62020CC0616
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKATA ĠENERALI
ĆAPETA
ippreżentati fis‑7 ta’ April 2022 (
1
)
Kawża C‑616/20
M2Beauté Cosmetics GmbH
vs
Bundesrepublik Deutschland
(Talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Verwaltungsgericht Köln (il-Qorti Amministrattiva ta’ Köln, il-Ġermanja))
(Talba għal deċiżjoni preliminari – Direttiva 2001/83/KE – Definizzjoni ta’ prodott mediċinali skont il-funzjoni – Analoġija strutturali – Evidenza xjentifika – Regolament (KE) Nru 1223/2009 – Prodott kożmetiku – Effetti ta’ benefiċċju apprezzabbli fuq is-saħħa tal-bniedem – Effetti dannużi ta’ prodott)
I. Introduzzjoni u d‑domandi preliminari
1.
Is-sbuħija tinsab f’għajnejn min iħares. F’dan il-każ, litteralment.
2.
Ir-rikorrenti fil-proċeduri prinċipali żviluppat u kkummerċjalizzat il-prodott “M2 Eyelash Activating Serum” bħala prodott kożmetiku. Skont ir-reklamar tal-produttur: “[Is-serum] revoluzzjonarju jagħmillek ix-xagħar ta’ xfar għajnejk itwal u eħxen, jikseb it-tkabbir tax-xagħar ta’ xfar l-għajnejn ta’ kważi 50 %!” Is-serum huwa likwidu simili għal ġel kontenut fi flixkun tawwali bi xkupilja integrata li jixbah kontenitur ta’ eyeliner. Għandu jiġi applikat darba kuljum mal-bażi tax-xagħar ta’ xfar l-għajnejn ta’ fuq.
3.
Madankollu, minbarra li tipprovdi lill-konsumaturi tagħha b’xagħar ta’ xfar l-għajnejn folti u twal, il-produttriċi tas-serum tinsab preżentement maqbuda f’għanqbuta xjentifika u legali folta u kkomplikata. Dan huwa għaliex, qabel ma tinbeda l-analiżi tad-domandi preliminari magħmula mill-qorti nazzjonali, jeħtieġ li ssir preżentazzjoni iktar iddettaljata tal-fatti rilevanti.
4.
L-istorja tibda bit-trattament ta’ glawkoma (pressjoni intraokulari anormalment għolja). Prodotti mediċinali żviluppati għat-trattament tagħha, meta applikati direttament lill-għajn fil-forma ta’ qtar tal-għajnejn, għandhom effett sekondarju stabbilit sew li jtejbu t-tkabbir tax-xagħar ta’ xfar l-għajnejn. (
2
) Il-mediċina tal-glawkoma rriżultat minn riċerka farmaċewtika li wasslet għall-iżvilupp ta’ prostaglandini sintetiċi, li huma relatati strutturalment ma’ prostaglandini umani. L-analogu prostaglandinu “bimatoprost” (iktar ’il quddiem “BMP”) ġie awtorizzat fil-Ġermanja bħala prodott mediċinali u jintuża bħala sustanza attiva fi qtar tal-għajnejn għat-trattament ta’ glawkoma.
5.
L-effett sekondarju tat-tkabbir tax-xagħar ta’ xfar l-għajnejn ġie sussegwentement innotat u sfruttat barra d-dinja tat-trattament tal-glawkoma. Pereżempju, fl-Istati Uniti, BMP u analoġiji oħra intużaw fil-produzzjoni ta’ prodotti mediċinali għat-trattament ta’ ipotrikożi tax-xagħar ta’ xfar l-għajnejn (
3
) u bħala kożmetiċi. (
4
) Meta użat esklużivament għat-tkabbir tax-xagħar ta’ xfar l-għajnejn, is-sustanza attiva ma hijiex applikata fil-forma ta’ qtar tal-għajnejn, iżda pjuttost hija applikata għall-ġilda tal-marġini tal-kappell tal-għajn ta’ fuq fil-bażi tax-xagħar ta’ xfar l-għajnejn. Tali metodu juża madwar 5 % tad-doża tas-sustanza attiva użata fil-qtar tal-għajnejn għat-trattament ta’ glawkoma, u ma jeżerta l-ebda influwenza fuq pressjoni intraokulari. (
5
)
6.
L-“M2 Eyelash Activating Serum” jikkonsisti, inter alia, f’sustanza attiva “methylamide-dihydro-noralfaprostal” (iktar ’il quddiem “MDN”). Din is-sustanza hija analoġija strutturali għal BMP. (
6
) Skont l-informazzjoni pprovduta mir-rikorrenti fil-proċeduri prinċipali, hemm mill-inqas 20 prodott ieħor mibjugħ bħala prodotti kożmetiċi madwar l-Unjoni Ewropea li jużaw MDN jew analoġiji strutturali oħra bħala s-sustanza attiva tagħhom.
7.
B’deċiżjoni tad‑29 ta’ April 2014, il-Bundesinstitut für Arzneimittel und Medizinprodukte (l-Istituzzjoni Federali għad-Droga u Mezzi Mediċi) (iktar ’il quddiem “il-BfArM”), li qiegħda taġixxi għall-konvenuta fil-proċeduri prinċipali, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, iddeċidiet li dan il-prodott ma kienx kożmetiku iżda kien prodott mediċinali li jeħtieġ awtorizzazzjoni għal tqegħid fis-suq.
8.
Wara l-proċedimenti amministrattivi ta’ oġġezzjoni li fihom ir-rikorrenti fil-proċeduri prinċipali ma rnexxietx, fid‑9 ta’ Novembru 2017, hija ppreżentat rikors quddiem il-qorti tar-rinviju għall-annullament ta’ din id-deċiżjoni.
9.
Fid-dawl ta’ dan l-isfond, il-Verwaltungsgericht Köln (il-Qorti Amministrattiva ta’ Köln, il-Ġermanja) issottomettiet lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi segwenti għal deċiżjoni preliminari:
“(1)
Fil-klassifikazzjoni ta’ prodott kożmetiku bħala prodott mediċinali skont il-funzjoni, fis-sens tal-Artikolu 1(2)(b) tad-Direttiva 2001/83/KE […] tas‑6 ta’ Novembru 2001, li tinkludi eżami tal-karatteristiki kollha tal-prodott, awtorità nazzjonali tista’ tibbaża l-konstatazzjoni xjentifika meħtieġa tal-proprjetajiet farmakoloġiċi tal-prodott, kif ukoll tar-riskji marbuta miegħu, fuq hekk imsejħa ‘analoġija strutturali’, kemm-il darba s-sustanza attiva użata tkun reċentement żviluppata u paragunabbli, fir-rigward tal-istruttura tagħha, ma’ sustanzi attivi farmakoloġiċi diġà magħrufa u studjati, iżda fejn l-applikant ma jkunx ippreżenta studji mediċi, tossikoloġiċi jew kliniċi kompluti dwar is-sustanza l-ġdida fir-rigward tal-effetti u tal-posoloġija tagħha, li huma meħtieġa biss jekk id-direttiva msemmija tkun applikabbli?
(2)
L-Artikolu 1(2)(b) tad-Direttiva 2001/83/KE tas-6 ta’ Novembru 2001 għandu jiġi interpretat fis-sens li prodott ikkummerċjalizzat bħala prodott kożmetiku u li jbiddel b’mod sinjifikattiv l-funzjonijiet fiżjoloġiċi permezz ta’ azzjoni farmakoloġika jista’ jitqies bħala prodott mediċinali skont il-funzjoni biss meta jkollu effett pożittiv konkret ta’ promozzjoni tas-saħħa. Huwa biżżejjed, f’dan ir-rigward, li l-prodott ikollu b’mod prevalenti effett pożittiv fuq id-dehra, li jkollu effetti indiretti benefiċi fuq is-saħħa, billi jżid l-awtostima jew il-benessri?
