62023CJ0797_RES
Cás C-797/23
Meta Platforms Ireland Limited
v
Autorità per le Garanzie nelle Comunicazioni
(Iarraidh ar réamhrialúó Tribunale Amministrativo Regionale per il Lazio (an Iodáil))
Breithiúnas na Cúirte (an Mór-Dhlísheomra) an 12 Bealtaine 2026
(Tarchur chun réamhrialú – Maoin intleachtúil – Cóipcheart agus cearta gaolmhara – Treoir (AE) 2019/790 – Airteagal 15 – Preasfhoilseacháin a chosaint i dtaobh úsáidí ar líne – Reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear do cheart do na foilsitheoirí preasfhoilseachán sin chun ‘cúitimh chothroim’ – Oibleagáidí ar sholáthraithe sheirbhísí na sochaí faisnéise – Cumhachtaí arna dtabhairt d’údarás riaracháin neamhspleách – an Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh – Airteagal 16 – An tsaoirse chun gnó a sheoladh – Teorannú ar an tsaoirse sin – Airteagal 52(1) – Bonn cirt – An tsaoirse sin a chothromú le cearta bunúsacha eile – Airteagal 11(2) – Saoirse agus iolrachas na meán – Airteagal 17(2) – Cosaint na maoine intleachtúla)
Gníomhartha na n-institiúidí – Treoracha – Forfheidhmiú ag na Ballstáit – Lánrogha na mBallstát ábhar substainteach na gceart eisiach atáirgthe agus chun cur ar fáil don phobal a rialáil – Easpa – Modhanna chun na cearta sin a chur chun feidhme – Lánrogha na mBallstát – Teorainneacha – Ábhar substainteach na gceart sin agus na gcuspóirí arna leagan síos leis an Treoir a urramú
(An tríú mír d’Airteagal 288 CFAE; Treoir 2001/29 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 2 agus Airteagal 3§ 2, agus Treoir 2019/790, Airteagal 15 § 1)
(féach míreanna 49-53)
Reachtaíocht a chomhfhogasú – Cóipcheart agus cearta gaolmhara – Treoir 2019/790 – Comhchuibhiú gnéithe áirithe den chóipcheart agus cearta gaolmhara sa tsochaí faisnéise – Ceart atáirgthe agus ceart chun cur ar fáil don phobal – Reachtaíocht náisiúnta lena ndéantar foráil le haghaidh ceart d’fhoilsitheoirí preasfhoilseachán chun cúitimh chothroim – Oibleagáidí ar sholáthraithe sheirbhísí na sochaí faisnéise – Cumhachtaí arna dtabhairt d’údarás poiblí – Inghlacthacht – Coinníollacha – An gá le réamhthoiliú ó fhoilsitheoirí chun a bhfoilseacháin a úsáid – Rogha atá ag na foilsitheoirí sin údarú a dhiúltú nó a dheonú, saor in aisce, chun na foilseacháin sin a úsáid – Gan aon oibleagáid íocaíochta ar sholáthraithe seirbhíse i gcás nach n-úsáidtear foilseacháin – Prionsabal na comhréireachta a urramú
(an Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagail 16 agus 52; Treoir 2019/790 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 15)
(féach míreanna 60-66, 78, 81-83 agus an chuid oibríochtúil)
Reachtaíocht a chomhfhogasú – Cóipcheart agus cearta gaolmhara – Treoir 2019/790 – Comhchuibhiú gnéithe áirithe den chóipcheart agus cearta gaolmhara sa tsochaí faisnéise – Reachtaíocht náisiúnta lena bhforchuirtear oibleagáidí ar sholáthraithe sheirbhísí na sochaí faisnéise sonraí áirithe a chur in iúl faoi réir pionós riaracháin airgid agus gan srian a chur ar infheictheacht na bhfoilseachán – Srian ar an tsaoirse chun gnó a sheoladh – Inghlacthacht – Coinníollacha – Srian dá bhforáiltear le dlí – Bunbhrí an chirt arna agairt a urramú – Cuspóir leasa ghinearálta, atá aitheanta mar sin ag an Aontas Eorpach, a bhaint amach – Prionsabal na comhréireachta a urramú – Coinníollacha comhlíonta
(an Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagail 16 agus 52; Treoir 2019/790 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 15)
(féach míreanna 90-101)
Résumé
Agus tarchur chun réamhrialú á éisteacht aici ón Tribunale amministrativo regionale per il Lazio (an Chúirt Riaracháin Réigiúnach, Lazio, an Iodáil), rialaíonn an Chúirt, ina suí di mar Mhór-Dhlísheomra, den chéad uair, ar mhéid lánrogha na mBallstát maidir le hAirteagal 15 de Threoir 2019/790 a thrasuí (
1
).
