62023CC0572
CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL
M. SZPUNAR
van 4 september 2025 (
1
)
Zaak C‑572/23 P
Carles Puigdemont i Casamajó,
Antoni Comín i Oliveres,
Clara Ponsatí i Obiols
tegen
Europees Parlement
„Hogere voorziening – Institutioneel recht – Leden van het Europees Parlement – Voorrechten en immuniteiten – Verzoek tot opheffing van immuniteit ingediend in het kader van een strafrechtelijke procedure – Onderzoek van het verzoek door het Parlement – Onpartijdigheid – Criteria voor opheffing van immuniteit – Beoordelingsbevoegdheid van het Parlement – Besluit tot opheffing van de immuniteit van een Parlementslid – Beroep tot nietigverklaring – Voortbestaan van het procesbelang van rekwirant na het verstrijken van zijn mandaat als lid van het Parlement”
I. Inleiding
1.
Met hun hogere voorziening verzoeken Carles Puigdemont i Casamajó, Antoni Comín i Oliveres en Clara Ponsatí i Obiols om vernietiging van het arrest van het Gerecht van de Europese Unie van 5 juli 2023, Puigdemont i Casamajó e.a./Parlement (T‑272/21, EU:T:2023:373; hierna: „bestreden arrest”), waarbij hun beroep tot nietigverklaring van de besluiten P9_TA (2021) 0059, P9_TA (2021) 0060 en P9_TA (2021) 0061 van het Europees Parlement van 9 maart 2021 inzake het verzoek tot opheffing van hun immuniteit (hierna: „litigieuze besluiten”) (
2
) is verworpen.
2.
Ter ondersteuning van hun vorderingen voeren rekwiranten tien middelen aan. Overeenkomstig de wens van het Hof zal ik mij in deze conclusie richten op het derde, het vijfde en het zesde middel van de hogere voorziening. Voorts zal ik het Hof in overweging geven om ambtshalve te onderzoeken of het procesbelang van rekwiranten na 15 juli 2024, dat wil zeggen na het verstrijken van hun mandaat als lid van het Parlement voor de negende zittingsperiode, blijft bestaan.
II. Unierecht
3.
Het Protocol (nr. 7) betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie (
3
), gehecht aan het VEU en het VWEU (hierna: „Protocol nr. 7”) bepaalt in artikel 9:
„Tijdens de zittingsduur van het Europees Parlement genieten de leden:
a)
op hun eigen grondgebied, de immuniteiten welke aan de leden van de volksvertegenwoordiging in hun land zijn verleend,
b)
op het grondgebied van elke andere lidstaat, vrijstelling van aanhouding en gerechtelijke vervolging in welke vorm ook.
De immuniteit beschermt hen eveneens, wanneer zij zich naar de plaats van de bijeenkomst van het Europees Parlement begeven of daarvan terugkeren.
Op deze immuniteit kan geen beroep worden gedaan in geval van ontdekking op heterdaad, terwijl zij evenmin kan verhinderen dat het Europees Parlement het recht uitoefent de immuniteit van een van zijn leden op te heffen.”
4.
Protocol nr. 7 bepaalt in artikel 18, dat deel uitmaakt van hoofdstuk VII („Algemene bepalingen”):
„Voor de toepassing van dit protocol handelen de instellingen van de Unie in overeenstemming met de verantwoordelijke autoriteiten van de betrokken lidstaten.”
5.
De interne organisatie van het Parlement wordt beheerst door het Reglement van die instelling. Artikel 5 („Voorrechten en immuniteiten”) van het Reglement van het Parlement dat van toepassing is op de negende zittingsperiode (2019‑2024) (
4
) (hierna: „reglement”) bepaalt:
„1.   De leden genieten de voorrechten en immuniteiten bedoeld in Protocol nr. 7 [...].
2.   Bij de uitoefening van zijn bevoegdheden met betrekking tot voorrechten en immuniteiten zet het Parlement zich in voor de handhaving van zijn integriteit als democratische wetgevende vergadering en de waarborging van de onafhankelijkheid van zijn leden bij de uitvoering van hun taken. De parlementaire immuniteit is geen persoonlijk voorrecht van de leden, doch een garantie voor de onafhankelijkheid van het Parlement als geheel en van zijn leden.
[...]”
6.
Artikel 6 („Opheffing van de immuniteit”) van het reglement bepaalt:
„1.   Een verzoek om opheffing van de immuniteit wordt beoordeeld overeenkomstig de artikelen 7, 8 en 9 van Protocol nr. 7 [...] en de beginselen in artikel 5, lid 2, van dit [r]eglement.
[...]”
7.
Artikel 9 („Immuniteitsprocedures”) van het reglement bepaalt:
„1.   Elk tot de [v]oorzitter [van het Parlement] gericht verzoek door een daartoe bevoegde autoriteit van een lidstaat om de immuniteit van een lid op te heffen, of door een lid of een voormalig lid om de voorrechten en immuniteiten te verdedigen, wordt ter plenaire vergadering meegedeeld en verwezen naar de bevoegde commissie.
[...]
3.   De commissie behandelt de verzoeken om opheffing van de immuniteit of om verdediging van de voorrechten en immuniteiten onverwijld en met inachtneming van de relatieve complexiteit ervan.
4.   De commissie stelt een met redenen omkleed ontwerpbesluit op waarin wordt aanbevolen het verzoek om opheffing van de immuniteit of om verdediging van de voorrechten en immuniteit in te willigen dan wel af te wijzen. Amendementen daarop zijn niet ontvankelijk. Bij verwerping van een ontwerpbesluit wordt het tegengestelde besluit geacht te zijn aangenomen.
5.   De commissie kan de betrokken autoriteit om informatie of opheldering verzoeken die zij noodzakelijk acht om zich een oordeel te vormen over de vraag of de immuniteit moet worden opgeheven dan wel verdedigd.
6.   Het betrokken lid krijgt de gelegenheid te worden gehoord en kan alle documenten of andere schriftelijke bewijsstukken overleggen die dat lid relevant acht.
Behalve bij de hoorzitting zelf is het betrokken lid niet aanwezig bij de debatten over het verzoek om opheffing of verdediging van zijn immuniteit.
[...]
7.   Indien het verzoek om opheffing of verdediging van de immuniteit op verscheidene punten van beschuldiging berust, kan elk van deze punten in een apart besluit worden behandeld. Het verslag van de commissie kan bij wijze van uitzondering het voorstel bevatten dat de opheffing of verdediging van de immuniteit uitsluitend betrekking heeft op de strafrechtelijke vervolging, zonder dat het lid, zolang geen definitieve beslissing is gewezen, kan worden aangehouden of gevangengenomen of tegen hem enige andere maatregel kan worden genomen die in de weg staat aan de uitoefening van zijn mandaat.
8.   De commissie kan een met redenen omkleed advies uitbrengen over de bevoegdheid van de betrokken autoriteit en over de ontvankelijkheid van het verzoek, maar spreekt zich in geen geval uit over de vraag of het betrokken lid al dan niet schuldig is, noch over de wenselijkheid het betrokken lid wegens de hem toegeschreven meningen of handelingen strafrechtelijk te vervolgen, zelfs indien de commissie door de behandeling van het verzoek uitgebreide kennis van de zaak krijgt.
[...]
11.   De commissie behandelt de zaak en de ontvangen documenten met de grootste vertrouwelijkheid. De behandeling door de commissie van verzoeken in verband met de immuniteitsprocedures vindt altijd met gesloten deuren plaats.
[...]
13.   De commissie formuleert de beginselen voor de toepassing van dit artikel.
14.   Elk door een bevoegde autoriteit ingediend verzoek om informatie over de reikwijdte van de voorrechten of immuniteiten van de leden wordt behandeld overeenkomstig bovenstaande bepalingen.”
III. Voorgeschiedenis van het geding, bestreden arrest, procedure bij het Hof en conclusies van partijen
A.
Voorgeschiedenis van het geding
8.
De voorgeschiedenis van het geding is uiteengezet in de punten 2 tot en met 19 van het bestreden arrest en kan als volgt worden samengevat.
9.
Puigdemont i Casamajó (hierna: „eerste rekwirant”) was president van de Generalidad de Cataluña (regionale regering van Catalonië, Spanje) en Comín i Oliveres (hierna: „tweede rekwirant”) en Ponsatí i Obiols (hierna: „derde rekwirant”) waren lid van de Gobierno autonómico de Cataluña (autonome regering van Catalonië, Spanje) toen Ley 19/2017 del Parlamento de Cataluña, reguladora del referéndum de autodeterminación (wet 19/2017 van het parlement van Catalonië houdende regeling van het referendum over zelfbeschikking) van 6 september 2017 (
5
) en Ley 20/2017 del Parlamento de Cataluña, de transitoriedad jurídica y fundacional de la República (wet 20/2017 van het parlement van Catalonië inzake de juridische overgang naar en stichting van de Republiek Catalonië) van 8 september 2017 (
6
) werden vastgesteld en op 1 oktober 2017 het referendum over zelfbeschikking plaatsvond waarin eerstgenoemde wet voorzag, waarvan de bepalingen intussen bij een beslissing van de Tribunal Constitucional (grondwettelijk hof, Spanje) waren opgeschort.
10.
Nadat deze wetten waren vastgesteld en dit referendum was gehouden hebben het Ministerio fiscal (openbaar ministerie, Spanje), de Abogado del Estado (landsadvocaat, Spanje) en de politieke partij VOX een strafrechtelijke procedure ingeleid tegen onder meer rekwiranten, die zij verweten onder andere de strafbare feiten opruiing en verduistering van overheidsgelden te hebben gepleegd. Bij beschikking van 9 juli 2018 heeft de Tribunal Supremo (hoogste rechterlijke instantie, Spanje) verklaard dat rekwiranten na hun vertrek uit Spanje hadden geweigerd te verschijnen, en de tegen hen ingeleide strafrechtelijke procedure geschorst totdat zij zouden zijn opgespoord.
11.
Vervolgens hebben rekwiranten zich kandidaat gesteld bij de verkiezingen voor het Europees Parlement, die in Spanje op 26 mei 2019 zijn gehouden en waarbij eerste en tweede rekwirant als lid zijn verkozen met ingang van 2 juli 2019.
12.
Op 14 oktober 2019 heeft de onderzoeksrechter van de strafkamer van de Tribunal Supremo een nationaal aanhoudingsbevel, een Europees aanhoudingsbevel en een internationaal aanhoudingsbevel tegen eerste rekwirant uitgevaardigd om hem te kunnen berechten in de strafrechtelijke procedure die hier aan de orde is. Op 4 november 2019 heeft deze rechter dezelfde aanhoudingsbevelen uitgevaardigd tegen tweede en derde rekwirant.
13.
Op 13 januari 2020 heeft de president van de Tribunal Supremo het Parlement in kennis gesteld van een op 10 januari 2020 gedaan verzoek dat hem was toegezonden via de president van de strafkamer van de Tribunal Supremo en dat voortvloeide uit een beschikking van dezelfde dag van de onderzoeksrechter van die kamer betreffende de opheffing van de parlementaire immuniteit van eerste en tweede rekwirant.
14.
Op 10 februari 2020 heeft het Parlement, na de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland uit de Europese Unie op 31 januari 2020, nota genomen van de verkiezing van derde rekwirant als lid van het Parlement met ingang van 1 februari 2020.
15.
Op diezelfde dag heeft de president van de Tribunal Supremo het Parlement in kennis gesteld van een op 4 februari 2020 gedaan verzoek dat hem was toegezonden via de president van de strafkamer van de Tribunal Supremo en dat voortvloeide uit een beschikking van dezelfde dag van de onderzoeksrechter van die kamer inzake de opheffing van de parlementaire immuniteit van derde rekwirant.
16.
De vicevoorzitter van het Parlement heeft kennisgegeven van het verzoek tot opheffing van de immuniteit van derde rekwirant en dit verzoek doorverwezen naar de Commissie juridische zaken van het Parlement (hierna: „Commissie JURI”).
17.
Rekwiranten hebben opmerkingen ingediend bij het Parlement. Op 14 januari 2021 zijn zij ook gehoord door de Commissie JURI.
18.
Op 23 februari 2021 heeft de Commissie JURI de rapporten A 9‑0020/2021, A 9‑0021/2021 en A 9‑0022/2021 betreffende de verzoeken tot opheffing van de immuniteit van rekwiranten vastgesteld.
19.
Bij de litigieuze besluiten heeft het Parlement de in de punten 13 en 15 van deze conclusie bedoelde verzoeken ingewilligd.
B.
Bestreden arrest
20.
Op 19 mei 2021 hebben rekwiranten bij het Gerecht beroep tot nietigverklaring van de litigieuze besluiten ingesteld.
21.
Ter ondersteuning van hun beroepen hebben rekwiranten acht middelen aangevoerd. De vier in deze conclusie relevante middelen (
7
) waren in wezen ontleend aan de vermeende schending door het Parlement van de beginselen van onpartijdigheid en billijkheid van de procedure (derde middel), schending van de beginselen van rechtszekerheid en loyale samenwerking, het recht op effectieve rechterlijke bescherming en de rechten van de verdediging omdat de litigieuze besluiten niet voldoende duidelijk zijn (vijfde middel), schending van artikel 343 VWEU, artikel 9 van Protocol nr. 7 en artikel 5, lid 2, van het reglement, voor zover het Parlement de grenzen van zijn bevoegdheid tot opheffing van de immuniteit van zijn leden heeft overschreden (zesde middel), schending van de beginselen van behoorlijk bestuur en gelijke behandeling, voor zover het Parlement zonder rechtvaardiging is afgeweken van zijn vroegere praktijk of een kennelijke beoordelingsfout heeft gemaakt (zevende middel).
22.
Bij beschikking van de vicepresident van het Hof van 24 mei 2022, Puigdemont i Casamajó e.a./Parlement en Spanje [C‑629/21 P(R), EU:C:2022:413], is de tenuitvoerlegging van de litigieuze besluiten opgeschort.
23.
Bij het bestreden arrest heeft het Gerecht de acht door rekwiranten aangevoerde middelen verworpen.
24.
Wat het derde middel tot nietigverklaring betreft, heeft het Gerecht om te beginnen de eerste drie onderdelen die betrekking hadden op de aanwijzing van één rapporteur voor de drie immuniteitszaken (punt 238 van het bestreden arrest), het gebrek aan onpartijdigheid van de aangewezen rapporteur (punt 257 van dat arrest) en het gebrek aan onpartijdigheid van de voorzitter van de Commissie JURI (punt 262 van dat arrest), afgewezen. Verder was het Gerecht van oordeel dat het vierde onderdeel van dit middel, betreffende het vertrouwelijke karakter van de werkzaamheden van de Commissie JURI, wegens de afwijzing van deze drie onderdelen niet hoefde te worden onderzocht (punt 262 van dat arrest).
25.
Wat het vijfde middel tot nietigverklaring betreft, heeft het Gerecht vastgesteld dat de litigieuze besluiten niet onvoldoende duidelijk waren met betrekking tot de procedures in het kader waarvan de immuniteit was opgeheven (punt 97 van het bestreden arrest) en dat artikel 9, tweede alinea, van Protocol nr. 7 rekwiranten geen bescherming verleende die losstond van de bescherming die zij op grond van artikel 9, eerste alinea, van dat protocol genoten (punt 107 van dat arrest).
26.
Wat het zesde en het zevende middel tot nietigverklaring betreft, heeft het Gerecht eerst in punt 143 van het bestreden arrest het zesde middel afgewezen voor zover het betrekking had op schending van artikel 343 VWEU, artikel 9 van Protocol nr. 7 en artikel 5, lid 2, van het reglement en bepaalde grondrechten van rekwiranten. Vervolgens heeft het Gerecht in punt 187 van dat arrest het zesde middel afgewezen voor zover het was gebaseerd op een onjuiste opvatting van de feiten en het recht bij het onderzoek van fumus persecutionis door het Parlement, en daarnaast ook het zevende middel afgewezen.
C.
Procedure bij het Hof en conclusies van partijen
27.
Op 15 september 2023 hebben rekwiranten een hogere voorziening ingesteld tegen het bestreden arrest. Het Parlement en het Koninkrijk Spanje, die zijn toegelaten ter ondersteuning van de conclusies van het Parlement in de zaak voor het Gerecht, hebben hun memories van antwoord ingediend. Bij beslissing van de president van het Hof zijn partijen toegelaten tot het indienen van een repliek en een dupliek.
28.
Met hun hogere voorziening verzoeken rekwiranten het Hof:
–
het bestreden arrest te vernietigen;
–
de litigieuze besluiten nietig te verklaren of, subsidiair, de zaak terug te verwijzen naar het Gerecht, en
–
het Parlement en het Koninkrijk Spanje te verwijzen in de kosten of, subsidiair, de beslissing omtrent de kosten aan te houden.
29.
Het Parlement en het Koninkrijk Spanje verzoeken het Hof:
–
de hogere voorziening af te wijzen, en
–
rekwiranten in de kosten te verwijzen.
30.
Het Hof heeft besloten de zaak zonder pleitzitting te berechten.
IV. Analyse
A.
Hogere voorziening
31.
Ter ondersteuning van hun hogere voorziening voeren rekwiranten tien middelen aan. Zoals ik heb aangegeven en overeenkomstig de wens van het Hof, zal ik mijn conclusie toespitsen op het derde, het vijfde en het zesde middel van de hogere voorziening, die respectievelijk betrekking hebben op het gebrek aan onpartijdigheid en billijkheid van de procedure tot opheffing van de immuniteit voor het Parlement (derde middel), het gebrek aan duidelijkheid van de litigieuze besluiten (vijfde middel) en de onjuiste uitlegging en toepassing van de regels betreffende het besluit tot opheffing van de parlementaire immuniteit, met name wat betreft de beoordeling van fumus persecutionis door het Parlement (zesde middel). Ik zal eerst het derde middel, vervolgens het zesde middel en ten slotte het vijfde middel van de hogere voorziening bekijken.
32.
Alvorens met mijn analyse van de drie betrokken middelen te beginnen, lijkt het me noodzakelijk enkele opmerkingen te maken over, ten eerste, het voortbestaan van het procesbelang van rekwiranten na afloop van de negende zittingsperiode en, ten tweede, de parlementaire immuniteit als bedoeld in artikel 9 van Protocol nr. 7 en de rechterlijke toetsing van het besluit om die immuniteit op te heffen.
