62011CO0647_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C‑647/11 P,
με αντικείμενο αίτηση αναιρέσεως δυνάμει του άρθρου 56 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ασκήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2011,
Δήμος Περάματος,
εκπροσωπούμενος από τον Γ. Γεραπετρίτη, δικηγόρο,
αναιρεσείων,
όπου ο έτερος διάδικος είναι η
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τις M. Κοντού-Durande και A. M. Rouchaud-Joët, επικουρούμενες από την A. Σομού, avocate, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο,
καθής πρωτοδίκως,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τέταρτο τμήμα),
συγκείμενο από τους L. Bay Larsen, προεδρεύοντα του τετάρτου τμήματος, J.‑C. Bonichot (εισηγητή), C. Toader, A. Prechal και E. Jarašiūnas, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: M. Wathelet
γραμματέας: A. Calot Escobar
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα,
εκδίδει την ακόλουθη
Διάταξη
Σκεπτικό της απόφασης
1. Με την αίτησή του, ο Δήμος Περάματος (Ελλάδα) ζητεί την αναίρεση της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 12ης Οκτωβρίου 2011, T-312/07, Δήμος Περάματος κατά Επιτροπής (στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση), με την οποία απορρίφθηκε η προσφυγή του με αίτημα την ακύρωση ή, επικουρικώς, τη μεταρρύθμιση της αποφάσεως E(2005) 5361 της Επιτροπής, της 7ης Δεκεμβρίου 2005, σχετικά με το χρεωστικό σημείωμα αριθ. 3240504536 που εκδόθηκε προς τον Δήμο Περάματος για την ανάκτηση της χρηματοδοτικής συνδρομής η οποία καταβλήθηκε στο πλαίσιο δράσεως στον τομέα του περιβάλλοντος (στο εξής: επίδικη απόφαση).
Ιστορικό της διαφοράς
2. Το ιστορικό της διαφοράς εκτίθεται στις σκέψεις 1 έως 34 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και μπορεί να συνοψισθεί ως εξής.
3. Με την απόφαση C(97)/1997/τελικό/29, της 17ης Ιουλίου 1997 (στο εξής: απόφαση περί χορηγήσεως της χρηματοδοτικής συνδρομής), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χορήγησε στον Δήμο Περάματος χρηματοδοτική συνδρομή ύψους 666 614,54 ευρώ για την υλοποίηση δράσεως με τον τίτλο «Επίδειξη δενδροφυτεύσεως – δημιουργία δασικής ζώνης στη βραχώδη δυτική πλευρά του όρους Αιγάλεω πάνω από την πόλη του Περάματος» (στο εξής: δράση), δυνάμει του κανονισμού (EΟK) 1973/92 του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 1992, σχετικά με τη δημιουργία ενός χρηματοδοτικού μέσου για το περιβάλλον ( Life ) (ΕΕ L 206, σ. 1, στο εξής: κανονισμός LIFE).
4. Αντικείμενο της δράσεως, όπως διευκρινιζόταν στο παράρτημα 1 της αποφάσεως περί χορηγήσεως της χρηματοδοτικής συνδρομής, ήταν η φύτευση 70 000 δένδρων βορείως του Δήμου Περάματος με σκοπό την προστασία από την ατμοσφαιρική ρύπανση, τον έλεγχο της ηλιακής ακτινοβολίας και τη δημιουργία ενός «πνεύμονα πρασίνου», καθώς και μιας ζώνης αναψυχής για τους κατοίκους του δήμου. Η δράση έπρεπε να εμφανίζει υψηλό βαθμό καινοτομίας λόγω ιδίως της χρήσεως υλικών που να καθιστούν, ουσιαστικά, δυνατή τη συγκράτηση του ύδατος στο έδαφος και τη σταδιακή απορρόφηση λιπασμάτων από το έδαφος. Το σημείο 5 του ίδιου παραρτήματος όριζε επίσης ότι, ενδεικτικώς, η δράση έπρεπε να υλοποιηθεί μεταξύ 1ης Ιουλίου 1997 και 1ης Ιανουαρίου 1999.
5. Με έγγραφο της 19ης Σεπτεμβρίου 2000, η Επιτροπή έκανε δεκτή την τροποποίηση της δράσεως την οποία ζήτησε ο Δήμος Περάματος και η οποία συνίστατο στη μείωση του αριθμού των προς φύτευση δένδρων από 70 000 σε 60 000. Με το έγγραφο της Επιτροπής της 22ας Δεκεμβρίου 2000, η διάρκεια της εκτελέσεως της δράσεως παρατάθηκε μέχρι τις 31 Μαρτίου 2001.
6. Με έγγραφο της 31ης Ιουλίου 2001 η Επιτροπή ανακοίνωσε στον Δήμο Περάματος τη διαπίστωσή της, κατόπιν επιθεωρήσεως που πραγματοποιήθηκε στις 18 Ιουλίου 2001, ότι σχεδόν το ήμισυ των φυτευθέντων δένδρων δεν είχε επιβιώσει και του ζήτησε, μεταξύ άλλων, να αντικαταστήσει όλα τα νεκρά ή κατεστραμμένα δένδρα, να επισκευάσει τα τμήματα της περιφράξεως που είχαν υποστεί ζημία και να συμπληρώσει την υποβληθείσα τεχνική έκθεση με επιπλέον πληροφοριακά και άλλα αναλυτικά στοιχεία. Η Επιτροπή ζήτησε επίσης από τον Δήμο Περάματος να της υποβάλει την τελική οικονομική έκθεση εντός του Αυγούστου του 2001 και την τελική τεχνική έκθεση πριν από το τέλος Οκτωβρίου του 2001, επισημαίνοντάς του ότι, δυνάμει του σημείου 7 του παραρτήματος 2 της αποφάσεως περί χορηγήσεως χρηματοδοτικής συνδρομής, η μη παροχή των ζητούμενων πληροφοριών μπορούσε να έχει συνέπεια την αναζήτηση του συνόλου ή μέρους της χρηματοδοτικής της συνδρομής.
