Instantie Gerechtshof 's-Hertogenbosch 
Datum uitspraak 01-09-2015 
Datum publicatie 01-09-2015 
Zaaknummer HD 200.133.747,01 
Formele relaties Eerste aanleg: ECLI:NL:RBLIM:2013:10570 
Eerste aanleg: ECLI:NL:RBLIM:2013:6348 
Rechtsgebieden Burgerlijk procesrecht 
Internationaal privaatrecht 
Bijzondere kenmerken Hoger beroep 
Inhoudsindicatie 
Rechtbank verklaarde zich bevoegd over vordering te oordelen o.g.v. artikel 5 
EEX verordening; hof verklaart rechtbank alsnog onbevoegd nu niet zonder 
toepassing van het op de overeenkomst toepasselijk materiële recht de plaats 
van levering kan worden vastgesteld; Car Trim arrest ( HvJ 25-2-10) en 
Elektrosteel/Edil Centro arrest (HvJ 9-6-11; LJN BQ8420). 
Vindplaatsen Rechtspraak.nl 
Uitspraak 
Afdeling civiel recht 
zaaknummer HD 200.133.747/01 
arrest van 1 september 2015 
in de zaak van 
Cimtrode The Electrode Company GmbH ,
gevestigd te [vestigingsplaats 1] (Oostenrijk), 
appellante, 
hierna aan te duiden als Cimtrode, 
advocaat: mr. H.F.P. van Gastel te Veldhoven, 
tegen 
ECLI:NL:GHSHE:2015:3396 
GERECHTSHOF ’s-HERTOGENBOSCH 
pagina 1 van 6Rechtspraak.nl - Print uitspraak 
23 -9-2015 http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHSHE:2015:3396&keyword=GH ...
-
-
-
3.1. 
[Carbide] Carbide B.V., 
gevestigd te [vestigingsplaats 2] , 
geïntimeerde, 
hierna aan te duiden als [Carbide] , 
advocaat: mr. B.T.G.M. Lamers te Weert , 
op het bij exploot van dagvaarding van 18 juli 2013 ingeleide hoger beroep van het vonnis in het incident 
van de rechtbank Limburg van 8 mei 2013, gewezen tussen Cimtrode als gedaagde en [Carbide] als 
eiseres. 
Voor het geding in eerste aanleg verwijst het hof naar voormeld vonnis. 
Het verloop van de procedure blijkt uit: 
de dagvaarding in hoger beroep; 
de memorie van grieven tevens akte aanvulling vordering met producties; 
de memorie van antwoord met producties. 
Het hof heeft daarna een datum voor arrest bepaald. Het hof doet recht op bovenvermelde stukken en de 
stukken van de eerste aanleg. 
In dit hoger beroep kan worden uitgegaan van de volgende feiten. 
a) [Carbide] is producent van onder meer metalen frezen ten behoeve van elektroden. Cimtrode is 
producent van geleiders. 
b) In juni 2011 is tussen partijen overeenstemming bereikt over de totstandkoming van een 
handelsrelatie. Een schriftelijke raamovereenkomst is niet opgemaakt. Vervolgens heeft [Carbide] in 
de periode van september 2011 tot en met juni 2012 een aantal malen frezen aan Cimtrode verkocht 
en geleverd. 
c) De feitelijke gang van zaken was aldus dat Cimtrode de frezen merendeels mondeling en een enkele 
keer per e-mail bij [Carbide] bestelde. [Carbide] stuurde vervolgens aan Cimtrode een 
orderbevestiging. 
d) Op de orderbevestigingen werd onderaan iedere bladzijde als volgt verwezen naar de door 
[Carbide] gehanteerde Metaalunievoorwaarden: 
“All our quotations, all orders placed with us and all contracts concluded with us are subject to the 
Metaalunie conditions, filed with the registrar of the District Court of Rotterdam, as stipulated in the 
1 Het geding in eerste aanleg (zaaknr. C/04/119968/HA ZA 12-376) 
2 Het geding in hoger beroep 
3 De beoordeling 
pagina 2 van 6Rechtspraak.nl - Print uitspraak 
23 -9-2015 http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHSHE:2015:3396&keyword=GH ...
3.2. 
3.3. 
3.3.1. 
3.3.2. 
3.3.3. 
3.4. 
latest text lodged with the said court. The conditions of delivery and payment will be sent to you upon 
request.” 
e) In de Metaalunievoorwaarden is in artikel 20 lid 3 een forumkeuze opgenomen voor de bevoegdheid 
van de Nederlandse rechter. 
f) [Carbide] verzond de frezen naar Cimtrode in Oostenrijk. Eén keer zijn de frezen op aanwijzing van 
Cimtrode geleverd aan een adres in Duitsland en in minder dan 2% van de gevallen heeft Cimtrode 
zelf de frezen vanuit het productiemagazijn van [Carbide] in [vestigingsplaats 2] meegenomen naar 
Oostenrijk. 
g) Op de door [Carbide] aan Cimtrode verzonden facturen is eveneens de onder d) vermelde 
verwijzing opgenomen. 
h) Tevens is op het merendeel van de door [Carbide] aan Cimtrode gezonden facturen als plaats van 
levering vermeld “ex works” . Op een aantal facturen is geen plaats van levering vermeld. Op een 
tweetal bestelformulieren van Cimtrode (producties 8 en 10 bij inleidende dagvaarding) die (kennelijk) 
werden meegezonden met een schriftelijke bestelling door haar, is vermeld “Lieferadresse (…) 
[vestigingsplaats 1] ” , de vestigingsplaats van Cimtrode in Oostenrijk. 
i. i) Een aantal facturen die [Carbide] na verkoop dan wel levering van de frezen aan Cimtrode heeft 
gezonden is onbetaald gebleven. 
[Carbide] heeft Cimtrode doen dagvaarden voor de rechtbank Limburg en veroordeling van Cimtrode 
gevorderd tot betaling van de onder 3.1.i. genoemde facturen, alsmede tot betaling van 
schadevergoeding. 
Nadat Cimtrode bij incidentele conclusie de exceptie van onbevoegdheid had opgeworpen en 
[Carbide] deze bij incidentele conclusie van antwoord had bestreden, heeft de rechtbank zich bij het 
vonnis van 8 mei 2013 bevoegd verklaard van de vordering kennis te nemen. Bij vonnis van 31 juli 
2013 heeft de rechtbank bepaald dat tussentijds hoger beroep tegen het vonnis van 8 mei 2013 kan 
worden ingesteld. 
De rechtbank overwoog daartoe a) dat op grond van artikel 150 Rv. de bewijslast van de 
stelling dat de Nederlandse rechter bevoegd is op [Carbide] rust, en b) dat, 
veronderstellenderwijs uitgaande van de toepasselijkheid van de Metaalunievoorwaarden, een 
beroep van [Carbide] op artikel 23 lid 1 sub a van de Verordening (EG) nr. 44/2001 d.d. 22 
december 2000 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging 
van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (hierna: de EEX verordening) niet opgaat omdat 
aan de schriftelijkheidseis van dat artikel niet is voldaan nu de Metaalunievoorwaarden, waarin 
het forumkeuzebeding is opgenomen, niet (fysiek of digitaal) aan Cimtrode ter beschikking zijn 
gesteld en de enkele verwijzing op orderbevestigingen en facturen onvoldoende is. 
Voorts overwoog de rechtbank c) dat een beroep van [Carbide] op artikel 23 lid 1 sub c van de 
EEX verordening evenmin opgaat omdat [Carbide] daarvoor onvoldoende had gesteld. 
Naar het oordeel van de rechtbank kon [Carbide] zich wel beroepen op artikel 5 lid 1 sub a en b 
van de EEX verordening omdat partijen hebben afgesproken dat de frezen “ex works”  en 
derhalve in [vestigingsplaats 2] , zijnde de vestigingsplaats van [Carbide] , door [Carbide] aan 
Cimtrode zouden worden geleverd. Op de meeste facturen van [Carbide] staat de bepaling “ ex 
works ” vermeld, zodat dit krachtens de overeenkomst de plaats van uitvoering van de 
verbintenis, die aan de eis ten grondslag ligt, is, aldus samengevat de rechtbank. 
De grieven richten zich tegen het oordeel van de rechtbank dat de Nederlandse rechter rechtsmacht 
toekomt op grond van artikel 5 lid 1 sub a en b van de EEX verordening. Meer in het bijzonder betwist 
Cimtrode dat partijen zijn overeengekomen dat de levering van de frezen “ex works”  en dus in 
Nederland, zou plaatsvinden. Cimtrode stelt dat overeengekomen is dat zij de plaats van levering zou 
pagina 3 van 6Rechtspraak.nl - Print uitspraak 
23 -9-2015 http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHSHE:2015:3396&keyword=GH ...
3.5. 
3.6. 
3.7. 
3.7.1. 
3.8. 
3.8.1. 
3.8.2. 
3.8.3. 
aanwijzen en dat die levering feitelijk in Oostenrijk, waar Cimtrode is gevestigd, heeft plaats 
gevonden. 
Het hof stelt voorop dat de rechtbank terecht is uitgegaan van de toepasselijkheid van de EEX 
verordening op deze zaak. De onderhavige vordering is ingesteld vóór 10 januari 2015. Krachtens 
artikel 66 lid 1 van de Verordening (EU) nr. 1215/2012 d.d. 12 december 2012 betreffende de 
rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en 
handelszaken (Herschikking) blijft eerstgenoemde Verordening van toepassing op (onder meer) 
rechtsvorderingen die zijn ingesteld voor 10 januari 2015. 
De hoofdregel van de EEX verordening is neergelegd in artikel 2 en luidt, kort gezegd, dat de rechter 
in de lidstaat waar de gedaagde is gevestigd, bevoegd is kennis te nemen van de vordering. Op grond 
van het bepaalde in artikel 23 van de EEX verordening kunnen partijen door middel van een 
zogenaamd forumkeuzebeding een andere rechter bevoegd verklaren, terwijl artikel 5 van de EEX 
verordening bijzondere, alternatieve bevoegdheidsgronden geeft op grond waarvan een persoon met 
woonplaats in een EEX-staat kan worden opgeroepen voor de rechter in een andere EEX-staat. 
Met de rechtbank en op de door haar gegeven gronden is het hof van oordeel dat, wat er ook zij van 
de toepasselijkheid van de Metaalunievoorwaarden, een beroep van [Carbide] op artikel 23 lid 1 onder 
a van de EEX verordening niet leidt tot bevoegdheid van de Nederlandse rechter. Aan de door de 
rechtbank gebezigde motivering van dat oordeel voegt het hof nog toe dat de vormvoorschriften van 
voormeld artikel juist als doel hebben te waarborgen dat tussen partijen wilsoverstemming bestaat 
over het forumkeuzebeding. Nu partijen mondeling (een) overeenkomst(en) hebben gesloten, welke 
niet onder uitdrukkelijke mededeling van het forumkeuzebeding schriftelijk is (zijn) bevestigd, kan van 
een dergelijke wilsovereenstemming met betrekking tot dat beding niet worden uitgegaan. 
Ook wat betreft het beroep van [Carbide] op artikel 23 lid 1 onder c van de EEX verordening 
deelt het hof het oordeel van de rechtbank dat [Carbide] daarvoor onvoldoende heeft gesteld. 
Daaraan voegt het hof nog toe dat Cimtrode in hoger beroep heeft ontkend werkzaam te zijn in 
de metaalbranche, hetgeen [Carbide] niet heeft weersproken. Het hof gaat van de juistheid van 
het standpunt van Cimtrode daarom uit. Reeds om die reden kan, in de bewoordingen van 
voormeld artikel, in dit geval geen sprake zijn van “een overeenkomst tot aanwijzing van een 
bevoegd gerecht (…) in een vorm (…) die door partijen bij dergelijke overeenkomsten in de 
betrokken handelsbranche doorgaans in acht wordt genomen.” . 
Met betrekking tot het beroep van [Carbide] op artikel 5 van de EEX verordening overweegt het hof 
allereerst dat de bijzondere bevoegdheidsregels van dit artikel een uitzondering op de hoofdregel van 
artikel 2 vormen. Deze regels moeten daarom restrictief worden uitgelegd. 
Vast staat dat het in deze zaak gaat om verbintenissen uit overeenkomst als bedoeld in artikel 5 
lid 1 onder a. Aldaar wordt bevoegd verklaard het gerecht van de plaats waar de verbintenis die 
aan de eis ten grondslag ligt, is uitgevoerd of moest worden uitgevoerd. Die plaats wordt onder 
b van dat artikellid bij (ver)koop van roerende lichamelijke zaken, als waarvan in casu sprake is, 
gedefinieerd als de plaats in een lidstaat waar de zaken volgens de overeenkomst geleverd 
werden of geleverd hadden moeten worden. 
Op grond van het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie (hierna: HvJ) van 25 
februari 2010 nr. C-381/08 inzake Car Trim GmbH/KeySafety Systems Srl (hierna: het Car Trim 
arrest) dient allereerst vastgesteld te worden of de plaats van levering, zonder dat het op de 
overeenkomst toepasselijke materiële recht wordt toegepast, uit de bepalingen van de 
overeenkomst naar voren komt. Als dat het geval is wordt deze plaats als plaats van uitvoering 
van de verbintenis in de zin van artikel 5 EEX verordening beschouwd. 
Op grond van het arrest van het HvJ van 9 juni 2011 nr. C-87/10 inzake Electrosteel Europe SA 
tegen Edil Centro SpA (hierna: het arrest Electrosteel) moet de nationale rechter bij de bepaling 
van de plaats van levering in de zin van artikel 5 lid 1 onder b (eerste streepje), van de EEX 
verordening alle relevante voorwaarden en clausules van de overeenkomst in de beschouwing 
betrekken, met inbegrip van de voorwaarden en clausules die algemeen erkend zijn en door de 
pagina 4 van 6Rechtspraak.nl - Print uitspraak 
23 -9-2015 http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHSHE:2015:3396&keyword=GH ...
3.8.4. 
3.8.5. 
3.8.6. 
3.8.7. 
3.8.8. 
3.9. 
3.10 
internationale handel zijn ontwikkeld, zoals de Incoterms, indien zij van dien aard zijn dat deze 
plaats op basis daarvan duidelijk kan worden bepaald. 
[Carbide] beroept zich op de toepasselijkheid van de volgens haar overeengekomen bepaling 
dat de levering “ ex works ” zou geschieden en stelt dat dit conform de Incoterms betekent dat 
partijen als plaats van levering zijn overeengekomen [vestigingsplaats 2] , de plaats waar de 
fabriek van [Carbide] staat, zodat de Nederlandse rechter bevoegd is. 
Cimtrode betwist dat partijen de clausule “ ex works ” zijn overeengekomen en stelt dat Cimtrode 
krachtens de overeenkomst de plaats van levering (steeds) zou aanwijzen. 
Het hof overweegt hieromtrent als volgt. 
Nu partijen (een) mondelinge overeenkomst(en) hebben gesloten valt, zonder het op de 
overeenkomst toepasselijke recht toe te passen, niet uit te maken of de clausule “ ex works ” al 
dan niet deel uitmaakt van de overeenkomst. De enkele vermelding van die clausule op (het 
merendeel van) de facturen van [Carbide] , is daartoe onvoldoende, nu facturen verzonden 
plegen te worden na het sluiten van de overeenkomst. Bovendien staat vast dat op enkele 
bestelformulieren van Cimtrode, die naar het hof aanneemt, voorafgaan aan het sluiten van de 
betreffende overeenkomst, als leveringsplaats [vestigingsplaats 1] in Oostenrijk is vermeld. 
Dat in het Electrosteel arrest is uitgemaakt dat de rechter een clausule uit de Incoterms als “ ex 
works ” moet betrekken bij bepaling van de plaats van levering volgens de overeenkomst doet 
niet af aan het feit dat eerst beoordeeld moet worden of die clausule deel uitmaakt van de 
overeenkomst. 
De conclusie van het voorgaande is dat de plaats van levering volgens de overeenkomst  niet 
vastgesteld kan worden zonder toepassing van het materiële recht. 
Partijen zijn het er over eens dat de door Cimtrode bij [Carbide] gekochte zaken merendeels 
feitelijk, en in de woorden van het Car Trim arrest (r.o. 60) “ materieel ”, in Oostenrijk, de 
vestigingsplaats van Cimtrode, aan laatstgenoemde zijn afgegeven c.q. ter beschikking zijn 
gekomen. Op grond van autonome uitleg van artikel 5 lid 1 sub a en b EEX verordening zou 
daarom in die gevallen geoordeeld moeten worden dat de plaats van levering Oostenrijk is. Dit 
leidt tot het oordeel dat de Nederlandse rechter niet bevoegd is van de vordering kennis te 
nemen. 
Wat betreft de (minder dan 2% van de) gevallen waarin Cimtrode in Nederland de beschikking 
kreeg over de frezen heeft te gelden dat [Carbide] niet concreet heeft gesteld dat haar vordering 
op deze gevallen betrekking heeft. Dat had, gelet op het aantal tussen partijen gesloten 
overeenkomsten en de periode gedurende welke partijen zaken hebben gedaan, wel op haar weg 
gelegen. Dit feit leidt daarom evenmin tot bevoegdheid van de Nederlandse rechter uit hoofde 
van artikel 5 EEX verordening. 
Ook toepassing van de hoofdregel van artikel 2 EEX verordening leidt tot het oordeel dat de 
Nederlandse rechter geen rechtsmacht toekomt. 
De slotsom is dat het hoger beroep slaagt en dat het vonnis waarvan beroep vernietigd moet worden. 
Het hof zal de rechtbank Limburg alsnog onbevoegd verklaren van de vordering kennis te nemen. 
[Carbide] is de in het ongelijk gestelde partij. Zij zal in de proceskosten van de eerste aanleg en het 
hoger beroep worden veroordeeld. 
Het hof: 
4 De uitspraak 
pagina 5 van 6Rechtspraak.nl - Print uitspraak 
23 -9-2015 http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHSHE:2015:3396&keyword=GH ...
vernietigt het vonnis waarvan beroep en, opnieuw rechtdoende, 
verklaart de rechtbank Limburg onbevoegd van de vordering kennis te nemen; 
veroordeelt [Carbide] in de proceskosten van de eerste aanleg en het hoger beroep, welke kosten tot op 
heden aan de zijde van Cimtrode worden begroot op € 3.621,-- aan verschotten en op € 452,-- aan salaris 
advocaat in eerste aanleg en op € 5.042,71 aan verschotten en op € 894,-- aan salaris advocaat voor het 
hoger beroep; 
verklaart de proceskostenveroordeling uitvoerbaar bij voorraad. 
Dit arrest is gewezen door mrs. S. Riemens, C.W.T. Vriezen en J.J. Janssen en is in het openbaar 
uitgesproken door de rolraadsheer op 1 september 2015. 
griffier rolraadsheer 
pagina 6 van 6Rechtspraak.nl - Print uitspraak 
23 -9-2015 http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHSHE:2015:3396&keyword=GH ...