61986CJ0116_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση 116/86,
Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τους Alberto Prozillio και Giuliano Marenco, νομικούς συμβούλους της Επιτροπής, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Γεώργιο Κρεμλή, κτίριο Jean Monnet, Kirchberg,
προσφεύγουσα,
κατά
Ιταλικής Δημοκρατίας, εκπροσωπούμενης από τον Luigi Ferrari Bravo, προϊστάμενο της υπηρεσίας διπλωματικών διαφορών, εκπροσωπούμενο στην παρούσα δίκη από τον Oscar Fiumara, avvocato dello Stato, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την ιταλική πρεσβεία,
καθής,
που έχει ως αντικείμενο προσφυγή με την οποία ζητείται να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία, μη θεσπίζοντας εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας τις αναγκαίες διατάξεις για να συμμορφωθεί προς την οδηγία 79/109/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 24ης Ιανουαρίου 1979, με την οποία τροποποιήθηκε η οδηγία 64/432/ΕΟΚ περί βρουκελλώσεως, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
συγκείμενο από τους Κ . Κακούρη, πρόεδρο τμήματος, προεδρεύοντα, G . Bosco και G . C . Rodriguez Iglesias, προέδρους τμήματος, T . Koopmans, K . Bahlmann, R . Joliet και F . Schockweiler, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας : J . Mischo
γραμματέας : B . Pastor, υπάλληλος διοικήσεως
λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 8ης Ιουλίου 1987,
αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 1ης Οκτωβρίου 1987,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 20 Μαΐου 1986, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή με την οποία ζητεί να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία, μη θεσπίζοντας εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας τις αναγκαίες διατάξεις για να συμμορφωθεί προς την οδηγία 79/109/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 24ης Ιανουαρίου 1979 ( ΕΕ ειδ . έκδ . 03/024, σ . 14 ), με την οποία τροποποιήθηκε, όσον αφορά τη βρουκέλλωση, η οδηγία 64/432/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 1964, περί προβλημάτων υγειονομικού ελέγχου στον τομέα των ενδοκοινοτικών συναλλαγών βοοειδών και χοιροειδών ( ΕΕ ειδ . έκδ . 03/001, σ . 108 ), όπως τροποποιήθηκε τελευταία με την οδηγία 77/98/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1976 ( ΕΕ ειδ . έκδ . 03/017, σ . 56 ), η Ιταλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ .
2 Η οδηγία 79/109/ΕΟΚ επέφερε στην οδηγία 64/432/ΕΟΚ τροποποιήσεις οι οποίες συνίσταντο ουσιαστικά, αφενός, στην εισαγωγή διατάξεων περί των "περιοχών απαλλαγμένων βρουκελλώσεως" και, αφετέρου, στην εφαρμογή νέων μεθόδων υγειονομικού ελέγχου που χρησιμοποιούνται προκειμένου να διαπιστωθεί η παρουσία βρουκελλώσεως στα βοοειδή που προορίζονται για τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές . Κατά το άρθρο 10 της οδηγίας, τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις απαραίτητες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν προς την οδηγία το αργότερο την 1η Απριλίου 1979 και αμέσως ενημερώνουν σχετικά την Επιτροπή .
3 Επειδή η Επιτροπή δεν έλαβε από την ιταλική κυβέρνηση, εντός της καθορισθείσας προθεσμίας, καμιά σχετική ανακοίνωση ως προς τα μέτρα μεταφοράς της εν λόγω οδηγίας και μη διαθέτουσα κανένα άλλο πληροφοριακό στοιχείο που θα της επέτρεπε να συναγάγει ότι η Ιταλική Δημοκρατία είχε εκπληρώσει την υποχρέωσή της να θέσει σε ισχύ τις αναγκαίες διατάξεις, απηύθυνε στην ιταλική κυβέρνηση το από 10 Αυγούστου 1984 έγγραφο οχλήσεως με το οποίο την καλούσε να διατυπώσει, εντός προθεσμίας δύο μηνών, τις παρατηρήσεις της επί του θέματος αυτού . Αφού εξέτασε τις παρατηρήσεις της ιταλικής κυβερνήσεως που ανακοινώθηκαν με τηλετύπημα της 18ης Οκτωβρίου 1984, η Επιτροπή διατύπωσε στις 16 Δεκεμβρίου 1985 αιτιολογημένη γνώμη, η οποία έμεινε αναπάντητη . Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, η Επιτροπή άσκησε την παρούσα προσφυγή λόγω παραβάσεως .
