61960C0009(01)
Conclusies van de Advocaat-Generaal
K. ROEMER
29 mei 1962
Vertaald uit het Duits
INHOUDSOPGAVE
blz.
Inleiding
Juridische aspecten
I — De ontvankelijkheid van het beroep
1. Artikel 97, paragraaf 1, lid 1, sub c)
2. Artikel 97, paragraaf 1, lid 1, sub b)
II — Is het derden-verzet gegrond?
III — Conclusie
Mijnheer de President, mijne heren Rechters,
In mijn conclusies van vandaag wordt voor het eerst in de geschiedenis van het Hof een geval van derden-verzet behandeld. Dit rechtsmiddel kan volgens het Statuut en het Reglement voor de procesvoering van het Hof worden ingesteld tegen arresten, die zonder deelneming van de betrokkene tot stand zijn gekomen en die zijn rechten benadelen. Dit eerste geval is — afgezien van de uiterst belangrijke problematiek van de zaak zelf, die uiteindelijk betrekking heeft op het beginsel van het vrije goederenverkeer — van bijzonder belang, omdat moet worden beslist, binnen welke grenzen in het systeem van rechtsbescherming van het Verdrag reeds door het Hof gewezen arresten aan een hernieuwd onderzoek mogen worden onderworpen. Hierbij komt het vooral aan op de volgende vraag: Is de belanghebbende derde in beginsel aangewezen op de mogelijkheid, vrijwillig deel te nemen aan een aanhangig rechtsgeding of blijft het hem steeds vrijstaan, indien hij van deze mogelijkheid geen gebruik maakt, na afloop van het proces voor zijn rechten op te komen? Het is duidelijk dat beide oplossingen voor het Hof en voor de betrokkene processuele moeilijkheden met zich brengen, hetgeen het antwoord op de vraag zeker niet zal vergemakkelijken.
Het onderhavige beroep is ingediend door de Regering van het Koninkrijk België. Het strekt tot wijziging van het in de gevoegde zaken 9-60 en 12-60 gewezen arrest, voor zover dit arrest betrekking heeft op het beroep tot schadevergoeding van de firma Vloeberghs, d.w.z. op het beroep 9-60.
Zoals bekend, heeft het Hof destijds het beroep verworpen en Vloeberghs in de kosten veroordeeld. Bepaalde onderdelen van de overwegingen van het arrest maken naar de mening van de Belgische Regering inbreuk op haar rechten.
Zij vordert, dat deze onderdelen zullen worden gewijzigd. Op de wijze waarop deze vordering is geformuleerd kom ik nog terug.
De firma Vloeberghs, verzoekster in het hoofdgeding, ondersteunt de opvattingen van derde-opposante: zij concludeert verder tot wijziging van het arrest in dier voege, dat haar oorspronkelijke vordering wordt toegewezen.
Dé Hoge Autoriteit verzet zich tegen beide vorderingen. Naar haar mening dient het ingestelde derden-verzet niet-ontvankelijk te worden verklaard, en in ieder geval te worden afgewezen.
Voordat ik mijn conclusies in de onderhavige zaak voordraag zou ik er op willen wijzen, dat de opvattingen die ik op 19 april 1961 met betrekking tot de hoofdzaak naar voren heb gebracht, in geen enkel opzicht zijn gewijzigd. Het is evenwel mijn plicht — en ik zal ernaar streven deze plicht zo objectief mogelijk te vervullen — om thans, uitgaande van het gewezen arrest, de nieuwe elementen die in deze procedure naar voren komen te onderzoeken.
Juridische aspecten
I — DE ONTVANKELIJKHEID VAN HET BEROEP
De argumenten pro en contra, die door de partijen zijn aangevoerd, hebben voor een belangrijk deel betrekking op de ontvankelijkheid van het derden-verzet. Aangezien de algemene vereisten voor de ontvankelijkheid en de inachtneming van de beroepstermijn geen aanleiding geven tot opmerkingen, dienen in het bijzonder twee vragen te worden onderzocht:
—
Kon de derde-opposante niet aan het hoofdgeding deelnemen (artikel 97, paragraaf 1, lid 1, sub c) van het Reglement voor de procesvoering)?
