62023CJ0526
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla)
28 ta’ Novembru 2024 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Ġurisdizzjoni tal-qrati, rikonoxximent u eżekuzzjoni tas-sentenzi – Regolament (UE) Nru 1215/2012 – Ġurisdizzjoni speċjali – Talba fil-qasam kuntrattwali – It-tieni inċiż tal-punt 1(b) tal-Artikolu 7 – Kuntratt ta’ provvista ta’ servizzi – Software żviluppat fi Stat Membru u adattat għall-bżonnijiet ta’ klijent li jirrisjedi fi Stat Membru ieħor – Post ta’ eżekuzzjoni”
Fil-Kawża C‑526/23,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Oberster Gerichtshof (il-Qorti Suprema, l-Awstrija), permezz ta’ deċiżjoni tat‑13 ta’ Lulju 2023, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fis‑17 ta’ Awwissu 2023, fil-proċedura
VariusSystems digital solutions GmbH
vs
GR, proprjetarja tal-impriża B & G,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla),
komposta minn F. Biltgen (Relatur), President tal-Ewwel Awla, li qed jaġixxi bħala President tat-Tieni Awla, L. Arastey Sahún, Presidenta tal-Ħames Awla, u J. Passer, Imħallef,
Avukat Ġenerali: J. Richard de la Tour,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal VariusSystems digital solutions GmbH, minn S. Duschel, K. Hanten u C. Kurz, Rechtsanwälte,
–
għal GR, proprietarja tal-impriża B & G, minn T. Börner u S. Scheed, Rechtsanwälte,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn L. Hohenecker u S. Noë, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tal‑5 ta’ Settembru 2024,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tat-tieni inċiż tal-punt 1(b) tal-Artikolu 7 tar-Regolament (UE) Nru 1215/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (ĠU 2012, L 351, p. 1).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn VariusSystems digital solutions GmbH (iktar ’il quddiem “VariusSystems”), stabbilita fl-Awstrija, u GR, proprjetarja tal-impriża B & G, li għandha s-sede tagħha fil-Ġermanja, fir-rigward ta’ talba għal ħlas ta’ onorarji għall-iżvilupp u l-operat ta’ software introdott minn VariusSystems.
Il-kuntest ġuridiku
3
Il-premessi 15 u 16 tar-Regolament Nru 1215/2012 huma fformulati kif ġej:
“(15)
Ir-regoli ta’ ġurisdizzjoni għandhom ikunu prevedibbli ħafna u stabbiliti fuq il-prinċipju li l-ġurisdizzjoni hija ġeneralment ibbażata fuq id-domiċilju tal-konvenut. Il-ġurisdizzjoni għandha dejjem tkun disponibbli fuq il-bażi ta’ din ir-raġuni ħlief għal ftit sitwazzjonijiet definiti sewwa li fihom is-suġġett tat-tilwima jew ta’ awtonomija tal-partijiet ikunu jeħtieġu fattur ta’ konnessjoni differenti. […]
(16)
Barra d-domiċilju tal-konvenut, għandu jkun hemm raġunijiet alternattivi ta’ ġurisdizzjoni bbażati fuq konnessjoni mill-qrib bejn il-qorti u l-azzjoni jew sabiex tkun iffaċilitata l-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja. L-eżistenza ta’ konnessjoni mill-qrib għandha tiżgura ċ-ċertezza legali u tevita l-possibbiltà li l-konvenut jiġi mħarrek f’qorti ta’ Stat Membru li dan il-konvenut ma setax raġonevolment jipprevedi. […]”
4
L-Artikolu 4 ta’ dan ir-regolament jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Soġġetti għal dan ir-Regolament, persuni b’domiċilju fi Stat Membru għandhom, independentament min-nazzjonalità tagħhom, jitressqu quddiem il-qrati ta’ dak l-Istat Membru.”
