62005CJ0176
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
z dnia 1 marca 2007 r. (
*1
)
„Odpady — Rozporządzenie (EWG) nr 259/93 — Nadzór i kontrola przesyłania odpadów — Mączka zwierzęca”
W sprawie C-176/05
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Landesgericht für Zivilrechtssachen Wien (Austria) postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2005 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 20 kwietnia 2005 r., w postępowaniu:
KVZ retec GmbH
przeciwko
Republik Österreich,
TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
w składzie: P. Jann, prezes izby, K. Lenaerts, E. Juhász, K. Schiemann (sprawozdawca) i M. Ilešič, sędziowie,
rzecznik generalny: J. Kokott,
sekretarz: K. Sztranc-Sławiczek, administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 8 czerwca 2006 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione:
—
w imieniu KVZ retec GmbH przez H. Zanier oraz M. Firle, Rechtsanwälte,
—
w imieniu Republik Österreich przez E. Hofbauer, działającą w charakterze pełnomocnika,
—
w imieniu rządu austriackiego przez E. Riedla, działającego w charakterze pełnomocnika,
—
w imieniu rządu francuskiego przez G. de Berguesa oraz R. Loosli-Surrans, działających w charakterze pełnomocników,
—
w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez C. White, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez J. Mauriciego, barrister,
—
w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez M. Konstantinidisa i F. Erlbachera, działających w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 7 września 2006 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni rozporządzenia Rady (EWG) nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar (Dz.U. L 30, str. 1), zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2557/2001 z dnia 28 grudnia 2001 (Dz.U. L 349, str. 1, zwanego dalej „rozporządzeniem nr 259/93”) i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1774/2002 z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz.U. L 273, str. 1), zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 808/2003 Komisji z dnia 12 maja 2003 r. (Dz.U. L 117, str. 1 zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1774/2002”).
2
Wniosek ten został przedłożony w ramach sporu pomiędzy spółką KVZ retec GmbH (zwaną dalej „KVZ”) a Republik Österreich w przedmiocie, po pierwsze, stosowania przepisów wspólnotowych w dziedzinie przesyłania odpadów w postaci mączki zwierzęcej przeznaczonej do wykorzystania jako paliwo dla elektrociepłowni, a po drugie, stosunku pomiędzy tymi przepisami a rozporządzeniem nr 1174/2002.
Ramy prawne
Dyrektywa 75/442/EWG
3
Artykuł 1 lit. a) akapit pierwszy dyrektywy Rady 75/442/EWG z dnia 15 lipca 1975 r. w sprawie odpadów (Dz.U. L 194, str. 39), zmienionej decyzją Komisji 96/350/WE z dnia 24 maja 1996 r. (Dz.U. L 135, str. 32, zwanej dalej „dyrektywą 75/442”), definiuje „odpady” jako „wszelkie substancje lub przedmioty należące do kategorii określonych w załączniku I, które ich posiadacz usuwa, zamierza usunąć lub do których usunięcia został zobowiązany”.
4
Zgodnie z art. 1 dyrektywy 75/442:
„Do celów niniejszej dyrektywy:
[…]
e)
»unieszkodliwianie« oznacza wszelkie działania przewidziane w załączniku II A;
f)
»odzysk« oznacza wszelkie działania przewidziane w załączniku II B;
[…]”
5
Pośród kategorii odpadów wymienionych w załączniku I do dyrektywy 75/422 figuruje kategoria Q 16 zdefiniowana jako „[w]szelkie materiały, substancje lub produkty, które nie zostały uwzględnione w powyższych kategoriach”.
6
Załącznik II B do dyrektywy 75/442 podsumowuje procesy odzysku występujące w praktyce. Pośród nich figuruje między innymi następujący proces:
„R1
Wykorzystywanie głównie jako paliwa lub innego środka wytwarzania energii”.
7
Artykuł 2 ust. 1 dyrektywy 75/442 stanowi:
„Z zakresu niniejszej dyrektywy wyłącza się:
[…]
b)
w przypadku gdy są one już objęte inną legislacją:
[…]
iii)
zwłoki zwierzęce oraz następujące odpady z rolnictwa: odchody oraz inne naturalne nieszkodliwe substancje stosowane w gospodarce rolnej;
[…]”
Rozporządzenie nr 259/93
8
Artykuł 1 rozporządzenia nr 259/93 ma następujące brzmienie:
„1.   Niniejsze rozporządzenie stosuje się do wysyłek odpadów wewnątrz, do i ze Wspólnoty.
2.   Z zakresu niniejszego rozporządzenia wyklucza się:
[…]
d)
wysyłki odpadów wspomnianych w art. 2 ust. 1 lit. b) dyrektywy 75/442/EWG, które są objęte już innym odnośnym prawodawstwem;
[…]
a)
Wysyłki odpadów przeznaczonych tylko do odzysku i wymienionych w załączniku II zostają również wyłączone z przepisów niniejszego rozporządzenia, z wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 11 lit. b)–e) oraz w art. 17 ust. 1–3.
b)
Takie odpady podlegają wszystkim przepisom dyrektywy 75/442/EWG. W szczególności:
—
są one przeznaczone tylko dla posiadających należyte zezwolenia obiektów, zatwierdzonych zgodnie z art. 10 i 11 dyrektywy 75/442/EWG,
—
podlegają wszystkim przepisom art. 8, 2, 13 i 14 dyrektywy 75/442/EWG.
c)
Jednakże niektóre odpady wymienione w załączniku II mogą być kontrolowane, jeśli wykazują one, między innymi, wszelkie niebezpieczne właściwości, wymienione w załączniku III dyrektywy Rady 91/689/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r. w sprawie odpadów niebezpiecznych […].
Takie odpady i decyzja, która z dwóch procedur powinna być zastosowana, zostają określone zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 18 dyrektywy 75/442/EWG. Odpady te są wymienione w załączniku II a).
d)
W wyjątkowych przypadkach wysyłki odpadów wymienionych w załączniku II mogą, ze względu na ochronę środowiska naturalnego lub zdrowia publicznego, być kontrolowane przez państwa członkowskie w taki sposób, jak gdyby były wymienione w załączniku III lub IV.
