adottaw miżuri restrittivi effettivi intiżi sabiex jipprevjenu kull ksur tad-drittijiet tal-awtur.
11.      Wara li l-Imħallfin għal miżuri provviżorji, kemm fl-ewwel istanza kif ukoll fl-appell, ċaħdu t-talba għal miżuri provviżorji minħabba li l-konvenuti kollha fil-kawża prinċipali kienu għamlu l-isforzi raġonevoli sabiex jipprekludu jew jiskoraġġixxu l-aċċess għas-sit internet mill-Pajjiżi l-Baxxi (9), ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ppreżentat appell ta’ kassazzjoni quddiem il-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi), il-qorti tar-rinviju.
12.      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi) ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:
“1)      L-Artikolu 3(1) tad-[Direttiva
dwar
drittijiet tal-awtur] għandu jiġi interpretat fis-sens li l-pubblikazzjoni ta’ xogħol fuq l-internet tista’ tiġi kklassifikata bħala komunikazzjoni lill-pubbliku f’pajjiż partikolari biss jekk din il-pubblikazzjoni tkun indirizzata lill-pubbliku f’dan il-pajjiż? Fl-affermattiv, liema huma l-elementi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni f’din l-evalwazzjoni?
2)      Jista’ jkun hemm komunikazzjoni lill-pubbliku f’pajjiż partikolari jekk, billi jintuża imblukkar ġeografiku (state of the art), jista’ jkun hemm aċċess għax-xogħol f’dan il-pajjiż mill-pubbliku unikament fis-sit internet li fuqu x-xogħol huwa ppubblikat billi l-miżura ta’ imblukkar tiġi evitata bl-għajnuna ta’ VPN [network privat virtwali] jew servizz simili? Huwa ta’ importanza sa fejn il-pubbliku f’dan il-pajjiż imblukkat ikun lest u dispost li jkollu aċċess għal dan is-sit internet permezz ta’ dan is-servizz? Ir-risposta għal din id-domanda tkun differenti jekk, minbarra l-miżura ta’ imbblukkar ġeografiku jittieħdu inkunsiderazzjoni miżuri oħra li jostakolaw jew jiskoraġġixxu l-aċċess għas-sit internet lill-pubbliku fil-pajjiż imblukkat?
3)      Jekk il-possibbiltà li tiġi evitata l-miżura ta’ imbblukkar twassal għal komunikazzjoni fil-pajjiż imblukkat lill-pubbliku fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur, tax-xogħol ippubblikat fuq l-internet, din il-komunikazzjoni tkun saret mill-persuna li ppubblikat ix-xogħol fuq l-internet, anki jekk l-għarfien ta’ dik il-komunikazzjoni jkun jeħtieġ l-intervent tal-fornitur tal-VPN jew servizz simili inkwistjoni?”
13.      Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub lill-Qorti tal-Ġustizzja mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, mill-konvenuti fil-kawża prinċipali, mill-Gvern Portugiż u mill-Kummissjoni Ewropea. L-istess partijiet għamlu wkoll osservazzjonijiet orali waqt is-seduta għas-sottomissjonijiet orali li nżammet fis‑6 ta’ Ottubru 2025.
Analiżi
Fuq l-ewwel domanda preliminari
14.      Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur għandux jiġi interpretat fis-sens li l-pubblikazzjoni ta’ xogħol fuq l-internet tista’ titqies bħala “komunikazzjoni lill-pubbliku”, f’pajjiż partikolari, biss jekk tkun indirizzata lill-pubbliku ta’ ġo dak il-pajjiż u, jekk ikun il-każ, liema elementi għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni fil-kuntest ta’ din l-evalwazzjoni. Din id-domanda twassal, essenzjalment, sabiex jiġi ddeterminat jekk “komunikazzjoni lill-pubbliku”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, għandhiex effettivament tiġi indirizzata lil dan il-pubbliku jew jekk is-sempliċi fatt li dan jista’ jaċċedi għas-sit internet fejn ix-xogħol huwa ppubblikat, anki permezz ta’ miżuri ta’ evażjoni, huwiex biżżejjed.
15.      Preliminarjament, infakkar li, skont l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur, l-Istati Membri għandhom jipprovdu lill-awturi bid-dritt esklużiv li jawtorizzaw jew jipprojbixxu kull komunikazzjoni lill-pubbliku tax-xogħlijiet tagħhom, bil-fili jew mingħajr fili, inkluż it-tqegħid għad-dispożizzjoni tal-pubbliku tax-xogħlijiet tagħhom b’mod li kulħadd ikun jista’ jkollu aċċess għalihom mill-post u fil-mument magħżul individwalment minnu (10).
16.      F’dan ir-rigward, minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-kunċett ta’ “komunikazzjoni lill-pubbliku”, skont din id-dispożizzjoni, għandu jinftiehem, kif tenfasizza l-premessa 23 ta’ din id-direttiva, f’sens wiesa’, li jkopri kull komunikazzjoni lill-pubbliku mhux preżenti fil-post tal-oriġini tal-komunikazzjoni u, għalhekk, kwalunkwe trażmissjoni jew trażmissjoni mill-ġdid, ta’ din in-natura, ta’ xogħol lill-pubbliku, bil-fili jew mingħajr fili, inkluż ix-xandir. Fil-fatt, mill-premessi 4, 9 u 10 tal-imsemmija direttiva jirriżulta li din għandha l-għan prinċipali li tistabbilixxi livell għoli ta’ protezzjoni favur l-awturi, li tippermettilhom jiksbu remunerazzjoni xierqa għall-użu tax-xogħlijiet tagħhom, b’mod partikolari fil-każ ta’ komunikazzjoni lill-pubbliku (11).
17.      Skont ġurisprudenza wkoll stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-kunċett ta’ “komunikazzjoni lill-pubbliku”, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tal-istess direttiva jassoċja żewġ elementi kumulattivi, jiġifieri att ta’ komunikazzjoni ta’ xogħol u l-komunikazzjoni ta’ dan tal-aħħar lil pubbliku, u jimplika evalwazzjoni individwalizzata (12).
18.      Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li għall-finijiet ta’ tali evalwazzjoni individwalizzata għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni diversi kriterji addizzjonali, ta’ natura mhux awtonoma u li huma interdipendenti (13). Billi dawn il-kriterji jistgħu, f’diversi sitwazzjonijiet konkreti, ikunu preżenti b’intensità varjabbli ħafna, hemm lok li dawn jiġu applikati kemm individwalment kif ukoll fl-interazzjoni tagħhom ma’ xulxin (14).