5
L-Artikolu 7 tal-imsemmi regolament jipprevedi:
“Persuna domiċiljata fi Stat Membru tista’ tiġi mħarrka fi Stat Membru ieħor:
(1)
(a)
fi kwistjonijiet relatati ma’ kuntratt, fil-qrati tal-post tat-twettiq tal-obbligazzjoni in kwistjoni;
(b)
għall-finijiet ta’ din id-dispożizzjoni u sakemm ma jkunx miftiehem mod ieħor, il-post tat-twettiq tal-obbligi f’dak il-każ għandu jkun:
–
fil-każ ta’ bejgħ ta’ oġġetti, il-post fl-Istat Membru fejn, skont il-kuntratt, l-oġġetti ġew ikkonsenjati jew suppost li kienu kkonsenjati,
–
fil-każ ta’ bejgħ ta’ oġġetti, il-post fl-Istat Membru fejn, skont il-kuntratt, l-oġġetti ġew ikkonsenjati jew suppost li kienu kkonsenjati;
(c)
jekk il-punt (b) ma japplikax, japplika l-punt (a);
[…]”
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
6
VariusSystem żviluppat software għal GR li jippermetti li jippermetti l-analiżi tat-testijiet tal-iskrinjar għall-COVID-19. VariusSystems u GR ikkonkludew kuntratt oralment li kellu bħala għan l-iżvilupp u l-operat ta’ dan is-software għall-finijiet tal-użu tiegħu fil-Ġermanja. VariusSystems kellha titħallas għal kull test imwettaq b’suċċess. Il-partijiet la ftiehmu dwar post ta’ eżekuzzjoni preċiż u lanqas dwar qorti kompetenti fil-każ ta’ kontenzjuż.
7
Mill-proċess għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-partijiet ma jaqblux dwar il-punt jekk l-imsemmi software josservax ir-rekwiżiti legali kollha applikabbli.
8
VariusSystems ressaq talba intiża għall-ħlas ta’ somma ta’ EUR 101 587.68 billi bbażat il-ġurisdizzjoni internazzjonali tal-qrati Awstrijaċi fuq il-fatt li l-provvista ta’ servizzi inkwistjoni seħħet fl-Awstrija. Fil-fehma tagħha, minkejja li s-software ikkonċernat ġie kontinwament adattat biex jintuża fil-Ġermanja, ix-xogħlijiet kollha twettqu fi Vjenna (l-Awstrija).
9
GR ikkontestat il-ġurisdizzjoni internazzjonali tal-qrati Awstrijaċi billi sostniet li, f’dan il-każ, is-servizz ipprovdut kien jikkonsisti esklużivament fl-użu ta’ dan is-software fil-Ġermanja, b’osservanza tar-rekwiżiti previsti mid-dritt Ġermaniż fil-qasam.
10
Il-qorti adita fl-ewwel istanza rrifjutat il-ġurisdizzjoni internazzjonali tagħha billi osservat li l-post ta’ eżekuzzjoni tal-kuntratt inkwistjoni kien jinsab fis-sede tal-impriża ta’ GR.
11
Il-qorti tal-appell ikkonfermat din id-deċiżjoni billi qieset, essenzjalment, li s-servizzi li ma humiex ipprovduti f’post speċifiku jitqiesu li ġew ipprovduti fil-post fejn il-benefiċjarju ta’ dawn is-servizzi għandu aċċess għalihom. Konsegwentement, f’dan il-każ, dan il-post ta’ eżekuzzjoni jinsab fil-Ġermanja.
12
Adita b’appell għal “Reviżjoni” kontra din id-deċiżjoni tal-qorti tal-appell, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar jekk, għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-post ta’ eżekuzzjoni fil-każ ta’ servizzi mill-bogħod, il-post determinanti huwiex dak fejn il-fornitur tas-servizz ikkonċernat, jiġifieri, f’dan il-każ, VariusSystems, wettaq ix-xogħol ta’ ħolqien, jew inkella dak fejn dan is-servizz ġie pprovdut u fejn il-benefiċjarju tiegħu, jiġifieri, f’dan il-każ, GR, kellu aċċess għalih.
13
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Oberster Gerichtshof (il-Qorti Suprema, l-Awstrija) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel id-domanda preliminari li ġejja lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“Il-punt 1b tal-Artikolu 7 tar-Regolament [Nru 1215/2012] għandu jiġi interpretat fis-sens li, fil-kuntest ta’ azzjoni fil-qasam kuntrattwali, il-post ta’ eżekuzzjoni għall-iżvilupp u għall-operat kontinwu ta’ software intiż sabiex jissodisfa l-bżonnijiet individwali ta’ klijent stabbilit fi Stat Membru A (f’dan il-każ: il-Ġermanja), jikkorrispondi mal-post:
a)
fejn il-ħolqien intellettwali (il-‘programmazzjoni’) li huwa l-bażi tas-software jitwettaq mill-impriża stabbilita fi Stat Membru B (f’dan il-każ: l-Awstrija), jew
b)
fejn il-klijent jaċċedi għas-software, jiġifieri jikkonsultah u jsir użu minnu?”