B.
Voortbestaan van het procesbelang van rekwiranten
33.
Vast staat dat het Hof in het kader van een hogere voorziening ambtshalve de ontvankelijkheid van het beroep moet onderzoeken, daaronder begrepen de vraag of rekwiranten nog steeds een procesbelang hebben. (
8
) In casu ben ik van mening dat het Hof ambtshalve dat onderzoek moet verrichten, gelet op de wijziging van de situatie van rekwiranten na het verstrijken van hun mandaat als lid van het Parlement als gevolg van het einde van de negende zittingsperiode op 15 juli 2024. Ik merk op dat partijen deze kwestie niet aan de orde konden stellen in het kader van de schriftelijke procedure, aangezien deze is afgesloten op 2 juli 2024, vóór het einde van de negende zittingsperiode.
34.
Ik wijs erop dat het procesbelang de essentiële en eerste voorwaarde is voor elk door een natuurlijke of rechtspersoon ingesteld beroep in rechte. (
9
) Dat belang moet op straffe van niet-ontvankelijkheid bestaan in het stadium van de instelling van het beroep, en dient op straffe van afdoening zonder beslissing te blijven bestaan tot aan de rechterlijke beslissing. (
10
) Een dergelijk belang veronderstelt dat de nietigverklaring van de bestreden handeling op zichzelf rechtsgevolgen kan hebben en dat de uitkomst van het beroep de verzoeker dus een voordeel kan opleveren. (
11
)
35.
In dit verband merk ik ten eerste op dat eerste en derde rekwirant vanaf 16 juli 2024 niet langer de in artikel 9 van Protocol nr. 7 bepaalde immuniteiten genieten omdat hun mandaat als lid van het Parlement is verstreken. Bijgevolg zou een eventuele nietigverklaring van de hen betreffende litigieuze besluiten hun geen enkel voordeel opleveren. Ten tweede merk ik op dat de vicepresident van het Hof in de procedure voor het Gerecht bij beschikking van 24 mei 2022 (
12
) de opschorting van de tenuitvoerlegging van de litigieuze besluiten heeft gelast, dat deze beschikking niet is ingetrokken vóór de uitspraak van het bestreden arrest en dat de litigieuze besluiten na de uitspraak van het bestreden arrest in ieder geval niet vóór het verstrijken van de mandaten van de leden van het Parlement ten uitvoer zijn gelegd, ondanks het feit dat er in de procedure voor het Hof geen sprake is van voorlopige maatregelen.
36.
Daarom ben ik van mening dat eerste en derde rekwirant geen belang meer hebben bij de nietigverklaring van de hen betreffende litigieuze besluiten [besluiten P9_TA(2021)0059 en P9_TA(2021)0061] wegens het verstrijken van hun mandaat als lid van het Parlement, waardoor hun hogere voorziening zonder voorwerp is geraakt. Aangezien de uitkomst van de onderhavige hogere voorziening deze rekwiranten geen voordeel kan opleveren, dient te worden geoordeeld dat daarover geen uitspraak hoeft te worden gedaan. Daarom geef ik het Hof in overweging om overeenkomstig artikel 149 van het Reglement voor de procesvoering van het Hof de hogere voorziening van eerste en derde rekwirant af te doen zonder beslissing.
37.
De situatie van tweede rekwirant is anders. Uit het dossier van de zaak Comín i Oliveres/Parlement (T‑477/24) van het Gerecht blijkt namelijk dat hij op 9 juni 2024 is herkozen tot lid van het Parlement voor de tiende zittingsperiode. Zijn naam komt echter niet voor op de lijst van in Spanje verkozen kandidaten die door de Spaanse centrale kiescommissie aan het Parlement is meegedeeld. Deze commissie heeft het Parlement meegedeeld dat tweede rekwirant de eed of belofte van trouw aan de Spaanse grondwet niet had afgelegd, zodat zij de zetel van het Parlement vacant heeft verklaard en alle aan zijn ambt verbonden prerogatieven tijdelijk heeft opgeschort totdat hij die eed of belofte heeft uitgesproken. (
13
) Dit betekent, gelet op het arrest Junqueras Vies (
14
), dat tweede rekwirant moet worden geacht nog steeds immuniteit te genieten op grond van artikel 9 van Protocol nr. 7 en dat hij nog steeds belang heeft bij de nietigverklaring van het hem betreffende litigieuze besluit [besluit P9_TA(2021)0060].
38.
Gelet op het feit dat tweede rekwirant nog steeds een procesbelang heeft en voor het geval het Hof het niet eens zou zijn met mijn standpunt dat eerste en derde rekwirant geen procesbelang hebben, zal ik het derde, het vijfde en het zesde middel van de hogere voorziening onderzoeken.
C.
Onvervolgbaarheid en rechterlijke toetsing van het besluit tot opheffing daarvan
39.
Overeenkomstig de continentale traditie die haar wortels heeft in de Franse revolutie (
15
), voorziet Protocol nr. 7 in twee vormen van parlementaire immuniteit, te weten de onschendbaarheid (ten aanzien van meningen of stemmen die in de uitoefening van de parlementaire functie zijn uitgebracht) (artikel 8 van dat protocol) en de onvervolgbaarheid (bescherming tegen detentiemaatregelen en gerechtelijke vervolging voor alle andere feiten) (artikel 9 van het protocol). Het is deze tweede vorm die in de onderhavige zaak aan de orde is.
40.
Protocol nr. 7 bepaalt weliswaar uitdrukkelijk dat, anders dan de onschendbaarheid, de onvervolgbaarheid kan worden opgeheven, maar verduidelijkt niet aan welke materiële criteria een dergelijk besluit tot opheffing moet voldoen. Noch in het primaire recht, noch in de juridisch bindende handelingen van afgeleid recht is uitdrukkelijk voorzien in die criteria. Het enige wat zeker is, is dat de opheffing van de parlementaire immuniteit onder de bevoegdheden van het Parlement valt.
41.
In dat geval rijst de vraag naar de omvang van de bevoegdheid van het Parlement wanneer er een verzoek tot opheffing van de immuniteit van een van zijn leden wordt ingediend en naar de omvang van de rechterlijke toetsing van zijn besluit. Bij gebreke van aanwijzingen dienaangaande in de wetsteksten moet het antwoord worden gezocht in het doel van de parlementaire immuniteit, zoals uitgelegd in de rechtspraak.
42.
In dit verband heeft het Hof onder verwijzing naar de rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) (
16
) reeds geoordeeld dat de immuniteiten die de leden van het Europees Parlement genieten, beogen de onafhankelijkheid van deze instelling bij de vervulling van haar taak te waarborgen (
17
). Zoals ik reeds heb aangegeven in mijn conclusie in de zaak Junqueras Vies, is de parlementaire immuniteit, ook al heeft zij de vorm van een bescherming die aan elk lid van het Parlement persoonlijk wordt verleend, geen voorrecht van het Parlementslid dat is bedoeld om hem aan de werking van het gemene recht te onttrekken, maar een beschermingsmechanisme voor het Parlement in zijn geheel. (
18
) In dit verband blijkt ook uit de rechtspraak van het EHRM dat gerechtelijke immuniteit een uitzondering vormt op het gemene recht inzake de vervolging en berechting van vermoedelijke strafbare feiten, en dat staten er daarom voor moeten zorgen dat deze immuniteit een duidelijk omschreven restrictieve reikwijdte heeft, zodat politieke vertegenwoordigers deze niet kunnen gebruiken als instrument om aan de rechtspleging te ontsnappen. (
19
)
43.
Gelet op het doel van de onvervolgbaarheid als mechanisme ter bescherming van het Parlement zelf, het ontbreken van aanwijzingen in het primaire recht over de materiële criteria waaraan moet worden voldaan om de parlementaire immuniteit op te heffen, en het feit dat het besluit tot opheffing van de immuniteit tot de bevoegdheden van het Parlement behoort, moet mijns inziens worden geoordeeld dat deze instelling over een ruime beoordelingsbevoegdheid beschikt bij de behandeling van verzoeken tot opheffing van immuniteit. Deze omvat zowel de bevoegdheid om de toepasselijke procedureregels en materiële criteria voor de opheffing van immuniteit vast te stellen als de bevoegdheid om vrijelijk over het ingediende verzoek te beslissen.
44.
Het is waar dat de ruime beoordelingsbevoegdheid waarover het Parlement beschikt niet betekent dat geen rechterlijke toetsing van zijn besluiten tot opheffing van immuniteit hoeft plaats te vinden. Een dergelijk besluit heeft namelijk gevolgen voor de rechtspositie van het betrokken lid van het Parlement, dat zijn rechten moet kunnen doen gelden. Voorts tast zij het recht op effectieve rechterlijke bescherming aan van particulieren die zijn benadeeld door de door dat Parlementslid gepleegde feiten.
45.
Gelet op de ruime beoordelingsbevoegdheid van het Parlement ben ik het echter eens met de rechtspraak van het Gerecht (
20
) volgens welke de Unierechter zich in het kader van de rechterlijke toetsing van een besluit tot opheffing van immuniteit in beginsel moet beperken tot de vraag of de procedureregels in acht zijn genomen, of de feiten waarop de instelling zich baseert juist zijn vastgesteld, en of er geen sprake is van een kennelijk onjuiste beoordeling van deze feiten dan wel van misbruik van bevoegdheid. (
21
) Het Parlement is immers bij uitsluiting bevoegd om te beoordelen of, gelet op alle relevante feiten, de opheffing van de immuniteit al dan niet afbreuk doet aan zijn onafhankelijkheid bij de vervulling van zijn taak.
46.
De drie middelen van de hogere voorziening moeten mijns inziens met inachtneming van deze beginselen worden onderzocht.
D.
Derde middel van de hogere voorziening
47.
Met het derde middel verwijten rekwiranten het Gerecht dat het blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door te oordelen dat hun recht op een onpartijdige en billijke behandeling van hun zaken door het Parlement, niet was geschonden. Dit middel bestaat uit vier onderdelen, waarvan het eerste is ontleend aan het besluit om één rapporteur voor de drie immuniteitszaken aan te wijzen, het tweede aan de onpartijdigheid van die rapporteur, het derde aan de onpartijdigheid van de voorzitter van de Commissie JURI en het vierde aan de vertrouwelijkheid van de procedure voor de Commissie JURI.
48.
Om te beginnen merk ik op dat de procedure voor de behandeling door het Parlement van verzoeken tot opheffing van immuniteit wordt geregeld in het reglement, met name in artikel 9 („Immuniteitsprocedures”) van dat reglement. Volgens artikel 9, lid 13, van dit reglement formuleert de Commissie JURI de beginselen voor de toepassing van dit artikel. Tijdens de negende zittingsperiode waren deze beginselen opgenomen in de mededeling aan de leden (11/2019) van 19 november 2019 over de beginselen die van toepassing zijn op verzoeken om opheffing van de immuniteit (hierna: „mededeling nr. 11/2019”).
49.
Ik merk op dat het Hof reeds heeft geoordeeld dat een van de mededelingen die zijn vervangen door mededeling nr. 11/2019, namelijk mededeling nr. 11/2003 van 6 juni 2003, vastgesteld door de Commissie juridische zaken en interne markt van het Parlement, niet juridisch bindend was. (
22
) Ik ben van mening dat hetzelfde geldt voor mededeling nr. 11/2019. Het gaat namelijk om een interne handeling tot organisatie van de werkzaamheden van de Commissie JURI, die het Parlement niet bindt. Dit betekent echter niet dat deze handeling niet in aanmerking wordt genomen bij de beoordeling van de vraag of de procedure die tot de vaststelling van het besluit tot opheffing van immuniteit heeft geleid juist is verlopen. Mededeling nr. 11/2003 bevat namelijk de handelwijze van de Commissie JURI, die belast is met het onderzoek van het verzoek tot opheffing van de immuniteit en met de voorbereiding van het ontwerpbesluit van het Parlement. Bovendien is deze mededeling aan de Parlementsleden gericht en vormt zij dus niet alleen een informatiebron over de wijze waarop de Commissie JURI immuniteitszaken behandelt, maar ook een document dat bij hen een gewettigd vertrouwen kan wekken ten aanzien van hun procedurele rechten.
50.
De regels van het reglement en van mededeling nr. 11/2019, alsmede de wijze waarop zij door het Parlement worden toegepast, moeten in overeenstemming zijn met het primaire recht. In dit verband wijs ik erop dat het recht op behoorlijk bestuur, dat is neergelegd in artikel 41 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”), inhoudt dat eenieder er onder meer recht op heeft dat zijn zaken onpartijdig en billijk door de instellingen van de Unie worden behandeld. Het kan mijns inziens niet zo zijn dat deze bepaling niet van toepassing is op procedures tot opheffing van immuniteit. (
23
)
51.
Wat het vereiste van onpartijdigheid betreft, omvat dit enerzijds subjectieve onpartijdigheid, in die zin dat met de zaak belaste leden van de betrokken instelling geen blijk mogen geven van vooroordelen of persoonlijke vooringenomenheid, en anderzijds objectieve onpartijdigheid, in die zin dat die instelling voldoende waarborgen moet bieden om elke gerechtvaardigde twijfel ter zake uit te sluiten. (
24
)
52.
Niettemin ben ik van mening dat er, wat immuniteitszaken betreft, bij de bepaling van de precieze inhoud van het recht op onpartijdige behandeling van zaken rekening moet worden gehouden met het doel van de procedure en met de verhouding die per definitie bestaat tussen de met de behandeling van de zaken belaste personen en de betrokkene. In dit verband moet om te beginnen worden opgemerkt dat er in elke procedure tot opheffing van immuniteit per definitie een bijzondere verhouding bestaat tussen de betrokkene en de personen die handelen namens de instelling die bevoegd is om het besluit te nemen. In die zaken is het Parlement, dat uitspraak moet doen over een recht van een van zijn leden, een instelling die geen rechterlijk, maar een politiek karakter heeft. Het is inherent aan het Parlement dat zijn leden, die tot verschillende fracties behoren, ideologisch tegenover elkaar staan en in die zin op politiek gebied voortdurend met elkaar botsen. Bovendien vallen besluiten tot opheffing van parlementaire immuniteit uitsluitend onder de bevoegdheid van het Parlement. Zij moeten dus worden genomen volgens de regels die gelden voor de vaststelling van besluiten door deze instelling, dat wil zeggen door middel van een stemming waarbij alle leden van het Parlement betrokken zijn. Hieruit volgt dat zelfs parlementsleden die op een ander dan politiek gebied met elkaar botsen, de mogelijkheid hebben om deel te nemen aan de vaststelling van het definitieve besluit over de opheffing van de immuniteit van een lid van het Parlement.
53.
Bijgevolg is het niet mogelijk om voor parlementsleden die betrokken zijn bij de behandeling van immuniteitszaken hetzelfde criterium van onpartijdigheid te hanteren als het criterium dat wordt toegepast op rechterlijke of administratieve instanties die met zaken van particulieren zijn belast. Indien parlementsleden die verantwoordelijk zijn voor de voorbereiding van een besluit tot opheffing van immuniteit, met betrekking tot objectieve onpartijdigheid moeten voldoen aan vergelijkbare eisen als die welke gelden voor rechters of personen handelend namens administratieve instanties, zou namelijk geen rekening worden gehouden met het specifieke karakter van het Parlement en de aard van de procedure tot opheffing van immuniteit.
54.
Daarom ben ik van mening dat conflicten van louter politieke aard tussen personen die belast zijn met de procedure tot opheffing van immuniteit en personen tegen wie die procedures zijn gericht, moeten worden geacht niet relevant te zijn voor de beoordeling van de objectieve onpartijdigheid van eerstgenoemde personen. Hetzelfde geldt voor personen die belast zijn met het onderzoek van een verzoek tot opheffing van immuniteit of met de organisatie van het werk van de Commissie JURI. Deze personen hoeven zich niet over een dergelijk verzoek uit te spreken, maar zijn belast met de voorbereiding, samen met andere leden van de Commissie JURI, van een voorstel voor een besluit waarover vervolgens in het Parlement zal worden gedebatteerd en gestemd. Indien niet is bepaald dat parlementsleden die op politiek gebied botsen met het betrokken lid, worden uitgesloten van de stemming van het Parlement over een verzoek tot opheffing van de immuniteit van dat lid, kan een dergelijke botsing a fortiori geen reden zijn om de leden die belast zijn met het onderzoek van dat verzoek en de organisatie van de werkzaamheden van de Commissie JURI, te wraken.
1. Eerste onderdeel van het derde middel
a) Argumenten van partijen
55.
Rekwiranten verwijten het Gerecht dat het blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in de punten 229 tot en met 238 van het bestreden arrest te oordelen dat er geen sprake was van schending van de onpartijdigheid en de billijkheid van de procedure, ondanks het feit dat voor de drie immuniteitszaken één enkele rapporteur was benoemd. Volgens hen heeft het Parlement aldus de punten 6 en 8 van mededeling nr. 11/2019 en artikel 39, lid 2, en artikel 41, lid 1, van het Handvest geschonden, met name gelet op het gebrek aan onpartijdigheid van de als rapporteur aangewezen persoon. Zij betogen dat het enige document dat bij mededeling nr. 1/2020 was gevoegd, het arrest van de Tribunal Supremo van 14 oktober 2019 was en dat het Gerecht het bewijsmateriaal onjuist heeft opgevat door dat arrest aan te merken als een „begeleidende nota”. Voorts bekritiseren rekwiranten de vaststelling van het Gerecht in punt 237 van het bestreden arrest dat de punten 6 en 8 van mededeling nr. 11/2019 geen recht verlenen aan de leden van het Parlement. In dit verband voeren zij aan dat indien voor elke immuniteitszaak een andere rapporteur was benoemd, ten minste één van hen onpartijdig had kunnen zijn. Volgens hen was het, overeenkomstig artikel 52, lid 1, van het Handvest, voor het Parlement alleen mogelijk om één enkele rapporteur te benoemen indien er sprake was geweest van een krachtens artikel 9, lid 13, van het reglement vastgestelde uitdrukkelijke bepaling.
56.
