62020CJ0123_RES
Υπόθεση C‑123/20
Ferrari SpA
κατά
Mansory Design & Holding GmbHκαιWH
(αίτηση του Bundesgerichtshof για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)
Απόφαση του Δικαστηρίου (πέμπτο τμήμα) της 28ης Οκτωβρίου 2021
«Προδικαστική παραπομπή – Κανονισμός (ΕΚ) 6/2002 – Κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα – Άρθρα 4, 6 και 11 – Αγωγή λόγω παραποιήσεως/απομιμήσεως – Μη καταχωρισμένο κοινοτικό σχέδιο ή υπόδειγμα – Εικόνα μέρους προϊόντος – Προϋποθέσεις προστασίας – Συστατικό σύνθετου προϊόντος – Ατομικός χαρακτήρας – Πράξη γνωστοποιήσεως στο κοινό»
Κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα – Μη καταχωρισμένα κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα – Αντικείμενο προστασίας
(Κανονισμός 6/2002 του Συμβουλίου, αιτιολογικές σκέψεις 16 και 25)
(βλ. σκέψη 32)
Κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα – Μη καταχωρισμένα κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα – Γνωστοποίηση – Έννοια – Διάδοση σε εμπόρους που δραστηριοποιούνται στον σχετικό κλάδο
(Κανονισμός 6/2002 του Συμβουλίου, άρθρο 11 § 2)
(βλ. σκέψεις 36, 37)
Κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα – Μη καταχωρισμένα κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα – Γνωστοποίηση – Γνωστοποίηση μέρους προϊόντος ή συστατικού σύνθετου προϊόντος – Προϋποθέσεις προστασίας – Σαφώς προσδιορίσιμη εικόνα του μέρους ή του συστατικού αυτού – Ατομικός χαρακτήρας – Εκτίμηση – Ορατό και σαφώς οριοθετούμενο μέρος ή συστατικό
(Κανονισμός 6/2002 του Συμβουλίου, άρθρα 3, στοιχεία αʹ και γʹ, 6 § 1 και 11 § 2)
(βλ. σκέψεις 38-43, 48-52, και διατακτ.)
Κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα – Προϋποθέσεις προστασίας – Ατομικός χαρακτήρας – Σχέδιο ή υπόδειγμα που προκαλεί στον ενημερωμένο χρήστη συνολική εντύπωση διαφορετική από εκείνη την οποία του προκαλεί το προγενέστερο σχέδιο ή υπόδειγμα – Εκτίμηση της συνολικής εντυπώσεως σε σχέση με ένα ή περισσότερα μεμονωμένα προγενέστερα σχέδια ή υποδείγματα
(Κανονισμός 6/2002 του Συμβουλίου, άρθρο 6)
(βλ. σκέψεις 45-47)
Σύνοψη
Στις 2 Δεκεμβρίου 2014, η Ferrari SpA παρουσίασε για πρώτη φορά στο κοινό το ακριβότερο μοντέλο της FXX K, με ένα δελτίο Τύπου το οποίο περιλάμβανε δύο φωτογραφίες της πλαϊνής και της εμπρόσθιας όψης, αντιστοίχως, του οχήματος.
Από το 2016, η Mansory Design & Holding GmbH (στο εξής: Mansory Design), με έδρα τη Γερμανία, κατασκευάζει και εμπορεύεται κιτ εξαρτημάτων, γνωστά ως «kits tuning», για εξωτερική μετατροπή ενός άλλου μοντέλου της Ferrari, το οποίο προορίζεται για οδήγηση στο οδικό δίκτυο και κυκλοφορεί στην αγορά σε μη περιορισμένη έκδοση, κατά τρόπον ώστε να ομοιάζει περισσότερο με τη Ferrari FXX K.
