62023TJ0295_RES
Υποθέσεις T‑295/23 και T‑1176/23
WUκατάΟργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη συνεργασία στον τομέα της ποινικής δικαιοσύνης
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (ένατο τμήμα)της 15ης Οκτωβρίου 2025 (Αποσπάσματα)
«Υπαλληλική υπόθεση – Έκτακτοι υπάλληλοι – Διοικητική έρευνα – Άρθρο 12α του ΚΥΚ – Ηθική παρενόχληση – Αίτηση αρωγής – Απόρριψη της αίτησης – Άρθρο 24 του ΚΥΚ – Καθήκον επιμέλειας – Ευθύνη»
Υπάλληλοι – Υποχρέωση αρωγής που βαρύνει τη Διοίκηση – Περιεχόμενο – Καθήκον της Διοίκησης να εξετάζει τις καταγγελίες περί παρενόχλησης – Υποχρεώσεις απορρέουσες από το καθήκον μέριμνας και την ανάγκη ταχείας διεκπεραίωσης – Υποχρέωση ενημέρωσης του αιτούντος για την έκβαση της αίτησής του
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρα 12α και 24)
(βλ. σκέψεις 37-42)
Υπάλληλοι – Ηθική παρενόχληση – Έννοια – Συνολική εξέταση περισσότερων συμβάντων
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρο 12α)
(βλ. σκέψη 44)
Υπάλληλοι – Υποχρέωση αρωγής που βαρύνει τη Διοίκηση – Περιεχόμενο – Καθήκον της Διοίκησης να εξετάζει τις καταγγελίες περί παρενόχλησης – Υποχρεώσεις απορρέουσες από το καθήκον μέριμνας και την ανάγκη ταχείας διεκπεραίωσης – Ορισμός εξωτερικών ερευνητών που δεν διαθέτουν εξουσίες λήψης απόφασης για την έκδοση γνώμης σχετικά με την ευθύνη του φερόμενου ως δράστη της παρενόχλησης – Δεν επιτρέπεται
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρα 12α και 24)
(βλ. σκέψη 47)
Υπάλληλοι – Υποχρέωση αρωγής που βαρύνει τη Διοίκηση – Περιεχόμενο – Καθήκον της Διοίκησης να εξετάζει τις καταγγελίες περί παρενόχλησης – Υποχρεώσεις απορρέουσες από το καθήκον μέριμνας και την ανάγκη ταχείας διεκπεραίωσης – Διαχωρισμός της καταγγελίας σε διακριτά σκέλη, τα οποία ανατίθενται, αντιστοίχως, σε διαφορετικές αρχές για την εξέταση των ισχυρισμών – Παράλειψη σφαιρικής εκτίμησης των καταγγελλόμενων περιστατικών – Δεν επιτρέπεται – Συνέπειες – Ακύρωση
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρα 12α και 24)
(βλ. σκέψεις 48-54)
Υπάλληλοι – Εξωσυμβατική ευθύνη των θεσμικών οργάνων – Προϋποθέσεις – Έλλειψη νομιμότητας – Έννοια – Εφαρμογή στις υπαλληλικές διαφορές – Κριτήρια
(Άρθρα 268, 270 και 340, εδ. 2, ΣΛΕΕ· Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρα 90 και 91)
(βλ. σκέψεις 60-63)
Υπάλληλοι – Εξωσυμβατική ευθύνη θεσμικών οργάνων – Προϋποθέσεις – Έλλειψη νομιμότητας – Στοιχεία που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη – Έκταση του περιθωρίου εκτίμησης της Διοίκησης
(Άρθρο 270 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψη 64)
Υπάλληλοι – Υποχρέωση αρωγής που βαρύνει τη Διοίκηση – Περιεχόμενο – Καθήκον της Διοίκησης να εξετάζει τις καταγγελίες περί παρενόχλησης – Τήρηση εύλογης προθεσμίας – Περιεχόμενο
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρα 12α και 24)
(βλ. σκέψεις 70-77)
Υπάλληλοι – Υποχρέωση αρωγής που βαρύνει τη Διοίκηση – Περιεχόμενο – Καθήκον της Διοίκησης να εξετάζει τις καταγγελίες περί παρενόχλησης – Υποχρέωση εμπιστευτικότητας – Περιεχόμενο
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρα 12α και 24)
(βλ. σκέψεις 82, 85, 86, 88)
Σύνοψη
Το Γενικό Δικαστήριο δέχεται τις προσφυγές-αγωγές (στο εξής: προσφυγές) που άσκησε έκτακτος υπάλληλος του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη συνεργασία στον τομέα της ποινικής δικαιοσύνης (Eurojust) κατά δύο αποφάσεων με τις οποίες απορρίφθηκε η αίτηση αρωγής του και διευκρινίζει το περιεχόμενο του καθήκοντος επιμέλειας που υπέχει η Διοίκηση κατά την εκπλήρωση της υποχρέωσής της αρωγής δυνάμει του άρθρου 24 του Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: ΚΥΚ).
Τον Μάιο του 2021, ο προσφεύγων-ενάγων (στο εξής: προσφεύγων) υπέβαλε αίτηση αρωγής δυνάμει του άρθρου 24 του ΚΥΚ, επικαλούμενος επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές ηθικής παρενόχλησης εκ μέρους δέκα μελών του προσωπικού της Eurojust, οι οποίες όμως ήταν όλες απότοκο της συμπεριφοράς του διοικητικού διευθυντή του εν λόγω Οργανισμού. Ο διοικητικός διευθυντής ασκεί, έναντι του προσωπικού της Eurojust, τις εξουσίες που ανατίθενται στην αρμόδια για τους διορισμούς αρχή (στο εξής: ΑΔΑ) και στην αρμόδια για τη σύναψη συμβάσεων πρόσληψης αρχή (στο εξής: ΑΣΣΠΑ). Ύστερα από αίτηση του προσφεύγοντος, ο διοικητικός διευθυντής εξαιρέθηκε από τη διαδικασία εξέτασης της αίτησης αρωγής.
Κατόπιν της εξαίρεσης αυτής, η Eurojust διαχώρισε σε δύο σκέλη την εξέταση της αίτησης αρωγής, αναθέτοντας τις εξουσίες της ΑΣΣΠΑ σε δύο διαφορετικά όργανα. Το μεν συλλογικό όργανο της Eurojust, στο οποίο είχε ανατεθεί η εξέταση των ισχυρισμών που στρέφονταν κατά του διοικητικού διευθυντή (στο εξής: σκέλος 1), μεταβίβασε τις εξουσίες του ως ΑΣΣΠΑ σε τρία από τα εθνικά μέλη που το απαρτίζουν. Στο δε εκτελεστικό συμβούλιο της Eurojust ανατέθηκε η εξέταση των ισχυρισμών που στρέφονταν κατά των υπόλοιπων εννέα μελών του προσωπικού (στο εξής: σκέλος 2).
Τον Ιούνιο του 2021, τα εξουσιοδοτημένα εθνικά μέλη και το εκτελεστικό συμβούλιο κίνησαν διοικητική έρευνα για τα προαναφερθέντα σκέλη 1 και 2, αντιστοίχως, της οποίας τη διεξαγωγή ανέθεσαν σε εξωτερικούς ερευνητές. Με βάση την έκθεση έρευνας που συνέταξαν οι εξωτερικοί ερευνητές, το συλλογικό όργανο και το εκτελεστικό συμβούλιο αποφάσισαν να περατωθεί η εν λόγω έρευνα για κάθε σκέλος χωρίς να δοθεί συνέχεια. Στη συνέχεια, απέρριψαν τις δύο ενστάσεις που υπέβαλε ο προσφεύγων κατά των αποφάσεων αυτών.
Με τις δύο προσφυγές του ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, ο προσφεύγων ζητεί την ακύρωση των αποφάσεων περί απόρριψης των ενστάσεων και την αποκατάσταση της ζημίας που ισχυρίζεται ότι υπέστη.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει, αρχικά, ότι το άρθρο 24 του ΚΥΚ επιβάλλει στα θεσμικά και λοιπά όργανα και στους οργανισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποχρέωση αρωγής για την προστασία των υπαλλήλων της Ένωσης από επιθέσεις και κακομεταχείριση που προέρχονται όχι μόνον από τρίτους, αλλά και από άλλους μόνιμους ή μη υπαλλήλους της Ένωσης, ανεξαρτήτως της ιεραρχικής τους θέσης, ή από μέλη θεσμικού οργάνου. Σε περίπτωση που έχουν προβληθεί ισχυρισμοί περί ηθικής παρενόχλησης, η ως άνω υποχρέωση αρωγής περιλαμβάνει, ειδικότερα, το καθήκον της Διοίκησης να εξετάζει με σοβαρότητα, ταχύτητα και πλήρη εμπιστευτικότητα την αίτηση αρωγής στο πλαίσιο της οποίας περιγράφεται η ηθική παρενόχληση και να ενημερώνει τον αιτούντα για την έκβαση της αίτησής του.
Επιπλέον, το δικαίωμα στη χρηστή διοίκηση, που κατοχυρώνεται στο άρθρο 41 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνεπάγεται υποχρέωση επιμέλειας της Διοίκησης της Ένωσης, η οποία οφείλει να ενεργεί με φροντίδα και φρόνηση.
Το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει, συναφώς, ότι, δεδομένου ότι η ηθική παρενόχληση αποτελείται από ενέργειες που εκτείνονται χρονικά, μπορεί εξ ορισμού να είναι αποτέλεσμα ενός συνόλου διαφορετικών συμπεριφορών οι οποίες, σε μεμονωμένη βάση, δεν θα συνιστούσαν κατ’ ανάγκην αφ’ εαυτών ηθική παρενόχληση, αλλά σφαιρικώς εκτιμώμενες και εντασσόμενες σε ορισμένο πλαίσιο, λόγω, συν τοις άλλοις, των σωρευτικών συνεπειών που έχουν σε βάθος χρόνου, θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως τέτοια παρενόχληση. Επομένως, πραγματικά περιστατικά όπως τα ανωτέρω πρέπει να εκτιμώνται τόσο σε μεμονωμένη βάση όσο και συνδυαστικά, ως στοιχεία του συνολικού εργασιακού περιβάλλοντος.
Υπό το πρίσμα αυτών των σκέψεων, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει, εν προκειμένω, ότι το εκτελεστικό συμβούλιο ζήτησε από τους εξωτερικούς ερευνητές να διερευνήσουν μόνον τα περιστατικά που εμπίπτουν στο σκέλος 2 και όχι το σύνολο των προβαλλόμενων με την αίτηση αρωγής περιστατικών. Μόνο σε μεταγενέστερο χρόνο τα εξουσιοδοτημένα από το συλλογικό όργανο εθνικά μέλη επεξέτειναν τα καθήκοντα που είχαν ανατεθεί αρχικώς στους εξωτερικούς ερευνητές στα πραγματικά περιστατικά που εμπίπτουν στο σκέλος 1.
Όμως, αφενός, η κατάρτιση ενιαίας έκθεσης έρευνας από εξωτερικούς ερευνητές, ακόμη και αν θεωρηθεί ότι επέδειξαν αμεροληψία, δεν αρκεί για να ικανοποιηθεί το σύνολο των απαιτήσεων που επιβάλλονταν στη Eurojust στο πλαίσιο της υποχρέωσης αρωγής. Πράγματι, οι εν λόγω ερευνητές δεν διέθεταν τις εξουσίες της ΑΔΑ ή της ΑΣΣΠΑ και είχαν ως μόνη αρμοδιότητα να συντάξουν έκθεση έρευνας και, ενδεχομένως, να γνωμοδοτήσουν σχετικά με την ευθύνη των προσώπων που αφορούσε η έρευνα αυτή.
Αφετέρου, δεδομένου ότι η προβαλλόμενη, με την αίτηση αρωγής, ηθική παρενόχληση δύναται να οφείλεται σε περισσότερα πρόσωπα που ασκούν καθήκοντα εντός της Eurojust και ενήργησαν συντονισμένα ή, τουλάχιστον, ταυτόχρονα, η εξέταση των ισχυρισμών από μία ΑΣΣΠΑ για το ένα μέρος τους και από διαφορετική ΑΣΣΠΑ για το άλλο μέρος συνιστά παράβαση της υποχρέωσης της Διοίκησης να εξετάζει με φροντίδα και φρόνηση όλα τα κρίσιμα στοιχεία της υπόθεσης της οποίας έχει επιληφθεί. Μια τέτοια εξέταση δύναται πράγματι να εμποδίσει τη σφαιρική και συστηματική εκτίμηση όλων των καταγγελλόμενων περιστατικών που στοιχειοθετούν την ύπαρξη της προβαλλόμενης ηθικής παρενόχλησης και να έχει ως αποτέλεσμα να μη ληφθούν υπόψη, κατά την εκτίμηση των περιστατικών αυτών, οι αλληλεπιδράσεις που ενδέχεται να υπάρχουν μεταξύ των προσώπων στα οποία καταλογίζονται τα εν λόγω περιστατικά και των συμπεριφορών που τους προσάπτονται.
Το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι, εν προκειμένω, διαχωρίζοντας την αίτηση αρωγής σε δύο σκέλη των οποίων η εξέταση ανατέθηκε σε δύο διαφορετικές ΑΣΣΠΑ χωρίς να παρέχεται σε αυτές η δυνατότητα να εκτιμήσουν σφαιρικά και να εντάξουν σε ορισμένο πλαίσιο το σύνολο των καταγγελλόμενων στην εν λόγω αίτηση πραγματικών περιστατικών, η Eurojust δεν τήρησε την υποχρέωση επιμέλειας που είναι συμφυής με την αρχή της χρηστής διοίκησης, υπό το φως της οποίας οφείλει να εκπληρώνει την υποχρέωση αρωγής που υπέχει δυνάμει του άρθρου 24 του ΚΥΚ.
Όσον αφορά τις συνέπειες των πλημμελειών της διαδικασίας και της παραβίασης της αρχής της χρηστής διοίκησης επί της νομιμότητας των προσβαλλόμενων αποφάσεων, το Γενικό Δικαστήριο παρατηρεί ότι η ύπαρξη αλληλεπιδράσεων μεταξύ των διάφορων εμπλεκομένων προσώπων και του συνόλου των προβαλλόμενων πραγματικών περιστατικών αποτελεί ουσιώδες στοιχείο στο οποίο θεμελιώνεται η αίτηση αρωγής. Όμως, διαχωρίζοντας την ως άνω αίτηση σε δύο σκέλη και αναθέτοντάς την εξέτασή τους σε δύο διαφορετικές ΑΣΣΠΑ, η Eurojust δεν παρέσχε σε εκείνη από τις δύο ΑΣΣΠΑ που ήταν αρμόδια προς τούτο τη δυνατότητα να εξετάσει τις αλληλεπιδράσεις που ενδέχεται να υπήρχαν μεταξύ του διοικητικού διευθυντή και των λοιπών προσώπων που κατονομάζονταν στην αίτηση αρωγής.
Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ότι, χωρίς την ύπαρξη της παράβασης του καθήκοντος επιμέλειας, το περιεχόμενο της απόφασης που εκδόθηκε νομοτύπως από την αρμόδια ΑΣΣΠΑ θα μπορούσε να ήταν διαφορετικό και θα μπορούσε να είχε οδηγήσει στην αναγνώριση της ύπαρξης παρενόχλησης. Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο ακυρώνει τις προσβαλλόμενες αποφάσεις και απορρίπτει τις προσφυγές κατά τα λοιπά.