Wydanie tymczasowe
OPINIA RZECZNICZKI GENERALNEJ
MAI BRKAN,
przedstawiona w dniu 25 lutego 2026 r.(1)
Sprawa T‑184/25
Veronsaajien oikeudenvalvontayksikö,
przy udziale
A Oy
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Korkein hallinto-oikeus (najwyższy sąd administracyjny, Finlandia)]
Odesłanie prejudycjalne – Podatki – Podatek od wartości dodanej – Dyrektywa 2006/112/WE – Zwolnienia – Zarządzanie kredytami i gwarancjami kredytowymi – Transakcje dotyczące długów – Pojedyncza usługa – Sprzedaż kredytów udzielonych klientom przez pierwsze przedsiębiorstwo finansowe drugiemu przedsiębiorstwu finansowemu – Zarządzanie kredytami zachowanymi przez pierwsze przedsiębiorstwo – Wierzytelności kredytowe wykorzystane jako zabezpieczenie obligacji wyemitowanej przez drugie przedsiębiorstwo
Wprowadzenie
1.        Niniejsza sprawa jest jedną z wielu spraw prejudycjalnych dotyczących zwolnień z podatku od wartości dodanej (zwanego dalej „VAT”) mających zastosowanie do usług finansowych(2). Stosowanie przepisów dyrektywy 2006/112/WE(3) (zwanej dalej „dyrektywą VAT”) regulujących te zwolnienia, opracowanych w latach 70. w ramach szóstej dyrektywy 77/388/EWG(4) (zwanej dalej „szóstą dyrektywą”), wywołało wiele pytań, a także ujawniło potrzebę reformy(5).
2.        W niniejszej sprawie do Sądu zwrócono się o zbadanie zwolnienia z VAT niektórych transakcji stanowiących praktykę handlową w sektorze finansowym, a mianowicie sekurytyzację kredytów hipotecznych. Grupa spółek, których dotyczy postępowanie główne, rozważa przeniesienie kredytów hipotecznych z pierwotnej spółki-kredytodawcy do spółki specjalnego przeznaczenia, tak aby spółka ta emitowała obligacje zabezpieczone tymi wierzytelnościami kredytowymi, przy jednoczesnym pozostawieniu zarządzania tymi kredytami po stronie pierwotnego kredytodawcy. W sporze w postępowaniu głównym, którego przedmiotem jest wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej prawa podatkowego złożony przez pierwotnego kredytodawcę, powstaje pytanie, czy wspomniane zarządzanie kredytami jest zwolnione z VAT.
Ramy prawne
Prawo Unii
3.        Na podstawie art. 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT opodatkowaniu VAT podlega „odpłatne świadczenie usług na terytorium państwa członkowskiego przez podatnika działającego w takim charakterze”.
4.        Artykuł 135 ust. 1 dyrektywy VAT nakazuje państwom członkowskim zwolnienie następujących transakcji:
„[…]
b)      udzielanie kredytów i pośrednictwo kredytowe oraz zarządzanie kredytami przez kredytodawcę;
c)      pośrednictwo lub wszelkie działania w zakresie gwarancji kredytowych, poręczeń i wszelkich innych zabezpieczeń i gwarancji oraz zarządzanie gwarancjami kredytowymi przez kredytodawcę;
d)      transakcje, łącznie z pośrednictwem, dotyczące rachunków depozytowych, rachunków bieżących, płatności, przelewów, długów, czeków i innych zbywalnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem windykacji należności;
[…]”
5.        Przepisy przytoczone w poprzednim punkcie odpowiadają art. 13 B lit. d) pkt 1–3 szóstej dyrektywy, która została uchylona i zastąpiona z dniem 1 stycznia 2007 r. dyrektywą VAT.
Prawo fińskie
6.        Dyrektywa TVA została transponowana do prawa fińskiego ustawą z dnia 30 grudnia 1993 r./1501 o VAT z późniejszymi zmianami (zwaną dalej „ustawą o VAT”).
7.        Na podstawie art. 42 akapit pierwszy pkt 2 i 3 ustawy o VAT w związku z art. 41 tej ustawy zwolnione z VAT są: udzielanie kredytów i inne mechanizmy finansowania, a także zarządzanie kredytami przez kredytodawcę.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
8.        Spór w postępowaniu głównym dotyczy interpretacji indywidualnej prawa podatkowego, o którą wystąpiła spółka A Oy. We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej spółka ta przedstawiła opis stanu faktycznego, aby keskusverolautakunta (centralna komisja podatkowa, Finlandia) mogła określić skutki podatkowe planowanych transakcji na gruncie podatku VAT. W zakresie istotnym dla niniejszej sprawy opis ten można streścić w następujący sposób.
9.        A to główny oddział banku w Finlandii. Spółka ta udziela kredytów na finansowanie zakupu mieszkania. Po tym jak klient skorzystał z kredytu, duża część kredytów jest natychmiast zbywana B Oy, spółce zależnej A, w której A posiada 100 % udziałów. Zbycie to skutkuje cesją wszelkich praw i obowiązków związanych z kredytami na B. Większość kredytów zbytych B to kredyty, które służą jako zabezpieczenie obligacji emitowanych przez tę spółkę. A pozostaje jednak odpowiedzialna za zarządzanie kredytami, w tym związanymi z nimi zabezpieczeniami, i działa jako przedstawiciel B wobec kredytobiorców. Z tytułu tego zarządzania A otrzymuje od B wynagrodzenie w cenie rynkowej.
10.      W interpretacji indywidualnej centralna komisja podatkowa stwierdziła po pierwsze, że zbywanie kredytów A na rzecz B jest zwolnione z VAT na podstawie art. 42 akapit pierwszy pkt 2 ustawy o VAT. Po drugie uznała, że usługi zarządzania kredytami świadczone przez A na rzecz B są świadczone przez kredytodawcę w rozumieniu art. 42 akapit pierwszy pkt 3 ustawy o VAT i w konsekwencji są zwolnione z VAT, z wyjątkiem usług windykacyjnych. Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (organ podatkowy ds. ochrony praw odbiorców wpływów podatkowych, Finlandia) zaskarżył tę interpretację, podnosząc, że zwolnienie zarządzania kredytami ma zastosowanie tylko wówczas, gdy podatnik działa zarówno jako kredytodawca, jak i podmiot zarządzający kredytem. Zaś w niniejszej sprawie A nie jest już kredytodawcą.
11.      Sąd odsyłający, Korkein hallinto-oikeus (najwyższy sąd administracyjny, Finlandia), uważa, że wykładni prawa Unii, a mianowicie art. 135 ust. 1 lit. b)–d) dyrektywy VAT, można dokonywać w ten sposób, że państwa członkowskie są obowiązane do zwolnienia z podatku spornych transakcji. Jednakże w następstwie odmiennego orzeczenia Högsta förvaltningsdomstolen (najwyższego sądu administracyjnego, Szwecja)(6) Korkein hallinto-oikeus (najwyższy sąd administracyjny) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału, w ramach postępowania przewidzianego w art. 267 TFUE, z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1.       Czy – w sytuacji, w której przedsiębiorstwo finansowe zbywa udzielone przez siebie klientowi kredyty innej instytucji finansowej i po zbyciu nadal samodzielnie zarządza tymi kredytami za wynagrodzeniem –
wykładni art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT, który dotyczy zwolnienia z VAT zarządzania kredytami przez kredytodawcę, należy dokonywać w ten sposób, że obejmuje on również przypadek, w którym pierwsze wymienione przedsiębiorstwo nadal zarządza takimi udzielonymi przez siebie kredytami, które zbyło tej innej instytucji finansowej?
