Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an t‑Ochtú Dlísheomra)
26 Márta 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Limistéar saoirse, slándála agus ceartais – Caighdeáin choiteanna agus nósanna imeachta coiteanna sna Ballstáit i ndáil le náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a fhilleadh – Treoir 2008/115/CE – Stádas cosanta coimhdí a chulghairm – Beartas poiblí – Prionsabal an non‑refoulement – Féidearthacht cinneadh um fhilleadh a ghlacadh)
I gCás C‑202/25 [Tadmur] (i),
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE ó rechtbank Den Haag,
zittingsplaats Roermond (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí in Ruremonde, an Ísiltír), trí bhreith an 12 Márta 2025, a fuarthas ag an gCúirt an 12 Márta 2025, sna himeachtaí
HG
v
Minister van Asiel en Migratie,
tugann AN CHÚIRT (an tOchtú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: O. Spineanu–Matei, Uachtarán Dlísheomra, C. Lycourgos (Rapóirtéir), Uachtarán an Triú Dlísheomra, ag gníomhú dó mar Bhreitheamh den Ochtú Dlísheomra, agus N. Piçarra, Breitheamh,
Abhcóide Ginearálta: A. Rantos,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha a cuireadh isteach thar ceann iad seo a leanas:
–        HG, ag J. P.
van Mulken,
advocaat,
–        Rialtas na hÍsiltíre, ag E. M.M. Besselink agus J. Langer, i gcáil Gníomhairí,
–        Rialtas na Danmhairge, ag M. P.
Brøchner Jespersen agus C. A.-S. Maertens agus J. Sandvik Loft, i gcáil Gníomhairí,
–        Rialtas na hEilvéise, ag R. Adam agus L. Lanzrein, i gcáil Gníomhairí,
–        an Coimisiún Eorpach, ag F. Blanc, M. Debieuvre, A. Katsimerou, agus F. van Schaik, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Airteagail 3, 5, 6, 8 agus 9 de Threoir 2008/115/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Nollaig 2008 maidir le caighdeáin choiteanna agus nósanna imeachta coiteanna sna Ballstáit i ndáil le náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a fhilleadh (IO 2008 L 348, lch. 98) agus ar Airteagail 17 agus 19 de Threoir 2011/95/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2011 maidir le caighdeáin i dtaca le cáilitheacht náisiúnach tríú tír nó daoine gan stát mar thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta, i dtaca le stádas aonfhoirmeach do dhídeanaithe nó do dhaoine atá incháilithe le haghaidh cosaint choimhdeach, agus i dtaca lena bhfuil sa chosaint a thugtar (IO 2011 L 337, lch. 9).
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir HG, náisiúnach tríú tír, agus an minister van Asiel en Migratie (an tAire Tearmainn agus Imirce, an Ísiltír) (‘an tAire’) maidir le dlíthiúlacht cinnidh lena gcúlghairtear an stádas cosanta coimhdí a deonaíodh do HG agus lena n‑ordaítear dó críoch na hÍsiltíre a fhágáil.
An dlí lena mbaineann
Treoir 2008/115
3        Foráiltear le hAirteagal 2 de Threoir 2008/115:
‘1.      Baineann an Treoir seo le náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach ar chríoch Ballstáit.
2.      Féadfaidh na Ballstáit cinneadh a dhéanamh gan an Treoir seo a chur i bhfeidhm maidir le náisiúnaigh tríú tír:
(a)      atá faoi réir diúltú cead isteach [...], nó a ghabhann nó a idircheapann na húdaráis inniúla i dtaca le trasnú neamhrialta a dhéanamh ar tír, ar muir nó san aer ar theorainn sheachtrach Ballstáit agus nach bhfuil údarú ná ceart faighte acu fanacht sa Bhallstát sin ina dhiaidh sin;
(b)      atá faoi réir filleadh mar phionós dlí choiriúil nó de thoradh pionóis dlí choiriúil, de réir an dlí náisiúnta, nó maidir le náisiúnaigh tríú tír atá faoi réir nósanna imeachta eiseachadta.
3.      Ní bheidh feidhm ag an Treoir seo maidir le daoine a bhfuil ceart an Chomhphobail chun saorghluaiseachta acu [...]’
[Aistriúcháin neamhoifigiúil]
4        Foráiltear don mhéid seo a leanas le hAirteagal 3 den Treoir sin:
‘Chun críocha na Treorach seo, is éard a thuigfear ó:
[...]
