62005TO0150_PL
Strony
Motywy wyroku
Sentencja
Strony
W sprawie T‑150/05
Markku Sahlstedt, zamieszkały w Karkkila (Finlandia),
Juha Kankkunen, zamieszkały w Laukaa (Finlandia),
Mikko Tanner, zamieszkały w Vihti (Finlandia),
Toini Tanner, zamieszkały w Helsinkach (Finlandia),
Liisa Tanner, zamieszkały w Helsinkach,
Eeva Jokinen, zamieszkały w Helsinkach,
Aili Oksanen, zamieszkały w Helsinkach,
Olli Tanner, zamieszkały w Lohja (Finlandia),
Leena Tanner, zamieszkały w Helsinkach,
Aila Puttonen, zamieszkały w Ristiina (Finlandia),
Risto Tanner, zamieszkały w Espoo (Finlandia),
Tom Järvinen, zamieszkały w Espoo,
Runo K. Kurko, zamieszkały w Espoo,
Maa- ja metsätaloustuottajain keskusliitto MTK ry, z siedzibą w Helsinkach,
MTK:n säätiö, z siedzibą w Helsinkach,
reprezentowani przez adwokata K. Marttinena,
strona skarżąca,
przeciwko
Komisji Wspólnot Europejskich, reprezentowanej przez M. van Beeka i M. Huttunena, działających w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
popieranej przez
Republikę Finlandii, reprezentowaną przez A. Guimaraes‑Purokoski i J. Himmanen, działające w charakterze pełnomocników,
interwenient,
mającej za przedmiot wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji 2005/101/CE z dnia 13 stycznia 2005 r. przyjmującej, na mocy dyrektywy Rady 92/43/EWG, wykaz obszarów w borealnym regionie biogeograficznym mających znaczenie dla Wspólnoty (Dz.U. L 40, str. 1),
SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI WSPÓLNOT EUROPEJSKICH (pierwsza izba),
w składzie: R. García‑Valdecasas, prezes, I. Labucka i V. Trstenjak, sędziowie,
sekretarz: E. Coulon,
wydaje następujące
Postanowienie
Motywy wyroku
Ramy prawne i stan faktyczny
1. W dniu 21 maja 1992 r. Rada przyjęła dyrektywę 92/43/EWG w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.U. L 206, str. 7, zwaną dalej „dyrektywą siedliskową”).
2. Celem dyrektywy siedliskowej jest zgodnie z jej art. 2 ust. 1 przyczynienie się do zapewnienia różnorodności biologicznej poprzez ochronę siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory na terytorium państw członkowskich, do którego stosuje się traktat WE.
3. W art. 2 ust. 2 precyzuje ona, że środki podejmowane w celu jej stosowania mają zapewnić zachowanie lub odtworzenie, we właściwym stanie ochrony, siedlisk przyrodniczych oraz gatunków dzikiej fauny i flory ważnych dla Wspólnoty.
4. Zgodnie z motywem szóstym dyrektywy siedliskowej w celu odtworzenia lub zachowania siedlisk przyrodniczych i gatunków, objętych zakresem zainteresowania Wspólnoty, we właściwym stanie ochrony, konieczne jest wyznaczenie specjalnych obszarów ochrony w celu stworzenia spójnej europejskiej sieci ekologicznej zgodnie z wyznaczonym harmonogramem.
5. Na mocy art. 3 ust. 1 dyrektywy siedliskowej sieć ta, zwana „Natura 2000”, obejmuje specjalne obszary ochrony, jak również specjalne obszary ochrony sklasyfikowane przez państwa członkowskie zgodnie z dyrektywą Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz.U. L 103, str. 1).
6. Zgodnie z art. 1 lit. l) dyrektywy siedliskowej specjalny obszar ochrony oznacza „teren mający znaczenie dla Wspólnoty wyznaczony przez państwa członkowskie w drodze ustawy, decyzji administracyjnej lub umowy, na którym są stosowane konieczne środki ochronne [ochrony] w celu zachowania lub odtworzenia, we właściwym stanie ochrony, siedlisk przyrodniczych lub populacji gatunków, dla których teren został wyznaczony”.
7. Artykuł 4 dyrektywy siedliskowej przewiduje trzyetapową procedurę wyznaczania specjalnych obszarów ochrony. Na mocy ust. 1 tego przepisu każde państwo członkowskie proponuje wykaz terenów wskazujący w odniesieniu do danego terytorium rodzime typy siedlisk przyrodniczych z załącznika I i rodzime gatunki z załącznika II. Wykaz ten zostaje przekazany Komisji w ciągu trzech lat od notyfikacji dyrektywy siedliskowej wraz z informacjami na temat każdego terenu.
8. Zgodnie z art. 4 ust. 2 dyrektywy siedliskowej na podstawie tych wykazów oraz na podstawie kryteriów wymienionych w załączniku III, jak również w porozumieniu z każdym państwem członkowskim Komisja opracowuje projekt wykazu terenów mających znaczenie dla Wspólnoty. Wykaz terenów wybranych jako tereny mające znaczenie dla Wspólnoty przyjmowany jest zgodnie z procedurą określoną w art. 21 dyrektywy siedliskowej. Zgodnie z art. 4 ust. 3 wykaz ten sporządza się w ciągu sześciu lat od notyfikacji dyrektywy siedliskowej.
9. Artykuł 4 ust. 4 tej dyrektywy stanowi, że po zatwierdzeniu terenu mającego znaczenie dla Wspólnoty, zgodnie z procedurą określoną w ust. 2 tego samego aktu, zainteresowane państwo członkowskie możliwie najszybciej, nie później niż w ciągu sześciu lat, wyznacza ten teren jako specjalny obszar ochrony, ustalając priorytetowe działania w świetle znaczenia tych terenów dla zachowania lub odtworzenia, we właściwym stanie ochrony, typu siedliska przyrodniczego wymienionego w załączniku I lub gatunku wymienionego w załączniku II, a także do celów spójności Natury 2000 oraz w świetle zagrożenia degradacją lub zniszczeniem, na które narażone są te tereny.
10. W art. 4 ust. 5 dyrektywa siedliskowa określa, że wraz z umieszczeniem terenu w ustanowionym przez Komisję wykazie terenów mających znaczenie dla Wspólnoty teren ten podlega przepisom art. 6 ust. 2, 3 i 4 dyrektywy siedliskowej.
11. Zgodnie z art. 6 dyrektywy siedliskowej:
„1. Dla specjalnych obszarów ochrony państwa członkowskie tworzą konieczne środki ochrony obejmujące, jeśli zaistnieje taka potrzeba, odpowiednie plany zagospodarowania opracowane specjalnie dla tych terenów bądź zintegrowane z innymi planami rozwoju oraz odpowiednie środki ustawowe, administracyjne lub umowne, odpowiadające ekologicznym wymaganiom typów siedlisk przyrodniczych, wymienionych w załączniku I, lub gatunków wymienionych w załączniku II, żyjących na tych terenach.
2. Państwa członkowskie podejmują odpowiednie działania w celu uniknięcia na specjalnych obszarach ochrony pogorszenia stanu siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków, jak również w celu uniknięcia niepokojenia gatunków, dla których zostały wyznaczone takie obszary, o ile to niepokojenie może mieć znaczenie w stosunku do celów niniejszej dyrektywy.
3. Każdy plan lub przedsięwzięcie, które nie jest bezpośrednio związane lub konieczne do zagospodarowania terenu, ale które może na nie w istotny sposób oddziaływać, zarówno oddzielnie, jak i w połączeniu z innymi planami lub przedsięwzięciami, podlega odpowiedniej ocenie jego skutków dla danego terenu z punktu widzenia założeń jego ochrony. W świetle wniosków wynikających z tej oceny oraz bez uszczerbku dla przepisów ust. 4 właściwe władze krajowe wyrażają zgodę na ten plan lub przedsięwzięcie dopiero po upewnieniu się, że nie wpłynie on niekorzystnie na dany teren oraz, w stosownych przypadkach, po uzyskaniu opinii całego społeczeństwa.
4. Jeśli pomimo negatywnej oceny skutków dla danego terenu oraz braku rozwiązań alternatywnych plan lub przedsięwzięcie musi jednak zostać zrealizowane z powodów o charakterze zasadniczym wynikających z nadrzędnego interesu publicznego, w tym interesów mających charakter społeczny lub gospodarczy, państwo członkowskie stosuje wszelkie środki kompensujące konieczne do zapewnienia ochrony ogólnej spójności Natury 2000. O przyjętych środkach kompensujących państwo członkowskie informuje Komisję.
Jeżeli dany teren obejmuje typ siedliska przyrodniczego lub jest zamieszkały przez gatunek o znaczeniu priorytetowym, jedyne względy, na które można się powołać, to względy odnoszące się do zdrowia ludzkiego lub bezpieczeństwa publicznego, korzystnych skutków o podstawowym znaczeniu dla środowiska lub, po wyrażeniu opinii przez Komisję, innych powodów o charakterze zasadniczym wynikających z nadrzędnego interesu publicznego”.
12. Decyzja Komisji 2005/101/WE z dnia 13 stycznia 2005 r. przyjmująca, na mocy dyrektywy Rady 92/43/EWG, wykaz terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, składających się na borealny region biogeograficzny (Dz.U. L 40, str. 1, zwana dalej „zaskarżoną decyzją”), została przyjęta na podstawie art. 4 ust. 2 akapit trzeci tej dyrektywy. Wśród terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, które zostały ujęte w wykazie, znajdują się następujące:
– FI 0100040 Nuuksio;
– FI 0100050 Haaviston alueet;
– FI 0200011 Varesharju;
– FI 0900013 Hietasyrjänkangas‑Sirkkaharju.
13. Skarżący Maa‑ ja metsätaloustuottajain keskusliitto MTK ry (zwany dalej „MTK ry”) jest stowarzyszeniem (organizacją centralną) gospodarstw rolnych oraz leśnych i reprezentuje 163 000 rolnych i leśnych podmiotów gospodarczych, które są jego członkami. Skarżący MTK:n säätiö (fundacja MTK) jest właścicielem gruntów na terenie FI 0200011. Pozostali skarżący są prywatnymi właścicielami gruntów. Zaskarżona decyzja włączyła ich grunty do terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, składających się na borealny region biogeograficzny (FI 0100050, FI 0900013 i FI 0100040).
Przebieg postępowania
14. W dniu 18 kwietnia 2005 r. skarżący złożyli w sekretariacie Sądu skargę w niniejszej sprawie.
15. Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 5 lipca 2005 r. Komisja podniosła zarzut niedopuszczalności skargi na podstawie art. 114 § 1 regulaminu Sądu. W dniu 13 października 2005 r. skarżący złożyli uwagi w przedmiocie tego zarzutu.
16. Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 18 lipca 2005 r. Republika Finlandii (zwana dalej „interwenientem”) złożyła wniosek o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze interwenienta popierającego żądania Komisji. Postanowieniem z dnia 27 września 2005 r. prezes pierwszej izby Sądu dopuścił interwencję. W dniu 8 listopada 2005 r. interwenient złożył uwagi ograniczone do dopuszczalności. W dniu 13 stycznia 2006 r. skarżący przedstawili swoje odpowiedzi na te uwagi.
Żądania stron
17. Podnosząc zarzut niedopuszczalności, Komisja wnosi do Sądu o:
– oddalenie skargi jako niedopuszczalnej;
– obciążenie skarżących kosztami postępowania.
18. W swoich uwagach interwenient wnosi do Sądu o oddalenie skargi jako niedopuszczalnej.
19. W swoich uwagach odnoszących się do zarzutu niedopuszczalności skarżący wnoszą do Sądu:
– tytułem żądania głównego o:
– oddalenie zarzutu niedopuszczalności;
– stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;
– tytułem żądania ewentualnego o:
– stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim przewiduje klasyfikację terenów mających znaczenie dla Wspólnoty w Finlandii;
– stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji – tytułem kolejnego żądania ewentualnego – w zakresie, w jakim klasyfikuje ona tereny mające znaczenie dla Wspólnoty umieszczone w załączniku I pod numerami FI 0100040 Nuuksio, FI 0100050 Haaviston alueet, FI 0200011 Varesharju i FI 0900013 Hietasyrjänkangas‑Sirkkaharju;
– nakazanie Komisji – tytułem środka dowodowego – przedstawienia propozycji dotyczących klasyfikacji terenów mających znaczenie dla Wspólnoty ustanowionych przez Republikę Finlandii, wszystkich danych naukowych, określonych w motywie 5 zaskarżonej decyzji, jak również listy uczestników seminariów biogeograficznych, określonych w motywie 10 zaskarżonej decyzji, oraz członków Komitetu Siedliskowego, o którym mowa w motywie 13 zaskarżonej decyzji;
– ponadto o:
– oddalenie wniosku Komisji dotyczącego kosztów;
– obciążenie Komisji kosztami postępowania, powiększonymi o ustawowe odsetki.
Co do prawa
20. Zgodnie z art. 114 regulaminu w przypadku, kiedy strona wnosi do Sądu o stwierdzenie niedopuszczalności skargi bez rozpatrywania istoty sprawy, jeżeli Sąd nie zadecyduje inaczej, pozostała część postępowania w przedmiocie tego wniosku odbywa się ustnie. W niniejszej sprawie Sąd stwierdza, że ma wystarczająco jasny obraz sprawy po zbadaniu akt, i decyduje, że nie jest konieczne przeprowadzanie procedury ustnej.
Argumenty stron
21. Komisja stawia najpierw pytanie, czy w świetle poszczególnych etapów, które dyrektywa siedliskowa przewiduje dla realizacji jej celów, zaskarżona decyzja stanowi akt lub decyzję mogącą być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności w rozumieniu art. 230 WE (wyrok Trybunału z dnia 11 listopada 1981 r. w sprawie 60/81 IBM przeciwko Komisji, Rec. str. 2639, pkt 10). W istocie zaskarżona decyzja jest tylko pośrednim etapem w realizacji celów dyrektywy o siedliskach. Możliwe skutki prawne dla skarżących mogą pojawić się dopiero po przyjęciu środków przez państwa członkowskie.
22. Komisja przypomina, że państwa członkowskie miały obowiązek przyjęcia stosownych środków ochrony przed przyjęciem przez Komisję zaskarżonej decyzji. Jak wynika z wyroku Trybunału z dnia 13 stycznia 2005 r. w sprawie C‑117/03 Dragaggi i in., Zb.Orz. str. I‑167, pkt 26, 27 i 29, dyrektywa siedliskowa nakazuje państwom członkowskim stosowanie na danych terenach środków ochrony od chwili przedstawienia propozycji – w przekazanym Komisji wykazie krajowym – uznania ich za tereny mające znaczenie dla Wspólnoty.
23. Zauważa ona, że na mocy Luonnonsuojelukaki (1096/1999) (ustawa o ochronie przyrody, zwana dalej „LSL”) tereny wymienione w załączniku do zaskarżonej decyzji były już objęte środkami ochrony przed przyjęciem zaskarżonej decyzji. Republika Finlandii między styczniem 2003 r. a sierpniem 2004 r. przedstawiła propozycję wyznaczenia terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, chociaż część tych obszarów już kilka lat wcześniej, dzięki LSL z 20 grudnia 1996 r., została zatwierdzona do włączenia do sieci Natura 2000.
24. Komisja twierdzi, że z powyższego wynika, iż zaskarżona decyzja nie oddziaływała na interesy skarżących, zmieniając ich sytuację prawną. A zatem, w braku interesu prawnego, nie są oni upoważnieni do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności tej decyzji na mocy art. 230 akapit czwarty traktatu WE.
25. Następnie Komisja uważa, że decyzja nie dotyczy skarżących bezpośrednio i indywidualnie.
26. Jeśli chodzi o bezpośrednie oddziaływanie na skarżących, Komisja wskazuje, że skarżący wydają się kierować przesłanką, iż prosty fakt bycia właścicielem terenów wymienionych w załączniku do zaskarżonej decyzji automatycznie daje im prawo do wniesienia skargi.
27. W tej kwestii Komisja przypomina, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, aby decyzja bezpośrednio dotyczyła skarżących, musi również oddziaływać na ich sytuację prawną, a nie wyłącznie na ich sytuację faktyczną (wyrok Sądu z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawach połączonych T‑172/98, od T‑175/98 do T‑177/98 Salamander i in. przeciwko Parlamentowi i Radzie, Rec. str. II‑2487, pkt 62). Zatem skarżący nie mogą na przykład powoływać się na fakt, że zaskarżona decyzja może wpływać na ekonomiczną wartość należących do nich gruntów.
28. Komisja uważa, że przepisy dyrektywy siedliskowej nakazują państwom członkowskim przyjęcie środków wyraźnie odróżniających się od zaskarżonej decyzji, w ramach których korzystają one ze znacznych uprawnień dyskrecjonalnych. Zatem wykonanie zaskarżonej decyzji nie ma charakteru całkowicie automatycznego. Dopiero po wdrożeniu wspomnianych wyżej przepisów przez państwo członkowskie w ramach uprawnień dyskrecjonalnych, jakie dają mu te przepisy, można zbadać, czy mogła zostać naruszona sytuacja skarżących. Zaskarżona decyzja nie mówi, jakiego typu środki będą mogły zostać zastosowane w stosownym czasie do każdego terenu ani jakiego rodzaju skutki środki te mogą wywołać w sytuacji właścicieli gruntów.
29. Jeśli chodzi o indywidualne oddziaływanie, Komisja podnosi, że skarżący nie wskazują powodu, dla którego uważają, iż zaskarżona przez nich decyzja dotyczy ich indywidualnie. O ile Komisja rozumie przedstawione w skardze uzasadnienie prawa do jej wniesienia, MTK ry wskazuje na interesy jego członków. Pozostali skarżący wskazują na fakt, że są właścicielami części terenów wymienionych w załączniku do zaskarżonej decyzji.
30. Komisja twierdzi, że prawa własności ziemskich nie są jasno określone, z wyjątkiem dwóch skarżących. Co do MTK ry, wydaje się, że nie jest ona właścicielem żadnych gruntów, ale jej fundacja ma w posiadaniu grunty na niektórych terenach wymienionych w załączniku do zaskarżonej decyzji.
31. Zdaniem Komisji fakt, że inni skarżący niż MTK ry są właścicielami części gruntów objętych zakresem stosowania zaskarżonej decyzji, nie oddziałuje na tych właścicieli ziemskich w takim zakresie, że można by uznać, iż decyzja dotyczy ich indywidualnie. Decyzja ta nie przyznaje skarżącym żadnego rodzaju prawa lub obowiązku, tym bardziej że pod względem prawnym nie zmienia sytuacji właściciela. Dane tereny określa się wyłącznie na podstawie kryteriów biologicznych.
32. Komisja uważa, że jasne jest, iż definiowanie terenów w zależności od prawa własności gruntów bardzo komplikuje realizację celów dyrektywy.
33. Na podstawie decyzji będącej przedmiotem niniejszej skargi lub przynajmniej na podstawie danych, z których korzystała Komisja przy jej opracowaniu, nie jest również możliwe ustalenie tożsamości właścicieli terenów umieszczonych w wykazie. Formularze stworzone przez Komisję dla celów art. 4 ust. 2 dyrektywy siedliskowej przewidują możliwość podania informacji o stosunkach własnościowych, ale dostarczenie takich informacji jest fakultatywne. Z takiej możliwości prawie w ogóle nie korzystano, w konsekwencji czego dostępne informacje były dość ogólne. Chodzi o wykaz właścicieli, zważywszy na to, że jeden obszar proponowany do umieszczenia w wykazie może już mieć znaczną liczbę właścicieli.
34. W każdym razie oczywiste jest, że tereny wymienione w zaskarżonej decyzji są przedmiotem zainteresowania innych podmiotów niż właściciele ziemscy, takich jak firmy budowlane, organizacje pozarządowe (NGO) lub obywatel. Można zatem indywidualnie traktować skarżących w podobny sposób jak państwa członkowskie będące adresatami decyzji, tylko ze względu na pewne właściwe im cechy lub faktyczną sytuację, która ich charakteryzuje w stosunku do innych podmiotów gospodarczych, a w szczególności innych osób korzystających z tych samych praw (wyrok Sądu z dnia 11 września 2002 r. w sprawie T‑13/99 Pfizer Animal Health przeciwko Radzie, Rec. str. II‑3305, pkt 105). W żadnym przypadku decyzja nie oddziałuje na skarżących w sposób pozbawiający ich możliwości korzystania z ich dóbr (wyrok Trybunału z dnia 18 maja 1994 r. w sprawie C‑309/89 Codorniu przeciwko Radzie, Rec. str. I‑1853, pkt 21). Możliwe ograniczenia w wykorzystaniu terenów wymagałyby później przyjęcia stosownych decyzji krajowych dla każdego przypadku oddzielnie.
35. W przeciwieństwie do tego, co wydają się sądzić skarżący, zdaniem Komisji decyzja ta nie reguluje jednak praw ani obowiązków właścicieli gruntów, ale dotyczy wyłącznie wykazu terenów, które, o ile okaże się to konieczne, mogą być przedmiotem wszelkich środków ochrony uznanych za właściwe, przyjmowanych oddzielnie dla każdego przypadku na mocy decyzji krajowych.
36. Interwenient popiera argumentację Komisji i stwierdza, że w odniesieniu do terenów wymienionych w załączniku do decyzji skarżący chcą bronić różnych interesów. Jednakże należałoby podkreślić, że dopuszczalność skargi należy badać wyłącznie w świetle traktatu WE i orzecznictwa sądów wspólnotowych w danej dziedzinie.
37. Skarżący uważają najpierw, że zaskarżona decyzja potwierdza ostateczne stanowisko Komisji, zgodnie z którym tereny określone w decyzji należy traktować jako tereny mające znaczenie dla Wspólnoty, a państwa członkowskie są zobowiązane do wyznaczenia tych terenów jako specjalnych obszarów ochrony. Zatem zaskarżona decyzja nie ma charakteru przygotowawczego i można ją zaskarżyć jako taką.
38. Skarżący kwestionują argument Komisji, zgodnie z którym zaskarżona decyzja nie ma odczuwalnego wpływu na sytuację prawną skarżących. Decyzja ta nakłada znaczące obowiązki i ograniczenia bezpośrednio na właścicieli ziemskich, których tereny są wymienione w zaskarżonej decyzji.
39. Jeśli chodzi o spoczywający na państwach członkowskich obowiązek ochrony terenów w okresie przed zatwierdzeniem wykazu terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, skarżący uważają, że Komisja błędnie zinterpretowała cytowany wyrok w sprawie Dragaggi i in. Ich zdaniem z wyroku tego wynika, że środki ochrony przewidziane w art. 6 ust. 2, 3 i 4 dyrektywy siedliskowej znajdują zastosowanie wyłącznie wraz z przyjęciem zaskarżonej decyzji.
40. Odnośnie do znaczenia podejmowanych przez Finlandię przepisów wdrażających skarżący twierdzą, że fakt wprowadzenia lub niewprowadzenia przez państwo członkowskie – przed przyjęciem spornej decyzji – środków ochrony w celu zachowania ekologicznej wartości terenów, nie ma znaczenia. Opierając się na przepisach LSL, skarżący podkreślają, że skutki prawne związane z obszarami ochrony określonymi w dyrektywie siedliskowej staną się zgodnie z prawem fińskim ostateczne w odniesieniu do właścicieli gruntów dopiero po zatwierdzeniu przez Komisję obszaru w wykazie.
41. Następnie skarżący utrzymują, że zaskarżona decyzja dotyczy ich bezpośrednio i indywidualnie.
42. Co do bezpośredniego oddziaływania, skarżący zauważają, że na mocy art. 4 ust. 4 dyrektywy siedliskowej państwo członkowskie nie ma swobody oceny, czy może wyznaczyć lub nie teren mający znaczenie dla Wspólnoty jako specjalny obszar ochrony i że wynika z tego, iż przepis ten stosowany jest automatycznie.
43. Skarżący przypominają, że zgodnie z art. 4 ust. 5 dyrektywy o siedliskach przyjęcie decyzji spowodowało, że zastosowanie znalazły cele ochrony przewidziane w art. 6 ust. 2, 3 i 4 dyrektywy siedliskowej w odniesieniu do obszarów ujętych w zaskarżonej decyzji. Podkreślają oni, że obowiązek oceny i zakaz pogarszania stanu siedlisk, przewidziane w art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej, wywołują znaczące skutki dla właścicieli terenów zarówno w odniesieniu do ich sytuacji prawnej, jak i ich sytuacji faktycznej.
44. Zdaniem skarżących ani skutki, ani moment, w którym one występują, nie zależą od skorzystania przez władze krajowe z uprawnień dyskrecjonalnych. Władze te nie mają uprawnień dyskrecjonalnych ani w odniesieniu do możliwości dokonywania oceny lub zakresu tej oceny, ani w odniesieniu do warunków realizacji przedsięwzięcia, które w sposób wyczerpujący reguluje art. 6 ust. 3 i 4 dyrektywy siedliskowej.
45. Skarżący wyciągają wniosek, że zaskarżona decyzja nie pozostawia władzom krajowym żadnych uprawnień dyskrecjonalnych, które mogłyby przeszkodzić zainteresowanym właścicielom gruntów we wniesieniu skargi na podstawie art. 230 akapit czwarty WE. Skarżący uściślają, że ich sytuację determinują bezpośrednie skutki prawne wynikające z zaskarżonej decyzji w odniesieniu do obszarów, których są właścicielami, i przyjmujące formę obowiązku dokonania oceny i ograniczeń w eksploatacji.
46. Co do indywidualnego oddziaływania, skarżący zauważają, że zaskarżona decyzja dotyczy indywidualnie wszystkich właścicieli gruntów położonych na terenach wymienionych w zatwierdzonym przez Komisję wykazie lub na terenach na przykład bezpośrednio sąsiadujących z danymi terenami, na których realizowane projekty mogą ze względu na ich oddziaływanie skutkować powstaniem obowiązku oceny na podstawie art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej, i w odniesieniu do których będzie stosowany zakaz pogarszania stanu siedlisk.
47. Skarżący uważają, że obowiązek dokonania oceny i zakaz pogarszania stanu zawarte w tym przepisie odnoszą wiążące skutki prawne mające znaczny wpływ na ich prawa. Argument Komisji, zgodnie z którym obszary wyznaczane są jedynie na podstawie kryteriów biologicznych, jest niezasadny.
48. Skarżący twierdzą, że dla oceny dopuszczalności skargi nie ma znaczenia, czy Komisja posiadała informacje dotyczące właścicieli terenów umieszczonych w wykazie, czy też nie. Istotne jest to, czy w wyniku przyjęcia zaskarżonej decyzji można zindywidualizować osoby, których decyzja ta dotyczy. Własność gruntów położonych na terenach mających znaczenie dla Wspólnoty, których wykaz został przyjęty zaskarżoną decyzją, jest tym, co wyróżnia skarżących od firm budowlanych, organizacji pozarządowych lub obywatela.
49. Co do skarżącego stowarzyszenia, to znaczy MTK ry, skarżący uważają, że jego prawo wniesienia skargi opiera się na interesach jego członków. Większość jego członków jest właścicielami gruntów położonych na terenach mających znaczenie dla Wspólnoty. Zaskarżona decyzja ma taki sam wpływ na większość członków stowarzyszenia i na skarżących będących osobami prywatnymi.
Ocena Sądu
50. Zgodnie z art. 230 akapit czwarty WE „każda osoba fizyczna lub prawna może wnieść [...] skargę na decyzje, których jest adresatem, oraz na decyzje, które mimo przyjęcia w formie rozporządzenia lub decyzji skierowanej do innej osoby dotyczą jej bezpośrednio i indywidualnie”.
51. Ponieważ nie ma wątpliwości, iż skarżący nie są adresatami zaskarżonej decyzji, należy zbadać, czy ta decyzja dotyczy ich bezpośrednio i indywidualnie.
52. Po pierwsze, co do bezpośredniego oddziaływania na skarżących będących osobami fizycznymi, należy przypomnieć, iż przesłanka bezpośredniego oddziaływania na osobę fizyczną wymaga, by kwestionowany środek wspólnotowy, w niniejszym przypadku zaskarżona decyzja, bezpośrednio oddziaływał na sytuację prawną tej osoby fizycznej i nie pozostawiał żadnej uznaniowości adresatom tego aktu, których obowiązkiem jest go wykonać, co ma mieć charakter automatyczny i musi wynikać z samego aktu wspólnotowego, bez potrzeby stosowania przepisów pośrednich. (zob. wyrok Trybunału z dnia 5 maja 1998 r. w sprawie C‑386/96 P Dreyfus przeciwko Komisji, Rec. str. I‑2309, pkt 43 i cytowane orzecznictwo oraz ww. wyrok Sądu w sprawach połączonych Salamander i in. przeciwko Parlamentowi i Radzie, pkt 52).
53. Oznacza to, że w przypadku gdy instytucja kieruje do państwa członkowskiego akt wspólnotowy, jeśli działanie, jakie musi podjąć państwo członkowskie w celu wykonania tego aktu, ma charakter automatyczny lub jeśli skutki tego aktu w taki lub inny sposób narzucają się jednoznacznie, akt ten dotyczy bezpośrednio każdej osoby, na którą ma wpływ. Jeśli wręcz przeciwnie, akt daje państwu członkowskiemu możliwość działania lub niepodejmowania działania albo nie zmusza go do określonego działania, to właśnie działanie lub brak działania państwa członkowskiego bezpośrednio dotyczy osoby, na którą oddziałuje, a nie sam akt. (zob. podobnie postanowienie Sądu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie T‑223/01 Japan Tobacco i JT International przeciwko Parlamentowi i Radzie, Rec. str. II‑3259, pkt 46).
54. Sąd uważa, iż nie można uznać, że zaskarżona decyzja, określająca jako tereny mające znaczenie dla Wspólnoty obszary terytorium fińskiego, na których właścicielami gruntów są skarżący, wywiera sama z siebie skutki na sytuację prawną skarżących. Zaskarżona decyzja nie zawiera żadnego przepisu odnoszącego się do systemu ochrony terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, jak również środków ochrony lub procedur wydawania zezwoleń. Nie oddziałuje ona zatem ani na prawa i obowiązki właścicieli terenów, ani na korzystanie z tych praw. W przeciwieństwie do tego, co twierdzą skarżący, umieszczenie tych terenów w wykazie terenów mających znaczenie dla Wspólnoty nie zobowiązuje w żaden sposób podmiotów gospodarczych lub osób fizycznych.
55. Artykuł 4 ust. 4 dyrektywy siedliskowej stanowi, że po zatwierdzeniu przez Komisję terenu jako terenu mającego znaczenie dla Wspólnoty zainteresowane państwo członkowskie, nie później niż w ciągu sześciu lat, wyznacza ten teren jako „specjalny obszar ochrony”. W tej kwestii art. 6 ust. 1 dyrektywy siedliskowej przewiduje, że państwa członkowskie przyjmują konieczne środki ochrony dla specjalnych obszarów ochrony, aby spełnić ekologiczne wymagania typów siedlisk przyrodniczych lub gatunków żyjących na tych terenach.
56. Artykuł 4 ust. 5 dyrektywy siedliskowej przewiduje również, że wraz z umieszczeniem terenu w wykazie terenów mających znaczenie dla Wspólnoty podlega on przepisom art. 6 ust. 2, 3 i 4.
57. Artykuł 6 ust. 2 dyrektywy siedliskowej stanowi, że państwa członkowskie podejmują odpowiednie działania w celu uniknięcia na specjalnych obszarach ochrony pogorszenia stanu siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków, jak również w celu uniknięcia niepokojenia gatunków, dla których zostały wyznaczone takie obszary, o ile to niepokojenie może mieć znaczenie w stosunku do celów tej dyrektywy.
58. Tak samo art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej stanowi, że każdy plan lub przedsięwzięcie, które nie jest bezpośrednio związane lub konieczne do zagospodarowania terenu, ale które może na nie w istotny sposób oddziaływać, podlega odpowiedniej ocenie jego skutków dla tego terenu z punktu widzenia założeń jego ochrony. Mając na uwadze te wnioski z oceny tych skutków dla tego terenu, właściwe władze krajowe wyrażają zgodę na to przedsięwzięcie dopiero po upewnieniu się, że nie wpłynie ono niekorzystnie na dany teren. W tej kwestii art. 6 ust. 4 dyrektywy siedliskowej mówi, że jeśli takie przedsięwzięcie musi zostać zrealizowane z powodów wynikających z nadrzędnego interesu publicznego, państwo członkowskie stosuje wszelkie środki kompensujące konieczne do zapewnienia ochrony ogólnej spójności Natury 2000.
59. W świetle wspomnianych wyżej obowiązków, które spoczywają na zainteresowanych państwach członkowskich po wyznaczeniu w zaskarżonej decyzji terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, należy stwierdzić, że żaden z tych obowiązków nie dotyczy bezpośrednio skarżących. W istocie wszystkie te obowiązki wymagają wydania aktu przez zainteresowane państwo członkowskie, aby określić, w jaki sposób zamierza ono wprowadzić w życie dany obowiązek w odniesieniu do koniecznych środków ochrony (art. 6 ust. 1 dyrektywy siedliskowej), odpowiednich działań w celu uniknięcia pogorszenia stanu terenu (art. 6 ust. 2 dyrektywy siedliskowej) lub zgody, jaką mają wyrazić właściwe władze krajowe na przedsięwzięcie, które może w istotny sposób oddziaływać na teren (art. 6 ust. 3 i 4 dyrektywy siedliskowej).
60. Z dyrektywy siedliskowej – na podstawie której przyjęta została zaskarżona decyzja – wynika zatem, że wiąże ona państwo członkowskie w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawiając organom krajowym właściwość w przedmiocie środków ochrony, jakie mają przedsięwziąć, i stosowanych procedur wydawania zezwoleń. Wniosku tego nie zmienia fakt, że z danego państwom członkowskim zakresu uznania należy korzystać zgodnie z celami dyrektywy siedliskowej
61. Po drugie, jeśli chodzi o bezpośrednie oddziaływanie na skarżące stowarzyszenie, Sąd zauważa, że MTK ry twierdzi, iż reprezentuje interesy swoich członków i że zaskarżona decyzja ma identyczny wpływ na większość członków stowarzyszenia i na pozostałych skarżących, którzy są osobami fizycznymi. W tych okolicznościach Sąd uważa, że możliwe oddziaływanie na sytuację prawną członków stowarzyszenia skarżącego nie różni się od oddziaływania, na jakie powołują się osoby fizyczne skarżące w niniejszej sprawie. Wynika z tego, że ponieważ – jak orzekł Sąd – nie można uznać, że zaskarżona decyzja dotyczy bezpośrednio osób fizycznych skarżących w niniejszej sprawie, to nie dotyczy ona również skarżącego stowarzyszenia. Skarżące stowarzyszenie nie wykazało również własnego interesu w prowadzeniu postępowania, takiego jak stanowisko negocjacyjne, na które wpłynęła zaskarżona decyzja (zob. podobnie wyroki Trybunału: z dnia 2 lutego 1998 r. w sprawach połączonych 67/85, 68/85 i 70/85 Van der Kooy i in. przeciwko Komisji, Rec. str. 219, pkt 20 i nast. oraz z dnia 24 marca 1993 r. w sprawie C‑313/90 CIRFS przeciwko Komisji, Rec. str. I‑1125, pkt 30).
62. Z powyższego wynika, że zaskarżona decyzja nie dotyczy skarżących bezpośrednio, w rozumieniu art. 230 akapit czwarty WE, a zatem żądania stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji należy oddalić jako niedopuszczalne bez konieczności rozpatrywania kwestii, czy dana decyzja dotyczy indywidualnie skarżących.
63. Jednakże, chociaż skarżący nie mają możliwości wystąpienia o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, mogą zakwestionować środki przyjęte na podstawie art. 6 dyrektywy siedliskowej, które na nich oddziałują, i w tym kontekście zachowują możliwość powoływania się na jej niezgodność z prawem przed sądami krajowymi, orzekającymi w poszanowaniu art. 234 traktatu WE (wyrok Trybunału z dnia 17 listopada 1998 r. w sprawie C‑70/97 P Kruidvat przeciwko Komisji, Rec. str. I‑7183, pkt 48 i 49 oraz postanowienie Sądu z dnia 12 lipca 2000 r. w sprawie T‑45/00 Conseil national des professions de l’automobile i in. przeciwko Komisji, Rec. str. II‑2927, pkt 26).
64. W związku z tym należy oddalić również żądania skarżącego, aby Sąd zarządził środki dowodowe (zob. pkt 19 powyżej). Mając na uwadze całość powyższych rozważań, środki te nie mają bowiem znaczenia dla rozwiązania sporu. Zatem skargę należy w całości oddalić.
W przedmiocie kosztów
65. Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ skarżący przegrali sprawę, należy – zgodnie z żądaniem Komisji – obciążyć ich kosztami poniesionymi przez Komisję.
66. Na podstawie art. 87 § 4 akapit pierwszy regulaminu państwa członkowskie, które przystąpiły do sprawy w charakterze interwenienta, pokrywają własne koszty. Zatem w tym przypadku Republika Finlandii pokrywa własne koszty.
Sentencja
Z powyższych względów
SĄD (pierwsza izba)
postanawia:
1) Skarga zostaje oddalona jako niedopuszczalna.
2) Skarżący pokrywają koszty własne, jak również koszty poniesione przez Komisję.
3) Republika Finlandii zostaje obciążona kosztami własnymi.
Sporządzono w Luksemburgu w dniu 22 czerwca 2006 r.