62007CC0199
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
SHARPSTON
ippreżentati fid-9 ta’ Lulju 2009 (
1
)
Kawża C-199/07
Il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej
vs
Ir-Repubblika Ellenika
“Nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu — Kuntratti pubbliċi — Direttiva 93/38/KEE — Avviż ta’ sejħa għal offerti — Twettiq ta’ studju — Kriterji ta’ esklużjoni awtomatika — Kriterji ta’ selezzjoni kwalitattiva u ta’ għoti”
1.
F’din il-kawża, li tikkonċerna proċedura partikolari għall-għoti ta’ kuntratt għal servizzi ta’ disinn u ta’ konsulenza organizzata mill-awtorità ferrovjarja Griega, il-Kummissjoni qed tallega li l-Greċja naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt id-Direttiva tal-Kunsill 93/38/KEE (iktar ’il quddiem: id-“Direttiva”) (
2
) u kisret il-prinċipju ta’ trattament ugwali inkluż fl-Artikolu 12 KE, l-Artikolu 49 KE li jiggarantixxi l-libertà li jiġu pprovduti servizzi fil-Komunità kif ukoll il-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku ta’ kwalifiki professjonali.
Il-leġiżlazzjoni Komunitarja rilevanti
2.
L-Artikolu 12 KE jipprojbixxi diskriminazzjoni minħabba n-nazzjonalità.
3.
L-Artikolu 49 KE jipprojbixxi restrizzjonijiet għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi fir-rigward ta’ ċittadini li jkunu stabbiliti fi Stat Membru ieħor għajr dak tal-persuna li għaliha jkunu maħsuba s-servizzi.
Id-Direttiva
4.
Id-Direttiva tikkoordina l-proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti minn entitajiet li jkunu awtoritajiet pubbliċi jew impriżi pubbliċi (
3
) li joperaw fis-setturi tal-ilma, tal-enerġija, tat-trasport u tat-telekomunikazzjoni.
5.
Id-Direttiva tipprovdi għal tliet tipi ta’ proċeduri:
—
“proċeduri miftuħa”, fejn il-fornituri, il-kuntratturi jew il-fornituri ta’ servizzi kollha interessati jistgħu jissottomettu l-offerti;
—
“proċeduri ristretti”, fejn il-kandidati biss mistiedna mill-entità kontraenti jistgħu jissottomettu l-offerti;
—
“proċeduri negozjati”, fejn l-entità kontraenti tikkonsulta lill-fornituri, lill-kuntratturi jew lill-fornituri ta’ servizzi li tagħżel hi u tinnegozja t-termini tal-kuntratt ma’ wieħed jew ma’ iktar minn wieħed minnhom (
4
).
6.
“Konkors ta’ disinn” ġie ddefinit bħala l-proċeduri nazzjonali li jippermettu lill-entità kontraenti tikseb pjan jew disinn magħżul minn ġurija wara li dan ikun infetaħ għal kompetizzjoni (
5
).
7.
L-Artikolu 4(1) jipprovdi li meta jiġu organizzati, inter alia, konkorsi ta’ disinn, l-entitajiet kontraenti għandhom japplikaw il-proċeduri li jkunu addattati għad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva. L-Artikolu 4(2) jipprovdi li: “L-entitajiet kontraenti għandhom jiżguraw li ma jkun hemm l-ebda diskriminazzjoni bejn fornituri, kuntratturi jew fornituri ta’ servizzi differenti.”
8.
Il-kuntratti mogħtija minn entitajiet li jwettqu attivitajiet fis-settur tat-trasport, fejn il-valur stmat (nett mill-VAT) ma jkunx inqas minn EUR 400000 fil-każ ta’ kuntratti ta’ provvista u ta’ servizzi jew EUR 5000000 fil-każ ta’ kuntratti ta’ xogħlijiet, jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva (
6
).
9.
L-Artikoli 30 sa 38 (Titolu V tad-Direttiva) jkopru l-aspetti relatati mal-kwalifika, is-selezzjoni u l-għoti ta’ proċedura għall-għoti ta’ kuntratt. L-Artikolu 31 jipprovdi:
“1.   L-entitajiet kontraenti li jagħżlu l-kandidati biex jitfgħu offerta fi proċeduri ristretti jew biex jipparteċipaw fi proċeduri negozjati għandhom jagħmlu dan skond kriterji u regoli oġġettivi li huma jippreskrivu u li huma għandhom jagħmlu disponibbli għal fornituri, kuntratturi jew fornituri ta’ servizz interessati.
2.   Il-kriterji użati jistgħu jinkludu l-kriterji għall-esklużjoni speċifikati fl-Artikolu 23 tad-Direttiva 71/305/KEE u fl-Artikolu 20 tad-Direttiva 77/62/KEE (
7
).
3.   Il-kriterji jistgħu jkunu bbażati fuq il-bżonn oġġettiv ta’ entità kontraenti li tnaqqas in-numru ta’ kandidati għal livell li jkun iġġustifikat bil-bżonn li jiġu bbilanċjati l-karatteristiċi partikolari tal-proċedura ta’ l-għoti ta’ kuntratt u r-riżorsi meħtieġa biex titlesta. Madankollu, n-numru ta’ kandidati magħżula jrid jikkunsidra l-bżonn li jiżgura kompetizzjoni addattata.”
10.
Il-kriterji li fuqhom l-entitajiet kontraenti għandhom jibbażaw l-għoti tal-kuntratti huma stabbiliti fl-Artikolu 34, li l-paragrafi rilevanti tiegħu jipprovdu:
“1.   Mingħajr preġudizzju għal-liġijiet, regolamenti jew dispożizzjonijiet amministrattivi nazzjonali dwar ir-rimunerazzjoni ta’ ċerti servizzi, il-kriterji li fuqhom l-entitajiet kontraenti għandhom jibbażaw l-għoti tal-kuntratti għandhom ikunu:
a)
l-offerta l-aktar vantaġġjuża ekonomikament, li tinvolvi diversi kriterji li jiddependu mill-kuntratt ikkonċernat, bħal: il-kunsinna jew id-data li fiha jitlesta, l-ispejjeż kurrenti, il-profitti, l-kwalità, l-estetika u l-karatteristiċi ta’ tħaddim, il-mertu tekniku, is-servizz ta’ wara l-bejgħ u l-assistenza teknika, l-impenn f’dak li għandu x’jaqsam ma’ spare parts, is-sigurtà tal-provvisti u l-prezz; jew
b)
l-inqas prezz biss.
2.   Fil-każ li hemm referenza għalih fil-paragrafu 1(a), l-entitajiet kontraenti għandhom jiddikjaraw fid-dokumenti tal-kuntratt jew fl-istedina għal offerti l-kriterji kollha li huma għandhom il-ħsieb li japplikaw, fejn possibbli, f’ordni dixxendenti ta’ importanza.”
Direttiva 92/13/KEE
11.
Id-Direttiva tal-Kunsill 92/13/KEE (
8
) tipprovdi li l-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri neċessarji sabiex jiżguraw li d-deċiżjonijiet meħuda mill-entitajiet kontraenti jkunu jistgħu jiġu rriveduti b’mod effettiv fuq il-bażi li dawn kisru l-liġi Komunitarja fil-qasam tal-għoti ta’ kuntratti jew ir-regoli nazzjonali li jimplementaw din il-liġi (
9
). L- Artikolu 2(6) tad-Direttiva 92/13/KEE jipprovdi:
“L-effetti ta’ l-eżerċizzju tal-poteri msemmija fil-paragrafu 1 dwar kuntratt konkluż sussegwenti għall-għoti tiegħu, għandhom jiġu stabbiliti mil-liġi nazzjonali. Barraminnhekk, minbarra fejn deċiżjoni għandha titwarrab qabel l-għotja tal-kumpens, Stat Membru jista’ jipprovdi li wara l-konklużjoni ta’ kuntratt wara li dan jingħata, il-poteri ta’ l-entità responsabbli għall-proċeduri ta’ reviżjoni għandhom jiġu limitati għall-għotja tal-kumpens lil kull persuna li ssirilha ħsara bi ksur.”