‘filleadh’: ná
próiseas ina dtéann náisiúnach tríú tír ar ais – bíodh sé dá dheoin féin chun oibleagáid um fhilleadh a chomhlíonadh, nó go héigeantach – chuig
–        a thír thionscnaimh; nó
–        tír idirthurais i gcomhréir le comhaontuithe an Chomhphobail nó comhaontuithe déthaobhacha um athligean isteach, nó socruithe eile, nó
–        tríú tír eile, a bhfuil cinneadh déanta ag an náisiúnach tríú tír lena mbaineann filleadh dá dheoin féin uirthi agus ina nglacfar leis an duine sin;
‘cinneadh um fhilleadh’ ná cinneadh nó gníomh riaracháin nó breithiúnach, ina luaitear nó ina ndearbhaítear fanacht náisiúnaigh tríú tír a bheith neamhdhleathach agus lena bhforchuirtear nó lena luaitear oibleagáid um fhilleadh;
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5        Luaitear in Airteagal 4(3) den Treoir sin:
Beidh an Treoir seo gan dochar do cheart na mBallstát chun forálacha a ghlacadh nó a choinneáil atá níos fabhraí do na daoine a bhfuil feidhm aici maidir leo, ar choinníoll go mbeidh na forálacha sin comhoiriúnach leis an Treoir seo.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6        Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 5 den Treoir sin:
Agus an Treoir seo á cur chun feidhme, ba cheart do na Ballstáit an méid seo a leanas a chur san áireamh:
(a)      leas an linbh;
(b)      an saol teaghlaigh;
(c)      sláinte an náisiúnaigh tríú tír lena mbaineann,
agus urraim a thabhairt do phrionsabal an non‑refoulement.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7        Foráiltear le hAirteagal 6(1) de Threoir 2008/115 mar seo a leanas:
Eiseoidh na Ballstáit cinneadh um fhilleadh d’aon náisiúnach tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach ar a gcríoch, gan dochar do na heisceachtaí dá dtagraítear i míreanna 2 go 5.
8        Foráiltear le hAirteagal 8(1) den Treoir sin:
‘Glacfaidh na Ballstáit gach beart is gá chun an cinneadh um fhilleadh a fhorfheidhmiú murar ceadaíodh aon tréimhse le haghaidh imeacht deonach [...] nó murar comhlíonadh an oibleagáid um fhilleadh laistigh den tréimhse le haghaidh imeacht deonach a ceadaíodh [...].’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
9        De réir Airteagal 9(1)(a) den Treoir sin:
‘Cuirfidh na Ballstáit aistriú siar:
(a)      i gcás ina sáródh sé prionsabal an non‑refoulement [...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
10      Leagtar síos in Airteagal 11 den Treoir sin na rialacha is infheidhme maidir le toirmeasc ar theacht isteach a fhorchur.
11      Bunaítear le hAirteagal 14(1) de Threoir 2008/115 coimircí go dtí go bhfillfear iad.
Treoir 2011/95
12      Foráiltear le hAirteagal 17(1)(b) agus (d) de Threoir 2011/95:
‘Déanfar náisiúnach tríú tír nó duine gan stát a eisiamh ó bheith incháilithe le haghaidh cosaint choimhdeach i gcás ina bhfuil cúiseanna tromchúiseacha ann lena mheas:
[...]
(b)      go ndearna sé coir thromchúiseach;
[...]
(d)      go bhfuil sé ina chontúirt do phobal nó do shlándáil an Bhallstáit ina bhfuil sé i láthair.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
13      Leagtar an méid seo a leanas amach in Airteagal 19(3)(a) den Treoir sin:
‘Cúlghairfidh na Ballstáit an stádas cosanta coimhdí atá ag náisiúnach tríú tír nó ag duine gan stát, cuirfidh siad deireadh leis an stádas sin nó diúltóidh siad don stádas a athnuachan, más rud é:
(a)      tar éis do stádas cosanta coimhdí a bheith deontaithe don duine lena mbaineann, gur cheart dó bheith eisiata, nó go bhfuil sé eisiata ó bheith incháilithe le haghaidh cosaint choimhdeach i gcomhréir le hAirteagal 17(1) agus (2)’.
[Aistriúcháin neamhoifigiúil]
An díospóid sna príomhimeachtaí agus an cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
14      Tháinig Hg go dtí an Ísiltír an 7 Eanáir 2016 agus an 23 Márta 2017 dheonaigh údaráis na hÍsiltíre stádas cosanta coimhdí dó agus cead cónaithe sealadach a bhí bailí go dtí an 7 Eanáir 2021. Le cinneadh an 5 Eanáir 2021, cuireadh síneadh le tréimhse bhailíochta an cheada cónaithe sin go dtí an 7 Eanáir 2026.
15      An 1 Feabhra 2022, ghearr rechtbank Limburg (an Chúirt Dúiche,
Limburg, an Ísiltír) téarma príosúnachta 4 bliana ar HG, ar cuireadh ceann amháin acu ar fionraí, as cionta a rinneadh an 21 agus an 27 Meitheamh 2021, a aicmíodh mar iarracht ar dhúnmharú, comhcheilg chun foréigean a dhéanamh i gcoinne daoine agus bagairtí a dhéanamh ar shaol duine eile.
