62019CJ0398_RES
Kawża C‑398/19
BY
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Kammergericht Berlin)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) tas‑17 ta’ Diċembru 2020
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Ċittadinanza tal-Unjoni Ewropea – Artikoli 18 u 21 TFUE – Estradizzjoni lejn Stat terz ta’ ċittadin tal-Unjoni – Persuna li kisbet iċ-ċittadinanza tal-Unjoni wara li ttrasferixxiet iċ-ċentru tal-interessi tagħha fl-Istat Membru rikjest – Kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni – Projbizzjoni ta’ estradizzjoni applikata biss għaċ-ċittadini nazzjonali – Restrizzjoni għall-moviment liberu – Ġustifikazzjoni bbażata fuq il-prevenzjoni tal-impunità – Proporzjonalità – Informazzjoni tal-Istat Membru li tiegħu l-persuna mitluba għandha n-nazzjonalità – Obbligu tal-Istati Membri rikjesti u ta’ oriġini li jitolbu lill-Istat terz rikjedenti t-trażmissjoni tal-fajl tal-investigazzjoni kriminali – Assenza”
Ċittadinanza tal-Unjoni – Dritt ta’ moviment liberu u ta’ residenza libera fit-territorju tal-Istati Membri – Talba indirizzata lil Stat Membru minn Stat terz intiża għall-estradizzjoni ta’ ċittadin tal-Unjoni, li għandu ċ-ċittadinanza ta’ Stat Membru ieħor li jeżerċita d-dritt tiegħu ta’ residenza libera fl-ewwel Stat Membru – Sitwazzjoni taċ-ċittadin ikkonċernat li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni – Kisba tal-istatus ta’ ċittadin tal-Unjoni wara t-trasferiment taċ-ċentru tal-interessi tiegħu fl-ewwel Stat Membru – Assenza ta’ effett
(Artikoli 18 u 21 TFUE)
(ara l-punti 29 sa 34, u d-dispożittiv 1)
Ċittadinanza tal-Unjoni – Dritt ta’ moviment liberu u ta’ residenza libera fit-territorju tal-Istati Membri – Talba indirizzata lil Stat Membru minn Stat terz intiża għall-estradizzjoni ta’ ċittadin tal-Unjoni, li għandu ċ-ċittadinanza ta’ Stat Membru ieħor li jeżerċita d-dritt tiegħu ta’ residenza libera fl-ewwel Stat Membru – Assenza ta’ ftehim internazzjonali fil-qasam ta’ estradizzjoni bejn l-Unjoni u l-Istat terz ikkonċernat – Projbizzjoni ta’ estradizzjoni prevista mid-dritt tal-Istat Membru rikjest, applikata għaċ-ċittadini nazzjonali biss – Ammissibbiltà – Kundizzjonijiet
(Artikoli 18 u 21 TFUE; Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill Nru 2002/584)
(ara l-punti 39 sa 44)
Ċittadinanza tal-Unjoni – Dritt ta’ moviment liberu u ta’ residenza libera fit-territorju tal-Istati Membri – Talba indirizzata lil Stat Membru minn Stat terz intiża għall-estradizzjoni ta’ ċittadin tal-Unjoni, li għandu ċ-ċittadinanza ta’ Stat Membru ieħor li jeżerċita d-dritt tiegħu ta’ residenza libera fl-ewwel Stat Membru – Obbligu għal dan l-Istat Membru li jinforma lill-Istat Membru tan-nazzjonalità tal-imsemmi ċittadin, u jekk ikun il-każ, fuq talba ta’ dan l-aħħar Stat, li jikkonsenjalu lil dan iċ-ċittadin, skont id-dispożizzjonijiet relatati mal-mandat ta’ arrest Ewropew u l-proċeduri ta’ konsenja bejn Stati Membri – Ammissibbiltà – Portata tal-obbligu ta’ informazzjoni impost fuq l-Istat Membru rikjest
