Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Mór-Dhlísheomra)
19 Bealtaine 2026
(*)
(Tarchur chun réamhrialú – Airteagal 50 CAE – Airteagal 288 CFAE – Comhaontú maidir le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a bheith ag tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach – Cúirt de chuid Ballstáit ar tugadh na himeachtaí os a comhair roimh dheireadh na hidirthréimhse dá bhforáiltear sa chomhaontú sin – Iarratas ó na cúirteanna ar fhóram dlí Stáit eile – Reachtaíocht de chuid na Ríochta Aontaithe lena dtrasuitear Treoir – Treoir 2006/54/CE – Infheidhmeacht dhlí an Aontais – Prionsabal na muiníne frithpháirtí – Prionsabal an dlí náisiúnta a léiriú ar bhealach atá i gcomhréir le dlí an Aontais Eorpaigh)
I gCás C‑350/24,
IARRAIDH ar réamhrialú de bhun Airteagal 267 CFAE, ón
Cour de cassation (an Chúirt um Achomharc Deiridh, an Fhrainc), trí bhreith an 3 Bealtaine 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 14 Bealtaine 2024, sna himeachtaí
HJ
v
Crédit agricole Corporate & Investment Bank SA,
tugann AN CHÚIRT (an Mór-Dhlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: K. Lenaerts, Uachtarán, T. von Danwitz, Leas-Uachtarán, F. Biltgen (Rapóirtéir), C. Lycourgos, I. Jarukaitis, I. Ziemele, J. Passer agus O. Spineanu-Matei, Uachtaráin Dlísheomra, N. Piçarra, A. Kumin, N. Jääskinen, D. Gratsias, B. Smulders, S. Gervasoni agus N. Fenger, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: J. Kokott,
Cláraitheoir: C. Di Bella, Riarthóir,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn agus tar éis éisteacht an 24 Meitheamh 2025,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        HJ, ag A. Lyon‑Caen,
avocat,
–        Crédit agricole Corporate & Investment Bank SA, ag D. Célice,
avocat,
–        Rialtas na Fraince, ag F. du Couëdic, O. Duprat‑Mazaré, B. Fodda, T. Lechevallier, H. Nunes da Silva agus B. Travard, i gcáil Gníomhairí,
–        Rialtas na Polainne, ag B. Majczyna agus D. Lutostańska, i gcáil Gníomhairí,
–        Rialtas na Ríochta Aontaithe, ag S. Fuller, i gcáil Gníomhaire, le cúnamh ó A. Mayer agus J. Pobjoy,
Abhcóidí,
–        an Coimisiún Eorpach, ag S. Delaude, H. Krämer agus E. E.
Schmidt, i gcáil Gníomhairí,
tar éis éisteacht leis an Tuairim ón Abhcóide Ginearálta ag éisteacht an 25 Meán Fómhair 2025,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú an Chomhaontaithe maidir le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a bheith ag tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach (IO 2020 L 29, lch. 7), arna fhormheas le Cinneadh (AE) 2020/135 ón gComhairle an 30 Eanáir 2020 (IO 2020 L 29, lch. 1) (‘an Comhaontú um Tharraingt Siar’), agus Airteagal 288 CFAE.
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir HJ agus a fostóir,
Crédit agricole Corporate & Investment Bank SA (‘CACIB’), maidir le hidirdhealú ar bhonn a gnéis agus ciaptha síceolaíoch a líomhnaítear a rinneadh.
An dlí lena mbaineann
Dlí idirnáisiúnta
3        Foráiltear le hAirteagal 70(1) de Choinbhinsiún Vín maidir le Dlí na gConarthaí an 23 Bealtaine 1969 (Sraith Chonarthaí na Náisiún Aontaithe, Iml. 1155, lch. 331) (‘Coinbhinsiún Vín’), dar teideal ‘Iarmhairtí a bhaineann le foirceannadh
conartha’:
‘Mura bhforáiltear a mhalairt sa chonradh, nó mura gcomhaontóidh na páirtithe a mhalairt, beidh na héifeachtaí seo a leanas ag foirceannadh an chonartha faoi théarmaí an chonartha nó an Choinbhinsiúin seo:
(a)      na páirtithe a scaoileadh ó aon oibleagáid an conradh a chomhlíonadh a thuilleadh;
(b)      ní dhéanfaidh sé difear do chearta ná d’oibleagáidí na bpáirtithe conarthacha a eascraíonn as comhlíonadh an chonartha sular foirceannadh é agus as a staid dhlíthiúil a cruthaíodh leis sin.’
Dlí an Aontais Eorpaigh
Conarthaí AE agus FAE
4        Sonraítear an méid seo a leanas in Airteagal 50(2) agus (3) CAE:
‘2. Déanfaidh Ballstát a chinnfidh tarraingt siar fógra faoina intinn a chur chuig an gComhairle Eorpach. I bhfianaise na dtreoirlínte ón gComhairle Eorpach, rachaidh an tAontas i mbun caibidlíochta agus tabharfaidh sé comhaontú i gcrích leis an Stát sin, ina leagfar amach na socruithe dá tharraingt siar, ag féachaint don chreat dá ghaolmhaireacht sa todhchaí leis an Aontas. [...]
‘3. Scoirfidh na Conarthaí d'fheidhm a bheith acu maidir leis an mBallstát i dtrácht ó dháta an comhaontú um tharraingt siar a theacht i bhfeidhm nó, ina éagmais sin, dhá bhliain tar éis an fhógra dá dtagraítear i mír 2, ach amháin má chinneann an Chomhairle Eorpach d'aon toil, i gcomhaontú leis an mBallstát i dtrácht, an tréimhse sin a fhadú.’
5        Foráiltear mar a leanas in Airteagal 288 CFAE:
‘D'fhonn inniúlachtaí an Aontais a fheidhmiú, glacfaidh na hinstitiúidí rialacháin, treoracha, cinntí, moltaí agus tuairimí.
Beidh feidhm ghinearálta ag rialachán. Beidh sé ina cheangal go huile agus go hiomlán agus infheidhme go díreach i ngach Ballstát.
Beidh Treoir ina ceangal, maidir leis an toradh atá le gnóthú, ar gach Ballstát chuig a ndíreofar í, ach fágfar faoi na húdaráis náisiúnta foirm agus modhanna a roghnú.
Beidh an cinneadh ina cheangal go huile agus go hiomlán. Nuair a shonróidh cinneadh iad siúd chuig a ndíreofar é is orthu sin amháin a bheidh sé ina cheangal.
Ní bheidh aon bhrí cheangailteach le moltaí ná le tuairimí.’
An Comhaontú um Tharraingt Siar
6        Luaitear an méid seo a leanas sa dara mír, sa seachtú mír, san ochtú mír agus san aonú mír déag den bhrollach a ghabhann leis an gComhaontú um Tharraingt Siar:
‘ÓS MIAN LEO socruithe a leagan amach maidir le tarraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas agus as Euratom, ag féachaint don chreat dá gcaidreamh sa todhchaí,
[…]
AR É A BHEITH BEARTAITHE ACU tarraingt siar rianúil a áirithiú trí fhorálacha idirscartha éagsúla arb é is aidhm dóibh bac a chur ar shuaitheadh agus deimhneacht dhlíthiúil a sholáthar do shaoránaigh agus d’oibreoirí eacnamaíocha, mar aon le húdaráis bhreithiúnacha agus riaracháin san Aontas agus sa Ríocht Aontaithe, agus, san am céanna, gan é a chur as an áireamh go bhféadfadh an comhaontú nó na comhaontuithe ar an gcaidreamh sa todhchaí ionad na bhforálacha idirscartha ábhartha a ghabháil.
ÓS RUD É go bhfuil sé ar leas an Aontais agus na Ríochta Aontaithe araon idirthréimhse nó tréimhse cur chun feidhme a chinneadh inar cheart – d’ainneoin gach iarmharta a bheidh ag tarraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach maidir le rannpháirtíocht na Ríochta Aontaithe in institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí de chuid an Aontais, agus go háirithe, ar an dáta a thiocfaidh an Comhaontú seo i bhfeidhm, scor shainorduithe chomhaltaí uile na n‐institiúidí, na gcomhlachtaí agus na ngníomhaireachtaí de chuid an Aontais a ainmníodh, a ceapadh nó a toghadh i dtaca le comhaltas na Ríochta Aontaithe san Aontas – ba cheart dlí an Aontais, lena n‐áirítear comhaontuithe idirnáisiúnta, a bheith infheidhme maidir leis an Ríocht Aontaithe agus sa Ríocht Aontaithe, agus, de riail ghinearálta, chun na héifeachta céanna i dtaca leis na Ballstáit, chun go seachnófar suaitheadh sa tréimhse ina ndéanfar an comhaontú/na comhaontuithe maidir leis an gcaidreamh sa todhchaí a chaibidliú,
[…]
ÓS RUD É gur den bhunriachtanas forálacha a bhunú a áiritheoidh rialachas foriomlán chun léiriú agus cur i bhfeidhm ceart an Chomhaontaithe seo agus comhlíonadh na gceanglas faoin gComhaontú seo a ráthú, go mór réiteach ceangailteach ar dhíospóidí agus rialacha forfheidhmiúcháin a dhéanann lánurramú ar neamhspleáchas dhlíchórais an Aontais agus na Ríochta Aontaithe faoi seach, mar aon le stádas tríú tír na Ríochta Aontaithe’.
7        Foráiltear le hAirteagal 1 den Chomhaontú sin, dar teideal ‘Cuspóir’:
‘Leagtar amach leis an
gComhaontú seo na socruithe maidir leis [an Ríocht Aontaithe] a bheith ag tarraingt siar as an Aontas [...] agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach [...]’.
8        Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 4(4) agus (5) den Chomhaontú sin, dar teideal ‘Modhanna agus prionsabail a bhaineann le héifeacht,
le cur chun feidhme agus le cur i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo’:
‘4.      Forálacha an Chomhaontaithe seo a thagraíonn do dhlí an Aontais nó do choincheapa nó d’fhorálacha i ndlí an Aontais,
léireofar iad,
agus iad á gcur chun feidhme agus á gcur i bhfeidhm, i gcomhréir le cásdlí ábhartha Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh a leagfar síos roimh dheireadh na hidirthréimhse [dá dtagraítear in Airteagal 126 de (‘Idirthréimhse’)]
5.      I léiriú agus i
gcur i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo, tabharfaidh údaráis bhreithiúnacha agus riaracháin na Ríochta Aontaithe an aird chuí ar chásdlí ábhartha Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh a leagfar síos tar éis dheireadh na hidirthréimhse.’
9        Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 66 den Chomhaontú sin, dar teideal ‘An dlí is infheidhme maidir le hábhair chonarthacha agus neamhchonarthacha’, atá i dTeideal VI de Chuid a Trí de, dar teideal ‘Comhar breithiúnach leanúnach in ábhair shibhialta agus thráchtála’:
‘Sa Ríocht Aontaithe, beidh feidhm mar a leanas ag na gníomhartha seo a leanas:
(a)      Rialachán (CE) Uimh. 593/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle [an 17 Meitheamh 2008 maidir leis an dlí is infheidhme ar oibleagáidí conarthacha (an Róimh I) (IO 2008 L 177, lch. 6; ‘Rialachán na Róimhe I’)] maidir le conarthaí a tugadh i gcrích roimh dheireadh na hidirthréimhse;
(b)      Rialachán (CE) Uimh. 864/2007 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle [an 11 Iúil 2007 maidir leis an dlí is infheidhme ar oibleagáidí neamhchonarthacha (an Róimh II) (IO 2007 L 199, lch. 40)] maidir le teagmhais as a n‑éireoidh damáiste, i gcás inar tharla na teagmhais sin roimh dheireadh na hidirthréimhse.’