(3)
Jew tali prodott għandu jitqies bħala prodott mediċinali skont il-funzjoni anki meta l-effett pożittiv tiegħu jkun limitat biex itejjeb id-dehra mingħajr ma joħloq effetti benefiċi, diretti jew indiretti, fuq is-saħħa, jekk madankollu ma jkollux proprjetajiet esklużivament dannużi għas-saħħa u għalhekk ma jkunx paragunabbli ma’ sustanza intossikanti.”
10.
Osservazzjonijiet bil-miktub ġew sottomessi mill-partijiet fil-proċeduri prinċipali, il-Gvern tal-Estonja u dak tal-Greċja, kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea.
II. Il‑kuntest ġuridiku
A.
Id‑Direttiva dwar Prodotti Mediċinali
11.
L-għan tad-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali (
7
) huwa stabbilit fil-premessi tagħha:
“(2)
L-għan ewlieni tar-regoli kollha dwar il-produzzjoni, distribuzzjoni u użu ta’ prodotti mediċinali għandu jkun il-protezzjoni tas-saħħa pubblika.
(3)
Madankollu, dan l-għan għandu jinkiseb b’mezzi li ma jtellfux l-iżvilupp ta’ l-industrija farmaċewtika jew il-kummerċ fi prodotti mediċinali fil-Komunità.”
12.
Rigward ir-riskji u l-benefiċċji għas-saħħa b’rabta ma’ prodotti mediċinali, il-premessi jkomplu jispeċifikaw:
“(7)
Il-kunċetti ta’ ħsara u ta’ effikaċja terapewtika jistgħu jkunu eżaminati biss f’relazzjoni ta’ waħda ma’ oħra u għandhom biss sinifikat relattiv skond il-progress tat-tagħrif xjentifiku u l-użu li għalih il-prodott mediċinali huwa maħsub. Id-dettalji u d-dokumenti li għandhom ikunu ma’ applikazzjoni għal awtorizzazzjoni għal tqegħid fis-suq ta’ prodott mediċinali juru li r-riskji potenzjali għandhom jingħelbu mill-effikaċja terapewtika tal-prodott.”
13.
L-Artikolu 1(2) tad-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali jipprovdi żewġ definizzjonijiet ta’ prodott mediċinali:
“Prodott mediċinali:
(a)
Kull sustanza jew kombinazzjoni ta’ sustanzi prezentati bħala li għandhom proprjetajiet għat-trattament jew il-prevenzjoni ta’ mard fil-bniedem; jew
(b)
Kull sustanza jew kombinazzjoni ta’ sustanzi li jistgħu jintużaw fil- jew jiġu amministrati lill-bniedem, jew bil-ħsieb li jiġu restawrati, korretti jew modifikati funzjonijiet fiżjoloġiċi bl-eżerċitar ta’ azzjoni farmakoloġika, immunoloġika jew metabolika, jew biex isir dijanjosi mediku.”
14.
L-Artikolu 2(2) tad-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali jiddetermina l-kamp ta’ applikazzjoni tagħha f’sitwazzjonijiet ta’ sovrappożizzjoni potenzjali ma’ leġiżlazzjoni oħra:
“F’każi ta’ dubju, fejn, waqt li jittieħed kont tal-karatteristiċi kollha tiegħu, prodott jista’ jaqa’ taħt id-definizzjoni ta’ ‘prodott mediċinali’; u taħt id-definizzjoni ta’ prodott kopert b’leġislazzjoni oħra tal-Komunità id-disposizzjonijiet ta’ din id-Direttiva għandhom jgħoddu.”
15.
Il-mod kif prodotti mediċinali jistgħu jiġu kkummerċjalizzati skont id-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali huwa stabbilit fl-Artikolu 6(1):
“L-ebda prodott mediċinali ma jista’ jitqiegħed fis-suq ta’ Stat Membru jekk ma tkunx inħarġet awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq mill-awtoritajiet kompetenti ta’ dak l-IstatMembru skond din id-Direttiva jew jekk ma tkunx ingħatat awtorizzazzjoni skond ir-Regolament (KE) Nru 726/2004 (
8
), li għandha tinqara flimkien mar-Regolament (KE) Nru 1901/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2006 dwar prodotti mediċinali għall-użu pedjatriku (
9
) u r-Regolament (KE) Nru 1394/2007 (
10
).”
B.
Ir‑Regolament dwar Kożmetiċi
16.
L-Artikolu 1 tar-Regolament dwar Kożmetiċi (
11
) jistabbilixxi l-għanijiet u l-kamp tal-applikazzjoni tiegħu kif ġej:
“Dan ir-Regolament jistabbilixxi r-regoli li kull prodott kożmetiku disponibbli fis-suq għandu jkun konformi magħhom, sabiex is-suq intern jaħdem tajjeb u jkun hemm livell għoli ta’ ħarsien tas-saħħa tal-bniedem.”
17.
X’jikkostitwixxi prodott kożmetiku? L-Artikolu 2(1)(a) tar-Regolament dwar Kożmetiċi jgħidilna li dan huwa “kull sustanza jew taħlita intiża biex titqiegħed f’kuntatt ma’ partijiet esterni tal-ġisem tal-bniedem (il-ġilda, sistema tax-xagħar, dwiefer, xuftejn u organi ġenitali esterni) jew mas-snien u l-membrani mukkużi tal-kavità orali bil-ħsieb esklussiv jew prinċipali biex tnaddafhom, tfewwaħhom, tbiddel id-dehra tagħhom, tħarishom, iżżommhom f’kundizzjoni tajba jew tikkoreġi l-irwejjaħ tal-ġisem”.
18.
Sabiex jiġi aċċertat livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem, ir-Regolament dwar Kożmetiċi jipprovdi li prodott kożmetiku għandu jkun sikur għal saħħet il-bniedem (Artikolu 3) u li dan l-obbligu huwa impost fuq il-persuna responsabbli għall-prodott (Artikolu 5).
19.
Barra minn hekk, il-persuna responsabbli għandha taċċerta s-sikurezza għal saħħet il-bniedem billi twettaq valutazzjoni tas-sikurezza (Artikolu 10) u tinnotifikaha lill-Kummissjoni (Artikolu 13). Barra minn hekk, is-sikurezza ta’ prodotti kożmetiċi għas-saħħa tal-bniedem tista’ wkoll tiġi kkontrollata mill-awtorità kompetenti (Artikolu 22).
20.
Fil-każ li prodott kożmetiku għandu effetti serji mhux mixtieqa, il-persuna responsabbli għandha tikkomunika din l-informazzjoni mingħajr dewmien lill-awtorità kompetenti (Artikolu 23). Meta prodott kożmetiku jinkludi sustanzi dwar liema jqumu dubji serji dwar is-sikurezza tagħhom, l-awtorità kompetenti tista’ permezz ta’ talba motivata teħtieġ lill-persuna responsabbli tissottometti lista tal-prodotti kożmetiċi kollha li jinkludu tali sustanza (Artikolu 24).
21.
Fil-każ li l-persuna responsabbli tonqos milli tkun konformi ma’ kwalunkwe wieħed minn dawn l-obbligi, l-awtorità kompetenti għandha titlob lill-persuna responsabbli li tieħu l-miżuri xierqa kollha, inkluż l-irtirar tal-prodott kożmetiku inkwistjoni mis-suq (Artikolu 25(1)).
22.
Fl-aħħar, meta prodott kożmetiku jqajjem riskji serji għas-saħħa tal-bniedem, l-awtorità kompetenti tista’ wkoll tieħu l-miżuri provviżorji xierqa kollha biex tiżgura li l-prodott inkwistjoni huwa rtirat, miġbur lura, jew id-disponibbiltà tiegħu tiġi ristretta b’xi mod ieħor (Artikolu 27).
III. Analiżi
23.
