Edizzjoni Provviżorja
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It‑Tieni Awla)
16 ta’ April 2026 (*)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet – Proprjetà intellettwali – Drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati – Direttiva 2001/29/KE – Artikolu 2 – Dritt ta’ riproduzzjoni – Artikolu 3(1) – Dritt ta’ komunikazzjoni ta’ xogħlijiet lill-pubbliku – Artikolu 5(2)(b) – Eċċezzjoni magħrufa bħala ‘kopja privata’ – Kumpens ġust – Servizz ta’ streaming bi ħlas – Kopja għal streaming offline – Artikolu (5)”
Fil-Kawża C‑496/24,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi), permezz ta’ deċiżjoni tat‑12 ta’ Lulju 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fis‑17 ta’ Lulju 2024, fil-proċedura
Stichting Onderhandelingen Thuiskopievergoeding,
Stichting de Thuiskopie
vs
HP Nederland BV,
Dell BV,
Stichting Overlegorgaan Blanco Informatiedragers
IL‑QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It‑Tieni Awla),
komposta minn K. Jürimäe, Presidenta tal-Awla, K. Lenaerts, President tal-Qorti tal-Ġustizzja, li qiegħed jaġixxi bħala Mħallef tat-Tieni Awla, F. Schalin (Relatur), M. Gavalec u Z. Csehi, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: M. Szpunar,
Reġistratur: A. Lamote, Amministratriċi,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tad‑19 ta’ Ġunju 2025,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–        għal Stichting Onderhandelingen Thuiskopievergoeding, minn S.M. Kingma u E. A. Möhring, advocaten,
–        għal Stichting de Thuiskopie, minn T. Cohen Jehoram u J. J. Valk, advocaten,
–        għal HP Nederland BV, Dell BV u Stichting Overlegorgaan Blanco Informatiedragers, minn A. P. Groen, A.M. van Aerde u J. A. Visser, advocaten,
–        għall-Gvern Franċiż, minn B. Dourthe u B. Herbaut, bħala aġenti,
–        għall-Kummissjoni Ewropea, minn M. P.-J. Loewenthal, J. Samnadda u M. P. Vanden Heede, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tat‑2 ta’ Ottubru 2025,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 5(2)(b) tad-Direttiva 2001/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑22 ta’ Mejju 2001 dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà ta’ l-informazzjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 1, p. 230), moqrija flimkien mal-Artikolu 5(5) ta’ din id-direttiva.
2        Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ żewġ tilwimiet bejn, l-ewwel, is-Stichting Onderhandelingen Thuiskopievergoeding (iktar ’il quddiem is-“SONT”) u, it-tieni, is-Stichting de Thuiskopie (iktar ’il quddiem is-“SdT”) u HP Nederland BV (iktar ’il quddiem “HP”), Dell BV u Stichting Overlegorgaan Blanco Informatiedragers. L-imsemmija tilwimiet kienu jirrigwardaw tariffa mitluba minn HP u minn Dell, intiża sabiex tiffinanzja l-kumpens ġust imħallas lid-detenturi tad-drittijiet tal-awtur abbażi tal-eċċezzjoni ta’ kopja għal użu privat fil-kuntest ta’ servizz ta’ komunikazzjoni ta’ kopji għal streaming offline (offline streaming copies), li huwa pprovdut fir-rigward ta’ servizz ta’ streaming on demand ta’ xogħlijiet mużikali jew awdjoviżivi permezz tal-internet.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3        Il-premessi 5, 10, 23 sa 25, 31, 32, 35, 38 u 39 tad-Direttiva 2001/29 huma fformulati kif ġej:
“(5) L-iżvilupp teknoloġiku kabbar u ddiversifika l-gwidi tal-kreazzjoni, il-produzzjoni u l-isfruttament. Filwaqt li m’huma meħtieġa l-ebda kunċetti ġodda għall-protezzjoni ta’ proprjetà intellettwali, il-liġi preżenti dwar id-drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatati għandha tiġi adottata u miżjuda biex tirreaġixxi b’mod adekwat għar-realtajiet ekonomiċi bħal forom ġodda ta’ sfruttament.
[...]
(10) Jekk awturi jew artisti għandhom ikomplu bix-xogħol kreattiv u artistiku tagħhom, huma għandhom jirċievu kumpens xieraq għall-użu tax-xogħol tagħhom, kif għandhom jirċievu produtturi sabiex ikunu jistgħu jiffinanzjaw xogħolhom. L-investiment meħtieġ biex jipproduċu prodotti bħal fonogrammi, films u prodotti ta’ multimedia, u servizzi bħal servizzi ‘fuq talba’, huwa konsiderevoli. Protezzjoni legali adegwata għal drittijiet ta’ proprjetà intellettwali hija meħtieġa sabiex tiggarantixxi d-disponibbiltà ta’ dan il-kumpens u tipprovdi l-opportunità għal profitti sodisfaċenti ta’ dan l-investiment.
[...]
(23) Din id-Direttiva għandha tarmonizza aktar id-dritt ta’ l-awtur li jikkomunika mal-pubbliku. Dan id-dritt għandu jiftiehem f’sens wiesa’ li jirregola l-komunikazzjoni kollha lill-pubbliku mhux preżenti fil-post fejn toriġina l-komunikazzjoni. Dan id-dritt għandu jirregola kull trasmissjoni jew trasmissjoni mill-ġdid bħal din ta’ xogħol lill-pubbliku b’mezzi bil-fili jew mingħajr fili, inkluż ix-xandir. Dan id-dritt m’għandu jirregola l-ebda att ieħor.
(24) Id-dritt li jagħmel disponibbli lill-pubbliku s-suġġett imsemmi fl-Artikolu 3(2) għandu jiftiehem li jirregola l-atti kollha li jagħmlu disponibbli dan is-suġġett lill-membri tal-pubbliku li ma jkunx preżenti fejn joriġina l-att li jagħmel disponibbli, u li ma jirregola ebda atti oħra.
(25) L-inċertezza legali dwar in-natura u l-livell ta’ protezzjoni ta’ l-atti ta’ trasmissjoni fuq talba ta’ xogħolijiet bid-drittijiet ta’ l-awtur u materjal protett bid-drittijiet relatati ma’ networks għandha tiġi superata bil-provvediment ta’ protezzjoni armonizzata f’livell tal-Komunità. Għandu jkun ċar li d-detenturi tad-drittijiet kollha rikonoxxuti minn din id-Direttiva għandu jkollhom dritt esklussiv biex jagħmlu disponibbli lill-pubbliku xogħolijiet bid-drittijiet ta’ l-awtur jew kull suġġett ieħor permezz ta’ trasmissjonijiet interattivi fuq talba. Dawn it-trasmissjonijiet interattivi fuq talba huma karatterizzati mill-fatt li l-membri tal-pubbliku jistgħu jidħlu għalihom minn post u f’ħin individwalment magħżul minnhom.
[...]
(31) Bilanċ ġust ta’ drittijiet u interessi bejn il-kategoriji differenti ta’ detenturi ta’ drittijiet, kif ukoll bejn il-kategoriji differenti ta’ detenturi ta’ drittijiet u utent u ta’ materjal protett għandhom ikunu salvagwardati. L-eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet eżistenti tad-drittijiet kif stipulati mill-Istati Membri għandhom ikunu stmati mill-ġdid fl-isfond ta’ l-ambjent elettroniku ġdid. Differenzi eżistenti fl-eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet ta’ ċerti atti ristretti għandhom effetti diretti negattivi fuq il-funzjonament tas-suq intern tad-drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatati. Dawn id-differenzi jistgħu faċilment isiru aktar notevoli bħala riżultat ta’ żvilupp akbar ta’ sfruttament ta’ xogħolijiet li jaqsam il-fruntieri u attivitajiet transperiferali. Sabiex jiżguraw il-funzjonament sew tas-suq intern, dawn l-eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet għandhom ikunu mfissra aktar armonjożament. Il-grad ta’ armonizzazzjoni tagħhom għandu jkun ibbażat fuq l-impatt tagħhom fuq il-funzjonament faċli tas-suq intern.
