62018CJ0619_RES
Kawża C‑619/18
Il‑Kummissjoni Ewropea
vs
Ir‑Repubblika tal‑Polonja
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) tal‑24 ta’ Ġunju 2019
“Nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu – It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE – L-Istat tad-dritt – Protezzjoni ġudizzjarja effettiva fl-oqsma koperti mid-dritt tal-Unjoni – Prinċipji ta’ irremovabbiltà u ta’ indipendenza tal-imħallfin – Tnaqqis tal-età tal-irtirar tal-imħallfin tal-Qorti Suprema – Applikazzjoni għall-imħallfin fil-kariga – Possibbiltà ta’ tkomplija tal-eżerċizzju tal-funzjonijiet tal-imħallef lil hinn minn din l-età suġġetta għall-kisba ta’ awtorizzazzjoni li tirriżulta mid-deċiżjoni diskrezzjonali tal-President tar-Repubblika”
Rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu – Suġġett tat-tilwima – Determinazzjoni mill-opinjoni motivata – Terminu mogħti lill-Istat Membru – Dħul fis-seħħ ta’ liġi ta’ dan l-Istat Membru li tneħħi retroattivament l-effetti kollha tad-dispożizzjonijiet nazzjonali kkontestati mill-Kummissjoni – Avveniment sussegwenti fi tmiem dan it-terminu – Rikors li ma huwiex nieqes minn skop
(Artikolu 258 TFUE)
(ara l-punti 30, 31)
Stati Membri – Obbligi – Stabbiliment tar-rimedji ġudizzjarji neċessarji sabiex tiġi żgurata protezzjoni ġudizzjarja effettiva – Portata
(Artikoli 2 u 19 TUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 47)
(ara l-punti 46 sa 50, 54, 55)
Stati Membri – Obbligi – Stabbiliment tar-rimedji ġudizzjarji neċessarji sabiex tiġi żgurata protezzjoni ġudizzjarja effettiva – Osservanza tal-prinċipji ta’ irremovabbiltà u tal-indipendenza tal-imħallfin – Leġiżlazzjoni nazzjonali li tnaqqas l-età tal-irtirar tal-imħallfin tal-Qorti Suprema – Applikazzjoni fir-rigward tal-imħallfin fil-kariga – Ksur – Ġustifikazzjoni – Uniformità fil-limiti ta’ età għall-waqfien obbligatorju mill-attività – Proporzjonalità – Assenza
(Artikoli 2 u 19 TUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 47)
(ara l-punti 57, 58, 71 sa 73, 78 sa 96, 124 u d-dispożittiv)
Dritt tal-Unjoni Ewropea – Prinċipji – Dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva – Prinċipju tal-indipendenza tal-imħallfin – Portata
(Artikolu 19 TUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, it-tieni paragrafu tal-Artikolu 47)
(ara l-punti 74 sa 77, 108)
Stati Membri – Obbligi – Stabbiliment tar-rimedji ġudizzjarji neċessarji sabiex tiġi żgurata protezzjoni ġudizzjarja effettiva – Osservanza tal-prinċipju tal-indipendenza tal-imħallfin – Leġiżlazzjoni nazzjonali li tnaqqas l-età tal-irtirar tal-imħallfin tal-Qorti Suprema u li tagħti lill-President tal-Istat Membru s-setgħa diskrezzjonali li jtawwal il-funzjoni ġudizzjarja attiva tal-imsemmija mħallfin – Ksur fil-każ ta’ dubji leġittimi li jitnisslu, f’moħħ il-partijiet fil-kawża, dwar l-impermeabbiltà tal-imħallfin ikkonċernati fir-rigward ta’ elementi esterni u tan-newtralità tagħhom fil-konfront tal-interessi inkwistjoni
(Artikoli 2 u 19 TUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 47)
(ara l-punti 110 sa 112, 114 sa 118, 123, 124, u d-dispożittiv)
Sommarju
