Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Dara Dlísheomra)
12 Márta 2026
(*)
(Tarchur chun réamhrialú – Saoránacht an Aontais Eorpaigh – Airteagal 21(1) CFAE. – An ceart chun gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse ar chríoch na mBallstát – Bacainní – Iarraidh ar shonraí inscne i gcláir shibhialta a athrú – Treoir 2004/38/CE – Airteagal 4(3) – Airt. 7 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais
Eorpaigh – An ceart chun measa ar an saol príobháideach agus ar shaol an teaghlaigh – Oibleagáid ar chúirt de chuid Ballstáit cásdlí chúirt bhunreachtúil an Stáit sin a chomhlíonadh – Léiriú comhréireach)
I gCás C‑43/24 [Shipova], (i)
IARRAIDH ar réamhrialú faoi
Airteagal 267 CFAE, ó Varhoven kasatsionen sad (an Chúirt Uachtarach um Achomharc Deiridh,
an Bhulgáir), trí bhreith an 18 Eanáir 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 23 Eanáir 2024, sna himeachtaí
K. H.
v
Obshtina Stara Zagora,
tugann AN CHÚIRT (an Dara Dlísheomra),
Agus í comhdhéanta mar a leanas: K.
Jürimäe (Rapóirtéir), Uachtarán an Dlísheomra, K.
Lenaerts,
Uachtarán na Cúirte, ag feidhmiú mar Bhreitheamh an Dara Dlísheomra, F.
Schalin, M.
Gavalec agus Z.
Csehi, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: J.
Richard de la Tour,
Cláraitheoir: R.
Stefanova-Kamisheva, Riarthóir,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn agus i ndiaidh éisteacht an 22 Bealtaine 2025,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        K. M. H., ag D.I.
Lyubenova, advokat, agus A.
Schuster, avvocato,
–        Rialtas na Bulgáire,
ag T.
Mitova agus R.
Stoyanov, i gcáil Gníomhairí,
–        Rialtas na hEastóine, ag M.
Kriisa, i gcáil Gníomhaire,
–        Rialtas na hUngáire, ag Zs.
Biró-Tóth agus M. Z. Fehér, i gcáil Gníomhairí,
–        Rialtas na hÍsiltíre, ag M. K. Bulterman, A.
Hanje agus P. P. Huurnink, i gcáil Gníomhairí,
–        Rialtas na Portaingéile, ag P.
Barros da Costa, A.
Pimenta, J.
Ramos agus Â.
Seiça Neves, i gcáil Gníomhairí,
–        an Coimisiún Eorpach, ag E.
Montaguti agus I.
Zaloguin, i gcáil Gníomhairí,
tar éis éisteacht leis an Tuairim an Abhcóide Ghinearálta ag éisteacht an 4 Meán Fómhair 2025
an Breithiúnas seo a leanas
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú seo le léiriú ar Airteagal 9 CAE,
Airteagail 8, 10 agus 21 CFAE, agus Airteagal 7 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’).
2        Rinneadh an iarraidh ar réamhrialú in imeachtaí idir K.M.H. agus Obshtina Stara Zagora (Bardas Stara Zagora, an Bhulgáir) maidir le hiarratas ar dhearbhú gur baineannach í, lena n‑ordaítear go n‑athrófaí a céadainm, a hainm athartha agus a sloinne, agus go mbeadh an t‑athrú sin ar a teastas breithe.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
An Conradh ar an Aontas Eorpach
3        Foráiltear le hAirteagal 9 CAE mar a leanas:
‘Ina chuid gníomhaíochtaí uile, urramóidh an tAontas (Eorpach) prionsabal chomhionannas a shaoránach agus gheobhaidh na saoránaigh cóir chomhionann óna chuid institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí. Is saoránach den Aontas é gach duine a bhfuil náisiúntacht Bhallstáit aige. Beidh saoránacht an Aontais ann de bhreis ar an tsaoránacht náisiúnta agus ní ghabhfaidh sí a hionad.’
An Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh
4        Foráiltear le hAirteagal 8 CFAE mar a leanas:
‘Ina ghníomhaíochtaí uile, beidh sé d'aidhm ag an Aontas neamhionannais idir fir agus mná a dhíchur agus comhionannas eatarthu a chur ar aghaidh.’
5        Foráiltear le hAirteagal 21(1) CFAE mar a leanas:
‘Beidh an ceart ag gach saoránach den Aontas chun gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse ar chríoch na mBallstát, faoi réir na dteorainneacha agus na gcoinníollacha dá bhforáiltear sna Conarthaí agus sna forálacha arna nglacadh lena gcur chun feidhme.’
An Chairt
6        Foráiltear le hAirteagal 7 den Chairt, dar teideal ‘Meas ar an saol príobháideach agus ar shaol an teaghlaigh’ mar a leanas:
‘Tá ag gach duine an ceart go ndéanfar a shaol nó a saol príobháideach agus a shaol nó a saol teaghlaigh, a chónaí nó a cónaí agus a chumarsáidí nó a cumarsáidí a urramú.’
7        Foráiltear
le hAirteagal 52(3) den Chairt, dar teideal ‘Raon feidhme agus léiriú na gceart agus na bprionsabal’ mar a leanas:
‘A mhéid a bhfuil cearta sa [Chairt] a fhreagraíonn do chearta atá ráthaithe ag an [Coinbhinsiún Eorpach chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint], a síníodh sa Róimh an 4 Samhain 1950 (‘CECD’)], is ionann a mbrí agus a raon feidhme agus a thugtar dóibh leis an gCoinbhinsiún sin. Ní choiscfidh an fhoráil seo dlí an Aontais ar chosaint níos forleithne a sholáthar.’
Treoir 2004/38/CE
8        Faoi Airteagal 4(3) de
Treoir 2004/38/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le ceart shaoránaigh an Aontais agus bhaill a dteaghlaigh aistriú agus cur fúthu gan bhac laistigh de chríoch na mBallstát lena leasaítear Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68 agus lena n‑aisghairtear Treoracha 64/221/CEE, 68/360/CEE, 72/194/CEE, 73/148/CEE, 75/34/CEE, 75/35/CEE, 90/364/CEE, 90/365/CEE agus 93/96/CEE (IO 2004 L 158, lch. 77, agus ceartúchán IO 2004 L 229, lch. 35),
, mar a leanas:
‘I gcomhréir lena reachtaíocht, eiseoidh Ballstáit cárta aitheantais nó pas dá saoránaigh lena léirítear a náisiúntacht, nó déanfaidh siad athnuachan air.’
[Aistriúcháin neamhoifigiúil]
An dlí náisiúnta
An Dlí maidir le clárú sibhialta
9        Foráiltear le hAirteagal 9(1) den Zakon za grazhdanskata registratsia (an Dlí maidir le Clárú Sibhialta) an 27 Iúil 1999 (DV Uimh. 67 an 27 Iúil 1999) mar a leanas:
‘Céadainm,
ainm athartha agus sloinne a bheidh in ainm saoránaigh den Bhulgáir a bhéarfar ar chríoch Phoblacht na Bulgáire. Tá gach ceann de thrí chuid an ainm iontráilte ar an teastas breithe.’
