62021CC0511
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
LΑILA MEDINA
της 17ης Νοεμβρίου 2022 (
1
)
Υπόθεση C‑511/21 P
Ευρωπαϊκή Επιτροπή
κατά
Ana Calhau Correia de Paiva
«Αίτηση αναιρέσεως – Διαγωνισμός EPSO – Ένσταση ελλείψεως νομιμότητας – Άρθρο 277 ΣΛΕΕ – Παραδεκτό – Προκήρυξη διαγωνισμού – Γλωσσικό καθεστώς – Περιορισμός της δυνατότητας επιλογής της δεύτερης γλώσσας του διαγωνισμού μόνον μεταξύ της γερμανικής, της αγγλικής και της γαλλικής γλώσσας – Προσβολή προκηρύξεως διαγωνισμού σε μεταγενέστερο στάδιο του διαγωνισμού – Βάση της προσβαλλομένης ατομικής αποφάσεως ή άμεσος νομικός δεσμός»
1.
Σύμφωνα με τον Ludwig Wittgenstein, «Τα όρια της γλώσσας μου είναι τα όρια του κόσμου μου» (
2
). Στο πλαίσιο των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι τα όρια των γλωσσών είναι τα όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το Δικαστήριο έχει επισημάνει τη σημασία της «γλωσσικής πολυμορφίας της Ένωσης» (
3
), η οποία βρίσκει την έκφρασή της στην επιλογή του νομοθέτη της ΕΕ να ορίσει τις 24 γλώσσες ως γλώσσες εργασίας των θεσμικών της οργάνων (
4
). Οι υποψήφιοι που συμμετέχουν στους διαγωνισμούς για την πρόσληψη υπαλλήλων από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ μπορούν να αμφισβητήσουν το γλωσσικό καθεστώς που καθορίζει η Επιτροπή εντός αυτού του πλαισίου.
2.
Εν προκειμένω, η Ana Calhau Correia de Paiva, υποψήφια σε διαγωνισμό της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Επιλογής Προσωπικού (στο εξής: EPSO) και προσφεύγουσα πρωτοδίκως (στο εξής: υποψήφια), ζήτησε την ακύρωση της αποφάσεως της εξεταστικής επιτροπής του γενικού διαγωνισμού EPSO/AD/293/14 στον τομέα της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού (στο εξής: επίμαχος διαγωνισμός), της 23ης Ιουνίου 2016, περί απορρίψεως της αιτήσεως επανεξετάσεως που είχε υποβάλει κατόπιν της μη εγγραφής της στον εφεδρικό πίνακα προσλήψεων του συγκεκριμένου διαγωνισμού. Με την υποβολή ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας δυνάμει του άρθρου 277 ΣΛΕΕ, αμφισβήτησε επίσης το γλωσσικό καθεστώς του επίμαχου διαγωνισμού όπως καθορίζεται στην προκήρυξη γενικού διαγωνισμού (
5
) (στο εξής: επίμαχη προκήρυξη διαγωνισμού). Με την απόφασή του της 9ης Ιουνίου 2021, Calhau Correia de Paiva κατά Επιτροπής (
6
) (στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση), το Γενικό Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ακύρωσε την εν λόγω απόφαση.
3.
Με την αίτησή της αναιρέσεως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση. Αμφισβητεί, κατ’ ουσίαν, τη διαπίστωση του Γενικού Δικαστηρίου ότι υπήρχε στενός σύνδεσμος μεταξύ της αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως και των όρων της επίμαχης προκηρύξεως διαγωνισμού που αφορούν το γλωσσικό καθεστώς, σύμφωνα με τις οποίες οι υποψήφιοι είχαν δικαίωμα επιλογής δεύτερης γλώσσας μόνο μεταξύ της αγγλικής, της γαλλικής και της γερμανικής γλώσσας.
4.
Ως εκ τούτου, η υπό κρίση υπόθεση εγείρει το λεπτό ζήτημα των όρων του παραδεκτού ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας δυνάμει του άρθρου 277 ΣΛΕΕ, με την οποία ο υποψήφιος προσβάλλει την προκήρυξη διαγωνισμού λόγω του γλωσσικού καθεστώτος που αυτή καθορίζει. Κατά την εν λόγω διάταξη, κάθε διάδικος μπορεί, επ’ ευκαιρία διαφοράς που θέτει υπό αμφισβήτηση πράξη γενικής ισχύος η οποία έχει εκδοθεί από θεσμικό ή άλλο όργανο ή οργανισμό της Ένωσης, να επικαλείται το ανεφάρμοστο της πράξης αυτής ενώπιον του Δικαστηρίου για έναν από τους λόγους του άρθρου 263, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
5.
Ειδικότερα, το Δικαστήριο καλείται να αποφασίσει σχετικά με τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες δύναται υποψήφιος, στο πλαίσιο προσφυγής ακυρώσεως ατομικών αποφάσεων που ασκήθηκε βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ, να στηριχθεί στην πλημμέλεια προγενέστερων πράξεων γενικής ισχύος, όπως η προκήρυξη διαγωνισμού. Επιπλέον, το Δικαστήριο καλείται να αποφασίσει αν θα εφαρμόσει ειδικό κριτήριο σχετικά με το παραδεκτό ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας προκηρύξεων διαγωνισμού, εν αντιθέσει προς το γενικό κριτήριο ελέγχου του παραδεκτού που έχει καθορίσει η νομολογία σε σχέση με το άρθρο 277 ΣΛΕΕ. Η υπόθεση εγείρει επίσης ζητήματα σχετικά με τον τρόπο εκτιμήσεως της υπάρξεως στενού συνδέσμου σύμφωνα με το σημείο 3 ανωτέρω στο πλαίσιο αμφισβητήσεως του γλωσσικού καθεστώτος.
I. Το ιστορικό της διαφοράς
6.
Στις 23 Οκτωβρίου 2014 η EPSO δημοσίευσε στην Επίσημη
Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης την επίμαχη προκήρυξη διαγωνισμού. Ο διαγωνισμός διοργανώθηκε υπό τη μορφή διαγωνισμού βάσει τίτλων και εξετάσεων.
7.
Η ενότητα IV της επίμαχης προκηρύξεως διαγωνισμού προέβλεπε τρεις δοκιμασίες με τη χρήση υπολογιστή, οι οποίες είχαν τη μορφή ερωτήσεων πολλαπλής επιλογής, η δε ενότητα VI προέβλεπε δοκιμασίες οι οποίες θα διοργανώνονταν σε κέντρο αξιολόγησης και περιλάμβαναν περιπτωσιολογική μελέτη, ομαδική εξέταση και δομημένη συνέντευξη. Επιπλέον, η επίμαχη προκήρυξη διαγωνισμού όριζε ότι ο έλεγχος συμμορφώσεως προς τους γενικούς και ειδικούς όρους συμμετοχής στον διαγωνισμό που καθορίζονται στην ενότητα ΙΙΙ και η επιλογή βάσει τίτλων που προβλέπεται στην ενότητα V θα διενεργηθούν αρχικά βάσει των πληροφοριών που παρέχονται στην αίτηση υποψηφιότητας και ότι η εξεταστική επιτροπή θα στάθμιζε κάθε κριτήριο επιλογής με συντελεστή 1 έως 3 και θα βαθμολογούσε κάθε απάντηση του υποψηφίου με 0 έως 4, οι δε βαθμοί, πολλαπλασιαζόμενοι επί τον συντελεστή στάθμισης κάθε ερώτησης, θα αθροίζονταν ώστε να προκύψει η συνολική βαθμολογία.
8.
Όσον αφορά τους ειδικούς όρους συμμετοχής, η επίμαχη προκήρυξη διαγωνισμού απαιτούσε στο σημείο 2.3 της ενότητας ΙΙΙ, με τίτλο «Γλωσσικές γνώσεις», πρώτον, σε σχέση με την κύρια γλώσσα (γλώσσα 1), άριστη γνώση μίας από τις επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία να αντιστοιχεί κατ’ ελάχιστον στο επίπεδο C1 του Κοινού Ευρωπαϊκού Πλαισίου Αναφοράς για τις γλώσσες. Δεύτερον, σχετικά με τη δεύτερη γλώσσα (γλώσσα 2), η διάταξη αυτή απαιτούσε ικανοποιητική γνώση της αγγλικής, της γαλλικής ή της γερμανικής γλώσσας, η οποία να αντιστοιχεί κατ’ ελάχιστον στο επίπεδο Β2 του εν λόγω πλαισίου. Περαιτέρω, η δεύτερη γλώσσα θα έπρεπε να είναι διαφορετική από την κύρια. Στην ενότητα αυτή οριζόταν, μεταξύ άλλων, ότι οι δυνατότητες επιλογής δεύτερης γλώσσας στην επίμαχη προκήρυξη διαγωνισμού είχαν καθοριστεί βάσει του συμφέροντος των υπηρεσιών, το οποίο υπαγόρευε ότι οι νεοπροσλαμβανόμενοι πρέπει να μπορούν να αναλάβουν καθήκοντα αμέσως και να επικοινωνούν αποτελεσματικά στην καθημερινή τους εργασία. Επιπλέον, οι γενικοί κανόνες που εφαρμόζονται στους γενικούς διαγωνισμούς (
7
) («οι γενικοί κανόνες»), στους οποίους παραπέμπει η επίμαχη προκήρυξη διαγωνισμού και οι οποίοι, όπως ορίζεται στην προκήρυξη, αποτελούσαν αναπόσπαστο τμήμα αυτής, όριζαν στο παράρτημα ΙΙ ότι ο περιορισμός της δυνατότητας επιλογής δεύτερης γλώσσας εδικαιολογείτο επίσης από τη φύση των δοκιμασιών.
9.
Το σημείο 3 της ενότητας IV της επίμαχης προκηρύξεως διαγωνισμού όριζε ότι οι δοκιμασίες συμμετοχής θα πραγματοποιούνταν στην κύρια γλώσσα του διαγωνισμού και το σημείο 3 της ενότητας VI όριζε ότι οι δοκιμασίες στο κέντρο αξιολογήσεως με σκοπό την αξιολόγηση των γενικών και ειδικών δεξιοτήτων των υποψηφίων θα πραγματοποιούνταν στη δεύτερη γλώσσα του διαγωνισμού.
10.
Στις 25 Νοεμβρίου 2014 η υποψήφια, υπήκοος Πορτογαλίας, υπέβαλε αίτηση συμμετοχής στον επίμαχο διαγωνισμό. Από την αίτηση συμμετοχής της προκύπτει σαφώς ότι η υποψήφια επέλεξε τη μητρική της γλώσσα, την πορτογαλική, ως κύρια και τη γαλλική ως δεύτερη γλώσσα.
11.
Με επιστολή της 19ης Μαρτίου 2015, η οποία εστάλη στην υποψήφια αυθημερόν μέσω του λογαριασμού της στην EPSO, η υποψήφια ενημερώθηκε ότι είχε επιτύχει στις εξετάσεις επιλογής με τη χρήση υπολογιστή.
12.
Με επιστολή της 16ης Απριλίου 2015, η υποψήφια κλήθηκε να συμμετάσχει σε περιπτωσιολογική μελέτη, μια δοκιμασία που επρόκειτο να πραγματοποιηθεί στις 13 Μαΐου 2015. Με την επιστολή εκείνη η EPSO γνωστοποιούσε στην υποψήφια ότι της παρείχε τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει πληκτρολόγιο AZERTY FR στη συγκεκριμένη δοκιμασία, ενώ, εναλλακτικά, μπορούσε να επιλέξει πληκτρολόγιο QWERTY UK, AZERTY FR/BE ή QWERTZ DE (
8
). Η υποψήφια ζήτησε αλλαγή πληκτρολογίου, προκειμένου να συμμετάσχει στη δοκιμασία χρησιμοποιώντας πληκτρολόγιο QWERTY UK.
13.
Η υποψήφια συμμετείχε στις δοκιμασίες που διοργανώθηκαν στο κέντρο αξιολογήσεως στις Βρυξέλλες (Βέλγιο) στις 13 Μαΐου 2015 και στις 11 Ιουνίου 2015.
14.
Με επιστολή της 9ης Νοεμβρίου 2015, η οποία εστάλη στην υποψήφια αυθημερόν μέσω του λογαριασμού της στην EPSO, η EPSO την ενημέρωσε για την απόφαση της εξεταστικής επιτροπής περί μη εγγραφής του ονόματός της στον εφεδρικό πίνακα προσλήψεων του επίμαχου διαγωνισμού για τον λόγο ότι «δεν καταλεγόταν μεταξύ των υποψηφίων που είχαν λάβει την υψηλότερη συνολική βαθμολογία στο κέντρο αξιολογήσεως (τουλάχιστον 68,59) […] Όπως προέκυπτε από έγγραφο με τον τίτλο “φυλλάδιο ικανοτήτων”, το οποίο επισυναπτόταν στην επιστολή εκείνη, η υποψήφια είχε λάβει συνολική βαθμολογία 61,13 στις 100 μονάδες».
15.
Αφού ζήτησε, με επιστολή της 19ης Νοεμβρίου 2015, επανεξέταση της αποφάσεως περί μη εγγραφής του ονόματός της στον εφεδρικό πίνακα, η υποψήφια ενημερώθηκε, με επιστολή της 23ης Ιουνίου 2016, ότι η εξεταστική επιτροπή του διαγωνισμού είχε αποφασίσει να επικυρώσει την απόφαση εκείνη (στο εξής: προσβαλλομένη απόφαση).
16.
Στις 24 Αυγούστου 2016 η υποψήφια υπέβαλε διοικητική ένσταση, κατά την έννοια του άρθρου 90, παράγραφος 2, του Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: ΚΥΚ), κατά της αποφάσεως περί μη εγγραφής του ονόματός της στον εφεδρικό πίνακα. Στην εν λόγω διοικητική ένσταση προέβαλε ότι ο περιορισμός της δυνατότητας επιλογής του είδους πληκτρολογίου που θα χρησιμοποιούσε κατά τη δοκιμασία της περιπτωσιολογικής μελέτης συνιστούσε άνιση μεταχείριση, καθώς και ότι συνέτρεχε περίπτωση ελλιπούς αιτιολογήσεως όσον αφορά τους περιορισμούς σχετικά με τα διαθέσιμα στους υποψηφίους είδη πληκτρολογίου και την επιλογή της δεύτερης γλώσσας του επίμαχου διαγωνισμού. Επιπλέον, η υποψήφια διαμαρτυρήθηκε σχετικά με τη χρονική διάρκεια της διαδικασίας επανεξετάσεως.
17.
Με απόφαση της 22ας Δεκεμβρίου 2016, η EPSO, ως αρμόδια για τους διορισμούς αρχή, απέρριψε τη διοικητική ένσταση ως αβάσιμη και ως απαράδεκτη με το σκεπτικό ότι υποβλήθηκε εκπροθέσμως.
II. Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
18.
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 31 Μαρτίου 2017, η υποψήφια άσκησε προσφυγή ζητώντας να ακυρωθεί η επιστολή της 9ης Νοεμβρίου 2015 και να διαπιστωθεί, εφόσον παρίστατο ανάγκη, ότι η προκήρυξη του διαγωνισμού και το γλωσσικό καθεστώς που καθορίζει ενέχουν έλλειψη νομιμότητας και δεν έχουν εφαρμογή στην περίπτωση της υποψήφιας βάσει του άρθρου 277 ΣΛΕΕ. Η υποψήφια ζητούσε επίσης την ακύρωση της αποφάσεως περί μη εγγραφής του ονόματός της στον εφεδρικό πίνακα, της προσβαλλομένης αποφάσεως, της αποφάσεως της 22ας Δεκεμβρίου 2016 περί απορρίψεως της διοικητικής ενστάσεως και του εφεδρικού πίνακα του επίμαχου διαγωνισμού.
19.
Προς στήριξη της προσφυγής της, η υποψήφια προέβαλε πέντε λόγους ακυρώσεως, συγκεκριμένα δε, πρώτον, παράβαση του άρθρου 1, στοιχείο δʹ, του ΚΥΚ και παραβίαση των αρχών της απαγορεύσεως των διακρίσεων, της αναλογικότητας και των ίσων ευκαιριών, καθόσον η EPSO είχε απαιτήσει τη χρήση πληκτρολογίου QWERTY UK, AZERTY FR/BE ή QWERTZ DE κατά τη δοκιμασία της περιπτωσιολογικής μελέτης. Με τον δεύτερο, τον τρίτο και τον τέταρτο λόγο ακυρώσεως, προέβαλε, κατ’ ουσίαν, ότι η έλλειψη νομιμότητας της προκηρύξεως διαγωνισμού οφειλόταν στον περιορισμό ως προς την επιλογή γλώσσας του επίμαχου διαγωνισμού. Με τον πέμπτο λόγο ακυρώσεως, η υποψήφια προέβαλε ότι η EPSO παρέλειψε να αιτιολογήσει την απόφασή της να εγκρίνει και να προωθήσει συγκεκριμένο γλωσσικό καθεστώς.
20.
Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο, αφού διαπίστωσε, κατ’ αρχάς, ότι η προσβαλλομένη απόφαση αποτελούσε πράξη βλαπτική για την υποψήφια, εξέτασε πρώτα την ένσταση ελλείψεως νομιμότητας που προβλήθηκε στο πλαίσιο του δεύτερου, του τρίτου και του τέταρτου λόγου ακυρώσεως, το παραδεκτό και το βάσιμο της οποίας αμφισβητήθηκαν από την Επιτροπή.
21.
Όσον αφορά το παραδεκτό του λόγου ακυρώσεως λόγω ελλείψεως νομιμότητας, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε ότι, στο πλαίσιο της εξετάσεως προσφυγών με αίτημα την ακύρωση ατομικών αποφάσεων, το Δικαστήριο έχει δεχθεί ότι μπορούν βασίμως να αποτελέσουν αντικείμενο λόγου ελλείψεως νομιμότητας οι διατάξεις πράξεως γενικής ισχύος που συνιστούν τη βάση των εν λόγω αποφάσεων ή που έχουν άμεση νομική σχέση με τις αποφάσεις αυτές (
9
).
22.
Ειδικότερα, όσον αφορά τις προκηρύξεις διαγωνισμού, το Γενικό Δικαστήριο έχει επισημάνει ότι, κατά πάγια νομολογία, στο πλαίσιο διαδικασίας προσλήψεως, που συνιστά πολύπλοκη διοικητική διαδικασία αποτελούμενη από διαδοχικές αποφάσεις, ο υποψήφιος σε διαγωνισμό μπορεί, όταν ασκεί προσφυγή κατά μεταγενέστερης πράξεως της διαδικασίας προσλήψεως, να προβάλει την πλημμέλεια των προγενεστέρων πράξεων οι οποίες συνδέονται στενά με αυτήν (
10
) και να προβάλει, ειδικότερα, την έλλειψη νομιμότητας της προκηρύξεως διαγωνισμού κατ’ εφαρμογήν της οποίας εξεδόθη η επίμαχη πράξη (
11
).
23.
Κατά το Γενικό Δικαστήριο, ελλείψει στενού δεσμού μεταξύ της αιτιολογίας της ατομικής αποφάσεως και της ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας της προκηρύξεως διαγωνισμού, η οποία δεν προσεβλήθη εμπροθέσμως, η ένσταση πρέπει να κηρυχθεί απαράδεκτη, κατ’ εφαρμογήν των κανόνων δημοσίας τάξεως των σχετικών με την προθεσμία ασκήσεως προσφυγής από τους οποίους δεν είναι δυνατόν να υπάρξει παρέκκλιση, σε μια τέτοια περίπτωση, χωρίς να παραβιασθεί η αρχή της ασφάλειας δικαίου (
12
).
24.
Υπό το πρίσμα της νομολογίας που μνημονεύεται στα σημεία 21 έως 23 ανωτέρω, το Γενικό Δικαστήριο προέβη σε έξι διαπιστώσεις στις σκέψεις 52 έως 59.
25.
Πρώτον, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι, με την ένσταση ελλείψεως νομιμότητας, η υποψήφια αμφισβητούσε, κατ’ ουσίαν, τις διατάξεις της επίμαχης προκηρύξεως διαγωνισμού που αφορούν το γλωσσικό καθεστώς.
26.
Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι, με την αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως που περιεχόταν στην επιστολή της 9ης Νοεμβρίου 2015, η υποψήφια ενημερώθηκε ότι το όνομά της δεν είχε περιληφθεί στον εφεδρικό πίνακα προσλήψεων διότι δεν είχε λάβει την υψηλότερη βαθμολογία στις δοκιμασίες του κέντρου αξιολογήσεως.
27.
Τρίτον, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι από το «φυλλάδιο ικανοτήτων» που χορηγήθηκε στην υποψήφια προκύπτει ότι, για τη γενική ικανότητα «Επικοινωνία», έλαβε βαθμολογία 5,5 στις 10 μονάδες, η οποία συγκαταλέγεται μεταξύ των χαμηλότερων εκτιμήσεων και βαθμών που έλαβε όσον αφορά την αξιολόγηση των γενικών ικανοτήτων της στο κέντρο αξιολογήσεως. Η βαθμολόγηση που αντιστοιχεί στις δεξιότητες αυτές αποσκοπούσε, σύμφωνα με το σημείο 1.2 των γενικών όρων, στο οποίο παρέπεμπε η υποσημείωση 7 της επίμαχης προκηρύξεως του διαγωνισμού, στην αξιολόγηση της ικανότητας των υποψηφίων «[ν]α επικοινωνούν κατά τρόπο σαφή και ακριβή, τόσο προφορικά όσο και γραπτά». Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η διαπίστωση της εξεταστικής επιτροπής ως προς τις εκ μέρους της υποψήφιας γνώσεις της γαλλικής γλώσσας ή, τουλάχιστον, ως προς την αξιολόγηση δεξιότητας η οποία εξαρτάται σημαντικά από τη γνώση της γλώσσας αυτής που είχε η υποψήφια ήταν σύμφωνη με την εν λόγω διάταξη.
28.
Τέταρτον, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι, μολονότι η επίμαχη προκήρυξη του διαγωνισμού δεν προέβλεπε εξέταση όσον αφορά συγκεκριμένες γνώσεις της υποψήφιας, από απόψεως λεξιλογίου ή γραμματικής, της γερμανικής, της αγγλικής ή της γαλλικής γλώσσας, εντούτοις δεν μπορούσε να αμφισβητηθεί ότι υφίστατο στενός σύνδεσμος μεταξύ των γνώσεων που έχει η υποψήφια στη γαλλική γλώσσα, την οποία επέλεξε ως δεύτερη γλώσσα, και των εξετάσεων στις οποίες ήταν υποχρεωμένη να συμμετάσχει στη γλώσσα αυτή. Το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι γνώσεις της υποψήφιας στη γαλλική γλώσσα καταδείχθηκαν αναπόφευκτα και κατ’ ανάγκη στις δοκιμασίες που αποσκοπούσαν στον έλεγχο των γενικών και ειδικών ικανοτήτων όπως προέβλεπε η επίμαχη προκήρυξη διαγωνισμού.
29.
Πέμπτον, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι ο περιορισμός της επιλογής της δεύτερης γλώσσας του επίμαχου διαγωνισμού αποκλειστικώς μεταξύ των τριών επίμαχων γλωσσών δεν επηρέαζε απλώς την ικανότητα των υποψηφίων ως προς τον προφορικό ή γραπτό τρόπο έκφρασης, αλλά καθόριζε και το είδος του πληκτρολογίου το οποίο οι υποψήφιοι μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν κατά τη δοκιμασία της περιπτωσιολογικής μελέτης. Δεν αμφισβητήθηκε ότι η υποψήφια υποχρεώθηκε να χρησιμοποιήσει πληκτρολόγιο με του οποίου τη χρήση δεν ήταν εξοικειωμένη. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι το γεγονός αυτό επηρέασε τη διεξαγωγή και, επομένως, δυνητικώς, το αποτέλεσμα δοκιμασίας, κατά την οποία απαιτείτο να γράψει κάποιος, με τη χρήση πληκτρολογίου, ορισμένο κείμενο εντός περιορισμένου χρόνου.
30.
Έκτον, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε το επιχείρημα που προέβαλε η Επιτροπή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, κατά το οποίο στενός σύνδεσμος θα μπορούσε να υφίστατο μόνον εάν τα αποτελέσματα των δοκιμασιών για την αξιολόγηση των γενικών ικανοτήτων των υποψηφίων ήταν αρνητικά ή καταστροφικά. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι με το επιχείρημα αυτό υποστηριζόταν, χωρίς αιτιολόγηση, αυστηρότερη εφαρμογή της προϋποθέσεως περί υπάρξεως στενού συνδέσμου σε περίπτωση κατά την οποία η προβαλλόμενη πλημμέλεια συνδεόταν με το γλωσσικό καθεστώς του διαγωνισμού.
31.
Υπό το πρίσμα της μνημονευθείσας νομολογίας και των έξι ανωτέρω διαπιστώσεων, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 60 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι υφίστατο στενός σύνδεσμος μεταξύ της αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως της οποίας αμφισβητείται η νομιμότητα και των όρων της επίμαχης προκηρύξεως του διαγωνισμού που αφορούν το γλωσσικό καθεστώς. Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε παραδεκτή την ένσταση ελλείψεως νομιμότητας της επίμαχης προκηρύξεως διαγωνισμού.
32.
Ακολούθως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι ούτε η αιτιολογία της επίμαχης προκηρύξεως διαγωνισμού ούτε τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισε η Επιτροπή προς στήριξη των συγκεκριμένων λόγων ήταν επαρκή ώστε να δικαιολογηθεί ο επίμαχος περιορισμός. Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι ήταν αναγκαίο να δεχθεί την ένσταση ελλείψεως νομιμότητας, να διαπιστώσει ότι η επίμαχη προκήρυξη διαγωνισμού δεν έχει εφαρμογή στην υπό κρίση υπόθεση και να δεχθεί τον δεύτερο, τον τρίτο και τον τέταρτο λόγο ακυρώσεως.
33.
Εν κατακλείδι, φρονώντας ότι δεν ήταν πλέον αναγκαίο να αποφανθεί επί του πρώτου και του πέμπτου λόγου ακυρώσεως, το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε την προσβαλλομένη απόφαση.
III. Αιτήματα της αναιρεσείουσας
34.
Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση·
–
να απορρίψει τον δεύτερο, τον τρίτο και τον τέταρτο λόγο ακυρώσεως της προσφυγής που άσκησε πρωτοδίκως η υποψήφια·
–
να αναπέμψει την υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο προκειμένου αυτό να αποφανθεί επί του πρώτου και του πέμπτου λόγου ακυρώσεως που προέβαλε πρωτοδίκως η υποψήφια·
–
να επιφυλαχθεί ως προς τα δικαστικά έξοδα.
35.
Προς στήριξη των ανωτέρω αιτημάτων, η Επιτροπή προέβαλε έναν λόγο αναιρέσεως ο οποίος αποτελείται από τρία σκέλη. Με το πρώτο σκέλος του λόγου αναιρέσεως, υποστηρίζει ότι η σκέψη 54 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως ενέχει πλάνη ως προς τον χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, καθόσον το Γενικό Δικαστήριο συνάγει από μια διαπίστωση της εξεταστικής επιτροπής σχετικά με τις γνώσεις της υποψήφιας όσον αφορά τη γαλλική γλώσσα ότι υφίστατο στενός σύνδεσμος μεταξύ της αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως και των όρων της επίμαχης προκηρύξεως του διαγωνισμού που αφορούσαν το γλωσσικό καθεστώς.
36.
Με το δεύτερο σκέλος του λόγου αναιρέσεως, η Επιτροπή βάλλει κατά των σκέψεων 55 έως 57 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη κατά τον χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών και σε παραμόρφωση των αποδεικτικών στοιχείων αποφαινόμενο, βάσει ενός ασαφούς κριτηρίου, ότι υφίστατο στενός σύνδεσμος μεταξύ της αιτιολογίας της προσβαλλόμενης αποφάσεως και των όρων της επίμαχης προκηρύξεως διαγωνισμού, η νομιμότητα της οποίας αμφισβητείται.
37.
Με το τρίτο σκέλος του λόγου αναιρέσεως, η Επιτροπή προβάλλει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη ως προς τον χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών στη σκέψη 58 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, καθόσον θεμελίωσε τον «στενό σύνδεσμο» που απαιτείται από τη νομολογία και στο ότι η υποψήφια εξετάστηκε στη γραπτή δοκιμασία με πληκτρολόγιο που δεν είχε τη διάταξη QWERTY PT με τη χρήση του οποίου είναι εξοικειωμένη.
38.
Η υποψήφια αμφισβητεί την ορθότητα των επιχειρημάτων της Επιτροπής και ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να κηρύξει την αίτηση αναιρέσεως απαράδεκτη·
–
επικουρικώς, σε περίπτωση κατά την οποία το Δικαστήριο κρίνει την αίτηση αναιρέσεως παραδεκτή, να την απορρίψει ως ουσία αβάσιμη·
–
να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα αμφοτέρων των βαθμών δικαιοδοσίας.
IV. Ανάλυση
39.
Θα ξεκινήσω την ανάλυση της αιτήσεως αναιρέσεως διατυπώνοντας ορισμένες προκαταρκτικές παρατηρήσεις όσον αφορά την ένσταση ελλείψεως νομιμότητας δυνάμει του άρθρου 277 ΣΛΕΕ και το παραδεκτό της (A). Ακολούθως, θα εξετάσω τα συγκεκριμένα κριτήρια του παραδεκτού σε σχέση με τις προκηρύξεις διαγωνισμών της EPSO (B) και, υπό το πρίσμα των κριτηρίων αυτών, τα τρία σκέλη του μόνου λόγου αναιρέσεως που προέβαλε η Επιτροπή όσον αφορά την ένσταση απαραδέκτου που είχε εγείρει ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου (Γ).
Α.
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις όσον αφορά την ένσταση ελλείψεως νομιμότητας δυνάμει του άρθρου 277 ΣΛΕΕ και το παραδεκτό της
40.
Ήδη με την απόφασή του στην υπόθεση Les Verts (
13
), το Δικαστήριο έκρινε ότι οι Συνθήκες έχουν καθιερώσει «πλήρες σύστημα ενδίκων [βοηθημάτων,] μέσων και διαδικασιών». Με τη θέσπιση των άρθρων 263 και 277 ΣΛΕΕ, αφενός, και του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, αφετέρου, το σύστημα αυτό σκοπεί στη διασφάλιση του δικαστικού ελέγχου της νομιμότητας όλων των πράξεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναθέτοντας τον έλεγχο αυτό στα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης (
14
). Ειδικότερα, δυνάμει του άρθρου 277 ΣΛΕΕ, κάθε διάδικος μπορεί να προσβάλει ενώπιον των δικαστηρίων της Ένωσης πράξεις της Ένωσης που εφαρμόζουν απευθείας πράξεις γενικής ισχύος της Ένωσης και να προβάλει την ένσταση ελλείψεως νομιμότητας των εν λόγω πράξεων προς στήριξη της προσφυγής του.
41.
Κατά πάγια νομολογία, το άρθρο 277 ΣΛΕΕ συνιστά έκφραση μιας γενικής αρχής η οποία διασφαλίζει σε κάθε μέρος το δικαίωμα να αμφισβητήσει, προς τον σκοπό ακυρώσεως αποφάσεως που το αφορά άμεσα και ατομικά, το κύρος των προγενέστερων πράξεων θεσμικών οργάνων, οι οποίες αποτελούν το νομικό έρεισμα της προσβαλλομένης αποφάσεως, εφόσον το μέρος αυτό δεν είχε το δικαίωμα να ασκήσει ευθεία προσφυγή κατά των πράξεων αυτών, των οποίων υπέστη επομένως τις συνέπειες χωρίς να μπορέσει να ζητήσει την ακύρωσή τους (
15
).
42.
Επιπλέον, δεδομένου ότι το άρθρο 277 ΣΛΕΕ δεν έχει ως σκοπό να παράσχει στον διάδικο τη δυνατότητα να αμφισβητήσει τη νομιμότητα πράξεως γενικής ισχύος σε κάθε περίπτωση, η προσβαλλομένη πράξη που αποτελεί εφαρμογή πράξεως γενικής ισχύος πρέπει να έχει εφαρμογή, άμεσα ή έμμεσα, στην υπόθεση που αποτελεί αντικείμενο ευθείας προσφυγής (
16
).
43.
Συναφώς, κατά πάγια νομολογία, στο πλαίσιο της εξετάσεως προσφυγών ακυρώσεως ατομικών αποφάσεων, μπορούν βασίμως να αποτελέσουν αντικείμενο ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας οι διατάξεις πράξεως γενικής ισχύος που συνιστούν τη βάση των εν λόγω αποφάσεων (
17
) ή έχουν άμεσο νομικό δεσμό με αυτές (
18
). Στηριζόμενο στην εν λόγω νομολογία, το Δικαστήριο υπενθύμισε τις δύο αυτές εναλλακτικές επιφυλάξεις στην πρόσφατη απόφαση του τμήματος μείζονος συνθέσεως, Επιτροπή και Συμβούλιο κατά Carreras Sequeros κ.λπ. (
19
). Κατά συνέπεια, έκρινε ότι, όταν η προσβαλλομένη ατομική απόφαση δεν αποτελεί πράξη εφαρμογής γενικής ισχύος ούτε έχει άμεσο νομικό δεσμό με αυτήν, η ένσταση ελλείψεως νομιμότητας που στρέφεται κατά της εν λόγω πράξεως γενικής ισχύος είναι απαράδεκτη (
20
).
44.
Συντασσόμενο με τις δύο αυτές εναλλακτικές απαιτήσεις, το Δικαστήριο υιοθέτησε μια αρκετά διασταλτική ερμηνεία του πεδίου εφαρμογής της ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας δυνάμει του άρθρου 277 ΣΛΕΕ, υπερβαίνοντας το παράδειγμα της «νομικής βάσεως». Επισημαίνεται ότι, υιοθετώντας το κριτήριο του άμεσου νομικού δεσμού, το οποίο διατυπώθηκε νωρίς από τη νομολογία (
21
), το Δικαστήριο αποδέχθηκε ρητώς τη δυνατότητα προβολής ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας κατά πράξεων των θεσμικών οργάνων οι οποίες από τυπικής απόψεως δεν αποτελούν τη νομική βάση της προσβαλλομένης ατομικής αποφάσεως, αλλά με τις οποίες η εν λόγω απόφαση έχει άμεση σχέση (
22
).
45.
Κατά τη γνώμη μου, η εν λόγω διασταλτική ερμηνεία δικαιολογείται, πρώτον, από την ανάγκη διευκολύνσεως της προσβάσεως στη δικαιοσύνη προσώπων που αποκλείονται από την άσκηση ευθείας προσφυγής κατά πράξεων γενικής ισχύος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (
23
). Δεύτερον, μπορεί να εξηγηθεί από το περιορισμένο κανονιστικό περιεχόμενο της ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας κατά το άρθρο 277 ΣΛΕΕ: η διάταξη αυτή της Συνθήκης αφορά μόνο το «ανεφάρμοστο» της υπό κρίση πράξεως γενικής ισχύος. Οι ως άνω λόγοι ελλείψεως νομιμότητας δεν συνεπάγονται στην περίπτωση του άρθρου 277 ΣΛΕΕ ακυρότητα ή έλλειψη νομιμότητας της σχετικής διατάξεως, αλλά μόνο το ανεφάρμοστο αυτής ad casum και inter partes (
24
).
46.
Από τη νομολογία προκύπτει ότι η ένσταση ελλείψεως νομιμότητας δυνάμει του άρθρου 277 ΣΛΕΕ μπορεί να υποβληθεί μόνον εάν πληρούνται σωρευτικώς τρία κριτήρια. Πρώτον, η πράξη που αποτελεί τη νομική βάση της προσβαλλομένης ατομικής αποφάσεως είναι γενικής ισχύος («πρώτο κριτήριο»). Δεύτερον, το φυσικό πρόσωπο που στηρίζεται στην ένσταση ελλείψεως νομιμότητας δεν είχε έννομο συμφέρον ασκήσεως ευθείας προσφυγής ακυρώσεως της εν λόγω πράξεως («δεύτερο κριτήριο») (
25
). Τρίτον, οι διατάξεις πράξεως γενικής ισχύος της ΕΕ πρέπει να αποτελούν τη βάση ατομικής αποφάσεως ή να έχουν άμεσο νομικό δεσμό με την απόφαση αυτή («τρίτο κριτήριο»). Ωστόσο, φαίνεται ότι στον τομέα των προκηρύξεων διαγωνισμών της EPSO οι προϋποθέσεις του παραδεκτού διαφοροποιούνται σε σχέση με τις προαναφερθείσες προϋποθέσεις.
Β.
Τα κριτήρια του παραδεκτού ενστάσεων ελλείψεως νομιμότητας κατά προκηρύξεων διαγωνισμών της EPSO
47.
Στην υπό κρίση υπόθεση, η Επιτροπή υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη ως προς τον χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών καθόσον έκρινε ότι υφίστατο στενός σύνδεσμος μεταξύ της αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως και της ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας που υποβλήθηκε κατά της επίμαχης προκηρύξεως διαγωνισμού. Επιπλέον, η Επιτροπή προβάλλει ότι, δεδομένου ότι δεν υφίσταται στενός σύνδεσμος μεταξύ της αιτιολογίας της επίμαχης αποφάσεως και της ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας που υποβλήθηκε κατά της επίμαχης προκηρύξεως διαγωνισμού, η οποία δεν προσεβλήθη εμπροθέσμως, η ένσταση πρέπει να κηρυχθεί απαράδεκτη.
48.
Επισημαίνω ότι τα επιχειρήματα που προέβαλε η Επιτροπή βασίζονται στο ειδικό κριτήριο σχετικά με το παραδεκτό που ανέπτυξαν το Δικαστήριο και το Γενικό Δικαστήριο στο πλαίσιο των διαγωνισμών της EPSO. Προκειμένου ένας υποψήφιος να υποβάλει ένσταση ελλείψεως νομιμότητας κατά προκηρύξεως διαγωνισμού δύο και πλέον μήνες μετά τη δημοσίευσή της, η σχετική νομολογία έχει καθορίσει ειδικές προϋποθέσεις που ισχύουν στους διαγωνισμούς της EPSO, των οποίων το σκεπτικό βασίζεται στη θεωρία της πολύπλοκης διοικητικής διαδικασίας. Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή, πρέπει να υπάρχει «στενή σχέση» ή «στενός σύνδεσμος» μεταξύ της αιτιολογίας της επίμαχης ατομικής αποφάσεως και της ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας που υποβάλλεται κατά της προκηρύξεως του διαγωνισμού.
1. Η θεωρία της «πολύπλοκης διοικητικής διαδικασίας»
49.
Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι, όσον αφορά το παραδεκτό των ενστάσεων ελλείψεως νομιμότητας που υποβάλλονται κατά προκηρύξεων διαγωνισμού, η νομολογία έχει υιοθετήσει μια περιοριστική προσέγγιση που δικαιολογείται από την ανάγκη επίτευξης της προσήκουσας ισορροπίας μεταξύ του δικαιώματος δικαστικού ελέγχου και της ασφάλειας δικαίου. Σύμφωνα με την Επιτροπή, το δικαίωμα αυτό προστατεύεται επαρκώς από τη δυνατότητα που παρέχεται στους υποψηφίους να προσβάλλουν όλες τις διατάξεις της προκηρύξεως με προσφυγή ακυρώσεως δυνάμει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ, κατόπιν εφαρμογής της διαδικασίας που προβλέπεται στα άρθρα 90 και 91 του ΚΥΚ, καθώς και από τη δυνατότητα να προσβάλλουν, υποβάλλοντας ένσταση ελλείψεως νομιμότητας, τη νομιμότητα των διατάξεων της προκηρύξεως διαγωνισμού που συνδέονται στενά με την αιτιολογία της εις βάρος τους αποφάσεως.
50.
Κατ’ αρχάς, επισημαίνω ότι μια προκήρυξη διαγωνισμού είναι πράξη γενικής ισχύος εκδοθείσα από θεσμικό όργανο της Ένωσης και απευθύνεται σε όλους τους δυνητικούς υποψηφίους. Σύμφωνα με το άρθρο 90, παράγραφος 2, ΚΥΚ, οι υποψήφιοι δύνανται να υποβάλουν διοικητική ένσταση εντός προθεσμίας τριών μηνών από την ημερομηνία δημοσιεύσεως της προκηρύξεως του διαγωνισμού στην Επίσημη Εφημερίδα. Κατά το άρθρο 270 ΣΛΕΕ, ο υποψήφιος ενός διαγωνισμού μπορεί να προσβάλει ατομική απόφαση, π.χ. απόφαση περί μη εγγραφής του ονόματός του στον εφεδρικό πίνακα προσλήψεων που καταρτίζεται μετά το πέρας της διαδικασίας επιλογής.
51.
Στο πλαίσιο αυτό, αντιθέτως προς ό,τι υποστηρίζει η υποψήφια, φρονώ ότι η επίμαχη προκήρυξη διαγωνισμού που καθορίζει το γλωσσικό καθεστώς του διαγωνισμού αφορά άμεσα και ατομικά τον υποψήφιο από τη στιγμή που γίνεται δεκτός στον διαγωνισμό. Περαιτέρω, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, απόφαση η οποία δεν προσβλήθηκε από τον αποδέκτη της εντός της προβλεπόμενης στο άρθρο 263, έκτο εδάφιο, ΣΛΕΕ προθεσμίας καθίσταται απρόσβλητη έναντι αυτού (
26
). Ωστόσο, κατά το στάδιο προετοιμασίας ενός διαγωνισμού, η άσκηση τέτοιας προσφυγής ενδέχεται να μην είναι προς το συμφέρον του υποψηφίου, ο οποίος είναι πιθανόν να φοβάται ότι η άσκηση προσφυγής θα μπορούσε να επηρεάσει δυσμενώς τις πιθανότητες επιτυχίας του στον διαγωνισμό ή ενδέχεται να μη διαθέτει τον χρόνο που απαιτείται για την προσβολή της προκηρύξεως του διαγωνισμού. Ως εκ τούτου, η νομολογία κατ’ ουσίαν επιτρέπει στους υποψηφίους να προσβάλουν τη νομιμότητα προκηρύξεως διαγωνισμού σε μεταγενέστερο στάδιο, υπό την προϋπόθεση ότι υφίσταται στενός σύνδεσμος μεταξύ της αιτιολογίας της επίμαχης ατομικής αποφάσεως και του λόγου ακυρώσεως που αντλείται από την προβαλλομένη παρατυπία της προκηρύξεως του διαγωνισμού (
27
). Αν υποτεθεί ότι οι υποψήφιοι δύνανται να ασκήσουν ευθεία προσφυγή κατά της προκηρύξεως του διαγωνισμού επικαλούμενοι ότι τους αφορά άμεσα και ατομικά, η νομολογία εισάγει παρέκκλιση από το δεύτερο κριτήριο. Επιπλέον, η νομολογία παρεκκλίνει και από το τρίτο κριτήριο, εισάγοντας εν προκειμένω «lex specialis».
52.
Πρέπει να τονίσω επ’ αυτού ότι η νομοθεσία έχει εξελιχθεί σημαντικά. Κατ’ αρχάς, στην απόφαση Adams κ.λπ. κατά Επιτροπής, το Δικαστήριο απέρριψε το παραδεκτό ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας που υπεβλήθη κατά προκηρύξεως διαγωνισμού. Έκρινε ότι υποψήφιος που θεωρεί ότι μια προκήρυξη διαγωνισμού τον βλάπτει λόγω πλημμελειών της πρέπει να την προσβάλει εμπροθέσμως. Άλλως, θα μπορούσε να αμφισβητήσει το κύρος μιας προκηρύξεως διαγωνισμού πολύ μετά τη δημοσίευσή της και αφού διεξήχθησαν εν τω μεταξύ οι περισσότερες ή όλες οι ενέργειες του διαγωνισμού, πράγμα που θα ήταν αντίθετο προς τις αρχές της ασφαλείας δικαίου, της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της χρηστής διοικήσεως (
28
).
53.
Ωστόσο, στην απόφαση Επιτροπή κατά Noonan, το Δικαστήριο, στηριζόμενο στη θεωρία της «πολύπλοκης διοικητικής διαδικασίας» (
29
), διαφοροποιήθηκε από την προγενέστερη νομολογία του. Έκρινε ότι, στο πλαίσιο διαδικασίας προσλήψεως, η οποία είναι σύνθετη διοικητική ενέργεια, συγκείμενη από διαδοχικές αποφάσεις που συνδέονται στενά μεταξύ τους, ο προσφεύγων μπορεί να στηριχθεί σε πλημμέλειες οι οποίες συνέβησαν κατά τη διεξαγωγή του διαγωνισμού ή αφορούν τους όρους διοργάνωσής του, προκειμένου να ασκήσει προσφυγή κατά μεταγενέστερης ατομικής αποφάσεως, όπως είναι η απόφαση περί αποκλεισμού του υποψηφίου από τις εξετάσεις, υπό την προϋπόθεση ότι η προγενέστερη πλημμέλεια βασίζεται ή έχει στενή σύνδεση με την επίμαχη μεταγενέστερη απόφαση (
30
).
54.
Συναφώς εγείρεται το ζήτημα ως προς τι συνιστά «πολύπλοκη διοικητική διαδικασία». Κατά τη γνώμη μου, προκειμένου ο χαρακτήρας μιας διαδικασίας διαγωνισμού να θεωρηθεί πολύπλοκος, η εν λόγω διαδικασία θα πρέπει να είναι αντικειμενικά πολύπλοκη. Οι διαγωνισμοί της EPSO προϋποθέτουν διαδοχικές αποφάσεις που συνδέονται στενά μεταξύ τους, έχουν τεχνικό χαρακτήρα και πρέπει να συνάδουν με τις αρχές τις ισότητας, της αναλογικότητας και της διαφάνειας (
31
). Οι προϋποθέσεις που ορίζει η EPSO πρέπει να είναι σαφείς, αντικειμενικές και προβλέψιμες. Ωστόσο, η αντικειμενική πολυπλοκότητα δεν αρκεί αφ’ εαυτής για να χαρακτηρισθεί ένας διαγωνισμός ως έχων πολύπλοκο χαρακτήρα. Η διαδικασία διαγωνισμού ενδέχεται επίσης να χαρακτηρίζεται από υποκειμενική πολυπλοκότητα, υπό την έννοια ότι ο υποψήφιος δεν έχει τη δυνατότητα να προσβάλει τον διαγωνισμό εμπροθέσμως, καθόσον οι δυσχέρειες ή οι πλημμέλειες που οφείλονται στην προκήρυξη του διαγωνισμού εκδηλώνονται σε μεταγενέστερο στάδιο –κατά τη λήψη των μηνυμάτων της ESPO και την πρόσκληση συμμετοχής στις εξετάσεις, κατά τη διάρκεια των εξετάσεων ή κατά τη λήψη της αποφάσεως περί μη εγγραφής του ονόματος του υποψηφίου στον εφεδρικό πίνακα προσλήψεων. Επιπλέον, ο υποψήφιος, ο οποίος εστιάζει το ενδιαφέρον του στην επιτυχία του στον διαγωνισμό, ενδέχεται να μην είναι σε θέση να ασκήσει προσφυγή ακυρώσεως κατά της προκηρύξεως του διαγωνισμού (
32
). Κατά συνέπεια, μόνον όταν μια διοικητική διαδικασία ενέχει αντικειμενική και υποκειμενική πολυπλοκότητα μπορεί να θεωρηθεί «πολύπλοκη διοικητική διαδικασία».
55.
Η προσέγγιση του Δικαστηρίου στην απόφαση Επιτροπή κατά Noonan αποτελεί κατ’ ουσίαν παρέκκλιση από το δεύτερο κριτήριο, καθόσον επιτρέπει στον υποψήφιο να προσβάλει την προκήρυξη του διαγωνισμού ανεξαρτήτως της δυνατότητας του προσώπου αυτού να ασκήσει ευθεία προσφυγή κατά της εν λόγω προκηρύξεως. Δεδομένου ότι η Επιτροπή στηρίζει την επιχειρηματολογία της στην προϋπόθεση της «στενής σχέσεως» ή του «στενού συνδέσμου» (
33
), στην οποία παραπέμπει το Γενικό Δικαστήριο στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (
34
) και η οποία, καθόσον παρεκκλίνει από το δεύτερο κριτήριο, περιορίζει το τρίτο κριτήριο και εν μέρει συμπίπτει με αυτό, θα εξετάσω τη συγκεκριμένη προϋπόθεση διεξοδικώς.
2. Η προϋπόθεση περί «στενής σχέσεως» ή «στενού συνδέσμου»
56.
Κατ’ αρχάς, επισημαίνω ότι η έννοια της στενής σχέσεως ή του στενού συνδέσμου μεταξύ της πράξεως γενικής ισχύος και της προσβαλλομένης ατομικής αποφάσεως διατυπώθηκε νωρίς από τη νομολογία του Δικαστηρίου. Στις αποφάσεις Ley κατά Επιτροπής (
35
) και Alfieri κατά Κοινοβουλίου (
36
), το Δικαστήριο έκρινε ότι, στο πλαίσιο διαδικασίας προσλήψεων, ο υποψήφιος μπορεί, προσβάλλοντας με προσφυγή στάδια της εν λόγω διαδικασίας, να αμφισβητήσει τη νομιμότητα προγενέστερων σταδίων τα οποία συνδέονται στενά με αυτά. Στη μεταγενέστερη απόφαση Sergio κ.λπ. κατά Επιτροπής (
37
), το Δικαστήριο έκρινε ότι οι προσφεύγοντες, οι οποίοι δεν είχαν προσβάλει την προκήρυξη του διαγωνισμού εμπροθέσμως, μπορούσαν, παρ’ όλα αυτά, να προβάλουν τις πλημμέλειες που συνέβησαν κατά την εξέλιξη του διαγωνισμού, έστω και αν η αιτία των πλημμελειών αυτών μπορεί να βρίσκεται στη διατύπωση της προκήρυξης του διαγωνισμού.
57.
Όπως προαναφέρθηκε, στην απόφαση Επιτροπή κατά Noonan (
38
) το Δικαστήριο έκρινε ότι, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαίτερης φύσεως της διαδικασίας προσλήψεων, «η οποία είναι σύνθετη διοικητική ενέργεια, συγκείμενη από διαδοχικές αποφάσεις που συνδέονται στενά μεταξύ τους», η εκ των υστέρων προσβολή προκηρύξεων διαγωνισμού είναι δυνατή (
39
). Κατά συνέπεια, φαίνεται ότι το παραδεκτό της ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας που αφορά προκήρυξη διαγωνισμού συνιστά παρέκκλιση από το δεύτερο κριτήριο, η οποία δικαιολογείται από τη χρήση της έννοιας της «σύνθετης διοικητικής διαδικασίας» (
40
). Κατά τη γνώμη μου, η νομολογία αυτή, η οποία παρεκκλίνει από το γενικό καθεστώς –δεδομένου ότι ο προσφεύγων μπορεί να υποβάλει ένσταση ελλείψεως νομιμότητας μολονότι θεωρητικώς η προκήρυξη του διαγωνισμού μπορούσε να προσβληθεί όταν το συγκεκριμένο πρόσωπο έγινε δεκτό ως υποψήφιος στον διαγωνισμό–, δικαιολογείται από τους παρακάτω λόγους.
58.
Πρώτον, βάσει του γενικού καθεστώτος, είχε παρέλθει η προθεσμία εντός της οποίας η υποψήφια μπορούσε να υποβάλει την ένσταση ελλείψεως νομιμότητας δυνάμει του άρθρου 277 ΣΛΕΕ κατ’ εφαρμογήν της προμνημονευθείσας νομολογίας (
41
). Ως εκ τούτου, φαίνεται ότι το σκεπτικό των αποφάσεων Giulietti κατά Επιτροπής και PB κατά Επιτροπής, στις οποίες στηρίχθηκε η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, βασίζεται στη διαπίστωση ότι η προκήρυξη του διαγωνισμού «δεν αμφισβητήθηκε εγκαίρως» (
42
). Ωστόσο, η προαναφερθείσα παρέκκλιση επιτρέπει στον μη επιλεγέντα υποψήφιο να υποβάλει ένσταση ελλείψεως νομιμότητας ανεξαρτήτως του αν έχει δυνατότητα προσβολής της προκηρύξεως του διαγωνισμού. Εκτός του ότι ο υποψήφιος ενδέχεται να μην μπορεί (ή να μην επιθυμεί) να προσβάλει την προκήρυξη κατά την εξέλιξη του διαγωνισμού, ενδέχεται να μη γνωρίζει τα πρακτικά προβλήματα που ενδέχεται να ανακύψουν σε σχέση με την προκήρυξη, π.χ. το γλωσσικό καθεστώς, σε μεταγενέστερα στάδια του διαγωνισμού. Τα πρακτικά προβλήματα ενδέχεται να εκδηλωθούν σε μεταγενέστερα στάδια του διαγωνισμού, όταν ο υποψήφιος θα επικοινωνεί με την EPSO ή θα συμμετέχει στις εξετάσεις. Ειδικότερα, ορισμένες από τις προϋποθέσεις που ορίζει η EPSO στην προκήρυξη του διαγωνισμού ενδέχεται να εφαρμοστούν ή να εξειδικευθούν στις προσκλήσεις συμμετοχής στις εξετάσεις. Στο πλαίσιο αυτό, φρονώ ότι ο υποψήφιος θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να υποβάλει ένσταση ελλείψεως νομιμότητας της προκηρύξεως του διαγωνισμού σε μεταγενέστερα στάδια του διαγωνισμού. Επομένως, προκειμένου να τύχει εφαρμογής η αρχή της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας (
43
), θα πρέπει να εξετασθεί αν η υποψήφια εν προκειμένω «μπορούσε να ζητήσει» την ακύρωση της πράξεως γενικής ισχύος κατά τον χρόνο που έγινε δεκτή η συμμετοχή της στον διαγωνισμό.
59.
Δεύτερον, όπως ανέφερα ανωτέρω, όσον αφορά τους σκοπούς του παραδεκτού της ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας δυνάμει του άρθρου 277 ΣΛΕΕ, στην απόφαση Επιτροπή και Συμβούλιο κατά Carreras Sequeros κ.λπ. (
44
), το Δικαστήριο προέβη σε διασταλτική ερμηνεία της διατάξεως αυτής και, ειδικότερα, του τρίτου κριτηρίου της, το οποίο σχετίζεται με το κριτήριο της βάσεως ή του άμεσου νομικού δεσμού (
45
). Εάν το Δικαστήριο ήθελε ερμηνεύσει πολύ συσταλτικά την προϋπόθεση περί «στενού συνδέσμου» ή «στενής νομικής σχέσεως» (
46
) μεταξύ της αιτιολογίας της επίμαχης αποφάσεως και της ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας, η εν λόγω ερμηνεία θα συνιστούσε αδικαιολόγητο περιορισμό του τρίτου κριτηρίου.
60.
Περαιτέρω, μια τόσο περιοριστική ερμηνεία θα μπορούσε να καταστήσει υπέρμετρα δυσχερή την προσβολή του γλωσσικού καθεστώτος των διαγωνισμών και, ως εκ τούτου, να αποτελέσει έμμεση επιδοκιμασία της πρακτικής της συνήθους επιβολής της αγγλικής, της γαλλικής και της γερμανικής γλώσσας ως δεύτερης γλώσσας των διαγωνισμών, χωρίς να είναι δυνατόν να εξακριβωθεί η συμμόρφωση του εμπλεκόμενου θεσμικού οργάνου προς τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη νομολογία του Δικαστηρίου. Επισημαίνω επίσης ότι, στην υπό κρίση υπόθεση, το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε την ένσταση ελλείψεως νομιμότητας που υποβλήθηκε κατά της επίμαχης προκηρύξεως διαγωνισμού, δεδομένου ότι τόσο η αιτιολογία που παρατίθεται σε αυτήν όσο και τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισε η Επιτροπή προς στήριξή της δεν κρίθηκαν επαρκή για την επικύρωση του γλωσσικού καθεστώτος του επίμαχου διαγωνισμού. Με την αίτησή της αναιρέσεως η Επιτροπή δεν βάλλει κατά του μέρους της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως που αφορούσε το βάσιμο της ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας.
61.
Τρίτον, επισημαίνω ότι η Συνθήκη ορίζει ότι η ένσταση ελλείψεως νομιμότητας δυνάμει του άρθρου 277 ΣΛΕΕ έχει περιορισμένο αποτέλεσμα, καθόσον η πράξη γενικής ισχύος δεν ακυρώνεται, αλλά απλώς δεν εφαρμόζεται ad casum (
47
). Η διαπίστωση της ελλείψεως νομιμότητας έχει ισχύ μόνον inter partes και όχι erga omnes. Επομένως, η πράξη γενικής ισχύος θα κριθεί ανεφάρμοστη στον βαθμό που έτυχε εφαρμογής στην ατομική απόφαση. Ως εκ τούτου, τείνω επίσης να προτείνω την απόρριψη του λόγου καθόσον αφορά την αρχή της ασφάλειας δικαίου.
62.
Κατά συνέπεια, φρονώ ότι το Δικαστήριο πρέπει να κάνει δεκτή προσφυγή κατά προκηρύξεως διαγωνισμού, στο πλαίσιο της οποίας υποβάλλεται ένσταση ελλείψεως νομιμότητας, όταν υφίσταται στενός σύνδεσμος ή στενή νομική σχέση μεταξύ της αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως και των όρων της επίμαχης προκηρύξεως του διαγωνισμού που αφορούν το γλωσσικό καθεστώς.
63.
Ως εκ τούτου, η προϋπόθεση περί στενού συνδέσμου ή στενής νομικής σχέσεως θα πρέπει να ερμηνεύεται κατά τρόπο αρκούντως περιοριστικό, δεδομένου ότι αποτελεί παρέκκλιση από το γενικό καθεστώς και επιτρέπει στον διάδικο να προσβάλει τη νομιμότητα πράξεως γενικής ισχύος ακόμη και όταν έχει παρέλθει η σχετική προθεσμία. Επιπλέον, η ερμηνεία αυτή εξασφαλίζει την ισορροπία μεταξύ της δυνατότητας προσβολής μιας πράξεως γενικής ισχύος ακόμη και μετά την πάροδο μεγάλου χρονικού διαστήματος από τη δημοσίευση της προκηρύξεως διαγωνισμού, αφενός, και της ασκήσεως πολυάριθμων χωριστών προσφυγών κατά της προκηρύξεως του διαγωνισμού, οι οποίες θα επιβάρυναν σημαντικά την Επιτροπή και το Γενικό Δικαστήριο, αφετέρου.
64.
Κατά συνέπεια, εκτιμώ ότι ορθώς επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο ότι η προσφυγή είναι παραδεκτή καθόσον ο λόγος ακυρώσεως που αντλείται από τον παράτυπο χαρακτήρα της προκηρύξεως διαγωνισμού, η οποία δεν αμφισβητήθηκε εγκαίρως, αφορά την αιτιολογία της επίμαχης ατομικής αποφάσεως (
48
). Αντίθετα, όταν δεν υφίσταται τέτοια σχέση, η ένσταση πρέπει να κηρύσσεται απαράδεκτη (
49
).
65.
Υπό το πρίσμα των προεκτεθέντων, θα εξετάσω στη συνέχεια εάν το Γενικό Δικαστήριο ορθώς απέρριψε την ένσταση απαραδέκτου που προέβαλε η Επιτροπή, στο πλαίσιο της εκδικάσεως της ασκηθείσας ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου προσφυγής, κατά της ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας της επίμαχης προκηρύξεως διαγωνισμού.
Γ.
Επί της ενστάσεως απαραδέκτου που προέβαλε η Επιτροπή
66.
Κατ’ αρχάς, επισημαίνω ότι η Επιτροπή βάλλει κατά των σκέψεων 54 έως 61 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Δεν αμφισβητεί τις δύο διαπιστώσεις του Γενικού Δικαστηρίου που παρατίθενται στις σκέψεις 52 και 53 της αποφάσεως αυτής. Πρώτον, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, με την ένσταση ελλείψεως νομιμότητας, η υποψήφια αμφισβητεί, κατ’ ουσίαν, τους όρους της επίμαχης προκηρύξεως διαγωνισμού που αφορούν το γλωσσικό καθεστώς, συγκεκριμένα δε το γεγονός ότι η επιλογή της δεύτερης γλώσσας περιορίζεται μόνο στη γερμανική, την αγγλική και τη γαλλική γλώσσα. Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι, με την επιστολή της 9ης Νοεμβρίου 2015, η υποψήφια ενημερώθηκε ότι το όνομά της δεν είχε περιληφθεί στον εφεδρικό πίνακα προσλήψεων διότι δεν είχε λάβει την υψηλότερη βαθμολογία στις δοκιμασίες του κέντρου αξιολογήσεως.
67.
Η υποψήφια υποστηρίζει ότι, διατυπώνοντας τον μόνο λόγο αναιρέσεως σε τρία σκέλη, η Επιτροπή επιχειρεί τεχνητή κατάτμηση του σκεπτικού του Γενικού Δικαστηρίου που παρατίθεται στις σκέψεις 51 έως 61 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Συμφωνώ ότι, στις σκέψεις αυτές, το Γενικό Δικαστήριο επεξηγεί τους λόγους για τους οποίους υφίσταται στενός σύνδεσμος μεταξύ της αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως της οποίας αμφισβητείται η νομιμότητα και των όρων της επίμαχης προκηρύξεως διαγωνισμού που αφορούν το γλωσσικό καθεστώς του επίμαχου διαγωνισμού. Ωστόσο, φρονώ ότι το αναπτυσσόμενο στις σκέψεις αυτές σκεπτικό μπορεί να εξετασθεί τμηματικώς, δεδομένου ότι έκαστο εκ των τριών σκελών αφορά διαφορετικό επιχείρημα.
68.
Επιπλέον, η υποψήφια θεωρεί ότι με τα τρία αυτά σκέλη επιχειρείται η αμφισβήτηση των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως τα οποία διαπίστωσε το Γενικό Δικαστήριο. Ως εκ τούτου, ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει στο σύνολό του τον λόγο αναιρέσεως, ή έκαστο εκ των τριών σκελών του, ως απαράδεκτο. Επικουρικώς, προβάλλει ότι ο λόγος αναιρέσεως, ή έκαστο εκ των τριών σκελών του, θα πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Στην ανάλυσή μου θα εξετάσω τα εν λόγω αιτήματα για καθένα από τα τρία σκέλη.
1. Επί του πρώτου σκέλους του μόνου λόγου αναιρέσεως
69.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η σκέψη 54 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως ενέχει πλάνη ως προς τον χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών καθόσον το Γενικό Δικαστήριο επιβεβαιώνει ότι υφίστατο στενός σύνδεσμος μεταξύ της αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως και των όρων της επίμαχης προκηρύξεως του διαγωνισμού που αφορούσαν το γλωσσικό καθεστώς. Ισχυρίζεται ότι, εάν η υποψήφια είχε λάβει βαθμολογία 10/10 για τη γενική ικανότητα «Επικοινωνία», θα χρειαζόταν 7,46 επιπλέον μονάδες προκειμένου το όνομά της να εγγραφεί στον εφεδρικό πίνακα προσλήψεων. Κατά συνέπεια, οι επόμενες διαπιστώσεις του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με το παραδεκτό της ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας, οι οποίες εκτίθενται στις σκέψεις 55 έως 58 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στηρίζονται στο σύνολό τους στην προϋπόθεση ότι υφίσταται στενός σύνδεσμος και ότι όλες επηρεάζονται από την εν λόγω πλάνη περί το δίκαιο.
70.
Κατ’ αρχάς, όπως εξέθεσα (
50
), θα ήθελα να επισημάνω ότι στη σκέψη 54 το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η βαθμολόγηση της γενικής ικανότητας «Επικοινωνία» στο κέντρο αξιολογήσεως αποσκοπούσε στην αξιολόγηση της ικανότητας των υποψηφίων «[ν]α επικοινωνούν κατά τρόπο σαφή και ακριβή, τόσο προφορικά όσο και γραπτά». Συνεπώς, η εξεταστική επιτροπή προέβη, εμμέσως πλην σαφώς, σε διαπίστωση ως προς τις εκ μέρους της υποψήφιας γνώσεις της γαλλικής γλώσσας ή, τουλάχιστον, αξιολόγησε δεξιότητα η οποία εξαρτάται σημαντικά από τη γνώση της γλώσσας αυτής που είχε η υποψήφια.
71.
Διαπιστώνω ότι το επιχείρημα της Επιτροπής βασίζεται στην παραδοχή ότι η αποτυχία της υποψήφιας στον επίμαχο διαγωνισμό δεν οφειλόταν στις επιδόσεις της στη γενική ικανότητα «Επικοινωνία», αλλά στο ότι δεν έλαβε επαρκή βαθμολογία σε άλλες ικανότητες. Ωστόσο, το Γενικό Δικαστήριο δεν διαπίστωσε το συγκεκριμένο πραγματικό περιστατικό στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση. Μολονότι το Δικαστήριο, όταν κρίνει κατ’ αναίρεση, δεν έχει αρμοδιότητα να προβεί σε εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών (
51
), εκτός εάν προβληθεί παραμόρφωσή τους, ο νομικός χαρακτηρισμός των πραγματικών περιστατικών υπόκειται σε έλεγχο κατά την αναιρετική διαδικασία (
52
).
72.
Δεδομένου ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν προέβη σε καμία διαπίστωση, στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, όσον αφορά την κρίσιμη ικανότητα ως προς την οποία η βαθμολογία της υποψήφιας είχε ως αποτέλεσμα να μην εγγραφεί το όνομά της στον εφεδρικό πίνακα προσλήψεων, το Δικαστήριο θα πρέπει να περιορισθεί, κατά τη γνώμη μου, εντός του πραγματικού πλαισίου το οποίο διαπιστώθηκε με την απόφαση εκείνη και το οποίο, όσον αφορά τη βαθμολογία της υποψήφιας, αρκείται στη διαπίστωση ότι «[η υποψήφια] είχε λάβει συνολική βαθμολογία 61,13 στις 100 μονάδες» και ότι, για τη γενική ικανότητα «Επικοινωνία», «έλαβε βαθμολογία 5,5 στις 10 μονάδες, η οποία συγκαταλέγεται μεταξύ των χαμηλότερων εκτιμήσεων και βαθμών που έλαβε όσον αφορά την αξιολόγηση των γενικών ικανοτήτων της στο κέντρο αξιολογήσεως» (
53
). Συνεπώς, κατά την εξέταση των επιχειρημάτων της Επιτροπής, το Δικαστήριο πρέπει να αντισταθεί στον πειρασμό να υποκαταστήσει με τη δική του εκτίμηση την εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών. Εντούτοις, το Δικαστήριο πρέπει να αποφασίσει εάν η έλλειψη τοιαύτης διαπιστώσεως είναι κρίσιμη για τους σκοπούς του νομικού χαρακτηρισμού των πραγματικών περιστατικών, ήτοι για τη διαπίστωση περί στενού συνδέσμου μεταξύ της αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως και των όρων της επίμαχης προκηρύξεως του διαγωνισμού που αφορούσαν το γλωσσικό καθεστώς.
73.
Στο πλαίσιο αυτό, θεωρώ ότι ο νομικός χαρακτηρισμός των επίμαχων πραγματικών περιστατικών δεν θα έπρεπε να στηριχθεί σε εξωτερικά στοιχεία, όπως η βαθμολογία που έλαβε η υποψήφια σε άλλη γενική ή ειδική ικανότητα, αλλά στην ειδική αιτιολογία της ατομικής αποφάσεως που αφορούσε την επίμαχη ειδική ικανότητα. Με άλλα λόγια, προκειμένου να κριθεί παραδεκτή η ένσταση ελλείψεως νομιμότητας, αρκεί η υποψήφια να αποδείξει ότι η επίμαχη ικανότητα, στην οποία έλαβε χαμηλή βαθμολογία που δεν επέτρεψε την εγγραφή του ονόματός της στον εφεδρικό πίνακα προσλήψεων, έχει στενή σχέση με τους προσβαλλόμενους όρους της επίμαχης προκηρύξεως του διαγωνισμού. Για τον σκοπό αυτόν, φρονώ ότι οι λοιπές βαθμολογίες είναι άνευ σημασίας.
74.
Περαιτέρω, εάν το Δικαστήριο αποφανθεί ποια βαθμολογία ήταν κρίσιμη για τη μη εγγραφή του ονόματος της υποψήφιας στον εφεδρικό πίνακα προσλήψεων, δεν θα πρέπει να εξετασθεί το «απαράδεκτο», αλλά το βάσιμο των λόγων που προβάλλει η υποψήφια, καθόσον η κρίση αυτή προϋποθέτει εκτίμηση των αποτελεσμάτων που μνημονεύονται στην ατομική απόφαση και του βασίμου των επιχειρημάτων που προβάλλει η υποψήφια.
75.
Κατά συνέπεια, στον βαθμό που η εκτίμηση της ικανότητας «Επικοινωνία» από την εξεταστική επιτροπή απορρέει από τους προσβαλλόμενους όρους της επίμαχης προκηρύξεως διαγωνισμού, η υποψήφια θα μπορούσε να υποβάλει ένσταση ελλείψεως νομιμότητας των εν λόγω όρων δυνάμει του άρθρου 277 ΣΛΕΕ. Επιπλέον, από καμία σκέψη της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ειδικότερα δε από τη σκέψη 54, δεν προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε πραγματικά στοιχεία που αφορούσαν τη διαπίστωση ότι υφίστατο στενός σύνδεσμος μεταξύ της διαπιστώσεως της εξεταστικής επιτροπής ως προς τις εκ μέρους της υποψήφιας γνώσεις της γαλλικής γλώσσας και του επιπέδου των δεξιοτήτων της στην ικανότητα «Επικοινωνία». Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω (
54
), το Γενικό Δικαστήριο ορθώς εφάρμοσε τα κριτήρια περί στενής σχέσεως ή στενού συνδέσμου στη σκέψη αυτή, η οποία ουδόλως φαίνεται να ενέχει πλάνη περί το δίκαιο.
76.
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, φρονώ ότι, βάσει της διαπιστώσεως της σκέψεως 54, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς συνήγαγε την ύπαρξη στενού συνδέσμου μεταξύ της αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως της οποίας αμφισβητείται η νομιμότητα και των όρων της επίμαχης προκηρύξεως διαγωνισμού που αφορούν το γλωσσικό καθεστώς του επίμαχου διαγωνισμού στην υπό κρίση υπόθεση, προκειμένου να κρίνει παραδεκτή την ένσταση ελλείψεως νομιμότητας. Η διαπίστωση αυτή αρκεί για τη διαπίστωση της υπάρξεως αυτού του συνδέσμου. Παρά ταύτα θα εξετάσω επαλλήλως εάν υφίσταται τέτοιος στενός σύνδεσμος για άλλους λόγους, πέραν όσων ήδη αναφέρθηκαν, ήτοι για τους λόγους που παρατίθενται στις σκέψεις 55 έως 57 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
2. Επί του δευτέρου σκέλους του μόνου λόγου αναιρέσεως
77.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη ως προς τον χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών και παραμόρφωσε τα αποδεικτικά στοιχεία αποφαινόμενο, στις σκέψεις 55 έως 57 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι υφίστατο στενός σύνδεσμος μεταξύ της αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως και των όρων της επίμαχης προκηρύξεως διαγωνισμού, η νομιμότητα της οποίας αμφισβητείται βάσει κριτηρίου το οποίο στηρίζεται στην ιδέα ότι είναι δυσχερέστερο για την υποψήφια να εξετασθεί στη δεύτερη γλώσσα σε σύγκριση με τη μητρική της γλώσσα. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η σύγκριση του επιπέδου γνώσεων της υποψήφιας στην πορτογαλική γλώσσα με το επίπεδο γνώσεών της στη γαλλική γλώσσα δεν έχει σημασία για τη διαπίστωση της υπάρξεως στενού συνδέσμου.
78.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η υποψήφια έβαλλε αποκλειστικώς κατά του ότι είχε δικαίωμα επιλογής δεύτερης γλώσσας μόνο μεταξύ της αγγλικής, της γαλλικής και της γερμανικής γλώσσας. Η υποψήφια υποστήριξε ότι θα μπορούσε να λάβει καλύτερη βαθμολογία εάν της παρεχόταν το δικαίωμα να εξετασθεί στην ισπανική γλώσσα και ότι με βάση αυτήν τη διαπίστωση θεώρησε ότι υφίστατο στενός σύνδεσμος μεταξύ της προσβαλλομένης αποφάσεως και του γλωσσικού καθεστώτος του επίμαχου διαγωνισμού. Κατά την Επιτροπή, αντί να συγκρίνει το επίπεδο γνώσεων της υποψήφιας στην πορτογαλική γλώσσα με το επίπεδο των γνώσεών της στη γαλλική, το Γενικό Δικαστήριο θα έπρεπε να το συγκρίνει με το επίπεδο των γνώσεών της στην ισπανική γλώσσα.
79.
Επιπλέον, η Επιτροπή προβάλλει ότι, στις σκέψεις αυτές, το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη ότι, στην υπό κρίση υπόθεση, οι δύο γλώσσες που γνώριζε καλύτερα η υποψήφια ήταν η αγγλική και η γαλλική. Ως εκ τούτου, περιορισμός της δυνατότητας επιλογής της δεύτερης γλώσσας δεν περιήγε την υποψήφια σε δυσμενέστερη θέση, δεδομένου ότι είχε ισχυρισθεί ότι αυτές τις δύο γλώσσες γνώριζε καλύτερα, σε επίπεδο C2. Η υποψήφια είχε δηλώσει μία ακόμη γλώσσα, την ισπανική, όμως είχε διευκρινίσει ότι το επίπεδο γνώσεών της στη συγκεκριμένη γλώσσα ήταν χαμηλότερο σε σχέση με το επίπεδο γνώσεών της στη γαλλική και στην αγγλική γλώσσα. Κατά συνέπεια, ο περιορισμός δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι είχε αρνητικό αντίκτυπο στις επιδόσεις της υποψήφιας ή ότι είχε στενή σχέση με την αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως.
80.
Η υποψήφια υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι οι σκέψεις 56 έως 58 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως θα έπρεπε να εξετασθούν από κοινού και ότι το επιχείρημα της Επιτροπής ισοδυναμεί με τεχνητό διαχωρισμό των εν λόγω σκέψεων.
81.
Κατ’ αρχάς, επισημαίνω ότι στη σκέψη 52 το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι, με την ένσταση ελλείψεως νομιμότητας, η υποψήφια αμφισβητεί, κατ’ ουσίαν, τους όρους της επίμαχης προκηρύξεως διαγωνισμού που αφορούν το γλωσσικό καθεστώς, συγκεκριμένα δε το γεγονός ότι η επιλογή της δεύτερης γλώσσας περιορίζεται μόνο στη γερμανική, την αγγλική και τη γαλλική γλώσσα. Στη σκέψη 55 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο αποφαίνεται ότι υφίστατο στενός σύνδεσμος μεταξύ των γνώσεων που έχει η υποψήφια στη γαλλική γλώσσα και των εξετάσεων στις οποίες ήταν υποχρεωμένη να συμμετάσχει στη γλώσσα αυτή. Στο πλαίσιο αυτό, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, στη σκέψη 57 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η υποψήφια γνώριζε καλύτερα την πορτογαλική γλώσσα σε σχέση με τη γαλλική.
82.
Η σύγκριση αυτή δεν είναι δυνατόν να είναι ορθή, δεδομένου ότι η πορτογαλική ήταν η κύρια γλώσσα της υποψήφιας, το δε επίπεδο των γνώσεών της σε αυτήν τη γλώσσα δεν μπορεί να έχει σημασία για να κριθεί η καταλληλότητα του περιορισμού της δυνατότητας επιλογής ως προς τη δεύτερη γλώσσα. Ως εκ τούτου, οι διαπιστώσεις του Γενικού Δικαστηρίου, οι οποίες περιέχονται στις σκέψεις 55 έως 57 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, δεν επαρκούν για να διαπιστωθεί η ύπαρξη στενού συνδέσμου μεταξύ της αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως και των όρων της επίμαχης προκηρύξεως διαγωνισμού, της οποίας η νομιμότητα αμφισβητείται (
55
).
83.
Συνεπώς, η σύγκριση που επιχειρείται στις σκέψεις αυτές ενέχει πλάνη περί το δίκαιο. Ωστόσο, εάν το σκεπτικό της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου ενέχει παραβίαση του δικαίου της Ένωσης, αλλά το διατακτικό της είναι βάσιμο για άλλους νομικούς λόγους, η παραβίαση αυτή δεν δύναται να επιφέρει την αναίρεση της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Αντιθέτως, επιβάλλεται αντικατάσταση του σκεπτικού (
56
). Στην υπό κρίση υπόθεση, η αιτιολογία που παρατίθεται στις σκέψεις 55 έως 57 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως πρέπει απλώς να μη ληφθεί υπόψη.
3. Επί του τρίτου σκέλους του μόνου λόγου αναιρέσεως
84.
Η Επιτροπή προβάλλει ότι το Γενικό Δικαστήριο, στη σκέψη 58 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, χαρακτήρισε εσφαλμένα τα πραγματικά περιστατικά στηρίζοντας τον απαιτούμενο από τη νομολογία στενό σύνδεσμο στο γεγονός ότι η υποψήφια εξετάστηκε στη γραπτή δοκιμασία με πληκτρολόγιο που δεν είχε τη διάταξη QWERTY PT στου οποίου τη χρήση είναι συνηθισμένη.
85.
Η Επιτροπή υποστηρίζει, πρώτον, ότι η επιλογή διατάξεως πληκτρολογίου δεν έχει καμία σχέση με την αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως. Κατά την επ’ ακροατηρίου διαδικασία, η Επιτροπή τόνισε ιδιαιτέρως το γεγονός ότι η επίμαχη προκήρυξη διαγωνισμού δεν περιείχε κανέναν όρο σχετικά με την επιλογή πληκτρολογίου. Δεύτερον, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι, ακόμη και αν είναι αληθές ότι η EPSO πρότεινε για την περιπτωσιολογική μελέτη περιορισμένο αριθμό επιλογών ως προς τις διατάξεις πληκτρολογίου, το ζήτημα αυτό είναι διαφορετικό από το γλωσσικό καθεστώς του επίμαχου διαγωνισμού. Πράγματι, η επίμαχη προκήρυξη διαγωνισμού δεν περιέχει κανέναν όρο σχετικά με τις διατάξεις πληκτρολογίου. Περαιτέρω, το γεγονός ότι η υποψήφια επέλεξε πληκτρολόγιο QWERTY UK, μολονότι επέλεξε να εξετασθεί στην περιπτωσιολογική μελέτη στη γαλλική γλώσσα, αποδεικνύει ότι τα δύο ζητήματα είναι διακριτά και δεν σχετίζονται μεταξύ τους.
86.
Στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνω ότι, στη σκέψη 58 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι «ο περιορισμός της επιλογής της δεύτερης γλώσσας του επίμαχου διαγωνισμού αποκλειστικώς μεταξύ των τριών επίμαχων γλωσσών δεν επηρεάζει απλώς την ικανότητα των υποψηφίων ως προς τον προφορικό ή γραπτό τρόπο έκφρασης, αλλά καθορίζει και το είδος του πληκτρολογίου το οποίο οι υποψήφιοι μπορούν να χρησιμοποιήσουν κατά τη δοκιμασία της περιπτωσιολογικής μελέτης, το δε πληκτρολόγιο που παρέχεται στους υποψηφίους, σύμφωνα με την πρακτική της EPSO, όπως επιβεβαιώθηκε από την Επιτροπή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, είναι μόνον στη γλώσσα (και, κατά περίπτωση, στις γλώσσες) στην οποία πρέπει να πραγματοποιούνται οι δοκιμασίες». Το Γενικό Δικαστήριο προσέθεσε ότι, στην υπό κρίση υπόθεση, δεν αμφισβητείται ότι η υποψήφια υποχρεώθηκε να χρησιμοποιήσει πληκτρολόγιο με του οποίου τη χρήση δεν ήταν εξοικειωμένη, λόγω της μητρικής της γλώσσας. Σύμφωνα με το Γενικό Δικαστήριο, το γεγονός αυτό επηρέασε τη διεξαγωγή και, επομένως, δυνητικώς, το αποτέλεσμα δοκιμασίας, κατά την οποία απαιτείτο να γράψει κάποιος με τη χρήση πληκτρολογίου ορισμένο κείμενο εντός περιορισμένου χρόνου.
87.
Το ζήτημα εάν η επιλογή πληκτρολογίου μπορεί να χαρακτηρισθεί ως κρίσιμο πραγματικό περιστατικό για τη διαπίστωση της υπάρξεως στενού συνδέσμου μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο αναλύσεως στο πλαίσιο αναιρετικής διαδικασίας ενώπιον του Δικαστηρίου βάσει των πραγματικών περιστατικών που διαπίστωσε το Γενικό Δικαστήριο.
88.
Στο πλαίσιο αυτό, όσον αφορά την EPSO, είναι αληθές ότι η επιλογή πληκτρολογίου αποτελεί πρακτικό και τεχνικό ζήτημα το οποίο δεν ρυθμίζεται από κανέναν όρο της επίμαχης προκηρύξεως διαγωνισμού. Ωστόσο, όσον αφορά την υποψήφια, θεωρώ ότι το γλωσσικό καθεστώς επηρεάζει τις επιδόσεις της στις προφορικές και γραπτές εξετάσεις. Καθόσον αυτές εξαρτώνται από την επιλογή πληκτρολογίου, δεν αποκλείεται η ύπαρξη συνδέσμου μεταξύ των δύο στοιχείων. Δεδομένου ότι οι γραπτές εξετάσεις διεξάγονται με τη χρήση τεχνικού μέσου, ήτοι του πληκτρολογίου, μπορεί να διαπιστωθεί η ύπαρξη συνδέσμου μεταξύ της γλώσσας που χρησιμοποιεί η υποψήφια και του γλωσσικού καθεστώτος. Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι τα δύο αυτά στοιχεία συνδέονται μεταξύ τους και ότι η ύπαρξη στενού συνδέσμου προκύπτει από τις ειδικές περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως. Το γεγονός ότι η επίμαχη προκήρυξη διαγωνισμού περιόρισε την επιλογή γλωσσών στις προαναφερθείσες τρεις γλώσσες φαίνεται ότι επεκτάθηκε στην επιλογή πληκτρολογίων από την EPSO, τα οποία περιορίζονται στις ίδιες ακριβώς γλώσσες. Ο παραλληλισμός αυτός φαίνεται ότι αποτέλεσε επιλογή της EPSO ως αποτέλεσμα της αποφάσεώς της να θέσει περιορισμό ως προς την επιλογή της δεύτερης γλώσσας.
89.
Επιπλέον, επικρίνω έντονα το επιχείρημα που προέβαλε κατά την επ’ ακροατηρίου διαδικασία η Επιτροπή, η οποία ισχυρίστηκε ότι δεν υφίσταται τέτοιος δεσμός καθόσον στην επίμαχη προκήρυξη διαγωνισμού δεν υπάρχει όρος που να διαλαμβάνει σχετικά με την επιλογή πληκτρολογίων. Εάν το Δικαστήριο ήθελε κάνει δεκτό αυτό το επιχείρημα, η Επιτροπή θα μπορούσε να στηρίζεται σε ασαφείς ή ανακριβείς προκηρύξεις διαγωνισμού προκειμένου να αποφεύγει τον δικαστικό έλεγχο. Το γεγονός ότι η Επιτροπή στηρίχθηκε στο γράμμα της προσκλήσεως συμμετοχής στις εξετάσεις προκειμένου να εξειδικεύσει τους όρους για την επιλογή πληκτρολογίων καταδεικνύει ότι, σε περίπτωση πολύπλοκης διοικητικής διαδικασίας, όπως οι διαγωνισμοί της EPSO, τα επιμέρους στάδια συνδέονται στενά μεταξύ τους και ότι η προκήρυξη του διαγωνισμού οφείλει να είναι επαρκώς σαφής και λεπτομερής. Ένα σημαντικό στοιχείο, όπως η επιλογή των πληκτρολογίων που χρησιμοποιούνται στον διαγωνισμό, θα πρέπει να υπόκειται σε δικαστικό έλεγχο.
90.
Επομένως, υπό τις συγκεκριμένες ειδικές περιστάσεις, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη διαπιστώνοντας, στις σκέψεις 60 και 61 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι υφίστατο στενός σύνδεσμος μεταξύ της αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως της οποίας αμφισβητείται η νομιμότητα και των όρων της επίμαχης προκηρύξεως του διαγωνισμού που αφορούν το γλωσσικό καθεστώς και, ως εκ τούτου, έκρινε παραδεκτή την ένσταση ελλείψεως νομιμότητας.
91.
Κατά συνέπεια, φρονώ ότι πρέπει να απορριφθεί το τρίτο σκέλος του μόνου λόγου αναιρέσεως.
92.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, καθόσον, στις σκέψεις 55 έως 57 αυτής, το Γενικό Δικαστήριο στηρίχθηκε σε σύγκριση του επιπέδου γνώσεων της υποψήφιας στην πορτογαλική γλώσσα με το επίπεδο γνώσεών της στη γαλλική γλώσσα προκειμένου να διαπιστώσει την ύπαρξη στενού συνδέσμου μεταξύ της αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως και των όρων της επίμαχης προκηρύξεως διαγωνισμού που αφορούσαν το γλωσσικό καθεστώς. Η αίτηση αναιρέσεως είναι απορριπτέα κατά τα λοιπά.
Δ.
Δικαστικά έξοδα
93.
Κατά το άρθρο 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, όταν η αίτηση αναιρέσεως γίνεται δεκτή και το Δικαστήριο κρίνει το ίδιο οριστικά τη διαφορά, αυτό αποφαίνεται επί των εξόδων.
94.
Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, που εφαρμόζεται στη διαδικασία αναιρέσεως δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, του ίδιου κανονισμού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Το άρθρο 138, παράγραφος 3, του εν λόγω κανονισμού διευκρινίζει ότι, σε περίπτωση μερικής ήττας των διαδίκων, κάθε διάδικος φέρει τα δικαστικά έξοδά του. Εντούτοις, αν τούτο δικαιολογείται από τις περιστάσεις της συγκεκριμένης υποθέσεως, το Δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει ότι ένας διάδικος, πέραν των δικών του δικαστικών εξόδων, φέρει και μέρος των δικαστικών εξόδων του αντιδίκου.
95.
Στην υπό κρίση υπόθεση, εκτιμώ ότι, εάν το Δικαστήριο προκρίνει το σκεπτικό που προτείνω, λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων της υπό κρίση υποθέσεως, η Επιτροπή πρέπει να φέρει, εκτός από τα δικαστικά της έξοδα στην πρωτόδικη και στην αναιρετική διαδικασία, το σύνολο των δικαστικών εξόδων αμφοτέρων των βαθμών δικαιοδοσίας.
Ε.
Πρόταση
96.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως της αποφάσεως της 9ης Ιουνίου 2021, Calhau Correia de Paiva κατά Επιτροπής (T‑202/17, EU:T:2021:323), πλην του μέρους με το οποίο η αίτηση στρέφεται κατά των σκέψεων 55 έως 57 της αποφάσεως αυτής, και να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.
(
2
)	Wittgenstein, L., Tractatus Logico Philosophicus. Routledge, 1961, 5.6, σ. 70.
(
3
)	Η σημασία της υπενθυμίζεται στο άρθρο 3, παράγραφος 3, τέταρτο εδάφιο, ΣΕΕ και στο άρθρο 22 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρβλ. απόφαση της 26ης Μαρτίου 2019, Βασίλειο της Ισπανίας κατά Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (C‑377/16, EU:C:2019:249, σκέψη 36).
(
4
)	Άρθρο 1 του κανονισμού 1 του Συμβουλίου, της 15ης Απριλίου 1958, περί καθορισμού του γλωσσικού καθεστώτος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΕΕ ειδ. έκδ. 01/001, σ. 1), όπως έχει τροποποιηθεί με τον κανονισμό (ΕΕ) 517/2013 του Συμβουλίου, της 13ης Μαΐου 2013 (ΕΕ 2013, L 158, σ. 1) (στο εξής: κανονισμός 1/58).
(
5
)	Προκήρυξη γενικού διαγωνισμού EPSO/AD/293/14 για την κατάρτιση εφεδρικών πινάκων προσλήψεων μόνιμων διοικητικών υπαλλήλων με βαθμό AD 7 για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στους τομείς της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού, των χρηματοπιστωτικών πράξεων εταιριών, των χρηματοοικονομικών, των οικονομικών της βιομηχανίας, και της μακροοικονομίας (ΕΕ 2014, C 376 A, σ. 1, και διορθωτικό ΕΕ 2014, C 425 A, σ. 1).
(
6
)	T‑202/17, EU:T:2021:323.
(
7
)	ΕΕ 2014, C 60 A, σ. 1.
(
8
)	Οι όροι AZERTY, QWERTY και QWERTZ αντιστοιχούν σε διαφορετικές διατάξεις των χαρακτήρων του λατινικού αλφαβήτου στα πλήκτρα των γραφομηχανών και στα πληκτρολόγια των υπολογιστών. Οι διατάξεις παίρνουν τις ονομασίες τους από τα πρώτα έξι γράμματα που εμφανίζονται στην πρώτη σειρά των πλήκτρων με γράμματα της αλφαβήτου. Οι ονομασίες των διατάξεων δηλώνουν τη χώρα στην οποία χρησιμοποιούνται, δηλαδή το FR/BE αναφέρεται στη Γαλλία και το Βέλγιο, το UK στο Ηνωμένο Βασίλειο και το DE στη Γερμανία.
(
9
)	Βλ. απόφαση της 8ης Σεπτεμβρίου 2020, Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά Francisco Carreras Sequeros κ.λπ. (C‑119/19 P και C‑126/19 P, EU:C:2020:676, σημείο 69 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
10
)	Πρβλ. απόφαση της 11ης Αυγούστου 1995, Επιτροπή κατά Noonan (C‑448/93 P, EU:C:1995:264, σκέψη 17 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
11
)	Βλ. απόφαση της 14ης Δεκεμβρίου 2017, PB κατά Επιτροπής (T‑609/16, EU:T:2017:910, σκέψη 26 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
12
)	Όπ.π. (σκέψεις 28 και 29).
(
13
)	Βλ. απόφαση της 23ης Απριλίου 1986, Les Verts κατά Κοινοβουλίου (294/83, EU:C:1986:166, σκέψη 23).
(
14
)	Αποφάσεις της 25ης Ιουλίου 2002, Unión de Pequeños Agricultores κατά Συμβουλίου (C‑50/00 P, EU:C:2002:462, σκέψη 40), της 12ης Σεπτεμβρίου 2006, Reynolds Tobacco κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑131/03 P, EU:C:2006:541, σκέψη 80), της 12ης Ιουλίου 2012, Association Kokopelli (C‑59/11, EU:C:2012:447, σκέψη 34), της 3ης Οκτωβρίου 2013, Inuit Tapiriit Kanatami κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (C‑583/11 P, EU:C:2013:625, σκέψη 92), και της 28ης Μαρτίου 2017, Rosneft (C‑72/15, EU:C:2017:236, σκέψη 66).
(
15
)	Πρβλ. αποφάσεις της 6ης Μαρτίου 1979, Simmenthal κατά Επιτροπής (92/78, EU:C:1979:53, σκέψη 39), και της 19ης Ιανουαρίου 1984, Andersen κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου (262/80, EU:C:1984:18, σκέψη 6). Επιπλέον, από τη νομολογία προκύπτει ότι η ένσταση ελλείψεως νομιμότητας μπορεί να προβληθεί μόνον εφόσον δεν υπάρχει άλλο διαθέσιμο ένδικο βοήθημα [πρβλ. αποφάσεις της 9ης Μαρτίου 1994, TWD Textilwerke Deggendorf (C‑188/92, EU:C:1994:90, σκέψη 17), της 15ης Φεβρουαρίου 2001, Nachi Europe (C‑239/99, EU:C:2001:101, σκέψη 37), και της 8ης Μαρτίου 2007, Roquette Frères (C‑441/05, EU:C:2007:150, σκέψη 40)].
(
16
)	Απόφαση της 8ης Σεπτεμβρίου 2020, Επιτροπή και Συμβούλιο κατά Carreras Sequeros κ.λπ. (C‑119/19 P και C‑126/19 P, EU:C:2020:676, σκέψη 68 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Όσον αφορά το Γενικό Δικαστήριο, βλ. αποφάσεις της 15ης Μαρτίου 2017, Fernández González κατά Επιτροπής (T‑455/16 P, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2017:169, σκέψη 34), και της 22ας Νοεμβρίου 2017, von Blumenthal κ.λπ. κατά ΕΤΕπ (T‑558/16, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2017:827, σκέψη 71).
(
17
)	Πρβλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 28ης Οκτωβρίου 1981, Krupp Stahl κατά Επιτροπής (275/80 και 24/81, EU:C:1981:247, σκέψη 32), και της 11ης Ιουλίου 1985, Salerno κ.λπ. κατά Επιτροπής και Συμβουλίου (87/77, 130/77, 22/83, 9/84 και 10/84, μη δημοσιευθείσες, EU:C:1985:318, σκέψη 36).
(
18
)	Πρβλ., ιδίως, αποφάσεις της 31ης Μαρτίου 1965, Macchiorlati Dalmas κατά Ανωτάτης Αρχής (21/64, EU:C:1965:30, σ. 175, 187), της 10ης Ιουνίου 1986, Usinor κατά Επιτροπής (81/85 και 119/85, EU:C:1986:234, σκέψη 13), της 9ης Σεπτεμβρίου 2003, Kik κατά ΓΕΕΑ (C‑361/01 P, EU:C:2003:434, σκέψη 76), και της 28ης Ιουνίου 2005, Dansk Rørindustri κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑189/02 P, C‑202/02 P, C‑205/02 P έως C‑208/02 P και C‑213/02 P, EU:C:2005:408, σκέψη 237).
(
19
)	Απόφαση της 8ης Σεπτεμβρίου 2020 (C‑119/19 P και C‑126/19 P, EU:C:2020:676, σκέψη 69 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
20
)	Όπ.π. (σκέψη 70 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
21
)	Πρβλ. απόφαση της 31ης Μαρτίου 1965, Macchiorlati Dalmas κατά Ανωτάτης Αρχής (21/64, EU:C:1965:30, σ. 187).
(
22
)	Αποφάσεις της 13ης Ιουλίου 1966, Ιταλία κατά Συμβουλίου και Επιτροπής (32/65, EU:C:1966:42), και της 16ης Μαρτίου 2022, MEKH και FGSZ κατά ACER (T‑684/19 και T‑704/19, EU:T:2022:138, σκέψη 58). Όσον αφορά το Γενικό Δικαστήριο, βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 2ας Οκτωβρίου 2001, Martinez κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου (T‑222/99, T‑327/99 και T‑329/99, EU:T:2001:242, σκέψη 135), της 20ής Νοεμβρίου 2007, Ianniello κατά Επιτροπής (T‑308/04, EU:T:2007:347, σκέψη 33), και της 2ας Οκτωβρίου 2014, Spraylat κατά ECHA (T‑177/12, EU:T:2014:849, σκέψη 25).
(
23
)	Αποφάσεις της 26ης Οκτωβρίου 1993, Reinarz κατά Επιτροπής (T‑6/92 και T‑52/92, EU:T:1993:89, σκέψη 56), και της 21ης Οκτωβρίου 2010, Αγαπίου-Ιωσηφίδη κατά Επιτροπής και EACEA (T‑439/08, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2010:442, σκέψη 50).
(
24
)	Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα P. Cruz Villalón στην υπόθεση National Iranian Oil Company κατά Συμβουλίου (C‑440/14 P, EU:C:2015:545, σημείο 66).
(
25
)	Όσον αφορά το δεύτερο κριτήριο, επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με το άρθρο 263, έκτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, οι προσφυγές ακυρώσεως ασκούνται εντός δύο μηνών, υπολογιζόμενων, κατά περίπτωση, από τη δημοσίευση της πράξεως, την κοινοποίησή της στον υποψήφιο ή, ελλείψει δημοσιεύσεως ή κοινοποιήσεως, από την ημέρα κατά την οποία ο υποψήφιος έλαβε γνώση της πράξεως. Θεωρητικώς, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι, προκειμένου να προσβάλει προκήρυξη διαγωνισμού της EPSO, ο ενδιαφερόμενος θα μπορούσε να προσβάλει πράξη γενικής ισχύος από τη στιγμή που έγινε δεκτός ως υποψήφιος σε διαγωνισμό.
(
26
)	Απόφαση της 14ης Νοεμβρίου 2017, British Airways κατά Επιτροπής (C‑122/16 P, EU:C:2017:861, σκέψη 83 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
27
)	Πρβλ. αποφάσεις της 16ης Σεπτεμβρίου 1993, Noonan κατά Επιτροπής (T‑60/92, EU:T:1993:74, σκέψη 27), και της 31ης Ιανουαρίου 2006, Giulietti κατά Επιτροπής (T‑293/03, EU:T:2006:37, σκέψη 42).
(
28
)	Πρβλ. αποφάσεις της 11ης Μαρτίου 1986, Adams κ.λπ. κατά Επιτροπής (294/84, EU:C:1986:112, σκέψη 17), και της 31ης Ιανουαρίου 2006, Giulietti κατά Επιτροπής (T‑293/03, EU:T:2006:37, σκέψη 42).
(
29
)	Πρβλ. απόφαση της 11ης Αυγούστου 1995, Επιτροπή κατά Noonan (C‑448/93 P, EU:C:1995:264, σκέψεις 17 και 19).
(
30
)	Όπ.π. Βλ., επίσης, απόφαση της 14ης Δεκεμβρίου 2017, PB κατά Επιτροπής (T‑609/16, EU:T:2017:910, σκέψεις 26 επ.).
(
31
)	Πρβλ., επίσης, απόφαση της 27ης Νοεμβρίου 2012, Ιταλία κατά Επιτροπής (C‑566/10 P, EU:C:2012:752, σκέψεις 90 και 92).
(
32
)	Βλ. σημείο 51 ανωτέρω.
(
33
)	Σημείο 13 της αιτήσεως αναιρέσεως.
(
34
)	Βλ. σκέψεις 50, 55, 59 και 60 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
35
)	Απόφαση της 31ης Μαρτίου 1965, Ley κατά Επιτροπής (12/64 και 29/64, EU:C:1965:28, σ. 118).
(
36
)	Απόφαση της 7ης Απριλίου 1965, Alfieri κατά Κοινοβουλίου (35/64, EU:C:1965:40, σ. 266).
(
37
)	Απόφαση της 8ης Μαρτίου 1988, Sergio κ.λπ. κατά Επιτροπής (64/86, 71/86 έως 73/86 και 78/86, EU:C:1988:119, σκέψη 15).
(
38
)	Απόφαση της 11ης Αυγούστου 1995, Επιτροπή κατά Nooman (C‑448/93 P, EU:C:1995:264, σκέψη 12).
(
39
)	Βλ. σημείο 53 ανωτέρω.
(
40
)	Στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνεται ότι, στην απόφαση Επιτροπή και Συμβούλιο κατά Carreras Sequeros κ.λπ. (συνεκδικασθείσες υποθέσεις C‑119/19 P και C‑126/19 P, EU:C:2020:676), το Δικαστήριο δεν μνημόνευσε το κριτήριο της στενής σχέσεως ούτε το περιθώριο εκτιμήσεως του αποφασίζοντος οργάνου. Αντίθετα, το Δικαστήριο υπενθύμισε το κριτήριο της πάγιας νομολογίας, σύμφωνα με το οποίο είναι δυνατές δύο εναλλακτικές επιλογές: είτε η επίμαχη πράξη γενικής εφαρμογής να αποτελεί τη βάση της προσβαλλομένης ατομικής αποφάσεως είτε οι δύο πράξεις να έχουν άμεση νομική σχέση.
(
41
)	Βλ. υποσημείωση 15.
(
42
)	Αποφάσεις της 31ης Ιανουαρίου 2006, Giulietti κατά Επιτροπής (T‑293/03, EU:T:2006:37, σκέψη 41), και της 14ης Δεκεμβρίου 2017, PB κατά Επιτροπής (T‑609/16, EU:T:2017:910, σκέψη 28).
(
43
)	Κατά πάγια νομολογία, το άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο αποτελεί επιβεβαίωση της αρχής της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, κατοχυρώνει, υπέρ κάθε προσώπου του οποίου παραβιάσθηκαν τα δικαιώματα και οι ελευθερίες που διασφαλίζονται από το δίκαιο της Ένωσης, το δικαίωμα αποτελεσματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 20ής Απριλίου 2021, Reppublika, C‑896/19, EU:C:2021:311, σκέψη 40).
(
44
)	Βλ., επίσης, σημεία 44 και 45 ανωτέρω.
(
45
)	Βλ. σημεία 44 έως 46 ανωτέρω.
(
46
)	Απόφαση της 14ης Δεκεμβρίου 2017, PB κατά Επιτροπής (T‑609/16, EU:T:2017:910, σκέψη 29 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
47
)	Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα P. Cruz Villalón στην υπόθεση National Iranian Oil Company κατά Συμβουλίου (C‑440/14 P, EU:C:2015:545, σημείο 66).
(
48
)	Σκέψη 49 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
49
)	Σκέψη 50 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
50
)	Βλ. σημείο 27 ανωτέρω.
(
51
)	Πρβλ. απόφαση της 13ης Ιουνίου 2013, Versalis κατά Επιτροπής (C‑511/11 P, EU:C:2013:386, σκέψη 66).
(
52
)	Βλ. αποφάσεις της 1ης Ιουνίου 1994, Επιτροπή κατά Brazzelli Lualdi κ.λπ. (C‑136/92 P, EU:C:1994:211, σκέψη 49), και της 23ης Νοεμβρίου 2017, Bionorica και Diapharm κατά Επιτροπής (C‑596/15 P και C‑597/15 P, EU:C:2017:886, σκέψη 55 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
53
)	Σκέψεις 11 και 54 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
54
)	Βλ. σημεία 57 έως 63 ανωτέρω.
(
55
)	Αντί να συγκρίνει το επίπεδο γνώσεων της υποψήφιας στην πορτογαλική γλώσσα με το επίπεδο των γνώσεών της στη γαλλική γλώσσα, το Γενικό Δικαστήριο θα έπρεπε να το συγκρίνει με το επίπεδο των γνώσεών της στην ισπανική γλώσσα.
(
56
)	Αποφάσεις της 9ης Σεπτεμβρίου 2008, FIAMM κ.λπ. κατά Συμβουλίου και Επιτροπής (C‑120/06 P και C‑121/06 P, EU:C:2008:476, σκέψη 187), της 6ης Σεπτεμβρίου 2017, Intel κατά Επιτροπής (C‑413/14 P, EU:C:2017:632, σκέψη 94), και της 6ης Νοεμβρίου 2018, Scuola Elementare Maria Montessori κατά Επιτροπής, Επιτροπή κατά Scuola Elementare Maria Montessori και Επιτροπή κατά Ferracci (C‑622/16 P έως C‑624/16 P, EU:C:2018:873, σκέψη 48).