62006CC0341
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
SHARPSTON
ippreżentati fis-6 ta’ Diċembru 2007 (
1
)
Kawżi magħquda C-341/06 P u C-342/06 P
Chronopost SA u La Poste
vs
Union française de l’express (UFEX) et
“Appell — Regolarità tal-proċedura segwita quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza — Sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza — Annullament — Rinviju — It-tieni sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza — Kompożizzjoni tal-kulleġġ ġudikanti — Għajnuna mill-Istat — Settur postali — Impriża pubblika responsabbli għal servizz ta’ importanza ekonomika ġenerali — Assistenza loġistika u kummerċjali lil sussidjarja — Sussidjarja li ma toperax f’settur irriżervat — Trasferiment tal-attività ta’ kunsinna espressa lil din is-sussidjarja — Kunċett ta’ ‘għajnuna mill-Istat’ — Deċiżjoni tal-Kummissjoni — Assistenza u trasferiment li ma jikkostitwixxux għajnuna mill-Istat — Motivazzjoni”
1.
Dawn huma t-tieni serje ta’ appelli f’kawżi li ħadu fit-tul u li jikkonċernaw prinċipalment l-assistenza kummerċjali u loġistika pprovduta mill-Uffiċċju tal-Posta Franċiża lis-sussidjarja tagħha SFMI-Chronopost, li topera servizz ta’ kunsinna espressa. Fid-Deċiżjoni 98/365/KE (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”), il-Kummissjoni ddeċidiet li assistenza bħal din ma kinitx tammonta għal għajnuna mogħtija mill-Istat. (
2
) Kompetituri ta’ SFMI-Chronopost ressqu rikors quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza (kawża “Ufex I”), (
3
) li annullat id-deċiżjoni kkontestata. Fl-ewwel serje ta’ appelli (kawża “Chronopost I”), (
4
) il-Qorti tal-Ġustizzja annullat id-deċiżjoni tal-Qorti tal-Prim’Istanza u rrinvjat il-kawża lura lil dik il-Qorti. L-appelli preżenti qed jiġu mressqa kontra s-sentenza sussegwenti tal-Qorti tal-Prim’Istanza li għal darb’oħra annullat id-deċiżjoni kkontestata (iktar ’il quddiem is-“sentenza appellata”: kawża Ufex II). (
5
)
2.
Il-motivi mmressqa fil-kuntest tal-preżenti appelli jikkonċernaw (i) il-kompożizzjoni tal-Qorti tal-Prim’Istanza fil-proċeduri legali li wasslu għas-sentenza appellata, (ii) il-kwistjoni ta’ jekk il-Qorti tal-Prim’Istanza ddeċiditx dwar eċċezzjoni inammissibbli, (iii) l-istħarriġ tagħha dwar il-motivazzjoni tal-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata, u (iv) l-evalwazzjoni tagħha tal-kunċett ta’ għajnuna mogħtija mill-Istat rigward it-trasferiment ta’ klijentela lil SFMI-Chronopost.
Il-fatti u proċedura
Sfond tal-kwistjoni
3.
It-tilwima inerenti fil-kawża preżenti toriġina minn ilment ippreżentat lill-Kummissjoni f’Diċembru 1990. Is-sentenza appellata tistabbilixxi l-isfond:
“(2)
Il-posta Franċiża (iktar ’il quddiem “La Poste”), li topera taħt sistema ta’ monopolju legali fis-settur tal-posta ordinarja, kienet tagħmel parti integrali mill-amministrazzjoni pubblika Franċiża sa tmiem l-1990. Mill-1 ta’ Jannar 1991, din ġiet ittrasformata f’entità rregolata mid-dritt pubbliku, skont id-dispożizzjonijiet tal-Liġi 90-568, tat-2 ta’ Lulju 1990, dwar l-organizzazzjoni tas-servizz pubbliku tal-posta u tal-mezzi ta’ telekomunikazzjoni (JORF tat-8 ta’ Lulju 1990, p. 8069; […]). Din il-liġi tawtorizzaha sabiex twettaq ċerti attivitajiet li huma miftuħa għall-kompetizzjoni, b’mod partikolari dawk ta’ kunsinna espressa.
(3)
Is-Société française de messagerie internationale (iktar ’il quddiem “SFMI”) hija kumpannija stabbilita taħt id-dritt privat li kienet fdata bil-ġestjoni tas-servizz ta’ kunsinna espressa ta’ La Poste (
6
) minn tmiem l-1985. Din l-impriża kienet ġiet stabbilita b’kapital azzjonarju awtorizzat ta’ 10 miljun frank Franċiż (FRF) (madwar EUR 1524490), maqsum bejn Sofipost (66 %), kumpannija finanzjarja ikkontrollata 100 % minn La Poste, u TAT Express (34 %), sussidjarja tal-kumpannija tal-linja ta’ l-ajru Transport aérien transrégional (iktar ’il quddiem “TAT”).
(4)
Ir-regoli dettaljati dwar l-operazzjoni u l-kummerċjalizzazzjoni tas-servizz ta’ kunsinna espressa mwettaq minn SFMI bl-isem EMS/Chronopost ġew iddefiniti f’ċirkulari tal-Ministeru Franċiż tal-Posta u tal-Mezzi ta’ Telekomunikazzjoni tad-19 ta’ Awwissu 1986. Skont din iċ-ċirkulari, La Poste kellha tipprovdi lil SFMI b’assistenza loġistika u kummerċjali. Ir-relazzjonijiet kuntrattwali bejn La Poste u SFMI kienu rregolati minn diversi ftehim, li l-ewwel wieħed minnhom imur lura għall-1986.
(5)
Fl-1992, l-istruttura ta’ l-attività ta’ kunsinna espressa mwettqa minn SFMI ġiet modifikata. Sofipost u TAT ħolqu kumpannija ġdida, Chronopost SA, li tagħha huma komplew jikkontrollaw rispettivament 66 % u 34 % ta’ l-ishma. Il-kumpannija Chronopost, li kellha aċċess esklużiv għan-netwerks ta’ La Poste sa l-1 ta’ Jannar 1995, ikkonċentrat ruħha fuq is-servizz ta’ kunsinna espressa nazzjonali. SFMI ġiet akkwistata minn GD Express Worldwide France, li hija kkontrollata minn impriża komuni internazzjonali li tiġbor fiha l-kumpannija Awstraljana TNT u l-amministrazzjonijiet postali ta’ ħames pajjiżi, konċentrazzjoni li kienet awtorizzata permezz tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tat-2 ta’ Diċembru 1991 (Kawża IV/M.102 — TNT/Canada Post, DBP Postdienst, La Poste, PTT Poste u Sweden Post) (ĠU C 322, p. 19). SFMI żammet l-attività ta’ kunsinna espressa internazzjonali, billi użat lil Chronopost bħala aġent u fornitur tas-servizzi għall-ipproċessar fi Franza tal-konsenji internazzjonali tagħha (iktar ’il quddiem “SFMI-Chronopost”). (
7
)
(6)
Is-Syndicat français de l’express international (iktar ’il quddiem “SFEI”), li minfloku daħlet l-Union française de l’express (iktar ’il quddiem “UFEX”), u li t-tliet rikorrenti l-oħra huma membri tiegħu, huwa assoċjazzjoni kummerċjali stabbilita taħt id-dritt Franċiż li tiġbor fiha kważi l-kumpanniji kollha li joffru servizzi ta’ kunsinna espressa u li jinsabu f’kompetizzjoni ma’ SFMI-Chronopost.
(7)
Fil-21 ta’ Diċembru 1990, SFEI ressaq ilment quddiem il-Kummissjoni fejn sostna, b’mod partikolari, li l-assistenza loġistika u kummerċjali mogħtija minn La Poste lil SFMI kienet għajnuna mill-Istat fis-sens ta’ l-Artikolu 92 tat-Trattat KE (li, wara l-emendi, sar l-Artikolu 87 KE). Fl-ilment issemma b’mod partikolari l-fatt li r-remunerazzjoni mogħtija minn SFMI għall-għajnuna mogħtija minn La Poste ma kinitx tikkorrispondi għall-kundizzjonijiet normali tas-suq. Id-differenza bejn il-prezz tas-suq għall-akkwist ta’ servizzi ta’ din ix-xorta u dak effettivament imħallas minn SFMI tikkostitwixxi, skont SFEI, għajnuna mill-Istat. Studju ekonomiku mwettaq f’isem SFEI mill-kumpannija ta’ konsulenza Braxton associés ġie anness mal-ilment sabiex ikun jista’ jiġi vvalutat l-ammont ta’ l-għajnuna għall-perijodu 1986-1989.
(8)
B’ittra ta’ l-10 ta’ Marzu 1992, il-Kummissjoni informat lil SFEI li l-każ dwar l-ilment tiegħu ngħalaq. Fis-16 ta’ Mejju 1992, SFEI u impriżi oħra ressqu rikors quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiġi annullata din id-deċiżjoni. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li ma kien hemmx lok sabiex wieħed jipproċedi bil-kawża (digriet tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-18 ta’ Novembru 1992, SFEI et vs Il-Kummissjoni, C-222/92, li mhux ippubblikat fil-Ġabra) wara d-deċiżjoni tal-Kummissjoni tad-9 ta’ Lulju 1992, li permezz tagħha ġiet irrevokata d-deċiżjoni ta’ l-10 ta’ Marzu 1992.”
4.
Minbarra l-ilment li tressaq quddiem il-Kummissjoni, “[f]is-16 ta’ Ġunju 1993, SFEI u impriżi oħra ressqu, quddiem it-Tribunal de commerce de Paris (il-Qorti tal-Kummerċ ta’ Pariġi), rikors kontra SFMI, Chronopost, La Poste u oħrajn. Ma’ dan ir-rikors kien anness studju ieħor tal-kumpannija Braxton associés, li kien jaġġorna d-dejta tal-ewwel studju u kien jestendi l-perjodu ta’ stima tal-għajnuna sa l-aħħar tal-1991. Permezz ta’ sentenza tal-5 ta’ Jannar 1994, it-Tribunal de commerce de Paris issottometta quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja numru ta’ domandi preliminari dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 92 u tal-Artikolu 93 tat-Trattat KE (li sar l-Artikolu 88 KE), li waħda minnhom kienet tikkonċerna l-kunċett ta’ għajnuna mill-Istat fiċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża. Il-Gvern Franċiż ressaq quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, bħala anness mal-osservazzjonijiet tiegħu tal-10 ta’ Mejju 1994, studju ekonomiku mwettaq mill-kumpannija Ernst & Young. Permezz ta’ sentenza tal-11 ta’ Lulju 1996, SFEI et (
8
) (C-93/94, Ġabra p. I-3547; iktar ’il quddiem is-“sentenza SFEI”), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li “[i]l-provvista ta’ assistenza loġistika u kummerċjali min-naħa ta’ impriża pubblika lill-kumpanniji sussidjarji tagħha stabbiliti skont id-dritt privat li huma attivi f’settur miftuħ għall-kompetizzjoni ħielsa tista’ tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 92 tat-Trattat meta r-remunerazzjoni riċevuta bħala korrispettiv tkun inqas minn dik li kieku kienet tintalab f’kundizzjonijiet normali tas-suq” (punt 62). (
9
)
L-investigazzjonijiet tal-Kummissjoni u d-deċiżjoni kkontestata
5.
Fl-1993, il-Kummissjoni talbet u rċeviet iktar informazzjoni minn Franza. F’Marzu 1996, hija nnotifikat lil dak l-Istat Membru li kienet se tagħti bidu għall-proċedura skont l-Artikolu 93(2) tat-Trattat KE (issa l-Artikolu 88(2) KE) rigward għajnuna allegatament mogħtija minn Franza lil SFMI-Chronopost. Fis-17 ta’ Lulju 1996 il-Kummissjoni ppubblikat l-avviż formali dwar il-bidu tal-proċedura. (
10
)
6.
Fis-17 ta’ Awwissu 1996 SFEI ippreżentat osservazzjonijiet lill-Kummissjoni b’risposta għall-avviż, u magħhom ġie anness studju ekonomiku minn Bain & Co. (
11
) Mat-tweġiba ta’ Franza ġie anness studju ekonomiku minn Deloitte Touche Tohmatsu.
7.
Fl-1 ta’ Ottubru 1997 il-Kummissjoni adottat id-deċiżjoni kkontestata. L-Artikolu 1 jipprovdi li “[l]-assistenza loġistika u kummerċjali provduta minn [La Poste] lis-sussidjarja tagħha SFMI-Chronopost, [u l-miżuri l-oħra li dwarhom sar ilment] mhijiex għajnuna mogħtija mill-Istat favur SFMI-Chronopost”. [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Ufex I (
12
)u Chronopost I (
13
)
8.
B’rikors ippreżentat fit-30 ta’ Diċembru 1997, Ufex, DHL International, Federal Express u CRIE talbu lill-Qorti tal-Prim’Istanza sabiex tannulla d-deċiżjoni kkontestata. Franza, La Poste u Chronopost sussegwentement intervjenew favur il-Kummissjoni.
9.
Il-kawża ġiet assenjata lir-Raba’ Awla (Estiża) tal-Qorti tal-Prim’Istanza u ġie appuntat Imħallef Relatur.
10.
Ir-rikorrenti invokaw erba’ motivi għall-annullament, fejn allegaw (i) ksur tad-drittijiet tad-difiża, (ii) insuffiċjenza ta’ motivazzjoni, (iii) żbalji ta’ fatt u żbalji manifesti ta’ evalwazzjoni, u (iv) applikazzjoni ħażina mill-Kummissjoni tal-kunċett ta’ għajnuna mogħtija mill-Istat, l-ewwel nett peress li ma ħaditx inkunsiderazzjoni l-kundizzjonijiet normali tas-suq fl-eżami tar-remunerazzjoni tal-assistenza mogħtija minn La Poste lil SFMI-Chronopst u, t-tieni nett, billi eskludiet minn dan il-kunċett diversi miżuri li allegatament ibbenefikat minnhom SFMI-Chronopost.
11.
Il-Qorti tal-Prim’Istanza laqgħet l-ewwel parti tar-raba’ raġuni u annullat l-Artikolu 1 tad-deċiżjoni kkontestata safejn dan kien jipprovdi li l-assistenza loġistika u kummerċjali pprovduta minn La Poste lil SFMI-Chronopost ma kinitx tikkostitwixxi għajnuna mogħtija mill-Istat. Il-Qorti tal-Prim’Istanza kkunsidrat li ma kienx meħtieġ li tiġi eżaminata t-tieni parti tar-raba’ motiv jew il-motivi l-oħra safejn dawn kienu jirrigwardaw l-assistenza loġistika u kummerċjali pprovduta minn La Poste lil SFMI-Chronopost. Ma kienx meħtieġ, b’mod partikolari, li jiġi eżaminat it-tieni motiv. L-ewwel motiv u l-partijiet tat-tielet motiv li ma kinux relatati mal-ilmenti eżaminati taħt ir-raba’ motiv ġew miċħuda.
