62003TO0253(02)_PL
Strony
Motywy wyroku
Sentencja
Strony
W sprawie T‑253/03
Akzo Nobel Chemicals Ltd, z siedzibą w Surrey (Zjednoczone Królestwo),
Akcros Chemicals Ltd, z siedzibą w Surrey,
reprezentowane przez adwokatów C. Swaaka i M. Mollicę,
strona skarżąca
popierane przez
Conseil des barreaux européens (CCBE), z siedzibą w Brukseli (Belgia), reprezentowaną przez J. Flynna, QC,
oraz
Algemene Raad van de Nederlandse Orde van Advocaten, z siedzibą w Hadze (Niderlandy), reprezentowaną przez adwokata O. Brouwera,
oraz
Association européenne des juristes d’entreprise (AEJE) / (ECLA), z siedzibą w Brukseli, reprezentowane przez adwokatów M. Dolmansa, K. Nordlander oraz J. Templego‑Langa, solicitor,
oraz
American Corporate Counsel Association (ACCA) – European Chapter,
z siedzibą w Paryżu (Francja), reprezentowane przez adwokata G. Berrischa oraz D. Hulla, solicitor,
interwenienci,
przeciwko
Komisji Wspólnot Europejskich, reprezentowanej początkowo przez R. Wainwrighta i C. Ingen-Housz, a następnie przez R. Wainwrighta i F. Castillo de la Torre, działających w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
mającej za przedmiot wniosek International Bar Association o dopuszczenie jej do udziału w sprawie celem poparcia wniosków strony skarżącej w niniejszej sprawie, w której wniesiono o stwierdzenie nieważności decyzji C(2003) 1533, wersja ostateczna, z dnia 8 maja 2003 r., odrzucającej wniosek o objęcie tajemnicą adwokacką/radcowską („legal professional privilege”) niektórych dokumentów pozyskanych w ramach kontroli przeprowadzonej na podstawie art. 14 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 17 z dnia 6 lutego 1962 r., pierwszego rozporządzenia wprowadzającego w życie art. [81] i [82] traktatu (Dz.U. 13, str. 204),
PREZES PIERWSZEJ IZBY SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI WSPÓLNOT EUROPEJSKICH
wydaje następujące
Postanowienie
Motywy wyroku
Stan faktyczny i postępowanie
1. W dniu 30 stycznia 2003 r. Komisja wydała, na podstawie art. 14 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 17 z dnia 6 lutego 1962 r., pierwszego rozporządzenia wprowadzającego w życie art. [81] i [82] traktatu (Dz.U. 13, str. 204), decyzję C(2003) 85/4 (zwaną dalej „decyzją z dnia 30 stycznia 2003 r.”), w której na Akzo Nobel Chemicals Ltd i Akcros Chemicals Ltd (zwane dalej „skarżącymi”) oraz ich spółki zależne został nałożony obowiązek poddania się kontroli mającej na celu ustalenie dowodów ewentualnego prowadzenia praktyk sprzecznych z zasadami konkurencji. W dniu 10 lutego 2003 r. Komisja wydała ‑ również na podstawie art. 14 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 17 ‑ decyzję C(2003) 559/4 (zwaną dalej „decyzją z dnia 10 lutego 2003 r.”), zmieniającą decyzję z dnia 30 stycznia 2003 r.
2. W dniach 12 i 13 lutego 2003 r. w pomieszczeniach skarżących położonych w Eccles, Manchester (Zjednoczone Królestwo), przeprowadzona została kontrola na podstawie wskazanych powyżej decyzji. Podczas tej kontroli urzędnicy Komisji sporządzili kopie licznych dokumentów. Podczas tych czynności przedstawiciele skarżących zwrócili uwagę urzędnikom Komisji, że pewne dokumenty mogą być objęte tajemnicą adwokacką/radcowską. Podczas kontroli tych dokumentów zaistniała różnica zdań w odniesieniu do pięciu dokumentów, które potraktowano w dwojaki sposób. Urzędnicy Komisji nie podjęli mianowicie od razu ostatecznej decyzji w sprawie dwóch dokumentów podlegających ewentualnej ochronie. Wobec tego sporządzili ich kopie i umieścili je w zapieczętowanej kopercie, którą wzięli ze sobą po zakończeniu kontroli. W przedmiocie trzech innych spornych dokumentów właściwy do przeprowadzenia kontroli urzędnik Komisji był zdania, że nie są one objęte tajemnicą adwokacką/radcowską, wobec czego sporządził ich kopie i dołączył do pozostałych dokumentów, nie umieszczając ich w zapieczętowanej kopercie.
3. Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 11 kwietnia 2003 r. skarżące wniosły skargę, przede wszystkim o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji z dnia 10 lutego 2003 r. i w razie potrzeby decyzji z dnia 30 stycznia 2003 r., na mocy których na spółki te oraz ich spółki zależne został nałożony obowiązek poddania się spornej kontroli (sprawa T‑125/03 Akzo Nobel Chemicals i Akcros Chemicals przeciwko Komisji).
4. W dniu 8 maja 2003 r. Komisja wydała, na podstawie art. 14 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 17, decyzję C(2003) 1533, wersja ostateczna, (zwaną dalej „decyzją z dnia 8 maja 2003 r.”) odrzucającą wniosek skarżących o zachowanie poufności spornych dokumentów.
5. Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 4 lipca 2003 r. skarżące wniosły, na podstawie art. 230 akapit czwarty WE, skargę o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 8 maja 2003 r.
6. We wnioskach złożonych, odpowiednio, 30 lipca 2003 r., 7 i 18 sierpnia 2003 r. oraz 25 listopada 2003 r. le Conseil des barreaux européens CCBE (Rada Adwokatur i Stowarzyszeń Prawniczych Unii Europejskiej), Algemene Raad van de Nederlandse Orde van Advocaten (Niderlandzka Izba Adwokacka), l’Association européenne des juristes d’entreprise AEJE (Europejskie Stowarzyszenie Doradców Prawnych Przedsiębiorstw) oraz American Corporate Counsel Association (ACCA) – European Chapter (Amerykańskie Stowarzyszenie Doradców Prawnych Przedsiębiorstw, Sekcja Europejska), wniosły o dopuszczenie ich do udziału w sprawie w charakterze interwenientów celem poparcia wniosków skarżących. Na mocy postanowień prezesa piątej izby z dnia 4 listopada 2003 r. oraz z dnia 10 marca 2004 r. CCBE, niderlandzka izba adwokacka, AEJE i ACCA zostały dopuszczone do udziału w sprawie w charakterze interwenientów.
7. W dniu 25 listopada 2003 r. Section on Business Law of the International Bar Association złożyła wniosek o dopuszczenie jej do udziału w sprawie w charakterze interwenienta celem poparcia wniosków skarżących. Postanowieniem z dnia 28 maja 2004 r. Sąd Pierwszej Instancji oddalił ten wniosek.
8. W dniu 20 lutego 2006 r. International Bar Association (zwana dalej „IBA”), reprezentowana przez adwokata J. Buharta, wniosła o dopuszczenie jej do udziału w sprawie w charakterze interwenienta celem poparcia wniosków skarżących.
9. We wniosku o dopuszczenie jej do udziału w sprawie w charakterze interwenienta IBA podnosi, iż posiada ona bezpośredni i szczególny interes w rozstrzygnięciu tej sprawy oraz że spełnia ona określone w orzecznictwie warunki dotyczące wniosków o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze interwenienta, pochodzących od stowarzyszeń. Po pierwsze, IBA zwraca uwagę, iż jest ona stowarzyszeniem międzynarodowym, posiadającym osobowość prawną, reprezentującym znaczną liczbę uczestników danego sektora. Jest ona najważniejszym światowym stowarzyszeniem reprezentującym zawody prawnicze. Po drugie, IBA podnosi, iż do jej celów należy ochrona, obrona i reprezentacja interesów jej członków – w tym również ochrona tajemnicy adwokackiej/radcowskiej, co jest tak istotne w postępowaniach sądowych, w szczególności w celu zagwarantowania, aby jej członkowie mogli bez ograniczeń i przeszkód wykonywać swój zawód. Po trzecie, IBA podkreśla, że niniejsza sprawa dotyczy kwestii fundamentalnych dla zasady tajemnicy adwokackiej/radcowskiej i zwraca uwagę, że stanowisko, które Sąd może przyjąć w zakresie tych kwestii będzie niewątpliwie wywoływać skutki względem jej członków na wszystkich poziomach, to jest członków indywidualnych, izby adwokackie oraz stowarzyszenia doradców prawnych przedsiębiorstw.
10. Wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze interwenienta został doręczony stronom postępowania zgodnie z art. 116 § 1 akapit pierwszy regulaminu Sądu.
11. W piśmie z dnia 11 kwietnia 2006 r. skarżące podniosły, że IBA wykazała swój interes w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy i wniosły do Sądu o uznanie wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze interwenienta za dopuszczalny. W osobnym piśmie, złożonym w tym samym dniu, skarżące wniosły o zachowanie poufności w stosunku do IBA.
12. W piśmie z dnia 27 marca 2006 r. Komisja wniosła do Sądu o oddalenie wniosku IBA o dopuszczenie jej do udziału w sprawie w charakterze interwenienta. Komisja podnosi w szczególności, że cel IBA, określony w art. 1 jej statutu, nie obejmuje ani ochrony interesów jej członków, ani ich reprezentowania, a jedynie „pomoc” jego członkom oraz „promowanie” państwa prawa oraz wymiaru sprawiedliwości. Zdaniem Komisji w orzecznictwie największe znaczenie przywiązuje się do tego, aby cel stowarzyszenia był precyzyjnie sformułowany w jego statucie (postanowienie Sądu z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie T‑253/03 Akzo Nobel Chemicals i Akcros Chemicals/Commission, Zb.Orz. str. II‑1603, pkt 20, oddalające wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze interwenienta, złożony przez Section on Business Law of the International Bar Association). Komisja zwraca ponadto uwagę, że Sąd zdaje się wprowadzać wyraźną różnicę pomiędzy „promowaniem” a „reprezentowaniem i ochroną” przez stowarzyszenie interesów jego członków. Stowarzyszenie mające na celu promocję interesów ogólnych i zbiorowych danego zawodu nie ma, zdaniem Komisji, wystarczającego interesu w dopuszczeniu do udziału w sprawie w charakterze interwenienta (postanowienie prezesa trzeciej izby Sądu Pierwszej Instancji z dnia 25 czerwca 1999 r. w sprawie T‑13/99 Pfizer Animal Health przeciwko Radzie, Rec. str. II‑1961, pkt 28).
13. Pismami, odpowiednio, z 5 i 10 kwietnia 2006 r. CCBE i niderlandzka izba adwokacka poparły wniosek IBA o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze interwenienta. Pozostali interwenienci nie złożyli sprzeciwu wobec tego wniosku.
Ocena Sądu
14. W świetle art. 40 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości, który na mocy art. 53 akapit pierwszy ma zastosowanie do Sądu, nie tylko państwa członkowskie oraz instytucje Wspólnoty, ale również każda inna osoba, która uzasadni interes w rozstrzygnięciu sprawy, może interweniować w sprawach przedłożonych Sądowi.
15. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem reprezentatywne stowarzyszenia, których celem jest ochrona interesów ich członków, są dopuszczane do udziału w sprawie w charakterze interwenienta w sprawach, które dotyczą kwestii fundamentalnych, mogących wywoływać skutki względem ich członków [postanowienia Prezesa Trybunału z dnia 17 czerwca 1997 r. w sprawach połączonych C‑151/97 P(I) i C‑157/97 P(I) National Power i PowerGen, Rec. str. I‑3491, pkt 66 oraz z dnia 28 września 1998 r. w sprawie C‑151/98 P Pharos przeciwko Komisji, Rec. str. I‑5441, pkt 6]. W szczególności stowarzyszenie może zostać dopuszczone do udziału w sprawie w charakterze interwenienta, jeżeli reprezentuje znaczną liczbę uczestników obrotu danego sektora, jego cele obejmują ochronę interesów jego członków, sprawa może dotyczyć kwestii zasadniczych związanych z funkcjonowaniem tego sektora i w związku z tym wyrok, który ma zostać wydany, może naruszyć interesy jego członków w znacznym stopniu (zob. podobnie postanowienie Sądu z dnia 8 grudnia 1993 r. w sprawie T‑87/92 Kruidvat przeciwko Komisji, Rec. str. II‑1375, pkt 14, na mocy którego został oddalony wniosek Yves Saint Laurent Parfums S.A. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze interwenienta, oraz ww. postanowienie w sprawie Akzo Nobel Chemicals i Akcros Chemicals przeciwko Komisji, pkt 18).
16. W niniejszym przypadku należy, po pierwsze, stwierdzić, iż IBA jest organizacją, która reprezentuje znaczną liczbę uczestników obrotu rozpatrywanego sektora. Jego członkami jest ponad 20 000 indywidualnych prawników – w tym ok. 3 000 doradców prawnych przedsiębiorstw, a także 195 izb adwokackich oraz liczne stowarzyszenia doradców prawnych przedsiębiorstw, w tym Institut des juristes d’entreprise (instytut doradców prawnych przedsiębiorstw).
17. Po drugie, ze statutu IBA wynika, że cele tego stowarzyszenia obejmują ochronę interesów jego członków. A zatem, w świetle art. 1 ust. 2 i 3 statutu IBA, ma ona w szczególności na celu pomoc stowarzyszeniom izb adwokackich i Law societies oraz prawnikom będącym ich członkami w rozwijaniu i poprawie organizacji i statusu zawodowego, jak również pomoc prawnikom będącym ich członkami na całym świecie w zakresie kształcenia prawniczego, a ponadto w rozwijaniu i podwyższaniu poziomu usług prawniczych, świadczonych na rzecz ogółu. Tymczasem, inaczej niż twierdzi Komisja, odniesienie do celu IBA, jakim jest w szczególności „pomoc” jej członkom, należy rozumieć w ten sposób, iż jednym z zadań tego stowarzyszenia jest ochrona interesów jej członków. A zatem założenia postanowień statutowych, o których mowa, wykraczają poza zwykłe promowanie ogólnych i zbiorowych interesów zawodowych w rozumieniu ww. postanowienia w sprawie Pfizer Animal Health przeciwko Radzie. Statut IBA dotyczy bowiem zagadnień, które mogą wywoływać bezpośrednie skutki dla indywidualnych interesów członków, takich jak organizacja i status zawodowy adwokata oraz świadczenie usług prawniczych.
18. Wreszcie, po trzecie, ze względu na okoliczność, iż w niniejszej sprawie zostały podniesione fundamentalne kwestie dotyczące poufności wymiany informacji pomiędzy adwokatem i jego klientem, należy stwierdzić, iż wyrok, który ma zostać wydany, może w znacznym stopniu mieć wpływ zarówno na funkcjonowanie danego sektora, jak i interesy członków IBA.
19. Z powyższych rozważań wynika, że IBA uzasadniła swój interes w rozstrzygnięciu sporu i należy dopuścić ją do udziału w postępowaniu w charakterze interwenienta, zgodnie z art. 40 akapit 2 statutu Trybunału ze względu na okoliczność, iż jej wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze interwenienta został złożony po upływie terminu sześciu tygodni, przewidzianego w art. 115 § 1 regulaminu Sądu, interwencja IBA będzie ograniczona do przedstawienia uwag w toku procedury ustnej zgodnie z art. 116 § 6 tego regulaminu. Z tego względu IBA będzie we właściwym czasie uprawniona jedynie do otrzymania sprawozdania na rozprawę, które zostanie sporządzone w niniejszej sprawie. Nie istnieje więc potrzeba rozstrzygnięcia wniosku o zachowanie poufności postępowania wniesionego przez skarżące w stosunku do IBA.
Sentencja
Z powyższych względów
PREZES PIERWSZEJ IZBY SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI
postanawia, co następuje:
1) International Bar Association zostaje dopuszczona do udziału w sprawie T‑253/03 w charakterze interwenienta celem poparcia wniosków skarżących. Zgodnie z postanowieniami art. 116 § 6 regulaminu Sądu sekretarz Sądu przekaże IBA we właściwym czasie sprawozdanie na rozprawę w celu ewentualnego przedstawienia uwag w toku procedury ustnej.
2) Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie.
Sporządzono w Luksemburgu w dniu 26 lutego 2007 r.