Edizzjoni Provviżorja
SENTENZA TAL‑QORTI TAL‑ĠUSTIZZJA (Awla Manja)
19 ta’ Mejju 2026 (*)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq mill-Unjoni Ewropea u mill-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika – Qorti ta’ Stat Membru adita qabel tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni previst f’dak il-ftehim – Applikazzjoni mill-qrati tal-forum tad-dritt ta’ Stat ieħor – Leġiżlazzjoni tar-Renju Unit li tittrasponi direttiva – Direttiva 2006/54/KE – Applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni – Prinċipju ta’ fiduċja reċiproka – Prinċipju ta’ interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni”
Fil-Kawża C‑350/24,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza), permezz ta’ deċiżjoni tat‑3 ta’ Mejju 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl‑14 ta’ Mejju 2024, fil-proċedura
HJ
vs
Crédit agricole Corporate & Investment Bank SA,
IL‑QORTI TAL‑ĠUSTIZZJA (Awla Manja),
komposta minn K. Lenaerts, President, T. von Danwitz, Viċi President, F. Biltgen (Relatur), C. Lycourgos, I. Jarukaitis, I. Ziemele, J. Passer u O. Spineanu‑Matei, Presidenti ta’ Awla, N. Piçarra, A. Kumin, N. Jääskinen, D. Gratsias, B. Smulders, S. Gervasoni u N. Fenger, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: J. Kokott,
Reġistratur: C. Di Bella, Amministratur,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal‑24 ta’ Ġunju 2025,
wara li rat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–        għal HJ, minn A. Lyon‑Caen, avukat,
–        għal Crédit agricole Corporate & Investment Bank SA, minn D. Célice, avukat,
–        għall-Gvern Franċiż, minn F. du Couëdic, O. Duprat‑Mazaré, B. Fodda, T. Lechevallier, H. Nunes da Silva u B. Travard, bħala aġenti,
–        għall-Gvern Pollakk, minn B. Majczyna u D. Lutostańska, bħala aġenti,
–        għall-Gvern tar-Renju Unit, minn S. Fuller, bħala aġent, assistit minn A. Mayer u J. Pobjoy, barristers,
–        għall-Kummissjoni Ewropea, minn S. Delaude, H. Krämer u E. E. Schmidt, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali ppreżentati fis-seduta tal‑25 ta’ Settembru 2025,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq mill-Unjoni Ewropea u mill-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (ĠU 2020, L 29, p. 7), approvat bid-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2020/135 tat‑30 ta’ Jannar 2020 (ĠU 2020, L 29, p. 1) (iktar ’il quddiem il-“Ftehim dwar il-Ħruġ”), u tal-Artikolu 288 TFUE.
2        Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn HJ u l-persuna li timpjegaha, Crédit agricole Corporate & Investment Bank SA (iktar ’il quddiem “CACIB”), dwar diskriminazzjoni minħabba s-sess tagħha u fatti ta’ fastidju psikoloġiku li hija kienet vittma tagħhom.
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt internazzjonali
3        L-Artikolu 70 tal-Konvenzjoni ta’ Vjenna dwar il-Liġi tat-Trattati tat‑23 ta’ Mejju 1969 (Ġabra tat-Trattati tan-Nazzjonijiet Uniti,
Vol. 1155, p. 331 (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Vjenna”), intitolat “Il-konsegwenzi ta’ terminazzjoni ta’ Trattat”, jiddikjara, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Sakemm it-Trattat ma jipprevedix mod ieħor jew il-partijiet ma jaqblux mod ieħor, it-terminazzjoni ta’ trattat skont id-dispożizzjonijiet tiegħu jew skont din il-konvenzjoni għandha l-effetti li ġejjin:
a)      teħles lill-partijiet mill-obbligu li jkomplu jimplimentaw it-trattat;
b)      ma taffettwax id-drittijiet u l-obbligi tal-partijiet kontraenti maħluqa qabel it-terminazzjoni tat-trattat permezz tal-eżekuzzjoni tiegħu u lanqas is-sitwazzjoni legali li tkun inħolqot b’dan il-mod.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Id‑dritt tal‑Unjoni
It-Trattati UE u FUE
4        L-Artikolu 50(2) u (3) TUE jipprovdi:
“2.      L-Istat Membru li jiddeċiedi li joħroġ għandu jinnotifika lill-Kunsill Ewropew bl-intenzjoni tiegħu. Fid-dawl tal-linji gwida provduti mill-Kunsill Ewropew, l-Unjoni [Ewropea] għandha tinnegozja u tikkonkludi ma’ dak l-Istat ftehim li jistabbilixxi l-arranġamenti għall-ħruġ tiegħu, filwaqt li jittieħed kont tal-qafas tar-relazzjonijiet futuri tiegħu ma’ l-Unjoni Ewropea. [...]
3.      It-Trattati għandhom jieqfu milli japplikaw għall-Istat [li joħroġ mill-Unjoni] mid-data tad-dħul fis-seħħ tal-ftehim dwar il-ħruġ jew, fin-nuqqas ta’ dan, sentejn wara n-notifika prevista fil-paragrafu 2, sakemm il-Kunsill Ewropew, bi ftehim ma’ l-Istat Membru in kwistjoni, ma jiddeċidix b’mod unanimu li jestendi dan il-perijodu.”
5        L-Artikolu 288 TFUE jipprovdi li:
“Biex jeżerċitaw il-kompetenzi ta’ l-Unjoni, l-istituzzjonijiet għandhom jadottaw regolamenti, direttivi, deċiżjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet.
Regolament għandu jkollu applikazzjoni ġenerali. Ikun jorbot fl-intier tiegħu u jkun direttament applikabbli fl-Istati Membri kollha.
Direttiva għandha torbot l-Istati Membri, f’dak li għandu x’jaqsam mar-riżultat li jrid jinkiseb, iżda tħalli l-għażla ta’ forom u metodi f’idejn l-awtoritajiet nazzjonali.
Id-deċiżjoni għandha torbot fl-intier tagħha. Deċiżjoni li tispeċifika lil min hija indirizzata għandha torbot lil dawn biss.
Ir-rakkomandazzjonijiet u l-opinjonijiet ma jkunux vinkolanti.”
Il‑Ftehim dwar il‑Ħruġ
6        It-tieni, is-seba’, it-tmien u l-ħdax-il paragrafu tal-preambolu tal-Ftehim dwar il-Ħruġ jipprovdu:
“JIXTIEQU jistabbilixxu l-arranġamenti għall-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni u l-Euratom, filwaqt li jqisu l-qafas tar-relazzjoni futura tagħhom,
[...]
B’DETERMINAZZJONI li jiżguraw ħruġ ordnat permezz ta’ diversi dispożizzjonijiet ta’ separazzjoni bil-għan li jiġi evitat it-tfixkil u li tiġi pprovduta ċertezza legali għaċ-ċittadini u l-operaturi ekonomiċi kif ukoll għall-awtoritajiet ġudizzjarji u amministrattivi fl-Unjoni u fir-Renju Unit, filwaqt li ma tiġix eskluża l-possibbiltà li d-dispożizzjonijiet rilevanti dwar is-separazzjoni jiġu sostitwiti mill-ftehim(iet) dwar ir-relazzjonijiet futuri.
FILWAQT LI JIKKUNSIDRAW li huwa fl-interess kemm tal-Unjoni kif ukoll tar-Renju Unit li jiġi stabbilit perjodu ta’ tranżizzjoni jew ta’ implimentazzjoni li matulu – minkejja l-konsegwenzi kollha tal-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni fir-rigward tal-parteċipazzjoni tar-Renju Unit fl-istituzzjonijiet, il-korpi, l-uffiċċji u l-aġenziji tal-Unjoni, b’mod partikolari, it-tmiem, fid-data tad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim, tal-mandati kollha tal-membri tal-istituzzjonijiet, korpi u aġenziji tal-Unjoni nominati, maħtura jew eletti fir-rigward tas-sħubija tar-Renju Unit fl-Unjoni – id-dritt tal-Unjoni, inklużi l-ftehimiet internazzjonali, jenħtieġ li jkunu applikabbli għar-Renju Unit u fih, u, bħala regola ġenerali, bl-istess effett fir-rigward tal-Istati Membri, sabiex jiġi evitat tħarbit fil-perjodu li matulu se jiġu nnegozjati l-ftehim(iet) dwar ir-relazzjonijiet futuri,
[...]
FILWAQT LI JIKKUNSIDRAW li biex jiggarantixxu l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni korretti ta’ dan il-Ftehim u l-konformità mal-obbligi skont dan il-Ftehim, huwa essenzjali li jiġu stabbiliti dispożizzjonijiet li jiżguraw governanza kumplessiva, b’mod partikolari regoli vinkolanti għar-riżoluzzjoni tat-tilwim u għall-infurzar li jirrispettaw bis-sħiħ l-awtonomija tal-ordinamenti ġuridiċi rispettivi tal-Unjoni u tar-Renju Unit kif ukoll l-istatus tar-Renju Unit bħala pajjiż terz”.
7        Skont l-Artikolu 1 ta’ dan il-ftehim, intitolat “Għan”:
“Dan il-Ftehim jistabbilixxi l-arranġamenti għall-ħruġ tar-Renju Unit [...] mill-Unjoni [...] u mill-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika [...]”.
8        L-Artikolu 4 tal-imsemmi ftehim, intitolat “Metodi u prinċipji relatati mal-effett, mal-implimentazzjoni u mal-applikazzjoni ta’ dan il-Ftehim”, jipprovdi, fil-paragrafi 4 u 5 tiegħu:
“4.      Id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim li jirreferu għad-dritt tal-Unjoni jew għall-kunċetti jew id-dispożizzjonijiet tiegħu għandhom, fl-implimentazzjoni u l-applikazzjoni tagħhom, jiġu interpretati b’konformità mal-ġurisprudenza rilevanti tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea maħluqa qabel tmiem il-perjodu ta’ tranżizzjoni [msemmija fl-Artikolu 126 tiegħu (iktar ’il quddiem il-‘perijodu ta’ tranżizzjoni’)].
5.      Fl-interpretazzjoni u l-applikazzjoni ta’ dan il-Ftehim, l-awtoritajiet ġudizzjarji u amministrattivi tar-Renju Unit għandhom jagħtu kunsiderazzjoni xierqa lejn il-ġurisprudenza rilevanti tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea maħluqa wara l-perjodu ta’ tranżizzjoni.”
9        L-Artikolu 66 tal-istess ftehim, intitolat “Liġi applikabbli f’materji kuntrattwali u mhux kuntrattwali”, li jinsab fit-Titolu VI tat-Tielet Parti tiegħu, intitolat “Kooperazzjoni ġudizzjarja pendenti f’materji ċivili u kummerċjali”, huwa fformulat kif ġej:
“Fir-Renju Unit, l-atti li ġejjin għandhom ikunu japplikaw kif ġej:
(a)      ir-Regolament (KE) Nru 593/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill [tas‑17 ta’ Ġunju 2008 dwar il-liġi applikabbli għall-obbligazzjonijiet kuntrattwali (Ruma I)
(ĠU 2008, L 177, p. 6, rettifika fil-ĠU 2009, L 309, p. 87, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Ruma I”),] għandu japplika fir-rigward ta’ kuntratti konklużi qabel tmiem il-perjodu ta’ tranżizzjoni;
(b)      ir-Regolament (KE) Nru 864/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (tal‑11 ta’ Lulju 2007 dwar il-liġi applikabbli għall-obbligazzjonijiet mhux kuntrattwali (Ruma II) (ĠU 2007, L 199, p. 40),] għandu japplika fir-rigward ta’ avvenimenti li jwasslu għal danni, fejn tali avvenimenti jkunu seħħew qabel tmiem il-perjodu ta’ tranżizzjoni.”