19.      Fost dawn il-kriterji, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat, l-ewwel nett, ir-rwol indispensabbli li għandu l-operatur tal-pjattaforma u n-natura intenzjonali tal-intervent tiegħu. Fil-fatt, dan tal-aħħar iwettaq “att ta’ komunikazzjoni” fejn jintervjeni, b’għarfien sħiħ tal-konsegwenzi tal-aġir tiegħu, sabiex jagħti lill-klijenti tiegħu aċċess għal xogħol protett, u dan b’mod partikolari fejn, fl-assenza ta’ dan l-intervent, dawk il-klijenti ma jkunux jistgħu, bħala prinċipju, igawdu mix-xogħol imxandar (15). Għalhekk għandha teżisti rabta diretta bejn l-intervent tal-fornitur u x-xogħol protett li jiġi kkomunikat (16). Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li n-natura lukrattiva ta’ komunikazzjoni lill-pubbliku, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/29, ma hijiex irrilevanti, anki jekk dik in-natura ma hijiex neċessarjament kundizzjoni indispensabbli li tiddetermina l-eżistenza stess ta’ tali komunikazzjoni (17).
20.      Min-naħa l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li l-kunċett ta’ “pubbliku” jirreferi għal numru indeterminat ta’ destinatarji potenzjali u jimplika, barra minn hekk, numru pjuttost kbir ta’ persuni (18). Għalhekk, il-kunċett ta’ “pubbliku” jinvolvi ċertu limitu de minimis, li jeskludi minn dan il-kunċett numru żgħir wisq ta’ persuni kkonċernati, jew saħansitra numru insinjifikanti. Sabiex jiġi ddeterminat dan in-numru, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, in-numru ta’ persuni li jista’ jkollhom aċċess għall-istess xogħol b’mod parallel, iżda wkoll in-numru tagħhom li jista’ jkollhom aċċess suċċessivament għalih (19), mingħajr ma jkun determinanti jekk effettivament jużawx din il-possibbiltà jew le (20).
21.      Il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret ukoll li, skont ġurisprudenza stabbilita, sabiex jiġi kklassifikat bħala “komunikazzjoni lill-pubbliku”, xogħol protett għandu jiġi kkomunikat b’mod tekniku speċifiku, differenti minn dawk użati sa dak il-mument jew, fin-nuqqas ta’ dan, għandu jiġi kkomunikat lil “pubbliku ġdid”, jiġifieri pubbliku li ma jkunx diġà ttieħed inkunsiderazzjoni mid-detentur tad-drittijiet tal-awtur meta jkun awtorizza l-komunikazzjoni inizjali tax-xogħol tiegħu lill-pubbliku (21).
22.      F’dan il-każ, inqis, minn naħa, li l-pubblikazzjoni online mill-Assoċjazzjoni ta’ edizzjoni xjentifika tal-manuskritti kollha tad-djarju ta’ Anne Frank tikkostitwixxi “att ta’ komunikazzjoni” fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur. Fil-fatt, fl-assenza ta’ tali azzjoni, ix-xogħol ma kienx ikun, bħala prinċipju, aċċessibbli għall-pubbliku.
23.      Min-naħa l-oħra, fid-dawl tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja mfakkra fil-punt 20 ta’ dawn il-konklużjonijiet, jidhirli li dan l-att ta’ komunikazzjoni, sa fejn offra lil numru indeterminat ta’ persuni l-possibbiltà li jaċċedu għad-dokumenti protetti li għalihom ma kellhomx aċċess qabel, laħaq “pubbliku”, mingħajr ma huwa determinanti l-fatt li dawn il-persuni effettivament eżerċitaw dik il-possibbiltà jew li dan l-att kien indirizzat lil xi pubbliku partikolari.
24.      Għaldaqstant, nipproponi li r-risposta għall-ewwel domanda preliminari tkun li l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jeħtieġx li att ta’ pubblikazzjoni ta’ xogħol fuq sit internet ikun indirizzat lill-pubbliku tal-pajjiż ikkonċernat sabiex jiġi kklassifikat bħala “att ta’ komunikazzjoni lill-pubbliku” f’dan il-pajjiż.
Fuq it-tieni domanda preliminari
25.      Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk il-pubblikazzjoni ta’ kontenut fuq sit internet tikkostitwixxix “komunikazzjoni lill-pubbliku” fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur f’pajjiż fejn dak il-kontenut huwa protett mid-drittijiet tal-awtur u li fih dak is-sit internet huwa suġġett għal imblokkar ġeografiku (tat-tip ‘state of the art’), b’tali mod li jista’ jiġi kkonsultat biss billi tiġi evitata din il-miżura ta’ mblokkar bl-għajnuna ta’ servizz ta’ VPN jew servizz simili. F’dan ir-rigward, hi tistaqsi wkoll jekk huwiex rilevanti li jiġi ddeterminat, minn naħa, sa fejn il-pubbliku tal-pajjiż imblokkat jixtieq u jista’ jkollu aċċess għall-imsemmi sit internet ikkonċernat permezz ta’ tali servizz u, min-naħa l-oħra, jekk huwiex opportun li jiġu implimentati miżuri addizzjonali intiżi sabiex jostakolaw jew jiskoraġġixxu dan l-aċċess.
26.      Preliminarjament, infakkar li, kif jirriżulta mill-premessi 3 u 31 tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur, l-armonizzazzjoni magħmula minnha hija intiża sabiex żżomm, b’mod partikolari fl-ambjent elettroniku, bilanċ ġust bejn, minn naħa, l-interess tad-detenturi tad-drittijiet tal-awtur u tad-drittijiet relatati għall-protezzjoni tad-dritt tagħhom ta’ proprjetà intellettwali, kif iggarantit mill-Artikolu 17(2) tal-Karta u, min-naħa l-oħra, il-protezzjoni tal-interessi u tad-drittijiet fundamentali tal-utenti tal-oġġetti protetti, b’mod partikolari tal-libertà ta’ espressjoni u ta’ informazzjoni, kif iggarantita mill-Artikolu 11 tagħha (22).
