62001CC0296_EL
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
I ─ Εισαγωγή
1. Με σκοπό την προστασία της υγείας των ανθρώπων και του περιβάλλοντος, η οδηγία 90/220/ΕΟΚ, της 23ης Απριλίου 1990 για τη σκόπιμη ελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών στο περιβάλλον (2) (στο εξής: οδηγία), θεσπίζει διαδικασίες και εναρμονισμένα κριτήρια για τον έλεγχο των κινδύνων που ενδέχεται να προκύψουν από αυτή τη σκόπιμη ελευθέρωση. Βασικά κάθε πρόσωπο που προτίθεται να προβεί σε σκόπιμη ελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών (στο εξής: ΓΤΟ) πρέπει να το γνωστοποιήσει στην αρμόδια εθνική αρχή και να λάβει από αυτή άδεια. Η οδηγία καθορίζει μεταξύ άλλων το περιεχόμενο του φακέλου γνωστοποιήσεως, τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθούν οι εθνικές αρχές για τη χορήγηση της συγκατάθεσης, τις υποχρεώσεις ενημέρωσης της Επιτροπής και των άλλων κρατών μελών και καθορίζει τα ειδικά μέτρα για τις ελευθερώσεις ενόψει έρευνας και ανάπτυξης (για κάθε άλλο σκοπό εκτός από τη διάθεση στην αγορά) ή γι ' αυτές που πραγματοποιούνται ενόψει διαθέσεως στην αγορά.
2. Κατά την Επιτροπή, οι γαλλικές αρχές επέλεξαν την οδό της μεταφοράς της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο ανά τομείς δραστηριότητας ή προϊόντων. Η Γαλλική Κυβέρνηση παρατηρεί ότι στις Οκτωβρίου 2001, είχαν εκδοθεί ογδόντα οκτώ κείμενα σχετικά με τους ΓΤΟ. Η Επιτροπή όμως κατέληξε στην κρίση ότι σε διάφορα σημεία η εφαρμογή της οδηγίας από τις γαλλικές αρχές υπήρξε ανεπαρκής και ατελής.
3. Η Επιτροπή έκρινε μη ικανοποιητικές τις απαντήσεις που έδωσε η Γαλλική Κυβέρνηση στην προειδοποιητική επιστολή της 16ης Μαρτίου 1998 και στην αιτιολογημένη γνώμη της 5ης Απριλίου 2000 και, με δικόγραφο της 24ης Ιουλίου 2001, άσκησε προσφυγή λόγω παραβάσεως κατά της Γαλλικής Δημοκρατίας βάσει του άρθρου 226 ΕΚ.
4. Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:
─ να διαπιστώσει ότι η Γαλλική Δημοκρατία παραλείποντας να μεταφέρει ορθώς και πλήρως στο εσωτερικό δίκαιο τα άρθρα 5, παράγραφοι 1, 2, 3 και 4, 6, παράγραφοι 2 και 5, 9, παράγραφοι 3, 11, παράγραφοι 1, 2, 3 και 6, 12, παράγραφοι 3 και 4, καθώς και 19, παράγραφοι 2, 3 και 4, της οδηγίας παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία αυτή και από το άρθρο 249 ΕΚ·
─ να καταδικάσει τη Γαλλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.
5. Η Γαλλική Δημοκρατία ζητεί από το Δικαστήριο:
─ να απορρίψει την προσφυγή ως αβάσιμη,
─ να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
II ─ Νομική εξέταση
6. Θέλω να επισημάνω προκαταρκτικώς τους σκοπούς που επιδιώκει η οδηγία όπως προκύπτουν από τις αιτιολογικές σκέψεις της και ειδικότερα:
─ την ανάληψη προληπτικής δράσης για την επίτευξη υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας των ανθρώπων και του περιβάλλοντος από τους κινδύνους που ενδέχεται να προκύψουν από την ελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ) (πρώτη, τρίτη και πέμπτη αιτιολογική σκέψη)·
─ την προσέγγιση των νομοθετικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με τη σκόπιμη ελευθέρωση ΓΤΟ στο περιβάλλον λαμβανομένων υπόψη των διαφορών που υπάρχουν και που μπορούν να δημιουργήσουν άνισες συνθήκες ανταγωνισμού και εμπόδια στο εμπόριο προϊόντων που περιέχουν τέτοιου είδους οργανισμούς (τέταρτη αιτιολογική σκέψη)·
─ τη θέσπιση εναρμονισμένων διαδικασιών και κριτηρίων για την κατά περίπτωση αξιολόγηση των κινδύνων που ενδέχεται να προκύψουν από τη σκόπιμη ελευθέρωση ΓΤΟ στο περιβάλλον (όγδοη αιτιολογική σκέψη)·
─ τη θέσπιση κοινοτικής διαδικασίας έγκρισης για τη διάθεση στην αγορά προϊόντων που περιέχουν ΓΤΟ οσάκις η χρήση για την οποία προορίζεται το προϊόν προϋποθέτει τη σκόπιμη ελευθέρωση οργανισμών στο περιβάλλον (δέκατη τρίτη αιτιολογική σκέψη).
7. Θα παρατηρήσω ότι η οδηγία επιδιώκει, με τις διαδικασίες που θεσπίζει, να εξασφαλίσει την πληρέστερη δυνατή πληροφόρηση και την αποτελεσματική διάδοσή της στις κοινοτικές και εθνικές αρμόδιες αρχές.
8. Θεωρώ σκόπιμο να ληφθούν υπόψη οι στόχοι αυτοί κατά την εξέταση της εκ μέρους της Γαλλικής Δημοκρατίας εφαρμογής των διατάξεων της οδηγίας.
A ─ Ως προς το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας
9. Η Επιτροπή προσάπτει στη Γαλλική Δημοκρατία ότι δεν μετέφερε την οδηγία στο εσωτερικό δίκαιο όσον αφορά τους καταλύτες με βάση ΓΤΟ. Κατά την άποψή της η εφαρμογή της οδηγίας ανά τομείς είναι ατελής.
10. Η αιτίαση αυτή πάντως δεν επαναλαμβάνεται στο αιτητικό της προσφυγής. Για τον λόγο αυτό δεν θα την εξετάσω.
B ─ Το άρθρο 5, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας
11. Το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας ορίζει κατά τα ουσιώδη ότι κάθε πρόσωπο πριν προβεί σε σκόπιμη ελευθέρωση ενός ΓΤΟ πρέπει να απευθύνει κοινοποίηση στην αρμόδια αρχή. Η κοινοποίηση αυτή περιλαμβάνει, κατά το άρθρο 5, παράγραφο 2, ένα τεχνικό φάκελο που περιέχει τα στοιχεία τα οποία καθορίζει το παράρτημα II και το άρθρο 5, παράγραφος 2, καθώς και δήλωση όπου αξιολογούνται οι επιπτώσεις και οι κίνδυνοι που συνεπάγονται οι ΓΤΟ για την ανθρώπινη υγεία.
12. Η Επιτροπή προσάπτει στη Γαλλική Κυβέρνηση ότι δεν μετέφερε πλήρως το άρθρο 5, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας 90/220 στο εσωτερικό δίκαιο. Η Επιτροπή φρονεί ότι τα διάφορα διατάγματα ανά τομέα ρυθμίζουν μόνο εν μέρει το περιεχόμενο του τεχνικού φακέλου. Κατά τα διατάγματα αυτά, τα λοιπά στοιχεία καθορίζονται με υπουργικές αποφάσεις. Μόνο όμως τρεις υπουργικές αποφάσεις έχουν εκδοθεί, της 21ης Σεπτεμβρίου 1994, 18ης Ιουλίου 1995 και 18ης Οκτωβρίου 2000.
13. Η Γαλλική Κυβέρνηση επικαλείται την απόφαση της 23ης Δεκεμβρίου 1999 που καθορίζει το περιεχόμενο του τεχνικού φακέλου ο οποίος συνοδεύει την αίτηση εγκρίσεως εκούσιας ελευθέρωσης ΓΤΟ στο πλαίσιο πειραμάτων που αφορούν κτηνιατρικά φάρμακα, την απόφαση της 18ης Οκτωβρίου 2000 που καθορίζει το περιεχόμενο του τεχνικού φακέλου ο οποίος συνοδεύει την αίτηση εγκρίσεως σκόπιμης ελευθέρωσης ΓΤΟ στο πλαίσιο των δύο ιατρικών ερευνών για φάρμακα ανθρώπινης χρήσης και την απόφαση της 30ής Νοεμβρίου 2001 που καθορίζει το περιεχόμενο του τεχνικού φακέλου ο οποίος συνοδεύει την αίτηση εγκρίσεως σκόπιμης ελευθέρωσης ΓΤΟ στο πλαίσιο των βιοϊατρικών ερευνών για γενετικώς τροποποιημένα στοιχεία και προϊόντα του ανθρωπίνου σώματος μετά την αφαίρεση η τη συλλογή τους. Η Γαλλική Κυβέρνηση προσθέτει ότι και άλλες αποφάσεις βρίσκονται στο στάδιο της εκπονήσεως.
