62008CC0211_MT
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
1. F’din il-kawża l-Kummissjoni tal-Komunità Ewropea ppreżentat rikors quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja skont l-Artikolu 226 KE, sabiex jiġi ddikjarat li billi naqas milli jipprovdi għal rimbors lill-benefiċjarji tas-sistema medika nazzjonali Spanjola għal spejjeż mediċi magħmula fi Stat Membru ieħor fil-każ ta’ trattament ġewwa sptar riċevut skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 22(1)(a)(i) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru1408/71, tal-14 ta’ Ġunju 1971, dwar l-applikazzjoni tal-iskemi tas-siġurtà soċjali għall-persuni impjegati u l-familja tagħhom li jiċċaqilqu ġewwa l-Komunità (2), sa fejn il-livell ta’ kopertura li japplika fl-Istat Membru fejn jingħata t-trattament mediku jkun inqas minn dak previst mil-leġiżlazzjoni Spanjola, ir-Renju ta’ Spanja naqas mill-obbligi tiegħu taħt l-Artikolu 49 KE.
I – Il-kuntest ġuridiku
A – Id-dritt tal-Unjoni (3)
1. Id-dispożizzjonijiet rilevanti tat-Trattat KE
2. L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 42 KE jipprovdi:
“Il-Kunsill għandu, waqt li jaġixxi skond il-proċedura msemmija fl-Artikolu 251 (4), jadotta dawk il-miżuri fil-qasam ta’ sigurtà soċjali li jkunu meħtieġa biex jipprovdi l-libertà tal-moviment għall-ħaddiema; għal dan l-iskop, għandu jagħmel arranġamenti biex jassigura lill-ħaddiema emigranti u lid-dipendenti tagħhom:
a) l-aggregazzjoni, għall-fini li wieħed jakkwista jew iżomm id-dritt għall-benefiċċju u fil-kalkolu ta’ l-ammont tal-benefiċċju, tal-perijodi kollha li hu meħud kont tagħhom skond il-liġijiet tad-diversi pajjiżi;
b) il-pagament tal-benefiċċju lil persuni residenti fit-territorji ta’ l-Istati Membri”.
3. L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 49 KE jistabbilixxi:
“Fil-qafas tad-dispożizzjonijiet ta’ hawn taħt, ir-restrizzjonijiet fuq il-liberta’ li jiġu provduti servizzi fil-Komunità għandhom jiġu projbiti fir-rigward ta’ ċittadini ta’ Stati Membri li jkunu stabbiliti fi Stat tal-Komunità li ma jkunx dak tal-persuna li lilha jingħataw is-servizzi”.
2. Id-dritt sekondarju
4. Ir-Regolament Nru 1408/71 ġie addottat fuq il-bażi tal-kompetenza mogħtija lill-Kunsill mill-Artikolu 42 KE (li qabel kien l-Artikolu 51 tat-Trattat), għall-iskop li jintlaħaq koordinament bejn il-leġiżlazzjonijiet nazzjonali fid-diversi setturi tas-sigurtà soċjali indikati f’din id-dispożizzjoni (5) .
5. Għall-iskop ta’ din il-kawża huwa partikolarment rilevanti l-Artikolu 22(1)(a) u (ċ) (i) ta’ dan ir-regolament, li jistipula:
“1. Persuna impjegata jew li taħdem għal rasha li tissodisfa l-kondizzjonijiet tal-leġislazzjoni ta’ l-Istat kompetenti għall-intitolar tal-benefiċċji, billi tieħu inkonsiderazzjoni fejn suppost tad-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 18, u:
a) li l-kondizzjoni tiegħu teħtieġ benefiċċji in natura li jsiru meħtieġa minħabba raġunijiet mediċi matul qagħda fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, waqt li tingħata konsiderazzjoni lin-natura tal-benefiċċji u t-tul mistenni tal-qagħda fil-post,
[…]
ċ) li hija awtorizzata mill-istituzzjoni kompetenti biex tmur fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor biex hemmhekk tirċievi l-kura meħtieġa għall-kondizzjoni tagħha,
tkun intitolata:
i) għall-benefiċċji b’xi mod ipprovduti f’isem l-istituzzjoni kompetenti mill-istituzzjoni tal-post tar-rimanenza jew residenza skond id-dispożizzjonijiet tal-leġislazzjoni li hija tamministra, bħallikieku kienet assigurata magħha; it-tul tal-perjodu li matulu l-benefiċċji jkunu pprovduti jkun deċiż, però, mil-leġislazzjoni ta’ l-Istat kompetenti […]”.
6. Skont l-Artikolu 36 tar-Regolament Nru 1408/71, intitolat “Rimborsiment bejn istituzzjonijiet”:
“1. Il-benefiċċji b’xi mod ipprovduti skond id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-kapitolu mill-istituzzjoni ta’ Stat Membru wieħed f’isem l-istituzzjoni ta’ Stat Membru ieħor tkun mogħtija kollha kemm hi lura”.
7. L-Artikolu 80 tar-Regolament Nru 1408/71 jipprovdi li għandu jkun hemm marbuta mal-Kummissjoni, Kummissjoni Amministrattiva dwar is-sigurtà soċjali għall-ħaddiema migranti (iktar ’il quddiem il-“Kummissjoni Amministrattiva”), magħmula minn rappreżentanti tal-gvern ta’ kull wieħed mill-Istati Membri. Skont l-Artikolu 81, din il-kummissjoni għandha, fost l-oħrajn, id-dmir li tittratta l-kwistjonijiet amministrattivi kollha u l-kwistonijiet kollha tal-interpretazzjoni li jirriżultaw mid-dispożizzjonijiet tar-Regolament (6), “biex tkabbar u tiżviluppa l-kooperazzjoni fost l-Istati Membri f’materji ta’ sigurtà soċjali, partikolarment fejn jidħlu miżuri ta’ saħħa u soċjali ta’ interess komuni” (7), u “biex tkabbar u tiżviluppa l-koperazzjoni fost l-Istati Membri bl-immodernizzar tal-proċeduri ta’ skambju ta’ informazzjoni” (8) .
8. Ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 574/72, tal-21 ta’ Marzu 1972, li jistipula l-proċedura għall-implimentazzjoni tar-Regolament Nru 1408/71, jipprovdi, permezz tal-Artikolu 21(1) intitolat “Benefiċċji innatura fil-każ fejn il-persuna qiegħda fi Stat Membru ieħor għajr l-Istat kompetenti”:
“1. Sabiex tirċievi l-benefiċċji in natura taħt l-Artikolu 22(1)(a)(i), tar-Regolament, persuna impjegata jew li taħdem għal rasha għandha tipprezenta lil min jipprovdi l-kura dokument maħruġ mill-istituzzjoni kompetenti li jiċċertifika illi hija għandha dritt għall-benefiċċji in natura. Dak id-dokument għandu jkun ifformulat skond l-Artikolu 2 (9) . […].
Dokument maħruġ mill-istituzzjoni kompetenti għad-dritt ta’ benefiċċji skond l-Artikolu 22(1)(a)(i), tar-Regolament, f’kull każ individwali konċernat, għandu jkollu l-istess effett għal min jipprovdi l-kura daqs dokument nazzjonali li jagħti xhieda tad-drittijiet tal-persuni assigurati ma’ l-istituzzjoni tal-post fejn huma jkunu qedgħin”.
9. Skont l-Artikolu 34(1) tar-Regolament Nru 574/72, intitolat “Ħlas lura mill-istituzzjoni kompetenti ta’ Stat Membru wieħed tal-ispejjeż miġbura matul iż-żmien li għalih il-ħaddiem qiegħed fi Stat Membru ieħor”:
“1. Jekk matul iż-żmien li għalih il-ħaddiem qiegħed fi Stat Membru ieħor għajr l-Istat kompetenti, ma jkunx possibili għalih li jlesti minn kollox il-formalitajiet provduti bl-Artikolu 20(1) u (4) u l-Artikoli 21, 23 u 31 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni, l-ispejjeż tiegħu għandhom fuq l-applikazzjoni tiegħu, jiġu mħallsa lura mill-istituzzjoni kompetenti tal-post ta’ l-għixien tiegħu”.
B – Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
10. Il-Liġi ġenerali dwar is-saħħa tal-25 ta’ April 1986 (10), Nru 14, hija intiża biex trendi effettiv id-dritt għall-protezzjoni tas-saħħa rikonoxxut mill-Artikolu 43 tal-Kostituzzjoni Spanjola. Skont l-Artikolu 1(2), iċ-ċittadini Spanjoli u ċittadini barranin li stabbilixxew ir-residenza tagħhom fit-territorju nazzjonali għandhom dan id-dritt. L-Artikoli 44 u dawk sussegwenti jikkostitwixxu s-servizz tas-saħħa nazzjonali, li huwa ffurmat mill-istrutturi u s-servizzi pubbliċi inkarigati mill-kura tas-saħħa f’livell nazzjonali u mill-komunitajiet awtonomi. Is-servizzi mogħtija lill-benefiċjarji skont din is-sistemà huma b’xejn.
11. Id-dispożizzjonijiet tal-Liġi Nru 14/1986 huma kkompletati b’dawk tal-Liġi tat-23 ta’ Mejju 2003, Nru 16, rigward il-koeżjoni u l-kwalità tas-servizz tas-saħħa nazzjonali (11) .
12. Id-Digriet Irjali tal-15 ta’ Settembru 2006, Nru 1030, li jistabbilixxi n-nomenklatura tas-servizzi komuni tas-sistema tas-saħħa nazzjonali kif ukoll il-proċedura għar-reviżjoni tagħha (12), jipprovdi, fl-Artikolu 4(3) tiegħu:
“Is-servizzi komuni kollha huma mogħtija biss miċ-ċentri, mill-istrutturi u mid-dipartimenti tas-sistema tas-saħħa nazzjonali jew bi ftehim magħha, barra minn dawk is-sitwazzjonijiet ta’ riskju ta’ mewt, fejn tingħata prova li ma kienx possibli li dan is-servizz jingħata minn din is-sistema. Fil-każ ta’ kura urġenti, immedjata u vitali, mogħtija barra mis-sistema tas-saħħa nazzjonali, l-ispejjeż relattivi huma rimborsati wara li tinġieb prova li s-servizzi ta’ din is-sistema ma setgħux jintużaw fi żmien utli u li dan ma kienx każ ta’ użu elużiv jew abbużiv ta’ din l-eċċezzjoni, mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tal-konvenzjonijiet internazzjonali li fihom hija parti Spanja jew tad-dispożizzjonijiet tad-dritt intern li jirregolaw l-għoti ta’ kura meta s-servizzi jingħataw fl-esteru”.
13. Skont il-Liġi ġenerali dwar is-sigurtà soċjali (13), is-servizzi ta’ kura lill-membri tas-sistema nazzjonali tas-sigurtà soċjali jingħataw mis-sistema tas-saħħa nazzjonali.
14. Skont dak indikat mill-Gvern Spanjol fir-risposta tiegħu, ma jeżistux dispożizzjonijiet interni rigward ir-regolamentazzjoni ġenerali tar-rimbors bejn l-istituzzjonijiet tal-ispejjeż li jkunu saru minħabba kura mogħtija lil membru tas-sistema tas-sigurtà soċjali Spanjola fi Stat Membru ieħor; dan ir-rimbors jibqa’ rregolat esklużivament mir-regoli Komunitarji fil-qasam u mill-ftehim bilaterali ffirmati minn Spanja bl-għan ta’ implementazzjoni ta’ dawn ir-regoli Komunitarji (14) .
15. Min-naħa l-oħra, ir-rimbors ta’ dawn l-ispejjeż magħmul direttament lill-membru huwa previst biss mill-ipoteżi msemmija fl-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 574/72, jiġifieri meta ma jkunux ġew osservati l-formalitajiet rikjesti mill-istess regolament fl-Istat ta’ residenza. F’dan ir-rigward, iċ-ċirkolari tal-Istitut Nazzjonali tas-Sigurtà Soċjali Nru 11/92 (15), intiża sabiex timplementa l-Artikolu 34 hawn fuq imsemmi, tipprovdi:
“[…] l-amministrazzjonijiet provinċjali tal-Istitut Nazzjonali tas-Sigurtà Soċjali Spanjol huma obbligati li jirrimborsaw direttament lill-persuni kkonċernati, jekk ikun il-każ, l-ispejjeż għat-taraffi applikati mill-istituzzjoni tal-post ta’ residenza, liema istituzzjoni għandha tevalwa jew tiddetermina n-natura ta’ bżonn immedjat li tikkundizzjona d-dritt għall-kopertura. Jekk il-formalitajiet neċessarji jkunu tlestew, dan l-obbligu jgħaddi fuq l-istituzzjoni kompetenti tal-pajjiż barrani fil-kuntest tas-sistema ta’ rimbors tal-ispejjeż bejn l-istituzzjonijiet”.
II – Il-proċedura prekontenzjuża, il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u t-talbiet tal-partijiet
16. Il-proċedura ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu bdiet bl-ilment ta’ ċittadin Franċiż, is-Sur Chollet, residenti fi Spanja, u rreġistrat fis-sistema ta’ sigurtà soċjali Spanjola. Dan ilmenta li, wara li kien rikoverat fi sptar waqt soġġorn tiegħu fi Franza, l-istituzzjoni kompetenti Spanjola ċaħdet it-talba tiegħu għar-rimbors ta’ perċentwali mill-ispejjeż imposti fuqu mill-istituzzjoni tal-post fejn kien qed joqgħod skont il-leġiżlazzjoni Franċiża (it-“ticket modérateur”). Wara talba preliminari għall-informazzjoni, fit-18 ta’ Ottubru 2006 il-Kummissjoni bagħtet lill-awtorità Spanjola ittra ta’ intimazzjoni fejn indikat li l-liġi Spanjola fil-kamp ta’ rimbors ta’ spejjeż rigward għoti ta’ servizzi tas-saħħa mogħtija fi Stat Membru ieħor lil persuna rreġistrata fis-sistema ta’ sigurtà soċjali nazzjonali tmur kontra l-Artikolu 49 KE. L-awtoritajiet Spanjoli rrispondew permezz ta’ ittra tad-29 ta’ Diċembru 2006 li biha ċaħdu kull nuqqas. Peress li ma kinitx sodisfatta bir-risposta mogħtija, fid-19 ta’ Lulju 2007, il-Kummissjoni bagħtet lill-Awtoritajiet Spanjoli opinjoni motivata fejn tenniet il-konstatazzjonijiet magħmula fl-ittra ta’ intimazzjoni u stiednet lil dan l-Istat Membru jadotta l-miżuri neċessarji sabiex itemm dan il-ksur fi żmien xahrejn. Permezz ta’ ittra tad-19 ta’ Settembru 2007, l-awtoritajiet Spanjoli rrispondew għall-opinjoni motivata billi insistew li l-liġi nazzjonali kienet kompatibbli b’mod sħiħ mat-Trattat.
17. Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-20 ta’ Mejju 2008, il-Kummissjoni ppreżentat ir-rikors suġġett ta’ din il-kawża, fejn talbet lill-Qorti tal-Ġustizzja:
– tiddikjara li, billi ċaħad lill-benefiċjarji tas-sistema tas-saħħa nazzjonali Spanjola l-ħlas lura tal-ispejjeż mediċi sostnuti minnhom fi Stat Membru ieħor, fil-każ ta’ kura fi sptar mogħtija skont l-Artikolu 22(1)(a)(i) tar-Regolament Nru 1408/71, safejn il-livell ta’ kopertura applikabbli fl-Istat Membru fejn jingħata t-trattament huwa inqas minn dak previst mil-leġiżlazzjoni Spanjola, ir-Renju ta’ Spanja naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt l-Artikolu 49 KE;
– tikkundanna lir-Renju ta’ Spa nja għall-ispejjeż.
18. Ir-Renju ta’ Spanja talab lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiċħad ir-rikors u tikkundanna lill-Kumissjoni għall-ispejjeż.
19. Permezz ta’ digriet tat-23 ta’ Ottubru 2008 tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja, ir-Renju tal-Belġju, ir-Repubblika tal-Finlandja, ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq u r-Renju tad-Danimarka ngħataw id-dritt li jintervjenu insostenn tat-talbiet tar-Renju ta’ Spanja. Ir-rappreżentanti tal-partijiet u tal-Gvernijiet tal-Belġju, tad-Danimarka u tar-Renju Unit instemgħu fis-seduta tal-24 ta’ Novembru 2009.
III – Analiżi
A – Fuq l-ammissibbiltà tar-rikors
20. Ir-Renju ta’ Spanja, sostnut mir-Renju tal-Belġju, ikkontesta l-ammissibbiltà tar-rikors għal diversi raġunijiet, li fil-qosor huma: it-talbiet imressqa permezz tar-rikors mhumiex ċari, u mhumiex kompatibbli mar-rekwiżiti tal-Artikolu 38(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja u, barra minn hekk, quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, il-Kummissjoni, minn naħa waħda, biddlet is-suġġett tan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kif iddefinit fil-proċedura prekontenzjuża u, min-naħa l-oħra, biddlet b’mod sostanzjali il- petitum
fir-replika tagħha (1); ir-rikors huwa wieħed inutili u inopportun, minbarra li jiżvija l-proċedura, peress li l-ksur tat-Trattat attribwit lill-Istat konvenut huwa l-konsegwenza ta’ dispożizzjonijiet ta’ dritt Komunitarju sekondarju (2).
1. Rigward in-nuqqas ta’ kjarezza tat-talbiet tar-rikors u l-bdil tas-suġġett tan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu u tal- petitum
21. Il-Gvern Spanjol jagħti importanza, fl-ewwel lok, lin-nuqqas ta’ konformità mar-rekwiżiti tal-Artikolu 38(1) tar-Regoli tal-Proċedura tat-talbiet imressqa mill-Kummissjoni. In-nuqqas ta’ kjarezza seħħet minħabba r-riferiment għall-Artikolu 22(1)(a) tar-Regolament Nru 1408/71, li jiddikjara ksur tal-leġiżlazzjoni Komunitarja rigward il-benefiċċji soċjali, minkejja li fil-fażi amministrattiva tal-proċedura, il-Kummissjoni attribwixxiet lir-Renju ta’ Spanja biss il-ksur tal-Artikolu 49 KE. Il-Gvern ta’ Spanja jżid li fir-rikors, il-Kummissjoni ttenni l-inkompatibbiltà tal-leġiżlazzjoni Spanjola mar-rekwiżiti tal-Artikolu 22(1)(a) tar-Regolament Nru 1408/71. Din l-allegazzjoni, kif ukoll dik rigward l-allegat ksur tal-Artikolu 49 KE mill-Artikolu 4(3) tad-Digriet Irjali Nru 1030/2006, magħmula kemm fil-proċedura prekontenzjuża kif ukoll fir-rikors, ġiet irtirata mill-Kummissjoni fil-fażi tar-replika. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-gvern konvenut iddikjara li kien hemm bdil sostanzjali tas-suġġett tal-proċedura ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu fil-fażi kontenzjuża u anki bdil tal- petitum tal-kawża quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Finalment, il-gvern konvenut jgħid li, fil-każ li r-rikors kellu jkun mifhum bħala li huwa intiż li jiġi kkonstatat, fir-realtà, ksur tal-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 574/72, dan huwa inammissibbli minħabba li ġie fformulat tard. Ir-Renju tal-Belġju jsostni wkoll li r-rikors tal-Kummissjoni jinvoka ksur tal-Artikolu 49 KE li ma kienx issemma’ fil-konfront ta’ Spanja fil-proċedura prekontenzjuża.
22. Dawn ir-raġunijiet, fl-opinjoni tiegħi, huma infondati.
23. Mill-qari tal-atti tal-proċedura amministrattiva jirriżulta kjarament li l-Kummissjoni indikat biss, mill-bidu nett, li Spanja kisret l-Artikolu 49 KE u li tali ksur jidher fin- nuqqas ta’ previżjoni, min-naħa tas-sistema legali Spanjola, ta’ mekkaniżmu għar-rimbors tal-ispejjeż sostnuti mill-benefiċjarji tas-sistema nazzjonali tas-sigurtà soċjali rikoverati b’mod mhux mistenni fi sptar, li jsir fi żmien ta’ soġġorn temporanju fi Stat Membru ieħor, meta l-livell ta’ kopertura ta’ dawn l-ispejjeż f’dan l-Istat ikun inqas minn dak iggarantit mis-sistema Spanjola.
24. Jirriżulta b’mod ċar li, fil-formulazzjoni ta’ din l-allegazzjoni, il-Kummissjoni tirreferi, fil-proċedura amministrattiva kif ukoll fir-rikors, għal tip ta’ rimbors differenti kemm għal dak ta’ bejn l-istituzzjonijiet, skont l-Artikolu 36 tar-Regolament Nru 1408/71, kif ukoll għar-rimbors lill-persuna rreġistrata fis-sistema nazzjonali tas-sigurtà soċjali, skont l-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 574/72 meta t-trattament fl-isptar ikun sar fl-assenza tal-formalità preskritta. Skont il-Kummissjoni, id-dritt għal dan ir-rimbors, peress li huwa ta’ natura supplimentari
għal dawk previsti mir-regolamenti hawn fuq indikati, jirriżulta mill-Artikolu 49 KE.
25. Rigward ir-riferiment għall-Artikolu 4(3) tad-Digriet Irjali Nru 1030/2006, inkluż fl-atti tal-proċedura amministrattiva u tar-rikors, u li ma reġax issemma’ fir-replika, il-kritika mressqa mill-Kummissjoni hija bbażata fuq il-fatt li tali dispożizzjoni teskludi, salv għal xi eċċezzjonijiet limitati, id-dritt għal rimbors ta’ spejjeż għal trattamenti mediċi meħuda barra mis-sistema tas-saħħa nazzjonali u anki mill-konstatazzjoni li r-rimbors supplimentari, li huwa s-suġġett tal-proċedura, mhuwiex kopert minn dawn l-eċċezzjonijiet. Kuntrarjament għal dak li l-gvern konvenut isostni, it-teżi tal-Kummissjoni, li din id-dispożizzjoni turi li s-sistema legali Spanjola ma tipprovdix għal dan ir-rimbors, baqgħet sostanzjalment mingħajr tibdil fid-diversi fażijiet tal-proċedura. Barra minn hekk, jidher li din baqgħet perfettament koerenti mas-suġġett tan-nuqqas attribwit lir-Renju ta’ Spanja sa mill-bidu nett.
26. Fl-opinjoni tiegħi, lanqas ma huwa possibbli ssostni, kif qiegħed jagħmel il-gvern konvenut, li l-Kummissjoni estendiet is-suġġett tal-proċedura ta’ nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu għall-ksur tal-leġiżlazzjoni Komunitarja fil-qasam tas-sigurtà soċjali meta, f’parti mir-rikors, li mingħajr dubju mhuwiex miktub b’mod feliċi, il-Kummissjoni reġgħet tenniet li fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-eċċezzjoni li jirreferi għaliha l-Artikolu 4(3) tad-Digriet Nru 1030/2006 huwa “iktar ristrett minn dak tal-Artikolu 22(1)(a) tar-Regolament Nru 1408/71, b’tali mod li, fil-parti l-kbira tal-każi koperti b’dan l-artikolu, l-awtoritajiet Spanjoli ma jirrikonoxxux id-dritt għar-rimbors tal-ispejjeż ta’ trattament fi sptar sostnuti fi Stat Membru ieħor”. Fil-fatt, fid-dawl tar-rikors fl-intier tiegħu, mhemmx dubju li r-rimbors li għalih tirreferi l-Kummissjoni huwa dak supplimentari, li skont din l-istituzzjoni, huwa dovut lill-benefiċjarji tas-sistema tas-sigurtà soċjali Spanjola bis-saħħa tal-Artiklu 49 KE u mhux, kif min-naħa l-oħra, jidher li Spanja qed issostni, it-tipi differenti ta’ rimbors previsti mir-Regolament Nru1408/71 u mir-Regolament Nru 574/72.
27. Rigward in-natura ċertament konfuża tat-talbiet tar-rikors, nillimita ruħi sabiex nosserva li l-Artikolu 22(1)(a) tar-Regolament Nru 1408/71 huwa ċċitat diversi drabi fl-ittra ta’ intimazzjoni u anki fl-opinjoni motivata bl-iskop li jillimita s-sitwazzjonijiet previsti fir-rikors, jiġifieri s-sitwazzjonijiet fejn it-trattament fi sptar isir, bħal dak tas-Sur Chollet, meta jkun fi Stat Membru ieħor għal skopijiet oħra u mhux dak li jirċievi trattament mediku. F’dawn iċ-ċirkustanzi, ma jidhirlix li wieħed jista’ serjament isostni li r-riferiment għal dan l-artikolu li jinsab fit-talbiet tar-rikors, anki hawn bil-ħsieb ta’ delimitazzjoni tas-sitwazzjoni ta’ fatt, huwa ta’ natura li jikkawża konfużjoni fir-rigward tat-tip ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu li l-Qorti tal-Ġustizzja qiegħda tintalab tiddikjara.
28. Fl-aħħar nett, ladarba jirriżulta b’mod ċar li l-uniku nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, li ġie allegat sa mill-bidu nett fil-konfront tar-Renju ta’ Spanja, jirrigwarda l-Artikolu 49 KE, għandha tiġi eskluża l-ipoteżi tal-gvern konvenut li r-rikors jista’ jiġi interpretat bħala rikors għal dikjarazzjoni ta’ ksur tal-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 574/72.
29. Fuq il-bażi ta’ dak spjegat hawn fuq, inħoss li l-kritika ta’ Spanja, li s-suġġett tan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kif iddefinit fil-proċedura amministrattiva nbidel fil-fażi kontenzjuża tal-proċedura, hija infondata. Bl-istess mod, għandha tiġi miċħuda wkoll il-kritika mressqa mill-Gvern Belġjan inkwantu mibnija fuq premessa manifestament żbaljata. Għar-raġunijiet imsemmija, inħoss li l-allegazzjonijiet tal-gvern konvenut dwar il-bdil tal- petitum fil-fażi tar-replika u n-natura konfuża tat-talbiet tar-rikors huma wkoll infondati.
2. Fuq jekk hijiex xierqa azzjoni bbażata fuq l-Artikolu 226 KE u fuq l-abbuż tal-proċedura
30. Fit-tieni lok, ir-Renju ta’ Spanja josserva li l-allegat ksur tal-Artikolu 49 KE li l-Kummissjoni ssostni fil-konfront tiegħu joriġina mill-istess leġiżlazzjoni Komunitarja. Fil-fatt, fis-sistema legali Spanjola, ir-rimbors ta’ spejjeż mediċi favur benefiċjarji tas-sistema tas-saħħa nazzjonali fil-każi kkunsidrati fil-proċedura ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, jista’ jkun, fin-nuqqas ta’ dispożizzjoni speċifika interna, irregolat direttament mir-regolamenti Komuntarji fil-qasam tas-sigurtà soċjali. Għalhekk, il-protezzjoni tas-sitwazzjonijiet analogi u simili għal dik tas-Sur Chollet fis-sens indikat mill-Kummissjoni ma tistax tintlaħaq mingħajr tibdil fil-leġiżlazzjoni Komunitarja. F’dawn iċ-ċirkustanzi, li l-istituzzjoni rikorrenti tieħu azzjoni kif qiegħda tagħmel fil-konfront ta’ Stat Membru wieħed li barra minn hekk huwa, f’dan il-kuntest, kompletament f’konformita’ mal-leġiżlazzjoni Komunitarja, la huwa xieraq u lanqas utili. B’argument simili, anki jekk mhux inkluż fir-raġunijiet tal-inammissibbiltà tar-rikors, il-gvern konvenut isostni li, anki fil-każ li jiġi ammess li kien hemm ksur tar-regolamenti Komunitarji fil-qasam tas-sigurtà soċjali fil-każ tas-Sur Chollet, dan mhuwiex imputabbli lil Spanja, iżda lil Franza, minħabba li l-istituzzjonijiet ta’ dan l-Istat Membru, bi ksur tal-Artikolu 36 tar-Regolament Nru 1408/71, ma tawx rendikont sħiħ lill-istituzzjonijiet Spanjoli tal-ispejjeż marbuta mat-trattament fl-isptar tas-Sur Chollet. Fl-aħħar nett, il-Gvern Spanjol jenfasizza l-partikolarità ta’ dan il-każ u qiegħed jitlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddikjara nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu ta’ Stat Membru f’qasam li s’issa l-Qorti tal-Ġustizzja ppronunzjat ruħha biss permezz ta’ deċiżjonijiet preliminari.
31. Fil-kuntest ta’ tali kritika, ir-Renju ta’ Spanja, minn naħa waħda, qed jikkontesta l-ammissibbiltà tar-rikors fuq il-bażi tal-fatt li dan mhuwiex opportun u, min-naħa l-oħra, qed iressaq argumenti li jinvokaw abbuż ta’ proċedura.