27.      Il-ħsara magħmula lil dan il-bilanċ tieħu xejra ħafna iktar kumplessa meta x-xogħol protett jiġi ppubblikat fuq l-internet. Fil-fatt, għall-finijiet tal-interpretazzjoni u tal-applikazzjoni tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur, u b’mod partikolari tal-Artikolu 3(1) tagħha, dan il-bilanċ ġust għandu jitfittex billi tittieħed inkunsiderazzjoni wkoll l-importanza partikolari tal-internet għal-libertà ta’ espressjoni u ta’ informazzjoni, protetta mill-Artikolu 11 tal-Karta (23). Barra minn hekk, għalkemm, minħabba n-natura territorjali tad-drittijiet tal-awtur, id-detentur ta’ dawk id-drittijiet fuq xogħol ma jistax, abbażi tad-drittijiet li huwa għandu fi Stat Membru, jawtorizza jew jipprojbixxi komunikazzjoni lill-pubbliku fi Stat Membru ieħor fejn dawk id-drittijiet huma estinti, xorta jibqa’ l-fatt li l-pubblikazzjoni fuq sit internet hija, min-natura tagħha, aċċessibbli għall-utenti tal-internet kollha u ma hijiex limitata għall-fruntieri territorjali tad-drittijiet tal-awtur.
28.      F’dan il-każ, sabiex ma jiksrux id-drittijiet tal-awtur tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali, il-konvenuti fil-kawża prinċipali, ladarba ppubblikaw legalment id-dokumenti protetti fuq sit internet minn pajjiż fejn dawn id-dokumenti waqgħu fid-dominju pubbliku, implimentaw miżura ta’ mblokkar ġeografiku għall-pajjiżi differenti minn dawk ta’ dominju pubbliku. Minkejja dan, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, detentriċi tad-drittijiet fuq dawn id-dokumenti fil-pajjiżi kkonċernati, tikkritika lill-konvenuti minħabba l-ineffettività ta’ din il-miżura, li l-utenti jistgħu jevitaw billi jużaw servizz ta’ VPN.
29.      F’dan ir-rigward, infakkar li l-miżuri ta’ mblokkar ġeografiku tal-aċċess jikkostitwixxu strumenti ta’ ġestjoni tad-drittijiet diġitali (“digital rights management”), intiżi sabiex jipproteġu d-drittijiet tal-awtur, li huma drittijiet ggarantiti mid-dritt tal-Unjoni (24). B’mod partikolari, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li, bl-adozzjoni ta’ miżuri tekniċi ta’ protezzjoni kontra t-transklużjoni ta’ xogħol protett li jiġi mqiegħed għad-dispożizzjoni fuq l-internet, id-detentur tad-drittijiet tal-awtur jirrestrinġi ċ-ċirku ta’ persuni li għalihom ikun aċċessibbli dan ix-xogħol għall-utenti tas-sit li fuqu inizjalment ġie kkomunikat (25).
30.      Għaldaqstant, kif enfasizza l-Avukat Ġenerali Szpunar fil-konklużjonijiet tiegħu għall-kawża Grand Production, jekk id-detentur tad-drittijiet tal-awtur (jew il-persuna liċenzjata tiegħu) irrikorra għal imblokkar ġeografiku, ix-xandiriet ikunu intiżi biss għaċ-ċirku ta’ persuni li jaċċedu għall-kontenut protett mit-territorju indikat minn dan id-detentur (jiġifieri, mit-territorju fejn l-aċċess ma huwiex imblokkat). Għaldaqstant, f’sitwazzjoni bħal din, l-imsemmi detentur ma jkunx qiegħed iwettaq komunikazzjoni lill-pubbliku f’territorji oħra (26).
31.      Ċertament, huwa komunement aċċettat li, fid-dinja kemm virtwali kif ukoll reali, ebda miżura ta’ sigurtà ma hija ta’ natura assolutament invjolabbli (27). Kull protezzjoni tibqa’ suxxettibbli li tiġi evitata jew kompromessa, b’tali mod li l-għan ma jista’ jikkonsisti f’xejn ħlief it-tisħiħ tal-livell ta’ affidabbiltà tagħha. Din l-osservazzjoni tapplika wkoll għall-miżuri ta’ mblokk ġeografiku (28).
32.      Madankollu, il-fatt li l-utenti jirnexxilhom jevitaw miżura ta’ mblokkar ġeografiku implimentata sabiex tirrestrinġi l-aċċess għal xogħol protett ma jistax, fih innifsu, iwassal sabiex jitqies li l-entità li stabbilixxiet dan l-imblukkar tkun wettqet komunikazzjoni lill-pubbliku ta’ dan ix-xogħol fit-territorju fejn l-aċċess suppost ikun prekluż. Jekk wieħed jadotta tali interpretazzjoni ikun qiegħed jostakola kull ġestjoni territorjali tad-drittijiet tal-awtur fuq l-internet u jkun neċessarjament qiegħed jattribwixxi karattru globali lil kull komunikazzjoni lill-pubbliku mwettqa online (29). Kif enfasizzat il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, id-detentur ta’ dritt esklużiv fuq xogħol ma għandux id-dritt li jawtorizza jew jipprojbixxi, abbażi tad-dritt irrikonoxxut lilu fi Stat Membru, komunikazzjoni lill-pubbliku fi Stat Membru ieħor li fih dan id-dritt ma baqax jipproduċi effetti.
33.      Għaldaqstant, inqis li, meta l-persuna responsabbli għall-pubblikazzjoni tqiegħed fuq sit internet xogħol protett mid-drittijiet tal-awtur f’ċerti pajjiżi u tadotta miżuri tekniċi effettivi intiżi sabiex jipprevjenu atti mhux awtorizzati mid-detentur tad-drittijiet tal-awtur, bħalma hi miżura ta’ mblokkar ġeografiku tal-aċċess għal dan is-sit internet fil-pajjiżi fejn ix-xogħol għadu protett bid-drittijiet tal-awtur, din il-persuna responsabbli ma tistax titqies li wettqet komunikazzjoni ta’ dan ix-xogħol protett lill-pubbliku f’dawn il-pajjiżi tal-aħħar. Is-sitwazzjoni tkun differenti jekk jirriżulta li l-miżuri tekniċi adottati mill-imsemmija persuna responsabbli ikunu maħsuba li jkunu ineffikaċi, b’tali mod li dawn ikunu jistgħu faċilment jiġu evitati (30). Fil-kuntest ta’ dan kollu, huma l-Istati Membri, skont l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur, li għandhom jadottaw miżuri pożittivi sabiex jiżguraw il-protezzjoni tad-drittijiet tal-awtur, bħal sanzjonijiet effettivi fir-rigward ta’ dawk il-persuni li jiksru l-protezzjoni mogħtija lil dan id-dritt.