Id-domandi tal-qorti tar-rinviju jistiednu lill-Qorti tal-Ġustizzja biex tipprovdi ċarezza dwar l-istatus ta’ prodott li bħalissa jinsab fuq il-linja rqiqa bejn prodott kożmetiku u mediċinali. Meta nipprovdi t-tweġibiet tiegħi, l-ewwel ser nispjega taħt liema kundizzjonijiet l-awtorità nazzjonali rilevanti, fit-twettiq tal-valutazzjoni tagħha, tista’ tuża evidenza xjentifika dwar analoġiji strutturali ta’ sustanzi attivi użati fil-prodott ikkonċernat (A).
24.
Sussegwentement, meta nagħti risposta għat-tieni u t-tielet domandi tal-qorti tar-rinviju flimkien (B), l-ewwel ser nippreżenta r-raġunijiet tiegħi għaliex nikkonkludi li l-prodott inkwistjoni ma jaqax fi ħdan il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ prodott mediċinali skont il-funzjoni minħabba n-nuqqas ta’ effetti ta’ benefiċċju apprezzabbli għas-saħħa. F’konformità ma’ din il-konklużjoni, ser nispjega wkoll għala kwalunkwe effetti possibbilment dannużi tal-prodott inkwistjoni għandhom jiġu ikkunsidrati skont is-sistema tar-Regolament dwar Kożmetiċi. Madankollu, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja ssib li tapplika d-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali, fl-aħħar ser nirrifletti dwar l-irwol ta’ effetti possibbilment dannużi tal-prodott inkwistjoni.
A.
L‑ewwel domanda: l‑awtorità rilevanti tista’ tistrieħ fuq evidenza xjentifika dwar analoġiji strutturali?
25.
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju qiegħda tistaqsi jekk l-awtorità rilevanti, fid-determinazzjoni dwar jekk prodott li juża sustanza ġdida jistax jiġi kkaratterizzat bħala prodott mediċinali, tistax tuża tagħrif xjentifiku li ma jikkonċernax is-sustanza attiva tal-prodott innifsu, iżda l-analoġija strutturali tiegħu.
26.
Mis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża van Bennekom, (
12
) nafu li ma hemm l-ebda formula ġenerali li tapplika dejjem fid-determinazzjoni ta’ jekk ċertu prodott huwiex mediċinali skont id-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali. Minflok, l-awtorità nazzjonali għandha dejjem twettaq valutazzjoni speċifika għall-prodott ibbażata fuq “l-istat preżenti ta’ tagħrif xjentifiku”. Il-kunċett huwa preżenti b’mod konsistenti fid-deċiżjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-klassifikazzjoni ta’ ċertu prodott bħala prodott mediċinali. (
13
)
27.
Fil-kawża Delattre, (
14
) il-Qorti tal-Ġustizzja speċifikat li Stati Membri għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni r-riċerka xjentifika internazzjonali kif ukoll ix-xogħol ta’ kumitati speċjalizzati tal-Unjoni, minkejja li l-ebda leġiżlazzjoni ma teħtieġ espressament li dan ix-xogħol jiġi kkonsultat qabel ma tittieħed deċiżjoni.
28.
Iktar għajnuna biex jitqies l-istandard xjentifiku xieraq tista’ tittieħed mill-kuntest tal-Artikolu 116 tad-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali li jikkonċerna s-sospensjoni, revoka jew varjazzjoni ta’ awtorizzazzjoni għal tqegħid fis-suq, (
15
) proċedura li hija l-kuntrarju ta’ dik stabbilita fl-Artikolu 6(1) ta’ dik id-direttiva.
29.
Skont il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti Ġenerali, l-awtorità rilevanti għandha tibbaża d-deċiżjoni tagħha fuq “data xjentifika jew medika oġġettiva u ġdida”. (
16
) Barra minn hekk, l-awtorità rilevanti għandha tagħmel riferiment għar-“rapporti u l-perizji xjentifiċi prinċipali li hija bbażata fuqhom”, filwaqt li valutazzjoni xjentifika għandha tiġi “ibbażata fuq it-teżijiet xjentifiċi u l-pożizzjonijiet xjentifiċi l-iktar rappreżentattivi”. (
17
)
30.
Il-Qorti Ġenerali mbagħad speċifikat l-irwol ta’ stħarriġ ġudizzjarju f’tali kuntest, billi qalet illi ma huwiex l-irwol tal-qrati li jipprovdu l-valutazzjoni tagħhom stess u effettivament jissostitwixxu dik tal-awtorità rilevanti. Pjuttost, il-qrati għandhom jistħarrġu l-koerenza interna u motivazzjoni tal-awtorità rilevanti. (
18
) Fl-aħħar, “il-qorti hija awtorizzata biss sabiex tivverifika jekk l-opinjoni tinkludix motivazzjoni li tippermetti li jiġu vvalutati l-kunsiderazzjonijiet li fuqhom huma bbażati r-rakkommandazzjoni u l-opinjoni u jekk tistabbilixxix rabta li tinftiehem bejn il-konstatazzjonijiet mediċi jew xjentifiċi u l-konklużjonijiet tagħhom”. (
19
)
31.
Meta jiġu applikati dawn l-istandards għal dan il-każ, il-qorti tar-rinviju diġà ġiet ipprovduta b’informazzjoni li tista’ tgħin fil-valutazzjoni ta’ jekk il-BfArM fil-fatt urietx b’mod konsistenti u koerenti li konstatazzjonijiet xjentifiċi dwar analoġija strutturali waħda huma applikabbli għal analoġiji oħra wkoll.
32.
Pereżempju, l-osservazzjonijiet bil-miktub tal-BfArM jindikaw valutazzjoni komprensiva tad-data xjentifika disponibbli fil-qasam, bil-konklużjoni li konstatazzjonijiet dwar is-sustanza BMP jistgħu jiġu applikati għas-sustanza użata mir-rikorrenti fil-proċeduri prinċipali (MDN). Studji għal dawn il-finijiet ġew, skont il-BfArM, imwettqa wkoll mill-Istitut Federali Ġermaniż għall-Valutazzjoni tar-Riskju.
33.
Il-qorti tar-rinviju tista’ wkoll tieħu inkunsiderazzjoni l-fatt li r-rikorrenti fil-proċeduri prinċipali straħet fuq studji dwar analoġiji strutturali biex turi lill-BfArM is-sikurezza tal-prodott tagħha fl-istadju ta’ proċedimenti amministrattivi. Barra minn hekk, ir-rikorrenti fil-proċeduri prinċipali għamlet riferiment għal prodotti li fihom MDN jew analoġiji strutturali bħala kompetituri diretti fuq is-suq fl-Unjoni, li jkompli jsostni favur tagħrif komuni ta’ livell għoli ta’ xebh bejn dawn is-sustanzi.
34.
Il-Kummissjoni tenfasizza li evidenza xjentifika dwar l-analoġiji strutturali hija aċċettabbli biss sakemm ma hemm l-ebda studji speċifikament dwar is-sustanza attiva użata mir-rikorrenti fil-proċeduri prinċipali. Fil-fatt, naqbel li dan huwa wkoll f’konformità mar-rekwiżit tal-Qorti tal-Ġustizzja li l-valutazzjoni għandha ssir skont l-istat preżenti tat-tagħrif xjentifiku, u mar-rekwiżit tal-Qorti Ġenerali li l-konstatazzjonijiet ikunu ġodda u bbażati fit-teżijiet xjentifiċi u pożizzjonijiet xjentifiċi l-iktar rappreżentattivi.
35.
Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, jiena tal-fehma li l-awtorità rilevanti tista’ tuża evidenza xjentifika dwar analoġija strutturali jekk dik hija metodu xjentifikament irrikonoxxut fl-istat preżenti ta’ tagħrif xjentifiku, li huwa għall-qorti nazzjonali biex tivverifika.
B.
It‑tieni u t‑tielet domandi: x’jikkostitwixxi prodott mediċinali skont il‑funzjoni?
36.