32. Taħt l-ewwel punt, huwa suffiċjenti li jitfakkar li l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tirrikonoxxi li l-Kummissjoni għandha marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’ fl-applikazzjoni tal-Artikolu 226 KE. Infatti, huwa kompitu ta’ din l-istituzzjoni li tevalwa jekk ikunx xieraq li tinbeda proċedura fil-konfront ta’ Stat Membru partikolari, kif ukoll li tiddetermina fir-rigward ta’ liema aġir jew nuqqas imputabbli lil dan l-Istat għandha tinbeda din il-proċedura (16) ; hija wkoll il-Kummissjoni li għandha tevalwa jekk ikunx xieraq li tadixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja għal dikjarazzjoni ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu. B’mod konsistenti mar-rikonoxximent ta’ tali setgħa diskrezzjonali, il-Qorti tal-Ġustizzja dejjem astjeniet milli tistħarreġ jekk azzjoni taħt l-Artikolu 226 tkunx xierqa, fil-każ ta’ kontestazzjoni min-naħa tal-Istat Membru konvenut (17) .
33. Rigward it-tieni punt, huwa biżżejjed li jiġi rrilevat li l-korrettezza tal-premessa li fuqha hija bbażata l-argumentazzjoni tal-Gvern Spanjol, jiġifieri li l-ksur ikkontestat ma jistax jiġi imputat lilu, peress li dan jirriżulta minn kontradizzjonijiet bejn id-dritt primarju u dak sekondarju, irid ikun ivverifikat fl-istadju tad-determinazzjoni tan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu u għalhekk meta jiġi eżaminat il-mertu tar-rikors. F’kull każ, azzjoni intiża biex tistabbilixxi li Stat Membru ma kkonformax mal-obbligi tiegħu taħt dispożizzjoni tad-dritt primarju, għandha tendenza li tiggarantixxi l-osservanza tat-Trattat u m’għandhiex titqies bħala abbuż ta’ proċedura. F’dan ir-rigward, il-fatt li l-Qorti tal-Ġustizzja s’issa dejjem ippronunzjat ruħha fuq is-suġġett ta’ dan ir-rikors biss permezz ta’ deċiżjoni preliminari hija għal kollox irrilevanti u l-Qorti tal-Ġustizzja ma tista’ bl-ebda mod timpedixxi lill-Kummissjoni milli tipproteġi l-osservazzjoni tar-regoli li hija tikkunsidra miksura.
34. Għalhekk, fl-opinjoni tiegħi, it-tieni argument imressaq mill-gvern konvenut dwar l-inammissibbiltà tar-rikors għandu wkoll jiġi miċħud.
3. It-talbiet rigward l-ammissibbiltà
35. Fuq il-bażi tal-kunsiderazzjonijiet kollha indikati hawn fuq, nikkunsidra li r-rikors huwa ammissibbli.
B – Fuq in-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu
1. Il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li fuqha huwa bbażat ir-rikors tal-Kummissjoni
36. Qabel ma jiġu esposti l-argumenti mressqa mill-Kummissjoni insostenn tar-rikors tagħha, jeħtieġ nirreferi fil-qosor għall-istadji li wasslu lill-Qorti tal-Ġustizzja biex issostni, f’ċirkustanzi partikolari u limitati, id-dritt tal-membri tas-sistema tas-sigurtà soċjali ta’ Stat Membru li jiksbu, bis-saħħa tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-moviment liberu tas-servizzi, ir-rimbors tal-ispejjeż mediċi magħmula fi Stat Membru skont it-tariffi tal-Istat li huma rreġistrati fih u b’żieda mas-sistema ta’ rimbors prevista fl-Artikolu 22(1)(i) tar-Regolament Nru 1408/71.
37. L-oriġini ta’ din il-ġurisprudenza tmur lura għas-sentenza magħrufa Kohll (18) . Il-Qorti tal-Ġustizzja, adita mill-Cour de cassation
tal-Lussemburgu, fil-kuntest ta’ kawża bejn R. Kohll, assigurat fil-Lussemburgu u l-Union des Caisses de Maladie, dwar iċ-ċaħda tar-rimbors tal-ispejjeż magħmula minnu għal trattament dentali li t-tifla tiegħu rċeviet fil-Ġermanja, ippreċiżat qabellexejn li la l-fatt li leġiżlazzjoni nazzjonali dwar is-suġġett tal-kawża prinċipali taqa’ fil-kuntest tas-sigurtà soċjali, u lanqas il-fatt li d-deċiżjoni ta’ rifjut setgħet kienet konformi mal-Artikolu 22 tar-Regolament Nru 1408/71, ma kienu biżżejjed biex tiġi eskluża l-applikazzjoni f’din il-kawża tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat fil-qasam tal-moviment liberu tas-servizzi. Wara li t-trattatament mogħti bi ħlas minn ortodontista stabbilit fi Stat Membru ieħor, barra minn kwalunkwe struttura ta’ sptar, ġie kklassifikat bħala servizz fis-sens tal-Artikolu 60 tat-Trattat (li sar l-Artikolu 50 KE), il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni skuraġġiet lill-assigurati milli jużaw servizzi mediċi fi Stat Membru ieħor, u li kienet tikkostitwixxi, kemm għal dawk li jagħtu s-servizz kif ukoll għall-pazjenti tagħhom, ostakolu għall-moviment liberu tas-servizzi. Rigward il-possibbiltà li jiġi ġġustifikat dan l-ostakolu, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li, minn naħa, rimbors skont it-tariffa tal-Istat ta’ reġistrazzjoni, bħal dak mitlub minn R. Kohll, ma kienx piż qawwi fuq il-finanzjament tas-sistema tas-sigurtà soċjali u li, min-naħa l-oħra, fil-każ ineżami, ma ntweriex li l-leġiżlazzjoni inkwistjoni kienet waħda neċessarja biex jintlaħaq l-iskop li jinżamm servizz mediku fi sptar ibbilanċjat u aċċessibli għal kulħadd, li jaqa’ taħt id-derogi ġġustifikati minħabba raġunijiet tas-saħħa pubblika skont l-Artikolu 56 tat-Trattat (li sar l-Artikolu 46 KE). Il-Qorti tal-Ġustizzja
kkonkludiet għalhekk li “l-Artikoli 59 u 60 tat-Trattat KE jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tissuġġetta għall-awtorizzazzjoni tal-awtorità tas-sigurtà soċjali r-rimbors lill-assigurat, skont it-tariffi tal-Istat fejn hu rreġistrat, għas-servizzi ta’ kura tas-snien mogħtija minn ortodontista stabbilit fi Stat Membru ieħor”.
38. Dawn il-prinċipji kienu ġew affermati mill-Qorti tal-Ġustizzja b’riferiment għall-kura medika li ma tingħatax fi sptar. Għalhekk, qamet il-kwistjoni dwar l-applikabbiltà tagħhom anki fil-każ ta’ trattamenti mogħtija f’ambjent ta’ sptar. Din il-kwistjoni kienet ittrattata fis-sentenza Smits u Peerbooms (19), fejn kienet diskussa s-sistema tal-assigurazzjoni tas-saħħa fil-Pajjiżi l-Baxxi, fejn is-servizzi tas-saħħa huma normalment mogħtija b’xejn lill-assigurati fuq il-bażi ta’ sistema kuntrattwali. B. S. M. Smits kienet talbet ir-rimbors tal-ispejjeż li għamlet għall-kura li rċeviet fi klinika Ġermaniża, waqt li H. T. M. Peerbooms kien talab għar-rimbors tal-ispejjeż li għamel inkonnessjoni ma’ terapija newroloġika speċjali eżegwita f’istitut Awstrijak. Fiż-żewġ każi, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ġew irrifjutati rimbors, fil-każ ta’ B. S. M. Smits minħabba li trattament sodisfaċenti u xieraq għall-marda tagħha kien disponibbli fil-Pajjiżi l-Baxxi, u fil-każ ta’ H. T. M. Peerbooms minħabba n-natura esperimentali tat-terapija. Filwaqt li rreferiet għall-ġurisprudenza li fir-realta’ kienet inqas espliċita minn kif il-Qorti tal-Ġustizzja xtaqitha li tidher, din tal-aħħar sostniet qabelxejn li s-servizzi tas-saħħa kienu jaqgħu fil-kamp tal-applikazzjoni tal-Artikolu 60 tat-Trattat KE, mingħajr ma kien hemm ħtieġa li ssir id-distinzjoni ta’ jekk il-kura ngħatatx fi sptar jew le (20) . Il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li “servizz mediku mogħti fi Stat Membru u mħallas mill-pazjent ma jistax jiġi eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi, iggarantita mit-Trattat sempliċement minħabba li r-rimbors tal-ispejjeż tal-kura inkwistjoni jintalab skont il-leġiżlazzjoni dwar l-assigurazzjoni kontra l-mard ta’ Stat Membru ieħor li essenzjalment tipprovdi għal benefiċċji in natura ” (21) . Bl-istess mod, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, meta t-trattament mediku fi sptar ikun iffinanzjat direttament mill-fond tal-assigurazzjoni tal-mard fuq il-bażi ta’ ftehim u tariffi stabbiliti minn qabel, it-trattament ma jiqafx milli jiġi kklassifikat bħala servizz fis-sens tal-Artikolu 60 tat-Trattat (22) . Il-Qorti tal-Ġustizzja għalhekk ikkonfermat il-karattru restrittiv tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja tenniet li r-rekwiżit li s-sistema nazzjonali tas-sigurtà soċjali tassumi l-ispejjeż għal kura fi sptar mogħtija fi Stat Membru ieħor biss kemm-il darba tingħata awtorizzazzjoni minn qabel kien jikkostitwixxi “miżura kemm neċessarja kif ukoll raġonevoli”, sakemm din il-miżura tkun iġġustifikata fuq il-bażi tal-ħtieġa doppja li “jiġi assigurat li jkun hemm aċċess suffiċjenti u permanenti għal firxa bbilanċjata ta’ kura fl-isptarijiet ta’ kwalità għolja fl-istat ikkonċernat” u li “jkun evitat, safejn dan ikun possibbli, kull ħela ta’ riżorsi finanzjarji, tekniċi u umani” (23) .
39. Permezz tas-sentenza Vanbraekel (24), mogħtija fl-istess jum tas-sentenza Smits u Peerbooms, il-Qorti tal-Ġustizzja żiedet punt ieħor għal din it-tifsira. J. Descamps, ċittadina Belġjana rreġistrata fl-iskema Belġjana ta’ assigurazzjoni obbligatorja kontra l-mard u l-invalidità, kienet talbet lill-awtorizzazzjoni biex tagħmel intervent kirurġiku ortopediku fi Franza. L-awtorizzazzjoni ma kinitx ingħatat għaliex it-talba ma kinitx immotivata biżżejjed. Minkejja din iċ-ċaħda, J. Descamps għamlet l-operazzjoni u ppreżentat kawża kontra l-fond tal-mard li miegħu kienet assigurata biex tingħata r-rimbors tal-ispejjeż li kienet għamlet. Il-qorti tar-rinviju, wara li kkonfermat l-illeġittimità taċ-ċaħda, talbet lill-Qorti tal-Ġustizzja biex tiċċara x’kien l-obbligu tal-fond tal-mard konvenut. Wara li ġie ppreċiżat li, “meta persuna assigurata li tkun talbet awtorizzazzjoni fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 22(1)(c) tar-Regolament Nru 1408/71 ma tkunx ingħatat din l-awtorizzazzjoni mill-istituzzjoni kompetenti u sussegwentement jiġi stabbilit [...], li dak ir-rifjut kien infondat, dik il-persuna hija intitolata tikseb il-ħlas lura direttament mill-istituzzjoni kompetenti ta’ ammont ekwivalenti għal dak li normalment kien ikun tħallas li kieku l-awtorizzazzjoni kienet ingħatat debitament mill-bidu nett” (25), il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat jekk, fil-każ li r-rimbors skont l-iskema Belġjana kien aktar għoli minn dak li kien jingħata skont l-iskema Franċiża, il-werrieta ta’ J. Descamps, li sadanittant kienu assumew il-kawża prinċipali, kellhomx id-dritt li jingħataw ukoll ir-rimbors supplementari li jikkorrispondi għad-differenza ta’ bejn iż-żewġ skemi, bis-saħħa tad-dispożizzjonijiet relatati mal-moviment liberu tas-servizzi. Il-Qorti tal-Ġustizzja waslet għall-istess konklużjonijiet magħmula fis-sentenza Smits u Peerbooms kemm fir-rigward tal-klassifikazzjoni tas-servizzi mediċi mogħtija fi sptar bħala servizzi u kif ukoll fir-rigward tan-natura restrittiva tal-leġiżlazzjoni inkwistjoni, inkwantu kellha l-konsegwenza “li persuna assigurata jkollha livell ta’ assigurazzjoni anqas vantaġġuż meta hija tirċievi kura fi sptar fi Stat Membru ieħor milli meta hija tirċievi l-istess kura fl-Istat Membru fejn hija assigurata” (26) . Rigward il-ġustifikazzjonijiet possibbli għal tali restrizzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja osservat, minn naħa, li skont dak li l-qorti tar-rinviju kkonstatat, l-awtorizzazzjoni mitluba minn J. Descamps sabiex tagħmel l-operazzjoni fi Franza inċaħdet illeġittimament, u, min-naħa l-oħra, ir-rikonoxximent ta’ dritt tal-werrieta tagħha li jingħataw rimbors supplementari, “li huwa funzjoni tas-sistema ta’ intervent ta’ l-Istat fejn il-persuna hija assigurata, fil-fatt ma [kienx jimponi] piż finanzjarju addizzjonali fuq l-iskema ta’ assigurazzjoni kontra l-mard ta’ dak l-Istat meta mqabbel mar-rifużjoni li kien ikollha ssir li kieku l-kura fl-isptar kienet ipprovduta f’dan l-aħħar Stat” (27) u għalhekk ma kellux effett kbir fuq il-finanzjament tas-sistema tas-sigurtà soċjali Belġjana. Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li “l-Artikolu 59 tat-Trattat KE […] għandu jiġi interpretat fis-sens li, jekk il-ħlas lura ta’ l-ispejjeż sostnuti għal servizzi mediċi pprovduti fi Stat Membru fejn tkun tinsab il-persuna kkonċernata, li jirriżulta mill-applikazzjoni tar-regoli fis-seħħ f’dan l-Istat, huwa inqas minn dak li kien jirriżulta mill-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni fis-seħħ fl-Istat Membru fejn din il-persuna hija assigurata li kieku ngħatat kura fi sptar f’dak l-Istat, rifużjoni supplementari li tkopri dik id-differenza għandha tingħata mill-istituzzjoni kompetenti lill-persuna assigurata” (28) .
