Προσωρινό κείμενο
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πρώτο τμήμα)
της 30ής Απριλίου 2026 (*)
« Προδικαστική παραπομπή – Διανοητική ιδιοκτησία – Δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικά δικαιώματα – Οδηγία 2001/29/ΕΚ – Άρθρο 3, παράγραφος 1 – Παρουσίαση στο κοινό – Έννοια – Αναμετάδοση του σήματος μέσω καλωδιακού δικτύου οίκου ευγηρίας – Ειδικός τεχνικός τρόπος – Νέο κοινό »
Στην υπόθεση C‑127/24,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο, Γερμανία) με απόφαση της 8ης Φεβρουαρίου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 15 Φεβρουαρίου 2024, στο πλαίσιο της δίκης
Gesellschaft für musikalische Aufführungs- und mechanische Vervielfältigungsrechte eV (GEMA)
κατά
VHC 2 Seniorenresidenz und Pflegeheim gGmbH,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
συγκείμενο από τους F. Biltgen, πρόεδρο τμήματος, T. von Danwitz, Αντιπρόεδρο του Δικαστηρίου, ασκούντα καθήκοντα δικαστή του πρώτου τμήματος, και I. Ziemele (εισηγήτρια), δικαστή,
γενικός εισαγγελέας: M. Szpunar
γραμματέας: R. Şereş, διοικητική υπάλληλος,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 2ας Απριλίου 2025,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–        η Gesellschaft für musikalische Aufführungs- und mechanische Vervielfältigungsrechte eV (GEMA), εκπροσωπούμενη
από
τον
T. Winter, Rechtsanwalt,
–        η
VHC 2 Seniorenresidenz und Pflegeheim gGmbH, εκπροσωπούμενη
από
τους
A. Conrad, R. Grzybowska, T. Schubert και
W. Spoerr, Rechtsanwälte,
–        η Γαλλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον R. Bénard, την P. Boccanfuso, την
B. Dourthe, τον B. Fodda και την E. Timmermans,
–        η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από την J. Samnadda και τον G. von Rintelen,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 4ης Σεπτεμβρίου 2025,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1        Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2001, για την εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας (ΕΕ 2001, L 167, σ. 10).
2        Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Gesellschaft für musikalische Aufführungs- und mechanische Vervielfältigungsrechte eV (GEMA), εταιρίας συλλογικής διαχείρισης δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, και της VHC 2 Seniorenresidenz und Pflegeheim gGmbH (στο εξής: VHC 2) σχετικά με την προβαλλόμενη υποχρέωση κατοχής άδειας για την αναμετάδοση ραδιοτηλεοπτικών προγραμμάτων εντός οίκου ευγηρίας.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
3        Οι αιτιολογικές σκέψεις 4, 9, 10 και 23 της οδηγίας 2001/29 έχουν ως εξής:
«(4)      Η εναρμόνιση του νομικού πλαισίου περί δικαιώματος του δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων, αυξάνοντας την ασφάλεια του δικαίου και διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ένα υψηλό επίπεδο προστασίας της διανοητικής ιδιοκτησίας, θα ενθαρρύνει τη διενέργεια σημαντικών επενδύσεων στη δημιουργικότητα και την καινοτομία και θα οδηγήσει με τη σειρά της στην ανάπτυξη και την αύξηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας
[...]
(9)      Κάθε εναρμόνιση του δικαιώματος του δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων πρέπει να βασίζεται σε υψηλό επίπεδο προστασίας, διότι τα εν λόγω δικαιώματα είναι ουσιώδη για την πνευματική δημιουργία[.
Η] προστασία τους συμβάλλει στη διατήρηση και ανάπτυξη της δημιουργικότητας προς όφελος των δημιουργών, των ερμηνευτών ή εκτελεστών καλλιτεχνών, των παραγωγών, των καταναλωτών, του πολιτισμού, της βιομηχανίας και του κοινού γενικότερα[.
Ω]ς εκ τούτου, η πνευματική ιδιοκτησία έχει αναγνωρισθεί ως αναπόσπαστο μέρος της ιδιοκτησίας.
(10)      Για να συνεχίσουν τη δημιουργική και καλλιτεχνική τους εργασία, οι δημιουργοί ή οι ερμηνευτές και εκτελεστές καλλιτέχνες πρέπει να λαμβάνουν εύλογη αμοιβή για τη χρήση των έργων τους, όπως και οι παραγωγοί για να μπορούν να χρηματοδοτούν αυτές τις δημιουργίες[. Ο]ι απαιτούμενες επενδύσεις για την παραγωγή προϊόντων, όπως τα φωνογραφήματα, οι ταινίες ή τα προϊόντα πολυμέσων, και υπηρεσιών, όπως οι “κατ’ αίτησιν” υπηρεσίες, είναι σημαντικές[. Χ]ρειάζεται κατάλληλη έννομη προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας προκειμένου να εξασφαλιστεί η εύλογη αμοιβή και η ικανοποιητική απόδοση των σχετικών επενδύσεων.
[...]
(23)      Η παρούσα οδηγία θα πρέπει να εναρμονίσει περαιτέρω το δικαίωμα του δημιουργού να παρουσιάζει [το έργο] στο κοινό[. Τ]ο δικαίωμα αυτό θα πρέπει να θεωρηθεί κατά ευρεία έννοια ότι καλύπτει κάθε παρουσίαση σε κοινό το οποίο δεν παρίσταται στον τόπο της παρουσίασης[. Τ]ο δικαίωμα αυτό θα πρέπει να καλύπτει κάθε σχετική μετάδοση ή αναμετάδοση ενός έργου στο κοινό με ενσύρματα ή ασύρματα μέσα, συμπεριλαμβανομένης της ραδιοτηλεοπτικής εκπομπής[. Τ]ο δικαίωμα αυτό δεν θα πρέπει να καλύπτει άλλες πράξεις.»
4        Το άρθρο 3 της ως άνω οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Δικαίωμα παρουσίασης έργων στο κοινό και δικαίωμα διάθεσης άλλων [προστατευόμενων] αντικειμένων στο κοινό», ορίζει στις παραγράφους 1 και 3 τα εξής:
«1.      Τα κράτη μέλη παρέχουν στους δημιουργούς το αποκλειστικό δικαίωμα να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν κάθε παρουσίαση στο κοινό των έργων τους, ενσυρμάτως ή ασυρμάτως, καθώς και να καθιστούν προσιτά τα έργα τους στο κοινό κατά τρόπο ώστε οποιοσδήποτε να έχει πρόσβαση σε αυτά όπου και όταν επιλέγει ο ίδιος.
[...]
3.      Τα δικαιώματα που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 δεν αναλώνονται με οιαδήποτε πράξη παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό, με την έννοια του παρόντος άρθρου.»
Το γερμανικό δίκαιο
5        Σύμφωνα με το άρθρο 15, παράγραφος 2, σημείο 3, του Gesetz über Urheberrecht und verwandte Schutzrechte – Urheberrechtsgesetz (νόμου περί του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας και των συγγενικών δικαιωμάτων), της 9ης Σεπτεμβρίου 1965 (BGBl. 1965 I, σ. 1273), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: UrhG), το αποκλειστικό δικαίωμα του δημιουργού για την παρουσίαση του έργου του στο κοινό, κατά την έννοια του άρθρου 15, παράγραφος 2, πρώτη περίοδος, του UrhG, περιλαμβάνει το δικαίωμα μετάδοσης, ήτοι, σύμφωνα με το άρθρο 20 του UrhG, το δικαίωμα παροχής στο κοινό πρόσβασης στο έργο μέσω ραδιοκυμάτων, και ιδίως μέσω ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης (ραδιόφωνο και τηλεόραση), μέσω δορυφόρου, μέσω καλωδιακής διανομής ή μέσω οποιουδήποτε άλλου τεχνικού μέσου.
6        Βάσει του
άρθρου 20b, παράγραφος 1, πρώτη περίοδος, του UrhG, το δικαίωμα μετάδοσης περιλαμβάνει το δικαίωμα καλωδιακής αναμετάδοσης, ήτοι το δικαίωμα αναμετάδοσης ενός μεταδιδόμενου έργου
στο πλαίσιο προγράμματος το οποίο αναμεταδίδεται ταυτόχρονα, χωρίς μεταβολές και περικοπές, μέσω καλωδιακών συστημάτων ή συστημάτων μετάδοσης μέσω μικροκυμάτων.
7        Κατά το άρθρο 15, παράγραφος 3, πρώτη περίοδος, του UrhG, παρουσίαση στο κοινό πραγματοποιείται όταν αυτή απευθύνεται σε κοινό αποτελούμενο από μεγάλο αριθμό ατόμων. Σύμφωνα με το άρθρο 15, παράγραφος 3, δεύτερη περίοδος, του UrhG, στο κοινό περιλαμβάνεται κάθε πρόσωπο το οποίο δεν έχει προσωπικούς δεσμούς με τον εκμεταλλευόμενο το έργο ή με άλλα πρόσωπα στα οποία το έργο καθίσταται αντιληπτό ή προσβάσιμο υπό άυλη μορφή.
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
8        Η GEMA είναι οργανισμός συλλογικής διαχείρισης δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας στον τομέα της μουσικής.
9        Η VHC 2
εκμεταλλεύεται οίκο ευγηρίας όπου φιλοξενούνται, σε μόνιμη βάση, 89 ηλικιωμένοι οι οποίοι χρήζουν νοσηλευτικής περίθαλψης και στους οποίους παρέχεται πλήρης φροντίδα. Το εν λόγω ίδρυμα
περιλαμβάνει 88 μονόκλινα δωμάτια και τρία δίκλινα δωμάτια κατανεμημένα σε τέσσερις ζώνες διαμονής ενώ διαθέτει, επιπλέον, διάφορους κοινόχρηστους χώρους, όπως χώρους εστιάσεως και αναψυχής.
10      Η VHC 2
λαμβάνει μέσω ιδίου συστήματος δορυφορικής λήψης ραδιοτηλεοπτικά προγράμματα, ήτοι τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά προγράμματα, και τα αναμεταδίδει ταυτοχρόνως, χωρίς μεταβολές και περικοπές, μέσω του καλωδιακού δικτύου της, στις υφιστάμενες στα δωμάτια των ενοίκων και στα δωμάτια νοσηλείας συνδέσεις τηλεοράσεως και ραδιοφώνου.
11      Λαμβάνοντας υπόψη ότι για την εν λόγω αναμετάδοση ραδιοτηλεοπτικών προγραμμάτων απαιτείται άδεια, η GEMA άσκησε αγωγή κατά της VHC 2, με αίτημα την παύση της μετάδοσης των μουσικών έργων που αποτελούν μέρος του ρεπερτορίου της. Το Landgericht Frankenthal (πρωτοδικείο Frankenthal, Γερμανία) έκανε δεκτή την αγωγή.
12      Αποφαινόμενο επί της εφέσεως που άσκησε η VHC 2
Seniorenresidenz κατά της πρωτόδικης αποφάσεως, το Oberlandesgericht Zweibrücken (εφετείο Zweibrücken, Γερμανία) απέρριψε την αγωγή της GEMA με το σκεπτικό ότι οι αναμεταδόσεις στις οποίες προέβη η VHC 2
δεν συνιστούσαν «παρουσίαση στο κοινό». Το ως άνω δικαστήριο έκρινε, κατ’ ουσίαν, ότι, μολονότι υφίσταται πράγματι παρουσίαση, ωστόσο δεν υφίσταται παρουσίαση στο κοινό, διότι αυτή απευθύνεται στον περιορισμένο κύκλο προσώπων που απαρτίζεται από τους ενοίκους του οικείου ιδρύματος, ο οποίος αντιπροσωπεύει μια πολύ ομοιογενή, από απόψεως δομής, ομάδα, αποτελούμενη από άτομα που διαμένουν εκεί μόνιμα και αριθμητικώς αρκετά σταθερή. Επομένως, κατά το ως άνω δικαστήριο, η επίμαχη παρουσίαση περιοριζόταν σε συγκεκριμένα πρόσωπα που ανήκαν σε μια ιδιωτική ομάδα.
13      Επιληφθέν αιτήσεως αναιρέσεως που άσκησε η GEMA, το Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο, Γερμανία), το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο, διερωτάται, πρώτον, αν οι ένοικοι οίκου ευγηρίας όπως αυτός τον οποίο εκμεταλλεύεται η VHC 2 συνιστούν απροσδιόριστο αριθμό δυνητικών αποδεκτών, κατά την έννοια της νομολογίας του Δικαστηρίου σχετικά με τον όρο «παρουσίαση στο κοινό» του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29, ή αν αντιπροσωπεύουν, όπως έκρινε το Oberlandesgericht Zweibrücken (ανώτερο περιφερειακό δικαστήριο Zweibrücken), μια ιδιωτική και περιορισμένη ομάδα συγκεκριμένων προσώπων.
14      Δεύτερον, μολονότι, εν προκειμένω, η παρουσίαση πραγματοποιείται με ειδικό τεχνικό τρόπο, το αιτούν δικαστήριο εκφράζει αμφιβολίες ως προς τη σημασία που έχει γενικά, για τον χαρακτηρισμό μιας πράξης ως «παρουσιάσεως στο κοινό», η συνεκτίμηση του είδους της μεθόδου μετάδοσης που χρησιμοποιείται. Συγκεκριμένα, από την απόφαση της 16ης Μαρτίου 2017, AKM (C‑138/16, EU:C:2017:218, σκέψεις 26 έως 30), προκύπτει ότι το Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη τη μέθοδο διανομής, η οποία διέφερε από εκείνη της αρχικής παρουσιάσεως που αποτελούσε αντικείμενο της
υποθέσεως επί της οποίας εκδόθηκε η ανωτέρω απόφαση, ήτοι, όπως και στην προκειμένη περίπτωση, μια απλή, ταυτόχρονη, χωρίς μεταβολές και περικοπές, αναμετάδοση μέσω καλωδίων σήματος λαμβανόμενου μέσω κεραίας, αλλά στηρίχθηκε στο καθοριστικό για την απόδειξη της ύπαρξης «παρουσιάσεως στο κοινό» κριτήριο της ύπαρξης «νέου κοινού».
15      Ομοίως, το Δικαστήριο, στις αποφάσεις της 7ης Δεκεμβρίου 2006, SGAE (C‑306/05, EU:C:2006:764, σκέψεις 37 έως 47), της 4ης Οκτωβρίου 2011, Football Association Premier League κ.λπ. (C‑403/08 και C‑429/08, EU:C:2011:631, σκέψεις 197 έως 199), της 27ης Φεβρουαρίου 2014, OSA (C‑135/12, EU:C:2014:110, σκέψεις 27 έως 33), και της 31ης Μαΐου 2016, Reha Training (C‑117/15, EU:C:2016:379, σκέψη 57), εξέτασε μόνον το τελευταίο αυτό κριτήριο, χωρίς να λάβει υπόψη τη χρησιμοποιηθείσα τεχνική μέθοδο μετάδοσης.
16      Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι, βάσει μιας ερμηνείας η οποία έχει υποστηριχθεί στη νομική θεωρία, από την ανωτέρω νομολογία του Δικαστηρίου συνάγεται ότι η συγκεκριμένη τεχνική μέθοδος δικαιολογεί να γίνει δεκτή η ύπαρξη παρουσιάσεως στο κοινό μόνο στις περιπτώσεις στις οποίες η αναμετάδοση περιεχομένου που ελήφθη αρχικώς μέσω επίγειου, δορυφορικού ή καλωδιακού δικτύου πραγματοποιείται μέσω του διαδικτύου.
17      Τρίτον, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν μια αναμετάδοση όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης πληροί την προϋπόθεση που αφορά το κριτήριο του «νέου κοινού». Το αιτούν δικαστήριο διερωτάται επίσης ως προς τις συνέπειες που θα μπορούσε να έχει, συναφώς, το γεγονός ότι οι ένοικοι του οικείου
ιδρύματος έχουν τη δυνατότητα, ανεξαρτήτως της εν λόγω αναμετάδοσης, να λαμβάνουν οι ίδιοι ραδιοφωνικά και τηλεοπτικά προγράμματα μέσω κεραίας στο δωμάτιό τους και το γεγονός ότι οι δικαιούχοι έχουν ήδη λάβει αμοιβή για την αρχική εκπομπή.
18      Υπό τις συνθήκες αυτές, το Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)      Αποτελούν οι ένοικοι οίκου ευγηρίας,
λειτουργούντος στο πλαίσιο εμπορικής δραστηριότητας, που διαθέτουν στα δωμάτιά τους συνδέσεις για τηλεόραση και ραδιόφωνο διά των οποίων ο φορέας εκμετάλλευσης του οίκου ευγηρίας αναμεταδίδει, μέσω του καλωδιακού δικτύου του, ταυτόχρονα, χωρίς μεταβολές και περικοπές, τα ραδιοτηλεοπτικά προγράμματα που λαμβάνει μέσω ιδίου συστήματος δορυφορικής λήψεως, “απροσδιόριστο αριθμό δυνητικών αποδεκτών”, κατά την έννοια του ορισμού της “παρουσιάσεως στο κοινό” του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας [2001/29];
2)      Εξακολουθεί να ισχύει γενικά ο ορισμός που έχει υιοθετήσει μέχρι σήμερα το Δικαστήριο, κατά τον οποίο, για να συντρέχει “παρουσίαση στο κοινό” κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας [2001/29], πρέπει “το προστατευόμενο έργο να παρουσιάζεται με ειδικό τεχνικό τρόπο, διαφορετικό από όσους έχουν χρησιμοποιηθεί μέχρι πρότινος ή, άλλως, σε [νέο κοινό], ήτοι κοινό το οποίο δεν είχε ήδη ληφθεί υπόψη από τον κάτοχο του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας όταν επέτρεψε την αρχική παρουσίαση του έργου του στο κοινό”, ή ο ειδικός τεχνικός τρόπος της παρουσίασης ασκεί επιρροή μόνον στις περιπτώσεις εκείνες στις οποίες γίνεται αναμετάδοση στο διαδίκτυο περιεχομένου το οποίο ελήφθη προηγουμένως μέσω επίγειου, δορυφορικού ή καλωδιακού δικτύου;
3)      Υφίσταται “νέο κοινό”, κατά την έννοια του ορισμού της “παρουσιάσεως στο κοινό” του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας [2001/29], όταν ο φορέας εκμετάλλευσης
οίκου ευγηρίας, ο οποίος ενεργεί στο πλαίσιο κερδοσκοπικής δραστηριότητας, αναμεταδίδει ταυτόχρονα, χωρίς μεταβολές και περικοπές, μέσω του καλωδιακού δικτύου του, διά των υφιστάμενων στα δωμάτια των ενοίκων συνδέσεων για τηλεόραση και ραδιόφωνο, ραδιοτηλεοπτικά προγράμματα που λαμβάνει μέσω ιδίου συστήματος δορυφορικής λήψεως; Ασκεί επιρροή για την εκτίμηση αυτή το αν οι ένοικοι έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν τα ραδιοτηλεοπτικά προγράμματα στα δωμάτιά τους μέσω επίγειας μεταδόσεως, ανεξάρτητα από την καλωδιακή μετάδοση; Ασκεί, περαιτέρω, επιρροή για την εκτίμηση αυτή το αν οι δικαιούχοι των δικαιωμάτων έχουν λάβει αμοιβή προκειμένου να χορηγήσουν άδεια για την αρχική εκπομπή;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του δευτέρου και του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος
19      Με το δεύτερο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν πρώτα και από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29, ορθώς ερμηνευόμενο, η έννοια «παρουσίαση στο κοινό», που περιλαμβάνεται στην εν λόγω διάταξη, καλύπτει την ταυτόχρονη, χωρίς μεταβολές και περικοπές, αναμετάδοση από τον φορέα εκμετάλλευσης οίκου ευγηρίας, των ραδιοτηλεοπτικών προγραμμάτων που λαμβάνονται μέσω δορυφορικής εγκατάστασης λήψης η οποία, μέσω του εγκατεστημένου στο ίδρυμα καλωδιακού δικτύου,
συνδέεται με τις υφιστάμενες στα δωμάτια
των ενοίκων συνδέσεις τηλεοράσεως και ραδιοφώνου.
20      Το αιτούν δικαστήριο ζητεί, ειδικότερα, να διευκρινιστεί αν μια τέτοια αναμετάδοση εμπίπτει στην ανωτέρω έννοια είτε ως παρουσίαση η οποία πραγματοποιείται σύμφωνα με «ειδικό τεχνικό τρόπο» είτε ως παρουσίαση η οποία προορίζεται για «νέο κοινό».
21      Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29, τα κράτη μέλη παρέχουν στους δημιουργούς το αποκλειστικό δικαίωμα να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν κάθε παρουσίαση στο κοινό των έργων τους, ενσυρμάτως ή ασυρμάτως, καθώς και να καθιστούν προσιτά τα έργα τους στο κοινό κατά τρόπο ώστε οποιοσδήποτε να έχει πρόσβαση σε αυτά όπου και όταν επιλέγει ο ίδιος.
22      Όπως έχει επανειλημμένως κρίνει το Δικαστήριο, δυνάμει της ανωτέρω διατάξεως οι δημιουργοί έχουν δικαίωμα προληπτικής παρέμβασης, το οποίο τους επιτρέπει να παρεμβάλλονται μεταξύ των δυνητικών χρηστών του έργου τους και της παρουσιάσεως στο κοινό στην οποία προτίθενται να προβούν οι χρήστες αυτοί, προκειμένου να την απαγορεύσουν (αποφάσεις της 15ης Μαρτίου 2012, SCF, C‑135/10, EU:C:2012:140, σκέψη 75, και της 20ής Ιουνίου 2024, GEMA, C‑135/23, EU:C:2024:526, σκέψη 17).
23      Όσον αφορά το περιεχόμενο της έννοιας της «παρουσιάσεως στο κοινό» κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29, η εν λόγω έννοια πρέπει, όπως υπογραμμίζεται στην αιτιολογική σκέψη 23 της οδηγίας, να ερμηνεύεται ευρέως, ως καλύπτουσα κάθε παρουσίαση σε κοινό το οποίο δεν παρίσταται στον τόπο της παρουσιάσεως και, ως εκ τούτου, κάθε σχετική μετάδοση ή αναμετάδοση ενός έργου στο κοινό με ενσύρματα ή ασύρματα μέσα, συμπεριλαμβανομένης της ραδιοτηλεοπτικής εκπομπής. Πράγματι, από τις αιτιολογικές σκέψεις 4, 9 και 10 της εν λόγω οδηγίας προκύπτει ότι κύριος σκοπός της είναι η καθιέρωση υψηλού επιπέδου προστασίας των δημιουργών ώστε να μπορούν να λαμβάνουν εύλογη αμοιβή για τη χρήση των έργων τους, ιδίως σε περίπτωση παρουσίασής τους στο κοινό (πρβλ. αποφάσεις της 7ης Δεκεμβρίου 2006, SGAE, C‑306/05, EU:C:2006:764, σκέψη 36, και της 11ης Απριλίου 2024, Citadines, C‑723/22, EU:C:2024:289, σκέψη 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
24      Συναφώς, σύμφωνα με πάγια νομολογία, η έννοια της «παρουσιάσεως στο κοινό», κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, απαρτίζεται από δύο σωρευτικά στοιχεία, ήτοι από μια πράξη παρουσιάσεως έργου και από την παρουσίαση του έργου αυτού σε κοινό, και απαιτεί εξατομικευμένη εκτίμηση (αποφάσεις της 22ας Ιουνίου 2021, YouTube και Cyando, C‑682/18 και C‑683/18, EU:C:2021:503, σκέψη 66, και της 20ής Ιουνίου 2024, GEMA, C‑135/23, EU:C:2024:526, σκέψη 21).
25      Στο πλαίσιο μιας τέτοιας εκτίμησης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη διάφορα συμπληρωματικά κριτήρια, τα οποία δεν είναι αυτοτελή αλλά αλληλένδετα. Τα κριτήρια αυτά πρέπει να εφαρμόζονται μεμονωμένα αλλά και συνδυαζόμενα μεταξύ τους, δεδομένου ότι η βαρύτητά τους ενδέχεται να ποικίλλει, ανάλογα με τη συγκεκριμένη περίπτωση (αποφάσεις της 31ης Μαΐου 2016, Reha Training, C‑117/15, EU:C:2016:379, σκέψη 35, και της 20ής Ιουνίου 2024, GEMA, C‑135/23, EU:C:2024:526, σκέψη 22).
26      Κατά πάγια νομολογία, ένα από τα κριτήρια αυτά απαιτεί, προκειμένου να συντρέχει περίπτωση «παρουσιάσεως στο κοινό», ένα προστατευόμενο έργο να παρουσιάζεται με ειδικό τεχνικό τρόπο, διαφορετικό από όσους έχουν χρησιμοποιηθεί μέχρι πρότινος ή, άλλως, σε «νέο κοινό», ήτοι κοινό το οποίο δεν είχε ληφθεί υπόψη από τον δικαιούχο όταν επέτρεψε την αρχική παρουσίαση του έργου του στο κοινό (αποφάσεις της 8ης Σεπτεμβρίου 2016, GS Media, C‑160/15, EU:C:2016:644, σκέψη 37, και της 20ής Ιουνίου 2024, GEMA, C‑135/23, EU:C:2024:526, σκέψη 43).