Il-fatti li wasslu għall-proċeduri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu
Il-proċedura kkontestata
12.
Il-fatti li ġejjin ma humiex ikkontestati.
13.
Fl-24 ta’ Ottubru 2003, fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea ġie ppubblikat avviż ta’ sejħa għal offerti għal diversi servizzi ta’ inġinerija u ta’ disinn assoċjati fil-kuntest tal-iżvilupp tal-kumpless Thriaso Pedio li jinsab fil-periferija ta’ Ateni (iktar ’il quddiem: il-“proċedura kkontestata”). Kien iddikjarat li din kienet proċedura miftuħa. L-entità kontraenti kienet ERGA OSE AE.
14.
ERGA OSE AE hija entità pubblika li tipprovdi servizzi pubbliċi fil-qasam tat-trasport bil-ferrovija. Il-valur stmat tal-kuntratt li għalih inħareġ avviż tal-proċedura kkontestata kien ta’ EUR 3240000, ferm ogħla mil-limiti msemmija fl-Artikolu 14(1)(ċ) tad-Direttiva.
15.
L-avviż tal-proċedura kkontestata nħareġ mill-entità kontraenti skont ir-rekwiżiti legali nazzjonali fis-seħħ dak iż-żmien, jiġifieri l-Liġi 716/1977 (
10
).
16.
It-Taqsima III tal-avviż ta’ sejħa għal offerti kienet tkopri l-informazzjoni legali, ekonomika, finanzjarja u teknika li l-kandidati kienu meħtieġa jipprovdu. Id-dispożizzjonijiet rilevanti huma stabbiliti iktar ’l isfel:
“[…]
2.1)
Informazzjoni rigward is-sitwazzjoni individwali tal-[…] fornituri tas-servizz u l-formalitajiet neċessarji sabiex tkun evalwata l-kapaċità ekonomika u teknika minima tagħhom:
2.1.3)
Kapaċità teknika — Evidenza ta’ sostenn meħtieġa: A. L-espressjonijiet ta’ interess jiġu aċċettati jekk jitressqu minn
a)
Ditti ta’ konsulenza Griegi li jkunu rreġistrati fir-reġistru nazzjonali korrispondenti u għandhom ċertifikat:
[…]
b)
Ditti ta’ konsulenza barranin, ikkostitwiti skont il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru tal-Unjoni Ewropea jew taż-ŻEE u li għandhom l-amministrazzjoni ċentrali, il-post prinċipali fejn huma stabbiliti jew is-sede statutorja tagħhom fl-Unjoni Ewropea jew fiż-ŻEE […]. Il-konsulenti barranin irid ikollhom kwalifiki formali u sostantivi għal kull kategorija ta’ studju li jikkorrispondu għal dawk meħtieġa għall-konsulenti Griegi li jkunu rreġistrati fir-reġistru Grieg tal-Konsulenti, u d-ditti ta’ konsulenza jrid ikollhom persunal għal kull kategorija ta’ studju li jikkorrispondi għall-persunal meħtieġ għad-ditti ta’ konsulenza Griegi […]
Qed jiġi enfasizzat li d-ditti ta’ konsulenza u/jew il-konsulenti barranin li ressqu espressjoni ta’ interess fil-proċedura ta’ sejħa għal offerti ERGA OSE AE fis-sitt xhur qabel id-data tal-espressjoni ta’ interess tagħhom f’din il-kompetizzjoni u li ddikjaraw kwalifiki li jikkorrispondu għal kategoriji ta’ diplomi differenti minn dawk li qed jintalbu issa mhux se jiġu aċċettati” (
11
).
17.
It-Taqsima IV tal-avviż ikkontestat tkopri l-aspetti proċedurali tal-kompetizzjoni.
“IV. 1)
Natura tal-proċedura: miftuħa
[…]
IV. 2)
Kriterji ta’ għoti:
L-iktar offerta ekonomikament vantaġġjuża, skont il-kriterji li ġejjin […]:
Filwaqt li jiġi kkunsidrat l-Artikolu 34(1)(a) tad-Direttiva 93/38/KEE, il-kuntratt se jingħata skont il-kriterji li ġejjin:
1.
Esperjenza speċifika u ġenerali, f’xogħol partikolari ta’ disinn fuq proġetti simili jew minn ditti ta’ konsulenza jew minn konsulenti u mill-persunal xjentifiku tagħhom.
2.
Kapaċità reali sabiex jitwettaq studju fit-terminu ppjanat flimkien mal-obbligi rigward it-twettiq ta’ studji oħra u l-persunal xjentifiku u operattiv speċifiku propost biex iwettaq l-istudju inkwistjoni kif ukoll it-tagħmir marbut mal-għan tal-istudju […]”
18.
Huwa paċifiku li r-referenza għall-kategoriji ta’ kwalifiki fil-Klawżola III 2.1.3.b (iktar ’il quddiem: il-“klawżola kkontestata”) tirrifletti l-fatt li l-Greċja tħaddem sistema ta’ klassifikazzjoni tal-inġiniera billi tqegħdhom fi gruppi, f’kategoriji skont it-tul, il-livell u l-kumplessità tal-istudji tagħhom, u tikklassifika anki d-ditti tal-inġinerija fi gruppi skont il-klassifikazzjonijiet tal-inġiniera tagħhom. Sistema korrispondenti ta’ klassifikazzjoni ma kinitx teżisti għad-ditti ta’ konsulenza u għall-konsulenti barranin; konsegwentement, tali ditti ma kinux obbligati jiġu rreġistrati b’dan il-mod.
Il-proċedura prekontenzjuża
19.
Matul l-2004 il-Kummissjoni rċeviet żewġ ilmenti mingħand ditta li ddikjarat li hija ma ressqitx applikazzjoni għall-proċedura kkontestata għaliex hija kkunsidrat lilha nnifisha bħala neċessarjament eskluża minħabba li kienet ditta barranija u li inqas minn sitt xhur qabel kienet ħadet sehem f’kompetizzjoni mal-istess entità kontraenti, bi klassifikazzjoni differenti minn dik mitluba fil-proċedura kkontestata.
20.
Wara li l-Kummissjoni eżaminat dan l-ilment, il-Kummissjoni kienet tal-fehma li l-kriterju fil-klawżola kkontestata tal-avviż ta’ sejħa għal offerti (i) introduċa motiv ta’ esklużjoni supplimentari għal dawk elenkati b’mod eżawrjenti fl-Artikolu 31(2) tad-Direttiva 93/38 u (ii) għamel diskriminazzjoni kontra d-ditti ta’ konsulenza jew il-konsulenti barranin bi ksur tal-obbligi li l-awtoritajiet Griegi għandhom taħt id-dritt Komunitarju.
21.
Fit-28 ta’ Ġunju 2005, il-Kummissjoni kitbet lill-awtoritajiet Griegi sabiex tistħarreġ l-ilment. L-awtoritajiet Griegi rrispondew fit-22 ta’ Lulju 2005.
22.
Billi ma kinitx sodisfatta bir-risposta li kienet irċeviet, il-Kummissjoni bagħtet ittra ta’ intimazzjoni lill-Greċja fit-18 ta’ Ottubru 2005.
