62024CJ0296_RES
Υπόθεση C‑296/24 [Jouxy] (
i
)
SM και PX
κατά
Caisse pour l’avenir des enfants
[αίτηση του Cour de cassation du Grand-Duché de Luxembourg (Λουξεμβούργο)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
Απόφαση του Δικαστηρίου (τέταρτο τμήμα) της 18ης Δεκεμβρίου 2025
«Προδικαστική παραπομπή – Άρθρο 45 ΣΛΕΕ – Ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων – Ίση μεταχείριση – Κανονισμός (ΕΕ) 492/2011 – Άρθρο 7, παράγραφος 2 – Κοινωνικά πλεονεκτήματα – Οικογενειακό επίδομα – Προϋπόθεση χορήγησης του επιδόματος αυτού σε εργαζόμενο κάτοικο αλλοδαπής για τέκνο του/της συζύγου ή του/της καταχωρισμένου/ης συντρόφου του – Απαίτηση κατά την οποία ο εργαζόμενος αυτός πρέπει να “συντηρεί” το εν λόγω τέκνο – Κριτήρια εκτιμήσεως – Τεκμήριο στηριζόμενο στην ύπαρξη κοινής εστίας – Οδηγία 2004/38/ΕΚ – Άρθρο 2, σημείο 2, στοιχείο γʹ – Έννοια του όρου “μέλος της οικογένειας”»
Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων – Εργαζόμενοι – Ίση μεταχείριση – Κοινωνικά πλεονεκτήματα – Πρόσωπα υπέρ των οποίων ισχύει η αρχή της ίσης μεταχείρισης – Τέκνα του διακινούμενου εργαζομένου – Έννοια – Τέκνα του/της συζύγου ή του/της καταχωρισμένου/ης συντρόφου του εν λόγω εργαζομένου – Εμπίπτουν
(Άρθρο 45 ΣΛΕΕ· κανονισμός 492/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 7 § 2)
(βλ. σκέψεις 27, 29, 31, 32)
Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων – Εργαζόμενοι – Ίση μεταχείριση – Κοινωνικά πλεονεκτήματα – Έννοια – Οικογενειακό επίδομα που συνδέεται με την άσκηση, από μεθοριακό εργαζόμενο, μισθωτής δραστηριότητας σε κράτος μέλος – Εμπίπτει
(Άρθρο 45 ΣΛΕΕ· κανονισμός 492/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 7 § 2)
(βλ. σκέψη 28)
Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων – Εργαζόμενοι – Ίση μεταχείριση – Κοινωνικά πλεονεκτήματα – Οικογενειακό επίδομα που συνδέεται με την άσκηση, από μεθοριακό εργαζόμενο, μισθωτής δραστηριότητας σε κράτος μέλος – Προϋπόθεση χορήγησης του επιδόματος αυτού σε μεθοριακό εργαζόμενο για τέκνο του/της συζύγου ή του/της καταχωρισμένου/ης συντρόφου του – Απαίτηση περί συντήρησης του τέκνου – Απόδειξη – Ύπαρξη κοινής εστίας μεταξύ του εργαζομένου κατοίκου αλλοδαπής και του τέκνου – Τεκμήριο συντήρησης του τέκνου – Ανάγκη η διαμονή σε κοινή εστία να είναι συνεχής – Δεν υφίσταται
(Άρθρο 45 ΣΛΕΕ· κανονισμοί του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 883/2004, άρθρα 1, στοιχείο θʹ, και 67, και 492/2011, άρθρο 7 § 2· οδηγία 2004/38 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 2, σημείο 2)
(βλ. σκέψεις 33-39, 44, 45 και διατακτ.)
Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων – Εργαζόμενοι – Ίση μεταχείριση – Κοινωνικά πλεονεκτήματα – Οικογενειακό επίδομα που συνδέεται με την άσκηση, από μεθοριακό εργαζόμενο, μισθωτής δραστηριότητας σε κράτος μέλος – Προϋπόθεση χορήγησης του επιδόματος αυτού σε μεθοριακό εργαζόμενο για τέκνο του/της συζύγου ή του/της καταχωρισμένου/ης συντρόφου του – Απαίτηση περί συντήρησης του τέκνου – Απόδειξη – Απουσία κοινής εστίας μεταξύ του μεθοριακού εργαζομένου και του τέκνου – Δυνατότητα προσκόμισης άλλων αντικειμενικών αποδεικτικών στοιχείων, όπως είναι η συμμετοχή στα έξοδα διαμονής, μετακίνησης και/ή καθημερινής ζωής του τέκνου
(Άρθρο 45 ΣΛΕΕ· κανονισμοί του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 883/2004, άρθρα 1, στοιχείο θʹ, και 67, και 492/2011, άρθρο 7 § 2· οδηγία 2004/38 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 2, σημείο 2)
(βλ. σκέψη 40)
Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων – Εργαζόμενοι – Ίση μεταχείριση – Κοινωνικά πλεονεκτήματα – Οικογενειακό επίδομα που συνδέεται με την άσκηση, από μεθοριακό εργαζόμενο, μισθωτής δραστηριότητας σε κράτος μέλος – Προϋπόθεση χορήγησης του επιδόματος αυτού σε μεθοριακό εργαζόμενο για τέκνο του/της συζύγου ή του/της καταχωρισμένου/ης συντρόφου του – Απαίτηση περί συντήρησης του τέκνου – Απόδειξη – Ύπαρξη υποχρέωσης διατροφής ή δικαιώματος προσωπικής επικοινωνίας του έτερου φυσικού ή θετού γονέα του τέκνου του/της συζύγου ή του/της καταχωρισμένου/ης συντρόφου του εργαζομένου κατοίκου αλλοδαπής – Δεν ασκεί επιρροή
(Άρθρο 45 ΣΛΕΕ· κανονισμοί του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 883/2004, άρθρα 1, στοιχείο θʹ, και 67, και 492/2011, άρθρο 7 § 2· οδηγία 2004/38 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 2, σημείο 2)
(βλ. σκέψεις 41-43)
Σύνοψη
Στο πλαίσιο ένδικων διαφορών με αντικείμενο την άρνηση του Caisse pour l’avenir des enfants (ταμείου για το μέλλον των παιδιών, Λουξεμβούργο) (στο εξής: CAE) να καταβάλει οικογενειακά επιδόματα σε μεθοριακούς εργαζομένους, το Δικαστήριο αποφαίνεται επί αιτήσεων προδικαστικής αποφάσεως και παρέχει διευκρινίσεις σχετικά με την απαίτηση κατά την οποία ο εργαζόμενος κάτοικος αλλοδαπής πρέπει συντηρεί το τέκνο του/της συζύγου ή του/της καταχωρισμένου/ης συντρόφου του προκειμένου να μπορεί να λάβει, σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης, οικογενειακό επίδομα για το τέκνο αυτό.
Οι αναιρεσείοντες της κύριας δίκης είναι μεθοριακοί εργαζόμενοι οι οποίοι κατοικούν στο Βέλγιο, στη Γερμανία ή στη Γαλλία και ασκούν μισθωτή δραστηριότητα στο Λουξεμβούργο.
Το CAE, με αποφάσεις που εξέδωσε, είτε αρνήθηκε τη χορήγηση οικογενειακών επιδομάτων για τα τέκνα των συζύγων ή των καταχωρισμένων συντρόφων των αναιρεσειόντων είτε ανακάλεσε, με ισχύ από 1ης Αυγούστου 2016, τα επιδόματα που είχαν λάβει οι αναιρεσείοντες για τα εν λόγω τέκνα. Κατά το CAE, τα τέκνα δεν είχαν σχέση κατιόντος προς ανιόντα με τους οικείους μεθοριακούς εργαζομένους και, ως εκ τούτου, δεν είχαν την ιδιότητα του «μέλους της οικογένειας», βάσει της οποίας θεμελιώνεται δικαίωμα λήψης οικογενειακού επιδόματος κατά τη λουξεμβουργιανή νομοθεσία.
Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο επιλήφθηκε των προσφυγών των νυν αναιρεσειόντων κατά των ως άνω αποφάσεων και τις έκανε δεκτές, αλλά το δευτεροβάθμιο δικαστήριο επικύρωσε τις αποφάσεις του CAE.
Κατόπιν αυτού, οι αναιρεσείοντες της κύριας δίκης άσκησαν αναίρεση ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου.
Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι το Δικαστήριο, με την απόφαση Caisse pour l’avenir des enfants (
1
), εξάρτησε το δικαίωμα του μεθοριακού εργαζομένου να λάβει το οικογενειακό επίδομα για το τέκνο του/της συζύγου ή του/της καταχωρισμένου/ης συντρόφου του, με το οποίο ο ίδιος δεν έχει σχέση ανιόντος προς κατιόντα, από την απόδειξη ότι συντηρεί το εν λόγω τέκνο (
2
).
Στο μέτρο που, στις υποθέσεις των κύριων δικών, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο έκρινε ότι δεν προσκομίστηκε τέτοια απόδειξη, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ως προς τα αντικειμενικά στοιχεία που μπορούν να αποδείξουν την εν λόγω συντήρηση.
Στο πλαίσιο αυτό, ερωτά, κατ’ ουσίαν, το Δικαστήριο αν το άρθρο 45 ΣΛΕΕ, το άρθρο 1, στοιχείο θʹ, και το άρθρο 67 του κανονισμού 883/2004, σε συνδυασμό με το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011 και με το άρθρο 2, σημείο 2, της οδηγίας 2004/38 (
3
), όπως έχουν ερμηνευθεί από τη νομολογία του Δικαστηρίου, έχουν την έννοια ότι πληρούται η προϋπόθεση χορήγησης στον εργαζόμενο κάτοικο αλλοδαπής οικογενειακού επιδόματος, στο κράτος μέλος απασχόλησης, για το τέκνο του/της συζύγου ή του/της καταχωρισμένου/ης συντρόφου του, ήτοι η προϋπόθεση ότι ο εργαζόμενος αυτός πρέπει να συντηρεί το τέκνο, από το γεγονός και μόνον ότι ο εργαζόμενος και το τέκνο συμβιώνουν σε κοινή εστία ή αν πρέπει να ληφθούν υπόψη άλλα αντικειμενικά στοιχεία προκειμένου να αποδειχθεί η ύπαρξη της συντήρησης του τέκνου.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Προκαταρκτικώς, όσον αφορά το επίμαχο στην κύρια δίκη οικογενειακό επίδομα, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι έκρινε, με την απόφαση Caisse pour l’avenir des enfants (
4
), αφενός, ότι ένα τέτοιο οικογενειακό επίδομα αποτελεί κοινωνικό πλεονέκτημα κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011 (
5
). Αφετέρου, έκρινε ότι είναι αντίθετη προς τη διάταξη αυτή εθνική ρύθμιση δυνάμει της οποίας οι εργαζόμενοι κάτοικοι αλλοδαπής δεν μπορούν να λάβουν το εν λόγω οικογενειακό επίδομα παρά μόνο για τα δικά τους τέκνα, αποκλειομένων εκείνων του/της συζύγου τους με τα οποία δεν έχουν μεν σχέση ανιόντος προς κατιόντα, αλλά τα οποία συντηρούν οι ίδιοι, ενώ δικαίωμα στο εν λόγω επίδομα έχουν όλα τα τέκνα που κατοικούν εντός του κράτους μέλους αυτού.
Εν προκειμένω, κατόπιν της ως άνω αποφάσεως, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο έκρινε ότι το CAE ορθώς αρνήθηκε να χορηγήσει το επίμαχο στην κύρια δίκη οικογενειακό επίδομα στους αναιρεσείοντες, με την αιτιολογία ότι δεν συντηρούσαν εξ ολοκλήρου τα τέκνα των συζύγων ή των καταχωρισμένων συντρόφων τους.
Συναφώς, το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι, κατά τη νομολογία (
6
), τα τέκνα τεκμαίρεται ότι συντηρούνται μέχρι την ηλικία των 21 ετών και ότι η ιδιότητα του τέκνου του/της συζύγου ή του/της καταχωρισμένου/ης συντρόφου μεθοριακού εργαζομένου ως συντηρούμενου μέλους της οικογένειας μπορεί να προκύπτει αντικειμενικώς από την ύπαρξη κοινής εστίας μεταξύ του εν λόγω εργαζομένου και του τέκνου.
Το Δικαστήριο συνάγει εξ αυτού ότι η ύπαρξη κοινής εστίας μεταξύ του εργαζομένου κατοίκου αλλοδαπής και του τέκνου του/της συζύγου ή του/της καταχωρισμένου/ης συντρόφου του αρκεί, κατ’ αρχήν, αφ’ εαυτής για να αποδειχθεί ότι ο εργαζόμενος αυτός συντηρεί το τέκνο, δεδομένου ότι η κοινή εστία αποτελεί σταθερό σύνδεσμο μεταξύ τους. Κατά το Δικαστήριο, οποιαδήποτε άλλη ερμηνεία όχι μόνο θα ήταν αντίθετη προς την αρχή της ευρείας ερμηνείας των διατάξεων του δικαίου της Ένωσης που κατοχυρώνουν την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, αλλά θα ήταν επίσης αντίθετη προς τη νομολογία του Δικαστηρίου (
7
) που επιβάλλει να λαμβάνεται υπόψη ο ορισμός του «μέλους της οικογένειας» του άρθρου 2, σημείο 2, της οδηγίας 2004/38, ο οποίος περιλαμβάνει τους απευθείας κατιόντες του/της συζύγου ή συντρόφου, προκειμένου να εκτιμηθεί αν ο μεθοριακός εργαζόμενος μπορεί να απολαύει εμμέσως της ίσης μεταχείρισης, δυνάμει του άρθρου 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011.
Το Δικαστήριο καταλήγει, ως εκ τούτου, στο συμπέρασμα ότι η ύπαρξη κοινής εστίας μεταξύ του εργαζομένου κατοίκου αλλοδαπής και του τέκνου του/της συζύγου ή του/της καταχωρισμένου/ης συντρόφου του αρκεί για να αποδειχθεί ότι πληρούται η απαίτηση περί συντήρησης του τέκνου αυτού. Πράγματι, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι ο ως άνω εργαζόμενος συμβάλλει στην κάλυψη μέρους τουλάχιστον των δαπανών του νοικοκυριού, ήτοι, μεταξύ άλλων, των δαπανών που συνδέονται με τη στέγαση και την οικιακή ζωή και, επομένως, με την ικανοποίηση των αναγκών των μελών του νοικοκυριού, συμπεριλαμβανομένων των αναγκών του τέκνου του/της συζύγου ή του/της καταχωρισμένου/ης συντρόφου. Ωστόσο, όσον αφορά την κοινή εστία, το Δικαστήριο διευκρινίζει ότι η διαμονή σε αυτή δεν απαιτείται κατ’ ανάγκην να είναι συνεχής. Αφενός, λαμβανομένης υπόψη της έκτασης του φαινομένου των «μικτών» οικογενειών, το τέκνο μπορεί επίσης να διαμένει μέρος του χρόνου με τον έτερο γονέα του, φυσικό ή θετό. Αφετέρου, το τέκνο μπορεί, λόγω της συνέχισης των σπουδών του, να διαμένει μέρος του χρόνου εκτός της κοινής εστίας.
Λαμβανομένων υπόψη των προβληματισμών του αιτούντος δικαστηρίου, το Δικαστήριο προσθέτει, πρώτον, ότι η Διοίκηση ή, ενδεχομένως, τα εθνικά δικαστήρια δεν μπορούν να απαιτούν από τον εργαζόμενο κάτοικο αλλοδαπής να αποδείξει ειδικότερα, πέραν της ύπαρξης κοινής εστίας, ότι συμβάλλει στις καθημερινές δαπάνες ή στην ικανοποίηση των ιδιαίτερων αναγκών του εν λόγω τέκνου. Τούτου λεχθέντος, όταν η κοινή εστία μεταξύ του εργαζομένου κατοίκου αλλοδαπής και του τέκνου απουσιάζει παντελώς, λόγω ιδίως των σπουδών του τέκνου, πρέπει να μπορούν να ληφθούν υπόψη άλλα αντικειμενικά στοιχεία που παρουσιάζουν ορισμένη σταθερότητα, όπως, μεταξύ άλλων, η συμμετοχή στα έξοδα διαμονής, μετακίνησης και/ή καθημερινής ζωής του τέκνου, προκειμένου να δοθεί στον εργαζόμενο η δυνατότητα να αποδείξει ότι εξακολουθεί να το συντηρεί.
Δεύτερον, η ύπαρξη υποχρέωσης διατροφής βαρύνουσας τον έτερο φυσικό ή θετό γονέα του τέκνου του/της συζύγου ή του/της καταχωρισμένου/ης συντρόφου του εργαζομένου κατοίκου αλλοδαπής, ή η ύπαρξη δικαιώματος προσωπικής επικοινωνίας και φιλοξενίας του γονέα αυτού δεν αποτελούν περιστάσεις που αποκλείουν το ενδεχόμενο ο εν λόγω εργαζόμενος να συντηρεί το τέκνο με το οποίο συμβιώνει σε κοινή εστία. Ο εν λόγω αποκλεισμός θα αντέβαινε στην αρχή της ευρείας ερμηνείας των διατάξεων που καθιερώνουν την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων. Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο καθόσον η ύπαρξη υποχρέωσης διατροφής βαρύνουσας τον έτερο φυσικό ή θετό γονέα του τέκνου δεν συνιστά προϋπόθεση αποκλείουσα τη χορήγηση οικογενειακού επιδόματος υπέρ του τέκνου του/της συζύγου ή του/της καταχωρισμένου/ης συντρόφου εργαζομένου κατοίκου ημεδαπής, με το οποίο ο τελευταίος συμβιώνει σε κοινή εστία.
Τρίτον, η άρνηση χορήγησης οικογενειακού επιδόματος σε εργαζόμενο κάτοικο αλλοδαπής χωρεί μόνον υπό εξαιρετικές περιστάσεις. Μια τέτοια άρνηση μπορεί να δικαιολογηθεί μόνον αν από τον φάκελο της υπόθεσης προκύπτει ότι ο εν λόγω εργαζόμενος προέβη σε ψευδείς δηλώσεις ή δεν συμμετέχει, στην πραγματικότητα, καθ’ οιονδήποτε τρόπο στις δαπάνες που συνδέονται με τη συντήρηση του τέκνου, διότι οι δαπάνες αυτές καλύπτονται εξ ολοκλήρου από τρίτον.
Κατά συνέπεια, δυνάμει του δικαίου της Ένωσης (
8
), η προϋπόθεση χορήγησης στον εργαζόμενο κάτοικο αλλοδαπής οικογενειακού επιδόματος, στο κράτος μέλος απασχόλησης, για το τέκνο του/της συζύγου ή του/της καταχωρισμένου/ης συντρόφου του, ήτοι η προϋπόθεση ότι ο εργαζόμενος αυτός πρέπει να συντηρεί το τέκνο, πληρούται όταν υφίσταται οικογενειακή κοινότητα μεταξύ του εν λόγω εργαζομένου και του φυσικού ή θετού τέκνου του/της συζύγου ή του/της καταχωρισμένου/ης συντρόφου του, η οποία χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη κοινής εστίας μεταξύ του εργαζομένου και του τέκνου.
(
i
)	Η ονομασία που έχει δοθεί στην παρούσα υπόθεση είναι πλασματική. Δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό όνομα κανενός διαδίκου.
(
1
)	Απόφαση της 2ας Απριλίου 2020, Caisse pour l’avenir des enfants (Τέκνο συζύγου μεθοριακού εργαζομένου) (C‑802/18, EU:C:2020:269).
(
2
)	Το Δικαστήριο στηρίχθηκε στην ερμηνεία του άρθρου 1, στοιχείο θʹ, και του άρθρου 67 του κανονισμού (ΕΚ) 883/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας (ΕΕ 2004, L 166, σ. 1, και διορθωτικό ΕΕ 2004, L 200, σ. 1), σε συνδυασμό με το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 2011, που αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων στο εσωτερικό της Ένωσης (ΕΕ 2011, L 141, σ. 1) και με το άρθρο 2, σημείο 2, της οδηγίας 2004/38/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68 και την κατάργηση των οδηγιών 64/221/ΕΟΚ, 68/360/ΕΟΚ, 72/194/ΕΟΚ, 73/148/ΕΟΚ, 75/34/ΕΟΚ, 75/35/ΕΟΚ, 90/364/ΕΟΚ, 90/365/ΕΟΚ και 93/96/ΕΟΚ (ΕΕ 2004, L 158, σ. 77, και διορθωτικό ΕΕ 2004, L 229, σ. 35).
(
3
)	Οδηγία 2004/38/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68 και την κατάργηση των οδηγιών 64/221/ΕΟΚ, 68/360/ΕΟΚ, 72/194/ΕΟΚ, 73/148/ΕΟΚ, 75/34/ΕΟΚ, 75/35/ΕΟΚ, 90/364/ΕΟΚ, 90/365/ΕΟΚ και 93/96/ΕΟΚ (ΕΕ 2004, L 158, σ. 77 και διορθωτικό ΕΕ 2004, L 229, σ. 35).
(
4
)	Απόφαση της 2ας Απριλίου 2020, Caisse pour l’avenir des enfants (Τέκνο συζύγου μεθοριακού εργαζομένου) (C‑802/18, EU:C:2020:269).
(
5
)	Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι οι εργαζόμενοι κάτοικοι αλλοδαπής απολαύουν, σύμφωνα με την αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων, των ιδίων φορολογικών και κοινωνικών πλεονεκτημάτων με τους ημεδαπούς εργαζομένους.
(
6
)	Απόφαση της 15ης Δεκεμβρίου 2016, Depesme κ.λπ. (C‑401/15 έως C‑403/15, EU:C:2016:955).
(
7
)	Αποφάσεις της 15ης Δεκεμβρίου 2016, Depesme κ.λπ. (C‑401/15 έως C‑403/15, EU:C:2016:95), και της 2ας Απριλίου 2020, Caisse pour l’avenir des enfants (Τέκνο συζύγου μεθοριακού εργαζομένου) (C‑802/18, EU:C:2020:269).
(
8
)	Το Δικαστήριο στηρίζεται στο άρθρο 45 ΣΛΕΕ, στο άρθρο 1, στοιχείο θʹ, και στο άρθρο 67 του κανονισμού 883/2004, ερμηνευόμενα σε συνδυασμό με το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011 και με το άρθρο 2, σημείο 2, της οδηγίας 2004/38.