10      Foráiltear le hAirteagal 67 den Chomhaontú um Tharraingt Siar, dar teideal ‘Dlínse, aithint agus forfheidhmiú cinntí breithiúnacha, agus comhar ábhartha idir údaráis lárnacha’:
‘1 Sa Ríocht Aontaithe agus sna Ballstáit i gcásanna a bhaineann leis an Ríocht Aontaithe, beidh feidhm ag na gníomhartha nó na forálacha seo a leanas maidir le himeachtaí dlíthiúla a tionscnaíodh roimh dheireadh na hidirthréimhse agus maidir le himeachtaí nó gníomhachtaí a bhaineann leis na himeachtaí dlíthiúla sin [...]:
(a) na forálacha maidir le dlínse i Rialachán (CE) Uimh. 1215/2012 [ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Nollaig 2012 maidir le dlínse agus le haithint agus forghníomhú breithiúnas in ábhair shibhialta agus tráchtála (IO 2012 L351, lch. 1)];
(b) na forálacha maidir le dlínse i Rialachán (AE) 2017/1001,
[ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Meitheamh 2017 maidir leis an trádmharc de chuid an Aontais Eorpaigh (IO 2017 L 154, lch.1)], Rialachán (CE) Uimh. 6/2002, [ón gComhairle an 12 Nollaig 2001 maidir le dearaí Comhphobail
(IO 2002 L 3, lch. 1)],
Rialachán (CE) Uimh. 2100/94,
[ón gComhairle an 27 Iúil 1994 maidir le cearta Comhphobail maidir le cineálacha plandaí (IO 1994 L 227, lch. 1)],
Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle [an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n‑aisghairtear Treoir
95/46/CE (an Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) (IO 2016 L 119, lch. 1)] agus Treoir 96/71/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle [an 16 Nollaig 1996 maidir le hoibrithe a phostú faoi chuimsiú seirbhísí a sholáthar (IO 1997 L 18, lch. 1)];
(c) na forálacha maidir le dlínse i Rialachán (CE) Uimh. 2201/2003, [ón gComhairle an 27 Samhain 2003 maidir le dlínse agus le haithint agus forghníomhú breithiúnas in ábhair maidir le pósadh agus le freagracht tuismitheora, lena n‑aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1347/2000, (IO 2003 L 338, lch. 1)];
(d) na forálacha maidir le dlínse i Rialachán (CE) Uimh. 4/2009 [ón gComhairle an 18 Nollaig 2008 maidir le dlínse, an dlí is infheidhme, aithint agus forfheidhmiú cinntí agus comhar in ábhair a bhaineann le hoibleagáidí cothabhála (IO 2009 L 7, lch. 1)].
[...]’
11      Foráiltear le hAirteagal 86 den Chomhaontú um Tharraingt Siar, dar teideal ‘Cásanna os comhair Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh atá ar feitheamh’:
‘1      Leanfaidh Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh de dhlínse a bheith aici in aon imeachtaí arna dtionscnamh ag an Ríocht Aontaithe nó i gcoinne na Ríochta Aontaithe roimh dheireadh na hidirthréimhse. Beidh feidhm ag an dlínse sin maidir le gach céim de na himeachtaí, lena n‐áirítear imeachtaí achomhairc os comhair na Cúirte Breithiúnais agus imeachtaí os comhair na Cúirte Ginearálta má tharchuirtear an cás ar ais go dtí an Chúirt Ghinearálta.
2.      Leanfaidh Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh de dhlínse a bheith aici réamhrialuithe a thabhairt ar iarrataí ó chúirteanna agus ó bhinsí de chuid na Ríochta Aontaithe a rinneadh roimh dheireadh na hidirthréimhse.
3.      Chun críocha na Caibidle seo, measfar imeachtaí a bheith tugtha os comhair Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, agus iarrataí ar réamhrialuithe a bheith déanta, an tráth a bheidh an doiciméad lena dtionscnaítear na himeachtaí cláraithe ag clárlann na Cúirte Breithiúnais nó na Cúirte Ginearálta, de réir mar a bheidh.’
12      Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 87 den Chomhaontú sin, dar teideal ‘Cásanna nua os comhair na Cúirte Breithiúnais’:
‘1.      Má mheasann an Coimisiún Eorpach gur mhainnigh an Ríocht Aontaithe oibleagáid a chomhlíonadh faoi na Conarthaí nó faoi Chuid a Ceathair den Chomhaontú seo roimh dheireadh na hidirthréimhse, féadfaidh an Coimisiún Eorpach, laistigh de 4 bliana tar éis dheireadh na hidirthréimhse, an t‑ábhar a thabhairt os comhair Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh i gcomhréir leis na ceanglais a leagtar síos in Airteagal 258 CFAE nó leis an dara fomhír d’Airteagal 108(2) [CFAE], de réir mar a bheidh. Beidh dlínse ag Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh i leith na gcásanna sin.
2.      I gcás nach gcomhlíonfaidh an Ríocht Aontaithe cinneadh dá dtagraítear in Airteagal 95(1) den Chomhaontú seo, nó ina mainneoidh sí éifeacht dhlíthiúil a thabhairt i ndlíchóras na Ríochta Aontaithe do chinneadh, dá dtagraítear san fhoráil sin, a díríodh chuig duine nádúrtha nó dlítheanach atá ina chónaí nó atá bunaithe sa Ríocht Aontaithe, féadfaidh an Coimisiún Eorpach, laistigh de 4 bliana ó dháta an chinnidh lena mbaineann, an t‑ábhar a chur faoi bhráid Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh i gcomhréir leis na ceanglais a leagtar síos in Airteagal 258 [CFAE] nó leis an dara fomhír d’Airteagal 108(2) [CFAE], de réir mar a bheidh. Beidh dlínse ag Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh i leith na gcásanna sin.
3.      Trína chinneadh ábhair a thionscnamh faoin Airteagal seo, féadfaidh an Coimisiún Eorpach na prionsabail chéanna agus a chuirtear i bhfeidhm maidir le Ballstát a chur i bhfeidhm maidir leis an Ríocht Aontaithe.’
13      Faoi Airteagal 126 den Chomhaontú sin, dar teideal ‘Idirthréimhse’, cuirtear tús leis an idirthréimhse ar dháta theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe um Tharraingt Siar agus tagann deireadh léi an 31 Nollaig 2020.
14      Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 127 den Chomhaontú sin, dar teideal ‘Raon feidhme na hidirthréimhse’:
‘1      Mura bhforáiltear a mhalairt sa Chomhaontú seo, beidh dlí an Aontais infheidhme maidir leis an Ríocht Aontaithe agus sa Ríocht Aontaithe le linn na hidirthréimhse.
[...]
3      Le linn na hidirthréimhse, beidh ag dlí an Aontais is infheidhme de bhun mhír 1 na héifeachtaí dlíthiúla céanna maidir leis an Ríocht Aontaithe agus sa Ríocht Aontaithe leo siúd a bheidh aige laistigh den Aontas agus dá chuid Ballstát, agus déanfar na héifeachtaí sin a léiriú agus a chur i bhfeidhm i gcomhréir leis na modhanna céanna agus na prionsabail ghinearálta chéanna is infheidhme laistigh den Aontas.
[...]
6      Mura bhforáiltear a mhalairt sa Chomhaontú seo, le linn na hidirthréimhse, tuigfear go bhfuil an Ríocht Aontaithe san áireamh in aon tagairt do Bhallstáit i ndlí an Aontais is infheidhme de bhun mhír 1, lena n‐áirítear mar a chuirfidh na Ballstáit chun feidhme é agus mar a chuirfidh na Ballstáit i bhfeidhm é.
[...]’
15      Foráiltear an méid seo a leanas leis an gceathrú fomhír d’Airteagal 185 den Chomhaontú um Tharraingt Siar:
‘Beidh feidhm ó dheireadh na hidirthréimhse ag Cuid a Dó agus Cuid a Trí, cé is moite d’Airteagal 19,
Airteagal 34(1),
Airteagal 44, agus Airteagal 96(1),
agus ag Teideal I de Chuid a Sé agus Airteagal 169 go hAirteagal 181 chomh maith.’
Coinbhinsiún na Róimhe
16      Foráiltear le hAirteagal 3(1) den Choinbhinsiún ar an dlí is infheidhme maidir le hoibleagáidí conarthacha, a osclaíodh lena shíniú sa Róimh an 19 Meitheamh 1980 (IO 1980 L 266, lch. 1, ‘Coinbhinsiún na Róimhe’):
‘Beidh conradh faoi rialú ag an dlí a roghnóidh na páirtithe. Déanfar an rogha sin go sainráite nó léireofar é go soiléir le téarmaí an chonartha nó trí imthosca an cháis. Leis an rogha seo, féadfaidh na páirtithe an dlí a roghnú a bheidh infheidhme maidir le hiomlán an chonartha nó maidir le cuid de.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
17      Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 14(1) de Choinbhinsiún na Róimhe:
‘Beidh feidhm ag an dlí lena rialófar conradh faoin Rialachán seo a mhéid a bheidh rialacha ann, in ábhair oibleagáidí conarthacha, lena mbunófar toimhdí dlí nó lena gcinnfear an dualgas cruthúnais.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Rialachán na Róimhe I
18      Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 24 de Rialachán na Róimhe I, dar teideal ‘An gaol le Coinbhinsiún na Róimhe’:
‘1.      Gabhfaidh an Rialachán seo ionad Choinbhinsiún na Róimhe sna Ballstáit, seachas maidir le críocha na mBallstát a thagann faoi raon feidhme críochach an Choinbhinsiúin sin agus nach bhfuil feidhm ag an Rialachán seo maidir leo de bhun Airteagal 299[CE] den Chonradh.
2.      A mhéid a ghabhann an Rialachán seo ionad fhorálacha [Choinbhinsiún na Róimhe], tuigfear gur tagairt don Rialachán seo aon tagairt don Choinbhinsiún sin.’
19      I gcomhréir leis an dara mír d’Airteagal 29, tá Rialachán na Róimhe I infheidhme ón 17 Nollaig 2009, cé is moite d’Airteagal 26, atá infheidhme ón 17 Meitheamh 2009.
