Wydanie tymczasowe
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
JEANA RICHARDA DE LA TOURA
przedstawiona w dniu 12 marca 2026 r.(1)
Sprawa C‑559/23 P
International Management Group (IMG)
przeciwko
Komisja Europejska
Odwołanie – Zarzut niedopuszczalności odwołania ze względu na przedawnienie roszczenia z tytułu odpowiedzialności pozaumownej – Zaniechanie Sądu polegające na braku rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności przed oddaleniem skargi jako bezzasadnej – Dochodzenie zewnętrzne Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) – Przekazanie sprawozdania z dochodzenia OLAF-u krajowym organom sądowym – Nieuprawnione ujawnienie w prasie sprawozdania z dochodzenia – Krzywda i szkoda, jakie
miała ponieść wnosząca odwołanie – Związek przyczynowy – Zdarzenie powodujące szkodę, za które odpowiedzialnością
można obciążyć
albo Unię Europejską, albo właściwy organ krajowy – Brak pewności – Ciężar dowodu
I.      Wprowadzenie
1.        Niniejsze odwołanie zostało wniesione od wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 28 czerwca 2023 r. IMG/Komisja(2), w którym Sąd oddalił jako bezzasadną skargę
o stwierdzenie odpowiedzialności pozaumownej Unii wniesioną przez International Management Group (IMG) z tytułu nieuprawnionego ujawnienia w prasie sprawozdania z dochodzenia dotyczącego wnoszącej odwołanie sporządzonego przez Europejski Urząd Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF).
2.        Podczas rozpatrywania niniejszego odwołania Trybunał będzie musiał w szczególności potwierdzić lub podważyć stanowisko Sądu, który w zaskarżonym wyroku uznał, że należy wykluczyć odpowiedzialność pozaumowną Unii ze względu na brak pewności co do osoby sprawcy zdarzenia powodującego powstanie szkody, „wobec braku dowodów
w tym względzie”(3), ponieważ szkoda ta mogła zostać wyrządzona zarówno przez źródło wewnątrz Unii,
mianowicie OLAF lub Komisję Europejską, jak i zewnętrzne,
mianowicie właściwe organy sądowe państw członkowskich.
3.        W niniejszej opinii zaproponuję Trybunałowi uchylenie zaskarżonego wyroku na tej podstawie, że Sąd naruszył zasady dotyczące ciężaru dowodu i postępowania dowodowego w ramach oceny dotyczącej zarzucanego Komisji i OLAF-owi
naruszenia ciążącego na nich obowiązku zachowania poufności. Przedstawię powody, dla których takie naruszenie prawa czyni również wadliwym ustalenie Sądu dotyczące zarzucanego naruszenia obowiązku staranności przez te podmioty.
II.    Okoliczności powstania sporu
4.        Okoliczności powstania sporu zostały streszczone w pkt 2–12 zaskarżonego wyroku.
5.        IMG została utworzona, zgodnie ze swoim statutem, jako organizacja międzynarodowa. W ramach swej działalności zawarła ona z Komisją Europejską szereg umów, w szczególności w trybie wykonania budżetu Unii zwanym „zarządzaniem pośrednim lub wspólnym” przewidzianym przez przepisy finansowe Unii.
6.        Dyrektor generalny OLAF‑u wszczął zewnętrzne dochodzenie w sprawie statusu prawnego wnoszącej odwołanie(4).
Po jego zakończeniu stwierdził zasadniczo w swoim końcowym sprawozdaniu z dochodzenia (zwanym dalej „sprawozdaniem OLAF”) sporządzonym w dniu 9 grudnia 2014 r., że IMG nie stanowi „organizacji międzynarodowej” w rozumieniu przepisów finansowych Unii i zalecił Komisji nałożenie na nią sankcji administracyjnych i finansowych oraz odzyskanie kwot, które zostały jej – jako organizacji międzynarodowej – wypłacone.
7.        Sprawozdanie OLAF‑u zostało oficjalnie przekazane w dniu 12 grudnia 2014 r. Komisji oraz francuskim i belgijskim organom sądowym. W dniu 13 lutego 2015 r. informacje na temat treści tego sprawozdania zostały opublikowane w czasopiśmie Der Spiegel. W dniu 18 lutego 2015 r. wnosząca odwołanie wysłała do OLAF‑u pismo informujące o możliwym wycieku do prasy informacji dotyczących treści wspomnianego sprawozdania.
8.        W dniu 13 marca 2015 r. dyrektor generalny OLAF‑u wysłał pismo do przewodniczącego Parlamentu Europejskiego wskazując, że został poinformowany o tym, iż sprawozdanie OLAF‑u miało zostać rozpowszechnione w Komisji Kontroli Budżetowej Parlamentu. W piśmie tym dyrektor generalny OLAF przypomniał, że sprawozdanie to nie zostało oficjalnie ujawnione Parlamentowi, i zwrócił się do przewodniczącego tej instytucji o podjęcie niezbędnych działań w celu położenia kresu rozpowszechnianiu tego dokumentu.
9.        W piśmie z dnia 20 marca 2015 r. OLAF odpowiedział wnoszącej odwołanie, że jej sprawozdanie zostało przekazane wyłącznie właściwym organom krajowym i sekretariatowi generalnemu Komisji.
10.      W dniu 11 grudnia 2015 r. sprawozdanie OLAF‑u zostało opublikowane, bez załączników, na stronie internetowej dziennika New Europe. Wnosząca odwołanie została poinformowana, że sekretarz generalny Komisji i OLAF wszczęli dwa dochodzenia w celu ustalenia źródła tego wycieku.
11.      W dniu 30 stycznia 2017 r. sekretarz generalny Komisji skierował do wnoszącej odwołanie pismo informujące ją, że dochodzenia zostały zakończone i że nie pozwoliły one ustalić źródła wycieku informacji.
12.      W dniu 5 czerwca 2018 r. wnoszącej odwołanie przekazano sprawozdanie OLAF‑u wraz z załącznikami.
III. Postępowanie przed sądami Unii
A.      Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
13.      Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 21 grudnia 2020 r. wnosząca odwołanie wniosła skargę na podstawie art. 268 TFUE w celu uzyskania naprawienia szkody majątkowej i krzywdy, które – jak twierdzi – poniosła w następstwie niezgodnych z prawem zachowań Komisji i OLAF‑u po sporządzeniu przez ten organ sprawozdania. W zaskarżonym wyroku Sąd oddalił skargę w całości.
B.      Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron
14.      W dniu 7 września 2023 r. wnosząca odwołanie odwołała się od zaskarżonego wyroku. W swoich żądaniach wnosi do Trybunału o uchylenie tego wyroku, uwzględnienie żądań, które przedstawiła przed Sądem, uznanie powstania odpowiedzialności pozaumownej Komisji, zasądzenie od Komisji odszkodowania za szkodę poniesioną przez wnoszącą odwołanie oszacowaną, z zastrzeżeniem możliwości podwyższenia, na 10.000 EUR miesięcznie za okres trwający od połowy grudnia 2015 r. do dnia wydania wyroku w przedmiocie zadośćuczynienia za krzywdę oraz na 2,1 mln EUR za szkodę majątkową, powiększoną o odsetki za zwłokę, i o obciążenie Komisji całością kosztów postępowania w obu instancjach.
15.      Komisja wnosi do Trybunału o odrzucenie odwołania jako niedopuszczalnego lub, tytułem ewentualnym, jego oddalenia jako bezzasadnego, oraz o obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami postępowania.
IV.    Analiza
16.      Na poparcie odwołania wnosząca odwołanie podnosi pięć zarzutów polegających na: po pierwsze, błędnej ocenie związku przyczynowego, od którego zależy powstanie odpowiedzialności pozaumownej Unii, po drugie, błędnej ocenie przesłanki odpowiedzialności OLAF‑u lub Komisji za
zdarzenie
powodujące szkodę, po trzecie, błędnej ocenie, że
naruszenie obowiązku dbałości stanowiło naruszenie prawa, po czwarte, błędnej ocenie, że naruszenie obowiązku staranności stanowiło naruszenie prawa, i wreszcie, po piąte, naruszeniach prawa, które miały wpływ na ocenę Sądu dotyczącą wyłączenia z akt sprawy opinii służby prawnej Komisji.
17.      Ze swojej strony Komisja podnosi, tytułem głównym, że skarga wnoszącej odwołanie o odszkodowanie była już przedawniona w momencie jej wniesienia, w związku z czym odwołanie jest niedopuszczalne. Tytułem żądania ewentualnego Komisja podnosi, że odwołanie powinno zostać oddalone jako bezpodstawne.
A.      W przedmiocie dopuszczalności odwołania
18.      Niniejsze odwołanie budzi dwie wątpliwości co do jego dopuszczalności.
1.      W przedmiocie legitymacji procesowej IMG do wniesienia skargi z tytułu odpowiedzialności pozaumownej Unii
19.      W sprawie IMG/Komisja (C‑790/24 P), w której również przedstawiam dzisiaj opinię, Trybunał ma orzec w sprawie odwołania od wyroku z dnia 4 września 2024 r. IMG/Komisja(5), w której Sąd potwierdził zgodność z prawem decyzji Komisji z dnia 8 czerwca 2021 r., w której odmówiła ona uznania wnoszącej odwołanie za organizację międzynarodową z mocą wsteczną od dnia 16 grudnia 2014 r.
20.      W przypadku gdyby, w wyniku rozpoznania sprawy, sąd Unii miał potwierdzić zgodność z prawem tej decyzji, uważam, że okoliczność ta nie powinna mieć wpływu na dopuszczalność niniejszej skargi
odszkodowawczej, wniesionej w dniu 21 grudnia 2020 r., z tego względu, że w takim wypadku IMG utraciłaby z dniem, w którym sąd Unii wyda orzeczenie – swoją zdolność sądową.
21.      Z orzecznictwa Trybunału wynika bowiem, że pojęcie „osoby prawnej” oznacza co do zasady istnienie osobowości prawnej utworzonej na mocy prawa państwa członkowskiego lub państwa trzeciego oraz zdolności sądowej uznanej przez to prawo(6).
22.      Nawet gdyby IMG nie została utworzona jako organizacja międzynarodowa lub utraciła ten status, okoliczność, że nie jest ona lub przestała być podmiotem prawa międzynarodowego, nie pozbawia jej jednak statusu osoby prawnej w porządku prawnym jednego lub kilku państw oraz zdolności sądowej. Komisja nie zakwestionowała zresztą tej zdolności w odpowiedzi na pytanie zadane jej przez Trybunał podczas rozprawy. IMG posiada strukturę wewnętrzną (budżet, personel, infrastruktura), która zapewnia jej autonomię niezbędną do działania jako podmiot odpowiedzialny w stosunkach prawnych, postanowienia jej statutu, podobnie jak postanowienia umów w sprawie siedziby, które zawarła z kilkoma państwami, przyznają jej zdolność sądową w porządku krajowym.
23.      W niniejszej sprawie sytuacja wnoszącej odwołanie jest zbliżona do sytuacji opisanej w sprawie, w której wydano wyrok z dnia 28 października 1982 r., Groupement des Agences de voyages/Komisja(7), ponieważ Komisja powierzyła jej wykonywanie zadań
związanych z wykonaniem budżetu w trybie zarządzania pośredniego z udziałem „organizacji międzynarodowej”,
przez wiele lat, z tym skutkiem, że przez ten czas była ona traktowana jako posiadająca taki status. Dodam, że przed sądami Unii Komisja traktowała IMG jako osobę prawną posiadającą zdolność sądową, ponieważ nie podniosła ona żadnego zarzutu niedopuszczalności w tym względzie, mimo że przed sądem Unii wszczęto trzynaście postępowań. Sąd ten nie stwierdził również braku legitymacji procesowej wnoszącej odwołanie, mimo że stanowi to bezwzględną przeszkodę procesową.
24.      Dodam, że w pkt 112 wyroku z dnia 18 stycznia 2007 r.
PKK i KNK/Rada(8), który dotyczył w szczególności Kurdistan Workers’ Party (PKK) [Partia Pajacujących Kurdystanu], Trybunał orzekł, że skoro prawodawca Unii uważa, iż organizacja, której istnienie budzi wątpliwości, nadal istnieje w zakresie wystarczającym, by podlegać środkom ograniczającym, względy spójności i sprawiedliwości nakazują przyznanie, że podmiot ten nadal istnieje w zakresie wystarczającym do zaskarżenia tego aktu. Jakikolwiek inny wniosek mógłby bowiem prowadzić do sytuacji, w której określona organizacja mogłaby zostać umieszczona w wykazie [osób fizycznych i prawnych, podmiotów i
organów wobec których zastosowano środki odgraniczające] bez możliwości odwołania się od decyzji o takim umieszczeniu.
