Wydanie tymczasowe
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
ANDREI BIONDIEGO
przedstawiona w dniu 7 maja 2026 r.(1)
Sprawa C‑238/25
Land Nordrhein-Westfalen
przeciwko
Bizerba,
przy udziale:
Vertreterin des Bundesinteresses beim Bundesverwaltungsgericht
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesverwaltungsgericht (federalny sąd administracyjny, Niemcy)]
Odesłanie prejudycjalne – Zbliżanie ustawodawstw – Dyrektywa 2014/31/UE – Wagi nieautomatyczne – Urządzenie zapisujące wynik ważenia bez drukowania i wskazywania go w sposób niezależny – Pojęcie „wagi nieautomatycznej” – Zasadnicze wymogi – Wskazanie wartości masy – Normalne warunki użytkowania – Dodatkowe wymogi dotyczące sprzedaży bezpośredniej w obrocie publicznym – Normy zharmonizowane – EN 45501:2015 – Oznakowanie CE i dodatkowe oznakowanie metrologiczne – Warunki dopuszczalności
I.      Wprowadzenie
1.        Niniejsza sprawa wymaga od Trybunału wyjaśnienia zakresu stosowania dyrektywy 2014/31/UE(2), w szczególności ustalenia, czy urządzenie, które określa masę ciała, zapisuje wynik ważenia i przekazuje go do zewnętrznego urządzenia wskazującego, może stanowić wagę nieautomatyczną, a jeśli tak, to na jakich warunkach może ono spełniać zasadnicze wymagania przewidziane w dyrektywie dla takich urządzeń oraz posiadać oznakowanie CE i dodatkowe oznakowanie metrologiczne. Stanowi ona również dla Trybunału sposobność do wyjaśnienia związku między przepisami dyrektywy harmonizacyjnej a zharmonizowanymi normami technicznymi przyjętymi w jej ramach.
II.    Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
2.        Bizerba SE & Co. KG (zwana dalej „spółką Bizerba”) produkuje model CS 300, to znaczy urządzenie, które określa masę, zintegrowane z systemami kasowymi innych producentów stosowanymi w handlu detalicznym i umożliwia ważenie podczas procesu kasowego (zwane dalej „modelem CS 300”). Wyniki ważenia są rejestrowane przez oprogramowanie do ważenia, które przesyła dane do komputera kasowego za pomocą interfejsu danych. Wartości ważenia są widoczne dla użytkowania i dla klientów na monitorze
systemu kasowego za pośrednictwem modułu oprogramowania licencjowanego przez samą spółkę Bizerba.
3.        W 2016 r.
Physikalisch-Technische Bundesanstalt (federalny instytut fizyczno-techniczny, Niemcy, zwany dalej „IFT”) wydał początkowo świadectwo homologacji typu WE, ważne do marca 2019 r.
dla „nieautomatycznej wagi określającej cenę w sprzedaży bezpośredniej w obrocie publicznym”
oznaczenie typu „CS 300…” Następnie Bizerba wydał deklarację zgodności UE. Po upływie ważności świadectwa homologacji IFT wydał
certyfikat badania typu UE, ważny do listopada 2008 r.(3)
4.        Regierungspräsidium Tübingen (rada regionalna Tybingi, Niemcy), jako uznana jednostka oceniająca zgodność certyfikowała system zapewnienia jakości przedstawiony przez spółkę Bizerba w rozumieniu dyrektywy 2014/31. W ramach tego spółka Bizerba została upoważniona do umieszczania oznakowania metrologicznego, zgodnie z modułem D(4), o którym mowa w załączniku II do dyrektywy 2014/31. Powołując się na certyfikat badania typu UE wydany przez IFT oraz na certyfikowany przez Regierungspräsidium Tübingen (radę regionalną Tybingi) system zapewnienia jakości,
spółka Bizerba w 2020 r.
sporządziła deklarację zgodności UE dla modelu CS 300. Po zakończeniu procesu produkcji spółka Bizerba umieściła na modelu CS 300 tabliczkę, na której zostały zawarte między innymi
oznakowanie CE i dodatkowe oznakowanie metrologiczne, przed dostarczeniem urządzenia producentom systemów kasowych, a zatem przed wprowadzeniem go do obrotu.
5.        W wyniku kontroli przeprowadzonej w lutym 2019 r. w punkcie sprzedaży organ nadzoru Land Nordrhein-Westfalen (kraju związkowego Nadrenia Północna-Westfalia, Niemcy; zwanego dalej „krajem związkowym”) uznał, że oznakowanie to nie może być umieszczone na urządzeniu, zanim zostanie ono zintegrowane z systemem kasowym wyposażonym we własne urządzenie wskazujące. Decyzją z dnia 31 stycznia 2020 r. organ nadzoru zakazał zatem spółce Bizerba wprowadzania do obrotu w tym kraju związkowym urządzeń opatrzonych oznakowaniem CE lub oznakowaniem metrologicznym umieszczonymi przed tą integracją.
6.        Po stwierdzeniu nieważności tej decyzji przez Verwaltungsgericht Köln (sąd administracyjny w Kolonii, Niemcy) i utrzymaniu w mocy tego orzeczenia przez Oberverwaltungsgericht Nordrhein-Westfalen (wyższy sąd administracyjny Nadrenii Północnej-Westfalii, Niemcy) Bundesverwaltungsgericht (federalny sąd administracyjny, Niemcy) zawiesił postępowanie i zwrócił się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy przyrząd pomiarowy stanowi »wagę nieautomatyczną« w rozumieniu art. 2 pkt 1 i 2 dyrektywy 2014/31/UE również wtedy, gdy wynik ważenia nie jest drukowany ani wskazany w widoczny sposób, a jedynie zapisany?”.