7. Με έγγραφο και τηλεομοιοτυπία της 23ης Ιουνίου 2003 η Επιτροπή πληροφόρησε τον Δήμο Περάματος ότι βάσει των πορισμάτων νέου επιτόπιου ελέγχου της δράσεως τον οποίο διενήργησε η ομάδα εξωτερικής τεχνικής βοήθειας της Επιτροπής τον Μάιο του 2003, εκτιμήθηκε ότι ο αριθμός των δένδρων που είχαν επιζήσει δεν υπερέβαινε τις 3 000 και διαπιστώθηκε ότι η αναδασωτέα ζώνη και η περίφραξή της ήταν σε κακή κατάσταση. Η Επιτροπή υπενθύμισε επίσης ότι δεν υπήρξε συμμόρφωση προς τις συστάσεις της και συνήγαγε ότι η δράση μπορούσε να θεωρηθεί ως υλοποιηθείσα μόνο σε ποσοστό 10 %. Βάσει των διαπιστώσεων αυτών η Επιτροπή καθόρισε το προς ανάκτηση ποσό της χρηματοδοτικής συνδρομής σε 466 627,05 ευρώ. Κάλεσε τον Δήμο Περάματος να υποβάλει τυχόν παρατηρήσεις μέχρι τις 25 Ιουλίου 2003, διευκρινίζοντας ότι, μετά την ημερομηνία αυτή, θα του κοινοποιούσε αίτημα για τη μερική ανάκτηση της χρηματοδοτικής συνδρομής.
8. Κατόπιν ανταλλαγής σειράς επιστολών, η Επιτροπή εξέδωσε στις 7 Δεκεμβρίου 2005 την επίδικη απόφαση προκειμένου να ανακτήσει το ποσό των 466 627,05 ευρώ συν τόκους υπερημερίας
9. Στις 17 Μαΐου 2007 η επίδικη απόφαση κοινοποιήθηκε στον Δήμο Περάματος ως εκτελεστός τίτλος προς αναγκαστική εκτέλεση.
Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
10. Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου [νυν Γενικού Δικαστηρίου] στις 24 Ιουλίου 2007, ο Δήμος Περάματος άσκησε προσφυγή με αίτημα την ακύρωση της επίδικης αποφάσεως ή, επικουρικώς, τη μεταρρύθμισή της ώστε η υποχρέωση επιστροφής να περιοριστεί στο ποσό των 93 795,32 ευρώ, το οποίο αντιστοιχούσε στον λογιστικό υπολογισμό των μη επιλέξιμων δαπανών.
11. Ο Δήμος Περάματος προέβαλε τρεις λόγους ακυρώσεως της επίδικης αποφάσεως εκ των οποίων ο πρώτος στηριζόταν σε πλάνη περί τα πράγματα και σε εσφαλμένη ερμηνεία της αποφάσεως περί χορηγήσεως της χρηματοδοτικής συνδρομής, ο δεύτερος στην παραβίαση της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και ο τρίτος σε έλλειψη αιτιολογίας.
12. Όσον αφορά το κύριο αίτημα, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε και τους τρεις λόγους ακυρώσεως.
13. Κατ’ αρχάς απέρριψε τον λόγο που στηριζόταν στην παραβίαση της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης κρίνοντας, ειδικότερα, τα ακόλουθα:
«64 Επομένως, από τις ανωτέρω εκτιμήσεις προκύπτει ότι, κατά την ημερομηνία της 28ης Μαρτίου 2003 στην οποία αναφέρεται ο Δήμος Περάματος και κατά την οποία αυτός διαβίβασε στην Επιτροπή τα τελευταία πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με τον διενεργηθέντα λογιστικό έλεγχο, ο τεχνικός έλεγχος της δράσεως δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί, πράγμα το οποίο δεν ήταν δυνατό να αγνοεί ο Δήμος Περάματος.
65 Από τις ίδιες εκτιμήσεις προκύπτει επίσης ότι ουδέποτε η Επιτροπή παρέσχε στον Δήμο Περάματος συγκεκριμένες διαβεβαιώσεις ότι το ποσό της χρηματοδοτικής συνδρομής στο οποίο θα είχε τελικώς δικαίωμα ο δεύτερος θα καθοριζόταν αποκλειστικώς με βάση τα πορίσματα του διενεργηθέντος λογιστικού ελέγχου. Αντιθέτως, ευθύς μετά την ολοκλήρωση της δράσεως στις 31 Μαρτίου 2001 και την υποβολή της τελικής εκθέσεως στις 2 Ιουλίου 2001, η Επιτροπή προέβη σε επανειλημμένες υπομνήσεις προς τον Δήμο Περάματος ότι ανέμενε από αυτόν την εκπλήρωση ορισμένων υποχρεώσεων τις οποίες φερόταν να έχει αναλάβει στο πλαίσιο της δράσεως, όπως την αντικατάσταση των κατεστραμμένων δένδρων και την επιδιόρθωση της περιφράξεως. Επιπλέον, η Επιτροπή, με το από 29 Ιουλίου 2002 έγγραφο, διευκρίνισε ρητώς στον Δήμο Περάματος ότι καμία πληρωμή δεν επρόκειτο να διενεργηθεί προ της τελικής εγκρίσεως τόσο της τεχνικής όσο και της οικονομικής εκθέσεως.
66 Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι ο Δήμος Περάματος, εφόσον γνώριζε ότι δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί ο τεχνικός έλεγχος και ότι, κατά συνέπεια, δεν είχε ακόμη προσδιοριστεί σε ποιον βαθμό θεωρούνταν ότι αυτός έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του, δεν μπορούσε βασίμως να πιστεύει ότι το προς ανάκτηση ποσό θα καθοριζόταν αποκλειστικώς με βάση τα πορίσματα του εν τω μεταξύ διενεργηθέντος λογιστικού ελέγχου.»
14. Στη συνέχεια το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τον λόγο ακυρώσεως που στηριζόταν σε πλάνη περί τα πράγματα και σε εσφαλμένη ερμηνεία της αποφάσεως περί χορηγήσεως της χρηματοδοτικής συνδρομής.
