62019CC0872
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
HOGAN
ippreżentati fl‑20 ta’ Jannar 2021 (
1
)
Kawża C‑872/19 P
Ir-Repubblika Bolivarjana tal-Venezwela
vs
Il‑Kunsill tal‑Unjoni Ewropea
“Appell – Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Regolament (UE) 2017/2063 – Artikoli 2, 3, 6 u 7 – Miżuri restrittivi meħuda fid-dawl tas-sitwazzjoni fil-Venezwela – Rikors għal annullament ippreżentat minn Stat terz – Ir-raba’ paragrafu tal‑Artikolu 263 TFUE – Inċidenza diretta – Kwistjoni ta’ ordni pubbliku – Kunċett ta’ ‘persuna ġuridika’ – Stat terz – Inammissibbiltà”
I. Introduzzjoni
1.
Is-sitwazzjoni politika u ekonomika deterjoranti fir-Repubblika Bolivarjana tal-Venezwela ġabet magħha sitwazzjoni fejn il-prinċipji ordinarji demokratiċi, tal-istat tad-dritt u tad-drittijiet tal-bniedem jidher li ġew kompromessi b’mod sinjifikattiv. Huwa f’dan l-isfond li l-Kunsill tal-Unjoni Ewropea ddeċieda sa mill‑2017 li jadotta serje ta’ miżuri restrittivi (sanzjonijiet). Dawn il-miżuri restrittivi jimponu projbizzjonijiet tal-esportazzjoni fuq il-bejgħ, il-provvista, it-trasferiment jew l-esportazzjoni ta’ ċertu tagħmir militari u tagħmir ieħor (bħal vetturi tal-kontroll tal-irvellijiet jew li jservu għat-trasferiment tal-priġunieri) lill-Venezwela. Huwa ċar mill-premessi tad-deċiżjonijiet u r-regolamenti li jagħtu effett lil dawk il-miżuri restrittivi li l-Kunsill beża’ li dak it-tagħmir jista’ jintuża għall-għanijiet ta’ repressjoni interna flimkien mas-soppressjoni ġenerali ta’ protesti demokratiċi leġittimi fi ħdan dan l-Istat. Il-miżuri estendew ukoll għall-provvista ta’ servizzi tekniċi, senserija jew finanzjarji assoċjati mal-provvista ta’ dak it-tagħmir. Il-miżuri addizzjonalment jipprovdu għall-possibbiltà ta’ impożizzjoni ta’ projbizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar fuq ċerti persuni fiżiċi msemmija u miżuri tal-iffriżar tal-assi intiżi kontra ċerti persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew organi msemmija. Dawk il-miżuri individwalizzati partikolari ma humiex, madankollu, is-suġġett ta’ dawn il-proċeduri.
2.
Dawn il-proċeduri pjuttost jinvolvu tentattiv imressaq mir-Repubblika Bolivarjana tal-Venezwela sabiex tikkontesta l-validità ta’ wħud minn dawk il-miżuri restrittivi. Dan immedjatament iqajjem il-kwistjoni ħafna iktar wiesgħa dwar jekk Stat li ma huwiex membru tal-Unjoni Ewropea huwiex intitolat li jressaq proċeduri ta’ din in-natura quddiem il-ġudikatura tal-Unjoni. Filwaqt li dawn id-domandi jistgħu jitqiesu li jolqtu kwistjonijiet importanti u potenzjalment sensittivi tad-dritt internazzjonali pubbliku, fil-livell iktar speċifiku tad-dritt tal-Unjoni, il-kwistjonijiet li jeħtieġu soluzzjoni f’dan l-appell jistgħu jitqiesu li jirriduċu ruħhom għal dawn: (i) ir-Repubblika Bolivarjana tal-Venezwela hija “persuna ġuridika” għall-għanijiet tal-Artikolu 263 TFUE u (ii) jekk wieħed jassumi li r-risposta għall-ewwel domanda hija fl-affermattiv, il-miżuri imposti huma ta’ inċidenza diretta (
2
) għar-Repubblika Bolivarjana tal-Venezwela b’mod li jippermettilha jkollha l-locus standi neċessarju sabiex tikkontesta l-validità tal-miżuri restrittivi għall-għanijiet tal-Artikolu 263 TFUE (
3
)?
3.
Din il-kawża għalhekk tikkonċerna appell ippreżentat fit‑28 ta’ Novembru 2019 mir-Repubblika Bolivarjana tal-Venezwela (iktar ’il quddiem l-“appellanti”) mis-sentenza tal-Qorti Ġenerali (ir-Raba’ Awla Estiża) tal‑20 ta’ Settembru 2019, Il‑Venezwela vs Il‑Kunsill (T‑65/18, EU:T:2019:649; iktar ’il quddiem is-“sentenza appellata”). F’din is-sentenza l-Qorti Ġenerali ddeċidiet li l-appellanti ma kinitx uriet li hija kienet direttament ikkonċernata mill-miżuri fis-sens tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE. Isegwi, għaldaqstant, li l-appellanti ma kellhiex il-locus standi neċessarju sabiex issostni r-rikors għal annullament tagħha u għalhekk ġie deċiż li l-proċeduri kienu inammissibbli fuq dik il-bażi.
4.
L-appellanti tiddikjara essenzjalment li l-Qorti Ġenerali interpretat ħażin il-kriterju ta’ inċidenza diretta previst fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE fid-dawl tas-sentenza tat‑13 ta’ Settembru 2018, Almaz-Antey Air and Space Defence vs Il‑Kunsill (T‑515/15, mhux ippubblikata, EU:T:2018:545; iktar ’il quddiem is-“sentenza Almaz-Antey”). Dan l-appell għalhekk jippreżenta lill-Qorti tal-Ġustizzja opportunità unika sabiex tiddeċiedi dwar l-applikazzjoni tal-kriterji għal inammissibbiltà stabbiliti fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE fir-rigward ta’ rikors għal annullament imressaq minn Stat terz kontra miżuri restrittivi adottati mill-Kunsill fid-dawl tas-sitwazzjoni f’dan l-Istat. Sa fejn huwa kkonċernat l-appell, huwa għalhekk neċessarju li jiġi kkunsidrat, kif diġà indikajt, jekk, fil-kuntest ta’ dawn il-proċeduri, l-appellanti hijiex persuna ġuridika għall-għanijiet tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE u, jekk iva, jekk hijiex direttament ikkonċernata mill-miżuri restrittivi inkwistjoni.
II. Il-kuntest ġuridiku u l-fatti li wasslu għall-kawża
5.
Fit‑13 ta’ Novembru 2017, il-Kunsill adotta r-Regolament 2017/2063 fuq il-bażi tal-Artikolu 215(2) TFUE u d-Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2017/2074 tat‑13 ta’ Novembru 2017 dwar miżuri restrittivi fid-dawl tas-sitwazzjoni fil-Venezwela (
4
).
6.
L-Artikolu 2 tar-Regolament 2017/2063 jippreċiża li għandu jkun ipprojbit li jiġu pprovduti lil kull persuna fiżika jew ġuridika, lil kull entità jew lil kull organu fil-Venezwela jew għall-finijiet ta’ użu f’dan il-pajjiż assistenza teknika, servizzi ta’ senserija, finanzjament jew għajnuna finanzjarja u servizzi oħra relatati mal-prodotti u t-teknoloġiji elenkati fil-Lista Militari Komuni tal-Unjoni Ewropea, adottata mill-Kunsill fis‑17 ta’ Marzu 2014 (
5
).
7.
L-Artikolu 3 u l-Anness I tar-Regolament 2017/2063 jipprovdu li huwa pprojbit ukoll il-bejgħ, il-provvista jew l-esportazzjoni ta’ tagħmir li jista’ jintuża għal finijiet ta’ repressjoni interna, bħalma huma l-armi, il-munizzjon, il-vetturi kontra l-irvellijiet jew li jservu għat-trasferiment ta’ priġunieri jew ukoll sustanzi esplożivi u l-provvista ta’ assistenza teknika, ta’ servizzi ta’ senserija, ta’ finanzjament jew ta’ għajnuna finanzjarja jew ta’ servizzi oħra relatati ma’ dan it-tagħmir lil kull persuna fiżika jew ġuridika, kull entità jew kull organu fil-Venezwela jew għall-finijiet ta’ użu f’dan il-pajjiż.
8.
L-Artikolu 4 tar-Regolament 2017/2063 jipprevedi li, b’deroga mill-Artikoli 2 u 3 ta’ dan ir-regolament, l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri jistgħu jawtorizzaw ċerti operazzjonijiet taħt dawk il-kundizzjonijiet li huma jqisu xierqa.
9.
Ħlief b’awtorizzazzjoni minn qabel tal-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri, l-Artikoli 6 u 7 u l-Anness II tar-Regolament 2017/2063 jipprojbixxu l-bejgħ, il-provvista jew l-esportazzjoni tat-tagħmir, tat-teknoloġiji jew tas-softwer ta’ spezzjoni tal-pakketti, ta’ interċettar ta’ netwerks, ta’ monitoraġġ, ta’ disturbazzjoni u ta’ rikonoxximent vokali, kif ukoll il-provvista ta’ assistenza teknika, servizzi ta’ senserija, għajnuna finanzjarja u servizzi oħra relatati mal-imsemmija tagħmir, teknoloġiji u softwer lil kull persuna fiżika jew ġuridika, kull entità jew kull organu fil-Venezwela jew għall-finijiet ta’ użu f’dan il-pajjiż.
10.
L-Artikolu 6(2) tar-Regolament 2017/2063 jipprevedi li l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri ma għandhom jagħtu l-ebda awtorizzazzjoni għall-bejgħ, il-provvista, it-trasferiment jew l-esportazzjoni, direttament jew indirettament, ta’ tagħmir, teknoloġija jew softwer lil kwalunkwe persuna, entità jew organu fil-Venezwela jew għall-użu f’dan il-pajjiż jekk dawn ikollhom raġunijiet validi biex jiddeterminaw li t-tagħmir, it-teknoloġija jew is-softwer inkwistjoni jkunu se jintużaw għar-repressjoni interna mill-gvern, il-korpi pubbliċi, il-korporazzjonijiet jew l-aġenziji tal-Venezwela jew kwalunkwe persuna jew entità li topera jew f’isimhom jew taħt id-direzzjoni tagħhom.
11.
L-Artikolu 7(1)(c) tar-Regolament 2017/2063 jipprevedi li sakemm l-awtorità kompetenti tal-Istat Membru rilevanti ma tkunx tat awtorizzazzjoni minn qabel skont l-Artikolu 6(2), għandu jkun ipprojbit il-forniment ta’ kwalunkwe servizzi ta’ monitoraġġ jew ta’ interċettazzjoni tat-telekomunikazzjoni jew tal-internet ta’ kwalunkwe tip lil, jew għall-benefiċċju dirett jew indirett tal-gvern, il-korpi pubbliċi, il-korporazzjonijiet jew l-aġenziji tal-Venezwela, jew ta’ kwalunkwe persuna jew entità li joperaw f’isimhom jew taħt id-direzzjoni tagħhom.
12.
L-Artikoli 8 sa 11 u l-Annessi IV u V tar-Regolament 2017/2063 jipprevedu, barra minn hekk, bla ħsara għal eċċezzjonijiet, l-iffriżar tal-assi finanzjarji ta’ ċerti persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew organi, kif ukoll il-projbizzjoni li dawn l-assi jitqiegħdu għad-dispożizzjoni tagħhom. L-Artikolu 17(4) tar-Regolament 2017/2063 jipprevedi li “[i]l-lista li tinsab fl-Annessi IV u V għandha tiġi riveduta f’intervalli regolari u mill-inqas kull 12‑il xahar” (
6
).
13.
Skont l-Artikolu 20 tar-Regolament 2017/2063, il-projbizzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq japplikaw:
“(a)
fit-territorju tal-Unjoni, inkluż fl-ispazju tal-ajru tagħha;
(b)
abbord kull inġenju tal-ajru jew kull bastiment taħt il-ġuriżdizzjoni ta’ Stat Membru;
(c)
għal kull persuna fit-territorju tal-Unjoni jew barra minnu li tkun ċittadina ta’ Stat Membru;
(d)
għal kull persuna ġuridika, entità jew korp ġuridiku, fit-territorju tal-Unjoni jew barra minnu, li jkunu inkorporati jew kostitwiti skont il-liġi ta’ Stat Membru;
(e)
għal kull persuna ġuridika, entità jew korp fir-rigward ta’ kwalunkwe kummerċ li jkun sar, interament jew parzjalment, fl-Unjoni.”
III. Il-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali u s-sentenza appellata
14.
Permezz ta’ rikors ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fis‑6 ta’ Frar 2018, l-appellanti ppreżentat rikors għal annullament kontra r-Regolament 2017/2063, sa fejn jikkonċernawha d-dispożizzjonijiet tiegħu. Il-Qorti Ġenerali kkunsidrat li, sa fejn huwa indirizzat kontra r-Regolament 2017/2063, ir-rikors tal-appellanti jirrigwarda biss l-Artikoli 2, 3, 6 u 7 tiegħu (iktar ’il quddiem id-“dispożizzjonijiet ikkontestati”) (
7
).
15.
Permezz ta’att separat ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fit‑3 ta’ Mejju 2018, il-Kunsill qajjem oġġezzjoni ta’ inammissibbiltà skont l-Artikolu 130 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali. Il-Kunsill qajjem tliet motivi ta’ inammissibbiltà, jiġifieri, l-ewwel, li l-appellanti, li kienet ir-rikorrenti f’dik il-kawża, ma għandhiex interess ġuridiku, it-tieni, li ma hijiex direttament ikkonċernata mid-dispożizzjonijiet ikkontestati u, it-tielet, li hija ma hijiex “persuna fiżika jew ġuridika” fis-sens tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE. L-appellanti ppreżentat l-osservazzjonijiet tagħha dwar din l-oġġezzjoni fis‑27 ta’ Ġunju 2018. Permezz ta’ att separat ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fis‑17 ta’ Jannar 2019, l-appellanti adattat ir-rikors abbażi tal-Artikolu 86 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali, b’mod li dan ġie jirrigwarda wkoll id-Deċiżjoni 2018/1656 u r-Regolament ta’ Implimentazzjoni 2018/1653, sa fejn jikkonċernawha d-dispożizzjonijiet tagħhom. Il-Kunsill irrisponda għan-nota ta’ adattament fil‑5 ta’ Frar 2019.
16.
Il-partijiet ippreżentaw it-trattazzjoni u rrispondew għad-domandi tal-Qorti Ġenerali dwar l-ammissibbiltà f’seduta fit‑8 ta’ Frar 2019. Il-Qorti Ġenerali qieset li għandha tingħata deċiżjoni dwar l-ammissibbiltà tar-rikors għal annullament ippreżentat quddiemha billi l-ewwel jiġi eżaminat it-tieni motiv ta’ inammissibbiltà invokat mill-Kunsill li fih allega li l-appellanti ma hijiex direttament ikkonċernata mid-dispożizzjonijiet ikkontestati.
17.
Fis-sentenza appellata l-Qorti Ġenerali fakkret li, skont ġurisprudenza stabbilita, il-kundizzjoni li persuna fiżika jew ġuridika għandha tkun direttament ikkonċernata mid-deċiżjoni appellata, kif previst fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, teħtieġ li jiġu ssodisfatti żewġ kriterji kumulattivi, jiġifieri li l-miżura kkontestata taffettwa direttament is-sitwazzjoni legali tal-appellanti u li ma tħalli l-ebda diskrezzjoni lid-destinatarji tagħha li huma responsabbli għall-implimentazzjoni tagħha, peress illi hija purament awtomatika u tirriżulta unikament minn regolamenti tal-Unjoni, mingħajr l-applikazzjoni ta’ regoli intermedjarji oħra. Sabiex, iktar minn hekk, jiġi kkonstatat jekk miżura tipproduċix effetti legali, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni b’mod partikolari s-suġġett, il-kontenut u s-sustanza tiegħu, kif ukoll il-kuntest fattwali u ġuridiku li tinsab fih (
8
).
18.
Skont il-Qorti Ġenerali, id-dispożizzjonijiet ikkontestati jinkludu, l-ewwel nett, projbizzjoni ta’ bejgħ jew ta’ provvista lil kull persuna fiżika jew ġuridika, lil kull entità jew lil kull organu fil-Venezwela ta’ armi, ta’ tagħmir militari jew ta’ kull tagħmir ieħor li jista’ jintuża għal finijiet ta’ repressjoni interna, kif ukoll ta’ tagħmir, teknoloġija jew softwer ta’ monitoraġġ. It-tieni nett, id-dispożizzjonijiet ikkontestati jinkludu projbizzjoni li jiġu pprovduti lil dawn l-istess persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew organi fil-Venezwela servizzi finanzjarji, tekniċi jew ta’ natura differenti b’rabta ma’ dan it-tagħmir u t-teknoloġiji (
9
). Iktar minn hekk, il-Qorti Ġenerali ddikjarat li l-Artikolu 20 tar-Regolament 2017/2063 jillimita l-applikazzjoni tal-projbizzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq għat-territorju tal-Unjoni, għall-persuni fiżiċi ċittadini ta’ Stat Membru u għall-persuni ġuridiċi kkostitwiti skont id-dritt ta’ wieħed minnhom, kif ukoll għall-persuni ġuridiċi, entitajiet u organi fir-rigward ta’ kull tranżazzjoni kummerċjali mwettqa kompletament jew parzjalment fl-Unjoni (
10
).
19.
Il-Qorti Ġenerali kkonstatat li d-dispożizzjonijiet ikkontestati ma jimponux projbizzjonijiet fuq l-appellanti u, l-iktar l-iktar, huma probabbli li jkollhom effetti indiretti fuqha, sa fejn il-projbizzjonijiet imposti fuq persuni fiżiċi li huma ċittadini ta’ Stat Membru u fuq persuni ġuridiċi kkostitwiti taħt id-dritt ta’ wieħed minnhom jistgħu jkollhom l-effett li jillimitaw is-sorsi li minnhom l-appellanti tista’ tikseb il-prodotti u s-servizzi inkwistjoni (
11
).
20.
Il-Qorti Ġenerali ddikjarat li, ċertament, fis-sentenza Almaz‑Antey, hija ċaħdet l-argument li s-sitwazzjoni legali ta’ entità stabbilita barra mill-Unjoni ma kinitx direttament affettwata minn miżuri li kienu intiżi li jipprojbixxu lill-operaturi tal-Unjoni milli jwettqu ċerti tipi ta’ tranżazzjonijiet magħha. Il-Qorti Ġenerali ddeċidiet f’dik il-kawża li l-projbizzjoni lill-operaturi tal-Unjoni milli jwettqu tali tranżazzjonijiet kienet tammonta għal li l-applikanti tkun ipprojbita milli twettaq it-tranżazzjonijiet inkwistjoni magħhom (
12
). Il-Qorti Ġenerali nnotat, madankollu, li l-appellanti ma hijiex espliċitament u speċifikament imsemmija fid-dispożizzjonijiet ikkontestati b’mod komparabbli mar-rikorrenti fil-kawża li tat lok għas-sentenza Almaz‑Antey (
13
).
21.
Barra minn hekk, skont il-Qorti Ġenerali, l-appellanti ma tistax tiġi assimilata ma’ operatur bħar-rikorrenti fil-kawża li tat lok għas-sentenza Almaz-Antey peress illi l-metodi ta’ azzjoni tal-appellanti ma jistgħux jiġu ridotti għal attività purament kummerċjali, peress illi Stat jitwassal sabiex jeżerċita prerogattivi ta’ awtorità pubblika, b’mod partikolari fil-kuntest ta’ attivitajiet sovrani bħalma huma l-missjonijiet ta’ difiża, ta’ pulizija u ta’ monitoraġġ. Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali kkunsidrat li kuntrarjament għal tali operatur li l-kapaċità tiegħu hija limitata mill-għan tiegħu, bħala Stat, l-appellanti għandha kamp ta’ azzjoni li huwa kkaratterizzat minn diversità estrema u li ma jistax jiġi ridott għal attività speċifika. Din il-firxa wiesgħa ħafna ta’ kompetenzi b’hekk tiddistingwiha minn operatur li abitwalment iwettaq attività ekonomika speċifika li tkun is-suġġett ta’ miżura restrittiva (
14
).
22.
Il-Qorti Ġenerali ddikjarat ukoll li l-projbizzjonijiet bħal dawn li jimponu d-dispożizzjonijiet ikkontestati ma jistgħux jaffettwaw direttament is-sitwazzjoni ta’ operaturi li ma humiex attivi fis-swieq inkwistjoni. Fis-sentenza Almaz-Antey, il-Qorti Ġenerali speċifikament ikkonstatat li l-appellanti kienet kumpannija attiva fis-settur tad-difiża msemmi fid-dispożizzjonijiet rilevanti tal-miżura kkontestata (
15
).
23.
