Voorlopige editie
ARREST VAN HET HOF (Vijfde kamer)
26 maart 2026 (*)
„ Prejudiciële verwijzing – Prejudiciële spoedprocedure – Grenscontroles, asiel en immigratie – Immigratiebeleid – Richtlijn 2003/86/EG – Recht op gezinshereniging – Artikel 13, lid 1 – Verplichting om alle medewerking te bieden bij het verkrijgen van visa – Visa die worden toegekend onder de opschortende voorwaarde dat de begunstigden in persoon verschijnen teneinde hun identiteit en de echtheid van de overgelegde documenten te verifiëren – Begunstigden die zich niet kunnen begeven naar een diplomatieke of consulaire post van de lidstaat die de visa heeft toegekend – Verplichtingen van de lidstaat om ervoor te zorgen dat deze verplaatsing kan plaatsvinden of om deze te vergemakkelijken – Geen ”
In zaak C‑819/25 PPU [Gonrieh] (i),
betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU, ingediend door de tribunal de première instance francophone de Bruxelles (Franstalige rechtbank van eerste aanleg Brussel, België) bij beslissing van 12 december 2025, ingekomen bij het Hof op 12 december 2025, in de procedure
X en Y, handelend in eigen naam en als wettelijke vertegenwoordigers van hun minderjarige kinderen A, B, C en D,
tegen
Belgische Staat,
wijst
HET HOF (Vijfde kamer)
samengesteld als volgt: M. L. Arastey Sahún, kamerpresident, J. Passer (rapporteur), E. Regan, D. Gratsias en B. Smulders, rechters,
advocaat-generaal: R. Norkus,
griffier: C. Di Bella, administrateur,
gezien de stukken en na de terechtzitting op 11 februari 2026,
gelet op de opmerkingen van:
–        X en Y, handelend in eigen naam en als wettelijke vertegenwoordigers van hun minderjarige kinderen A, B, C en D, vertegenwoordigd door P. Robert en J. Van Edom, avocats,
–        de Belgische regering, vertegenwoordigd door L. Jans, C. Pochet en M. Van Regemorter als gemachtigden, bijgestaan door B. Appaerts en C. Caillet, avocats,
–        de Tsjechische Republiek, vertegenwoordigd door A. Edelmannová, S. Šindelková en J. Vláčil als gemachtigden,
–        de Bondsrepubliek Duitsland, vertegenwoordigd door J. Möller en R. Kanitz als gemachtigden,
–        de Helleense Republiek, vertegenwoordigd door L. Kotroni als gemachtigde,
–        de Franse Republiek, vertegenwoordigd door O. Duprat-Mazaré en C. Thomas als gemachtigden,
–        de Italiaanse Republiek, vertegenwoordigd door S. Fiorentino als gemachtigde,
–        het Koninkrijk der Nederlanden, vertegenwoordigd door A. Hanje en P. P. Huurnink als gemachtigden,
–        de Europese Commissie, vertegenwoordigd door F. Blanc, E. Cujo, J. Hottiaux en C. Ladenburger als gemachtigden,
gehoord de conclusie van de advocaat-generaal ter terechtzitting van 5 maart 2026,
het navolgende
Arrest
1        Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van richtlijn 2003/86/EG van de Raad van 22 september 2003 inzake het recht op gezinshereniging (PB 2003, L 251, blz. 12), in het bijzonder artikel 13, lid 1, ervan, gelezen in samenhang met de artikelen 2, 4, 7 en 24 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”).
2        Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen enerzijds Y, woonachtig in België, zijn echtgenote X en vier van hun kinderen, A, B, C en D, woonachtig in de Gazastrook, en anderzijds de Belgische Staat over een verzoek om deze staat te gelasten zorg te dragen voor de evacuatie van X en de kinderen uit dat grondgebied of andere maatregelen te nemen die hun vertrek uit dat grondgebied met het oog op gezinshereniging vergemakkelijken.
Toepasselijke bepalingen
VWEU
3        Artikel 20, lid 2, onder c), VWEU bepaalt:
„De burgers van de Unie genieten de rechten en hebben de plichten die bij de Verdragen zijn bepaald. Zij hebben, onder andere,
[...]
c)      het recht op bescherming van de diplomatieke en consulaire instanties van iedere andere lidstaat op het grondgebied van derde landen waar de lidstaat waarvan zij onderdaan zijn, niet vertegenwoordigd is, onder dezelfde voorwaarden als de onderdanen van die lidstaat”.
4        Artikel 23 VWEU luidt:
„Iedere burger van de Unie geniet op het grondgebied van derde landen waar de lidstaat waarvan hij onderdaan is, niet vertegenwoordigd is, de bescherming van de diplomatieke en consulaire instanties van iedere andere lidstaat, onder dezelfde voorwaarden als de onderdanen van die lidstaat. [...]”
