62024CJ0263
WYROK TRYBUNAŁU (dziesiąta izba)
z dnia 3 lipca 2025 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych – Decyzja ramowa 2008/675/WSiSW – Artykuł 3 ust. 1 i 2 – Uwzględnianie w nowym postępowaniu karnym uprzednich wyroków skazujących zapadłych w innym państwie członkowskim – Skutki prawne równoważne uprzednim krajowym wyrokom skazującym – Decyzja ramowa 2009/315/WSiSW – Wymiana informacji pochodzących z rejestru karnego pomiędzy państwami członkowskimi – Artykuł 2 lit. a) – Pojęcie wyroku skazującego w postępowaniu karnym – Wykroczenia administracyjne – Klasyfikacja czynów zabronionych w prawie krajowym – Czyny niestanowiące przestępstwa w świetle prawa krajowego
W sprawie C‑263/24 [Smiliev] (
i
)
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Rayonen sad Tutrakan (sąd rejonowy w Tutrakanie, Bułgaria) postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 15 kwietnia 2024 r., w postępowaniu karnym przeciwko:
YE,
przy udziale:
Rayonna prokuratura Silistra, Teritorialno otdelenie Tutrakan,
TRYBUNAŁ (dziesiąta izba),
w składzie: D. Gratsias (sprawozdawca), prezes izby, E. Regan i J. Passer, sędziowie,
rzecznik generalny: J. Richard de la Tour,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu Komisji Europejskiej – H. Leupold, J. Vondung oraz I. Zaloguin, w charakterze pełnomocników,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3 ust. 1 decyzji ramowej Rady 2008/675/WSiSW z dnia 24 lipca 2008 r. w sprawie uwzględniania w nowym postępowaniu karnym wyroków skazujących zapadłych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (Dz.U. 2008, L 220, s. 32) w związku z art. 2 lit. a) decyzji ramowej Rady 2009/315/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie organizacji wymiany informacji pochodzących z rejestru karnego pomiędzy państwami członkowskimi oraz treści tych informacji (Dz.U. 2009, L 93, s. 23), zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/884 z dnia 17 kwietnia 2019 r. (Dz.U. 2019, L 151, s. 143) (zwanej dalej „decyzją ramową 2009/315”).
2
Wniosek ten został złożony w ramach postępowania karnego wszczętego przeciwko YE, obywatelowi Bułgarii, o kierowanie bez odpowiedniego prawa jazdy pojazdem silnikowym w okresie krótszym niż rok od ukarania go w trybie administracyjnym za taki sam czyn.
Ramy prawne
Prawo międzynarodowe
3
Artykuł 13 Europejskiej konwencji o pomocy prawnej w sprawach karnych (ETS nr 30), sporządzonej w Strasburgu dnia 20 kwietnia 1959 r. (zwanej dalej „europejską konwencją o pomocy prawnej”), stanowi w ust. 1:
„Strona wezwana przekazuje, z zastrzeżeniem takiej samej możliwości dla jej organów sądowych w podobnej sprawie, wyciągi z rejestru skazanych i wszelkie z nim związane informacje, o których przekazanie wnoszą organy sądowe każdej Umawiającej się Strony na potrzeby sprawy karnej”.
Prawo Unii
Konwencja o pomocy prawnej pomiędzy państwami członkowskimi
4
Artykuł 1 Konwencji ustanowionej przez Radę zgodnie z art. 34 Traktatu o Unii Europejskiej o pomocy prawnej w sprawach karnych pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej (Dz.U. 2000, C 197, s. 3, zwanej dalej „konwencją o pomocy prawnej pomiędzy państwami członkowskimi”), zatytułowany „Stosunek do innych konwencji dotyczących pomocy prawnej”, ma następujące brzmienie:
„1.   Celem niniejszej Konwencji jest uzupełnienie postanowień oraz ułatwienie stosowania pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej:
a) [europejskiej konwencji o pomocy prawnej];
[…]”.
5
Artykuł 6 tej konwencji, zatytułowany „Przekazywanie wniosków o pomoc prawną”, stanowi w ust. 1:
„Wnioski o pomoc prawną […] dokonywane są na piśmie lub przy użyciu jakichkolwiek innych środków pozwalających na uzyskanie pisemnego potwierdzenia odbioru, przy zachowaniu warunków umożliwiających państwu członkowskiemu, które je otrzymuje, stwierdzenie ich autentyczności. Wnioski przekazywane są bezpośrednio pomiędzy organami sądowymi właściwymi miejscowo dla ich sporządzania i wykonywania, a odpowiedzi przesyła się tą samą drogą, o ile postanowienia niniejszego artykułu nie stanowią inaczej.
[…]”.
Decyzja ramowa 2008/675
6
Motywy 2, 3, 5–8 i 13 decyzji ramowej 2008/675 przewidują:
„(2)
W dniu 29 listopada 2000 r. Rada przyjęła, zgodnie z konkluzjami z posiedzenia Rady Europejskiej w Tampere, program działań mający na celu wprowadzenie w życie zasady wzajemnego uznawania orzeczeń w sprawach karnych […], przewidujący »przyjęcie co najmniej jednego instrumentu prawnego ustanawiającego zasadę, zgodnie z którą sąd jednego z państw członkowskich musi mieć możliwość uwzględniania prawomocnych wyroków karnych zapadłych w sądach innych państw członkowskich – w celu oceny uprzedniej karalności sprawcy i ewentualnego stwierdzenia ponownego popełnienia przez niego przestępstwa oraz w celu określenia rodzaju kary i zasad jej wykonywania«.
(3)
Celem niniejszej decyzji ramowej jest nałożenie na państwa członkowskie minimalnego obowiązku uwzględniania wyroków skazujących zapadłych w innych państwach członkowskich. Niniejsza decyzja ramowa nie powinna pozbawiać państw członkowskich możliwości uwzględniania – zgodnie z ich prawem krajowym i stosownie do posiadanych informacji – na przykład ostatecznych decyzji wydanych przez organy administracyjne, od których można się odwołać do sądów właściwych w sprawach karnych, które uznają daną osobę za winną popełnienia przestępstwa lub czynu podlegającego karze zgodnie z prawem krajowym jako naruszenie norm prawnych.
[…]
(5)
Powinna zostać potwierdzona zasada, zgodnie z którą wyrok skazujący zapadły w innych państwach członkowskich powinien w danym państwie członkowskim wiązać się ze skutkami równoważnymi skutkom wynikającym z wyroków skazujących wydanych przez jego własne sądy zgodnie z prawem krajowym, niezależnie od tego, czy skutki te uznawane są w prawie krajowym za skutki faktyczne czy proceduralne lub materialne skutki prawne. Niniejsza decyzja ramowa nie ma jednak na celu dokonania harmonizacji skutków przypisywanych przez różne prawodawstwa krajowe istnieniu uprzednich wyroków skazujących, więc obowiązek uwzględniania uprzednich wyroków skazujących zapadłych w innych państwach członkowskich istnieje wyłącznie w takim zakresie, w jakim na mocy prawa krajowego uwzględnia się uprzednie krajowe wyroki skazujące.
(6)
W odróżnieniu od innych instrumentów celem niniejszej decyzji ramowej nie jest wykonywanie w jednym państwie członkowskim orzeczeń sądowych wydanych w innych państwach członkowskich, lecz umożliwienie wiązania skutków z uprzednimi wyrokami skazującymi zapadłymi w jednym państwie członkowskim w toku nowego postępowania karnego w innym państwie członkowskim w zakresie, w jakim na mocy prawa krajowego tego drugiego państwa członkowskiego uwzględnia się uprzednie krajowe wyroki skazujące.
Niniejsza decyzja ramowa nie przewiduje zatem obowiązku uwzględniania takich uprzednich wyroków skazujących na przykład w przypadkach, gdy informacje uzyskane na mocy obowiązujących instrumentów nie są wystarczające, gdy niemożliwe byłoby wydanie krajowego wyroku skazującego za czyn, w związku z którym zapadł uprzedni wyrok skazujący, lub gdy uprzednio orzeczona kara jest nieznana w krajowym systemie prawnym.
(7)
Skutki wyroku skazującego zapadłego w innym państwie członkowskim powinny być na etapie przygotowawczym, sądowym i wykonawczym postępowania karnego równoważne skutkom orzeczenia krajowego.