27      Εν προκειμένω, επισημαίνεται, πρώτον, ότι, όπως προκύπτει από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, τα ερωτήματα του αιτούντος δικαστηρίου στηρίζονται στην παραδοχή ότι η αναμετάδοση εκπομπών, όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, πραγματοποιείται με ειδικό τεχνικό τρόπο, διαφορετικό από εκείνον της αρχικής παρουσιάσεως.
28      Ωστόσο, παρατηρείται ότι το Δικαστήριο, προκειμένου να διαπιστώσει εάν το κριτήριο αυτό είναι λυσιτελές για τον χαρακτηρισμό της πράξης ενός φορέα ως «παρουσιάσεως στο κοινό», κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29, έχει στηριχθεί, μεταξύ άλλων, στο άρθρο 3, παράγραφος 3, της οδηγίας, δυνάμει του οποίου η συναίνεση να συμπεριληφθούν τα προστατευόμενα έργα σε παρουσίαση στο κοινό δεν συνεπάγεται ανάλωση του δικαιώματος συναινέσεως ή απαγορεύσεως άλλου είδους παρουσιάσεων των συγκεκριμένων έργων στο κοινό (πρβλ. απόφαση της 7ης Μαρτίου 2013, ITV Broadcasting κ.λπ., C‑607/11, EU:C:2013:147, σκέψη 23).
29      Εξ αυτού το Δικαστήριο έχει συναγάγει ότι ο νομοθέτης της Ένωσης, προβλέποντας τις περιπτώσεις στις οποίες ένα δεδομένο έργο χρησιμοποιείται κατά πλείονες τρόπους, θέλησε κάθε μετάδοση ή αναμετάδοση έργου που χρησιμοποιεί «ειδικό τεχνικό τρόπο» να έχει, κατ’ αρχήν, επιτραπεί εξατομικευμένα από τον δημιουργό του εν λόγω έργου (πρβλ. απόφαση της 7ης Μαρτίου 2013, ITV Broadcasting κ.λπ., C‑607/11, EU:C:2013:147, σκέψη 24).
30      Βάσει των ανωτέρω, το Δικαστήριο έκρινε ότι πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ, αφενός, των περιπτώσεων στις οποίες ένας οικονομικός φορέας οικειοθελώς καθιστά μια ραδιοτηλεοπτική μετάδοση περιλαμβάνουσα προστατευόμενα έργα προσβάσιμη σε ένα νέο κοινό, το οποίο δεν είχαν λάβει υπόψη οι οικείοι δημιουργοί όταν επέτρεψαν την επίμαχη ραδιοτηλεοπτική μετάδοση και, αφετέρου, των περιπτώσεων στις οποίες δύο μεταδόσεις πραγματοποιούνται, υπό ειδικές τεχνικές συνθήκες, σύμφωνα με διαφορετικό τρόπο μετάδοσης και εκάστη απευθυνόμενη σε διαφορετικό κοινό (πρβλ. απόφαση της 7ης Μαρτίου 2013, ITV Broadcasting κ.λπ., C‑607/11, EU:C:2013:147, σκέψεις 38 και 39).
31      Επομένως, από τη νομολογία του Δικαστηρίου, και ιδίως από την απόφαση της 7ης Μαρτίου 2013, ITV Broadcasting κ.λπ. (C‑607/11, EU:C:2013:147), προκύπτει ότι μια τέτοια πράξη παρουσίασης μπορεί να θεωρηθεί ότι πραγματοποιείται σύμφωνα με «ειδικό τεχνικό τρόπο», κατά την έννοια της νομολογίας που μνημονεύεται στη σκέψη 26 της παρούσας αποφάσεως, μόνον εάν η χρήση ειδικού τεχνικού τρόπου συνεπάγεται την πραγματοποίηση νέας μετάδοσης ή αναμετάδοσης εκπομπών, η οποία είναι ανεξάρτητη από την αρχική παρουσίαση.
32      Όπως προκύπτει επίσης από τη νομολογία του Δικαστηρίου, τούτο ισχύει, ιδίως, για την αναμετάδοση μέσω του διαδικτύου μιας επίγειας τηλεοπτικής εκπομπής (πρβλ. αποφάσεις της 7ης Μαρτίου 2013, ITV Broadcasting κ.λπ., C‑607/11, EU:C:2013:147, σκέψη 26, και της 29ης Νοεμβρίου 2017, VCAST, C‑265/16, EU:C:2017:913, σκέψεις 14, 46 και 48). Αντιθέτως, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι μια περίπτωση όπως αυτή επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 7ης Δεκεμβρίου 2006, SGAE (C‑306/05, EU:C:2006:764), ήτοι η διανομή σήματος μέσω συσκευών τηλεοράσεως σε πελάτες που διαμένουν στα δωμάτια ξενοδοχειακού συγκροτήματος, δεν εμπίπτει στην ανωτέρω περίπτωση, αλλά στην πρώτη κατηγορία περιπτώσεων που μνημονεύεται στη σκέψη 30 της παρούσας αποφάσεως (πρβλ. απόφαση της 7ης Μαρτίου 2013, ITV Broadcasting κ.λπ., C‑607/11, EU:C:2013:147, σκέψεις 37 και 38).