Id-dispożizzjonijiet tal-leġiżlazzjoni Pollakka dwar it-tnaqqis tal-età tal-irtirar tal-imħallfin tal-Qorti Suprema huma kuntrarji għad-dritt tal-Unjoni
Fis-sentenza Il‑Kummissjoni vs Il‑Polonja (C‑619/18), mogħtija fl‑24 ta’ Ġunju 2019, il-Qorti tal-Ġustizzja, ikkostitwita bħala Awla Manja, laqgħat ir-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu ppreżentat mill-Kummissjoni kontra r-Repubblika tal-Polonja u intiż sabiex jiġi kkonstatat li, minn naħa, billi tipprevedi l-applikazzjoni tal-miżura sabiex titnaqqas l-età tal-irtirar tal-imħallfin tal-Qorti Suprema għall-imħallfin fil-kariga li kienu nħatru f’din il-qorti qabel it‑3 ta’ April 2018 u, min-naħa l-oħra, billi tat lill-President tar-Repubblika s-setgħa diskrezzjonali sabiex jestendi l-funzjoni ġudizzjarja attiva tal-imħallfin ta’ dik il-qorti lil hinn mill-età tal-irtirar stabbilita l-ġdida, dan l-Istat Membru kien naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu skont it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE.
Il-Kummissjoni kkritikat lir-Repubblika tal-Polonja talli, permezz ta’ dawn il-miżuri, bi ksur tal-prinċipju ta’ indipendenza tal-imħallfin u, b’mod partikolari, tal-prinċipju ta’ irremovabbiltà taghom, tikser l-obbligi li jirriżultaw, għall-Istati Membri, mid-dispożizzjoni ċċitata iktar ’il fuq.
Fis-sentenza tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja, fl-ewwel lok, ħadet pożizzjoni dwar l-applikabbiltà u l-portata tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE. F’dan ir-rigward, hija fakkret li din id-dispożizzjoni timponi fuq l-Istati Membri kollha li jistabbilixxu r-rimedji ġudizzjarji neċessarji sabiex jiżguraw protezzjoni ġudizzjarja effettiva, fis-sens b’mod partikolari tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, fl-oqsma koperti mid-dritt tal-Unjoni. B’mod iktar partikolari, kull Stat Membru għandu jiżgura, bis-saħħa tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, li l-qrati, bħala “qorti” fis-sens kif iddefinit mid-dritt tal-Unjoni, li huma parti mis-sistema ta’ rimedji tal-Istati Membri fl-oqsma koperti mid-dritt tal-Unjoni, u li, għaldaqstant, jistgħu jintalbu jiddeċiedu dwar kwistjonijiet relatati mal-applikazzjoni jew mal-interpretazzjoni ta’ dan id-dritt, għandhom jissodisfaw ir-rekwiżiti ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva, li f’dan il-każ huwa applikabbli wkoll għall-Qorti Suprema Pollakka. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja indikat li, sabiex jiġi żgurat li din il-qorti tkun tista’ toffri tali protezzjoni, il-preżervazzjoni tal-indipendenza tagħha hija fundamentali hekk kif jikkonferma t-tieni paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali. Ir-rekwiżit ta’ indipendenza tal-qrati, li huwa inerenti għall-kompitu li tittieħed deċiżjoni, jagħmel parti mill-kontenut essenzjali tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva u tad-dritt fundamentali għal smigħ xieraq, li għandu importanza kardinali sa fejn jiggarantixxi l-protezzjoni tad-drittijiet kollha li l-partijiet fil-kawża jgawdu taħt id-dritt tal-Unjoni u l-ħarsien tal-valuri komuni għall-Istati Membri stabbiliti fl-Artikolu 2 TUE, b’mod partikolari tal-valur tal-istat tad-dritt.