16      Le cinneadh an 23 Bealtaine 2024, mheas an tAire gur bhagairt don bheartas poiblí é HG agus, dá bhrí sin,
chúlghair sé stádas cosanta coimhdí HG le héifeacht ón 27 Meitheamh 2021. Sa chinneadh sin, mheas an tAire freisin nach bhféadfaí ceart cónaithe san Ísiltír a dheonú do HG ar aon bhonn eile agus shonraigh sé, chun comhlíonadh phrionsabal an non‑refoulement a áirithiú, nach n‑eiseofaí aon chinneadh um fhilleadh ná aon toirmeasc ar theacht isteach ina choinne ar bhonn Threoir 2008/115.
Ina theannta sin, lena chinneadh an 23 Bealtaine 2024, d’fhorchuir an tAire oibleagáid ar HG, faoi dhlí na hÍsiltíre, críoch na hÍsiltíre a fhágáil.
17      Níor ceadaíodh do HG a oibleagáid imeachta a chur siar agus bhí sé faoi réir foláirimh, ar feadh tréimhse 10 mbliana, i gcórais faisnéise fhórsa póilíneachta na hÍsiltíre agus ina dhiaidh sin i gCóras Faisnéise Schengen (SIS).
18      An 18 Meitheamh 2024, thug HG caingean i gcoinne chinneadh an 23 Bealtaine 2024 os comhair rechtbank Den Haag,
zittingsplaats Roermond (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí in Roermond, an Ísiltír), arb í an chúirt a rinne an tarchur í.
19      Measann an chúirt sin, i gcomhthéacs measúnú sealadach, nach bhféadfadh go n‑éireoidh le saincheisteanna HG atá dírithe i gcoinne an chinnidh lena gcúlghairtear stádas cosanta coimhdí. Os a choinne sin, tá amhras uirthi maidir leis na hiarmhairtí atá le baint as an gcúlghairm sin, a mhéid a thugann sé le tuiscint go bhfuil HG ag fanacht go neamhdhleathach san Ísiltír, cé nach féidir é a aistriú chuig a thír thionscnaimh gan prionsabal an non‑refoulement a shárú.
20      Tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire gur chinn an Chúirt Bhreithiúnais, i mbreithiúnas an 6 Iúil 2023,
Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl(Dídeanaí a rinne coir thromchúiseac) (C‑663/21, EU:C:2023:540), nach féidir cinneadh um fhilleadh a ghlacadh i gcás ina suitear go n‑eisiatar aistriú an náisiúnaigh tríú tír lena mbaineann chuig an tír cinn scríbe atá beartaithe, de bhua phrionsabal an non‑refoulement, ar feadh tréimhse éiginnte.
21      Measann sí, áfach, go bhféadfadh sé a bheith d’oibleagáid ar náisiúnaigh tríú tír den sórt sin críoch an Aontais Eorpaigh a fhágáil, trína fhíorú iad féin an bhféadfar é a ligean isteach i dtríú tír seachas a dtír thionscnaimh, ós rud é gur bagairt leordhóthanach ar an mbeartas poiblí é iad a choinneáil ar an gcríoch sin chun údar a thabhairt le cúlghairm na cosanta idirnáisiúnta a bhí aige. Dá n‑eisiafaí glacadh cinnidh um fhilleadh sa chás sna príomhimeachtaí, chuirfí HG faoi réir stádas idirmheánach, sa mhéid is go bhfuil sé ag fanacht go neamhdhleathach ar chríoch Bhallstáit, gan oibleagáid a bheith air, áfach, an chríoch sin a fhágáil.
22      Sa chomhthéacs sin, measann an chúirt a rinne an tarchur go bhféadfadh léiriú na Cúirte ar Airteagal 5 de Threoir 2008/115 a bheith éagsúil dá léifí an tAirteagal sin i gcomhar le hAirteagail 3, 6, 8 agus 9 agus aird níos mó á tabhairt ar scéim na Treorach sin, ar ratio legis na bhforas chun cosaint idirnáisiúnta a chúlghairm dá bhforáiltear i dTreoir 2011/95 agus ar chuspóir na ngníomhartha lena rialaítear SIS.
23      I ndáil leis sin, cuireann an chúirt sin in iúl, go háirithe, go bhforáiltear le hAirteagal 6 de Threoir 2008/115 d’oibleagáid cinneadh um fhilleadh a ghlacadh maidir le náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach, gan maolú a bhunú lena gcumhdaítear na náisiúnaigh tríú tír sin nach féidir a aistriú faoi phrionsabal an non‑refoulement.
24      Áitíonn an chúirt sin freisin gur leor an oibleagáid aistriú a chur ar fionraí a eascraíonn, i gcás den sórt sin, as Airteagal 9(1)(a) den Treoir sin chun comhlíonadh an phrionsabail sin a áirithiú, go háirithe má dhearbhaíonn an t‑údarás inniúil i scríbhinn gur cuireadh an t‑aistriú siar. Ní bheadh an seasamh difriúil ach amháin i gcásanna sonracha ina gcuireann na leasanna a luaitear go sainráite in Airteagal 5 den Treoir sin cosc ar aon fhorfheidhmiú na hoibleagáide um fhilleadh.