Fuq id-domanda preliminari
14
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tixtieq issir taf, essenzjalment, jekk it-tieni inċiż tal-punt 1(b) tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1215/2012 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-“post ta’ eżekuzzjoni” ta’ kuntratt li għandu bħala għan l-iżvilupp u l-operat segwit minn software intiż li jissodisfa l-bżonnijiet ta’ klijent stabbilit fi Stat Membru li ma huwiex dak li fih il-kumpannija li ħolqot, ikkonċepiet u pprogrammat dan is-software hija stabbilita, huwa l-post li fih ix-xogħol ta’ ħolqien, ta’ konċepiment u ta’ programmazzjoni tal-imsemmi software twettaq, jew jekk għandux jiġi interpretat fis-sens li l-imsemmi post ta’ eżekuzzjoni huwa dak fejn dan il-klijent jaċċedi għall-istess software, jiġifieri l-post fejn jikkonsultah u jużah.
15
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li r-Regolament Nru 1215/2012 huwa intiż li jiġbor ir-regoli dwar il-kunflitt ta’ ġurisdizzjoni f’materji ċivili u kummerċjali permezz ta’ regoli dwar il-ġurisdizzjoni li jippreżentaw livell għoli ta’ prevedibbiltà u li għalhekk ifittex li jilħaq għan ta’ ċertezza legali li jikkonsisti fit-tisħiħ tal-protezzjoni legali tal-persuni stabbiliti fl-Unjoni Ewropea, billi jippermetti kemm lir-rikorrent jidentifika faċilment il-qorti li jista’ jadixxi u lill-konvenut jipprevedi raġonevolment dik li quddiemha jista’ jiġi mħarrek (sentenza tal-14 ta’ Settembru 2023, EXTÉRIA, C‑393/22, EU:C:2023:675, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata).
16
Ir-regola ta’ ġurisdizzjoni speċjali f’materji kuntrattwali, prevista fil-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1215/2012, tissodisfa tħassib ta’ prossimità u hija mmotivata mill-eżistenza ta’ rabta stretta bejn il-kuntratt ikkonċernat u l-qorti li tintalab tieħu konjizzjoni tiegħu. (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑14 ta’ Settembru 2023, EXTÉRIA, C‑393/22, EU:C:2023:675, punt 29 u l-ġurisprudenza ċċitata).
17
F’dan il-każ, hekk kif ikkonstatat il-qorti tar-rinviju, il-kuntratt inkwistjoni għandu bħala għan il-provvista ta’ servizzi fis-sens tat-tieni inċiż tal-punt 1(b) tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1215/2012, ġaladarba jkopri numru ta’ attivitajiet, jiġifieri l-konċepiment, il-programmazzjoni, il-manutenzjoni u l-adattament kontinwu ta’ software individwalizzat.
18
Għal dak li jirrigwarda l-post ta’ eżekuzzjoni tal-obbligi kuntrattwali li jirriżultaw minn tali kuntratt, dan it-tieni inċiż tal-punt 1(b) tal-Artikolu 7 jiddefinixxi, b’mod awtonomu, il-kriterju ta’ rabta fir-rigward ta’ dan il-kuntratt bħala l-post ta’ Stat Membru fejn, bis-saħħa tal-imsemmi kuntratt, is-servizzi ġew jew kellhom jiġu pprovduti, sabiex jissaħħu l-għanijiet ta’ unifikazzjoni u ta’ prevedibbiltà tar-regoli ta’ ġurisdizzjoni, u, għaldaqstant, ta’ ċertezza legali. Dan il-kriterju ta’ rabta awtonoma huwa intiż li japplika għat-talbiet kollha bbażati fuq l-istess kuntratt ta’ provvista ta’ servizzi (sentenza tal‑14 ta’ Settembru 2023, EXTÉRIA, C‑393/22, EU:C:2023:675, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata).
19
Il-qorti li għandha ġurisdizzjoni, bis-saħħa tal-imsemmi tieni inċiż tal-punt 1(b) tal-Artikolu 7, biex tieħu konjizzjoni tat-talbiet ibbażati fuq kuntratt ta’ provvista ta’ servizzi hija dik tal-Istat Membru fejn jinsab fil-post ta’ provvista prinċipali tas-servizzi, hekk kif jirriżulta mid-dispożizzjonijiet ta’ dan il-kuntratt kif ukoll, fin-nuqqas ta’ tali dispożizzjonijiet, tal-eżekuzzjoni effettiva tal-imsemmi kuntratt (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑8 ta’ Marzu 2018, Saey Home & Garden, C‑64/17, EU:C:2018:173, punt 45).
20
Fil-każ ta’ pluralità ta’ obbligi kuntrattwali, hemm lok li jiġi ddeterminat l-obbligu karatteristiku tal-kuntratt ikkonċernat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Ġunju 2017, Kareda, C‑249/16, EU:C:2017:472 punt 40).