(32) Din id-Direttiva tipprovdi għal elenku eżawrjenti ta’ eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet għad-dritt ta’ riproduzzjoni u d-dritt ta’ komunikazzjoni lill-pubbliku. Xi eċċezzjonijiet jew limitazzjonijiet japplikaw biss għad-dritt ta’ riproduzzjoni, fejn hu xieraq. Dan l-elenku jikkunsidra kif inhu xieraq it-tradizzjonijiet legali differenti fl-Istati Membri, filwaqt li, fl-istess ħin, għandu bħala skop li jiżgura suq intern li jiffunzjona. L-Istati Membri għandhom jaslu għal applikazzjoni koerenti ta’ dawn l-eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet, li ssir stima tagħhom meta jirrevedu l-leġislazzjoni implimentattiva fil-futur.
[...]
(35) F’ċerti każi ta’ eċċezzjonijiet jew limitazzjonijiet, detenturi ta’ drittijiet għandhom jirċievu kumpens ġust biex jikkumpensawhom b’mod adekwat għall-użu magħmul mix-xogħolijiet protetti tagħhom jew materjal ieħor. Meta jistabilixxu l-forma, l-arranġamenti dettaljati u livell possibbli ta’ dan il-kumpens ġust, għandhom jiġu kkunsidrati ċirkustanzi partikolari ta’ kull każ. Meta jevalwaw dawn iċ-ċirkustanzi, kriterju validu jista’ jkun il-ħsara li tista’ ssir lid-detenturi tad-drittijiet li tirriżulta mill-att fil-kwistjoni. Fil-każi fejn id-detenturi tad-drittijiet ikunu diġà rċevew pagament f’xi forma jew oħra, per eżempju bħala parti minn ħlas ta’ liċenzja, l-ebda pagament speċifiku jew separat ma jkollu jitħallas. Il-livell ta’ kumpens ġust għandu jikkunsidra bis-sħiħ il-grad ta’ użu ta’ miżuri ta’ protezzjoni teknoloġika msemmija f’din id-Direttiva. F’ċerti sitwazzjonijiet fejn il-preġudizzju għad-detentur taddrittijiet ikun minimu, ma jista’ jkun hemm l-ebda obbligu għal ħlas.
[…]
(38) L-Istati Membri għandhom jitħallew jipprovdu għal eċċezzjoni jew limitazzjoni għad-dritt ta’ riproduzzjoni għal ċerti tipi ta’ riproduzzjoni ta’ materjal awdjo, viżiv jew awdjo-viżiv għal użu privat, akkumpanjat b’kumpens ġust. Dan jista’ jinkludi l-introduzzjoni jew kontinwazzjoni ta’ skemi ta’ rimunerazzjoni biex jikkumpensaw għal preġudizzju għal detenturi tad-drittijiet. Għalkemm differenzi bejn dawk l-iskemi ta’ rimunerazzjoni jaffettwaw il-funzjonament tas-suq intern, dawk id-differenzi, b’rigward ta’ riproduzzjoni privata analoga, m’għandhomx ikollhom impatt sinifikanti fuq l-iżvilupp tas-soċjetà ta’ l-informazzjoni. Ikkupjar privat diġitali huwa aktar faċli li jkun mifrux u jkollu impatt ekonomiku akbar. Għandha għalhekk tittieħed kunsiderazzjoni xierqa dwar id-differenzi bejn ikkupjar diġitali u dak analogu privat u għandha ssir distinzjoni f’ċerti aspetti bejniethom.
(39) Meta japplikaw l-eċċezzjoni jew limitazzjoni dwar ikkupjar privat, l-Istati Membri għandhom jagħtu kunsiderazzjoni xierqa lil żviluppi teknoloġiċi u ekonomiċi, b’mod partikolari dwar ikkupjar diġitali privat u skemi ta’ rimunerazzjoni, meta miżuri ta’ protezzjoni teknoloġika effettiva jkunu disponibbli. Dawn l-eċċezzjonijiet jew limitazzjonijiet m’għandhomx jimpedixxu l-użu ta’ miżuri teknoloġiċi jew l-infurzar tagħhom kontra li jduru magħhom.”
4        L-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva, intitolat “Dritt ta’ riproduzzjoni”, jipprovdi:
“L-Istati Membri għandhom jipprovdu għad-dritt esklussiv li jawtorizza jew jipprojbixxi riproduzzjoni diretta jew indiretta, temporanja jew permanenti b’kull mezz u f’kull forma, kollha jew parti:
a)       għall-awturi, tax-xogħolijiet tagħhom;
b)       għall-artisti, ta’ l-iffissar tal-wirjiet tagħhom;
ċ)       għall-produtturi ta’ fonogrammi, tal-fonogrammi tagħhom;
d)       għall-produtturi ta’ l-ewwel iffissar ta’ films, rigward l-oriġinal u l-kopji tal-films tagħhom;
e)       għall-organizzazzjonijiet tax-xandir, ta’ l-iffissar tax-xandiriet tagħhom, sew jekk dawk ix-xandirijiet huma trasmessi bil-fili sew jekk bl-arja, magħduda bil-cable jew bis-satellita.”
5        L-Artikolu 3 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Id-dritt ta’ komunikazzjoni lill-pubbliku ta’ xogħolijiet u d-dritt li jagħmlu disponibbli għall-pubbliku suġġett ieħor”, jipprovdi fil-paragrafu 1 tiegħu:
“L-Istati Membri għandhom jipprovdu lill-awturi bid-dritt esklussiv li jawtorizzaw jew jipprojbixxu kull komunikazzjoni lill-pubbliku tax-xogħolijiet tagħhom, bil-fili jew mezzi mingħajr fili, inklużi li jagħmlu disponibbli lill-pubbliku x-xogħolijiet tagħhom b’mod li membri tal-pubbliku jistgħu jkollhom aċċess għalihom minn post u f’ħin magħżul individwalment minnhom.”
6        L-Artikolu 4 ta’ din l-istess direttiva, intitolat “Dritt ta’ Distribuzzjoni”, huwa fformulat kif ġej:
“1.      L-Istati Membri għandhom jipprovdu lill-awturi, rigward l-oriġinal tax-xogħolijiet tagħhom jew tal-kopji tagħhom, id-dritt esklussiv li jawtorizzaw jew jipprojbixxu kull forma ta’ distribuzzjoni lill-pubbliku b’bejgħ jew mod ieħor.
2.      Id-dritt ta’ distribuzzjoni m’għandux jiġi eżawrit fil-Komunità rigward l-oriġinal jew kopji tax-xogħol, bla ħsara fejn l-ewwel bejgħ jew trasferiment ieħor ta’ sidien fil-Komunità ta’ dak l-oġġett isir mid-detentur jew bil-kunsens tiegħu.”
7        L-Artikolu 5 tal-istess direttiva, intitolat “Eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet”, jistabbilixxi fil-paragrafu 2(b) tiegħu, kif ukoll fil-paragrafu 5 tiegħu, dan li ġej:
“2.      L-Istati Membri jistgħu jipprovdu l-eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet għad-dritt ta’ riproduzzjoni provdut fl-Artikolu 2 fil-każi li ġejjin:
[...]
b)      rigward riproduzzjonijiet ta’ kull mezz magħmula minn ċittadin fiżiku għal użu privat u għal skopijiet li huma la direttament u l-anqas indirettament kummerċjali, bil-kondizzjoni li d-detenturi jirċievu kumpens ġust li jikkunsidra li jiġu jew ma jiġux applikati miżuri teknoloġiċi msemmija fl-Artikolu 6 tax-xogħol jew tas-suġġett relatat.
[...]
