62024CJ0221
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla)
23 ta’ Ottubru 2025 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Ambjent – Skart – Regolament (KE) Nru 1013/2006 – Artikolu 24(2) – Vjeġġ – Teħid lura meta vjeġġ ikun illegali – Teħid lura tal-iskart mill-awtorità kompetenti tad-dispaċċ – Obbligu jew setgħa għal din l-awtorità li tirkupra jew tarmi l-iskart minkejja l-oppożizzjoni tal-ispeditur inizjali – L-Artikolu 17(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Dritt għall-proprjetà – Validità”
Fil-Kawżi magħquda C‑221/24 u C‑222/24,
li għandhom bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mis-Svea hovrätt, Mark- och miljööverdomstolen (il-Qorti tal-Appell sedenti fi Stokkolma, Sezzjoni għall-Kwistjonijiet Immobiljari u Ambjentali, l-Isvezja), permezz ta’ deċiżjonijiet tat-12 ta’ Marzu 2024, li waslu fil-Qorti tal-Ġustizzja fit-22 ta’ Marzu 2024, fil-kawżi
Naturvårdsverket
vs
UQ (C‑221/24),
IC (C‑222/24),
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla),
komposta minn F. Biltgen, President tal-Awla, T. von Danwitz, Viċi President tal-Qorti tal-Ġustizzja, li qiegħed jaġixxi bħala Imħallef tal-Ewwel Awla, I. Ziemele, A. Kumin, u S. Gervasoni (Relatur), Imħallfin,
Avukat Ġenerali: T. Ćapeta,
Reġistratur: C. Strömholm, amministratriċi,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tas-27 ta’ Frar 2025,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għall-Naturvårdsverket, minn Y. Lindén u L. Vogel, miljöjurister,
–
għall-Parlament Ewropew, minn A. Ahlvin, W. D. Kuzmienko u A. Neergaard, bħala aġenti,
–
għall-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, minn J. Himmanen u A. Maceroni, bħala aġenti,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn M. Björkland u T. S. Bohr, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali fis-seduta tat-22 ta’ Mejju 2025,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talbiet għal deċiżjoni preliminari jirrigwardaw l-interpretazzjoni tal-punti (ċ) u (d) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament (KE) Nru 1013/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-14 ta’ Ġunju 2006 dwar vjeġġi ta’ skart (ĠU 2006, L 190, p. 1, rettifiki fil-ĠU 2008, L 299, p. 50, fil-ĠU 2013, L 334, p. 46, fil‑ĠU 2015, L 277, p. 61 u fil-ĠU 2022, L 119, p. 117), kif ukoll il-validità tal-punt (ċ) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) ta’ dan ir-regolament fid-dawl tad-dritt għall-proprjetà stipulat fl-Artikolu 17(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
2
Dawn it-talbiet tressqu fil-kuntest ta’ żewġ tilwimiet bejn in‑Naturvårdsverket (l-Aġenzija għall-Protezzjoni tal-Ambjent, l-Isvezja) (iktar ’il quddiem l-“Aġenzija”) u UQ (fil-Kawża C‑221/24) u bejn l-Aġenzija u IC (fil-Kawża C‑222/24) dwar it-teħid mill-Aġenzija ta’ skart li kien jinsab f’kontenituri mibgħuta minn UQ u IC.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt internazzjonali
3
Il-preambolu tal-Konvenzjoni dwar il-kontroll ta’ movimenti trasnkonfinali ta’ skart perikoluż u r-rimi tiegħu, iffirmata f’Basilea fit-22 ta’ Marzu 1989, approvata f’isem il-Komunità permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 93/98/KEE tal-1 ta’ Frar 1993 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 18, p. 301, iktar ’il quddiem il‑“Konvenzjoni ta’ Basilea”), jipprovdi li l-movimenti transkonfinali ta’ skart perikoluż u skart ieħor għandhom jiġu awtorizzati biss jekk it-trasport u r-rimi finali ta’ dan l-iskart ikunu ambjentalment sani.
4
L-Artikolu 9 tal-Konvenzjoni ta’ Basilea, intitolat “Vjeġġ illegali”, jistipula, fil-paragrafu 2 tiegħu:
“Fil-każ li moviment transkonfinali ta’ skart perikoluż jew ta’ skart ieħor jitqies li jkun vjeġġ illegali minħabba l-aġir min-naħa tal-esportatur jew tal-produttur, l-Istat ta’ esportazzjoni għandu jiżgura illi l-iskart perikoluż inkwistjoni jkun:
(a)
meħud mill-esportatur jew mill-produttur jew, fejn applikabbli, minnu stess fit-territorju tiegħu jew, jekk dan ikun impossibbli,
(b)
mormi b’xi mod ieħor skont id-dispożizzjonijiet ta’ din il-konvenzjoni,
fi żmien tletin jum minn meta l-Istat ta’ esportazzjoni jkun ġie informat dwar il-vjeġġ illegali jew kwalunkwe terminu ieħor li l-Istati kkonċernati jistgħu jaqblu dwaru. Għal dan l-għan, il-partijiet interessati ma għandhomx jopponu, ifixklu jew jipprekludu r-ritorn ta’ dan l-iskart lejn l-Istat ta’ esportazzjoni.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]]
Id-dritt tal-Unjoni
Il‑Karta
5
L-Artikolu 17 tal-Karta, intitolat “Id-dritt għall-proprjetà”, jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Kull persuna għandha d-dritt li tgawdi mill-proprjetà tal-beni tagħha li tkun akkwistat legalment, li tużahom, li tiddisponi minnhom u li tħallihom bħala wirt. L-ebda persuna ma tista’ tiġi mċaħħda mill-proprjetà tagħha, ħlief fl-interess pubbliku u fil-każijiet u skond il-kondizzjonijiet previsti mil-liġi, bi ħlas ta’ kumpens xieraq fi żmien utli għal dak li tkun tilfet. L-użu tal-proprjetà jista’ jiġi rregolat bil-liġi safejn ikun meħtieġ għall-interess pubbliku.”
6
L-Artikolu 52 tal-Karta, intitolat “L-ambitu u l-interpretazzjoni ta’ drittijiet u ta’ prinċipji”, jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Kull limitazzjoni fl-eżerċizzju tad-drittijiet u tal-libertajiet rikonoxxuti minn din il-Karta għandha tkun prevista mil-liġi u għandha tirrispetta l‑essenza ta’ dawk id-drittijiet u l-libertajiet. Bla ħsara għall-prinċipju ta’ proporzjonalità, jistgħu jsiru limitazzjonijiet f’dawk il-każijiet biss fejn ikun meħtieġ u fejn ġenwinament jintlaħqu l-objettivi ta’ interess ġenerali rikonoxxuti mill-Unjoni [Ewropea] jew il-ħtieġa li jiġu protetti d-drittijiet u l-libertajiet ta’ oħrajn.”
Id-Direttiva 2008/98/KE
7
Id-Direttiva 2008/98/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-19 ta’ Novembru 2008 dwar l-iskart u li tħassar ċerti Direttivi (ĠU 2008, L 312, p. 3, rettifiki fil-ĠU 2015, L 297, p. 9, fil-ĠU 2017, L 042, p. 43 u fil-ĠU 2024, L 90243, p. 1), (ĠU 2014, L 189, p. 135) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva 2008/98”), li għaliha jirreferi r-Regolament Nru 1013/2006, kif emendata bir-Regolament Nru 660/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-15 ta’ Mejju 2014 (ĠU 2014, L 189, p. 135) tistabbilixxi qafas ġuridiku għat-trattament tal-iskart fl-Unjoni.
8
Kif jirriżulta mill-premessa 6 tad-Direttiva 2008/98, “[l]-ewwel objettiv ta’ kwalunkwe politika dwar l-iskart għandu jkun li jiġu mminimizzati l-effetti negattivi li għandhom il-ġenerazzjoni u l-immaniġġar ta’ l-iskart fuq is-saħħa tal-bniedem u l-ambjent”.