10      Faoi Airteagal 45 (1)(6) go (8) den Dlí maidir le clárú sibhialta, beidh ainm an linbh nuabheirthe, uimhir aitheantais phearsanta an linbh (i gcás shaoránaigh na Bulgáire amháin) agus an gnéas agus an náisiúntacht ar an teastas breithe.
An Dlí maidir le doiciméid aitheantais Bhulgáracha
11      Faoi Airteagal 9(1) den Zakon za bulgarskite lichni dokumenti (an Dlí maidir le Doiciméid Aitheantais na Bulgáire, DV Uimh. 93 an 11 Lúnasa 1998), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (‘an Dlí maidir le Doiciméid Aitheantais na Bulgáire’):
‘I gcás athrú ar ainm, uimhir aitheantais phearsanta (uimhir phearsanta/uimhir phearsanta an náisiúnaigh eachtraigh), gnéas, náisiúntacht nó athrú substaintiúil marthanach ar an gcuma, ceanglaítear ar an duine doiciméid aitheantais nua de chuid na Bulgáire a iarraidh laistigh d’uastréimhse 30
lá.’
12      Liostaítear in Airteagal 13(1) den Dlí maidir le Doiciméid Aitheantais na Bulgáire na cineálacha doiciméad aitheantais. Áirítear orthu sin an cárta aitheantais, an pas agus an ceadúnas tiomána.
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tarchuirtear le haghaidh réamhrialú
13      Rugadh K. M. H. an 7 Lúnasa 1990 sa Bhulgáir. Tá sí cláraithe i gclár sibhialta an Bhallstáit sin mar fhear, le hainm ina bhfuil céadainm, ainm hathartha agus sloinne a fhreagraíonn don ghnéas sin. Tá uimhir aitheantais phearsanta sannta di freisin agus tá doiciméad aitheantais eisithe di, agus aithníonn an dá cheann í mar fhireann.
14      De réir an chur síos ar na fíorais a d’aimsigh Varhoven kasatsionen sad (an Chúirt Uachtarach um Achomharc Deiridh),
arb í an chúirt a rinne an tarchur, bhraith K. M. H. i gcónaí, ó bhí sí ina hóige, gur bean í ina cuma, ina hiompar, ina dearcadh, ina mothúcháin agus ina bealaí.
15      I mí na Nollag 2014, chuaigh K.M.H. i gcomhairle le síceolaí a chinn gur fhulaing sí diosfóiria féiniúlachta inscne, agus diosfóiria sóisialta agus caidreamhach. Tar éis dul i gcomhairle le speisialtóir san incrineolaíocht agus san andreolaíocht, chuir K.M.H. tús le teiripe hormónach san Iodáil, áit a bhfuil cónaí uirthi faoi láthair, agus chuaigh sí i mbun caidreamh teaghlaigh cobhsaí le náisiúnach Iodálach.
16      Agus í ag tabhairt aghaidh ar bhonn laethúil, go háirithe ina cuardach fostaíochta, ar mhíbhuntáistí agus fadhbanna de bharr na neamhréireachta idir, ar thaobh amháin, a cuma agus a hiompar agus, ar an taobh eile, an gnéas a luaitear ar a doiciméid aitheantais, d’iarr K.M.H., in 2017, ar an Rayonen sad Stara Zagora (an Chúirt Dúiche, Stara Zagora, an Bhulgáir) a dhearbhú gur baineannach í, trína ordú go n‑athrófaí a sloinne ó K.M.H. (céadainm, ainm athartha agus sloinne fireann) go K.M.H. (céadainm, ainm athartha agus sloinne baineann), agus go mbeadh an t‑athrú sin le feiceáil ar a teastas breithe.
17      D’ainneoin na dtuairimí leighis agus na tuairime ó shaineolaí breithiúnach lena ndeimhnítear an fhéiniúlacht inscne a mhaígh K.M.H., diúltaíodh dá hiarratas ar an bhforas nach bhforáiltear i reachtaíocht na Bulgáire don fhéidearthacht na fíorais a suíodh i ndoiciméad stádais shibhialta a mhodhnú, ar fhorais shíceolaíocha. Sheas Okrazhen sad Stara Zagora (an Chúirt Réigiúnach, Stara Zagora, an Bhulgáir) leis an gcinneadh diúltaithe sin ar achomharc. De réir na cúirte sin, foráiltear leis an reachtaíocht sin go gclárófar gnéas tráth na breithe ar bhonn príomh-shaintréithe gnéis. Ní cheadófaí athshannadh inscne ach amháin dá bhforchuirfí é le hathrú fisiceach.
18      Agus achomharc á éisteacht aige, chinn an Varhoven kasatsionen sad (an Chúirt Uachtarach um Achomharc Deiridh), d’ainneoin easpa reachtaíochta náisiúnta maidir leis an ábhar sin, go gceanglaítear le prionsabal na hurraime don saol príobháideach agus do shaol an teaghlaigh ar na cúirteanna a mheas, ar bhonn cás ar chás, an gcomhlíontar na coinníollacha ábhartha maidir le hathrú ar fhéiniúlacht inscne duine, a bhfuil athrú dlíthiúil ar na sonraí a bhaineann le stádas sibhialta a iontráladh i ndeimhniú breithe an duine sin faoina réir, chun an chothromaíocht chóir is gá a bhaint amach idir leas an phobail agus leas an duine sin, i bhfianaise Airteagal 8 ECHR. Tarchuireadh an cás ar ais ansin chuig Okrazhen sad Stara Zagora (an Chúirt Réigiúnach, Stara Zagora) chun fianaise nua a bhailiú maidir le staid leighis K.M.H.
19      Le cinneadh an 21 Samhain 2019, dhiúltaigh Okrazhen sad Stara Zagora (an Chúirt Réigiúnach, Stara Zagora) arís d’iarratas K.M.H. ar an bhforas nár foráladh le reachtaíocht na Bulgáire do nós imeachta um athrú inscne ar bhonn fhéinchinntiúchán an duine lena mbaineann.
20      Thug K.M.H. caingean i gcoinne an chinnidh sin os comhair an Varhoven kasatsionen sad (an Chúirt Uachtarach um Achomharc Deiridh), arb í an chúirt a rinne an tarchur í.