Permezz tat-tieni u t-tielet domandi tagħha, li huwa xieraq li jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju qiegħda tistaqsi x’effetti għandu jkollu prodott sabiex jiġi kkunsidrat li huwa prodott mediċinali skont il-funzjoni: il-prodott għandu jkollu effetti pożittivi speċifiċi fuq is-saħħa jew dawn l-effetti jistgħu jkunu anki indiretti, pereżempju, billi jtejbu l-apparenza u b’hekk jgħollu l-awtostima? Fl-alternattiv, huwa biżżejjed f’dan ir-rigward li l-prodott ma jkollux effetti esklużivament dannużi, u għalhekk ma jkunx paragunabbli ma’ narkotiku?
37.
Fl-applikazzjoni tad-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali, il-Qorti tal-Ġustizzja b’mod konsistenti għamlet riferiment għall-prodotti taħt l-Artikolu 1(2)(a) bħala prodotti mediċinali skont il-preżentazzjoni, u għal dawk taħt l-Artikolu 1(2)(b) bħala prodotti mediċinali skont il-funzjoni. (
20
) Filwaqt li ma huwiex impossibbli li hemm grad ta’ sovrappożizzjoni bejn iż-żewġ definizzjonijiet, (
21
) dan il-każ jikkonċerna b’mod iktar speċifiku d-definizzjoni ta’ prodott mediċinali skont il-funzjoni.
38.
Biex tintlaħaq konklużjoni dwar jekk prodott jissodisfax id-definizzjoni ta’ prodott mediċinali skont il-funzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja qalet li għandha ssir valutazzjoni mill-awtoritajiet rilevanti (ssorveljata mill-qrati) każ b’każ, billi jittieħdu inkunsiderazzjoni l-karatteristiċi kollha tal-prodott, b’mod partikolari, il-kompożizzjoni tiegħu, il-proprjetajiet farmakoloġiċi, immunoloġiċi jew metaboliċi tiegħu, sa fejn dawn jistgħu jiġu stabbiliti fl-istat attwali tat-tagħrif xjentifiku, il-mod kif jintuża, il-firxa tad-distribuzzjoni tiegħu, kemm huwa magħruf fost il-konsumaturi u r-riskji li jistgħu jirriżultaw mill-użu tiegħu. (
22
)
39.
F’dak li jsegwi, imbagħad, ser nirrifletti l-ewwel fuq l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ effetti tas-saħħa ta’ benefiċċju – dawk li jerġgħu jistabbilixxu, jikkoreġu jew jimmodifikaw funzjonijiet fiżjoloġiċi (1). Imbagħad, jien ser nippreżenta l-analiżi tiegħi tar-rwol li effetti potenzjalment dannużi ta’ prodott għandhom barra l-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali (2). Jekk il-Qorti tal-Ġustizzja, madankollu, ma taqbilx mal-konklużjonijiet tiegħi dwar l-effetti tas-saħħa ta’ benefiċċju tal-prodott inkwistjoni, jien ser nirrifletti wkoll dwar l-irwol li effetti potenzjalment dannużi għandhom fi ħdan il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali (3).
1. Hemm effetti tas-saħħa ta’ benefiċċju apprezzabbli marbuta mal‑prodott inkwistjoni?
40.
It-tkabbir miżjud tax-xagħar ta’ xfar l-għajnejn huwa effett tas-saħħa ta’ benefiċċju li jwassal għall-konklużjoni li l-prodott inkwistjoni huwa mediċinali? Sabiex tingħata tweġiba għal din il-mistoqsija, huwa meħtieġ li wieħed jidħol iktar fil-kunċett ta’ effetti ta’ benefiċċju fuq is-saħħa tal-bniedem.
41.
Din il-mistoqsija tqajmet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja f’każijiet marġinali numerużi li jittrattaw sovrappożizzjonijiet possibbli bejn, min-naħa waħda, prodotti kożmetiċi, (
23
) ikel, (
24
) apparat mediku, (
25
) kif ukoll narkotiċi, (
26
) u, min-naħa l-oħra, prodotti mediċinali skont il-funzjoni.
42.
Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà stabbilixxiet li prodott mediċinali skont il-funzjoni għandu jkollu effett ta’ benefiċċju fuq is-saħħa tal-bniedem, u ma huwiex biżżejjed li l-prodott sempliċiment jimmodifika funzjonijiet fiżjoloġiċi. (
27
) Pjuttost, il-Qorti tal-Ġustizzja sabet li tali effetti għandhom ikunu apprezzabbli, (
28
) jaffettwaw il-metaboliżmu b’mod sinjifikattiv, (
29
) u jkunu ġenwinament iddiżinjati (
30
) għal tali għan.
43.
Min-naħa l-oħra, prodotti li “mingħajr ma huma kapaċi jikkawżaw effetti benefiċi, fl-immedjat jew fuq perijodu ta’ żmien, fuq is-saħħa tal-bniedem” ma jaqgħux fi ħdan il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali. (
31
)
44.
Il-BfArM tallega li l-kriterju deċiżiv sabiex issir din id-determinazzjoni huwa jekk prodott huwiex tajjeb għall-użu terapewtiku. Barra minn hekk, hija targumenta li l-prodott inkwistjoni jista’ jintuża għal finijiet terapewtiċi, pereżempju f’sitwazzjonijiet ta’ telf patoloġiku tax-xagħar ta’ xfar l-għajnejn li jakkumpanja l-kimoterapija.
45.
Ir-rikorrenti fil-proċeduri prinċipali targumenta, madankollu, li l-funzjoni primarja ta’ BMP huwa t-trattament ta’ glawkoma, filwaqt li l-prodott inkwistjoni ma għandu l-ebda effett fuqha, u għalhekk ma għandux jiġi meqjus bħala li jeżerċita effett ta’ benefiċċju fuq is-saħħa tal-bniedem.
46.
Il-Kummissjoni tenfasizza li minkejja li l-funzjoni ta’ prodott mediċinali ma hijiex esklużivament it-trattament ta’ mard, sempliċi effett fuq l-apparenza ma huwiex biżżejjed biex jissodisfa l-istandard li “jiġu […] modifikati funzjonijiet fiżjoloġiċi” skont l-Artikolu 1(2)(b) tad-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali. Il-Gvern tal-Estonja jżid li l-effett pożittiv fuq l-apparenza u ż-żieda riżultanti fl-awtostima huwa fil-fatt il-funzjoni primarja ta’ prodotti kożmetiċi.
47.
Il-prodott inkwistjoni jibdel id-dehra tal-bniedem billi jtawwal il-fażi ta’ tkabbir tax-xagħar ta’ xfar l-għajnejn. Filwaqt li l-prodott jista’, kif tissuġġerixxi l-qorti tar-rinviju, iżid l-awtostima, naqbel mal-Kummissjoni li ma jaffettwax b’mod sinjifikattiv funzjonijiet fiżjoloġiċi u lanqas ma jibdel il-mod kif joperaw.
48.
L-interpretazzjoni offruta mill-konvenuta fil-proċeduri prinċipali hija li l-prodott jista’ jkun ta’ użu terapewtiku għal kundizzjonijiet li jinħolqu kultant bħala riżultat tat-trattament ta’ mard ieħor, bħat-telf tax-xagħar ta’ xfar l-għajnejn minħabba kimoterapija.
49.
Ma naħsibx li dan l-użu huwa biżżejjed biex jiġi konkluż li hemm effett ta’ benefiċċju apprezzabbli fuq is-saħħa tal-bniedem. Madankollu, huwa perfettament possibbli li jintużaw prodotti kożmetiċi flimkien ma’ trattamenti bħal kimoterapija sabiex itaffu l-effetti sekondarji mhux mixtieqa tagħha, bħal telf ta’ xagħar. (
32
)
50.
Pjuttost, jien naħseb li huwa possibbli li dan il-prodott jiġi mqabbel ma’, pereżempju, inka tat-tatwaġġi jew make-up permanenti. Fil-fatt ikun esaġerat li jingħad li l-influwenza tagħhom fuq l-apparenza tal-ġilda tista’ tiġi kkaratterizzata bħala effett ta’ benefiċċju u bħala riżultat li jiġu kklassifikati bħala prodotti mediċinali skont il-funzjoni.
