BREITHIÚNAS NA CÚIRTE GINEARÁLTA (an Dlísheomra Réamhrialaithe)
28 Eanáir 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Cánachas – Dleachtanna máil – Cánacha indíreacha breise ar tháirgí atá faoi réir máil – Airteagal 1(2) de Threoir 2008/118/CE – Coincheap de ‘cháin indíreach bhreise’ – Ranníocaíocht taraife ar sholáthar seirbhísí tarchurtha agus dáileacháin leictreachais – An cháin a chur ar aghaidh chuig an tomhaltóir – Nasc díreach doscartha idir an cháin agus tomhaltas leictreachais)
I gCás T‑653/24,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE, ón Conseil d’État (an Chomhairle Stáit, an Fhrainc), trí bhreith an 29 Samhain 2024, a fuarthas ag an gCúirt Bhreithiúnais an 6 Nollaig 2024, sna himeachtaí
AccorInvest,
Société Générale
v
Ministre de l’Économie, des Finances et de la Souveraineté industrielle et numérique,
tugann AN CHÚIRT GHINEARÁLTA (an Dlísheomra Réamhrialaithe),
agus í comhdhéanta, le linn na bpléití, mar seo a leanas: S. Papasavvas, Uachtarán, T. Pynnä (Rapóirtéir), J. Laitenberger, G. Hesse agus I. Dimitrakopoulos, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: M. Brkan,
Cláraitheoir: L. Ramette, Riarthóir,
ag féachaint do tharchur na hiarrata ar réamhrialú ón gCúirt Bhreithiúnais chuig an gCúirt Ghinearálta an 18 Nollaig 2024, de bhun an tríú mír d’Airteagal 50b de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh,
ag féachaint don ábhar dá dtagraítear i bpointe (b) den chéad mhír d’Airteagal 50b de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh agus d’easpa ceist neamhspleách maidir leis an léiriú de réir bhrí an dara mír d’Airteagal 50b den Reacht sin,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
i dtaca le héisteacht an 12 Meán Fómhair 2025,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha a cuireadh isteach thar ceann na bpáirthithe seo a leanas:
–        AccorInvest agus Société générale, ag S. Espasa Mattei agus J.-P. Renaudin, avocats,
–        Rialtas na Fraince, ag P. Chansou agus B. Travard, i gcáil Gníomhairí,
–        an Coimisiún Eorpach, ag M. Björkland agus M. Herold, i gcáil gníomhairí,
tar éis éisteacht leis an Tuairim an Abhcóide Ghinearálta ag éisteacht an 29 Deireadh Fómhair 2025,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú seo le léiriú Airteagal 1(2) de Threoir 2008/118/CE ón gComhairle an 16 Nollaig 2008 maidir leis na socruithe ginearálta maidir le dleacht mháil agus lena n‑aisghairtear Treoir 92/12/CEE (IO 2009 L 9, lch. 12).
2        Rinneadh an iarraidh seo in dhá imeacht uamtha sna príomhimeachtaí idir AccorInvest agus Société générale agus an Ministre de l’Économie, des Finances et de la Souveraineté industrielle et numérique (an tAire Geilleagair, Airgeadais agus Ceannasachta Tionsclaíche agus Digití, an Fhrainc), maidir le dlíthiúlacht cánach a sheas na cuideachtaí sin, de bhun reachtaíocht na Fraince, mar gheall ar thabhairt i gcrích conarthaí maidir le rochtain ar an gcóras leictreachais.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
3        Rinneadh Treoir 2008/118 a aisghairm le Treoir (AE) 2020/262 ón gComhairle an 19 Nollaig 2019 maidir le dleacht mháil (IO 2020 L 58, lch. 4). Mar sin féin, tá Treoir 2008/118 fós infheidhme ratione temporis ar fhíorais na díospóide sna príomhimeachtaí.
4        Foráiltear le hAirteagal 1 de Threoir 2008/118 mar seo a leanas:
‘1.      Leagtar síos sa Treoir seo socruithe ginearálta i leith dleacht mháil a thoibhítear go díreach nó go hindíreach ar thomhailt na n‑earraí a leanas (“earraí máil”):
(a)      táirgí fuinnimh agus leictreachas a chumhdaítear le Treoir 2003/96/CE (ón gComhairle an 27 Deireadh Fómhair 2003, lena ndéantar athstruchtúrú ar chreat an Comhphobail le haghaidh cáin a ghearradh ar tháirgí fuinnimh agus ar leictreachas (IO 2003 L 283, lch. 51));
[...]