Handvest
5        Artikel 2 van het Handvest, met als opschrift „Het recht op leven”, bepaalt:
„1.      Eenieder heeft recht op leven.
2.      Niemand wordt tot de doodstraf veroordeeld of terechtgesteld.”
6        Artikel 4 van het Handvest, met als opschrift „Het verbod van folteringen en van onmenselijke of vernederende behandelingen of bestraffingen”, luidt:
„Niemand mag worden onderworpen aan folteringen of aan onmenselijke of vernederende behandelingen of bestraffingen.”
7        Artikel 7 van het Handvest, met als opschrift „De eerbiediging van het privéleven en van het familie‑ en gezinsleven”, bepaalt:
„Eenieder heeft recht op eerbiediging van zijn privéleven, zijn familie‑ en gezinsleven, zijn woning en zijn communicatie.”
8        In artikel 24 van het Handvest, met als opschrift „De rechten van het kind”, wordt bepaald:
„1.      Kinderen hebben recht op de bescherming en de zorg die nodig zijn voor hun welzijn. Zij mogen vrijelijk hun mening uiten. Aan hun mening in hen betreffende aangelegenheden wordt in overeenstemming met hun leeftijd en rijpheid passend belang gehecht.
2.      Bij alle handelingen in verband met kinderen, ongeacht of deze worden verricht door overheidsinstanties of particuliere instellingen, vormen de belangen van het kind een essentiële overweging.
3.      Ieder kind heeft het recht, regelmatig persoonlijke betrekkingen en rechtstreekse contacten met zijn beide ouders te onderhouden, tenzij dit tegen zijn belangen indruist.”
9        In artikel 46 („Diplomatieke en consulaire bescherming”) van het Handvest staat te lezen:
„Iedere burger van de Unie geniet op het grondgebied van derde landen waar de lidstaat waarvan hij onderdaan is, niet vertegenwoordigd is, de bescherming van de diplomatieke en consulaire instanties van de andere lidstaten, onder dezelfde voorwaarden als de onderdanen van die lidstaat.”
Richtlijn 2003/86
10      Overweging 13 van richtlijn 2003/86 luidt:
„Het is van belang procedures in te stellen voor de behandeling van verzoeken tot gezinshereniging alsook voor de toegang en het verblijf van gezinsleden. Deze procedures moeten doelmatig zijn en naast de normale werklast van de overheidsinstanties van de lidstaten kunnen worden afgehandeld, en bovendien doorzichtig en billijk zijn, teneinde de betrokken personen voldoende rechtszekerheid te bieden.”
11      Artikel 2 van deze richtlijn bepaalt:
„In deze richtlijn wordt verstaan onder:
[...]
c)      ‚gezinshereniger’: onderdaan van een derde land die wettig in een lidstaat verblijft en die een verzoek indient of wiens gezinsleden een verzoek indienen tot gezinshereniging om met hem verenigd te worden;
d)      ‚gezinshereniging’: toegang tot en verblijf in een lidstaat van de gezinsleden van een wettig in die lidstaat verblijvende onderdaan van een derde land, teneinde de eenheid van het gezin te behouden, ongeacht of de gezinsband tot stand is gekomen vóór of na de komst van degene die in de lidstaat verblijft;
[...]”
12      Artikel 5, lid 1, van deze richtlijn luidt als volgt:
„De lidstaten bepalen of het verzoek tot toegang en verblijf in het kader van het recht op gezinshereniging door de gezinshereniger dan wel door het gezinslid of de gezinsleden bij de bevoegde instantie van de betrokken lidstaat moet worden ingediend.”
13      Artikel 13 van die richtlijn bepaalt in lid 1:
„Zodra het verzoek om gezinshereniging is aanvaard, staat de betrokken lidstaat het gezinslid of de gezinsleden de toegang toe. Daartoe biedt de betrokken lidstaat die personen alle medewerking bij het verkrijgen van de benodigde visa.”
Richtlijn 2015/637
14      Artikel 5 van richtlijn (EU) 2015/637 van de Raad van 20 april 2015 betreffende de coördinatie‑ en samenwerkingsmaatregelen ter vergemakkelijking van de consulaire bescherming van niet-vertegenwoordigde burgers van de Unie in derde landen en tot intrekking van besluit 95/553/EG (PB 2015, L 106, blz. 1) bepaalt:
„Aan familieleden die zelf geen burger van de Unie zijn en die niet-vertegenwoordigde burgers in een derde land vergezellen, wordt consulaire bescherming verleend in dezelfde mate en onder dezelfde voorwaarden als aan de familieleden van burgers van de bijstandverlenende lidstaat die zelf geen burger van de Unie zijn, overeenkomstig het nationale recht en de nationale praktijk van die lidstaat.”
