62023TJ1077_RES
Υπόθεση T‑1077/23
Bytedance Ltd
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (όγδοο πενταμελές τμήμα) της 17ης Ιουλίου 2024
«Ψηφιακές υπηρεσίες – Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1925 – Ορισμός πυλωρού – Επιγραμμική υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης – Άρθρο 3, παράγραφοι 1, 2 και 5, του κανονισμού 2022/1925 – Απαιτήσεις – Τεκμήρια – Ανατροπή τεκμηρίων – Δικαιώματα άμυνας – Ίση μεταχείριση»
Πράξη για τις ψηφιακές αγορές – Δυνατότητα διεκδίκησης και δίκαιος χαρακτήρας για τις αγορές στον ψηφιακό τομέα – Πυλωρός – Κριτήρια ορισμού – Έλεγχος από την Επιτροπή – Τεκμήρια – Ανατροπή από την ενδιαφερόμενη επιχείρηση – Αναγκαιότητα παράθεσης επιχειρημάτων και αποδεικτικών στοιχείων τα οποία να σχετίζονται άμεσα με τα επίμαχα τεκμήρια – Αναγκαιότητα παράθεσης επιχειρημάτων και αποδεικτικών στοιχείων τα οποία να θέτουν προδήλως υπό αμφισβήτηση τα τεκμήρια αυτά
(Κανονισμός 2022/1925 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 3 §§ 1, 2 και 5)
(βλ. σκέψεις 39-56, 59-72, 284-285)
Πράξη για τις ψηφιακές αγορές – Δυνατότητα διεκδίκησης και δίκαιος χαρακτήρας για τις αγορές στον ψηφιακό τομέα – Πυλωρός – Κριτήρια ορισμού – Σημαντικός αντίκτυπος στην εσωτερική αγορά – Τεκμήριο – Προϋποθέσεις – Ετήσιος κύκλος εργασιών της επιχείρησης στην Ένωση, ο οποίος υπερβαίνει το όριο που προβλέπεται για καθένα από τα τρία τελευταία οικονομικά έτη – Παγκόσμια αγοραία αξία της επιχείρησης, η οποία υπερβαίνει το όριο που προβλέπεται για το τελευταίο οικονομικό έτος – Διαζευκτικές προϋποθέσεις – Επιχείρηση η οποία πληροί την προϋπόθεση που συνδέεται με την παγκόσμια αγοραία αξία της – Ανατροπή του τεκμηρίου από την εν λόγω επιχείρηση – Επιχειρήματα που αφορούν τον χαμηλό κύκλο εργασιών που πραγματοποιήθηκε εντός της Ένωσης – Παραδεκτό
(Κανονισμός 2022/1925 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 3 §§ 1, στοιχείο αʹ, 2, στοιχείο αʹ, και 5)
(βλ. σκέψεις 80-92)
Πράξη για τις ψηφιακές αγορές – Δυνατότητα διεκδίκησης και δίκαιος χαρακτήρας για τις αγορές στον ψηφιακό τομέα – Πυλωρός – Κριτήρια ορισμού – Σημαντικός αντίκτυπος στην εσωτερική αγορά – Τεκμήριο – Προϋποθέσεις – Παγκόσμια αγοραία αξία της επιχείρησης, η οποία υπερβαίνει το όριο που προβλέπεται για το τελευταίο οικονομικό έτος – Γεωγραφική προέλευση της παγκόσμιας αγοραίας αξίας – Δεν ασκεί επιρροή
(Κανονισμός 2022/1925 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 3 §§ 1, στοιχείο αʹ, και 2, στοιχείο αʹ)
(βλ. σκέψεις 102-109)
Προσφυγή ακυρώσεως – Λόγοι ακυρώσεως – Πλάνη περί το δίκαιο – Πλάνη χωρίς καθοριστική επιρροή στο αποτέλεσμα – Αβάσιμος λόγος ακυρώσεως
(Άρθρο 263 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 111-118)
Πράξη για τις ψηφιακές αγορές – Δυνατότητα διεκδίκησης και δίκαιος χαρακτήρας για τις αγορές στον ψηφιακό τομέα – Πυλωρός – Κριτήρια ορισμού – Παροχή βασικής υπηρεσίας πλατφόρμας που αποτελεί σημαντική πύλη – Τεκμήριο – Προϋποθέσεις – Αριθμός τελικών χρηστών και επαγγελματιών χρηστών της υπηρεσίας, ο οποίος υπερβαίνει τα προβλεπόμενα όρια – Ανατροπή του τεκμηρίου από την ενδιαφερόμενη επιχείρηση – Επιχείρηση χωρίς ψηφιακό οικοσύστημα – Στοιχείο μη επαρκές για να θέσει προδήλως υπό αμφισβήτηση το τεκμήριο
(Κανονισμός 2022/1925 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 3 §§ 1, στοιχείο βʹ, 2, στοιχείο βʹ, και 5)
(βλ. σκέψεις 128-134, 146-161)
Πράξη για τις ψηφιακές αγορές – Δυνατότητα διεκδίκησης και δίκαιος χαρακτήρας για τις αγορές στον ψηφιακό τομέα – Πυλωρός – Κριτήρια ορισμού – Παροχή βασικής υπηρεσίας πλατφόρμας που αποτελεί σημαντική πύλη – Τεκμήριο – Προϋποθέσεις – Αριθμός τελικών χρηστών και επαγγελματιών χρηστών της υπηρεσίας, ο οποίος υπερβαίνει τα προβλεπόμενα όρια – Ανατροπή του τεκμηρίου από την ενδιαφερόμενη επιχείρηση – Βάρος αποδείξεως που φέρει η επιχείρηση αυτή
(Κανονισμός 2022/1925 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 3 §§ 1, στοιχείο βʹ, 2, στοιχείο βʹ, και 5)
(βλ. σκέψεις 135-144)
Πράξη για τις ψηφιακές αγορές – Δυνατότητα διεκδίκησης και δίκαιος χαρακτήρας για τις αγορές στον ψηφιακό τομέα – Πυλωρός – Κριτήρια ορισμού – Παροχή βασικής υπηρεσίας πλατφόρμας που αποτελεί σημαντική πύλη – Τεκμήριο – Προϋποθέσεις – Αριθμός τελικών χρηστών και επαγγελματιών χρηστών της υπηρεσίας, ο οποίος υπερβαίνει τα προβλεπόμενα όρια – Ανατροπή του τεκμηρίου από την ενδιαφερόμενη επιχείρηση – Ύπαρξη σε ορισμένο βαθμό χρήσης πολλαπλών πλατφορμών από τους τελικούς χρήστες και τους επαγγελματίες χρήστες – Επιχειρήματα που δεν είναι επαρκώς τεκμηριωμένα ώστε να θέσουν προδήλως υπό αμφισβήτηση το τεκμήριο
(Κανονισμός 2022/1925 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 3 §§ 1, στοιχείο βʹ, 2, στοιχείο βʹ, και 5)
(βλ. σκέψεις 171-214)