2.       Czy, jeżeli na pytanie pierwsze zostanie udzielona odpowiedź przecząca, a zarządzanie kredytami przez pierwsze wymienione przedsiębiorstwo dotyczy kredytów, którymi zabezpiecza się obligację wyemitowaną przez inną instytucję finansową,
wykładni art. 135 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT, który dotyczy zwolnienia z VAT wszelkich działań w zakresie gwarancji kredytowych, poręczeń i wszelkich innych zabezpieczeń i gwarancji, należy dokonywać w ten sposób, że obejmuje on również przypadek, w którym pierwsze wymienione przedsiębiorstwo zarządza kredytami, którymi zabezpiecza się obligację wyemitowaną przez inną instytucję finansową?
3.       Czy, jeżeli na pytanie drugie zostanie udzielona odpowiedź przecząca,
wykładni art. 135 ust. 1 lit. d) dyrektywy VAT, który dotyczy zwolnienia z VAT transakcji dotyczących długów, należy dokonywać w ten sposób, że obejmuje on również przypadek, w którym pierwsze wymienione przedsiębiorstwo zarządza należnościami scedowanymi na inną instytucję finansową?”.
Analiza
Rozważania wstępne
12.      Niniejsza sprawa dotyczy zasadniczo podatku VAT obciążającego sekurytyzację kredytów hipotecznych. Sekurytyzacja jest transakcją, która umożliwia kredytodawcy refinansowanie całości pożyczek poprzez przekształcenie ich w zbywalne papiery wartościowe(7). Na przykład z ramach takiej transakcji należąca do grupy bankowej spółka, której działalność obejmuje udzielanie kredytów hipotecznych, zbywa te kredyty na rzecz spółki specjalnego przeznaczenia(8) należącej do tej samej grupy, aby ta spółka specjalnego przeznaczenia przeprowadziła emisję zbywalnych obligacji zabezpieczonych scedowanymi wierzytelnościami kredytowymi. Transakcja ta umożliwia grupie bankowej refinansowanie jej działalności. Ponieważ spółka specjalnego przeznaczenia ogranicza się do emisji instrumentu refinansowania, zarządzanie kredytami pozostaje w gestii banku, który zawarł umowy kredytu hipotecznego i który dysponuje niezbędnymi do tego uprawnieniami i zasobami.
13.      Jeśli chodzi o opodatkowanie sekurytyzacji kredytów, dla grupy bankowej byłoby korzystne, aby wynagrodzenie, jakie bank otrzymuje od spółki specjalnego przeznaczenia z tytułu zarządzania kredytami, nie podlegało opodatkowaniu VAT. Rzeczywiście tej ostatniej spółce nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego TVA, ponieważ jej działalność polegająca na emisji obligacji oraz udzielaniu kredytów jest z tego podatku zwolniona(9). W związku z powyższym, gdyby usługa zarządzania kredytami nie była zwolniona z VAT, ciężar podatku VAT obciążałby grupę bankową przy tej czynności.
14.      Chociaż znaczna część działalności sektora finansowego jest zwolniona z VAT na podstawie art. 135 ust. 1 lit. a)–g) dyrektywy VAT, to ogólnie rzecz biorąc zwolnienia nie mają zastosowania do wszystkich rodzajów działalności w tym sektorze. W ramach trzech pytań prejudycjalnych, należy zatem poniżej zbadać trzy zwolnienia podatkowe, które mogłyby mieć zastosowanie do zarządzania kredytami, o których mowa. W ramach tej analizy zbadam również orzecznictwo Trybunału dotyczące odpowiednich przepisów szóstej dyrektywy, które zachowują znaczenie dla celów interpretacji dyrektywy VAT(10).
W przedmiocie pierwszego pytania prejudycjalnego
15.      W pierwszym pytaniu prejudycjalnym sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy wykładni art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy TVA należy dokonywać w ten sposób, że zarządzanie kredytami przez przedsiębiorstwo, które zbyło te udzielone przez siebie kredyty, a które nadal nimi odpłatnie zarządza na rzecz nabywcy jest objęte zwolnieniem przewidzianym w tym przepisie.
16.      Odpowiedź na to pytanie prejudycjalne zależy od wykładni pojęcia „zarządzania kredytami przez kredytodawcę”. O ile wydaje się, że nie ma wątpliwości, że rozpatrywane świadczenia wchodzą w zakres „zarządzania kredytami”, o tyle powstaje pytanie, którzy – spośród podatników VAT, którzy takie zarządzanie świadczą - mogą korzystać z tego zwolnienia.
17.      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst i cel aktu prawnego, którego jest on częścią(11).
Brzmienie i kontekst zwolnienia
18.      Co się tyczy wykładni literalnej, z porównania różnych wersji językowych wynika, że brzmienie art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT może podlegać dwóm różnym wykładniom, a mianowicie, że zwolnienie przysługuje albo pierwotnemu kredytodawcy, albo obecnemu kredytodawcy. Pierwsza wykładnia, zgodnie z którą zwolnienie przysługuje pierwotnemu kredytodawcy, wynika w szczególności z wersji greckiej, francuskiej i niderlandzkiej, w których do opisania udzielenia kredytu użyto czasownika w czasie przeszłym(12). Oznacza to, że ze zwolnienia korzysta osoba, która w przeszłości, na początku stosunku umownego, wypłaciła kredytobiorcy kwotę kredytu. Druga wykładnia, zgodnie z którą zwolnienie przysługuje obecnemu kredytodawcy, znajduje natomiast oparcie w szczególności w angielskiej, chorwackiej, rumuńskiej i słoweńskiej wersji językowej aktu, które odsyłają do obecnego istnienia kredytu, stosując odpowiednik czasownika udzielać w czasie teraźniejszym(13). Wersje językowe niemiecka i fińska pozwalają nawet na przyjęcie obu wykładni tego przepisu(14). W tej sytuacji brzmienie art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT nie daje jasnej odpowiedzi na pytanie, kto powinien korzystać ze zwolnienia w zakresie zarządzania kredytami.
19.      Kontekst art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT nie zapewnia większej jasności. Artykuł 135 ust. 1 dyrektywy VAT, który przewiduje między innymi przedmiotowe zwolnienie, wymienia szereg zwolnionych transakcji, niezależnych od siebie, których jedyną wspólną cechą jest to, że nie należą one do działalności w interesie publicznym, objętych wyłącznie zwolnieniami przewidzianym w art. 132 dyrektywy VAT. Tytuł art. 135 odnosi się jedynie do „innych czynności” zwolnionych na mocy dyrektywy VAT. W zakresie, w jakim pozostałe przepisy tej dyrektywy odsyłają do art. 135 ust. 1 lit. b) tejże dyrektywy(15), odwołanie to dotyczy jedynie łącznie kilku zwolnień odnoszących się do operacji finansowych, o których mowa w ust. 1. Odniesienia te nie pozwalają zatem na wyciągnięcie wniosków co do zwolnienia zarządzania kredytami.
Cel zwolnienia
20.      Ponieważ wykładnia językowa i systemowa nie daje ostatecznej odpowiedzi, należy dokonać wykładni teleologicznej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem pojęcia użyte do określenia zwolnień z VAT przewidziane w art. 135 dyrektywy VAT powinny być interpretowane w sposób ścisły, jednakże ich interpretacja powinna być zgodna z celami, jakim służą owe zwolnienia(16).