34.      F’dan il-każ, kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, il-konvenuti fil-kawża prinċipali adottaw miżura ta’ mblokkar ġeografiku tas-sit internet ikkonċernat, ikklassifikata bħala “state of the art”, u sistema ta’ twissija li, meta wieħed jikkonsulta s-sit internet minn pajjiż ta’ dominju pubbliku, teżiġi l-iffirmar mill-utent ta’ dikjarazzjoni li huwa qiegħed jaċċedi għal dan is-sit internet minn wieħed mill-pajjiżi ta’ dominju pubbliku (31).
35.      F’dan ir-rigward, għalkemm hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa, fid-dawl tal-elementi imsemmija hawn fuq, l-effettività tal-miżuri tekniċi implimentati mill-konvenuti fil-kawża prinċipali, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tipprovdilha indikazzjonijiet utli għal dan l-għan sabiex tkun tista’ tiddeċiedi l-kawża quddiemha (32).
36.      Fl-ewwel lok, nirrileva, qabelxejn, li miżura ta’ mblokkar ġeografiku, bħal dik adottata f’dan il-każ, hija, bħala prinċipju, l-uniku mekkaniżmu attwalment kapaċi li jirrestrinġi l-aċċess għal sit internet fuq bażi territorjali u, peress li hija “state of the art”, tikkostitwixxi miżura adegwata sabiex tiżgura, sa fejn huwa possibbli, il-protezzjoni tad-drittijiet tal-awtur tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali (33). Fl-istess waqt, għandu madankollu jitfakkar li, kif ġie espost fil-punt 31 ta’ dawn il-konklużjonijiet, ebda teknoloġija ma hija infallibbli, liema fatt jimplika n-neċessità — u l-obbligu korrispondenti tad-detentur tas-sit internet — li jwettaq fuq bażi regolari evalwazzjoni tar-riskji ġodda ta’ evażjoni u li eventwalment jadotta miżuri addizzjonali intiżi sabiex jipprevjenu tali evażjoni (34).
37.      Sussegwentement, ir-rieda tal-utenti li jevitaw l-imblokkar ġeografiku sabiex jaċċedu għas-sit internet inkwistjoni, imsemmija mill-qorti tar-rinviju fil-kuntest tat-tieni domanda preliminari, ma tikkostitwixxix, fil-fehma tiegħi, kriterju deċiżiv għall-evalwazzjoni tal-effettività tal-miżuri implimentati mill-konvenuti fil-kawża prinċipali, u dan minħabba n-natura suġġettiva tagħha. Min-naħa l-oħra, is-sempliċi rikors mill-utenti għal mezzi jew aġir illegali sabiex jevitaw l-imblokkar jikkostitwixxi element rilevanti li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni, għaliex il-konvenuti fil-kawża prinċipali ma jistgħux jinżammu responsabbli, lil hinn mill-implimentazzjoni ta’ miżuri restrittivi effettivi, għall-aġir illegali mwettaq minn terzi.
38.      Fl-aħħar nett, l-implimentazzjoni ta’ miżuri addizzjonali intiżi sabiex jostakolaw jew jiskoraġġixxu l-aċċess tal-pubbliku għas-sit internet inkwistjoni fil-pajjiż imblokkat, kif inhuma dawk adottati f’dan il-każ (35), tikkostitwixxi element aċċessorju iżda xorta waħda rilevanti sabiex jiġi evalwat l-effett dissważiv tat-totalità tal-miżuri fuq il-pubbliku ta’ dan il-pajjiż (36).
39.      Fit-tieni lok, l-argumenti mressqa mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ma jidhirlix li huma konvinċenti. L-ewwel nett, il-fatt li s-sit huwa ppubblikat bil-lingwa Olandiża ma jikkostitwixxix, fih innifsu, indizju tal-volontà tal-konvenuti fil-kawża prinċipali li jindirizzawh lill-pubbliku tal-Pajjiżi l-Baxxi, u dan peress li l-Olandiż huwa, minn naħa, il-lingwa oriġinali tad-djarju ta’ Anne Frank (u mhux traduzzjoni) u, min-naħa l-oħra, waħda mil-lingwi uffiċjali tar-Renju tal-Belġju, jiġifieri l-pajjiż fejn huma stabbiliti l-konvenuti fil-kawża prinċipali.
40.      Sussegwentement, l-għażla ta’ isem ta’ dominju ġeneriku (“.org”) għall-indirizz URL tas-sit internet, minflok isem ta’ dominju nazzjonali (“.be”), lanqas ma hija kriterju deċiżiv. Fil-fatt, minn naħa, l-isem tad-dominju “.org” jintuża ta’ spiss mill-organizzazzjonijiet bħall-konvenuti fil-kawża prinċipali u, min-naħa l-oħra, il-pubblikazzjoni ma hijiex limitata għal pubbliku Belġjan, iżda hija indirizzata għall-pajjiżi kollha ta’ dominju pubbliku (37).
41.      Fl-aħħar nett, jiena tal-fehma li l-miżuri alternattivi kkunsidrati mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali fl-osservazzjonijiet bil-miktub u orali tagħha ma jistgħux jiġu imposti fiċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ. Jekk titħalla barra s-soluzzjoni radikali li tikkonsisti fir-rinunzja għall-pubblikazzjoni tax-xogħol (jew li ssir trażmissjoni parzjali biss tad-dokumenti protetti), ħaġa li evidentement ma tistax titqies bħala miżura proporzjonata, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali pproponiet b’mod partikolari aċċess simili għal dak tat-terminals f’librerija jew limitazzjoni eventwali tal-aċċess għal pubbliku ta’ abbonati, u dan permezz ta’ konnessjoni sigura li tirrikjedi isem tal-utent u password. Dawn il-miżuri jistgħu jikkostitwixxu mezzi addizzjonali u effettivi ħafna biex jirrestrinġu l-aċċess għad-dokumenti protetti. Madankollu, l-adozzjoni tagħhom timplika l-implimentazzjoni ta’ mudell ta’ pubblikazzjoni “magħluq” li ser jillimita b’mod kunsiderevoli l-libertà tal-informazzjoni tal-konvenuti fil-kawża prinċipali fi ħdan il-pajjiżi ta’ dominju pubbliku, u li huwa kompletament differenti mill-mudell, iktar miftuħ, leġittimament magħżul minnhom (38). Konsegwentement, fl-opinjoni tiegħi s-soluzzjoni ssuġġerita fil-kuntest ta’ dawn il-konklużjonijiet, minkejja li tiżgura protezzjoni tad-drittijiet tal-awtur inqas restrittiva, tibqa’ l-unika waħda possibbli u proporzjonata meta wieħed iqis in-natura partikolarment restrittiva tal-miżuri proposti mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali.
