Υπόθεση C-622/17
Baltic Media Alliance Ltd.
κατά
Lietuvos radijo ir televizijos komisija
(αίτηση του Vilniaus apygardos administracinis teismas
για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)
Απόφαση του Δικαστηρίου (δεύτερο τμήμα) της 4ης Ιουλίου 2019
«Προδικαστική παραπομπή – Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών – Οδηγία 2010/13/ΕΕ – Υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων – Τηλεοπτική εκπομπή – Άρθρο 3, παράγραφοι 1 και 2 – Ελευθερία λήψης και αναμετάδοσης – Υποκίνηση εθνικού μίσους – Μέτρα του κράτους μέλους λήψης – Προσωρινή υποχρέωση των παρόχων υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων και των λοιπών προσώπων που παρέχουν, μέσω διαδικτύου, υπηρεσίες μετάδοσης προγράμματος τηλεοπτικών καναλιών ή τηλεοπτικών εκπομπών να μη μεταδίδουν ή αναμεταδίδουν εντός του κράτους μέλους αυτού το πρόγραμμα συγκεκριμένου καναλιού παρά μόνο στο πλαίσιο πακέτων με πρόσθετη χρέωση»
1.        Προδικαστικά ερωτήματα – Παραδεκτό – Όρια – Ερωτήματα προδήλως αλυσιτελή και υποθετικά ερωτήματα που υποβάλλονται σε πλαίσιο το οποίο αποκλείει το ενδεχόμενο να δοθεί χρήσιμη απάντηση
(Άρθρο 267 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 24-27, 31)
2.        Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών – Τηλεοπτικές δραστηριότητες – Οδηγία 2010/13 – Πεδίο εφαρμογής – Πάροχοι υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων υπό τη δικαιοδοσία ενός κράτους μέλους – Έννοια – Κριτήρια – Συντακτική ευθύνη – Εγκατάσταση – Εκτίμηση από το εθνικό δικαστήριο
(Οδηγία 2010/13 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αιτιολογική σκέψη 35 και άρθρα 1 § 1, στοιχεία γʹ και δʹ, 2 § 2, στοιχείο αʹ, και § 3, στοιχεία αʹ έως γʹ)
(βλ. σκέψεις 37-41, 43, 45-48, 52)
3.        Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών – Τηλεοπτικές δραστηριότητες – Οδηγία 2010/13 – Απαγόρευση περιορισμού της αναμετάδοσης υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων που προέρχονται από άλλα κράτη μέλη – Πεδίο εφαρμογής – Μέτρο δημόσιας τάξης με το οποίο επιβάλλεται υποχρέωση να μη μεταδίδεται ή αναμεταδίδεται για ορισμένο χρονικό διάστημα το πρόγραμμα τηλεοπτικού καναλιού από άλλο κράτος μέλος παρά μόνο στο πλαίσιο πακέτων με πρόσθετη χρέωση – Δεν εμπίπτει
(Οδηγία 2010/13 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 3 §§ 1 και 2· οδηγία 89/552 του Συμβουλίου, άρθρο 2α §§ 1 και 2)
(βλ. σκέψεις 70-77, 84 και διατακτ.)
Σύνοψη
Ένα κράτος μέλος μπορεί για λόγους δημόσιας τάξης, όπως η καταπολέμηση της υποκίνησης μίσους, να επιβάλει την υποχρέωση να μη μεταδίδεται ή αναμεταδίδεται για ορισμένο χρονικό διάστημα το πρόγραμμα τηλεοπτικού καναλιού από άλλο κράτος μέλος παρά μόνο στο πλαίσιο πακέτων με πρόσθετη χρέωση
Στην απόφαση της 4ης Ιουλίου 2019, Baltic Media Alliance (C-622/17), το Δικαστήριο έκρινε ότι μέτρο το οποίο για λόγους δημόσιας τάξης επιβάλλει την υποχρέωση να μη μεταδίδεται ή αναμεταδίδεται για ορισμένο χρονικό διάστημα το πρόγραμμα τηλεοπτικού καναλιού από άλλο κράτος μέλος παρά μόνο στο πλαίσιο πακέτων με πρόσθετη χρέωση δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 3 της οδηγίας 2010/13. Η διάταξη αυτή υποχρεώνει τα κράτη μέλη να εξασφαλίζουν την ελευθερία λήψεως και να μην περιορίζουν την αναμετάδοση στο έδαφός τους των τηλεοπτικών εκπομπών που προέρχονται από άλλα κράτη μέλη για λόγους που εμπίπτουν σε τομείς τους οποίους συντονίζει η οδηγία, όπως είναι, μεταξύ άλλων, τα μέτρα κατά της υποκίνησης μίσους (1).