23.
L-awtoritajiet Griegi rrispondew fl-14 ta’ Diċembru 2005. Huma enfasizzaw li l-klawżola kkontestata ma kinitx teħtieġ li ditti barranin jirreġistraw, imma sempliċiment ipprovdiet mezz ta’ kif dawn jistabbilixxu l-esperjenza tagħhom. Skont l-awtoritajiet Griegi, ERGA OSE AE fil-fatt ma kinitx eskludiet lil xi ditta barranija fuq il-bażi ta’ din il-klawżola.
24.
Il-Kummissjoni kkunsidrat ir-risposta tal-awtoritajiet Griegi bħala inadegwata, u b’hekk fl-4 ta’ Lulju 2006 ħarġet opinjoni motivata. Hija kkonkludiet li l-klawżola kkontestata kienet tikser id-Direttiva, il-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku tad-diplomi u l-prinċipju ta’ trattament ugwali u li naqset milli tagħmel distinzjoni bejn il-kriterji ta’ selezzjoni u ta’ għoti li huwa rekwiżit legali f’dan il-qasam.
25.
Fit-30 ta’ Ġunju 2006 l-awtoritajiet Griegi pprovdew risposta fejn argumentaw li (i) il-leġiżlazzjoni nazzjonali li fuqha kien ibbażat l-avviż ta’ sejħa għal offerti (il-Liġi 716/1977) kienet tbiddlet, u għaldaqstant kwalunkwe rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kien inammissibbli; (ii) il-kuntatti diġà kienu ngħataw lil terzi in bona fide u li għalhekk ma setgħux jiġu annullati; u (iii) il-klawżola kkontestata ma kellha assolutament l-ebda effett fuq il-libertà tal-kompetizzjoni.
26.
Billi ma kinitx sodisfatta bir-risposta tal-awtoritajiet Griegi għall-opinjoni motivata tagħha, il-Kummissjoni tat bidu għal dawn il-proċeduri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu.
Fuq l-ammissibbiltà
27.
Skont l-awtoritajiet Griegi, ir-rikors huwa inammissibbli minħabba tliet motivi. L-ewwel nett, huma jsostnu li huma kkonformaw ruħhom mal-opinjoni motivata qabel ma skada t-terminu rilevanti tagħha. It-tieni nett, huma jsostnu li l-portata tar-rikors tal-Kummissjoni testendi lil hinn mill-oġġezzjonijiet imqajma fil-proċedura prekontenzjuża. It-tielet nett, huma jsostnu li ma għadux iktar possibbli li jinstab rimedju għall-ksur allegat billi jiġu annullati l-kuntratti li diġà ġew konklużi skont il-proċedura kkontestata, minħabba ċerti raġunijiet prattiċi (ara l-punti 39 sa 41 iktar ’l isfel) u l-effetti tal-Artikolu 2(6) tad-Direttiva 92/13.
28.
Fil-fehma tiegħi r-rikors tal-Kummissjoni huwa ammissibbli.
Konformità mal-opinjoni motivata
L-argumenti tal-partijiet
29.
L-awtoritajiet Griegi qed jargumentaw li huma kienu kkonformaw mal-opinjoni motivata qabel ma skada t-terminu rilevanti tagħha, peress li l-Liġi 716/1977 kienet irrevokata u ssostitwita bil-Liġi 3316/2005 li pprekludiet l-użu ta’ dispożizzjonijiet bħall-klawżola kkontestata u ċċarat id-distinzjoni bejn il-kriterji ta’ selezzjoni u ta’ għoti.
30.
B’risposta għal dan, il-Kummissjoni tispjega li s-suġġett tar-rikors ma huwiex il-kuntest legali nazzjonali. Għalhekk, ir-revoka tal-Liġi 716/1977 ma hijiex rilevanti għal dawn il-proċeduri.
Kunsiderazzjonijiet
31.
Jiena naqbel mal-Kummissjoni.
32.
Meta jiġi kkunsidrat li l-każ tal-Kummissjoni huwa bbażat biss fuq il-proċedura kkontestata, ir-revoka tal-Liġi 716/1977 ma hijiex rilevanti għas-sustanza tar-rikors tal-Kummissjoni u għalhekk ma tistax trendih inammissibbli.
Fuq il-portata tar-rikors
L-argumenti tal-partijiet
33.
L-awtoritajiet Griegi joġġezzjonaw li l-portata tar-rikors kienet estiża lil hinn mill-kwistjonijiet imqajma matul il-proċedura prekontenzjuża f’żewġ aspetti. L-ewwel nett, huma jsostnu li l-Kummissjoni l-ewwel qajmet l-ilment li l-Greċja naqset milli tannulla l-proċedura għall-għoti fl-opinjoni motivata, iktar milli fl-ittra ta’ intimazzjoni. It-tieni nett, huma jargumentaw li l-ilment, li l-ksur tad-dritt Komunitarju huwa dovut għal prattika amministrattiva persistenti, tqajjem għall-ewwel darba fir-rikors tal-Kummissjoni. Il-Greċja ssostni wkoll li l-petitum tal-opinjoni motivata huwa vag u impreċiż.
34.
Il-Kummissjoni tispjega li l-portata tar-rikors tagħha hija limitata għall-proċedura kkontestata. Fir-risposta tagħha, il-Kummissjoni espressament tikkonferma li hija ma allegatx li l-ksur tad-dritt Komunitarju min-naħa tal-awtoritajiet Griegi huwa dovut għal prattika amministrattiva persistenti.
Kunsiderazzjonijiet
35.
Huwa paċifiku li s-suġġett tal-proċeduri mressqa taħt l-Artikolu 226 KE huwa limitat mill-proċedura prekontenzjuża; u li konsegwentement l-opinjoni motivata u r-rikors tal-Kummissjoni għandhom ikunu bbażati fuq l-istess motivi (
12
).
36.
Fil-fehma tiegħi, il-Gvern Grieg naqas milli jipprova li l-Kummissjoni estendiet is-suġġett tar-rikors tagħha lil hinn minn dak li huwa stabbilit fl-opinjoni motivata. Il-Kummissjoni ma tfittixx dikjarazzjoni li l-awtoritajiet Griegi se jannullaw il-proċedura għall-għoti. Lanqas ma hija qed tallega ksur ta’ obbligi Komunitarji minħabba prattika amministrattiva persistenti (
13
).
37.
Il-portata tar-rikors għalhekk hija konsistenti mal-proċedura prekontenzjuża.
38.
Il-kundizzjonijiet li għandhom jiġu sodisfatti sabiex jiġi ppreżentat rikors taħt l-Artikolu 226 KE huma wkoll stabbiliti sewwa fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja. Essenzjalment, ir-rikors għandu jiddikjara s-suġġett tal-proċeduri u jiġbor fil-qosor il-motivi li huwa bbażat fuqhom, u d-dikjarazzjoni għandha tkun suffiċjentement ċara u preċiża sabiex tippermetti li l-konvenut ikun jista’ jipprepara d-difiża tiegħu u li l-Qorti tal-Ġustizzja tkun tista’ tagħti deċiżjoni dwar ir-rikors (
14
).
39.
Fil-fehma tiegħi, il-petitum għall-opinjoni motivata jistabbilixxi l-motivi tal-ilment tal-Kummissjoni b’tali mod li jagħti l-possibbiltà lill-awtoritajiet Griegi jkunu jafu bil-każ kontra tagħhom. Għalhekk, jiena ma naqbilx li r-rikors tal-Kummissjoni huwa vag u impreċiż.
L-impossibbiltà li jinstab rimedju għall-allegat nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu
L-argumenti tal-partijiet
40.
L-awtorijiet Griegi jargumentaw li ma huwiex possibbli li jinstab rimedju għall-allegat nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu minħabba raġunijiet legali u prattiċi.
41.
Fir-rigward tar-raġunijiet legali, huma jsostnu li l-proċedura kkontestata ma tistax tiġi rrevokata u l-kuntratti li ngħataw taħtha ma jistgħux jiġu annullati fuq livell nazzjonali. B’mod partikolari, il-leġiżlazzjoni nazzjonali li timplementa l-Artikolu 2(6) tad-Direttiva 92/13 tfisser li s-setgħat tal-korp responsabbli għall-istħarriġ huma ristretti għall-għoti ta’ kumpens għad-danni.
42.
Il-Kummissjoni targumenta li d-Direttiva 92/13 ma tapplikax għal dan ir-rikors u li l-Greċja għalhekk ma tistax tinvokaha.
43.
Fir-rigward tar-raġunijiet prattiċi, l-awtoritajiet Griegi jallegaw li l-proġett huwa parzjalment iffinanzjat mill-Komunitajiet u bħala tali huwa suġġett għal skeda li ma tistax tinbidel.
44.
Qed jiġi argumentat ukoll li jekk il-proċedura kkontestata kellha tiġi annullata u rrepetuta din toħloq distorsjoni fil-kompetizzjoni.
Kunsiderazzjonijiet
45.
L-argumenti dwar l-effett legali tal-annullament huma marbuta mad-drittijiet u mar-rimedji ta’ parti leża fuq livell nazzjonali. Fil-fehma tiegħi, dawn il-kwistjonijiet ma humiex rilevanti għall-kwistjonijiet li għandhom jiġu deċiżi f’dawn il-proċeduri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu.
46.
Iktar minn hekk, id-Direttiva 92/13 teżiġi li l-Istati Membri jiżguraw li d-deċiżjonijiet meħuda mill-entitajiet kontraenti jkunu jistgħu jiġu rriveduti b’mod effettiv fuq livell nazzjonali għal ksur tar-regoli Komunitarji fil-qasam tal-kuntratti pubbliċi (
15
). Għalhekk din tikkonċerna rimedji fil-proċeduri nazzjonali fejn individwu jfittex kumpens għad-danni quddiem l-awtoritajiet nazzjonali. Il-proċeduri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu taħt l-Artikolu 226 KE huma kompletament differenti. Tali rikorsi jsiru fuq livell Komunitarju, u l-kwistjoni hija dwar jekk l-Istat Membru naqasx milli jwettaq l-obbligi tiegħu jew le taħt id-dritt Komunitarju. Għaldaqstant, id-Direttiva 92/13 hija irrilevanti għal dawn il-proċeduri.
47.
L-awtoritajiet Griegi ma ppreżentaw l-ebda provi biex jissostanzjaw l-allegazzjonijiet tagħhom li raġunijiet prattiċi jrendu impossibbli li l-proċedura kkontestata ssir konformi. Għalhekk, ma hemmx għalfejn nikkunsidra iktar dan l-argument.
48.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-rikors huwa ammissibbli.
Id-dikjarazzjoni mitluba
49.
Il-Kummissjoni tfittex dikjarazzjoni li, bl-introduzzjoni de facto ta’ kriterju supplimentari għal esklużjoni awtomatika lil hinn minn dawk li huma espressament ipprovduti fl-Artikolu 31(2) tad-Direttiva, għad-detriment tad-ditti ta’ konsulenza barranin, u billi ma ssirx distinzjoni fil-kompetizzjoni inkwistjoni bejn kriterji ta’ selezzjoni kwalitattiva u ta’ għoti, il-Greċja naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt il-leġiżlazzjoni Komunitarja dwar il-kuntratti pubbliċi, speċifikament taħt l-Artikoli 4(2), 31(1) u (2) u 34(1)(a) tad-Direttiva kif interpretati mill-Qorti tal-Ġustizzja, taħt il-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku tal-kwalifiki formali li huwa rregolat mil-liġi Komunitarja dwar il-kuntratti pubbliċi u taħt l-Artikoli 12 u 49 KE.
50.
Il-motivi li fuq il-bażi tagħhom qed tiġi mitluba d-dikjarazzjoni jagħtu lok għal żewġ kummenti preliminari.
51.
L-ewwel nett, il-bażi legali u fattwali li fuqha qed tiġi mitluba d-dikjarazzjoni trid tkun ċara. It-tieni nett, il-Kummissjoni għandha l-oneru tal-prova fil-proċeduri skont l-Artikolu 226 KE u trid tressaq quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja l-informazzjoni biex ikun stabbilit li l-obbligu inkwistjoni ma ġiex imwettaq (
16
).
L-argumenti sostantivi tal-partijiet
52.
Il-Kummissjoni tressaq sitt ilmenti li jiena ġbart flimkien kif ġej. L-ewwel nett, se neżamina l-allegat ksur tal-kriterji li jikkonċernaw il-proċeduri ta’ kwalifika, ta’ selezzjoni u ta’ għoti. It-tieni nett, se nikkunsidra l-allegat ksur tal-prinċipji ta’ nondiskriminazzjoni u ta’ trasparenza.
Ksur tal-kriterji li jikkonċernaw il-proċeduri ta’ kwalifika, ta’ selezzjoni u ta’ għoti
L-Artikolu 31(1) u (2) tad-Direttiva
53.
L-Artikolu 31 jiftaħ b’referenza espliċita għal proċeduri ristretti u nnegozjati (
17
). Madankollu, il-proċedura kkontestata kienet waħda miftuħa (
18
). Għalhekk, jeħtieġ li jiġi kkunsidrat jekk, u sa fejn, il-Kummissjoni tista’ ssostni li l-Greċja naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 31 matul il-proċedura kkontestata.
54.
B’risposta għad-domandi li saru waqt is-seduta, il-Kummissjoni kkonċediet li l-Artikolu 31 ma jirreferix b’mod espliċitu għall-proċedura miftuħa, imma argumentat li d-dispożizzjonijiet tiegħu għandhom japplikaw b’analoġija. Ma huwiex għalkollox ċar x’riedet tgħid il-Kummissjoni b’dan, u l-Kummissjoni ma tatx iktar spjegazzjonijiet matul il-proċedura orali.
55.
Madankollu, fir-rikors tagħha, il-Kummissjoni tirreferi għas-sentenzi Il-Kummissjoni vs Spanja (
19
), Teckal (
20
) u Il-Kummissjoni vs Spanja (
21
) insostenn tal-pożizzjoni tagħha. F’dawn il-kawżi, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-uniċi eċċezzjonijiet permissibbli għall-kamp ta’ applikazzjoni tad-direttivi dwar il-kuntratti pubbliċi huma dawk li jissemmew b’mod eżawrjenti u espliċitu fihom. Għalhekk, jista’ jkun li l-argument tal-Kummissjoni huwa dak li l-uniċi motivi li fuq il-bażi tagħhom entità kontraenti tista’ teskludi kandidat minn proċedura ta’ sejħa għal offerti, irrispettivament minn jekk il-proċedura applikata tkunx ristretta, innegozjata jew miftuħa, huma dawk elenkati b’mod espliċitu fl-Artikolu 31(2).
56.
Dan l-argument jeżiġi li wieħed jislet il-prinċipju ġenerali li jirriżulta minn dawn il-kawżi fir-rigward ta’ meta għandhom japplikaw id-direttivi u jużah sabiex tkun abbozzata mill-ġdid dispożizzjoni speċifika ta’ direttiva partikolari sabiex il-portata ta’ dik id-dispożizzjoni tkun estiża minn proċeduri speċifiċi għall-proċeduri kollha.