(8)
Jeżeli w trakcie postępowania karnego toczącego się w państwie członkowskim dostępne są informacje na temat uprzedniego wyroku skazującego zapadłego w innym państwie członkowskim, w miarę możliwości należy nie dopuszczać do tego, by dana osoba była traktowana w mniej korzystny sposób niż gdyby uprzedni wyrok skazujący był wyrokiem krajowym.
[…]
(13)
W niniejszej decyzji ramowej respektowana jest różnorodność istniejących krajowych rozwiązań i procedur mających na celu uwzględnianie uprzednich wyroków skazujących zapadłych w innym państwie członkowskim. Wykluczenie możliwości rewizji uprzedniego wyroku skazującego nie powinno uniemożliwiać państwom członkowskim wydawania, w razie konieczności, decyzji wiążącej równoważne skutki prawne z takim uprzednim wyrokiem skazującym […]”.
7
Artykuł 1 tej decyzji ramowej, zatytułowany „Przedmiot”, stanowi w ust. 1:
„Niniejsza decyzja ramowa ma na celu określenie warunków, zgodnie z którymi w postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko danej osobie w jednym z państw członkowskich uwzględniane są uprzednie wyroki skazujące dotyczące innych zdarzeń, zapadłe wobec tej samej osoby w innych państwach członkowskich”.
8
Artykuł 2 tej decyzji ramowej, zatytułowany „Definicje”, przewiduje:
„Na użytek niniejszej decyzji ramowej »wyrok skazujący« oznacza każde prawomocne orzeczenie sądu właściwego w sprawach karnych uznające daną osobę za winną popełnienia przestępstwa”.
9
Artykuł 3 wspomnianej decyzji ramowej, zatytułowany „Uwzględnianie w nowym postępowaniu karnym wyroku skazującego zapadłego w innym państwie członkowskim”, w ust. 1–3 przewiduje:
„1.   Każde państwo członkowskie dopilnowuje, by w postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko danej osobie uwzględnione zostały uprzednie wyroki skazujące, zapadłe wobec tej samej osoby w innych państwach członkowskich i dotyczące innych zdarzeń – które to wyroki są znane dzięki stosownym instrumentom wzajemnej pomocy prawnej lub instrumentom wymiany informacji pochodzących z rejestrów karnych – w zakresie, w jakim zgodnie z prawem krajowym uwzględniane są uprzednie krajowe wyroki skazujące, oraz by wiązały się z nimi skutki prawne równoważne skutkom wiążącym się z uprzednimi krajowymi wyrokami skazującymi.
2.   Przepisy ust. 1 mają zastosowanie do postępowania przygotowawczego, sądowego i wykonawczego, w szczególności w odniesieniu do mających zastosowanie przepisów postępowania, w tym przepisów dotyczących zatrzymania, kwalifikacji przestępstwa, rodzaju i wymiaru kary oraz przepisów dotyczących wykonania orzeczenia.
3.   Uwzględnienie uprzednich wyroków skazujących zapadłych w innych państwach członkowskich, przewidziane w ust. 1, nie skutkuje naruszeniem, uchyleniem ani rewizją ze strony państwa członkowskiego prowadzącego nowe postępowanie uprzednich wyroków skazujących ani jakichkolwiek decyzji związanych z ich wykonaniem”.
Decyzja ramowa 2009/315
10
Motywy 6 i 10 decyzji ramowej 2009/315 przewidują:
„(6)
[…] Głównym celem niniejszej decyzji ramowej jest usprawnienie wymiany informacji o […] wyrokach skazujących […].
[…]
(10)
Niniejsza decyzja ramowa powinna pozostać bez uszczerbku dla możliwości bezpośredniego zwracania się o informacje pochodzące z rejestrów karnych i przekazywania takich informacji przez organy sądowe zgodnie z art. 13 w związku z art. 15 ust. 3 [europejskiej konwencji o pomocy prawnej] i bez uszczerbku dla art. 6 ust. 1 [konwencji o pomocy prawnej pomiędzy państwami członkowskimi]”.
11
Artykuł 1 wspomnianej decyzji ramowej, zatytułowany „Przedmiot”, przewiduje:
„W niniejszej decyzji ramowej:
a)
określa się warunki, zgodnie z którymi skazujące państwo członkowskie dzieli się informacjami dotyczącymi wyroków skazujących z innymi państwami członkowskimi;
b)
określa się obowiązki spoczywające na skazującym państwie członkowskim i na państwie członkowskim, którego obywatelem jest osoba skazana (zwanym dalej »państwem członkowskim, którego obywatelem jest dana osoba«) oraz metody, które należy stosować, odpowiadając na wniosek o udzielenie informacji pochodzących z rejestrów karnych;
c)
ustanawia się zdecentralizowany system informatyczny służący wymianie informacji dotyczących wyroków skazujących, oparty na bazach danych rejestrów karnych poszczególnych państw członkowskich, tj. europejski system przekazywania informacji z rejestrów karnych (ECRIS)”.
12
Artykuł 2 wspomnianej decyzji ramowej, zatytułowany „Definicje”, stanowi:
„Do celów niniejszej decyzji ramowej przyjmuje się następujące definicje:
„a)
»wyrok skazujący« oznacza każde prawomocne orzeczenie wydane przez sąd karny wobec osoby fizycznej w związku z popełnieniem przestępstwa, o ile orzeczenie to zostało wpisane do rejestru karnego skazującego państwa członkowskiego;
[…]
c)
»rejestr karny« oznacza krajowy rejestr lub rejestry, do których zgodnie z prawem krajowym wpisuje się wyroki skazujące;
[…]”.
13
Artykuł 4 tej decyzji ramowej, zatytułowany „Obowiązki skazującego państwa członkowskiego”, stanowi w ust. 2:
„Organ centralny skazującego państwa członkowskiego informuje w możliwie najkrótszym terminie organy centralne innych państw członkowskich o każdym wyroku skazującym wobec obywateli tych państw członkowskich wydanym na jego terytorium i wpisanym do rejestru karnego.
[…]”.
14
Artykuł 7 decyzji ramowej 2009/315, zatytułowany „Odpowiedź na wniosek o udzielenie informacji o wyrokach skazujących”, przewiduje w ust. 4:
„W przypadku złożenia na podstawie art. 6 do organu centralnego państwa członkowskiego innego niż państwo członkowskie, którego obywatelem jest dana osoba, wniosku o udzielenie informacji pochodzących z rejestru karnego dotyczących wyroków skazujących wydanych wobec obywatela państwa członkowskiego, państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, przekazuje takie informacje w takim samym zakresie, jaki przewidziano w art. 13 [europejskiej konwencji o pomocy prawnej]”.
Prawo bułgarskie
NK
15
Artykuł 8 ust. 2 Nakazatelen kodeks (kodeksu karnego, zwanego dalej „NK”) transponuje decyzję ramową 2008/675 Zgodnie z tym przepisem:
„Prawomocny wyrok skazujący wydany w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej w odniesieniu do czynu, który stanowi przestępstwo zgodnie z [NK], uwzględnia się w każdym postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko tej samej osobie w Republice Bułgarii”.
16
Artykuł 66 ust. 1 NK ma następujące brzmienie:
„Gdy sąd wymierza karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą trzech lat, może zawiesić wykonanie wymierzonej kary na okres od trzech do pięciu lat, jeśli osoba nie była skazana na karę pozbawienia wolności za przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego i jeśli sąd uzna, że dla osiągnięcia celów kary, a przede wszystkim dla poprawy skazanego, odbycie kary nie jest konieczne”.
17
Artykuł 78a ust. 1 NK przewiduje:
„Sąd zwalnia osobę pełnoletnią z odpowiedzialności karnej i wymierza jej karę pieniężną w wysokości od [1000] do [5000] [lewów bułgarskich (BGN)] [w przybliżeniu od 500 do 2500 EUR], gdy równocześnie są spełnione następujące warunki:
a)
[…] czyn zabroniony podlega karze pozbawienia wolności na okres nieprzekraczający trzech lat lub innej łagodniejszej karze, jeżeli popełniono go umyślnie, lub karze pozbawienia wolności na okres nieprzekraczający pięciu lat lub innej łagodniejszej karze, jeżeli popełniono go nieumyślnie;
b)
sprawca nie był skazany za przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego i nie był zwolniony z odpowiedzialności karnej w trybie tego rozdziału;
c)
wyrządzone czynem zabronionym szkody majątkowe zostały naprawione”.
