61998CJ0414_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-414/98,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Verwaltungsgericht Schwerin (Γερμανία) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρου 234 ΕΚ), με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
Landerzeugergemeinschaft eG Groί Godems
και
Amt fόr Landwirtschaft Parchim,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 16 του κανονισμού (ΕΟΚ) 4115/88 της Επιτροπής, της 21ης Δεκεμβρίου 1988, περί του καθορισμού των λεπτομερειών εφαρμογής του καθεστώτος ενισχύσεων στην εκτατικοποίηση της παραγωγής (ΕΕ L 361, σ. 13), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 838/93 της Επιτροπής, της 6ης Απριλίου 1993 (ΕΕ L 88, σ. 16),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
(τρίτο τμήμα),
συγκείμενο από τους J. C. Moitinho de Almeida, πρόεδρο τμήματος, C. Gulmann και J.-P. Puissochet (εισηγητή), δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: D. Ruiz-Jarabo Colomer,
γραμματέας: R. Grass,
λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
- η Landerzeugergemeinschaft eG Groί Godems, εκπροσωπούμενη από την C. Colombus, δικηγόρο Βερολίνου,
- η Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τους M. Niejahr και K.-D. Borchardt, μέλη της Νομικής Υπηρεσίας,
έχοντας υπόψη την έκθεση τoυ εισηγητή δικαστή,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 11ης Νοεμβρίου 1999,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με διάταξη της 17ης Σεπτεμβρίου 1998, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 20 Νοεμβρίου 1998, το Verwaltungsgericht Schwerin υπέβαλε, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρου 234 ΕΚ), τρία προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 16 του κανονισμού (ΕΟΚ) 4115/88 της Επιτροπής, της 21ης Δεκεμβρίου 1988, περί του καθορισμού των λεπτομερειών εφαρμογής του καθεστώτος ενισχύσεων στην εκτατικοποίηση της παραγωγής (ΕΕ L 361, σ. 13), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 838/93 της Επιτροπής, της 6ης Απριλίου 1993 (ΕΕ L 88, σ. 16).
2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της Landerzeugergemeinschaft eG Groί Godems (στο εξής: Landerzeugergemeinschaft) και του Amt fόr Landwirtschaft Parchim (στο εξής: Amt), με αντικείμενο την ανάκληση των ενισχύσεων για την εκτατικοποίηση που είχε καταβάλει στην πρώτη η ανωτέρω διοικητική αρχή.
3 Ο κανονισμός 4115/88 εκδόθηκε με βάση το άρθρο 1β του κανονισμού (ΕΟΚ) 797/85 του Συμβουλίου, της 12ης Μαρτίου 1985, για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των γεωργικών διαρθρώσεων (ΕΕ L 93, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1137/88 του Συμβουλίου, της 29ης Μαρτίου 1988 (ΕΕ L 108, σ. 1). Αποσκοπεί ειδικότερα, όπως προκύπτει από το άρθρο 3 αυτού, στη χορήγηση του πλεονεκτήματος ενισχύσεως για την εκτατικοποίηση υπό τον όρο της αναλήψεως εκ μέρους του έχοντος την εκμετάλλευση της υποχρεώσεως για πραγματική μείωση της παραγωγής.
4 Κατά το άρθρο 4 του κανονισμού, ο έχων την εκμετάλλευση διασφαλίζει τη μείωση της παραγωγής του σύμφωνα με τις καθοριζόμενες από τα κράτη μέλη λεπτομέρειες, οι οποίες μπορούν να προβλέπουν δύο μεθόδους, και συγκεκριμένα μία «ποσοτική» μέθοδο, με βάση τις ποσότητες που μειώθηκαν πραγματικά υπό τους προβλεπομένους από το άρθρο 6 του κανονισμού 4115/88 όρους, και μία μέθοδο «τεχνικών παραγωγής», με βάση τη χρησιμοποίηση τομεακών τεχνικών παραγωγής, λιγότερο εντατικών, υπό τους προβλεπομένους στο άρθρο 8 του ιδίου κανονισμού όρους.