25      Ina theannta sin, tá amhras ar an gcúirt sin an gá tír cinn scríbe a chinneadh d’fhonn an oibleagáid um fhilleadh a fhorfheidhmiú go deonach, i gcás ina gcuirtear cosc ar aistriú.
26      Measann an chúirt a rinne an tarchur go mbeadh iarmhairtí suntasacha ag léiriú atá contrártha leis an léiriú atá beartaithe aici.
Go háirithe, chuirfeadh léiriú den sórt sin ar chumas na ndaoine lena mbaineann leanúint de bheith ag brath ar na cearta dá bhforáiltear sa Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’) agus in Airteagal 14(1) de Threoir 2008/115, bhainfí an bonn de na forais chun cosaint idirnáisiúnta a chúlghairm a leagtar amach i dTreoir 2011/95, go háirithe toisc nach n‑imeodh daoine ar bagairt don bheartas poiblí iad ó chríoch an Aontais Eorpaigh, agus chuirfí cosc ar fholáireamh a bhaineann leis na daoine sin a iontráil in SIS.
27      Thairis sin i gcás ina seasann an Chúirt Bhreithiúnais le léiriú na cúirte a rinne an tarchur ar Airteagal 5 de Threoir 2008/115, fiafraíonn an chúirt sin an dtagann sé faoi neamhspleáchas nós imeachta na mBallstát oibleagáid a fhorchur ar náisiúnaigh tríú tír, i gcás amhail an cás atá i gceist sna príomhimeachtaí, a gcríoch a fhágáil ar bhonn na reachtaíochta náisiúnta.
28      Sna himthosca sin, chinn rechtbank Den Haag zittingsplaats Roermond (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí di in Roermond) bac a chur ar na himeachtaí agus an cheist seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘An bhfuil Airteagal 6 de Threoir 2008/115, arna léamh i gcomhar le hAirteagail 3, 5 agus 8 agus 9(1)(a) den Treoir sin agus le hAirteagal 17 agus Airteagal 19(2) agus (3)(a) de Threoir 2011/95, le léiriú sa chaoi, faoi réir na n‑eisceachtaí dá dtagraítear in Airteagal 6(2) go (5) de Threoir 2008/115, go bhfuil oibleagáid ar an mBallstát cinneadh um fhilleadh a eisiúint do náisiúnach tríú tír atá ag fanacht go mídhleathach ar a chríoch agus atá eisiata ó chosaint
choimhdeach agus, má tá aistriú chuig an tír cheann scríbe contrártha do phrionsabal an non‑refoulement, go bhfuil oibleagáid ar an mBallstát a dhearbhú i scríbhinn, ag an am céanna le cinneadh um fhilleadh a eisiúint, go bhfuil aistriú an náisiúnaigh tríú tír sin á chur siar?’
An cheist a tharchuirtear
29      Lena ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 6 de Threoir 2008/115, arna léamh i gcomhar le hAirteagail 3, 5, 8 agus 9 agus le hAirteagal 17(1) agus Airteagal 19(3)(a) de Threoir 2011/95, a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar chinneadh um fhilleadh a ghlacadh maidir le náisiúnach tríú tír ar cúlghaireadh a stádas cosanta coimhdí, i gcás ina suitear go n‑eisiatar aistriú an náisiúnaigh tríú tír sin chuig an tír cinn scríbe atá beartaithe faoi phrionsabal an non‑refoulement. Ina theannta sin, dá measfadh an Chúirt gur féidir cinneadh um fhilleadh a ghlacadh i gcás den sórt sin, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an gá na forálacha sin a léiriú sa chaoi go gceanglaítear ar an mBallstát lena mbaineann, agus an cinneadh sin á dhéanamh aige, a dhearbhú i scríbhinn go bhfuil aistriú an náisiúnaigh tríú tír sin á chur siar.
30      Faoi réir na n‑eisceachtaí dá bhforáiltear le hAirteagal 2(2) de Threoir 2008/115, go bhfuil feidhm ag an Treoir sin maidir le gach náisiúnach tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach i gcríoch Bhallstáit. Thairis sin, i gcás ina dtagann náisiúnach tríú tír faoi raon feidhme na Treorach sin, ní mór dó, i bprionsabal, a bheith faoi réir na gcaighdeán coiteann agus na nósanna imeachta coiteanna dá bhforáiltear leis an Treoir sin chun é a fhilleadh, fad is nár tugadh a fhanacht chun rialtachta, i gcás inarb iomchuí (breithiúnais an 22 Samhain 2022,
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid(Aistriú) – Cannabis thérapeutique),
C‑69/21, EU:C:2022:913, mír 52, agus an 6 Iúil 2023,
Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach),
C‑663/21, EU:C:2023:540, mír 45).
