62023TJ0102
WYROK SĄDU (pierwsza izba)
z dnia 30 kwietnia 2025 r. (
*1
)
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające przyjęte ze względu na działania podważające integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażające – Zamrożenie środków finansowych – Wykaz osób, podmiotów i organów, do których ma zastosowanie zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych – Umieszczenie i pozostawienie nazwiska skarżącego w wykazie – Pojęcie „powiązania” – Artykuł 2 ust. 1 in fine decyzji 2014/145/WPZiB – Artykuł 3 ust. 1 in fine rozporządzenia (UE) nr 269/2014 – Obowiązek uzasadnienia – Prawo do obrony – Błąd w ocenie – Proporcjonalność – Zarzut niezgodności z prawem
W sprawie T‑102/23
SBK Art OOO, z siedzibą w Moskwie (Rosja), którą reprezentowali adwokaci G. Lansky oraz P. Goeth,
strona skarżąca,
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej, którą reprezentował A. Boggio-Tomasaz, w charakterze pełnomocnika, którego wspierał adwokat B. Maingain,
strona pozwana,
popieranej przez
Republikę Chorwacji, którą reprezentowała G. Vidović Mesarek, w charakterze pełnomocnika,
przez
Królestwo Niderlandów, które reprezentowały M. Bulterman, A. Hanje oraz C. Schillemans, w charakterze pełnomocników,
oraz przez
Komisję Europejską, którą reprezentowały M. Carpus Carcea, C. Georgieva oraz L. Puccio, w charakterze pełnomocników,
interwenienci,
SĄD (pierwsza izba),
w składzie: R. Mastroianni, prezes, M. Brkan (sprawozdawczyni) i T. Tóth, sędziowie,
sekretarz: I. Kurme, administratorka,
uwzględniając postanowienie z dnia 27 lutego 2024 r., SBK Art/Rada (T‑102/23 R, niepublikowane),
uwzględniając pisemny etap postępowania, w szczególności:
–
skargę złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 26 lutego 2023 r.,
–
pismo dostosowujące żądania złożone w sekretariacie Sądu w dniu 13 kwietnia 2023 r.,
–
decyzję z dnia 29 czerwca 2023 r. dopuszczającą Królestwo Belgii do udziału w sprawie w charakterze interwenienta popierającego żądania Rady,
–
postanowienie prezesa pierwszej izby z dnia 27 lipca 2023 r. zezwalające Komisji na udział w sprawie w charakterze interwenienta popierającego żądania Rady,
–
postanowienie prezesa pierwszej izby z dnia 8 września 2023 r. zezwalające Republice Chorwacji na udział w sprawie w charakterze interwenienta popierającego żądania Rady,
–
pismo dostosowujące żądania złożone w sekretariacie Sądu w dniu 24 listopada 2023 r.,
–
postanowienie prezesa pierwszej izby z dnia 13 grudnia 2023 r. dotyczące wniosku skarżącej o zachowanie poufności względem Republiki Chorwacji,
–
pismo dostosowujące żądania złożone w sekretariacie Sądu w dniu 18 kwietnia 2024 r.,
–
decyzję prezesa pierwszej izby z dnia 14 października 2024 r. o odmowie włączenia do akt pisma dostosowującego żądania złożonego w sekretariacie Sądu w dniu 9 października 2024 r.,
–
pismo skarżącej z dnia 18 października 2024 r. mające spowodować zastosowanie art. 45 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej,
–
dokumenty skarżącej złożone w sekretariacie Sądu w dniu 18 października 2024 r. i włączone do akt sprawy,
–
dokumenty skarżącej złożone w sekretariacie Sądu w dniu 5 listopada 2024 r. i włączone do akt sprawy,
po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 6 listopada 2024 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1
W skardze wniesionej na podstawie art. 263 TFUE skarżąca, SBK Art OOO, wnosi o stwierdzenie nieważności, po pierwsze, decyzji Rady (WPZiB) 2022/2477 z dnia 16 grudnia 2022 r. zmieniającej decyzję 2014/145/WPZiB w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. 2022, L 322 I, s. 466) i rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2022/2476 z dnia 16 grudnia 2022 r. wykonującego rozporządzenie (UE) nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz.U. 2022, L 322 I, s. 318) (zwanych dalej łącznie „aktami pierwotnymi”), po drugie, decyzji Rady (WPZiB) 2023/572 z dnia 13 marca 2023 r. zmieniającej decyzję 2014/145/WPZiB w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. 2023, L 75 I, s. 134) i rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2023/571 z dnia 13 marca 2023 r. wykonującego rozporządzenie (UE) nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. 2023, L 75 I, s. 1) (zwanych dalej łącznie „aktami utrzymującymi z marca 2023 r.”), po trzecie, decyzji Rady (WPZiB) 2023/1767 z dnia 13 września 2023 r. zmieniającej decyzję 2014/145/WPZiB w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. 2023, L 226, s. 104) i rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2023/1765 z dnia 13 września 2023 r. wykonującego rozporządzenie (UE) nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz.U. 2023, L 226, s. 3) (zwanych dalej łącznie „aktami utrzymującymi z września 2023 r.”), po czwarte, decyzji Rady (WPZiB) 2024/847 z dnia 12 marca 2024 r. zmieniającej decyzję 2014/145/WPZiB w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. L, 2024/847) i rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2024/849 z dnia 12 marca 2024 r. wykonującego rozporządzenie (UE) nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz.U. L, 2024/849) (zwanych dalej łącznie „aktami utrzymującymi z marca 2024 r.”) w zakresie, w jakim ogół tych aktów (zwanych dalej „zaskarżonymi aktami”) dotyczy skarżącej.
Okoliczności powstania sporu i okoliczności faktyczne zaistniałe po wniesieniu skargi
2
Skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością prawa rosyjskiego.
3
Niniejsza sprawa wpisuje się w kontekst środków ograniczających, o których zdecydowała Unia Europejska w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających.
4
W dniu 17 marca 2014 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła na podstawie art. 29 TUE decyzję 2014/145/WPZiB w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. 2014, L 78, s. 16). W tym samym dniu Rada przyjęła na podstawie art. 215 TFUE rozporządzenie (UE) nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz.U. 2014, L 78, s. 6).
5
W dniu 25 lutego 2022 r., w świetle powagi sytuacji w Ukrainie, Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2022/329 zmieniającą decyzję 2014/145 (Dz.U. 2022, L 50, s. 1) oraz rozporządzenie (UE) 2022/330 zmieniające rozporządzenie nr 269/2014 (Dz.U. 2022, L 51, s. 1) w szczególności w celu poprawienia kryteriów, na podstawie których osoby fizyczne lub prawne, podmioty lub organy mogą zostać poddane przedmiotowym środkom ograniczającym.
6
Artykuł 2 ust. 1 decyzji 2014/145, zmienionej decyzją 2022/329, stanowi, co następuje:
„1.   Zamraża się wszelkie środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do lub będące w posiadaniu lub pod kontrolą:
[…]
f)
osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów, które wspierają, materialnie lub finansowo, rząd Federacji Rosyjskiej odpowiedzialny za aneksję Krymu i destabilizację Ukrainy lub czerpią korzyści od tego rządu; lub
g)
wiodących przedsiębiorców lub osób prawnych, podmiotów lub organów zaangażowanych w sektorach gospodarczych zapewniających istotne źródło dochodów rządowi Federacji Rosyjskiej odpowiedzialnemu za aneksję Krymu i destabilizację Ukrainy,
oraz osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów powiązanych z nimi, zgodnie z wykazem zamieszczonym w załączniku”.
7
Szczegółowe zasady tego zamrożenia środków finansowych określono w kolejnych ustępach art. 2 decyzji 2014/145, zmienionej decyzją 2022/329.
8
Rozporządzenie nr 269/2014, zmienione rozporządzeniem 2022/330, nakładało obowiązek zastosowania środków w postaci zamrożenia środków finansowych i określało szczegółowe zasady tego zamrożenia co do istoty w sposób identyczny ze sposobem ich określenia w decyzji 2014/145, zmienionej decyzją 2022/329. W art. 3 ust. 1 lit. a)–g) tego rozporządzenia zasadniczo powtórzono bowiem art. 2 ust. 1 lit. a)–g) rzeczonej decyzji.
Pierwotne umieszczenie nazwy skarżącej w spornych wykazach
9
W dniu 21 lipca 2022 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2022/1272 zmieniającą decyzję 2014/145 (Dz.U. 2022, L 193, s. 219) i rozporządzenie wykonawcze (UE) 2022/1270 wykonujące rozporządzenie nr 269/2014 (Dz.U. 2022, L 193, s. 133), którymi do wykazu załączonego do decyzji 2014/145, zmienionej decyzją 2022/329, i do wykazu zamieszczonego w załączniku I do rozporządzenia nr 269/2014, zmienionego rozporządzeniem 2022/330 (zwanych dalej „spornymi wykazami”), dodano spółkę Sberbank.
10
W dniu 16 grudnia 2022 r. Rada przyjęła akty pierwotne, którymi do spornych wykazów dodała nazwę skarżącej, z następujących powodów:
„[Skarżąca] to przedsiębiorstwo w Federacji Rosyjskiej związane ze Sberbankiem. [Skarżąca] powstał[a] jako spółka zależna Sberbanku, zanim został on umieszczony w wykazie, do celów reprezentowania interesów Sberbanku w grupie Fortenova. Sberbank utrzymuje faktyczną kontrolę nad [skarżącą] niezależnie od rzekomego przekazania udziałów w ni[ej] przedsiębiorcy w Zjednoczonych Emiratach Arabskich.
[Skarżąca] jest więc związan[a] ze Sberbankiem, który został umieszczony w wykazie jako podmiot wspierający finansowo rząd Federacji Rosyjskiej i działający w sektorze gospodarczym zapewniającym istotne źródło dochodów rządowi Federacji Rosyjskiej”.
11
W dniu 19 grudnia 2022 r. Rada opublikowała w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ogłoszenie skierowane do osób i podmiotów objętych środkami ograniczającymi przewidzianymi w decyzji 2014/145, zmienionej decyzją 2022/2477, oraz w rozporządzeniu nr 269/2014, wykonywanym rozporządzeniem wykonawczym 2022/2476 (Dz.U. 2022, C 481 I, s. 1). Zgodnie z tym ogłoszeniem zainteresowane osoby mogły złożyć do Rady wniosek o ponowne rozpatrzenie decyzji o umieszczeniu ich nazwisk w spornych wykazach, załączając do niego dokumenty uzupełniające.
12
Pismem z dnia 21 grudnia 2022 r. skarżąca zwróciła się do Rady o podanie do jej wiadomości dokumentów będących podstawą umieszczenia jej nazwy w spornych wykazach.
13
W dniu 11 stycznia 2023 r. Rada przekazała skarżącej informacje zawarte w aktach o sygnaturze WK 17709/2022 INIT, obejmujących dowody dotyczące skarżącej i opatrzonych datą 15 grudnia 2022 r. (zwanych dalej „pierwszymi aktami WK”).
Pozostawienie nazwy skarżącej w spornych wykazach do dnia 15 września 2023 r.
14
W dniu 6 lutego 2023 r. Rada przekazała skarżącej akta o sygnaturze WK 17709/2022 ADD 1, opatrzone datą 25 stycznia 2023 r. (zwane dalej „drugimi aktami WK”), i akta o sygnaturze WK 11325/23 INIT, opatrzone datą 30 stycznia 2023 r. (zwane dalej „trzecimi aktami WK”)
15
Pismem z dnia 9 marca 2023 r. skarżąca złożyła do Rady wniosek o ponowne rozpatrzenie umieszczenia jej nazwy w spornych wykazach.
16
W dniu 13 marca 2023 r. Rada przyjęła akty utrzymujące z marca 2023 r., przedłużające do dnia 15 września 2023 r. stosowanie przyjętych wobec skarżącej środków ograniczających z tych samych powodów co wskazane w pkt 10 powyżej.
17
Pismem z dnia 13 kwietnia 2023 r. skarżąca złożyła do Rady drugi wniosek o ponowne rozpatrzenie decyzji.
Pozostawienie nazwy skarżącej w spornych wykazach do dnia 15 marca 2024 r.
18
W dniu 13 września 2023 r. Rada przyjęła akty utrzymujące z września 2023 r., przedłużające do dnia 15 marca 2024 r. stosowanie przyjętych wobec skarżącej środków ograniczających z tych samych powodów co wskazane w pkt 10 powyżej.
19
Pismem z dnia 15 września 2023 r. Rada poinformowała skarżącą o swojej decyzji o pozostawieniu jej nazwy w spornych wykazach.
20
Pismem z dnia 22 września 2023 r. skarżąca złożyła do Rady trzeci wniosek o ponowne rozpatrzenie decyzji.
Pozostawienie nazwy skarżącej w spornych wykazach do dnia 15 września 2024 r.
21
W dniu 12 marca 2024 r. Rada przyjęła akty utrzymujące z marca 2024 r., przedłużające do dnia 15 września 2024 r. stosowanie przyjętych wobec skarżącej środków ograniczających z tych samych powodów co wskazane w pkt 10 powyżej.
22
Pismem z dnia 13 marca 2024 r. Rada oddaliła otrzymany w dniu 25 września 2023 r. wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie decyzji z tego powodu, że zastrzeżenia skarżącej nie podważały oceny Rady, zgodnie z którą umieszczenie nazwy skarżącej w spornych wykazach było uzasadnione wystarczającymi powodami, i przekazała skarżącej decyzję o pozostawieniu jej nazwy w spornych wykazach.
Pozostawienie nazwy skarżącej w spornych wykazach do dnia 15 marca 2025 r.
23
W dniu 12 września 2024 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2024/2456 zmieniającą decyzję 2014/145 (Dz.U. L, 2024/2456) i rozporządzenie wykonawcze (UE) 2024/2455 wykonujące rozporządzenie nr 269/2014 (Dz.U. L, 2024/2455) (zwane dalej łącznie „aktami utrzymującymi z września 2024 r.”), przedłużające do dnia 15 marca 2025 r. stosowanie przyjętych wobec skarżącej środków ograniczających z tych samych powodów co wskazane w pkt 10 powyżej.
Żądania stron
24
W ostatecznej wersji swoich pism skarżąca wnosi do Sądu o:
–
stwierdzenie nieważności zaskarżonych aktów w zakresie, w jakim jej one dotyczą;
–
obciążenie Rady kosztami postępowania.
25
Rada, popierana przez Republikę Chorwacji, Królestwo Niderlandów i Komisję Europejską, wnosi do Sądu o:
–
oddalenie skargi;
–
obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
Co do prawa
W przedmiocie dopuszczalności skargi w zakresie, w jakim dotyczy ona rozporządzenia wykonawczego 2023/1765
26
W swoich uwagach w przedmiocie drugiego pisma dostosowującego skargę Rada, popierana przez Komisję, podnosi, że pismo to jest niedopuszczalne w zakresie, w jakim zmierza ono do stwierdzenia nieważności rozporządzenia wykonawczego 2023/1765. Zdaniem Rady zmiany wprowadzone tym rozporządzeniem nie dotyczą umieszczenia nazwy skarżącej w spornych wykazach, a zatem nie dotyczą jej ani bezpośrednio, ani pośrednio.
27
Skarżąca podnosi, że nawet jeśli rozporządzenie wykonawcze 2023/1765 formalnie nie zmienia umieszczenia jej nazwy w spornych wykazach, to skutkuje ono dorozumianym potwierdzeniem poprzedniego umieszczenia, a w szczególności potwierdzeniem dotyczących jej powodów umieszczenia w wykazach.
28
Ponadto skarżąca podnosi, że Rada ma obowiązek zbadania jej sytuacji za każdym razem, gdy dokonuje przeglądu umieszczenia jej nazwy w spornych wykazach. Ponieważ rozporządzenie wykonawcze 2023/1765 nie spełnia tego obowiązku, stanowi to naruszenie jej praw, a wspomniane rozporządzenie dotyczy jej bezpośrednio i indywidualnie.