7.        Uwagi na piśmie zostały przedstawione przez spółkę Bizerba, kraj związkowy, rządy niemiecki, grecki i austriacki, a także przez Komisję Europejską; wszystkie strony i interwenienci wzięli udział w rozprawie, która odbyła się w dniu 12 lutego 2026 r.
III. Ramy prawne
A.      Dyrektywa 2014/31/UE
8.        Artykuł 1 dyrektywy 2014/31, zatytułowany „Zakres”, ma następujące brzmienie:
„1. Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do wszystkich wag nieautomatycznych.
2. Dla celów niniejszej dyrektywy rozróżnia się następujące rodzaje zastosowań wag nieautomatycznych:
[…]
f) określanie ceny na podstawie masy do celów sprzedaży bezpośredniej w obrocie publicznym oraz przy paczkowaniu”.
9.        Artykuł 2 dyrektywy 2014/31, zatytułowany „Definicje”,
w pkt 1 i 2 zawiera następujące definicje:
„1) »urządzenie ważące« oznacza przyrząd pomiarowy służący do ustalania masy ciała przez wykorzystanie działania na to ciało siły grawitacji. Urządzenie ważące może także służyć do ustalania innych związanych z masą wielkości, ilości, parametrów albo właściwości;
2) »waga nieautomatyczna« lub »waga« oznacza urządzenie ważące wymagające interwencji operatora podczas ważenia;
[…]
11) »norma zharmonizowana« oznacza normę zharmonizowaną w rozumieniu art. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia (UE) nr 1025/2012(5)”.
10.      Artykuł 4 tejże dyrektywy, zatytułowany „Zasadnicze wymagania” ma następujące brzmienie:
„Wagi używane lub przeznaczone do zastosowań wymienionych w art. 1 ust. 2 lit. a)–f) muszą spełniać zasadnicze wymagania wymienione w załączniku I.
W przypadku gdy waga zawiera urządzenia lub jest podłączona do urządzeń, które nie są używane lub przeznaczone do zastosowań wymienionych w art. 1 ust. 2 lit. a)–f), takie urządzenia nie podlegają tym zasadniczym wymaganiom”.
11.      Artykuł 6 tejże dyrektywy, zatytułowany „Obowiązki producentów”, w ust. 2 przewiduje:
„W przypadku wag przeznaczonych do zastosowań wymienionych w art. 1 ust. 2 lit. a)–f) producenci sporządzają dokumentację techniczną, o której mowa w załączniku II, i przeprowadzają odpowiednią procedurę oceny zgodności, o której mowa w art. 13, lub zlecają jej przeprowadzenie.
W przypadku wykazania zgodności wagi przeznaczonej do zastosowań wymienionych w art. 1 ust. 2 lit. a)–f) z obowiązującymi wymaganiami w wyniku przeprowadzenia tej procedury, producenci sporządzają deklarację zgodności UE i umieszczają oznakowanie CE oraz dodatkowe oznakowanie metrologiczne”.
12.      Artykuł 17 dyrektywy 2014/31, zatytułowany „Reguły i warunki umieszczania oznakowania CE, dodatkowego oznakowania metrologicznego oraz innych oznakowani” w ust. 1 i 2 stanowi:
„1.      Oznakowanie CE oraz dodatkowe oznakowanie metrologiczne umieszcza się w sposób widoczny, czytelny i trwały na wadze lub jej tabliczce znamionowej.
2.      Oznakowanie CE oraz dodatkowe oznakowanie metrologiczne umieszcza się przed wprowadzeniem wagi do obrotu”.
13.      Załącznik I do tej dyrektyw, zatytułowany „Zasadnicze wymagania” ma następujące brzmienie:
„Użyta terminologia jest zgodna z terminologią Międzynarodowej Organizacji Metrologii Prawnej.
Uwagi wstępne
W przypadku gdy waga zawiera więcej niż jedno urządzenie wskazujące albo drukujące lub jest podłączona do więcej niż jednego takiego urządzenia stosowanego do celów wymienionych w art. 1 ust. 2 lit. a)–f), te urządzenia, które powtarzają wyniki operacji ważenia i nie mogą mieć wpływu na prawidłowe działanie wagi, nie podlegają zasadniczym wymaganiom, jeżeli wyniki ważenia są drukowane lub zapisywane prawidłowo i nieusuwalnie przez część wagi spełniającą zasadnicze wymagania i wyniki te są dostępne dla obu stron, których dotyczy pomiar. Jednakże w przypadku wag używanych w sprzedaży bezpośredniej w obrocie publicznym urządzenia wskazujące i drukujące dla sprzedawcy i klienta muszą spełniać zasadnicze wymagania.
Wymagania metrologiczne
[…]
Projekt i budowa
8.      Wymagania ogólne
8.1.      Projekt i budowa wag muszą być takie, by wagi zachowały swoje właściwości metrologiczne, gdy są prawidłowo używane i zainstalowane oraz gdy są używane w warunkach otoczenia, dla których zostały przeznaczone. Wartość masy musi być wskazywana.
[...]
9.      Wskazywanie wyników ważenia i innych wartości wagi
Wskazywanie wyników ważenia i innych wartości wagi musi być dokładne, niedwuznaczne i niemylące, a urządzenie wskazujące musi umożliwiać łatwy odczyt wskazań w normalnych warunkach użytkowania.
[…]
14. Wagi w sprzedaży bezpośredniej w obrocie publicznym, o obciążeniu maksymalnym nie większym niż 100 kg: wymagania dodatkowe
Wagi stosowane w sprzedaży bezpośredniej w obrocie publicznym wskazują wszystkie podstawowe informacje o operacji ważenia, a w przypadku wag wskazujących należność – jasno pokazują klientowi obliczoną należność za produkt nabywany.