31      Ón taobh sin de, leanann sé ó Airteagal 6(1) den Treoir sin, ar chinneadh gur neamhdhleathach an fanacht é, nach mór do gach náisiúnach tríú tír, gan dochar do na heisceachtaí dá bhforáiltear le míreanna 2 go 5 den Airteagal sin agus i gcomhréir dhocht leis na ceanglais a shocraítear le hAirteagal 5 den Treoir sin, a bheith faoi réir cinneadh um fhilleadh lena n‑aithnítear, i measc na dtríú tíortha dá dtagraítear in Airteagal 3(3) de Threoir 2008/115, an tríú tír nach mór dó a bheith aistrithe chuici (breithiúnais an 22 Samhain 2022,
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Aistriú) – Cannabas teiripeach),
C‑69/21, EU:C:2022:913, mír 53, agus an 6 Iúil 2023,
Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach),
C‑663/21, EU:C:2023:540,
mír 46).
32      I ndáil leis sin, shonraigh an Chúirt nach mór a mheas go bhfuil náisiúnach tríú tír ar cúlghaireadh a stádas dídeanaí ag fanacht go neamhdhleathach, ach amháin má thug an Ballstát ina bhfuil sé i láthair cead cónaithe dó ar bhonn eile (breithiúnas an 6 Iúil 2023,
Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach),
C‑663/21, EU:C:2023:540, mír 47).
33      Is amhlaidh atá i gcás náisiúnaigh tríú tír, amhail an duine atá i gceist sna príomhimeachtaí, ar cúlghaireadh a stádas cosanta coimhdí, de bhun Airteagal 19(3)(a) de Threoir 2011/95 arna léamh i gcomhar le hAirteagal 17(1), gan cead cónaithe a thabhairt don náisiúnach tríú tír sin ar fhorais eile ag an mBallstát a bhfuil sé i láthair ar a chríoch.
34      Mar sin féin, mar a cuireadh in iúl i mír 31 den bhreithiúnas seo, ní mór nós imeachta um fhilleadh a sheoladh i gcoinne náisiúnach tríú tír den sórt sin i ndianchomhlíonadh na gceanglas a leagtar síos in Airteagal 5 de Threoir 2008/115.
35      Ceanglaítear le hAirteagal 5, ar riail ghinearálta é atá de cheangal ar na Ballstáit ó chur chun feidhme na Treorach sin amach, ar an údarás náisiúnta inniúil urraim a thabhairt, ag gach céim den nós imeachta um fhilleadh, do phrionsabal an non‑refoulement a ráthaítear, mar cheart bunúsach, in Airteagal 8 den Chairt, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 33 de Choinbhinsiún na Ginéive i dtaobh Stádas Dídeanaithe, arna shíniú i nGinéiv an 28 Iúil 1951 (Sraith Chonarthaí na Náisiún Aontaithe, Iml. 189, lch. 150,
Uimh. 2545 (1954)), agus in Airteagal 19(2) den Chairt. Is amhlaidh atá, go háirithe, i gcás ina mbeartaíonn an t‑údarás sin, tar éis éisteacht leis an duine lena mbaineann, cinneadh um fhilleadh a ghlacadh ina leith (féach, chuige sin, breithiúnais an 22 Samhain 2022,
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Aistriú
Cannabas teiripeach),
C‑69/21, EU:C:2022:913, mír 55, agus an 6 Iúil 2023,
Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach),
C‑663/21, EU:C:2023:540, mír 49).
36      Dá bhrí sin, cuirtear cosc le hAirteagal 5 de Threoir 2008/115 ar náisiúnach tríú tír a bheith faoi réir cinneadh um fhilleadh i gcás inarb í an tír cinn scríbe i gceist leis ná tír ina bhfuil cúiseanna dáiríre agus cruthaithe ann le creidiúint go bhfágfaí an náisiúnach i bhfíor-bhaol idé atá ar neamhréir le hAirteagal 18 nó le hAirteagal 19(2) den Chairt i gcás chur chun feidhme an chinnidh sin (breithiúnais an 22 Samhain 2022,
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Aistriú – Cannabas teiripeach),
C‑69/21, EU:C:2022:913, mír 56, agus an 6 Iúil 2023,
Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach),
C‑663/21, EU:C:2023:540, mír 50).
37      Is amhlaidh atá go díreach i gcás amhail an cás atá i gceist sna príomhimeachtaí, inarb í tír thionscnaimh an náisiúnaigh tríú tír lena mbaineann an t‑aon tír cinn scríbe fhéideartha arna sainaithint ag an údarás inniúil, ach i gcás inar chinn an t‑údarás sin cheana féin go gcuireann prionsabal an non‑refoulement cosc ar an náisiúnach tríú tír sin filleadh ar a thír thionscnaimh.