Πράξη για τις ψηφιακές αγορές – Δυνατότητα διεκδίκησης και δίκαιος χαρακτήρας για τις αγορές στον ψηφιακό τομέα – Πυλωρός – Κριτήρια ορισμού – Παροχή βασικής υπηρεσίας πλατφόρμας που αποτελεί σημαντική πύλη – Τεκμήριο – Προϋποθέσεις – Αριθμός τελικών χρηστών και επαγγελματιών χρηστών της υπηρεσίας, ο οποίος υπερβαίνει τα προβλεπόμενα όρια – Ανατροπή του τεκμηρίου από την ενδιαφερόμενη επιχείρηση – Μικρότερη κλίμακα υπηρεσιών από εκείνη άλλων πλατφορμών και μεγάλος αριθμός ανταγωνιστών – Επιχειρήματα μη τεκμηριωμένα επαρκώς ώστε να θέσουν προδήλως υπό αμφισβήτηση το τεκμήριο
(Κανονισμός 2022/1925 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 3 §§ 1, στοιχείο βʹ, 2, στοιχείο βʹ, και 5)
(βλ. σκέψεις 222-230, 238-245)
Πράξη για τις ψηφιακές αγορές – Δυνατότητα διεκδίκησης και δίκαιος χαρακτήρας για τις αγορές στον ψηφιακό τομέα – Πυλωρός – Κριτήρια ορισμού – Έλεγχος από την Επιτροπή – Τεκμήρια – Ανατροπή από την ενδιαφερόμενη επιχείρηση – Υποχρέωση παράθεσης των κρίσιμων επιχειρημάτων και αποδεικτικών στοιχείων κατά τη διοικητική διαδικασία
(Κανονισμός 2022/1925 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 3 §§ 1, 2 και 5)
(βλ. σκέψεις 231-237)
Πράξη για τις ψηφιακές αγορές – Δυνατότητα διεκδίκησης και δίκαιος χαρακτήρας για τις αγορές στον ψηφιακό τομέα – Πυλωρός – Κριτήρια ορισμού – Παροχή βασικής υπηρεσίας πλατφόρμας που αποτελεί σημαντική πύλη – Τεκμήριο – Προϋποθέσεις – Αριθμός τελικών χρηστών και επαγγελματιών χρηστών της υπηρεσίας, ο οποίος υπερβαίνει τα προβλεπόμενα όρια – Ανατροπή του τεκμηρίου από την ενδιαφερόμενη επιχείρηση – Χαμηλό επίπεδο εσόδων από διαφημίσεις και αλληλεπίδρασης των επαγγελματιών χρηστών και δη χαμηλότερο από εκείνο ορισμένων άλλων πλατφορμών – Επιχειρήματα μη επαρκώς τεκμηριωμένα ώστε να θέσουν προδήλως υπό αμφισβήτηση το τεκμήριο
(Κανονισμός 2022/1925 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 3 §§ 1, στοιχείο βʹ, 2, στοιχείο βʹ, και 5)
(βλ. σκέψεις 255-282)
Πράξη για τις ψηφιακές αγορές – Δυνατότητα διεκδίκησης και δίκαιος χαρακτήρας για τις αγορές στον ψηφιακό τομέα – Πυλωρός – Κριτήρια ορισμού – Παγιωμένη και σταθερή θέση, τρέχουσα ή στο εγγύς μέλλον – Κριτήριο – Περιορισμένη δυνατότητα διεκδίκησης της θέσης της επιχείρησης που παρέχει τη βασική υπηρεσία πλατφόρμας – Τεκμήριο – Ανατροπή από την ενδιαφερόμενη επιχείρηση – Εξέταση της δυνατότητας διεκδίκησης της θέσης της ενδιαφερόμενης επιχείρησης – Δυνατότητα όλων των επιχειρήσεων να αμφισβητούν αποτελεσματικά τους πυλωρούς βάσει της ποιότητας των προϊόντων και των υπηρεσιών τους
(Κανονισμός 2022/1925 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 3 §§ 1, στοιχείο γʹ, 2, στοιχείο γʹ, και 5)
(βλ. σκέψεις 293-320)
Πράξη για τις ψηφιακές αγορές – Δυνατότητα διεκδίκησης και δίκαιος χαρακτήρας για τις αγορές στον ψηφιακό τομέα – Πυλωρός – Κριτήρια ορισμού – Έλεγχος από την Επιτροπή – Σεβασμός του δικαιώματος ακροάσεως της ενδιαφερόμενης επιχείρησης – Προσβολή – Ακύρωση της απόφασης της Επιτροπής – Προϋπόθεση – Δυνατότητα της ενδιαφερόμενης επιχείρησης να οργανώσει καλύτερα την άμυνά της ελλείψει διαδικαστικής παρατυπίας – Προϋπόθεση η οποία δεν πληρούται
(Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 41 § 2· κανονισμός 2022/1925 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 3 και 34)
(βλ. σκέψεις 340-370)
Πράξη για τις ψηφιακές αγορές – Δυνατότητα διεκδίκησης και δίκαιος χαρακτήρας για τις αγορές στον ψηφιακό τομέα – Πυλωρός – Κριτήρια ορισμού – Έλεγχος από την Επιτροπή – Τήρηση της αρχής της ίσης μεταχείρισης – Έλλειψη συγκρίσιμων καταστάσεων
(Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρα 20 και 21· κανονισμός 2022/1925 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 3)
(βλ. σκέψεις 374-379)
Σύνοψη
Το Γενικό Δικαστήριο, ερμηνεύοντας για πρώτη φορά την πράξη για τις ψηφιακές αγορές (
1
) (στο εξής: DMA), απορρίπτει την προσφυγή ακυρώσεως που άσκησε η Bytedance Ltd κατά της απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (
2
), η οποία ορίζει την επιχείρηση αυτή καθώς και τις εταιρίες τις οποίες ελέγχει άμεσα ή έμμεσα (στο εξής, από κοινού: ByteDance) ως πυλωρό κατά την έννοια του εν λόγω κανονισμού.
Δεδομένου ότι ορισμένες ψηφιακές υπηρεσίες, οι οποίες καλούνται «βασικές υπηρεσίες πλατφόρμας», συχνά παρουσιάζουν χαρακτηριστικά τα οποία, σε συνδυασμό με τις αθέμιτες πρακτικές που εφαρμόζουν επιχειρήσεις οι οποίες παρέχουν τις υπηρεσίες αυτές, ενδέχεται να υπονομεύσουν σημαντικά τη δυνατότητα διεκδίκησης των βασικών υπηρεσιών πλατφόρμας καθώς και να έχουν αντίκτυπο στον δίκαιο χαρακτήρα της εμπορικής σχέσης μεταξύ των επιχειρήσεων που παρέχουν τις υπηρεσίες αυτές και των επαγγελματιών χρηστών και των τελικών χρηστών τους, ο νομοθέτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε να θεσπίσει την DMA.