9
L-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva, intitolat “Definizzjonijiet”, huwa fformulat kif ġej:
“Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva, għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
(1)
‘skart’ tfisser kwalunkwe sustanza jew oġġett li d-detentur jarmi jew bi ħsiebu jew huwa meħtieġ li jarmi;
[…]”
10
L-Artikolu 15 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Responsabbiltà għall-immaniġġar ta’ l-iskart”, jipprovdi, fil-paragrafi 1 u 2 tiegħu:
“1.   L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa biex jiżguraw li kwalunkwe produttur oriġinali ta’ l-iskart jew detentur ieħor iwettaq it-trattament ta’ l-iskart huwa stess jew jara li t-trattament isir minn negozjant jew stabbiliment jew intrapriża li twettaq operazzjonijiet ta’ trattament ta’ l-iskart jew jiġi organizzat minn entità tal-ġbir ta’ l-iskart privata jew pubblika skond l-Artikoli 4 u 13.
2.   Fejn l-iskart jiġi trasferit mill-produttur jew id-detentur oriġinali lil waħda mill-persuni fiżiċi jew ġuridiċi msemmija fil-paragrafu 1 għal trattament preliminari, ir-responsabbiltà għat-twettiq ta’ rkupru komplut jew operazzjoni ta’ rimi ma għandhiex titwarrab.
[…]”
11
Skont l-Artikolu 16(1) tal-istess direttiva, “[l]-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa, […] biex jistabbilixxu netwerk integrat u adegwat ta’ impjanti għar-rimi ta’ l-iskart […]”.
Ir-Regolament Nru 1013/2006,
12
Kif jirriżulta mill-premessa 1 tiegħu, ir-Regolament Nru 1013/2006 għandu bħala għan u komponent ewlieni u predominanti l-protezzjoni tal-ambjent. Barra minn hekk, fi kliem il-premessi 3, 7 u 8:
“(3)
Id-Deċiżjoni [93/98] ikkonċernat il-konklużjoni, għan-nom tal-Komunità, tal-[Konvenzjoni ta’ Basilea], li għaliha l-Komunità [Ewropea] ilha Parti mill-1994. Permezz ta’ l-adattoment tar-Regolament [tal-Kunsill] (KEE) Nru 259/93 [tal-1 ta’ Frar 1993 dwar is-superviżjoni u l-kontroll ta’ vjaġġi bil-baħar ta’ skart fi, għal u mill-Komunità Ewropea (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 176)], il-Kunsill [tal-Unjoni Ewropea] stabbilixxa regoli sabiex inaqqas u jikkontrolla tali movimenti mfassla, inter alia, sabiex is-sistema Komunitarja eżistenti għas-superviżjoni u l-kontroll ta’ movimenti ta’ skart tikkonforma mar-rekwiżiti tal-Konvenzjoni ta’ [Basilea].
[…]
(7)
Huwa importanti li jiġu organizzati u regolati s-superviżjoni u l-kontroll ta’ vjeġġi ta’ skart b’mod li jittieħed kont tal-ħtieġa li jiġu ppreżervati, protetti u mtejba l-kwalità ta’ l-ambjent u s-saħħa tal-bniedem u b’mod li jippromovi applikazzjoni aktar uniformi tar-Regolament fil-Komunità kollha.
(8)
Huwa wkoll importanti li jittieħed kont tar-rekwiżit stabbilit fl-Artikolu 4(2)(d) tal-Konvenzjoni ta’ [Basilea] li l-vjeġġi ta’ skart perikoluż għandhom jitnaqqsu għal minimu konsistenti ma’ l-immaniġġar ambjentali san u effikaċi ta’ tali skart.”
13
L-Artikolu 1 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Kamp ta’ applikazzjoni”, jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Dan ir-regolament jistabbilixxi proċeduri u reġimi ta’ kontroll applikabbli għall-vjeġġi ta’ l-iskart […]”
14
L-Artikolu 2 tal-imsemmi regolament jiddefinixxi, fil-punt 34 tiegħu, il-kunċett ta’ “vjeġġ” bħala, essenzjalment, “it-trasport ta’ skart destinat għal irkupru jew rimi” bejn diversi pajjiżi jew fi ħdan l-istess pajjiż.
15
L-Artikolu 3 tal-istess regolament jistabbilixxi l-“[q]afas proċedurali ġenerali” ta’ dawn il-vjeġġi, billi jipprovdi b’mod partikolari proċedura għan-notifika tal-imsemmija vjeġġi, notifika li l-portata tagħha hija speċifikata fil-punt 6 tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 4 tiegħu, bħala li tkopri l-“vjeġġ ta’ l-iskart mill-post inizjali tad-dispaċċ inizjali u inkluż l-irkupru jew ir-rimi […] tiegħu”.
16
L-Artikolu 24 tar-Regolament Nru 1013/2006, intitolat “Teħid lura meta vjeġġ ikun illegali”, jipprovdi, fil-paragrafi 1 u 2 tiegħu:
“1.   Fejn xi awtorità kompetenti tiskopri vjeġġ li hija tikkunsidra bħala vjeġġ illegali, hija għandha tinforma minnufih lill-awtoritajiet kompetenti l-oħrajn konċernati.
2.   Jekk ir-responsabbiltà ta’ vjeġġ illegali tkun tan-notifikatur, l-awtorità kompetenti tad-dispaċċ għandha tiżgura li l-iskart in kwistjoni jiġi:
(a)
meħud lura min-notifikatur de facto; jew, jekk ebda notifika ma tkun ġiet preżentata,
(b)
meħud lura min-notifikatur de iure; jew, jekk mhux prattikament possibbli,
(ċ)
meħud lura mill-awtorità kompetenti tad-dispaċċ innifisha jew minn persuna fiżika jew ġuridika f’isimha; jew, jekk mhux prattikament possibbli,
(d)
alternattivament irkuprat jew mormi fil-pajjiż tad-destinazzjoni jew tad-dispaċċ mill-awtorità kompetenti tad-dispaċċ innifisha jew minn persuna fiżika jew ġuridika f’isimha; jew, jekk mhux prattikament possibbli,
(e)
alternattivament irkuprat jew mormi f’pajjiż ieħor mill-awtorità kompetenti tad-dispaċċ innifisha jew minn persuna fiżika jew ġuridika f’isimha jekk l-awtoritajiet kompetenti kollha konċernati jaqblu.
Dan it-teħid lura, rimi jew irkupru għandu jseħħ fi żmien 30 jum, jew f’perjodu ieħor li jista’ jiġi miftiehem bejn l-awtoritajiet kompetenti konċernati, minn meta l-awtorità kompetenti tad-dispaċċ issir taf jew kienet avżata bil-miktub mill-awtoritajiet kompetenti tad-destinazzjoni jew transitu bil-vjeġġ illegali u tiġi informata bir-raġuni(jiet) għalih. Tali avviż jista’ jirriżulta minn informazzjoni preżentata lill-awtoritajiet kompetenti tad-destinazzjoni jew transitu inter alia minn awtoritajiet kompetenti oħrajn.
F’każijiet ta’ teħid lura kif imsemmi f’(a), (b) u (ċ), għandha tiġi preżentata notifika ġdida, ħlief jekk l-awtoritajiet kompetenti konċernati jaqblu li tkun biżżejjed talba debitament motivata mill-awtorità kompetenti inizjali tad-dispaċċ.
In-notifika ġdida għandha tiġi preżentata mill-persuna jew awtorità elenkata f’(a), (b) jew (ċ) u skond dik l-ordni gradata.
L-ebda awtorità kompetenti ma għandha topponi jew toġġezzjona għar-ritorn ta’ skart minn vjeġġ illegali. […]”
17
L-Artikolu 25 ta’ dan ir-regolament, intitolat “L-ispejjeż tat-teħid lura meta vjeġġ ikun illegali”, jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“L-ispejjeż li jsiru għat-teħid lura ta’ skart ta’ vjeġġ illegali inklużi spejjeż tat-trasport, ta’ l-irkupru jew tar-rimi tiegħu skond l-Artikolu 24(2) u, mid-data li fiha l-awtorità kompetenti tad-dispaċċ issir taf li vjeġġ huwa illegali, l-ispejjeż tad-depożitu skond l-Artikolu 24(7) għandhom jiġu addebitati:
(a)
lin-notifikatur de facto, kif identifikat skond il-gradazzjoni stabbilita fil-punt 15 ta’ l-Artikolu 2; jew, jekk ma tkun ġiet preżentata ebda notifika,
(b)
lin-notifikatur de iure jew lil persuni fiżiċi jew ġuridiċi oħrajn skond il-każ; jew, jekk mhux prattikament possibbli,
(ċ)
lill-awtorità kompetenti tad-dispaċċ.”
Il-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari
Il-Kawża C‑221/24
18
L-Aġenzija, li hija awtorità kompetenti inkarigata mill-implimentazzjoni tar-Regolament Nru 1013/2006 fl-Isvezja, informat lill-awtoritajiet Belġjani fis-26 ta’ Awwissu 2022 li kontejner issuspettat li kien fih skart, speċifikament żewġ vetturi, tajers u prodotti elettroniċi, kien telaq mill-Isvezja lejn il-Kamerun b’passaġġ mill-Belġju u talbithom iwaqqfu dan il-kontejner.
19
Fis-17 ta’ Ottubru 2022, l-Aġenzija informat lill-ispeditur, jiġifieri UQ, li l-kontejner kellu jintbagħat lura lejn l-Isvezja, sa fejn dan kien fih skart, u staqsietu jekk kellux l-intenzjoni jiżgura dan ir-ritorn jew jekk hija kellhiex tagħmel dan bi spejjeż għal UQ. Dan tal-aħħar ikkontesta l-fatt li l-kontejner kien fih skart u talab lill-Aġenzija torganizza r-ritorn tal-kontejner fl-Isvezja, filwaqt li indika li ma kienx ċert jekk kienx f’pożizzjoni li jissodisfa l-kundizzjonijiet meħtieġa sabiex jieħu l-kontejner lura hu stess.
20
L-Aġenzija ddeċidiet, fl-14 ta’ Diċembru 2022, li torganizza r-ritorn tal-kontejner fl-Isvezja. Din id-deċiżjoni kienet motivata mill-fatt li, skont l-Aġenzija, il-kontejner kien fih skart, inkluż skart perikoluż. L-Aġenzija ppreċiżat ukoll fid-deċiżjoni tagħha li t-teħid lura jew it-trattament tal-iskart minn UQ ma kienx għażla prevedibbli, peress li UQ ma kienx għamel użu mill-possibbiltà mogħtija lilu li jieħu lura l-kontenut tal-kontejner u ma kien ipprovda ebda indikazzjoni li huwa kien f’pożizzjoni li jittrattah b’mod ambjentalment san.
21
Fid-dawl tar-ritorn tal-kontejner fl-Isvezja, l-Aġenzija pproċediet b’notifika skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006, li fiha hija stess kienet indikata fil-kwalità ta’ notifikant u ta’ persuna responsabbli għall-vjeġġ. Impjant ta’ riċeviment ta’ skart awtorizzat fl-Iżvezja ġie nnominat bħala destinatarju tal-iskart u ġie ppreċiżat li dan tal-aħħar kien ġie ttrasportat għall-irkupru tiegħu. In-notifika ġiet approvata mill-awtorità Belġjana kompetenti.
22
Il-kontenut tal-kontejner imbagħad tniżżel l-Iżvezja, fl-impjant indikat fin-notifika, u nħażen hemmhekk. Dan il-kontenut ġie wkoll spezzjonat mil-Länsstyrelsen i Norrbottens län (il-Prefettura tad-Dipartiment ta’ Norrbotten, l-Isvezja), li kkonstata li kien kompost minn taħlita ta’ skart, inkluż skart perikoluż. Il-Prefettura tad-Dipartiment ta’ Norrbotten qablet mal-analiżi tal-awtoritajiet Belġjani u tal-Aġenzija li tgħid li dan kien vjeġġ illegali ta’ skart, li kellu jiġi ttrattat b’mod ambjentalment san.
23
UQ ippreżenta azzjoni kontra d-deċiżjoni tal-Aġenzija quddiem in‑Nacka tingsrätt, mark- och miljödomstolen (il-Qorti għall-Kwistjonijiet Immobiljari u Ambjentali sedenti f’Nacka, l-Isvezja), li annullatha parzjalment sa fejn kienet tipprevedi t-trattament tal-kontenut tal-kontejner mill-Aġenzija. Skont din il-qorti, id-deċiżjoni tal-Aġenzija setgħet tinftiehem biss fis-sens li beni li jappartjenu lil UQ kienu ser jiġu rtirati u rkuprati, u kkonstatat li, sa fejn kienet tirrigwarda l-irkupru tal-imsemmija beni, din id-deċiżjoni kienet tippreġudika d-dritt fundamentali għall-protezzjoni tal-proprjetà skont, fost oħrajn, il-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem il-“KEDB”), u li għalhekk kienet meħtieġa bażi legali ċara sabiex tipproċedi b’dan il-mod. Issa, xejn fil-formulazzjoni tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1013/2006 ma kien jippermetti lill-Aġenzija tiddeċiedi li l-beni li jappartjenu lil UQ, u li l-Aġenzija kienet ikklassifikat bħala “skart” kellhom jiġu rkuprati wara r-ritorn tagħhom fl-Isvezja kontra r-rieda tiegħu.
24
L-Aġenzija appellat minn din is-sentenza quddiem is-Svea hovrätt, Mark- och miljööverdomstolen (il-Qorti tal-Appell sedenti fi Stokkolma, Sezzjoni għall-Kwistjonijiet Immobiljari u Ambjentali, l-Isvezja), li hija l-qorti tar-rinviju fil-Kawża C‑221/24.
Il-Kawża C‑222/24
25
Il-kuntest u l-proċedura ġudizzjarja nazzjonali f’din il-kawża huma simili ħafna għall-kuntest u għall-proċedura fil-Kawża C‑221/24.
26
Fil-25 ta’ Novembru 2021, l-awtoritajiet Ġermaniżi spezzjonaw il-kontenut ta’ kontejner li kien ġej mill-Iżvezja, u ddestinat li jasal il-Kongo. Skont l-awtoritajiet Ġermaniżi, il-kontejner kien fih skart, b’mod partikolari vettura, għamara, ħwejjeġ u ġugarelli.
27
L-awtoritajiet Ġermaniżi ssospendew il-kunsinna ta’ dan il-kontejner minħabba suspett ta’ vjeġġ illegali ta’ skart. Barra minn hekk, huma talbu lill-Aġenzija, bħala l-awtorità responsabbli fl-Iżvezja, biex tiżgura li l-kontenut tal-kontejner jintbagħat lura lejn l-Iżvezja u jiġi ttrattat b’mod ambjentalment san.
28
Filwaqt li qablet mal-analiżi tal-awtoritajiet Ġermaniżi, l-Aġenzija kkuntattjat lill-ispeditur, jiġifieri lil IC, u offrietlu l-possibbiltà li jorganizza huwa stess ir-ritorn tal-kontenut tal-kontejner fl-Isvezja. IC iddikjara lill-Aġenzija li ma kellux il-mezzi biex jiffinanzja l-vjeġġ tal-kontenut tal-kontejner mill-Ġermanja għall-Iżvezja u li kien qed jitlob l-assistenza tal-Aġenzija sabiex jagħmel dan.
29
Billi qieset, inter alia, li l-intenzjonijiet ta’ IC fir-rigward tal-kontenut tal-kontejner ma kinux ċari, l-Aġenzija għalhekk iddeċidiet li dan il-kontenut kellu jintbagħat lura l-Isvezja sabiex jiġi żgurat it-trattament tiegħu b’mod ambjentalment san.
30
IC ressaq azzjoni kontra d-deċiżjoni tal-Aġenzija quddiem in-Nacka tingsrätt, mark- och miljödomstolen (il-Qorti għall-Kwistjonijiet Immobiljari u Ambjentali sedenti f’Nacka), li annullatha sa fejn kienet tipprevedi l-irkupru tal-kontenut tal-kontejner għall-istess raġunijiet bħal dawk imsemmija fil-punt 23 ta’ din is-sentenza dwar il‑Kawża C‑221/24.
31
L-Aġenzija appellat minn din is-sentenza quddiem is-Svea hovrätt, Mark- och miljööverdomstolen (il-Qorti tal-Appell sedenti fi Stokkolma, Sezzjoni għall-Kwistjonijiet Immobiljari u Ambjentali), li hija l-qorti tar-rinviju fil-Kawża C‑222/24.
32
Insostenn tal-azzjoni tagħha f’kull waħda miż-żewġ kawżi li hija ressqet quddiem il-qorti tar-rinviju, l-Aġenzija ssostni li, fil-każ li l-punt (ċ) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006 kellu jiġi interpretat fis-sens li ma jippermettix lill-awtorità tad-dispaċċ li tirkupra l-iskart fil-pajjiż tad-dispaċċ meta l-esportatur jitqies li ma jkunx f’pożizzjoni li jittratta l-iskart b’mod xieraq wara t-teħid lura tiegħu, il-punt (d) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) ta’ dan ir-regolament ikollu għalhekk jikkostitwixxi l-bażi legali xierqa sabiex isir dan. UQ u IC jikkontestaw, min-naħa tagħhom, il-klassifikazzjoni tal-kontenut tal-kontenituri bħala “skart”. UQ iżid li huwa qatt ma ta l-kunsens tiegħu għall-irkupru tal-iskart inkwistjoni. IC jopponi l-ħtieġa ta’ rkupru tal-iskart u jixtieq jirkuprah biex jerġa’ jibagħtu lejn l-Afrika għal skopijiet umanitarji.
33
Il-qorti tar-rinviju f’kull waħda miż-żewġ kawżi għandha dubji dwar il-mod kif għandu jiġi interpretat l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006 f’sitwazzjoni fejn l-awtorità kompetenti tad-dispaċċ, minn naħa, ħadet lura skart li huwa s-suġġett ta’ vjeġġ illegali abbażi tal-punt (ċ) ta’ din id-dispożizzjoni u, min-naħa l-oħra, wettqet in-notifika li, skont it-tielet u r-raba’ subparagrafu ta’ dan il-paragrafu 2, għandha tippreċedi dan it-teħid lura. Għalhekk, dik il-qorti tqis li tqum il-kwistjoni dwar jekk, f’tali sitwazzjoni, din l-awtorità tistax titqies bħala d-“detentur tal-iskart” u jekk hija tistax jew għandhiex, skont dan ir-regolament, tirkupra jew tarmi l-iskart meta l-ispeditur inizjali jopponi għal dan. Barra minn hekk, fl-affermattiv, l-imsemmija qorti tixtieq tkun taf jekk tali interpretazzjoni tal-imsemmija dispożizzjoni, li ma tipprevedix il-possibbiltà li l-proprjetarju tal-iskart jiġi mċaħħad mid-dritt għall-proprjetà tiegħu wara l-imsemmi teħid lura, hijiex kompatibbli mal-protezzjoni ta’ dan id-dritt stabbilit fl‑Artikolu 17 tal-Karta.
34
F’dan il-kuntest, is-Svea hovrätt, Mark- och miljööverdomstolen (il-Qorti tal-Appell sedenti fi Stokkolma, Sezzjoni għall-Affarijiet Immobiljari u Ambjentali) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin, ifformulati b’mod identiku fil-Kawżi C‑221/24 u C‑222/24:
“(1)
Teħid lura fis-sens tal-punt (ċ) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-[Regolament 1013/2006] jinkludi l-obbligu jew id-dritt għall-awtorità tad-dispaċċ li tirkupra jew tarmi l-iskart meħud lura meta, għall-finijiet tat-trasport lura, ikunu ġew stabbiliti notifika u dokumenti ta’ moviment li jippreċiżaw il-mod kif l-iskart ikun ser jiġi ttrattat fil-pajjiż tad-destinazzjoni?
(2)
Taħt liema kundizzjonijiet l-awtorità tad-dispaċċ tista’ tapplika l-punt (d) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) [tar-Regolament Nru 1013/2006] sabiex tirkupra jew tarmi fil-pajjiż tad-dispaċċ skart li kien fi vjeġġ illegali? Liema hija r-relazzjoni bejn id-dispożizzjoni tal-punt (d) [tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2)] u d-dispożizzjoni tal-punt (ċ) [tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2)], [ta’ dan ir-regolament] pereżempju t-teħid lura u l-irkupru/rimi jistgħu jseħħu abbażi ta’ dawn id-dispożizzjonijiet applikati flimkien, jew l-applikazzjoni ta’ waħda minn dawn id-dispożizzjonijiet teħtieġ li jkun impossibbli li tiġi adottata l-proċedura msemmija fid-dispożizzjoni li tippreċediha immedjatament?
(3)
Fil-każ li l-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006 jista’ jiġi interpretat fis-sens li l-awtorità tad-dispaċċ għandha dritt, wara t-teħid lura, tarmi l-iskart b’mod definittiv minkejja li l-ispeditur inizjali jkun jixtieq jieħdu lura, din l-interpretazzjoni hija kompatibbli mal-protezzjoni tal-proprjetà stabbilita fl-Artikolu 17 tal-[Karta] u fl-Artikolu 1 tal-Protokoll Addizzjonali għall-[KEDB]?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel u t-tieni domanda
35
Permezz tal-ewwel u tat-tieni domanda tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006 għandux jiġi interpretat fis-sens li, minn naħa, il-punti (ċ) u (d) ta’ din id-dispożizzjoni japplikaw b’mod alternattiv u, min-naħa l-oħra, il-punt (ċ) tal-imsemmija dispożizzjoni jimponix fuq l-awtorità kompetenti tal-pajjiż tad-dispaċċ, meta hija tiskopri vjeġġ li hija tqis illegali, l-obbligu li tirkupra jew li tarmi l-iskart meħud wara tali vjeġġ.
36
L-Artikolu 24 tar-Regolament Nru 1013/2006 jirregola, kif jirriżulta mit-titolu tiegħu “Teħid lura meta vjeġġ ikun illegali”, it-teħid lura tal-iskart meta dan ikun is-suġġett ta’ vjeġġ illegali skont dan ir-regolament. Hija speċifikament prevista l-ipoteżi, li hija dik tal-kawżi prinċipali, li l-vjeġġ twettaq bi ksur tal-Artikolu 36 tal-imsemmi regolament, li jipprojbixxi l-esportazzjonijiet ta’ ċertu skart lejn pajjiżi terzi bħall-Kamerun u l-Kongo, u mingħajr notifika lill-awtoritajiet kompetenti kkonċernati kollha.
37
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006 jindika, skont l-ordni ta’ prijorità stabbilit rispettivament fil-punti (a) sa (ċ) tiegħu, l-awtoritajiet kif ukoll il-persuni fiżiċi jew ġuridiċi li huma suċċessivament obbligati li jieħdu lura l-iskart f’każ ta’ vjeġġ illegali, jiġifieri, l-ewwel nett, dak li wettaq in-notifika tal-vjeġġ, imsejjaħ in-“notifikant de facto”, sussegwentement, dak li kellu jipproċedi b’din in-notifika, iżda li ma għamilx dan, imsejjaħ in‑“notifikant de iure”, u, fl-aħħar nett, l-awtorità kompetenti tad-dispaċċ jew ir-rappreżentant tagħha. Dan l-ordni jirriżulta mill-espressjonijiet ta’ konnessjoni li jinsabu, rispettivament, fil-punti (a) u (b) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006, jiġifieri “jew, jekk ebda notifika ma tkun ġiet preżentata” u “jew, jekk mhux prattikament possibbli” (ara, b’analoġija, is-sentenza tas-16 ta’ Frar 2006, Pedersen, C‑215/04, EU:C:2006:108, punt 16). L-imsemmi ordni huwa kkonfermat mit-tielet u mir-raba’ subparagrafi tal-Artikolu 24(2) tal-istess regolament li jipprovdu li, fil-każ ta’ teħid lura, fis-sens tal-punti (a), (b) u (ċ) tal-ewwel subparagrafu tiegħu, għandha ssir notifika ġdida, u dan fl-ordni indikat f’dawn id-dispożizzjonijiet.
38
Peress li l-espressjoni ta’ konnessjoni “jew, jekk mhux prattikament possibbli” li tidher ukoll fl-aħħar tal-punt (ċ) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006, wieħed jiddeduċi li l-irkupru jew ir-rimi tal-iskart ikkonċernat, kif previsti fil-punt (d) ta’ dan l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2), jistgħu jseħħu biss fil-każ li ma jitteħidx lura l-iskart mill-awtorità tad-dispaċċ skont il-punt (ċ) tal-istess dispożizzjoni.
39
Fil-fatt, kif irrilevat, essenzjalment, l-Avukata Ġenerali fil-punti 36 u 37 tal-konklużjonijiet tagħha, il-punti (a) sa (ċ), minn naħa, u l-punti (d) u (e), min-naħa l-oħra, tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006 jirrigwardaw sitwazzjonijiet differenti. Għalhekk, dawn il-punti (a) sa (ċ) jikkonċernaw is-sitwazzjonijiet li fihom l-iskart inkwistjoni jkun telaq mill-pajjiż tad-dispaċċ, li jimplika “ritorn” jew “dħul mill-ġdid” f’dan il-pajjiż. Min-naħa l-oħra, l-imsemmija punti (d) u (e) ikopru s-sitwazzjonijiet li fihom l-iskart ma jkun qatt ma telaq mill-pajjiż tad-dispaċċ jew ikun diġà wasal fil-pajjiż tad-destinazzjoni jew inkella jkun jinsab f’pajjiż ieħor, iżda ma jkunx jista’ jiġi rritornat lejn il-pajjiż tad-dispaċċ. F’dawn il-każijiet tal-aħħar, l-iskart inkwistjoni għandu jiġi rkuprat jew mormi fil-pajjiż li jkun jinsab fih, irrispettivament minn jekk ikunx il-pajjiż tad-dispaċċ, tad-destinazzjoni jew pajjiż ieħor.
40
Din il-konklużjoni hija kkorroborata mit-tielet subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006, li jimponi bħala prinċipju notifika ġdida, li hija, skont l-Artikolu 4 ta’ dan ir-regolament, obbligatorja għal kull vjeġġ u, għalhekk, għal kull moviment ta’ skart, biss fil-każijiet imsemmija fil-punti (a) sa (ċ) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) ta’ dan ir-regolament u mhux f’dawk previsti fil-punti (d) u (e) ta’ din id-dispożizzjoni tal-aħħar.
41
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li, minn naħa, il-punti (ċ) u (d) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006 jistgħu japplikaw biss b’mod alternattiv, peress li l-punt (d) japplika fin-nuqqas ta’ applikabbiltà tal-punt (ċ), u li, min-naħa l-oħra, l-ipoteżi msemmija f’dan il-punt (d) tikkorrispondi għal dik li fiha l-iskart ikkonċernat ikun jinsab fit-territorju tal-pajjiż tad-destinazzjoni jew tad-dispaċċ u għalhekk jista’ jiġi rkuprat jew mormi hemmhekk mill-awtorità kompetenti tad-dispaċċ jew mill-entità li hija tkun inkarigat għal dan l-għan.
42
Minn dan jirriżulta wkoll li, f’sitwazzjonijiet, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li fihom, skont l-informazzjoni pprovduta mill-qorti tar-rinviju, l-iskart kien telaq mill-pajjiż tad-dispaċċ, kien is-suġġett ta’ vjeġġ illegali fi Stat Membru u ma kienx ittieħed mill-ispedituri tiegħu, huwa l-punt (ċ) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006 li għandu japplika.
43
Filwaqt li l-qorti tar-rinviju tenfasizza li din id-dispożizzjoni tal-aħħar ma tippreċiżax espliċitament, kuntrarjament għall-punt (d) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) ta’ dan ir-regolament, li l-iskart huwa rkuprat jew mormi, hija tistaqsi dwar il-konsegwenzi li jirriżultaw mit-teħid lura ta’ skart, li l-vjeġġ tiegħu jkun meqjus illegali, mill-Aġenzija skont il-punt (ċ) tal-imsemmija dispożizzjoni u, b’mod partikolari, jekk dan l-irkupru jimplikax neċessarjament l-irkupru jew ir-rimi tiegħu.
44
Fl-ewwel lok, kif irrilevat, essenzjalment, l-Avukata Ġenerali fil-punt 49 tal-konklużjonijiet tagħha, b’differenza b’mod partikolari mill-verżjonijiet bil-lingwa Spanjola (“valorizados o eliminados de forma altertiva”), bil-lingwa Franċiża (“valorisés ou éliminés d’une autre manière”) u bil-lingwa Taljana (“recuperati o smaltiti in modo alternativo”) u tal-punt (d) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) skont ir-Regolament Nru 1013/2006, fil-verżjonijiet bil-lingwa Ġermaniża (“auf andere Weise verwertet oder beseitigt werden”) u bil-lingwa Ingliża (“alternatively recovered or disposed of”) ta’ din id-dispożizzjoni, il-kelma “alternattivament” tista’ tinftiehem bħala li tirreferi għall-irkupru jew għar-rimi tal-iskart permezz ta’ proċess li ma jimplikax it-teħid tiegħu minn qabel. L-imsemmija dispożizzjoni b’hekk tfisser li l-irkupru u r-rimi għandhom dejjem iseħħu wara t-teħid lura, iżda li, sussidjarjament, dawn jistgħu jseħħu mingħajr teħid lura minn qabel tal-iskart meta dan it-teħid lura jirriżulta impossibbli.
45
Issa, skont ġurisprudenza stabbilita, fejn ikun hemm diverġenza bejn id-diversi verżjonijiet lingwistiċi ta’ test tal-Unjoni, id-dispożizzjoni inkwistjoni għandha tiġi interpretata fid-dawl tal-istruttura ġenerali u tal-iskop tal-leġiżlazzjoni li tagħmel parti minnha (sentenza tal-15 ta’ April 2010, Heinrich Heine, C‑511/08, EU:C:2010:189, punt 51 u l-ġurisprudenza ċċitata).
46
Għal dan l-għan, fit-tieni lok, għandu jitfakkar li, permezz tad-Deċiżjoni 93/98, il-Komunità saret parti mill-Konvenzjoni ta’ Basilea, b’tali mod li din il-konvenzjoni ilha tifforma parti integrali mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni sa mis-sena 1994 (sentenza tal-21 ta’ Jannar 2025, Conti 11. Container Schiffahrt II, C‑188/23, EU:C:2025:26, punt 45 u l-ġurisprudenza ċċitata).
47
Kif tiddikjara l-premessa 3 tar-Regolament Nru 1013/2006, billi adotta r-Regolament Nru 259/93, li tħassar u ġie ssostitwit bir-Regolament Nru 1013/2006, il-leġiżlatur tal-Unjoni stabbilixxa regoli intiżi li jirrestrinġu u li jikkontrollaw il-vjeġġi tal-iskart bil-għan, b’mod partikolari, li jrendu s-sistema Komunitarja eżistenti fil-qasam tas-sorveljanza u tal-kontroll tal-movimenti tal-iskart konformi mar-rekwiżiti tal-Konvenzjoni ta’ Basilea.
48
F’dan il-kuntest, l-Artikolu 9(2) tal-Konvenzjoni ta’ Basilea jsemmi, rispettivament fil-punti (a) u (b) tiegħu, l-ipoteżi tat-teħid lura tal-iskart jew, f’każ ta’ impossibbiltà, dik tar-rimi tiegħu “b’xi mod ieħor”. Tali formulazzjoni donnha tissuġġerixxi, bħall-verżjonijiet bil-lingwa Ġermaniża u b’dik Ingliża tal-punt (d) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006 u kif jindikaw, essenzjalment, il-paragrafi 101 u 102 tal-Linji Gwida dwar l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet dwar il-vjeġġi illegali tal-Konvenzjoni ta’ Basilea (paragrafi 2 sa 4 tal-Artikolu 9), li l-obbligu ta’ teħid lura jimplika fih innifsu r-rimi tal-iskart ikkonċernat u li, meta dan ikun impossibbli, dan jista’ jiġi eliminat “b’xi mod ieħor”. Konsegwentement, ir-rimi jew l-irkupru jidhru li huma l-għan li għandu jintlaħaq wara l-konstatazzjoni ta’ vjeġġ illegali ta’ skart, kemm jekk wara t-teħid lura tal-iskart kif ukoll jekk b’“mod ieħor”, meta dan it-teħid lura jirriżulta impossibbli.
49
Barra minn hekk, b’riflessjoni tal-għan ta’ protezzjoni tal-ambjent u tas-saħħa tal-bniedem imfittex mir-Regolament Nru 1013/2006, kif stabbilit fil-premessi 1 u 7 tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-8 ta’ Settembru 2009, Il-Kummissjoni vs Il‑Parlament u Il‑Kunsill, C‑411/06, EU:C:2009:518, punt 62, kif ukoll tat-28 ta’ Mejju 2020, Interseroh, C‑654/18, EU:C:2020:398, punt 51), kif ukoll tal-immaniġġar ambjentalment san tal-iskart li huwa jimplika, kif iddefinit fil-punt 8 tal-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament, mill-punt 34 tal-Artikolu 2 u mill-Artikolu 3 tal-imsemmi regolament, li jistabbilixxu l-qafas proċedurali għall-vjeġġi kollha tal-iskart, jirriżulta li l-vjeġġ tal-iskart, kemm jekk ikun legali kif ukoll illegali, iseħħ biss għall-finijiet tal-irkupru jew tar-rimi tiegħu.
50
Huwa għalhekk li l-formola ta’ notifika li tinsab fl-Anness IA tar-Regolament Nru 1013/2006, li fil-prinċipju hija obbligatorja, kif tfakkar fil-punt 40 ta’ din is-sentenza, fil-każ ta’ teħid lura tal-iskart skont il-punt (ċ) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006, tinkludi taqsima li titlob lin-notifikant jimmarka l-kaxxa “rimi” jew “irkupru”, li jippreżupponi li dan ir-rimi jew irkupru neċessarjament isegwi dan it-teħid lura.
51
Fl-istess sens, mill-formulazzjoni tal-Artikolu 25(1) tar-Regolament Nru 1013/2006, dwar l-ispejjeż tat-teħid lura fil-każ ta’ vjeġġ illegali, jirriżulta li dawn l-ispejjeż jinkludu b’mod partikolari dawk marbuta mal-irkupru jew mar-rimi tiegħu skont l-Artikolu 24(2) ta’ dan ir-regolament, li jimplika wkoll li t-teħid lura jinkludi l-irkupru jew ir-rimi.
52
Din il-konklużjoni hija barra minn hekk ikkorroborata mill-Artikolu 15 tad-Direttiva 2008/98, li għalih jirreferi r-Regolament Nru 1013/2006, li jipprevedi responsabbiltà għall-immaniġġar tal-iskart u, b’mod partikolari, l-obbligu għall-produttur jew għad-detentur ta’ skart li jwettaq jew li jordna li jitwettaq it-trattament tiegħu, jiġifieri operazzjoni sħiħa ta’ rkupru jew ta’ rimi. Barra minn hekk, l-Artikolu 16 tad-Direttiva 2008/98 ippreveda li l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu installazzjonijiet speċjalizzati li jkunu f’pożizzjoni li jwettqu r-rimi tal-iskart, inkluż meta dan ikun ġej minn jew ikun iddestinat lejn pajjiżi terzi.
53
Tali interpretazzjoni tal-punt (ċ) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006 hija meħtieġa, fit-tielet lok, fid-dawl tal-għan prinċipali li għandu dan ir-regolament, jiġifieri l-protezzjoni tal-ambjent u tas-saħħa tal-bniedem, kif ukoll fid-dawl tal-immaniġġar ambjentalment san tal-iskart li huwa jimplika, kif imfakkra fil-punt 49 ta’ din is-sentenza.
54
Fil-fatt, jekk, wara r-rotta ġdida tal-iskart ittrasferit illegalment, l-awtorità kompetenti tagħtih lura lill-proprjetarju tiegħu, li, kif inhuwa l-każ fil-kawżi prinċipali, jista’ jkun jixtieq jirkuprah filwaqt li jirrinunzja li jorganizza huwa stess ir-ritorn tiegħu, ikun hemm riskju li dan jiġi ttrasferit mill-ġdid b’mod illegali u, fi kwalunkwe każ, mhux ittrattat, li jikkomprometti dan l-għan ta’ mmaniġġar ambjentalment san tal-iskart kif ukoll ir-rekwiżit li l-movimenti tiegħu jitnaqqsu għall-minimu, kompatibbli ma’ tali mmaniġġar effikaċi u ambjentalment san tiegħu, stabbilit fl-Artikolu 4(2)(d) tal-Konvenzjoni ta’ Basilea u mfakkar fil-premessa 8 tar-Regolament Nru 1013/2006.
55
Fl-aħħar nett, jista’ jiġi rrilevat li l-Artikolu 25 tar-Regolament (UE) 2024/1157 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ April 2024 dwar vjeġġi ta’ skart, li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1257/2013 u (UE) 2020/1056 u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 1013/2006 (ĠU L, 2024/1157 u rettifika fil-ĠU L, 2025/90042), li huwa maħsub sabiex jissostitwixxi l-Artikolu 24 tar-Regolament Nru 1013/2006 mill-21 ta’ Mejju 2026, issa jippreċiża espressament, fil-paragrafu 2 tiegħu, li t-teħid lura tal-iskart minn waħda mill-awtoritajiet jew mill-persuni ġuridiċi jew fiżiċi msemmija fil-punti (a) sa (c) ta’ din id-dispożizzjoni jsir “sabiex torganizza r-rimi jew l-irkupru tiegħu”.
56
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet premessi, ir-risposta għall-ewwel u għat-tieni domanda għandha tkun li l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006 għandu jiġi interpretat fis-sens li, minn naħa, il-punti (ċ) u (d) ta’ din id-dispożizzjoni japplikaw b’mod alternattiv, peress li l-punt (d) japplika fin-nuqqas ta’ applikabbiltà tal-punt (ċ), u, min-naħa l-oħra, dan il-punt (ċ) jimponi fuq l-awtorità kompetenti tal-pajjiż tad-dispaċċ, meta hija tiskopri vjeġġ li hija tqis illegali, l-obbligu li tirkupra jew li tarmi l-iskart meħud wara tali vjeġġ.
Fuq it-tielet domanda
57
Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk il-punt (ċ) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006, sa fejn jimponi l-irkupru jew ir-rimi tal-iskart meħud mill-awtorità kompetenti tal-pajjiż tad-dispaċċ minkejja l-oppożizzjoni tal-ispeditur inizjali, huwiex validu fid-dawl tal-protezzjoni tad-dritt għall-proprjetà stabbilit fl-Artikolu 17(1) tal-Karta.
58
Konformement mal-Artikolu 52(3) tal-Karta, sa fejn din tinkludi drittijiet korrispondenti għal drittijiet iggarantiti mill-KEDB, is-sens u l-portata tagħhom huma l-istess bħal dawk li tagħtihom din il-konvenzjoni. Madankollu din id-dispożizzjoni ma tipprekludix li d-dritt tal-Unjoni jagħti protezzjoni iktar estensiva. Minn dan isegwi li, għall-finijiet tal-interpretazzjoni tal-Artikolu 17(1) tal-Karta, għandha tittieħed inkunsiderazzjoni l-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem dwar l-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll Addizzjonali għall-KEDB, li jistipula l-protezzjoni tad-dritt għall-proprjetà (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-10 ta’ Settembru 2024, Neves 77 Solutions, C‑351/22, EU:C:2024:723, punt 80 u l-ġurisprudenza ċċitata).
59
L-Artikolu 17(1) tal-Karta fih tliet regoli distinti. L-ewwel waħda, li tinsab fl-ewwel sentenza ta’ din id-dispożizzjoni u hija ta’ natura ġenerali, tistabbilixxi l-prinċipju ta’ rispett tal-proprjetà. It-tieni waħda, li tinsab fit-tieni sentenza tal-imsemmija dispożizzjoni, tirrigwarda ċ-ċaħda ta’ proprjetà u tissottomettiha għal ċerti kundizzjonijiet. Fir-rigward tat-tielet regola, li tinsab fit-tielet sentenza tal-istess dispożizzjoni, din tagħti lill-Istati Membri s-setgħa li jirregolaw l-użu tal-beni sa fejn ikun meħtieġ fl-interess ġenerali. Dawn ir-regoli ma humiex, madankollu, nieqsa minn rabta bejniethom. Fil-fatt, it-tieni u t-tielet regola jirrigwardaw eżempji partikolari ta’ ksur tad-dritt għall-proprjetà u għandhom jiġu interpretati fid-dawl tal-prinċipju stipulat fl-ewwel waħda minn dawn ir-regoli (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-10 ta’ Lulju 2025, INTERZERO et, C‑254/23, EU:C:2025:569, punt 144 u l-ġurisprudenza ċċitata).
60
Barra minn hekk, għandu jitfakkar li l-eżistenza ta’ ċaħda ta’ proprjetà tippreżupponi li kien hemm pussess jew esproprjazzjoni formali jew ukoll li s-sitwazzjoni kontenzjuża kienet ekwivalenti għal esproprjazzjoni de facto (sentenza tal-5 ta’ Mejju 2022, BPC Lux 2 et, C‑83/20, EU:C:2022:346, punt 44 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
61
F’dan il-każ, mill-kliem stess tal-punt (ċ) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006 jirriżulta li l-miżura inkwistjoni, jiġifieri t-teħid lura, mill-awtorità kompetenti tal-pajjiż tad‑dispaċċ, ta’ skart li huwa s-suġġett ta’ vjeġġ illegali bl-għan tal-irkupru jew tar-rimi tiegħu, tapplika sussidjarjament, peress li din l-awtorità tintervjeni biss meta l-vjeġġ illegali ta’ skart isir min-notifikant, kemm jekk ikun il-proprjetarju tal-iskart kif ukoll jekk ikun ġie awtorizzat minnu sabiex iwettaq il-vjeġġ tiegħu, u meta dan tal-aħħar la jkun ħa lura dan l-iskart u lanqas, a fortiori, ma jkun wera r-rieda jew il-kapaċità tiegħu li jamminiġġahom b’mod ambjentalment san, jew meta jkun jista’ jerġa’ jipprova jittrasferihom illegalment.
62
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ma jistax jitqies, fid-dawl tan-natura sussidjarja tal-intervent tal-awtorità kompetenti, li t-teħid lura tal-iskart li huwa s-suġġett ta’ vjeġġ illegali mwettaq mill-awtorità kompetenti jikkostitwixxi “ċaħda ta’ proprjetà”, fis-sens tal-Artikolu 17(1) tal-Karta. Fil-fatt, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006 jagħti prijorità lin-notifikant sabiex jieħu lura l-iskart.
63
Xorta jibqa’ l-fatt li tali miżura tikkostitwixxi limitazzjoni għall-eżerċizzju tad-dritt għall-proprjetà, li taqa’ taħt ir-regolamentazzjoni tal-użu tal-beni, fis-sens tat-tielet sentenza tal-Artikolu 17(1) tal-Karta, peress li d-destinazzjoni ta’ dan l-iskart għandha neċessarjament tkun l-irkupru jew ir-rimi tiegħu.
64
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li d-dritt għall-proprjetà ggarantit mill-Artikolu 17(1) tal-Karta ma huwiex prerogattiva assoluta u li l-eżerċizzju tiegħu jista’ jkun is-suġġett, fil-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 52(1) tal-Karta, ta’ restrizzjonijiet iġġustifikati minn għanijiet ta’ interess ġenerali mfittxija mill-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-10 ta’ Lulju 2025, INTERZERO et, C‑254/23, EU:C:2025:569, punt 108 u l-ġurisprudenza ċċitata).
65
Fl-ewwel lok, għandu jiġi kkonstatat li, f’dan il-każ, ir-rekwiżit previst fl-Artikolu 52(1) tal-Karta, li r-restrizzjonijiet għall-eżerċizzju tad-dritt għall-proprjetà għandhom “ikunu previsti mil-liġi” huwa ssodisfatt, peress li mir-risposta għall-ewwel żewġ domandi jirriżulta li l-punt (ċ) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006 għandu jiġi interpretat fis-sens li jobbliga lill-awtorità kompetenti tad-dispaċċ tirkupra jew telimina l-iskart meħud, li jista’ jirrestrinġi d-dritt għall-proprjetà tal-proprjetarji tiegħu. Fil-fatt, għalkemm l-att li jippermetti l-indħil fl-eżerċizzju tad-drittijiet fundamentali għandu jiddefinixxi huwa stess il-portata tal-limitazzjoni tal-eżerċizzju tad-dritt ikkonċernat, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’, jekk ikun il-każ, tippreċiża, permezz ta’ interpretazzjoni, il-portata konkreta tal-limitazzjoni kemm fir-rigward tal-kliem stess tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni inkwistjoni kif ukoll tal-istruttura ġenerali tagħha u tal-għanijiet imfittxija minnha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-21 ta’ Ġunju 2022, Ligue des droits humains, C‑817/19, EU:C:2022:491, punt 114 u l-ġurisprudenza ċċitata).
66
Fit-tieni lok, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l-protezzjoni tal-ambjent u tas-saħħa tal-bniedem hija fost l-għanijiet ta’ interess ġenerali li jistgħu jiġġustifikaw restrizzjonijiet li jistgħu jiġu imposti fuq id-dritt għall-proprjetà (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad-9 ta’ Marzu 2010, ERG et, C‑379/08 u C‑380/08, EU:C:2010:127, punt 81 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata, u tal-10 ta’ Lulju 2025, INTERZERO et, C‑254/23, EU:C:2025:569, punt 152). Issa, kif tfakkar fil-punt 49 ta’ din is-sentenza, l-għan prinċipali tar-Regolament Nru 1013/2006 huwa l-protezzjoni tal-ambjent u tas-saħħa tal-bniedem. L-Artikolu 175 KE (li sar l-Artikolu 192 TFUE), li jifforma l-bażi legali tar-Regolament Nru 1013/2006, jirreferi fil-fatt għall-għanijiet imsemmija fl-Artikolu 174 KE (li sar l-Artikolu 191 TFUE), li jipprovdi li l-politika tal-Unjoni fil-qasam tal-ambjent tikkontribwixxi b’mod partikolari għall-preservazzjoni, għall-protezzjoni u għat-titjib tal-kwalità tal-ambjent kif ukoll għall-protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem u li din il-politika hija intiża għal livell għoli ta’ protezzjoni.
