62020TJ0295_RES
Υπόθεση T-295/20
Aquind Ltd. κ.λπ.
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (δεύτερο τμήμα) της 8ης Φεβρουαρίου 2023
«Ενέργεια – Διευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές – Κανονισμός (ΕΕ) 347/2013 – Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός για την τροποποίηση του καταλόγου των έργων κοινού ενδιαφέροντος – Άρθρο 172, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ – Μη έγκριση από κράτος μέλος έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης ενόψει της χορήγησης του καθεστώτος έργου κοινού ενδιαφέροντος – Μη συμπερίληψη από την Επιτροπή του έργου στον τροποποιημένο κατάλογο – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Αρχή χρηστής διοίκησης – Ίση μεταχείριση – Ασφάλεια δικαίου – Δικαιολογημένη εμπιστοσύνη – Αναλογικότητα – Άρθρο 10 της Συνθήκης για τον Χάρτη Ενέργειας»
Ενέργεια – Διευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές – Κανονισμός 347/2013 – Παροχή εξουσιοδότησης στην Επιτροπή – Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός για την τροποποίηση του ενωσιακού καταλόγου έργων κοινού ενδιαφέροντος (ΕΚΕ) – Μη έγκριση από κράτος μέλος έργου διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας ενόψει της χορήγησης του καθεστώτος ΕΚΕ – Διακριτική ευχέρεια του οικείου κράτους μέλους – Μη συμπερίληψη από την Επιτροπή του έργου στον τροποποιημένο κατάλογο – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Περιεχόμενο – Διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής – Δεν υφίσταται
(Άρθρα 172, εδ. 2, και 290 ΣΛΕΕ· κανονισμός 347/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 3 § 3, εδ. 2, στοιχείο αʹ, και παράρτημα III, μέρος 2, σημείο 10)
(βλ. σκέψεις 36-40, 43-45, 54-56, 89, 90, 149, 150, 152)
Σύνοψη
Εσωτερική αγορά ενέργειας και ενωσιακός κατάλογος έργων κοινού ενδιαφέροντος: το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει την προσφυγή του ομίλου Aquind.
Το δίκαιο της Ένωσης παρέχει στο κράτος μέλος το οποίο αφορά το έργο την εξουσία να δεχθεί ή να αρνηθεί τη συμπερίληψη του έργου στον κατάλογο ΕΚΕ, η δε Επιτροπή δεν δύναται να παρακάμψει τυχόν άρνηση.
Οι προσφεύγουσες, Aquind Ltd, Aquind SAS και Aquind Energy Sàrl, είναι οι φορείς υλοποίησης έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης των δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γαλλίας (στο εξής: έργο διασύνδεσης Aquind). Θεωρούμενο ως θεμελιώδους σημασίας έργο μεταξύ των αναγκαίων υποδομών για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας, το εν λόγω έργο περιλήφθηκε στον ενωσιακό κατάλογο των «έργων κοινού ενδιαφέροντος» (στο εξής: ΕΚΕ) με τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό 2018/540 (
1
).
Δεδομένου ότι ο εν λόγω ενωσιακός κατάλογος ΕΚΕ καταρτίζεται ανά διετία, ο κατάλογος που καταρτίστηκε με τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό 2018/540 αντικαταστάθηκε από τον κατάλογο που καταρτίστηκε με τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό 2020/389 (
2
) (στο εξής: προσβαλλόμενος κανονισμός). Ο νέος κατάλογος, που παρατίθεται στο παράρτημα του προσβαλλόμενου κανονισμού, περιέλαβε το έργο διασύνδεσης Aquind στον πίνακα έργων που δεν θεωρούνται πλέον ως ενωσιακά ΕΚΕ.
Επομένως, οι προσφεύγουσες άσκησαν προσφυγή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου με αίτημα την ακύρωση του προσβαλλόμενου κανονισμού, καθόσον με αυτόν αφαιρείται το έργο διασύνδεσης Aquind από τον ενωσιακό κατάλογο ΕΚΕ.