Państwa członkowskie, korzystające z tej możliwości, niezwłocznie zawiadamiają o takich przypadkach Komisję i powiadamiają odpowiednio inne państwa członkowskie oraz podają przyczyny swojej decyzji. [Komisja], zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 18 dyrektywy 75/442/EWG, może zatwierdzić takie działanie, w tym w miarę potrzeb dodając takie odpady do wykazu w załączniku II.A.
e)
jeżeli odpady wymienione w załączniku II są wysyłane wbrew niniejszemu rozporządzeniu lub dyrektywie 75/442/EWG, państwa członkowskie mogą stosować odpowiednie przepisy art. 25 i 26 niniejszego rozporządzenia”.
9
Zgodnie z art. 2 lit. a) rozporządzenia nr 259/93:
„Do celów niniejszego rozporządzenia:
a)
»odpady« oznaczają [substancje i przedmioty,] jak określono w art. 1 lit. a) dyrektywy 75/442/EWG”;
10
Artykuł 11 przywołanego rozporządzenia przewiduje, że wysyłki odpadów przeznaczonych do odzysku, wymienione w załączniku II do tego rozporządzenia, muszą być opatrzone określonymi informacjami.
11
Artykuł 17 ust. 1–3 rozporządzenia nr 259/93 wprowadza przepisy w zakresie wysyłek odpadów wymienionych w załączniku II do tego rozporządzenia, obowiązujące państwa, w stosunku do których nie znajduje zastosowania decyzja Rady Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) z dnia 30 marca 1992 r. w sprawie kontroli transgranicznego przemieszczania odpadów przeznaczonych do odzysku.
12
Załącznik II do rozporządzenia nr 259/93 zatytułowany „Zielony wykaz odpadów” (zwany dalej „zielonym wykazem”) zawiera następujący wstęp:
„Bez względu na to, czy odpady znajdują się w niniejszym wykazie, czy też nie, nie wolno ich przemieszczać jako odpadów z wykazu zielonego, jeśli są one zanieczyszczone innymi materiałami, w stopniu który a) zwiększa ryzyko związane z danym odpadem do poziomu kwalifikującego ten odpad do wpisania go na wykaz bursztynowy lub czerwony lub b) nie pozwala na regenerację danego odpadu w sposób bezpieczny dla środowiska”.
13
W przywołanym załączniku II, w tytule „GM. Odpady powstające w przemyśle rolno-spożywczym”, wymieniona jest kategoria GM 130 obejmująca „[o]dpady z przemysłu rolno-spożywczego z wyłączeniem produktów ubocznych, spełniających krajowe i międzynarodowe normy dla produktów spożywczych dla ludzi i zwierząt”.
14
Artykuł 26 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 259/93 stanowi:
„1.   Jakakolwiek wysyłka odpadów dokonana:
a)
bez powiadomienia wszystkich zainteresowanych właściwych władz, na mocy przepisów niniejszego rozporządzenia;
lub
b)
bez zgody zainteresowanych właściwych władz, na mocy przepisów niniejszego rozporządzenia)
[…]
uważana jest za obrót nielegalny”.
Rozporządzenie nr 1774/2002
15
Zgodnie z art. 1 rozporządzenia nr 1774/2002, ustanawia ono zasady dla ochrony zdrowia ludzi i zwierząt w odniesieniu do gromadzenia, transportu, przechowywania, przeładunku, przetwarzania oraz wykorzystywania lub usuwania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, w celu uniknięcia ryzyka, jakie stwarzają one dla zdrowia ludzi lub zwierząt, jak również zasady dotyczące wprowadzania na rynek oraz, w pewnych szczególnych przypadkach, wywozu i tranzytu produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego oraz produktów z nich otrzymywanych, określonych w załącznikach VII i VIII do tego rozporządzenia.
16
Artykuł 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1774/2002 definiuje pojęcie „produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego” jako obejmujące całe tusze, części zwierząt lub produkty pochodzenia zwierzęcego określone w art. 4, 5 i 6 rozporządzenia, nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi.
17
Artykuł 4 rozporządzenia nr 1774/2002 zatytułowany „Surowiec kategorii 1” stanowi, że:
„1.   Surowiec kategorii 1 obejmuje produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego odpowiadające poniższemu opisowi lub dowolny surowiec zawierający takie produkty:
[…]
b)
i) surowiec szczególnego ryzyka; […]
[…]
2.   Surowce kategorii 1 są gromadzone, przewożone i niezwłocznie identyfikowane zgodnie z art. 7 oraz, o ile nie zostało przewidziane inaczej w art. 23 i 24, podlegają:
a)
bezpośredniemu usuwaniu jako odpady przez spopielanie w spalarni zatwierdzonej zgodnie z art. 12;
b)
przetworzeniu w zatwierdzonych zakładach przetwórczych […] z wykorzystaniem dowolnej metody przetwarzania, […] w której surowiec końcowy [podlega] ostatecznemu usuwaniu jako odpady przez spopielanie lub współspopielanie w spalarniach lub współspalarniach zatwierdzonych zgodnie z art. 12;
c)
z wyłączeniem surowca określonego w ust. 1 lit. a) pkt i) i ii), przetworzeniu w zakładach przetwórczych zatwierdzonych […] z wykorzystaniem metody przetwarzania […], w której surowiec końcowy [podlega], a ostatecznemu usuwaniu jako odpady przez składowanie na składowiskach zatwierdzonych […];
[…]
e)
w świetle rozwoju wiedzy naukowej, usuwaniu za pośrednictwem innych środków, zatwierdzonych zgodnie z procedurą określoną w art. 33 ust. 2, po konsultacji z właściwym komitetem naukowym. Środki te mogą albo uzupełniać albo zastępować środki przewidziane lit. a)–d).”