51.
Kunsiderazzjoni oħra, imressqa mill-BfArM, hija l-użu ta’ sustanza attiva fis-serum li huwa diġà użat fi prodott mediċinali ieħor żviluppat għat-trattament ta’ marda speċifika (glawkoma). Jimporta li l-prodott juża sustanza attiva inkluża fi prodott li huwa diġà kummerċjalizzat fil-Ġermanja bħala prodott mediċinali?
52.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ttrattat din il-kwistjoni fil-kawża Hecht-Pharma, meta qalet li l-użu ta’ sustanza fi prodott li jista’ jkollu effetti fiżjoloġiċi (peress li tintuża fi prodott mediċinali) ma jwassalx għal klassifikazzjoni awtomatika ta’ tali prodott bħala prodott mediċinali skont il-funzjoni. (
33
) L-awtorità rilevanti minflok għandha twettaq valutazzjoni ta’ kull prodott individwalment sabiex tasal għal konklużjoni li l-prodott li juża l-istess sustanza fil-fatt għandu effetti ta’ benefiċċju fuq is-saħħa tal-bniedem. (
34
)
53.
Fl-aħħar, id-dożaġġ tas-sustanza attiva fis-serum jimporta f’dan ir-rigward? Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonfermat preċedentement li l-valutazzjoni tad-dożaġġ għandha ssir fir-rigward tal-kundizzjonijiet normali tal-użu tal-prodott, indipendentement mill-effetti potenzjali ta’ dożaġġ ogħla. (
35
) Huwa għall-qorti nazzjonali biex tivverifika l-kompożizzjoni u l-perċentwali eżatt tas-sustanza attiva (fid-dawl tad-differenzi fis-sottomissjoni tal-BfArM u l-qorti tar-rinviju fid-deċiżjoni tar-rinviju), (
36
) u x’konsegwenzi għandu dan fuq il-kundizzjonijiet ta’ użu tal-prodott inkwistjoni.
54.
Għalhekk, ma nikkunsidrax li l-prodott inkwistjoni, sempliċiment billi jwassal għat-tkabbir tax-xagħar ta’ xfar l-għajnejn, għandu benefiċċju apprezzabbli fuq is-saħħa tal-bniedem, u, konsegwentement, ma huwiex prodott mediċinali skont il-funzjoni.
2. L‑irwol ta’ effetti potenzjalment dannużi
55.
Fl-assenza ta’ benefiċċji ta’ saħħa apprezzabbli, x’inhu l-irwol ta’ effetti potenzjalment dannużi għall-applikabbiltà tad-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali?
56.
L-ebda. (
37
)
57.
Skont il-premessa 7 tad-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali, id-dannu potenzjali ta’ prodotti mediċinali għandu jiġi vvalutat biss f’relazzjoni mal-effikaċja terapewtika tagħhom. Fl-assenza ta’ dan l-aħħar, aħna ma aħniex iktar fil-kuntest tad-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali u effetti dannużi ma jistgħux jiġu ttrattati skontha. Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonfermat ukoll, fir-rigward ta’ narkotiċi, (
38
) li prodotti li huma dannużi għas-saħħa tal-bniedem, filwaqt li ma għandhom l-ebda benefiċċji għas-saħħa, ma humiex prodotti mediċinali fis-sens tat-tifsira tad-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali.
58.
Fil-fatt, kif ġie nnotat mill-Avukat Ġenerali Bot fir-rigward ta’ narkotiċi fil-kawża D. u G., id-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali ma tistax tintuża biex tippenalizza ċ-ċirkulazzjoni ta’ prodotti potenzjalment dannużi li ma għandhom l-ebda effetti terapewtiċi. (
39
)
59.
Jekk l-awtorità kompetenti, skont il-kriterji stabbiliti fit-tweġiba għall-ewwel domanda, turi lill-qorti tar-rinviju l-effetti dannużi tal-prodott inkwistjoni, dan jista’ jitneħħa mis-suq skont il-proċedura stabbilita fir-Regolament dwar Kożmetiċi. (
40
) Dan jista’ jinvolvi azzjoni minn numru ta’ awtoritajiet nazzjonali li huma kompetenti għas-suġġett tar-Regolament dwar Kożmetiċi. (
41
)
60.
Biex immorru lura għall-eżempju tal-linka tat-tatwaġġi u make-up permanenti, dawn iż-żewġ gruppi ta’ prodotti t-tnejn huma preżentement taħt valutazzjoni rigward is-sikurezza tagħhom. (
42
) Numru ta’ sustanzi kimiċi użati f’dawn il-prodotti wkoll diġà ġew miżjuda fl-Annessi II u IV tar-Regolament dwar Kożmetiċi. (
43
)
61.
Jekk l-istudji rilevanti jsibu li riskji għas-saħħa tal-bniedem jirriżultaw ukoll minn prodotti li jwasslu għat-tkabbir tax-xagħar ta’ xfar l-għajnejn, jien ma nara l-ebda raġuni għala huma ma għandux ikollhom l-istess destin bħal-linka tat-tatwaġġi jew make-up permanenti.
62.
Madankollu, jekk il-produttur sussegwentement jixtieqx jiżviluppa l-prodott tiegħu iktar sabiex ikun sikur hija deċiżjoni li huwa liberu li jieħu, protett mil-libertà li jmexxi negozju u l-moviment liberu ta’ merkanzija.
63.
Bħala konklużjoni, jien nikkunsidra li l-prodott inkwistjoni ma jistax jiġi kkunsidrat bħala prodott mediċinali skont il-funzjoni mingħajr effetti ta’ benefiċċju għas-saħħa tal-bniedem, u kwalunkwe effetti potenzjalment dannużi għandhom jiġu ttrattati skont is-sistema tar-Regolament dwar Kożmetiċi.
3. L‑irwol tal‑effetti potenzjalment dannużi fi ħdan il‑kamp ta’ applikazzjoni tad‑Direttiva dwar Prodotti Mediċinali
64.
Madankollu, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja ssib li l-prodott inkwistjoni fil-fatt għandu benefiċċji ta’ saħħa apprezzabbli, mela l-Artikolu 2(2) tad-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali jeskludi l-applikabbiltà tar-Regolament dwar Kożmetiċi. (
44
) F’dan il-każ, isir ukoll rilevanti li jittieħdu inkunsiderazzjoni effetti potenzjalment dannużi fid-deċiżjoni jekk prodott jistax jiġi awtorizzat bħala prodott mediċinali. B’mod partikolari, f’tali xenarju, effetti terapewtiċi għandhom jipprevalu fuq danni sabiex il-prodott jitħalla jidħol fis-suq. (
45
)
65.
F’dan ir-rigward, huwa meħtieġ li jiġi nnotat li, skont il-BfArM, evidenza xjentifika dwar analoġiji għall-prodott inkwistjoni ma tikkonkludix b’ċertezza dwar l-eżistenza ta’ effetti dannużi.
66.
F’tali sitwazzjonijiet ta’ inċertezza xjentifika, jiena tal-fehma li huwa possibbli li wieħed jirrikorri għall-applikabbiltà tal-prinċipju ta’ prekawzjoni. Dan huwa għaliex il-prinċipju ta’ prekawzjoni, bħala prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, (
46
) kien applikat mill-Qorti Ġenerali fil-kuntest tal-Artikolu 116 tad-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali. (
47
) Dan huwa ta’ rilevanza partikolari peress li waħda mir-raġunijiet possibbli għas-sospensjoni, revoka jew varjazzjoni fl-awtorizzazzjoni għal tqegħid fis-suq ta’ prodott mediċinali skont l-Artikolu 116 hija d-dannu potenzjali tal-prodott – kuntest analogu għal dak analizzat taħt din l-intestatura.