2.      Féadfaidh na Ballstáit cánacha indíreacha breise a thobhach ar earraí máil chun críocha sonracha, ar choinníoll go gcomhlíonfaidh na cánacha sin na rialacha cánach Aontais is infheidhme i leith dleacht mháil nó cáin bhreisluacha chomh fada agus a bhaineann le cinneadh an bhoinn cánach, le ríomh na cánach, le hinmhuirearacht na cánach agus leis an bhfaireachán ar an gcáin, ach gan na forálacha maidir le díolúintí a bheith san áireamh.
3.      Féadfaidh na Ballstáit cánacha a thobhach orthu seo a leanas:
[...]
(b)       soláthar seirbhísí, lena n‑áirítear iad siúd a bhaineann le hearraí máil, nach bhfuil saintréithe cánacha láimhdeachais acu.
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
An dlí náisiúnta
5        Foráiltear le hAirteagal 18 de Dhlí Uimh. 2004-803 an 9 Lúnasa 2004 maidir leis an tseirbhís phoiblí leictreachais agus gáis, agus maidir le gnóthais leictreachais agus gáis (‘Dlí an 9 Lúnasa 2004’):
‘I. Bunaíodh ranníocaíocht taraife ar sholáthar seirbhísí tarchurtha agus dáileacháin leictreachais chun tairbhe Caisse nationale des industries électricité et gazières (Ciste Náisiúnta do Thionscail Leictreachais agus Gáis) […]
II. Tá an ranníocaíocht taraife sin dlite:
1o Le haghaidh leictreachais:
(a)       ag oibreoirí na gcóras poiblí tarchurtha nó dáileacháin a fhaigheann é, de bhreis ar an taraif ar úsáid na gcóras poiblí tarchurtha agus dáileacháin, [...] ó thomhaltóirí [...] a bhfuil conradh tugtha i gcrích ag na hoibreoirí sin leo chun rochtain a fháil ar an gcóras;
(b)       ag soláthróirí leictreachais a fhaigheann é sa bhreis ar a bpraghas díola le tomhaltóirí [...], i gcás ina bhfuil conradh tugtha i gcrích ag na soláthróirí sin chun rochtain a fháil ar an gcóras [...] chun soláthar a thabhairt do na tomhaltóirí sin;
(c)       ag soláthróirí leictreachais a thoibhíonn é i dteannta na dtaraifí díola […];
[...]
III. Beidh an ranníocaíocht taraife bunaithe ar an méid seo a leanas:
1o Le haghaidh leictreachais:
–        ar an gcuid sheasta, gan cánacha a áireamh, den taraif le haghaidh úsáid na gcóras poiblí tarchurtha agus dáileacháin leictreachais i gcás ina bhfuil an ranníocaíocht taraife dlite de bhun phointe 1(a) de Roinn II(1°);
–        ar an gcuid sheasta, gan cánacha a áireamh, den chuid a bhaineann le húsáid na gcóras, a áirítear i bpraghas díola an leictreachais, i gcás ina bhfuil an ranníocaíocht taraife dlite de bhun phointe 1(b) de Roinn II(1°);
–        ar an gcuid sheasta, gan cánacha a áireamh, den chuid a bhaineann le húsáid na gcóras, a áirítear sna taraifí rialáilte chun leictreachas a dhíol, i gcás ina bhfuil an ranníocaíocht taraife dlite de bhun phointe 1(c) de Roinn II(1°)
[…]
IV. Beidh an ranníocaíocht taraife iníoctha, ar bhonn na gconarthaí arna dtabhairt i gcrích ag na daoine dá dtagraítear i mír II le haghaidh fheidhmiú na seirbhísí dá dtagraítear i mír I, tráth a bhfaighfear na híocaíochtaí ar cuntas nó an praghas ag an duine atá faoi dhliteanas íocaíochta nó, de rogha an duine sin, tráth an dochair; sa chás sin, beidh sé dlite in aon chás nuair a gheofar na híocaíochtaí ar cuntas nó an praghas má tharlaíonn sé roimh an dochar.
[...]
VII. Leagfar síos le foraithne ón Conseil d’État (an Chomhairle Stáit) rialacha mionsonraithe maidir le cur i bhfeidhm an airteagail seo.’