14. Τα υπομνήματα της Γαλλικής Κυβέρνησης και η χρονολογία λήξεως των προαναφερθέντων μέτρων αποδεικνύουν επαρκώς ότι, κατά την εκπνοή της προθεσμίας που τάχθηκε με την αιτιολογημένη γνώμη δηλαδή με την παρέλευση της 5ης Ιουνίου 2000, η Γαλλική Δημοκρατία δεν είχε εφαρμόσει πλήρως και ικανοποιητικά τις διατάξεις του άρθρου 5, παράγραφος 1 και 2, της οδηγίας. Συνεπώς η παράβαση θεμελιώνεται ως προς αυτό το σημείο.
Γ ─ Το άρθρο 5, παράγραφος 3, της οδηγίας
15. Το άρθρο 5, παράγραφος 3, της οδηγίας ορίζει ότι η αρμόδια αρχή μπορεί να αποδέχεται την υποβολή μιας μόνο γνωστοποίησης για την ελευθέρωση συνδυασμού ΓΤΟ στον ίδιο τόπο, ή του ιδίου ΓΤΟ σε διαφορετικούς τόπους για τον ίδιο σκοπό και μέσα σε περιορισμένο χρονικό διάστημα.
16. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το σύστημα που προβλέπει το άρθρο 5, παράγραφος 3, της οδηγίας δεν μεταφέρθηκε με το διάταγμα 93-1177 (φυτά, σπόροι και φυτώρια), 94-359 (φυτοφαρμακευτικά προϊόντα που απαρτίζονται εν όλω ή εν μέρει από ΓΤΟ) και 95-487 (ζωικοί οργανισμοί γενετικώς τροποποιημένοι).
17. Η Γαλλική Κυβέρνηση απαντά ότι το άρθρο 5, παράγραφος 3, της οδηγίας παρέχει απλώς μια ευχέρεια στα κράτη μέλη που είναι ελεύθερα να κάνουν ή να μην κάνουν χρήση.
18. Εξάλλου, παρατηρεί η Γαλλική Κυβέρνηση, στο μέτρο που το άρθρο 11 του νόμου 92-654 ορίζει ότι
" για κάθε σκόπιμη ελευθέρωση ή κάθε συντονισμένο πρόγραμμα ελευθερώσεων απαιτείται προηγουμένη έγκριση"
τίποτα δεν αποκλείει τη δυνατότητα μιας μόνο κοινοποίησης.
19. Κατά την Επιτροπή, αντιθέτως, το άρθρο 11 του νόμου 92-654 δεν είναι αρκετά σαφές για να συνιστά καθεαυτό και χωρίς εκτελεστικές διατάξεις, ακριβή σαφή και διαυγή μεταφορά του άρθρου 5, παράγραφος 3, της οδηγίας. Το άρθρο 11 του νόμου 92-654 δεν δίνει έδαφος να θεωρηθεί ευλόγως ότι προβλέπεται η δυνατότητα μιας μόνο κοινοποίησης και μάλιστα υπό τις συνθήκες που προβλέπει το άρθρο 5, παράγραφος 3, της οδηγίας, δηλαδή σε περίπτωση ελευθέρωσης σε διαφορετικούς τόπους προς τον αυτό σκοπό και μέσα σε περιορισμένο χρονικό διάστημα.
20. Νομίζω ότι δεν μπορούμε να δεχθούμε ότι το άρθρο 11 του νόμου 92-654 συνιστά πλήρη μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο του άρθρου 5, παράγραφος 3, της οδηγίας. Συγκεκριμένα το πεδίο εφαρμογής της ενιαίας κοινοποίησης που προβλέπει ο γαλλικός νόμος και το πεδίο εφαρμογής της ενιαίας κοινοποίησης που επιτρέπει η οδηγία δεν συμπίπτουν: σύμφωνα με την οδηγία, ένα πρόγραμμα ελευθερώσεως που έχει κάποια χρονική έκταση δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο μιας μόνο γνωστοποίησης και μιας μόνο άδειας εφόσον δεν πραγματοποιείται για τον ίδιο σκοπό και μέσα σε περιορισμένο χρονικό διάστημα.
21. Συνεπώς η εφαρμογή της διάταξης της οδηγίας είναι στο σημείο αυτό ατελής και η παράβαση στοιχειοθετείται.
Δ ─ Το άρθρο 5, παράγραφος 4, της οδηγίας
22. Το άρθρο 5, παράγραφος 4, της οδηγίας ορίζει ότι ο γνωστοποιών συμπεριλαμβάνει στη γνωστοποίηση στοιχεία σχετικά με τα δεδομένα ή τις εμπειρίες από την ελευθέρωση των ιδίων ΓΤΟ ή του ιδίου συνδυασμού ΓΤΟ τα οποία έχουν γνωστοποιηθεί προηγουμένως ή γνωστοποιούνται τρεχόντως ή/και διεξάγονται από τον ίδιο είτε εντός είτε εκτός Κοινότητας.
23. Οι διάδικοι συμφωνούν στο ότι όλα τα εκτελεστικά του νόμου 92-654 διατάγματα μνημονεύουν την υποχρέωση του γνωστοποιούντος να παράσχει όλα τα στοιχεία βάσει των οποίων θα αξιολογηθεί η επίπτωση των δοκιμών στη δημόσια υγεία ή στο περιβάλλον.
24. Η Επιτροπή φρονεί, όμως, ο όρος
" όλα"
που χρησιμοποιείται στα διατάγματα αυτά δεν περιλαμβάνει με την αναγκαία ακρίβεια τα στοιχεία που απαιτεί το άρθρο 5, παράγραφος 4, της οδηγίας.
25. Η Επιτροπή φρονεί ότι, με εξαίρεση την απόφαση της 18ης Ιουλίου 1995 και της 18ης Οκτωβρίου 2000, οι γαλλικές διατάξεις δεν μεταφέρουν το άρθρο 5, παράγραφος 4, της οδηγίας. Η Επιτροπή προσθέτει ότι οι γαλλικές αρχές, επικαλούμενες τις υπό εκπόνηση αποφάσεις, δέχονται οι ίδιες ότι η μεταφορά δεν υπήρξε πλήρης.
26. Η Γαλλική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η διάταξη του άρθρου 5, παράγραφος 4, της οδηγίας βρίσκεται επίσης στο διάταγμα της 23ης Δεκεμβρίου 1999.
27. Επί πλέον υποστηρίζει ότι ο όρος
" όλα"
στα εκτελεστικά του νόμου 92-654 διατάγματα καλύπτει το σύνολο των σχετικών στοιχείων που περιλαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με τα δεδομένα ή την εμπειρία από ελευθερώσεις των ίδιων ΓΤΟ ή του ίδιου συνδυασμού ΓΤΟ που γνωστοποιήθηκαν προηγουμένως και η διευκρίνιση του σημείου αυτού που περιέχουν οι αποφάσεις έχει αξία κατά βάση θεωρητική.
28. Η Γαλλική Κυβέρνηση προσθέτει ότι η έκφραση
" κάθε ελευθέρωση"
από το άρθρο 11 του νόμου 92-654, που ενισχύεται με την έκφραση
" κάθε συνδυασμένο πρόγραμμα", σημαίνει επίσης ότι τα στοιχεία που παρέχει η γνωστοποίηση για τη χορήγηση άδειας περιλαμβάνουν αυτομάτως πληροφορίες για τα δεδομένα και τις εμπειρίες από ελευθερώσεις και συνδυασμούς ΓΤΟ που γνωστοποιήθηκαν προηγουμένως.
29. Συναφώς, θα παρατηρήσω ότι οι διατάξεις εφαρμογής του άρθρου 5, παράγραφος 3, της οδηγίας δεν είναι το ίδιο ακριβείς όπως η διάταξη της οδηγίας. Είναι όμως γνωστό ότι στην περίπτωση της οδηγίας, η δομή του κοινοτικού δικαίου προϋποθέτει ότι οι εθνικές διατάξεις περί εφαρμογής της θα είναι το ίδιο ακριβείς όσο και οι διατάξεις της οδηγίας, ή τουλάχιστον θα προκύπτει σαφώς ότι το περιεχόμενό τους καλύπτει τουλάχιστον το περιεχόμενο των διατάξεων της οδηγίας.