21      Tugann an chúirt sin dá haire go bhfuil sí faoi cheangal ag cinneadh léirmhínitheach Uimh. 2/20 an 20 Feabhra 2023 ó Thionól Iomlánach Dhlísheomraí Sibhialta Varhoven kasatsionen sad (an Chúirt Uachtarach um Achomharc Deiridh) (‘an cinneadh léirmhínitheach’). Is léir ón gcinneadh sin nach bhforáiltear leis an dlí substainteach atá i bhfeidhm sa Bhulgáir don fhéidearthacht athrú a dhéanamh ar na sonraí a bhaineann le gnéas, ainm agus uimhir aitheantais phearsanta atá i dtaifid stádais shibhialta duine a mhaíonn gur duine trasinscneach é. De réir an chinnidh sin, ní éilítear conclúid dhifriúil le dlí an Aontais, ós rud é go dtagann na rialacha a bhaineann le stádas sibhialta daoine faoi inniúlacht na mBallstát. Tá an cinneadh céanna bunaithe,
inter alia, ar bhreithiúnas a thug an Konstitutsionen sad (an Chúirt Bhunreachtúil, an Bhulgáir) an 26 Deireadh Fómhair 2021, inar chinn an chúirt sin nach mór an téarma ‘gnéas’, de réir bhrí Bhunreacht na Bulgáire, a thuiscint mar thagairt go heisiach dá ghné bhitheolaíoch, mar gheall ar na rialacha agus na prionsabail mhorálta agus/nó reiligiúnacha nach mór forlámhas a bheith acu ar leasanna daoine trasinscneacha.
22      Mar sin féin, cuireann an chúirt a rinne an tarchur amhras in iúl maidir leis an léiriú a glacadh sa chinneadh léirmhínitheach, ar an gcéad dul síos, i bhfianaise Airteagal 8 de ECHR agus Airteagal 9 CAE. Go deimhin, dá ndéanfaí raon feidhme an dlí náisiúnta lena dtoirmisctear idirdhealú ar bhonn gnéas a theorannú do dhaoine idirghnéasacha
is idirdhealú den sórt sin a bheadh ann de réir bhrí na nAirteagal sin. D’fhéadfadh sé sin a bheith ina shárú freisin ar cheart daoine trasinscneacha Bulgáracha chun triail chóir a fháil toisc go gcaithfí ar bhealach éagsúil le cásanna comhionanna nó comhchosúla i mBallstáit eile de chuid an Aontais.
23      Ina dhiaidh sin, fiafraíonn an chúirt sin an sáraítear leis an toirmeasc ar leasú na sonraí atá i dteastas breithe prionsabail chomhionannas shaoránaigh an Aontais agus na saorghluaiseachta a leagtar síos in Airteagail 8 agus 21 CFAE, mar a chumhdaítear in Airteagal 7 den Chairt, a mhéid nach bhfuil na daoine lena mbaineann in ann a gcéannacht a chruthú lena ndoiciméid aitheantais.
24      Ar deireadh, measann an chúirt sin gur faoin gCúirt atá sé a mheas an bhfuil léiriú ceangailteach ar Bhunreacht na Bulgáire ag an Konstitutsionen sad (an Chúirt Bhunreachtúil),
ar dá réir nach bhfuil an téarma ‘gnéas’ le tuiscint ach amháin ina chiall bhitheolaíoch, comhsheasmhach le ceanglais dhlí an Aontais agus an bhféadfadh sé a bheith ina bhac dlíthiúil ar fhéiniúlacht inscne a chur san áireamh i ndoiciméid stádais shibhialta.
25      Sna himthosca sin, chinn an Varhoven kasatsionen sad (an Chúirt Uachtarach um Achomharc Deiridh) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘(1)      An gceadaítear le prionsabail an chomhionannais idir saoránaigh an Aontais agus le saorghluaiseachta, arna leagtar síos in Airteagal 9
CAE, in Airteagail 8 agus 21 CFAE agus a chumhdaítear i bhforálacha Airteagal 7 den Chairt reachtaíocht náisiúnta Ballstáit lena n‑eisiatar aon fhéidearthacht athrú a dhéanamh ar shonraí a iontráladh cheana féin maidir le gnéas, ainm agus uimhir aitheantais phearsanta atá i dtaifid stádais shibhialta iarratasóra a mhaíonn gur [duine trasinscneach] é?
(2)      An gceadaítear le prionsabal an chomhionannais idir saoránaigh Bhallstáit an Aontais Eorpaigh leis an gceart chun gluaiseachta arna leagan síos le hAirteagal 9 den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE) agus le hAirteagal 8 agus 21 den leagan comhdhlúite den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) agus leis an toirmeasc ar idirdhealú atá bunaithe ar ghnéas, cine, tionscnamh eitneach, reiligiún nó creideamh, míchumas, aois nó gnéaschlaonadh,
a leagtar síos in Airteagal 10 CFAE, arna chumhdach in Airteagal 7 den Chairt agus in Airteagal 8 de ECHR agus an ceart chun leigheas éifeachtach a fháil cásdlí náisiúnta a ghlacadh (sa chás seo, cinneadh léiritheach) dá réir nach bhforáiltear sa dlí ábhartha oibiachtúil atá i bhfeidhm i gcríoch Bhallstát den Aontas Eorpach don fhéidearthacht gnéas, ainm agus uimhir aitheantais phearsanta a athrú i ndoiciméid stádais shibhialta iarratasóra a dhearbhaíonn a bheith [trasinscneach], agus é á chur i staid difriúil ná mar a bheadh sé dá mbeadh sé i mBallstát eile, ina bhfuil cásdlí náisiúnta dá mhalairt?
An gceadaítear cásdlí náisiúnta nach gceadaíonn, de bharr luachanna creidimh agus rialacha morálta, aon athrú ar fhéiniúlacht inscne ach amháin i gcás ina bhfuil sin sár-riachtanach ar chúiseanna leighis agus le haghaidh daoine áirithe amháin – daoine idirghnéasacha?
An gceadaítear cásdlí náisiúnta faoinar féidir, athrú ghnéas a dhéanamh i gcásanna áirithe amháin agus ar chúiseanna leighis, de bharr luachanna creidimh agus rialacha morálta, i gcás daoine áirithe amháin (daoine idirghnéasacha), agus ní i gcásanna eile athraithe féiniúlachta inscne ar chúiseanna eile leighis difriúla?
(3)      An bhfuil feidhm ag an oibleagáid atá ar Bhallstát den Aontas Eorpach aitheantas a thabhairt do stádas sibhialta daoine arna aithint i mBallstát eile i gcomhréir le dlí an Bhallstáit sin arna leagan amach i gcásdlí na Cúirte maidir le cur i bhfeidhm Threoir 2004/38/CE agus Airteagal 21(1) CFAE (i gcomhréir leis na breithiúnais an 5 Bealtaine 2018,
Coman agus páirtithe eile,
C‑673/16, EU:C:2018:385 agus an 14 Nollaig 2021,
Stolichna obshtina, rayon ‘Pancharevo’,
C‑490/20, EU:C:2021:1008) freisin maidir le gnéas mar cheann de na príomhghnéithe cláraithe stádais shibhialta agus an gceanglaítear leis, i gcás athrú gnéis, arna chinneadh i mBallstát eile, ar dhuine atá ina shaoránach Bulgárach, an méid sin i chlárú i gcláir chomhfhreagracha Phoblacht na Bulgáire?