Rinne reachtóir na hIodáile an fhoráil sin a thrasuí le hAirteagal 43-bis den dlí maidir le cóipcheart (
2
) lena ndéantar foráil i bhfabhar foilsitheoirí preasfhoilseachán do cheart le haghaidh ceart chun cúitimh chothroim le haghaidh úsáid ar líne a bpreasfhoilseachán agus córas atá ceaptha chun an úsáid sin a áirithiú. Dá bhrí sin, ceanglaítear le dlí na hIodáile ar sholáthraithe sheirbhísí na sochaí faisnéise luach saothair den sórt sin a chaibidliú le foilsitheoirí, gan infheictheacht an ábhair i dtorthaí cuardaigh a shrianadh le linn na caibidlíochta sin, agus na sonraí is gá a sholáthar chun é a ríomh. Leis an dlí sin, cuirtear de chúram ar an Autorità per le Garanzie nelle Comunicazioni (an tÚdarás Cumarsáide, an Iodáil) (‘AGCOM’) freisin na critéir a leagan síos, é a chinneadh i gcás easaontais agus comhlíonadh oibleagáid na soláthraithe faisnéis a sholáthar a áirithiú, lena n-áirítear trí bhíthin pionós.
An 19 Eanáir 2023, ghlac AGCOM Cinneadh Uimh. 3/23/CONS ar bhonn an dlí sin. Leagtar síos leis an gcinneadh sin na critéir chun an cúiteamh cothrom atá dlite d’fhoilsitheoirí ag soláthraithe sheirbhísí na sochaí faisnéise as úsáid ar líne preasfhoilseachán a chinneadh. Thug Meta Platforms Ireland Ltd, ar soláthraí seirbhíse den sórt sin é, caingean os comhair na cúirte a rinne an tarchur ag iarraidh go ndéanfaí an cinneadh sin ó AGCOM a chur ar neamhní.
Agus amhras uirthi faoi chomhoiriúnacht na reachtaíochta náisiúnta le dlí an Aontais, chinn an chúirt sin ceisteanna a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais maidir le léiriú Airteagal 15 de Threoir 2019/790 agus Airteagail 16 agus 52 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’).
Measúnú na Cúirte Breithiúnais
Sa chéad áit, a mhéid a bhaineann le hAirteagal 15 de Threoir 2019/790, meabhraíonn an Chúirt Bhreithiúnais go gceanglaítear leis an bhforáil sin (
3
) ar na Ballstáit cearta eisiacha atáirgthe agus cur ar fáil don phobal a ráthú d’fhoilsitheoirí preasfhoilseachán i leith na bpreasfhoilseachán sin. Cé nach bhfuil lánrogha ag na Stáit sin chun ábhar substainteach na gceart sin a rialáil, tá lánrogha acu, áfach, agus iad á dtrasuí, maidir leis na rialacha mionsonraithe chun iad a chur chun feidhme.
Sonraíonn an Chúirt nach féidir leis na rialacha cur chun feidhme sin, áfach, ábhar substainteach na gceart sin a athrú, go háirithe a gcineál agus a raon feidhme, agus nach mór dóibh a bheith go hiomlán comhoiriúnach le cuspóir ginearálta na Treorach sin agus le cuspóir sonrach Airteagal 15 di araon.
I ndáil leis sin, cuireann an Chúirt in iúl, ar thaobh amháin, gurb é cuspóir ginearálta na Treorach sin dlíthe na mBallstát maidir le cóipcheart agus cearta gaolmhara a chomhchuibhiú, agus ardleibhéal cosanta do na cearta sin á choinneáil ag an am céanna agus rannchuidiú le margadh dea-fheidhmiúil agus cothrom don chóipcheart a bhaint amach. Maidir le cuspóir Airteagal 15 de Threoir 2019/790, sonraíonn an Chúirt go bhfuil sé d’aidhm ag tabhairt isteach na gceart a chumhdaítear san Airteagal sin i ndlí an Aontais, inter alia, na deacrachtaí a bhíonn ag foilsitheoirí maidir le húsáidí ar líne a bhfoilseachán ag soláthraithe sheirbhísí na sochaí faisnéise a cheadúnú a leigheas agus an fhéidearthacht a áirithiú an infheistíocht is gá chun na foilseacháin sin a tháirgeadh a fháil ar ais.