30. Η εφαρμογή της οδηγίας πρέπει να γίνεται σε συνέπεια με τον σκοπό της λαμβανομένου υπόψη του συγκεκριμένου τομέα τον οποίο ρυθμίζει. Στον τομέα της εν προκειμένω επίδικης οδηγίας, η ανάγκη συνέπειας επιβάλλει να μην απομονώνεται μια ελευθέρωση ΓΤΟ από το οικείο πλαίσιο, από τα προηγούμενά της, και από τις συνέπειες που θα επιφέρει.
31. Στο σημείο αυτό όμως, νομίζω ότι οι εθνικές διατάξεις δεν μεταφράζουν επαρκώς αυτή την απαίτηση να τοποθετείται δηλαδή κάθε ενέργεια στο οικείο πλαίσιο με την αφετηρία και την κατάληξή της και καταλήγω στο συμπέρασμα ότι και σ ' αυτό το σημείο στοιχειοθετείται η παράβαση.
E ─ Το άρθρο 6, παράγραφος 2, της οδηγίας
32. Το άρθρο 6, παράγραφος 2, της οδηγίας ορίζει ότι η αρμόδια αρχή οφείλει να απαντήσει γραπτώς στον γνωστοποιούντα και μέσα σε ενενήντα μέρες από την παραλαβή της γνωστοποίησης είτε θετικά (δηλώνοντας ότι η ελευθέρωση μπορεί να γίνει) ή αρνητικά (δηλώνοντας ότι η γνωστοποίηση δεν εκπληρώνει τους όρους της οδηγίας και απορρίπτεται).
33. Η Επιτροπή δέχεται ότι τα ανά τομέα διατάγματα μεταφοράς της οδηγίας διατυπώνουν την υποχρέωση της αρμόδιας αρχής να κοινοποιήσει την απόφαση της εντός ενενήντα ημερών και να αιτιολογεί την άρνηση εγκρίσεως. Ωστόσο τα διατάγματα αυτά προβλέπουν ότι η έλλειψη απόφασης με την εκπνοή της προθεσμίας των ενενήντα ημερών ισχύει ως άρνηση εγκρίσεως. Στην περίπτωση αυτή η άρνηση της αρμόδιας αρχής δεν αιτιολογείται. Ακόμη και αν υποτεθεί ότι η αιτιολογία της αρνήσεως κοινοποιείται αργότερα στον γνωστοποιούντα συντρέχει υπέρβαση της προθεσμίας των ενενήντα ημερών.
34. Κατά την Επιτροπή, δηλαδή, το άρθρο 6, παράγραφος 2, της οδηγίας δεν μεταφέρθηκε ορθά. Η Επιτροπή φρονεί ότι οι γαλλικές διατάξεις, προβλέποντας ρητά ότι η σιωπή σημαίνει απόρριψη, απόρριψη της οποίας ο γνωστοποιών δεν γνωρίζει την αιτιολογία, μπορούν να περιαγάγουν τον γνωστοποιούντα σε αμφιβολία ως προς το ακριβές περιεχόμενο των δικαιωμάτων που έλκει από τη διάταξη αυτή της οδηγίας.
35. Εξάλλου, συνεχίζει η Επιτροπή, το γεγονός ότι
" στην πράξη"
κοινοποιείται πάντα γραπτή απάντηση στους γνωστοποιούντες εντός της τασσομένης προθεσμίας καθώς επίσης και η δυνατότητα που έχουν οι γν ωστοποιούντες να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους δικαστικώς δεν μπορούν να αντικταστήσουν τη μεταφορά των διατάξεων της οδηγίας.
36. Τέλος, η Επιτροπή αναφέρεται στην απόφαση του Δικαστηρίου της 14ης Ιουνίου 2001 (3), κατά την οποία η σιωπηρή απόφαση δεν συμβιβάζεται με μια οδηγία που προβλέπει τη χορήγηση άδειας.
37. Η Γαλλική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι με τα άρθρα 4 των διαταγμάτων 95-1172 και 95-1173, και 5 του διατάγματος 96-317 τηρούνται οι διατάξεις του άρθρου 6, παράγραφος 2, της οδηγίας όσον αφορά την προθεσμία κοινοποιήσεως και την υποχρέωση αιτιολογίας της απορριπτικής απόφασης.
38. Η Γαλλική Κυβέρνηση διευκρινίζει ότι η προσθήκη στα διατάγματα μεταφοράς της οδηγίας της υποχρέωσης αιτιολογίας των απορριπτικών αποφάσεων δεν είναι νομικώς αναγκαία καθόσον, βάσει του άρθρου 1 του νόμου 79-587, οι δυσμενείς ατομικές αποφάσεις της Διοίκησης πρέπει, κατ ' αρχήν και αν δεν υπάρχει αντίθετη διάταξη, να αιτιολογούνται. Κατά το άρθρο 3 του νόμου αυτού, η απαιτούμενη αιτιολογία
" πρέπει να είναι γραπτή και να περιλαμβάνει τις νομικές και πραγματικές θεωρήσεις στις οποίες στηρίζεται η απόφαση" . Κατά το άρθρο 5 του νόμου αυτού, η σιωπηρή απόφαση που επέρχεται στις περιπτώσεις όπου η ρητή απόφαση πρέπει να είναι αιτιολογημένη δεν είναι παράνομη απλώς και μόνο διότι δεν συνοδεύεται από αιτιολογία. Η εν λόγω διάταξη επιβάλλει πάντως, ότι αν το ζητήσει ο ενδιαφερόμενος, πρέπει να του κοινοποιηθεί η αιτιολογία κάθε σιωπηρής απορριπτικής απόφασης μέσα σε ένα μήνα από τη σχετική αίτηση. Η ίδια η οδηγία δεν περιέχει ως προς αυτό το σημείο καμιά απαίτηση.
39. Η Γαλλική Κυβέρνηση παρατηρεί ότι από τις διατάξεις του νόμου 2000-321 προκύπτει ότι το κοινό δίκαιο που εφαρμόζεται στη Γαλλία είναι η σιωπηρή απορριπτική απόφαση αν δεν υπάρχει απάντηση της αρμόδιας διοικητικής αρχής εντός δύο μηνών. Συνεπώς, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ως προς την κατάσταση του γνωστοποιούντος.
40. Η Γαλλική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η θέσπιση ενός συστήματος σιωπηρής εγκρίσεως θα αντέβαινε στο πνεύμα της οδηγίας που επιθυμεί να εξαρτήσει την σκόπιμη ελευθέρωση ΓΤΟ από εγγυήσεις όσον αφορά μεταξύ άλλων την αβεβαιότητα που υπάρχει σχετικά με τις επιπτώσεις τους για την υγεία και το περιβάλλον. Για τον λόγο αυτό, κατά την προαναφερθείσα κυβέρνηση, τα διατάγματα προβλέπουν, για την περίπτωση που η αρμόδια αρχή δεν αποφάσισε επί της αιτήσεως άδειας εντός της τασσομένης προθεσμίας, ότι η απουσία αποφάσεως ισοδυναμεί με απορριπτική απόφαση. Λαμβανομένων υπόψη των επιτακτικών αναγκών προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος δεν είναι δυνατόν να διατηρείται η αβεβαιότητα ως προς τις συνέπειες που έχει η απουσία εμπρόθεσμης απάντησης της αρμόδιας αρχής.
41. Συμμερίζομαι πλήρως την άποψη της Επιτροπής. Συγκεκριμένα η οδηγία υποχρεώνει το κράτος μέλος να λάβει ρητή και αιτιολογημένη απόφαση εντός ενενήντα ημερών από την υποβολή της αιτήσεως και η Γαλλική Δημοκρατία δεν μπορεί να επικαλείται το εθνικό κοινό δίκαιο που εξομοιώνει την έλλειψη αποφάσεως με σιωπηρή απορριπτική απόφαση, για να δικαιολογήσει μια προφανή απόκλιση από τις σαφείς διατάξεις της οδηγίας. Νομίζω λοιπόν ότι η παράβαση στοιχειοθετείται και ως προς αυτό το σημείο.
ΣΤ ─ Το άρθρο 6, παράγραφος 5, της οδηγίας
42. Το άρθρο 6, παράγραφος 5, της οδηγίας ορίζει:
" Αν η αρμόδια αρχή κρίνει ότι έχει αποκτηθεί επαρκής πείρα όσον αφορά την ελευθέρωση ορισμένων ΓΤΟ, μπορεί να υποβάλει στην Επιτροπή αίτηση για την εφαρμογή απλουστευμένων διαδικασιών όσον αφορά την ελευθέρωση αυτών των ΓΤΟ. Η Επιτροπή, με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 21, θεσπίζει κατάλληλα κριτήρια και λαμβάνει τις δέουσες αποφάσεις για κάθε εφαρμογή. Τα κριτήρια αυτά βασίζονται στην διασφάλιση της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος και στα διαθέσιμα στοιχεία/πληροφορίες που αφορούν τη διασφάλιση αυτή."
43. Η Επιτροπή φρονεί ότι το άρθρο 6, παράγραφος 5, της οδηγίας δεν μεταφέρθηκε με το διάταγμα 94-46 της 5ης Ιανουαρίου 1994, για τους όρους που διέπουν τη σκόπιμη ελευθέρωση ΓΤΟ που προορίζονται για τη διατροφή των ανθρώπων, πλην των φυτών, των σπόρων των φυτωριών και των ζώων ή που αποτελούν συνθετικό των προϊόντων καθαρισμού υλικών και αντικειμένων που προορίζονται να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα, προϊόντα ή ποτά προοριζόμενα για κατανάλωση από άνθρωπο ή από ζώα. Επί πλέον παρατηρεί ότι τα διατάγματα 93-1177, 94-359 και 95-487, που προβλέπουν ένα σύστημα απλουστευμένου φακέλου δεν κάνουν λόγο για υποβολή του φακέλου αυτού στην Επιτροπή.
44. Κατά την Επιτροπή, για να μπορεί η αρμόδια αρχή να κάνει χρήση της ευχέρειας που της παρέχει το άρθρο 6, παράγραος 5, της οδηγίας, η διάταξη αυτή πρέπει οπωσδήποτε να μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο. Δεν σκοπεί να ρυθμίσει τις σχέσεις μεταξύ των κρατών και της Κοινότητας αλλά διευκρινίζει τα στοιχεία μιας διαδικασίας εν μέρει συγκεντρωμένης στο κοινοτικό επίπεδο, στην οποία τα εθνικά διοικητικά όργανα εξουσιοδοτούνται να επικοινωνούν με την Επιτροπή.
45. Η Γαλλική Κυβέρνηση υπογραμμίζει το γεγονός ότι η οδηγία αναφέρεται σε δυνατότητα και όχι σε υποχρέωση. Η εν λόγω κυβέρνηση παρατηρεί ότι η δυνατότητα αυτή υπόκειται σε μια προϋπόθεση και σε μια αξιολόγηση, εν προκειμένω στο ότι η αρμόδια αρχή φρονεί ότι έχει αποκτηθεί επαρκής πείρα από τις ελευθερώσεις.
46. Σχετικά με το διάταγμα 94-46, η εν λόγω κυβέρνηση υποστηρίζει ότι μέχρι στιγμής δεν έχει προσκομισθεί κανένας φάκελος και επομένως δεν έχει αποκτηθεί πείρα. Από τη στιγμή που τα στοιχεία και η κτηθείσα πείρα θα δικαιολογούσαν την απόφαση ότι είναι αναγκαία μια απλουστευμένη διαδικασία, η Γαλλική Δημοκρατία θα μπορούσε να υποβάλει σχετική αίτηση στην Επιτροπή χωρίς να απαιτείται να διευκρινίζεται αυτό στο κείμενο.
47. Κατά τη δική μου γνώμη, ορθώς η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η αρμόδια αρχή πρέπει να έχει τη δυνατότητα να αντιληφθεί διαβάζοντας τις εθνικές διατάξεις εφαρμογής της οδηγίας ότι διαθέτει ευχέρεια και μπορεί να υποβάλει στην Επιτροπή αίτηση εφαρμογής απλουστευμένης διαδικασίας, εκτός αν δεν ανακύψει τέτοια περίπτωση.
48. Γενικότερα, η Γαλλική Κυβέρνηση υποστηρίζει περαιτέρω ότι οι διατάξεις της οδηγίας που οργανώνουν τις σχέσεις μεταξύ των κρατών μελών και με την Επιτροπή δεν απαιτείται να ενσωματωθούν στο εσωτερικό δίκαιο.
49. Συμμερίζομαι και εδώ την άποψη της Επιτροπής: είναι απαραίτητο όχι μόνο οι διατάξεις του εθνικού δικαίου να προσδιορίζουν τις αρχές που είναι αρμόδιες για τις πράξεις που προβλέπει η οδηγία αλλά και οι αρχές αυτές να βρίσκουν στις εθνικές διατάξεις σαφή οριοθέτηση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεών τους.
50. Το άρθρο 6, παράγραφος 5, της οδηγίας θεσπίζει το δικαίωμα της αρμόδιας αρχής να υποβάλλει απευθείας στην Επιτροπή αίτηση εφαρμογής απλουστευμένων διαδικασιών και να προκαλεί κατ ' αυτό τον τρόπο την έκδοση απόφασης της Επιτροπής. Όπως παρατήρησε η Επιτροπή, η διάταξη αυτή δεν ρυθμίζει δηλαδή κατά κυριολεξία τις σχέσεις μεταξύ των κρατών και της Επιτροπής, αλλά διευκρινίζει τα στοιχεία μιας διαδικασίας εν μέρει συγκεντρωμένης στο κοινοτικό επίπεδο, στο πλαίσιο της οποίας τα εθνικά διοικητικά όργανα εξουσιοδοτούνται απευθείας να επικοινωνούν με την Επιτροπή. Είναι ανάγκη το δικαίωμα αυτό να διατυπώνεται ρητά στα κείμενα μεταφοράς της οδηγίας. Συνεπώς και στο σημείο αυτό στοιχειοθετείται παράβαση.
Ζ ─ Το άρθρο 9, παράγραφος 3, της οδηγίας
51. Το άρθρο 9 της οδηγίας:
" 1. Η Επιτροπή καθιερώνει σύστημα ανταλλαγής των πληροφοριών που περιέχονται στις γνωστοποιήσεις. Οι αρμόδιες αρχές αποστέλλουν στην Επιτροπή περίληψη κάθε γνωστοποίησης που λαμβάνουν εντός 30 ημερών από την παραλαβή της. Η μορφή αυτής της περίληψης θα καθοριστεί από την Επιτροπή σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 21.
2. Η Επιτροπή διαβιβάζει αμέσως τις περιλήψεις αυτές στα άλλα κράτη μέλη, τα οποία μπορούν μέσα σε 30 ημέρες, να ζητούν επιπλέον στοιχεία ή να διατυπώνουν παρατηρήσεις μέσω της Επιτροής ή απευθείας.
3. Οι αρμόδιες αρχές ενημερώνουν τα άλλα κράτη μέλη και την Επιτροπή σχετικά με τις τελικές αποφάσεις που λαμβάνονται σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 2.
"
52. Η Γαλλική Κυβέρνηση φρονεί ότι οι διατάξεις του άρθρου 9, παράγραφος 3, της οδηγίας δεν χρειάζεται να περιληφθούν σε μέτρα μεταφοράς καθόσον ρυθμίζουν τις σχέσεις μεταξύ των αρχών των κρατών μελών και μεταξύ αυτών και της Επιτροπής. Η εν λόγω κυβέρνηση υπογραμμίζει ότι όσον αφορά άλλες οδηγίες (τις οδηγίες 92/59/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 1992, για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων (4), 98/34/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 22ας Ιουνίου 1998, για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προτύπων και κανονισμών (5), και 98/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Ιουλίου 1998, για την τροποποίηση της οδηγίας 98/34 (6) ), η Επιτροπή αρκείται σε απλές διοικητικές πρακτικές που καθορίζονται ενδεχομένως με διϋπουργικές εγκυκλίους, όπως συμβαίνει στη Γαλλία.
53. Η Επιτροπή φρονεί ότι το επιχείρημα αυτό είναι αλυσιτελές. Κανένα συμπέρασμα δεν μπορεί να συναχθεί από την ενδεχόμενη έλλειψη ενέργειας της Επιτροπής σχετικά με τη μεταφορά άλλων οδηγιών εκτός της επίδικης εν προκειμένω. Οι διατάξεις λόχου χάρη της οδηγίας 92/59, και δη οι διατάξεις του άρθρου 8 της οδηγίας αυτής δεν μπορούν να συγκριθούν με τις διατάξεις του άρθρου 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 90/220. Κατά την Επιτροπή, στην πρώτη περίπτωση πρόκειται για υποχρεώσεις που φέρουν τα κράτη μέλη σε επείγουσες περιπτώσεις και οι οποίες παρεκκλίνουν από το κοινό δίκαιο και πρέπει κατ ' αρχήν να παραμείνουν εξαιρετικές ενώ στην περίπτωση του άρθρου 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 90/220, πρόκειται για υποχρέωση που υπέχει η αρχή του οικείου κράτους μέλους, αρχή στην οποία πρέπει να επιβληθεί ορισμένο είδος ενέργειας στο πλαίσιο μιας διαδικασίας τακτικά εφαρμοζόμενης.