(4)      I bhfianaise an chirt chun triail chóir a fháil faoin gCairt agus faoi ECHR, an gceadaítear léiriú ceangailteach ar an mBunreacht a tugadh i gcinneadh an Konstitutsionen sad (an Chúirt Bhunreachtúil) ina meastar go bhfuil an téarma ‘gnéas’ le tuiscint sa chiall bhitheolaíoch amháin,
an bhfuil an léiriú sin i gcomhréir le ceanglais dhlí an Aontais Eorpaigh agus an féidir leis sin a bheith ina bhacainn dhlíthiúil ar an athrú ghnéas a chlárú [sa chlár sibhialta]?’
Na ceisteanna le haghaidh réamhrialú
Inghlacthacht
26      Mar is léir ó chásdlí na Cúirte, féadfaidh náisiúnach de Bhallstát a d’fheidhmigh, ina cháil mar shaoránach den Aontas, a gceart chun gluaiseacht agus cónaí i mBallstát seachas a Bhallstát baile, brath ar na cearta a bhaineann le saoránacht an Aontais, go háirithe na cearta dá bhforáiltear in Airteagal 21(1) CFAE, lena n‑áirítear, i gcás inarb iomchuí, i gcoinne a Bhallstáit baile (féach breithiúnais an Deireadh Fómhar 2007,
Morgan agus Bucher,
C‑11/06 agus
C‑12/06, EU:C:2007:626, mír 22;
an
5 Meitheamh 2018,
Coman agus páirtithe eile,
C‑673/16, EU:C:2018:385, mír 31, agus an 4 Deireadh Fómhar2024, Mirin, C‑4/23, EU:C:2024:845, mír 41).
27      Sa chás seo, is léir ón iarraidh ar réamhrialú gur fheidhmigh K.M.H. a ceart, a chumhdaítear in Airteagal 21(1) CFAE, chun gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse i mBallstát seachas a Stát tionscnaimh, ós rud é go bhfuil cónaí uirthi san Iodáil, áit a bhfuil caidreamh teaghlaigh cobhsaí forbartha aici.
28      Sna himthosca sin, ní mór don chúirt a rinne an tarchur freagra a thabhairt ar an gcéad cheist agus ar an dara ceist, a bhaineann, inter alia, le léiriú Airteagal 21, chun an díospóid atá os a comhair a réiteach. Dá bhrí sin, ní mór a dhearbhú go bhfuil na ceisteanna sin inghlactha. Is amhlaidh atá maidir leis an gceathrú ceist a mhéid a bhaineann sí leis na hiarmhairtí atá le baint as aon neamhréireacht sa dlí náisiúnta, arna léiriú ag an gcúirt bhunreachtúil, le léiriú na Cúirte ar Airteagal 21.
29      Os a choinne sin, a mhéid atá an tríú ceist bunaithe ar an mbonn gur suíodh athrú inscne an duine lena mbaineann i mBallstát seachas Ballstát tionscnaimh an duine sin, is cosúil nach bhfuil aon bhaint ag an gceist sin leis an gcur síos ar fhíorais na díospóide sna príomhimeachtaí a rinne an chúirt a rinne an tarchur.
30      De réir chásdlí socair, ní hé an t‑údar atá le hiarraidh ar réamhrialú gur féidir tuairimí comhairleacha a thabhairt maidir le ceisteanna ginearálta nó hipitéiseacha, ach go bhfuil gá leis chun díospóid a bhaineann le dlí an Aontais a réiteach go héifeachtach (féach breithiúnais an 16 Nollaig 1981, Foglia, 244/80, EU:C:1981:302, mír 18; an 26 Feabhra 2013, Åkerberg Fransson, C‑617/10, EU:C:2013:105, mír 42, agus an 1 Nollaig 2022, DELID, C‑409/21, EU:C:2022:946, mír 37). Dá bhrí sin, tá an tríú ceist do-ghlactha.
An chéad cheist agus an dara ceist
Réamhbharúlacha
31      Ba cheart a thabhairt faoi deara mar réamhphointe, de réir cásdlí socair, sa nós imeachta a leagtar síos le hAirteagal 267 CFAE lena bhforáiltear do chomhar idir na cúirteanna náisiúnta agus an Chúirt Bhreithiúnais, gur faoin gCúirt Bhreithiúnais atá sé freagra a thabhairt don chúirt náisiúnta a bheidh úsáideach di agus lena gcuirfear ar a cumas cinneadh a dhéanamh sa chás atá os a comhair. I dtaca leis sin, d’fhéadfadh an Chúirt a bheith den tuairim gur gá rialacha dhlí an Aontais a chur san áireamh nár thagair an chúirt náisiúnta dóibh agus an cheist á leagan amach (féach Breithiúnais an 20 Márta 1986, Tissier, 35/85, EU:C:1986:143, mír 9, agus an 22 Feabhra 2024, Direcţia pentru Evidenţa Persoanelor şi Administrarea Bazelor de Date, C‑491/21, EU:C:2024:143, mír 23). Go deimhin, cé gur thagair an chúirt a rinne an tarchur go foirmiúil, ina ceisteanna, d’fhorálacha sonracha áirithe de dhlí an Aontais, ní chuireann sé sin cosc ar an gCúirt na heilimintí léirithe uile a d’fhéadfadh a bheith ina gcúnamh chun breithniú a dhéanamh ar an gcás sna príomhimeachtaí a chur ar fáil di, trí na pointí de dhlí an Aontais ar gá léiriú a dhéanamh orthu i bhfianaise ábhar na díospóide a bhaint as an bhfaisnéis go léir a chuir an chúirt sin ar fáil, go háirithe ón ráiteas ar na cúiseanna atá leis an ordú tarchuir (féach breithiúnais an 29 Samhain 1978, Redmond, 83/78, EU:C:1978:214, mír 26, agus an 1 Lúnasa 2025, Alace agus Canpelli, C‑758/24 agus C‑759/24, EU:C:2025:591, mír 45).
32      Ón taobh sin de, ba cheart a thabhairt faoi deara, leis an gcéad cheist agus leis an dara ceist, ar cheart iad a scrúdú le chéile, go gcuireann an chúirt a rinne an tarchur ceist ar an gCúirt maidir le léiriú Airteagal 9 CAE, Airteagail 8, 10 agus 21 CFAE agus Airteagal 7 den Chairt.