(l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(3) TUE; Artikoli 18 u 21 TFUE, Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill Nru 2002/584)
(ara l-punti 43, 47 sa 51, 56, u d-dispożittiv 2)
Ċittadinanza tal-Unjoni – Dritt ta’ moviment liberu u ta’ residenza libera fit-territorju tal-Istati Membri – Talba indirizzata lil Stat Membru minn Stat terz intiża għall-estradizzjoni ta’ ċittadin tal-Unjoni, li għandu ċ-ċittadinanza ta’ Stat Membru ieħor li jeżerċita d-dritt tiegħu ta’ residenza libera fl-ewwel Stat Membru – Dritt għall-Istat Membru rikjest li jipproċedi bl-estradizzjoni fl-assenza ta’ ħruġ ta’ mandat ta’ arrest Ewropew mill-Istat tan-nazzjonalità tal-persuna kkonċernata – Kundizzjoni – Obbligu ta’ verifika tal-garanziji previsti fl-Artikolu 19 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea
(Artikoli 18 u 21 TFUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 19)
(ara l-punt 45)
Ċittadinanza tal-Unjoni – Dritt ta’ moviment liberu u ta’ residenza libera fit-territorju tal-Istati Membri – Talba indirizzata lil Stat Membru minn Stat terz intiża għall-estradizzjoni ta’ ċittadin tal-Unjoni, li għandu ċ-ċittadinanza ta’ Stat Membru ieħor li jeżerċita d-dritt tiegħu ta’ residenza libera fl-ewwel Stat Membru – Dritt għall-Istat Membru rikjest li jipproċedi bl-estradizzjoni fl-assenza ta’ ħruġ ta’ mandat ta’ arrest Ewropew mill-Istat tan-nazzjonalità tal-persuna kkonċernata – Kundizzjoni – Obbligu li jiġi indikat terminu raġonevoli għall-evalwazzjoni, mill-Istat Membru tan-nazzjonalità, tal-opportunità li joħroġ mandat ta’ arrest Ewropew – Elementi ta’ evalwazzjoni
(Artikoli 18 u 21 TFUE)
(ara l-punti 53 sa 56, u d-dispożittiv 2)
Ċittadinanza tal-Unjoni – Dritt ta’ moviment liberu u ta’ residenza libera fit-territorju tal-Istati Membri – Talba indirizzata lil Stat Membru minn Stat terz intiża għall-estradizzjoni ta’ ċittadin tal-Unjoni, li għandu ċ-ċittadinanza ta’ Stat Membru ieħor li jeżerċita d-dritt tiegħu ta’ residenza libera fl-ewwel Stat Membru – Dritt tal-Istat Membru rikjest li jippermettilu jressaq proċeduri kriminali kontra ċittadin ta’ Stat Membru ieħor għal reati mwettqa barra mit-territorju tiegħu – Obbligu għall-Istat Membru rikjest li jirrifjuta l-estradizzjoni sabiex jeżerċita huwa stess il-proċeduri kriminali – Assenza
(Artikoli 18 u 21 TFUE)
(ara l-punti 64 sa 67, u d-dispożittiv 3)
Sunt
Ċittadin tal-Unjoni jista’ jiġi estradit lejn Stat terz biss wara konsultazzjoni mal-Istat Membru li tiegħu huwa għandu n-nazzjonalità
Fil-kuntest ta’ din il-konsultazzjoni, l-Istat Membru ta’ nazzjonalità għandu jirċievi mingħand l-Istat Membru rikjest il-punti kollha ta’ liġi u ta’ fatt ikkomunikati fit-talba għal estradizzjoni u għandu jingħata terminu raġonevoli sabiex joħroġ kontra dan iċ-ċittadin mandat ta’ arrest Ewropew eventwali
BY, ċittadin Ukrain u Rumen, twieled fl-Ukraina u għex hemmhekk sa meta mar jgħix il-Ġermanja matul is-sena 2012. Fl‑2014, huwa kiseb fuq talba tiegħu n-nazzjonalità Rumena abbażi tal-fatt li huwa kien dixxendent ta’ ċittadini Rumeni, mingħajr qatt ma rrisjeda fir-Rumanija.