Το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει την προσφυγή στο σύνολό της. Στην απόφασή του διαπιστώνει, μεταξύ άλλων, ότι, όταν ένα κράτος μέλος αποφασίζει να αρνηθεί τη συμπερίληψη, στον κατάλογο που προβλέπεται από τον κανονισμό 347/2013 (
3
), ενός ΕΚΕ το οποίο βρίσκεται στην επικράτειά του, το εν λόγω κράτος μέλος διαθέτει συναφώς διακριτική ευχέρεια την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν δύναται να αμφισβητήσει.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Κατά πρώτον, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει το ζήτημα αν η αιτιολογία της Επιτροπής για τη μη συμπερίληψη, στον προσβαλλόμενο κανονισμό, του έργου διασύνδεσης Aquind ως ΕΚΕ της Ένωσης, η οποία στηρίζεται στην άρνηση της Γαλλικής Δημοκρατίας να εγκρίνει τη συμπερίληψη του εν λόγω έργου στον ενωσιακό κατάλογο ΕΚΕ, μπορούσε να θεωρηθεί ως επαρκής αιτιολογία (
4
).
Συναφώς, έχοντας υπενθυμίσει το γράμμα του άρθρου 172, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, κατά το οποίο οι προσανατολισμοί και τα ΕΚΕ που αφορούν το έδαφος κράτους μέλους απαιτούν την έγκριση του εν λόγω κράτους μέλους, το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι η διάταξη αυτή, λαμβανομένης υπόψη της σαφούς διατύπωσής της, η οποία δεν παρουσιάζει καμία ερμηνευτική δυσκολία, παρέχει στο οικείο κράτος μέλος διακριτική ευχέρεια να εγκρίνει τη συμπερίληψη έργου στον ενωσιακό κατάλογο ΕΚΕ ή να αρνηθεί να το πράξει. Πράγματι, η επιλογή του νομοθέτη να προβλέψει ένα είδος δικαιώματος αρνησικυρίας υπέρ του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους εξηγείται από το γεγονός ότι η πολιτική των διευρωπαϊκών δικτύων έχει και εδαφικές πτυχές και, ως εκ τούτου, άπτεται, κατά κάποιον τρόπο, του καθορισμού των χρήσεων της γης, ενός τομέα ο οποίος εμπίπτει κατά παράδοση στην εθνική κυριαρχία των κρατών μελών.
Εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι η Επιτροπή τήρησε την υποχρέωση αιτιολογήσεως (
5
) αναφερόμενη στην άρνηση της Γαλλικής Δημοκρατίας να εγκρίνει τη συμπερίληψη του έργου διασύνδεσης Aquind στον ενωσιακό κατάλογο ΕΚΕ. Ομοίως, δεν μπορεί να προσαφθεί στην Επιτροπή ότι δεν ζήτησε από τη Γαλλική Δημοκρατία διευκρινίσεις επί των λεπτομερών λόγων της άρνησής της. Στο πλαίσιο αυτό, οι διατάξεις του κανονισμού 347/2013 (
6
) δεν είναι δυνατόν να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι η Επιτροπή θα μπορούσε να θεωρηθεί υπεύθυνη για ενδεχόμενη παρανομία την οποία διαπράττει κράτος μέλος όταν αυτό αρνείται να εγκρίνει ένα έργο και ότι θα έπρεπε, συνεπώς, να είναι υπόλογη για τυχόν παράβαση της υποχρέωσης αιτιολογήσεως στην οποία υποπίπτει το εν λόγω κράτος μέλος. Κατά το Γενικό Δικαστήριο, μια τέτοια προσέγγιση θα αντέβαινε στους κανόνες που ρυθμίζουν την κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής, όπως αυτή προβλέπεται στο άρθρο 172 ΣΛΕΕ και υπενθυμίζεται στον κανονισμό 347/2013. Πράγματι, η Συνθήκη ΛΕΕ έχει θέσει σαφή όρια στην αρμοδιότητα της Ένωσης στο πεδίο των ΕΚΕ της Ένωσης, καθώς η Επιτροπή εμποδίζεται να περιλάβει, στον κατάλογο των εν λόγω ΕΚΕ, έργο που δεν έχει λάβει την έγκριση του κράτους μέλους στην επικράτεια του οποίου πρόκειται να υλοποιηθεί το έργο.