18
Artykuł 343c NK ma następujące brzmienie:
„1.   Kto kieruje pojazdem mechanicznym w okresie wykonywania kary pozbawienia prawa do kierowania pojazdem mechanicznym po ukaraniu za taki sam czyn w trybie administracyjnym, podlega karze pozbawienia wolności na okres nieprzekraczający trzech lat i grzywnie w wysokości od [200] do [1000] BGN [w przybliżeniu od 100 do 500 EUR].
2.   Kto w ciągu roku od skazania go w trybie administracyjnym za prowadzenie pojazdu mechanicznego bez odpowiedniego prawa jazdy popełnia taki czyn, podlega karze pozbawienia wolności od roku do trzech lat i grzywnie od [500] do [1200] BGN [w przybliżeniu od 250 do 600 EUR]”.
19
Zgodnie z art. 345 NK:
„1.   Kto używa tablicy rejestracyjnej wydanej dla innego pojazdu mechanicznego lub tablicy rejestracyjnej niewydanej przez odpowiednie organy, podlega karze pozbawienia wolności na okres nieprzekraczający jednego roku lub grzywnie w wysokości od [500] do [1000] BGN [w przybliżeniu od 250 do 500 EUR].
2.   Karze, o której mowa w ust. 1, podlega również ten, kto prowadzi pojazd mechaniczny, który nie jest zarejestrowany w odpowiednim trybie”.
Nakazatelno-protsesualen kodeks
20
Zgodnie z art. 247 ust. 1 Nakazatelno-protsesualen kodeks (kodeksu postępowania karnego) (DV nr 86 z dnia 28 października 2005 r.) postępowanie w pierwszej instancji wszczynane jest aktem oskarżenia lub w następstwie skargi wniesionej przez pokrzywdzonego czynem zabronionym.
Naredba nr 8 za funktsiite i organizatsiata na deynostta na byurata za sadimost
21
Artykuł 40 Naredba no 8 za funktsiite i organizatsiata na deynostta na byurata za sadimost (rozporządzenia nr 8 w sprawie funkcji i organizacji działalności biur rejestrów karnych) z dnia 26 lutego 2008 r. stanowi w ust. 1:
„Wszystkie wyroki skazujące i kary administracyjne nałożone na podstawie art. 78a NK są wpisywane do rejestru skazanych […]”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
22
YE został ukarany karą administracyjną nałożoną protokołem z dnia 7 marca 2023 r., ze skutkiem od dnia 4 maja 2023 r., za prowadzenie pojazdu mechanicznego bez odpowiedniego prawa jazdy. W obecnie rozpatrywanej sprawie jest on oskarżony o to, że w dniu 25 października 2023 r., w okresie krótszym niż rok po ukaraniu go za taki czyn w postępowaniu administracyjnym, popełnił przestępstwo przewidziane w art. 343c ust. 2 NK.
23
Postępowanie przeciwko YE toczy się przed Rayonen sad Tutrakan (sądem rejonowym w Tutrakanie, Bułgaria), który jest sądem odsyłającym. W trakcie dochodzenia sądowego stwierdzono, że YE został kilkakrotnie skazany przez sądy krajowe, mianowicie: w dniu 2 listopada 2023 r. za posługiwanie się fałszywym prawem jazdy, to jest czyn zabroniony z art. 316 NK w związku z art. 308 ust. 1 NK; w dniu 7 grudnia 2023 r. za czyn zabroniony identyczny z tym opisanym w pkt 22 niniejszego wyroku oraz w dniu 19 stycznia 2024 r. ponownie za posługiwanie się fałszywym prawem jazdy. Wszystkie te wyroki skazujące wiązały się z karami pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania, orzekanymi na podstawie art. 66 ust. 1 NK.
24
Ponadto na podstawie informacji pochodzących z ECRIS sąd odsyłający stwierdził, że YE był również skazywany za naruszenia przepisów ruchu drogowego w innych państwach członkowskich.
25
I tak, z jednej strony wyrokiem z dnia 15 listopada 2021 r., który uprawomocnił się w dniu 3 stycznia 2022 r., politierechtbank Vilvoorde (sąd grodzki w Vilvoorde, Belgia) skazał YE za kilka naruszeń przepisów belgijskich popełnionych w dniu 14 czerwca 2020 r. w Zaventem (Belgia).
26
Po pierwsze, za to, że z jednej strony prowadził pojazd, który nie był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej, a z drugiej strony kierował na drodze publicznej pojazdem niezarejestrowanym lub nieopatrzonym tablicą rejestracyjną wydaną w chwili rejestracji, YE został skazany na karę grzywny w wysokości 800 EUR lub, w przypadku jej nieuiszczenia w ustawowym terminie, na karę zakazu prowadzenia pojazdu samochodowego przez okres 30 dni, a także na pozbawienie prawa do prowadzenia wszelkich pojazdów samochodowych przez okres jednego miesiąca.
27
Po drugie, za korzystanie z telefonu komórkowego jako kierowca pojazdu na drodze publicznej bez zatrzymania pojazdu lub zaparkowania go został on skazany na karę grzywny w wysokości 200 EUR lub, w przypadku jej nieuiszczenia w ustawowym terminie, na karę zakazu prowadzenia pojazdu samochodowego na okres 30 dni, a także na pozbawienie prawa do prowadzenia wszelkich pojazdów samochodowych przez okres 15 dni.
28
Po trzecie, za jazdę po drodze publicznej pojazdem zarejestrowanym w Belgii, który nie posiadał ważnego świadectwa kontroli technicznej, odnośnej winiety dotyczącej kontroli technicznej oraz sprawozdania identyfikacyjnego, karty technicznej lub dokumentu z oględzin pojazdu odpowiadającego jego przeznaczeniu, został on skazany na karę grzywny w wysokości 200 EUR lub, w przypadku jej nieuiszczenia w ustawowym terminie, na karę trzech dni pozbawienia wolności.
29
Z drugiej strony wyrokiem z dnia 16 sierpnia 2023 r., który uprawomocnił się w dniu 16 września 2023 r., Amtsgericht Prüm (sąd rejonowy w Prüm, Niemcy) skazał YE na karę grzywny w wysokości 50 EUR za prowadzenie pojazdu bez prawa jazdy lub po pozbawieniu go uprawnienia do kierowania.
30
Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2023 r. sąd odsyłający, uwzględniając uprzednie wyroki skazujące YE, uznał go za winnego prowadzenia pojazdu bez prawa jazdy i wymierzył mu karę pozbawienia wolności bez zawieszenia jej wykonania oraz grzywnę.
31
W dniu 27 lutego 2024 r. wyrok ten został uchylony przez Okrazhen sad Silistra (sąd okręgowy w Silistrze, Bułgaria), który przekazał sprawę innemu składowi orzekającemu sądu odsyłającego, nakazując mu zbadanie, czy kary wymierzone przez sąd belgijski wywołują skutki prawne.
32
Sąd odsyłający uważa, że do rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu głównym jest niezbędna wykładnia art. 3 ust. 1 decyzji ramowej 2008/675 w związku z art. 2 lit. a) decyzji ramowej 2009/315. Uznanie skutków prawnych zarówno wyroków skazujących wydanych w Belgii, jak i wyroku wydanego w Niemczech miałoby bowiem wpływ na karę, która może zostać wymierzona oskarżonemu, ponieważ w chwili popełnienia czynów rozpatrywanych w postępowaniu głównym wyroki te były prawomocne, a zatem stanowią „uprzednie wyroki skazujące” w rozumieniu art. 3 ust. 1 decyzji ramowej 2008/675.
33
Sąd ten wskazuje, że zasadniczo możliwe jest zwolnienie oskarżonego z odpowiedzialności karnej i wymierzenie mu kary administracyjnej, jeżeli – w myśl art. 78a ust. 1 lit. b) NK – oskarżony nie był skazany za przestępstwo „ścigane z oskarżenia publicznego”. Możliwe jest również zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności na podstawie art. 66 ust. 1 NK, jeżeli oskarżony nie został uprzednio skazany na taką karę za popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego.
34
Sąd odsyłający zastanawia się nad kryteriami umożliwiającymi mu ustalenie, czy do celów ich uwzględnienia w sprawie w postępowaniu głównym czyny zabronione popełnione przez YE i ukarane przez sądy belgijski i niemiecki należy zakwalifikować jako przestępstwa czy wykroczenia administracyjne.