Hoofdgeding en prejudiciële vragen
15      Y en X zijn volgens de in de verwijzingsbeslissing verstrekte gegevens gehuwd en de ouders van vijf kinderen, A, B, C, D en E, die tussen 2013 en 2021 zijn geboren. Zij zijn geen burgers van de Unie. Op een niet nader genoemde datum heeft Y een visum gekregen op grond waarvan hij in België kon verblijven, waar hij ook over een werkvergunning beschikt. Volgens de verwijzende rechter heeft Y voorts bij de bevoegde Belgische autoriteiten een verzoek ingediend om de vluchtelingenstatus te verkrijgen, dat – volgens de gegevens die de advocaat van verzoekers in het hoofdgeding ter terechtzitting bij het Hof heeft verstrekt –
ten tijde van de terechtzitting nog steeds in behandeling is.
16      Op 7 oktober 2023 heeft Hamas vanuit de Gazastrook verschillende terroristische aanslagen op Israëlisch grondgebied gepleegd. Naar aanleiding van deze gebeurtenissen is de Staat Israël overgegaan tot een blokkade van de Gazastrook en tot een militaire interventie op dat grondgebied.
17      Op 3 mei 2024 heeft Y met een van de kinderen, te weten E, de Gazastrook verlaten en zijn zij via de grensovergang van Rafah in Egypte aangekomen.
18      Op 5 mei 2024 is deze grensovergang gesloten, waardoor het voor X en de andere kinderen niet meer mogelijk was om ook Egypte te bereiken. Uit de verwijzingsbeslissing blijkt dat deze grensovergang vier dagen vóór de vaststelling van die beslissing nog steeds gesloten was.
19      In deze context heeft het Koninkrijk België een procedure opgezet voor de evacuatie vanuit de Gazastrook naar België van Belgische burgers, van in België erkende vluchtelingen en van leden van hun kerngezin mits zij zelf houder zijn van een visum of verblijfsvergunning voor België. Vanaf november 2023 werden er evacuaties uitgevoerd, maar deze moesten in maart 2024 worden onderbroken.
20      Na maart 2025 zijn het Koninkrijk België, de Staat Israël en het Hasjemitisch Koninkrijk Jordanië een nieuwe evacuatieprocedure met betrekking tot de Gazastrook overeengekomen waarbij het Koninkrijk België zorg draagt voor het vervoer van dezelfde categorieën personen als vermeld in het vorige punt, vanaf de Gazastrook, via Israël en Jordanië, naar België.
21      Op een niet nader genoemde datum hebben X en de vijf kinderen van het echtpaar elk bij de Dienst Vreemdelingenzaken (België) een verzoek om toegang en verblijf in het kader van gezinshereniging ingediend. Het verzoek met betrekking tot E is ingediend bij de Belgische ambassade in Egypte, het land waar hij verblijft, terwijl de andere verzoeken op afstand zijn ingediend.
22      Op 23 mei 2025 zijn deze zes verzoeken afgewezen.
23      Op een niet nader genoemde datum, maar na 26 mei 2025, heeft Y Egypte verlaten en is hij alleen in België aangekomen.
24      Naar aanleiding van een verzoek van de advocaat van verzoekers in het hoofdgeding aan de Dienst Vreemdelingenzaken om het in punt 22 van het onderhavige arrest vermelde besluit tot afwijzing van de verzoeken te herzien, heeft deze dienst op 6 oktober 2025 aan X en de vijf betrokken kinderen visa met het oog op gezinshereniging toegekend onder de opschortende voorwaarde dat er verificatie plaatsvindt van de identiteit van de betrokkenen en de echtheid van de bij hun verzoeken om toegang en verblijf gevoegde documenten. Om deze verificatie te kunnen uitvoeren moesten de betrokkenen in persoon verschijnen bij een Belgische ambassade of een Belgisch consulaat.
25      E heeft op 16 oktober 2025 bij de Belgische ambassade in Egypte zijn paspoort met een visum kunnen ophalen. X en de andere kinderen, die in de Gazastrook verblijven, konden zich daarentegen niet naar een Belgische ambassade of een Belgisch consulaat begeven.
26      Op 21 oktober 2025 hebben verzoekers in het hoofdgeding tegen de Belgische Staat een kort geding aangespannen bij de tribunal de première instance francophone de Bruxelles (Franstalige rechtbank van eerste aanleg Brussel, België), de verwijzende rechter.
27      Primair hebben zij verzocht om de Belgische Staat te gelasten X en de vier kinderen die nog aanwezig zijn in de Gazastrook op te nemen op de lijst van personen die in het kader van de in punt 20 van het onderhavige arrest genoemde procedure moeten worden geëvacueerd, en om hun evacuatie concreet te organiseren zodra de formaliteiten zijn vervuld. Subsidiair hebben zij in wezen verzocht om de Belgische Staat te gelasten de Israëlische, de Egyptische, de Jordaanse of andere betrokken autoriteiten ervan in kennis te stellen dat de betrokkenen een visum voor België hebben en dat zij toestemming wensen te verkrijgen om de Gazastrook te verlaten teneinde zich naar België te begeven.
28      De Belgische Staat heeft zich op het standpunt gesteld dat het beroep niet-ontvankelijk is en een exceptie van onbevoegdheid opgeworpen, die door de verwijzende rechter is afgewezen.
29      Voorts heeft deze rechter vastgesteld dat op basis van de levensomstandigheden van X en haar vier kinderen in de Gazastrook kon worden geconcludeerd dat was voldaan aan de voorwaarde van spoedeisendheid waarin de Belgische procedurele bepalingen inzake kort geding voorzien.
30      De verwijzende rechter heeft verder opgemerkt dat de Belgische Staat overeenkomstig het nationale recht bij de uitvoering van een evacuatieprocedure beschikt over een beoordelingsmarge ten aanzien van het bepalen van de begunstigden daarvan, en dat deze beoordelingsmarge volgens hem niet kennelijk was overschreden.
31      Deze rechter heeft evenwel opgemerkt dat er over de omvang van de verplichtingen van de Belgische Staat uit hoofde van het Unierecht geschillen bestaan tussen partijen in het hoofdgeding, waarvoor geen oplossing te vinden is in de bestaande rechtspraak van het Hof en waarvan de beslechting door het Hof ook ten goede zou kunnen komen aan andere soortgelijke gedingen die bij de Belgische rechterlijke instanties aanhangig zijn.
32      In deze omstandigheden heeft de tribunal de première instance francophone de Bruxelles de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:
„1)      Wanneer een lidstaat overeenkomstig richtlijn [2003/86] en [het arrest van 18 april 2023, Afrin (C‑1/23 PPU, EU:C:2023:296; hierna: ‚arrest Afrin’)] een visum toekent in het kader van gezinshereniging en verlangt dat de begunstigde van het visum bij de afgifte (persoonlijke overhandiging) van dit visum in persoon verschijnt om zijn identiteit te verifiëren, strekt het ten uitvoer brengen van het Unierecht in de zin van artikel 51 van het [Handvest] zich dan uit tot voorbij de toekenning van het visum – bijvoorbeeld tot aan de afgifte (persoonlijke overhandiging) ervan?
2)      Indien de eerste vraag bevestigend wordt beantwoord, moet artikel 13, lid 1, van richtlijn [2003/86], op zichzelf gelezen of in samenhang met de artikelen 2, 4, 7 en 24 van het [Handvest], dan aldus worden uitgelegd dat de lidstaat die, zoals omschreven in de eerste vraag, een visum heeft toegekend, wanneer het voor de begunstigde van het visum (derdelander) niet mogelijk is om het derde land waar hij verblijft zonder hulp te verlaten en zijn leven daar duidelijk in gevaar is, verplicht is om deze begunstigde te helpen om dit land te verlaten en dit visum in ontvangst te nemen (persoonlijk overhandigd te krijgen)?
3)      Indien de tweede vraag bevestigend wordt beantwoord, moet de krachtens (een van) voornoemde bepalingen te verlenen hulp er dan in bestaan dat:
–        de begunstigde van het visum (derdelander) wordt opgenomen in een evacuatieprocedure die de betrokken lidstaat heeft ingesteld voor door deze lidstaat vastgestelde categorieën personen, en wel onder dezelfde voorwaarden als voor die categorieën personen gelden, ook indien deze begunstigde daar niet onder valt, of in elk geval
–        de autoriteiten van alle derde landen die deze begunstigde verhinderen om zich naar de Europese Unie te begeven, worden geïnformeerd over het feit dat diegene daar wil verblijven en daartoe over het vereiste visum beschikt, ook indien deze informatieverstrekking buiten het kader van voornoemde evacuatieprocedure valt?”
Verzoek om toepassing van de prejudiciële spoedprocedure
33      De verwijzende rechter heeft verzocht om de onderhavige prejudiciële verwijzing te behandelen volgens de prejudiciële spoedprocedure van artikel 23 bis, eerste alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie en artikel 107 van het Reglement voor de procesvoering van het Hof.
34      Uit deze bepalingen volgt dat voor de toepassing van deze procedure twee cumulatieve voorwaarden gelden. Ten eerste moeten in de prejudiciële verwijzing uitleggingsvragen aan de orde zijn op het gebied van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, waarop titel V van het derde deel van het VWEU betrekking heeft. Ten tweede moeten de omstandigheden van het hoofdgeding, zoals beschreven door de verwijzende rechter, wijzen op spoedeisendheid.
35      Wat de eerste voorwaarde betreft, moet worden vastgesteld dat het onderhavige verzoek om een prejudiciële beslissing betrekking heeft op de uitlegging van artikel 13, lid 1, van richtlijn 2003/86, die is vastgesteld op de grondslag van artikel 63, eerste alinea, punt 3, onder a), EG, thans artikel 79, lid 2, onder a), VWEU. Deze richtlijn valt onder titel V van het derde deel van het VWEU, betreffende de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht. Dit verzoek kan dus overeenkomstig artikel 23 bis, eerste alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie en artikel 107, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering volgens de prejudiciële spoedprocedure worden behandeld.
36      Wat de tweede voorwaarde betreft, zij eraan herinnerd dat het feit dat een kind van een van zijn ouders is gescheiden volgens vaste rechtspraak een grond kan vormen om vast te stellen dat er sprake is van spoedeisendheid met het oog op de toepassing van de prejudiciële spoedprocedure, aangezien het voortduren van deze scheiding het kind en zijn betrekkingen met die ouder ernstig kan schaden (zie in die zin arresten van 22 december 2010, Mercredi, C‑497/10 PPU, EU:C:2010:829, punt 39; 19 november 2015, P, C‑455/15 PPU, EU:C:2015:763, punt 32, en het arrest Afrin, punt 26 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
37      In casu volgt uit de verwijzingsbeslissing dat de kinderen A, B, C en D, geboren tussen 2013 en 2021, al meer dan twee jaar van hun vader gescheiden zijn en dat het voortduren van deze situatie de toekomstige relatie van deze kinderen met hun vader ernstig kan schaden.
38      In die omstandigheden heeft de Vijfde kamer van het Hof op 12 januari 2026, de advocaat-generaal gehoord, besloten om het verzoek van de verwijzende rechter om de onderhavige prejudiciële verwijzing volgens de prejudiciële spoedprocedure te behandelen, in te willigen.
Beantwoording van de prejudiciële vragen
39      Met zijn prejudiciële vragen, die gezamenlijk moeten worden onderzocht, wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 13, lid 1, van richtlijn 2003/86, afzonderlijk gelezen of gelezen in samenhang met de artikelen 2, 4, 7 en 24 van het Handvest, aldus moet worden uitgelegd dat een lidstaat – in het geval van een derdelander aan wie met het oog op gezinshereniging een visum is toegekend onder voorbehoud van verificatie van zijn identiteit en de echtheid van de documenten die bij zijn op afstand ingediende visumaanvraag zijn gevoegd, waarbij voor deze verificatie vereist is dat hij in persoon verschijnt op een diplomatieke of consulaire post van die lidstaat – gehouden is om de overbrenging van deze persoon naar die plaats te organiseren en te verzekeren, of om contact op te nemen met een of meer derde landen teneinde die overbrenging te vergemakkelijken, in een situatie waarin het voor die persoon onmogelijk is om zich naar die plaats te begeven.
40      Artikel 13, lid 1, van deze richtlijn bepaalt dat zodra het verzoek om gezinshereniging is aanvaard, de betrokken lidstaat het gezinslid of de gezinsleden de toegang toestaat. Daartoe biedt die lidstaat deze personen alle medewerking bij het verkrijgen van de benodigde visa.
41      In casu vraagt de verwijzende rechter zich met name af hoe de tweede volzin van deze bepaling moet worden uitgelegd in omstandigheden als die van het hoofdgeding, te weten die van de in punt 20 van het onderhavige arrest vermelde evacuatieprocedure.
42      Ofschoon verzoekers in het hoofdgeding geen deel uitmaken van de categorieën personen die voor deze evacuatieprocedure in aanmerking komen, hebben zij verzocht om X en de vier kinderen, die zich in de Gazastrook bevinden, in die procedure op te nemen, waarbij zij zich beroepen op artikel 13, lid 1, van richtlijn 2003/86 en op de uitlegging die het Hof aan deze richtlijn heeft gegeven in het arrest Afrin, dat hoofdzakelijk betrekking had op de uitlegging van artikel 5 van die richtlijn, waarin de regels voor de indiening en de behandeling van verzoeken om gezinshereniging zijn vastgelegd.
43      In dat arrest heeft het Hof voor recht verklaard dat artikel 5, lid 1, van richtlijn 2003/86, gelezen in samenhang met artikel 7 en artikel 24, leden 2 en 3, van het Handvest, zich verzet tegen een nationale regeling die de indiening van een verzoek om toegang en verblijf met het oog op gezinshereniging afhankelijk stelt van de verplichting voor de gezinsleden van de gezinshereniger om zich in persoon bij een diplomatieke of consulaire vertegenwoordiging te melden, ook in een situatie waarin het voor hen onmogelijk of uiterst moeilijk is om zich bij die vertegenwoordiging te melden. Het Hof heeft evenwel uitdrukkelijk verklaard dat deze uitlegging van het Unierecht een lidstaat niet belet om te eisen dat de gezinsleden van de gezinshereniger in een later stadium van de gezinsherenigingsprocedure in persoon verschijnen, aangezien deze procedure in verschillende fasen verloopt. Het heeft hier in punt 58 van dat arrest aan toegevoegd dat een dergelijke verschijning tot doel kan hebben om de gezinsband en de identiteit van de betrokkenen te verifiëren. In dit verband heeft het Hof in punt 59 van dat arrest verduidelijkt dat de lidstaat deze verschijning moet vergemakkelijken, onder andere door consulaire documenten of een laissez-passer af te geven.
44      Zoals de advocaat-generaal in punt 45 van zijn conclusie heeft opgemerkt, heeft het Koninkrijk België zich in casu gevoegd naar de rechtspraak van het Hof die voortvloeit uit het arrest Afrin, door te bepalen dat de betrokkenen na de indiening van het verzoek om gezinshereniging in persoon moeten verschijnen om hun identiteit en de echtheid van de bij hun verzoeken om toegang en verblijf gevoegde documenten te laten verifiëren.
45      Die fase van de procedure wordt geregeld door artikel 13, lid 1, van richtlijn 2003/86, dat bepaalt dat de betrokken lidstaat, na een verzoek om gezinshereniging te hebben aanvaard, de toegang van het gezinslid of de gezinsleden moet toestaan en hen „alle medewerking [moet bieden] bij het verkrijgen van de benodigde visa”.
46      Aangezien deze richtlijn niet bepaalt wat de omvang is van deze verplichting om alle medewerking te bieden bij het verkrijgen van de benodigde visa, moet de betekenis ervan worden onderzocht in het licht van de bewoordingen en de context van artikel 13, lid 1, en van
de doelstellingen van die richtlijn.
47      Uit vaste rechtspraak blijkt namelijk dat bij de uitlegging van een Unierechtelijke bepaling niet alleen rekening moet worden gehouden met de bewoordingen van die bepaling, maar ook met de context ervan en met de doelstellingen en het oogmerk van de regeling waarvan deze deel uitmaakt. De totstandkomingsgeschiedenis van een bepaling van het Unierecht kan eveneens relevante gegevens voor de uitlegging van die bepaling bevatten (arrest van 8 mei 2025, Provincie Oost-Vlaanderen en Sogent, C‑236/24, EU:C:2025:321, punt 21 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
48      Wat de bewoordingen van de tweede volzin van artikel 13, lid 1, van richtlijn 2003/86 betreft, zij opgemerkt dat de term „medewerking” in spreektaal verwijst naar middelen die het mogelijk maken om iets zonder moeite te verkrijgen, en dat de term „verkrijgen” erop duidt dat er iets wordt toegekend. Met de bewoordingen „alle medewerking bij het verkrijgen van de benodigde visa” wordt dus gedoeld op alle middelen waarmee ervoor kan worden gezorgd dat visa zonder problemen worden toegekend.
49      Ten aanzien van de context van artikel 13, lid 1, van richtlijn 2003/86
zij erop gewezen dat de procedures voor de behandeling van verzoeken om gezinshereniging en
voor de toegang en het verblijf van gezinsleden, overeenkomstig overweging 13 van die richtlijn doelmatig moeten zijn en moeten kunnen worden afgehandeld naast de normale werklast van de overheidsinstanties van de lidstaten.
50      Ook blijkt uit punt 5.1 van de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement van 3 april 2014 betreffende richtsnoeren voor de toepassing van richtlijn 2003/86 [COM(2014) 210 final], waarmee het Hof rekening houdt bij de uitlegging van deze richtlijn [zie in die zin arrest van 2 september 2021, Belgische Staat (Verblijfsrecht in geval van huiselijk geweld) (C‑930/19, EU:C:2021:657, punt 64], dat de verplichting om alle medewerking te bieden bij het verkrijgen van visa inhoudt dat „de lidstaten voor een snelle visumprocedure moeten zorgen, extra administratieve lasten tot een minimum moeten beperken en dubbele controle van de voorwaarden voor gezinshereniging moeten vermijden”. In punt 5.1 wordt daaraan toegevoegd dat „[i]n bijzondere omstandigheden, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van een falende staat of een land met grote interne veiligheidsrisico’s, [...] lidstaten [worden] aangemoedigd om door het Internationaal Comité van het Rode Kruis (ICRC) afgegeven noodreisdocumenten te aanvaarden, een nationaal laissez-passer in één richting af te geven, of gezinsleden de mogelijkheid te bieden dat hun bij aankomst in de lidstaat een visum wordt verleend”.
51      Ten aanzien van de totstandkomingsgeschiedenis van die richtlijn zij erop gewezen dat in de artikelsgewijze toelichting bij het voorstel voor een richtlijn van de Raad inzake het recht op gezinshereniging, dat door de Commissie is ingediend op 1 december 1999 [COM(1999) 638 def., blz. 22], staat te lezen dat wanneer het verzoek om gezinshereniging is aanvaard en de begunstigde „een visum nodig heeft om toegang te verkrijgen tot de lidstaat waar de gezinshereniger verblijft, [...] die lidstaat de afgifte van het visum [vergemakkelijkt], met name door dit snel af te geven”.
52      Gelet op deze contextuele factoren en de totstandkomingsgeschiedenis van artikel 13, lid 1, van richtlijn 2003/86, en zoals de advocaat-generaal in wezen heeft opgemerkt in de punten 48, 49 en 51 van zijn conclusie, moet worden geoordeeld dat deze bepaling in de tweede volzin de lidstaten de verplichting oplegt om ongerechtvaardigde administratieve belemmeringen weg te nemen en snelle en doeltreffende administratieve procedures voor de afgifte van visa toe te passen. Noch deze bepaling noch enige andere bepaling van deze richtlijn legt daarentegen een verplichting op die verband houdt met de diplomatieke en consulaire betrekkingen tussen een lidstaat en een derde land.
53      Een dergelijke uitlegging is in overeenstemming met de doelstelling van deze richtlijn, die, zoals het Hof herhaaldelijk heeft geoordeeld, beoogt gezinshereniging te bevorderen en met name minderjarige derdelanders bescherming te bieden (arrest Afrin, punt 42 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
54      Aan die uitlegging kan niet worden afgedaan door de uitlegging die het Hof in het arrest Afrin heeft gegeven. Het is juist dat het Hof in de punten 50 en 51 van dat arrest erop heeft gewezen dat – in situaties waarin het onmogelijk of uiterst moeilijk is om in persoon te verschijnen, met name wanneer de gezinsleden van de gezinshereniger woonachtig zijn in een conflictgebied en zij, door zich te verplaatsen, het risico lopen om te worden blootgesteld aan onmenselijke of vernederende behandelingen of zelfs mogelijk hun leven in gevaar brengen – het voor de verwezenlijking van het door die richtlijn nagestreefde doel onontbeerlijk is dat de lidstaten de nodige flexibiliteit aan de dag leggen om de betrokkenen in staat te stellen om hun verzoek om gezinshereniging daadwerkelijk in te dienen.
55      Zoals blijkt uit de punten 58 en 59 van dat arrest, vereist deze flexibiliteit van de lidstaten evenwel enkel dat de mogelijkheid wordt geboden dat de persoonlijke verschijning plaatsvindt in een vergevorderd of zelfs het laatste stadium van de procedure, in plaats van bij de indiening van het verzoek om gezinshereniging, of dat zij een dergelijke verschijning vergemakkelijken door eventueel consulaire documenten of een laissez-passer te verstrekken, en dat het aantal verschijningen tot het strikte minimum wordt beperkt. Vastgesteld moet worden dat al deze verplichtingen naar hun aard verschillen van verplichtingen die verband houden met de diplomatieke of consulaire betrekkingen tussen een lidstaat en een derde land.
56      Hieruit volgt dat, in een context waarin een algemene verplichting geldt om ongerechtvaardigde administratieve belemmeringen weg te nemen en snelle en doeltreffende administratieve procedures toe te passen, de specifieke verplichtingen die op de lidstaten rusten bij de uitvoering van artikel 13, lid 1, van richtlijn 2003/86 bijvoorbeeld betrekking kunnen hebben op de toegankelijkheid van hun consulaire diensten of de afgifte aan de betrokkene van documenten die zijn reis naar hun consulaire post kunnen vergemakkelijken, zoals een uitnodiging om zich bij de consulaire autoriteiten te melden.
57      Zoals de advocaat-generaal in punt 51 van zijn conclusie heeft opgemerkt, zouden voor de opneming van de familieleden van Y in de in punt 20 van het onderhavige arrest vermelde procedure voor evacuatie uit de Gazastrook of voor het verlenen van bijstand die erin bestaat de autoriteiten van derde landen in kennis te stellen van hun wens om toestemming te krijgen om dat grondgebied te verlaten teneinde zich naar België te begeven, maatregelen moeten worden vastgesteld die verder gaan dan de vereisten van artikel 13, lid 1, van richtlijn 2003/86. Deze initiatieven vereisen immers diplomatieke of consulaire stappen van het Koninkrijk België bij een of meer derde landen, die niet binnen de werkingssfeer van die richtlijn vallen maar verband houden met de internationale betrekkingen van deze lidstaat met derde landen, in casu de Staat Israël, het Hasjemitisch Koninkrijk Jordanië en, in voorkomend geval, de Arabische Republiek Egypte.
58      Ten aanzien van de diplomatieke en consulaire bescherming zij er overigens op gewezen dat, zoals de advocaat-generaal in de punten 60 en 61 van zijn conclusie heeft opgemerkt, artikel 20, lid 2, onder c), en artikel 23 VWEU alsmede artikel 46 van het Handvest enkel van toepassing zijn op Unieburgers die zich bevinden op het grondgebied van een derde land waar de lidstaat waarvan zij staatsburger zijn, niet vertegenwoordigd is, en, overeenkomstig artikel 5 van richtlijn 2015/637, op hun familieleden die hen begeleiden en die geen Unieburgers zijn, maar niet op derdelanders die krachtens richtlijn 2003/86 recht hebben op gezinshereniging.
59      Wat ten slotte de eventuele relevantie van de artikelen 2, 4, 7 en 24 van het Handvest betreft, bepaalt artikel 51, leden 1 en 2, ervan dat bepalingen van het Handvest uitsluitend tot de lidstaten zijn gericht wanneer zij het recht van de Unie ten uitvoer brengen en dat deze bepalingen de in de Verdragen omschreven bevoegdheden van de Unie geenszins uitbreiden.
60      Zoals blijkt uit punt 57 van het onderhavige arrest vallen de door verzoekers in het hoofdgeding gevraagde maatregelen, die in punt 27 van dit arrest zijn uiteengezet, niet binnen de werkingssfeer van richtlijn 2003/86, zodat bij de weigering om een dergelijk verzoek in te willigen geen sprake is van het ten uitvoer brengen van het Unierecht in de zin van artikel 51, lid 1, van het Handvest. Dientengevolge kan een dergelijk verzoek evenmin worden gebaseerd op de bepalingen van het Handvest.
61      Gelet op een en ander moet op de gestelde vragen worden geantwoord dat artikel 13, lid 1, van richtlijn 2003/86, gelezen in samenhang met de artikelen 2, 4, 7 en 24 van het Handvest, aldus moet worden uitgelegd dat een lidstaat – in het geval van een derdelander aan wie met het oog op gezinshereniging een visum is toegekend onder voorbehoud van verificatie van zijn identiteit en de echtheid van de documenten die bij zijn op afstand ingediende visumaanvraag zijn gevoegd, waarbij voor deze verificatie vereist is dat hij in persoon verschijnt op een diplomatieke of consulaire post van die lidstaat – niet gehouden is om de overbrenging van deze persoon naar die plaats te organiseren en te verzekeren, of om contact op te nemen met een of meer derde landen teneinde die overbrenging te vergemakkelijken, in een situatie waarin het voor die persoon onmogelijk is om zich naar die plaats te begeven.
Kosten
62      Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.
Het Hof (Vijfde kamer) verklaart voor recht:
Artikel 13, lid 1, van richtlijn 2003/86/EG van de Raad van 22 september 2003 inzake het recht op gezinshereniging, gelezen in samenhang met de artikelen 2, 4, 7 en 24, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie,
moet aldus worden uitgelegd dat
een lidstaat – in het geval van een derdelander aan wie met het oog op gezinshereniging een visum is toegekend onder voorbehoud van verificatie van zijn identiteit en de echtheid van de documenten die bij zijn op afstand ingediende visumaanvraag zijn gevoegd, waarbij voor deze verificatie vereist is dat hij in persoon verschijnt op een diplomatieke of consulaire post van die lidstaat – niet gehouden is om de overbrenging van deze persoon naar die plaats te organiseren en te verzekeren, of om contact op te nemen met een of meer derde landen teneinde die overbrenging te vergemakkelijken, in een situatie waarin het voor die persoon onmogelijk is om zich naar die plaats te begeven.
ondertekeningen
*      Procestaal: Frans
i      Dit is een fictieve naam, die niet overeenkomt met de werkelijke naam van enige partij in de procedure.