F’Marzu 2016, l-awtoritajiet Ġermaniżi ġew aditi mill-Prosekutur Ġenerali tal-Ukraina b’talba għall-estradizzjoni ta’ BY, għall-finijiet tal-eżerċizzju ta’ proċeduri kriminali. F’Novembru 2016, il-Generalstaatsanwaltschaft Berlin (il-Prosekutur Ġenerali ta’ Berlin, il-Ġermanja) informa lill-Ministeru tal-Ġustizzja Rumen bit-talba għal estradizzjoni u staqsa jekk l-awtoritajiet Rumeni kellhomx l-intenzjoni li jeżerċitaw huma stess il-proċeduri kriminali kontra BY. Il-Ministeru wieġeb, minn naħa, li l-awtoritajiet Rumeni setgħu jiddeċiedu li jeżerċitaw il-proċeduri kriminali biss fuq talba tal-awtoritajiet ġudizzjarji Ukraini u, min-naħa l-oħra, li l-ħruġ ta’ mandat ta’ arrest nazzjonali, bħala kundizzjoni għall-ħruġ ta’ mandat ta’ arrest Ewropew, jippreżumi l-eżistenza ta’ provi suffiċjenti dwar il-ħtija tal-persuna kkonċernata. Huwa għaldaqstant talab lill-awtoritajiet Ġermaniżi jipproduċu l-provi li kienu ġew mgħoddija lilhom mill-awtoritajiet Ukraini.
Id-dritt Ġermaniż jipprojbixxi l-estradizzjoni taċ-ċittadini Ġermaniżi, iżda mhux dik ta’ ċittadini ta’ Stati Membri oħra. Għaldaqstant, il-Kammergericht Berlin (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ Berlin, il-Ġermanja) tqis li l-estradizzjoni ta’ BY lejn l-Ukraina hija leċita iżda tistaqsi jekk din tmurx kontra l-prinċipji stabbiliti mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Petruhhin (
1
), peress li l-awtoritajiet ġudizzjarji Rumeni ma ddeċidewx formalment dwar l-eventwali ħruġ ta’ mandat ta’ arrest Ewropew. Fil-fatt, fis-sentenza ċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, b’mod partikolari, li, meta Stat Membru li lejh ċittadin ta’ Stat Membru ieħor ikun iċċaqlaq ikun adit b’talba għal estradizzjoni minn Stat terz, huwa għandu l-obbligu li jinforma lill-Istat Membru li tiegħu l-persuna mitluba għandha n-nazzjonalità sabiex jagħti lill-awtoritajiet ta’ dan tal-aħħar l-opportunità li joħorġu mandat ta’ arrest Ewropew bil-għan tal-konsenja tiegħu għal finijiet ta’ proċeduri kriminali.
Peress li kellha dubji dwar il-konsegwenzi ta’ din is-sentenza fuq l-eżitu tal-kawża li tressqet quddiemha, din il-qorti għamlet lill-Qorti tal-Ġustizzja tliet domandi preliminari dwar l-interpretazzjoni tal-Artikoli 18 u 21 TFUE (dwar, rispettivament, il-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni minħabba n-nazzjonalità u l-libertà ta’ moviment u ta’ residenza taċ-ċittadini tal-Unjoni fit-territorju tal-Istati Membri) kif ukoll tas-sentenza Petruhhin.
L-ewalwazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja
Il-Qorti tal-Ġustizzja, komposta bħala Awla Manja, teżamina, fl-ewwel lok, il-kwistjoni dwar jekk l-Artikoli 18 u 21 TFUE japplikawx għas-sitwazzjoni ta’ ċittadin tal-Unjoni bħall-persuna kkonċernata fil-kawża prinċipali. F’dan ir-rigward, hija tirrileva li, skont il-ġurisprudenza tagħha, ċittadin ta’ Stat Membru, li għandu f’dan ir-rigward l-istatus ta’ ċittadin tal-Unjoni, li jirrisjedi fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, għandu d-dritt li jinvoka l-Artikolu 21(1) TFUE u jaqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tat-Trattati, fis-sens tal-Artikolu 18 TFUE. Il-fatt li BY kiseb in-nazzjonalità ta’ Stat Membru biss f’mument meta huwa kien qiegħed jirrisjedi diġà fi Stat Membru li ma huwiex dak li tiegħu huwa sussegwentement kiseb in-nazzjonalità huwa irrilevanti f’dan ir-rigward.