21
Fir-rigward ta’ kuntratt ta’ provvista ta’ software, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jeħtieġ li jiġi kkonstatat, hekk kif ġie espost mill-Kummissjoni Ewropea fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, li l-konċepiment u l-programmazzjoni ta’ software ma jikkostitwixxux l-obbligu karatteristiku ta’ tali kuntratt, ġaladarba s-servizz li huwa l-oġġett tiegħu ma huwiex effettivament ipprovdut lill-klijent ikkonċernat sakemm is-software ma jkunx aperattiv. Fil-fatt, huwa biss mill-mument, li fih l-imsemmi software jista’ jintuża u l-kwalità tiegħu jista’ jiġi vverifikat, li dan is-servizz jiġi effettivament ipprovdut.
22
Peress li l-obbligu karatteristiku ta’ kuntratt ta’ provvista online ta’ software bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali jikkonsisti fit-tqegħid ta’ dan tal-aħħar għad-dispożizzjoni tal-klijent ikkonċernat, il-post ta’ eżekuzzjoni ta’ dan il-kuntratt għandu jiġi kkunsidrat bħala dak fejn dan il-klijent jaċċedi għal dan is-software, jiġifieri l-post fejn jikkonsulta u jużah.
23
Meta l-imsemmi software jkun meħtieġ li jintuża f’postijiet differenti, ikun meħtieġ li jiġi speċifikat li dan il-post jinsab fid-domiċilju tal-imsemmi klijent, u, fil-każ ta’ kumpannija, fis-sede tagħha, b’tali mod li l-imsemmi post ikun ċert u identifikabbli, kemm għar-rikorrent kif ukoll għall-konvenut, u li, b’hekk, ikun ta’ natura li jiffaċilita l-amministrazzjoni tal-prova u l-organizzazzjoni tal-proċedura (ara, b’analoġija, is-sentenza tad‑19 ta’ April 2012, Wintersteiger, C‑523/10, EU:C:2012:220, punt 37).
24
Din il-konklużjoni hija valida indipendentement mill-punt dwar jekk, bħal ma ssostni GR, l-ispeċifikazzjonijiet li għalihom kellha tikkonforma ruħha VariusSystems kienu dawk previsti mil-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru tad-domiċilju tal-klijent, jiġifieri r-Repubblika Federali tal-Ġermanja. Għalkemm huwa minnu li tali rabta materjali ma’ dan l-Istat Membru jissodisfa l-għanijiet ta’ prevedibbiltà u ta’ prossimità msemmija, rispettivament, fl-premessi 15 u 16 tar-Regolament Nru 1215/2012, xorta jibqa’ l-fatt li l-partijiet fil-kawża prinċipali ma jaqblux dwar il-portata ta’ dawn l-ispeċifikazzjonijiet, li l-kjarifika tagħhom għandha tirriżulta mill-eżami fuq il-mertu mill-qorti kompetenti. Dan premess, id-determinazzjoni tal-post ta’ eżekuzzjoni ta’ kuntratt ta’ provvista ta’ servizzi, fis-sens tat-tieni inċiż tal-punt 1(b) tal-Artikolu 7 ta’ dan ir-regolament, ma tistax tiddependi minn kriterji li huma speċifiċi għal dan l-eżami fuq il-mertu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑25 ta’ Marzu 2021, Obala i lučice, C‑307/19, EU:C:2021:236, punt 90).
25
Fid-dawl tal-punti preċedenti, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li t-tieni inċiż tal-punt 1(b) tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1215/2012 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-“post ta’ eżekuzzjoni” ta’ kuntratt li għandu bħala għan l-iżvilupp u l-operat segwit minn software intiż li jissodisfa l-bżonnijiet ta’ klijent stabbilit fi Stat Membru li ma huwiex dak li fih il-kumpannija li ħolqot, ikkonċepiet u pprogrammat dan is-software hija stabbilita, huwa l-post li fih dan il-klijent jaċċedi għall-imsemmi software, jiġifieri l-post fejn jikkonsultah u jużah.
Fuq l-ispejjeż
26
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
It-tieni inċiż tal-punt 1(b) tal-Artikolu 7 tar-Regolament (UE) Nru 1215/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
il-“post ta’ eżekuzzjoni” ta’ kuntratt li għandu bħala għan l-iżvilupp u l-operat segwit minn software intiż li jissodisfa l-bżonnijiet ta’ klijent stabbilit fi Stat Membru li ma huwiex dak li fih il-kumpannija li ħolqot, ikkonċepiet u pprogrammat dan is-software hija stabbilita, huwa l-post li fih dan il-klijent jaċċedi għall-imsemmi software, jiġifieri l-post fejn jikkonsultah u jużah.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.