62024CJ0245_RES
Cás C‑245/24
‘Lukoil Bulgaria’ EOODagus‘Lukoil Neftohim Burgas’ AD
v
Komisia za zashtita na konkurentsiata
(Iarraidh ar réamhrialú ó Administrativen sad Sofia-oblast)
Breithiúnas na Cúirte (an Tríú Dlísheomra) an 18 Nollaig 2025
(Tarchur chun réamhrialú – Iomaíocht – Airteagal 102 CFAE – Mí-úsáid ceannasachta – Margadh chun breoslaí mótarfheithiclí a stóráil – Mí-úsáid – Rochtain ar bhonneagar fíor-riachtanach a dhiúltú do ghnóthais tríú páirtí – Bonneagar arna mhaoiniú go poiblí – Príobháidiú an bhonneagair sin)
Na ceisteanna a tharchuirtear – Inghlacthacht – Gá atá le réamhrialú agus ábharthacht na gceisteanna a ardaíodh – Measúnú arna dhéanamh ag an gcúirt náisiúnta
Toimhde ábharthachta na gceisteanna arna gcur (Airteagal 267 CFAE)
(féach míreanna 21-25)
Ceannasacht – Mí-úsáid – Diúltú ag gnóthas ag a bhfuil ceannasacht cead a thabhairt do ghnóthas eile rochtain a fháil ar tháirge nó ar sheirbhís atá riachtanach dá ghnó – Diúltú rochtana ar bhonneagar iompair agus stórála táirgí peitriliam – Diúltú do ghnóthais tríú páirtí ag dhá chuideachta atá faoi úinéireacht an ghnóthais cheannasaigh chéanna – Diúltú lena n‑áirítear roinnt sáruithe faoin dlí náisiúnta – Mí-úsáid ceannasachta – Measúnú ar iompar foriomlán an ghnóthais cheannasaigh – Oibleagáid ar an údarás iomaíochta náisiúnta scrúdú a dhéanamh ar mhí-úsáid ceannasachta i ndáil le gach sárú faoin dlí náisiúnta – Easpa
(Airteagal 102 CFAE)
(féach míreanna 30-42, cuid oibríochtúil 1)
Ceannasacht – Mí-úsáid – Diúltú ag gnóthas ag a bhfuil ceannasacht cead a thabhairt do ghnóthas eile rochtain a fháil ar tháirge nó ar sheirbhís atá riachtanach dá ghnó – Diúltú rochtana ar bhonneagar iompair agus stórála táirgí peitriliam – Bonneagar arna fhorbairt ag údaráis phoiblí sular fuair an gnóthas ceannasach é nó sula ndeonaítear cearta eisiacha don dara ceann – Measúnú ar nádúr mí-úsáideach an diúltaithe rochtana ar an mbonneagar sin – Measúnú de réir na gcritéar a forbraíodh i ndáil le diúltú rochtana ar bhonneagar arna fhorbairt ag gnóthas ceannasach chun críocha a ghníomhaíochta féin – Coinníollacha – Uathriail iomlán cinnteoireachta an ghnóthais cheannasaigh maidir le rochtain ar an mbonneagar atá i gceist
An bonneagar nó na cearta eisiacha chuig an mbonneagar sin faighte ag an ngnóthas ceannasach ar phraghas agus faoi choinníollacha a eascraíonn as nós imeachta iomaíoch (Airteagal 102 CFAE)
(féach míreanna 44-57, cuid oibríochtúil 2)
Résumé
Agus tarchur chun réamhrialú á éisteacht aici, rialaíonn an Chúirt Bhreithiúnáis maidir leis na coinníollacha chun Airteagal 102 CFAE a chur i bhfeidhm maidir le diúltú rochtana ag gnóthas ceannasach ar bhonneagar fíor-riachtanach atá ar fáil dó tar éis príobháidiú monaplachta Stáit a bhí ann roimhe sin.
Ar bhonn conradh príobháidithe a tugadh i gcrích in 1999, tháinig grúpa eacnamaíoch Lukoil, ar cuid de na gnóthais ‘Lukoil Bulgaria’ EOOD (‘Lukoil Bulgaria’) agus ‘Lukoil Neftohim Burgas’ AD (‘Lukoil Burgas’), chun bheith ina úinéir ar bhonneagar chun táirgí peitriliam a iompar agus a stóráil, bonneagar a bhí á oibriú roimhe sin ag gnóthas Stáit de chuid na Bulgáire. Tá trí phíblíne, seacht n‑iosta agus críochfort ola sa bhonneagar sin.
Tar éis an phríobháidithe sin, oibríonn Lukoil Burgas, an príomhtháirgeoir táirgí peitriliam sa Bhulgáir, scaglann Bourgas agus tá lamháltas aige chun críochfort calafoirt Rosenets a oibriú. Tá stórais atá scaipthe ar fud chríoch iomlán na Bulgáire, trádstórais chánach agus líonra náisiúnta stáisiún seirbhíse ag Lukoil Bulgaria, atá gníomhach i ndáileadh táirgí peitriliam.
Nuair a bhí sé deimhnithe gur thit praghas miondíola breoslaí sa Bhulgáir i mí an Mhárta 2020 níos lú ná praghas na hola ar mhargaí an domhain, tugadh treoir don Komisia za zashtita na konkurentsiata (an Coimisiún um Chosaint Iomaíochta, an Bhulgáir) (‘údarás iomaíochta na Bulgáire’) imscrúdú a dhéanamh ar sháruithe ar dhlí na hiomaíochta a bhaineann le foirmiú praghsanna miondíola breoslaí.
Ag deireadh an imscrúdaithe, chinn an t‑údarás sin, idir 2016 agus 2021, go raibh roinnt cineálacha mí-úsáide ceannasachta déanta ag Lukoil Bulgaria agus Lukoil Burgas a raibh comhaidhm fhrithiomaíoch acu, trí dhiúltú do tháirgeoirí nó allmhaireoirí breosla eile rochtain a fháil ar an mbonneagar iompair agus stórála a d’oibrigh siad. Go háirithe, dhiúltaigh siad rochtain a thabhairt dóibh ar thrádstórais chánach, ar iostaí muirí agus ar na píblínte atá ar fáil dóibh (‘an t‑iompar atá i gceist’).
Mheas údarás iomaíochta na Bulgáire gur ghá cuid den iompar sin a aicmiú mar ‘dhiúltú gan údar maith earra nó seirbhís a sholáthar’ de réir bhrí Dhlí na Bulgáire maidir le hiomaíocht a chosaint, agus gur ghá cinn eile a aicmiú mar ‘shrian ar tháirgeadh, trádáil agus forbairt theicniúil chun dochair do thomhaltóirí’ de réir bhrí an Dlí sin. É sin ráite, mar thoradh ar chomhtháthú an iompair sin i gcomhstraitéis de chuid ghrúpa Lukoil, mheas an t‑údarás sin gur sárú aonair é ar Airteagal 102 CFAE agus ar fhorálacha an Dlí maidir le hiomaíocht a chosaint araon. Mar smachtbhanna, ghearr sé fíneálacha ar Lukoil Bulgaria agus ar Lukoil Burgas.
Tar éis do Lukoil Bulgaria agus Lukoil Burgas agóid a dhéanamh i gcoinne an chinnidh sin os comhair Administrativen sad Sofia-oblast (an Chúirt Riaracháin, Cúige Shóifia, an Bhulgáir) chinn Administrativen sad Sofia-oblast roinnt ceisteanna a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú maidir le scrúdú a dhéanamh ar an iompar atá i gceist i bhfianaise Airteagal 102 CFAE.
Measúnú na Cúirte Breithiúnais
Á mheabhrú di, de réir údarás iomaíochta na Bulgáire, gur féidir cuid den iompar atá i gceist a mheas mar dhiúltú rochtana ar shaoráidí atá mar chuid den bhonneagar fíor-riachtanach céanna, cé gur srianta ar thrádáil iad cinn eile, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, ar an gcéad dul síos, an gceanglaítear ar údarás iomaíochta na Bulgáire, chun an t‑iompar atá i gceist a aicmiú mar mhí-úsáid ceannasachta de réir bhrí Airteagal 102 CFAE, a léiriú go gcomhlíontar na coinníollacha a leagtar síos san fhoráil sin maidir le hiompar a aicmítear mar shrianta ar thrádáil agus maidir le hiompar a aicmítear mar dhiúltú rochtana ar na saoráidí atá i gceist.
I ndáil leis sin, measann an Chúirt go mbaineann an díospóid sna príomhimeachtaí le hiompar aontaobhach dhá chuideachta ar leis an ngnóthas céanna iad, ar gearradh pionós aonair orthu mar gheall, go bunúsach, ar a ndiúltú rochtain a dheonú ar roinnt saoráidí atá faoina rialú faoi seach, arb ionann iad le chéile, ar an margadh ábhartha, agus bonneagar fíor-riachtanach. Dá réir sin, cuirtear i leith Lukoil Bulgaria agus Lukoil Burgas go raibh siad ag gabháil, i bhfianaise Airteagal 102 CFAE, d’iompar mí-úsáideach den chineál céanna, agus ní d’iompar de chineálacha éagsúla.
Meabhraíonn an Chúirt gur cásdlí socair é go leagtar síos le dlí iomaíochta an Aontais, a mhéid a bhaineann sé le gníomhaíochtaí gnóthas, mar chritéar cinntitheach gurb ann d’aontacht iompair ar an margadh, gan an deighilt fhoirmiúil idir cuideachtaí éagsúla mar thoradh ar a bpearsantacht dhlítheanach ar leithligh a bheith in ann bac a chur ar an aontacht sin chun críocha chur i bhfeidhm na rialacha iomaíochta
I bhfianaise na mbreithnithe sin, freagraíonn an Chúirt don chúirt a rinne an tarchur, chun go mbeidh údarás iomaíochta in ann a chinneadh gur mí-úsáid ceannasachta é an t‑iompar sin ag an dá chuideachta ar cuid den ghnóthas ceannasach céanna iad, arb é atá iontu, dar leis an údarás sin, diúltú rochtain a thabhairt ar shaoráidí atá faoina rialú faoi seach agus ar cuid den bhonneagar fíor-riachtanach céanna iad atá faoi rialú an ghnóthais sin, agus srian a chur ar thrádáil ina leith sin, nach gceanglaítear ar an údarás sin a chinneadh go gcomhlíontar coinníollacha Airteagal 102 CFAE maidir le hiompar a mheastar a bheith ina dhiúltú gan údar ar rochtain ar na saoráidí sin agus maidir le hiompar a mheastar a bheith ina shrianta ar thrádáil, ar choinníoll gur féidir leis a shuíomh go gcomhlíontar na coinníollacha sin i leith an iompair mhí-úsáidigh fhoriomláin a líomhnaítear i gcoinne an ghnóthais sin.
Ar an dara dul síos, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 102 CFAE le léiriú sa chaoi nach bhfuil na coinníollacha a leagtar amach i mír 41 den bhreithiúnas in Bronner, (
1
) ar dá réir a d’fhéadfadh diúltú rochtain a thabhairt ar bhonneagar a bheith ina mhí-úsáid ceannasachta, neamh-infheidhme i gcás nár fhorbair sí an bonneagar sin ag an ngnóthas ceannasach chun críocha a ghníomhaíochtaí féin ach gur fhorbair na húdaráis phoiblí é agus go raibh sé faoi réir lamháltas seirbhíse ag an Stát don ghnóthas sin nó a fuair sé tar éis oibríocht phríobháidithe.
Sa chomhthéacs sin, i mír 41 den bhreithiúnas in Bronner, chinn an Chúirt gur mí-úsáid ceannasachta diúltú rochtain a dheonú ar bhonneagar arna fhorbairt ag gnóthas ceannasach chun críocha a ghníomhaíochtaí féin agus atá faoi úinéireacht aige, ar choinníoll nach amháin go bhfuil an diúltú sin dóchúil go gcuirfidh sé deireadh le gach iomaíocht ar an margadh ábhartha ag an iarratasóir ar rochtain agus nach féidir é a chosaint go hoibiachtúil, ach freisin go bhfuil an bonneagar féin riachtanach chun gníomhaíocht an iarratasóra a fheidhmiú, sa mhéid nach bhfuil aon ionadach fíor ná féideartha ann don bhonneagar sin
I ndáil leis sin, cuireann an Chúirt in iúl gur gá, go háirithe, leanúint de ghnóthais ag a bhfuil ceannasacht a spreagadh chun infheistíocht a dhéanamh i bhforbairt táirgí nó seirbhísí ardcháilíochta, ar mhaithe le tomhaltóirí, rud a thugann údar le cur i bhfeidhm na gcoinníollacha a leagtar amach i mír 41 den bhreithiúnas in Bronner i gcás ina bhfuil bonneagar forbartha ag gnóthas ag a bhfuil ceannasacht, ar thaobh amháin, chun críocha a ghníomhaíochtaí féin agus, ar an taobh eile, ina bhfuil an bonneagar sin faoi úinéireacht aige. Ós rud é go bhfuil an dá chritéar dheireanacha sin carnach, is leor ceann amháin acu a bheith as láthair chun na coinníollacha a leagtar amach i mír 41 den bhreithiúnas in Bronner a bheith neamh-infheidhme.
Maidir leis an gcritéar nach mór don ghnóthas ag a bhfuil ceannasacht úinéireacht a bheith aige ar an mbonneagar atá i gceist, sonraíonn an Chúirt gur leor nach bhfuil neamhspleáchas cinnteoireachta iomlán ag gnóthas ceannasach maidir le rochtain ar an mbonneagar a oibríonn sé chun a chur as an áireamh go bhféadfaí a mheas go bhfuil sé ina sheilbh aige agus, dá bhrí sin, cur i bhfeidhm na gcoinníollacha a leagtar amach i mír 41 den bhreithiúnas in Bronner a eisiamh. I gcás den sórt sin, mar gheall ar chineál carnach an dá chritéar chun na coinníollacha sin a chur i bhfeidhm, ní bhaineann sé le hábhar ar forbraíodh an bonneagar atá i gceist chun críocha ghníomhaíochtaí dílse an ghnóthais cheannasaigh.
Murab ionann agus an méid a mhaíonn Lukoil Bulgaria agus Lukoil Burgas, is amhlaidh atá i gcás inar chruthaigh agus ina ndearna údaráis phoiblí le cistí poiblí bonneagar a bhunú agus a fhorbairt, nach bhfuil neamhspleáchas cinnteoireachta iomlán ag an ngnóthas ceannasach ina leith, a fuair an gnóthas sin ansin ar phraghas socraithe iomaíoch agus ina ndearna an gnóthas sin infheistíochtaí, gan beann ar mhéid an phraghais a íocadh agus ar na hinfheistíochtaí a rinneadh.
Os a choinne sin, i gcás ina bhfuil neamhspleáchas cinnteoireachta iomlán den sórt sin ann, ní féidir a mheas gur leor bonneagar a bheith comhdhéanta nó forbartha ag údaráis phoiblí nó trí bhíthin cistí poiblí chun cur i bhfeidhm na gcoinníollacha a leagtar amach i mír 41 den bhreithiúnas in Bronner a eisiamh in aon chás. Go deimhin, ós rud é go bhfuair gnóthas ceannasach bonneagar den sórt sin ar phraghas agus faoi choinníollacha a d’eascair as nós imeachta iomaíoch, tá sé cosúil le bonneagar arna bhunú nó arna fhorbairt ag an ngnóthas sin. Ar an taobh eile, má shuitear nach raibh an nós imeachta príobháidithe in ann cineál iomaíoch an phraghais agus na gcoinníollacha éadála a ráthú, níor mhór asamhlú den sórt sin a chur as an áireamh ansin.
I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é freagra na Cúirte ar an gcúirt a rinne an tarchur nach mór Airteagal 102 CFAE a léiriú sa chaoi go bhfuil na coinníollacha a leagtar amach i mír 41 den bhreithiúnas in Bronner, ar dá réir a d’fhéadfadh diúltú rochtain a thabhairt ar bhonneagar a bheith ina mhí-úsáid ceannasachta, infheidhme maidir le bonneagar a d’fhorbair na húdaráis phoiblí sula bhfuair gnóthas ceannasach é, tar éis príobháidiú, nó sular bhain an gnóthas sin úsáid as de bhun cearta eisiacha a d’aistrigh na húdaráis phoiblí sin chuige, ar choinníoll, ar thaobh amháin, gur tharla an príobháidiú nó an t‑aistriú ceart eisiach faoi choinníollacha lena ráthaítear cineál iomaíoch an phraghais agus coinníollacha eile an phríobháidithe sin agus, ar an taobh eile, go bhfuil neamhspleáchas cinnteoireachta iomlán ag an ngnóthas sin maidir le rochtain ar an mbonneagar sin.
(
1
)	Breithiúnas an 26 Samhain 1998, Bronner (C‑7/97, EU:C:1998:569).