Fit-tieni lok, il-Qorti tal-Ġustizzja tippreċiża l-obbligi li l-Istati Membri għandhom fil-kuntest tal-implimentazzjoni tal-iskambju ta’ informazzjoni msemmi fis-sentenza Petruhhin. F’dan ir-rigward, hija tindika li l-Istat Membru rikjest għandu jqiegħed lill-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru li tiegħu l-persuna mitluba għandha n-nazzjonalità f’pożizzjoni li jkunu jistgħu jitolbu lil din il-persuna fil-kuntest ta’ mandat ta’ arrest Ewropew. Sabiex jagħmel dan, huwa għandu jinforma lil dawn l-awtoritajiet mhux biss bl-eżistenza ta’ talba għal estradizzjoni, iżda wkoll bil-punti kollha ta’ liġi u ta’ fatt ikkomunikati mill-Istat terz rikjedenti fil-kuntest ta’ din it-talba għal estradizzjoni. Għandha tiġi indikata wkoll kull bidla fis-sitwazzjoni li fiha tinsab il-persuna mitluba, rilevanti għall-finijiet tal-ħruġ eventwali kontriha ta’ mandat ta’ arrest Ewropew. Għall-kuntrarju, la wieħed u lanqas l-ieħor minn dawn l-Istati Membri ma jistgħu jkunu obbligati, skont id-dritt tal-Unjoni, li jitolbu lill-Istat terz rikjedenti t-trażmissjoni tal-fajl tal-investigazzjoni kriminali, sabiex l-Istat Membru li tiegħu l-persuna kkonċernata għandha n-nazzjonalità jkun jista’ jevalwa l-possibbiltà li jeżerċita huwa stess il-proċeduri kriminali kontriha.
Il-Qorti tal-Ġustizzja tenfasizza li, sakemm dan l-obbligu ta’ informazzjoni jkun ġie osservat, l-awtoritajiet tal-Istat Membru rikjest jistgħu jkomplu l-proċedura ta’ estradizzjoni u, jekk ikun meħtieġ, jipproċedu bl-estradizzjoni tal-persuna kkonċernata fl-assenza, fi żmien raġonevoli, ta’ ħruġ ta’ mandat ta’ arrest Ewropew mill-awtoritajiet tal-Istat Membru li tiegħu hija għandha n-nazzjonalità. Tali terminu għandu jiġi indikat, mill-Istat Membru rikjest, lill-imsemmija awtoritajiet u għandu jkun ġie stabbilit billi jittieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi kollha tal-kawża, b’mod partikolari l-eventwali tqegħid f’detenzjoni tal-persuna kkonċernata fuq il-bażi tal-proċedura ta’ estradizzjoni u l-kumplessità tal-kawża.
Fit-tielet lok, il-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li l-Artikoli 18 u 21 TFUE ma jistgħux jiġu interpretati fis-sens li l-Istat Membru rikjest huwa obbligat li jirrifjuta l-estradizzjoni ta’ ċittadin tal-Unjoni, ċittadin ta’ Stat Membru ieħor, u li jeżerċita huwa stess il-proċeduri kriminali kontra tiegħu għal fatti mwettqa fi Stat terz, meta, bħal fil-kawża prinċipali, id-dritt nazzjonali tal-Istat Membru rikjest jawtorizza lil dan tal-aħħar jipproċedi bi proċeduri kriminali kontra dan iċ-ċittadin tal-Unjoni għal ċerti reati mwettqa fi Stat terz.
Fil-fatt, f’tali każ, obbligu li tiġi rrifjutata l-estradizzjoni u li jeżerċita huwa stess il-proċeduri kriminali jkollu l-effett li jċaħħad lill-Istat Membru rikjest mill-possibbiltà li jiddeċiedi huwa stess dwar il-possibbiltà li jipproċedi bi proċeduri kriminali kontra l-imsemmi ċittadin abbażi tad-dritt nazzjonali u jmur lil hinn mil-limiti li d-dritt tal-Unjoni jista’ jimponi fuq l-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali li jgawdi minnha dan l-Istat Membru fir-rigward tal-possibbiltà ta’ proċeduri fil-qasam kriminali. L-unika kwistjoni li tqum fid-dritt tal-Unjoni, f’kawża bħal dik fil-kawża prinċipali, hija dwar jekk l-Istat Membru rikjest jistax jaġixxi, fil-konfront ta’ dan iċ-ċittadin tal-Unjoni, b’mod li jippreġudika inqas l-eżerċizzju tad-dritt tiegħu ta’ moviment liberu u ta’ residenza, billi jipprevedi li jikkonsenjah lill-Istat Membru li tiegħu għandu n-nazzjonalità minflok ma jestradixxih lejn l-Istat terz rikjedenti.
(
1
)	Sentenza tas‑6 ta’ Settembru 2016, Petruhhin (C‑182/15, EU:C:2016:630; b’mod partikolari l-punti 48 u 50).