33      Mar a luaitear i mír 27 den bhreithiúnas seo, sa chás sna príomhimeachtaí, tá comhthuiscint ann gur fheidhmigh K.M.H., ina cáil mar shaoránach den Aontas, a ceart chun gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse i mBallstát seachas a Ballstát tionscnaimh, i gcomhréir le hAirteagal 21 CFAE. Dá bhrí sin, féadfaidh sé brath ar na cearta a thugtar leis an Airteagal sin, faoi réir, i gcomhréir le mír 1 de, na dteorainneacha agus na gcoinníollacha dá bhforáiltear sna Conarthaí agus sna forálacha arna nglacadh lena gcur chun feidhme. Foráiltear do na cearta sin le Treoir 2004/38, arb é is cuspóir di, inter alia, na coinníollacha maidir le feidhmiú na gceart sin agus na teorainneacha atá orthu a leagan síos (breithiúnas an 22 Feabhra 2024, Direcţia pentru Evidenţa Persoanelor şi Administrarea Bazelor de Date, C‑491/21, EU:C:2024:143, mír 27).
34      I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara go gceanglaítear le hAirteagal 4(3) den Treoir sin ar na Ballstáit, ag gníomhú dóibh i gcomhréir lena reachtaíocht, cárta aitheantais nó pas a eisiúint dá náisiúnaigh ina luaitear a náisiúntacht chun a chur ar a gcumas an ceart chun gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse ar chríoch na mBallstát a fheidhmiú. Féach, chuige sin, breithiúnas an 22 Feabhra 2024, Direcţia pentru Evidenţa Persoanelor şi Administrarea Bazelor de Date, C‑491/21, EU:C:2024:143, mír 35).
35      Mar sin féin, de bhun Airteagal 9(1), arna léamh i gcomhar le hAlt 13(1) den Dlí maidir le Doiciméid Aitheantais na Bulgáire, bheadh sé d’oibleagáid ar K.M.H. doiciméid aitheantais nua de chuid na Bulgáire a iarraidh mar thoradh ar leasú na sonraí inscne arna n‑iarraidh ag K.M.H. sna príomhimeachtaí.
36      Sna himthosca sin, gan aon ghá a bheith ann rialú a thabhairt ar léiriú Airteagal 9 CAE agus Airteagal 8 agus 10 CFAE, ní mór a mheas, leis an gcéad cheist agus leis an dara ceist, go n‑iarrann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 21 CFAE agus Airteagal 4(3) de Threoir 2004/38, arna léamh i bhfianaise Airteagal 7 den Chairt, le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar reachtaíocht Ballstáit nach gceadaítear léi sonraí a bhaineann le hinscne a athrú, amhail gnéas, sloinne, ainm athartha, céadainm agus uimhir aitheantais phearsanta, arna n‑iontráil i gcláir shibhialta an Bhallstáit sin, náisiúnach de chuid an Bhallstáit sin a d’fheidhmigh a cheart chun gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse i mBallstát eile.
Substaint an cháis
37      Mar atá dlí an Aontais Eorpaigh faoi láthair, tagann stádas na ndaoine, lena mbaineann na rialacha maidir le sloinne, ainm athartha, céadainm nó féiniúlacht inscne duine a athrú, faoi inniúlacht na mBallstát. Ní dhéanann dlí an Aontais Eorpaigh difear don inniúlacht sin. Mar sin féin, agus an inniúlacht sin á feidhmiú acu, ní mór do gach Ballstát dlí an Aontais a chomhlíonadh agus, go háirithe, na forálacha a leagtar síos in CFAE Mar sin féin, agus an inniúlacht seo á feidhmiú aige, ní mór do gach Ballstát dlí an Aontais a urramú agus, go háirithe, forálacha an CFAE a bhaineann le ceart gach saoránach den Aontas chun gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse laistigh de chríoch na mBallstát (féach, chuige sin, breithiúnais an 26 Meitheamh 2018, MB (Athrú gnéis agus pinsean scoir), C‑451/16, EU:C:2018:492, mír 29; an
14 Nollaig 2021, Stolichna obshtina, rayon ‘Pancharevo’, C‑490/20, EU:C:2021:1008, mír 52, agus an 4 Deireadh Fómhair 2024,
Mirin,
C‑4/23, EU:C:2024:845, mír 53).
38      D’fhéadfadh sé go gcuirfí isteach ar fheidhmiú an chirt chun gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse ar chríoch na mBallstát, a chumhdaítear in Airteagal 21 CFAE, dá ndiúltódh Ballstát aitheantas a thabhairt d’athrú ar fhéiniúlacht inscne arna dhéanamh de bhun na nósanna imeachta a leagtar síos chun na críche sin sa Bhallstát ina bhfuil an saoránach den Aontas lena mbaineann tar éis an ceart sin a fheidhmiú, bíodh an t‑athrú sin nasctha le hathrú sloinne nó céadainm nó ná bíodh. Go deimhin, cosúil leis an gcéadainm, sainmhínítear leis an inscne féiniúlacht agus stádas pearsanta duine. Dá bhrí sin, má dhiúltaítear leasú agus aithint an fhéiniúlacht inscne a fuair náisiúnach de Bhallstát amháin go dleathach i mBallstát eile, d’fhéadfadh sé sin a bheith ina chúis le bacanna tromchúiseacha riaracháin, gairmiúla agus príobháideacha (féach, chuige sin, breithiúnas an 4 Deireadh Fómhair 2024,
Mirin,
C‑4/23, EU:C:2024:845, mír 55).
39      I gcás saoránach den Aontas Eorpach a d’fheidhmigh a cheart chun gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse i mBallstát eile agus a d’athraigh a chéadainm agus a fhéiniúlacht inscne, tá baol nithiúil ann, toisc go bhfuil dhá chéadainm éagsúla aige agus go sanntar dhá fhéiniúlacht inscne éagsúla dó, go mbeadh air amhras a mhaolú maidir lena fhéiniúlacht agus le barántúlacht na ndoiciméad aitheantais a chuireann sé i láthair nó fírinneacht na sonraí atá iontu, rud a d’fhéadfadh bac a chur ar fheidhmiú an chirt faoi Airteagal 21 CFAE. Féach, chuige sin, breithiúnas an 14 Deireadh Fómhair 2008,
Grunkin agus Paul,
C‑353/06, EU:C:2008:559, mír 28; an 22 Nollaig 2010,
Sayn‑Wittgenstein,
C‑208/09, EU:C:2010:806, míreanna 69 agus 70, agus an 4 Deireadh Fómhair 2024,
Mirin,
C‑4/23, EU:C:2024:845, mír 56 agus an cásdlí dá dtagraítear)
40      Murab ionann agus an cás dá dtagraítear sa mhír roimhe seo, níl doiciméid ag K.M.H. ón mBallstát óstach ar ina chríoch atá cónaí uirthi, eadhon Poblacht na hIodáile, ina bhfuil sonraí a bhaineann lena féiniúlacht inscne atá éagsúil leis na sonraí a iontráladh i gclár stádais shibhialta an Bhallstáit ar náisiúnach de í, eadhon Poblacht na Bulgáire.