6        Foráladh le hAirteagal l den décret no
2005-123 du 14 février 2005, relatif à la contribution tarifaire sur les prestations de transport et de distribution d’électricité et de gaz naturel (Foraithne Uimh. 2005-123 an 14 Feabhra 2005 maidir leis an ranníocaíocht taraife ar sheirbhísí tarchurtha agus dáileacháin leictreachais agus gáis nádúrtha (‘Foraithne an 14 Feabhra 2005’)), sa leagan is infheidhme go dtí an 31 Iúil 2017, an méid seo a leanas:
‘I. Is éard a bheidh sa chuid sheasta, gan cánacha a áireamh, den taraif ar úsáid córas poiblí tarchurtha agus dáileacháin leictreachais, dá dtagraítear in Airteagal 18(III)(1) de Dhlí an 9 Lúnasa 2004 […], suim na dtéarmaí seo a leanas:
–        an chomhpháirt bhliantúil bhainistíochta mar a shainmhínítear leis an gcinneadh lena bhformheastar taraifí le haghaidh córais phoiblí tarchurtha agus dáileacháin leictreachais a úsáid atá i bhfeidhm;
–        an chomhpháirt mhéadraithe bhliantúil arna sainiú leis an gcinneadh lena bhformheastar taraifí i leith córais phoiblí tarchurtha agus dáileacháin leictreachais a úsáid atá i bhfeidhm;
–        an chuid sheasta de chomhpháirt bhliantúil na n‑aistarraingtí;
–        an chuid sheasta de chomhpháirt bhliantúil na soláthairtí cumhachta forlíontacha agus éigeandála […]’
7        Faoi Airteagal 1 d’Fhoraithne an 14 Feabhra 2005, sa leagan is infheidhme ón 1 Lúnasa 2017:
‘[…] Is é a bheidh sa chuid sheasta, gan cánacha a áireamh, den taraif ar úsáid na gcóras poiblí tarchurtha agus dáileacháin leictreachais suim na n‑eilimintí taraife mar a shainmhínítear iad sna cinntí maidir le taraifí ar úsáid na gcóras poiblí tarchurtha agus dáileacháin leictreachais atá i bhfeidhm, a liostaítear i bpointí 1 go 4°:
1° an chomhpháirt bhainistíochta bhliantúil;
2° an chomhpháirt mhéadraithe bhliantúil;
3° an chuid sheasta de chomhpháirt na tarraingthe siar bliantúla. Is éard a bheidh sa sciar seasta sin na téarmaí a leagtar amach sna foirmlí taraife a bhaineann leis an gcomhpháirt sin, a bheidh ag brath ar na cumhachtaí arna suibscríobh, cé is moite de chomhpháirteanna míosúla an tsáraithe cumhachta conraithe;
4° an chuid sheasta de chomhpháirt bhliantúil na soláthairtí cumhachta forlíontacha agus éigeandála. Is éard a bheidh sa chuid sheasta sin comhpháirt bhliantúil na soláthairtí cumhachta forlíontacha agus éigeandála, cé is moite den chomhpháirt fuinnimh agus comhpháirteanna míosúla an fhorchaiteachais cumhachta suibscríofa i gcás ina bhfuil an soláthar cumhachta éigeandála ag raon voltais atá éagsúil le raon voltais an phríomhsholáthair cumhachta.’
8        De réir Airteagal 2 d’ Fhoraithne an 14 Feabhra 2005:
‘Déanfaidh an soláthróir leictreachais a fhaigheann an ranníocaíocht taraife de bhun Airteagal 18(II)(1°) (b) nó (c) de Dhlí an 9 Lúnasa 2004 […] an sciar seasta, gan cánacha a áireamh, den sciar a bhaineann le húsáid na gcóras sa phraghas díola nó sa taraif díola a ríomh i gcomhréir le hAirteagal 1’.
9        Foráiltear an méid seo a leanas le hAirteagal L. 341-3 den Chód Fuinnimh:
‘Leagfaidh an Commission de régulation de l’énergie (Coimisiún um Rialú Fuinnimh) síos na modhanna a úsáidfear chun taraifí a bhunú maidir le córais phoiblí tarchurtha agus dáileacháin leictreachais a úsáid […]’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tarchuireadh le haghaidh réamhrialú
10      Is dhá chuideachta iad AccorInvest agus Société Générale atá faoi rialú dhlí na Fraince agus, mar thomhaltóirí deiridh leictreachais, a d’iompair ranníocaíocht taraife ar sholáthar seirbhísí tarchurtha agus dáileacháin leictreachais (‘an ranníocaíocht taraife le haghaidh tarchuir’).
11      In dhá shraith imeachtaí ar leith, chuir AccorInvest agus Société générale iarratas faoi bhráid tribunal administratif de Paris (an Chúirt Riaracháin, Páras, an Fhrainc) ar ordú go n‑íocfadh Stát na Fraince cúiteamh leo i méid a chomhfhreagraíonn don ranníocaíocht taraife iompair a d’iompair siad, faoi seach, do na blianta 2016 go 2018 agus do na blianta 2017 agus 2018. Mar thaca lena n‑iarratais, mhaígh na cuideachtaí sin gur ‘cáin indíreach bhreise ar earraí máil’ a bhí sa ranníocaíocht sin, de réir bhrí Airteagal 1(2) de Threoir 2008/118, agus nár chomhlíon sí na rialacha cánachais a leagtar síos leis an bhforáil sin. Le horduithe an 26 Aibreán 2021, dhiúltaigh Uachtarán na chéad rannóige den tribunal administratif de Paris (an Chúirt Riaracháin, Páras) do na hiarratais sin toisc gur tugadh iad os comhair cúirt nach raibh dlínse aici iad a éisteacht.