18
Artykuł 6 rozporządzenia nr 1774/2002, zatytułowany „Surowiec kategorii 3”, brzmi następująco:
„1.   Surowiec kategorii 3 obejmuje produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego odpowiadające poniższemu opisowi lub dowolny surowiec zawierający takie produkty:
[…]
e)
produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego otrzymane podczas wytwarzania produktów przeznaczonych do spożycia przez ludzi, obejmujące odtłuszczone kości i skwarki;
[…]
2.   Surowce kategorii 3 są gromadzone, przewożone i niezwłocznie identyfikowane zgodnie z art. 7 oraz, o ile nie zostało przewidziane inaczej w art. 23 i 24, podlegają:
a)
bezpośredniemu usuwaniu jako odpady przez spalenie w spalarni zatwierdzonej zgodnie z art. 12;
b)
przetworzeniu w zakładzie przetwórczym zatwierdzonym […] wykorzystaniem dowolnej metody […] w przypadku których surowiec końcowy […] [podlega] usuwaniu jako odpady przez spopielanie lub współspopielanie w spalarni lub współspalarni zatwierdzonej zgodnie z art. 12 lub składowaniu na [zatwierdzonym] składowisku […];
c)
przetworzeniu w zakładzie przetwórczym zatwierdzonym zgodnie z art. 17;
d)
przetworzeniu w zakładzie technicznym zatwierdzonym zgodnie z art. 18;
e)
wykorzystaniu jako surowiec w wytwórni karmy dla zwierząt domowych zatwierdzonej zgodnie z art. 18;
f)
przetworzeniu w wytwórni biogazu lub kompostowni zatwierdzonej zgodnie z art. 15;
[…]
i)
usuwaniu za pośrednictwem innych środków lub wykorzystaniu w inny sposób, zgodnie z zasadami ustanowionymi w ramach procedury określonej w art. 33 ust. 2, po konsultacji z właściwym komitetem naukowym. Środki te i sposoby mogą uzupełniać lub zastępować środki przewidziane lit. a)–h);
[…]”
Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
19
M. Krenski, niemiecki inżynier prowadzący działalność pod firmą PGI Umwelttechnik, opracował paliwo na bazie mączki zwierzęcej przeznaczone do wykorzystania w procesie termicznym (spopielenia) w specjalnie zatwierdzonej w tym celu elektrociepłowni w Bułgarii.
20
W dniu 24 kwietnia 2003 r. w porcie Straubing (Niemcy) na pokład statku towarowego MS Euroca (zwanego dalej „statkiem”) załadowano około 1111 t mączki zwierzęcej (zwanej dalej „mączką zwierzęcą”), będącej własnością M. Krenskiego, w celu jej przewiezienia drogą rzeczną z Niemiec do Bułgarii do spółki New-Energy-GmbH, odbiorcy ładunku. Po przekroczeniu granic Austrii i Węgier statek został zatrzymany w Serbii, gdzie krajowe organy celne wstrzymały jego dalszą podróż, z tego względu, że tranzyt mączki zwierzęcej jest niezgodny z ustawodawstwem serbskim, które klasyfikuje ją jako odpady.
21
M. Krenski odmówił dobrowolnego zakwalifikowania ładunku jako odpadów, ponieważ w takim przypadku nie uzyskałby zgody na jego wprowadzenie na terytorium Bułgarii, gdzie znajdowało się miejsce przeznaczenia ładunku. W celu określenia, czy przewożona mączka zwierzęca stanowi odpady, została ona przetransportowana z powrotem do portu w Straubing. Niemniej jednak w trakcie drogi powrotnej, w dniu 1 czerwca 2003 r., austriackie organy celne zatrzymały ładunek w porcie rzecznym Wiedeń/Hainburg.
22
Decyzją z dnia 6 czerwca 2003 r., wydaną na podstawie art. 69 ustawy federalnej o gospodarowaniu odpadami z 2002 r. (Abfallwirtschaftsgesetz 2002 r.) oraz art. 26 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 259/93 Bundesminister für Land- und Forstwirtschaft, Umwelt und Wasserwirtschaft (minister federalny rolnictwa, leśnictwa, środowiska i gospodarki wodnej, zwany dalej „ministrem”) udzielił M. Krenskiemu zezwolenia na przewóz mączki zwierzęcej do portu Straubing, z zastrzeżeniem pewnych warunków i zobowiązań. Z orzeczenia odsyłającego wynika, że we wspomnianej decyzji z dnia 6 czerwca 2003 r. mączka zwierzęca została zakwalifikowana jako „odpadowa tkanka zwierzęca”, której wysyłka, zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 259/93, podlega obowiązkowi zgłoszenia.
23
Zapewniony o spełnieniu wspomnianych warunków i zobowiązań, w dniu 19 września 2003 r. minister powiadomił, iż nic nie stoi dłużej na przeszkodzie powrotowi mączki zwierzęcej do portu Straubing. W konsekwencji statek opuścił port rzeczny Wiedeń/Hainburg, udając się w kierunku Niemiec.
24
Skarga wniesiona przez M. Krenskiego na decyzję z dnia 6 czerwca 2003 r. klasyfikującą mączkę zwierzęcą jako „odpadową tkankę zwierzęcą” została oddalona postanowieniem Verwaltungsgerichtshof z dnia 16 października 2003 r.
25
W następstwie tego postanowienia KVZ, na rzecz której M. Krenski dokonał cesji praw, wniosła do sądu odsyłającego skargę administracyjną przeciwko Republik Österreich, domagając się wypłaty kwoty 306984,63 EUR tytułem odszkodowania, powiększonego o odsetki za zwłokę, z powodu zatrzymania statku.
26
W tych okolicznościach Landesgericht für Zivilrechtssachen w Wiedniu postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy przesyłanie (tranzyt lub dokładniej zwrot) mączki zwierzęcej jako odpadu — niezależnie od tego, czy zawiera ona materiał szczególnego ryzyka czy nie — podlega obowiązkowi zgłoszenia zgodnie z rozporządzeniem (EWG) nr 259/93 […]?
Ewentualnie:
2)
Czy przesyłanie mączki zwierzęcej — niezależnie od tego, czy zawiera ona materiał szczególnego ryzyka czy nie — jest wyłączone z zakresu stosowania art. 1 ust. 2 lit. d) rozporządzenia nr 259/93?
Jeśli odpowiedź na pytanie nr 2 jest przecząca, to:
3)
Czy przesyłanie (tranzyt lub dokładniej zwrot) mączki zwierzęcej,
a)
która nie zawiera materiału szczególnego ryzyka lub
b)
która zawiera materiał szczególnego ryzyka (zaklasyfikowany jako surowce „kategorii 1” zgodnie z rozporządzeniem […] nr 1774/2002 […]),
jest, w przypadku braku zgłoszenia i zezwolenia danych władz, niezgodne z prawem na podstawie art. 26 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 259/93, ponieważ mączka zwierzęca jest odpadem w rozumieniu rozporządzenia nr 259/93?”
