62024CJ0279_RES
Kawża C‑279/24
AY
vs
Liechtensteinische Landesbank (Österreich) AG
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Oberster Gerichtshof)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) tal‑4 ta’ Diċembru 2025
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Regolament (KE) Nru 593/2008 – Artikolu 3(1) u (2) – Għażla tal-liġi applikabbli – Artikolu 6 – Kamp ta’ applikazzjoni – Kuntratt konkluż bejn professjonist u konsumatur residenti fi Stat Membru ieħor – Attività ta’ professjonist diretta lejn l-Istat Membru li fih il-konsumatur għandu r-residenza abitwali tiegħu wara d-data tal-konklużjoni tal-kuntratt li fih klawżola ta’ għażla tal-liġi applikabbli”
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Liġi applikabbli għall-obbligi kuntrattwali – Konvenzjoni dwar il-liġi applikabbli għall-obbligi kuntrattwali – Regolament Nru 593/2008 – Kuntratti ta’ konsum – Kamp ta’ applikazzjoni – Kuntratt konkluż bejn professjonist u konsumatur residenti fi Stat Membru ieħor – Attività ta’ professjonist diretta lejn l-Istat Membru li fih il-konsumatur għandu r-residenza abitwali tiegħu wara d-data tal-konklużjoni tal-kuntratt li fih klawżola ta’ għażla tal-liġi applikabbli – Esklużjoni
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 593/2008, premessi 6, 11, 16 u 23, u Artikoli 3 u 6)
(ara l-punti 24 sa 42, u d-dispożittiv)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari mill-Oberster Gerichtshof (il-Qorti Suprema, l-Awstrija), il-Qorti tal-Ġustizzja għamlet kjarifikazzjonijiet dwar il-liġi applikabbli għal kuntratt ta’ konsum konkluż bejn konsumatur residenti fi Stat Membru u bank stabbilit fi Stat Membru ieħor, fid-dawl tar-Regolament Ruma I (
1
).
Fl‑2013, AY, konsumatur residenti fl-Italja, ikkonkluda kuntratt mal-bank Awstrijak Liechtensteinische Landesbank (Österreich) AG (iktar ’il quddiem il-“Bank”) sabiex jiftaħ kont kurrenti bankarju u kont ta’ kustodja sigura.
Skont il-“Kundizzjonijiet Ġenerali tat-Tranżazzjonijiet Bankarji” previsti mill-Bank u li AY kien jaf bihom, ir-relazzjonijiet ġuridiċi kollha bejn il-partijiet fil-kuntratt kienu rregolati mid-dritt Awstrijak. Barra minn hekk, kemm fil-mument tal-iffirmar tal-kuntratt kif ukoll fl-aġġornamenti sussegwenti tal-profil tal-klijent tiegħu, l-individwu kkonċernat kien għażel “relazzjoni mingħajr parir”.
Fl‑2016, AY ipparteċipa f’avveniment organizzat f’Padova (l-Italja) minn impriża ta’ investiment Taljana (iktar ’il quddiem l-“avveniment ta’ Padova”), li matulu d-diriġent ta’ din l-impriża ppreżenta fond li l-portafoll tiegħu kien jinkludi wkoll noti nnegozjati fil-borża (ENTs). Impjegat tal-Bank ipparteċipa wkoll f’dan l-avveniment sabiex jippreżentah lill-investituri preżenti.
Xi żmien wara, AY xtara fuq l-inizjattiva tiegħu stess, permezz tal-Bank, ETNs kif ukoll ishma tal-fond li kien ġie ppreżentat waqt l-avveniment ta’ Padova.
Peress li qies li ġarrab telf finanzjarju li rriżulta minn dan ix-xiri, AY ressaq azzjoni ġudizzjarja għall-kisba ta’ kumpens għad-dannu minħabba li fil-fehma tiegħu l-Bank kien naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu ta’ konsulenza u ta’ informazzjoni. Huwa qies li d-dritt Taljan, li kien iktar vantaġġuż għalih mid-dritt Awstrijak, kien dak applikabbli peress li, bil-preżenza tiegħu waqt l-avveniment ta’ Padova, il-Bank kien idderieġa l-attività tiegħu lejn is-suq Taljan. Peress li l-qrati tal-istanzi inferjuri ċaħdu t-talba tiegħu, AY adixxa lill-qorti tar-rinviju, li ressqet talba għal deċiżjoni preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-liġi applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Qabel kollox, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret ir-regola ġenerali li tipprovdi li, konformement mal-Artikolu 3 tar-Regolament Ruma I, il-kuntratt huwa rregolat mil-liġi magħżula mill-partijiet. Barra minn hekk, l-Artikolu 6 tal-istess regolament, intitolat “Kuntratti ta’ konsum”, jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu, li kuntratt konkluż minn konsumatur ma’ professjonist huwa rregolat mil-liġi tal-pajjiż fejn il-konsumatur ikollu r-residenza abitwali tiegħu, bil-kundizzjoni li jiġu osservati l-kundizzjonijiet stabbiliti f’din id-dispożizzjoni, jiġifieri li l-professjonist jeżerċita l-attività professjonali tiegħu fil-pajjiż li fih il-konsumatur ikollu r-residenza abitwali tiegħu, jew li, bi kwalunkwe mezz, huwa jidderieġi din l-attività lejn dan il-pajjiż jew lejn diversi pajjiżi, fosthom dan tal-aħħar, u li l-kuntratt ikun jaqa’ fil-kuntest ta’ din l-attività.
Huwa biss fil-każ fejn il-kuntratt inkwistjoni ma jissodisfax dawn il-kundizzjonijiet, li għandhom jiġu vverifikati fid-data tal-konklużjoni tiegħu, li dan il-kuntratt ikun irregolat mil-liġi magħżula mill-partijiet (
2
).
Fil-każ ineżami, fid-data tal-konklużjoni tal-kuntratt ikkonċernat, il-Bank ma kienx jeżerċita l-attività professjonali tiegħu fil-pajjiż li fih il-konsumatur kellu r-residenza abitwali tiegħu, u lanqas ma kien idderiġiha lejn dan il-pajjiż, b’tali mod li dawn il-kundizzjonijiet ma kinux issodisfatti.
Madankollu, sussegwentement, il-Bank idderieġa l-attività professjonali tiegħu lejn il-pajjiż li fih il-konsumatur kellu r-residenza abitwali tiegħu, b’tali mod li din il-kundizzjoni kienet ġiet issodisfatta wara l-iffirmar tal-kuntratt konkluż bejn dan il-konsumatur u l-Bank.
Il-Qorti tal-Ġustizzja mbagħad wettqet interpretazzjoni letterali, kuntestwali u teleoloġika tal-Artikolu 6(1) tar-Regolament Ruma I.
Fid-dawl tal-interpretazzjoni letterali, il-formulazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni ma tipprevedix b’mod espress il-possibbiltà li tinbidel il-liġi applikabbli għal kuntratt ta’ konsum meta l-kundizzjonijiet stabbiliti f’din id-dispożizzjoni ma kinux issodisfatti fid-data tal-konklużjoni ta’ dan il-kuntratt, iżda kienu ssodisfatti sussegwentement matul ir-relazzjoni kummerċjali.
Fir-rigward tal-interpretazzjoni kuntestwali u teleoloġika, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret, l-ewwel nett, li r-Regolament Ruma I huwa intiż b’mod partikolari li jiggarantixxi ċ-ċertezza legali fiż-żona ta’ ġustizzja Ewropea, permezz ta’ regoli ta’ kunflitt tal-liġijiet li għandhom livell għoli ta’ prevedibbiltà.
It-tieni nett, l-Artikolu 3(2) tal-imsemmi regolament jippreċiża li bidla tal-liġi applikabbli għal kuntratt, kif iddeterminata mill-ftehim tal-partijiet waqt il-konklużjoni ta’ dan il-kuntratt, tista’ tirriżulta biss mill-kunsens ta’ dawn il-partijiet, li l-libertà tagħhom li jagħżlu d-dritt applikabbli għandha barra minn hekk tikkostitwixxi waħda mill-partijiet ewlenija tas-sisien tas-sistema ta’ regoli ta’ kunflitt tal-liġijiet fil-qasam tal-obbligi kuntrattwali. Sabiex jingħata effett sħiħ lill-prinċipju ta’ awtonomija tar-rieda tal-partijiet f’kuntratt, għandu jiġi żgurat li tiġi osservata l-għażla magħmula liberament minn dawn il-partijiet fir-rigward tal-liġi applikabbli fil-kuntest tar-relazzjoni kuntrattwali tagħhom.
It-tielet nett, il-partijiet f’kuntratt meqjusa bħala iktar dgħajfa għandhom jiġu protetti permezz ta’ regoli ta’ konflitt li jkunu iktar favorevoli għall-interessi tagħhom mir-regoli ġenerali. Madankollu, interpretazzjoni li abbażi tagħha jkun possibbli li ssir deroga mir-regoli ta’ kunflitt ta’ liġijiet previsti mir-Regolament Ruma I sabiex tiġi ddeterminata l-liġi applikabbli għall-kuntratti ta’ konsum, minħabba li liġi oħra tkun iktar favorevoli għall-konsumatur, neċessarjament tippreġudika b’mod kunsiderevoli r-rekwiżit ġenerali ta’ prevedibbiltà tal-liġi u, għaldaqstant, il-prinċipju ta’ ċertezza legali fir-relazzjonijiet kuntrattwali li jinvolvu konsumaturi.
Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal, il-possibbiltà li tinbidel il-liġi applikabbli għal kuntratt ta’ konsum meta l-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 6(1) tar-Regolament Ruma I ma jkunux ġew issodisfatti fid-data tal-konklużjoni ta’ dan il-kuntratt, iżda jkun ġew issodisfatti sussegwentement matul ir-relazzjoni kummerċjali, hija eskluża mill-formulazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni, filwaqt li l-istruttura tal-imsemmija dispożizzjoni u l-għanijiet imfittxija minnha jikkorroboraw din l-interpretazzjoni. Barra minn hekk, tali bidla tippreġudika l-għażla ta’ liġi magħmula mill-partijiet skont l-Artikolu 3(1) ta’ dan ir-regolament.
(
1
)	Regolament (KE) Nru 593/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑17 ta’ Ġunju 2008 dwar il-liġi applikabbli għall-obbligazzjonijiet kuntrattwali (Ruma I) (ĠU 2008, L 177, p. 6 u rettifika fil-ĠU 2009, L 309, p. 87, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Ruma I”).
(
2
)	Artikoli 3 u 6(1)(a) u (b) u (3) tar-Regolament Ruma I.