12.
Permezz ta’ atti ppreżentati fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fid-19 u fit-23 ta’ Frar 2001, Chronopost, La Poste u Franza appellaw kontra s-sentenza Ufex I.
13.
L-appellanti bbażaw ruħhom fuq diversi motivi, l-ewwel wieħed minn dawn il-motivi kien jallega li l-Qorti tal-Prim’Istanza kisret l-Artikolu 92(1) tat-Trattat KE (issa l-Artikolu 87(1) KE) billi tat interpretazzjoni mhux korretta tal-kunċett “kundizzjonijiet normali tas-suq” użat fis-sentenza SFEI. Fil-punt 75 tas-sentenza Ufex I, il-Qorti ta’ Prim’Istanza kienet iddeċidiet li l-Kummissjoni kien imissha minn tal-anqas ivverifikat li l-ħlas li kien ingħata lil La Poste kien paragunabbli ma’ dak mitlub minn kumpannija finanzjarja privata jew minn grupp privat ta’ impriżi li ma joperawx f’settur riżervat.
14.
Il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet li din l-evalwazzjoni kienet ivvizjata bi żball ta’ liġi peress li naqset milli tieħu inkunsiderazzjoni li La Poste kienet f’sitwazzjoni li kienet differenti ħafna minn dik ta’ kumpannija privata li taġixxi taħt kundizzjonijiet normali tas-suq. Bħala entità fdata b’servizz ta’ importanza ekonomika ġenerali skont l-Artikolu 90(2) tat-Trattat KE (issa l-Artikolu 86(2) KE), La Poste kellha takkwista, jew tiġi pprovduta b’infrastrutturi sostanzjali u riżorsi suffiċjenti li jagħmluha possibbli għaliha li tipprovdi servizzi postali bażiċi lil utenti kollha, inkluż f’zoni fejn it-tariffi ma jkoprux l-ispejjeż tas-servizzi. Il-ħolqien u ż-żamma tan-netwerk ta’ La Poste għalhekk ma kienx jikkorrispondi għal approċċ purament kummerċjali u kumpannija privata qatt ma kienet tidħol għalih. Barra minn dan, il-provista ta’ assistenza loġistika u kummerċjali kienet tikkonsisti preċiżament li dak in-netwerk ikun disponibbli. Għaldaqstant din kienet marbuta miegħu b’mod inseparabbli. Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet:
“(38)
F’dawn iċ-ċirkustanzi, fin-nuqqas ta’ kwalunkwe possibbiltà li s-sitwazzjoni ta’ La Poste titqabbel ma’ dik ta’ grupp privat ta’ impriżi li ma joperax f’settur riżervat, il-’kundizzjonijiet normali tas-suq’, li bilfors huma ipotetiċi, għandhom jiġu evalwati b’referenza għall-elementi oġġettivi u verifikabbli disponibbli.
(39)
F’dan il-każ, l-ispejjeż sostnuti minn La Poste għall-provvista ta’ assistenza loġistika u kummerċjali lis-sussidjarja tagħha stess jistgħu jkunu elementi oġġettivi u verifikabbli ta’ din ix-xorta.
(40)
Fuq din il-bażi, tista’ tiġi eskluża l-eżistenza ta’ għajnuna [mogħtija] mill-Istat favur SFMI-Chronopost jekk, min-naħa waħda, jiġi aċċertat li l-korrispettiv mitlub ikopri b’mod xieraq l-ispejjeż addizzjonali varjabbli kkawżati mill-provvista tal-assistenza loġistika u kummerċjali, kontribuzzjoni adegwata għall-ispejjeż fissi kkawżati mill-użu tan-netwerk postali flimkien ma’ remunerazzjoni adegwata għall-investiment kapitali safejn dawn ikunu ddestinati għall-attività miftuħa għall-kompetezzjoni ta’ SFMI-Chronopost, u jekk, min-naħa l-oħra, l-ebda ħjiel ma jġiegħel lil min jaħseb li dawn l-elementi ġew sottovalutati jew stabbiliti b’mod arbitrarju”.
15.
Il-Qorti tal-Ġustizzja għalhekk iddikjarat li l-ewwel motiv kien fondat. Hija annullat is-sentenza Ufex I mingħajr ma eżaminat il-motivi l-oħra u rrinvjat il-kawża lura quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza.
Is-sentenza appellata (
14
)
16.
Malli ġiet irrinvjata lura quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza, il-kawża għall-bidu ġiet assenjata lir-Raba’ Awla (Estiża) u ġie appuntat l-istess Imħallef Relatur bħall fil-kawża Ufex I. Wara d-deċiżjoni tat-13 ta’ Settembru 2004 (
15
) li biddlet il-kompożizzjoni tal-Awli tal-Qorti tal-Prim’Istanza, l-Imħallef Relatur ġie ttrasferit għat-Tielet Awla (Estiża), fejn ġiet assenjata mill-ġdid il-kawża.
17.
Ir-rikorrenti essenzjalment ibbażaw ruħhom fuq it-tieni, it-tielet u r-raba’ motivi invokati fil-proċeduri li taw lok għas-sentenza Ufex I. (
16
) L-ewwel parti tar-raba’ motiv kienet issa tallega ksur tal-kunċett ta’ kundizzjonijiet normali tas-suq kif interpretata fis-sentenza Chronopost I.
18.
It-trattazzjoni tal-partijiet u t-tweġibiet tagħhom għall-mistoqsijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja instemgħu matul is-seduta tal-15 ta’ Ġunju 2005.
19.
Il-Qorti tal-Prim’Istanza laqgħet it-tieni motiv (insuffiċjenza ta’ motivazzjoni) u l-ilment invokat fit-tieni parti tar-raba’ motiv, li jirrigwarda t-trasferiment ta’ Postadex. Hija ċaħdet l-ilmenti l-oħrajn kollha ħlief dawk fl-ewwel parti tar-raba’ motiv, li hija kkunsidrat li ma setgħetx teżamina. Hija annullat id-deċiżjoni kkontestata safejn din kienet tikkonstata li la l-assistenza loġistika u kummerċjali mogħtija minn La Poste lis-sussidjarja tagħha, SFMI-Chronopost, u lanqas it-trasferiment ta’ Postadex ma kienu jikkostitwixxu għajnuna mogħtija mill-Istat lil SFMI-Chronopost.
L-appelli
20.
Permezz ta’ atti ppreżentati fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-4 u s-7 ta’ Awwissu 2006 rispettivament, Chronopost (Kawża C-341/06 P) u La Poste (Kawża C-342/06 P) appellaw kontra s-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza. L-appellanti jitolbu lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tannulla s-sentenza appellata u tordna li r-rikorrenti jbatu l-ispejjeż kollha. Chronopost titlob ukoll li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti sentenza definittiva fil-kawża u tikkonferma l-legalità tad-deċiżjoni kkontestata.
21.
Ufex, DHL Express (Franza) (preċedentement DHL International), Federal Express International (Franza) u CRIE (fi proċess ta’ stralċ) ppreżentaw risposta konġunta għal kull appell. La Franza u lanqas il-Kummissjoni ma rrispondew. (
17
) Abbażi tal-Artikolu 117 tar-Regoli ta’ Proċedura, il-President tal-Qorti tal-Ġustizzja ppermetta lil Chronopost u La Poste sabiex jippreżentaw ir-replika tagħhom dwar l-eċċezzjonijiet ta’ inammissabbiltà. Ufex imbagħad ippreżentaw kontro-repliki.
22.
Iż-żewġ appelli ġew maqgħudin permezz tad-Digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-18 ta’ April 2007.
23.
L-ebda smigħ ma ġie mitlub, u l-ebda wieħed ma ġie miżmum.
L-ewwel motiv: Difett ta’ proċedura fir-rigward tal-kompożizzjoni tal-Qorti tal-Prim’Istanza
24.
L-appellanti jilmentaw li d-dritt tagħhom għal smigħ xieraq ġie miksur minħabba li l-Imħallef Relatur fil-proċedura li wasslet għas-sentenza appellata kien ukoll l-Imħallef Relatur fil-proċedura li wasslet għas-sentenza Ufex I.
Dispożizzjonijiet applikabbli
Ir-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja (iktar ’il quddiem ir-“Regoli tal-Qorti tal-Ġustizzja”)
25.
Skont l-Artikolu 42(2) “[e]bda talba [motiv] ġdida ma tista’ tiġi ppreżentata matul il-kawża sakemm din it-talba [motiv] ma tkunx ibbażata fuq elementi ta’ fatt u ta’ dritt li joħorġu matul il-proċedura”.
26.
Abbażi tal-Artikolu 118, l-Artikolu 42(2) japplika għall-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja f’appell minn deċiżjoni tal-Qorti ta’ Prim’Istanza.
Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza (iktar ’il quddiem ir-“Regoli tal-Qorti tal-Prim’Istanza”)
27.
L-Artikolu 48(2) jirrifletti, bi kliem identiku, l-Artikolu 42(2) tar-Regoli tal-Qorti tal-Ġustizzja.
28.
L-Artikolu 118 jipprovdi:
“1.   Meta l-Qorti tal-Ġustizzja tannulla sentenza jew digriet ta’ Awla, il-President tal-Qorti tal-Prim’Istanza jista’ jassenja l-kawża lil Awla oħra komposta mill-istess numru ta’ mħallfin.
2.   Meta l-Qorti tal-Ġustizzja tannulla sentenza jew digriet mogħtija mis-Seduta Plenarja jew mill-Awla Manja tal-Qorti tal-Prim’Istanza, il-kawża tintbgħat lura lill-Kulleġġ ġudikanti li jkun ta d-deċiżjoni inkwistjoni.
2a.   Meta l-Qorti tal-Ġustizzja tannulla sentenza jew digriet ta’ mħallef uniku, il-President tal-Qorti tal-Prim’Istanza għandu jassenja l-kawża lil Awla bi tliet imħallfin li ma tinkludix lil dak l-imħallef.
[…]”
L-argumenti tal-partijiet
29.
L-appellanti jiddikjaraw li, anki jekk il-Komunità bħala tali mhijiex parti mill-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u Libertajiet Fundamentali (iktar ’il quddiem il-“KEDB”), hija obbligata li tirrispetta d-drittijiet iggarantiti mill-KEDB. Id-dritt għal tribunal indipendenti u imparzjali huwa komponent tad-dritt għal smigħ xieraq stabbilit fl-Artikolu 6 tal-KEDB. L-apparenza (oġġettiva) ta’ parzjalità hija biżżejjed sabiex dan id-dritt jinkiser u dan ikun il-każ jekk il-kompożizzjoni ta’ qorti tqajjem dubji leġittimi dwar l-imparzjalità tagħha. Il-ġurisprudenza, kemm tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-qrati Franċiżi, turi li l-preżenza tal-istess imħallef fi proċeduri legali suċċessivi tqajjem dubji bħal dawn. La Poste tikkunsidra li mill-Artikolu 118(1) u (2a) tar-Regoli tal-Qorti tal-Prim’Istanza jirriżulta li hemm tħassib dwar il-kwistjoni li mħallef li ħa sehem fl-ewwel kawża jerġa’ jieħu sehem fl-eżami mill-ġdid tal-kawża.
30.
Ufex fir-replika tagħha targumenta li dan il-motiv huwa ġdid u għalhekk inammissibbli skont ir-Regoli tal-Qorti tal-Ġustizzja. L-ittri mir-Registru tal-Qorti tal-Prim’Istanza kienu informaw lill-appellanti dwar il-kompożizzjoni tal-qorti appuntata qabel is-seduta u l-isem tal-Imħallef Relatur kien fuq ir-rapport tas-seduta. Madanakollu l-appellanti ma ressqu l-ebda oġġezzjonijiet quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza. Mis-sentenza Petrides vs Il-Kummissjoni (
18
) jirriżulta li protezzjoni proċerurali, ladarba tiġi rrinunzjata, ma tistax tiġi invokata fl-appell.
31.
Fir-rigward tal-kontenut tal-motiv, Ufex tissottometti, l-ewwel nett, li l-kompożizzjoni tal-Qorti tal-Prim’Istanza għas-sentenza appellata kienet konformi mal-Artikolu 118 tar-Regoli tal-Qorti tal-Prim’Istanza fir-rigward tal-kompożizzjoni tal-Qorti tal-Prim’Istanza għal kawża rrinvijata mill-Qorti tal-Ġustizzja wara li tkun ġiet annullata deċiżjoni preċedenti. Barra minn dan, il-prinċipju tal-kolleġjalità li jirregola l-kompożizzjoni tal-Qrati tal-Komunità jservi sabiex jinnewtralizza xi riskju ta’ parzjalità. It-tieni nett, dawn ir-regoli tal-Komunità ma jiksrux l-Artikolu 6(1) KEDB. Il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, skont Ufex, tadotta metodu ta’ evalwazzjoni każ b’każ dwar din il-kwistjoni u ma stabbiliet l-ebda prinċipju ġenerali li mħallef ma jistax jisma’ proċeduri suċċessivi fl-istess kawża. It-tielet nett, ir-regoli jieħdu inkunsiderazzjoni d-diversi tradizzjonijiet tal-Istati Membri. Barra minn dan, huwa fl-interess tal-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja Komunitarja li jinżamm l-istess Imħallef Relatur f’kawża kumplessa li tiġi rrinvijata lill-Qorti tal-Prim’Istanza.
32.
Fir-repliki tagħhom, l-appellanti jikkontestaw l-eċċezzjoni ta’ inammissibiltà li tqajmet minn Ufex. Chronopost tikkunsidra li din l-eċċezzjoni mhijiex operattiva minħabba li ksur tad-dritt għal tribunal imparzjali tikkostitwixxi ksur ta’ rekwiżit proċedurali essenzjali. Bħala tali, din hija għalhekk kwistjoni ta’ ordni pubbliku li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tqajjem ex officio.
33.
L-appellanti jissottomettu li l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà hija, f’kull każ, infondata. Il-motiv ma setax jitqajjem qabel ma ġiet mogħtija s-sentenza appellata. Il-motivi invokati f’appell huma neċessarjament ġodda safejn dawn jikkontestaw is-sentenza appellata. Id-dritt għal tribunal imparzjali huwa inaljenabbli u ma jistax jiġi rinunzjat bħal garanzija proċedurali. Barra minn dan, l-appellanti jsostnu li ma hemmx proċedura sabiex tiġi kkontestata l-kompożizzjoni tal-Qorti tal-Prim’Istanza jew sabiex jiġi skużat imħallef sedenti partikolari. Fl-aħħar nett, Chronopost tallega li l-ittri mir-Reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza ma kienx fihom l-ismijiet tal-imħallfin sedenti fl-Awli u li ma kinitx irċeviet kopja tar-rapport tas-seduta.
34.
Fil-kontroreplika tagħha, Ufex targumenta li l-argument li jgħid li l-motiv preżenti jinvolvi kwistjoni ta’ ordni pubbliku huwa, minnu nnifsu, raġuni ġdida. Peress li ma kien hemm l-ebda ksur ta’ dritt fundamentali, dan huwa ukoll inoperattiv. L-appellanti setgħu jinvokaw dan il-motiv quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza skont l-Artikolu 48(2) tar-Regoli tal-Qorti tal-Prim’Istanza. Il-motivi mqajma fil-kuntest ta’ appell mhumiex neċessarjament ġodda, peress li dawn għandhom jiġu invokati fuq punti diskussi quddiem il-qorti tal-ewwel istanza. Fil-każ li dawn ikunu ġodda, l-Artikolu 42(2) tar-Regoli tal-Qorti tal-Ġustizzja japplika fil-każ ta’ appelli, abbażi tal-Artikolu 118 ta’ dawn ir-regoli. Ufex tosserva ukoll li Chronopost kellha tkun taf bil-kompożizzjoni tal-Awli tal-Qorti tal-Prim’Istanza peress li ġew ippubblikati fil-Ġurnal Uffiċjali. (
19
)
Evalwazzjoni
35.
Fir-rigward tal-inammissibbiltà, nixtieq infakkar li Chronopost u La Poste kienu intervenjenti insostenn tal-Kummissjoni fil-kuntest tal-proċedura quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza.
36.
Skont l-Artikolu 40 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja, intervenjent jista’ jsostni biss it-talbiet ta’ waħda mill-partijiet. Il-qrati tal-Komunità interpretaw din il-limitazzjoni bħala li tipprekludi intervenjent milli jqajjem argumenti jew motivi li huma għal kollox mhux konnessi ma’ kwistjonijiet inerenti fit-tilwima, kif stabbilit bejn il-parti rikorrenti u l-parti konvenuta. (
20
)
37.
Allegazzjoni ta’ difett ta’ proċedura minħabba l-kompożizzjoni tal-Qorti tal-Prim’Istanza m’għandha l-ebda konnessjoni mal-motivi invokati quddiem dik il-qorti mill-Kummissjoni. Għaldaqstant, Chronopost u La Poste kienu preklużi milli jinvokaw dan il-motiv quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza.
38.
Wieħed imbagħad għandu jistaqsi jekk il-Kummissjoni nnifisha setgħetx tqajjem raġuni bħal din fil-kawża quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza.
39.
Skont l-Artikolu 48(2) tar-Regoli tal-Qorti tal-Prim’Istanza, l-ebda motiv ġdid ma jista’ jiġi ppreżentat matul il-kawża sakemm dan il-motiv ma jkunx ibbażat fuq elementi ta’ fatt u ta’ dritt li joħorġu matul il-proċedura. Il-Qorti tal-Prim’Istanza tapplika test oġġettiv għall-kwistjoni ta’ jekk l-elementi jkunux “ħarġu” matul il-proċedura, jiġifieri jekk il-parti kinitx f’pożizzjoni li tkun taf dwar dawn l-elementi preċedentement. (
21
)
40.
Il-kompożizzjoni tal-Awla tal-Qorti tal-Prim’Istanza li lilha ġiet assenjata l-kawża wara li ġiet irrinvjata lura mill-Qorti tal-Ġustizzja hija evidentement kwistjoni li ma setgħetx toħroġ qabel ma nbdew il-proċeduri. Skont l-Artikolu 48(2) tar-Regoli tal-Qorti tal-Prim’Istanza, il-Kummissjoni kienet tkun għalhekk intitolata li tressaq eċċezzjoni ġdida sabiex tikkontestaha.
41.
Barra minn dan il-Kummissjoni kienet, oġġettivament, f’pożizzjoni li tagħmel dan. L-awla li lilha ġiet assenjata l-kawża ġiet innotifikata lill-partijiet. It-tibdil fil-kompożizzjoni tal-awli tal-Qorti tal-Prim’Istanza fl-2004 kien imħabbar fil-Ġurnal Uffiċjali. Il-kompożizzjoni tal-awli hija ukoll disponibbli fuq is-sit internet tal-Qorti tal-Ġustizzja. L-isem tal-Imħallef Relatur jidher fuq ir-rapport tas-seduta mibgħut lill-partijiet qabel is-seduta. Fl-aħħar nett, il-kompożizzjoni tal-qorti u l-isem tal-Imħallef Relatur jidhru b’mod ċar fuq il-lista tal-kawżi appuntati għas-smiegħ affissa barra l-awla fejn il-kawża kellha tinstemgħa.
42.
Il-Kummissjoni kienet għalhekk oġġettivament f’pożizzjoni li tkun taf, matul il-proċeduri quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza, li l-Imħallef Relatur f’Ufex I kien inkluż fil-kompożizzjoni tal-qorti appuntata sabiex jippresjedi l-kawża rrinvijata. Madanakollu, minn l-ebda element tas-sentenza appellata jew tal-fajl ma jirriżulta li l-Kummissjoni qajmet xi oġġezzjoni.
43.
Fil-kawża Petrides vs Il-Kummissjoni (
22
) l-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet motiv ibbażat fuq l-allegat ksur tal-prinċipju audi alteram partem u l-prinċipju ta’ ugwaljanza fl-armi għaliex l-appellant ma kienx invoka l-kwistjoni quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza f’ċirkostanzi fejn kellu l-opportunità li jagħmel dan, u għalhekk kien irrinunzja li jagħmel użu minn garanzija proċedurali.
44.
Bl-istess mod, f’dan il-każ il-Kummissjoni ma kinitx titħalla tqajjem il-kwistjoni tal-kompożizzjoni tal-Qorti tal-Prim’Istanza bħala motiv għal appell. Il-Kummissjoni setgħet toġġezzjona għall-kompożizzjoni tal-Awla quddiem il-qorti tal-ewwel istanza. Peress li m’għamlitx dan, hija rrinunzjat milli tuża garanzija proċedurali u ma tistax tqajjiem din il-kwistjoni f’dan l-istadju.
45.
Fil-fehma tiegħi jkun imur kontra kemm il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Petrides vs Il-Kummissjoni kif ukoll kontra l-Artikolu 40 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja il-fatt li intervenjent fl-ewwel istanza jiġi awtorizzat jinvoka, fl-appell, motiv li l-parti li jkun sostna kienet naqset milli tressaq quddiem il-qorti tal-ewwel istanza.
46.
Wieħed irid jammetti, li din il-konklużjoni hija bbażata fuq analiżi pjuttost formali tal-pożizzjoni ta’ intervenjent. Kunċettwalment, ma naħsibx li jista’ jingħad li intervenjent m’għandu l-ebda dritt għall-smigħ xieraq, anki jekk il-proċeduri ma jkunx tiegħu. Skont l-Artikolu 40 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja, huwa għandu neċessarjament interess fl-eżitu tal-kawża (inkella ma kienx jitħalla jintervjeni). Barra minn dan, Chronopost u La Poste m’għadhomx iktar intervenjenti, imma appellanti quddiem din il-Qorti. L-Artikolu 6(1) tal-KEDB jiggarantixxi lil kulħadd id-dritt għal smigħ xieraq "[f]id-deċiżjoni tad-drittijiet ċivili u tal-obbligi tiegħu jew ta’ xi akkuża kriminali kontra tiegħu”. (
23
)
47.
Madanakollu, fil-fehma tiegħi, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċidi li Chronopost u La Poste setgħu huma stess joġġezzjonaw għall-kompożizzjoni tal-Qorti tal-Prim’Istanza quddiem dik il-Qorti anki fl-assenza ta’ oġġezzjoni mill-Kummissjoni, dawn għandhom, konsegwentement, jiġu kkunsidrati, għar-raġunijiet imsemmija f’punti 40 sa 43 hawn fuq, li rrinunzjaw għal dak id-dritt.
48.
Jien għalhekk nikkunsidra li l-ewwel motiv huwa inammissibbli.
49.
Fir-rigward tal-argument tal-appellanti li jgħid li l-motiv tagħhom għandu, f’kull każ, jiġi eżaminat mill-Qorti tal-Ġustizzja peress li jqajjem kwistjoni ta’ ordni pubbliku, jien ma naqbilx ma Ufex li dan l-argument, fih innifsu, jikkostitwixxi motiv ġdid. Dan, pjuttost, ġie ippreżentata b’risposta għall-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma minn Ufex.
50.
Wara li ntqal dan, jien ma naċċettax l-argumentazzjoni tal-appellanti.
51.
L-argument tal-appellanti huwa bbażat fuq ġurisprudenza li turi li jiġi miksur rekwiżit proċedurali essenzjali jekk awtorità amministrattiva, bħal Kummissjoni, iċċaħħad lill-partijiet ikkonċernati mill-opportunità li jirrispondu jew jikkummentaw qabel l-adozzjoni ta’ att amministrattiv. (
24
)
52.
Madanakollu, mis-sentenza Petrides vs Il-Kummissjoni jirriżulta b’mod ċar li rikorrent li jonqos milli, matul proċeduri ġudizzjarji, jasserixxi d-drittijiet ta’ difiża tiegħu meta jkollu l-opportunità li jagħmel dan ma jistax jinvoka dawn id-drittijiet fi stadju ulterjuri. Il-Qorti tal-Ġustizzja f’dik il-kawża ma qisitx li kien meħtieġ li tikkunsidra ex officio l-motiv tar-rikorrent.
53.
Fil-kawża Petrides vs Il-Kummissjoni l-prinċipji li r-rikorrent allega li nkisru huma element tad-dritt għal smigħ xieraq daqskemm huma tad-dritt għal tribunal indipendenti: tabilħaqq, audi alteram partem u nemo judex in sua causa jifformaw iż-żewġ kolonni tal-ġustizzja naturali. Għalhekk jiena ma nara l-ebda raġuni għalfejn il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tadotta approċċ differenti fil-kawża preżenti.
54.
Anke li kieku l-Qorti tal-Ġustizzja kellha tikkunsidra dan il-motiv bħala ammissibbli, fil-fehma tiegħi hija għandha tiċħdu fuq il-mertu.
55.
L-ewwel nett, mhemm l-ebda ksur manifest ta’ xi rekwiżit proċedurali essenzjali. L-Artikolu 118(1) tar-Regoli tal-Qorti tal-Prim’Istanza ma jipprojbix proċeduri legali suċċessivi f’kawża li ġiet rinvijata sabiex tinstema’ mill-ġdid quddiem l-istess Awla. Dan jista’ jiġi kkuntrastat ma’ regola differenti ħafna prevista fl-Artikolu 118(2a), li tgħid li l-imħallef ma jistax jisma’ mill-ġdid kawża rrinvjata lura lill-Qorti tal-Prim’Istanza jekk huwa, jew hija, kien imħallef uniku sedenti fl-ewwel istanza. Min-naħa l-oħra xejn fir-Regoli tal-Qorti tal-Prim’Istanza ma jissuġġerixxi li l-istess imħallef ma jistax jaġixxi ta’ Imħallef Relatur jekk il-kawża tiġi rrinvijata wara li jkun sar appell. Tabilħaqq, l-Artikolu 118(2) speċifikament jirrikjedi li deċiżjonijiet tal-Awla Manja (u, sintendi, tas-seduta plenarja) għandhom jiġu eżaminati mill-ġdid mill-istess Kulleġġ ġudikanti.
56.
It-tieni nett, l-appellanti ma jallegawx parzjalità attwali (soġġettiva). L-unika parzjalità (oġġettiva) allegata tirrigwarda l-kompożizzjoni tal-Awla fil-Qorti ta’ Prim’Istanza fejn il-kawża tagħhom kient ġiet assenjata wara li ġiet irrinvjata lura mill-Qorti tal-Ġustizzja.
57.
L-appellanti korrettement josservaw li, għalkemm il-Komunità mhijiex parti għall-KEDB, l-Artikolu 6(2) TUE jipprovdi li “l-Unjoni għandha tirrispetta l-prinċipju fundamentali, kif iggarantiti mill-[KEDB] […].” Barra minn dan, il-KEBD għandha sinifikat speċjali fost is-sorsi ta’ ispirazzjoni tad-drittijiet fundamentali li l-osservanza tagħhom tiġi żgurata mill-Qorti tal-Ġustizzja. (
25
) L-Artikolu 6(1) tal-KEBD li jiggarantixxi d-dritt għal tribunal imparzjali, jifforma parti minn dawk id-drittijiet fundamentali.
58.
Fir-rigward ta’ parzjalità oġġettiva, li tirriżulta meta jkun hemm dubji leġittimi dwar l-imparzjalità ta’ tribunal, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem iddeċidiet li “ma jistax jiġi stabbilit li bħala regola ġenerali, li tirriżulta mill-obbligu ta’ imparzjalità, li qorti superjuri li tannulla deċiżjoni amministrattiva jew ġudizzjarja hija obbligata li tibgħat il-kawża lura lil awtorità ġudizzjarja differenti jew lil xi fergħa ta’ dik l-awtorità komposta b’mod differenti”. (
26
) Il-parteċipazzjoni tal-istess imħallef f’seduti suċċessivi tal-istess kwistjoni tista’ tqajjem dubji ġustifikati rigward l-imparzjalità imma biss flimkien ma’ fatturi oħrajn. (
27
) L-ebda fattur addizzjonali bħal dan mhuwa qiegħed jiġi allegat f’din il-kawża.
59.
Barra minn hekk, jista’ jiġri li mħallfin tal-Qorti Ewropea tad-drittijiet tal-bniedem stess jippresjedu diversi seduti suċċessivi tal-istess kwistjoni. Meta kwistjoni li kienet is-suġġett ta’ sentenza ta’ awla tiġi rrinvijata quddiem l-Awla Manja skont l-Artikolu 43 tal-KEDB, il-President tal-Awla li tat is-sentenza u l-imħallef sedenti appuntat mill-Istat ikkonċernat (iżda l-ebda mħallef ieħor tal-awla li tat is-sentenza) jistgħu jifformaw parti mill-kulleġġ ġudikanti tal-Awla Manja (
28
). Barra minn hekk, ġieli ġara li mħallfin li pparteċipaw fiż-żewġ proċeduri bidlu l-opinjoni tagħhom. (
29
)
60.
Fl-aħħar nett, l-appellanti jinnutaw li l-Artikolu 6(2) UE jeħtieġ ukoll li l-Unjoni tirrispetta drittijiet fundamentali kif jirriżultaw minn tradizzjonijiet kostituzzjonali komuni għall-Istati Membri. Dawn jirrilevaw li fi Franza, qrati li quddiemhom tiġi rrinvjata kawża għandhom ikunu kkostitwiti b’mod differenti mill-qorti li semgħet il-kawża fl-ewwel lok. Ufex tirrispondi li dan mhuwiex il-każ fil-Ġermanja, fi Spanja u fir-Renju Unit. Jidher ċar li referenza għas-sitwazzjoni fi Stat wieħed mhijiex biżżejjed sabiex turi l-eżistenza ta’ tradizzjoni kostituzzjonali komuni fl-Istati Membri.
61.
Jien għalhekk nikkonkludi li jekk (quod non) l-ewwel talba tal-appell hija ammissibbli, din hija f’kull każ infondata.
It-tieni motiv: Difett tal-proċedura peress li l-Qorti tal-Prim’Istanza m’għamlitx evalwazzjoni tal-eċċezzjoni ta’ inammissibiltà ta’ La Poste u peress li eżaminat fil-mertu motiv inammissibbli
L-Argumenti tal-partijiet
62.
La Poste issostni, l-ewwel nett, li fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha hija kienet argumentat li l-ilment ta’ Ufex fir-rigward tat-trasferiment ta’ Postdex kien motiv ġdid u li l-Qorti tal-Prim’Istanza naqset li tiddeċidi fuq jekk, b’konsegwenza ta’ dan, dan il-motiv kienx ammissibbli. It-tieni nett, La Poste issostni li peress li dan il-motiv kien ġdid, il-Qorti tal-Prim’Istanza f’kull każ ma kellhiex teżaminah.
63.
Ufex tikkunsidra li l-ewwel parti tat-tieni motiv ta’ La Poste hija konfuża u impreċiża, u għalhekk inammissibbli. Fir-rigward tal-mertu ta’ din il-parti, Ufex issostni li l-Qorti tal-Prim’Istanza mhijiex obbligata li tiddeċidi dwar eċċezzjoni tal-inammissibiltà mqajma minn intervenjent jekk dik l-eċċezzjoni ma ġietx imqajma mill-konvenut. Fir-rigward tat-tieni parti tat-tieni motiv ta’ La Poste, il-motiv ta’ Ufex ma kienx ġdid imma tqajjem fir-rikors tagħha fl-ewwel serje ta’ proċeduri legali.
Evalwazzjoni
64.
Fir-rigward tal-ewwel parti tal-motiv, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta, b’mod pjuttost ċar, li intervenjent m’għandux locus standi sabiex iqajjem eċċezzjoni ta’ inammissibiltà li ma tkunx issemiet fit-talbiet tal-parti konvenuta. (
30
) Il-Kummissjoni, bħala konvenuta, ma resqitx l-eċċezzjoni inkwistjoni. Għalhekk, il-Qorti tal-Prim’Istanza ma kinitx obbligata li tiddeċidi fuqha.
65.
Is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja li La Poste tiċċita insostenn tal-argument tagħha li l-kwistjoni għandha tiġi ttrattata abbażi analiżi każ b’każ fil-fatt juru, kif ġustament tosserva Ufex, li l-Qorti tal-Ġustizzja teżamina l-mertu ta’ eċċezzjoni ta’ ammissibbiltà imqajma minn intervenjent, pjuttost milli minn konvenut, biss meta din tkun tinvolvi kwistjoni ta’ ordni pubbliku. (
31
)
66.
Fir-rigward tat-tieni parti tat-tieni motiv, La Poste essenzjalment titlob li targumenta mill-ġdid fuq il-mertu tal-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà li ssottomettiet quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza. Ikun inkonsistenti mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li saret referenza għaliha hawn fuq li fl-appell tiġi eżaminata eċċezzjoni li hija inammissibbli fil-prim’istanza.
67.
Jien għalhekk nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiċħad l-ewwel parti tat-tieni motiv u tiddikjara t-tieni parti inammissibbli.
It-tielet motiv: Żball ta’ liġi fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-motivazzjoni fid-deċiżjoni kkontestata
Sfond
68.
L-ewwel nett, huwa meħtieg li jiġu deskritti, f’ċertu dettall, il-partijiet rilevanti tad-deċiżjoni kkontestata u tas-sentenza appellata.
Id-deċiżjoni kkontestata
69.
It-33 premessa (
32
) tad-deċiżjoni kkontestata tiddeskrivi, inter alia, l-assistenza loġistika u kummerċjali mogħtija minn La Poste lil SFMI-Chronopost u tispjega l-mod ta’ kif tiġi kkalkulata u meħuda inkunsiderazzjoni l-ispiża:
“[i) (
33
)]
1)
assistenza loġistika li tikkonsisti fit-tqegħid tal-infrastrutturi postali għall-ġbir, għas-selezzjoni, għat-trasport u għad-distribuzzjoni tal-konsenji tagħha għad-dispożizzjoni ta’ SFMI-Chronopost.
[…]
[iii]
Sabiex jiġi kkalkulat l-ammont totali tal-assistenza mogħtija lil SFMI-Chronopost, La Poste tikkalkula l-ewwel nett l-ispejjeż tal-operat diretti tagħha, esklużi l-ispejjeż tal-uffiċċju prinċipali u tal-uffiċċji reġjonali, skont il-firxa ta’ produzzjoni li tikkorrispondi għas-servizz (katina ta’ operazzjonijiet elementari) u tal-volumi reali ta’ traffiku. L-ispejjeż tal-uffiċċju prinċipali u tal-uffiċċji reġjonali mbagħad jinqasmu fi proporzjon għall-ispejjeż ta’ kull servizz[ (
34
)].
[iv]
Fir-rigward tal-firxa ta’ produzzjoni, La Poste ma kellhiex sistema ta’ kontabbiltà analitika li kienet tagħtiha l-possibbiltà li tikkalkula l-ispejjeż reali marbuta mal-provvista tal-assistenza loġistika lil SFMI-Chronopost. Sa l-1992, dawn l-ispejjeż kienu jiġu kkalkulati fuq il-bażi ta’ stimi. Is-servizzi mogħtija lil SFMI-Chronopost kienu maqsuma f’sekwenza ta’ operazzjonijiet elementari li, qabel l-1992, ma kienx jiġi kkalkulat kemm jieħdu ħin. Sabiex jiġu stabbiliti dawn l-ispejjeż, La Poste kienet tassimila dawn is-servizzi ma’ servizzi postali eżistenti u ta’ natura simili li għall-operazzjonijiet differenti tagħhom kien diġà ġie kkalkulat kemm jieħdu ħin u ġew stmati (per eżempju, id-depożitu ta’ ittra rreġistrata). Fl-1992, it-tul u l-ispiża tal-operazzjonijiet ikkonċernati ġew ikkalkulati billi tqiesu l-volumi reali tat-traffiku pproċessat bħala kunsinna espressa. Abbażi ta’ dawn il-kalkoli La Poste setgħet tagħmel stima tal-ispiża reali tal-assistenza loġistika tagħha.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Paragrafu [vi] jipprovdi li r-renumerazzjoni mħallsa minn SFMI-Chronopost kopriet l-ispejjeż totali b’116.1 % fuq il-perjodu ta’ bejn l-1986 u l-1991 u b’119 % fuq il-perjodu ta’ bejn l-1986 su l-1995 f’termini kumulattivi. Fl-1986 u 1987 ir-rati ta’ kopertura kienu ta’ 70.3 % u ta’ 84.3 % rispettivament mingħajr l-ispejjeż amministrattivi tal-uffiċini ċentrali u lokali.
“[x]
2.
Assistenza kummerċjali, jiġifieri l-aċċess ta’ SFMI-Chronopost għall-klijentela u t-tgawdija tal-avvjament ta’ [La Poste]. F’dan ir-rigward, il-kwerelant isostni li fl-1986 [La Poste] ittrasferiet il-klijentela tal-prodott Postadex lil SFMI-Chronopost mingħajr ebda ħlas (Postadex ġie mibdul b’EMS-Chronopost fl-1986). Barra minn dan, SFMI tibbenefika minn kampanji promozzjonali u ta’ reklamar li saru minn [La Poste].” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
70.
Il-paragrafu [xi] jispjega li l-prezzijiet imħallsa minn SFMI-Chronopost għal assistenza loġistika jkopru ukoll l-ispejjeż totali li saru minn La Poste, inklużi dawk relatati ma’ assistenza kummerċjali.
71.
Fl-premessa 34 (
35
) il-Kummissjoni ġabret fil-qosor l-allegazzjonijiet ta’ SFEI dwar għajnuna mogħtija mill-Istat ibbażati fuq konklużjonijiet f’rapporti ekonomiċi li kienet ikkummissjonat. L-allegata għajnuna totali mogħtija mill-Istat kienet ta’ FRF 1,516 biljun fuq il-perjodu ta’ bejn l-1986 u l-1991, inkluż l-ammonti ta’ FRF 1,048 biljun għal għajnuna loġistika u ta’ FRF 468 miljun għal assistenza kummerċjali. (
36
) Għall-ammont globali ta’ għajnuna allegata, il-Kummissjoni spjegat il-pożizzjoni ta’ “prezz normali tas-suq” adottata minn SFEI. Għall-assistenza loġistika, SFEI ikkalkulat l-ispiża billi għamlet referenza għal impriża li ħolqot u operat netwerk simili għal dak ta’ La Poste. Għall-assistenza kummerċjali, il-Kummissjoni ġabret fil-qosor il-metodoloġija ta’ SFEI billi bbażat ruħha fuq l-ispjegazzjonijiet ipprovduti fl-ilment.
72.
Fl-evalwazzjoni tagħha, il-Kummissjoni, l-ewwel nett, ċaħdet il-metodu adottat ex novo minn SFEI sabiex tevalwa l-assistenza loġistika u fl-evalwazzjoni tagħha ta’ elementi individwali tal-assistenza kummerċjali. (
37
) Fir-rigward ta’ din tal-aħħar, il-Kummissjoni esponiet ir-raġuni għalfejn ma kinitx tikkunsidra li t-trasferiment ta’ Postadex, li SFEI kienet evalwat għal FRF 38 miljun, (
38
) kien jikkostitwixxi għajnuna mogħtija mill-Istat. Dan ma kien jinvolvi l-ebda vantaġġ fi flus għal SFMI-Chronopost. Aċċess minn sussidjarja għall-klijentela ta’ kumpannija prinċipali, li kienet ass intanġibbli, kien fattur komuni bejn kumpanniji fi grupp. It-trasferiment kien korollarju loġiku tal-ħolqien ta’ SFMI-Chronopost sabiex topera s-servizzi ta’ kunsinna espressa ta’ La Poste.
73.
Wara dan, il-Kummissjoni ċaħdet l-approċċ ġenerali ta’ SFEI fl-evalwazzjoni tal-għajnuna mogħtija mill-Istat. (
39
) Hija kkunsidrat li r-raġunament ta’ SFEI kien jirrifletti difett fundamentali (
40
) fl-interpretazzjoni tas-sentenza SFEI. (
41
) Skont il-Kummissjoni, SFEI kienet interpretat il-kliem “prezz normali tas-suq” bħala li jfisser il-prezz li għalih kumpannija privata paragunabbli tipprovdi dawk is-servizzi lil kumpannija mhux relatata, inkluża miżata għall-aċċess għan-netwerk postali. Madanakollu, xejn fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ma jissuġġerixxi li din għandha tinjora l-kunsiderazzjonijiet strateġiċi u s-sinerġiji li joħorġu mill-fatt li La Poste u SFMI-Chronopost kienu jappartjenu għall-istess grupp. Kunsiderazzjonijiet bħal dawn kellhom rwol importanti f’deċiżjonijiet ta’ investiment ta’ kumpannija prinċipali u għalhekk kienu applikabbli għal kawża preżenti, li kienet tikkonċerna l-imġiba ta’ kumpannija prinċipali u tas-sussidjarja tagħha. Il-Qorti tal-Ġustizzja qatt ma kienet issuġġeriet li għandu jittieħed approċċ differenti meta waħda mill-partijiet ikollha monopolju. Il-Kummissjoni kompliet:
“[56]
Għalhekk, id-domanda rilevanti hija jekk il-kundizzjonijiet tal-operazzjonijiet bejn La Poste u SFMI-Chronopst humiex paragunabbli għal dawk ta’ operazzjonijiet ekwivalenti bejn kumpannija parent privata, anki jekk f’sitwazzjoni ta’ monopolju (per eżempju minħabba li għandha drittijiet esklużivi), u s-sussidjarja tagħha. […]
[57]
Il-Kummissjoni tqis li l-prezzijiet interni li kienu applikati għall-prodotti u għas-servizzi skambjati bejn il-kumpanniji tal-istess grupp ma jagħtu l-ebda vantaġġ finanzjarju, ta’ kwalunkwe tip, jekk ikunu prezzijiet ikkalkulati abbażi tal-ispejjeż kollha (jiġifieri l-ispejjeż totali flimkien mar-remunerazzjoni għall-investiment kapitali). F’dan il-każ, il-pagamenti li saru minn SFMI-Chronopost ma kinux ikopru l-ispejjeż totali matul l-ewwel sentejn ta’ operazzjoni, imma kienu jkopru l-ispejjeż kollha ħlief dawk tal-uffiċċju prinċipali u tal-uffiċċji reġjonali. Il-Kummissjoni tqis li din is-sitwazzjoni mhijiex anormali peress li d-dħul mill-attività ta’ impriża ġdida li tappartjeni lil grupp ta’ kumpanniji, matul il-perijodu tal-bidu, jista’ jkopri biss l-ispejjeż varjabbli. Meta l-impriża tkun ikkonsolidat il-pożizzjoni tagħha fuq is-suq, id-dħul li tipproduċi għandu jkun għola mill-ispejjeż varjabbli b’tali mod li din l-impriża tikkontribwixxi għall-kopertura tal-ispejjeż fissi tal-grupp. Matul l-ewwel sentejn finanzjarji (1986 u 1987), il-pagamenti li għamlet SFMI-Chronopost kienu jkopru mhux biss l-ispejjeż varjabbli, imma anki ċerti spejjeż fissi (per eżempju l-proprjetà immobbli u l-vetturi). Franza wriet li mill-1988, ir-remunerazzjoni mħallsa minn SFMI-Chronopost għall-assistenza li ngħatatilha tkopri l-ispejjeż kollha sostnuti minn La Poste, flimkien ma’ kontribuzzjoni għar-remunerazzjoni għall-investiment kapitali. Għaldaqstant, l-assistenza loġistika u kummerċjali provduta minn La Poste lis-sussidjarja tagħha ngħatat skont il-kundizzjonijiet normali tas-suq u ma tikkostitwix għajnuna mill-Istat.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
74.
Il-Kummissjoni kkunsidrat ukoll li l-fornitura ta’ assistenza loġistika u kummerċjali ma kinitx tikkostitwixxi għajnuna mogħtija mill-Istat skont il-prinċipju tal-investitur fl-ekonomija tas-suq. (
42
) Ir-rata interna ta’ profitt (iktar ’il quddiem “TRI”) — ibbażata fuq dividendi mqassma minn SFMI-Chronopost flimkien mat-tkabbir fil-valur tal-kapital oriġinalment immess minn La Poste — qabżet l-ispiża għall-investiment kapitali tal-azzjonisti fl-1986. Dan xorta kien japplika li kieku t-38 miljun FRF li SFEI tallega li huwa l-valur ta’ Postadex kellhom jiġu inklużi bħala injezzjoni ta’ investiment kapitali mill-azzjonisti fil-kalkolu tat-TRI, flimkien mal-valutazzjoni ta’ SFEI tal-kundizzjonijiet ta’ aċċess vantaġġjużi minn SFMI-Chronopost għan-netwerk ta’ La Poste.
Is-sentenza appellata
75.
Wara li għamlet ġabra fil-qosor tal-ġurisprudenza rilevanti tal-qrati tal-Komunità, (
43
) il-Qorti tal-Prim’Istanza ddefiniet il-portata tal-istħarriġ tagħha tal-motivazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata. (
44
) Fid-dawl tas-sentenza Chronopost I, hija kellha teżamina b’mod partikolari n-natura suffiċjenti ta’ din il-motivazzjoni fir-rigward tal-kwistjoni ta’ jekk il-prezz li SFMI-Chronopost ntalbet tħallas għall-assistenza kienx ikopri l-ispejjeż addizzjonali jew varjabbli ta’ La Poste, kontribuzzjoni xierqa għall-ispejjeż fissi li jqumu mill-użu tan-netwerk postali u profitt xieraq fuq l-investiment kapitali rigward l-attività kompetittiva ta’ SFMI-Chronopost.
76.
Il-Qorti tal-Prim’Istanza kkunsidrat li “r-raġunijiet li minħabba fihom il-Kummissjoni rrifjutat il-metodu ta’ kalkolu tal-ispejjeż propost mir-rikorrenti jirriżultaw b’mod ċar mill-motivi indikati fil-premessi 49 sa 56 tad-deċiżjoni kkontestata”. (
45
) Madanakollu, din kellha teżamina ukoll ir-raġunament tal-Kummissjoni fir-rigward ta’ (i) kif ikkalkulat l-ispejjeż ta’ La Poste skont il-metodu tal-“ispejjeż kollha” u (ii) il-prezz mitlub f’dan ir-rigward.
77.
F’dak li jirrigwarda, l-ewwel nett, l-ispejjeż addizzjonali jew varjabbli, (
46
) il-Qorti tal-Prim’Istanza kkunsidrat li t-33 u s-57 premessa tad-deċiżjoni kkontestata ma kinux jindikaw b’mod suffiċjenti l-portata preċiża li l-Kummissjoni kellha l-intenzjoni li tagħti lill-kunċetti ekonomiċi u ta’ kontabbiltà użati għal dak l-iskop, u lanqas il-karattru preċiż tal-ispejjeż eżaminati mill-Kummissjoni sabiex turi li ma kien hemm l-ebda għajnuna mogħtija mill-Istat, sabiex il-Qorti tal-Prim’Istanza tkun tista’ tistħarreġ jekk dawk l-ispejjeż kinux attwalment jikkorrispondu għall-ispejjeż addizzjonali jew varjabbli kkawżati fil-provvista ta’ assistenza loġistika u kummerċjali skont kif stabbilit fis-sentenza Chronopost I. L-ispjegazzjonijiet li sussegwentement ġew ipprovduti mill-Kummissjoni sempliċement isaħħu l-konklużjoni li l-motivazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata kienet, fiha nnifisha, wisq ġenerika.
78.
Ma kienx possibbli li jiġi aċċertat kemm kienu l-“ispejjeż tal-operat diretti” jew liema spejjeż fil-kontabbiltà ta’ La Poste setgħu jiġu direttament attribwibbli għall-attivitajiet differenti. Ir-referenza li ssir fis-premessa 57 għal “ċerti spejjeż fissi” ma kinitx preċiża biżżejjed sabiex jiġu stabbiliti eżattament il-ħlasijiet effetwati minn MSFI-Chronopost matul l-ewwel sentejn minn meta bdiet topera. Barra minn dan, ma kien hemm l-ebda spjegazzjoni dwar kif is-servizzi pprovvduti minn La Poste ġew diviżi f’operazzjonijiet elementari jew kif dawn ġew ipparagunati ma’ servizzi postali simili eżistenti. Peress li l-ispejjeż magħmula qabel l-1992 kienu bbażati fuq approssimazzjonijiet, il-mod ta’ kif is-servizzi ġew ipparagunati kellu jiġi spjegat sabiex jiġu aċċertati xi żbalji fattwali jew żbalji ta’ evalwazzjoni. Fl-aħħar nett, bl-ebda mod ma kien indikat, b’mod ċar, kif l-assistenza kummerċjali ġiet ikkunsidrata meta ġew ikkalkulati l-ispejjeż kollha.
79.
Il-Qorti tal-Prim’Istanza kkonkludiet li d-deċiżjoni kkontestata kellha tinkludi motivazzjoni xierqa f’dan ir-rigward u, minn tal-inqas, ġabra fil-qosor ġenerali tal-kalkoli analitiċi ta’ kontabilità fir-rigward tas-servizzi forniti lil SFMI-Chronopost, fejn l-informazzjoni kunfidenzjali setgħet, possibilment, titħalla barra. Kif ġiet ifformulata, id-deċiżjoni kkontestata ma kienx fiha motivazzjoni suffiċjenti fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-Kummissjoni dwar jekk ġewx ikkawżati jew le spejjeż addizzjonali jew varjabbli fil-provvista ta’ assistenza loġistika jew kummerċjali.
80.
Wara dan, il-Qorti tal-Prim’Istanza indirizzat il-kwistjoni tal-ispejjeż fissi. (
47
) Hija ddeċidiet li fid-deċiżjoni kkontestata dawn ma ġewx spjegati b’mod suffiċjenti. L-ewwel nett, kien impossibbli li jiġi vverifikat jekk l-ispejjeż amministrattivi tal-uffiċju prinċipali u tal-uffiċji reġjonali kinux jinkludu spejjeż fissi li jirriżultaw mill-użu tan-netwerk postali. Dan kien partikolarment importanti fid-dawl tal-fatt li l-ħlasijiet ta’ SFMI-Chronopost ma kinux ikopru 100 % tal-ispejjeż kollha fl-ewwel sentejn tal-operat tagħha. It-tieni nett, ma setax jiġi stabbilit jekk kienx hemm spejjeż fissi oħrajn ta’ La Poste assoċjati mal-użu tan-netwerk postali li l-prezz mitlub kien imissu kopra. Għaldaqstant, ma setax jiġi ddeterminat jekk il-kontribuzzjoni għall-ispejjeż fissi ġietx evalwata b’mod korrett fid-dawl tar-rekwiżiti stabbiliti fis-sentenza Chronopost I.
81.
Fl-aħħar nett, il-Qorti tal-Prim’Istanza kkonkludiet li d-deċiżjoni kkontestata ma kkonstatatx liema remunerazzjoni SFMI-Chronopost ikkontribwiet għall-investiment kapitali ta’ La Poste. (
48
) Ma kienx ċar jekk il-Kummissjoni kinitx ikkalkulat it-TRI sabiex turi li t-test tal-investitur privat ġiex sodisfatt u/jew sabiex jiġi kkalkulat il-profitt fuq l-investiment kapitali.
82.
Fil-kalkolu tat-TRI, il-Kummissjoni naqset milli tidentifika l-kapital ikkunsidrat li ntuża fl-attività. Hija sempliċement indikat li kienet ħadet inkunsiderazzjoni, min-naħa, l-injezzjoni ta’ kapital minn La Poste fl-1986 u, min-naħa l-oħra, it-tranżazzjonijiet finanzjarji li seħħu bejn La Poste u s-sussidjarja tagħha bejn l-1986 u l-1991, mingħajr ma identifikat b’mod suffiċjentement preċiż liema tranżazzjonijiet finanzjarji kienu involuti. Anki li kieku kellu jiġi kkunsidrat li t-TRI kienet tirrifletti b’mod suffiċjenti preċiżament ir-remunerazzjoni fuq il-kapitali użata għall-attività kompetittiva ta’ SFMI-Chronopost, madankollu ma setax jiġi aċċertat jekk din l-eventwali remunerazzjoni fuq il-kapitali kinitx waħda xierqa fis-sens tal-punt 40 tas-sentenza Chronopost I, peress li l-kalkolu ddettaljat tat-TRI ma jirriżultax mid-deċiżjoni kkontestata.
83.
Wara dan, il-Qorti tal-Prim’Istanza għamlet kummenti ġenerali dwar il-kopertura tal-ispejjeż (
49
). Fl-opinjoni tagħha, il-konklużjonijiet tal-Kummissjoni esposti fil-premessa 57 tad-deċiżjoni kkontestata kienu sempliċement asserzjonijiet perentorji. Ma kien hemm l-ebda eżami ddettaljat la tal-istadji distinti użati sabiex tiġi kkalkulata r-renumerazzjoni tal-assistenza inkwistjoni jew tal-ispejjeż infrastrutturali attribbwibbli għal dik l-assistenza, u lanqas tal-informazzjoni relatata mal-analiżi tal-ispejjeż rilevanti. Il-Kummissjoni kienet sempliċement sostniet li l-ispejjeż kollha ta’ La Poste kienu koperti bir-renumerazzjoni minn SFMI-Chronopost, mingħajr ma speċifikat iċ-ċifri u l-kalkoli li fuqhom ibbażat l-analiżi u l-konklużjonijiet tagħha. Għaldaqstant, il-Qorti tal-Prim’Istanza ma kinitx f’pożizzjoni li tistħarreġ jekk il-metodu użat u l-istadji tal-analiżi segwiti mill-Kummissjoni kinux ħielsa minn żbalji u kompatibbli mal-prinċipji definiti fis-sentenza Chronopost I sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza jew l-assenza ta’ għajnuna mogħtija mill-Istat.
84.
Il-Qorti tal-Prim’Istanza kkonkludiet l-evalwazzjoni tagħha tat-tieni motiv billi indikati li, fil-kawża preżenti, kien hemm tliet argumenti li kienu favur li tiġi mitluba motivazzjoni iktar iddetaljata:
“(97)
F’dan il-każ, iċ-ċirkustanzi li jiġġustifikaw motivazzjoni iktar dettaljata jinsabu fil-fatt li, l-ewwel nett, din kienet waħda mill-ewwel deċiżjonijiet relatati ma’ kwistjoni kumplessa, fil-kamp tal-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet fis-settur tal-għajnuna mill-Istat, tal-kalkolu tal-ispejjeż ta’ kumpannija prinċipali li topera f’suq riżervat u li tipprovdi assistenza loġistika u kummerċjali lis-sussidjarja tagħha li ma toperax f’suq riżervat. It-tieni nett, ir-revoka tal-ewwel deċiżjoni ta’ ċaħda tal-Kummissjoni tal-10 ta’ Marzu 1992, wara li tressaq rikors għal annullament u s-sentenza SFEI tal-Qorti tal-Ġustizzja kien imisshom wasslu lill-Kummissjoni sabiex timmotiva l-pożizzjoni tagħha b’iktar diliġenza u preċiżjoni fir-rigward tal-punti kkontestati. Fl-aħħar nett, il-fatt li r-rikorrenti ppreżentaw diversi studji ekonomiċi matul il-proċedura amministrattiva kien imissu ukoll wassal lill-Kummissjoni sabiex tipprepara motivazzjoni preċiża filwaqt li twieġeb għall-argumenti essenzjali tar-rikorrenti, ibbażati fuq dawn l-istudji ekonomiċi.”
85.
Fid-dawl ta’ dan il-kuntest, il-Qorti tal-Prim’Istanza kkonkludiet li:
“(98)
[…] il-motivazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata, li hija limitata għal spjegazzjoni ferm ġenerika tal-metodu ta’ valutazzjoni tal-ispejjeż li ntuża mill-Kummissjoni u tar-riżultat finali miksub, mingħajr ma tnaqqsu, bil-preċiżjoni meħtieġa, l-ispejjeż differenti ta’ La Poste ikkawżati mill-provvista tal-assistenza loġistika u kummerċjali lil SFMI-Chronopost u l-ispejjeż fissi kkawżati mill-użu tan-netwerk postali, u mingħajr ma kienet indikata r-remunerazzjoni għall-investiment kapitali, ma tissodisfax ir-rekwiżiti tal-Artikolu 190 tat-Trattat.
[…]
(100)
Għaldaqstant, għandu jiġi kkunsidrat li d-deċiżjoni kkontestata ma tippermettix lill-Qorti tal-Prim’Istanza tivverifika l-eżistenza u l-ammont tal-ispejjeż differenti li huma inklużi fil-kunċett ta’ spejjeż kollha, kif ġew iddefiniti mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata. Għalhekk, il-motivazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata ma tippermettix lill-Qorti tal-Prim’Istanza tivverifika l-legalità tal-evalwazzjoni li għamlet il-Kummissjoni f’dan ir-rigward, u l-kompatibbiltà tagħha mal-kriterji ffissati mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha dwar l-appell sabiex tkun affermata l-ineżistenza ta’ għajnuna mill-Istat.
(101)
Minn dan isegwi li d-deċiżjoni kkontestata għandha tiġi annullata minħabba nuqqas ta’ motivazzjoni safejn tikkonkludi li l-assistenza loġistika u kummerċjali provduta minn La Poste lil SFMI-Chronopst mhijiex għajnuna mill-Istat.”
L-argumenti tal-partijiet
86.
L-appellanti jsostnu li, meta kkunsidrat li l-motivazzjoni fid-deċiżjoni kkontestata kienet insuffiċjenti, il-Qorti tal-Prim’Istanza marret lil hinn mir-rekwiżiti definiti fl-Artikolu 253 KE u fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja. Chronopost tikkunsidra li, bl-iskuża ta’ evalwazzjoni tal-motivazzjoni, il-Qorti tal-Prim’Istanza kienet qed teżamina żbalji manifesti ta’ evalwazzjoni u tipprova tevalwa kemm kienu xierqa l-metodi tal-Kummissjoni.
87.
Skont Ufex, il-Qorti tal-Prim’Istanza ma kkontestatx l-evalwazzjoni li fuqha hija bbażata d-deċiżjoni kkontestata, imma llimitat ruħha għall-verifika ta’ jekk il-motivazzjoni warajha kinitix preċiża biżżejjed, kompluta u komprensibbli. Kien korrett li wieħed jikkonkludi li l-motivazzjoni kienet insuffiċjenti. Kienet meħtieġa motivazzjoni iktar iddettaljata sabiex jiġi vverifikat jekk id-deċiżjoni kinitx applikat b’mod korrett it-test ta’ “kundizzjonijiet normali tas-suq” stabbilit mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 40 tas-sentenza Chronopost I.
Ewalwazzjoni
88.
L-Artikolu 253 KE jirrikjedi li deċiżjonijiet tal-Kummissjoni jindikaw ir-raġunijiet li jkunu bbażati fuqhom.
89.
Skont il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-motivazzjoni “għandha tkun adattata għan-natura tal-att inkwistjoni u għandha turi b’mod ċar u inekwivoku r-raġunament tal-istituzzjoni, awtriċi tal-att, b’tali mod li l-partijiet ikkonċernati jkunu jistgħu jsiru jafu l-ġustifikazzjonijiet tal-miżura meħuda u sabiex il-qorti kompetenti tkun tista’ teżerċita l-isħarriġ tagħha. Ir-rekwiżit ta’ motivazzjoni għandu jiġi evalwat skont iċ-ċirkustanzi tal-każ, b’mod partikolari tal-kontenut tal-att, tan-natura tal-motivi invokati u tal-interess li d-destinatarji jew persuni oħra kkonċernati direttament u individwalment mill-att jistgħu jkollhom li jingħataw spjegazzjonijiet. Mhux meħtieġ li l-motivazzjoni tispeċifika l-elementi kollha rilevanti ta’ fatt u ta’ dritt, peress li l-kwistjoni dwar jekk il-motivazzjoni ta’ att tissodisfax ir-rekwiżiti tal-Artikolu 253 KE għandha tiġi evalwata fid-dawl mhux biss tal-kliem tiegħu, iżda ukoll tal-kuntest tiegħu kif ukoll tar-regoli ġuridiċi kollha li jirregolaw is-suġġett ikkonċernat […]” (
50
)
90.
F’deċiżjoni fejn jiġi deċiż li ma kienet teżisti l-ebda għajnuna mogħtija mill-Istat kif allegata mill-kwerelant, “il-Kummissjoni f’kull każ għandha l-obbligu li turi b’mod suffiċjenti lill-persuna li għamlet l-ilment ir-raġunijiet li għalihom l-elementi ta’ fatt u ta’ dritt invokati fl-ilment ma kinux biżżejjed sabiex juru l-eżistenza ta’ għajnuna mogħtija mill-Istat. Madankollu, il-Kummissjoni m’għandhiex obbligu li tieħu pożizzjoni fuq elementi li huma manifestament irrilevanti, insinjifikanti jew b’mod ċar sekondarji”. (
51
)
91.
Inċidentalment nixtieq nosserva li l-ġurisprudenza ċċitata minn Ufex sabiex tindika li l-Kummissjoni kellha twettaq eżami akkurat ibbażat fuq evidenza solida (
52
) u korp konvinċenti u konsistenti ta’ evidenza (
53
) ma tikkonċernax għajnuna mogħtija mill-Istat imma l-analiżi prospettiva mwettqa fir-rigward tal-impatt fuq is-suq ta’ fużjonijiet u ta’ allegati kartelli bejn kumpanniji.
92.
Fl-appelli preżenti mhuwiex ikkontestat, u tabilħaqq ġie rikonoxxut mill-Qorti tal-Prim’Istanza fis-sentenza appellata, (
54
) li l-kuntest rilevanti huwa jekk id-deċiżjoni kkontestata applikatx korrettament il-kriterju ta’ “kundizzjonijiet normali tas-suq” stabbilit mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 40 tas-sentenza Chronopost I. (
55
)
93.
It-test użat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Chronopost I huwa ta’ natura ġenerali. Dan jiddefinixxi l-approċċ li għandu jittieħed sabiex jiġi evalwat jekk il-provvista ta’ assistenza kummerċjali jew loġistika tinvolvix għajnuna mogħtija mill-Istat. Dan ma jispeċifikax l-istandards ekonomiċi, ta’ kontabilità jew finanzjarji li għandhom jiġu applikati. Filwaqt li jirrikjedi li l-ispejjeż addizzjonali u varjabbli “kollha” għandhom jiġu inklużi dan ma jindikax liema spejjeż għandhom jiġu kkunsidrati bħala varjabbli. Lanqas ma jindika x’ikun jikkostitwixxi kontribuzzjoni “xierqa” għall-ispejjeż fissi jew remunerazzjoni “adegwat”fuq il-kapital.
94.
Fil-fehma tiegħi, l-ewwel motiv mogħti fis-sentenza appellata li jiġġustifika motivazzjoni ddettaljata (jiġifieri l-fatt li d-deċiżjoni kkontestat kienet waħda minn tal-ewwel li kkunsidrat kwistjoni kumplessa), (
56
) tiġġustifika, a contrario sensu, motivazzjoni iktar wiesa’ u ġenerali. Ma tagħmilx sens wisq li jingħata sa l-inqas dettall jekk l-approċċ globali jkun żbaljat. Barra minn dan, id-deċiżjoni kkontestata ġiet adottata diversi snin qabel is-sentenza Chronopost I. Fil-fehma tiegħi, iktar milli jiġi eżaminat jekk il-motivazzjoni tal-Kummissjoni kinitx konformi, f’kull dettall, mal-kliem eżatt użat fit-test li ġie stabbilit (iktar tard) fis-sentenza Chronopost I (li r-rekwiżiti preċiżi tiegħu ma setgħux ikunu magħrufa minn dawk li abbozzaw id-deċiżjoni), f’din il-kawża, l-istħarriġ ġudizzjarju tal-motivazzjoni tad-deċiżjoni għandu jiffoka fuq l-eżami ta’ jekk l-approċċ globali tal-Kummissjoni kienx fil-fatt korrett — jiġifieri jekk hijiex konformi mal-mertu tat-test stabbilit fis-sentenza Chronopost I.
95.
Dan il-punt huwa kkonfermat mill-istorja tal-kawża preżenti quddiem il-qrati Komunitarji. Kemm id-deċiżjoni f’Ufex I u s-sentenza Chronopost I, li annullat id-deċiżjoni preċedenti, kienu ibbażati fuq l-interpretazzjoni korretta tal-kunċett ta’ “kundizzjonijiet normali tas-suq” meta dan jiġi applikat għar-relazzjoni ta’ bejn La Poste u SFMI-Chronopost.
96.
Għalhekk, fl-opinjoni tiegħi l-kwistjoni hija jekk il-motivazzjoni hijiex suffiċjenti biex tistabbilixxi jekk il-Kummissjoni bbażatx id-deċiżjoni tagħha fuq il-kriterji korretti sabiex tistabbilixxi l-kundizzjonijiet normali tas-suq, kif definiti mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Chronopost I.
97.
Madanakollu s-sentenza appellata, essenzjalment annullat id-deċiżjoni kkontestata għax ikkunsidrat li l-motivazzjoni u l-informazzjoni pprovduta mill-Kummissjoni kienu ġeneriċi u impreċiża żżejjed. (
57
) Il-Qorti tal-Prim’Istanza kkritikat, b’mod partikolari, in-nuqqas ta’ preċiżjoni fir-rigward tal-kunċetti ekonomiċi u ta’ kontabilità użati, in-natura tal-ispejjeż eżaminati u l-komponenti tal-kakoli finanzjarji li saru. Hija kkunsidrat li ma kinitx f’pożizzjoni li tagħmel verifiki dwar żbalji fattwali u żbalji ta’ evalwazzjoni, u, fir-rigwawrd ta’ spejjeż varjabbli, ikkunsidrat li d-deċiżjoni kkontestata kellha minn tal-inqas tinkludi ġabra fil-qosor ġenerali tal-kalkoli analitiċi ta’ kontabilità relatati mas-servizzi pprovduti.
98.
M’hemm l-ebda dubju li t-trasparenza minnha nnifisha hija importanti. Huwa ukoll minnu li iktar ma jkun hemm dettalji disponibbli, iktar ikun probabbli li jiġi identifikat xi żball manifest ta’ evalwazzjoni min-naħa tal-Kummissjoni, kemm fil-metodoloġija użata minnha jew inkella fil-livell ta’ preċiżjoni tal-informazzjoni li hija użat. Għalhekk, per eżempju, il-provvista ta’ ġabra fil-qosor ġenerali tal-kalkoli tal-kontabilità mhux bilfors tiggarantixxi, waħedha, li żbalji manifesti se jiġu indentifikati.
99.
Fil-kuntest preżenti, madanakollu, mhuwiex ċar jekk id-dettalji li l-Qorti tal-Prim’Istanza kkunsidrat li kienu neqsin humiex strettament neċessarji sabiex jiġi evalwat jekk il-Kummissjoni applikatx b’mod żbaljat il-kunċett ta’ “kundizzjonijiet normali tas-suq” kif definiti fis-sentenza Chronopost I.
100.
Huwa minnu li mhuwiex irraġonevoli li wieħed jinterpreta l-kundizzjonijiet bħala li jeħtieġu l-osservanza ta’ kriterji kummerċjali, ta’ kontabilità u ta’ investiment li huma ġeneralment aċċettati. Tabilħaqq, il-prinċipju tal-investitur privat fid-dritt Komunitarju jopera abbażi ta’ dan. F’dan is-sens, id-dettalji li talbet il-Qorti tal-Prim’Istanza jistgħu, fit-teorija, jiżvelaw devjazzjonijiet mill-prinċipji ġeneralment aċċettati, li jistgħu jikkostitwixxu żbalji manifesti. Imma dawn il-prinċipji nnifishom huwa wiesgħin u varji biżżejjed li jippermettu dibattitu, u l-Qorti tal-Ġustizzja pprovdiet biss test ġenerali ta’ x’jikkostitwixxu “kundizzjonijiet normali tas-suq”. Isegwi li d-dibattitu jkun jista’ jseħħ fil-kuntest ta’ dak li l-Qorti tal-Prim’Istanza tirrikonoxxi li huwa qasam fejn il-Kummissjoni għandha setgħa wiesa’ ta’ diskrezzjoni. (
58
)
101.
Fil-kuntest tal-kawża preżenti, jidher li l-elementi li l-Qorti tal-Prim’Istanza kkunsidrat bħala li kienu neqsin fil-motivazzjoni tal-Kummissjoni huma ta’ importanza sekondarja. Id-deċiżjoni kkontestata tipprovdi motivazzjoni suffiċjenti u ddettaljata li tippermetti li l-leġalità tagħha tiġi mistħarrġa fid-dawl tal-kriterji stabbiliti fis-sentenza Chronopost I.
102.
F’dak li jirrigwarda l-ispejjeż tal-assistenza, il-punti [iii] u [xi] tal-premessa 33 u l-premessi 42 u 57 (
59
) juru li l-“ispejjeż kollha” li ġew ikkunsidrati jinkludu l-ispejjeż varjabbli kollha u kontribuzzjoni proporzjonali għall-ispejjeż fissi fir-rigward kemm ta’ assistenza loġistika u kif ukoll ta’ assistenza kummerċjali.
103.
Il-punt [iii] tal-premessa 33 jindika li La Poste taqsam l-“ispejjeż kollha” fi “spejjeż tal-operat diretti” u proporzjon tal-“ispejjeż amministrattivi tal-uffiċċju prinċipali u tal-uffiċċji reġjonali”. Dan it-tqassim tal-ispejjeż ma jikkorrispondix, rispettivament, għall-ispejjeż fissi u varjabbli, peress li skont il-premessa 57 spejjeż fissi jinkludu bini u vetturi. Madanakollu, din il-premessa tagħmilha ċara li l-ispejjeż varjabbli kienu ġew koperti b’effett mill-ewwl sena finanzjarja. Mid-dikjarazzjoni li “xi spejjeż fissi” biss kienu koperti fl-ewwel sentejn (bejn l-1986 u l-1987) u li b’effett mill-1988 “l-ispejjeż kollha li [La Poste] għamlet” kienu koperti, huwa evidenti li l-ispejjeż fissi kollha kienu koperti biss b’effett minn dik is-sena. Barra minn dan, mil-premessa 42 jirriżulta b’mod ċar li l-allokazzjoni tal-ispejjeż fissi kienet proporzjonali.
104.
Il-Punt 40 tas-sentenza Chronopost I jindika b’mod ċar li “remunerazzjoni adegwata għall-investiment kapitali” għandha tirriżulta mir-remunerazzjoni mitluba għall-assistenza kummerċjali u loġistika. Mid-definizzjoni ta’ “prezzijiet ikkalkulati abbażi tal-ispejjeż kollha”, fil-premessa 57, jista’ jiġi kkunsidrat li l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni dwar ir-remunerazzjoni mogħtija minn SFMI-Chronopost għall-kapital investit minn La Poste jista’ jkun li hija simili għal-approċċ adottat mill-Qorti tal-Ġustizzja.
105.
Id-deċiżjoni kkontestata tipprovdi ukoll lil SFEI, il-kwerelant, bi spjegazzjoni adegwata dwar ir-raġunijiet għalfejn il-fatti u l-punti ta’ liġi rrilevati fl-ilment tagħha ma kinux biżżejjed sabiex jippruvaw l-eżistenza ta’ għajnuna mogħtija mill-Istat.
106.
Fil-premessi 45 sa 62 il-Kummissjoni tindika r-raġunijiet tagħha għalfejn ma laqatx l-ilment ta’ SFEI, li ġew miġburin fil-qosor fil-premessa 34. Essenzjalment, hija tiċħad il-metodu li SFEI adottat fl-evalwazzjoni tal-komponenti differenti tal-allegata għajnuna mogħtija mill-Istat. B’mod partikolari, mid-deċiżjoni kkontestata (
60
) jirriżulta b’mod ċar li l-istudji ekonomiċi dettaljati li l-kwerelant ipprovdiet sabiex tipprova l-eżistenza tal-għajuna mogħtija mill-Istat kienu bbażati fuq kunċett ta’ “prezz normali tas-suq” li l-Kummissjoni ddikjarat li kien fundamentalment difettuż. (
61
) F’dan il-kuntest, risposta ddettaljata għas-suppożizzjonijiet u għall-kalkoli li fuqhom huma bbażati l-ammonti globali tal-allegata għajnuna mogħtija mill-Istat f’dawk l-istudji tkun irrilevanti.
107.
Għalhekk jien ma nikkunsidrax li t-tielet motiv mogħti sabiex jiġġustifika motivazzjoni iktar iddettaljata huwa valida. (
62
) Il-Qorti tal-Prim’Istanza stess aċċettat li l-motivazzjoni li l-Kummissjoni tat, sabiex tiċħad il-metodu ta’ kalkolu tal-ispejjeż ta’ SFEI, kienet definita b’mod ċar fid-deċiżjoni kkontestata. (
63
) Fil-fehma tiegħi l-Kummissjoni rrispondiet għall-“argumenti essenzjali tar-rikorrenti, kif ġew sostanzjati mill-istudji ekonomiċi”. Il-pożizzjoni tal-Kummissjoni kienet essenzjalment li l-approċċ globali u l-metodoloġija ta’ SFEI ma kinux korretti. Wara dan, liema għan jista’ jintlaħaq bil-fatt li tintalab “motivazzjoni ddettaljata” li tistħarreġ punti partikolari f’iktar dettall? Nixtieq nosserva ukoll li l-Qorti tal-Prim’Istanza ma elaboratx dwar liema elementi tal-ilmenti ta’ SFEI hija kkunsidrat li ma ġewx ittrattati b’mod adegwat fid-deċiżjoni kkontestata. Dan jikkuntrasta b’mod qawwi mal-approċċ li ħadet fis-sentenza Sytraval u Brink’s France vs Il-Kummissjoni. (
64
)
108.
Mhinix konvint li t-tieni motiv tal-Qorti tal-Prim’Istanza (
65
) fejn tirrikjedi motivazzjoni iktar dettaljata fid-deċiżjoni tal-Kummissjoni għandu jiġi eżaminat iktar fid-detall. Huwa tabilħaqq ġust li wieħed jistenna li istituzzjoni tagħti l-attenzjoni dovuta lil deċiżjonijiet rilevanti ta’ qorti li jistgħu jeffettwaw id-deċiżjoni li hija qiegħda fil-proċess li tadotta. Effettivament, il-Kummissjoni ffokat l-analiżi tagħha fuq is-sentenza SFEI. (
66
) Madanakollu ma naħsibx li l-irtirar ta’ deċiżjoni preċedenti se tbiddel materjalment il-portata tal-obbligu ta’ motivazzjoni previst fl-Artikolu 253 KE. Il-portata preċiża tal-obbligu ta’ motivazzjoni tibqa’, pjuttost, tiddependi fuq il-kuntest u fuq ir-regoli legali kollha li jirregolaw il-qasam inkwistjoni.
109.
Minn dan nikkonkludi li, meta kkunsidrat li l-motivazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata kienet difettuża, il-Qorti tal-Prim’Istanza wettqet żball ta’ liġi. Għaldaqstant, nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tilqa’ t-tielet motiv invokat fl-appelli.
Ir-raba’ motiv: Żball ta’ liġi fl-evalwazzjoni tal-kunċett ta’ għajnuna mill-Istat fir-rigward tat-trasferiment ta’ Postadex (
67
)
L-evalwazzjoni tal-Qorti tal-Prim’Istanza (
68
)
110.
L-ewwel nett, il-Qorti tal-Prim’Istanza indikat li l-kunċett ta’ għajnuna mogħtija mill-Istat għandu kamp ta’ applikazzjoni wiesa’ ħafna għall-iskopijiet tal-Artikolu 92 tat-Trattat (issa l-Artikolu 87 KE), li l-għan tiegħu huwa li jimpedixxi li l-kummerċ bejn Stati Membri jiġi affettwat minn vantaġġi mogħtija minn awtoritajiet pubbliċi li, f’forom differenti, jistgħu jikkawżaw jew jheddu li jikkawżaw distorsjoni tal-kompetizzjoni billi jiġu favoriti ċerti impriżi jew prodotti. (
69
) Il-kunċett ta’ għajnuna jinkludi ukoll interventi li, f’forom differenti, inaqqsu l-ispejjeż li normalment ikollha ssostni impriża. Skont ġurisprudenza stabbilita, it-Trattat KE jiddefinixxi miżuri ta’ intervent mill-Istat skont l-effett tagħhom.
111.
Il-Qorti tal-Prim’Istanza ċaħdet l-argument tal-Kummissjoni li t-trasferiment tal-klijentela ta’ Postadex, bħala korollarju loġiku għall-ħolqien ta’ sussidjarja, ma kienx jammonta għall-għajnuna mogħtija mill-Istat. (
70
) Il-klijentela hija kkunsidrata bħala ass intanġibbli li kellu valur ekonomiku, anki jekk kien diffiċli li dak il-valur jiġi kkwantifikat. La Poste setgħet toħloq is-servizz Postadex billi tuża r-riżorsi ta’ monopolju legali. SFMI-Chronopost (
71
) ma ħallset l-ebda korrispettiv lil La Poste. Madanakollu t-trasferiment ta’ ass bħal dan jikkostitwixxi vantaġġ għall-benefiċċjarju. Dan seta’ jiġi attribwit lill-Istat. Għaldaqstant, it-trasferiment jikkostitwixxi għajnuna mogħtija mill-Istat.
112.
Il-Qorti tal-Prim’Istanza kkonkludiet li l-Kummissjoni għamlet żball ta’ liġi meta ddeċidiet li t-trasferiment tal-klijentela ta’ Postadex ma kienx jikkostitwixxi għajnuna mogħtija mill-Istat minħabba li ma kienx jinvolvi xi vantaġġ fi flus. Għaldaqstant, id-deċiżjoni kkontestata kellha tiġi annullata safejn il-Kummissjoni kkunsidrat li t-trasferiment ta’ Postadex minn La Poste lil SFMI-Chronopost ma kienx jikkostitwixxi għajnuna mogħtija mill-Istat.
L-argumenti tal-partijiet
113.
L-appellanti jsostnu li l-Qorti tal-Prim’Istanza kienet żbaljata meta kkunsidrat li d-deċiżjoni kkontestata kienet żbaljata safejn ikkunsidrat li t-trasferiment ta’ Postadex lil SFMI-Chronopost ma kienx jikkostitwixxi għajnuna mogħtija mill-Istat. Huma jsostnu li s-sitwazzjoni ma tistax tiġi pparagunata mal-imġiba li kumpannija prinċipali fis-settur privat tadotta fil-konfront ta’ sussidjarja eżistenti. F’dan il-każ, La Poste ħolqot sussidjarja, billi ttrasferiet attività ekonomika lil entità distinta speċifikament maħluqa għal dan il-għan. Fil-punt ta’ meta tiġi maħluqa sussidjarja mhemm l-ebda benefiċċjarju. Il-Kummissjoni tinkoraġġixxi operazzjonijiet ta’ ħolqien ta’ kumpanniji sussidjarji bħal dawn sabiex ittejjeb il-funzjonament kompetittiv tas-suq.
114.
Skont Ufex, it-trasferiment liberu tal-klijentela regolari ta’ Postadex kienet bla dubju ta’ benefiċċju għal SFMI-Chronopost bħala parteċipant ġdid fis-suq. It-trasferiment ta’ assi dejjem isir għal korrispettiv. Il-benefiċċju kellu jiġi evalwat skont il-linji gwida li l-Qorti tal-Ġustizzja stabbiliet fis-sentenza Chronopost I.
Evalwazzjoni
115.
Fid-deċiżjoni kkontestata l-Kummissjoni tirrikonoxxi li l-klijentela ta’ Postadex tirrappreżenta ass intanġibbli. (
72
) Kif tosserva l-Qorti tal-Prim’Istanza, il-fatt li jista’ jkun diffiċli li element jiġi kkwantifikat ma jfissirx li dan m’għandu l-ebda valur. (
73
) Minn naħa tiegħi, naċċetta li l-klijentela kellha valur ekonomiku pożittiv meta seħħ it-trasferiment lil SFMI-Chronopost fl-1985.
116.
X’ġara preċiżament meta La Poste ħolqot lil SFMI-Chronopost? Fl-opinjoni tiegħi għandha issir distinzjoni, b’mod partikolari, bejn, minn naħa, l-attivitajiet relatati mas-servizz ta’ kunsinna espressa u, min-naħa l-oħra, il-valur ta’ dawk l-attivitajiet.
117.
Huwa evidenti li l-entità l-ġdida assumiet il-kontroll tal-attivitajiet. Dawn kienu jinkludu l-amministrazzjoni u l-użu tal-klijentela. Madanakollu, permezz tal-ħolqien innifsu tas-sussidjarja, il-valur ekonomiku tal-attivitajiet kien ta’ benefiċċju għall-azzjonisti tagħha. La Poste għalhekk żammet proporzjon tal-valur li kien jikkorrispondi għal 66 % tal-ishma tagħha. TAT akkwistat il-bilanċ tal-valur bħala korrispettiv għal injezzjoni ta’ kapital. Fi kliem ieħor, il-valur tal-attivitajiet ġie rifless fil-valur tal-ishma li ġew maħruġa u wara miżmuma mill-azzjonisti.
118.
Għaldaqstant is-sitwazzjoni hija differenti minn dik ta’ privatizzazzjoni Meta l-Istat jittrasferixxi ass lil investitur estern huwa jirċievi korrispettiv. Ikun hemm għajnuna mogħtija mill-Istat jekk, skont il-prinċipju tal-investitur privat, il-flus li jinġabru jkunu inqas mill-valur tal-assi mibjugħa. (
74
) Bil-ħolqien ta’ SFMI-Chronopost, l-uniku investitur estern kien dak ta’ TAT, li ħadet 34 % tal-ishma. Li kieku SFMI-Chronopost ħalset xi flus lil La Poste, dan kien sempliċemement inaqqas il-valur tas-sussidjarja, u konsegwentement, tal-ishma ta’ La Poste.
119.
Fl-opinjoni tiegħi, il-prinċipju tal-investitur privat għandu jiġi applikat ukoll għall-konverżjoni, min-naħa ta’ entità pubblika, ta’ attività f’sussidjarja. (
75
) Il-kwistjoni hija jekk investitur privat kienx jaġixxi bl-istess mod minflok ma, pereżempju, jbiegħ in-negozju lil terz. Effettivament, fid-deċiżjoni kkontestata l-Kummissjoni tindirizza din il-kwistjoni billi tistħarreġ it-TRI magħmul fuq l-injezzjoni ta’ kapital minn La Poste fl-1986. (
76
)
120.
Fis-sentenza appellata, il-Qorti tal-Prim’Istanza tinnota, korrettement, li l-Artikolu 87(1) KE jiddistingwi bejn il-miżuri ta’ intervent Statali u l-effetti tagħhom. (
77
) Madanakollu, ma nistax nara kif il-ħolqien ta’ SFMI-Chronopost seta’ jikkawża distorsjoni tal-kompetizzjoni fis-suq. Din kienet kompetittur ġdid biss safejn hija kienet kumpannija ġdida b’isem ġdid. L-attivitajiet u l-klijentela kienu dawk ta’ Postadex. Jidher li huwa ferm iktar probabbli li l-fatt li tinħoloq sussidjarja separata, maħsuba sabiex twettaq attivitajiet li qabel kienu organizzati minn struttura Statali monolitika, ser ikollu l-effett, sakemm ir-relazzjonijiet kummerċjali bejnha u bejn il-kumpannija prinċipali jkunu konformi mal-kriterji stabbiliti fis-sentenza Chronpost I, li fl-aħħar mill-aħħar isaħħaħ il-kompetittività fis-suq.
121.
Għal dawn ir-raġunijiet, ma nikkunsidrax li, fiż-żmien ta’ meta Postadex ġiet konvertita f’sussidjarja, La Poste ċediet il-valur ta’ Postadex lil SFMI-Chronopost. (
78
) Għaldaqstant, il-Qorti tal-Prim’Istanza żbaljat meta kkonstatat li t-trasferiment ta’ Postadex lil SFMI-Chronopost kien jikkostitwixxi għajnuna mogħtija mill-Istat minħabba li La Poste ma rċeviet l-ebda korrispettiv minn SFMI-Chronopost.
122.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, jiena nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tilqa’ ukoll ir-raba’ motiv invokat fl-appelli.
Rimarki finali
123.
Skont l-Artikolu 61 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja, meta tannulla deċiżjoni tal-Qorti tal-Prim’Istanza, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ jew hija stess tiddeċiedi definittivament il-kawża, meta din tkun fi stat li tiġi deċiża, jew tirrinvija l-kwistjoni quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza biex din tiddeċidiha.
124.
Peress li l-Qorti tal-Prim’Istanza kkunsidrat li ma setgħetx, minħabba n-nuqqas ta’ motivazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata, teżamina wħud mill-argumenti fl-ewwel parti tar-raba’ motiv, (
79
) fil-fehma tiegħi l-istat tal-kawża ma jippermettix lill-Qorti tal-Ġustizzja tagħti sentenza definittiva hija stess. Jien għalhekk nipproponi li l-kawża għandha tiġi rrinvjata lura lill-Qorti tal-Prim’Istanza u li l-ispejjeż għandhom jiġu riżervati.
Konklużjoni
125.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, jien nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha:
—
tannulla s-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tas-7 ta’ Ġunju 2006 Ufex et vs Il-Kummissjoni, T-613/97, safejn din annullat id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 98/365/KE, tal-1 ta’ Ottubru 1997, li tikkonċerna l-allegata għajnuna mill-Istat mogħtija minn Franza lil SFMI-Chronopost “inkwantu tikkonstata li la l-assistenza loġistika u kummerċjali provduta minn La Poste lis-sussidjarja tagħha, SFMI-Chronopost, u lanqas it-trasferiment ta’ Postadex ma jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat favur SFMI-Chronopost”;
—
tirrinvija l-kawża lura lill-Qorti tal-Prim’Istanza, u
—
tirriżerva l-ispejjeż.
(
1
)	Lingwa oriġinali: L-ingliż.
(
2
)	Deċiżjoni tal-1 ta’ Ottubru 1997 li tikkonċerna l-allegata għajnuna mogħtija mill-Istat mogħtija minn Franza lil SFMI-Chronopost (ĠU 1998, L 164, p. 37).
(
3
)	Sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-14 ta’ Diċembru 2000 Ufex et vs Il-Kummissjoni (T-613/97, Ġabra p. II-4055).
(
4
)	Sentenza tat-3 ta’ Lulju 2003, Chronopost et vs Ufex et (C-83/01 P, C-93/01 P u C-94/01 P, Ġabra p. I-6993).
(
5
)	Sentenza tas-7 ta’ Ġunju 2006, Ufex et vs Il-Kummissjoni (T-613/97 Ġabra p. II-1531).
(
6
)	Li kienet topera taħt l-isem Postadex.
(
7
)	F’dawn il-konklużjonijiet, bħal ma jsir fid-deċiżjoni kkontestata, ser isir riferiment għal ‘SFMI-Chronopost’, anki fejn waħda biss miż-żewġ kumpanniji hija involuta. Is-sentenzi ċċitati fin-noti tal-qiegħ il-paġna 3 sa 5 jsegwu din il-prattika.
(
8
)	Sentenza tal-11 ta’ Lulju 1996 (C-39/94 Ġabra p. I-3547). Jien tirreferi għal din is-sentenza bħala ‘SFEI’.
(
9
)	Punt 10 tas-sentenza appellata.
(
10
)	ĠU C 206, p. 3.
(
11
)	Din estendiet ukoll l-ilment tagħha ta’ Diċembru 1990 biex jinkludi numri ta’ punti li ma jikkonċernawx l-appell preżenti.
(
12
)	Iċċitat fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 3.
(
13
)	Iċċitat fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 4.
(
14
)	Iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 5.
(
15
)	ĠU C 251, p. 12.
(
16
)	Ara l-punt 10 iktar ’il fuq.
(
17
)	Jiena nirreferi għall-entitajiet li rrispondew kollettivament bħala “Ufex”.
(
18
)	Sentenza tad-9 ta’ Settembru 1999 (C-64/98 P, Ġabra p. I-5187, punt 32).
(
19
)	Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 15.
(
20
)	Ara s-sentenza tas-17 ta’ Marzu 1993, Il-Kummissjoni vs Il-Kunsill (C-155/91, Ġabra p. I-939, punti 23 sa 24), u sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-14 ta’ Diċembru 2006 Technische Glaswerke Ilmenau vs Il-Kummissjoni (T-237/02, Ġabra p. II-5131, punt 97 u l-ġurisprudenza hemmhekk iċċitata). Din l-aħħar sentenza tinsab preżentement taħt appell (Kawża C-139/07 P) imma mhux dwar dan il-punt.
(
21
)	Ara s-sentenza tat-8 ta’ Marzu 2007, France Télécom vs Il-Kummissjoni (T-340/04, Ġabra p. II-573, punt 164 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
22
)	Iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 18. Ara wkoll il-punt 33 tal-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Ruiz-Jarabo Colomer.
(
23
)	Sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, Antunes Rocha vs Il-Portugall, tat-13 ta’ Mejju 2005, Ġabra tas-sentenzi u deċiżjonijiet 2005, § 43. F’din is-sentenza l-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem iddeċidiet li l-Artikolu 6(1) KEDB kien applikabbli fil-każ fejn rikorrenti li kienet talbet biex jittieħdu proċeduri kriminali kontra l-gvern li kien jimpjegaha qabel u li kienet ipparteċipat f’dawk il-proċeduri bħala “assistente” kienet b’dan il-mod uriet l-interess tagħha fil-kundanna ta’ ħtija tal-akkużat u fil-kumpens għad-danni sofferti.
(
24
)	Sentenza tas-7 ta’ Mejju 1991, Interhotel vs Il-Kummissjoni (C-291/89, Ġabra p. I-2257, punti 14 sa 17) u s-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-10 ta’ Mejju 2001, Kaufring et vs Il-Kummissjoni (T-186/97, T-187/97, T-190/97 sa T-192/97, T-210/97, T-211/97, T-216/97, T-217/97, T-218/97, T-279/97, T-280/97, T-293/97 u T-147/99, Ġabra p. II-1337, punti 134 sa 135).
(
25
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tas-26 ta’ Ġunju 2006, Il-Parlament vs Il-Kunsill (C-540/03, Ġabra p. I-5769, punt 35 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
26
)	Il-Qorti Ewropea tad-drittijiet tal-bniedem, Ringeisen vs L-Austria, sentenza tas-16 ta’ Lulju 1971, Serje A Nru 13, p. 40, § 97, l-enfażi tiegħi. F’din il-kawża, il-fatt li żewġ membri fil-kawża rrinvijata kienu pparteċipaw fid-deċiżjoni oriġinali ma kienx jikkostitwixxi raġuni għal suspetti leġittimi. Il-qorti waslet għal konklużjoni simili fil-kawża Diennet vs Franża, (sentenza tas-26 ta’ Settembru 1995, Serje A Nru 325-A, p. 17, § 38), fejn tlieta minn seba’ mħallfin fil-kawża eżaminata kienu ħadu sehem fl-ewwel deċiżjoni. Fil-kawża Schwarzenberger vs Il-Germanja, (sentenza tal-10 ta’ Awwissu 2006, Nru 75737/01 (Sez. 5) (Ing), § 42), il-qorti elenkat sentenzi li applikaw l-istess prinċipju f’sitwazzjonijiet analogi, bħal pereżempju deċiżjonijiet ta’ qabel il-proċess.
(
27
)	Fis-sentenza Ferrantelli u Santangelo vs L-Italja, tas-7 Awwissu 1996, Ġabra tas-sentenzi u deċiżjonijiet 1996-III, p. 936, §§ 58-60, iċċitata mill-appellanti, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem iddeċidiet li biża’ ta’ nuqqas ta’ imparzjalità kienet oġġettivament ġustifikata peress li kienet ibbażata fuq żewġ ċirkustanzi, waħda minnhom kien il-fatt li mħallef fil-kawża tar-rikorrenti kien, preċedentement, ikkundanna l-kompliċi tar-rikorrenti.
(
28
)	Artikolu 29(3) tal-KEDB. Ara wkoll A. R. Mowbray, “An examination of the work of the Grand Chamber of the European Court of Human Rights”, Public Law, 2007, 3, p. 507, b’mod partikolari p. 519 et seq.
(
29
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tal-Qorti Ewropea tad-drittijiet tal-bniedem, Kyprianou vs Ċipru tal-15 ta’ Diċembru 2005, Ġabra tas-sentenzi u deċiżjonijiet 2005-XIII, li kienet tikkonċerna lment dwar l-imparzjalità ta’ qorti. L-Imħallef Costa (illum il-ġurnata President tal-Qorti Ewropea tad-drittijiet tal-bniedem), li kien il-President tal-Awla li kienet tat l-ewwel sentenza f’din il-kwistjoni, kien, fil-kuntest tal-proċedura quddiem l-Awla Manja, bidel l-opinjoni tiegħu fuq żewġ punti. Fl-opinjoni tiegħu, li kienet parzjalment differenti, huwa qajjem il-kwistjoni ta’ jekk l-Imħallfin li jippresjedu darbtejn għandhomx iżommu strettament mal-opinjoni inizjali tagħhom. Huwa ddikjara li “[k]ollox jiddependi […] fuq iċ-ċirkustanzi tal-kawża in kwistjoni […] u fuq il-livell ta’ ras iebsa tal-Imħallef (jew tal-kapaċità tiegħu li jerġa jikkunsidra l-pożizzjoni preċedenti tiegħu); madankollu, dan jiddependi iktar fuq il-kawżi partikolari milli fuq it-temperament individwali”. Huwa kkonkluda (b’mod pjuttost ħelu) li r-rinviju tal-kawża “saħħaħ l-opinjonijiet tiegħi filwaqt li ppermettieli li nikkoreġihom: wieħed jista’ dejjem jagħmel aħjar (jew f’kull każ, inqas ħażin […])”.
(
30
)	Sentenza tad-19 ta’ Marzu 2002 Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (C-13/00, Ġabra p. I-2943, punt 5 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
31
)	Sentenzi tal-11 ta’ Lulju 1990, Neotype Techmashexport vs Il-Kummissjoni u Il-Kunsill (C-305/86 u C-160/87, Ġabra p. I-2945, punt 18), u tal-24 ta’ Marzu 1993 CIRFS et vs Il-Kummissjoni (C-313/90, Ġabra p. I-1125, punt 23). F’dawn il-kawżi, l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà kienet ibbażata fuq in-nuqqas ta’ locus standi tar-rikorrenti. F’kawża iktar antika, (sentenza tat-22 ta’ Marzu 1961, SNUPAT vs L-Awtorità Għolja, 42/59 u 49/59, Ġabra p. 101, 145), il-Qorti tal-Ġustizzja ma ddikjaratx espressament li kienet tqajmet kwistjoni ta’ ordni pubbliku, imma rrikonoxxiet id-dritt tal-intervenjenti li jqajmu eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà li tikkontesta r-rikors għal annullament imressaq kontra att li kien sempliċement jikkonferma att ieħor li ma kienx ġie ikkontestat fit-terminu previst.
(
32
)	Parti D tad-Deċiżjoni kkontestata.
(
33
)	Jiena tajt numri Rumani lill-paragrafi ta’ din il-premessa sabiex issir referenza għaliha b’mod iktar faċli.
(
34
)	Fil-premessa 42 il-Kummissjoni tkompli tistqarr li l-ispejjeż fissi ġew allokati b’mod proporzjonali man-negozju mwettaq minn La Poste f’isem is-sussidjarja tagħha.
(
35
)	Parti E tad-deċiżjoni kkontestata.
(
36
)	Dawn l-ammonti joqorbu għal, rispettivament, EUR 231 miljun, EUR 160 miljun u EUR 71 miljun.
(
37
)	Premessi 45 sa 48.
(
38
)	Madwar EUR 5.8 miljun.
(
39
)	Premessi 49 sa 57.
(
40
)	Premessa 53.
(
41
)	Iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 8. Ara wkoll il-punt 4 iktar ’il fuq.
(
42
)	Il-premessi 58 u 63.
(
43
)	Punti 63 sa 71 tas-sentenza.
(
44
)	Punti 72 sa 73.
(
45
)	Punt 73.
(
46
)	Punti 77 sa 85.
(
47
)	Punti 86 sa 89.
(
48
)	Punti 90 sa 93.
(
49
)	Punti 94 sa 95.
(
50
)	Sentenza tal-11 ta’ Settembru 2003, Il-Belgju vs Il-Kummissjoni (C-197/99 P, Ġabra p. I-8461, punt 72 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
51
)	Sentenza tat-2 ta’ April 1998 Il-Kummissjoni vs Sytraval u Brink’s France (C-367/95 P, Ġabra p. I-1719, punt 64).
(
52
)	Sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tat-13 ta’ Lulju 2006 Independent Music Publishers u Labels Association vs Il-Kummissjoni (T-464/04, Ġabra p. II-2289, punt 248). Nixtieq nosserva, barra minn hekk, li din is-sentenza hija taħt appell.
(
53
)	Sentenza tal-31 ta’ Marzu 1998 Franza et vs Il-Kummissjoni (C-68/94 u C-30/95, Ġabra p. I-1375, punt 228).
(
54
)	Fil-punt 72.
(
55
)	Ara l-punt 14 iktar ’il fuq.
(
56
)	Punt 97 tas-sentenza.
(
57
)	Punti 75 sa 95 tas-sentenza.
(
58
)	Fil-punt 128 tas-sentenza appellata, il-Qorti tal-Prim’Istanza kkunsidrat li l-evalwazzjoni tal-kwistjoni ta’ kif l-ispejjeż li La Poste sostniet bil-provvista ta’ assistenza loġistika u kummerċjali ġew ikkalkulati fl-assenza ta’ kontijiet analitiċi involuti f’valutazzjoni ekonomika kumplessa. F’ċirkustanzi bħal dawn il-Kummissjoni kienet tgawdi minn diskrezzjoni wiesa’.
(
59
)	Ara l-punti 69 u 73 iktar ’il fuq, u n-nota ta’ qiegħ il-paġna 34.
(
60
)	Premessa 34.
(
61
)	Premessa 53.
(
62
)	Punt 97 tas-sentenza appellata.
(
63
)	Idem, Punt 73.
(
64
)	Sentenza tat-28 ta’ Settembru 1995 (T-95/94, Ġabra p. II-2651, punti 62 sa 63), ara wkoll il-punti 74 sa 77 tal-appell Sytraval, iċċitat fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 49.
(
65
)	Punt 97 tas-senteza appellata.
(
66
)	Ara l-punt 73 iktar ’il fuq.
(
67
)	Is-servizz ta’ kunsinna espressa ta’ La Poste. Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 6.
(
68
)	Punti 158 sa 171 tas-sentenza appellata.
(
69
)	Il-Qorti tal-Prim’Istanza irreferiet għas-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-2 ta’ Lulju 1974, L-Italja vs Il-Kummissjoni (173/73, Ġabra p. 709, punt 26), u tal-15 ta’ Marzu 1994 Banco Exterior de España (C-387/92, Ġabra p. I-877, punt 12).
(
70
)	Premessa 48 tad-deċiżjoni kkontestata. Ara l-punt 72 iktar ’il fuq.
(
71
)	Jien niftakar li s-sussidjarja li ġiet maħluqa kien jisimha SFMI. Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 7.
(
72
)	Premessa 48.
(
73
)	Punt 169 tas-sentenza appellata.
(
74
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-28 ta’ Jannar 2003 Il-Ġermanja vs Il-Kummissjoni (C-334/99, Ġabra p. I-1139, punti 133 u 134), relatata mal-bejgħ għal prezz negattiv ta’ impriża f’dik li kienet il-Ġermanja tal-Lvant.
(
75
)	It-test definit fis-sentenza Chronopost I mhuwiex, barra minn hekk, applikabbli għax huwa relatat mal-kopertura ta’ tranżazzjonijiet kummerċjali bejn kumpannija prinċipali u sussidjarja fis-settur Statali.
(
76
)	Premessi 59 u 63 tad-deċiżjoni kkontestata.
(
77
)	Punt 160.
(
78
)	Punt 167 tas-sentenza appellata.
(
79
)	Punt 102 tas-sentenza appellata.