Treoir 2006/54/CE
20      Foráiltear mar seo a leanas le haithris 30 de Threoir 2006/54/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2006 maidir le cur chun feidhme phrionsabal an chomhionannais deiseanna agus na córa comhionainne idir na fir agus na mná i gcúrsaí fostaíochta agus slí bheatha (IO 2006 L 204, lch. 23):
‘Tá ról tábhachtach ag glacadh rialacha maidir leis an dualgas cruthúnais a mhéid a bhaineann leis an bhféidearthacht prionsabal na córa comhionainne a chur chun feidhme go héifeachtach. Mar a chinn an Chúirt Bhreithiúnais, ní mór foráil a dhéanamh, dá bhrí sin, ionas go n‑aistreofar an dualgas cruthúnais chuig an gcosantóir a luaithe a bheidh cás prima facie idirdhealaithe ann, ach amháin in imeachtaí inar faoin gcúirt nó faoin gcomhlacht náisiúnta inniúil atá sé na fíorais a imscrúdú. Is gá a shoiléiriú gur ábhar fós don chomhlacht náisiúnta ábhartha i gcomhréir leis an dlí náisiúnta nó leis an gcleachtas náisiúnta é an tuiscint ar na fíorais ónar féidir a thoimhdiú go ndearnadh idirdhealú díreach nó indíreach. Ina theannta sin, is faoi na Ballstáit atá sé, ag céim ar bith de na himeachtaí, rialacha fianaise a leagan síos atá níos fabhraí don iarratasóir.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
21      Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 17(1)
den Treoir sin, dar teideal ‘Cearta a Chosaint’:
‘Áiritheoidh na Ballstáit, tar éis dul ar iontaoibh údaráis inniúla eile, más féidir, lena n‑áirítear, i gcás ina measann siad gurb iomchuí sin, nósanna imeachta idir-réitigh, go mbeidh nósanna imeachta breithiúnacha maidir le forfheidhmiú na n‑oibleagáidí faoin Treoir seo ar fáil do gach duine a mheasann go ndearnadh éagóir orthu trí mhainneachtain prionsabal na córa comhionainne a chur i bhfeidhm maidir leo, fiú tar éis deireadh a bheith tagtha leis an gcaidreamh ina líomhnaítear gur tharla an t‑idirdhealú.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
22      Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 19(1) agus (2) den Treoir sin, dar teideal ‘Dualgas cruthúnais’:
‘1      Déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá, i gcomhréir lena gcórais bhreithiúnacha náisiúnta, chun a áirithiú, i gcás daoine a mheasann go ndearnadh éagóir orthu le sárú ar phrionsabal na córa comhionainne agus a shuíonn os comhair cúirte nó údarás inniúil eile fíorais ónar féidir a thoimhdiú go ndearnadh idirdhealú díreach nó indíreach, gur faoin gcosantóir a bheidh sé a chruthú nach ndearnadh aon sárú ar phrionsabal na córa comhionainne.’
2      Ní chuirfidh mír 1 cosc ar na Ballstáit córas fianaise níos fabhraí a fhorchur ar an iarratasóir.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Ríochta Aontaithe
23      Foráiltear an méid seo a leanas le hAirteagal 136 den
Equality Act 2010 (Acht um Chomhionannas 2010) dar teideal ‘Dualgas cruthúnais’:
‘1.      Beidh feidhm ag an Airteagal seo maidir le gach imeacht a bhaineann le sárú ar an Acht seo.
2      I gcás ina bhfuil fíorais ann a chuireann ar chumas na cúirte a chinneadh, in éagmais aon mhíniúchán eile, gur sháraigh duine (A) na forálacha atá i gceist, ní mór don chúirt an sárú a shuíomh.
3.      Ní bheidh feidhm ag mír 2, áfach, má chruthaíonn A nár sháraigh sé na forálacha atá i gceist.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
24      Bhí an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí fostaithe ag CACIB faoi chonradh fostaíochta arna thabhairt i gcrích an 17 Eanáir 2007 agus arna rialú ag dlí na Ríochta Aontaithe, ina raibh sí fostaithe go deireanach mar ‘Oifigeach Córas Faisnéise Custaiméara sa Ríocht Aontaithe’. Ón 28 Lúnasa 2013, cuireadh ar shaoire bhreoiteachta í.
25      An 23 Meán Fómhair 2013, agus í den tuairim go ndearnadh idirdhealú uirthi mar gheall ar a gnéas agus gur fhulaing sí ciapadh síceolaíoch, thug an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí caingean os comhair an Conseil de prud’hommes (an Chúirt Oibreachais,
an Fhrainc) ag iarraidh go n‑íocfaí suimeanna éagsúla i leith chomhlíonadh an chonartha fostaíochta sin agus mar chúiteamh.
26      Le breithiúnas an 26 Meitheamh 2019, dhiúltaigh an Conseil de prud’hommes (an Chúirt Oibreachais) sin d’éilimh an iarratasóra sna príomhimeachtaí. Rinne an t‑iarratasóir achomharc i gcoinne an bhreithiúnais sin os comhair an Cour d’appel de Versailles (an Chúirt Achomhairc, Versailles, an Fhrainc).
27      Le breithiúnas an 27 Bealtaine 2021, chinn an Cour d’appel de Versailles (an Chúirt Achomhairc, Versailles) nár léirigh an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí go raibh idirdhealú nó ciapadh agus frithbheart idirdhealaitheach ann, de réir bhrí an Achta um Chomhionannas 2010, lena dtrasuitear Treoir 2006/54 i ndlí na Ríochta Aontaithe.
28      Rinne an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí achomharc i gcoinne an bhreithiúnais sin os comhair an Cour de cassation (an Chúirt um Achomharc Deiridh, an Fhrainc), arb í an chúirt a rinne an tarchur í. Áitíonn sí, go háirithe, trína chinneadh, tar éis scrúdú a dhéanamh ar gach ceann de na cásanna idirdhealaitheacha ar a bhfuiltear ag brath, gur theip uirthi fíorais phríomha a chur i láthair a d’fhéadfadh idirdhealú a léiriú de réir bhrí an Achta um Chomhionannas 2010, gur rialaigh an cour d’appel de Versailles ar bhonn léiriú ar an reachtaíocht sin nach raibh i gcomhréir le hAirteagal 19 de Threoir 2006/54, lenar ceanglaíodh ar an gcúirt measúnú foriomlán a dhéanamh ar na fíorais chun a chinneadh ar eascair toimhde an idirdhealaithe astu. Ina theannta sin, agus í ag cinneadh nár leor an fíoras, ar a raibh an t‑iarratasóir ag brath sna príomhimeachtaí, gur léir ó na doiciméid a chuir sí in iúl gur fir iad na fostaithe easaoránacha ag CACIB go bunúsach, chun a thoimhdiú go raibh idirdhealú ann in aghaidh na mban in éagmais aon fhianaise maidir le hiarrthóireacht na mban don easaoránacht sin, bhí an chúirt achomhairc sin ag brath freisin ar léiriú ar an Acht um Chomhionannas 2010 a bhí ar neamhréir le hAirteagal 19 de Threoir 2006/54, tríd an dualgas a fhorchur ar an iarratasóir sna príomhimeachtaí an t‑idirdhealú líomhnaithe a chruthú.
29      Ar an gcéad dul síos, tugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara go n‑ardaíonn an díospóid sna príomhimeachtaí an cheist maidir le tionchar tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas ar ról cúirte Ballstáit a gceanglaítear uirthi dlí na Ríochta Aontaithe lena dtrasuitear Treoir in imeachtaí breithiúnacha arna dtionscnamh roimh dheireadh na hidirthréimhse a chur i bhfeidhm, i gcás ina n‑iarrtar ar an gcúirt ar tugadh na himeachtaí os a comhair rialú tar éis dheireadh na tréimhse sin. Cé go raibh an Ríocht Aontaithe fós ina ball den Aontas Eorpach ar dháta na bhfíoras sna príomhimeachtaí nó ar an dáta a thionscain an t‑iarratasóir na himeachtaí dlíthiúla lena mbaineann sna príomhimeachtaí agus ar an dáta a rialaigh an Chúirt Oibreachais sin, níorbh amhlaidh an cás ar an dáta a rialaigh an Cour d’appel de Versailles (an Chúirt Achomhairc,
Versailles).
30      Sna himthosca sin, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an raibh feidhm ag dlí an Aontais ar an dáta a rialaigh an Cour d’appel de Versailles (an Chúirt Achomhairc,
Versailles), ós rud é, ar an dáta sin, tar éis tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach, gur scoir dlí an Aontais d’éifeacht a bheith aige i ndlíchóras na Ríochta Aontaithe. Fiafraíonn sí freisin an ndearna an Comhaontú um Tharraingt Siar amhras a chaitheamh go cúlghabhálach ar chur i bhfeidhm dhlí an Aontais maidir le díospóidí a tháinig chun cinn roimh dheireadh na hidirthréimhse agus, dá bhrí sin, ar an oibleagáid atá ar chúirt Bhallstáit dlí na Ríochta Aontaithe is infheidhme maidir leis na díospóidí sin a léiriú ar bhealach atá comhsheasmhach le dlí an Aontais. I ndáil leis sin, déanann an chúirt a rinne an tarchur dhá thoimhde: d’fhéadfaí a mheas, tar éis dheireadh na hidirthréimhse, gur coinníodh cuid de dhlí an Aontais i ndlí na Ríochta Aontaithe, ach nach bhfuil aon oibleagáid ann a thuilleadh an dlí sin a léiriú ar bhealach atá comhsheasmhach le dlí an Aontais; nó d’fhéadfaí a mheas, ós rud é gur tharla na fíorais sna príomhimeachtaí roimh dheireadh na hidirthréimhse agus gur tionscnaíodh na himeachtaí ábhartha roimh dheireadh na hidirthréimhse sin, nach mór do chúirt fóram reachtaíocht na Ríochta Aontaithe lena dtrasuitear Treoir 2006/54, eadhon an tAcht um Chomhionannas 2010, a léiriú ar bhealach atá comhsheasmhach le dlí an Aontais fiú má rialaíonn sí tar éis dheireadh na hidirthréimhse.
31      Ar an dara dul síos, tugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara go n‑ardaíonn an díospóid sna príomhimeachtaí an cheist an bhfuil feidhm freisin ag an bprionsabal go gcaithfear an dlí náisiúnta a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais atá ina cheangal ar chúirt Ballstáit i gcás nach mór don chúirt sin dlí Ballstáit eile a chur i bhfeidhm. Meabhraíonn sí, de réir cásdlí na Cúirte, go gceanglaítear le prionsabal na muiníne frithpháirtí, ar gach ceann de na Ballstáit, seachas in imthosca eisceachtúla, a mheas go bhfuil na Ballstáit go léir eile ag comhlíonadh dhlí an Aontais agus go háirithe na gceart bunúsach a aithnítear le dlí an Aontais (tuairim 2/13 [Aontachas an Aontais Eorpaigh le ECHR] an 18 Nollaig 2014, EU:C:2014:2454, mír 191). Mar sin féin, is léir freisin ón gcásdlí sin, agus an dlí náisiúnta á chur i bhfeidhm, bíodh sé glactha roimh an Treoir lena mbaineann nó ina diaidh, go gceanglaítear ar an gcúirt náisiúnta a n‑iarrtar uirthi í a léiriú é sin a dhéanamh, a mhéid is féidir, i bhfianaise fhoclaíocht agus chuspóir na Treorach sin chun an toradh atá á shaothrú leis an Treoir sin a bhaint amach agus, ar an gcaoi sin,
Airteagal 288 CFAE a chomhlíonadh (breithiúnas an 13 Samhain 1990,
Marleasing,
C‑106/89, EU:C:1990:395, mír 8).