35
W pierwszej kolejności sąd ten uważa, że art. 3 ust. 1 decyzji ramowej 2008/675 należy interpretować w ten sposób, że trzeba wziąć pod uwagę wyroki skazujące wydane za czyny podlegające karze, a nie tylko za przestępstwa, przy czym to ostatnie pojęcie ma węższe znaczenie w prawie bułgarskim.
36
Na poparcie tej wykładni sąd odsyłający wyjaśnia, że prawdą jest, iż bułgarska wersja językowa art. 2 decyzji ramowej 2008/675 odnosi się, w odniesieniu do definicji pojęcia „wyroku skazującego”, do każdego prawomocnego orzeczenia sądu karnego uznającego daną osobę za winną popełnienia „przestępstwa” (w języku bułgarskim „prestaplenie”). Zauważa on jednak, że art. 2 lit. a) decyzji ramowej 2009/315 w tej samej wersji językowej definiuje pojęcie „wyroku skazującego” jako każde prawomocne orzeczenie sądu karnego wydane przeciwko osobie fizycznej w związku z „czynem podlegającym karze” (w języku bułgarskim „nakazuemo dejanie”). Podobnie w niemieckiej wersji językowej i w niderlandzkiej wersji językowej użyto, odpowiednio, pojęć „Straftat” i „strafbaar feit”, które są analogiczne.
37
W drugiej kolejności sąd odsyłający wyjaśnia, że prawo bułgarskie dokonuje rozróżnienia między czynami zabronionymi będącymi „przestępstwami” a tymi będącymi „wykroczeniami administracyjnymi”, ponieważ te ostatnie co do zasady nie figurują w rejestrze karnym, a zatem nie mogą być zakwalifikowane jako „czyny podlegające karze” w rozumieniu art. 2 lit. a) decyzji ramowej 2009/315 w bułgarskiej wersji językowej. Jednak zgodnie z art. 40 ust. 1 rozporządzenia nr 8 z dnia 26 lutego 2008 r. w rejestrze karnym wpisuje się nie tylko wyroki skazujące za przestępstwa, lecz również kary administracyjne nałożone zgodnie z art. 78a NK. Ponadto sąd ten uściśla, że art. 247 kodeksu postępowania karnego wprowadza rozróżnienie między przestępstwami „publicznoskargowymi”, w przypadku których ściganie następuje na podstawie aktu oskarżenia sporządzonego przez prokuratora, a przestępstwami „prywatnoskargowymi”, w przypadku których ściganie publiczne jest następstwem skargi złożonej przez pokrzywdzonego.
38
Wskazuje on, że w prawach niemieckim i belgijskim dokonano natomiast odmiennej klasyfikacji czynów podlegających karze, przy czym pierwsze z nich rozróżnia dwie kategorie czynów: zbrodnie („Verbrechen”) i występki („Vergehen”), a drugie przewiduje podział na trzy kategorie: „przestępstwa”, „występki” i „wykroczenia”.
39
Tymczasem informacje uzyskane z ECRIS nie pozwalają na określenie kategorii, do której czyny objęte uprzednimi wyrokami skazującymi zapadłymi w Belgii i w Niemczech zaliczają się zgodnie z właściwym prawem krajowym, co zdaniem sądu odsyłającego uniemożliwia mu ustalenie, czy w świetle prawa bułgarskiego powinien on traktować te czyny jako wykroczenia administracyjne czy przestępstwa, a w tym ostatnim przypadku – czy stanowią one przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego czy prywatnego.
40
W trzeciej kolejności, na wypadek gdyby wspomniane czyny należało uznać za mające skutek równoważny z czynami figurującymi w rejestrze karnym i w ECRIS na mocy prawa bułgarskiego, sąd odsyłający wnioskuje z tego, że będzie zobowiązany uznać, iż wyroki skazujące wydane przez sądy belgijski i niemiecki mogą stanowić, w świetle prawa bułgarskiego, jedynie wyroki skazujące za przestępstwa lub orzeczenia zwalniające z odpowiedzialności karnej w rozumieniu art. 78a NK. W tym względzie, po pierwsze, zauważa on, że wyroki skazujące nie są ujęte w ECRIS jako orzeczenia zwalniające z odpowiedzialności karnej. Po drugie, rozpatrywane kategorie przestępstw odnoszą się do czynów, w których nie było pokrzywdzonych. Wywodzi on z tego, że rozpatrywane czyny są przestępstwami ściganymi z oskarżenia publicznego, co wyklucza zastosowanie art. 66 i 78a NK w postępowaniu głównym.
41
W przypadku gdyby sąd odsyłający nie był zobowiązany do uznania, że wyroki skazujące figurujące w ECRIS są równoważne z wyrokami skazującymi figurującymi w bułgarskim rejestrze karnym, zauważa on, że nie istnieją kryteria pozwalające ocenić, do jakich kategorii czynów podlegających karze należą czyny, za które oskarżony został skazany w Belgii i w Niemczech, oraz że kwestię uwzględnienia wyroków skazujących wydanych w tym względzie trzeba będzie rozstrzygać indywidualnie dla każdego przypadku. W tym kontekście można by dojść do wniosku, że kary wymierzone przez sądy zagraniczne są wyrokami skazującymi za wykroczenia administracyjne, a zatem nie powinno się ich uwzględniać.
42
Jest on jednak zdania, że wpisanie wyroków skazujących do rejestru karnego w przypadku niektórych kategorii przestępstw jest uzasadnione zagrożeniem dla porządku publicznego, jakie zdaniem ustawodawcy danego państwa członkowskiego stanowią te czyny zabronione, a inne państwa członkowskie powinny zaakceptować tę ocenę. Tymczasem obowiązek przewidziany w art. 3 ust. 1 decyzji ramowej 2008/675 dotyczy uwzględniania przez owe państwa wyroków skazujących, które to państwo członkowskie postanowiło wpisać do rejestru karnego, a zatem takiego samego uwzględniania tych wyroków skazujących, jakie ustawodawstwo krajowe przewiduje w odniesieniu do skutków krajowych wyroków skazujących wpisanych do jego rejestru karnego.
43
W czwartej kolejności sąd odsyłający wskazuje, że art. 8 ust. 2 NK zezwala na uwzględnienie wyroku skazującego wydanego w innym państwie członkowskim jedynie w odniesieniu do czynów stanowiących przestępstwo w rozumieniu bułgarskiego kodeksu karnego. Ponadto zgodnie z motywem 6 decyzji ramowej 2008/675 właściwy sąd krajowy nie jest zobowiązany do uwzględnienia uprzedniego wyroku skazującego wydanego w innym państwie członkowskim, gdy niemożliwe byłoby wydanie krajowego wyroku skazującego za czyn, w związku z którym zapadł ten uprzedni wyrok skazujący.
44
W związku z tym zdaniem sądu odsyłającego w sprawie w postępowaniu głównym można uwzględnić jedynie wyrok skazujący wydany przez sąd niemiecki, ponieważ odpowiada on wyrokowi skazującemu za przestępstwo, o którym mowa w art. 343c NK, oraz wyrok skazujący wydany przez sąd belgijski w związku z prowadzeniem pojazdu niezarejestrowanego, ponieważ odpowiada on wyrokowi skazującemu za przestępstwo, o którym mowa w art. 345 NK. Pozostałe czyny objęte wyrokami skazującymi wydanymi przez ten ostatni sąd nie są w prawie bułgarskim zagrożone karą jako przestępstwa, w szczególności prowadzenie pojazdu, który nie został poddany badaniu technicznemu. Tymczasem wyrok skazujący wydany ze względu na to ostatnie przestępstwo wiąże się z karą pozbawienia wolności, co oznaczałoby, że w razie uznania jego skutku nie byłoby możliwe orzeczenie kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na podstawie art. 66 NK za czyn zabroniony rozpatrywany w postępowaniu głównym.
45
W związku z tym sąd odsyłający uważa, że nie ma kolizji między art. 8 ust. 2 NK a art. 3 ust. 1 decyzji ramowej Rady 2008/675. Taka wykładnia pozwoliłaby, po pierwsze, na zagwarantowanie, że sytuacja oskarżonego nie ulegnie pogorszeniu poprzez wymierzenie kary surowszej niż w przypadku skazania za ten sam czyn przez sąd krajowy, a po drugie, na uniknięcie w praktyce wykonania wyroku skazującego za czyn, który nie jest ścigany w państwie wykonującym.