42.      Fid-dawl tal-elementi kollha preċedenti, nipproponi li r-risposta għat-tieni domanda preliminari għandha tkun li l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur għandu jiġi interpretat fis-sens li l-pubblikazzjoni ta’ kontenut fuq sit internet ma tikkostitwixxix “komunikazzjoni lill-pubbliku” f’pajjiż fejn dan il-kontenut huwa protett bid-drittijiet tal-awtur u li fih dan is-sit internet huwa suġġett għal imblokkar ġeografiku effettiv, eventwalment ikkompletat b’miżuri oħra mhux tekniċi intiżi sabiex jillimitaw jew jiskoraġġixxu l-aċċess u li għandhom effett dissważiv fil-pajjiż imblokkat, fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-każ u, b’mod partikolari, tal-kapaċità tal-utenti tal-pajjiż imblokkat li jevitaw tali miżuri bl-għajnuna ta’ servizz ta’ VPN jew ta’ servizz ieħor simili u tal-prinċipju li l-fornituri fil-pajjiżi ta’ dominju pubbliku ma għandhomx jiġu suġġetti għal rekwiżiti mhux raġonevoli.
Fuq it-tielet domanda preliminari
43.      Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk, meta l-possibbiltà li tiġi evitata l-miżura ta’ mblokkar ġeografiku tinvolvi komunikazzjoni lill-pubbliku tax-xogħol ippubblikat fuq l-internet fil-pajjiż imblokkat, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur, din il-komunikazzjoni tkunx aġir tal-persuna li ppubblikat ix-xogħol fuq l-internet, anki jekk wieħed ma jistax jaċċedi għalih mingħajr l-intervent tal-fornitur tas-servizz ta’ VPN inkwistjoni jew servizz simili.
44.      Preliminarjament, inqis li, fid-dawl tar-risposta proposta għat-tieni domanda preliminari, ma huwiex neċessarju li tingħata risposta għal din it-tielet domanda li hija bbażata fuq il-premessa li, wara li tittieħed inkunsiderazzjoni l-possibbiltà li tiġi evitata l-miżura ta’ mblokkar ġeografiku permezz tas-servizzi tal-VPN jew servizzi simili, il-pubblikazzjoni tad-dokumenti protetti f’dan il-każ tikkostitwixxi “komunikazzjoni lill-pubbliku” fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur fil-pajjiż imblokkat. Iżda, fil-punti li ġejjin ser noffri xi preċiżazzjonijiet dwar il-kwistjoni jekk, fil-każ preżenti, il-komunikazzjoni lill-pubbliku, li ma tistax tiġi imputata lill-awtur tal-pubblikazzjoni fuq l-internet fit-territorju mblokkat, tistax madankollu titqies bħala li saret mill-fornitur tas-servizzi tal-VPN jew servizzi oħra simili.
45.      Fil-kawża prinċipali, ir-rikorrenti ssemmi r-riskju li l-utenti jistgħu jevitaw il-miżura ta’ mblokkar ġeografiku billi jaċċedu għas-sit internet permezz tas-servizzi ta’ VPN.
46.      F’dan ir-rigward, nirrileva li, għalkemm jidher f’dan il-każ li fornituri ta’ servizzi ta’ VPN jaġixxu fil-kwalità ta’ intermedjarji, l-intervent tagħhom ma jsirx fir-rigward tal-komunikazzjoni tax-xogħlijiet protetti mid-drittijiet tal-awtur, iżda huwa limitat għall-aċċess għall-internet (39). Fil-fatt, kif tenfasizza l-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet tagħha, is-servizzi ta’ VPN huma servizzi tekniċi legalment aċċessibbli li l-utenti jistgħu xorta jużaw għal finijiet illegali. Is-sempliċi fatt li dawn is-servizzi jew servizzi oħra simili jistgħu jintużaw għal tali finijiet ma huwiex biżżejjed sabiex jiġi stabbilit li huma l-fornituri ta’ dawn is-servizzi stess li jikkomunikaw ix-xogħol protett lill-pubbliku (40). Is-sitwazzjoni tkun differenti jekk dawn il-fornituri jinkoraġġixxu b’mod attiv l-użu illegali tas-servizzi tagħhom. Fil-fatt, f’tali sitwazzjoni, l-imsemmija fornituri jistgħu jitqiesu bħala li jieħdu rwol determinanti fit-tqegħid għad-dispożizzjoni tax-xogħlijiet inkwistjoni (41), fatt li l-qorti tar-rinviju għandha, jekk ikun il-każ, tevalwa fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-każ.
47.      Għalhekk, fl-eventwalità li l-possibbiltà li tiġi evitata l-miżura ta’ mblokkar ġeografiku tinvolvi komunikazzjoni lill-pubbliku tax-xogħol ippubblikat fuq l-internet fil-pajjiż imblokkat, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur — ħaġa li pjuttost għandi t-tendenza li neskludi fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet żviluppati fir-risposta għat-tieni domanda preliminari — il-fornitur ta’ servizzi ta’ VPN jew ta’ servizzi oħra simili ma jistax jitqies bħala l-awtur ta’ din il-komunikazzjoni lill-pubbliku.
48.      Għaldaqstant, nipproponi li r-risposta għat-tielet domanda preliminari tkun li l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur għandu jiġi interpretat fis-sens li, fl-eventwalità fejn, fid-dawl tal-possibbiltà li jiġu evitati miżuri ta’ mblokkar ġeografiku, il-pubblikazzjoni ta’ kontenut fuq sit internet hija meqjusa bħala komunikazzjoni lill-pubbliku tax-xogħol fil-pajjiż ikkonċernat, din id-dispożizzjoni tipprekludi li fornitur ta’ servizzi ta’ VPN jew servizzi simili jinżamm responsabbli għall-atti ta’ utent ġewwa pajjiż fejn l-aċċess għax-xogħol ikun imblokkat, meta dan tal-aħħar juża dawn is-servizzi sabiex jevita l-miżuri ta’ mblokkar ġeografiku, sakemm il-fornitur ma jinkoraġġixxix b’mod attiv tali użu illegali bl-għan li wieħed jottjeni aċċess għax-xogħol protett f’dan il-pajjiż.
