Προσωρινό κείμενο
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πέμπτο τμήμα)
της 12ης Μαρτίου 2026 (*)
« Αίτηση αναιρέσεως – Υπαλληλική υπόθεση – Έκτακτος υπάλληλος – Άρθρο 266 ΣΛΕΕ – Απόφαση εκδοθείσα προς εκτέλεση αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την οποία ακυρώνεται απόφαση περί μη ανανέωσης σύμβασης για αόριστο χρόνο και διατάσσεται η αποκατάσταση της προκληθείσας ζημίας – Προσφυγή ακυρώσεως και αγωγή αποζημιώσεως – Παραμόρφωση των στοιχείων της δικογραφίας – Άρθρο 151, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου – Αίτημα αφαιρέσεως ενός εγγράφου από τη δικογραφία – Εμπιστευτικότητα των επικοινωνιών μεταξύ δικηγόρων – Έκταση »
Στην υπόθεση C‑209/24 P,
με αντικείμενο αίτηση αναιρέσεως δυνάμει του άρθρου 56 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ασκήθηκε στις 17 Μαρτίου 2024,
VP, κάτοικος Μονάχου (Γερμανία), εκπροσωπούμενη από τους J. Menze και H. Tettenborn, Rechtsanwälte,
αναιρεσείουσα,
όπου ο έτερος διάδικος είναι το:
Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (Cedefop), εκπροσωπούμενο από τον T. Bontinck και την A. Guillerme, avocats,
καθού πρωτοδίκως,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),
συγκείμενο από τους M. L. Arastey Sahún (εισηγήτρια), πρόεδρο τμήματος, J. Passer, E. Regan, Δ. Γρατσία και B. Smulders, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: Α. Ράντος
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 12ης Ιουνίου 2025,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1        Με την αίτηση αναιρέσεως, η VP ζητεί την αναίρεση της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της 7ης Φεβρουαρίου 2024, VP κατά Cedefop (T‑563/22, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, EU:T:2024:72), με την οποία το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή-αγωγή της VP (στο εξής: προσφυγή), με αίτημα, αφενός, την ακύρωση της αποφάσεως του εκτελεστικού διευθυντή του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (Cedefop) της 17ης Δεκεμβρίου 2021 (στο εξής: επίδικη απόφαση) και της αποφάσεως της επιτροπής προσφυγών του Cedefop της 17ης Ιουνίου 2022 (στο εξής: απόφαση περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως) και, αφετέρου, την καταβολή χρηματικής ικανοποίησης ύψους 100 000 ευρώ για την ηθική βλάβη την οποία αυτή υποστηρίζει ότι υπέστη. Επιπλέον, η VP ζητεί να υποχρεωθεί το Cedefop να της καταβάλει χρηματική ικανοποίηση ύψους 5 000 000 ευρώ για την ηθική βλάβη την οποία αυτή υποστηρίζει ότι υπέστη.
Το ιστορικό της διαφοράς
2        Το ιστορικό της διαφοράς, το οποίο εκτέθηκε από το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 2 έως 15 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, μπορεί να συνοψισθεί ως εξής.
3        Η αναιρεσείουσα προσελήφθη από το Cedefop στις 16 Νοεμβρίου 2007 ως έκτακτη υπάλληλος για να ασκήσει καθήκοντα νομικού συμβούλου. Η σύμβασή της ανανεώθηκε μέχρι τις 15 Νοεμβρίου 2017.
4        Στις 10 Μαρτίου 2017 η αναιρεσείουσα υπέβαλε στον τότε εκτελεστικό διευθυντή του Cedefop αίτηση ανανέωσης της σύμβασής της, βάσει του άρθρου 90, παράγραφος 1, του Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: ΚΥΚ), το οποίο εφαρμόζεται στους εκτάκτους υπαλλήλους δυνάμει του άρθρου 46 του Καθεστώτος που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: αίτηση ανανέωσης της σύμβασης).
5        Με απόφαση της 12ης Μαΐου 2017, ο εκτελεστικός διευθυντής απέρριψε την αίτηση αυτή και ενημέρωσε την αναιρεσείουσα ότι η σύμβασή της δεν επρόκειτο να ανανεωθεί.
6        Με απόφαση της 1ης Δεκεμβρίου 2017, η επιτροπή προσφυγών του Cedefop (στο εξής: επιτροπή προσφυγών) απέρριψε την διοικητική ένσταση που υπέβαλε η αναιρεσείουσα κατά της αποφάσεως της 12ης Μαΐου 2017.
7        Με απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 2020, VP κατά Cedefop (T‑187/18, στο εξής: ακυρωτική δικαστική απόφαση, EU:T:2020:613), το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε την απόφαση της 12ης Μαΐου 2017 (σημείο 1 του διατακτικού) καθώς και την απόφαση της 1ης Δεκεμβρίου 2017 (σημείο 2 του διατακτικού) (στο εξής, από κοινού: ακυρωθείσες αποφάσεις). Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο υποχρέωσε το Cedefop να καταβάλει το ποσό των 30 000 ευρώ προς αποκατάσταση της υλικής ζημίας που υπέστη η αναιρεσείουσα (σημείο 3 του διατακτικού), καθώς και το ποσό των 10 000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση για την ηθική της βλάβη (σημείο 4 του διατακτικού). Το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή-αγωγή κατά τα λοιπά (σημείο 5 του διατακτικού) και καταδίκασε το Cedefop στα δικαστικά έξοδα (σημείο 6 του διατακτικού).
8        Από το σκεπτικό της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η απόφαση της 12ης Μαΐου 2017 ενείχε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως καθόσον παρέθεσε ως δικαιολογητικό λόγο του μέτρου αυτού τη σχεδιαζόμενη κατάργηση της νομικής υπηρεσίας του Cedefop. Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι δεν μπορούσε να αποκλειστεί το ενδεχόμενο η απόφαση αυτή να στηριζόταν σε διαφορετικό λόγο, ο οποίος συνίστατο στην απώλεια εμπιστοσύνης του εκτελεστικού διευθυντή του Cedefop προς την αναιρεσείουσα. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η εν λόγω απόφαση, κατά το μέρος που στηριζόταν στην εν λόγω απώλεια εμπιστοσύνης, προσέβαλλε το δικαίωμα ακροάσεως και
τα δικαιώματα άμυνας και αντέβαινε στο άρθρο 26 του ΚΥΚ.
9        Στις 8 Ιανουαρίου 2021 η αναιρεσείουσα κάλεσε το Cedefop να εκτελέσει την ακυρωτική δικαστική απόφαση, σύμφωνα με το άρθρο 266 ΣΛΕΕ (στο εξής: αίτημα εκτέλεσης της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως). Στο πλαίσιο αυτό, ζήτησε από το Cedefop να ανανεώσει τη σύμβασή της για αόριστο χρόνο από τις 16 Νοεμβρίου 2017.
10      Με έγγραφο της 2ας Μαρτίου 2021, ο τότε εκτελεστικός διευθυντής του Cedefop απάντησε στην αναιρεσείουσα ότι η εκτέλεση της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως επέβαλλε μόνον την καταβολή 40 000 ευρώ προς αποκατάσταση της υλικής ζημίας και ικανοποίηση της ηθικής βλάβης που υπέστη η αναιρεσείουσα, πλέον των δικαστικών εξόδων, δεδομένου ότι τα αποτελέσματα της διαπιστωθείσας από το Γενικό Δικαστήριο παρανομίας αντισταθμίζονταν με την καταβολή της αποζημιώσεως αυτής.
11      Στις 28 Απριλίου 2021 η αναιρεσείουσα υπέβαλε διοικητική ένσταση, βάσει του άρθρου 90, παράγραφος 2, του ΚΥΚ, κατά της αποφάσεως της 2ας Μαρτίου 2021. Υποστήριξε εκ νέου ότι το Cedefop δεν είχε εκτελέσει τα σημεία 1 και 2 του διατακτικού της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως.
12      Στις 29 Ιουλίου 2021 ο πρόεδρος της επιτροπής προσφυγών απέστειλε στην αναιρεσείουσα έγγραφο με το οποίο επισήμανε ότι η εν λόγω επιτροπή είχε αποφασίσει, κατά τη συνεδρίαση της 16ης Ιουλίου 2021, να κάνει δεκτή την από 28 Απριλίου 2021 διοικητική ένστασή της και «να ακυρώσει» την εν λόγω απόφαση της 2ας Μαρτίου 2021, για τον λόγο ότι δεν είχε παρασχεθεί στην αναιρεσείουσα η δυνατότητα να διατυπώσει παρατηρήσεις επ’ αυτής.
13      Στις 7 Σεπτεμβρίου 2021 ο εκτελεστικός διευθυντής του Cedefop απηύθυνε στην αναιρεσείουσα έγγραφο με το οποίο την ενημέρωσε ότι, αποφαινόμενος εκ νέου κατόπιν της μνημονευθείσας στην προηγούμενη σκέψη αποφάσεως της επιτροπής προσφυγών, δεν σκόπευε να λάβει τα πρόσθετα μέτρα που είχε ζητήσει η αναιρεσείουσα, μεταξύ άλλων με το αίτημά της περί εκτέλεσης της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως, δεδομένου ότι, κατά την άποψή του, η ακυρωτική δικαστική απόφαση είχε ήδη εκτελεστεί πλήρως. Προκειμένου να σεβαστεί το δικαίωμα ακροάσεως της αναιρεσείουσας, την κάλεσε να υποβάλει τις παρατηρήσεις της επί της αποφάσεως την οποία αυτός σκόπευε να εκδώσει.