[…]
Wagi kalkulacyjne muszą pokazywać podstawowe wskazania dostatecznie długo, żeby klient mógł je odczytać prawidłowo.
[…]
Wagi nie mogą mieć żadnych właściwości mogących powodować bezpośrednio lub pośrednio wskazania, których interpretacja nie byłaby łatwa lub prosta.
[…]
Wagi podobne do używanych zwykle w sprzedaży bezpośredniej w obrocie publicznym, które nie spełniają wymagań tego punktu, muszą mieć naniesione w pobliżu urządzenia wskazującego nieusuwalne oznaczenie: »Nie może być używana w sprzedaży bezpośredniej w obrocie publicznym«”.
B.      Norma zharmonizowana EN 45501:2015
14.      Odpowiednią normą zharmonizowaną(6) jest norma EN 45501:2015 „Aspekty metrologiczne wag nieautomatycznych”. Pod względem technicznym wyróżniono w niej różne części składowe wagi i zdefiniowano między innymi „moduł wagowy” jako część wagi, która nie posiada własnych środków wskazywania wyniku(7).
15.      Odesłania do normy EN 45501:2015 są wymienione w komunikacie Komisji w ramach wdrażania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/23/WE(8) z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych(9). Załącznik ZZ do normy zharmonizowanej EN45001:2015 określa przepisy normy, które mogą stanowić podstawę domniemania zgodności w rozumieniu art. 12 dyrektywy 2014/31(10).
16.      Punkt 4.13.6 tej normy zharmonizowanej, zatytułowany „Visibilty” stanowi: „[a]ll primary indications (4.13.1 […]) shall be indicated clearly and simultaneously to both the vendor and the customer. If this is not possible with one display device two sets are necessary, one set each for the vendor and the customer”.
C.      Prawo niemieckie
17.      Dyrektywa została transponowana do prawa niemieckiego zasadniczo w drodze Mess- und Eichgesetz (MessEG)(11) i Mess- und Eichverordnung (MessEV)(12), które to akty prawne uzależniają wprowadzenie do obrotu przyrządów pomiarowych od spełnienia zasadniczych wymagań potwierdzonego oceną zgodności i wymaganym oznakowaniem oraz przyznają organom nadzoru odpowiednie uprawnienia do podejmowania działań.
IV.    Analiza
18.      Być może należy najpierw rozważyć złożone ramy prawne, w jakie wpisuje się niniejsza sprawa: po pierwsze, podstawowy akt prawa, który stanowi dyrektywa 2014/31; po drugie, wszystkie przepisy ogólne uzupełnione i doprecyzowane przez źródła wtórne, na które składa się szereg norm zharmonizowanych.
19.      Obecnie powszechnie uznaje się, że te ostatnie instrumenty mają coraz większe znaczenie w systemie zarządzania Unii Europejskiej. Trybunał potwierdził bowiem ich znaczenie, wskazując jednocześnie na niektóre słabe punkty, które wciąż charakteryzują obecną strukturę. W wyroku James Elliott Construction(13), a ostatnio w wyroku  Public.Resource.Org(14) Trybunał podkreślił, że normy zharmonizowane stanowią integralną część porządku prawnego Unii i w związku z tym podlegają podstawowym zasadom tego porządku, takim jak pewność prawa i poszanowanie praworządności.
20.      Normy zharmonizowane, w dużej mierze oparte na normach międzynarodowych, nie zostały jednak opracowane z myślą o pełnej realizacji tych celów. Są one opracowywane przez europejskie organizacje normalizacyjne(15) na podstawie upoważnienia Komisji w ramach złożonych procesów przyjmowania norm, w które zaangażowanych jest wiele zainteresowanych stron. Jeśli chodzi o ich treść, zwykle składają się one z wielopoziomowych przepisów technicznych, a ponieważ proces ich przyjmowania jest często niezwykle długotrwały, z trudem nadążają one za postępem technicznym(16).
21.      Nie jest to bynajmniej abstrakcyjna dyskusja, lecz w rzeczywistości bardzo konkretna kwestia, ponieważ przestrzeganie norm zharmonizowanych jest w istocie obowiązkowe. Dostosowanie się do tych norm stanowi bowiem podstawę domniemania zgodności z prawem Unii. Brak zgodności pociąga zatem za sobą poważne konsekwencje dla producentów, którzy muszą wykazać zgodność z zasadniczymi wymaganiami za pomocą innych metod, często skomplikowanych pod względem technicznym i kosztownych.
22.      Jak w dużej mierze pokazuje niniejsza sprawa, złożoność i wielość odniesień normatywnych stanowią poważne wyzwania zarówno dla organów krajowych, jak i podmiotów prywatnych. W tym kontekście moim zdaniem konieczność zapewnienia, po pierwsze, poszanowania podstawowych zasad Unii, a po drugie, pełnej ochrony praw jednostek i przedsiębiorstw wymaga, aby odpowiedzi, jakich należy udzielić sądowi krajowemu, wpisywały się w linię orzecznictwa przyjętą przez Trybunał w sprawach James Elliott Construction i Public.Resource.Org.
23.      Uważam zatem, że lepiej jest przeprowadzić niniejszą analizę nie tyle z tradycyjnej perspektywy hierarchicznej relacji między źródłami, lecz w świetle ich jednolitej wykładni.
24.      W tym kontekście uważam za przydatne wskazanie na element jeszcze bardziej zwiększający złożoność niniejszej sprawy. Wspólne ram dotyczących wprowadzania produktów do obrotu (zwane dalej „wspólnymi ramami”), ustanowione decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady nr 768/2008/WE(17) oraz rozporządzeniem (WE) nr 765/2008(18) dotyczącym akredytacji i nadzoru rynku, ustanowiły
wspólne zasady i przepisy odniesienia, które mają być stosowane w prawodawstwie sektorowym, aby zapewnić spójne podstawy dla zmiany lub przekształcania tego prawodawstwa.