Ως εκ τούτου, σκοπός της DMA είναι να συμβάλλει στην εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς θεσπίζοντας κανόνες που διασφαλίζουν τη δυνατότητα διεκδίκησης και τον δίκαιο χαρακτήρα για τις αγορές στον ψηφιακό τομέα εν γένει και ειδικότερα για τους επαγγελματίες χρήστες και τους τελικούς χρήστες των βασικών υπηρεσιών πλατφόρμας που παρέχουν οι επιχειρήσεις που έχουν οριστεί ως πυλωροί. Για τους σκοπούς αυτούς, η DMA προβλέπει ένα στοχευμένο σύνολο υποχρεώσεων που πρέπει να τηρούν οι επιχειρήσεις που έχουν οριστεί ως πυλωροί από την Επιτροπή όσον αφορά καθεμία από τις βασικές υπηρεσίες πλατφόρμας που απαριθμούνται στη σχετική απόφαση ορισμού.
Σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 1, της DMA, η Επιτροπή ορίζει μια επιχείρηση ως πυλωρό εφόσον πληροί σωρευτικά τις ακόλουθες τρεις προϋποθέσεις:
α)
έχει σημαντικό αντίκτυπο στην εσωτερική αγορά·
β)
παρέχει βασική υπηρεσία πλατφόρμας η οποία αποτελεί σημαντική πύλη για να συνδέονται οι επαγγελματίες χρήστες με τελικούς χρήστες (στο εξής: σημαντική πύλη)· και
γ)
κατέχει παγιωμένη και σταθερή θέση, στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της, ή αναμένεται ότι θα κατέχει τέτοια θέση στο εγγύς μέλλον.
Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 2, της DMA, μια επιχείρηση τεκμαίρεται ότι πληροί τις εν λόγω απαιτήσεις όταν πληροί ορισμένα ποσοτικά όρια, τα οποία βασίζονται ιδίως στον κύκλο εργασιών που πραγματοποιεί η ενδιαφερόμενη επιχείρηση εντός της Ένωσης ή στην παγκόσμια αγοραία αξία της, στον αριθμό των τελικών χρηστών και των επαγγελματιών χρηστών της οικείας βασικής υπηρεσίας πλατφόρμας που είναι εγκατεστημένοι ή βρίσκονται στην Ένωση, και στον αριθμό των ετών κατά τα οποία πληρούται το τελευταίο ως άνω όριο σχετικά με τον αριθμό των χρηστών.
Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 5, πρώτο εδάφιο, της DMA, η ενδιαφερόμενη επιχείρηση μπορεί να προβάλλει, με την κοινοποίησή της δυνάμει του άρθρου 3, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, της DMA, επαρκώς τεκμηριωμένα επιχειρήματα για να αποδείξει ότι, κατ’ εξαίρεση και λόγω των περιστάσεων υπό τις οποίες λειτουργεί η σχετική βασική υπηρεσία πλατφόρμας, δεν πληροί τις προϋποθέσεις που απαριθμούνται στην παράγραφο 1 του εν λόγω άρθρου, παρότι πληροί όλα τα όρια του άρθρου 3, παράγραφος 2, της DMA. Εάν η επιχείρηση προβάλλει επαρκώς τεκμηριωμένα επιχειρήματα που θέτουν προδήλως υπό αμφισβήτηση τα τεκμήρια του άρθρου 3, παράγραφος 2, της DMA, η Επιτροπή μπορεί να κινήσει διαδικασία διερεύνησης της αγοράς βάσει του άρθρου 17, παράγραφος 3, της DMA.
Η Bytedance Ltd, η οποία συστάθηκε στην Κίνα το 2012 σύμφωνα με το δίκαιο των Νήσων Κέιμαν, εκμεταλλεύεται, μαζί με τις εταιρίες που ελέγχει άμεσα ή έμμεσα, μεταξύ άλλων, την ψηφιακή πλατφόρμα TikTok. Η ψηφιακή αυτή πλατφόρμα, η οποία άρχισε να λειτουργεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στην τρέχουσα έκδοσή της, τον Αύγουστο του 2018, παρέχει στους χρήστες της τη δυνατότητα να αναζητούν, να παρακολουθούν και να μεταδίδουν βίντεο καθώς και να αλληλεπιδρούν, να επικοινωνούν και να ανταλλάσσουν περιεχόμενο με άλλους χρήστες.
Μετά από κοινοποίηση που υπέβαλε η Bytedance Ltd βάσει του άρθρου 3, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, της DMA, η Επιτροπή έκρινε, πρώτον, ότι το TikTok αποτελεί επιγραμμική υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης κατά την έννοια της DMA και, συνεπώς, βασική υπηρεσία πλατφόρμας. Δεύτερον, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η ByteDance πληρούσε τα όρια που προβλέπονται στο άρθρο 3, παράγραφος 2, της DMA σε σχέση με το TikTok, με αποτέλεσμα να τεκμαίρεται ότι πληρούνται οι απαιτήσεις του άρθρου 3, παράγραφος 1, της DMA για τον ορισμό της ως πυλωρού. Τρίτον, η Επιτροπή έκρινε ότι τα επιχειρήματα που προέβαλε η Bytedance Ltd για να ανατρέψει τα τεκμήρια του άρθρου 3, παράγραφος 2, της DMA δεν ήταν επαρκώς τεκμηριωμένα ώστε να θέσουν προδήλως υπό αμφισβήτηση τα τεκμήρια αυτά. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή όρισε την ByteDance ως πυλωρό, χωρίς να κινήσει διαδικασία διερεύνησης της αγοράς, και έκρινε ότι η επιγραμμική υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης TikTok αποτελούσε σημαντική πύλη κατά την έννοια της DMA (
3
).
Η Bytedance Ltd άσκησε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου προσφυγή ακυρώσεως κατά της απόφασης αυτής. Το Γενικό Δικαστήριο, κατόπιν αίτησης της Bytedance Ltd, αποφάσισε να εκδικασθεί η προσφυγή με την ταχεία διαδικασία.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Προς στήριξη της προσφυγής της, η προσφεύγουσα προβάλλει τρεις λόγους ακυρώσεως εκ των οποίων ο πρώτος στηρίζεται σε παράβαση του άρθρου 3, παράγραφοι 1 και 5, της DMA, ο δεύτερος σε προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας και ο τρίτος σε παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης.
Επί του λόγου ακυρώσεως, ο οποίος αφορά παράβαση του άρθρου 3, παράγραφοι 1 και 5, της DMA
Κατ’ αρχάς, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί ότι το TikTok αποτελεί επιγραμμική υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης κατά την έννοια της DMA. Δεν αμφισβητεί, επίσης, ότι πληρούνται τα όρια του άρθρου 3, παράγραφος 2, στοιχεία αʹ έως γʹ, της DMA και ότι, κατά συνέπεια, τεκμαίρεται ότι η ByteDance πληροί τις αντίστοιχες απαιτήσεις του άρθρου 3, παράγραφος 1, της DMA για τον ορισμό της ως πυλωρού.
Αντιθέτως, η προσφεύγουσα θεωρεί ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πλάνη θεωρώντας ότι τα επιχειρήματα που προέβαλε η προσφεύγουσα, σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 5, πρώτο εδάφιο, της DMA, δεν ήταν επαρκώς τεκμηριωμένα ώστε να θέσουν προδήλως υπό αμφισβήτηση τα τεκμήρια του άρθρου 3, παράγραφος 2, της DMA, όσον αφορά το TikTok.
Α. Επί του νομικού κριτηρίου που εφάρμοσε η Επιτροπή κατά την εξέταση των επιχειρημάτων που προβάλλονται προς ανατροπή των τεκμηρίων του άρθρου 3, παράγραφος 2, της DMA
Το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει κατ’ αρχάς τις αιτιάσεις, κατά τις οποίες η Επιτροπή εφάρμοσε εσφαλμένο νομικό κριτήριο κατά την εξέταση των επιχειρημάτων και αποδεικτικών στοιχείων που υπέβαλε η προσφεύγουσα προς ανατροπή των τεκμηρίων του άρθρου 3, παράγραφος 2, της DMA.
Στο πλαίσιο αυτό, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει, αφενός, ότι, μολονότι το άρθρο 3, παράγραφος 5, της DMA παρέχει στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση τη δυνατότητα, προκειμένου να ανατρέψει τα τεκμήρια του άρθρου 3, παράγραφος 2, της DMA, να προβάλει επιχειρήματα και να υποβάλει αποδεικτικά στοιχεία, είτε αποτυπώνονται αριθμητικώς είτε όχι, εντούτοις τα επιχειρήματα αυτά πρέπει να σχετίζονται άμεσα με ένα ή περισσότερα από τα τεκμήρια αυτά τα οποία έχουν τη μορφή ποσοτικών ορίων. Εν προκειμένω, η Επιτροπή μπορούσε να απορρίψει ορισμένα επιχειρήματα της προσφεύγουσας τα οποία συνίσταντο, μεταξύ άλλων, σε γενικούς ισχυρισμούς σχετικά με τους επιδιωκόμενους από την DMA σκοπούς, το αντικείμενο και την πρακτική αποτελεσματικότητα του άρθρου 3, παράγραφος 5, της DMA, διότι τα επιχειρήματα αυτά δεν αποσκοπούσαν στην ανατροπή, συγκεκριμένα και ειδικά, ενός εκ των τριών τεκμηρίων του άρθρου 3, παράγραφος 2, της DMA και, ως εκ τούτου, δεν σχετίζονταν άμεσα με τα τεκμήρια αυτά.
Αφετέρου, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι το μέτρο απόδειξης που απαιτείται για την αμφισβήτηση των εν λόγω τεκμηρίων συνάγεται απευθείας από το άρθρο 3, παράγραφος 5, της DMA, το οποίο επιβάλλει στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση που φέρει το βάρος της απόδειξης να προβάλει επαρκώς τεκμηριωμένα επιχειρήματα που θέτουν προδήλως υπό αμφισβήτηση τα τεκμήρια αυτά. Επομένως, τα επιχειρήματα που προβάλλει η επιχείρηση αυτή πρέπει να είναι ικανά να αποδείξουν, με υψηλό βαθμό ευλογοφάνειας, ότι τα τεκμήρια του άρθρου 3, παράγραφος 2, της DMA τίθενται υπό αμφισβήτηση. Το Γενικό Δικαστήριο προσθέτει ότι, εν προκειμένω, η Επιτροπή δήλωσε ότι εφάρμοσε το μέτρο απόδειξης που προβλέπεται στο άρθρο 3, παράγραφος 5, της DMA, ουδόλως προκύπτει δε από την ανάλυσή της ότι το μέτρο απόδειξης που πράγματι εφάρμοσε ήταν υψηλότερο από το οριζόμενο στη διάταξη αυτή.
Β. Επί του τεκμηρίου ότι η ByteDance έχει σημαντικό αντίκτυπο στην εσωτερική αγορά
Υπό το πρίσμα των διευκρινίσεων αυτών, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει στη συνέχεια τις αιτιάσεις της προσφεύγουσας, κατά τις οποίες η Επιτροπή παρέβη το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, και παράγραφος 5, της DMA, απορρίπτοντας τα επιχειρήματά της που σκοπούν να αποδείξουν ότι η ByteDance δεν έχει σημαντικό αντίκτυπο στην εσωτερική αγορά. Η προσφεύγουσα προέβαλε, κατ’ ουσίαν, ότι η ByteDance δεν έχει σημαντικό αντίκτυπο στην εσωτερική αγορά, όπως αποδεικνύεται ιδίως από τον ισχνό κύκλο εργασιών της στην Ένωση, και ότι η παγκόσμια αγοραία αξία της ByteDance οφειλόταν κυρίως στις δραστηριότητές της στην Κίνα, με αποτέλεσμα να μην είναι αντιπροσωπευτική του αντικτύπου της στην εσωτερική αγορά.
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή, μεταξύ άλλων, απέρριψε ως αλυσιτελές, το επιχείρημα με το οποίο προβάλλεται το γεγονός ότι τα εισοδήματα της ByteDance στην Ένωση ήταν κατώτερα από το όριο του κύκλου εργασιών στην Ένωση, το οποίο προβλέπεται στο άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της DMA.
Ως προς το σημείο αυτό, το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι από το άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της DMA μπορεί να συναχθεί ότι μια επιχείρηση έχει σημαντικό αντίκτυπο στην εσωτερική αγορά κατά την έννοια της παραγράφου 1, στοιχείο αʹ, του ίδιου άρθρου, όταν η επιχείρηση παρέχει την επίμαχη βασική υπηρεσία πλατφόρμας σε τουλάχιστον τρία κράτη μέλη και είτε ο ετήσιος κύκλος εργασιών της στην Ένωση είναι μεγαλύτερος ή ίσος με 7,5 δισεκατομμύρια ευρώ σε καθένα από τα τρία τελευταία οικονομικά έτη, είτε η μέση χρηματιστηριακή αξία της ή η ισοδύναμη πραγματική αγοραία αξία της ανήλθε τουλάχιστον σε 75 δισεκατομμύρια ευρώ το τελευταίο οικονομικό έτος.
Το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει, επιπλέον, ότι δεν αμφισβητήθηκε ότι η ByteDance δεν πληρούσε το όριο του κύκλου εργασιών στην Ένωση. Αντιθέτως, έγινε δεκτό ότι η ByteDance πληρούσε το εναλλακτικό όριο της παγκόσμιας αγοραίας αξίας και ότι, ως εκ τούτου, τεκμαίρεται ότι έχει σημαντικό αντίκτυπο στην εσωτερική αγορά.
