62023CC0797
TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA
SZPUNAR
arna tabhairt an 10 Iúil 2025 (
1
)
Cás C‑797/23
Meta Platforms Ireland Limited
v
Autorità per le Garanzie nelle Comunicazioni,
idiragraithe:
Federazione Italiana Editori Giornali (FIEG),
Società italiana degli autori ed editori (SIAE),
Gedi Gruppo Editoriale SpA
(Iarraidh ar réamhrialú ón Tribunale Amministrativo Regionale per il Lazio (an Chúirt Riaracháin Réigiúnach, Lazio, an Iodáil))
(Tarchur chun réamhrialú – Maoin intleachtúil – Cóipcheart agus cearta gaolmhara – Treoir (AE) 2019/790 – Airteagal 15 – Preasfhoilseacháin a chosaint i ndáil le húsáid ar líne – Reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear do chúiteamh cothrom a íoc– Oibleagáidí ar sholáthraithe seirbhísí sochaí faisnéise – Cumhachtaí arna dtabhairt d’údarás riaracháin neamhspleách – Cothromaíocht a aimsiú idir cearta bunúsacha – an Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh – Airteagal 17(2) – Ceart bunúsach go gcosnófar maoin intleachtúil – Airteagal 16 – An tsaoirse chun gnó a sheoladh – Airteagal 11 – An tsaoirse chun tuairimí a nochtadh agus faisnéis a fháil)
Réamhrá
1.
A mhéid a bhaineann le réimsí an gheilleagair atá buailte ag an réabhlóid dhigiteach agus ag teacht an idirlín, agus is tearc nach bhfuil, tá réimse na meán i lár an aonaigh, na meáin chló go háirithe. Tá athruithe ollmhóra ag tarlú sa réimse sin. Is éard is cúis leis na mórathruithe sin ná, ar an gcéad dul síos, nósanna na n‑úsáideoirí ag athrú. Ní hamháin go bhfuil rochtain ar líne ar ábhar á roghnú acu seachas na meáin chló, ach chomh maith leis sin tá foinsí na n‑ábhar á n‑éagsúlú acu, ós ar éigean atá teorainn ar bith lena rogha i dtimpeallacht dhigiteach. Ar an dara dul síos, tá siad spreagtha ag seirbhísí preasachomhairc ag teacht chun cinn, arna gcur ar fáil go minic ag na mórardáin ar líne. Tá ‘éifeacht ionadaíochta’ á cruthú ag na seirbhísí sin, lena gcuirtear ar chumas na n‑úsáideoirí aird a thabhairt, cé nach bhfuil aird á tabhairt ach ar bhealach éadrom, ar ábhar iriseoireachta gan bheith ag breathnú ar na bunfhoinsí, is é sin le rá ar shuíomhanna na nuachtán agus na n‑irisleabhar. Ar an tríú dul síos, tá siad bainteach leis an gcaoi a théann na meáin traidisiúnta san iomaíocht leis na bealaí nua chun fianaise a scaipeadh atá ann mar gheall ar an idirlíon, go háirithe na ‘meáin shóisialta’.
2.
Mar thoradh ar na hollathruithe sin tá géarthitim tagtha ar ioncam foilsitheoirí preasa, nach bhfuil in ann na costais a bhaineann lena samhail ghnó thraidisiúnta a íoc a thuilleadh. Tá an laghdú sin mar thoradh ní hamháin ar chliseadh i ndíolacháin cóipeanna páipéir de nuachtáin agus d’irisleabhair, ach ar chaillteanas in ioncaim fógraíochta, atá á mbailiú anois, inter alia, ag ardáin mhóra ar líne.
3.
Ní hea nach bhfuil ach iarmhairtí eacnamaíocha ag gabháil le géarchéim na meán traidisiúnta, áfach. Tá ról ríthábhachtach ag na meáin i bhfeidhmiú na sochaithe daonlathacha: is iad an phríomhfhoinse iontaofa faisnéise don phobal i gcoitinne agus an uirlis is éifeachtaí chun grinnscrúdú poiblí a áirithiú ar iompar an luchta pholaitiúil. Agus iad ag éirí níos laige agus gníomhaithe nua á gcur ina n‑ionad, a bhféadfaí a rá go bhfuil cáilíocht faisnéise acu atá éagsúil ar a laghad, cuirtear go mór le fadhbanna tromchúiseacha sochaíocha agus polaitiúla.
4.
Ar an gcúis sin, glacadh tionscnaimh reachtacha um idirghabháil i bhfabhar foilsitheoirí preasa i dtríú tíortha, (
2
) ach sna Ballstáit freisin, eadhon an Ghearmáin agus an Spáinn. Mar sin féin, níor éirigh leis na bearta deireanacha sin a bheith sásúil mar gheall ar fhadhbanna dlíthiúlachta agus neamhéifeachtachta araon. (
3
)
5.
Níl cás na bhfoilsitheoirí preasa vis-à-vis ardán ar líne chomh simplí agus a fheictear ar an gcéad amharc. Cé go ndéanann na hardáin sin dochar do leasanna foilsitheoirí, tríd an ‘éifeacht ionadaíochta’ agus trína bheith ag dul san iomaíocht leo, bíonn ‘éifeacht leathnaithe’ dhearfach acu freisin trí lucht féachana nua a mhealladh. Dealraíonn sé, áfach, go bhfuil athrú chomh mór sin tagtha ar nósanna úsáideoirí nach mbíonn sciar an‑suntasach díobh ag breathnú ar ábhar iriseoireachta anois ach trí na hardáin éagsúla. Dá bhrí sin, bíonn na foilsitheoirí ag brath den chuid is mó ar na hardáin sin chun custaiméirí nua a mhealladh, rud a fhágann go bhfuil sé bunriachtanach go mbeadh a n‑ábhair ar fáil orthu. Os a choinne sin, níl a mhalairt scéal fíor: níl sé ríthábhachtach d’ardáin ar líne go mbeadh ábhar den sórt sin ann. Dá bhrí sin, tá foilsitheoirí i staid leochaileach i ndáil leis na hardáin sin, rud a fhágann nach bhfuil na hiarrachtaí chun an cás a leigheas trí chearta maoine intleachtúla nua a dheonú do na foilsitheoirí sin ró-éifeachtach. Ina theannta sin, ní bhaineann an scéal le gach foilsitheoir preasa ar an gcaoi chéanna: cé gur mó an difear a dhéantar do na cinn mhóra leis an éifeacht ionadaíochta, baineann foilsitheoirí beaga, go háirithe foilsitheoirí áitiúla, tairbhe as an éifeacht leathnaithe, trí rochtain a fháil ar lucht léitheoireachta nach bhféadfadh teacht orthu ar bhealaí traidisiúnta.
6.
Dá bhrí sin, ní haon ionadh é go raibh forálacha dhlí an Aontais atá i gceist sa chás seo, lena dtugtar isteach ceart nua maoine intleachtúla d’fhoilsitheoirí, á gcáineadh go láidir le linn an nós imeachta chun iad a ghlacadh agus tar éis dóibh teacht i bhfeidhm. (
4
) Cuireadh an staid sin i gcomparáid fiú le scéal cáiliúil Hans Christian Andersen ‘Éadaí nua an Impire’. (
5
)
7.
Agus forálacha dhlí an Aontais atá i gceist á dtrasuí, ghlac roinnt Ballstát bearta mar sin féin, amhail bearta na hIodáile atá i gceist sna príomhimeachtaí, d’fhonn seasamh caibidlíochta foilsitheoirí preasa a neartú agus, ar an gcaoi sin, éadaí cearta a thabhairt don impire. Tá sé faoin gCúirt anois cur síos a dhéanamh ar na teorainneacha a fhorchuirtear le dlí an Aontais nach bhféadfaí a shárú leis na bearta sin.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais
8.
Le hAirteagal 15 de Threoir (AE) 2019/790 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Aibreán 2019, maidir le cóipcheart agus cearta gaolmhara sa Mhargadh Aonair Digiteach agus lena leasaítear Treoracha 96/9/CE agus 2001/29/CE (
6
) foráiltear, inter alia:
‘1.   Déanfaidh na Ballstáit na cearta dá bhforáiltear in Airteagal 2 agus in Airteagal 3(2) de Threoir 2001/29/CE [ (
7
)] le haghaidh úsáid ar líne ag soláthraithe seirbhíse sochaí faisnéise as a bpreasfhoilseacháin a sholáthar d’fhoilsitheoirí preasfhoilseachán atá bunaithe i mBallstát.
Ní bheidh feidhm ag na cearta dá bhforáiltear sa chéad fhomhír maidir le húsáidí príobháideacha nó neamhthráchtála do phreasfhoilseacháin ag úsáideoirí aonair.
An chosaint a dheonaítear faoin gcéad fhomhír, ní bheidh feidhm aige maidir le hipearnascadh.
[...]
4.   Rachaidh na cearta dá bhforáiltear i mír 1 in éag 2 bhliain tar éis fhoilsiú an phreasfhoilseacháin. Deanfar an téarma sin a ríomh ón 1 Eanáir den bhliain tar éis an dáta ar a bhfoilsítear an preasfhoilseachán sin.
[...]’
Dlí na hIodáile
9.
Le hAirteagal 43-bis de la legge n. 633 – Protezione del diritto d’autore e di altri diritti connessi al suo esercizio (Dlí Uimh. 633 maidir le cóipcheart a chosaint chomh maith le cearta eile atá nasctha lena fheidhmiú) an 22 Aibreán 1941, (
8
) sa leagan atá infheidhme sna príomhimeachtaí (‘Dlí Uimh. 633/1941’), foráiltear mar seo a leanas, inter alia:
‘1.   Deonófar d’fhoilsitheoirí preasfhoilseachán, ar bhonn aonair, i gcomhlachas nó i gcuibhreannas, le haghaidh úsáid ar líne as a bpreasfhoilseachán ag soláthraithe seirbhíse na sochaí faisnéise [...], lena n‑áirítear cuideachtaí faireacháin ar na meáin agus cuideachtaí athbhreithnithe preasa, na cearta eisiacha atáirgthe agus cumarsáide dá dtagraítear in Airteagail 13 agus 16.
[...]
6.   Ní bheidh feidhm ag na cearta dá bhforáiltear i mír 1 maidir le húsáidí príobháideacha ná neamhthráchtála as preasfhoilseacháin arna mbaint ag úsáideoirí aonair, maidir le hipearnaisceadh, ná maidir le focail ar leith nó le sleachta an‑ghearr ó phreasfhoilseachán a úsáid.
[...]