—
Is aangegeven op welke punten het bestreden arrest de rechten van de derde-opposante benadeelt (artikel 97, paragraaf 1, lid 1, sub b) van het Reglement voor de procesvoering)?
1. Artikel 97, paragraaf 1, lid 1, sub c)
a)
Derde-opposante doet vooral een beroep op artikel 36 van het Statuut van het Hof. De Franse tekst van dit artikel — de enige authentieke tekst — bevat aan het slot de zinsnede:
„… peuvent, … former tierce-opposition contre les arrêts rendus sans qu'elles aient été appelées.”
Derde-opposante trekt daaruit de conclusie, dat derden-verzet in ieder geval kan worden ingesteld door diegenen, die niet zijn opgeroepen aan het hoofdgeding deel te nemen. Aangezien het Statuut in rangorde boven het Reglement voor de procesvoering staat, dient naar de mening van derde-opposante het Reglement, wil het als rechtsgeldig worden aangemerkt, zo enigszins mogelijk in overeenstemming met het Statuut te worden geïnterpreteerd.
Met betrekking tot dit betoog kunnen verschillende opmerkingen worden gemaakt, waarbij ik slechts aandacht zal besteden aan de rechtspositie van derden, die niet als partij bij het geding betrokken waren.
Vast staat, dat het Reglement voor de procesvoering geen voorschriften bevat over het in geding roepen van derden (Beiladung). Hieronder versta ik in dit verband datgene wat met het Franse begrip „intervention forcée” wordt aangeduid. Het is niet voor bestrijding vatbaar, dat „gedwongen interventie” zonder uitdrukkelijke regeling niet mogelijk is, daar nauwkeurig dient te worden bepaald, wie bevoegd is om een derde in geding te roepen (het Hof ambtshalve dan wel de partijen rechtstreeks) en in welke gevallen. Het staat vast, dat een dergelijke regeling volgens het systeem van het Verdrag zou kunnen worden ingevoerd. Het staat echter evenzeer vast, dat geen enkel voorschrift verplicht tot het invoeren van gedwongen interventie. Met name kan, gezien de betekenis van het rechtsmiddel, niet worden aangenomen dat het bij artikel 36 terloops zou zijn ingesteld.
Aan deze opmerking moet ik nog een andere toevoegen: Zowel het Statuut als het Reglement voor de procesvoering kennen de vrijwillige deelname aan een tussen andere partijen aanhangig geding, indien derden belang hebben bij de oplossing van het geschil (artikel 34 van het Statuut, artikel 93 van het Reglement voor de procesvoering).
Gezien het vorenstaande, doch vooral ook in verband met de tekst van artikel 97, paragraaf 1, lid 1, sub c) van het Reglement voor de procesvoering („niet … heeft kunnen deelnemen”; Franse tekst: „n'a pu participer”) ligt het bepaald voor de hand, bij de uitleg hiervan de opvatting van de Hoge Autoriteit te volgen, welke inhoudt dat derden, die langs de weg van interventie aan het geding hadden kunnen deelnemen, geen derden-verzet kunnen instellen.
Het gaat dus slechts om de vraag of deze interpretatie verenigbaar is met artikel 36 van het Statuut.
Het Statuut zelf geeft niet meer dan de regeling van enige hoofdpunten. Het spreekt immers vanzelf, dat 45 artikelen geen uitputtende regeling van het procesrecht van de Gemeenschap kunnen bevatten. In artikel 44 van het Statuut werd het Hof derhalve in algemene zin gemachtigd, alle voorschriften vast te stellen „welke nodig zijn voor de toepassing en, zo nodig, de aanvulling van dit Statuut”. In artikel 36 wordt deze machtiging voor het bijzondere geval van het derden-verzet herhaald: het Reglement voor de procesvoering dient te bepalen, in welke gevallen en volgens welke bepalingen derden-verzet tegen een reeds gewezen arrest kan worden ingesteld. Enerzijds laat artikel 36 derhalve het derden-verzet principieel toe, anderzijds bevat het een vergaande machtiging aan het Hof. Het is niet aannemelijk, dat hier met de zinsnede „sans qu'elles aient été appelées” in elk geval voor derden de minimum-voorwaarde voor de ontvankelijkheid van het derden-verzet wordt bedoeld, juist omdat de gedwongen interventie van derden volgens het Statuut niet dwingend is voorgeschreven. Ik zou derhalve uit artikel 36 de conclusie willen trekken, dat het Reglement voor de procesvoering het Hof niet verbood de grenzen voor het derden-verzet met een zekere vrijheid enger of ruimer te trekken. Indien het Hof mede rekening heeft gehouden met de mogelijkheid van vrijwillige interventie, dan geschiedde dit in het begrijpelijke streven om eventuele belanghebbenden in eerste instantie op deze mogelijkheid te wijzen, opdat met het uitspreken van een arrest de betrokken zaak zou zijn afgedaan. De regeling van het Hof ligt derhalve in de lijn van de voorschriften die voor de Belgische Raad van State gelden (artikel 4 van het Besluit van de Regent van 23 augustus 1948):
„Is niet ontvankelijk het derden-verzet van hem die verzuimd heeft vrijwillig tussen te komen in de zaak, wanneer hij er nochtans kennis van had.”
De regeling is met name beperkter en strenger dan het Franse recht, waar de volgende bepalingen gelden:
„Toute personne peut former tierce-opposition à un jugement qui préjudicie à ses droits, dès lors que ni elle ni ceux qu'elle représente n'ont été régulièrement appelés ou présents dans l'instance ayant abouti à ce jugement…”
(Artikel 55 van de Wet van 22 juli 1889).
De conclusie moet derhalve zijn, dat artikel 97, paragraaf 1, lid 1, sub c) niet slechts doelt op gedwongen deelneming aan het proces — die volgens ons procesrecht slechts voor de verwerende partij geldt — doch ook op de mogelijkheid van vrijwillige interventie.
b)
Indien de vraag aan de orde wordt gesteld of de Belgische Regering in het hoofdgeding had kunnen interveniëren, dan kan er volgens de geldende bepalingen (artikel 34 van het Statuut, artikel 93 van het Reglement voor de procesvoering) geen twijfel aan bestaan, dat een verzoek tot interventie ontvankelijk zou zijn geweest. In aanmerking genomen de jurisprudentie van het Hof, die zoals bekend zeer royaal is, zou zeker niet zijn ontkend dat de Belgische Regering in het algemeen belang had bij deelneming aan het geding. Gezien het doel van het beroep ging het immers om belangrijke economische gebeurtenissen, die zich in België afspelen, benevens om de draagwijdte van het beginsel van het vrije goederenverkeer, dat juist voor België als een belangrijk transitoland voor goederenverkeer van niet gering belang is.
Deze constatering — hierin moet men derde-opposante gelijk geven — is echter in wezen niet voldoende. Indien iedere, ook slechts verwijderde en vage mogelijkheid van belangenschending de betrokkenen tot interventie zou verplichten, dan zouden niet alleen aan hen te hoge eisen worden gesteld voor wat betreft het nauwgezet volgen van processen van anderen, doch dan zou ook het Hof worden bedreigd door een vloed van mogelijke interventies.
Bij het scheppen van een evenwichtige verhouding tussen interventie en derden-verzet dienen verscheidene overwegingen in aanmerking te worden genomen:
In de eerste plaats dient te worden gelet op het doel van de interventie: zij maakt het mogelijk, deel te nemen, aan een tussen vreemde partijen gevoerd rechtsgeding, onder voorwaarde, dat de conclusies van een van die partijen worden ondersteund en binnen het kader van die conclusies.
Ons procesrecht kent geen tussenkomst, op grond waarvan een derde zelfstandige aanspraken tegen beide partijen in het hoofdgeding geldend kan maken (vide paragraaf 64 Zivilprozessordnung). Het is derhalve denkbaar dat de grenzen, welke rechtens aan de interventie gesteld zijn, het onmogelijk maken de inbreuk op een recht te verhinderen. In een dergelijk geval — dat zich hier echter zeker niet voordoet, zoals uit een vergelijking tussen de litigieuze rechtsvragen en het vroegere geding blijkt — zou de interventie geen doelmatig middel zijn ter verdediging van het recht in kwestie en derhalve ook niet in aanmerking mogen komen voor de beoordeling van de ontvankelijkheid van een ingesteld derden-verzet.
Aangezien het derden-verzet ertoe dient benadeling van bepaalde rechten te keren, dient echter verder de vraag te worden gesteld, of een dergelijke benadeling was te voorzien en derhalve aanleiding kon geven tot interventie. In dit kader hoort thuis het argument van derde-opposante, dat zij een redelijk belang bij deelneming aan het geding eerst kon onderkennen na bepaalde uiteenzettingen van de Hoge Autoriteit tijdens de mondelinge behandeling van het hoofdgeding. Hetgeen derde-opposante als voorwerp van de zaak 9-60 heeft aangeduid, is in het Publikatieblad van 25 mei 1960 (blz. 808) gepubliceerd:
„Doel van het beroep is het verkrijgen van een door de Gemeenschap te betalen geldelijke vergoeding voor de schade welke verzoekster heeft geleden en welke bij de uitvoering van het Verdrag is veroorzaakt door de dienstfout van de Gemeenschap, bestaande in de weigering, althans in het voortdurende nalaten van de Hoge Autoriteit, niettegenstaande de verzoeken van verzoekster, ten opzichte van de Regering van de Franse Republiek en/of van de „Association Technique de l'Importation Charbonnière (A.T.I.C.)”, officieel orgaan onder toezicht van de Franse Staat, de in het Verdrag voorgeschreven maatregelen te treffen teneinde hun de verplichting op te leggen het beginsel te eerbiedigen van het vrije vervoer binnen de gemeenschappelijke markt van steenkool die afkomstig is uit derde landen, doch zich binnen een Lid-Staat op de vrije markt bevindt of althans bevonden heeft en een einde te maken aan het herhaalde verbod dat in de jaren 1957, 1958 en 1959 de Franse autoriteiten de importeurs en/of handelaars van dit land hebben opgelegd om met verzoekster koopcontracten af te sluiten voor de levering van bedoelde steenkool, en in ieder geval een einde te maken aan de stelselmatige weigering van de Franse instanties voor bedoelde overeenkomsten vergunning te verlenen en de daarbij behorende importvergunningen af te geven.”
Op grond hiervan was te verwachten, dat het beginsel van het vrije verkeer in het arrest ter sprake zou komen en dat aan de feitelijke en juridische aspecten van dit beginsel enige overwegingen zouden worden gewijd.
Waarin bestaat nu anderzijds de beweerde benadeling van verzoekster (of deze benadeling ook werkelijk bestaat komt in het kader van het onderzoek naar de ontvankelijkheid nog niet aan de orde)?
Derde-opposante is de mening toegedaan, dat het derden-verzet tegen het bestreden arrest tot de volgende overwegingen dient te leiden:
—
De Belgische regeling voor de in- en uitvoer van uit derde landen ingevoerde kolen is niet in strijd met het Verdrag;
—
de invoer van kolen uit derde landen door Vloeberghs en de uitvoer naar Frankrijk geschiedde krachtens dokumenten, die op regelmatige wijze waren verstrekt; door de afgifte van deze dokumenten heeft de Belgische Regering niet in strijd met het Verdrag gehandeld;
—
het bestreden arrest beperkt de wetgevende bevoegdheid van de Belgische Regering;
—
het bestreden arrest geeft een verkeerde beoordeling van de motieven, welke de Belgische Regering bij de uitoefening van haar wetgevende bevoegdheid en bij de toepassing van bestaande voorschriften hebben geleid;
—
het arrest laadt een ongerechtvaardigde verdenking op de Belgische Regering en veroorzaakt haar daardoor morele schade.
Indien men dit vergelijkt met het in de publikatie vermelde voorwerp van het geding, dan kan moeilijk worden gezegd dat, gezien het voorwerp van het hoofdgeding, aanleiding bestond voor de verwachting dat het arrest overwegingen zou bevatten als hierboven aangeduid, zodat interventie geboden was.
Ten slotte dient ook nog het volgende in aanmerking te worden genomen. De zaak 9-60 betreft het beroep van een particuliere onderneming die, teneinde haar privébelangen te dienen, tegenover de Gemeenschap een vordering tot schadevergoeding geldend maakte. Het voorwerp van het geding was van dien aard, dat vele juridische en feitelijke oplossingen mogelijk waren.
