62022CJ0132
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Sitt Awla)
15 ta’ Ġunju 2023 (
*1
) (
i
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Moviment liberu tal-ħaddiema – Artikolu 45 TFUE – Regolament (UE) Nru 492/2011 – Artikolu 3(1) – Ostakolu – Ugwaljanza fit-trattament – Proċedura ta’ klassifikazzjoni għall-għoti ta’ karigi f’ċerti stabbilimenti pubbliċi nazzjonali – Kundizzjoni għall-ammissjoni marbuta mal-esperjenza professjonali preċedenti miksuba fi ħdan dawn l-istabbilimenti – Leġiżlazzjoni nazzjonali li ma tippermettix li tittieħed inkunsiderazzjoni l-esperjenza professjonali miksuba fi Stati Membri oħra – Ġustifikazzjoni – Għan tal-ġlieda kontra l-prekarjetà”
Fil-Kawża C‑132/22,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mit-Tribunale amministrativo regionale per il Lazio (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali tal-Lazio, L-Italja), permezz ta’ deċiżjoni tat‑13 ta’ Diċembru 2021, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fil‑25 ta’ Frar 2022, fil-proċedura
BM,
NP
vs
Ministero dell’Istruzione, dell’Università e della Ricerca – MIUR,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Sitt Awla),
komposta minn P. G. Xuereb, President tal-Awla, A. Arabadjiev (Relatur), President tal-Ewwel Awla u A. Kumin, Imħallef,
Avukat Ġenerali: M. Szpunar,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal BM u NP, minn D. Terracciano, avukata,
–
għall-Gvern Taljan, minn G. Palmieri, bħala aġenta, assistita minn L. Fiandaca u A. Jacoangeli, avvocati dello Stato,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn B.-R. Killmann u D. Recchia, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li taqta’ l-kawża mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 45(1) u (2) TFUE kif ukoll tal-Artikolu 3(1)(b) tar-Regolament (UE) Nru 492/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑5 ta’ April 2011 dwar il-moviment liberu tal-ħaddiema fi ħdan l-Unjoni (ĠU 2011, L 141, p. 1).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn BM u NP, ċittadini Taljani li kisbu esperjenza professjonali fi Stati Membri oħra minbarra r-Repubblika Taljana, u l-Ministero dell’ Istruzione, dell’Università e della Ricerca – MIUR (il-Ministeru għall-Edukazzjoni, għall-Universitajiet u għar-Riċerka, l-Italja) (iktar ’il quddiem il- “Ministeru”) dwar il-legalità ta’ digriet ministerjali li jipprovdi li ma għandhomx jiġu ammessi għall-proċedura ta’ inklużjoni fil-listi bl-għan tar-reklutaġġ, permezz ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien indeterminat u għal żmien determinat, ta’ persunal fl-istabbilimenti pubbliċi ta’ taħriġ superjuri artistiku, mużikali u koreġrafiku Taljani li l-kandidati li kisbu ċerta esperjenza professjonali f’dawn l-istabbilimenti.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Ir-Regolament Nru 492/2011
3
L-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 492/2011 jipprovdi:
Taħt dan ir-Regolament, dispożizzjonijiet stabbiliti b’liġi, regolament, jew azzjoni amministrativa ta’ xi Stat Membru m’għandhomx japplikaw:
[…]
(b)
fejn, għalkemm applikabbli irrispettivament miċ-ċittadinanza, l-għan jew l-effett esklużiv jew prinċipali tagħhom hu li jżommu ċittadini ta’ Stati Membri oħra ’l bogħod mill-impjieg offrut.
[…]”
Il-Ftehim qafas fuq ix-xogħol għal żmien determinat
4
Il-klawżola 5 tal-Ftehim qafas dwar xogħol għal terminu fiss [żmien determinat], konkluż fit‑18 ta’ Marzu 1999, li jinsab fl-Anness tad-Direttiva tal-Kunsill 1999/70/KE tat‑28 ta’ Ġunju 1999 dwar il-ftehim qafas dwar xogħol għal żmien fiss [żmien determinat] konkluż mill-ETUC, mill-UNICE u miċ-CEEP (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 3, p. 368), intitolata “Miżuri għal prevenzjoni tal-abbuż”, hija fformulata kif ġej:
“1. Sabiex jiġi ipprevenut l-abbuż ikkawżat mill-użu ta’ kuntratti jew relazzjonijiet suċċessivi ta’ impjieg għal terminu fiss, wara konsultazzjoni ma’ l-imsieħba soċjali skond il-liġi nazzjonali, il-ftehim kollettiv jew il-prattika, u/jew l-imsieħba soċjali, għandhom, meta ma hemm ebda miżuri ekwivalenti legali biex jipprevjenu l-abbuż, jintroduċu b’mod li jieħu kont tal-ħtiġiet tas-setturi u/jew kategoriji speċifiċi ta’ ħaddiema, waħda jew iktar mill-miżuri li ġejjin:
(a)
raġunijiet oġġettivi li jiġġustifikaw it-tiġdid ta’ dawn il-kuntratti jew relazzjonijiet;
(b)
iż-żmien massimu totali ta’ kuntratti jew relazzjonijiet suċċessivi ta’ impjieg għal terminu fiss;
(ċ)
in-numru ta’ tiġdid ta’ dawn il-kuntratti jew relazzjonijiet.
2. L-Istati Membri wara konsultazzjoni ma’ l-imsieħba soċjali u/jew l-imsieħba soċjali għandhom, meta approprjat, jiddeterminaw taħt liema kondizzjonijiet il-kuntratti jew ir-relazzjonijiet ta’ impjieg għal terminu fiss:
(a)
għandhom jitqiesu bħala ‘suċċessivi’;
(b)
għandhom jitqiesu bħala kuntratti jew relazzjonijiet għal żmien indefinit [żmien indeterminat].”
Id-dritt Taljan
5
L-Artikolu 1(653) u (655) tal-legge n. 205 – Bilancio di previsione dello Stato per l’anno finanziario 2018 e bilancio pluriennale per il triennio 2018–2020 (il-Liġi Nru 205 dwar il-Baġit tal-Istat għas-sena finanzjarja 2018 u baġit multiannwali għall-perijodu ta’ tliet snin 2018–2020), tas‑27 ta’ Diċembru 2017 (GURI Nru 302, tad‑29 ta’ Diċembru 2017) (iktar ’il quddiem il-“Liġi Nru 205/2017”), jipprevedi:
“653.   Sabiex tiġi rrimedjata l-prekarjetà fl-istabbilimenti ta’ taħriġ superjuri, artistiku, mużikali u koregrafiku, EUR 1 miljun huma allokati għas-sena 2018, EUR 6.6 miljun għas-sena 2019, EUR 11.6 miljun għas-sena 2020, EUR 15.9 miljun għas-sena 2021, EUR 16.4 miljun għas-sena 2022, EUR 16.8 miljun għal kull sena mill-2023 sal-2025, EUR 16.9 miljun għas-sena 2026, EUR 17.5 miljun għas-sena 2027, EUR 18.1 miljun għas-sena 2028 u EUR 18.5 miljun fis-sena mis-sena 2029. […]
[…]
655.   L-għalliema li ma għandhomx diġà kuntratt għal żmien indeterminat fl-istabbilimenti msemmija fil-paragrafu 653, li jkunu għaddew minn kompetizzjoni selettiva għall-finijiet tar-reġistrazzjoni fil-klassifikazzjoni tal-iskejjel u li akkumulaw, sas-sena akkademika 2020/2021 inkluża, mill-inqas tliet snin akkademiċi ta’ tagħlim, anki jekk mhux konsekuttivi, matul l-aħħar tmien snin akkademiċi, f’wieħed mill-istabbilimenti msemmija iktar ’il fuq fil-korsijiet previsti fl-Artikolu 3 tar-Regolament imsemmi fid-Digriet tal-President tar-Repubblika Nru 212, tat‑8 ta’ Lulju 2005, u fil-korsijiet ta’ taħriġ previsti fl-Artikolu 3(3) tar-Regolament ta’ implimentazzjoni tad-Digriet tal-Ministru tal-Edukazzjoni, tal-Universitajiet u tar-Riċerka Nru 249, tal‑10 ta’ Settembru 2010, huwa inkluż f’klassifikazzjonijiet nazzjonali speċjali għall-għoti ta’ pożizzjonijiet ta’ tagħlim permanenti u għal żmien determinat, suġġetti għall-klassifikazzjonijiet nazzjonali eżistenti u għal dawk imsemmija fil-paragrafu 653, fil-limitu tal-pożizzjonijiet vakanti disponibbli. L-inklużjoni hija prevista skont il-modalitajiet iddefiniti permezz ta’ digriet tal-Ministru tal-Edukazzjoni Nazzjonali, tal-Universitajiet u tar-Riċerka.”
6
L-Artikolu 2(1) tad-decreto ministeriale n. 597 – Costituzione graduatorie riservate per il personale docente delle Istituzioni AFAM (id-Digriet Ministerjali Nru 597, dwar il-proċedura għall-istabbiliment ta’ klassifikazzjonijiet irriżervati għall-persunal li jgħallem fi stabbilimenti ta’ taħriġ superjuri artistiku, mużikali u koregrafiku), tal‑14 ta’ Awwissu 2018 (iktar ’il quddiem id-“Digriet Ministerjali Nru 597/2018”), jipprovdi li huma biss il-kandidati li jkunu għallmu matul mill-inqas tliet snin akkademiċi fil-korsijiet imsemmija fl-Artikolu 3 tad-Digriet tal-President tar-Repubblika Nru 212/2005, tat‑8 ta’ Lulju 2005, jew fil-korsijiet imsemmija fl-Artikolu 3(3) tad-Digriet tal-Ministru tal-Edukazzjoni, tal-Universitajiet u tar-Riċerka Nru 249, tal‑10 ta’ Settembru 2010, li jistgħu jipparteċipaw f’din il-proċedura.
7
Punt A tal-Artikolu 8(1) tad-Digriet Ministerjali Nru 597/2018 jipprevedi l-possibbiltà li, għall-finijiet tal-valutazzjoni tal-kwalifiki tal-kandidati ammessi sabiex jipparteċipaw f’din il-proċedura, tittieħed inkunsiderazzjoni l-esperjenza professjonali miksuba fi stabbilimenti tal-istess livell bħall-istabbilimenti Taljani ta’ taħriġ superjuri artistiku, mużikali u koregrafiku, li jinsabu barra mill-pajjiż.
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
8
Permezz ta’ rikorsi distinti ppreżentati matul is-sena 2018 quddiem it-Tribunale amministrativo regionale per il Lazio (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali ta’ Lazio, l-Italja), li hija l-qorti tar-rinviju, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali talbu l-annullament tad-Digriet Ministerjali Nru 597/2018, billi sostnew, b’mod partikolari, li, billi ma rrikonoxxewx, għall-finijiet tal-parteċipazzjoni fil-proċedura ta’ għoti ta’ pożizzjonijiet ta’ għalliema, għal żmien indeterminat u għal żmien determinat, fl-istabbilimenti pubbliċi ta’ taħriġ superjuri artistiku, mużikali u koregrafiku Taljani, imsemmija fl-Artikolu 1(655) tal-Liġi Nru 205/2017, l-esperjenza professjonali ta’ tliet snin akkademiċi jew iktar miksuba fi stabbilimenti tal-istess livell li jinsabu fi Stati Membri oħra minbarra r-Repubblika Taljana, l-imsemmi digriet ministerjali jikser l-Artikolu 45 TFUE u l-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 492/2011.
9
Il-Ministeru jsostni li d-Digriet Ministerjali Nru 597/2018 ma jistax jiġi kkunsidrat bħala illegali, peress li ġie adottat abbażi tal-Liġi Nru 205/2017, li hija intiża, kif jirriżulta mill-Artikolu 1(653) tagħha, sabiex tirrimedja l-prekarjetà storika tas-settur tal-formazzjoni superjuri artistika, mużikali u koregrafika u tqiegħed lill-Ministeru f’sitwazzjoni ta’ kompetenza limitata. Barra minn hekk, ma hemmx ksur tal-Artikolu 45 TFUE u lanqas tar-Regolament Nru 492/2011, peress li ma hemmx differenza fit-trattament ibbażata fuq in-nazzjonalità tal-kandidati, peress li l-proċedura prevista fl-Artikolu 1(655) tal-Liġi Nru 205/2017 hija miftuħa kemm għaċ-ċittadini Taljani kif ukoll għall-barranin. Barra minn hekk, il-fatt li l-persuni li kisbu esperjenza fi Stati Membri oħra jiġu permessi jipparteċipaw f’din il-proċedura jiżnatura l-loġika tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni, li hija intiża li tiffavorixxi t-tneħħija tal-impjieg prekarju fl-istabbilimenti pubbliċi Taljani ta’ taħriġ superjuri artistiku, mużikali u koregrafiku permezz tal-istabbiliment ta’ listi ta’ għalliema li kisbu l-esperjenza professjonali tagħhom f’dawn l-istabbilimenti, u mhux barra mill-pajjiż.
10
Il-Qorti tar-rinviju tosserva li, waqt l-adozzjoni tad-Digriet Ministerjali Nru 597/2018, il-Ministeru kellu jirreferi għad-dispożizzjonijiet tal-Liġi Nru 205/2017 sabiex jidentifika l-kundizzjonijiet ta’ parteċipazzjoni fil-proċedura msemmija fl-Artikolu 1(655) ta’ din il-liġi.
11
Skont il-qorti tar-rinviju, il-Liġi Nru 205/2017 tidher li tikkostitwixxi restrizzjoni għall-moviment liberu tal-ħaddiema, peress li tillimita l-aċċess għall-proċedura ta’ attribuzzjoni ta’ pożizzjonijiet ta’ għalliema, għal żmien indeterminat u għal żmien determinat, fl-istabbilimenti pubbliċi ta’ taħriġ superjuri artistiku, mużikali u koregrafiku Taljani, billi tirriżervah biss għall-għalliema li għandhom esperjenza minn qabel ta’ mill-inqas tliet snin f’dawn l-istabbilimenti.
12
Madankollu, mis-sentenzi tal‑10 ta’ Ottubru 2019, Krah (C‑703/17, EU:C:2019:850), u tat‑23 ta’ April 2020, Land Niedersachsen (Perijodi preċedenti ta’ attività rilevanti) (C‑710/18, EU:C:2020:299), jirriżulta li miżuri li jirrestrinġu l-moviment liberu tal-ħaddiema jistgħu jiġu ammessi meta dawn ikunu intiżi sabiex jintlaħaq wieħed mill-għanijiet stabbiliti fit-Trattat FUE jew ikunu ġġustifikati minn raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali u josservaw il-prinċipju ta’ proporzjonalità.
13
Fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk l-għan “li jitwaqqaf il-fenomenu tal-impjieg prekarju” fl-istabbilimenti pubbliċi ta’ taħriġ superjuri artistiku, mużikali u koregrafiku Taljani, stabbilit mil-Liġi Nru 205/2017, jikkostitwixxix għan ta’ interess ġenerali li jista’ jiġġustifika din ir-restrizzjoni u jekk din hijiex proporzjonata meta mqabbla ma’ dan l-għan, il-qorti tar-rinviju tosserva, fl-ewwel lok, li mis-sentenza tas‑26 ta’ Novembru 2014, Mascolo et (C‑22/13, C‑61/13 sa C‑63/13 u C-418/13, EU:C:2014:2401), li l-adozzjoni mill-Istati Membri ta’ miżuri intiżi għall-ġlieda kontra l-fenomenu tal-impjieg prekarju fl-amministrazzjoni pubblika, li jirriżulta mill-konklużjoni ripetuta ta’ kuntratti għal żmien determinat, hija intiża sabiex tissodisfa interessi mhux biss nazzjonali iżda wkoll dawk tal-Unjoni Ewropea.
14
Fit-tieni lok, il-parteċipazzjoni fil-proċedura msemmija fl-Artikolu 1(655) tal-Liġi Nru 205/2017 ma tirrappreżentax l-uniku mezz sabiex tinkiseb pożizzjoni ta’ għalliem għal żmien indeterminat jew determinat fl-istabbilimenti pubbliċi ta’ taħriġ superjuri artistiku, mużikali u koregrafiku Taljani. Fil-fatt, sa nofs il-persunal permanenti ta’ dawn l-istabbilimenti huma rreklutati abbażi ta’ listi ta’ klassifikazzjonijiet nazzjonali speċjali, filwaqt li l-bqija ta’ dan il-persunal jiġi rreklutat wara proċeduri ta’ selezzjoni pubbliċi abbażi ta’ kwalifiki u eżamijiet. Barra minn hekk, il-kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat huma konklużi bi prijorità mal-għalliema inklużi f’dawn il-listi. Meta ma jkunx possibbli li jimtlew il-pożizzjonijiet vakanti kollha b’dan il-mod, l-istabbilimenti kkonċernati jistgħu jniedu sejħiet għal kandidaturi sabiex jistabbilixxu listi speċifiċi għal kull stabbiliment.
15
Fit-tielet lok, mill-ġurisprudenza tal-Corte costituzionale (il-Qorti Kostituzzjonali, l-Italja) jirriżulta li regoli li, bħal dawk inkwistjoni fit-tilwima li biha l-qorti tar-rinviju huwa adit, jipprevedu kompetizzjonijiet straordinarji huma bħala prinċipju konformi mal-Kostituzzjoni Taljana, peress li huma stabbiliti sabiex jiġi żgurat il-funzjonament tajjeb tal-amministrazzjoni, sabiex tingħata ċertezza lir-relazzjonijiet legali kif ukoll sabiex tiġi rrimedjata l-prekarjetà tal-impjieg u peress li dawn la jirrestrinġu b’mod irraġonevoli d-dritt ta’ aċċess għall-impjiegi pubbliċi u lanqas il-prinċipju tal-kompetizzjoni ġenerali.
16
F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-Tribunale amministrativo regionale per il Lazio (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali ta’ Lazio, l-Italja) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikolu 45(1), l-Artikolu 45(2) TFUE u l-Artikolu 3(1)(b) tar-[Regolament (UE) Nru 492/2011] għandhom jiġu interpretati bħala li jipprekludu regola bħal dik prevista fl-Artikolu 1(655) tal-Liġi Nru 205/2017, li tgħid li, għal sehem fi proċedura ta’ inklużjoni fil-listi għall-konklużjoni ulterjuri ta’ kuntratti ta’ tagħlim għal żmien [indeterminat u] determinat fl-istabbilimenti Taljani tal-AFAM, titqies biss l-esperjenza professjonali miksuba mill-kandidati f’dawn l-istabbilimenti nazzjonali, u mhux dik li jkunu kisbu fi stabbilimenti tal-istess livell f’pajjiżi Ewropej oħra, peress li l-proċedura inkwistjoni għandha l-għan partikolari li tiġġieled il-fenomenu tax-xogħol prekarju fl-Italja; fil-każ li din il-leġiżlazzjoni Taljana ma tkunx ikkunsidrata mill-Qorti tal-Ġustizzja bħala f’kunflitt b’mod astratt mal-qafas leġiżlattiv Ewropew, il-miżuri li hija tipprevedi jistgħu jitqiesu proporzjonati, fil-konkret, mal-għan ta’ interess ġenerali msemmi iktar ’il fuq?”
Fuq id-domanda preliminari
17
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 45 TFUE u l-Artikolu 3(1)(b) tar-Regolament Nru 492/2011 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li huma biss il-kandidati li jkunu kisbu ċerta esperjenza professjonali fl-istabbilimenti pubbliċi nazzjonali ta’ taħriġ superjuri artistiku, mużikali u koregrafiku li jistgħu jiġu ammessi għal proċedura ta’ inklużjoni fil-listi stabbiliti għar-reklutaġġ, permezz ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien indeterminat u għal żmien determinat, ta’ persunal f’dawn l-istabbilimenti u li għalhekk tipprekludi t-teħid inkunsiderazzjoni, għall-finijiet tal-ammissjoni għal din il-proċedura, tal-esperjenza professjonali miksuba fi Stati Membri oħra.
18
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li d-dispożizzjonijiet kollha tat-Trattat FUE dwar il-moviment liberu tal-persuni huma intiżi li jiffaċilitaw, għaċ-ċittadini tal-Istati Membri, l-eżerċizzju ta’ attivitajiet professjonali ta’ kull natura fit-territorju tal-Unjoni u jipprekludu miżuri li jistgħu jisfavorixxu lil dawn iċ-ċittadini meta jkunu jixtiequ jeżerċitaw attività ekonomika fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor (sentenzi tat‑23 ta’ April 2020, Land Niedersachsen (Perijodi preċedenti ta’ attività rilevanti), C‑710/18, EU:C:2020:299, punt 24, u tat‑28 ta’ April 2022, Gerencia Regional de Salud de Castilla y León, C‑86/21, EU:C:2022:310, punt 21).
19
Mill-ġurisprudenza jirriżulta li jaqgħu taħt l-Artikolu 45 TFUE l-kundizzjonijiet ta’ reklutaġġ, b’mod partikolari, għall-impjiegi fl-amministrazzjoni pubblika minbarra dawk imsemmija fil-paragrafu 4 ta’ din id-dispożizzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑26 ta’ Mejju 1982, Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju, 149/79, EU:C:1982:195, punt 11, kif ukoll tal‑11 ta’ Frar 2021, Katoen Natie Bulk Terminals u General Services Antwerp, C‑407/19 u C‑471/19, EU:C:2021:107, punt 82).
20
Dispożizzjonijiet nazzjonali li jipprekludu jew jiddisswadu ħaddiem ċittadin ta’ Stat Membru milli jitlaq mill-Istat ta’ oriġini tiegħu sabiex jeżerċita d-dritt tiegħu ta’ moviment liberu jikkostitwixxu restrizzjonijiet għal din il-libertà, fis-sens tal-Artikolu 45(1) TFUE, anki jekk dawn japplikaw indipendentement min-nazzjonalità tal-ħaddiema kkonċernati (sentenza tat‑28 ta’ April 2022, Gerencia Regional de Salud de Castilla y León, C‑86/21, EU:C:2022:310, punt 23 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
21
Barra minn hekk, l-Artikolu 45 TFUE għandu b’mod partikolari l-għan li jevita li ħaddiem li, billi jkun għamel użu mid-dritt ta’ moviment liberu tiegħu, ikun okkupa impjiegi f’iktar minn Stat Membru wieħed jiġi, mingħajr ġustifikazzjoni oġġettiva, ittrattat b’mod inqas favorevoli minn dak li jkun wettaq il-karriera kollha tiegħu fi Stat Membru wieħed (sentenza tat‑28 ta’ April 2022, Gerencia Regional de Salud de Castilla y León, C‑86/21, EU:C:2022:310, punt 24 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
22
Fil-fatt, il-moviment liberu tal-persuni ma jintlaħaqx kompletament jekk l-Istati Membri jkunu jistgħu jirrifjutaw il-benefiċċju ta’ din id-dispożizzjoni lil dawk iċ-ċittadini tagħhom li jkunu użaw il-faċilitajiet previsti fid-dritt tal-Unjoni u li jkunu kisbu, favur dawn tal-aħħar, kwalifiki professjonali fi Stat Membru differenti minn dak tan-nazzjonalità tagħhom (sentenza tat‑28 ta’ April 2022, Gerencia Regional de Salud de Castilla y León, C‑86/21, EU:C:2022:310, punt 25 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
23
Il-Qorti tal-Ġustizzja għalhekk iddeċidiet li leġiżlazzjoni nazzjonali li ma tiħux inkunsiderazzjoni l-perijodi preċedenti kollha ta’ attività ekwivalenti li jkunu twettqu fi Stat Membru differenti minn dak ta’ oriġini tal-ħaddiem migrant tista’ tirrendi inqas attraenti l-moviment liberu tal-ħaddiema, bi ksur tal-Artikolu 45(1) TFUE (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑30 ta’ Settembru 2003, Köbler, C‑224/01, EU:C:2003:513, punt 74; tal‑10 ta’ Ottubru 2019, Krah, C‑703/17, EU:C:2019:850, punt 54; tat‑23 ta’ April 2020, Land Niedersachsen (Perijodi preċedenti ta’ attività rilevanti), C‑710/18, EU:C:2020:299, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tat‑28 ta’ April 2022, Gerencia Regional de Salud de Castilla y León, C‑86/21, EU:C:2022:310, punt 26).
24
Barra minn hekk, mill-ġurisprudenza jirriżulta li, meta organu pubbliku ta’ Stat Membru, fl-okkażjoni tar-reklutaġġ ta’ persunal għal pożizzjonijiet li ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 45(4) TFUE, jipprevedi li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-attivitajiet professjonali preċedenti, eżerċitati mill-kandidati fi ħdan amministrazzjoni pubblika, dan l-organu ma jistax jagħmel distinzjoni skont jekk dawn l-attivitajiet ġewx eżerċitati fis-servizz pubbliku ta’ dan l-Istat Membru jew f’dak ta’ Stat Membru ieħor (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑23 ta’ Frar 1994, Scholz, C‑419/92, EU:C:1994:62, punt 12, u tat‑12 ta’ Mejju 2005, Il‑Kummissjoni vs L‑Italja, C‑278/03, EU:C:2005:281, punt 14).
25
Għandu jiġi rrilevat li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali tista’ tiddiswadi lil ħaddiem milli jeżerċita d-dritt tiegħu ta’ moviment liberu previst fl-Artikolu 45 TFUE, sa fejn hija timponi kundizzjoni ta’ esperjenza professjonali minima għall-finijiet tal-inklużjoni tal-kandidati fil-listi stabbiliti skont id-Digriet Ministerjali Nru 597/2018 għar-reklutaġġ, permezz ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat u għal żmien indeterminat, ta’ persunal fl-istabbilimenti pubbliċi Taljani ta’ taħriġ superjuri artistiku, mużikali u koregrafiku, iżda tipprekludi li tittieħed inkunsiderazzjoni, għal dan l-għan, l-esperjenza miksuba fi Stati Membri oħra minbarra r-Repubblika Taljana.
26
Fil-fatt, tali ħaddiem jista’ jiġi dissważ milli jitlaq mill-Istat Membru ta’ oriġini tiegħu sabiex imur jaħdem jew jistabbilixxi ruħu fi Stat Membru ieħor, jekk din iċ-ċirkustanza ċċaħħdu mill-possibbiltà li jara, mar-ritorn tiegħu fl-ewwel Stat Membru, l-esperjenza professjonali tiegħu miksuba fit-tieni Stat Membru meħuda inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-inklużjoni f’dawn il-listi.
27
Barra minn hekk, għandu jitfakkar li l-Artikolu 45(2) TFUE jistabbilixxi li l-moviment liberu tal-ħaddiema jimplika l-abolizzjoni ta’ kull diskriminazzjoni, ibbażata fuq in-nazzjonalità, bejn il-ħaddiema tal-Istati Membri, f’dak li jirrigwarda l-impjieg, ir-remunerazzjoni u l-kundizzjonijiet l-oħra tax-xogħol (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑28 ta’ April 2022, Gerencia Regional de Salud de Castilla y León, C‑86/21, EU:C:2022:310, punt 29 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
28
Għandu jitfakkar, f’dan ir-rigward, li l-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament stabbilit fl-Artikolu 45 TFUE jipprojbixxi mhux biss id-diskriminazzjoni diretta, ibbażata fuq in-nazzjonalità, iżda wkoll il-forom indiretti kollha ta’ diskriminazzjoni li, bl-applikazzjoni ta’ kriterji oħra ta’ distinzjoni, iwasslu fil-fatt għall-istess riżultat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑28 ta’ April 2022, Gerencia Regional de Salud de Castilla y León, C‑86/21, EU:C:2022:310, punt 30 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
29
F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali, minkejja li tapplika mingħajr distinzjoni għall-ħaddiema kollha, tkun xi tkun in-nazzjonalità tagħhom, għandha titqies li hija indirettament diskriminatorja meta hija tista’, min-natura tagħha stess, taffettwa iktar lill-ħaddiema ċittadini ta’ Stati Membri oħra milli lill-ħaddiema nazzjonali u li, konsegwentement, tirriskja li tisfavorixxi b’mod iktar partikolari lil tal-ewwel, sakemm ma tkunx oġġettivament iġġustifikata u proporzjonata għall-għan imfittex (sentenza tat‑28 ta’ April 2022, Gerencia Regional de Salud de Castilla y León, C‑86/21, EU:C:2022:310, punt 31 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
30
Sabiex miżura tkun tista’ tiġi kklassifikata bħala indirettament diskriminatorja, ma huwiex neċessarju li jkollha l-effett li tiffavorixxi liċ-ċittadini nazzjonali kollha jew li tisfavorixxi biss liċ-ċittadini ta’ Stati Membri oħra bl-esklużjoni taċ-ċittadini nazzjonali (sentenza tat‑28 ta’ April 2022, Gerencia Regional de Salud de Castilla y León, C‑86/21, EU:C:2022:310, punt 32 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
31
F’dan il-każ, billi tirrifjuta li tieħu inkunsiderazzjoni l-esperjenza professjonali ekwivalenti miksuba minn ħaddiem migrant fi ħdan stabbiliment ta’ Stat Membru li ma huwiex ir-Repubblika Taljana, il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali tista’ taffettwa iktar lill-ħaddiema migranti milli lill-ħaddiema nazzjonali billi tqiegħed fi żvantaġġ b’mod iktar partikolari lil tal-ewwel sa fejn dawn probabbilment se jkunu kisbu esperjenza professjonali fi Stat Membru li ma huwiex ir-Repubblika Taljana qabel ma ddaħħal l-istabbilimenti Taljani ta’ taħriġ superjuri artistiku, mużikali u koregrafiku (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑28 ta’ April 2022, Gerencia Regional de Salud de Castilla y León, C‑86/21, EU:C:2022:310, punt 33). Għaldaqstant, din il-leġiżlazzjoni tista’ toħloq differenza fit-trattament ibbażata indirettament fuq in-nazzjonalità.
32
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jitqies li l-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali tikkostitwixxi restrizzjoni għall-moviment liberu tal-ħaddiema pprojbita, bħala prinċipju, mill-Artikolu 45 TFUE.
33
Fir-rigward tal-ġustifikazzjoni ta’ tali restrizzjoni, hija ġurisprudenza stabbilita sew li miżuri nazzjonali li jistgħu jfixklu jew jirrendu inqas attraenti l-eżerċizzju tal-libertajiet fundamentali ggarantiti mit-Trattat jistgħu jiġu ammessi biss bil-kundizzjoni li jkollhom għan ta’ interess pubbliku, li jkunu adegwati sabiex jiggarantixxu t-twettiq tiegħu u li ma jmorrux lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan imfittex (sentenza tat‑28 ta’ April 2022, Gerencia Regional de Salud de Castilla y León, C‑86/21, EU:C:2022:310, punt 35 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
34
Mill-informazzjoni pprovduta mill-qorti tar-rinviju jirriżulta li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali hija intiża li tirrimedja l-prekarjetà storika tal-impjieg fis-settur tat-taħriġ superjuri artistiku, mużikali u koregrafiku fl-Italja, billi tiffavorixxi l-assorbiment tal-impjieg prekarju f’dan is-settur.
35
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, anki jekk wieħed jippreżumi li dan l-għan għandu jitqies li huwa għan leġittimu ta’ interess ġenerali, li jista’ jiġġustifika restrizzjoni għall-moviment liberu tal-ħaddiema, ir-restrizzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma tidhirx li hija xierqa sabiex tiggarantixxi t-twettiq tal-imsemmi għan.
36
Fil-fatt, kif sostniet ġustament il-Kummissjoni Ewropea, l-esklużjoni tal-kandidati li kisbu esperjenza professjonali fi Stat Membru ieħor li ma huwiex ir-Repubblika Taljana mill-proċedura msemmija fl-Artikolu 1(655) tal-Liġi Nru 205/2017 ma tidhirx, fiha nnifisha, neċessarja sabiex tiffavorixxi l-assorbiment tal-impjieg prekarju, jiġifieri li jiżdied il-proporzjon ta’ ħaddiema għal żmien indeterminat, fis-settur tat-taħriġ superjuri artistiku, mużikali u koregrafiku fl-Italja, peress li din il-proċedura tippermetti r-reklutaġġ mill-istabbilimenti ta’ dan is-settur kemm ta’ tali ħaddiema kif ukoll ta’ ħaddiema għal żmien determinat.
37
Barra minn hekk, anki jekk jitqies li l-imsemmija proċedura tippermetti li jiġu rreklutati iktar ħaddiema għal żmien indeterminat milli ħaddiema għal żmien determinat, l-għan li jiżdied il-proporzjon ta’ din l-ewwel kategorija fis-settur inkwistjoni jista’ jintlaħaq b’mod daqstant effikaċi billi tinfetaħ l-istess proċedura għall-kandidati li kisbu esperjenza professjonali fi Stat Membru li ma huwiex ir-Repubblika Taljana, mingħajr ma jiġu rriżervati l-pożizzjonijiet għal żmien indeterminat għall-ħaddiema għal żmien determinat “għal żmien twil” tal-imsemmi settur.
38
Barra minn hekk, tali miżura ma tipprekludix lir-Repubblika Taljana milli tirrimedja speċifikament għas-sitwazzjoni prekarja ta’ dawn il-ħaddiema tal-aħħar, li tirriżulta, kif tippreċiża l-qorti tar-rinviju, mill-konklużjoni ripetuta ta’ kuntratti għal żmien determinat, b’mod partikolari, billi timplimenta l-miżuri msemmija fil-klawżola 5 tal-Ftehim qafas dwar ix-xogħol għal żmien determinat jew billi tipproċedi bil-ħatra ta’ dawn il-ħaddiema bħala uffiċjal permanenti.
39
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkunsidrat li r-restrizzjoni għall-moviment liberu tal-ħaddiema li toħloq il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma hijiex iġġustifikata.
40
Fir-rigward tal-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 492/2011, li l-paragrafu 1 tiegħu jirriproduċi f’termini mhux mibdula l-formulazzjoni tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament (KKE) Nru 1612/68 tal-Kunsill tal‑15 ta’ Ottubru 1968 dwar il-libertà tal-moviment għall-ħaddiema fi ħdan il-Komunità (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 1, p. 15) (sentenza tal‑5 ta’ Frar 2015, Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju, C‑317/14, EU:C:2015:63, punt 2), huwa biżżejjed li jitfakkar li dan sempliċement jispjega d-drittijiet li diġà jirriżultaw mill-Artikolu 45 TFUE f’dak li jirrigwarda, b’mod iktar partikolari, l-aċċess għall-impjieg u għandu għalhekk jiġi interpretat bl-istess mod bħal dan l-aħħar artikolu (ara, b’analoġija, is-sentenzi tat‑23 ta’ Frar 1994, Scholz, C‑419/92, EU:C:1994:62, punt 6, kif ukoll tat‑12 ta’ Mejju 2005, Il‑Kummissjoni vs L‑Italja, C‑278/03, EU:C:2005:281, punti 3 u 15).
41
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għad-domanda preliminari għandha tkun li l-Artikolu 45 TFUE u l-Artikolu 3(1)(b) tar-Regolament Nru 492/2011 għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li huma biss il-kandidati li jkunu kisbu ċerta esperjenza professjonali fl-istabbilimenti pubbliċi nazzjonali ta’ taħriġ superjuri artistiku, mużikali u koregrafiku li jistgħu jiġu ammessi għal proċedura ta’ inklużjoni fil-listi stabbiliti għar-reklutaġġ, permezz ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien indeterminat u għal żmien determinat, ta’ persunal f’dawn l-istabbilimenti u li b’hekk tipprekludi t-teħid inkunsiderazzjoni, għall-finijiet tal-ammissjoni għal din il-proċedura, tal-esperjenza professjonali miksuba fi Stati Membri oħra.
Fuq l-ispejjeż
42
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Sitt Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L‑Artikolu 45 TFUE u tal-Artikolu 3(1)(b) tar-Regolament (UE) Nru 492/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑5 ta’ April 2011 dwar il-moviment liberu tal-ħaddiema fi ħdan l-Unjoni
għandhom jiġu interpretati fis-sens li:
jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li huma biss il-kandidati li jkunu kisbu ċerta esperjenza professjonali fl-istabbilimenti pubbliċi nazzjonali ta’ taħriġ superjuri artistiku, mużikali u koregrafiku li jistgħu jiġu ammessi għal proċedura ta’ inklużjoni fil-listi stabbiliti għar-reklutaġġ, permezz ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien indeterminat u għal żmien determinat, ta’ persunal f’dawn l-istabbilimenti u li b’hekk tipprekludi t-teħid inkunsiderazzjoni, għall-finijiet tal-ammissjoni għal din il-proċedura, tal-esperjenza professjonali miksuba fi Stati Membri oħra.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: it-Taljan.
(
i
)	F’dan it-test saret modifika fl-isem tar-Reġistratur, wara li kien tqiegħed online għall-ewwel darba.