Het Parlement, op dit punt ondersteund door het Koninkrijk Spanje, concludeert tot afwijzing van dit onderdeel van het derde middel en is van mening dat het niet-ontvankelijk is wegens een ontoereikende motivering, aangezien rekwiranten niet hebben aangegeven waar het Gerecht een fout heeft gemaakt in zijn redenering, maar zich hebben beperkt tot het geven van hun eigen uitleg. Volgens het Parlement zou dit onderdeel, indien het ontvankelijk zou zijn, ongegrond zijn omdat het Gerecht geen blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting. Bovendien is het Parlement van mening dat de constateringen van het Gerecht in punt 237 van het bestreden arrest subsidiaire constateringen zijn en dat het desbetreffende argument derhalve niet ter zake dienend is.
b) Beoordeling
57.
Om te beginnen wijs ik erop dat het Gerecht in punt 232 van het bestreden arrest de inhoud van de punten 6 tot en met 8 van mededeling nr. 11/2019 heeft weergegeven. Daaruit blijkt dat punt 6 bepaalt dat de bevoegde commissie „voor elke immuniteitszaak” een rapporteur aanwijst. Volgens punt 7 van deze mededeling staat het aan elke fractie om een lid aan te wijzen dat als vaste rapporteur voor immuniteitszaken fungeert en de functie van coördinator vervult „zodat immuniteitszaken gegarandeerd door ervaren leden worden behandeld”. Punt 8 van deze mededeling bepaalt in de eerste volzin dat voor elke immuniteitszaak het rapporteurschap bij toerbeurt aan de fracties wordt toegewezen, die daarbij op voet van gelijkheid worden behandeld. (
25
)
58.
Vervolgens heeft het Gerecht in punt 236 van het bestreden arrest ten eerste vastgesteld dat het in punt 8 van mededeling nr. 11/2019 geformuleerde beginsel van toewijzing van het rapporteurschap bij toerbeurt en op basis van gelijkheid niet aldus kan worden uitgelegd dat het eraan in de weg staat dat één enkele rapporteur wordt aangewezen om meerdere verwante immuniteitszaken te onderzoeken wanneer, zoals in het onderhavige geval, de verzoeken tot opheffing van de immuniteit betrekking hebben op leden die betrokken zijn bij dezelfde strafrechtelijke procedure. Ten tweede heeft het Parlement in punt 237 van dat arrest met name ten overvloede opgemerkt dat punt 8 van mededeling nr. 11/2019 de parlementsleden geen recht verleent.
59.
In tegenstelling tot het Parlement, ben ik van mening dat het eerste onderdeel van het derde middel ontvankelijk is voor zover het betrekking heeft op een onjuiste rechtsopvatting van het Gerecht bij de uitlegging van de punten 6 en 8 van mededeling nr. 11/2019. De in eerste aanleg onderzochte rechtspunten kunnen namelijk in hogere voorziening opnieuw worden behandeld wanneer de verzoeker de uitlegging of toepassing van het Unierecht door het Gerecht betwist. (
26
) Dit onderdeel is daarentegen ongegrond, aangezien de uitlegging van deze punten door het Gerecht juist is.
60.
Ik merk op dat rekwiranten in het eerste onderdeel met name aanvoeren dat de toewijzing van hun zaken aan één enkele rapporteur heeft geleid tot schending van de onpartijdigheid van de procedure. In hun hogere voorziening leggen zij echter geen verband tussen de aanwijzing van één enkele rapporteur en de onpartijdigheid van de procedure, maar beroepen zij zich enkel op de argumenten inzake het gebrek aan onpartijdigheid van de aangewezen persoon, hetgeen niet het voorwerp is van het eerste onderdeel van het derde middel. Deze argumenten zijn in het kader van dit onderdeel niet ter zake dienend. Niets staat er echter aan in de weg dat de beslissing om de drie zaken aan één enkele rapporteur toe te wijzen, wordt beoordeeld vanuit het oogpunt van het eerlijke verloop van de procedure.
61.
In dit verband ben ik van mening dat het Gerecht in punt 236 van het bestreden arrest geen blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting. Ik ben het eens met zijn standpunt dat de punten 6 en 8 van mededeling nr. 11/2019 geen bezwaar vormen voor het aanwijzen van één enkele rapporteur voor meerdere zaken betreffende een verzoek tot opheffing van immuniteit. Voor zover deze punten bepalen dat voor elke immuniteitszaak een rapporteur wordt aangewezen en dat toewijzing van het rapporteurschap plaatsvindt bij toerbeurt en op basis van gelijkheid, wordt daarin geen strikt systeem voor de toewijzing van zaken vastgesteld, maar een algemene regel voor de organisatie van het werk binnen de Commissie JURI. Hieruit volgt met name niet dat het verboden is om aan dezelfde rapporteur immuniteitszaken toe te wijzen die vanwege hun verwantschap nauw met elkaar verbonden zijn, en ik merk op dat de behandeling van dergelijke zaken door een en dezelfde rapporteur de gelijke behandeling van personen die zich in een vergelijkbare of zelfs identieke situatie bevinden, in het kader van de procedure kan waarborgen.
62.
Wat ten slotte de in dit onderdeel aangevoerde vermeende onjuiste opvatting van het bewijs betreft, ben ik van mening dat dit argument niet ter zake dienend is, aangezien het geen betrekking heeft op de aanwijzing van één enkele rapporteur, maar op de onpartijdigheid van de rapporteur. Zoals ik heb opgemerkt (
27
), is het argument inzake het gebrek aan onpartijdigheid van de als rapporteur aangewezen persoon niet ter zake dienend voor het onderhavige onderdeel.
63.
Het argument betreffende punt 237 van het bestreden arrest moet worden afgewezen, aangezien hierin een overweging ten overvloede wordt geformuleerd. Grieven tegen ten overvloede aangevoerde overwegingen van een arrest van het Gerecht worden namelijk zonder meer door het Hof afgewezen, aangezien deze niet tot vernietiging van dat arrest kunnen leiden. (
28
)
64.
Gelet op het voorgaande moet het eerste onderdeel van het derde middel worden afgewezen.
2. Tweede onderdeel van het derde middel
a) Argumenten van partijen
65.
Rekwiranten verwijten het Gerecht dat het blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in de punten 244 tot en met 257 van het bestreden arrest hun argument inzake het gebrek aan onpartijdigheid van de rapporteur ongegrond te verklaren, alsmede dat het aldus artikel 39, lid 2, en artikel 41, lid 1, van het Handvest en de uit punt 8 van mededeling nr. 11/2019 voortvloeiende beginselen heeft geschonden. Zij voeren in dit onderdeel vijf grieven aan.
66.
Met de eerste grief betogen rekwiranten dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in de punten 245 en 246 van het bestreden arrest te oordelen dat het feit dat de rapporteur deel uitmaakt van dezelfde politieke fractie als de partij VOX, die aan de basis ligt van de strafvervolging tegen hen, niet volstaat om objectief gerechtvaardigde twijfels te doen rijzen over eventuele partijdigheid van die rapporteur.
67.
Met de tweede grief stellen rekwiranten dat het Gerecht in de punten 247 tot en met 251 van het bestreden arrest ten onrechte heeft geweigerd te erkennen dat het feit dat de rapporteur een openbare vergadering in het Parlement heeft voorgezeten waarin hij de slogan „Puigdemont naar de gevangenis!” heeft gesteund, zijn partijdigheid aantoonde of in ieder geval gegronde twijfel over zijn partijdigheid deed rijzen. Deze weigering was volgens rekwiranten het gevolg van een onjuiste opvatting van de bewijzen.
68.
Met de derde grief verwijten rekwiranten het Gerecht dat het in de punten 253 en 254 van het bestreden arrest een bewijsstuk, te weten een interview van de rapporteur in een Bulgaarse krant, ten onrechte niet-ontvankelijk heeft verklaard op grond dat rekwiranten de vertraging waarmee zij dat hebben overgelegd, niet hebben gerechtvaardigd. Het Gerecht heeft op dit punt ook zijn motiveringsplicht geschonden door niet aan te geven waarom het van oordeel was dat de toelichting van rekwiranten dat zij pas na de instelling van hun beroep tot nietigverklaring kennis hadden gekregen van dit interview, ontoereikend was.
69.
Met de vierde grief betogen rekwiranten dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in punt 255 van het bestreden arrest te oordelen dat er met de daarin vermelde informatie en andere eerder aangevoerde gegevens niet kon worden aangetoond dat de rapporteur niet onpartijdig was, hetgeen eveneens een onjuiste opvatting van de bewijzen is.
70.
Met de vijfde grief verwijten rekwiranten het Gerecht dat het blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in punt 256 van het bestreden arrest te verklaren dat zij zich niet hadden beroepen op een „persoonlijk” belang van de rapporteur.
71.
Het Parlement, ondersteund door het Koninkrijk Spanje, concludeert tot afwijzing van dit onderdeel van het derde middel. In het bijzonder is het Parlement van mening dat, om te beginnen, het feit dat de rapporteur deel uitmaakt van een fractie die op politiek gebied tegenover het Parlementslid staat op wie het verzoek tot opheffing van immuniteit betrekking heeft, geen reden kan zijn om de onpartijdigheid van die rapporteur in twijfel te trekken. Vervolgens betoogt het Parlement dat de tweede grief niet-ontvankelijk is omdat deze in werkelijkheid een nieuwe beoordeling van de feiten betreft, en hoe dan ook ongegrond is. Voorts concludeert het Parlement tot afwijzing van de derde grief betreffende de afwijzing van het bewijs bestaande in het betrokken interview en schending van de motiveringsplicht. Tot slot is het Parlement ook van mening dat de vierde en de vijfde grief niet-ontvankelijk en hoe dan ook ongegrond zijn.
b) Beoordeling
72.
Wat in de eerste plaats de eerste grief betreft, heeft het Gerecht in de punten 245 en 246 van het bestreden arrest vastgesteld dat het feit dat de rapporteur deel uitmaakt van de Europese politieke fractie van Europese Conservatieven en Hervormers in beginsel geen invloed heeft op de beoordeling van zijn onpartijdigheid, ondanks het feit dat de afgevaardigden van de politieke partij VOX, die aan de basis ligt van de strafrechtelijke procedure waarop de verzoeken tot opheffing van immuniteit zijn gegrond, ook tot die fractie behoren.
73.
Ik ben van mening dat het Gerecht bij de beoordeling van deze grief geen blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting. Ten eerste heeft het Parlement met het aanwijzen van een rapporteur die behoort tot een andere politieke fractie dan die van de parlementsleden op wie het verzoek tot opheffing van immuniteit betrekking heeft, namelijk geen enkele interne regel betreffende de behandeling van dergelijke verzoeken geschonden. Maar belangrijker nog is dat het Parlement met deze aanwijzing niet voorbij is gegaan aan de tweede volzin van punt 8 van mededeling nr. 11/2019, die – zoals blijkt uit het bestreden arrest – bepaalt dat de rapporteur in de immuniteitszaak niet tot dezelfde politieke fractie mag behoren als het Parlementslid op wie het verzoek betrekking heeft, noch in dezelfde lidstaat mag worden gekozen. Deze regel houdt niet in dat het verboden is om als rapporteur een persoon aan te wijzen die behoort tot een fractie die tegenover de fractie staat waartoe het betrokken lid behoort. Als dat zo zou zijn, dan zou, gelet op de politieke aard van het conflict dat per definitie bestaat tussen de leden van de verschillende fracties, de kans bestaan dat in bepaalde gevallen geen van de vaste rapporteurs geschikt wordt geacht om die functie uit te oefenen.
74.
Ten tweede is het waar dat de argumenten van rekwiranten niet berusten op het enkele feit dat de rapporteur behoort tot een politieke fractie die tegenover die van de betrokken parlementsleden staat, maar op het feit dat de rapporteur deel uitmaakt van dezelfde fractie als de partij VOX, een van de initiatiefnemers van de tegen hen ingestelde strafrechtelijke vervolging die aan de basis ligt van de verzoeken tot opheffing van immuniteit. Ik ben echter van mening dat het Gerecht geen blijk heeft gegeven van een onjuiste opvatting door te oordelen dat deze omstandigheid op zich niet volstond om vast te stellen dat het vereiste van onpartijdigheid van de rapporteur was geschonden. De banden tussen de verschillende nationale partijen van dezelfde fractie in het Parlement kunnen namelijk niet worden verondersteld zo sterk te zijn dat ervan moet worden uitgegaan dat de houding van de rapporteur, die tot dezelfde fractie behoort als de partij VOX, jegens rekwiranten wordt bepaald door de verhouding tussen hen en de partij VOX. Ik ben dan ook van mening dat het politieke belang van VOX bij de vervolging in rechte van rekwiranten niet kan worden beschouwd als een omstandigheid die bijzondere twijfels doet rijzen over de onpartijdigheid van de rapporteur.
75.
Wat in de tweede plaats de tweede en de vierde grief betreft, heeft het Gerecht ten eerste in punt 249 van het bestreden arrest vastgesteld dat de rapporteur op 6 maart 2019 binnen het Parlement een toespraak van de secretaris-generaal van de politieke partij VOX over het thema „Cataluña es España” (Catalonië is Spanje) had georganiseerd en bijgewoond. De toespraak werd afgesloten met de woorden „Viva España, viva Europa y Puigdemont a prisión” (leve Spanje, leve Europa en Puigdemont naar de gevangenis). Het Gerecht heeft in de punten 250 en 251 van dat arrest ook vastgesteld dat de (latere) rapporteur tijdens die gebeurtenis weliswaar aan de sprekerstafel zat, maar niet heeft gesproken en dat het feit dat hij zijn standpunt over de politieke situatie in Catalonië kenbaar heeft gemaakt door die toespraak te organiseren, niet volstaat om te kunnen spreken van een schending van het beginsel van onpartijdigheid. Ten tweede heeft het Gerecht in punt 255 van dat arrest geoordeeld dat de verschillende reacties die de politieke partij VOX na de vaststelling van de litigieuze besluiten heeft geuit, of het feit dat de rapporteur een administratieve sanctie kreeg opgelegd, niet konden aantonen dat de rapporteur niet onpartijdig was.
76.
In de tweede en de vierde grief zetten rekwiranten in wezen hun eigen uitlegging van bepaalde feiten uiteen. De beoordeling van de feiten levert, behoudens het geval van onjuiste opvatting van de aan het Gerecht overgelegde bewijsstukken, geen rechtsvraag op die als zodanig vatbaar is voor toetsing door het Hof. (
29
) Van een onjuiste opvatting van het bewijs is sprake wanneer, zonder gebruik te maken van nieuwe bewijzen, de beoordeling van de bestaande bewijzen kennelijk onjuist of kennelijk in strijd met de bewoordingen ervan blijkt te zijn. De onjuiste opvatting moet duidelijk kunnen worden afgeleid uit de stukken zonder dat er een nieuwe beoordeling van de feiten en de bewijzen hoeft te worden verricht. (
30
)
77.
In casu verwijten rekwiranten het Gerecht weliswaar formeel dat het de bewijzen onjuist heeft opgevat, maar vastgesteld moet worden dat zij – onder het mom van deze stelling – in werkelijkheid een nieuw onderzoek beogen van de argumenten die dienaangaande in eerste aanleg zijn aangevoerd, zonder aan te geven in welk opzicht het Gerecht de feiten en het bewijs kennelijk onjuist heeft beoordeeld. Deze grieven zijn derhalve niet-ontvankelijk.
78.
Het is waar dat het Hof volgens vaste rechtspraak bevoegd is om, wanneer het Gerecht de feiten heeft vastgesteld of beoordeeld, krachtens artikel 256 VWEU toezicht uit te oefenen op de wijze waarop het Gerecht de feiten juridisch heeft gekwalificeerd en op de rechtsgevolgen die het daaraan heeft verbonden. (
31
) In dit verband ben ik evenwel van mening dat de kwalificatie van de feiten door het Gerecht niet onjuist is. Ten eerste volstaat het enkele feit dat de rapporteur deel uitmaakt van dezelfde politieke fractie als de partij VOX niet om de onpartijdigheid van de rapporteur in twijfel te trekken. Ten tweede vond de betrokken bijeenkomst, zoals het Parlement opmerkt, nog plaats tijdens de achtste zittingsperiode, meer dan twee maanden vóór de verkiezingen waarin rekwiranten zijn verkozen en meer dan zes maanden vóór de uitvaardiging van de in de verzoeken tot opheffing van immuniteit vermelde aanhoudingsbevelen. Afgezien van de deelname van de rapporteur aan een bijeenkomst over de politieke situatie in Catalonië wegens – inderdaad – de feiten die aan de orde waren in de strafrechtelijke procedure die aan de basis lag van de verzoeken tot opheffing van immuniteit, was er geen enkel verband tussen dat evenement en de status van rekwiranten als leden van het Parlement. Tot slot ben ik ten derde, net als het Gerecht, van mening dat de reacties van de leden van de politieke partij VOX na de vaststelling van de litigieuze besluiten of het feit dat aan de rapporteur een administratieve sanctie was opgelegd, geen bewijs zijn voor het gebrek aan onpartijdigheid van die rapporteur.
79.
Wat in de derde plaats de vijfde grief betreft, heeft het Gerecht in punt 256 van het bestreden arrest vastgesteld dat rekwiranten niet hebben gesteld dat de rapporteur in een belangenconflict verkeerde, noch hebben aangevoerd dat hij een persoonlijk belang had dat zijn onpartijdigheid in de uitoefening van zijn functie kon aantasten. Zij hebben evenmin melding gemaakt van een verklaring van de rapporteur waaruit zou blijken dat hij zijn taak zou hebben vervuld met persoonlijke vooroordelen die losstaan van zijn politieke ideologie.
80.
Rekwiranten voeren geen enkel argument aan ter ondersteuning van hun verwijten, stellen dat het ontbreken van objectieve onpartijdigheid volstaat voor de toepassing van artikel 39, lid 2, en artikel 41, lid 1, van het Handvest, en verwijzen enkel naar omstandigheden die met betrekking tot andere grieven zijn aangevoerd. Deze grief is derhalve niet-ontvankelijk wegens ontoereikende motivering.
81.
In de vierde en laatste plaats heeft het Gerecht in de punten 253 en 254 van het bestreden arrest een bewijsstuk, namelijk een interview van de rapporteur in een Bulgaars dagblad, niet-ontvankelijk verklaard door aan te geven dat dit bij repliek was overgelegd zonder dat rekwiranten de vertraging in de overlegging ervan hadden gerechtvaardigd, terwijl het interview toch dateerde van de dag na de vaststelling van de litigieuze besluiten, dus van vóór de indiening van het verzoekschrift.