33      Όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας με το σημείο 20 των προτάσεών του, η τελευταία αυτή περίπτωση είναι ανάλογη με την επίμαχη στην κύρια δίκη περίπτωση, στην οποία, όπως προκύπτει από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, ο φορέας εκμετάλλευσης οίκου ευγηρίας, όπως και ο φορέας εκμετάλλευσης ξενοδοχείου, αναμεταδίδει, μέσω του
συστήματος καλωδίων που έχει εγκαταστήσει στο ίδρυμα, το σήμα, το οποίο λαμβάνει από τη δορυφορική κεραία του, προς τις διάφορες ζώνες του εν λόγω ιδρύματος.
34      Επομένως, αναμετάδοση εκπομπών όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι πραγματοποιείται σύμφωνα με «ειδικό τεχνικό τρόπο», κατά την έννοια της νομολογίας που υπομνήσθηκε στη σκέψη 26 της παρούσας αποφάσεως.
35      Δεύτερον, σύμφωνα με την ανωτέρω νομολογία, πρέπει
να εξακριβωθεί αν η επίμαχη αναμετάδοση προορίζεται για «νέο κοινό», διαφορετικό από εκείνο για το οποίο προορίζονται οι αρχικές εκπομπές.
36      Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι ο δημιουργός, επιτρέποντας ραδιοτηλεοπτική μετάδοση του έργου του, λαμβάνει υπόψη του μόνον τους άμεσους χρήστες, ήτοι τους κατόχους συσκευών τηλεοράσεως οι οποίοι, είτε μεμονωμένα είτε στο πλαίσιο του ιδιωτικού ή οικογενειακού τους περιβάλλοντος, λαμβάνουν τις εκπομπές (πρβλ. αποφάσεις της 7ης Δεκεμβρίου 2006, SGAE, C‑306/05, EU:C:2006:764, σκέψη 41, και της 4ης Οκτωβρίου 2011, Football Association Premier League κ.λπ., C‑403/08 και C‑429/08, EU:C:2011:631, σκέψη 198).
37      Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι οι πελάτες ενός ξενοδοχειακού συγκροτήματος ή ενός καφέ-εστιατορίου, οι ασθενείς ενός λουτροθεραπευτηρίου ή ενός κέντρου αποκατάστασης καθώς και οι μισθωτές διαμερισμάτων πολυκατοικίας τα οποία αποτελούν αντικείμενο βραχυχρόνιων μισθώσεων, ιδίως ως τουριστικά καταλύματα αποτελούν τέτοιο νέο κοινό (πρβλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 7ης Δεκεμβρίου 2006, SGAE, C‑306/05, EU:C:2006:764, σκέψη 42· της 4ης Οκτωβρίου 2011, Football Association Premier League κ.λπ., C‑403/08 και C‑429/08, EU:C:2011:631, σκέψη 199· της 27ης Φεβρουαρίου 2014, OSA, C‑351/12, EU:C:2014:110, σκέψη 32· της 31ης Μαΐου 2016, Reha Training, C‑117/15, EU:C:2016:379, σκέψη 61, και της 20ής Ιουνίου 2024, GEMA, C‑135/23, EU:C:2024:526, σκέψη 44).
38      Πράγματι, υπό τις περιστάσεις αυτές, το Δικαστήριο έχει κρίνει, κατ’ ουσίαν, ότι οι αποδέκτες της παρουσιάσεως αποτελούν «νέο κοινό», στο μέτρο που, κατ’ αρχήν, απολαμβάνουν το προστατευόμενο έργο αποκλειστικά λόγω της παρέμβασης του φορέα εκμετάλλευσης της οικείας εγκατάστασης ο οποίος, έχοντας πλήρη επίγνωση των συνεπειών της συμπεριφοράς του, τους παρέχει πρόσβαση στο έργο αυτό όταν βρίσκονται εντός της σχετικής ζώνης κάλυψης.
39      Αντιθέτως το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι τούτο δεν ισχύει για τους μισθωτές που διαμένουν σε πολυκατοικία, οι οποίοι δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι αποτελούν «νέο κοινό» κατά την έννοια της νομολογίας που μνημονεύεται στη σκέψη 26 της παρούσας αποφάσεως (πρβλ. απόφαση της 20ής Ιουνίου 2024, GEMA, C‑135/23, EU:C:2024:526, σκέψη 45).
40      Πλην όμως, η ανωτέρω περίπτωση είναι παρεμφερής με την επίμαχη στην κύρια δίκη περίπτωση, στο πλαίσιο της οποίας, όπως προκύπτει από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, οι ένοικοι οίκου ευγηρίας διαμένουν μονίμως εκεί. Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτό ότι οι εν λόγω ένοικοι δεν αποτελούν τέτοιο «νέο κοινό».
41      Το συμπέρασμα αυτό δεν αναιρείται από το επιχείρημα ότι, σε αντίθεση με τον ιδιοκτήτη κατοικίας ο οποίος την εκμισθώνει, ο φορέας εκμετάλλευσης οίκου ευγηρίας παρέχει στους ενοίκους διάφορες υπηρεσίες, στο μέτρο που οι τελευταίοι διαθέτουν μικρότερη αυτονομία. Πράγματι, όπως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, ο γενικός εισαγγελέας με τα σημεία 37 έως 39 των προτάσεών του, σε αμφότερες τις περιπτώσεις, οι αποδέκτες της αναμετάδοσης των οικείων εκπομπών, ως κάτοχοι συσκευών λήψεως οι οποίοι λαμβάνουν τις εκπομπές αυτές στο πλαίσιο της ιδιωτικής τους σφαίρας, αποτελούν μέρος του κοινού στο οποίο απευθύνονται οι κάτοχοι των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας όταν αυτοί έχουν παράσχει την άδειά τους για την αρχική παρουσίαση των έργων τους στο κοινό υπό μορφή ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης.
42      Κατά συνέπεια, διαπιστώνεται ότι ο φορέας εκμετάλλευσης ενός οίκου ευγηρίας, αναμεταδίδοντας μέσω καλωδιακού συστήματος τα τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά προγράμματα που λαμβάνονται μέσω δορυφορικής κεραίας στα δωμάτια του εν λόγω ιδρύματος, δεν πραγματοποιεί «παρουσίαση στο κοινό», κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29.
43      Συναφώς, το γεγονός το οποίο επικαλείται το αιτούν δικαστήριο, σχετικά με τον κερδοσκοπικό χαρακτήρα της δραστηριότητας ενός τέτοιου φορέα εκμετάλλευσης, δεν είναι καθοριστικό. Πράγματι, αν και ο κερδοσκοπικός αυτός χαρακτήρας δεν είναι, ασφαλώς, άνευ σημασίας, ωστόσο, δεν αποτελεί κατ’ ανάγκην απαραίτητη προϋπόθεση καθοριστικής σημασίας για την ίδια την ύπαρξη μιας τέτοιας παρουσιάσεως (πρβλ. απόφαση της 20ής Ιουνίου 2024, GEMA, C‑135/23, EU:C:2024:526, σκέψη 24 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
44      Τέλος, επισημαίνεται επιπλέον ότι μια τέτοια ερμηνεία δεν αντιβαίνει στους σκοπούς της οδηγίας 2001/29, οι οποίοι υπομνήσθηκαν στη σκέψη 23 της παρούσας αποφάσεως. Πράγματι, όπως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, ο γενικός εισαγγελέας με το σημείο 35 των προτάσεών του, η αναγνώριση, υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης, ότι συντρέχει «παρουσίαση στο κοινό», κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29, θα είχε ως αποτέλεσμα να παρέχεται στους δικαιούχους αδικαιολόγητη αμοιβή, ενώ, όπως ρητώς αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 10 της οδηγίας 2001/29, αυτοί, δυνάμει της οδηγίας, θα πρέπει να λαμβάνουν μόνον εύλογη αμοιβή για τη χρήση των έργων τους (πρβλ. απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2011, Football Association Premier League κ.λπ., C‑403/08 και C‑429/08, EU:C:2011:631, σκέψη 108).
45      Κατόπιν των προεκτεθέντων, στο δεύτερο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29, ορθώς ερμηνευόμενο, η έννοια «παρουσίαση στο κοινό», κατά τη διάταξη αυτή, δεν καλύπτει την ταυτόχρονη, χωρίς μεταβολές και περικοπές, αναμετάδοση από τον φορέα εκμετάλλευσης ενός οίκου ευγηρίας ραδιοτηλεοπτικών προγραμμάτων που λαμβάνονται μέσω δορυφορικής εγκατάστασης λήψης η οποία, μέσω του εγκατεστημένου στο ίδρυμα καλωδιακού δικτύου, συνδέεται με τις υφιστάμενες στα δωμάτια
των ενοίκων συνδέσεις τηλεοράσεως και ραδιοφώνου.
Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
46      Λαμβανομένης υπόψη της απαντήσεως που δόθηκε στο δεύτερο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, παρέλκει η απάντηση στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα.
Επί των δικαστικών εξόδων
47      Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:
Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2001, για την εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας,
ορθώς ερμηνευόμενο,
η έννοια «παρουσίαση στο κοινό», κατά τη διάταξη αυτή, δεν καλύπτει την ταυτόχρονη, χωρίς μεταβολές και περικοπές, αναμετάδοση από τον φορέα εκμετάλλευσης ενός οίκου ευγηρίας ραδιοτηλεοπτικών προγραμμάτων που λαμβάνονται μέσω δορυφορικής εγκατάστασης λήψης η οποία, μέσω του εγκατεστημένου στο ίδρυμα καλωδιακού δικτύου, συνδέεται με τις υφιστάμενες στα δωμάτια των ενοίκων συνδέσεις τηλεοράσεως και ραδιοφώνου.
(υπογραφές)
*      Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.