Fit-tieni lok, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat il-portata ta’ dan ir-rekwiżit. F’dan ir-rigward, hija stabbiliet li l-garanziji ta’ indipendenza u ta’ imparzjalità li jirriżultaw jirrikjedu l-eżistenza ta’ regoli, b’mod partikolari, fir-rigward tal-kompożizzjoni tal-qrati kkonċernati, tal-ħatra, tat-tul tal-funzjonijiet kif ukoll tal-kawżi ta’ astensjoni, ta’ rikuża u ta’ tkeċċija tal-membri tagħha, li jippermettu li jiġi eskluż kull dubju leġittimu, f’moħħ il-partijiet fil-kawża, fir-rigward tal-impermeabbiltà tal-imsemmija qrati fir-rigward ta’ elementi esterni u fir-rigward tan-newtralità tagħhom fil-konfront tal-interessi inkwistjoni. B’mod partikolari, din il-libertà indispensabbli tal-imħallfin fir-rigward ta’ kwalunkwe interferenza jew pressjoni esterna tirrikjedi ċerti garanziji li jipproteġu lill-persuna ta’ min għandha l-kompitu li tiddeċiedi, fosthom l-irremovabbiltà. Dan il-prinċipju ta’ irremovabbiltà jirrikjedi, b’mod partikolari, li l-imħallfin ikunu jistgħu jibqgħu fil-kariga sakemm jilħqu l-età obbligatorja tal-irtirar jew sa tmiem il-mandat tagħhom meta dan tal-aħħar ikun għal perijodu speċifiku. Mingħajr ma dan ikollu natura totalment assoluta, dan il-prinċipju jista’ jiġi suġġett għal eċċezzjonijiet sakemm ikun hemm raġunijiet leġittimi u imperattivi li jiġġustifikawh, u dan fl-osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità. F’dan il-każ, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li r-riforma kkontestata għandha bħala konsegwenza t-tmiem antiċipat tal-eżerċizzju tal-funzjonijiet ġudizzjarji tal-imħallfin diġà fil-kariga fi ħdan il-Qorti Suprema u li għalhekk tista’ biss tiġi aċċettata jekk tkun iġġustifikata minn għan leġittimu u proporzjonat fid-dawl ta’ dan u sakemm ma tagħtix lok għal dubji leġittimi, f’moħħ il-partijiet fil-kawża, bħal dawk imsemmija iktar ’il fuq. Issa, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li l-applikazzjoni tal-miżura ta’ tnaqqis tal-età tal-irtirar tal-imħallfin tal-Qorti Suprema fir-rigward tal-imħallfin fil-kariga fi ħdan din il-qorti ma kinitx tissodisfa dawn il-kundizzjonijiet, b’mod partikolari, sakemm mhux iġġustifikata minn għan leġittimu. Għaldaqstant, hija ddeċidiet li l-imsemmija applikazzjoni tikser il-prinċipju ta’ irremovabbiltà tal-imħallfin, li huwa inerenti għall-indipendenza tagħhom.