21.      Zwolnienie transakcji finansowych przewidziane w art. 135 ust. 1 lit. a)–g) dyrektywy VAT ma na celu, po pierwsze, zmniejszenie trudności związanych z ustaleniem podstawy opodatkowania i kwoty podlegającego odliczeniu podatku VAT, a po drugie, uniknięcie zwiększenia kosztów kredytu konsumenckiego(17). Dokładniej, zwolnienie przewidziane w art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT zmierza głównie do osiągnięcia drugiego z tych celów, a mianowicie uniknięcie wzrostu kosztów kredytu konsumenckiego(18).
22.      W tym względzie podzielam opinię sądu odsyłającego, zgodnie z którą cel ten ma również zastosowanie do kredytów hipotecznych, których dotyczy niniejsza sprawa, mimo że nie są to kredyty konsumenckie w ścisłym tego słowa znaczeniu. Po pierwsze, z brzmienia art. 135 ust. 1 lit. b) wynika bowiem, że przepis ten dotyczy wszystkich kredytów. Po drugie, Trybunał nigdy nie stwierdził, że wspomniane zwolnienie ma zastosowanie wyłącznie do kredytów konsumenckich. Co prawda w ww. sprawach(19) Trybunał odniósł się do kredytów „konsumenckich” przy omawianiu celu tych zwolnień. Odniesienie to wynika jednak z faktu, że przedmiotowe zwolnienie prowadzi do zmniejszenia obciążenia podatkowego jedynie dla konsumentów, ponieważ podatnicy [VAT], nawet bez zwolnienia podatkowego, nie musieliby co do zasady ponosić dodatkowych kosztów związanych z kredytem dzięki odliczeniu podatku naliczonego(20).
23.      Zaś cel polegający na uniknięciu wzrostu kosztów kredytu konsumenckiego również nie daje rozstrzygającej odpowiedzi na zadane pytanie. Należy stwierdzić, że obie możliwe wykładnie – zarówno ta, zgodnie z którą zwolnienie jest zastrzeżone dla obecnego kredytodawcy, jak i ta, zgodnie z którą zwolnienie jest zastrzeżone dla pierwotnego kredytodawcy – mogą prowadzić do wzrostu kosztów kredytów w przypadku ich zbycia.
24.      Po pierwsze, jeżeli art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT zwalnia zarządzanie kredytami przez obecnego kredytodawcę, koszt kredytu wzrósłby w sytuacji, gdyby zbywca kredytu, który był pierwotnym kredytodawcą, nadal zarządzałby kredytami, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Zarządzanie to byłoby bowiem kwalifikowane jako świadczenie usług wykonywane przez zbywcę na rzecz nabywcy i podlegałoby opodatkowaniu VAT, a nie zwolnieniu na podstawie art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT. Ponieważ działalność nabywcy kredytów byłaby zwolniona z VAT(21), musiałby on ponieść ciężar VAT naliczonego przez zbywcę z tytułu usług zarządzania kredytami(22) i z dużym prawdopodobieństwem próbowałby przenieść ten podatek na kredytobiorców, co prowadziłoby do wzrostu kosztu kredytów dla tych ostatnich.
25.      Po drugie, jeżeli rozpatrywane zwolnienie dotyczyłoby zarządzania kredytami przez pierwotnego kredytodawcę, koszt kredytu wzrósłby w obu przypadkach – zarówno wtedy, gdy takie zarządzanie wykonywałby nabywca kredytów, jak i wtedy, gdyby nadal wykonywał je zbywca kredytów. W pierwszym przypadku nabywca mógłby świadczyć usługi zarządzania kredytami, za które kredytobiorcy byliby odrębnie obciążani. Usługi te nie byłyby zwolnione z VAT, ponieważ nabywca nie jest pierwotnym kredytodawcą, który jako jedyny mógłby korzystać z omawianego zwolnienia. W konsekwencji nabywca musiałby doliczyć VAT do tych usług, co prowadziłoby do wzrostu kosztu kredytu dla konsumentów. W drugim przypadku, czyli gdy sprzedawca nadal zarządza kredytami na rzecz nabywcy, o ile samo zarządzanie wykonywane na rzecz nabywcy byłoby zwolnione z VAT, inaczej wygląda sytuacja w odniesieniu do usług zarządzania kredytami, którymi zbywca – w imieniu nabywcy – obciąża kredytobiorców. Te ostatnie usługi są bowiem, z punktu widzenia VAT, świadczone przez nabywcę. Zbywca, działając w imieniu nabywcy, wykonuje wobec kredytobiorców zobowiązania umowne ciążące na nabywcy. W konsekwencji usługi te nie korzystałyby z omawianego zwolnienia, ponieważ nie obejmowałoby ono zarządzania kredytami wykonywanego przez obecnego kredytodawcę, czyli nabywcę, co również prowadziłoby do wzrostu kosztu kredytu dla konsumentów
26.      Nie można ponadto utrzymywać, że usługi zarządzania kredytami świadczone przez obecnego kredytodawcę na rzecz kredytobiorców są w każdym przypadku zwolnione z VAT bez odwołania się do zwolnienia dotyczącego zarządzania kredytami przewidzianego w art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT. W tym względzie sąd odsyłający oraz rząd fiński uważają, że co do zasady obecny kredytodawca nie sprzedaje kredytobiorcom swoich usług zarządzania kredytami. Podnoszą oni ponadto, że nawet gdyby obecny kredytodawca pobierał odrębne wynagrodzenie za swoje usługi – na przykład opłaty manipulacyjne związane ze spłatą kredytu w ratach – należałoby je w rzeczywistości uznać za wynagrodzenie za udzielenie kredytu, które jest zwolnione z VAT na podstawie tego samego przepisu.
27.      Niemniej jednak istnieją, po pierwsze, świadczenia obecnego kredytodawcy, które mogą być uznane za zarządzanie kredytem odrębne od samego świadczenia polegającego na udzieleniu kredytu. Przykładowo, gdy obecny kredytodawca pobiera od kredytobiorcy opłatę za wydanie zaświadczenia o wysokości odsetek, wydaje mi się mało prawdopodobne, aby świadczenie to można było uznać za element udzielenia kredytu. Ponadto istnieją inne przypadki, w których co najmniej trudno jest ustalić, czy chodzi o świadczenie odrębne od usługi udzielenia kredytu, takie jak rozwiązanie umowy kredytu za wynagrodzeniem w postaci opłaty za wcześniejszą spłatę(23). Jeżeli zarządzanie kredytem nie byłoby zwolnione z VAT, podatek VAT byłby należny od takich świadczeń wykonywanych przez obecnego kredytodawcę.
28.      Po drugie, istnieje wprawdzie inna sytuacja, w której usługi zarządzania kredytami świadczone przez obecnego kredytodawcę mogłyby korzystać ze zwolnienia, nawet bez zastosowania zwolnienia dotyczącego zarządzania kredytami przewidzianego w art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem Trybunału świadczenie pomocnicze traktowane jest z punktu widzenia podatkowego tak jak świadczenie główne(24). Jeżeli zarządzanie kredytem zostałoby uznane za świadczenie pomocnicze wobec usługi udzielenia kredytu, zwolnienie dotyczące tej ostatniej obejmowałoby również takie zarządzanie. Trybunał uznaje jednak, że świadczenie należy uznać za pomocnicze w szczególności, gdy dla klientów nie stanowi ono celu samego w sobie, lecz środek do korzystania na jak najlepszych warunkach ze świadczenia głównego(25). Ponadto z orzecznictwa Trybunału wynika również, że brak jest bezwzględnej zasady pozwalającej na ustalenie, czy dane świadczenie jest traktowane z punktu podatkowego jak inne świadczenie oraz że zawsze należy wziąć pod uwagę ogół okoliczności, w jakich ma miejsce dana transakcja(26). W świetle tych wymogów wynikających z orzecznictwa wątpliwe wydaje mi się, aby całość usług zarządzania kredytami można było uznać za świadczenie pomocnicze wobec usługi udzielenia kredytu. Stwierdzenie to odnosi się w szczególności do wyżej wymienionych przykładów, ponieważ zaświadczenie o wysokości odsetek służy innym celom niż cele umowy kredytu, a wcześniejsze rozwiązanie tej umowy również nie stanowi „środka do korzystania na jak najlepszych warunkach” z usługi udzielenia kredytu.