67.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddefinixxiet il-prinċipju ta’ prekawzjoni kif ġej: “[…] mill-evalwazzjoni li l-Istat Membru huwa obbligat jagħmel jista’ jirriżulta livell għoli ta’ inċertezza xjentifika u prattika f’dan ir-rigward. […] F’tali ċirkustanzi, għandu jiġi rikonoxxut li Stat Membru jista’, skont il-prinċipju ta’ prekawzjoni, jieħu miżuri ta’ protezzjoni mingħajr ma jkollu għalfejn jistenna li r-realtà u l-gravità ta’ dawn ir-riskji jkunu stabbiliti kompletament.” (
48
)
68.
L-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ prekawzjoni hija bbażata fuq żewġ kundizzjonijiet: “l-ewwel nett, l-identifikazzjoni tal-konsegwenzi potenzjalment negattivi […] fuq is-saħħa, u, it-tieni, evalwazzjoni komprensiva tar-riskju għas-saħħa bbażata fuq l-iktar data xjentifika affidabbli disponibbli u fuq l-iktar riżultati reċenti tar-riċerka internazzjonali”. (
49
)
69.
B’mod iktar speċifiku fil-kuntest tad-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali, fil-kawża GE Healthcare vs Il‑Kummissjoni, il-Qorti Ġenerali sabet li r-riskji ta’ saħħa ma għandhomx għalfejn ikunu speċifiċi, iżda jistgħu jkunu wkoll biss potenzjali. F’tali xenarju, l-awtorità rilevanti tista’ “tillimita ruħha li tipprovdi indizji serji u konklużivi li, mingħajr ma titwarrab l-inċertezza xjentifika, jippermettu raġonevolment li jitqajjem dubju dwar is-sigurtà tal-prodott mediċinali kkonċernat”. (
50
)
70.
Jien għalhekk tal-fehma li l-prinċipju ta’ prekawzjoni, kif speċifikat mill-Qorti Ġenerali fil-kuntest tal-Artikolu 116 tad-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali, jista’ jiġi applikat għall-possibbiltajiet disponibbli lill-BfArM biex tiddetermina d-dannu potenzjali tal-prodott inkwistjoni.
71.
Jidhirli mill-osservazzjonijiet tal-partijiet fil-proċeduri prinċipali, li huwa għall-qorti nazzjonali biex tivverifika, li l-kundizzjonijiet għall-applikabbiltà tal-prinċipju ta’ prekawzjoni huma ssodisfatti. Pereżempju, ġie nnotat mill-BfArM li tħassib dwar is-sikurezza ta’ BMP ġew ukoll sottomessi permezz ta’ RAPEX, is-Sistema ta’ Twissija Bikrija tal-Unjoni għall-prodotti mhux tal-ikel perikolużi. (
51
)
72.
Fl-aħħar, studju tal-Kumitat Xjentifiku dwar is-Sikurezza tal-Konsumatur indika riskji għas-saħħa tal-bniedem marbuta mal-użu ta’ analoġiji ta’ prostaglandina biex jistimulaw it-tkabbir tax-xagħar ta’ xfar l-għajnejn. (
52
) Għandu jiġi nnotat li l-preparazzjoni ta’ dan ir-rapport issemmiet mill-konvenuta fil-proċeduri prinċipali. Madankollu, ġie ippubblikat wara t-tressiq tat-talba għal deċiżjoni preliminari f’dan il-każ. Għal darba oħra fil-kuntest ta’ revoka ta’ awtorizzazzjoni għal tqegħid fuq is-suq, il-Qorti tal-Ġustizzja qalet li l-qorti nazzjonali li tkun qiegħda tevalwa tali revoka ma hijiex obbligata li tieħu inkunsiderazzjoni evidenza xjentifika ġdida li ħarġet sadanittant. (
53
) Madankollu, fil-fehma tiegħi, din il-konstatazzjoni ma tipprojbixxix lill-qorti nazzjonali milli tieħu tali evidenza inkunsiderazzjoni skont regoli proċedurali nazzjonali.
73.
Bħala konklużjoni, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja ssib li l-prodott inkwistjoni fil-fatt għandu effetti ta’ benefiċċju fuq is-saħħa tal-bniedem u d-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali tapplika, l-awtorità kompetenti tista’ tirrikorri għall-użu tal-prinċipju ta’ prekawzjoni quddiem l-inċertezza xjentifika dwar id-dannu potenzjali tal-prodott inkwistjoni, taħt is-superviżjoni tal-qorti tar-rinviju.
IV. Konklużjoni
74.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposta għad-domandi preliminari mressqa għal deċiżjoni preliminari mill-Verwaltungsgericht Köln (il-Qorti Amministrattiva ta’ Köln, il-Ġermanja) kif ġej:
(1)
Awtorità nazzjonali hija intitolata li tibbaża l-valutazzjoni xjentifika meħtieġa tal-proprjetajiet farmakoloġiċi ta’ prodott u r-riskji marbuta miegħu fuq “analoġija strutturali”, fil-każ li l-istat preżenti tat-tagħrif xjentifiku jsostni t-trasferibbiltà tal-konstatazzjonijiet bejn sustanzi analogi, li huwa għall-qorti tar-rinviju biex tivverifika.
(2)
L-Artikolu 1(2)(b) tad-Direttiva 2001/83/KEE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑6 ta’ Novembru 2001 dwar il-kodiċi tal-Komunità li għandu x’jaqsam ma’ prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem għandu jiġi interpretat fis-sens li prodott imqiegħed fis-suq għandu jitqies bħala prodott mediċinali skont il-funzjoni biss fil-każ fejn ikollu benefiċċju speċifiku fuq is-saħħa, u ma huwiex biżżejjed f’dan ir-rigward li l-prodott sempliċiment iżid l-awtostima jew il-benesseri.
(3)
Fl-assenza ta’ benefiċċji għas-saħħa apprezzabbli, ma huwiex rilevanti jekk prodott huwiex ta’ dannu jew le sabiex jiġi kkategorizzat bħala mediċinali skont il-funzjoni.
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
(
2
)	Eisenberg, D.L., Toris, C.B., Camras, C.B., “Bimatoprost and travoprost: a review of recent studies of two new glaucoma drugs”, Survey of Opthalmology, 2002, Vol 47(suppl. 1), pp. 105 sa S115.
(
3
)	“L-ipotrikożi hija kkaratterizzata minn ammont ta’ xagħar inqas min-normal, u ipotrikożi tax-xagħar ta’ xfar l-għajnejn hija t-terminu għal ammont inadegwat ta’ xagħar ta’ xfar l-għajnejn” [traduzzjoni libera]. Ara Law, S.K., “Bimatoprost in the treatment of eyelash hypotrichosis”, Clinical Ophthamology, vol. 4, 2010, p. 349.
(
4
)	Għal ħarsa ġenerali, ara Jones, D., “Enhanced Eyelashes: Prescription and Over-the-Counter Options”, Aesth Plast Surg, Vol. 35, 2011, p. 116.
(
5
)	Ibid., pp. 118 sa 119.
(
6
)	Fis-sottomissjonijiet tal-bidu tal-partijiet, il-konċentrazzjoni ta’ MDN użata kienet irrappurtata bħala 0.001%, filwaqt li sussegwentement, fit-tweġibiet għal mistoqsijiet bil-miktub, il-konvenuta fil-proċeduri prinċipali nnutat li l-konċentrazzjoni kienet stabbilita bħala 0.0302 %. Bla dubju, huwa għall-qorti nazzjonali biex tiddetermina l-ammont korrett u tevalwa x’konsegwenzi għandu dan fid-dawl tat-tweġibiet għall-mistoqsijiet magħmula.
(
7
)	Direttiva 2001/83/KEE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑6 ta’ Novembru 2001 dwar il-kodiċi tal-Komunità li għandu x’jaqsam ma’ prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 27, p. 69). Verżjoni kkonsolidata mhux legalment vinkolanti tista’ tiġi aċċessata f’ http://data.europa.eu/eli/dir/2001/83/2021-05-26.