12      Agus na hachomhairc a rinne AccorInvest agus Société générale á n‑éisteacht aici, chuir an cour administrative d’appel de Paris (an Chúirt Achomhairc Riaracháin, Páras, an Fhrainc) na horduithe sin ar ceal agus, trí thabhairt chun cuimhne, dhiúltaigh siad dá n‑éilimh ar chúiteamh ar an bhforas nach raibh aon ‘nasc díreach doscartha’ idir an ranníocaíocht taraife ar ráta comhréidh agus tomhaltas leictreachais, de réir bhrí chásdlí na Cúirte Breithiúnais, agus mar thoradh air sin nár tháinig an ranníocaíocht sin faoi raon feidhme Airteagal 1(2) de Threoir 2008/118.
13      Rinne AccorInvest agus Société générale achomharc os comhair an Conseil d’État (an Chomhairle Stáit, an Fhrainc), arb í an chúirt a rinne an tarchur í.
14      Tugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara go bhfuil an ranníocaíocht taraife tarchurtha bunaithe ar an gcuid sheasta de na taraifí ar úsáid na gcóras leictreachais poiblí, a bhraitheann go bunúsach ar an réimse voltais agus ar an gcumhacht a conraíodh faoin gconradh chun nascadh leis na córais, d’eisiamh na coda athraithe de na taraifí sin, a bhraitheann amháin ar chainníocht an leictreachais a ídítear.
15      Tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire, ar thaobh amháin, go n‑ardaíonn an chéad saincheist dlí ar a bhfuil AccorInvest agus Société générale ag brath, lena n‑éilítear go gcuirtear an ranníocaíocht taraife tarchurtha ar aghaidh go dleathach chuig an tomhaltóir deiridh leictreachais, an cheist an dtugann sásra reachtúil chun cáin a ghearradh ar tháirge atá faoi réir dleacht mháil le tuiscint ann féin go bhfuil nasc díreach doscartha ann idir an cháin sin agus tomhaltas an táirge sin, fiú nuair a ríomhtar an cháin sin gan beann ar chainníocht an táirge a ídítear iarbhír. Tugann sí faoi deara, ar an taobh eile, go n‑ardaítear leis an dara saincheist dlí, lena líomhnaítear go bhfuil nasc díreach doscartha idir an ranníocaíocht sin agus tomhaltas leictreachais, an gá a mheas go bhfuil nasc den sórt sin ag cáin atá bunaithe go heisiach ar an gcuid sheasta de na taraifí ar úsáid na gcóras poiblí leictreachais, ach atá dlite mar gheall ar na conarthaí rochtana ar an gcóras arna dtabhairt i gcrích ag tomhaltóirí nó a soláthróirí. Measann an chúirt a rinne an tarchur go bhfuil na ceisteanna sin, a thagann faoi raon feidhme léiriú Threoir 2008/118, cinntitheach chun an díospóid a réiteach
16      Sna himthosca sin, chinn an Conseil d’État (an Chomhairle Stáit, an Fhrainc) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais i gcomhair réamhrialú:
‘1.       An gcaithfear forálacha Airteagal 1(2) de Threoir 2008/118/CE a léiriú sa chaoi go gciallaíonn sásra dlíthiúil chun cáin a ghearradh ar tháirge atá faoi réir dleacht mháil don tomhaltóir deiridh go bhfuil nasc díreach doscartha idir an cháin sin agus tomhaltas an táirge sin, sa chaoi nach mór a mheas mar cháin indíreach bhreise de réir bhrí Airteagal 1(2) de Threoir 2008/118/CE, fiú i gcás ina ríomhtar an cháin sin go neamhspleách ar chainníocht an táirge a ídítear go hiarbhír?
2.       An gcaithfear forálacha Airteagal 1(2) de Threoir 2008/118/CE a léiriú sa chaoi go gciallaíonn sé go bhfuil nasc díreach doscartha le tomhaltas leictreachais ag cáin, amhail an ranníocaíocht tarchurtha bunaithe ar tharaifí, atá bunaithe ar an gcomhpháirt sheasta de na buanmhuirir ar úsáid na gcórais leictreachais poiblí, agus go n‑eisiatar léi an chuid athraitheach de na muirir sin, arb í an t‑aon chomhpháirt í a athraíonn de réir chainníocht an leictreachais a ídítear, ach atá iníoctha faoi na conarthaí rochtana córais arna dtabhairt i gcrích ag tomhaltóirí nó ag a soláthróirí, agus mar thoradh air sin nach mór í a mheas mar cháin indíreach bhreise de réir bhrí na bhforálacha sin?’