29.      Po trzecie, niemal wszystkie państwa członkowskie podzielają przekonanie, że zwolnienie zarządzania kredytami ma zasadnicze znaczenie dla obecnego kredytodawcy. W istocie, podczas prac Komitetu ds. VAT państwa członkowskie niemal jednomyślnie uznały, że w przypadku kredytu udzielonego przez konsorcjum banków zarządzanie tym kredytem, wykonywane przez jeden z banków uczestniczących w konsorcjum w zamian za wynagrodzenie płacone przez kredytobiorcę, nie korzysta ze zwolnienia dotyczącego udzielania kredytów, lecz ze zwolnienia odnoszącego się do zarządzania kredytami na podstawie art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT(27). Jest zatem jasne, że zwolnienie zarządzania kredytami na podstawie tego przepisu jest konieczne, aby cała działalność obecnego kredytodawcy związana z kredytem była objęta zwolnieniem.
Cel ograniczenia podmiotowego zakresu stosowania
30.      Ponieważ odpowiedzi na pytanie prejudycjalne nie można wywieść z ogólnego celu rozpatrywanego zwolnienia, należy dokładniej określić, dlaczego podmiotowy zakres stosowania zwolnienia dotyczącego zarządzania kredytami ogranicza się jedynie do niektórych podatników. Brzmienie zwolnienia wyraźnie odnosi się bowiem jedynie do zarządzania kredytami świadczonego przez określone osoby.
31.      Prawodawca nie przedstawił jednak żadnych wskazówek co do celu ograniczenia podmiotowego zakresu stosowania tego zwolnienia.
32.      Dotyczy to, w pierwszej kolejności, prac przygotowawczych dotyczących rozpatrywanego przepisu. Artykuł 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT zastępuje identycznie brzmiący art. 13 część b lit. d) pkt 1 szóstej dyrektywy. Przedstawiony przez Komisję wniosek dotyczący szóstej dyrektywy przewidywał jedynie zwolnienie „transakcji kredytu”, nie odnosząc się do zarządzania kredytami, podczas gdy ostateczna wersja szóstej dyrektywy, przyjęta przez Radę, obejmowała również zwolnienie transakcji zarządzania kredytami(28). O ile dodanie przez Radę zwolnienia zarządzania kredytami w tekście końcowym może wynikać z wniosku Komitetu Ekonomiczno-Społecznego zmierzającego do doprecyzowania zakresu pojęć objętych tym zwolnieniem(29), o tyle pochodzenie sformułowania „przez kredytodawcę” [przez tego, kto go udzielił], pozostaje niejasne.
33.      W drugiej kolejności, przepisy przejściowe dotyczące rozpatrywanego zwolnienia, przewidziane przez szóstą dyrektywę i obowiązujące do dnia 31 grudnia 1990 r.(30), nie dostarczają żadnej wskazówki co do powodów, które skłoniły prawodawcę Unii do ograniczenia zakresu stosowania rozpatrywanego zwolnienia. Te przepisy przejściowe upoważniały państwa członkowskie – zgodnie z art. 28 ust. 3 lit. b) i pkt 13 załącznika F do tej dyrektywy – do utrzymania w okresie przejściowym zwolnienia dla „zarządzani[a] kredytami przez osobę lub instytucję inną od tej, która udzieliła kredytu”. Ten przepis przejściowy miał zatem na celu objęcie zwolnieniem zarządzania kredytami, które nie było zwolnione na mocy art. 13 część B lit. d) pkt 1 szóstej dyrektywy, obecnie odpowiadającego art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT. Można by zatem – stosując rozumowanie a contrario – wywnioskować, że ostatnie zwolnienie, niemające charakteru przejściowego, miało zastosowanie wyłącznie do zarządzania wykonywanego przez osoby, „które udzielił[y] kredytów”. Tę samą logikę potwierdzają w szczególności wersja niemiecka i angielska przepisów przejściowych, w których użyto czasownika w czasie przeszłym(31), chociaż nie ma to miejsca w brzmieniu zwolnienia przewidzianego w szóstej dyrektywie(32). Mogłoby to wskazywać na to, że prawodawca zamierzał ograniczyć podmiotowy zakres stosowania zwolnienia dotyczącego zarządzania kredytami – przewidzianego w art. 13 część B lit. d) pkt 1 szóstej dyrektywy – wyłącznie do pierwotnego kredytodawcy. Niemniej należy stwierdzić, że istnieją rozbieżności semantyczne między, z jednej strony, kilkoma wersjami językowymi przepisów przejściowych, a z drugiej strony, brzmieniem zwolnienia przewidzianego w art. 13 część B lit. d) pkt 1 szóstej dyrektywy(33). W konsekwencji bezsporne jest, że przy redagowaniu szóstej dyrektywy prawodawca Unii nie dostosował brzmienia tego zwolnienia do brzmienia przepisów przejściowych, w związku z czym trudno, moim zdaniem, wyprowadzić z przepisów przejściowych cel, jaki prawodawca zamierzał osiągnąć, ograniczając podmiotowy zakres stosowania tego zwolnienia.
34.      W świetle powyższego z brzmienia art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT jasno wynika, że prawodawca Unii zamierzał ograniczyć podmiotowy zakres stosowania zwolnienia dotyczącego zarządzania kredytami, ale nie sprecyzował jego ratio legis. Wszystko, co można z tego wywieść, z samego faktu istnienia ograniczenia podmiotowego zakresu stosowania – czy to do pierwotnego kredytodawcy, czy do obecnego – wskazuje, że prawodawca nie zamierzał objąć preferencjami podatkowymi powierzania zarządzania kredytami podmiotom trzecim.
Podstawowe zasady wspólnego systemu VAT
35.      Skoro nie można ustalić, jaka była wola prawodawcy co do celu ograniczenia podmiotowego zakresu stosowania, wykładnię tego ograniczenia należy wyprowadzić z ogólnych zasad wspólnego systemu VAT. Taka analiza prowadzi do wniosku, że zarządzanie kredytami nie powinno być zwolnione z VAT, chyba że jest to świadczenie akcesoryjne względem udzielenia kredytu przez obecnego kredytodawcę(34). Zwolnienie zarządzania kredytami ma zatem na celu zapewnienie, aby wszystkie usługi świadczone w ramach stosunku kredytu były zwolnione z VAT, wykluczając jednocześnie możliwość powierzania zarządzania kredytami komukolwiek bez obciążania VAT.