Konklużjoni
49.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domandi preliminari magħmula mill-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi) kif ġej:
L-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑22 ta’ Mejju 2001 dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà ta’ l-informazzjoni,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
1)      ma jeħtieġx li att ta’ pubblikazzjoni ta’ xogħol fuq sit internet ikun indirizzat lill-pubbliku tal-pajjiż ikkonċernat sabiex jiġi kklassifikat bħala att ta’ komunikazzjoni lill-pubbliku f’dan il-pajjiż;
2)      il-pubblikazzjoni ta’ kontenut fuq sit internet ma tikkostitwixxix “komunikazzjoni lill-pubbliku” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni f’pajjiż fejn dan il-kontenut huwa protett mid-drittijiet tal-awtur u li fih dan is-sit internet huwa suġġett għal imblokkar ġeografiku effettiv, kif ukoll eventwali miżuri oħra mhux tekniċi intiżi sabiex jillimitaw jew jiskoraġġixxu l-aċċess li jikkompletaw il-miżuri ta’ mblokkar ġeografiku u li għandhom effett dissważiv fil-pajjiż imblokkat, fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-każ u, b’mod partikolari, tal-kapaċità tal-utenti tal-pajjiż imblokkat li jevitaw tali miżuri bl-għajnuna ta’ servizz ta’ network privat virtwali (VPN) jew servizz simili u tal-prinċipju li l-fornituri fil-pajjiż ta’ dominju pubbliku ma għandhomx jiġu suġġetti għal rekwiżiti mhux raġonevoli;
3)      fl-eventwalità fejn, fid-dawl tal-possibbiltà li jiġu evitati miżuri ta’ mblokkar ġeografiku, il-pubblikazzjoni ta’ kontenut fuq sit internet hija kkunsidrata li tikkostitwixxi komunikazzjoni lill-pubbliku tax-xogħol fil-pajjiż ikkonċernat, din id-dispożizzjoni tipprekludi li fornitur ta’ servizzi ta’ VPN jew servizzi simili jinżamm responsabbli għall-atti ta’ utent f’pajjiż fejn l-aċċess għax-xogħol huwa mblokkat, meta dan juża dawn is-servizzi sabiex jevita l-miżuri ta’ mblokkar ġeografiku, sakemm il-fornitur ma jinkoraġġixxix b’mod attiv tali użu illegali bl-għan li wieħed jottjeni aċċess għax-xogħol protett f’dan il-pajjiż.
1      Lingwa oriġinal: il-Franċiż.
2      ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 1, p. 230.
3      Din hija fondazzjoni, stabbilita f’Basel (l-Isvizzera), li għandha l-għan li twettaq missjoni soċjali u kulturali konformement mal-ispirtu ta’ Anne Frank.
4      L-ewwel tnejn huma stabbiliti f’Amsterdam (il-Pajjiżi l-Baxxi) u t-tielet waħda hija stabbilita fi Brussell (il-Belġju).
5      Stb. 1912, Nru 308.
6      Dawn huma, b’mod partikolari, il-pajjiżi li ġejjin: il-Belġju, il-Bulgarija, ir-Repubblika Ċeka, id-Danimarka, il-Ġermanja, l-Estonja, l-Irlanda, il-Greċja, l-Italja, il-Litwanja, il-Lussemburgu, l-Ungerija, l-Awstrija, il-Polonja, il-Portugall, ir-Rumanija, il-Finlandja u l-Iżvezja. Ara, għal iktar dettalji dwar l-iżvilupp tad-drittijiet tal-awtur applikabbli għad-diversi verżjonijiet tad-djarju ta’ Anne Frank fil-Belġju u fl-Olanda, S. Van Gompel, “Geo-Blocking Measures and the Online Publication of Anne Frank’s Diaries”, GRUR International, 2025, Vol. 74, Nru 8, p. 705 u 706.
7      Malli s-sit internet jiġi kkonsultat minn pajjiż li fih ix-xogħol għadu protett mid-drittijiet tal-awtur, bħal fil-Pajjiżi l-Baxxi, jidher il-messaġġ li ġej: “Aċċess miċħud [...]. Jiddispjaċina ninfurmawk li [...]. Dan is-sit internet ma huwiex aċċessibbli minn pajjiżek”.
8      F’każ bħal dan, jidher il-messaġġ li ġej: “Kontroll tal-aċċess [...]. L-edizzjoni xjentifika online tal-manuskritti ta’ Anne Frank ma hijiex disponibbli fil-pajjiżi kollha minħabba drittijiet tal-awtur. Din l-edizzjoni hija aċċessibbli biss mill-pajjiżi li ġejjin li fihom saret parti mid-dominju pubbliku, u fejn dawn ir-restrizzjonijiet ma japplikawx: [lista’ tal-pajjiżi kkonċernati]. Meta tikklikkja fuq ‘Iva’ hawn taħt, inti tiddikjara li qiegħed tikkonsulta dan is-sit minn wieħed mill-pajjiżi msemmija hawn fuq fejn ix-xogħol sar parti mid-dominju pubbliku. Jekk id-dikjarazzjoni hekk magħmula hija falza, inti tkun qed tevita miżuri protettivi bir-riskju li tikkommetti ksur tad-drittijiet tal-awtur li għalih ikollok twieġeb”. Taħt dan il-messaġġ, jiġu offruti żewġ għażliet alternattivi lill-utent tal-internet: buttuna ħadra mmarkata “Iva, qiegħed naċċessa s-sit web minn wieħed mill-pajjiżi msemmija hawn fuq u li fihom ix-xogħol sar parti mid-dominju pubbliku” u buttuna ħamra li tindika “Le, qiegħed naċċessa s-sit web minn pajjiż ieħor”.