41      Mar sin féin, mar a luaigh an tAbhcóide Ginearálta i mír 60 dá Thuairim, tá comhthuiscint ann go n‑iarrtar ar K.M.H. deireadh a chur leis an amhras a ardaíodh leis an neamhréireacht idir, ar thaobh amháin, léiriú a gnéis ar a cárta aitheantais amháin agus, ar an taobh eile, a féiniúlacht inscne bheo.
42      Go deimhin, is léir óna barúlacha i scríbhinn go bhfágann an fíoras go luaitear féiniúlacht fhireann ar a cárta aitheantais nó fiú ar na doiciméid taistil a eisíodh di go bhfuil míchaoithiúlacht shuntasach ann gach uair a bhíonn uirthi í féin a shainaithint le foireann aerlíne nó bunaíocht óstáin, ach leis na póilíní freisin, go háirithe agus teorainn á trasnú aici.
43      Thairis sin, chinn an Chúirt cheana féin, i ndáil leis sin, roinnt uaireanta, go n‑éilíonn go leor gníomhaíochtaí laethúla, sa réimse poiblí agus sa réimse príobháideach araon, cruthúnas ar chéannacht an duine féin, a sholáthraítear de ghnáth trí phas nó trí chárta aitheantais (féach, chuige sin, breithiúnais an 22 Nollaig 2010,
Sayn‑Wittgenstein,
C‑208/09, EU:C:2010:806, mír 61; an 12 Bealtaine 2011,
Runevič-Vardyn agus Wardyn,
C‑391/09, EU:C:2011:291, mír 73, agus an 2 Meitheamh 2016,
Bogendorff von Wolffersdorff,
C‑438/14, EU:C:2016:401, mír 43).
44      Dá bhrí sin, leis an neamhréireacht idir láithreacht duine agus na sonraí a bhaineann le hinscne atá ar a chárta aitheantais nó ar a phas, ceanglaítear ar an duine sin deireadh a chur le hamhras maidir lena chéannacht agus maidir le barántúlacht an doiciméid aitheantais a chuireann sé i láthair nó maidir le fírinne na sonraí atá ann, rud a d’fhéadfadh bac a chur ar fheidhmiú an chirt a eascraíonn as Airteagal 21 CFAE.
45      De réir cásdlí socair, ní féidir údar a thabhairt le srian ar shaorghluaiseacht daoine, amhail an srian atá i gceist sna príomhimeachtaí, ach amháin má tá sé bunaithe ar chúinsí oibiachtúla leasa phoiblí agus má tá sé comhréireach leis an gcuspóir dlisteanach atá á shaothrú leis an dlí náisiúnta (breithiúnais an 22 Nollaig 2010,
Sayn‑Wittgenstein,
C‑208/09, EU:C:2010:806, mír 81; an 5 Meitheamh 2018,
Coman agus páirtithe eile,
C‑673/16, EU:C:2018:385, mír 41, agus an 25 Samhain 2025,
Wojewoda Mazowiecki,
C‑713/23, EU:C:2025:917, mír 55).
46      Sa chás seo, níor mhaígh Rialtas na Bulgáire ach go dtagann aitheantas dlíthiúil na féiniúlachta inscne faoi inniúlacht eisiach na mBallstát. Maidir leis an gcúirt a rinne an tarchur, thagair sí do chásdlí náisiúnta ina dtagraítear d’aitheantas eisiach gnéis ina chiall bhitheolaíoch agus do rialacha agus prionsabail mhorálta nó reiligiúnacha mar rialtóirí iompraíochta.
47      I ndáil leis sin, cé go dtagann tarraingt suas doiciméad aitheantais amhail cárta aitheantais nó pas faoi inniúlacht eisiach údaráis an Bhallstáit ar náisiúnach de an duine lena mbaineann, is amhlaidh fós nach mór na doiciméid sin a eisiúint, i gcomhréir le hAirteagal 4(3) de Threoir 2004/38, chun go mbeidh an duine sin in ann a cheart nó a ceart a fheidhmiú
chun gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse ar chríoch na mBallstát (féach, chuige sin, breithiúnas an 22 Feabhra 2024,
Direcţia pentru Evidenţa Persoanelor şi Administrarea Bazelor de Date,
C‑491/21, EU:C:2024:143, mír 35).
48      Ina theannta sin, i gcás ina bhfuil údar le beart de chuid Ballstáit lena gcuirtear srian ar shaoirse bhunúsach a ráthaítear le Conradh FAE ar chúis sháraitheach ar mhaithe le leas an phobail a aithnítear le dlí an Aontais, cuirtear dlí an Aontais chun feidhme le beart den sórt sin, de réir bhrí Airteagal 51(1) den Chairt, agus mar thoradh air sin ní mór dó na cearta bunúsacha a chumhdaítear sa Chairt agus, go háirithe, an ceart go n‑urramófaí an saol príobháideach agus saol an teaghlaigh, dá dtagraítear in Airteagal 7 di, a chomhlíonadh (féach breithiúnas an 25 Samhain 2025,
Wojewoda Mazowiecki,
C‑713/23, EU:C:2025:917, míreanna 55 agus 63, agus an cásdlí dá dtagraítear).
49      Mar is léir ó na mínithe a bhaineann leis an gCairt um Chearta Bunúsacha (IO 2007 C 303, lch. 17), i gcomhréir le hAirteagal 52(3) den Chairt, tá an bhrí agus an raon feidhme céanna ag na cearta a ráthaítear in Airteagal 7 di agus atá ag na cearta a ráthaítear in Airteagal 8 ECHR, arb ionann é agus tairseach íosta cosanta (féach, chuige sin, breithiúnais an 14 Nollaig 2021,
Stolichna obshtina, rayon ‘Pancharevo’,
C‑490/20, EU:C:2021:1008, mír 60; an 4 Deireadh Fómhair 2024,
Mirin,
C‑4/23, EU:C:2024:845, mír 63, agus an 25 Samhain 2025,
Wojewoda Mazowiecki,
C‑713/23, EU:C:2025:917, mír 64).
50      I gcomhréir le cásdlí na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine, cosnaítear le hAirteagal 8 de ECHR féiniúlacht inscne duine mar bhunchloch agus mar cheann de na gnéithe is pearsanta de shaol príobháideach an duine. Dá réir sin, cuimsítear le hAirteagal 8 sin an ceart atá ag gach duine sonraí a fhéiniúlachta nó a féiniúlachta mar dhaoine aonair a shuí, lena n‑áirítear an ceart atá ag daoine trasinscneacha chun sásamh pearsanta, iomláine choirp agus mhorálta agus urraim agus aitheantas dá bhféiniúlacht inscne. Chuige sin, forchuirtear le hAirteagal 8 ar Stáit,
inter alia, oibleagáidí dearfacha, lena mbaineann nósanna imeachta éifeachtacha agus inrochtana a bhunú lena n‑áirithítear urraim éifeachtach dá gceart chun féiniúlachta inscne, ós rud é nach féidir aitheantas d’fhéiniúlacht inscne duine a chur de choinníoll ar mháinliacht nach dteastaíonn ón duine sin. Thairis sin, i bhfianaise na tábhachta ar leith a bhaineann leis an gceart sin, níl ach corrlach lánroghnach teoranta ag na Ballstáit sa réimse sin (féach, chuige sin, breithiúnais an 4 Deireadh Fómhair 2024,
Mirin,
C‑4/23, EU:C:2024:845, míreanna 64 agus 65
agus cásdlí na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine dá dtagraítear, agus an 13 Márta 2025,
Deldits,
C‑247/23, EU:C:2025:172, míreanna 47 agus 48 agus cásdlí na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine dá dtagraítear).