8.   Maidir le húsáid ar líne as preasfhoilseacháin, íocfaidh soláthraithe seirbhíse sochaí faisnéise cúiteamh cothrom leis na heintitis dá dtagraítear i mír 1. Laistigh de 60 lá ó dháta theacht i bhfeidhm na forála seo, glacfaidh an Autorità per le Garanzie nelle Comunicazioni [(an tÚdarás Cumarsáide, an Iodáil), (‘AGCOM’)] rialachán chun na critéir tagartha a shainiú chun an cúiteamh cothrom dá dtagraítear sa chéad abairt a chinneadh, agus aird á tabhairt, inter alia, ar líon na gcomhairliúchán ar líne ar an alt, ar bhlianta gníomhaíochta agus ar thábhacht mhargaidh de na foilsitheoirí dá dtagraítear i mír 3 agus ar líon na n‑iriseoirí atá fostaithe acu, chomh maith leis na costais arna dtabhú ag an dá pháirtí le haghaidh infheistíochtaí teicneolaíochta agus bonneagair, agus na tairbhí eacnamaíocha don dá pháirtí a eascraíonn as foilsiú i dtéarmaí infheictheachta agus ioncaim fógraíochta.
9.   Beidh na critéir a leagtar amach sa Rialachán dá dtagraítear i mír 8 á gcur san áireamh agus an chaibidlíocht á déanamh d’fhonn an conradh a thabhairt i gcrích maidir le húsáid na gceart dá dtagraítear i mír 1, idir soláthraithe seirbhíse na sochaí faisnéise, lena n‑áirítear cuideachtaí faireacháin ar na meáin agus cuideachtaí athbhreithnithe preasa, agus foilsitheoirí dá dtagraítear i mír 3. Le linn na caibidlíochta, ní chuirfidh soláthraithe seirbhíse na sochaí faisnéise teorainn le hinfheictheacht ábhar foilsitheoirí i dtorthaí cuardaigh. Féadfar measúnú a dhéanamh ar theorannú gan údar an ábhair sin ag céim na caibidlíochta mar chuid den fhíorú ar chomhlíonadh oibleagáid an mheoin mhacánta a leagtar síos in Airteagal 1337 den Chód Sibhialta.
10.   Gan dochar don cheart chun imeachtaí a thabhairt os comhair na gnáthchúirte dá dtagraítear i mír 11, mura dtagtar ar chomhaontú maidir le méid an chúitimh laistigh de 30 lá ón iarraidh ar chaibidlíochtaí a bheith tionscanta ag ceann de na páirtithe lena mbaineann, féadfaidh ceachtar páirtí iarratas a dhéanamh ar [AGCOM] chun cúiteamh cothrom a chinneadh, agus a thogra eacnamaíoch á mhíniú ina iarraidh. Laistigh de 60 lá tar éis iarraidh a fháil ón bpáirtí leasmhar, lena n‑áirítear i gcás nár tháinig páirtí i láthair cé gur iarraidh air teacht i láthair mar ba chuí, cuirfidh [AGCOM], ar bhonn na gcritéar a leagtar síos sa rialachán dá dtagraítear i mír 8, in iúl cén ceann de na tograí eacnamaíocha a rinneadh atá ag teacht leis na critéir sin nó, má mheasann sé nach bhfuil aon cheann de na tograí ag teacht leo, cuirfidh sé méid an chúitimh chothroim in iúl ex officio.
11.   Más rud é, tar éis do [AGCOM] cúiteamh cothrom a chinneadh, nach féidir leis na páirtithe an conradh a thabhairt i gcrích, féadfaidh aon cheann acu an chaingean a tharchur chuig dlísheomra na gnáthchúirte a bhfuil sainchúram gnó aige [...,] lena n‑áirítear chun an chaingean dá dtagraítear in Airteagal 9 de Dhlí Uimh. 192 an 18 Meitheamh 1998 a thionscnamh.
12.   Ceanglófar ar sholáthraithe seirbhíse sochaí faisnéise, lena n‑áirítear cuideachtaí faireacháin ar na meáin agus cuideachtaí athbhreithnithe preasa, na sonraí is gá chun méid an chúitimh chothroim a chinneadh a chur ar fáil, arna iarraidh sin ag an bpáirtí leasmhar, lena n‑áirítear trí eagraíochtaí comhbhainistíochta nó trí eintitis bhainistíochta neamhspleácha [...], má shainordaítear sin, nó ag [AGCOM]. Ní hea nach mbeidh ar na foilsitheoirí dá dtagraítear i mír 3 rúndacht a urramú le haghaidh faisnéis tráchtála, tionsclaíochta nó airgeadais ar tháinig siad ar an eolas fúithi toisc gur gá dóibh an oibleagáid a leagtar amach sa chéad abairt a chomhlíonadh. Áiritheoidh [AGCOM] go gcomhlíonfar an oibleagáid maidir le faisnéis atá ar sholáthraithe seirbhíse. I gcás nach ndéantar an fhaisnéis sin a sholáthar laistigh de 30 lá ó rinneadh an iarraidh dá dtagraítear sa chéad abairt, déanfaidh an tÚdarás pionós riaracháin airgid a fhorchur ar an sáraitheoir a bheidh cothrom le suas le 1 % dá láimhdeachas sa bhliain airgeadais dheireanach sula bhfuarthas fógra i leith na hagóide [...]
[...]
14.   Rachaidh na cearta dá bhforáiltear san Airteagal seo in éag 2 bhliain tar éis fhoilsiú an tsaothair iriseoireachta [...]’
10.
Le delibera n. 3/23/CONS (Rún Uimh. 3/23/CONS), arna ghlacadh ag AGCOM an 19 Eanáir 2023, lena ngabhann Iarscríbhinn A ina bhfuil regolamento in materia di individuazione dei criteri di riferimento per la determinazione dell’equo compenso per l’utilizzo online di pubblicazioni di carattere giornalistico di cui all’articolo 43-bis della Legge 22 aprile 1941, n. 633 (Rialachán lena sainítear critéir thagartha chun cúiteamh cothrom a chinneadh maidir le húsáid ar líne foilseachán preasa dá dtagraítear in Airteagal 43-bis de Dhlí Uimh. 633/1941):
–
bunaítear na critéir chun méid an chúitimh chothroim a chinneadh, lena n‑áirítear trí bhonn ríomha a shainiú atá bunaithe ar ioncam fógraíochta a bhaineann soláthraithe seirbhíse sochaí faisnéise as úsáid ar líne phreasfhoilseacháin an fhoilsitheora, lúide ioncam an fhoilsitheora ó atreorú tráchta ar a shuíomh gréasáin (Airteagal 4);
–
socraítear suas le 70 % mar ráta atá le cur i bhfeidhm ar an mbunmhéid chun méid an chúitimh chothroim a chinneadh, ar bhonn roinnt critéar breise a leagtar amach in Airteagal 4(2) de;
–
déantar cur síos ar na hoibleagáidí maidir le sonraí a chur ar fáil, sainmhínítear cumhachtaí cigireachta AGCOM agus déantar foráil maidir le hinfheidhmeacht pionóis riaracháin airgid in aghaidh an tsáraitheora a bheadh cothrom le suas le 1 % de láimhdeachas arna fháil sa mhargadh intíre sa bhliain airgeadais dheireanach a baineadh amach sular tugadh fógra i leith na hagóide (Airteagal 5);
–
rialaítear an nós imeachta faoinar féidir a iarraidh ar AGCOM méid an chúitimh chothroim a chinneadh agus na forálacha gaolmhara, agus an deis ann do AGCOM an méid sin a chinneadh go haontaobhach (Airteagail 8 go 12).
An díospóid sna príomhimeachtaí, an nós imeachta agus na ceisteanna a tharchuirtear
11.
Soláthraíonn Meta Platforms Ireland Limited (‘Meta’), atá bunaithe in Éirinn, seirbhísí na sochaí faisnéise, go háirithe mar oibreoir an líonra shóisialta ar líne Facebook.
12.
Le hiarratas a taisceadh leis an gcúirt a rinne an tarchur, eadhon an Tribunale Amministrativo Regionale per il Lazio (an Chúirt Riaracháin Réigiúnach, Lazio, an Iodáil), thionscain Meta caingean chun Rún Uimh. 3/23/CONS agus na hIarscríbhinní a ghabhann leis a chur ar neamhní.
13.
Mar thaca lena chaingean, áitíonn Meta, inter alia, go bhfuil Airteagal 43-bis de Dhlí Uimh. 633/1941 agus an Rún atá faoi chonspóid contrártha d’Airteagal 15 de Threoir 2019/790, lena mbunaítear cearta de chineál eisiach seachas cearta chun luach saothair a fháil. Thairis sin, mar gheall ar na hoibleagáidí a fhorchuirtear ar sholáthraithe seirbhíse na sochaí faisnéise, ar na srianta suntasacha ar shaoirse chonarthach oibreoirí eacnamaíocha agus ar an ról agus na cumhachtaí a chuirtear de chúram ar AGCOM, maítear go bhfuil an reachtaíocht sin contrártha freisin leis an tsaoirse chun gnó a sheoladh, a ráthaítear in Airteagal 16 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’), agus, go háirithe, do phrionsabal na saoriomaíochta. Leagann Meta béim, os comhair na cúirte a rinne an tarchur, ar easpa chomhréireacht agus leordhóthanacht na mbeart arna nglacadh ag reachtóir na hIodáile, atá mar bhac ar sheirbhísí a bheith á soláthar san Iodáil ag cuideachtaí atá bunaithe i mBallstáit eile dar leis nó, ar a laghad, a fhágann nach bhfuil sé chomh tarraingteach céanna.
14.
Is sna himthosca sin a chinn an Tribunale Amministrativo Regionale per il Lazio (an Chúirt Riaracháin Réigiúnach, Lazio) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt le haghaidh réamhrialú:
‘1)
Ar cheart Airteagal 15 de [Threoir 2019/790] a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar fhorálacha reachtaíochta náisiúnta a thabhairt isteach – amhail na cinn a leagtar síos in Airteagal 43-bis de Dhlí [Uimh. 633/1941] agus na cinn atá leagtha síos i Rún Uimh. 3/23/CONS ó [AGCOM] – a mhéid a:
a)
fhorchuirtear oibleagáidí luach saothair (cúiteamh cothrom), de bhreis ar na cearta eisiacha a leagtar amach in Airteagal 15 EUCD, ar [soláthraithe seirbhísí na sochaí faisnéise (ISSPanna)] agus i bhfabhar na bhfoilsitheoirí;
b)
leagtar síos oibleagáidí do na [ISSPanna] iad féin:
–
dul i mbun caibidlíochta le foilsitheoirí,
–
an fhaisnéis is gá a sholáthar do na foilsitheoirí iad féin agus do [AGCOM] chun críocha cúiteamh cothrom a chinneadh, agus
–
gan infheictheacht ábhar an fhoilsitheora i dtorthaí cuardaigh a shrianadh go dtí go gcríochnófar an chaibidlíocht;
c)
tugtar an méid seo a leanas do [AGCOM]:
–
cumhacht maoirseachta agus smachtbhannaí,
–
an chumhacht chun na critéir tagartha a shainaithint chun cúiteamh cothrom a chinneadh,
–
an chumhacht chun méid cruinn an chúitimh chothroim a chinneadh, i gcás mainneachtana na bpáirtithe a chomhaontú?