25.      Podobnie, jeżeli uznać, że OLAF i Komisja Europejska miały obowiązek do zapewnienia poufności ustaleń zawartych w sprawozdaniu OLAF, to wymogi związane ze spójnością oraz koniecznością przestrzegania prawa do skutecznej ochrony sądowej nakazują uznać, że wnosząca odwołanie posiada osobowość
w wystarczającym zakresie, aby móc dochodzić naprawienia szkody, którą – jak twierdzi – poniosła wskutek nieuprawnionego ujawnienia tych ustaleń w prasie(9).
26.      Z ogółu powyższych względów uważam, że IMG posiada legitymację procesową do wystąpienia ze skargą z tytułu odpowiedzialności pozaumownej Unii, niezależnie od ustaleń, jakich sąd Unii będzie musiał dokonać w odniesieniu do jej statusu organizacji międzynarodowej.
2.      W przedmiocie decyzji Sądu o orzeczeniu co do istoty skargi bez orzekania w przedmiocie przedawnienia roszczenia odszkodowawczego
27.      W odpowiedzi na odwołanie Komisja podnosi zarzut niedopuszczalności odwołania, argumentując, że roszczenie odszkodowawcze, z którym wystąpiła IMG uległo przedawnieniu z powodów, które przedstawiła w zarzucie niedopuszczalności podniesionym przed Sądem.
28.      W pierwszej kolejności, Komisja twierdzi, że termin przedawnienia miał upłynąć w dniu 11 grudnia 2020 r., czyli pięć lat po opublikowaniu sprawozdania OLAF‑u na stronie internetowej dziennika New Europe, podczas gdy wnosząca odwołanie złożyła skargę w pierwszej instancji w dniu 21 grudnia 2020 r., czyli dziesięć dni później. W tym względzie Komisja przypomina, że zgodnie z orzecznictwem termin uwzględniający odległość nie ma zastosowania do terminu przedawnienia będącego terminem prawa materialnego.
29.      W drugiej kolejności Komisja twierdzi, że początek biegu przedawnienia poprzedza datę tej publikacji. Szkoda podnoszona przez wnoszącą odwołanie miała bowiem nastąpić najpóźniej w momencie wycieku sprawozdania OLAF‑u. Naruszenia prawa, na które powołuje się IMG, dotyczyły jej statusu prawnego, co do którego wątpliwości OLAF‑u i Komisji
zostały jej zakomunikowane
na długo przed dniem 11 grudnia 2015 r.
30.      Wnosząca odwołanie kwestionuje tę ocenę. Po pierwsze, podkreśla, że Komisja nie wniosła odwołania wzajemnego ani nie podniosła zarzutu niedopuszczalności. Po drugie, twierdzi, że szkoda, której naprawienia dochodzi, ma charakter ciągły i urzeczywistniła się najwcześniej w momencie nieuprawnionego rozpowszechnienia sprawozdania OLAF‑u. W tym względzie wskazuje ona, że nie miała możliwości zapoznania się z tym sprawozdaniem przed jego ujawnieniem, ponieważ zostało jej ono przekazane w czerwcu 2018 r., przed rozprawą, która odbyła się w dniu 27 września 2018 r. w sprawach połączonych, w których wydano wyrok z dnia 31 stycznia 2019 r.
International Management Group/Komisji(10).
31.      Z orzecznictwa Trybunału wynika, że przedawnienie stanowi podstawę zarzutu niedopuszczalności, który – w odróżnieniu od terminów procesowych – nie jest bezwzględną przeszkodą procesową, lecz powoduje wygaśnięcie roszczenia odszkodowawczego wyłącznie na wniosek strony pozwanej, ponieważ dochowanie terminu przedawnienia nie może być badane z urzędu przez sąd Unii, lecz musi zostać podniesione przez stronę mającą w tym interes(11).
32.      W niniejszej sprawie z pkt 22 zaskarżonego wyroku wynika, że Komisja wniosła do Sądu o odrzucenie skargi wnoszącej odwołanie jako niedopuszczalnej z powodu przedawnienia. Jednakże przypomniwszy w pkt 23 tego wyroku orzecznictwa, zgodnie z którym sąd Unii ma prawo ocenić, w zależności od okoliczności każdej sprawy, czy prawidłowy przebieg postępowania uzasadnia oddalenie skargi co do istoty, bez uprzedniego rozstrzygania o jej dopuszczalności, Sąd postanowił w pkt 24 tego wyroku zbadać zasadność żądań odszkodowawczych wnoszącej odwołanie nie rozstrzygając uprzednio w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności skargi ze względu na przedawnienie(12).
Komisja wnosi zatem do Trybunału o zbadanie, czy roszczenie odszkodowawcze wnoszącej odwołanie uległo przedawnieniu.
33.      Podobnie jak w przypadku rozwiązania przyjętego w podobnej sytuacji w wyrokach z dnia 25 marca 2010 r., Sviluppo Italia Basilicata/Komisja(13) oraz
z dnia 24 marca 2022 r., GVN/Komisja(14), należy uznać, że tego rodzaju argumenty nie zmierzają do podważenia dopuszczalności niniejszego odwołania. Takie rozwiązanie nie byłoby zresztą możliwe, ponieważ Sąd oddalił skargę jako bezzasadną, a wnosząca odwołanie, której żądania zostały oddalone, wniosła odwołanie od zaskarżonego wyroku, zgodnie z przysługującym jej prawem na podstawie art. 56 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
34.      Wspomniane argumenty Komisji należy uznać za mające na celu zakwestionowanie rozstrzygnięcia Sądu o oddaleniu skargi co do istoty bez orzekania w przedmiocie podniesionego przez nią zarzutu niedopuszczalności.
35.      Trybunał uważa tymczasem, że do Sądu należy ocena, czy prawidłowy przebieg postępowania uzasadnia oddalenie skargi co do istoty bez orzekania w przedmiocie podniesionych, w niniejszym przypadku przez Komisję, zarzutów niedopuszczalności, i uważa ponadto, że taka ocena nie może być uznana za krzywdzącą dla Komisji. W związku z tym, wbrew twierdzeniom wnoszącej odwołanie, nie mogła ona wnieść odwołania wzajemnego(15).
36.      W ten sposób Sąd, w pkt 24 zaskarżonego wyroku, przez wzgląd na zasadę ekonomii procesowej uznał, że nie ma potrzeby rozstrzygania w pierwszej kolejności o zarzucie niedopuszczalności skargi opartym na przedawnieniu, przed zbadaniem zasadności żądań odszkodowawczych skarżącej.
37.      W zakresie, w jakim argumentacja Komisji dotycząca przedawnienia roszczenia odszkodowawczego skarżącej nie zmierza do podważenia rozstrzygnięcia zaskarżonego wyroku, należy uznać ją, na tym etapie, za nieskuteczną, a w konsekwencji jako taką podlegającą oddaleniu(16).
B.      Co do istoty
38.      Z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że powstanie odpowiedzialności pozaumownej Unii na mocy art. 340 akapit drugi TFUE wymaga ustalenia wystąpienia następujących przesłanek:
–        istnienia wystarczająco istotnego naruszenia normy prawnej mającej na celu przyznanie uprawnień jednostkom,
–        rzeczywistego charakteru szkody oraz
–        istnienia bezpośredniego związku przyczynowego między naruszeniem obowiązku spoczywającego na sprawcy czynu a poniesioną przez poszkodowanego szkodą(17).
39.      Z orzecznictwa tego wynika również, że jeżeli jedna z tych przesłanek nie jest spełniona, to skargę należy w całości oddalić, bez konieczności badania pozostałych przesłanek powstania odpowiedzialności pozaumownej Unii. Zgodnie z tym orzecznictwem sąd Unii nie jest zobowiązany do zbadania tych przesłanek w określonym porządku(18).
40.      W zaskarżonym wyroku Sąd uznał, po pierwsze, że może istnieć związek przyczynowy między, po pierwsze, naruszeniem obowiązku zachowania poufności oraz obowiązków staranności i dbałości, a po drugie, szkodą poniesioną - jej zdaniem – przez wnoszącą odwołanie, wykluczając możliwość istnienia takiego związku z zarzucanymi nieprawidłowościami dotyczącymi wszczęcia, prowadzenia i ustaleń dochodzenia, na które również powołała się wnosząca odwołanie (pkt 42 zaskarżonego wyroku).
41.      Po drugie, Sąd uznał, że odpowiedzialność pozaumowna Unii nie może powstać ani z powodu domniemanego naruszenia obowiązku poufności, gdyż brak jest pewności co do źródła przecieku informacji (pkt 67 zaskarżonego wyroku), ani z powodu naruszenia obowiązku dbałości, ze względu na to, że nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie (pkt 73 tego wyroku), ani z powodu naruszenia obowiązku staranności, gdyż nie wymagał on od Komisji potępienia przecieku do prasy informacji dotyczących dochodzenia OLAF‑u ani zdystansowania się od opublikowanych informacji skoro nie zaistniały przesłanki odpowiedzialności Komisji za przeciek (art. 92 tegoż wyroku).
42.      W rezultacie Sąd oddalił skargę wnoszącej odwołanie.
1.      W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego błędnej oceny związku przyczynowego, od którego zależy powstanie odpowiedzialności pozaumownej Unii
43.      W zarzucie pierwszym wnosząca odwołanie kwestionuje pkt 37–42 zaskarżonego wyroku, w których Sąd zbadał istnienie wystarczająco bezpośredniego związku przyczynowego między zarzucaną przez wnoszącą odwołanie niezgodność z prawem działań OLAF‑u, a szkodami, które miała ponieść.
a)      Zaskarżony wyrok
44.      Z powodów przedstawionych w pkt 37–39 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że trzy pierwsze przykłady naruszeń prawa podnoszone przez wnoszącą odwołanie, dotyczące kompetencji OLAF‑u, a także treści jego sprawozdania i prawidłowości dochodzenia, nie mają wystarczająco bezpośredniego związku z szkodami, które rzekomo miała ona ponieść.
45.      Natomiast w odniesieniu do czwartego
naruszenia prawa Sąd stwierdził w pkt 40 tego wyroku, że dotyczy ono naruszenia przez OLAF i Komisję obowiązku zachowania poufności, a także naruszenia przez Komisję obowiązków staranności i dbałości w następstwie wycieku sprawozdania OLAF‑u do prasy. W pkt 41 tego wyroku Sąd uznał, że fakt, iż w wyniku tego przecieku dotychczasowi partnerzy i darczyńcy wnoszącej odwołanie uzyskali wiedzę o poufnych informacjach zawartych w tym sprawozdaniu, mógł wzbudzić u nich wątpliwości co do uczciwości, a także zdolności i osobowości prawnej wnoszącej odwołanie, a tym samym spowodować po jej stronie szkody, których naprawienia się domaga.
46.      W konsekwencji Sąd uznał, że istnienie wystarczająco bezpośredniego związku przyczynowego między czwartym
naruszeniem prawa, na które powołuje się wnosząca odwołanie, a tymi szkodami zostało wykazane. W związku z tym, jak wynika z pkt 42 zaskarżonego wyroku, Sąd postanowił zbadać zgodność z prawem zachowania zarzucanego Komisji i OLAF‑owi wyłącznie w odniesieniu do obowiązków zachowania poufności, staranności i dbałości.
b)      Argumenty stron
47.      Zarzut pierwszy dzieli się na dwie części.
48.      W części pierwszej zarzutu pierwszego wnosząca odwołanie twierdzi, że odrzucając istnienie bezpośredniego związku przyczynowego między, po pierwsze, trzema pierwszymi nieprawidłowościami, które negatywnie rzutowały na treść sprawozdania OLAF‑u, na które się powołała, mianowicie naruszeniami prawa negatywnie rzutującymi na: wszczęcie dochodzenia, jego prowadzenie oraz sporządzenie sprawozdania, a po drugie, szkodą, którą jej zdaniem poniosła, Sąd orzekł
infra petita.
49.      W drugiej części tego zarzutu wnosząca odwołanie kwestionuje ocenę Sądu zawartą w pkt 42 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którą przesłanka dotycząca związku przyczynowego, od której zależy powstanie odpowiedzialności Unii, jest spełniona wyłącznie w odniesieniu do domniemanego naruszenia obowiązku zachowania poufności oraz obowiązków staranności i dbałości w następstwie ujawnienia sprawozdania OLAF‑u w prasie. Wnosząca odwołanie twierdzi bowiem, że szkoda, jaką poniosła, wynika nie tylko z ujawnienia tego sprawozdania prasie, ale również z szeregu nierozerwalnie powiązanych okoliczności – negatywnie rzutujących na wszczęcie dochodzenia, jego prowadzenie oraz formułowanie wynikających zeń ustaleń - bez splotu których nie doszłoby do powstania podnoszonej szkody.
50.      Komisja uważa zarzut pierwszy za bezzasadny. W szczególności Komisja twierdzi, że zastrzeżenia wnoszącej odwołanie dotyczące uwzględnienia trzech pierwszych naruszeń prawa, które miałby negatywnie rzutować na sprawozdanie OLAF‑u, stanowią przedmiot skargi o stwierdzenie nieważności, która podlega własnym terminom przedawnienia.
c)      Ocena
1)      W przedmiocie części pierwszej zarzutu pierwszego opartego na okoliczności, jakoby Sąd orzekł infra petita.
