62021CO0341
BESCHIKKING VAN HET HOF (Achtste kamer)
22 december 2022 (
*1
)
„Hogere voorziening – Artikel 182 van het Reglement voor de procesvoering van het Hof – Openbare dienst – Pensioen – Statuut van de ambtenaren van de Europese Unie – Artikel 20 van bijlage VIII – Toekenning van een overlevingspensioen – Overlevende echtgenoot van een gewezen ambtenaar die een ouderdomspensioen ontving – Huwelijk gesloten na de uitdiensttreding van deze ambtenaar – Voorwaarde dat het huwelijk op de datum van overlijden van de ambtenaar ten minste vijf jaar heeft geduurd – Artikel 18 van bijlage VIII – Huwelijk gesloten vóór de uitdiensttreding van de ambtenaar – Voorwaarde dat het huwelijk slechts ten minste één jaar heeft geduurd – Exceptie van onwettigheid van artikel 20 van bijlage VIII – Handvest van de grondrechten van de Europese Unie – Artikel 20 – Beginsel van gelijke behandeling – Artikel 21, lid 1 – Verbod van discriminatie op grond van leeftijd – Artikel 52, lid 1 – Geen onderscheid dat willekeurig of kennelijk ongeschikt is om het door de wetgever van de Europese Unie nagestreefde doel te bereiken”
In de gevoegde zaken C‑341/21 P en C‑357/21 P,
betreffende twee hogere voorzieningen krachtens artikel 56 van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie, ingesteld op 2 juni en 7 juni 2021,
Europese Commissie, vertegenwoordigd door T. S. Bohr en B. Mongin als gemachtigden,
rekwirante in zaak C‑341/21 P,
andere partijen in de procedure:
KM, vertegenwoordigd door M. Müller-Trawinski, Rechtsanwalt,
verzoekster in eerste aanleg,
Europees Parlement, vertegenwoordigd door M. J. Van Pottelberge als gemachtigde,
Raad van de Europese Unie, vertegenwoordigd door M. Alver en M. Bauer als gemachtigden,
interveniënten in eerste aanleg,
en
Raad van de Europese Unie, vertegenwoordigd door M. Alver en M. Bauer als gemachtigden,
rekwirant in zaak C‑357/21 P,
andere partijen in de procedure:
KM, vertegenwoordigd door M. Müller-Trawinski, Rechtsanwalt,
verzoekster in eerste aanleg,
Europese Commissie, vertegenwoordigd door T. S. Bohr en B. Mongin als gemachtigden,
verweerster in eerste aanleg,
Europees Parlement, vertegenwoordigd door M. J. Van Pottelberge als gemachtigde,
interveniënt in eerste aanleg,
geeft
HET HOF (Achtste kamer),
samengesteld als volgt: M. Safjan (rapporteur), kamerpresident, N. Piçarra en N. Jääskinen, rechters,
advocaat-generaal: A. Rantos,
griffier: A. Calot Escobar,
gelet op de beslissing, de advocaat-generaal gehoord, om overeenkomstig artikel 182 van het Reglement voor de procesvoering van het Hof van Justitie uitspraak te doen bij met redenen omklede beschikking,
de navolgende
Beschikking
1
Met hun hogere voorzieningen verzoeken de Europese Commissie (C‑341/21 P) en de Raad van de Europese Unie (C‑357/21 P) om vernietiging van het arrest van het Gerecht van de Europese Unie van 24 maart 2021, KM/Commissie (T‑374/20, niet gepubliceerd, EU:T:2021:162; hierna: „bestreden arrest”), houdende nietigverklaring van het besluit van de Commissie van 7 oktober 2019 tot afwijzing van het verzoek om toekenning van een overlevingspensioen aan KM (hierna: „litigieus besluit”).
Toepasselijke bepalingen
2
Artikel 1 quinquies van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Unie (hierna: „Statuut”) luidt als volgt:
„1.   Voor de toepassing van dit Statuut is iedere vorm van discriminatie op grond van geslacht, ras, huidskleur, etnische of sociale afkomst, genetische kenmerken, taal, politieke, filosofische, godsdienstige of andere overtuiging, het behoren tot een nationale minderheid, eigendom, geboorte, handicap, leeftijd, of seksuele geaardheid verboden.
Voor de toepassing van dit Statuut zijn de voor het huwelijk geldende bepalingen eveneens van toepassing op andere samenlevingsvormen dan het huwelijk, mits is voldaan aan de voorwaarden van artikel 1, lid 2, onder c), van bijlage VII.
2.   Het beginsel van gelijke behandeling belet niet dat de instellingen van de Europese Unie, om volledige gelijkheid van mannen en vrouwen in het beroepsleven in de praktijk te verzekeren – hetgeen een fundamenteel beginsel is dat bij de toepassing van dit Statuut in al zijn aspecten in acht moet worden genomen –, maatregelen handhaven of aannemen waarbij specifieke voordelen worden ingesteld om de uitoefening van een beroepsactiviteit door het ondervertegenwoordigde geslacht te vergemakkelijken of om nadelen in de beroepsloopbaan te voorkomen of te compenseren.
[…]
5.   Indien onder dit Statuut vallende personen die zich door niet-toepassing te hunnen aanzien van het hierboven genoemde beginsel van gelijke behandeling benadeeld achten, feiten aanbrengen op grond waarvan kan worden aangenomen dat directe of indirecte discriminatie heeft plaatsgevonden, moet de instelling het bewijs leveren dat het beginsel van gelijke behandeling niet is geschonden. Deze bepaling is niet van toepassing in het kader van tuchtprocedures.
6.   Iedere beperking ten aanzien van de naleving van het non-discriminatiebeginsel en het proportionaliteitsbeginsel moet op objectieve en redelijke wijze gemotiveerd zijn en moet beantwoorden aan legitieme doelstellingen van algemeen belang in het kader van het personeelsbeleid. Met name de vaststelling van een verplichte pensioenleeftijd en van een minimale pensioengerechtigde leeftijd kunnen door dergelijke doelstellingen worden gerechtvaardigd.”
3
Artikel 35 van het Statuut bepaalt:
„De stand waarin de ambtenaar zich bevindt is:
a)
actieve dienst,
b)
detachering,
c)
verlof om redenen van persoonlijke aard,
d)
ter beschikking,
e)
verlof wegens militaire dienst,
f)
ouderschapsverlof en verlof om gezinsredenen,
g)
verlof in het belang van de dienst.”
4
Artikel 47 van het Statuut schrijft voor:
„De dienst eindigt door:
a)
ontslag op verzoek,
b)
ontslag ambtshalve,
c)
ontheffing van het ambt om redenen van dienstbelang,
d)
ontslag wegens onvoldoende geschiktheid voor het ambt,
e)
tuchtrechtelijk ontslag,
f)
pensionering,
g)
overlijden.”
5
Artikel 52, eerste en tweede alinea, van het Statuut bepaalt:
„Onverminderd het in artikel 50 bepaalde wordt de ambtenaar gepensioneerd:
a)
hetzij ambtshalve op de laatste dag van de maand waarin hij de 66-jarige leeftijd bereikt;
b)
hetzij op zijn verzoek op de laatste dag van de in dit verzoek genoemde maand, wanneer hij de pensioengerechtigde leeftijd heeft bereikt of wanneer hij tussen de 58 jaar oud en de pensioengerechtigde leeftijd is en voldoet aan de voorwaarden voor toekenning van een onmiddellijk ingaand pensioen overeenkomstig artikel 9 van bijlage VIII. Artikel 48, tweede alinea, tweede zin, is van overeenkomstige toepassing.
De ambtenaar kan echter op eigen verzoek en op voorwaarde dat het tot aanstelling bevoegde gezag van oordeel is dat het verzoek in het belang van de dienst is, doorwerken tot de leeftijd van 67 jaar, of in uitzonderlijk geval tot de leeftijd van 70 jaar, in welk geval hij automatisch op de laatste dag van de maand waarin hij die leeftijd bereikt, op pensioen zal worden gesteld.”
6
In artikel 1, lid 2, onder c), van bijlage VII bij het Statuut is bepaald:
„De volgende ambtenaren hebben recht op de kostwinnerstoelage:
[…]
c)
de ambtenaar die een geregistreerd partnerschap buiten het huwelijk heeft gesloten, op voorwaarde dat:
i)
een officieel document wordt overgelegd dat door een lidstaat van de Europese Unie of een bevoegde autoriteit van een lidstaat als zodanig is erkend en waaruit het geregistreerde partnerschap blijkt,
ii)
geen van de partners gehuwd is of een ander partnerschap buiten het huwelijk heeft gesloten,
iii)
geen van de volgende verwantschapsbetrekkingen tussen de partners bestaat: ouder en kind, grootouder en kleinkind, broer en zuster, tante of oom en neef of nicht, schoonzoon of schoondochter,
iv)
de partners in een lidstaat geen toegang hebben tot het burgerlijk huwelijk; in de zin van dit punt worden partners geacht toegang tot het burgerlijk huwelijk te hebben wanneer zij aan alle voorwaarden voldoen die in de wetgeving van een lidstaat voor het aangaan van een huwelijk zijn vastgesteld,
[…]”
7
Bijlage VIII bij het Statuut, betreffende de „nadere uitwerking van de pensioenregeling”, bevat onder meer hoofdstuk 4, met als opschrift „Overlevingspensioen”, dat de artikelen 17 tot met 29 van die bijlage omvat. Artikel 17 luidt als volgt:
„De overlevende echtgenoot van een ambtenaar die is overleden toen hij zich in een van de in artikel 35 van het Statuut genoemde standen bevond, verkrijgt, indien het huwelijk ten minste een jaar heeft geduurd en behoudens het bij artikel 1, lid 1, en artikel 22 bepaalde, een overlevingspensioen ten bedrage van 60 % van het ouderdomspensioen dat aan de ambtenaar zou zijn uitbetaald, indien hij, ongeacht zijn diensttijd of leeftijd, op het tijdstip van zijn overlijden daarop aanspraak had kunnen maken.
