62024CJ0058_RES
Kawża C‑58/24
NEuMYuHJuXFuWBuUVuVKuJUuRJuDZ
vs
IrelanduThe Attorney GeneraluMinister for Housing, Local Government and HeritageuAn Coimisiún Pleanála, li qabel kienet An Bord Pleanála
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-High Court (l-Irlanda))
Sentenza tal‑Qorti tal‑Ġustizzja (Il‑Ħames Awla) tas‑16 ta’ April 2026
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Ambjent – Direttiva 92/43/KEE – Konservazzjoni tal-habitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa – Artikolu 12 – Sistema ta’ protezzjoni stretta għal ċerti speċi ta’ annimali – Artikolu 16 – Deċiżjoni li tingħata deroga b’antiċipazzjoni ta’ applikazzjoni għal permess għall-iżvilupp għal proġett kopert mid-Direttiva 2011/92/UE – Artikolu 11 – Konvenzjoni ta’ Aarhus – Artikolu 9 – Awtonomija proċedurali – Prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività – Deċiżjoni ta’ deroga kklassifikata bħala att legali awtonomu – Regoli proċedurali li jipprevedu terminu ta’ tliet xhur sabiex jiġi ppreżentat rikors għall-annullament ta’ awtorizzazzjoni ta’ deroga”
Ambjent – Evalwazzjoni tal-effetti ta’ ċerti proġetti fuq l-ambjent – Direttiva 2011/92 – Obbligu għall-awtoritajiet kompetenti li jwettqu l-evalwazzjoni qabel l-awtorizzazzjoni – Kunċett ta’ awtorizzazzjoni – Proċess deċiżjonali kumpless – Deċiżjoni li tawtorizza lil żviluppatur ta’ proġett jidderoga mill-miżuri ta’ protezzjoni tal-ispeċi skont id-Direttiva 92/43 – Inklużjoni – Kundizzjonijiet
(Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2011/92, Artikoli 1(2)(a) u (c), u 2(1); Direttiva tal-Kunsill 92/43, Artikoli 12, 13 u 16(1))
(ara l-punti 26 sa 28)
Ambjent – Evalwazzjoni tal-effetti ta’ ċerti proġetti fuq l-ambjent – Direttiva 2011/92 – Dritt għal azzjoni legali tal-membri tal-pubbliku kkonċernat – Rikors kontra d-deċiżjoni li tawtorizza lil żviluppatur ta’ proġett jidderoga mill-miżuri ta’ protezzjoni tal-ispeċi skont id-Direttiva 92/43 – Modalitajiet proċedurali nazzjonali – Prinċipju ta’ awtonomija proċedurali – Osservanza tal-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività – Terminu għall-preżentata ta’ rikors ta’ tliet xhur mid-data li fiha l-persuna kkonċernata ssir taf b’tali deċiżjoni – Ammissibbiltà
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali, Artikolu 47; Konvenzjoni ta’ Aarhus, Artikolu 9; Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2011/92, kif emendata bid-Direttiva 2014/52, Artikoli 1(2)(a) u 11; Direttiva tal-Kunsill 92/43, Artikolu 16)
(ara punti 29 sa 40, 44 sa 45, u 52 sa 53, u d-dispożittiv)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari mill-High Court (il-Qorti Għolja, l-Irlanda), il-Qorti tal-Ġustizzja tat deċiżjoni dwar il-kompatibbiltà mad-dritt tal-Unjoni ta’ regola proċedurali nazzjonali li kienet timponi terminu ta’ tliet xhur għall-preżentata ta’ rikors kontra deċiżjoni ta’ deroga mogħtija mill-awtoritajiet nazzjonali skont l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva dwar il-habitat (
1
).
Fil-kawża prinċipali, grupp ta’ persuni fiżiċi kienu opponew deċiżjoni ta’ deroga mogħtija mill-awtoritajiet Irlandiżi skont l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva dwar il-habitat sabiex tiġi ffaċilitata l-kostruzzjoni ta’ unitajiet residenzjali fl-ex monasteru Karmelitan ta’ Delgany (l-Irlanda). Fi żmien il-fatti tal-kawża, f’dan il-monasteru kienu jbejtu friefet il-lejl, jiġifieri speċi ta’ annimali strettament protetta skont l-Anness IV tad-Direttiva dwar il-habitat.
Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ma kkontestawx il-validità tad-deċiżjoni ta’ deroga inkwistjoni fit-terminu ta’ tliet xhur previst mid-dritt Irlandiż. Il-qorti tar-rinviju, peress li kellha dubji dwar il-konformità ta’ din id-deroga mar-rekwiżiti li jirriżultaw mid-Direttiva dwar il-habitat, xtaqet tkun taf jekk id-dritt tal-Unjoni kienx jipprekludi l-applikazzjoni ta’ tali terminu proċedurali.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
Il-Qorti tal-Ġustizzja bdiet billi rrilevat li la d-Direttiva SEA (
2
) u lanqas dispożizzjonijiet oħra tad-dritt tal-Unjoni ma jippreċiżaw il-modalitajiet tad-dritt għal azzjoni legali kontra deċiżjoni ta’ deroga adottata skont l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva dwar il-habitat jew kontra deċiżjoni ta’ awtorizzazzjoni fis-sens tal-Artikolu 1(2)(c) tad-Direttiva SEA. B’mod partikolari, id-dritt tal-Unjoni la jistabbilixxi t-terminu għall-preżentata ta’ rikors u lanqas il-bidu tad-dekorrenza ta’ tali terminu.
Konsegwentement, fil-każ speċifiku fejn deroga possibbli kellha tiġi adottata qabel l-awtorizzazzjoni ta’ proġett, id-dritt tal-Unjoni ma jimponix li dawn id-deċiżjonijiet jiġu ttrattati, għall-finijiet tal-eżerċizzju tad-dritt għal azzjoni legali kontrihom, bħala deċiżjoni waħda, suġġetta għal terminu wieħed għall-preżentata ta’ rikors.
Bl-istess mod, dan id-dritt ma jimponix li, meta tingħata deroga skont l-Artikolu 16 tad-Direttiva dwar il-habitat li tifforma parti mill-proċess ta’ awtorizzazzjoni ta’ proġett, fis-sens tal-Artikolu 1(2)(c) tad-Direttiva SEA, it-terminu għall-preżentata ta’ rikors għandu jibda jiddekorri biss mill-adozzjoni jew mill-pubblikazzjoni ta’ tali awtorizzazzjoni.
Fir-rigward, f’dan id-dawl, tal-prinċipju ta’ effettività, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li terminu ta’ tliet xhur għall-preżentata ta’ rikors mid-data tal-adozzjoni ta’ deċiżjoni ta’ deroga skont l-Artikolu 16 tad-Direttiva dwar il-habitat jew, jekk ikun il-każ, mill-mument li fih ir-rikorrent kellu jew seta’ raġonevolment ikun jaf b’din l-adozzjoni ma jidhirx li jirrendi prattikament impossibbli jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni.
Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, il-fatt li tali terminu għall-preżentata ta’ rikors jibda jiddekorri, bħala prinċipju, qabel ma tintemm il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni, imsemmija fl-Artikolu 1(2)(c) tad-Direttiva SEA, ma jidhirx li huwa ta’ natura li jċaħħad mill-effettività r-rikorsi li jistgħu jiġu ppreżentati b’dan il-mod.
Minn naħa, dan il-fatt ma jipprekludix li l-kompatibbiltà ta’ deċiżjoni ta’ deroga adottata skont l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva dwar il-habitat fid-dawl tar-rekwiżiti kollha li għalihom l-adozzjoni tagħha hija suġġetta skont din id-dispożizzjoni, tkun tista’ tiġi kkontestata mill-pubbliku kkonċernat u mistħarrġa mill-qorti kompetenti.
Min-naħa l-oħra, għalkemm l-imsemmi fatt ċertament għandu bħala korollarju li tali deroga ssir definittiva mal-iskadenza tat-terminu għall-preżentata ta’ rikors, dan l-istess fatt ma jipprekludix madankollu li l-awtorizzazzjoni tal-proġett, fis-sens tal-Artikolu 1(2)(c) tad-Direttiva SEA, tkun tista’ tiġi kkontestata mill-pubbliku kkonċernat u mistħarrġa minn qorti b’mod effikaċi, b’mod partikolari fid-dawl tal-interazzjoni possibbilment eżistenti bejn id-diversi impatti ambjentali ta’ proġett.
Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li, sabiex jibda jiddekorri t-terminu għall-preżentata ta’ rikors, huwa meħtieġ li l-għarfien, jew il-possibbiltà li wieħed isir jaf, ikun relatat mhux biss mad-dispożittiv, iżda wkoll mal-motivi tad-deċiżjoni inkwistjoni. Fil-fatt, tali għarfien jikkundizzjona l-effettività tad-dritt għal azzjoni legali.
Barra minn hekk, sabiex il-prinċipju ta’ effettività ikun osservat, huwa meħtieġ ukoll li r-rikorrent ikun jista’ raġonevolment jipprevedi r-rimedji ġudizzjarji u t-termini applikabbli għalihom.
F’dan ir-rigward, sa fejn l-Artikolu 9(5) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus (
3
) jipprevedi li kull parti f’din il-konvenzjoni għandha tiżgura li l-pubbliku jiġi informat bil-possibbiltà mogħtija lilu li jibda proċeduri ta’ rimedju amministrattiv jew ġudizzjarju, rekwiżit implimentat, fil-kuntest speċifiku tad-Direttiva SEA, fl-Artikolu 11(5) tagħha, din l-informazzjoni għandha tippreċiża li l-preżentata ta’ rikors kontra deċiżjoni ta’ deroga skont l-Artikolu 16 tad-Direttiva dwar il-habitat għandha ssir f’terminu ta’ tliet xhur mill-mument li fih ir-rikorrent kien jaf jew seta’ raġonevolment isir jaf bl-adozzjoni ta’ din id-deċiżjoni.
Madankollu, kif jirriżulta mill-formulazzjoni tal-Artikolu 9(5) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, u tal-Artikolu 11(5) tad-Direttiva SEA, l-assenza ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ tali informazzjoni lill-pubbliku ma hijiex biżżejjed, waħedha, sabiex twassal għall-fatt li l-prinċipju ta’ effettività nkiser.
(
1
)	Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE tal‑21 ta’ Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni tal-habitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 102, iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar il-habitat”).
(
2
)	Direttiva 2011/92/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Diċembru 2011 dwar l-istima tal-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent (ĠU 2012, L 26, p. 1, rettifika fil-ĠU 2015, L 174, p. 44, iktar ’il quddiem id-“Direttiva SEA”).
(
3
)	Konvenzjoni dwar l-aċċess għall-informazzjoni, il-parteċipazzjoni pubblika fit-teħid ta’ deċiżjonijiet u l-aċċess għall-ġustizzja fi kwistjonijiet ambjentali, iffirmata f’Aarhus (id-Danimarka) fil‑25 ta’ Ġunju 1998 u approvata f’isem il-Komunità Ewropea bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2005/370/KE tas‑17 ta’ Frar 2005 (ĠU 2006, L 164M, p. 17).