57.
Ma naħsibx li dan huwa xieraq.
58.
F’din il-kawża, huwa stabbilit li l-proċedura kkontestata taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 93/38. Il-prinċipju ġenerali stabbilit mill-Qorti tal-Ġustizzja f’dawn il-każijiet għalhekk diġà ġie sodisfatt. Jidhirli li huwa għalkollox differenti — u mhux permissibbli — li dan il-prinċipju ġenerali jintuża biex jinkiteb mill-ġdid test li jiftaħ bil-kliem: “L-entitajiet kontraenti li jagħżlu l-kandidati biex jitfgħu offerta fi proċeduri ristretti jew biex jipparteċipaw fi proċeduri negozjati […]” b’tali mod li dak kollu li jsegwi jsir applikabbli, mhux għal proċeduri ristretti u nnegozjati, imma għall-proċeduri kollha. L-interpretazzjoni ovvja u naturali hija li d-dispożizzjoni tapplika għaż-żewġ proċeduri espressament identifikati. Din ma tapplikax għall-proċedura li tifdal (il-proċedura miftuħa li ntużat biex jingħata l-kuntratt ikkontestat).
59.
Tliet fatturi oħra jsaħħu din l-interpretazzjoni tal-Artikolu 31.
60.
L-ewwel nett, kieku l-leġiżlatur ried li dak li jsegwi l-kliem tal-bidu tal-Artikolu japplika għall-proċeduri kollha, huwa seta’ espressament jgħid dan. Kulma kellu jagħmel huwa li ma jinkludix il-kelmiet “li jagħżlu l-kandidati biex jitfgħu offerta fi proċeduri ristretti jew biex jipparteċipaw fi proċeduri negozjati”.
61.
It-tieni nett, il-lingwa użata fis-subparagrafu li jmiss (Artikolu 31(2)) tissuġġerixxi b’mod qawwi li l-kriterji għall-esklużjoni li ġew elenkati hemmhekk — anki għal proċeduri ristretti u nnegozjati — ma humiex eżawrjenti. Pereżempju, it-test Ingliż jiddikjara li “The criteria used may include the criteria specified in Article 23 of Directive 71/305/EEC and in Article 20 of Directive 77/62/EEC.” It-test Franċiż jipprovdi: “Les critères utilisés peuvent inclure ceux d’exclusion énumérés à l’article 23 de la directive 71/305/CEE et à l’article 20 de la directive 77/62/CEE”, u dak Ġermaniż jipprovdi: “Die angewandten Kriterien können die in Artikel 23 der Richtlinie 71/305/EWG und Artikel 20 der Richtlinie 77/62/EWG angegebenen Ausschließungsgründe einschließen”  (
22
). Il-kliem “jistgħu jinkludu” fid-diversi verżjonijiet lingwistiċi tat-test jindikaw (sa fejn nista’ nara, b’mod pjuttost konsistenti) li l-kriterji għas-selezzjoni msemmija huma indikattivi, mhux eżawrjenti.
62.
It-tielet nett, din l-interpretazzjoni hija msaħħa bit-tielet subparagrafu. L-Artikolu 31(3) jinkludi diċitura iktar permissiva (li l-awtoritajiet kontraenti “jistgħu” jibbażaw il-kriterji ta’ esklużjoni fuq motiv partikolari, mhux li “għandhom”) u huwa marbut direttament mal-motiv identifikat hemmhekk (“il-bżonn oġġettiv ta’ entità kontraenti li tnaqqas in-numru ta’ kandidati għal livell li jkun iġġustifikat bil-bżonn li jiġu bbilanċjati l-karatteristiċi partikolari tal-proċedura ta’ l-għoti ta’ kuntratt u r-riżorsi meħtieġa biex titlesta”) għal proċeduri ristretti u nnegozjati. Fi proċeduri miftuħa, ma hemm (skont id-definizzjoni) l-ebda tnaqqis inizjali fin-numru ta’ kandidati: anzi, “il-fornituri, il-kuntratturi jew il-fornituri ta’ servizzi kollha interessati jistgħu jissottomettu offerti”  (
23
). Il-klawżola ta’ salvagwardja inkluża fl-aħħar sentenza tal-Artikolu 31(3) (“Madankollu, n-numru ta’ kandidati magħżula jrid jikkunsidra l-bżonn li jiżgura kompetizzjoni addattata”) ukoll tinftiehem faċilment fil-kuntest ta’ proċeduri ristretti u nnegozjati, imma hija bla siwi meta tiġi applikata fir-rigward ta’ proċeduri miftuħa. Xejn ma jista’ “jiżgura kompetizzjoni addattata” iktar milli l-proċedura tinfetaħ għal kulħadd.
63.
Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni tfittex li tinvoka s-sentenza La Cascina et (
24
). Madankollu, ma naqbilx li din il-kawża tgħin lill-Qorti tal-Ġustizzja biex tinterpreta l-Artikolu 31 tad-Direttiva. Fis-sentenza La Cascina et, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 29 tad-Direttiva 92/50/KE (
25
), tat-18 ta’ Ġunju 1992, relatata mal-koordinazzjoni ta’ proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti tas-servizz pubbliku jistabbilixxi (b’mod eżawrjenti) is-seba’ motivi biex ikunu esklużi l-kandidati minn parteċipazzjoni f’kuntratt. Madankollu, l-Artikolu 31 tad-Direttiva huwa strutturat b’mod differenti mill-Artikolu 29 tad-Direttiva 92/50. L-Artikolu 31(1) jinkludi l-elementi mandatorji, li huma li l-kandidati għandhom jintgħażlu skont “kriterji u regoli oġġettivi li huma jippreskrivu” u jipprovdi li l-entitajiet kontraenti “għandhom jagħmlu[hom] disponibbli għal fornituri, kuntratturi jew fornituri ta’ servizz interessati”. B’differenza għall-Artikolu 29, l-Artikolu 31(2) u (3) imbagħad jagħti lill-Istati Membri marġni ta’ diskrezzjoni fir-rigward tal-kriterji ta’ esklużjoni li jistgħu japplikaw.
64.
Għaldaqstant nikkonkludi li l-ilment tal-Kummissjoni li l-proċedura kkontestata kienet qed tikser l-Artikolu 31(1) u (2) huwa żbaljat.
L-Artikolu 34(1)(a) tad-Direttiva
65.
Il-Kummissjoni ssostni li, b’nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi tagħhom skont l-Artikolu 34(1)(a), l-awtoritajiet Griegi naqsu milli jagħmlu distinzjoni f’din il-kompetizzjoni partikolari, bejn kriterji ta’ selezzjoni kwalitattiva u dawk ta’ għoti.
66.
Fi proċedura ristretta jew innegozjata, il-proċedura ta’ sejħa għal offerti tinvolvi żewġ stadji: l-ewwel stadju fejn (bl-applikazzjoni tal-kriterji ta’ selezzjoni) l-entità kontraenti tagħżel il-kandidati li tistieden sabiex dawn iressqu applikazzjonijiet jew sabiex jidħlu f’negozjati; u t-tieni stadju fejn (bl-applikazzjoni tal-kriterji ta’ għoti) l-entità kontraenti tiddeċiedi lil min għandu jingħata l-kuntratt.
67.
Fi proċedura miftuħa, l-entità kontraenti għandha biss tiddeċiedi (minn fost dawk il-fornituri ta’ servizzi interessati li jressqu applikazzjonijiet) lil min għandu jingħata l-kuntratt.
68.
Il-proċedura kkontestata kienet proċedura miftuħa.
69.
Għalhekk ma nistax nifhem fuq liema bażi l-Kummissjoni tallega li l-entità kontraenti wettqet proċess fuq żewġ stadji li kien jinvolvi l-applikazzjoni kemm ta’ kriterji ta’ selezzjoni kif ukoll ta’ kriterji ta’ għoti.
70.
Il-lanjanta ma ressqitx applikazzjoni fil-proċedura kkontestata, għaliex ikkunsidrat lilha nnifisha bħala eskluża awtomatikament mid-diċitura tal-klawżola 2.1.3 tat-Taqsima III tal-avviż ta’ sejħa għal offerti. Il-Kummissjoni ma ressqet l-ebda provi quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, kemm fir-rigward tal-proċedura kkontestata kif ukoll fir-rigward ta’ proċeduri oħra għal sejħa għal offerti, biex tissostanzja l-allegazzjoni tagħha li l-awtoritajiet Griegi naqsu milli jagħmlu distinzjoni bejn il-kriterji ta’ selezzjoni u dawk ta’ għoti.
71.
Għaldaqstant, nikkonkludi li dan l-ilment huwa infondat.
Il-ksur tal-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku skont id-Direttiva
72.
Il-Kummissjoni tallega li l-awtoritajiet Griegi naqsu milli jwettqu l-obbligu tagħhom li japplikaw il-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku. Il-Kummissjoni ma tidentifika l-ebda dispożizzjoni sostantiva tad-Direttiva insostenn ta’ din l-allegazzjoni, imma tgħid li qed tibbaża ruħha fuq il-premessi 34 u 36 fil-preambolu għad-Direttiva (
26
). Madankollu, skont ġurisprudenza stabbilita preambolu għal att Komunitarju ma huwiex vinkolanti (
27
).
73.
Għalhekk ma hemm l-ebda bażi għaliex dan l-argument għandu jkompli jiġi kkunsidrat.
74.
Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja baqgħalha tikkunsidra żewġ kwistjonijiet: jekk l-awtoritajiet Griegi humiex qed jonqsu milli jwettqu l-obbligi tagħhom skont it-Trattat fir-rigward tar-rikonoxximent reċiproku tal-kwalifiki formali u jekk il-mod li bih kienet ġiet ittrattata l-proċedura kkontestata kienx jikser il-prinċipji ta’ nondiskriminazzjoni u ta’ trasparenza (l-argumenti skont l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva u l-Artikoli 12 KE u 49 KE).
Ir-rikonoxximent reċiproku tal-kwalifiki formali skont it-Trattat
75.
Il-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku tal-kwalifiki formali jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-libertà ta’ stabbiliment (
28
). Madankollu, dan huwa wkoll applikabbli għall-provvista ta’ servizzi (
29
).
76.
Il-Kummissjoni targumenta li l-effett tal-klawżola kkontestata huwa li tipprevjeni lill-kandidati milli jipprovaw il-kwalifiki u l-esperjenza tagħhom fuq il-bażi tar-regoli li kieku japplikaw fl-Istati Membri tal-oriġini tagħhom.
77.
L-awtoritajiet Griegi jikkontestaw l-interpretazzjoni tal-Kummissjoni tal-klawżola kkontestata, u jsostnu li huwa inqas problematiku għal ditti barranin li jipprovaw l-esperjenza teknika u l-kwalifiki tekniċi tagħhom milli huwa għal ditti nazzjonali. Huma jaffermaw li l-ebda kandidat ma kien eskluż mill-parteċipazzjoni fil-kompetizzjoni fuq il-bażi tal-klawżola kkontestata.
78.
Il-lanjanta stess ma ressqitx applikazzjoni għaliex ikkunsidrat lilha nnifisha neċessarjament eskluża mill-proċedura kkontestata. Għalhekk, qatt ma ġie vverifikat jekk l-awtoritajiet Griegi kinux jirrikonoxxu l-kwalifiki formali tagħha jew le. Barra minn hekk, il-Kummissjoni lanqas ma ressqet xi provi quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja li turi li l-entità kontraenti naqset milli tirrikonoxxi l-kwalifiki formali ta’ kandidat minn Stat Membru ieħor li ma ressaqx applikazzjoni biex tiġi kkunsidrata fil-proċedura kkontestata.
79.
Għaldaqstant, dan l-ilment għandu jiġi miċħud bħala infondat.
Ksur tal-prinċipji ta’ nondiskriminazzjoni u ta’ trasparenza
L-Artikolu 4(2) tad-Direttiva
80.
Huwa paċifiku li l-proċedura kkontestata taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva (
30
) u għaldaqstant ERGA OSE AE hija suġġetta għar-regoli tagħha.
81.
L-Artikolu 4(2) tad-Direttiva jipprovdi li l-entitajiet kontraenti “għandhom jiżguraw” li ma jkun hemm l-ebda diskriminazzjoni bejn fornituri, kuntratturi jew fornituri ta’ servizzi differenti.
82.
Fil-ġurisprudenza tagħha dwar kuntratti pubbliċi, il-Qorti tal-Ġustizzja tirreferi mingħajr distinzjoni għall-“prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni” u għall-“prinċipju ta’ trattament ugwali”. Hija ddikjarat li l-prinċipju ta’ trattament ugwali jinsab fil-qalba tad-Direttivi dwar kuntratti pubbliċi (
31
). Il-Qorti tal-Ġustizzja spjegat ukoll li l-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni f’kuntratti pubbliċi huwa espressjoni speċifika tal-prinċipju ġenerali eponimiku tad-dritt Komunitarju (
32
).
83.
Min-naħa l-oħra, il-prinċipju ta’ trattament ugwali jimplika obbligu ta’ trasparenza li jirregola l-proċeduri kollha għall-għoti ta’ kuntratti pubbliċi (
33
), sabiex il-kandidati potenzjali kollha jingħataw l-istess opportunità biex jagħmlu l-applikazzjonijiet ħalli jipparteċipaw (
34
).
84.
L-obbligu ta’ trasparenza jeħtieġ li entità kontraenti tiżgura li l-applikanti potenzjali kollha jkollhom aċċess immedjat għall-kundizzjonijiet li japplikaw għall-preżentazzjoni tal-applikazzjonijiet. Dan jinkludi l-informazzjoni dwar il-kwalifiki formali meħtieġa tal-kandidati sabiex ikunu jistgħu jipparteċipaw. Kif iddikjarat il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Il-Kummissjoni vs Franza (
35
): “[…] l-Artikolu 4(2), billi jipprojbixxi kwalunkwe diskriminazzjoni bejn l-offerenti, jipproteġi wkoll dawk li jaqtgħu qalbhom milli jressqu offerta għaliex tqiegħdu fi żvantaġġ mill-proċedura segwita minn entità kontraenti”.
85.
F’dan il-każ, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet iddeċidiet li l-pubblikazzjoni ta’ informazzjoni limitata fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej kienet tammonta għal diskriminazzjoni, għaliex dawk il-kandidati li kellhom aċċess għall-informazzjoni addizzjonali ppubblikata fil-ġurnal nazzjonali kellhom vantaġġ peress li kellhom għad-dispożizzjoni tagħhom il-fatti kollha dwar il-portata eżatta tax-xogħlijiet ipproġettati (
36
).
86.
L-awtoritajiet Griegi ssodisfaw ir-rekwiżiti tal-Artikolu 4(2) fir-rigward tal-proċedura kkontestata?
87.