82.
In dit verband merk ik op dat, anders dan rekwiranten stellen, uit artikel 85, leden 1 en 2, van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht volgt dat het aan een partij staat om in geval van te late overlegging van bewijs de vertraging te motiveren. (
32
) De Unierechter heeft immers de bevoegdheid om de geldigheid van de reden voor de vertraging bij het leveren van bewijsmateriaal te toetsen en, indien deze late levering niet rechtens genoegzaam gerechtvaardigd is of niet gefundeerd is, het bewijsmateriaal uit te sluiten. (
33
) De door de betrokken partij aangevoerde motivering maakt het hem mogelijk om deze toetsing uit te voeren. In casu hebben rekwiranten in hun repliek, bij de uiteenzetting van de inhoud van de overgelegde bewijsstukken, enkel gesteld dat zij kennis hadden gekregen van het betrokken interview nadat het beroep tot nietigverklaring was ingesteld. Wordt aangenomen dat de aangedragen uitleg kan gelden als rechtvaardiging voor de late indiening van het bewijsmateriaal in kwestie, dan moet worden opgemerkt dat deze niets bevat waarmee de geldigheid van de reden voor de vertraging kan worden getoetst. Het gaat daarentegen om bewijs dat voorhanden is vanaf de dag volgende op de vaststelling van de litigieuze besluiten en dat voor het grote publiek beschikbaar is.
83.
Om die reden ben ik van mening dat het Gerecht geen blijk heeft gegeven van een onjuiste opvatting door te oordelen dat het overgelegde bewijs niet-ontvankelijk is. Zoals blijkt uit punt 254 van het bestreden arrest, heeft het Gerecht evenmin zijn motiveringsplicht geschonden, aangezien het heeft aangegeven dat rekwiranten geen rechtvaardiging voor de late indiening van dat bewijs hadden gegeven en dat de datum van het interview voorafging aan de datum van indiening van het verzoekschrift.
84.
Gelet op het voorgaande moet het tweede onderdeel van het derde middel worden afgewezen.
3. Derde onderdeel van het derde middel
a) Argumenten van partijen
85.
Rekwiranten verwijten het Gerecht dat het blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in de punten 259 tot en met 261 van het bestreden arrest hun argument inzake het gebrek aan onpartijdigheid van de voorzitter van de Commissie JURI te hebben verworpen. Zij stellen dat zij in de punten 144 en 145 van hun verzoekschrift tot nietigverklaring alle relevante aspecten voldoende hebben aangegeven. Volgens hen heeft het Gerecht, door voorbij te gaan aan hetgeen staat beschreven in de bijlagen bij het verzoekschrift tot nietigverklaring en door niet precies uit te leggen welke van hun argumenten niet-ontvankelijk waren, bewijzen onjuist opgevat en hun recht op effectieve rechterlijke bescherming alsook hun rechten van verdediging geschonden. Daarnaast is het ook zijn motiveringsplicht niet nagekomen.
86.
Het Parlement, op dit punt ondersteund door het Koninkrijk Spanje, concludeert tot afwijzing van dit onderdeel van het derde middel en is van mening dat de argumenten niet-ontvankelijk of ongegrond zijn. Subsidiair verzoekt het Parlement het Hof om de argumenten van rekwiranten met betrekking tot de overwegingen van het Gerecht in punt 261 van het bestreden arrest af te wijzen en de motivering te vervangen. Het betoogt dat, anders dan het Gerecht in punt 260 van dat arrest heeft geoordeeld, de argumenten betreffende de strategie die de voorzitter van de Commissie JURI zou hebben gevolgd om rekwiranten te beletten hun zetel in het Parlement in te nemen, in het verzoekschrift onvoldoende waren uitgewerkt.
b) Beoordeling
87.
In de eerste plaats heeft het Gerecht in punt 259 van het bestreden arrest de argumenten van rekwiranten inzake het gebrek aan onpartijdigheid van de voorzitter van de commissie JURI niet-ontvankelijk verklaard. Die argumenten zijn weliswaar uiteengezet in de bijlagen bij het verzoekschrift, maar komen niet uitdrukkelijk voor in het verzoekschrift zelf. Dit geldt met name voor het argument betreffende de Spaanse nationaliteit van de voorzitter en voor bepaalde argumenten betreffende diens gedrag.
88.
Ik ben van mening dat het Gerecht in dit verband geen blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting.
89.
Rekwiranten hebben zich in punt 144 van het verzoekschrift tot nietigverklaring namelijk beperkt tot de vaststelling dat de voorzitter van de Commissie JURI geen enkele waarborg van onpartijdigheid bood om redenen die nader waren aangegeven in de schriftelijke opmerkingen in de bijlagen A.31, A.32 en A.33 en in bijlage A.44, punten 267 tot en met 281, bij het verzoekschrift.
90.
Gelet op de inhoud van dat punt van het verzoekschrift tot nietigverklaring wil ik eraan herinneren dat de „summiere uiteenzetting van de middelen”, die in elk verzoekschrift moet zijn opgenomen op grond van artikel 21 van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie – dat krachtens artikel 53, eerste alinea, van dat Statuut van toepassing is op het Gerecht – en artikel 76, onder d), van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht, blijkens de rechtspraak van het Hof impliceert dat het verzoekschrift duidelijk dient te doen uitkomen wat het aan het beroep ten grondslag liggende middel inhoudt. Voor de ontvankelijkheid van een beroep bij het Gerecht is het dan ook met name noodzakelijk dat de essentiële feitelijke en juridische gronden van het beroep op zijn minst summier, maar coherent en begrijpelijk uit de tekst van het verzoekschrift zelf naar voren komen. Het feit dat bijlagen slechts als bewijs‑ en hulpmiddel dienen, impliceert dat voor zover zij juridische elementen bevatten die de grondslag vormen voor bepaalde in het verzoekschrift aangevoerde middelen, deze elementen moeten voorkomen in de tekst zelf van het verzoekschrift, althans daarin voldoende moeten worden aangegeven. (
34
)
91.
Aangezien rekwiranten in hun verzoekschrift niet hebben aangegeven waarom de voorzitter van de Commissie JURI volgens hen geen waarborg van onpartijdigheid bood, heeft het Gerecht deze argumenten terecht niet-ontvankelijk verklaard. Ook hun argumenten inzake onjuiste opvatting van het bewijs, schending van hun recht op effectieve rechterlijke bescherming alsook van hun rechten van verdediging, en niet-nakoming door het Gerecht van zijn motiveringsplicht, die zijn gebaseerd op het feit dat de gegevens in de betrokken bijlagen niet zijn onderzocht, moeten worden afgewezen.
92.
In de tweede plaats heeft het Gerecht in punt 261 van het bestreden arrest het argument inzake de vermeende vijandigheid van de voorzitter van de Commissie JURI wegens de strategie die zou zijn gevolgd om rekwiranten te beletten hun zetels in het Parlement in te nemen, ongegrond verklaard. Volgens het Gerecht waren deze vermeende initiatieven niet afkomstig van de voorzitter, maar van zijn partij.
93.
Dit punt van het bestreden arrest heeft betrekking op punt 145 van het verzoekschrift tot nietigverklaring, waarin rekwiranten enkel hebben gesteld dat de voorzitter van de Commissie JURI en zijn partij zich zeer vijandig jegens hen hadden opgesteld, en hebben verklaard dat de voorzitter een strategie had gevolgd om hen te beletten hun zetel als lid van het Europees Parlement in te nemen.
94.
Ik ben het met het Parlement eens dat de stellingen van rekwiranten in punt 145 van het verzoekschrift tot nietigverklaring zeer beknopt zijn en niet voldoende zijn uitgewerkt om ontvankelijk te zijn. De vraag is derhalve of het verzoek van het Parlement tot vervanging van de motivering moet worden ingewilligd.
95.
Volgens vaste rechtspraak van het Hof veronderstelt de ontvankelijkheid van een verzoek tot vervanging van de motivering het bestaan van een procesbelang, in die zin dat de uitslag in het voordeel kan zijn van de partij die dit verzoek heeft ingediend. Dit kan het geval zijn wanneer het verzoek tot vervanging van de motivering een verweer vormt tegen een door de verzoekende partij aangevoerd middel. (
35
)
96.
Voor zover het Parlement een dergelijk belang heeft, geef ik het Hof in overweging de motivering van het bestreden arrest te vervangen en te oordelen dat ook de argumenten van rekwiranten in punt 145 van het verzoekschrift tot nietigverklaring niet-ontvankelijk zijn omdat zij in het verzoekschrift onvoldoende zijn uitgewerkt. Bijgevolg moet de grief ontleend aan schending van de motiveringsplicht doordat niet precies is aangegeven welke elementen niet-ontvankelijk zijn, als niet ter zake dienend worden afgewezen, aangezien alle elementen niet-ontvankelijk moeten worden verklaard.
97.
Voor het geval het Hof het op dit punt niet eens zou zijn met mijn voorstel, wil ik hieraan toevoegen dat de eventuele maatregelen van de voorzitter van de Commissie JURI en zijn partij om rekwiranten te beletten hun zetel in het Parlement in te nemen, mijns inziens het gevolg zijn van een zuiver politiek conflict, waarvan het bestaan niet volstaat om vast te stellen dat het beginsel van onpartijdigheid is geschonden. (
36
)
98.
Gelet op het voorgaande moet het derde onderdeel van het derde middel worden afgewezen.
4. Vierde onderdeel van het derde middel
a) Argumenten van partijen
99.
Rekwiranten verwijten het Gerecht blijk te hebben gegeven van een onjuiste rechtsopvatting, hetgeen heeft geleid tot een onjuiste redenering en een schending van hun recht op effectieve rechterlijke bescherming alsook van hun rechten van verdediging, door het vierde onderdeel van het derde middel van het verzoekschrift onjuist uit te leggen en te concluderen tot afwijzing ervan. Volgens hen staat dit onderdeel los van de twee voorgaande onderdelen. Zij betogen namelijk in het verzoekschrift tot nietigverklaring te hebben aangegeven dat, ten eerste, artikel 9, lid 11, van het reglement onrechtmatig en onevenredig was alsook in strijd was met de beginselen van openbaarheid en transparantie van artikel 15 VWEU en, ten tweede, het besluit om de vergaderingen van de Commissie JURI achter gesloten deuren te houden, hen niet in staat heeft gesteld om bewijzen van misbruik van bevoegdheid te verzamelen.
100.
Het Parlement, ondersteund door het Koninkrijk Spanje, concludeert tot afwijzing van dit onderdeel. Het herhaalt met name het in zijn verweerschrift voor het Gerecht aangevoerde argument en stelt dat de regels inzake de vertrouwelijkheid van deze procedures niet kunnen worden opgeheven door het Parlementslid wiens immuniteit aan de orde is, aangezien het betrokken artikel niet alleen de belangen van dit lid beoogt te beschermen, maar ook die van derden en die van het openbaar ministerie en de rechterlijke instanties.
b) Beoordeling
101.
In punt 262 van het bestreden arrest heeft het Gerecht geoordeeld dat, aangezien de tegen de rapporteur en de voorzitter van de Commissie JURI geuite beschuldigingen van partijdigheid zijn afgewezen, het vierde onderdeel, betreffende de belemmering die het vertrouwelijke karakter van de werkzaamheden van deze commissie zou vormen om te kunnen bewijzen dat hun vermeende partijdigheid invloed heeft gehad op de litigieuze besluiten, niet hoefde te worden onderzocht.
102.
Ik stel vast dat het vierde onderdeel van het derde middel is uiteengezet in de punten 147 tot en met 162 van het verzoekschrift tot nietigverklaring, onder IV.3.4, „Gevolgen van het vertrouwelijke karakter van de procedure. Schending van artikel 15 VWEU, gelezen in samenhang met de artikelen 47 en 48 van het Handvest. Onrechtmatigheid van artikel 9, lid 11, van het reglement”. Het is waar dat rekwiranten in de punten 147 tot en met 151 van het verzoekschrift verwijzen naar de vertrouwelijkheid van de procedure en dat niet in abstracto en in het algemeen doen, maar in de context van de moeilijkheden die zij ondervonden bij het bepalen van de invloed van de voorzitter van de Commissie JURI en de rapporteur op de uitkomst van die procedure.
103.
In de daaropvolgende punten van het verzoekschrift hebben rekwiranten echter algemene opmerkingen gemaakt over de geldigheid van artikel 9, lid 11, van het reglement en hebben zij in punt 162, tweede volzin, opgemerkt dat het vertrouwelijke karakter van de procedure in strijd was met artikel 15 VWEU en artikel 47 van het Handvest, gelezen in samenhang met de rechten van de verdediging.
104.
Het Gerecht heeft niet uitdrukkelijk geantwoord op het argument inzake de ongeldigheid van artikel 9, lid 11, van het reglement. Aangezien het evenwel een zuiver rechtspunt betreft, kan het Hof hoe dan ook doen wat het Gerecht heeft nagelaten. (
37
)
105.
In dit verband wijs ik er in de eerste plaats op dat volgens artikel 9, lid 11, van het reglement de behandeling door de Commissie JURI van verzoeken die betrekking hebben op immuniteitsprocedures altijd achter gesloten deuren plaatsvindt. Het is waar dat uit artikel 15, lid 1, VWEU, waarin het transparantiebeginsel is neergelegd, volgt dat de instellingen van de Unie in een zo groot mogelijke openheid werken. Deze bepaling voorziet echter niet in absolute transparantie van alle werkzaamheden van de instellingen. Uit artikel 15, lid 2, VWEU blijkt dat het Parlement in het openbaar vergadert, maar dit impliceert niet dat de werkzaamheden van al zijn commissies openbaar worden gemaakt. Artikel 232 VWEU erkent de autonomie van het Parlement ten aanzien van zijn interne organisatie, hetgeen betekent dat het het recht heeft om vast te stellen in hoeverre de openbaarheid van de werkzaamheden van de commissies wordt beperkt.
106.
Zoals blijkt uit het verweerschrift van het Parlement, is artikel 9, lid 11, van het reglement het resultaat van een afweging die door het Parlement is gemaakt tussen het transparantiebeginsel en andere legitieme belangen die moeten worden beschermd, met name de vertrouwelijkheid van strafrechtelijke procedures tijdens de onderzoeksfase. Het Parlement merkt in het bijzonder op dat deze bepaling niet alleen de belangen van het betrokken Parlementslid beoogt te beschermen, maar ook die van derden en die van het openbaar ministerie en de rechterlijke instanties. In dit verband wijs ik erop dat de door het Parlement gekozen oplossing in overeenstemming is met de aanbevelingen van de Commissie van Venetië, die erop aandringt dat verzoeken om opheffing van immuniteit door de bevoegde commissie achter gesloten deuren worden behandeld, zonder dat het betrokken Parlementslid daarbij aanwezig is. (
38
) Ik zie daarom niets dat de geldigheid van artikel 9, lid 11, van het reglement in het licht van artikel 15 VWEU kan aantasten.
107.
In de tweede plaats merken rekwiranten in hun verzoekschrift tot nietigverklaring op dat artikel 9, lid 11, van het reglement een onrechtmatige inmenging vormt in hun in de artikelen 47 en 48 van het Handvest verankerde rechten. Zij voeren daarvoor echter geen enkele reden aan. Bijgevolg moeten deze argumenten worden afgewezen.
108.
Ten overvloede merk ik op dat, mochten rekwiranten van mening zijn dat hun rechten van verdediging zijn geschonden als gevolg van de toepassing van artikel 9, lid 11, van het reglement, dit argument als niet ter zake dienend moet worden afgewezen. Deze bepaling en artikel 15 VWEU beperken namelijk niet de rechten van de partijen bij de procedure tot opheffing van immuniteit, maar het recht van het publiek op toegang tot de informatie. De rechten van verdediging van een partij bij de procedure kunnen dus niet worden beperkt door bepalingen die voorzien in de behandeling van een zaak achter gesloten deuren. Van een dergelijke beperking kan echter wel sprake zijn waar het gaat om bepalingen die het verloop van de procedure en de deelname van de partijen regelen, zoals in casu artikel 9, lid 6, tweede alinea, van het reglement, dat bepaalt dat het betrokken Parlementslid niet aanwezig is bij de vergaderingen van de Commissie JURI, behalve bij de hoorzitting zelf. Rekwiranten verwijzen voor het eerst in hogere voorziening naar deze bepaling, zonder enige toelichting te geven. Dit bezwaar hoeft dus niet te worden onderzocht.
109.
Gelet op het voorgaande moet het vierde onderdeel van het derde middel worden afgewezen.
5. Conclusie betreffende het derde middel van de hogere voorziening
110.
Gelet op het bovenstaande ben ik van mening dat het derde middel van de hogere voorziening moet worden afgewezen.
E.
Zesde middel van de hogere voorziening
111.
Met hun zesde middel verwijten rekwiranten het Gerecht blijk te hebben gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door het zesde (
39
) en het zevende middel (
40
) tot nietigverklaring af te wijzen. Zij stellen dat het daarbij is afgeweken van zijn eerdere praktijk, dan wel een kennelijke beoordelingsfout heeft gemaakt.
112.
Het middel valt uiteen in twee onderdelen. Met het eerste onderdeel verwijten rekwiranten het Gerecht in wezen dat het blijk heeft gegeven van onjuiste rechtsopvattingen bij de vaststelling en toepassing van de criteria voor opheffing van immuniteit, en met het tweede dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door te concluderen dat het Parlement geen fout heeft gemaakt bij de beoordeling van de fumus persecutionis. In het eerste onderdeel voeren rekwiranten negen specifieke grieven aan. (
41
)
1. Eerste en tweede grief van het eerste onderdeel
a) Argumenten van partijen
113.
De eerste grief van het eerste onderdeel van het zesde middel is ontleend aan de omstandigheid dat artikel 343 VWEU is geschonden doordat het Gerecht in punt 122 van het bestreden arrest heeft geoordeeld dat deze bepaling het Parlement op geen enkele wijze beperkt in zijn recht om de immuniteit van zijn leden op te heffen. Rekwiranten merken op dat hoewel de voortzetting van een procedure, daaronder begrepen een strafrechtelijke procedure, tegen een lid van het Parlement in het algemeen de uitoefening van zijn mandaat niet belemmert, dit anders ligt in zaken zoals de onderhavige, die betrekking hebben op het in voorlopige hechtenis plaatsen van de betrokken leden. Rekwiranten betogen dat zij in dit verband in hun verzoekschrift herhaaldelijk het evenredigheidsbeginsel hebben genoemd, maar dat het Gerecht dit niet in aanmerking heeft genomen.
114.
De tweede grief van dit onderdeel betreft het betoog dat artikel 5, lid 2, van het reglement is geschonden doordat het Gerecht met name in de punten 117 tot en met 122 en 126 van het bestreden arrest heeft geoordeeld dat het al dan niet bestaan van fumus persecutionis het enige criterium was dat het Parlement in aanmerking moest nemen. Rekwiranten zijn van mening dat uit deze bepaling volgt dat het Parlement zijn integriteit als democratische wetgevende vergadering moet behouden en de onafhankelijkheid van de leden bij de uitoefening van hun taken moet waarborgen.
115.
Het Parlement, ondersteund door het Koninkrijk Spanje, concludeert tot afwijzing van deze grieven en voert aan dat zij gebaseerd zijn op een onjuiste lezing van het bestreden arrest, niet-ontvankelijk zijn of ongegrond zijn.
b) Beoordeling
116.
Onder verwijzing naar punt 76 van het arrest Junqueras Vies heeft het Gerecht in punt 122 van het bestreden arrest geoordeeld dat artikel 343 VWEU niet aldus kan worden uitgelegd dat de immuniteit van een lid van het Parlement nooit kan worden opgeheven indien de voortzetting van de procedure in het kader waarvan om de opheffing van de immuniteit is verzocht, de uitoefening van zijn mandaat kan belemmeren of zelfs, na afloop van die procedure, kan leiden tot het verlies van dat mandaat. Volgens het Gerecht zou een dergelijke uitlegging artikel 9, derde alinea, van Protocol nr. 7 namelijk elk nuttig effect ontnemen.
117.
Wat artikel 5, lid 2, van het reglement betreft, heeft het Gerecht in de punten 119 en 120 van het bestreden arrest geconstateerd dat het Parlement bij het vaststellen van het criterium van fumus persecutionis rekening heeft gehouden met zowel de doelstelling om zijn onafhankelijkheid en zijn goede werking te waarborgen als de noodzaak om het beginsel van loyale samenwerking te eerbiedigen, en derhalve noodzakelijkerwijs van mening was dat, door uit te sluiten dat er sprake was van fumus persecutionis, de opheffing van de immuniteit van rekwiranten geen afbreuk zou doen aan zijn belangen, in het bijzonder aan zijn goede werking en onafhankelijkheid.
118.
Ik ben van mening dat het Gerecht in de aangehaalde punten van het bestreden arrest geen blijk heeft gegeven van een onjuiste opvatting.
119.
Wat ten eerste de grief inzake punt 122 van het bestreden arrest betreft, merk ik op dat, zoals blijkt uit mijn samenvatting van dat punt (
42
), het Gerecht, anders dan rekwiranten stellen, niet heeft aangegeven dat artikel 343 VWEU geen enkele beperking stelt aan het recht van het Parlement om de immuniteit van zijn leden op te heffen of dat het evenredigheidsbeginsel niet van toepassing is op het besluit tot opheffing van immuniteit. Het Gerecht heeft wél aangegeven dat het risico dat de betrokkene in de uitoefening van het mandaat wordt belemmerd, met name dat hij dat mandaat verliest na afloop van de procedure in het kader waarvan om opheffing van de immuniteit is verzocht, niet in de weg staat aan die opheffing van immuniteit. Deze grief berust dus op een onjuiste lezing van punt 122 van dat arrest en moet derhalve ongegrond worden verklaard. Bovendien is de vaststelling van het Gerecht op dit punt juist.
120.
Wat ten tweede de tweede grief betreft, merk ik op dat artikel 5, lid 2, van het reglement een algemene bepaling is die de doelstellingen vaststelt die het Parlement bij de uitoefening van zijn bevoegdheden inzake voorrechten en immuniteiten nastreeft. Deze bepaling vermeldt geen enkel criterium dat bij de vaststelling van het besluit op een verzoek tot opheffing van immuniteit in aanmerking moet worden genomen. Een dergelijk criterium staat echter wel in punt 43 van mededeling nr. 11/2019, waarin is bepaald dat de immuniteit wordt opgeheven tenzij blijkt dat de vervolging is ingesteld teneinde schade toe te brengen aan de politieke activiteiten van het lid en dus aan de onafhankelijkheid van het Parlement (fumus persecutionis). Het hanteren van dit criterium door het Parlement valt binnen de ruime beoordelingsbevoegdheid waarover het beschikt met betrekking tot de opheffing van immuniteit (
43
) en wordt overigens aanbevolen door de Commissie van Venetië (
44
). Mijns inziens moet de vaststelling van dit beginsel door de Commissie JURI worden opgevat als voortvloeiend uit de constatering dat de doelstellingen van artikel 5, lid 2, van het reglement kunnen worden bereikt door toepassing van het criterium van fumus persecutionis. Gelet op het voorgaande moet ook de tweede grief worden afgewezen.
2. Derde grief van het eerste onderdeel
a) Argumenten van partijen
121.
Rekwiranten stellen dat het Gerecht het bewijs onjuist heeft opgevat, blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting en hun recht op effectieve rechterlijke bescherming heeft geschonden door in de punten 128 tot en met 131 van het bestreden arrest te stellen dat zij niet hadden aangetoond dat zij de bij artikel 9, eerste alinea, onder a), van Protocol nr. 7 verleende immuniteit genoten. Bovendien heeft het Gerecht in de punten 132 en 133 van dat arrest eveneens ten onrechte geconcludeerd dat rekwiranten niet op goede gronden konden stellen dat de litigieuze besluiten in strijd met artikel 9, tweede alinea, van dat protocol waren vastgesteld.
122.
Het Parlement, ondersteund door het Koninkrijk Spanje, concludeert tot afwijzing van deze grief. Volgens het Parlement hebben rekwiranten er geen rechtsbelang bij om de overwegingen van het Gerecht in de punten 128 en 131 van het bestreden arrest te betwisten. Een eventuele fout in deze overwegingen kan namelijk niet leiden tot nietigverklaring van de litigieuze besluiten, die uitsluitend strekken tot opheffing van de immuniteit van rekwiranten op grond van artikel 9, eerste alinea, onder b), van Protocol nr. 7. Subsidiair is het Parlement van mening dat de argumenten van rekwiranten ongegrond moeten worden verklaard.
b) Beoordeling
123.
Wat de omvang en de reikwijdte van de immuniteit van de leden van het Parlement op hun nationaal grondgebied betreft, heeft het Gerecht in punt 130 van het bestreden arrest geoordeeld dat rekwiranten niet op goede gronden konden stellen dat het Parlement blijk had gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door te verwijzen naar het nationale recht, zoals uitgelegd door de nationale rechterlijke instanties. Volgens deze uitlegging is geen parlementaire toestemming vereist om een strafrechtelijke procedure voort te zetten tegen een persoon die is aangeklaagd voordat deze de hoedanigheid van Spaans parlementslid heeft verkregen. Wat voorts het argument van rekwiranten betreft dat de in artikel 9, eerste alinea, onder b), van het protocol bedoelde immuniteit niet kan worden opgeheven zonder tevens de immuniteit van artikel 9, tweede alinea, van dat protocol op te heffen, heeft het Gerecht in punt 133 van dat arrest geoordeeld dat rekwiranten in de omstandigheden van het onderhavige geval niet op goede gronden konden stellen dat de litigieuze besluiten in strijd met artikel 9, tweede alinea, van dat protocol waren vastgesteld, met name voor zover het Koninkrijk Spanje hun hoedanigheid van Parlementslid had erkend.
124.
In de eerste plaats ben ik, samen met het Parlement, van mening dat de grief betreffende de uitlegging die het Parlement aan artikel 9, eerste alinea, onder a), van Protocol nr. 7 heeft gegeven, niet ter zake dienend is voor zover deze betrekking heeft op rechtsoverwegingen van het bestreden arrest die niet van invloed zijn op het dictum ervan. (
45
) De litigieuze besluiten hebben immers geen betrekking op de opheffing van de immuniteit als bedoeld in artikel 9, eerste alinea, onder a), van dat protocol.
125.
Ten overvloede herinner ik eraan dat artikel 18 van hoofdstuk VII van Protocol nr. 7 bepaalt dat de instellingen van de Unie voor de toepassing van dit protocol handelen in overeenstemming met de verantwoordelijke autoriteiten van de betrokken lidstaten. Het Parlement heeft zich dus terecht gebaseerd op de uitlegging van de Spaanse rechterlijke instanties om vast te stellen dat rekwiranten niet de immuniteit van artikel 9, eerste alinea, onder a), van dat protocol genoten, aangezien zij in staat van beschuldiging waren gesteld voordat zij in het Parlement werden verkozen.
126.
Wat in de tweede plaats het argument inzake artikel 9, tweede alinea, van Protocol nr. 7 betreft, blijkt uit het arrest Junqueras Vies dat artikel 9, eerste alinea, van dit protocol weliswaar voorziet in immuniteiten die de leden van het Europees Parlement gedurende de gehele zittingsduur van een bepaalde zittingsperiode op voet van gelijkheid genieten (
46
), maar dat artikel 9, tweede alinea, van dit protocol bepaalt dat zij al vóór het begin van hun ambtstermijn de desbetreffende immuniteit genieten (
47
). De eerste en de tweede alinea van artikel 9 van dit protocol hebben dus een verschillende temporele reikwijdte (
48
), aangezien het Parlement volgens vaste rechtspraak van het Hof moet worden geacht in zitting te zijn, ook wanneer het niet daadwerkelijk vergadert (
49
). Bijgevolg geniet een Parlementslid dat na de opening van de eerste zitting van een zittingsperiode reeds daadwerkelijk in functie is getreden, alleen de bescherming waarin artikel 9, eerste alinea, van Protocol nr. 7 voorziet. Hieruit volgt dat het Gerecht geen blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door te oordelen dat rekwiranten niet op goede gronden konden stellen dat de litigieuze besluiten in strijd met artikel 9, tweede alinea, van dit protocol waren vastgesteld.
127.
Gelet op het voorgaande moet de derde grief worden afgewezen.
3. Vierde grief van het eerste onderdeel
a) Argumenten van partijen
128.
In het kader van de inleidende grief (
50
) verwijten rekwiranten het Gerecht dat het blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in punt 112 van het bestreden arrest te oordelen dat het Parlement over een ruime beoordelingsbevoegdheid beschikt met betrekking tot de wenselijkheid om al dan niet gevolg te geven aan een verzoek tot opheffing van immuniteit. Volgens rekwiranten kan de vaststelling van de litigieuze besluiten echter afbreuk doen aan verschillende grondrechten.
129.
In het kader van de vierde grief van het eerste onderdeel van het zesde middel betogen rekwiranten ten eerste dat, anders dan in de punten 135 tot en met 143 van het bestreden arrest is aangegeven, de litigieuze besluiten een inmenging vormen in hun in artikel 6, artikel 39, lid 2, en artikel 45 van het Handvest verankerde grondrechten. Ten tweede verwijten zij het Gerecht dat het in de punten 126 en 127 van dat arrest heeft geoordeeld dat de rechtmatigheid van de tegen hen uitgevaardigde Europese aanhoudingsbevelen geen enkel gevolg had voor de behandeling van een verzoek tot opheffing van immuniteit dat bedoeld was om de tenuitvoerlegging van die bevelen mogelijk te maken. In dit verband stellen rekwiranten dat het Parlement verplicht was om de risico’s van schending van hun grondrechten te beoordelen, net als de uitvoerende rechterlijke instantie in de context van overleveringsprocedures op grond van kaderbesluit 2002/584/JBZ (
51
).
130.
Het Parlement, ondersteund door het Koninkrijk Spanje, concludeert tot afwijzing van deze grief. Het stelt dat sommige argumenten niet-ontvankelijk en andere niet ter zake dienend zijn en dat in elk geval geen van de argumenten gegrond is. Wat het argument inzake de punten 126 en 127 van het bestreden arrest betreft, concludeert het Parlement tot afwijzing ervan, aangezien het berust op een onjuiste lezing van die punten.
b) Beoordeling
131.
Het Gerecht heeft in punt 112 van het bestreden arrest opgemerkt dat aangezien artikel 9, derde alinea, van Protocol nr. 7 niet verduidelijkt onder welke voorwaarden het Parlement moet beoordelen of de immuniteit al dan niet moet worden opgeheven, deze instelling met betrekking tot de richting die zij wil geven aan een besluit op een verzoek tot opheffing van immuniteit, over een zeer ruime beoordelingsbevoegdheid beschikt wegens het politieke karakter van een dergelijk besluit. Vervolgens heeft het Gerecht in de punten 113 en 114 van dat arrest aangegeven dat de materiële criteria voor het onderzoek van verzoeken tot opheffing van immuniteit niet blijken uit het reglement en met name uit artikel 5, lid 2, ervan, maar voortvloeien uit de punten 41 tot en met 44 van mededeling nr. 11/2019, waarin wordt bepaald dat de in artikel 9 van Protocol nr. 7 bedoelde immuniteit wordt opgeheven tenzij het Parlement vaststelt dat er sprake is van fumus persecutionis. Voorts heeft het Gerecht er in punt 115 van dat arrest op gewezen dat de immuniteiten uitsluitend in het belang van de Unie worden verleend.
132.
Zoals duidelijk blijkt uit deze samenvatting van de punten 112 tot en met 115 van het bestreden arrest, is de inleidende grief gebaseerd op een onjuiste lezing van dat punt 112. Anders dan rekwiranten stellen, blijkt noch uit punt 112, noch uit de volgende punten van dat arrest dat de zeer ruime beoordelingsbevoegdheid waarover het Parlement beschikt, volgens het Gerecht impliceert dat het besluit van het Parlement hun grondrechten niet kan schaden. Het argument dat de ruime beoordelingsbevoegdheid van een instelling impliceert dat zij niet gehouden is de grondrechten te eerbiedigen, is dus kennelijk onjuist. Deze grief moet mijns inziens dus worden afgewezen voor zover deze is gebaseerd op een onjuiste lezing van punt 112 van dat arrest.
133.
Het Gerecht heeft in punt 138 van het bestreden arrest geoordeeld dat de parlementaire immuniteit geen aan de leden van het Europees Parlement toegekend grondrecht kan vormen, aangezien deze uitsluitend in het belang van het Parlement wordt verleend. De omstandigheid dat een besluit tot opheffing van immuniteit de rechtspositie van een Parlementslid wijzigt, is in dit verband irrelevant. Vervolgens heeft het Gerecht in de punten 140 en 141 van dat arrest geoordeeld dat de opheffing van de immuniteit op zich geen gevolgen heeft voor de uitoefening van het mandaat of voor de vrijheid, met name de vrijheid van verkeer, van rekwiranten en geen afbreuk doet aan hun recht op eerbiediging van het vermoeden van onschuld. Tot slot is het Gerecht in punt 142 van dat arrest tot de slotsom gekomen dat het argument waarmee wordt beoogd aan te tonen dat deze inmengingen niet voldoen aan de vereisten van artikel 52, lid 1, van het Handvest, bijgevolg niet ter zake dienend is en om die reden moet worden afgewezen.
134.
Vastgesteld moet worden dat het Gerecht in die punten van het bestreden arrest geen blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting. Rekwiranten voeren geen enkel juridisch argument aan dat de constateringen van het Gerecht ter discussie stelt; zij betwisten deze alleen maar. Ik ben het volledig eens met het Gerecht dat de opheffing van de parlementaire immuniteit als zodanig niet tot gevolg heeft dat het Parlementslid zijn mandaat verliest en dat zijn bewegingsvrijheid wordt aangetast. Die immuniteit is op zich namelijk geen grondrecht van een Parlementslid.
135.
Het Gerecht heeft in de punten 126 en 127 van het bestreden arrest vastgesteld dat het niet aan het Parlement staat om de rechtmatigheid te beoordelen van, ten eerste, de handelingen die de justitiële autoriteiten hebben vastgesteld in de loop van de procedure die aan het verzoek tot opheffing van immuniteit ten grondslag ligt, aangezien deze kwestie tot de uitsluitende bevoegdheid van de nationale autoriteiten behoort, en ten tweede, de nationale aanhoudingsbevelen en de Europese aanhoudingsbevelen die in het kader van de betrokken strafprocedure zijn uitgevaardigd.
136.
Zoals ik hierboven reeds heb aangegeven (
52
), bepaalt artikel 18 van hoofdstuk VII van Protocol nr. 7 dat de instellingen van de Unie voor de toepassing van dit protocol handelen in overeenstemming met de verantwoordelijke autoriteiten van de betrokken lidstaten. Hieruit volgt dat wanneer bij het Parlement een verzoek tot opheffing van immuniteit wordt ingediend, het zich voor de vaststelling van de relevante feiten in beginsel moet baseren op de door de bevoegde nationale autoriteit verstrekte informatie over het voorwerp en de voortgang van de gerechtelijke procedure ten behoeve waarvan de immuniteit moet worden opgeheven. Voorts kan de Commissie JURI, wanneer bepaalde informatie ontbreekt of onduidelijk is, de betrokken autoriteit om informatie en opheldering verzoeken overeenkomstig artikel 9, lid 5, van het reglement. Het Parlement is daarentegen niet bevoegd om de rechtmatigheid te onderzoeken van besluiten die in het kader van een nationale procedure zijn vastgesteld.
137.
Het Parlement is evenmin bevoegd om zich uit te spreken over het risico van schending van de grondrechten als gevolg van de tenuitvoerlegging van Europese aanhoudingsbevelen, hetgeen de rechterlijke instanties die over de tenuitvoerlegging ervan moeten beslissen, wel doen. Niet alleen is een dergelijke bevoegdheid niet aan het Parlement toegekend, maar het besluit van het Parlement heeft ook niet tot gevolg dat aan andere autoriteiten de bevoegdheid wordt ontnomen om het noodzakelijke toezicht op die bevelen uit te oefenen. Het besluit tot opheffing van de parlementaire immuniteit komt namelijk niet in de plaats van de beslissing van de rechterlijke instanties die een Europees aanhoudingsbevel ten uitvoer leggen en in het kader daarvan onderzoeken en met name beoordelen of eventueel is voldaan aan de voorwaarden van kaderbesluit 2002/584 waaronder gevolg moet worden gegeven aan dat bevel of de tenuitvoerlegging ervan moet worden geweigerd. Bovendien verplicht het besluit van het Parlement de uitvoerende instanties niet om een Europees aanhoudingsbevel ten uitvoer te leggen. Hieruit volgt dat het niet aan het Parlement is om een dergelijk door de nationale autoriteiten uitgevaardigd bevel ter discussie te stellen, noch om de eventuele gevolgen van de uitvoering ervan voor de grondrechten van rekwiranten te onderzoeken.
138.
In dit verband merk ik op dat de Commissie van Venetië in haar verslag benadrukt dat het parlementaire orgaan dat het verzoek tot opheffing van immuniteit onderzoekt, geen echt rechterlijk onderzoek mag verrichten en zich in het bijzonder in geen geval mag uitspreken over de wenselijkheid van strafrechtelijke vervolging. (
53
)
139.
Gelet op het voorgaande moet de vierde grief worden afgewezen.
4. Vijfde grief van het eerste onderdeel
a) Argumenten van partijen
140.
In het kader van de vijfde grief verwijten rekwiranten het Gerecht dat het blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door hun argumenten inzake het evenredigheidsbeginsel van de hand te wijzen en dat het aldus niet alleen dit beginsel, maar ook zijn motiveringsplicht heeft geschonden.
141.
Het Parlement betoogt dat dit bezwaar niet-ontvankelijk is omdat het onvoldoende nauwkeurig is. Het Koninkrijk Spanje merkt op dat deze grief met geen enkel punt van het bestreden arrest verband houdt en dus irrelevant is.
b) Beoordeling
142.
De vijfde grief is mijns inziens niet-ontvankelijk voor zover deze betrekking heeft op de vermeende schending van het evenredigheidsbeginsel door het Gerecht. Deze grief is, aldus gelezen, namelijk niet gemotiveerd en verwijst alleen naar het verzoekschrift tot nietigverklaring.
143.
Wat de stelling van rekwiranten betreft dat het Gerecht niet heeft geantwoord op hun argumenten inzake de eerbiediging van het evenredigheidsbeginsel, wijs ik erop dat volgens vaste rechtspraak het middel dat het Gerecht niet heeft geantwoord op argumenten die in eerste aanleg zijn aangevoerd, in wezen neerkomt op het aanvoeren van schending van de motiveringsplicht die voortvloeit uit artikel 36 van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie, dat krachtens artikel 53, eerste alinea, van dat Statuut van toepassing is op het Gerecht, en uit artikel 117 van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht. (
54
)
144.
Het is echter ook vaste rechtspraak dat de motiveringsplicht niet inhoudt dat het Gerecht bij zijn redenering alle door partijen bij het geding uiteengezette argumenten elk afzonderlijk uitputtend dient te behandelen en dat de motivering van het Gerecht dus impliciet kan zijn, mits de belanghebbenden de redenen kunnen kennen waarom het Gerecht hun argumenten niet heeft aanvaard en het Hof over voldoende elementen beschikt om zijn toezicht uit te oefenen. (
55
)
145.
Het lijdt mijns inziens geen twijfel dat het Gerecht, zij het slechts impliciet, de grief inzake schending van het evenredigheidsbeginsel heeft afgewezen, aangezien rekwiranten in het kader van het zesde middel tot nietigverklaring hebben betoogd dat de toestemming voor hun aanhouding onevenredig was, gelet op, ten eerste, de daaruit voortvloeiende schending van hun grondrechten en, ten tweede, het stadium van de strafprocedure. (
56
) Zoals blijkt uit mijn analyse van de vierde grief, heeft het Gerecht dit eerste argument terecht afgewezen. Wat het tweede argument betreft, heeft het Gerecht in punt 126 van het bestreden arrest geoordeeld dat het niet aan het Parlement staat om de rechtmatigheid te beoordelen van de handelingen die de rechterlijke instanties in de loop van de procedure hebben vastgesteld, aangezien dit uitsluitend tot de bevoegdheid van de nationale autoriteiten behoort. Derhalve moet in het kader van het zesde middel van de hogere voorziening worden vastgesteld dat het bestreden arrest niet gebrekkig is afgedaan en, meer in het algemeen, op dit punt niet ontoereikend is gemotiveerd. De motivering van dat arrest stelt de belanghebbenden immers in staat om de redenen te kennen waarom hun argumenten niet zijn aanvaard.
146.
Gelet op het voorgaande moet de vijfde grief worden afgewezen.
5. Zesde grief van het eerste onderdeel
a) Argumenten van partijen
147.
In het kader van de zesde grief verwijten rekwiranten het Gerecht dat het blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in de punten 141 tot en met 143 van het bestreden arrest in beginsel te verklaren dat een besluit tot opheffing van de immuniteit van een lid van het Europees Parlement en de procedure die tot de vaststelling van dat besluit heeft geleid, geen afbreuk doen, noch kunnen doen, aan het recht op eerbiediging van het vermoeden van onschuld. In dit verband wordt in punt B van de litigieuze besluiten verwezen naar de beschikking van de Tribunal Supremo van 25 oktober 2018, terwijl die beschikking geen betrekking heeft op rekwiranten, maar op hun medeverdachten. Aangezien het enige document dat aan de leden van de Commissie JURI is overgelegd, het arrest van de Tribunal Supremo van 14 oktober 2019 is, waarbij andere personen werden veroordeeld, is de vaststelling van de litigieuze besluiten bovendien gebaseerd op de veronderstelling dat rekwiranten schuldig waren, hetgeen in strijd is met het recht op het vermoeden van onschuld. Dezelfde conclusie geldt ook omdat het Gerecht volgens rekwiranten hun argumenten inzake misbruik van bevoegdheid en het bestaan van een verborgen doel, die zij in het kader van het zesde middel tot nietigverklaring hadden aangevoerd, niet heeft onderzocht en daardoor zijn motiveringsplicht niet is nagekomen.
148.
Het Parlement, ondersteund door het Koninkrijk Spanje, concludeert tot afwijzing van deze grief. Het merkt met name op dat deze grief berust op een onjuiste lezing van punt 141 van het bestreden arrest, waarin het Gerecht enkel heeft vastgesteld dat de opheffing van de immuniteit van een Parlementslid als zodanig geen afbreuk doet aan zijn recht op eerbiediging van het vermoeden van onschuld. Voorts is het Parlement van mening dat het argument inzake schending van de motiveringsplicht niet-ontvankelijk en hoe dan ook ongegrond moet worden verklaard.
b) Beoordeling
149.
Het Gerecht heeft in punt 141 van het bestreden arrest geoordeeld dat een besluit tot opheffing van immuniteit geen afbreuk doet aan het recht op eerbiediging van het vermoeden van onschuld. Volgens het Gerecht is de vraag of op het tijdstip van het verzoek tot opheffing van de parlementaire immuniteit krachtens artikel 9 van Protocol nr. 7 is voldaan aan de voorwaarden daartoe, een andere vraag dan die of de aan de betrokken parlementsleden ten laste gelegde feiten zijn bewezen, welke laatste vraag onder de bevoegdheid van de autoriteiten van de lidstaat valt.
150.
Zoals het Parlement opmerkt, is de zesde grief gebaseerd op een onjuiste lezing van het bestreden arrest en moet deze daarom ongegrond worden verklaard.
151.
Het komt mij voor dat rekwiranten met deze grief het Gerecht in werkelijkheid verwijten niet te hebben geantwoord op hun in het verzoekschrift tot nietigverklaring aangevoerde argumenten betreffende het in aanmerking nemen door het Parlement van rechterlijke beslissingen die kunnen worden opgevat als bewijs van hun schuld, ook al hadden zij geen betrekking op hen. Dat het Parlement zich volgens hen op die beslissingen heeft gebaseerd, zou relevant zijn voor hun argumenten betreffende misbruik van bevoegdheid en het bestaan van een verborgen doel.
152.
Zoals ik zojuist heb aangegeven (
57
), komt het middel dat het Gerecht niet heeft geantwoord op de in eerste aanleg aangevoerde argumenten in wezen neer op het aanvoeren van schending van de motiveringsplicht en vereist de motiveringsplicht niet dat het Gerecht een uiteenzetting geeft waarbij alle argumenten van partijen afzonderlijk en uitputtend worden behandeld.
153.
In dit verband moet worden vastgesteld dat het Gerecht wel degelijk punt B van de litigieuze besluiten (
58
) en de eventuele invloed van de daarin opgenomen onjuiste formuleringen op het besluit van het Parlement tot opheffing van de immuniteit, heeft onderzocht. Dit argument is derhalve ongegrond.
154.
De argumenten inzake misbruik van bevoegdheid en het bestaan van een verborgen doel moeten niet-ontvankelijk worden verklaard, aangezien rekwiranten in hogere voorziening geen enkele motivering ter ondersteuning daarvan aanvoeren en slechts in het algemeen naar het verzoekschrift tot nietigverklaring verwijzen.
6. Zevende en achtste grief van het eerste onderdeel
a) Argumenten van partijen
155.
In het kader van de zevende en de achtste grief van het eerste onderdeel van het zesde middel verwijten rekwiranten het Gerecht dat het blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in de punten 147 tot en met 161 van het bestreden arrest de onjuiste stellingen van het Parlement in de punten S en B van de litigieuze besluiten te beoordelen, welke stellingen betrekking hadden op respectievelijk het doel van de parlementaire immuniteit als bedoeld in artikel 9 van Protocol nr. 7 en de stand van de tegen hen gevoerde strafrechtelijke procedure. Deze onjuiste stellingen hebben het besluit van het Parlement tot opheffing van de immuniteit beïnvloed doordat zij de parlementsleden hebben misleid.
156.
Volgens rekwiranten is het namelijk ten eerste vrij redelijk te veronderstellen dat de leden van het Europees Parlement die voor de litigieuze besluiten hebben gestemd, anders zouden hebben gestemd indien zij hadden geweten dat punt S van die besluiten kennelijk onjuist was wat de immuniteiten van artikel 9 van Protocol nr. 7 betreft. Ten tweede had het Parlement, indien het had geweten dat – anders dan in punt B van die besluiten is aangegeven – de onderzoeksfase ten aanzien van rekwiranten nog niet was afgesloten, kunnen oordelen dat de uitvaardiging van een Europees aanhoudingsbevel tegen hen vóór de afsluiting van de onderzoeksfase onevenredig was. Bovendien geeft punt 159 van het bestreden arrest blijk van een onjuiste rechtsopvatting doordat er sprake is van een onjuiste opvatting van de bepalingen van het Spaanse wetboek van strafvordering, aldus rekwiranten.
157.
Het Parlement, ondersteund door het Koninkrijk Spanje, concludeert tot afwijzing van deze twee grieven. Volgens het Parlement wordt het argument dat zijn besluit om de immuniteit van rekwiranten op te heffen uitsluitend is gebaseerd op de in punt S van de litigieuze besluiten vermelde reden, tegengesproken door de opmerkingen die het Parlement in de punten T tot en met W van dat besluit heeft gemaakt, zodat het argument ongegrond moet worden verklaard. Bovendien moet het argument inzake onjuiste opvatting van de bepalingen van het Spaanse wetboek van strafvordering niet-ontvankelijk worden verklaard, aangezien het door rekwiranten voor het eerst in hogere voorziening is aangevoerd. Dit argument moet hoe dan ook ongegrond worden verklaard. Het Koninkrijk Spanje betoogt dat de achtste grief niet ter zake dienend is, aangezien het voor de inwilliging van het verzoek tot opheffing van de immuniteit niet uitmaakt of de onderzoeksfase al dan niet is afgesloten.
b) Beoordeling
158.
In punt 148 van het bestreden arrest heeft het Gerecht erop gewezen dat in punt S van de litigieuze besluiten het beginsel wordt overgenomen dat is geformuleerd in punt 3 van mededeling nr. 11/2019, volgens hetwelk „[d]e parlementaire immuniteit [...] tot doel [heeft] het Parlement en zijn leden te beschermen tegen gerechtelijke procedures in verband met activiteiten die in het kader van de uitoefening van het parlementair mandaat zijn verricht en die niet van dit mandaat kunnen worden gescheiden”. In dit verband heeft het Gerecht in punt 149 van dat arrest geoordeeld dat vaststond dat rekwiranten onder de immuniteit van artikel 9, eerste alinea, onder b), van Protocol nr. 7 vielen, ook al zag de betrokken strafrechtelijke procedure op activiteiten die geen verband hielden met de uitoefening van het parlementaire ambt. In punt 152 van dat arrest heeft het evenwel vastgesteld dat de algemene verklaring in punt S van de litigieuze besluiten niet was opgesteld in die zin dat het verzoek tot opheffing van de immuniteit van een lid van het Parlement moet worden ingewilligd indien het een gerechtelijke procedure betreft die betrekking heeft op feiten die geen verband houden met de uitoefening van de parlementaire taken.
159.
Vervolgens heeft het Gerecht in punt 155 van het bestreden arrest gewezen op de inhoud van punt B van de litigieuze besluiten en in punt 157 van dat arrest vastgesteld dat rekwiranten op goede gronden konden stellen dat dit punt feitelijk onjuist, althans onduidelijk was met betrekking tot de vraag of de onderzoeksfase van de betrokken strafrechtelijke procedure ten aanzien van hen was beëindigd. In punt 160 van dat arrest is het Gerecht evenwel tot de slotsom gekomen dat niet blijkt dat deze vergissing of althans dit gebrek aan duidelijkheid invloed heeft gehad op het onderzoek van het verzoek tot opheffing van de immuniteit.
160.
Het Gerecht heeft dus wel degelijk vastgesteld dat bepaalde formuleringen in de punten B en S van de litigieuze besluiten onjuist waren. Het Gerecht is vervolgens tot de slotsom gekomen dat deze onjuistheden, anders dan rekwiranten stelden, het besluit tot opheffing van de immuniteit van het Parlement niet hadden aangetast.
161.
Ik ben van mening dat de conclusie van het Gerecht niet onjuist is. De motivering van de litigieuze besluiten beperkt zich namelijk niet tot de punten B en S. Om te beoordelen wat de invloed van die onjuiste formuleringen is geweest, moet rekening worden gehouden met de context en met de motivering van deze besluiten in hun geheel. In het kader van het zesde middel van de hogere voorziening hebben rekwiranten geen enkel argument aangevoerd waaruit blijkt dat de onjuistheden in de formulering van de punten B en S van dien aard waren dat het besluit tot opheffing van de immuniteit van het Parlement anders zou zijn geweest indien die formulering juist was geweest. Ik ben het met name eens met het Koninkrijk Spanje dat het, wat het besluit tot opheffing van de immuniteit betreft, niet uitmaakt of de onderzoeksfase in de strafzaak al dan niet is afgesloten.
162.
Wat, subsidiair, het argument van rekwiranten betreft dat het Parlement zich op het standpunt had kunnen stellen dat de uitvaardiging van Europese aanhoudingsbevelen tegen hen vóór de afsluiting van de onderzoeksfase onevenredig was, herinner ik eraan (
59
) dat het Parlement in geen geval bevoegd is om te beoordelen of de gevraagde aanhouding van rekwiranten evenredig was, gelet op het stadium waarin de op hen betrekking hebbende strafrechtelijke procedure zich bevond.
163.
In deze context ben ik van mening dat de aan de bepalingen van het Spaanse wetboek van strafvordering ontleende argumenten niet ter zake dienend zijn.
164.
Gelet op het voorgaande moeten de zevende en de achtste grief worden afgewezen.
7. Negende grief van het eerste onderdeel
a) Argumenten van partijen
165.
In de negende grief van het eerste onderdeel van het zesde middel verwijten rekwiranten het Gerecht in de eerste plaats dat het blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in de punten 162 tot en met 172 van het bestreden arrest tot de slotsom te komen dat het Parlement de beginselen van gelijke behandeling en behoorlijk bestuur niet had geschonden. Het Parlement heeft zijn vaste praktijk om te weigeren de immuniteit van een Parlementslid op te heffen, in de in de punten 162 en 163 van dat arrest genoemde gevallen niet gevolgd. In de tweede plaats heeft het Gerecht volgens rekwiranten ook blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in punt 166 van dat arrest te oordelen dat de in het kader van hun zesde en zevende middel tot nietigverklaring vermelde elementen betreffende de praktijk en werkwijze van het Parlement op het gebied van de immuniteiten niet langer relevant waren op grond van punt 53 van mededeling nr. 11/2019, dat bepaalt dat deze mededeling in de plaats komt van eerdere mededelingen. In de derde plaats heeft het Gerecht de bewijzen onjuist opgevat door te oordelen dat rekwiranten niet hadden aangetoond „in welk opzicht” de aangevoerde besluiten het bestaan van een bepaalde praktijk konden bewijzen. In de vierde plaats heeft het Gerecht in de punten 166 tot en met 172 van dat arrest ook bewijsstukken onjuist opgevat en blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door niet alle door rekwiranten aangevoerde precedenten en de daarmee verband houdende argumenten in aanmerking te nemen om vast te stellen dat er sprake is van fumus persecutionis.
166.
Het Parlement, ondersteund door het Koninkrijk Spanje, concludeert tot ongegrondverklaring van deze grief. Het Parlement betoogt dat noch het beginsel van behoorlijk bestuur, noch het beginsel van gelijke behandeling eraan in de weg staat dat het zijn eerdere praktijk aanpast en wijzigt. Bovendien zijn de argumenten inzake de onjuiste opvatting van het bewijs door het Gerecht niet-ontvankelijk, aangezien rekwiranten niet nauwkeurig aangeven welke fouten zijn gemaakt of welk bewijsmateriaal onjuist is opgevat. Deze argumenten zijn hoe dan ook ongegrond.
b) Beoordeling
167.
Het Gerecht heeft in de punten 162 en 163 van het bestreden arrest een samenvatting gegeven van de stellingen van rekwiranten betreffende de aspecten van de vermeende praktijk van het Parlement waarvan het Parlement zou zijn afgeweken.
168.
Het Gerecht heeft in punt 166 van het bestreden arrest opgemerkt dat rekwiranten zich hebben beroepen op mededeling nr. 11/2003 van 6 juni 2003 om aan te tonen dat er bij het Parlement een praktijk bestaat om te weigeren de immuniteit van een van zijn leden op te heffen wanneer dat lid wordt vervolgd wegens zijn politieke activiteiten, indien die vervolging is ingesteld door een politieke tegenstander of indien de betrokken nationale autoriteiten om exemplarische straffen tegen dat lid hebben verzocht. Deze mededeling is opgesteld door de Commissie juridische zaken en interne markt van het Parlement, die destijds verantwoordelijk was voor immuniteitskwesties, en vormt een synthese van de vroegere beslissingspraktijk van het Parlement. Het Gerecht heeft de relevante passages van deze mededeling samengevat en vervolgens opgemerkt dat deze op 19 november 2019 was vervangen door mededeling nr. 11/2019.
169.
Het Gerecht heeft in punt 167 van het bestreden arrest het argument van het Parlement weergegeven dat het de praktijk zoals die is samengevat in mededeling nr. 11/2003, had opgegeven en dat de gevallen waarin het Parlement weigert de immuniteit op te heffen, zouden worden beperkt.
170.
Het Gerecht heeft in punt 168 van het bestreden arrest opgemerkt dat de praktijk van het Parlement om te weigeren de immuniteit op te heffen wanneer de betrokken gerechtelijke vervolging tot doel heeft de uitoefening van het ambt van het Parlementslid te belemmeren, niet wordt betwist. Vervolgens heeft het vastgesteld dat rekwiranten, wat de gevallen betreft waarin het Parlement weigert de immuniteit van een van zijn leden op te heffen, alleen maar enkele besluiten van het Parlement aanvoerden, zonder aan te tonen in welk opzicht die besluiten het bestaan van een dergelijke praktijk zouden kunnen bewijzen. Voorts heeft het Gerecht opgemerkt dat de meeste door rekwiranten aangevoerde besluiten in de jaren 1982 tot en met 2003 waren vastgesteld.
171.
Ik ben van mening dat het Gerecht in de betrokken punten van het bestreden arrest geen blijk heeft gegeven van een onjuiste opvatting.
172.
Zoals blijkt uit punt 53 van mededeling nr. 11/2019, is deze mededeling in de plaats gekomen van alle eerdere mededelingen en alle andere documenten van de Commissie JURI betreffende de praktijk en werkwijze van het Parlement op het gebied van immuniteit. Hieruit blijkt duidelijk de bedoeling van het Parlement om zijn eerdere praktijk te wijzigen. Gelet op de beoordelingsmarge waarover het Parlement met betrekking tot de opheffing van de parlementaire immuniteit beschikt, ben ik van mening dat het Parlement dit mocht doen, temeer daar de wijziging van zijn praktijk steun vindt in de analyse van de rechtspraak.
173.
Deze conclusie is bevestigd door het Hof, dat reeds heeft geoordeeld dat mededeling nr. 11/2003 na de bekendmaking van mededeling nr. 11/2019 niet meer van toepassing was en dat het Gerecht daar dus geen rekening mee hoefde te houden. (
60
) Aangezien rekwiranten hun betoog baseren op de oude praktijk van het Parlement, die in mededeling nr. 11/2003 is samengevat, geldt de overweging van het Hof a fortiori voor elke praktijk van het Parlement van vóór mededeling nr. 11/2019.
174.
Gelet op deze omstandigheden moet worden vastgesteld dat de argumenten die rekwiranten aan de vroegere praktijk van het Parlement ontlenen, ongegrond zijn.
175.
Subsidiair ben ik van mening dat de argumenten inzake de vermeende onjuiste opvatting van de bewijzen door het Gerecht niet-ontvankelijk zijn, aangezien rekwiranten niet nauwkeurig aangeven welke bewijsstukken onjuist zijn opgevat en niet aantonen welke fouten in de analyse van het Gerecht tot die onjuiste opvatting hebben geleid. (
61
) Rekwiranten verwijzen namelijk slechts in het algemeen en zonder enige concretisering naar de bewijzen die ter ondersteuning van hun beroep tot nietigverklaring zijn overgelegd. Daarmee verzoeken zij het Hof in feite om de bij het verzoekschrift tot nietigverklaring gevoegde bewijzen te beoordelen.
176.
In die omstandigheden moet de negende grief worden afgewezen.
8. Tweede onderdeel van het zesde middel
a) Argumenten van partijen
177.
Het tweede onderdeel van het zesde middel betreft de onjuiste rechtsopvatting waarvan het Gerecht blijk zou hebben gegeven door tot de conclusie te komen dat het Parlement de fumus persecutionis niet onjuist had beoordeeld.
178.
In de eerste plaats verwijten rekwiranten het Gerecht dat het zijn motiveringsplicht niet is nagekomen. Zij betwisten nogmaals (
62
) het in punt 112 van het bestreden arrest geformuleerde beginsel dat het Parlement over een ruime beoordelingsmarge beschikt met betrekking tot de richting die het wil geven aan een besluit naar aanleiding van een verzoek om opheffing van immuniteit.
179.
In de tweede plaats wordt betoogd dat het Gerecht zijn motiveringsplicht niet is nagekomen en het recht op effectieve rechterlijke bescherming heeft geschonden „door geen standpunt in te nemen over het gehanteerde toetsingscriterium” en door de in het verzoekschrift tot nietigverklaring vermelde toetsingscriteria niet toe te passen.
180.
In de derde plaats heeft het Gerecht bewijzen onjuist opgevat, heeft het blijk gegeven van onjuiste rechtsopvattingen, is het zijn motiveringsplicht niet nagekomen en heeft het het recht van rekwiranten op effectieve rechterlijke bescherming geschonden „door het merendeel van de argumenten die [rekwiranten] in het kader van hun zesde, zevende en achtste middel tot nietigverklaring [hadden] aangevoerd wegens hun relevantie voor de vaststelling van fumus persecutionis, niet te onderzoeken”. Zij verwijzen in dit verband naar hun argumenten in het verzoekschrift tot nietigverklaring. Zij betogen ook dat de onjuiste formulering van punt S van de litigieuze besluiten van invloed is geweest op de beoordeling van fumus persecutionis.
181.
In de vierde plaats heeft het Gerecht in de punten 174 tot en met 186 van het bestreden arrest bewijzen onjuist opgevat en blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting bij de beoordeling van de fouten die het Parlement volgens rekwiranten heeft gemaakt bij het vaststellen of er sprake was van fumus persecutionis.
182.
Meer bepaald betwisten rekwiranten i) het oordeel van het Gerecht dat de vaststelling van fumus persecutionis niet is beïnvloed door, ten eerste, de datum van uitvaardiging van de Europese aanhoudingsbevelen (punt 174 van dat arrest) en, ten tweede, het ontbreken van Europese aanhoudingsbevelen die tussen juli 2018 en oktober of november 2019 van kracht waren (punten 175‑178 van dat arrest); ii) de vaststelling van het Gerecht in de punten 179 tot en met 182 van dat arrest dat de argumenten inzake de juistheid van de hun ten laste gelegde feiten, de kwalificatie ervan in het licht van het Spaanse strafrecht en de vraag of deze feiten al dan niet strafrechtelijke vervolging rechtvaardigden, niet ter zake dienend waren; iii) de beoordeling door het Gerecht in de punten 183 en 184 van het bestreden arrest van de relevantie van de factoren die het Parlement bij de beoordeling van fumus persecutionis in aanmerking heeft genomen, en iv) de onjuiste rechtsopvatting waarvan het Gerecht blijk heeft gegeven door in punt 185 van dat arrest te oordelen dat het niet aan het Parlement stond om de rechtmatigheid te beoordelen van de handelingen die de rechterlijke instanties in de loop van de betrokken strafrechtelijke procedure hadden vastgesteld. Iedere betwisting van rekwiranten wordt gevolgd door hetzij hun eigen beoordeling van de relevantie van de genoemde factoren voor de beoordeling van fumus persecutionis, hetzij een verwijzing naar andere middelen van de hogere voorziening, hetzij louter de vaststelling dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting.
183.
Het Parlement, ondersteund door het Koninkrijk Spanje, concludeert tot afwijzing van de argumenten van rekwiranten als zijnde hetzij niet-ontvankelijk hetzij ongegrond.
b) Beoordeling
184.
Het Gerecht heeft allereerst in punt 183 van het bestreden arrest vastgesteld dat het Parlement zich voor zijn conclusie dat er geen sprake was van fumus persecutionis had gebaseerd op verschillende, gezamenlijk beschouwde elementen, namelijk dat de ten laste gelegde feiten in 2017 waren gepleegd, terwijl rekwiranten op 13 juni 2019 Parlementslid waren geworden, en verder dat zij op 21 maart 2018 in beschuldiging waren gesteld, dat wil zeggen op een tijdstip waarop het nog onzeker was dat zij de status van lid van het Europees Parlement zouden verwerven, en dat deze tenlastelegging ook betrekking had op andere personen, die geen lid van het Parlement waren.
185.
Vervolgens heeft het Gerecht in punt 186 van het bestreden arrest geoordeeld dat rekwiranten niet hadden aangetoond dat het Parlement een kennelijke beoordelingsfout had gemaakt door op basis van de (in het voorgaande punt) uiteengezette omstandigheden uit te sluiten dat er sprake was van fumus persecutionis. In dit verband kan volgens het Gerecht aan deze conclusie niet afdoen dat, ten eerste, rekwiranten worden vervolgd op grond van hun nationale politieke activiteiten, ten tweede, zij in het kader van of na afloop van de betrokken strafrechtelijke procedure tijdelijk kunnen worden belet om hun mandaat uit te oefenen of dit mandaat zelfs kunnen verliezen, ten derde, de Spaanse partij VOX de actio popularis in de betrokken strafrechtelijke procedure heeft uitgeoefend, en ten vierde, bepaalde negatieve publieke verklaringen over hen zijn gedaan, waarbij met name wordt opgeroepen om hun exemplarische straffen op te leggen. Hetzelfde geldt voor het betoog van rekwiranten dat erop gericht is de onpartijdigheid van de rechterlijke autoriteiten die hebben meegewerkt aan de betrokken strafrechtelijke procedure, in twijfel te trekken. Om het bestaan van deze kennelijke beoordelingsfout van het Parlement aan te tonen, kunnen rekwiranten zich bovendien niet met succes beroepen op gebeurtenissen die dateren van na de litigieuze besluiten, zoals de mededeling van de centrale kiescommissie van 3 november 2022 en het feit dat zij en hun raadslieden door de Spaanse autoriteiten werden bespioneerd.
186.
Ik ben van mening dat het Gerecht de beoordeling van fumus persecutionis door het Parlement niet onjuist heeft beoordeeld. Ik ben het met name eens met het standpunt van het Gerecht dat het Parlement, gelet op alle relevante omstandigheden, over een ruime beoordelingsbevoegdheid beschikt om te bepalen of er sprake is van fumus persecutionis en dat zijn besluit enkel nietig kan worden verklaard in geval van een kennelijke beoordelingsfout. (
63
) Het oordeel van het Gerecht dat het Parlement een dergelijke kennelijke fout niet heeft gemaakt, is mijns inziens niet onjuist.
187.
Ten overvloede ben ik, wat in de eerste plaats de in punt 178 van deze conclusie samengevatte argumenten van rekwiranten betreft, van mening dat deze ongegrond zijn. Hoewel rekwiranten formeel stellen dat de motiveringsplicht niet is nagekomen, ben ik van mening dat zij met deze argumenten in werkelijkheid opkomen tegen het in punt 112 van het bestreden arrest genoemde beginsel waarop het Gerecht zijn beoordeling heeft gebaseerd. Ik heb deze argumenten reeds onderzocht in het kader van het eerste onderdeel van het zesde middel, in de context van de vermeende schending van de grondrechten van rekwiranten. (
64
) Over het algemeen bekeken, is de vaststelling in punt 112 van dat arrest, zoals ik reeds heb aangegeven, juist. (
65
)
188.
In de tweede plaats zijn de in de punten 179 en 180 van deze conclusie samengevatte argumenten mijns inziens niet-ontvankelijk, aangezien zij onnauwkeurig zijn en een nieuw onderzoek van de argumenten in het verzoekschrift tot nietigverklaring beogen. Ik wijs erop dat volgens vaste rechtspraak een hogere voorziening die slechts de voor het Gerecht aangevoerde middelen en argumenten herhaalt of letterlijk overneemt, niet voldoet aan de motiveringsvereisten die voortvloeien uit artikel 256 VWEU, artikel 58, eerste alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie en artikel 168, lid 1, onder d), en artikel 169 van het Reglement voor de procesvoering van het Hof. (
66
) Hiervan is echter sprake wat de argumenten in de punten 179 en 180 van deze conclusie betreft, aangezien rekwiranten zich beperken tot een algemene verwijzing naar de argumenten in het verzoekschrift tot nietigverklaring.
189.
Wat ten slotte de in de punten 181 en 182 van deze conclusie samengevatte argumenten betreft, beperken rekwiranten zich ertoe hun mening te geven over de gevolgen van bepaalde aspecten die het Parlement al dan niet relevant acht (punten 174 tot en met 182 van het bestreden arrest), te verwijzen naar de middelen tot nietigverklaring (punten 183 en 184 van dat arrest), en vast te stellen dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting (punten 185 en 186 van dat arrest). Bijgevolg zijn ook deze argumenten niet-ontvankelijk, aangezien rekwiranten geen fout in de redenering van het Gerecht aanvoeren.
190.
Ook al zouden deze argumenten ontvankelijk zijn, dan nog moeten zij in elk geval ongegrond worden verklaard, aangezien zij niet kunnen afdoen aan mijn vaststelling in punt 186 van deze conclusie.
191.
Gelet op het voorgaande moet het tweede onderdeel van het zesde middel worden afgewezen.
9. Conclusie betreffende het zesde middel van de hogere voorziening
192.
Gelet op het bovenstaande ben ik van mening dat het zesde middel van de hogere voorziening moet worden afgewezen.
F.
Vijfde middel van de hogere voorziening
193.
Met hun vijfde middel verwijten rekwiranten het Gerecht dat het blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door het vijfde middel tot nietigverklaring, ontleend aan schending van het rechtszekerheidsbeginsel wegens onduidelijkheid van de litigieuze besluiten, af te wijzen. Het Gerecht heeft volgens hen geen rekening gehouden met het feit dat het Parlement, ten eerste, nog nooit een verzoek had behandeld tot opheffing van immuniteit met het oog op de voortzetting van een overleveringsprocedure op grond van hoofdstuk 2 van kaderbesluit 2002/584 en, ten tweede, voor het eerst slechts één van de in artikel 9 van Protocol nr. 7 bedoelde immuniteiten ophief. Dit middel valt uiteen in twee onderdelen.
1. Eerste onderdeel van het vijfde middel
a) Argumenten van partijen
194.
Met het eerste onderdeel van het vijfde middel verwijten rekwiranten het Gerecht dat het blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door met betrekking tot de procedures in het kader waarvan de immuniteit is opgeheven, te oordelen dat de litigieuze besluiten duidelijk waren. In dit verband betwisten zij de door het Gerecht in de punten 94 tot en met 97 van het bestreden arrest gegeven uitlegging van de litigieuze besluiten, die volgens hen niet de enige mogelijke uitlegging is. Zij voeren met name aan dat de verzoeken tot opheffing van hun immuniteit uitsluitend tot doel hadden de lopende overleveringsprocedures voort te zetten, te weten de procedures voor de tenuitvoerlegging van Europese aanhoudingsbevelen in België en het Verenigd Koninkrijk.
195.
Het Parlement, ondersteund door het Koninkrijk Spanje, concludeert tot afwijzing van dit onderdeel op grond dat de argumenten niet-ontvankelijk of niet ter zake dienend en hoe dan ook ongegrond zijn.
b) Beoordeling
196.
Het Gerecht heeft de litigieuze besluiten onderzocht in de punten 95 en 96 van het bestreden arrest. Het heeft er, ten eerste, op gewezen dat volgens punt 1 van het dispositief van de litigieuze besluiten de in artikel 9, eerste alinea, onder b), van Protocol nr. 7 bedoelde immuniteit van rekwiranten, te weten de immuniteit die zij genieten op het grondgebied van elke andere lidstaat dan het Koninkrijk Spanje, zonder enige selectie van die staten werd opgeheven. Ten tweede heeft het Gerecht een opsomming gegeven van passages uit die besluiten waaruit bleek dat om opheffing van de immuniteit was verzocht teneinde de belemmeringen voor de tenuitvoerlegging van de tegen rekwiranten uitgevaardigde Europese aanhoudingsbevelen weg te nemen. Het Gerecht is daarom tot de conclusie gekomen dat de litigieuze besluiten duidelijk waren, ongeacht of zij los van of in samenhang met de verzoeken tot opheffing van immuniteit werden gelezen.
197.
Ik ben het eens met de conclusie van het Gerecht. Wordt er niet slechts rekening gehouden met bepaalde aspecten die uit hun context worden gehaald, zoals rekwiranten doen, maar met de litigieuze besluiten in hun geheel, dan is de door hen voorgestelde lezing van de verzoeken tot opheffing van immuniteit, volgens welke deze uitsluitend betrekking hebben op de tenuitvoerlegging van de Europese aanhoudingsbevelen in België en het Verenigd Koninkrijk, niet verdedigbaar.
198.
Het is waar dat artikel 9, lid 1, van kaderbesluit 2002/584 voorziet in de mogelijkheid voor de rechterlijke instantie die een Europees aanhoudingsbevel uitvaardigt, om dit bevel rechtstreeks aan de uitvoerende rechterlijke instantie toe te zenden wanneer bekend is waar de gezochte persoon zich bevindt. Deze toezending heeft echter niet tot gevolg dat de reikwijdte van een Europees aanhoudingsbevel wordt beperkt tot het grondgebied van de lidstaat van die uitvoerende instantie. Dit Europees aanhoudingsbevel kan altijd in alle lidstaten ten uitvoer worden gelegd. Aangezien de betrokken verzoeken tot opheffing van immuniteit geen uitdrukkelijke formuleringen bevatten waaruit blijkt dat het Parlement de immuniteit uitsluitend moest opheffen met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de Europese aanhoudingsbevelen in België en het Verenigd Koninkrijk, moet de door rekwiranten gegeven uitlegging van die verzoeken en de litigieuze besluiten dus als onjuist worden afgewezen. Het Gerecht heeft derhalve geen blijk gegeven van een onjuiste opvatting door te oordelen dat uit de litigieuze besluiten blijkt dat het Parlement heeft besloten de immuniteit van rekwiranten op te heffen op het grondgebied van alle lidstaten, met uitzondering van dat van het Koninkrijk Spanje.
199.
Gelet op het voorgaande ben ik van mening dat het eerste onderdeel van het vijfde middel moet worden afgewezen.
2. Tweede onderdeel van het vijfde middel
a) Argumenten van partijen
200.
Met het tweede onderdeel van dit middel wordt aangevoerd dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in de punten 98 tot en met 109 van het bestreden arrest te oordelen dat de litigieuze besluiten niet onduidelijk waren met betrekking tot de maatregelen die konden worden genomen in het kader van de tenuitvoerlegging van de Europese aanhoudingsbevelen. Rekwiranten betogen dan ook dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door een onjuiste uitlegging te geven van de reikwijdte van de immuniteiten van artikel 9, eerste alinea, onder a), en artikel 9, tweede alinea, van Protocol nr. 7 en door te oordelen dat alleen de in artikel 9, eerste alinea, onder b), van dit protocol bedoelde immuniteit een belemmering vormde voor de aanhouding van rekwiranten en voor hun overlevering aan de Spaanse autoriteiten. Het Gerecht heeft daarmee de bewijzen onjuist opgevat. Voorts voeren rekwiranten opnieuw de argumenten aan die het voorwerp zijn van het vierde onderdeel van het derde middel.
201.
Het Parlement, ondersteund door het Koninkrijk Spanje, concludeert tot afwijzing van dit onderdeel en merkt op dat de door rekwiranten aangevoerde grieven niet ter zake dienend zijn, aangezien de verzoeken tot opheffing van immuniteit uitsluitend betrekking hadden op de in artikel 9, eerste alinea, onder b), van Protocol nr. 7 bedoelde immuniteit. Volgens het Parlement zijn de grieven die betrekking hebben op de punten 103 en 106 tot en met 109 van het bestreden arrest gebaseerd op een onjuiste lezing van die punten.
b) Beoordeling
202.
Het Gerecht heeft in de punten 101 tot en met 105 van het bestreden arrest de inhoud van de litigieuze besluiten uiteengezet alsmede de conclusie van het Parlement dat alleen de immuniteit van artikel 9, eerste alinea, onder b), van Protocol nr. 7 een belemmering vormde voor de aanhouding van rekwiranten. Bovendien heeft het Gerecht in de punten 106 tot en met 108 van dat arrest geoordeeld dat artikel 9, tweede alinea, van dat protocol rekwiranten geen bescherming verleende die losstond van de bescherming die zij op grond van artikel 9, eerste alinea, van dat protocol genoten.
203.
Om te beginnen moet worden opgemerkt dat aangezien de verzoeken tot opheffing van immuniteit uitsluitend betrekking hadden op de in artikel 9, eerste alinea, onder b), van Protocol nr. 7 bedoelde immuniteit, de grieven van rekwiranten betreffende de eventuele opmerkingen van het Gerecht over de reikwijdte van hun immuniteit op Spaans grondgebied niet ter zake dienend zijn. Ten eerste zijn deze grieven namelijk gericht tegen overwegingen die geen invloed hebben op het dictum van het bestreden arrest. (
67
) Ten tweede heeft het Gerecht, zoals het Parlement terecht heeft opgemerkt, in de punten 100 tot en met 105 van dat arrest de inhoud van verschillende punten van de litigieuze besluiten en de conclusies van het Parlement weergegeven, en komt uit die punten van het bestreden arrest in geen geval zijn eigen uitlegging van de reikwijdte van de immuniteit als bedoeld in artikel 9, eerste alinea, onder a), van dat protocol naar voren.
204.
In de eerste plaats moeten de argumenten van rekwiranten inzake de immuniteit van artikel 9, tweede alinea, van Protocol nr. 7, die los zou staan van de in de eerste alinea van dat artikel bedoelde immuniteit, mijns inziens ongegrond worden verklaard. Zoals ik bij mijn analyse van het zesde middel van de hogere voorziening heb aangegeven (
68
), geniet een Parlementslid na de opening van de eerste zitting van een zittingsperiode en zijn daadwerkelijke infunctietreding als lid van het Parlement, uitsluitend de bescherming waarin artikel 9, eerste alinea, van dat protocol voorziet. In casu is de in artikel 9, eerste alinea, onder b), van dat protocol bedoelde immuniteit opgeheven nadat rekwiranten daadwerkelijk hun functie van Parlementslid op zich hadden genomen. In dat stadium genoten zij ook niet langer de bescherming van artikel 9, tweede alinea, van dat protocol. Om de in artikel 9, tweede alinea, van Protocol nr. 7 bedoelde bescherming te waarborgen, was het dus niet nodig om in de litigieuze besluiten te verduidelijken welke maatregelen konden worden genomen in het kader van de tenuitvoerlegging van de Europese aanhoudingsbevelen.
205.
Wat in de tweede plaats de argumenten inzake onjuiste opvatting van het bewijs betreft, ben ik van mening dat deze moeten worden afgewezen. De argumenten die betrekking hebben op de reikwijdte van de immuniteit van rekwiranten als bedoeld in artikel 9, eerste alinea, onder a), van Protocol nr. 7, zijn niet ter zake dienend, aangezien het betoog over de vermeende fout van het Gerecht, zoals ik zojuist heb aangegeven (
69
), niet ter zake dienend is. De argumenten die betrekking hebben op de immuniteit waarin artikel 9, eerste alinea, onder b), van dat protocol voorziet, zijn ongegrond, aangezien het Gerecht het arrest Junqueras Vies niet onjuist heeft uitgelegd.
206.
Wat in de derde plaats het argument inzake de vertrouwelijkheid van de procedure voor de Commissie JURI betreft, wijs ik erop dat ik dat reeds heb onderzocht. (
70
)
207.
Gelet op het voorgaande moet het tweede onderdeel van het vijfde middel worden afgewezen.
3. Conclusie betreffende het vijfde middel van de hogere voorziening
208.
Gelet op het bovenstaande ben ik van mening dat het vijfde middel van de hogere voorziening moet worden afgewezen.
G.
Kosten
209.
Wat de door eerste en derde rekwirant ingestelde hogere voorziening betreft, wordt overeenkomstig artikel 142 van het Reglement voor de procesvoering, dat krachtens artikel 184 van dat Reglement van toepassing is op de procedure in hogere voorziening, in dergelijke gevallen door het Hof vrijelijk over de kosten beslist. Aangezien de omstandigheden die rechtvaardigen dat de hogere voorziening wordt afgedaan zonder beslissing, in casu buiten de macht van partijen zijn gelegen, moet worden beslist dat elke partij haar eigen kosten zal dragen.
210.
Wat de door tweede rekwirant ingestelde hogere voorziening betreft, zal ik, daar deze conclusie zich beperkt tot de analyse van het derde, het vijfde en het zesde middel van de hogere voorziening, geen voorstel doen met betrekking tot de kosten, aangezien de beslissing dienaangaande overeenkomstig artikel 138 van het Reglement voor de procesvoering afhangt van het lot van de andere middelen.
V. Conclusie
211.
Gelet op het bovenstaande geef ik het Hof in overweging om:
–
te verklaren dat niet hoeft te worden beslist op de hogere voorziening van Carles Puigdemont i Casamajó en Clara Ponsatí i Obiols;
–
met betrekking tot de hogere voorziening van Carles Puigdemont i Casamajó en Clara Ponsatí i Obiols elke partij in haar eigen kosten te verwijzen;
–
het derde, het vijfde en het zesde middel van de hogere voorziening van Antoni Comín i Oliveres af te wijzen.
(
1
)	Oorspronkelijke taal: Frans.
(
2
)	Ik merk op dat, zoals blijkt uit punt 54 van het bestreden arrest, deze drie besluiten nagenoeg identiek zijn, met uitzondering van de namen van de betrokken Parlementsleden, de datum van de vaststelling van bepaalde gerechtelijke handelingen en, wat Ponsatí i Obiols betreft, de omstandigheden waarin zij tot lid van het Parlement is verkozen en het feit dat zij in het kader van de betrokken strafrechtelijke procedure wordt vervolgd wegens één strafbaar feit, namelijk opruiing.
(
3
)	PB 2012, C 326, blz. 266.
(
4
)	PB 2019, L 302, blz. 1, in de versie vóór de wijziging ervan bij het besluit van het Parlement van 17 januari 2023.
(
5
)	DOGC nr. 7449A van 6 september 2017, blz. 1.
(
6
)	DOGC nr. 7451A van 8 september 2017, blz. 1.
(
7
)	Te weten het derde, het vijfde, het zesde en het zevende middel.
(
8
)	Arrest van 6 september 2018, Bank Mellat/Raad (C‑430/16 P, EU:C:2018:668, punt 49 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
(
9
)	Arrest van 17 september 2015, Mory e.a./Commissie (C‑33/14 P, EU:C:2015:609, punt 58 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
(
10
)	Arrest van 13 juli 2023, D & A Pharma/EMA (C‑136/22 P, EU:C:2023:572, punt 44 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
(
11
)	Arrest van 18 oktober 2018, Gul Ahmed Textile Mills/Raad (C‑100/17 P, EU:C:2018:842, punt 37 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
(
12
)	Zie punt 22 van deze conclusie.
(
13
)	In dit verband merk ik op dat tweede rekwirant op 12 september 2024 krachtens artikel 263 VWEU bij het Gerecht beroep heeft ingesteld, ingeschreven onder nummer T‑477/24, strekkende tot nietigverklaring van het besluit van het Europees Parlement om zijn hoedanigheid van gekozen lid van het Parlement voor de zittingsperiode 2024‑2029 niet te erkennen. Nadat deze rekwirant afstand van instantie had gedaan, is deze zaak doorgehaald bij beschikking van de president van de Achtste kamer van het Gerecht van 14 november 2024, Comín i Oliveres/Parlement (T‑477/24, EU:T:2024:836).
(
14
)	Arrest van 19 december 2019 (C‑502/19, EU:C:2019:1115, dictum; hierna: „arrest Junqueras Vies”).
(
15
)	Zie mijn conclusie in de zaak Junqueras Vies (C‑502/19, EU:C:2019:958, punten 3 en 4).
(
16
)	Zie in dat verband EHRM, 17 mei 2016, Karácsony e.a. tegen Hongarije (CE:ECHR:2016:0517JUD004246113, § 138), en EHRM, 20 december 2016, Uspaskich tegen Litouwen (CE:ECHR:2016:1220JUD001473708, § 98), door het Hof aangehaald in het arrest Junqueras Vies.
(
17
)	Arrest Junqueras Vies (punt 84 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
(
18
)	Zie mijn conclusie in de zaak Junqueras Vies (C‑502/19, EU:C:2019:958, punt 5).
(
19
)	EHRM, 20 december 2016, Uspaskich tegen Litouwen (CE:ECHR:2016:1220JUD001473708, § 91).
(
20
)	Zie met name arresten van 17 januari 2013, Gollnisch/Parlement (T‑346/11 en T‑347/11, EU:T:2013:23, punt 60); 8 november 2018, Troszczynski/Parlement (T‑550/17, EU:T:2018:754, punt 44); 1 december 2021, Jalkh/Parlement (T‑230/21, EU:T:2021:848, punt 24), en 26 juni 2024, Fest/Parlement (T‑305/23, EU:T:2024:422, punt 24).
(
21
)	Het Gerecht kwalificeert besluiten tot opheffing van immuniteit als „besluiten van politieke aard”. In dit verband blijkt uit het verslag over de omvang en de opheffing van parlementaire immuniteit dat de Commissie van Venetië tijdens haar 98e plenaire zitting (Venetië, 21‑22 maart 2014) heeft vastgesteld (hierna: „verslag van de Commissie van Venetië”) dat deze kwalificatie overeenkomt met die welke in bepaalde nationale rechtsstelsels wordt gebruikt (punt 135 van het verslag van de Commissie van Venetië). Welke term ook wordt gebruikt om de aard van een dergelijk besluit te beschrijven, de ruime beoordelingsbevoegdheid van het Parlement bij de vaststelling ervan is het belangrijkst.
(
22
)	Arrest van 17 september 2020, Troszczynski/Parlement (C‑12/19 P, EU:C:2020:725, punt 25).
(
23
)	Zie in die zin beschikking van de vicepresident van het Hof van 24 mei 2022, Puigdemont i Casamajó e.a./Parlement en Spanje [C‑629/21 P(R), EU:C:2022:413, punten 193 en 194].
(
24
)	Arrest van 1 februari 2024, Scania e.a./Commissie (C‑251/22 P, EU:C:2024:103, punt 70 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
(
25
)	De tweede volzin van punt 8 van mededeling nr. 11/2019 is niet relevant voor de problematiek waarop het eerste onderdeel van het derde middel betrekking heeft. Deze is daarentegen wel relevant voor de analyse van het tweede onderdeel van dit middel en zal hieronder worden weergegeven.
(
26
)	Arrest van 22 december 2022, Parlement/Moi (C‑246/21 P, EU:C:2022:1026, punt 35 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
(
27
)	Zie punt 60 van deze conclusie.
(
28
)	Arrest van 7 maart 2024, Nevinnomysskiy Azot en NAKAzot/Commissie (C‑725/22 P, EU:C:2024:217, punt 94 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
(
29
)	Arrest van 12 december 2024, DD/FRA (C‑680/22 P, EU:C:2024:1019, punt 34 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
(
30
)	Arrest van 12 december 2024, DD/FRA (C‑680/22 P, EU:C:2024:1019, punt 35 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
(
31
)	Arrest van 11 december 2019, Mytilinaios Anonymos Etairia – Omilos Epicheiriseon (C‑332/18 P, EU:C:2019:1065, punt 149 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
(
32
)	Zie arrest van 16 september 2020, BP/FRA (C‑669/19 P, EU:C:2020:713, punt 41 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
(
33
)	Zie arrest van 16 september 2020, BP/FRA (C‑669/19 P, EU:C:2020:713, punt 41 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
(
34
)	Zie in die zin arrest van 3 maart 2022, WV/EDEO (C‑162/20 P, EU:C:2022:153, punten 67‑69 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
(
35
)	Arrest van 9 november 2017, TV2/Danmark/Commissie (C‑649/15 P, EU:C:2017:835, punt 61 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
(
36
)	Zie punt 54 van deze conclusie.
(
37
)	Arrest van 9 september 2003, Kik/BHIM (C‑361/01 P, EU:C:2003:434, punt 101).
(
38
)	Zie punt 194 van het verslag van de Commissie van Venetië.
(
39
)	Ontleend aan schending van de immuniteit als bedoeld in artikel 343 VWEU en artikel 9 van Protocol nr. 7, gelezen in samenhang met artikel 6, artikel 39, lid 2, en artikel 45 van het Handvest en artikel 5, lid 2, van het reglement.
(
40
)	Ontleend aan schending van de beginselen van behoorlijk bestuur en gelijke behandeling.
(
41
)	De negen grieven van het eerste onderdeel worden voorafgegaan door een inleidende grief betreffende schending van de grondrechten van rekwiranten. Aangezien de vierde grief betrekking heeft op deze vraag, hoeft deze vraag niet als een afzonderlijke grief te worden beschouwd en zal ik deze dus in het kader van de vierde grief onderzoeken.
(
42
)	Zie punt 116 van deze conclusie.
(
43
)	Zie punt 43 van deze conclusie.
(
44
)	Zie de punten 162, 188 en 190 van het verslag van de Commissie van Venetië.
(
45
)	Arrest van 27 april 2023, Fondazione Cassa di Risparmio di Pesaro e.a./Commissie (C‑549/21 P, EU:C:2023:340, punt 80 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
(
46
)	Arrest Junqueras Vies, punt 78.
(
47
)	Arrest Junqueras Vies, punt 80.
(
48
)	Arrest Junqueras Vies, punt 79.
(
49
)	Arrest van 10 juli 1986, Wybot (149/85, EU:C:1986:310, punt 27).
(
50
)	Zie voetnoot 41 van deze conclusie.
(
51
)	Kaderbesluit van de Raad van 13 juni 2002 betreffende het Europees aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten (PB 2002, L 190, blz. 1).
(
52
)	Zie punt 125 van deze conclusie.
(
53
)	Zie punt 168 van het verslag van de Commissie van Venetië.
(
54
)	Arrest van 28 september 2023, Changmao Biochemical Engineering/Commissie (C‑123/21 P, EU:C:2023:708, punt 185 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
(
55
)	Arrest van 4 oktober 2024, Mylan IRE Healthcare/Commissie (C‑237/22 P, EU:C:2024:850, punt 84 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
(
56
)	Punten 339‑365 van het verzoekschrift tot nietigverklaring.
(
57
)	Zie de punten 143 en 144 van deze conclusie.
(
58
)	Zie het volgende deel van deze conclusie.
(
59
)	Zie de punten 138 en 145 van deze conclusie.
(
60
)	Beschikking van 22 december 2022, Jalkh/Parlement (C‑82/22 P, EU:C:2022:1039, punt 38).
(
61
)	Zie in dit verband arrest van 12 december 2024, DD/FRA (C‑680/22 P, EU:C:2024:1019, punt 35 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
(
62
)	Zie punt 128 van deze conclusie.
(
63
)	Zie in dit verband deel IV.C van deze conclusie, met name de punten 43‑45.
(
64
)	Zie deel IV.E.1 van deze conclusie.
(
65
)	Zie deel IV.C van deze conclusie, met name punten 43‑45.
(
66
)	Arrest van 22 december 2022, Parlement/Moi (C‑246/21 P, EU:C:2022:1026, punt 34 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
(
67
)	Zie in die zin arrest van 27 april 2023, Fondazione Cassa di Risparmio di Pesaro e.a./Commissie (C‑549/21 P, EU:C:2023:340, punt 80 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
(
68
)	Zie punt 126 van deze conclusie.
(
69
)	Zie punt 203 van deze conclusie.
(
70
)	Zie deel IV.D.4 van deze conclusie.