Il-Qorti Ġenerali kkunsidrat li d-data tal-Eurostat indikata mill-appellanti li turi li l-valur totali tat-tranżazzjonijiet kummerċjali mal-Venezwela li jikkonċernaw il-prodotti koperti mid-dispożizzjonijiet ikkontestati jammonta għal EUR 76 miljun fl‑2016, għal EUR 59 miljun fl‑2017 u kien EUR 0 fl‑2018, għalkemm tista’ tagħti prova tal-effikaċja tad-dispożizzjonijiet ikkontestati, ma kinitx ta’ natura li turi li, meta xtrat il-prodotti u s-servizzi inkwistjoni, l-appellanti aġixxiet bħala entità li tista’ tixxebbah ma’ operatur ekonomiku attiv fis-swieq inkwistjoni u mhux fil-kuntest tal-attivitajiet sovrani tagħha (
16
). Il-Qorti Ġenerali ddikjarat li, fl-assenza ta’ titolu, bħal kuntratt, il-possibbiltà tal-appellanti li tistabbilixxi relazzjoni ta’ portata legali ma’ operaturi tal-Unjoni tirriżulta li hija purament spekulattiva u li tista’ tirriżulta biss minn negozjati futuri u ipotetiċi. Il-Qorti Ġenerali għalhekk iddeċidiet li l-projbizzjonijiet stabbiliti mid-dispożizzjonijiet ikkontestati ma jistgħux jitqiesu bħala li jaffettwaw, bħala tali, is-sitwazzjoni legali tal-appellanti (
17
).
24.
B’risposta għad-dikjarazzjoni tal-appellanti li skont ġurisprudenza stabbilita, iċ-ċirkustanza li miżura tal-Unjoni tipprekludi lil persuna ġuridika pubblika milli teżerċita l-kompetenzi tagħha kif tqis xieraq taffettwa direttament il-pożizzjoni legali tagħha, b’mod li din il-miżura tikkonċernaha direttament, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li d-dispożizzjonijiet ikkontestati ma jipprojbixxux direttament lill-appellanti milli tixtri u timporta t-tagħmir inkwistjoni u milli tikseb is-servizzi inkwistjoni. Hija ddeċidiet ukoll li huma ma jaffettwawx il-kapaċità tagħha li teżerċita d-drittijiet sovrani tagħha fuq l-ispazji u l-beni suġġetti għall-ġurisdizzjoni tagħha u ma hemm xejn fir-Regolament 2017/2063 li jippermetti li jitqies li l-intenzjoni tal-Kunsill kienet li titnaqqas il-kapaċità ġuridika tagħha. Fid-dawl tad-dritt ta’ kull Stat – jew assoċjazzjoni ta’ Stati – li jiddeċiedi b’mod sovran il-mod kif għandu l-intenzjoni li jżomm relazzjonijiet ekonomiċi ma’ Stati terzi, il-miżuri inkwistjoni jirrestrinġu, l-iktar l-iktar b’mod indirett, l-opportunitajiet tal-appellanti f’dan ir-rigward (
18
).
25.
Il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li s-sitwazzjoni legali tal-appellanti ma kinitx affettwata direttament mid-dispożizzjonijiet ikkontestati u li r-rikors għandu jiġi miċħud bħala inammissibbli sa fejn kien dirett kontra dawn id-dispożizzjonijiet (
19
).
IV. It-talbiet f’dan l-appell
26.
L-appellanti titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:
–
tannulla s-sentenza appellata sa fejn din ċaħdet ir-rikors bħala inammissibbli;
–
tiddikjara ammissibbli r-rikors ippreżentat mill-appellanti u tibgħat il-kawża lura lill-Qorti Ġenerali sabiex hija tiddeċiedi dwar il-mertu tal-kawża; u
–
tikkundanna lill-Kunsill iħallas l-ispejjeż ta’ din il-kawża u tal-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali.
27.
Il-Kunsill jitlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:
–
tiċħad l-appell;
–
tikkundanna lill-appellanti għall-ispejjeż quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
V. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
28.
Ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE jipprevedi li “[k]walunkwe persuna fiżika jew ġuridika tista’, taħt il-kondizzjonijiet previsti fl-ewwel u t-tieni subparagrafi, tressaq appell kontra att indirizzat lilha jew li jirrigwardha direttament u individwalment, kif ukoll kontra att regolatorju li jirrigwardha direttament u li ma jinvolvix miżuri ta’ implimentazzjoni”. Il-kundizzjonijiet stabbiliti fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE huma kundizzjonijiet essenzjali li jistabbilixxu r-rekwiżiti neċessarji ta’ locus standi fir-rigward ta’ proċeduri mressqa minn persuni fiżiċi jew ġuridiċi li jfittxu stħarriġ ġudizzjarju ta’ att tal-Unjoni. Jekk dawn il-kundizzjonijiet essenzjali ma jiġux issodisfatti, isegwi li kwalunkwe proċeduri bħal dawn huma inammissibbli u din l-inammissibbiltà tikkostitwixxi, konsegwentement, motiv ta’ ordni pubbliku li jista’, u saħansitra għandu, jitqajjem ex officio mill-ġudikatura tal-Unjoni (
20
). Għaldaqstant, in-nuqqas ta’ osservanza tal-kundizzjonijiet essenzjali stabbiliti fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE fir-rigward ta’ rikors għal annullament jikkostitwixxi eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà ta’ ordni pubbliku li l-Qrati tal-Unjoni jistgħu jeżaminaw f’kull stadju tal-proċedura, u anki ex officio (
21
).
29.
Minkejja li dan l-appell huwa dirett kontra d-deċiżjoni tal-Qorti Ġenerali fis-sentenza appellata li r-rikors quddiemha kien inammissibbli peress illi s-sitwazzjoni legali tal-appellanti ma kinitx affettwata direttament mid-dispożizzjonijiet ikkontestati, il-Qorti tal-Ġustizzja, permezz tad-deċiżjoni tas‑7 ta’ Lulju 2020, iddeċidiet titlob lill-appellanti, lill-Kunsill, lill-Kummissjoni Ewropea u lill-Istati Membri sabiex jadottaw pożizzjoni bil-miktub, sal‑11 ta’ Settembru 2020, dwar jekk Stat terz għandux jitqies persuna ġuridika fis-sens tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
30.
Fuq it-talba ta’ ċerti partijiet interessati, it-terminu għas-sottomissjoni ta’ dawn l-osservazzjonijiet bil-miktub ġie estiż sal‑25 ta’ Settembru 2020. Iktar minn hekk, ċerti partijiet interessati talbu aċċess għall-proċess f’din il-kawża. L-aċċess ingħata minħabba l-assenza ta’ kwalunkwe oġġezzjoni mill-partijiet. Ġew sottomessi osservazzjonijiet bil-miktub dwar il-kwistjoni ta’ jekk l-appellanti hijiex persuna ġuridika għall-għanijiet tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE mill-appellanti, mill-Kunsill, mir-Renju tal-Belġju, mir-Repubblika tal-Bulgarija, mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, mir-Repubblika tal-Estonja, mir-Repubblika Ellenika, mir-Repubblika tal-Litwanja, mir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi, mir-Repubblika tal-Polonja, mir-Repubblika tas-Slovenja, mir-Repubblika Slovakka, mir-Renju tal-Isvezja u mill-Kummissjoni.
31.
Fil-fehma tiegħi, huwa konvenjenti li tiġi eżaminata l-kwistjoni ta’ jekk l-appellanti hijiex persuna ġuridika għall-għanijiet tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE qabel ma tiġi eżaminata l-kwistjoni ta’ inċidenza diretta.
VI. L-appell
A. Il-kunċett ta’ “persuna ġuridika”
1.
L-argumenti tal-partijiet
32.
L-appellanti tinnota li l-Kunsill, fir-risposta tiegħu f’dawn il-proċeduri ta’ appell, aċċetta li l-appellanti għandha personalità ġuridika internazzjonali u li hija persuna ġuridika skont ir-regoli rilevanti tad-dritt internazzjonali pubbliku u d-dritt domestiku. L-obbligu li tiġi żgurata l-osservanza tal-istat tad-dritt jeħtieġ li l-Unjoni tiżgura li kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika “għandha tkun tista’ tibbenefika minn protezzjoni ġudizzjarja effettiva tad-drittijiet li hija tgawdi taħt l-ordinament ġuridiku tal-Unjoni.” Iktar minn hekk, kwalunkwe persuna bħal din għandha tkun tista’ tikkontesta quddiem il-Qrati tal-Unjoni l-miżuri adottati mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni li huma ta’ preġudizzju għaliha, sa fejn il-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 263 TFUE jiġu ssodisfatti. Din hija espressjoni tal-prinċipju ubi ius ibi remedium, li huwa prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, u li huwa rifless fl-Artikolu 47(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”) kif ukoll fl-Artikolu 19(1) TUE.
33.
L-appellanti tikkunsidra li l-formulazzjoni tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE ma tipprovdi l-ebda indikazzjoni – imqar indiretta – li tippermettilha tkun eskluża mill-kunċett ta’ “persuna ġuridika” stabbilit fih. Iktar minn hekk, fid-digriet tagħha tal‑10 ta’ Settembru 2020, Il-Kambodja u CRF vs Il‑Kummissjoni (T‑246/19, EU:T:2020:415), il-Qorti Ġenerali ddeċidiet inter alia li l-espressjoni “kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika” fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE għandha tiġi mifhuma li tkopri wkoll Stati li ma humiex membri tal-Unjoni, bħar-Renju tal-Kambodja. Skont l-appellanti, dan ir-raġunament japplika mutatis mutandis f’dan l-appell. Iktar minn hekk, l-użu tal-element determinanti “any” (“kwalunkwe”), mhux biss bl-Ingliż, iżda b’verżjonijiet ta’ lingwi oħra (
22
), b’riferiment għal “persuna fiżika jew ġuridika” fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE jindika li dan jinkludi l-individwi u l-entitajiet “kollha” li huma persuni fiżiċi u/jew ġuridiċi, mingħajr distinzjonijiet. Kwalunkwe interpretazzjoni tat-termini “kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika” stabbiliti fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE fis-sens li ma jkunux jinkludu entitajiet b’personalità ġuridika internazzjonali, bħall-appellanti, tkun tikser il-formulazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni u tkun contra legem. Iktar minn hekk, interpretazzjoni contra legem bħal din tikser ukoll il-ġurisprudenza li skontha “dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar id-dritt ta’ persuni kkonċernati li jressqu rikors ma għandhomx jiġu interpretati restrittivament, u għalhekk, fejn it-Trattat ma għandux dispożizzjoni, ma jistax jiġi preżunt li teżisti limitazzjoni f’dan ir-rigward” (
23
).
34.
L-appellanti tiddikjara li l-interpretazzjoni letterali iktar ’il fuq hija kkonfermata – ad abundantiam – minn qari tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE fid-dawl tal-għan u tal-kuntest regolatorju tiegħu. Skont ġurisprudenza stabbilita ħafna, l-għan tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263(4) TFUE “huwa li jagħti protezzjoni ġudizzjarja adegwata lil kull persuna, fiżika jew legali, li tkun ikkonċernata direttament u individwalment mill-atti tal-istituzzjonijiet [tal-Unjoni].” (
24
) Iktar minn hekk, id-dritt li jiġi ppreżentat rikors għal annullament huwa essenzjali sabiex tiġi żgurata l-osservanza tar-rekwiżiti riżultanti mill-prinċipji tal-istat tad-dritt. Għaldaqstant, il-Qrati tal-Unjoni diġà aċċettaw bħala “persuna ġuridika” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, pereżempju, reġjuni u entitajiet territorjali oħra fi Stat Membru (
25
), entitajiet subreġjonali fi Stati terzi (
26
), kumpanniji stabbiliti fi Stati terzi (
27
), Stati terzi (
28
), Stati Membri ġodda qabel l-isħubija tagħhom mal-Unjoni (
29
) u anki organizzazzjonijiet mingħajr ebda personalità ġuridika taħt id-dritt nazzjonali, id-dritt tal-Unjoni jew id-dritt internazzjonali (
30
). Li l-appellanti tiġi eskluża mill-protezzjoni ġudizzjarja mogħtija taħt ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE jmur kontra din id-dispożizzjoni u jċaħħadha minn kwalunkwe rimedju legali fir-rigward ta’ miżuri li għandhom impatt dirett u sinjifikattiv fuq is-sitwazzjoni legali tagħha. Iktar minn hekk, il-leġiżlazzjoni primarja tal-Unjoni ma tinkludi l-ebda indikazzjonijiet li jsostnu l-fehma li entità b’personalità ġuridika internazzjonali, bħall-appellanti, ma tkunx inkluża fil-kunċett ta’ persuna ġuridika għall-għan ta’ din id-dispożizzjoni. Fil-fatt, il-ġurisprudenza dwar id-dritt ta’ intervent skont l-Artikolu 40 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja jsostni l-konklużjoni li l-appellanti hija “persuna ġuridika” fis-sens tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
35.
Il-Kunsill jikkunsidra li Stat terz ma huwiex persuna ġuridika fis-sens tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, ħlief fejn ikunu ngħatawlu drittijiet speċifiċi fl-ordinament ġuridiku tal-Unjoni skont ftehim konkluż mal-Unjoni. Din l-eċċezzjoni ma tapplikax għal din il-kawża. L-għan tad-dispożizzjoni huwa li ssaħħaħ il-protezzjoni tal-individwi, mhux tal-Istati (
31
). Skont l-Artikolu 47 tal-Karta, għandha teżisti protezzjoni ġudizzjarja effettiva għal kull dritt riżultanti mid-dritt tal-Unjoni. Stati sovrani, li ma humiex suġġetti għal sistema bħal din u ma għandhomx drittijiet mogħtija lilhom (u lanqas ma huma suġġetti għal obbligi) mid-dritt tal-Unjoni, ma jistgħux – fil-prinċipju – jiddikjaraw li għandhom aċċess għall-Qrati tal-Unjoni. Li Stat terz sovran jingħata aċċess għall-Qrati tal-Unjoni lil hinn mil-limiti indikati iktar ’il fuq ikun mhux biss inkonsistenti mal-interpretazzjoni letterali u teleoloġika tad-dispożizzjoni inkwistjoni tat-Trattat, iżda fil-fehma tal-Kunsill tmur ukoll kontra s-sistema stess ta’ rimedji taħt id-dritt tal-Unjoni (u l-ispirtu fil-bażi tagħha), li kienet intiża għall-protezzjoni tad-drittijiet mogħtija taħt id-dritt tal-Unjoni (
32
). Peress illi “l-Unjoni għandha qafas kostituzzjonali tagħha stess” (
33
), ir-rimedji previsti taħt it-Trattati ma jistgħux jiġu estiżi għal Stati terzi. Stat terz, minkejja li huwa persuna ġuridika tad-dritt internazzjonali, madankollu ma huwiex suġġett għal dak il-qafas kostituzzjonali li huwa limitat għall-Istati Membri. L-Unjoni tiżviluppa r-relazzjonijiet tagħha ma’ Stati terzi sovrani fuq ix-xena internazzjonali u dawn ir-relazzjonijiet huma rregolati bid-dritt internazzjonali li, min-naħa tiegħu, huwa bbażat fuq il-kunsens. Fl-ordinament ġuridiku internazzjonali, is-suġġetti tad-dritt internazzjonali ma għandhomx dritt awtomatiku għal rimedju ġudizzjarju; pjuttost, huma għandhom id-dritt li ma jissottomettux ruħhom għall-ġurisdizzjoni ta’ Stat Membru ieħor jew ta’ tribunal internazzjonali sakemm ma jkunux taw il-kunsens għal dan. Stati terzi sovrani ma għandhom l-ebda drittijiet speċifiċi taħt it-Trattati tal-Unjoni, inkluż kwalunkwe allegat dritt li jkunu suġġetti għal trattament ugwali jew li jinnegozjaw b’mod ħieles u inkundizzjonat ma’ operaturi ekonomiċi fl-Unjoni. Dan huwa konsistenti mad-duttrina tal-immunità sovrana li skontha s-suġġetti tad-dritt internazzjonali ma jistgħux, permezz tar-regolamenti interni tagħhom, jirregolaw il-kondotta ta’ suġġetti oħra tad-dritt internazzjonali.
36.
Il-Kunsill isostni li l-ġurisprudenza dwar il-prinċipju ta’ ugwaljanza bejn Stati Membri antiki u dawk ġodda, li abbażi tiegħu l-Qorti tal-Ġustizzja sostniet il-pożizzjoni adottata mir-Repubblika tal-Polonja li dan l-aħħar Stat kellu d-dritt għal azzjoni bħala Stat Membru futur (
34
), ma jistax iservi bħala ġustifikazzjoni sabiex jingħata locus standi quddiem il-Qrati tal-Unjoni lil Stat terz bħall-Venezwela, li ma hijiex u ma tistax issir Stat Membru. Iktar minn hekk, il-Kunsill jenfasizza li, filwaqt li huwa minnu li l-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet impliċitament li l-Konfederazzjoni Svizzera kellha locus standi fid-digriet tagħha tal‑14 ta’ Lulju 2005, L‑Isvizzera vs Il‑Kummissjoni (C‑70/04, mhux ippubblikat, EU:C:2005:468), dan seħħ f’kuntest totalment differenti, peress illi l-ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar it-Trasport bl-Ajru ppreveda li l-Konfederazzjoni Svizzera tiġi ttrattata bħala Stat Membru għall-għanijiet tal-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet speċifiċi tal-leġiżlazzjoni interna tal-Unjoni. Iktar minn hekk, l-Artikolu 20 ta’ dan il-ftehim jagħti ġurisdizzjoni esklużiva lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar ċerti kwistjonijiet.
37.
Il-Kunsill jikkunsidra wkoll li jekk Stat terz li jinsab fil-mira ta’ miżuri ġenerali restrittivi (embargos) jiġi permess jikkontesta dawn il-miżuri fuq il-bażi ta’ kundizzjonijiet li jippermettu l-aċċess għall-Qrati tal-Unjoni lil persuni suġġetti għal miżuri individwali, dan imur kontra d-distinzjoni stabbilita mit-Trattati bejn miżuri restrittivi ġenerali u individwali u jkollu bħala effett addizzjonali estensjoni indebita tal-kamp ta’ applikazzjoni tal-ġurisdizzjoni mogħtija lill-Qrati tal-Unjoni fir-rigward tad-dispożizzjonijiet relatati mal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni jew fir-rigward ta’ atti adottati fuq il-bażi ta’ dawn id-dispożizzjonijiet. Il-koerenza neċessarja tas-sistema ta’ protezzjoni ġudizzjarja taħt it-Trattati għaldaqstant teħtieġ li l-aċċess għall-Qrati tal-Unjoni ma jingħatax b’mod eċċezzjonali lil Stat terz li, bħal f’din il-kawża, jikkontesta embargo, jiġifieri miżuri restrittivi ta’ natura ġenerali li għandhom il-bażi legali tagħhom fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 215 TFUE, u li skont l-Artikoli 24(1) TUE u 275 TFUE jaqgħu barra mill-ġurisdizzjoni tal-Qrati tal-Unjoni. Din il-konklużjoni hija iktar minn hekk konsistenti mal-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja li tagħti aċċess għall-Qrati tal-Unjoni lil entitajiet differenti kkunsidrati emanazzjonijiet ta’ Stat, meta jkunu miktuba fil-lista ta’ persuni suġġetti għal miżuri individwali restrittivi (
35
).
38.
Iktar minn hekk, fil-fehma tal-Kunsill, ir-rikonoxximent li Stat terz għandu locus standi sabiex jippreżenta rikorsi sabiex jikkontesta atti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni fiċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża joħloq triq legali li tista’ tqiegħed lill-Unjoni fi żvantaġġ vis-à-vis l-isħab internazzjonali tagħha, li d-deċiżjonijiet sovrani tagħhom relatati mar-relazzjonijiet internazzjonali u mal-politiki tan-negozju jew ekonomiċi tagħhom ma jistgħux jiġu kkontestati quddiem il-qrati tagħhom, u b’dan il-mod jirrestrinġi b’mod indebitu lill-Unjoni fit-twettiq tal-politiki u r-relazzjonijiet internazzjonali tagħha. Dan huwa partikolarment rilevanti fil-kuntest ta’ dawn il-proċeduri fejn Stat terz qiegħed jikkontesta dispożizzjonijiet ta’ att intern tal-Unjoni li jimplimenta deċiżjoni politika tal-Kunsill sabiex inaqqas ir-relazzjonijiet ekonomiċi miegħu.
39.