36.      W pierwszej kolejności, jedynie ta wykładnia jest zgodna z zasadą neutralności podatkowej. Zasada ta musi być przestrzegana w szczególności w ramach zwolnienia przewidzianego w art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT(35). Zasada neutralności podatkowej wymaga, aby podmioty gospodarcze, które dokonują takich samych transakcji nie były traktowane odmiennie z punktu widzenia VAT(36). Zgodnie z tą zasadą, jak argumentowała Komisja w swoich uwagach na piśmie, nie powinno się traktować odmiennie z punktu widzenia VAT usług zarządzania kredytami w zależności od tego, czy kredytodawca powierza te usługi osobie, która pierwotnie udzieliła kredytu czy też innej osobie.
37.      W drugiej kolejności, wykładnia, zgodnie z którą jedynie zarządzanie kredytami przez obecnego kredytodawcę jest zwolnione na podstawie art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT, stoi na przeszkodzie strukturom podatkowym mającym na celu umożliwienie jakiejkolwiek osobie trzeciej świadczenie zarządzania kredytami zwolnionego z VAT. Zwalczanie unikania opodatkowania i nadużyć jest bowiem uznanym i wspieranym celem dyrektywy VAT(37). Gdyby wykładni przedmiotowego zwolnienia dokonywać w ten sposób, że dotyczy ono zarządzania przez pierwotnego kredytodawcę, każdy kredytodawca mógłby dokonać zwolnionego powierzenia zarządzania kredytem jakiejkolwiek osobie trzeciej, pozostawiając osobie trzeciej w ramach tego zarządzania formalne udzielenie kredytu, a następnie natychmiast go od niej odkupić. W ten sposób ograniczenie podmiotowego zakresu stosowania zwolnienia dotyczącego zarządzania kredytami byłoby obchodzone i pozbawione jakiegokolwiek skutku.
Odpowiedź na pierwsze pytanie prejudycjalne
38.      W świetle powyższych rozważań proponuję, aby na pytanie pierwsze odpowiedzieć, że wykładni art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT należy dokonywać w ten sposób, że zarządzanie kredytami przez przedsiębiorstwo, które zbyło te kredyty po tym, jak samo ich udzieliło i które nadal nimi zarządza za wynagrodzeniem na rzecz nabywcy, nie jest objęte zwolnieniem przewidzianym w tym przepisie.
W przedmiocie drugiego pytania prejudycjalnego
39.      Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży zasadniczo do ustalenia, czy wykładni art. 135 ust. 1 dyrektywy TVA należy dokonywać w ten sposób, że zarządzanie kredytami przez przedsiębiorstwo, które je zbyło i nadal nimi zarządza – za wynagrodzeniem – na rzecz nabywcy, który wyemitował obligację zabezpieczoną tymi kredytami, jest objęte zwolnieniem przewidzianym w tym przepisie.
40.      Na wstępie należy zauważyć, że ani sąd odsyłający, ani strony sporu w postępowaniu głównym, ani pozostali uczestnicy niniejszego postępowania nie wypowiedzieli się szczegółowo na temat ewentualnego zastosowania tego przepisu. Sąd odsyłający wskazał jedynie, że okoliczność, iż kredyty zarządzane przez A służą jako zabezpieczenie obligacji wyemitowanych przez B, może skutkować zastosowaniem zwolnienia przewidzianego w art. 135 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT.
41.      Przepis ten składa się z dwóch części. Po pierwsze, ma on na celu zwolnić „pośrednictwo lub wszelkie działania w zakresie gwarancji kredytowych, poręczeń i wszelkich innych zabezpieczeń i gwarancji”. Po drugie, zwolnienie obejmuje „zarządzanie gwarancjami kredytowymi przez kredytodawcę”.
42.      W odniesieniu do pierwszej części należy stwierdzić, że brzmienie przepisu różni się w zależności od poszczególnych wersji językowych(38). O ile nic nie pozwala uznać, że zarządzanie kredytami służącymi jako zabezpieczenie obligacji wyemitowanej przez nabywcę tych kredytów stanowi – w rozumieniu francuskiej wersji językowej tego przepisu – „pośrednictwo lub wszelkie działania” w zakresie gwarancji(39), o tyle nie jest wykluczone, że zarządzanie to jest objęte wyrażeniem „any dealings in credit guarantees” użytym w angielskiej wersji językowej(40).
43.      Niemniej jednak z kontekstu zwolnienia przewidzianego w art. 135 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT jasno wynika, że przepis ten nie ma zastosowania do zarządzania kredytami.
44.      Istotnie, zwolnienie przewidziane w art. 135 ust. 1 lit. b)
dyrektywy VAT obejmuje już w sposób wyraźny „zarządzanie kredytami”. Jak podnosi zasadniczo Komisja w swoich uwagach na piśmie, wyraźne włączenie zarządzania kredytami do tego zwolnienia byłoby pozbawione skuteczności (effet utile), gdyby zarządzanie kredytami wchodziło również w zakres zastosowania innych zwolnień.
45.      Ponadto gdyby zwolnienie przewidziane w art. 135 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT mogło mieć zastosowanie również do zarządzania kredytami, doszłoby do obejścia ograniczenia podmiotowego zakresu stosowania przewidzianego w lit. b) zwolnienia dotyczącego zarządzania kredytami.
46.      W celu uniknięcia takich konsekwencji należy uznać, że art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT stanowi lex specialis mające zastosowanie do zwolnień dotyczących transakcji zarządzania kredytami. W związku z powyższym pierwsza część art. 135 ust. 1 lit. c) tejże dyrektywy nie ma zastosowania do zarządzania kredytami.
47.      W odniesieniu do drugiej części art. 135 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT, a mianowicie „zarządzania gwarancjami kredytowymi przez kredytodawcę”, to choć kwestia ta nie została wyraźnie podniesiona przez sąd odsyłający, należy stwierdzić, że zarządzanie gwarancjami związanymi z kredytami, świadczone przez pierwotnego kredytodawcę na rzecz nabywcy tychże kredytów, również nie jest zwolnione na podstawie art. 135 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT. Zgodnie z tym przepisem takie zarządzanie gwarancjami kredytowymi jest zwolnione tylko wtedy, gdy jest świadczone „przez kredytodawcę”. W tym względzie nie ma żadnych podstaw, aby nadawać temu pojęciu wykładnię odmienną od przyjętej w ramach pierwszego pytania prejudycjalnego, wobec czego zarządzanie gwarancjami kredytowymi korzysta ze zwolnienia wyłącznie wówczas, gdy jest świadczone przez obecnego kredytodawcę(41).
48.      W związku z powyższym, na drugie pytanie należy odpowiedzieć, że wykładni art. 135 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT należy dokonywać w ten sposób, że zarządzenie kredytami przez przedsiębiorstwo, które je zbyło i nadal nimi zarządza za wynagrodzeniem na rzecz nabywcy, który wyemitował obligację zabezpieczoną tymi kredytami, nie jest objęte zwolnieniem przewidzianym w tym przepisie.
W przedmiocie pytania trzeciego
49.      Wreszcie należy zbadać trzecie pytanie prejudycjalne, w którym sąd odsyłający zasadniczo zmierza do ustalenia, czy wykładni art. 135 ust. 1 lit. d) dyrektywy VAT należy dokonywać w ten sposób, że zarządzanie kredytami przez przedsiębiorstwo, które zbyło kredyty, których samo udzieliło i nadal nimi zarządza za wynagrodzeniem na rzecz nabywcy, podlega zwolnieniu przewidzianemu w tym przepisie. W szczególności sąd odsyłający chciałby ustalić, czy rzeczone zarządzanie kredytami mogłoby zostać zwolnione na podstawie tego przepisu jako „transakcje […] dotyczące płatności” lub „transakcje […] dotyczące długów”.
50.      Nawet przy założeniu, że niektóre usługi wchodzące w zakres zarządzania kredytami mogą odpowiadać definicji transakcji dotyczących płatności(42) lub długów, art. 135 ust. 1 lit. d) dyrektywy VAT nie ma jednak zastosowania do zarządzania kredytami. Istotnie, w odniesieniu do zwolnienia dotyczącego zarządzania kredytami przepis art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT stanowi lex specialis, jak już wskazano przy udzielaniu odpowiedzi na pytanie drugie(43).
51.      Należy jednak rozważyć, czy zarządzanie kredytami w niniejszej sprawie mogłoby pośrednio korzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 135 ust. 1 lit. d) dyrektywy VAT z tego względu, że zarządzanie to stanowi świadczenie pomocnicze względem zbycia kredytów, które to zbycie mogłoby korzystać ze zwolnienia na podstawie tego przepisu. Po pierwsze bowiem zbycie kredytów mogłoby stanowić transakcję dotyczącą długu w rozumieniu tego przepisu. Po drugie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, kilka świadczeń formalnie odrębnych tworzy jedno świadczenie wówczas, gdy jedno świadczenie lub kilka świadczeń stanowią świadczenie główne, natomiast pozostałe świadczenie lub świadczenia stanowią świadczenie lub świadczenia dodatkowe, które są traktowane z punktu widzenia podatkowego tak jak świadczenie główne(44). W tym względzie, czysto informacyjnie, wskazuję, że organ podatkowy co najmniej jednego państwa członkowskiego uznał już, iż zarządzanie długami przez ich zbywcę korzysta – jako świadczenie pomocnicze – ze zwolnienia transakcji dotyczących długów(45).
52.      Uważam jednak, że w niniejszej sprawie Sąd nie jest w stanie stwierdzić, że zarządzanie kredytami przez zbywcę tych kredytów korzysta ze zwolnienia na podstawie pośredniej, o której mowa powyżej.
53.      W pierwszej kolejności, zastosowanie art. 135 ust. 1 lit. d) dyrektywy VAT do zarządzania kredytami jako świadczenia pomocniczego względem zbycia kredytów mogłoby podważyć charakter lex specialis art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT, który dotyczy zwolnienia zarządzania kredytami jako świadczenia akcesoryjnego względem udzielenia kredytu. Z wykładni art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT wynika, że zarządzanie kredytami powinno być objęte zwolnieniem wyłącznie wówczas, gdy stanowi świadczenie akcesoryjne względem udzielenia kredytu(46). Moim zdaniem wykładnia ta zostałaby podważona, gdyby zarządzanie kredytem mogło korzystać ze zwolnienia jako świadczenie pomocnicze, tj. akcesoryjne, względem świadczenia, które nie ma charakteru udzielenia kredytu.
54.      W drugiej kolejności mimo że w spornej interpretacji indywidualnej stwierdzono, iż zbycie kredytów było zwolnione z VAT, zastanawiam się nad zgodnością tego stwierdzenia z prawem Unii. W niniejszej sprawie zbycie kredytów wiąże się z cesją wszystkich praw i obowiązków wynikających z umów kredytu, a nie tylko wierzytelności kredytowych. Zaś w analogicznej sytuacji Trybunał stwierdził już, że cesja umów reasekuracji nie wchodzi w zakres zwolnień dotyczących usług finansowych(47). W szczególności stwierdził on, że cesja portfela umów reasekuracji nie może być objęta zwolnieniem jednocześnie jako przejęcie zobowiązań w rozumieniu przepisu, który stał się art. 135 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT i transakcji dotyczącej długów w rozumieniu przepisu, który stał się art. 135 ust. 1 lit. d) dyrektywy VAT. W związku z tym, analogicznie, mam wątpliwości, czy zbycie kredytów może być zwolnione z VAT na podstawie art. 135 ust. 1 lit. d) dyrektywy VAT. W związku z tym zwolnienie zarządzania kredytami na podstawie tego przepisu, jako usługi pomocniczej względem zbycia kredytów, byłoby niemożliwe już z tego powodu, że to ostatnie świadczenie nie spełnia kryteriów zwolnienia.
55.      W każdym razie ponieważ sąd odsyłający nie wystąpił do Sądu z takim pytaniem, Sąd nie dysponuje wystarczającymi informacjami, aby rozstrzygnąć kwestię, czy w niniejszej sprawie zbycie kredytów mogłoby być zwolnione na podstawie art. 135 ust. 1 lit. d) dyrektywy VAT.
56.      W trzeciej kolejności wydaje mi się mało prawdopodobne, aby zarządzanie kredytami stanowiło świadczenie pomocnicze względem zbycia kredytów w rozumieniu orzecznictwa Trybunału.
57.      Trybunał uznaje, że świadczenie jest pomocnicze w szczególności, gdy dla klientów nie stanowi ono celu samego w sobie, lecz środek do korzystania na jak najlepszych warunkach ze świadczenia głównego(48). Aby ustalić, czy kryterium to jest spełnione, Trybunał bierze pod uwagę realizowany cel gospodarczy oraz interes usługobiorców(49). Ponadto Trybunał podkreśla, że nie ma żadnej absolutnej zasady pozwalającej na ustalenie, czy dana usługa podlega takiemu samemu traktowaniu pod względem podatkowym jak inna usługa, i że zawsze należy wziąć pod uwagę ogół okoliczności, w jakich ma miejsce dana transakcja(50), co leży w kompetencji sądów krajowych(51).
58.      Zaś sam Trybunał w swoim orzecznictwie niekiedy odwoływał się do bardziej konkretnych zasad. Zatem okoliczność, że świadczenie rzekomo pomocnicze mogłoby być świadczone w taki sam sposób przez osobę trzecią(52) lub że jest ono w praktyce oferowane przez usługodawcę niezależnie od świadczenia uznawanego za główne(53), przemawia przeciwko uznaniu istnienia świadczenia pomocniczego. Ta „zasada niezależności” wydaje mi się w pełni właściwa dla zapewnienia neutralności podatkowej i ochrony konkurencji. W szczególności, jeżeli świadczenie uznawane za pomocnicze może być również uzyskane w sposób niezależny od innych podatników, podmioty te znalazłyby się w niekorzystnej sytuacji konkurencyjnej, gdyby dane świadczenie było zwolnione z VAT wyłącznie jako świadczenie pomocnicze względem innego świadczenia.
59.      Jeżeli zaś chodzi w niniejszej sprawie o zarządzanie kredytami na rzecz nabywcy tych kredytów, zastosowanie wskazanej „zasady niezależności” oznacza, że już na wstępie należy wykluczyć uznanie takiego zarządzania za świadczenie pomocnicze względem zbycia kredytów. W rzeczywistości nabywca kredytów mógłby przenieść zarządzanie kredytami na innego podatnika bez wpływu na nabycie umów kredytowych, tak że zarządzanie kredytami byłoby usługą niezależną od zbycia kredytów. W ten sposób „zasada niezależności” pozwala uniknąć sytuacji, w której wybór usługodawcy byłby determinowany korzystniejszym traktowaniem w zakresie VAT.
60.      W związku z powyższym proponuję odpowiedzieć na pytanie trzecie, że wykładni art. 135 ust. 1 lit. d) dyrektywy VAT należy dokonywać w ten sposób, że zarządzanie kredytami przez przedsiębiorstwo, które zbyło te kredyty, po tym jak samo ich udzieliło i które nadal nimi zarządza za wynagrodzeniem na rzecz nabywcy, nie jest objęte zwolnieniem przewidzianym w tym przepisie.