5.       L-eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet li hemm provdut dwarhom fil-paragrafi 1, 2_3u 4 għandhom ikunu applikati biss f’ċerti każi speċjali li ma jmorrux kontra l-isfruttament normali tax-xogħol jew suġġett ieħor u ma jippreġudikawx b’mod bla raġuni l-interessi leġittimi tad-detentur tad-drittijiet.”
8        L‑Artikolu 6 ta’ din id-direttiva, intitolat “Obbligi rigward miżuri teknoloġiċi”, jipprovdi, fil-paragrafi 1 u 3 tiegħu:
“1. L-Istati Membri għandhom jipprovdu protezzjoni legali adekwata kontra t-tidwir ma’ kull miżura teknoloġika effettiva, li persuna relatata twettaq konsapevolment, jew b’raġunijiet li tkun taf, li qiegħda tilħaq dak il-għan.
[...]
3. Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva, il-frażi ‘miżuri teknoloġiċi’ tfisser kull teknoloġija, tagħmir jew komponent li, matul il-kors normali tat-tħaddim tiegħu, ikun iddisinjat li jipprevjeni jew jirrestrinġi atti, rigward xogħolijiet jew suġġett ieħor, li mhumiex awtorizzati mid-detentur tad-drittijiet ta’ kull dritt ta’ l-awtur jew kull dritt relatat mad-drittijiet ta’ l-awtur li hemm provdut dwarhom bil-liġi jew id-dritt sui generis li hemm provdut dwarhom fil-Kapitolu III tad-Direttiva 96/9/KE.
Drittijiet teknoloġiċi għandhom jitqiesu ‘effettivi’ fejn l-użu ta’ xogħol protett jew suġġett ieħor huwa kontrollat mid-detenturi tad-drittijiet permezz ta’ applikazzjoni ta’ kontroll għal aċċess jew proċess ta’ protezzjoni, bħal qlib f’ċifrarju, taqlib jew trasformazzjoni oħra tax-xogħol jew materjal ta’ xogħħol ieħħor jew mekkaniżmu ta’ kontroll ta’ ikkupjar li jilħaq l-għan ta’ protezzjoni.”
Id-dritt tal-Pajjiżi l-Baxxi
9        Skont l-Artikolu 1 tal-Auteurswet (il-Liġi dwar id-Drittijiet tal-Awtur), tat‑23 ta’ Settembru 1912 (Stb. 1912, Nru 308), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar id-Drittijiet tal-Awtur”):
“Id-drittijiet tal-awtur huma d-dritt esklużiv tal-awtur ta’ xogħol letterarju, xjentifiku jew artistiku jew tal-aventi kawża tiegħu, li jippubblika u li jirriproduċi dak ix-xogħol, suġġett għal-limitazzjonijiet previsti mil-liġi.”
10      L-Artikolu 16c tal-Liġi dwar id-Drittijiet tal-Awtur jipprevedi:
“1.      Ma għandhiex titqies bħala ħsara għad-drittijiet tal-awtur fuq xogħol letterarju, xjentifiku jew artistiku r-riproduzzjoni ta’ xogħol jew parti minnu fuq mezz intiż għar-rappreżentazzjoni ta’ xogħol, sa fejn ir-riproduzzjoni ssir mingħajr għan kummerċjali dirett jew indirett u sservi esklużivament, għall-prattika, għall-istudju jew għall-użu tal-persuna fiżika li tagħmel ir-riproduzzjoni.
2.      Ir-riproduzzjoni, fis-sens tal-ewwel paragrafu, tagħti lok għall-ħlas ta’ remunerazzjoni ġusta favur l-awtur jew l-aventi kawża tiegħu. L-obbligu ta’ ħlas tar-remunerazzjoni huwa impost fuq il-produttur jew fuq l-importatur tal-mezzi msemmija fil-paragrafu 1.
[...]”
Il-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari
11      Billi bbażaw fuq l-Artikolu 6c(2) tal-Liġi dwar id-Drittijiet tal-Awtur, is-SdT u s-SONT talbu lil HP u lil Dell, minħabba l-kwalità tagħhom ta’ produtturi ta’ tagħmir informatiku, iħallsu tariffa għal kopja privata abbażi tas-servizz ta’ komunikazzjoni ta’ kopji għal streaming offline (offline streaming copy), ipprovdut fir-rigward ta’ servizz ta’ streaming on demand ta’ xogħlijiet mużikali jew awdjoviżivi permezz tal-internet. Peress li qiesu li din it-tariffa ma hijiex dovuta fir-rigward tal-kopji għal streaming offline, is-Stichting Overlegorgaan Blanco Informatiedragers, HP u Dell adixxew ir-rechtbank Den Haag (il-Qorti ta’ Den Haag, il-Pajjiżi l-Baxxi) b’rikors kontra s-SdT u s-SONT.
12      Permezz ta’ sentenza tat‑18 ta’ Settembru 2019, din il-qorti ċaħdet dan ir-rikors, li ġie rriformat permezz ta’ sentenza tat‑22 ta’ Marzu 2022 mogħtija mill-Gerechtshof Den Haag (il-Qorti tal-Appell ta’ Den Haag, il-Pajjiżi l-Baxxi), li qieset li ebda kumpens ġust fis-sens tal-Artikolu 5(2)(b) tad-Direttiva 2001/29 u tal-Artikolu 16c tal-Liġi dwar id-Drittijiet tal-Awtur ma kien dovut abbażi tal-kopji għal streaming offline, peress li dawn tal-aħħar ma jistgħux jiġu kklassifikati bħala “kopja privata” fis-sens ta’ din l-aħħar dispożizzjoni.
13      Is-SdT u s-SONT għalhekk ippreżentaw appell ta’ kassazzjoni kontra din is-sentenza quddiem l-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi), li hija l-qorti tar-rinviju.
14      Quddiem din il-qorti tqum il-kwistjoni dwar jekk it-twettiq ta’ kopja għal streaming offline jistax, fid-dawl tal-kundizzjonijiet li fihom titwettaq, jikkostitwixxi riproduzzjoni għal użu privat fis-sens tal-Artikolu 5(2)(b) tad-Direttiva 2001/29. Il-qorti tar-rinviju tesponi, f’dan ir-rigward, il-preċiżazzjonijiet li ġejjin.
15      Il-kopji għal streaming offline jikkonsistu fi tniżżil jew kopji ta’ xogħlijiet (mużika, films) li jinsabu offline għad-dispożizzjoni ta’ utent ta’ servizz ta’ xandir streaming (streaming) bi ħlas. L-utent jista’ għalhekk jaqra jew jisma’ dawn il-kopji mniżżla anki meta ma jkollux aċċess għall-internet. Il-kopja għal streaming offline hija proposta bħala parti integrali mis-servizz ta’ abbonament tal-fornitur, li għalhekk ikollu għan kummerċjali.
16      It-twettiq ta’ kopja għal streaming offline jissodisfa l-kundizzjonijiet ta’ implimentazzjoni li ġejjin. L-utent jagħżel, permezz tal-funzjonalità prevista għal dan il-għan fl-applikazzjoni tas-servizz ta’ streaming, ix-xogħol li jista’ jitniżżel li huwa jixtieq ikollu disponibbli offline. Il-fornitur iqiegħed għalhekk il-kontenut indikat mill-utent fuq parti mill-memorja tal-apparat ta’ dan tal-aħħar, speċjalment magħżul mill-fornitur u mqiegħed għad-dispożizzjoni tiegħu mill-utent, mingħajr ma l-utent ikun jista’ jagħżel il-post tal-ħżin, mingħajr ma jkollu kwalunkwe marġni ta’ manuvra f’dan ir-rigward, u mingħajr ma jkun f’pożizzjoni li jċaqlaq il-kontenut. Il-fornitur għandu jaħżen dan il-kontenut skont metodu ta’ kriptaġġ li huwa jiddetermina u li huwa biss ikun jista’ jiddekripta. Il-kontenut jibqa’ aċċessibbli esklużivament fl-applikazzjoni ta’ streaming permezz ta’ miżuri tekniċi ta’ protezzjoni u ma jistax jiġi ttrasferit fuq mezz ieħor mill-utent. Mal-iskadenza ta’ ċertu terminu, b’mod partikolari fit-tmiem tal-abbonament, jew fil-każijiet l-oħra previsti mill-kundizzjonijiet tal-użu, jew inkella meta d-detentur tad-drittijiet tal-awtur jirtira l-kunsens tiegħu, il-kontenut maħżun fuq l-apparat tal-utent jitħassar awtomatikament. Id-detentur tad-drittijiet iżomm il-kontroll tax-xogħlijiet ikkonċernati. Huwa jista’ jiddetermina x-xogħlijiet imqiegħda għad-dispożizzjoni tal-abbonati u jimblokka l-aċċess għal kopji għal streaming offline jew iwettaq it-tħassir ta’ tniżżil.
