Arrest van het Gerecht (Achtste kamer) van 7 november 2019 – Campine en Campine Recycling/Commissie
(Zaak T-240/17)
„Concurrentie – Mededingingsregelingen – Markt voor de recycling van loodaccu’s voor auto’s – Besluit waarbij schending van artikel 101 VWEU wordt vastgesteld – Geldboeten – Waarde van de aankopen – Punt 37 van de richtsnoeren voor de berekening van geldboeten – Motiveringsplicht – Rechten van verdediging – Bewijs van de inbreuk – Begrip voortdurende of voortgezette inbreuk – Duur van de inbreuk – Onderbreking van de deelname aan de inbreuk – Mededingingsbeperkende strekking – Verzachtende factoren – Volledige rechtsmacht”
1.      Mededinging – Administratieve procedure – Eerbiediging van de rechten van de verdediging – Toegang tot het dossier – Omvang – Toegang tot de volledige en niet-vertrouwelijke versie van een e-mail – Relevantie van de onleesbaar gemaakte passages voor de verdediging van de betrokken onderneming – Bewijslast – Verplichting voor de betrokken onderneming om een eerste aanwijzing te verstrekken over het nut van die passages voor haar verdediging
(Verordening nr. 1/2003 van de Raad, art. 27)
(zie punten 90-101)
2.      Mededinging – Administratieve procedure – Besluit van de Commissie waarbij een inbreuk wordt vastgesteld – Bewijs van de inbreuk en van de duur daarvan ten laste van de Commissie – Wijze van bewijslevering – Bundel aanwijzingen – Vereiste mate van bewijskracht van individueel beschouwde aanwijzingen – Toelaatbaarheid van de globale beoordeling van een bundel aanwijzingen
(Art. 101, lid 1, VWEU; verordening nr. 1/2003 van de Raad, art. 2)
(zie punten 107-113, 140, 171, 185, 194)
3.      Mededinging – Administratieve procedure – Besluit van de Commissie waarbij een inbreuk wordt vastgesteld bestaande in de sluiting van een de mededinging verstorende overeenkomst – Besluit dat is gebaseerd op bewijs dat op toereikende wijze het bestaan van een inbreuk aantoont – Bewijslast van de ondernemingen die het bestaan van de inbreuk betwisten
(Art. 101 VWEU; verordening nr. 1/2003 van de Raad, art. 2)
(zie punten 114-116, 151)
4.      Mededinging – Administratieve procedure – Besluit van de Commissie waarbij een inbreuk wordt vastgesteld – Gebruik als bewijs van verklaringen van andere ondernemingen die aan de inbreuk hebben deelgenomen – Toelaatbaarheid – Bewijskracht van verklaringen die de hoofddeelnemers aan een mededingingsregeling vrijwillig hebben afgelegd om in aanmerking te komen voor toepassing van de mededeling inzake medewerking
(Art. 101 VWEU; mededeling 2006/C 298/11 van de Commissie)
(zie punten 117-120, 146)
5.      Mededingingsregelingen – Overeenkomsten tussen ondernemingen – Begrip – Deelneming aan vergaderingen die ertoe strekken de mededinging te verstoren – Daaronder begrepen – Voorwaarde – Geen distantiëring van de genomen beslissingen – Openlijke distantiëring – Beoordelingscriteria
(Art. 101, lid 1, VWEU)
(zie punten 153, 172)
6.      Mededingingsregelingen – Verbod – Inbreuken – Overeenkomsten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen, die één enkele inbreuk vormen – Toerekening van de aansprakelijkheid voor de gehele inbreuk aan een onderneming – Voorwaarden – Inbreuk opleverende gedragingen en handelingen die deel uitmaken van een totaalplan – Beoordeling – Criteria – Bijdrage aan het enige doel van de inbreuk – Kennis of voorzienbaarheid van het totaalplan van de mededingingsregeling en van de belangrijkste elementen daarvan
(Art. 101, lid 1, VWEU)
(zie punten 172, 232-235, 238, 247, 249, 252, 254, 257)
7.      Mededinging – Administratieve procedure – Besluit van de Commissie waarbij een inbreuk wordt vastgesteld – Bewijs van de inbreuk en van de duur daarvan ten laste van de Commissie – Omvang van de bewijslast – Eén enkele voortdurende inbreuk – Geen bewijs met betrekking tot bepaalde perioden van de totale onderzochte periode – Onderbreking van de deelname van de onderneming aan de inbreuk – Voortgezette inbreuk – Gevolgen van de vaststelling van de geldboete
(Art. 101 VWEU)
(zie punten 269-273, 275, 276, 281, 282, 400)
8.      Mededingingsregelingen – Aantasting van de mededinging – Beoordelingscriteria – Inhoud en doel van een mededingingsregeling en economische en juridische context waarin die zich ontwikkelt – Onderscheid tussen inbreuken naar strekking en inbreuken naar gevolg – Voornemen van de partijen bij een overeenkomst om de mededinging te beperken – Criterium niet noodzakelijk – Inbreuk naar strekking – Voldoende nadelige beïnvloeding – Beoordelingscriteria
(Art. 101, lid 1, VWEU)
(zie punten 286-297, 305, 308-310)
9.      Mededingingsregelingen – Onderling afgestemde feitelijke gedragingen – Begrip – Coördinatie en samenwerking in strijd met de verplichting voor elke onderneming om haar marktgedrag zelfstandig te bepalen – Uitwisseling van informatie tussen concurrenten – Mededinging beperkend doel of gevolg – Vermoeden – Voorwaarden
(Art. 101, lid 1, VWEU)
(zie punten 299-302)
10.    Mededingingsregelingen – Onderling afgestemde feitelijke gedragingen – Begrip – Noodzaak van een causaal verband tussen de afstemming en het marktgedrag van de ondernemingen – Vermoeden van het bestaan van dit causaal verband – Vermoeden te weerleggen door de betrokken onderneming – Bewijs
(Art. 101, lid 1, VWEU)
(zie punten 303, 304)
11.    Mededinging – Geldboeten – Besluit waarbij geldboeten worden opgelegd – Motiveringsplicht – Omvang – Mogelijkheid voor de Commissie om af te wijken van de richtsnoeren voor de berekening van geldboeten – Strengere motiveringseisen
(Art. 101, lid 1, en 296, tweede alinea, VWEU; verordening nr. 1/2003 van de Raad, art. 23, lid 2; mededeling 2006/C 210/02 van de Commissie, punt 37)
(zie punten 321-325, 349)
12.    Beroep tot nietigverklaring – Middelen – Ontbrekende of ontoereikende motivering – Middel dat verschilt van het middel betreffende de materiële wettigheid
(Art. 263 en 296 VWEU)
(zie punten 321, 341)
13.    Mededinging – Administratieve procedure – Mededeling van punten van bezwaar – Vereiste inhoud – Eerbiediging van de rechten van de verdediging – Aanduiding van de voornaamste elementen, feitelijk en rechtens, die tot een geldboete kunnen leiden – Aanduiding toereikend uit het oogpunt van het recht om te worden gehoord – Geen verplichting om aanwijzingen over het bedrag van de voorgenomen geldboete te verstrekken
(Art. 101 VWEU; verordening nr. 1/2003 van de Raad, art. 27, lid 1)
(zie punten 353-357)
14.    Mededinging – Geldboeten– Bedrag– Vaststelling – Verplichting voor de Commissie om zich aan haar vroegere beslissingspraktijk te houden – Geen
(Art. 101, lid 1, VWEU; verordening nr. 1/2003 van de Raad, art. 23, lid 2)
(zie punt 370)