Ir-Repubblika tal-Polonja tikkunsidra li persuni ġuridiċi fis-sens tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE huma, essenzjalment, entitajiet li għandhom personalità ġuridika fid-dritt ta’ Stat Membru jew ta’ pajjiż terz, iżda mhux dawk il-pajjiżi nnifishom. Hija tiddikjara li, “skont rapporti dwar ix-xogħol tal-Konvenzjoni Ewropea fuq il-formulazzjoni attwali tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE”, l-intenzjoni tal-awturi tat-Trattati kienet li jipproteġu d-drittijiet tal-individwi. Il-kunċett ta’ persuna ġuridika fis-sens tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE jista’ jiġi ddefinit ukoll b’riferiment għall-kuntest li fih jintuża fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja. Skont dik il-ġurisprudenza, it-terminu “persuna fiżika u ġuridika” jintuża b’mod interkambjabbli mat-terminu “individwu”, jew anki “persuna privata”, li huwa ċertament b’kuntrast għal Stati (u għalhekk jeskludi l-Istati mill-kamp ta’ applikazzjoni tat-terminu). L-istatus tal-Istati, b’kuntrast ma’ dak tal-individwi, huwa madankollu ddeterminat mid-dritt internazzjonali. Wieħed mill-prinċipji bażiċi tad-dritt internazzjonali huwa r-reċiproċità. Li pajjiżi terzi jitħallew jippreżentaw rikorsi diretti kontra atti tad-dritt tal-Unjoni quddiem il-Qrati tal-Unjoni jirriżulta f’nuqqas ta’ reċiproċità, kemm sostantiva u proċedurali, fir-relazzjonijiet tal-Unjoni ma’ dawn il-pajjiżi, peress illi, minkejja li pajjiżi terzi jkunu jistgħu jikkontestaw atti tad-dritt tal-Unjoni quddiem il-qorti interna tal-Unjoni (il-Qorti tal-Ġustizzja), l-Unjoni ma tkunx tista’ tikkontesta l-atti nazzjonali ta’ dawn il-pajjiżi u l-atti li jadottaw fi ħdan il-qafas tad-diversi assoċjazzjonijiet ta’ Stati (organizzazzjonijiet internazzjonali) li tagħhom huma membri (quddiem il-qrati nazzjonali tagħhom jew quddiem il-qrati ta’ dawn l-organizzazzjonijiet internazzjonali). Pajjiżi terzi ma humiex parti għat-Trattati li fuqhom hija fondata l-Unjoni (it-Trattati UE u FUE) u d-drittijiet u l-obbligi tagħhom ma joriġinawx minn dawn it-Trattati. Fl-istess ħin, atti tad-dritt tal-Unjoni adottati skont it-Trattati ma humiex indirizzati lil pajjiżi terzi. Dawk l-atti ma għandhomx effetti legali vis-à-vis pajjiżi terzi, ma humiex vinkolanti fit-territorju tagħhom, u lanqas ma jagħtu xi drittijiet jew obbligi lil pajjiżi terzi. Dan jinkludi wkoll miżuri restrittivi li, skont l-Artikolu 215(2) TFUE, jistgħu jiġu imposti fuq persuni fiżiċi jew ġuridiċi u gruppi jew entitajiet li ma humiex Stat. Liġijiet interni adottati mill-Unjoni, li hija suġġett tad-dritt internazzjonali, ma jistgħux jirregolaw is-sitwazzjoni ta’ suġġetti oħra tad-dritt internazzjonali bħalma huma Stati sovrani oħra.
40.
Ir-Repubblika tas-Slovenja tikkunsidra li interpretazzjoni tal-kunċett ta’ persuna ġuridika msemmi fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE li skontu l-locus standi quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja għandu jingħata wkoll lil pajjiżi terzi mingħajr ma jkunu kkonkludew mal-Unjoni xi ftehim li jiddefinixxi r-relazzjonijiet legali bejn il-partijiet tiegħu twassal għar-riskju li l-Qorti tal-Ġustizzja ssir il-forum fejn jiġu kkontestati politiki tal-Unjoni. Lanqas ma tiġi żgurata r-reċiproċità fir-relazzjonijiet internazzjonali. Il-pajjiżi terzi inkwistjoni ma għandhomx jitħallew jinfluwenzaw politiki tal-Unjoni billi jressqu rikorsi quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
41.
Ir-Renju tal-Belġju jikkunsidra li skont id-dritt internazzjonali kif jinsab bħalissa, huwa inkontestabbli li Stat terz huwa persuna ġuridika minħabba l-fatt li, inter alia, huwa għandu personalità ġuridika u huwa kapaċi jkun parti għal fi proċeduri legali. L-Unjoni qatt ma ppruvat tiddubita din is-sitwazzjoni fid-dritt internazzjonali, u iktar minn hekk ma tistax tagħmel dan. Li jiġi miċħud li Stat terz jista’ jiġi kkonċernat b’att tal-Unjoni huwa daqslikieku wieħed jiddubita l-abbiltà tal-Unjoni li twettaq l-inkarigu mogħti lilha mill-Artikolu 3(5) TUE. Iktar minn hekk, li jiġi miċħud lil Stat terz ikkonċernat minn att tal-Unjoni d-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva jkun daqslikieku tiġi adottata fehma restrittiva tal-istat tad-dritt, valur li fuqu, skont l-Artikolu 2 TUE, hija fondata l-Unjoni.
42.
Ir-Repubblika tal-Bulgarija u r-Repubblika tal-Litwanja jikkunsidraw li Stati sovrani għandhom personalità ġuridika taħt id-dritt internazzjonali u Stat terz jista’ fil-prinċipju jitqies bħala persuna ġuridika fis-sens tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE. Madankollu, sabiex Stat terz jippreżenta rikors kontra att tal-Unjoni, il-kundizzjonijiet addizzjonali stabbiliti fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE għandhom jiġu ssodisfatti. Skont ir-Repubblika tal-Bulgarija u r-Repubblika tal-Litwanja, l-appellanti ma hijiex direttament ikkonċernata mid-dispożizzjonijiet ikkontestati.
43.
Ir-Repubblika Ellenika tikkunsidra li Stat terz ma jistax jitqies bħala persuna ġuridika fis-sens tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE. Hija tikkunsidra li r-rikonoxximent ta’ dritt ta’ rikors ta’ pajjiżi terzi kontra atti tal-Unjoni li jimponu sanzjonijiet jista’ jimmina l-integrità u l-awtonomija tas-sanzjonijiet introdotti fit-Trattati. Iktar minn hekk, dan jista’ jqiegħed lill-Unjoni fi żvantaġġ ma’ pajjiżi terzi li ma jirrikonoxxux dritt simili ta’ rikors għall-benefiċċju tal-Unjoni fl-ordinament ġuridiku domestiku tagħhom b’rabta mal-applikazzjoni ta’ konvenzjonijiet internazzjonali (
36
).
44.
Ir-Repubblika tal-Estonja tikkunsidra li peress illi la r-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE u lanqas il-ġurisprudenza relatata ma’ din id-dispożizzjoni ma jistabbilixxu preċiżament min jaqa’ fil-kunċett ta’ persuna ġuridika, ma jistax jiġi eskluż li Stat terz jista’ wkoll jitqies bħala persuna ġuridika fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni. Il-persuni fiżiċi u ġuridiċi msemmija fl-Artikolu 263 TFUE ma humiex rikorrenti pprivileġġjati bħalma huma l-Istati Membri u l-istituzzjonijiet tal-Unjoni u għaldaqstant għandhom jissodisfaw rekwiżiti ulterjuri sabiex iressqu proċeduri. Ir-Repubblika tal-Estonja tikkunsidra li d-dispożizzjonijiet tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE ma jistgħux jitwessgħu b’mod li stat terz ikun f’pożizzjoni iktar favorevoli minn individwi li jadixxu lill-Qorti Ġenerali fuq il-bażi ta’ din id-dispożizzjoni. Jekk Stat terz ma jistax jiġi ttrattat bħala persuna ġuridika fis-sens tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, dan għaldaqstant ikun inkapaċi li jipproteġi l-interessi tiegħu anki fejn ikun ċert li d-drittijiet tiegħu ġew miksura u li jista’ jipprova sal-istandard legali meħtieġ li l-kundizzjonijiet kollha neċessarji sabiex ikun jista’ jiftaħ il-proċeduri huma ssodisfatti (
37
).
45.
Ir-Repubblika Slovakka tikkunsidra li ma hemm l-ebda bażi legali fit-Trattati sabiex il-Qorti tal-Ġustizzja tisma’ rikorsi għal annullament ippreżentati minn Stati terzi sovrani, li fir-rigward tagħhom l-Unjoni ma għandhiex imqar kompetenza regolatorja. L-ebda analoġija ma tista’ ssir bejn il-Kawża C‑70/04, liema kawża ma tindirizzax il-kwistjoni dwar jekk il-Konfederazzjoni Svizzera hijiex persuna ġuridika għall-għanijiet tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, u l-ġurisprudenza dwar ir-reġjuni li għandhom personalità ġuridika taħt id-dritt nazzjonali u li t-territorju tagħhom jaqa’ fi ħdan il-kompetenza regolatorja tal-Unjoni jew il-ġurisprudenza dwar l-intervenjenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Skont l-Artikolu 129(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, “[l]-għan tal-intervent jista’ jkun biss li jiġu sostnuti, kompletament jew parzjalment, it-talbiet ta’ waħda mill-partijiet. L-intervent ma jagħtix l-istess drittijiet proċedurali bħal dawk mogħtija lill-partijiet […]”. Iktar minn hekk, skont l-Artikolu 129(2) ta’ dawn ir-regoli, “[l]-intervent huwa sekondarju għall-kawża prinċipali”. Iktar minn hekk, l-għan tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE huwa li jagħti locus standi lil individwi sabiex jippreżentaw rikors għal annullament.
46.
Il-formulazzjoni differenti tal-Artikolu 215(1) TFUE, li jsemmi “l-interruzzjoni jew it-tnaqqis, parzjali jew sħiħ, tar-relazzjonijiet ekonomiċi u finanzjarji, ma’ pajjiż terz wieħed jew aktar”, u tal-Artikolu 215(2) TFUE li jipprevedi li “[m]eta deċiżjoni li tkun adottata skond il-Kapitolu 2 tat-Titolu V tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea tipprevedi hekk, il-Kunsill jista’ jadotta miżuri restrittivi taħt il-proċedura prevista fil-paragrafu 1 kontra persuni fiżiċi jew ġuridiċi, gruppi jew entitajiet mhux Statali”, turi li l-kunċett ta’ “persuna ġuridika”, imsemmi fl-Artikolu 215(2) TFUE ma jkoprix Stati iżda eżempji standard ta’ persuni ġuridiċi, bħal kumpanniji kummerċjali, assoċjazzjonijiet, unjonijiet jew entitajiet varji oħra. Għalhekk, skont ir-Repubblika Slovakka, l-Artikolu 215(2) TFUE jippermetti l-adozzjoni ta’ miżuri restrittivi biss kontra persuni fiżiċi, persuni ġuridiċi, gruppi jew entitajiet li ma humiex Stati, iżda mhux direttament kontra Stati terzi.
47.
Iktar minn hekk, l-Artikolu 275 TFUE jillimita l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (apparti li tissorvelja l-osservanza tal-Artikolu 40 TUE) għal deċiżjonijiet dwar proċeduri, imressqa skont il-kundizzjonijiet stabbiliti fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, li jistħarrġu l-legalità ta’ deċiżjonijiet li jipprovdu għal miżuri restrittivi kontra persuni fiżiċi jew ġuridiċi. Ma hemmx bażi sabiex il-kunċett ta’ “persuna ġuridika” li jinsab fil-kuntest ta’ miżuri restrittivi fl-Artikolu 215(2) TFUE jiġi interpretat b’mod differenti mill-interpretazzjoni tiegħu fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 275 TFUE.
48.
Finalment, ir-Repubblika Slovakka tiddikjara li kieku Stati terzi sovrani jistgħu jikkontestaw l-atti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni permezz ta’ rikors għal annullament, dan iqiegħed lill-Unjoni fi żvantaġġ vis-à-vis l-isħab internazzjonali tagħha u, għaldaqstant, jillimita l-Unjoni b’mod mhux xieraq fl-implimentazzjoni tal-politiki u r-relazzjonijiet internazzjonali tagħha.
49.
Ir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi jikkunsidra li l-appellanti tista’ titqies bħala persuna ġuridika fis-sens tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE. Stati terzi, li skont id-dritt internazzjonali jgawdu minn personalità ġuridika b’mod preeminenti, jistgħu jitqiesu bħala persuni ġuridiċi għall-għanijiet tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE. Madankollu, il-pożizzjoni ta’ Stat terz bħall-appellanti ma tista’ qatt tkun bħal dik tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni jew tal-Istati Membri. Id-dritt li wieħed jiftaħ proċeduri ta’ Stat terz għandu għaldaqstant jiġi evalwat taħt ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE u l-kundizzjonijiet tal-ammissibbiltà stabbiliti fih. Ir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi jikkunsidra, madankollu, li l-appellanti ma tissodisfax dawn il-kundizzjonijiet peress illi l-miżuri restrittivi inkwistjoni, min-naħa, ma humiex indirizzati lill-appellanti, iżda lil persuni fiżiċi u ġuridiċi identifikati speċifiċi mill-Venezwela u l-Unjoni, u, min-naħa l-oħra, ma humiex ta’ inċidenza diretta għall-appellanti.
50.
Ir-Renju tal-Isvezja jikkunsidra li Stat terz ma huwiex persuna ġuridika skont ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE. Skont l-Artikolu 275 TFUE l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni fir-rigward tad-dispożizzjonijiet relatati mal-politika estera u ta’ sigurtà komuni, u lanqas fir-rigward tal-atti adottati fuq il-bażi ta’ dawn id-dispożizzjonijiet. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tissorvelja l-osservanza tal-Artikolu 40 TUE u sabiex tiddeċiedi dwar proċeduri, imressqa skont il-kundizzjonijiet stabbiliti fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, dwar il-legalità ta’ deċiżjonijiet li jipprovdu miżuri restrittivi kontra persuni fiżiċi jew ġuridiċi adottati mill-Kunsill fuq il-bażi tal-Kapitolu 2 tat-Titolu V TUE. Dan huwa rifless ukoll fl-Artikolu 24(1) TUE. Il-fatt li hemm rabta bejn in-natura individwali ta’ miżuri restrittivi u l-aċċess għall-Qrati tal-Unjoni, kif isegwi mill-Artikolu 275 TFUE u r-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, isegwi wkoll mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (
38
). L-Artikolu 215(2) TFUE jipprevedi li l-Kunsill jista’ jadotta miżuri restrittivi kontra persuni fiżiċi jew ġuridiċi u gruppi jew entitajiet li ma humiex Stati, fejn dan ikun previst minn deċiżjoni adottata skont il-Kapitolu 2 tat-Titolu V TUE. Isegwi għaldaqstant mill-formulazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni li miżuri restrittivi taħt l-Artikolu 215(2) TFUE, li jistgħu jiġu mistħarrġa mill-Qorti tal-Ġustizzja, ma jistgħux jiġu adottati kontra Stati.
51.
Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja tikkunsidra li Stat terz huwa persuna ġuridika fis-sens tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE u jista’ jressaq proċeduri fuq il-bażi tiegħu sakemm ikun direttament u individwalment ikkonċernat bil-miżura inkwistjoni. Fil-każ ta’ Stati terzi, dan l-istatus jista’ jiġi dedott mid-dritt internazzjonali ġenerali, li jagħti lil kull Stat irrikonoxxut mill-komunità tal-Istati l-istatus ta’ suġġett ġuridiku. Madankollu, Stat terz għandu d-dritt għal azzjoni biss jekk ikunu preżenti l-kundizzjonijiet l-oħra stabbiliti fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 264 TFUE (
39
).
52.
Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja tikkunsidra li l-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva, li fid-dawl tiegħu għandhom jiġu interpretati l-kundizzjonijiet ta’ ammissibbiltà stabbiliti fl-Artikolu 263 TFUE, jeħtieġ li r-rikors effettiv għall-istħarriġ ġudizzjarju dwar il-legalità tal-atti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni msemmi fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE għandu jkun magħmul disponibbli anki għal Stati terzi. Huwa veru li Stati terzi ma humiex fil-prinċipju suġġetti ġuridiċi marbuta mid-dritt tal-Unjoni. Madankollu, huwa partikolarment probabbli li miżuri restrittivi bħalma huma dawn inkwistjoni fil-kawża prinċipali jkollhom effetti de facto fuq Stati terzi. Rifjut li wieħed jikklassifika lil Stati terzi bħala persuni ġuridiċi skont ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE jkun jammonta għal ċaħda totali tal-protezzjoni ġudizzjarja effettiva u sa ċertu punt ikun jikkostitwixxi inkonsistenza fl-approċċ fir-rigward tal-kapaċità ta’ persuni fiżiċi u ġuridiċi ta’ Stati terzi rregolati mid-dritt privat li jressqu kawżi skont ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrikonoxxi anki fi gruppi ta’ persuni li ma jgawdu l-ebda rikonoxximent legali jew biss wieħed limitat fl-Istat terz ikkonċernat. Ikun għalhekk inaċċettabbli partikolarment fuq il-bażi ta’ opportunitajiet ugwali għall-partijiet fi kwistjonijiet proċedurali li “organizzazzjonijiet mingħajr rikonoxximent legali” bħall-Front tal-Liberazzjoni tas-Saħara tal-Punent (iktar ’il quddiem “POLISARIO”) jew it-“Tigri tal-Liberazzjoni ta’ Tamil Eelam” Sri Lankani jkollhom il-kapaċità li jressqu proċeduri skont ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, filwaqt li l-kontropartijiet Stati tagħhom ma jkollhomx.
53.
Il-Kummissjoni tikkunsidra li ma tista’ tinsab l-ebda konklużjoni definittiva fir-rigward tat-termini “persuna ġuridika” fuq il-bażi ta’ interpretazzjoni letterali jew analiżi kontestwali tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
54.
Jekk tiġi adottata interpretazzjoni teleoloġika tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE bbażata fuq il-prinċipju ta’ ugwaljanza tal-Istati, rikorsi minn Stati terzi ma humiex koperti mill-ġurisdizzjoni tal-Unjoni meta jittrattaw relazzjonijiet mal-Unjoni li huma rregolati bid-dritt internazzjonali (acta jure imperii). Konsegwentement, Stati terzi jistgħu jiġu kkunsidrati persuni ġuridiċi skont ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE biss meta jaġixxu jure gestionis jew ikollhom aċċess għall-Qrati tal-Unjoni skont ftehim internazzjonali mal-Unjoni. Meħud inkunsiderazzjoni l-għan tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, dan l-approċċ huwa konsistenti mal-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva. Huwa ma jiċħadx rimedju għall-Istat terz iżda jimplika li r-rimedju jingħata taħt il-ġurisdizzjoni xierqa. Għalhekk, meta l-Istat terz jaġixxi bħala sovran, ir-rimedju għandu jingħata skont id-dritt internazzjonali (
40
) minflok id-dritt tal-Unjoni. Dan l-approċċ huwa kompatibbli wkoll mal-Artikolu 47 tal-Karta, peress illi l-Istat terz jingħata d-drittijiet taħt il-Karta biss meta jaqa’ fil-kategorija ta’ persuna li “d-drittijiet u l-libertajiet tagħha garantiti mil-liġi ta’ l-Unjoni jiġu vjolati”, jiġifieri, meta jaġixxi bħala parti privata. Skont il-Kummissjoni, jekk dan l-approċċ ikun applikat għal din il-kawża, l-appellanti ma tistax tiġi kkunsidrata bħala persuna ġuridika peress illi s-sistema ta’ miżuri restrittivi, ir-raġunijiet li l-appellanti tinvoka sabiex tfittex l-invalidazzjoni tagħha u r-relazzjoni bejn l-Unjoni u l-appellanti fir-rigward tal-miżura lkoll jaqgħu fil-qasam ta’ jure imperii u għandhom jiġu rregolati bħala kwistjonijiet ta’ dritt internazzjonali.
55.
Il-Kummissjoni tikkunsidra li jekk tiġi adottata interpretazzjoni teleoloġika tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE ggwidata mill-ftuħ tal-ordinament ġuridiku tal-Unjoni, xejn ma jipprekludi r-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE milli jiġi interpretat li jinkludi stati terzi fi ħdan il-kunċett ta’ “persuna ġuridika”, jekk stat terz jiddeċiedi li jissottometti ruħu għall-ġurisdizzjoni tal-Qrati tal-Unjoni (
41
).
56.
Skont il-Kummissjoni, fejn l-Unjoni tadotta att unilaterali li potenzjalment jaffettwa l-interessi ta’ pajjiż terz u dan il-pajjiż terz jagħżel li jfittex stħarriġ ġudizzjarju quddiem il-Qrati tal-Unjoni minflok ma jiftaħ mekkaniżmi internazzjonali tar-riżoluzzjoni tat-tilwim, ma hemmx raġuni għalfejn il-Qrati tal-Unjoni għandhom jirrifjutaw li jisimgħu kawża bħal din bħala kwistjoni ta’ prinċipju, mingħajr ma jeżaminaw jekk il-kundizzjonijiet kollha rilevanti ta’ ammissibbiltà humiex issodisfatti. It-tradizzjonijiet kostituzzjonali tal-Istati Membri lanqas ma jidhru li jtellfu interpretazzjoni wiesgħa bħal din: almenu f’ċerti Stati Membri, pajjiżi terzi jistgħu jippreżentaw rikorsi quddiem il-qrati nazzjonali, li jistgħu mbagħad iressqu, f’dan il-kuntest, talbiet għal deċiżjoni preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja, inkluż dwar il-validità ta’ atti tal-Unjoni.
57.
Il-Kummissjoni, madankollu, tenfasizza li l-kundizzjonijiet ta’ inċidenza diretta u individwali għandhom jiġu ssodisfatti mill-Istat terz.
2.
Analiżi
58.