Fl-aħħar lok, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet dwar is-setgħa diskrezzjonali, mogħtija permezz tal-Liġi l-Ġdida dwar il-Qorti Suprema lill-President tar-Repubblika, li jestendi l-funzjoni ġudizzjarja attiva tal-imħallfin ta’ din il-qorti lil hinn mill-età tal-irtirar il-ġdida stabbilita minn din il-liġi. Hija qieset li, filwaqt li huwa l-kompitu tal-Istati Membri biss li jiddeċiedu jekk jippermettux jew le tali estensjoni, xorta jibqa’ l-fatt li, meta jagħżlu tali mekkaniżmu, huma obbligati li jiżguraw li l-kundizzjonijiet u l-modalitajiet li għalihom hija suġġetta tali estensjoni ma jkunux tali li jimminaw il-prinċipju tal-indipendenza tal-imħallfin. F’dan ir-rigward, il-fatt li korp bħall-President tar-Repubblika għandu s-setgħa li jiddeċiedi jekk jagħtix jew le tali estensjoni eventwali ma huwiex biżżejjed waħdu sabiex jikkonkludi li kien hemm ksur ta’ dan il-prinċipju. Madankollu, huwa importanti li jiġi żgurat li l-kundizzjonijiet sostantivi u l-modalitajiet proċedurali li jirregolaw l-adozzjoni ta’ tali deċiżjonijiet ikunu tali li ma jkunux jistgħu jagħtu lok għal dubji leġittimi f’moħħ il-partijiet fil-kawża, dwar l-indipendenza tal-imħallfin ikkonċernati. Għal dak il-għan, huwa importanti, b’mod partikolari, li dawn il-kundizzjonijiet u l-modalitajiet jitfasslu b’tali mod li dawn l-imħallfin ikunu ħielsa minn kull tentazzjoni eventwali li jċedu għal interventi jew pressjonijiet esterni li jistgħu jipperikolaw l-indipendenza tagħhom. Għalhekk, tali modalitajiet għandhom, b’mod partikolari, jippermettu l-esklużjoni mhux biss ta’ kwalunkwe influwenza diretta, fil-forma ta’ struzzjonijiet, iżda wkoll ta’ forom iktar indiretti ta’ influwenza li jistgħu jiggwidaw id-deċiżjonijiet tal-imħallfin ikkonċernati. Issa, fir-rigward tal-liġi l-ġdida dwar il-Qorti Suprema, il-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li din il-liġi tipprevedi li l-estensjoni tal-funzjoni ġudizzjarja attiva tal-imħallfin ta’ din il-qorti issa hija suġġetta għal deċiżjoni mill-President tar-Repubblika li hija ta’ natura diskrezzjonali, li ma għandhiex tkun motivata u ma tistax tkun is-suġġett ta’ rimedju ġudizzjarju. Fir-rigward tal-intervent, previst minn din il-liġi, tal-Kunsill Nazzjonali għall-Ġudikatura qabel it-teħid tad-deċiżjoni tal-President tar-Repubblika, il-Qorti tal-Ġustizzja tenfasizza li l-intervent ta’ tali istanza, fil-kuntest ta’ proċess ta’ estensjoni tal-eżerċizzju tal-funzjonijiet ta’ mħallef lil hinn mill-età normali tal-irtirar tiegħu, jista’ ċertament, bħala prinċipju, ikun kapaċi li jikkontribwixxi sabiex dan il-proċess ikun oġġettiv. Madankollu, dan huwa l-każ biss sa fejn ikunu ssodisfatti ċerti kundizzjonijiet, u b’mod partikolari li din l-istanza hija stess tkun indipendenti mill-awtorità leġiżlattiva u mill-eżekuttiv u mill-awtorità li hija tiġi msejħa minnha sabiex tagħti opinjoni, u li tali opinjoni tingħata fuq il-bażi ta’ kriterji oġġettivi u rilevanti u tkun debitament immotivata, b’tali mod li tkun kapaċi tiċċara b’mod oġġettiv din l-awtorità fit-teħid tad-deċiżjonijiet tagħha. F’dan il-każ, il-Qorti tal-Ġustizzja tqis li huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li, fid-dawl b’mod partikolari tal-assenza ta’ motivazzjoni tagħhom, l-opinjonijiet mogħtija mill-Kunsill Nazzjonali għall-Ġudikatura ma humiex tali li jistgħu jikkontribwixxu sabiex jiċċaraw b’mod oġġettiv l-eżerċizzju tas-setgħa mogħtija lill-President tar-Repubblika permezz tal-Liġi l-Ġdida dwar il-Qorti Suprema, minkejja li din is-setgħa hija ta’ natura li tista’ tagħti lok għal dubji leġittimi, b’mod partikolari f’moħħ il-partijiet fil-kawża, fir-rigward tal-impermeabbiltà tal-imħallfin ikkonċernati fir-rigward tal-fatturi esterni u tan-newtralità tagħhom f’relazzjoni mal-interessi li x’aktarx jiltaqgħu magħhom.