62020TJ0223_RES
Zaak T‑223/20
Orion Oyj
tegen
Europese Commissie
Arrest van het Gerecht (Tiende kamer – uitgebreid) van 13 november 2024
„Geneesmiddelen voor menselijk gebruik – Generieke geneesmiddelen – Besluit tot verlening van een vergunning voor het in de handel brengen van het geneesmiddel voor menselijk gebruik Dexmedetomidine Accord – dexmedetomidine – Vraag of een geneesmiddel in aanmerking komt als referentiegeneesmiddel – Artikel 10, leden 1 en 2, van richtlijn 2001/83/EG”
Harmonisatie van de wetgevingen – Geneesmiddelen voor menselijk gebruik – Vergunning voor het in de handel brengen – Verkorte procedure – Generiek geneesmiddel van een referentiegeneesmiddel – Vrijstelling van de verplichting om de resultaten van de farmaceutische, preklinische en klinische proeven mee te delen – Aanvraag voor een vergunning voor een generiek geneesmiddel – Mogelijkheid voor de autoriteit waarbij een dergelijke aanvraag wordt ingediend om bij de autoriteit die de vergunning voor het referentiegeneesmiddel heeft afgegeven alle relevante documenten op te vragen – Onderzoek of een geneesmiddel in aanmerking komt als referentiegeneesmiddel – Bevoegdheid van de Commissie – Verplichting om dat onderzoek te verrichten – Voorwaarde – Informatie over het geneesmiddel die twijfel kan doen rijzen of het wel in aanmerking komt
[Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 41, lid 1; art. 6, lid 1, van verordening nr. 726/2004 van het Europees Parlement en de Raad; art. 10, leden 1 en 2, van richtlijn 2001/83 van het Europees Parlement en de Raad]
(cf. punten 70‑82)
Harmonisatie van de wetgevingen – Geneesmiddelen voor menselijk gebruik – Vergunning voor het in de handel brengen – Verkorte procedure – Generiek geneesmiddel van een referentiegeneesmiddel – Autoriteit waarbij de aanvraag voor een vergunning voor het generieke geneesmiddel is ingediend en die reeds de klinische proeven voor de aanvraag voor een vergunning voor het referentiegeneesmiddel heeft onderzocht – Klinische gegevens op basis waarvan de betrokken autoriteit zich een gefundeerde en wetenschappelijk onderbouwde mening kan vormen over de baten-risicoverhouding van het referentiegeneesmiddel – Ontbreken van aanvullende klinische proeven in het dossier van het referentiegeneesmiddel – Aanwijzing waardoor vraagtekens kunnen worden geplaatst bij het feit dat de vergunning voor het referentiegeneesmiddel op die gegevens is gebaseerd
(Verordening nr. 726/2004 van het Europees Parlement en de Raad; richtlijn 2001/83 van het Europees Parlement en de Raad)
(cf. punten 101, 106‑109)
Samenvatting
In zijn arrest beantwoordt het Gerecht de nog niet eerder behandelde vraag betreffende de bevoegdheid en de verplichting van de Europese Commissie om bij de behandeling van een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen (VHB) van een generiek geneesmiddel te onderzoeken of een geneesmiddel waarvan de VHB door een nationale autoriteit is verleend, als referentiegeneesmiddel in aanmerking komt indien de informatie die door de houder van laatstgenoemd geneesmiddel aan de Commissie is verstrekt, ertoe zou kunnen leiden dat dit geneesmiddel niet langer als referentiegeneesmiddel in aanmerking komt.
Orion Oyj is een farmabedrijf dat de werkzame stof „dexmedetomidine hydrochloride” heeft ontwikkeld. In 1994 heeft Orion Oyj een exclusieve licentie aan Abbott Laboratories Inc. (hierna: „Abbott”) verleend om dexmedetomidine hydrochloride te vervaardigen en in de handel te brengen in „alle landen en gebieden wereldwijd, met uitzondering van Finland, Zweden, Noorwegen, Denemarken en IJsland”. In 1998 heeft Abbott bij het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) (
1
) voor deze stof een VHB onder de handelsnaam Precedex aangevraagd. Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik van het EMA (hierna: „CHMP”) (
2
) heeft echter ernstige bezorgdheid geuit over de geschiktheid van bepaalde door Abbott ingediende klinische proeven. Abbott heeft die aanvraag vervolgens ingetrokken omdat de kostprijs van de door het CHMP vereiste aanvullende klinische proeven te hoog was. Zij heeft verschillende VHB’s aangevraagd in diverse Europese landen, waaronder Tsjechië. Volgens Orion waren de klinische gegevens die ter ondersteuning van de bij het Státní ústav pro kontrolu léčiv (SUKL, nationaal instituut voor geneesmiddelencontrole, Tsjechië) ingediende VHB-aanvraag waren overgelegd, identiek aan die welke bij de bij het EMA ingediende aanvraag waren gevoegd, aangezien Abbott geen verdere studies had uitgevoerd. Op 23 oktober 2002 heeft Abbott van het SUKL een VHB voor Precedex verkregen.
In 2002 heeft Abbott verzoekster een deel van haar exclusieve licentie teruggegeven, meer bepaald het deel dat betrekking had op de vervaardiging en het in de handel brengen van Precedex in de staten die op dat ogenblik lid waren van de Unie.
In 2004, na de toetreding van Tsjechië tot de Unie, heeft Abbott het resterende deel van de exclusieve licentie overgedragen aan Hospira Inc., die het in 2008 aan Orion heeft teruggegeven. Deze laatste heeft vervolgens verzocht om de intrekking van de Tsjechische VHB voor Precedex, die concreet is ingegaan op 30 juli 2010.
In 2005 heeft Orion ook een VHB aangevraagd voor het geneesmiddel Dexdor, met als werkzame stof dexmedetomidine hydrochloride. Deze VHB is haar in 2011 door de Commissie verleend.
In 2018 heeft Accord Healthcare bij het EMA een VHB-aanvraag ingediend voor Dexmedetomidine Accord – dexmedetomidine, een generiek geneesmiddel voor de referentiegeneesmiddelen Precedex, waarvoor de VHB in 2002 door het SUKL was verleend, en Dexdor, waarvoor de VHB in 2011 door de Commissie was verleend. (
3
) Nadat de Commissie in 2020 de VHB voor dit generieke geneesmiddel had verleend, heeft Orion verzocht om nietigverklaring ervan. (
4
)
Beoordeling door het Gerecht
Het Gerecht spreekt zich in de eerste plaats uit over de vraag of de Commissie bevoegd was om te onderzoeken of Precedex in aanmerking kwam als referentiegeneesmiddel en of zij ook verplicht was om dat te doen. In dit verband herinnert het eraan dat geen enkel geneesmiddel in de handel mag worden gebracht zonder dat door de bevoegde autoriteit een VHB is verleend (
5
) en dat voor de verlening van een vergunning voor een generiek geneesmiddel van een referentiegeneesmiddel in een verkorte procedure is voorzien. (
6
) Deze procedure ontslaat de aanvrager van de VHB van het generieke geneesmiddel van de verplichting om de resultaten van de farmaceutische, preklinische en klinische proeven over te leggen teneinde hem de tijd en de kosten te besparen die nodig zijn om deze gegevens te verzamelen en te voorkomen dat zonder dwingende noodzaak proeven op mens of dier worden herhaald. De verkorte procedure versoepelt echter geenszins de veiligheids- en efficiëntienormen waaraan geneesmiddelen die in de Unie zijn toegelaten moeten voldoen. Deze procedure is dus alleen beschikbaar wanneer alle gegevens en bescheiden waaruit de veiligheid en de werkzaamheid van het referentiegeneesmiddel blijken, ter beschikking staan en blijven van de bevoegde autoriteit waarbij de aanvraag voor een VHB voor het generieke geneesmiddel is ingediend.
Overigens mogen de Commissie en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, die aan dezelfde geharmoniseerde regels zijn onderworpen, ervan uitgaan dat aan een VHB die door een van hen is verleend, een nauwgezet onderzoek van de resultaten van de farmaceutische, preklinische en klinische proeven is voorafgegaan, wat verzekert dat in overeenstemming met de materiële vereisten van het Unierecht een betrouwbare afweging is gemaakt van de baten en risico’s van het geneesmiddel. Bijgevolg mocht de Commissie zich in beginsel baseren op de bevestiging waarom zij het SUKL had verzocht, volgens welke de Tsjechische VHB voor Precedex wel degelijk was afgegeven.
De autoriteit waarbij een VHB-aanvraag voor een generiek geneesmiddel wordt ingediend – in casu de Commissie – kan de autoriteit die de vergunning voor het referentiegeneesmiddel heeft verleend, echter verzoeken om niet alleen te bevestigen dat het referentiegeneesmiddel is of in het verleden werd toegelaten, maar ook om haar alle andere relevante documentatie te verstrekken. De Commissie kan de bevoegde autoriteit die de VHB voor het referentiegeneesmiddel heeft verleend, dus verzoeken om haar verdere informatie te verstrekken en zelfs om haar toegang te geven tot het dossier van die VHB, wanneer zij over aanwijzingen beschikt dat kan worden betwijfeld of die VHB steunt op een dossier waaruit de veiligheid en de werkzaamheid van dat geneesmiddel blijken.
Bijgevolg komt het Gerecht zowel op basis van artikel 10, leden 1 en 2, van richtlijn 2001/83 (
7
) als op basis van het beginsel van behoorlijk bestuur, dat in artikel 41, lid 1, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie is neergelegd, tot de bevinding dat de Commissie bevoegd was om te onderzoeken of Precedex in aanmerking kwam als referentiegeneesmiddel en ook verplicht was dat te doen indien de informatie die door de houder van het referentiegeneesmiddel vóór de vaststelling van het besluit inzake de VHB voor het generieke geneesmiddel was verstrekt daarover twijfel kon doen rijzen.
In de tweede plaats onderzoekt het Gerecht aanwijzingen die twijfel doen rijzen of Precedex wel in aanmerking kwam als referentiegeneesmiddel. Het wijst er dienaangaande op dat de autoriteit waarbij de VHB-aanvraag voor het referentiegeneesmiddel is ingediend, gewoonlijk de klinische proeven als eerste beoordeelt, en dat de bevoegde autoriteit waarbij de VHB-aanvraag voor het generieke geneesmiddel wordt ingediend, die beoordeling vervolgens overneemt, maar dat de volgorde van de gebeurtenissen in casu omgekeerd is. Meer bepaald had het CHMP, dat in 2018 was belast met het onderzoek van de VHB-aanvraag voor het generieke geneesmiddel – Dexmedetomidine Accord – de klinische proeven voor de VHB-aanvraag voor het referentiegeneesmiddel – Precedex – al onderzocht en er zijn ernstige bezorgdheid over uitgedrukt voordat deze aan het SUKL werden overgelegd.
Het eventuele ontbreken van aanvullende klinische proeven in het dossier van de Tsjechische VHB voor Precedex vormde dus een aanwijzing waarover de Commissie beschikte en die twijfel deed rijzen of die VHB steunde op klinische gegevens die een gefundeerd en wetenschappelijk verantwoord oordeel mogelijk maakten over de baten-risicoverhouding van dat geneesmiddel. (
8
)
(
1
)	Dit bureau heette ten tijde van de feiten het Europees Bureau voor de geneesmiddelenbeoordeling (EMEA).
(
2
)	Dit comité werd ten tijde van de feiten aangeduid als het Comité van farmaceutische specialisten (CFS).
(
3
)	De aanvraag is ingediend op grond van artikel 10, lid 2, van richtlijn 2001/83/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 november 2001 tot vaststelling van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik (PB 2001, L 311, blz. 67).
(
4
)	Nietigverklaring krachtens verordening (EG) nr. 726/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 31 maart 2004 tot vaststelling van communautaire procedures voor het verlenen van vergunningen en het toezicht op geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig gebruik en tot oprichting van een Europees Geneesmiddelenbureau (PB 2004, L 136, blz. 1).
(
5
)	Artikel 3, lid 1, en artikel 6, lid 1, van verordening nr. 726/2004, alsook artikel 6, lid 1, van richtlijn 2001/83.
(
6
)	Artikel 10 van richtlijn 2001/83.
(
7
)	Richtlijn 2001/83 wordt op de gecentraliseerde procedure toegepast op grond van artikel 6, lid 1, van verordening nr. 726/2004.
(
8
)	Artikel 8, lid 3, van richtlijn 2001/83, gelezen in samenhang met bijlage I bij die richtlijn.