62019CJ0790_RES
Zaak C‑790/19
Parchetul de pe lângă Tribunalul Braşov
tegen
LGenMH
(verzoek van de Curte de Apel Brașov om een prejudiciële beslissing)
Arrest van het Hof (Tweede kamer) van 2 september 2021
„Prejudiciële verwijzing – Voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme – Richtlijn (EU) 2015/849 – Richtlijn 2005/60/EG – Witwasdelicten – Witwassen door degene die tevens het basisdelict heeft gepleegd (self-laundering)”
Harmonisatie van de wetgevingen – Voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme – Richtlijn 2005/60 – Voorwerp – Witwasdelict dat losstaat van het basisdelict waaruit het witgewassen geld is verworven – Zelfde dader die beide delicten pleegt – Toelaatbaarheid
[Richtlijn 2005/60 van het Europees Parlement en de Raad, art. 1, lid 2, a)]
(zie punten 48‑54, 86 en dictum)
Harmonisatie van de wetgevingen – Voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme – Richtlijnen 2005/60 en 2015/849 – Witwasdelict dat is gepleegd door de dader van het basisdelict waaruit het witgewassen geld is verworven – Mogelijkheid voor de lidstaten om het witwassen van geld strafbaar te stellen voor de dader van het basisdelict – Toelaatbaarheid
[Richtlijn 2005/60 van het Europees Parlement en de Raad, art. 1, lid 2, a); richtlijn 2015/849 van het Europees Parlement en de Raad, art. 1, lid 3, a)]
(zie punten 58‑61, 65, 70‑72)
Grondrechten – Beginsel ne bis in idem – Toepassingsvoorwaarden – Zelfde strafbare feit – Beoordelingscriterium – Zelfde materiële feiten
(Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 50)
(zie punten 77‑80)
Harmonisatie van de wetgevingen – Voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme – Richtlijn 2005/60 – Voorwerp – Witwasdelict dat losstaat van het basisdelict waaruit het witgewassen geld is verworven – Afzonderlijke feitelijke handelingen – Mogelijkheid om de dader van het basisdelict te vervolgen voor het witwasdelict – Toelaatbaarheid uit het oogpunt van het beginsel ne bis in idem – Verplichting voor de nationale rechter om dit na te gaan – Omvang
[Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art 50; richtlijn 2005/60 van het Europees Parlement en de Raad, art. 1, lid 2, a)]
(zie punten 81‑85)
Samenvatting
LG, directeur van een vennootschap, is door de Tribunal Brașov (rechter in eerste aanleg Brașov, Roemenië) veroordeeld tot een voorwaardelijke gevangenisstraf omdat hij tussen 2009 en 2013 80 feitelijke handelingen had verricht om geld wit te wassen. Het betrokken geld was verworven uit door hem gepleegde belastingfraude (hierna: „basisdelict”).
De verwijzende rechter, de Curte de apel Brașov (rechter in tweede aanleg Brașov, Roemenië), waarbij hogere beroepen tegen dit vonnis zijn ingesteld, heeft twijfels geuit over de vraag of dezelfde persoon dader van het basisdelict en van het witwasdelict kan zijn.
In zijn arrest oordeelt het Hof dat richtlijn 2005/60 (
1
) zich niet verzet tegen een nationale regeling volgens welke een witwasdelict kan worden gepleegd door de dader van het basisdelict.
Beoordeling door het Hof
Het Hof brengt om te beginnen in herinnering dat de omzetting of overdracht van voorwerpen, wetende dat deze zijn verworven uit een criminele activiteit of uit deelneming aan een dergelijke activiteit, met het oogmerk de illegale herkomst ervan te verhelen of te verhullen of een persoon die bij deze activiteit betrokken is, te helpen om aan de juridische gevolgen van zijn daden te ontkomen, wordt beschouwd als het witwassen van geld (
2
). Hieruit volgt dat een persoon, om als pleger van dit delict te worden beschouwd, moet weten dat de betrokken voorwerpen zijn verworven uit een criminele activiteit of uit deelneming aan een dergelijke activiteit. Aangezien de dader van het basisdelict noodzakelijkerwijs aan deze voorwaarde voldoet, sluit richtlijn 2005/60 niet uit dat die persoon ook de dader van het witwasdelict kan zijn. Daar een dergelijke gedraging voorts een afgeleide feitelijke handeling vormt die niet automatisch voortvloeit uit het basisdelict, kan zij zowel door de dader van het basisdelict als door een derde worden verricht.