17      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel id-domandi preliminari li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1)       Fid-dawl, b’mod partikolari, tat-test tat-tliet stadji previst fl-Artikolu 5(5) tad-[Direttiva 2001/29], [kopja għal streaming offline] (offline streaming copy) tista’ titqies bħala ‘riproduzzjonijiet [...] minn ċittadin fiżiku għal użu privat u għal skopijiet li huma la direttament u l-anqas indirettament kummerċjali’ fis-sens tal-Artikolu 5(2)(b) ta’ din id-direttiva?
2)       L-għanijiet li għandhom jintlaħqu mid-Direttiva 2001/29, li jinkludu b’mod partikolari livell għoli ta’ protezzjoni tad-drittijiet tal-awtur, bilanċ ġust bejn l-interessi tad-detentur tad-drittijiet u dawk tal-utent, kif ukoll applikazzjoni koerenti u teknoloġikament newtrali tal-eċċezzjonijiet u tal-limitazzjonijiet mill-Istati Membri, jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li abbażi tagħha l-eċċezzjoni ta’ kopja privata ma tinkludix offline streaming copies [kopji streaming offline]?
3)       Il-fatt jekk id-detenturi tad-drittijiet jirċevux jew le remunerazzjoni għal kull offline streaming copy [kopja streaming offline] magħmula jew jirċievu remunerazzjoni bbażata fuq in-numru ta’ drabi li offline streaming copy tiġi viżwalizzata mill-utent tas-servizz ta’ streaming huwa rilevanti għar-risposta għal waħda jew iktar mid-domandi preċedenti?”
Osservazzjonijiet preliminari
18      Preliminarjament, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, fil-kuntest tal-proċedura ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, huwa l-kompitu ta’ din tal-aħħar li tagħti lill-qorti nazzjonali risposta utli li tgħinha tiddeċiedi t-tilwima mressqa quddiemha. F’din il-perspettiva, għanda tkun il-Qorti tal-Ġustizzja, jekk ikun il-każ, li għanda tirriformula d-domandi li jkunu sarulha. F’dan ir-rigward, hija għandha tislet mill-elementi kollha pprovduti mill-qorti nazzjonali, u b’mod partikolari, mill-motivazzjoni tad-deċiżjoni tar-rinviju, id-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li jeħtieġu interpretazzjoni fid-dawl tas-suġġett tat-tilwima (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad‑29 ta’ Novembru 1978, Redmond, 83/78, EU:C:1978:214, punt 26, tat‑28 ta’ Novembru 2000, Roquette Frères, C‑88/99, EU:C:2000:652, punt 18, kif ukoll tat‑2 ta’ Diċembru 2025, Russmedia Digital u Inform Media Press, C‑492/23, EU:C:2025:935, punt 44 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
19      F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-ewwel u t-tieni domanda tal-qorti tar-rinviju huma intiżi sabiex jiddeterminaw jekk it-twettiq ta’ kopji għal streaming offline, f’kundizzjonijiet bħal dawk deskritti fil-punti 15 u 16 ta’ din is-sentenza, jistax jaqa’ taħt l-eċċezzjoni dwar il-kopja għal użu privat, fis-sens tal-Artikolu 5(2)(b) tad-Direttiva 2001/29, moqri flimkien mal-Artikolu 5(5) ta’ din id-direttiva.
20      L-Artikolu 5(5) jeżiġi li l-eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet tad-dritt ta’ riproduzzjoni jkunu applikabbli biss f’ċerti każijiet speċjali li ma jippreġudikawx l-isfruttament normali tax-xogħol jew ta’ suġġett protett ieħor u ma jippreġudikawx b’mod inġustifikat l-interessi leġittimi tad-detentur ta’ dan id-dritt.
21      Issa, hekk kif jirriżulta mill-formulazzjoni tagħha, din id-dispożizzjoni sempliċement tippreċiża l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-eċċezzjonijiet u tal-limitazzjonijiet tad-dritt ta’ riproduzzjoni awtorizzati mill-Artikolu 5(2) tagħha, jiġifieri li l-imsemmija eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet japplikaw biss f’ċerti każijiet speċjali, li ma jippreġudikawx l-isfruttament normali tax-xogħol jew suġġett protett ieħor u li ma jippreġudikawx b’mod inġustifikat l-interessi leġittimi tad-detentur tad-dritt. L-Artikolu 5(5) ta’ din id-direttiva, għalhekk, ma jiddefinixxix il-kontenut materjali tad-diversi eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet stabbiliti fil-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu, iżda jagħmel hekk biss fil-mument tal-applikazzjoni tagħhom mill-Istati Membri (sentenza tal‑10 ta’ April 2014, ACI Adam et, C‑435/12, EU:C:2014:254, punt 25).
22      Minn dan il-Qorti tal-Ġustizzja ddeduċiet li l-Artikolu 5(5) tad-Direttiva 2001/29 la għandu l-għan li jaffettwa l-kontenut materjali tad-dispożizzjonijiet li jaqgħu taħt l-Artikolu 5(2) ta’ din id-direttiva u lanqas, b’mod partikolari, li jwessa’ l-portata tad-diversi eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet previsti fih (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑10 ta’ April 2014, ACI Adam et, C‑435/12, EU:C:2014:254, punt 26).
23      Minn dan isegwi li l-ewwel u t-tieni domanda għandhom jiġu rriformulati fis-sens li jirrigwardaw biss l-interpretazzjoni tal-Artikolu 5(2)(b) tad-Direttiva 2001/29.
Fuq l-ewwel u t-tieni domanda
24      Permezz tal-ewwel u tat-tieni domanda tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 5(2)(b) tad-Direttiva 2001/29 għandux jiġi interpretat fis-sens li t-tqegħid għad-dispożizzjoni, permezz ta’ kopja għal streaming offline, ta’ xogħol protett, imwettaq mill-fornitur ta’ servizz ta’ streaming fuq l-apparat tal-utent finali, fuq it-talba ta’ dan l-utent, mingħajr ma dan l-utent ikun jista’ teknikament jiddisponi minnu barra minn dan is-servizz u filwaqt li jiġi ggarantit li d-detentur tad-drittijiet tal-awtur fuq dan ix-xogħol iżomm kontroll fuq l-imsemmi xogħol li jippermettilu possibbilment jimblokka l-aċċess għal din il-kopja, jaqa’ taħt l-eċċezzjoni ta’ kopja privata prevista f’din id-dispożizzjoni.
25      Għandu jiġi osservat, preliminarjament, li l-Artikolu 5(2) tad-Direttiva 2001/29 jipprevedi eċċezzjonijiet jew limitazzjonijiet għad-dritt ta’ riproduzzjoni, previst fl-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva. Għalhekk, il-kamp ta’ applikazzjoni tal-eċċezzjoni ta’ kopja privata, prevista fl-Artikolu 5(2)(b) tal-imsemmija direttiva, huwa limitat biss għall-atti ta’ riproduzzjoni, bl-esklużjoni, b’mod partikolari, ta’ dawk li jaqgħu taħt il-komunikazzjoni lill-pubbliku, fis-sens tal-Artikolu 3 tal-istess direttiva.