Niet ieder van deze mogelijkheden kon aanspraak maken op bijzondere belangstelling van de zijde van de Belgische Regering. Als lid van de Gemeenschap is de Belgische Staat en dus de Belgische Regering — wier vertegenwoordigers samen met de vertegenwoordigers van de andere regeringen een belangrijk orgaan van de Gemeenschap, de Raad van Ministers, vormen — verplicht de belangen van de Gemeenschap te behartigen. Het is derhalve begrijpelijk en normaal, dat de Belgische Regering juist met betrekking tot een door een particuliere onderneming aanhangig gemaakte zaak slechts met terughoudendheid en aarzeling een interventie overweegt.
Al deze omstandigheden te zamen wettigen uit het oogpunt van de doelstelling van het onderhavige geding de conclusie, dat de Belgische Regering niet verplicht kon zijn om in het hoofdgeding te interveniëren om de beweerde inbreuk op haar rechten te verhinderen. Zij kon derhalve niet aan het hoofdgeding deelnemen in de zin van artikel 97, paragraaf 1, lid 1, sub c) en was dus gerechtigd, derden-verzet in te stellen.
2. Artikel 97, paragraaf 1, lid 1, sub b)
De derde-opposant dient aan te geven, op welke punten het arrest zijn rechten benadeelt. Het spreekt vanzelf, dat in het kader van het onderzoek naar de ontvankelijkheid de beweerde benadeling niet behoeft te worden bewezen, immers wanneer deze vaststaat, moet het arrest worden gewijzigd; het beroep is dan gegrond.
Daarentegen kan worden geëist, dat op rechtens relevante wijze en met vermelding van gronden wordt aangegeven, waarin de benadeling bestaat.
Vanuit dit gezichtspunt dienen verscheidene tegenwerpingen van de Hoge Autoriteit te worden onderzocht.
a)
Zoals gezegd, beklaagt de Belgische Regering zich o.a. over een ongegronde verdachtmaking en het daaraan verbonden morele nadeel.
Naar de opvatting van de Hoge Autoriteit kan een morele schade echter geen grond voor derden-verzet opleveren.
Dit zou ik willen betwisten. Men dient er van uit te gaan, dat er ook in de sfeer van de Staat zoiets bestaat als het recht op bescherming van de persoon, en zoiets als eer en prestige, die op gelijke wijze bescherming verdienen als de goede naam van particulieren. Wanneer op dit gebied wordt ingegrepen, dan is er sprake van benadeling van een recht. Er is niets op tegen deze benadeling langs de weg van het derden-verzet te bestrijden, voor zover de benadeling althans voortvloeit uit beslissende overwegingen van het arrest.
b)
De Hoge Autoriteit maakt ook bezwaar tegen de ontvankelijkheid, op grond van het feit dat de bestreden beslissing van het Hof zich beperkt tot de verwerping van het beroep tot schadevergoeding.
In dit verband dient te worden opgemerkt, dat er van benadeling van rechten sprake kan zijn, voor zover de rechtskracht van het arrest reikt. De rechtskracht is afhankelijk van het dictum en de beslissende overwegingen van het arrest. Het komt er derhalve slechts op aan, of de beweerde benadeling wordt gevonden in de overwegingen, waarop de verwerping van het beroep berust.
c)
Hiermede komt de vraag aan de orde, welke overwegingen van het arrest in het onderhavige geval als beslissend moeten worden aangemerkt.
Het is bekend, dat verzoekster in het hoofdgeding heeft getracht schadevergoeding te verkrijgen, omdat de Hoge Autoriteit tegenover de Franse Regering het beginsel van het vrije goederenverkeer niet had weten door te zetten. Voor de beslissing van het geding kon het derhalve aankomen op het bestaan van het beweerde beginsel en op de vraag, of de voorwaarden voor de toepasselijkheid ervan in het concrete geval waren vervuld.
Het Hof heeft in zijn arrest erkend, dat het Verdrag uitgaat van het principe van het vrije goederenverkeer, zoals partijen dit in beginsel in gelijke zin hadden omschreven. Het Hof knoopte hieraan een beschouwing vast over de vraag, welke belangen het vermelde principe beoogde te beschermen en betoogde (
1
):
„dat de regel van het vrije verkeer vervat in artikel 4, sub a, in het bijzonder is opgenomen in het belang van de produktie van de Gemeenschap en dat de uitbreiding van deze regel tot uit derde landen afkomstige produkten die behoorlijk zijn ingeklaard, niet is aanvaard ter bescherming van deze produkten of van de betrokken producenten …”
„… zodat de producenten uit derde landen alsmede de handelaren die de betreffende produkten op de markt brengen niet gerechtigd zijn, indien bovengenoemde bepaling niet geheel te hunnen voordele werkt, schadevergoeding te vorderen wegens schending van een hun toekomend recht”.
Hierdoor was aan het ingestelde beroep zijn grond ontvallen, want het is niet te ontkennen dat de geciteerde overwegingen, ook al mogen zij aanleiding geven tot kritische vragen, op zichzelf voldoende: zijn om, gezien het gehele betoog van het Hof, het arrest te dragen.
Het Hof volstond hiermee echter niet, doch voerde nog verdere beweegredenen aan. Alleen hierop heeft het onderhavige beroep betrekking. De inhoud kan als volgt worden samengevat:
Volgens artikel 73 komt het beheer der invoervergunningen in het verkeer met derde landen toe aan de Regering, op wier grondgebied de plaats van bestemming van de invoer is gelegen. Uit hetgeen verzoekster naar voren heeft gebracht, kan worden afgeleid dat de litigieuze kolen uitsluitend voor Frankrijk bestemd waren. De toelating tot het vrije verkeer in België kon zonder enige moeilijkheid of kosten worden verwezenlijkt. Derhalve kan verzoekster er zich niet op beroepen, dat de Hoge Autoriteit haar verplichtingen niet zou hebben nagekomen.
Er is met andere woorden volgens de opvatting van het Hof geen sprake van een inbreuk op het principe van het vrije verkeer, omdat de Franse Regering een beroep kon doen op artikel 73 van het Verdrag. Het Hof voert derhalve een tweede grond aan voor de verwerping van het beroep, die onafhankelijk van de hierboven vermelde motivering eveneens op zichzelf het arrest kan dragen.
Welke consequenties vloeien hier nu uit voort? Het kan niet worden betwist, dat schrapping of wijziging van de tweede motivering het dictum van het arrest onaangetast laat. Hebben wij hier dan slechts te doen met subsidiaire overwegingen, die in werkelijkheid geen beslissende betekenis hebben, en waartegen derhalve ook geen derden-verzet kan worden ingesteld? In het arrest is een dergelijke kwalificatie niet te vinden. Wij moeten derhalve aannemen, dat het Hof zijn beslissing in zekere zin van een dubbele motivering heeft voorzien en aan elk van beide onderdelen beslissende betekenis en bindende werking wilde toekennen. Indien echter de rechtskracht van het arrest in gelijke mate op het eerste en op het tweede onderdeel steunt, kan elk van de beide groepen van overwegingen voorwerp van derden-verzet zijn.
Het verweer dat de Hoge Autoriteit tegen de ontvankelijkheid heeft aangevoerd gaat derhalve niet op.
II — IS HET DERDEN-VERZET GEGROND?
De Belgische Regering verzoekt het Hof:
„— voor recht te verklaren, dat het niet juist is, „dat in casu in feite, onder het mom van invoer in België, een poging is gedaan tot rechtstreekse invoer in Frankrijk” en dat er geen sprake is geweest van een gecamoufleerde transito; …”.
Zij grijpt hierbij woordelijk terug op de vijfde alinea van onder van het rechtsgedeelte van het arrest. Uit deze alinea en uit de context leidt derde-opposante af, dat het Hof in de vermelde overwegingen een appreciatie van de Belgische invoerregeling heeft gegeven. In het bijzonder legt zij bij haar betoog de nadruk op de woorden „poging tot rechtstreekse invoer”, „onder het mom van invoer in België” en „dergelijke methoden”.
Voor de beoordeling van deze grieven is het nodig eerst na te gaan, wat een objectieve interpretatie leert omtrent de gedachtengang en de bedoeling van het arrest.
Nadat het Hof eerst heeft erkend, dat het beginsel van het vrije goederenverkeer geldt voor „goederen die afkomstig zijn uit derde landen en die met inachtneming der voorschriften op het grondgebied van een van de Lid-Staten zijn toegelaten” (Jurisprudentie, deel VII, blz. 451), wordt in de verdere argumentatie plotseling artikel 73 van het Verdrag genoemd, dat „het beheer over de invoervergunningen in de betrekkingen met derde landen (toekent) aan de regering, op wier grondgebied de plaats van bestemming van de invoer is gelegen” (Jurisprudentie, deel VII, blz. 452-453).
In het bijzonder in de zesde alinea van onder van het rechtsgedeelte van het arrest wordt door de tegenstelling tussen het beginsel van het vrije verkeer en artikel 73 duidelijk, dat het Hof in artikel 73 een beperking van het beginsel van het vrije verkeer ziet. Waar artikel 73 van toepassing is, is een beroep op het beginsel van het vrije goederenverkeer uitgesloten. Dit verklaart ook de conclusie van het Hof, „dat verzoekster zich derhalve ten onrechte beroept op een eventueel niet-nakomen door de Hoge Autoriteit van haar verplichtingen teneinde vergoeding te vorderen voor de daaruit voortvloeiende schade” (Jurisprudentie, deel VII, blz. 453). De Hoge Autoriteit kan het verwijt, dat zij heeft nagelaten het beginsel van het vrije verkeer ingang te doen vinden, immers slechts ontgaan indien er geen sprake is van schending van dat beginsel.
Aangezien voor het Hof bij zijn beslissing het accent viel op artikel 73 kwam slechts de vraag aan de orde, waar in het concrete geval de plaats van bestemming van de invoer was gelegen. Op deze vraag meende het Hof in de uiteenzettingen en dokumenten van verzoekster zonder moeite een feitelijk antwoord te kunnen vinden. Weliswaar werd tijdens de mondelinge behandeling van het derden-verzet naar voren gebracht dat de uiteenzettingen van verzoekster de conclusie van het Hof niet konden dragen, doch deze opmerking ligt buiten de grieven van het onderhavige geding en kan derhalve buiten beschouwing blijven. Er was dan ook in de rechtsopvatting van het Hof in het geheel geen aanleiding, een appreciatie van de Belgische invoerregeling en haar toepassing te geven of de rechtmatigheid daarvan te onderzoeken en daardoor stilzwijgend een beperking van de bevoegdheden van de Belgische Regering te bewerkstelligen. Wanneer het Hof in het arrest zegt, dat de toelating van de ingevoerde steenkool tot het vrije verkeer in België zonder enige moeilijkheid of bijkomende onkosten kon worden verwezenlijkt, dan kan het hier slechts een feitelijke constatering gelden, waaruit blijkbaar geen bepaalde conclusies voor de beslissing worden getrokken. In de gedachtengang van het Hof kan men zich zelfs afvragen, of artikel 73 ook daar moet worden toegepast, waar toelating tot het vrije verkeer niet zonder moeite en bijkomende onkosten, doch slechts na het voldoen van douanerechten en op grond van invoervergunningen kan worden bereikt.
Uit het voorgaande volgt, dat de passages waartegen de derde-opposante zich keert (poging tot rechtstreekse invoer, schijninvoer in België) slechts betrekking kunnen hebben op de gedragingen van de importeur, doch niet op de houding van de Belgische Regering. Hetzelfde geldt voor de alinea, waarin het Hof spreekt van „dergelijke methoden”, want het Hof verklaart uitdrukkelijk: „dat bijgevolg deze derden zich niet, via een procedure op grond van artikel 40 van het Verdrag, er op kunnen beroepen, dat de procedure van de wederzijdse bijstand niet wordt toegepast, teneinde daardoor bepaalde praktijken te verdedigen enz …”. In zoverre kan derhalve in het arrest ook geen sprake zijn van een moreel verwijt aan het adres van de Belgische Regering. Naar mijn overtuiging bevatten de geciteerde alinea's zelfs geen verwijt dat de importeur geldt. Zij dienen veeleer te worden verstaan als een eenvoudige vaststelling van feiten zonder morele appreciatie.
De grieven van derde-opposante zijn derhalve uiteindelijk ongegrond; er blijkt niet van benadeling van haar rechten.
III— CONCLUSIE
Ik moge het Hof voorstellen, het ingediende beroep te verwerpen en derde-opposante in de kosten te veroordelen.
(
1
)	Jurisprudentie, Nederlandse uitgave, deel VII, blz. 451 v.