Ar an taobh eile, tugann an Chúirt dá haire go bhfuil na cearta a chosnaítear go heisiach faoi Airteagal 15 de chineál coisctheach, sa mhéid is gur gá údarú a fháil roimh ré ó fhoilsitheoirí foilseachán den sórt sin chun aon úsáid a bhaint as preasfhoilseacháin a thagann faoi raon feidhme an Airteagail sin. Cé go bhfuil sé de rogha ag na húdaráis sin, de bharr an chineáil sin, údarú a thabhairt chun a bhfoilseacháin a úsáid faoi réir luach saothair a mheasann siad a bheith iomchuí, cuireann an Chúirt in iúl freisin nach mór dóibh an fhéidearthacht a choinneáil chun úsáidí ar líne a bpreasfhoilseachán a údarú, saor in aisce, agus toirmeasc a chur orthu. Ag an am céanna, ní mór do sholáthraithe sheirbhísí na sochaí faisnéise an tsaoirse a choinneáil chun cinneadh a dhéanamh maidir leis an úsáid sin. Dá bhrí sin, níor cheart aon oibleagáid íocaíochta a fhorchur orthu faoi Airteagal 15 de Threoir 2019/790 i gcás nach n-úsáideann siad na preasfhoilseacháin sin nó nach bhfuil sé ar intinn acu iad a úsáid.
Sa chás sin, tugann an Chúirt dá haire ar dtús gur faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé measúnú a dhéanamh ar an gceist an gcomhlíontar na ceanglais sin leis an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist, lena bhforáiltear do cheart na bhfoilsitheoirí preasfhoilseachán chun cúiteamh cothrom a fháil.
Ina dhiaidh sin, sonraíonn an Chúirt go rannchuidíonn na hoibleagáidí a fhorchuirtear ar sholáthraithe seirbhíse leis an reachtaíocht sin, eadhon na sonraí is gá a chur in iúl chun méid an luacha saothair a chinneadh agus staonadh ó infheictheacht na bpreasfhoilseachán i dtorthaí taighde a shrianadh le linn na caibidlíochta, le cuspóirí Threoir 2019/790 agus Airteagal 15 di a bhaint amach, tríd an leibhéal cosanta dá dtagraítear sa Treoir sin agus, go háirithe, in Airteagal 15 di a neartú. I ndáil leis sin, míníonn an Chúirt nach bhfuil an fhaisnéis ábhartha ach ag na soláthraithe sin chun measúnú a dhéanamh ar luach eacnamaíoch úsáid ar líne na bpreasfhoilseachán, rud a chuireann foilsitheoirí na bhfoilseachán sin i lagstaid mhargála chun a luach saothair a chinneadh.
Dá bhrí sin, áirithítear leis na hoibleagáidí sin go mbeidh an chaibidlíocht idir soláthraithe agus foilsitheoirí cothrom agus go mbeidh foilsitheoirí in ann cinneadh a dhéanamh gan bhac agus ar bhonn na faisnéise ábhartha uile an mian leo údarú a thabhairt do sholáthraithe preasfhoilseacháin a atáirgeadh nó a chur ar fáil go poiblí, agus más mian leo, cén luach saothair atá i gceist.
Ar deireadh, maidir leis na cumhachtaí a thugtar do AGCOM leis an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist, measann an Chúirt go bhfuil saoirse fós ag soláthróirí agus ag foilsitheoirí gan conradh a thabhairt i gcrích, sa bhreis ar ról an údaráis sin maidir le méid an chúitimh a chinneadh. Chuige sin, cuireann sí in iúl freisin nach féidir a mheas go bhfuil cumhacht an údaráis sin faireachán a dhéanamh ar chomhlíonadh na hoibleagáide faisnéis a sholáthar a fhorchuirtear ar sholáthraithe agus pionós a ghearradh ar aon sáruithe contrártha d’Airteagal 15, faoi réir chomhlíonadh phrionsabal na comhréireachta.
Sa dara háit, maidir le hAirteagail 16 agus 52, measann an Chúirt nach féidir a mheas go gcuireann reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear do’chúiteamh cothrom’ a thuigtear mar an chomaoin eacnamaíoch arna cinneadh faoi shaoirse ag na páirtithe teorainn le feidhmiú shaoirse na soláthróirí gnó a sheoladh. Mar sin féin, d’fhéadfadh na hoibleagáidí maidir le sonraí áirithe a sholáthar agus gan srian a chur le hinfheictheacht foilseachán atá de dhualgas ar na soláthraithe sin agus na cumhachtaí a thugtar do AGCOM ina leith sin feidhmiú na saoirse sin a shrianadh.
Tar éis di a chinneadh nach féidir leis an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist, a mhéid nach gcuireann sí ach srian ar chumas soláthraithe seirbhíse a leasanna a dhearbhú i gcaidreamh conarthach, an bonn a bhaint de bhunbhrí na saoirse chun gnó a sheoladh, scrúdaíonn an Chúirt comhlíonadh phrionsabal na comhréireachta.