9      Skont dawk il-qrati, ma kienx hemm “komunikazzjoni lill-pubbliku” fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur. Huma qiesu wkoll li miżura provviżorja kien ikollha l-effett li ċċaħħad lill-utenti kollha tal-internet li jinsabu fil-pajjiżi fejn ix-xogħol jaqa’ fid-dominju pubbliku minn kwalunkwe aċċess legali għas-sit internet, konsegwenza li huma qiesu bħala sproporzjonata. L-Imħallef għal miżuri provviżorji tal-appell ibbaża ruħu b’mod partikolari fuq il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża Grand Production (C‑423/21, iktar ’il quddiem il-“konklużjonijiet fil-kawża “Grand Production”, EU:C:2022:818), li jipprovdu, essenzjalment, li dan l-Artikolu 3(1) kellu jiġi interpretat fis-sens li l-operatur ta’ pjattaforma ta’ streaming li jittrażmetti mill-ġdid programm televiżiv fuq l-internet ma jiksirx id-dritt esklużiv ta’ komunikazzjoni lill-pubbliku, stabbilit f’din id-dispożizzjoni, f’sitwazzjoni fejn l-utenti, bl-użu tas-servizz ta’ network privat virtwali (VPN), jevitaw l-imblokkar ġeografiku tal-aċċess, b’tali mod li xogħlijiet protetti jkunu aċċessibbli fit-territorju tal-Unjoni Ewropea, li għalih l-operatur ta’ din il-pjattaforma ma għandux l-awtorizzazzjoni tad-detentur tad-drittijiet tal-awtur.
10      Kif il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ripetutament, skont din id-dispożizzjoni, l-awturi għandhom dritt ta’ natura preventiva li jippermettilhom jindaħlu bejn eventwali utenti tax-xogħol tagħhom u l-komunikazzjoni lill-pubbliku li dawn l-utenti jistgħu jikkunsidraw li jwettqu, u dan sabiex jipprojbixxu li dan isir (ara s-sentenza tal‑20 ta’ Ġunju 2024, GEMA, iktar ’il quddiem is-“sentenza GEMA”), C‑135/23, EU:C:2024:526, punt 17 u l-ġurisprudenza ċċitata).
11      Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat‑22 ta’ Ġunju 2021, YouTube u Cyando (C‑682/18 u C‑683/18, iktar ’il quddiem is-sentenza “Toutube u Cyando”, EU:C:2021:503, punt 63 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata), u GEMA (C‑135/23, punt 19 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
12      Ara s-sentenza GEMA (punt 21 u l-ġurisprudenza ċċitata).
13      Ara s-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2023, Ocilion IPTV Technologies (C‑426/21, EU:C:2023:564, punt 58 u l-ġurisprudenza ċċitata).
14      Ara s-sentenza GEMA, (punt 22 u l-ġurisprudenza ċċitata).
15      Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi YouTube u Cyando (punt 68 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata), u GEMA (punt 23 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
16      Ara l-konklużjonijiet fil-kawża Grand Production (punt 48 u l-ġurisprudenza ċċitata). F’din il-kawża madankollu ma ngħatat l-ebda sentenza sa fejn il-qorti tar-rinviju rtirat it-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari (ara d-digriet tat‑13 ta’ Frar 2023, Grand Production, C‑423/21, EU:C:2023:130).
17      Ara s-sentenza GEMA, (punt 24 u l-ġurisprudenza ċċitata). F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li r-“reċettività” tal-pubbliku tista’ tkun rilevanti, fis-sens li t-trażmissjoni ta’ xogħlijiet protetti għandha natura lukrattiva meta l-utent jista’ jislet minn dan benefiċċju ekonomiku marbut mal-attrattività u, għalhekk, mal-frekwentazzjoni ikbar tal-istabbiliment li fih huwa jwettaq din it-trażmissjoni, filwaqt li tali natura lukrattiva tkun nieqsa meta l-pubbliku kkonċernat ma jagħti ebda importanza lil tali trażmissjoni (ara, f’dan is-sens, il-punt 25 u l-ġurisprudenza ċċitata).
18      Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi YouTube u Cyando (punt 69 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata), u GEMA (punt 38 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
19      Ara s-sentenza GEMA, (punt 39 u l-ġurisprudenza ċċitata).
20      Ara s-sentenza tat‑13 ta’ Frar 2014, Svensson et (C‑466/12, EU:C:2014:76, punt 19 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). Barra minn hekk, għalkemm jista’ jkun hemm indikazzjonijiet li komunikazzjoni hija indirizzata lil ċerti gruppi ta’ persuni, irrispettivament minn fejn jinsabu dawn il-persuni (ara s-sentenza tad‑29 ta’ Novembru 2017, VCAST, C‑265/16, EU:C:2017:913, punti 46 sa 50 u l-ġurisprudenza ċċitata), tali “mmirar” speċifiku lejn pubbliku partikolari ma huwiex neċessarju sabiex pubblikazzjoni fuq l-internet tikkostitwixxi komunikazzjoni lill-pubbliku. Fil-fatt, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li kull att li permezz tiegħu utent jagħti, b’għarfien sħiħ tal-konsegwenzi tal-aġir tiegħu, aċċess għal xogħlijiet protetti jew għal materjal protett ieħor jista’ jikkostitwixxi att ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni għall-finijiet tal-Artikolu 3(1) u (2) tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur (ara s-sentenza tas‑17 ta’ Ġunju 2021, M.I.C.M., C‑597/19, EU:C:2021:492, punt 48 u l-ġurisprudenza ċċitata).
21      Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi YouTube u Cyando punt 70 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata), u GEMA (punt 43 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
22      Ara s-sentenza YouTube u Cyando (punt 64 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). B’mod analogu, fir-rigward tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali meħuda f’sens iktar wiesa, il-premessa 2 tad-Direttiva 2004/48/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 fuq l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 2, p. 32), tipprovdi li “[i]l-protezzjoni tal-proprjetà intellettwali għandha tħalli l-inventur jew il-kreatur li jikseb profitt leġittimu mill-invenzjoni jew il-kreazzjoni tiegħu/tagħha. Għandha tħalli wkoll it-tixrid l-aktar wiesa’ possibbli tax-xogħlijiet, idejat u tagħrif ġdid. Fl-istess ħin, ma għandix tfixkel il-libertà ta’ l-espressjoni, il-moviment liberu ta’ l-informazzjoni, jew il-protezzjoni ta’ data personali, inkluż l-Internet”.
