62023CJ0109_RES
Kawża C‑109/23 [Jemerak] (
i
)
GMuON
vs
PR
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mil-Landgericht Berlin)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (L-Għaxar Awla) tal-5 ta’ Settembru 2024
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi meħuda fid-dawl tal-azzjonijiet tar-Russja li jiddestabilizzaw is-sitwazzjoni fl-Ukraina – Regolament (UE) Nru 833/2014 – Artikolu 5n(2) u (6) – Projbizzjoni li jingħataw, direttament jew indirettament, servizzi ta’ konsulenza legali lill-Gvern Russu jew lil persuni ġuridiċi, entitajiet jew korpi stabbiliti fir-Russja – Eżenzjoni li tikkonċerna l-għoti ta’ servizzi li jkunu strettament meħtieġa biex jiġi żgurat l-aċċess għal proċeduri ġudizzjarji, amministrattivi jew ta’ arbitraġġ fi Stat Membru – Awtentifikazzjoni u eżekuzzjoni, minn nutar, ta’ kuntratt ta’ bejgħ ta’ proprjetà immobbli – Assistenza minn interpretu waqt tali awtentifikazzjoni”
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi meħuda fid-dawl tas-sitwazzjoni fl-Ukraina – Projbizzjoni ta’ għoti ta’ servizzi ta’ konsulenza legali lill-Gvern Russu jew lil persuni ġuridiċi, lil entitajiet jew lil korpi stabbiliti fir-Russja – Kunċett – Awtentifikazzjoni u eżekuzzjoni minn nutar ta’ kuntratt ta’ bejgħ ta’ proprjetà immobbli – Esklużjoni – Assistenza minn interpretu waqt l-awtentifikazzjoni – Esklużjoni
(Deċiżjoni tal-Kunsill (PESC) 2022/1909, premessi 5 u 8; Regolamenti tal-Kunsill Nru 833/2014, premessa 2 u Artikolu 5n (2), Nru 269/2014 u 2022/1904, premessa 19)
(ara l-punti 38 sa 44, 49 sa 55, 59, 62, 63, u d-dispożittiv)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari mil-Landgericht Berlin (il-Qorti Reġjonali ta’ Berlin, il-Ġermanja), il-Qorti tal-Ġustizzja tat deċiżjoni dwar il-kamp ta’ applikazzjoni tal-projbizzjoni li jingħataw servizzi ta’ konsulenza legali lil persuni ġuridiċi stabbiliti fir-Russja prevista fl-Artikolu 5n(2) tar-Regolament Nru 833/2014 (
1
), kif emendat bir-Regolament 2022/1904 (
2
), li jikkonċerna miżuri restrittivi adottati mill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea fid-dawl tal-azzjonijiet tar-Russja li jiddestabbilizzaw is-sitwazzjoni fl-Ukraina.
GM u ON, ċittadini Ġermaniżi, kienu ser jixtru appartament li jinsab f’Berlin (il-Ġermanja) u li kien jappartjeni lill-kumpannija Visit Moscow Ltd, persuna ġuridika stabbilita fir-Russja. Għall-finijiet ta’ din it-tranżazzjoni, GM, ON u Visit Moscow marru għand PR, nutar li kien jipprattika fil-Ġermanja, u talbuh jirrediġi kuntratt ta’ bejgħ fil-forma awtentika, u sussegwentement jeżegwixxih. Fl-2022, PR madankollu rrifjuta li jawtentifika l-kuntratt ta’ bejgħ, għar-raġuni li ma setax jeskludi li l-awtentifikazzjoni kienet tmur kontra l-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 5n(2) tar-Regolament Nru 833/2014. Peress li ma qabilx mat-talba ta’ GM, ON u Visit Moscow li jikkunsidra mill-ġdid dan ir-rifjut, PR ttrażmetta r-rikors ippreżentat kontra dan ir-rifjut minn dawn tal-aħħar lill-qorti reġjonali ta’ Berlin, li għamlet lill-Qorti tal-Ġustizzja diversi domandi preliminari dwar dan is-suġġett.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Fl-ewwel lok, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li, skont is-sens abitwali tagħhom fil-lingwaġġ kurrenti, il-kliem “konsulenza legali” jirreferu, b’mod ġenerali, għal parir dwar kwistjoni ta’ liġi. Użati flimkien mal-kelma “servizzi” fl-Artikolu 5n(2) tar-Regolament Nru 833/2014, huma jirreferu għalhekk għall-eżerċizzju ta’ attività ta’ natura ekonomika, ibbażata fuq relazzjoni bejn fornitur u l-klijent tiegħu, li jkollha bħala għan l-għoti ta’ pariri legali, li permezz tagħha fornitur jipprovdi pariri dwar kwistjonijiet ta’ liġi lill-persuni li jitolbuhom.
Din it-tifsira tal-kliem “servizzi ta’ konsulenza legali” hija kkonfermata mill-premessa 19 tar-Regolament 2022/1904. Minn naħa, huwa jirreferi għar-relazzjoni bejn fornitur u l-klijent tiegħu u jsemmi r-rwol ta’ dan il-fornitur sa fejn jassisti u jagħti pariri lil dan il-klijent bl-aħjar mod possibbli fl-interess ta’ dan tal-aħħar, fir-rigward tal-aspetti legali tat-tranżazzjonijiet ma’ terzi. Min-naħa l-oħra, huwa jsemmi l-attivitajiet anċillari li jikkonsistu fit-“tħejjija, l-eżekuzzjoni u l-verifika ta’ dokumenti legali”.
Għalhekk, l-attivitajiet koperti mill-kunċett ta’ “servizzi ta’ konsulenza legali” fis-sens tal-Artikolu 5n(2) tar-Regolament Nru 833/2014 huma nettament distinti minn dawk li l-awtoritajiet pubbliċi jistgħu jkollhom iwettqu. Fil-fatt, dawn l-awtoritajiet pubbliċi ma għandhomx il-missjoni li jagħtu servizzi li jikkonsistu fl-għoti ta’ pariri dwar kwistjonijiet ta’ liġi lil persuni sabiex jippromwovu jew jiddefendu l-interessi partikolari tagħhom.
F’dan il-każ, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li, fil-kuntest ta’ awtentifikazzjoni ta’ kuntratt ta’ bejgħ ta’ proprjetà immobbli, in-nutar kien jidher li kien qiegħed jaġixxi mhux bil-għan li jippromwovi l-interessi speċifiċi ta’ waħda jew oħra mill-partijiet ikkonċernati jew ta’ dawn iż-żewġ partijiet, iżda b’mod imparzjali, ekwidistanti mill-partijiet u mill-interessi rispettivi tagħhom, unikament fl-interess tal-liġi u taċ-ċertezza legali. Għaldaqstant, fid-dawl tal-modalitajiet speċifiċi tal-proċedura ta’ awtentifikazzjoni nutarili tal-atti u tal-effetti legali marbuta mal-atti awtentifikati fl-ordinament ġuridiku Ġermaniż, awtentifikazzjoni, minn nutar, bħal dik irregolata mid-dritt Ġermaniż, ta’ kuntratt ta’ bejgħ ta’ proprjetà immobbli, proprjetà ta’ persuna ġuridika stabbilita fir-Russja, ma kinitx taqa’ taħt il-kunċett ta’ “servizzi ta’ konsulenza legali” msemmi fl-Artikolu 5n(2) tar-Regolament Nru 833/2014, u konsegwentement, fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-projbizzjoni tal-provvista ta’ dawn is-servizzi lil din il-persuna ġuridika, previst fil-paragrafu (2) ta’ din id-dispożizzjoni.
Il-Qorti tal-Ġustizzja osservat f’dan ir-rigward li, jekk l-Artikolu 5n(2) tal-imsemmi regolament kellu jiġi interpretat fis-sens kuntrarju, dan iwassal għal inkoerenzi, minn naħa, fl-applikazzjoni ta’ dan ir-regolament u, min-naħa l-oħra, bejn l-imsemmi regolament u r-Regolament Nru 269/2014 (
3
).
Fil-fatt, it-tranżazzjonijiet li jirrigwardaw proprjetajiet immobbli li jinsabu fit-territorju tal-Unjoni u li jappartjenu lil persuni ġuridiċi stabbiliti fir-Russja jibqgħu awtorizzati bis-saħħa tar-Regolament Nru 833/2014. Fil-prattika, dawn it-tranżazzjonijiet jistgħu madankollu jiġu ostakolati f’ċerti Stati Membri li fihom l-awtentifikazzjoni nutarili tal-kuntratt ta’ bejgħ ta’ proprjetà immobbli tikkostitwixxi kundizzjoni essenzjali għat-trasferiment ta’ tali proprjetà, u dan indipendentement mill-punt dwar jekk dawn il-persuni ġuridiċi jkunux, jew le, is-suġġett ta’ projbizzjoni li jiddisponu mill-assi tagħhom skont ir-Regolament Nru 269/2014.
Issa, tali varjabbiltà fl-effetti tal-projbizzjoni prevista mill-Artikolu 5n(2) tar-Regolament Nru 833/2014 minn Stat Membru għal ieħor, skont is-sistema nutarili eżistenti, ma setgħetx tkun fir-rieda tal-leġiżlatur tal-Unjoni.
Barra minn hekk, l-interpretazzjoni adottata ma tmurx kontra l-għan tar-Regolament Nru 833/2014, u lanqas kontra dak tar-Regolament Nru 269/2014.
Qabelxejn, la mid-Deċiżjoni 2022/1909 (
4
) u lanqas mir-Regolament Nru 833/2014 jew mir-Regolament 2022/1904 ma jirriżulta li, billi stabbilixxa l-projbizzjoni li jingħataw servizzi ta’ konsulenza legali, il-Kunsill ried jagħmel mod li l-persuni ġuridiċi stabbiliti fir-Russja jkunu jistgħu jsibu ruħhom, f’ċerti Stati Membri, fl-impossibbiltà li jiddisponu mill-proprjetajiet immobbli tagħhom.
Sussegwentement, l-għan wara l-projbizzjoni prevista fl-Artikolu 5n(2) tar-Regolament Nru 833/2014 kien li jirrendi iktar diffiċli għall-persuni ġuridiċi Russi li joperaw fit-territorju tal-Unjoni l-kontinwazzjoni tal-attivitajiet kummerċjali tagħhom f’dan it-territorju u, permezz ta’ dan, li jkollhom impatt fuq l-ekonomija Russa. Issa, l-awtentifikazzjoni nutarili ta’ kuntratt ta’ bejgħ ta’ proprjetà immobbli li tappartjeni lil persuna ġuridika stabbilita fir-Russja ma tmurx kontra tali għan.
Fl-aħħar nett, ma jidhirx kif l-awtentifikazzjoni nutarili ta’ kuntratt ta’ bejgħ ta’ proprjetà immobbli li tappartjeni lil persuna ġuridika stabbilita fir-Russja tista’, a priori u b’mod ġenerali, tikkontribwixxi sabiex jiġu evitati l-miżuri restrittivi adottati.
Fit-tieni lok, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li kienet il-qorti tar-rinviju li kellha tevalwa għal kull wieħed mill-kompiti li n-nutar iwettaq għall-eżekuzzjoni ta’ tali kuntratt ta’ bejgħ jekk dawn kinux jimplikaw l-għoti min-nutar ta’ konsulenza legali lill-partijiet fis-sens tal-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “servizzi ta’ konsulenza legali” adottata preċedentement.
Fl-aħħar lok, fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk is-servizzi ta’ traduzzjoni mogħtija minn interpretu waqt l-awtentifikazzjoni nutarili kinux jikkostitwixxu servizzi ta’ konsulenza legali fis-sens tal-Artikolu 5n(2) tar-Regolament Nru 833/2014, peress li l-professjoni ta’ interpretu ma hijiex ta’ natura ġuridika, il-Qorti tal-Ġustizzja indikat li dawn is-servizzi ma jistgħux jippreżentaw element ta’ “konsulenza legali”, anki meta l-għoti ta’ servizzi kkonċernata tikkonsisti fl-għoti ta’ assistenza lil professjonist legali li jaġixxi f’qasam ġuridiku. Barra minn hekk, ma kienx jidher li l-awtentifikazzjoni, minn nutar Ġermaniż, ta’ att ta’ bejgħ ta’ proprjetà immobbli lil persuna ġuridika stabbilita fir-Russja kienet taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-projbizzjoni prevista fl-Artikolu 5n(2) tar-Regolament Nru 833/2014 li jingħataw servizzi ta’ konsulenza legali. Minn dan segwa li, billi ta servizzi ta’ traduzzjoni fil-kuntest tal-proċess ta’ awtentifikazzjoni notarili ta’ tali att, sabiex jassisti lir-rappreżentant ta’ din il-persuna ġuridika li ma kinitx tifhem il-lingwa tal-proċedura ta’ awtentifikazzjoni, l-interpretu ma pprovdiex “servizzi ta’ konsulenza legali” lil tali persuna ġuridika, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
(
i
)	L-isem ta’ din il-kawża huwa isem fittizju. Ma jikkorrispondi għall-isem reali ta’ ebda waħda mill-partijiet fil-kawża.
(
1
)	Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 833/2014 tal-31 ta’ Lulju 2014 dwar miżuri restrittivi fid-dawl tal-azzjonijiet tar-Russja li jiddestabbilizzaw is-sitwazzjoni fl-Ukraina (ĠU 2014, L 229, p. 1, rettifika fil-ĠU 2014, L 246, p. 59).
(
2
)	Regolament tal-Kunsill (UE) 2022/1904 tas-6 ta’ Ottubru 2022 li jemenda r-Regolament (UE) Nru 833/2014 dwar miżuri restrittivi fid-dawl tal-azzjonijiet tar-Russja li jiddestabbilizzaw is-sitwazzjoni fl-Ukrajna (ĠU L 259 I, p. 3).
(
3
)	Regolament (UE) Nru 269/2014 tal-Kunsill, tas-17 ta’ Marzu 2014, dwar miżuri restrittivi fir-rigward ta’ azzjonijiet li jdgħajfu jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal Ukraina (ĠU 2014, L 78, rettifika fil-ĠU L 249 p. 6).
(
4
)	Deċiżjoni (PESK) 2022/1909 tal‑Kunsill tas-6 ta’ Ottubru 2022 li temenda d-Deċiżjoni 2014/512/PESK dwar miżuri restrittivi fid-dawl tal-azzjonijiet tar‑Russja li jiddestabbilizzaw is-sitwazzjoni fl-Ukrajna (ĠU 2022 L 259I, p. 122).