De voorwaarde betreffende de duur van het huwelijk geldt niet indien uit het huwelijk of uit een vorig huwelijk van de ambtenaar één of meer kinderen zijn geboren, voor zover de overlevende echtgenoot in de behoeften van deze kinderen voorziet of heeft voorzien, of indien het overlijden van de ambtenaar te wijten is aan een gebrek of ziekte, opgedaan ter gelegenheid van het verrichten van zijn werkzaamheden, dan wel aan een ongeval.”
8
Artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut bepaalt:
„De overlevende echtgenoot van een gewezen ambtenaar die ouderdomspensioen genoot, heeft, indien het huwelijk voor de beëindiging van de dienst is gesloten en ten minste een jaar heeft geduurd, behoudens het in artikel 22 van deze bijlage bepaalde, recht op een omgezet overlevingspensioen ten bedrage van 60 % van het ouderdomspensioen dat de echtgenoot op de dag van zijn overlijden genoot. Het minimum van het omgezette overlevingspensioen bedraagt 35 % van het laatste basissalaris; het bedrag van het omgezette overlevingspensioen kan evenwel in geen geval hoger zijn dan het bedrag van het ouderdomspensioen dat de echtgenoot op de dag van overlijden genoot.
De voorwaarde betreffende de duur van het huwelijk geldt niet indien uit een huwelijk, door de ambtenaar gesloten vóór beëindiging van de dienst, één of meer kinderen zijn geboren, [voor zover] de overlevende echtgenoot in de behoeften van deze kinderen voorziet of heeft voorzien.”
9
Artikel 19 van bijlage VIII bij het Statuut luidt:
„De overlevende echtgenoot van een gewezen ambtenaar die recht had op een invaliditeitsuitkering, heeft, indien het echtpaar gehuwd was op het tijdstip waarop het recht op deze uitkering is ontstaan en behoudens het bij artikel 22 van deze bijlage bepaalde, recht op een omgezet overlevingspensioen ten bedrage van 60 % van het invaliditeitspensioen dat de functionaris op de dag van zijn overlijden genoot.
Het minimum van het omgezette overlevingspensioen bedraagt 35 % van het laatste basissalaris; het bedrag van het omgezette overlevingspensioen kan evenwel in geen geval hoger zijn dan het bedrag van de invaliditeitsuitkering dat de echtgenoot op de dag van zijn overlijden genoot.”
10
Artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut schrijft voor:
„De in de artikelen 17 bis, 18, 18 bis en 19 genoemde voorwaarde betreffende het tijdstip van het huwelijk geldt niet indien dit huwelijk ten minste vijf jaar heeft geduurd, zelfs niet wanneer het is aangegaan na beëindiging van de dienst.”
11
Artikel 27 van bijlage VIII bij het Statuut luidt als volgt:
„De gescheiden echtgenoot van een ambtenaar of gewezen ambtenaar heeft recht op het overlevingspensioen overeenkomstig dit hoofdstuk, mits hij/zij bij het overlijden van de gewezen echtgenoot aantoont voor eigen rekening ten laste van deze gewezen echtgenoot recht te hebben op een alimentatie welke was vastgesteld bij rechterlijke uitspraak of door een officieel geregistreerde en ten uitvoer gelegde overeenkomst tussen de gewezen echtgenoten.
Het overlevingspensioen mag evenwel niet meer bedragen dan de op het ogenblik van het overlijden van de vroegere echtgenoot uitgekeerde alimentatie nadat deze uitkering is geactualiseerd op de wijze bedoeld in artikel 82 van het [S]tatuut.
De gescheiden echtgenoot verliest zijn recht op overlevingspensioen indien hij vóór het overlijden van de gewezen echtgenoot is hertrouwd. Hertrouwt hij na dat overlijden, dan is artikel 26 van toepassing.”
Voorgeschiedenis van het geding en litigieus besluit
12
In de loop van 2004 heeft KM, verzoekster, in Duitsland een bij notariële akte vastgesteld samenlevingscontract gesloten met een ambtenaar van een instelling van de Unie, dat vervolgens in Brussel (België) is geregistreerd als verklaring van wettelijke samenwoning. In de loop van 2016 is die ambtenaar met pensioen gegaan.
13
In de loop van 2017 zijn die ambtenaar en KM in het huwelijk getreden. Diezelfde ambtenaar is minder dan vijf jaar na de datum van sluiting van het huwelijk overleden.
14
In haar hoedanigheid van overlevende echtgenote van een gewezen ambtenaar van de Unie heeft KM op grond van hoofdstuk 4 van bijlage VIII bij het Statuut een verzoek ingediend tot toekenning van een overlevingspensioen.
15
Bij het litigieuze besluit heeft het Bureau voor het beheer en de afwikkeling van de individuele rechten (PMO) van de Commissie het verzoek van KM afgewezen op grond dat zij niet voldeed aan de voorwaarden van artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut om aanspraak te kunnen maken op een overlevingspensioen, aangezien haar huwelijk met de overleden ambtenaar, dat na beëindiging van zijn dienst is aangegaan, minder dan vijf jaar heeft geduurd.
16
Het door KM tegen dit besluit ingediende bezwaar is afgewezen.
Beroep in eerste aanleg en bestreden arrest
17
Bij verzoekschrift, neergelegd ter griffie van het Gerecht op 15 juni 2020, heeft KM beroep ingesteld tot nietigverklaring van het litigieuze besluit.
18
Het Europees Parlement en de Raad zijn toegelaten tot interventie aan de zijde van de Commissie.
19
Ter ondersteuning van haar beroep heeft KM onder meer een middel aangevoerd dat in wezen is ontleend aan de onwettigheid van artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut, met name in het licht van het beginsel van gelijke behandeling en het verbod van discriminatie op grond van leeftijd.
20
Ten aanzien van dit middel heeft het Gerecht geoordeeld dat de door artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut bestreken situatie, namelijk die van de overlevende echtgenoot van een gewezen ambtenaar, die gehuwd is vóór de beëindiging van de dienst van laatstgenoemde, vergelijkbaar was met de situatie als bedoeld in artikel 20 van die bijlage, namelijk die van de overlevende echtgenoot van een gewezen ambtenaar, die het huwelijk na die beëindiging is aangegaan. Vervolgens heeft het Gerecht geoordeeld dat er sprake was van een verschillende behandeling van vergelijkbare situaties naargelang van de datum van sluiting van het huwelijk, in die zin dat het overlevingspensioen overeenkomstig artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut aan de overlevende echtgenoot wordt toegekend op voorwaarde dat het huwelijk ten minste één jaar heeft geduurd, terwijl de toekenning van dit overlevingspensioen overeenkomstig artikel 20 van die bijlage gebonden is aan de voorwaarde dat het huwelijk ten minste vijf jaar heeft geduurd. Het Gerecht heeft daaraan toegevoegd dat een dergelijk verschil in behandeling de overlevende echtgenoot van een gewezen ambtenaar, die na de beëindiging van de dienst van laatstgenoemde is gehuwd, benadeelde ten opzichte van de overlevende echtgenoot van een gewezen ambtenaar, die het huwelijk is aangegaan vóór die beëindiging. Voorts heeft het Gerecht vastgesteld dat er sprake was van een verschillende behandeling van vergelijkbare situaties die indirect is gebaseerd op de leeftijd van de gewezen ambtenaar op de datum van sluiting van het huwelijk.
21
Na te hebben aangegeven dat het bij artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut ingevoerde verschil in behandeling bij wet was gesteld in de zin van artikel 52, lid 1, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”), is het Gerecht nagegaan of het vermelde verschil in behandeling kon worden gerechtvaardigd door een doel van algemeen belang en of het evenredig was aan het nagestreefde doel, met name in het licht van de in punt 42 van het bestreden arrest in herinnering gebrachte rechtspraak.
22
In dit verband heeft het Gerecht met betrekking tot het nagestreefde algemeen belang van fraudebestrijding erkend dat de voorwaarde dat het huwelijk voor een minimumduur moet zijn aangegaan om aanspraak te kunnen maken op een overlevingspensioen, ervoor kan zorgen dat dit huwelijk niet uitsluitend is ingegeven door andere overwegingen dan het voornemen om samen te leven, zoals zuiver financiële overwegingen of overwegingen in verband met het verkrijgen van een verblijfsrecht, maar heeft het geconcludeerd dat niet redelijkerwijs kon worden aangenomen dat de in artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut gestelde voorwaarde betreffende de minimumduur van het huwelijk van vijf jaar, die het vijfvoud is van de in artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut gestelde duurvoorwaarde en die, ongeacht de aangedragen objectieve bewijzen, geen uitzondering toestaat op basis waarvan de afwezigheid van fraude kan worden aangetoond, noodzakelijk zou kunnen zijn voor de verwezenlijking van de beoogde fraudebestrijding.