15. Προς τούτο, συνόψισε καταρχάς τα επιχειρήματα του Δήμου Περάματος ως εξής:
«68 Ο Δήμος Περάματος υποστηρίζει ότι η απορρέουσα από τη […] δράση νόμιμη υποχρέωσή του περιοριζόταν στη φύτευση 60 000 δένδρων και δεν εκτεινόταν στη λήψη μέτρων για τη διασφάλιση της επιβιώσεώς τους. Η μεταγενέστερη καταστροφή των δένδρων οφειλόταν σε καταστάσεις ανεξάρτητες από πράξεις ή παραλείψεις του Δήμου. Συναφώς, ο Δήμος Περάματος επικαλείται, πρώτον, τον πειραματικό χαρακτήρα γενικώς της δράσεως και ειδικότερα των υλικών που μνημονεύθηκαν […] ανωτέρω, ιδίως δε την περιορισμένη αποτελεσματικότητά τους σε σχέση με την αρχικώς προσδοκώμενη, δεύτερον, τη βραχώδη μορφολογία του εδάφους το οποίο δεν ήταν δεκτικό των εφαρμοσθεισών μεθόδων αναδασώσεως και, επιπλέον, υπέστη αλλοιώσεις λόγω πυρκαγιάς του 1998, τρίτον, τις δυσμενείς κλιματολογικές συνθήκες στην περιοχή του Περάματος μεταξύ των ετών 1999 και 2001, με υψηλές θερμοκρασίες, ανομβρία και όψιμους παγετούς, τέταρτον, την ασυνήθη έξαρση των πυρκαγιών μεταξύ των ετών 2000 και 2004 και, πέμπτον, τις φθορές στην περίφραξη του χώρου της αναδασώσεως με συνέπεια την ελεύθερη διέλευση οικόσιτων ζώων, καθώς και την αδυναμία του να ανακατασκευάσει την περίφραξη λόγω ελλείψεως πόρων. Προς στήριξη των επιχειρημάτων του και ιδίως του σχετικού με τα αποτελέσματα της χρησιμοποιήσεως των μνημονευθέντων […] ανωτέρω υλικών, ο Δήμος Περάματος επικαλείται το περιεχόμενο της προσαρτηθείσας στο δικόγραφο της προσφυγής τεχνικής εκθέσεως με ημερομηνία 29 Ιουνίου 2007, στην οποία περιγράφονται οι κίνδυνοι από την εκτεταμένη χρήση των υλικών αυτών υπό κλιματικές συνθήκες ανάλογες με αυτές της περιοχής του Περάματος, οι οποίες χαρακτηρίζονταν από πολύ υψηλές θερμοκρασίες και ανομβρία.»
16. Στη συνέχεια, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, ιδίως, τα ακόλουθα:
«84 Επομένως, […] συνάγεται ότι η υποχρέωση την οποία ανέλαβε ο Δήμος Περάματος στο πλαίσιο της […] δράσεως δεν περιοριζόταν απλώς στη φύτευση δένδρων, αλλά συνίστατο εν τέλει στη δημιουργία μιας δασικής ζώνης βορείως της πόλης του Περάματος, πράγμα το οποίο προϋπέθετε, πέραν της φυτεύσεως δενδρυλλίων, τη λήψη μέτρων για τη συντήρησή τους καθώς και για τη συντήρηση της αναδασωθείσας ζώνης επί εύλογο χρονικό διάστημα ώστε αυτή να καταστεί βιώσιμη και να μετατραπεί σε δάσος, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος στην περιοχή του Περάματος, σύμφωνα και με τον γενικό σκοπό [ο οποίος καθορίζεται στο άρθρο 1 του κανονισμού LIFE]. Μεταξύ των αναγκαίων ενεργειών για να διασφαλιστεί η επιβίωση των φυτευθέντων δένδρων, προβλέφθηκε η κατασκευή και η συντήρηση περιφράξεως, δεδομένου ότι, στη σελίδα 29 της προτάσεως που υπέβαλε, ο Δήμος Περάματος επισήμανε την ανάγκη να περιφραχθεί η αναδασωτέ α ζώνη τουλάχιστον για δέκα έτη προς αποφυγή της καταστροφής των δενδρυλλίων από κατσίκες και άλλα ζώα.
85 Όσον αφορά τη φύση των αναληφθεισών υποχρεώσεων, όπως αυτές περιγράφηκαν στη σκέψη 84 ανωτέρω, πρέπει να γίνει δεκτό ότι αυτές συνιστούν υποχρεώσεις για την επίτευξη ορισμένου αποτελέσματος [obligations de résultat], υπό την έννοια ότι ο Δήμος Περάματος θα αποκτούσε δικαίωμα στη λήψη της χρηματοδοτικής συνδρομής η οποία προβλεπόταν στην απόφαση περί χορηγήσεώς της ακριβώς επειδή θα εκπλήρωνε τις εν λόγω υποχρεώσεις και θα επιτύγχανε ορισμένο αποτέλεσμα, το οποίο εν προκειμένω συνίστατο στη δημιουργία μιας βιώσιμης δασικής ζώνης. Το συμπέρασμα αυτό συνάγεται από τα ακόλουθα στοιχεία.
[...]
87
[...] [Η] υποβληθείσα από τον Δήμο Περάματος πρόταση χρησιμοποιούσε τέτοια ορολογία και είχε συνταχθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να μην προκαλούνται αμφιβολίες ως προς το εφικτό και την επιτυχία της δράσεως. Ειδικότερα, σημειώνεται ενδεικτικώς ότι, στη σελίδα 27 της υποβληθείσας προτάσεως, επισημαίνεται ότι η προτεινόμενη δράση, λόγω της αναμενόμενης επιτυχίας της, θα μπορούσε να συνεχιστεί με την αναδάσωση ολόκληρου του όρους Αιγάλεω και όλων των λοιπών βραχωδών ορέων που βρίσκονται δυτικώς των Αθηνών […]. Ομοίως, στη σελίδα 28 της υποβληθείσας προτάσεως, υπό την επικεφαλίδα «Ειδική περιγραφή», επισημαίνεται ότι η εφαρμοζόμενη μέθοδος φυτεύσεως διασφαλίζει πλήρως την επιβίωση των δένδρων. Επιπλέον, η υποβληθείσα από τον Δήμο Περάματος πρόταση περιλαμβάνει, στις σελίδες 31 έως 34, τα αποτελέσματα των δοκιμών που πραγματοποίησε πανεπιστημιακό ίδρυμα των Αθηνών όσον αφορά τη χρησιμοποίηση των μνημονευθέντων […] ανωτέρω υλικών στο πλαίσιο της φυτεύσεως δένδρων και οπωροκηπευτικών, αποτελέσματα τα οποία υπήρξαν θετικά. Επιπροσθέτως, στη σελίδα 5 της υποβληθείσας προτάσεως, υπογραμμίζεται ότι ο ελληνικός οργανισμός διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και βιομηχανικής ιδιοκτησίας, αναγνωρίζοντας την πρωτοτυπία και τη σημασία της προταθείσας τεχνικής αναδασώσεως για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων, την επέλεξε για να μετάσχει στον ευρωπαϊκό διαγωνισμό διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και καινοτομίας.
[...]
91 Επομένως, όπως προκύπτει από τις εκτιμήσεις που εκτίθενται στις σκέψεις 86 έως 90 […], λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι στην υποβληθείσα από τον Δήμο Περάματος πρόταση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση περί χορηγήσεως της χρηματοδοτικής συνδρομής γινόταν σαφέστατα λόγος για επίτευξη ενός συγκεκριμένου αποτελέσματος, και ειδικότερα για τη δημιουργία μιας βιώσιμης δασικής ζώνης βορείως της πόλης του Περάματος, και δεν εκφραζόταν καμία επιφύλαξη ως προς την επίτευξη αυτού του αποτελέσματος, η Επιτροπή χορήγησε τη χρηματοδοτική συνδρομή βασιζόμενη στο ως άνω προσδοκώμενο αποτέλεσμα, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι ο Δήμος Περάματος θα αποκτούσε το δικαίωμα στη λήψη της χρηματοδοτικής συνδρομής ακριβώς επειδή θα επιτύγχανε το συγκεκριμένο αποτέλεσμα και θα εκπλήρωνε τις υποχρεώσεις που ανέλαβε.
92 Εν προκειμένω, λαμβανομένων ειδικότερα υπόψη, αφενός, του περιεχομένου και, αφετέρου, της φύσεως των υποχρεώσεων που ανέλαβε στο πλαίσιο της […] δράσεως, όπως αυτές περιγράφηκαν στις σκέψεις 77 έως 91 […], ο Δήμος Περάματος αβασίμως επικαλέστηκε κατά το στάδιο της διοικητικής διαδικασίας και αβασίμως επίσης επικαλείται ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου την επέλευση των περιστατικών που εκτέθηκαν στη σκέψη 68 ανωτέρω προκειμένου να μην υποστεί τις συνέπειες που θα απέρρεαν από ενδεχόμενη αθέτηση των υποχρεώσεών του.»
17. Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τον λόγο ακυρώσεως που στηριζόταν στην έλλειψη αιτιολογίας της επίδικης αποφάσεως, κάνοντας ειδικότερα δεκτά τα ακόλουθα:
«114 Εν προκειμένω, όσον αφορά τη νομική βάση της [επίδικης] αποφάσεως, πρέπει να σημειωθεί ότι η απόφαση αυτή κάνει μνεία της αποφάσεως περί χορηγήσεως της χρηματοδοτικής συνδρομής. Επομένως, ο Δήμος Περάματος μπορούσε χωρίς δυσκολία να γνωρίζει ότι η εξουσία προς ανάκτηση της χρηματοδοτικής συνδρομής την οποία χορήγησε η Επιτροπή λαμβάνοντας την [επίδικη] απόφαση εδράζεται στο άρθρο 11, παράγραφος 1, του κανονισμού […] LIFE, καθώς και, ειδικότερα, στο σημείο 7 του παραρτήματος 2 της αποφάσεως περί χορηγήσεως της χρηματοδοτικής συνδρομής.
115 Όσον αφορά τα πραγματικά στοιχεία τα οποία εκτίθενται στην [επίδικη] απόφαση και βάσει των οποίων ζητήθηκε η επίδικη επιστροφή, διαπιστώνεται ότι στην εν λόγω απόφαση απαριθμούνται λεπτομερώς τα διάφορα στάδια της διοικητικής διαδικασίας που προηγήθηκαν της εκδόσεως της αποφάσεως αυτής, και παρουσιάζεται η ανταλλαγείσα μεταξύ της Επιτροπής και του Δήμου Περάματος αλληλογραφία. Ειδικότερα, στην προσβαλλόμενη απόφαση επαναλαμβάνεται το κείμενο του από 23 Ιουνίου 2003 εγγράφου της Επιτροπής με το οποίο αυτή, αφενός, γνωστοποίησε στον Δήμο Περάματος τη διαπίστωση των υπηρεσιών της ότι η επίδικη δράση μπορούσε τελικώς να θεωρηθεί ως υλοποιηθείσα μόνο σε ποσοστό 10 % και, αφετέρου, καθόρισε το ποσό το οποίο όφειλε να επιστρέψει ο Δήμος Περάματος βάσει της ως άνω διαπιστώσεως.»
18. Το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε το επικουρικό αίτημα να μεταρρυθμιστεί η επίδικη απόφαση υπενθυμίζοντας ότι σε υπόθεση όπως η επίδικη, η Συνθήκη ΛΕΕ δεν απονέμει στα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης πλήρη δικαιοδοσία.
Αιτήματα των διαδίκων
19. Ο Δήμος Περάματος ζητεί από το Δικαστήριο:
– να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση,
– να αναπέμψει την υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο, και
– να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
20. Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:
– να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως, και
– να καταδικάσει τον Δήμο Περάματος στα δικαστικά έξοδα.
Επί της αιτήσεως αναιρέσεως
21. Δυνάμει του άρθρου 181 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, όταν η αίτηση αναιρέσεως είναι εν όλω ή εν μέρει προδήλως απαράδεκτη ή προδήλως αβάσιμη, το Δικαστήριο μπορεί οποτεδήποτε, κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή και αφού ακούσει τον γενικό εισαγγελέα, να την απορρίψει με αιτιολογημένη διάταξη χωρίς να κινήσει την προφορική διαδικασία.
22. Προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως που κατέθεσε, ο Δήμος Περάματος προβάλλει δύο λόγους αναιρέσεως οι οποίοι στηρίζονται σε πλάνη περί το δίκαιο στην οποία υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο κατά την ερμηνεία, αφενός, της «συμβάσεως επιχορηγήσεως», αφετέρου, του δικαίου της Ένωσης, και ειδικότερα των αρχών της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.