15.    Mededinging – Geldboeten– Bedrag– Vaststelling – Aanpassing van het basisbedrag – Afschrikkende werking – Mededingingsregeling op het gebied van de aankopen
(Art. 101 VWEU; verordening nr. 1/2003 van de Raad, art. 23, leden 2 en 3; mededeling 2006/C 210/02 van de Commissie, punt 37)
(zie punt 372)
16.    Mededinging – Geldboeten – Bedrag – Vaststelling – Aanpassing van het basisbedrag – Afschrikkende werking – Beoordelingsmarge van de Commissie – Schending van het legaliteitsbeginsel inzake straffen en van het rechtszekerheidsbeginsel – Geen
(Art. 101 VWEU; verordening nr. 1/2003 van de Raad, art. 23, leden 2 en 3; mededeling 2006/C 210/02 van de Commissie, punt 37)
(zie punten 373, 374, 421, 422)
17.    Mededinging – Geldboeten – Bedrag – Vaststelling – Beoordelingsbevoegdheid van de Commissie – Rechterlijke toetsing – Volledige rechtsmacht van de Unierechter – Omvang
(Art. 101, lid 1, 261 en 263 VWEU; verordening nr. 1/2003 van de Raad, art. 31)
(zie punten 381, 382, 401, 413)
18.    Mededinging – Geldboeten – Bedrag – Vaststelling – Vaststelling van het basisbedrag – Ernst van de inbreuk – Beoordelingscriteria – Aard van de inbreuk
(Art. 101, lid 1, VWEU; verordening nr. 1/2003 van de Raad, art. 23, leden 2 en 3; mededeling 2006/C 210/02 van de Commissie, punt 23)
(zie punten 392, 393)
19.    Mededinging – Geldboeten – Bedrag – Vaststelling – Aanpassing van het basisbedrag – Verzachtende omstandigheden – Ondergeschikte marktpositie van de onderneming in vergelijking met de andere karteldeelnemers
(Art. 101, lid 1, VWEU; verordening nr. 1/2003 van de Raad, art. 23, leden 2 en 3; mededeling 2006/C 210/02 van de Commissie, punt 29)
(zie punt 408)
20.    Recht van de Europese Unie – Beginselen – Gelijke behandeling – Noodzaak om het legaliteitsbeginsel te eerbiedigen – Onmogelijkheid om zich te beroepen op een onrechtmatigheid die ten gunste van een ander is begaan
(Art. 101 VWEU)
(zie punten 415, 416)
Voorwerp
Verzoek krachtens artikel 263 VWEU strekkende tot, primair, nietigverklaring van besluit C(2017) 900 final van de Europese Commissie van 8 februari 2017 inzake een procedure op grond van artikel 101 VWEU (zaak AT.40018 – Recycling van autoaccu’s), voor zover het besluit betrekking heeft op de verzoekende partijen, en, subsidiair, verlaging van het bedrag van de bij dit besluit aan de verzoekende partijen opgelegde geldboete
Dictum
1)
Artikel 1 van besluit C(2017) 900 final van de Europese Commissie van 8 februari 2017 inzake een procedure op grond van artikel 101 VWEU (zaak AT.40018 – Recycling van autoaccu’s) wordt nietig verklaard voor zover het de periode betreft tussen 10 februari 2010 en 10 januari 2011 en de periode tussen 4 april 2011 en 7 maart 2012, voor zover het betrekking heeft op Campine NV en Campine Recycling NV.
2)
Artikel 2 van besluit C(2017) 900 final wordt nietig verklaard voor zover hierbij het bedrag van de geldboete opgelegd aan Campine en Campine Recycling wordt vastgesteld op 8 158 000 EUR.
3)
Het bedrag van de geldboete die bij artikel 2 van besluit C(2017) 900 final aan Campine en Campine Recycling wordt opgelegd, wordt vastgesteld op 4 275 648 EUR.
4)
Het beroep wordt verworpen voor het overige.
5)
Campine en Campine Recycling dragen twee derde van hun eigen kosten.
6)
De Europese Commissie draagt haar eigen kosten en een derde van de kosten van Campine en Campine Recycling.