14      Προς απάντηση στο έγγραφο αυτό, η αναιρεσείουσα υπέβαλε τις παρατηρήσεις της στις 15 Οκτωβρίου 2021.
15      Με την επίδικη απόφαση, η οποία εκδόθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 2021, ο εκτελεστικός διευθυντής του Cedefop επισήμανε στην αναιρεσείουσα ότι, δεδομένου ότι ο οργανισμός αυτός είχε καταβάλει το σύνολο των ποσών των οποίων η καταβολή είχε διαταχθεί από το Γενικό Δικαστήριο με την ακυρωτική δικαστική απόφαση, δεν συνέτρεχε λόγος να ληφθούν πρόσθετα μέτρα προς εκτέλεση της αποφάσεως αυτής.
16      Στις 3 Μαρτίου 2022 η αναιρεσείουσα υπέβαλε διοικητική ένσταση κατά της αποφάσεως αυτής, η οποία απορρίφθηκε με την απόφαση περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως.
Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
17      Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 2 Σεπτεμβρίου 2022, η νυν αναιρεσείουσα ζήτησε την ακύρωση της επίδικης αποφάσεως και της αποφάσεως περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως, την καταβολή χρηματικής ικανοποιήσεως για την ηθική βλάβη την οποία ότι υποστήριξε ότι υπέστη λόγω των αποφάσεων αυτών και την καταδίκη του Cedefop στα δικαστικά έξοδα.
18      Προς στήριξη των ακυρωτικών
αιτημάτων της, η αναιρεσείουσα προέβαλε πέντε λόγους ακυρώσεως, εκ των οποίων ο πρώτος αφορούσε αναρμοδιότητα της επιτροπής προσφυγών, ο δεύτερος παράβαση του άρθρου 266 ΣΛΕΕ και πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως, ο τρίτος παράβαση του καθήκοντος μέριμνας, ο τέταρτος παραβίαση των αρχών της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, της ίσης μεταχείρισης και της απαγόρευσης των διακρίσεων και ο πέμπτος κατάχρηση εξουσίας.
19      Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, η αναιρεσείουσα παραιτήθηκε από τον πρώτο λόγο ακυρώσεως.
20      Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τους τέσσερις άλλους λόγους ακυρώσεως ως αβάσιμους.
21      Όσον αφορά, ιδίως, τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως, ο οποίος αφορούσε παράβαση του άρθρου 266 ΣΛΕΕ και πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως, το Γενικό Δικαστήριο, αφού επισήμανε, στη σκέψη 34 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το Cedefop ήταν υποχρεωμένο, προς εκτέλεση της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως, να επανεξετάσει την αίτηση ανανέωσης της σύμβασης και να εκδώσει νέα απόφαση προς αντικατάσταση των ακυρωθεισών αποφάσεων, έκρινε, στη σκέψη 38 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το Cedefop είχε συμμορφωθεί προς την υποχρέωση αυτή, δεδομένου ότι, όπως προέκυπτε από την αιτιολογία της αποφάσεως περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως, είχε εξετάσει, κατά το στάδιο της εξέτασης της διοικητικής ενστάσεως της αναιρεσείουσας, αν έπρεπε να γίνει δεκτό το αίτημα αυτό και είχε κρίνει, κατά το πέρας της εξετάσεως αυτής, ότι δεν συνέτρεχε λόγος επανένταξης της αναιρεσείουσας στην υπηρεσία, για λόγους σχετικούς με την εσωτερική οργάνωση του οργανισμού αυτού.
22      Στις σκέψεις 43 και 44 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε, αφενός, ότι η αναιρεσείουσα δεν είχε αμφισβητήσει τη βασιμότητα της αιτιολογίας περί μεταβολής της εσωτερικής οργανώσεως του Cedefop και, αφετέρου, ότι η αιτιολογία αυτή αρκούσε αφ’ εαυτής για να δικαιολογήσει την απόφαση περί μη ανανέωσης της σύμβασης της αναιρεσείουσας.
Τα αιτήματα των διαδίκων στην αναιρετική διαδικασία
23      Με την αίτηση αναιρέσεως, η VP ζητεί από το Δικαστήριο:
–        να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση,
–        να υποχρεώσει το Cedefop να της καταβάλει χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη την οποία αυτή υποστηρίζει ότι υπέστη, εκτιμώμενη κατά δίκαιη κρίση σε 5 000 000 ευρώ, και
–        να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα τόσο της αναιρετικής διαδικασίας όσο και της διαδικασίας ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
24      Το Cedefop ζητεί από το Δικαστήριο:
–        να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως,
–        να καταδικάσει την VP στα δικαστικά έξοδα.
Επί του αιτήματος αφαίρεσης εγγράφου από τη δικογραφία
Επιχειρηματολογία των διαδίκων
25      Με το υπόμνημα επί της αιτήσεως αναιρέσεως, το Cedefop ζήτησε, βάσει του άρθρου 151 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, την αφαίρεση από τη δικογραφία της αλληλογραφίας που περιλαμβάνεται στο παράρτημα C.1 της αιτήσεως αναιρέσεως (στο εξής: παράρτημα C.1).
26      Κατά το Cedefop, επειδή το παράρτημα C.1 περιέχει μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου το οποίο απεστάλη στις 2 Απριλίου 2021 και στο οποίο αναπαράγεται αυτολεξεί μια επιστολή την οποία απέστειλε, σε μη προσδιοριζόμενη ημερομηνία, ο νομικός του σύμβουλος στην πρώην νομική σύμβουλο της αναιρεσείουσας, αφορώσα τη δυνατότητα διεξαγωγής συζητήσεων μεταξύ των διαδίκων με σκοπό τον φιλικό διακανονισμό της διαφοράς (στο εξής: επιστολή του νομικού συμβούλου του Cedefop), καλύπτεται, στο σύνολό του, από την προστασία της εμπιστευτικότητας της αλληλογραφίας μεταξύ δικηγόρων δυνάμει των βελγικών κανόνων δεοντολογίας, οι οποίοι κατέστησαν υποχρεωτικοί από τον Βέλγο νομοθέτη. Η προστασία του απορρήτου της επικοινωνίας μεταξύ δικηγόρων και πελατών, η οποία αναγνωρίζεται από τη νομολογία του Δικαστηρίου και του Γενικού Δικαστηρίου, καλύπτει και την αλληλογραφία μεταξύ δικηγόρων, όταν το εθνικό δίκαιο αναγνωρίζει την προστασία της εμπιστευτικότητας της αλληλογραφίας αυτής.
27      Η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι το αίτημα αυτό είναι απαράδεκτο για τον λόγο ότι δεν υποβλήθηκε με χωριστό δικόγραφο, κατά παράβαση του άρθρου 151 του Κανονισμού Διαδικασίας.
28      Εξάλλου,
η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι το εν λόγω αίτημα είναι αβάσιμο διότι, αφενός, η νομολογία την οποία επικαλείται το Cedefop δεν είναι κρίσιμη για να τεκμηριώσει την ύπαρξη του προβαλλόμενου «επαγγελματικού απορρήτου μεταξύ δικηγόρων» και, εν πάση περιπτώσει,
οι προϋποθέσεις που θέτει η νομολογία αυτή δεν πληρούνται. Αφετέρου, το παράρτημα C.1 αποτελεί ουσιώδες αποδεικτικό στοιχείο για τους σκοπούς της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
29      Κατά πρώτον, επισημαίνεται ότι, όπως προκύπτει από το άρθρο 151, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, μόνον αν ένας διάδικος ζητήσει από το Δικαστήριο να κρίνει επί ενστάσεως ή παρεμπίπτοντος ζητήματος χωρίς να εισέλθει στην ουσία οφείλει ο διάδικος αυτός να υποβάλει την εν λόγω αίτηση με χωριστό δικόγραφο. Επομένως, το Cedefop θα έπρεπε να είχε υποβάλει με χωριστό δικόγραφο το αίτημά του περί αφαίρεσης του παραρτήματος C.1 μόνον αν ο οργανισμός αυτός είχε ζητήσει από το Δικαστήριο να αποφανθεί επί της εν λόγω αίτησης χωρίς να εισέλθει στην ουσία, όπερ δεν συνέβη. Ως εκ τούτου, η ένσταση περί απαραδέκτου του εν λόγω αιτήματος την οποία προέβαλε η αναιρεσείουσα πρέπει να απορριφθεί.