2)
An gcuirtear cosc le hAirteagal 15 EUCD ar fhorálacha náisiúnta amhail na cinn dá dtagraítear i gCeist 1 thuas, lena gcuirtear oibleagáid ar [ISSPanna] sonraí a nochtadh, faoi réir mhaoirseacht [AGCOM], a bhfuil neamhchomhlíonadh faoi réir smachtbhannaí riaracháin?
3)
An bhfuil prionsabail [...] na saoirse chun gnó a sheoladh, dá dtagraítear in Airteagail 16 agus 52 den [Chairt], maidir le saoriomaíocht, dá dtagraítear in Airteagal 109 CFAE, agus prionsabail na comhréireachta, dá dtagraítear in Airteagal 52 den [Chairt], mar bhac ar fhorálacha na reachtaíochta náisiúnta amhail na cinn dá dtagraítear thuas, lena:
a)
dtugtar isteach cearta ar luach saothair de bhreis ar na cearta eisiacha dá dtagraítear in Airteagal 15 den EUCD, a bhfuil oibleagáid, dá dtagraítear thuas, a fhorchur ar [ISSPanna] dul i mbun caibidlíochta le foilsitheoirí oibleagáid an fhaisnéis is gá a sholáthar d’fhoilsitheoirí agus/nó do [AGCOM] chun cúiteamh cothrom a chinneadh, agus oibleagáid gan srian a chur le hinfheictheacht ábhar an fhoilsitheora i dtorthaí cuardaigh ar feitheamh na caibidlíochta sin;
b)
dtugtar an méid seo a leanas do [AGCOM]:
–
cumhacht maoirseachta agus smachtbhannaí,
–
chumhacht chun na critéir tagartha a shainaithint chun cúiteamh cothrom a chinneadh,
–
an chumhacht chun méid cruinn an chúitimh chothroim a chinneadh, i gcás mainneachtana na bpáirtithe a chomhaontú?’
15.
Fuarthas an iarraidh ar réamhrialú ag an gCúirt an 21 Nollaig 2023. Is iad Meta, Federazione Italiana Editori Giornali (FIEG), Rialtais na hIodáile, na Beilge, na Danmhairge agus na Fraince agus an Coimisiún Eorpach a chuir barúlacha i scríbhinn isteach. Is iad Meta, FIEG, Società italiana degli autori ed editori (SIAE, Cumann údar agus foilsitheoirí na hIodáile), Gedi Gruppo Editoriale SpA, Rialtais na hIodáile, na Fraince, agus na Polainne, agus an Coimisiún a ghlac páirt san éisteacht a tionóladh an 10 Feabhra 2025.
Anailís
16.
Tá trí cheist curtha le haghaidh réamhrialú ag an gcúirt a rinne an tarchur sa chás seo. Baineann an chéad dá cheist, a ndéanfaidh mé anailís orthu le chéile, le comhoiriúnacht idir Airteagal 15 de Threoir 2019/790 agus bearta éagsúla arna nglacadh ag reachtóir na hIodáile maidir le cineál an luacha saothair is iníoctha le foilsitheoirí preasa, leis na hoibleagáidí atá ar sholáthraithe seirbhísí sochaí faisnéise (‘ISSPanna’) a úsáideann preasfhoilseacháin, agus le cumhachtaí AGCOM. Baineann an tríú ceist le comhoiriúnacht na mbeart sin le hAirteagail 16 agus 52 den Chairt agus le hAirteagal 109 CFAE.
17.
Tugaim faoi deara mar réamhbharúil maidir leis na ceisteanna go léir a cuireadh isteach gur léir ón díospóid sna príomhimeachtaí agus ón iarraidh ar réamhrialú agus ó na barúlacha a taisceadh sna himeachtaí seo go bhfuil easaontas mór idir na páirtithe lena mbaineann maidir leis an léiriú atá le déanamh ar fhorálacha dhlí na hIodáile atá i gceist sna príomhimeachtaí. Tá an t‑easaontas sin idir, ar thaobh amháin, Meta, arb ionann a léiriú sin agus léiriú na cúirte a rinne an tarchur, de réir dealraimh, agus, ar an taobh eile, Rialtas na hIodáile, na heagraíochtaí foilsitheoirí is idirghabhálaithe agus, de réir na faisnéise a chuir an Coimisiún ar fáil, AGCOM. Baineann sé, ar thaobh amháin, le cineál an luacha saothair dá bhforáiltear do phreasfhoilsitheoirí leis na forálacha sin agus, ar an taobh eile, le cineál ceangailteach na n‑oibleagáidí a fhorchuirtear ar ISSPanna agus leis na cumhachtaí a thugtar do AGCOM. I gcomhthéacs an nós imeachta um réamhrialú, ní fhéadfadh an Chúirt a leagan síos ach na coinníollacha faoina bhféadfaí a mheas go mbeadh na forálacha sin ag teacht le dlí an Aontais, ós rud é gur faoi dhlínse na gcúirteanna náisiúnta, agus faoina ndlínse sin amháin, a thagann léiriú ar fhorálacha an dlí náisiúnta. Leagfaidh mé béim ar an bprionsabal sin sa Tuairim seo agus mé ag meabhrú don chúirt a rinne an tarchur ag an am céanna gur faoi gach aon chúirt de chuid Ballstáit atá sé léiriú a dhéanamh ar a dhlí náisiúnta, a mhéid is féidir, i gcomhréir le dlí an Aontais.
An chéad cheist agus an dara ceist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
18.
Leis an gcéad dá cheist arna dtarchur aici, féachann an chúirt a rinne an tarchur le comhoiriúnacht a fhíorú idir Airteagal 15 de Threoir 2019/790 agus: (1) an oibleagáid maidir le luach saothair cothrom d’fhoilsitheoirí preasa a líomhnaítear a bheith forchurtha ar ISSPanna (Ceist 1(a)), (2) oibleagáidí eile a fhorchuirtear ar ISSPanna (Ceist 1(b)) agus (3) cumhachtaí AGCOM sa phróiseas caibidlíochta idir ISSPanna agus na foilsitheoirí preasa (Ceist 1(c) agus Ceist 2). Sula dtabharfaidh mé aghaidh ar an anailís ar na gnéithe éagsúla sin, ba mhaith liom roinnt barúlacha ginearálta a thabhairt maidir le hAirteagal 15 de Threoir 2019/790.
Maidir le hAirteagal 15 de Threoir 2019/790
19.
Ar an gcéad dul síos, maidir le cineál na gceart a thugtar d’fhoilsitheoirí preasa in Airteagal 15 de Threoir 2019/790, tagraítear sa chéad fhomhír de mhír 1 den Airteagal sin do ‘na cearta dá bhforáiltear in Airteagal 2 agus in Airteagal 3(2) de Threoir 2001/29’ [Aistriúchán neamhoifigiúil]. Meabhraím duit go dtugtar leis na forálacha deireanacha sin, faoi seach, an ceart eisiach chun aon chineál atáirgthe ar an ábhar cosanta a údarú nó a thoirmeasc (an ceart atáirgthe) agus an ceart eisiach ábhar cosanta a chur ar fáil don phobal ar bhealach ina bhféadfaidh daoine den phobal rochtain a fháil air ó áit agus ag am dá rogha féin (an ceart cur ar fáil don phobal).
20.
Dar le Meta, tugtar le tuiscint le foclaíocht Airteagal 15 de Threoir 2019/790, ina dtagraítear d’fhorálacha Threoir 2001/29, gurb ionann go díreach cearta foilsitheoirí preasa agus na cearta gaolmhara a chumhdaítear leis an Treoir sin, is é sin le rá, cearta eisiacha lena gceadaítear do shealbhóirí úsáid an ábhair faoi chosaint a thoirmeasc nó a údarú, mar mhalairt ar luach saothair más infheidhme, do dhaoine ar mian leo iad a úsáid, ar bhonn shaoirse chonarthach an dá pháirtí agus gan aon idirghabháil ó údaráis phoiblí.
21.
Níl mé cinnte gur cheart léiriú mar sin a dhéanamh ar Airteagal 15 de Threoir 2019/790, áfach. Go deimhin, dá mba rud é nach raibh de chuspóir ag reachtóir an Aontais ach cearta nua a chruthú a bhaineann le cóipcheart ar mhaithe le foilsitheoirí preasa, ba leor dó liostaí na sealbhóirí in Airteagal 2 agus in Airteagal 3(2) de Threoir 2001/29 a leathnú, agus b’fhéidir téarma cosanta na gceart eisiach a bhunaítear ar an gcaoi sin i dTreoir 2006/116/CE a oiriúnú. (
9
) I mo thuairimse, áfach, ní hea nach bhfuil i gcuspóir Airteagal 15 ach an méid sin.
22.
Is é is cuspóir do Threoir 2019/790, mar is léir, go háirithe, ó aithris 3 di, cóipcheart an Aontais a fhorlíonadh ar roinnt gnéithe ar leith, d’fhonn fadhbanna sonracha a bhaineann, go háirithe, le mearfhorbairtí teicneolaíocha agus eacnamaíocha sa timpeallacht dhigiteach a réiteach. Sa mhéid a bhaineann, go sonrach, leis na cúiseanna ar glacadh Airteagal 15 den Treoir sin dá mbarr, leagtar amach iad, inter alia, in aithrisí 54 agus 55 di, ar dá réir ba é príomhchuspóir reachtóir an Aontais na deacrachtaí a luaitear sa réamhrá a ghabhann leis an Tuairim seo a leigheas.
23.
Is fíor, chuige sin, gur chinn an reachtóir sin cearta eisiacha atáirgthe agus cur ar fáil don phobal a thabhairt d’fhoilsitheoirí preasa agus, de réir aithris 57 de Threoir 2019/790, gur cheart ‘go mbeadh an raon feidhme céanna ag na cearta [sin] agus ag na cearta [faoi seach] [...] dá bhforáiltear i dTreoir [2001/29]’. Tá an dearbhú deireanach sin contrártha, áfach, leis an bhfoclaíocht féin d’Airteagal 15 den Treoir sin.
24.