23
Het Gerecht is tot de slotsom gekomen dat artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut in strijd was met het beginsel van gelijke behandeling alsook met het verbod van discriminatie op grond van leeftijd. In die omstandigheden heeft het de door KM opgeworpen exceptie van onwettigheid toegewezen en het litigieuze besluit nietig verklaard.
Conclusies van partijen in hogere voorziening en procedure bij het Hof
24
Met haar hogere voorziening in zaak C‑341/21 P verzoekt de Commissie het Hof:
–
het bestreden arrest te vernietigen;
–
het beroep in eerste aanleg te verwerpen, en
–
KM te verwijzen in de kosten van het beroep in eerste aanleg en van de hogere voorziening.
25
Met zijn hogere voorziening in zaak C‑357/21 P verzoekt de Raad het Hof:
–
de hogere voorziening toe te wijzen en het bestreden arrest te vernietigen;
–
de zaak zelf af te doen en het beroep in eerste aanleg ongegrond te verklaren, en
–
KM te verwijzen in de kosten van het beroep in eerste aanleg en van de hogere voorziening.
26
Bij beslissing van de president van het Hof van 14 september 2021 is de behandeling van de onderhavige zaken geschorst in afwachting van de uitspraak van het arrest in de gevoegde zaken C‑116/21 P tot en met C‑118/21 P, C‑138/21 P en C‑139/21 P. Na de uitspraak van het arrest van 14 juli 2022, Commissie/VW e.a. (C‑116/21 P–C‑118/21 P, C‑138/21 P en C‑139/21 P, EU:C:2022:557), is de procedure in de onderhavige zaken hervat bij beslissing van de president van het Hof van 19 juli 2022.
27
Overeenkomstig artikel 54, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering van het Hof heeft de president van het Hof op 1 september 2022 beslist om de zaken C‑341/21 P en C‑357/21 P te voegen voor de schriftelijke en de mondelinge behandeling en voor het arrest.
Hogere voorzieningen
Toepassing van artikel 182 van het Reglement voor de procesvoering
28
Krachtens artikel 182 van het Reglement voor de procesvoering kan het Hof, wanneer het reeds uitspraak heeft gedaan over een of meerdere rechtsvragen die identiek zijn aan die welke in de middelen van de principale of de incidentele hogere voorziening worden opgeworpen, en het de hogere voorziening kennelijk gegrond acht, op voorstel van de rechter-rapporteur, partijen en de advocaat-generaal gehoord, beslissen de hogere voorziening bij met redenen omklede beschikking kennelijk gegrond te verklaren onder verwijzing naar de relevante rechtspraak.
29
De Commissie en KM verklaren geen bezwaar te hebben tegen de toepassing van dit artikel. De Raad heeft niet gereageerd op de uitnodiging van het Hof om zich over deze kwestie uit te spreken.
30
In de onderhavige zaken moet worden vastgesteld dat de in hogere voorziening aangevoerde middelen rechtsvragen opwerpen die identiek zijn aan die waarover het Hof zich heeft uitgesproken in het arrest van 14 juli 2022, Commissie/VW e.a. (C‑116/21 P–C‑118/21 P, C‑138/21 P en C‑139/21 P, EU:C:2022:557). Bijgevolg moet artikel 182 van het Reglement voor de procesvoering in de onderhavige zaken worden toegepast.
Ten gronde
31
Ter ondersteuning van haar hogere voorziening in zaak C‑341/21 P voert de Commissie drie middelen aan. Het eerste middel is ontleend aan een onjuiste rechtsopvatting met betrekking tot de criteria voor de toetsing van de rechtmatigheid van de door de Uniewetgever gemaakte keuzen en aan niet-naleving van de motiveringsplicht, het tweede aan een onjuiste rechtsopvatting bij de uitlegging van het non-discriminatiebeginsel en het derde aan een onjuiste rechtsopvatting bij de uitlegging van artikel 52, lid 1, van het Handvest en aan niet-naleving van de motiveringsplicht op meerdere punten.
32
De Raad voert van zijn kant drie middelen aan ter ondersteuning van zijn hogere voorziening in zaak C‑357/21 P. Het eerste middel is ontleend aan onjuiste rechtsopvattingen met betrekking tot het bestaan van een verschil in behandeling, het tweede aan onjuiste rechtsopvattingen met betrekking tot de omvang van de rechterlijke toetsing door het Gerecht van de door de Uniewetgever gemaakte keuzen en het derde aan onjuiste rechtsopvattingen met betrekking tot de rechtvaardiging van het verschil in behandeling.
Derde onderdeel van het eerste middel en tweede middel in zaak C‑341/21 P alsmede eerste middel in zaak C‑357/21 P
– Argumenten van partijen
33
Met deze middelen en dit onderdeel betogen de Commissie en de Raad dat het Gerecht in het bestreden arrest blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting bij de uitlegging van het gelijkheids- en non-discriminatiebeginsel door ten onrechte vast te stellen dat de respectievelijk in artikel 18 en artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut bedoelde situaties vergelijkbaar waren en dat er dus sprake was van een verschil in behandeling wegens de toepassing van verschillende regelingen op vergelijkbare situaties.
34
Beide instellingen zijn van mening dat het Gerecht in de punten 49 en 50 van het bestreden arrest blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door te oordelen dat alleen de datum waarop het huwelijk is gesloten, doorslaggevend is voor de toepassing van artikel 18 of artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut en dat de onder die bepalingen vallende situaties bijgevolg vergelijkbaar zijn. Indien het Gerecht rekening had gehouden met alle kenmerkende elementen van die situaties, had het moeten vaststellen dat er een essentieel en objectief verschil bestaat tussen ambtenaren in actieve dienst en ambtenaren die niet langer in dienst zijn van een instelling van de Unie, dat voortkomt uit de respectieve rechtsposities van deze ambtenaren, met name wat betreft de professionele rechten en verplichtingen die voor eerstgenoemden, en niet voor laatstgenoemden, krachtens de statutaire bepalingen tijdens de gehele duur van hun dienst gelden.
35
Zowel de Commissie als de Raad wijst er met name op dat ambtenaren in actieve dienst – anders dan gewezen ambtenaren, die niet meer hoeven te werken – moeten bijdragen aan de pensioenregeling, een basissalaris ontvangen dat hoger is dan het ouderdomspensioen dat zij zullen ontvangen wanneer zij met pensioen zijn, verblijf moeten houden in hun standplaats en recht hebben op een ontheemdingstoelage, een toelage voor verblijf in het buitenland en een reiskostenvergoeding. Deze instelling merkt voorts op dat artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut, anders dan artikel 20 ervan, bepaalt dat de voorwaarde betreffende de duur van het huwelijk niet geldt indien in het gezin van de ambtenaar, uit het huwelijk dat hij vóór de beëindiging van zijn dienst heeft gesloten, een kind is geboren, wat erop wijst dat de respectieve situaties waarop deze twee bepalingen betrekking hebben, radicaal van elkaar verschillen. Uit al deze overwegingen blijkt dat de situatie van een gewezen ambtenaar die na beëindiging van zijn dienst een huwelijk aangaat, niet met dezelfde vanzelfsprekendheid als in het geval van een ambtenaar die huwt terwijl hij nog in dienst is, vereist dat aan de overlevende echtgenoot een vervangend inkomen wordt toegekend in de vorm van een overlevingspensioen.
36
Voorts is de Commissie van mening dat de situatie van ambtenaren in actieve dienst en die van ambtenaren die niet langer in dienst zijn van een instelling van de Unie, ook in persoonlijk opzicht verschillend zijn. Ten eerste zijn de onder artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut vallende ambtenaren jonger dan de ambtenaren die onder artikel 20 van die bijlage vallen, zodat van laatstgenoemden een groter frauderisico uitgaat vanwege hun kortere levensverwachting en er bijgevolg sprake is van een aanzienlijk verschil tussen de door deze twee bepalingen bestreken situaties. Ten tweede betoogt de Commissie dat een persoon die een ambtenaar huwt voordat deze zijn dienst beëindigt, zijn echtgenoot tijdens de gehele duur van het huwelijk heeft bijgestaan, wat het risico van misbruik of fraude onwaarschijnlijk maakt, anders dan in de situatie van een persoon die een ambtenaar na beëindiging van diens dienst huwt.
37
Ook voert de Commissie aan dat het Gerecht in de in punt 48 van het bestreden arrest bij zijn analyse ten onrechte geen rekening heeft gehouden met het doel van de in de artikelen 18 en 20 van bijlage VIII bij het Statuut bedoelde minimumduur van het huwelijk, namelijk, zoals volgt uit de punten 87 en 88 van het arrest van 19 december 2019, HK/Commissie (C‑460/18 P, EU:C:2019:1119), te voorkomen dat er erfovereenkomsten worden gesloten en dat er dus huwelijken worden aangegaan louter met het oog op de uitbetaling van een overlevingspensioen, zonder dat het huwelijk in kwestie steunt op een reële of duurzame relatie tussen de betrokken personen. Zodoende heeft het Gerecht geen rekening gehouden met het criterium dat bij de beoordeling van de vergelijkbaarheid van situaties alle kenmerkende elementen daarvan in acht moeten worden genomen, alsook alle rechtsregels die de te vergelijken situaties regelen. Met name heeft het Gerecht, door in datzelfde punt van het bestreden arrest te oordelen dat een na beëindiging van de dienst gesloten huwelijk de vermogensrechtelijke situatie van de overlevende echtgenoot niet wezenlijk verandert ten opzichte van de situatie als bedoeld in artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut, niet alleen nagelaten die overweging te motiveren, maar is het ook voorbijgegaan aan het risico dat een dergelijk huwelijk het voorwendsel vormt voor het sluiten van erfovereenkomsten. Het valt immers niet te ontkennen dat, gelet op de situatie van de ambtenaar die het huwelijk na beëindiging van de dienst aangaat, het risico van fraude en misbruik groter is dan in de situatie waarin de ambtenaar het huwelijk vóór die beëindiging is aangegaan.
