62023CJ0423
WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
z dnia 22 stycznia 2026 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Rynek wewnętrzny energii elektrycznej – Dyrektywa (UE) 2019/944 – Artykuł 5 – Rynkowe ceny dostaw – Dyrektywa (UE) 2018/2001 – Promowanie stosowania energii ze źródeł odnawialnych – Rozporządzenie (UE) 2022/1854 – Interwencja w sytuacji nadzwyczajnej w celu rozwiązania problemu wysokich cen energii – Artykuły 6 i 7 – Pułap dochodów rynkowych uzyskanych przez producentów energii elektrycznej wykorzystujących niektóre źródła energii – Artykuł 8 – Środki krajowe dodatkowo ograniczające dochody rynkowe – Warunki – Uregulowania krajowe niegwarantujące producentom zatrzymania 10 % dochodów przekraczających pułap – Utrzymanie inwestycji w sektorze energii odnawialnych – Brak pułapu dochodów uzyskanych ze sprzedaży energii elektrycznej wyprodukowanej z węgla kamiennego – Brak uregulowań zróżnicowanych w zależności od różnych źródeł energii
W sprawie C‑423/23
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Tribunale amministrativo regionale per la Lombardia (regionalny sąd administracyjny dla Lombardii, Włochy) postanowieniem z dnia 7 lipca 2023 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 10 lipca 2023 r., w postępowaniu:
Secab Soc. coop.
przeciwko
Autorità di Regolazione per Energia Reti e Ambiente (ARERA),
Gestore dei servizi energetici (GSE) SpA,
przy udziale:
Presidenza del Consiglio dei Ministri,
Ministero della Transizione ecologica,
Ministero dello Sviluppo economico,
Associazione Italia Solare ETS,
Assoidroelettrica,
Elettricità Futura – Unione delle imprese elettriche italiane,
TRYBUNAŁ (czwarta izba),
w składzie: I. Jarukaitis (sprawozdawca), prezes izby, M. Condinanzi i N. Jääskinen, sędziowie,
rzecznik generalny: A. Rantos,
sekretarz: G. Chiapponi, administrator,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 6 listopada 2024 r.,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu Secab Soc. Coop. – C. Mainardis, M. Nussi i A. Travi, avvocati,
–
w imieniu Gestore dei servizi energetici (GSE) SpA – D. Gallo, G. Pellegrino, G. Vercillo i A. Zoppini, avvocati,
–
w imieniu Associazione Italia Solare ETS – G. Cassar, avvocata,
–
w imieniu Assoidroelettrica – G.B. Conte i G. Giordano, avvocati,
–
w imieniu Elettricità Futura – Unione delle imprese elettriche italiane – C. Martorana, avvocata,
–
w imieniu rządu włoskiego – S. Fiorentino i G. Palmieri, w charakterze pełnomocników, których wspierały L. Delbono i R. Guizzi, avvocati dello Stato,
–
w imieniu rządu belgijskiego – P. Cottin i M. Jacobs, w charakterze pełnomocników, których wspierali K. Decroix i B. Martel, advocaten,
–
w imieniu rządu greckiego – K. Boskovits i C. Kokkosi, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – O. Beynet, B. De Meester, T. Scharf i A. Spina, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 6 lutego 2025 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 5 ust. 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej oraz zmieniającej dyrektywę 2012/27/UE (Dz.U. 2019, L 158, s. 125), motywów 2, 3 i 12 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (Dz.U. 2018, L 328, s. 82), jak również motywów 27–29, 39 i 41, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 lit. h)–j) oraz art. 8 ust. 1 lit. a) i d), a także ust. 2 rozporządzenia Rady (UE) 2022/1854 z dnia 6 października 2022 r. w sprawie interwencji w sytuacji nadzwyczajnej w celu rozwiązania problemu wysokich cen energii (Dz.U. 2022, L 261 I, s. 1).
2
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Secab Soc. coop., spółdzielnią działającą w sektorze produkcji energii elektrycznej, a Autorità di Regolazione per Energia Reti e Ambiente (ARERA) (krajowym organem regulacyjnym ds. energii, sieci i środowiska, Włochy) i Gestore dei servizi energetici (GSE) SpA, spółką prawa włoskiego należącą w całości do państwa włoskiego za pośrednictwem Ministero dell’Economia e delle Finanze (ministerstwa gospodarki i finansów, Włochy), odpowiedzialną za promowanie i wspieranie rozwoju odnawialnych źródeł energii oraz efektywności energetycznej w ramach krajowej polityki energetycznej, w przedmiocie zgodności z prawem uregulowań krajowych ustalających pułap dochodów rynkowych pochodzących ze sprzedaży energii elektrycznej wytwarzanej z niektórych odnawialnych źródeł energii.
Ramy prawne
Prawo Unii
Dyrektywa 2018/2001
3
Motywy 2, 3 i 12 dyrektywy 2018/2001 przewidują:
„(2)
Zgodnie z art. 194 ust. 1 [TFUE] wspieranie odnawialnych form energii jest jednym z celów […] polityki energetycznej [Unii Europejskiej]. Cel ten jest realizowany przez niniejszą dyrektywę. Zwiększone stosowanie energii ze źródeł odnawialnych, zwanej także »energią odnawialną«, stanowi istotny element pakietu środków koniecznych do redukcji emisji gazów cieplarnianych i wypełnienia unijnych zobowiązań w ramach Porozumienia paryskiego z 2015 r. w sprawie zmian klimatu przyjętego na zakończenie 21. Konferencji Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu […], a także realizacji unijnych ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030, w tym wiążącego celu Unii, jakim jest zmniejszenie do 2030 r. emisji o co najmniej 40 % w stosunku do poziomów z 1990 r. Unijny wiążący cel dotyczący energii odnawialnej na 2030 r. oraz wkłady państw członkowskich w realizację tego celu, w tym ich udziały bazowe w odniesieniu do ich krajowych celów ogólnych na 2020 r., należą do elementów mających nadrzędne znaczenie dla unijnej polityki energetycznej i środowiskowej. Inne tego rodzaju elementy umieszczono w określonych w niniejszej dyrektywie ramach na rzecz np. rozwoju ogrzewania i chłodzenia z wykorzystaniem energii odnawialnej oraz rozwoju odnawialnych paliw transportowych.
(3)
Zwiększone stosowanie energii ze źródeł odnawialnych ma również fundamentalne znaczenie dla promowania bezpieczeństwa dostaw energii, zrównoważonej energii po przystępnych cenach, rozwoju technologicznego i innowacji, a także wiodącej pozycji technologicznej i przemysłowej, przy jednoczesnym zapewnieniu korzyści środowiskowych, społecznych i zdrowotnych, jak również stworzeniu znaczących możliwości zatrudnienia i rozwoju regionalnego, zwłaszcza na obszarach wiejskich i odizolowanych, w regionach lub na terytoriach o niskiej gęstości zaludnienia lub objętych częściową dezindustrializacją.
[…]
(12)
Aby wspierać ambitny wkład państw członkowskich w realizację unijnego celu, należy utworzyć w tych państwach ramy finansowe mające na celu ułatwienie inwestycji w projekty dotyczące energii odnawialnej, w tym w drodze zastosowania instrumentów finansowych”.
Dyrektywa 2019/944
4
Artykuł 5 dyrektywy 2019/944, zatytułowany „Rynkowe ceny dostaw”, stanowi:
„1.   Dostawcom przysługuje swoboda w ustalaniu ceny, po jakiej dostarczają energię elektryczną odbiorcom. Państwa członkowskie podejmują odpowiednie działania w celu zapewnienia skutecznej konkurencji między dostawcami.
[…]
3.   W drodze odstępstwa od ust. 1 i 2 państwa członkowskie mogą stosować interwencje publiczne w zakresie ustalania cen za dostawy energii elektrycznej dla dotkniętych ubóstwem energetycznym lub wrażliwych odbiorców będących gospodarstwami domowymi. Takie interwencje publiczne muszą spełniać warunki określone w ust. 4 i 5.
4.   Interwencje publiczne w zakresie ustalania cen za dostawy energii elektrycznej:
a)
muszą służyć ogólnemu interesowi gospodarczemu i nie mogą wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia ogólnego interesu gospodarczego;
b)
muszą być jasno określone, przejrzyste, wolne od dyskryminacji i możliwe do zweryfikowania;
c)
muszą gwarantować unijnym przedsiębiorstwom energetycznym dostęp do odbiorców na równych warunkach;
d)
muszą być ograniczone w czasie i proporcjonalne w odniesieniu do ich beneficjentów;
e)
nie mogą pociągać za sobą dodatkowych kosztów dyskryminujących uczestników rynku.
[…]”.
Rozporządzenie 2022/1854
5
Motywy 1, 27–29 i 39–41 rozporządzenia 2022/1854 uściślały:
„(1)
Od września 2021 r. na rynkach energii elektrycznej obserwuje się bardzo wysokie ceny […].
[…]
(27)
Poziom, na którym ustala się pułap dochodów rynkowych, nie powinien zagrażać zdolności producentów, wobec których jest stosowany – w tym producentów energii ze źródeł odnawialnych – do odzyskania kosztów inwestycji i kosztów operacyjnych oraz powinien chronić przyszłe inwestycje w zdolności wytwórcze niezbędne do utworzenia niezawodnego systemu elektroenergetycznego o obniżonej emisyjności i zachęcać do takich inwestycji. Zachowaniu funkcjonowania wewnętrznego rynku energii elektrycznej najlepiej służy pułap dochodów rynkowych, będący pułapem jednolitym w całej Unii, ponieważ pozwala on utrzymać konkurencję cenową między producentami energii elektrycznej wykorzystującymi różne technologie, w szczególności odnawialne źródła energii.