Vervolgens analyseert het Hof de normatieve context van richtlijn 2005/60, en met name de internationale verplichtingen van de lidstaten (
3
) alsmede de Uniehandelingen die van kracht waren ten tijde van de vaststelling van deze richtlijn (
4
). In dit verband merkt het Hof op dat de lidstaten er op dat tijdstip voor konden kiezen om in hun strafrecht de feiten die het witwassen van geld opleveren niet strafbaar te stellen voor zover zij zijn begaan door de dader van het basisdelict. Doordat de lidstaten verplicht waren om bepaalde feiten die het witwassen van geld vormen te verbieden, maar niet was bepaald met welke middelen een dergelijk verbod ten uitvoer moest worden gelegd, en het witwassen van geld was omschreven op een wijze die het mogelijk maakte om de in die bepaling bedoelde feiten strafbaar te stellen voor zover deze zijn begaan door de dader van het basisdelict, maar dit niet gebood, werd die keuze overgelaten aan de lidstaten (
5
), overeenkomstig hun internationale verplichtingen en de fundamentele beginselen van hun nationale recht. Bovendien is de lidstaten pas bij richtlijn 2018/1673 (
6
) de verplichting opgelegd om een dergelijke strafbaarstelling op te nemen in hun nationale recht.
Tot slot verduidelijkt het Hof dat die strafbaarstelling in overeenstemming is met de doelstellingen van richtlijn 2005/60, aangezien zij het moeilijker kan maken om uit criminele activiteiten verworven gelden het financiële stelsel binnen te brengen, en aldus bijdraagt tot het waarborgen van de goede werking van de interne markt. Bijgevolg kan een lidstaat het witwassen van geld strafbaar stellen voor de dader van het basisdelict.
Wat voorts het beginsel ne bis in idem (
7
) betreft, en in het bijzonder het verbod om iemand meer dan eenmaal voor hetzelfde strafbare feit te vervolgen of te bestraffen, brengt het Hof in herinnering dat het relevante criterium om te beoordelen of sprake is van een en hetzelfde strafbare feit is dat de materiële feiten dezelfde zijn, in die zin dat sprake is van een geheel van concrete omstandigheden die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en die tot de onherroepelijke vrijspraak of veroordeling van de betrokkene hebben geleid. Het is dus verboden om voor dezelfde feiten meerdere strafrechtelijke sancties op te leggen na verschillende met het oog daarop gevoerde procedures. In deze zaak verzet het beginsel ne bis in idem zich er niet tegen dat de dader van het basisdelict wordt vervolgd voor het witwassen van geld wanneer de aan deze vervolging ten grondslag liggende feiten niet identiek zijn aan die welke het basisdelict opleveren. In dit verband preciseert het Hof dat het witwassen van geld bestaat in een handeling die losstaat van de handeling die het basisdelict vormt, zelfs al wordt dit witwassen gedaan door de dader van dat basisdelict.
Het Hof preciseert de omvang van de op de nationale rechter rustende controleverplichtingen. Zo moet die rechter nagaan of over het basisdelict uitspraak is gedaan in een onherroepelijk strafvonnis waarbij de dader is vrijgesproken of veroordeeld, en of de materiële feiten die het basisdelict vormen niet identiek zijn aan die op grond waarvan de dader wegens het witwassen van geld wordt vervolgd.
(
1
)	Richtlijn 2005/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 oktober 2005 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme (PB 2005, L 309, blz. 15), artikel 1, lid 2, onder a).
(
2
)	Artikel 1, lid 2, onder a), van richtlijn 2005/60.
(
3
)	Het op 8 november 1990 te Straatsburg ondertekende Verdrag van de Raad van Europa inzake het witwassen, de opsporing, de inbeslagneming en de confiscatie van opbrengsten van misdrijven (European Treaty Series, nr. 141).
(
4
)	Kaderbesluit 2001/500/JBZ van de Raad van 26 juni 2001 inzake het witwassen van geld, de identificatie, opsporing, bevriezing, inbeslagneming en confiscatie van hulpmiddelen en van opbrengsten van misdrijven (PB 2001, L 182, blz. 1).
(
5
)	Artikel 1, lid 1 en lid 2, onder a), van richtlijn 2005/60.
(
6
)	Richtlijn (EU) 2018/1673 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2018 inzake de strafrechtelijke bestrijding van het witwassen van geld (PB 2018, L 284, blz. 22).
(
7
)	Artikel 50 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.