4 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά, η εξέλιξη της διαδικασίας, καθώς και οι ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα των διαδίκων . Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνο κατά το μέτρο που απαιτείται για να σχηματίσει κρίση το Δικαστήριο .
Επί του αντικειμένου της διαφοράς
5 Η ιταλική κυβέρνηση, κατόπιν προσκλήσεως του Δικαστηρίου, υπέβαλε στις 30 Απριλίου 1987 συγκριτικό πίνακα στον οποίο περιλαμβάνονταν οι διατάξεις της οδηγίας 79/109/ΕΟΚ συνοδευόμενες από διάφορες διατάξεις εσωτερικού δικαίου οι οποίες αντιστοιχούσαν στις διατάξεις της εν λόγω οδηγίας . Ενόψει αυτού του πίνακα, η Επιτροπή, με έγγραφο της 29ης Μαΐου 1987, διευκρίνισε τα συγκεκριμένα σημεία της οδηγίας τα οποία δεν καλύπτονταν από την εθνική νομοθεσία . Περαιτέρω διευκρινίσεις δόθηκαν από τους διαδίκους κατά την προφορική διαδικασία .
6 Από όλες αυτές τις διευκρινίσεις προκύπτει ότι η Επιτροπή, παραιτούμενη από τη γενικότητα των αιτημάτων του εισαγωγικού δικογράφου, περιορίστηκε σε ορισμένες μόνον αιτιάσεις οι οποίες, κατά συνέπεια, αποτελούν το αντικείμενο της διαφοράς .
7 Επ' αυτού, η Επιτροπή παρατηρεί, προκαταρκτικά, ότι η εφαρμογή της εν λόγω οδηγίας συνεπάγεται δύο επόψεις :
α ) την υποχρέωση για κάθε κράτος μέλος να προσαρμόσει τους δικούς του κανόνες στο επίπεδο που προβλέπεται με τις κοινοτικές διατάξεις όσον αφορά τους ελέγχους ως προς τις δικές του εξαγωγές
β ) την υποχρέωση να δέχεται την εισαγωγή ζώων καταγωγής άλλων κρατών μελών και τα οποία, συνεπώς, υπέστησαν τους εναρμονισμένους ελέγχους .
'Οσον αφορά την πρώτη έποψη, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ιταλική νομοθεσία ανταποκρίνεται στις επιταγές της οδηγίας, διότι η έλλειψη μεταφοράς ορισμένων από τις διατάξεις της δεν είναι αντίθετη προς την οδηγία, με εξαίρεση τα άρθρα 6, 7 και 8 . 'Οσον αφορά τη δεύτερη έποψη, η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν θεσπίστηκε καμιά κανονιστική ρύθμιση για την εφαρμογή της οδηγίας στις εισαγωγές καταγωγής άλλων κρατών μελών .
8 Επιβάλλεται εν συνεχεία να εξεταστούν κάθε μία από τις αιτιάσεις της Επιτροπής .
Επί του άρθρου 6 της οδηγίας 79/109/ΕΟΚ
9 'Οσον αφορά τη μεταφορά του άρθρου 6, η Επιτροπή σημειώνει ότι οι διατάξεις που περιλαμβάνονται στο στοιχείο β ), δεύτερη περίπτωση, του άρθρου αυτού, με τις οποίες επιτρέπεται ένα νέου τύπου εμβόλιο, δεν έχουν καμιά αντιστοιχία στις κείμενες εσωτερικές διατάξεις που επικαλείται η ιταλική κυβέρνηση . Επομένως, η αιτίαση της Επιτροπής αφορά μόνον το στοιχείο β ), δεύτερη περίπτωση, του άρθρου 6 .
