62024CJ0481_RES
Cás C-481/24
E. sp.j.
v
C. sp. z o.o.
(Iarraidh ar réamhrialú ón Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie)
Breithiúnas na Cúirte (an Ceathrú Dlísheomra) an 18 Nollaig 2025
(Tarchur chun réamhrialú – Treoir 2011/7/UE – Cur in aghaidh íocaíochtaí déanacha in idirbhearta tráchtála – Airteagal 3(1) agus (3)(a) – Ús ar íocaíocht dhéanach – Airteagal 6(1) agus (2) – Cúiteamh as costais aisghabhála – Coinníollacha – Reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear do fhritháireamh éileamh cómhalartach trí dhearbhú a bhfuil éifeacht chúlghabhálach aige – Múchadh comhuaineach éileamh suas go dtí an tsuim is ísle – Éifeachtaí ar ús agus ar chúiteamh)
Comhfhogasú reachtaíochta – Cur in aghaidh íocaíochtaí déanacha in idirbhearta tráchtála – Treoir 2011/7/UE – Ús ar íocaíocht dhéanach – Cúiteamh as costais aisghabhála – Reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear do fhritháireamh éileamh cómhalartach trí dhearbhú a bhfuil éifeacht chúlghabhálach aige – Dearbhú den sórt sin a thíolacadh tar éis dhul in éag na tréimhse conarthaí chun éileamh a íoc – Éifeachtaí – Múchadh cúlghabhálach cheart an chreidiúnaí chun an úis agus an chúitimh sin – Inghlacthacht
(Treoir 2011/7 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 3(1) agus (3)(a), agus Airteagal 6(1) agus (2))
(féach míreanna 30-38, 41-44, 46-50, 54 agus an chuid oibríochtúil)
Résumé
Maidir le hiarraidh ar réamhrialú ón Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie (an Chúirt Dúiche do Phríomhchathair Vársá, an Pholainn), tugann an Chúirt soiléiriú ar raon feidhme chomhchuibhiú na rialacha maidir le híocaíochtaí déanacha in idirbhearta tráchtála a tugadh isteach le Treoir 2011/7 (
1
) agus ar an neamhspleáchas atá ag na Ballstáit i rialáil sásraí chun éilimh a chomhfhreagraíonn do na cearta a dheonaítear leis an Treoir sin a mhúchadh, amhail sásra chun éilimh a fhritháireamh trí dhearbhú le héifeacht chúlghabhálach.
Tá roinnt éileamh ag Cuideachta E. i gcoinne Chuideachta C. Baineann na héilimh sin as feidhmíocht seirbhísí iompair as ar eascair eisiúint sonrasc neamhíoctha laistigh de na tréimhsí forordaithe. Mar gheall ar íocaíocht dhéanach na n-éileamh sin, thug Cuideachta E. caingean os comhair na cúirte a rinne an tarchur ag iarraidh go n-íocfaí na héilimh sin, mar aon le hús ar an ráta reachtúil, agus cúiteamh as costais aisghabhála, i gcomhréir le forálacha Dhlí na Polainne maidir le moilleanna iomarcacha.
Áitíonn Cuideachta C. gur múchadh a fiachas, go háirithe toisc, ar an 2 Meán Fómhair 2022, go ndearna sé dearbhú fritháirimh isteach bunaithe ar éileamh ar chúiteamh a bhí ina seilbh i gcoinne Chuideachta E. Maíonn Cuideachta C., gur chaill Cuideachta E., ón 7 Márta 2022, an dáta a chuaigh an tréimhse chun an t-éileamh sin ar dhamáistí a íoc in éag, de bhua na héifeachta aisghníomhaí a dheonaítear le hAirteagal 499 de Chód Sibhialta na Polainne do dhearbhú den sórt sin, an ceart chun ús agus cúiteamh a éileamh dá bhforáiltear le Dlí na Polainne maidir le moilleanna iomarcacha.
Tugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara go bhforáiltear leis an bhforáil sin den Chód Sibhialta go mbeidh éifeacht chúlghabhálach ag an dearbhú fritháirimh ón tráth ab fhéidir an fritháireamh a dhéanamh, is é sin le rá, nuair a bhí éileamh an duine a rinne an dearbhú sin dlite mar thoradh ar dhul in éag na tréimhse íocaíochta. Sa chomhthéacs sin, fiafraíonn an chúirt sin an bhféadfadh an éifeacht chúlghabhálach sin, lena gcailltear ceart an chreidiúnaí eile ús agus cúiteamh araon a éileamh as costais aisghabhála, Airteagal 3(1) agus (3)(a) agus Airteagal 6(1) agus (2) de Threoir 2011/7 (‘na forálacha a n-iarrtar a léiriú’) a shárú.
Measúnú na Cúirte Breithiúnais
Mar réamhphointe, tugann an Chúirt Bhreithiúnais chun cuimhne, chun críche foráil de dhlí an Aontais a léiriú, gur gá ní hamháin foclaíocht na forála sin a mheas, ach freisin a comhthéacs agus na cuspóirí a shaothraítear sna rialacha a bhfuil sí mar chuid díobh.
Ar an gcéad dul síos, maidir le foclaíocht na bhforálacha a n-iarrtar a léiriú, cuireann an Chúirt Bhreithiúnais in iúl, faoi Airteagal 3(1) de Threoir 2011/7, nach mór do na Ballstáit a áirithiú, in idirbhearta tráchtála idir gnóthais, go bhfuil creidiúnaí i dteideal ús ar íocaíocht dhéanach, gan gá le meabhrúchán, ar choinníoll gur chomhlíon an creidiúnaí a oibleagáidí agus nach bhfuair sé an méid atá dlite in am, ach amháin mura bhfuil an féichiúnaí freagrach as an moill. Ina theannta sin, faoi Airteagal 3(3)(a) den Treoir sin, i gcás ina gcomhlíontar na coinníollacha sin, tá an creidiúnaí i dteideal an úis sin ón lá tar éis dháta na híocaíochta nó tar éis dheireadh na tréimhse íocaíochta a shocraítear sa chonradh. Thairis sin, de réir Airteagal 6(1) den Treoir sin foráiltear go n-áiritheoidh na Ballstáit, i gcás ina dtiocfaidh ús ar íocaíocht dhéanach chun bheith iníoctha in idirbhearta tráchtála, go mbeidh an creidiúnaí i dteideal suim shocraithe de EUR 40 a fháil ón bhféichiúnaí, ar a laghad. Thairis sin, faoi Airteagal 6(2), ceanglaítear ar na Ballstáit a áirithiú go mbeidh an tsuim shocraithe sin iníoctha, fiú in éagmais meabhrúchán a seoladh chuig an bhféichiúnaí, agus go bhfuil sé beartaithe leis an tsuim sin an creidiúnaí a chúiteamh as na costais aisghabhála a tabhaíodh. Dá bhrí sin, tá an t-ús ar íocaíocht dhéanach agus an ceart chun suim íosta sheasta dá bhforáiltear i dTreoir 2011/7 le bheith iníoctha go huathoibríoch ar dhul in éag na tréimhse íocaíochta a leagtar síos in Airteagal 3(3) go (5) den Treoir sin, ar choinníoll go gcomhlíontar na coinníollacha a leagtar amach i mír 1.
Measann an Chúirt Bhreithiúnais, áfach, nach léir ó fhoclaíocht na bhforálacha a n-iarrtar a léiriú go rialaíonn siad na coinníollacha faoina bhféadfar na héilimh a fhreagraíonn don ús sin agus an tsuim sheasta sin a mhúchadh, i gcás inarb iomchuí, go háirithe toisc nach ann don phríomhéileamh as a n-eascraíonn siad a thuilleadh.
Tacaítear leis an léiriú litriúil sin le comhthéacs na bhforálacha sin. Is fíor go bhforáiltear le Treoir 2011/7, mar sin, go n-eascraíonn ceart an chreidiúnaí an t-ús sin a fháil agus an tsuim shocraithe sin as ‘íocaíocht dhéanach’. Tagraíonn an coincheap sin d’aon íocaíocht nach ndéantar laistigh den tréimhse íocaíochta chonarthach nó reachtúil, i gcás ina bhfuil a oibleagáidí conarthacha agus dlíthiúla comhlíonta ag an gcreidiúnaí agus nach bhfuil an méid atá dlite faighte aige in am, ach amháin mura bhfuil an féichiúnaí freagrach as an moill. (
2
) Ina theannta sin, sainmhínítear an coincheap ‘suim atá dlite’ (
3
) mar an phríomhshuim ba cheart a íoc laistigh den tréimhse íocaíochta chonarthach nó reachtúil, lena n-áirítear na cánacha, na dleachtanna, na tobhaigh nó na muirir is infheidhme. Mar sin féin, ní leagtar síos leis na sainmhínithe sin ná leis an gcoincheap ‘ús ar íocaíocht dhéanach’ (
4
), a leagtar amach in Airteagal 2(5), ná, thairis sin, le haon fhoráil eile de Threoir 2011/7 na coinníollacha faoina bhféadfar na héilimh a chomhfhreagraíonn don ús sin agus don tsuim shocraithe sin a chur ar ceal, i gcás inarb iomchuí.
Ar deireadh, tacaítear leis an léiriú litriúil ar na forálacha a bhfuil a léiriú á lorg freisin le cuspóir Threoir 2011/7, arb é is cuspóir dó go gcuirfear in aghaidh íocaíochtaí déanacha in idirbhearta tráchtála chun dea-fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh a áirithiú, agus, ar an gcaoi sin, iomaíochas gnóthas a chothú. Mar sin féin, chun an cuspóir sin a bhaint amach, ní dhéantar comhchuibhiú iomlán leis an Treoir sin ar na rialacha go léir a bhaineann le híocaíochtaí déanacha in idirbhearta tráchtála. Ní leagtar síos leis an Treoir sin ach rialacha áirithe sa réimse sin, lena n-áirítear na rialacha sin a bhaineann le hús ar íocaíochtaí déanacha agus le cúiteamh ar chostais aisghabhála. Dá bhrí sin, níl sé i gceist le Treoir 2011/7 creat dlíthiúil ginearálta d’oibleagáidí conarthacha a bhunú, ach nach leagtar síos léi ach rialacha sonracha áirithe nach mór a ionchorprú sa dlí sibhialta agus tráchtála náisiúnta.
Dá bhrí sin, measann an Chúirt Bhreithiúnais go bhfuil sé de shaoirse i gcónaí ag na Ballstáit rialáil a dhéanamh ar na sásraí lena múchtar éilimh a chomhfhreagraíonn d’ús ar íocaíocht dhéanach agus don tsuim shocraithe dá bhforáiltear le Treoir 2011/7, amhail sásra fritháirimh, ar choinníoll, áfach, nach mbaineann siad an bonn de na cuspóirí a shaothraítear leis an Treoir sin ná nach mbaineann siad a héifeacht phraiticiúil di.
Sa chás seo, ós rud é go múchtar na héilimh chómhalartacha ní ar dháta an dearbhaithe fritháirimh, ach ar an dáta níos luaithe a bhí an fritháireamh indéanta, measann an Chúirt Bhreithiúnais nach féidir leis na héilimh sin a bheith ina gcúis le haon cheart chun úis ar íocaíocht dhéanach ón dáta a múchtar iad. Thairis sin, ós rud é nach mbaineann caillteanas cirt chun an leasa sin le dearbhú fritháirimh a bhfuil éifeacht chúlghabhálach aige, ach go bhfuil sé mar iarmhairt aige go meastar nach raibh an ceart sin ann riamh, ní bhaineann sé le hábhar go bhféadfadh ús arna ríomh ar bhonn rátaí éagsúla ag brath ar chineál dlíthiúil, conarthach nó cúiteach na n-éileamh lena mbaineann a bheith mar thoradh ar fhritháireamh éileamh, i gcás íocaíocht dhéanach.
Maidir leis an bhfíoras, tar éis dearbhú fritháirimh le héifeacht chúlghabhálach, nach bhfuil an creidiúnaí a bhfuil an dearbhú sin dírithe chuige i dteideal cúiteamh a fháil as costais aisghabhála, tugann an Chúirt Bhreithiúnais dá haire go leanann sé ó Airteagal 6(1) de Threoir 2011/7 go n-eascraíonn an ceart chun na suime íosta seasta dá bhforáiltear san fhoráil sin faoi na coinníollacha céanna leis na coinníollacha maidir le hús a fhabhrú le haghaidh íocaíochtaí déanacha. Dá bhrí sin, ní féidir aon cheart chun suim shocraithe den sórt sin teacht chun cinn in éagmais ceart chun leasa den sórt sin. Is fíor go bhféadfadh creidiúnaí, i gcás nach bhfaigheann sé íocaíocht laistigh den tréimhse fhorordaithe, bearta a dhéanamh chun a éileamh a aisghabháil agus, ar an gcaoi sin, costais áirithe a thabhú nach mbeidh sé in ann a aisghabháil mar thoradh ar éifeacht chúlghabhálach an ráitis fritháirimh. Ní mór d’aon ghnóthas creidmheasa a chuirtear ar an eolas de ghnáth, áfach, machnamh a dhéanamh ar an bhféidearthacht go ndéanfaí fritháireamh den sórt sin a luaithe a thiocfaidh sé chun bheith, ag an am céanna, ina fhéichiúnaí agus ina chreidiúnaí de chuid gnóthais eile.
Dá réir sin, cinneann an Chúirt Bhreithiúnais nach mór Airteagal 3(1) agus (3)(a) agus Airteagal 6(1) agus (2) de Threoir 2011/7 a léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc leo ar reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear nach bhfuil ús reachtúil ar íocaíocht dhéanach agus cúiteamh ar chostais aisghabhála iníoctha leis an gcreidiúnaí i gcás inar shocraigh an féichiúnaí an méid atá dlite trí bhíthin ráiteas fritháirimh, arna chur isteach tar éis dhul in éag na tréimhse conarthaí íocaíochta, a bhfuil éifeacht chúlghabhálach an dearbhaithe sin ón uair a bhí an fritháireamh sin indéanta.
(
1
)	Treoir 2011/7/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 maidir le cur in aghaidh íocaíochtaí déanacha in idirbhearta tráchtála (IO 2011 L 48, lch. 1).
(
2
)	Leanann sainmhíniú an choincheapa sin as Airteagal 2(4) de Threoir 2011/7, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 3(1) den Treoir sin.
(
3
)	Déantar sainmhíniú ar an gcoincheap sin in Airteagal 2(8) de Threoir 2011/7.
(
4
)	Déantar sainmhíniú ar an gcoincheap sin in Airteagal 2(5) de Threoir 2011/7.