(28)
Chociaż sporadyczne i krótkoterminowe ceny szczytowe można uznać za normalną cechę na rynku energii elektrycznej i mogą one być przydatne dla niektórych inwestorów w celu odzyskania inwestycji w wytwarzanie energii elektrycznej, skrajny i trwały wzrost cen obserwowany od lutego 2022 r. znacznie różni się od normalnej sytuacji rynkowej okazjonalnych cen szczytowych. W związku z tym pułapu dochodów rynkowych nie należy ustalać poniżej uzasadnionych oczekiwań uczestników rynku co do średniego poziomu cen energii elektrycznej w godzinach, w których zapotrzebowanie na energię elektryczną było najwyższe przed rozpoczęciem wojny napastniczej [Federacji Rosyjskiej] przeciw Ukrainie. Przed lutym 2022 r. średnie ceny szczytowe na hurtowym rynku energii elektrycznej w Unii w ostatnich dziesięcioleciach utrzymywały się konsekwentnie znacznie poniżej 180 EUR za [magawatogodzinę (MWh)], pomimo różnic w cenach energii elektrycznej między regionami w Unii. Ponieważ uczestnicy rynku podejmowali początkowe decyzje dotyczące inwestycji w oparciu o oczekiwanie, że średnio ceny będą niższe od tego poziomu w godzinach szczytu, ustalenie pułapu dochodów rynkowych na poziomie 180 EUR/MWh znacznie przewyższa pierwotne oczekiwania rynku. Pozostawiając margines w odniesieniu do ceny, jakiej inwestorzy mogliby racjonalnie oczekiwać, należy jednocześnie zapewnić, aby pułap dochodów rynkowych nie był sprzeczny z początkową oceną rentowności inwestycji.
(29)
Ponadto pułap dochodów rynkowych w wysokości 180 EUR/MWh uwzględnienia rozsądny margines i jest zdecydowanie wyższy niż obecne uśrednione koszty wytworzenia energii (LCOE [levelised cost of electricity])) dla istotnych technologii wytwarzania, co umożliwia objętym nim producentom pokrycie ich inwestycji i kosztów operacyjnych. Biorąc pod uwagę, że pułap dochodów rynkowych pozostawia znaczny margines między rozsądnymi LCOE a pułapem dochodów rynkowych, nie można zatem oczekiwać, że zaszkodzi on inwestycjom w nowe zdolności inframarginalne.
[…]
(39)
Aby uwzględnić obawy dotyczące bezpieczeństwa dostaw, państwa członkowskie powinny mieć możliwość ustalenia pułapu dochodów rynkowych w sposób umożliwiający producentom energii elektrycznej zatrzymanie 10 % nadwyżki dochodów powyżej pułapu dochodów rynkowych.
(40)
Biorąc pod uwagę, że koszyk energetyczny i struktura kosztów zakładów wytwarzania energii znacznie się różnią w poszczególnych państwach członkowskich, należy zezwolić im na utrzymanie lub wprowadzenie krajowych środków kryzysowych na określonych warunkach.
(41)
W szczególności państwa członkowskie powinny zachować możliwość dalszego ograniczania dochodów producentów, do których ma zastosowanie pułap dochodów rynkowych, oraz ustalania odrębnego pułapu dochodów rynkowych uzyskanych ze sprzedaży energii elektrycznej wyprodukowanej z węgla kamiennego, której cena może być znacznie niższa niż cena technologii krańcowych w niektórych państwach członkowskich. Aby zapewnić pewność prawa, państwa członkowskie powinny mieć również możliwość utrzymania lub wprowadzenia krajowych środków kryzysowych, które ograniczają dochody rynkowe producentów innych niż producenci podlegający ogólnounijnemu pułapowi dochodów rynkowych”.
6
Artykuł 6 tego rozporządzenia, zatytułowany „Obowiązkowy pułap dochodów rynkowych”, przewidywał w ust. 1 i 2:
„1.   Dochody rynkowe producentów uzyskane z wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł, o których mowa w art. 7 ust. 1, są ograniczone do maksymalnej kwoty 180 EUR/MWh wyprodukowanej energii elektrycznej.
2.   Państwa członkowskie zapewniają, aby pułap dochodów rynkowych dotyczył wszystkich dochodów rynkowych producentów i, w stosownych przypadkach, pośredników uczestniczących w hurtowych rynkach energii elektrycznej w imieniu producentów, niezależnie od rynkowych ram czasowych, w których ma miejsce transakcja, oraz od tego, czy energia elektryczna jest przedmiotem obrotu dwustronnego czy scentralizowanego”.
7
Artykuł 7 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Zastosowanie pułapu dochodów rynkowych w odniesieniu do producentów energii elektrycznej”, stanowił w ust. 1 i 5:
„1.   Pułap dochodów rynkowych przewidziany w art. 6 ma zastosowanie do dochodów rynkowych uzyskanych ze sprzedaży energii elektrycznej wyprodukowanej z następujących źródeł:
a)
energii wiatrowej;
b)
energii słonecznej (energia słoneczna termiczna i fotowoltaiczna);
c)
energii geotermalnej;
d)
energii wodnej bez zbiorników;
e)
paliwa z biomasy (stałe lub gazowe paliwa z biomasy), z wyłączeniem biometanu;
f)
odpadów;
g)
energii jądrowej;
h)
węgla brunatnego;
i)
produktów ropopochodnych;
j)
torfu.
[…]
5.   Państwa członkowskie mogą zdecydować, że pułap dochodów rynkowych ma zastosowanie jedynie do 90 % dochodów rynkowych przekraczających pułap dochodów rynkowych przewidziany w art. 6 ust. 1”.
8
Zgodnie z art. 8 tego rozporządzenia, zatytułowanym „Krajowe środki kryzysowe”:
„1.   Państwa członkowskie mogą:
a)
utrzymać lub wprowadzić środki, które dodatkowo ograniczają dochody rynkowe producentów wytwarzających energię elektryczną ze źródeł wymienionych w art. 7 ust. 1, w tym z możliwością rozróżnienia między technologiami, a także dochody rynkowe innych uczestników rynku, w tym tych zajmujących się obrotem energią elektryczną;
[…]
c)
utrzymać lub wprowadzić środki krajowe w celu ograniczenia dochodów rynkowych producentów wytwarzających energię elektryczną ze źródeł niewymienionych w art. 7 ust. 1;
d)
ustalić odrębny pułap dochodów rynkowych uzyskanych ze sprzedaży energii elektrycznej wyprodukowanej z węgla kamiennego;
[…]
2.   Środki, o których mowa w ust. 1, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem:
a)
są proporcjonalne i niedyskryminacyjne;
b)
nie zagrażają sygnałom inwestycyjnym;
c)
zapewniają pokrycie kosztów inwestycji i kosztów operacyjnych;
d)
nie zakłócają funkcjonowania hurtowych rynków energii elektrycznej i w szczególności nie wpływają na ranking cenowy i kształtowanie się cen na rynku hurtowym;
e)
są zgodne z prawem Unii”.
9
Artykuł 10 rozporządzenia 2022/1854, zatytułowany „Podział nadwyżki dochodu”, stanowił w ust. 1:
„Państwa członkowskie zapewniają, aby wszystkie nadwyżki dochodu wynikające z zastosowania pułapu dochodów rynkowych były wykorzystywane w ukierunkowany sposób do finansowania środków wspierających końcowych odbiorców energii elektrycznej, które łagodzą wpływ wysokich cen energii elektrycznej na tych odbiorców”.
10
Artykuł 22 tego rozporządzenia, zatytułowany „Wejście w życie i rozpoczęcie stosowania”, przewidywał:
„1.   Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
2.   Bez uszczerbku dla obowiązku zapewnienia podziału nadwyżek dochodu zgodnie z art. 10 i wykorzystania wpływów z tymczasowej składki solidarnościowej zgodnie z art. 17 oraz bez uszczerbku dla obowiązku w zakresie sprawozdawczości, o którym mowa w art. 20 ust. 2, niniejsze rozporządzenie stosuje się do dnia 31 grudnia 2023 r., z zastrzeżeniem następujących warunków:
[…]
c) art. 6, 7 i 8 stosuje się od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r.;
[…]”.
Prawo włoskie
Dekret z mocą ustawy nr 4/2022
11
Dekret z mocą ustawy nr 4/2022, przekształcony, ze zmianami, przez legge n. 25 – Conversione in legge, con modificazioni, del decreto‑legge 27 gennaio 2022, n. 4, recante misure urgenti in materia di sostegno alle imprese e agli operatori economici, di lavoro, salute e servizi territoriali, connesse all’emergenza da COVID‑19, nonché per il contenimento degli effetti degli aumenti dei prezzi nel settore elettrico (ustawę nr 25 przekształcającą w ustawę dekret z mocą ustawy nr 4 z dnia 27 stycznia 2022 r. w sprawie pilnych środków mających na celu wsparcie przedsiębiorstw i podmiotów gospodarczych, pracy, zdrowia i usług terytorialnych w kontekście kryzysu związanego z COVID‑19 oraz ograniczenie skutków podwyżek cen w sektorze energii elektrycznej) z dnia 28 marca 2022 r. (GURI nr 73 z dnia 28 marca 2022 r., dodatek zwyczajny nr 13) (zwany dalej „dekretem z mocą ustawy nr 4/2022”), zawiera art. 15 bis, zatytułowany „Dodatkowe środki dotyczące energii elektrycznej wytwarzanej przez instalacje wykorzystujące odnawialne źródła energii”. Artykuł 15 bis stanowił:
„1.   Od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. stosuje się dwukierunkowy mechanizm kompensacji ceny energii w odniesieniu do energii elektrycznej wprowadzanej do sieci przez:
a)
instalacje fotowoltaiczne o mocy przekraczającej 20 kW korzystające ze stałych premii wynikających z mechanizmu taryfy zakupu (Conto Energia), które nie zależą od cen rynkowych;
b)
instalacje o mocy powyżej 20 kW wykorzystujące źródła słoneczne, hydroelektryczne, geotermalne i wiatrowe oraz niekorzystające z mechanizmów zachęt, które rozpoczęły działalność przed dniem 1 stycznia 2010 r.
[…]
3.   Do celów ust. 1 GSE oblicza różnicę między wartościami, o których mowa w lit. a) i b) poniżej:
a)
cena referencyjna równa cenie podanej w tabeli [załączonej do tego] dekretu z mocą ustawy dla każdego obszaru rynku [w przedziale 56–58 EUR/MWh (z wyjątkiem wysp Sardynii i Sycylii, dla których ustalono ją, odpowiednio, na 61 EUR/MWh i 75 EUR/MWh)];
b)
cena rynkowa równa:
1)
w przypadku instalacji, o których mowa w ust. 1 lit. a), a także instalacji, o których mowa w ust. 1 lit. b), wykorzystujących źródła słoneczne, wiatrowe, geotermalne i wodne przepływowe – godzinowej cenie energii elektrycznej na obszarze rynkowym lub, w przypadku umów na dostawy zawartych przed dniem 27 stycznia 2022 r., które nie spełniają warunków, o których mowa w ust. 7, cenie wskazanej w tych umowach;
2)
w przypadku instalacji, o których mowa w ust. 1 lit. b), innych niż wskazane w pkt 1 – średniej arytmetycznej godzinowej cenie energii elektrycznej z danego miesiąca na obszarze rynkowym lub, w przypadku umów na dostawy zawartych przed dniem 27 stycznia 2022 r., które nie spełniają warunków, o których mowa w ust. 7, cenie wskazanej w tych umowach.
4.   W przypadku gdy różnica, o której mowa w ust. 3, jest dodatnia, GSE wypłaca odpowiednią kwotę producentowi. W przypadku gdy różnica ta jest ujemna, GSE dokonuje rozliczenia lub żąda od producenta odpowiedniej kwoty.
[…]”.
12
W art. 11 ust. 1 dekretu z mocą ustawy nr 115/2022, przekształconego, ze zmianami, przez legge n. 142 – Conversione in legge, con modificazioni, del decreto‑legge 9 agosto 2022, n. 115, recante misure urgenti in materia di energia, emergenza Idrica, politiche sociali e industriali (ustawę nr 142 przekształcającą dekret z mocą ustawy nr 115 z dnia 9 sierpnia 2022 r. w sprawie pilnych środków w dziedzinie energii, kryzysu wodnego, polityki społecznej i przemysłowej) z dnia 21 września 2022 r. (GURI nr 221 z dnia 21 września 2022 r., s. 1), przedłużono do dnia 30 czerwca 2023 r. stosowanie mechanizmu kompensacji przewidzianego w tym art. 15 bis.
Ustawa nr 197/22
13
Legge n. 197 – Bilancio di previsione dello Stato per l’anno finanziario 2023 e bilancio pluriennale per il triennio 2023–2025 (ustawa nr 197 w sprawie preliminarza budżetowego państwa na rok budżetowy 2023 i wieloletni budżet na trzy lata 2023–2025) z dnia 29 grudnia 2022 r. (GURI nr 303 z dnia 29 grudnia 2022 r., dodatek zwyczajny nr 43) (zwana dalej „ustawą nr 197/22”) przewiduje w art. 1 ust. 30–33:
„30.   Zgodnie z rozporządzeniem [2022/1854] od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. stosuje się pułap dochodów rynkowych uzyskanych przez producentów energii elektrycznej za pomocą jednokierunkowego mechanizmu kompensacji w odniesieniu do energii elektrycznej wprowadzanej do sieci przez:
a)
instalacje wykorzystujące źródła odnawialne nieobjęte zakresem stosowania art. 15 bis [dekretu z mocą ustawy nr 4/2022];
b)
instalacje wykorzystujące źródła nieodnawialne, o których mowa w art. 7 ust. 1 rozporządzenia [2022/1854].
31.   Pułap dochodów rynkowych ma zastosowanie do wszystkich dochodów rynkowych uzyskanych przez producentów energii elektrycznej z instalacji, o których mowa powyżej, i, w stosownych przypadkach, pośredników uczestniczących w hurtowych rynkach energii elektrycznej w imieniu tych producentów, niezależnie od rynkowych ram czasowych, w których ma miejsce transakcja generująca dochody, oraz od tego, czy energia elektryczna jest przedmiotem obrotu dwustronnego, czy scentralizowanego.
32.   Do celów ust. 30 [GSE] oblicza różnicę między wartościami, o których mowa w lit. a) i b) poniżej:
a)
cena referencyjna równa 180 EUR/MWh lub, w przypadku źródeł, dla których koszty produkcji są wyższe od tej ceny, wartości dla technologii ustalonej zgodnie z kryteriami określonymi przez ARERA […], z uwzględnieniem kosztów inwestycji i kosztów operacyjnych oraz godziwego wynagrodzenia z tytułu inwestycji. W tym celu w przypadku instalacji wspieranych za pomocą mechanizmów jednokierunkowych innych niż mechanizmy zastępujące zielone certyfikaty, cena referencyjna jest równa maksymalnej wartości między kwotą 180 EUR/MWh a obowiązującą taryfą;
b)
cena rynkowa równa średniej miesięcznej ceny godzinowej na obszarze rynku, określonej jako średnia ważona dla instalacji wykorzystujących źródła energii o nieprzewidywalnej charakterystyce produkcji, na podstawie profilu produkcji każdej instalacji, oraz jako średnia arytmetyczna dla instalacji wykorzystujących źródła energii o przewidywalnej charakterystyce produkcji lub, w przypadku umów na dostawy zawartych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nr 197/22 [czyli przed dniem 1 stycznia 2023 r.], które nie są objęte hipotezami, o których mowa w ust. 37, po cenie wskazanej w tych umowach.
33.   Jeżeli różnica, o której mowa w ust. 32, jest ujemna, GSE dokonuje rozliczenia lub żąda od producenta odpowiedniej kwoty”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
14
Secab zarządza elektrowniami wodnymi działającymi w systemie przepływowym. Ponieważ spółka ta jest objęta zakresem stosowania art. 15 bis dekretu z mocą ustawy nr 4/2022, podlegała ona środkowi w postaci pułapu dochodów przewidzianemu w tym przepisie. Po otrzymaniu w tym kontekście kilka faktur od GSE, wspomniana spółka wniosła do Tribunale amministrativo regionale per la Lombardia (regionalnego sądu administracyjnego dla Lombardii, Włochy), będącego sądem odsyłającym, skargę o stwierdzenie nieważności w szczególności decyzji ARERA wprowadzającej w życie ten przepis, przepisów technicznych dotyczących stosowania wspomnianego przepisu przyjętych przez GSE oraz faktur wystawionych jej przez GSE w dniach 18 października i 15 listopada 2022 r. na podstawie tego samego przepisu. Na poparcie skargi Secab podnosi, że art. 15 bis dekretu z mocą ustawy nr 4/2022 jest sprzeczny z prawem Unii.
15
Sąd odsyłający zauważa, że stosowanie tego art. 15 bis, pierwotnie przewidziane na okres od dnia 1 lutego do dnia 31 grudnia 2022 r., zostało przedłużone dekretem z mocą ustawy nr 115/2022 do dnia 30 czerwca 2023 r. Wskazuje on również, że rozporządzenie 2022/1854 weszło w życie dopiero w dniu 8 października 2022 r., że ustalało ono wyższy pułap dochodów i miało szerszy zakres stosowania niż pułap i zakres, o których mowa we wspomnianym art. 15 bis, oraz że to art. 1 ust. 30–38 ustawy nr 197/22 wprowadził w życie, w odniesieniu do okresu od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r., art. 6–8 tego rozporządzenia, z wyłączeniem jednak instalacji wykorzystujących odnawialne źródła energii, które były już objęte zakresem stosowania tego samego art. 15 bis. Sąd odsyłający wskazuje zatem, że chociaż art. 15 bis został przyjęty przed rozporządzeniem 2022/1854, stanowił on w istocie przepis prawa krajowego wprowadzający w życie to rozporządzenie w odniesieniu do energii wytwarzanej ze źródeł odnawialnych, o których mowa w tym art. 15 bis.
16
Sąd odsyłający dodaje, że wspomniany art. 15 bis, podobnie jak rozporządzenie 2022/1854, został przyjęty w celu tymczasowego ograniczenia nadzwyczajnych dochodów rynkowych uzyskanych przez producentów energii, na których koszty nie mają wpływu wahania cen gazu ziemnego, poprzez zastosowanie pułapu w odniesieniu do tych nadzwyczajnych dochodów i poprzez rozdysponowanie odpowiednich kwot wśród odbiorców końcowych. Sąd ten ma jednak wątpliwości co do konkretnych zasad przyjętych przez włoskiego ustawodawcę w celu ustanowienia takiego pułapu dochodów.
17
W pierwszej kolejności sąd ten zastanawia się nad wysokością pułapu przewidzianego w art. 15 bis dekretu z mocą ustawy nr 4/2022. W tym względzie, po pierwsze, podnosi on, że chociaż cena referencyjna, o której mowa we wspomnianym art. 15 bis ust. 3 lit. a), mieszcząca się w przedziale od 56 EUR/MWh wyprodukowanej energii elektrycznej do 75 EUR/MWh wyprodukowanej energii elektrycznej, jest znacznie niższa i odbiega od ustalonej przez Unię ceny wynoszącej 180 EUR/MWh wyprodukowanej energii elektrycznej, to zdaniem ARERA jest ona sprawiedliwa. Ustawodawca włoski określił bowiem tę cenę, przyjmując średnią arytmetyczną cen stwierdzonych w każdym obszarze rynku w okresie od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 31 grudnia 2020 r., poddanych ponownej ocenie pod kątem inflacji. Sąd odsyłający uważa jednak, że zgodnie z motywem 28 rozporządzenia 2022/1854 w celu ustalenia pułapu dochodów rynkowych należało odnieść się do godzin, w których zapotrzebowanie było najwyższe przed rozpoczęciem wojny napastniczej Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie. Ponadto w 2020 r., w którym wystąpiły zakłócenia związane z pandemią COVID‑19, jednolita cena krajowa osiągnęła historycznie niski poziom, wynoszący nawet 38,92 EUR/MWh wyprodukowanej energii elektrycznej, podczas gdy w 2021 r., nieuwzględnionym w tej średniej, cena ta odnotowała gwałtowny wzrost, osiągając poziom wynoszący 125 EUR/MWh wyprodukowanej energii elektrycznej, podobnie jak w pierwszym kwartale 2022 r., w którym osiągnęła poziom 308 EUR/MWh wyprodukowanej energii elektrycznej. W tych okolicznościach sąd odsyłający ma wątpliwości, czy pułap przewidziany we wspomnianym art. 15 bis jest proporcjonalny i rozsądny, zważywszy, że nie gwarantuje on, iż producenci będą mogli zachować 10 % dochodów przekraczających ten pułap, jak tego wymaga motyw 39 tego rozporządzenia.
18
Po drugie, zdaniem tego sądu art. 15 bis dekretu z mocą ustawy nr 4/2022 nie wydaje się odpowiedni do ochrony inwestycji w sektorze energii odnawialnej, w szczególności w odniesieniu do możliwości realizacji takich inwestycji w przyszłości w celu zwiększenia wykorzystania odnawialnych źródeł energii. W tym względzie sąd odsyłający odwołuje się w szczególności do motywu 2 dyrektywy 2018/2001, w którym podkreślono znaczenie zastąpienia kopalnych źródeł energii i zachęcania do korzystania ze źródeł odnawialnych, a także do motywów 28 i 29 rozporządzenia 2022/1854, z których wynika, że konieczne jest ustanowienie pułapu w taki sposób, aby nie miał on wpływu na początkową ocenę rentowności inwestycji. Tymczasem wydaje się, że ustawodawca włoski nie uwzględnił tych wymogów przy określaniu plafonu przewidzianego w tym art. 15 bis.
19
W drugiej kolejności sąd odsyłający zauważa, po pierwsze, że rozporządzenie 2022/1854 poddaje pułapowi określonemu w art. 6 tego rozporządzenia producentów energii wykorzystujących węgiel brunatny, ropę naftową i torf oraz przewiduje w motywie 41, a także w art. 8 ust. 1 lit. d) wspomnianego rozporządzenia, że państwa członkowskie powinny ustalić odrębny pułap dla producentów wykorzystujących węgiel kamienny. Tymczasem art. 15 bis dekretu z mocą ustawy nr 4/0022 nie przewiduje żadnego uregulowania mającego zastosowanie do tych producentów, którzy w związku z tym uzyskali nieuzasadnioną korzyść. Po drugie, sąd ten zauważa, że chociaż art. 8 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 2022/1854 pozwala państwom członkowskim na zróżnicowanie mającego zastosowanie systemu w zależności od różnych źródeł energii, wspomniany art. 15 bis ustanowił jeden pułap dla wszystkich kategorii producentów, o których w nim mowa, mimo że koszty produkcji różnią się w zależności od kategorii instalacji.
20
W tych okolicznościach Tribunale amministrativo regionale per la Lombardia (regionalny sąd administracyjny dla Lombardii) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy art. 5 ust. 4 dyrektywy [2019/944], motywy 3 i 12 dyrektywy [2018/2001], [a także] motywy [27–29 i 39], art. 6 ust. 1 oraz art. 8 ust. 2 rozporządzenia [2022/1854] stoją na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, w którym ustala się pułap dochodów rynkowych uzyskiwanych ze sprzedaży energii elektrycznej w sposób przewidziany w art. 15 bis decreto legge (dekretu z mocą ustawy) nr 4/2022 […], który nie gwarantuje producentom zatrzymania 10 % nadwyżki dochodów powyżej tego pułapu?
2)
Czy art. 5 ust. 4 dyrektywy [2019/944], motywy 2, 3 i 12 dyrektywy [2018/2001], [a także] motywy [27–29 i 39], art. 6 ust. 1 oraz art. 8 ust. 2 lit. b) i c) rozporządzenia [2022/1854] stoją na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, w którym ustala się pułap dochodów rynkowych uzyskiwanych ze sprzedaży energii elektrycznej w sposób przewidziany w art. 15 bis decreto legge (dekretu z mocą ustawy) nr 4/2022 […], który nie chroni i nie zachęca do inwestycji w sektorze energii ze źródeł odnawialnych?
3)
Czy motyw 3 dyrektywy [2018/2001], [a także] motywy 27 i 41, art. 7 ust. 1 [lit. h)–j)], art. 8 ust. 1 lit. a) i d) oraz ust. 2 rozporządzenia [2022/1854] stoją na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, w którym ustala się pułap dochodów rynkowych uzyskiwanych ze sprzedaży energii elektrycznej w sposób przewidziany w art. 15 bis decreto legge (dekretu z mocą ustawy) nr 4/2022 […], który nie przewiduje żadnego konkretnego pułapu dochodów uzyskiwanych ze sprzedaży energii wytwarzanej z węgla kamiennego ani zróżnicowanego uregulowania w odniesieniu do różnych źródeł produkcji?”.
W przedmiocie dopuszczalności
21
GSE i rząd włoski podnoszą, że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest niedopuszczalny, ponieważ nie zawiera informacji o wszystkich okolicznościach faktycznych i prawnych koniecznych do tego, aby Trybunał mógł udzielić na niego użytecznej odpowiedzi, a zatem nie spełnia on wymogów wskazanych w art. 94 regulaminu postępowania przed Trybunałem. W szczególności GSE twierdzi, że w odniesieniu do każdego z zadanych pytań sąd odsyłający pominął pewne okoliczności faktyczne lub prawne, które miały jednak decydujące znaczenie dla prawidłowej oceny wątpliwości przedstawionych przez ten sąd, które to wątpliwości opierały się zresztą w znacznej mierze na rozważaniach przedstawionych przez Secab w skardze wniesionej do tego sądu.
22
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, które znalazło odzwierciedlenie w art. 94 lit. a) i b) regulaminu postępowania, konieczność dokonania wykładni prawa Unii, która byłaby użyteczna dla sądu krajowego, wymaga, aby sąd krajowy określił ramy stanu faktycznego i prawnego, w jakie wpisują się zadawane przez niego pytania, lub aby przynajmniej wyjaśnił on okoliczności faktyczne, na jakich opierają się owe pytania. Ponadto jest niezbędne – jak stanowi art. 94 lit. c) regulaminu postępowania przed Trybunałem – by wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym zawierał omówienie powodów, dla których sąd odsyłający rozpatruje kwestię wykładni lub ważności określonych przepisów prawa Unii, jak również związku, jaki dostrzega on między tymi przepisami a uregulowaniami krajowymi, które znajdują zastosowanie w postępowaniu głównym (wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., European Superleague Company, C‑333/21, EU:C:2023:1011, pkt 59 i przytoczone tam orzecznictwo).
23
W niniejszej sprawie postanowienie odsyłające spełnia te wymogi. Zawiera ono bowiem szczegółowe przedstawienie istotnych dla sprawy ram stanu faktycznego i prawnego, a w odniesieniu do każdego z zadanych pytań sąd odsyłający przedstawił powody, dla których uważa, że uregulowania krajowe rozpatrywane w postępowaniu głównym mogą naruszać przepisy prawa Unii, których dotyczą.
24
Ponadto sądy krajowe mają jak najszersze uprawnienie do wystąpienia do Trybunału z pytaniem dotyczącym wykładni właściwych przepisów prawa Unii. Jedynie bowiem do sądu krajowego, przed którym zawisł spór i na którym spoczywa odpowiedzialność za wydanie orzeczenia, należy – przy uwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy – zarówno ocena, czy do wydania wyroku jest mu niezbędne uzyskanie orzeczenia prejudycjalnego, jak i ocena znaczenia pytań, które zadaje on Trybunałowi. Wynika z tego, że pytania zadane przez sądy krajowe korzystają z domniemania posiadania znaczenia dla sprawy, a odmowa wydania przez Trybunał rozstrzygnięcia w przedmiocie pytania prejudycjalnego zadanego przez sąd krajowy jest możliwa tylko wtedy, gdy wykładnia, o którą się zwrócono, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub z przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje informacjami w zakresie stanu faktycznego lub prawnego, które są niezbędne do udzielenia przydatnej odpowiedzi na rzeczone pytania (zob. podobnie wyroki: z dnia 16 grudnia 1981 r., Foglia, 244/80, EU:C:1981:302, pkt 15, 18; a także z dnia 1 sierpnia 2025 r., Voore Mets i Lemeks Põlva, C‑784/23, EU:C:2025:609, pkt 31).
25
W konsekwencji okoliczność, że rozważania przedstawione przez sąd odsyłający opierają się w dużej mierze na rozważaniach przedstawionych przed tym sądem przez Secab, nawet gdyby przyjąć, że została ona wykazana, nie pozwala na stwierdzenie niedopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, ponieważ spełnione są przesłanki określone w art. 94 regulaminu postępowania i żadna z sytuacji pozwalających Trybunałowi na odmowę wydania orzeczenia w przedmiocie pytania prejudycjalnego, wskazanych w poprzednim punkcie niniejszego wyroku, nie występuje w niniejszej sprawie.
26
Ponadto o ile rząd belgijski kwestionuje dopuszczalność części zadanych pytań w zakresie, w jakim zmierzają one do uzyskania wykładni motywów aktów Unii, mimo że są one pozbawione wiążącej mocy prawnej, wystarczy zauważyć, że sama ta okoliczność nie jest wystarczająca do stwierdzenia podnoszonej niedopuszczalności (zob. podobnie wyroki: z dnia 13 grudnia 1989 r., Grimaldi, C‑322/88, EU:C:1989:646, pkt 7, 8; a także z dnia 15 lipca 2021 r., FBF, C‑911/19, EU:C:2021:599, pkt 53, 54).
27
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest zatem dopuszczalny.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
28
Na wstępie należy przypomnieć, że w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE procedury współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem do tego ostatniego należy udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. Mając to na uwadze, Trybunał powinien w razie potrzeby przeformułować przedłożone mu pytania. Ponadto Trybunał może wziąć pod rozwagę normy prawa Unii, na które sąd krajowy nie powołał się w swoim pytaniu (zob. wyroki: z dnia 28 listopada 2000 r., Roquette Frères, C‑88/99, EU:C:2000:652, pkt 18; a także z dnia 1 sierpnia 2025 r., Alace i Canpelli, C‑758/24 i C‑759/24, EU:C:2025:591, pkt 44).
29
Okoliczność, że formalnie sąd odsyłający odniósł się w swoich pytaniach do określonych przepisów prawa Unii, nie stoi bowiem na przeszkodzie temu, by Trybunał dostarczył temu sądowi wszystkich elementów wykładni prawa Unii, które mogą być użyteczne dla rozstrzygnięcia zawisłej przed nim sprawy, wyprowadzając z całości informacji przedstawionych mu przez sąd odsyłający, a w szczególności z uzasadnienia postanowienia odsyłającego, te aspekty prawa Unii, które wymagają wykładni w świetle przedmiotu sporu (zob. wyroki: z dnia 29 listopada 1978 r., Redmond, 83/78, EU:C:1978:214, pkt 26; z dnia 1 sierpnia 2025 r., Alace i Canpelli, C‑758/24 i C‑759/24, EU:C:2025:591, pkt 45).
30
Tymczasem w niniejszej sprawie z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że sąd odsyłający zmierza do uzyskania informacji umożliwiających mu ocenę zgodności z prawem Unii uregulowań krajowych, które zostały przyjęte przed przyjęciem rozporządzenia 2022/1854 i miały zastosowanie od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. i które przewidywały pułap dochodów rynkowych uzyskanych ze sprzedaży energii elektrycznej. Ponadto należy stwierdzić, że w celu udzielenia odpowiedzi na pierwsze zadane pytanie należy wziąć pod uwagę również art. 7 ust. 5 oraz art. 8 ust. 1 rozporządzenia 2022/1854, których sąd odsyłający nie wymienił w treści tego pytania.
31
Należy zatem uznać, że poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 5 ust. 4 dyrektywy 2019/944, motywy 3 i 12 dyrektywy 2018/2001, a także art. 6 ust. 1 i art. 8 rozporządzenia 2022/1854 w związku z art. 7 ust. 5 oraz motywami 27–29 i 39 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym przyjętym przed przyjęciem rozporządzenia 2022/1854, w których na okres od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. ustalono pułap dochodów rynkowych uzyskanych przez producentów energii elektrycznej z instalacji wykorzystujących energię wodną przepływową, bez zagwarantowania tym producentom zatrzymania 10 % ich dochodów przekraczających ten pułap.
32
W tym względzie należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że art. 5 dyrektywy 2019/944 przewiduje w ust. 1, że dostawcy mają swobodę w ustalaniu ceny, po jakiej dostarczają energię elektryczną odbiorcom, oraz że państwa członkowskie podejmują odpowiednie działania w celu zapewnienia skutecznej konkurencji między dostawcami. Wspomniany art. 5 uściśla jednak w ust. 3, że w drodze odstępstwa od między innymi ust. 1 państwa członkowskie mogą stosować interwencje publiczne w zakresie ustalania cen za dostawy energii elektrycznej do wrażliwych lub dotkniętych ubóstwem energetycznym odbiorców będących gospodarstwami domowymi, przy czym takie interwencje publiczne muszą spełniać warunki określone w ust. 4 i 5 wspomnianego art. 5.
33
I tak art. 5 ust. 4 dyrektywy 2019/944 ma na celu ustalenie ram dla interwencji państw członkowskich w zakresie ustalania cen, po jakich energia elektryczna jest sprzedawana przez dostawców energii elektrycznej określonym kategoriom odbiorców. Przepis ten nie ma zatem związku z ustaleniem pułapu dochodów rynkowych uzyskanych ze sprzedaży energii elektrycznej przez niektórych producentów.
34
Wynika z tego, że wspomniany przepis należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym takim jak uregulowania opisane w pkt 31 niniejszego wyroku.
35
W drugiej kolejności należy przypomnieć, że preambuła aktu Unii nie ma wiążącej mocy prawnej (wyroki: z dnia 19 listopada 1998 r., Nilsson i in., C‑162/97, EU:C:1998:554, pkt 54; a także z dnia 19 grudnia 2024 r., Caisse d’allocations familiales des Hauts‑de‑Seine, C‑664/23, EU:C:2024:1046, pkt 39). Motywy 3 i 12 dyrektywy 2018/2001 nie mogą zatem jako takie ustanawiać obowiązków, w szczególności dla państw członkowskich. W konsekwencji nie mogą one stać na przeszkodzie uregulowaniom krajowym takim jak uregulowania opisane w pkt 31 niniejszego wyroku.
36
W każdym wypadku, nawet przy założeniu, że odnosząc się do motywów 3 i 12 dyrektywy 2018/2001, sąd odsyłający zmierza do uzyskania wykładni przepisów tej dyrektywy, należy stwierdzić, że owe motywy 3 i 12 ograniczają się do przedstawienia ogólnych rozważań dotyczących, po pierwsze, roli, jaką zwiększone stosowanie energii ze źródeł odnawialnych może odegrać w szczególności w promowaniu bezpieczeństwa dostaw energii, zrównoważonej energii po przystępnych cenach i rozwoju technologicznego, a po drugie, celu, aby wspierać ambitny wkład państw członkowskich w realizację unijnego celu, jakim jest ustanowienie w państwach członkowskich ram finansowych ułatwiających inwestycje w projekty dotyczące energii odnawialnej. Te ogólne rozważania nie są jednak powiązane z żadnym konkretnym przepisem dyrektywy 2018/2001 nakładającym na państwa członkowskie konkretny obowiązek.
37
Z powyższego wynika, że motywy 3 i 12 dyrektywy 2018/2001 należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym takim jak uregulowania opisane w pkt 31 niniejszego wyroku.
38
W trzeciej kolejności należy zauważyć, po pierwsze, że zgodnie z art. 22 ust. 2 lit. c) rozporządzenia 2022/1854 art. 6–8 tego rozporządzenia miały zastosowanie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. Wynika z tego, że, w każdym wypadku, nie można ich interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym takim jak uregulowania opisane w pkt 31 niniejszego wyroku w odniesieniu do okresu, w którym artykuły te nie miały zastosowania, czyli w niniejszym przypadku w okresie od dnia 1 lutego do dnia 30 listopada 2022 r.
39
Po drugie, co się tyczy okresu rozpatrywanego w postępowaniu głównym, w którym artykuły te miały zastosowanie, należy przypomnieć, że art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia przewiduje, iż dochody rynkowe uzyskane przez producentów energii elektrycznej ze źródeł, o których mowa w art. 7 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia, są ograniczone do maksymalnej kwoty 180 EUR/MWh wyprodukowanej energii elektrycznej. Wśród tych źródeł wymieniono we wspomnianym art. 7 ust. 1 lit. d) energię wodną z elektrowni bez zbiorników.
40
Ponadto wspomniany art. 7 precyzuje w ust. 5, że państwa członkowskie mogą zdecydować, że pułap dochodów rynkowych ma zastosowanie jedynie do 90 % dochodów rynkowych przekraczających pułap dochodów rynkowych przewidziany w art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2022/1854.
41
Wynika z tego, że na mocy tego art. 6 ust. 1 w związku ze wspomnianym art. 7 ust. 1 lit. d) i ust. 5 państwa członkowskie powinny w szczególności ograniczyć dochody rynkowe uzyskane przez producentów energii elektrycznej z elektrowni wodnych przepływowych do maksymalnej kwoty 180 EUR/MWh wyprodukowanej energii elektrycznej oraz że mają one nie obowiązek, lecz jedynie możliwość zastosowania tego pułapu tylko do 90 % dochodów rynkowych przekraczających pułap przewidziany we wspomnianym art. 6 ust. 1.
42
Jednakże w niniejszej sprawie bezsporne jest, że pułapem rozpatrywanym w postępowaniu głównym nie jest pułap w kwocie 180 EUR/MWh wyprodukowanej energii elektrycznej, lecz pułap niższy od pułapu przewidzianego w tymże art. 6 ust. 1. Otóż w tym względzie art. 8 rozporządzenia 2022/1854 wymienia w ust. 1 różne środki krajowe, które państwa członkowskie mogą podjąć w sytuacji kryzysowej, przy czym środki te muszą spełniać warunki wymienione w ust. 2 tego art. 8.
43
W szczególności art. 8 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 2022/1854 przewiduje między innymi, że państwa członkowskie mogą utrzymać lub wprowadzić środki, które dodatkowo ograniczają dochody rynkowe producentów wytwarzających energię elektryczną ze źródeł wymienionych w art. 7 ust. 1 tego rozporządzenia. Co się tyczy ust. 2 wspomnianego art. 8, wyjaśniono w nim w lit. a), że środki, o których mowa w ust. 1 tego art. 8, są proporcjonalne i niedyskryminacyjne, w lit. b) – że nie zagrażają sygnałom inwestycyjnym, w lit. c) – że zapewniają pokrycie kosztów inwestycji i kosztów operacyjnych, w lit. d) – że nie zakłócają funkcjonowania hurtowych rynków energii elektrycznej, a w szczególności nie wpływają na ranking cenowy ani na kształtowanie się cen na rynku hurtowym, a w lit. e) – że są zgodne z prawem Unii.
44
Artykuł 8 rozporządzenia 2022/1854 nie nakłada zatem na państwa członkowskie obowiązku stosowania pułapu, który zostałby przez nie utrzymany lub wprowadzony na podstawie ust. 1 tego art. 8, jedynie do 90 % dochodów przekraczających ten pułap. Wynika z tego, że rozporządzenie 2022/1854 nie może stać na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, w których ustalono pułap dochodów rynkowych uzyskanych przez producentów energii elektrycznej z instalacji wykorzystujących energię wodną przepływową ze względu na to, że takie uregulowania nie gwarantują tym producentom zatrzymania 10 % ich dochodów przekraczających ten pułap.
45
W tym względzie, biorąc pod uwagę wątpliwości wyrażone przez sąd odsyłający, należy jeszcze dodać, że nie można uznać, iż takie uregulowania są nieproporcjonalne w rozumieniu art. 8 ust. 2 lit. a) tego rozporządzenia, chyba że uzna się, iż ograniczając się do przyznania państwom członkowskim możliwości przewidzianej w art. 7 ust. 5 wspomnianego rozporządzenia, prawodawca Unii sam naruszył zasadę proporcjonalności. Tymczasem zgodnie z ogólną zasadą wykładni przepis powinien być interpretowany, tak dalece jak to możliwe, w sposób, który nie podważa jego ważności (wyroki: z dnia 4 października 2001 r., Włochy/Komisja, C‑403/99, EU:C:2001:507, pkt 37; z dnia 8 maja 2025 r., Pielatak, C‑410/23, EU:C:2025:325, pkt 66).
46
Wykładnię przyjętą w pkt 44 niniejszego wyroku potwierdzają ponadto motywy rozporządzenia 2022/1854. Zgodnie bowiem z motywem 39 tego rozporządzenia, aby uwzględnić obawy dotyczące bezpieczeństwa dostaw, państwa członkowskie „powinny mieć możliwość” ustalenia pułapu dochodów rynkowych w sposób umożliwiający producentom energii elektrycznej zatrzymanie 10 % nadwyżki dochodów powyżej pułapu dochodów rynkowych. Wspomniany motyw 39 potwierdza zatem, że nawet w ramach pułapu przewidzianego w art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia państwa członkowskie nie mają obowiązku zezwalania zainteresowanym producentom na zatrzymanie 10 % nadwyżki dochodów powyżej tego pułapu.
47
Ponadto, jeśli chodzi o motyw 40 wspomnianego rozporządzenia, stanowi on, że biorąc pod uwagę, że koszyk energetyczny i struktura kosztów zakładów wytwarzania energii znacznie się różnią w poszczególnych państwach członkowskich, należy zezwolić im na utrzymanie lub wprowadzenie krajowych środków kryzysowych na określonych warunkach. W szczególności w motywie 41 rozporządzenia 2022/1854 wyjaśniono w tym względzie, że państwa członkowskie powinny zachować możliwość dalszego ograniczania dochodów producentów, do których ma zastosowanie pułap dochodów rynkowych. Motywy te nie zawierają zatem żadnej wskazówki co do tego, że państwa członkowskie miałyby być, w ramach pułapu, który zostałby przez nie utrzymany lub wprowadzony na podstawie art. 8 ust. 1 tego rozporządzenia, zobowiązane przewidzieć, że zainteresowani producenci mogą zatrzymać 10 % swoich dochodów przekraczających ten pułap.
48
To samo dotyczy motywów 27–29 rozporządzenia 2022/1854, do których odnosi się sąd odsyłający w pytaniu pierwszym, które również nie zawierają wskazówek przemawiających za obowiązkiem rozważanym przez ten sąd w ramach pytania pierwszego.
49
Wynika z tego, że w zakresie, w jakim mają one zastosowanie ratione temporis, art. 6 ust. 1 i art. 8 rozporządzenia 2022/1854 w związku z art. 7 ust. 5 oraz motywami 27–29 i 39 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym takim jak uregulowania opisane w pkt 31 niniejszego wyroku.
50
W świetle całości powyższych rozważań na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, art. 5 ust. 4 dyrektywy 2019/944, motywy 3 i 12 dyrektywy 2018/2001, a także art. 6 ust. 1 i art. 8 rozporządzenia 2022/1854 w związku z art. 7 ust. 5 oraz motywami 27–29 i 39 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym przyjętym przed przyjęciem rozporządzenia 2022/1854, w których na okres od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. ustalono pułap dochodów rynkowych uzyskanych przez producentów energii elektrycznej z instalacji wykorzystujących energię wodną przepływową, bez zagwarantowania tym producentom zatrzymania 10 % ich dochodów przekraczających ten pułap.
W przedmiocie pytania drugiego
51
Biorąc pod uwagę to, co zostało już wskazane w pkt 28–30 niniejszego wyroku, należy stwierdzić, że poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 5 ust. 4 dyrektywy 2019/944, motywy 2, 3 i 12 dyrektywy 2018/2001, a także art. 6 ust. 1 i art. 8 ust. 2 lit. b) i c) rozporządzenia 2022/1854 w związku z motywami 27–29 oraz 39 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym przyjętym przed przyjęciem rozporządzenia 2022/1854, w których na okres od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. ustalono pułap dochodów rynkowych uzyskanych przez producentów energii elektrycznej z instalacji wykorzystujących energię wodną przepływową poprzez określenie tego pułapu na podstawie średniej arytmetycznej cen stwierdzonych w odpowiednim obszarze rynku w okresie od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 31 grudnia 2020 r., poddanych ponownej ocenie pod kątem inflacji.
52
W tym względzie należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że z tych samych powodów co powody, które zostały już wskazane w pkt 32 i 33 niniejszego wyroku, art. 5 ust. 4 dyrektywy 2019/944 należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym takim jak uregulowania opisane w poprzednim punkcie niniejszego wyroku.
53
W drugiej kolejności – z tych samych powodów co powody, które zostały już wskazane w pkt 35 i 36 niniejszego wyroku, motywy 3 i 12 dyrektywy 2018/2001 należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym takim jak uregulowania opisane w pkt 51 niniejszego wyroku. To samo dotyczy motywu 2 tej dyrektywy. Niezależnie bowiem od faktu, że ten ostatni motyw jest pozbawiony wiążącej mocy prawnej, ogranicza się on do podkreślenia, że cel wspierania odnawialnych form energii jest jednym z celów polityki energetycznej Unii, o których mowa w tej dyrektywie, oraz że zwiększone stosowanie energii ze źródeł odnawialnych stanowi istotny element pakietu środków koniecznych między innymi w celu redukcji emisji gazów cieplarnianych, nie znajdując jednak żadnego konkretnego wyrazu w żadnym konkretnym przepisie tej dyrektywy.
54
W trzeciej kolejności, po pierwsze, z tego samego powodu co powód wskazany w pkt 38 niniejszego wyroku, art. 6 ust. 1 i art. 8 ust. 2 lit. b) i c) rozporządzenia 2022/1854 nie mogą stać na przeszkodzie uregulowaniom krajowym takim jak uregulowania opisane w pkt 51 niniejszego wyroku w odniesieniu do okresu, w którym artykuły te nie miały zastosowania, czyli w niniejszym przypadku w okresie od dnia 1 lutego do dnia 30 listopada 2022 r.
55
Po drugie, co się tyczy okresu rozpatrywanego w postępowaniu głównym, w którym przepisy te miały zastosowanie, należy stwierdzić, że z art. 6 ust. 1 i art. 8 rozporządzenia 2022/1854, których brzmienie przypomniano w pkt 39, 42 i 43 niniejszego wyroku, wynika, że – jak zauważył również rzecznik generalny w pkt 44 opinii – sam fakt, że kwota pułapu ustalona przez państwo członkowskie na podstawie art. 8 ust. 1 jest niższa od kwoty przewidzianej w art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2022/1854, nie może sam w sobie świadczyć o niezgodności tego pierwszego pułapu z tym rozporządzeniem, ponieważ przepisy te pozostawiają państwom członkowskim pewien zakres uznania, który umożliwia im określenie pułapu, który ustalają, z uwzględnieniem specyfiki ich rynku krajowego. Rozporządzenie 2022/1854 nie zawiera bowiem żadnej precyzyjnej wskazówki co do sposobu, w jaki należy określić pułap ustalany przez państwa członkowskie korzystające z możliwości przyznanej im w art. 8 ust. 1, w szczególności w lit. a), poza przestrzeganiem warunków wymienionych w ust. 2 tego art. 8.
56
W tym względzie motywów 27–29 i 39 rozporządzenia 2022/1854 nie można interpretować w ten sposób, że nakładają one na państwa członkowskie obowiązek stosowania określonej metodologii. Jak już przypomniano w pkt 35 niniejszego wyroku, preambuła aktu Unii nie ma wiążącej mocy prawnej. Motywy te nie mogą zatem jako takie ustanawiać obowiązków, w szczególności dla państw członkowskich.
57
Ponadto, chociaż w motywie 27 wyjaśniono, że poziom, na którym ustala się pułap dochodów rynkowych, nie powinien zagrażać zdolności producentów, wobec których jest stosowany, do odzyskania kosztów inwestycji i kosztów operacyjnych, a ponadto powinien chronić przyszłe inwestycje w zdolności wytwórcze niezbędne do utworzenia niezawodnego systemu elektroenergetycznego o obniżonej emisyjności i zachęcać do takich inwestycji, to wyjaśnienia te nie różnią się co do istoty od tego, co przewiduje art. 8 ust. 2 lit. b) tego rozporządzenia, a mianowicie że sygnały inwestycyjne nie powinny być zagrożone.
58
Co się tyczy motywów 28 i 29 wspomnianego rozporządzenia, to chociaż przedstawiają one powody, dla których Rada Unii Europejskiej przyjęła w art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia pułap w wysokości 180 EUR/MWh wyprodukowanej energii elektrycznej, to nie określają one jednak skierowanego do państw członkowskich obowiązku dotyczącego metody, jaką należy stosować w celu określenia pułapu, który państwa te ewentualnie ustalają na podstawie art. 8 ust. 1 rozporządzenia 2022/1854.
59
Jeśli chodzi o motyw 39 tego rozporządzenia to – jak zostało to już stwierdzone w pkt 46 niniejszego wyroku – ogranicza się on do wskazania, że w celu uwzględnienia obaw związanych z bezpieczeństwem dostaw państwa członkowskie powinny mieć możliwość ustalenia pułapu dochodów rynkowych w sposób umożliwiający producentom energii elektrycznej zatrzymanie 10 % nadwyżki dochodów powyżej pułapu dochodów rynkowych.
60
W związku z tym, ponieważ w rozporządzeniu 2022/1854 brak jest wiążących wskazówek dotyczących metody, jaką powinny stosować państwa członkowskie przy ustalaniu pułapu na podstawie art. 8 ust. 1 rozporządzenia 2022/1854, to należy przestrzegać warunków określonych w art. 8 ust. 2 tego rozporządzenia. W tym względzie, biorąc pod uwagę wątpliwości wyrażone przez sąd odsyłający, należy przypomnieć, że zgodnie z przepisami wspominanego art. 8 ust. 2 lit. b) i c) pułap ustalony na podstawie ust. 1 tego artykułu nie może zagrażać sygnałom inwestycyjnym i powinien zapewniać pokrycie kosztów inwestycji i kosztów operacyjnych.
61
Otóż ocena zgodności pułapu wybranego przez organy krajowe w świetle kryteriów określonych w lit. b) i c) tego ust. 2 ma charakter faktyczny i zależy od specyfiki rynku krajowego, a także od całości okoliczności prawnych i faktycznych charakteryzujących w szczególności sytuację zainteresowanych producentów energii elektrycznej. Ocena ta leży zatem w kompetencji organów krajowych, a w niniejszej sprawie – w kompetencji sądu odsyłającego. Niemniej jednak zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunał, orzekając w przedmiocie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, może udzielić sądowi odsyłającemu wskazówek pomocnych w ramach dokonywanej przez niego oceny (zob. analogicznie wyroki: z dnia 21 lutego 2006 r., Halifax i in., C‑255/02, EU:C:2006:121, pkt 77; a także z dnia 11 stycznia 2024 r., Nárokuj, C‑755/22, EU:C:2024:10, pkt 42).
62
I tak do celów tej oceny istotna jest w szczególności, po pierwsze, okoliczność, czy w celu określenia pułapu odwołano się do obiektywnego kryterium opartego na średnich warunkach panujących na rynku przed kryzysem energetycznym w stosunkowo długim okresie, a ponadto czy uwzględniono inflację. Posłużenie się takim obiektywnym kryterium wydaje się bowiem spełniać wymogi określone w art. 8 ust. 2 lit. b) i c) rozporządzenia 2022/1854 w zakresie, w jakim pozwala zagwarantować, że pułap zostanie ustalony na poziomie cen, który rozsądni inwestorzy mogli racjonalnie przewidzieć w momencie dokonywania inwestycji.
63
W szczególności, ponieważ zgodnie z tym art. 8 ust. 2 lit. c) pułap dochodów rynkowych należy ustalać w taki sposób, aby pozyskiwać nadwyżki dochodu, uwzględniając jednocześnie koszty inwestycji i koszty operacyjne, które powinny zostać pokryte, pułap ustalony za pomocą takiego kryterium wydaje się odpowiedni do pozyskania jedynie tych dochodów, które przekraczają taki poziom cen, czyli dochodów, których tacy inwestorzy nie mogli racjonalnie oczekiwać w chwili podejmowania decyzji inwestycyjnej.
64
Okoliczność, że w niniejszym przypadku został uwzględniony rok 2020, ale nie rok 2021, nie może dowodzić, że taka metoda nie spełnia warunków określonych w tych przepisach. Z jednej strony jest bowiem bezsporne, że ceny energii zaczęły gwałtownie rosnąć już w 2021 r. W motywie 1 rozporządzenia 2022/1854 podkreślono zresztą, że już we wrześniu 2021 r. na rynkach energii elektrycznej zaobserwowano bardzo wysokie ceny. W efekcie uznanie, że rok 2021 należało koniecznie uwzględnić przy ustalaniu pułapu, który państwa członkowskie mogą ustanowić na podstawie art. 8 tego rozporządzenia, byłoby sprzeczne z celem przyświecającym jego ustaleniu. Z drugiej strony, z zastrzeżeniem ustaleń, których powinien dokonać sąd odsyłający, należy stwierdzić, że fakt przyjęcia w niniejszym przypadku średniej z cen z okresu dziesięciu lat bezpośrednio poprzedzających nadzwyczajny wzrost cen, który to wzrost omawiany pułap ma zrekompensować konsumentom, co więcej – średniej tej skorygowanej o inflację, pozwala zneutralizować wszelkie ewentualne anomalie, które mogłyby dotyczyć jednego z dziesięciu wybranych lat.
65
Po drugie, w ramach oceny, której powinien dokonać sąd odsyłający, istotne są również wyjątkowy charakter i ograniczony czasowy zakres stosowania rozpatrywanego pułapu, w szczególności gdy są one powiązane ze średnim okresem eksploatacji instalacji wytwarzających energię elektryczną ze źródeł odnawialnych, których pułap ten dotyczy, oraz z okolicznością, że inwestycje w sektorze energii odnawialnych są, ze względu na sam ich charakter, inwestycjami długoterminowymi. W niniejszej sprawie, z zastrzeżeniem ustaleń, których powinien dokonać ten sąd, nie wydaje się zatem, biorąc pod uwagę wyjątkowy charakter pułapu rozpatrywanego w postępowaniu głównym i ograniczony okres jego stosowania w stosunku do okresu eksploatacji instalacji wytwarzających energię wodną przepływową, by ustalenie pułapu zgodnie z metodą taką jak metoda rozpatrywana w postępowaniu głównym mogło zagrozić inwestycjom w tym sektorze.
66
Po trzecie, istotne są również, dla oceny wpływu, jaki pułap dochodów może mieć na inwestycje, struktura kosztów danych instalacji, a także zaktualizowany koszt energii dla danej technologii. Tymczasem z akt sprawy, jakimi dysponuje Trybunał wynika, że, z zastrzeżeniem ustaleń, których powinien dokonać sąd odsyłający, struktura kosztów producentów energii odnawialnej, takich jak Secab, pozostała w znacznym stopniu niezmieniona pomimo nieprzewidywalnego wzrostu cen paliw kopalnych, ponieważ wzrost ten nie miał wpływu na koszty produkcji energii ponoszone przez takich operatorów.
67
Po czwarte, okoliczność, że – tak jak w niniejszej sprawie – ustalony pułap jest powiązany z mechanizmem ustanawiającym prawny obowiązek wypłaty zainteresowanym producentom rekompensaty w przypadku nadmiernego obniżenia cen rynkowych, w związku z czym pułap ten stanowi również gwarantowaną cenę minimalną dla tych producentów, wskazuje na to, że wspomniany pułap został ustalony na poziomie wystarczającym do spełnienia warunków określonych w art. 8 ust. 2 lit. b) i c) rozporządzenia 2022/1854, chyba że uzna się, iż akt ten wprowadził mechanizm pozbawiony logiki ekonomicznej.
68
Po piąte, sąd odsyłający powinien również wziąć pod uwagę okoliczność, że rozporządzenie 2022/1854, jako narzędzie interwencji w sytuacji nadzwyczajnej, mające na celu zapewnienie ochrony interesu publicznego, w tym poprzez przyznanie państwom członkowskim uprawnień – takich jak uprawnienia wynikające z art. 8 ust. 1 tego rozporządzenia – do ustalenia, z poszanowaniem warunków określonych w art. 8 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia, niższego pułapu niż pułap przewidziany w art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia, wyważa interesy producentów energii odnawialnej z interesami konsumentów i, zgodnie z art. 10 ust. 1, zmierza do tego, aby państwa członkowskie wykorzystywały nadwyżki dochodu wynikające z zastosowania pułapu dochodów rynkowych do finansowania środków wspierających końcowych odbiorców energii elektrycznej, które łagodzą wpływ wysokich cen energii elektrycznej na tych odbiorców.
69
Z całości powyższych rozważań wynika, że na pytanie drugie należy odpowiedzieć, iż art. 5 ust. 4 dyrektywy 2019/944, motywy 2, 3 i 12 dyrektywy 2018/2001, a także art. 6 ust. 1 i art. 8 ust. 2 lit. b) i c) rozporządzenia 2022/1854 w związku z motywami 27–29 oraz 39 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym przyjętym przed przyjęciem rozporządzenia 2022/1854, w których na okres od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. ustalono pułap dochodów rynkowych uzyskanych przez producentów energii elektrycznej z instalacji wykorzystujących energię wodną przepływową poprzez określenie tego pułapu na podstawie średniej arytmetycznej cen stwierdzonych w odpowiednim obszarze rynku w okresie od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 31 grudnia 2020 r., poddanych ponownej ocenie pod kątem inflacji, o ile takie uregulowania nie mają negatywnego wpływu na inwestycje w sektorze energii odnawialnych w rozumieniu tego art. 8 ust. 2 lit. b) i c), co należy oceniać w świetle wszystkich istotnych okoliczności.
W przedmiocie pytania trzeciego
70
Na wstępie należy zauważyć, że z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, iż w pytaniu trzecim sąd odsyłający zastanawia się nad koniecznością, po pierwsze, ustanowienia pułapu dochodów producentów energii elektrycznej z węgla kamiennego, a po drugie, ustanowienia zróżnicowanych pułapów dochodów dla różnych kategorii producentów energii elektrycznej, do których ma zastosowanie pułap przewidziany w art. 15 bis dekretu z mocą ustawy nr 4/2022. Tymczasem ten ostatni akt ma zastosowanie jedynie do niektórych instalacji wykorzystujących „źródła słoneczne, hydroelektryczne, geotermalne i wiatrowe”.
71
W związku z tym, biorąc pod uwagę to, co zostało już wskazane w pkt 28–30 niniejszego wyroku, należy rozumieć, że poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy motyw 3 dyrektywy 2018/2001, a także art. 7 ust. 1 lit. h)–j), art. 8 ust. 1 lit. a) i d) oraz ust. 2 rozporządzenia 2022/1854 w związku z motywami 27 i 41 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym przyjętym przed przyjęciem rozporządzenia 2022/1854, w których na okres od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. ustalono pułap dochodów rynkowych uzyskanych przez producentów energii elektrycznej z instalacji wykorzystujących energię wodną przepływową, bez przewidzenia pułapu dochodów uzyskanych ze sprzedaży energii wyprodukowanej z węgla kamiennego ani zróżnicowanego pułapu dla producentów energii elektrycznej ze źródeł energii słonecznej, geotermalnej lub wiatrowej.
72
W tym względzie należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że – jak wskazano już w pkt 35 i 36 niniejszego wyroku – motyw 3 dyrektywy 2018/2001 nie ma wiążącej mocy prawnej i nie znajduje żadnego konkretnego wyrazu w żadnym konkretnym przepisie tej dyrektywy. Ów motyw 3 pozostaje zresztą bez związku z ustaleniem pułapu dochodów niektórych producentów energii elektrycznej, takiego jak pułap rozpatrywany w postępowaniu głównym. W konsekwencji wspomniany motyw 3 nie może stać na przeszkodzie uregulowaniom krajowym takim jak uregulowania opisane w poprzednim punkcie niniejszego wyroku.
73
W drugiej kolejności – art. 7 ust. 1 lit. h)–j), art. 8 ust. 1 lit. a) i d), a także art. 8 ust. 2 rozporządzenia 2022/1854 nie można, z tego samego powodu co powód wskazany już w pkt 38 niniejszego wyroku, interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym takim jak opisane w pkt 71 niniejszego wyroku w odniesieniu do okresu od dnia 1 lutego do dnia 30 listopada 2022 r., a zatem przepisy te nie mają zastosowania ratione temporis.
74
Co się tyczy okresu od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r., z art. 7 ust. 1 rozporządzenia 2022/1854 w związku z art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że przewidziany w tym art. 6 pułap dochodów rynkowych ma zastosowanie do dochodów rynkowych uzyskanych ze sprzedaży energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł wymienionych w tym art. 7 ust. 1. Wśród tych źródeł figurują między innymi: w lit. a) – energia wiatrowa, w lit. b) – energia słoneczna termiczna i fotowoltaiczna, w lit. c) – energia geotermalna, w lit. d) – energia wodna z elektrowni bez zbiorników, w lit. h) – węgiel brunatny, w lit. i) – produkty ropopochodne, a w lit. j) – torf. Węgiel kamienny nie należy do źródeł energii wymienionych we wspomnianym art. 7 ust. 1.
75
Natomiast art. 8 ust. 1 tego rozporządzenia precyzuje w lit. c), że państwa członkowskie mogą utrzymać lub wprowadzić środki krajowe w celu ograniczenia dochodów rynkowych producentów wytwarzających energię elektryczną ze źródeł niewymienionych w art. 7 ust. 1 tego rozporządzenia, a w lit. d) – że państwa członkowskie mogą ustalić odrębny pułap dochodów rynkowych uzyskanych ze sprzedaży energii elektrycznej wyprodukowanej z węgla kamiennego. Jak wynika z jednoznacznego brzmienia tych przepisów, są to jedynie uprawnienia przyznane państwom członkowskim. Państwa te nie są zatem zobowiązane do ustanowienia pułapu dochodów rynkowych uzyskanych przez producentów energii elektrycznej z węgla kamiennego.
76
Ponadto zgodnie z art. 8 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 2022/1854 państwa członkowskie mają jedynie możliwość dokonania rozróżnienia między technologiami. W związku z tym nie można uznać, że przepisy tego rozporządzenia narusza sam fakt, że w drodze uregulowań takich jak uregulowania rozpatrywane w postępowaniu głównym ten sam pułap dochodów został przewidziany dla producentów energii elektrycznej ze źródeł wymienionych w art. 7 ust. 1 lit. d) i h)–j) lub że w ustawie nr 197/22 ustalono inny pułap dla producentów energii elektrycznej z innych źródeł wymienionych w tym ust. 1.
77
Motywy 27 i 41 wspomnianego rozporządzenia, na które powołuje się sąd odsyłający, nie pozwalają na przyjęcie wykładni odmiennej od wykładni przedstawionej w pkt 75 i 76 niniejszego wyroku. Ponieważ preambuła aktu Unii nie ma wiążącej mocy prawnej, motywy takiego aktu nie mogą być powoływane w celu uczynienia odstępstwa od samych przepisów danego aktu ani w celu interpretowania tych przepisów w sposób sprzeczny z ich treścią (wyrok z dnia 21 marca 2024 r., LEA, C‑10/22, EU:C:2024:254, pkt 51 i przytoczone tam orzecznictwo). Tymczasem w niniejszej sprawie brzmienie art. 6–8 rozporządzenia 2022/1854 jest jednoznaczne w kwestii tego, że państwa członkowskie nie mają obowiązku ustanowienia pułapu dochodów rynkowych uzyskiwanych przez producentów energii elektrycznej z węgla kamiennego lub ustanowienia zróżnicowanych pułapów w zależności od stosowanych technologii.
78
Ponadto, jak już stwierdzono w pkt 57 niniejszego wyroku, motyw 27 rozporządzenia 2022/1854 nie różni się co do istoty od tego, co przewiduje art. 8 ust. 2 lit. b) tego rozporządzenia, a tym samym ogranicza się do wskazania, że pułap dochodów nie powinien zagrażać inwestycjom w energie odnawialne. Co się tyczy motywu 41 wspomnianego rozporządzenia, to ogranicza się on do potwierdzenia, że państwa członkowskie mają po prostu możliwość ustalenia odrębnego pułapu dochodów rynkowych uzyskanych ze sprzedaży energii elektrycznej wyprodukowanej z węgla kamiennego.
79
W świetle całości powyższych rozważań na pytanie trzecie należy odpowiedzieć, że motyw 3 dyrektywy 2018/2001, a także art. 7 ust. 1 lit. h)–j), art. 8 ust. 1 lit. a) i d) oraz ust. 2 rozporządzenia 2022/1854 w związku z motywami 27 i 41 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym przyjętym przed przyjęciem rozporządzenia 2022/1854, w których na okres od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. ustalono pułap dochodów rynkowych uzyskanych przez producentów energii elektrycznej z instalacji wykorzystujących energię wodną przepływową, bez przewidzenia pułapu dochodów uzyskanych ze sprzedaży energii wyprodukowanej z węgla kamiennego ani zróżnicowanego pułapu dla producentów energii elektrycznej ze źródeł energii słonecznej, geotermalnej lub wiatrowej.
W przedmiocie kosztów
80
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:
1)
Artykuł 5 ust. 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej oraz zmieniającej dyrektywę 2012/27/UE, motywy 3 i 12 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych, a także art. 6 ust. 1 i art. 8 rozporządzenia Rady (UE) 2022/1854 z dnia 6 października 2022 r. w sprawie interwencji w sytuacji nadzwyczajnej w celu rozwiązania problemu wysokich cen energii w związku z art. 7 ust. 5 oraz motywami 27–29 i 39 tego rozporządzenia
należy interpretować w ten sposób, że:
nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym przyjętym przed przyjęciem rozporządzenia 2022/1854, w których na okres od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. ustalono pułap dochodów rynkowych uzyskanych przez producentów energii elektrycznej z instalacji wykorzystujących energię wodną przepływową, bez zagwarantowania tym producentom zatrzymania 10 % ich dochodów przekraczających ten pułap.
2)
Artykuł 5 ust. 4 dyrektywy 2019/944, motywy 2, 3 i 12 dyrektywy 2018/2001, a także art. 6 ust. 1 i art. 8 ust. 2 lit. b) i c) rozporządzenia 2022/1854 w związku z motywami 27–29 oraz 39 tego rozporządzenia
należy interpretować w ten sposób, że:
nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym przyjętym przed przyjęciem rozporządzenia 2022/1854, w których na okres od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. ustalono pułap dochodów rynkowych uzyskanych przez producentów energii elektrycznej z instalacji wykorzystujących energię wodną przepływową poprzez określenie tego pułapu na podstawie średniej arytmetycznej cen stwierdzonych w odpowiednim obszarze rynku w okresie od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 31 grudnia 2020 r., poddanych ponownej ocenie pod kątem inflacji, o ile takie uregulowania nie mają negatywnego wpływu na inwestycje w sektorze energii odnawialnych w rozumieniu tego art. 8 ust. 2 lit. b) i c), co należy oceniać w świetle wszystkich istotnych okoliczności.
3)
Motyw 3 dyrektywy 2018/2001, a także art. 7 ust. 1 lit. h)–j), art. 8 ust. 1 lit. a) i d) oraz ust. 2 rozporządzenia 2022/1854 w związku z motywami 27 i 41 tego rozporządzenia
należy interpretować w ten sposób, że:
nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym przyjętym przed przyjęciem rozporządzenia 2022/1854, w których na okres od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. ustalono pułap dochodów rynkowych uzyskanych przez producentów energii elektrycznej z instalacji wykorzystujących energię wodną przepływową, bez przewidzenia pułapu dochodów uzyskanych ze sprzedaży energii wyprodukowanej z węgla kamiennego ani zróżnicowanego pułapu dla producentów energii elektrycznej ze źródeł energii słonecznej, geotermalnej lub wiatrowej.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: włoski.