46
W tych okolicznościach Rayonen sad Tutrakan (sąd rejonowy w Tutrakanie) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy art. 3 ust. 1 decyzji ramowej [2008/675] w związku z art. 2 lit. a) decyzji ramowej [2009/315] należy interpretować w ten sposób, że uwzględnienie wcześniejszych wyroków skazujących wydanych wobec tej samej osoby w innych państwach członkowskich zobowiązuje sąd rozpatrujący nową sprawę w postępowaniu karnym przeciwko tej samej osobie (sąd orzekający) do uznania, że zarejestrowane [ECRIS] wcześniejsze wyroki skazujące wydane w innych państwach członkowskich dotyczą tych samych kategorii czynów karalnych, wyodrębnionych w prawie krajowym zgodnie z ich społeczną szkodliwością, co czyny karalne podlegające wpisowi w rejestrze karnym w państwie sądu orzekającego? Czy w przypadku, gdy zgodnie z prawem krajowym sądu orzekającego wpisowi w rejestrze karnym podlega szereg kategorii czynów karalnych, za które skazanie ma różne skutki prawne, czy sąd krajowy rozpatrujący sprawę w postępowaniu karnym przeciwko konkretnej osobie musi w każdym indywidualnym przypadku sprawdzić, do której kategorii, zgodnie z klasyfikacją krajową, należą czyny objęte wcześniejszymi wyrokami skazującymi wydanymi w innych państwach członkowskich? W jakich przypadkach należy dokonać takiej oceny?
2)
Czy art. 3 ust. 1 decyzji ramowej [2008/675] należy interpretować w ten sposób, że dopuszcza on przepisy krajowe, w których przewidziano, że sąd jest zobowiązany do nieuwzględnienia wydanych w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej wcześniejszych wyroków skazujących za czyny, które nie stanowią przestępstw zgodnie z prawem krajowym sądu orzekającego?”.
Postępowanie przed Trybunałem
47
Decyzją prezesa Trybunału z dnia 24 czerwca 2024 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania w pierwszej kolejności na podstawie art. 53 § 3 regulaminu postępowania.
48
Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 29 lipca 2024 r. wniosek sądu odsyłającego o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie przyspieszonym przewidzianym w art. 105 regulaminu postępowania został oddalony.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
49
Analizę pytań prejudycjalnych należy rozpocząć od pytania drugiego.
W przedmiocie pytania drugiego
50
Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 3 ust. 1 decyzji ramowej 2008/675 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, na mocy których, w celu wydania orzeczenia w postępowaniu karnym, właściwy sąd nie może uwzględnić uprzednich wyroków skazujących zapadłych w innym państwie członkowskim wobec osoby, wobec której toczy się to postępowanie, za czyny niestanowiące przestępstw w świetle prawa krajowego.
51
Zgodnie z art. 1 ust. 1 decyzji ramowej 2008/675 ma ona na celu określenie warunków, zgodnie z którymi w postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko danej osobie w jednym z państw członkowskich uwzględniane są uprzednie wyroki skazujące dotyczące innych zdarzeń, zapadłe wobec tej samej osoby w innych państwach członkowskich.
52
W tym celu art. 3 ust. 1 wspomnianej decyzji ramowej w świetle jej motywu 5 nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia, aby po pierwsze, w nowym postępowaniu karnym zostały uwzględnione uprzednie wyroki skazujące zapadłe w innym państwie członkowskim, które to wyroki są znane dzięki stosownym instrumentom wzajemnej pomocy prawnej lub instrumentom wymiany informacji pochodzących z rejestrów karnych – w zakresie, w jakim zgodnie z prawem krajowym uwzględniane są uprzednie krajowe wyroki skazujące – oraz po drugie, by wiązały się z nimi skutki prawne równoważne skutkom wiążącym się z uprzednimi krajowymi wyrokami skazującymi, zgodnie z prawem krajowym, niezależnie od tego, czy skutki te uznawane są za skutki faktyczne czy proceduralne lub materialne skutki prawne (wyrok z dnia 21 września 2017 r., Beshkov, C‑171/16, EU:C:2017:710, pkt 26).
53
Jednak z motywu 5 wspomnianej decyzji ramowej wynika również, że nie ma ona na celu dokonania harmonizacji skutków przypisywanych przez różne prawodawstwa krajowe istnieniu uprzednich wyroków skazujących, więc obowiązek uwzględniania uprzednich wyroków skazujących zapadłych w innych państwach członkowskich istnieje wyłącznie w takim zakresie, w jakim na mocy prawa krajowego uwzględnia się uprzednie krajowe wyroki skazujące. Jak podkreślono w motywie 3 decyzji ramowej 2008/675, nałożony na państwa członkowskie w art. 3 ust. 1 tej decyzji obowiązek uwzględniania w nowym postępowaniu karnym wyroków skazujących zapadłych w innych państwach członkowskich ma charakter minimalny.
54
Ponadto, jak wskazano w szczególności w motywie 6 tej decyzji ramowej, w odróżnieniu od innych instrumentów celem tej decyzji nie jest wykonywanie w jednym państwie członkowskim orzeczeń sądowych wydanych w innych państwach członkowskich, lecz umożliwienie wiązania skutków z uprzednimi wyrokami skazującymi zapadłymi w jednym państwie członkowskim w toku nowego postępowania karnego w innym państwie członkowskim w zakresie, w jakim na mocy prawa krajowego tego drugiego państwa członkowskiego uwzględnia się uprzednie krajowe wyroki skazujące. Wspomniana decyzja ramowa nie przewiduje zatem żadnego obowiązku uwzględniania takich uprzednich wyroków skazujących na przykład w przypadkach, gdy informacje uzyskane na mocy obowiązujących instrumentów nie są wystarczające, gdy niemożliwe byłoby wydanie krajowego wyroku skazującego za czyn, w związku z którym zapadł uprzedni wyrok skazujący, lub gdy uprzednio orzeczona kara jest nieznana w krajowym systemie prawnym.
55
Z brzmienia art. 3 ust. 1 decyzji ramowej 2008/675 w świetle jej motywów 3, 5 i 6 wynika zatem, że przepis ten nie zobowiązuje państw członkowskich do uwzględniania w postępowaniu karnym uprzednich wyroków skazujących wydanych wobec danej osoby w innym państwie członkowskim, jeżeli zostały one wydane w odniesieniu do czynów, które w świetle prawa krajowego nie stanowią przestępstw, a zatem nie mogą być przedmiotem wyroku skazującego w postępowaniu karnym w ramach tego prawa.
56
W związku z tym wspomniany przepis nie zakazuje państwu członkowskiemu ustanowienia w swoim ustawodawstwie krajowym przepisu zobowiązującego właściwe sądy do nieuwzględniania uprzednich wyroków skazujących zapadłych w innym państwie członkowskim wobec osoby, wobec której toczy się postępowanie karne w odniesieniu do czynów, które w świetle prawa krajowego nie stanowią przestępstw.
57
W niniejszej sprawie przepis ten nie stoi na przeszkodzie temu, aby sąd odsyłający, zgodnie ze swoim prawem krajowym, uwzględnił jedynie uprzedni wyrok skazujący wydany wobec oskarżonego w postępowaniu głównym w Niemczech za prowadzenie pojazdu bez prawa jazdy oraz wyrok wydany wobec niego w Belgii za kierowanie niezarejestrowanym pojazdem, zważywszy, że zgodnie z informacjami przekazanymi przez ten sąd jedynie te wyroki skazujące dotyczą czynów, które w świetle tego prawa krajowego stanowią przestępstwa, co do których, w związku takim ich charakterem, można wydać wyrok skazujący.
58
W świetle powyższych rozważań na pytanie drugie należy udzielić następującej odpowiedzi: art. 3 ust. 1 decyzji ramowej 2008/675 należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, na mocy których, w celu wydania orzeczenia w postępowaniu karnym, właściwy sąd nie może uwzględnić uprzednich wyroków skazujących zapadłych w innym państwie członkowskim wobec osoby, wobec której toczy się to postępowanie, za czyny, które nie stanowią przestępstw w świetle prawa krajowego, a zatem nie mogą być przedmiotem wyroku skazującego w postępowaniu karnym w ramach tego prawa.
W przedmiocie pytania pierwszego
59
Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE procedury współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem do tego ostatniego należy udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. Mając to na uwadze, Trybunał powinien w razie potrzeby przeformułować przedłożone mu pytania. Ponadto Trybunał może wziąć pod rozwagę normy prawa Unii, na które sąd krajowy nie powołał się w swoim pytaniu [wyrok z dnia 5 grudnia 2019 r., Centraal Justitieel Incassobureau (Uznawanie i wykonywanie kar o charakterze pieniężnym), C‑671/18, EU:C:2019:1054, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo].