Iarraidh ar athoscailt an nós imeachta ó bhéal
17      Trí dhoiciméad a taisceadh i gClárlann na Cúirte Ginearálta an 19 Samhain 2025, tar éis Tuairim an Abhcóide Ghinearálta a thabhairt, d’iarr AccorInvest agus Société générale go n‑atosófar an chuid ó bhéal den nós imeachta.
18      Mar thaca lena n‑iarraidh, deir AccorInvest agus Société générale, go bunúsach, go bhfuil argóintí i dTuairim an Abhcóide Ghinearálta nár phléigh na páirtithe. Tá anailís an Abhcóide Ghinearálta bunaithe ar chur chuige comhthéacsúil i bhfianaise chuspóirí Threoir 2008/118 maidir le foirmiúlachtaí agus maoirseacht nár fhorbair na páirtithe ina bpléadálacha i scríbhinn ná nár tugadh aghaidh orthu le ceisteanna ag an éisteacht.
19      Ba cheart a mheabhrú, ar thaobh amháin, nach bhforáiltear le Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh ná le Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Ginearálta go bhféadfaidh na páirtithe nó na daoine leasmhara dá dtagraítear in Airteagal 23 den Reacht sin barúlacha a thíolacadh mar fhreagairt ar Thuairim an Abhcóide Ghinearálta. Ar an dara dul síos, faoin dara mír d’Airteagal 252 CFAE, déanfaidh an tAbhcóide Ginearálta, ag gníomhú dó nó di le neamhchlaontacht agus neamhspleáchas iomlán, aighneachtaí réasúnaithe i gcúirt oscailte ar chásanna ina n‑éilítear a rannpháirtíocht i gcomhréir le Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh. Níl an Chúirt Ghinearálta faoi cheangal ag na haighneachtaí sin ná ag an ráiteas ar na cúiseanna lena dtagann an tAbhcóide Ginearálta orthu. Dá bhrí sin, ní féidir le heasaontas páirtí le Tuairim an Abhcóide Ghinearálta, beag beann ar na ceisteanna a scrúdaíonn an tAbhcóide Ginearálta ina Thuairim, a bheith ina fhoras ann féin a thugann údar le hatosú an chuid ó bhéal den nós imeachta (breithiúnas an 14 Márta 2024, f6 Cigarettenfabrik, C‑336/22, EU:C:2024:226, mír 25 agus an cásdlí dá dtagraítear).
20      Go deimhin, féadfaidh an Chúirt Ghinearálta, tráth ar bith, tar éis éisteacht leis an Abhcóide Ginearálta, atosú chéim ó bhéal na n‑imeachtaí a ordú, i gcomhréir le hAirteagal 222 dá Rialacha Nós Imeachta, go háirithe má mheasann sí nach bhfuil dóthain eolais aici, nó nuair a bheidh páirtí tar éis, ag deireadh na céime seo, fíoras nua a chur isteach ar dócha go mbeidh tionchar cinntitheach aige ar chinneadh na Cúirte Ginearálta, nó nuair is gá an cás a chinneadh ar bhonn argóint nár pléadh idir na páirtithe lena mbaineann.
21      Sa chás seo, áfach, tá an fhaisnéis go léir is gá ag an gCúirt Ghinearálta chun breithiúnas a thabhairt agus níor léirigh AccorInvest agus Société générale, ina n‑iarratas an chuid ó bhéal den chás seo a atosú, ar bhealach ar bith nach mór cinneadh a dhéanamh ina leith ar bhonn argóint nár pléadh idir na páirtithe leasmhara. Thairis sin, níl aon fhíoras nua san iarraidh sin a d’fhéadfadh a bheith ina thoisc chinntitheach don chinneadh a iarrtar ar an gCúirt Ghinearálta a thabhairt sa chás sin. Sna himthosca sin, measann an Chúirt Ghinearálta, tar éis di an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, nach gá a ordú go n‑atosófaí an chuid ó bhéal den nós imeachta.
Na ceisteanna le haghaidh réamhrialú
An chéad cheist
22      Lena céad cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 1(2) de Threoir 2008/118 le léiriú sa chaoi go dtugtar le tuiscint le sásra dlíthiúil chun cáin a chur ar aghaidh chuig an tomhaltóir deiridh leictreachais go bhfuil nasc díreach doscartha ann idir an cháin sin, arna ríomh go neamhspleách ar chainníocht an leictreachais a ídítear iarbhír, agus tomhaltas leictreachais, agus mar thoradh air sin nach mór an cháin sin a mheas mar ‘cháin indíreach bhreise’ de réir bhrí na forála sin.
23      I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú go bhféachtar le Treoir 2008/118, mar is léir ó aithris 2 di, leis na coinníollacha maidir le tobhach dleachta máil ar tháirgí a thagann faoina raon feidhme a chomhchuibhiú, chun feidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh a áirithiú.
24      Faoi Airteagal 1(1) de, leagtar síos le Treoir 2008/118 na socruithe ginearálta maidir le dleacht mháil a thoibhítear go díreach nó go hindíreach ar thomhaltas na dtáirgí a liostaítear san fhoráil sin, lena n‑áirítear ‘táirgí fuinnimh agus leictreachas a chumhdaítear le Treoir [2003/96]’.
25      Le hAirteagal 1(2) de Threoir 2008/118, lena bhféachtar le héagsúlacht thraidisiúin chánach na mBallstát sa réimse seo agus úsáid rialta cánacha indíreacha chun beartais neamhbhuiséadacha a chur chun feidhme a chur san áireamh, ceadaítear do na Ballstáit cánacha indíreacha bhreise a bhfuil cuspóir sonrach acu a bhunú, sa bhreis ar an dleacht mháil íosta (breithiúnas an 4 Meitheamh 2015, Kernkraftwerke Lippe-Ems, C‑5/14, EU:C:2015:354, mír 58).
26      Mar fhoráil lena maolaítear ó phrionsabal chomhchuibhiú na gcoinníollacha maidir le dleacht mháil a ghearradh ar tháirgí a thagann faoina raon feidhme, ní mór Airteagal 1(2) de Threoir 2008/118 a léiriú go docht (féach breithiúnas an 5 Márta 2015, Statoil Fuel & Retail, C‑553/13, EU:C:2015:149, agus an cásdlí dá dtagraítear).
27      Ní thagann cáin nach ngearrtar, go díreach nó go hindíreach, ar thomhaltas leictreachais nó ar thomhaltas táirge eile atá faoi réir dleacht mháil faoi raon feidhme Threoir 2008/118 (breithiúnas an 20 Meán Fómhair 2017, Elecdey Carcelen agus páirtithe eile, C‑215/16, C‑216/16, C‑220/16 agus C‑221/16, EU:C:2017:705, míreanna 61 go 63). Leanann sé ón gcásdlí, chun cáin a aicmiú mar cháin indíreach bhreise ar leictreachas, nach mór nasc díreach doscartha a bheith ann idir an cháin sin agus tomhaltas leictreachais (féach chuige sin breithiúnais an 10 Meitheamh 1999, Braathens, C‑346/97, EU:C:1999:291, mír 23 agus an 3 Márta 2021, Promociones Oliva Park (C‑220/19, EU:C:2021:163, mír 54).
28      Chun a chinneadh an féidir a mheas go bhfuil nasc díreach doscartha ag cáin le tomhaltas leictreachais, cuirtear tosca éagsúla san áireamh sa chásdlí.
29      I mbreithiúnas an 4 Meitheamh 2015, Kernkraftwerke Lippe-Ems (C‑5/14, EU:C:2015:354, míreanna 62 go 65), chinn an Chúirt Bhreithiúnais nach raibh aon nasc díreach doscartha idir úsáid breosla núicléach, a spreag an cháin atá i gceist sa chás sin, agus tomhaltas leictreachais. Chuir an Chúirt Bhreithiúnais dhá thoisc san áireamh. Ar an gcéad dul síos, thug sí dá haire ar thaobh amháin, nach raibh cainníocht an leictreachais arna tháirgeadh ag imoibreoir gléasra cumhachta núicléiche ag brath go díreach ar chainníocht an bhreosla núicléach a úsáideadh, ach go bhféadfadh sé athrú de réir chineál agus airíonna an bhreosla a úsáideadh agus de réir leibhéal éifeachtúlachta an imoibreora lena mbaineann agus, ar an taobh eile, go bhféadfaí an cháin a fhorchuirtear a thobhach ar an mbonn gur cuireadh tús le himoibriú slabhrach féinchothaitheach, gan gá fiú le cainníocht leictreachais a tháirgeadh ná a ídiú. Ar an dara dul síos, thug sí faoi deara nár gearradh an cháin sin ar an tomhaltóir ach ar an táirgeoir leictreachais agus nach bhféadfaí í a chur ar aghaidh go hiomlán chuig tomhaltóir deiridh an leictreachais.