Η Ferrari άσκησε αγωγή για παραποίηση/απομίμηση, ενώ προέβαλε και διάφορα παρεπόμενα αιτήματα κατά της Mansory Design, λόγω φερόμενης προσβολής των δικαιωμάτων τα οποία αντλεί από τρία μη καταχωρισμένα κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα που αφορούν τμήματα του μοντέλου FXX K, ήτοι στοιχεία του αμαξώματός του. Τα εν λόγω κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα δημιουργήθηκαν κατά τον χρόνο δημοσίευσης του δελτίου Τύπου της 2ας Δεκεμβρίου 2014.
Το Landgericht Düsseldorf (πρωτοβάθμιο περιφερειακό δικαστήριο Ντίσελντορφ, Γερμανία) απέρριψε το σύνολο των αιτημάτων αυτών.
Κατόπιν ασκήσεως εφέσεως από τη Ferrari ενώπιον του Oberlandesgericht Düsseldorf (ανώτερου περιφερειακού δικαστηρίου Ντίσελντορφ, Γερμανία), το εν λόγω δικαστήριο απέρριψε την έφεση, κρίνοντας ότι το πρώτο και το δεύτερο από τα επίμαχα σχέδια ή υποδείγματα ήταν ανυπόστατα, δεδομένου ότι η Ferrari δεν απέδειξε ότι πληρούνταν η ελάχιστη απαίτηση της ύπαρξης μορφολογικής αυτοτέλειας και συνοχής, ενώ το τρίτο προβαλλόμενο σχέδιο ή υπόδειγμα, υφίστατο μεν όντως, πλην όμως δεν συνέτρεχε περίπτωση προσβολής των σχετικών δικαιωμάτων από τη Mansory Design.
Στο πλαίσιο ακριβώς αυτό, το Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο, Γερμανία), επιληφθέν αιτήσεως αναιρέσεως της Ferrari, ζήτησε από το Δικαστήριο να διευκρινιστεί αν η γνωστοποίηση στο κοινό εικόνων ενός προϊόντος, όπως η δημοσίευση φωτογραφιών ενός αυτοκινήτου, μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τη γνωστοποίηση στο κοινό σχεδίου ή υποδείγματος επί ενός μέρους ή ενός συστατικού του προϊόντος αυτού και, σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, σε ποιο βαθμό η εικόνα του εν λόγω μέρους ή συστατικού πρέπει να είναι αυτοτελής σε σχέση με το προϊόν στο σύνολό του, προκειμένου να μπορεί να εξακριβωθεί αν η εικόνα αυτή παρουσιάζει ατομικό χαρακτήρα.
Με την απόφασή του επί της προδικαστικής παραπομπής, το Δικαστήριο κρίνει, μεταξύ άλλων, ότι το δίκαιο της Ένωσης έχει την έννοια ότι η γνωστοποίηση στο κοινό εικόνων προϊόντος, όπως η δημοσίευση φωτογραφιών ενός αυτοκινήτου, έχει ως αποτέλεσμα τη γνωστοποίηση στο κοινό σχεδίου ή υποδείγματος επί ενός μέρους του προϊόντος αυτού ή ενός συστατικού του εν λόγω προϊόντος, εφόσον πρόκειται για σύνθετο προϊόν, υπό την προϋπόθεση ότι η εικόνα του εν λόγω μέρους ή συστατικού είναι σαφώς προσδιορίσιμη κατά το χρονικό σημείο της γνωστοποίησης αυτής (
1
).