Más ea go mbaineann an ceart atáirgthe, de réir bhrí Airteagal 2 de Threoir 2001/29, le ‘hatáirgeadh díreach nó indíreach, sealadach nó buan a údarú nó a thoirmeasc ar aon mhodh agus in aon fhoirm, ina iomláine nó i bpáirt’ don ábhar cosanta, agus más ea go gcumhdaítear leis an gceart cur ar fáil don phobal, de réir bhrí Airteagal 3(2) den Treoir sin, aon ghníomh chun an t-ábhar cosanta a chur in iúl don phobal sa chaoi is go bhféadfaidh daoine den phobal rochtain a fháil orthu ó áit nó ag am atá roghnaithe acu ina n‑aonar, tá raon feidhme i bhfad níos teoranta ag cearta foilsitheoirí preasa, dá bhforáiltear in Airteagal 15 de Threoir 2019/790. Dá bhrí sin, ní bhaineann na cearta sin ach le húsáid ar líne arna baint ag ISSPanna as foilseacháin foilsitheoirí preasa. Déantar úsáid arna baint ag úsáideoirí aonair na seirbhísí sin ar bhonn príobháideach nó neamhthráchtála a chur as an áireamh go sainráite, chomh maith le ‘hipearnascadh’. (
10
) Ina theannta sin, níl feidhm ag cearta foilsitheoirí preasa maidir le focail aonair nó sleachta an‑ghearra óna bhfoilseacháin a úsáid, teorainn nach bhfuil feidhm aici maidir le cearta eile a bhaineann le cóipcheart. (
11
) Os a choinne sin, tá na heisceachtaí agus na teorainneacha go léir is infheidhme faoi Airteagal 5 de Threoir 2001/29 infheidhme freisin maidir le cearta foilsitheoirí preasa. Ar deireadh, tá tréimhse chosanta na gceart sin, eadhon 2 bhliain, i bhfad níos giorra ná tréimhse chosanta na gceart gaolmhar eile, atá faoi chosaint i bprionsabal ar feadh 50 bliain. (
12
) [Aistriúchán neamhoifigiúil]
25.
Dá bhrí sin, ní ghabhann an cineál ginearálta atá ag cóipcheart nó ag cearta gaolmhara eile le cearta foilsitheoirí preasa, ach tá siad dírithe ar chuspóir Airteagal 15 de Threoir 2019/790 a bhaint amach. Ní hea nach bhfuil an tAirteagal sin beartaithe ach chun é a chur ar chumas foilsitheoirí preasa cur i gcoinne úsáid a bhfoilseachán ag ISSPanna gan aon chomaoin airgeadais, ós rud é go bhféadfadh sé sin a bheith níos díobhálaí d’fhoilsitheoirí ná do ISSPanna, ach tá sé beartaithe chun na coinníollacha a bhunú faoina n‑úsáidtear na foilseacháin sin i ndáiríre, agus foilsitheoirí á gcur ar a gcumas ag an am céanna chun cion cothrom den ioncam arna dhíorthú ag ISSPanna ón úsáid sin a fháil. Dá bhrí sin, cé go bhfuil na cearta sin fós, go bunúsach, ina gcearta eisiacha coisctheacha chun úsáid a údarú nó a thoirmeasc, táim den tuairim nach mór go mbeadh corrlach lánroghnach leathan ag na Ballstáit agus iad á gcur chun feidhme lena gcuirfear ar a gcumas cuspóir Airteagal 15 de Threoir 2019/790 a chur san áireamh, i dteannta leis na deacrachtaí uile a bhaineann lena chur chun feidhme, agus foráil a dhéanamh do bhearta a théann níos faide ná mar a fhoráiltear go hiondúil d’fhorfheidhmiú cóipchirt agus cearta gaolmhara, go háirithe le Treoir 2004/48/CE. (
13
)
26.
Ar an dara dul síos, feictear dom go bhfuil sé úsáideach soiléirithe áirithe a thabhairt maidir le hinfheidhmeacht Airteagal 15 de Threoir 2019/790 i leith ISSPanna amhail Meta, is é sin le rá i leith sholáthraithe na seirbhísí ar a dtugtar ‘na meáin shóisialta’. Is cosúil liom gur léir ón bplé a rinneadh ar an ábhar sin i ndiaidh ceist a chuir an Chúirt ar na rannpháirtithe ag an éisteacht go bhfuil míthuiscintí áirithe ann. Cé gur fíor, mar a chuireann an Coimisiún in iúl, nach mbaineann na príomhimeachtaí le cur i bhfeidhm iarbhír fhorálacha dhlí na hIodáile arna nglacadh chun Airteagal 15 den Treoir sin a chur chun feidhme, ach le hathbhreithniú teibí ar a ndlíthiúlacht, mar gheall ar na soiléirithe seo, i mo thuairimse, féadfar tuiscint níos fearr a fháil ar raon feidhme an Airteagail sin agus ar na saincheisteanna a ghabhann lena chur chun feidhme.
27.
Dá bhrí sin, is léir go deimhin go dtagann seirbhísí líonraí sóisialta amhail Facebook, atá á thairiscint ag Meta, faoin sainmhíniú ar ‘s[h]eirbhís sochaí faisnéise’ atá in Airteagal 2(5) de Threoir 2019/790, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 1(1)(b) de Threoir (AE) 2015/1535. (
14
) Tá samhail oibriúcháin na seirbhíse sin bunaithe ar ábhar arna uaslódáil ag úsáideoirí, áfach. Leis an dara fomhír d’Airteagal 15(1) de Threoir 2019/790 fágtar amach ó raon feidhme na gceart atá ag foilsitheoirí preasa úsáidí príobháideacha nó neamhthráchtála dá bhfoilseacháin ag úsáideoirí sheirbhísí na sochaí faisnéise. Sa chomhthéacs sin, tagann ceist chun cinn maidir leis an méid nach mór a mheas go gcumhdaítear úsáid preasfhoilseachán i gcomhthéacs líonra sóisialta leis na cearta dá bhforáiltear in Airteagal 15 den Treoir sin.
28.
I gcás ina ndéantar an méid sin go príobháideach (is é sin le rá, i gcás nach bhfuil an t‑ábhar le feiceáil ach ag ciorcal teoranta faighteoirí is féidir faighteoirí príobháideacha a thabhairt orthu) nó neamhthráchtála (is é sin le rá, gan aon bhaint le gníomhaíocht an úsáideora atá i gceist lena ndéantar brabús), ní thagann na gníomhartha sin faoi chearta eisiacha foilsitheoirí preasa, de bhun an dara fomhír d’Airteagal 15(1) de Threoir 2019/790.
29.
Mar sin féin, mar atá curtha in iúl ag roinnt rannpháirtithe ag an éisteacht, ní hea nach bhfuil líonra Facebook ach ina áit éighníomhach chun ábhar a chomhroinnt idir úsáideoirí. Trí algartaim shofaisticiúla a úsáid, cuirtear ábhar nithiúil ar fáil ann d’úsáideoirí de réir na n‑ábhar spéise a mheastar a bheith acu, gan an t-ábhar sin a bheith á lorg ag na húsáideoirí sin nó gan é a bheith á thairiscint dóibh ag úsáideoirí eile. Dá bhrí sin, is fíorsholáthraí ábhair neamhspleách é Facebook, arb é an ghné shainiúil a bhaineann leis nach gcruthaíonn sé ná nach gceannaíonn sé an t‑ábhar sin: is iad na húsáideoirí a dhéanann é a uaslódáil agus ansin is é Facebook a ghabhann air féin an t‑ábhar sin a thairiscint d’úsáideoirí. Ní féidir, i mo thuairimse, úsáid den sórt sin a chur i leith úsáideoirí, ach ní mór a mheas gurb iad ISSPanna, amhail Meta, atá á déanamh agus, dá bhrí sin, a mhéid a bhaineann sí le preasfhoilseacháin, go bhfuil an úsáid cumhdaithe ag cearta eisiacha foilsitheoirí.
30.
Os a choinne sin, i gcás ina ndéanann na foilsitheoirí preasa féin a bhfoilseacháin féin a roinnt ar líonra sóisialta amhail Facebook, ní féidir leo aon luach saothair a éileamh faoi na cearta dá bhforáiltear in Airteagal 15 de Threoir 2019/790, lena n‑áirítear le haghaidh úsáidí na bhfoilseachán sin ina dhiaidh sin ag an líonra sóisialta faoi na coinníollacha maidir le soláthar na seirbhíse atá i gceist. Eascraíonn an méid sin as cineál eisiach na gceart sin. I gcás ina ndéanann sealbhóir cirt den sórt sin an t‑ábhar cosanta a chur ar fáil don phobal ar líonra sóisialta nó ar aon seirbhís sochaí faisnéise eile, ba cheart a mheas go bhfuil údarú tugtha aige chun an t‑ábhar sin a úsáid i gcomhréir leis na coinníollacha maidir le soláthar na seirbhíse atá i gceist. (
15
)
Maidir leis an gceart chun cúitimh chothroim
31.
Le ceist 1(a) uaithi, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an gcuirtear cosc i bhfeidhm le hAirteagal 15 de Threoir 2019/790 amhail nach féidir ceart chun ‘cúitimh chothrom’ a dheonú d’fhoilsitheoirí preasa sa bhreis ar an gceart eisiach a bhunaítear leis an Airteagal sin nó ina ionad. Áitíonn Meta, ina chaingean sna príomhimeachtaí agus ina bharúlacha sa chás seo, gur bunaíodh ceart den sórt sin le forálacha dhlí na hIodáile a glacadh chun an tAirteagal sin a thrasuí. Is cosúil go bhfuil an chúirt a rinne an tarchur den bharúil chéanna. Contrártha leis sin, áitíonn Rialtas na hIodáile go bhfuil an léiriú sin ar na forálacha náisiúnta atá i gceist mícheart, ós rud é nach bhfuil sa ‘cúiteamh cothrom’ atá i gceist ach toradh ar chaibidlíocht idir foilsitheoirí preasa agus ISSPanna maidir leis an úsáid a bhaineann na foilsitheoirí preasa as preasfhoilseacháin.
32.
Is fíor nach bhfuil úsáid an téarma ‘cúiteamh cothrom’ i mír 8 d’Airteagal 43-bis de Dhlí Uimh. 633/1941 iomchuí, a mhéid nach gcuirtear in iúl leis an téarma sin ceart eisiach de chineál coisctheach, amhail na cearta a bhunaítear in Airteagal 15 de Threoir 2019/790, ach ceart díreach chun luach saothair nó cúiteamh a fháil, gan an sealbhóir a bheith in ann cur i gcoinne úsáid an ábhair atá faoi chosaint. (
16
) Is cásdlí socair anois é nach féidir an ceart chun údarú a dheonú nó gan údarú a dheonú roimh úsáid an ábhair atá faoi chosaint a bhaint díobh siúd a bhfuil ceart eisiach de chineál coisctheach acu, fiú ar chomaoin airgid, faoi réir eisceachtaí agus teorainneacha maidir leis an gceart sin dá bhforáiltear le forálacha ábhartha dhlí an Aontais. (
17
) Cé go bhféadfar coigeartú a dhéanamh ar na socruithe don údarú sin, lena n‑áirítear trí chomhbhainistíocht ceart nó trí thoimhdí (infhrisnéise) a úsáid, tá prionsabal an réamhthoilithe fós ann. (
18
) Dá bhrí sin, a mhéid is cearta eisiacha de chineál coisctheach iad cearta foilsitheoirí preasa dá bhforáiltear in Airteagal 15 de Threoir 2019/790, bheadh sé contrártha leis an bhforáil sin dá ndéanfaí na cearta sin a athrú ina gcearta chun cúiteamh cothrom a fháil as úsáid fhoilseacháin na bhfoilsitheoirí ag ISSPanna, gan an deis a bheith ag foilsitheoirí cur i gcoinne na húsáide sin.
33.
Thairis sin, amhail forálacha eile de dhlí an Aontais lena mbunaítear cearta a bhaineann le cóipcheart, ní mór léiriú a dhéanamh ar Airteagal 15 de Threoir 2019/790, dar liom féin, mar bheart lena gcomhchuibhítear go hiomlán ábhar substainteach na gceart a thugtar ann. (
19
) Dá bhrí sin, níl sé de rogha ag na Ballstáit foráil a dhéanamh le haghaidh ceart chun cúitimh chothroim sa bhreis ar na cearta sin. Go háirithe, ní fhéadfaí a cheangal ar ISSPanna cúiteamh den sórt sin a íoc i gcás nach n‑úsáideann siad preasfhoilseacháin atá faoi chosaint ar bhonn na forála sin.
34.
Ar deireadh, luaitear in aithris 82 de Threoir 2019/790 nár cheart aon ní sa Treoir sin a léiriú sa chaoi go gcoiscfí daoine a shealbhaíonn cóipcheart agus cearta gaolmhara úsáid a saothar nó a n‑ábhar eile a údarú, saor in aisce. Má ghlactar leis go mbaineann an méid sin freisin leis na cearta dá bhforáiltear in Airteagal 15 den Treoir sin, ba cheart an tAirteagal sin a léiriú sa chaoi go mbeidh saoirse ag foilsitheoirí preasa ceadúnais a dheonú chun a bhfoilseacháin a úsáid gan cúiteamh airgid a éileamh. Tá sé sin mar ghné dhílis de chineál eisiach de cheart, nach n‑áirítear leis ceart doshannta chun luach saothair a fháil.
35.
Mar sin féin, is i bhfianaise fhorálacha uile Airteagal 43-bis de Dhlí Uimh. 633/1941, chomh maith leis na forálacha cur chun feidhme, atá léiriú le déanamh ar mhír 8 den Airteagal sin. Maidir leis an gcóras a bhunaítear leis na forálacha sin, is cosúil gur gá do ISSPanna údarú a fháil roimh ré ó fhoilsitheoirí preasa chun a bhfoilseacháin a úsáid, ós rud é nach mór an t‑údarú sin a thabhairt ag deireadh na caibidlíochta idir na páirtithe, ar saorchaibidlíochtaí iad, cé go mbíonn cúnamh á thabhairt lena linn. Thairis sin, ní cosúil go bhfuil cosc ann faoin Airteagal sin ionas nach bhféadfadh, inter alia, foilsitheoirí diúltú a n‑údarú a dheonú ná é a dheonú saor in aisce. A mhéid a bhaineann leis an oibleagáid atá ar ISSPanna conradh a thabhairt i gcrích le foilsitheoirí preasa, is cosúil go bhfuil sé nasctha le húsáid iarbhír arna baint ag ISSPanna as preasfhoilseacháin nó, ar a laghad, le rún chun an úsáid sin a bhaint.
36.
Dá bhrí sin, is cosúil ó fhorálacha na hIodáile atá i gceist a léamh go mbaineann an téarma ‘cúiteamh cothrom’, i gcomhréir leis an méid a áitíonn Rialtas na hIodáile, leis an luach saothair a fhéadfaidh foilsitheoirí preasa a fháil ó ISSPanna as úsáid a bhfoilseachán a chumhdaítear leis na cearta atá cosanta faoi Airteagal 15 de Threoir 2019/790. Ghlac reachtóir na hIodáile leis gur cheart go mbeadh luach saothair cothrom sa luach saothair sin.
37.
In aon chás, ní mór Airteagal 15 de Threoir 2019/790 a léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc leis ar fhorálacha náisiúnta de Bhallstát lena bhforáiltear don cheart, do phreasfhoilsitheoirí, luach saothair cothrom a fháil mar mhalairt ar a údarú do ISSPanna chun a bhfoilseacháin a úsáid, ar choinníoll, ar an gcéad dul síos, leis na forálacha sin, nach mbaintear an fhéidearthacht diúltú a n‑údarú a dheonú nó é a dheonú saor in aisce agus, ar an dara dul síos, nach gceanglaítear ar ISSPanna aon íocaíocht a dhéanamh nach mbaineann le húsáid iarbhír ná le húsáid bheartaithe preasfhoilseachán. Is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a fhíorú an gcomhlíontar na coinníollacha sin, agus aird á tabhairt ar an oibleagáid atá ar aon chúirt de chuid Ballstáit léiriú a dhéanamh ar a dlí náisiúnta, a mhéid is féidir, i gcomhréir le dlí an Aontais.
Maidir leis na hoibleagáidí ar ISSPanna
38.
Le ceist 1(b) uaithi, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá léiriú a dhéanamh ar Airteagal 15 de Threoir 2019/790 sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar oibleagáidí ar ISSPanna chun dul i mbun caibidlíocht le foilsitheoirí, chun an fhaisnéis is gá a sholáthar chun an luach saothair is iníoctha a chinneadh, agus gan infheictheacht ábhar an fhoilsitheora a shrianadh le linn na tréimhse caibidlíochta. Tá amhras ar an gcúirt a rinne an tarchur toisc go ndeachaigh reachtóir na hIodáile thar réimse ábhar reachtach na forála sin agus gur thug sí isteach sásraí le haghaidh idirghabháil phoiblí i réimse nach mór, dar léi, a bheith á rialú le mianta na bpáirtithe leasmhara arna gcur in iúl trí shaorchaibidlíocht agus leis sin amháin.
39.
Ní fheictear dom gur leor an méid sin chun teacht ar an gconclúid go bhfuil reachtaíocht na hIodáile ar neamhréir le hAirteagal 15 de Threoir 2019/790, áfach.
40.
Cé, mar a luaigh mé cheana, nach mór a mheas gur beart comhchuibhithe iad forálacha chóipcheart an Aontais lena mbunaítear cearta cosanta, amhail Airteagal 15 de Threoir 2019/790, atá beartaithe chun inneachar substainteach na gceart sin a chomhchuibhiú go hiomlán, (
20
) ní hamhlaidh atá maidir le bearta lena ndéantar na cearta sin a chur chun feidhme. Tá Treoracha ceangailteach ar na Ballstáit maidir leis an toradh atá le baint amach, rud a fhágann gur faoi na Ballstáit atá sé foirm agus modhanna a roghnú.
41.
Má mheasann na Ballstáit go bhfuil gá leis, féadfaidh siad, dá bhrí sin, feidhmiú cearta eisiacha a choigeartú ar bhealach lena n‑áiritheofar a n‑éifeachtacht. Is amhlaidh atá, go háirithe, maidir leis na cearta a bhunaítear in Airteagal 15 de Threoir 2019/790, arb é is cuspóir dóibh na coinníollacha a chinneadh faoina bhféadfaidh foilsitheoirí preasa luach saothair a fháil as úsáid a bhfoilseachán ar líne. (
21
) I bhfianaise na héagothroime suntasaí idir na foilsitheoirí sin agus ISSPanna sa mhargadh, tá sé de cheart ag na Ballstáit bearta a ghlacadh chun í sin a leigheas trí, inter alia, oibleagáidí nithiúla a fhorchur ar sholáthróirí i ndáil le leanúint ar aghaidh le caibidlíocht chun údarú a fháil chun foilseacháin den sórt sin a úsáid.
42.
Dá bhrí sin, níl oibleagáidí breise den sórt sin contrártha le hAirteagal 15 de Threoir 2019/790, ar choinníoll nach ndéantar difear leo, go háirithe, do chineál na gceart a bhunaítear san fhoráil sin mar chearta eisiacha de chineál coisctheach. Ní cosúil dom go bhfuil na hoibleagáidí a fhorchuirtear ar na ISSPanna, dá dtagraítear i gCeist 1(b), ag teacht salach ar an gcoinníoll sin.
43.
Dá bhrí sin, maidir leis an oibleagáid dul i mbun caibidlíocht le foilsitheoirí preasa, a eascraíonn ó Airteagal 43-bis(8) go (10) den Dlí Uimh. 633/1941, is cosúil nach bhfuil sé infheidhmithe ach amháin i gcás úsáid a bheith beartaithe nó bainte go hiarbhír ag ISSPanna as preasfhoilseacháin. A mhéid a dheonaítear cearta eisiacha d’fhoilsitheoirí le haghaidh úsáidí den sórt sin le hAirteagal 15 de Threoir 2019/790, is dual nár mhór do ISSPanna údarú a fháil roimh ré ó na foilsitheoirí, ar gá na téarmaí a ghabhann leis a chaibidliú idir na páirtithe lena mbaineann.
44.
Contrártha leis sin, ní féidir léiriú a dhéanamh ar an bhforáil sin den dlí náisiúnta i gcomhréir le hAirteagal 15 de Threoir 2019/790 sa chaoi go gceanglófaí ar ISSPanna údarú foilsitheoirí preasa a chaibidliú le haghaidh úsáidí nach bhfuil beartaithe acu nó chun úsáid a bhaint as foilseacháin foilsitheoirí i gcás nach mian leo an méid sin a dhéanamh.
45.
Ní cosúil go leanann oibleagáid den sórt sin, go háirithe, ón gcosc ar ISSPanna, le linn na caibidlíochta atá i gceist, foilseacháin na bhfoilsitheoirí preasa a cheilt i dtorthaí cuardaigh. Ar an gcéad dul síos, más rud é go bhfuil foilseacháin i gceist atá le feiceáil sna torthaí cuardaigh, féadfar a thoimhdiú go bhfuil siad á n‑úsáid sna himthosca dá dtagraítear in Airteagal 15 de Threoir 2019/790. Ar an dara dul síos, ós rud é go bhfuil feidhm ag an gcosc sin i gcomhthéacs na caibidlíochta idir soláthróirí agus foilsitheoirí, is cosúil gurb ionann an chaibidlíocht sin agus an t‑imeacht a tharlaíonn sula dtagann an cosc sin i bhfeidhm. Dá bhrí sin, níl sé i gceist in aon chaoi oibleagáid ghinearálta a fhorchur ar ISSPanna chun preasfhoilseacháin a úsáid ar bhealach a bheadh cumhdaithe leis na cearta eisiacha a leagtar síos san Airteagal sin.
46.
Dealraíonn sé, dá bhrí sin, nach bhfuil an cosc sin beartaithe ach chun cosc a chur ar iompar mí-úsáideach ó ISSPanna a d’fhéadfadh, mar gheall ar a gceannasacht ar an margadh, iarracht a dhéanamh brú a chur ar fhoilsitheoirí nó an luach eacnamaíoch a ghabhann le húsáid na bpreasfhoilseachán dóibh a cheilt.
47.
Ar deireadh, is léir gurb é cuspóir na hoibleagáide faisnéis áirithe a nochtadh aghaidh a thabhairt ar an éagothroime atá ann ina leith sin idir foilsitheoirí preasa agus ISSPanna. Go deimhin, is ag ISSPanna, agus acu sin amháin, a bhíonn an fhaisnéis lenar féidir measúnú a dhéanamh ar an luach eacnamaíoch a ghabhann le húsáid ar líne a bhaint as preasfhoilseacháin. I margadh inar rud é nach bhféadfadh lánéifeacht a bheith ag soláthair agus éilimh, toisc gur beag nach bhfuil monaplacht ag na ISSPanna is mó agus toisc go bhfuil na foilsitheoirí spleách ar na soláthraithe sin, is cosúil go bhfuil trédhearcacht maidir le rochtain ar an bhfaisnéis sin fíor-riachtanach chun cothroime na gcaibidlíochtaí maidir le húdarú ó fhoilsitheoirí chun a bhfoilseacháin a úsáid a ráthú.
48.
Ní oibleagáid den sórt sin ar neamhréir le cineál eisiach coisctheach na gceart a thugtar d’fhoilsitheoirí preasa in Airteagal 15 de Threoir 2019/790 in aon chaoi, áfach. Cé go bhfuil saoirse ag sealbhóirí úsáid a n‑ábhair chosanta a údarú agus cé go bhfuil sé de shaoirse ag úsáideoirí ionchasacha údarú den sórt sin a iarraidh, níl an méid sin ina chosc ar an reachtóir bearta a ghlacadh chun cothroime na caibidlíochta a áirithiú, a luaithe a chinneann na páirtithe leasmhara iad a thionscnamh.
49.
Mar fhocal scoir, ní mór léiriú a dhéanamh ar Airteagal 15 de Threoir 2019/790 sa chaoi nach gcuirtear cosc leis ar na hoibleagáidí éagsúla a fhorchuirtear ar ISSPanna faoi fhorálacha na hIodáile atá i gceist sna príomhimeachtaí, faoi réir chomhlíonadh na gcoinníollacha dá dtagraítear i mír 37 den Tuairim seo.
Maidir le cumhachtaí AGCOM
50.
Le ceist 1(c) uaithi agus lena dara ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá léiriú a dhéanamh ar Airteagal 15 de Threoir 2019/790 sa chaoi go gcuirtear cosc ar fhorálacha náisiúnta lena dtugtar cumhachtaí áirithe d’eintiteas poiblí amhail AGCOM, i gcomhthéacs na caibidlíochta chun údarú a fháil ó fhoilsitheoirí preasa le haghaidh úsáid a bhfoilseachán ag ISSPanna, arb iad na cumhachtaí chun maoirseacht a dhéanamh agus pionóis a fhorchur, chun na critéir thagartha a shainiú chun an luach saothair is iníoctha ag ISSPanna le foilsitheoirí a chinneadh, chun suim bheacht an chúitimh sin a chinneadh in éagmais comhaontú idir na páirtithe agus, ar deireadh, chun pionós a ghearradh ar ISSPanna as neamhchomhlíonadh na hoibleagáide faisnéis a nochtadh.
51.
Amhail i gcás na ceiste a bhaineann leis na hoibleagáidí a fhorchuirtear ar ISSPanna, tá amhras ar an gcúirt a rinne an tarchur maidir le comhoiriúnacht idir cumhacht chun cur isteach mar sin a bheith ag eintiteas poiblí agus prionsabal na saorchaibidlíochta idir na páirtithe a eascraíonn, dar léi, as cineál eisiach coisctheach na gceart a thugtar d’fhoilsitheoirí preasa in Airteagal 15 de Threoir 2019/790.
52.
Arís, ní dóigh liom gur féidir a mheas go bhfuil cumhacht chun cur isteach mar sin contrártha leis an bhforáil sin. Go ginearálta, mar gheall ar an lánrogha leathan a bhíonn acu agus forálacha na dTreoracha amhail Airteagal 15 de Threoir 2019/790 á dtrasuí acu, féadfaidh na Ballstáit foráil a dhéanamh do bhearta poiblí um idirghabháil maidir leis an gcaibidlíocht faoi údarú a dheonú le haghaidh úsáide, ar choinníoll nach mbaintear an tsaoirse de na páirtithe iarratas a dhéanamh ar údaraithe den sórt sin, iad a dheonú, agus na coinníollacha a chinneadh chun iad a dheonú. Dá bhrí sin, chun go mbeidh siad ag teacht leis an Airteagal sin, ní mór léiriú a dhéanamh ar na forálacha náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí sa chaoi go dtugtar don údarás poiblí – sa chás seo, AGCOM – seachas cumhachtaí srianta i ndáil leis an gconradh a thabhairt i gcrích agus maidir leis na téarmaí, cumhachtaí chun cúnamh a thabhairt do na páirtithe agus, b’fhéidir, cumhachtaí athbhreithnithe ar chomhlíonadh a n‑oibleagáidí.
53.
Go sonrach, maidir leis na critéir arna leagan síos ag AGCOM chun méid an luacha saothair a bheidh le híoc ag ISSPanna a chinneadh, agus an méid a fhéadfaidh an t‑údarás sin a chinneadh ex officio in éagmais comhaontú idir na páirtithe, ní cosúil liom go bhfuil siad ceangailteach ar na páirtithe, atá fós saor chun an conradh a thabhairt i gcrích nó gan é a thabhairt i gcrích, ar bhonn na dtograí sin nó chun méid faoi dhíospóid a shocrú don luach saothair sin. Dealraíonn sé domsa go bhfuil údar cuí le hidirghabháil phoiblí den sórt sin, atá teoranta do bhearta cúnaimh do na páirtithe, ós rud é gur cearta nuachruthaithe atá i gceist nach bhfuil a luach ar an margadh socraithe go fóill, agus margadh ina bhfuil caidreamh ceannasachta agus spleáchais idir na gníomhaithe. Ina theannta sin, a mhéid atá sé de shaoirse ag na páirtithe téarmaí a gcaidrimh a chinneadh go cinntitheach, dealraíonn sé dom nach bhfuil an idirghabháil sin ar neamhréir le cineál eisiach coisctheach na gceart a dheonaítear d’fhoilsitheoirí preasa in Airteagal 15 de Threoir 2019/790.
54.
Maidir le cumhacht AGCOM chun athbhreithniú a dhéanamh agus smachtbhannaí a fhorchur i ndáil le comhlíonadh na hoibleagáide atá ar ISSPanna faisnéis a nochtadh, meabhraím duit (
22
) go bhfuil an oibleagáid sin i gcomhréir le hAirteagal 15 de Threoir 2019/790 dar liom. Dá bhrí sin, maidir le cumhacht údarás poiblí chun athbhreithniú a dhéanamh ar chomhlíonadh na hoibleagáide sin agus chun pionóis a d’fhéadfadh a bheith ann i gcás neamhchomhlíonadh na hoibleagáide sin a ghearradh, ní féidir a mheas go bhfuil sí contrártha leis an bhforáil sin, ar choinníoll go bhfuil prionsabal na comhréireachta á chomhlíonadh.
55.
Dá bhrí sin, ní mór léiriú a dhéanamh ar Airteagal 15 de Threoir 2019/790 sa chaoi, amhail i gcás na n‑oibleagáidí a fhorchuirtear ar ISSPanna, nach gcuirtear cosc leis ar chumhachtaí AGCOM dá bhforáiltear le forálacha na hIodáile atá i gceist sna príomhimeachtaí, ós rud é nach mbaintear an tsaoirse de pháirtithe leasmhara iarratas a dhéanamh ar údarú agus údarú a dheonú chun preasfhoilseacháin ar líne a úsáid agus chun méid aon luacha saothair a chinneadh faoin údarú sin.
Barúlacha deiridh maidir le hAirteagal 15 de Threoir 2019/790 agus freagra ar cheisteanna
56.
Feictear dom gur gá dhá bharúil a thabhairt chun an anailís ar Airteagal 15 de Threoir 2019/790 a fhorlíonadh.
57.
Ar an gcéad dul síos, tugaim faoi deara, faoi Airteagal 43-bis(11) den Dlí Uimh. 633/1941, i gcás nach féidir leis na páirtithe teacht ar chomhaontú fiú ar bhonn mhéid an luacha saothair arna chinneadh ag AGCOM, go bhféadfaidh gach ceann acu imeachtaí dlí a thionscnamh. Ós ceist í nár ardaigh an chúirt a rinne an tarchur, ní follas cén t‑ábhar a bheadh ag na caingne sin. Is fíor go dtagraítear san fhoráil sin do chaingean ar leith faoi dhlí na hIodáile nach féidir léi, dar le Rialtas an Bhallstáit sin, ach a chinneadh go bhfuil mí-úsáid á baint ag ceann de na páirtithe as spleáchas eacnamaíoch an pháirtí eile. Tagann na focail ‘lena n‑áirítear’ roimh an méid sin, áfach, (
23
) rud a fhágann, b’fhéidir go bhféadfaí caingne a thionscnamh chun críocha eile freisin.
58.
I mo thuairimse, fadhb a bheadh ann dá bhféadfadh ceann de na páirtithe leasmhara, go háirithe ISSP, iallach a chur ar an bpáirtí eile, trí mhodhanna breithiúnacha, conradh a thabhairt i gcrích agus údarú a thabhairt dó preasfhoilseacháin a úsáid. Bheadh féidearthacht den sórt sin ag teacht salach ar chineál eisiach na gceart a thugtar d’fhoilsitheoirí preasa faoi Airteagal 15 de Threoir 2019/790. Chun bheith ag teacht leis an bhforáil sin, ní mór léiriú a dhéanamh ar dhlí náisiúnta Ballstáit sa chaoi go mbeadh féidearthacht den sórt sin faoi chosc.
59.
Ar an dara dul síos, áitíonn Meta ina bharúlacha, maidir leis na bearta arna nglacadh ag reachtóir na hIodáile chun Airteagal 15 de Threoir 2019/790 a chur chun feidhme, go dtéann siad chomh fada sin lasmuigh d’fhoclaíocht an Airteagail sin, agus chomh fada sin ó bhearta arna nglacadh ag Ballstáit eile chuige sin, go n‑eascraíonn ilroinnt astu ar an margadh inmheánach maidir le cearta foilsitheoirí preasa, rud a fhágann go bhfuil cuspóir an chomhchuibhithe atá á shaothrú ag reachtóir an Aontais curtha i mbaol.
60.
Feictear dom, áfach, go bhfuil sé mar ghné dhílis den chóipcheart agus de chearta gaolmhara go mbeadh méid áirithe d’ilroinnt sa mhargadh inmheánach, ar a laghad ag an gcéim reatha d’fhorbairt dhlí an Aontais sa réimse sin. Go deimhin, is gnách gur le haghaidh Ballstát ar leith a dheonaítear ceadúnais chun ábhar cosanta a shaothrú, agus eagraítear comhbhainistiú na gceart sin ar bhonn náisiúnta. Dá bhrí sin, is le hinneachar na gceart a chosnaítear go príomha a bhaineann comhchuibhiú sa réimse seo, (
24
) cé go bhfuil na socruithe maidir le saothrú na gceart sin fós á rialú ag córais dlí náisiúnta agus, dá bhrí sin, go bhféadfaidís a bheith éagsúil ó Bhallstát amháin go Ballstát eile.
61.
Ní eisceacht anseo iad na cearta atá ag foilsitheoirí preasa, dá dtagraítear in Airteagal 15 de Threoir 2019/790. Ní mór údaruithe chun preasfhoilseacháin a úsáid a chaibidliú agus a fháil i gcomhréir leis na rialacha atá i bhfeidhm i ngach Ballstát, atá éagsúil ó rialacha na mBallstát eile. Leis an méid sin, áfach, ní dóigh liom go mbaintear an bonn de chuspóir an chomhchuibhithe dá dtagraítear san Airteagal sin, a bhaineann le hábhar chearta na bhfoilsitheoirí. Thairis sin, go bhfios dom, ní hé Poblacht na hIodáile an t‑aon Bhallstát a bhfuil rialacha glactha aige a théann níos faide ná cearta eisiacha a dhearbhú i bhfabhar foilsitheoirí preasa. (
25
)
62.
Molaim, dá bhrí sin, an chéad cheist agus an dara ceist a fhreagairt amhail nach mór Airteagal 15 de Threoir 2019/790 a léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc leis ar fhorálacha náisiúnta Ballstáit lena:
–
bhforáiltear, le haghaidh foilsitheoirí preasa, don cheart chun luach saothair cothrom a fháil mar mhalairt ar údarú ó ISSPanna a bhfoilseacháin a úsáid,
–
bhforchuirtear oibleagáidí áirithe i ndáil le caibidlíochtaí le foilsitheoirí, le faisnéis a nochtadh agus le meon macánta le linn caibidlíochtaí ar sholáthraithe seirbhísí sochaí faisnéise ar mian leo an foilseachán sin a úsáid,
–
dtugtar cumhachtaí rialála, maoirseachta agus smachtbhannaí d’eintiteas poiblí, lena n‑áirítear an fhéidearthacht critéir a mholadh chun an luach saothair is iníoctha le foilsitheoirí nó méid an luacha saothair sin a chinneadh,
ar choinníoll nach mbaintear an deis d’fhoilsitheoirí údarú den sórt sin a dheonú nó é a dheonú saor in aisce leis na forálacha sin, nach bhforchuirtear ar ISSPanna aon íocaíocht a dhéanamh nach mbaineann le húsáid iarbhír ná le húsáid atá beartaithe as foilseachán den sórt sin, agus nach gcuirtear srian ar shaoirse chonarthach na bpáirtithe ar bhealach ceangailteach. Is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a fhíorú an gcomhlíontar na coinníollacha sin, agus aird á tabhairt ar an oibleagáid atá ar aon chúirt de chuid Ballstáit léiriú a dhéanamh ar a dlí náisiúnta, a mhéid is féidir, i gcomhréir le dlí an Aontais.
Maidir leis an tríú ceist a tharchuirtear
63.
Lena tríú ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá léiriú a dhéanamh ar Airteagail 16 agus 52 den Chairt agus ar ‘[an bprionsabal] maidir le saoriomaíocht, dá dtagraítear in Airteagal 109 CFAE’ sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar fhorálacha náisiúnta amhail na forálacha a thuairiscítear i mír 62 den Tuairim seo, arna nglacadh chun Airteagal 15 de Threoir 2019/790 a thrasuí.
64.
Ba cheart a thabhairt faoi deara ag an tús nach bhfuil prionsabal den sórt sin in Airteagal 109 CFAE, ós rud é go mbaineann sé le cumhachtaí institiúidí an Aontais bearta a ghlacadh chun Airteagail 107 agus 108 CFAE, a bhaineann le Státchabhair, a chur chun feidhme. I bhforas a cinnidh, áfach, tagraíonn an chúirt a rinne an tarchur, inter alia, d’Airteagal 119 CFAE mar fhoinse don phrionsabal sin. Tagraíonn Meta freisin, ina bharúlacha, don fhoráil dheireanach sin. Cé gur fíor go ndéantar tagairt faoi dhó in Airteagal 119 CFAE do ‘[mhargadh] oscailte le saoriomaíocht’, is sa chuid réamhráiteach de Theideal VIII de Chonradh FAE a dhéantar an tagairt, dar teideal ‘Beartas eacnamaíoch agus airgeadaíochta’ a bhaineann leis an gcaoi a ndéanfaidh na Ballstáit a mbeartais eacnamaíocha a chomhordú. Dá bhrí sin, níl an t‑airteagal sin ábhartha chun faireachán a dhéanamh ar bhearta arna nglacadh ag na Ballstáit chun forálacha comhchuibhithe a thrasuí i réimse amhail cóipcheart.
65.
Ós rud é nach bhfuil Airteagal 119 ná Airteagal 109 CFAE ábhartha chun athbhreithniú a dhéanamh ar chomhréireacht na bhforálacha náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí, san anailís ar an tríú ceist ní bheidh mé ach ag breathnú ar fhorálacha na Cairte.
66.
Foráiltear mar seo a leanas in Airteagal 16 den Chairt: ‘Aithnítear an tsaoirse chun gnó a sheoladh i gcomhréir le dlí an Aontais agus le dlíthe agus cleachtais náisiúnta’. (
26
) Tá sé tugtha faoi deara ag an gCúirt cheana féin, i bhfianaise fhoclaíocht na forála sin, atá éagsúil ó fhoclaíocht na saoirsí bunúsacha eile a chumhdaítear i dTeideal II den Chairt, cé go bhfuil sí cosúil le foclaíocht forálacha áirithe de Theideal IV di, go bhféadfar an tsaoirse chun gnó a sheoladh a chur faoi réir raon leathan idirghabhálacha arna ndéanamh ag údaráis phoiblí lena bhféadfaí, ar mhaithe le leas an phobail, teorainneacha a fhorchur ar shaothrú gníomhaíochtaí eacnamaíocha agus nach mór breathnú uirthi i bhfianaise an róil atá aici sa tsochaí. Tá an méid sin léirithe go háirithe sa chaoi atá prionsabal na comhréireachta le cur chun feidhme faoi Airteagal 52(1) den Chairt. (
27
). Thairis sin, ní mór cothromaíocht chóir a bhaint amach idir an tsaoirse chun gnó a sheoladh agus cearta bunúsacha eile, go háirithe cosaint maoine intleachtúla, a chumhdaítear in Airteagal 17(2) den Chairt. (
28
)
67.
Maidir le hinneachar na saoirse chun gnó a sheoladh, chinn an Chúirt go n‑áirítear leis an tsaoirse sin, inter alia, an tsaoirse chun gníomhaíocht eacnamaíoch nó tráchtála a shaothrú, saoirse chonarthach agus saoriomaíocht. (
29
)
68.
Dá bhrí sin, maidir le srianta ar an tsaoirse chun gnó a sheoladh arna dtabhairt isteach chun críche a théann chun leasa an phobail, ní féidir a mheas go bhfuil go bhfuil siad ag teacht salach ar an tsaoirse sin ach amháin in imthosca eisceachtúla, eadhon i gcás inar léir go bhfuil siad díréireach nó go ndéantar dochar dá substaint leo. (
30
)
69.
I mo thuairimse, ní hamhlaidh atá maidir leis na bearta náisiúnta atá i gceist sa chás seo, a ndéantar cur síos orthu i mír 62 den Tuairim seo, ós rud é go gcomhlíonann siad na coinníollacha a liostaítear inti. Glacadh na bearta sin ar mhaithe le leas an phobail i gcoiteann, rud a d’aithin reachtóir an Aontais nuair a glacadh Treoir 2019/790, chun seasamh foilsitheoirí preasa a neartú, ar gníomhaithe tábhachtacha iad in aon sochaí dhaonlathach, i leith ISSPanna. Le forálacha na hIodáile, a mhéid nach gceanglaítear ar pháirtithe leasmhara caidreamh tráchtála a bheith acu faoi choinníollacha arna gcinneadh ar bhealach ceangailteach, ní léir dom cén chaoi a mbainfí an bonn de shubstaint na saoirse chun gníomhaíocht eacnamaíoch a sheoladh leo ná de shubstaint na saoirse conarthaí. Ní fheictear dom ach an oiread go bhfuil na hoibleagáidí éagsúla a fhorchuirtear ar ISSPanna agus na cumhachtaí atá ag AGCOM díréireach go follasach i bhfianaise na ndeacrachtaí a bhíonn ag foilsitheoirí preasa agus iad ag iarraidh an t‑ioncam atá dlite as úsáid a bhfoilseachán ar líne a fháil.
70.
Maidir le saoriomaíocht, atá mar ghné den tsaoirse chun gnó a sheoladh dá dtagraíonn Meta agus an chúirt a rinne an tarchur, ní mór a thabhairt faoi deara go mbaineann sí, inter alia, le toirmeasc ar mhí-úsáid ceannasachta ar an margadh, atá cumhdaithe faoi dhlí an Aontais in Airteagal 102 CFAE. Tá dhá ról ag ISSPanna i leith foilsitheoirí preasa, áfach: is iad a soláthraithe, a mhéid a bhaineann leis na seirbhísí cumarsáide éagsúla ar líne, agus is iad a n‑iomaitheoirí freisin, ní hamháin ar an margadh chun faisnéis a scaipeadh ach ar an margadh fógraíochta freisin. Faoin ról dúbailte sin, is dócha gur mó an baol go mbainfidh ISSPanna mí-úsáid as an gceannasacht a d’fhéadfadh a bheith acu ar mhargaí éagsúla a bhfuil foilsitheoirí preasa gníomhach orthu freisin. Dá bhrí sin, ní mór bearta atá ceaptha chun cumhacht foilsitheoirí a neartú i gcaibidlíocht a mheas mar bhearta a théann chun leasa na saoriomaíochta, seachas mar bhearta lena ndéantar dochar di.
71.
Dá bhrí sin, is é mo bharúil nach mór léiriú a dhéanamh ar Airteagal 16 den Chairt agus ar Airteagal 52 di, nach bhfuil ann ach deimhniú ar an bhféidearthacht a bhaineann go dlúth leis an tsaoirse chun gnó a sheoladh chun foráil a dhéanamh do theorainneacha ar na cearta a chumhdaítear sa Chairt, sa chaoi nach gcuirtear cosc leo ar fhorálacha náisiúnta amhail na cinn a thuairiscítear i mír 62 den Tuairim seo, faoi réir na gcoinníollacha a liostaítear inti sin.
Conclúid
72.
I bhfianaise na mbreithnithe sin roimhe seo, molaim go bhfreagróidh an Chúirt na ceisteanna a tharchuir an Tribunale Amministrativo Regionale per il Lazio (an Chúirt Riaracháin Réigiúnach, Lazio, an Iodáil) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 15 de Threoir (AE) 2019/790 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Aibreán 2019, maidir le cóipcheart agus cearta gaolmhara sa Mhargadh Aonair Digiteach agus lena leasaítear Treoracha 96/9/CE agus 2001/29/CE, agus le hAirteagail 16 agus 52 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní chuirtear cosc leo ar fhorálacha inmheánacha Ballstáit lena:
–
bhforáiltear do cheart le haghaidh foilsitheoirí preasa chun cúiteamh cothrom a fháil mar mhalairt ar údarú ar úsáid a bhfoilseachán ag soláthraithe seirbhísí sochaí faisnéise,
–
bhforchuirtear oibleagáidí áirithe ar sholáthraithe seirbhísí sochaí faisnéise ar mian leo úsáid a bhaint as foilseacháin mar sin maidir le caibidlíocht le foilsitheoirí, le faisnéis a nochtadh, agus le meon macánta i gcaibidlíochtaí,
–
dtugtar d’údarás poiblí cumhacht rialála, cumhacht chun maoirseacht a dhéanamh agus cumhacht smachtbhannaí a fhorchur, lena n‑áirítear an fhéidearthacht chun critéir a mholadh chun an cúiteamh is iníoctha le foilsitheoirí a shocrú nó méid an chúitimh sin a shocrú,
ar choinníoll nach mbaintear an deis d’fhoilsitheoirí preasa údarú den sórt sin a dheonú nó é a dheonú saor in aisce leis na forálacha sin, nach bhforchuirtear ar sholáthraithe seirbhísí sochaí faisnéise aon íocaíocht a dhéanamh nach mbaineann le húsáid iarbhír ná le húsáid bheartaithe foilseachán den sórt sin, agus nach gcuirtear srian leo ar shaoirse chonarthach na bpáirtithe ar bhealach ceangailteach.
(
1
)	Bunteanga: an Fhraincis.
(
2
)	Is minic a luaitear cás News Media Bargaining Code na hAstráile mar thagairt.
(
3
)	Féach, inter alia, Rosati, E., ‘Neighbouring Rights for Publishers: are National and (possible) EU Initiatives Lawful?’, International review of intellectual property and competition law, 2016, Iml. 47(5), lch. 569. Thairis sin, bhí imeachtaí dlíthiúla ann a bhain leis na forálacha Gearmánacha toisc nár tugadh fógra ina leith ina gcáil mar rialacha maidir le seirbhísí (féach breithiúnas an 12 Meán Fómhair 2019, VG Media, C‑299/17, EU:C:2019:716). Os a choinne sin, bhí ar fhoilsitheoirí Spáinneacha dul i ngleic le dúmhál ó oibreoir an innill cuardaigh idirlín is mó, a scoir dá gcuid foilseachán a chur san áireamh ina sheirbhís comhbhailiúcháin.
(
4
)	Féach, go háirithe, IVIR Institute for Information Law, Academics Against Press Publishers’ Right, litir oscailte an 24 Aibreán 2018 (https://www.ivir.nl/academics-against‑press-publishers-right); Geiger, Ch., Bulayenko, O., Frosio, G. F., ‘The Introduction of a Neighbouring Right for Press Publishers at EU Level: the Unneeded (and Unwanted) Reform’, European Intellectual Property Review, 2017, Iml. 39(4), lch. 202; Colangelo, G., Torti, V., ‘Copyright, Online News Publishing and Aggregators: A Law and Economics Analysis of the EU Reform’, International Journal of Law and Information Technology, 2019, Iml. 27(1), lch. 75; Sganga, C., Contardi, M., ‘When Harmonisation Leads to Fragmentation (and Potential Invalidity Claims): Snapshots from the Implementation of the New Press Publishers’ Right’, European Intellectual Property Review, 2022, Iml. 44(8), lch. 472, agus, le gairid, Balasingham, B., Kozak, M., Ruiz Palacios, T. A., ‘Fair P(l)ay in the Digital Arena – In Search of a Balanced Relationship Between Press Publishers and Digital News Aggregators’, International Review of Intellectual Property and Competition Law, an 6 Bealtaine 2025.
(
5
)	Furgał, U., ‘The Emperor Has No Clothes: How the Press Publishers’ Right Implementation Exposes Its Shortcomings’, GRUR International, 2023, Iml. 72(7), lch. 650.
(
6
)	IO 2019 L 130, lch. 92.
(
7
)	Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Bealtaine 2001 maidir le gnéithe áirithe de chóipcheart agus de chearta gaolmhara a chomhchuibhiú sa tsochaí faisnéise (IO 2001 L 167, lch. 10).
(
8
)	GURI Uimh. 166 an 16 Iúil 1941.
(
9
)	Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Nollaig 2006 maidir leis an téarma cosanta do chóipcheart agus do chearta gaolmhara áirithe (IO 2006 L 372, lch. 12).
(
10
)	Ní léir an bhfuil hipearnaisc arb ionann iad, ar bhonn bhreithiúnas an 8 Meán Fómhair 2016, GS Media (C‑160/15, EU:C:2016:644), agus gníomhartha cumarsáide don phobal de réir bhrí Airteagal 3 de Threoir 2001/29, i gceist leis sin freisin.
(
11
)	Féach breithiúnas an 29 Iúil 2019, Pelham agus páirtithe eile (C‑476/17, EU:C:2019:624, mír 1 den chuid oibríochtúil).
(
12
)	Airteagal 3 de Threoir 2006/116.
(
13
)	Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le cearta maoine intleachtúla a fhorfheidhmiú (IO 2004 L 157, lch. 45).
(
14
)	Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 9 Meán Fómhair 2015 lena leagtar síos nós imeachta chun faisnéis a sholáthar i réimse na rialachán teicniúil agus rialacha maidir le seirbhísí Sochaí Faisnéise (IO 2015 L 241, lch. 1).
(
15
)	Féach, de réir análaí, breithiúnas an 16 Samhain 2016, Soulier agus Doke (C‑301/15, EU:C:2016:878, mír 35 et seq.).
(
16
)	Dar le roinnt scríbhneoirí na litríochta dlíthiúla, is féidir an ‘athrú téarmaíochta’ sin a mhíniú trí thagairt don bhaint le cúiteamh faoin eisceacht maidir le cóipeáil phríobháideach. Féach Sganga, C., Contardi, M., ‘The new Italian Press Publishers’ Right: Creative, Fairness-oriented … and Invalid?’, Journal of Intellectual Property Law & Practice, 2022, Uimh. 5, lgh. 421 go 428). Luaitear ‘[c]úiteamh cothrom’ in Airteagal 16 de Threoir 2019/790, lena bhforáiltear go bhfuil foilsitheoirí preasa i dteideal cuid a fháil den chúiteamh sin arna íoc i leith saothair a bhfuil na cearta úsáide faighte ag na foilsitheoirí sin ina leith.
(
17
)	Féach, le déanaí, breithiúnas an 6 Márta 2025, ONB agus páirtithe eile (C‑575/23, EU:C:2025:141, míreanna 105 agus 106 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
18
)	Féach breithiúnas an 14 Samhain 2019, Spedidam (C‑484/18, EU:C:2019:970, míreanna 42 agus 43).
(
19
)	Féach, de réir análaí, breithiúnas an 29 Iúil 2019, Pelham agus páirtithe eile (C‑476/17, EU:C:2019:624, mír 5 den chuid oibríochtúil).
(
20
)	Breithiúnas an 29 Iúil 2019, Pelham agus páirtithe eile (C‑476/17, EU:C:2019:624, mír 5 den chuid oibríochtúil).
(
21
)	Féach mír 25 den Tuairim seo.
(
22
)	Féach míreanna 47 agus 48 den Tuairim seo.
(
23
)	Meabhraím duit, dar leis an bhforáil sin ‘[m]ás rud é, tar éis do [AGCOM] cúiteamh cothrom a chinneadh, nach féidir leis na páirtithe an conradh a thabhairt i gcrích, féadfaidh aon cheann acu an chaingean a tharchur chuig dlísheomra na gnáthchúirte a bhfuil sainchúram gnó aige [...,] lena n‑áirítear chun an chaingean dá dtagraítear in Airteagal 9 de Dhlí Uimh. 192 an 18 Meitheamh 1998 a thionscnamh’.
(
24
)	Agus, go pointe, iad a chosaint agus comhbhainistiú a dhéanamh orthu.
(
25
)	Glacadh bearta chuige sin go háirithe sa Bheilg, sa Fhrainc agus sa Spáinn (féach: Furgał, U., op.cit.).
(
26
)	Béim curtha leis.
(
27
)	Breithiúnas an 22 Eanáir 2013, Sky Österreich (C‑283/11, EU:C:2013:28, míreanna 45 go 47).
(
28
)	Féach, inter alia, breithiúnas an 15 Meán Fómhair 2016, Mc Fadden (C‑484/14, EU:C:2016:689, míreanna 81 go 83).
(
29
)	Breithiúnas an 2 Meitheamh 2022, Skeyes (C‑353/20, EU:C:2022:423, mír 48).
(
30
)	Féach chuige sin, go háirithe, breithiúnas an 21 Nollaig 2016, AGET Iraklis (C-201/15, EU:C:2016:972, míreanna 82 go 88).