Zaak T‑1088/23
RTL Group Markenverwaltungs GmbH
tegen
Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie
Arrest van het Gerecht (Zevende kamer) van 7 mei 2025
„ Uniemerk – Procedure tot vervallenverklaring – Uniebeeldmerk RTL – Geen normaal gebruik van het merk – Artikel 58, lid 1, onder a), van verordening (EU) 2017/1001 – Voor het eerst voor de kamer van beroep aangedragen feiten en bewijzen – Artikel 95, lid 2, van verordening 2017/1001 – Artikel 27, lid 4, van gedelegeerde verordening (EU) 2018/625 – Rechtsmisbruik ”
1.      Uniemerk – Afstand, verval en nietigheid – Gronden van verval – Geen normaal gebruik van het merk – Bewijs van het gebruik – Normaal gebruik – Begrip – Beoordelingscriteria – Vereiste van concrete en objectieve bewijselementen
[Verordening 2017/1001 van het Europees Parlement en de Raad, art. 18, lid 1, en 58, lid 1, a)]
(zie punten 16, 19, 20, 91‑93)
2.      Uniemerk – Afstand, verval en nietigheid – Gronden van verval – Geen normaal gebruik van het merk – Bewijs van het gebruik – Gedeeltelijk gebruik – Gevolgen
(Verordening 2017/1001 van het Europees Parlement en de Raad, art. 18, lid 1, en 58, lid 2)
(zie punten 17, 18)
3.      Uniemerk – Afstand, verval en nietigheid – Vordering tot vervallenverklaring – Ontvankelijkheid – Niet afhankelijk van de afwezigheid van rechtsmisbruik of van de goede trouw van de verzoeker tot vervallenverklaring
[Verordening 2017/1001 van het Europees Parlement en de Raad, art. 63, lid 1, a)]
(zie punten 27‑30)
4.      Uniemerk – Afstand, verval en nietigheid – Gronden van verval – Geen normaal gebruik van het merk – Beeldmerk RTL
[Verordening 2017/1001 van het Europees Parlement en de Raad, art. 18, lid 1, en 58, lid 1, a)]
(zie punten 35, 55, 82, 83, 95, 101)
5.      Uniemerk – Procedurevoorschriften – Procedure tot vervallenverklaring – Feiten en bewijzen niet binnen de daartoe gestelde termijn aangedragen – Inaanmerkingneming – Beoordelingsbevoegdheid van de kamer van beroep
(Verordening 2017/1001 van het Europees Parlement en de Raad, art. 95, lid 2; verordening 2018/625 van de Commissie, art. 27, lid 4)
(zie punten 45‑47, 49)
6.      Uniemerk – Afstand, verval en nietigheid – Gronden van verval – Geen normaal gebruik van het merk – Gebruik door een derde met toestemming van de merkhouder
(Verordening 2017/1001 van het Europees Parlement en de Raad, art. 18, lid 2)
(zie punt 62)
7.      Uniemerk – Afstand, verval en nietigheid – Gronden van verval – Geen normaal gebruik van het merk – Bewijs van het gebruik – Normaal gebruik – Begrip – Beoordelingscriteria – Merk dat bekendheid geniet in de Unie – Geen invloed
[Verordening 2017/1001 van het Europees Parlement en de Raad, art. 8, lid 5, 18, lid 1, en 58, lid 1, a)]
(zie punt 94)
Samenvatting
Met zijn arrest wijzigt het Gerecht de beslissing van de kamer van beroep van het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie (EUIPO). Het Gerecht brengt verduidelijking over het kwalificeren van een vordering tot vervallenverklaring als rechtsmisbruik, over de uitoefening van de beoordelingsbevoegdheid door de kamer van beroep van het EUIPO wanneer er sprake is van een weigering om bewijzen in aanmerking te nemen die voor het eerst voor die kamer en niet in de door gedelegeerde verordening 2018/625(1) bedoelde memories zijn aangedragen, over het normale gebruik van een merk voor reclame-, marketing- en promotionele diensten door een onderneming die deel uitmaakt van een groep die met name diensten bestaande in het uitzenden van reclame levert, en over de gevolgen van de bekendheid van een merk voor de beoordeling van het normale gebruik ervan voor andere waren en diensten.
Verzoekster, RTL Group Markenverwaltungs GmbH, is sinds 2016 houdster van het Uniebeeldmerk RTL voor verschillende waren en diensten(2). In 2021 heeft interveniënte, Marcella Örtl, een vordering tot vervallenverklaring ingesteld(3) en daartoe aangevoerd dat dit merk gedurende een ononderbroken periode van vijf jaar niet normaal was gebruikt voor de waren en diensten waarvoor het was ingeschreven. De nietigheidsafdeling van EUIPO heeft deze vordering gedeeltelijk toegewezen voor bepaalde waren en diensten.
Naar aanleiding van het door verzoekster ingestelde beroep heeft de kamer van beroep van EUIPO de vordering tot vervallenverklaring ontvankelijk verklaard, de beslissing van de nietigheidsafdeling gedeeltelijk vernietigd voor zover daarbij het litigieuze merk vervallen was verklaard voor met name een subcategorie van „reclame-, marketing- en promotionele diensten”, te weten „uitzending van reclame via televisie, radio en digitale media”(4), en het beroep voor het overige verworpen. Verzoeksters beroep bij het Gerecht strekt tot vernietiging of wijziging van die beslissing van de kamer van beroep.
Beoordeling door het Gerecht
In de eerste plaats merkt het Gerecht op dat de gronden van verval de bescherming beogen van het algemeen belang dat ten grondslag ligt aan die gronden, hetgeen verklaart waarom de verzoeker geen procesbelang moet aantonen. Die analyse wordt bevestigd door overweging 24 van verordening 2017/1001 en door het doel van artikel 63, lid 1, onder a), van die verordening, dat erin bestaat een zo groot mogelijk aantal personen de mogelijkheid te bieden om op te komen tegen een Uniemerk dat gedurende een welbepaalde periode niet normaal is gebruikt, zonder dat zij daartoe een procesbelang hoeven aan te tonen. Aangezien een vordering tot vervallenverklaring kan worden ingesteld door „iedere natuurlijke of rechtspersoon” wanneer een merk niet of onvoldoende is gebruikt, is de vraag of er mogelijk sprake is van rechtsmisbruik niet relevant voor het onderzoek van de ontvankelijkheid van een dergelijke vordering. Evenzo hangt noch de ontvankelijkheid noch de gegrondheid van een vordering tot vervallenverklaring af van de goede trouw van de verzoeker, aangezien de vervallenverklaring wegens het niet gebruiken van een merk gedurende de periode van vijf jaar een rechtsgevolg is dat door verordening 2017/1001 wordt voorgeschreven(5).
Verzoekster beroept zich in dit verband weliswaar op de zaak Sandra Pabst(6), maar het Gerecht merkt op dat er in die zaak sprake was van uitzonderlijke omstandigheden die zich in de onderhavige zaak niet voordoen. In tegenstelling tot de zaak Sandra Pabst is interveniënte geen onderneming die kunstmatig is opgericht met als enige doel om meerdere vorderingen tot vervallenverklaring in te stellen. Bovendien heeft verzoekster niet aangetoond dat de vordering tot vervallenverklaring in casu tot mislukken gedoemd was en dus uitsluitend diende om haar een onnodige last op te leggen of enige druk op haar uit te oefenen. Integendeel, het feit dat interveniënte de bedoeling heeft om een merk te gebruiken dat verwarring kan doen ontstaan met het litigieuze merk, toont aan dat zij er daadwerkelijk belang bij heeft dat het merkenregister wordt bijgewerkt met betrekking tot de omvang van verzoeksters monopolie op het litigieuze merk.
Het Gerecht verwerpt derhalve de bewering van verzoekster dat de vordering tot vervallenverklaring niet-ontvankelijk is wegens rechtsmisbruik.
In de tweede plaats herinnert het Gerecht aan de rechtspraak inzake de beoordelingsbevoegdheid van het EUIPO bij het in aanmerking nemen van niet tijdig aangevoerde feiten en bewijzen(7) en benadrukt het dat die inaanmerkingneming het resultaat moet zijn van een objectieve en gemotiveerde uitoefening van de beoordelingsbevoegdheid, hetgeen het Gerecht dient te toetsen.
Het Gerecht stelt vast dat verzoekster in casu opmerkingen en bewijzen niet tijdig heeft overgelegd, zodat de kamer van beroep gebruik diende te maken van haar beoordelingsmarge om te beslissen of deze al dan niet in aanmerking moesten worden genomen voor de door haar te geven beslissing. Een dergelijke objectieve en gemotiveerde uitoefening van de beoordelingsbevoegdheid heeft in casu niet plaatsgevonden, aangezien de kamer van beroep die elementen terzijde heeft geschoven op de enkele grond dat zij niet waren overgelegd samen met een van de in gedelegeerde verordening 2018/625(8) bedoelde memories, zonder te hebben onderzocht of was voldaan aan de voorwaarden van artikel 27, lid 4, van die verordening. Het onderzoek van de ontvankelijkheid van opmerkingen en bewijzen die voor het eerst voor de kamer van beroep zijn aangedragen, kan immers niet worden beperkt tot de feiten en bewijzen die bij de in verordening 2018/625 bedoelde memories zijn aangedragen, aangezien een dergelijke beperking noch uit artikel 95, lid 2, van verordening 2017/1001, noch uit artikel 27, lid 4, van gedelegeerde verordening 2018/625 voortvloeit.
Bijgevolg heeft de kamer van beroep een fout gemaakt door de door verzoekster niet tijdig overgelegde opmerkingen en bewijzen terzijde te schuiven zonder de haar toegekende beoordelingsbevoegdheid uit te oefenen.
In de derde plaats onderzoekt het Gerecht of aan de hand van de door verzoekster overgelegde bewijzen betreffende de activiteiten van de ondernemingen van de groep waartoe zij behoort, kan worden aangetoond dat het litigieuze merk niet alleen is gebruikt voor de subcategorie diensten bestaande in uitzending van reclame – zoals de kamer van beroep heeft opgemerkt – maar naast die subcategorie ook voor de categorie „reclame-, marketing- en promotionele diensten” in haar geheel.
Om te beginnen stelt het Gerecht vast dat verzoekster heeft aangetoond dat de ondernemingen van de groep waartoe zij behoort aan adverteerders diensten hadden geleverd bestaande in het ontwerpen en verwezenlijken van onder meer televisiereclame. Zo heeft zij bewijzen overgelegd met betrekking tot diensten die een creatieve bijdrage van deze ondernemingen veronderstellen aan het ontwerp van de reclame en die zich niet beperken tot de loutere uitzending van door een derde gegenereerde reclame-inhoud.
Vervolgens stelt het Gerecht vast dat uit de door verzoekster overgelegde bewijzen blijkt dat zij aan adverteerders haar diensten op het gebied van de ontwikkeling van reclamestrategieën in de haar toebehorende media heeft aangeboden door hen de mogelijkheid te bieden om deel te nemen aan promotieactiviteiten die werden opgezet door de groep waartoe zij behoort.
Ten slotte is het Gerecht van oordeel dat, gelet op de overgelegde bewijzen, de ondernemingen van de groep waartoe verzoekster behoort, adviesdiensten hebben verricht met betrekking tot de verkoop van televisiereclame, waarbij deze diensten vallen onder de diensten bestaande in het verlenen van advies en gespecialiseerde ondersteuning aan ondernemingen die hun waren en diensten willen promoten en hun reclamestrategieën willen ontwikkelen.
In die omstandigheden oordeelt het Gerecht dat de door verzoekster overgelegde bewijzen aantonen dat de groep waartoe verzoekster behoort, met gebruikmaking van het litigieuze merk en tijdens de relevante periode, reclame-, marketing- en promotionele diensten aan derden heeft verleend die niet beperkt waren tot de uitzending van reclame maar bedoeld waren om actief bij te dragen tot de ontwikkeling van een reclamestrategie voor die derden. Bijgevolg wijzigt het Gerecht de bestreden beslissing door de vordering tot vervallenverklaring van het litigieuze merk voor de reclame-, marketing- en promotionele diensten van klasse 35 af te wijzen.
In de laatste plaats verduidelijkt het Gerecht dat de bewoordingen en het doel van artikel 58, lid 1, onder a), van verordening 2017/1001 het behoud van de aan het Uniemerk verbonden rechten afhankelijk stellen van de voorwaarde dat het daadwerkelijk wordt gebruikt. Het zou namelijk niet gerechtvaardigd zijn dat een niet-gebruikt merk de mededinging belemmert en het vrije verkeer van goederen en het vrij verrichten van diensten beperkt. Voorts hebben de rechterlijke instanties van de Unie reeds geoordeeld dat de bepalingen inzake de ruimere bescherming die wordt verleend aan een Uniemerk dat bekendheid geniet in de Unie, een andere doelstelling nastreven dan de bepalingen die het bewijs van het normale gebruik van het Uniemerk vereisen, zodat beide soorten bepalingen autonoom moeten worden uitgelegd. Zelfs in de veronderstelling dat het litigieuze merk bekend is in de mediasector, kan deze omstandigheid op zich dus niet aantonen dat er sprake is van normaal gebruik ervan voor de betrokken waren en diensten. Bovendien kan verzoekster zich voor de uitlegging van de materiële regels van verordening 2017/1001 niet met succes beroepen op de eenheid van het Uniemerk of op overweging 7 van gedelegeerde verordening 2018/625, die enkel ziet op procedureregels.
1      Gedelegeerde verordening (EU) 2018/625 van de Commissie van 5 maart 2018 ter aanvulling van verordening (EU) 2017/1001 van het Europees Parlement en de Raad inzake het Uniemerk en tot intrekking van gedelegeerde verordening (EU) 2017/1430 (PB 2018, L 104, blz. 1).
2      Het ging om waren en diensten van de klassen 3, 6, 8, 9, 12, 14, 16, 18, 20, 21, 24, 25, 28, 30, 32, 33, 35, 38, 41, 42, 43, en 45 in de zin van de Overeenkomst van Nice van 15 juni 1957 betreffende de internationale classificatie van de waren en diensten ten behoeve van de inschrijving van merken, zoals herzien en gewijzigd.
3      Op grond van artikel 58, lid 1, onder a), van verordening (EU) 2017/1001 van het Europees Parlement en de Raad van 14 juni 2017 inzake het Uniemerk (PB 2017, L 154, blz. 1).
4      De andere waren en diensten waarvoor de beslissing van de nietigheidsafdeling werd vernietigd zijn „optische schijven” van klasse 9 en „online sociale netwerkdiensten; online sociale datingdiensten” van klasse 45.
5      Zie artikel 58, lid 1, onder a), en artikel 64, lid 2, van verordening 2017/1001.
6      Zaak die heeft geleid tot de beslissing van de grote kamer van beroep van 1 februari 2020 (zaak R 2445‑2017-G; hierna: „zaak Sandra Pabst”).
7      Zoals geregeld in artikel 95, lid 2, van verordening 2017/1001 en afgebakend door artikel 27, lid 4, van gedelegeerde verordening 2018/625.
8      Artikelen 22, 24 en 26 van gedelegeerde verordening 2018/625.