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
27
Pytania przedłożone przez sąd krajowy, które należy rozpoznać łącznie, podnoszą co do zasady trzy istotne zagadnienia. Na wstępie należy ustalić, czy wysyłka mączki zwierzęcej, traktowanej jako zwłoki zwierzęce, podlega wyłączeniu z zakresu zastosowania rozporządzenia nr 259/93, na podstawie art. 1 ust. 2 lit. d) tego rozporządzenia. Jeżeli możliwość tego rodzaju wyłączenia zostanie odrzucona, należy przejść następnie do analizy kwestii kwalifikacji mączki zwierzęcej jako „odpadów” w rozumieniu dyrektywy 75/442, a tym samym rozporządzenia nr 259/93. Wreszcie wydaje się konieczne, aby dokonać analizy ewentualnego obowiązku zgłoszenia wysyłki mączki zwierzęcej.
28
Przed przystąpieniem do rozpatrzenia każdego z trzech przywołanych zagadnień, zachodzi konieczność sformułowania kilku następujących uwag wstępnych.
29
Zagadnienia prawne, których powstanie powoduje wysyłka mączki zwierzęcej, dotyczą wykładni przepisów wspólnotowych dotyczących z jednej strony odpadów, z drugiej strony ochrony zdrowia zwierząt i ludzi. Na pytanie sądu odsyłającego należy odpowiedzieć, biorąc pod uwagę ten podwójny kontekst sporu w postępowaniu przed sądem krajowym.
30
Mączka zwierzęca stanowi jeden z produktów wytapiania tłuszczów. Zgodnie z wyjaśnieniami rządu austriackiego przedstawionymi w uwagach na piśmie, mączka ta jest wytwarzana w drodze rozdrabniania tusz zwierzęcych poddanych wsadowym procesom podciśnieniowym. Otrzymany surowiec jest poddawany ponownemu rozdrabnianiu, podczas którego zostaje wytrącony tłuszcz, a pozostałość, bogata w białko, jest poddawana suszeniu w celu uzyskaniu proszku, który w części zostaje sprasowywany w bele.
31
Dotychczasowa praktyka wykorzystywania białek zwierzęcych w żywieniu zwierząt została przerwana na mocy decyzji Rady 2000/766/WE z dnia 4 grudnia 2000 r. dotyczącej niektórych środków ochronnych w odniesieniu do przenośnej encefalopatii gąbczastej oraz stosowania białek zwierzęcych w żywieniu zwierząt (Dz.U. L 306, str. 32). Zgodnie z pkt 6 uzasadnienia tej decyzji, uznano za właściwe, ze względów ostrożności, zakazać czasowo wykorzystywania białek zwierzęcych w żywieniu zwierząt oraz, jako że zakaz ten mógł mieć konsekwencje dla środowiska, jeżeli nie zostałby właściwie zastosowany, zapewnić, by odpady pochodzenia zwierzęcego były gromadzone, przewożone, przetwarzane, przechowywane i usuwane w bezpieczny sposób.
32
Artykuł 2 ust. 1 decyzji 2000/766 stanowi, że państwa członkowskie są zobowiązane zakazać wykorzystywania białek zwierzęcych przetworzonych na karmę dla zwierząt hodowlanych trzymanych, tuczonych lub hodowanych w celu produkcji środków spożywczych.
33
W dniu 22 maja 2001 r. wydano rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 ustanawiające zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii. Artykuł 7 ust. 1 tego rozporządzenia zabrania karmienia zwierząt przeżuwających białkiem pochodzącym ze ssaków. Na mocy art. 7 ust. 2, zakaz ten rozszerzono na zwierzęta oraz produkty pochodzenia zwierzęcego.
34
Działania legislacyjne, do których odnoszą się trzy poprzedzające punkty, jak i ograniczenia stąd wynikające w zakresie wykorzystywania białek zwierzęcych w żywieniu zwierząt, pozwalają zrozumieć kontekst ustanowienia rozporządzenia nr 1774/2002. Trzeci motyw tego rozporządzenia stanowi, że winny zostać ograniczone możliwości wykorzystania niektórych surowców zwierzęcych, oraz że należy ustanowić zasady wykorzystania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego do celów innych niż karmienie zwierząt, a także reguły ich usuwania. Realizując ten cel, rozporządzenie to ustanawia przepisy w zakresie zdrowia publicznego i przepisy sanitarne znajdujące zastosowanie do gromadzenia, transportu, przechowywania, przeładunku, przetwarzania oraz wykorzystywania lub usuwania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego.
35
W przedłożonych Trybunałowi uwagach na piśmie rządy austriacki i Zjednoczonego Królestwa podniosły, że materiał w postaci mączki zwierzęcej może zostać zakwalifikowany jako odpady, z uwagi na wymogi nałożone w zakresie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego przez przepisy rozporządzenia nr 1774/2002. W orzeczeniu odsyłającym sąd krajowy również odwołuje się do tego rozporządzenia, nie uznając jednakże, by miało ono zastosowanie do okoliczności faktycznych sporu w postępowaniu głównym. Rozporządzenie to bowiem weszło w życie dopiero z dniem 1 maja 2003 r., podczas gdy transport mączki zwierzęcej do Bułgarii miał miejsce w kwietniu 2003 r.
36
Należy wskazać w tym względzie, że spór w postępowaniu przed sądem krajowym dotyczy decyzji ministra z dnia 6 czerwca 2003 r., który, jak wynika z akt sprawy przedłożonych Trybunałowi, zakwalifikował mączkę zwierzęcą jako odpady, twierdząc, że jej zwrot do Niemiec jest niezgodny z prawem, z uwagi na brak jego zgłoszenia właściwym władzom austriackim. Z brzmienia przedłożonych pytań wynika, że to ów ewentualny obowiązek zgłoszenia, w szczególności przewozu powrotnego mączki zwierzęcej do portu w Straubing zwraca przede wszystkim uwagę sądu krajowego. Z tego względu, że przewóz ten miał miejsce, jak to wynika z orzeczenia odsyłającego, po wejściu w życie w dniu 1 maja 2003 r. rozporządzenia nr 1774/2002, należy stwierdzić, że rozporządzenie to znajduje zastawanie do sporu w postępowaniu przed sądem krajowym.
W przedmiocie ewentualnego wyłączenia wysyłki mączki zwierzęcej, traktowanej jako wchodząca w zakres pojęcia zwłok zwierzęcych, z zakresu zastosowania rozporządzenia nr 259/93
37
Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. b) ppkt iii) dyrektywy 75/422, zwłoki zwierzęce są wyłączone z zakresu zastosowania tej dyrektywy, w przypadku gdy są już one objęte innymi właściwymi przepisami. Artykuł  1 ust. 2 lit. d) rozporządzenia 259/93 wyłącza ze swego zakresu stosowania wysyłki odpadów wspomnianych w rzeczonym przepisie dyrektywy 75/442/EWG.
38
Z uzasadnienia orzeczenia odsyłającego wynika, że sąd krajowy uznał, iż pojęcie „zwłok zwierzęcych” jest kategorią o charakterze ogólnym, która obejmuje nie tylko zwłoki przeznaczone do rozbioru, ale również produkty pochodne, w tym mączkę zwierzęcą.
39
Komisja uznaje natomiast, że powyższe pojęcie obejmuje wyłącznie całe tusze zwierząt martwych w ramach produkcji rolnej. Mączka zwierzęca jest odpadem wynikającym nie z produkcji rolnej jako takiej, ale z uboju lub rozbioru.
40
Rządy austriacki, francuski i Zjednoczonego Królestwa uważają, że mączka zwierzęca nie jest przedmiotem wyłączenia, które odnosi się do zwłok zwierzęcych, oraz że w konsekwencji jej wysyłka nie jest wyłączona z zakresu zastosowania rozporządzenia nr 259/93. Produkty uboczne będące wynikiem obróbki takich zwłok i występujące w postaci sproszkowanej nie powinny być włączane do zakresu pojęcia zwłok zwierzęcych.
41
Należy wskazać w tym względzie, że wyłączenie zwłok zwierząt oraz pewnych innych odpadów z zakresu zastosowania dyrektywy 75/442 zostało wyraźnie wyrażone w jej szóstym motywie, oraz że wyłączenie materiałów poddanych przepisom wspólnotowym o charakterze szczególnym wynika z woli prawodawcy wspólnotowego.
42
Nie budzi wątpliwości, że status zwłok zwierzęcych jest w istocie uregulowany rozporządzeniem wspólnotowym o charakterze szczególnym, mianowicie rozporządzeniem nr 1774/2002. Ponadto z art. 2 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia wynika, że definicja produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego obejmuje „całe tusze lub części zwierząt”. Stwierdzenia tego nie należy niemniej jednak rozumieć w ten sposób, że wszystko do czego odnosi się to rozporządzenie winno być automatycznie wyłączone z zakresu zastosowania dyrektywy 75/442. Tym samym fakt, że produkty uboczne, takie jak mączka zwierzęca, należą również do zakresu zastosowania rozporządzenia nr 1774/2002, skutkuje wyłączeniem jedynie zwłok zwierzęcych, do których odnosi się wspomniana dyrektywa, a rozporządzenie nr 259/93 winno również znajdować zastosowanie do rzeczonych produktów ubocznych.
43
Należy stwierdzić, że prawodawca wspólnotowy sformułował wspomniane wyłączenie w sposób precyzyjny. Pojęcie zwłok zwierzęcych, z powodu swego naturalnego, dosłownego znaczenia, odnosi się do martwych zwierząt, czyli do nieprzetworzonego surowca. Okoliczność, że zwłoki te występują w postaci tuszy lub ich części nic nie zmienia wobec faktu, iż nie zostały one poddane przetworzeniu, które zmieniłoby ich pierwotny charakter. Natomiast w sporze w postępowaniu przed sądem krajowym pytanie dotyczy mączki zwierzęcej, tzn. surowca o zupełnie odmiennej charakterystyce od surowca wyjściowego, z tego względu, iż został on poddany szczególnej obróbce, tj. takiej, jak opisana w pkt 30 niniejszego wyroku.
44
Podstawowa różnica pomiędzy tymi dwoma rodzajami surowca, z punktu widzenia definicji produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, wyraża się w tym, iż art. 2 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1774/2002 wprowadza jasne rozróżnienie pomiędzy „całymi tuszami, częściami zwierząt” a „produktami pochodzenia zwierzęcego”.
45
Poza tym kontekst, w który wpisuje się pojęcie zwłok zwierzęcych przemawia na korzyść zawężającej wykładni tego pojęcia. Poza zwłokami zwierząt, art. 2 ust. 1 lit. b) ppkt iii) dyrektywy 75/442 wyłącza z zakresu swego zastosowania pewne szczegółowo wyliczone odpady z rolnictwa. Włączenie do zakresu tej samej normy obu pojęć, mianowicie zwłok zwierzęcych i szczególnych odpadów z rolnictwa, wskazuje na istnienie pomiędzy nimi związku, jeśli chodzi o ich pochodzenie. Analogicznie, pojęcie zwłok zwierzęcych może obejmować zwłoki zwierzęce pochodzące z produkcji rolnej, a nie ze szczególnego procesu uboju lub rozbioru, których rezultatem jest mączka zwierzęca.
46
Wykładnia zawężająca pojęcia zwłok zwierzęcych jest ponadto zgodna z orzecznictwem Trybunału, zgodnie z którym pojęcie odpadów nie może być interpretowane w sposób zawężający (zob. wyrok z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawach połączonychC-418/97 i C-419/97 ARCO Chemie Nederland i in., Rec. str. I-4475, pkt 37–40, a także wyrok z dnia 18 kwietnia 2002 r. w sprawie C-9/00 Palin Granit i Vehmassalon kansanterveystyön kuntayhtymän hallitus, Rec. str. I-3533, zwanej dalej sprawą „Palin Granit”, pkt 23), co pociąga za sobą zawężającą wykładnię wyjątków od pojęcia odpadów.
47
Należy niemniej jednak ponieść kwestię istotnej zmiany przepisów prawa, która nastąpiła w tej dziedzinie wraz z wejściem w życie rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.U. L 190, str. 1). Jedenasty motyw tego rozporządzenia wskazuje, że konieczne jest uniknięcie powielania rozporządzenia nr 1774/2002, które już zawiera przepisy dotyczące wszystkich aspektów przesyłki, wyboru trasy i przesyłania (gromadzenia, transportu, przeładunku, przetwarzania, wykorzystywania, odzyskiwania i unieszkodliwiania, prowadzenia dokumentacji, dokumentów towarzyszących oraz możliwości śledzenia) produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w obrębie Wspólnoty, do Wspólnoty oraz poza jej obszar.
48
Artykuł 1 ust. 3 lit. d) rozporządzenia nr 1013/2006 wyłącza z zakresu zastosowania tego rozporządzenia przemieszczenia, które podlegają wymogom w zakresie zezwoleń, wynikającym z rozporządzenia nr 1774/2002. Niemniej jednak przywołane rozporządzenie, wchodzące w życie dopiero z dniem 12 lipca 2007 r., nie może być brane pod uwagę w ramach sporu w postępowaniu przed sądem krajowym.
49
Mączka zwierzęca nie należy do zakresu pojęcia „zwłoki zwierzęce” w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. b) ppkt iii) dyrektywy 75/442, a jej przesyłanie nie jest w konsekwencji wyłączone z zakresu zastosowania rozporządzenia nr 259/93; należy zatem przystąpić do analizy ewentualnej kwalifikacji mączki zwierzęcej jako „odpadów” w rozumieniu dyrektywy 75/442, a tym samym rozporządzenia nr 259/93.
W przedmiocie kwalifikacji mączki zwierzęcej jako odpadów
50
W celu zdefiniowania pojęcia „odpadu” art. 2 lit. a) rozporządzenia nr 259/93 odsyła do art. 1 lit. a) dyrektywy 75/442. Zgodnie z brzemieniem pierwszego akapitu tego przepisu, za „odpady” są uważane „wszelkie substancje lub przedmioty należące do kategorii określonych w załączniku I, które ich posiadacz usuwa, zamierza usunąć lub ma obowiązek usunąć”. Nie budzi wątpliwości, że mączka zwierzęca jest objęta tym załącznikiem, należy bowiem konkretnie do kategorii Q 16.
51
Zakres stosowania pojęcia „odpady” w rozumieniu dyrektywy 75/442 zależy od znaczenia pojęcia „usuwać” w rozumieniu art. 1 lit. a) akapit pierwszy tej dyrektywy (zob. wyrok z dnia 18 grudnia 1997 r. w sprawie C-129/96 Inter-Environnement Wallonie, Rec. str. I-7411, pkt 26).
52
Metoda obróbki lub sposób wykorzystywania substancji nie przesądza o jej zakwalifikowaniu jako odpadu. W istocie to, co zdarzy się z danym przedmiotem lub substancją w przyszłości jest bez znaczenia dla jego charakteru jako odpadu, który jest zdefiniowany, zgodnie z art. 1 lit. a) akapit pierwszy dyrektywy 75/442, z punktu widzenia dokonania, zamiaru lub obowiązku usunięcia przez posiadacza danego przedmiotu lub substancji (ww. wyrok w sprawie ARCO Chemie Nederland i in., pkt 64).
53
Jak to zostało wskazane w pkt 35 niniejszego wyroku, uwagi przedłożone Trybunałowi sugerują, że materiały takie jak mączka zwierzęca mogą zostać zakwalifikowane jako odpady z uwagi na wymogi nałożone w zakresie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego przez przepisy rozporządzenia nr 1774/2002. Należy zatem rozpatrzyć znaczenie wspomnianych przepisów i rozważyć w szczególności, czy można z nich wywieść zobowiązanie do usunięcia mączki zwierzęcej. Nie należy zapomnieć, że sąd krajowy pozostawił otwartą kwestię, czy mączka zwierzęca zawiera materiał szczególnego ryzyka, co wynika z brzmienia pytań przedłożonych Trybunałowi.
54
W przypadku gdyby mączka zwierzęca zawierała materiał szczególnego ryzyka, należało by ją zakwalifikować jako „surowiec kategorii 1” w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b ppkt i) rozporządzenia nr 1774/2002. Zgodnie z tym przepisem, surowce kategorii 1 to materiały szczególnego ryzyka lub wszelkie surowce zawierające tego rodzaju materiały.
55
Na podstawie art. 4 ust. 2, surowce kategorii 1 podlegają bezpośredniemu usuwaniu jako odpady przez spopielanie w zatwierdzonej spalarni, lub przetworzeniu w zatwierdzonych zakładach przetwórczych, w celu ostatecznego usunięcia jako odpady przez spopielanie lub współspopielanie w zatwierdzonych spalarniach lub współspalarniach.
56
Z przepisów art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1774/2002, interpretowanych w świetle wyrażonej w motywie siódmym rozporządzenia konieczności unikania ryzyka rozprzestrzeniania się chorób, jakie stanowi praktyka karmienia zwierząt białkami pochodzącymi z przetworzenia tuszy zwierząt lub ich części tego samego gatunku, wynika zobowiązanie do usuwania produktów, takich jak mączka zwierzęca, ponieważ zawierają one materiały szczególnego ryzyka.
57
Stąd mączka zwierzęca, jeżeli zawiera tego rodzaju materiały, winna być uważana za substancję, którą posiadacz ma obowiązek „usunąć” w rozumieniu art. 1 lit. a) dyrektywy 75/442, a zatem za odpad.
58
Natomiast jeżeli mączka zwierzęca jest pozbawiona materiałów szczególnego ryzyka, może należeć do „surowców kategorii 3” w rozumieniu art. 6 rozporządzenia nr 1774/2002 jako „produkty pochodzenia zwierzęcego otrzymane podczas wytwarzania produktów przeznaczonych do spożycia przez ludzi” ujęte w art. 6 ust. 1 lit. e) tego rozporządzenia.
59
Na podstawie art. 6 ust. 2 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1774/2002 ta kategoria produktów ubocznych podlega usuwaniu jako odpady przez spalenie w zatwierdzonej spalarni. Niemniej jednak, inaczej niż surowce kategorii 1, surowce kategorii 3 nie są przeznaczone wyłącznie do usunięcia. W szczególności wyżej wymieniony art. 6 ust. 2 lit. c)–f) przewiduje, że materiały te mogą zostać przetworzone na produkty o wartości gospodarczej lub wykorzystane jako surowiec w wytwórni karmy dla zwierząt domowych. Usunięcie jako odpadów tego rodzaju produktów ubocznych jest zatem fakultatywne; nie można więc wywieść z rozporządzenia nr 1774/2002 bezwzględnego obowiązku usunięcia substancji takich jak mączka zwierzęca, jeżeli nie zawierają one materiałów szczególnego ryzyka.