25.      Zastąpiły one logikę szczegółowej harmonizacji technicznej modelem dwupoziomowym: prawodawca ustanawia zasadnicze wymagania funkcjonalne, nie narzucając konkretnych rozwiązań technicznych; na podstawie upoważnienia Komisji(19) europejskie organizacje normalizacyjne opracowują zharmonizowane normy techniczne, które określają rozwiązania techniczne spełniające te wymagania.
26.      Dyrektywa 2014/31, która zastąpiło poprzednią dyrektywę 2009/23 dostosowała się te tego modelu, określając w załączniku I
zasadnicze wymagania, a w załączniku II procedury oceny zgodności.
27.      Decyzja o sformułowaniu zasadniczych wymagań w sposób funkcjonalny – bez powiązania ich z konkretnymi rozwiązaniami technicznymi – odzwierciedla zasadę neutralności technologicznej(20) i oznacza, że takie zasadnicze wymagania należy interpretować w sposób autonomiczny, biorąc pod uwagę ich sformułowanie funkcjonalne oraz cele dyrektywy, a nie w świetle rozwiązań technicznych obecnie przewidzianych w normach zharmonizowanych(21).
28.      System ustanowiony w dyrektywie 2014/31 wprowadza zatem rozróżnienie między zasadniczymi wymaganiami określonymi przez prawodawcę Unii a rozwiązaniami technicznymi opracowanymi przez europejskie organizacje normalizacyjne, których przestrzeganie może uzasadniać domniemanie zgodności z wymaganiami, które rozwiązania te obejmują.
29.      Jak zauważono w pkt 14 niniejszej opinii wagi zgodne z normami zharmonizowanymi, do których odniesienie opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej(22), korzystają bowiem z domniemania zgodności na podstawie art. 12 tej dyrektywy. Normy te nie mogą jednak zmieniać ani zawężać zakresu przepisów dyrektywy.
30.      W przypadku, w którym waga nie jest w pełni zgodna z normą zharmonizowaną
zgodność może być ustalona zgodnie z jedną z procedur oceny zgodności przewidzianych w art. 13 dyrektywy 2014/31.
31.      Mając powyższe na uwadze,
chciałbym zauważyć, że chociaż sąd odsyłający formalnie zwraca się do Trybunału z pytaniem dotyczącym samego pojęcia wag nieautomatycznych w rozumieniu art. 2 pkt 1 i 2 dyrektywy 2014/31, to z postanowienia odsyłającego wynika, że sąd ten ma wątpliwości co do zgodności urządzenia z zasadniczymi wymaganiami określonymi w załączniku I, a w związku z tym zgodności z prawem umieszczenia oznakowania CE i dodatkowego oznakowania metrologicznego przed integracją urządzenia z systemem kasowym.
32.      W związku z tym, aby dostarczyć sądowi odsyłającemu użytecznej odpowiedzi, Trybunał powinien zbadać nie tylko, czy takie urządzenie jest objęte zakresem definicji wagi automatycznej, lecz również pod jakimi warunkami może ono spełniać zasadnicze wymagania, przewidziane w art. 4 tej dyrektywy i zdefiniowane w jej załączniku I oraz posiadać wymagane oznakowanie, jeżeli wynik ważenia jest wskazywany za pomocą podłączonego urządzenia zewnętrznego.
A.      W przedmiocie definicji wagi nieautomatyczne
33.      Przed odniesieniem się do istoty pytania należy wyjaśnić, jaką rolę odgrywa norma zharmonizowana EN 45501:2015 w systematyce dyrektywy 2014/31.
34.      W systematyce tej dyrektywy zasadnicze wymagania są określane przez prawodawcę Unii, natomiast zgodność z normami zharmonizowanymi może uzasadniać domniemanie zgodności z wymaganiami, które normy te obejmują. Wynika z tego, że norma zharmonizowana może dostarczać przydatnych wskazówek technicznych, ale nie może ani zmieniać ani zawężać zakresu przepisów dyrektywy.
35.      W związku z tym okoliczność, że zgodnie z normą EN 45501:2015 modelu CS 300 kwalifikuje się pod względem technicznym jako „moduł wagowy”, nie wystarcza sama w sobie, aby wykluczyć, że urządzenie to może być objęte zakresem definicji wagi nieautomatycznej w rozumieniu art. 2 pkt 1 i 2 dyrektywy 2014/31. Kwestię tę należy rozstrzygnąć przede wszystkim w świetle brzmienia, systematyki i celu tej ostatniej(23).
36.      Ponadto domniemanie zgodności związane z przestrzeganiem normy zharmonizowanej EN 45501:2015 działa jedynie w granicach przepisów normy wymienionych w załączniku ZZ do niej. Przepisy, które nie są przewidziane w tym załączniku, takie jak pkt 4.13.6, mogą być brane pod uwagę jako techniczne elementy kontekstu, lecz same w sobie nie stanowią podstawy domniemania przewidzianego w art. 12 dyrektywy 2014/31.
37.      Definicja „urządzenia ważącego” zawarta w art. 2 pkt 1 dyrektywy 2014/31 opiera się na funkcji polegającej na „ustalaniu masy”. Wyrażenie to jest neutralne w stosunku do sposobu wskazywania wyniku użytkownikom. Masa jest „ustalana” w chwili jej pomiaru i zapisania, niezależnie od tego, czy wartość jest natychmiast zauważalna: ustalenie poprzedza „wskazanie” w sposób logiczny i funkcjonalny oraz nie jest jego warunkiem wstępnym.