60
W niniejszej sprawie, po pierwsze, należy zauważyć, że poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy powinien zakwalifikować czyny, które doprowadziły do wydania uprzednich wyroków skazujących wobec osoby, której dotyczy postępowanie karne w postępowaniu głównym, w świetle typologii czynów podlegających karze przewidzianej w jego prawie krajowym, które rozróżnia te czyny ze względu na ich charakter przestępstwa lub wykroczenia administracyjnego oraz dzieli przestępstwa na dwie kategorie: pierwsza z nich dotyczy przestępstw „publicznoskargowych”, w odniesieniu do których ściganie publiczne jest wynikiem aktu oskarżenia sporządzonego przez prokuratora, a druga dotyczy przestępstw „prywatnoskargowych”, w odniesieniu do których ściganie to następuje w wyniku skargi pokrzywdzonego.
61
Po drugie, należy podkreślić, że art. 3 ust. 2 decyzji ramowej 2008/675 precyzuje zakres art. 3 ust. 1 tej decyzji ramowej, do którego odnosi się pytanie pierwsze, wskazując, że ów ust. 1 ma zastosowanie do postępowania przygotowawczego, sądowego i wykonawczego, w szczególności w odniesieniu do mających zastosowanie przepisów postępowania, w tym przepisów dotyczących zatrzymania, kwalifikacji przestępstwa, rodzaju i wymiaru kary oraz przepisów dotyczących wykonania orzeczenia. Tymczasem w pytaniu pierwszym sąd odsyłający zastanawia się właśnie nad kwalifikacją czynów zabronionych, w odniesieniu do których wobec osoby, przeciwko której toczy się postępowanie karne, zapadły uprzednie wyroki skazujące w innych państwach członkowskich, i to w świetle wpływu takiej kwalifikacji na decyzję, którą sąd ten może wydać w stosunku do tej osoby.
62
W konsekwencji należy stwierdzić, że poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 3 ust. 1 i 2 decyzji ramowej 2008/675 w związku z art. 2 lit. a) decyzji ramowej 2009/315 należy interpretować w ten sposób, że do właściwego sądu krajowego należy – do celów uwzględnienia uprzednich wyroków skazujących zapadłych w innym państwie członkowskim wobec osoby, wobec której toczy się postępowanie karne – dokonanie oceny, czy czyny, które doprowadziły do wydania tych wyroków skazujących zarejestrowanych w ECRIS, należy zakwalifikować, w świetle dokonanej w prawie krajowym klasyfikacji, jako przestępstwa lub wykroczenia administracyjne, a w pierwszym przypadku – jako przestępstwa publicznoskargowe lub przestępstwa prywatnoskargowe, jeżeli skutki prawne przewidziane w prawie krajowym są różne w zależności od kategorii, do której należy czyn, jaki doprowadził do wydania uprzedniego wyroku skazującego.
63
Jak przypomniano w pkt 52 niniejszego wyroku, art. 3 ust. 1 decyzji ramowej 2008/675 nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia, po pierwsze, aby w postępowaniu karnym wszczętym przeciwko danej osobie zostały uwzględnione uprzednie „wyroki skazujące” zapadłe w innym państwie członkowskim w zakresie, w jakim są one uwzględniane na mocy prawa krajowego, a po drugie, by wiązały się z nimi skutki prawne „równoważne” skutkom wiążącym się z uprzednimi krajowymi wyrokami skazującymi zgodnie z prawem krajowym. Ponadto z brzmienia art. 3 ust. 2 tej decyzji ramowej, powtórzonego w pkt 61 niniejszego wyroku, wynika, że obowiązek ten ma zastosowanie w szczególności w odniesieniu do kwalifikacji czynu zabronionego oraz rodzaju i wymiaru grożącej kary.
64
W tym kontekście pytanie pierwsze wymaga ustalenia zakresu, po pierwsze, pojęcia „wyroku skazującego” w rozumieniu art. 2 decyzji ramowej 2008/675, a po drugie, pojęcia „równoważne” w rozumieniu art. 3 ust. 1 tej decyzji w celu zdefiniowania obowiązków sądów krajowych przewidzianych w tym ostatnim przepisie w odniesieniu do uwzględniania „uprzednich wyroków skazujących zapadłych w innym państwie członkowskim” i uznania [zgodnie z prawem krajowym] w odniesieniu do tych wyroków skazujących „skutk[ów] prawn[ych] równoważn[ych] skutkom wiążącym się z uprzednimi krajowymi wyrokami skazującymi”.
65
W pierwszej kolejności, zgodnie z art. 2 tej decyzji ramowej, do celów tej decyzji ramowej „wyrok skazujący” oznacza „każde prawomocne orzeczenie sądu właściwego w sprawach karnych uznające daną osobę za winną popełnienia przestępstwa”.
66
Na wstępie należy podkreślić, że podniesiona przez sąd odsyłający okoliczność, iż art. 2 lit. a) decyzji ramowej 2009/315 w wersji bułgarskiej definiuje pojęcie „wyroku skazującego”, odsyłając do pojęcia „czynu podlegającego karze”, niekoniecznie oznacza, wbrew stanowisku tego sądu, że to ostatnie pojęcie należy zastosować do celów definicji pojęcia „wyroku skazującego” w rozumieniu art. 2 decyzji ramowej 2008/675, niezależnie od odniesienia w tym ostatnim przepisie do pojęcia „przestępstwa”, ponieważ to ostatnie pojęcie w języku bułgarskim ma węższe znaczenie niż pojęcie „czynu podlegającego karze”.
67
W tym względzie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, sformułowania użytego w niektórych wersjach językowych przepisu prawa Unii nie można traktować jako jedynej podstawy jego wykładni lub przyznawać mu w tym zakresie pierwszeństwa względem pozostałych wersji językowych. Konieczność jednolitego stosowania i, co za tym idzie, jednolitej wykładni aktu Unii wyklucza bowiem jego rozpatrywanie w jednej, w oderwaniu od innych, wersji językowej, wymaga zaś interpretowania go z uwzględnieniem ogólnej systematyki i celu uregulowania, którego przepis ten stanowi część, a zwłaszcza w świetle wszystkich wersji językowych (wyrok z dnia 5 grudnia 2024 r., Network One Distribution, C‑506/23, EU:C:2024:1003, pkt 27 i przytoczone tam orzecznictwo).
68
W niniejszej sprawie należy zauważyć, że w większości wersji językowych zarówno art. 2 decyzji ramowej 2008/675, jak i art. 2 lit. a) decyzji ramowej 2009/315 brzmienie tych przepisów odnosi się do pojęcia „przestępstwa”. Tak jest w szczególności w przypadku niemieckiej i niderlandzkiej wersji językowych tych dwóch przepisów, w których posłużono się, odpowiednio, terminami „Straftat” i „strafbaar feit”, odpowiadającymi temu pojęciu, a nie bardziej ogólnemu pojęciu „czynu podlegającego karze”.
69
Wykładnia, zgodnie z którą pojęcie „wyroku skazującego” w rozumieniu art. 2 decyzji ramowej 2008/675 jest definiowane poprzez odniesienie wyłącznie do przestępstw, znajduje potwierdzenie w motywie 3 decyzji ramowej 2008/675. Z motywu tego wynika bowiem, że pojęcie to nie obejmuje ostatecznych decyzji wydanych przez organy administracyjne, które uznają daną osobę za odpowiedzialną za „przestępstwo” lub za „czyn podlegający karze zgodnie z prawem krajowym jako naruszenie norm prawnych”. W ten sposób prawodawca Unii zamierzał wprowadzić rozróżnienie pomiędzy przestępstwami i czynami podlegającymi karze według prawa krajowego, które nie mają charakteru karnego.
70
Wykładnię tę potwierdzają również cele decyzji ramowej 2008/675 i decyzji ramowej 2009/315, które są ze sobą nierozerwalnie związane. Ważne jest bowiem, aby właściwe organy państw członkowskich współpracowały z należytą starannością i w jednolity sposób w ramach wymiany informacji na temat wyroków skazujących, w celu uniknięcia sytuacji, w której krajowe organy sądowe w toku nowego postępowania karnego wszczętego przeciwko osobie, wobec której sądy innych państw członkowskich wydały już wyroki skazujące za inne czyny, orzekałyby bez możliwości uwzględnienia tych wcześniejszych wyroków skazujących (zob. podobnie wyrok z dnia 5 lipca 2018 r., Lada, C‑390/16, EU:C:2018:532, pkt 47).