30      I mbreithiúnas an 3 Márta 2021, Promociones Oliva Park (C‑220/19, EU:C:2021:163, míreanna 50, 51, 54 agus 58), chuir an Chúirt Bhreithiúnais san áireamh, ar an gcéad dul síos, an teagmhas inchánach don cháin atá i gceist, córas glantáirgeadh leictreachais, ar an dara dul síos, gur bailíodh í ní go díreach ó thomhaltóirí leictreachais, ach ó na hoibreoirí eacnamaíocha a tháirg í agus a thug isteach sa chóras í, agus nach raibh aon sásra foirmiúil ann chun an cháin a chur ar aghaidh agus, ar an tríú dul síos, gur ríomhadh an cháin sin ar bhonn stádas an táirgeora leictreachais amháin, ar bhonn ioncam cáiníocóirí atá socraithe go páirteach agus, dá bhrí sin, gan beann ar chainníocht an leictreachais a táirgeadh agus a tugadh isteach sa líonra leictreachais iarbhír. Sna himthosca sin, tháinig an Chúirt Bhreithiúnais ar an gconclúid nach raibh aon nasc díreach doscartha idir an cháin sin agus tomhaltas leictreachais.
31      Ar deireadh, i mbreithiúnas an 18 Eanáir 2017, IRCCS – Fondazione Santa Lucia (C‑189/15, EU:C:2017:17, míreanna 30 go 38), chuir an Chúirt Bhreithiúnais ceithre thoisc san áireamh, d’fhonn a mheas ar chánacha indíreacha iad méideanna atá dlite ag gnóthais chun costais ghinearálta an chórais leictreachais a chumhdach, eadhon, ar an gcéad dul síos, an oibleagáid a leagtar síos le dlí na méideanna sin a íoc, ar an dara dul síos, an úsáid a bhí le baint as na méideanna ba ghá, a raibh orthu cuspóirí ar mhaithe le leas an phobail a mhaoiniú, ar an tríú dul síos, an fhéidearthacht na méideanna sin a chur ar aghaidh chuig sonraisc arna n‑eisiúint do thomhaltóirí deiridh leictreachais agus, ar an gceathrú dul síos, an fíoras go raibh na méideanna sin nasctha leis an leictreachas a úsáideadh.
32      Is léir ó na breithiúnais a luaitear i míreanna 29 go 31 den bhreithiúnas seo, mar a thugann an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 54 dá Tuairim, nach leor ann féin cáin a chur ar aghaidh chuig an tomhaltóir deiridh chun an cháin sin a aicmiú mar cháin indíreach bhreise, ach gur toisc amháin é, i measc tosca eile, atá le cur san áireamh don aicmiú sin.
33      I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é an freagra ar an gcéad cheist ná nach mór Airteagal 1(2) de Threoir 2008/118 a léiriú sa chaoi nach gciallaíonn sásra reachtach chun an cháin a chur ar aghaidh chuig an tomhaltóir deiridh leictreachais ann féin go bhfuil nasc díreach doscartha ag an gcáin sin, arna ríomh go neamhspleách ar chainníocht an leictreachais a ídítear iarbhír, le tomhaltas leictreachais agus go bhfuil sí le meas mar ‘cháin indíreach bhreise’ de réir bhrí na forála sin.
An dara ceist
34      Lena dara ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an bhfuil nasc díreach doscartha ag cáin, mar gheall ar chonarthaí rochtana ar an gcóras soláthair leictreachais arna dtabhairt i gcrích ag tomhaltóirí nó a soláthróirí agus nach bhfuil a ríomh ag brath ar thomhaltas leictreachais, le tomhaltas leictreachais, agus mar thoradh air sin nach mór í a mheas mar ‘cháin indíreach bhreise’ de réir bhrí Airteagal 1(2) de Threoir 2008/118.
35      Is léir ó mhíreanna 29 go 31 den bhreithiúnas seo go leagtar amach sa chásdlí roinnt tosca atá le cur san áireamh maidir le nasc díreach doscartha a bhunú chun críocha cáin a aicmiú mar ‘cháin indíreach bhreise’ de réir bhrí Airteagal 1(2) de Threoir 2008/118, go háirithe an teagmhas inchánach don cháin, an modh ina ríomhtar í agus an gcuirtear ar aghaidh chuig an tomhaltóir í.
36      Sa chás seo, is léir ón bhfaisnéis a chuir an chúirt a rinne an tarchur isteach, sa chéad áit, gurb é an teagmhas is cúis leis an ranníocaíocht taraife tarchurtha ná tabhairt i gcrích conartha arna thabhairt i gcrích chun rochtain a fháil ar an gcóras leictreachais ag tomhaltóirí leictreachais nó ag a soláthróirí. Mar a thugann an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 56 dá Tuairim, tá an teagmhas inchánach sin réamhtheachtach ó aon tomhaltas leictreachais.
37      Sa dara háit, maidir le ríomh na ranníocaíochta taraife tarchuir, is léir ón bhfaisnéis atá ar fáil don Chúirt Ghinearálta, agus faoi réir fhíorú na faisnéise sin ag an gcúirt a rinne an tarchur, go bhfuil an ranníocaíocht sin bunaithe, de bhun Airteagail 1 agus 2 d’Fhoraithne an 14 Feabhra 2005, ar chomhpháirt na bainistíochta bliantúla, ar chomhpháirt an mhéadraithe bhliantúil, ar an gcuid sheasta de chomhpháirt na tarraingthe siar bliantúla agus ar an gcuid sheasta de chomhpháirt bhliantúil na soláthairtí cumhachta breise agus cúltaca.