Το NTV Mir Lithuania είναι τηλεοπτικό κανάλι το οποίο απευθύνεται στο λιθουανικό κοινό και μεταδίδει το μεγαλύτερο μέρος των εκπομπών του στη ρωσική γλώσσα. Η λιθουανική επιτροπή ραδιοφώνου και τηλεόρασης είχε εκδώσει απόφαση με την οποία υποχρεώθηκαν οι πάροχοι υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων να μη μεταδίδουν ή αναμεταδίδουν εντός του λιθουανικού κράτους το συγκεκριμένο κανάλι, για χρονικό διάστημα δώδεκα μηνών, παρά μόνο στο πλαίσιο πακέτων με πρόσθετη χρέωση. Η απόφαση αυτή είχε εκδοθεί επειδή ένα από τα προγράμματα του εν λόγω καναλιού περιείχε ψευδείς πληροφορίες που υποκινούσαν σε εχθρότητα και εθνικό μίσος εις βάρος των βαλτικών χωρών. Η Baltic Media Alliance, εταιρία καταχωρισμένη στα μητρώα του Ηνωμένου Βασιλείου η οποία έχει λάβει άδεια για τη μετάδοση του NTV Mir Lithuania, θεώρησε ότι η απόφαση αυτή είχε εκδοθεί κατά παράβαση της οδηγίας 2010/13 και ότι συνιστούσε εμπόδιο στην αναμετάδοση προγράμματος τηλεοπτικού καναλιού προερχόμενου από άλλο κράτος μέλος.
Όσον αφορά την απαγόρευση περιορισμού της αναμετάδοσης την οποία επιβάλλει το άρθρο 3 της οδηγίας 2010/13 στα κράτη μέλη, το Δικαστήριο, στηριζόμενο στο όλο πλαίσιο, στους σκοπούς και στο ιστορικό θέσπισης της οδηγίας αυτής, επισήμανε, πρώτον, ότι ο όρος «περιορίζουν» έχει, στο πλαίσιο της ως άνω οδηγίας, ειδικό νόημα, όχι τόσο ευρύ όσο η έννοια του περιορισμού στο άρθρο 56 ΣΛΕΕ. Η διάταξη αυτή δεν καλύπτει κάθε περιορισμό ο οποίος επιβάλλεται από το κράτος μέλος λήψης στην ελευθερία λήψης και αναμετάδοσης τηλεοπτικών εκπομπών. Επομένως, η οδηγία 2010/13 δεν αποκλείει, κατ’ αρχήν, την εφαρμογή εθνικής ρύθμισης που επιδιώκει, γενικώς, σκοπό δημοσίου συμφέροντος χωρίς όμως να καθιερώνει δεύτερο έλεγχο των τηλεοπτικών εκπομπών, επιπλέον εκείνου τον οποίο οφείλει να πραγματοποιεί το κράτος μέλος εκπομπής.
Αποσαφηνίζοντας την προγενέστερη νομολογία του, το Δικαστήριο έκρινε, ακολούθως, ότι εθνικό μέτρο το οποίο επιδιώκει, γενικώς, σκοπό δημόσιας τάξης και ρυθμίζει τις πρακτικές λεπτομέρειες διανομής του τηλεοπτικού προγράμματος ενός καναλιού στους καταναλωτές του κράτους μέλους λήψης δεν συνιστά εμπόδιο, υπό την έννοια του άρθρου 3 της οδηγίας 2010/13, υπό την προϋπόθεση ότι οι πρακτικές αυτές λεπτομέρειες δεν εμποδίζουν την καθ’ εαυτήν αναμετάδοση του προγράμματος του εν λόγω καναλιού (2). Τούτο διότι ένα τέτοιο μέτρο δεν καθιερώνει δεύτερο έλεγχο επί του προγράμματος.
Λαμβανομένων υπόψη των ως άνω διαπιστώσεων, το Δικαστήριο έκρινε ότι ένα μέτρο όπως το επίμαχο στην κύρια δίκη δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 3 της οδηγίας 2010/13. Συγκεκριμένα, η επίμαχη απόφαση, αφενός, επιδιώκει σκοπό δημοσίου συμφέροντος, στο μέτρο που εντάσσεται στο πλαίσιο καταπολέμησης της ενεργούς διάδοσης πληροφοριών που απαξιώνουν το λιθουανικό κράτος και στοχεύει στην προστασία της ασφαλούς ροής των πληροφοριών στη Λιθουανία, αλλά και στη διασφάλιση και διαφύλαξη του συμφέροντος του κοινού για ορθή ενημέρωση. Αφετέρου, η εν λόγω απόφαση δεν εμποδίζει την καθ’ εαυτήν αναμετάδοση, εντός του λιθουανικού κράτους, των προερχόμενων από άλλο κράτος μέλος τηλεοπτικών εκπομπών, διότι το τηλεοπτικό κανάλι εις βάρος του οποίου ελήφθη το μέτρο μπορεί να συνεχίσει να μεταδίδεται νομίμως στη Λιθουανία και οι Λιθουανοί καταναλωτές μπορούν πάντοτε να το παρακολουθούν, υπό την προϋπόθεση ότι γίνονται συνδρομητές σε πακέτο με πρόσθετη χρέωση.
1      Οδηγία 2010/13/EE του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 10ης Μαρτίου 2010, για τον συντονισμό ορισμένων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την παροχή υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων (οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων) (ΕΕ 2010, L 95, σ. 1).
2      Απόφαση της 22ας Σεπτεμβρίου 2011, Mesopotamia Broadcast και Roj TV (C-244/10 και C-245/10, EU:C:2011:607).