38.      Podobnie definicja „wagi nieautomatycznej” przewidziana w pkt 2 tejże dyrektywy(24) nie zawiera żadnego odniesienia do obecności wyświetlacza. Ponieważ model CS 300 wymaga interwencji operatora – co jest okolicznością bezsporną – urządzenie to odpowiada dosłownie tej definicji.
39.      Ponadto w wyroku Marhon, choć wydanym w innym kontekście, Trybunał wyjaśnił, że zakres stosowania dyrektywy 2014/31 należy rozumieć szeroko oraz że art. 2 pkt 1 i 2 tej dyrektywy definiuje pojęcie „wagi nieautomatycznej” poprzez odniesienie do funkcji pełnionej przez takie wagi, bez uwzględnienia sposobów lub rodzajów ich zastosowania(25).
40.      Również w niniejszej sprawie należy zatem oprzeć się przede wszystkim na definicji normatywnej wagi, nie przypisując decydującego znaczenia elementom technicznym, które nie są wymienione w tej definicji.
41.      Systematyka dyrektywy 2014/31 potwierdza ten sposób odczytania. Prawodawca użył wyrażenia „widoczny” jedynie w kontekstach, w których zamierzał wyraźnie nałożyć ten wymóg, na przykład w art. 17 ust. 1, dotyczącym widoczności oznakowania CE oraz dodatkowych
oznakowań metrologicznym, i w art. 18 w odniesieniu do symbolu ograniczonego stosowania(26). Brak tego wyrażenia w pkt 8.1 załącznika I
do tej dyrektywy nie jest przypadkowy: prawodawca użył formy biernej „musi być wskazywana”, nie precyzując, że wskazanie musi pochodzić bezpośrednio z urządzenia ani że musi być widoczne przez cały okres użytkowania produktu.
42.      Uwagi wstępne do załącznika I wyraźnie przewidują przypadek, w którym waga „zawiera więcej niż jedno urządzenie wskazujące albo drukujące lub jest podłączona do więcej niż jednego takiego urządzenia”. Jeżeli uznać te dwie sytuacje za równoważne („zawiera” i „jest podłączona do”), to wspomniane uwagi świadczą o tym, że prawodawca uwzględnił sytuacje, w których urządzenie wskazujące nie jest wbudowane w obudowę wagi. Podłączenie do urządzenia zewnętrznego nie stanowi wyjątku, lecz wyraźnie przewidziany tryb;
uwagi wstępne, o których mowa w załączniku I, przytoczone w pkt 13 niniejszej opinii (zwana dalej „uwagami wstępnymi”) nie wymagają, aby każda waga posiadała wśród swoich elementów co najmniej jedno urządzenie wskazujące, lecz zawierają one odniesienie do przypadku, w którym waga „zawiera” lub „jest podłączona” do wielu urządzeń.
43.      Punkt 8.3 załącznika I stanowi, że „[e]lektroniczne urządzenia cyfrowe muszą zawsze zapewniać odpowiednią kontrolę poprawnego wykonywania pomiaru, urządzenia wskazującego”, co oznacza istnienie podłączonego urządzenia wskazującego, ale bez określenia, czy urządzenie to musi być fizycznie wbudowane. Podobnie pkt 5
załącznika I, który wymaga, aby wyniki ważenia były możliwe do odtworzenia „przy użyciu innych urządzeń wskazujących”, opiera się na założeniu istnienia urządzenia wskazującego, lecz nie wymaga, aby było ono wbudowane.
44.      Punkt 14
załącznika I do dyrektywy 2014/31/UE nie prowadzi do odmiennego wniosku. Oczywiście zakłada on, że w sprzedaży bezpośredniej w obrocie publicznym istotne informacje powinny być przedstawione nabywcy w sposób jasny i wystarczająco zrozumiały. Jednakże przepis ten dotyczy sposobu, w jaki waga powinna działać w normalnych warunkach użytkowania.
45.      W przypadku modułu wagowego, który można zintegrować, warunki te są spełnione, gdy moduł wagowy jest zintegrowany z przewidzianym systemem kasowym, a wynik jest wskazywany na terminalu przeznaczonym dla sprzedawcy i klienta. Punkt 14 nie wprowadza zatem wymogu, aby urządzenie wskazujące było wbudowane w moduł, lecz wymaga, aby stanowiło ono część wszystkich urządzeń, których zgodność została oceniona.
46.      Zdanie drugie uwag wstępnych załącznika I do dyrektywy 2014/31 potwierdza tę wykładnię, ponieważ wymaga się w nim, aby w sprzedaży bezpośredniej w obrocie publicznym urządzenia wskazujące i drukujące dla sprzedawcy i klienta spełniały zasadnicze wymagania. Jednakże nie wprowadza się w nim wymogu, aby urządzenia te były koniecznie wbudowane w moduł metrologiczny.
47.      Zawarte w pkt 14 tego załącznika I
odniesienie do oznaczenia „[n]ie może być używana w sprzedaży bezpośredniej w obrocie publicznym”, które należy umieścić „w pobliżu urządzenia wskazującego”, oznacza, że urządzenie wskazujące musi pokrywać się z modułem wagowym; zakłada ono jedynie istnienie urządzenia wskazującego w konkretnej konfiguracji wagi.
48.      Rządy niemiecki, grecki i austriacki utrzymują, że dopuszczenie wagi nieautomatycznej bez własnego wyświetlacza zagrażałoby ochronie obrotu publicznego przed błędnymi wynikami ważenia i czyniłoby kontrole zgodności bardziej kosztownymi. Kwestie te zasługują na uwagę, ale nie wydają mi się decydujące.