Huwa ċar mill-osservazzjonijiet sottomessi quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, li jiena ħadt il-libertà nagħti sommarju qasir tagħhom, li fil-kuntest ta’ din il-proċedura ta’ appell il-kwistjoni ta’ locus standi tal-appellanti tqajjem mhux biss il-kwistjoni ġenerali dwar jekk il-kunċett ta’ “persuna ġuridika” skont ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE jinkludix Stati terzi, iżda tikkonċerna wkoll il-kwistjoni iktar stretta – li hija speċifika għal kwistjonijiet li jikkonċernaw miżuri restrittivi – dwar jekk il-Qorti tal-Ġustizzja għandhiex ġurisdizzjoni skont, inter alia, l-Artikolu 275 TFUE sabiex tiddeċiedi f’rikors għal annullament ta’ miżuri restrittivi ppreżentat minn Stat terz. Fil-fehma tiegħi, huwa konvenjenti li qabel xejn tingħata ħarsa lejn il-kwistjoni tal-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja.
a)
Il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-qasam tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni (iktar ’il quddiem il-“PESK”)
59.
Fir-rikors tagħha quddiem il-Qorti Ġenerali, l-appellanti kkontestat numru ta’ dispożizzjonijiet tar-Regolament 2017/2063. Il-bażi legali ta’ dan ir-regolament huwa l-Artikolu 215 TFUE.
60.
Hija ġurisprudenza stabbilita li t-tieni paragrafu tal-Artikolu 275 TFUE jagħti lill-Qorti tal-Ġustizzja l-ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi dwar ir-rikorsi, ippreżentati fil-kundizzjonijiet previsti fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, dwar l-istħarriġ tal-legalità tad-deċiżjonijiet tal-Kunsill adottati abbażi tad-dispożizzjonijiet dwar il-PESK, li jipprevedu miżuri restrittivi kontra persuni fiżiċi jew ġuridiċi (
42
). Fil-punt 106 tas-sentenza tat‑28 ta’ Marzu 2017, Rosneft (C‑72/15, EU:C:2017:236), il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li “l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja ma hija limitata bl-ebda mod fir-rigward ta’ regolament, adottat abbażi tal-Artikolu 215 TFUE, li jagħti effett lill-pożizzjonijiet tal-Unjoni stabbiliti fil-kuntest tal-PESK. Fil-fatt, tali regolamenti jikkostitwixxu atti tal-Unjoni, adottati abbażi tat-Trattat FUE li fir-rigward tagħhom il-qrati tal-Unjoni għandhom, konformement mal-ġurisdizzjoni li huma għandhom bis-saħħa tat-trattati, jiżguraw stħarriġ, bħala prinċipju komplet, ta’ legalità”.
61.
Verament ma hemm l-ebda raġuni għalfejn nitbiegħdu minn din id-deċiżjoni f’din il-kawża. Isegwi li l-Qrati tal-Unjoni għandhom ġurisdizzjoni li jiddeċiedu fuq il-validità ta’ miżuri restrittivi adottati skont l-Artikolu 215 TFUE sakemm ir-rikorrent josserva l-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 263 TFUE. Għal dan l-għan, huwa qabel xejn neċessarju li jiġi ddeterminat jekk l-appellanti hijiex persuna ġuridika għall-għanijiet tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
62.
Issa sejjer indur għal din il-kwistjoni.
b)
Ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE – Persuna Ġuridika
1) Preċedenti tad-dritt internazzjonali
63.
Filwaqt li l-kwistjoni tal-interpretazzjoni tal-Artikolu 263 TFUE hija, naturalment, kwistjoni tad-dritt tal-Unjoni li għandha tiġi ddeterminata mill-Qorti tal-Ġustizzja, il-kwistjonijiet ta’ dritt internazzjonali pubbliku mqajma f’dan l-appell huma madankollu importanti u għandhom xi inċidenza fuq din il-kwistjoni.
64.
Stati sovrani, bħall-Venezwela, li huma rrikonoxxuti mill-komunità tan-nazzjonijiet igawdu personalità ġuridika u huma, mill-perspettiva tad-dritt internazzjonali, meqjusa bħala persuni ġuridiċi. Huwa għalhekk inerenti f’dan l-istatus sovran li huma jistgħu kemm iħarrku u jiġu mħarrka. Dan il-prinċipju huwa madankollu kkwalifikat f’ċerti aspetti peress illi jista’ jkun hemm ċirkustanzi fejn Stat sovran ikun jista’ jiddikjara immunità sovrana bħala difiża kompleta jew, alternattivament, jista’ jinvoka duttrini bħad-duttrina tal-Att ta’ Stat, sa fejn hija kkonċernata l-validità ta’ atti uffiċjali mwettqa fi ħdan il-konfini tal-istess Stat.
65.
Parti ċentrali tal-kawża tal-Kunsill hija li l-prinċipju tad-dritt internazzjonali pubbliku ta’ immunità tal-Istat (inklużi duttrini relatati bħad-duttrina tal-Att ta’ Stat) effettivament jipprekludi kawżi ta’ dan it-tip milli jitressqu fil-Qrati tal-Unjoni minn Stati terzi. Min-naħa tiegħi, madankollu, nikkunsidra li l-prattika tal-Istati stabbilita hija li l-prinċipji tradizzjonali ta’ kortesija mogħtija lill-Istati sovrani kollha jiżguraw li, ħlief fil-każ ta’ ostilitajiet attwali, dawn l-Istati għandhom il-permess li jħarrku fil-qrati ta’ sovran ieħor.
66.
Filwaqt li din il-kwistjoni sa issa għadha ma ġietx direttament ikkunsidrata mill-Qorti tal-Ġustizzja, b’mod li din il-kwistjoni għandha tiġi kkunsidrata kważi mill-perspettiva tal-ewwel prinċipji, id-dikjarazzjoni segwenti tal-prattika tad-dritt internazzjonali rilevanti li hija inkluża fis-sentenza tal-US Supreme Court (il-Qorti Suprema tal-Istati Uniti) fil-kawża Banco Nacional de Cuba vs Sabbatino (
43
) tista’ madankollu titqies bħala awtoritattiva: “Skont il-prinċipji tal-kortesija li jirregolaw ir-relazzjonijiet ta’ dan il-pajjiż ma’ nazzjonijiet oħra, Stati sovrani huma permessi li jħarrku fil-qrati tal-Istati Uniti […] Minkejja li l-kortesija hija sikwit assoċjata mal-eżistenza ta’ relazzjonijiet ta’ ħbiberija bejn stati […] il-privileġġ li wieħed iħarrek ġie miċħud biss lil gvernijiet fi stat ta’ gwerra mal-Istati Uniti […] jew dawk mhux irrikonoxxuti minn dan il-pajjiż […]” (
44
) [traduzzjoni mhux uffiċjali].
67.
F’dik il-kawża, il-Qorti Suprema tal-Istati Uniti ddeċidiet li r-Repubblika ta’ Kuba kienet intitolata li tħarrek fil-qrati Federali tal-Istati Uniti, minkejja r-relazzjoni diffiċli ta’ bejn iż-żewġ pajjiżi.
68.
Fil-prinċipju, għaldaqstant, anki jekk iġġudikata biss b’riferiment għal prinċipji tad-dritt pubbliku internazzjonali, huwa ċar li l-appellanti hija persuna ġuridika għall-għanijiet tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE. Fil-fehma tiegħi, il-prinċipju ta’ immunità ta’ Stat ma jistax jiġi invokat sabiex il-locus standi tal-appellanti jiġi limitat quddiem il-Qrati tal-Ġustizzja, jekk kemm il-darba ma jkunx qiegħed jiġi ppreżentat rikors kontra l-appellanti, iżda pjuttost ikun qiegħed jiġi ppreżentat minnha. Id-duttrina tal-immunità tal-Istat, li hija tarka jew limitu għat-taħrik (
45
), ġiet introdotta mill-ġdid permezz tal-Qorti Internazzjonali tal-Ġustizzja fil-Kawża Jurisdictional Immunities of the State (Germany v. Italy – Greece Intervening) (Immunitajiet Ġurisdizzjonali tal-Istat (Il‑Ġermanja vs L‑Italja – Il‑Greċja Intervenjenti)) (
46
). Fis-sentenza tagħha f’dik il-kawża, il-Qorti Internazzjonali tal-Ġustizzja ddeċidiet li d-dritt internazzjonali konswetudinarju jkompli jeħtieġ li Stat ikun jista’ jingħata immunità fil-proċeduri għal delitti allegatament imwettqa fit-territorju ta’ Stat ieħor mill-forzi armati tiegħu u organi oħra tal-Istat matul kunflitt armat (
47
).
69.
Barra minn hekk, ma naħsibx li d-deċiżjoni reċenti tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fil-Kawża Ir‑Repubblika Demokratika tal-Kongo vs Il‑Belġju (Qorti EDB, 29 ta’ Ottubru 2020, CE:ECHR:2020:1006DEC001655419) hija ta’ xi għajnuna f’din il-kawża partikolari. F’dik il-kawża, il-QEDB iddeċidiet li rikors li ġie ppreżentat quddiemha mir-Repubblika Demokratika tal-Kongo kien inammissibbli. Din id-deċiżjoni kienet, madankollu, ibbażata fuq il formulazzjoni u l-kontenut partikolari tal-Artikoli 33 (
48
) u 34 (
49
) tal-KEDB. Huwa ċar li s-sistema tal-KEDB hija, madankollu, waħda speċifika u speċjali, intiża li tippermetti li l-ilmenti jitressqu minn individwi (inklużi persuni ġuridiċi) kontra Stati Kontraenti jew minn Stat Kontraenti kontra Stat Kontraenti ieħor. Kien f’dan l-isfond li l-QEDB għalhekk iddeċidiet li huma biss il-Pajjiżi Kontraenti Għolja, persuni privati, gruppi ta’ individwi jew organizzazzjonijiet nongovernattivi li jistgħu jippreżentaw rikors quddiemha. Peress illi r-Repubblika Demokratika tal-Kongo ma kienet taqa’ taħt l-ebda waħda minn dawn il-kategoriji, ir-rikors kien iddikjarat inammissibbli (
50
).
70.
L-ebda tqabbil veru, madankollu, ma jista’ jsir f’dan ir-rigward mal-ġudikatura tal-Unjoni stabbilita mit-Trattati. Minn naħa, il-formulazzjoni u l-kuntest tal-Artikolu 263 TFUE huma differenti u inqas preskrittivi milli fil-każ tal-Konvenzjoni. Dan jipprevedi b’mod ċar fir-raba’ paragrafu tiegħu li tista’ titressaq kontestazzjoni minn persuna ġuridika, suġġett biss għar-rekwiżit li din il-persuna tkun, pereżempju, “direttament u individwalment ikkonċernata” bil-mod meħtieġ minn din id-dispożizzjoni. Kritikalment, madankollu, ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE ma jagħmilx differenzi bejn id-diversi tipi ta’ persuni ġuridiċi. Peress illi l-appellanti għandha personalità ġuridika minħabba l-istatus tagħha bħala Stat sovran, hija għalhekk għandha titqies bħala persuna ġuridika għall-għanijiet tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
71.
Min-naħa l-oħra, il-miżuri restrittivi li huma kkontestati f’din il-kawża jirriflettu mhux biss il-fatt li l-Istati Membri għażlu li jaqsmu s-sovranità tagħhom f’dan l-aspett tal-politika estera u tas-sigurtà permezz tal-Unjoni iżda wkoll illi permezz tat-Trattati, il-Kunsill ingħata setgħa espressa li jadotta miżuri ta’ dak it-tip bħala strument kollettiv li jirrappreżenta r-rieda tal-Istati Membri. Il-Qorti tal-Ġustizzja frekwentement indikat li d-dritt tal-Unjoni għandu, fejn xieraq, jieħu l-ispirazzjoni tiegħu minn prinċipji u prattika stabbiliti tad-dritt internazzjonali pubbliku (
51
). Dan kollu jfisser li f’dan il-kuntest, almenu, nikkunsidra li huwa xieraq li l-prattika tad-dritt internazzjonali pubbliku tinforma l-interpretazzjoni tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE sa fejn it-tifsira tal-formulazzjoni “persuna ġuridika” hija kkonċernata filwaqt illi jiġi aċċettat, naturalment, illi dik il-formulazzjoni għandha tifsira awtonoma fil-livell tad-dritt tal-Unjoni, li hija fl-aħħar mill-aħħar il-Qorti tal-Ġustizzja li trid tiddeterminaha.
72.
F’dawn iċ-ċirkustanzi huwa għalhekk xieraq li l-ġudikatura tal-Unjoni ssegwi l-prattika stabbilita tad-dritt internazzjonali u l-prinċipju assoċjat tal-kortesija ġudizzjarja li jiġi segwit ukoll mill-qrati individwali tal-Istati Membri fil-każ li huma stess ikunu adottaw miżuri restrittivi ta’ dan it-tip. Dik il-prattika u dak il-prinċipju għalhekk jeħtieġu li l-Qrati tal-Unjoni jkunu miftuħa għal kontestazzjonijiet imressqa minn Stati sovrani oħra fil-kapaċitajiet tagħhom bħala persuni ġuridiċi.
2) Preċedenti eżistenti quddiem il-Qrati tal-Unjoni
73.
L-Artikolu 19(3)(a) TUE jipprevedi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha, skont it-Trattati, tiddeċiedi dwar rikorsi ppreżentati minn Stat Membru, istituzzjoni jew persuna fiżika jew ġuridika. Rikorrenti li għandhom locus standi sabiex jippreżentaw rikors quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja huma għalhekk elenkati f’din id-dispożizzjoni (
52
). Fir-rigward tal-istħarriġ tal-legalità ta’ ċerti atti – imsemmija bħala rikorsi għal annullament (
53
) – apparti rikorsi li jistgħu jiġu ppreżentati minn Stati Membri u istituzzjonijiet tal-Unjoni (
54
) msemmija fit-tieni u t-tielet paragrafi tal-Artikolu 263 TFUE, ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE jipprevedi li kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika tista’, taħt ċerti kundizzjonijiet, tiftaħ proċeduri kontra att indirizzat lejn din il-persuna jew li għandu inċidenza diretta u individwali fuqha, u kontra att regolatorju li għandu inċidenza diretta fuqhom u li ma jinvolvix miżuri ta’ implimentazzjoni.
74.
La l-Artikolu 19(3)(a) TUE u lanqas ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE ma jinkludi definizzjoni tat-terminu “persuna ġuridika”. Iktar minn hekk, l-ebda dispożizzjoni oħra ta’ dan it-Trattat, jew fil-fatt tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, ma tipprovdi din id-definizzjoni (
55
). Dak it-terminu, li ma jinkludi l-ebda riferiment għal liġijiet nazzjonali, għandhom jitqiesu bħala kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni (
56
).
75.
Il-Qorti tal-Ġustizzja għadha trid tiddeċiedi espliċitament dwar jekk Stat terz jistax jitqies persuna ġuridika għall-għanijiet tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE. B’kuntrast, il-Qorti Ġenerali fid-digriet tagħha tal‑10 ta’ Settembru 2020, Il‑Kambodja u CRF vs Il‑Kummissjoni (T‑246/19, EU:T:2020:415, punt 51) ikkunsidrat li l-espressjoni “kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika” fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE għandha tinftiehem li tkopri wkoll Stati li ma humiex membri tal-Unjoni, bħar-Renju tal-Kambodja f’dak il-każ (
57
). Preċedentement, fis-sentenza tagħha tal‑10 ta’ Ġunju 2009, Il‑Polonja vs Il‑Kummissjoni (T‑257/04, EU:T:2009:182, punti 51 u 52), il-Qorti Ġenerali (
58
) kkunsidrat li r-Repubblika tal-Polonja, li fiż-żmien rilevanti (
59
) ma kinitx Stat Membru, kellha locus standi sabiex tippreżenta rikors għal annullament taħt ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE (
60
).
76.
Minkejja l-assenza ta’ deċiżjoni diretta dwar dan il-punt mill-Qorti tal-Ġustizzja, hemm, madankollu, numru ta’ awtoritajiet preċedenti li jidhru li jindikaw li t-termini inkwistjoni huma wiesgħa biżżejjed sabiex jinkludu proċeduri għal annullament imressqa minn Stati terzi.
77.
Forsi l-iktar preċedent b’saħħtu tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar din il-kwistjoni huwa d-digriet tal-Qorti tal-Ġustizzja tal‑14 ta’ Lulju 2005, L‑Isvizzera vs Il‑Kummissjoni (C‑70/04, mhux ippubblikat, EU:C:2005:468), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat jekk hi jew il-Qorti Ġenerali kellhomx ġurisdizzjoni f’rikors għal annullament ippreżentat mill-Konfederazzjoni Svizzera (
61
). Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Konfederazzjoni Svizzera kienet intitolata li ssostni l-proċeduri, irrispettivament minn jekk dan kienx minħabba l-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar it-trasport bl-ajru (li għall-għanijiet tiegħu l-Konfederazzjoni Svizzera hija assimilata mal-istatus tal-Istati Membri għall-għanijiet tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE (
62
)) jew minn jekk il-Konfederazzjoni Svizzera kinitx indipendentement persuna ġuridika għall-għanijiet tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE (
63
). Fuq tal-inqas qari wieħed ta’ dak id-digriet, il-Qorti tal-Ġustizzja għalhekk impliċitament ikkunsidrat li l-Konfederazzjoni Svizzera kienet, tal-inqas, persuna ġuridika għall-għanijiet tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
78.
Sabiex tadotta din il-pożizzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja, madankollu, speċifikament għamlet riferiment għall-kuntest partikolari, li kien ikkaratterizzat mill-ftehim inkwistjoni. Dan il-kuntest kien bla dubju assenti f’din il-kawża, li hija kkaratterizzata minn miżuri ristrettivi iktar milli minn ftehim bilaterali. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenza tagħha tat‑18 ta’ Jannar 2007, PKK u KNK vs Il‑Kunsill (C‑229/05 P, EU:C:2007:32), aċċettat li l-Partit tal-Ħaddiema tal-Kurdistan (PKK), organizzazzjoni li ma kellhiex personalità ġuridika, għandu jkollu locus standi sabiex jikkontesta miżuri restrittivi imposti fuqu. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeduċiet li, peress illi l-leġiżlatur Komunitarju qies li l-PKK kien baqagħlu eżistenza suffiċjenti sabiex ikun is-suġġett tal-miżuri restrittivi, il-koerenza u l-ġustizzja jimponu li għandu jiġi rrikonoxxut li din l-entità għad baqgħalha eżistenza suffiċjenti sabiex tkun intitolata tikkontesta dawn il-miżuri. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, l-effett ta’ kwalunkwe konklużjoni oħra jkun li organizzazzjoni tkun tista’ tiġi suġġetta għal miżuri bħal dawn mingħajr ma tkun tista’ tikkontestahom.
79.
Dik is-sentenza hija partikolarment interessanti, peress illi jidher li tissuġġerixxi li r-rekwiżit li wieħed ikun “persuna fiżika jew ġuridika” ma huwiex strettament segwit sabiex entità jkollha locus standi sabiex tikkontesta miżuri restrittivi skont ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE. Għalhekk jista’ jiġi sostnut li entità bħall-appellanti, sakemm tista’ turi, inter alia, li hija direttament u individwalment ikkonċernata minn miżuri restrittivi, għandu jkollha aċċess għall-Qrati tal-Unjoni sabiex tipproteġi d-drittijiet tagħha, irrispettivament mill-kwalifiċi ġuridiċi tagħha fid-dritt nazzjonali, internazzjonali jew x’aktarx fil-fatt fid-dritt tal-Unjoni.
80.
Iktar minn hekk, skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 40 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, kull persuna tista’ tintervjeni quddiem il-Qrati tal-Unjoni jekk din il-persuna tkun tista’ turi li għandha interess fis-soluzzjoni ta’ xi kawża miġjuba quddiem waħda minn dawn il-qrati (
64
). Filwaqt li d-dispożizzjoni inkwistjoni ma tagħmilx riferiment għal “persuna ġuridika”, nikkunsidra li t-terminu “persuna” bla dubju jinkludi “persuna ġuridika”. Fil-fatt, fid-digriet tagħha tat‑23 ta’ Frar 1983, Chris International Foods vs Il‑Kummissjoni (91/82 u 200/82, EU:C:1983:45), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Commonwealth ta’ Dominika, Stat terz, seta’ jintervjeni f’rikors għal annullament peress illi wera interess suffiċjenti fl-eżitu tal-kawża (
65
).
81.
Iktar minn hekk, fil-fehma tiegħi, ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE ma huwiex limitat għall-atturi jew individwi privati (
66
). Il-Qorti tal-Ġustizzja konsistentement iddeċidiet li fuq il-bażi tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, entità reġjonali jew lokali tista’, sa fejn hija għandha personalità ġuridika taħt id-dritt nazzjonali, tressaq rikors kontra deċiżjoni indirizzata lilha jew kontra deċiżjoni li, minkejja li hija meħuda bħala regolament jew deċiżjoni indirizzata lil persuna oħra, tikkonċernaha direttament u individwalment (
67
).
82.
Hawn jingħata eżempju permezz tas-sentenza tat‑22 ta’ Novembru 2001, Nederlandse Antillen vs Il‑Kunsill (C‑452/98, EU:C:2001:623). F’dawn il-proċeduri, l-Antilli Olandiżi sostnew li peress illi permezz tal-Kostituzzjoni tar-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi, dawn jistgħu jiddefendu l-interessi tagħhom b’mod indipendenti, huma għalhekk għandu jkollhom locus standi sabiex iressqu l-proċeduri f’isimhom taħt it-tieni paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE jew it-tielet paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE sabiex jipproteġu l-prerogattivi tagħhom u għaldaqstant mingħajr ma jkollhom għalfejn jippruvaw li kienu direttament u individwalment ikkonċernati bil-miżura. Il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet din id-dikjarazzjoni, u ddeċidiet li d-dritt tal-Antilli Olandiżi li jressqu proċeduri jista’ jiġi eżaminat biss taħt ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, sakemm ikollhom personalità ġuridika fid-dritt Olandiż.
3) Il-kawża preżenti
83.
Ma huwiex ikkontestat li l-appellanti għandha personalità ġuridika u li bla dubju hija persuna ġuridika għall-għanijiet tad-dritt internazzjonali. Din kienet, wara kollox, membru fundatur tan-Nazzjonijiet Uniti fl‑1945.
84.
Filwaqt illi, kif diġà osservajt, il-Qorti tal-Ġustizzja qatt ma ddeċidiet direttament dwar dan il-punt, il-ġurisprudenza eżistenti tal-Qorti Ġenerali u tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-locus standi madankollu tissuġġerixxi li l-appellanti hija persuna ġuridika għall-għanijiet tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE. Kif il-Qorti Ġenerali ddikjarat fid-digriet tagħha tal‑10 ta’ Settembru 2020, Il‑Kambodja u CRF vs Il‑Kummissjoni (T‑246/19, EU:T:2020:415, punt 46), id-dispożizzjonijiet tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE għandhom jingħataw interpretazzjoni teleoloġika (
68
) u l-esklużjoni ta’ Stati terzi mill-protezzjoni ġudizzjarja mogħtija taħt dan l-artikolu tmur kontra l-għan tagħha.
85.
Iktar minn hekk, l-osservanza tal-istat tad-dritt u l-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva (
69
) ukoll timmilita favur deċiżjoni li l-appellanti hija persuna ġuridika għall-għanijiet tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE. Kif huwa evidenti inter alia mill-Artikolu 2 TUE, l-istat tad-dritt huwa wieħed mill-valuri li fuqhom hija fondata l-Unjoni. Iktar minn hekk, filwaqt li l-Artikolu 47 tal-Karta ma jistax jagħti ġurisdizzjoni lill-Qorti tal-Ġustizzja, din id-dispożizzjoni, li tikkostitwixxi affermazzjoni mill-ġdid tal-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva, teżiġi, fl-ewwel paragrafu tagħha, li kull persuna li tkun ġarrbet ksur tad-drittijiet u tal-libertajiet tagħha ggarantiti mid-dritt tal-Unjoni għandha dritt għal rimedju effettiv quddiem qorti skont il-kundizzjonijiet previsti fl-imsemmi artikolu. L-eżistenza nnifisha ta’ stħarriġ ġudizzjarju effettiv intiż li jiżgura l-osservanza tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni hija inerenti għall-eżistenza tal-Istat tad-dritt (
70
).
86.
Kuntrarjament għall-argumenti mressqa minn ċerti partijiet, u b’mod partikolari l-Kunsill, jien ma nikkunsidrax li r-rikonoxximent ta’ Stat terz bħala persuna ġuridika għall-għanijiet tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE jqiegħed lill-Unjoni fi żvantaġġ vis-à-vis l-isħab internazzjonali tagħha u għaldaqstant jirrestrinġi lill-Unjoni fit-twettiq tal-politiki interni u r-relazzjonijiet internazzjonali tagħha. F’dan ir-rigward, il-Kunsill jenfasizza dak li huwa jgħid li huwa n-nuqqas ta’ aċċess reċiproku għall-qrati ta’ Stati terzi, li ma jippermettux li d-deċiżjonijiet sovrani relatati mar-relazzjonijiet internazzjonali, il-kummerċ u l-politiki ekonomiċi tagħhom jiġu kkontestati.
87.
Jiena diġà indirizzajt il-kwistjoni tal-prattika tal-Istati fid-dritt internazzjonali, u għalhekk nikkunsidra li l-biżgħat tal-Kunsill dwar nuqqas ta’ reċiproċità huma, f’dan il-punt, żejda. Fi kwalunkwe każ, il-ġustizzja u l-protezzjoni ġudizzjarja effettiva huma karatteristiċi tat-tradizzjoni demokratika li hija karatteristika bażika u essenzjali kemm tas‑27 Stat Membru u tal-Unjoni. Anki li kieku kien il-każ li l-qrati tal-Venezwela (jew dawk ta’ Stat terz ieħor) kienu effettivament ipprojbiti minn kwalunkwe proċeduri mressqa mill-Unjoni jew mill-Istati Membri individwali tagħha, din tkun kwistjoni għal dak l-Istat. Dan, madankollu, ma jistax inaqqas mill-obbligi tal-Unjoni sabiex tiżgura li żżomm l-ogħla standards demokratiċi, l-osservanza tal-istat tad-dritt u l-aġġudikazzjoni minn ġudikatura indipendenti. Isegwi li l-osservanza tal-istat tad-dritt u l-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva ma hijiex ibbażata fuq xi kunċett ta’ reċiproċità u ma jistgħux jiġu nnegozjati jew kompromessi fi skambji diplomatiċi jew jiġu magħmula suġġetti għal obbligi reċiproċi tat-Trattati.
88.
Jiena nżid biss illi, kuntrarjament għad-dikjarazzjonijiet tal-Kunsill, il-fatt li Stat terz “qiegħed jikkontesta dispożizzjonijiet ta’ att intern tal-Unjoni li jimplimenta deċiżjoni politika tal-Kunsill sabiex inaqqas relazzjonijiet ekonomiċi miegħu” jista’ jitqies biss bħala dikjarazzjoni ta’ fatt. Huwa, madankollu, wieħed mingħajr l-ebda rilevanza għall-kwistjoni legali dwar jekk l-appellanti hijiex intitolata li ssostni dawn il-proċeduri.
89.
Iktar minn hekk, ir-rikonoxximent ta’ Stat terz bħala persuna ġuridika skont ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE ma jeżentax lil dan l-Istat mill-obbligu li josserva l-kriterji rilevanti l-oħra li jirregolaw il-kwistjoni tal-locus standi. Finalment, li Stat terz jiġi permess jaċċessa l-Qrati tal-Unjoni skont dawn il-kundizzjonijiet, minflok ma jqiegħed lill-Unjoni fi żvantaġġ internament jew esternament, jiżgura fuq kollox li l-istat tad-dritt jiġi osservat.
90.
Għal dawn ir-raġunijiet kollha, nikkunsidra li l-appellanti għandha titqies bħala persuna ġuridika skont l-Artikolu 263 TFUE, irrispettivament mill-istatus tagħha bħala Stat terz.
B. Inċidenza diretta
1.
L-argumenti tal-partijiet
91.
Insostenn tal-appell, l-appellanti tinvoka aggravju uniku fejn issostni li l-Qorti Ġenerali interpretat b’mod żbaljat il-kriterju ta’ inċidenza diretta previst fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE fid-dawl tas-sentenza Almaz-Antey.
92.
L-appellanti ssostni li, fl-evalwazzjoni dwar jekk hijiex direttament ikkonċernata mid-dispożizzjonijiet ikkontestati, il-Qorti Ġenerali invokat b’mod żbaljat is-sentenza Almaz-Antey, li r-rilevanza tagħha għal din il-kawża hija diffiċli li tinftiehem. Hija ssostni li din il-kawża, li hija l-ewwel waħda tat-tip tagħha fil-ġurisprudenza tal-Unjoni, tikkonċerna minflok rikors ippreżentat mill-gvern ta’ pajjiż terz li huwa espressament fil-mira tal-miżuri restrittivi. Din il-karatteristika importanti ta’ din il-kawża, li tiddistingwi din il-kawża mill-ġurisprudenza eżistenti tal-Qrati tal-Ġustizzja, ġiet kompletament injorata mill-Qorti Ġenerali. F’dan ir-rigward, l-appellanti tfakkar illi, fl-evalwazzjoni ta’ kwistjonijiet ġodda relatati mal-ammissibbiltà ta’ rikors għal annullament, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat l-importanza li “jiġi evitat formaliżmu eċċessiv li jista’ jwassal sabiex tiġi mċaħħda kull possibbiltà li jitressaq rikors għal annullament anki meta l-entità in kwistjoni kienet is-suġġett ta’ miżuri restrittivi Komunitarji” (
71
). L-appellanti tissottometti li l-kwistjoni dwar jekk aġixxietx bħala operatur ekonomiku attiv fl-iswieq inkwistjoni ma tistax tiġi kkunsidrata bħala l-kriterju gwida sabiex jiġi deċiż jekk hijiex direttament ikkonċernata mid-dispożizzjonijiet ikkontestati, peress li dan ma huwiex dak li jeħtieġ ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE. Skont l-appellanti, id-dispożizzjonijiet ikkontestati huma intiżi li jipprekluduha milli tixtri prodotti u servizzi. Bħala riżultat, min-natura u l-kontenut tagħhom stess, id-dispożizzjonijiet ikkontestati direttament jaffettwaw lill-appellanti kemm minn perspettiva ġuridika u fattwali.
93.
L-appellanti tiddikjara wkoll li l-fatt li ma hijiex elenkata bħala tali f’anness rilevanti għar-Regolament 2017/2063 b’mod simili għar-rikorrenti fis-sentenza Almaz-Antey huwa irrilevanti peress illi l-appellanti hija speċifikament imsemmija fid-dispożizzjonijiet ikkontestati. Bil-projbizzjoni tal-esportazzjoni ta’ ċerti prodotti u servizzi lejn il-Venezwela, id-dispożizzjonijiet ikkontestati bil-kontenut tagħhom stess għandhom effetti fattwali u ġuridiċi diretti fuq l-appellanti. L-appellanti tikkunsidra li l-fatt li l-attività tal-gvern ta’ pajjiż terz ma hijiex attività purament kummerċjali ma jistax jiġi miċħud. Madankollu, dan il-fatt ma jeskludix li l-appellanti tista’ taġixxi wkoll bħala operatur ekonomiku f’suq speċifiku. Għaldaqstant, iċ-ċirkustanza msemmija fil-punt 37 tas-sentenza appellata hija insuffiċjenti sabiex jiġi konkluż li entità bħal din ma hijiex direttament ikkonċernata mid-dispożizzjonijiet ikkontestati. L-appellanti tiddikjara illi fix-xiri tal-prodotti u t-tagħmir koperti mid-dispożizzjonijiet ikkontestati hija aġixxiet f’attività purament kummerċjali peress illi aġixxiet bħala attur privat fis-suq rilevanti. Isegwi illi, kuntrarjament għal dak li tiddikjara s-sentenza appellata, l-appellanti aġixxiet bħala operatur ekonomiku.
94.
L-appellanti tikkunsidra illi d-dispożizzjonijiet ikkontestati jwaqqfuha milli (i) tixtri armi, tagħmir militari jew kull tagħmir ieħor li jista’ jintuża għal finijiet ta’ repressjoni interna, kif ukoll tagħmir, teknoloġija jew softwer ta’ sorveljanza u (ii) tikseb servizzi finanzjarji, tekniċi jew oħrajn relatati mat-tagħmir u t-teknoloġija msemmija iktar ’il fuq. Huwa għaldaqstant ċar illi, billi jaffettwaw ir-relazzjoni ekonomika eżistenti tal-appellanti mal-operaturi rilevanti kollha fl-Unjoni, id-dispożizzjonijiet ikkontestati għandhom effett fattwali sinjifikattiv fuqha. Dak l-effett huwa, iktar minn hekk, iktar milli sempliċement indirett. L-appellanti tissottometti li l-Qorti Ġenerali interpretat b’mod żbaljat il-ġurisprudenza msemmija fil-punt 46 tas-sentenza appellata u, għaldaqstant, naqset milli tikkunsidra ċ-ċirkustanza ċara daqs il-kristall li d-dispożizzjonijiet ikkontestati għandhom effetti fattwali diretti fuq is-sitwazzjoni tal-appellanti.
95.
Il-Kunsill jiddikjara li l-argumenti tal-appellanti fir-rigward tat-tliet fergħat tal-eċċezzjoni unika tagħha huma sa ċertu punt sovrapposti. Il-Kunsill jikkunsidra li, essenzjalment, it-tliet fergħat iduru madwar l-istess kwistjoni, jiġifieri jekk il-Qorti Ġenerali żbaljatx fid-dritt billi kkonkludiet li d-dispożizzjonijiet ikkontestati tar-Regolament 2017/2063 ma jikkonċernawx direttament lill-appellanti fis-sens tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE. L-ebda dispożizzjonijiet jew prinċipji speċifiċi oħra tad-dritt tal-Unjoni ma ssemmew bħala miksura. Il-Kunsill jikkunsidra li sa fejn l-appellanti tfittex biss l-eżaminazzjoni mill-ġdid tal-evidenza li kienet quddiem il-Qorti Ġenerali, l-appell għandu jiġi miċħud bħala li jmur lil hinn mill-għan ta’ appell li, skont l-Artikolu 58 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja, għandu jkun limitat għal punti ta’ dritt.
96.
Il-Kunsill jikkunsidra li dan l-appell huwa inammissibbli parzjalment, u huwa wkoll infondat, u għandu għaldaqstant jiġi miċħud.
97.
Il-Kunsill jikkunsidra li l-appellanti ma tinvoka l-ebda dispożizzjoni jew prinċipju speċifiku tad-dritt tal-Unjoni li fuq il-bażi tagħhom il-Qorti Ġenerali kienet meħtieġa testendi l-kunċett ta’ inċidenza diretta lil hinn minn dak attwalment stabbilit fil-ġurisprudenza tal-Qrati tal-Unjoni. Huwa jinnota li s-sentenza tat‑18 ta’ Jannar 2007, PKK u KNK vs Il‑Kunsill (
72
) hija totalment irrilevanti għal din il-kawża. F’dik is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li tadatta r-regoli proċedurali li jirregolaw l-ammissibbiltà ta’ rikors għal annullament billi testendi l-locus standi għal organizzazzjonijiet li ma għandhomx personalità ġuridika. Skont il-Kunsill, “ma hemm l-ebda kwistjoni dwar il-personalità ġuridika f’din il-kawża, madankollu: huwa inkontestat li l-appellanti hija persuna ġuridika u għaldaqstant fil-prinċipju għandha aċċess għall-Qrati tal-Unjoni, suġġett madankollu għall-kundizzjonijiet ġenerali ta’ ammissibbiltà, li skont il-Kunsill ma humiex issodisfatti f’din il-kawża (
73
)”.
98.
Il-kwistjoni dwar jekk id-dispożizzjonijiet ikkontestati jaffettwawx direttament il-pożizzjoni tal-appellanti ġiet iddeterminata mill-Qorti Ġenerali skont il-ġurisprudenza stabbilita, jiġifieri, “f’kull każ individwali b’teħid inkunsiderazzjoni tal-kontenut regolatorju tal-att ġuridiku tal-Unjoni inkwistjoni” (
74
). Kuntrarjament għall-allegazzjonijiet tal-appellanti, konsegwentement ma kien hemm l-ebda obbligu skont id-dritt tal-Unjoni għall-Qorti Ġenerali sabiex tevalwa l-għan ġenerali tal-miżuri ristrettivi inkwistjoni bl-għan li tiddetermina jekk l-appellanti kinitx direttament ikkonċernata mid-dispożizzjonijiet ikkontestati. Jekk l-għan tal-miżura kellu jintuża bħala kriterju sabiex jiġi evalwat jekk liġi tal-Unjoni taffettwax direttament il-pożizzjoni ġuridika jew fattwali ta’ Stat terz, dan ikun kuntrarju għall-ġurisprudenza stabbilita tal-Qrati tal-Unjoni, u approċċ bħal dan jespandi wkoll il-kategorija ta’ applikanti potenzjali sabiex tinkludi kwalunkwe Stat terz li fir-rigward tiegħu l-Unjoni tiddeċiedi bħala kwistjoni ta’ politika estera sabiex tinterrompi jew tnaqqas, b’mod parzjali jew sħiħ, ir-relazzjonijiet ekonomiċi u finanzjarji. Iktar minn hekk, filwaqt li l-persuni, l-entitajiet jew l-organi f’pajjiżi terzi bħal dawn, inklużi dawk li jitqiesu emanazzjonijiet tal-Istati, jistgħu jiġu mxekkla fix-xiri ta’ tagħmir suġġett għal restrizzjonijiet fuq l-esportazzjoni mis-suq tal-Unjoni, huwa ċar li dawn il-limitazzjonijiet għalihom ma jipproduċu l-ebda effett dirett fuq is-sitwazzjoni legali ta’ pajjiż terz, bħala Stat, fil-kapaċità jure imperii tiegħu, jiġifieri, fil-kapaċità li fiha, skont l-appellanti, hija kellha tingħata locus standi.
99.
Il-Kunsill jikkunsidra li, kuntrarjament għal dak li sostniet l-appellanti, il-Qorti Ġenerali ma ddeċidietx li l-appellanti ma kinitx direttament ikkonċernata biss fuq il-bażi li ma kinitx imsemmija b’mod suffiċjenti fid-dispożizzjonijiet ikkontestati. Pjuttost, il-Qorti Ġenerali waslet għal din il-konklużjoni fuq il-bażi ta’ numru ta’ elementi rilevanti kkunsidrati flimkien, li kienu rraġunati b’mod xieraq u sostnuti mill-ġurisprudenza rilevanti fil-punti 35 sa 48 tas-sentenza appellata. Iktar minn hekk, speċifikament fir-rigward tar-riferimenti għall-appellanti fid-dispożizzjonijiet ikkontestati, huwa ċar li l-appellanti ma hijiex indirizzata direttament minn dawk id-dispożizzjonijiet. Hemm sempliċement projbizzjoni kontra operaturi ekonomiċi tal-Unjoni milli jkollhom relazzjonijiet ekonomiċi u finanzjarji ma’ persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew organi (li huma stabbiliti jew li joperaw) fit-territorju tal-Venezwela. Dawk li huma direttament indirizzati huma l-użi speċifiċi ta’ ċertu tagħmir minn persuni jew entitajiet fit-territorju tal-Venezwela, “fid-dawl tar-riskju ta’ aktar vjolenza, użu eċċessiv tal-forza u vjolazzjonijiet jew abbużi tad-drittijiet tal-bniedem”.
100.
Il-Kunsill jikkunsidra li, kuntrarjament għad-dikjarazzjoni tal-appellanti (taħt l-ewwel eċċezzjoni), il-Qorti Ġenerali ħadet inkunsiderazzjoni b’mod sħiħ is-sitwazzjoni speċifika tal-Istat u wettqet analiżi dwar jekk tistax tiġi pparagunata ma’ operatur ekonomiku attiv f’suq speċifiku fis-sens tal-ġurisprudenza tal-Qrati tal-Ġustizzja. Hija kkonkludiet li dan ma huwiex possibbli, u dan peress illi Stat li jaġixxi fil-kapaċità jure imperii tiegħu ma huwiex paragunabbli ma’ entità privata jew pubblika li l-eżistenza tagħha hija limitata bl-għan tagħha (l-attività kummerċjali inkwistjoni). L-appellanti ma tispjegax għalfejn tikkunsidra li din il-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali hija ħażina fid-dritt. Is-sottomissjoni tagħha li Stat jista’ jaġixxi bħala operatur ekonomiku f’suq speċifiku hija apparti mill-punt magħmul fl-analiżi tal-Qorti Ġenerali. Ir-raġuni li fuqha hija stabbilita l-kundizzjoni ta’ inċidenza diretta għal entitajiet li ma humiex Stati hija l-impatt li l-applikazzjoni ta’ miżuri restrittivi jista’ jkollha fuq l-attività ekonomika tagħhom. Impatt bħal dan ma jistax jiġi stabbilit fir-rigward ta’ Stat minħabba “l-firxa wiesgħa ħafna ta’ kompetenzi” u d-diversi oqsma ta’ azzjoni li huma karatteristiċi ta’ Stat.
101.
Il-Kunsill jikkunsidra li l-Qorti Ġenerali korrettament ikkonkludiet li l-appellanti, li ma hijiex imsemmija b’mod speċifiku fil-miżuri u li ma wrietx li hija kienet attiva fis-suq affettwat minn restrizzjonijiet fuq l-esportazzjoni, naqset milli tissodisfa r-rekwiżiti tal-ġurisprudenza, għar-raġunijiet żviluppati fil-punti 37 sa 40 tas-sentenza appellata u fuq din il-bażi kellha tirrifjuta l-locus standi lill-appellanti. Sa fejn l-appellanti tiddikjara li l-Qorti Ġenerali kellha tirrikonoxxi l-effetti fattwali tal-miżuri irrispettivament miċ-ċirkustanzi li fihom dawn l-effetti ġew irrikonoxxuti bħala suffiċjenti sabiex jiġi stabbilit locus standi fil-ġurisprudenza stabbilita, l-appellanti fil-fatt titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja tistabbilixxi regola ġdida li skontha għandu jingħata locus standi awtomatikament lil Stati terzi li jfittxu li jikkontestaw miżuri ekonomiċi meħuda mill-Unjoni fil-kuntest tal-politika estera tagħha. Fi kliem ieħor, l-appellanti jidher li tinsisti fuq il-ħolqien ta’ regola ġdida li awtomatikament tagħti locus standi lil Stati terzi billi tippermettilhom jikkontestaw miżuri li jimplimentaw deċiżjonijiet adottati bl-intenzjoni li jfittxu għanijiet leġittimi tal-azzjoni esterna tal-Unjoni kif stabbilit fl-Artikolu 21 TUE, inkluż permezz tal-interruzzjoni jew it-tnaqqis, parzjali jew sħiħ, tar-relazzjonijiet ekonomiċi jew finanzjarji ma’ Stat terz wieħed jew iktar (Artikolu 215(1) TFUE).