71
Z powyższego wynika, że pojęcie „wyroku skazującego” w rozumieniu art. 2 decyzji ramowej 2008/675 w świetle jej motywu 3, które jest spójne z pojęciem wskazanym w art. 2 lit. a) decyzji ramowej 2009/315, odnosi się do prawomocnego orzeczenia sądu właściwego w sprawach karnych stwierdzającego winę danej osoby ze względu na popełnienie „przestępstwa”, a nie, bardziej ogólnie, „czynu podlegającego karze” lub „czynu podlegającego karze zgodnie z prawem krajowym jako naruszenie norm prawnych”. Podobnie, jak już wskazano w pkt 69 niniejszego wyroku, pojęcie to nie obejmuje ostatecznych decyzji organów administracyjnych, niezależnie od charakteru czynu, w odniesieniu do którego organy te ustaliły odpowiedzialność danej osoby.
72
Wynika z tego, że obowiązek spoczywający na państwach członkowskich, o którym mowa w art. 3 ust. 1 decyzji ramowej 2008/675, dotyczy wyłącznie prawomocnych orzeczeń wydanych przez sąd karny innego państwa członkowskiego, które stwierdzają winę danej osoby w odniesieniu do przestępstwa. Ponadto, jak wynika wyraźnie z brzmienia tego przepisu, obowiązek ten ogranicza się do wyroków skazujących, które są znane dzięki stosownym instrumentom wzajemnej pomocy prawnej lub instrumentom wymiany informacji pochodzących z rejestrów karnych.
73
Należy jednak uściślić, że zgodnie z art. 2 tej decyzji ramowej, zgodnie z jego wykładnią dokonaną w pkt 71 niniejszego wyroku, obowiązek ten obejmuje prawomocne orzeczenia sądu właściwego w sprawach karnych, takie jak przewidziane w art. 78a ust. 1 lit. b) NK, który po stwierdzeniu winy oskarżonego za przestępstwo zwalnia go z odpowiedzialności karnej i nakłada na niego karę administracyjną zamiast kary w rozumieniu prawnokarnym, o ile można było uzyskać informacje na temat tych orzeczeń.
74
Wynika z tego, że do celów uwzględnienia uprzednich wyroków skazujących zapadłych w innym państwie członkowskim w rozumieniu art. 3 ust. 1 wspomnianej decyzji ramowej do właściwego sądu należy ustalenie na wstępie, czy w uprzednich prawomocnych orzeczeniach wydanych w innym państwie członkowskim przez sąd właściwy w sprawach karnych, o których sąd ten został poinformowany, stwierdzono, że dana osoba jest winna popełnienia przestępstwa.
75
W tym względzie, jak sugeruje w istocie sam sąd odsyłający, okoliczność, że takie prawomocne orzeczenie jest wpisane do rejestru karnego zainteresowanego w skazującym państwie członkowskim i w związku z tym jest podawane do wiadomości sądów innych państw członkowskich za pośrednictwem ECRIS, wskazuje co do zasady, że orzeczenie to spełnia kryterium, o którym mowa w poprzednim punkcie, przy czym należy ponadto uściślić, że pojęcie „wyroku skazującego” w rozumieniu art. 2 lit. a) decyzji ramowej 2009/315 obejmuje również takie kryterium.
76
W zakresie, w jakim sąd odsyłający wskazuje, że informacje dotyczące uprzednich wyroków skazujących oskarżonego w postępowaniu głównym pochodzące z ECRIS nie pozwalają mu na określenie kategorii, do której należą czyny objęte tymi wyrokami skazującymi, należy podkreślić, że – jak wskazano w motywie 10 decyzji ramowej 2009/315 – ta decyzja ramowa powinna pozostać bez uszczerbku dla możliwości bezpośredniego zwracania się o informacje pochodzące z rejestrów karnych i przekazywania takich informacji przez organy sądowe zgodnie z art. 13 w związku z art. 15 ust. 3 europejskiej konwencji o pomocy prawnej i bez uszczerbku dla art. 6 ust. 1 konwencji o pomocy prawnej pomiędzy państwami członkowskim, który określa zasady składania i przekazywania wniosku o pomoc prawną zgodnie ze wspomnianymi postanowieniami europejskiej konwencji o pomocy prawnej.
77
W konsekwencji, w przypadku gdy sąd jednego z państw członkowskich uzna, że do celów stosowania art. 3 ust. 1 decyzji ramowej 2008/675 informacje dostępne w ECRIS nie są wystarczające, powinien on sprawdzić bezpośrednio w sądach, które wydały uprzednie wyroki skazujące, czy rzeczywiście stanowią one wyroki skazujące w rozumieniu art. 2 tej decyzji ramowej.
78
W drugiej kolejności, co się tyczy zakresu ciążącego na każdym państwie członkowskim obowiązku zapewnienia, by z uprzednimi wyrokami skazującymi zapadłymi w innych państwach członkowskich wiązały się skutki „równoważne” skutkom wiążącym się z uprzednimi krajowymi wyrokami skazującymi zapadłymi w danym państwie członkowskim, zgodnie z jego prawem krajowym, w rozumieniu tego art. 3 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 2 wspomnianej decyzji ramowej, zakres ten należy ustalić w świetle zasady wzajemnego uznawania wyroków i orzeczeń sądowych w sprawach karnych, ustanowionej w art. 82 ust. 1 TFUE, której wprowadzenie w życie ma na celu, jak stanowi jej motyw 2, decyzja ramowa 2008/675.
79
Z orzecznictwa Trybunału wynika, że zasada ta stoi w szczególności na przeszkodzie temu, by przy okazji jego uwzględniania w ramach tej decyzji ramowej wyrok skazujący wydany uprzednio w innym państwie członkowskim był przedmiotem rewizji (zob. podobnie wyrok z dnia 5 lipca 2018 r., Lada, C‑390/16, EU:C:2018:532, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo).
80
Dlatego art. 3 ust. 3 rzeczonej decyzji ramowej wyraźnie zakazuje takiej rewizji, a zatem wyroki skazujące zapadłe uprzednio w innych państwach członkowskich powinny być uwzględniane w brzmieniu, w jakim zostały wydane (zob. podobnie wyrok z dnia 5 lipca 2018 r., Lada, C‑390/16, EU:C:2018:532, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo).
81
Niemniej jednak, jak wyjaśniono w motywie 13 decyzji ramowej 2008/675, decyzja ta respektuje różnorodność istniejących krajowych rozwiązań i procedur mających na celu uwzględnianie uprzednich wyroków skazujących zapadłych w innym państwie członkowskim. Wykluczenie możliwości rewizji uprzedniego wyroku skazującego nie powinno uniemożliwiać państwom członkowskim wydawania, w razie konieczności, decyzji wiążącej równoważne skutki prawne z takim uprzednim wyrokiem skazującym.
82
W szczególności, jak uściślono w motywie 8 tej decyzji ramowej, jeżeli w trakcie postępowania karnego toczącego się w państwie członkowskim dostępne są informacje na temat uprzedniego wyroku skazującego zapadłego w innym państwie członkowskim, to w miarę możliwości należy nie dopuszczać do tego, by dana osoba była traktowana w mniej korzystny sposób, niż gdyby uprzedni wyrok skazujący był wyrokiem krajowym.
83
Wynika z tego, że sąd, przed którym toczy się postępowanie karne w jednym państwie członkowskim, powinien upewnić się, że z czynem zabronionym, który doprowadził do wydania uprzedniego wyroku skazującego w innym państwie członkowskim, jak również z wymierzoną za ten czyn karą nie wiążą się skutki prawne mające poważniejsze konsekwencje dla sytuacji oskarżonego, niż gdyby ów wyrok skazujący został wydany przez sąd krajowy.
84
W tym kontekście, aby móc przypisać uprzedniemu wyrokowi skazującemu zapadłemu w innym państwie członkowskim skutki prawne „równoważne” skutkom, jakie wywołałby krajowy wyrok skazujący, konieczne jest, aby sąd odsyłający mógł ocenić w szczególności kategorię, do której należy przestępstwo ukarane tym uprzednim wyrokiem skazującym i która determinowała charakter i wysokość tej kary. Ustalenie takiej równoważności może bowiem wymagać między innymi porównania typologii przestępstw przewidzianej w prawie karnym państwa członkowskiego, w którym zapadł ten uprzedni wyrok skazujący, i typologii istniejącej w ustawodawstwie krajowym, w szczególności gdy na podstawie tego ostatniego skutki prawne wiążące się z wyrokami skazującymi wydanymi w odniesieniu do danego czynu zabronionego mogą być różne w zależności od kategorii, do której należy ten czyn zabroniony.