32      Measann an chúirt a rinne an tarchur nach féidir a chur as an áireamh go bhféadfadh an rud céanna a bheith fíor dá gcuirfeadh an chúirt chéanna dlí Ballstáit eile i bhfeidhm. Tacaíonn cásdlí na Cúirte ar dá réir gur faoin gcúirt ar tugadh díospóid os a comhair atá sé reachtaíocht an Stáit a bhfuil a chúirteanna ainmnithe i gclásal dlínse a chur i bhfeidhm, tríd an reachtaíocht sin a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais, agus go háirithe le Treoir, le cur chuige den sórt sin (breithiúnais an 18 Samhain 2020,
DelayFix,
C‑519/19, EU:C:2020:933, mír 51, agus an 8 Nollaig 2022,
Luxury Trust Automobil,
C‑247/21, EU:C:2022:966, mír 67). Mar sin féin, níor rialaigh an Chúirt go sainráite fós ar cheist den sórt sin.
33      Ar an tríú dul síos, féachann an chúirt a rinne an tarchur lena fháil amach an ionann ról cúirte Ballstáit a chuireann dlí Ballstáit eile i bhfeidhm agus a mheasann nach féidir léi an dlí sin a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais agus an dlí a fheidhmíonn sí agus a dlí náisiúnta féin á chur i bhfeidhm aici agus, i gcás inarb iomchuí, an bhféadfadh prionsabal an neamh-idirdhealaithe a chumhdaítear in Airteagal 21 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’), ar tugadh léiriú sonrach air i dTreoir 2006/54, a bheith ina chúis leis an dlí sin a fhágáil gan feidhm, fiú i ndíospóid idir daoine aonair.
34      Sna himthosca sin, chinn an Cour de cassation (an Chúirt um Achomharc Deiridh) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘1      An gcaithfear an [Comhaontú um Tharraingt Siar] a léiriú sa chaoi nach mór reachtaíocht na Ríochta Aontaithe lena dtrasuitear Airteagal 19 de [Threoir 2006/54/CE] a mheas mar reachtaíocht Ballstáit lena dtrasuitear Treoir, ag cúirt a thugann a rialú tar éis [dheireadh na hidirthréimhse], i gcás inar tionscnaíodh na fíorais roimh an dáta sin agus/nó na himeachtaí roimh an dáta sin?
2      An gcaithfear Airteagal 288 [CFAE] a léiriú sa chaoi nach mór do chúirt náisiúnta [de Bhallstát] a éisteann díospóid idir daoine aonair, a bhfuil oibleagáid uirthi dlí Ballstáit eile a chur i bhfeidhm, forálacha an dlí sin a léiriú i gcomhréir le Treoir, gan prionsabal na muiníne frithpháirtí a chur as an áireamh?
3      Má mheasann an chúirt náisiúnta nach féidir na forálacha sin a léiriú i gcomhréir leis an Treoir, an gcaithfidh sí [dlí an Bhallstáit eile sin] a fhágáil gan feidhm, mar a dhéanfadh sí lena dlí náisiúnta féin, i gcás ina bhfuil prionsabal ginearálta de dhlí an Aontais nó foráil den dlí príomha, mar a thugtar léiriú nithiúil uirthi i dTreoir, faoi cheist?’
Ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
Inghlacthacht
35      Áitíonn CACIB agus an Coimisiún go bhfuil na ceisteanna a tharchuireann an chúirt a rinne an tarchur do-ghlactha.
36      Áitíonn siad gur léir ó fhoclaíocht Airteagal 136 den Acht um Chomhionannas 2010 go bhfuil riail san Airteagal sin maidir le leithdháileadh an dualgais cruthúnais, atá comhionann leis an riail a leagtar síos in Airteagal 19 de Threoir 2006/54. Dá bhrí sin,
bheadh
Airteagal 136 comhsheasmhach le dlí an Aontais. Measann siad freisin nach mbaineann an cheist atá le cinneadh ag an gcúirt a rinne an tarchur le léiriú Airteagal 136 i bhfianaise dhlí an Aontais, ach leis an gcaoi a ndearna an chúirt a dhéanann breithniú ar an tsubstaint measúnú ar na fíorais ar a bhfuil an t‑iarratasóir ag brath sna príomhimeachtaí chun glacadh leis go bhfuil idirdhealú ann.
37      Áitíonn CACIB, in aon chás, ar an gcéad dul síos, nach soláthraíonn an chúirt a rinne an tarchur na sonraí fíorasacha ar a bhfuil an Cour d’appel de Versailles (an Chúirt Achomhairc,
Versailles) ag brath nó ag diúltú dóibh, ná aon sonraí a bhaineann le réasúnaíocht nó anailís na cúirte sin, agus nach míníonn sí go leordhóthanach úsáideacht na gceisteanna a tharchuirtear chun an díospóid sna príomhimeachtaí a réiteach. Dá bhrí sin, ba cheart diúltú do na ceisteanna sin toisc iad a bheith do-ghlactha, ar an bhforas go bhfuil siad ginearálta agus hipitéiseach. Ar an dara dul síos, i gcomhréir le cásdlí na cúirte a rinne an tarchur, níl dlínse ag an gcúirt sin athbhreithniú a dhéanamh maidir leis an dlí eachtrach a léiriú agus a chur i bhfeidhm i gceart ag na cúirteanna achomhairc, ós rud é gur ceist fíorais í ceist den sórt sin nach bhfuil faoi réir athbhreithniú ag an gcúirt a rinne an tarchur mar chúirt achomhairc. Ar an tríú dul síos, níl dlínse ag an gcúirt a rinne an tarchur chun réamhrialú a dhéanamh chuig an gCúirt Bhreithiúnais tar éis na hidirthréimhse.
38      De réir cásdlí socair, i gcomhthéacs nós imeachta a leagtar síos in Airteagal 267 CFAE, is faoin gcúirt náisiúnta ar tugadh an díospóid os a comhair agus nach mór freagracht a ghlacadh as an gcinneadh breithiúnach ina dhiaidh sin, i bhfianaise imthosca sonracha an cháis, atá sé an gá atá le réamhrialú ionas go mbeidh sí in ann a breithiúnas a thabhairt agus ábharthacht na gceisteanna a chuirfidh sí faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais araon a chinneadh. Dá bhrí sin, nuair a bhaineann na ceisteanna a chuirtear isteach le léiriú ar dhlí an Aontais, tá an Chúirt faoi cheangal, i bprionsabal, rialú a thabhairt (breithiúnais an 21 Aibreán 1988,
Pardini, 338/85, EU:C:1988:194, mír 8, agus an 24 Iúil 2023,
Lin,
C‑107/23 PPU, EU:C:2023:606, mír 61 agus an cásdlí dá dtagraítear).
39      Mar sin féin,
is léir ó fhoclaíocht Airteagal 267 CFAE nach mór don chinneadh maidir leis an gceist a tharchuirtear chun réamhrialú a bheith riachtanach chun go mbeidh an chúirt a rinne an tarchur in ann breithiúnas a thabhairt sa chás os a comhair. Ní féidir leis an gCúirt diúltú rialú a thabhairt maidir le ceist arna tarchur ag cúirt náisiúnta ach amháin má dhealraíonn sé go follasach nach bhfuil baint ar bith ag an léiriú arna iarraidh ar dhlí an Aontais Eorpaigh le fíorais iarbhír nó cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí, gur fadhb de chineál hipitéiseach í nó nach bhfuil an fhaisnéis fhíorasach agus dhlíthiúil is gá ag an gCúirt chun freagra úsáideach a thabhairt ar na ceisteanna a cuireadh uirthi (breithiúnas an 16 Bealtaine
2024, INSS (Saoire do mháthar de theaghlach aontuismitheora),
C‑673/22, EU:C:2024:407, míreanna 22, 23 agus 25 agus an cásdlí dá dtagraítear).
40      Ina theannta sin, de réir cásdlí socair, i gcomhthéacs an chomhair idir an Chúirt Bhreithiúnais agus na cúirteanna náisiúnta, mar gheall ar an ngá atá le léiriú a thabhairt ar dhlí an Aontais atá úsáideach don chúirt náisiúnta, is gá don chúirt náisiúnta na ceanglais a bhaineann le hábhar iarrata ar réamhrialú, a leagtar amach go sainráite in Airteagal 94 de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais, a chomhlíonadh go docht.
Mar a luaitear in Airteagal 94(c) de na Rialacha Nós Imeachta, tá sé ríthábhachtach go mbeadh ráiteas ar na fáthanna a spreag an chúirt nó an binse a rinne an tarchur chun léiriú nó bailíocht forálacha áirithe de dhlí an Aontais Eorpaigh a fhiosrú, agus an gaol idir na forálacha sin agus an reachtaíocht náisiúnta is infheidhme maidir leis na príomhimeachtaí (féach, chuige sin,
breithiúnas an 28 Samhain 2023,
Commune d'Ans,
C‑148/22, EU:C:2023:924, míreanna 44 agus 46 agus an cásdlí dá dtagraítear).
41      Sa chás seo, is léir ón iarraidh ar réamhrialú go bhfuil amhras ar an gcúirt a rinne an tarchur, i gcomhthéacs díospóid atá os a comhair, maidir le tionchar tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach ar ról cúirte Ballstáit a bhfuil sé de cheangal uirthi dlí na Ríochta Aontaithe lena dtrasuitear Treoir in imeachtaí breithiúnacha arna dtionscnamh roimh dheireadh na hidirthréimhse a chur i bhfeidhm, i gcás ina n‑iarrtar ar an gcúirt ar tugadh na himeachtaí os a comhair rialú a thabhairt tar éis dheireadh na tréimhse sin. Tugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara, thairis sin, go n‑ardaíonn an díospóid sna príomhimeachtaí an cheist an bhfuil feidhm ag prionsabal an léirithe ar an dlí náisiúnta i gcomhréir le dlí an Aontais atá ina cheangal ar chúirt Bhallstáit i gcás nach mór don chúirt sin dlí Ballstáit eile a chur i bhfeidhm.
42      Ar an gcéad dul síos, maidir le hargóint CACIB nach bhfuil dlínse ag an gcúirt a rinne an tarchur
tarchur chun réamhrialú a chur faoi bhráid na Cúirte, tar éis dheireadh na hidirthréimhse, maidir le léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais ar dhlí na Ríochta Aontaithe lena dtrasuitear Treoir ina dlíchóras náisiúnta, is leor a thabhairt faoi deara go mbaineann na ceisteanna a tharchuir an chúirt a rinne an tarchur le léiriú dhlí an Aontais, lena n‑áirítear an Comhaontú um Tharraingt Siar atá mar chuid den dlí sin. Dá bhrí sin, i gcomhréir le hAirteagal 267 CFAE, bhí an chúirt a rinne an tarchur, ar cúirt céime deiridh de chuid Ballstáit í, i dteideal, i bprionsabal, tarchur a dhéanamh chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú. Le hAirteagal 86(2) den Chomhaontú um Tharraingt Siar, tugtar don Chúirt an dlínse is gá chun réamhrialuithe a thabhairt ar iarrataí, arna ndéanamh roimh dheireadh na hidirthréimhse, ag cúirteanna agus binsí na Ríochta Aontaithe, ós rud é, tar éis don Stát sin tarraingt siar as an Aontas Eorpach, nach bhfuil Airteagal 267 CFAE infheidhme a thuilleadh maidir lena chúirteanna agus lena bhinsí. Ní féidir Airteagal 86(2) a léiriú ar bhealach a chuirfidh bac ar an gceart nó, de réir mar a bheidh, ar an oibleagáid atá ar chúirteanna na mBallstát tarchur a dhéanamh chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú chun dlí an Aontais a léiriú i gcásanna a bhaineann leis an Ríocht Aontaithe.