54. Σας προτείνω να δεχθείτε την άποψη της Επιτροπής. Το άρθρο 9, παράγραφος 3, της οδηγίας επιβάλλει στην αρμόδια αρχή κάθε κράτους μέλους τη σαφή και συγκεκριμένη υποχρέωση να ενημερώνει την Επιτροπή και τα άλλα κράτη μέλη ─και βεβαίως πρόκειται για τις αντίστοιχες αρχές που ορίζουν τα κράτη μέλη─ σχετικά με την τελική απόφαση που λαμβάνουν μετά την ανταλλαγή πληροφοριών. Η τελική αυτή απόφαση ενδιαφέρει στον ύψιστο βαθμό τους λοιπούς μετέχοντες στο σύστημα δεδομένου ότι πρόκειται ακριβώς για το ζήτημα αν τελικά η ελευθέρωση ενός συγκεκριμένου ΓΤΟ επιτράπηκε ή απαγορεύθηκε (άρθρο 6, παράγραφος 2).
55. Πρέπει συνεπώς οι αρμόδιες αρχές κάθε κράτους μέλους να είναι πλήρως ενημερωμένες γι ' αυτή τη σημαντική υποχρέωση μέσω των διατάξεων του εσωτερικού δικαίου και να μη χρειάζεται να συμβουλευτούν παράλληλα και την οδηγία για να εξακριβώσουν αν εξεπλήρωσαν όλες τις υποχρεώσεις τους.
H ─ Το άρθρο 11, παράγραφος 1, και τα παραρτήματα II και III της οδηγίας
56. Το άρθρο 11, παράγραφος 1, της οδηγίας καθορίζει το περιεχόμενο της γνωστοποίησης που απευθύνει ο κατασκευαστής ή ο εισαγωγέας στην Κοινότητα στην αρμόδια αρχή του κράτους μέλους όπου το προϊόν θα διατεθεί στην αγορά για πρώτη φορά. Τα παραρτήματα II και III απαριθμούν τις πληροφορίες και τα στοιχεία που πρέπει να περιλαμβάνει η γνωστοποίηση.
57. Η Επιτροπή φρονεί ότι οι διατάξεις αυτές της οδηγίας μεταφέρθηκαν μόνο εν μέρει στο εσωτερικό δίκαιο από τις γαλλικές αρχές. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι τα διάφορα διατάγματα ανά τομέα δίνουν περιγραφή του περιεχομένου του τεχνικού φακέλου που περιορίζεται σε στοιχεία σχετικά με την εκτίμηση της επίπτωσης των δοκιμών στην υγεία και στο περιβάλλον, στον στερεότυπο φάκελο που προορίζεται για διαβίβαση στην Επιτροπή προς ενημέρωση και στο δελτίο πληροφοριών που προορίζεται για το κοινό. Σύμφωνα με τα διατάγματα αυτά, τα λοιπά στοιχεία επρόκειτο να καθοριστούν με υπουργική απόφαση. Μόνο, όμως τρεις υπουργικές αποφάσεις εκδόθηκαν (η απόφαση της 21ης Σεπτεμβρίου 1994, για τον τομέα των φυτών, σπόρων και φυτωρίων, η απόφαση της 18ης Ιουλίου 1995 για τους λοιπούς τομείς της ανθρώπινης διατροφής και τα προϊόντα καθαρισμού των υλικών και αντικειμένων που προορίζονται να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα, προϊόντα ή ποτά προοριζόμενα για την ανθρώπινη διατροφή ή τη διατροφή των ζώων και η απόφαση της 18ης Οκτωβρίου 2000, για τις βιοϊατρικές έρευνες). Κατά την Επιτροπή, οι τρεις αυτές αποφάσεις δεν μεταφέρουν ούτε τις απαιτήσεις της διάταξης του άρθρου 11, παράγραφος 1, δεύτερη περίπτωση, ούτε καν τα ελάχιστα στοιχεία που καθορίζουν τα παραρτήματα της οδηγίας, τα οποία εξάλλου δεν μεταφέρθηκαν στο εσωτερικό δίκαιο.
58. Η Γαλλική Κυβέρνηση φρονεί ότι το άρθρο 15 του νόμου 92-654, που εξαρτά από προηγουμένη έγκριση τη διάθεση στην αγορά προϊόντων που συνίστανται εν όλω ή εν μέρει σε ΓΤΟ, μετέφερε τις υποχρεώσεις που θεσπίζει το άρθρο 11, παράγραφος 1, και τα παραρτήματα II και III της οδηγίας.
59. Για τις κατηγορίες προϊόντων για τις οποίες προβλέπονται ειδικές διαδικασίες έγκρισης πριν από τη διάθεση στην αγορά, το άρθρο 17 του εν λόγω νόμου ορίζει ότι μια μόνο έγκριση χορηγείται βάσει των ειδικών αυτών διαδικασιών και της διαδικασίας του νόμου 92-654 υπό τους όρους που καθορίζονται με καθοριστική ρύθμιση.
60. Όσον αφορά τα φάρμακα για ανθρώπους και τα κτηνιατρικά φάρμακα που απαρτίζονται από ΓΤΟ, η Γαλλική Κυβέρνηση παρατηρεί ότι η διάθεσή τους στην αγορά εξαρτάται από άδειες που χορηγούνται στο κοινοτικό επίπεδο. Δεδομένου ότι τα φάρμακα υψηλής τεχνολογίας υπόκεινται σε ευρωπαϊκή άδεια κυκλοφορίας (AMM), οι γαλλικές αρχές φρονούν ότι δεν απαιτείται η λήψη μέτρου μεταφοράς.
61. Όσον αφορά τα φάρμακα ανθρώπινης χρήσης, πρόδρομα και γενεσιουργά στοιχεία και θήκες, που απαρτίζονται από ΓΤΟ και για τα οποία δεν απαιτείται κοινοτική άδεια διάθεσης στην αγορά, το άρθρο 18 του διατάγματος 95-1172 ορίζει ότι η εθνική άδεια διάθεσης στην αγορά ή η προσωρινή άδεια χρήσης ισχύουν ως άδεια κατά την έννοια του άρθρου 15 του νόμου. Στην περίπτωση αυτή το άρθρο 20-I του διατάγματος 95-1172 ορίζει ότι η αίτηση άδειας συνοδεύεται από τεχνικό φάκελο που περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία βάσει των οποίων θα αξιολογηθεί η επίπτωση του φαρμάκου ή του προϊόντος στη δημόσια υγεία ή στο περιβάλλονv και το περιεχόμενο το οποίο καθορίζεται με απόφαση του Υπουργού Υγείας.
62. Οι γαλλικές αρχές δεν εξέδωσαν την απόφαση του άρθρου 20-I διότι αυτά τα φάρμακα και προϊόντα βρίσκονται ακόμα στο στάδιο της κλινικής έρευνας, πλην όμως οι αρχές αυτές θα επανεξετάσουν την κατάσταση στο πλαίσιο μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο της οδηγίας 2001/18/EK του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 12ης Μαρτίου 2001, για τη σκόπιμη ελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών στο περιβάλλον και κατάργηση της οδηγίας 90/220 (7) .
63. Τέλος, για τα λοιπά προϊόντα υγείας που καλύπτει το διάταγμα 96-850, της 20ής Σεπτεμβρίου 1996, τα οποία δεν καλύπτονται από τομεακές διατάξεις, το υπό κατάρτιση σχέδιο αποφάσεως θα καθορίσει το περιεχόμενο του τεχνικού φακέλου.
64. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι το άρθρο 11 της οδηγίας δεν έχει εφαρμογή και συνεπώς δεν χρειάζεται να μεταφερθεί όσον αφορά τα φάρμακα ανθρώπινης χρήσης ή κτηνιατρικής που απαρτίζονται από ΓΤΟ και για τα οποία απαιτείται κοινοτική άδεια ΑΜΜ.
65. Αντιθέτως η Επιτροπή παρατηρεί ότι:
─ τα διάφορα τομεακά διατάγματα δεν περιέχουν όλα τα στοιχεία που πρέπει να περιλαμβάνει ο τεχνικός φάκελος και η υλοποίηση των φακέλων αυτών μέσω αποφάσεων παραμένει ατελής·
─ οι τρεις αποφάσεις που επικαλ είται η Γαλλική Κυβέρνηση δεν εξασφαλίζουν τη μεταφορά των προϋποθέσεων που απαιτούνται για τη διάθεση στην αγορά του προϊόντος περιλαμβανομένων και των ειδικών όρων χρήσεως και χειρισμού και ένα σχέδιο σημάνσεως που πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον τις ενδείξεις που απαριθμεί το παράρτημα III.
66. Συμμερίζομαι την άποψη της Επιτροπής: τα μέτρα εφαρμογής του άρθρου 11, παράγραφος 1, και των παραρτημάτων II και III της οδηγίας είναι ατελή· η μόνη γενική διάταξη που επικαλείται η Γαλλική Κυβέρνηση, δηλαδή το άρθρο 15 του νόμου 92-654, απλώς προβλέπει την ανάγκη προηγουμένης άδειας που χορηγείται
" αφού εξετασθούν οι κίνδυνοι που παρουσιάζει η διάθεση στην αγορά για τη δημόσια υγεία και για το περιβάλλον"
και, δηλαδή, δεν μνημονεύει όλες τις πληροφορίες που προβλέπουν οι σχετικές διατάξεις της οδηγίας. Κατόπιν αυτού θεωρώ ότι η παράβαση στοιχειοθετείται και ως προς αυτό το σημείο.
I ─ Το άρθρο 11, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας
67. Το άρθρο 11, παράγραφος 2, της οδηγίας ορίζει τις πληροφορίες που περιλαμβάνει ο γνωστοποιών στη γνωστοποίηση σχετικά με τα στοιχεία ή τις εμπειρίες από την ελευθέρωση του ίδιου ΓΤΟ ή του ίδιου συνδυασμού ΓΤΟ που έχει ήδη γνωστοποιήσει ή που γνωστοποιεί ήδη και/ή στις οποίες έχει προβεί ή θα προβεί είτε εντός είτε εκτός Κοινότητας. Το άρθρο 11, παράγραφος 3, ορίζει ότι η γνωστοποίηση μπορεί επίσης να παραπέμπει σε στοιχεία ή αποτελέσματα από προηγούμενες γνωστοποιήσεις άλλων ατόμων με την προϋπόθεση ότι αυτά έχουν δώσει γραπτώς τη συγκατάθεσή τους.
68. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι αυτό το σύστημα δεν περιλαμβάνεται σε κανένα κείμενο με εξαίρεση την απόφαση της 18ης Ιουλίου 1995, σχετικά με τους λοιπούς τομείς της ανθρώπινης διατροφής και τα προϊόντα καθαρισμού υλικών και αντικειμένων που προορίζονται να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα, προϊόντα ή ποτά προοριζόμενα για τη διατροφή του ανθρώπου ή των ζώων και την απόφαση της 18ης Οκτωβρίου 2000 για τις βιοϊατρικές έρευνες.
69. Η Γαλλική Κυβέρνηση παρατηρεί ότι για τα κτηνιατρικά φάρμακα δεν απαιτούνται μέτρα μεταφοράς διότι η άδεια χορηγείται στο κοινοτικό επίπεδο πράγμα που δέχεται η Επιτροπή.
70. Κατά τα λοιπά, παρατηρεί η Γαλλική Κυβέρνηση, η εφαρμογή των διατάξεων αυτών εμπίπτει στον τομέα των αποφάσεων που προβλέπουν τα άρθρα 20-I του διατάγματος 95-1172 (φάρμακα για ανθρώπους) και 21-II του διατάγματος 96-850 (άλλα προϊόντα).
71. Η Επιτροπή παρατηρεί όμως ότι όλα τα εκτελεστικά του νόμου 92-654 διατάγματα κάνουν λόγο για την υποχρέωση του αιτούντος να παράσχει με την αίτησή του
" τα στοιχεία βάσει των οποίων θα αξιολογηθεί η επίπτωση των δοκιμών στη δημόσια υγεία ή στο περιβάλλον" . Κατά τούτο, φρονεί η Επιτροπή, οι διατάξεις που επικαλούνται οι γαλλικές αρχές δεν καθορίζουν με την απαιτούμενη ακρίβεια τα στοιχεία που πρέπει να περιλάβει ο γνωστοποιών στον φάκελο γνωστοποιήσεως.
72. Η Επιτροπή φρονεί ότι αλυσιτελώς η Γαλλική Κυβέρνηση επικαλείται το άρθρο 8 της οδηγίας (σχετικά με τις a posteriori γνωστοποιήσεις), δεδομένου ότι το άρθρο 11, παράγραφοι 2 και 3, καθιερώνει σαφή και άνευ αιρέσεων υποχρέωση που πρέπει να εκπληρώνεται κατά τον χρόνο της γνωστοποιήσεως.
73. Συμφωνώ με την Επιτροπή και θεωρώ ότι οι γαλλικές διατάξεις δεν εφαρμόζουν με τον απαιτούμενο βαθμό πληρότητας και ακρίβειας το άρθρο 11, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας και για τον λόγο αυτό φρονώ ότι στοιχειοθετείται η παράβαση και ως προς αυτό το σημείο.
Ι ─ Το άρθρο 11, παράγραφος 6, της οδηγίας
74. Το άρθρο 11, παράγραφος 6, της οδηγίας ορίζει, ότι αν γίνουν γνωστά νέα στοιχεία όσον αφορά τους κινδύνους που συνεπάγεται το προϊόν για την ανθρώπινη υγεία ή το περιβάλλον είτε πριν είτε μετά τη γραπτή συγκατάθεση, ο γνωστοποιών αμέσως:
─ αναθεωρεί τις πληροφορίες και τους όρους που καθορίζονται στην παράγραφο 1,
─ ενημερώνει την αρμόδια αρχή, και
─ λαμβάνει τα μέτρα που είναι αναγκαία για την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος.
75. Η Γαλλική Κυβέρνηση φρονεί ότι το άρθρο 19 του νόμου 92-654 όπως είναι διατυπωμένο μεταφέρει το άρθρο 11, παράγραφος 6, της οδηγίας καθόσον προβλέπει ότι κάθε πρόσωπο
" οφείλει να ενημερώνει τη διοίκηση για κάθε νέο στοιχείο"
και να λαμβάνει
" όλα τα αναγκαία μέτρα για την προστασία της δημόσιας υγείας ή του περιβάλλοντος" .
76. Η Γαλλική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η υποχρέωση του άρθρου 11, παράγραφος 1, πρώτη περίπτωση, της οδηγίας εκπληρώνεται κατ ' ανάγκην όταν το συγκεκριμένο πρόσωπο ενημερώνει την αρμόδια αρχή και λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για την προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος.
77. Εκ πρώτης όψεως η παρατήρηση αυτή φαίνεται να στηρίζεται στην κοινή λογική. Ωστόσο, αφενός πρέπει να δεχθούμε ότι η Επιτροπή μπορεί να στηριχθεί στο κείμενο της διάταξης όταν τονίζει ότι οι τρεις υποχρεώσεις του άρθρου 11, παράγραφος 6, της οδηγίας είναι παραπληρωματικές και διακριτές η μια από την άλλη και πρέπει να μεταφερθούν χωριστά. Επί πλέον, δεδομένου ότι η Επιτροπή παρατηρεί ότι η πρώτη από τις τρεις υποχρεώσεις που υπέχει ο γνωστοποιών (δηλαδή η υποχρέωση να αναθεωρήσει αμέσως τις πληροφορίες και όρους) δεν περιέχεται σε κανένα από τα τομεακά διατάγματα, καταλήγω υποχρεωτικά στο συμπέρασμα ότι η παράβαση στοιχειοθετείται και ως προς αυτό το σημείο.
Κ ─ Το άρθρο 12, παράγραφοι 3 και 4, της οδηγίας
78. Το άρθρο 12, παράγραφος 3, της οδηγίας προβλέπει ότι στην περίπτωση που η αρμόδια αρχή διαβιβάζει τον φάκελο γνωστοποιήσεως στην Επιτροπή με ευνοϊκή γνώμη, ο φάκελος αυτός περιλαμβάνει τη σύνοψη της γνωστοποίησης καθώς επίσης και δήλωση για τις προϋποθέσεις από τις οποίες η αρμόδια αρχή σκοπεύει να εξαρτήσει τη συγκατάθεσή της για τη διάθεση του προϊόντος στην αγορά.
79. Το άρθρο 12, παράγραφος 4, της οδηγίας διατυπώνει την υποχρέωση της αρμόδιας αρχής να ενημερώνει την Επιτροπή και τα άλλα κράτη μέλη σχετικά με τα νέα στοιχεία που διαβιβάζει ο γνωστοποιών ως προς τους κινδύνους που εμφανίζει το προϊόν εάν λάβει συμπληρωματικές πληροφορίες κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 11, παράγραφος 6, της οδηγίας.
80. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι το άρθρο 12, παράγραφος 3, της οδηγίας δεν μεταφέρθηκε πλήρως στο εσωτερικό δίκαιο διότι μόνο δύο αποφάσεις κάνουν λόγο για σύνοψη του φακέλου της αιτήσεως άδειας διαθέσεως στην αγορά. Επί πλέον κανένα από τα κείμενα που σκοπούν να μεταφέρουν την οδηγία στο εσωτερικό δίκαιο δεν μνημονεύει την υποχρέωση της αρμόδιας αρχής να καταρτίσει δήλωση των όρων από τους οποίους σκοπεύει να εξαρτήσει τη χορήγηση της συγκατάθεσης για τη διάθεση του προϊόντος στην αγορά, για να τη διαβιβάσει στην Επιτροπή. Η Επιτροπή προσθέτει ότι το άρθρο 12, παράγραφος 4, μεταφέρθηκε μόνο με το διάταγμα 94-359, το διάταγμα 95-1172 και το διάταγμα 96-850. Επί πλέον, η διάταξη αυτή δεν μεταφέρθηκε για τους τομείς που δεν καλύπτονται από τα μέσα μεταφοράς της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο.
81. Η Επιτροπή φρονεί ότι το άρθρο 12, παράγραφοι 3 και 4, της οδηγίας προσδιορίζει τα στοιχεία μιας διαδικασίας με την ολοκλήρωση της οποίας τα εθνικά διοικητικά όργανα έχουν την υποχρέωση να διαβιβάσουν ορισμένες πληροφορίες στην Επιτροπή και στα άλλα κράτη μέλη. Για τον λόγο αυτό το εθνικό δίκαιο πρέπει να διευκρινίζει για τις αρχές αυτές το νομικό πλαίσιο εντός του οποίου εκτελούν τα καθήκοντά τους.
82. Η Γαλλική Δημοκρατία επαναλαμβάνει ότι οι διατάξεις που προβλέπουν κοινοποίηση πληροφοριών στα άλλα κράτη μέλη και στην Επιτροπή δεν απαιτείται να αποτελέσουν το αντικείμενο μέτρων μεταφοράς.
83. Ως προς αυτό το σημείο, δεν μπορώ παρά να επιβεβαιώσω ό,τι προανέφερα σχετικά με την ανάγκη να διευκρινίσει κάθε κράτος μέλος με μέτρα μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο τις υποχρεώσεις που υπέχουν οι αρμόδιες αρχές.
84. Όσον αφορά τη διαβίβαση της δήλωσης των όρων από τους οποίους εξαρτάται η άδεια ΑΜΜ, η Γαλλική Κυβέρνηση επικαλείται τα άρθρα 20-VI του διατάγματος 95-1172 και 22 του διατάγματος 96-850, τα οποία προβλέπουν ότι η αρμόδια αρχή διαβιβάζει τον φάκελο στην Επιτροπή ενδεχομένως μαζί με ειδικούς όρους. Κατά τα λοιπά το άρθρο 12, παράγραφος 4, της οδηγίας διευκρινίζεται από τα άρθρα 21 και 25 των διαταγμάτων 95-1172 και 96-850 αντιστοίχως.
85. Η Επιτροπή απαντά ότι οι ειδικοί όροι που μνημονεύει το άρθρο 20 VI του διατάγματος 95-1172 απαριθμούνται περιοριστικά, πράγμα που δεν προβλέπει το άρθρο 12, παράγραφος 3, της οδηγίας. Εξάλλου η Επιτροπή επισημαίνει το περιορισμένο πεδίο εφαρμογής του διατάγματος 96-850.
86. Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι, και ως προς αυτό το σημείο είναι βάσιμες οι αιτιάσεις της Επιτροπής και συνεπώς η παράβαση στοιχειοθετείται.
Λ ─ Το άρθρο 13, παράγραφοι 2 και 4, της οδηγίας
87. Στο αιτιολογικό μέρος της προσφυγής της η Επιτροπή επισημαίνει την παράλειψη μεταφοράς του άρθρου 13, παράγραφοι 2 και 4, της οδηγίας. Ωστόσο, δεδομένου ότι δεν μνημονεύει τις διατάξεις αυτές στο αιτητικό μέρος της προσφυγής φρονώ ότι το Δικαστήριο δεν χρειάζεται να εξετάσει το σημείο αυτό.
Μ ─ Το άρθρο 19, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας
88. Το άρθρο 19, παράγραφος 2, της οδηγίας ορίζει ότι ο γνωστοποιών μπορεί να υποδεικνύει τα στοιχεία της γνωστοποίησης που υποβάλλονται δυνάμει της οδηγίας, η αποκάλυψη των οποίων θα μπορούσε να βλάψει την ανταγωνιστική θέση του και τα οποία θα πρέπει να παραμείνουν απόρρητα. Στις περιπτώσεις αυτές πρέπει να παρατίθενται και οι λόγοι, οι οποίοι πρέπει να μπορούν να ελεγχθούν. Το άρθρο 19, παράγραφος 3, της οδηγίας ορίζει ότι η αρμόδια αρχή, αφού συμβουλευθεί προηγουμένως τον γνωστοποιούντα, αποφασίζει ποια στοιχεία θα παραμείνουν απόρρητα και ενημερώνει τον γνωστοποιούντα για την απόφασή της.
89. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι, κατά το άρθρο 21, παράγραφος 1, του νόμου 92-654, ο αιτών άδεια ελευθέρωσης ή διάθεσης στην αγορά μπορεί να επισημάνει στη Διοίκηση τα στοιχεία που προσκομίζει με την αίτησή του, η αποκάλυψη των οποίων θα μπορούσε να βλάψει τα συμφέροντά του ή τα οποία αφορούν απόρρητα προστατευόμενα από τον νόμο. Ωστόσο, κατά την Επιτροπή, ο νόμος αυτό παραλείπει να απαιτήσει από τον γνωστοποιούντα να παραθέσει τους λόγους, που πρέπει να μπορούν να ελεγχθούν. Με εξαίρεση το διάταγμα 94-359, κανένα τομεακό διάταγμα δεν προβλέπει την υποχρέωση του γνωστοποιούντος να παραθέσει λόγους δυνάμενους να ελεγχθούν.
90. Όσον αφορά το άρθρο 19, παράγραφος 3, της οδηγίας, ούτε ο νόμος 92-654 ούτε τα τομεακά διατάγματα μεταφοράς (με εξαίρεση το διάταγμα 94-359 σχετικά με τα φυτοφαρμακευτικά προϊόντα) προβλέπουν, κατά την Επιτροπή, την υποχρέωση διαβουλεύσεως με τον γνωστοποιούντα και ενημερώσεώς του μόλις ληφθεί η απόφαση.
91. Η Γαλλική Κυβέρνηση παρατηρεί ότι η μεταφορά του άρθρου 19, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας προκύπτει όσον αφορά την ουσία της, από το άρθρο 21 του νόμου 92-654 και από τομεακές κανονιστικές διατάξεις.
92. Κατά τη Γαλλική Κυβέρνηση, η Επιτροπή φαίνεται να αγνοεί ότι στο γαλλικό διοικητικό δίκαιο αυτός που επικαλείται την ανάγκη απορρήτου οφείλει και να την αποδείξει.
93. Σε σχέση με το άρθρο 19, παράγραφος 3, της οδηγίας, η Γαλλική Κυβέρνηση φρονεί ότι το διοικητικό δίκαιο αρκεί για την ακριβή μεταφορά της διάταξης αυτής στο εσωτερικό δίκαιο δεδομένου ότι ορίζει ότι
─ οι αποφάσεις και δη οι απορριπτικές πρέπει να αιτιολογούνται (άρθρο 1 του νόμου 79-587)·
─ οι ατομικές αποφάσεις της Διοικήσεως λαμβάνονται με διαδικασία που παρέχει τη δυνατότητα αμφισβητήσεως, κατά την οποία το πρόσωπο έχει την ευχέρεια να διατυπώσει τις παρατηρήσεις του (άρθρο 24 του νόμου 79-587)·
94. Όσον αφορά τη μεταφορά του άρθρου 19, παράγραφος 2, της οδηγίας, σας προτείνω να δεχθείτε την άποψη της Επιτροπής. Λαμβανομένων υπόψη των συμφερόντων που σκοπεί να προστατεύσει η οδηγία νομίζω ότι η αίτηση εμπιστευτικού χειρισμού πρέπει να στηρίζεται σε αιτιολόγηση δυνάμενη να ελεγχθεί και τα στοιχεία της οποίας πρέπει να προβλέπονται σε ρητές διατάξεις μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο.
95. Αντιθέτως, όσον αφορά τη μεταφορά του άρθρου 19, παράγραφος 2, της οδηγίας, ανακύπτει το ερώτημα μήπως οι γενικές αρχές του γαλλικού διοικητικού δικαίου παρέχουν τις αναγκαίες διαδικαστικές εγγυήσεις. Στο σημείο αυτό προτείνω να δώσετε στη Γαλλική Δημοκρατία το ευεργέτημα της αμφιβολίας.