10      L-Artikolu 67 tal-Ftehim dwar il-Ħruġ, intitolat “Ġurisdizzjoni, rikonoxximent u infurzar ta’ deċiżjonijiet ġudizzjarji, u kooperazzjoni relatata bejn l-awtoritajiet ċentrali”, jipprovdi:
“1.      Fir-Renju Unit, kif ukoll fl-Istati Membri f’sitwazzjonijiet li jinvolvu r-Renju Unit, fir-rigward ta’ proċedimenti legali istitwiti qabel tmiem il-perjodu ta’ tranżizzjoni u fir-rigward ta’ proċedimenti jew ta’ azzjonijiet li jkunu relatati ma’ tali proċedimenti legali [...] għandhom japplikaw l-atti li ġejjin:
(a)      id-dispożizzjonijiet rigward il-ġurisdizzjoni tar-Regolament (UE) Nru 1215/2012 [tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (ĠU 2012, L 351, p. 1];
(b)      id-dispożizzjonijiet rigward il-ġuriżdizzjoni tar-Regolament (UE) 2017/1001 [tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑14 ta’ Ġunju 2017 dwar it-trademark tal-Unjoni Ewropea (ĠU 2017, L 154, p. 1, rettifika fil-ĠU L, 2025/90765)], tar-Regolament (KE) Nru 6/2002 [tal-Kunsill, tat‑12 ta’ Diċembru 2001 dwar id-disinji Komunitarji (ĠU 2002, L 3, p. 1, rettifiki fil-ĠU L, 2025/90303, u fil-ĠU L, 2026/90112)], tar-Regolament (KE) Nru 2100/94 [tal-Kunsill tas‑27 ta’ Lulju 1994 dwar drittijiet ta’ varjetajiet ta’ pjanti fil-Komunità (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 16, p. 390)], tar-Regolament (UE) 2016/679 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill[, tas‑27 ta’ April 2016 dwar il-protezzjoni tal-persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta’ data personali u dwar il-moviment liberu ta’ tali data, u li jħassar id-Direttiva 95/46/KE (Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data) (ĠU 2016, L 119, p. 1)], u tad-Direttiva 96/71/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill[, tas‑16 ta’ Diċembru 1996 dwar l-istazzjonar ta’ ħaddiema fil-qafas ta’ prestazzjoni ta’ servizzi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 2, p. 431, rettifika fil-ĠU 2015, L 16, p. 66)];
(c)      id-dispożizzjonijiet tar-Regolament (KE) Nru 2201/2003
[tal-Kunsill, tas‑27 ta’ Novembru 2003 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-infurzar ta’ sentenzi fi kwistjonijiet matrimonjali u kwistjonijiet ta’ responsabbilità tal-ġenituri, u li jirrevoka r-Regolament (KE) Nru 1347/2000 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p  243, rettifika fil-ĠU 2013, L 82, p. 63)] rigward il-ġurisdizzjoni;
(d)      id-dispożizzjonijiet tar-Regolament (KE) Nru 4/2009 [tal-Kunsill Nru 4/2009 tat‑18 ta’ Diċembru 2008 dwar il-ġurisdizzjoni, il-liġi applikabbli, ir-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni tad-deċiżjonijiet u l-kooperazzjoni f’materji relatati ma’ obbligi ta’ manteniment (ĠU 2009, L 7, p. 1, rettifiki fil-ĠU 2011, L 131, p. 26, fil-ĠU 2013, L 8, p. 19, u fil-ĠU 2013, L 281, p. 29)] rigward il-ġurisdizzjoni.
[...]”
11      L-Artikolu 86 tal-Ftehim dwar il-Ħruġ, intitolat “Kawżi pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea”, jipprovdi:
“1.      Il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea għandu jkompli jkollha ġuriżdizzjoni f’kull proċediment istitwit mir-Renju Unit jew kontrih qabel tmiem il-perjodu ta’ tranżizzjoni. Tali ġuriżdizzjoni għandha tapplika għall-istadji kollha tal-proċedimenti, inklużi proċedimenti ta’ appell quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u proċedimenti quddiem il-Qorti Ġenerali f’każ ta’ rinviju lill-Qorti Ġenerali.
2.      Il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea għandu jkompli jkollha l-ġuriżdizzjoni biex tieħu deċiżjonijiet preliminari dwar talbiet mill-qrati u t-tribunali tar-Renju Unit li jsiru qabel tmiem il-perjodu ta’ tranżizzjoni.
3.      Għall-finijiet ta’ dan il-Kapitolu, il-proċedimenti għandhom jitqiesu li ġew istitwiti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, u t-talbiet għal deċiżjonijiet preliminari għandhom jitqiesu li jkunu saru, fil-mument li d-dokument li jiftaħ il-proċedimenti jkun ġie rreġistrat mir-reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja jew tal-Qorti Ġenerali, skont il-każ.”
12      L-Artikolu 87 ta’ dan il-ftehim, intitolat “Każijiet ġodda quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja”, huwa fformulat kif ġej:
“1.      Jekk il-Kummissjoni Ewropea tqis li r-Renju Unit ikun naqas li jwettaq obbligu taħt it-Trattati jew taħt ir-Raba’ Parti ta’ dan il-Ftehim qabel tmiem il-perjodu ta’ tranżizzjoni, il-Kummissjoni Ewropea tista’, fi żmien 4 snin minn tmiem il-perjodu ta’ tranżizzjoni, tressaq il-kwistjoni quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea b’konformità mar-rekwiżiti stipulati fl-Artikolu 258 [TFUE] jew fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 108(2) [TFUE], skont il-każ. Il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea għandu jkollha ġuriżdizzjoni f’tali każijiet.
2.      Jekk ir-Renju Unit ma jikkonformax ma’ deċiżjoni msemmija fl-Artikolu 95(1) ta’ dan il-Ftehim, jew jonqos milli jagħti effett legali fl-ordinament ġuridiku tar-Renju Unit lil deċiżjoni, kif imsemmi f’dik id-dispożizzjoni, li kienet indirizzata lil persuna fiżika jew ġuridika residenti jew stabbilita fir-Renju Unit, il-Kummissjoni Ewropea tista’, fi żmien 4 snin mid-data tad-deċiżjoni kkonċernata, tressaq il-kwistjoni quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea b’konformità mar-rekwiżiti stipulati fl-Artikolu 258 [TFUE] jew fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 108(2) [TFUE], skont il-każ. Il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea għandu jkollha ġuriżdizzjoni f’tali każijiet.
3.      Meta tiddeċiedi li tressaq kwistjonijiet taħt dan l-Artikolu, il-Kummissjoni Ewropea għandha tapplika l-istess prinċipji fir-rigward tar-Renju Unit bħal fir-rigward ta’ kull Stat Membru.”
13      Skont l-Artikolu 126 tal-imsemmi ftehim, intitolat “Perjodu ta’ tranżizzjoni”, il-perijodu ta’ tranżizzjoni jibda fid-data tad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim dwar il-Ħruġ u jintemm fil‑31 ta’ Diċembru 2020.
14      L-Artikolu 127 tal-istess ftehim, intitolat “Ambitu tat-tranżizzjoni”, huwa fformulat kif ġej:
“1.      Sakemm ma jkunx stipulat mod ieħor f’dan il-Ftehim, id-dritt tal-Unjoni għandu jkun applikabbli għar-Renju Unit u fir-Renju Unit matul il-perjodu ta’ tranżizzjoni.
[...]
3.      Matul il-perjodu ta’ tranżizzjoni, id-dritt tal-Unjoni applikabbli taħt il-paragrafu 1 għandu jipproduċi fir-rigward tar-Renju Unit u fir-Renju Unit l-istess effetti legali bħal dawk li jipproduċi fl-Unjoni u l-Istati Membri tagħha, u għandu jiġi interpretat u applikat f’konformità mal-istess metodi u prinċipji ġenerali bħal dawk applikabbli fil-Unjoni.
[...]
6.      Sakemm ma jkunx stipulat mod ieħor f’dan il-Ftehim, matul il-perjodu ta’ tranżizzjoni, kwalunkwe referenza għall-Istati Membri fid-dritt applikabbli tal-Unjoni skont il-paragrafu 1, inkluż kif implimentat u applikat mill-Istati Membri, għandha tinftiehem li tinkludi lir-Renju Unit.
[...]”
15      Ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 185 tal-Ftehim dwar il-Ħruġ huwa fformulat kif ġej:
“It-Tieni u t-Tielet Partijiet, bl-eċċezzjoni tal-Artikolu 19, l-Artikolu 34(1), l-Artikolu 44, u l-Artikolu 96(1), kif ukoll it-Titolu I tas-Sitt Parti u l-Artikoli minn 169 sa 181, għandhom japplikaw minn tmiem il-perjodu ta’ tranżizzjoni.”
Il‑Konvenzjoni ta’ Ruma
16      Il-Konvenzjoni dwar il-liġi applikabbli għall-obbligi kuntrattwali miftuħa għall-firma f’Ruma fid‑19 ta’ Ġunju 1980 (ĠU 1980, L 266, p. 1, iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Ruma”) tiddikjara, fl-Artikolu 3(1) tagħha:
“Kuntratt għandu jkun regolat mil-liġi magħżula mill-partijiet. L-għażla għandha tkun espressa jew murija b’ċertezza raġjonevoli mill-klawsoli tal-kuntratt jew miċ-ċirkostanzi tal-każ. Permezz ta’ l-għażla tagħhom il-partijiet jistgħu jiftiehmu fuq il-liġi applikabbli għall-kuntratt kollu jew għal parti minnu.”
17      L-Artikolu 14(1) tal-Konvenzjoni ta’ Ruma jipprovdi li:
“Il-liġi li tirregola l-kuntratt skond din il-Konvenzjoni tapplika safejn ikun fiha, fil-liġi tal-kuntratti, regoli dwar preżunzjonijiet ta’ liġi jew li jistabbilixxu l-oneru tal-prova.”
Ir‑Regolament Ruma I
18      L-Artikolu 24 tar-Regolament Ruma I, intitolat “Relazzjoni mal-Konvenzjoni ta’ Ruma”, jipprovdi:
“1.      Dan ir-Regolament għandu jissostitwixxi l-Konvenzjoni ta’ Ruma fl-Istati Membri, ħlief fir-rigward tat-territorji ta’ l-Istati Membri li jaqgħu fl-ambitu territorjali ta’ dik il-Konvenzjoni u li għalihom dan ir-Regolament ma japplikax skond l-Artikolu 299 [KE].
2.      Sa fejn dan ir-Regolament jissostitwixxi d-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, kwalunkwe referenza għall-Konvenzjoni għandha titqies bħala referenza għal dan ir-Regolament.”
19      Skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 29 tiegħu, ir-Regolament Ruma I huwa applikabbli mis‑17 ta’ Diċembru 2009, bl-eċċezzjoni tal-Artikolu 26 tiegħu, li japplika mis‑17 ta’ Ġunju 2009.
Id-Direttiva 2006/54/KE
20      Il-premessa 30 tad-Direttiva 2006/54/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑5 ta’ Lulju 2006 dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ opportunitajiet indaqs u ta’ trattament ugwali tal-irġiel u n-nisa fi kwistjonijiet ta’ impjiegi u xogħol (ĠU 2006, L 204, p. 23) tistabbilixxi:
“L-adozzjoni ta’ regoli fuq id-dmir tal-prova jilgħab irwol sinifikanti sabiex jassigura li l-prinċipju ta’ trattament ugwali jista’ jkun effettivament infurzat. Bħalma ddeċidiet il-Qorti tal-Gustizzja iddeċidiet, għalhekk għandhom jittieħdu dispozizzjonijiet li jiżguraw li d-dmir tal-prova jmur fuq il-konvenut fejn ikun hemm każ prima facie ta’diskriminazzjoni, barra meta jkun hemm proċeduri fejn huwa għall-qorti jew organi nazzjonali oħra kompetenti sabiex jinvestigaw il-fatti. Huwa għalhekk neċessarju li tiċċara li l-apprezzament tal-fatti minn fejn jista jkun maħsub li kien hemm diskriminazzjoini diretta jew indiretta tibqa materja għall-organu nazzjonali relevanti bi qbil mal-prattika u l-liġi nazzjonali. Il-quddiem huwa għall-Istati Membri li jintroduċu, skond proċeduri xierqa, regoli ta’ evidenza li huma aktar favorevoli għall-atturi.”
21      L-Artikolu 17 ta’ din id-direttiva, intitolat “Difiża ta’ drittijiet”, jipprovdi fil-paragrafu 1 tiegħu:
“L-Istati membri għandhom jassiguraw li wara l-użu possibli ta’ awtoritajiet kompetenti oħra, inkluż fejn iħossu li jkun xieraq proċeduri ta’ konċiljazzjoni, il-proċeduri ġudizzjarji għall-infurzar ta’ l-obbligi taħt din id-Direttiva jkunu disponibbli għall-persuni kollha li jqisu li sofrew danni bil-fatt li ma ġiex applikat prinċipju ta’ trattament ugwali fir-rigward tagħhom, anke wara li r-relazzjoni li fiha l-allegata diskriminazzjoni tkun seħħet, tkun spiċċat.”
22      L-Artikolu 19 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Id-dmir tal-prova”, jipprovdi fil-paragrafi (1) u (2) tiegħu:
“1.      L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa, skond is-sistemi ġudizzjarji nazzjonali tagħhom, biex jiżguraw li, meta persuni li jaħsbu li ġew ittrattati ħażin minħabba li l-prinċipju ta’ trattament ugwali ma ġiex applikat għalihom jistabbilixxu, quddiem qorti jew awtorità kompetenti oħra, fatti li minnhom jista’ jiġi preżunt li kien hemm diskriminazzjoni diretta jew indiretta, għandu jkun il-konvenut li jipprova li ma kien hemm l-ebda ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali.
2.      Il-paragrafu 1 m’għandux iwaqqaf lill-Istati Membri milli jintroduċu regoli ta’ evidenza li huma aktar favorevoli għall-kwerelanti [għall-konvenut].”
Id‑dritt tar‑Renju Unit
23      L-Artikolu 136 tal-Equality Act 2010 (il-Liġi dwar l-Ugwaljanza tal‑2010) intitolat “Oneru tal-prova”, jipprovdi:
“(1)      Dan l-artikolu japplika għal kull proċedura relatata ma’ ksur ta’ din il-liġi.
(2)      Jekk jeżistu fatti li ppermettew lill-qorti tikkonstata, fl-assenza ta’ spjegazzjonijiet oħra, li persuna (A) kisret id-dispożizzjoni inkwistjoni, il-qorti għandha tikkonstata l-ksur.
(3)      Madankollu, il-paragrafu (2) ma japplikax jekk A tipproduċi prova li A ma kisritx din id-dispożizzjoni.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
24      Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ġiet irreklutata minn CACIB bis-saħħa ta’ kuntratt ta’ xogħol konkluż fis‑17 ta’ Jannar 2007 u rregolat mid-dritt tar-Renju Unit, li fil-kuntest tiegħu hija okkupat fl-aħħar lok il-funzjonijiet ta’ “aġent tas-sistemi ta’ informazzjoni tal-klijenti fir-Renju Unit”. Mit‑28 ta’ Awwissu 2013, hija tqiegħdet fuq il-leave tal-mard.
25      Fit‑23 ta’ Settembru 2013, peress li qieset li hija vittma ta’ diskriminazzjoni minħabba s-sess tagħha u ta’ fatti ta’ fastidju psikoloġiku, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali adixxiet lil conseil de prud’hommes (Franza) għall-ħlas ta’ diversi somom abbażi tal-eżekuzzjoni ta’ dan il-kuntratt ta’ xogħol u bħala kumpens.
26      Permezz ta’ sentenza tas‑26 ta’ Ġunju 2019, dan il-conseil de prud’ hommes ċaħad it-talbiet tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali. Din tal-aħħar appellat minn din is-sentenza quddiem il-cour d’appel de Versailles (il-Qorti tal-Appell ta’ Versailles, Franza).
27      Permezz ta’ sentenza tas‑27 ta’ Mejju 2021, il-cour d’appel de Versailles (il-Qorti tal-Appell ta’ Versailles) ikkunsidrat li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali ma kinitx uriet l-eżistenza ta’ diskriminazzjoni jew ta’ fastidju diskriminatorju u ta’ ritaljazzjoni, fis-sens tal-Liġi dwar l-Ugwaljanza tal‑2010, li tittrasponi d-Direttiva 2006/54 fid-dritt tar-Renju Unit.
28      Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali appellat minn din is-sentenza quddiem il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza), li hija l-qorti tar-rinviju. Hija ssostni, b’mod partikolari, li, billi ddeċidiet, wara li eżaminat suċċessivament kull waħda mis-sitwazzjonijiet diskriminatorji invokati, li hija kienet naqset milli tippreżenta fatti primarji li jistgħu juru diskriminazzjoni, fis-sens tal-Liġi dwar l-Ugwaljanza tal‑2010, il-cour d’appel de Versailles (il-Qorti tal-Appell ta’ Versailles) iddeċidiet abbażi ta’ interpretazzjoni ta’ din il-leġiżlazzjoni li ma hijiex konsistenti mal-Artikolu 19 tad-Direttiva 2006/54, li timponi fuq il-qorti l-obbligu li twettaq evalwazzjoni globali tal-fatti sabiex tiddetermina jekk dawn jippermettux li tiġi preżunta l-eżistenza ta’ diskriminazzjoni. Barra minn hekk, billi ddeċidiet li l-fatt, invokat mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, li mid-dokumenti kkomunikati minn din tal-aħħar kien jirriżulta li l-impjegati espatrijati fi ħdan iċ-CACIB kienu essenzjalment irġiel, kien insuffiċjenti sabiex tiġi preżunta l-eżistenza ta’ diskriminazzjoni kontra n-nisa fl-assenza ta’ kull element li jikkonċerna l-kandidatura tan-nisa għal tali espatrijazzjoni, din il-qorti tal-appell ibbażat ruħha wkoll fuq interpretazzjoni tal-Liġi dwar l-Ugwaljanza tal‑2010 mhux konformi mal-Artikolu 19 tad-Direttiva 2006/54, billi imponiet fuq ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali l-oneru tal-prova tal-allegata diskriminazzjoni.
29      Fl-ewwel lok, il-qorti tar-rinviju tirrileva li t-tilwima fil-kawża prinċipali tqajjem il-kwistjoni tal-effett tal-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni fuq ir-rwol tal-qorti ta’ Stat Membru li għandha tapplika d-dritt tar-Renju Unit li jittrasponi direttiva fl-okkażjoni ta’ proċedura ġudizzjarja mibdija qabel tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni, meta l-qorti adita jkollha tiddeċiedi wara t-tmiem ta’ dan il-perijodu. Fil-fatt, għalkemm fid-data tal-fatti fil-kawża prinċipali jew fid-data li fiha l-azzjoni ġudizzjarja kkonċernata tressqet mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali u f’dik li fiha l-imsemmi conseil des prud’ hommes ta d-deċiżjoni, ir-Renju Unit kien għadu membru tal-Unjoni, dan ma kienx iktar il-każ fid-data li fiha l-cour d’appel de Versailles (il-Qorti tal-Appell ta’ Versailles) tat id-deċiżjoni.
30      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk id-dritt tal-Unjoni kienx applikabbli fid-data li fiha l-cour d’appel de Versailles (il-Qorti tal-Appell ta’ Versailles) tat id-deċiżjoni, peress li, f’din id-data, wara d-data tal-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni, id-dritt tal-Unjoni kien waqaf jipproduċi l-effetti tiegħu fl-ordinament ġuridiku tar-Renju Unit. Barra minn hekk, hija tistaqsi dwar il-kwistjoni jekk il-Ftehim dwar il-Ħruġ ikkontestax retroattivament l-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni għall-kawżi maħluqa qabel tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni u għalhekk l-obbligu għall-qorti ta’ Stat Membru li tinterpreta d-dritt tar-Renju Unit applikabbli għal dawn il-kawżi b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni. F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tagħmel żewġ ipoteżijiet: jew jista’ jitqies li, wara tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni, parti mid-dritt tal-Unjoni nżammet fid-dritt tar-Renju Unit, iżda li ma jeżistix iktar l-obbligu li dan id-dritt tal-aħħar jiġi interpretat b’mod konsistenti ma’ dak tal-Unjoni; jew jista’ jitqies li l-fatti fil-kawża prinċipali seħħew qabel tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni u li l-proċedura kkonċernata nbdiet qabel it-tmiem tiegħu, il-leġiżlazzjoni tar-Renju Unit li tittrasponi d-Direttiva 2006/54, jiġifieri l-Liġi dwar l-Ugwaljanza tal‑2010, għandha tiġi interpretata b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni mill-qorti tal-forum anki jekk tagħti d-deċiżjoni wara t-tmiem tal-perijodu ta’ tranżizzjoni.
31      Fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tirrileva li t-tilwima fil-kawża prinċipali tqajjem il-kwistjoni dwar jekk il-prinċipju ta’ interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni li huwa impost fuq il-qorti ta’ Stat Membru japplikax ukoll meta din il-qorti jkollha tapplika d-dritt ta’ Stat Membru ieħor. Hija tfakkar li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-prinċipju ta’ fiduċja reċiproka jimponi fuq kull wieħed mill-Istati Membri li jqis, ħlief f’ċirkustanzi eċċezzjonali, li l-Istati Membri l-oħra kollha jirrispettaw id-dritt tal-Unjoni u, b’mod partikolari, id-drittijiet fundamentali rrikonoxxuti minn dan id-dritt (Opinjoni 2/13 (Adeżjoni tal-Unjoni għall-KEDB), tat‑18 ta’ Diċembru 2014, EU:C:2014:2454, punt 191). Madankollu, minn din il-ġurisprudenza jirriżulta wkoll li, billi tapplika d-dritt nazzjonali, kemm jekk ikunu dispożizzjonijiet preċedenti jew sussegwenti għad-direttiva kkonċernata, il-qorti nazzjonali mitluba tinterpretahom hija obbligata tagħmel dan sa fejn huwa possibbli fid-dawl tat-test u tal-għan ta’ din id-direttiva sabiex jintlaħaq ir-riżultat previst minnha u b’hekk tikkonforma ruħha mal-Artikolu 288 TFUE (sentenza tat‑13 ta’ Novembru 1990, Marleasing, C‑106/89, EU:C:1990:395, punt 8).
32      Il-qorti tar-rinviju tqis li ma jistax jiġi eskluż li l-istess japplika fil-każ fejn l-istess qorti jkollha tapplika d-dritt ta’ Stat Membru ieħor. Il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tgħid li hija l-qorti adita b’kawża li għandha tapplika l-leġiżlazzjoni tal-Istat li l-qrati tiegħu huma indikati fi klawżola li tattribwixxi ġurisdizzjoni, billi tinterpreta din il-leġiżlazzjoni b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni, u b’mod partikolari ma’ direttiva, tikkorrobora tali approċċ (sentenzi tat‑18 ta’ Novembru 2020, DelayFix, C‑519/19, EU:C:2020:933, punt 51, kif ukoll tat‑8 ta’ Diċembru 2022, Luxury Trust Automobil, C‑247/21, EU:C:2022:966, punt 67). Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja għadha ma ddeċidietx espliċitament fuq tali kwistjoni.
33      Fit-tielet lok, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk ir-rwol tal-qorti ta’ Stat Membru li tapplika d-dritt ta’ Stat Membru ieħor u li tikkonstata li huwa impossibbli għaliha li tagħti interpretazzjoni konsistenti mad-dritt tal-Unjoni huwiex identiku għal dak li hija teżerċita meta tapplika d-dritt domestiku tagħha stess u jekk, jekk ikun il-każ, il-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni stabbilit fl-Artikolu 21 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar
’il quddiem il-“Karta”), li sar konkret fid-Direttiva 2006/54, jistax iwassalha, anki f’kawża bejn individwi, sabiex ma tapplikax dan id-dritt.
34      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      Il-[Ftehim dwar il-Ħruġ] għandu jiġi interpretat fis-sens li leġiżlazzjoni tar-Renju Unit li tittrasponi l-Artikolu 19 tad-[Direttiva 2006/54] għandu jitqies bħala leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li tittrasponi direttiva mill-qorti li tiddeċiedi wara tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni meta l-fatti jkunu seħħew qabel din id-data u/jew il-proċedura tkun bdiet qabel din id-data?
2)      L-Artikolu 288 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li qorti [ta’ Stat Membru], adita b’tilwima bejn individwi, li hija obbligata tapplika d-dritt ta’ Stat Membru ieħor, għandha, mingħajr ma l-prinċipju ta’ fiduċja reċiproka jkun ta’ ostakolu, tinterpreta d-dispożizzjonijiet ta’ dan id-dritt skont direttiva?
3)      Jekk il-qorti nazzjonali tqis li huwa impossibbli li twettaq tali interpretazzjoni konsistenti, għandha, bħalma tagħmel għad-dritt nazzjonali tagħha stess, tħalli [d-dritt ta’ dan l-Istat Membru ieħor] inapplikabbli meta jkun hemm involut prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni jew dispożizzjoni ta’ dritt primarju, li saru konkreti b’direttiva?”
Fuq id‑domandi preliminari
Fuq l-ammissibbiltà
35      CACIB u l-Kummissjoni jeċċepixxu l-inammissibbiltà tad-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju.
36      Huma jsostnu li mill-kliem tal-Artikolu 136 tal-Liġi dwar l-Ugwaljanza tal‑2010 jirriżulta li dan l-artikolu fih regola ta’ aġġustament tal-oneru tal-prova, identika għal dik prevista fl-Artikolu 19 tad-Direttiva 2006/54. Għalhekk, l-imsemmi Artikolu 136 huwa konsistenti mad-dritt tal-Unjoni. Barra minn hekk, huma jqisu li l-kwistjoni li għandha tiddeċiedi l-qorti tar-rinviju ma tirrigwardax l-interpretazzjoni tal-istess Artikolu 136 fid-dawl tad-dritt tal-Unjoni, iżda biss il-mod kif il-qrati li jiddeċiedu fuq il-mertu evalwaw il-punti ta’ fatt li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali invokat sabiex tippreżumi l-eżistenza ta’ diskriminazzjoni.
37      CACIB issostni li, fi kwalunkwe każ, l-ewwel nett, il-qorti tar-rinviju ma tipprovdix id-data fattwali kkunsidrata jew miċħuda mill-cour d’appel de Versailles, u lanqas ebda data dwar il-motivazzjoni jew l-analiżi ta’ din il-qorti u ma tispjegax b’mod suffiċjenti l-utilità tad-domandi magħmula għas-soluzzjoni tat-tilwima fil-kawża prinċipali. Għaldaqstant, dawn id-domandi għandhom jiġu miċħuda bħala inammissibbli, minħabba li huma ġenerali u ipotetiċi. It-tieni nett, skont il-ġurisprudenza tal-qorti tar-rinviju, din tal-aħħar ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tistħarreġ l-osservanza, mill-qrati tal-appell, tal-interpretazzjoni u tal-applikazzjoni ta’ liġi barranija, peress li tali kwistjoni tikkostitwixxi kwistjoni ta’ fatt li ma taqax taħt l-istħarriġ tal-qorti tar-rinviju bħala istanza tal-appell. It-tielet nett, il-qorti tar-rinviju ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tadixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja b’rinviju għal deċiżjoni preliminari wara l-perijodu ta’ tranżizzjoni.
38      Skont ġurisprudenza stabbilita, fil-kuntest tal-proċedura stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, hija biss il-qorti nazzjonali adita bil-kawża u li għandha tassumi r-responsabbiltà għad-deċiżjoni ġudizzjarja li għandha tittieħed, li għandha tevalwa, fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża, kemm in-neċessità ta’ deċiżjoni preliminari sabiex tkun f’pożizzjoni li tagħti d-deċiżjoni tagħha kif ukoll ir-rilevanza tad-domandi li hija tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja. Konsegwentement, meta d-domandi magħmula jirrigwardaw l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja hija, bħala prinċipju, marbuta li tagħti deċiżjoni (sentenzi tal‑21 ta’ April 1988, Pardini, 338/85, EU:C:1988:194, punt 8, u tal‑24 ta’ Lulju 2023, Lin, C‑107/23 PPU, EU:C:2023:606, punt 61 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
39      Madankollu, mill-kliem stess tal-Artikolu 267 TFUE jirriżulta li d-deċiżjoni preliminari mitluba għandha tkun neċessarja sabiex tippermetti lill-qorti tar-rinviju tagħti s-sentenza tagħha fil-kawża li tkun adita biha. Għalhekk, jekk jidher b’mod manifest li l-interpretazzjoni mitluba ta’ regola tal-Unjoni ma għandha ebda rabta mar-realtà jew mas-suġġett tat-tilwima fil-kawża prinċipali, meta l-problema tkun ta’ natura ipotetika jew inkella meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex il-punti ta’ fatt u ta’ liġi neċessarji sabiex tirrispondi b’mod utli għad-domandi li jkunu sarulha, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tirrifjuta li tagħti deċiżjoni dwar domanda preliminari magħmula minn qorti nazzjonali (sentenza tas‑16 ta’ Mejju 2024, INSS (Leave ta’ omm ta’ familja b’ġenitur wieħed), C‑673/22, EU:C:2024:407, punti 22, 23 u 25 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
40      Barra minn hekk, skont ġurisprudenza stabbilita, fil-kuntest tal-kooperazzjoni bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali, in-neċessità li tingħata interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li tkun utli għall-qorti nazzjonali teżiġi li din tosserva bir-reqqa r-rekwiżiti li jikkonċernaw il-kontenut ta’ talba għal deċiżjoni preliminari u li jinsabu b’mod espliċitu fl-Artikolu 94 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja. B’mod partikolari, huwa indispensabbli li, kif jistabbilixxi l-Artikolu 94(c) tar-Regoli tal-Proċedura, id-deċiżjoni tar-rinviju tinkludi l-espożizzjoni tar-raġunijiet li wasslu lill-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar l-interpretazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, kif ukoll ir-rabta li hija tistabbilixxi bejn dawn id-dispożizzjonijiet u l-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑28 ta’ Novembru 2023, Commune d’Ans, C‑148/22, EU:C:2023:924, punti 44 u 46, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
41      F’dan il-każ, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li l-qorti tar-rinviju tistaqsi, fil-kuntest ta’ kawża mressqa quddiemha, dwar l-effett tal-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni fuq ir-rwol tal-qorti ta’ Stat Membru li għandha tapplika d-dritt tar-Renju Unit li jittrasponi direttiva fl-okkażjoni ta’ proċedura ġudizzjarja mressqa qabel tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni, meta l-qorti adita jkollha tiddeċiedi wara t-tmiem ta’ dan il-perijodu. Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tirrileva li t-tilwima fil-kawża prinċipali tqajjem il-kwistjoni dwar jekk il-prinċipju ta’ interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni li huwa impost fuq il-qorti ta’ Stat Membru japplikax meta din il-qorti jkollha tapplika d-dritt ta’ Stat Membru ieħor.
42      Fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-argument ta’ CACIB li l-qorti tar-rinviju ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tadixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja, wara t-tmiem tal-perijodu ta’ tranżizzjoni, b’rinviju għal deċiżjoni preliminari dwar l-interpretazzjoni konsistenti tad-dritt tar-Renju Unit li jittrasponi direttiva fl-ordinament ġuridiku domestiku tagħha, huwa biżżejjed li jiġi rrilevat li d-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju jikkonċernaw l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, inkluż tal-Ftehim dwar il-Ħruġ li jagħmel parti minn dan id-dritt. Għaldaqstant, skont l-Artikolu 267 TFUE, il-qorti tar-rinviju, li hija qorti ta’ Stat Membru li tiddeċiedi fl-aħħar istanza, kienet awtorizzata u, bħala prinċipju, obbligata tadixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja b’rinviju għal deċiżjoni preliminari. L-Artikolu 86(2) tal-Ftehim dwar il-Ħruġ jagħti lill-Qorti tal-Ġustizzja l-ġurisdizzjoni neċessarja sabiex tagħti deċiżjoni preliminari dwar it-talbiet, imressqa qabel tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni, mill-qrati tar-Renju Unit, peress li, wara l-ħruġ ta’ dan l-Istat mill-Unjoni, l-Artikolu 267 TFUE ma jibqax applikabbli għall-qrati tiegħu. Dan l-Artikolu 86(2) ma jistax jiġi interpretat b’mod li jipprekludi l-possibbiltà jew, skont il-każ, l-obbligu tal-qrati tal-Istati Membri li jadixxu lill-Qorti tal-Ġustizzja b’talba għal deċiżjoni preliminari għall-finijiet tal-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni f’kawżi li għandhom rabta mar-Renju Unit.
43      Fit-tieni lok, għandu jiġi kkonstatat li l-qorti tar-rinviju ma esponietx, kif jeżiġi l-Artikolu 94(c) tar-Regoli tal-Proċedura, ir-raġunijiet li għalihom hija tqis li huwa impossibbli li tingħata interpretazzjoni tal-Liġi dwar l-Ugwaljanza tal‑2010 konformi mad-dritt tal-Unjoni u, għaldaqstant, għal liema raġuni risposta għal din id-domanda hija neċessarja għaliha sabiex tagħti s-sentenza tagħha fil-kawża li tkun adita biha.
44      F’dawn iċ-ċirkustanzi, fir-rigward tat-tielet domanda, li tirrigwarda din l-ipoteżi, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex l-elementi neċessarji sabiex tagħti risposta utli lill-qorti tar-rinviju. Għaldaqstant, din id-domanda għandha tiġi ddikjarata inammissibbli.
45      Fit-tielet lok, permezz tal-ewwel żewġ domandi tagħha, il-qorti tar-rinviju tfittex, essenzjalment, li tiddetermina jekk l-applikabbiltà tad-dritt tal-Unjoni għal tilwima bħal dik fil-kawża prinċipali ġietx ikkontestata mill-Ftehim dwar il-Ħruġ u, jekk dan ma huwiex il-każ, jekk qorti ta’ Stat Membru għandhiex tagħti interpretazzjoni tad-dritt ta’ Stat Membru ieħor jew ta’ Istat li jixbhu applikabbli għall-kawża li għandha quddiemha b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni.
46      Minn naħa, risposta għall-ewwel domanda, dwar l-applikabbiltà tad-dritt tal-Unjoni, tidher neċessarja sabiex tippermetti lill-qorti tar-rinviju tagħti s-sentenza tagħha fil-kawża li għandha quddiemha. F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-oġġezzjoni bbażata fuq l-inapplikabbiltà ta’ dan id-dritt ma tikkonċernax l-ammissibbiltà tat-talba għal deċiżjoni preliminari, iżda taqa’ taħt il-mertu tad-domanda magħmula.
47      Min-naħa l-oħra, l-argument ta’ CACIB, li jgħid li din il-qorti ma għandhiex ġurisdizzjoni, skont il-ġurisprudenza tagħha stess, sabiex tistħarreġ l-osservanza, mill-qrati tal-appell, tal-interpretazzjoni u tal-applikazzjoni tad-dritt barrani, ma jistax jaffettwa l-ammissibbiltà tat-tieni domanda sa fejn dan l-argument jikkonċerna l-interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali, li jaqa’ taħt il-ġurisdizzjoni esklużiva tal-imsemmija qorti.
48      Konsegwentement, l-ewwel u t-tieni domanda huma ammissibbli.
Fuq il-mertu
Fuq l-ewwel domanda
49      Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 50(3) TUE, moqri flimkien mal-Artikoli 126 u 127 tal-Ftehim dwar il-Ħruġ, għandux jiġi interpretat fis-sens li dan il-ftehim ikkontesta l-applikabbiltà tal-Artikolu 19 tad-Direttiva 2006/54 għal kawża, pendenti fid-data ta’ tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni, dwar fatti allegati ta’ diskriminazzjoni li seħħew qabel din id-data fil-kuntest tal-eżekuzzjoni ta’ kuntratt ta’ xogħol irregolat mid-dritt tar-Renju Unit.
50      Għandu jitfakkar li, konformement mal-Artikolu 50(3) TUE, it-Trattati għandhom jieqfu milli japplikaw għal Stat li jirtira mill-Unjoni mid-data tad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim dwar il-Ħruġ jew, fin-nuqqas ta’ dan, sentejn wara n-notifika tal-ħruġ, sakemm il-Kunsill Ewropew, bi ftehim mal-Istat Membru kkonċernat, ma jiddeċidix b’mod unanimu li jestendi dan it-terminu.
51      Għalhekk, skont l-Artikolu 50(3) TUE, it-Trattati ma baqgħux japplikaw għar-Renju Unit fid-data tad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim dwar il-Ħruġ, fl‑1 ta’ Frar 2020, b’tali mod li dan l-Istat ma għadux, minn din id-data, Stat Membru (sentenza tad‑9 ta’ Ġunju 2022, Préfet du Gers u Institut national de la statistique et des études économiques, C‑673/20, EU:C:2022:449, punt 55, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
52      Madankollu, skont is-seba’ paragrafu tal-preambolu tiegħu, il-Ftehim dwar il-Ħruġ għandu l-għan li jiżgura ħruġ ordnat permezz ta’ diversi dispożizzjonijiet dwar is-separazzjoni li għandhom l-għan li jevitaw it-tfixkil u li jiżguraw iċ-ċertezza legali għaċ-ċittadini u għall-operaturi ekonomiċi kif ukoll għall-awtoritajiet ġudizzjarji u amministrattivi fl-Unjoni u fir-Renju Unit.
53      F’dan ir-rigward, il-Ftehim dwar il-Ħruġ jipprevedi espressament l-estensjoni tal-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni għar-Renju Unit, bi ftit eċċezzjonijiet, sal‑31 ta’ Diċembru 2020, id-data ta’ tmiem il-perjodu ta’ tranżizzjoni. Fil-fatt, it-tmien paragrafu tal-preambolu tal-Ftehim dwar il-Ħruġ jistabbilixxi li huwa fl-interess kemm tal-Unjoni kif ukoll tar-Renju Unit li jiġi ddefinit perijodu ta’ tranżizzjoni li matulu d-dritt tal-Unjoni, inklużi l-ftehimiet internazzjonali, għandu jkun applikabbli għar-Renju Unit u fit-territorju tiegħu, bħala regola ġenerali, bl-istess effett bħal fir-rigward tal-Istati Membri, sabiex jiġi evitat it-tfixkil matul il-perijodu li matulu l-ftehim jew il-ftehimiet dwar ir-relazzjonijiet futuri ser jiġu nnegozjati.
54      Skont l-Artikolu 126 tal-Ftehim dwar il-ħruġ, il-perijodu ta’ tranżizzjoni, irregolat mir-Raba’ Parti ta’ dan il-ftehim, huwa inkluż bejn id-data tad-dħul fis-seħħ tal-imsemmi ftehim, jiġifieri l‑1 ta’ Frar 2020, u l‑31 ta’ Diċembru 2020. L-Artikolu 127(1) tal-istess ftehim jippreċiża li, sakemm ma jkunx previst mod ieħor, matul dan il-perijodu, id-dritt tal-Unjoni huwa applikabbli għar-Renju Unit u fit-territorju tiegħu. L-Artikolu 127(3) tal-Ftehim dwar il-Ħruġ jindika, barra minn hekk, li, matul l-imsemmi
perijodu, id-dritt tal-Unjoni applikabbli skont dan il-paragrafu 1 jipproduċi fir-rigward tar-Renju Unit u tat-territorju tiegħu l-istess effetti legali bħal dawk li jipproduċi fi ħdan l-Unjoni u l-Istati Membri tagħha u għandu jiġi interpretat u applikat skont l-istess metodi u prinċipji ġenerali bħal dawk applikabbli fi ħdan l-Unjoni. Barra minn hekk, l-Artikolu 127(6) tal-imsemmi ftehim jistipula li, sakemm ma jkunx previst mod ieħor fil-ftehim, matul l-istess perijodu, kull riferiment għall-Istati Membri fid-dritt tal-Unjoni applikabbli skont il-paragrafu 1, inkluż fl-implimentazzjoni u l-applikazzjoni tiegħu mill-Istati Membri, għandu jinftiehem li jinkludi lir-Renju Unit.
55      Għandu jiġi rrilevat, fl-ewwel lok, li l-Ftehim dwar il-Ħruġ ma jinkludix dispożizzjoni ġenerali li tirregola l-kwistjoni tal-applikabbiltà tad-dritt tal-Unjoni għall-kawżi pendenti fi tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni, relatati ma’ relazzjonijiet kuntrattwali li nħolqu qabel din id-data.
56      Madankollu, il-Ftehim dwar il-Ħruġ jirrikonoxxi espressament li d-dritt tal-Unjoni jista’ japplika anki wara tmiem il-perjodu ta’ tranżizzjoni għal ċerti relazzjonijiet kuntrattwali u kawżi. Fil-fatt, ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 185 tal-Ftehim dwar il-Ħruġ jipprovdi li japplikaw, minn tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni, minn naħa, it-tieni u t-tielet parti tiegħu — li jinkludu l-Artikoli 9 sa 125 ta’ dan il-ftehim — bl-eċċezzjoni tal-Artikolu 19, tal-Artikolu 34(1), tal-Artikolu 44 tal-Artikolu 96(1) tiegħu u, min-naħa l-oħra, mhux biss it-Titolu I tas-Sitt Parti tal-imsemmi ftehim, li jinkludi l-Artikoli 158 sa 163, iżda wkoll l-Artikoli 169 sa 181 li jidhru fit-Titolu III ta’ din l-istess parti.
57      It-Tielet Parti tal-Ftehim dwar il-Ħruġ, intitolata “Dispożizzjonijiet dwar is-separazzjoni”, tipprevedi, b’mod partikolari fit-Titolu VI tagħha, intitolat “Kooperazzjoni ġudizzjarja kurrenti f’materji ċivili u kummerċjali”, li, wara tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni, ċerti regoli tad-dritt tal-Unjoni jkomplu japplikaw għal kawżi li jinqalgħu qabel tmiem dan il-perijodu u li jkunu għadhom pendenti wara t-tmiem tal-imsemmi perijodu.
58      Dan huwa b’mod partikolari l-każ, kif jistabbilixxi l-Artikolu 66 tal-Ftehim dwar il-Ħruġ,
tar-Regolament Ruma I, li jkompli japplika għar-Renju Unit għall-kuntratti konklużi qabel tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni u tar-Regolament Nru 864/2007 għall-fatti li jagħtu lok għal danni li seħħew qabel din id-data.
59      Bl-istess mod, l-Artikolu 67 tal-Ftehim dwar il-Ħruġ jipprovdi li ċerti regoli tal-Unjoni dwar il-ġurisdizzjoni u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi jkomplu japplikaw għal proċedimenti ġudizzjarji mibdija qabel tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni. Għalhekk, il-qrati tal-Istati Membri jistgħu jintalbu jirrikonoxxu l-ġurisdizzjoni tal-qrati tar-Renju Unit u l-Istati Membri għandhom, bħala prinċipju, jeżegwixxu ċerti sentenzi mogħtija minn dawn tal-aħħar.
60      Konsegwentement, mill-istruttura ġenerali tal-Ftehim dwar il-Ħruġ jirriżulta li l-partijiet għalih xtaqu jippreżervaw l-istabbiltà tas-sitwazzjonijiet legali eżistenti qabel tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni f’konformità mal-prinċipju ta’ ċertezza legali.
61      F’dan ir-rigward, huwa minnu, kif jirriżulta mit-tieni u mill-ħdax-il paragrafu tal-preambolu tal-Ftehim dwar il-Ħruġ, li dan il-ftehim ġie konkluż bl-għan li jiġu stabbiliti l-arranġamenti għall-ħruġ tar-Renju Unit, b’mod partikolari, mill-Unjoni “filwaqt li jittieħed kont tal-qafas tar-relazzjonijiet futuri tagħhom”, u “li jirrispettaw bis-sħiħ l-awtonomija tal-ordinamenti ġuridiċi rispettivi tal-Unjoni u tar-Renju Unit kif ukoll l-istatus tar-Renju Unit bħala pajjiż terz”, peress li d-dritt tal-Unjoni, inklużi l-prinċipji ġenerali tiegħu u b’mod partikolari l-prinċipju ta’ ċertezza legali ma għadux, bħala prinċipju, applikabbli għal dan il-pajjiż wara l-perijodu ta’ tranżizzjoni. Madankollu, għandu jitfakkar li l-imsemmi ftehim għandu bħala bażi legali l-Artikolu 50 TUE, li l-paragrafu 2 tiegħu jagħti lill-Unjoni l-kompetenza sabiex tinnegozja u tikkonkludi ftehim li jistabbilixxi l-modalitajiet tal-ħruġ li huwa intiż li jirregola, fl-oqsma kollha li jaqgħu taħt it-Trattati, il-kwistjonijiet kollha dwar is-separazzjoni bejn l-Unjoni u l-Istat li joħorġu minnha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑16 ta’ Novembru 2021, Governor of Cloverhill Prison et, C‑479/21 PPU, EU:C:2021:929, punti 48 u 50). F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jitqies li, permezz tal-istess ftehim, dawn il-partijiet riedu, għal dan l-għan, jimplimentaw, b’mod partikolari, il-prinċipju ta’ ċertezza legali kif jagħmel parti mid-dritt tal-Unjoni.
62      Għalhekk, il-Ftehim dwar il-Ħruġ għandu jiġi interpretat fid-dawl tal-prinċipju ta’ ċertezza legali, li huwa intiż li jiggarantixxi l-osservanza tiegħu.
63      Issa, skont ġurisprudenza stabbilita, il-prinċipju ta’ ċertezza legali, li għandu bħala korollarju tiegħu l-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi, jeħtieġ, minn naħa, li d-dispożizzjonijiet legali jkunu ċari u preċiżi u, min-naħa l-oħra, li l-applikazzjoni tagħhom tkun prevedibbli għall-partijiet fil-kawża, b’mod partikolari meta dawn jista’ jkollhom konsegwenzi sfavorevoli fuq l-individwi u l-impriżi (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑2 ta’ Diċembru 2009, Aventis Pasteur, C‑358/08, EU:C:2009:744, punt 47, u tal‑5 ta’ Settembru 2024, Novo Banco et, C‑498/22 sa C‑500/22, EU:C:2024:686, punt 95).
64      Il-prinċipju ta’ ċertezza legali jipprekludi li dispożizzjoni legali sostantiva ġdida tapplika retroattivament, jiġifieri għal sitwazzjoni miksuba qabel id-dħul fis-seħħ tagħha, u teħtieġ li kull sitwazzjoni ta’ fatt tkun normalment, u sakemm ma jkunx indikat espressament bil-kontra, evalwata fid-dawl tar-regoli tad-dritt li huma kontemporanji għaliha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑29 ta’ Lulju 2024, Twenty First Capital, C‑174/23, EU:C:2024:654, punt 59 u l-ġurisprudenza ċċitata).
65      Minn dan isegwi li, b’applikazzjoni tal-prinċipju ta’ ċertezza legali, li l-Ftehim dwar il-Ħruġ huwa intiż li jiggarantixxi l-osservanza tiegħu, dan il-ftehim ma jistax, fl-assenza ta’ dispożizzjoni espressa, jiġi interpretat fis-sens li l-Unjoni u r-Renju Unit qablu li jtemmu retroattivament l-applikazzjoni tal-kważi totalità tad-dritt tal-Unjoni għar-relazzjonijiet legali li jirriżultaw minn kuntratt irregolat mid-dritt tar-Renju Unit konkluż qabel tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni.
66      Barra minn hekk, għandu jiġi kkonstatat li l-Artikolu 50(3) TUE ma jindikax espressament li d-dritt tal-Unjoni ma għadux applikabbli għal sitwazzjonijiet preċedenti fl-Istat ikkonċernat wara l-ħruġ ta’ dan tal-aħħar mill-Unjoni.
67      Tali interpretazzjoni hija kkorroborata mill-Artikolu 70(1) tal-Konvenzjoni ta’ Vjenna, li jirregola t-tmiem tat-trattati internazzjonali u li, kif enfasizzat l-Avukata Ġenerali fil-punt 58 tal-konklużjonijiet tagħha, jikkodifika d-dritt internazzjonali konswetudinarju.
68      Minkejja li l-Konvenzjoni ta’ Vjenna la torbot lill-Unjoni u lanqas lill-Istati Membri kollha, uħud mid-dispożizzjonijiet tagħha jirriflettu r-regoli tad-dritt internazzjonali konswetudinarju li, bħala tali, jorbtu lill-istituzzjonijiet tal-Unjoni u jagħmlu parti mill-ordinament ġuridiku tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑16 ta’ Ġunju 1998, Racke, C‑162/96, EU:C:1998:293, punti 24, 45 u 46, tal‑25 ta’ Frar 2010, Brita, C‑386/08, EU:C:2010:91, punt 42, u tas‑27 ta’ Frar 2018, Western Sahara Campaign UK, C‑266/16, EU:C:2018:118, punt 58).
69      Issa, għalkemm, bħall-Artikolu 50(3) TUE, il-Konvenzjoni ta’ Vjenna tipprovdi, fl-Artikolu 70(1)(a) tagħha, li x-xoljiment ta’ trattat internazzjonali jeħles lill-partijiet mill-obbligu li jkomplu jeżegwixxuh, il-punt (b) ta’ din id-dispożizzjoni jippreċiża li tali xoljiment ma jaffettwax id-drittijiet u l-obbligi tal-partijiet li jirriżultaw qabel ix-xoljiment ta’ dan it-trattat, mill-eżekuzzjoni tiegħu u s-sitwazzjoni legali li b’hekk tinħoloq. L-Artikolu 70(1) tal-Konvenzjoni ta’ Vjenna jippreċiża, barra minn hekk, li dawn il-prinċipji japplikaw sakemm l-imsemmi trattat ma jipprovdix dan jew sakemm il-partijiet ma jaqblux mod ieħor.
70      F’dawn iċ-ċirkustanzi, fid-dawl tal-importanza fundamentali tal-prinċipju ta’ ċertezza legali, ma jistax, fl-assenza ta’ dispożizzjoni espressa fit-Trattati u fil-Ftehim dwar il-Ħruġ, jitqies li l-Unjoni u r-Renju Unit qablu li jtemmu retroattivament l-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni għal kawża, pendenti fid-data ta’ tmiem tal-perijodu ta’ tranżizzjoni, dwar fatti allegati ta’ diskriminazzjoni li seħħew qabel din id-data fil-kuntest tal-eżekuzzjoni ta’ kuntratt ta’ xogħol irregolat mid-dritt tar-Renju Unit.
71      Fit-tieni lok, fir-rigward, b’mod iktar partikolari, tar-regola stabbilita fl-Artikolu 19 tad-Direttiva 2006/54, il-premessa 30 ta’ din id-direttiva tindika li l-adozzjoni ta’ regoli dwar l-oneru tal-prova għandha rwol importanti f’dak li jirrigwarda l-possibbiltà li jiġi implimentat effettivament il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament. Minn dan jirriżulta li dan l-Artikolu 19(1) ma jistax jitqies li jistabbilixxi sempliċi regola proċedurali li ma tibqax tapplika għar-Renju Unit fi tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni. Ir-regola stabbilita fl-imsemmi Artikolu 19(1) tikkostitwixxi pjuttost regola ta’ dritt sostantiv li tirregola r-relazzjoni ta’ xogħol maħluqa minn kuntratt konkluż qabel it-tmiem tal-perijodu ta’ tranżizzjoni, b’tali mod li din ir-regola tkompli tapplika, anki wara t-tmiem ta’ dan il-perijodu, għall-kawżi li jikkonċernaw din ir-relazzjoni.
72      Kull interpretazzjoni kuntrarja jkollha l-konsegwenza li toħloq limitazzjoni serja tal-portata tal-prinċipju ta’ ċertezza legali kif ukoll tal-implimentazzjoni effettiva tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, li huwa s-suġġett tad-Direttiva 2006/54. Fil-fatt, il-portata tal-protezzjoni mogħtija minn din id-direttiva tiddependi għalhekk miċ-ċirkustanza aċċidentali li l-proċeduri dwar il-kawżi li jirrigwardaw id-drittijiet u l-obbligi maħluqa mill-imsemmija direttiva jkunu ngħalqu jew le qabel tmiem tal-perijodu ta’ tranżizzjoni. Għalhekk, individwu li, bħar-rikorrenti fil-kawża prinċipali, ippreżenta r-rikors tiegħu quddiem il-qrati kompetenti ta’ Stat Membru qabel tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni, u għalhekk meta ma kien jeżisti ebda dubju dwar il-fatt li d-dritt tar-Renju Unit kellu jiġi interpretat konsistentement mad-dritt tal-Unjoni, ma jistax, għas-sempliċi raġuni li l-qorti nazzjonali kkonċernata tat deċiżjoni wara t-tmiem tal-perijodu ta’ tranżizzjoni, iktar jinvoka quddiem din il-qorti d-drittijiet mogħtija lilu mid-dritt tal-Unjoni.
73      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 50(3) TUE, moqri flimkien mal-Artikoli 126 u 127 tal-Ftehim dwar il-Ħruġ, għandu jiġi interpretat fis-sens li dan il-ftehim ma kkontestax l-applikabbiltà tal-Artikolu 19 tad-Direttiva 2006/54 għal kawża pendenti fid-data ta’ tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni, dwar fatti allegati ta’ diskriminazzjoni li seħħew qabel din id-data fil-kuntest tal-eżekuzzjoni ta’ kuntratt ta’ xogħol irregolat mid-dritt tar-Renju Unit.
Fuq it-tieni domanda
74      Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 288 TFUE għandux jiġi interpretat fis-sens li, meta l-qorti ta’ Stat Membru tinterpreta u tapplika d-dritt ta’ Stat Membru ieħor li jimplimenta direttiva, hija obbligata, bħal meta tinterpreta u tapplika d-dritt tagħha stess, tosserva l-prinċipju ta’ interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni.
–       Fuq l-obbligu, għall-qrati ta’ Stat Membru, li josservaw il-prinċipju ta’ interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni fl-applikazzjoni tad-dritt ta’ Stat Membru ieħor
75      Għandu jitfakkar li d-dritt tal-Unjoni huwa kkaratterizzat mill-fatt li joħroġ minn sors awtonomu, ikkostitwit mit-Trattati, mis-supremazija tiegħu fil-konfront tad-drittijiet tal-Istati Membri kif ukoll mill-effett dirett ta’ sensiela sħiħa ta’ dispożizzjonijiet applikabbli għaċ-ċittadini tagħhom u għalihom stess. Dawn il-karatteristiċi essenzjali tad-dritt tal-Unjoni taw lok għal network strutturat ta’ prinċipji, ta’ regoli u ta’ relazzjonijiet legali reċiprokament interdipendenti li jorbtu, reċiprokament, lill-Unjoni stess u lill-Istati Membri tagħha kif ukoll lil dawn bejniethom (sentenzi tas‑6 ta’ Marzu 2018, Achmea, C‑284/16, EU:C:2018:158, punt 33, u tal‑24 ta’ Ġunju 2019, Popławski, C‑573/17, EU:C:2019:530, punt 52 u l-ġurisprudenza ċċitata).
76      Il-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni jistabbilixxi l-preminenza tad-dritt tal-Unjoni fuq id-dritt tal-Istati Membri. Għaldaqstant, dan il-prinċipju jimponi fuq l-istanzi kollha ta’ dawn l-Istati li jagħtu effett sħiħ lid-diversi regoli tal-Unjoni, peress li d-dritt tal-imsemmija Stati ma jistax jaffettwa l-effett irrikonoxxut lil dawn id-diversi regoli fit-territorju tal-istess Stati (sentenza tal‑24 ta’ Ġunju 2019, Popławski, C‑573/17, EU:C:2019:530, punti 53 u 54 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
77      Sabiex tiġi ggarantita l-effettività tad-dispożizzjonijiet kollha tad-dritt tal-Unjoni, il-prinċipju ta’ supremazija jimponi, b’mod partikolari, fuq il-qrati tal-Istati Membri l-obbligu li jinterpretaw, sa fejn huwa possibbli, id-dritt domestiku tagħhom b’mod konformi mad-dritt tal-Unjoni (sentenza tal‑24 ta’ Ġunju 2019, Popławski, C‑573/17, EU:C:2019:530, punt 57).
78      Dan il-prinċipju ta’ interpretazzjoni konsistenti huwa inerenti għas-sistema tat-Trattati, sa fejn jippermetti lill-qorti ta’ Stat Membru tiżgura, fil-kuntest tal-ġurisdizzjoni tagħha, l-effettività sħiħa tad-dritt tal-Unjoni meta tiddeċiedi l-kawża li jkollha quddiemha (sentenza tal‑24 ta’ Ġunju 2019, Popławski, C‑573/17, EU:C:2019:530, punt 55 u l-ġurisprudenza ċċitata).
79      Skont ġurisprudenza stabbilita, direttiva ma tistax, minnha nnifisha, toħloq obbligi kontra individwu u għalhekk ma tistax tiġi invokata bħala tali fir-rigward tiegħu (sentenzi tal‑5 ta’ Ottubru 2004, Pfeiffer et, C‑397/01 sa C‑403/01, EU:C:2004:584, punt 108, kif ukoll tad‑19 ta’ Jannar 2010, Kücükdeveci, C‑555/07, EU:C:2010:21, punt 46). Barra minn hekk, l-obbligu tal-Istati Membri, li jirriżulta minn direttiva, li jilħqu r-riżultat previst minnha kif ukoll il-kompitu tagħhom li jadottaw il-miżuri ġenerali jew partikolari kollha sabiex jiżguraw l-eżekuzzjoni ta’ dan l-obbligu jorbot lill-awtoritajiet kollha tal-Istati Membri, inklużi l-awtoritajiet ġudizzjarji fil-kuntest tal-kompetenzi tagħhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑10 ta’ April 1984, von Colson u Kamann, 14/83, EU:C:1984:153, punt 26; tal‑5 ta’ Ottubru 2004, Pfeiffer et, C‑397/01 sa C‑403/01, EU:C:2004:584, punt 110, u tad‑19 ta’ Jannar 2010, Kücükdeveci, C‑555/07, EU:C:2010:21, punt 47).
80      Minn dan isegwi li l-qrati tal-Istati Membri huma obbligati, meta japplikaw id-dritt domestiku tagħhom u, b’mod partikolari, id-dispożizzjonijiet ta’ leġiżlazzjoni speċifikament adottata sabiex jimplimentaw ir-rekwiżiti ta’ direttiva, li jinterpretawha sa fejn huwa possibbli fid-dawl tat-test u tal-għan ta’ din id-direttiva sabiex jintlaħaq ir-riżultat previst minnha u, għaldaqstant, jikkonformaw ruħhom mat-tielet paragrafu tal-Artikolu 288 TFUE (sentenzi tal‑5 ta’ Ottubru 2004, Pfeiffer et, C‑397/01 sa C‑403/01, EU:C:2004:584, punt 113, kif ukoll tat‑12 ta’ Diċembru 2024, Getin Holding et, C‑118/23, EU:C:2024:1013, punt 75).
81      Ċertament, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-prinċipju ta’ interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni għandu ċerti limiti. Għalhekk, l-obbligu għall-qorti nazzjonali li tirreferi għall-kontenut ta’ direttiva meta tinterpreta u tapplika r-regoli rilevanti tad-dritt domestiku tagħha huwa limitat mill-prinċipji ġenerali tad-dritt, b’mod partikolari dawk ta’ ċertezza legali kif ukoll ta’ nuqqas ta’ retroattività, u ma jistax iservi ta’ bażi għal interpretazzjoni contra legem tad-dritt nazzjonali kkonċernat (sentenzi tal‑4 ta’ Lulju 2006, Adeneler et, C‑212/04, EU:C:2006:443, punt 110, kif ukoll tal‑5 ta’ Ġunju 2025, C‑349/24, EU:C:2025:397, punt 45).
82      Madankollu, il-prinċipju ta’ interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni jeħtieġ li l-qrati tal-Istati Membri jagħmlu dak kollu li jaqa’ taħt il-ġurisdizzjoni tagħhom, billi jieħdu inkunsiderazzjoni d-dritt domestiku kollu tagħhom u billi japplikaw metodi ta’ interpretazzjoni rrikonoxxuti minnu, sabiex tiġi ggarantita l-effettività sħiħa tad-direttiva inkwistjoni u sabiex tinstab soluzzjoni konsistenti mal-għan imfittex minnha (sentenzi tal‑4 ta’ Lulju 2006, Adeneler et, C‑212/04, EU:C:2006:443, punt 111, kif ukoll tal‑5 ta’ Ġunju 2025, Nuratau, C‑349/24, EU:C:2025:397, punt 46 u l-ġurisprudenza ċċitata).
83      Għalkemm tali interpretazzjoni konsistenti ma tkunx possibbli, il-qrati tal-Istati Membri huma obbligati jiżguraw, fil-kuntest tal-ġurisdizzjoni tagħhom, il-protezzjoni legali li tirriżulta għall-individwi mid-dritt tal-Unjoni u li jiggarantixxu l-effett sħiħ ta’ dan id-dritt billi jekk ikun meħtieġ ma japplikawx, fuq l-awtorità tagħhom stess, kull dispożizzjoni nazzjonali li tmur kontra dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni li għandha effett dirett fil-kawża li jkollhom quddiemhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑24 ta’ Ġunju 2019, Popławski, C‑573/17, EU:C:2019:530, punt 61, kif ukoll tat‑12 ta’ Diċembru 2024, Getin Holding et, C‑118/23, EU:C:2024:1013, punt 76).
84      Meta qorti ta’ Stat Membru, adita b’kawża bejn individwi, tintalab tapplika l-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru ieħor li timplimenta direttiva, hija obbligata, b’osservanza tal-prinċipji ġenerali tad-dritt, tinterpreta d-dispożizzjonijiet ta’ din il-leġiżlazzjoni b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni.
85      F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li hija l-qorti ta’ Stat Membru, adita b’kawża li fiha tkun inkwistjoni l-validità ta’ klawżola li tattribwixxi ġurisdizzjoni, li għandha, skont l-Artikolu 25(1) tar-Regolament Nru 1215/2012, tiġi evalwata skont il-leġiżlazzjoni tal-Istat li l-qrati tiegħu jkunu indikati f’din il-klawżola, li għandha tapplika din il-leġiżlazzjoni billi tinterpretaha konformement mad-dritt tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑18 ta’ Novembru 2020, DelayFix, C‑519/19, EU:C:2020:933, punt 51).
86      Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li qorti Awstrijaka, adita b’kawża fil-qasam tat-taxxa fuq il-valur miżjud (VAT), għandha l-obbligu li tinterpreta d-dritt applikabbli għal din il-kawża, kemm jekk ikun id-dritt tal-Istat Membru tax-xerrej intermedjarju jew dak tax-xerrej finali, konformement mad-dritt tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑8 ta’ Diċembru 2022, Luxury Trust Automobil, C‑247/21, EU:C:2022:966, punt 67).
87      Minn dan isegwi li, fil-kuntest ta’ tilwima bħal dik fil-kawża prinċipali, meta, skont ir-regoli tal-Konvenzjoni ta’ Ruma li r-Regolament Ruma I issostitwixxa, il-qrati ta’ Stat Membru aditi b’kawża għandhom japplikaw id-dritt ta’ Stat Membru ieħor, huma obbligati josservaw, fir-rigward tad-dritt ta’ dan l-Istat Membru l-ieħor, il-prinċipju ta’ interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali b’mod konformi mad-dritt tal-Unjoni.
88      Għandu jingħad ukoll li l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni, sa fejn huwa intiż li jiggarantixxi l-konsistenza mad-dritt tal-Unjoni tad-deċiżjonijiet mogħtija mill-awtoritajiet u mill-qrati tal-Istati Membri, tikkontribwixxi għall-osservanza tal-prinċipju ta’ fiduċja reċiproka bejn l-Istati Membri, peress li dan il-prinċipju għandu, fid-dritt tal-Unjoni, importanza fundamentali (Opinjoni 2/13 (Adeżjoni tal-Unjoni għall-KEDB), tat‑18 ta’ Diċembru 2014, EU:C:2014:2454, punt 191).
89      Dan il-prinċipju ta’ fiduċja reċiproka jimponi fuq kull wieħed mill-Istati Membri li jqis, ħlief f’ċirkustanzi eċċezzjonali, li l-Istati Membri l-oħra kollha josservaw id-dritt tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2024, Tudmur, C‑185/24 u C‑189/24, EU:C:2024:1036, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata). Minn dan isegwi li qorti ta’ Stat Membru li tinterpreta dispożizzjoni tad-dritt ta’ Stat Membru ieħor b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni tagħmel biss dak li hija għandha dritt tippreżumi, konformement mal-prinċipju ta’ fiduċja reċiproka, li jagħmlu l-qrati ta’ dan l-Istat Membru l-ieħor, li kieku jintalbu jinterpretaw l-istess dispożizzjoni.
90      Konsegwentement, il-prinċipju ta’ fiduċja reċiproka jimponi fuq il-qrati tal-Istati Membri dmir ta’ fiduċja fir-rigward tal-applikazzjoni korretta, fl-Istati Membri l-oħra, tad-dritt tal-Unjoni. B’mod partikolari, meta dawn il-qrati japplikaw id-dritt ta’ Stat Membru ieħor, f’kawża f’materji ċivili u kummerċjali, skont ir-regoli tal-Konvenzjoni ta’ Ruma li r-Regolament Ruma I ssostitwixxa, huma għandhom jagħmlu kull sforz, konformement mal-prinċipji applikabbli għar-rwol tal-qorti tal-forum, li jfittxu l-kontenut tad-dritt ta’ dan l-Istat Membru l-ieħor u l-interpretazzjoni tiegħu mogħtija mill-qrati ta’ dan tal-aħħar u għandhom jippreżumu li dan id-dritt u din l-interpretazzjoni huma konsistenti mad-dritt tal-Unjoni.
91      Għalhekk, fil-każ fejn il-qrati ta’ Stat Membru jkollhom dubji serji dwar il-konformità ta’ leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru ieħor ma’ direttiva li hija tittrasponi, dawn il-qrati għandhom jiżguraw l-interpretazzjoni li għandha tingħata lil din il-leġiżlazzjoni billi jużaw, jekk ikun il-każ, il-mekkaniżmi ta’ kooperazzjoni ġudizzjarja, b’mod partikolari l-mekkaniżmi li jippermettu li tinkiseb informazzjoni dwar id-dritt barrani, bħan-Network Ġudizzjarju Ewropew stabbilit permezz tal-Azzjoni Konġunta tal-Kunsill 98/428/JHA, tad‑29 ta’ Ġunju 1998 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 1, p. 91), jew il-Konvenzjoni Ewropea fil-qasam tal-informazzjoni dwar id-dritt barrani, tas‑7 ta’ Ġunju 1968 (Ġabra tat-Trattati tan-Nazzjonijiet Uniti, Vol. 720‑II, Nru 10346, p. 147).
92      Jekk jibqgħu dubji, l-imsemmija qrati għandhom ukoll il-possibbiltà, jew saħansitra l-obbligu, skont il-każijiet, li jagħmlu domandi preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja. Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li, fil-preżenza ta’ domandi intiżi li jippermettu lil qorti ta’ Stat Membru tevalwa l-kompatibbiltà mad-dritt tal-Unjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ Stat Membru ieħor, hija tista’ tipprovdi l-elementi ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li jippermettu lil dik il-qorti ssolvi l-problema legali li hija adita biha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑23 ta’ Novembru 1989, Eau de Cologne & Parfümerie-Fabrik 4711, C‑150/88, EU:C:1989:594, punt 12 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
93      Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet jirriżulta li, skont il-prinċipju ta’ fiduċja reċiproka, l-istħarriġ tal-konformità tad-dritt ta’ Stat Membru mad-dritt tal-Unjoni huwa bbażat prinċipalment fuq il-qorti ta’ dan l-Istat Membru u, sussidjarjament, fuq l-imħallfin tal-Istati Membri l-oħra li, jekk ikun il-każ, huma meħtieġa japplikaw id-dritt nazzjonali kkonċernat għal kawża mressqa quddiemhom.
94      Meta, skont ir-regoli tar-Regolament Ruma I jew, bħal fil-kawża prinċipali, dawk tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, qorti ta’ Stat Membru tintalab tapplika d-dritt ta’ Stat Membru ieħor għal kawża li jkollha quddiemha, hija għandha tiżgura ruħha mill-osservanza tad-dritt tal-Unjoni u hija, għaldaqstant, marbuta bħall-qorti ta’ dan l-Istat Membru l-ieħor, li tapplika d-dritt nazzjonali kkonċernat b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni u, jekk ikun il-każ, li ma tapplikax kull dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali kkonċernat li hija tqis li ma tistax tkun is-suġġett ta’ tali applikazzjoni konsistenti.
95      Il-kunsiderazzjonijiet preċedenti huma validi wkoll fil-każ fejn, bħal fit-tilwima fil-kawża prinċipali, qorti ta’ Stat Membru tintalab tapplika leġiżlazzjoni tar-Renju Unit li timplimenta l-Artikolu 19 tad-Direttiva 2006/54 għal kawża pendenti fid-data ta’ tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni msemmi fl-Artikolu 126 tal-Ftehim dwar il-Ħruġ, dwar fatti allegati ta’ diskriminazzjoni li seħħew qabel din id-data fil-kuntest tal-eżekuzzjoni ta’ kuntratt ta’ xogħol irregolat mid-dritt tar-Renju Unit li ġie konkluż qabel tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni msemmi fl-Artikolu 126 tal-Ftehim dwar il-Ħruġ. Fil-fatt, kif jirriżulta mir-risposta għall-ewwel domanda, dan l-Artikolu 19 jibqa’ applikabbli għal din il-kawża anki wara t-tmiem ta’ dan il-perijodu.
–       Fuq l-istħarriġ tal-osservanza, mill-qrati ta’ Stat Membru, tal-prinċipju ta’ interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni fl-applikazzjoni tad-dritt ta’ Stat Membru ieħor
96      Mid-deċiżjoni tar-rinviju u mill-osservazzjonijiet bil-miktub ippreżentati quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, fil-kuntest tal-appell ta’ kassazzjoni li hija ppreżentat quddiem il-qorti tar-rinviju, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali tikkritika s-sentenza tal-cour d’appel de Versailles (il-Qorti tal-Appell ta’ Versailles) li tinkludi interpretazzjoni tad-dritt tar-Renju Unit applikabbli għall-kawża prinċipali mhux konsistenti mad-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari mad-Direttiva 2006/54.
97      Issa, skont ġurisprudenza stabbilita tal-qorti tar-rinviju, imsemmija fid-deċiżjoni tar-rinviju, “il-qrati li jiddeċiedu fuq il-mertu japplikaw u jinterpretaw b’mod sovran il-liġi barranija”. Barra minn hekk, mill-proċess li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li r-rwol tal-qorti ta’ kassazzjoni hija limitata għall-istħarriġ tad-difetti ta’ motivazzjoni u tal-iżnaturament tad-dritt barrani, b’tali mod li hija tillimita ruħha li tistħarreġ jekk il-qrati li jiddeċiedu fuq il-mertu fittxewx il-kontenut ta’ dan id-dritt, mingħajr ma tippermetti li jiġu ċċensurati l-iżbalji ta’ interpretazzjoni jew ta’ applikazzjoni tal-imsemmi dritt.
98      Waqt is-seduta quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, il-Gvern Franċiż indika li, għalkemm, skont ġurisprudenza stabbilita tal-qorti tar-rinviju, din tikklassifika d-dritt ta’ Stat ieħor bħala “regola tad-dritt”, hija tqis li dan id-dritt huwa l-istess bħal punt ta’ fatt, b’tali mod li, meta tiġi adita, fil-kuntest ta’ appell ta’ kassazzjoni, b’kawża li taqa’ taħt dan id-dritt barrani, l-istħarriġ tagħha tal-konsistenza tal-applikazzjoni, mill-qrati li jiddeċiedu fuq il-mertu, tal-imsemmi dritt barrani mad-dritt tal-Unjoni huwa limitat.
99      Konsegwentement, jidher li, meta l-qorti tar-rinviju tkun adita b’tilwima bejn individwi li taqa’ taħt id-dritt ta’ Stat Membru ieħor jew ta’ Stat simili, il-possibbiltà li tistħarreġ, fil-kuntest ta’ appell ta’ kassazzjoni, il-konsistenza tal-applikazzjoni ta’ dan id-dritt mill-qrati li jiddeċiedu fuq il-mertu mad-dritt tal-Unjoni hija wkoll limitata.
100    Kif jirriżulta mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti, l-Artikolu 288 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li, meta l-qorti ta’ Stat Membru tinterpreta u tapplika d-dritt ta’ Stat Membru ieħor li jimplimenta direttiva, hija obbligata, bħal meta tinterpreta u tapplika d-dritt tagħha stess, li tosserva l-prinċipju ta’ interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni.
101    Issa, mingħajr ma jinkiser l-obbligu, li jirriżulta mit-tielet paragrafu tal-Artikolu 288 TFUE, li jipprovdi li l-awtoritajiet kollha tal-Istati Membri, inklużi l-qrati, huma obbligati jilħqu r-riżultat previst minn direttiva, l-istħarriġ imwettaq mill-qorti ta’ kassazzjoni b’risposta għal aggravju bbażat fuq l-interpretazzjoni, minn qorti ta’ grad inferjuri, tad-dritt ta’ Stat Membru ieħor bi ksur ta’ direttiva ma jistax jiġi limitat għas-sempliċi raġuni li, bħala regola ġenerali, din il-qorti tqis li d-dritt barrani huwa l-istess bħal punt ta’ fatt. Dan l-istħarriġ għandu jirrigwarda l-osservanza, mill-qorti ta’ grad inferjuri, tal-obbligu ta’ interpretazzjoni konsistenti mar-riżultat previst mid-Direttiva li, kif jirriżulta mill-punti 84 u 94 ta’ din is-sentenza, jeżisti indipendentement mill-kwistjoni dwar jekk id-dritt li għandu jiġi interpretat huwiex dak tal-forum jew ta’ Stat Membru ieħor.
102    Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 288 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li, meta l-qorti ta’ Stat Membru tinterpreta u tapplika d-dritt ta’ Stat Membru ieħor li jimplimenta direttiva, hija obbligata, bħal meta tinterpreta u tapplika d-dritt tagħha stess, li tosserva l-prinċipju ta’ interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni.
Fuq l-ispejjeż
103    Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) taqta’ u tiddeċiedi:
1)      L-Artikolu 50(3) TEU, moqri flimkien mal-Artikoli 126 u 127 tal-Ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq mill-Unjoni Ewropea u mill-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika, approvat bid-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2020/135 tat‑30 ta’ Jannar 2020,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
dan il-ftehim ma kkontestax l-applikabbiltà tal-Artikolu 19 tad-Direttiva 2006/54/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑5 ta’ Lulju 2006 dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ opportunitajiet indaqs u ta’ trattament ugwali tal-irġiel u n-nisa fi kwistjonijiet ta’ impjiegi u xogħol, għal kawża pendenti fid-data ta’ tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni msemmija f’dan l-Artikolu 126, dwar fatti allegati ta’ diskriminazzjoni li seħħew qabel din id-data fil-kuntest tal-eżekuzzjoni ta’ kuntratt ta’ xogħol irregolat mid-dritt tar-Renju Unit.
2)      L-Artikolu 288 TFUE
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
meta l-qorti ta’ Stat Membru tinterpreta u tapplika d-dritt ta’ Stat Membru ieħor li jimplimenta direttiva, hija obbligata, bħal meta tinterpreta u tapplika d-dritt tagħha stess, li tosserva l-prinċipju ta’ interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni.
Firem
*      Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.