26      Għaldaqstant, għandu jiġi eżaminat jekk it-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ kopja għal streaming offline ta’ xogħol protett, imwettaq mill-fornitur ta’ servizz ta’ streaming fil-kundizzjonijiet deskritti fil-punti 15 u 16 ta’ din is-sentenza, jikkostitwixxix riproduzzjoni, fis-sens ta’ dan l-Artikolu 2, jew jekk, għall-kuntrarju, jaqax taħt id-drittijiet previsti fl-Artikolu 3 tal-imsemmija direttiva u, b’mod partikolari, taħt id-dritt ta’ komunikazzjoni ta’ xogħlijiet lill-pubbliku.
27      Skont l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/29, l-Istati Membri għandhom jipprovdu lill-awturi d-dritt esklużiv li jawtorizzaw jew li jipprojbixxu kull komunikazzjoni lill-pubbliku tax-xogħlijiet tagħhom, bil-fili jew mingħajr fili, inkluż it-tqegħid għad-dispożizzjoni tal-pubbliku tax-xogħlijiet tagħhom b’mod li kull membru tal-pubbliku jkun jista’ jkollu aċċess għalihom minn post u f’ħin li huwa jagħżel individwalment.
28      Minn din id-dispożizzjoni jirriżulta li l-kunċett ta’ “komunikazzjoni lill-pubbliku” jassoċja żewġ elementi kumulattivi, jiġifieri att ta’ komunikazzjoni ta’ xogħol u l-komunikazzjoni ta’ dan tal-aħħar lil pubbliku (sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Nederlands Uitgeversverbond u Groep Algemene Uitgevers, C‑263/18, EU:C:2019:1111, iktar ’il quddiem is-“sentenza Tom Kabinet”, punt 61 u l-ġurisprudenza ċċitata).
29      Fir-rigward, l-ewwel, tal-kunċett ta’ “att ta’ komunikazzjoni”, għandu jiġi enfasizzat li dan ikopri kull trażmissjoni ta’ xogħol protett lill-pubbliku mhux preżenti fil-post ta’ oriġini tal-komunikazzjoni, u dan indipendentement mill-mezz jew mill-proċess tekniku użat (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad‑29 ta’ Novembru 2019, VCAST, C‑265/16, EU:C:2017:913, punt 42 u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll Tom Kabinet, punt 62).
30      Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li kull trażmissjoni jew trażmissjoni mill-ġdid ta’ xogħol li tuża metodu tekniku speċifiku għandha tkun, fil-prinċipju, awtorizzata individwalment mill-awtur tax-xogħol inkwistjoni (sentenza tad‑29 ta’ Novembru 2017, VCAST, C‑265/16, EU:C:2017:913, punt 43 u l-ġurisprudenza ċċitata).
31      Barra minn hekk, fir-rigward tal-kunċett ta’ “tqegħid għad-dispożizzjoni tal-pubbliku”, fis-sens tal-istess dispożizzjoni, li jifforma parti minn dak, iktar wiesa’, ta’ “komunikazzjoni lill-pubbliku”, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, sabiex jiġi kklassifikat bħala att ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni tal-pubbliku, att għandu jissodisfa kumulattivament iż-żewġ kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/29, jiġifieri jippermetti lill-pubbliku kkonċernat jaċċedi għax-xogħol jew għas-suġġett protett inkwistjoni kemm mill-post kif ukoll fil-ħin li kull membru tal-pubbliku jagħżel individwalment, mingħajr ma jkun determinanti jekk il-persuni li jikkomponu dan il-pubbliku jużawx jew le din il-possibbiltà (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Tom Kabinet, punt 63 u l-ġurisprudenza ċċitata).
32      Għal dak li jirrigwarda, speċifikament, it-tqegħid għad-dispożizzjoni tal-pubbliku ta’ xogħol jew ta’ suġġett protett b’mod li kull membru tal-pubbliku jkun jista’ jkollu aċċess għalih mill-post u fil-ħin li huwa jagħżel individwalment, mill-espożizzjoni tal-motivi tal-proposta ta’ direttiva jirriżulta li “l-att determinanti huwa dak li jikkonsisti fit-tqegħid għad-dispożizzjoni tal-pubbliku ta’ xogħol, u għaldaqstant l-offerta lilu ta’ xogħol fuq sit aċċessibbli għall-pubbliku, att li jippreċedi l-istadju tat-trażmissjoni reali fuq talba” u li “huwa irrilevanti jekk persuna tkunx effettivament estrattat jew le dan ix-xogħol” (sentenza Tom Kabinet, punt 64). L-istess japplika, bħala prinċipju, meta x-xogħol jitqiegħed għad-dispożizzjoni permezz ta’ pjattaforma ta’ streaming li fuqha l-utent ikun jista’ jitlob li ssir kopja fuq l-apparat tiegħu sabiex ikun jista’ jkollu aċċess għaliha mill-post u fil-ħin li huwa jagħżel individwalment.
33      It-tieni, sabiex jaqgħu taħt il-kunċett ta’ “komunikazzjoni lill-pubbliku”, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/29, jeħtieġ ukoll li x-xogħlijiet protetti jiġu effettivament ikkomunikati lil “pubbliku”, peress li l-imsemmija komunikazzjoni tirrigwarda numru indeterminat ta’ destinatarji potenzjali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Tom Kabinet, punt 66 u l-ġurisprudenza ċċitata).
34       Issa, mill-espożizzjoni tal-motivi tal-proposta ta’ direttiva jirriżulta wkoll, minn naħa, li d-dritt ta’ komunikazzjoni lill-pubbliku huwa rilevanti wkoll meta diversi persuni li ma jkunux relatati, membri tal-pubbliku, jista’ jkollhom aċċess individwali minn postijiet differenti u f’ħinijiet differenti, għal xogħol li jkun aċċessibbli għall-pubbliku fuq sit internet u, min-naħa l-oħra, li l-pubbliku jkun kompost mill-membri tiegħu meqjusa individwalment (sentenza Tom Kabinet, punt 67).
35      F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kellha l-okkażjoni li tippreċiża, minn naħa, li l-kunċett ta’ “pubbliku” jinvolvi ċertu limitu de minimis, li jeskludi minn dan il-kunċett numru ta’ persuni kkonċernati baxx wisq u, min-naħa l-oħra, li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni l-effetti kumulattivi li jirriżultaw mit-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ xogħol protett, permezz ta’ tniżżil, lil destinatarji potenzjali. Għalhekk, hemm lok li jittieħed inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, in-numru ta’ persuni li jistgħu jaċċedu għall-istess xogħol simultanjament, iżda wkoll in-numru fosthom li jistgħu jkollhom suċċessivament aċċess għalih (sentenza Tom Kabinet, punt 68).
36      Issa, f’dan il-każ, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li l-funzjonalità ta’ użu offline inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li jimplika kopja lokali fuq l-apparat tal-utent tal-pjattaforma ta’ streaming ta’ xogħlijiet protetti, hija għad-dispożizzjoni ta’ numru ta’ abbonati b’mod li kull abbonat ikun jista’ jkollu aċċess għaliha fil-post u fil-ħin li huwa jagħżel individwalment. Tali servizz għandu għalhekk, bħala prinċipju, jitqies bħala li jikkostitwixxi l-komunikazzjoni ta’ xogħol lill-pubbliku, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/29. Bl-istess mod, jidher li kull persuna kkonċernata tista’ tabbona ruħha għal tali pjattaformi ta’ streaming u li diversi abbonati jistgħu, simultanjament, jitolbu l-aċċess għall-istess xogħol għal streaming offline. Għaldaqstant hemm lok li jitqies li n-numru ta’ persuni li jista’ jkollhom aċċess, b’mod parallel jew suċċessivament, għall-istess xogħol permezz tal-imsemmija funzjonalità jirriżulta sinjifikattiv.