(
8
)	Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑31 ta’ Marzu 2004 li jistabbilixxi proċeduri Komunitarji għall-awtorizzazzjoni u s-sorveljanza ta’ prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem u veterinarju u li jistabbilixxi l-Aġenzija Ewropea għall-Mediċini (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 34, p. 229).
(
9
)	Regolament li jemenda r-Regolament (KEE) Nru 1768/92, id-Direttiva 2001/20/KE, id-Direttiva 2001/83/KE u r-Regolament (KE) Nru 726/2004 (ĠU 2006 L 378, p. 1).
(
10
)	Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Novembru 2007 dwar prodotti mediċinali ta’ terapija avvanzata u li jemenda d-Direttiva 2001/83/KE u r-Regolament (KE) Nru 726/2004 (ĠU 2007, L 324, p. 121, rettifika fil-ĠU 2009, L 87, p. 174).
(
11
)	Regolament (KE) 1223/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑30 ta’ Novembru 2009 dwar il-prodotti kożmetiċi (ĠU 2009 L 342, p. 59, rettifiki fil-ĠU 2017, L 191, p. 12, fil-ĠU 2021, L 129, p. 162, u fil-ĠU 2021, L 224, p. 43. Verżjoni kkonsolidata mhux legalment vinkolanti tista’ tiġi aċċessata f’ http://data.europa.eu/eli/reg/2009/1223/2021-10-01.
(
12
)	Sentenza tat‑30 ta’ Novembru 1983 (227/82, EU:C:1983:354, punt 29).
(
13
)	Sentenzi tas‑16 ta’ April 1991, Upjohn (C‑112/89, EU:C:1991:147, punt 23); tat‑30 ta’ April 2009, BIOS Naturprodukte (C‑27/08, EU:C:2009:278, punt 18); u tal‑10 ta’ Lulju 2014, D. u G. (C‑358/13 u C‑181/14, EU:C:2014:2060, punt 42).
(
14
)	Sentenza tal‑21 ta’ Marzu 1991 (C‑369/88, EU:C:1991:137, punt 32). Ara wkoll il-Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Van Gerven fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja (C‑290/90, EU:C:1992:125, punt 5).
(
15
)	L-Artikolu 116 tad-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali jipprevedi tali proċedura “jekk jitqies li l-prodott mediċinali huwa ta’ ħsara jew li huwa nieqes mill-effikaċja terapewtika, jew jekk il-bilanċ bejn il-benefiċċju u r-riskju mhuwiex favorevoli, jew jekk il-kompożizzjoni tiegħu kwalitattiva u kwantitattiva mhijiex iddikjarata”.
(
16
)	Sentenza tad‑19 ta’ Settembru 2019, GE Healthcare vs Il‑Kummissjoni (T‑783/17, EU:T:2019:624, punt 49); u sentenza tat‑23 ta’ Settembru 2020, BASF vs Il‑Kummissjoni (T‑472/19, mhux ippubblikata, EU:T:2020:432, punt 51 u l-ġurisprudenza ċċitata);.
(
17
)	Sentenza tat‑23 ta’ Settembru 2020, BASF vs Il‑Kummissjoni (T‑472/19, mhux ippubblikata, EU:T:2020:432, punt 52); sentenza tad‑19 ta’ Settembru 2019, GE Healthcare vs Il‑Kummissjoni (T‑783/17, EU:T:2019:624, punt 50).
(
18
)	Sentenza tad‑19 ta’ Settembru 2019, GE Healthcare vs Il‑Kummissjoni (T‑783/17, EU:T:2019:624, punt 51); u tat‑23 ta’ Settembru 2020, BASF vs Il‑Kummissjoni (T‑472/19, mhux ippubblikata, EU:T:2020:432, punt 53 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
19
)	Sentenza tat‑23 ta’ Settembru 2020, BASF vs Il‑Kummissjoni (T‑472/19, mhux ippubblikata, EU:T:2020:432, punt 53.
(
20
)	Sa mis-sentenzi tal‑21 ta’ Marzu 1991, Delattre (C‑369/88, EU:C:1991:137, punt 15) u tal‑21 ta’ Marzu 1991, Monteil u Samanni (C‑60/89, EU:C:1991:138, punt 17). Għal analiżi ulterjuri taż-żewġ kunċetti, ara l-Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Trstenjak fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja (C‑319/05, EU:C:2007:364, punti 48 sa 68), u l-motivazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja (b’referenza għall-Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali) fis-sentenza tal‑15 ta’ Novembru 2007, Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja (C‑319/05, EU:C:2007:678, punti 43 sa 78).
(
21
)	Sentenza tal‑10 ta’ Lulju 2014, D. u G. (C‑358/13 u C‑181/14, EU:C:2014:2060, punt 29).
(
22
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tat‑3 ta’ Ottubru 2013, Laboratoires Lyocentre (C‑109/12, EU:C:2013:626, punt 42). Ara wkoll is-sentenzi tal‑15 ta’ Jannar 2009, Hecht-Pharma (C‑140/07, EU:C:2009:5, punt 39), u tat‑30 ta’ April 2009, BIOS Naturprodukte (C‑27/08, EU:C:2009:278, punt 18).
(
23
)	Sentenzi tal‑21 ta’ Marzu 1991, Monteil u Samanni (C‑60/89, EU:C:1991:138); tas‑16 ta’ April 1991, Upjohn (C‑112/89, EU:C:1991:147); tal‑20 ta’ Mejju 1992, Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja (C‑290/90, EU:C:1992:227); u tas‑6 ta’ Settembru 2012, Chemische Fabrik Kreussler (C‑308/11, EU:C:2012:548).
(
24
)	Sentenzi tat‑30 ta’ Novembru 1983, van Bennekom (227/82, EU:C:1983:354); tal‑21 ta’ Marzu 1991, Delattre (C‑369/88, EU:C:1991:137); tad‑29 ta’ April 2004, Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja (C‑387/99, EU:C:2004:235); tad‑29 ta’ April 2004, Il‑Kummissjoni vs L‑Awstrija (C‑150/00, EU:C:2004:237); tad‑9 ta’ Ġunju 2005, HLH Warenvertrieb u Orthica (C‑211/03, C‑299/03 u C‑316/03 sa C‑318/03, EU:C:2005:370); tal‑15 ta’ Novembru 2007, Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja (C‑319/05, EU:C:2007:678); tal‑15 ta’ Jannar 2009, Hecht-Pharma (C‑140/07, EU:C:2009:5); tal‑5 ta’ Marzu 2009, Il‑Kummissjoni vs Spanja (C‑88/07, EU:C:2009:123); tat‑30 ta’ April 2009, BIOS Naturprodukte (C‑27/08, EU:C:2009:278); u tal‑15 ta’ Diċembru 2016, LEK (C‑700/15, EU:C:2016:959).
(
25
)	Sentenza tat‑3 ta’ Ottubru 2013, Laboratoires Lyocentre (C‑109/12, EU:C:2013:626).
(
26
)	Sentenza tal‑10 ta’ Lulju 2014, D. u G. (C‑358/13 u C‑181/14, EU:C:2014:2060).
(
27
)	Ara s-sentenzi tas‑16 ta’ April 1991, Upjohn (C‑112/89, EU:C:1991:147, punt 22); tal‑15 ta’ Novembru 2007, Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja (C‑319/05, EU:C:2007:678, punti 60 u 61); tat‑30 ta’ April 2009, BIOS Naturprodukte (C‑27/08, EU:C:2009:278, punt 21); u tal‑10 ta’ Lulju 2014, D. u G. (C-358/13 u C‑181/14, EU:C:2014:2060, punti 37 u 38). Ara wkoll il-Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bot fil-kawżi magħquda D. u G (C‑358/13 u C‑181/14, EU:C:2014:1927, punt 13).
(
28
)	Sentenza tal‑15 ta’ Jannar 2009, Hecht-Pharma (C‑140/07, EU:C:2009:5, punt 42) u tat‑30 ta’ April 2009, BIOS Naturprodukte (C‑27/08, EU:C:2009:278, punt 23).
(
29
)	Sentenzi tal‑15 ta’ Jannar 2009, Hecht-Pharma (C‑140/07, EU:C:2009:5, punt 41) u tat‑30 ta’ April 2009, BIOS Naturprodukte (C‑27/08, EU:C:2009:278, punt 21).
(
30
)	Sentenza tal‑15 ta’ Novembru 2007, Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja (C‑319/05, EU:C:2007:678, punt 61).
(
31
)	Sentenza tal‑10 ta’ Lulju 2014, D. u G. (C‑358/13 u C‑181/14, EU:C:2014:2060, punt 38).
(
32
)	Eżempju ieħor ta’ kif wieħed jgħix bit-telf ta’ xagħar minħabba l-kimoterapija huwa l-użu ta’ parrokki. Għal darba oħra huwa perfettament possibbli li jintużaw waqt u wara l-kimoterapija biex jitnaqqsu l-effetti tat-telf ta’ xagħar fuq l-awtostima u l-benesseri, mingħajr qatt ma jiġu viċin id-definizzjoni ta’ prodott mediċinali skont il-funzjoni. Skont il-Manwal tal-Grupp ta’ Ħidma dwar Prodotti Kożmetici (Sotto-grupp dwar prodotti ambigwi) dwar il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament dwar Prodotti Kożmetiċi KE Nru 1223/2009 (Art. 2(1)(A)) Verżjoni 5.2 (Settembru 2020)”, parrokki ma humiex prodotti kożmetiċi lanqas.
(
33
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Jannar 2009, Hecht-Pharma (C‑140/07, EU:C:2009:5, punt 40).
(
34
)	Ibid.
(
35
)	Sentenzi tad‑29 ta’ April 2004, Il‑Kummissjoni vs L‑Awstrija (C‑150/00, EU:C:2004:237, punt 75); tal‑15 ta’ Jannar 2009, Hecht-Pharma (C‑140/07, EU:C:2009:5, punt 42); tal‑5 ta’ Marzu 2009, Il‑Kummissjoni vs Spanja (C‑88/07, EU:C:2009:123, punt 75); u tat‑30 ta’ April 2009, BIOS Naturprodukte (C‑27/08, EU:C:2009:278, punt 22).
(
36
)	Ara iktar ’il fuq, nota tal-qiegħ il-paġna 6.
(
37
)	Ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑30 ta’ April 2009, BIOS Naturprodukte (C‑27/08, EU:C:2009:278, punt 25 u l-ġurisprudenza ċċitata). Ara wkoll il-Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Geelhoed fil-Kawżi Magħquda HLH Warenvertrieb u Orthica (C‑211/03, C‑299/03 u C‑316/03 sa C‑318/03, EU:C:2005:78, punt 80).
(
38
)	Sentenza tal‑10 ta’ Lulju 2014, D. u G. (C‑358/13 u C‑181/14, EU:C:2014:2060, punti 46 u 47).
(
39
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bot fil-Kawżi Magħquda D. u G (C‑358/13 u C‑181/14, EU:C:2014:1927, punt 50).
(
40
)	Ara Sezzjoni II.B iktar ’il fuq.
(
41
)	L-Artikolu 34(1) u (3) tar-Regolament dwar Kożmetiċi jipprovdi li Stati Membri għandhom jaħtru l-awtoritajiet kompetenti u l-Kummissjoni għandha tiġbor din il-lista u tagħmilha disponibbli għall-pubbliku.
(
42
)	Għal informazzjoni ulterjuri dwar dawn l-iżviluppi u d-deċiżjonijiet adottati sa issa, ara: https://ec.europa.eu/growth/news/chemicals-eu-takes-action-safer-tattooing-inks-and-permanent-make-2020-12-14_mt.
(
43
)	L-użu ta’ iktar minn 4000 kimika perikolużi f’linka ta’ tattwaġġi u make-up permanenti għalhekk ser jiġu limitati. Ir-restrizzjoni tintroduċi limiti ta’ konċentrazzjoni massimi għal sustanzi individwali jew gruppi użati f’linka ta’ tattwaġġi jew make-up permanenti. Eżempji ta’ tali kimiki huma ċerti azodyes, ammini aromatiċi karċinoġeniċi, idrokarboni aromatiċi poliċikliċi (PAHs), metalli u metanol. Għal iktar informazzjoni, ara: https://echa.europa.eu/hot-topics/tattoo-inks.
(
44
)	Ara f’dak is-sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Jannar 2009, Hecht-Pharma (C-140/07, EU:C:2009:5, punt 24).
(
45
)	Ara l-premessa 7 tad-Direttiva dwar Prodotti Mediċinali.
(
46
)	Fuq l-iktar żviluppi riċenti rigward il-prinċipju ta’ prekawzjoni u ż-żieda fid-diskrezzjoni tal-Istati Membri, ara Goldner Lang, I., ‘“Laws of Fear” in the EU: The Precautionary Principle and Public Health Restrictions to Free Movement of Persons in the Time of COVID-19’, European Journal of Risk Regulation, 2021, pp. 1 sa 24.
(
47
)	Dan l-approċċ mill-Qorti Ġenerali ġie approvat mill-Qorti tal-Ġustizzja fl-appell fis-sentenza tal‑10 ta’ April 2014, Acino vs Il‑Kummissjoni (C‑269/13 P, EU:C:2014:255, punti 57 sa 59). Il-Qorti tal-Ġustizzja hawn għamlet riferiment għall-ġurisprudenza ġenerali tagħha dwar il-prinċipju ta’ prekawzjoni, bħas-sentenza tad‑9 ta’ Settembru 2003, Monsanto Agricoltura Italia et (C‑236/01, EU:C:2003:431, punt 111).
(
48
)	Sentenza tat‑28 ta’ Jannar 2010, Il‑Kummissjoni vs Franza (C‑333/08, EU:C:2010:44, punt 91 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
49
)	Sentenza tat‑28 ta’ Jannar 2010, Il‑Kummissjoni vs Franza (C‑333/08, EU:C:2010:44, punt 92). Ara wkoll, is-sentenzi tad‑9 ta’ Settembru 2003, Monsanto Agricoltura Italia et (C‑236/01, EU:C:2003:431, punt 113); tat‑23 ta’ Settembru 2003, Il‑Kummissjoni vs Id‑Danimarka (C‑192/01, EU:C:2003:492, punt 51); tad‑19 ta’ Jannar 2017, Queisser Pharma (C‑282/15, EU:C:2017:26, punt 56); u tat‑28 ta’ Marzu 2019, Verlezza et (C‑487/17 sa C‑489/17, EU:C:2019:270, punt 57).
(
50
)	Sentenza tad‑19 ta’ Settembru 2019 (T‑783/17, EU:T:2019:624, punti 46 u 48). Ara wkoll, is-sentenza tat‑23 ta’ Settembru 2020, BASF vs Il‑Kummissjoni (T‑472/19, mhux ippubblikata, EU:T:2020:432, punti 48 u 50).
(
51
)	Is-Sistema ta’ Twissija Bikrija (RAPEX) hija s-sistema ta’ twissija bikrija tal-Unjoni għal prodotti tal-konsumatur li ma humiex sikuri u protezzjoni tal-konsumatur. RAPEX ma tinkludix ikel, prodotti farmaċewtiċi u drogi. Iktar informazzjoni tista’ tinstab hawn: https://joinup.ec.europa.eu/collection/rapex/about.
(
52
)	Kumitat Xjentifiku dwar is-Sikurezza tal-Konsumatur, “Opinion on Prostaglandins and prostaglandin-analogues used in cosmetic products”, 27 ta’ Settembru 2021. Disponibbli fuq https://ec.europa.eu/health/system/files/2022-02/sccs_o_258.pdf.
(
53
)	Ara sentenza tal‑21 ta’ Jannar 1999, Upjohn (C‑120/97, EU:C:1999:14, punt 42).