62023CJ0048_RES
Kawża C‑48/23
Alajärven Sähkö Oy et
uElenia Verkko Oyj
vs
Energiavirasto
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Markkinaoikeus)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) tas‑6 ta’ Marzu 2025
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Suq intern tal-elettriku – Direttiva (UE) 2019/944 – Artikolu 57(4) u (5) – Indipendenza tal-awtorità regolatorja nazzjonali fl-eżerċizzju tal-funzjonijiet u tal-kompetenzi tagħha – Linji gwida maħruġa minn Stat Membru – Emenda leġiżlattiva intiża għat-tnaqqis tal-prezzijiet tad-distribuzzjoni tal-elettriku – Deċiżjoni dwar il-metodi ta’ kontroll tat-tariffi għall-użu tan-network tal-elettriku adottata mill-awtorità regolatorja kkonċernata wara din l-emenda – Teħid inkunsiderazzjoni tax-xogħlijiet preparatorji tal-liġi li wettqet l-imsemmija emenda”
Enerġija – Suq intern tal-elettriku – Direttiva 2019/944 – Awtoritajiet regolatorji – Indipendenza – Obbligi tal-Istati membri – Portata – Adozzjoni ta’ liġi intiża li teżerċita influwenza fuq il-prezzijiet ta’ distribuzzjoni tal-elettriku – Assenza ta’ dispożizzjonijiet li jirregolaw it-tariffi ta’ trażmissjoni jew ta’ distribuzzjoni tal-elettriku – Emenda tal-metodi ta’ kontroll tat-tariffi għall-użu tan-network tal-elettriku deċiża mill-awtorità regolatorja wara d-dħul fis-seħħ tal-imsemmija liġi – Ksur tal-obbligu tal-Istat Membru li jirrispetta l-indipendenza tal-awtorità regolatorja – Assenza
(Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2019/944, Artikoli 57(4) u (5), u 59)
(ara l-punti 29 sa 47, u d-dispożittiv)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari mill-markkinaoikeus (il-Qorti tal-Affarijiet Ekonomiċi, il-Finlandja), il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat il-portata tal-obbligu għall-Istati Membri li josservaw l-indipendenza tal-awtoritajiet regolatorji nazzjonali fl-eżekuzzjoni tal-kompiti mogħtija lilhom mid-Direttiva 2019/944 dwar ir-regoli komuni għas-suq intern tal-elettriku (
1
).
Permezz ta’ diversi deċiżjonijiet adottati f’Diċembru 2021 (iktar ’il quddiem id-“deċiżjonijiet kontenżjużi”), l-awtorità regolatorja Finlandiża rrevediet, għall-perijodu inkluż bejn l‑1 ta’ Jannar 2022 u l‑31 ta’ Diċembru 2023, il-metodi ta’ kontroll tat-tariffi għall-użu tan-network tal-elettriku li hija kienet stabbilixxiet fl-2015. Skont l-ispjegazzjonijiet ipprovduti f’dawn id-deċiżjonijiet, din l-awtorità wettqet din ir-reviżjoni fuq inizjattiva tagħha stess wara d-dħul fis-seħħ tal-Liġi 730/2021 (
2
), li estendiet il-perijodu ta’ implimentazzjoni ta’ ċerti rekwiżiti dwar il-kostruzzjoni u l-manutenzjoni tan-network tal-elettriku
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Affarijiet Ekonomiċi ppreċiżat li mix-xogħlijiet preparatorji tal-Liġi 730/2021 kien jirriżulta li din kellha l-għan li twassal għal tnaqqis tal-prezzijiet tad-distribuzzjoni tal-elettriku, mingħajr madankollu ma kienet tinkludi dispożizzjonijiet li jirregolaw it-tariffi ta’ trażmissjoni jew ta’ distribuzzjoni tal-elettriku jew il-metodi ta’ kalkolu tagħhom.
Żewġ impriżi Finlandiżi, operaturi tan-network tal-elettriku, adixxew lill-Qorti tal-Affarijiet Ekonomiċi għall-finijiet tal-annullament tad-deċiżjonijiet kontenzjużi sa fejn dawn emendaw il-metodi ta’ kontroll tat-tariffi għall-użu tan-network tal-elettriku. Filwaqt li rreferew għar-rabta li kienet teżisti bejn il-Liġi 730/2021 u d-deċiżjonijiet kontenzjużi, dawn l-impriżi sostnew b’mod partikolari li l-awtorità regolatorja Finlandiża ma kinitx adottat l-imsemmija deċiżjonijiet b’mod awtonomu, konformement mar-rekwiżiti previsti f’dan ir-rigward mid-Direttiva 2019/944.
Fid-dawl ta’ dan l-ilment, il-Qorti tal-Affarijiet Ekonomiċi ddeċidiet li tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja, essenzjalment, jekk, fid-dawl tar-relazzjoni bejn id-dħul fis-seħħ tal-Liġi 730/2021 u l-adozzjoni tad-deċiżjonijiet kontenzjużi mill-awtorità regolatorja Finlandiża, l-Artikolu 57(4) u (5) u l-Artikolu 59 tad-Direttiva 2019/944 kinux jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali bħalma kienet il-Liġi 730/2021.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Preliminarjament, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li, konformement mal-Artikolu 57(4) tad-Direttiva 2019/944, l-Istati Membri għandhom jiggarantixxu l-indipendenza tal-awtorità regolatorja fl-eżekuzzjoni tal-kompiti regolatorji fdati lilha minn din id-direttiva u mil-leġiżlazzjoni relatata. Barra minn hekk, dan l-Artikolu 57 jipprevedi, fil-punt (a) tal-ewwel subparagrafu tal-paragrafu 5 tiegħu, li, sabiex tiġi protetta l-indipendenza tal-awtorità regolatorja, l-Istati Membri għandhom jiżguraw b’mod partikolari li din l-awtorità tkun tista’ tieħu deċiżjonijiet b’mod awtonomu, indipendentement minn kwalunkwe korp politiku .
F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat, minn naħa, li l-indipendenza tal-awtoritajiet regolatorji għandha tiġi ggarantita kemm fir-rigward tal-entitajiet ekonomiċi u tal-entitajiet pubbliċi, irrispettivament minn jekk dawn ikunux korpi amministrattivi jew korpi politiċi u, f’dan l-aħħar każ, mhux biss fir-rigward tal-gvern iżda wkoll fir-rigward tal-leġiżlatur nazzjonali.
Min-naħa l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li l-kompetenzi rriżervati għall-awtoritajiet regolatorji jaqgħu fil-qasam tal-eżekuzzjoni, fuq il-bażi ta’ evalwazzjoni teknika speċjalizzata tar-realtà, u li, fl-eżerċizzju tal-kompetenzi tagħhom, dawn l-awtoritajiet huma suġġetti għal prinċipji u għal regoli stabbiliti minn qafas regolatorju ddettaljat fil-livell tal-Unjoni, li jillimitaw il-marġni ta’ evalwazzjoni tagħhom u jipprekluduhom milli jagħmlu għażliet ta’ natura politika.
Fil-fatt, minkejja li, skont il-formulazzjoni tal-Artikolu 59(1)(m) tad-Direttiva 2019/944, huwa minnu li huma l-awtoritajiet regolatorji li għandhom jiżguraw l-osservanza tar-regoli dwar is-sigurtà u l-affidabbiltà tan-network kif ukoll li għandhom jevalwaw il-prestazzjonijiet tagħhom fil-passat, minn din il-formulazzjoni ma jirriżultax li l-istabbiliment ta’ dawn ir-regoli jaqa’ taħt il-kompetenzi tagħhom.
F’dan ir-rigward, kif jirriżulta mill-premessa 87 ta’ din id-direttiva u kif jipprevedi t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 194(2) TFUE, l-Istati Membri għandhom id-dritt jiddeterminaw il-kundizzjonijiet għall-użu tar-riżorsi tal-enerġija tagħhom. Għaldaqstant, l-Istati Membri huma liberi li jadottaw il-leġiżlazzjoni tagħhom stess dwar is-suq nazzjonali tal-elettriku, ħlief fir-rigward tal-funzjonijiet u tal-kompetenzi tal-awtoritajiet regolatorji previsti mill-istess direttiva.
Minn din il-perspettiva, l-eżerċizzju minn Stat Membru tal-kompetenzi tiegħu fir-rigward tal-istabbiliment tal-politika tal-enerġija tiegħu jista’ jkollu riperkussjonijiet fuq l-ispejjeż ta’ operat tan-network tal-elettriku. B’mod ġenerali, is-sempliċi fatt li Stat Membru, permezz tal-adozzjoni ta’ leġiżlazzjoni, jipprova jbaxxi l-prezzijiet tad-distribuzzjoni tal-elettriku ma huwiex, bħala tali, inkompatibbli mal-Artikolu 57(4) u (5) tad-Direttiva 2019/944.
B’dan premess, ma jistgħux jiġu aċċettati, fid-dawl tal-Artikolu 57(4) u (5) tad-Direttiva 2019/944, miżuri regolatorji nazzjonali li jinkludu dispożizzjonijiet iddettaljati li jistabbilixxu, b’mod speċifiku, l-elementi li huma fid-diskrezzjoni tal-awtorità regolatorja, bħalma huma l-livell tat-tariffi tan-network tal-elettriku jew il-metodi konkreti tal-kalkolu tagħhom.
Madankollu, il-fatt li l-leġiżlatur nazzjonali adotta liġi li temenda r-rekwiżiti dwar is-sigurtà ta’ provvista tal-enerġija u li, konsegwentement, it-tariffi tan-network tal-elettriku kkonċernat ġew emendati mill-awtorità regolatorja nazzjonali ma jqegħidx inkwistjoni, bħala tali, in-natura indipendenti tal-eżerċizzju, minn din tal-aħħar, tal-kompetenzi tagħha.
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, il-Qorti tal-Ġustizzja rrispondiet għad-domandi preliminari magħmula li l-Artikolu 57(4) u l-punt (a) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 57(5) tad-Direttiva 2019/944, moqrija flimkien mal-Artikolu 59 tagħha, għandhom jiġu interpretat fis-sens li ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali, li l-għan tagħha, kif jirriżulta mix-xogħlijiet preparatorji tagħha, jikkonsisti, b’mod partikolari, fl-eżerċizzju ta’ influwenza fuq il-prezzijiet ta’ distribuzzjoni tal-elettriku, mingħajr madankollu ma jkun fiha dispożizzjonijiet li jirregolaw speċifikament it-tariffi ta’ trażmissjoni jew ta’ distribuzzjoni tal-elettriku u lanqas il-metodi ta’ kalkolu tagħhom, iżda li d-dħul fis-seħħ tagħha kellu l-effett li l-awtorità regolatorja nazzjonali biddlet il-metodi ta’ kontroll tat-tariffi għall-operat tan-network tal-elettriku qabel l-iskadenza tal-perijodu ta’ kontroll li kien hemm fid-data ta’ dan id-dħul fis-seħħ.
(
1
)	Direttiva (UE) 2019/944 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑5 ta’ Ġunju 2019 dwar regoli komuni għas-suq intern għall-elettriku u li temenda d-Direttiva 2012/27/UE (ĠU 2019, L 158, p. 125)
(
2
)	Laki sähkömarkkinalain muuttamisesta (730/2021) (il-Liġi li Temenda l-Liġi dwar is-Suq tal-Elettriku (730/2021) (iktar ’il quddiem il-“Liġi 730/2021”)).