Επί του πρώτου λόγου αναιρέσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
23. Όσον αφορά τη «σύμβαση επιχορήγησης», ο Δήμος Περάματος υποστηρίζει, πρώτον, ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν ερμήνευσε ορθώς τη φύση και το περιεχόμενο των υποχρεώσεων που απέρρεαν από τη σύμβαση αυτή, καθόσον έκρινε ότι οι εν λόγω υποχρεώσεις είχαν τον χαρακτήρα υποχρεώσεων για την επίτευξη ορισμένου αποτελέσματος [obligations de résultat]. Ειδικότερα, μολονότι στις υποχρεώσεις του Δήμου συγκαταλεγόταν η υλοποίηση του έργου της φυτεύσεως 60 000 δένδρων βάσει συγκεκριμένων προδιαγραφών με σκοπό τη συμβολή στη δημιουργία μιας ζώνης πρασίνου και αναψυχής, εντούτοις ο Δήμος Περάματος ουδόλως δεσμεύτηκε ως προς την επίτευξη συγκεκριμένου αποτελέσματος. Συναφώς, η πρόταση που υπέβαλε προκειμένου να τύχει της χρηματοδοτικής συνδρομής είχε περισσότερο διακηρυκτικό παρά δεσμευτικό χαρακτήρα καθόσον είχε την έννοια της υλοποιήσεως μιας πιλοτικής και πρωτοποριακής δράσεως δενδροφυτεύσεως σε ένα πολύ πετρώδες έδαφος. Εξάλλου, στο έγγραφο της 31ης Ιουλίου 2001, το οποίο δεν έλαβε υπόψη η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή αναγνώρισε ότι είχαν εκπληρωθεί όλες οι υποχρεώσεις που απέρρεαν από τη σύμβαση επιχορηγήσεως, ήτοι η φύτευση, η ύδρευση και η φύλαξη των δένδρων.
24. Δεύτερον, σε αντίθεση με την εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου, τα περιστατικά που συνέτειναν στην καταστροφή ή στη μη ευδοκίμηση μεγάλου αριθμού δενδρυλλίων –υψηλές θερμοκρασίες, στη συνέχεια παρατεταμένος παγετός, μεγάλη ανομβρία, έξαρση των πυρκαγιών– ήταν υπεράνω της δυνατότητας ανθρώπινης επιρροής και συνιστούσαν περίπτωση ανωτέρας βίας.
25. Τρίτον, σε αντίθεση με όσα έκρινε το Γενικό Δικαστήριο, εσφαλμένως η Επιτροπή έκρινε ότι το ποσοστό επιτυχίας της δράσεως ήταν μόνον 10 %.
26. Η Επιτροπή προβάλλει ότι ο Δήμος Περάματος, προκειμένου να αποδείξει ότι εν προκειμένω δεν υπείχε υποχρέωση για την επίτευξη ορισμένου αποτελέσματος, δεν μπορεί να στηρίζεται σε περιστατικά και αποδεικτικά στοιχεία στα οποία βασίστηκε το Γενικό Δικαστήριο, δεδομένου ότι αυτά δεν συνιστούν νομικό ζήτημα δυνάμενο να υποβληθεί στην κρίση του Δικαστηρίου, πλην της περιπτώσεως της παραμορφώσεώς τους ως προς την οποία δεν έχει προβληθεί κάποια αιτίαση.
27. Εξάλλου, η εκτίμηση της αποδεικτικής ισχύος του από 31 Ιουλίου 2001 εγγράφου της Επιτροπής δεν μπορεί να υποβληθεί στον έλεγχο του Δικαστηρίου στο πλαίσιο αιτήσεως αναιρέσεως. Το ίδιο ισχύει και ως προς τα περιστατικά τα οποία επικαλείται ο Δήμος Περάματος χαρακτηρίζοντάς τα ανωτέρα βία ή ως προς το γεγονός ότι το ποσοστό υλοποιήσεως της δράσεως δεν ήταν μόνο 10 %.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
28. Όπως προκύπτει από τα άρθρα 256 ΣΛΕΕ και 58, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η αίτηση αναιρέσεως περιορίζεται στα νομικά ζητήματα. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο είναι το μόνο αρμόδιο, αφενός, να διαπιστώνει τα πραγματικά περιστατικά, εκτός αν η ανακρίβεια των διαπιστώσεών του προκύπτει από τα υποβληθέντα σ’ αυτό στοιχεία της δικογραφίας, και, αφετέρου, να προβαίνει σε εκτίμηση των εν λόγω πραγματικών περιστατικών. Όταν το Γενικό Δικαστήριο έχει διαπιστώσει ή εκτιμήσει τα πραγματικά περιστατικά, το Δικαστήριο είναι αρμόδιο, δυνάμει του άρθρου 256 ΣΛΕΕ, να ασκεί έλεγχο όσον αφορά τον νομικό χαρακτηρισμό των περιστατικών αυτών και τις έννομες συνέπειες που έχει συναγάγει το Γενικό Δικαστήριο. Επομένως, το Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να διαπιστώνει τα πραγματικά περιστατικά ούτε, κατ’ αρχήν, να εξετάζει τα αποδεικτικά στοιχεία που δέχθηκε το Γενικό Δικαστήριο σε σχέση με τα περιστατικά αυτά. Πράγματι, εφόσον τα αποδεικτικά αυτά στοιχεία έχουν προσκομιστεί νομοτύπως και έχουν τηρηθεί οι γενικές αρχές του δικαίου και οι διαδικαστικοί κανόνες που διέπουν το βάρος αποδείξεως και τη διεξαγωγή των αποδείξεων, το Γενικό Δικαστήριο είναι το μόνο αρμόδιο να εκτιμήσει την αξία των υποβληθέντων στοιχείων. Επομένως, η εκτίμηση αυτή δεν αποτελεί νομικό ζήτημα που να μπορεί, ως τέτοιο, να υποβληθεί στον αναιρετικό έλεγχο του Δικαστηρίου, εκτός αν συντρέχει παραμόρφωση του περιεχομένου των στοιχείων αυτών (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 10ης Ιουλίου 2008, C-413/06 P, Bertelsmann και Sony Corporation of America κατά Impala, Συλλογή 2008, σ. I-4951, σκέψη 29 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
29. Εν προκειμένω, ο Δήμος Περάματος, καθόσον υποστηρίζει ότι οι υποχρεώσεις που υπείχε δεν είχαν τον χαρακτήρα υποχρεώσεων για την «επίτευξη ορισμένου αποτελέσματος», επιχειρεί να αμφισβητήσει τον νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών στον οποίο προέβη το Γενικό Δικαστήριο. Εντούτοις, η επιχειρηματολογία του δήμου είναι προδήλως αβάσιμη.
30. Πράγματι, επιβάλλεται η επισήμανση, πρώτον, ότι, όπως αναγνωρίζει και ο ίδιος, ο Δήμος Περάματος δεσμεύτηκε να φυτέψει έναν αριθμό δέντρων προκειμένου να συμβάλει στη «δημιουργία ζώνης πρασίνου-πνεύμονα ζωής και αναψυχής». Η δράση που πρότεινε προκειμένου να επιτύχει την έκδοση της αποφάσεως περί χορηγήσεως της χρηματοδοτικής συνδρομής από την Επιτροπή στηριζόταν στον γενικό σκοπό της δημιουργίας μιας βιώσιμης δασικής ζώνης στη βραχώδη δυτική πλευρά του όρους Αιγάλεω βάσει του κανονισμού LIFE. Όπως διαπιστώθηκε στη σκέψη 80 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η λύση που επέλεξε ο Δήμος Περάματος συνίστατο στην πρόταση της δημιουργίας μιας περιφραγμένης δασικής ζώνης βορείως του δήμου προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα περιβαλλοντικής φύσεως και ποιότητας ζωής. Επομένως, ο Δήμος Περάματος δεν μπορεί βασίμως να υποστηρίζει ότι η φύτευση και μόνο των δέντρων δικαιολογούσε τη χρηματοδοτική συνδρομή που χορηγήθηκε κατ’ εφαρμογή του κανονισμού LIFE και ότι οι υποχρεώσεις που ανέλαβε έναντι της χορηγήσεως της χρηματοδοτικής αυτής συνδρομής περιορίζονταν μόνο στην υλοποίηση του προαναφερθέντος σκοπού, κατ’ αποκλεισμό οποιασδήποτε άλλης υποχρεώσεως ως προς τις συνθήκες της επιτυχίας της δενδροφυτεύσεως.
31. Δεύτερον, επισημαίνεται ότι ο Δήμος Περάματος, καθόσον επικαλείται τη χρήση υλικών κατάλληλων για τα ειδικά χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου εδάφους, στο πλαίσιο «πιλοτικής και πρωτοποριακής» δράσεως, δέχεται ότι η δενδροφύτευση συνοδευόταν ακριβώς από ορισμένες τεχνικές προϋποθέσεις χωρίς τη συνδρομή των οποίων δεν θα μπορούσε να διασφαλισθεί η επιτυχία της σχεδιαζόμενης αναδασώσεως σε μια βραχώδη περιοχή. Επιπλέον, ο Δήμος Περάματος, καθόσον υπογράμμισε ότι, ελλείψει των προϋποθέσεων αυτών, ανάλογα εγχειρήματα στο παρελθόν είχαν αποτύχει, δέχθηκε ότι η επιτυχία του έργου συνιστούσε αναπόσπαστο τμήμα της δράσεως που είχε προτείνει προκειμένου να τύχει της ζητηθείσας χρηματοδοτικής συνδρομής.
32. Επομένως, ορθώς το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε ότι η υποχρέωση την οποία ανέλαβε ο Δήμος Περάματος στο πλαίσιο της δράσεως δεν περιοριζόταν απλώς στη φύτευση δένδρων, αλλά συνίστατο εν τέλει στη δημιουργία μιας δασικής ζώνης βορείως της πόλης του Περάματος, πράγμα το οποίο προϋπέθετε, πέραν της φυτεύσεως δενδρυλλίων, τη λήψη μέτρων για τη συντήρησή τους καθώς και για τη συντήρηση της αναδασωθείσας ζώνης επί εύλογο χρονικό διάστημα ώστε αυτή να καταστεί βιώσιμη και να μετατραπεί σε δάσος, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος στην περιοχή του Περάματος, σύμφωνα και με τον γενικό σκοπό που καθορίζει το άρθρο 1 του κανονισμού LIFE.
33. Υπό τις συνθήκες αυτές, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, χωρίς να υποπέσει σε πλάνη περί το δίκαιο, ότι οι υποχρεώσεις αυτές είχαν τον χαρακτήρα υποχρεώσεων για την «επίτευξη ορισμένου αποτελέσματος» υπό την έννοια ότι η Επιτροπή χορήγησε τη χρηματοδοτική συνδρομή με γνώμονα το προσδοκώμενο αποτέλεσμα και ότι η καταβολή της επίμαχης συνδρομής στον Δήμο Περάματος εξαρτάτο από την επίτευξη του αποτελέσματος αυτού και την εκτέλεση των εν λόγω υποχρεώσεων.
34. Το συμπέρασμα αυτό δεν μπορεί να κλονιστεί από το επιχείρημα ότι η Επιτροπή, με το από 31 Ιουλίου 2001 έγγραφο, το οποίο φέρεται να μη λήφθηκε υπόψη στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, αναγνώρισε ότι ο Δήμος Περάματος είχε εκπληρώσει όλες τις υποχρεώσεις που απέρρεαν από την απόφαση περί χορηγήσεως της χρηματοδοτικής συνδρομής. Πράγματι, πέραν του ότι το έγγραφο αυτό εξετάστηκε στη σκέψη 103 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, διαπιστώνεται ότι ο αποσπασματικός χαρακτήρας της αναφοράς στο περιεχόμενο του εν λόγω εγγράφου εκ μέρους του Δήμου Περάματος δεν αποδεικνύει, εν πάση περιπτώσει, ότι το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε τα αποδεικτικά στοιχεία που περιέχονται στο έγγραφο αυτό, ενώ δεν έχει ρητώς γίνει λόγος για παραμόρφωση προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως.
35. Εξάλλου, μολονότι ο Δήμος Περάματος χαρακτηρίζει ως ανωτέρα βία τα περιστατικά στα οποία οφείλεται η καταστροφή μεγάλου μέρους των φυτευθέντων δέντρων, εντούτοις το πράττει για πρώτη φορά ενώπιον του Δικαστηρίου. Πάντως, αν υποτεθεί ότι ο Δήμος Περάματος στηρίζεται στον χαρακτηρισμό αυτό προκειμένου να απαλλαγεί από το σύνολο των υποχρεώσεων που αποτέλεσαν τη δικαιολογητική βάση της επίδικης αποφάσεως, ο λόγος αυτός, ο οποίος δεν προβλήθηκε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, είναι ένας νέος λόγος που προβάλλεται ενώπιον του Δικαστηρίου και, ως εκ τούτου, είναι απαράδεκτος.
36. Επιπλέον, ο Δήμος Περάματος, καθόσον υποστηρίζει ότι η καταστροφή των δέντρων αυτών οφείλεται σε γεγονότα για τα οποία αυτός δεν έφερε ευθύνη, αμφισβητεί ουσιαστικά την εκτίμηση των γεγονότων στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο προκειμένου να δεχθεί ότι τα εν λόγω γεγονότα δεν απάλλασσαν τον Δήμο Περάματος από τις συνέπειες της αθετήσεως των υποχρεώσεών του. Επομένως, η επιχειρηματολογία αυτή είναι προδήλως απαράδεκτη.
37. Για τον ίδιο λόγο, το επιχείρημα ότι η Επιτροπή προέβη σε εσφαλμένη εκτίμηση καθόσον έκρινε ότι το ποσοστό εκτελέσεως της δράσεως ήταν μόνο 10 % είναι επίσης προδήλως απαράδεκτο.
38. Εκ των ανωτέρω έπεται ότι ο πρώτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί εν μέρει ως προδήλως απαράδεκτος και εν μέρει ως προδήλως αβάσιμος.
Επί του δευτέρου λόγου αναιρέσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
39. Όσον αφορά την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης, ο Δήμος Περάματος υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, καθόσον περιορίστηκε στην εκτίμηση ότι ο Δήμος Περάματος μπορούσε χωρίς δυσκολία να γνωρίζει ότι η εξουσία προς ανάκτηση της χορηγηθείσας χρηματοδοτικής συνδρομής εδράζεται στο άρθρο 11, παράγραφος 1, του κανονισμού LIFE, προκειμένου να κρίνει ότι η επίδικη απόφαση είχε επαρκή αιτιολογία ως προς το ζήτημα της νομικής της βάσεως, παραβίασε την αρχή της ασφάλειας δικαίου.
40. Επιπλέον, ο Δήμος Περάματος υποστηρίζει ότι, δεδομένου ότι τήρησε εξ ολοκλήρου τις υποχρεώσεις του, δεν υφίσταται πρόδηλη παράβαση του κανονισμού αυτού ούτε της αποφάσεως περί χορηγήσεως της χρηματοδοτικής συνδρομής, και ότι, ως εκ τούτου, μπορούσε να επικαλεστεί την αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης ώστε η επίδικη απόφαση να μη μπορεί να διασαλεύσει τις προσδοκίες που δημιούργησε η εν λόγω απόφαση περί χορηγήσεως.
41. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι ο Δήμος Περάματος, πέραν του ότι δεν προσδιορίζει πώς ακριβώς παραβιάστηκε εν προκειμένω η αρχή της ασφάλειας δικαίου, περιορίζεται στην επανάληψη των επιχειρημάτων που προέβαλε πρωτοδίκως όσον αφορά τη μη τήρηση από την Επιτροπή της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως των αποφάσεών της. Πάντως, το Γενικό Δικαστήριο, το οποίο δεν έχει την υποχρέωση να απαντά σε όλα τα επιχειρήματα που προβάλλονται ενώπιόν του, εξέτασε τα διάφορα στοιχεία που αποτέλεσαν την αιτιολογία της επίδικης αποφάσεως και συνήγαγε ότι αυτή είχε επαρκή αιτιολογία.
42. Τέλος, ο Δήμος Περάματος ουδόλως επικαλείται οιαδήποτε διαβεβαίωση, δήλωση ή περιστατικό που θα μπορούσε να του δημιουργήσει βάσιμες προσδοκίες ότι οι υποχρεώσεις του λογίζονταν εκπληρωθείσες, δεδομένου ότι, αντιθέτως, όπως σαφώς προκύπτει από την απευθυνόμενη προς τον Δήμο Περάματος αλληλογραφία, η Επιτροπή θεωρούσε εξ αρχής ότι οι υποχρεώσεις δεν είχαν τηρηθεί και ότι επρόκειτο να κινηθεί η διαδικασία για την αναζήτηση της χρηματοδοτικής συνδρομής.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
43. Πρώτον, υπενθυμίζεται ότι δικαίωμα να επικαλείται την αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης έχει κάθε ιδιώτης στον οποίο ένα όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης δημιούργησε βάσιμες προσδοκίες παρέχοντάς του συγκεκριμένες διαβεβαιώσεις (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 2010, C‑537/08 P, Kahla Thüringen Porzellan κατά Επιτροπής, Συλλογή 2010, σ. I-12917, σκέψη 63). Εντούτοις, την αρχή αυτή δεν μπορεί να επικαλεστεί όποιος είναι υπαίτιος πρόδηλης παραβάσεως της ισχύουσας νομοθεσίας (απόφαση της 14ης Ιουλίου 2005, C‑65/02 P και C-73/02 P, ThyssenKrupp κατά Επιτροπής, Συλλογή 2005, σ. I‑6773, σκέψη 41).
44. Προκειμένου να απορρίψει τον λόγο ακυρώσεως που στηριζόταν στην παραβίαση της αρχής αυτής, το Γενικό Δικαστήριο, κατόπιν εξετάσεως διαφόρων περιστάσεων που αφορούσαν τις συνθήκες υπό τις οποίες διενεργήθηκε ο έλεγχος της δράσεως, έκρινε, στη σκέψη 66 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι, εφόσον ο Δήμος Περάματος γνώριζε ότι δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί ο τεχνικός έλεγχος της δράσεως και ότι, κατά συνέπεια, δεν είχε ακόμη προσδιοριστεί σε ποιο βαθμό θεωρούνταν ότι αυτός έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του, δεν μπορούσε βασίμως να πιστεύει ότι το προς ανάκτηση ποσό θα καθοριζόταν αποκλειστικώς με βάση τα πορίσματα του εν τω μεταξύ διενεργηθέντος λογιστικού ελέγχου.
45. Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τον προβαλλόμενο λόγο ακυρώσεως χωρίς να στηριχθεί στο γεγονός ότι, εν προκειμένω, διαπιστώθηκε πρόδηλη παραβίαση της ισχύουσας νομοθεσίας. Επομένως, δεν μπορεί να προβληθεί λυσιτελώς το επιχείρημα το οποίο αντλεί ο Δήμος Περάματος τόσο από τη φερόμενη εκ μέρους του τήρηση του συνόλου των υποχρεώσεών του όσο και από την απουσία πρόδηλης παραβάσεως του κανονισμού LIFE ή της αποφάσεως περί χορηγήσεως της χρηματοδοτικής συνδρομής, προκειμένου να υποστηρίξει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κατά την εφαρμογή της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης. Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως, κατά το μέρος που αφορά την παραβίαση της αρχής αυτής, πρέπει να απορριφθεί ως προδήλως αβάσιμος.
46. Όσον αφορά την παραβίαση της αρχής της ασφάλειας δικαίου, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως επίσης δεν είναι βάσιμος.
47. Αληθεύει ότι, προκειμένου να απορρίψει τον λόγο ακυρώσεως που στηριζόταν στην έλλειψη αιτιολογίας της επίδικης αποφάσεως όσον αφορά τη νομική της βάση, το Γενικό Δικαστήριο, στη σκέψη 114 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, περιορίστηκε στη διαπίστωση ότι η βάση αυτή μπορούσε να συναχθεί χωρίς δυσκολία από το άρθρο 11 του κανονισμού LIFE στον βαθμό που η επίδικη απόφαση έκανε ρητή μνεία της αποφάσεως περί της χρηματοδοτικής συνδρομής που χορηγήθηκε βάσει του ως άνω κανονισμού.
48. Εντούτοις, το Γενικό Δικαστήριο, δεχόμενο μια τέτοια αιτιολογία μέσω της παραπομπής στο άρθρο 11 του κανονισμού LIFE, το οποίο παρέχει στην Επιτροπή την εξουσία να απαιτεί την επιστροφή των χορηγηθέντων ποσών ιδίως σε περίπτωση ανεπαρκούς υλοποιήσεως της δράσεως, δεν θα μπορούσε να μην έχει λάβει υπόψη, στο πλαίσιο της εξετάσεως της επίδικης αποφάσεως, τις απαιτήσεις της ασφάλειας δικαίου τις οποίες επικαλείται ο Δήμος Περάματος.
49. Πράγματι, επιβάλλεται η υπόμνηση ότι, κατά πάγια νομολογία, η αιτιολογία που επιβάλλει το άρθρο 253 ΕΚ πρέπει να προσαρμόζεται στη φύση της οικείας πράξεως και να παραθέτει κατά τρόπο σαφή και μη διφορούμενο τη συλλογιστική του οργάνου που έχει εκδώσει την πράξη, ώστε οι μεν ενδιαφερόμενοι να γνωρίζουν τους λόγους που δικαιολογούν τη λήψη του μέτρου, το δε αρμόδιο δικαιοδοτικό όργανο να μπορεί να ασκήσει τον έλεγχό του. H υποχρέωση αιτιολογήσεως πρέπει να εκτιμάται αναλόγως των περιστάσεων της συγκεκριμένης περιπτώσεως, ιδίως του περιεχομένου της πράξεως, της φύσεως των προβαλλομένων λόγων και του συμφέροντος που έχουν ενδεχομένως στην παροχή διευκρινίσεων οι αποδέκτες ή άλλα πρόσωπα τα οποία η πράξη αφορά άμεσα και ατομικά. Δεν απαιτείται να διασαφηνίζει η αιτιολογία όλα τα ουσιώδη πραγματικά και νομικά στοιχεία, καθόσον το ζήτημα του κατά πόσον η αιτιολογία ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του άρθρου 253 ΕΚ πρέπει να εκτιμάται όχι μόνο βάσει του γράμματος της πράξεως, αλλά και του πλαισίου στο οποίο εντάσσεται καθώς και του συνόλου των κανόνων δικαίου που διέπουν το σχετικό θέμα (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 24ης Νοεμβρίου 2005, C‑138/03, C-324/03 και C‑431/03, Ιταλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2005, σ. I‑10043, σκέψεις 54 και 55).
50. Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι ο Δήμος Περάματος υπέβαλε αίτημα για χρηματοδοτική συνδρομή βάσει του κανονισμού LIFE. Εξάλλου, η εξουσία που είχε η Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 11 του εν λόγω κανονισμού προς αναζήτηση της συνδρομής αυτής δεν μπορεί να μην έγινε γνωστή στον Δήμο Περάματος όταν κοινοποιήθηκε προς αυτόν η επίδικη απόφαση, η οποία ελήφθη κατόπιν μακράς διοικητικής διαδικασίας κατά τη διάρκεια της οποίας αντηλλάγη με την Επιτροπή αλληλογραφία από την οποία προέκυπτε σαφώς ότι η Επιτροπή είχε την πρόθεση να ζητήσει την επιστροφή τμήματος της χορηγηθείσας συνδρομής.
51. Υπό τις συνθήκες αυτές, ο Δήμος Περάματος δεν εξηγεί για ποιo λόγο το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο όσον αφορά τις απαιτήσεις της αρχής της ασφάλειας δικαίου.
52. Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό του ως προδήλως αβάσιμος.
53. Από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων προκύπτει ότι η αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί κατ’ εφαρμογή του άρθρου 181 του Κανονισμού Διαδικασίας.
Επί των δικαστικών εξόδων
54. Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, που εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, του ίδιου Κανονισμού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ζήτησε να καταδικαστεί ο Δήμος Περάματος και ο τελευταίος ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (έκτο τμήμα) διατάσσει:
1) Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.
2) Καταδικάζει τον Δήμο Περάματος στα δικαστικά έξοδα.