Wnioski
61.      W świetle powyższego proponuję, aby na pytania prejudycjalne przedłożone przez Korkein hallinto-oikeus (najwyższy sąd administracyjny, Finlandia) Sąd odpowiedział w następujący sposób:
1)       Wykładni art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
należy dokonywać w ten sposób, że
zarządzanie kredytami przez przedsiębiorstwo, które zbyło te kredyty po tym, jak samo ich udzieliło i które nadal nimi zarządza za wynagrodzeniem na rzecz nabywcy, nie jest objęte zwolnieniem przewidzianym w tym przepisie.
2)       Wykładni art. 135 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2006/112
należy dokonywać w ten sposób, że
zarządzenie kredytami przez przedsiębiorstwo, które je zbyło i nadal nimi zarządza za wynagrodzeniem na rzecz nabywcy, który wyemitował obligację zabezpieczoną tymi kredytami, nie jest objęte zwolnieniem przewidzianym w tym przepisie.
3)       Wykładni art. 135 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2006/112
należy dokonywać w ten sposób, że
zarządzanie kredytami przez przedsiębiorstwo, które zbyło te kredyty, po tym jak samo ich udzieliło i które nadal nimi zarządza za wynagrodzeniem na rzecz nabywcy, nie jest objęte zwolnieniem przewidzianym w tym przepisie.
Maja Brkan
Opinia przedstawiona na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 25 lutego 2026 r.
Podpisy
1      Język oryginału: francuski.
2      W tej dziedzinie od czasu wyroku 19 stycznia 1982 r., Becker, 8/81, EU:C:1982:7 istnieje bardzo obszerne orzecznictwo.
3      Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. 2006, L 347, s. 1).
4      Szósta dyrektywa Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, (Dz.U. 1977, L 145, s. 1).
5      Zobacz wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w odniesieniu do opodatkowania usług ubezpieczeniowych i finansowych, COM(2007) 747 final; Komisja Europejska, Combined evaluation roadmap/inception impact assessment,  22 października 2020 r., Dokument Ares(2020)5770956.
6      Högsta förvaltningsdomstolen, wyrok z dnia 31 stycznia 2023 r., 4948–22.
7      Zobacz podobnie motyw 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/2402 z dnia 12 grudnia 2017 r. w sprawie ustanowienia ogólnych ram dla sekurytyzacji oraz utworzenia szczególnych ram dla prostych, przejrzystych i standardowych sekurytyzacji, a także zmieniające dyrektywy 2009/65/WE, 2009/138/WE i 2011/61/UE oraz rozporządzenia (WE) nr 1060/2009 i (UE) nr 648/2012 (Dz.U. 2017, L 347, s. 35). Pomimo, że to rozporządzenie nie jest przedmiotem niniejszego odesłania prejudycjalnego, zawiera ono użyteczną definicję pojęcia „sekurytyzacji kredytów”.
8      Zgodnie z art. 2 pkt 2 rozporządzenia 2017/2402 „jednostka specjalnego przeznaczenia do celów sekurytyzacji” lub „SSPE” (z angielskiego „Securitisation Special Purpose Entity”).
9      Zgodnie z art. 135 ust. 1 lit. b) i f) dyrektywy VAT; zgodnie z art. 168 tej dyrektywy prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego zależy co do zasady od tego, czy czynności wykonywane na dalszym etapie obrotu są opodatkowane VAT.
10      Zobacz w szczególności wyrok: z dnia 15 maja 2019 r., Vega International Car Transport and Logistic, C‑235/18, EU:C:2019:412, pkt 24, dotyczący art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT; a także podobnie z dnia 3 października 2019 r., Cardpoint, C‑42/18, EU:C:2019:822, pkt 19, w którym Trybunał stwierdził w odniesieniu do art. 135 ust. 1 lit. d) dyrektywy VAT, że jego orzecznictwo dotyczące dyrektywy VAT ma znaczenie dla wykładni szóstej dyrektywy.
11      Wyrok z dnia 4 września 2025 r., Quirin Privatbank, C‑655/23, EU:C:2025:655, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo.
12      W wersji greckiej użyto sformułowania: „που τις χορήγησε”, w wersji francuskiej wyrażenia „qui les a octroyés”, natomiast w wersji niderlandzkiej pojawia się zwrot „die deze heeft verleend”.
13      W wersji angielskiej zastosowano imiesłów czasu teraźniejszego („the person granting it”), a w wersjach językowych chorwackiej („koja ga odobrava”), rumuńskiej („care le acordă”) i słoweńskiej („ki kredit odobri”) użyto czasownika w czasie teraźniejszym.
14      W niemieckiej wersji językowej użyto słowa „Kreditgeber”, a w fińskiej odpowiednio „luotonantaja”, które – zgodnie z moją wiedzą i dokonanymi ustaleniami – mogą opisywać zarówno osobę, która przyznała kredyt, jak i status prawny osoby związanej umową kredytu.
15      Mowa o art. 137 ust. 1 lit. a), art. 169 lit. c), art. 174 ust. 2 lit. c), art. 220 ust. 2, art. 221 ust. 2 i art. 288 ust. 1 lit. e) dyrektywy VAT.
16      Zobacz podobnie wyroki: z dnia 6 listopada 2003 r., Dornier, C‑45/01, EU:C:2003:595, pkt 42 z dnia 24 listopada 2022 r., CIG Pannónia Életbiztosító, C‑458/21, EU:C:2022:924, pkt 20; z dnia 23 października 2025 r., Kosmiro, C‑232/24, EU:C:2025:820, pkt 46, 47.
17      Zobacz podobnie wyroki: z dnia 19 kwietnia 2007 r., Velvet & Steel Immobilien C‑455/05, EU:C:2007:232, pkt 24; z dnia 22 października 2009 r., Swiss Re Germany Holding, C‑242/08, EU:C:2009:647, pkt 49; z dnia 10 marca 2011 r., Skandinaviska Enskilda Banken C‑540/09, EU:C:2011:137, pkt 21.
18      Wyrok z dnia 6 października 2022 r., O. Fundusz Inwestycyjny Zamknięty reprezentowany przez O, C‑250/21, EU:C:2022:757, pkt 41.
19      Zobacz przypisy 17 i 18 niniejszej opinii.
20      Zobacz G. Hutchings, Les opérations financières et bancaires et la taxe sur la valeur ajoutée, Komisja Wspólnot Europejskich, seria Études, podseria Concurrence – Rapprochement des législations nr 22, Bruksela, 1973, s. 38 lit. a).
21      Udzielanie kredytów przez nabywcę kredytobiorcom byłoby zwolnione z VAT na podstawie art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT.
22      Zgodnie z art. 168 dyrektywy VAT nabywcy nie przysługiwałoby prawo do odliczenia tego VAT z tego względu, że owe usługi zarządzania byłyby wykorzystywane do działalności zwolnionej z VAT.
23      Opłata za wcześniejszą spłatę oznacza kwotę uiszczaną przez kredytobiorcę tytułem rekompensaty w przypadku spłaty kredytu przed ustalonym terminem.
24      Zobacz w szczególności wyroki: z dnia 25 lutego 1999 r., CPP, C‑349/96, EU:C:1999:93, pkt 29, 30; z dnia 2 grudnia 2010 r., Everything Everywhere, C‑276/09, EU:C:2010:730, pkt 21–24; z dnia 23 października 2025 r., Brose Prievidza, C‑234/24, EU:C:2025:831, pkt 54.
25      Zobacz w szczególności wyroki: z dnia 25 lutego 1999 r., CPP, C‑349/96, EU:C:1999:93, pkt 30 z dnia 2 grudnia 2010 r., Everything Everywhere, C‑276/09, EU:C:2010:730, pkt 25; z dnia 23 października 2025 r., Brose Prievidza, C‑234/24, EU:C:2025:831, pkt 65.
26      Zobacz w szczególności wyrok z dnia 23 października 2025 r., Kosmiro, C‑232/24, EU:C:2025:820, pkt 59 i przytoczone tam orzecznictwo.
27      Zobacz podobnie Komitet ds. VAT, Guidelines resulting from the 110th meeting of 13 April 2018, Document A, taxud.c.1(2018)6540764–955, pkt 1.
28      Wniosek dotyczący szóstej dyrektywy Rady w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych z dnia 20 czerwca 1973 r., COM(73) 950 final [zmieniony w dniu 26 lipca 1974 r., COM(74) 795 final], art. 14 część B lit. j).
29      Konsultacje w sprawie wniosku dotyczącego szóstej dyrektywy Rady w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych z dnia 31 stycznia 1974 r. (Dz.U. 1974, C 139, s. 15), art. 14 pkt 3.
30      Zgodnie z art. 1 pkt 2 lit. b) osiemnastej dyrektywy Rady 89/465/EWG z dnia 18 lipca 1989 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do podatków obrotowych – zniesienie niektórych odstępstw przewidzianych w art. 28 ust. 3 szóstej dyrektywy 77/388/EWG, (Dz.U. 1989, L 226, s. 21).
31      Wersja angielska posługuje się wyrażeniem „which granted the credits”, a wersja niemiecka mówi o „die die Kredite gewährt haben”.
32      Zobacz przypisy 13 i 14 niniejszej opinii.
33      Zobacz w szczególności francuską wersję językową przepisu przejściowego, w którym posłużono się wyrażeniem „ayant accordé les crédits”, które należy porównać z wyrażeniem „qui les a octroyés” użytym w art. 13 część B lit. d) pkt 1 szóstej dyrektywy; wersję angielską („which granted the credits” w przepisie przejściowym, co należy porównać z „the person granting it” w art. 13 szóstej dyrektywy); wersję niemiecką („die die Kredite gewährt haben” w przepisie przejściowym, co należy porównać z terminem „Kreditgeber” użytym w art. 13 szóstej dyrektywy); wersję niderlandzką („welke de kredieten heeft verstrekt” w przepisie przejściowym, co należy porównać z „die deze heeft verleend” w art. 13 szóstej dyrektywy).
34      Zobacz także podobnie Komisja Europejska, „Working paper No 941” z dnia 15 marca 2018 r. dla Komitetu ds. VAT, „VAT treatment of certain services provided in relation to syndicated loans”, s. 13; O. Henkow, Financial Activities in European VAT: A Theoretical and Legal Research of the European VAT System and the Actual and Preferred Treatment of Financial Activities, 2007, s. 100 (pkt 4.2.4).
35      Zobacz podobnie wyrok z dnia 6 października 2022 r., O. Fundusz Inwestycyjny Zamknięty reprezentowany przez O, C‑250/21, EU:C:2022:757, pkt 32, 41 i przytoczone tam orzecznictwo.
36      Zobacz w szczególności podobnie wyrok z dnia 30 września 2021 r., Icade Promotion, C‑299/20, EU:C:2021:783, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo.
37      Zobacz w szczególności wyrok z dnia 10 lipca 2025 r., KONREO, C‑276/24, EU:C:2025:554, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo.
38      Zobacz podobnie wyrok z dnia 19 kwietnia 2007 r., Velvet & Steel Immobilien, C‑455/05, EU:C:2007:232, pkt 18.
39      To samo dotyczy wersji tego przepisu w języku niemieckim („Übernahme von […] Garantien”), greckim („την ανάληψη […] εγγυήσεων”) i niderlandzkim („het aangaan van […] garantieverbintenissen”).
40      To samo dotyczy kilku innych wersji językowych tego przepisu również sformułowanych w sposób bardzo otwarty, jak wersja chorwacka („bilo koja druga vrsta poslovanja s kreditnim garancijama”), rumuńska („orice tranzacții cu astfel de garanții”), słoweńska („druge vrste poslovanja v zvezi s kreditnimi garancijami”) i fińska („muu käsittely”).
41      Zobacz powyżej pkt 35–38 niniejszej opinii.
42      Zobacz definicja tego pojęcia w wyroku z dnia 25 lipca 2018 r., DPAS, C‑5/17, EU:C:2018:592, pkt 38.
43      Zobacz pkt 42–45 niniejszej opinii.
44      Zobacz w szczególności wyroki: z dnia 25 lutego 1999 r., CPP, C‑349/96, EU:C:1999:93, pkt 29; 30; z dnia 2 grudnia 2010 r., Everything Everywhere, C‑276/09, EU:C:2010:730, pkt 21–24; z dnia 23 października 2025 r., Kosmiro, C‑232/24, EU:C:2025:820, pkt 58. O ile bowiem możliwe jest istnienie drugiej kategorii świadczenia pojedynczego w postaci świadczenia złożonego (zob. opinia rzeczniczki generalnej Kokott w sprawie Brose Prievidza C‑234/24, EU:C:2025:383, pkt 44–46), w niniejszej sprawie na omówienie zasługuje jedynie kategoria świadczenia pomocniczego.
45      Zobacz w tym zakresie Umsatzsteuer-Anwendungserlass niemieckiego urzędu skarbowego z dnia 1 października 2010 r., wersja z dnia 12 listopada 2025 r., pkt 2.4 ust. 3 zdanie siódme.
46      Zobacz pkt 35 niniejszej opinii.
47      Zobacz wyrok z dnia 22 października 2009 r., Swiss Re Germany Holding, C‑242/08, EU:C:2009:647.
48      Zobacz w szczególności wyroki: z dnia 25 lutego 1999 r., CPP, C‑349/96, EU:C:1999:93, pkt 30; z dnia 2 grudnia 2010 r., Everything Everywhere, C‑276/09, EU:C:2010:730, pkt 25; z dnia 23 października 2025 r., Brose Prievidza, C‑234/24, EU:C:2025:831, pkt 54.
49      Wyrok z dnia 23 października 2025 r., Kosmiro, C‑232/24, EU:C:2025:820, pkt 59 i przytoczone tam orzecznictwo.
50      Zobacz w szczególności wyroki: z dnia 27 września 2012 r., Field Fisher Waterhouse, C‑392/11, EU:C:2012:597, pkt 19; z dnia 23 października 2025 r., Kosmiro, C‑232/24, EU:C:2025:820, pkt 59.
51      Zobacz w szczególności wyroki: z dnia 27 września 2012 r., Field Fisher Waterhouse, C‑392/11, EU:C:2012:597, pkt 20; z dnia 23 października 2025 r., Brose Prievidza, C‑234/24, EU:C:2025:831, pkt 55.
52      Zobacz podobnie wyrok z dnia 18 kwietnia 2024 r., Companhia União de Crédito Popular, C‑89/23, EU:C:2024:333, pkt 45 i jednak bardziej powściągliwie: wyrok z dnia 27 września 2012 r., Field Fisher Waterhouse, C‑392/11, EU:C:2012:597, pkt 26.
53      Zobacz podobnie, wyrok z dnia 23 października 2025 r., Kosmiro, C‑232/24, EU:C:2025:820, pkt 63.