40. Fis-sentenza Müller-Fauré u Van Riet (29), il-Qorti tal-Ġustizzja tenniet mill-ġdid dak li affermat fis-sentenzi Kohll u Smits u Peerbooms, dejjem fir-rigward tal-iskema ta’ assigurazzjoni kontra l-mard tal-Pajjiżi l-Baxxi. Fil-kawża li wasslet għal din is-sentenza, V. G. Müller-Fauré għamlet trattament tas-snien mhux fi sptar waqt vaganza fil-Ġermanja. Meta marret lura l-Pajjiżi l-Baxxi talbet għar-rimbors tal-ispejjeż li għamlet, iżda din it-talba ġiet miċħuda. Min-naħa tagħha, E. E. M. van Riet talbet awtorizzazzjoni biex tagħmel artroskopija fil-Belġju. Din l-awtorizzazzjoni ma ngħatatx fuq il-bażi li dan l-intervent seta’ jsir fil-Pajjiżi l-Baxxi stess. E. E. M. van Riet xorta għamlet dan l-intervent, li parti minnu sar fi sptar, u talbet ir-rimbors tal-ispejjeż li kienet għamlet, iżda dan ir-rimbors ġie miċħud. Il-Qorti tal-Ġustizzja tenniet il-kompatibbiltà mal-Artikoli 59 u 60 tat-Trattat KE tar-rekwiżit li għandu jkun hemm awtorizzazzjoni minn qabel bħala kundizzjoni biex jingħata r-rimbors tal-ispejjeż magħmula fi Stat Membru ieħor għal trattamenti fi sptar magħmula barra mill-istrutturi kkuntrattati u ppreċiżat li l-awtorizzazzjoni tista’ tiġi miċħuda, minħabba nuqqas ta’ neċessità medika, “biss jekk kura identika jew kura li tkun daqstant effettiva għall-pazjent tista’ tingħata fi żmien xieraq minn stabbiliment li miegħu l-fond tal-mard tal-persuna assigurata jkun kkonkluda ftehim”. B’dan il-mod, il-Qorti tal-Ġustizzja imponiet ir-rekwiżit li ssir evalwazzjoni taċ-ċirkustanzi speċifiċi tal-każ fid-dawl tal-kundizzjonijiet tas-saħħa tal-persuna kkonċernata u l-grad ta’ urġenza tat-trattament li din tkun teħtieġ (30) . Rigward l-ispejjeż ta’ trattamenti fl-esteru li ma jingħatawx fi sptar, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonfermat dak li ġie ritenut fis-sentenza Kohll, u ċaħdet b’mod partikolari l-oġġezzjonijiet imressqa mill-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi bbażati fuq id-differenza fundamentali bejn l-iskema ta’ rimbors, bħal dik prevista mil-leġiżlazzjoni tal-Lussemburgu fil-kawża Kohll, u sistema, bħal dik tal-Pajjiżi l-Baxxi, ibbażata fuq l-għoti ta’servizzi in natura .
41. Fl-aħħar nett, fil-kawża li wasslet għas-sentenza Watts (31), qamet il-kwistjoni fuq l-applikabbiltà tal-prinċipji kkonfermati mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-każ meta l-ispejjeż konnessi mal-kura mogħtija fi sptar u riċevuti minn assigurat fi Stat Membru ieħor jitħallsu mis-sistema tas-saħħa nazzjonali, bħan-National Health Service (NHS) tar-Renju Unit, iffinanzjat mill-Istat u bbażat fuq il-prinċipju ta’ servizzi b’xejn. Y. Watts talbet l-awtorizzazzjoni skont l-Artikolu 22(1)(ċ) tar-Regolament Nru 1408/71 biex tagħmel operazzjoni fl-esteru. Din l-awtorizzazzjoni ġiet miċħuda peress li l-istess trattament seta’ jingħata lill-pazjenta fi sptar lokali “mingħajr dewmien inġustifikat”. Fil-mori tal-kawża kontra dan ir-rifjut, Y. Watts, li fil-frattemp saħħitha marret għall-agħar, għamlet operazzjoni fi Franza u ħallsitha hi. Il-Qorti tal-Ġustizzja tenniet li l-Artikolu 49 KE kien applikabbli fiċ-ċirkustanzi tal-każ “indipendentement minn kif taħdem is-sistema nazzjonal li magħha hi rreġistrata din il-persuna u li minnha sussegwentement tintalab l-assunzjoni tar-responsabilità għall-ħlas tal-ispejjeż ta’ dawn is-servizzi” (32) . Fuq il-bażi tas-sentenzi Smits u Peerbooms u Müller-Fauré u van Riet, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li l-leġiżlazzjoni inkwistjoni kienet tikkostitwixxi restrizzjoni għall-moviment liberu tas-servizzi, u dan anki jekk, skont din il-leġiżlazzjoni, is-servizzi mogħtija fi sptar privat fl-Ingilterra u Wales ma jitħallsux mill-NHS (33) . Bl-applikazzjoni għaċ-ċirkustanzi tal-każ ineżami ta’ dak li ġie affermat fl-imsemmija sentenzi fir-rigward tal-iskema kuntrattwali fis-seħħ fil-Pajjiżi l-Baxxi, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonfermat il-kompatibbiltà mal-Artikolu 49 KE ta’ miżura nazzjonali li tissuġġetta għall-awtorizzazzjoni d-dritt ta’ pazjent li jingħata trattament fi sptar fi Stat Membru ieħor li jitħallas mis-sistema li tagħha huwa membru.
2. L-ilment ifformulat mill-Kummissjoni
42. Fil-qosor, it-teżi tal-Kummissjoni tista’ tiġi esposta kif hawn indikat.
43. Fuq il-bażi tal-leġiżlazzjoni Spanjola, għajr għal sitwazzjonijiet eċċezzjonali, fejn tkun neċessarja kura “urġenti, immedjata u vitali”, jitħallsu mis-sistema tas-saħħa nazzjonali biss, is-servizzi tal-isptar mogħtija minn strutturi ta’ din is-sistema. Għalhekk, l-ispejjeż magħmula minn persuna li tkun assigurata skont is-sistema tas-sigurtà soċjali Spanjola għal kura mogħtija fi sptar neċessarja mill-perspettiva medika u mogħtija matul soġġorn temporanju fi Stat Membru ieħor skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 22(1)(a)(i) tar-Regolament Nru 1408/71 mhumiex suġġetti għal rimbors.
44. F’tali każijiet, meta l-livell ta’ kopertura tal-ispejjeż mediċi tal-isptar skont il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru partikolari jkun inferjuri għal dak iggarantit mil-leġiżlazzjoni Spanjola, iċ-ċaħda tar-rimbors tista’, minn naħa, tiskoraġġixxi lil dawk irreġistrati fis-sistema tas-sigurtà soċjali Spanjola milli jmorru fit-territorju ta’ dan l-Istat Membru biex jirċievu servizzi li mhumiex mediċi (pereżempju, servizzi edukattivi jew turistiċi), u, min-naħa oħra, tinċentivahom, fil-każ li huma diġà jkunu f’dan l-Istat Membru, biex jirritornaw qabel fi Spanja sabiex ikunu jistgħu jibbenefikaw minn trattament fi sptar b’xejn. Għalhekk, il-leġiżlazzjoni Spanjola għandha effett restrittiv kemm fuq l-għoti tas-servizzi li inizjalment immotivaw iċ-ċaqliq u s-soġġorn temporanju fi Stat Membru ieħor kif ukoll fuq l-għoti sussegwenti ta’ servizzi mediċi fi sptar f’dan l-Istat.
45. Restrizzjonijiet bħal dawn mhumiex iġġustifikati la min-neċessità li jiġi evitat dannu serju għall-ekwilibriju finanzjarju tas-sistema ta’ sigurtà soċjali Spanjola u lanqas mill-ħtieġa li tinżamm sistema tas-saħħa effiċjenti u aċċessibbli għal kulħadd.
46. Il-Kummissjoni tikkonkludi li l-leġiżlazzjoni Spanjola dwar ir-rimbors tal-ispejjeż mediċi magħmula fi Stat Membru ieħor hija, fir-rigward tal-aspetti hawn fuq esposti, kuntrarja għall-Artikolu 49 KE.
3. Id-difiża tar-Renju ta’ Spanja.
47. L-ewwel nett, il-gvern konvenut jikkontesta l-imputabbilta` tal-ksur tar-Renju ta’ Spanja, billi jasserixxi l-konformità tal-leġiżlazzjoni interna mal-leġiżlazzjoni Komunitarja fil-qasam tas-sigurtà soċjali tal-ħaddiema migranti u l-applikazzjoni korretta tar-Regolament Nru 1408/71 min-naħa tal-awtoritajiet Spanjoli, b’mod partikolari f’dak li jirrigwarda l-każ ta’ Chollet.
48. It-tieni nett, billi jitlaq minn dik li huwa jikkunsidra bħala r-relazzjoni korretta bejn ir-regoli tad-dritt sekondarju fil-qasam tas-sigurtà soċjali u d-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar iċ-ċirkulazzjoni tal-ħaddiema u l-provvista ta’ servizzi, dan il-gvern jopponi essenzjalment li hemm ksur tal-Artikolu 49 KE fis-sitwazzjonijiet irregolati mill-Artikolu 22(1)(a)(i) tar-Regolament Nru 1408/71.
49. It-tielet nett, ir-Renju ta’ Spanja, sostnut minn diversi argumenti tal-gvernijiet intervenjenti, jeċċepixxi li l-allegazzjoni mressqa fil-konfront tiegħu hija infondata. Minn naħa, huwa jiċħad li f’dan il-każ jeżistu l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-Artikolu 49 KE. B’mod partikolari: i) is-servizzi suġġetti għal restrizzjoni mhumiex identifikati b’mod preċiż biżżejjed; ii) ir-restrizzjoni msemmija mill-Kummissjoni hija biss ta’ natura ipotetika; iii) il-prassi tal-awtoritajiet Spanjoli kkritikata fir-rikors mhijiex diskriminatorja. Min-naħa l-oħra, il-Gvern Spanjol jenfasizza li jekk l-argument tal-Kummissjoni jintlaqa’, dan ikollu riperkussjonijiet kbar fuq l-istabbilta` finanzjarja tas-sistema tas-saħħa nazzjonali u joħloq diffikultajiet prattiċi kbar.
4. L-evalwazzjoni
50. Qabel ma jiġi eżaminat il-mertu tal-argument sostnut mill-Kummissjoni, huwa neċessarju li wieħed jittratta fil-qosor l-argumenti tal-gvern konvenut esposti fil-qosor fil-punti 47-48 iktar ’il fuq, inkwantu jqajmu xi kwistjonijiet preliminari relatati mal-applikazzjoni u l-interpretazzjoni tar-Regolament Nru1408/71.
a) Dwar il-kwistjonijiet preliminari relatati mal-applikazzjoni u l-interpretazzjoni tar-Regolament Nru 1408/71
i) Fuq l-inċidenza tal-allegata konformità tal-leġiżlazzjoni Spanjola mad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1408/71
51. Kif diġà ssemma waqt l-eżami tal-ammissibbiltà tar-rikors, dan tal-aħħar jikkonċerna esklu ż ivament ksur tal-Artikolu 49 KE. Għaldaqstant, il-kwistjoni dwar l-applikazzjoni korretta tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1408/71 fis-sistema Spanjola ma tifformax parti minn din il-kawża. Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandha ebda obbligu li tiddeċiedi dwar din il-kwistjoni u, minkejja l-istedina f’dan is-sens tal-Gvern Spanjol, fl-opinjoni tiegħi, din għandha tastjeni milli tagħmel dan.
52. Fir-realtà, l-Istat konvenut jinsisti fuq il-konformità totali tal-leġiżlazzjoni Spanjola u tal-prassi amministrattiva mal-legiżlazzjoni Komunitarja fil-qasam tas-sigurtà soċjali tal-ħaddiema migranti peress li jisħaq li dan huwa fih innifsu biżżejjed għaċ-ċaħda tal-allegazzjoni mressqa mill-Kummissjoni.
53. B’riferiment partikolari għall-każ ta’ Chollet, dan josserva li l-awtoritajiet Spanjoli qatt ma kkontestaw id-dritt ta’ dan tal-aħħar li jirċievi, fl-Istat ta’ residenza temporanja, il-benefiċċji in natura previsti fl-Artikolu 22(1)(i) tar-Regolament Nru 1408/71 u li, għal dan il-għan, ħarġulu l-formularju E 111, li fuq il-bażi tiegħu huwa ġie rikoverat fi sptar fi Franza.
54. Min-naħa l-oħra, il-Gvern Spanjol jikkontesta li, sabiex issir applikazzjoni korretta ta’ tali dispożizzjoni, l-awtoritajiet Spanjoli kellhom jirrimborsaw lil Chollet it-“ticket modérateur”. Insostenn tal-pożizzjoni tiegħu, huwa josserva li, fil-punti 36 u 37 tas-sentenza ċċitata Vanbraekel, il-Qorti tal-Ġustizzja affermat li peress li l-Artikolu 22 tar-Regolament Nru 1408/71 ma kienx intiż biex jirregola r-rimbors tal-ispejjeż magħmula għal kura pprovduta fi Stat Membru differenti minn dak ta’ reġistrazzjoni fuq il-bażi tat-tariffi li jinsabu fis-seħħ f’dan l-Istat tal-aħħar, dan l-artikolu la jipprojbixxi u lanqas jippreskrivi dan ir-rimbors, “meta l-leġiżlazzjoni ta’ l-Istat Membru fejn il-persuna kkonċernata hija assigurata tipprovdi għal dan il-ħlas lura”. Fil-fatt, skont il-Gvern Spanjol, dispożizzjoni bħal din ma teżistix fis-sistema ta’ sigurtà soċjali Spanjola. Għalhekk, ebda ksur ma jista’ jiġi imputat lir-Renju ta’ Spanja.
55. Nistqarr li għandi ċerta diffikultà sabiex nifhem bis-sħiħ din it-teżi tal-Gvern Spanjol. Donnu li minn naħa, qiegħed iwarrab kompletament is-suġġett tar-rikors, li, kif rajna, jikkonsisti proprju fin-nuqqas ta’ dispożizzjoni fis-sistema Spanjola għal rimbors supplimentari f’sitwazzjonijiet simili għal dik ta’ Chollet, u min-naħa l-oħra, qiegħed jipproċedi minn qari volontarjament parzjali tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.
56. Fil-fatt, fil-punti 36 u 37 tas-sentenza Vanbraekel, iċċitati fir-risposta, il-Qorti tal-Ġustizzja intendiet biss tafferma n-newtralità tal-iskema stabbilita mill-Artikolu 22 tar-Regolament Nru 1408/71 fir-rigward tal-possibbiltà li jiġi rikonoxxut lill-benefiċjarji tas-sigurtà soċjali ta’ Stat Membru d-dritt li jiksbu, b’mod supplimentari, ir-rimbors tal-ispejjeż tas-saħħa sostnuti fi Stat Membru ieħor abbażi tat-tariffi tal-Istat ta’ reġistrazzjoni u mhux ukoll, kif jidher li qed jallega l-Gvern Spanjol, li tissuġġetta tali dritt għall-kundizzjoni li tali rimbors ikun espressament previst
mil-leġiżlazzjoni ta’ tali Stat.
57. Barra minn hekk, dak li l-gvern konvenut jonqos milli jikkunsidra huwa l-fatt li, wara li rrikonoxxiet tali newtralità, li kienet diġà ddikjarata fis-sentenzi Decker u Kohll (34) u kkonfermata f’diversi deċiżjonijiet sussegwenti għall-imsemmija sentenza Vanbraekel, il-Qorti tal-Ġustizzja affermat l-obbligu tal-Istati Membri, fuq il-bażi tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-moviment liberu tas-servizzi, li jiggarantixxu, f’ċirkustanzi speċifiċi, l-imsemmi rimbors supplimentari lil dawk irreġistrati fl-iskema tas-sigurtà soċjali tagħhom.
58. Kif jirriżulta mill-ġurisprudenza ċċitata fil-punti 36-41, ir-rimbors tal-ispejjeż tas-saħħa magħmula fi Stat Membru differenti minn dak ta’ reġistrazzjoni huwa għalhekk suġġett għal xi tip ta’ sistema binarja, li fiha l-ħlas tal-ispejjeż skont it-tariffi previsti mil-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru li fih ingħataw is-servizzi, previst mill-Artikolu 22 tar-Regolament Nru 1408/71, jeżisti flimkien mad-dritt, li jirriżulta mill-ġurisprudenza, għar-rimbors supplimentari abbażi tat-tariffi fis-seħħ fl-Istat ta’ reġistrazzjoni, iggarantit bis-saħħa tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-moviment liberu tas-servizzi. B’mod koerenti ma’ din l-interpretazzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja affermat f’diversi okkażjonijiet li l-fatt li Stat Membru jikkonforma ruħu mar-Regolament Nru 1408/71, ma jeħilsux mill-obbligu li josserva d-dispożizzjonijiet dwar il-libertà li jiġu pprovduti servizzi (35) .
59. F’dan il-każ, il-Kummissjoni tikkritika lir-Renju ta’ Spanja proprju minħabba li naqas milli jikkonforma ruħu ma’ dawn id-dispożizzjonijiet, abbażi tal-fatt presuppost li l-obbligu li jingħata rimbors supplimentari fuq il-bażi tat-tariffi li jinsabu fis-seħħ fl-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni, fid-dawl ta’ din il-ġurisprudenza, jinsab fuq l-Istati Membri anki fiċ-ċirkustanzi speċifiċi li b’riferiment għalihom ġie ppreżentat dan ir-rikors. Għalhekk isegwi li, sakemm ma tiġix ikkontestata b’mod radikali din il-ġurisprudenza, ipoteżi li l-gvern konvenut ma jidhirx li qiegħed jikkunsidra, tal-inqas b’mod espliċitu, l-argument ta’ difiża bbażat fuq l-allegata konformità tas-sistema Spanjola mad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1408/71 la jippermetti l-esklużjoni tal-imputabbiltà ta’ Spanja għall-ksur suġġett tar-rikors u lanqas il-kontestazzjoni tal-eżistenza tal-istess ksur u huwa essenzjalment inapplikabbli.
60. Daqstant ieħor hija rrilevanti ċ-ċirkustanza, enfasizzata mill-gvern konvenut, li l-awtoritajiet Spanjoli ttrattaw il-każ ta’ Chollet b’mod korrett, peress li l-ispejjeż sostnuti għat-trattament tiegħu fi sptar fi Franza u rimborsati mill-istituzzjoni kompetenti lill-istituzzjoni fejn sar is-soġġorn kienu, fi kwalunkwe każ, jaqbżu l-ispejjeż għal trattament tas-saħħa simili mogħti fi Spanja.
61. Fil-fatt, kif il-Kummissjoni enfasizzat f’diversi okkażjonijiet fin-noti tagħha u waqt is-seduta, l-ilment ta’ Chollet stabbilixxa biss il-punt ta’ tluq tal-proċedura ta’ ksur li għandha bħala suġġett, fit-totalità tagħha, l-iskema tar-rimbors tal-ispejjeż ta’ sptar sostnuti mill-benefiċjarji tas-sistema tas-saħħa nazzjonali Spanjola fi Stat Membru ieħor fiċ-ċirkustanzi previsti mill-Artikolu 22(1)(a) tar-Regolament Nru 1408/71.
ii) Fuq l-interpretazzjoni tal-Artikolu 36 tar-Regolament Nru 1408/71
62. Skont il-gvern konvenut, in-nuqqas tar-rimbors tal-ispejjeż sostnuti fi Franza minn Chollet mhuwiex imputabbli għal xi lakuna fil-leġiżlazzjoni Spanjola, iżda għal ksur tal-Artikolu 36 tar-Regolament Nru 1408/71 min-naħa tal-istituzzjoni Franċiża li pprovdiet is-servizzi inkwistjoni. Din tal-aħħar, minflok bagħtet lill-istituzzjoni Spanjola kompetenti l-kont sħiħ tal-ispejjeż relatati mat-trattament fl-isptar ta’ Chollet, kif tali dispożizzjoni tirrikjedi, talbet parti minn dawn l-ispejjeż mingħand dan tal-aħħar taħt il-forma tad-dokument imsejjaħ “ticket modérateur”.
63. Jidher ċar li t-teżi tal-Gvern Spanjol hija bbażata fuq żball ta’ interpretazzjoni tal-Artikolu 36 tar-Regolament Nru 1408/71.
64. Huwa veru li tali dispożizzjoni tipprovdi li “il-benefiċċji f’oġġetti provvduti minn istituzzjoni ta’ Stat Membru fl-interess ta’ Stat Membru ieħor [...] għandhom jiġu mħallsa lura għal kollox ” (36) . Madanakollu, din għandha tinqara, f’dan il-kuntest, flimkien mal-Artikolu 22(1)(i) tar-Regolament li fuq il-bażi tiegħu ġew ipprovduti s-servizzi, “mill-istituzzjoni tal-post ta’ l-għixien jew tar-residenza bi qbil mal-leġiżlazzjoni li tamministra, daqs li kieku [id-destinatarju] kien assigurat magħha” (37) .
65. Għaldaqstant, l-istituzzjonijiet tal-Istat ta’ residenza jew ta’ għajxien li jkollhom jipprovdu benefiċċji in natura
lil ħaddiem reġistrat fis-sistema ta’ Stat Membru ieħor, fil-każijiet previsti fl-Artikolu 22(1) tar-Regolament, jagħmlu dan b’applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni tagħhom. Din tal-aħħar tistabbilixxi t-tip ta’ servizz, il-mod ta’ kif jiġi pprovdut – minbarra t-tul ta’ żmien (38) –, kif ukoll il-livell ta’ kopertura. Minn dan isegwi li, fil-każ li l-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru tal-istituzzjoni li tipprovdi s-servizz tipprevedi, bħal fil-każ ta’ Franza fir-rigward tat-trattament fi sptar ta’ Chollet, illi perċentwali mill-ispejjeż tas-servizzi pprovduti jrid jagħmel tajjeb għaliha d-destinatarju tagħhom, tali leġiżlazzjoni tapplika wkoll fil-konfront ta’ assigurat ta’ Stat Membru ieħor. Imbagħad, tali perċentwali ma tintalabx mingħand l-istituzzjoni kompetenti, inkwantu mhijiex inkluża fl-ispejjeż tal-istituzzjoni li tipprovdi s-servizz. Fi kliem ieħor, meta jipprovdi dwar il-provvista tas-servizzi li fir-rigward tagħhom l-Artikolu 22 jagħti lok sabiex dawn jitħallsu lura għal kollox, l-Artikolu 36 tar-Regolament Nru 1408/71 jirreferi biss għan- nefqa attwali
sostnuta mill-istituzzjoni li tipprovdi tali servizzi (39) .
66. Għar-raġunijiet hawn fuq imsemmija, ma jidhirlix li l-argument tal-gvern konvenut huwa tali illi jeskludi, kif sostnut minn dan il-gvern, l-imputabbiltà tar-Renju ta’ Spanja għall-ksur ikkontestat fir-rikors.
iii) Dwar ir-relazzjoni bejn ir-Regolament Nru 1408/71 u d-dispożizzjoni tat-Trattat dwar il-moviment liberu tas- servizzi.
67. Fl-aħħar nett, il-gvern konvenut, sostnut mill-Gvern Belġjan u l-Gvern Daniż fuq dan il-punt, josserva li l-leġiżlazzjoni fil-qasam tas-sigurtà soċjali tal-ħaddiema migranti, addottata abbażi tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-moviment liberu tal-ħaddiema, għandha titqies li hija leġiżlazzjoni speċjali li tippreċiża s-sistema applikabbli għall-provvista ta’ servizzi mediċi u marbuta mas-saħħa bl-osservanza tas-sovranità tal-Istati Membri f’dak li jirrigwarda l-organizzazzjoni u l-funzjonament tas-sistemi tas-saħħa u tas-sigurtà soċjali tagħhom. Billi jsegwi l-istess raġunament, ir-Renju ta’ Spanja jopponi, bħala prinċipju, għal applikazzjoni estensiva tal-Artikolu 49 KE fir-rigward tal-provvista ta’ servizzi mediċi u marbuta mas-saħħa, li huma diġà rregolati mir-Regolament Nru 1408/71. Fl-opinjoni tiegħu, tali interferenza, minn naħa, tkun qiegħda tagħti prominenza inġustifikata lid-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-libertà li jiġu pprovduti servizzi fuq dawk dwar il-moviment liberu tal-ħaddiema fis-settur tas-sigurtà soċjali (b’riferiment għall-Artikolu 42 KE) u, min-naħa l-oħra, tkun qiegħda tostakola l-adozzjoni ta’ leġiżlazzjoni aħjar ta’ koordinament f'dan is-settur. Għal dan il-għan, il-gvern konvenut ifakkar li, minn naħa, id-Direttiva 2006/123/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-12 ta’ Diċembru 2006 (40), dwar is-servizzi fis-suq intern (iktar ’il quddiem: id-“Direttiva tas-servizzi”), espressament teskludi mill-kuntest tal-applikazzjoni tagħha s-servizzi tal-kura tas-saħħa (41) u tippreċiża, fil-premessa 23 tagħha, li l-kwistjoni tar-rimbors tal-ispejjeż tas-servizzi tal-kura tas-saħħa pprovduti fi Stat Membru differenti minn dak li fih il-benefiċjarju jkun jirrisjedi għandha tiġi indirizzata fi strument legali Komunitarju ieħor, u min-naħa l-oħra, illi l-proposta ta’ direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-applikazzjoni tad-drittijiet tal-pazjenti marbuta mal-kura tas-saħħa transkonfinali (iktar ’il quddiem: il-“proposta ta’ direttiva fuq id-drittijiet tal-pazjenti”) (42), intiża għall-approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet f’dan is-settur, ma tidderogax mis-sistema stabbilita mill-Artikolu 22 tar-Regolament Nru 1408/71.
68. Minkejja li l-linja ta’ argumentazzjoni tal-Gvern Spanjol, hawn fuq esposta, ma tmurx b’mod ċar kontra l-ġurisprudenza li toriġina fis-sentenza Kohll iżda biss kontra l-eventwali estensjoni tagħha għall-fatti partikolari previsti fir-rikors, jibqa’ xorta waħda l-fatt li din twarrab dak li ġie affermat, u spiss ribadit, mill-Qorti tal-Ġustizzja.
69. Fil-fatt, huwa veru illi, kif enfasizzat minn Spanja, il-Qorti tal-Ġustizzja ripetutament affermat (43) li d-dritt Komunitarju ma jimpinġix fuq il-kompetenza tal-Istati Membri li jorganizzaw is-sistemi ta’ sigurta` soċjali tagħhom u li għalhekk, fin-nuqqas ta’ armonizzazzjoni fil-livell Komunitarju, u peress li r-Regolament Nru 1408/71 għandu biss funzjoni ta’ koordinament, hija l-leġiżlazzjoni ta’ kull Stat Membru illi għandha tiddetermina, minn naħa, il-kundizzjonijiet ta’ reġistrazzjoni f’sistema ta’ sigurtà soċjali partikolari (44) u, min-naħa l-oħra, il-kundizzjonijiet li għalihom huwa suġġett id-dritt għal benefiċċji relatati (45) . Madanakollu hija ppreċiżat ukoll illi, fl-eżerċizzju ta’ tali kompetenza, l-Istati Membri għandhom xorta waħda josservaw id-dritt Komunitarju u, b’mod partikolari, id-dispożizzjonijiet dwar il-moviment liberu (46) .
70. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ripetutament enfasizzat id-diversità tal-għanijiet tal-leġiżlazzjoni Komunitarja fil-qasam tas-sigurtà soċjali tal-ħaddiema migranti, minn naħa, u mid-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-libertà li jiġu pprovduti servizzi, min-naħa l-oħra, kif ukoll id-diversità tal-istrumenti li permezz tagħhom tali għanijiet jintlaħqu fl-ambiti rispettivi tagħhom. Għalhekk, hija sostniet f’diversi okkażjonijiet li d-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1408/71 huma intiżi sabiex jaġevolaw il-moviment liberu tal-ħaddiema fi ħdan il-Komunità, filwaqt li jiggarantulhom, f’dak li jirrigwarda l-ħlas tal-ispejjeż tal-kura tas-saħħa sostnuti fi Stat Membru differenti minn dak ta’ reġistrazzjoni, l-istess trattament li jingħata lill-benefiċjarji tas-sistema ta’ sigurtà soċjali ta’ dak l-Istat. Id-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-libertà li jiġu pprovduti servizzi, iżda, għandhom l-iskop li jneħħu l-ostakoli għall-provvista transkonfinali ta’ servizzi tal-kura tas-saħħa, filwaqt li jiggarantixxu lill-assigurati ta’ Stat Membru li jixtiequ jieħdu trattament ta’ kura fi Stat Membru ieħor id-dritt, taħt ċerti kundizzjonijiet, li jirċievu l-istess livell ta’ kopertura li kienu jgawdu li kieku ħadu l-istess trattament fl-Istat fejn jirresjedu. Għalhekk, kif hawn fuq aċċennat, hemm żewġ sistemi awtonomi li jeżistu flimkien u jikkontribwixxu sabiex tiġi ddelineata s-sistema applikabbli għall-ħlas tal-ispejjeż tal-kura tas-saħħa sostnuti fi Stat Membru differenti minn dak ta’ reġistrazzjoni.
71. Huwa veru li l-linja ta’ demarkazzjoni bejn dawn iż-żewġ sistemi regolatorji tidher li ġiet imminimizzata mil-leġiżlatur Komunitarju, li, fir-Regolament Nru 883/2004, intiż sabiex jissostitwixxi r-Regolament Nru 1408/71, żied mas-sistema dwar il-ħlas tal-ispejjeż tal-kura tas-saħħa sostnuti fi Stat Membru differenti minn dak ta’ reġistrazzjoni, diġà prevista mill-Artikolu 22 tar-Regolament Nru 1408/71, ir-rimbors abbażi tat-tariffi imposti mill-istituzzjoni kompetenti, b’mod li ttrasferixxa dan ir-rimbors mill-kuntest tad-dispożizzjonijiet dwar il-libertà li jiġu pprovduti servizzi, li minnu joriġina skont il-ġurisprudenzja, għal dak tal-moviment liberu tal-ħaddiema.
72. Madanakollu, din l-operazzjoni, fil-kuntest ġenerali tar-Regolament Nru 1408/71, ma timpinġix fuq ir-relazzjoni ta’ awtonomija u kumplimentarjetà bejn dan l-istrument u d-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-libertà li jiġu pprovduti servizzi li ġiet enfasizzata mill-Qorti tal-Ġustizzja. Fl-opinjoni tiegħi, din il-konklużjoni mhijiex kontradetta iżda pjuttost ikkonfermata mill-proposta ta’ direttiva dwar id-drittijiet tal-pazjenti, li tipprovdi regoli intiżi proprju sabiex jikkoordinaw iż-żewġ sistemi.
73. Abbażi tal-premess, ma naħsibx illi l-argumenti avvanzati mill-gvern konvenut huma tali li jiġġustifikaw oppożizzjoni fil-prinċipju għall-ipoteżi ta’ applikazzjoni tal-ġurisprudenza dwar ir-rimbors supplimentari għall-fatti partikolari previsti mill-Artikolu 22(1)(a) tar-Regolament Nru 1408/71, skont dak rilevat mill-Kummissjoni fir-rikors tagħha.
b) Dwar il-ksur tal-Artikolu 49 KE min-naħa ta’ Spanja
i) Dwar l-applikabbiltà tad-dispożizzjonijiet dwar il-libertà li jiġu pprovduti servizzi
74. Jeħtieġ qabelxejn illi jiġi mistħarreġ jekk jeżistux il-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 49 KE għall-każijiet li l-Kummissjoni ħadet inkunsiderazzjoni fir-rikors tagħha.
75. Għal dan il-għan, diġà ntqal illi la l-fatt illi tali każijiet huma rregolati mir-Regolament Nru 1408/71 u lanqas il-fatt illi l-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru konvenut jaġixxu b’osservanza ta’ dan tal-aħħar ma jikkostitwixxu ostakolu għall-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-libertà li jiġu pprovduti servizzi.
76. Mill-ġurisprudenza ċċitata iktar ’il fuq fil-punti 36-41 jirriżulta wkoll illi s-servizzi mediċi pprovduti bi ħlas jaqgħu fl-ambitu tal-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet relattivi għall-provvista libera ta’ servizzi (47), mingħajr il-ħtieġa li ssir distinzjoni skont jekk il-kura ngħatatx fi sptar jew barra mill-istess (48) . Barra minn hekk, kif rajna, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kellha l-opportunità tafferma, b’mod partikolari fis-sentenzi Müller-Fauré u van Riet (49) u Watts (50), li servizz mediku ma jitlifx il-klassifikazzjoni tiegħu bħala servizz fis-sens tal-Artikolu 49 KE minħabba l-fatt illi l-pazjent, wara li jkun ħallas lil min ipprovda s-servizz għal kura li jkun irċieva, jitlob sussegwentement sabiex din il-kura tiġi koperta minn servizz tas-saħħa nazzjonali, bħalma huwa dak Spanjol. Fil-fatt, kif affermat fil-punt 90 tas-sentenza Watts, l-Artikolu 49 KE japplika għal sitwazzjoni ta’ pazjent li jirċievi servizzi bi ħlas ġewwa sptar fi Stat Membru differenti mill-Istat ta’ residenza tiegħu, indipendentement mill-mod kif taħdem is-sistema nazzjonali li għaliha dik il-persuna tkun tappartjeni.
77. Huwa veru illi, kif jirrilevaw l-gvern konvenut u l-Istati intervenjenti, il-Qorti tal-Ġustizzja sa issa ppronunzjat ruħha biss fil-kuntest ta’ sitwazzjoni fejn it-trattamenti tal-kura tas-saħħa li għalihom intalab ir-rimbors kienu ġew ippjanati (51), filwaqt illi, f’din il-kawża, il-Kummissjoni qiegħda titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tapplika l-istess prinċipji anki f’sitwazzjoni fejn in-neċessità li jingħataw dawn il-kuri mediċi tinqalà meta l-pazjent ikun diġa` jinsab fit-territorju tal-Istat Membru li fih jingħataw tali servizzi.
78. Madankollu ma nħossx illi d-differenzi tas-sitwazzjonijiet previsti jinċidu fuq l-applikabbiltà tal-Artikolu 49 KE. Fil-fatt, il-fatt li t-trasferiment lejn l-Istat fejn ikun sar it-trattament fi sptar ikun sar għal raġunijiet differenti minn dik li wieħed jingħata trattamenti mediċi f’dak l-Istat, ma nħossx li huwa deċiżiv f’dan ir-rigward, u dan anki fid-dawl tal-fatt illi, fir-rikors tagħha, il-Kummissjoni tirrileva wkoll preżunta limitazzjoni tal-għoti ta’ servizzi li mhumiex tal-kura tas-saħħa. Minbarra dan, fil-ġurisprudenza ċċitata mill-Kummissjoni, b’mod partikolari s-sentenzi Vanbraekel u Watts, il-Qorti tal-Ġustizzja tafferma fi kliem ġenerali, indipendentement mill-kuntest fattwali li fih ngħataw tali sentenzi, illi d-dispożizzjonijiet tat-Trattat fil-qasam tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi japplikaw “għas-sitwazzjoni ta’ pazjent li […] jingħata servizzi mediċi bi ħlas, ġewwa sptar, fi Stat Membru li mhuwiex l-Istat ta’ residenza tiegħu” (52) .
79. Ngħaddi issa sabiex neżamina jekk, kif issostni l-Kummissjoni fir-rikors tagħha, il-leġiżlazzjoni li hija s-suġġett tar-rikors tagħha għandhiex effetti restrittivi li huma pprojbiti mill-Artikolu 49 KE.
ii) Fuq l-eżistenza ta’ restrizzjoni
80. Il-Kummissjoni ssostni li l-leġiżlazzjoni Spanjola hija tali li tinċita lill-persuni rreġistrati fis-sistema tas-saħħa nazzjonali li jkunu jeħtieġu trattament fi sptar waqt soġġorn temporanju tagħhom fi Stat Membru ieħor biex jirritornaw qabel ġewwa Spanja sabiex tingħatalhom din il-kura, fil-każijiet fejn f’dak l-Istat Membru, l-ispejjeż tal-kura tas-saħħa huma koperti f’livell iktar baxx minn dak previst mil-leġiżlazzjoni Spanjola. F’dan il-każ, ikunu ostakolati kemm il-libertà li jiġu pprovduti servizzi mediċi fi sptar, kif ukoll dik tas-servizzi li taw lok għall-ispostament lejn Stat Membru li mhuwiex dak ta’ reġistrazzjoni. Minbarra dan, dejjem skont il-Kummissjoni, il-leġiżlazzjoni Spanjola inkwistjoni tnaqqas l-inċentiv tal-persuni rreġistrati fis-sistema tas-saħħa nazzjonali, b’mod partikolari fil-każ ta’ anzjani jew persuni li jbatu minn patoloġiji preeżistenti jew kroniċi, milli jmorru fi Stat Membru fejn l-ispejjeż għal servizzi tal-kura tas-saħħa jitħallsu parzjalment mill-pazjent, bil-kosegwenza illi jiġi ostakolat f’dak l-Istat l-użu ta’ servizzi li mhumiex mediċi.
81. Il-Gvern Spanjol jenfasizza l-fatt li s-servizzi li allegatament jiġu ostakolati, huma indeterminati, kif ukoll il-fatt illi din ir-restrizzjoni hija għal kollox ipotetika. Huwa jipproduċi informazzjoni statistika li minnha jirriżulta l-fatt illi t-turisti li minn Spanja jżuru Stati Membri oħra, b’mod partikolari Franza, qegħdin dejjem jiżdiedu, u mhumiex qegħdin jiġu influwenzati b’mod negattiv mis-sistema fis-seħħ fi Spanja dwar ir-rimbors tal-ispejjeż tal-kura tas-saħħa magħmula barra mill-istess pajjiż. Informazzjoni simili ġiet ipprovduta mill-Gvern Belġjan, għal dak li jirrigwarda l-movimenti ta’ turisti Spanjoli lejn il-Belġju.
82. Indipendentement mill-valur li din l-informazzjoni jista’ jkollha, jiena jidhirli wkoll illi l-premessa li minnha l-Kummissjoni titlaq – jiġifieri li l-imsemmija sistema tostakola l-provvista ta’ servizzi oħra
li mhumiex mediċi, peress illi tiddiswadi lill-persuni rreġistrati fis-sistema tas-saħħa Spanjola milli jmorru fi Stat Membru fejn l-ispejjeż għal servizzi tal-kura tas-saħħa huma parzjalment imħallsa mill-pazjent – hija bbażata fuq sempliċi suppożizzjoni. Fil-fehma tiegħi, l-uniku każ li fih l-argument tal-Kummissjoni jista’ jsib sostenn huwa l-każ ta’ persuni li jkunu jbatu minn patoloġiji kroniċi li għalihom ikollhom neċessarjament j oqogħdu għal trattamenti mediċi (bħal pereżempju dijaliżi) waqt iż-żjara tagħhom barra minn Spanja. Fil-każi l-oħra kollha, anki fil-każ ta’ persuni li jkunu suġġetti iktar għal riskju, bħal ma huma persuni anzjani, nisa tqal, persuni li jbatu minn patoloġiji preeżistenti, in-natura sempliċement ipotetika tal-ħtieġa ta’ intervent mediku, minkejja l-livell xi ftit jew wisq għoli tal-probabbiltà li dan iseħħ, ma tagħtix lok, fil-fehma tiegħi, għas-suppożizzjoni illi s-sistema fis-seħħ fl-Istat ta’ reġistrazzjoni sa fejn din tirrigwarda r-rimbors ta’ spejjeż mediċi magħmula barra mill-pajjiż, għandha xi effett reali fuq id-deċiżjoni li wieħed iżur Stat Membru ieħor biex igawdi minn servizzi li mhumiex marbuta mas-saħħa.
83. Fl-opinjoni tiegħi però, l-analiżi dwar eventwali limitazzjoni tal-liġi inkwistjoni fuq l-għoti ta’ servizzi mediċi twassal għal konklużjoni differenti.
84. Skont ġurisprudenza stabbilita, l-Artikolu 49 KE jimponi t-tneħħija ta’ kull restrizzjoni, anki meta din tapplika b’mod li ma toħloqx distinzjoni bejn il-fornituri nazzjonali u dawk tal-Istati Membri l-oħra, fil-każ illi din tkun tali illi timpedixxi, tostakola jew tirrendi inqas attraenti l-attività tal-fornitur stabbilit fi Stat Membru ieħor fejn dan jipprovdi servizzi simili b’mod leġittimu (53) . Minbarra dan, abbażi ta’ ġurisprudenza stabbilita, il-libertà li jiġu pprovduti servizzi tinkludi l-libertà tad-destinatarji ta’ servizzi li jmorru fi Stat Membru ieħor sabiex jibbenefikaw minn tali servizzi (54)
85. Għalhekk, persuna rreġistrata fis-sistema tas-saħħa Spanjola li, matul żjara temporanja fi Stat Membru ieħor, tkun teħtieġ li tingħata trattamenti mediċi fi sptar, li ma jkunux ta’ natura vitali (55), tista’ tiġi f’sitwazzjoni fejn ikollha tagħżel jekk tirċevix it-trattamenti fl-Istat fejn tinsab jew li tmur lura lejn Spanja sabiex tiġi kkurata hemm. Huwa veru illi, kif josserva l-gvern konvenut u l-gvern Beljan u dak Daniż, il-fatturi li jinfluwenzaw din l-għażla jistgħu jkunu mill-iktar varji u jistgħu jkunu kemm favur li wieħed jibqa’ fl-Istat tas-soġġorn (pereżempju l-ispejjeż tal-vjaġġ, it-tul tal-istess, il-gravità tal-patoloġija) kif ukoll favur ir-ritorn fl-Istat ta’ reġistrazzjoni (pereżempju l-għarfien aħjar jew il-fiduċja akbar fis-sistema tas-saħħa, il-fattur lingwistiku, il-viċinanza tal-familjari). Madankollu, insibha diffiċli li niċħad li fost dawn il-fatturi jidħol ukoll il-livell ta’ kopertura tal-ispejjeż tal-isptar li għandhom jiġu sostnuti. Fil-każ fejn tali kopertura hija ikbar fl-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni, il-fatt illi dan tal-aħħar jeskludi r-rimbors skont it-tariffi applikati taħt il-leġiżlazzjoni tiegħu fil-każ ta’ kura mogħtija fl-esteru, żġur li jirrendi “ inqas attraenti ” l-għażla li wieħed jieħu l-kura fl-Istat ta’ soġġorn.