38      Tá sé tábhachtach, i ndáil leis sin, a chur in iúl gur ghlac an Chúirt an réiteach sin,
inter alia, i mbreithiúnas an 6 Iúil 2023,
Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach) (C‑663/21, EU:C:2023:540), i gcomhthéacs ina ndearna an t‑údarás inniúil aistriú an náisiúnaigh tríú tír lena mbaineann chuig a thír thionscnaimh a eisiamh go sainráite cheana féin.
39      Dá bhrí sin, tá an oibleagáid prionsabal an non‑refoulement a chur san áireamh ag an gcéim a rialaíonn an t‑údarás inniúil maidir le cinneadh um fhilleadh a ghlacadh éagsúil leis an oibleagáid, a leagtar síos in Airteagal 9(1)(a) de Threoir 2008/115, aistriú a chur siar i gcás ina sáraíonn sé prionsabal an non‑refoulement.
40      Dá bhrí sin, níl Airteagal 8 den Treoir sin, lena leagtar síos na rialacha maidir le haistriú, ábhartha chun freagra a thabhairt ar an gceist a tharchuirtear.
41      Ina theannta sin, i bhfianaise na gceisteanna a chuir an chúirt a rinne an tarchur sa ráiteas ar chúiseanna lena hiarraidh ar réamhrialú, ba cheart a thabhairt faoi deara freisin, sa chéad áit, nach féidir leis an údarás inniúil, i gcás amhail an cás atá i gceist sna príomhimeachtaí, cinneadh um fhilleadh a ghlacadh gan an tír cinn scríbe a ainmniú chun a mheas go bhfuil bac ar fhilleadh an náisiúnaigh tríú tír lena mbaineann ar a thír thionscnaimh.
42      Leanann sé ó fhoclaíocht Airteagal 3(4) de Threoir 2008/115 go bhfuil forchur nó dearbhú iarbhír oibleagáide um fhilleadh ar cheann den dá ghné de chinneadh um fhilleadh, ós rud go bhfuil oibleagáid den sórt sin insamhlaithe, i bhfianaise mhír 3 den Airteagal sin, mura sainaithnítear ceann scríbe, gan ceann scríbe a shainaithint, nach mór a bheith ar cheann de na tíortha dá dtagraítear i mír 3, (breithiúnas an 14 Bealtaine 2020, Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság Dél-alföldi Regionális Igazgatóság, C‑924/19 PPU agus C‑925/19 PPU, EU:C:2020:367, mír 115).
43      Dá bhrí sin, tá sé dodhéanta, go háirithe, ó thaobh an dlí de don údarás inniúil cinneadh um fhilleadh a ghlacadh gan tír cinn scríbe a shainaithint a bhféadfar filleadh uirthi i gcomhréir le prionsabal an non‑refoulement (breithiúnas an 24 Feabhra 2021, M agus páirtithe eile (Aistriú chuig Ballstát), C‑673/19, EU:C:2021:127, míreanna 38 go 42).
44      Sa dara háit, ba cheart a thabhairt faoi deara, i gcás ina gcuirtear cosc leis an oibleagáid prionsabal an non‑refoulement a chomhlíonadh, a leagtar amach in Airteagal 5 de Threoir 2008/115, ar chinneadh um fhilleadh a ghlacadh, nach bhféadfaidh an t‑údarás inniúil cinneadh a ghlacadh freisin, amhail an cinneadh atá i gceist sna príomhimeachtaí, atá bunaithe ar an dlí náisiúnta agus lena n‑ordaítear don náisiúnach tríú tír lena mbaineann críoch an Bhallstáit atá i gceist a fhágáil, gan a aistriú a údarú ná tír cinn scríbe a ainmniú.
45      Mar a mheabhraítear i mír 30 den bhreithiúnas seo, faoi réir na n‑eisceachtaí dá bhforáiltear in Airteagal 2(2) de Threoir 2008/115, tagann aon náisiúnach tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach ar chríoch Bhallstáit faoi raon feidhme na Treorach sin agus ní mór dó, i bprionsabal, a bheith faoi réir na gcomhchaighdeán agus na nósanna imeachta dá bhforáiltear leis an Treoir sin.
46      Sa chomhthéacs sin,
comhchuibhítear leis an Treoir sin na caighdeáin agus na nósanna imeachta maidir le cinntí um fhilleadh a ghlacadh a bhaineann le náisiúnaigh tríú tír agus na cinntí sin a fhorfheidhmiú (féach, chuige sin, breithiúnas an 24 Feabhra 2021,
M agus páirtithe eile (Aistriú chuig Ballstát),
C‑673/19, EU:C:2021:127, mír 43 agus an cásdlí dá dtagraítear), agus ní fhéadfaidh na Ballstáit maolú orthu ach amháin trí fhorálacha níos fabhraí a ghlacadh faoi na coinníollacha a leagtar síos in Airteagal 4(3) den Treoir sin.
47      Dá bhrí sin, ós rud é go gceanglaítear le cinneadh, amhail an cinneadh atá i gceist sna príomhimeachtaí, ar an náisiúnach tríú tír lena mbaineann taisteal chuig críoch tríú tír nó chuig críoch Ballstáit eile, ní féidir é a eisiamh ó raon feidhme na Treorach sin.
48      Ós rud é, ar an gcéad dul síos, go bhféadfar an oibleagáid a leagtar síos leis an gcinneadh sin a fhorfheidhmiú,
inter alia, trí thaisteal chuig críoch tríú tír agus, ar an dara dul síos, gur léir ó Airteagal 3(3) de Threoir 2008/115 go gcumhdaítear leis an gcoincheap ‘filleadh’, de réir bhrí na Treorach sin, ní hamháin aistriú éigeantach chuig tríú tír, ach aistriú dheonach chuig tríú tír freisin, ní mór a mheas go bhforchuirtear oibleagáid um fhilleadh le cinneadh den sórt sin, de réir bhrí na Treorach sin. Dá bhrí sin, seachas neamhaird a dhéanamh ar na ceanglais a leagtar amach i míreanna 41 go 43 den bhreithiúnas seo, ní féidir oibleagáid um fhilleadh den sórt sin a fhorchur gan tír cinn scríbe a ainmniú.
49      Ina theannta sin,
mar is léir ó mhíreanna 34 go 39 den bhreithiúnas seo, i gcás ina gcinntear, tráth a bheartaítear cinneadh um fhilleadh a ghlacadh, go gcuirtear cosc le prionsabal an non‑refoulement ar aistriú an náisiúnaigh tríú tír lena mbaineann chuig tír cinn scríbe ar leith, cuirtear cosc le hAirteagal 5 de Threoir 2008/115 ní hamháin ar an aistriú sin ach ar oibleagáid a fhorchur ar an náisiúnach tríú tír sin filleadh ar an tír cinn scríbe sin freisin. Dá bhrí sin, ós rud é nach gceadaítear le cinneadh lena bhforchuirtear oibleagáid den sórt sin an duine lena mbaineann a aistriú, ní leor é sin amháin chun a mheas go bhfuil an cinneadh sin comhoiriúnach le hAirteagal 5.
50      Ina theannta sin, cé go sonraítear in Airteagal 4(3) de Threoir 2008/115 go mbeidh feidhm ag an Treoir sin gan dochar do cheart na mBallstát forálacha níos fabhraí a ghlacadh nó a choinneáil do dhaoine a bhfuil feidhm ag an Treoir sin maidir leo, ar choinníoll go bhfuil na forálacha sin i gcomhréir leis an Treoir sin, is leor a shonrú nach foráil níos fabhraí do na daoine sin í reachtaíocht náisiúnta lena gceadaítear cinneadh a ghlacadh amhail an ceann dá dtagraítear i mír 44 den bhreithiúnas seo.
51      Sa tríú háit, ba cheart a thabhairt faoi deara nach bhfágann an t‑eisiamh, i gcás amhail an cás atá i gceist sna príomhimeachtaí, cinneadh um fhilleadh a ghlacadh lena n‑ainmnítear tír thionscnaimh an duine lena mbaineann mar thír cinn scríbe nó gan tír cinn scríbe a ainmniú go bhfuil cúlghairm stádais cosanta coimhdí de bhun Airteagal 19 de Threoir 2011/95 neamhéifeachtach.
52      Is fíor, i gcomhréir le dlí an Aontais, go bhféadfadh an t‑údarás inniúil, de bhun Airteagal 19 de Threoir 2011/95, an stádas cosanta coimhdí a deonaíodh do náisiúnach tríú tír a chúlghairm, gan údarú a bheith aige, áfach, é a aistriú chuig a thír thionscnaimh
(féach, chuige sin, breithiúnas an 6 Iúil 2023,
Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl(Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach),
C‑663/21, EU:C:2023:540, mír 39).
53      Toirmisctear i ndearbhthéarmaí le hAirteagal 4 agus le hAirteagal 19(2) den Chairt céasadh agus íde nó pionós atá mídhaonna nó táireach, beag beann ar iompar an duine lena mbaineann, chomh maith le haistriú go Stát ina bhfuil baol tromchúiseach ann go bhfulaingeoidh duine íde den sórt sin.
Dá bhrí sin, ní fhéadfaidh na Ballstáit náisiúnach eachtrach a bhaint, a dhíbirt ná a eiseachadadh i gcás ina bhfuil forais shubstaintiúla ann lena chreidiúint go mbeidh fíorbhaol ann go gcuirfear cóireáil air sa tír cinn scríbe a thoirmisctear le hAirteagal 4 agus le hAirteagal 19(2) den Chairt (féach, chuige sin, breithiúnais an 14 Bealtaine 2019,
M agus páirtithe eile (Stádas dídeanaí a chúlghairm),
C‑391/16,
C‑77/17 agus C‑78/17, EU:C:2019:403, mír 94, agus an 6 Iúil 2023,
Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl(Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach),
C‑663/21, EU:C:2023:540, mír 36).