30      Κατά δεύτερον, υπενθυμίζεται ότι η αρχή της ισότητας των όπλων, η οποία αποτελεί απόρροια αυτής καθεαυτήν της έννοιας της δίκαιης δίκης, όπως αυτή κατοχυρώνεται, μεταξύ άλλων, στο άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης), συνεπάγεται την υποχρέωση να παρέχεται σε κάθε διάδικο εύλογη δυνατότητα να εκθέσει την άποψή του, συμπεριλαμβανομένων των αποδεικτικών στοιχείων του, υπό συνθήκες που δεν τον περιάγουν σε σαφώς μειονεκτική θέση έναντι του αντιδίκου του (απόφαση της 12ης Ιουλίου 2022, Nord Stream 2 κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, C‑348/20 P, EU:C:2022:548, σκέψη 128 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
31      Εξάλλου, το Δικαστήριο έχει καθιερώσει την αρχή της ελεύθερης εκτίμησης των αποδείξεων από τον δικαστή της Ένωσης, από την οποία προκύπτει, μεταξύ άλλων, ότι το παραδεκτό αποδεικτικού στοιχείου που προσκομίστηκε εγκαίρως δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ενώπιον του δικαστή αυτού παρά μόνον
επί της βάσεως ότι το στοιχείο αυτό αποκτήθηκε ή προσκομίστηκε παρατύπως (πρβλ. απόφαση της 12ης Ιουλίου 2022, Nord Stream 2 κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, C‑348/20 P, EU:C:2022:548, σκέψη 129 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
32      Όταν αποδεικνύεται ότι ένα αποδεικτικό στοιχείο αποκτήθηκε ή προσκομίστηκε παρατύπως, ο δικαστής της Ένωσης μπορεί να το κηρύξει παραδεκτό μόνον αν, κατόπιν στάθμισης μεταξύ των συμφερόντων του προσφεύγοντος που προσκόμισε τα αποδεικτικά αυτά στοιχεία, λαμβανομένης υπόψη, μεταξύ άλλων, της χρησιμότητάς τους για την εκτίμηση του βασίμου της ασκηθείσας από τον προσφεύγοντα προσφυγής, και των συμφερόντων του αντιδίκου τα οποία η διατήρηση στον φάκελο των εν λόγω αποδεικτικών στοιχείων θα μπορούσε να θίξει συγκεκριμένα και ουσιαστικά, προκύπτει ότι υπερτερούν τα πρώτα (πρβλ. απόφαση της 12ης Ιουλίου 2022, Nord Stream 2 κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, C‑348/20 P, EU:C:2022:548, σκέψη 131).
33      Εν προκειμένω, από το παράρτημα C.1 προκύπτει ότι, αφενός, στις 30 Μαρτίου 2021, η πρώην νομική σύμβουλος της αναιρεσείουσας ενημέρωσε την αναιρεσείουσα και τον νέο νομικό της σύμβουλο ότι η επιστολή του νομικού συμβούλου του Cedefop ήταν εμπιστευτική και ότι, αφετέρου, η εν λόγω πρώην νομική σύμβουλος της αναιρεσείουσας της γνωστοποίησε το περιεχόμενο της επιστολής αυτής μόνον αφού, την 1η Απριλίου 2021, η αναιρεσείουσα της δήλωσε ότι «ως δικηγόρος και πελάτις σας, επαναλαμβάνω ότι οι παρασχεθείσες πληροφορίες παραμένουν απολύτως εμπιστευτικές».
34      Δεδομένου ότι η ίδια η αναιρεσείουσα είχε αναγνωρίσει, κατά τα άνω, την εμπιστευτικότητα του περιεχομένου της επιστολής του νομικού συμβούλου του Cedefop και είχε αναλάβει επισήμως την υποχρέωση να τη σεβαστεί, η προσκόμιση, στο στάδιο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, του μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που αναπαρήγε το περιεχόμενο της επιστολής αυτής καθιστά πλημμελή την εν λόγω προσκόμιση αποδεικτικών στοιχείων.
35      Λαμβανομένου
δε υπόψη ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν στηρίχθηκε στο έγγραφο αυτό ή στο μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που αναπαρήγε το περιεχόμενό του, για να δικαιολογήσει την απόφασή του και ότι ένα τέτοιο έγγραφο δεν φαίνεται να κατέχει κεντρική θέση στην επιχειρηματολογία που προέβαλε η αναιρεσείουσα, τα συμφέροντα της αναιρεσείουσας να διατηρηθεί το έγγραφο αυτό στη δικογραφία δεν είναι ικανά να υπερισχύσουν των συμφερόντων του Cedefop να τηρηθεί η εμπιστευτικότητα του εν λόγω εγγράφου.
36      Επομένως και λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι τα λοιπά στοιχεία που περιλαμβάνονται στο παράρτημα C.1 συνδέονται με το πλαίσιο εντός του οποίου απεστάλη στην αναιρεσείουσα το μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της 2ας Απριλίου 2021, πρέπει να γίνει δεκτό το αίτημα του Cedefop και να αφαιρεθεί το παράρτημα C.1 από τη δικογραφία.
Επί της αιτήσεως αναιρέσεως
37      Προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα προβάλλει εννέα λόγους.
38      Ο πρώτος λόγος αναιρέσεως αφορά παραμόρφωση των στοιχείων της δικογραφίας. Ο δεύτερος λόγος αφορά παράβαση της υποχρέωσης αυτεπάγγελτου ελέγχου της αρμοδιότητας της επιτροπής προσφυγών να εκδώσει απόφαση σχετική με την εκτέλεση της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως. Ο τρίτος λόγος αφορά την παράλειψη διαπίστωσης τέτοιας αναρμοδιότητας της επιτροπής προσφυγών. Ο τέταρτος λόγος αφορά παραβίαση της αρχής του «δικαστηρίου που έχει συσταθεί νομίμως», η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 47 του Χάρτη. Ο πέμπτος λόγος αφορά αναρμοδιότητα για την αναίρεση της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως. Ο έκτος λόγος αφορά παράβαση του άρθρου 266 ΣΛΕΕ. Ο έβδομος λόγος αφορά παράβαση των αποφάσεων της 25ης Οκτωβρίου 2013, Επιτροπή κατά Μοσχονάκη (T‑476/11 P, EU:T:2013:557), και της 16ης Οκτωβρίου 2019, ZV κατά Επιτροπής (T‑684/18, EU:T:2019:748). Ο όγδοος λόγος στηρίζεται σε παράβαση της υποχρέωσης αιτιολογήσεως. Ο ένατος λόγος αφορά παραβίαση του δικαιώματος ακροάσεως, το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 47 του Χάρτη.
39      Με την αίτηση αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα ζητεί επίσης να υποχρεωθεί το Cedefop να της καταβάλει χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη την οποία αυτή υποστηρίζει ότι υπέστη λόγω της συνεχιζόμενης άρνησης του οργανισμού αυτού να εκτελέσει την ακυρωτική δικαστική απόφαση, καθοριζόμενη κατά δίκαιη κρίση σε 5 εκατομμύρια ευρώ.
Επί του παραδεκτού του αιτήματος επιδίκασης αποζημίωσης
40      Κατά το άρθρο 169, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, «[τα] αιτήματα της αναιρέσεως έχουν ως αντικείμενο την ολική ή μερική αναίρεση της αποφάσεως ή διατάξεως του Γενικού Δικαστηρίου, όπως αυτή περιλαμβάνεται στο διατακτικό της». Επιπλέον, κατά το άρθρο 170, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, τα αιτήματα της αναιρέσεως έχουν ως αντικείμενο, αν αυτή κριθεί βάσιμη, την ολική ή μερική αποδοχή των αιτημάτων που υποβλήθηκαν πρωτοδίκως, αποκλειομένης της υποβολής νέου αιτήματος.
41      Εν προκειμένω, με το δεύτερο αίτημα αιτήσεως αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα ζητεί να υποχρεωθεί το Cedefop να της καταβάλει χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη την οποία αυτή υποστηρίζει ότι υπέστη λόγω της συνεχιζόμενης άρνησης του οργανισμού αυτού να εκτελέσει την ακυρωτική δικαστική απόφαση, καθοριζόμενη κατά δίκαιη κρίση σε 5 εκατομμύρια ευρώ.
42      Ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, όμως, η αναιρεσείουσα ζήτησε να υποχρεωθεί το Cedefop να της καταβάλει χρηματική ικανοποίηση για την εν λόγω ηθική βλάβη, την οποία αποτιμούσε τότε σε 100 000 ευρώ κατά δίκαιη κρίση.
43      Επομένως, το δεύτερο αίτημα της αιτήσεως αναιρέσεως της αναιρεσείουσας συνιστά νέο αίτημα, στο μέτρο που, με το αίτημα αυτό η αναιρεσείουσα ζητεί χρηματική ικανοποίηση ποσού μεγαλύτερου από το ποσό των 100 000 ευρώ, το οποίο ζήτησε πρωτοδίκως να της καταβληθεί για τον ίδιο λόγο. Επομένως, το εν λόγω αίτημα είναι απαράδεκτο κατά το μέτρο αυτό, υπό την επιφύλαξη της δυνατότητας του Δικαστηρίου, σε περίπτωση που η αίτηση αναιρέσεως κριθεί βάσιμη, να ασκήσει την πλήρη δικαιοδοσία την οποία απονέμει στον δικαστή της Ένωσης το άρθρο 91,
παράγραφος 1, του ΚΥΚ στις χρηματικές διαφορές.