102.
Il-Kunsill jissottometti li dan ikun kuntrarju għas-sistema ta’ protezzjoni ġudizzjarja taħt it-Trattati, maħsuba bl-għan li tiġi żgurata l-protezzjoni tad-drittijiet mogħtija fid-dritt tal-Unjoni. Pajjiżi terzi sovrani ma għandhom l-ebda drittijiet speċifiċi taħt it-Trattati tal-Unjoni li jkunu suġġetti għal trattament ugwali jew li jinnegozjaw b’mod ħieles u inkundizzjonat ma’ operaturi ekonomiċi fl-Unjoni. Għaldaqstant, bħala definizzjoni dawn ma jistgħux jiddikjaraw b’suċċess li ġew affettwati fil-pożizzjoni ġuridika tagħhom bħala riżultat ta’ miżura tal-Unjoni li potenzjalment tqegħidhom fi trattament iddifferenzjat (tipikament biss f’setturi limitati tal-attività tagħhom), u possibbilment anki vis-à-vis Stati terzi oħra li magħhom l-Unjoni ma tiddeċidix li tnaqqas jew tinterrompi r-relazzjonijiet ekonomiċi tagħha. Iktar minn hekk, il-ħolqien ab novo ta’ triq legali bħal din iqiegħed lill-Unjoni fi żvantaġġ vis-à-vis l-isħab internazzjonali tagħha li d-deċiżjonijiet sovrani tagħhom relatati mal-politiki ekonomiċi tagħhom ma jistgħux jiġu kkontestati quddiem il-qrati tagħhom, u b’dan il-mod jirrestrinġi b’mod mhux xieraq lill-Unjoni fit-twettiq tal-politiki u r-relazzjonijiet internazzjonali tagħha. Dan huwa partikolarment rilevanti fil-kuntest tal-kawża preżenti fejn Stat terz qiegħed jikkontesta dispożizzjonijiet ta’ att intern tal-Unjoni li jimplimenta deċiżjoni politika tal-Kunsill sabiex jitnaqqsu r-relazzjonijiet ekonomiċi ma’ dan l-Istat.
2.
Analiżi
103.
Il-kundizzjoni li persuna fiżika jew ġuridika għandha tkun direttament affettwata mid-deċiżjoni li hija s-suġġett tar-rikors, hekk kif previst fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, titlob li jkunu ssodisfatti żewġ kriterji kumulattivi, jiġifieri li, fl-ewwel lok, il-miżura kkontestata toħloq direttament effetti fuq is-sitwazzjoni legali tal-persuna individwali u, fit-tieni lok, ma għandha tħalli ebda setgħa diskrezzjonali lid-destinatarji tagħha li għandhom jimplimentawha, peress li din l-implimentazzjoni hija ta’ natura purament awtomatika u tirriżulta biss mir-regoli tal-Unjoni mingħajr applikazzjoni ta’ regoli oħra intermedjarji (
75
).
104.
Huwa għalhekk neċessarju li jiġi eżaminat jekk il-Qorti Ġenerali applikatx korrettament il-kriterji inkwistjoni f’din il-kawża.
105.
Huwa ċar mis-sentenza appellata li l-Qorti Ġenerali eżaminat biss l-ewwel wieħed miż-żewġ kriterji kumulattivi u kkonstatat, effettivament, li d-dispożizzjonijiet ikkontestati ma affettwawx direttament is-sitwazzjoni legali tal-appellanti. Il-Qorti Ġenerali ddikjarat, korrettament fil-fehma tiegħi, fil-punt 30 tas-sentenza appellata li sabiex jiġi ddeterminat jekk miżura tipproduċix effetti legali, huwa neċessarju li wieħed iħares b’mod partikolari lejn is-suġġett tagħha, il-kontenut u s-sustanza tagħha, kif ukoll lejn il-kuntest fattwali u legali li tifforma parti minnu (
76
). Din il-pożizzjoni, li tippromvowi approċċ olistiku u prammatiku fl-evalwazzjoni tal-effetti ta’ miżura u tiffavorixxi s-sustanza fuq il-forma, għandha tintuża fl-eżami tal-effetti ta’ miżura fuq is-sitwazzjoni legali ta’ persuna fiżika jew ġuridika. Minħabba n-natura ġdida ta’ din il-kawża fejn, għall-ewwel darba, Stat terz fittex l-annullament ta’ miżuri restrittivi, dan l-approċċ huwa partikolarment meħtieġ u jikkonforma mal-ispirtu tal-punt 114 tal-kawża PKK u KNK vs Il‑Kunsill (C‑229/05 P, EU:C:2007:32), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja ħeġġet li “jiġi evitat formaliżmu eċċessiv li jista’ jwassal sabiex tiġi mċaħħda kull possibbiltà li jitressaq rikors għal annullament anki meta l-entità in kwistjoni kienet is-suġġett ta’ miżuri restrittivi” (
77
).
106.
Ir-raġunament prinċipali tal-Qorti Ġenerali dwar l-inċidenza diretta fis-sentenza appellata jista’ jinsab fil-punti 31 sa 33 tagħha (
78
).
107.
Fil-punt 31 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li d-dispożizzjonijiet ikkontestati jipprojbixxu, fl-ewwel lok, il-bejgħ jew il-provvista lil kull persuna fiżika jew ġuridika, lil kull entità jew lil kull organu fil-Venezwela ta’ armi, ta’ tagħmir militari jew ta’ kull tagħmir ieħor li jista’ jintuża għal finijiet ta’ repressjoni interna, kif ukoll ta’ tagħmir, ta’ teknoloġija jew ta’ softwer ta’ sorveljanza u, fit-tieni lok, il-provvista lil kull persuna fiżika jew ġuridika, entità jew organu fil-Venezwela ta’ servizzi finanzjarji, tekniċi jew ta’ natura oħra b’rabta ma’ dan it-tagħmir u t-teknoloġiji.
108.
Il-Qorti Ġenerali mbagħad iddikjarat li l-Artikolu 20 tar-Regolament 2017/2063 jillimita l-applikazzjoni tal-projbizzjonijiet inklużi fid-dispożizzjonijiet ikkontestati għat-territorju tal-Unjoni, għall-persuni fiżiċi ċittadini ta’ Stat Membru u għall-persuni ġuridiċi kkostitwiti taħt id-dritt ta’ wieħed minnhom kif ukoll għall-persuni ġuridiċi, entitajiet u organi fir-rigward ta’ kull tranżazzjoni kummerċjali mwettqa kompletament jew parzjalment fl-Unjoni, u li d-dispożizzjonijiet ikkontestati ma jimponux projbizzjonijiet fuq l-appellanti. Għalhekk, skont il-Qorti Ġenerali, id-dispożizzjonijiet ikkontestati jistgħu l-iktar l-iktar ikollhom effetti indiretti fuq l-appellanti sa fejn il-projbizzjonijiet imposti fuq il-persuni fiżiċi li huma ċittadini ta’ Stat Membru u fuq il-persuni ġuridiċi kkostitwiti taħt id-dritt ta’ wieħed minnhom jista’ jkollhom bħala konsegwenza li jillimitaw is-sorsi li mingħandhom l-appellanti tista’ tikseb il-prodotti u s-servizzi suġġetti għal dawn il-projbizzjonijiet (
79
).
109.
Min-naħa tiegħi, ma nistax ma naħsibx li l-evalwazzjoni tal-Qorti Ġenerali tal-effetti tad-dispożizzjonijiet ikkontestati fuq is-sitwazzjoni legali tal-appellanti hija waħda li, bir-rispett, hija artifiċjali ħafna u formalistika żżejjed. Inħossni marbut bl-istess mod li nosserva li l-analiżi tal-Qorti Ġenerali hija sempliċement opposta għar-realtà tal-miżuri restrittivi inkwistjoni. Dawk il-miżuri kienu espliċitament intiżi kontra u kienu maħsuba sabiex jaffettwaw lill-appellanti. Ngħid dan għar-raġunijiet li ġejjin.
110.
L-ewwel nett, huwa ċar, b’mod partikolari mill-Artikoli 6 u 7 tar-Regolament 2017/2063, li r-riferiment għal “kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika, entità jew korp fil-Venezwela, jew għall-użu fil-Venezwela” fid-dispożizzjonijiet ikkontestati jinkludi l-gvern, organi pubbliċi, korporazzjonijiet jew aġenziji tal-Venezwela jew kwalunkwe persuna jew entità li topera f’isimhom jew taħt id-direzzjoni tagħhom. L-identifikazzjoni u l-iffukar speċifiku fuq l-appellanti mid-dispożizzjonijiet ikkontestati huwa evidenti mill-fatt illi kieku, ma kienx ikun espressament neċessarju li jeskludu jew li jsemmu “l-gvern, il-korpi pubbliċi, il-korporazzjonijiet jew l-aġenziji tal-Venezwela jew kwalunkwe persuna jew entità li topera jew f’isimhom jew taħt id-direzzjoni tagħhom” fl-Artikolu 6(2) u l-Artikolu 7(1)(c) tar-Regolament 2017/2063 (
80
). Il-projbizzjonijiet inklużi fid-dispożizzjonijiet ikkontestati għaldaqstant speċifikament jidentifikaw u għandhom fil-mira lill-appellanti u diversi emanazzjonijiet ta’ dan l-Istat (
81
). Dawn ifittxu wkoll li jiżguraw inter alia li l-appellanti nnifisha (u l-varji emanazzjonijiet ta’ dan l-Istat (
82
)) ma jiksbux ċerti prodotti u servizzi speċifikati minn xi persuna identifikata fl-Artikolu 20 tar-Regolament 2017/2063 (
83
).
111.
Peress illi l-projbizzjonijiet inklużi fid-dispożizzjonijiet ikkontestati jipprojbixxu lill-appellanti milli tikseb il-prodotti u s-servizzi elenkati mingħand kwalunkwe persuna identifikata fl-Artikolu 20 tar-Regolament 2017/2063, huwa, bir-rispett, sempliċement artifiċjali u formalistiku li wieħed jissuġġerixxi li projbizzjoni fuq il-bejgħ u l-provvista ta’ prodotti u servizzi lill-appellanti li kienet speċifikament identifikata u fil-mira ma taffettwax direttament, u fil-fatt individwalment, is-sitwazzjoni legali tal-appellanti (
84
). Minn dan wieħed jista’ josserva wkoll li dawk il-miżuri għandhom impatt ġenerali fuq ir-reputazzjoni tal-Venezwela bħala membru tal-komunità tan-nazzjonijiet: huma jissuġġerixxu u huma intiżi li jissuġġerixxu – forsi b’raġuni tajba ħafna – illi l-impenn tal-Venezwela lejn valuri u tradizzjonijiet demokratiċi huwa wieħed artifiċjali u li l-Istat għandu jagħmel ħafna iktar qabel ma jkun jista’ jgawdi l-kunfidenza sħiħa tal-Unjoni u tal-Istati Membri tagħha sa fejn hija kkonċernata ż-żamma ta’ dawn il-valuri.
112.
It-tieni, filwaqt illi l-Qorti Ġenerali korrettament indikat il-kamp ta’ applikazzjoni ratione loci u ratione personae tal-projbizzjonijiet inklużi fid-dispożizzjonijiet ikkontestati skont l-Artikolu 20 tar-Regolament 2017/2063, il-fatt li dawn il-projbizzjonijiet huma limitati għat-territorju tal-Unjoni u li d-dispożizzjonijiet ikkontestati ma jimponux projbizzjonijiet fuq l-appellanti per se ma jfissirx li d-dispożizzjonijiet ikkontestati ma jaffettwawx direttament is-sitwazzjoni legali tal-appellanti.
113.
Tabilħaqq, l-Artikolu 20 tar-Regolament 2017/2063 sempliċement jindika l-kamp ta’ applikazzjoni tal-kompetenza jew ġurisdizzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni – kemm ġeografika u personali – fir-rigward tal-miżuri restrittivi adottati skont dan ir-regolament. Għalhekk, il-fatt li r-Regolament 2017/2063 ma “japplika[x]” (
85
) għall-appellanti peress illi l-leġiżlatur tal-Unjoni b’mod ċar ma għandux ġurisdizzjoni diretta fuqha ma jfissirx neċessarjament illi l-miżuri restrittivi li japplikaw, pereżempju, biss fi ħdan it-territorju tal-Unjoni u huma vinkolanti fuq ċittadini ta’ Stat Membru, ma jaffettwawx direttament is-sitwazzjoni legali tal-appellanti (
86
). Kwalunkwe konklużjoni oħra tkun tfisser li l-ebda persuna fiżika jew ġuridika barra mit-territorju tal-Unjoni u li ma hijiex ċittadin ta’ Stat Membru jew inkorporata jew ikkostitwita taħt id-dritt ta’ Stat Membru li hija elenkata, pereżempju, fl-Anness IV u l-Anness V tar-Regolament 2017/2063 u li l-fondi jew ir-riżorsi ekonomiċi tagħha ġew iffriżati skont l-Artikolu 8 ta’ dan ir-regolament jew miżuri restrittivi ekwivalenti ma jkollha locus standi sabiex tfittex l-annullament ta’ dawn il-miżuri (
87
).
114.
Il-Qorti tal-Ġustizzja, madankollu, ripetutament iddikjarat illi, fid-dawl tal-effett negattiv sostanzjali tagħha fuq il-libertajiet u d-drittijiet fundamentali tal-persuna jew tal-entità kkonċernata, kull inklużjoni f’lista ta’ persuni jew ta’ entitajiet ikkonċernati minn miżuri restrittivi, kemm jekk tkun ibbażata fuq l-Artikolu 215 TFUE jew fuq l-Artikolu 291(2) TFUE, tiftaħ għal din il-persuna jew għal din l-entità l-aċċess għall-Qrati tal-Unjoni Ewropea, sa fejn f’dak ir-rigward hija simili għal deċiżjoni individwali, skont ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE (
88
).
115.
Nenfasizza f’dan ir-rigward li l-inklużjoni ta’ persuni jew entitajiet suġġetti għal miżuri restrittivi f’lista jirriżulta f’li l-persuni u l-entitajiet jiġu kemm
direttament u individwalment ikkonċernati mill-miżuri (
89
). Iktar minn hekk, filwaqt li l-iffriżar tal-fondi jew riżorsi ekonomiċi ta’ persuna jista’ forsi (quod non) ikollu impatt ikbar fuq is-sitwazzjoni legali ta’ din il-persuna milli projbizzjoni fuq il-bejgħ lilha ta’ ċerti prodotti jew il-provvista lilha ta’ ċerti servizzi (
90
), huwa madankollu interessanti illi fis-sentenza Almaz-Antey il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li projbizzjoni bħal din affettwat direttament (
91
) is-sitwazzjoni legali tar-rikorrenti f’dik il-kawża (
92
). Il-Qorti Ġenerali għaldaqstant iddeċidiet fis-sentenza Almaz-Antey li minħabba li l-miżura restrittiva inkwistjoni f’din il-kawża pprojbixxiet, minn naħa, il-bejgħ dirett jew indirett, il-provvista, it-trasferiment jew l-esportazzjoni ta’ prodotti b’użu doppju u teknoloġija lil kwalunkwe persuna, entità jew organu fir-Russja kif elenkat fl-Anness IV ta’ dik id-deċiżjoni minn ċittadini ta’ Stati Membri jew mit-territorji ta’ Stati Membri, u, min-naħa l-oħra, il-provvista ta’ assistenza teknika, servizzi ta’ senserija, finanzjament jew assistenza finanzjarja relatata mal-prodotti u mat-teknoloġija msemmija, lil kwalunkwe persuna, entità jew organu fir-Russja, kif elenkat fl-Anness IV, id-dispożizzjonijiet rilevanti ta’ dik id-deċiżjoni affettwaw direttament is-sitwazzjoni legali tar-rikorrenti, li kienet indikata b’isimha fl-Anness IV tad-deċiżjoni inkwistjoni (
93
).
116.
Il-Qorti Ġenerali fis-sentenza Almaz-Antey għalhekk ċaħdet l-argument tal-Kunsill li s-sitwazzjoni legali tar-rikorrenti f’dik il-kawża ma kinitx affettwata peress illi d-dispożizzjoni inkwistjoni ma kinitx tipprojbixxi lill-entitajiet imsemmija milli jwettqu ċerti attivitajiet, iżda pjuttost ipprojbixxiet il-bejgħ ta’ prodotti u teknoloġija b’użu doppju lil dawn l-entitajiet minn persuni fiżiċi u ġuridiċi li jaqgħu taħt il-ġurisdizzjoni tal-Unjoni (
94
).
117.
Min-naħa tiegħi, naqbel li d-deċiżjoni u r-raġunament fis-sentenza Almaz-Antey huwa korrett u nikkunsidra li għandu jiġi applikat, b’analoġija, f’din il-kawża. Fil-fehma tiegħi, id-dispożizzjonijiet ikkontestati jipprekludu lill-appellanti milli tixtri ċerti prodotti u servizzi speċifikati minn ċerti operaturi tal-Unjoni identifikati u għalhekk direttament jaffettwaw id-drittijiet u l-interessi ġuridiċi tal-appellanti. Jiena sejjer, madankollu, għall-kompletezza u fid-dawl tan-natura ġdida ta’ din il-kawża nindirizza ċerti argumenti oħra tal-partijiet u r-raġunament tal-Qorti Ġenerali.
118.
Il-Qorti Ġenerali, fil-punti 34 sa 37 tas-sentenza appellata, iddistingwixxiet il-fatti f’din il-kawża minn dawk li rriżultaw fis-sentenza Almaz-Antey. F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali nnotat li f’dik il-kawża l-isem tar-rikorrenti deher fl-anness tad-deċiżjoni kkontestata bħala impriża li lilha kienu pprojbiti l-bejgħ jew il-provvista tal-prodotti u s-servizzi inkwistjoni. Iktar minn hekk, il-Qorti Ġenerali kkunsidrat li l-appellanti ma tistax tiġi assimilata ma’ operatur bħar-rikorrenti fis-sentenza Almaz-Antey peress illi l-metodi ta’ azzjoni tagħha ma setgħux jiġu ridotti għal attività purament kummerċjali.
119.
Min-naħa tiegħi, nikkunsidra li huwa totalment irrilevanti jekk l-appellanti hijiex imsemmija jew identifikata fil-corpus tar-Regolament 2017/2063 minflok f’anness tiegħu. Li kieku kien mod ieħor, kien ikun ifisser li l-intitolament ta’ rikorrent sabiex jiftaħ proċeduri tal-Artikolu 263 TFUE jista’ jinġieb fix-xejn permezz tas-sempliċi mezz li din il-parti tissemma’ jew tiġi identifikata fil-corpus prinċipali tar-regolament stess minflok f’anness.
120.
Dak li huwa importanti huwa l-effett jew l-impatt tad-dispożizzjonijiet ikkontestati u l-projbizzjonijiet inklużi fihom fuq is-sitwazzjoni legali tal-appellanti minflok il-forma preċiża li fiha jiġu ppreżentati dawn il-projbizzjonijiet. Jiena għaldaqstant nikkunsidra li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi billi ddikjarat fil-punt 36 tas-sentenza appellata illi l-appellanti ma hijiex espliċitament u speċifikament imsemmija fid-dispożizzjonijiet ikkontestati b’mod paragunabbli mar-rikorrenti fil-kawża li tat lok għas-sentenza Almaz-Antey.
121.
Iktar minn hekk, nikkunsidra li huwa irrilevanti għall-għan tal-kwistjoni ta’ inċidenza diretta f’din il-kawża li l-istatus ġuridiku jew l-attività tal-appellanti ma humiex limitati għal dawk ta’ operatur ekonomiku attiv f’ċerti swieq. Il-fatt li l-appellanti bħala Stat tgawdi firxa vasta ta’ kompetenzi li ma humiex unikament kummerċjali fin-natura bl-ebda mod, per se, ma jelimina, jirriduċi jew jagħmel indiretti l-effetti tad-dispożizzjonijiet ikkontestati fuq is-sitwazzjoni legali tal-appellanti (
95
). F’dan ir-rigward ninnota li apparti mir-rekwiżit li l-proċeduri għandhom jinfetħu minn persuna fiżika jew ġuridika, ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE ma jimponi l-ebda rekwiżiti ulterjuri dwar l-istatus jew il-kapaċità ta’ din il-persuna (
96
).
122.
Inżid ukoll illi, kuntrarjament għas-sottomissjonijiet tal-Kunsill, l-approċċ għall-inċidenza diretta li nitkellem favuru f’dawn il-konklużjonijiet fir-rigward tal-appellanti ma joħloq l-ebda regola jew “triq legali” (
97
) ġdida li awtomatikament tagħti locus standi lil Stati terzi f’rikorsi għal annullament taħt l-Artikolu 263 TFUE fir-rigward ta’ miżuri restrittivi. Pjuttost, dak li nipproponi huwa li l-Qorti tal-Ġustizzja ssegwi l-ġurisprudenza eżistenti tagħha u sempliċiment tadattaha għal dan ir-rikors ġdid. Iktar minn hekk, u għal darba oħra kuntrarjament għas-sottomissjonijiet tal-Kunsill, ir-regoli dwar il-locus standi stabbiliti fl-Artikolu 263 TFUE, u b’mod partikolari r-raba’ paragrafu tiegħu, huma bbażati fuq il-kriterji oġġettivi li ġew stabbiliti f’dan it-Trattat u interpretati mill-Qrati tal-Unjoni, minflok fuq l-eżistenza jew l-assenza ta’ xi ftehim reċiproku dwar il-locus standi bejn l-Unjoni u Stati terzi.
VII. Konklużjoni
123.
Għar-raġunijiet kollha ta’ hawn fuq, jiena għaldaqstant nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddeċiedi li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi sa fejn iddeċidiet li dawn il-proċeduri kienu inammissibbli minħabba nuqqas ta’ locus standi tal-appellanti għall-għanijiet tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE. Jiena għalhekk nissuġġerixxi li dawn il-proċeduri għandhom jintbagħtu lura lill-Qorti Ġenerali sabiex tkun tista’ tipproċedi biex tagħti deċiżjoni fuq il-kwistjonijiet ta’ ammissibbiltà kollha rimanenti li jirriżultaw fil-proċeduri għal annullament imressqa mill-appellanti u fuq il-mertu tar-rikors tagħha.
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
(
2
)	Il-kwistjoni tal-inċidenza individwali ma ġietx indirizzata sa fejn kienet ikkonċernata din il-kawża fis-sentenza appellata. Il-Kunsill, fl-oġġezzjoni tiegħu għall-ammissibbiltà, ikkunsidra li ma kienx neċessarju li din il-kwistjoni tiġi indirizzata fl-assenza ta’ inċidenza diretta fuq il-Venezwela. Jiena ninnota madankollu li l-Venezwela, fir-risposta tagħha għall-oġġezzjoni tal-Kunsill għall-ammissibbiltà, iddikjarat li r-Regolament tal-Kunsill (UE) 2017/2063 tat‑13 ta’ Novembru 2017 dwar miżuri restrittivi fid-dawl tas-sitwazzjoni fil-Venezwela (ĠU 2017, L 295, p. 21), li ġie adottat fuq il-bażi tal-Artikolu 215 TFUE, huwa att regolatorju u li huwa għalhekk suffiċjenti sabiex jintwera li hija direttament ikkonċernata b’din il-miżura.
(
3
)	Fil-każ li jiġi stabbilit ukoll li l-Venezwela hija individwalment ikkonċernata b’dawn il-miżuri.
(
4
)	ĠU 2017, L 295, p. 60. Skont il-punt 1 tas-sentenza appellata, id-Deċiżjoni 2017/2074 “tinkludi, l-ewwel nett, projbizzjoni li jiġu esportati lejn il-Venezwela armi, tagħmir militari jew tagħmir ieħor li jista’ jintuża għal finijiet ta’ repressjoni interna, kif ukoll tagħmir, teknoloġija jew softwer ta’ monitoraġġ. It-tieni nett, hija tinkludi projbizzjoni li l-Venezwela tiġi pprovduta servizzi finanzjarji, tekniċi jew ta’ xort’oħra b’rabta ma’ dan it-tagħmir u dawn it-teknoloġiji. Hija tipprovdi, fit-tielet lok, l-iffriżar tal-fondi u tar-riżorsi ekonomiċi ta’ persuni, ta’ entitajiet u ta’ organi. Skont il-premessa 1 tagħha, id-Deċiżjoni 2017/2074 tirrispondi għad-deterjorament kontinwu tad-demokrazija, tal-istat tad-dritt u tad-drittijiet tal-bniedem fil-Venezwela”. Fil-verżjoni oriġinali tiegħu, l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 13 tad-Deċiżjoni 2017/2074 kien jipprevedi li kienet applikabbli sal‑14 ta’ Novembru 2018. Fis‑6 ta’ Novembru 2018, id-Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2018/1656, li temenda d-Deċiżjoni (PESK) 2017/2074 (ĠU 2018, L 276, p. 10), estendiet il-validità tagħha sal‑14 ta’ Novembru 2019 u emendat l-entrata 7 tal-Anness I tal-imsemmija deċiżjoni, li tikkonċerna lil wieħed mill-persuni kkonċernati mill-iffriżar tal-assi finanzjarji.
(
5
)	ĠU 2014, C 107, p. 1.
(
6
)	Fis‑6 ta’ Novembru 2018, ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2018/1653, li jimplimenta r-Regolament (UE) 2017/2063 (ĠU 2018, L 276, p. 1), emenda l-entrata 7 tal-Anness IV tal-imsemmi regolament, dwar wieħed mill-persuni kkonċernati mill-iffriżar tal-assi finanzjarji.
(
7
)	Ara l-punt 22 tas-sentenza appellata. Din il-konstatazzjoni ma hijiex ikkontestata f’dan l-appell. Ara l-punt 14 tal-appell.
(
8
)	Ara l-punti 29 u 30 tas-sentenza appellata u l-ġurisprudenza ċċitata.
(
9
)	Ara l-punt 31 tas-sentenza appellata.
(
10
)	Ara l-punt 32 tas-sentenza appellata.
(
11
)	Ara l-punt 32 tas-sentenza appellata.
(
12
)	Ara l-punt 34 tas-sentenza appellata.
(
13
)	Il-Qorti Ġenerali nnotat fil-punt 35 tas-sentenza appellata li fil-kawża li tat lok għas-sentenza Almaz-Antey, l-isem tar-rikorrenti kien jinsab fl-anness tad-deċiżjoni kkontestata inkwistjoni bħala impriża li lilha kien ipprojbit il-bejgħ jew il-provvista tal-prodotti u s-servizzi inkwistjoni.
(
14
)	Ara l-punt 37 tas-sentenza appellata.
(
15
)	Ara l-punt 38 tas-sentenza appellata.
(
16
)	Ara l-punti 39 u 40 tas-sentenza appellata.
(
17
)	Ara l-punt 41 tas-sentenza appellata.
(
18
)	Ara l-punti 42 u 43 tas-sentenza appellata.
(
19
)	Ara l-punt 51 tas-sentenza appellata.
(
20
)	Ara b’analoġija, is-sentenza tad‑29 ta’ April 2004, L‑Italja vs Il‑Kummissjoni (C‑298/00 P, EU:C:2004:240, punt 35).
(
21
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑27 ta’ Frar 2014, Stichting Woonpunt et vs Il‑Kummissjoni (C‑132/12 P, EU:C:2014:100, punt 45 u l-ġurisprudenza ċċitata)
(
22
)	“jede Person” bil-Ġermaniż, “toda persona” bl-Ispanjol, “toute personne” bil-Franċiż u “qualsiasi persona” bit-Taljan.
(
23
)	Sentenza tal‑11 ta’ Lulju 1996, Métropole télévision et vs Il‑Kummissjoni (T‑528/93, T‑542/93, T‑543/93 u T‑546/93, EU:T:1996:99, punt 60). Ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Lulju 1963, Plaumann vs Il‑Kummissjoni (25/62, EU:C:1963:17, p. 106‑107).
(
24
)	Sentenza tal‑10 ta’ Ġunju 2009, Il‑Polonja vs Il‑Kumissjoni (T‑257/04, EU:T:2009:182, punt 53) u d-digriet tal‑10 ta’ Ġunju 2009, Il‑Polonja vs Il‑Kummissjoni (T‑258/04, mhux ippubblikata, EU:T:2009:183, punt 61).
(
25
)	Digriet tat‑8 ta’ Frar 2007, Landtag Schleswig-Holstein vs Il‑Kummissjoni (C‑406/06, mhux ippubblikat, EU:C:2007:90, punt 9).
(
26
)	Digriet tat‑3 ta’ Lulju 2007, Commune de Champagne et vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni (T‑212/02, EU:T:2007:194, punt 178).
(
27
)	Digriet tat‑13 ta’ Mejju 2019, Giant (China) vs Il‑Kunsill (T‑425/13 DEP, mhux ippubblikat, EU:T:2019:340).
(
28
)	Digriet tal‑10 ta’ Settembru 2020, Il‑Kambodja u CRF vs Il‑Kummissjoni (T‑246/19, EU:T:2020:415).
(
29
)	Sentenza tal‑10 ta’ Ġunju 2009, Il‑Polonja vs Il‑Kummissjoni (T‑257/04, EU:T:2009:182, punt 53), u d-digriet tal‑10 ta’ Ġunju 2009, Il‑Polonja vs Il‑Kummissjoni (T‑258/04, mhux ippubblikat, EU:T:2009:183, punt 61).
(
30
)	Sentenza tat‑18 ta’ Jannar 2007, PKK u KNK vs Il‑Kunsill (C‑229/05 P, EU:C:2007:32).
(
31
)	Ara, il-konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali Kokott fil-kawża Inuit Tapiriit Kanatami et vs Il‑Parlament u Il‑Kunsill (C‑583/11 P, EU:C:2013:21, punt 90).
(
32
)	Il‑Kunsill jiċċita, f’dan is-sens, l-Opinjoni 1/17 tat‑30 ta’ April 2019 (EU:C:2019:341, punt 109).
(
33
)	Ara l-Opinjoni 1/17 tat‑30 ta’ April 2019 (EU:C:2019:341, punt 110).
(
34
)	Sentenzi tas‑26 ta’ Ġunju 2012, Il‑Polonja vs Il‑Kummissjoni (C‑335/09 P, EU:C:2012:385, punt 45) u tas‑26 ta’ Ġunju 2012, Il‑Polonja vs Il‑Kummissjoni (C‑336/09 P, EU:C:2012:386, punt 38).
(
35
)	Sentenza tal‑1 ta’ Marzu 2016, National Iranian Oil Company vs Il‑Kunsill (C‑440/14 P, EU:C:2016:128).
(
36
)	Ara, b’analoġija, is-sentenza tas‑16 ta’ Lulju 2015, Il‑Kummissjoni vs Rusal Armenal (C‑21/14 P, EU:C:2015:494, punt 39).
(
37
)	Dan jista’ jwassal lill-Istat terz sabiex ifittex rotot oħra li permezz tagħhom jaċċessa l-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, pereżempju permezz tal-intermedjarju ta’ persuna ġuridika rregolata mid-dritt privat, jew li jirrikorri minflok għal proċeduri ta’ riżoluzzjoni ta’ tilwim barra mill-Unjoni, pereżempju arbitraġġ.
(
38
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali, tas‑16 ta’ Lulju 2014, National Iranian Oil Company vs Il‑Kunsill (T‑578/12, mhux ippubblikata, EU:T:2014:678, punt 36); u s-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat‑28 ta’ Novembru 2013, Il‑Kunsill vs Manufacturing Support & Procurement Kala Naft (C‑348/12 P, EU:C:2013:776, punt 50); tal‑1 ta’ Marzu 2016, National Iranian Oil Company vs Il‑Kunsill (C‑440/14 P, EU:C:2016:128, punt 44); u tat‑28 ta’ Marzu 2017, Rosneft (C‑72/15, EU:C:2017:236, punt 103).
(
39
)	Din il-fehma hija konsistenti mal-ġurisprudenza preċedenti tal-ġudikatura tal-Unjoni, li tagħti l-kapaċità li jitressqu proċeduri taħt ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE b’mod partikolari lill-awtoritajiet lokali tal-Istati Membri. Ara s-sentenza tal‑15 ta’ Ġunju 1999, Regione Autonoma Friuli-Venezia Giulia vs Il‑Kummissjoni (T‑288/97, EU:T:1999:125, punt 41
et seq).
(
40
)	Ara l-Artikolu 65 tal-Konvenzjoni ta’ Vjenna dwar il-Liġi tat-Trattati tat‑23 ta’ Mejju 1969 (Serje tat-Trattati tan-Nazzjonijiet Uniti, Vol. 1155, p. 331), li jsemmi l-Artikolu 33 tal-Karta tan-NU.
(
41
)	Il-Kummissjoni tiffavorixxi din it-tieni interpretazzjoni teleoloġika.
(
42
)	Ara, l-iktar reċentement, is-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2020, Bank Refah Kargaran vs Il‑Kunsill (C‑134/19 P, EU:C:2020:793, punt 27 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
43
)	376 US 398 (1964).
(
44
)	368 US 398 (1964) fi 408‑409, per Harlan, J. (noti ta’ qiegħ il-paġna esklużi).
(
45
)	U li huwa għaldaqstant min-natura difensiv. Għal ħarsa ġenerali lejn id-distinzjoni bejn atti mwettqa jure imperii u atti mwettqa jure gestionis minn Stat, ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Saugmandsgaard Øe f’Supreme Site Services et (C‑186/19, EU:C:2020:252, punti 59 sa 63).
(
46
)	[2012] Rapporti QIĠ, 99.
(
47
)	F’din il-kawża, il-Qorti Internazzjonali tal-Ġustizzja kkunsidrat li l-immunità tal-Istat għal acta jure imperii kienet testendi għal proċeduri ċivili għall-atti inkwistjoni.
(
48
)	L-Artikolu 33 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem (iktar ’il quddiem il-“KEDB”), intitolat “Każijiet interstatali”, jipprevedi li “[k]ull Parti Għolja Kontraenti tista’ tressaq quddiem il-Qorti kwalunkwe allegazzjoni ta’ ksur tad-disposizzjonijiet tal-Konvenzjoni u l-Protokolli tagħha minn Parti Għolja Kontraenti oħra”.
(
49
)	L-Artikolu 34 tal-KEDB, intitolat “Applikazzjonijiet individwali”, jipprevedi li “l-Qorti tista’ tirċievi applikazzjonijiet minn għand kwalunkwe persuna, organiżżazjoni non‑governattiva jew grupp ta’ individwi li jsostnu li huma vittmi ta’ ksur minn naħa ta’ wieħed mill-Partijiet Għolja Kontraenti tad-drittijiet kif msemmija fil-Konvenzjoni jew fil-Protokolli tagħha”.
(
50
)	Jiena ninnota li r-regoli dwar il-locus standi skont il-Konvenzjoni huma pjuttost inqas “ġenerużi” minn dawk tat-Trattat FUE. Filwaqt illi awtoritajiet lokali jew reġjonali b’personalità ġuridika taħt id-dritt nazzjonali jistgħu jiftħu proċeduri skont ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE sakemm josservaw il-kundizzjonijiet, inter alia, ta’ inċidenza diretta u individwali, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fid-deċiżjoni tagħha Ir‑Repubblika tal-Kongo vs Il‑Belġju (QEDB), 29 ta’ Ottubru 2020, CE:ECHR:2020:1006DEC001655419) iddikjarat mill-ġdid li awtoritajiet nazzjonali li jeżerċitaw funzjonijiet pubbliċi ma għandhomx locus standi sabiex jagħmlu rikors lill-Qorti tal-Ġustizzja skont l-Artikolu 34 tal-Konvenzjoni.
(
51
)	Ara, pereżempju, is-sentenzi tas‑27 ta’ Frar 2018, Western Sahara Campaign UK (C‑266/16, EU:C:2018:118, punt 47), u tat‑12 ta’ Novembru 2019, Organisation juive européenne u Vignoble Psagot (C‑363/18, EU:C:2019:954, punt 48). Ara wkoll, f’dan ir-rigward, Masson, A. u Sterck, J., “The Influence of International Law on the Court of Justice’s case-law”, fi Petrlík, D., Bobek, M., Passer, J.M. u Masson, A. (edituri), Évolution des rapports entre les ordres juridiques de l’Union européenne, international et nationaux: Liber amicorum Jiří Malenovský, Bruylant, Brussell, 2020.
(
52
)	Apparti d-deċiżjonijiet preliminari li huma msemmija fl-Artikolu 19(3)(a) TUE, il-Qorti tal-Ġustizzja skont l-Artikolu 19(3)(c) TUE tista’ tiddeċiedi wkoll f’kawżi oħra previsti mit-Trattati.
(
53
)	Ara l-Artikolu 264 TFUE li jipprevedi li jekk ir-rikors huwa fondat, l-att għandu jiġi ddikjarat null.
(
54
)	L-Istati Membri, il-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni xi drabi jissemmew bħala rikorrenti “pprivileġġjati” peress illi ma għandhomx għalfejn juru interess fil-proċeduri sabiex ikollhom locus standi. Ara t-tieni paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE. Il-Qorti tal-Awdituri, il-Bank Ċentrali Ewropew u l-Kumitat tar-Reġjuni huma rikorrenti “semi-pprivileġġjati” peress illi għandhom locus standi bl-għan li jipproteġu l-prerogattivi tagħhom. Ara t-tielet paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
(
55
)	Ara, pereżempju, l-Artikoli 7, 40 u 42 TUE u l-Artikoli 75, 215(2) u 275 TFUE. Ara wkoll, pereżempju, l-Artikolu 15(3) TFUE, li jirreferi għal “persuna […] ġuridika li toqgħod jew li jkollha l-uffiċċju reġistrat tagħha fi Stat Membru”. Enfasi miżjuda minni. Il-kwalifika jew limitazzjoni addizzjonali miżjuda f’din id-dispożizzjoni – li ma hijiex riprodotta fl-Artikolu 267 TFUE – tidher li tindika li l-formulazzjoni tat-terminu “persuna ġuridika” hija wiesgħa ħafna.
(
56
)	Ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑3 ta’ Settembru 2014, Deckmyn u Vrijheidsfonds (C‑201/13, EU:C:2014:2132, punti 14 u 15). Fil-fatt, fil-punt 10 tas-sentenza tat‑28 ta’ Ottubru 1982, Groupement des Agences de voyages vs Il‑Kummissjoni (135/81, EU:C:1982:371), il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li t-tifsira ta’ “persuna ġuridika” fl-Artikolu 263 TFUE ma hijiex neċessarjament l-istess bħal fl-ordinamenti ġuridiċi varji tal-Istati Membri.
(
57
)	F’din il-kawża, il-Qorti Ġenerali fakkret li l-għan tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE huwa li jagħti protezzjoni ġudizzjarja xierqa lill-persuni kollha, fiżiċi jew ġuridiċi, li huma direttament u individwalment ikkonċernati minn atti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni. Il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li għalkemm l-Istati terzi ma jistgħux jinvokaw l-istatus ta’ litigant mogħti lill-Istati Membri mis-sistema tal-Unjoni, dawn jistgħu madankollu jressqu proċeduri taħt id-dritt ta’ azzjoni mogħti lil persuni ġuridiċi. Għaldaqstant, fejn entità għandha personalità ġuridika, din tista’, fil-prinċipju, tippreżenta rikors għal annullament taħt ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
(
58
)	Il-Qorti Ġenerali ċċitat il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Poiares Maduro fil-kawża Il‑Polonja vs Il‑Kunsill (C‑273/04, EU:C:2007:361, punt 41). F’dak il-punt, l-Avukat Ġenerali Poiares Maduro kkunsidra li peress illi r-Repubblika tal-Polonja għandha personalità ġuridika fid-dritt nazzjonali tagħha u, bħal kull Stat, hija rrikonoxxuta mid-dritt internazzjonali illi għandha personalità internazzjonali, hija kellha l-kapaċità li tressaq kawżi quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tikkontesta att li jaffettwaha ħażin taħt ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE sakemm il-kriterji ta’ inċidenza diretta u individwali jkunu ssodisfatti u sabiex jiġi evitat li d-dritt ta’ azzjoni inkwistjoni jiġi mibdul f’xi xorta ta’ actio popolaris. Finalment, jista’ jiġi dedott mill-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Poiares Maduro li, peress illi kkunsidra li t-terminu għall-kontestazzjoni tal-att inkwistjoni ddekorra mid-data tad-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta’ Adeżjoni, ir-Repubblika tal-Polonja kellha locus standi sabiex tippreżenta r-rikors tagħha bħala Stat Membru u għalhekk bħala rikorrenti pprivileġġjata skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE. Fis-sentenza tagħha tat‑23 ta’ Ottubru 2007, Il‑Polonja vs Il‑Kunsill (C‑273/04, EU:C:2007:622), il-Qorti tal-Ġustizzja, minkejja oġġezzjoni għall-ammissibbiltà mqajma mill-Kunsill, ma eżaminatx il-locus standi tar-Repubblika tal-Polonja, iżda sempliċiment iddeċidiet dwar is-sustanza tar-rikors.
(
59
)	Li kruċjalment, skont il-Qorti Ġenerali, ippreċeda l-isħubija tar-Repubblika tal-Polonja fl-Unjoni f’Mejju 2004.
(
60
)	Ara wkoll id-digriet tal‑10 ta’ Ġunju 2009, Il‑Polonja vs Il‑Kummissjoni (T‑258/04, mhux ippubblikat, EU:T:2009:183, punti 60 u 61). F’dan id-digriet, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li qabel ma saret Stat Membru, ir-Repubblika tal-Polonja kellha locus standi sabiex tippreżenta rikors għal annullament fir-rigward ta’ att skont ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE li affettwaha direttament u individwalment. Hija ddeċidiet madankollu li r-rikors kien preskritt. Fl-appell, il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tas‑26 ta’ Ġunju 2012, Il‑Polonja vs Il‑Kummissjoni (C‑336/09 P, EU:C:2012:386), warrbet id-digriet tal-inammissibbiltà tal-Qorti Ġenerali, u ddeċidiet effettivament li r-Repubblika tal-Polonja, f’dik il-kawża, kellha dritt ta’ azzjoni fil-kapaċità tagħha bħala Stat Membru.
(
61
)	Dan ir-rikors ġie ppreżentat kontra d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2004/12/KE tal‑5 ta’ Diċembru 2003 dwar proċedura relatata mal-applikazzjoni tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 18(2) tal-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar it-trasport bl-ajru u r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2408/92 (Kawża TREN/AMA/11/03 – Miżuri Ġermaniżi relatati mal-approċċi għall-ajruport ta’ Zürich) (innotifikata bid-dokument numru C(2003) 4472) (ĠU 2004, L 4, p. 13).
(
62
)	Filwaqt li ma hijiex espliċita fid-digriet, din l-assimilazzjoni tkun ibbażata fuq it-test tal-ftehim.
(
63
)	Ara d-digriet tal‑14 ta’ Lulju 2005, L‑Isvizzera vs Il‑Kummissjoni (C‑70/04, mhux ippubblikat, EU:C:2005:468, punt 22).
(
64
)	Kwalunkwe analoġija mal-Artikolu 263 TFUE ma għandhiex tiġi enfasizzata żżejjed, peress li rikors għal intervent huwa limitat li jsostni t-talbiet ta’ waħda mill-partijiet u ma huwiex rikors awtonomu.
(
65
)	Ara b’kuntrast, id-digriet tal-Viċi President tal-Qorti tal-Ġustizzja tas‑17 ta’ Mejju 2018, L‑Istati Uniti tal‑Amerika vs Apple Sales Internationalet (C‑12/18 P(I), mhux ippubblikat, EU:C:2018:330), li fih il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet l-appell ippreżentat mill-Istati Uniti tal-Amerika minn digriet tal-Qorti Ġenerali tal‑15 ta’ Diċembru 2017, Apple Sales International u Apple Operations Europe vs Il‑Kummissjoni (T‑892/16, mhux ippubblikat, EU:T:2017:925), li permezz tiegħu l-Qorti Ġenerali ċaħdet ir-rikors tagħha għal intervent insostenn tat-talba ta’ Apple Sales International u Apple Operations Europe fil-Kawża T‑892/16, biss fuq il-bażi li l-Istati Uniti tal-Amerika ma kinux stabbilixxew interess fir-riżultat tal-kawża. Ara wkoll il-punt 14 tad-digriet tal‑4 ta’ Ġunju 2012, Attey et vs Il‑Kunsill (T‑118/11, T‑123/11 u T‑124/11, mhux ippubblikat, EU:T:2012:270) li fih il-Qorti Ġenerali indikat li r-Repubblika tal-Côte d’Ivoire kienet ingħatat permess tintervjeni f’dan ir-rikors.
(
66
)	Insostenn tad-dikjarazzjoni li r-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE huwa limitat għall-atturi jew individwi privati, ċerti partijiet osservaw f’dawn il-proċeduri li fil-punt 25 tal-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża Stichting Woonlinie et vs Il‑Kummissjoni (C‑133/12 P, EU:C:2013:336), l-Avukat Ġenerali Wathelet iddikjara li wara l-emendi għall-Artikolu 230 KE introdotti mit-Trattat ta’ Lisbona, illum riflessi fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, “issa individwu jista’ jressaq rikors għal annullament mingħajr ma jkollu jipprova li huwa affettwat individwalment, iżda bil-kundizzjoni li l-att inkwistjoni jkun att regolatorju li jikkonċernah direttament u li ma jinvolvix miżuri ta’ implementazzjoni” (enfasi miżjuda minni). Fil-fehma tiegħi, dan ma jfissirx li r-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE sempliċiment jagħti l-locus standi lil atturi privati. Din is-silta ma għandhiex tiġi moqrija barra mill-kuntest u f’iżolazzjoni. L-appellanti f’dik il-kawża kienu korporazzjonijiet tal-akkomodazzjoni u għalhekk atturi privati, minkejja li b’funzjoni soċjali. Ara wkoll il-punt 90 tal-konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali Kokott fil-kawża Inuit Tapiriit Kanatami et vs Il‑Parlament u Il‑Kunsill (C‑583/11 P, EU:C:2013:21) li jistipula li “[w]ara li analizzaw il-problema kollha fid-dettall fil-kuntest tal-Konvenzjoni Ewropea, fil-fatt, l-awturi tat-Trattati ppreferew isaħħu l-protezzjoni ġudizzjarja tal-individwi kontra l-atti ġuridiċi tal-Unjoni ta’ applikazzjoni ġenerali mhux billi jirriformaw il-kriterju tal-interess individwali, iżda billi introduċew it-tielet rimedju ġudizzjarju kompletament ġdid fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE […] għall-persuni fiżiċi u ġuridiċi li jippreżentaw rikorsi kontra l-atti regolatorji li jirrigwardawhom direttament u li ma humiex miżuri ta’ implementazzjoni” (enfasi miżjuda minni). Madankollu, għandu jiġi nnotat li fil-punt 22 ta’ dawk il-konklużjonijiet, l-Avukata Ġenerali Kokott iddikjarat li “l-partijiet kollha fl-appell jaqblu li r-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE wessa’ d-dritt li titressaq kawża tal-persuni fiżiċi u ġuridiċi”. Il-kwistjoni eżaminata kienet il-portata ta’ din l-estensjoni. Għal darba oħra, l-appellanti f’din il-kawża kienu atturi privati, jiġifieri Inuit Tapiriit Kanatami, organu li jirrappreżenta l-interessi tal-Inuit Kanadiżi, u numru ta’ partijiet oħra li huma prinċipalment produtturi ta’ jew negozjanti ta’ prodotti mill-foki. Fi kwalunkwe każ, ma nistax nara r-rilevanza tat-tibdiliet introdotti mit-Trattat ta’ Lisbona fil-kuntest ta’ dawn il-proċeduri peress illi l-kunċett ta’ “persuna ġuridika” fl-Artikolu 263 TFUE eżista – u fil-fatt baqa’ mhux mibdul – sa mid-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta’ Ruma fl‑1953 (ara l-Artikolu 173 KEE).
(
67
)	Sentenza tat‑22 ta’ Marzu 2007, Regione Siciliana vs Il‑Kummissjoni (C‑15/06 P, EU:C:2007:183, punt 29). Ara wkoll is-sentenza tal‑10 ta’ April 2003, Il‑Kummissjoni vs Nederlandse Antillen (C‑142/00 P, EU:C:2003:217, punt 59).
(
68
)	Il-Qorti Ġenerali ċċitat f’dan ir-rigward is-sentenza tal‑15 ta’ Lulju 1963, Plaumann vs Il‑Kummissjoni (25/62, EU:C:1963:17, p. 106).
(
69
)	Il-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva tad-drittijiet tal-individwi taħt id-dritt tal-Unjoni, li huwa msemmi fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, huwa prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni li joriġina mit-tradizzjonijiet kostituzzjonali komuni għall-Istati Membri. Sentenza tal‑5 ta’ Novembru 2019, BĊE et vs Trasta Komercbanka et (C‑663/17 P, C‑665/17 P u C‑669/17 P, EU:C:2019:923, punt 55). Din il-protezzjoni hija meħtieġa għal litiganti mhux ipprivileġġjati skont ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
(
70
)	Sentenza tat‑28 ta’ Marzu 2017, Rosneft (C‑72/15, EU:C:2017:236, punti 72 u 73).
(
71
)	Sentenza tat‑18 ta’ Jannar 2007PKK u KNK vs Il‑Kunsill (C‑229/05 P, EU:C:2007:32, punt 114).
(
72
)	C‑229/05 P, EU:C:2007:32.
(
73
)	Jiena ninnota li din id-dikjarazzjoni tal-Kunsill hija pjuttost kontradetta mir-risposta sussegwenti tal-Kunsill għad-domanda tal-Qorti tal-Ġustizzja. Jiena ninnota madankollu li l-Kunsill fl-eċċezzjoni tiegħu ta’ inammissibbiltà quddiem il-Qorti Ġenerali ddikjara li l-appellanti ma kinitx persuna fiżika jew ġuridika għall-għanijiet tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
(
74
)	Sentenza tat‑13 ta’ Settembru 2018, Gazprom Neft vs Il‑Kunsill (T‑735/14 u T‑799/14, EU:T:2018:548, punt 97).
(
75
)	Digriet tal‑10 ta’ Marzu 2016, SolarWorld vs Il‑Kummissjoni (C‑142/15 P, mhux ippubblikat, EU:C:2016:163, punt 22). Ara wkoll is-sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2009, Il‑Kummissjoni vs Ente per le Ville vesuviane u Ente per le Ville vesuviane vs Il‑Kummissjoni (C‑445/07 P u C‑455/07 P, EU:C:2009:529, punt 45 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
76
)	Filwaqt li l-ġurisprudenza ċċitata mill-Qorti Ġenerali fil-punt 30 tas-sentenza appellata tirrelata ma’ jekk miżura tistax tiġi kkontestata u għalhekk tipproduċix effetti legali (fl-astratt), nikkunsidra li l-approċċ prammatiku promoss jista’ jintuża wkoll sabiex jiġi evalwat jekk miżura taffettwax direttament is-sitwazzjoni legali ta’ kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika. Għal eżempju ta’ approċċ prammatiku bħal dan fl-evalwazzjoni tal-kwistjoni ta’ inċidenza diretta, ara s-sentenza tal‑5 ta’ Mejju 1998, Glencore Grain vs Il‑Kummissjoni (C‑404/96 P, EU:C:1998:196, punti 38 sa 54), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet suppożizzjonijiet jew argumenti purament teoretiċi li jimmitigaw kontra konstatazzjoni ta’ inċidenza diretta.
(
77
)	Enfasi miżjuda minni. Il-fatt, kif indikat mill-Kunsill, li s-sentenza tat‑18 ta’ Jannar 2007, PKK u KNK vs Il‑Kunsill (C‑229/05 P, EU:C:2007:32) kienet relatata speċifikament mal-kwistjoni ta’ locus standi ta’ organizzazzjoni mingħajr personalità ġuridika bl-ebda mod ma jnaqqas mill-ħtieġa li jiġi evitat formaliżmu eċċessiv f’kawżi oħra.
(
78
)	Il-punti sussegwenti l-oħra sempliċement jipprovdu, fil-fehma tiegħi, ġustifikazzjonijiet ulterjuri għad-deċiżjoni tal-Qorti Ġenerali li l-appellanti ma hijiex direttament ikkonċernata mid-dispożizzjonijiet ikkontestati.
(
79
)	Id-distinzjoni bejn effetti diretti u indiretti fuq is-sitwazzjoni legali ta’ persuna tqajmet ukoll pereżempju fil-kawża li rriżultat fis-sentenza tat‑13 ta’ Marzu 2008, Il‑Kummissjoni vs Infront WM (C‑125/06 P, EU:C:2008:159). Ara wkoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bot fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Infront WM (C‑125/06 P, EU:C:2007:611). F’din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li deċiżjoni li imponiet restrizzjonijiet ġodda fuq drittijiet ta’ persuna li ma kinux jeżistu meta din il-persuna kisbet dawn id-drittijiet u li għamlet l-eżerċizzju tagħhom iktar diffiċli affettwat direttament is-sitwazzjoni legali ta’ din il-persuna.
(
80
)	Il-fatt li d-dispożizzjonijiet ikkontestati ma jirrelatawx sempliċement ma’ persuna fiżika jew ġuridika, entitajiet jew organi fil-Venezwela iżda wkoll speċifikament għandhom fil-mira u jidentifikaw lill-appellanti nnifisha u emanazzjonijiet tagħha ma tantx huwa sorprendenti peress illi huwa ċar mill-premessi 1, 2 u 3 tar-Regolament 2017/2063 li dan ir-regolament ġie adottat fid-dawl tad-deterjorazzjoni kontinwa tad-demokrazija, l-istat tad-dritt u d-drittijiet tal-bniedem fil-Venezwela u l-bżonn li jiġu indirizzati inter alia r-repressjoni interna, il-ksur serju jew l-abbużi tad-drittijiet tal-bniedem u r-repressjoni tas-soċjetà ċivili jew tal-oppożizzjoni demokratika. F’dan ir-rigward, nikkunsidra, kif osservat mill-Kunsill, illi l-għan ta’ miżura ma jkunx fih innifsu suffiċjenti sabiex jiġi evalwat jekk att tal-Unjoni jaffettwax direttament is-sitwazzjoni legali ta’ Stat terz. Li huwa importanti, fil-fehma tiegħi, huma t-termini u l-kontenut tal-miżuri inkwistjoni li, f’dan il-każ, espressament jidentifikaw u għandhom fil-mira lill-appellanti.
(
81
)	Fil-fatt, il-Kunsill innifsu jaċċetta li emanazzjonijiet tal-appellanti qua Stat jistgħu jiġu mxekkla fix-xiri ta’ tagħmir suġġett għar-restrizzjonijiet inkwistjoni.
(
82
)	Kif ukoll, iktar ġeneralment, kwalunkwe persuni fiżiċi u ġuridiċi, entitajiet jew organi fil-Venezwela. Fil-fehma tiegħi, id-dispożizzjonijiet ikkontestati, sal-punt li jillimitaw il-possibbiltà għal kwalunkwe persuna fiżika u ġuridika, entità jew organu fil-Venezwela apparti l-appellanti fix-xiri ta’ ċerti prodotti u servizzi jkollhom ukoll impatt indirett fuq is-sitwazzjoni legali tal-appellanti.
(
83
)	Jiena għaldaqstant nikkunsidra li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi fil-punt 43 tas-sentenza appellata meta ddikjarat li l-miżuri inkwistjoni jirrestrinġu, l-iktar l-iktar b’mod indirett, l-opportunitajiet tal-appellanti.
(
84
)	Approċċ artifiċjali bħal dan, li jista’ jinsab ukoll fil-punt 43 tas-sentenza appellata, u li fih il-Qorti Ġenerali tiddikjara li d-dispożizzjonijiet ikkontestati ma jipprojbixxux direttament lill-appellanti milli tixtri u timporta t-tagħmir inkwistjoni u milli tikseb is-servizzi inkwistjoni, iħassar il-fatt, pereżempju, li d-dritt li jiġu rċevuti s-servizzi huwa korollarju għad-dritt li jiġu pprovduti s-servizzi u li ż-żewġ drittijiet jeżistu b’mod parallel. Ara, pereżempju, is-sentenza tal‑31 ta’ Jannar 1984, Luisi u Carbone (286/82 u 26/83, EU:C:1984:35, punt 16), u tal‑1 ta’ Lulju 2010, Dijkman u Dijkman-Lavaleije (C‑233/09, EU:C:2010:397, punt 24).
(
85
)	Enfasi miżjuda minni. Ara l-formulazzjoni użata fl-Artikolu 20 tar-Regolament 2017/2063.
(
86
)	Ara, b’analoġija, is-sentenzi tat‑3 ta’ Settembru 2008, Kadi u Al Barakaat International Foundation vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni (C‑402/05 P u C‑415/05 P, EU:C:2008:461, punti 241 sa 247), u tat‑13 ta’ Settembru 2018, Rosneft et vs Il‑Kunsill (T‑715/14, mhux ippubblikata, EU:T:2018:544, punt 68). Għalhekk, minkejja l-fatt li miżuri restrittivi jistgħu jkunu ta’ applikazzjoni ġenerali u jistgħu jimponu obbligi fuq persuni u entitajiet iddefiniti fl-astratt ma jfissirx li dawn il-miżuri ma jistgħux ikunu ta’ inċidenza diretta u individwali għall-persuni fiżiċi u ġuridiċi msemmija f’dawn il-miżuri fis-sens tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
(
87
)	Ninnota wkoll li l-Kunsill, fl-oġġezzjoni tiegħu għall-ammissibbiltà quddiem il-Qorti Ġenerali ssottometta li fid-dawl tat-termini tal-Artikolu 20 tar-Regolament 2017/2063, dan ir-regolament ma jipproduċi l-ebda effett legali vinkolanti għall-appellanti jew fit-territorju tal-Venezwela u huwa limitat għat-territorju tal-Istati Membri u l-persuni suġġetti għall-ġurisdizzjoni tagħhom. Fil-fehma tiegħi, din l-oġġezzjoni separata għall-ammissibbiltà hija marbuta b’mod inerenti mal-kwistjoni ta’ inċidenza diretta.
(
88
)	Sentenza tal‑1 ta’ Marzu 2016, National Iranian Oil Company vs Il‑Kunsill (C‑440/14 P, EU:C:2016:128, punt 44 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
89
)	Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2005, Yusuf u Al Barakaat International Foundation vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni (T‑306/01, EU:T:2005:331, punti 184 sa 188), ikkonfermata mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tat‑3 ta’ Settembru 2008, Kadi u Al Barakaat International Foundation vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni (C‑402/05 P u C‑415/05 P, EU:C:2008:461, punt 241).
(
90
)	Ara f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑28 ta’ Mejju 2013, Abdulrahim vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni (C‑239/12 P, EU:C:2013:331, punt 70), u tas‑6 ta’ Ġunju 2013, Ayadi vs Il‑Kummissjoni (C‑183/12 P, mhux ippubblikata, EU:C:2013:369, punt 68 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
91
)	Dwar il-kwistjoni ta’ inċidenza individwali, li ġiet ikkonstatata wkoll, ara l-punti 68 sa 72 tas-sentenza Almaz-Antey.
(
92
)	F’dan ir-rigward, l-ebda distinzjoni sinjifikattiva ma tista’ tiġi dedotta għall-għanijiet ta’ evalwazzjoni tal-locus standi, u b’mod partikolari l-eżistenza ta’ inċidenza diretta, fuq il-bażi tal-intensità biss tal-effett ta’ miżura fuq is-sitwazzjoni legali ta’ persuna. Huwa biżżejjed, fil-fehma tiegħi, li effett bħal dan ikun dirett u li jista’ fil-fatt jiġi aċċertat.
(
93
)	Ara l-punti 63 u 64 tas-sentenza Almaz-Antey, li speċifikament jirrelataw mal-kwistjoni ta’ inċidenza diretta.
(
94
)	Ara l-punt 65 tas-sentenza Almaz-Antey fejn il-Qorti Ġenerali ddikjarat li “[h]uwa ovvju li huwa għall-organi stabbiliti fl-Unjoni li japplikaw dawn il-miżuri, peress li l-atti adottati mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni ma għandhomx, bħala prinċipju, japplikaw barra mit-territorju tal-Unjoni. Madankollu, dan ma jfissirx li l-entitajiet affettwati mid-dispożizzjonijiet rilevanti tad-[Deċiżjoni tal-Kunsill 2014/512/PESK tal-31 ta’ Lulju 2014 dwar miżuri restrittivi fid-dawl tal-azzjonijiet tar-Russja li jiddestabbilizzaw is-sitwazzjoni fl-Ukraina (ĠU 2014, L 229, p. 13, rettifika fil-ĠU 2014, L 263, p. 35] ma humiex direttament ikkonċernati mill-miżuri restrittivi applikati fil-konfront tagħhom. Fil-fatt, il-fatt li jiġi pprojbit lill-operaturi tal-Unjoni milli jwettqu ċerti tipi ta’ tranżazzjonijiet ma’ entitajiet stabbiliti barra mill-Unjoni huwa ekwivalenti għal projbizzjoni lil dawn l-entitajiet milli jwettqu t-tranżazzjonijiet inkwistjoni ma’ operaturi tal-Unjoni. Barra minn hekk, jekk tintlaqa’ t-teżi tal-Kunsill f’dan ir-rigward wieħed ikollu jikkunsidra li, anki fil-każijiet ta’ ffriżar ta’ fondi individwali, il-persuni elenkati li għalihom japplikaw il-miżuri restrittivi ma humiex ikkonċernati direttament minn tali miżuri, peress li huwa primarjament f’idejn l-Istati Membri tal-Unjoni u tal-persuni fiżiċi jew ġuridiċi taħt il-ġurisdizzjoni tagħhom li japplikawhom”.
(
95
)	Filwaqt illi r-rikorrenti fis-sentenza Almaz-Antey kienet joint-stock company li topera fis-settur tad-difiża, minflok Stat, peress illi l-appellanti tikkwalifika bħala persuna ġuridika għall-għanijiet tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, ma nara l-ebda raġuni għalfejn wieħed għandu jitbiegħed mir-raġunament tal-Qorti Ġenerali f’din is-sentenza dwar l-inċidenza diretta fir-rigward tal-appellanti f’dan l-appell.
(
96
)	Forsi l-uniku rekwiżit rilevanti ieħor huwa li l-appellant għandu jkollu interess fl-eżitu tar-rikors tiegħu (un intérêt à agir), iżda din il-kwistjoni ma hijiex ikkontestata f’dawn il-proċeduri.
(
97
)	Biex nuża l-formulazzjoni tal-Kunsill.