62018TO0574_RES
(Υπόθεση T‑574/18 R)
Agrochem-Maks d.o.o.
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Διάταξη του Προέδρου του Γενικού Δικαστηρίου της 21ης Ιανουαρίου 2019
«Ασφαλιστικά μέτρα – Φυτοπροστατευτικά προϊόντα – Δραστική ουσία oxasulfuron (οξασουλφουρόνη) – Μη ανανέωση της εγκρίσεως για τη διάθεση στην αγορά – Αίτηση αναστολής εκτελέσεως – Έλλειψη επείγοντος – Στάθμιση των συμφερόντων»
Ασφαλιστικά μέτρα – Αναστολή εκτελέσεως – Προσωρινά μέτρα – Προϋποθέσεις χορηγήσεως – Σοβαρή και ανεπανόρθωτη ζημία – Οικονομική ζημία – Σοβαρότητα της ζημίας – Κατάσταση δυνάμενη να θέσει σε κίνδυνο την ύπαρξη της αιτούσας εταιρίας – Εκτίμηση με γνώμονα το μέγεθός της και τον κύκλο εργασιών της, καθώς και την κατάσταση του ομίλου στον οποίο ανήκει – Δραστηριότητα σε λεπτομερώς ρυθμιζόμενες αγορές – Συνεκτίμηση των ιδιαίτερων περιστάσεων της εκάστοτε υποθέσεως
(Άρθρα 278 και 279 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 32-35, 39, 40-47, 49)
Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αρχές – Προστασία της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης – Επίκληση έναντι ρυθμίσεως της Ένωσης – Προϋποθέσεις – Απαιτείται θεσμικό όργανο της Ένωσης να έχει δημιουργήσει κατάσταση δυνάμενη να προκαλέσει δικαιολογημένη εμπιστοσύνη – Διαδικασία για την ανανέωση της εγκρίσεως μιας φυτοπροστατευτικής ουσίας – Αποτελέσματα της ενδιάμεσης εκθέσεως που καταρτίστηκε από το κράτος μέλος εισηγητή – Έλλειψη δικαιολογημένης εμπιστοσύνης
(βλ. σκέψη 48)
Ασφαλιστικά μέτρα – Αναστολή εκτελέσεως – Προσωρινά μέτρα – Προϋποθέσεις χορηγήσεως – Εκτελεστικός κανονισμός σχετικά με τη μη ανανέωση της εγκρίσεως δραστικής ουσίας για τη διάθεση στην αγορά – Επισήμανση των κινδύνων για την υγεία του ανθρώπου – Δικαστικός έλεγχος – Περιεχόμενο – Στάθμιση όλων των εμπλεκομένων συμφερόντων
(Άρθρα 268, 278, 279 και 340 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 85-94)
Σύνοψη
Με τη διάταξη Agrochem-Maks κατά Επιτροπής (T‑574/18 R), η οποία εκδόθηκε στις 21 Ιανουαρίου 2019, ο Πρόεδρος του Γενικού Δικαστηρίου απέρριψε τη στηριζόμενη στα άρθρα 278 και 279 ΣΛΕΕ αίτηση ασφαλιστικών μέτρων, η οποία είχε υποβληθεί από εταιρία δραστηριοποιούμενη στην κροατική αγορά φυτοπροστατευτικών προϊόντων και με την οποία είχε ζητηθεί η αναστολή εκτελέσεως του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2018/1019, όσον αφορά τη μη ανανέωση της έγκρισης της δραστικής ουσίας oxasulfuron (οξασουλφουρόνη) (
1
). Η αίτηση ασφαλιστικών μέτρων είχε υποβληθεί στο πλαίσιο προσφυγής ακυρώσεως του εν λόγω εκτελεστικού κανονισμού. Η εταιρία προέβαλε, κατ’ ουσίαν, σοβαρή και ανεπανόρθωτη ζημία λόγω του κινδύνου αρνητικών συνεπειών για τον κύκλο εργασιών της, απώλειας μεριδίων αγοράς και μειώσεως της συνολικής επιχειρηματικής αξίας της.
Πρώτον, όσον αφορά τον επείγοντα χαρακτήρα και, ειδικότερα, όσον αφορά τη σοβαρότητα της προβαλλόμενης εν προκειμένω ζημίας, η οποία είναι αμιγώς οικονομικής φύσεως, ο Πρόεδρος του Γενικού Δικαστηρίου υπενθύμισε ότι, αφενός, ως προς την απώλεια που αντιστοιχεί σε ποσοστό μικρότερο του 10 % του κύκλου εργασιών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε λεπτομερώς ρυθμιζόμενες αγορές, οι οικονομικές δυσχέρειες που οι τελευταίες κινδυνεύουν να υποστούν δεν δύνανται να θέσουν σε κίνδυνο την ίδια την ύπαρξή τους και, αφετέρου, ως προς την απώλεια που αντιστοιχεί σχεδόν στα δύο τρίτα του κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων αυτών, παρά την παραδοχή ότι οι οικονομικές δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν οι εν λόγω επιχειρήσεις μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο την ύπαρξή τους, στο πλαίσιο ενός λεπτομερώς ρυθμιζόμενου τομέα, όπως είναι ο τομέας των φυτοπροστατευτικών προϊόντων, ο οποίος απαιτεί συχνά σημαντικές επενδύσεις και εντός του οποίου οι αρμόδιες αρχές είναι ενδεχόμενο να υποχρεωθούν να παρέμβουν όταν συντρέχουν κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία, για λόγους που δεν είναι πάντοτε δυνατό να προβλεφθούν από τις οικείες επιχειρήσεις, σ’ αυτές εναπόκειται να προφυλάσσονται από τις συνέπειες μιας τέτοιας παρεμβάσεως με την κατάλληλη πολιτική, προκειμένου να μην υποστούν οι ίδιες την οφειλόμενη στην παρέμβαση αυτή ζημία. Διευκρινίσθηκε ότι ο δικαστής των ασφαλιστικών μέτρων, κατά την εκτίμηση της σοβαρότητας της ζημίας, δεν μπορεί απλώς να λαμβάνει υπόψη, κατά τρόπο μηχανικό και αυστηρό, μόνον τους κρίσιμους για την υπόθεση κύκλους εργασιών. Οφείλει επίσης να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες περιστάσεις της εκάστοτε υποθέσεως και να τις συσχετίζει, κατά τον χρόνο εκδόσεως της αποφάσεώς του, με τη ζημία που προκλήθηκε στον κύκλο εργασιών. Κατά τον Πρόεδρο του Γενικού Δικαστηρίου, η εν λόγω απαγόρευση μηχανικής και αυστηρής αναλύσεως, η οποία μνημονεύεται ιδίως προκειμένου να παρέχει στον δικαστή τη δυνατότητα να εκτιμήσει αν η σοβαρότητα της προβαλλόμενης ζημίας μπορούσε να αποδειχθεί παρά το γεγονός ότι ο κύκλος εργασιών δεν υπερέβαινε το ενδεικτικό κατώτατο όριο του 10 %, πρέπει επίσης να νοηθεί ως επιβάλλουσα στον δικαστή την υποχρέωση να ελέγξει αν, λαμβανομένων υπόψη των ιδιαίτερων περιστάσεων της υποθέσεως, η σοβαρότητα της ζημίας δεν αποδεικνύεται παρά την υπέρβαση του ορίου αυτού.
Συναφώς, ο Πρόεδρος του Γενικού Δικαστηρίου επισήμανε, κατ’ αρχάς, ότι το γεγονός ότι μια επιχείρηση είναι διανομέας της οικείας ουσίας, αφενός, συνεπάγεται ότι αυτή δεν πρέπει να φέρει τις ίδιες οικονομικές επιβαρύνσεις με εκείνες που έχει ως αποτέλεσμα η ανάπτυξη δραστηριότητας παραγωγού και, αφετέρου, επιβάλλει την υποχρέωση αποδείξεως περί του ότι δεν υφίστανται βιώσιμες λύσεις προς υποκατάσταση.
Ο Πρόεδρος του Γενικού Δικαστηρίου έκρινε, εν συνεχεία, ότι το γεγονός ότι η αιτούσα δραστηριοποιείται σε μια λεπτομερώς ρυθμιζόμενη αγορά έχει ως αποτέλεσμα αυτός, ως δικαστής των ασφαλιστικών μέτρων, να πρέπει να λάβει υπόψη την εμπορική στρατηγική της αιτούσας. Στο πλαίσιο της εκτιμήσεως αυτής, χωρίς άλλο στοιχείο σχετικό με τα ενδεχόμενα μέτρα που έλαβε η εταιρία για να αποτρέψει το ενδεχόμενο να περιέλθει σε κατάσταση δυνητικά επικίνδυνη λαμβανομένης υπόψη της φύσεως της οικείας αγοράς, η υπέρβαση του ενδεικτικού ορίου του 10 % δεν μπορεί, αφ’ εαυτής, να πείσει τον δικαστή των ασφαλιστικών μέτρων ως προς τη σοβαρότητα της προβαλλόμενης ζημίας.
Στο πλαίσιο αυτό, υπογραμμίστηκε περαιτέρω, υπενθυμιζομένου ότι επίκληση της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης χωρεί μόνο σε σχέση με κατάσταση που μπορεί να δημιουργήσει τέτοια εμπιστοσύνη και που προκλήθηκε από το θεσμικό όργανο το οποίο είναι εξουσιοδοτημένο να λάβει την τελική απόφαση, ότι δεν είναι δυνατόν να απορρέει, στο πλαίσιο διαδικασίας για την ανανέωση της εγκρίσεως μιας φυτοπροστατευτικής ουσίας, οποιαδήποτε δυνατότητα επικλήσεως της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης σε σχέση με τα αποτελέσματα της ενδιάμεσης εκθέσεως που καταρτίστηκε από το κράτος μέλος εισηγητή, δεδομένου ότι η έκθεση αυτή αποτελεί απλώς ενδιάμεσο στάδιο μιας διαδικασίας ευρέως γνωστής και ουδόλως προδικάζει το τελικό αποτέλεσμα στο οποίο πρόκειται να καταλήξει η Επιτροπή.
Δεύτερον, όσον αφορά τη στάθμιση των συμφερόντων και, ειδικότερα, όσον αφορά το επιχείρημα της ενδιαφερόμενης εταιρίας ότι η οικεία δραστική ουσία δεν ενέχει γνωστό και αποδεδειγμένο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, ο Πρόεδρος του Γενικού Δικαστηρίου επισήμανε, μεταξύ άλλων, ότι η ενδιαφερόμενη εταιρία δεν μπορεί να αντλήσει πειστικό επιχείρημα από το ότι η επίμαχη ουσία χρησιμοποιείται με ασφάλεια εντός της Ένωσης επί μακρόν χωρίς ουδέποτε να αναφερθεί οποιαδήποτε επιβλαβής συνέπεια για την ανθρώπινη υγεία. Συγκεκριμένα, στον τομέα των φυτοπροστατευτικών προϊόντων, οι επιστημονικές εξελίξεις δεν είναι σπάνιες και παρέχουν την ευκαιρία να αξιολογηθούν εκ νέου οι ουσίες υπό το πρίσμα νέων επιστημονικών γνώσεων και ανακαλύψεων. Σε αυτήν ακριβώς τη βάση στηρίζονται οι διαδικασίες ανανεώσεως και ο λόγος υπάρξεως των χρονικών περιορισμών στους οποίους υπόκεινται οι άδειες διαθέσεως στο εμπόριο. Επομένως, η εξέταση εκ μέρους του δικαστή των ασφαλιστικών μέτρων στο πλαίσιο της σταθμίσεως των συμφερόντων πρέπει να αφορά τους κινδύνους που έχουν πλέον επισημανθεί, αφενός, και που δεν είναι δυνατόν να αποκλεισθούν, αφετέρου. Επιπλέον, δεν απόκειται στον δικαστή των ασφαλιστικών μέτρων να προβεί σε τεχνική εκτίμηση επιστημονικών δεδομένων η οποία υπερβαίνει τις αρμοδιότητές του. Κατά συνέπεια, τα επιχειρήματα σχετικά με το ότι δεν υφίσταται κίνδυνος για τη δημόσια υγεία, τα οποία προβλήθηκαν στο πλαίσιο της παραθέσεως αποδείξεως ως προς την ύπαρξη fumus boni juris, εμπίπτουν στον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας και δεν μπορούν να οδηγήσουν, χωρίς τη συνδρομή άλλων στοιχείων και με εξαίρεση την ενδεχόμενη αναγνώριση πρόδηλης πλάνης εκτιμήσεως, τον δικαστή των ασφαλιστικών μέτρων, στο πλαίσιο της σταθμίσεως των συμφερόντων, στην εκτίμηση ότι τα επιχειρήματα αυτά υπερισχύουν των αμφισβητούμενων εκτιμήσεων, οι οποίες αποτελούν προϊόν, κατ’ αρχήν, ενδελεχούς και εξαντλητικής εξετάσεως. Τούτο ισχύει πολλώ μάλλον όταν η προβαλλόμενη ζημία δεν προκύπτει, όσον αφορά τη δημόσια υγεία, από επιστημονικά δεδομένα που έχουν συλλεγεί, αλλά ακριβώς από έλλειψή τους. Η έλλειψη, όμως, πληροφοριών δεν παρέχει τη δυνατότητα να αποκλεισθεί η ύπαρξη κινδύνων για τη δημόσια υγεία, οι οποίοι πρέπει, επομένως, να εξετάζονται βάσει των λοιπών διακυβευομένων συμφερόντων, λαμβανομένου υπόψη, αφενός, ότι, κατ’ αρχήν, όσον αφορά τις απαιτήσεις σχετικά με την προστασία της δημόσιας υγείας, πρέπει αναμφισβήτητα να αναγνωριστεί η προέχουσα σπουδαιότητά τους σε σχέση με εκτιμήσεις οικονομικής φύσεως και, αφετέρου, ότι η προτεραιότητα των επιταγών της προστασίας της δημόσιας υγείας μπορεί να δικαιολογήσει περιορισμούς που επιφέρουν αρνητικές –και μάλιστα σημαντικές– συνέπειες για ορισμένους επιχειρηματίες.
(
1
)	Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2018/1019 της Επιτροπής, της 18ης Ιουλίου 2018, για τη μη ανανέωση της έγκρισης της δραστικής ουσίας oxasulfuron (οξασουλφουρόνη), σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1107/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη διάθεση φυτοπροστατευτικών προϊόντων στην αγορά, και για την τροποποίηση του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 540/2011 της Επιτροπής (ΕΕ 2018, L 183, σ. 14).