29
Oceny dopuszczalności skargi wniesionej na rozporządzenie wykonawcze 2023/1765 należy zatem dokonać w świetle obowiązku dokonywania okresowego przeglądu wykazu zawartego w załączniku I do rozporządzenia nr 269/2014, zmienionego rozporządzeniem 2022/330, ciążącego na Radzie zgodnie z art. 14 ust. 4 tego rozporządzenia. W tym względzie należy zauważyć, że rozporządzenia wykonawcze przyjęte w następstwie przeglądów, takie jak rozporządzenie wykonawcze 2023/1765, odzwierciedlają zmiany i wykreślenia wprowadzone do spornych wykazów w wyniku tego przeglądu, w związku z czym na mocy tych rozporządzeń wykonawczych wpisy, które nie zostały zmienione lub usunięte, zostają przedłużone (zob. analogicznie wyrok z dnia 28 kwietnia 2021 r., Sharif/Rada, T‑540/19, niepublikowany, EU:T:2021:220, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo).
30
Zgodnie z orzecznictwem nawet w przypadku, gdy zainteresowana osoba nie została wyraźnie wymieniona w kolejnym akcie zmieniającym wykaz, w którym jej nazwisko lub nazwa zostały umieszczone, i nawet jeśli ten akt nie zmienia powodów, dla których jej nazwisko lub nazwa zostały pierwotnie umieszczone, to – zważywszy, że Rada ma obowiązek regularnie badać ten wykaz – taki akt należy rozumieć jako przejaw woli Rady, aby pozostawić nazwisko lub nazwę zainteresowanej osoby we wspomnianym wykazie, co skutkuje utrzymaniem zamrożenia jej środków finansowych (zob. wyrok z dnia 11 września 2024 r., NSD/Rada, T‑494/22, EU:T:2024:607, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo).
31
Ponadto zgodnie z art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 269/2014, zmienionego rozporządzeniem 2022/330, w przypadku gdy zostaną zgłoszone uwagi lub przedstawione istotne nowe dowody, Rada dokonuje weryfikacji swojej decyzji o umieszczeniu danej osoby w spornych wykazach. Z drugiego pisma dostosowującego żądania wynika, że pismem z dnia 15 września 2023 r. Rada poinformowała skarżącą, iż zdecydowała o utrzymaniu środków ograniczających zastosowanych wobec niej poprzez przyjęcie aktów utrzymujących z września 2023 r. Należy zatem uznać, że akty te wynikają z ponownego rozpatrzenia sytuacji skarżącej.
32
W świetle powyższego należy stwierdzić, że skarga jest dopuszczalna w zakresie, w jakim zmierza do stwierdzenia nieważności rozporządzenia wykonawczego 2023/1765 w części dotyczącej skarżącej.
W przedmiocie przedstawienia dodatkowych dowodów
33
Pismem zarejestrowanym w sekretariacie Sądu w dniu 18 października 2024 r. skarżąca złożyła 19 dodatkowych dokumentów, powołując się na art. 85 § 3 regulaminu postępowania przed Sądem. Przedstawia ona trzy dodatkowe grupy dowodów. Pierwsza grupa dotyczy twierdzenia, zgodnie z którym została ona wykluczona z Fortenova Group. Druga grupa ma na celu wykazanie braku kontroli nad skarżącą ze strony Sberbanku, a trzecia dotyczy zbycia skarżącej na rzecz inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich.
34
Pismem z dnia 5 listopada 2024 r. skarżąca złożyła, ponownie powołując się na art. 85 § 3 regulaminu postępowania, dwa dodatkowe dokumenty.
35
W celu uzasadnienia przedstawienia wszystkich tych dowodów po terminie skarżąca powołuje się, po pierwsze, na istotne i niedawne wydarzenia, które miały miejsce po złożeniu przez nią pisma dostosowującego żądania dotyczącego aktów utrzymujących z marca 2024 r., oraz na twierdzenie, zgodnie z którym została ona wykluczona z Fortenova Group, a po drugie, na konieczność ustosunkowania się do argumentów Rady.
36
Na rozprawie Rada, popierana przez Republikę Chorwacji i Komisję, zakwestionowała dopuszczalność nowych dowodów, o których mowa w pkt 33 i 34powyżej, ze względu na przekroczenie terminu.
37
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 85 §§ 1 i 3 regulaminu postępowania dowody przedstawia się w ramach pierwszej wymiany pism procesowych, a strony główne mogą jeszcze, w wyjątkowych przypadkach, przedstawiać dowody lub wnioski dowodowe przed zamknięciem ustnego etapu postępowania, o ile opóźnienie w ich złożeniu jest uzasadnione.
38
Artykuł 85 § 3 nie stanowi, podobnie jak art. 85 § 2 regulaminu postępowania, zwykłego odstępstwa od ogólnej zasady prekluzji przewidzianej w art. 85 § 1 tego regulaminu, lecz wyjątek od zasady ogólnej i od odstępstwa przewidzianych, odpowiednio, w art. 85 § 1 i w art. 85 § 2 regulaminu postępowania, ponieważ możliwość przewidziana w art. 85 § 3 tego regulaminu przysługuje, zgodnie z samym brzmieniem tego przepisu, jedynie wyjątkowo, a zatem jego zastosowanie wymaga wykazania istnienia wyjątkowych okoliczności (zob. wyrok z dnia 23 listopada 2023 r., Ryanair i Airport Marketing Services, C‑758/21 P, EU:C:2023:917, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo).
39
W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że skarżąca nie wskazała wyraźnie na poparcie żądania stwierdzenia nieważności, które z dokumentów zostały przedłożone na podstawie art. 85 § 3 regulaminu postępowania. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę pisma skarżącej, Sąd zbada, czy dowody te można uznać za przedstawione z opóźnieniem w stosunku do złożenia pisma dostosowującego żądania, dotyczącego aktów utrzymujących z marca 2024 r.
40
Odnośnie do pierwszej grupy dokumentów, dotyczących podnoszonego wykluczenia skarżącej z Fortenova Group, należy stwierdzić, po pierwsze, że skarżąca przedstawia nieopatrzony datą arkusz informacyjny dotyczący ogólnych warunków inwestycyjnych, nieopatrzoną datą umowę subskrypcyjną oraz wyciąg z dokumentu Komisji z dnia 8 kwietnia 2022 r. dotyczącego często zadawanych pytań w dziedzinie środków ograniczających (załączniki J.3, J.4 i J.8). Ponieważ dokumenty te nie są opatrzone datą lub są opatrzone datą poprzedzającą złożenie pisma dostosowującego skargę w odniesieniu do aktów utrzymujących z marca 2024 r., należy uznać, że zostały one złożone z przekroczeniem terminu. Tymczasem, ponieważ skarżąca ograniczyła się do powołania się na istotne i niedawne wydarzenia dotyczące jej wykluczenia z Fortenova Group, nie wykazując istnienia wyjątkowych okoliczności, dokumenty te należy odrzucić jako niedopuszczalne na podstawie art. 85 §§ 1 i 3 regulaminu postępowania [zob. podobnie wyrok z dnia 12 października 2017 r., Moravia Consulting/EUIPO – Citizen Systems Europe (SDC‑554S), T‑316/16, EU:T:2017:717, pkt 63]. Po drugie, skarżąca przedstawia streszczenie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w sprawie C‑465/24 złożonego w dniu 2 lipca 2024 r., informację o ofercie Open Pass AG z dnia 8 sierpnia 2024 r., zawiadomienie Komisji w sprawie kontroli koncentracji z dnia 11 czerwca 2024 r., szereg wiadomości elektronicznych z lipca i sierpnia 2024 r. oraz dokument Fortenova Group z dnia 2 sierpnia 2024 r. dotyczący zbycia sektora rolnego Fortenova Group (załączniki J.1 i J.2, a także J.5–J.7).
41
Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zgodność z prawem aktu Unii powinna być oceniana na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydania tego aktu (zob. podobnie wyroki: z dnia 3 września 2015 r., Inuit Tapiriit Kanatami i in./Komisja, C‑398/13 P, EU:C:2015:535, pkt 22 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 4 września 2015 r., NIOC i in./Rada, T‑577/12, niepublikowany, EU:T:2015:596, pkt 112 i przytoczone tam orzecznictwo).
42
Tymczasem wspomniane dokumenty odnoszą się do okoliczności faktycznych późniejszych w stosunku do zaskarżonych aktów, które zostały przyjęte, odpowiednio, w dniach 16 grudnia 2022 r., 13 marca 2023 r., 13 września 2023 r. i 12 marca 2024 r. Ich uwzględnienie do celów oceny zgodności z prawem tych aktów jest zatem wykluczone. Tym samym, bez konieczności orzekania w przedmiocie dopuszczalności wniosku dowodowego, należy stwierdzić, że ponieważ dokumenty te nie mają wpływu na badanie zgodności z prawem zaskarżonych aktów, ten wniosek dowodowy nie ma znaczenia w kontekście niniejszego sporu.
43
Odnośnie do drugiej grupy dowodów, dotyczących braku kontroli Sberbanku nad skarżącą, należy stwierdzić, że skarżąca przedstawia artykuły prasowe opublikowane w 2022 r. lub w 2023 r. (załączniki J.9–J.12). Tymczasem należy stwierdzić, że te artykuły prasowe zostały już przedstawione w załączniku do uwag skarżącej dotyczących uwag interwenienta przedstawionych przez Republikę Chorwacji (załączniki 3, 4, 8 i 9 do tych uwag) i że są one dopuszczalne w zakresie, w jakim miały na celu ustosunkowanie się do uwag Republiki Chorwacji jako interwenienta. W konsekwencji nie ma potrzeby orzekania w przedmiocie dopuszczalności tych dowodów w świetle art. 85 § 3 regulaminu postępowania.
44
Ponadto skarżąca przedstawiła tłumaczenie wywiadu z akcjonariuszem Fortenova Group (załącznik J.13). Należy jednak stwierdzić, że chodzi o dokument nieopatrzony datą, który należy uznać za złożony z przekroczeniem terminu w rozumieniu art. 85 § 3 regulaminu postępowania. W piśmie z dnia 18 października 2024 r. skarżąca ograniczyła się tymczasem do wskazania, że dokument ten ma znaczenie w niniejszej sprawie. W konsekwencji skarżąca nie przedstawiła uzasadnienia przekroczenia terminu przedstawienia tego dowodu, który zgodnie z art. 85 § 3 regulaminu postępowania należy odrzucić jako niedopuszczalny.
45
Odnośnie do trzeciej grupy dowodów, dotyczących zbycia skarżącej na rzecz inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, należy stwierdzić, że chodzi tu o udzielone przez tego inwestora pełnomocnictwo z dnia 31 października 2022 r., o dowody płatności z dnia31 października 2022 r., umowę sprzedaży i aneks z dnia 24 lutego 2022 r. i z dnia 31 maja 2022 r., nieopatrzoną datą zgodę skarżącej na zbycie wierzytelności, zawiadomienie o zbyciu wierzytelności z dnia 31 października 2022 r. oraz dokument z tego samego dnia potwierdzający płatność na podstawie umowy zbycia wierzytelności (załączniki J.14–J.19). Ponieważ dokumenty te nie są opatrzone datą lub są opatrzone datą poprzedzającą złożenie pisma dostosowującego żądania w odniesieniu do aktów utrzymujących z marca 2024 r., należy uznać, że zostały one złożone z przekroczeniem terminu. Tymczasem w celu uzasadnienia ich przedstawienia po terminie skarżąca ograniczyła się do powołania się na konieczność udzielenia odpowiedzi na uwagi Rady. Należy stwierdzić, że skarżąca nie przedstawiła powodów, dla których nie była w stanie przedstawić ich wcześniej. W konsekwencji dowody te należy odrzucić jako niedopuszczalne.
46
Co się tyczy dokumentów przedstawionych przez skarżącą w dniu 5 listopada 2024 r., należy stwierdzić, że chodzi o oszacowanie wartości spółki Agrokor z dnia 8 czerwca 2018 r. i artykuł z dnia 11 stycznia 2019 r. dotyczący tej samej spółki. Ponieważ dokumenty te są opatrzone datą poprzedzającą złożenie pisma dostosowującego żądania w odniesieniu do aktów utrzymujących z marca 2024 r., należy uznać, że zostały one złożone z przekroczeniem terminu. Skarżąca ogranicza się do wskazania, że dostęp do tych dokumentów uzyskała dopiero niedawno ze względu na wydarzenia dotyczące jej podnoszonego wykluczenia z Fortenova Group. Tymczasem należy zauważyć, że już w skardze skarżąca powołuje się na restrukturyzację Agrokoru, która doprowadziła do utworzenia Fortenova Group. W konsekwencji nie przedstawiła ona powodów, dla których nie była w stanie przedstawić tych dokumentów dotyczących Agrokoru najpóźniej w ramach pisma dostosowującego żądania dotyczącego aktów utrzymujących z marca 2024 r., w związku z czym nie uzasadniła przekroczenia terminu ich przedstawienia.
47
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że skarżąca nie uzasadniła, w rozumieniu art. 85 § 3 regulaminu postępowania, przekroczenia terminu przedstawienia tych dodatkowych dowodów, które zatem należy odrzucić jako niedopuszczalne.
48
W konsekwencji skarżąca nie może powoływać się na art. 85 § 3 regulaminu postępowania w celu przedstawienia tych dodatkowych dowodów w zakresie, w jakim są one w części niedopuszczalne, a w części bez wpływu na zgodność z prawem zaskarżonych aktów.
W przedmiocie wniosku o zastosowanie art. 45 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej złożonego w dniu 18 października 2024 r.
49
W dniu 9 października 2024 r. skarżąca odrębnym pismem złożyła w sekretariacie Sądu pismo dostosowujące żądania na podstawie art. 86 § 1 regulaminu postępowania, mające na celu uzyskanie stwierdzenia nieważności aktów utrzymujących z września 2024 r. w zakresie, w jakim akty te jej dotyczyły.
50
Na podstawie art. 86 § 1 regulaminu postępowania, w brzmieniu wynikającym ze zmian regulaminu postępowania przed Sądem z dnia 12 sierpnia 2024 r. (Dz.U. L, 2024/2095), które weszły w życie w dniu 1 września 2024 r., w przypadku gdy akt, o którego stwierdzenie nieważności się wnosi, został zastąpiony lub zmieniony innym aktem mającym ten sam przedmiot, skarżąca może w terminie dwóch tygodni od doręczenia decyzji o wyznaczeniu daty rozprawy lub przed doręczeniem decyzji Sądu o rozstrzygnięciu sprawy z pominięciem ustnego etapu postępowania dostosować skargę w celu uwzględnienia tej nowej okoliczności.
51
Zgodnie z art. 246 § 3 regulaminu postępowania przepis art. 86 § 1 stosuje się wyłącznie wtedy, gdy bieg terminu, o którym mowa w art. 86 § 2, mianowicie terminu do wniesienia skargi określonego w art. 263 akapit szósty TFUE, rozpoczyna się po dniu 1 września 2024 r.
52
Tymczasem należy stwierdzić, po pierwsze, że akty objęte dostosowaniem żądań zostały przyjęte w dniu 12 września 2024 r. i opublikowane w Dzienniku Urzędowym następnego dnia, co oznacza, że termin na wniesienie skargi przewidziany w art. 263 akapit szósty TFUE rozpoczął bieg po dniu 1 września 2024 r., co umożliwia zastosowanie art. 86 § 1 regulaminu postępowania w niniejszej sprawie, a po drugie, że wezwanie na rozprawę zostało doręczone skarżącej w dniu 18 września 2024 r. W związku z tym termin na złożenie pisma dostosowującego żądania w celu uzyskania stwierdzenia nieważności aktów utrzymujących z września 2024 r. upłynął w dniu 2 października 2024 r.