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Πρώτον, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι οι ουσιαστικές προϋποθέσεις που απαιτούνται για τη χορήγηση της προστασίας κοινοτικού σχεδίου ή υποδείγματος, είτε αυτό έχει καταχωρισθεί είτε όχι, δηλαδή ο νέος και ατομικός χαρακτήρας, είναι οι ίδιες τόσο για τα προϊόντα όσο και για τα μέρη ενός προϊόντος (
2
). Εφόσον πληρούνται οι ουσιαστικές αυτές προϋποθέσεις, η τυπική προϋπόθεση προκειμένου να υφίσταται μη καταχωρισμένο κοινοτικό σχέδιο ή υπόδειγμα είναι η γνωστοποίηση στο κοινό υπό τους όρους του άρθρου 11, παράγραφος 2, του κανονισμού 6/2002 (
3
). Προκειμένου η γνωστοποίηση στο κοινό του σχεδίου ή υποδείγματος προϊόντος στο σύνολό του να έχει ως αποτέλεσμα τη γνωστοποίηση του σχεδίου ή υποδείγματος μέρους του προϊόντος αυτού, επιβάλλεται η εικόνα του μέρους αυτού να είναι σαφώς προσδιορίσιμη κατά την εν λόγω γνωστοποίηση. Ωστόσο, τούτο δεν συνεπάγεται υποχρέωση των δημιουργών να γνωστοποιούν χωριστά κάθε μέρος των προϊόντων τους σε σχέση με το οποίο επιθυμούν να τύχουν της προστασίας μη καταχωρισμένου κοινοτικού σχεδίου ή υποδείγματος.
Δεύτερον, το Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι η έννοια του «ατομικού χαρακτήρα», κατά το άρθρο 6 του κανονισμού 6/2002 (
4
), δεν ρυθμίζει τις σχέσεις μεταξύ του σχεδίου ή υποδείγματος προϊόντος και των σχεδίων ή υποδειγμάτων των μερών από τα οποία αποτελείται, αλλά τη σχέση μεταξύ αυτών των σχεδίων ή υποδειγμάτων και άλλων προγενέστερων σχεδίων ή υποδειγμάτων. Προκειμένου να μπορεί να εξακριβωθεί αν η εικόνα ενός τμήματος προϊόντος ή ενός συστατικού σύνθετου προϊόντος πληροί την προϋπόθεση του ατομικού χαρακτήρα, είναι αναγκαίο το συγκεκριμένο μέρος ή συστατικό να αποτελεί ορατό τμήμα του προϊόντος ή του σύνθετου προϊόντος, το οποίο να οριοθετείται σαφώς βάσει της γραμμής, του περιγράμματος, του χρώματος, του σχήματος ή μιας ιδιαίτερης υφής. Τούτο προϋποθέτει ότι η εικόνα του εν λόγω μέρους προϊόντος ή συστατικού σύνθετου προϊόντος είναι ικανή, αφ’ εαυτής, να δημιουργήσει μια συνολική εντύπωση και δεν μπορεί να χαθεί ολοκληρωτικά μέσα στο συνολικό προϊόν.
(
1
)	Κατά την έννοια του άρθρου 3, στοιχεία αʹ και γʹ, του άρθρου 4, παράγραφος 2, και του άρθρου 11, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ) 6/2002 του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2001, για τα κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα (ΕΕ 2002, L 3, σ. 1).
(
2
)	Κατά την έννοια των άρθρων 4 έως 6 του κανονισμού 6/2002.
(
3
)	Σύμφωνα με το άρθρο αυτό, «θεωρείται ότι ένα σχέδιο ή υπόδειγμα [γνωστοποιήθηκε] στο κοινό εντός της [Ένωσης] εάν δημοσιεύθηκε, εκτέθηκε, χρησιμοποιήθηκε στο εμπόριο ή κατέστη γνωστό με άλλο τρόπο, έτσι ώστε, κατά τη συνήθη πορεία των επιχειρηματικών εργασιών, τα γεγονότα αυτά θα μπορούσαν ευλόγως να καταστούν γνωστά στους ειδικευμένους κύκλους του συγκεκριμένου κλάδου οι οποίοι δραστηριοποιούνται εντός της [Ένωσης]».
(
4
)	Το άρθρο 6, παράγραφος 1, του κανονισμού 6/2002 προβλέπει ότι ένα σχέδιο ή υπόδειγμα θεωρείται ότι παρουσιάζει ατομικό χαρακτήρα εάν η συνολική εντύπωση που προκαλεί στον ενημερωμένο καταναλωτή διαφέρει από τη συνολική εντύπωση που προκαλεί στον εν λόγω καταναλωτή κάθε σχέδιο ή υπόδειγμα που έχει γνωστοποιηθεί στο κοινό.