L-awtoritajiet Griegi jargumentaw li l-klawżola kkontestata ma teskludix lil parteċipanti potenzjali. Fil-fehma tagħhom, din sempliċiment indikat li d-diplomi u l-attestazzjonijiet uffiċjali, u l-prova ta’ esperjenza teknika ġenerali, kienu meħtieġa sabiex jipprovaw li l-offerent kellu kompetenza teknika minima speċifikata. Skont il-Greċja, ditti ta’ konsulenza jew konsulenti barranin tabilħaqq kellhom ċerti vantaġġi fuq l-offerenti nazzjonali, peress li tħallew juru li kienu jissodisfaw il-kundizzjonijiet bi kwalunkwe mezz xieraq, inkluż billi jiġu kkunsidrati dikjarazzjonijiet preċedenti dwar l-esperjenza tagħhom. Barra minn hekk, il-Greċja tisħaq li kwalunkwe kandidat li kellu xi dubju fir-rigward tal-pożizzjoni tiegħu kellu sempliċement jitlob kjarifika mill-awtorità kontraenti.
88.
Il-Kummissjoni ssostni li l-klawżola kkontestata tista’ tiġi intepretata biss bħala li tfisser li d-ditti ta’ disinn jew ta’ konsulenza barranin kienu se jiġu kklassifikati skont il-klassifikazzjoni ta’ kwalifiki preċedenti mressqa quddiem l-entità kontraenti (fis-sitt xhur preċedenti). Il-Kummissjoni tosserva li din il-kundizzjoni ddiswadiet lil-lanjanta milli tipparteċipa fil-proċedura kkontestata. Il-Kummissjoni temmen ukoll li l-klawżola kkontestata introduċiet kundizzjoni oħra li hija partikolarment diffiċli li tiġi sodisfatta min-naħa tad-ditti ta’ disinn jew ta’ konsulenza barranin.
89.
Jiena naqbel mal-Kummissjoni.
90.
L-ewwel nett, kien hemm probabbiltà kbira, fil-fehma tiegħi, li l-klawżola kkontestata jkollha effett dissważiv fuq id-ditti ta’ konsulenza jew fuq il-konsulenti barranin għaliex tindika (b’mod espliċitu) li dawn ma kinux se jkunu aċċettati bħala kandidati f’ċerti ċirkustanzi speċifiċi.
91.
It-tieni nett, l-awtoritajiet Griegi ma pprovawx li, meta l-avviż ta’ sejħa għal offerti kien ippubblikat, l-informazzjoni li tiċċara kif il-kandidatura tad-ditti ta’ konsulenza jew tal-konsulenti kienet se tiġi ttrattata, kienet faċilment aċċessibbli għal kandidati potenzjali.
92.
Fl-aħħar nett, jiena ma naċċettax l-argument tal-awtoritajiet Griegi li, peress li kandidati barranin potenzjali li kellhom dubju rigward l-eliġibbiltà tagħhom setgħu għamlu xi domandi lill-entità kontraenti jekk xtaqu jistabbilixxu l-pożizzjoni tagħhom, ma kien hemm l-ebda effett dissważiv. It-trasparenza teżiġi li l-offerent potenzjali jkun jista’ jiddeċiedi, fuq il-bażi tal-informazzjoni ppubblikata immedjatament disponibbli għalih, jekk jitfgħax offerta jew le. Mhux suffiċjenti li, jekk jieħu l-inizjattiva u jitħabat u jonfoq il-flus biex jagħmel iktar domandi ddettaljati, huwa jista’ jistabbilixxi l-pożizzjoni vera tiegħu (
37
). Dan huwa minnu a fortiori fejn (bħal hawnhekk) il-kundizzjonijiet applikabbli tas-sejħa għal offerti jindikaw espliċitament li kategorija partikolari ta’ kandidati potenzjali minn Stati Membri oħra, li minnha huma jifformaw parti, mhux se tiġi kkunsidrata.
93.
Barra minn hekk, jidher ċar li mill-inqas kandidat potenzjali wieħed (il-lanjanta) ġie tabilħaqq dissważ milli jressaq applikazzjoni.
94.
Għaldaqstant, nikkonkludi li l-proċedura kkontestata naqset milli tissodisfa r-rekwiżiti tal-Artikolu 4(2) tad-Direttiva.
L-Artikoli 12 u 49 KE
95.
Id-diskriminazzjoni bbażata fuq in-nazzjonalità li tipprevjeni jew tfixkel li wieħed jagħmel użu mil-libertà li jiġu pprovduti servizzi, hija, naturalment, ipprojbita taħt l-Artikolu 49 KE — l-espressjoni speċifika, fir-rigward tas-servizzi, tal-projbizzjoni ġenerali tad-diskriminazzjoni bbażata fuq in-nazzjonalità li tinsab fl-Artikolu 12 KE.
96.
Madankollu, peress li l-proċedura kkontestata taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva, ma hemmx għalfejn tiġi kkunsidrata l-applikazzjoni ta’ dawk id-dispożizzjonijiet tad-dritt Komunitarju li jinstabu fit-Trattat (
38
).
Fuq l-ispejjeż
97.
Kemm il-Kummissjoni kif ukoll il-Gvern Grieg talbu li l-parti l-oħra tiġi kkundannata għall-ispejjeż. Fil-fehma tiegħi, motiv wieħed biss tal-Kummissjoni għandu jintlaqa’. Il-mod li bih twettqu l-proċeduri min-naħa tal-partijiet ma kienx partikolarment ta’ għajnuna biex il-Qorti tal-Ġustizzja tiddefinixxi l-parametri tal-każ u biex tiċċara l-argumenti li qed tinvoka kull naħa.
98.
Għalhekk, skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 69(3) tar-Regoli tal-Proċedura, kull parti għandha tbati l-ispejjeż tagħha.
Konklużjoni
99.
Għaldaqstant, nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha:
—
tiddikjara li, billi inkludew il-klawżola kkontestata fl-avviż ta’ sejħa għal offerti (2003/S 205-185214) mingħajr ma pprovdew iktar informazzjoni dwar l-eliġibbiltà ta’ ditti ta’ konsulenza jew ta’ konsulenti barranin biex iressqu l-kandidatura tagħhom, l-awtoritajiet Griegi naqsu milli jwettqu l-obbligi tagħhom taħt l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva tal-Kunsill 93/38/KEE, tal-14 ta’ Ġunju 1993, li tikkoordina l-proċeduri ta’ akkwist pubbliku għal [li tikkordina l-proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti minn] entitajiet li joperaw fis-setturi tal-ilma, tal-enerġija, tat-trasport u tat-telekomunikazzjoni;
—
tiċħad il-bqija tar-rikors;
—
tikkundanna kull parti għall-ispejjeż tagħha.
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
(
2
)	Direttiva tal-Kunsill 93/38/KEE, tal-14 ta’ Ġunju 1993, li tikkoordina l-proċeduri ta’ akkwist pubbliku għal [li tikkordina l-proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti minn] entitajiet li joperaw fis-setturi tal-ilma, tal-enerġija, tat-trasport u tat-telekomunikazzjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 2, p. 194) kif emendata bid-Direttiva 98/4/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Frar 1998 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 3, p. 91) u bid-Direttiva tal-Kummissjoni 2001/78/KE tat-13 ta’ Settembru 2001 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 4, p. 94).
(
3
)	Artikolu 2(1)(a) tad-Direttiva.
(
4
)	Ara l-Artikolu 1(7).
(
5
)	Artikolu 1(16).
(
6
)	Artikolu 14(1)(ċ).