Επί της ουσίας
Επί του πρώτου λόγου αναιρέσεως
–       Επιχειρηματολογία των διαδίκων
44      Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, ο οποίος βάλλει κατά των σκέψεων 22, 37 και 38 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η αναιρεσείουσα υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι το Γενικό Δικαστήριο, κρίνοντας ότι η απόφαση περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως συνιστούσε απόφαση σχετική με την εφαρμογή της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως και, συγκεκριμένα, απόφαση εκδοθείσα προς αντικατάσταση των ακυρωθεισών αποφάσεων, παραμόρφωσε τα στοιχεία της δικογραφίας, και ειδικότερα την απόφαση περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως.
45      Η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι, για να καταλήξει στο συμπέρασμα αυτό, το Γενικό Δικαστήριο στηρίχθηκε στο γεγονός ότι, με την απόφαση περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως, η επιτροπή προσφυγών αναφέρθηκε σε εκτιμήσεις σχετικές με την εσωτερική λειτουργία του Cedefop. Εντούτοις, κατά την αναιρεσείουσα, η μόνη μνεία της εσωτερικής οργάνωσης του Cedefop στην απόφαση περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως
περιλαμβάνεται στη σελίδα 16. Η αναιρεσείουσα αμφισβητεί όμως ότι μπορεί, βάσει της μνείας αυτής, να κριθεί ότι η επιτροπή προσφυγών εξέδωσε κατ’ αυτόν τον τρόπο απόφαση προς αντικατάσταση των ακυρωθεισών αποφάσεων.
46      Επιπλέον, η δικογραφία της υπό κρίση υπόθεσης δεν περιέχει κανένα στοιχείο από το οποίο να προκύπτει ότι το Cedefop είχε την πρόθεση να λάβει, ή ότι πράγματι έλαβε, απόφαση προς αντικατάσταση των ακυρωθεισών αποφάσεων. Αντιθέτως, κατά την αναιρεσείουσα, από τη δικογραφία αυτή προκύπτει μόνον η συνεχιζόμενη άρνηση του Cedefop να λάβει τέτοια απόφαση.
47      Το Cedefop υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο ορθώς επισήμανε ότι, με την απόφαση περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως, η επιτροπή προσφυγών έκρινε, πρώτον, ότι με την ακυρωτική δικαστική απόφαση το Γενικό Δικαστήριο δεν είχε λάβει θέση επί του ζητήματος της εσωτερικής οργάνωσης του Cedefop ή της επανασύστασης της νομικής υπηρεσίας, δεύτερον, ότι οι συζητήσεις σχετικά με την επαναφορά της θέσης εσωτερικού νομικού συμβούλου που διεξήχθησαν το 2021 δεν είχαν σχέση με τη συγκεκριμένη περίπτωση της αναιρεσείουσας και, τρίτον, ότι η διαδικασία πρόσληψης εσωτερικού νομικού συμβούλου συνδεόταν στενά με το αποτέλεσμα της διαδικασίας πρόσληψης νέου διευθυντή ανθρώπινων
πόρων.
48      Πλην όμως, κατά την αναιρεσείουσα, επί τη βάσει όλων αυτών των πραγματικών στοιχείων, τα οποία περιλαμβάνονταν στις σελίδες 16 έως 17 της αποφάσεως περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως, η επιτροπή προσφυγών κατέληξε ρητώς στο συμπέρασμα ότι «το Cedefop [σκόπευε] να αναδιοργανώσει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργ[ούσε] η νομική υπηρεσία, με σκοπό τον περιορισμό των κινδύνων, χωρίς να έχει πρόθεση επαναφοράς προσώπων ή προηγούμενων μορφών οργανώσεως της εργασίας».
49      Κατά συνέπεια, η επιτροπή προσφυγών επισήμανε σαφώς στην αναιρεσείουσα ότι, κυρίως, θεωρούσε ότι το Cedefop δεν ήταν οπωσδήποτε υποχρεωμένο να επανεξετάσει την αίτηση ανανέωσης της σύμβασης, δεδομένου ότι ο οργανισμός αυτός είχε εκτελέσει πλήρως την ακυρωτική δικαστική απόφαση με την καταβολή χρηματικής αποζημιώσεως για το σύνολο της ζημίας που υπέστη η αναιρεσείουσα λόγω των ακυρωθεισών αποφάσεων, και ότι, επικουρικώς, είχε εντούτοις εξετάσει το αίτημα αυτό και το είχε απορρίψει για τους λόγους που εκτίθενται στις σκέψεις 47 και 48 της παρούσας αποφάσεως.
50      Με το υπόμνημα απαντήσεως, η αναιρεσείουσα υπογραμμίζει ότι, αντιθέτως προς όσα επανειλημμένως υποστήριξε το Cedefop στις υποθέσεις επί των οποίων εκδόθηκαν η διάταξη της 20ής Μαΐου 2022, VP κατά Cedefop (T‑534/21, EU:T:2022:327) και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, ο οργανισμός αυτός ισχυρίζεται για πρώτη φορά κατ’ αναίρεση ότι εκδόθηκε απόφαση σε αντικατάσταση των ακυρωθεισών αποφάσεων, χωρίς να προσκομίζει αποδεικτικά στοιχεία προς στήριξη του ισχυρισμού αυτού.
51      Με το υπόμνημα ανταπαντήσεως, το Cedefop υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν παραμόρφωσε τα πραγματικά περιστατικά, διότι απλώς αναφέρθηκε στο σαφές περιεχόμενο της αποφάσεως περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως, χωρίς να επιχειρήσει να το ερμηνεύσει.
–       Εκτίμηση του Δικαστηρίου
52      Κατά πάγια νομολογία, παραμόρφωση των αποδεικτικών στοιχείων υφίσταται όταν το Γενικό Δικαστήριο υπερέβη προδήλως τα όρια της εύλογης εκτιμήσεως των στοιχείων αυτών. Η παραμόρφωση πρέπει να προκύπτει κατά τρόπο πρόδηλο από τα στοιχεία της δικογραφίας, χωρίς να χρειάζεται να πραγματοποιηθεί νέα εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων. Συναφώς, δεν αρκεί να αποδειχθεί ότι ένα έγγραφο θα μπορούσε να τύχει διαφορετικής ερμηνείας από εκείνη που δέχθηκε το Γενικό Δικαστήριο (απόφαση της 5ης Μαρτίου 2024, Kočner κατά Ευρωπόλ, C‑755/21 P, EU:C:2024:202, σκέψη 96 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
53      Προκειμένου να εξακριβωθεί το βάσιμο του υπό κρίση λόγου αναιρέσεως, υπενθυμίζεται ότι, στη σκέψη 34 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο, βάσει της νομολογίας που μνημονεύεται στις σκέψεις 31 έως 33 της αποφάσεως αυτής, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το Cedefop ήταν υποχρεωμένο, προς εκτέλεση της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως, να επανεξετάσει την αίτηση ανανέωσης της σύμβασης και να λάβει απόφαση προς αντικατάσταση των ακυρωθεισών αποφάσεων.
54      Συναφώς, στις σκέψεις 35 έως 38 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο, στηριζόμενο στα στοιχεία της αιτιολογίας της αποφάσεως περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως που συνοψίζονται στη σκέψη 37 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, έκρινε ότι το Cedefop είχε συμμορφωθεί προς την υποχρέωση αυτή, δεδομένου ότι, με την απόφαση περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως, η επιτροπή προσφυγών είχε, αφενός, επιβεβαιώσει το συμπέρασμα στο οποίο είχε καταλήξει ο εκτελεστικός διευθυντής του Cedefop όταν εξέδωσε την επίδικη απόφαση, ότι δηλαδή, κατόπιν της καταβολής των αποζημιώσεων τις οποίες είχε υποχρεωθεί να καταβάλει ο οργανισμός αυτός με την ακυρωτική δικαστική απόφαση, η εν λόγω δικαστική απόφαση είχε εκτελεστεί πλήρως και, κατά συνέπεια το Cedefop δεν όφειλε να λάβει κανένα άλλο πρόσθετο
εκτελεστικό μέτρο, αλλά και, αφετέρου, είχε επανεξετάσει την αίτηση ανανέωσης της σύμβασης και την είχε απορρίψει για λόγους σχετικούς με την εσωτερική οργάνωση του Cedefop, εκδίδοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο απόφαση προς αντικατάσταση των ακυρωθεισών αποφάσεων. Όπως προκύπτει από τη σκέψη 43 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, κατά το Γενικό Δικαστήριο, η τελευταία αυτή απόφαση στηριζόταν, ειδικότερα, στην εκτίμηση ότι το Cedefop σκόπευε να μεταβάλει την εσωτερική του οργάνωση και να αναδιοργανώσει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούσε η νομική υπηρεσία εντός του.