10 Επ' αυτού, επιβάλλεται η παρατήρηση ότι, κατά την προφορική διαδικασία, η ιταλική κυβέρνηση αναγνώρισε ότι δεν μετέφερε στο εσωτερικό δίκαιο τη διάταξη του άρθρου 6, στοιχείο β ), δεύτερη περίπτωση, της οδηγίας, που αφορά τη χρήση του απονεκρωμένου εμβολίου μετ' ενισχυτικού της ανοσίας 45/20, επειδή το εν λόγω εμβόλιο δεν είχε ακόμη εγκριθεί και, συνεπώς, διατεθεί στο εμπόριο στο έδαφος της Ιταλικής Δημοκρατίας .
11 Επειδή ο ισχυρισμός αυτός δεν ασκεί επιρροή, έπεται ότι αυτή η αιτίαση της Επιτροπής πρέπει να γίνει δεκτή .
Επί των άρθρων 7 και 8 της οδηγίας 79/109/ΕΟΚ
12 Από το συγκριτικό πίνακα που υπέβαλε η ιταλική κυβέρνηση προκύπτει ότι τα δύο αυτά άρθρα, τα οποία αφορούν τα θεωρούμενα ως επίσημα απαλλαγμένα βρουκελλώσεως βοοειδή που έχουν εμβολιαστεί διά ζώντος εμβολίου Buck 19, υπήρξαν αντικείμενο των διοικητικών εγκυκλίων 25, της 23ης Ιουνίου 1981, και 32, της 30ής Απριλίου 1986, οι οποίες προσετέθησαν στην προϋφισταμένη εγκύκλιο 65, της 16ης Απριλίου 1979, και ότι δεν έχει ληφθεί κανένα άλλο νομοθετικό ή κανονιστικό μέτρο για τη μεταφορά των άρθρων αυτών στην ιταλική έννομη τάξη .
13 Η καθής αναφέρεται στο νόμο 397 της 30ής Απριλίου 1979, με τον οποίο μεταφέρθηκε στην ιταλική έννομη τάξη η προηγούμενη οδηγία 64/432/ΕΟΚ, και ισχυρίζεται ότι οι εν λόγω εγκύκλιες δεν αντιβαίνουν προς αυτό το νόμο αλλά στην πράξη συνιστούν απλή εφαρμογή - συμπληρωματική - του νόμου .
14 Επ' αυτού, επιβάλλεται η παρατήρηση ότι με τα εν λόγω δύο άρθρα της οδηγίας 79/109/ΕΟΚ τροποποιήθηκαν ορισμένες διατάξεις που περιλαμβάνονταν στα παραρτήματα της οδηγίας 64/432/ΕΟΚ δεδομένου ότι αυτή η οδηγία, με τα παραρτήματά της, μεταφέρθηκε στο εσωτερικό δίκαιο με το νόμο 397 της 30ής Απριλίου 1976, θα έπρεπε και τα δύο επίμαχα άρθρα της οδηγίας 79/109/ΕΟΚ να μεταφερθούν με εθνικές επιτακτικές διατάξεις οι οποίες έχουν την ίδια τυπική ισχύ με τις διατάξεις που πρέπει να τροποποιηθούν .
15 Πρέπει σχετικά να υπομνησθεί ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, απλές διοικητικές πρακτικές οι οποίες εκ φύσεως μπορούν να μεταβάλλονται κατά τη βούληση της διοίκησης και στερούμενες κατάλληλης δημοσιότητας δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι συνιστούν έγκυρη εκτέλεση της υποχρέωσης που υπέχουν τα κράτη μέλη, αποδέκτες μιας οδηγίας, δυνάμει του άρθρου 189 της Συνθήκης ΕΟΚ .
16 Συνεπώς, οι αιτιάσεις ως προς τη μη μεταφορά των άρθρων 7 και 8 της οδηγίας πρέπει να γίνουν δεκτές .