Ν ─ Το άρθρο 19, παράγραφος 4, της οδηγίας
96. Το άρθρο 19, παράγραφος 4, ορίζει τα ακόλουθα:
" Σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να παραμένουν απόρρητα τα ακόλουθα στοιχεία, εφόσον υποβάλλονται σύμφωνα με τα άρθρα 5 ή 11:
─ περιγραφή του ή των ΓΤΟ, όνομα και διεύθυνση του γνωστοποιούντος, σκοπός της ελευθέρωσης και τόποι στους οποίους θα πραγματοποιηθεί η ελευθέρωση,
─ μέθοδοι και σχέδια για την μόνιμη παρακολούθηση του ή των ΓΤΟ και για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης,
─ εκτίμηση των πιθανών συνεπειών, ιδιαίτερα των παθογόνων ή/και οικολογικώς επιβλαβών συνεπειών.
"
97. Κατά την Επιτροπή όλα τα τομεακά, εκτελεστικά του νόμου 92-654 διατάγματα περιλαμβάνουν στερεότυπη διάταξη που επιβάλλει στον αιτούντα άδεια ελευθερώσεως να περιλάβει στον σχετικό φάκελο δελτίο στοιχείων προοριζόμενο για το κοινό. Αυτός ο κατάλογος στοιχείων δεν αναφέρει καθόλου τα στοιχεία τα σχετικά με τον τόπο της ελευθερώσεως, το όνομα και τη διεύθυνση του γνωστοποιούντος. Εφόσον οι γαλλικές αρχές θέλησαν να θέσουν σε εφαρμογή τις απαιτήσεις του άρθρου 19, παράγραφος 4, της οδηγίας μέσω ενός
" δελτίου πληροφοριών προοριζόμενου για το κοινό", το δελτίο αυτό πρέπει οπωσδήποτε να περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία που μνημονεύει το άρθρο αυτό ως μη δυνάμενα να παραμείνουν απόρρητα. Η Επιτροπή παρατηρεί εξάλλου ότι η απόφαση της 21ης Σεπτεμβρίου 1994 που καθορίζει στο παράρτημά της το περιεχόμενο του δελτίου πληροφοριών που προορίζεται για το κοινό δεν αναφέρει τα στοιχεία σχετικά με τα σχέδια αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης κατά παράβαση του διατάγματος 93-1177 του οποίου ωστόσο υποτίθεται ότι αποτελεί εκτελεστικό μέτρο.
98. Η Γαλλική Κυβέρνηση παρατηρεί ότι το άρθρο 19, παράγραφος 4, της οδηγίας μεταφέρεται με το άρθρο L.513.3-II του κώδικα περιβάλλοντος (πρώην άρθρο 21 του νόμου 92-654), που έχει άμεση εφαρμογή, όπως εξάλλου και το άρθρο 19, παράγραφος 4, της οδηγίας. Ο γαλλικός νόμος διακρίνει τις περιπτώσεις που τα μη απόρρητα στοιχεία κατατίθενται στο πλαίσιο αιτήσεως σκόπιμης ελευθέρωσης για λόγους έρευνας από τις περιπτώσεις αιτήσεων διάθεσης στην αγορά. Συγκεκριμένα το παράρτημα II της οδηγίας προβλέπει ότι ορισμένα στοιχεία που απαιτούνται για τις γνωστοποιήσεις του άρθρου 5 της οδηγίας, για ελευθερώσεις με σκοπό την έρευνα δεν απαιτούνται για τις γνωστοποιήσεις βάσει του άρθρου 11 της ίδιας οδηγίας, για τη διάθεση στην αγορά. Συνεπώς, κακώς η Επιτροπή αναζητεί στα τομεακά διατάγματα τις διατάξεις μεταφοράς του άρθρου 19, παράγραφος 4, της οδηγίας.
99. Η Γαλλική Κυβέρνηση παρατηρεί εν συνεχεία ότι η απουσία από το δελτίο πληροφοριών που προβλέπει η στερεότυπη διάταξη του νόμου 92-654, ορισμένων στοιχείων που δεν χαρακτηρίζονται απόρρητα από την οδηγία, δηλαδή ο τόπος της ελευθέρωσης και το όνομα και η διεύθυνση του γνωστοποιούντος, ουδόλως βλάπτει την φύσης τους ως στοιχείων μη απο ρρήτων. Η Γαλλική Κυβέρνηση παρατηρεί ότι τα στοιχεία αυτά είναι αυτοδικαίως γνωστοποιήσιμα στο κοινό αν το ζητήσει, κατ ' εφαρμογή των άρθρων 1 και 6 του νόμου 78-753, της 17ης Ιουλίου 1978 περί ορισμένων μέτρων βελτίωσης των σχέσεων μεταξύ Διοικήσεως και κοινού (8) .
100. Η Γαλλική Κυβέρνηση προσθέτει τέλος ότι, όσον αφορά τις βιοϊατρικές έρευνες, θεώρησε άσκοπο να δώσει υπερβολική δημοσιότητα στο όνομα, διεύθυνση και τόπο των ερευνών αυτών προκειμένου να διασφαλιστεί η ομαλή εξέλιξή τους.
101. Δεν συμφωνώ με την άποψη της Επιτροπής, ότι δηλαδή εφόσον οι γαλλικές αρχές θέλησαν να εφαρμόσουν τις απαιτήσεις του άρθρου 19, παράγραφος 4, της οδηγίας μέσω
" δελτίου πληροφοριών προοριζόμενου για το κοινό"
το δελτίο αυτό πρέπει οπωσδήποτε να περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία που μνημονεύει το άρθρο αυτό ως μη δυνάμενα να παραμείνουν απόρρητα.
102. Το άρθρο 19, παράγραφος 4, αναφέρεται στα στοιχεία που
" υποβάλλονται σύμφωνα με τα άρθρα 5 ή 11" . Οι διατάξεις αυτές αφορούν τις γνωστοποιήσεις που απευθύνονται στην αρμόδια αρχή.
103. Από την οδηγία ουδόλως προκύπτει ότι ένα κράτος μέλος που επιλέγει να δημοσιεύσει ένα
" δελτίο πληροφοριών προοριζομένων για το κοινό"
πρέπει να περιλάβει όλα τα μη απόρρητα στοιχεία που ο γνωστοποιών οφείλει να κοινοποιήσει στην αρμόδια αρχή.
104. Η έλλειψη απόρρητου χαρακτήρα ορισμένων πληροφοριών βάσει της οδηγίας πρέπει να διακρίνεται από την υποχρέωση δημοσιότητας των πληροφοριών αυτών. Συνεπώς, νομίζω, η Γαλλική Δημοκρατία ορθώς φρονεί ότι η υποχρέωση απαντήσεως στην αίτηση στοιχείων που προκύπτει από τον διοικητικό νόμο αρκεί για τη συμμόρφωση με τις επίδικες διατάξεις της οδηγίας. Αυτό δεν θα ίσχυε μόνο αν, στην πράξη, οι γαλλικές αρχές αρνούντο να απαντήσουν στις αιτήσεις πληροφοριών πράγμα που δεν ισχυρίζεται η Επιτροπή.
105. Το συμπέρασμά μου είναι ότι ως προς αυτό το σημείο δεν στοιχειοθετείται παράβαση.
III ─ Πρόταση
106. Κατόπιν των ανωτέρω προτείνω στο Δικαστήριο
─ να διαπιστώσει ότι η Γαλλική Δημοκρατία, παραλείποντας να μεταφέρει ορθά και πλήρως τα άρθρα 5, παράγραφοι 1, 2, 3, και 4, 6, παράγραφοι 2 και 5, 9, παράγραφος 3, 11, παράγραφοι 1, 2, 3 και 6, 12, παράγραφοι 3 και 4, καθώς και 19, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας 90/220/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 1990, για τη σκόπιμη ελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών στο περιβάλλον, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία αυτή και από το άρθρο 249 ΕΚ·
─ να απορρίψει την προσφυγή κατά τα λοιπά·
─ να καταδικάσει τη Γαλλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.
(1) .
(2) EE L 117, σ. 15.
(3) Απόφαση Επιτροπή κατά Βελγίου Arrêt, C-230/00 (Συλλογή 2001, σ. I-4591).
(4) ΕΕ L 228, σ. 24.
(5) ΕΕ L 204, σ. 37.
(6) ΕΕ L 217, σ. 18.
(7) ΕΕ L 106, σ. 1.
(8) JORF της 18ης Ιουλίου 1978, σ. 2851.