23      Ara s-sentenza YouTube u Cyando (punt 65 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
24      L-Artikolu 6 tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur jobbliga lill-Istati Membri jestendu l-protezzjoni legali kontra “kull miżura teknoloġika effettiva”.
Ara, ukoll, f’dan is-sens, il-konklużjonijiet fil-kawża Grand Production (punti 28 sa 30). Skont l-Avukat Ġenerali, l-istrumenti għall-ġestjoni tad-drittijiet diġitali huma użati mhux biss sabiex jipproteġu d-drittijiet tal-awtur, iżda wkoll bħala strument għall-ġestjoni ta’ dawn id-drittijiet sa fejn jagħmlu possibbli l-ġbir ta’ remunerazzjoni separata skont il-forom differenti ta’ distribuzzjoni tal-istess xogħol, it-tqassim tas-suq kif ukoll l-hekk imsejħa “diskriminazzjoni tal-prezzijiet” fiż-żoni differenti tiegħu, jew, finalment, il-ġbir tal-korrispettiv għall-kontenut imqiegħed disponibbli fuq is-siti tal-internet.
25      Ara s-sentenza tad‑9 ta’ Marzu 2021, VG Bild-Kunst (C‑392/19, EU:C:2021:181, punti 42 u 43), kif ukoll il-konklużjonijiet fil-kawża Grand Production (punt 35).
26      Ara l-konklużjonijiet fil-kawża Grand Production (C‑423/21, EU:C:2022:818, punt 36).
27      Fil-fatt, il-possibbiltà li l-utenti jevitaw il-miżuri ta’ protezzjoni tikkostitwixxi riskju inerenti għad-distribuzzjoni ta’ xogħlijiet suġġetti għad-drittijiet tal-awtur f’forma diġitali, b’mod partikolari fuq l-internet (ara l-konklużjonijiet fil-kawża Grand Production, punt 42).
28      Ara l-konklużjonijiet fil-kawża Grand Production (punt 38). Fil-fatt, kif jippreċiża l-Avukat Ġenerali, diversi mezzi tekniċi, fosthom is-servizzi ta’ VPN, jippermettu li jiġi evitat dan l-imblokkar, b’mod partikolari billi tinbidel virtwalment il-lokalizzazzjoni tal-utent. Għalkemm jeżistu mezzi tekniċi għall-ġlieda kontra prattiki bħal dawn, xorta jibqa’ l-fatt li dawn ma humiex, u probabbilment qatt ma huma ser ikunu, kompletament effettivi, peress li l-progress fit-tekniki ta’ ksur dejjem jibqa’ pass ’il quddiem mill-evoluzzjoni tat-tekniki ta’ sigurtà.
29      Ara l-konklużjonijiet Szpunar fil-kawża Grand Production (punt 39). Skont l-Avukat Ġenerali, is-sitwazzjoni tkun differenti jekk distributur ta’ programmi awdjoviżivi protetti mid-drittijiet tal-awtur japplika intenzjonalment imblokk ġeografiku tal-aċċess ineffettiv biex, fil-verità, jippermetti lil persuni li jinsabu barra mit-territorju fejn dik il-kumpannija għandha d-dritt li tikkomunika lill-pubbliku l-programmi li jaċċedu għal dawn il-programmi b’mod iktar faċli meta mqabbel mal-possibbiltajiet oġġettivament eżistenti fuq l-internet, b’mod partikolari fir-rigward tas-servizzi VPN ġeneralment disponibbli (punt 44 u l-ġurisprudenza ċċitata).
30      Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 29 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Ara wkoll, fir-rigward tal-istandards li jippermettu li jiġi żgurat imblokkar ġeografiku effettiv, M. Trimble, The EU Geo-Blocking Regulation: A Commentary, Edward Elgar Publishing, 2024, p. 26 sa 30.
31      Ara l-punt 9 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
32      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza GEMA, (punt 32 u l-ġurisprudenza ċċitata).
33      Skont l-osservazzjonijiet magħmula mill-konvenuti fil-kawża prinċipali waqt is-seduta, u bla ħsara għal verifika mill-qorti tar-rinviju, il-miżura ta’ mblokkar ġeografiku adottata f’dan il-każ tista’ wkoll tirrestrinġi l-aċċess għal parti kbira tas-servizzi ta’ VPN disponibbli fis-suq.
34      Fi kwalunkwe każ, u skont il-massima antika “ad impossibilia nemo tenetur” (“ħadd ma huwa obbligat jagħmel l-impossibbli”), ma jistax jiġi impost fuq il-persuna responsabbli għall-pubblikazzjoni tax-xogħol fuq l-internet obbligu impossibbli jew sproporzjonat, speċjalment meta wieħed jikkonsidra d-dritt tagħha għal-libertà tal-informazzjoni.
35      Ara l-punt 9 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
36      F’dan ir-rigward, jista’ jkun utli wkoll, kif issuġġeriet il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, li d-detentur tad-drittijiet tal-awtur fil-pajjiż fejn ix-xogħol ikun għadu protett ikun informat minn qabel bil-pubblikazzjoni u bil-miżuri restrittivi implementati, sabiex ikun jista’ jsemma’ leħnu f’dak ir-rigward.
37      Barra minn hekk, l-użu ta’ dominju “.org” jew “.be” ma għandu ebda effett fuq l-aċċess għall-kontenut minn pajjiż differenti minn dak fejn il-kontenut fit-tilwima preżenti ġie ppubblikat.
38      Fil-fehma tiegħi, soluzzjonijiet daqshekk radikali jistgħu jiġu kkunsidrati biss jekk il-miżuri restrittivi adottati mill-konvenuti fil-kawża prinċipali jirriżultaw totalment ineffettivi, ħaġa li madankollu ma ġietx stabbilita f’dan il-każ u li, fi kwalunkwe każ, għanda tiġi evalwata mill-qorti tar-rinviju.
39      Ara, f’dan is-sens, il-konklużjonijiet fil-kawża Grand Production (punt 41).
40      Barra minn hekk, skont il-premessa 27 tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur, is-sempliċi provvista ta’ faċilitajiet fiżiċi biex tkun tista’ sseħħ jew biex isseħħ
komunikazzjoni ma twassalx fiha nnifisha għal komunikazzjoni fit-tifsira ta’ din id-direttiva.
41      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑14 ta’ Ġunju 2017, Stichting Brein (C‑610/15, EU:C:2017:456, punt 37).