51.      Proponuję, aby Trybunał od razu oddalił tę część zarzutu jako bezzasadną.
52.      W pkt 37–39 zaskarżonego wyroku Sąd przedstawił bowiem uzasadnione powody, dla których nie można było ustalić wystarczająco bezpośredniego związku przyczynowego między, z jednej strony, zarzucanym OLAF‑owi zachowaniem w zakresie warunków wszczęcia dochodzenia, jego prowadzenia i sporządzeniem sprawozdania, a z drugiej strony, szkodami podnoszonymi przez IMG.
53.      Po pierwsze, w odniesieniu do braku kompetencji OLAF‑u do wszczęcia dochodzenia (pierwsze
naruszenie prawa), Sąd zauważył w pkt 37 tego wyroku, że decyzja o wszczęciu dochodzenia nie ma charakteru publicznego i uznał, że uchybienie to nie ma wystarczająco bezpośredniego związku ze szkodami podnoszonymi przez wnoszącą odwołanie.
54.      Po drugie, w odniesieniu do błędnej wykładni pojęcia „organizacja międzynarodowa” (drugie
naruszenie prawa) oraz naruszenia przez OLAF zasad i przepisów regulujących prowadzenie dochodzenia (trzecie
naruszenie prawa), Sąd stwierdził w pkt 39 tegoż wyroku, że przywołane naruszenia prawa dotyczą prowadzenia dochodzenia i sporządzenia sprawozdania. Sąd zauważył, że ponieważ sprawozdania OLAF‑u są co do zasady poufne, mogą one wyrządzić szkodę jedynie pośrednio – w następstwie wydania przez Komisję lub organ krajowy, po przekazaniu sprawozdania, decyzji opartej na jego treści – oraz uznał, że wymienione naruszenia prawa nie pozostają w związku z ujawnieniem sprawozdania OLAF‑u w prasie.
55.      W związku z tym, uznając, że trzy pierwsze naruszenia prawa podnoszone przez IMG nie mają wystarczająco bezpośredniego związku z szkodami, jakie miała ponieść wnosząca odwołanie, Sąd nie dopuścił się, moim zdaniem, nieprawidłowości podnoszonej na poparcie części pierwszej zarzutu pierwszego.
2)      W przedmiocie części drugiej zarzutu pierwszego opartej na błędnej ocenie istnienia związku przyczynowego
56.      Moim zdaniem Sąd w żaden sposób nie naruszył prawa, stwierdzając w pkt 42 zaskarżonego wyroku, że podnoszona szkoda została spowodowana samym ujawnieniem sprawozdania OLAF‑u w prasie, z wyjątkiem nieprawidłowości, które miały wpływ na jego treść.
57.      Związek przyczynowy w sensie prawnym oznacza, w ścisłym ujęciu, relację między dwoma zdarzeniami, jakimi są zdarzenie wywołujące szkodę oraz szkodą(19). Jak wskazuje doktryna, powstanie szkody zazwyczaj jest poprzedzone wielością faktów i zdarzeń. Zadaniem sądu Unii jest wówczas ustalenie, które z tych faktów lub zdarzeń należy uznać za prawnie relewantną przyczynę szkody(20) W tym celu wykształciły się dwie teorie: teoria adekwatnego związku przyczynowego oraz teoria równoważności warunków.
58.      Zgodnie z teorią równoważności warunków każde zdarzenie, które było niezbędne do powstania szkody, należy uznać za jej przyczynę prawną. Natomiast zgodnie z teorią adekwatnego związku przyczynowego, nie wszystkie zdarzenia, które przyczyniły się do wystąpienia szkody, muszą być jej przyczyną prawną. Za przyczyny mogą zostać uznane wyłącznie te zdarzenia, które w zwykłym biegu rzeczy oraz według doświadczenia życiowego powinny normalnie prowadzić do powstania skutku szkodowego(21).
59.      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem dotyczącym ustalenia związku przyczynowego, o którym mowa w art. 340 akapit drugi TFUE, przypomnianym przez Trybunał w pkt 148–152 wyroku z dnia 18 grudnia 2025 r., WS i in./Frontex (Wspólna operacja powrotowa)(22), nie można nakładać na Unię obowiązku naprawienia wszelkich, nawet odległych, szkodliwych konsekwencji niezgodnego z prawem aktu(23). I tak Trybunał wymaga, aby ustalić istnienie wystarczająco bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem instytucji Unii a szkodą, co słusznie Sąd przypomniał w pkt 33 zaskarżonego wyroku(24). Ponadto nie wystarczy, aby zarzucane zachowanie było jedną z przyczyn podnoszonej szkody lub żeby stanowiło niezbędną przesłankę powstania tej szkody. Należy jeszcze wykazać, że zarzucane instytucji zachowanie będzie decydującą przyczyną podnoszonej szkody(25).
Zgodnie z doktryną, szkoda musi pozostawać w „bezpośrednim i przewidywalnym” związku przyczynowym ze spornym zachowaniem(26). Orzecznictwo Trybunału wydaje się zatem bardziej czerpać z teorii adekwatnego związku przyczynowego.
60.      W niniejszej sprawie bezsporne jest, że szkoda, którą miała ponieść IMG została spowodowana przez kilka przyczyn, związanych z informacjami, ustaleniami i zaleceniami zawartymi w sprawozdaniu OLAF‑u oraz z jego nieuprawnionym ujawnieniem w prasie. Niemniej jednak nie wszystkie z nich przyczyniły się w wystarczająco bezpośredni sposób do powstania tej szkody. O ile bowiem naruszenia, których rzekomo miał się dopuścić OLAF w toku prowadzenia dochodzenia mogły przyczynić się do wystąpienia szkody podnoszonej przez IMG, o tyle nie stanowią one jednak „przyczyny decydującej”. W normalnym i przewidywalnym biegu rzeczy, wyłącznie ujawnienie tego sprawozdania prasie mogło – w możliwie najbardziej pewny sposób – spowodować wystąpienie szkody rzekomo poniesionej przez IMG(27) i tak właśnie Sąd orzekł w wyroku z dnia 12 września 2007 r.
Nikolaou/Komisja(28).
W braku ujawnienia prasie treści sprawozdania OLAF‑u szkoda, na którą powołuje się wnosząca odwołanie, nie powstałaby. Zgodnie bowiem z założeniem stanowiącym podstawę rozumowania Sądu, sprawozdania sporządzane przez OLAF mają charakter poufny. Podzielam zatem stanowisko wyrażone przez Sąd w pkt 38 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym, o ile drugie i trzecie
naruszenie prawa podnoszone przez wnoszącą odwołanie – dotyczące odpowiednio błędnej wykładni pojęcia „organizacji międzynarodowej” oraz naruszenia przepisów proceduralnych – miał wpływ na treść sprawozdania OLAF‑u oraz na prawidłowość prowadzonego przez niego dochodzenia, o tyle nie pozostają one w związku z wyciekiem tego sprawozdania do prasy.
61.      Biorąc pod uwagę całokształt, proponuję zatem, by Trybunał oddalił zarzut pierwszy jako bezzasadny.
2.      W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego błędnej oceny przesłanki odpowiedzialności OLAF-u i Komisji za zdarzenie powodujące szkodę
62.      W zarzucie drugim wnosząca odwołanie kwestionuje rozumowanie przedstawione w pkt 47–69 zaskarżonego wyroku, w wyniku której Sąd uznał, że pierwsza przesłanka powstania odpowiedzialności pozaumownej Unii nie została spełniona, ponieważ nie mogła ona zostać obciążona bezprawnością
swego zachowania, polegającego na naruszeniu obowiązku poufności, względu na brak pewności co do źródła przecieku informacji.
a)      Zaskarżony wyrok
63.      Po wskazaniu w pkt 48 zaskarżonego wyroku zasady, zgodnie z którą to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania spełnienia przesłanek powstania odpowiedzialności pozaumownej Unii, Sąd podkreślił jednak w pkt 49 tego wyroku, że zasada ta podlega pewnemu ograniczeniu. Odwołując się do wyroków z dnia 8 lipca 2008 r., Franchet i Byk/Komisja(29) oraz z dnia 11 lipca 2019 r.
BP/FRA(30), przypomniał, że w przypadku, gdy zdarzenie powodujące szkodę mogło
wynikać z kilku różnych przyczyn i gdy instytucja Unii nie dostarczyła żadnego dowodu umożliwiającego ustalenie, która z tych przyczyn mogła spowodować to zdarzenie, podczas gdy znajduje się ona w najkorzystniejszej pozycji, aby dostarczyć dowody w tym względzie,
to ją obciąża utrzymujący się brak pewności.
64.      To w świetle tych rozważań Sąd zbadał w pkt 50–68 zaskarżonego wyroku, w jakim zakresie odpowiedzialnością za naruszenie obowiązku poufności, wynikającego z przecieku sprawozdania OLAF‑u w dniu 13 lutego 2015 r. do magazynu
Der Spiegel, a następnie w dniu 11 grudnia 2015 r. na stronę internetową dziennika New Europe, może zostać obciążona Komisja lub OLAF.
65.      W pkt 62 tego wyroku Sąd uznał, że takie ograniczenie zasady ciężaru dowodu nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ w dniu pierwszego wycieku do prasy, tj. w dniu 13 lutego 2015 r., Komisja i OLAF nie były już jedynymi instytucjami posiadającymi sprawozdanie OLAF-u, gdyż zostało ono zgodnie z prawem przekazane w dniu 12 grudnia 2014 r., na podstawie art. 11 ust. 3 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 883/2013(31), belgijskim i francuskim organom sądowym. Sąd wywiódł z tego, że nie można było uznać, że Komisja była w najkorzystniejszej pozycji by przedstawić dowody pozwalające ustalić, jaka
była przyczyna przeciek oraz wynikające
stąd szkody.
66.      W punktach 64 i 65 tego wyroku, Sąd odróżnił także okoliczności faktyczne niniejszej sprawy od okoliczności, w których Sąd wydał wyrok z dnia 8 lipca 2008 r., Franchet i Byk/Komisja(32). Sąd podkreślił bowiem, że o ile w tej sprawie kilka przyczyn mogło stanowić źródło zarzucanych przecieków (ponieważ zarówno Komisja, jak i francuskie organy sądowe dysponowały spornymi poufnymi informacjami), o tyle należało przypomnieć, iż Komisja nie podniosła przed Sądem możliwości, że źródło to mogło znajdować się poza instytucjami Unii. Tymczasem
w pkt 56 i 65 zaskarżonego wyroku Sąd zauważył, że Komisja powołała się tutaj na taką możliwość.
67.      W pkt 66 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził również, że ani ustalenia Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich zawarte w decyzji 220/2015/ANA z dnia 14 grudnia 2017 r., ani wewnętrzne dochodzenie przeprowadzone przez Komisję nie pozwoliły ustalić źródła przecieku.
68.      To w konsekwencji tych okoliczności Sąd orzekł w pkt 67 tego wyroku, że „brak pewności co do źródła przecieku nie może, wobec braku dowodów
w tym względzie, prowadzić do obciążenia odpowiedzialnością Komisji i OLAF‑u”(33). W związku z tym Sąd orzekł w pkt 68 tego wyroku, że zarzucanym naruszeniem obowiązku zachowania poufności nie można obciążyć Unii i że nie ma potrzeby badania, czy stanowi ono wystarczająco istotne naruszenie normy prawnej mającej na celu przyznanie uprawnień jednostkom.
b)      Argumenty stron
69.      Zarzut drugi składa się z trzech części.
70.      W pierwszej kolejności, wnosząca odwołanie twierdzi, że ograniczenie zasady ciężaru dowodu spoczywającego na stronie skarżącej, o którym Sąd wspomina w pkt 49 zaskarżonego wyroku, wymaga od instytucji pozwanej wiarygodnego wyjaśnienia lub hipotezy dotyczącej okoliczności, w których mogło dojść do przecieku informacji. Sama tylko sugestia tej instytucji o możliwości, że naruszenie prawa leżące u podstaw przecieku było czynem osoby spoza Unii, nie była wystarczająca. W konsekwencji Sąd miał dopuścić się naruszenia prawa oraz nie uwzględnić wniosków wynikających z wyroku z dnia 8 października 1986 r., Leussink/Komisja(34), uznając – wyłącznie na podstawie takiej sugestii Komisji – że nie znajdowała
się ona w najkorzystniejszej pozycji, aby przedstawić dowody dotyczące przecieku oraz że w związku z tym zawisła przed nim sprawa, różniła się od sprawy w której wydano wyrok z dnia 8 lipca 2008 r., Franchet i Byk/Komisja(35).
71.      W drugiej kolejności, wnosząca odwołanie twierdzi w istocie, że Sąd zaniechał uwzględnienia pewnych poszlak, świadczących o tym, że przeciek był wewnątrz instytucji Unii.
72.      W trzeciej kolejności, wnosząca odwołanie twierdzi, że to w wyniku zniekształcenia treści pisma Komisji z dnia 30 stycznia 2017 r. oraz decyzji 220/2015/ANA Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 14 grudnia 2017 r., o których mowa w pkt 66 zaskarżonego wyroku, Sąd uznał, że nie ma żadnych dowodów na to, że to, że źródłem przecieku był OLAF. Wnosząca odwołanie dodaje w tym względzie, że nic w aktach sprawy nie wskazuje na to, aby organy krajowe, którym przekazano sprawozdanie OLAF‑u, zostały przesłuchane co do źródła przecieku w ramach dochodzeń prowadzonych przez OLAF i Komisję Ponadto Sąd miał zaniechać zbadania, czy dochodzenia te były prowadzone z należytą starannością, oraz nie odpowiedzieć na argument wnoszącej odwołanie, która twierdziła, że tak nie było.
73.      Komisja kwestionuje te argumenty i uważa, że zarzut ten jest bezzasadny.
c)      Ocena
74.      Rozpatrzę łącznie trzy części zarzutu drugiego, ponieważ zmierzają one do podważenia sposobu, w jaki Sąd zastosował zasady dotyczące ciężaru dowodu i postępowania dowodowego w ramach skargi o odszkodowanie, aby wykluczyć odpowiedzialność OLAF‑u i Komisji z tytułu domniemanego naruszenia obowiązku zachowania poufności.
75.      Przypominam, podobnie jak Sąd uczynił to w pkt 48 zaskarżonego wyroku, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału odnoszącym się do zasad dotyczących ciężaru dowodu i postępowania dowodowego w związku z powstaniem odpowiedzialności pozaumownej Unii na podstawie art. 340 akapit drugi TFUE, co do zasady to do strony powołującej się na tę odpowiedzialność należy wykazanie za pomocą jednoznacznych dowodów, że przesłanki jej powstania zostały spełnione(36).
76.      Jednakże sąd Unii wprowadził ograniczenie tych zasad, przenosząc konsekwencje braku pewności co do dokładnych przyczyn szkody na sprawcę powodującego ją zdarzenia, w trosce o odszkodowanie dla osób poszkodowanych oraz zasadę słuszności(37).
77.      Zasada ta została sformułowana przez Trybunał w wyroku z dnia 8 października 1986 r.
Leussink/Komisja(38), w szczególnym kontekście wypadku drogowego, w wyniku którego poszkodowany został urzędnik Komisji podczas podróży służbowej pojazdem Komisji prowadzonym przez kierowcę Komisji. Ponieważ ustalono, że wypadek ten mógł mieć za przyczynę albo brak należytej konserwacji bądź kontroli pojazdu, albo niedbalstwo(39) w jego użytkowaniu, a Komisja nie przedstawiła żadnego dowodu pozwalającego ustalić, któraś z tych przyczyn spowodowała wypadek – mimo że była w najkorzystniejszej pozycji by
móc przedstawić e dowody w tym zakresie – Trybunał orzekł, iż taki
brak pewności powinien obciążać Komisję, i uznał, że wypadek był wynikiem niedbalstwa, skutkującego powstaniem jej odpowiedzialności(40). Jak wskazał rzecznik generalny G. Slynn w opinii przedstawionej w sprawie zakończonej tym wyrokiem, Komisja nie przedstawiła żadnego dowodu, który mógł wykazać, że w pełni wywiązała się ona z ciążących na niej obowiązkach, takiego jak dowód przeglądu pojazdu w warsztacie czy wyniki badania technicznego pojazdu i nie zdołała obalić domniemania naruszenia obowiązku należytej staranności.
78.      Sąd Unii zastosował ten mechanizm ustalania
odpowiedzialności
do
roszczeń odszkodowawczych wniesionych z tytułu ujawnienia poufnych informacji będących w posiadaniu OLAF‑u. W wyroku z dnia 12 września 2007 r., Nikolaou/Komisja(41), Sąd uznał bowiem, że dla osób poszkodowanych wskutek ujawnienia
informacji będącego wynikiem nadużycia, ustalenie osoby odpowiedzialnej oraz źródła tego ujawnienia może być utrudnione, a wręcz niemożliwe, a tym samym może to utrudnić lub wręcz uniemożliwić wykazanie spełnienia przesłanek powstania odpowiedzialności Komisji(42). W sprawie zakończonej tym wyrokiem ustalono, że informacje, które stały się przedmiotem przecieku, pochodziły ze źródła wewnątrz OLAF‑u. Organ ten wydawał się zatem znajdować w najkorzystniejszej pozycji by przedstawić dowody dotyczące dokładnych przyczyn przecieku. Stwierdzając, że Komisja ograniczyła się do wykluczenia odpowiedzialności OLAF‑u, że nie przedstawiła żadnych argumentów ani konkretnych dowodów na istnienie w OLAF‑ie systemu kontroli umożliwiającego zapobieganie przeciekom ani dowodów na to, że informacje dotyczące przedmiotowego dochodzenia były przetwarzane w sposób gwarantujący ich poufność, oraz że nie przedstawiła żadnych wyjaśnień ani nawet wiarygodnych hipotez dotyczących okoliczności, w jakich mogło dojść do przecieku informacji(43), Sąd uznał, że ewentualny
brak pewności co do okoliczności, w jakich doszło do naruszenia zasad poufności, powinien obciążyć Komisję(44).
79.      Podobnie w wyroku z dnia 8 lipca 2008 r.
Franchet i Byk/Komisja(45), Sąd przyjął domniemanie, że za źródło przecieku informacji poufnych należy obciążyć OLAF, mimo że w posiadaniu informacji bezprawnie rozpowszechnionych były zarówno ten urząd, jak i organy francuskie. W pierwszej kolejności Sąd przeprowadził staranną analizę różnych rodzajów poszlak faktycznych zgromadzonych
w aktach sprawy oraz kontekstu, w jaki wpisuje się szkoda, a następnie uwzględnił fakt, że Komisja nie powołała się na odpowiedzialność organów zewnętrznych względem Unii,
mianowicie organów francuskich(46).
80.      Sąd do spraw Służby Publicznej orzekł w podobnym duchu w wyroku z dnia 11 maja 2010 r., Nanopoulos/Komisja(47).
81.      W świetle tego orzecznictwa domniemanie odpowiedzialności za naruszenie pewnych zasad, w tym obowiązku zachowania poufności, oraz związane z tym złagodzenie ciężaru dowodu zakłada spełnienie dwóch przesłanek. Po pierwsze, skarżący musi, za pomocą łańcucha poszlak, uprawdopodobnić
odpowiedzialność
zidentyfikowanego sprawcy za zdarzenie
powodujące szkodę. Po drugie, w przypadku ustalenia pewnego stopnia prawdopodobieństwa, pozwana instytucja musi udowodnić za pomocą argumentów lub konkretnych dowodów, a także wiarygodnych wyjaśnień lub hipotez, że nie ponosi odpowiedzialności za szkodę. Tym samym w sytuacji, w której poszlaki, na które powołał się skarżący pozwalają sądowi Unii wywieść istnienie prawdopodobnego lub wiarygodnego związku przyczynowego, zasada ta umożliwia złagodzenie ciężaru dowodu spoczywającego na tym skarżącym oraz wymagania od instytucji pozwanej
– która, ze względu na charakter szkody, wydaje się być w najkorzystniejszej pozycji, aby przedstawić dowody – że nie naruszyła ciążących na niej obowiązków.
82.      Oznacza to również, że Sąd w pełni wykonuje przyznane mu uprawnienia. Cel skargi o stwierdzenie odpowiedzialności pozaumownej jest bowiem nierozerwalnie związany z ochroną praw jednostki(48).
Jeżeli jednostka nie może uzyskać stwierdzenia nieważności aktu lub zachowania stanowiącego przyczynę szkody za pomocą jednego ze środków prawnych kontroli zgodności z prawem, powinna mieć zawsze możliwość dochodzenia naprawienia szkody w przypadku naruszenia jej praw(49). Połączenie środków prawnych ma właśnie na celu uniknięcie sytuacji, w której osoba ta otrzyma niedostateczne lub zbyt duże odszkodowanie(50). W wyroku Hamoudi/Frontex(51) Trybunał wyraźnie przypomniał wymogi, ciążące na Sądzie w ramach skarg o stwierdzenie odpowiedzialności pozaumownej, mające na celu zapewnienia niezbędnej skutecznej ochrony sądowej jednostek. I tak, Sąd powinien:
–        uwzględnić szczególne okoliczności zawisłej przed nim sprawy, w celu ustalenia, czy zasady dotyczące ciężaru dowodu i postępowania dowodowego nakładają na skarżącego nadmierny
ciężar dowodowy lub wręcz uniemożliwiają
mu jego dostarczenie, w którym to przypadku konieczne jest dostosowanie tych zasad;
–        dokładnie zbadać stan faktyczny, oraz
–        podjąć niezbędne środki dowodowe.
83.      Jak Trybunał zauważył w pkt 81 tego wyroku, „Sąd nie może ograniczyć się do odrzucenia twierdzeń stron skarżących ze względu na brak dostatecznych dowodów, gdyż to od niego zależy […] usunięcie niepewności, które mogły istnieć co do prawdziwości tych twierdzeń, lub wyjaśnienie powodów, dla których taki dokument nie mógł w żadnym razie, niezależnie od jego treści, mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sporu”(52).
84.      W niniejszej sprawie uważam, że Sąd naruszył wynikające z orzecznictwa zasady dotyczące ciężaru dowodu.
85.      Po pierwsze, Sąd moim zdaniem błędnie uznał w pkt 62 zaskarżonego wyroku, że Komisja nie była w najkorzystniejszej pozycji – w rozumieniu orzecznictwa dotyczącego złagodzenia ciężaru dowodu – aby przedstawić dowody pozwalające ustalić przyczynę przecieku.
86.      Przede wszystkim, Sąd nie uwzględnił szczególnego kontekstu, w jaki wpisuje się niniejsza skarga, podczas gdy sąd Unii orzekał wcześniej w podobnych sprawach, że dla osób poszkodowanych będącego wynikiem nadużycia ujawnienia informacji, ustalenie tożsamości osoby odpowiedzialnej oraz źródła tego ujawnienia może być utrudnione, a wręcz niemożliwe, a tym samym może to utrudnić lub wręcz uniemożliwić wykazanie spełnienia przesłanek powstania odpowiedzialności. Jak orzekł Europejski Trybunał Praw Człowieka, „rozkład ciężaru dowodu oraz poziom perswazji niezbędny do sformułowania konkretnego wniosku są nieodłącznie związane ze specyfiką okoliczności faktycznych, charakterem zarzutów oraz wchodzącym w grę prawem zagwarantowanym [EKPC]”(53).
87.      Następnie, wbrew twierdzeniu Sądu zawartemu w pkt 62 zaskarżonego wyroku, wydaje się mi niepodważalne, że w okolicznościach takich jak rozpatrywane w niniejszej sprawie OLAF lub Komisja znajdowały się - w porównaniu do wnoszącej odwołanie – w najkorzystniejszej pozycji, aby ustalić, czy rzekomo poniesiona szkoda była wynikiem ich własnego działania lub zaniechania, czy też raczej działania lub zaniechania francuskich i belgijskich organów sądowych, którym sprawozdanie OLAF‑u zostało zgodnie z prawem przekazane. W tym względzie przeprowadzenie dwóch wewnętrznych dochodzeń przez OLAF i Komisję, do których Sąd odniósł się zwięźle w pkt 66 zaskarżonego wyroku, wskazuje, że podmioty te dysponowały a priori środkami, którymi nie dysponowała wnosząca odwołanie, ze względu na przedmiot i charakter zdarzenia powodującego szkodę.
88.      Wreszcie, uzasadnienie Sądu wydaje mi się obarczone sprzecznością. O ile bowiem w pkt 62 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że Komisja nie była w najkorzystniejszej pozycji, aby przedstawić dowody pozwalające ustalić, co było przyczyną przecieku, o tyle w pkt 65 tego wyroku nadał jednak przeważającą wagę twierdzeniu Komisji, zgodnie z którym źródło przecieku mogło znajdować się poza instytucjami Unii.
