62022CJ0162_RES
Kawża C‑162/22
Kawża mressqa minn A.G
(talba għal deċiżjoni preliminari_imressqa mil-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) tas-7 ta’ Settembru 2023
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Telekomunikazzjonijiet – Ipproċessar ta’ data personali fis‑settur tal-komunikazzjonijiet elettroniċi – Direttiva 2002/58/KE – Kamp ta’ applikazzjoni – Artikolu 15(1) – Data miżmuma mill-fornituri ta’ servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi u mqiegħda għad-dispożizzjoni tal-awtoritajiet inkarigati mill-proċeduri kriminali – Użu ulterjuri ta’ din id-data waqt investigazzjoni dwar nuqqas amministrattiv”
Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet – Settur tat-telekomunikazzjonijiet – Ipproċessar ta’ data personali u protezzjoni tal-ħajja privata fis-settur tal-komunikazzjonijiet elettroniċi – Direttiva 2002/58 – Possibbiltà għall-Istati Membru li jillimitaw il-portata ta’ ċerti drittijiet u obbligi – Miżuri nazzjonali li jimponu fuq il-fornituri ta’ servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi ż-żamma ġġeneralizzata u indifferenzjata ta’ data dwar it-traffiku u l-lokalizzazzjoni – Data mqiegħda għad-dispożizzjoni tal-awtoritajiet kompetenti għal finijiet ta’ ġlieda kontra l-kriminalità serja – Użu ulterjuri ta’ din id-data fil-kuntest ta’ investigazzjonijiet dwar nuqqasijiet amministrattivi li jixbhu atti ta’ korruzzjoni – Inammissibbiltà
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikoli 7, 8, 11 u 52(1); Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2002/58, Artikolu 15(1))
(ara l-punti 30 sa 43, u d-dispożittiv)
Sunt
Il-Lietuvos Respublikos Generalinė prokuratūra (l-Uffiċċju tal-Prosekutur Ġenerali tar-Repubblika tal-Litwanja) (iktar ’il quddiem l-“Uffiċċju tal-Prosekutur Ġenerali”) fetaħ investigazzjoni amministrattiva kontra r-rikorrent fil-kawża prinċipali, li dak iż-żmien kien jeżerċita l-funzjonijiet ta’ prosekutur fi ħdan uffiċċju tal-prosekutur Litwan, minħabba li kienu jeżistu indizji li, fil-kuntest ta’ istruttorja li huwa kien qiegħed imexxi, huwa kien illegalment ipprovda informazzjoni rilevanti għal din l-istruttorja lill-persuna ssuspettata u lill-avukat tagħha.
Fir-rapport tagħha dwar din l-investigazzjoni, il-Kummissjoni tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Ġenerali kkonstatat li r-rikorrent fil-kawża prinċipali kien effettivament wettaq nuqqas amministrattiv. Skont dan ir-rapport, dan in-nuqqas amministrattiv kien muri mill-elementi miġbura matul l-investigazzjoni amministrattiva. B’mod partikolari, l-informazzjoni miksuba waqt operazzjonijiet ta’ intelligence kriminali u d-data miġbura waqt żewġ istruttorji kriminali kkonfermaw l-eżistenza ta’ komunikazzjonijiet telefoniċi bejn ir-rikorrent fil-kawża prinċipali u l-avukat tal-persuna ssuspettata fil-kuntest tal-istruttorja li kienet tirrigwarda lil dan tal-aħħar u li r-rikorrent fil-kawża prinċipali kien qiegħed imexxi. Abbażi ta’ dan l-istess rapport, l-Uffiċċju tal-Prosekutur Ġenerali adotta żewġ digrieti li bihom issanzjona lir-rikorrent fil-kawża prinċipali u neħħih mill-funzjonijiet tiegħu. Adita b’rikors għall-annullament ta’ dawn iż-żewġ digrieti ppreżentat minn dan tal-aħħar, il-Vilniaus apygardos administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali ta’ Vilnjus, il-Litwanja) ċaħdet dan ir-rikors, minħabba, b’mod partikolari, li l-operazzjonijiet ta’ intelligence kriminali mwettqa f’dan il-każ kienu legali u li l-informazzjoni miġbura konformement mad-dispożizzjonijiet tal-Liġi dwar l-Intelligence Kriminali (
1
) kienet intużat legalment sabiex tiġi evalwata l-eżistenza ta’ nuqqas amministrattiv possibbilment imwettaq mir-rikorrent fil-kawża prinċipali.
Dan tal-aħħar appella quddiem il-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal-Litwanja), il-qorti tar-rinviju f’din il-kawża, billi sostna li l-aċċess mill-korpi ta’ ġbir ta’ intelligence, fil-kuntest ta’ operazzjoni ta’ intelligence kriminali, għad-data dwar it-traffiku u għall-kontenut stess tal-komunikazzjonijiet elettroniċi kien jikkostitwixxi ksur tad-drittijiet fundamentali ta’ tali gravità li, fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-privatezza u komunikazzjoni elettronika (
2
) u tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”), dan l-aċċess seta’ jingħata biss għall-finijiet tal-ġlieda kontra reati serji. Issa, skont ir-rikorrent fil-kawża prinċipali, il-Liġi dwar l-Intelligence Kriminali (
3
) kienet tipprevedi li tali data tista’ tintuża sabiex jiġu investigati mhux biss reati serji, iżda wkoll dwar nuqqasijiet dixxiplinari jew nuqqasijiet amministrattivi relatati ma’ atti ta’ korruzzjoni.
Skont il-qorti tar-rinviju, il-kwistjonijiet imqajma mir-rikorrent fil-kawża prinċipali kienu jirrigwardaw żewġ elementi, jiġifieri, minn naħa, l-aċċess għad-data miżmuma mill-fornituri ta’ servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi għal finijiet oħra għajr il-ġlieda kontra r-reati serji u l-prevenzjoni ta’ theddid serju kontra s-sigurtà pubblika u, min-naħa l-oħra, ladarba jkun inkiseb dan l-aċċess, l-użu ta’ din id-data sabiex jiġu investigati nuqqasijiet amministrattivi relatati mal-korruzzjoni.
Wara li fakkret it-tagħlim mislut mis-sentenza Privacy International (
4
) dwar il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-privatezza u l-komunikazzjoni elettronika, u dak mislut mis-sentenza Prokuratuur (Kundizzjonijiet ta’ aċċess għad-data dwar il-komunikazzjonijiet elettroniċi) (
5
) fir-rigward tal-portata tal-għan ta’ prevenzjoni, ta’ investigazzjoni, ta’ skoperta u ta’ prosekuzzjoni ta’ reati kriminali, il-qorti tar-rinviju rrilevat li l-Qorti tal-Ġustizzja kienet għadha ma ddeċidietx dwar l-effett tal-użu ulterjuri tad-data inkwistjoni fuq l-indħil fid-drittijiet fundamentali. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-qorti tar-rinviju kellha dubju dwar jekk tali użu ulterjuri kellux ukoll jitqies li kien jikkostitwixxi ndħil ta’ tali gravità fid-drittijiet fundamentali stabbiliti mill-Karta (
6
) li huma biss il-ġlieda kontra l-kriminalità serja u l-prevenzjoni ta’ theddid serju kontra s-sigurtà pubblika li huma ta’ natura li jiġġustifikawh, b’esklużjoni tal-possibbiltà li din id-data tintuża f’investigazzjonijiet li jikkonċernaw nuqqasijiet amministrattivi relatati mal-korruzzjoni.
Permezz tas-sentenza tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat il-portata tal-ġurisprudenza tagħha li tirriżulta mis-sentenzi La Quadrature du Net et (
7
) u Commissioner of An Garda Síochána et (
8
) filwaqt li ddeċidiet li l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva dwar il-privatezza u l-komunikazzjoni elettronika, moqri fid-dawl tal-Karta (
9
), jipprekludi li data personali dwar komunikazzjonijiet elettroniċi li tkun inżammet, b’applikazzjoni ta’ miżura leġiżlattiva meħuda abbażi ta’ din id-dispożizzjoni, mill-fornituri ta’ servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi u li sussegwentement tqiegħdet għad-dispożizzjoni, b’applikazzjoni ta’ din l-istess miżura, tal-awtoritajiet kompetenti għall-finijiet tal-ġlieda kontra l-kriminalità serja, tkun tista’ tintuża fil-kuntest ta’ investigazzjonijiet dwar nuqqasijiet amministrattivi relatati mal-korruzzjoni.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Fir-rigward tal-kundizzjonijiet li fihom id-data dwar it-traffiku u d-data dwar il-lokalizzazzjoni relatata ma’ tali komunikazzjonijiet jistgħu jintużaw matul proċedura amministrattiva dwar nuqqasijiet amministrattivi relatati mal-korruzzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret qabel xejn li aċċess għall-imsemmija data jista’ jingħata, b’applikazzjoni ta’ miżura meħuda skont l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva dwar il-privatezza u l-komunikazzjoni elettronika, biss sa fejn din id-data tkun inżammet minn dawn il-fornituri b’mod konformi ma’ din id-dispożizzjoni. Sussegwentement, użu ulterjuri ta’ din l-istess data huwa possibbli biss bil-kundizzjoni, minn naħa, li ż-żamma tal-imsemmija data mill-fornituri ta’ servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi tkun konformi mal-Artikolu 15(1) tad-Direttiva dwar il-privatezza u l-komunikazzjoni elettronika, kif interpretat mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, u, min-naħa l-oħra, li l-aċċess għal din l-istess data mogħti lill-awtoritajiet kompetenti jkun ukoll konformi ma’ din id-dispożizzjoni.
Fir-rigward tal-għanijiet li jistgħu jiġġustifikaw l-użu, mill-awtoritajiet pubbliċi, tad-data miżmuma mill-fornituri ta’ servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi b’applikazzjoni ta’ miżura konformi mal-Artikolu 15(1) tad-Direttiva dwar il-privatezza u l-komunikazzjoni elettronika, moqri fid-dawl tal-Karta, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li din id-dispożizzjoni tippermetti lill-Istati Membri jintroduċu eċċezzjonijiet għall-obbligu fuq livell ta’ prinċipju li tiġi ggarantita l-kunfidenzjalità tad-data personali, stabbilit fl-Artikolu 5(1) tal-imsemmija direttiva, kif ukoll għall-obbligi korrispondenti, imsemmija b’mod partikolari fl-Artikoli 6 u 9 tal-istess direttiva, meta tali limitazzjoni tikkostitwixxi miżura neċessarja, xierqa u proporzjonata, fi ħdan soċjetà demokratika, għas-salvagwardja tas-sigurtà nazzjonali, tad-difiża u tas-sigurtà pubblika, jew sabiex jiġu żgurati l-prevenzjoni, l-investigazzjoni, l-iskoperta u l-prosekuzzjoni ta’ reati kriminali jew l-użu mhux awtorizzat tas-sistema ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi. Għal dan il-għan, l-Istati Membri jistgħu, fost l-oħrajn, jadottaw miżuri leġiżlattivi li jipprevedu ż-żamma ta’ data għal perijodu limitat meta dan ikun iġġustifikat minn wieħed minn dawn il-motivi.
Issa, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva dwar il-privatezza u komunikazzjoni elettronika ma jistax jiġġustifika li d-deroga mill-obbligu ta’ prinċipju li tiġi żgurata l-kunfidenzjalità tal-komunikazzjonijiet elettroniċi u tad-data relatata magħhom, u, b’mod partikolari, mill-projbizzjoni li tinħażen din id-data, prevista fl-Artikolu 5 ta’ din id-direttiva, issir ir-regola, għaliex inkella din id-dispożizzjoni tal-aħħar tiġi mċaħħda mill-parti l-kbira tal-portata tagħha.
Fir-rigward tal-għanijiet li jistgħu jiġġustifikaw limitazzjoni tad-drittijiet u tal-obbligi previsti, b’mod partikolari, fl-Artikoli 5, 6 u 9 tad-Direttiva dwar il-privatezza u komunikazzjoni elettronika, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li l-lista tal-għanijiet li tinsab fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 15(1) ta’ din id-direttiva hija ta’ natura eżawrjenti, b’tali mod li miżura leġiżlattiva adottata bis-saħħa ta’ din id-dispożizzjoni għandha effettivament u strettament tissodisfa wieħed minn dawn l-għanijiet.
Fir-rigward tal-għanijiet ta’ interess ġenerali li jistgħu jiġġustifikaw miżura meħuda abbażi tal-Artikolu 15(1) tad-Direttiva dwar il-privatezza u komunikazzjoni elettronika, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li mill-ġurisprudenza tagħha, b’mod partikolari, mis-sentenza La Quadrature du Net et u Commissioner of An Garda Síochána et, jirriżulta li, b’konformità mal-prinċipju ta’ proporzjonalità, teżisti ġerarkija bejn dawn l-għanijiet skont l-importanza rispettiva tagħhom u li l-importanza tal-għan imfittex minn tali miżura għandha tkun f’relazzjoni mal-gravità tal-indħil li jirriżulta minnha. F’dan ir-rigward, l-importanza tal-għan ta’ salvagwardja tas-sigurtà nazzjonali hija ikbar minn dik tal-għanijiet l-oħra msemmija fl-Artikolu 15(1) tad-Direttiva dwar il-privatezza u l-komunikazzjoni elettronika, b’mod partikolari tal-għanijiet tal-ġlieda kontra l-kriminalità b’mod ġenerali, anki serja, kif ukoll ta’ salvagwardja tas-sigurtà pubblika. Sakemm jiġu osservati r-rekwiżiti l-oħra previsti fl-Artikolu 52(1) tal-Karta, l-għan ta’ salvagwardja tas-sigurtà nazzjonali jista’ għalhekk jiġġustifika miżuri li jinvolvu ndħil fid-drittijiet fundamentali iktar serju minn dak li jistgħu jiġġustifikaw dawn l-għanijiet l-oħra.
Fir-rigward, b’mod iktar partikolari, tal-għan ta’ prevenzjoni, ta’ investigazzjoni, ta’ skoperta u ta’ prosekuzzjoni ta’ reati kriminali, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li, skont il-prinċipju ta’ proporzjonalità, huma biss il-ġlieda kontra l-kriminalità serja u l-prevenzjoni ta’ theddid serju kontra s-sigurtà pubblika li jistgħu jiġġustifikaw indħil serju fid-drittijiet fundamentali sanċiti fl-Artikoli 7 u 8 tal-Karta, bħal dak li timplika ż-żamma ta’ data dwar it-traffiku u ta’ data dwar il-lokalizzazzjoni. Għaldaqstant, huwa biss indħil fl-imsemmija drittijiet fundamentali li ma huwiex ta’ natura serja li jista’ jiġi ġġustifikat mill-għan ta’ prevenzjoni, ta’ investigazzjoni, ta’ skoperta u ta’ prosekuzzjoni ta’ reati kriminali b’mod ġenerali.
Minn din il-ġurisprudenza jirriżulta li l-ġlieda kontra l-kriminalità serja u l-prevenzjoni ta’ theddid serju kontra s-sigurtà pubblika huma ta’ importanza iżgħar, fil-ġerarkija tal-għanijiet ta’ interess ġenerali, mis-salvagwardja tas-sigurtà nazzjonali, iżda, għall-kuntrarju, li l-importanza tagħhom hija ikbar minn dik tal-ġlieda kontra r-reati kriminali b’mod ġenerali u tal-prevenzjoni ta’ theddid mhux serju kontra s-sigurtà pubblika. F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret madankollu li l-possibbiltà għall-Istati Membri li jiġġustifikaw limitazzjoni għad-drittijiet u għall-obbligi previsti, b’mod partikolari, fl-Artikoli 5, 6 u 9 tad-Direttiva dwar il-privatezza u l-komunikazzjoni elettronika għandha tkun evalwata billi titqies il-gravità tal-indħil li tali limitazzjoni ġġib magħha u billi jiġi vverifikat li l-importanza tal-għan ġenerali mfittex minn din il-limitazzjoni tkun proporzjonata ma’ din il-gravità.
Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li l-aċċess għal data dwar it-traffiku u għal data dwar il-lokalizzazzjoni miżmuma minn fornituri b’applikazzjoni ta’ miżura meħuda skont l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva dwar il-privatezza u l-komunikazzjoni elettronika, li għandu jitwettaq b’osservanza sħiħa tal-kundizzjonijiet li jirriżultaw mill-ġurisprudenza li interpretat din id-direttiva, bħala prinċipju jista’ jiġi ġġustifikat biss mill-għan ta’ interess ġenerali li għalih din iż-żamma tkun ġiet imposta fuq dawn il-fornituri. Is-sitwazzjoni tkun differenti biss jekk l-importanza tal-għan imfittex mill-aċċess tkun ikbar minn dik tal-għan li ġġustifika ż-żamma.
Issa, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, dawn il-kunsiderazzjonijiet japplikaw mutatis mutandis għal użu sussegwenti tad-data dwar it-traffiku u dwar data dwar il-lokalizzazzjoni miżmuma minn fornituri ta’ servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi b’applikazzjoni ta’ miżura meħuda skont l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva dwar il-privatezza u l-komunikazzjoni elettronika għall-finijiet tal-ġlieda kontra l-kriminalità serja. Fil-fatt, tali data ma tistax, wara li tkun inżammet u tqiegħdet għad-dispożizzjoni tal-awtoritajiet kompetenti għall-finijiet tal-ġlieda kontra l-kriminalità serja, tiġi trażmessa lil awtoritajiet oħra u użata sabiex jintlaħqu għanijiet, jiġifieri, f’dan il-każ, il-ġlieda kontra nuqqasijiet amministrattivi relatati mal-korruzzjoni, li jkunu ta’ importanza iżgħar, fil-ġerarkija tal-għanijiet ta’ interess ġenerali, minn dik tal-ġlieda kontra l-kriminalità serja u tal-prevenzjoni ta’ theddid serju kontra s-sigurtà pubblika. Fil-fatt, l-awtorizzazzjoni, f’tali sitwazzjoni, ta’ aċċess għad-data miżmuma u tal-użu tagħha tmur kontra din il-ġerarkija ta’ għanijiet ta’ interess ġenerali mfakkra preċedentement.
(
1
)	Lietuvos Respublikos kriminalinės žvalgybos įstatymas (il-Liġi tar-Repubblika tal-Litwanja dwar l-Intelligence Kriminali), tat-2 ta’ Ottubru 2012 (Žin., 2012, Nru 122–6093), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-fatti fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar l-Intelligence Kriminali”).
(
2
)	B’mod partikolari l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2002/58/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Lulju 2002 dwar l-ipproċessar tad-data personali u l-protezzjoni tal-privatezza fis-settur tal-komunikazzjoni elettronika (Direttiva dwar il-privatezza u l-komunikazzjoni elettronika) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 29, p. 514), kif emendata bid-Direttiva 2009/136/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Novembru 2009 (ĠU 2009, L 337, p. 11).
(
3
)	L-Artikolu 19(3) tal-Liġi dwar l-Intelligence Kriminali.
(
4
)	Sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2020, Privacy International (C‑623/17, EU:C:2020:790, punt 39).
(
5
)	Sentenza tat-2 ta’ Marzu 2021, Prokuratuur (Kundizzjonijiet ta’ aċċess għal data dwar il-komunikazzjonijiet elettroniċi) (C‑746/18, EU:C:2021:152, punti 33 u 35).
(
6
)	L-Artikoli 7 u 8 tal-Karta.
(
7
)	Sentenza tas-6 ta’ Ottubru 2020, La Quadrature du Net et (C‑511/18, C-512/18 u C-520/18, EU:C:2020:791).
(
8
)	Sentenza tal‑5 ta’ April 2022, Commissioner of An Garda Síochána et (C‑140/20, EU:C:2022:258).
(
9
)	L-Artikoli 7, 8, 11 u 52(1) tal-Karta.