49.      Cel, jakim jest ochrona obrotu publicznego, nie wymaga, aby ochrona ta była realizowana poprzez wbudowanie wyświetlacza w moduł, lecz aby w normalnych warunkach użytkowania wynik ważenia był dostępny i weryfikowalny w sposób jasny i niewprowadzający w błąd. Urządzenie zewnętrzne, o ile jest uwzględnione w konfiguracji będącej przedmiotem oceny zgodności, może spełnić ten wymóg w równoważny sposób.
50.      Jeśli chodzi o kontrole zgodności, producent musi dokładnie opisać w certyfikacie badania typu UE oraz w dokumentacji technicznej dopuszczalne konfiguracje, warunki integracji oraz sposoby sprawdzenia. Podniesiona w ten sposób kwestia dotyczy zatem jakości dokumentacji technicznej i oceny zgodności, a nie dopuszczalności co do zasady modułu wagowego, który można zintegrować.
51.      Podążanie za tokiem rozumowania niektórych zainteresowanych, którzy przedstawili uwagi przed Trybunałem doprowadziłoby do wprowadzenia w drodze wykładni wymogu konstrukcyjnego – dotyczącego wyświetlacza wbudowanego w sam moduł
– którego dyrektywa nie przewiduje. Moim zdaniem byłoby to sprzeczne z wynikającą ze wspólnych ram(27) zasadą neutralności technologicznej.
Uregulowania nie powinny uprzywilejowywać ani wykluczać konkretnych rozwiązań technicznych, pozostawiając producentowi wybór środków, o ile spełnione są wymagania funkcjonalne.
52.      Przywołana przez spółkę Bizerba na rozprawie analogia z architekturą komputera – w którym monitor może być wbudowany (jak w laptopie) lub zewnętrzny, bez wpływu na kwalifikację urządzenia – ilustruje ogólną zasadę: dana funkcja nie zależy od fizycznego umiejscowienia elementu, który ją pełni, lecz od zdolności całości do uzyskania oczekiwanego rezultatu. W przypadku urządzenia ważącego oczekiwanym rezultatem jest określenie i wskazanie masy; okoliczność, że wskazanie pojawia się na wbudowanym wyświetlaczu lub na podłączonym terminalu, nie zmienia funkcjonalnego charakteru wagi.
53.      Ponadto z punktu widzenia praktycznych konsekwencji należy wziąć pod uwagę, że urządzenia analogiczne do modelu CS 300 są sprzedawane i używane w punktach sprzedaży detalicznej – zintegrowanych z systemami kasowymi – od ponad 20 lat, co spółka Bizerba potwierdziła na rozprawie, a czego nie zakwestionowano.
54.       Odpowiedź na przedłożone na rozprawie Trybunałowi
pytanie, czy w tym przypadku urządzenie nie może po prostu być certyfikowane jako „moduł wagowy”, a nie jako „urządzenie ważące”
wskazuje na praktyczne znaczenie odmiennej kwalifikacji. Jak wyjaśniła Bizerba, kwalifikacja jedynie jako modułu uniemożliwiłaby producentom systemów kasowych integrację urządzenia bez przyjęcia przez nich roli producentów urządzenia końcowego, co wiązałoby się z wynikającymi z tego obowiązkami w zakresie oceny zgodności. Doprowadziłoby to do powstania istotnej przeszkody w obrocie rozwiązaniami modułowymi na jednolitym rynku, co byłoby sprzeczne z realizowanymi przez wspólne ramy(28) celami w zakresie ułatwień w handlu i neutralności technologicznej, a ostatecznie z samym celem dyrektywy 2014/31, jakim jest zapewnienie, by urządzenia te spełniały zasadnicze wymagania.
55.      Uważam zatem, że art. 2 pkt 1 i 2 dyrektywy 2014/31/UE należy interpretować w ten sposób, że urządzenie, które ustala masę ciała, zapisuje wynik ważenia, przekazuje go do podłączonego zewnętrznego urządzenia wskazującego i wymaga interwencji operatora podczas ważenia, może stanowić wagę nieautomatyczną, nawet jeśli nie drukuje ani nie wskazuje w sposób niezależny wyników ważenia.
B.      W przedmiocie zachowana zasadniczych wymań
56.      Punkt 8.1 załącznika I
do dyrektywy 2014/31 wprowadza wymóg, zgodnie z którym wartość masy musi być wskazywana; nie przewiduje on jednak konkretnego rozwiązania technicznego dla takiego wskazywania.
57.      Podobnie pkt 9 tego załącznika wymaga, aby wskazywanie było łatwe w odczycie w normalnych warunkach użytkowania. Jeżeli urządzenie zostało od początku zaprojektowane do działania jako część modułu wagowego, który można zintegrować, warunki te są spełnione w punkcie sprzedaży, gdy moduł zostanie zintegrowany z przewidzianym systemem kasowym.
58.      W przypadku wag w sprzedaży bezpośredniej w obrocie publicznym to samo dotyczy pkt 14 załącznika I: gdy wynik ważenia jest wskazywany na zewnętrznym terminalu, zgodność z zasadniczymi wymaganiami należy sprawdzić nie tylko w module wagowym, lecz także w zestawie składającym się z tego modułu i urządzenia wskazującego. Wynika z tego, że urządzenie pozbawione własnego wyświetlacza, zaprojektowane do działania w module wagowym, który można zintegrować i w którym wartość masy jest wskazywana za pomocą podłączonego urządzenia zewnętrznego, może spełniać zasadnicze wymagania określone w pkt 8.1, 9 oraz, w stosownym przypadku, pkt 14 załącznika I, pod warunkiem że to urządzenie zewnętrzne stanowi część konfiguracji wagi, której zgodność została oceniona.
C.      Oznakowanie CE i oznakowanie metrologiczne: warunki i moment umieszczenia
59.      Należy jeszcze ustalić, czy oznakowanie CE i dodatkowe oznakowanie metrologiczne mogą zostać umieszczone przed fizyczną integracją modułu z systemem kasowym. W tym względzie jako założenie nie należy przyjmować jedynie fizycznej kolejności czynności, lecz przedmiot oceny zgodności.
60.      Jeżeli ocena ta dotyczyła nie tylko samego modułu, lecz całej wagi określonej w certyfikacie badania typu UE i dokumentacji technicznej, w tym dopuszczalnych konfiguracji podłączenia do urządzenia wskazującego, to co do zasady nic nie stoi na przeszkodzie temu, aby oznakowanie mogło być umieszczone na module przed jego ostateczną integracją.
61.      Natomiast takie oznakowanie byłoby niezgodne z dyrektywą, gdyby miało potwierdzać zgodność modułu niezależnie od wszelkich późniejszych konfiguracji lub w odniesieniu do konfiguracji, które nie są objęte oceną zgodności.
62.      Rząd niemiecki wyjaśnił na rozprawie, że co do zasady nie kwestionuje dopuszczalności modułowych urządzeń ważących wyposażonych w zewnętrzne urządzenie wskazujące, nawet jeśli jest ono umieszczone w oddzielnej obudowie. Zastrzeżenie to dotyczy w szczególności momentu umieszczenia oznaczenia: zdaniem Republiki Federalnej Niemiec nie może ono nastąpić przed montażem zespołu „modułu wagowego z urządzeniem wskazującym”, ponieważ dopiero w tym momencie można sprawdzić zgodność całej wagi, w tym dokładność przekazywania sygnału do wyświetlacza.
63.      Obawy wyrażone przez rząd niemiecki nie są bezpodstawne z technicznego punktu widzenia. Jak podkreślono na rozprawie, nawet jeśli moduł wagowy działa prawidłowo, usterka w przekazywaniu sygnału – na przykład błąd w okablowaniu – może spowodować błędne wskazanie wyniku na terminalu w punkcie sprzedaży POS. Właśnie to ryzyko uzasadnia warunek, zgodnie z którym ocena zgodności musi obejmować zespół „modułu z typem systemu kasowego/urządzenia wskazującego” w konfiguracjach objętych certyfikatem badania typu UE. Samo sprawdzenie działania modułu nie jest wystarczające, lecz należy upewnić się, że wynik jest prawidłowo przekazywany i wskazywany w przewidzianej konfiguracji.
64.      Do sądu odsyłającego będzie zatem należało zbadanie, czy w konkretnym przypadku oznakowanie umieszczone na urządzeniu rzeczywiście odpowiada ocenie zgodności dotyczącej istotnej zintegrowanej konfiguracji.
65.      Gdyby tak nie było, nie chodziłoby o odrzucenie in abstracto dopuszczalności modułu wagowego, który można zintegrować, lecz o stwierdzenie niezgodności oznakowania w niniejszej sprawie.
66.      Ostatecznie dyrektywa 2014/31 nie narzuca określonej architektury technicznej wagi, lecz wymaga, aby zasadnicze wymagania były spełnione w sposób możliwy do sprawdzenia we wszystkich urządzeniach przeznaczonych do użycia.
67.      Decydującym elementem nie jest zatem brak wyświetlacza wbudowanego w moduł, lecz okoliczność, że funkcja wskazywania jest zapewniona w normalnych warunkach użytkowania przez zewnętrzne urządzenie wchodzące w skład konfiguracji podlegającej ocenie zgodności.
68.      Na tych samych warunkach oznakowanie CE i dodatkowe oznakowanie metrologiczne mogą być umieszczone przed fizyczną integracją modułu, przy czym nie mogą one potwierdzać zgodności konfiguracji innych niż te, które zostały rzeczywiście uwzględnione w ocenie zgodności.
V.      Wnioski
69.      W świetle przeprowadzonej analizy proponuję, aby na pytanie przedłożone przez Bundesverwaltungsgericht (federalny sąd administracyjny, Niemcy)
Trybunał udzielił następującej odpowiedzi.
1.       Artykuł 2
pkt 1 i 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/31/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku wag należy interpretować w ten sposób, że urządzenie, które ustala masę ciała przez wykorzystanie działania siły grawitacji, zapisuje wynik ważenia, przekazuje go do podłączonego zewnętrznego urządzenia wskazującego i wymaga interwencji operatora podczas ważenia, może stanowić „wagę nieautomatyczną”, nawet jeśli nie drukuje ani nie wskazuje ono w sposób niezależny wyników ważenia.
2.       Artykuł 4 dyrektywy 2014/31/UE w związku z uwagami wstępnymi
załącznika I do tej dyrektywy i pkt 8.1, 9 i 14 tego załącznika, a także z art. 6 ust. 2 i art. 17 tejże dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że:
takie urządzenie może spełniać zasadnicze wymagania dyrektywy, jeżeli funkcja wskazywania jest zapewniona w normalnych warunkach użytkowania przez zewnętrzne urządzenie wskazujące wchodzące w skład wszystkich urządzeń podlegających ocenie zgodności;
w przypadku wag w sprzedaży bezpośredniej w obrocie publicznym zewnętrzne urządzenie wskazujące nie jest zwolnione z obowiązku spełnienia zasadniczych wymagań, lecz musi stanowić integralną część tych wag do celów odpowiedniego sprawdzenia zgodności;
oznakowanie CE i dodatkowe oznakowanie metrologiczne mogą być umieszczone na module przed jego fizyczną integracją, tylko jeżeli ocena zgodności obejmowała już wszystkie istotne urządzenia w konfiguracjach objętych certyfikatem badania typu UE i dokumentacją techniczną; do sądu odsyłającego należy zbadanie, czy ma to miejsce w niniejszej sprawie.
1      Język oryginału: włoski.
2      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/31/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku wag nieautomatycznych (Dz.U. 2014, L 96, s. 107).
3      Certyfikat badania typu UE wydany przez właściwą jednostkę stanowi poświadczenie, że reprezentatywny egzemplarz produktu spełnia mające zastosowanie zasadnicze wymagania, i stanowi podstawę do wydania następnie deklaracji zgodności. Zobacz moduł B zawarty w załączniku II do dyrektywy 2014/31/UE.
4      Moduł D jest procedurą oceny zgodności opartą na zapewnieniu jakości procesu produkcji.
5      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1025/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie normalizacji europejskiej, zmieniające dyrektywy Rady 89/686/EWG i 93/15/EWG oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 94/9/WE, 94/25/WE, 95/16/WE, 97/23/WE, 98/34/WE, 2004/22/WE, 2007/23/WE, 2009/23/WE i 2009/105/WE oraz uchylające decyzję Rady 87/95/EWG i decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1673/2006/WE (Dz.U.2012, L 316, s. 12).
6      Zobacz pkt 9, niniejszej opinii.
7      Zobacz pkt T.2.2.7 normy zharmonizowanej EN 45501:2015, zatytułowany „Weighing module”, który stanowi: „Part of the weighing instrument that comprises all mechanical and electronic devices (i.e. load receptor, load-transmitting device, load cell, and analog data processing device or digital data processing device) but not having the means to display the weighing result. It may optionally have devices for further processing (digital) data and operating the instrument”.
8      Dla pełności wywodu dyrektywa 2009/23/WE (Dz.U. 2009, L 122, s. 6) została uchylona dyrektywą 2014/31.
9      Dz.U. 2015, C 300, s. 3. Jak między innymi stwierdzono w tym komunikacie „Europejskie organizacje normalizacyjne przyjmują normy w języku angielskim (CEN i Cenelec publikują je również w języku francuskim i niemieckim). […]”
10      Artykuł 12 dyrektywy 2014/31, zatytułowany „Domniemanie zgodności wag”, stanowi: „W przypadku wag spełniających normy zharmonizowane lub części norm zharmonizowanych, do których odniesienie opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, zakłada się, że spełniają one zasadnicze wymagania określone w załączniku I i objęte tymi normami lub ich częściami”.
11      Ustawa w sprawie wprowadzania do obrotu i udostępniania na rynku przyrządów pomiarowych, ich użytkowania i legalizacji oraz w sprawie towarów paczkowanych z dnia 25 lipca 2013 r. (BGBl. 2013 I, s. 2722).
12      Ustawa w sprawie wprowadzania do obrotu i udostępniania na rynku przyrządów pomiarowych, ich użytkowania i legalizacji z dnia 11 grudnia 2014 r. (BGBl. I, s. 2010, 2011).
13      Wyrok z dnia 27 października 2016 r., James Elliott Construction (C‑613/14, EU:C:2016:821, pkt 38–40).
14      Wyrok z dnia 5 marca 2024 r., Public.Resource.Org i in. (C‑588/21 P, EU:C:2024:201, pkt 70).
15      Europejskie organizacje normalizacyjne są oficjalnie uznane na mocy rozporządzenia nr 1025/2012. Są to Europejski Komitet Normalizacyjny „CEN”, Europejski Komitet Normalizacyjny Elektrotechniki „CENELEC” i Europejski Instytut Norm Telekomunikacyjnych „ETSI”.
16      Obawy te są dobrze znane. Instytucje Unii Europejskiej są bowiem w pełni świadome konieczności zmiany podejścia do podstaw tego modelu regulacji. Zobacz https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/14511-Rozporzadzenie-w-sprawie-normalizacji-przeglad_pl.
17      Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 768/2008/WE z dnia 9 lipca 2008 r. w sprawie wspólnych ram dotyczących wprowadzania produktów do obrotu, uchylająca decyzję Rady 93/465/EWG (Dz.U. 2008, L 218, s. 82).
18      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiające wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 339/93 (Dz.U. 2008, L 218, s. 30).
19      Odbywa się to w drodze formalnego aktu, w którym Komisja powierza organizacji normalizacyjnej opracowanie normy technicznej obejmującej zasadnicze wymagania wynikające z danej dyrektywy.
20      Zobacz wyrok z dnia 20 czerwca 2024 r., GEMA (C‑135/23, EU:C:2024:526), w którym Trybunał orzekł, że zgodnie z zasadą neutralności technologicznej „prawo powinno określać prawa i obowiązki osób w sposób ogólny, aby nie uprzywilejowywać korzystania z jednej technologii ze szkodą dla inne” (pkt 37).
21       Zobacz podobnie, Zawiadomienie Komisji Niebieski przewodnik – wdrażanie unijnych przepisów dotyczących produktów 2022 (Dz.U. 247, s. 1, pkt 1.1).
22      Jak norma zharmonizowana EN 45501;2015, zob. przypis 9, powyżej.
23      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst oraz cele regulacji, których część on stanowi. Zobacz wyrok z dnia 4 lipca 2024 r., Marhon (C‑283/23, EU:C:2024:569, pkt 26).
24      Zobacz pkt 9 niniejszej opinii w odniesieniu do definicji „wagi nieautomatycznej”.
25      Zobacz wyrok z dnia 4 lipca 2024 r., Marhon (C‑283/23, EU:C:2024:569, pkt 27, 30).
26      Symbol ograniczonego stosowania
został określony w załączniku III, pkt 3 do dyrektywy 2014/31.
27      Zobacz pkt 27 niniejszej opinii.
28      Zobacz pkt 24 niniejszej opinii.