– Beoordeling door het Hof
38
Vooraf zij herinnerd aan de vaste rechtspraak van het Hof volgens welke het in artikel 20 van het Handvest verankerde beginsel van gelijkheid voor de wet een algemeen rechtsbeginsel van de Unie is dat verlangt dat vergelijkbare situaties niet verschillend en verschillende situaties niet gelijk worden behandeld, tenzij een dergelijke behandeling objectief gerechtvaardigd is (arrest van 14 juli 2022, Commissie/VW e.a., C‑116/21 P–C‑118/21 P, C‑138/21 P en C‑139/21 P, EU:C:2022:557, punt 95 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
39
Het vereiste dat de situaties vergelijkbaar moeten zijn om uit te maken of er sprake is van schending van het beginsel van gelijke behandeling, moet worden beoordeeld aan de hand van alle elementen die hen kenmerken, met name tegen de achtergrond van het voorwerp en het doel van de handeling waarbij het betrokken onderscheid wordt ingevoerd, met dien verstande dat daartoe rekening moet worden gehouden met de beginselen en doelstellingen van het gebied waaronder deze handeling valt. Voor zover de situaties niet vergelijkbaar zijn, is een verschillende behandeling van de betrokken situaties niet in strijd met het in artikel 20 van het Handvest verankerde beginsel van gelijkheid voor de wet (arrest van 14 juli 2022, Commissie/VW e.a., C‑116/21 P–C‑118/21 P, C‑138/21 P en C‑139/21 P, EU:C:2022:557, punt 96 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
40
Tegen de achtergrond van deze rechtspraak moeten de stellingen van de Commissie en van de Raad worden onderzocht, volgens welke het Gerecht in het bestreden arrest ten onrechte heeft geconcludeerd dat de situaties als bedoeld in de bepalingen van de artikelen 18 en 20 van bijlage VIII bij het Statuut vergelijkbaar zijn en dat er sprake is van een verschillende behandeling van vergelijkbare situaties naargelang van de datum van sluiting van het huwelijk.
41
In dit verband zij opgemerkt dat het Gerecht in de punten 44, 45 en 48 van het bestreden arrest heeft vastgesteld dat de artikelen 18 en 20 van bijlage VIII bij het Statuut tot doel hebben de overlevende echtgenoot, louter op basis van de juridische band tussen die echtgenoot en de overleden echtgenoot, een overlevingspensioen toe te kennen, mits de voorwaarde betreffende de minimumduur van het huwelijk is vervuld. Het Gerecht heeft tevens aangegeven dat genoemde bepalingen tot doel hebben om de overlevende echtgenoot een vervangend inkomen toe te kennen ter gedeeltelijke compensatie van het verlies van het inkomen van de overleden echtgenoot, een gewezen ambtenaar die vóór zijn overlijden niet langer in actieve dienst was.
42
Derhalve heeft het Gerecht in wezen geoordeeld dat deze beide bepalingen van bijlage VIII bij het Statuut in het licht van de in punt 39 van deze beschikking aangehaalde rechtspraak, waarnaar het Gerecht zelf in punt 38 van het bestreden arrest heeft verwezen, in wezen hetzelfde voorwerp en hetzelfde doel hadden. Volgens het Gerecht is het belangrijkste element van de betrokken overlevingspensioenen gelegen in de juridische band tussen de overlevende echtgenoot, als degene aan wie die bepalingen een recht toekennen, en de overleden gewezen ambtenaar. Nog steeds volgens het Gerecht en zoals duidelijk blijkt uit punt 46 van het bestreden arrest, is het enige verschil bij de toepassing van de artikelen 18 en 20 van bijlage VIII bij het Statuut gelegen in de voorwaarde betreffende de minimumduur van het huwelijk, die zelf samenhangt met de huwelijksdatum in relatie tot de statutaire positie van de ambtenaar op die datum.
43
In die omstandigheden kon het Gerecht, zonder blijk te geven van een onjuiste rechtsopvatting, in punt 49 van het bestreden arrest oordelen dat de situaties als bedoeld in de bepalingen van de artikelen 18 en 20 van bijlage VIII bij het Statuut vergelijkbaar zijn, en in de punten 46 en 50 van het bestreden arrest dat de situaties die door deze respectieve bepalingen worden geregeld slechts van elkaar verschillen wat betreft de huwelijksdatum in relatie tot de statutaire positie van de ambtenaar op dat tijdstip.
44
De Commissie en de Raad voeren echter in de eerste plaats aan dat de in de artikelen 18 en 20 van bijlage VIII bij het Statuut bedoelde situaties zich juist wezenlijk en objectief van elkaar onderscheiden door het feit dat de ambtenaar op de huwelijksdatum in het kader van de eerste bepaling nog in dienst was van een instelling van de Unie, terwijl hij dat in het kader van de tweede bepaling niet langer was. Het Gerecht heeft bij zijn beoordeling van de vergelijkbaarheid van die situaties dus niet voldoende rekening gehouden met dit kenmerkende element.
45
Zoals het Gerecht terecht heeft aangegeven in punt 47 van het bestreden arrest, verschilt de juridische aard van de banden tussen de overlevende echtgenoot en de overleden ambtenaar echter niet naargelang de ambtenaar op de huwelijksdatum al dan niet een beroepsactiviteit uitoefende. Evenmin kan, zoals het Gerecht heeft vastgesteld in punt 48 van het bestreden arrest, de omstandigheid dat de thans overleden ambtenaar vóór dan wel na beëindiging van de dienst is gehuwd, de vermogensrechtelijke situatie van de overlevende echtgenoot, waartoe het recht op een overlevingspensioen als vervangend inkomen behoort, niet fundamenteel wijzigen.
46
De huwelijksdatum wordt immers uitsluitend door de wil van de toekomstige echtgenoten bepaald. Dit besluit berust op een vrijwillige keuze van de ambtenaar op basis van diverse overwegingen die noch noodzakelijkerwijs noch uitsluitend impliceren dat er rekening wordt gehouden met omstandigheden die samenhangen met het al dan niet uitoefenen van een beroepsactiviteit. Anders dan de Commissie en de Raad stellen, kan de omstandigheid dat deze ambtenaar op dat tijdstip al dan niet in dienst is, bijgevolg niet van doorslaggevende invloed zijn bij de beoordeling van de vergelijkbaarheid van de betrokken situaties in het licht van de in punt 39 van deze beschikking genoemde criteria en met name het voorwerp en het doel van de artikelen 18 en 20 van bijlage VIII bij het Statuut, zoals in herinnering gebracht in punt 41 van deze beschikking. In dit verband berust de redenering van het Gerecht, zoals weergegeven in het voorgaande punt van deze beschikking, in wezen op dat voorwerp en doel alsook op het in punt 42 van deze beschikking genoemde belangrijkste element van het recht op een overlevingspensioen.
47
Zoals blijkt uit datzelfde punt 42 van deze beschikking, is de statutaire positie van de ambtenaar op het tijdstip van sluiting van het huwelijk inderdaad van invloed op de voorwaarde inzake de minimumduur van het huwelijk. Terwijl de vereiste periode slechts één jaar bedraagt wanneer het huwelijk wordt gesloten terwijl de ambtenaar nog in dienst is, wordt deze verlengd tot vijf jaar wanneer de ambtenaar in het huwelijk treedt op een ogenblik dat hij niet langer bij een instelling van de Unie in dienst is.
48
Zoals echter blijkt uit de punten 45 en 46 van deze beschikking, is noch de statutaire positie van de ambtenaar noch de datum van sluiting van het huwelijk van enige relevantie voor de vergelijkbaarheid van de situaties, aangezien zij niet rechtstreeks verband houden met het voorwerp, het doel en het hoofdkenmerk van het recht op een overlevingspensioen als bedoeld in de artikelen 18 en 20 van bijlage VIII bij het Statuut.
49
Om die reden moet naar analogie worden geoordeeld dat, zoals het Hof in punt 70 van het arrest van 19 december 2019, HK/Commissie (C‑460/18 P, EU:C:2019:1119), heeft aangegeven met betrekking tot het in artikel 17 van bijlage VIII bij het Statuut bedoelde overlevingspensioen, de toekenning van het overlevingspensioen in beginsel „alleen” afhangt van de juridische aard van de banden die de betrokken persoon met de overleden ambtenaar verbinden, ook al heeft het Hof in punt 89 van dat arrest erkend dat de minimumduur van het huwelijk ook een voorwaarde vormt opdat de overlevende echtgenoot aanspraak kan maken op het overlevingspensioen.
50
De juridische aard van de banden tussen de echtgenoten vormt immers de grondslag voor het overlevingspensioenstelsel voor ambtenaren van de Unie, in die zin dat deze toekenningsvoorwaarde geldt voor alle in de artikelen 17 tot en met 20 en in artikel 27 van bijlage VIII bij het Statuut bedoelde overlevingspensioenen. De voorwaarde inzake de minimumduur van het huwelijk is incidenteel ten aanzien van de voorwaarde betreffende de juridische aard van de banden tussen de echtgenoten, daar deze eerste voorwaarde enkel tot doel heeft te bepalen hoelang de juridische band moet hebben bestaan opdat een overlevingspensioen wordt toegekend. Deze incidentele voorwaarde geldt bovendien niet voor bepaalde overlevingspensioenen, zoals die van de artikelen 19 en 27 van bijlage VIII bij het Statuut.
51
Het Gerecht heeft in de punten 45 en 47 van het bestreden arrest in zijn motivering dus terecht gewezen op het belang van de juridische band tussen de echtgenoten als hoofdkenmerk van het overlevingspensioenstelsel van de Unie en geoordeeld dat de statutaire positie van de ambtenaar geen invloed heeft op deze band.
52
In de tweede plaats betogen de Commissie en de Raad dat de situatie van een gewezen ambtenaar die na zijn uitdiensttreding huwt, niet met dezelfde evidentie als in het geval van een ambtenaar die huwt terwijl hij nog in dienst is, vereist dat aan de overlevende echtgenoot een vervangend inkomen wordt aangeboden. In dit verband volstaat het erop te wijzen dat, zoals het Gerecht in punt 48 van het bestreden arrest, onder verwijzing naar punt 69 van het arrest van 19 december 2019, HK/Commissie (C‑460/18 P, EU:C:2019:1119), terecht heeft aangegeven, het in de artikelen 18 en 20 van bijlage VIII bij het Statuut bedoelde recht op een overlevingspensioen niet afhankelijk is van voorwaarden inzake middelen of vermogen, waarbij moet worden aangetoond dat de overlevende echtgenoot niet in staat is om in zijn levensonderhoud te voorzien en dus voordien financieel afhankelijk was van de overledene.
53
In de derde plaats voert de Commissie aan dat het Gerecht geen rekening heeft gehouden met het doel van de in de artikelen 18 en 20 van bijlage VIII bij het Statuut gestelde voorwaarde betreffende de minimumduur van het huwelijk. Zoals volgt uit punt 89 van het arrest van 19 december 2019, HK/Commissie (C‑460/18 P, EU:C:2019:1119), bestaat dat doel erin te voorkomen dat er frauduleuze of onrechtmatige erfovereenkomsten worden gesloten, aangezien een dergelijk risico van misbruik of fraude in persoonlijk opzicht anders ligt in elk van de beide door die twee artikelen bestreken situaties. In dit verband volstaat het op te merken dat dit aspect niet relevant is in het stadium van de vergelijkbaarheid van de situaties. Dit argument heeft immers betrekking op de rechtvaardiging van de langere of kortere-vereiste duur van het huwelijk, zodat het pas een rol kan spelen in het stadium van de beoordeling van de evenredigheid van het eventueel vastgestelde verschil in behandeling.
54
Wat bovendien het argument van de Commissie betreft, volgens hetwelk het ontbreken van vergelijkbaarheid tussen de situaties tevens blijkt uit het feit dat de voorwaarde betreffende de minimumduur van het huwelijk, anders dan artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut voorschrijft, op grond van artikel 18 van die bijlage niet langer geldt indien de overlevende echtgenoot in de behoeften van de kinderen van de gewezen ambtenaar voorziet of heeft voorzien, is het zo dat dit element irrelevant is voor de beoordeling van de vergelijkbaarheid van de situaties die respectievelijk door deze twee artikelen worden bestreken. De voorwaarde betreffende het onderhoud van de kinderen, die alleen in artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut is opgenomen, heeft immers - naar analogie met hetgeen in de punten 47 en 49 van deze beschikking is opgemerkt - hetzelfde incidentele karakter als de voorwaarde inzake de minimumduur van het huwelijk, waarvoor zij in de plaats komt. Zij houdt dus geen rechtstreeks verband met het voorwerp, het doel en het belangrijkste kenmerkend element van het in de artikelen 18 en 20 van deze bijlage bedoelde recht op een overlevingspensioen.
55
Uit de voorgaande overwegingen volgt dat, anders dan de Commissie en de Raad stellen, de conclusies waartoe het Gerecht in de punten 49 en 50 van het bestreden arrest is gekomen, geen blijk geven van een onjuiste rechtsopvatting.
56
Hieruit volgt dat het derde onderdeel van het eerste middel en het tweede middel in zaak C‑341/21 P alsook het eerste middel in zaak C‑357/21 P ongegrond moeten worden verklaard.
Eerste twee onderdelen van het eerste middel in zaak C‑341/21 P en tweede middel in zaak C‑357/21 P
– Argumenten van partijen
57
Met deze middelen verwijten de Commissie en de Raad het Gerecht in wezen dat het in het bestreden arrest blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting met betrekking tot de omvang van de rechterlijke toetsing.
58
Deze beide instellingen voeren aan dat het Gerecht in de tweede volzin van punt 42 van het bestreden arrest rechtspraak van de Unie heeft toegepast die is ontwikkeld in de volstrekt andere context van keuzen op het gebied van personeelsbeleid in situaties waarin de wetgever meerdere mogelijkheden heeft. Zo heeft het Gerecht met name in punt 78 van het bestreden arrest ten onrechte geconcludeerd dat de keuze van de wetgever met betrekking tot de in artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut vastgestelde minimumduur van het huwelijk eenvoudigweg „onredelijk” is. Aldus heeft het Gerecht een toetsing verricht die verder gaat dan het onderzoek van de „kennelijk ongeschikte of ontoereikende” aard van de betrokken maatregel ten aanzien van het door de bevoegde instellingen nagestreefde doel, namelijk in casu het voorkomen van rechtsmisbruik en fraude. Op die manier heeft het Gerecht zijn eigen beoordeling in de plaats gesteld van die van de Uniewetgever en derhalve de grenzen van de wettigheidstoetsing overschreden.
59
De Commissie voert verder aan dat het Gerecht, hoewel het stelt zijn beoordeling van de rechtmatigheid van artikel 20 van bijlage VIII te hebben gebaseerd op de artikelen 20 en 21 van het Handvest, is afgeweken van de rechtspraak van het Hof volgens welke de beoordeling van de rechtmatigheid van een handeling van de Unie in het licht van de grondrechten in ieder geval niet kan worden gebaseerd op stellingen die zijn ontleend aan de gevolgen van deze handeling in een specifiek geval. In punt 72 van het bestreden arrest heeft het Gerecht zich immers gebaseerd op de bijzondere feitelijke omstandigheden van het geval om artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut onwettig te verklaren.
– Beoordeling door het Hof
60
Opgemerkt zij dat het Gerecht in de punten 40 tot en met 42 van het bestreden arrest heeft herinnerd aan de vereisten van artikel 52, lid 1, van het Handvest en aan de rechtspraak die van toepassing is bij de toetsing van de evenredigheid van een verschil in behandeling. Vervolgens heeft het in punt 43 van het bestreden arrest geoordeeld dat, indien de respectievelijk in artikel 18 en in artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut bedoelde situaties vergelijkbaar waren, vervolgens moest worden nagegaan of het niet onredelijk was dat de Uniewetgever het ingevoerde verschil in behandeling geschikt en noodzakelijk achtte voor de verwezenlijking van de doelstelling van algemeen belang die wordt nagestreefd met de in artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut gestelde voorwaarde inzake de minimumduur van het huwelijk. Na te hebben vastgesteld dat de situaties vergelijkbaar waren, heeft het vanaf punt 58 van het bestreden arrest die analyse verricht.
61
Zoals de Commissie en de Raad betogen, volgt uit de rechtspraak van het Hof dat in het geval van statutaire regels als die welke in casu aan de orde zijn en gelet op de ruime discretionaire bevoegdheid waarover de Uniewetgever ter zake beschikt, het in artikel 20 van het Handvest verankerde gelijkheidsbeginsel slechts wordt geschonden wanneer de wetgever een onderscheid maakt dat willekeurig is of kennelijk ongeschikt is om het doel van de betrokken regelgeving te bereiken (arrest van 14 juli 2022, Commissie/VW e.a., C‑116/21 P–C‑118/21 P, C‑138/21 P en C‑139/21 P, EU:C:2022:557, punt 127 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
62
Deze rechtspraak is van toepassing in het kader van de toetsing aan het in artikel 52, lid 1, van het Handvest gestelde evenredigheidsvereiste (arrest van 14 juli 2022, Commissie/VW e.a., C‑116/21 P–C‑118/21 P, C‑138/21 P en C‑139/21 P, EU:C:2022:557, punt 128).
63
In de onderhavige zaak heeft het Gerecht in punt 43 van het bestreden arrest vastgesteld dat diende te worden nagegaan of het niet onredelijk is dat de Uniewetgever het ingevoerde verschil in behandeling passend en noodzakelijk achtte voor de verwezenlijking van de doelstelling van algemeen belang die wordt nagestreefd met de in artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut gestelde voorwaarde inzake de minimumduur van het huwelijk.