55      Επομένως, από τις σκέψεις της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως που μνημονεύονται στην προηγούμενη σκέψη προκύπτει ότι, κατά το Γενικό Δικαστήριο, κατόπιν του αιτήματος εκτέλεσης της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως, το Cedefop, αφενός, αρνήθηκε να ικανοποιήσει το αίτημα αυτό, με την αιτιολογία ότι έκρινε ότι η ακυρωτική δικαστική απόφαση είχε ήδη εκτελεστεί πλήρως και ότι, ως εκ τούτου, δεν συνέτρεχε λόγος να ληφθεί άλλο πρόσθετο εκτελεστικό μέτρο, όπως η επανεξέταση της αίτησης περί ανανέωσης της σύμβασης και, κατά μείζονα λόγο, η πραγματική ανανέωση της σύμβασης αυτής, και συγχρόνως, αφετέρου, έδωσε εντούτοις συνέχεια
στην αίτηση αυτή σε κάποιο βαθμό, δεδομένου ότι επανεξέτασε την αίτηση ανανέωσης της σύμβασης, αλλά την απέρριψε για λόγους σχετικούς με την εσωτερική οργάνωση του Cedefop. Ενεργώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο οργανισμός εξέδωσε απόφαση προς αντικατάσταση των ακυρωθεισών αποφάσεων, η οποία συνιστά μέτρο εκτέλεσης της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως.
56      Επισημαίνεται ότι από την απλή ανάγνωση της αποφάσεως περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως μπορεί να διαπιστωθεί ότι, όπως ορθώς υποστηρίζει η αναιρεσείουσα, οι εκτιμήσεις που περιλαμβάνονται στη σκέψη 37 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, βάσει των οποίων το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι το Cedefop είχε εκδώσει απόφαση σε αντικατάσταση των ακυρωθεισών αποφάσεων, μπορούσαν να προέλθουν μόνον από το τμήμα της αιτιολογίας της αποφάσεως περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως, το οποίο αρχίζει στην τέταρτη παράγραφο της σελίδας 16 της αποφάσεως αυτής και τελειώνει στη δεύτερη παράγραφο της σελίδας 17 και με το οποίο η επιτροπή προσφυγών δικαιολόγησε την απόρριψη του στηριζόμενου σε παράβαση του άρθρου 266 ΣΛΕΕ
λόγου ακυρώσεως τον οποίο προέβαλε η αναιρεσείουσα με τη διοικητική της ένσταση. Πράγματι, μόνο στο τμήμα αυτό της αιτιολογίας της αποφάσεως περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως, το οποίο περιλαμβάνει συνολικά τέσσερις παραγράφους (στο εξής: επίμαχο τμήμα της αιτιολογίας), γίνεται αναφορά σε τέτοιες εκτιμήσεις.
57      Ειδικότερα, από το επίμαχο τμήμα της αιτιολογίας προκύπτει ότι, προκειμένου να κρίνει, στις σκέψεις 37, 38 και 43 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το Cedefop είχε εκδώσει απόφαση προς αντικατάσταση των ακυρωθεισών αποφάσεων βασιζόμενο σε εκτιμήσεις σχετικές με την εσωτερική του οργάνωση, το Γενικό Δικαστήριο στηρίχθηκε κατ’ ανάγκην μόνο στη δεύτερη παράγραφο της σελίδας 17 της αποφάσεως περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως, η οποία αποτελεί την τέταρτη και τελευταία παράγραφο του επίμαχου τμήματος της αιτιολογίας. Πράγματι, στην παράγραφο αυτή, η επιτροπή προσφυγών επισήμανε, συγκεκριμένα, τα εξής: «[β]άσει ενδελεχούς και διαφανούς εξετάσεως της διαμορφωμένης καταστάσεως, το Cedefop σκοπεύει να αναδιοργανώσει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η νομική υπηρεσία, με σκοπό τον περιορισμό των εντοπισθέντων κινδύνων, χωρίς να έχει πρόθεση επαναφοράς προσώπων ή προηγούμενων μορφών οργανώσεως της εργασίας».
58      Πλην όμως, πρώτον, το γράμμα της δεύτερης παραγράφου της σελίδας 17 της αποφάσεως περί απόρριψης
της διοικητικής ενστάσεως είναι υπερβολικά ασαφές ώστε να μπορεί να συναχθεί σαφώς ότι η επιτροπή προσφυγών προβαίνει με την παράγραφο αυτή στην επανεξέταση της αίτησης περί ανανέωσης της σύμβασης της αναιρεσείουσας και την απορρίπτει, εκδίδοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο απόφαση προς αντικατάσταση των ακυρωθεισών αποφάσεων, προκειμένου να εκτελέσει, επικουρικώς, την ακυρωτική δικαστική απόφαση.
59      Επομένως, δεύτερον, πρέπει να εξακριβωθεί αν η ως άνω δεύτερη παράγραφος, υπό το πρίσμα του πλαισίου στο οποίο εντάσσεται, μπορούσε ευλόγως να ερμηνευθεί υπό την έννοια αυτήν.
60      Συναφώς, κατ’ αρχάς, πρέπει να διευκρινιστεί ότι, στην απόφαση περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως, το επίμαχο τμήμα της αιτιολογίας εισάγεται με τη λέξη «επιπλέον» και εκτίθεται αμέσως μετά την παρατιθέμενη στις σελίδες 14 και 15 αιτιολογία της αποφάσεως αυτής που αφορούσε την καταβολή των αποζημιώσεων τις οποίες υποχρεώθηκε να καταβάλει το Cedefop με την ακυρωτική απόφαση. Σύμφωνα δε με την αιτιολογία αυτήν, η επιτροπή προσφυγών κατέληξε ανεπιφύλακτα στο συμπέρασμα ότι, όπως προέκυπτε από την επίδικη απόφαση, η εκτέλεση της δικαστικής αποφάσεως αυτής από το Cedefop ήταν απολύτως σύμφωνη με το άρθρο 266 ΣΛΕΕ, χωρίς να απαιτείται η έκδοση άλλης αποφάσεως από τον εν λόγω οργανισμό.
61      Περαιτέρω, από κανένα στοιχείο του γράμματος των τριών πρώτων παραγράφων του επίμαχου μέρους της αιτιολογίας δεν μπορεί να συναχθεί ότι, παρά το συμπέρασμα αυτό, η επιτροπή προσφυγών είχε εντούτοις την πρόθεση να προβεί, επικουρικώς, στην επανεξέταση της αίτησης περί ανανέωσης της συμβάσεως και στην έκδοση αποφάσεως προς αντικατάσταση των ακυρωθεισών αποφάσεων και, ως εκ τούτου, στη λήψη πρόσθετων μέτρων προς εκτέλεση της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως.
62      Πράγματι, αρκεί η επισήμανση ότι, αφενός, στην πρώτη παράγραφο του επίμαχου μέρους της αιτιολογίας, το οποίο αντιστοιχεί στην τέταρτη παράγραφο της σελίδας 16 της αποφάσεως περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως, η επιτροπή προσφυγών περιορίστηκε να εκθέσει, κατ’ ουσίαν, τους λόγους για τους οποίους εκτιμούσε ότι από την ακυρωτική δικαστική απόφαση δεν μπορούσε να συναχθεί ότι το Cedefop όφειλε να επανεντάξει την αναιρεσείουσα στην υπηρεσία ή να ανανεώσει τη σύμβασή της. Αφετέρου, στη δεύτερη και στην τρίτη παράγραφο του επίμαχου μέρους της αιτιολογίας, οι οποίες περιλαμβάνονται, αντιστοίχως,
στην πέμπτη παράγραφο της σελίδας 16 και στην πρώτη παράγραφο της σελίδας 17 της αποφάσεως περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως, η επιτροπή προσφυγών, παραπέμποντας στα συμπεράσματα της εκτελεστικής επιτροπής του Cedefop της 3ης Μαρτίου 2021, σχετικά με την επαναφορά της θέσης νομικού συμβούλου εντός του οργανισμού αυτού (στο εξής: απόφαση της εκτελεστικής επιτροπής της 3ης Μαρτίου 2021), δήλωσε, κατ’ ουσίαν, ότι η τελευταία αυτή απόφαση δεν είχε «καμία σχέση» με τη συγκεκριμένη περίπτωση της αναιρεσείουσας και με την ακυρωτική δικαστική απόφαση, η οποία «εκτελέστηκε πλήρως με την καταβολή των αποζημιώσεων και των δικαστικών εξόδων», και ότι, ως εκ τούτου, «δεν θα μπορούσε να γίνει λόγος για αντίφαση μεταξύ της επαναφοράς της θέσης εργασίας και της επανένταξης της αναιρεσείουσας στην υπηρεσία ούτε για αποφυγή επανένταξής της».