Κατά δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει την προβαλλόμενη παράβαση των διαδικαστικών και ουσιαστικών κανόνων που προβλέπει ο κανονισμός 347/2013 (
7
). Συναφώς, διαπιστώνει ότι οι προσφεύγουσες δεν απέδειξαν ότι το γεγονός ότι το έργο διασύνδεσης Aquind ήταν το πλέον αβέβαιο μεταξύ των έργων που μπορούσαν να περιληφθούν στον ενωσιακό κατάλογο ΕΚΕ ήταν ικανό να κλονίσει τον σύννομο χαρακτήρα του προσβαλλόμενου κανονισμού. Το Γενικό Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι, βάσει του κανονισμού 347/2013 (
8
), η Επιτροπή όφειλε να λάβει υπόψη την άρνηση της Γαλλικής Δημοκρατίας να εγκρίνει τη συμπερίληψη του έργου διασύνδεσης Aquind στον ενωσιακό κατάλογο ΕΚΕ και δεν μπορούσε να αμφισβητήσει την αιτιολογία κατά την οποία το έργο αυτό ήταν το πλέον αβέβαιο. Προσθέτει ότι o κανονισμός 347/2013 (
9
) προβλέπει ότι οι λόγοι άρνησης τους οποίους προβάλλει ένα κράτος μέλος πρέπει να εξεταστούν εάν το ζητήσει κράτος μέλος της οικείας περιφερειακής ομάδας. Επομένως, η Επιτροπή δεν είχε την εξουσία να ζητήσει την εξέταση των λόγων που επικαλέστηκε η Γαλλική Δημοκρατία και, κατά συνέπεια, δεν υπέπεσε σε σφάλμα συναφώς. Εν προκειμένω, κανένα κράτος μέλος δεν ζήτησε από τη Γαλλική Δημοκρατία να παράσχει διευκρινίσεις επί των λόγων της άρνησής της. Ακόμη και αν υποτεθεί ότι η διαπίστωση της Γαλλικής Δημοκρατίας ότι το έργο διασύνδεσης Aquind ήταν το πλέον αβέβαιο ανάγεται σε πλάνη εκτιμήσεως, η Επιτροπή δεν διέθετε την αρμοδιότητα να άρει την πλάνη αυτή, όπως και το Γενικό Δικαστήριο δεν διαθέτει την αρμοδιότητα να εξετάσει, το ίδιο, το εν λόγω ζήτημα.
(
1
)	Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2018/540 της Επιτροπής, της 23ης Νοεμβρίου 2017, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 347/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τον ενωσιακό κατάλογο έργων κοινού ενδιαφέροντος (ΕΕ 2018, L 90, σ. 38).
(
2
)	Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2020/389 της Επιτροπής, της 31ης Οκτωβρίου 2019, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 347/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τον ενωσιακό κατάλογο έργων κοινού ενδιαφέροντος (ΕΕ 2020, L 74, σ. 1).
(
3
)	Άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΕ) 347/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Απριλίου 2013, σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις διευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές, την κατάργηση της απόφασης αριθ. 1364/2006/ΕΚ και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 713/2009, (ΕΚ) αριθ. 714/2009 και (ΕΚ) αριθ. 715/2009 (ΕΕ 2013, L 115, σ. 39).
(
4
)	Υπό το πρίσμα της σχετικής πάγιας νομολογίας.
(
5
)	Βάσει του άρθρου 3, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο αʹ, και του παραρτήματος ΙΙΙ, μέρος 2, σημείο 10, του κανονισμού 347/2013.
(
6
)	Άρθρο 3, παράγραφοι 1 και 4, και άρθρο 16 του κανονισμού 347/2013.
(
7
)	Ιδίως το άρθρο 5, παράγραφος 8, του κανονισμού 347/2013.
(
8
)	Βάσει του άρθρου 3, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο αʹ, και του παραρτήματος ΙΙΙ, μέρος 2, σημείο 10, του κανονισμού 347/2013.
(
9
)	Παράρτημα III, μέρος 2, σημείο 10, του κανονισμού 347/2013.