Όσον αφορά τη σχέση μεταξύ των δύο προαναφερθέντων ορίων, το Γενικό Δικαστήριο διευκρινίζει ότι τα όρια αυτά αντικατοπτρίζουν παρόμοιες αλλά διαφορετικές περιπτώσεις. Μολονότι ένας υψηλός κύκλος εργασιών στην Ένωση αποδεικνύει συνήθως ότι η επίμαχη επιχείρηση έχει ήδη τη δυνατότητα να αντλεί οικονομικό όφελος από τους χρήστες της στην εσωτερική αγορά, η χρηματιστηριακή αξία ή η υψηλή πραγματική αγοραία αξία σε παγκόσμιο επίπεδο υποδηλώνει περισσότερο τη δυνατότητα της εν λόγω επιχείρησης να αντλήσει οικονομικό όφελος από τους χρήστες της στην εσωτερική αγορά στο εγγύς μέλλον. Επιπλέον, ο κύκλος εργασιών της επίμαχης επιχείρησης στην Ένωση προκρίθηκε συγκεκριμένα από τον νομοθέτη της Ένωσης ως δείκτης του αντικτύπου της στην εσωτερική αγορά.
Συνεπώς, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο η ενδιαφερόμενη επιχείρηση να είναι σε θέση να αποδείξει, βάσει διαφόρων επαρκώς τεκμηριωμένων επιχειρημάτων, μεταξύ των οποίων ο χαμηλός κύκλος εργασιών της στην Ένωση, ότι, παρά την πολύ μεγάλη παγκόσμια αγοραία αξία της, έχει περιορισμένη μόνο παρουσία στην εσωτερική αγορά, με αποτέλεσμα η εν λόγω αγοραία αξία να μην αντικατοπτρίζει τις δυνατότητες άντλησης οικονομικού οφέλους στο εγγύς μέλλον από τους χρήστες της στην Ένωση και ότι, ως εκ τούτου, δεν έχει σημαντικό αντίκτυπο στην εσωτερική αγορά κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της DMA.
Βάσει των προεκτεθέντων, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πλάνη απορρίπτοντας ως αλυσιτελές, για τη θέση υπό αμφισβήτηση του τεκμηρίου περί του σημαντικού αντικτύπου της ByteDance στην εσωτερική αγορά, το επιχείρημα της προσφεύγουσας σχετικά με τον χαμηλό κύκλο εργασιών της ByteDance στην Ένωση.
Εντούτοις, κατά τη νομολογία, η πλάνη αυτή επιφέρει ακύρωση της προσβαλλόμενης απόφασης μόνον εφόσον άσκησε καθοριστική επιρροή, υπό τις ιδιαίτερες περιστάσεις της υπό κρίση υπόθεσης, ως προς την απόρριψη, από την Επιτροπή, των επιχειρημάτων που προέβαλε η προσφεύγουσα για την ανατροπή του τεκμηρίου του άρθρου 3, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της DMA.
Πλην όμως, δεν υφίσταται τέτοια περίπτωση, δεδομένου ότι εξακολουθεί να συντρέχει το σύνολο των λοιπών στοιχείων που έλαβε υπόψη η Επιτροπή για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η ByteDance είχε σημαντικές δυνατότητες άντλησης οικονομικού οφέλους στο εγγύς μέλλον από τους χρήστες της στην Ένωση. Πράγματι, προς επίρρωση του συμπεράσματος αυτού, η Επιτροπή υπενθύμισε επίσης ότι μολονότι ο κύκλος εργασιών της ByteDance στην Ένωση δεν υπερέβαινε το όριο του άρθρου 3, παράγραφος 2, στοιχείο α, της DMA, εντούτοις συνέχισε να αυξάνεται, ότι η πραγματική αγοραία αξία της ByteDance ήταν κατά πολύ υψηλότερη από το όριο των 75 δισεκατομμυρίων ευρώ και ότι ο αριθμός των τελικών χρηστών και των επαγγελματιών χρηστών του TikTok στην Ένωση συνέχισε να αυξάνεται κατά τα τρία τελευταία οικονομικά έτη, υπερβαίνοντας κατά πολύ τα όρια του άρθρου 3, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της DMA.
Γ. Επί του τεκμηρίου ότι το TikTok αποτελεί σημαντική πύλη
Το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει, επίσης, τις αιτιάσεις της προσφεύγουσας ότι η Επιτροπή παρέβη το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, και παράγραφος 5, της DMA χαρακτηρίζοντας το TikTok ως σημαντική πύλη κατ’ εφαρμογήν του τεκμηρίου του άρθρου 3, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της DMA, παρά τα περί του αντιθέτου επιχειρήματα που προέβαλε η προσφεύγουσα.
Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της DMA, μια επιχείρηση τεκμαίρεται ότι παρέχει βασική υπηρεσία πλατφόρμας η οποία αποτελεί σημαντική πύλη αν παρέχει βασική υπηρεσία πλατφόρμας που είχε κατά το τελευταίο οικονομικό έτος τουλάχιστον 45 εκατομμύρια μηνιαίους ενεργούς τελικούς χρήστες, οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι ή βρίσκονται στην Ένωση, και τουλάχιστον 10000 ετήσιους ενεργούς επαγγελματίες χρήστες που είναι εγκατεστημένοι στην Ένωση.
α) Επί της προβαλλόμενης έλλειψης οικοσυστήματος και ισχυρών αποτελεσμάτων δικτύου
Προκειμένου να αμφισβητήσει τον χαρακτηρισμό του TikTok ως σημαντικής πύλης κατ’ εφαρμογήν του τεκμηρίου του άρθρου 3, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της DMA, η προσφεύγουσα υποστήριξε, κατά πρώτον, ότι, αντίθετα προς άλλες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον ψηφιακό τομέα, η ByteDance δεν διαθέτει οικοσύστημα και δεν επωφελείται από ισχυρά αποτελέσματα δικτύου.
Κατ’ αρχάς, το Γενικό Δικαστήριο διευκρινίζει ότι ένα οικοσύστημα ψηφιακών πλατφορμών μπορεί να αποτελείται από μία ή και περισσότερες βασικές υπηρεσίες πλατφόρμας, καθώς και από άλλες υπηρεσίες που συνδέονται με αυτές, για παράδειγμα μέσω τεχνολογικών συνδέσμων ή διαλειτουργικότητας, γεγονός που μπορεί να δυσχεράνει την είσοδο για τους ανταγωνιστές των εν λόγω επιχειρήσεων και να αυξήσει τις δαπάνες αλλαγής παρόχου για τους τελικούς χρήστες, με αποτέλεσμα να καθίσταται δυσχερέστερο για τους υφιστάμενους ή τους νέους φορείς της αγοράς να απειλήσουν τη θέση των επιχειρήσεων αυτών ή να διεκδικήσουν μερίδιο στην αγορά.
Στη συνέχεια, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι η προσφεύγουσα δεν τεκμηρίωσε το επιχείρημά της ότι η ByteDance δεν διαθέτει οικοσύστημα στο οποίο εντάσσεται το TikTok.
Τέλος, κατά το Γενικό Δικαστήριο, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η ByteDance δεν διαθέτει οικοσύστημα, εξακολουθεί να ισχύει το συμπέρασμα της Επιτροπής ως προς τον χαρακτηρισμό του TikTok ως σημαντικής πύλης, δεδομένου ότι από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι, από την έναρξη λειτουργίας, το 2018, της τρέχουσας έκδοσής του στην Ένωση, το TikTok κατόρθωσε, σε σύντομο χρονικό διάστημα, να προσελκύσει πολύ μεγάλο αριθμό τελικών χρηστών καθώς και επαγγελματιών χρηστών, που υπερέβη κατά πολύ τα όρια που προβλέπονται συναφώς στο άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της DMA και ανήλθε στο ήμισυ του μεγέθους του Facebook και του Instagram.
Εξάλλου, αντίθετα προς τους ισχυρισμούς της προσφεύγουσας, από κανένα στοιχείο της DMA δεν προκύπτει ότι μια βασική υπηρεσία πλατφόρμας μπορεί να παράγει ισχυρά αποτελέσματα δικτύου μόνον εφόσον υφίσταται οικοσύστημα. Ομοίως, η προσφεύγουσα δεν προέβαλε κανένα αυτοτελές επιχείρημα από το οποίο να μπορεί να συναχθεί ότι το TikTok δεν έχει ισχυρά αποτελέσματα δικτύου.
β) Επί της χρήσης πολλαπλών πλατφορμών και της προβαλλόμενης έλλειψης φαινομένων εγκλωβισμού
Κατά δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο επιβεβαιώνει το συμπέρασμα της Επιτροπής ότι η χρήση πολλαπλών πλατφορμών (
4
) σε ορισμένο βαθμό από τους τελικούς χρήστες και τους επαγγελματίες χρήστες όσον αφορά το TikTok και άλλα επιγραμμικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν αρκεί για να θέσει προδήλως υπό αμφισβήτηση το τεκμήριο του άρθρου 3, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της DMA.
Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι, μολονότι η ύπαρξη ή η έλλειψη χρήσης πολλαπλών πλατφορμών και φαινομένων εγκλωβισμού μπορούν να αποτελούν, κατά περίπτωση, κρίσιμα στοιχεία προκειμένου να εκτιμηθεί το κατά πόσον μπορεί να τίθεται προδήλως υπό αμφισβήτηση το τεκμήριο αυτό, πρέπει να ληφθούν υπόψη τα ειδικά και συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της εν λόγω πολλαπλής χρήσης πλατφορμών και των φαινομένων εγκλωβισμού, όπως αναδύονται υπό τις συνθήκες υπό τις οποίες λειτουργεί η οικεία βασική υπηρεσία πλατφόρμας.
Ωστόσο, δεδομένου ότι η επικράτηση της χρήσης πολλαπλών πλατφορμών μεταξύ των χρηστών των επιγραμμικών μέσων κοινωνικής δικτύωσης καταδεικνύεται από τα στοιχεία που υπέβαλε η ίδια η προσφεύγουσα, το Γενικό Δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, λαμβανομένων υπόψη των χαρακτηριστικών της οικείας βασικής υπηρεσίας πλατφόρμας, η ύπαρξη και μόνον της χρήσης πολλαπλών πλατφορμών, ακόμη και σε σημαντικά ποσοστά, δεν αρκεί, αυτή καθεαυτήν, για να τεθεί προδήλως υπό αμφισβήτηση το τεκμήριο του άρθρου 3, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της DMA στην προκειμένη περίπτωση.
Επιπλέον, τα επιχειρήματα και τα αποδεικτικά στοιχεία που υπέβαλε η προσφεύγουσα, η οποία φέρει το βάρος απόδειξης στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας, αφορούσαν μόνον την ύπαρξη χρήσης πολλαπλών πλατφορμών εν γένει και όχι την ένταση της χρήσης των διαφόρων επιγραμμικών πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης, διευκρινιζομένου ότι το ποσοστό αλληλεπίδρασης του TikTok ήταν υψηλότερο σε σχέση με τα άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθότι οι τελικοί χρήστες, ιδίως οι νέοι, αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στο TikTok σε σχέση με άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Όσον αφορά τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας, με τα οποία προβάλλεται το γεγονός ότι περίπου το 82 % και το 77 % των τελικών χρηστών του TikTok χρησιμοποιούν επίσης, αντιστοίχως, Instagram και Facebook, ενώ μόνον το 38 % και το 48 % των τελικών χρηστών, αντιστοίχως, του Facebook και του Instagram, χρησιμοποιούν επίσης TikTok, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι η προσφεύγουσα, εν πάση περιπτώσει, δεν απέδειξε ότι η χρήση πολλαπλών πλατφορμών κατά τρόπο ασύμμετρο από τους χρήστες του TikTok, αφενός, και του Facebook και του Instagram, αφετέρου, δεν οφειλόταν στο οικονομικό και ιστορικό πλαίσιο εντός του οποίου λειτουργούν τα επιγραμμικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην Ένωση αλλά στην έλλειψη αποτελεσμάτων δικτύου και φαινομένων εγκλωβισμού όσον αφορά το TikTok.
γ) Επί της μικρότερης κλίμακας του TikTok σε σύγκριση άλλες πλατφόρμες και του μεγάλου αριθμού ανταγωνιστών
Κατά τρίτον, το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι η Επιτροπή ορθώς εκτίμησε ότι τα επιχειρήματα που προέβαλε η προσφεύγουσα σχετικά με τη μικρή κλίμακα του TikTok σε σύγκριση με εκείνη ορισμένων άλλων επιγραμμικών υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και σχετικά με την ύπαρξη μεγάλου αριθμού ανταγωνιστών, δεν ήταν επαρκώς τεκμηριωμένα ώστε να θέσουν προδήλως υπό αμφισβήτηση το τεκμήριο του άρθρου 3, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της DMA.
Μεταξύ των στοιχείων που μπορεί να λαμβάνει υπόψη η Επιτροπή στο πλαίσιο της εξέτασης των επιχειρημάτων που σκοπούν να ανατρέψουν το τεκμήριο του άρθρου 3, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της DMA, περιλαμβάνεται, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 23 της DMA, η «σημασία της βασικής υπηρεσίας πλατφόρμας της [ενδιαφερόμενης] επιχείρησης, λαμβανομένης υπόψη της συνολικής κλίμακας των δραστηριοτήτων της αντίστοιχης βασικής υπηρεσίας πλατφόρμας». Η αιτιολογική αυτή σκέψη δεν προσδιορίζει, ωστόσο, τις παραμέτρους βάσει των οποίων πρέπει να εκτιμάται η σημασία και η κλίμακα της επίμαχης βασικής υπηρεσίας πλατφόρμας.
Στο πλαίσιο αυτό, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι το TikTok δεν αποτελεί σημαντική πύλη κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, της DMA, για τον λόγο ότι το TikTok είναι μικρότερου μεγέθους σε σχέση με άλλες εδραιωμένες πλατφόρμες όπως το Facebook και το Instagram, μεταξύ άλλων, όσον αφορά τον αριθμό των τελικών χρηστών.
Εντούτοις, δεδομένου ότι η προσφεύγουσα παρέθεσε, προκειμένου να αποδείξει τη φερόμενη μικρή κλίμακα του TikTok, επιχειρήματα και στοιχεία που δεν είχε υποβάλει κατά τη διοικητική διαδικασία, το Γενικό Δικαστήριο τα κηρύσσει απαράδεκτα.
Το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει τα νέα αυτά επιχειρήματα και ως αβάσιμα και, στο πλαίσιο αυτό, επιβεβαιώνει, μεταξύ άλλων, ότι το μέγεθος του TikTok όσον αφορά τον αριθμό των τελικών χρηστών δεν μπορεί να εξεταστεί στατικά, αλλά πρέπει να ληφθεί υπόψη η ταχεία και σημαντική αύξηση του αριθμού των τελικών χρηστών στην Ένωση, ο οποίος έφθασε σε χρονικό διάστημα λίγων ετών στο ήμισυ σχεδόν του μεγέθους του Facebook και του Instagram.
δ) Επί των διαφημιστικών εσόδων και του επιπέδου αλληλεπίδρασης των επαγγελματιών χρηστών που είναι εγγεγραμμένοι στο TikTok
Αντιθέτως, όσον αφορά τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας που στηρίζονται στο γεγονός ότι τα διαφημιστικά έσοδα της ByteDance, ο μέσος όρος εσόδων της ανά χρήστη ή η αλληλεπίδραση των διαφημιζόμενων και των επαγγελματιών χρηστών που είναι εγγεγραμμένοι στο TikTok κινούνται σε χαμηλό επίπεδο και δη χαμηλότερο από εκείνο ορισμένων άλλων πλατφορμών, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει, κατά τέταρτον, ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πλάνη απορρίπτοντας τα επιχειρήματα αυτά ως αλυσιτελή για την ανατροπή του τεκμηρίου του άρθρου 3, παράγραφος 2, στοιχείο β, της DMA.
Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο υπογραμμίζει, αφενός, ότι, μολονότι η Επιτροπή χαρακτήρισε το TikTok ως επιγραμμική υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης και όχι ως επιγραμμική υπηρεσία διαφήμισης κατά την έννοια της DMA, εντούτοις το TikTok αποτελεί ενιαία πλατφόρμα στην οποία οι χρήστες αλληλεπιδρούν ιδίως με τον διαμοιρασμό και την προβολή βίντεο ενώ οι διαφημιζόμενοι καταβάλλουν αντίτιμο για τη δημοσίευση διαφημίσεων οι οποίες παρεμβάλλονται κατά κανόνα μεταξύ των βίντεο που παρακολουθούν οι εν λόγω χρήστες.
Αφετέρου, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι τα διαφημιστικά έσοδα ή ο μέσος όρος εσόδων ανά χρήστη του TikTok μπορούν, κατ’ αρχήν, να αποτελούν μία ένδειξη, μεταξύ άλλων, της σημασίας που έχει η πλατφόρμα αυτή για τους επαγγελματίες χρήστες της, προκειμένου να προσεγγίσουν τους τελικούς χρήστες, στο μέτρο που η διαφήμιση είναι ένα από τα μέσα που χρησιμοποιούν συνήθως οι εν λόγω επαγγελματίες χρήστες για την προσέγγιση των πελατών τους.
Πάντως, αφ’ ης στιγμής η Επιτροπή διαπίστωσε επίσης, εν πάση περιπτώσει, ότι τα επιχειρήματα και τα αποδεικτικά στοιχεία της προσφεύγουσας σχετικά με την επιγραμμική διαφήμιση δεν ήταν επαρκώς τεκμηριωμένα ώστε να θέσουν προδήλως υπό αμφισβήτηση το τεκμήριο του άρθρου 3, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της DMA, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι η πλάνη στην οποία υπέπεσε η Επιτροπή δεν επηρεάζει τη νομιμότητα της προσβαλλόμενης απόφασης. Επ’ αυτού, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι η Επιτροπή ορθώς διαπίστωσε ότι τα επιχειρήματα και τα αποδεικτικά στοιχεία που παρέσχε η προσφεύγουσα δεν αντιπροσώπευαν επαρκώς το σύνολο των επαγγελματιών χρηστών του TikTok.
Δ. Επί του τεκμηρίου ότι η ByteDance κατέχει παγιωμένη και σταθερή θέση
Το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει, τέλος, τις αιτιάσεις της προσφεύγουσας, κατά τις οποίες η Επιτροπή παρέβη το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, και παράγραφος 5, της DMA απορρίπτοντας τα επιχειρήματά της με τα οποία αμφισβητείται το συμπέρασμα ότι, λαμβανομένου υπόψη του τεκμηρίου του άρθρου 3, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της DMA, το TikTok κατέχει παγιωμένη και σταθερή θέση στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του. Η προσφεύγουσα προέβαλε, κατ’ ουσίαν, ότι ήταν νεοεισερχόμενη στην αγορά και ότι η θέση της αμφισβητήθηκε επιτυχώς από ανταγωνιστές όπως η Meta και η Alphabet που άρχισαν να παρέχουν νέες υπηρεσίες, ήτοι τις υπηρεσίες Reels και Shorts, οι οποίες, διά της αντιγραφής των κύριων χαρακτηριστικών του TikTok αναπτύχθηκαν ταχύτατα.
Το Γενικό Δικαστήριο, αφότου επισήμανε, αφενός, ότι η έννοια της «παγιωμένης και σταθερής» θέσης κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, της DMA αποσκοπεί στο να αποτυπώσει την ανεπαρκή δυνατότητα διεκδίκησης της θέσης της οικείας επιχείρησης, καθώς και τη διαχρονική σταθερότητα της θέσης αυτής και, αφετέρου, ότι η έννοια αυτή δεν συμπίπτει κατ’ ανάγκην με την έννοια της «δεσπόζουσας θέσης», κατά το άρθρο 102 ΣΛΕΕ, διαπιστώνει ότι η παγιωμένη και σταθερή θέση μιας επιχείρησης στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της δεν αποκλείει την ύπαρξη δυνατότητας διεκδίκησης σε ορισμένο βαθμό.