53
Ponieważ pismo dostosowujące żądania zostało złożone w sekretariacie Sądu po upływie terminu przewidzianego w art. 86 § 1 regulaminu postępowania, decyzją prezesa pierwszej izby z dnia 14 października 2024 r. odmówiono włączenia go do akt sprawy, o czym skarżąca została poinformowana pismem sekretariatu tego samego dnia.
54
Pismem z dnia 18 października 2024 r. skarżąca złożyła wniosek na podstawie art. 45 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zapytana o to na rozprawie, skarżąca wyjaśniła, że wniosek ten ma na celu uznanie przez Sąd za dopuszczalne, na podstawie art. 45 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, pisma dostosowującego żądania złożonego z przekroczeniem terminu. Skarżąca utrzymuje, że wystąpienie nieprzewidywalnych okoliczności uniemożliwiło jej złożenie pisma dostosowującego żądania w terminie przewidzianym w art. 86 § 1 regulaminu postępowania, ze zmianami. Utrzymuje ona bowiem, że okoliczność, iż zmiany regulaminu postępowania zostały opublikowane podczas wakacji sądowych wraz z niejednoznacznymi jej zdaniem informacjami na stronie internetowej EUR-Lex, stworzyła sytuację, w której skarżąca nie mogła przewidzieć, że dobrze znany i istotny termin zostanie przez Sąd zastąpiony w ciągu kilku tygodni, bez jakiegokolwiek ostrzeżenia lub wcześniejszego ogłoszenia.
55
Rada, popierana przez Republikę Chorwacji i Komisję, kwestionuje argumenty skarżącej.
56
W tej kwestii z utrwalonego orzecznictwa wynika, że od stosowania uregulowań Unii dotyczących terminów procesowych można odstąpić jedynie w zupełnie wyjątkowych sytuacjach, w razie wystąpienia nieprzewidywalnych okoliczności lub przypadku siły wyższej, zgodnie z art. 45 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, ponieważ ścisłe stosowanie tych norm odpowiada wymogom pewności prawa oraz konieczności zapobieżenia jakiejkolwiek dyskryminacji lub arbitralnemu traktowaniu w ramach wymiaru sprawiedliwości (zob. wyrok z dnia 14 grudnia 2016 r., SV Capital/EUNB, C‑577/15 P, EU:C:2016:947, pkt 56 i przytoczone tam orzecznictwo).
57
Należy przypomnieć, że art. 45 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma zastosowanie do postępowania przed Sądem na podstawie art. 53 tego statutu.
58
Trybunał orzekł, że pojęcia „siły wyższej” lub „nieprzewidywalnych okoliczności” zawierają element obiektywny, dotyczący nadzwyczajnych i niemających związku ze stroną skarżącą okoliczności, oraz element subiektywny, polegający na obowiązku zabezpieczenia się przez nią przed następstwami nadzwyczajnego zdarzenia poprzez przedsięwzięcie odpowiednich środków, bez nadmiernych poświęceń. W szczególności strona skarżąca powinna sumiennie nadzorować przebieg zainicjowanego postępowania, a zwłaszcza dochować staranności w celu dochowania przewidzianych terminów (wyrok z dnia 15 grudnia 1994 r., Bayer/Komisja, C‑195/91 P, EU:C:1994:412, pkt 32).
59
Pojęcia „nieprzewidywalnych okoliczności” i „siły wyższej” nie znajdują zastosowania do sytuacji, w której staranna i przezorna osoba byłaby obiektywnie w stanie nie dopuścić do przekroczenia terminu do wniesienia skargi (zob. postanowienie z dnia 11 czerwca 2020 r., GMPO/Komisja, C‑575/19 P, niepublikowane, EU:C:2020:448, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo).
60
Należy wreszcie przypomnieć, że zgodnie z art. 45 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej to do zainteresowanego należy wykazanie zaistnienia nieprzewidywalnych okoliczności lub siły wyższej.
61
W niniejszej sprawie należy zauważyć, że okoliczności, na które powołuje się skarżąca, wynikają z faktu, iż dowiedziała się ona z opóźnieniem o zmianach regulaminu postępowania ze względu, po pierwsze, na ich publikację w okresie wakacji sądowych, a po drugie, na niejednoznaczną prezentację regulaminu postępowania na stronie internetowej EUR-Lex, która to prezentacja nie wskazywała wyraźnie na te zmiany.
62
Jednakże, jak słusznie zauważa Rada, należy stwierdzić, że zmiany regulaminu postępowania zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 12 sierpnia 2024 r. z datą wejścia w życie wskazaną na dzień 1 września 2024 r. Ponadto były one przedmiotem komunikatu prasowego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 30 sierpnia 2024 r., a skonsolidowana wersja regulaminu postępowania była dostępna od dnia 1 września 2024 r. na stronie internetowej Trybunału, podczas gdy link do tej skonsolidowanej wersji regulaminu postępowania znajdował się w piśmie z dnia 18 września 2024 r., w którym sekretariat wezwał strony na rozprawę.
63
Na akt wydany przez instytucję Unii można powołać się wobec osób fizycznych i prawnych, jeżeli miały one możliwość zapoznania się z nim poprzez prawidłową publikację w Dzienniku Urzędowym (zob. podobnie wyrok z dnia 11 grudnia 2007 r., Skoma-Lux, C‑161/06, EU:C:2007:773, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo). Po wspomnianej publikacji nikt nie może bowiem powoływać się na nieznajomość treści Dziennika Urzędowego.
64
W konsekwencji skarżąca nie wykazała zaistnienia nieprzewidywalnych okoliczności lub przypadku siły wyższej pozwalających na odstąpienie od przedmiotowego terminu na podstawie art. 45 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
65
Z powyższego wynika, że wniosek skarżącej złożony na podstawie art. 45 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej należy oddalić jako bezzasadny.
Co do istoty
66
Na poparcie skargi skarżąca podnosi w istocie pięć zarzutów, dotyczących niezgodności z prawem art. 2 ust. 1 in fine decyzji 2014/145, zmienionej decyzją 2022/329, i art. 3 ust. 1 in fine rozporządzenia nr 269/2014, zmienionego rozporządzeniem 2022/330, naruszenia prawa do bycia wysłuchanym, błędu w ocenie, naruszenia zasady proporcjonalności i naruszenia obowiązku uzasadnienia.
W przedmiocie zarzutu niezgodności z prawem kryterium powiązania
67
Skarżąca podnosi na podstawie art. 277 TFUE zarzut niezgodności z prawem art. 2 ust. 1 in fine decyzji 2014/145, zmienionej decyzją 2022/329, oraz art. 3 ust. 1 in fine rozporządzenia nr 269/2014, zmienionego rozporządzeniem 2022/330, skierowanych przeciwko osobom powiązanym z osobą objętą środkami ograniczającymi na podstawie art. 2 ust. 1 decyzji 2014/145, zmienionej decyzją 2022/329, i art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 269/2014, zmienionego rozporządzeniem 2022/330 (co zwane będzie dalej: „kryterium powiązania”).
68
Skarżąca podnosi, że kryterium powiązania nie jest zgodne z celami art. 21 TUE i art. 215 TFUE, ponieważ pozwala Radzie na umieszczenie w spornych wykazach nazwisk osób, które nie mają żadnego związku z reżimem objętym danymi środkami ograniczającymi. Podnosi ona naruszenie zasady pewności prawa. Ściślej rzecz ujmując, skarżąca kwestionuje szeroką definicję kryterium powiązania, która przyznaje Radzie nieograniczone i arbitralne uprawnienia dyskrecjonalne i pozwala jej na umieszczenie w spornych wykazach każdej osoby.
69
W replice skarżąca podnosi, że arbitralny charakter umieszczenia jej nazwy w wykazie wynika z faktu, po pierwsze, że istnieje tylko jeden inny podmiot, którego nazwa została umieszczona w spornych wykazach jako podmiot powiązany z innym podmiotem, a po drugie, że w przypadku gdyby skarżąca była nadal kontrolowana przez Sberbank, jak twierdzi Rada, umieszczenie jej nazwy w spornych wykazach nie byłoby konieczne.
70
Skarżąca utrzymuje również, że nie jest już kontrolowana przez Sberbank.
71
Rada, popierana przez Komisję, kwestionuje argumenty skarżącej.
72
Zgodnie z art. 277 TFUE każda strona może, w postępowaniu dotyczącym aktu o zasięgu ogólnym przyjętego przez instytucję, organ lub jednostkę organizacyjną Unii, podnieść zarzuty określone w art. 263 akapit drugi TFUE w celu powołania się przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej na niemożność stosowania tego aktu.
73
Artykuł 277 TFUE jest wyrazem zasady ogólnej gwarantującej każdej ze stron prawo do podważenia w trybie incydentalnym – celem uzyskania stwierdzenia nieważności aktu, który może ona zaskarżyć – ważności wcześniejszych aktów instytucji, które stanowią podstawę prawną zaskarżonego aktu, jeśli strona ta nie miała prawa wniesienia na podstawie art. 263 TFUE bezpośredniej skargi na te akty, których konsekwencje w ten sposób ponosi, bez uprzedniej możliwości żądania stwierdzenia ich nieważności. Akt o charakterze generalnym, któremu zarzuca się niezgodność z prawem, powinien móc być stosowany – w sposób bezpośredni albo pośredni – w sprawie będącej przedmiotem skargi oraz powinien istnieć bezpośredni związek prawny między zaskarżoną decyzją indywidualną a rozpatrywanym aktem generalnym (zob. wyrok z dnia 17 lutego 2017 r., Islamic Republic of Iran Shipping Lines i in./Rada, T‑14/14 i T‑87/14, EU:T:2017:102, pkt 55 i przytoczone tam orzecznictwo).
74
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądy Unii powinny zapewnić – zgodnie z kompetencjami przysługującymi im na podstawie traktatu FUE – co do zasady pełną kontrolę zgodności z prawem ogółu aktów Unii w świetle praw podstawowych stanowiących integralną część porządku prawnego Unii. Obejmuje to między innymi przestrzeganie prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej (zob. podobnie wyroki: z dnia 3 września 2008 r., Kadi i Al Barakaat International Foundation/Rada i Komisja, C‑402/05 P i C‑415/05 P, EU:C:2008:461, pkt 326; z dnia 18 lipca 2013 r., Komisja i in./Kadi, C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P, EU:C:2013:518, pkt 97, 98).
75
Radzie przysługuje jednak szeroki zakres uprawnień dyskrecjonalnych w zakresie generalnego i abstrakcyjnego definiowania kryteriów prawnych i zasad przyjmowania środków ograniczających (zob. podobnie wyrok z dnia 21 kwietnia 2015 r., Anbouba/Rada, C‑605/13 P, EU:C:2015:248, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo). W konsekwencji normy o charakterze generalnym, które definiują te kryteria i szczegółowe zasady, takie jak przepisy zaskarżonych aktów przewidujące kryteria umieszczenia w wykazie, których dotyczy niniejszy zarzut, podlegają ograniczonej kontroli sądowej, ograniczającej się do sprawdzenia przestrzegania przepisów proceduralnych i dotyczących uzasadnienia, prawidłowości ustaleń faktycznych, braku naruszenia prawa oraz braku oczywistych błędów w ocenie stanu faktycznego, czy też nadużycia władzy (zob. wyrok z dnia 15 listopada 2023 r., OT/Rada, T‑193/22, EU:T:2023:716, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo).
76
Zdaniem skarżącej kryterium powiązania nie jest zgodne z art. 21 TUE ani z art. 215 TFUE oraz narusza zasadę pewności prawa.
77
W pierwszej kolejności zasada pewności prawa wymaga, aby prawodawstwo Unii było jasne i precyzyjne, a jego stosowanie przewidywalne dla podmiotów prawa (zob. wyrok z dnia 15 listopada 2023 r., OT/Rada, T‑193/22, EU:T:2023:716, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo).
78
W tym względzie orzeczono już, że kryterium powiązania ogranicza uprawnienia dyskrecjonalne Rady poprzez wprowadzenie obiektywnych kryteriów, które gwarantują stopień przewidywalności wymagany przez prawo Unii i poszanowanie zasady pewności prawa (wyrok z dnia 6 września 2023 r., Pumpyanskiy/Rada, T‑291/22, niepublikowany, EU:T:2023:499, pkt 126).
79
W drugiej kolejności należy zauważyć, że skarżąca podnosi zarzut dotyczący naruszenia art. 215 TFUE ze względu na to, iż między osobami objętymi środkami ograniczającymi a danym państwem trzecim nie istnieje wystarczająca więź, a skarżąca opiera się w szczególności na wyroku z dnia 13 marca 2012 r., Tay Za/Rada (C‑376/10 P, EU:C:2012:138, pkt 64, 68). Należy jednak stwierdzić, że orzecznictwo przytoczone przez skarżącą dotyczy nie art. 215 TFUE, lecz art. 60 i 301 WE.
80
Tymczasem z orzecznictwa wynika, że w następstwie zmian wprowadzonych do prawa pierwotnego wraz z wejściem w życie traktatu z Lizbony, w dniu 1 grudnia 2009 r., treść art. 60 WE, dotyczącego środków ograniczających w zakresie przepływu kapitału i płatności, oraz art. 301 WE, dotyczącego zerwania lub ograniczenia w całości lub w części stosunków gospodarczych z jednym lub z większą liczbą państw trzecich, znalazła odzwierciedlenie w art. 215 TFUE. Artykuł 215 ust. 2 TFUE pozwala Radzie na przyjmowanie środków ograniczających wobec osób fizycznych lub prawnych, grup lub podmiotów innych niż państwa, czyli środków, które przed wejściem w życie traktatu z Lizbony wymagały powołania jako podstawy prawnej także art. 308 WE, w sytuacji gdy ich adresaci nie mieli żadnego związku z reżimem rządzącym państwem trzecim (wyrok z dnia 19 lipca 2012 r., Parlament/Rada, C‑130/10, EU:C:2012:472, pkt 51, 53).
81
Wynika stąd, że argument skarżącej dotyczący naruszenia art. 215 TFUE należy oddalić.
82
W trzeciej kolejności należy zauważyć, że kryterium powiązania nie wymaga, aby osoba, której dotyczy to kryterium, miała bezpośredni związek z sytuacją w Ukrainie (zob. podobnie wyrok z dnia 11 września 2024 r., Ezubov/Rada, T‑741/22, niepublikowany, EU:T:2024:605, pkt 120).
83
Możliwość nałożenia środków ograniczających w takiej sytuacji można wytłumaczyć niemałym ryzykiem, że osoba objęta środkami ograniczającymi może, w celu obejścia tych środków, wykorzystać więź, jaką utrzymuje z osobami z nią powiązanymi, aby wywrzeć na nie presję (zob. wyrok z dnia 11 września 2024 r., Ezubov/Rada, T‑741/22, niepublikowany, EU:T:2024:605, pkt 121 i przytoczone tam orzecznictwo).
84
W konsekwencji kryterium to przyczynia się do zapewnienia skuteczności środków ograniczających, a więc i do wywierania presji na władze rosyjskie, aby zaprzestały działań i polityki destabilizujących Ukrainę oraz agresji wojskowej wobec tego państwa.
85
Wynika stąd, że kryterium powiązania i przyjęte na jego podstawie środki ograniczające są zgodne z celem określonym w art. 21 ust. 2 lit. c) TUE, jakim jest utrzymanie pokoju, zapobieganie konfliktom i umacnianie bezpieczeństwa międzynarodowego, zgodnie z celami i zasadami Karty Narodów Zjednoczonych, podpisanej w San Francisco (Stany Zjednoczone) w dniu 26 czerwca 1945 r. (zob. podobnie wyrok z dnia 15 listopada 2023 r., OT/Rada, T‑193/22, EU:T:2023:716, pkt 46).
86
W konsekwencji argument skarżącej dotyczący braku związku między sytuacją w Ukrainie a rolą osób fizycznych objętych rozpatrywanymi środkami ograniczającymi należy oddalić.
87
Ponadto należy oddalić argument skarżącej, zgodnie z którym umieszczenie jej nazwy w spornych wykazach jest arbitralne, ponieważ istnieje tylko jeden inny podmiot objęty rozpatrywanymi środkami ograniczającymi na podstawie kryterium powiązania. Tego rodzaju argument dotyczy bowiem zastosowania kryterium powiązania, a nie jego definicji.
88
Ponadto argument skarżącej, zgodnie z którym nie jest już ona kontrolowana przez Sberbank, dotyczy kwestii zasadności powodów umieszczenia w wykazie, a nie kwestii zgodności z prawem kryterium stanowiącego podstawę prawną umieszczenia jej nazwy w spornych wykazach.
89
Z powyższego wynika, że podniesiony przez skarżącą zarzut niezgodności z prawem należy oddalić.
W przedmiocie zarzutu dotyczącego naruszenia obowiązku uzasadnienia
90
Skarżąca podnosi, że Rada nie przedstawiła wystarczających lub odpowiednich powodów umieszczenia jej nazwy w spornych wykazach, co stanowi naruszenie art. 296 akapit drugi TFUE i art. 41 ust. 2 lit. c) Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”).
91
Po pierwsze, skarżąca twierdzi, że kontekst zaskarżonych aktów nie pozwalał jej zrozumieć zakresu podjętego wobec niej środka. Jej zdaniem nie mogła ona przewidzieć twierdzenia Rady, że była „kontrolowana przez Sberbank”, podczas gdy Sberbank sprzedał ją nowemu właścicielowi.
92
Po drugie, skarżąca utrzymuje, że twierdzenie, zgodnie z którym pozostawała ona pod faktyczną kontrolą Sberbanku – niezależnie od jego nieprawdziwości – nie zostało wyjaśnione, podczas gdy Rada miała faktyczną możliwość przedstawienia bardziej precyzyjnego uzasadnienia.
93
Po trzecie, w replice skarżąca dodaje, że uzasadnienie nie pozwala jej zrozumieć dokładnych powodów umieszczenia i pozostawienia jej nazwy w spornych wykazach. Ponieważ kontekst wynikający z motywu 3 decyzji 2022/2477 opiera się na atakach rakietowych i dronowych Federacji Rosyjskiej na cywilną ludność ukraińską, Rada nie przedstawiła żadnego rozsądnego wyjaśnienia, w jaki sposób skarżąca znajduje się w takiej samej sytuacji jak „osoby odpowiedzialne” za te ataki.
94
Rada, popierana przez Komisję, kwestionuje argumenty skarżącej.
95
Należy przypomnieć, że uzasadnienie, jakiego wymaga art. 296 TFUE, powinno w sposób jasny i jednoznaczny przedstawiać tok rozumowania instytucji, która wydała akt, tak aby umożliwić zainteresowanym zaznajomienie się ze względami uzasadniającymi nałożenie danych środków i ocenę ich zasadności, a właściwemu sądowi przeprowadzenie kontroli (wyrok z dnia 15 listopada 2012 r., Rada/Bamba, C‑417/11 P, EU:C:2012:718, pkt 50; zob. także wyrok z dnia 22 kwietnia 2021 r., Rada/PKK, C‑46/19 P, EU:C:2021:316, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo).
96
Uzasadnienie, jakiego wymaga art. 296 TFUE, powinno być dostosowane do charakteru danego aktu i do kontekstu, w jakim został on wydany. Wymóg uzasadnienia należy oceniać w odniesieniu do okoliczności danej sprawy, w szczególności do treści tego aktu, charakteru powołanych zarzutów, a także interesu, jaki w uzyskaniu wyjaśnień mogą mieć adresaci aktu lub inne osoby, których dotyczy on bezpośrednio i indywidualnie. W szczególności nie ma wymogu, by uzasadnienie wyszczególniało wszystkie istotne okoliczności faktyczne i prawne ani by zawierało szczegółową odpowiedź na rozważania przedstawione przez zainteresowanego w trakcie konsultacji przed przyjęciem tego aktu, ponieważ ocena, czy uzasadnienie aktu jest wystarczające, winna nie tylko opierać się na jego brzmieniu, ale także uwzględniać okoliczności jego wydania, jak również całość przepisów prawa regulujących daną dziedzinę. W konsekwencji akt niekorzystny jest wystarczająco uzasadniony, jeżeli został wydany w okolicznościach znanych zainteresowanemu, pozwalając mu na zrozumienie treści przyjętego względem niego środka (wyrok z dnia 15 listopada 2012 r., Rada/Bamba, C‑417/11 P, EU:C:2012:718, pkt 53, 54; zob. także wyrok z dnia 22 kwietnia 2021 r., Rada/PKK, C‑46/19 P, EU:C:2021:316, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo).
97
Ponadto w orzecznictwie wyjaśniono, że uzasadnienie aktu Rady nakładającego środek ograniczający powinno wskazywać nie tylko jego podstawę prawną, ale także szczególne i konkretne względy, dla których Rada uznała w ramach przysługujących jej uprawnień dyskrecjonalnych, że zainteresowany powinien zostać objęty takim środkiem (zob. wyrok z dnia 27 lipca 2022 r., RT France/Rada, T‑125/22, EU:T:2022:483, pkt 105 i przytoczone tam orzecznictwo).
98
Należy również przypomnieć, że obowiązek uzasadnienia przewidziany w art. 296 TFUE stanowi istotny wymóg formalny, który należy odróżnić od kwestii jego zasadności, dotyczącej materialnej zgodności z prawem spornego aktu (zob. podobnie wyrok z dnia 2 kwietnia 1998 r., Komisja/Sytraval i Brink’s France, C‑367/95 P, EU:C:1998:154, pkt 67). Uzasadnienie decyzji polega bowiem na formalnym przedstawieniu powodów, na których opiera się ta decyzja. W przypadku gdy owe powody są dotknięte błędami, błędy te stanowią wadę naruszającą materialną zgodność z prawem decyzji, ale nie jej uzasadnienia, które może być wystarczające, nawet jeśli przedstawia błędne powody (wyrok z dnia 10 lipca 2008 r., Bertelsmann i Sony Corporate of American/Impala, C‑413/06 P, EU:C:2008:392, pkt 181).
99
W niniejszej sprawie, po pierwsze, należy zauważyć, że ogólny kontekst, który spowodował przyjęcie przez Radę rozpatrywanych środków ograniczających, został jasno przedstawiony w motywach zaskarżonych aktów, odnoszących się w szczególności do niczym niesprowokowanej i nieuzasadnionej agresji wojskowej Federacji Rosyjskiej na Ukrainę. Wyraźnie wskazano również podstawy prawne, w oparciu o które akty te zostały przyjęte, a mianowicie art. 29 TUE i art. 215 TFUE.
100
Po drugie, powodami przyjęcia zaskarżonych aktów w odniesieniu do skarżącej są te, które zostały przedstawione w pkt 10 powyżej. Wbrew temu, co utrzymuje skarżąca, należy stwierdzić, że powody – biorąc pod uwagę ich brzmienie – są wystarczająco jasne i precyzyjne, aby umożliwić skarżącej zrozumienie względów, z jakich jej nazwa została umieszczona, a następnie pozostawiona w spornych wykazach. W szczególności z uzasadnienia tego wynika, że w pierwotnych aktach oraz w aktach utrzymujących z marca 2023 r., z września 2023 r. i z marca 2024 r. Rada umieściła i pozostawiła nazwę skarżącej w spornych wykazach na podstawie kryterium powiązania.
101
Z uzasadnienia wynika bowiem jasno, że nazwa skarżącej została umieszczona w spornych wykazach ze względu na to, że „jest związana z Sberbankiem”, ponieważ Sberbank zachował nad nią faktyczną kontrolę niezależnie od rzekomego przekazania udziałów w niej na przedsiębiorcę ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Poprzez użycie wyrażenia „rzekome przekazanie” powody wyraźnie wskazują, że Rada kwestionuje sprzedaż skarżącej na rzecz przedsiębiorcy ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich.
102
Po trzecie, należy odrzucić argumenty skarżącej, zgodnie z którymi Rada nie wyjaśniła w wystarczający sposób, w jaki sposób skarżąca pozostawała pod kontrolą Sberbanku, co zdaniem skarżącej jest błędne. W zakresie, w jakim argumenty te dotyczą zasadności twierdzeń zawartych w powodach umieszczenia w spornych wykazach, dotyczą one bowiem w rzeczywistości błędu w ocenie, a nie naruszenia obowiązku uzasadnienia, i zostaną zbadane w ramach zarzutu trzeciego.
103
Po czwarte, należy również odrzucić podniesiony w replice argument skarżącej, zgodnie z którym Rada nie przedstawiła żadnego rozsądnego wyjaśnienia wskazującego, w jaki sposób skarżąca znajduje się w takiej samej sytuacji jak „osoby odpowiedzialne” za ataki dronów w Ukrainie. O ile bowiem motyw 3 aktów pierwotnych odnosi się do ataków rakietowych i dronowych dokonanych przez Federację Rosyjską na ludność cywilną oraz na cywilne mienie i infrastrukturę w Ukrainie, o tyle należy stwierdzić, że motyw ten opisuje ogólny kontekst, w jaki wpisują się pierwotne akty, podobnie jak motyw 4 tych aktów, który odnosi się do powagi sytuacji w Ukrainie. Tymczasem wbrew temu, co twierdzi skarżąca, pierwotne akty nie mają na celu postawienia jej w takiej samej sytuacji jak osoby odpowiedzialne za te ataki.
104
W związku z tym z uzasadnienia zaskarżonych aktów wynika, że szczególne i konkretne względy, które skłoniły Radę do umieszczenia, a następnie pozostawienia nazwy skarżącej w spornych wykazach, zostały wskazane w sposób wystarczająco jasny, aby umożliwić jej zrozumienie tych powodów, a Sądowi – przeprowadzenie kontroli w tym względzie.
105
Z powyższych rozważań wynika, że zarzut dotyczący naruszenia obowiązku uzasadnienia należy oddalić.
W przedmiocie zarzutu dotyczącego naruszenia prawa do bycia wysłuchanym
106
W skardze skarżąca podnosi naruszenie art. 41 Karty, a w szczególności naruszenie prawa do bycia wysłuchanym. Jej zdaniem Rada powinna była skonsultować się z nią przed przyjęciem pierwotnych aktów, ponieważ wywołanie efektu zaskoczenia nie było konieczne. W tym względzie, po pierwsze, twierdzi ona, że będące w jej faktycznym władaniu instrumenty finansowe Fortenova Group pozostały aktywami znajdującymi się w Unii nawet w przypadku zmiany właściciela, a zatem nie istniało żadne ryzyko, że instrumenty finansowe zostaną przeniesione poza Unię i poza zakres stosowania rozporządzenia nr 269/2014, zmienionego rozporządzeniem 2022/330.
107
Po drugie, skarżąca podnosi, że instrumenty finansowe zostały już zamrożone przez Fortenova Group, gdy faktycznie władał nią Sberbank. Zdaniem skarżącej umożliwienie jej przedstawienia uwag przed pierwotnym umieszczeniem jej nazwy w spornych wykazach nie byłoby zatem szkodliwe i nie spowodowałoby żadnej ucieczki aktywów poza Unię.
108
W piśmie dostosowującym żądania dotyczącym aktów utrzymujących z września 2023 r. skarżąca utrzymuje, że decyzję o pozostawieniu nazwiska osoby w spornych wykazach należy poprzedzić powiadomieniem o zgromadzonych materiałach obciążających, a także umożliwieniem zainteresowanej osobie bycia wysłuchaną. Tymczasem Rada nie skontaktowała się z nią przed pozostawieniem jej nazwy w spornych wykazach.
109
To samo dotyczy aktów utrzymujących z marca 2024 r., które Rada przyjęła z naruszeniem ciążącego na niej obowiązku okresowego przeglądu.
110
Rada, popierana przez Komisję, kwestionuje argumenty skarżącej.
111
Należy przypomnieć, że prawo do bycia wysłuchanym w każdym postępowaniu, ustanowione w art. 41 ust. 2 lit. a) Karty, będące integralną częścią poszanowania prawa do obrony, gwarantuje każdej osobie możliwość użytecznego i skutecznego przedstawienia jej stanowiska w trakcie postępowania administracyjnego i przed wydaniem jakiejkolwiek decyzji, która mogłaby negatywnie wpłynąć na jej interesy (zob. wyrok z dnia 27 lipca 2022 r., RT France/Rada, T‑125/22, EU:T:2022:483, pkt 75 i przytoczone tam orzecznictwo).
112
W kontekście postępowania dotyczącego przyjęcia decyzji o umieszczeniu nazwy podmiotu w wykazie załączonym do aktu zawierającego środki ograniczające poszanowanie prawa do obrony wymaga, aby właściwy organ Unii powiadomił zainteresowaną osobę o przyjętych wobec niej powodach i o materiałach, na których organ ten zamierza oprzeć swoją decyzję. Dokonując tego powiadomienia, właściwy organ Unii powinien umożliwić tej osobie skuteczne przedstawienie jej stanowiska w odniesieniu do przyjętych wobec niej powodów (zob. podobnie wyrok z dnia 18 lipca 2013 r., Komisja i in./Kadi, C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P, EU:C:2013:518, pkt 111, 112).
113
Artykuł 52 ust. 1 Karty dopuszcza jednakże ograniczenia w wykonywaniu praw w niej uznanych, o ile dane ograniczenie szanuje istotę danego prawa podstawowego oraz – z zastrzeżeniem zasady proporcjonalności – jest ono konieczne i rzeczywiście odpowiada celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię (zob. wyrok z dnia 18 lipca 2013 r., Komisja i in./Kadi, C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P, EU:C:2013:518, pkt 101 i przytoczone tam orzecznictwo).
114
W tym względzie Trybunał wielokrotnie orzekał, że prawo do obrony może podlegać ograniczeniom lub odstępstwom, w szczególności w dziedzinie środków ograniczających przyjętych w kontekście wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB) (zob. podobnie wyrok z dnia 21 grudnia 2011 r., Francja/People’s Mojahedin Organization of Iran, C‑27/09 P, EU:C:2011:853, pkt 67 i przytoczone tam orzecznictwo).
115
Ponadto istnienie naruszenia prawa do obrony należy oceniać przy uwzględnieniu konkretnych okoliczności danej sprawy, w szczególności charakteru rozpatrywanego aktu, kontekstu jego przyjęcia oraz przepisów prawa regulujących daną dziedzinę (zob. wyrok z dnia 18 lipca 2013 r., Komisja i in./Kadi, C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P, EU:C:2013:518, pkt 102 i przytoczone tam orzecznictwo).
116
Należy też przypomnieć, że sąd Unii rozróżnia z jednej strony pierwotne umieszczenie nazwiska danej osoby w rozpatrywanych wykazach, a z drugiej strony pozostawienie nazwiska tej osoby we wspomnianych wykazach (zob. podobnie wyrok z dnia 30 kwietnia 2015 r., Al-Chihabi/Rada, T‑593/11, EU:T:2015:249, pkt 40).
117
To właśnie w świetle tych wypracowanych w orzecznictwie zasad należy zbadać argumenty skarżącej.
– W przedmiocie aktów pierwotnych
118
W dziedzinie środków ograniczających należy przypomnieć, że w wypadku decyzji pierwotnej Rada nie miała obowiązku uprzedniego powiadomienia zainteresowanej osoby lub zainteresowanego podmiotu o powodach, na których zamierza oprzeć umieszczenie tej osoby lub podmiotu w spornych wykazach. Taki środek bowiem, aby jego skuteczność nie była zagrożona, powinien ze swej istoty stanowić zaskoczenie i być stosowany ze skutkiem natychmiastowym. W takim wypadku zasadniczo wystarczy, by instytucja powiadomiła o powodach zainteresowaną osobę lub zainteresowany podmiot i umożliwiła im bycie wysłuchanym równocześnie z przyjęciem decyzji lub bezpośrednio po jej przyjęciu (zob. podobnie wyroki: z dnia 21 grudnia 2011 r., Francja/People’s Mojahedin Organization of Iran, C‑27/09 P, EU:C:2011:853, pkt 61; z dnia 14 października 2009 r., Bank Melli Iran/Rada, T‑390/08, EU:T:2009:401, pkt 92, 93).
119
Ponadto należy podkreślić, że ani odpowiednie przepisy decyzji 2014/145, zmienionej decyzją 2022/329, i rozporządzenia nr 269/2014, zmienionego rozporządzeniem 2022/330, ani ogólna zasada poszanowania prawa do obrony nie przyznają zainteresowanym prawa do formalnego wysłuchania, ponieważ wystarczająca jest możliwość przedstawienia uwag na piśmie (zob. analogicznie wyrok z dnia 15 listopada 2023 r., OT/Rada, T‑193/22, EU:T:2023:716, pkt 97 i przytoczone tam orzecznictwo).
120
W niniejszej sprawie należy zauważyć, że nazwa skarżącej została umieszczona po raz pierwszy w spornych wykazach na mocy aktów pierwotnych. Jak wynika z pkt 11 powyżej, powiadomienie o powodach umieszczenia nazwy skarżącej w spornych wykazach było przedmiotem ogłoszenia opublikowanego w Dzienniku Urzędowym w dniu 19 grudnia 2022 r.
121
Zgodnie z orzecznictwem przypomnianym w pkt 118 powyżej Rada nie była zobowiązana w okolicznościach niniejszej sprawy do odebrania uwag skarżącej przed przyjęciem aktów pierwotnych.
122
Wniosku tego nie podważają argumenty skarżącej, zgodnie z którymi efekt zaskoczenia nie był konieczny ze względu na okoliczność, że jej środki finansowe były już zamrożone.
123
W niniejszej sprawie, mimo że środki finansowe skarżącej w ramach Fortenova Group były już zamrożone przed umieszczeniem jej nazwy w spornych wykazach w następstwie umieszczenia nazwy Sberbanku, należy bowiem również wziąć pod uwagę, że jedną z konsekwencji rozpatrywanej transakcji było właśnie odblokowanie środków finansowych skarżącej. Na rozprawie skarżąca przyznała bowiem, że środki finansowe, którymi faktycznie władała w Fortenova Group, powinny były zostać odblokowane w następstwie transakcji z dnia 31 października 2022 r., w wyniku której Sberbank sprzedał ją inwestorowi ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Potwierdza to również wiadomość elektroniczna z dnia 20 listopada 2022 r. wysłana przez inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich do Fortenova Group, zawarta w pierwszych aktach WK, w części „Dowody dodatkowe”, w której uściślono, że w tym dniu skarżąca nie była już kontrolowana przez podmiot objęty środkami ograniczającymi i zwróciła się zasadniczo o możliwość uczestniczenia w przyszłych zgromadzeniach Fortenova Group i skorzystania na nich z praw głosu. A zatem, nawet jeśli sama Rada nie uznała tej sprzedaży, to nie mogła mieć pewności, że dotyczy to również wszystkich podmiotów gospodarczych, które miały dokonać zamrożenia danych środków finansowych. Ze względu na ryzyko odblokowania środków finansowych Rada słusznie uznała, że efekt zaskoczenia jest konieczny w niniejszej sprawie w celu zapewnienia skuteczności środków ograniczających.
124
Z powyższego wynika, że Rada nie naruszyła prawa skarżącej do bycia wysłuchaną przy przyjmowaniu pierwotnych aktów.
– W przedmiocie aktów utrzymujących z września 2023 r.
125
Co się tyczy decyzji polegającej na utrzymaniu środków ograniczających wobec osoby już nimi objętej, Rada jest zobowiązana do poinformowania tej osoby o materiałach, którymi dysponuje dla celów uzasadnienia swojej decyzji, i powinna umożliwić tej osobie skuteczne przedstawienie jej stanowiska w odniesieniu do przyjętych wobec niej powodów przed przyjęciem tej decyzji. Poszanowanie tego podwójnego obowiązku proceduralnego powinno poprzedzać wydanie tej decyzji (zob. podobnie wyroki: z dnia 21 grudnia 2011 r., Francja/People’s Mojahedin Organization of Iran, C‑27/09 P, EU:C:2011:853, pkt 62 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 18 lipca 2013 r., Komisja i in./Kadi, C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P, EU:C:2013:518, pkt 111–113 i przytoczone tam orzecznictwo).
126
Należy jednak wskazać, że prawo do bycia wysłuchanym przed przyjęciem aktów utrzymujących środki ograniczające w odniesieniu do osób już nimi objętych powinno być przestrzegane wtedy, gdy Rada przyjęła wobec tych osób nowe okoliczności, a nie wtedy, gdy to utrzymanie opiera się na tych samych powodach, które uzasadniały przyjęcie pierwotnego aktu nakładającego dane środki ograniczające (wyroki: z dnia 28 lipca 2016 r., Tomana i in./Rada i Komisja, C‑330/15 P, niepublikowany, EU:C:2016:601, pkt 67; z dnia 7 czerwca 2023 r., Shakutin/Rada, T‑141/21, niepublikowany, EU:T:2023:303, pkt 74).
127
W sytuacji gdy pozostawienie nazwiska danej osoby lub nazwy danego podmiotu w wykazie osób lub podmiotów objętych środkami ograniczającymi opiera się na tych samych powodach, które uzasadniały przyjęcie aktu pierwotnego, bez uwzględnienia wobec nich nowych okoliczności, Rada nie jest zobowiązana, w celu poszanowania przysługującego im prawa do bycia wysłuchanym, do ponownego podania do ich wiadomości obciążających je dowodów (wyrok z dnia 22 czerwca 2022 r., Haswani/Rada, T‑479/21, niepublikowany, EU:T:2022:383, pkt 85; zob. także podobnie wyrok z dnia 7 kwietnia 2016 r., Central Bank of Iran/Rada, C‑266/15 P, EU:C:2016:208, pkt 32, 33).
128
W niniejszej sprawie Rada poinformowała skarżącą pismem z dnia 15 września 2023 r. o pozostawieniu jej nazwy w spornych wykazach. W tym względzie, ponieważ uzasadnienie aktów utrzymujących z września 2023 r. w odniesieniu do skarżącej nie zmieniło się, a Rada nie przedstawiła nowych materiałów obciążających w celu uzupełnienia podstawy dokumentacyjnej, na której opierało się pozostawienie jej nazwy w spornych wykazach, Rada nie była zobowiązana, z własnej inicjatywy i bez wniosku skarżącej w tym zakresie, do ponownego podania do jej wiadomości materiałów obciążających i umożliwienia jej przedstawienia uwag.
129
W konsekwencji zarzut drugi należy oddalić w odniesieniu do aktów utrzymujących z września 2023 r.
– W przedmiocie aktów utrzymujących z marca 2024 r.
130
Jak wynika z pkt 21 powyżej, nazwa skarżącej została pozostawiona w spornych wykazach aktami utrzymującymi z marca 2024 r. z niezmienionych powodów. Ponadto należy zauważyć, że w celu przyjęcia tych aktów Rada nie oparła się na żadnym nowym elemencie obciążającym. W związku z tym, zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 125–127 powyżej, w celu poszanowania prawa skarżącej do bycia wysłuchanym Rada nie była zobowiązana do ponownego podania do jej wiadomości tych samych materiałów obciążających ją i wysłuchania jej przed przyjęciem aktów utrzymujących z marca 2024 r.
131
Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącej, okoliczność, że Rada nie wysłuchała jej przed pozostawieniem jej nazwy w spornych wykazach, zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 125–127 powyżej, nie może stanowić naruszenia ciążącego na Radzie obowiązku dokonania przeglądu.
132
W świetle całości powyższych rozważań należy oddalić zarzut dotyczący naruszenia prawa do bycia wysłuchanym.
W przedmiocie zarzutu dotyczącego błędu w ocenie
– Rozważania wstępne
133
Tytułem wstępu należy zauważyć, że chociaż jest prawdą, że Rada dysponuje pewnym marginesem swobody przy ustalaniu, czy w konkretnym wypadku zostały spełnione kryteria prawne, na których opierają się zastosowane środki ograniczające, to jednak pozostaje również faktem, że sądy Unii powinny zapewnić co do zasady pełną kontrolę zgodności z prawem ogółu aktów Unii (zob. podobnie wyroki: z dnia 3 lipca 2014 r., National Iranian Tanker Company/Rada, T‑565/12, EU:T:2014:608, pkt 54, 55; z dnia 26 października 2022 r., Ovsyannikov/Rada, T‑714/20, niepublikowany, EU:T:2022:674, pkt 61 i przytoczone tam orzecznictwo).
134
Ponadto należy podkreślić, że skuteczność kontroli sądowej gwarantowanej w art. 47 Karty wymaga między innymi, by sąd Unii upewnił się, że decyzja o przyjęciu lub utrzymaniu w mocy środków ograniczających, która ma dla zainteresowanej osoby czy zainteresowanego podmiotu skutek osobisty, opiera się na wystarczająco solidnej podstawie faktycznej. Oznacza to sprawdzenie okoliczności faktycznych podnoszonych w uzasadnieniu, które leży u podstaw wspomnianej decyzji, tak aby kontrola sądowa nie była ograniczona do oceny abstrakcyjnego prawdopodobieństwa przywołanych powodów, ale by dotyczyła tego, czy powody te – lub co najmniej jeden z nich, uważany za sam w sobie wystarczający do wsparcia tejże decyzji – są wykazane (wyroki: z dnia 18 lipca 2013 r., Komisja i in./Kadi, C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P, EU:C:2013:518, pkt 119; z dnia 5 listopada 2014 r., Mayaleh/Rada, T‑307/12 i T‑408/13, EU:T:2014:926, pkt 128).
135
Oceny takiej należy dokonywać, rozpatrując dowody i informacje nie w sposób odrębny, lecz w kontekście, w jaki się one wpisują. Rada wywiązuje się bowiem ze spoczywającego na niej ciężaru dowodu, jeśli przedstawia przed sądem Unii zbiór wystarczająco konkretnych, precyzyjnych i spójnych poszlak pozwalający na ustalenie istnienia wystarczającego związku pomiędzy podmiotem podlegającym środkowi obejmującemu zamrożenie funduszy a zwalczanym reżimem lub, ogólnie, zwalczanymi sytuacjami (zob. wyrok z dnia 20 lipca 2017 r., Badica i Kardiam/Rada, T‑619/15, EU:T:2017:532, pkt 99 i przytoczone tam orzecznictwo).
136
To bowiem do właściwego organu Unii należy – w razie zakwestionowania – wykazanie zasadności powodów wysuniętych przeciwko konkretnej osobie, a nie do tej osoby przedstawienie zaprzeczającego dowodu braku zasadności wspomnianych powodów. Jest istotne, by przedstawione informacje lub dowody wykazywały powody wysunięte przeciwko zainteresowanej osobie (wyroki: z dnia 18 lipca 2013 r., Komisja i in./Kadi, C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P, EU:C:2013:518, pkt 121, 122; z dnia 3 lipca 2014 r., National Iranian Tanker Company/Rada, T‑565/12, EU:T:2014:608, pkt 57).
137
W tym względzie należy podkreślić, że należy wziąć pod uwagę kontekst rozpatrywanych środków, a stopień dowodu, jakiego można wymagać od Rady, powinien być dostosowany ze względu na trudności w dostępie do dowodów i obiektywnych informacji (zob. wyrok z dnia 1 czerwca 2022 r., Prigozhin/Rada, T‑723/20, niepublikowany, EU:T:2022:317, pkt 102 i przytoczone tam orzecznictwo).
138
Ponadto należy przypomnieć, że działalnością orzeczniczą sądu Unii rządzi zasada swobodnej oceny dowodów, zaś jedynym kryterium oceny wartości przedstawionych dowodów jest ich wiarygodność. W tym względzie, aby ocenić wartość dowodową danego dokumentu, należy sprawdzić wiarygodność zawartych w nim informacji, biorąc pod uwagę w szczególności pochodzenie dokumentu, okoliczności jego sporządzenia oraz jego adresata, a także zastanowić się, czy w świetle jego treści wydaje się on sensowny i rzetelny (zob. wyrok z dnia 31 maja 2018 r., Kaddour/Rada, T‑461/16, EU:T:2018:316, pkt 107 i przytoczone tam orzecznictwo).
139
Ponadto należy przypomnieć, że środki ograniczające mają charakter zabezpieczający oraz z definicji tymczasowy, ich ważność jest zaś uzależniona od trwania okoliczności faktycznych i prawnych, które spowodowały ich przyjęcie, a także od konieczności ich utrzymania w mocy w celu realizacji związanego z nimi celu. Zatem w ramach okresowego przeglądu tych środków ograniczających zadaniem Rady jest dokonanie aktualnej oceny sytuacji i podsumowanie wpływu danych środków, tak aby ustalić, czy umożliwiły one osiągnięcie celów zakładanych przez pierwotne umieszczenie danych osób i podmiotów w spornych wykazach lub też czy nadal możliwe jest wyciągnięcie takich samych wniosków w odniesieniu do tych osób i podmiotów (wyrok z dnia 12 lutego 2020 r., Amisi Kumba/Rada, C‑163/18, EU:C:2020:57, pkt 58, 59).
140
Wreszcie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zgodność z prawem aktu Unii powinna być oceniana na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydania tego aktu (zob. wyroki: z dnia 3 września 2015 r., Inuit Tapiriit Kanatami i in./Komisja, C‑398/13 P, EU:C:2015:535, pkt 22 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 4 września 2015 r., NIOC i in./Rada, T‑577/12, niepublikowany, EU:T:2015:596, pkt 112 i przytoczone tam orzecznictwo).
141
To w świetle tych rozważań należy zbadać, czy Rada popełniła błąd w ocenie, podejmując decyzję o umieszczeniu, a następnie pozostawieniu nazwy skarżącej w spornych wykazach.
142
W niniejszej sprawie należy zauważyć, że w celu uzasadnienia umieszczenia, a następnie pozostawienia nazwy skarżącej w spornych wykazach Rada oparła się na dowodach znajdujących się, odpowiednio, w pierwszych aktach WK oraz w drugich i trzecich aktach WK.
143
Pierwsze akta WK zawierają następujące dowody:
–
wyrok rechtbank Amsterdam (sądu rejonowego w Amsterdamie, Niderlandy) z dnia 6 września 2022 r. (dokument nr 1);
–
dokument pochodzący od Kroll Issuer Services Ltd z dnia 5 kwietnia 2022 r. (dokument nr 2);
–
zrzut ekranu strony internetowej Fortenova Group (dokument nr 3);
–
wyciąg z rosyjskiego jednolitego krajowego rejestru osób prawnych z dnia 14 września 2022 r. (dokument nr 4);
–
wyciąg z rosyjskiego jednolitego krajowego rejestru osób prawnych z dnia 3 listopada 2022 r. (dokument 5);
–
artykuł agencji prasowej Reuters z dnia 3 listopada 2022 r. (dokument nr 6);
–
artykuł prasowy Euractiv z dnia 8 listopada 2022 r. (dokument nr 7);
–
artykuł prasowy Bloomberg News z dnia 21 listopada 2022 r. (dokument nr 8);
–
komunikat prasowy ze strony internetowej Fortenova Group z dnia 12 marca 2021 r. (dokument nr 9);
–
zrzut ekranu strony internetowej Fortenova Group (dokument nr 10);
–
zrzut ekranu strony internetowej GFC Media Group (dokument nr 11);
–
artykuł z dziennika Večernji list z dnia 8 listopada 2022 r. (dokument nr 12).
144
Pierwsze akta WK zawierają również szereg dokumentów zgrupowanych pod nagłówkiem „Dowody dodatkowe”, obejmującym następujące dokumenty:
–
pisma procesowe złożone w ramach sporu między inwestorem ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich a w szczególności Fortenova Group przed rechtbank Amsterdam (sądem rejonowym w Amsterdamie) i załączniki do nich, a mianowicie pismo chorwackiego ministerstwa spraw zagranicznych i europejskich z dnia 25 listopada 2022 r., wyciąg z rosyjskiego jednolitego krajowego rejestru osób prawnych dotyczący skarżącej z dnia 31 października 2022 r., dowód płatności z dnia 31 października 2022 r. dokonanej na rzecz Sberbanku przez wyspecjalizowany fundusz wykorzystywany przez inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, wyciąg z rosyjskiego jednolitego krajowego rejestru osób prawnych dotyczący tego wyspecjalizowanego funduszu z dnia 22 listopada 2022 r., oświadczenie inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich z dnia 22 listopada 2022 r., pismo Fortenova Group skierowane do skarżącej w dniu 22 listopada 2022 r., sprawozdanie roczne Fortenova Group TopCo za 2021 r.;
–
wiadomość elektroniczna z dnia 20 listopada 2022 r. od inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich do Fortenova Group STAK;
–
memorandum kancelarii prawnej z dnia 14 grudnia 2022 r. skierowane do Fortenova Group wraz z załącznikami, w tym z umową zbycia skarżącej zawartą między SBC Aktiv i SBK Uranium z jednej strony a inwestorem ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich z drugiej strony, umową pożyczki między inwestorem ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich a funduszem wyspecjalizowanym wykorzystanym do zawarcia transakcji, z wyciągami z rosyjskiego jednolitego krajowego rejestru osób prawnych dotyczącymi skarżącej z dnia 31 października 2022 r. i z dnia 15 listopada 2022 r., umową zbycia prawa do wierzytelności z dnia 31 października 2022 r. między Sberbankiem a inwestorem ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, dowodem zapłaty z dnia 31 października 2022 r. na rzecz Sberbanku przez wyspecjalizowany fundusz wykorzystywany przez inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, z wyciągami z rosyjskiego jednolitego rejestru osób prawnych dotyczącymi tego wyspecjalizowanego funduszu z dnia 8 listopada 2022 r. i 24 listopada 2022 r., zawiadomieniem o wykonaniu zobowiązania przez osobę trzecią skierowanym przez inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich do Sberbanku.
145
Drugie akta WK zawierają jedynie wyrok Gerechtshof Amsterdam (sądu apelacyjnego w Amsterdamie, Niderlandy) z dnia 29 grudnia 2022 r.
146
Trzecie akta WK zawierają jedynie streszczenie niejawnego dowodu, które ma następujące brzmienie: „Dowód oparty na oficjalnych rejestrach spółek, potwierdzający, że SBK Art LLC jest spółką zależną kontrolowaną przez rząd Federacji Rosyjskiej”.
– W przedmiocie rzetelności dowodów przedstawionych przez Radę
147
Skarżąca podważa rzetelność dowodów zawartych w pierwszych aktach WK, na których Rada oparła się w celu umieszczenia jej nazwy w spornych wykazach, gdyż uważa, że pochodzą one z nierzetelnych źródeł, a mianowicie z artykułów prasowych i blogów o niskiej jakości opublikowanych w Internecie. W szczególności skarżąca twierdzi, że artykuły medialne zawarte w pierwszych aktach WK stanowią jedynie powtórzenie oficjalnych oświadczeń prezesa-dyrektora generalnego (PDG) Fortenovy Chorwacji. Ponadto skarżąca kwestionuje wartość dowodową dokumentu pochodzącego z kancelarii adwokackiej, który nie zawiera informacji w szczególności o jego autorze i został sporządzony w interesie Fortenova Group.
148
Rada kwestionuje argumenty skarżącej. Podnosi ona, że nie ograniczyła się do artykułów prasowych, lecz zgromadziła również dowody pochodzące z dokumentów urzędowych i z postępowań sądowych przed sądami niderlandzkimi.
149
Należy przypomnieć, że w braku uprawnień dochodzeniowych w państwach trzecich ocena organów Unii powinna faktycznie opierać się na publicznie dostępnych źródłach informacji, sprawozdaniach, artykułach prasowych, raportach służb specjalnych lub innych podobnych źródłach informacji. I tak, zgodnie z orzecznictwem, artykuły prasowe mogą być wykorzystywane w celu potwierdzenia istnienia pewnych okoliczności faktycznych, jeżeli są one wystarczająco konkretne, precyzyjne i spójne w odniesieniu do opisanych w nich faktów. W tym względzie wymaganie, by Rada sama przeprowadzała w terenie dochodzenia w przedmiocie prawdziwości okoliczności, o których informują liczne środki masowego przekazu, byłoby nadmierne i nieproporcjonalne (zob. wyrok z dnia 1 czerwca 2022 r., Prigozhin/Rada, T‑723/20, niepublikowany, EU:T:2022:317, pkt 59 i przytoczone tam orzecznictwo).
150
Na wstępie należy zauważyć, że skarżąca kwestionuje rzetelność dowodów zawartych wyłącznie w pierwszych aktach WK.
151
Przede wszystkim należy oddalić twierdzenie skarżącej, że umieszczając jej nazwisko na spornych listach, Rada oparła się wyłącznie na artykułach prasowych i blogach o niskiej jakości. Należy bowiem stwierdzić, że artykuły prasowe pochodzą z cyfrowych źródeł informacji o różnym pochodzeniu, takich jak Reuters (dokument nr 6), Euractiv (dokument nr 7) lub Bloomberg News (dokument nr 8). Co się tyczy rzetelności dowodów przedstawionych przez Radę, należy przypomnieć, jak podkreślono w pkt 149 powyżej, że w braku uprawnień dochodzeniowych w państwach trzecich ocena organów Unii powinna faktycznie opierać się na publicznie dostępnych źródłach informacji, sprawozdaniach, artykułach prasowych lub innych podobnych źródłach informacji. Skarżąca nie przedstawia ponadto żadnego innego elementu, który mógłby podważyć rzetelność tych dowodów.
152
Następnie skarżąca podnosi, że artykuły prasowe stanowią jedynie powtórzenie oświadczeń przedstawiciela Fortenova Group. W tym względzie, co się tyczy dokumentu nr 6 z pierwszych akt WK, który jest artykułem Reutersa, oraz dokumentu nr 7, który jest artykułem Euractiv, należy zauważyć, że nie wspominają one o oświadczeniach przedstawiciela Fortenova Group. W odniesieniu do dokumentu nr 8, który jest artykułem Bloomberg News, należy zauważyć, że publikacja ta rzeczywiście przytacza wypowiedzi przedstawiciela Fortenova Group i odnosi się również do wypowiedzi przedstawiciela Sberbanku. Jednakże sam fakt cytowania w artykule prasowym wypowiedzi przedstawiciela spółki nie może sam w sobie podważyć wartości dowodowej tego dowodu, który zawiera również inne informacje. Ponadto należy zauważyć, że skarżąca nie przedstawiła żadnych informacji lub dowodów w celu wykazania, że oświadczenia i informacje w nich zawarte są błędne.
153
W świetle powyższego, i wobec braku informacji lub dowodów przedstawionych przez skarżącą, które mogłyby podważyć rzetelność źródeł wykorzystanych przez Radę, należy uznać, że źródła te mają sensowny i rzetelny charakter w rozumieniu orzecznictwa przypomnianego w pkt 138 powyżej.
154
Wreszcie, co się tyczy dokumentu pochodzącego z kancelarii adwokackiej, który wchodzi w skład dokumentów dodanych przez Radę do części „Dowody dodatkowe” pierwszych akt WK, należy wzorem Rady stwierdzić, że ta opinia prawna przygotowana na wniosek Fortenova Group ma niewielką wartość dowodową.
– W przedmiocie zastosowania wobec skarżącej kryterium powiązania
155
Skarżąca podnosi zasadniczo, że Rada nie przedstawiła konkretnych, precyzyjnych i spójnych informacji lub dowodów, które mogłyby stanowić wystarczającą podstawę faktyczną uzasadniającą umieszczenie jej nazwy w spornych wykazach na podstawie kryterium powiązania. Skarżąca kwestionuje fakt, że Sberbank nadal sprawuje nad nią kontrolę, i utrzymuje, że Rada nie przedstawiła dowodu na taką faktyczną kontrolę. Po pierwsze, skarżąca kwestionuje część powodów umieszczenia w wykazie, zgodnie z którą jej sprzedaż przez Sberbank była rzekoma, twierdząc, że taka sprzedaż podlega prawu rosyjskiemu, a Rada nie wykazała, że nie miała ona miejsca.
156
Po drugie, skarżąca kwestionuje twierdzenie, jakoby fakt, że jeden z członków zarządu Fortenova Group, który był również zatrudniony przez Sberbank, pozostał na stanowisku po jej sprzedaży przez Sberbank, dowodził kontroli sprawowanej przez Sberbank, tym bardziej że jej aktywa i prawa głosu w Fortenova Group zostały zamrożone i nie pozwoliły jej na zastąpienie tego członka zarządu.
157
Po trzecie, skarżąca kwestionuje analizę zawartą w dokumencie kancelarii prawnej zawartym w pierwszych aktach WK, w której stwierdzono, że z powodu braku wystarczających informacji nie można wypowiedzieć się w przedmiocie zgodności z prawem Unii sprzedaży skarżącej przez Sberbank i w przedmiocie okoliczności tej sprzedaży. Skarżąca utrzymuje, że okoliczności sprzedaży, podobnie jak finansowanie transakcji dzięki pożyczce od banku rosyjskiego, nie były nietypowe.
158
Po czwarte, skarżąca podnosi, że informacje i dowody zawarte w pierwszych aktach WK nie pozwalają na wykazanie, że Sberbank kontrolował ją w dniu przyjęcia pierwotnych aktów.
159
W szczególności skarżąca kwestionuje dokument z pierwszych akt WK pochodzący od chorwackiego ministerstwa spraw zagranicznych i europejskich, zgodnie z którym pozostawała ona nadal pod kontrolą Sberbanku, w szczególności ze względu na to, że do organów chorwackich nie wpłynął żaden wniosek o zezwolenie na jej sprzedaż. Skarżąca podnosi, że organy te nie musiały zezwalać na tę sprzedaż, ponieważ art. 17 lit. e) rozporządzenia nr 269/2014, zgodnie z którym rozporządzenie to ma zastosowanie „do każdej osoby prawnej, podmiotu lub organu w odniesieniu do każdego rodzaju działalności gospodarczej prowadzonej, w całości lub częściowo, na terytorium Unii”, nie miał zastosowania.
160
W replice skarżąca, po pierwsze, dodaje, że stanowisko Rady podważające ważność transakcji, w ramach której została ona sprzedana przez Sberbank na rzecz inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, jest bezzasadne. Podnosi ona bowiem, że transakcja ta, w której mieli uczestniczyć rosyjski sprzedawca (Sberbank), rosyjski składnik aktywów (skarżąca) oraz nabywca ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, nie jest objęta zakresem stosowania art. 17 rozporządzenia nr 269/2014. Zdaniem skarżącej Sberbank mógł ją sprzedać bez korzystania z odstępstwa przewidzianego w art. 6b ust. 2b rozporządzenia nr 269/2014.
161
Po drugie, skarżąca kwestionuje argument Rady dotyczący obejścia środków, ponieważ transakcja zawarta poza Unią, dotycząca zagranicznych aktywów i z zagranicznym nabywcą, nie może stanowić obejścia w rozumieniu art. 9 rozporządzenia nr 269/2014.
162
W pismach dostosowujących żądania dotyczących aktów utrzymujących z września 2023 r. i z marca 2024 r. skarżąca powtarza argument, zgodnie z którym Rada nie przedstawiła żadnego dowodu wykazującego w sposób przekonujący jej powiązanie ze Sberbankiem.
163
Rada, popierana przez Republikę Chorwacji, Królestwo Niderlandów i Komisję, kwestionuje argumenty skarżącej.
164
Należy zauważyć, że powody zaskarżonych aktów opierają się na kryterium powiązania przewidzianym w art. 2 ust. 1 in fine decyzji 2014/145, zmienionej decyzją 2022/329, i w art. 3 ust. 1 in fine rozporządzenia nr 269/2014, zmienionego rozporządzeniem 2022/330.
165
W tym względzie trzeba podkreślić, że chociaż pojęcie „powiązania” jest często używane w aktach Rady dotyczących środków ograniczających, to nie jest ono samo w sobie zdefiniowane, a jego znaczenie zależy od odnośnych kontekstów i okoliczności. Mimo to można jednak przyjąć, że pojęcie to obejmuje osoby fizyczne lub prawne, które ogólnie są związane wspólnymi interesami niekoniecznie poprzez działalność gospodarczą, lecz niewyłącznie poprzez więzi rodzinne (wyrok z dnia 25 października 2023 r., QF/Rada, T‑386/22, niepublikowany, EU:T:2023:670, pkt 54; zob. także podobnie wyrok z dnia 8 marca 2023 r., Prigozhina/Rada, C‑212/22 P, EU:C:2023:104, pkt 93, 103, 104 i przytoczone tam orzecznictwo).
166
Kryterium powiązania można zatem interpretować w ten sposób, że obejmuje ono każdą osobę fizyczną lub prawną lub każdy podmiot, które mają związek, zdefiniowany w pkt 165 powyżej, z osobą, wobec której zastosowano środki ograniczające na podstawie jednego z kryteriów umieszczenia w wykazie przewidzianych w decyzji 2014/145, zmienionej decyzją 2022/329, i w rozporządzeniu nr 269/2014, zmienionym rozporządzeniem 2022/330.
167
Ponadto w przypadku gdy dany podmiot należy do lub podlega kontroli podmiotu objętego środkami ograniczającymi na podstawie jednego z kryteriów umieszczenia w wykazie przewidzianych w decyzji 2014/145, zmienionej decyzją 2022/329, i w rozporządzeniu nr 269/2014, zmienionym rozporządzeniem 2022/330, powiązania kapitałowe lub kontrolne łączące te dwa podmioty stanowią w sposób oczywisty związek w rozumieniu opisanym w pkt 165 powyżej, ponieważ istnieje niemałe ryzyko, że dany podmiot dominujący wywiera presję na podmiot, który do niego należy lub który jest przez niego kontrolowany, w celu obejścia skutków zastosowanych wobec niego dominującego środków (zob. analogicznie wyrok z dnia 4 września 2015 r., NIOC i in./Rada, T‑577/12, niepublikowany, EU:T:2015:596, pkt 114).
168
Należy przypomnieć, że powody, dla których nazwa skarżącej została umieszczona w spornych wykazach, zostały wskazane w pkt 10 powyżej i pozostały niezmienione w aktach utrzymujących z marca 2023 r., września 2023 r. i marca 2024 r. Wynika stąd zasadniczo, że nazwa skarżącej została umieszczona, a następnie pozostawiona w spornych wykazach jako podmiot powiązany z Sberbankiem ze względu na jej status spółki zależnej Sberbanku, utworzonej specjalnie do celów reprezentowania interesów Sberbanku w Fortenova Group, oraz ze względu na faktyczną kontrolę, jaką Sberbank zachował nad skarżącą, pomimo rzekomego przeniesienia udziałów w niej na przedsiębiorcę ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich.
169
W tym kontekście należy zbadać, czy dowody przedstawione przez Radę w celu przyjęcia zaskarżonych aktów spełniają wymogi spoczywającego na niej ciężaru dowodu i stanowią łańcuch wystarczająco konkretnych, precyzyjnych i spójnych poszlak na poparcie powodów umieszczenia nazwy skarżącej w spornych wykazach na podstawie kryterium powiązania.
170
W niniejszej sprawie, co się tyczy statusu skarżącej jako spółki zależnej Sberbanku do celów reprezentowania interesów Sberbanku w Fortenova Group, strony są zgodne co do tego, że Sberbank miał w faktycznym władaniu 100 % udziałów skarżącej za pośrednictwem swoich spółek zależnych SBK Uranium i SBC Aktiv, w czasie gdy nazwa Sberbank została dodana do spornych wykazów decyzją 2022/1272 i rozporządzeniem wykonawczym 2022/1270. Ponadto skarżąca nie kwestionuje, że w dniu 10 grudnia 2021 r. została ona utworzona jako wyspecjalizowany fundusz w celu faktycznego władania certyfikatami depozytowymi i obligacjami zamiennymi, jakie Sberbank miał w faktycznym władaniu w Fortenova Group, a mianowicie w spółce Fortenova Group TopCo z siedzibą w Niderlandach. Skarżąca nie kwestionuje również tego, że w dniu 5 kwietnia 2022 r. Sberbank przeniósł na nią rzeczone certyfikaty depozytowe i obligacje zamienne.
171
Tymczasem w dniu 21 lipca 2022 r. Rada przyjęła decyzję 2022/1272 i rozporządzenie wykonawcze 2022/1270, na mocy których umieściła nazwę Sberbank pod numerem 108 w spornych wykazach. Na podstawie art. 2 rozporządzenia nr 269/2014 w dniu umieszczenia nazwy Sberbank w spornych wykazach, czyli w dniu 21 lipca 2022 r., wszystkie środki finansowe i zasoby gospodarcze, które pozostawały w posiadaniu, w faktycznym władaniu lub pod kontrolą Sberbanku w Unii, zostały zamrożone, a żadne środki finansowe ani zasoby gospodarcze nie mogły zostać mu udostępnione, bezpośrednio lub pośrednio, co obejmowało w szczególności certyfikaty depozytowe i obligacje zamienne w Fortenova Group TopCo ulokowanej w Niderlandach, znajdujące się w jego faktycznym władaniu pośrednio, za pośrednictwem skarżącej. Ponadto prawa głosu i udziały związane z tymi certyfikatami depozytowymi i obligacjami zamiennymi również zostały zamrożone od tego dnia, ponieważ stanowiły one zasoby gospodarcze w rozumieniu art. 1 lit. d) rozporządzenia nr 269/2014.
172
W konsekwencji jedynym celem skarżącej było faktyczne władanie, w charakterze wyspecjalizowanego funduszu, certyfikatami depozytowymi i obligacjami zamiennymi Sberbanku w Fortenova Group TopCo z siedzibą w Niderlandach, które zostały zamrożone w następstwie umieszczenia nazwy Sberbank w spornych wykazach.
173
Skarżąca nie kwestionuje, że będące w jej faktycznym władaniu w Fortenova Group TopCo ulokowanej w Niderlandach certyfikaty depozytowe i obligacje zamienne zostały zamrożone z chwilą umieszczenia nazwy Sberbank w spornych wykazach. Jednakże skarżąca twierdzi, że przestała ona być spółką zależną Sberbanku od dnia 31 października 2022 r., gdy została sprzedana przez spółki zależne Sberbanku, w których faktycznym władaniu pozostawała, mianowicie SBK Uranium i SBC Aktiv, na rzecz inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, i podnosi, że w konsekwencji w dniu umieszczenia jej nazwy w spornych wykazach, czyli w dniu 16 grudnia 2022 r., i w dniu przyjęcia aktów utrzymujących z marca 2023 r., września 2023 r. i marca 2024 r., nie była ona już spółką zależną Sberbanku.
174
Co się tyczy tej sprzedaży, pierwsze akta WK zawierają akt zbycia skarżącej, podpisany przez SBK Uranium i SBC Aktiv oraz przez inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, oraz umowę sprzedaży między Sberbankiem a tym inwestorem ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, której przedmiotem jest wierzytelność przysługująca Sberbankowi w następstwie przeniesienia na skarżącą w dniu 5 kwietnia 2022 r. certyfikatów depozytowych i obligacji zamiennych w Fortenova Group TopCo. Pierwsze akta WK obejmują również umowę pożyczki zawartą między wyspecjalizowanym funduszem (wykorzystanym przez inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich w celu nabycia skarżącej) a rosyjskim bankiem, a także dowód przelewu dokonanego przez ten bank na rzecz tego funduszu w dniu 31 października 2022 r. i przelewu dokonanego przez wspomniany fundusz na rzecz Sberbanku w tym samym dniu w celu zapłaty tej wierzytelności.
175
Rada, popierana przez Republikę Chorwacji, Królestwo Niderlandów i Komisję, uważa, że sprzedaż ta nie wywołuje skutków w Unii, ponieważ nie uzyskano zezwolenia właściwego organu krajowego stosownie do odstępstwa przewidzianego w art. 6b ust. 2b rozporządzenia nr 269/2014.
176
W tym względzie należy przypomnieć, że z pkt 171 powyżej wynika, iż od chwili umieszczenia nazwy Sberbank w spornych wykazach w dniu 21 lipca 2022 r. będące w faktycznym władaniu skarżącej certyfikaty depozytowe i obligacje zamienne w Fortenova Group TopCo ulokowanej w Unii zostały zamrożone na podstawie art. 2 rozporządzenia nr 269/2014.
177
Artykuł 1 lit. f) rozporządzenia nr 269/2014 definiuje pojęcie „zamrożenia środków finansowych” jako „zapobieganie wszelkim ruchom tych środków finansowych, ich przekazywaniu, zmianom, wykorzystaniu, udostępnianiu lub dokonywaniu nimi transakcji w jakikolwiek sposób, który powodowałby jakąkolwiek zmianę ich wielkości, wartości, lokalizacji, własności, posiadania, charakteru, przeznaczenia lub dowolną inną zmianę, która umożliwiłaby korzystanie z nich, w tym zarządzanie portfelem”.
178
W konsekwencji, jak wynika z zastosowania art. 1 lit. f) rozporządzenia nr 269/2014 w niniejszej sprawie, będące w faktycznym władaniu skarżącej certyfikaty depozytowe i obligacje zamienne nie mogły już, począwszy od dnia umieszczenia nazwy Sberbank w spornych wykazach, czyli od dnia 21 lipca 2022 r., podlegać żadnym ruchom, przekazywaniu, zmianom, wykorzystaniu lub udostępnianiu, które skutkowałyby w szczególności przeniesieniem ich własności, posiadania lub inną zmianą, która umożliwiłaby ich wykorzystanie.
179
Jedyne możliwości, aby rzeczone certyfikaty depozytowe i obligacje zamienne będące w faktycznym władaniu skarżącej zostały odblokowane, polegały albo na usunięciu Sberbanku ze spornych wykazów, albo na zastosowaniu jednego z odstępstw przewidzianych w rozporządzeniu nr 269/2014.
180
W tym względzie należy stwierdzić, że w chwili umieszczenia nazwy Sberbank w spornych wykazach Rada decyzją 2022/1272 wprowadziła w art. 2 ust. 15 decyzji 2014/145, zmienionej decyzją 2022/329, szczególne odstępstwo dla Sberbanku, figurującego pod numerem 108, przewidujące, pod pewnymi warunkami, odblokowanie zamrożonych środków finansowych lub zasobów gospodarczych. Ponadto art. 6b ust. 2b rozporządzenia nr 269/2014, zmienionego rozporządzeniem 2022/330, zawiera to samo odstępstwo, sformułowane w identyczny sposób jak w art. 2 ust. 15 decyzji 2014/145, zmienionej decyzją 2022/329.
181
Należy przypomnieć, że skarżąca ma w faktycznym władaniu certyfikaty depozytowe i obligacje zamienne w Fortenova Group TopCo ulokowanej w Niderlandach. Ponadto strony są zgodne co do tego, że ani do właściwego organu niderlandzkiego, ani do żadnego innego organu krajowego państwa członkowskiego nie zwrócono się o żadne zezwolenie na zbycie skarżącej na rzecz inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Znajduje to zresztą potwierdzenie w dowodach nr 7, 8 i 9 zawartych w pierwszych aktach WK, które to dowody są artykułami opublikowanymi, odpowiednio, przez Reuters, Euractiv i Bloomberg News i zgodnie z którymi przekazanie skarżącej przez Sberbank na rzecz inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich nie było przedmiotem wniosku o zezwolenie skierowanego do władz chorwackich lub niderlandzkich.
182
Zdaniem skarżącej art. 6b ust. 2b rozporządzenia nr 269/2014 ma zastosowanie tylko wtedy, gdy transakcja jest objęta zakresem stosowania art. 17 rozporządzenia nr 269/2014, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie, ponieważ rozpatrywana transakcja dotyczyła przeniesienia własności podmiotu rosyjskiego, a mianowicie jej samej, zgodnie z prawem rosyjskim, i obejmowała osoby fizyczne lub prawne, które nie były obywatelami Unii i nie miały siedziby w Unii.
183
W pierwszej kolejności należy ustalić, czy rozporządzenie nr 269/2014 miało zastosowanie do transakcji, w ramach której Sberbank, za pośrednictwem swoich spółek zależnych SBC Aktiv i SBK Uranium, zbył skarżącą na rzecz inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich.
184
W tym względzie należy przypomnieć, że art. 17 lit. a) rozporządzenia nr 269/2014 stanowi, iż rozporządzenie to stosuje się „na terytorium Unii, w tym w granicach jej przestrzeni powietrznej”.
185
W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że rozpatrywana transakcja została dokonana między Sberbankiem, za pośrednictwem jego spółek zależnych SBC Aktiv i SBK Uranium z siedzibą w Rosji, a inwestorem ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich i dotyczy sprzedaży spółki z siedzibą w Rosji, a mianowicie skarżącej. Jednakże, jak wynika z dokumentu nr 1 z pierwszych akt WK, skarżąca została utworzona jako wyspecjalizowany fundusz wyłącznie do celów reprezentowania interesów Sberbanku w Fortenova Group, a mianowicie w odniesieniu do certyfikatów depozytowych i obligacji zamiennych w Fortenova Group TopCo ulokowanej w Niderlandach, które zostały przeniesione na skarżącą w dniu 5 kwietnia 2022 r. W konsekwencji, mimo że skarżąca jest spółką z siedzibą w Rosji, ma ona w faktycznym władaniu środki finansowe znajdujące się w Unii w postaci certyfikatów depozytowych i obligacji zamiennych w spółce z siedzibą w Unii.
186
Zważywszy, że zbycie przez Sberbank skarżącej na rzecz inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich skutkowałoby przekazaniem tych środków znajdujących się na terytorium Unii, rozporządzenie nr 269/2014, na podstawie jego art. 17 lit. a), miało zastosowanie do zbycia skarżącej przez Sberbank na rzecz inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich.
187
W drugiej kolejności należy ustalić, czy odstępstwo przewidziane w art. 6b ust. 2b rozporządzenia nr 269/2014 miało zastosowanie do rozpatrywanej transakcji, w drodze której skarżąca została sprzedana inwestorowi ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich.
188
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału dla dokonania wykładni przepisu prawa Unii trzeba wziąć pod uwagę nie tylko jego treść, ale także jego kontekst oraz cel regulacji, której część stanowi ów przepis [zob. wyrok z dnia 29 kwietnia 2021 r., X (Europejski nakaz aresztowania – Ne bis in idem), C‑665/20 PPU, EU:C:2021:339, pkt 69 i przytoczone tam orzecznictwo].
189
Należy przypomnieć, że art. 6b ust. 2b rozporządzenia nr 269/2014 stanowi, że „[n]a zasadzie odstępstwa od art. 2 właściwe organy państwa członkowskiego mogą, na warunkach, jakie uznają za stosowne, zezwolić na uwolnienie niektórych zamrożonych środków finansowych lub zasobów gospodarczych, lub na udostępnienie niektórych środków finansowych lub zasobów gospodarczych podmiotowi wymienionemu w pozycji 108 w załączniku I, po ustaleniu, że takie środki finansowe lub zasoby gospodarcze są niezbędne do zakończenia do dnia 31 października 2022 r. trwającej sprzedaży i przekazywania praw własności będących bezpośrednio lub pośrednio własnością tego podmiotu w osobie prawnej, podmiocie lub organie mającym siedzibę w Unii”.
190
Po pierwsze, z brzmienia art. 6b ust. 2b rozporządzenia nr 269/2014 wynika, że odstępstwo to ma zastosowanie do sprzedaży praw własności posiadanych bezpośrednio lub pośrednio przez Sberbank w osobie prawnej, podmiocie lub organie z siedzibą w Unii.
191
W tym względzie należy oddalić argument skarżącej, zgodnie z którym odstępstwo to nie ma zastosowania do rozpatrywanej transakcji, ponieważ jej przedmiotem była spółka z siedzibą w Rosji, czyli skarżąca, a transakcja ta nie dotyczyła aktywów znajdujących się w Unii. Jak wynika bowiem z pkt 170 powyżej, w dniu umieszczenia nazwy Sberbank w spornych wykazach bank ten miał w faktycznym władaniu 100 % udziałów skarżącej za pośrednictwem swoich spółek zależnych SBK Uranium i SBC Aktiv, a skarżąca miała w faktycznym władaniu certyfikaty depozytowe i obligacje zamienne w kapitale Fortenova Group TopCo ulokowanej w Niderlandach. W konsekwencji owe certyfikaty depozytowe i obligacje zamienne stanowiły prawa własności, którymi Sberbank pośrednio faktycznie władał w osobie prawnej z siedzibą w Unii, a mianowicie w Fortenova Group TopCo, spółce z siedzibą w Niderlandach.
192
Po drugie, co się tyczy wykładni systemowej art. 6b ust. 2b rozporządzenia nr 269/2014, należy stwierdzić, że odstępstwo przewidziane w tym przepisie jest odstępstwem od art. 2 rozporządzenia nr 269/2014, który przewiduje zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych będących własnością osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów lub powiązanych z nimi osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów. W braku zezwolenia na uwolnienie, takiego jak przewidziane w art. 6b ust. 2b rozporządzenia nr 269/2014, środki finansowe i zasoby gospodarcze zamrożone na podstawie art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 269/2014 nie mogą zostać uwolnione i nie mogą być przedmiotem przeniesienia własności.
193
Po trzecie, wniosek ten znajduje potwierdzenie w celu rozporządzenia nr 269/2014. Celem odstępstw przewidzianych w tym rozporządzeniu, takich jak odstępstwo przewidziane w art. 6b ust. 2b, jest jasne określenie przypadków, w których podmioty umieszczone w spornych wykazach mogą zwrócić się do właściwych organów krajowych o zezwolenie na sprzedaż zamrożonych aktywów, a tym samym zapewnienie skuteczności środków ograniczających. W konsekwencji odstępstwo to wpisuje się więc w cele przepisów regulujących rozpatrywane środki ograniczające, mianowicie cele związane z koniecznością, ze względu na powagę sytuacji, wywarcia maksymalnej presji na władze rosyjskie, aby zakończyły one działania i polityki destabilizujące Ukrainę oraz agresję militarną przeciwko temu krajowi.
194
W związku z tym własność zamrożonych środków finansowych, takich jak znajdujące się w Unii aktywa pozostające w fatycznym władaniu skarżącej w Fortenova Group, nie może zostać przeniesiona przez osoby fizyczne lub prawne, których nazwisko lub nazwa zostały umieszczone w spornych wykazach, na inne osoby poza Unią bez skorzystania z odstępstwa takiego jak przewidziane w art. 6b ust. 2b rozporządzenia nr 269/2014.
195
Tymczasem sprzedaż przez Sberbank skarżącej, której jedynym celem jest faktyczne władanie certyfikatami depozytowymi i obligacjami zamiennymi w Fortenova Group TopCo znajdującej się w Unii, skutkowałaby uwolnieniem i przeniesieniem tych aktywów zamrożonych w następstwie umieszczenia nazwy Sberbank w spornych wykazach.
196
W konsekwencji, wbrew twierdzeniom skarżącej, art. 6b ust. 2b rozporządzenia nr 269/2014 miał zastosowanie do jej sprzedaży na rzecz inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, w związku z czym konieczne było zwrócenie się do właściwego organu niderlandzkiego o zezwolenie na przeprowadzenie rozpatrywanej transakcji i uzyskanie takiego zezwolenia.
197
Gdyby bowiem taka transakcja została uznana w Unii przy braku zezwolenia właściwego organu krajowego na podstawie odstępstwa przewidzianego w rozporządzeniu nr 269/2014, zniweczyłoby to skutki środków ograniczających zastosowanych wobec Sberbanku.
198
W tym względzie należy stwierdzić, że sprzedaż ta nie uzyskała uprzedniego zezwolenia właściwego organu krajowego zgodnie z art. 6b ust. 2b rozporządzenia nr 269/2014. Tymczasem w braku takiego zezwolenia sprzedaż ta nie może wywoływać skutków w świetle prawa Unii dotyczącego środków ograniczających. Rada słusznie zatem zakwalifikowała tę sprzedaż jako „rzekome przekazanie” w powodach umieszczenia nazwy skarżącej w spornych wykazach.
199
Wynika z tego, że przekazanie przez Sberbank na rzecz inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich certyfikatów depozytowych oraz obligacji zamiennych pozostających w faktycznym władaniu skarżącej w Fortenova Group TopCo w ramach Unii i zamrożonych od czasu umieszczenia nazwy Sberbank w spornych wykazach bez zezwolenia właściwego organu krajowego jest sprzeczne z przepisami rozporządzenia nr 269/2014 i w związku z tym należy je uznać za pozbawione skutków w prawie Unii.
200
W konsekwencji, z punktu widzenia prawa Unii, podnoszona sprzedaż skarżącej na rzecz inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich nie zmieniła jej sytuacji w dniu przyjęcia aktów pierwotnych i aktów utrzymujących z marca 2023 r., września 2023 r. i marca 2024 r. w porównaniu z jej sytuacją w dniu umieszczenia nazwy Sberbank w spornych wykazach. Skarżąca nadal bowiem miała w faktycznym władaniu certyfikaty depozytowe i obligacje zamienne w Fortenova Group TopCo zamrożone w następstwie umieszczenia nazwy Sberbank w spornych wykazach, które od tego dnia nie mogły już być przedmiotem żadnej zmiany lub żadnego przeniesienia własności bez zezwolenia właściwego organu krajowego na uwolnienie tych środków.
201
Wynika z tego, że dalsze faktyczne władanie przez skarżącą certyfikatami depozytowymi i obligacjami zamiennymi w Fortenova Group TopCo ulokowanej w Niderlandach, które zostały zamrożone w następstwie umieszczenia nazwy Sberbank w spornych wykazach, świadczy o istnieniu wspólnych interesów wiążących ją z Sberbankiem.
202
W świetle wszystkich tych okoliczności należy stwierdzić, że Rada przedstawiła łańcuch wystarczająco konkretnych, precyzyjnych i spójnych poszlak mogących wykazać fakt, że w dniu przyjęcia aktów pierwotnych i aktów utrzymujących z marca 2023 r., września 2023 r. i marca 2024 r. skarżąca była osobą prawną powiązaną ze Sberbankiem w rozumieniu kryterium powiązania ze względu na to, że nadal reprezentowała interesy Sberbanku w Fortenova Group.
203
Zgodnie z orzecznictwem Trybunału, w odniesieniu do kontroli zgodności z prawem decyzji przyjmującej środki ograniczające i w świetle ich prewencyjnego charakteru, jeśli sąd Unii uzna, że co najmniej jeden z powodów wymienionych w uzasadnieniu jest wystarczająco precyzyjny i konkretny, że jest wykazany i że stanowi sam w sobie wystarczającą podstawę do wsparcia tej decyzji, to okoliczność, iż te pozostałe powody tym się nie cechują, nie może uzasadniać stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji (zob. wyrok z dnia 28 listopada 2013 r., Rada/Manufacturing Support & Procurement Kala Naft, C‑348/12 P, EU:C:2013:776, pkt 72 i przytoczone tam orzecznictwo).
204
W związku z tym zasadność powodu dotyczącego statusu skarżącej jako spółki zależnej Sberbanku mającej w faktycznym władaniu certyfikaty depozytowe i obligacje zamienne w Fortenova Group TopCo uzasadnia sama w sobie oddalenie zarzutu drugiego bez konieczności badania zasadności innych powodów dotyczących faktycznej kontroli, jaką Sberbank nadal sprawował nad skarżącą.
205
Z powyższego wynika, że zarzut dotyczący błędu w ocenie należy oddalić.
W przedmiocie zarzutu opartego na naruszeniu zasady proporcjonalności
206
Skarżąca podnosi, że zaskarżone akty nie przyczyniają się do realizacji celów Unii. Zdaniem skarżącej umieszczenie i pozostawienie jej nazwy w spornych wykazach nie ma na celu zwiększenia kosztów wojny dla Federacji Rosyjskiej, lecz zmierza w rzeczywistości do innych celów, związanych z interesami gospodarczymi Republiki Chorwacji w Fortenova Group, którą to spółkę Republika Chorwacji uważa za istotną pod względem strategicznym.
207
Skarżąca twierdzi, że umieszczenie i pozostawienie jej nazwy w spornych wykazach jest zbędne i nieproporcjonalne. Jej zdaniem, ponieważ umieszczenie nazwy Sberbank w spornych wykazach spowodowało zamrożenie znajdujących się w Unii aktywów wszystkich spółek zależnych Sberbanku, nie było potrzeby, by skarżącą karać bardziej, jeżeli – jak twierdzi Rada – Sberbank nigdy nie stracił nad nią kontroli.
208
Ponadto skarżąca podnosi, że Fortenova Group była zobowiązana do działania w następstwie środków ograniczających zastosowanych wobec Sberbanku. Gdyby Fortenova Group doszła do wniosku, że inwestor ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich nie nabywał udziałów skarżącej na własny rachunek, przedmiotowe instrumenty finansowe pozostałyby zamrożone, nawet gdyby Rada nie umieściła nazwy skarżącej w spornych wykazach.
209
Rada, popierana przez Królestwo Niderlandów i Komisję, kwestionuje argumenty skarżącej.
210
Zasada proporcjonalności, która należy do ogólnych zasad prawa Unii i która jest powtórzona w art. 5 ust. 4 TUE, wymaga, by środki prawne wynikające z zastosowania przepisów prawa Unii były odpowiednie do realizacji prawnie uzasadnionego celu danych regulacji i nie wykraczały poza to, co jest konieczne do jego osiągnięcia (wyrok z dnia 15 listopada 2012 r., Al-Aqsa/Rada i Niderlandy/Al-Aqsa, C‑539/10 P i C‑550/10 P, EU:C:2012:711, pkt 122).
211
W niniejszej sprawie należy zauważyć, że wskazanie skarżącej jako osoby prawnej powiązanej z Sberbankiem realizuje jeden z celów WPZiB. Przyjęcie środków ograniczających wobec podmiotów powiązanych z osobami fizycznymi lub prawnymi, podmiotami lub organami umieszczonymi w spornych wykazach na podstawie jednego z kryteriów przewidzianych w decyzji 2014/145, zmienionej decyzją 2022/329, odpowiada bowiem określonemu w art. 21 ust. 2 lit. c) TUE celowi utrzymania pokoju, zapobiegania konfliktom i umacniania bezpieczeństwa międzynarodowego zgodnie z celami i zasadami Karty Narodów Zjednoczonych. Wynika stąd, że w świetle celów, jakim służą zastosowane wobec skarżącej środki ograniczające, jeśli chodzi o odpowiedni charakter tych środków, nie mogą one jako takie uchodzić za nieodpowiednie (zob. podobnie i analogicznie wyrok z dnia 2 grudnia 2020 r., Kalai/Rada, T‑178/19, niepublikowany, EU:T:2020:580, pkt 171 i przytoczone tam orzecznictwo).
212
W okolicznościach niniejszej sprawy należy również zauważyć, że w motywach 2–10 decyzji 2022/329 Rada odnotowała ciągłe pogarszanie się sytuacji w Ukrainie, które doprowadziło w dniu 24 lutego 2022 r. do agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę z rażącym pogwałceniem integralności terytorialnej, suwerenności i niezależności tego państwa. Tak więc to właśnie ze względu na pogorszenie się sytuacji w Ukrainie, charakteryzujące się wybuchem wojny napastniczej prowadzonej przez Federację Rosyjską, Rada uznała, że należy rozszerzyć krąg osób i podmiotów objętych środkami ograniczającymi, aby osiągnąć zamierzone cele. Z takiego podejścia, opartego na stopniowalności naruszenia praw w zależności od skuteczności środków, wynika, że zasada proporcjonalności jest poszanowana (zob. analogicznie wyroki: z dnia 28 listopada 2013 r., Rada/Manufacturing Support & Procurement Kala Naft, C‑348/12 P, EU:C:2013:776, pkt 126; z dnia 25 stycznia 2017 r., Almaz-Antey Air and Space Defence/Rada, T‑255/15, niepublikowany, EU:T:2017:25, pkt 104).
213
Ponadto, kierując środki również do osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów powiązanych z osobami umieszczonymi w spornych wykazach na podstawie jednego z kryteriów przewidzianych w art. 2 ust. 1 decyzji 2014/145, zmienionej decyzją 2022/329, Rada mogła zasadnie oczekiwać, że działania Federacji Rosyjskiej zakończą się lub staną się dla tych, którzy je podejmują, bardziej kosztowne, co z kolei przyczyni się do zaprzestania rażącego naruszenia integralności terytorialnej, suwerenności i niezależności Ukrainy (zob. podobnie wyrok z dnia 13 września 2018 r., Rosneft i in./Rada, T‑715/14, niepublikowany, EU:T:2018:544, pkt 157). W związku z tym, wbrew twierdzeniom skarżącej, istnieje związek między umieszczeniem jej nazwy w spornych wykazach a celem środków ograniczających.
214
W tym względzie należy przypomnieć, że znaczenie celów aktu Unii wprowadzającego środki ograniczające może usprawiedliwić negatywne konsekwencje – nawet daleko idące – dla niektórych przedsiębiorców, w tym również tych, którzy nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za sytuację, która doprowadziła do przyjęcia tych środków (zob. analogicznie wyroki: z dnia 3 września 2008 r., Kadi i Al Barakaat International Foundation/Rada i Komisja, C‑402/05 P i C‑415/05 P, EU:C:2008:461, pkt 361; z dnia 28 marca 2017 r., Rosneft, C‑72/15, EU:C:2017:236, pkt 150).
215
Umieszczenie nazwy skarżącej w spornych wykazach jako osoby prawnej powiązanej ze Sberbankiem i wynikające z niego środki ograniczające są również niezbędne do realizacji i wdrażania celów, o których mowa w art. 21 TUE, ponieważ alternatywne i mniej dolegliwe środki, takie jak system udzielania uprzedniego zezwolenia lub obowiązek uzasadnienia a posteriori wykorzystania przekazanych środków finansowych, nie pozwalają na równie skuteczne osiągnięcie zamierzonego celu, w szczególności pod względem możliwości obejścia nałożonych ograniczeń (zob. podobnie wyroki: z dnia 21 stycznia 2016 r., Makhlouf/Rada, T‑443/13, niepublikowany, EU:T:2016:27, pkt 112; z dnia 25 stycznia 2017 r., Almaz-Antey Air and Space Defence/Rada, T‑255/15, niepublikowany, EU:T:2017:25, pkt 106). Ponadto skarżąca nie wykazała, że mniej restrykcyjne środki alternatywne pozwoliłyby na równie skuteczne osiągnięcie tych celów.
216
Ponadto należy stwierdzić, że decyzja 2014/145, zmieniona decyzją 2022/329, i rozporządzenie nr 269/2014, zmienione rozporządzeniem 2022/330, przewidują możliwość udzielania szczególnych zezwoleń na odblokowanie środków finansowych, innych aktywów finansowych lub innych zasobów gospodarczych oraz okresowego przeglądu umieszczenia danych osób lub podmiotów w spornych wykazach w celu umożliwienia usunięcia z nich osób i podmiotów, które nie spełniają już kryteriów umieszczenia w tych wykazach.
217
Co się tyczy argumentu skarżącej, zgodnie z którym umieszczenie jej nazwy w spornych wykazach jest zbędne ze względu na fakt, że posiadane przez nią aktywa zostały już zamrożone w następstwie umieszczenia nazwy Sberbank, to po pierwsze, należy zauważyć, że możliwość umieszczenia w spornych wykazach również osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów powiązanych z osobami objętymi sankcjami wynika z art. 2 ust. 1 decyzji 2014/145, zmienionej decyzją 2022/329, i z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 269/2014, zmienionego rozporządzeniem 2022/330.
218
Po drugie, takie umieszczenie w wykazie może również służyć uniknięciu ryzyka obejścia środków ograniczających. Jak bowiem wynika z orzecznictwa, w przypadku zamrożenia środków finansowych danego podmiotu istnieje niemałe ryzyko wywierania przezeń nacisku na podmioty, które do niego należą lub pozostają pod jego kontrolą, w celu obejścia zastosowanych wobec niego środków, a zatem zamrożenie środków finansowych tych podmiotów jest konieczne i odpowiednie dla zapewnienia skuteczności przyjętych środków oraz niedopuszczenia do ich obejścia (zob. podobnie wyroki: z dnia 13 marca 2012 r., Melli Bank/Rada, C‑380/09 P, EU:C:2012:137, pkt 58; z dnia 22 września 2016 r., NIOC i in./Rada, C‑595/15 P, niepublikowany, EU:C:2016:721, pkt 89).
219
Tak więc, wbrew twierdzeniom skarżącej, przyjęcie zaskarżonych aktów, na mocy których jej nazwa została umieszczona i pozostawiona w spornych wykazach, nie było zbędne, nawet jeśli aktywa, którymi faktycznie władała ona w Unii, były już zamrożone w następstwie umieszczenia w spornych wykazach nazwy Sberbank. W tym względzie z wiadomości elektronicznej z dnia 20 listopada 2022 r. wysłanej przez inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich do Fortenova Group, zawartej w pierwszych aktach WK, w części „Dowody dodatkowe”, wynika, że w przekonaniu tego inwestora w tym dniu skarżąca nie była już kontrolowana przez podmiot objęty środkami ograniczającymi i zwróciła się o możliwość uczestniczenia w przyszłych zgromadzeniach Fortenova Group i skorzystania na nich z prawa głosu.
220
Ponadto należy również oddalić argument skarżącej, zgodnie z którym umieszczenie jej nazwy w wykazie jest środkiem ochrony interesów Republiki Chorwacji. Artykuł 3 ust. 1 decyzji 2014/145, zmienionej decyzją 2022/329, przewiduje bowiem, że „Rada, stanowiąc jednomyślnie na wniosek państwa członkowskiego […], podejmuje decyzję o sporządzeniu i zmianie wykazu znajdującego się w załączniku”. Zatem to Rada, działając jednomyślnie, a nie Republika Chorwacji, podjęła decyzję o umieszczeniu nazwy skarżącej w spornych wykazach w celu realizacji celów WPZiB.
221
Z powyższego wynika, że zarzut dotyczący naruszenia zasady proporcjonalności należy oddalić, a tym samym – oddalić skargę w całości.
W przedmiocie kosztów
222
Zgodnie z art. 134 § 1 regulaminu postępowania kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
223
Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania państwa członkowskie oraz instytucje, które przystąpiły do sprawy w charakterze interwenienta, pokrywają własne koszty.
224
Ponieważ w niniejszym przypadku skarżąca przegrała sprawę, pokrywa ona własne koszty, a także, zgodnie z żądaniem Rady, należy obciążyć ją kosztami postępowania poniesionymi przez Radę, w tym kosztami związanymi z postępowaniem w przedmiocie środka tymczasowego. Republika Chorwacji, Królestwo Niderlandów oraz Komisja pokrywają własne koszty.
Z powyższych względów
SĄD (pierwsza izba)
orzeka, co następuje:
1)
Skarga zostaje oddalona.
2)
SBK Art OOO pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez Radę Unii Europejskiej, w tym koszty związane z postępowaniem w przedmiocie środka tymczasowego.
3)
Republika Chorwacji, Królestwo Niderlandów oraz Komisja Europejska pokrywają własne koszty.
Mastroianni
Brkan
Tóth
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 30 kwietnia 2025 r.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: angielski.