60
W konsekwencji należy zbadać, czy produkty uboczne, takie jak mączka zwierzęca, niezawierające materiałów szczególnego ryzyka mogą zostać zakwalifikowane jako odpady, z tego względu, że ich posiadacz usuwa lub ma zamiar je usunąć. W przeciwnym razie mogą one, jak podnosi KVZ, zostać zakwalifikowane nie jako odpady, ale jako surowce, które nie wchodzą w zakres przedmiotowy dyrektywy 75/422. Istotną datą dla rozpatrzenia tego rodzaju kwalifikacji jest dzień 6 czerwca 2003 r., mianowicie data wydania decyzji ministra określającej mączkę zwierzęcą jako odpad.
61
Należy przypomnieć w tym względzie, że pojęcie „odpadów” w rozumieniu dyrektywy 75/442 nie może być interpretowane w sposób zawężający (zob. ww. wyrok w sprawie ARCO Chemie Nederland i in., pkt 37–40, a także wyrok w sprawie Palin Granit, pkt 23). Z zakresu tego pojęcia nie mogą również zostać wyłączone substancje i przedmioty, które mogą zostać ponownie wykorzystane gospodarczo. Wprowadzony dyrektywą 75/442 system nadzoru i gospodarowania powinien bowiem obejmować wszystkie przedmioty i substancje usuwane przez ich posiadaczy, nawet jeżeli mają wartość handlową i są gromadzone zarobkowo w celu przetwarzania, odzyskiwania lub ponownego wykorzystywania (zob. wyrok w sprawie Palin Granit, pkt 29).
62
Towar, materiał lub surowiec może nie stanowić pozostałości, ale produkt uboczny, którego przedsiębiorstwo nie chce usuwać w rozumieniu art. 1 lit. a) akapit pierwszy dyrektywy 75/442, ale który zamierza zużytkować lub zbyć na korzystnych dla siebie warunkach. Poza kryterium bazującym na charakterze substancji jako pozostałości z produkcji — lub jego braku — stopień prawdopodobieństwa ponownego wykorzystania tej substancji bez uprzedniego przetworzenia stanowi drugie odpowiednie kryterium oceny, czy substancja ta jest odpadem w rozumieniu dyrektywy 75/442. Jeżeli poza zwykłą możliwością ponownego wykorzystania substancji istnieje jeszcze korzyść gospodarcza, którą jej posiadacz może wskutek tego odnieść, prawdopodobieństwo takiego ponownego wykorzystania jest wysokie. W takim przypadku przedmiotowa substancja nie może być uznawana za ciężar, który posiadacz usiłowałby „usunąć”, ale za rzeczywisty towar (ww. wyrok w sprawie Palin Granit pkt 37).
63
Fakt, iż mamy rzeczywiście do czynienia z odpadem w rozumieniu dyrektywy 75/422, winien być jednak potwierdzony w świetle wszystkich okoliczności, mając na względzie cel tej dyrektywy i jej skuteczność, która nie powinna zostać naruszona (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie ARCO Chemie Nederland i in., pkt 88).
64
Do sądu krajowego należy sprawdzenie, zgodnie z orzecznictwem przywołanym w trzech poprzedzających punktach, czy w dniu 6 czerwca 2003 r. posiadacz mączki zwierzęcej miał zamiar jej usunięcia.
65
Dopiero w przypadku, gdy sąd ten dojdzie do wniosku, że w sporze w postępowaniu głównym posiadacz mączki zwierzęcej miał rzeczywiście zamiar jej usunięcia, nawet jeśli nie zawierała ona materiałów szczególnego ryzyka, rzeczona mączka zwierzęca może zostać zakwalifikowana jako odpad.
W przedmiocie obowiązku zgłoszenia wysyłki mączki zwierzęcej
66
Pozostaje zbadać, czy wysyłka mączki zwierzęcej w przypadku zakwalifikowania jej jako „odpady” w rozumieniu dyrektywy 75/422 z powodu obowiązku lub zamiaru jej usunięcia, podlega obowiązkowi zgłoszenia zgodnie z przepisem rozporządzenia nr 259/93.
67
W uwagach na piśmie rząd francuski podniósł, że jako odpady pochodzące z przemysłu mięsnego, mączka zwierzęca należy do wykazu zielonego. Co za tym idzie jej wysyłka nie jest poddana obowiązkowi zgłoszenia.
68
Należy stwierdzić w tym względzie, że w przywołanym zielonym wykazie w tytule „GM. Odpady powstające w przemyśle rolno-spożywczym” wymieniona została kategoria GM 130, obejmująca „odpady z przemysłu rolno-spożywczego z wyłączeniem produktów ubocznych, spełniających krajowe i międzynarodowe normy dla produktów spożywczych dla ludzi i zwierząt”. Jak zwraca uwagę rzecznik generalny w pkt 114 opinii, opis „odpady z przemysłu rolno-spożywczego” jest wystarczająco szeroki, by mieścić w sobie również mączkę zwierzęcą. Zgodnie z art. 1 ust. 3 lit. a) rozporządzenia nr 259/93, wysyłki odpadów przeznaczonych tylko do odzysku i wymienionych w załączniku II zostają również wyłączone z zakresu przepisów niniejszego rozporządzenia, z wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 11 lit. b)–e) oraz w art. 17 ust. 1–3 tego rozporządzenia. Obowiązek zgłoszenia nie jest zatem wymagany w odniesieniu do wysyłki mączki, jeżeli po powrocie do Niemiec będzie ona wciąż przeznaczona do odzysku i będzie w konsekwencji należeć do zakresu przedmiotowego załącznika II do rozporządzenia nr 259/93.
69
Należy tym niemniej wskazać, że wstęp do wspomnianego załącznika II stanowi, iż odpadów nie wolno przemieszczać jako odpadów podlegających kontroli na poziomie zielonym, jeśli są one zanieczyszczone innymi materiałami, w stopniu który a) zwiększa ryzyko związane z danym odpadem do poziomu kwalifikującego ten odpad do wpisania go do wykazu bursztynowego lub czerwonego lub b) nie pozwala na regenerację danego odpadu w sposób bezpieczny dla środowiska. Należy zatem zbadać, czy potencjalna obecność materiałów szczególnego ryzyka w mączce zwierzęcej stanowi przeszkodę dla uznania, że należy ona do zielonego wykazu.
70
Jak wskazał rzecznik generalny w pkt 122 opinii, z czternastego motywu rozporządzenia nr 259/93 wynika, że umieszczenie odpadów w zielonym wykazie opiera się na założeniu, że odpady te zwykle nie przedstawiają zagrożenia dla środowiska, jeśli są prawidłowo odzyskiwane w kraju przeznaczenia. O ile, jak wskazał rzecznik generalny w pkt 123 opinii, jest mało prawdopodobne, by w procesie odzysku mączki zwierzęcej jako paliwa, jej zanieczyszczenie materiałami szczególnego ryzyka powodowało, w stosunku do niezanieczyszczonej mączki zwierzęcej, wyraźny wzrost zagrożenia dla środowiska, na sądzie krajowym spoczywa obowiązek ustalenia, w razie potrzeby, czy tego rodzaju zanieczyszczenie skutkuje wyłączeniem przedmiotowej mączki zwierzęcej z zakresu zielonego wykazu.
71
Mączka zwierzęca jest poddana obowiązkowi zgłoszenia wymaganego rzeczonym rozporządzeniem wyłącznie w przypadku, gdy nie należy ona do zakresu zielonego wykazu lub gdy nie jest już przeznaczona tylko do odzysku_.
72
Należy dodać, że zgodnie z art. 1 ust. 3 lit. a) rozporządzenia nr 259/93, mączka zwierzęca zakwalifikowana jako odpady przeznaczone tylko do odzysku i wymieniona w zielonym wykazie winna w każdym razie odpowiadać wymogom wyrażonym w art. 1 ust. 3 lit. b)–e) oraz art. 11 i art. 17 ust. 1–3 rzeczonego rozporządzenia.
73
Należy wskazać na koniec, że zastosowanie rozporządzenia nr 259/93 nie oznacza, iż przepisy rozporządzenia nr 1774/2002 są pozbawione wszelkiego znaczenia. Trzeba podkreślić, że poza zagrożeniami dla środowiska, mączka zwierzęca powoduje niebezpieczeństwo rozprzestrzeniania się chorób. W celu uniknięcia wszelkich zagrożeń rozprzestrzeniania się czynników patogennych, przepisy rozporządzenia nr 1774/2002 ustanowiły zespół wymagań zmierzających do zapewnienia, aby, jak podnosi Komisja w uwagach na piśmie, produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego nie były wykorzystywane ani przesyłane w celach niezgodnych z prawem. W celu zapewnienia skuteczności wspomnianych rozporządzeń należy równolegle stosować przewidziane w nich instrumenty prawne, tak aby ich przepisy się uzupełniały.
74
Tego rodzaju równoległe stosowanie obu wspomnianych rozporządzeń zostało w istocie przewidziane w czwartym motywie rozporządzenia nr 1774/2002, który precyzuje między innymi, że rozporządzenie to nie powinno mieć wpływu na stosowanie obowiązujących przepisów w dziedzinie środowiska.
75
Ponadto zgodnie z przedłożonymi Trybunałowi uwagami na piśmie rządu austriackiego, załącznik VII rozporządzenia nr 1774/2002 zatytułowany „Szczególne wymagania higieniczne dotyczące przetwarzania i wprowadzania na rynek przetworzonego białka zwierzęcego oraz innych produktów przetworzonych, które mogą zostać użyte jako składnik paszowy” odnosi się w rozdziale II, dotyczącym „[s]zczególn[ych] wymaga[ń] dotycząc[ych] przetworzonego białka zwierzęcego”, do usuwania jako odpadu przetworzonego białka ssaków, „zgodnie z [odpowiednim] ustawodawstwem wspólnotowym”, do którego niewątpliwie należy rozporządzenia nr 259/93 (rozdział II A pkt 1 przywołanego załącznika).
76
W konsekwencji, w kontekście równoległego stosowania rozporządzeń nr 259/93 i 1774/2002 należy stwierdzić, że nawet jeśli, zgodnie z art. 1 ust. 3 lit. a) rozporządzenia nr 259/93, zgłoszenie wysyłki odpadów, takich jak mączka zwierzęca, nie jest wymagane na mocy tego rozporządzenia, jeżeli mączka ta jest przeznaczona wyłącznie do odzysku i figuruje w zielonym wykazie, to do sądu krajowego należy zapewnienie poszanowania przepisów rozporządzenia nr 1774/2002. W tym względzie mogą okazać się znaczące art. 7 tego rozporządzenia, regulujący kwestie gromadzenia, przewożenia i przechowywania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, art. 8, dotyczący wysyłki produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów przetworzonych do innych państw członkowskich, jak i art. 9 tego samego rozporządzenia, regulujący dokumentację towarzyszącą wysyłkom produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Należy jednocześnie wziąć pod uwagę wymogi w zakresie higieny dotyczące gromadzenia i transportu produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów przetworzonych określonych w załączniku II do rozporządzenia nr 1774/2002.
77
W świetle ogółu powyższych rozważań należy na przedłożone pytania odpowiedzieć w ten sposób, że zgodnie z art. 1 ust. 3 lit. a) rozporządzenia nr 259/93, wysyłka mączki zwierzęcej zakwalifikowanej jako odpady z powodu obowiązku lub zamiaru jej usunięcia, przeznaczonej tylko do odzysku i wymienionej w załączniku II do tego rozporządzenia, jest wyłączona z zakresu zastosowania jego przepisów, z wyjątkiem przepisów art. 1 ust. 3 lit. b)–e), jak i art. 11 oraz w art. 17 ust. 1–3 rzeczonego rozporządzenia. Niemniej jednak do sądu krajowego należy zapewnienie, by wyżej wymieniona wysyłka została dokonana zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów rozporządzenia nr 1774/2002, pośród których istotne mogą okazać się art. 7, 8 i 9, jak również załącznik II do tego rozporządzenia.
W przedmiocie kosztów
78
Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ust. 3 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar, zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2557/2001 z dnia 28 grudnia 2001 r., wysyłka mączki zwierzęcej zakwalifikowanej jako odpady z powodu obowiązku lub zamiaru jej usunięcia, przeznaczonej tylko do odzysku i wymienionej w załączniku II do tego rozporządzenia, jest wyłączona z zakresu zastosowania jego przepisów, z wyjątkiem przepisów art. 1 ust. 3 lit. b)–e), jak i art. 11 oraz w art. 17 ust. 1–3 rzeczonego rozporządzenia. Niemniej jednak do sądu krajowego należy zapewnienie, by wyżej wymieniona wysyłka została dokonana zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1774/2002 z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz.U. L 273, str. 1), zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 808/2003 Komisji z dnia 12 maja 2003 r., pośród których istotne mogą okazać się art. 7, 8 i 9, jak również załącznik II do tego rozporządzenia.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: niemiecki.