63      Τέλος, πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι το επίμαχο μέρος της αιτιολογίας αποτελεί την απάντηση την οποία έδωσε η επιτροπή προσφυγών σε συγκεκριμένο επιχείρημα που προέβαλε ενώπιόν της η αναιρεσείουσα προς στήριξη του ισχυρισμού της περί παράβασης του άρθρου 266 ΣΛΕΕ. Ειδικότερα, με το επιχείρημα αυτό, η αναιρεσείουσα, εκτιμώντας ότι για την ορθή εκτέλεση της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως επιβαλλόταν η ανανέωση της σύμβασής της από τις 16 Νοεμβρίου 2017, υποστήριξε ότι η επανένταξή της στο Cedefop προς εκτέλεση της αποφάσεως αυτής δεν θα δημιουργούσε δυσχέρειες σε επίπεδο εσωτερικής οργάνωσης του οργανισμού αυτού, δεδομένου ότι, όσον αφορά τα καθήκοντα του νομικού συμβούλου, η οργάνωση αυτή δεν διέφερε από την υφιστάμενη κατά την ημερομηνία εκείνη. Συναφώς, η αναιρεσείουσα υποστήριξε ότι, με την απόφαση της εκτελεστικής επιτροπής της 3ης Μαρτίου 2021, η έκδοση της οποίας συνέπεσε με την υποβολή του αιτήματος εκτέλεσης της ακυρωτικής αποφάσεως, το Cedefop αποφάσισε να επαναφέρει τη θέση εσωτερικού νομικού συμβούλου εντός του οργανισμού αυτού. Στο πλαίσιο αυτό, η αναιρεσείουσα υποστήριξε ότι η άρνηση του εκτελεστικού διευθυντή του Cedefop να ανανεώσει τη σύμβασή της και να την επανεντάξει στην υπηρεσία, ενώ το Cedefop είχε επαναφέρει τη θέση του εσωτερικού νομικού συμβούλου κατόπιν του αιτήματός της περί εκτέλεσης της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως και ενώ, λόγω της επαναφοράς της θέσης αυτής, η εσωτερική οργάνωση του Cedefop δεν θα επηρεαζόταν από την επανένταξή της, δεν είχε καμία λογική δικαιολογία και αποδείκνυε ότι η άρνηση αυτή ανταποκρινόταν μόνο σε ad personam απόφαση του εκτελεστικού διευθυντή, η οποία συνιστούσε, ως εκ τούτου, κατάχρηση εξουσίας.
64      Επομένως, από το γράμμα των τριών πρώτων παραγράφων του επίμαχου μέρους της αιτιολογίας, ερμηνευόμενων υπό το πρίσμα του εν λόγω επιχειρήματος της αναιρεσείουσας, προκύπτει χωρίς καμία αμφισημία ότι, με τις παραγράφους αυτές, η επιτροπή προσφυγών είχε την πρόθεση να απαντήσει στο ίδιο επιχείρημα απορρίπτοντας την ύπαρξη οποιασδήποτε σχέσης μεταξύ, αφενός, της αποφάσεως της εκτελεστικής επιτροπής της 3ης Μαρτίου 2021 και, αφετέρου, της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως καθώς και του αιτήματος εκτέλεσης της αποφάσεως αυτής το οποίο υπέβαλε η αναιρεσείουσα, υπό την έννοια ότι η απόφαση της εκτελεστικής επιτροπής εκδόθηκε προς εκτέλεση της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως αυτής κατόπιν του ως άνω αιτήματος και ότι η επίδικη απόφαση ελήφθη από τον εκτελεστικό διευθυντή του Cedefop για προσωπικούς λόγους και, ως εκ τούτου, συνιστά κατάχρηση εξουσίας.
65      Κατά συνέπεια, ελλείψει οποιουδήποτε στοιχείου, στις τρεις πρώτες παραγράφους του επίμαχου τμήματος της αιτιολογίας, βάσει του οποίου θα μπορούσε να θεωρηθεί, έστω και εμμέσως, ότι η επιτροπή προσφυγών είχε την πρόθεση να αποκλίνει από το συμπέρασμά της ότι η ακυρωτική δικαστική απόφαση είχε εκτελεστεί πλήρως σύμφωνα με το άρθρο 266 ΣΛΕΕ με την καταβολή των αποζημιώσεων που προβλέπονται στο διατακτικό της αποφάσεως αυτής, ώστε να μη συντρέχει λόγος να ληφθούν άλλα πρόσθετα εκτελεστικά μέτρα –συμπέρασμα στο οποίο είχε μόλις καταλήξει και το οποίο τόνισε μάλιστα στην τρίτη παράγραφο του επίμαχου τμήματος–, η δεύτερη παράγραφος της σελίδας 17 της αποφάσεως περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως δεν μπορεί, χωρίς να αλλοιωθεί το περιεχόμενό της, να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η επιτροπή προσφυγών επανεξετάζει, επικουρικώς, την αίτηση περί ανανέωσης της σύμβασης και ότι εκδίδει με την εν λόγω παράγραφο απόφαση προς αντικατάσταση των ακυρωθεισών αποφάσεων.
66      Αντιθέτως,
η δεύτερη παράγραφος αυτή, ερμηνευόμενη εντός του πλαισίου στο οποίο εντάσσεται, μπορεί ευλόγως να νοηθεί μόνον ως προέκταση της συλλογιστικής σχετικά με την απάντηση την οποία έδωσε η επιτροπή προσφυγών στο επιχείρημα της αναιρεσείουσας που αφορούσε την απόφαση της εκτελεστικής επιτροπής της 3ης Μαρτίου 2021. Επομένως, οι εκτιμήσεις σχετικά με την εσωτερική οργάνωση του Cedefop τις οποίες εξέθεσε η επιτροπή προσφυγών φαίνεται να αποτελούν στοιχείο το οποίο προέβαλε η επιτροπή προσφυγών προκειμένου να δικαιολογήσει όχι τη μη ανανέωση της σύμβασης της αναιρεσείουσας κατόπιν επανεξέτασης της αίτησής της περί ανανέωσης, όπως έκρινε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 38 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, αλλά την ανυπαρξία οποιασδήποτε σχέσης μεταξύ, αφενός, της αποφάσεως της εκτελεστικής επιτροπής της 3ης Μαρτίου 2021 και, αφετέρου, της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως καθώς και του αιτήματος εκτέλεσης της αποφάσεως αυτής.
67      Τρίτον, το γεγονός ότι οι εκτιμήσεις αυτές που αφορούν την εσωτερική οργάνωση του Cedefop απορρέουν, σύμφωνα με το γράμμα της δεύτερης παραγράφου της σελίδας 17 της αποφάσεως περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως, από εξέταση «της διαμορφωμένης καταστάσεως η οποία πραγματοποιήθηκε το 2021 με βάση στοιχεία του 2020» επιβεβαιώνει το γεγονός ότι οι εν λόγω εκτιμήσεις δεν συνδέονται με επανεξέταση της αίτησης περί ανανέωσης της σύμβασης, πραγματοποιηθείσα στο πλαίσιο της εκτέλεσης της ακυρωτικής αποφάσεως, δεδομένου ότι η επανεξέταση αυτή έπρεπε να πραγματοποιηθεί με βάση την κατάσταση που επικρατούσε κατά την ημερομηνία έκδοσης των ακυρωθεισών αποφάσεων (πρβλ. απόφαση της 31ης Μαρτίου 1971, Επιτροπή κατά Συμβουλίου, 22/70, EU:C:1971:32, σκέψη 60).
68      Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, διαπιστώνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο, κρίνοντας ότι η απόφαση περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως συνιστούσε απόφαση σχετική με την εφαρμογή της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως και, συγκεκριμένα, απόφαση ληφθείσα προς αντικατάσταση των ακυρωθεισών αποφάσεων, παραμόρφωσε τα στοιχεία της δικογραφίας, και ειδικότερα την απόφαση περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως.
69      Επομένως, δεδομένου ότι ο πρώτος λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμος, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση πρέπει να αναιρεθεί, χωρίς να είναι αναγκαίο να εξεταστούν ο δεύτερος, ο τρίτος, ο τέταρτος, ο πέμπτος, ο έκτος, ο έβδομος, ο όγδοος και ο ένατος λόγος αναιρέσεως.
Επί της προσφυγής ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου
70      Κατά το άρθρο 61, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εάν η αναίρεση κριθεί βάσιμη και το Δικαστήριο αναιρέσει την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου, μπορεί είτε το ίδιο να αποφανθεί οριστικά επί της διαφοράς, εφόσον είναι ώριμη προς εκδίκαση, είτε να την αναπέμψει στο Γενικό Δικαστήριο για να την κρίνει.
71      Εν προκειμένω, δεδομένου ότι η προσφυγή την οποία άσκησε η αναιρεσείουσα ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου στηρίζεται, κατ’ ουσίαν, σε λόγους οι οποίοι αποτέλεσαν αντικείμενο κατ’ αντιμωλίαν συζήτησης ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και των οποίων η εξέταση δεν απαιτεί τη λήψη κανενός συμπληρωματικού μέτρου οργάνωσης της διαδικασίας ή εξέτασης της δικογραφίας, το Δικαστήριο κρίνει ότι η προσφυγή αυτή είναι ώριμη προς εκδίκαση και ότι πρέπει να αποφανθεί οριστικώς επ’ αυτής (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 5ης Μαρτίου 2024, Kočnerkκατά Ευρωπόλ, C‑755/21 P, EU:C:2024:202, σκέψη 112 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Επί του δευτέρου λόγου ακυρώσεως
Επιχειρηματολογία των διαδίκων
72      Με τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως, η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι, κατόπιν της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως, το Cedefop όφειλε να επανεξετάσει την αίτηση ανανέωσης της σύμβασης και να εκδώσει νέα απόφαση προς αντικατάσταση των ακυρωθεισών αποφάσεων. Κατά την αναιρεσείουσα, μετά το πέρας της επανεξέτασης αυτής, το μόνο μέτρο που μπορούσε νομίμως να λάβει το Cedefop συνίστατο στην ανανέωση της συμβάσεώς της. Η αναιρεσείουσα συνάγει εντεύθεν ότι το Cedefop, παραλείποντας να εκδώσει απόφαση περί ανανέωσης της σύμβασής της, παρέβη το άρθρο 266 ΣΛΕΕ και υπέπεσε σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως. Διευκρινίζει ότι το γεγονός ότι, με την ακυρωτική δικαστική απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο υποχρέωσε το Cedefop να καταβάλει αποζημίωση δεν ασκεί καμία επιρροή όσον αφορά την υποχρέωσή του να εκδώσει απόφαση περί ανανέωσης της σύμβασής της για τους σκοπούς της εκτέλεσης της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως.
73      Το Cedefop υποστηρίζει κατ’ ουσίαν ότι, εκδίδοντας την επίμαχη απόφαση, η οποία επικυρώθηκε με την απόφαση περί απόρριψης
της διοικητικής ενστάσεως, συμμορφώθηκε δεόντως προς την υποχρέωση που υπέχει από το άρθρο 266 ΣΛΕΕ να εκτελέσει την ακυρωτική δικαστική απόφαση. Κατά την άποψή του, η αποζημίωση που επιδικάστηκε για την απώλεια ευκαιρίας της αναιρεσείουσας θεράπευσε τα αποτελέσματα της διαπιστωθείσας παρανομίας και, ως εκ τούτου, κανένα άλλο μέτρο δεν ήταν αναγκαίο για την εκτέλεση της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως. Επομένως, κατά το Cedefop, ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως είναι αβάσιμος.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
74      Κατά το άρθρο 266 ΣΛΕΕ, το θεσμικό ή άλλο όργανο ή οργανισμός του οποίου η πράξη εκηρύχθη άκυρη έχει την υποχρέωση να λάβει τα μέτρα που συνεπάγεται η εκτέλεση της αποφάσεως με την οποία ακυρώθηκε η πράξη αυτή.
75      Το οικείο θεσμικό ή άλλο όργανο ή οργανισμός, προκειμένου να συμμορφωθεί με την
ακυρωτική απόφαση και να την εκτελέσει πλήρως, υποχρεούται να σεβαστεί όχι μόνο το διατακτικό της, αλλά και το σκεπτικό που συνιστά το αναγκαίο έρεισμά του, υπό την έννοια ότι είναι απαραίτητο για να προσδιοριστεί η ακριβής έννοια του ζητήματος που κρίθηκε με το διατακτικό. Πράγματι, στο σκεπτικό αυτό, αφενός, προσδιορίζεται η συγκεκριμένη διάταξη που κρίθηκε παράνομη και, αφετέρου, παρατίθενται οι ακριβείς λόγοι της έλλειψης νομιμότητας που διαπιστώνεται με το διατακτικό, τους οποίους το συγκεκριμένο θεσμικό όργανο πρέπει να λάβει υπόψη κατά την αντικατάσταση της ακυρωθείσας πράξης (πρβλ. απόφαση της 12ης Δεκεμβρίου 2024, DD κατά FRA, C‑587/21 P, EU:C:2024:1017, σκέψεις 22 και 23 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
76      Όσον αφορά τα αποτελέσματα της ακύρωσης μιας πράξης από τον δικαστή της Ένωσης, υπενθυμίζεται ότι η ακύρωση αυτή λειτουργεί ex tunc και έχει, επομένως, ως αποτέλεσμα την αναδρομική εξάλειψη της ακυρωθείσας πράξης από την έννομη τάξη της Ένωσης, με αποτέλεσμα η πράξη αυτή να θεωρείται ότι ουδέποτε υπήρξε (πρβλ. απόφαση της 28ης Μαΐου 2013, Abdulrahim κατά Συμβουλίου και Επιτροπής, C‑239/12 P, EU:C:2013:331, σκέψη 68).
77      Δεδομένου ότι το άρθρο 266 ΣΛΕΕ δεν προσδιορίζει τη φύση των μέτρων που πρέπει να λάβει ο συντάκτης της ακυρωθείσας πράξης προκειμένου να συμμορφωθεί προς την εν λόγω υποχρέωση, σ’ αυτόν εναπόκειται να προσδιορίσει τα μέτρα αυτά, διαθέτει δε, κατά την επιλογή τους, ευρεία εξουσία εκτιμήσεως, υπό την προϋπόθεση ότι συμμορφώνεται προς το διατακτικό της αποφάσεως με την οποία ακυρώθηκε η πράξη και προς το σκεπτικό που αποτελεί το αναγκαίο έρεισμά του (απόφαση της 12ης Δεκεμβρίου 2024, DD κατά FRA, C‑587/21 P, EU:C:2024:1017, σκέψη 24 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
78      Ειδικότερα, η διαδικασία που αποσκοπεί στην αντικατάσταση ακυρωθείσας πράξης πρέπει να επαναληφθεί από το συγκεκριμένο σημείο στο οποίο εμφιλοχώρησε η παρανομία, δεδομένου ότι η ακύρωση πράξης δεν θίγει, κατ’ αρχήν, το κύρος των προπαρασκευαστικών μέτρων αυτής, τα οποία είναι προγενέστερα του σταδίου κατά το οποίο διαπιστώθηκε η συγκεκριμένη παρανομία (απόφαση της 12ης Δεκεμβρίου 2024, DD κατά FRA, C‑587/21 P, EU:C:2024:1017, σκέψη 25 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
79      Ως εκ τούτου, προκειμένου να διασφαλίσει την ορθή εκτέλεση ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως και να τηρήσει
κατ’ αυτόν τον τρόπο την υποχρέωση την οποία υπέχει από το άρθρο 266 ΣΛΕΕ, το θεσμικό ή άλλο όργανο ή οργανισμός που εξέδωσε την ακυρωθείσα πράξη οφείλει να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την εξάλειψη των αποτελεσμάτων των διαπιστωθεισών παρανομιών, όπερ, στην περίπτωση πράξης που έχει ήδη εκτελεστεί, απαιτεί την επαναφορά των πραγμάτων στην κατάσταση στην οποία θα βρίσκονταν αν δεν υπήρχε η διαπιστωθείσα παρανομία.
80      Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι, για την εκτέλεση της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως, το Cedefop όφειλε να επανεξετάσει την αίτηση ανανέωσης της σύμβασης και να εκδώσει απόφαση προς αντικατάσταση των ακυρωθεισών αποφάσεων, ανατρέχοντας, προς τούτο, στην κατάσταση που επικρατούσε κατά τον χρόνο έκδοσης των αποφάσεων αυτών και λαμβάνοντας υπόψη το σκεπτικό της ακυρωτικής αποφάσεως.
81      Αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει το Cedefop, το γεγονός ότι, με την ακυρωτική δικαστική απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο το υποχρέωσε να καταβάλει αποζημίωση για την υλική ζημία που υπέστη η αναιρεσείουσα λόγω της απώλειας της ευκαιρίας ανανέωσης της σύμβασής της ουδόλως το απήλλασσε από την εκπλήρωση των υποχρεώσεων αυτών.
82      Πράγματι, τέτοια απαλλαγή δεν προκύπτει από κανένα από τα σημεία του σκεπτικού της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως, η δε αποζημίωση στην καταβολή της οποίας το Γενικό Δικαστήριο υποχρέωσε το Cedefop συνιστά χρηματική αποζημίωση οφειλόμενη στην αναιρεσείουσα για την απώλεια ευκαιρίας, με την επιφύλαξη των λοιπών υποχρεώσεων που απορρέουν για τον οργανισμό αυτόν από την εκτέλεση της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως, όπως αυτές υπομνήσθηκαν στη σκέψη 80 της παρούσας αποφάσεως.
83      Εν πάση περιπτώσει, ακόμη και αν υποτεθεί ότι το Γενικό Δικαστήριο, επιδικάζοντας στην αναιρεσείουσα αποζημίωση για την απώλεια της ευκαιρίας ανανέωσης της σύμβασής της συγχρόνως με την ακύρωση της αποφάσεως περί μη ανανέωσης της σύμβασης αυτής, υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, η πλάνη αυτή θα μπορούσε να προβληθεί μόνο στο πλαίσιο αιτήσεως αναιρέσεως κατά της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως. Δεδομένου όμως ότι το Cedefop δεν άσκησε τέτοια αίτηση αναιρέσεως, η δικαστική απόφαση αυτή κατέστη αμετάκλητη.
84      Ως εκ τούτου, το Cedefop, αρνούμενο να λάβει άλλα μέτρα εκτέλεσης της ακυρωτικής αποφάσεως πλην της καταβολής των αποζημιώσεων που προβλέπονται στην απόφαση αυτή, παρέβη το άρθρο 266 ΣΛΕΕ.
85      Κατά συνέπεια, ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως πρέπει να κριθεί βάσιμος και να ακυρωθούν τόσο η επίδικη απόφαση όσο και η απόφαση περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως.
Επί του αιτήματος αποζημιώσεως
Επιχειρηματολογία των διαδίκων
86      Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η συνεχιζόμενη άρνηση του Cedefop να εφαρμόσει την ακυρωτική δικαστική απόφαση συνιστά πρόδηλη παραβίαση του δικαίου της Ένωσης και προσβολή της εμπιστοσύνης την οποία πρέπει να εμπνέει σε κάθε πολίτη το νομικό σύστημα της Ένωσης. Επιπλέον, όσον αφορά την προσωπική κατάσταση της αναιρεσείουσας, από το 2017 η συνεχιζόμενη αβεβαιότητα ως προς το ζήτημα της ανανέωσης της σύμβασής της δημιούργησε κατάσταση ανασφάλειας και ψυχολογικής πίεσης όσον αφορά το επαγγελματικό της μέλλον, προκαλώντας άγχος και αγωνία. Επομένως, η ακύρωση δεν μπορεί να συνιστά επαρκή ικανοποίηση για την ηθική βλάβη την οποία η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι υπέστη λόγω της μη εκτέλεσης της ακυρωτικής αποφάσεως. Στο πλαίσιο αυτό, ζητεί να υποχρεωθεί το Cedefop στην καταβολή αποζημίωσης ύψους 100 000 ευρώ.
87      Κατά το Cedefop, το αποζημιωτικό αίτημα της αναιρεσείουσας πρέπει να απορριφθεί. Συγκεκριμένα, αφενός, για την ηθική βλάβη που προκλήθηκε από τη μη ανανέωση της σύμβασής της έχει ήδη καταβληθεί χρηματική ικανοποίηση, δεδομένου ότι, με την ακυρωτική δικαστική απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο υποχρέωσε το Cedefop να καταβάλει, για τον λόγο αυτόν, 10 000 ευρώ, ποσό το οποίο είχε ήδη καταβάλει. Αφετέρου, η αναιρεσείουσα δεν προσδιόρισε επακριβώς τα στοιχεία που συνιστούν την ηθική βλάβη της.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
88      Πρώτον, επισημαίνεται ότι, με το αποζημιωτικό αίτημά της, η αναιρεσείουσα ζητεί χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που της προκάλεσε το Cedefop μη διασφαλίζοντας την προσήκουσα εκτέλεση της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως. Επομένως, το αίτημα αυτό συνδέεται με τον παράνομο χαρακτήρα της επίδικης αποφάσεως και της αποφάσεως περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως.
89      Κατά συνέπεια, η ηθική βλάβη την οποία προβάλλει η αναιρεσείουσα στο πλαίσιο της υπό κρίση προσφυγής είναι διαφορετική από εκείνη για την οποία ζήτησε την καταβολή χρηματικής ικανοποίησης στο πλαίσιο της προσφυγής-αγωγής επί της οποίας εκδόθηκε η ακυρωτική δικαστική απόφαση, η οποία στηριζόταν στον παράνομο χαρακτήρα των ακυρωθεισών αποφάσεων.
90      Κατά συνέπεια, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει το Cedefop, το υπό κρίση αίτημα αποζημιώσεως δεν αποσκοπεί στην αποκατάσταση ζημίας η οποία έχει ήδη αποκατασταθεί.
91      Δεύτερον, πρέπει να υπομνησθεί ότι η θεμελίωση της εξωσυμβατικής ευθύνης οργανισμού της Ένωσης εξαρτάται από τη συνδρομή ενός συνόλου προϋποθέσεων οι οποίες αφορούν το παράνομο της συμπεριφοράς που προσάπτεται στον
οργανισμό
αυτόν, το υποστατό της ζημίας και την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της εν λόγω συμπεριφοράς και της προβαλλόμενης ζημίας (πρβλ. απόφαση της 4ης Ιουνίου 2020, Schokker κατά EASA, C‑310/19 P, EU:C:2020:435, σκέψη 54 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
92      Κατ’ αρχάς, δεδομένου ότι η επίδικη απόφαση και η απόφαση περί απόρριψης της διοικητικής ενστάσεως ακυρώθηκαν λόγω της εκ μέρους του Cedefop παράβασης της υποχρέωσης που υπείχε από το άρθρο 266 ΣΛΕΕ να εκτελέσει την ακυρωτική δικαστική απόφαση, πληρούται, επομένως, η πρώτη προϋπόθεση για τη θεμελίωση της ευθύνης του Cedefop, ήτοι ο παράνομος χαρακτήρας της προσαπτόμενης συμπεριφοράς.
93      Περαιτέρω, όσον αφορά την προϋπόθεση που αφορά το υποστατό της ζημίας, επισημαίνεται ότι η άρνηση θεσμικού ή άλλου οργάνου ή οργανισμού της Ένωσης να εκτελέσει απόφαση εκδοθείσα από δικαιοδοτικό όργανο της Ένωσης συνιστά προσβολή της εμπιστοσύνης την οποία πρέπει να έχει κάθε πολίτης στο νομικό σύστημα της Ένωσης και η οποία στηρίζεται, μεταξύ άλλων, στον σεβασμό των αποφάσεων που εκδίδουν τα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης. Επομένως, ανεξαρτήτως οποιασδήποτε υλικής ζημίας που θα μπορούσε να προκύψει από τη μη εκτέλεση δικαστικής αποφάσεως, η άρνηση λήψης των αναγκαίων μέτρων για την ορθή εκτέλεσή της συνεπάγεται, αφ’ εαυτής, ηθική βλάβη για τον διάδικο που πέτυχε την έκδοση ευνοϊκής δικαστικής
αποφάσεως.
94      Εξάλλου, η συμπεριφορά του Cedefop δημιούργησε αναμφισβήτητα και επί μεγάλο διάστημα στην αναιρεσείουσα αβεβαιότητα ως προς το ζήτημα της ανανέωσης της σύμβασής της, κατάσταση η οποία συνιστά ηθική βλάβη.
95      Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτό ότι έχει αποδειχθεί το υποστατό της ζημίας.
96      Τέλος, όσον αφορά την αιτιώδη συνάφεια, αρκεί η διαπίστωση ότι η ηθική βλάβη την οποία υπέστη η αναιρεσείουσα οφείλεται άμεσα στην άρνηση του Cedefop να λάβει άλλα μέτρα για την εκτέλεση της ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως πλην της καταβολής των αποζημιώσεων που προβλέπονται στην απόφαση αυτή και ότι μια τέτοια βλάβη δεν θα είχε επέλθει αν το Cedefop είχε εκτελέσει ορθώς την απόφαση αυτή.
97      Επομένως, αποδεικνύεται επίσης η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς του Cedefop και της βλάβης.
98      Λαμβανομένων υπόψη των ιδιαίτερων περιστάσεων της υπό κρίση υπόθεσης, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η επιδίκαση στην αναιρεσείουσα ποσού 15 000 ευρώ συνιστά προσήκουσα χρηματική ικανοποίηση για τη βλάβη αυτή.
Επί των δικαστικών εξόδων
99      Δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, όταν η αίτηση αναιρέσεως γίνεται δεκτή και το Δικαστήριο κρίνει το ίδιο οριστικά τη διαφορά, αυτό αποφαίνεται επί των δικαστικών εξόδων.
100    Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία σύμφωνα με το άρθρο 184, παράγραφος 1, του ίδιου Κανονισμού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
101    Εν προκειμένω, δεδομένου ότι η αναιρεσείουσα ζήτησε την καταδίκη του Cedefop στα δικαστικά έξοδα και το Cedefop ηττήθηκε στο πλαίσιο τόσο της αναιρετικής όσο και της πρωτοβάθμιας διαδικασίας, ο οργανισμός αυτός πρέπει να φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων του, το σύνολο των εξόδων στα οποία υποβλήθηκε η αναιρεσείουσα όσον αφορά τις δύο αυτές διαδικασίες.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πέμπτο τμήμα) αποφασίζει:
1)      Αναιρεί την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 7ης Φεβρουαρίου 2024, VP κατά Cedefop (T‑563/22, EU:T:2024:72).
2)      Ακυρώνει την απόφαση του εκτελεστικού διευθυντή του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (Cedefop) της 17ης Δεκεμβρίου 2021 και την απόφαση της επιτροπής προσφυγών του Cedefop της 17ης Ιουνίου 2022.
3)      Υποχρεώνει το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (Cedefop) να καταβάλει το ποσό των 15 000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη την οποία υπέστη η VP.
4)      Το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (Cedefop) φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων του, το σύνολο των εξόδων στα οποία υποβλήθηκε η VP στο πλαίσιο τόσο της πρωτοβάθμιας όσο και της αναιρετικής διαδικασίας.
(υπογραφές)
*      Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.