85
Wynika z tego, że wydanie orzeczenia pozwalającego na powiązanie z uprzednim wyrokiem skazującym wydanym w innym państwie członkowskim skutków prawnych równoważnych skutkom, które byłyby związane z wcześniejszym krajowym wyrokiem skazującym, wymaga indywidualnej analizy w świetle konkretnych okoliczności danego przypadku, która nie może jednak prowadzić do zmiany kwalifikacji popełnionego czynu zabronionego i wymierzonej kary (zob. podobnie wyrok z dnia 5 lipca 2018 r., Lada, C‑390/16, EU:C:2018:532, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo).
86
Dokładniej rzecz ujmując, z rozważań przedstawionych w pkt 65–85 niniejszego wyroku należy wywieść, że w przypadku gdy z informacji, którymi dysponuje właściwy sąd karny, wynika, iż wobec oskarżonego wydano w innym państwie członkowskim wyroki skazujące w rozumieniu art. 2 decyzji ramowej 2008/675, a mianowicie prawomocne orzeczenia sądu właściwego w sprawach karnych uznające daną osobę za winną popełnienia przestępstwa, sąd ten jest zobowiązany uznać, że z tymi orzeczeniami wiążą się skutki równoważne skutkom wiążącym się z krajowymi wyrokami skazującymi wydanymi z powodu popełnienia przestępstwa należącego do równoważnej kategorii i skutkującego karą o porównywalnym charakterze i wymiarze. Uznanie to nie może jednak prowadzić w danym postępowaniu do mniej korzystnego traktowania danej osoby, niż gdyby orzeczenia te zostały wydane przez sąd krajowy.
87
W tym kontekście właściwy sąd karny nie może dokonać zmiany kwalifikacji przestępstwa, za które oskarżony został skazany w innym państwie członkowskim, skutkującej nadaniem mu charakteru wykroczenia administracyjnego. W istocie taka zmiana kwalifikacji nie tylko prowadziłaby do rewizji uprzedniego wyroku skazującego, która jest wyraźnie zakazana w art. 3 ust. 3 tej decyzji ramowej, lecz także sprowadzałaby się ostatecznie, z naruszeniem obowiązku ustanowionego w art. 3 ust. 1 tej decyzji ramowej, do niepowiązania z tym wyrokiem skazującym skutków równoważnych z krajowym wyrokiem skazującym.
88
Jednakże, jak wynika z pkt 73 niniejszego wyroku, decyzja ramowa 2008/675 wymaga, aby w przypadku gdy prawo krajowe przewiduje uwzględnienie uprzednich prawomocnych orzeczeń sądu właściwego w sprawach karnych uznających oskarżonego winnym popełnienia przestępstwa, lecz wymierzających mu, zamiast kary w rozumieniu prawnokarnym, karę o charakterze administracyjnym, właściwy sąd zastosował odpowiednie przepisy tego prawa do takich orzeczeń wydanych w innym państwie członkowskim, o ile posiada wystarczające informacje w tym względzie.
89
Co się tyczy w tym momencie ustalenia, czy zgodnie z klasyfikacją przewidzianą w prawie krajowym przestępstwa, których dotyczą uprzednie wyroki skazujące zapadłe w innych państwach członkowskich, stanowią przestępstwa „publicznoskargowe” lub przestępstwa „prywatnoskargowe”, o ile – w zależności od kategorii, do której należą – skutki prawne w prawie krajowym są odmienne, do sądu odsyłającego należy zbadanie, czy ściganie publiczne w tych innych państwach członkowskich zostało wszczęte z inicjatywy właściwego organu czy w wyniku skargi złożonej przez pokrzywdzonego do sądu.
90
W niniejszej sprawie, jak stwierdził sam sąd odsyłający, wyroki skazujące w Belgii i w Niemczech zostały wydane w odniesieniu do czynów zabronionych, w których nie było pokrzywdzonych. W zakresie, w jakim przestępstwa te rzeczywiście stanowią przestępstwa zgodnie z ustawodawstwem danego państwa członkowskiego, sąd ten będzie musiał przypisać tym wyrokom skazującym skutki równoważne skutkom, jakie pociągałyby za sobą uprzednie krajowe wyroki skazujące za przestępstwa „publicznoskargowe”.
91
W świetle powyższych rozważań na pytanie pierwsze należy udzielić następującej odpowiedzi: art. 3 ust. 1 i 2 decyzji ramowej 2008/675 w związku z art. 2 lit. a) decyzji ramowej 2009/315 należy interpretować w ten sposób, że do właściwego sądu krajowego należy – do celów uwzględnienia uprzednich wyroków skazujących zapadłych w innym państwie członkowskim wobec osoby objętej postępowaniem karnym toczącym się przed tym sądem – dokonanie oceny, czy czyny, które doprowadziły do wydania przez sądy tego innego państwa członkowskiego uprzednich prawomocnych orzeczeń, o których ów sąd krajowy się dowiedział, zostały zakwalifikowane jako przestępstwa w świetle klasyfikacji istniejącej w prawie tego innego państwa członkowskiego. Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 decyzji ramowej 2008/675 wspomniany sąd jest zobowiązany do uwzględnienia wyłącznie tych orzeczeń i nadania im skutków prawnych równoważnych skutkom, które wiązałyby się z uprzednimi krajowymi wyrokami skazującymi z powodu popełnienia przestępstwa należącego do równoważnej kategorii i skutkującego karą o porównywalnym charakterze i wymiarze. Takie uwzględnienie nie może jednak prowadzić w danym postępowaniu do mniej korzystnego traktowania danej osoby, niż gdyby orzeczenia te zostały wydane przez sąd krajowy.
W przedmiocie kosztów
92
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (dziesiąta izba) orzeka, co następuje:
1)
Artykuł 3 ust. 1 decyzji ramowej Rady 2008/675/WSiSW z dnia 24 lipca 2008 r. w sprawie uwzględniania w nowym postępowaniu karnym wyroków skazujących zapadłych w państwach członkowskich Unii Europejskiej
należy interpretować w ten sposób, że:
nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, na mocy których, w celu wydania orzeczenia w postępowaniu karnym, właściwy sąd nie może uwzględnić uprzednich wyroków skazujących zapadłych w innym państwie członkowskim wobec osoby, wobec której toczy się to postępowanie, za czyny, które nie stanowią przestępstw w świetle prawa krajowego, a zatem nie mogą być przedmiotem wyroku skazującego w postępowaniu karnym w ramach tego prawa.
2)
Artykuł 3 ust. 1 i 2 decyzji ramowej 2008/675 w związku z art. 2 lit. a) decyzji ramowej Rady 2009/315/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie organizacji wymiany informacji pochodzących z rejestru karnego pomiędzy państwami członkowskimi oraz treści tych informacji, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/884 z dnia 17 kwietnia 2019 r.,
należy interpretować w ten sposób, że:
do właściwego sądu krajowego należy – do celów uwzględnienia uprzednich wyroków skazujących zapadłych w innym państwie członkowskim wobec osoby objętej postępowaniem karnym toczącym się przed tym sądem – dokonanie oceny, czy czyny, które doprowadziły do wydania przez sądy tego innego państwa członkowskiego uprzednich prawomocnych orzeczeń, o których ów sąd krajowy się dowiedział, zostały zakwalifikowane jako przestępstwa w świetle klasyfikacji istniejącej w prawie tego innego państwa członkowskiego. Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 decyzji ramowej 2008/675 wspomniany sąd jest zobowiązany do uwzględnienia wyłącznie tych orzeczeń i nadania im skutków prawnych równoważnych skutkom, które wiązałyby się z uprzednimi krajowymi wyrokami skazującymi z powodu popełnienia przestępstwa należącego do równoważnej kategorii i skutkującego karą o porównywalnym charakterze i wymiarze. Takie uwzględnienie nie może jednak prowadzić w danym postępowaniu do mniej korzystnego traktowania danej osoby, niż gdyby orzeczenia te zostały wydane przez sąd krajowy.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: bułgarski.
(
i
)	Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.