43      Ar an dara dul síos, ní mór a thabhairt faoi deara nár leag an chúirt a rinne an tarchur amach, mar a cheanglaítear le hAirteagal 94(c) de na Rialacha Nós Imeachta, na cúiseanna a mheasann sí nach féidir an tAcht um Chomhionannas 2010 a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais agus, dá bhrí sin, an fáth a bhfuil gá le freagra ar an gceist sin chun go bhféadfaidh sí breithiúnas a thabhairt sa chás atá os a comhair.
44      Sna himthosca sin, maidir leis an tríú ceist, a bhaineann leis an gcás sin, níl an fhaisnéis is gá ag an gCúirt chun freagra úsáideach a thabhairt ar an gcúirt a rinne an tarchur. Dá bhrí sin, ní mór a dhearbhú go bhfuil an cheist sin do-ghlactha.
45      Ar an tríú dul síos, leis an gcéad cheist agus an dara ceist, féachann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, lena chinneadh ar caitheadh amhras ar infheidhmeacht dhlí an Aontais maidir le díospóid amhail an díospóid sna príomhimeachtaí leis an gComhaontú um Tharraingt Siar agus, murab amhlaidh an cás, an gá do chúirt de chuid Ballstáit dlí Ballstáit eile nó Stát a ndéileáiltear amhlaidh leis
atá infheidhme maidir leis an díospóid atá os a comhair a léiriú ar bhealach atá comhsheasmhach le dlí an Aontais.
46      Ar thaobh amháin, is cosúil go bhfuil gá le freagra ar an gcéad cheist, a bhaineann le hinfheidhmeacht dhlí an Aontais, chun a chur ar chumas na cúirte a rinne an tarchur breithiúnas a thabhairt sa chás atá os a comhair. Sna himthosca sin, ní bhaineann an agóid lena líomhnaítear neamhfheidhmeacht an dlí sin le hinghlacthacht na hiarrata ar réamhrialú ach le substaint na ceiste a tharchuirtear.
47      Ar an taobh eile, ní féidir le hargóint CACIB nach bhfuil dlínse ag an gcúirt sin, de réir a cásdlí féin, athbhreithniú a dhéanamh ar chomhlíon na cúirteanna achomhairc léiriú agus cur i bhfeidhm an dlí eachtraigh difear a dhéanamh d’inghlacthacht an dara ceist a mhéid a bhaineann an argóint sin le léiriú an dlí náisiúnta, a thagann faoi dhlínse eisiach na cúirte sin.
48      Dá bhrí sin, tá an chéad cheist agus an dara ceist inghlactha.
Substaint
An chéad cheist
49      Lena céad cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 50(3) CAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagail 126 agus 127 den Chomhaontú um Tharraingt Siar, a léiriú sa chaoi gur chaith an comhaontú sin amhras ar infheidhmeacht Airteagal 19 de Threoir 2006/54 maidir le díospóid,
a bhí
ar feitheamh ar dháta dheireadh na hidirthréimhse, a bhaineann le gníomhartha líomhnaithe idirdhealaithe a tharla roimh an dáta sin i bhfeidhmiú conartha fostaíochta arna rialú ag dlí na Ríochta Aontaithe.
50      Ba cheart a mheabhrú,
i gcomhréir le hAirteagal 50(3) CAE, go scoirfidh na Conarthaí d’fheidhm a bheith acu maidir leis an mBallstát i dtrácht ó dháta teacht i bhfeidhm an chomhaontaithe um tharraingt siar nó, ina éagmais sin, 2 bhliain tar éis an fhógra faoina intinn tarraingt siar, ach amháin má chinneann an Chomhairle Eorpach d’aon toil, i gcomhaontú leis an mBallstát i dtrácht, an tréimhse sin a fhadú.
51      Dá bhrí sin, faoi Airteagal 50(3) CAE, scoir na Conarthaí d’fheidhm a bheith acu maidir leis an Ríocht Aontaithe ar dháta theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe um Tharraingt Siar, an 1 Feabhra 2020, agus mar thoradh air sin ní raibh an Stát sin ina Bhallstát a thuilleadh ón dáta sin (breithiúnas an 9 Meitheamh 2022,
Préfet du Gers agus Institut national de la statistique et des études économiques,
C‑673/20, EU:C:2022:449, mír 55 agus an cásdlí dá dtagraítear).
52      Mar sin féin, i
gcomhréir leis an seachtú mír dá bhrollach, is é is cuspóir don Chomhaontú um Tharraingt Siar
tarraingt siar rianúil a áirithiú trí fhorálacha idirscartha éagsúla arb é is aidhm dóibh bac a chur ar suaitheadh agus deimhneacht dhlíthiúil a sholáthar do shaoránaigh agus d’oibreoirí eacnamaíocha, mar aon le húdaráis bhreithiúnacha agus riaracháin san Aontas agus sa Ríocht Aontaithe.
53      I ndáil leis sin, foráiltear go sainráite sa Chomhaontú um Tharraingt Siar do shíneadh a chur le cur i bhfeidhm dhlí an Aontais chun an Ríocht Aontaithe a chumhdach, cé is moite de roinnt eisceachtaí, go dtí an 31 Nollaig 2020, dáta deiridh na hidirthréimhse. Luaitear san ochtú mír den bhrollach a ghabhann leis an gComhaontú um Tharraingt Siar go bhfuil sé ar leas an Aontais Eorpaigh agus na Ríochta Aontaithe araon é idirthréimhse a chinneadh inar cheart dlí an Aontais, lena n‑áirítear comhaontuithe idirnáisiúnta, a bheith infheidhme maidir leis an Ríocht Aontaithe agus sa Ríocht Aontaithe, agus, de riail ghinearálta,
chun na
héifeachta céanna i dtaca leis na Ballstáit, chun go seachnófar suitheadh na tréimhse ina ndéanfar an comhaontú nó na comhaontuithe maidir leis an gcaidreamh sa todhchaí a chaibidliú.
54      De réir
Airteagal 126 den Chomhaontú um Tharraingt Siar, ritheann an idirthréimhse, arna rialú ag Cuid a Ceathair den Chomhaontú sin, ó dháta theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe sin, eadhon an 1 Feabhra 2020, go dtí an 31 Nollaig 2020. Luaitear in Airteagal 127(1) den Chomhaontú sin, mura bhforáiltear a mhalairt, go mbeidh feidhm ag dlí an Aontais maidir leis an Ríocht Aontaithe agus sa Ríocht Aontaithe
le linn na tréimhse sin. Luaitear in Airteagal 127(3) den Chomhaontú um Tharraingt Siar, le linn na hidirthréimhse,
go mbeidh ag dlí an Aontais is infheidhme de bhun mhír 1 na héifeachtaí dlíthiúla céanna maidir leis an Ríocht Aontaithe agus sa Ríocht Aontaithe agus a bheidh aige laistigh den Aontas agus dá
chuid Ballstát, agus go ndéanfar na héifeachtaí sin a léiriú agus a chur i bhfeidhm i gcomhréir leis na modhanna céanna agus na prionsabail ghinearálta chéanna is infheidhme laistigh den Aontas. Ina theannta sin, foráiltear le hAirteagal 127(6) den chomhaontú sin, mura bhforáiltear a mhalairt sa chomhaontú, le linn na hidirthréimhse, go dtuigfear go bhfuil an Ríocht Aontaithe san áireamh in aon tagairt do Bhallstáit i ndlí an Aontais is infheidhme de bhun mhír 1, lena n‑áirítear mar a chuirfidh na Ballstáit chun feidhme é agus mar a chuirfidh na Ballstáit i bhfeidhm é.
55      Ba cheart a thabhairt faoi deara, ar an gcéad dul síos, nach bhfuil foráil ghinearálta sa Chomhaontú um Tharraingt Siar lena rialaítear an cheist maidir le hinfheidhmeacht dhlí an Aontais maidir le díospóidí a bhí ar feitheamh ag deireadh na hidirthréimhse, a bhaineann le caidrimh chonarthacha a tháinig chun cinn roimh an dáta sin.
56      É sin ráite, aithnítear go sainráite sa Chomhaontú um Tharraingt Siar go bhféadfadh feidhm a bheith ag dlí an Aontais fiú tar éis dheireadh na hidirthréimhse maidir le caidrimh chonarthacha agus díospóidí conarthacha áirithe. Foráiltear leis an gceathrú mír d’Airteagal 185 den Chomhaontú um Tharraingt Siar, ó dheireadh na hidirthréimhse, go mbeidh feidhm, ar an gcéad dul síos,
ag Cuid a Dó agus ag Cuid a Trí den Chomhaontú sin – lena n‑áirítear Airteagail 9 go 125 de – cé is moite d’Airteagal 19,
Airteagal 34(1),
Airteagal 44 agus Airteagal 96(1) de, agus, ar an dara dul síos,
ní hamháin ag Teideal I de Chuid a Sé den Chomhaontú sin, lena n‑áirítear Airteagail 158 go 163, ach ag
Airteagail 169 go 181 i dTeideal III den chuid chéanna freisin.
57      Foráiltear i gCuid a Trí den Chomhaontú um Tharraingt Siar, dar teideal ‘Forálacha idirscartha’, go háirithe i dTeideal VI, dar teideal ‘Comhar breithiúnach leanúnach in ábhair shibhialta agus thráchtála’, go leanfaidh rialacha áirithe de dhlí an Aontais, tar éis dheireadh na hidirthréimhse, d’fheidhm a bheith acu maidir le díospóidí a thagann chun cinn roimh dheireadh na tréimhse sin agus atá fós ar feitheamh tar éis dheireadh na tréimhse sin.
58      Is amhlaidh atá, go háirithe, mar a luaitear in Airteagal 66 den Chomhaontú um Tharraingt Siar, de Rialachán na Róimhe I, a leanann d’fheidhm a bheith aige sa Ríocht Aontaithe maidir le conarthaí a tugadh i gcrích roimh dheireadh na hidirthréimhse, agus de Rialachán Uimh. 864/2007 maidir le teagmhais as a n‑éireoidh damáiste, i gcás inar tharla na teagmhais sin roimh an dáta sin.
59      Ina theannta sin, foráiltear le hAirteagal 67 den Chomhaontú um Tharraingt Siar go leanfaidh rialacha áirithe de dhlí an Aontais maidir le dlínse agus forfheidhmiú breithiúnas d’fheidhm a bheith acu maidir le himeachtaí breithiúnacha a tionscnaíodh roimh dheireadh na hidirthréimhse, amhail na príomhimeachtaí. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh sé go mbeadh ar chúirteanna na mBallstát dlínse chúirteanna na Ríochta Aontaithe a aithint agus ní mór do na Ballstáit, i bprionsabal, breithiúnais áirithe ó chúirteanna na Ríochta Aontaithe a fhorfheidhmiú.
60      Dá bhrí sin, leanann sé ó scéim ghinearálta an Chomhaontaithe um Tharraingt Siar gur mhian leis na páirtithe sa chomhaontú sin cobhsaíocht na staideanna dlíthiúla atá ann cheana a chaomhnú roimh dheireadh na hidirthréimhse i gcomhréir le prionsabal na deimhneachta dlíthiúla.
61      I ndáil leis sin, is fíor, mar is léir ón dara mír agus ón 11ú mír den bhrollach a ghabhann leis an gComhaontú um Tharraingt Siar, gur tugadh an Comhaontú sin i gcrích d’fhonn na socruithe a leagan amach maidir le tarraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach,
go háirithe,
‘ag féachaint don chreat dá gcaidreamh sa todhchaí’ agus ‘lánurramú [a dhéanamh] ar neamhspleáchas dhlíchórais an Aontais agus na Ríochta Aontaithe faoi seach, mar aon le stádas tríú tír na Ríochta Aontaithe’, nach bhfuil dlí an Aontais, lena n‑áirítear a phrionsabail ghinearálta agus go háirithe prionsabal na deimhneachta dlíthiúla, infheidhme a thuilleadh, i bprionsabal, maidir leis an tír sin tar éis na hidirthréimhse. É sin ráite, ní mór a mheabhrú gurb é Airteagal 50 CAE bunús dlí an chomhaontaithe sin, lena dtugtar, le mír 2 de, an inniúlacht don Aontas Eorpach comhaontú a chaibidliú agus a thabhairt i gcrích ina leagtar amach na socruithe maidir le tarraingt siar atá beartaithe chun rialáil a dhéanamh, i ngach réimse a chumhdaítear leis na Conarthaí, ar gach ábhar a bhaineann leis an deighilt idir an tAontas Eorpach agus an Stát a tharraingíonn siar as (féach, chuige sin, breithiúnas an 16 Samhain 2021,
Gobharnóir Phríosún Cloverhill agus páirtithe eile,
C‑479/21 PPU, EU:C:2021:929, míreanna 48 agus 50). Sna himthosca sin, ní mór a mheas go raibh sé beartaithe ag na páirtithe sin, leis an gcomhaontú sin, chuige sin, prionsabal na deimhneachta dlíthiúla a chur chun feidhme, go háirithe, mar chuid de dhlí an Aontais.
62      Dá bhrí sin, ní mór an Comhaontú um Tharraingt Siar a léiriú i bhfianaise phrionsabal na deimhneachta dlíthiúla, a bhféachtar lena chomhlíonadh a áirithiú leis.
63      De réir chásdlí socair, ceanglaítear le prionsabal na deimhneachta dlíthiúla,
a bhfuil prionsabal an ionchais dhlisteanaigh mar atoradh air, ar thaobh amháin, go mbeidh rialacha dlí soiléir agus beacht agus, ar an taobh eile, go mbeidh a gcur i bhfeidhm intuartha ag na daoine atá faoina réir, go háirithe i gcás ina bhféadfadh iarmhairtí diúltacha a bheith acu do dhaoine aonair agus do ghnóthais (féach, chuige sin, breithiúnais an 2 Nollaig 2009,
Aventis Pasteur,
C‑358/08, EU:C:2009:744, mír 47, agus an 5 Meán Fómhair 2024,
Novo Banco agus páirtithe eile,
C‑498/22 go C‑500/22, EU:C:2024:686, mír 95).
64      Le prionsabal na deimhneachta dlíthiúla, cuirtear bac ar riail nua den dlí substainteach a chur i bhfeidhm go cúlghabhálach, is é sin le rá,
maidir le staid a bhí ann sular tháinig sé i bhfeidhm, agus ceanglaítear leis gur cheart aon staid fhíorasach a mheasúnú de ghnáth, mura sonraítear a mhalairt go sainráite, i bhfianaise na rialacha dlí a bhí ann ag an am sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Iúil 2024,
Twenty First Capital,
C‑174/23, EU:C:2024:654, mír 59 agus an cásdlí dá dtagraítear).
65      Dá bhrí sin, i gcomhréir le prionsabal na deimhneachta dlíthiúla, a bhféachtar lena chomhlíonadh leis an gComhaontú um Tharraingt Siar a áirithiú, ní féidir an comhaontú sin, in éagmais foráil shainráite, a léiriú sa chaoi gur aontaigh an tAontas Eorpach agus an Ríocht Aontaithe deireadh a chur go cúlghabhálach le cur i bhfeidhm beagnach gach dlí de chuid an Aontais maidir le caidrimh dhlíthiúla a eascraíonn as conradh arna rialú ag dlí na Ríochta Aontaithe a tugadh i gcrích roimh dheireadh na hidirthréimhse.
66      Thairis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara nach luaitear go sainráite in Airteagal 50(3) CAE nach bhfuil feidhm ag dlí an Aontais a thuilleadh maidir le cásanna roimhe sin sa Stát lena mbaineann tar éis dó tarraingt siar as an Aontas.
67      Tacaítear le léiriú den sórt sin le hAirteagal 70(1) de Choinbhinsiún Vín, lena rialaítear foirceannadh conarthaí idirnáisiúnta agus, mar a chuir an tAbhcóide Ginearálta in iúl i mír 58 dá Tuairim, lena gcódaítear dlí idirnáisiúnta an ghnáis.
68      Cé nach bhfuil Coinbhinsiún Vín ina cheangal ar an Aontas Eorpach ná ar na Ballstáit uile, léiríonn roinnt dá fhorálacha rialacha dhlí idirnáisiúnta an ghnáis, ar rialacha iad, dá réir sin, atá ina gceangal ar institiúidí an Aontais Eorpaigh agus atá ina gcuid dhílis de dhlíchóras an Aontais (féach, chuige sin, breithiúnais an 16 Meitheamh 1998,
Racke,
C‑162/96, EU:C:1998:293, míreanna 24, 45 agus 46, an 25 Feabhra 2010,
Brita,
C‑386/08, EU:C:2010:91, mír 42, agus an 27 Feabhra 2018,
Western Sahara Campaign UK,
C‑266/16, EU:C:2018:118, mír 58).
69      Cé go bhforáiltear le Coinbhinsiún Vín,
in Airteagal 70(1)(a) de,
amhail Airteagal 50(3) CAE, go scaoiltear na páirtithe ón oibleagáid leanúint dá chomhlíonadh le foirceannadh conartha idirnáisiúnta, sonraítear i mír (b) den fhoráil sin nach ndéanfaidh foirceannadh den sórt sin difear do chearta ná d’oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn, roimh fhoirceannadh an chonartha sin, as comhlíonadh an chonartha sin agus as an staid dhlíthiúil a cruthaíodh ar an gcaoi sin. Thairis sin, luaitear in Airteagal 70(1) de Choinbhinsiún Vín go mbeidh feidhm ag na prionsabail sin mura bhforáiltear a mhalairt sa chonradh sin dóibh nó do na páirtithe.
70      Sna himthosca sin, i bhfianaise bhuntábhacht phrionsabal na deimhneachta dlíthiúla, ní féidir a mheas, in éagmais foráil shainráite sna Conarthaí agus sa Chomhaontú um Tharraingt Siar, gur chomhaontaigh an tAontas Eorpach agus an Ríocht Aontaithe deireadh a chur go cúlghabhálach le cur i bhfeidhm dhlí an Aontais maidir le díospóid, a bhí ar siúl ar dháta dheireadh na hidirthréimhse, a bhaineann le gníomhartha líomhnaithe idirdhealaithe a tharla roimh an dáta sin i gcomhthéacs comhlíonadh conartha fostaíochta arna rialú ag dlí na Ríochta Aontaithe.
71      Ar an dara dul síos, maidir leis an riail a leagtar amach in Airteagal 19 de Threoir 2006/54, go sonrach, luaitear in aithris 30 den Treoir sin go bhfuil ról tábhachtach ag glacadh na rialacha maidir leis an dualgas cruthúnais a mhéid a bhaineann leis an bhféidearthacht prionsabal na córa comhionainne a chur chun feidhme go héifeachtach. Dá bhrí sin, ní féidir a mheas nach leagtar síos le hAirteagal 19(1) ach riail nós imeachta a scoirfidh d’fheidhm a bheith aici maidir leis an Ríocht Aontaithe ag deireadh na hidirthréimhse. Ina ionad sin, is riail dlí shubstaintigh í an riail a leagtar síos in Airteagal 19(1) lena rialaítear an caidreamh fostaíochta a cruthaíodh le conradh a tugadh i gcrích roimh dheireadh na hidirthréimhse, agus mar thoradh air sin tá feidhm fós ag an riail sin, fiú tar éis dheireadh na tréimhse sin, maidir le díospóidí a bhaineann leis an gcaidreamh sin.
72      Bheadh teorannú tromchúiseach ar raon feidhme phrionsabal na deimhneachta dlíthiúla agus cur chun feidhme éifeachtach phrionsabal na córa comhionainne, arb é is ábhar do Threoir 2006/54, mar thoradh ar aon léiriú contrártha_. Bheadh méid na cosanta a thugtar leis an Treoir sin ag brath ansin ar dúnadh na himeachtaí a bhaineann le díospóidí maidir leis na cearta agus na hoibleagáidí a chruthaítear leis an Treoir sin roimh dheireadh na hidirthréimhse. Dá bhrí sin, ní fhéadfadh duine aonair, amhail an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí, a thug a chaingean os comhair cúirteanna inniúla Ballstáit roimh dheireadh na hidirthréimhse, agus dá bhrí sin i gcás nach raibh aon amhras ann gur ghá dlí na Ríochta Aontaithe a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais, ar an bhforas amháin gur rialaigh an chúirt náisiúnta lena mbaineann tar éis dheireadh na hidirthréimhse, brath níos mó ar na cearta a thugtar di le dlí an Aontais os comhair na cúirte sin.
73      I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é an freagra ar an gcéad cheist nach mór Airteagal 50(3) CAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagail 126 agus 127 den Chomhaontú um Tharraingt Siar, a léiriú sa chaoi nár chaith an comhaontú sin amhras ar infheidhmeacht Airteagal 19 de Threoir 2006/54 maidir le díospóid a bhí ar feitheamh ar dháta dheireadh na hidirthréimhse, a bhaineann le gníomhartha líomhnaithe idirdhealaithe a tharla roimh an dáta sin i bhfeidhmiú conartha fostaíochta arna rialú ag dlí na Ríochta Aontaithe.
An dara ceist
74      Lena dara ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 288 CFAE a léiriú sa chaoi, i gcás ina ndéanann cúirt de chuid Ballstáit dlí Ballstáit eile lena gcuirtear Treoir chun feidhme a léiriú agus a chur i bhfeidhm, go gceanglaítear uirthi, amhail agus a dlí féin á léiriú agus á chur i bhfeidhm aici, an prionsabal nach mór an dlí náisiúnta a léiriú ar bhealach atá comhsheasmhach le dlí an Aontais a chomhlíonadh.
–       An oibleagáid atá ar chúirteanna Ballstáit an prionsabal a urramú nach mór an dlí náisiúnta a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais agus dlí Ballstáit eile á chur i bhfeidhm
75      Ba cheart a mheabhrú gurb é príomhthréith dhlí an Aontais go dtagann sé ó fhoinse neamhspleách, eadhon na Conarthaí, go bhfuil tosaíocht aige ar dhlíthe na mBallstát agus go bhfuil éifeacht dhíreach ag sraith iomlán forálacha is infheidhme maidir lena náisiúnaigh agus maidir leis na Ballstáit féin. Mar thoradh ar shaintréithe sár-riachtanacha dhlí an Aontais, tá líonra struchtúraithe prionsabal, rialacha agus caidreamh dlíthiúil idirspleách ann atá ceangailteach, go cómhalartach, ar an Aontas féin agus ar a Bhallstáit agus eatarthu (breithiúnais an 6 Márta 2018,
Achmea,
C‑284/16, EU:C:2018:158, mír 33, agus an 24 Meitheamh 2019,
Popławski,
C‑573/17, EU:C:2019:530, mír 52 agus an cásdlí dá dtagraítear).
76      Le prionsabal thosaíocht dhlí an Aontais bunaítear
smacht reatha an Aontais ar dhlí na mBallstát. Dá bhrí sin, ceanglaítear leis an bprionsabal sin ar údaráis uile na mBallstát lánéifeacht a thabhairt d’fhorálacha éagsúla an Aontais, agus ní féidir le dlí na mBallstát difear a dhéanamh don éifeacht a thugtar do na forálacha sin ar chríoch na Stát sin (breithiúnas an 24 Meitheamh 2019,
Popławski,
C‑573/17, EU:C:2019:530, mír 53 agus 54 agus an cásdlí dá dtagraítear).
77      Chuige sin, ba cheart a thabhairt faoi deara, chun éifeachtacht fhorálacha uile dhlí Aontais a ráthú,
go gceanglaítear le prionsabal na tosaíochta, go háirithe, go ndéanfaidh cúirteanna náisiúnta léiriú, a mhéid is féidir, ar a ndlí náisiúnta ar shlí atá i gcomhréir le dlí an Aontais (breithiúnas an 24 Meitheamh 2019,
Popławski,
C‑573/17, EU:C:2019:530, mír 57).
78      Is gné dhílis de chóras na gConarthaí é an prionsabal sin nach mór dlí an Aontais a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais, ós rud é go gceadaítear leis do chúirt Bhallstáit, maidir leis na hábhair a thagann faoina dlínse,
lánéifeachtacht dhlí an Aontais a áirithiú agus an díospóid atá os a comhair á cinneadh aici (breithiúnas an 24 Meitheamh 2019,
Popławski,
C‑573/17, EU:C:2019:530, mír 55 agus an cásdlí dá dtagraítear).
79      De réir cásdlí socair, ní féidir le Treoir,
ina haonar,
oibleagáidí a fhorchur ar dhuine aonair agus, dá bhrí sin, ní féidir brath uirthi amhlaidh i gcoinne duine aonair (breithiúnais an 5 Deireadh Fómhair 2004,
Pfeiffer agus páirtithe eile,
C‑397/01 go C‑403/01, EU:C:2004:584, mír 108, agus an 19 Eanáir 2010,
Kücükdeveci,
C‑555/07, EU:C:2010:21, mír 46). Mar sin féin, maidir leis an oibleagáid a fhorchuirtear ar na Ballstáit le Treoir chun an toradh a bheartaítear leis an Treoir a bhaint amach, agus maidir lena ndualgas chun gach beart iomchuí a dhéanamh, bíodh siad ginearálta nó sonracha, chun a áirithiú go gcomhlíonfar an oibleagáid sin, dhearbhaigh an Chúirt arís agus arís eile go mbíonn sí ceangailteach ar údaráis uile na mBallstát, lena n‑áirítear, i gcás ábhair laistigh dá ndlínse, ar na cúirteanna (féach, chuige sin, breithiúnais an 10 Aibreán 1984,
von Colson agus Kamann, 14/83, EU:C:1984:153, mír 26; an 5 Deireadh Fómhair 2004,
Pfeiffer agus páirtithe eile,
C‑397/01 go
C‑403/01, EU:C:2004:584, mír 110, agus an 19 Eanáir 2010,
Kücükdeveci,
C‑555/07, EU:C:2010:21, mír 47).
80      Dá bhrí sin, ceanglaítear ar chúirteanna na mBallstát, agus a ndlí náisiúnta agus, go háirithe, forálacha na reachtaíochta arna glacadh go sonrach chun ceanglais Treorach a chur chun feidhme á gcur i bhfeidhm acu,
an dlí a léiriú, a mhéid is féidir, i bhfianaise fhoclaíocht agus chuspóir na Treorach sin chun an toradh atá á shaothrú aici a bhaint amach agus, dá bhrí sin, an tríú mír d’Airteagal 288 CFAE a chomhlíonadh (breithiúnais an 5 Deireadh Fómhair 2004,
Pfeiffer agus páirtithe eile,
C‑397/01 go C‑403/01, EU:C:2004:584, mír 113, agus an 12 Nollaig 2024,
Getin Holding agus páirtithe eile,
C‑118/23, EU:C:2024:1013, mír 75).
81      Is fíor gur chinn an Chúirt go bhfuil teorainneacha áirithe ag baint leis an bprionsabal nach mór an dlí náisiúnta a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais. Dá bhrí sin, tá an oibleagáid atá ar an gcúirt náisiúnta chun tagairt a dhéanamh d’ábhar Treorach nuair a bhíonn rialacha ábhartha an dlí náisiúnta á léiriú agus á gcur i bhfeidhm, teoranta ag prionsabail ghinearálta an dlí, go háirithe prionsabail na deimhneachta dlíthiúla agus na neamh-aisghníomhaíochta, agus ní fhéadfaidh sí a bheith mar bhonn le léiriú ar an dlí náisiúnta contra legem (breithiúnais an 4 Iúil 2006,
Adeneler agus páirtithe eile,
C‑212/04, EU:C:2006:443, mír 110, agus an 5 Meitheamh 2025,
Nuratau,
C‑349/24, EU:C:2025:397, mír 45).
82      Mar sin féin, éilítear leis an bprionsabal nach mór léiriú a dhéanamh i gcomhréir leis an dlí náisiúnta go ndéanann na cúirteanna náisiúnta gach rud a bhaineann lena n‑inniúlacht agus an dlí náisiúnta uile á cur san áireamh aici agus na modhanna léirithe atá aitheanta aici á gcur i bhfeidhm, d’fhonn éifeacht iomlán na Treorach atá i gceist a áirithiú agus réiteach atá i gcomhréir leis an gcuspóir atá á saothrú ag an gcúirt sin a bhaint amach (féach, chuige sin, breithiúnais an 4 Iúil 2006,
Adeneler agus páirtithe eile,
C‑212/04, EU:C:2006:443, mír 111, agus an 5 Meitheamh 2025,
Nuratau,
C‑349/24, EU:C:2025:397, mír 46 agus an cásdlí dá dtagraítear).
83      Mura féidir léiriú den sórt sin a dhéanamh i gcomhréir le dlí an Aontais, ceanglaítear ar chúirteanna na mBallstát, laistigh de theorainneacha a ndlínse, an chosaint dhlíthiúil a fhaigheann daoine aonair ó dhlí an Aontais a áirithiú agus lánéifeacht an dlí sin a ráthú, agus más gá diúltú dá n‑údarás féin aon fhoráil den dlí náisiúnta atá contrártha le foráil de dhlí an Aontais a bhfuil éifeacht dhíreach aici sa díospóid atá os a gcomhair a chur i bhfeidhm (féach, chuige sin, breithiúnais an 24 Meitheamh 2019,
Popławski,
C‑573/17, EU:C:2019:530, mír 61, agus an 12 Nollaig 2024,
Getin Holding agus páirtithe eile,
C‑188/23, EU:C:2024:1013, mír 76).
84      I gcás ina n‑iarrtar ar chúirt de chuid Ballstáit, a éisteann díospóid idir daoine aonair, reachtaíocht Ballstáit eile lena gcuirtear Treoir chun feidhme, ceanglaítear uirthi, i gcomhréir le prionsabail ghinearálta an dlí, forálacha na reachtaíochta sin a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais.
85      I ndáil leis sin, chinn an Chúirt cheana féin gur faoi chúirt Bhallstáit, a bhfuil díospóid os a comhair ina bhfuil bailíocht clásail dlínse i gceist, nach mór, i gcomhréir le hAirteagal 25(1) de Rialachán Uimh. 1215/2012,
measúnú a dhéanamh uirthi faoi reachtaíocht an Stáit a bhfuil a chúirteanna ainmnithe sa chlásal sin, an reachtaíocht sin a chur i bhfeidhm trína léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais (féach, chuige sin, breithiúnas an 18 Samhain 2020,
Delayfix,
C‑519/19, EU:C:2020:933, mír 51).
86      Ina theannta sin, chinn an Chúirt go gceanglaítear ar chúirt Ostarach a éisteann díospóid a bhaineann le cáin bhreisluacha (CBL) léiriú a dhéanamh ar an dlí is infheidhme maidir leis an díospóid sin, cibé acu dlí Bhallstát an cheannaitheora idirmheánaigh nó dlí an cheannaitheora deiridh é, i gcomhréir le dlí an Aontais (féach, chuige sin, breithiúnas an 8 Nollaig 2022,
Luxury Trust Automobil,
C‑247/21, EU:C:2022:966, mír 67).
87      Dá bhrí sin, i ndíospóid amhail an díospóid sna príomhimeachtaí, i gcás, faoi rialacha Choinbhinsiún na Róimhe I ar tháinig Rialachán na Róimhe I ina ionad, nach mór do chúirteanna Ballstáit a bhfuil díospóid os a gcomhair dlí Ballstáit eile a chur i bhfeidhm, ceanglaítear orthu, maidir le dlí an Bhallstáit eile sin, an prionsabal nach mór an dlí náisiúnta a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais a chomhlíonadh.
88      Ba cheart a lua freisin go rannchuidíonn cur i bhfeidhm an phrionsabail nach mór an dlí náisiúnta a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais, a mhéid a fhéachann sé lena áirithiú go bhfuil cinntí arna dtabhairt ag údaráis agus cúirteanna na mBallstát comhsheasmhach le dlí an Aontais, le comhlíonadh phrionsabal na muiníne frithpháirtí idir na Ballstáit, agus tá tábhacht bhunúsach ag baint leis an bprionsabal sin i ndlí an Aontais (Tuairim 2/13 (Aontachas an Aontais Eorpaigh le ECHR) an 18 Nollaig 2014, EU:C:2014:2454, mír 191).
89      Éilítear le
prionsabal na muiníne frithpháirtí go bhfuil ar gach Ballstáit a mheas,
ach amháin in imthosca eisceachtúla, go bhfuil dlí an Aontais á chomhlíonadh ag na Ballstáit eile go léir (féach, chuige sin, breithiúnas an 19 Nollaig 2024,
Tudmur,
C‑185/24 agus
C‑189/24, EU:C:2024:1036, mír 31 agus an cásdlí dá dtagraítear). Dá bhrí sin, ní dhéanann cúirt Ballstáit a léiríonn foráil de dhlí Ballstáit eile ar bhealach atá comhsheasmhach le dlí an Aontais níos mó ná mar atá sí i dteideal a thoimhdiú, i gcomhréir le prionsabal na muiníne frithpháirtí,
rud a dhéanfadh cúirteanna an Bhallstáit eile sin dá n‑iarrfaí orthu an fhoráil chéanna a léiriú.
90      Dá bhrí sin,
forchuirtear le prionsabal na muiníne frithpháirtí dualgas muiníne ar chúirteanna na mBallstát maidir le dlí an Aontais a chur i bhfeidhm i gceart sna Ballstáit eile. Go háirithe, i gcás ina gcuireann na cúirteanna sin dlí Ballstáit eile i bhfeidhm, i ndíospóid in ábhair shibhialta agus thráchtála, faoi rialacha Choinbhinsiún na Róimhe ar tháinig Rialachán na Róimhe I ina ionad, ní mór dóibh féachaint, i gcomhréir leis na prionsabail is infheidhme maidir le ról chúirt an fhóraim, le hábhar dhlí an Bhallstáit eile sin agus a léiriú ag cúirteanna an Bhallstáit eile sin a fhiosrú agus ní mór dóibh a thoimhdiú go bhfuil an dlí sin agus an léiriú sin comhsheasmhach le dlí an Aontais.