Επί της εφαρμογής της οδηγίας όσον αφορά τις εισαγωγές καταγωγής άλλων κρατών μελών
17 Εφόσον το άρθρο 1 της οδηγίας 79/109/ΕΟΚ καθόρισε την έννοια της "περιοχής", με τα άρθρα 2 και 4 επιτρέπεται στα κράτη μέλη, σε ορισμένες περιπτώσεις και σύμφωνα με ορισμένες διαδικασίες, να μετριάζουν τους σχετικούς με τη βρουκέλλωση ελέγχους "σε τμήμα ενός κράτους μέλους, το οποίο αποτελείται από περισσότερες γειτονικές περιφέρειες" . Το άρθρο 3 προβλέπει υπό ορισμένες προϋποθέσεις τη δυνατότητα να αναγνωρίζεται ότι πρόκειται για "βόειο ζωικό κεφάλαιο επίσημα απαλλαγμένο βρουκελλώσεως" χρησιμοποιώντας ως μεθόδους ελέγχου, εκτός των τριών δοκιμών του δακτυλίου, τη δοκιμή με βρουκελλικό αντιγόνο εντός ρυθμιστικού διαλύματος . Τέλος, το άρθρο 5, σε συνδυασμό με το άρθρο 9 της ίδιας οδηγίας, προβλέπει τέσσερα είδη ορολογικών δοκιμών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατ' επιλογή, δηλαδή τη δοκιμή της οροσυγκολλήσεως, τη δοκιμή του βρουκελλικού αντιγόνου εντός ρυθμιστικού διαλύματος, την πλασμοσυγκόλληση και τη δοκιμή του δακτυλίου του γάλακτος επί πλάσματος αίματος .
18 Η Επιτροπή υποστηρίζει ουσιαστικά ότι, ακόμη και αν η μη μεταφορά των παραπάνω διατάξεων της οδηγίας 79/109/ΕΟΚ δεν συνιστά παράβαση των υποχρεώσεων που υπέχει η Ιταλική Δημοκρατία από την εν λόγω οδηγία, κατά το μέτρο που αυτή δεν υποχρεούται να επιτρέπει τη χρησιμοποίηση όλων των μεθόδων για τους ελέγχους που διενεργούνται στο εθνικό της έδαφος όσον αφορά τα βοοειδή που προορίζονται για εξαγωγή, η μη μεταφορά των διατάξεων αυτών συνιστά εντούτοις παράβαση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την οδηγία, όσον αφορά την εισαγωγή βοοειδών καταγωγής των εν λόγω περιοχών πράγματι, λόγω της μη μεταφοράς των διατάξεων αυτών, η ιταλική νομοθεσία δεν επιτρέπει την εισαγωγή βοοειδών, έστω και αν συνοδεύονται από πιστοποιητικά ελέγχου που πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τις μεθόδους που γίνονται δεκτές στα άλλα κράτη μέλη, δυνάμει της επιτρεπόμενης από την οδηγία επιλογής, οι οποίες όμως δεν έχουν γίνει δεκτές στην Ιταλία . Επομένως, επιβαλλόταν η θέσπιση νομοθετικής διατάξεως για να παραμεριστεί αυτός ο κίνδυνος παρεμβολής εμποδίων στις εισαγωγές .
19 Η Ιταλική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι, για τη μεταφορά της οδηγίας 64/432/ΕΟΚ στο εσωτερικό δίκαιο, είχε ήδη ψηφιστεί ο νόμος 397 της 30ής Απριλίου 1976, του οποίου το άρθρο 11 ορίζει ότι :
"Τα βοοειδή και χοιροειδή που αποστέλλονται στην Ιταλία από άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας πρέπει να ανταποκρίνονται στις ίδιες υγειονομικές εγγυήσεις με τις προβλεπόμενες για την αποστολή από την Ιταλία προς τα άλλα κράτη μέλη . Πάντως, τα εν λόγω ζώα πρέπει να υφίστανται κτηνιατρικό έλεγχο διενεργούμενο στα σύνορα και να συνοδεύονται από πιστοποιητικά σύμφωνα με τα πρότυπα Ι μέχρι ΙV του παραρτήματος F, συντεταγμένα στην ιταλική ."
Με το άρθρο αυτό απαιτούνται πιστοποιητικά κατά την εισαγωγή, όχι όμως πιστοποιητικά βασιζόμενα μόνο στις μεθόδους ελέγχου που έγιναν δεκτές στην Ιταλία . Εξάλλου, δεν υπάρχει στην πράξη καμιά περίπτωση διαφορετικής εφαρμογής όσον αφορά τις εισαγωγές .