86. Mill-banda l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà affermat, fis-sentenzi hawn fuq imsemmija, illi leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li, għalkemm ma timpedixxix lill-membri tas-sistema tas-sigurtà soċjali nazzjonali milli jirċievu trattamenti mediċi ġewwa Stat Membru ieħor, ma tipprovdix għal dawn ir-trattamenti l-istess livell ta’ kopertura tal-ispejjeż li tipprovdi għal trattamenti magħmula fl-Istat ta’ reġistrazzjoni, tmur kontra d-dispożizzjonijiet tat-Trattat fil-qasam tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi. Il-fatt illi l-imsemmija sentenzi kienu jirrigwardaw sitwazzjonijiet fejn it-trattamenti tas-saħħa magħmulin barra minn dak il-pajjiż, u li għalihom kien qiegħed jintalab rimbors, kienu diġà ġew ippjanati, filwaqt li din il-kawża tirrigwarda sitwazzjonijiet fejn il-bżonn tal-kuri mediċi jinqala’ meta l-pazjent ikun jinsab fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, ma jidhirlix li huwa determinanti.
87. Fil-fatt, miżura nazzjonali jista’ jkollha effett restrittiv anki meta jkollha l-effett mhux illi tiddiswadi persuna milli żżur Stat Membru ieħor sabiex tieħu xi servizzi hemmhekk, iżda li tiddiswadiha milli ttawwal is-soġġorn tagħha f’dak l-Istat għal tali skop jew li tinċentivaha sabiex tantiċipa r-ritorn lura lejn l-Istat ta’ residenza sabiex hemmhekk tibbenefika minn servizzi ekwivalenti għal dawk li setgħet tieħu fl-Istat tas-soġġorn. F’dawn il-każijiet kollha, fil-fatt, tali miżura għandha l-konsegwenza illi tagħti vantaġġ lill-għoti ta’ servizzi fit-territorju tal-Istat ta’ residenza fil-konfront tas-servizzi li jingħataw fl-Istat ta’ soġġorn.
88. Minbarra dan, kif enfasizzat mill-Kummissjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja esprimiet ruħha b’mod ġenerali fis-sentenzi hawn fuq imsemmija. Fil-kawża Vanbraekel, pereżempju, il-Qorti tal-Ġustizzja affermat li “m’hemm l-ebda dubju li l-fatt li persuna assigurata jkollha livell ta’ assigurazzjoni anqas vantaġġuż meta hija tirċievi kura fi sptar fi Stat Membru ieħor milli meta hija tirċievi l-istess kura fl-Istat Membru fejn hija assigurata jista’ jiskuraġġixxi jew anki jwaqqaf lill-dik il-persuna milli tuża s-servizzi mediċi ta’ dawk li jkunu stabbiliti fi Stati Membri oħra u jikkostitwixxi, kemm għall-persuna assigurata kif ukoll għal dawk li jipprovdu s-servizzi, ostaklu għall-libertà li jiġu pprovduti s servizzi” (56) . Dan il-prinċipju hekk kif espost mill-Qorti tal-Ġustizzja jassumi xejra illi tmur lil hinn mill-kuntest fattwali tiegħu. Ma jidhirlix għalhekk illi huwa fondat l-argument issollevat mill-Gvern Spanjol, u sostnut f’dan ir-rigward mill-Gvern Belġjan, illi l-ġurisprudenza li huwa bbażat fuqha r-rikors tal-Kummissjoni mhijiex rilvenati għal dan il-każ peress illi tikkonċerna fir-realtà każijiet “patoloġiċi”, li għalihom il-Qorti tal-Ġustizzja applikat l-Artikolu 49 KE sabiex tirrimedja l-konsegwenzi ta’ ksur tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1408/71 min-naħa tal-Istati kkonċernati.
89. Abbażi tal-kunsiderazzjonijiet premessi, inqis ippruvat il-fatt illi l-leġiżlazzjoni Spanjola li hija s-suġġett tar-rikors għandha natura restrittiva. Jeħtieġ issa illi jiġi eżaminat jekk tali dispożizzjoni tistax tkun oġġettivament iġġustifikata.
iii) Fuq in-natura ġġustifikata tar-restrizzjoni
90. Il-gvern konvenut, sostnut mill-Gvern Belġjan, josserva fl-ewwel lok illi jekk jintlaqa’ l-argument tal-Kummissjoni, dan ikollu konsegwenzi finanzjarji kbar fuq is-sistema tas-saħħa nazzjonali.
91. Għal dan il-għan, jeħtieġ illi jitfakkar illi l-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat illi ma jistax jiġi eskluż illi riskju ta’ preġudizzju serju għall-ekwilibriju finanzjarju tas-sistema ta’ sigurtà soċjali jista’ jikkostitwixxi raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali li jista’ jiġġustifika ostakolu għall-prinċipju tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi (57) . B’riferiment għar-rimbors supplimentari dovut f’każijiet ta’ trattamenti fi sptar ippjanti fi Stat Membru differenti minn dak ta’ reġistrazzjoni, hija ppreċiżat illi “minħabba li ħlas lura supplementari bħal [...], li huwa funzjoni tas-sistema ta’ intervent ta’ l-Istat fejn il-persuna hija assigurata, fil-fatt ma timponix piż finanzjarju addizzjonali fuq l-iskema ta’ assigurazzjoni kontra l-mard ta’ dak l-Istat meta mqabbel mar-rifużjoni li kien ikollha ssir li kieku l-kura fl-isptar kienet ipprovduta f’dan l-aħħar Stat, u lanqas ma jista’ [...] jiġi sostnut illi l-fatt li din l-assigurazzjoni kontra l-mard kellha tħallas dan l-ammont supplementari jwassal għal effett sinjifikattiv fuq il-finanzjament tas-sistema ta’ sigurtà soċjali” (58) .
92. Fil-fatt, persuna rreġistrata f’sistema nazzjonali fejn is-servizzi tal-kura tas-saħħa huma fil-prinċipju mingħajr ħlas, ma għandhiex dritt, f’kull okkażjoni, għal rimbors sħiħ tal-ispejjeż magħmula fil-każ ta’ trattament mediku riċevut barra minn pajjiżha, imma biss għal rimbors limitat għad-differenza bejn il-prezz tas-servizz sostnut mill-istituzzjoni tal-Istat ta’ residenza u l-prezz ta’ trattament analogu fl-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni, sa fejn tali differenza hija imposta fuqha abbażi tad-dispożizzjonijiet tal-Istat Membru ta’ residenza. Minn dan isegwi illi, kuntrarjament għal dak sostnut mill-Gvern Belġjan, mhuwiex il-każ illi s-sistemi nazzjonali fejn is-servizzi huma bla ħlas ikollhom ikopru l-ispejjeż li abbażi tal-leġiżlazzjoni ta’ Stati Membri oħra huma imposti fuq il-pazjent (bħal, pereżempju, fi Franza it-“ticket modérateur”), u dan peress illi l-Istat ta’ reġistrazzjoni mhuwiex obbligat irodd lura iktar minn dak illi, fil-każ ta’ trattament fi sptar fit-territorju nazzjonali jew ġewwa istitut miftiehem, kien jirriżulta bħala ħlas dovut mill-istituzzjonijiet tas-saħħa tiegħu stess, fid-dawl ukoll ta’ dak dovut minn dawn tal-aħħar skont l-Artikolu 36 tar-Regolament Nru 1408/71.
93. Minn dan isegwi illi r-riskju ta’ riperkussjonijiet finanzjarji fuq is-sistema sanitarja nazzjonali allegat mill-Gvern Spanjol ma jistax fih innifsu jiġġustifika rifjut sistematiku tar-rimbors supplimentari fil-każijiet previsti fl-Artikolu 22(1)(a), tar-Regolament Nru 1408/71, bħal ma huwa dak li jirriżulta, mingħajr ħsara għal xi eċċezzjonijiet limitati, mil-leġiżlazzjoni Spanjola inkwistjoni. Lanqas ma tista’, ġustifikazzjoni bħal din, tirriżulta mid-diffikultajiet, indikati minn xi wħud mill-gvernijiet intervenjenti, sabiex jivvalutaw il-prezzijiet ta’ servizzi fl-istati fejn teżisti sistema tas-saħħa nazzjonali jew sistema kuntrattwali, fejn tali servizzi huma fil-prinċipju bla ħlas, u sabiex iqabbluhom mat-tariffi fis-seħħ f’sistemi nazzjonali organizzati b’mod differenti. Fil-fatt, l-attivazzjoni tal-mekkaniżmu tar-rimbors previst mill-Artikolu 36 tar-Regolament Nru 1408/71 u mill-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 574/72 essenzjalment timponi fuq l-Istati Membri l-istess diffikultajiet.
94. Il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet ukoll illi l-għan li jinżamm servizz mediku fi sptar ibbilanċjat u miftuħ għal kulħadd jista’ wkoll jidħol fis-sistema ta’ derogi ġġustifikati minn raġunijiet ta’ saħħa pubblika prevista mill-Artikolu 46 KE, ladarba tali għan jikkontribwixxi għall-kisba ta’ livell għoli ta’ ħarsien tas-saħħa (59) . Barra minn hekk, hija ppreċiżat illi l-Artikolu 46 KE jippermetti lill-Istati Membri li jirrestrinġu l-libertà li jiġu pprovduti servizzi mediċi fi sptar peress li ż-żamma ta’ sistema ta’ kura tas-saħħa jew ta’ kompetenza medika fit-territorju nazzjonali hija essenzjali għas-saħħa pubblika, u saħansitra għas-sopravvivenza tal-popolazzjoni (60) . Għal dak li jirrigwarda s-servizzi mediċi pprovduti fi sptar, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat illi n-numru ta’ infrastrutturi ta’ sptar, it-tqassim ġeografiku tagħhom, l-organizzazzjoni u l-attrezzaturi li jkollhom, jew anki n-natura ta’ servizzi mediċi li huma kapaċi joffru, għandhom ikunu jistgħu jiġu ppjanati b’mod li jindirizzaw, bħala regola, diversi preokkupazzjonijiet. Minn naħa, tali pjan ifittex li jilħaq l-għan li jiġi żgurat li jkun hemm aċċess suffiċjenti u permanenti għal firxa bbilanċjata ta’ kura fi sptar ta’ kwalità għolja fl-Istat ikkonċernat. Min-naħa l-oħra, dan huwa espressjoni tal-volontà li jiġi żgurat kontroll tal-prezzijiet u li jiġu evitati, sa fejn possibbli, kull ħela ta’ riżorsi finanzjarji, tekniċi u umani. Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet illi, f’din il-perspettiva doppja, ir-rekwiżit illi l-ħlas tal-ispejjeż min-naħa tas-sistema nazzjonali tal-ispejjeż għal kura fi sptar mogħtija fi Stat Membru ieħor tkun suġġetta għal awtorizzazzjoni minn qabel, jidher li jikkostitwixxi miżura kemm neċessarja u kif ukoll raġonevoli (61) .
95. B’diversi argumenti, l-Istati Membri intervenjenti fil-kawża, kif ukoll il-gvern konvenut, jinvokaw ir-riskju ta’ żvilupp ta’ fenomeni ta’ “turiżmu tas-saħħa”. L-estensjoni tal-ġurisprudenża tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar ir-rimbors supplimentari b’mod li tinkludi ċirkustanzi li ma jkunux dawk ta’ kura ppjanata tagħti lok sabiex min ikun irid jieħu trattamenti fi sptar fi Stat Membru li ma jkunx dak fejn ikun assigurat jew irreġistrat, ikun jista’ jevita l-obbligu ta’ awtorizzazzjoni minn qabel tal-awtoritajiet tas-saħħa, u dan mingħajr ma jitlef il-kopertura finanzjarja żgurata fuq il-bażi tas-sistema li għaliha jappartjeni.
96. F’dan il-kuntest, qabel xejn nirrileva illi ċ-ċirkustanzi li tirreferi għalihom il-Kummissjoni fir-rikors tagħha huma ddefiniti fl-Artikolu 22(1)(a) tar-Regolament Nru 1408/71, li jimponi l-eżistenza ta’ bżonn mediku u l-preżenza tal-pazjent fit-territorju ta’ Stat Membru differenti minn dak ta’ reġistrazzjoni fil-mument meta jinqala’ tali bżonn. L-impożizzjoni ta’ dawn ir-rekwiżiti tippermetti li jkun hemm limitazzjoni tal-ambitu li fih Stat Membru ta’ assigurazzjoni jew ta’ reġistrazzjoni jkun eventwalment obbligat li jirrimborsa, abbażi tat-tariffi tiegħu, l-ispejjeż magħmula mill-persuni rreġistrati fis-sistema tiegħu għas-servizzi tal-isptar meħuda fi Stat Membru ieħor.
97. Barra minn hekk, u fuq kollox, wieħed jista’ jipprevedi miżuri inqas restrittivi ta’ ċaħda sistematika ta’ rimbors (bl-eċċezzjoni ta’ operazzjonijiet ta’ natura vitali) bħalma hija dik li tirriżulta mill-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni Spanjola. Ir-rimbors abbażi tat-tariffi tal-Istat ta’ reġistrazzjoni jista’, pereżempju, ikun suġġett għall-preżentazzjoni ta’ dokumenti li juru l-eżistenza tar-rekwiżiti għall-applikazzjoni tal-Artikolu 22(1)(a) tar-Regolament Nru 1408/71 u l-verifika tal-ineżistenza ta’ aġir qarrieqi intiż sabiex tiġi evitata l-leġiżlazzjoni dwar l-awtorizzazzjoni minn qabel. Apparti dan, ma jidhirlix li l-eventwali diffikultajiet burokratiċi u amministrattivi li joħorġu minn sistema ta’ verifika bħal din, kemm għal dawk li jkunu bi ħsiebhom jitolbu r-rimbors u kif ukoll għall-istess awtoritajiet tas-saħħa, jistgħu jikkostitwixxu, kif sostnut mill-Gvern Daniż u mill-Gvern Franċiż, fattur li fih innifsu jxaqleb il-miżien lejn l-esklużjoni tad-dritt għall-kopertura finanzjarja żgurata mis-sistema ta’ sigurtà soċjali li għaliha wieħed ikun jappartjeni.
98. Wieħed lanqas ma jista’ jeskludi illi, fil-każijiet li fihom l-istat ta’ saħħa jkun jippermetti, il-persuna kkonċernata tkun marbuta, abbażi tal-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni li jitlob u jikseb awtorizzazzjoni minn qabel, li l-għoti tagħha tkun suġġetta għall-verifika tal-eżistenza tal-kundizzjonijiet imposti mill-Artikolu 22(1)(a) tar-Regolament Nru 1408/71 (62) .
99. Fl-aħħar nett, kif tenfasizza l-Kummissjoni, l-applikazzjoni tal-mekkaniżmu ta’ kooperazzjoni amministrattiva pprovduta fl-Artikoli 84 u 84a tar-Regolament Nru 1408/71, tista’ taġevola l-Istati Membri fl-eventwali verifiki mitluba mil-liġijiet ta’ sigurta` soċjali tagħhom.
100. Abbażi tal-kunsiderazzjonijiet hawn fuq imsemmija, nemmen illi r-restrizzjoni inkwistjoni ma tistax tiġi ġġustifikata abbażi tar-rekwiżiti mandatorji invokati mill-gvern konvenut.
IV – Konklużjonijiet
101. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, nissuġġerixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja:
– tikkonstata li, bir-rifjut tiegħu lill-benefiċjarji tas-sistema tas-saħħa nazzjonali Spanjola tar-rimbors tal-ispejjeż mediċi sostnuti fi Stat Membru ieħor fil-każ ta’ trattament fi sptar li ttieħed skont l-Artikolu 22(1)(a)(i) tar-Regolament Nru 1408/71, safejn il-livell ta’ kopertura applikabbli fl-Istat Membru li fih ingħata t-trattament huwa inferjuri għal dak previst mil-leġiżlazzjoni Spanjola, ir-Renju ta’ Spanja naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt l-Artikolu 49 KE;
– tikkundanna lir-Renju ta’ Spanja għall-ispejjeż.
(1) .
(2)  – ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 1, p. 35.
(3)  – Peress li r-rikors tal-Kummissjoni huwa bbażat fuq l-Artikolu 226 KE u jallega fil-konfront tal-Istat konvenut il-ksur ta’ dispożizzjonijiet tat-Trattat KE, il-kuntest normattiv tad-dritt tal-Unjoni li għalih jirreferu dawn il-konklużjonijiet huwa dak li jippreċedi d-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta’ Lisbona.
(4)  – Kif magħruf, l-Artikolu 48 tat-Trattat dwar il-funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li ssostitwixxa l-Artikolu 42 KE, jipprevedi f’dan il-qasam l-applikazzjoni tal-proċedura leġiżlattiva ordinarja.
(5)  –	Regolament (KE) Nru 883/2004, dwar il-kordinazzjoni ta’ sistemi tas-sigurtà soċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol 5, p. 72) se jissostitwixxi r-Regolament Nru 1408/71 u dan mill-1 ta’ Mejju tas-sena 2010 li hija d-data meta se jidħol fis-seħħ ir-Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (KE) Nru 987/2009, tas-16 ta’ Settembru 2009, (ĠU L 166, p. 1), li jistabbilixxi l-proċedura għall-implimentazzjoni tar-Regolament Nru 883/2004 (ĠU L 284, p. 1).
(6)  –	Artikolu 81(a).
(7)  –	Artikolu 81(c).
(8)  –	Artikolu 81(d).
(9)  – Fiż-żmien tal-fatti kkunsidrati mill-Kumissjoni fil-proċedura prekontenzjuża dan id-dokument ġie kkostitwit mill-formularju E111, sussegwentement issostitwit bid-Deċiżjoni tat-18 ta’ Ġunju 2003, Nru. 189, tal-Kummissjoni Amministrattiva (2003/751/KE, ĠU L  276, p. 1), mill-karta tal-assigurazzjoni tas-saħħa Ewropea.
(10)  – BOE Nru 102, p. 15207.
(11)  – BOE Nru 128, p. 20567.
(12)  – BOE Nru 222, p. 32650.
(13)  – Digriet Leġiżlattiv Nru 1/1994, dwar l-approvazzjoni tal-liġi ġenerali tal-benefiċċji soċjali, BOE Nru 154, p. 20658.
(14)  – Spanja għandha żewġ ftehim konklużi ma’ Franza.
(15)  – Ċirkulari tat-12 ta’ Mejju 1992, “Regolamenti Komunitarji tas-sigurtà soċjali Nru 1408/71 u Nru 574/72. Applikazzjoni tal-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 574/72. Rimbors tal-ispejjeż mediċi magħmula minn persuna rreġistrata fis-sistema tas-sigurtà soċjali Spanjola fil-każ li tkun toqgħod fi Stat Membru ieħor tal-KE”.
(16) – Ara, pereżempju, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-11 ta’ Awwissu 1995, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, C‑431/92, Ġabra p. I‑2189, punt 22.
(17) – Ara, pereżempju, is-sentenza tal-Qorti tad-9 ta’ Lulju 1970, Il-Kummissjoni vs Franza, 26/69, Ġabra p. 565, punt 10.
(18) – Sentenza tat-28 ta’ April 1998, Kohll, C‑158/96, (Ġabra p. I-1931).
(19)  –	Sentenza tat-12 ta’ Lulju 2001, Smits u Peerbooms, C-157/99, Ġabra p. I‑5473.
(20) – Punt 53. Il-Qorti tal-Ġustizzja rreferiet għas-sentenzi tal-31 ta’ Jannar 1984, 286/82 u 26/83, Luisi u Carbone, Ġabra p. 377, punt 16; tal-4 ta’ Ottubru 1991, C‑159/90, Society for the Protection of Unborn Children Ireland, Ġabra p. I‑4685, punt 18, rigward ir-riklami tal-kliniċi li jipprovdu l-abort volontarju, u Kohll, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 18, punti 29 u 51.
(21)  –	Punt 55.
(22) – Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, il-ħlasijiet magħmula mill-fond tal-mard tal-Pajjiżi l-Baxxi skont is-sistema kuntrattwali ngħataw karattru retributtiv għall-isptarijiet li magħhom kien hemm ftehim, liema sptarijiet jeżerċitaw attività ekonomika.
(23)
–	Punti 77-80. Fir-rigward tal-kundizzjonijiet li taħthom il-leġiżlazzjoni inkwistjoni ssuġġettat ir-rilaxx ta’ din l-awtorizzazzjoni, jiġifieri li t-trattament previst jista’ jiġi kkunsidrat “normali fl-ambjenti professjonali kkonċernati” u li t-trattament mediku tal-assigurat jitlob dan, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat, fir-rigward tal-ewwel rekwiżit, li l-awtorizzazzjoni ma setgħetx tiġi miċħuda “meta jirriżulta li l-kura kkonċernata hija suffiċjentement ipprovata u kkonvalidata mix-xjenza medika internazzjonali” u, fir-rigward tat-tieni rekwiżit, din l-awtorizzazzjoni setgħet tiġi miċħuda minħabba nuqqas ta’ neċessità medika “biss jekk tista’ tingħata l-istess kura jew kura daqstant ieħor effettiva għall-pazjent mingħajr dewmien fi stabbiliment li jkun ikkonkluda ftehim mal-fond ta’ assigurazzjoni kontra l-mard tal-persuna assigurata”.
(24)  –	Sentenza tat-12 ta’ Lulju 2001, Vanbraekel et, C-368/98, Ġabra p. I‑5363.
(25)  –	Punt 34.
(26)  –	Punt 45.
(27)  –	Punt 52.
(28) – Punt 53 u d-dispożittiv.
(29)  –	Sentenza tat-13 ta’ Mejju 2003, Müller-Fauré u van Riet, C‑385/99, Ġabra p. I 4509.
(30) – F’dan is-sens, ara s-sentenza tat-23 ta’ Ottubru 2003, Inizan, C‑56/01, Ġabra, p. I‑12403 u, b’mod partikolari, is-sentenza tas-16 ta’ Mejju 2006, Watts, C‑372/04, Ġabra 2006 p.  I‑4325, punti 60 u l-punti sussegwenti, li se niddiskuti f’iktar dettal fil-punt li jmiss.
(31)  –	Iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna preċedenti.
(32)  –	Punt 90.
(33) – Il-Qorti ttrattat il-kwistjoni tal-ħlas mill-iskema tal-assigurazzjoni kontra l-mard tal-ispejjeż konnessi ma’ trattamenti fi sptar li jkunu sostnuti f’istituzzjonijiet privati fl-esteru, f’sitwazzjoni fejn il-leġiżlazzjoni tal-Istat fejn il-pazjent ikun irreġistrat tiċħad ir-rimbors għal dawn it-trattamenti meta huma eżegwiti fi strutturi privati f’dan l-Istat, fis-sentenza tad-19 ta’ April 2007, Stamatelaki, C‑444/05, Ġabra p. I‑3185.
(34) – Sentenza tat-28 ta’ April 1998, Decker, C‑120/95, Ġabra I-1831, punt 29, u Kohll, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 18. Preċedentement, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet diġà ppreċiżat illi d-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1408/71 ma jimpedixxux li leġiżlazzjoni nazzjonali tipprevedi għall-persuni rreġistrati fis-sistema ta’ sigurtà soċjali tagħha, protezzjoni usa’ minn dik li toħroġ mill-applikazzjoni tar-regolament innifsu; ara s-sentenzi tal-10 ta’ Jannar 1980, Jordens‑Vosters, 69/79, Ġabra p. 75, punt 11, b’riferiment għall-Artikolu 19 tar-Regolament, u tas-16 ta’ Marzu 1978, Pierik I, 117/77, Ġabra p. 825, fir-rigward tal-Artikolu 22.
(35) – Ara s-sentenza Kohll, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 18, punt 25.
(36) – Enfasi miżjuda.
(37) – Enfasi miżjuda.
(38) – L-Artikolu 22(1)(i) espressament jistabbilixxi li t-tul tal-provvista tal-benefiċċji hija ddeterminata mill-leġiżlazzjoni tal-Istat kompetenti.
(39) – Barra minn hekk, jidher li din l-interpretazzjoni ġiet segwita mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 55 tas-sentenza ċċitata Vanbraekel, li fiha ġie affermat illi “mill-kliem stess ta’ l-Artikolu 36 tar-Regolament Nru 1408/71 jirriżulta illi r-rifużjoni sħiħa bejn l-istituzzjonijiet li għaliha tirreferi din id-dispożizzjoni tikkonċerna biss benefiċċji in natura pprovduti mill-istituzzjoni ta’ l-Istat Membru fejn tinsab il-persuna kkonċernata għan-nom ta’ l-istituzzjoni kompetenti, skond id-dispożizzjonijiet tat-Titolu III tal-Kapitlu 1 ta’ dan ir-Regolament. B’konsegwenza ta’ dan […] dan il-ħlas lura japplika biss għall-benefiċċji in natura li l-assunzjoni tar-responsabbiltà għalihom mill-istituzzjoni tal-post fejn tkun tinsab il-persuna kkonċernata hija prevista mil-leġiżlazzjoni applikata minn dik l-istituzzjoni, u fil-proporzjon preċiż li fih hija prevista din l-assunzjoni”. Il-korsiv huwa tiegħi.
(40) – ĠU L 376, P. 36.
(41) – Artikolu 2(2)(f).
(42) – COM(2008) 414 finali.
(43) – Sentenzi tas-7 ta’ Frar 1984, Duphar et, 238/82, Ġabra p. 523, punt 16; tas-17 ta’ Frar 1993, Poucet u Pistre, C‑159/91 u C‑160/91, Ġabra p. I-637, punt 6, u tas-17 ta’ Ġunju 1997, Sodemare et, C‑70/95 (Ġabra p. I‑3395, punt 27).
(44) – Sentenzi tat-12 ta’ Lulju 1979, Brunori, 266/78, Ġabra p. 2705, punt 6; tal-24 ta’ April 1980, Coonan, 110/79, Ġabra p. 1445, punt 12, u tal-4 ta’ Ottubru 1991, Paraschi, C‑349/87, Ġabra p. I-4501, punt 15.
(45) – Sentenza tat-30 ta’ Jannar 1997, Stöber u Piosa Pereira, C‑4/95 et C‑5/95, Ġabra p. I‑511, punt 36.
(46) – Sentenza Kohll, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 18, punti 19 u 20.
(47) – Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi Society for the Protection of Unborn Children Ireland, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 20, punt 18, kif ukoll Kohll, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 18, punt 29.
(48) – Sentenzi Vanbraekel, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 24, punt 41; Smits u Peerbooms, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 19, punt 53; Müller-Fauré u van Riet, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 29, punt 38, kif ukoll Inizan, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 30, punt 16.
(49) – Punt 103.
(50) – Punt 89.
(51) – Għalkemm din iċ-ċirkustanza ma toħroġx b’mod ċar fil-kawżi li taw lok għas-sentenzi Muller-Fauré, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 30, u Stamatelaki, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 33.
(52) – Ara s-sentenza Watts, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 30, punt 90.
(53) – Sentenzi tal-25 ta’ Lulju 1991, Säger, C‑76/90, Ġabra p. I‑4221, punt 12; tal-20 ta’ Frar 2001, Analir et, C‑205/99, Ġabra p. I‑1271, punt 21; tad-9 ta’ Novembru 2006, Il-Kummissjoni vs Il‑Belġju, C‑433/04, Ġabra p. I‑10653, punt 28, u tal-11 ta’ Jannar 2007, ITC, C‑208/05, Ġabra p. I‑181, punt 55.
(54)
–	Sentenza Luisi u Carbone, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 20.
(55) – F’dan il-każ, fil-fatt, il-leġiżlazzjoni Spanjola tipprevedi l-ħlas tal-ispejjeż integrali mis-sistema tas-saħħa nazzjonali.
(56)
–	Punt 45.
(57)  –	Sentenzi Kohll, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 18, punt 41, Smits u Peerbooms, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 19, punt 72, kif ukoll Müller-Fauré u van Riet, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 29, punt 73.
(58)  –	Sentenzi Kohll, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 18, punt 42, u Vanbraekel, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 24, punt 52.
(59)  –	Sentenzi Kohll, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 18, punt 50; Smits u Peerbooms, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 19, punt 73, u Müller-Fauré u van Riet, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 29, punt 67.
(60)  –	Sentenzi Kohll, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 18, punt 51; Smits u Peerbooms, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 19, punt 74, kif ukoll Müller-Fauré u van Riet, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 29, punt 67.
(61)  –	Punti 76‑80 tas-sentenza iċċitata Smits u Peerbooms.
(62)  –	Fil-Kawża Keller (sentenza tat-12 ta’ April 2005, C‑145/03, Ġabra p. I‑2529), ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, li nstab li kellha tumur matul soġġorn fil-Ġermanja, kienet talbet u kisbet, mill-Instituto Nacional de la Salud, il-formola E 112, qabel ma ġiet operata (madankollu d-domanda għal deċiżjoni preliminari kienet tirrigwarda r-rimborsabbiltà, abbażi tar-Regolament Nru 1408/71, tal-ispejjeż konnessi mal-kuri fi sptar meħudin fi klinika Svizzera).