38      Sonraíonn an chúirt a rinne an tarchur nach bhfuil na comhpháirteanna ar a bhfuil an ranníocaíocht taraife ar ráta comhréidh bunaithe ag brath ar thomhaltas leictreachais. Go háirithe, cé go mbraitheann an chuid sheasta de chomhpháirt na tarraingthe siar bliantúla ar an gcumhacht arna suibscríobh ag an tomhaltóir agus ar na roghanna taraife a roghnaítear, is léir ón bhfaisnéis atá ar fáil don Chúirt Ghinearálta go ndéantar rogha an tomhaltóra ar bhonn meastachán ar a thomhaltas leictreachais amach anseo, nach mbaineann lena thomhaltas iarbhír. D’eascair sé as an argóint ó bhéal ag an éisteacht, cé gur féidir leis an tomhaltóir an rogha sin a athrú, go bhfuil an t‑athrú sin bailí don todhchaí agus nach bhfuil aisíoc na ranníocaíochta taraife le haghaidh iompair i gceist leis a d’íocfadh sé roimhe seo ar bhonn síntiús cumhachta nach bhfreagraíonn dá riachtanais. Thairis sin, ní scaoiltear an tomhaltóir ó íocaíocht na ranníocaíochta taraife tarchurtha mar gheall ar easpa iomlán an tomhaltais leictreachais le linn tréimhse ar leith.
39      Sa tríú háit, mar is léir ó mhíreanna 29 go 33 den bhreithiúnas seo, cé go gcuirtear an ranníocaíocht taraife le haghaidh tarchur ar aghaidh chuig an tomhaltóir deiridh leictreachais, ní leor an fachtóir sin, ann féin, chun teacht ar an gconclúid go bhfuil nasc díreach doscartha idir cáin agus tomhaltas leictreachais.
40      Dá bhrí sin, agus faoi réir fíorú, ag an gcúirt a rinne an tarchur, ar fhíorais agus rialacha an dlí náisiúnta ar a bhfuil na breithnithe a leagtar amach i míreanna 36 go 39 den bhreithiúnas seo bunaithe, ní mór a mheas nach ‘cáin indíreach bhreise’ í an ranníocaíocht taraife tarchuir a thoibhítear go díreach nó go hindíreach ar thomhaltas leictreachais, de réir bhrí Airteagal 1(2) de Threoir 2008/118.
41      I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, is é an freagra ar an dara ceist go bhfuil Airteagal 1(2) de Threoir 2008/118 le léiriú sa chaoi nach dtagann cáin is iníoctha i leith conarthaí rochtana ar an gcóras soláthair leictreachais arna dtabhairt i gcrích ag tomhaltóirí nó a soláthróirí, nach mbraitheann a ríomh ar chainníocht an leictreachais a ídítear iarbhír, faoin gcoincheap ‘cáin indíreach bhreise’ de réir bhrí na forála sin.
Costais
42      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte Ginearálta, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin,
rialaíonn AN CHÚIRT GHINEARÁLTA (an Dlísheomra Réamhrialaithe)
mar seo a leanas:
1.      Maidir le hAirteagal 1(2) de Threoir 2008/118/CE ón gComhairle an 16 Nollaig 2008 maidir leis na socruithe ginearálta maidir le dleacht mháil agus lena n‑aisghairtear Treoir 92/12/CEE,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
Ní chiallaíonn sásra reachtach chun an cháin a chur ar aghaidh chuig an tomhaltóir deiridh leictreachais ann féin go bhfuil nasc díreach doscartha ag an gcáin sin, arna ríomh go neamhspleách ar chainníocht an leictreachais a ídítear iarbhír, le tomhaltas leictreachais agus go bhfuil sí le meas mar ‘cháin indíreach bhreise’ de réir bhrí na forála sin.
2.      Maidir le hAirteagal 1(2) de Threoir 2008/118,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
Ní thagann cáin is iníoctha i leith conarthaí rochtana ar an gcóras soláthair leictreachais arna dtabhairt i gcrích ag tomhaltóirí nó a soláthróirí, nach mbraitheann a ríomh ar chainníocht an leictreachais a ídítear iarbhír, faoin gcoincheap ‘cáin indíreach bhreise’ de réir bhrí na forála sin.
Papasavvas
Pynnä
Laitenberger
Hesse
Dimitrakopoulos
Arna thabhairt i gcúirt oscailte i Lucsamburg, an 28 Eanáir 2026.
[Sínithe]
*      Teanga an cháis: an Fhraincis.