5 Επιπλέον, ο κανονισμός 4115/88 προβλέπει τους ελέγχους που καλούνται να διενεργούν τα κράτη μέλη και τα ληπτέα μέτρα για την επιβολή κυρώσεων λόγω μη τηρήσεως των αναληφθεισών από τον δικαιούχο δεσμεύσεων. Συναφώς, το άρθρο 16 αυτού, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 383/93, ορίζει ειδικότερα:
«1. Aν από τον έλεγχο επί του αριθμού των μονάδων εκτάσεως (εκτάρια), ζώων (ΜΜΖ), βάρους (τόνοι) ή όγκου (κυβικά μέτρα) προκύψει απόκλιση τουλάχιστον 2 % και 0,2 μονάδες έως 10 % και δύο μονάδες μεταξύ του αριθμού των μονάδων για τις οποίες ζητήθηκε η ενίσχυση και του αριθμού των μονάδων που καθορίστηκαν, η ενίσχυση υπολογίζεται με βάση τον τελευταίο αυτό αριθμό μονάδων μειωμένο κατά το πλεονάζον μέρος. Η μείωση εφαρμόζεται επίσης στις ενισχύσεις που έχουν πληρωθεί προηγουμένως, εκτός από την περίπτωση που ο δικαιούχος μπορεί να αποδείξει ότι η απόκλιση δεν είναι σκόπιμη ούτε το αποτέλεσμα αμελείας εκ μέρους του.
2. Aν το πλεονασματικό μέρος υπερβαίνει τα όρια που αναφέρονται στην παράγραφο 1, δεν οφείλεται καμία ενίσχυση για την περίοδο που καλύπτεται από την υποχρέωση εκτατικοποιήσεως, με την επιφύλαξη οποιασδήποτε συμπληρωματικής κυρώσεως η οποία θα κριθεί κατάλληλη. Εντούτοις, οι ενισχύσεις που πληρώθηκαν για τα προηγούμενα χρόνια δεν ανακτώνται αν ο δικαιούχος μπορεί να αποδείξει ότι η απόκλιση δεν είναι σκόπιμη ούτε αποτέλεσμα αμελείας εκ μέρους του.
3. Τα κράτη μέλη επιβάλλουν κυρώσεις τουλάχιστον χρηματικής φύσεως, στην περίπτωση αθετήσεως των υποχρεώσεων που έχουν αναληφθεί πλην εκείνων που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2, εκτός από περιπτώσεις ανωτέρας βίας ή αθετήσεως των υποχρεώσεων οφειλόμενες σε άλλους παράγοντες που διαφεύγουν του ελέγχου που δικαιούχου. Σε περίπτωση σοβαρής παρατυπίας η οποία έχει σχέση με τις εν λόγω υποχρεώσεις, και ιδίως στην περίπτωση δόλου του δικαιούχου ή των διαδόχων του, δεν οφείλεται καμία ενίσχυση για την περίοδο που καλύπτεται από την υποχρέωση εκτατικοποιήσεως, με την επιφύλαξη οποιασδήποτε συμπληρωματικής κυρώσεως που θα θεωρηθεί κατάλληλη.»
6 Όπως προκύπτει από τη διάταξη περί παραπομπής, η Extensivierungs-Richtlinie Meckenburg-Vorpommern (οδηγία του Υπουργού Γεωργίας
του Ομοσπόνδου κράτους του Μεκλεμβούργου - Δυτικής Πομερανίας περί εκτατικοποιήσεως, στο εξής: οδηγία), της 1ης Σεπτεμβρίου 1991, ρυθμίζει το ζήτημα της εκτατικοποιήσεως της γεωργικής παραγωγής μέσω της εφαρμογής της προβλεπομένης στα άρθρα 4 και 8 του κανονισμού 4115/88 μεθόδου των «τεχνικών παραγωγής», σύμφωνα με τους κανόνες της οικολογικής καλλιέργειας. Ειδικότερα, τα σημεία 2.5, στοιχείο a, και 4.2.1 της οδηγίας απαγορεύουν τη χρήση συνθετικών νιτρικών ενώσεων μετά την υιοθέτηση της εκ μέρους της επιχειρήσεως λιγότερο εντατικής μεθόδου παραγωγής.
7 Με απόφαση της 24ης Ιανουαρίου 1992, το Amt χορήγησε στη Landerzeugergemeinschaft ετήσια ενίσχυση για την εκτατικοποίηση της γεωργικής παραγωγής της, λόγω της επί χρονικό διάστημα 5 ετών υποχρεώσεως εκτατικοποιήσεως των εκμεταλλευομένων γαιών, επί το αντίστοιχο χρονικό διάστημα. Το ύψος της ετήσιας αυτής ενισχύσεως, ορισθέν αρχικώς σε 298 650 γερμανικά μάρκα (DEM) με βάση καλλιεργήσιμη έκταση με πλεονάζουσα παραγωγή σε 352,95 εκτάρια και καλλιεργήσιμη έκταση με ελλειμματική παραγωγή σε 495,49 εκτάρια, τροποποιήθηκε με μεταγενέστερες αποφάσεις. Οι αντιστοιχούσες στις γεωργικές περιόδους 1991/1992 και 1992/1993 ενισχύσεις καταβλήθηκαν πράγματι στη δικαιούχο.
8 Κατά τη διάρκεια ελέγχου διενεργηθέντος στις 17 Ιουνίου 1994, διαπιστώθηκε ότι η Landerzeugergemeinschaft είχε κάνει χρήση την ίδια ημέρα συνθετικού χημικού λιπάσματος σε καλλιεργήσιμη έκταση 56,85 εκταρίων. Το Amt έκρινε ότι η ενδιαφερομένη δεν τήρησε τη δέσμευσή της, συμπεριλαμβανομένης της υποχρεώσεως προσφυγής σε λιγότερο εντατικά μέσα παραγωγής, να μην κάνει χρήση αζωτούχων λιπασμάτων σε καλλιεργήσιμες εκτάσεις εμπίπτουσες στο καθεστώς της εκτατικοποιήσεως και ότι η εκ προθέσεως παράβαση αυτή συνιστούσε σοβαρή παρατυπία κατά την έννοια του άρθρου 16, παράγραφος 3, του τροποποιηθέντος κανονισμού 4115/88. Κατόπιν αυτού, με απόφαση της 2ας Δεκεμβρίου 1994, το Amt ανακάλεσε την απόφασή του περί χορηγήσεως ετήσιας ενισχύσεως, καθώς και το σύνολο των τροποποιητικών αποφάσεων, και αξίωσε την απόδοση των ήδη καταβληθέντων ποσών.
9 Επειδή η ένσταση που υπέβαλε η Landerzeugergemeinschaft κατά της ανωτέρω αποφάσεως απορρίφθηκε, η εταιρία προσέφυγε στο Verwaltungsgericht Schwerin. Εκτιμώντας ότι η επίλυση της διαφοράς απαιτούσε την ερμηνεία του άρθρου 16 του τροποποιηθέντος κανονισμού 4115/88, το δικαστήριο αυτό αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1) Εφαρμόζεται η κύρωση του άρθρου 16, παράγραφος 1, πρώτη φράση, του κανονισμού (ΕΟΚ) 4115/88, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 838/93, και στην περίπτωση κατά την οποία η απόκλιση μεταξύ του αριθμού των μονάδων, για τις οποίες ζητήθηκε ενίσχυση, και του αριθμού των μονάδων που καθορίστηκαν δεν υπερβαίνει το 10 % των γεωργικών επιφανειών, ανέρχεται όμως σε πλέον των 2 εκταρίων;
2) Ανατρέχει η μείωση ως προς τις ενισχύσεις που έχουν χορηγηθεί προηγουμένως κατά το άρθρο 16, παράγραφος 1, δεύτερη περίοδος, του κανονισμού (ΕΟΚ) 4115/88, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 838/93, μόνο στο χρονικό σημείο κατά το οποίο δεν πραγματοποιούνταν πλέον εκτατικοποίηση παραγωγής στις γεωργικές εκτάσεις ή πρέπει η απόκλιση να υπολογίζεται και να αφαιρείται για τη συνολική διάρκεια της χρονικής περιόδου της αναληφθείσας υποχρεώσεως;
3) Ποια είναι τα καθοριστικά κριτήρια για να συναχθεί η ύπαρξη σοβαρής παρατυπίας κατά την έννοια του άρθρου 16, παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΟΚ) 4115/88, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 838/93;»
Επί του πρώτου ερωτήματος
10 Με το πρώτο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ερωτά αν οι λεπτομέρειες υπολογισμού της μειώσεως των προβλεπομένων στο άρθρο 16, παράγραφος 1, του τροποποιηθέντος κανονισμού 4115/88 ενισχύσεων για την εκτατικοποίηση έχει εφαρμογή οσάκις η απόκλιση μεταξύ του αριθμού των μονάδων, για τις οποίες ζητείται η ενίσχυση, και του αριθμού των μονάδων που καθορίστηκαν υπερβαίνει τα δύο εκτάρια, χωρίς, πάντως, να εγγίζει το 10 % της εκτάσεως για την οποία ζητείται η ενίσχυση.
11 Η προσφεύγουσα της κύριας δίκης και η Επιτροπή προτείνουν στο Δικαστήριο να δώσει καταφατική απάντηση στο ερώτημα. Κατά την άποψή τους, οι προβλεπόμενες στο άρθρο 16, παράγραφος 1, του τροποποιηθέντος κανονισμού 4115/88 λεπτομέρειες μειώσεως εφαρμόζονται ενόσω δεν συντρέχει υπέρβαση των καθοριζομένων από την οικεία διάταξη δύο ανωτάτων ορίων, σωρευτικώς λαμβανομένων, ενώ οποιαδήποτε άλλη ερμηνεία αντίκειται προφανώς προς την αναλογικότητα του προβλεπομένου από τον τροποποιημένο κανονισμό 4115/88 συστήματος επιβολής κυρώσεων.
12 Όπως προκύπτει σαφώς από τη διατύπωση του τροποποιημένου άρθρου 16, παράγραφος 1, του κανονισμού 4115/88, η προβλεπόμενη από την εν λόγω διάταξη μείωση έχει εφαρμογή οσάκις η διαπιστωθείσα απόκλιση κυμαίνεται μεταξύ των δύο κατωτάτων ορίων (2 % και 0,2 εκταρίων) που καθορίζει. Η χρήση του συνδέσμου «και» προκειμένου να συνδεθούν τα δύο αυτά όρια σημαίνει ότι λαμβάνονται σωρευτικώς. Η επίδικη διάταξη έχει, επομένως, εφαρμογή αφ' ης στιγμής επιτυγχάνονται αμφότερα τα κατώτατα όρια και ενόσω δεν συντρέχει υπέρβαση αμφοτέρων των ανωτάτων ορίων.
13 Όπως υπογράμμισε η προσφεύγουσα της κύριας δίκης και η Επιτροπή, οποιαδήποτε άλλη ερμηνεία θα αντέκειτο, άλλωστε, προς τη γενική οικονομία του συστήματος κυρώσεων που καθιέρωσε ο τροποποιηθείς κανονισμός 4115/88. Πράγματι, το εν λόγω σύστημα προβλέπει διαφορετικές κυρώσεις ανάλογα με τη βαρύτητα των διαπιστουμένων παραβάσεων και λαμβάνει ειδικότερα υπόψη, κάνοντας χρήση τόσον κατωφλίων επί τοις εκατόν όσον και κατωφλίων σε απόλυτες τιμές, τις υφιστάμενες ως προς το μέγεθος των οικείων εκμεταλλεύσεων ανομοιότητες.
14 Επομένως, στο πρώτο ερώτημα προσήκει η απάντηση ότι το άρθρο 16, παράγραφος 1, του τροποποιημένου κανονισμού 4115/88 έχει την έννοια ότι οι λεπτομέρειες υπολογισμού της μειώσεως των ενισχύσεων για την εκτατικοποίηση που προβλέπει η εν λόγω διάταξη έχουν εφαρμογή οσάκις η απόκλιση μεταξύ του αριθμού των μονάδων, για τις οποίες ζητείται η ενίσχυση, και του καθορισμένου αριθμού μονάδων υπερβαίνει τα δύο εκτάρια, χωρίς, πάντως, να εγγίζει το 10 % της εκτάσεως για την οποία ζητείται η ενίσχυση.
Επί
του δευτέρου ερωτήματος
15 Με το δεύτερο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ερωτά αν η προβλεπόμενη στο άρθρο 16, παράγραφος 1, δεύτερη περίοδος, του τροποποιημένου κανονισμού 4115/88 μείωση των ενισχύσεων για την εκτατικοποίηση περιορίζεται στον μετά τη διαπιστωθείσα παράβαση χρόνο ή αν αφορά το σύνολο του χρονικού διαστήματος που καλύπτει η αναληφθείσα από τον δικαιούχο της ενισχύσεως ανάληψη υποχρεώσεως.
16 Η προσφεύγουσα της κύριας δίκης εκτιμά ότι η μείωση των ενισχύσεων
για την εκτατικοποίηση πρέπει να περιορίζεται στον μετά την τέλεση της παραβάσεως χρόνο. Κατ' αυτήν, η ανωτέρω ερμηνεία προκύπτει a contrario από τη σαφή διατύπωση των παραγράφων 2 και 3 του άρθρου 16, σύμφωνα με τις οποίες «δεν οφείλεται καμία ενίσχυση για την περίοδο που καλύπτεται από την υποχρέωση εκτατικοποιήσεως».
17 Αντίθετα, η Επιτροπή εκτιμά ότι η μείωση πρέπει επίσης να αφορά και τον προ της παραβάσεως χρόνο στον βαθμό που ο δικαιούχος της ενισχύσεως δεν αποδεικνύει ότι η απόκλιση μεταξύ του αριθμού μονάδων για τις οποίες ζητείται η ενίσχυση και του καθορισμένου αριθμού μονάδων δεν είναι προϋόν ούτε προθέσεως ούτε το αποτέλεσμα αμελείας του δικαιούχου. Κατά την Επιτροπή, η διατύπωση «η μείωση εφαρμόζεται επίσης στις ενισχύσεις που έχουν πληρωθεί προηγουμένως», του άρθρου 16, παράγραφος 1, δεύτερη περίοδος, του τροποποιημένου κανονισμού 4115/88 απηχεί τη βούληση του νομοθέτη να μειώσει την ενίσχυση για το σύνολο της περιόδου που καλύπτει την αναληφθείσα υποχρέωση.
18 Όπως προκύπτει σαφώς από τη διατύπωση του άρθρου 16, παράγραφος 1, δεύτερη περίοδος, του τροποποιημένου κανονισμού 4115/88, η μείωση εφαρμόζεται και επί των ενισχύσεων που καταβλήθηκαν προ της διαπιστωθείσας παραβάσεως, εκτός και αν ο δικαιούχος είναι σε θέση να αποδείξει ότι η σημειωθείσα απόκλιση δεν είναι προϋόν ούτε προθέσεως ούτε αποτέλεσμα δικής του αμελείας. Με εξαίρεση την τελευταία αυτή περίπτωση, η μείωση πρέπει, συνεπώς, να αφορά το σύνολο της περιόδου που καλύπτει η αναληφθείσα από τον δικαιούχο της ενισχύσεως υποχρέωση.
19 Σε αντίθεση προς όσα υποστηρίζει η προσφεύγουσα της κύριας δίκης, η διατύπωση των παραγράφων 2 και 3 του άρθρου 16 του τροποποιημένου κανονισμού 4115/88 δεν επιτρέπει τη συναγωγή οποιασδήποτε άλλης ερμηνείας της επίδικης διατάξεως. Πράγματι, οι ανωτέρω παράγραφοι αφορούν σοβαρότερες κυρώσεις συνιστάμενες ιδίως στην πλήρη αναστολή των ενισχύσεων, ενώ η παράγραφος 1 αφορά απλώς τη μείωσή τους, έστω και αν η μείωση ανάγεται σε ολόκληρη την περίοδο της αναληφθείσας υποχρεώσεως.
20 Επομένως, η απάντηση που προσήκει στο δεύτερο ερώτημα είναι ότι η προβλεπόμενη στο άρθρο 16, παράγραφος 1, δεύτερη περίοδος, του τροποποιηθέντος κανονισμού 4115/88 μείωση των ενισχύσεων για την εκτατικοποίηση αφορά το σύνολο της περιόδου που καλύπτει η αναληφθείσα από τον δικαιούχο της ενισχύσεως δέσμευση, εκτός και αν ο τελευταίος μπορεί να αποδείξει ότι η απόκλιση μεταξύ του αριθμού μονάδων, για τις οποίες ζητείται η ενίσχυση, και του καθορισμένου αριθμού μονάδων δεν είναι προϋόν ούτε προθέσεως ούτε αποτέλεσμα δικής του αμελείας.
Επί του τρίτου ερωτήματος
21 Ενόψει των απαντήσεων επί των δύο πρώτων ερωτημάτων παρέλκει η απάντηση επί του τρίτου ερωτήματος.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
22 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή, η οποία κατέθεσε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
(τρίτο τμήμα),
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε με διάταξη της 17ης Σεπτεμβρίου 1998 το Verwaltungsgericht Schwerin, αποφαίνεται:
1) Το άρθρο 16, παράγραφος 1, του κανονισμού 4115/88 της Επιτροπής, της 21ης Δεκεμβρίου 1988, περί του καθορισμού των λεπτομερειών εφαρμογής του καθεστώτος ενισχύσεων στην εκτατικοποίηση της παραγωγής, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 838/93 της Επιτροπής, της 6ης Απριλίου 1993, έχει την έννοια ότι οι λεπτομέρειες υπολογισμού της μειώσεως των ενισχύσεων για την εκτατικοποίηση που προβλέπει η εν λόγω διάταξη έχουν εφαρμογή οσάκις η απόκλιση μεταξύ του αριθμού των μονάδων, για τις οποίες ζητείται η ενίσχυση, και του καθορισμένου αριθμού μονάδων υπερβαίνει τα δύο εκτάρια, χωρίς, πάντως, να εγγίζει το 10 % της εκτάσεως για την οποία ζητείται η ενίσχυση.
2) Η προβλεπόμενη στο άρθρο 16, παράγραφος 1, δεύτερη περίοδος, του τροποποιηθέντος κανονισμού 4115/88 μείωση των ενισχύσεων για την εκτατικοποίηση αφορά το σύνολο της περιόδου που καλύπτει η αναληφθείσα από τον δικαιούχο της ενισχύσεως δέσμευση, εκτός και αν ο τελευταίος μπορεί να αποδείξει ότι η απόκλιση μεταξύ του αριθμού μονάδων, για τις οποίες ζητείται η ενίσχυση, και του καθορισμένου αριθμού μονάδων δεν είναι προϋόν ούτε προθέσεως ούτε αποτέλεσμα δικής του αμελείας.