51      Dá bhrí sin, is léir ó chásdlí na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine go gceanglaítear ar Stáit, faoi Airteagal 8 de ECHR, foráil a dhéanamh maidir le nós imeachta soiléir intuartha chun aitheantas dlíthiúil a thabhairt d’fhéiniúlacht inscne lena gceadaítear sonraí a bhaineann le hinscne, agus dá bhrí sin ainm, ainm athartha, céadainm nó uimhir aitheantais phearsanta, a athrú i ndoiciméid oifigiúla ar bhealach tapa, trédhearcach agus inrochtana (féach, chuige sin, breithiúnas an 4 Deireadh Fómhair 2024,
Mirin,
C‑4/23, EU:C:2024:845, mír 66 agus cásdlí na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine dá dtagraítear).
52      Sa chás seo, mar a luaigh an tAbhcóide Ginearálta i míreanna 91 agus 92 dá Thuairim, leanann sé ó chásdlí na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine – go háirithe breithiúnas ECHR an 9 Iúil 2020,
Y.T. v an Bhulgáir (CE:ECHR:2020:0709JUD004170116), nach raibh tionchar ag a athbhreithniú ar an bpointe sin le breithiúnas ECHR an 4 Iúil 2024,
Y.T. v an Bhulgáir (CE:ECHR:2024:0704JUD004170116,
§§
42 agus 43), agus breithiúnas ECHR an 27 Meán Fómhair 2022,
P.H. v an Bhulgáir (CE:ECHR:2022:0927JUD004650920) – nach mór a mheas go bhfuil reachtaíocht na Bulgáire atá i gceist sna príomhimeachtaí ar neamhréir le hAirteagal 8 ECHR.
53      In aon chás, sa chomhthéacs sin, ba cheart a mheabhrú freisin nach mór a mheas, i bprionsabal, go bhfuil reachtaíocht náisiúnta lena gcuirtear cosc ar dhuine trasinscneach, in éagmais aitheantas dá fhéiniúlacht inscne, coinníoll riachtanach a chomhlíonadh ar mhaithe le ceart a chosnaítear le dlí an Aontais, ar neamhréir le dlí an Aontais (féach, chuige sin, breithiúnais an 7 Eanáir 2004,
K. B.,
C‑117/01, EU:C:2004:7, míreanna 30 go 34; an 27 Aibreán 2006,
Richards,
C‑423/04, EU:C:2006:256, mír 31, agus an 4 Deireadh Fómhair 2024,
Mirin,
C‑4/23, EU:C:2024:845, mír 60).
54      Go deimhin, is ionann glacadh le hidirdhealú bunaithe ar an difríocht idir gnéas bitheolaíoch agus féiniúlacht inscne agus neamhaird a thabhairt, i ndáil le duine trasinscneach, ar an urraim don dínit agus don tsaoirse a bhfuil an duine sin ina dteideal agus nach mór don Chúirt a chosaint (féach, chuige sin, breithiúnas an 30 Aibreán 1996,
P./S.,
C‑13/94, EU:C:1996:170, mír 22).
55      Dá bhrí sin, tá reachtaíocht Ballstáit den sórt sin, nach gceadaítear léi athrú ar na sonraí a bhaineann le hinscne duine dá náisiúnaigh a d’fheidhmigh a cheart chun gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse ar chríoch Ballstáit eile, contrártha freisin leis na cearta bunúsacha a ráthaítear le hAirteagal 7 den Chairt do dhaoine trasinscneacha. Ní féidir a mheas go gcuireann sé ar chumas na ndaoine sin na cearta a thugtar dóibh le hAirteagal 21 CFAE a dhearbhú go héifeachtach.
56      I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é an freagra ar an gcéad cheist agus ar an dara ceist go bhfuil
Airteagal 21 CFAE agus Airteagal 4(3) de Threoir 2004/38, arna léamh i bhfianaise Airteagal 7 den Chairt,
le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar reachtaíocht Ballstáit nach gceadaítear léi athrú ar shonraí a bhaineann le hinscne, amhail gnéas, sloinne, ainm athartha, céadainm agus uimhir aitheantais phearsanta, arna n‑iontráil i gcláir shibhialta an Bhallstáit sin, náisiúnach an Bhallstáit sin a d’fheidhmigh a cheart nó a ceart chun gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse i mBallstát eile.
An ceathrú ceist
57      Lena ceathrú ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gcaithfear dlí an Aontais a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar chúirt de chuid Ballstáit a bheith faoi cheangal ag léiriú na reachtaíochta náisiúnta, arna thabhairt ag cúirt bhunreachtúil an Bhallstáit sin, a d’fhéadfadh a bheith ina bac dlíthiúil ar iontráil athraithe ar shonraí inscne i gcláir shibhialta an Bhallstáit sin, contrártha leis an léiriú ar dhlí an Aontais a thug an Chúirt
58      Ón tús, ba cheart a thabhairt faoi deara nach mór do chúirt náisiúnta a d’fheidhmigh an lánrogha a thugtar di leis an dara mír d’Airteagal 267 CFAE, i gcás inarb iomchuí, neamhaird a thabhairt ar rialuithe cúirte náisiúnta níos airde má mheasann sí, ag féachaint don léiriú a thug an Chúirt, nach bhfuil na rialuithe sin i gcomhréir le dlí an Aontais, trí dhiúltú, más gá, an riail náisiúnta a chur i bhfeidhm lena gceanglaítear uirthi cinntí na cúirte náisiúnta níos airde sin a chomhlíonadh (féach breithiúnais an 16 Eanáir 1974,
Rheinmühlen‑Düsseldorf, 166/73, EU:C:1974:3, míreanna 4 agus 5; an 5 Deireadh Fómhair 2010,
Elchinov,
C‑173/09, EU:C:2010:581, míreanna 30 agus 31; an 22 Feabhra 2022,
RS (Éifeachtaí na gcinntí de chúirt bhunreachtúil),
C‑430/21, EU:C:2022:99, mír 75, agus an 26 Meán Fómhair 2024,
Energotehnica,
C‑792/22, EU:C:2024:788, mír 61).
59      Tá feidhm ag an oibleagáid sin i gcás ina bhfuil gnáthchúirt faoi cheangal ag cinneadh ó chúirt bhunreachtúil náisiúnta a mheasann sí a bheith contrártha do dhlí an Aontais (féach, chuige sin, breithiúnais an 15 Eanáir 2013,
Križan agus páirtithe eile,
C‑416/10, EU:C:2013:8, míreanna 70 agus 71; an 22 Feabhra 2022,
RS (Éifeachtaí na gcinntí de chúirt bhunreachtúil),
C‑430/21, EU:C:2022:99, mír 76, agus an 26 Meán Fómhair 2024,
Energotehnica,
C‑792/22, EU:C:2024:788, mír 62).
60      I ndáil leis sin, forchuirtear an oibleagáid sin a mhéid a leanann sé ó chásdlí socair nach féidir glacadh leis go mbaintear an bonn d’aontacht agus d’éifeachtacht dhlí an Aontais le rialacha an dlí náisiúnta, fiú le hord bunreachtúil (féach, chuige sin, breithiúnas an 17 Nollaig 1970,
Internationale Handelsgesellschaft, 11/70, EU:C:1970:114, mír 3; an 8 Méan Fómhair 2010,
Winner Wetten,
C‑409/06, EU:C:2010:503, mír 61, agus an 15 Eanáir 2013,
Križan agus páirtithe eile,
C‑416/10, EU:C:2013:8, mír 70).
61      Ina theannta sin, mar a luaigh an tAbhcóide Ginearálta, go bunúsach, i mír 95 dá Thuairim, is cosúil go bhfuil forálacha dhlí na Bulgáire atá i gceist sna príomhimeachtaí oiriúnach do léiriú atá comhsheasmhach leis an réiteach arna ghlacadh ag an gCúirt i mír 56 den bhreithiúnas seo. Leanann sé ó bhreithiúnais thuasluaite na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine an 9 Iúil 2020,
Y.T. v an Bhulgáir (CE:ECHR:2020:0709JUD004170116,
§§
24 go 30), agus an 27 Meán Fómhair 2022,
P.H. v an Bhulgáir (CE:ECHR:2022:0927JUD004650920,
§
6) gur léirigh líne chásdlí, sular tugadh an cinneadh léiritheach, dlí na Bulgáire mar dhlí lena gceadaítear aitheantas a thabhairt d’athshannadh dlíthiúil gnéis.
62      Ón taobh sin de, ba cheart a mheabhrú freisin go n‑áirítear leis an gceanglas an dlí náisiúnta a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais an oibleagáid atá ar chúirteanna náisiúnta cásdlí seanbhunaithe a athrú, i gcás inar gá, má tá sé bunaithe ar léiriú ar an dlí náisiúnta atá ar neamhréir le dlí an Aontais, fiú má thagann an cásdlí sin ó chúirt níos airde. Dá bhrí sin, ní féidir leis an gcúirt a rinne an tarchur, sa chás sna príomhimeachtaí, a mheas go bailí nach féidir léi na forálacha náisiúnta atá i gceist a léiriú ar bhealach atá comhsheasmhach le dlí an Aontais díreach toisc go bhfuil an fhoráil sin á léiriú go comhsheasmhach anois ar bhealach nach bhfuil ag luí le dlí an Aontais ag cúirt bhunreachtúil an Bhallstáit atá i gceist (féach, chuige sin, breithiúnas an 19 Aibreáin 2016,
DI,
C‑441/14, EU:C:2016:278, míreanna 33 agus 34).
63      Ar deireadh, ba cheart a thabhairt faoi deara freisin gur leor Airteagal 21(1) CFAE agus Airteagal 7 den Chairt iontu féin agus nach gá iad a shoiléiriú le forálacha dhlí an Aontais ná leis an dlí náisiúnta chun cearta a thabhairt do dhaoine aonair ar féidir brath orthu amhlaidh. Dá bhrí sin, dá gcinnfeadh an chúirt a rinne an tarchur nach féidir a dlí náisiúnta a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais, bheadh uirthi, laistigh de theorainneacha a dlínse, an chosaint dhlíthiúil a fhaigheann daoine aonair ó na hAirteagail sin a áirithiú agus lánéifeacht na n‑airteagal sin a ráthú trí na forálacha náisiúnta lena mbaineann a fhágáil gan feidhm, más gá (breithiúnas an 25 Samhain 2025, Wojewoda Mazowiecki, C‑713/23, EU:C:2025:917, mír 76).
64      I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é an freagra ar an gceathrú ceist nach mór dlí an Aontais a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar chúirt Ballstáit a bheith faoi cheangal ag léirmhíniú reachtaíochta náisiúnta arna thabhairt ag cúirt bhunreachtúil an Bhallstáit sin, rud a d’fhéadfadh a bheith ina bhac dlíthiúil ar chlárú athrú sonraí a bhaineann le hinscne i gcláir shibhialta an Bhallstáit sin, i gcodarsnacht leis an léirmhíniú ar dhlí an Aontais arna thabhairt ag an gCúirt Bhreithiúnais.
Costais
65      Ós rud é, a mhéid a bhaineann leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a cuireadh faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Dara Dlísheomra) mar seo a leanas:
1.      Maidir le hAirteagal 21 de Chonradh an AE agus Airteagal 4(3) de Threoir 2004/38/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le ceart shaoránaigh an Aontais agus bhaill a dteaghlaigh aistriú agus cur fúthu gan bhac laistigh de chríoch na mBallstát lena leasaítear Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68 agus lena n‑aisghairtear Treoracha 64/221/CEE, 68/360/CEE, 72/194/CEE, 73/148/CEE, 75/34/CEE, 75/35/CEE, 90/364/CEE, 90/365/CEE agus 93/96/CEE, agus iad léite i bhfianaise Airteagal 7 de Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
cuirtear cosc leo ar reachtaíocht Ballstáit nach gceadaítear léi athrú ar shonraí a bhaineann le hinscne, amhail gnéas, sloinne, ainm athartha, céadainm agus uimhir aitheantais phearsanta, arna n‑iontráil i gcláir shibhialta an Bhallstáit sin, náisiúnach an Bhallstáit sin a d’fheidhmigh a cheart chun gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse i mBallstát eile.
2.      Ní mór dlí an Aontais Eorpaigh a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar chúirt Ballstáit a bheith faoi cheangal ag léirmhíniú reachtaíochta náisiúnta arna thabhairt ag cúirt bhunreachtúil an Bhallstáit sin, rud a d’fhéadfadh a bheith ina bhac dlíthiúil ar chlárú athrú sonraí a bhaineann le hinscne i gcláir stádais shibhialta an Bhallstáit sin, i gcodarsnacht leis an léirmhíniú ar dhlí an Aontais arna thabhairt ag an gCúirt Bhreithiúnais.
[Sínithe]
*      Teanga an cháis: an Bhulgáiris.
i      Is ainm dlítheanach é ainm an cháis seo. Ní ag tagairt d’fhíorainm páirtí ar bith sna himeachtaí atá sé.