54      Mar sin féin, ní féidir a thuiscint uaidh sin, i gcásanna ina n‑eisiatar filleadh náisiúnaigh tríú tír, ar cúlghaireadh a stádas cosanta coimhdí, chuig a thír thionscnaimh, go bhfuil cur i bhfeidhm Airteagal 19 de Threoir 2011/95 neamhéifeachtach sa chleachtas.
55      Go háirithe, fiú i gcásanna den sórt sin, tá sé d’éifeacht dhíreach ag cúlghairm stádais cosanta coimhdí nach bhfuil na cearta agus na sochair uile dá bhforáiltear i gCaibidil VII
de Threoir 2011/95 ag an náisiúnach tríú tír lena mbaineann a thuilleadh, ós rud é go bhfuil baint aige leis an gcosaint idirnáisiúnta dá bhforáiltear leis an Treoir sin.
56      Ina theannta sin, ba cheart a mheabhrú go gceadaítear le Treoir 2008/115, i gcomhréir le hAirteagal 3(3), oibleagáid a fhorchur ní hamháin ar fhilleadh ar thír thionscnaimh an náisiúnaigh tríú tír lena mbaineann, ach freisin, faoin dara agus faoin tríú fleasc d’Airteagal 3(3), ar thír idirthurais i gcomhréir le comhaontuithe um athligean isteach nó socruithe eile nó ar thríú tír eile a gcinneann an náisiúnach tríú tír sin filleadh go deonach uirthi agus a ligfear isteach é ar a críoch.
57      Dá bhrí sin, ní chuireann an t‑eisiamh, i gcás amhail an cás atá i gceist sna príomhimeachtaí, cinneadh um fhilleadh a ghlacadh lena n‑ainmnítear tír thionscnaimh an duine lena mbaineann mar thír cinn scríbe nó gan tír cinn scríbe a ainmniú, cosc ar bith ar an údarás inniúil cinneadh um fhilleadh a ghlacadh lena n‑ainmnítear tír cinn scríbe a thagann faoin dara nó faoin tríú fleasc d’Airteagal 3(3) de Threoir 2008/115 agus, más gá, an náisiúnach tríú tír lena mbaineann a aistriú ina dhiaidh sin, agus ar an gcaoi sin imeacht an náisiúnaigh tríú tír lena mbaineann ó chríoch an Bhallstáit atá i gceist a áirithiú, agus ceanglais a eascraíonn as Airteagal 5 den Treoir sin agus na Cairte á gcomhlíonadh go hiomlán.
58      Thairis sin, féadfaidh toirmeasc ar theacht isteach a bheith ag gabháil le cinneadh um fhilleadh den sórt sin, i gcás inarb iomchuí,
faoin méid a shainítear in Airteagal 11 den Treoir sin.
59      I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é an freagra ar an gceist a tharchuirtear ná nach mór Airteagal 5 de Threoir 2008/115, arna léamh i gcomhar le hAirteagail 3 agus 6 agus le hAirteagal 17(1) agus Airteagal 19(3)(a) de Threoir 2011/95, a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar chinneadh um fhilleadh a ghlacadh maidir le náisiúnach tríú tír ar cúlghaireadh a stádas cosanta coimhdí, i gcás ina suitear go n‑eisiatar aistriú an náisiúnaigh tríú tír sin chuig an tír cinn scríbe atá beartaithe faoi phrionsabal an non‑refoulement.
Costais
60      Ós rud é, a mhéid a bhaineann leis na príomhpháirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte náisiúnta, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an tOchtú Dlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagail 5 de Threoir 2008/115/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Nollaig 2008 maidir le caighdeáin choiteanna agus nósanna imeachta coiteanna sna Ballstáit i ndáil le náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a fhilleadh, arna léamh i gcomhair le hAirteagail 3 agus 6 agus le hAirteagal 17(1) agus Airteagal 19(3)(a) de Threoir 2011/95/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2011 maidir le caighdeáin i dtaca le cáilitheacht náisiúnach tríú tír nó daoine gan stát mar thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta, i dtaca le stádas aonfhoirmeach do dhídeanaithe nó do dhaoine atá incháilithe le haghaidh cosaint choimhdeach, agus i dtaca lena bhfuil sa chosaint a thugtar,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
cuirtear cosc leis ar chinneadh um fhilleadh a ghlacadh i ndáil le náisiúnach tríú tír ar cúlghaireadh a stádas cosanta coimhdí, i gcás ina suitear go n‑eisiatar aistriú an náisiúnaigh tríú tír sin chuig an tír cinn scríbe atá beartaithe faoi phrionsabal an non‑refoulement.
[Sínithe]
*      Teanga an cháis: an Ollainnis.
i      Is ainm bréige é ainm an cháis seo. Ní fhreagraíonn sé d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí.