62022CJ0737_RES
Sprawa C‑737/22
Staten og Kommunernes Indkøbsservice A/S
przeciwko
BibMedia A/S,
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Østre Landsret)
Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 13 czerwca 2024 r.
Odesłanie prejudycjalne – Udzielanie zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi – Dyrektywa 2014/24/UE – Artykuł 18 – Zasady równego traktowania i przejrzystości – Artykuł 46 – Podział zamówienia na części – Możliwość udzielenia oferentowi, który złożył drugą najkorzystniejszą ekonomicznie ofertę, części zamówienia na warunkach oferty najkorzystniejszej ekonomicznie
Pytania prejudycjalne – Dopuszczalność – Granice – Pytania pozbawione w sposób oczywisty znaczenia dla sprawy i pytania hipotetyczne zadane w kontekście wykluczającym użyteczną odpowiedź – Brak
(art. 267 TFUE)
(zob. pkt 25, 28)
Zbliżanie ustawodawstw – Procedury udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi – Dyrektywa 2014/24 – Udzielanie zamówień – Zasady równego traktowania oferentów i przejrzystości – Zakaz negocjacji między instytucją zamawiającą a oferentem – Zakres – Warunki udzielenia zamówienia podzielonego na części według kryterium najniższej ceny – Część o mniejszej wartości niż część największa – Udzielenie zamówienia oferentowi, który złożył drugą najkorzystniejszą ekonomicznie ofertę – Warunek – Zrównanie ceny wykonania części zamówienia o mniejszej wartości z ceną oferenta, który złożył ofertę najkorzystniejszą ekonomicznie – Dopuszczalność
(dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24, art. 18 ust. 1, art. 27, 46)
(zob. pkt 33–39, 41; sentencja)
Streszczenie
Trybunał, do którego Østre Landsret (sąd apelacyjny regionu wschodniego, Dania) zwrócił się z wnioskiem o wydanie orzeczenia prejudycjalnego, wyjaśnił w ramach postępowania o udzielenie zamówienia publicznego podzielonego na części zakres zasad przejrzystości i równego traktowania, a także wynikający z nich zakaz negocjacji.
Staten og Kommunernes Indkøbsservice A/S (zwany dalej „SKI”), będący centralną jednostką zakupującą stanowiącą własność państwa duńskiego i Kommunernes Landsforening (związku gmin Królestwa Danii), wszczął postępowanie przetargowe w celu zawarcia umowy ramowej dotyczącej dostawy między innymi materiałów bibliotecznych. Specyfikacja istotnych warunków zamówienia w ramach tego przetargu wskazywała, że zamówienia dotyczące duńskich książek i partytur są podzielone geograficznie na dwie części (zachód i wschód). Wskazano w niej również, że część 2 (zachód) zostanie udzielona oferentowi, który przedstawi ofertę najkorzystniejszą ekonomicznie, podczas gdy część 1 (wschód) przypadnie oferentowi, który przedstawi drugą najkorzystniejszą ekonomicznie ofertę, pod warunkiem że zgodzi się on wykonać tę część po cenie oferenta, który przedstawił ofertę najkorzystniejszą ekonomicznie. Po upływie terminu składania ofert i zgodnie z wyżej wymienionymi warunkami określonymi w specyfikacji istotnych warunków zamówienia (
1
) SKI przyznał na rzecz BibMedia część 2 (zachód) i zaproponował udzielenie na rzecz AVM części 1 (Wschód), pod warunkiem że spółka ta zaakceptuje wykonanie dostaw i usług przewidzianych w tej części zamówienia za cenę zaoferowaną przez BibMedia, o której to cenie AVM została poinformowana.
W następstwie odwołania wniesionego przez AVM do Klagenævnet for Udbud (komisji odwoławczej ds. zamówień publicznych, Dania) organ ten uznał, że SKI naruszyła duńską ustawę o zamówieniach publicznych na tej podstawie, że specyfikacja istotnych warunków zamówienia była sprzeczna z zakazem negocjacji, który wynika z zasad równego traktowania i przejrzystości. SKI wniosła skargę na tę decyzję do Retten i Glostrup (sądu rejonowego w Glostrup, Dania), który przekazał sprawę do Østre Landsret (sądu apelacyjnego regionu wschodniego, Dania), będącego sądem odsyłającym.
W tym kontekście sąd apelacyjny regionu wschodniego zwrócił się do Trybunału z pytaniem, czy art. 18 ust. 1 dyrektywy 2014/24 (
2
) należy interpretować w ten sposób, że zasady równego traktowania i przejrzystości określone w tym przepisie stoją na przeszkodzie temu, by w ramach postępowania o udzielenie zamówienia publicznego podzielonego na części oferentowi, który złożył drugą najkorzystniejszą ekonomicznie ofertę, udzielono zamówienia na jedną część zgodnie z zasadami określonymi w dokumentach zamówienia, pod warunkiem że zgodzi się on na wykonanie dostaw i usług w ramach tej części po takiej samej cenie, jaka została zaproponowana przez oferenta, który przedstawił ofertę najkorzystniejszą ekonomicznie, i któremu w konsekwencji udzielono zamówienia na inną, większą część tego zamówienia.
Ocena Trybunału
Przypomniawszy, że zasady równego traktowania i przejrzystości stoją na przeszkodzie wszelkim negocjacjom między instytucją zamawiającą a oferentem w ramach postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, w związku z czym co do zasady oferta nie może być modyfikowana po jej złożeniu ani z inicjatywy instytucji zamawiającej, ani z inicjatywy oferenta, Trybunał uznał, że sposób udzielenia zamówienia publicznego taki jak przedstawiony w specyfikacji istotnych warunków zamówienia rozpatrywanego w postępowaniu głównym nie zawiera żadnego elementu negocjacji.
W tym względzie Trybunał wskazał, że taki sposób udzielania zamówień publicznych gwarantuje, w odniesieniu do udzielenia wszystkich części zamówienia, poszanowanie kryterium najniższej ceny bez możliwości odstąpienia przez instytucję zamawiającą od tego kryterium lub wezwania oferenta do zmiany jego oferty, ponieważ instytucja zamawiająca musi oprzeć się na cenach zaproponowanych przed upływem terminu składania ofert i przestrzegać w toku całej procedury kolejności klasyfikacji, która wynika z tych ofert cenowych.
W takim postępowaniu przetargowym to właśnie ceny zaproponowane przed upływem terminu składania ofert określają bezpośrednio i ostatecznie klasyfikację oferentów. W ramach tej klasyfikacji oferent, który zaoferował najniższą cenę, zajmuje pierwsze miejsce, i umowa zostanie zawarta w całości właśnie po tej cenie.
Trybunał sprecyzował, że przyznana w specyfikacji istotnych warunków zamówienia możliwość udzielenia oferentowi, który przedstawi drugą najkorzystniejszą ekonomicznie ofertę, części zamówienia jest jedynie skutkiem, jak wyraźnie wynika z dokumentacji przetargowej, tego, że znajduje się on na drugim miejscu w klasyfikacji na podstawie cen zaproponowanych w ofertach.
To, czy z tej możliwości skorzystano, czy też nie, zależy od decyzji tego oferenta o akceptacji wykonania danej części zamówienia po cenie oferenta, który złożył ofertę najkorzystniejszą ekonomicznie. Warunek ten stanowi część zasad postępowania w sprawie udzielenia zamówienia określonych w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. W przypadku gdy oferent, który złożył drugą najkorzystniejszą ekonomicznie ofertę, nie zgodzi się na dostosowanie się do tej ceny, do oferenta zajmującego trzecią pozycję w klasyfikacji na podstawie cen zaproponowanych w ofertach należy zajęcie stanowiska w tej kwestii, i tak dalej w kolejności klasyfikacji ofert, dopóki żaden z oferentów nie wyrazi zgody na dostosowanie się do ceny oferty przedstawionej przez oferenta, który złożył ofertę najkorzystniejszą ekonomicznie. Jeżeli wszyscy oferenci sklasyfikowani na miejscach od drugiego do ostatniego odmówią wykonania owej części zamówienia po tej cenie, oferentowi, który złożył ofertę najkorzystniejszą ekonomicznie, zostaje udzielone zamówienie w zakresie obejmującym wszystkie jego części.
W związku z tym żadna z decyzji, które mogą zostać podjęte przez oferentów sklasyfikowanych na miejscach od drugiego do ostatniego, nie oznacza zmiany ofert, które złożyli przed upływem przewidzianego w tym celu terminu, ani negocjacji z instytucją zamawiającą. Żaden oferent nie ma bowiem możliwości zmiany, w drodze modyfikacji oferty lub jakichkolwiek negocjacji, swego miejsca w klasyfikacji lub ceny, po której zostanie zawarta umowa dotycząca jakiejkolwiek części zamówienia.
Trybunał wywiódł z powyższego, że sposób udzielenia zamówienia taki jak rozpatrywany w postępowaniu głównym mieści się, bez naruszenia zasad równego traktowania i przejrzystości, w ramach sytuacji wskazanej w dyrektywie 2014/24, w której instytucja zamawiająca postanawia udzielić zamówienia w postaci odrębnych części, precyzując w dokumentacji przetargowej, czy dopuszczalne jest złożenie oferty na jedną część, kilka części lub wszystkie części, oraz wskazując, jakie obiektywne i niedyskryminujące kryteria zostaną zastosowane w celu ustalenia udzielenia zamówienia w odniesieniu do jego poszczególnych części.
W świetle powyższych rozważań Trybunał orzekł, że zasady równego traktowania i przejrzystości określone w dyrektywie nie stoją na przeszkodzie temu, by w ramach postępowania o udzielenie zamówienia publicznego podzielonego na części oferentowi, który złożył drugą najkorzystniejszą ekonomicznie ofertę, udzielono zamówienia na jedną część zgodnie z zasadami określonymi w dokumentach zamówienia, pod warunkiem że zgodzi się on na wykonanie dostaw i usług w ramach tej części po takiej samej cenie, jaka została zaproponowana przez oferenta, który przedstawił ofertę najkorzystniejszą ekonomicznie i któremu w konsekwencji udzielono zamówienia na inną, większą część tego zamówienia.
(
1
)	Punkt 3.1.1 specyfikacji istotnych warunków zamówienia
(
2
)	Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylająca dyrektywę 2004/18/WE (Dz.U. 2014, L 94, s. 65, zwana dalej „dyrektywą 2014/24”).