Απαντώντας στα επιχειρήματα της προσφεύγουσας που αφορούν το γεγονός ότι άλλοι πυλωροί στην ίδια κατηγορία βασικής υπηρεσίας πλατφόρμας, ήτοι η Meta και η Alphabet, διεκδίκησαν τη θέση της ByteDance, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει, επιπλέον, ότι σκοπός της DMA είναι να διασφαλίσει τη δυνατότητα διεκδίκησης της θέσης των πυλωρών όχι μόνον από άλλους πυλωρούς, αλλά και, κυρίως, από άλλες επιχειρήσεις που δεν είναι πυλωροί για μια συγκεκριμένη βασική υπηρεσία πλατφόρμας. Επομένως, από τη μνεία και μόνον των δραστηριοτήτων της Meta και της Alphabet δεν μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η θέση της ByteDance δεν είναι παγιωμένη και σταθερή κατά την έννοια της DMA.
Εξάλλου, τίποτα δεν εμποδίζει μια επιχείρηση όπως η ByteDance, η οποία το 2018 ήταν νεοεισερχόμενη στην εσωτερική αγορά, με σκοπό να διεκδικήσει τη θέση των πυλωρών, να μπορεί σε διάστημα λίγων ετών να αναχθεί η ίδια σε πυλωρό.
Επί του λόγου ακυρώσεως, ο οποίος αφορά προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας
Προς στήριξη της προσφυγής της, η προσφεύγουσα προβάλλει επίσης παράβαση του άρθρου 41 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Επιτροπή, για τον λόγο ότι στην προσβαλλόμενη απόφαση η Επιτροπή στηρίχθηκε σε πραγματικά και νομικά στοιχεία επί των οποίων η προσφεύγουσα δεν είχε τη δυνατότητα να υποβάλει τις παρατηρήσεις της κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας.
Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι το άρθρο 41 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων διασφαλίζει σε κάθε πρόσωπο τη δυνατότητα να γνωστοποιεί λυσιτελώς και αποτελεσματικώς την άποψή του, κατά τη διάρκεια διοικητικής διαδικασίας και πριν από την έκδοση οποιασδήποτε απόφασης δυνάμενης να επηρεάσει δυσμενώς τα συμφέροντά του.
Κατόπιν των διευκρινίσεων αυτών, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι, παρά τις πλείονες ανταλλαγές απόψεων μεταξύ της προσφεύγουσας και της Επιτροπής πριν από την έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης, η προσφεύγουσα δεν είχε την ευκαιρία να υποβάλει τις παρατηρήσεις της, κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, επί ορισμένων ζητημάτων που της προσάπτει η Επιτροπή.
Εντούτοις, κατά πάγια νομολογία, η προσβολή του δικαιώματος ακροάσεως δεν συνεπάγεται αυτομάτως την ακύρωση της προσβαλλόμενης πράξης. Πράγματι, ο προσφεύγων πρέπει να αποδείξει, όχι ότι η απόφαση της Επιτροπής θα ήταν διαφορετική ελλείψει της επίμαχης διαδικαστικής παρατυπίας, αλλά μόνον ότι τούτο δεν αποκλείεται απολύτως, διότι ο διάδικος αυτός θα μπορούσε να μπορούσε να οργανώσει καλύτερα την άμυνά του αν δεν υφίστατο η εν λόγω παρατυπία. Ωστόσο, δεδομένου ότι τούτο δεν αποδεικνύεται εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει τον λόγο ακυρώσεως με τον οποίο η προσφεύγουσα προβάλλει προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας που διαθέτει.
Επί του λόγου ακυρώσεως, ο οποίος αφορά παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης
Κατά την προσφεύγουσα, η Επιτροπή παραβίασε επίσης την αρχή της ίσης μεταχείρισης δεδομένου ότι με την προσβαλλόμενη απόφαση απέρριψε ορισμένα από τα επιχειρήματά της, ενώ, με άλλες αποφάσεις, είχε κάνει δεκτά τέτοιου είδους επιχειρήματα.
Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι η Επιτροπή οφείλει να εξετάσει μεμονωμένα τις περιστάσεις κάθε υπόθεσης, χωρίς να δεσμεύεται από προηγούμενες αποφάσεις που αφορούν άλλους οικονομικούς φορείς ή άλλες βασικές υπηρεσίες πλατφόρμας και ότι, εν πάση περιπτώσει, η αρχή της ίσης μεταχείρισης επιβάλλει να μην αντιμετωπίζονται διαφορετικά παρόμοιες καταστάσεις και να μην αντιμετωπίζονται κατά τον ίδιο τρόπο διαφορετικές καταστάσεις, εκτός αν η αντιμετώπιση αυτή δικαιολογείται αντικειμενικώς.
Πλην όμως, δεδομένου ότι οι αιτιολογικές σκέψεις των αποφάσεων της Επιτροπής που μνημονεύει η προσφεύγουσα στην προσφυγή της αφορούν άλλες κατηγορίες βασικών υπηρεσιών πλατφόρμας, και όχι επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, και ότι η προσφεύγουσα δεν εξηγεί τους λόγους για τους οποίους οι περιστάσεις υπό τις οποίες λειτουργούν οι άλλες αυτές κατηγορίες βασικών υπηρεσιών πλατφόρμας συγκρίνονται με εκείνες υπό τις οποίες λειτουργεί μια επιγραμμική υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης όπως το TikTok, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει ως αβάσιμο τον λόγο ακυρώσεως που αφορά παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης.
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει την προσφυγή στο σύνολό της.
(
1
)	Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1925 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Σεπτεμβρίου 2022, σχετικά με διεκδικήσιμες και δίκαιες αγορές στον ψηφιακό τομέα και για την τροποποίηση των οδηγιών (ΕΕ) 2019/1937 και (ΕΕ) 2020/1828 (Πράξη για τις Ψηφιακές Αγορές) (ΕΕ 2022, L 265, σ. 1).
(
2
)	Απόφαση C(2023) 6102 final της Επιτροπής, της 5ης Σεπτεμβρίου 2023, με την οποία ορίζεται η ByteDance ως πυλωρός, σύμφωνα με το άρθρο 3 της DMA.
(
3
)	Απόφαση της 5ης Σεπτεμβρίου 2023. Βλ. υποσημείωση 2.
(
4
)	Στο πλαίσιο των ψηφιακών υπηρεσιών εν γένει και των επιγραμμικών πλατφορμών ειδικότερα, η έννοια της «χρήσης πολλαπλών πλατφορμών» περιγράφει την κατάσταση κατά την οποία οι χρήστες χρησιμοποιούν παράλληλα πλείονες ανταγωνιστικές ψηφιακές υπηρεσίες, εν προκειμένω, επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης.