Wydanie tymczasowe
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
MANUELA CAMPOSA SÁNCHEZA-BORDONY
przedstawiona w dniu 19 marca 2026 r.(1)
Sprawa C‑339/25
Iulicris Recycling SRL
przeciwko
Ibanfirst SA
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Tribunal de l’entreprise francophone de Bruxelles (francuskojęzyczny sąd ds. gospodarczych w Brukseli, Belgia)]
Odesłanie prejudycjalne – Usługi płatnicze w ramach rynku wewnętrznego – Dyrektywa (UE) 2015/2366 – Uprawnienie instytucji płatniczych do świadczenia
ściśle powiązanych usług pomocniczych – Usługa wymiany walut – Elastyczne walutowe kontrakty terminowe – Dyrektywa 2014/65/UE – Rozporządzenie delegowane (UE) 2017/565 – Usługi inwestycyjne – Instrumenty finansowe – Wyłączenie usług inwestycyjnych świadczonych okazjonalnie przez innych przedsiębiorców – Wyłączenie okazjonalnego świadczenia usług inwestycyjnych oferowanych przez dostawców usług płatniczych (exemption payment)
1.        W sporze leżącym u podstaw niniejszego odesłania prejudycjalnego biorą udział dwie spółki: a) jedna, z siedzibą w Belgii, prowadzi działalność jako dostawca usług płatniczych (zwany dalej „DUP”) w rozumieniu dyrektywy (UE) 2015/2366(2) na podstawie zezwolenia organów belgijskich oraz b) druga, z siedzibą w Rumunii (zwana dalej „klientem”), korzysta z usług tej pierwszej w celu prowadzenia działalności gospodarczej.
2.        Sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy DUP może skutecznie zawierać z klientem elastyczne walutowe kontrakty terminowe potencjalnie podlegające przepisom dyrektywy 2014/65/UE(3) i rozporządzenia delegowanego (UE) 2017/565(4), podczas gdy DUP nie posiada zezwolenia na prowadzenie działalności jako spółka inwestycyjna w rozumieniu tych dwóch aktów.
I.      Ramy prawne
A.      Prawo Unii
1.      PSD2
3.        Artykuł 18 („Rodzaje działalności”) stanowi:
„1.      Oprócz świadczenia usług płatniczych instytucje płatnicze są uprawnione do prowadzenia następujących rodzajów działalności:
a)      świadczenia usług operacyjnych i ściśle powiązanych usług pomocniczych, takich jak: zapewnianie wykonania transakcji płatniczych, usługi wymiany walut, działalność związana z przechowywaniem, a także przechowywanie i przetwarzanie danych;
[…]
2.      Jeżeli instytucje płatnicze zajmują się świadczeniem co najmniej jednej z usług płatniczych, mogą one prowadzić tylko rachunki płatnicze wykorzystywane wyłącznie do transakcji płatniczych.
3.      Wszelkie środki pieniężne otrzymywane przez instytucje płatnicze od użytkowników usług płatniczych w celu świadczenia usług płatniczych nie stanowią depozytu ani innych środków podlegających zwrotowi w rozumieniu art. 9 dyrektywy 2013/36/UE, ani też pieniądza elektronicznego zgodnie z definicją w art. 2 pkt 2 dyrektywy 2009/110/WE.
[…]
5.      Instytucje płatnicze nie mogą prowadzić działalności polegającej na przyjmowaniu depozytów lub innych środków podlegających zwrotowi w rozumieniu art. 9 dyrektywy 2013/36/UE.
[…]”.
2.      Dyrektywa MiFID II
4.        Zgodnie z art. 2 („Wyłączenia”):
„1.      Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do:
[…]
c)      osób świadczących usługi inwestycyjne, w przypadku gdy taka usługa jest świadczona okazjonalnie w trakcie wykonywania działalności zawodowej, a działalność tą regulują przepisy prawne lub regulacyjne bądź kodeks etyki zawodowej, które nie wykluczają świadczenia tej usługi;
[…]”.
5.        Załącznik I ma następujące brzmienie:
„WYKAZY USŁUG I DZIAŁALNOŚCI ORAZ INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH
[…]
SEKCJA C
Instrumenty finansowe
[…]
4)      Transakcje opcyjne, transakcje typu futures, swap, kontrakty terminowe typu forward oraz wszelkie inne kontrakty pochodne dotyczące papierów wartościowych, instrumentów dewizowych, stóp procentowych lub oprocentowania, uprawnień do emisji lub innych instrumentów pochodnych, indeksów finansowych lub środków finansowych, które można rozliczać fizycznie lub w środkach pieniężnych.
[…]”.
3.      Rozporządzenie delegowane MiFID II
6.        Jego art. 4 dotyczący okazjonalnego świadczenia usług inwestycyjnych stanowi:
„Do celów wyłączenia, o którym mowa w art. 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2014/65/UE, usługę inwestycyjną uznaje się za świadczoną okazjonalnie w trakcie wykonywania działalności zawodowej, jeżeli spełnione są następujące warunki:
a)      istnieje ścisłe i rzeczywiste powiązanie między działalnością zawodową a świadczeniem usługi inwestycyjnej na rzecz tego samego klienta, wskutek czego usługę inwestycyjną można uznać za dodatkową wobec głównej działalności zawodowej;
b)      świadczenie usługi inwestycyjnej na rzecz klienta korzystającego z głównej działalności zawodowej nie ma na celu zapewnienia systematycznego źródła dochodów osobom prowadzącym działalność zawodową; oraz
c)      osoba prowadząca działalność zawodową nie reklamuje ani w żaden inny sposób nie promuje swojej zdolności do świadczenia usług inwestycyjnych, z wyjątkiem sytuacji, w której klienci są o nich powiadamiani jako o dodatkowej względem głównej działalności zawodowej”.
7.        Artykuł 10 („Właściwości innych kontraktów pochodnych dotyczących instrumentów dewizowych”) brzmi:
„1.      Do celów sekcji C pkt 4 załącznika I do dyrektywy 2014/65/UE inny kontrakt pochodny dotyczący instrumentu dewizowego nie jest instrumentem finansowym, o ile kontrakt spełnia jeden z następujących warunków:
a)      jest kontraktem na rynku kasowym w rozumieniu ust. 2 niniejszego artykułu;
b)      jest sposobem płatności, który:
i)      musi być rozliczony fizycznie w przypadku innym niż niedotrzymanie warunków lub innego rodzaju zdarzenie skutkujące rozwiązaniem kontraktu,
ii)      jest zawierany co najmniej przez osobę niebędącą kontrahentem finansowym w rozumieniu art. 2 pkt 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 [z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, kontrahentów centralnych i repozytoriów transakcji (Dz.U. 2012, L 201, s. 1)],
iii)      jest zawierany w celu ułatwienia płatności za możliwe do zidentyfikowania towary, usługi lub inwestycje bezpośrednie; oraz
iv)      nie jest przedmiotem obrotu w systemie obrotu.
2.      Kontrakt na rynku kasowym dla celów ust. 1 to kontrakt na wymianę jednej waluty na inną walutę, zgodnie z warunkami którego dostawa ma nastąpić w dłuższym spośród następujących terminów:
[…]
Danego kontraktu nie uznaje się za kontrakt na rynku kasowym, jeśli niezależnie od jego oficjalnych warunków obie strony kontraktu przyjmują między sobą, że dostawa instrumentu dewizowego będzie odłożona w czasie i nie będzie zrealizowana w terminie określonym w akapicie pierwszym.
[…]”.
B.      Prawo krajowe
1.      Loi financière(5)
8.        Artykuł 2 ust. 1 lit. d) zawiera wykaz instrumentów finansowych analogiczny do wykazu zawartego w pkt 4 sekcji C załącznika I do dyrektywy MiFID II.
2.      Loi investissement(6)
9.        Artykuł 4 ust. 1 wyłącza z zastosowania stosownego tytułu tej ustawy osoby świadczące usługi inwestycyjne na warunkach analogicznych do warunków określonych w art. 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy MiFID II.
3.      Loi paiement(7)
10.      Artykuł 43 ust. 1 stanowi, że z zastrzeżeniem art. 13 instytucje płatnicze są uprawnione do prowadzenia działalności polegającej na świadczeniu usług operacyjnych i usług pomocniczych ściśle powiązanych z usługami płatniczymi, na warunkach analogicznych do tych określonych w art. 18 ust. 1 lit. a) PSD2.
II.    Okoliczności faktyczne, postępowanie główne i pytanie prejudycjalne
11.      Iulicris Recycling SRL (zwana dalej „Iulicris”) jest rumuńską spółką zajmującą się recyklingiem, która wystawia faktury za złom w dolarach amerykańskich (USD) i wywiązuje się ze swoich zobowiązań płatniczych w lejach rumuńskich (RON).
12.      Ibanfirst SA jest DUP online posiadającym zezwolenie
Narodowego Banku Belgii od dnia 22 maja 2013 r. i oferuje swoje usługi w zakresie transakcji międzynarodowych.
13.      W dniu 1 lipca 2021 r.
Iulicris otworzyła rachunek bankowy w Ibanfirst. Zawierając tę umowę,
Iulicris wykupiła określone usługi, takie jak otwarcie wielowalutowego rachunku płatniczego, odbieranie i wysyłanie przelewów SEPA(8) i dostęp do platformy Ibanfirst.
14.      W celu ograniczenia ryzyka kursowego USD/RON w dniach 17, 28 i 30 września 2021 r.
Iulicris zawarła również trzy elastyczne kontrakty terminowe(9), ustalając kursy wymiany USD/RON odpowiednio na poziomie 4,20 za 3 mln USD, 4,22 za 3 mln USD i 4,25 za 4 mln USD.
15.      Począwszy od marca 2022 r.
Ibanfirst inicjowała kolejne wezwania do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego (margin calls)(10), żądając od Iulicris wpłaty różnych kwot z tego tytułu. W okresie od 9 marca 2022 r. do 7 października 2022 r.
Iulicris wpłaciła do Ibanfirst łącznie 894 724 USD i 1 498 000 RON w ramach wezwań do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego(11).
16.      W dniu 26 października 2022 r.
Iulicris złożyła wniosek o przedłużenie na kolejny rok okresu obowiązywania elastycznych kontraktów terminowych.
17.      Ibanfirst oświadczyła, że jest gotowa przedłużyć elastyczne kontrakty terminowe jedynie o kolejny miesiąc, pod warunkiem zapłaty nowych wezwań do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego i ustanowienia gwarancji finansowej.
18.      Iulicris odrzuciła te warunki, przypomniała Ibanfirst o kwocie już zapłaconych wezwań do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego i ponowiła wniosek o przedłużenie umów na okres jednego roku.
19.      W dniu 21 listopada 2022 r.
Ibanfirst poinformowała Iulicris, że elastyczne kontrakty terminowe wygasły i wezwała ją do dostarczenia uzgodnionych walut.
20.      W dniu 28 lutego 2023 r.
Iulicris poinformowała Ibanfirst, że elastyczne kontrakty terminowe zostały rozdystrybuowane z naruszeniem porządku publicznego, w związku z czym są bezwzględnie nieważne. Wezwała Ibanfirst do zwrotu kwot zapłaconych tytułem wezwań do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego.
21.      Ponieważ wszystkie próby pozasądowego rozwiązania sporu okazały się bezskuteczne, w dniu 25 maja 2023 r.
Iulicris wniosła powództwo przeciwko Ibanfirst, żądając:
–        stwierdzenia nieważności pierwotnych instrumentów finansowych wynikających z trzech elastycznych kontraktów terminowych z września 2021 r. oraz wszystkich instrumentów finansowych, którymi zostały one kolejno zastąpione;
–        nakazania Ibanfirst zwrotu kwot 894 724 USD i 1 498 000 RON zapłaconych tytułem wezwań do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego.
22.      W tym kontekście Tribunal de l’entreprise francophone de Bruxelles (francuskojęzyczny sąd ds. gospodarczych w Brukseli, Belgia) zwraca się do Trybunału Sprawiedliwości z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy art. 18 ust. 1 lit. a) [PSD2] należy interpretować w ten sposób, że aby walutowe kontrakty terminowe mogły zostać uznane za ściśle powiązane usługi pomocnicze, do których świadczenia instytucje płatnicze są uprawnione z mocy prawa, powinny one:
a)      spełniać warunki wyłączenia przewidzianego w art. 10 ust. 1 lit. b) (wyłączenie dotyczące płatności) rozporządzenia delegowanego [MiFID II]?
b)      mieć charakter okazjonalny w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy [MiFID II], a zatem spełniać warunki określone w art. 4 rozporządzenia delegowanego [MiFID II]?”.
III. Postępowanie przed Trybunałem
23.      Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wpłynął do Trybunału w dniu 17 maja 2025 r.
24.      Uwagi na piśmie złożyły Iulicris, Ibanfirst, rządy belgijski i czeski, a także Komisja Europejska.
25.      Trybunał nie uznał za konieczne przeprowadzenia rozprawy.
IV.    Ocena
A.      Dopuszczalność
26.      Ibanfirst twierdzi, że część a) pytania prejudycjalnego jest niedopuszczalna, ponieważ nie jest niezbędna do rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym. W jej ocenie:
–        Ta część pytania byłaby istotna jedynie w przypadku, gdyby sąd odsyłający uznał wcześniej, że sporne kontrakty stanowią walutowe kontrakty pochodne w rozumieniu dyrektywy MiFID II i art. 10 ust. 1 lit. b) rozporządzenia delegowanego MiFID II.
–        Sporne kontrakty nie są jednak objęte zakresem zastosowania przepisów MiFID II.
27.      Rząd belgijski uważa, że skoro art. 10 ust. 1 lit. b) rozporządzenia delegowanego MiFID II wyklucza, pod pewnymi warunkami, uznanie kontraktów pochodnych dotyczących instrumentów dewizowych za instrument finansowy, nie należy rozważać, czy ma zastosowanie system kontroli ustanowiony w dyrektywie MiFID II. Z tego względu, nie odnosząc się bezpośrednio do dopuszczalności części a) pytania prejudycjalnego, ogranicza swoje uwagi do odpowiedzi na część b) tego pytania.
28.      Moim zdaniem pytanie prejudycjalne jest w całości dopuszczalne. Z jednej strony korzysta ono z domniemania posiadania znaczenia dla sprawy, które Trybunał stosuje do pytań prejudycjalnych przedkładanych przez sądy krajowe(12). Z drugiej strony niedopuszczalność, którą podnosi Ibanfirst, jest nierozerwalnie związana z badaniem istoty pytania.
29.      Chociaż sąd odsyłający nie wypowiada się
wyraźnie
w przedmiocie kwalifikacji spornych kontraktów, pytanie, które postawił [w lit. a) pierwszego pytania prejudycjalnego], dotyczy wykładni przepisu rozporządzenia delegowanego MiFID II, który określa „właściwości innych kontraktów pochodnych dotyczących instrumentów dewizowych”.
30.      Otóż pytanie to zakłada, że sąd odsyłający uznaje za co najmniej prawdopodobne, iż sporne kontrakty można zakwalifikować jako kontrakty terminowe, ewentualnie podlegające określonym wyłączeniom przewidzianym w przepisach MiFID II.
31.      Podobnie sąd odsyłający podsumowuje spór, stwierdzając, że „rozstrzygnięcie niniejszego sporu zależy zatem od tego, czy instytucje płatnicze, które chcą oferować, w sposób regularny i profesjonalny, walutowe instrumenty pochodne w ramach dodatkowej usługi wymiany walut, muszą zapewnić, że wspomniane instrumenty są objęte wyłączeniami [przewidzianymi w art. 10 ust. 1 rozporządzenia delegowanego MiFID II], a zatem nie stanowią instrumentów finansowych w rozumieniu [MiFID II]”(13).
32.      W tych okolicznościach uważam pytanie prejudycjalne za w całości dopuszczalne.
B.      Co do istoty
1.      Uwagi wstępne: charakter spornych kontraktów
33.      Sąd odsyłający musi ustalić, czy zezwolenie Ibanfirst na prowadzenie działalności jako DUP w Belgii umożliwiało jej zawarcie z Iulicris elastycznych walutowych kontraktów terminowych.
34.      Ibanfirst twierdzi, że wyłącznie art. 18 PSD2 reguluje jej stosunek prawny z Iulicris, także w odniesieniu do elastycznych walutowych kontraktów terminowych. Stanowisko to podzielają rząd czeski(14) i Komisja(15). Z kolei rząd belgijski przyjmuje pojednawcze podejście,
ponieważ przyznaje, że system określony w PSD2 jest samowystarczalny, ale uważa, że należy również wziąć pod uwagę kryteria wyłączenia
przewidziane w przepisach
MiFID II.
35.      Natomiast Iulicris argumentuje, że kontrakty te stanowią instrumenty finansowe regulowane przepisami MiFID II(16). Aby je zawierać,
Ibanfirst powinna posiadać zezwolenie jako podmiot świadczący usługi inwestycyjne.
36.      W odesłaniu prejudycjalnym wnosi się o przeanalizowanie relacji pomiędzy PSD2 a przepisami MiFID II w kwestii, która do tej pory nie została wyraźnie uregulowana przez prawodawcę Unii. Obecne ramy prawne nie zawierają jasnego uregulowania w przedmiocie możliwości świadczenia przez DUP usług inwestycyjnych bez zezwolenia MiFID II.
37.      Takie uregulowanie ustanowiono natomiast dla instytucji kredytowych posiadających zezwolenie zgodnie z dyrektywą 2013/36/UE(17), które prowadzą jeden lub więcej rodzajów działalności inwestycyjnej,
jak wynika z art. 1 ust. 3 i 4 dyrektywy MiFID II.
38.      Należy zatem ustalić, czy DUP musi uzyskać dodatkowe zezwolenie administracyjne jako firma inwestycyjna, aby móc świadczyć jakąkolwiek usługę potencjalnie podlegającą przepisom MiFID II, nawet jeśli świadczy tę usługę okazjonalnie w ramach wykonywania
swojej działalności głównej jako DUP.
39.      PSD2, którą przyjęto na podstawie art. 114 TFUE, ustanawia przepisy dotyczące „przejrzystości warunków i wymogów informacyjnych dotyczących usług płatniczych” i „odpowiednich praw i obowiązków użytkowników usług płatniczych oraz dostawców usług płatniczych w odniesieniu do świadczenia usług płatniczych jako stałego zajęcia lub działalności gospodarczej” [art. 1 ust. 2 lit. a) i b)]. Dyrektywa ta ma zatem zastosowanie do usług płatniczych.
40.      Z kolei dyrektywa MiFID II, którą przyjęto na podstawie art. 53 ust. 1 TFUE, ustanawia wymogi dotyczące „zezwoleń na prowadzenie działalności przez firmy inwestycyjne oraz warunków prowadzenia działalności przez firmy inwestycyjne” i „świadczenia usług inwestycyjnych lub prowadzenia działalności inwestycyjnej przez firmy z państw trzecich poprzez utworzenie oddziału” [art. 1 ust. 2 lit. a) i b)].
41.      Zakres zastosowania dyrektywy MiFID II opiera się na pojęciu „instrumentu finansowego” w zakresie, w jakim „usługi inwestycyjne i działalność inwestycyjna”, do których ma ona zastosowanie,
muszą dotyczyć instrumentów wymienionych w sekcji C jej załącznika I, która obejmuje między innymi kontrakty terminowe.
42.      Pomimo różnic pomiędzy ramami prawnymi regulującymi usługi płatnicze i usługi inwestycyjne, w praktyce interakcje są powszechne:
firmy świadczące usługi płatnicze prowadzą wśród swoich klientów (co do zasady jako działalność dodatkową wobec swojej działalności głównej) dystrybucję niektórych instrumentów finansowych związanych z tą działalnością główną.
43.      Tak jest w niniejszym przypadku. Ibanfirst, która jest DUP, zaoferowała swojemu klientowi (Iulicris) uzupełniający instrument finansowy (elastyczne walutowe kontrakty terminowe), który potencjalnie mógłby podlegać dyrektywie MiFID II.
44.      Moim zdaniem elastyczne walutowe kontrakty terminowe zawarte między Ibanfirst a Iulicris kwalifikują się jako instrumenty finansowe, czyli instrumenty podlegające co do zasady dyrektywie MiFID II.
45.      Dyrektywa MiFID II nie zawiera ogólnej definicji „instrumentu finansowego”, lecz w swym załączniku I zawiera katalog instrumentów finansowych, do których ma ona zastosowanie. W pkt 4 sekcji C tego załącznika do instrumentów finansowych zaliczono
transakcje opcyjne, transakcje typu futures oraz inne kontrakty pochodne.
46.      Prawo Unii nie definiuje też kontraktów terminowych, ale Trybunał uznał za takie te, które są nimi według ich „[…] zwyczajowego pojmowania w prawie finansowym”(18).
47.      Na tej podstawie Trybunał stwierdził, że „kontrakt terminowy jest rodzajem umowy pochodnej, w której dwie strony zobowiązują się wzajemnie do kupna i sprzedaży w późniejszym czasie instrumentu zwanego bazowym, za cenę ustaloną przy zawarciu umowy”(19).
48.      Chociaż definicja ta odnosi się do dyrektywy 2004/39/WE(20), poprzedzającej dyrektywę MiFID II, to biorąc pod uwagę, że katalogi instrumentów finansowych w obu dyrektywach są podobne, można tej definicji użyć do wykładni dyrektywy MiFID II.
49.      Sporne w postępowaniu głównym kontrakty między Ibanfirst a Iulicris określane są mianem elastycznych kontraktów terminowych (co samo w sobie jest znaczące) i moim zdaniem, co pragnę powtórzyć, wchodzą w zakres definicji kontraktów terminowych stosowanej przez Trybunał, gdyż:
–        W kontraktach tych, które wydają się być zgodne z modelem FX (instrumenty pochodne Forex lub Foreign Exchange), strony starają się ograniczyć ryzyko związane z wahaniami kursów walutowych, w szczególności ryzyko, na które narażona jest Iulicris, firma, która prowadzi działalność w RON, ale przeprowadza wiele swoich transakcji i sprzedaży w USD.
–        W trakcie trwania stosunku umownego wynikającego ze spornych kontraktów Ibanfirst dwukrotnie wezwała Iulicris do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego (margin calls), żądając wpłaty dodatkowych środków, ponieważ kapitał na rachunku spadł poniżej depozytu właściwego z powodu strat spowodowanych wahaniami kursu wymiany USD i RON.
50.      Wszystko wskazuje zatem na to, że sporne w postępowaniu głównym elastyczne walutowe kontrakty terminowe są instrumentami finansowymi w rozumieniu dyrektywy MiFID II.
51.      W oparciu o tę przesłankę należy dokonać analizy, czy poprzez te kontrakty Ibanfirst świadczyła na rzecz
Iulicris usługę charakterystyczną dla działalności inwestycyjnej, chociaż okazjonalnie w ramach wykonywania swojej działalności głównej (przy czym działalnością główną Ibanfirst była działalność polegająca na świadczeniu usług płatniczych online z wymianą walut).
52.      Analiza ta będzie wymagała wykładni art. 18 ust. 1 lit. a) PSD2 oddzielnie, a w stosownych przypadkach w związku z art. 2 dyrektywy MiFID II
oraz art. 4 i 10 rozporządzenia delegowanego MiFID II.
2.      Wykładnia art. 18 ust. 1 lit. a) PSD2
53.      Sąd odsyłający
zwraca się w istocie do Trybunału o dokonanie wykładni art. 18 ust. 1 lit. a) PSD2.
54.      W szczególności dąży on do ustalenia, czy „aby walutowe kontrakty terminowe mogły zostać uznane za ściśle powiązane usługi pomocnicze, do których świadczenia instytucje płatnicze są uprawnione z mocy prawa”, powinny one:
–        spełniać warunki wyłączenia przewidzianego w art. 10 ust. 1 lit. b) rozporządzenia delegowanego MiFID II;
–        mieć charakter okazjonalny w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy MiFID II, a zatem spełniać warunki określone w art. 4 rozporządzenia delegowanego MiFID II.
55.      Zgodnie z art. 18 ust. 1 lit. a) PSD2 „[o]prócz świadczenia usług płatniczych instytucje płatnicze są uprawnione do […] świadczenia […] ściśle powiązanych usług pomocniczych, takich jak […] usługi wymiany walut […]”.
56.      Pojęcie „usług pomocniczych ściśle powiązanych” ze świadczeniem usług płatniczych nie zawiera żadnego odesłania do prawa krajowego państw członkowskich. Zgodnie z jednolitym stosowaniem prawa Unii i zasadą równości treści przepisu prawa Unii, który nie zawiera wyraźnego odesłania do prawa państw członkowskich dla określenia swego znaczenia i zakresu, należy zwykle nadać w całej Unii autonomiczną i jednolitą wykładnię(21).
57.      Ponieważ PSD2 nie definiuje pojęcia „usług pomocniczych
ściśle powiązanych” ze świadczeniem usług płatniczych, pojęcie to należy interpretować zgodnie z jego zwykłym znaczeniem w języku potocznym, z uwzględnieniem kontekstu, w którym zostało użyte, i celów uregulowania, którego część stanowi(22).
a)      Wykładnia językowa
58.      Artykuł 18 ust. 1 lit. a) PSD2 wyraźnie zalicza usługi wymiany walut do usług pomocniczych ściśle powiązanych ze świadczeniem usług płatniczych(23).
59.      Postępowanie główne dostarcza przykładu takiej usługi pomocniczej. Podmiot świadczący usługi płatnicze (Ibanfirst) oferuje również swojemu klientowi (Iulicris) pomocniczą i ściśle powiązaną usługę wymiany walut, gdyż klient ten otrzymuje płatności w USD i prowadzi działalność, używając RON.
60.      Usługi wymiany walut można zatem łatwo zakwalifikować jako usługi pomocnicze ściśle powiązane ze świadczeniem usług płatniczych.
61.      Jednakże badany przepis nie pozwala sam w sobie na rozstrzygnięcie, czy kwalifikacja ta jest zasadna również w sytuacji, gdy usługa wymiany walut jest powiązana z kontraktem terminowym zawartym między stronami w celu zarządzania pokryciem ryzyka związanego ze zmianą kursów walutowych.
62.      Artykuł 18 ust. 1 lit. a) PSD2 z językowego punktu widzenia nie jest zatem zbyt pomocny w kwestii rozstrzygnięcia, kiedy kontrakt terminowy, który sam w sobie jest instrumentem finansowym, może zostać zakwalifikowany jako usługa pomocnicza ściśle powiązana z główną działalnością DUP.
63.      W istocie art. 18 ust. 1 lit. a) PSD2:
–        nie zawiera żadnego odniesienia ani odesłania do warunków wyłączenia
przewidzianego w art. 10 rozporządzenia delegowanego MiFID II;
–         nie odnosi się także do postanowień dotyczących pomocniczego charakteru obrotu określonymi instrumentami finansowymi, zawartych w art. 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy MiFID II i art. 4 rozporządzenia delegowanego MiFID II. Z kolei te dwa ostatnie przepisy regulujące usługi inwestycyjne nie zawierają żadnego wyraźnego odesłania do art. 18 ust. 1 lit. a) PSD2.
64.      Krótko mówiąc,
z językowego punktu widzenia nie ma w tym przypadku podstaw do łącznej wykładni art. 18 ust. 1 lit. a) PSD2 z dyrektywą MiFID II i rozporządzeniem delegowanym MiFID II. Ponadto proponowana zmiana PSD2(24) zachowuje przepis identyczny z art. 18, bez odniesienia do dyrektywy MiFID II.
b)      Wykładnia systemowa
65.      Z systemowego punktu widzenia można by zachęcić do wykładni art. 18 ust. 1 lit. a) PSD2 zgodnie z odpowiednimi przepisami dyrektywy MiFID II i rozporządzenia delegowanego MiFID II.
66.      Ta próba łącznej wykładni nastręcza jednak wielu przeszkód. Przepisy MiFID II zostały przyjęte w odniesieniu do świadczenia usług inwestycyjnych, w związku z czym mają inną logikę i zastosowanie do innych sytuacji.
67.      Artykuł 10 ust. 1 lit. b) rozporządzenia delegowanego MiFID II stanowi, że do celów sekcji C pkt 4 załącznika I do dyrektywy MiFID II „[…] inny kontrakt pochodny dotyczący instrumentu dewizowego nie jest instrumentem finansowym, o ile kontrakt […]” jest sposobem płatności, który spełnia określone wymogi(25).
68.      Kontrakty korzystające z tego wyjątku to te, których głównym celem jest stworzenie sposobu płatności zapewniającego kurs wymiany między dwiema różnymi walutami. Ich głównym celem nie jest inwestycja, lecz uzupełniają one transakcję płatniczą wykorzystującą różne waluty.
69.      Tego rodzaju walutowe kontrakty pochodne nie stanowią, pragnę powtórzyć, instrumentów finansowych w rozumieniu MiFID II, mimo że z natury rzeczy posiadają taki charakter. Podmioty wprowadzające je do obrotu nie muszą zatem uzyskiwać zezwolenia administracyjnego jak spółka inwestycyjna na podstawie dyrektywy MiFID II.
70.      Jednakże wyłączenie, które właśnie omówiłem, różni się od wyłączenia zawartego w art. 18 PSD2: art. 10 ust. 1 lit. b) rozporządzenia delegowanego MiFID II wymienia konkretny rodzaj kontraktu walutowego, podczas gdy art. 18 PSD2 odnosi się do wszystkich usług wymiany walut, bez wyjątku. W związku z tym łączne stosowanie obu przepisów prowadziłoby do nieuzasadnionego ograniczenia zakresu
stosowania art. 18 PSD2(26).
71.      Wyłączenie przewidziane w art. 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy MiFID II(27) również nie może być wykorzystane do wykładni art. 18 PSD2. Owo
wyłączenie
przewidziane w dyrektywie
MiFID II nie jest porównywalne z przepisem art. 18 PSD2 z dwóch powodów:
–        Po pierwsze, pomimo podobnej terminologii art. 18 PSD2 obejmuje zakresem stosowania tej dyrektywy określone usługi pomocnicze i ściśle powiązane z usługami płatniczymi. Z kolei art. 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy MiFID II wyłącza ze swojego zakresu stosowania usługi inwestycyjne świadczone okazjonalnie przez firmy, których główna i regularna działalność nie polega na oferowaniu usług inwestycyjnych.
–        Po drugie, uzależnienie stosowania art. 18 PSD2 od zgodności z art. 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy MiFID II pociągałoby za sobą ograniczenie zakresu stosowania DSP2: jedynie usługi inwestycyjne mogłyby stanowić usługi pomocnicze i ściśle powiązane ze świadczeniem usług płatniczych. Jak już wskazałem, art. 18 PSD2 wyraźnie wymienia – jako pomocnicze i ściśle powiązane ze świadczeniem usług płatniczych – usługi, które mogą nie obejmować instrumentów finansowych, tak jak w przypadku działalności związanej z przechowywaniem, a także przechowywania i przetwarzania danych.
c)      Wykładnia celowościowa
72.      Artykuł 18 ust. 1 lit. a) PSD2, odnosząc się do usług pomocniczych ściśle powiązanych z usługami płatniczymi świadczonymi przez DUP ich klientom, ma na celu uwzględnienie świadczenia tych usług w zezwoleniach administracyjnych, na podstawie których DUP prowadzą działalność, i objęcie ich tymi zezwoleniami.
73.      Podobnie art. 18 ust. 4 PSD2 regulujący warunki, na jakich
DUP
może
udzielić kredytu, stanowi, że kredyt ten musi być związany z usługami płatniczymi świadczonymi klientowi, a ponadto musi mieć „charakter pomocniczy i [musi być] udzielany […] wyłącznie w związku z wykonaniem transakcji płatniczej”(28).
74.      Owe przepisy DSP2 nakierowane są na ułatwienie – a nie utrudnienie – działalności DUP. Ich cel został opisany w dyrektywie 2007/64/WE(29) w sformułowaniach, które nadal mają zastosowanie do DSP2, która ją zastąpiła, dostosowując swoją treść do zmian, jakie zaszły w dziedzinie usług płatniczych w wyniku rozwoju technologicznego i innowacji finansowych(30).
75.      Pragnę powtórzyć, że celem przyświecającym art. 18 ust. 1 lit. a) DSP2 jest umożliwienie – w przypadku, gdy usługi płatnicze wymagają transakcji handlowych w walutach – by zezwolenie na działanie w charakterze DUP
było wystarczające bez konieczności uzyskiwania odrębnego zezwolenia.
76.      Zgodnie z tym celem logiczna jest wykładnia art. 18 ust. 1 lit. a) PSD2 w taki sposób, że w zakres „usług wymiany walut” wchodzą nie tylko transakcje ściśle wiążące się z wymianą określonej kwoty pieniędzy z jednej waluty na inną, lecz także dodatkowe transakcje zabezpieczające przyszłe ryzyko związane z wahaniami kursów walut.
77.      Jeżeli usługi wymiany walut będą interpretowane w ten sposób (jako usługi pomocnicze ściśle powiązane z działalnością podmiotów świadczących usługi płatnicze), to DUP będą mogli oferować klientom dostęp do lepszego świadczenia usług płatniczych: wymiana walut zostanie wzmocniona poprzez dodatkowe zabezpieczenie przed ryzykiem wahań
kursów.
78.      Podsumowując, uważam, że kryterium celowościowe ma decydujące znaczenie dla włączenia do zakresu stosowania art. 18 ust. 1 lit. a) PSD2 zarówno transakcji wymiany walut rozpatrywanych jako takie, jak i kontraktów terminowych zabezpieczających
te transakcje przed ryzykiem wahań kursów walutowych.
79.      W takim samym zakresie zezwolenie na prowadzenie działalności w charakterze DUP przyznaje jego posiadaczowi prawo świadczenia usług wymiany walut, w stosownych przypadkach uzupełnianych przez kontrakty terminowe zabezpieczające przed ryzykiem wahań kursów dotyczących tej transakcji, bez konieczności uzyskania przez niego odrębnego
zezwolenia w tym zakresie.
80.      W takim przypadku nie będzie konieczne badanie celów dyrektywy MiFID(31), które różnią się od celów PSD2 w odniesieniu do firm inwestycyjnych. Przepisy obu dyrektyw,
jeśli chodzi o ich cele, należy interpretować odrębnie.
d)      Wniosek częściowy
81.      W świetle powyższego uważam, że art. 18 ust. 1 lit. a) PSD2 należy interpretować w ten sposób, iż zakwalifikowanie usług wymiany walut, które obejmują kontrakty terminowe, jako usług pomocniczych ściśle powiązanych ze świadczeniem usług płatniczych, wymaga spełnienia przez nie warunków określonych w tym przepisie. W tym celu nie jest konieczne spełnienie wymogów przewidzianych przepisami MiFID II.
3.      Znaczenie przepisów MiFID II dla dystrybuowania przez DUP elastycznych walutowych kontraktów terminowych
82.      Powyższe
rozważania wystarczą w zasadzie do udzielenia odpowiedzi na pytanie prejudycjalne: art. 18 ust. 1 lit. a) PSD2 zezwala DUP na oferowanie kontraktów terminowych, takich jak kontrakty będące przedmiotem sporu, bez konieczności uzyskania (nowego) zezwolenia administracyjnego na prowadzenie działalności w charakterze
dostawców
usług inwestycyjnych podlegających przepisom MiFID II.
83.      Biorąc jednak pod uwagę treść wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, odpowiedź ta byłaby prawdopodobnie niepełna, gdyby pomijała zbadanie ewentualnego wpływu na niniejszą sprawę przepisów dyrektywy MiFID II i rozporządzenia delegowanego MiFID II, do których odwołuje się postanowienie odsyłające.
84.      Należałoby w związku z tym ocenić, czy w niniejszej sprawie spełnione są przesłanki pozwalające na wyłączenie usługi świadczonej przez Ibanfirst na rzecz Iulicris z zakresu stosowania dyrektywy MIFID II i rozporządzenia delegowanego MiFID II.
85.      Miałoby to miejsce,
gdyby
usługa ta, po zakwalifikowaniu jej jako „usługi inwestycyjnej” (w zakresie, w jakim obejmuje instrument finansowy, taki jak kontrakt terminowy)_:
–        była świadczona okazjonalnie w trakcie wykonywania działalności zawodowej, a działalność tą regulują przepisy prawne lub regulacyjne, które nie wykluczają świadczenia tej usługi [art. 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy MiFID II]; lub
–        obejmowała kontrakty pochodne dotyczące instrumentów dewizowych o cechach, o których mowa w art. 10 ust. 1 rozporządzenia delegowanego MiFID II.
86.      Zachowując kolejność z odesłania prejudycjalnego, najpierw odniosę się do ewentualnego wpływu art. 10 ust. 1 rozporządzenia delegowanego MiFID II.
a)      Kontrakty pochodne dotyczące instrumentów dewizowych, które nie są uznawane za instrumenty finansowe w rozumieniu art. 10 ust. 1 rozporządzenia delegowanego MiFID II
87.      W przypadku zawarcia kontraktu pochodnego dotyczącego instrumentów dewizowych, którego treść odpowiada warunkom określonym w art. 10 ust. 1 lit. b) rozporządzenia delegowanego MiFID II, przepis ten stanowi, że taki kontrakt nie jest instrumentem finansowym.
88.      Warunki zastosowania tego przepisu wymagają, aby kontrakt pochodny dotyczący instrumentów dewizowych był sposobem płatności, który: i) musi być rozliczony fizycznie; ii) jest zawierany co najmniej przez osobę niebędącą kontrahentem finansowym; iii) jest zawierany w celu ułatwienia płatności za możliwe do zidentyfikowania towary, usługi lub inwestycje bezpośrednie, oraz iv) nie jest przedmiotem obrotu w systemie obrotu.
89.      Wyjaśniłem już, dlaczego uważam, że art. 18 ust. 1 lit. a) PSD2 upoważnia DUP w sposób autonomiczny do świadczenia swoim klientom usług wymiany walut (również jeśli obejmują kontrakt terminowy). W związku z tym wymogi określone w rozporządzeniu delegowanym MiFID II nie muszą być spełnione w tym celu.
90.      W przypadku wyboru rozwiązania przeciwnego sąd odsyłający,
który dysponuje wszystkimi
postanowieniami spornych kontraktów, powinien dokonać oceny, czy zostały spełnione cztery szczególne wymogi określone w art. 10 ust. 1 lit. b) rozporządzenia delegowanego MiFID II,
aby wykluczyć występowanie instrumentu finansowego. Postanowienie odsyłające nie zawiera wystarczających informacji w tym zakresie.
b)      Brak stosowania dyrektywy MiFID II do usług inwestycyjnych świadczonych okazjonalnie w ramach działalności zawodowej
91.      Dyrektywa 2004/39, poprzedzająca dyrektywę MiFID II, zawierała przepis analogiczny do art. 2 ust. 1 lit. c) tej ostatniej,
który był przedmiotem wykładni
Trybunału.
92.      Wyrok Länsförsäkringar Sak Försäkringsaktiebolag i in.(32) dotyczył doradztwa finansowego w zakresie inwestycji kapitałowej udzielonego w ramach pośrednictwa ubezpieczeniowego w zakresie zawarcia umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Trybunał uznał, że działalność ta wchodziła w zakres stosowania dyrektywy
2002/92/WE(33), a nie dyrektywy
2004/39.
93.      Z tego wyroku można wysnuć przydatne w niniejszej sprawie wnioski:
–        Co do zasady doradztwo finansowe może mieścić się w materialnym zakresie stosowania dyrektywy 2004/39, gdyż stanowi „usługę inwestycyjną”. Pośrednik ubezpieczeniowy może zostać uznany za „firmę inwestycyjną” w przypadku, gdy udziela tego doradztwa w ramach regularnej działalności zawodowej lub gospodarczej.
–        Jednakże art. 2 lit. c) dyrektywy 2004/39 wyłączył z jej zakresu stosowania osoby świadczące „usługi inwestycyjne, jeżeli taka usługa jest świadczona okazjonalnie w trakcie wykonywania działalności zawodowej, a działalność ta jest regulowana przez przepisy ustawowe i wykonawcze bądź kodeks etyki zawodowej, które nie wykluczają świadczenia tej usługi”.
–        Zgodnie z art. 2 pkt 5 dyrektywy 2002/92 działalność zawodowa pośrednika ubezpieczeniowego polega na pośrednictwie ubezpieczeniowym. W zakresie, w jakim pośrednik taki oferuje – spośród dostępnych produktów ubezpieczeniowych – produkt taki jak ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, należy uznać, że doradztwo dotyczące inwestowania kapitału określonego przez ów produkt jest udzielane dodatkowo, gdyż jest ono świadczone w ramach działalności pośrednictwa dotyczącego zawarcia umowy ubezpieczenia, która to działalność podlega przepisom prawa Unii, a mianowicie przepisom dyrektywy 2002/92(34).
94.      Kierując się tą samą logiką z wyroku Länsförsäkringar Sak Försäkringsaktiebolag, można wysnuć następujące wnioski:
–        Główną działalnością DUP (takiego jak Ibanfirst) jest świadczenie usług płatniczych, zgodnie z art. 1 PSD2, której przepisy mają zastosowanie do wykonywania tej działalności. Jej art. 18 zezwala instytucjom płatniczym na świadczenie usług pomocniczych ściśle powiązanych z usługami płatniczymi, takich jak usługi wymiany walut, na warunkach opisanych powyżej.
–        O ile co do zasady kontrakty terminowe stanowiące uzupełnienie świadczenia usługi płatniczej mogą zostać zakwalifikowane jako działalność inwestycyjna, o tyle art. 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy MiFID II wyłącza ze swojego zakresu stosowania usługi inwestycyjne świadczone okazjonalnie w trakcie wykonywania regulowanej działalności zawodowej.
–        Pojęcie okazjonalności świadczenia usług inwestycyjnych znalazło swoje rozwinięcie w art. 4 rozporządzenia delegowanego MiFID II, który ustanawia trzy warunki wymagane do praktycznego zastosowania wyłączenia przewidzianego w art. 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy MiFID II.
95.      Zgodnie z brzmieniem art. 4 rozporządzenia delegowanego MiFID II „[…] usługę inwestycyjną uznaje się za świadczoną okazjonalnie w trakcie wykonywania działalności zawodowej, jeżeli spełnione są następujące warunki:
a)      istnieje ścisłe i rzeczywiste powiązanie między działalnością zawodową a świadczeniem usługi inwestycyjnej na rzecz tego samego klienta, wskutek czego usługę inwestycyjną można uznać za dodatkową wobec głównej działalności zawodowej;
b)      świadczenie usługi inwestycyjnej na rzecz klienta korzystającego z głównej działalności zawodowej nie ma na celu zapewnienia systematycznego źródła dochodów osobom prowadzącym działalność zawodową; oraz
c)      osoba prowadząca działalność zawodową nie reklamuje ani w żaden inny sposób nie promuje swojej zdolności do świadczenia usług inwestycyjnych, z wyjątkiem sytuacji, w której klienci są o nich powiadamiani jako o dodatkowej względem głównej działalności zawodowej”.
96.      Muszę ponownie powtórzyć rozważania, które przedstawiłem wcześniej w odniesieniu do autonomii art. 18 ust. 1 lit. a) PSD2, którego stosowanie nie wymaga przestrzegania przepisów MiFID II.
97.      W przypadku nieprzyjęcia tego założenia to do sądu odsyłającego, który posiada wszelkie informacje w tym względzie, będzie należeć rozstrzygnięcie, czy w niniejszej sprawie spełnione są trzy
warunki określone w art. 4 rozporządzenia delegowanego MiFID II. Z mojej strony ograniczę się do wskazania, że:
–        Istnieje ścisły i obiektywny związek między działalnością zawodową Ibanfirst jako DUP a świadczeniem usługi inwestycyjnej, która uzupełnia usługę płatniczą poprzez wymianę walut (główna działalność zawodowa) o kontrakt terminowy. Z tej perspektywy elastyczne walutowe kontrakty terminowe stanowią usługę ściśle powiązaną ze świadczeniem usług płatniczych.
–        Bardziej wątpliwe jest to, czy w tym przypadku świadczenie usług inwestycyjnych na rzecz klientów korzystających z głównej działalności zawodowej nie stanowi systematycznego źródła dochodu dla DUP, takiego jak Ibanfirst.
–        Mogą pojawić się również wątpliwości, czy Ibanfirst reklamuje lub w inny sposób promuje swoją zdolność do świadczenia usług inwestycyjnych, a jeśli tak, to czy informuje swoich klientów, że usługi te stanowią uzupełnienie jej głównej działalności jako DUP.
98.      W każdym razie nawet gdyby te trzy warunki (lub którykolwiek z nich) nie zostały spełnione, a przedmiotowa usługa nie mogła zostać zakwalifikowana jako usługa inwestycyjna świadczona okazjonalnie w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy MiFID II, wykonywanego przez art. 4 rozporządzenia delegowanego MiFID II, uważam, że nie wyklucza to zastosowania art. 18 dyrektywy PSD2 do rozpatrywanej sprawy.
V.      Wnioski
99.      W świetle powyższego proponuję udzielić następującej odpowiedzi Tribunal de l’entreprise francophone de Bruxelles (francuskojęzycznemu sądowi ds. gospodarczych w Brukseli):
„Artykuł 18 ust. 1 lit. a) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady
(UE) 2015/2366 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego, zmieniającej dyrektywy 2002/65/WE, 2009/110/WE, 2013/36/UE i rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 oraz uchylającej dyrektywę 2007/64/WE,
należy interpretować w ten sposób, że:
podmioty posiadające zezwolenie wymagane do wykonywania działalności w charakterze dostawców usług płatniczych są uprawnione do świadczenia usług pomocniczych ściśle powiązanych ze świadczeniem usług płatniczych, takich jak usługi wymiany walut obejmujące elastyczne kontrakty terminowe na te waluty.
W tym celu nie mają zastosowania:
–        Artykuł 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady
2014/65/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniającej dyrektywę 2002/92/WE i dyrektywę 2011/61/UE.
–        Artykuły 4 i 10 ust. 1 lit. b) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/565
z dnia 25 kwietnia 2016 r. uzupełniającego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE w odniesieniu do wymogów organizacyjnych i warunków prowadzenia działalności przez firmy inwestycyjne oraz pojęć zdefiniowanych na potrzeby tej dyrektywy”.
1      Język oryginału: hiszpański.
2      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego, zmieniająca dyrektywy 2002/65/WE, 2009/110/WE, 2013/36/UE i rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 oraz uchylająca dyrektywę 2007/64/WE (Dz.U. 2015, L 337, s. 35),
zwana dalej „PSD2”.
3      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniająca dyrektywę 2002/92/WE i dyrektywę 2011/61/UE (Dz.U. 2014, L 173, s. 349), zwana dalej „dyrektywą MiFID II”.
4      Rozporządzenie delegowane Komisji z dnia 25 kwietnia 2016 r. uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego  Rady 2014/65/UE w odniesieniu do wymogów organizacyjnych  warunków prowadzenia działalności przez firmy inwestycyjne oraz pojęć zdefiniowanych na potrzeby tej dyrektywy (Dz.U. 2017, L 87, s. 1), zwane dalej „rozporządzeniem delegowanym MiFID II”.
5      Loi relative à la surveillance du secteur financier et aux services financiers du 2 août 2002 (Moniteur belge z dnia 4 września 2002 r., s. 39121).
6      Loi relative à l’accès à l’activité de prestation de services d’investissement et au statut et au contrôle des sociétés de gestion de portefeuille et de conseil en investissement du 25 octobre 2016 (Moniteur belge z dnia 18 listopada 2016 r., s. 76915).
7      Loi relative au statut et au contrôle des établissements de paiement et des établissements de monnaie électronique, à l’accès à l’activité de prestataire de services de paiement, et à l’activité d’émission de monnaie électronique, et à l’accès aux systèmes de paiement du 11 mars 2018 (Moniteur belge z dnia 26 marca 2018 r., s. 29444).
8      SEPA jest akronimem w języku angielskim wyrażenia Single Euro Payment Area (Jednolity Obszar Płatności w Euro). SEPA to obszar, w ramach którego obywatele, przedsiębiorcy i inne podmioty mogą dokonywać bezgotówkowych rozliczeń w euro na terenie Europy, zarówno transgranicznie, jak i w granicach państw członkowskich, na takich samych warunkach i z tymi samymi prawami i obowiązkami niezależnie od miejsca, w którym się znajdują. Stanowi on kluczowy element wewnętrznego rynku płatności.
9      W postanowieniu odsyłającym, sporządzonym w języku
francuskim, kontrakty te określane są jako „contrats à terme flexible”. Pośród instrumentów finansowych, do których odnosi się pkt 4 sekcji C załącznika I do dyrektywy MIFID II, znajdują się „contrats à terme”.
10      W odniesieniu do pojęcia margin call zob.
przypis 11.
11      W kontraktach terminowych depozyt wstępny lub depozyt zabezpieczający stanowi minimalną kwotę, którą należy wpłacić, aby otworzyć pozycję. Służy on jako zabezpieczenie przed stratami, a nie jako pełna płatność. Depozyt właściwy stanowi minimalną wartość środków, jakie muszą być zablokowane na rachunku w czasie, gdy pozycja pozostaje otwarta. Jeśli wartość ta spadnie poniżej ustalonego depozytu właściwego, wówczas uruchamia się wezwanie do uzupełnienia (margin call) z żądaniem dodatkowych środków aż do wyrównania do poziomu depozytu wstępnego. Wezwanie do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego zawiera skierowane do strony ostrzeżenie o konieczności uzupełnienia środków oraz – w przypadku nieuzupełnienia środków (lub zamknięcia pozycji) – o automatycznym zamknięciu operacji w celu zabezpieczenia się przed ryzykiem. Wezwanie do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego działa jako krytyczne ostrzeżenie przed ryzykiem i stanowi środek służący zapewnieniu płynności i stabilności rynku oraz umożliwiający działanie dźwigni finansowej.
12      Wyroki: z dnia 13 listopada 2025 r., Inteligo Media (C‑654/23, EUC:2025:871, pkt 71); z dnia 15 czerwca 2021 r., Facebook Ireland i in. (C‑645/19, EU:C:2021:483, pkt 115).
13      Postanowienie odsyłające, część III (Dyskusja), in fine. Podkreślenie moje.
14      W swoich uwagach na piśmie (pkt 5 i 12) rząd czeski argumentuje, że walutowe kontrakty terminowe nie podlegają żadnym innym warunkom poza tymi określonymi w art. 18 ust. 1 PSD2. Wyłącznie w przypadku niespełnienia tych warunków miałyby zastosowanie wyłączenia przewidziane w przepisach MiFID II.
15      W swoich uwagach na piśmie (pkt 82) Komisja zauważa, że w celu ustalenia, czy zezwolenie udzielone instytucji płatniczej na mocy PSD2 może obejmować zawieranie elastycznych kontraktów terminowych, należy wziąć pod uwagę warunki określone w art. 18 PSD2, a nie
przepisy
MiFID II.
16      Punkt 33 uwag na piśmie Iulicris.
17      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, zmieniająca dyrektywę 2002/87/WE i uchylająca dyrektywy 2006/48/WE oraz 2006/49/WE (Dz.U. 2013, L 176, s. 338).
18      Wyrok z dnia 3 grudnia 2015 r., Banif Plus Bank (C‑312/14, EU:C:2015:794, pkt 69).
19      Wyrok z dnia 3 grudnia 2015 r., Banif Plus Bank (C‑312/14, EU:C:2015:794, pkt 69).
20      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych zmieniająca dyrektywę Rady 85/611/EWG i 93/6/EWG i dyrektywę 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylająca dyrektywę Rady 93/22/EWG (Dz.U. 2004, L 145, s. 1).
21      Wyroki z dnia 30 marca 2023 r., Hauptpersonalrat der Lehrerinnen und Lehrer (C‑34/21, EU:C:2023:270, pkt 40); z dnia 2 czerwca 2022 r., HK/Danmark i HK/Privat (C‑587/20, EU:C:2022:419, pkt 25).
22      Wyroki z dnia 30 marca 2023 r., Hauptpersonalrat der Lehrerinnen und Lehrer (C‑34/21, EU:C:2023:270, pkt 41); z dnia 2 czerwca 2022 r., HK/Danmark i HK/Privat (C‑587/20, EU:C:2022:419, pkt 26).
23      Oprócz usługi wymiany walut art. 18 ust. 1 lit. a) PSD2 wyraźnie wymienia jako usługi pomocnicze i ściśle powiązane ze świadczeniem usług płatniczych: „[…] zapewnianie wykonania transakcji płatniczych […], działalność związan[ą] z przechowywaniem, a także przechowywanie i przetwarzanie danych”.
24      Artykuł 10 ust. 1 wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie usług płatniczych i usług związanych z pieniądzem elektronicznym w ramach rynku wewnętrznego, zmieniającej dyrektywę 98/26/WE i uchylającej dyrektywy (UE) 2015/2366 i 2009/110/WE, dokument COM(2023) 366
final z dnia 28 czerwca 2023 r.
25      Ten sposób płatności musi: i) być rozliczony fizycznie w przypadku innym niż niedotrzymanie warunków lub innego rodzaju zdarzenie skutkujące rozwiązaniem kontraktu; ii) być zawierany co najmniej przez osobę niebędącą kontrahentem finansowym w rozumieniu art. 2 pkt 8 rozporządzenia nr 648/2012; iii) być zawierany w celu ułatwienia płatności za możliwe do zidentyfikowania towary, usługi lub inwestycje bezpośrednie, oraz iv) nie być przedmiotem obrotu w systemie obrotu.
26      Jak Komisja
wskazuje w swoich uwagach na piśmie (pkt 63 i 64), art. 10 ust. 1 lit. b) rozporządzenia delegowanego MiFID II ogranicza wyłączenie do walutowych kontraktów pochodnych zawartych co najmniej przez osobę niebędącą kontrahentem finansowym w rozumieniu art. 2 pkt 8 rozporządzenia nr 648/2012. Oznaczałoby to wyłączenie z zakresu art. 18 PSD2 transakcji wymiany walut między dwiema instytucjami finansowymi, podczas gdy wyłączenie to w ogóle nie występuje w tym ostatnim przepisie.
27      Zgodnie z nim dyrektywa MiFID II nie ma zastosowania do „osób świadczących usługi inwestycyjne, w przypadku gdy taka usługa jest świadczona okazjonalnie w trakcie wykonywania działalności zawodowej, a działalność tą regulują przepisy prawne lub regulacyjne bądź kodeks etyki zawodowej, które nie wykluczają świadczenia tej usługi”.
28      Motyw 40 PSD2 wskazuje, że owa dyrektywa reguluje „[…] udzielanie kredytów przez instytucje płatnicze, tj. przyznawanie linii kredytowych i wydawanie kart kredytowych, jedynie w przypadkach, gdy ma to ścisły związek z usługami płatniczymi”. W motywie tym dodano, że „[…] instytucjom płatniczym należy zezwolić na udzielanie takiego kredytu w kontekście ich działalności transgranicznej, jedynie jeżeli jest on udzielany w celu ułatwienia realizacji usług płatniczych, ma charakter krótkoterminowy i jest udzielany na okres nieprzekraczający 12 miesięcy, w tym na zasadzie odnawialnej, a także pod warunkiem, że jest on refinansowany głównie z funduszy własnych instytucji płatniczej, jak również innych środków pieniężnych pochodzących z rynków kapitałowych, a nie za pomocą środków pieniężnych przechowywanych w imieniu klientów do celów usług płatniczych […]”.
29      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego zmieniająca dyrektywy 97/7/WE, 2002/65/WE, 2005/60/WE i 2006/48/WE i uchylająca dyrektywę 97/5/WE (Dz.U. 2007, L 319, s. 1).
30      Zgodnie z motywem 4 dyrektywy 2007/64 celem było „[…] ustanowienie na poziomie Wspólnoty nowoczesnych i spójnych ram prawnych dla usług płatniczych […],
któr[e] [są] neutraln[e], tak aby zapewnić równe szanse wszystkim systemom płatności w celu zachowania wyboru dostępnego konsumentom, co powinno oznaczać znaczny krok naprzód pod względem kosztów ponoszonych przez konsumentów, bezpieczeństwa i wydajności w porównaniu z obecnymi systemami krajowymi”.
31      Motyw 3 dyrektywy MiFID II przewiduje, że ma ona na celu osiągnięcie „[…] poziomu harmonizacji niezbędnego do zaoferowania inwestorom wysokiego poziomu ochrony oraz umożliwienia firmom inwestycyjnym świadczenia usług w całej Unii, będącej rynkiem wewnętrznym, w oparciu o nadzór państwa macierzystego […]”.
32      Wyrok z dnia 31 maja 2018 r., Länsförsäkringar Sak Försäkringsaktiebolag i in. (C‑542/16, EU:C:2028:369).
33      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 grudnia 2002 r. w sprawie pośrednictwa ubezpieczeniowego (Dz.U. 2003, L 9, s. 3), uchylona przez dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady
(UE) 2016/97 z dnia 20 stycznia 2016 r. w sprawie dystrybucji ubezpieczeń (Dz.U. 2016, L 26, s. 19).
34      Jak stwierdziłem w mojej opinii z dnia 21 listopada 2017 r., Länsförsäkringar Sak Försäkringsaktiebolag i in. (C‑542/16, EU:C:2017:879, pkt 96, 104 i 105), poziom ryzyka usług inwestycyjnych jest wyższy niż w przypadku usług ubezpieczeniowych i z tego powodu kontrola organów nad spółkami inwestycyjnymi jest bardziej rygorystyczna niż
nad zakładami ubezpieczeń.