I ndáil leis sin, tugann sí dá haire go bhfuil an reachtaíocht sin iomchuí chun an cuspóir a shaothraítear léi a bhaint amach. Ina dhiaidh sin, ní cosúil go bhfuil bearta nach bhfuil chomh sriantach céanna ann a fhágann gur féidir an cuspóir a shaothraítear leis an reachtaíocht sin a bhaint amach. Ar deireadh, maidir leis an oibleagáid faisnéis áirithe, a fhorchuirtear ar sholáthraithe seirbhísí, a sholáthar, tugann an Chúirt dá haire, ar an gcéad dul síos, gur cosúil go bhfuil na sonraí atá le soláthar srianta don mhéid is gá chun aon cúiteamh a bheidh orthu a íoc le foilsitheoirí a chinneadh, ós rud é nach mór dóibh rúndacht a urramú le haghaidh faisnéis tráchtála, tionsclaíochta nó airgeadais. Ar an taobh eile, cuirtear seasamh airgeadais an tsoláthraí san áireamh sa phionós a d’fhéadfaí a fhorchur as mainneachtain an oibleagáid sin a chomhlíonadh, agus ar an gcaoi sin ní chuirtear ualach míréasúnta air. Dá bhrí sin, is cosúil go bhfuil forchur oibleagáide den sórt sin comhréireach i bhfianaise an chuspóra atá á shaothrú, ós rud é go bhfuil sé de chineál a bhainfeadh cothromaíocht chóir amach idir na cearta agus na saoirsí bunúsacha atá i gceist: an tsaoirse chun gnó a sheoladh a ráthaítear in Airteagal 16 den Chairt, ar thaobh amháin, agus an ceart maoine intleachtúla a chumhdaítear in Airteagal 17(2) den Chairt agus an ceart chun saoirse agus iolrachas na meán a ráthaítear in Airteagal 11(2) den Chairt, ar an taobh eile.
Dá réir sin, rialaíonn an Chúirt nach gcuirtear bac le hAirteagal 15 de Threoir 2019/790 agus Airteagail 16 agus 52 den Chairt ar reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear go mbeidh ag foilsitheoirí ceart chun cúiteamh cothrom a fháil mar mhalairt ar údarú ar úsáid a bhfoilseachán ag soláthraithe sheirbhísí na sochaí faisnéise, lena bhforchuirtear oibleagáidí áirithe ar na soláthraithe sin, lena dtugtar cumhacht d’údarás poiblí na critéir thagartha a shainiú a bheidh le húsáid chun an cúiteamh sin a chinneadh, chomh maith le faireachán a dhéanamh ar chomhlíonadh ceann de na hoibleagáidí agus chun pionós a fhorchur i gcás nach gcomhlíontar an oibleagáid sin, ar choinníoll, ar thaobh amháin, ar choinníoll nach mbaintear an deis d’fhoilsitheoirí preasfhoilseachán diúltú údarú den sórt sin a dheonú nó é a dheonú saor in aisce leis an reachtaíocht sin, agus nach bhforchuirtear leis an reachtaíocht sin ar sholáthraithe sheirbhísí na sochaí faisnéise aon íocaíocht a dhéanamh nach mbaineann le húsáid foilseachán den sórt sin agus, ar an taobh eile, go gcomhlíontar prionsabal na comhréireachta leis na hoibleagáidí agus le haon phionóis a fhorchuirtear orthu.
(
1
)	Treoir (AE) 2019/790 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Aibreán 2019 maidir le cóipcheart agus cearta gaolmhara sa Mhargadh Aonair Digiteach agus lena leasaítear Treoir 96/9/CE agus Treoir 2001/29/CE (IO 2019 L 130, lch. 92).
(
2
)	Articolo 43-bis della legge n. 633 – Protezione del diritto d’autore e di altri diritti connessi al suo esercizio (Dlí Uimh. 633. maidir le cóipcheart a chosaint chomh maith le cearta eile atá nasctha lena fheidhmiú) an 22 Aibreán 1941 (GURI Uimh. 166, an 16 Iúil 1941), sa leagan atá infheidhme sna príomhimeachtaí (‘Dlí Uimh. 633/1941’) (‘Airteagal 43-bis’).
(
3
)	Arna léamh i gcomhar le hAirteagal 2(3) de Threoir 2001/29/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Bealtaine 2001 maidir le comhchuibhiú gnéithe áirithe den chóipcheart agus cearta gaolmhara sa tsochaí faisnéise (IO 2001 L 167, lch. 10).