37      Għaldaqstant, bla ħsara għal verifiki li għandhom isiru mill-qorti tar-rinviju filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-elementi rilevanti kollha, it-tqegħid għad-dispożizzjoni permezz ta’ kopja għal streaming offline ta’ xogħol protett, imwettaq mill-fornitur ta’ servizz ta’ streaming fuq l-apparat tal-utent finali, fuq it-talba ta’ dan l-utent għandu jitqies bħala li jikkostitwixxi tqegħid għad-dispożizzjoni tal-pubbliku ta’ xogħol b’mod li kull membru tal-pubbliku jkun jista’ jkollu aċċess għalih mill-post u fil-ħin li huwa jagħżel individwalment, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/29.
38      Issa, f’tali ipoteżi, l-att inkwistjoni ma jistax jiġi kklassifikat bħala “riproduzzjoni” fis-sens tal-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva, b’konsegwenza li, konformement ma’ dak li ġie stabbilit fil-punt 25 ta’ din is-sentenza, dan l-att ma jistax jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 5(2)(b) tal-imsemmija direttiva.
39      Madankollu, għalkemm il-qorti tar-rinviju qieset li l-atti inkwistjoni fil-kawża prinċipali kellhom jiġu kklassifikati bħala “atti ta’ riproduzzjoni”, fis-sens ta’ dan l-Artikolu 2, hija jkollha għalhekk tivverifika jekk il-kundizzjonijiet previsti f’dan l-Artikolu 5(2)(b) humiex issodisfatti sabiex jiġi ddeterminat jekk il-kumpens ġust mitlub għandux effettivament jitħallas mill-konvenuti fil-kawża prinċipali.
40      L-Artikolu 5(2)(b) tad-Direttiva 2001/29 jippreċiża li l-Istati Membri għandhom il-possibbiltà li jipprevedu eċċezzjoni għad-dritt ta’ riproduzzjoni meta inkwistjoni jkun hemm riproduzzjonijiet imwettqa fuq kull mezz minn persuna fiżika għal użu privat jew għal finijiet li la huma direttament jew indirettament kummerċjali, bil-kundizzjoni li d-detenturi tad-drittijiet jirċievu kumpens ġust.
41      Għandu jiġi ppreċiżat, għal dan il-għan, li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li t-twettiq ta’ kopja minn persuna fiżika li taġixxi f’kapaċità privata għandu jitqies bħala att ta’ natura li jikkawża dannu għad-detentur tad-drittijiet ikkonċernati, peress li jsir mingħajr ma tintalab, minn qabel, l-awtorizzazzjoni ta’ dan id-detentur (sentenza tad‑29 ta’ Novembru 2017, VCAST, C‑265/16, EU:C:2017:913, punt 33 u l-ġurisprudenza ċċitata).
42      F’dan ir-rigward, minn dan l-Artikolu 5(2)(b) tad-Direttiva 2001/29, moqri flimkien mal-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva, jirriżulta li l-persuna fiżika għandu jkollha f’idha u jkollha l-kontroll ta’ kopja tax-xogħol ikkunsidrat sabiex issir riproduzzjoni għal użu privat. Fil-fatt, att ta’ riproduzzjoni jaqa’ taħt l-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 5(2)(b) tal-imsemmija direttiva biss meta dan isir minn persuna fiżika, jew fuq inizjattiva tagħha. Issa, dan ma jistax ikun il-każ meta, permezz ta’ miżuri tekniċi msemmija f’dan l-Artikolu 6, id-detentur tad-drittijiet tal-awtur tax-xogħol ikkonċernat jipprekludi teknikament tali att. Barra minn hekk, kif jirrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 14 tal-konklużjonijiet tiegħu, mill-ġurisprudenza jirriżulta li persuna fiżika tista’ tibbenefika mill-eċċezzjoni għal kopja privata biss bil-kundizzjoni li jkollha aċċess minn qabel għax-xogħol ikkonċernat fil-forma li tikkostitwixxi s-sors tar-riproduzzjoni. Barra minn hekk, tali aċċess għandu jkun leċitu, jiġifieri jinkiseb bl-awtorizzazzjoni tad-detentur tad-drittijiet tal-awtur. L-eċċezzjoni ta’ kopja privata ma tistax iċċaħħad lil dan id-detentur mid-dritt tiegħu li jipprojbixxi jew li jawtorizza l-aċċess għax-xogħlijiet jew għas-suġġetti li l-persuni fiżiċi jixtiequ jagħmlu kopji privati tagħhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑29 ta’ Novembru 2017, VCAST, C‑265/16, EU:C:2017:913, punt 39).
43      Issa, f’dan il-każ, l-utenti ta’ servizz ta’ streaming ma jżommux is-sors tal-kopja u ma jaċċedux għax-xogħlijiet ikkonċernati, fil-forma ta’ kopji għal streaming offline, ħlief wara li ssir il-kopja ta’ dawn ix-xogħlijiet. Fil-fatt, it-tqegħid għad-dispożizzjoni tax-xogħol magħżul mill-utent jitwettaq mill-fornitur tas-servizz ta’ streaming li jqiegħdu fuq parti mill-memorja tal-apparat fil-kundizzjonijiet imsemmija fil-punt 16 ta’ din is-sentenza. Ukoll, f’dan il-kuntest, il-fornitur tas-servizz ta’ streaming ma jipprovdix biss lill-utent sempliċi servizz ta’ riproduzzjoni iżda iqiegħed għad-dispożizzjoni tal-utent dan ix-xogħol fil-forma ta’ kopa għal streaming offline, filwaqt li jżomm il-kontroll fuqu. Hekk kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 15 tal-konklużjonijiet tiegħu, huwa irrilevanti, f’dan ir-rigward, li l-utent ikun jista’ wkoll ikollu aċċess għall-istess xogħlijiet permezz tal-istreaming. Fil-fatt, l-istreaming ma huwiex is-sors tal-kopja għal streaming offline u l-użu effettiv tal-aċċess għal xogħlijiet speċifiċi permezz ta’ dan ma jikkostitwixxix kundizzjoni għall-kisba ta’ tali kopja.
44      F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li, peress li persuna fiżika taċċedi għax-xogħol ikkonċernat biss wara li ssir il-kopja tiegħu mill-fornitur tas-servizz ta’ streaming, din il-kopja ma tistax titqies li saret minn din il-persuna fis-sens tal-Artikolu 5(2)(b) tad-Direttiva 2001/29. Fil-fatt, bla ħsara għall-verifiki li l-qorti tar-rinviju għandha twettaq, is-sors tal-kopja huwa miżmum mill-fornitur tas-servizz ta’ streaming, u mhux mill-persuna fiżika kkonċernata.
45      Barra minn hekk, għandu jitfakkar li, ladarba l-kopja għal streaming offline ssir mill-fornitur tas-servizz ta’ streaming fuq talba tal-utent, dan tal-aħħar ma jiddisponix liberament minn din il-kopja. Fil-fatt, hekk kif ġie ppreċiżat fil-punt 16 ta’ din is-sentenza, billi dan il-fornitur ta’ servizz ikun stabbilixxa miżuri bħal, u permezz ta’, b’mod partikolari, metodu ta’ kriptaġġ, l-imsemmija kopja la tista’ tiġi mċaqilqa, la ttrasferita u lanqas riprodotta mill-utent. Barra minn hekk, hija għandha titħassar awtomatikament fit-tmiem tal-abbonament tal-utent jew fil-każijiet l-oħra previsti mill-kundizzjonijiet tal-użu u tista’ titneħħa f’każ ta’ rtirar tal-kunsens tad-detentur tad-drittijiet tal-awtur. Issa, peress li dan id-detentur iżomm tali kontroll, għandu jiġi preżunt, bla ħsara għall-verifiki li l-qorti tar-rinviju għandha twettaq, li l-kopja għal streaming offline ssir bl-awtorizzazzjoni tal-imsemmi detentur, b’tali mod li ebda dannu ma jista’ jiġi kkonstatat fis-sens tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 41 ta’ din is-sentenza.
46      Barra minn hekk, għandu jiġi enfasizzat li, f’tali ċirkustanzi, il-miżuri msemmija fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza jaqgħu taħt il-kunċett ta’ “miżuri teknoloġiċi” li huwa ddefinit fl-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 2001/29 bħala li jindika kull teknoloġija, tagħmir jew komponent li, matul il-kuntest normali tat-tħaddim tiegħu, ikun b’mod partikolari ddisinjat li jipprevjeni jew jirrestrinġi, f’dak li jirrigwarda x-xogħlijiet jew is-suġġetti protetti l-oħra, l-atti mhux awtorizzati mid-detentur ta’ drittijiet tal-awtur, billi l-imsemmija atti jikkostitwixxu, hekk kif jirriżulta mill-Artikoli 2 sa 4 ta’ din id-direttiva, ir-riproduzzjoni, il-komunikazzjoni ta’ xogħlijiet lill-pubbliku u t-tqegħid għad-dispożizzjoni tal-pubbliku tagħhom, kif ukoll id-distribuzzjoni tal-oriġinal jew ta’ kopji tax-xogħlijiet. Dan il-kunċett huwa ddefinit b’mod wiesa’ u jinkludi l-applikazzjoni ta’ kodiċi ta’ aċċess jew ta’ proċedura ta’ protezzjoni, bħall-ikriptar, l-oskurament jew kull trasformazzjoni oħra tax-xogħol jew tas-suġġett protett jew ta’ mekkaniżmu ta’ kontroll ta’ kopja (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑23 ta’ Jannar 2014, Nintendo et, C‑355/12, EU:C:2014:25, punti 24, 25 u 27).
47      F’dan il-każ, il-miżuri teknoloġiċi stabbiliti mill-fornitur ta’ servizz ta’ streaming għall-kopji għal streaming offline huma intiżi sabiex jipprekludu li l-utenti jkunu jistgħu jiċċaqilqu, jittrasferixxu jew saħansitra jirriproduċu dawn il-kopji barra mis-servizz ikkonċernat, u sabiex jiggarantixxu li d-detentur tad-drittijiet tal-awtur iżomm kontroll fuqhom, li jippermettilu possibbilment li jimblokka l-aċċess għalihom, b’tali mod li l-utenti ma jistgħux ikollhom il-kopja għal streaming offline jekk dan id-detentur ma jawtorizzax dan. Għaldaqstant, kopja suġġetta għal tali miżuri tekniċi li jipproteġu lill-imsemmi detentur kontra l-atti li għalihom hija meħtieġa l-awtorizzazzjoni tiegħu ma tistax, bħala prinċipju, tiġi kklassifikata bħala “kopja privata” fis-sens tal-Artikolu 5(2)(b) tal-imsemmija direttiva.
48      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ir-risposta għall-ewwel u għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 5(2)(b) tad-Direttiva 2001/29 għandu jiġi interpretat fis-sens li t-tqegħid għad-dispożizzjoni, permezz ta’ kopja għal streaming offline, ta’ xogħol protett, imwettaq mill-fornitur ta’ servizz ta’ streaming fuq l-apparat tal-utent finali, fuq it-talba ta’ dan l-utent, mingħajr ma dan ikun jista’ teknikament jiddisponi minnu barra minn dan is-servizz u filwaqt li jiġi ggarantit li d-detentur tad-drittijiet tal-awtur fuq dan ix-xogħol iżomm kontroll fuq l-imsemmi xogħol li jippermettilu possibbilment jimblokka l-aċċess għal din il-kopja, ma jaqax taħt l-eċċezzjoni ta’ kopja privata prevista f’din id-dispożizzjoni.
Fuq it-tielet domanda
49      Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 5(2)(b) tad-Direttiva 2001/29 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-applikazzjoni tal-eċċezzjoni prevista minn din id-dispożizzjoni hija affettwata mill-fatt li l-att ta’ kopja għal streaming offline tax-xogħol ikkonċernat jew l-użu ta’ din il-kopja kien is-suġġett ta’ ħlas lid-detentur tad-drittijiet tal-awtur fuq dan ix-xogħol abbażi ta’ liċenzja li tawtorizza din il-kopja.
50      Għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 2 tad-Direttiva 2001/29, l-Istati Membri jagħtu lill-awturi d-dritt esklużiv sabiex jawtorizzaw jew jipprojbixxu r-riproduzzjoni diretta jew indiretta, temporanja jew permanenti, b’kull mezz u f’kull forma li jkunu, kollha jew parti, tax-xogħlijiet tagħhom, u dan, filwaqt li jirriżervaw lil dawn l-Istati Membri l-possibbiltà, bis-saħħa tal-Artikolu 5(2) tal-istess direttiva, li jipprovdu eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet għall-imsemmi dritt (sentenza tal‑10 ta’ April 2014, ACI Adam et, C‑435/12, EU:C:2014:254, punt 21).
51      Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, f’dan ir-rigward, li, meta l-Istati Membri jiddeċiedu li jistabbilixxu l-eċċezzjoni ta’ kopja privata fid-dritt nazzjonali tagħhom, huma għandhom, b’mod partikolari, skont l-imsemmi Artikolu 5(2)(b), jipprovdu għall-ħlas ta’ “kumpens ġust” għall-benefiċċju tad-detenturi tad-dritt esklużiv ta’ riproduzzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi, tal‑21 ta’ Ottubru 2010, Padawan, C‑467/08, EU:C:2010:620, punt 30, u tas‑16 ta’ Ġunju 2011, Stichting de Thuiskopie, C‑462/09, EU:C:2011:397, punt 22).
52      Ċertament, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li, meta Stat Membru jkun iddeċieda, skont l-Artikolu 5(2) tad-Direttiva 2001/29, li jeskludi, fil-kuntest tal-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae ta’ din id-dispożizzjoni, kull dritt, għad-detenturi tad-drittijiet, li jawtorizzaw ir-riproduzzjonijiet għal użu privat tax-xogħlijiet tagħhom, eventwali att ta’ awtorizzazzjoni adottat minn dawn id-detenturi ma jkollux effetti legali fid-dritt tal-imsemmi Stat. Minn dan il-Qorti tal-Ġustizzja ddeduċiet li tali att ma għandu l-ebda impatt fuq id-dannu kkawżat lid-detenturi tad-drittijiet minħabba l-introduzzjoni tal-miżura ta’ natura privata tad-dritt inkwistjoni li ċċaħħadhom minn dritt, u, għaldaqstant, ma jista’ jkollu l-ebda effett fuq il-kumpens ġust, kemm jekk dan tal-aħħar ikun previst b’mod obbligatorju jew b’mod fakultattiv, skont id-dispożizzjoni applikabbli ta’ din id-direttiva (sentenza tal‑5 ta’ Marzu 2015, Copydan Båndkopi, C‑463/12, EU:C:2015:144, punt 65 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
53      Madankollu, tali konklużjoni tapplika biss fl-ipoteżi, imsemmija fil-punt 42 ta’ din is-sentenza, li fiha l-persuni fiżiċi jistgħu jiddisponu minn u jkollhom il-kontroll ta’ kopja tax-xogħol ikkonċernat. Fil-fatt, id-detentur tad-drittijiet tal-awtur fuq dan ix-xogħol għandu dejjem il-possibbiltà li jistabbilixxi miżuri teknoloġiċi msemmija fl-Artikolu 6 tad-Direttiva 2001/29 u, permezz ta’ dan, li jipprekludi jew jillimita l-atti ta’ riproduzzjoni mhux awtorizzati, anki jekk dawn jaqgħu taħt użu privat. F’dan is-sens, għandu jiġi kkonstatat li l-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva jipprovdi li l-Istati Membri għandhom jipprovdu protezzjoni legali xierqa kontra l-evitar ta’ kull miżura teknoloġika effettiva. Għalhekk, il-ġurisprudenza msemmija fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza ma tistax tinftiehem fis-sens li din l-eċċezzjoni tikkostitwixxi dritt fir-rigward tal-persuni fiżiċi li jagħmlu kopja ta’ xogħol għal użu privat u li kull awtorizzazzjoni ta’ detentur tad-drittijiet tal-awtur ma għandhiex effett legali, inkluż fil-każ fejn dan id-detentur iżomm il-kontroll tax-xogħol tiegħu permezz ta’ miżuri tekniċi.
54      Huwa wkoll f’din il-perspettiva li għandha tinftiehem il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tenfasizza li l-leġiżlatur tal-Unjoni xtaq jirriżerva din l-eċċezzjoni biss għall-każijiet fejn il-kopja privata tax-xogħol ikkonċernat tkun ikkawżat dannu lid-detentur tad-drittijiet tal-awtur fuq dan ix-xogħol sa fejn dan id-detentur jitlef opportunità li jeżerċita d-dritt esklużiv tiegħu. F’dan is-sens, it-termini “jikkumpensawhom” u “jikkumpensaw għal preġudizzju”
li jinsabu fil‑premessi 35 u 38 tad‑Direttiva 2001/29, ifissru r-rieda ta’ dan il‑leġiżlatur li jistabbilixxi sistema partikolari ta’ kumpens li l‑implimentazzjoni tagħha sseħħ minħabba l‑eżistenza, b’detriment għad‑detenturi tad‑drittijiet, ta’ dannu, li jagħti lok, bħala prinċipju, għall‑obbligu li dawn tal-aħħar jiġu kkumpensati jew ikkumpensati għal preġudizzju (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑21 ta’ Ottubru 2010, Padawan, C‑467/08, EU:C:2010:620, punt 41).
55      Min-naħa l-oħra, dan ifisser li ma huwiex possibbli li jinkiseb tali kumpens ġust meta d-detentur tad-drittijiet tal-awtur tax-xogħol li kien is-suġġett ta’ kopja jkun żamm il-kontroll fuq dan ix-xogħol permezz ta’ miżuri teknoloġiċi u jkun ta l-awtorizzazzjoni tiegħu għal din il-kopja, b’mod partikolari permezz ta’ liċenzja.
56      F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju tagħti x’tifhem li hemm possibbiltà li d-detentur tad-drittijiet tax-xogħol ikkonċernat jirċievi, permezz ta’ tariffa tal-liċenzja li huwa jinnegozja mal-fornitur tas-servizz ta’ streaming, remunerazzjoni parzjalment ikkalkolata skont in-numru ta’ streamings ta’ kopja għal streaming offline mill-utent ta’ dan is-servizz. Abbażi ta’ dawn iċ-ċirkustanzi u tal-miżuri teknoloġiċi eventwalment stabbiliti, jista’ jitqies li d-detentur tad-drittijiet ikun f’pożizzjoni li jissorvelja l-użu tax-xogħlijiet protetti tiegħu mill-persuni li jkollhom aċċess legali għalihom, u li l-awtorizzazzjoni ta’ kopji għal streaming offline taqa’ taħt l-isfruttament normali mid-detentur tad-drittijiet, li għalih huwa jista’ jinnegozja remunerazzjoni billi jeżerċita d-drittijiet tal-awtur tiegħu.
57      F’dan ir-rigward, għandu jiġi ppreċiżat li l-modalitajiet ta’ remunerazzjoni, previsti minn kuntratt ta’ liċenzja li jawtorizza l-fornitur ta’ servizz ta’ streaming li jagħmel kopji għal streaming offline fuq l-apparati tal-utenti finali, huma irrilevanti fir-rigward ta’ jekk dawn il-kopji jistgħux jaqgħu taħt l-eċċezzjoni ta’ kopja privata prevista fl-Artikolu 5(2)(b) tad-Direttiva 2001/29. Għandu jittieħed inkunsiderazzjoni biss il-fatt li d-detentur tad-drittijiet li jipproteġu x-xogħol ikkonċernat ikun żamm il-kontroll fuq dan ix-xogħol permezz ta’ miżuri tekniċi u li huwa seta’ jagħti l-awtorizzazzjoni tiegħu fir-rigward tal-imsemmija kopji, sa fejn tali ċirkustanza tfisser li dan id-detentur għalhekk eżerċita d-dritt tiegħu li jipprojbixxi jew li jawtorizza l-aċċess għal dan ix-xogħol u li, għaldaqstant, l-istess kopji ma jistgħux jitqiesu bħala l-kawża ta’ dannu subit mill-imsemmi detentur.
58      Min-naħa l-oħra, fl-ipoteżi, imsemmija fil-punt 42 ta’ din is-sentenza, li fiha l-persuni fiżiċi jista’ jiddisponu u jkollhom il-kontroll ta’ kopja tax-xogħol ikkonċernat, awtorizzazzjoni min-naħa tad-detentur tad-drittijiet tal-awtur fuq dan ix-xogħol hija nieqsa minn effetti legali. F’dan il-każ, l-eventwali remunerazzjonijiet imħallsa inkambju għal din l-awtorizzazzjoni huma infondati sa fejn l-atti ta’ riproduzzjoni li jaqgħu taħt l-eċċezzjoni ta’ kopja privata, fis-sens tal-Artikolu 5(2)(b) tad-Direttiva 2001/29, jagħtu biss dritt għal kumpens ġust, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
59      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għat-tielet domanda għandha tkun li l-Artikolu 5(2)(b) tad-Direttiva 2001/29 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-applikazzjoni tal-eċċezzjoni li din id-dispożizzjoni tipprevedi ma hijiex affettwata mill-fatt li l-att ta’ kopja għal streaming offline tax-xogħol ikkonċernat jew l-użu ta’ din il-kopja kien is-suġġett ta’ ħlas lid-detentur tad-drittijiet tal-awtur fuq dan ix-xogħol abbażi ta’ liċenzja li tawtorizza din il-kopja, sa fejn miżuri tekniċi ma jkunux ġew stabbiliti mid-detentur tad-drittijiet tal-awtur fuq ix-xogħol ikkonċernat u li, għaldaqstant, dan id-detentur ma setax jagħti l-awtorizzazzjoni tiegħu għal tali att.
Fuq l-ispejjeż
60      Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It‑Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)      L-Artikolu 5(2)(b) tad-Direttiva 2001/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑22 ta’ Mejju 2001 dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà ta’ l-informazzjoni,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
t-tqegħid għad-dispożizzjoni, permezz ta’ kopja għal streaming offline, ta’ xogħol protett, imwettaq mill-fornitur ta’ servizz ta’ streaming fuq l-apparat tal-utent finali, fuq it-talba ta’ dan l-utent, mingħajr ma dan ikun jista’ teknikament jiddisponi minnu barra minn dan is-servizz u filwaqt li jiġi ggarantit li d-detentur tad-drittijiet tal-awtur fuq dan ix-xogħol iżomm kontroll fuq l-imsemmi xogħol li jippermettilu possibbilment jimblokka l-aċċess għal din il-kopja, ma jaqax taħt l-eċċezzjoni ta’ kopja privata prevista f’din id-dispożizzjoni.
2)      L-Artikolu 5(2)(b) tad-Direttiva 2001/29
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
l-applikazzjoni tal-eċċezzjoni li din id-dispożizzjoni tipprevedi ma hijiex affettwata mill-fatt li l-att ta’ kopja għal streaming offline tax-xogħol ikkonċernat jew l-użu ta’ din il-kopja kien is-suġġett ta’ ħlas lid-detentur tad-drittijiet tal-awtur fuq dan ix-xogħol abbażi ta’ liċenzja li tawtorizza din il-kopja, sa fejn miżuri tekniċi ma jkunux ġew stabbiliti mid-detentur tad-drittijiet tal-awtur fuq ix-xogħol ikkonċernat u li, għaldaqstant, dan id-detentur ma setax jagħti l-awtorizzazzjoni tiegħu għal tali att.
Firem
*      Lingwa tal-kawża: l-Olandiż.