91      Dá bhrí sin, i gcás ina bhfuil amhras tromchúiseach ar chúirteanna Ballstáit maidir le comhréireacht reachtaíochta Ballstáit eile le Treoir a thrasuíonn sí, ní mór do na cúirteanna sin léiriú ceart na reachtaíochta a dhearbhú trí úsáid a bhaint, i gcás inarb iomchuí, as sásraí comhair bhreithiúnaigh, go háirithe sásraí chun faisnéis a fháil faoin dlí eachtrach, amhail an Gréasán Breithiúnach Eorpach a bunaíodh le Gníomhaíocht Chomhpháirteach 98/428/CGB ón gComhairle an 29 Meitheamh 1998 (IO 1998 L 191, lch. 4), nó an Coinbhinsiún Eorpach maidir le Faisnéis faoin Dlí Eachtrach an 7 Meitheamh 1968 (Sraith Chonarthaí de chuid na Náisiún Aontaithe, Iml. 720-II,
Uimh. 10346, lch. 147).
92      Má tá amhras fós ann, tá an deis ag na cúirteanna sin, nó tá sé d’oibleagáid orthu fiú, ag brath ar na himthosca, ceisteanna a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú. Chinn an Chúirt, i gcás ina bhfuil ceisteanna ann atá beartaithe chun a chur ar chumas cúirte Ballstáit measúnú a dhéanamh ar chomhoiriúnacht fhorálacha Ballstáit eile le dlí an Aontais, go bhféadfaidh sí Treoir a thabhairt maidir le léiriú dhlí an Aontais a chuirfidh ar chumas na cúirte sin an fhadhb dhlíthiúil atá os a comhair a réiteach (féach, chuige sin, breithiúnas an 23 Samhain 1989,
Eau de Cologne & Parfümerie-Fabrik 4711,
C‑150/88, EU:C:1989:594, mír 12 agus an cásdlí dá dtagraítear).
93      Leanann sé ó na breithnithe sin, i gcomhréir le prionsabal na muiníne frithpháirtí, gurb iad cúirteanna an Bhallstáit sin go príomha a dhéanann athbhreithniú ar chomhoiriúnacht dlí Ballstáit le dlí an Aontais agus, mar mhalairt air sin, cúirteanna Ballstát eile a bhféadfaí a iarraidh orthu an dlí náisiúnta lena mbaineann a chur i bhfeidhm maidir le díospóid os a gcomhair.
94      Más rud é, faoi rialacha Rialachán na Róimhe I nó, mar atá sna príomhimeachtaí, rialacha Choinbhinsiún na Róimhe, go n‑iarrtar ar chúirt de chuid Ballstáit dlí Ballstáit eile a chur i bhfeidhm maidir le díospóid os a comhair, ní mór di comhlíonadh dhlí an Aontais a áirithiú agus ceanglaítear uirthi, dá bhrí sin, amhail cúirt an Bhallstáit eile sin, an dlí náisiúnta lena mbaineann a chur i bhfeidhm i gcomhréir le dlí an Aontais agus, i gcás inarb iomchuí, gan aon fhoráil den dlí náisiúnta lena mbaineann a chur i bhfeidhm a mheasann sí nach féidir a chur i bhfeidhm i gcomhréir le dlí an Aontais.
95      Tá na breithnithe sin roimhe seo bailí freisin i gcás, mar atá sna príomhimeachtaí, ina n‑iarrtar ar chúirt de chuid Ballstáit reachtaíocht na Ríochta Aontaithe lena gcuirtear Airteagal 19 de Threoir 2006/54 a chur i bhfeidhm maidir le díospóid a bhí ar feitheamh ar dháta dheireadh na hidirthréimhse dá dtagraítear in Airteagal 126 den Chomhaontú um Tharraingt Siar, a bhaineann le gníomhartha idirdhealaithe líomhnaithe a tharla roimh an dáta sin i gcomhthéacs comhlíonadh conartha fostaíochta arna rialú ag dlí na Ríochta Aontaithe a tugadh i gcrích roimh dheireadh na hidirthréimhse dá dtagraítear in Airteagal 126 den Chomhaontú um Tharraingt Siar. Mar is léir ón bhfreagra ar an gcéad cheist, leanann Airteagal 19 de bheith infheidhme maidir leis an díospóid sin fiú tar éis dheireadh na tréimhse sin.
–       Athbhreithniú ag cúirteanna Ballstáit ar chomhlíonadh an phrionsabail nach mór an dlí náisiúnta a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais agus dlí Ballstáit eile á chur i bhfeidhm
96      Is léir ón ordú tarchuir agus ó na barúlacha i scríbhinn a cuireadh faoi bhráid na Cúirte, san achomharc ar phointe dlí a thug sí os comhair na cúirte a rinne an tarchur, go gcáineann an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí breithiúnas an Cour d’appel de Versailles (an Chúirt Achomhairc,
Versailles) as léiriú a bheith ann ar dhlí na Ríochta Aontaithe is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí nach bhfuil i gcomhréir le dlí an Aontais, go háirithe Treoir 2006/54.
97      Mar sin féin, i gcomhréir le cásdlí socair na cúirte a rinne an tarchur, dá dtagraítear san ordú tarchuir, ‘tá dlínse iomlán ag na cúirteanna a dhéanann breithniú ar shubstaint an cháis an dlí eachtrach a chur i bhfeidhm agus a léiriú’. Is léir freisin ón gcomhad atá os comhair na Cúirte go bhfuil ról na cúirte achomhairc teoranta d’athbhreithniú a dhéanamh ar earráid sa ráiteas ar chúiseanna agus ar shaobhadh an dlí eachtraigh, agus mar thoradh air sin go bhfuil sí teoranta d’athbhreithniú a dhéanamh ar lorg an chúirt atá ag breithniú ar an tsubstaint ábhar an dlí sin, gan é a bheith indéanta earráidí i léiriú nó i gcur i bhfeidhm an dlí sin a cháineadh.
98      Ag an éisteacht os comhair na Cúirte, shonraigh Rialtas na Fraince, cé, de réir chásdlí socair na cúirte a rinne an tarchur, go n‑aicmíonn an chúirt sin dlí Stáit eile mar ‘riail dlí’, go gcaitheann sí leis an dlí sin mar fhíoras, agus mar thoradh air sin, i gcás ina dtugtar díospóid os a comhair, i gcomhthéacs achomhairc ar phointe dlí, faoin dlí eachtrach sin, go bhfuil teorainn lena hathbhreithniú ar chomhoiriúnacht chur i bhfeidhm an dlí eachtraigh sin, ag na cúirteanna a dhéanann breithniú ar shubstaint an dlí sin, le dlí an Aontais.
99      Dá bhrí sin, dealraíonn sé, i gcás ina dtugtar díospóid os comhair na cúirte a rinne an tarchur idir daoine aonair arna rialú ag dlí Ballstáit eile nó ag Stát a ndéileáiltear amhlaidh leis, go bhfuil teorainn freisin leis an bhféidearthacht athbhreithniú a dhéanamh, i gcomhthéacs achomhairc ar phointe dlí, ar chomhoiriúnacht chur i bhfeidhm an dlí sin ag na cúirteanna a bhreithníonn an tsubstaint le dlí an Aontais.
100    Mar is léir ó na breithnithe roimhe seo, ní mór Airteagal 288 CFAE a léiriú sa chaoi, i gcás ina ndéanann cúirt de chuid Ballstáit dlí Ballstáit eile lena gcuirtear Treoir chun feidhme a léiriú agus a chur i bhfeidhm, go gceanglaítear uirthi, amhail agus a dlí féin á léiriú agus á chur i bhfeidhm aici, an prionsabal nach mór an dlí náisiúnta a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais a chomhlíonadh.
101    Mura ndéantar neamhaird ar an oibleagáid, a eascraíonn as an tríú mír d’Airteagal 288 CFAE, go gceanglaítear ar údaráis uile na mBallstát, lena n‑áirítear na cúirteanna, an toradh a fhorordaítear le Treoir a bhaint amach, ní féidir an t‑athbhreithniú a dhéanann an chúirt achomhairc mar fhreagairt ar phléadáil lena líomhnaítear léiriú, ag cúirt níos ísle, ar dhlí Ballstáit eile de shárú ar threoir a theorannú ar an bhforas amháin, mar riail ghinearálta, go gcaitheann an chúirt sin leis an dlí eachtrach ar an mbealach céanna mar fhíoras. Ní mór baint a bheith ag an athbhreithniú sin le comhlíonadh na hoibleagáide léiriú a dhéanamh ar an dlí náisiúnta ag an gcúirt íochtarach i gcomhréir leis an toradh a fhorordaítear leis an Treoir sin, atá ann, mar is léir ó mhíreanna 84 agus 94 den bhreithiúnas seo, gan beann ar cé acu an ag an bhfóram nó ag Ballstát eile atá an ceart chun léiriú a dhéanamh.
102    I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é an freagra ar an dara ceist nach mór Airteagal 288 CFAE a léiriú sa chaoi, nuair a dhéanann cúirt de chuid Ballstáit dlí Ballstáit eile a chuireann Treoir chun feidhme a léiriú agus a chur i bhfeidhm, go gceanglaítear uirthi, agus a dlí féin á léiriú agus á chur i bhfeidhm aici, an prionsabal nach mór an dlí náisiúnta a léiriú ar bhealach atá comhsheasmhach le dlí an Aontais a chomhlíonadh.
Costais
103    Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na pháirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Mór-Dhlísheomra) mar seo a leanas:
1.      Maidir le hAirteagal 50(3) CAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagail 126 agus 127 den Chomhaontú maidir le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a bheith ag tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach, arna fhormheas le Cinneadh (AE) 2020/135 ón gComhairle an 30 Eanáir 2020,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
níor chaith an comhaontú sin amhras ar infheidhmeacht Airteagal 19 de Threoir 2006/54/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2006 maidir le cur chun feidhme phrionsabal an chomhionannais deiseanna agus na córa comhionainne idir na fir agus na mná i gcúrsaí fostaíochta agus slí bheatha, maidir le díospóid a bhí ar feitheamh ag deireadh na hidirthréimhse, dá dtagraítear in Airteagal 126, a bhaineann le gníomhartha líomhnaithe idirdhealaithe a tharla roimh an dáta sin i bhfeidhmiú conartha fostaíochta arna rialú ag dlí na Ríochta Aontaithe.
2.      Maidir le hAirteagal 288 CFAE,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
nuair a dhéanann cúirt de chuid Ballstáit dlí Ballstáit eile a chuireann Treoir chun feidhme a léiriú agus a chur i bhfeidhm, go gceanglaítear uirthi, agus a dlí féin á léiriú agus á chur i bhfeidhm aici, an prionsabal nach mór an dlí náisiúnta a léiriú ar bhealach atá comhsheasmhach le dlí an Aontais a chomhlíonadh.
Sínithe
*      Teanga an cháis: an Fhraincis.