64
Overeenkomstig de in de punten 61 en 62 van deze beschikking in herinnering gebrachte rechtspraak had het zich er echter toe moeten beperken na te gaan of de in deze bepaling, gelezen in samenhang met artikel 18 van bijlage VIII, ingevoerde differentiatie niet willekeurig of kennelijk ongeschikt was in het licht van de nagestreefde doelstelling van algemeen belang. Door het evenredigheidsvereiste op onjuiste wijze te toetsen, heeft het Gerecht de omvang van zijn toetsingsbevoegdheid onjuist beoordeeld en derhalve blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting. Zonder die fout zou het Gerecht immers een andere redenering hebben gevolgd en zou het eventueel tot andere vaststellingen zijn gekomen dan die waartoe het in de punten 78, 79 en 81 van het bestreden arrest is gekomen.
65
Die onjuiste beoordeling van de omvang van de rechterlijk toetsingsbevoegdheid is ook tot uiting gekomen in punt 63 van het bestreden arrest. Het Gerecht is vanaf dat punt immers nagegaan of de in artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut gestelde voorwaarde dat het huwelijk ten minste vijf jaar heeft geduurd, op zichzelf beschouwd en los van de in artikel 18 van die bijlage gestelde voorwaarde van een duur van één jaar, evenredig was in het licht van artikel 52, lid 1, van het Handvest, in die zin dat zij kennelijk niet verder ging dan nodig was om de door de Uniewetgever nagestreefde doelstelling te bereiken. Zoals blijkt uit punt 62 van deze beschikking, had het Gerecht zich er zelfs in het kader van die bepaling van het Handvest toe moeten beperken na te gaan of de in casu vastgestelde differentiatie, namelijk het feit dat het huwelijk in de door artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut bestreken situaties vijf maal langer moet hebben geduurd dan in de onder artikel 18 van die bijlage vallende situaties, hoewel die situaties vergelijkbaar zijn, moest worden geacht willekeurig of kennelijk ongeschikt te zijn in het licht van het door de Uniewetgever nagestreefde doel, dat deze twee bepalingen gemeen hebben.
66
In die omstandigheden, en zonder dat de overige door de Commissie en de Raad aangevoerde argumenten behoeven te worden onderzocht, moeten het tweede onderdeel van het eerste middel van de hogere voorziening in zaak C‑341/21 P en het tweede middel van de hogere voorziening in zaak C‑357/21 P worden toegewezen.
67
Derhalve moeten de hogere voorzieningen worden toegewezen en moet het bestreden arrest worden vernietigd, zonder dat het eerste onderdeel van het eerste middel en het derde middel in zaak C‑341/21 P alsook het derde middel in zaak C‑357/21 P behoeven te worden onderzocht.
Beroep bij het Gerecht
68
Overeenkomstig artikel 61, eerste alinea, tweede volzin, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie kan het Hof in geval van vernietiging van de beslissing van het Gerecht de zaak zelf afdoen wanneer deze in staat van wijzen is.
69
In casu moet, met name gelet op het feit dat het beroep tot nietigverklaring in zaak T‑374/20 is gebaseerd op middelen waarover voor het Gerecht de standpunten zijn uitgewisseld en waarvan het onderzoek niet vereist dat enige extra maatregel tot organisatie van de procesgang of van instructie van het dossier wordt vastgesteld, worden geoordeeld dat dit beroep in staat van wijzen is en moet worden afgedaan.
70
Ter ondersteuning van haar beroep bij het Gerecht heeft KM twee middelen aangevoerd, waarvan het eerste is ontleend aan de onwettigheid van artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut en het tweede aan de onwettigheid van artikel 20 van die bijlage.
Eerste middel: onwettigheid van artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut
71
Met dit eerste middel voert KM in wezen schending aan van het beginsel van gelijke behandeling en het verbod van discriminatie op grond van seksuele geaardheid, aangezien, indien haar overleden echtgenoot en zijzelf een paar van hetzelfde geslacht hadden gevormd waaraan de toegang tot het huwelijk was ontzegd, zij vanwege het feit dat hun bij notariële akte vastgestelde en vervolgens als verklaring van wettelijke samenwoning geregistreerde samenlevingscontract vóór beëindiging van de dienst van haar echtgenoot en langer dan één jaar vóór diens overlijden is gesloten, aanspraak had kunnen maken op een overlevingspensioen op grond van artikel 1 van bijlage VII bij het Statuut juncto artikel 18 van bijlage VIII erbij. Het is dan ook discriminerend om van partners van verschillend geslacht te verlangen dat zij het huwelijk aangaan, terwijl voor partners van hetzelfde geslacht een geregistreerde vorm van duurzaam samenleven volstaat om aanspraak te maken op het overlevingspensioen.
72
De Commissie, ondersteund door het Parlement en de Raad, betwist dit betoog.
73
In dit verband zij eraan herinnerd dat het gelijkheidsbeginsel een algemeen beginsel van Unierecht is, dat is verankerd in artikel 20 van het Handvest en waarvan het in artikel 21, lid 1, van het Handvest vastgelegde non-discriminatiebeginsel een bijzondere uitdrukking vormt. Die beide beginselen worden tevens in herinnering gebracht in artikel 1 quinquies van het Statuut (arrest van 14 juli 2022, Commissie/VW e.a., C‑116/21 P–C‑118/21 P, C‑138/21 P en C‑139/21 P, EU:C:2022:557, punt 140 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
74
Zoals reeds is aangegeven in punt 38 van deze beschikking, vereist het algemene beginsel van gelijke behandeling dat de wetgever van de Unie, overeenkomstig de vereisten van artikel 52, lid 1, van het Handvest, vergelijkbare situaties niet verschillend en verschillende situaties niet gelijk behandelt, tenzij een dergelijke behandeling objectief gerechtvaardigd is. Een verschil in behandeling is gerechtvaardigd indien het berust op een objectief en redelijk criterium, dat wil zeggen wanneer het verband houdt met een door de betrokken wetgeving nagestreefd wettelijk toelaatbaar doel, en dit verschil in verhouding staat tot het met de betrokken behandeling nagestreefde doel (arrest van 14 juli 2022, Commissie/VW e.a., C‑116/21 P–C‑118/21 P, C‑138/21 P en C‑139/21 P, EU:C:2022:557, punt 142 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
75
Zoals in punt 39 van deze beschikking is uiteengezet, dient het vereiste dat de situaties vergelijkbaar moeten zijn om uit te maken of er sprake is van schending van het beginsel van gelijke behandeling, te worden beoordeeld aan de hand van alle elementen die deze situaties kenmerken, met name in het licht van het voorwerp en het doel van de handeling waarbij het betrokken onderscheid wordt ingevoerd, met dien verstande dat daartoe rekening moet worden gehouden met de beginselen en doelstellingen van het gebied waaronder deze handeling valt. Voor zover de situaties niet vergelijkbaar zijn, schendt een verschillende behandeling van de betrokken situaties niet het in artikel 20 van het Handvest verankerde beginsel van gelijkheid voor de wet.
76
Teneinde vast te stellen of, zoals KM stelt, artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut, gelezen in samenhang met artikel 1 quinquies, lid 1, tweede alinea, van het Statuut en artikel 1, lid 2, onder c), van bijlage VII bij het Statuut, discriminerend en derhalve onwettig is doordat de werkingssfeer ervan beperkt blijft tot bepaalde paren die niet onder het huwelijksstelsel vallen, moet eerst worden onderzocht of de betrokken categorieën van paren zich in een vergelijkbare situatie bevinden.
77
In dit verband zij eraan herinnerd dat artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut volgens de bewoordingen ervan in beginsel alleen betrekking heeft op gehuwde partners, met dien verstande dat zowel partners van verschillend geslacht als partners van hetzelfde geslacht binnen de werkingssfeer van die bepaling kunnen vallen naargelang van de inhoud van het recht van de lidstaten.
78
De Uniewetgever heeft evenwel, door de werking van artikel 1 quinquies, lid 1, tweede alinea, van het Statuut juncto artikel 1, lid 2, onder c), van bijlage VII bij het Statuut, de toepassing van de bepalingen van het Statuut met betrekking tot gehuwde personen onder bepaalde voorwaarden uitdrukkelijk uitgebreid tot personen die verbonden zijn door een geregistreerd partnerschap buiten het huwelijk (zie in die zin arrest van 19 december 2019, HK/Commissie, C‑460/18 P, EU:C:2019:1119, punt 74).
79
Volgens artikel 1 quinquies, lid 1, tweede alinea, van het Statuut zijn voor de toepassing ervan de voor het huwelijk geldende bepalingen eveneens van toepassing op geregistreerde partnerschappen buiten het huwelijk, mits is voldaan aan de voorwaarden van artikel 1, lid 2, onder c), van bijlage VII. De in deze bepaling genoemde voorwaarden omvatten met name het feit dat de partners een officieel document overleggen dat door een lidstaat of een bevoegde autoriteit van een lidstaat als zodanig is erkend en waaruit het geregistreerde partnerschap blijkt en dat de partners in een lidstaat geen toegang hebben tot het burgerlijk huwelijk.
80
Hieruit volgt dat artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut, gelezen in samenhang met de in het voorgaande punt genoemde bepalingen, niet alleen van toepassing is op gehuwde partners, maar ook op partners die verbonden zijn door een geregistreerd partnerschap buiten het huwelijk wanneer laatstgenoemden geen toegang hebben tot het huwelijk. Genoemd artikel 18 is daarentegen niet van toepassing op door een dergelijk partnerschap verbonden partners wanneer zij – zoals het geval was voor KM en haar echtgenoot vóór hun huwelijk – in hun lidstaat niet verstoken zijn van de mogelijkheid het huwelijk aan te gaan.
81
Derhalve moet worden vastgesteld dat partners die verbonden zijn door een geregistreerd partnerschap buiten het huwelijk, in het kader van artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut verschillend worden behandeld naargelang zij in hun lidstaat al dan niet de mogelijkheid hebben om in het huwelijk te treden. Die mogelijkheid om een huwelijk te sluiten, is het door de Uniewetgever gehanteerde criterium om een onderscheid te maken tussen de twee situaties. Zoals KM in wezen opmerkt, is dat criterium indirect gebaseerd op seksuele geaardheid in de zin van artikel 21, lid 1, van het Handvest en artikel 1 quinquies, lid 1, van het Statuut, aangezien partners van verschillend geslacht in geen enkele lidstaat van de Unie de toegang tot het huwelijk wordt ontzegd, anders dan partners van hetzelfde geslacht die in sommige van die lidstaten nog steeds niet in het huwelijk kunnen treden.
82
Die situaties kunnen echter niet als vergelijkbaar worden beschouwd.
83
Artikel 1 quinquies, lid 1, tweede alinea, van het Statuut en artikel 1, lid 2, onder c), van bijlage VII bij het Statuut hebben immers tot doel om geregistreerde partnerschappen buiten het huwelijk gelijk te stellen met het huwelijk teneinde personen die in hun lidstaat geen toegang hebben tot het huwelijk, in aanmerking te laten komen voor de bepalingen van het Statuut met betrekking tot gehuwde personen (zie in die zin arrest van 19 december 2019, HK/Commissie, C‑460/18 P, EU:C:2019:1119, punten 74‑76). Die gelijkstelling strookt met de fundamentele doelstelling van het Statuut, waarnaar wordt verwezen in de centrale bepaling ervan – artikel 1 quinquies – en die erin bestaat de eerbiediging van het beginsel van gelijke behandeling te waarborgen en met name elke vorm van discriminatie op grond van seksuele geaardheid te voorkomen. Met het oog op de verwezenlijking van die doelstelling heeft de Uniewetgever het dan ook noodzakelijk geacht ervoor te zorgen dat personen die weliswaar niet de mogelijkheid hebben om in een lidstaat te huwen, maar die gekozen hebben voor een verbintenis die het huwelijk het dichtst benadert, in aanmerking kunnen komen voor de bepalingen van het Statuut met betrekking tot gehuwde personen.
84
Een dergelijke gelijkstelling en een dergelijke bescherming zijn daarentegen niet geboden wanneer personen die verbonden zijn door een geregistreerd partnerschap buiten het huwelijk niet verstoken zijn van de mogelijkheid om te huwen en, bijgevolg, van het genot van de bepalingen van het Statuut met betrekking tot gehuwde personen. Zoals de Commissie heeft opgemerkt in haar verweerschrift voor het Gerecht, is in dat geval de keuze voor een geregistreerd partnerschap buiten het huwelijk, en niet voor het huwelijk, immers het gevolg van een bewuste beslissing van beide partners over de rechtsgevolgen van die keuze, zodat wanneer partners niet kiezen voor het huwelijk, hoewel het nationale recht hun die mogelijkheid biedt, zij niet kunnen worden geacht zich in een situatie te bevinden die vergelijkbaar is met die van partners die voor het huwelijk hebben gekozen of die wettelijk zijn uitgesloten van de mogelijkheid een huwelijk aan te gaan.
85
Overeenkomstig de in punt 75 van deze beschikking in herinnering gebrachte rechtspraak moet derhalve worden vastgesteld dat, in het licht van het in punt 83 van deze beschikking uiteengezette voorwerp, doel en belangrijkste kenmerkende element van het in casu aan de orde zijnde onderscheid, te weten dat het mogelijk dan wel onmogelijk is om een huwelijk aan te gaan, alsook gelet op de kerndoelstelling van het Statuut, namelijk de eerbiediging waarborgen van het beginsel van gelijke behandeling en het verbod van discriminatie op grond van seksuele geaardheid, personen die verbonden zijn door een geregistreerd partnerschap buiten het huwelijk en aan wie, net als aan KM en haar echtgenoot vóór hun huwelijk, in hun lidstaat de mogelijkheid om te huwen niet is ontzegd, zich niet in een situatie bevinden die vergelijkbaar is met die van personen die verbonden zijn door een geregistreerd partnerschap buiten het huwelijk maar aan wie een dergelijke mogelijkheid wel is ontzegd.
86
In die omstandigheden moet het eerste middel, ontleend aan de onwettigheid van artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut, worden afgewezen.
Tweede middel: onwettigheid van artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut
87
Met haar tweede middel betoogt KM dat artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut in strijd is met het beginsel van gelijke behandeling en het verbod van discriminatie op grond van leeftijd, aangezien het haar op onrechtmatige wijze het genot van een overlevingspensioen ontzegt doordat daarin de voorwaarde is gesteld dat het huwelijk ten minste vijf jaar moet hebben geduurd, terwijl artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut in een minimumduur van slechts één jaar voorziet.
88
De Commissie, daarin gesteund door het Parlement en de Raad, betwist dit betoog.
89
Er zij aan herinnerd dat artikel 52, lid 1, van het Handvest bepaalt dat beperkingen op de uitoefening van de in dat Handvest erkende rechten en vrijheden bij wet moeten worden gesteld en de wezenlijke inhoud van die rechten en vrijheden moeten eerbiedigen. Met inachtneming van het evenredigheidsbeginsel kunnen alleen beperkingen worden gesteld indien zij noodzakelijk zijn en daadwerkelijk beantwoorden aan door de Unie erkende doelstellingen van algemeen belang of aan de eisen van de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen.
90
Bovendien is het gelijkheidsbeginsel, zoals reeds aangegeven in de punten 73 tot en met 75 van deze beschikking, een in artikel 20 van het Handvest verankerd algemeen beginsel van Unierecht waarvan het in artikel 21, lid 1, van het Handvest vervatte non-discriminatiebeginsel een bijzondere uitdrukking vormt. Die beide beginselen worden tevens in herinnering gebracht in artikel 1 quinquies van het Statuut.
91
Tot slot zij herinnerd aan de in punt 61 van deze beschikking reeds vermelde rechtspraak van het Hof, volgens welke in het geval van statutaire regels als de regels die in casu aan de orde zijn en gelet op de ruime discretionaire bevoegdheid waarover de Uniewetgever ter zake beschikt, het gelijkheidsbeginsel slechts wordt geschonden wanneer de wetgever een onderscheid maakt dat willekeurig of kennelijk ongeschikt is om het doel van de betrokken regelgeving te bereiken.
92
Tegen de achtergrond van deze rechtspraak en de vereisten van artikel 52, lid 1, van het Handvest dient de exceptie van onwettigheid van artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut te worden onderzocht, die door KM is opgeworpen in het licht van de in respectievelijk artikel 20 en artikel 21, lid 1, van het Handvest verankerde en in artikel 1 quinquies van het Statuut in herinnering gebrachte beginselen van gelijke behandeling en non-discriminatie op grond van leeftijd.
93
Wat in de eerste plaats de vergelijkbaarheid van de in de artikelen 18 en 20 van bijlage VIII bij het Statuut bedoelde situaties betreft, moet om de in de punten 41 tot en met 56 van deze beschikking genoemde redenen worden vastgesteld dat die situaties vergelijkbaar zijn.
94
In de tweede plaats moet worden vastgesteld dat de Uniewetgever, door in die bepalingen verschillende voorwaarden te stellen met betrekking tot de minimumduur van het huwelijk, vergelijkbare situaties verschillend heeft behandeld.
95
Bovendien zij erop gewezen dat dit verschil in behandeling ook indirect gebaseerd is op leeftijd.
96
Ten eerste onderscheiden de door de bepalingen van de artikelen 18 en 20 van bijlage VIII bij het Statuut bestreken situaties zich van elkaar wat betreft de huwelijksdatum in relatie tot het feit of de dienst van de ambtenaar op dat tijdstip al dan niet reeds was beëindigd in de zin van artikel 47 van het Statuut. Ten tweede vindt die beëindiging van de dienstbetrekking hoofdzakelijk plaats wegens pensionering als bedoeld in artikel 52 van het Statuut. Aangezien dit artikel 52, in de ruimste zin beschouwd, bepaalt dat de pensionering van ambtenaren die recht hebben op een ouderdomspensioen in de zin van artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut, kan plaatsvinden tussen de leeftijd van 58 en 70 jaar, moet worden vastgesteld dat de in dit artikel 20 bedoelde gewezen ambtenaren over het algemeen op latere leeftijd in het huwelijk zijn getreden dan de in artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut bedoelde gewezen ambtenaren (zie in die zin arrest van 14 juli 2022, Commissie/VW e.a., C‑116/21 P–C‑118/21 P, C‑138/21 P en C‑139/21 P, EU:C:2022:557, punt 174).
97
Hieruit volgt dat artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut, gelezen in samenhang met artikel 18 van die bijlage, eveneens een verschil in behandeling invoert dat indirect op de leeftijd van de ambtenaar is gebaseerd, met dien verstande dat het feit dat ambtenaren krachtens artikel 52 van het Statuut in de meest extreme gevallen met een leeftijdsverschil van twaalf jaar kunnen worden gepensioneerd en een ouderdomspensioen kunnen ontvangen, niet kan volstaan om te ontkennen dat dit verschil in behandeling wel degelijk op leeftijd berust (arrest van 14 juli 2022, Commissie/VW e.a., C‑116/21 P–C‑118/21 P, C‑138/21 P en C‑139/21 P, EU:C:2022:557, punt 175 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
98
In de derde plaats moet worden onderzocht of het in de punten 94 tot en met 97 van deze beschikking vastgestelde verschil in behandeling strookt met artikel 20 en artikel 21, lid 1, van het Handvest in die zin dat het voldoet aan de in artikel 52, lid 1, ervan genoemde en in punt 89 van deze beschikking in herinnering gebrachte criteria.
99
Ten eerste staat vast dat dit verschil in behandeling bij wet is gesteld in de zin van artikel 52, lid 1, van het Handvest, aangezien het voortvloeit uit artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut, gelezen in samenhang met artikel 18 van die bijlage. Deze bepalingen van Unierecht voorzien in nauwkeurig gekwantificeerde voorwaarden betreffende de minimumduur van het huwelijk, die de reikwijdte bepalen van de beperking van de uitoefening van het recht op gelijke behandeling en het recht om niet te worden gediscrimineerd op grond van leeftijd (zie met betrekking tot de reikwijdte van het vereiste dat iedere beperking op de uitoefening van de grondrechten bij wet moet worden gesteld, arrest van 26 april 2022, Polen/Parlement en Raad, C‑401/19, EU:C:2022:297, punt 64 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
100
Ten tweede eerbiedigt de door het betrokken verschil in behandeling aangebrachte beperking op het overlevingspensioenstelsel de wezenlijke inhoud, overeenkomstig artikel 52, lid 1, van het Handvest, van het beginsel van gelijke behandeling en van het verbod van discriminatie op grond van leeftijd. Die beperking doet immers niets af aan dat beginsel en dat verbod als zodanig, aangezien zij slechts betrekking heeft op de – beperkte – kwestie van de voorwaarde inzake de minimumduur van het huwelijk waaraan de overlevende echtgenoot van een overleden ambtenaar of overleden gewezen ambtenaar moet voldoen om in aanmerking te kunnen komen voor een overlevingspensioen, zonder dat aan die echtgenoten de mogelijkheid wordt ontzegd om in elk van de in de artikelen 18 en 20 van bijlage VIII bij het Statuut bedoelde situaties een dergelijk pensioen te ontvangen.
101
Ten derde beantwoordt die beperking aan een doelstelling van algemeen belang in de zin van artikel 52, lid 1, van het Handvest, namelijk het voorkomen van fraude en misbruik van recht, en het verbod daarop vormt een algemeen beginsel van Unierecht dat justitiabelen dienen na te leven (zie in die zin arrest van 6 februari 2018, Altun e.a., C‑359/16, EU:C:2018:63, punt 49). Het Hof heeft immers reeds geoordeeld dat de voorwaarde dat het huwelijk een bepaalde tijd moet hebben geduurd opdat de overlevende echtgenoot aanspraak kan maken op het overlevingspensioen, tot doel heeft zich ervan te verzekeren dat de relatie tussen de betrokken personen reëel en duurzaam was (zie in die zin arrest van 19 december 2019, HK/Commissie, C‑460/18 P, EU:C:2019:1119, punt 89). Dit is een uniform criterium dat zonder onderscheid van toepassing is op alle overlevende echtgenoten die onder de artikelen 18 en 20 van bijlage VIII bij het Statuut vallen, en waarbij er niet van wordt uitgegaan dat er sprake is van misbruik of fraude door de overlevende echtgenoten, maar waarbij het de bedoeling is om dergelijk misbruik of dergelijke fraude te voorkomen.
102
Wat ten vierde de evenredigheidstoetsing betreft, moet, zoals in de punten 61 en 91 van deze beschikking in herinnering is gebracht, bij de toetsing van de rechtmatigheid van een bepaling van Unierecht aan het beginsel van gelijke behandeling en gelet op de ruime discretionaire bevoegdheid waarover de Uniewetgever op het gebied van statutaire regels beschikt, worden nagegaan of artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut, door aan de overlevende echtgenoot die met een ambtenaar na diens uitdiensttreding in het huwelijk is getreden, een minimumduur van het huwelijk van vijf jaar op te leggen, terwijl deze minimumduur volgens artikel 18 van deze bijlage slechts één jaar bedraagt in het geval een huwelijk is aangegaan met een ambtenaar die op dat ogenblik nog in actieve dienst was, een onderscheid maakt dat willekeurig is of kennelijk ongeschikt is om de in het vorige punt van dit arrest vermelde doelstelling van algemeen belang te bereiken.
103
Het Hof heeft reeds geoordeeld dat de in artikel 17 van bijlage VIII bij het Statuut gestelde voorwaarde dat het huwelijk ten minste één jaar heeft geduurd, niet willekeurig of kennelijk ongeschikt is om dit doel te bereiken, welke analyse mutatis mutandis geldt voor de in artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut gestelde voorwaarde inzake een minimumduur van één jaar (zie naar analogie arrest van 19 december 2019, HK/Commissie, C‑460/18 P, EU:C:2019:1119, punt 90).
104
Zoals de Commissie, daarin gesteund door de Raad en het Parlement, in wezen heeft aangegeven in haar stukken, lijkt het niet willekeurig of kennelijk ongeschikt dat in artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut een langere minimumduur van het huwelijk wordt vereist dan die in artikel 18 van die bijlage. In het in dat artikel bedoelde geval, dat wordt gekenmerkt door het feit dat het huwelijk is gesloten na de uitdiensttreding van de ambtenaar, kan er immers sprake zijn van een grotere prikkel tot misbruik of fraude vanwege de grotere voorzienbaarheid en nabijheid van het overlijden van de ambtenaar, wanneer hij – zoals in casu – de dienst heeft verlaten vanwege zijn pensionering in de zin van artikel 52 van het Statuut.
105
In die omstandigheden moet worden aangenomen dat de Uniewetgever, door in artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut ter voorkoming van misbruik en fraude een minimumduur van het huwelijk van vijf jaar vast te stellen, terwijl deze duur in de door artikel 18 van deze bijlage geregelde situaties slechts één jaar bedraagt, in het kader van de ruime discretionaire bevoegdheid die hem toekomt geen willekeurig of kennelijk ongeschikt onderscheid heeft gemaakt.
106
Uit het voorgaande volgt dat het bij artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut ingevoerde verschil in behandeling in overeenstemming is met artikel 20 en artikel 21, lid 1, van het Handvest.
107
Derhalve moet het tweede middel, dat is ontleend aan de onwettigheid van artikel 20 van bijlage VIII bij het Statuut in het licht van het beginsel van gelijke behandeling en het verbod van discriminatie op grond van leeftijd, worden afgewezen en dient het beroep van KM bijgevolg te worden verworpen.
Kosten
108
Volgens artikel 184, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering beslist het Hof over de proceskosten wanneer de hogere voorziening gegrond is en het Hof de zaak zelf afdoet.
109
Volgens artikel 138, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering, dat ingevolge artikel 184, lid 1, ervan van toepassing is op de procedure in hogere voorziening, wordt de in het ongelijk gestelde partij verwezen in de kosten, voor zover dit is gevorderd.
110
Aangezien KM na toewijzing van de hogere voorzieningen in het ongelijk is gesteld en respectievelijk de Commissie en de Raad hebben gevorderd dat KM in de kosten wordt verwezen, dient zij te worden verwezen in haar eigen kosten, alsmede in de kosten die deze beide instellingen hebben gemaakt, zowel in de procedure in eerste aanleg als in de onderhavige hogere voorzieningen.
111
Hoewel het Parlement niet aan de procedure in hogere voorziening heeft deelgenomen, heeft het in eerste aanleg geïntervenieerd voor het Gerecht. Ingevolge de vernietiging van het bestreden arrest en de afdoening van zaak T‑374/20 bij deze beschikking, dient overeenkomstig artikel 137 juncto artikel 184, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering opnieuw te worden beslist ten aanzien van de kosten van deze instelling in eerste aanleg.
112
Dienaangaande bepaalt artikel 140, lid 1, van dat Reglement dat de lidstaten en de instellingen die in het geding hebben geïntervenieerd, hun eigen kosten dragen. In die omstandigheden zal het Parlement de kosten dragen die het in eerste aanleg heeft gemaakt.
Het Hof (Achtste kamer) beschikt:
1)
Het arrest van het Gerecht van de Europese Unie van 24 maart 2021, KM/Commissie (T‑374/20, niet gepubliceerd, EU:T:2021:162), wordt vernietigd.
2)
Het beroep van KM in zaak T‑374/20 wordt verworpen.
3)
KM wordt verwezen in haar eigen kosten, alsmede in de kosten die de Europese Commissie en de Raad van de Europese Unie hebben gemaakt, zowel in zaak T‑374/20 als in de zaken C‑341/21 P en C‑357/21 P.
4)
Het Europees Parlement draagt zijn eigen kosten in zaak T‑374/20.
ondertekeningen
(
*1
)	Procestaal: Duits.