(
7
)	Fil-qosor, l-Artikolu 23 tad-Direttiva tal-Kunsill 71/305/KEE, tas-26 ta’ Lulju 1971, dwar il-koordinazzjoni tal-proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti pubbliċi għal xogħlijiet (ĠU L 185, p. 5) jipprovdi li kwalunkwe kuntrattur, u l-Artikolu 20 tad-Direttiva tal-Kunsill 77/62/KEE, tal-21 ta’ Diċembru 1976, li tikkoordina l-proċeduri għall-għoti ta' kuntratti pubbliċi għal provvisti (ĠU L 13, p. 1) jipprovdi li kwalunke fornitur, li huwa fallut, li jinstab ħati ta’ offiża marbuta mal-kondotta professjonali tiegħu, li jkun naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu li jħallas it-taxxa jew is-sigurtà soċjali jew li jiddikjara l-falz meta jipprovdi informazzjoni li tkun rikjesta taħt waħda miż-żewġ Direttivi rigward kwalunkwe waħda minn dawn il-kwistjonijiet, ma għandux jitħalla jipparteċipa fil-kuntratt.
(
8
)	Direttiva tal-Kunsill 92/13/KEE, tal-25 ta’ Frar 1992, li tikkoordina l-liġijiet, ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi li jirrelataw għall-applikazzjoni tar-regoli Komunitarji dwar il-proċeduri ta’ akkwist ta’ entitajiet li joperaw fis-setturi tal-ilma, l-enerġija, it-trasport u t-telekomunikazzjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 1, p. 315) (iktar ’il quddiem, id-“Direttiva 92/13/KEE”).
(
9
)	Artikolu 1 tad-Direttiva 92/13/KEE.
(
10
)	Il-Liġi 716/1977 kienet sussegwentement irrevokata u sostitwita bil-Liġi 3316/2005.
(
11
)	Tradotti mill-avviż ta’ sejħa għal offerti (2003/S 205-185214) li jidher fl-avviż ippubblikat fil-Ġurnal Uffiċjali. L-aħħar paragrafu (enfasi miżjuda), huwa l-element li qed jiġi kkontestat mill-Kummissjoni u l-unika parti tal-avviż ikkontestat li tissemma’ fir-rikors tagħha.
(
12
)	Sentenza tas-26 ta’ April 2007, Il-Kummissjoni vs Il-Finlandja (C-195/04, Ġabra p. I-3351, punt 18 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
13
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tad-19 ta’ Marzu 2009, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja (C-489/06, Ġabra, p. I-1797, punt 48), għal dawk l-elementi li jeħtieġ li jiġu stabbiliti sabiex jiġi pprovat li Stat Membru jkun naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu fuq il-bażi ta’ prattika amministrattiva.
(
14
)	Il-Kummissjoni vs Il-Finlandja (iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 12, punt 22 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
15
)	Artikolu 1 tad-Direttiva 92/13.
(
16
)	Sentenza tat-18 ta’ Diċembru 2007, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (C-532/03, Ġabra p. I-11353, punt 29 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
17
)	Artikolu 31(1).
(
18
)	Ara l-punt 17.
(
19
)	Sentenza tas-17 ta’ Novembru 1993 (C-71/92 Ġabra p. I-5923).
(
20
)	Sentenza tat-18 ta’ Novembru 1999 (C-107/98 Ġabra p. I-8121).
(
21
)	Sentenza tat-13 ta’ Jannar 2005 (C-84/03 Ġabra p. I-139).
(
22
)	Ara wkoll: “Los criterios empleados podrán incluir […]”, “I criteri utilizzati possono comprendere […]”, “De gehanteerde criteria kunnen […] omvatten”, u “Os critérios utilizados podem incluir […]” fil-verżjoni Spanjola, Taljana, Olandiża u Portugiża.
(
23
)	Ara l-Artikolu 1(7), imsemmi fil-punt 5 iktar ’il fuq, u pparaguna d-definizzjonijiet ta’ proċeduri miftuħa, ristretti u nnegozjati.
(
24
)	Sentenza tad-9 ta’ Frar 2006, La Cascina et (C-226/04 u C-228/04, Ġabra p. I-1347, punt 22).
(
25
)	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 1, p. 322
(
26
)	Skont il-premessa 34, għandhom japplikaw ir-regoli Komunitarji dwar ir-rikonoxximent reċiproku tal-kwalifiki formali meta l-prova ta’ tali kwalifika tkun meħtieġa għal parteċipazzjoni f’konkors tad-disinn. Skont il-premessa 36, il-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku għandu japplika fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva. Huwa fatt magħruf li l-premessi jservu sabiex jistabbilixxu r-raġunijiet għad-dispożizzjonijiet sostantivi, kif inhu meħtieġ mill-Artikolu 253 KE.
(
27
)	Ara s-sentenza tal-24 ta’ Novembru 2005, Deutsches Milch-Kontor GmbH (C-136/04, Ġabra p. I-10095, punt 32 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
28
)	Ara, pereżempju, is-sentenzi tas-7 ta’ Mejju 1991, Vlassopoulou (C-340/89, Ġabra p. I-2357, punti 15 sa 17); u tas-7 ta’ Ottubru 2004, Markopoulos et (C-255/01 Ġabra p. I-9077, punt 63 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
29
)	Hija ġurisprudenza stabbilita li l-Artikolu 49 KE jeħtieġ mhux biss l-eliminazzjoni ta’ kull diskriminazzjoni kontra l-fornitur ta’ servizzi minħabba n-nazzjonalità tiegħu, iżda wkoll it-tneħħija ta’ kull restrizzjoni li tista’ tipprojbixxi, tfixkel jew tagħmel inqas attraenti l-attivitajiet tal-fornitur stabbilit fi Stat Membru ieħor, fejn dan jipprovdi servizzi simili legalment. Ara, pereżempju, is-sentenzi tas-17 ta’ Lulju 2008, Il-Kummissjoni vs Franza (C-389/05, Ġabra p. I-5337, punt 57).
(
30
)	Ara l-punt 14.
(
31
)	Ara s-sentenza tas-16 ta’ Diċembru 2008, Michaniki (C-213/07, Ġabra p. I-9999, punti 44 u 45 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
32
)	Ara s-sentenzi tat-13 ta’ Ottubru 2005, Parking Brixen (C-458/03, Ġabra p. I-8585, punt 48); u tat-8 ta’ Ottubru 1980, Uberschar (C-810/79, Ġabra p. 2747, punt 16).
(
33
)	Ara, pereżempju, is-sentenzi tal-25 ta’ April 1996, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (C-87/94, Ġabra p. I-2043, punti 51 sa 54); tas-7 ta’ Diċembru 2000, Telaustria (C-324/98, Ġabra p. I-10745, punt 61); u La Cascina et (iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 24, punt 32).
(
34
)	Sentenza tat-12 ta’ Diċembru 2002, Universale-Bau AG (C-470/99, Ġabra p. I-11617, punt 93).
(
35
)	Sentenza tal-5 ta’ Ottubru 2000 (C-16/98 Ġabra p. I-8315, punt 109), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva.
(
36
)	Ara s-sentenza Il-Kummissjoni vs Franza, (C-16/98 iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 35, punt 111).
(
37
)	Ma nissuġġerixxix li l-obbligu ta' trasparenza ma jitwettaqx fejn l-offerent potenzjali jkun jista’ jikseb iktar informazzjoni ddettaljata malli jitlobha mingħand l-entità kontraenti: ara l-punti 70 sa 73 tal-konklużjonijiet tiegħi fil-Kawża C-241/06 (sentenza tal-11 ta' Ottubru 2007, Lämerzahl Ġabra p. I-8415, punti 70 sa 73).
(
38
)	Ara b’analoġija, is-sentenza tat-18 ta’ Diċembru 2007, Laval un Partneri, (C-341/05, Ġabra p. I-11767, punti 54 u 55).