89.      W drugiej kolejności, w sytuacji takiej jak rozpatrywana w niniejszej sprawie, w której istniało kilku potencjalnych sprawców, Sąd nie wymagał od Komisji, aby podała konkretne informacje na temat środków przyjętych w celu zapewnienia poufności informacji zawartych w sprawozdaniu OLAF‑u oraz informacji przekazanych właściwym organom krajowym. Środki te mają jednak pod wieloma względami zasadnicze znaczenie. Przede dotyczą one informacji odnoszących się do okoliczności faktycznych, które mogą być przedmiotem postępowania karnego, przy czym OLAF nie działa jako „jakikolwiek podmiot sygnalizujący nadużycia”, lecz jako urząd posiadający uprawnienia dochodzeniowe, co podkreślił Trybunał w wyroku z dnia 11 stycznia 2024 r., Planistat Europe i Charlot/Komisja(54). Następnie ujawnienie tych informacji w prasie może samo w sobie spowodować pewne szkody majątkowe i niemajątkowe dla osób, których informacje dotyczą. Wreszcie osoby te nie są adresatami sprawozdania z dochodzenia, którego są przedmiotem, i zgodnie z utrwalonym orzecznictwem nie mogą wnieść skargi o stwierdzenie nieważności tego sprawozdania, ponieważ nie wywołuje ono wiążących skutków prawnych(55).
90.      W trzeciej kolejności, Sąd zaniechał przeprowadzenia dowodu z materiałów przedstawionych mu zarówno przez IMG, jak i przez Komisję. W istocie Sąd nie ocenił ani relewantności, ani mocy dowodowej dowodów, na których skarżący oparł odpowiedzialność OLAF‑u i Komisji, ani twierdzeń podniesionych przez tę ostatnią w celu obalenia tego domniemania odpowiedzialności.
91.      Tymczasem jako sąd pierwszej instancji miął on owiązek ustalić lub stwierdzić, w sposób możliwie najbardziej trafny i precyzyjny, czy odpowiedzialny za zdarzenie powodujące szkodę jest
podmiot wewnętrzny Unii,
mianowicie OLAF lub Komisja – w którym to przypadku właściwy był sąd Unii – czy też podmiotowi spoza niej, to jest francuskim lub belgijskim organom sądowym – w którym to przypadku wyłącznie właściwy był sąd krajowy(56). W tym celu do niego należało ustalenie, czy różne poszlaki faktyczne, na które powołała się wnosząca odwołanie w celu wykazania odpowiedzialności OLAF‑u lub Komisji za przeciek, a także czy kontekst, w jakim doszło do ujawnienia tych informacji w prasie, cechowały się wystarczającym stopieniem wiarygodności lub pewności, aby domniemywać odpowiedzialność tych ostatnich. Należy jednak zauważyć, że w pkt 54 zaskarżonego wyroku Sąd ograniczył się do odnotowania pisma skierowanego do przewodniczącego Parlamentu Europejskiego, w którym dyrektor generalny OLAF‑u zwrócił się do niego o podjęcie niezbędnych środków w celu położenia kresu rozpowszechnianiu sprawozdania OLAF‑u. Chociaż okoliczność ta pozwalała przypuszczać o istnieniu przecieku wewnątrz instytucji, Sąd nie ocenił ani jej relewantności, ani jej mocy dowodowej i nie wyciągnął z niej żadnych konsekwencji.
92.      Wynika z tego, że uzasadnienie Sądu nie pozwala poznać powodów, dla których nie ma podstaw by odpowiedzialnością za źródło przecieku obciążyć Komisję, a w konsekwencji – wyłączyć odpowiedzialność Unii zamiast, stwierdzić jej powstawanie.
93.      Należy dodać, że niepewność prawa
w odniesieniu do odpowiedzialności pozaumownej musi zostać udowodniona, w przeciwnym razie prowadziłaby do pozbawienia prawa do sądu sprzecznej z art. 41 i 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej(57).
Ogólnie rzecz biorąc, uważam, że Komisja, będąc odpowiedzialna za poufność sprawozdań OLAF‑u, nie może w przypadku przecieku poufnych informacji, które spowodowały szkodę, ograniczyć się do stwierdzenia, że ponieważ sprawca przecieku nie został zidentyfikowany, nie można pociągnąć jej do odpowiedzialności. Uważam natomiast, że ponieważ jest ona dłużnikiem obowiązku zachowania poufności, należy jej obciążyć ją za jego naruszenie, chyba że przedstawi ona dowód przeciwny. Wydaje mi się, że w tej dziedzinie Trybunał powinien wyjść poza samo
złagodzenie ciężaru dowodu i pójść dalej, aż do odwrócenia ciężaru dowodu
na odpowiedzialność za naruszenia.
94.      Podzielam również pogląd, że Unia nie może być zobowiązana do wypłaty odszkodowania za szkody, których nie spowodowała. Ciężar naprawienia szkody spoczywa na organie, który ujawnił lub dopuścił do ujawnienia przedmiotowych informacji poufnych(58).
Pociągnięcie Komisji i OLAF-u do odpowiedzialności za szkodę, której mogli nie wyrządzić, stanowi rozwiązanie niesprawiedliwe. Jednakże wyłączenie – na podstawie hipotetycznych założeń – odpowiedzialności OLAF‑u i Komisji w sytuacji, gdy podmiot, odpowiedzialny za to ujawnienie nie został zidentyfikowany, wydaje mi się równie niesprawiedliwe, ponieważ takie rozwiązanie może prowadzić do braku skutecznej ochrony sądowej wnoszącej odwołanie, która może nie uzyskać odszkodowania lub uzyskać odszkodowanie niedostateczne, mimo że poniesiona przez nią szkoda, wydaje się rzeczywista i pewna.
95.      W świetle całości powyższych rozważań uważam, że Sąd naruszył prawo w pkt 67 zaskarżonego wyroku, stwierdzając, że „wobec braku dowodów w tym względzie”
brak jest pewności co do źródła przecieku, i brak możliwości obciążenia odpowiedzialnością Komisji i OLAF‑u, w sytuacji gdy nie zbadał w wystarczający sposób dowodów, które zostały przedstawione zarówno przez wnoszącą odwołanie, jak i przez Komisję w celu zidentyfikowania sprawcy zdarzenia powodującego szkodę.
96.      To naruszenie prawa siłą rzeczy spowodowało wadliwość oceny Sądu zawartej w pkt 92 zaskarżonego wyroku dotyczącej ewentualnego obowiązku działania Komisji, na który wnosząca odwołanie powołuje się w niniejszej sprawie na poparcie zarzutu czwartego.
97.      W konsekwencji proponuję, aby Trybunał uznał zarzut drugi za zasadny.
3.      W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego błędnej oceny naruszenia prawa poprzez niedochowanie obowiązku dbałości
98.      W zarzucie trzecim wnosząca odwołanie kwestionuje rozumowanie przedstawione w pkt 71–74 zaskarżonego wyroku, w wyniku którego Sąd oddalił zarzut naruszenia prawa poprzez naruszenie obowiązku dbałości.
a)      Zaskarżony wyrok
99.      W pkt 71 zaskarżonego wyroku Sąd przypomniał zakres obowiązku dbałości, jaki wyznaczył Trybunał w wyroku z dnia 12 listopada 2020 r.
Fleig/SEAE(59). W pkt 72 zaskarżonego wyroku Sąd podkreślił, że obowiązek ten dotyczy konkretnie obowiązków instytucji Unii wobec ich urzędników i pracowników, a w konsekwencji w pkt 73 tego wyroku wywiódł z tego, że obowiązek ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
b)      Argumenty stron
100. Wnosząca odwołanie utrzymuje zasadniczo, że Sąd naruszył prawo, ograniczając zakres obowiązku dbałości do obowiązków instytucji Unii wobec ich urzędników i pracowników. W tym celu wnosząca odwołanie powołuje się na szereg wyroków, w których Trybunał miał potwierdzić istnienie tego obowiązku w innych dziedzinach prawa Unii, w których instytucje Unii dysponują uprawnieniami administracyjnymi i zarządczymi, takimi jak zarządzanie Europejskim Funduszem Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), system pozwoleń na wywóz, wspólna polityka handlowa i ochrona przed praktykami dumpingowymi.
101. Komisja uważa, że zarzut ten jest bezskuteczny.
c)      Ocena
102. Moim zdaniem ten zarzut należy odrzucić jako niedopuszczalny.
103. Z art. 256 ust. 1 akapit drugi TFUE, art. 58 akapit pierwszy regulaminu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz art. 168 § 1 lit. d) regulaminu postępowania wynika, że odwołanie powinno precyzyjnie wskazywać w szczególności argumenty prawne, które szczegółowo uzasadniają żądanie uchylenia, pod rygorem niedopuszczalności odwołania lub danego zarzutu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, zarzut powinien zostać uznany za niedopuszczalny, jeżeli argumentacja, na której jest oparty nie jest jasna i precyzyjna w stopniu wystarczającym, by pozwolić Trybunałowi na sprawowanie kontroli zgodności z prawem, zwłaszcza gdy istotne elementy, na których opiera się argumentacja, nie wynikają w sposób wystarczająco spójny i zrozumiały z treści tego odwołania, które zostało sformułowane w sposób niejasny i niejednoznaczny w tym zakresie(60).
104. W niniejszym przypadku, o ile wnosząca odwołanie wskazuje zakwestionowane części zaskarżonego wyroku, o tyle należy stwierdzić, że jej argumentacja nie cechuje się wystarczającą precyzją, spójnością i jasnością. W pkt 55 skargi ogranicza się ona bowiem do powtórzenia przypisu 42 opinii rzecznika generalnego Van Gervena w sprawie Nölle(61) oraz do przytoczenia orzecznictwa przytoczonego przez tego ostatniego, podczas gdy – jak słusznie podnosi Komisja – odniesienia te dotyczą nie obowiązku dbałości, ale prawidłowego przebiegu postępowania. Ponadto, o ile wnosząca odwołanie przytacza na poparcie zarzutu trzeciego pkt 28 tej opinii, w którym rzecznik generalny Van Gerven rzeczywiście wspomniał o „zasadzie dbałości”, o tyle należy stwierdzić, że Trybunał w wyroku z dnia 22 października 1991 r.,
Nölle(62) wolał odnieść się do obowiązku staranności.
105. Ponieważ wnosząca odwołanie nie przedstawia powodów, dla których takie odniesienia miałyby być istotne w kontekście jej sytuacji, proponuję, aby Trybunał odrzucił zarzut trzeci jako niedopuszczalny.
4.      W przedmiocie zarzutu czwartego, dotyczącego błędnej oceny naruszenia prawa poprzez niedochowanie obowiązku staranności
106. W zarzucie czwartym, skierowanym przeciwko pkt 78–101 zaskarżonego wyroku, wnosząca odwołanie podnosi, że Sąd naruszył prawo, uznając w istocie, że Komisja nie była zobowiązana – na podstawie ciążącego na niej obowiązku staranności – do publicznego potępienia przecieku sprawozdania OLAF‑u do prasy i do położenia kresu rozpowszechnianiu fałszywych informacji wynikających z tego sprawozdania w drodze opublikowania komunikatu prasowego.
a)      Zaskarżony wyrok
107. Z pkt 80 zaskarżonego wyroku wynika, że Trybunał orzekł, iż aby ustalić, czy Komisja dopuściła się wystarczająco istotnego naruszenia normy prawnej mającej na celu przyznanie uprawnień jednostkom z powodu zaniechania, należało ustalić - w świetle orzecznictwa przywołanego w pkt 76-79 tego wyroku – po pierwsze, istnienie prawnego obowiązku działania, po drugie, istnienie uznania przysługującego danej instytucji, i po trzecie, naruszenie przez nią w sposób oczywisty i istotny granic tego uznania.
108. Po przypomnieniu zakresu obowiązku staranności w pkt 82–84 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał w pkt 86–93 tego wyroku, czy obowiązek ten wiązał się z prawnym obowiązkiem działania, takim jak ten, na który powołuje się wnosząca odwołanie. Po przypomnieniu właściwych przepisów rozporządzenia nr 883/2013 w pkt 87–90 tego wyroku Sąd orzekł, że pomimo wynikającego z nich obowiązku zachowania poufności dochodzeń OLAF‑u, który ciąży na Komisji, obowiązek staranności nie może nakładać na nią takiego obowiązku działania, gdyż nie naruszyła ona tego obowiązku zachowania poufności, a nie można jej obciążyć odpowiedzialnością za wyciek sprawozdania OLAF‑u.
109. W pkt 94 zaskarżonego wyroku Sąd uznał zatem, że wnosząca odwołanie nie wykazała, aby na Komisji spoczywał obowiązek działania w niniejszym przypadku, stwierdzając w pkt 95 tego wyroku, że domniemane zaniechanie nie mogło powodować powstania odpowiedzialności Unii.
110. W pkt 96–101 zaskarżonego wyroku Sąd „[w] każdym wypadku”, przy założeniu, że taki prawny obowiązek działania istniał, zbadał, czy Komisja nie przekroczyła w oczywisty i poważny sposób granic uznania przysługującego jej w tym przypadku. Uznając, że tak nie było, w pkt 102 i 103 tego wyroku Sąd stwierdził, że czwarte
naruszenie prawa nie jest wystarczająco istotne, a zatem pierwsza przesłanka powstania odpowiedzialności Unii nie została spełniona.
b)      Argumenty stron
111. Zarzut czwarty dzieli się na cztery części.
112. W części pierwszej tego zarzutu wnosząca odwołanie utrzymuje, że ocena Sądu zawarta w pkt 93 i 94 zaskarżonego wyroku jest błędna, ponieważ wbrew założeniu, na którym się on opiera, Komisja ponosi odpowiedzialność za ujawnienie raportu OLAF‑u.
113. W drugiej części tego zarzutu IMG twierdzi, że Sąd nie ustosunkował się do jej zarzutu, zgodnie z którym od momentu upublicznienia tego sprawozdania Komisja naruszyła ciążący na niej obowiązek zachowania poufności wynikający z art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 883/2013, niezależnie od tego, czy ponosi odpowiedzialność za to ujawnienie. Wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że zbadał on zakres, w jakim Komisja była zobowiązana do działania w świetle jej odpowiedzialności za popełnienie zdarzenia powodującego szkodę. Jej zdaniem natomiast – poufność tych informacji powinna być zapewniona tym bardziej, że chodzi o ustalenia tymczasowe, sformułowane w wyniku postępowania, które nie miało w pełni kontradyktoryjnego charakteru, a których publikacja mogłaby wyrządzić szkodę osobom, których dotyczą.
114. W trzeciej części tego samego zarzutu wnosząca odwołanie kwestionuje motywy zaskarżonego wyroku, przedstawione w pkt 98–100 tego wyroku, które skłoniły Sąd do stwierdzenia w pkt 101 tego wyroku, że „nawet przy założeniu, że na Komisji ciążył prawny obowiązek działania w niniejszym przypadku, nie można by uznać, że naruszenie obowiązku staranności zarzucane jej przez skarżącą stanowi wystarczająco istotne naruszenie normy prawnej mającej na celu przyznanie uprawnień jednostkom”.
115. Zdaniem wnoszącej odwołanie, wbrew temu, co stwierdził Sąd w pkt 98 zaskarżonego wyroku, zakres ciążącego na Komisji obowiązku zapewnienia poufności sprawozdania OLAF‑u nie wymaga doprecyzowania w przepisie, aby móc prowadzić do oczywistego i poważnego naruszenia granic uznania tej instytucji. Wnosząca odwołanie uważa, że gdyby tak było, w rzeczywistości nie byłby żadnej możliwości powołania się na takie naruszenie i pociągnięcia Unii do odpowiedzialności, ponieważ przepisy prawa Unii nie koniecznie określają ich zakres, a jego ustalenie należy do sądu Unii.
116. Ponadto Sąd miał nie uwzględnić orzecznictwa wynikającego ze swoich wyroków z dnia 15 marca 1995 r.
Cobrecaf i in./Komisja(63) oraz z dnia 9 lipca 1999 r., New Europe Consulting i Brown/Komisja(64), z których wynika, że na Komisji spoczywa obowiązek staranności, nawet jeśli nie ponosi ona odpowiedzialności za przeciek poufnego dokumentu. W wyrokach tych sąd Unii miał bowiem zbadać, czy Komisja działała z należytą starannością w celu naprawienia popełnionego przez siebie błędu, w przeciwnym razie spowodowałaby powstanie swojej odpowiedzialności. Wnosząca odwołanie przyznaje, że ponieważ w niniejszej sprawie naruszono poufność sprawozdania OLAF‑u, obowiązek zapewnienia jego poszanowania stał się bezprzedmiotowy, jak wskazał Sąd w pkt 100 zaskarżonego wyroku. Jednakże w takim przypadku konieczne byłoby, aby nie pogłębiać szkody mogącej wyniknąć z naruszenia poufności sprawozdania OLAF‑u poprzez publiczne potępienie jego przecieku i podanie informacji na temat działań, które zostałyby podjęte w związku z tym przeciekiem.
117. W części czwartej zarzutu czwartego wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że nie wypowiedział się na temat odpowiedzialności – w razie potrzeby in solidum – Komisji i OLAF‑u z tego względu, że nie podjęły one środków ostrożności niezbędnych do zapewnienia poufności sprawozdania OLAF‑u ani działań naprawczych w stosunku do prasy i opinii publicznej, a w konsekwencji partnerów i darczyńców wnoszącej odwołanie.
118. Komisja nie zgadza się z tymi argumentami i uważa, że zarzut czwarty jest bezzasadny.
119. Jej zdaniem zarzut czwarty jest niejasny i nieprecyzyjny. Pierwsza część tego zarzutu miałaby opierać się na naruszeniu obowiązku uzasadnienia, chociaż zarzut taki nie został wskazany w tytule tego zarzutu; z kolei trzecia część tego samego zarzutu byłaby skierowana przeciwko uzupełniającym motywom uzasadnienia. Komisja podkreśla, że choć Komisja i OLAF nie podjęły zachowań oczekiwanych przez wnoszącą odwołanie, to jednak zareagowały na przeciek sprawozdania OLAF‑u, prowadząc dochodzenia wewnętrzne, a OLAF – kierując pismo do przewodniczącego Parlamentu Europejskiego z prośbą o podjęcie działań. Ponadto Komisja przypomina, że nie zastosowała się do zaleceń sformułowanych przez OLAF w tym sprawozdaniu.
c)      Ocena
120. Uważam, że nie ma potrzeby rozpatrywania pierwszej części zarzutu czwartego, w której IMG kwestionuje zasadność ocen dokonanych przez Sąd w pkt 93 i 94 zaskarżonego wyroku, ani części czwartej tego zarzutu, w której zarzuca Sądowi, że nie wypowiedział się na temat odpowiedzialności – w razie potrzeby in solidum – Komisji i OLAF‑u, ponieważ są one ściśle związane z zarzutem drugim, który proponuję, aby Trybunał uwzględnił.
121. Analiza przeprowadzona przez Sąd w pkt 92–94 zaskarżonego wyroku opiera się bowiem na założeniu o braku odpowiedzialności OLAF‑u i Komisji
za zdarzenie
powodujące szkodę, które wydaje mi się błędne z powodów przedstawionych w ramach badania zarzutu drugiego w pkt 74–97 niniejszej opinii.
122. W odniesieniu do części drugiej zarzutu czwartego uważam, że jest ona bezzasadna.
123. Wbrew bowiem temu, co twierdzi wnosząca odwołanie i o czym świadczy zdanie pierwsze pkt 93 zaskarżonego wyroku, Sąd orzekł w przedmiocie jej argumentu dotyczącego zakresu obowiązku zachowania poufności i zakresu obowiązku staranności. Zdaniem wnoszącej odwołanie obowiązek zachowania poufności dochodzeń prowadzonych przez OLAF, o którym mowa w art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 883/2013, stanowi obowiązek rezultatu, wymagający od Komisji, aby działała ona z należytą starannością, potępiając publicznie nieuprawnione ujawnienia i kładąc kres rozpowszechnianiu fałszywych informacji, i to niezależnie od tego, czy Komisja jest sprawcą tego zdarzenia powodującego szkodę. Tymczasem
w pkt 92 tego wyroku Sąd uznał, że obowiązek staranności, któremu podlega Komisja, nie może uzasadniać obowiązku działania, w rozumieniu podnoszonym przez wnoszącą odwołanie, ponieważ nie naruszyła ona tego obowiązku zachowania poufności, w związku z czym nie można obciążyć jej odpowiedzialnością za wyciek sprawozdania OLAF‑u do prasy.
Następnie w pkt 93 wspomnianego wyroku Sąd wyjaśnił, że „obowiązek staranności nie ma takiego zakresu, jaki przypisuje mu skarżąca”, dodając, że to wyciek sprawozdania OLAF‑u do prasy, a nie zaniechanie zarzucane Komisji przez wnoszącą odwołanie, stanowi naruszenie obowiązku zachowania poufności. W konsekwencji Sąd odpowiedział w sposób uzasadniony na argument podniesiony przez wnoszącą odwołanie w pierwszej instancji.
124. Jeśli chodzi o część trzecią zarzutu czwartego, to moim zdaniem jest ona bezskuteczna.
125. Jest ona bowiem skierowana przeciwko ocenie Sądu zawartej w pkt 96–101 zaskarżonego wyroku. Zwracam uwagę, że Sąd użył sformułowania „w każdym wypadku” na początku pkt 96 tego wyroku, co wskazuje, że motywy te stanowią uzupełniające motywy uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Tymczasem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału argumenty skierowane przeciwko uzupełniającym motywom uzasadnienia orzeczenia Sądu nie mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności tej decyzji i są zatem bezskuteczne(65).
126. W konsekwencji jestem zdania, że zarzut czwarty należy w części oddalić jako bezskuteczny, a w części – jako bezzasadny.
5.      W przedmiocie zarzutu piątego, dotyczącego naruszeń prawa mających wpływ na ocenę Sądu w związku z wyłączeniem opinii służby prawnej Komisji z akt sprawy
127. Wnosząca odwołanie kwestionuje uzasadnienie przedstawione w pkt 116–123 zaskarżonego wyroku, które skłoniło Sąd do uwzględnienia wniosku Komisji o wyłączenie opinii jej służby prawnej z akt sprawy.
a)      Zaskarżony wyrok
128. W pkt 116–121 zaskarżonego wyroku Sąd określił wszystkie zasady, które należy wyważyć w kontekście przedłożenia
przed sądem Unii opinii prawnej instytucji, której ujawnienie nie zostało przez tą instytucję zatwierdzone, odwołując się do rozważań Trybunału zawartych w:
pkt 53–56 wyroku z dnia 16 lutego 2022 r.
Węgry/Parlament i Rada(66), pkt 131 wyroku z dnia 28 czerwca 2012 r., Komisja/Éditions Odile Jacob(67) oraz
w pkt 70 wyroku z dnia 31 stycznia 2020 r., Słowenia/Chorwacji(68).
129. To właśnie w świetle tych zasad Sąd zbadał w pkt 122 zaskarżonego wyroku kontekst, w jakim została wydana opinia służby prawnej Komisji, oraz zakres, w jakim jej przedłożenie sądowi Unii było uzasadnione nadrzędnym interesem publicznym, a następnie uwzględnił w pkt 123 tego wyroku sformułowany przez Komisję wniosek o wyłączenie tej opinii z akt sprawy.
b)      Argumenty stron
130. Zarzut czwarty dzieli się na cztery części.
131. W części pierwszej tego zarzutu wnosząca odwołanie kwestionuje znaczenie wyroków z dnia 16 lutego 2022 r. Węgry/Parlament i Rada(69), oraz z dnia 28 czerwca 2012 r., Komisja/Éditions Odile Jacob(70),
do których Sąd odwołuje się, odpowiednio, w pkt 116, 117 i 118 zaskarżonego wyroku. Pierwszy wyrok miałby dotyczyć opinii o zupełnie innym charakterze, ponieważ opinia służby prawnej Rady została wydana w ramach procedury ustawodawczej dotyczącej szczególnej kwestii politycznej w sprawie o wyjątkowym znaczeniu. W niniejszej sprawie opinia służby prawnej miałaby natomiast stanowić dokument rozstrzygający, dotyczący wyłącznie rozpatrywanej sprawy. Ze względu na przeciek do prasy dokument ten miałby już być dostępny publicznie, w związku z czym nie można zarzucać wnoszącej odwołanie obejścia przepisów dotyczących dostępu do dokumentów. Jej zdaniem, ze względu na swój charakter i okoliczności ujawnienia, opinia ta nie narusza ani poufności, ani nadrzędnego interesu publicznego, a jej ujawnienie nie mogłoby wpłynąć na swobodę opinii tej służby ani na jej zdolność do skutecznej obrony ostatecznego stanowiska Komisji przed sądem Unii.
132. Jeśli chodzi o wyrok z dnia 28 czerwca 2012 r. w sprawie Komisja/Éditions Odile Jacob(71), opinia służby prawnej Komisji miałaby dotyczyć procesu decyzyjnego związanego z procedurą kontroli koncentracji przedsiębiorstw i odnośnymi przepisami Unii.
133.  W drugiej części piątego zarzutu wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że w pkt 119 zaskarżonego wyroku oparł się on na orzecznictwie pozbawionym znaczenia dla sprawy oraz pominął jej prawo do odniesienia się do dokumentu, którego sama nie ujawniła.
134. W trzeciej części tego zarzutu wnosząca odwołanie uważa, że Sąd niesłusznie utrzymuje, iż jedynie wyjątkowo zasada przejrzystości może uzasadniać ujawnienie w postępowaniu sądowym dokumentu instytucji, który nie został udostępniony publicznie i zawiera opinię prawną. Jej zdaniem Sąd pominął w pkt 120 i 121 zaskarżonego wyroku kontekst sprawy, do której się odwołuje, a także przytoczył orzecznictwo w sposób niepełny i niedokładny.
135. W czwartej części tego zarzutu skarżąca zarzuca Sądowi naruszenie zasady równości stron w toku sprawiedliwego rozpatrzenia [w rzetelnym procesie], przypominając o jej zakresie, poprzez uniemożliwienie mu powołania się na dokument publiczny o decydującym znaczeniu, podczas gdy wszystkie inne strony znały jego treść(72).
Ponadto Sąd naruszył zasadę kontradyktoryjności, której zakres(73) również przypomina, nie zezwalając jej na odniesienie się do wszystkich dowodów znanych wszystkim stronom pod pretekstem, że rozpowszechnienie tej opinii umknęło uwadze Komisji. Wnosząca odwołanie przypomina, że dochodzi do naruszenia prawa do rzetelnego procesu sądowego gwarantowanego w art. 6 ust. 1 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności(74), gdy państwo lub organ administracyjny, w tym przypadku Komisja, bez uzasadnionej przyczyny uniemożliwia wnoszącej odwołanie wykorzystanie dokumentów pozostających w jej posiadaniu, które mogłyby pomóc jej w obronie jej sprawy(75).
136. Komisja twierdzi, że zarzut piąty należy oddalić jako bezzasadny, ponieważ uzasadnienie przedstawione w pkt 122 i 123 zaskarżonego wyroku w żaden sposób nie narusza prawa.
137. Komisja odpowiada po pierwsze, że z postanowienia z dnia 14 maja 2019 r.
Węgry/Parlement(76), wynika, iż dopóki dana instytucja nie zezwoliła na dostęp do opinii swojej służby prawnej, jej przeciek do domeny publicznej pozostaje bez znaczenia dla oceny, czy taka opinia może znaleźć się w aktach sprawy rozpatrywanej przez sąd Unii. Ponadto Komisja przypomina, że Sąd oddalił trzy pierwsze zarzuty niezgodności z prawem podniesione przez wnoszącą odwołanie na poparcie jej skargi, tak więc zdaniem Komisji opinii prawnej nie można było uznać za „decydującą”.
138. Zdaniem Komisji wnosząca odwołanie wydaje się uważać, że z wyroku z dnia 3 czerwca 2021 r.
Węgry/Parlament(77) wynika, iż przejrzystość opinii prawnych instytucji Unii stanowi zasadę, podczas gdy z pkt 56 tego wyroku wynika dokładnie coś przeciwnego.
c)      Ocena
139. Uważam, że analiza, na podstawie której Sąd przychylił się do wniosku Komisji o wyłączenie opinii jej służby prawnej z akt sprawy, nie zawiera żadnego naruszenia prawa.
140. Po pierwsze, żaden z argumentów przedstawionych przez wnoszącą odwołanie nie pozwala podważyć trafności ogólnych zasad sformułowanych przez Trybunał w wyrokach: z dnia 28 czerwca 2012 r. w sprawie Komisja/Éditions Odile Jacob(78), z dnia 31 stycznia 2020 r. w sprawie Słowenia/Chorwacja(79) oraz z dnia 16 lutego 2022 r., Węgry/Parlament i Radzie(80), które Sąd wiernie przytoczył w pkt 116–121 zaskarżonego wyroku. Okoliczność, że opinia służby prawnej Komisji została ujawniona i jest dostępna publicznie, nie ma oczywiście znaczenia dla oceny, w jakim zakresie może się ona znaleźć w aktach sprawy rozpatrywanej przez sąd Unii. Znaczenie ma jedynie kwestia, czy ujawnienie tego dokumentu zostało zatwierdzone przez tę instytucję.
141. Po drugie, argumenty przedstawione przez wnoszącą odwołanie dotyczące stosowania zasad kontradyktoryjności i równości stron również nie mogą zostać uwzględnione.
142. Przypominam, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zasady kontradyktoryjności i równości broni – jako że stanowią konsekwencję pojęcia „rzetelnego procesu sądowego” - stanowią integralną część ustanowionej w art. 47 Karty zasady skutecznej ochrony sądowej praw, które podmioty prawa wywodzą z prawa Unii(81).
143. Zasada kontradyktoryjności przyznaje co do zasady każdej stronie postępowania prawo do zapoznania się z dokumentami i uwagami przedstawionymi sądowi przez stronę przeciwną oraz do ustosunkowania się do nich, a także uniemożliwia sądowi Unii oparcie swojego orzeczenia na faktach i dokumentach, z którymi strony lub jedna ze stron nie miały możliwości się zapoznać, a zatem wobec których nie mogły zająć stanowiska(82).
144. Jeśli chodzi o zasadę równości stron, to wynika z niej obowiązek zaoferowania każdej ze stron rozsądnej możliwości przedstawienia swojej sprawy, w tym dowodów, na warunkach, które nie stawiają jej w wyraźnie mniej korzystnej sytuacji w stosunku do strony przeciwnej(83).
145. Celem tej zasady jest zachowanie równowagi procesowej między stronami postępowania sądowego poprzez zagwarantowanie równości praw i obowiązków tych stron, w szczególności w odniesieniu do zasad regulujących przeprowadzanie dowodów i kontradyktoryjne postępowanie przed sądem oraz prawa tych stron do środka zaskarżenia. W celu spełnienia wymogów związanych z prawem do rzetelnego procesu konieczne jest, aby strony znały i mogły przedyskutować w sposób kontradyktoryjny zarówno okoliczności faktyczne, jak i okoliczności prawne, które są decydujące dla wyniku postępowania(84).
146. Skarżący może powoływać się na te zasady tylko w takim zakresie, w jakim dowody przedstawione przed sądem Unii zostały pozyskane w sposób zgodny z prawem(85). W wyroku z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie Nord Stream 2/Parlament i Rada(86), przywołanym przez Sąd w pkt 117 zaskarżonego wyroku, Trybunał orzekł bowiem, że w przypadku dowodów – takich jak dokumenty wewnętrzne, o których mowa w rozporządzeniu nr 1049/2001(87) i na których przedstawienie nie wyraziła zgody zainteresowana instytucja ani takiego przedstawienia nie zarządził sąd Unii – przedstawionych
przez jedną ze stron
w sposób niezgodny z prawem, , należy ocenić poszczególne interesy stron w postępowaniu związane z ich prawem do rzetelnego procesu z uwzględnieniem interesów chronionych przez przepisy, do których naruszenia lub obejścia doszło przy uzyskaniu takich dowodów(88). Ponadto, Trybunał uznał,
że sąd Unii, do którego złożono wniosek o wyłączenie odpowiednich dowodów, powinien wyważyć z jednej strony interesy skarżącego, który przedstawił te dowody, uwzględniając w szczególności ich użyteczność do dokonania oceny argumentów przemawiających za wniesioną do niego skargą, a z drugiej strony interesy strony przeciwnej, które mogłyby zostać konkretnie i faktycznie naruszone wskutek zachowania owych dowodów w aktach sprawy(89).
147. Stwierdzam zaś, że w pkt 116–122 zaskarżonego wyroku Sąd wyważył kolidujące ze sobą interesy stron w celu rozpoznania wniosku Komisji, wskazując w szczególności, że przedstawieniu tej opinii prawnej zdawał się przyświecać interes własny skarżącej w poparciu jej argumentacji, a ponadto skarżąca nie powołała się przy tym na nadrzędny interes publiczny, który mógłby uzasadniać inne rozstrzygnięcie.
148. Wreszcie, orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, na które powołuje się wnosząca odwołanie, również nie może uzasadniać innego rozstrzygnięcia, ponieważ dotyczy ono prawa stron sporu do zapoznania się z dokumentami i elementami materiału dowodowego branymi pod uwagę przez sąd oraz do ich komentowania, a nie kwestii, czy i, w razie potrzeby, na jakich warunkach strona sporu może przedstawić sądowi opinię prawną, której ujawnienie nie zostało zatwierdzone przez jej autora lub adresata.
149. W związku z czym proponuję, by Trybunał oddalił piąty zarzut odwołania jako bezzasadny.
150. W świetle powyższych rozważań oraz biorąc pod uwagę zasadność zarzutu
drugiego, opartego na błędnej ocenie przesłanki odpowiedzialności OLAF-u i Komisji za zdarzenie
powodujące szkodę, proponuję Trybunałowi uchylić zaskarżony wyrok, ponieważ Sąd naruszył zasady dotyczące ciężaru dowodu i postępowania dowodowego, poprzez
brak uwzględnienia konieczności rozkładu ciężaru dowodu adekwatnie do okoliczności sprawy i zwolnienie się z oceny relewantności i wartości dowodów przedstawionych zarówno przez wnoszącą odwołanie, jak i przez Komisję.
151. Ponieważ Sąd nie przeprowadził należytego postępowania w celu ustalenia, czy spełnione są przesłanki odpowiedzialności pozaumownej OLAF‑u i Komisji, uważam, że stan postępowania nie pozwala na wydanie ostatecznego orzeczenia. W związku z tym proponuję, aby Trybunał przekazał sprawę Sądowi do ponownego rozpoznania w celu wydania orzeczenia w przedmiocie skargi i zastrzegł, że rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
V.      Wnioski
152. W świetle całości powyższych rozważań proponuję, by Trybunał udzielił następującej odpowiedzi:
1)       Wyrok
Sądu Unii Europejskiej z dnia 28 czerwca 2023 r., IMG/Komisja (T‑752/20, EU:T:2023:366) zostaje uchylony.
2)       Sprawa zostaje przekazana Sądowi Unii Europejskiej do ponownego rozpoznania.
3)       Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
1      Język oryginału: francuski.
2      T‑752/20, zwany dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2023:366.
3      Zobacz pkt 67 zaskarżonego wyroku.
4      Dochodzenia zewnętrzne to bezpośrednie dochodzenia dotyczące osób trzecich, których działalność jest związana z operacjami budżetowymi Unii [zob. sprawozdanie specjalne nr 1/2005 dotyczące zarządzania Europejskim Urzędem ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) wraz z odpowiedziami Komisji (Dz.U. 2005, C 202, s. 1), pkt 12].
5      T‑509/21, EU:T:2024:590.
6      Zobacz wyroki: z dnia 28 października 1982 r., Groupement des Agences de voyages/Komisja (135/81, EU:C:1982:371, pkt 10); oraz z dnia 18 stycznia 2007 r., PKK i KNK/Rada (C‑229/05 P, EU:C:2007:32, pkt 114); a także postanowienie z dnia 24 listopada 2009 r., Landtag Schleswig-Holstein/Komisja (C‑281/08 P, EU:C:2009:728, pkt 22).
7      135/81, EU:C:1982:371. Sprawa ta dotyczyła luksemburskiej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, której zdolność sądowa została zakwestionowana przez Komisję. W pkt 9 wyroku Trybunał orzekł, że „[Komisja] nie [mogła] zakwestionować zdolności sądowej podmiotu, który dopuściła do udziału w postępowaniu przetargowym i do którego skierowała decyzję negatywną po dokonaniu porównania wszystkich oferentów”.
8      C‑229/05, EU:C:2007:32.
9      W
tym względzie zob. wyrok ETPC z dnia 19 listopada 2020 r., Efstratiou i in. przeciwko Grecji (CE:ECHR:2020:1119JUD005322114, § 43 i przytoczone tam orzecznictwo).
10      Wyrok C‑183/17 C‑184/17, EU:C:2019:78.
11      Zobacz wyrok z dnia 5 września 2019 r., Unia Europejska/Guardian Europe i Guardian Europe/Unia Europejska (C‑447/17 P et C‑479/17 P, EU:C:2019:672, pkt 99 i przytoczone tam orzecznictwo).
12      Zobacz także postanowienie z dnia 2 lipca 2021 r. o pozostawieniu zarzutu niedopuszczalności do rozstrzygnięcia w wyroku,
13      C‑414/ -414/08, EU:C:2010:165, pkt 52.
14      C‑666/ -414/20, EU:C:2022:225, pkt 26.
15      Zobacz wyrok z dnia 24 marca 2022 r., GVN/Breyer (C‑666/20 P, EU:C:2022:225, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo).
16      Zobacz wyrok z dnia 24 marca 2022 r., GVN/Breyer (C‑666/20 P, EU:C:2022:225, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo).
17      Zobacz wyrok z dnia 18 grudnia 2025 r., Hamoudi/Frontex (C‑136/24 P, zwany dalej „wyrokiem Hamoudi/Frontex”, EU:C:2025:977, pkt 68 i przytoczone tam orzecznictwo).
18      Zobacz wyrok Hamoudi/Frontex (pkt 69 i przytoczone tam orzecznictwo).
Zob. również postanowienie z dnia dzisiejszego w sprawie CW/Eurojust i Europol (C 565/25 P, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo).
19      N. Forster, La responsabilité sans faute de l’Union européenne, praca doktorska obroniona w dniu 8 listopada 2019 r., Bruylant, Bruksela, 2021, pkt 218 (s. 297) oraz 219 (s. 299).
20      N. Forster, op.cit., pkt 219 (s. 299).
21      N. Forster, op.cit., pkt 219 (s. 299).
22      C‑679/23 P, EU:C:2025:976.
23      Zobacz wyrok z dnia 18 grudnia 2025 r., WS i in./Frontex (Wspólna operacja powrotowa) (C‑679/23 P, EU:C:2025:976, pkt 149 i przytoczone tam orzecznictwo).
24      Zobacz wyrok z dnia 18 grudnia 2025 r., WS i in./Frontex (Wspólna operacja powrotowa) (C‑679/23 P, EU:C:2025:976, pkt 150 i przytoczone tam orzecznictwo).
25      Zobacz wyrok z dnia 18 grudnia 2025 r._WS  in./Frontex (Wspólna operacja powrotowa) (C‑679/23 P, EU:C:2025:976, pkt 150 i przytoczone tam orzecznictwo). Zobacz także opinię rzecznika generalnego N. Wahla w sprawie Unia Europejska/Kendrion (C‑150/17 P, EU:C:2018:612, pkt 50) oraz, w doktrynie, J. Wildermeersch, Contentieux de la légalité des actes de l’Union européenne: le mythe du droit à un recours effectif, Bruylant, Bruksela, 2019, w szczególności pkt 625 (s. 484).
26      J. Wildermeersch, op.cit., pkt 625 (s. 484), oraz Forster, N., op.cit., pkt 228 (s. 306, 307).
27      Zobacz N. Forster, op.cit., pkt 223 (s. 301, 302).
28      T‑259/03, EU:T:2007:254. W wyroku tym Sąd orzekł, że „[w] sytuacji, gdy [informacja dotycząca zalecenia OLAF‑u w sprawie wszczęcia postępowania przeciwko skarżącej] została przekazana, bezpośrednio lub pośrednio, dziennikarzowi, przeciek informacji należy uznać nie tylko za przyczynę
sine qua non szkody wynikającej z opublikowania tej informacji, ale również za wystarczająco bezpośrednią przyczynę tej szkody” (pkt 320).
29      T‑48/05, EU:T:2008:257, pkt 183.
30      T‑838/16, EU:T:2019:494, pkt 321.
31      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 września 2013 r. dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie Rady (Euratom) nr 1074/1999 (Dz.U. 2013, L. 248, s. 1).
32      T‑48/05, EU:T:2008:257.
33      Pragnę podkreślić, że wniosek wyciągnięty przez Sąd nie jest odosobniony w orzecznictwie, ponieważ pełny skład Sądu do spraw Służby Publicznej wyciągnął identyczny wniosek w bardzo zbliżonej do niniejszej sprawie, w której zapadł wyrok z dnia 13 stycznia 2010 r., A i G/Komisja (F‑124/05 i F‑96/06, EU:F:2010:2). W tej sprawie, „[Komisja] i OLAF nie były jedynymi organami posiadającymi protokół przesłuchania skarżącego przez OLAF, ponieważ OLAF przekazał go belgijskim organom krajowym w celu ewentualnego wszczęcia postępowania sądowego” (pkt 215). Uznając, że nie można uznać, iż „Komisja znajdowała się w najkorzystniejszej pozycji, aby dostarczyć dowody pozwalające ustalić przyczynę przecieku”, sąd Unii doszedł do identycznego wniosku jak w zaskarżonym wyroku,
mianowicie, że „brak pewności co do pochodzenia tego przecieku nie może […] obciążać Komisji” (pkt 214).
34      169/83 i 136/84, EU:C:1986:371.
35      T‑48/05, EU:T:2008:257.
36      Zobacz wyrok Hamoudi/Frontex (pkt 71).
37      C. Quézel-Ambrunaz, Essai sur la causalité en droit de la responsabilité civile, Dalloz, Paryż, 2010, w szczególności s. 255.
38      169/83 i 136/84, EU:C:1986:371.
39      Zobacz wyrok z dnia 8 października 1986 r.
Leussink/Komisja (169/83 et 136/84, EU:C:1986:371, pkt 15, 16). Zobacz także opinię rzecznika generalnego J. Ganda w sprawach połączonych Leussink/Komisja, 169/83 i 136/84, EU:C:1986:265).
40      Zobacz wyrok z dnia 8 października 1986 r.
Leussink/Komisja (169/83 et 136/84, EU:C:1986:371, pkt 17).
41      T‑259/03, EU:T:2007:254.
42      Zobacz wyrok z dnia 12 września 2007 r., Nikolaou/Komisja (T‑259/03, EU:T:2007:254, pkt 196).
43      Zobacz wyrok 12 września 2007 r., Nikolaou/Komisja (T‑259/03, EU:T:2007:254, pkt 196, 198). W wyroku tym Sąd uznał, że „do Komisji należało wyjaśnienie w imieniu [OLAF‑u] w jaki sposób doszło do przecieku informacji, aby w razie potrzeby wykazać, że wskazany wyżej obowiązek ciążący na dyrektorze OLAF nie został naruszony. Jeżeli Komisja nie przedstawi takich wyjaśnień, należy domniemywać, że przeciek informacji wynika z naruszenia art. 8 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1073/1999 [Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r. dotyczącego dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) (Dz.U. 1999, L 136, s. 1)], którego dopuścił się dyrektor OLAF‑u przy wykonywaniu jego funkcji w rozumieniu art. 288 WE [obecnie art. 340 TFUE]” (pkt 197).
44      Zobacz wyrok z dnia 12 września 2007 r., Nikolaou/Komisja (T‑259/03, EU:T:2007:254, pkt 196).
45      T‑48/05, EU:T:2008:257. W sprawie, w której zapadł ten wyrok, szkoda wynikała z ujawnienia w prasie poufnych informacji będących w posiadaniu OLAF‑u, Komisji i francuskich organów sądowych.
46      Wyrok z dnia 8 lipca 2008 r., Franchet i Byk/Komisja (T‑48/05, EU:T:2008:257, pkt 203).
47      F‑30/08, EU:F:2010:43, pkt 169.
48      Zobacz w tym względzie pkt 103 wyroku Hamoudi/Frontex__ w którym Trybunał orzekł, że skarga o stwierdzenie odpowiedzialności pozaumownej na podstawie art. 268 TFUE może stanowić jedyny środek prawny gwarantujący w sposób wystarczający ochronę sądową przed sądem Unii przeciwko agencji lub instytucji Unii.
49      Zobacz N. Forster, op.cit., pkt 290, (s. 386).
50      Zobacz wyrok z dnia 18 września 2014 r., Holcim (Rumunia)/Komisja (T‑317/12, EU:T:2014:782, pkt 79 i przytoczone tam orzecznictwo).
51      Zobacz wyrok Hamoudi/Frontex (pkt 72–80).
52      Zobacz wyrok Hamoudi/Frontex (pkt 81 i przytoczone tam orzecznictwo).
53      Zobacz w tym zakresie opinię rzecznika generalnego Norkusa w sprawie Hamoudi/Frontex (C‑136/24 P, EU:C:2025:257, pkt 18) oraz orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przytoczone w przypisie 30 tej opinii: wyroki: z dnia wyroki z dnia 13 lutego 2020 r., N.D. i N.T. przeciwko Hiszpanii (CE:ECHR:2020:0213JUD000867515, § 85); z dnia 18 listopada 2021 r., M.H. i in. przeciwko Chorwacji (CE:ECHR:2021:1118JUD001567018, § 268).
54      C‑363/ -414/22, EU:C:2024:20, pkt 75.
55      Zobacz wyrok z dnia 30 listopada 2023 r., Sistem ecologica/Komisja (C‑787/22 P, EU:C:2023:940, pkt 66,
154).
56      O ile OLAF i właściwe organy krajowe, poprzez wymianę informacji, współdziałają w realizacji tego samego celu, jakim jest zwalczanie nadużyć i naruszeń interesów finansowych Unii, o tyle w ramach wzmocnionej współpracy administracyjnej między tymi podmiotami nie istnieją ani przepisy ogólne, ani szczególne regulujące przesłanki powstania odpowiedzialności pozaumownej OLAF‑u lub właściwych organów krajowych z tytułu naruszenia obowiązku zachowania poufności sporządzonych przez OLAF sprawozdań z dochodzenia, w związku z czym przesłanki te podlegają - w zakresie odpowiedzialności – dwóm różnym porządkom prawnym. Wobec braku mechanizmu odpowiedzialności solidarnej (Europol), odpowiedzialności wspólnej (Frontex) oraz braku zastosowania odpowiedzialności in solidum, OLAF ponosi odpowiedzialność za wszelką szkodę, którą wyrządza osobie w wyniku nieuprawnionego ujawnienia swojego sprawozdania z dochodzenia, a każde państwo członkowskie ponosi odpowiedzialność - zgodnie ze swoim prawem krajowym – za wszelką szkodę wyrządzoną osobie w wyniku przetwarzania, w szczególności nieuprawnionego ujawnienia sprawozdania z dochodzenia, który otrzymało od OLAF‑u.
57      N. Forster, podkreśla, że brak pewności wpisuje się w swoiste „martwe pole”, które szkodzi ochronie sądowej osób fizycznych [op.cit., pkt 256, (s. 338)]. W przedmowie do pracy C. Joisten, L’incertitude causale en droit de la responsabilité civile, Larcier, Bruksela 2024, profesor Bernard Dubuisson stawia pytanie, które wydaje mi się szczególnie trafne: „W jaki sposób i dlaczego dopuszczalne [jest] uznanie za pewne w sensie prawnym tego, co nie jest koniecznie pewne w rzeczywistości faktycznej [?]”
(s. 9).
58      N. Forster, op.cit., pkt 323.
59      C‑446/19 P, EU:C:2020:918.
60      Zobacz wyrok z dnia 11 grudnia 2025 r., ABLV Bank/CRU (C‑602/22 P, EU:C:2025:953, pkt 45, 46 i przytoczone tam orzecznictwo).
61      C‑16/90, EU:C:1991:233.
62      C‑16/90, EU:C:1991:402.
63      T‑514/93, EU:T:1995:49.
64      T‑231/97, EU:T:1999:146.
65      Zobacz wyrok z dnia 26 września 2024 r., WEPA Hygieneprodukte i in./Komisja (C‑795/21 P i C‑796/21 P, EU:C:2024:807, pkt 82 i przytoczone tam orzecznictwo).
66      C‑156/21, EU:C:2022:97.
67      C‑404/10 P, EU:C:2012:393.
68      C‑457/18, EU:C:2020:65.
69      C‑156/21, EU:C:2022:97.
70      C‑404/10 P, EU:C:2012:393.
71      C‑404/10 P, EU:C:2012:393.
72      W tym kontekście skarżący powołuje się na wyroki ETPC z dnia 27 października 1993 r. w sprawie Dombo Beheer B.V. przeciwko Niderlandom (CE:ECHR:1993:1027JUD001444888, § 33), z dnia 7 czerwca 2001 r. w sprawie Kress przeciwko Francji (CE:ECHR:2001:0607JUD003959498, § 72) oraz z dnia 19 września 2017 r. w sprawie Regner przeciwko Republice Czeskiej (CE:ECHR:2017:0919JUD003528911, § 146).
73      W tym kontekście skarżący powołuje się na wyrok Trybunału ETPC z dnia 28 sierpnia 1991 r., Brandstetter przeciwko Austrii (CE:ECHR:1991:0828JUD001117084, § 67).
74      Podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r.
75      W tym względzie skarżący odwołuje się do wyroku Trybunału Praw Człowieka z dnia 9 czerwca 1998 r. w sprawie McGinley i Egan przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (CE:ECHR:1998:0609:JUD002182593, § 86 i 90).
76      C‑650/18, EU:C:2021:426, pkt 17.
77      C‑650/18, EU:C:2021:426.
78      C‑404/10 P, EU:C:2012:393.
79      C‑457/18, EU:C:2020:65.
80      C‑156/21, EU:C:2022:97.
81      Zobacz postanowienie z dnia 12 listopada 2025 r., Fashion TV RO i Maestro (C‑475/24, EU:C:2025:898, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo).
82      Zobacz wyrok z dnia 4 grudnia 2019 r., H/Rada (C‑413/18 P, EU:C:2019:1044, pkt 103 i przytoczone tam orzecznictwo).
83      Zobacz wyrok Hamoudi/Frontex (pkt 77 i przytoczone tam orzecznictwo).
84      Zobacz postanowienie z dnia 12 listopada 2025 r., Fashion TV RO i Maestro (C‑475/24, EU:C:2025:898, pkt 46 i przytoczone tam orzecznictwo).
85      Zobacz wyrok z dnia 12 lipca 2022 r., Nord Stream 2/Parlament i Rada (C‑348/20 P, EU:C:2022:548, pkt 129 i przytoczone tam orzecznictwo).
86      C‑348/20 P, EU:C:2022:548.
87      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (Dz.U. 2001, L 145, s. 43).
88      Zobacz wyrok z dnia 12 lipca 2022 r., Nord Stream 2/Parlament i Rada(C‑348/20 P, EU:C:2022:548, pkt 130).
89      Zobacz wyrok z dnia 12 lipca 2022 r., Nord Stream 2/Parlament i Rada (C‑348/20 P, EU:C:2022:548, pkt 131).