67
Fit-tielet lok, fir-rigward tan-natura proporzjonata tal-konsegwenzi tat-teħid lura tal-iskart, suġġett ta’ vjeġġ illegali, skont il-punt (ċ) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006, għandu jitfakkar li l-prinċipju ta’ proporzjonalità jirrikjedi li l-atti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni jkunu adatti sabiex jilħqu l-għanijiet leġittimi mfittxija mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni u ma jaqbżux il-limiti ta’ dak li huwa xieraq u neċessarju sabiex dawn l-għanijiet jintlaħqu, bl-intiża li, meta jkun hemm possibbiltà ta’ għażla bejn diversi miżuri xierqa, għandha tintgħażel l-inqas waħda restrittiva, u l-inkonvenjenzi li jinħolqu ma għandhomx ikunu sproporzjonati meta mqabbla mal-għanijiet imfittxija (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas-6 ta’ Settembru 2017, Is-Slovakkja u l-Ungerija vs Il-Kunsill, C‑643/15 u C‑647/15, EU:C:2017:631, punt 206 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata, u tal-10 ta’ Lulju 2025, INTERZERO et, C‑254/23, EU:C:2025:569, punt 109).
68
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li t-teħid lura tal-iskart mill-awtorità kompetenti tal-pajjiż tad-dispaċċ għall-finijiet tal-irkupru jew tar-rimi tiegħu wara vjeġġ illegali, sa fejn jiggarantixxi t-trattament ta’ dan l-iskart, huwa adatt sabiex jippreserva l-ambjent u s-saħħa tal-bniedem.
69
Mill-banda l-oħra, miżura inqas restrittiva, bħal dik invokata waqt is-seduta quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u li kienet tikkonsisti f’li l-iskart jiġi fdat lin-notifikant de iure jew de facto wara li jittieħed lura mill-awtorità tad-dispaċċ, sabiex dawn in-notifikanti jipproċedu huma stess għall-irkupru jew għar-rimi tiegħu, jekk ikun il-każ, taħt il-kontroll tal-awtorità tad-dispaċċ, ma kinitx tikkostitwixxi miżura xierqa għall-finijiet tal-preservazzjoni tal-ambjent u tas-saħħa tal-bniedem. Fil-fatt, l-assenza ta’ rieda tan-notifikanti jew l-inkapaċità tagħhom li jieħdu lura l-iskart, ikkonstatati mill-qorti tar-rinviju, kif ukoll in-natura illegali tal-vjeġġi kkonċernati jqajmu dubji serji dwar ir-rieda jew il-kapaċità tan-notifikanti li jirkupraw jew li jarmu l-imsemmi skart, b’tali mod li l-miżura inqas restrittiva invokata waqt din is-seduta ma żguratx li l-ambjent u s-saħħa umana jiġu ppreservati.
70
Barra minn hekk, l-inkonvenjenzi kkawżati, jiġifieri, f’dan il-każ, ir-restrizzjonijiet imposti fuq id-dritt għall-proprjetà, ma humiex sproporzjonati meta mqabbla mal-għan ta’ protezzjoni tal-ambjent u tas-saħħa tal-bniedem.
71
F’dan ir-rigward, minn naħa, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-protezzjoni tas-saħħa umana għandha importanza predominanti meta mqabbla mal-kunsiderazzjonijiet ekonomiċi, b’tali mod li hija ta’ natura li tiġġustifika konsegwenzi ekonomiċi negattivi, anki kunsiderevoli, għal ċerti operaturi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-16 ta’ Diċembru 2008, Arcelor Atlantique u Lorraine et, C‑127/07, EU:C:2008:728, punt 59 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). Fl-istess sens, skont l-Artikolu 35 tal-Karta, livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem huwa żgurat fid-definizzjoni u fl-implimentazzjoni tal-politiki u tal-attivitajiet kollha tal-Unjoni u, skont l-Artikolu 37 tal-Karta, livell għoli ta’ protezzjoni tal-ambjent u t-titjib tal-kwalità tiegħu għandhom jiġu integrati fil-politika tal-Unjoni u għandhom jiġu żgurati konformement mal-prinċipju ta’ żvilupp sostenibbli.
72
Min-naħa l-oħra, ir-restrizzjonijiet ikkonċernati huma limitati u kkontrollati.
73
Fil-fatt, kif ġie rrilevat fil-punt 62 ta’ din is-sentenza, l-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006 ma jeżiġix li l-proprjetarju tal-iskart, kemm jekk ikun in-notifikant skont din id-dispożizzjoni kif ukoll jekk le, jitlef id-drittijiet kollha tiegħu fuq dan l-iskart, u lanqas ma jkun totalment imċaħħad minnu de facto.
74
Barra minn hekk, għandu jitfakkar li, skont id-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva, id-deċiżjonijiet ta’ rkupru jew ta’ rimi tal-iskart meħud mill-awtorità tad-dispaċċ jistgħu jiġu kkontestati (ara, f’dan is-sens, il-Qorti EDB, 28 ta’ Ġunju 2018, G.I.E.M. S.R. L. et vs L-Italja, CE:ECHR:2018:0628JUD000182806, punt 302 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata, u s-sentenza tal-10 ta’ Settembru 2024, Neves 77 Solutions, C‑351/22, EU:C:2024:723, punti 95 u 96, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). Barra minn hekk, il-kawżi prinċipali jikkonfermaw l-istħarriġ ġudizzjarju li għalih huma suġġetti r-restrizzjonijiet għad-dritt għall-proprjetà inkwistjoni, li jippermetti li dawn jiġu kkontestati billi tiġi invokata, jekk ikun il-każ, l-eżistenza ta’ irregolarità, inkluża dik fir-rigward tal-klassifikazzjoni bħala “skart”, jew dik ta’ aġir arbitrarju jew irraġonevoli. Għall-finijiet ta’ dan l-istħarriġ ġudizzjarju, dawn id-deċiżjonijiet ta’ rkupru jew ta’ rimi tal-iskart għandhom barra minn hekk ikunu motivati u, f’dan il-każ, ġew motivati mill-inkapaċità ta’ UQ u ta’ IC li jiżguraw it-teħid lura tal-iskart kif ukoll it-trattament tiegħu. Tali motivazzjoni timplika li l-awtorità kompetenti għandha tiżgura ruħha min-nuqqas doppju tan‑notifikant, kemm għall-vjeġġ kif ukoll għat-trattament tal-iskart, li jippreżupponi skambji ma’ dan tal-aħħar, li effettivament seħħew fil-kawżi prinċipali u jistgħu, jekk ikun il-każ, jippermettulha tirkupra l-iskart inkwistjoni jekk turi l-kapaċità tagħha li tittrattah.
75
Konsegwentement, l-interpretazzjoni tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006, kif tirriżulta mir-risposta mogħtija għall-ewwel u għat-tieni domanda, tippermetti li jiġi ggarantit livell għoli ta’ protezzjoni tal-ambjent u tas-saħħa tal-bniedem, għan imfittex ukoll mill-Karta, u hija għalhekk konformi mal-Artikolu 17(1) tal-Karta.
76
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha premessi, għandu jiġi konkluż li l-eżami tat-tielet domanda ma żvela ebda element ta’ natura li jaffettwa l-validità tal-punt (ċ) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006.
Fuq l-ispejjeż
77
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament (KE) Nru 1013/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-14 ta’ Ġunju 2006 dwar vjeġġi ta’ skart,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
minn naħa, il-punti (ċ) u (d) ta’ din id-dispożizzjoni japplikaw b’mod alternattiv, peress li l-punt (d) japplika fin-nuqqas ta’ applikabbiltà tal-punt (ċ), u, min-naħa l-oħra, dan il-punt (ċ) jimponi fuq l-awtorità kompetenti tal-pajjiż tad-dispaċċ, meta hija tiskopri vjeġġ li hija tqis illegali, l-obbligu li tirkupra jew li tarmi l-iskart meħud wara tali vjeġġ.
2)
L-eżami tat-tielet domanda ma żvela l-ebda element ta’ natura li jaffettwa l-validità tal-punt (ċ) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 1013/2006.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Isvediż.