20 Επιβάλλεται η παρατήρηση ότι δεν αποκλείεται το προαναφερθέν άρθρο 11, το οποίο επικαλείται η ιταλική κυβέρνηση, να ερμηνεύεται υπό την έννοια ότι επιβάλλει για τις εισαγωγές βοοειδών τις ίδιες μεθόδους ελέγχου με εκείνες που απαιτούνται για τις εξαγωγές . Εξάλλου, αυτή είναι η ερμηνεία που δίνεται με την εγκύκλιο αριθ . 32, της 30ής Απριλίου 1986, του ιταλικού Υπουργείου Υγείας, η οποία ορίζει με την προτελευταία παράγραφο ότι οι "διατάξεις περί βρουκελλώσεως που προβλέπονται για τα βοοειδή τα οποία εξάγονται από την Ιταλία προς την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα ισχύουν και για τα βοοειδή εκτροφής ή παραγωγής τα οποία εισάγονται από τα κράτη μέλη ".
21 Η ιταλική κυβέρνηση δεν μπόρεσε επομένως να αποδείξει την ύπαρξη καμιάς διατάξεως που να ορίζει σαφώς ότι τα βοοειδή καταγωγής των κρατών μελών γίνονται δεκτά κατά την εισαγωγή, έστω και αν υπέστησαν ελέγχους σύμφωνα με τις επιτρεπόμενες με την οδηγία 79/109/ΕΟΚ μεθόδους, οι οποίες όμως δεν γίνονται δεκτές στην Ιταλική Δημοκρατία δυνάμει της επιλογής που προβλέπεται με την εν λόγω οδηγία . 'Ετσι, η επιταγή αυτή της επίμαχης οδηγίας δεν εκπληρώθηκε . Το γεγονός ότι μέχρι τώρα δεν επισημάνθηκε καμιά συγκεκριμένη περίπτωση όσον αφορά τα εμπόδια κατά την εισαγωγή βοοειδών στο ιταλικό έδαφος, δεν επηρεάζει καθόλου την ύπαρξη της παράβασης καθόσον, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, επαμφοτερίζουσα νομοθεσία η οποία διατηρεί για τα ενδιαφερόμενα υποκείμενα δικαίου κατάσταση αβεβαιότητας όσον αφορά τις δυνατότητες που τους επιφυλάσσονται να επικαλεστούν το κοινοτικό δίκαιο δεν καλύπτει την υποχρέωση μεταφοράς της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο .
22 Από το σύνολο των προηγούμενων σκέψεων επιβάλλεται να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία, μη θεσπίζοντας εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας νομοθετική διάταξη επιτρέπουσα την εισαγωγή βοοειδών που υπέστησαν στο κράτος μέλος καταγωγής τους ελέγχους σύμφωνα με τις μεθόδους που δεν γίνονται δεκτές στην Ιταλία, γίνονται όμως δεκτές από άλλα κράτη μέλη ή δυνάμει της επιτρεπόμενης επιλογής κατά τα άρθρα 1, 2 έως 5 και 9 της οδηγίας 79/109/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 24ης Ιανουαρίου 1979, η Ιταλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ .
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
23 Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα αν υπάρχει σχετικό αίτημα . Επειδή η Ιταλική Δημοκρατία ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα .
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφασίζει :
1 ) Η Ιταλική Δημοκρατία, μη θεσπίζοντας εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας τις αναγκαίες διατάξεις για να συμμορφωθεί προς τα άρθρα 6, στοιχείο β ), δεύτερη περίπτωση, 7 και 8 της οδηγίας 79/109/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 24ης Ιανουαρίου 1979, που τροποποίησε, όσον αφορά τη βρουκέλλωση, την οδηγία 64/432/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 1964, περί προβλημάτων υγειονομικού ελέγχου στον τομέα των ενδοκοινοτικών συναλλαγών βοοειδών και χοιροειδών, και μη θεσπίζοντας νομοθετική διάταξη επιτρέπουσα την εισαγωγή βοοειδών που υποβλήθηκαν στο κράτος μέλος προελεύσεώς τους σε ελέγχους σύμφωνα με μεθόδους οι οποίες δεν γίνονται δεκτές στην Ιταλία, γίνονται όμως δεκτές σε άλλα κράτη μέλη βάσει της επιλογής που επιτρέπουν τα άρθρα 1, 2 έως 5 και 9 της ίδιας οδηγίας, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ .
2 ) Καταδικάζει την Ιταλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα .