Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
JULIANE KOKOTT
της 10ης Ιουλίου 2025 (1)
Υπόθεση C‑554/24 P
Δημοκρατία της Πολωνίας
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής
« Αίτηση αναιρέσεως – Ασφαλιστικά μέτρα – Άρθρο 279 ΣΛΕΕ – Εκτέλεση διατάξεως της Αντιπροέδρου του Δικαστηρίου σχετικά με τη λήψη προσωρινών μέτρων – Επιβολή ημερήσιας χρηματικής ποινής μέχρι τη συμμόρφωση προς τη διάταξη – Παράλειψη της Πολωνίας να λάβει τα απαραίτητα μέτρα – Φιλικός διακανονισμός – Διαγραφή της κύριας υποθέσεως – Είσπραξη της χρηματικής ποινής – Παρεπόμενος χαρακτήρας των ασφαλιστικών μέτρων – Αποκατάσταση περιουσιακής ζημίας λόγω προσωρινών μέτρων »
I.      Εισαγωγή
1.        Στη διαφορά σχετικά με την προστασία του δάσους της Białowieża, το Δικαστήριο άντλησε από το άρθρο 279 ΣΛΕΕ την εξουσία να επιβάλει χρηματικές ποινές ως μέσο επίτευξης της συμμόρφωσης προς τα προσωρινά μέτρα (2). Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει ούτε εμπειρία ως προς το εργαλείο αυτό ούτε σχετικές ειδικές ρυθμίσεις. Η υπό κρίση περίπτωση παρέχει, επομένως, στο Δικαστήριο την ευκαιρία να διευκρινίσει τη φύση και τις συνέπειες της επιβολής χρηματικής ποινής στο πλαίσιο της διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων.
2.        Η διαφορά αφορά την πρώτη διαδικασία στην οποία το Δικαστήριο επέβαλε χρηματική ποινή και στην οποία επίσης δημιουργήθηκε (τουλάχιστον προσωρινά) το σχετικό χρέος. Η Τσεχική Δημοκρατία διαφωνεί με την Πολωνία αναφορικά με το κατά πόσον η Πολωνία παραβίασε, στο πλαίσιο της παράτασης της άδειας για την εξόρυξη λιγνίτη στο υπαίθριο ορυχείο του Turów (Πολωνία), την οδηγία ΕΠΕ (3), την οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα (4), την οδηγία για την περιβαλλοντική πληροφόρηση (5) και την αρχή της καλόπιστης συνεργασίας (6). Στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας, η Αντιπρόεδρος του Δικαστηρίου κατ’ αρχάς διέταξε, κατόπιν αιτήσεως της Τσεχικής Δημοκρατίας, να παύσει
η εξόρυξη λιγνίτη στο υπαίθριο ορυχείο αμέσως και μέχρι την περάτωση της εκδίκασης της υποθέσεως (7) και εν συνεχεία επέβαλε ημερήσια χρηματική ποινή που η Πολωνία θα έπρεπε να καταβάλει μέχρι να συμμορφωθεί με το μέτρο (8).
3.        Αφού το χρέος βάσει της χρηματικής ποινής ανήλθε στο συνολικό ύψος των 68 500 000 ευρώ, τα μετέχοντα στη διαδικασία κράτη μέλη συμβιβάστηκαν και το Δικαστήριο διέγραψε την κύρια υπόθεση από το πρωτόκολλό του (9). Η Πολωνία διαφωνεί πλέον με την Επιτροπή σχετικά με το αν πρέπει να καταβάλει το προαναφερθέν ποσό ή αν η εν λόγω υποχρέωση έχει αποσβεσθεί λόγω του συμβιβασμού και της διαγραφής της υποθέσεως.
II.    Νομικό πλαίσιο
4.        Νομική βάση της διαδικασίας για τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης συνιστά το άρθρο 279 ΣΛΕΕ, το οποίο έχει ως εξής:
«Στις υποθέσεις που εκκρεμούν ενώπιόν του, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης δύναται να διατάσσει τα αναγκαία προσωρινά μέτρα.»
5.        Στο άρθρο 39, τέταρτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου διευκρινίζεται η φύση των προσωρινών μέτρων ως ακολούθως:
«Η απόφαση που εκδίδεται από τον πρόεδρο ή από τον αναπληρωτή του έχει προσωρινό χαρακτήρα και ουδόλως προδικάζει την απόφαση του Δικαστηρίου επί της κυρίας υποθέσεως.»
6.        Ο φιλικός διακανονισμός σχετικά με διαφορά ρυθμίζεται στο άρθρο 147, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, ως ακολούθως:
«Αν, προτού το Δικαστήριο εκδώσει την απόφασή του, οι διάδικοι συμφωνήσουν στη λύση της διαφοράς και γνωστοποιήσουν στο Δικαστήριο ότι παραιτούνται από κάθε αξίωση, ο πρόεδρος διατάσσει τη διαγραφή της υποθέσεως από το πρωτόκολλο και αποφαίνεται επί των δικαστικών εξόδων σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 141, λαμβάνοντας, ενδεχομένως, υπόψη τις σχετικές προτάσεις των διαδίκων.»
7.        Οι προϋποθέσεις για τη λήψη προσωρινών μέτρων μπορούν να συναχθούν από το άρθρο 160, παράγραφοι 1 έως 3, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, το οποίο έχει ως εξής:
«1.      Αίτηση αναστολής εκτελέσεως της πράξεως οργάνου, σύμφωνα με τα άρθρα 278 ΣΛΕΕ και 157 ΣΕΚΑΕ, είναι παραδεκτή μόνον αν ο αιτών προσέβαλε την πράξη αυτή με προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου.
2.      Αίτηση για άλλα προσωρινά μέτρα μεταξύ αυτών που προβλέπονται στο άρθρο 279 ΣΛΕΕ είναι παραδεκτή μόνον αν προέρχεται από διάδικο σε υπόθεση ήδη εκκρεμή ενώπιον του Δικαστηρίου και αφορά την υπόθεση αυτή.
3. Οι αιτήσεις [ασφαλιστικών μέτρων] που προβλέπονται στις προηγούμενες παραγράφους προσδιορίζουν το αντικείμενο της διαφοράς, τα περιστατικά από τα οποία προκύπτει το επείγον της υποθέσεως, καθώς και τους πραγματικούς και νομικούς ισχυρισμούς που δικαιολογούν, εκ πρώτης όψεως, τη λήψη του προσωρινού μέτρου το οποίο ζητείται.»
8.        Στο άρθρο 162, παράγραφοι 2 και 3, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου ρυθμίζεται η επιβολή εγγυοδοσίας και η διάρκεια ισχύος του προσωρινού μέτρου ως ακολούθως:
«2.      Η εκτέλεση της διατάξεως μπορεί να εξαρτηθεί από εγγυοδοσία του αιτούντος, το ποσό και οι όροι της οποίας καθορίζονται ανάλογα με τις περιστάσεις.
3.      Η διάταξη μπορεί να καθορίζει ημερομηνία, μετά την πάροδο της οποίας το μέτρο παύει να ισχύει. Στην αντίθετη περίπτωση το μέτρο παύει να ισχύει από τη δημοσίευση της αποφάσεως με την οποία τερματίζεται η δίκη.»
9.        Το άρθρο 163 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου αφορά τη μεταβολή των περιστάσεων
και ορίζει τα ακόλουθα:
«Κατόπιν αιτήσεως διαδίκου, η διάταξη μπορεί οποτεδήποτε να μεταρρυθμιστεί ή να ανακληθεί λόγω μεταβολής των περιστάσεων.»
III. Ιστορικό της διαφοράς και διαδικασία
10.      Το ιστορικό της διαφοράς εκτίθεται στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση ως ακολούθως.
1.      Σχετικές εξελίξεις στην υπόθεση C‑121/21
11.      Στις 26 Φεβρουαρίου 2021 η Τσεχική Δημοκρατία άσκησε προσφυγή δυνάμει του άρθρου 259 ΣΛΕΕ με αίτημα να διαπιστωθεί ότι η Πολωνία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπείχε από το δίκαιο της Ένωσης λόγω της επέκτασης και παράτασης των δραστηριοτήτων εξόρυξης λιγνίτη στο υπαίθριο ορυχείο του Turów (Πολωνία), το οποίο βρίσκεται κοντά στα σύνορα με την Τσεχική Δημοκρατία και τη Γερμανία (υπόθεση C‑121/21).
12.      Παράλληλα, η Τσεχική Δημοκρατία υπέβαλε αίτηση ασφαλιστικών μέτρων ζητώντας να υποχρεωθεί η Πολωνία, εν αναμονή της αποφάσεως του Δικαστηρίου επί της ουσίας της υποθέσεως, να παύσει αμέσως τις δραστηριότητες εξόρυξης λιγνίτη στο ορυχείο του Turów.
13.      Με διάταξη της 21ης Μαΐου 2021, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (C‑121/21 R, EU:C:2021:420), η Αντιπρόεδρος του Δικαστηρίου δέχθηκε το ως άνω αίτημα και διέταξε την Πολωνία να παύσει τις δραστηριότητες εξόρυξης στο εν λόγω ορυχείο, αμέσως και έως την έκδοση της αποφάσεως με την οποία θα περατωνόταν
η δίκη στην υπόθεση C‑121/21.
14.      Η Τσεχική Δημοκρατία, θεωρώντας ότι η Πολωνία δεν είχε συμμορφωθεί προς τις υποχρεώσεις που υπείχε από τη διάταξη της 21ης Μαΐου 2021, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (C‑121/21 R, EU:C:2021:420), υπέβαλε στις 7 Ιουνίου 2021 νέα αίτηση ασφαλιστικών μέτρων, ζητώντας να υποχρεωθεί η Πολωνία να καταβάλει στον προϋπολογισμό της Ένωσης ημερήσια χρηματική ποινή ύψους 5 εκατομμυρίων ευρώ.
15.      Με χωριστό δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 29 Ιουνίου 2021, η Πολωνία ζήτησε την ανάκληση της διατάξεως της 21ης Μαΐου 2021, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (C‑121/21 R, EU:C:2021:420), δυνάμει του άρθρου 163 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου.
16.      Με διάταξη της 20ής Σεπτεμβρίου 2021, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (C‑121/21 R, EU:C:2021:752), η Αντιπρόεδρος του Δικαστηρίου, αφενός, απέρριψε την αίτηση της Πολωνίας περί ανακλήσεως της διατάξεως της 21ης Μαΐου 2021, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (C‑121/21 R, EU:C:2021:420), και, αφετέρου, υποχρέωσε την Πολωνία να καταβάλει στην Επιτροπή χρηματική ποινή ύψους 500 000 ευρώ ημερησίως, από την ημερομηνία κοινοποιήσεως της διατάξεως αυτής και μέχρι τη συμμόρφωση της Πολωνίας προς τη διάταξη της 21ης Μαΐου 2021, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (C‑121/21 R, EU:C:2021:420).
17.      Η Πολωνία ουδέποτε συμμορφώθηκε προς τη διάταξη της 21ης Μαΐου 2021, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (C‑121/21 R, EU:C:2021:420), αλλά ζήτησε εκ νέου, στις 20 Οκτωβρίου 2021, την ανάκληση της διατάξεως αυτής.
18.      Ωστόσο, στις 3 Φεβρουαρίου 2022 η Τσεχική Δημοκρατία και η Πολωνία συνήψαν συμφωνία για την επίλυση της διαφοράς στην υπόθεση C‑121/21 (στο εξής: συμφωνία φιλικού διακανονισμού). Σύμφωνα με δημοσιεύματα των μέσων μαζικής ενημέρωσης, η Πολωνία υποχρεώθηκε να καταβάλει στην Τσεχική Δημοκρατία 45 εκατομμύρια ευρώ και να ανεγείρει φράγμα για την προστασία των υπόγειων υδάτων (10).
19.      Στις 4 Φεβρουαρίου 2022 τα δύο κράτη μέλη ενημέρωσαν το Δικαστήριο ότι, κατόπιν της επιτευχθείσας συμφωνίας φιλικού διακανονισμού, παραιτούνταν από κάθε αξίωση στην υπόθεση C‑121/21. Την ίδια ημερομηνία, οι πολωνικές αρχές ζήτησαν από την Επιτροπή να θέσει τέλος στη διαδικασία εκτέλεσης των χρηματικών ποινών τις οποίες είχε επιβάλει το Δικαστήριο, επισυνάπτοντας στην αίτησή τους το κείμενο της συμφωνίας φιλικού διακανονισμού.
20.      Με διάταξη της 4ης Φεβρουαρίου 2022, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (Ορυχείο του Turów) (C‑121/21, EU:C:2022:82), ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου διέγραψε την υπόθεση C‑121/21 από το πρωτόκολλο του Δικαστηρίου.
21.      Την ίδια ημερομηνία η Πολωνία υπέβαλε αίτηση, δυνάμει του άρθρου 163 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, ζητώντας την ανάκληση της διατάξεως της 20ής Σεπτεμβρίου 2021, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (C‑121/21 R, EU:C:2021:752).
22.      Με διάταξη της 19ης Μαΐου 2022, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (Ορυχείο του Turów) (C‑121/21 R, EU:C:2022:408), ο Αντιπρόεδρος του Δικαστηρίου δήλωσε ότι η απάντηση στην αίτηση της Δημοκρατίας της Πολωνίας για ανάκληση της διατάξεως της 21ης Μαΐου 2021, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (C‑121/21 R, EU:C:2021:420), παρέλκει, στον βαθμό που η αίτηση αυτή άπτεται των συνεπειών της εν λόγω διατάξεως μετά τις 4 Φεβρουαρίου 2022. Κατά τα λοιπά, απέρριψε τις
αιτήσεις της Πολωνίας.
Β.      Είσπραξη της χρηματικής ποινής
23.      Εν συνεχεία, η Επιτροπή απηύθυνε προς την Πολωνία όχληση προς πληρωμή της επιβληθείσας μέχρι τη διαγραφή της υποθέσεως C‑121/21 χρηματικής ποινής εντόκως και απείλησε ότι, σε περίπτωση μη καταβολής, θα προέβαινε στην είσπραξη των ποσών αυτών με συμψηφισμό, δυνάμει του άρθρου 101, παράγραφος 1, και του άρθρου 102 του δημοσιονομικού κανονισμού (11).
24.      Με τις προσβαλλόμενες αποφάσεις, η Επιτροπή ενημέρωσε την Πολωνία ότι προέβαινε στον συμψηφισμό της οφειλής της με διάφορες απαιτήσεις τις οποίες η Πολωνία είχε έναντι της Ένωσης. Το ποσό το οποίο εισπράχθηκε με συμψηφισμό κατά τα άνω ανέρχεται, κατά κεφάλαιο, σε 68 500 000 ευρώ και αντιστοιχεί στις ημερήσιες χρηματικές ποινές που οφείλονταν για το χρονικό διάστημα από τις 20 Σεπτεμβρίου 2021 έως τις 3 Φεβρουαρίου 2022.
Γ.      Διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου
25.      Η Πολωνία ζήτησε από το Γενικό Δικαστήριο να ακυρώσει τις προσβαλλόμενες αποφάσεις και να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα. Ωστόσο, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση της 29ης Μαΐου 2024, Πολωνία κατά Επιτροπής (T‑200/22 και T‑314/22, EU:T:2024:329),
σύμφωνα με τα αιτήματα της Επιτροπής, και καταδίκασε την Πολωνία στα δικαστικά έξοδα.
Δ.      Αίτηση αναιρέσεως
26.      Με την αναίρεση που άσκησε στις 14 Αυγούστου 2024, η Δημοκρατία της Πολωνίας ζητεί από το Δικαστήριο:
–        να αναιρέσει στο σύνολό της την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση·
–        να αναιρέσει τις προσβαλλόμενες αποφάσεις·
–        να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα αμφοτέρων των βαθμών δικαιοδοσίας.
27.      Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:
–        να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως ως προδήλως αβάσιμη·
–        να καταδικάσει την Πολωνία στα δικαστικά έξοδα.
28.      Οι διάδικοι υπέβαλαν γραπτές παρατηρήσεις. Το Δικαστήριο αποφάσισε να μη διεξαχθεί επ’ ακροατηρίου συζήτηση, σύμφωνα με το άρθρο 76, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του, διότι έκρινε ότι έχει επαρκώς διαφωτιστεί ώστε να αποφανθεί επί της υποθέσεως.
IV.    Νομική αξιολόγηση
29.      Με την αναίρεση που άσκησε, η Πολωνία,
πρώτον,
βάλλει κατά της εφαρμογής του άρθρου 279 ΣΛΕΕ από το Γενικό Δικαστήριο (σχετικώς υπό Α) και, δεύτερον, προβάλλει
ανεπαρκή αιτιολογία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως (σχετικώς υπό Β).
Α.      Άρθρο 279 ΣΛΕΕ
30.      Ο πρώτος λόγος αναιρέσεως περιλαμβάνει τέσσερις αιτιάσεις σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου 279 ΣΛΕΕ ως προς τις συνέπειες μιας συμφωνίας φιλικού διακανονισμού. Μια τέτοια συμφωνία θα έπρεπε να ανατρέψει αναδρομικά την επιβολή χρηματικής ποινής, διότι τα ασφαλιστικά μέτρα εξαρτώνται από την κύρια υπόθεση (σχετικώς υπό 1). Τούτο είναι επίσης αναγκαίο προκειμένου να αποφευχθεί η περιουσιακή ζημία των αποδεκτών των προσωρινών μέτρων (σχετικώς υπό 2). Σε αντίθετη περίπτωση, η χρηματική ποινή θα είχε τον χαρακτήρα κύρωσης (σχετικώς επίσης υπό 1). Από τη διάταξη της 19ης Μαΐου 2022 δεν προκύπτει, άλλωστε, κάτι διαφορετικό (σχετικώς υπό 3).
1.      Παρεπόμενος χαρακτήρας των ασφαλιστικών μέτρων και απουσία χαρακτήρα κύρωσης
31.      Με το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, η Πολωνία προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι στις σκέψεις 42 και 47 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως δεν έλαβε υπόψη την παρεπόμενη σχέση των ασφαλιστικών μέτρων προς την κύρια υπόθεση. Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και το τρίτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, κατά το οποίο το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 47 και 48 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, προσέδωσε στη χρηματική ποινή τον χαρακτήρα κύρωσης για την παράβαση υποχρεώσεων.
32.      Κατά τη σκέψη 42 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, μολονότι η διαγραφή της κύριας υποθέσεως επηρέασε την κατάπτωση της χρηματικής ποινής, δεν είχε εντούτοις ως αποτέλεσμα την απόσβεση της υποχρέωσης της Πολωνίας να καταβάλει το οφειλόμενο ποσό της χρηματικής ποινής. Τυχόν αντίθετο συμπέρασμα θα ισοδυναμούσε, κατά το Γενικό Δικαστήριο, με παρέκκλιση από τον σκοπό της χρηματικής ποινής, ο οποίος συνίσταται στη διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης.
33.      Στη σκέψη 47 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε, επιπλέον, ότι εν προκειμένω η χρηματική ποινή δεν αποσκοπεί μόνο στη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας της οριστικής αποφάσεως, αλλά έχει επίσης ως σκοπό τη διασφάλιση της συμμόρφωσης της Πολωνίας προς τα προσωρινά μέτρα που επιβλήθηκαν με τη διάταξη της 21ης Μαΐου 2021, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (C‑121/21 R, EU:C:2021:420), και την αποτροπή του ενδεχομένου να επιχειρήσει να καθυστερήσει τη συμμόρφωσή της προς τη διάταξη αυτήν.
34.      Εκ των ανωτέρω, το Γενικό Δικαστήριο συμπεραίνει, στη σκέψη 48 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η επιχειρηματολογία της Πολωνίας θα καθιστούσε τον μηχανισμό της χρηματικής ποινής που επιβάλλεται δυνάμει του άρθρου 279 ΣΛΕΕ κενό περιεχομένου, δεδομένου ότι θα κατέληγε στο να επιτρέπεται στον υπόχρεο διάδικο να παραβαίνει εσκεμμένως την υποχρέωση συμμόρφωσης προς τα προσωρινά μέτρα που διατάχθηκαν κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων μέχρι την περάτωση της κύριας δίκης και να υπονομεύει, με τον τρόπο αυτόν, την αποτελεσματικότητα του δικαίου της Ένωσης.
35.      Η Πολωνία ορθώς θεωρεί ότι η διαδικασία ασφαλιστικών μέτρων έχει παρεπόμενο χαρακτήρα σε σχέση με την κύρια διαδικασία προς την οποία συναρτάται. Σκοπός της είναι να διασφαλιστεί η πλήρης αποτελεσματικότητα της μελλοντικής οριστικής αποφάσεως, ώστε να αποτραπούν κενά στην έννομη προστασία που διασφαλίζει το Δικαστήριο (12). Αντιθέτως, τα ασφαλιστικά μέτρα δεν αποσκοπούν στην επιβολή κύρωσης για την παραβίαση του δικαίου της Ένωσης.
36.      Ο παρεπόμενος χαρακτήρας εκφράζεται και στο άρθρο 160, παράγραφοι 1 και 2, του Κανονισμού Διαδικασίας. Το άρθρο 160, παράγραφος 1, αφορά την αναστολή πράξεων των οργάνων, η οποία μπορεί να ζητηθεί μόνον αν ο αιτών έχει επίσης προσβάλλει την εν λόγω πράξη. Επιπλέον, κατά το άρθρο 160, παράγραφος 2, αιτήσεις για προσωρινά μέτρα μεταξύ αυτών που προβλέπονται στο άρθρο 279 ΣΛΕΕ είναι παραδεκτές μόνον αν προέρχονται από διάδικο σε υπόθεση ήδη εκκρεμή ενώπιον του Δικαστηρίου και αφορούν την υπόθεση αυτή.
37.      Επιπροσθέτως, ορθώς τονίζει η Πολωνία την πρωτοβουλία των διαδίκων στη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, δεδομένου ότι η εν λόγω διαδικασία προϋποθέτει αίτηση από διάδικο. Περίπτωση αποφάσεως που λαμβάνεται αυτεπαγγέλτως προβλέπεται μόνο στο άρθρο 160, παράγραφος 7, του Κανονισμού Διαδικασίας, σχετικά με μέτρα που λαμβάνει το Δικαστήριο χωρίς να ακούσει τον αντίδικο, αλλά πάντως, ακόμη και τότε, κατόπιν αιτήσεως διαδίκου.
38.      Λόγω του παρεπόμενου αυτού χαρακτήρα και της πρωτοβουλίας των διαδίκων στη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, πρέπει, σε περίπτωση διαγραφής υποθέσεως λόγω συμφωνίας φιλικού διακανονισμού, να αρθούν και τα προσωρινά μέτρα που διατάχθηκαν για τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας της οριστικής αποφάσεως.
39.      Ως εκ τούτου, μετά την περάτωση της διαδικασίας της κύριας δίκης με τη διαγραφή (13) της υποθέσεως C‑121/21 λόγω της συμφωνίας φιλικού διακανονισμού, τα σχετικά με την εν λόγω διαδικασία προσωρινά μέτρα τα οποία ελήφθησαν στο πλαίσιο της διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων έπαυσαν να ισχύουν (14), όπως ορθώς επισημαίνει το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 36 και 37 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
40.      Σημαίνει όμως αυτό επίσης ότι, λόγω της συμφωνίας φιλικού διακανονισμού και της διαγραφής της υποθέσεως, τα ασφαλιστικά μέτρα πρέπει να θεωρηθούν ως εξαρχής ανύπαρκτα ή να αρθούν αναδρομικά;
41.      Το άρθρο 147, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου αφήνει ανοικτό το ζήτημα της αναδρομικότητας. Η εν λόγω διάταξη προβλέπει απλώς την έκδοση διατάξεως αναφορικά με τη διαγραφή της υποθέσεως και τα δικαστικά έξοδα, αν, προτού το Δικαστήριο εκδώσει την απόφασή του, οι διάδικοι συμφωνήσουν στη λύση της διαφοράς και γνωστοποιήσουν στο Δικαστήριο ότι παραιτούνται από κάθε αξίωση.
42.      Οι συνέπειες της διαγραφής δεν ρυθμίζονται ρητά. Επομένως, είναι πιθανόν οι προγενέστερες διαδικαστικές πράξεις, συμπεριλαμβανομένων όλων των προσωρινών μέτρων, να αίρονται αναδρομικά.
43.      Υπέρ αυτού του συμπεράσματος συνηγορεί ο παρεπόμενος χαρακτήρας της διαδικασίας των ασφαλιστικών μέτρων. Δεδομένου ότι η εν λόγω διαδικασία αποσκοπεί μόνον στην αποτελεσματικότητα της μελλοντικής οριστικής αποφάσεως, τα μέτρα αυτά δεν είναι πλέον απαραίτητα, εφόσον δεν πρόκειται να υπάρξει οριστική απόφαση.
44.      Υπέρ της απόψεως αυτής συνηγορεί και η παραίτηση από κάθε αξίωση που αποτελεί προϋπόθεση για τη διαγραφή σύμφωνα με το άρθρο 147, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας. Αυτό σημαίνει ότι οι διάδικοι πρέπει να παραιτηθούν και από τυχόν αξιώσεις ασφαλιστικών μέτρων. Η αναδρομική άρση των ασφαλιστικών μέτρων συνάδει συναφώς με το γεγονός ότι οι διάδικοι έχουν την πρωτοβουλία στη διαδικασία αυτή.
45.      Η αναφορά στην αποτελεσματική εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης στις σκέψεις 42 και 48 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως δεν αποκλείει,
επίσης, την αναδρομική άρση των προσωρινών μέτρων. Μολονότι είναι αληθές ότι τα ασφαλιστικά μέτρα συμβάλλουν και στην αποτελεσματική εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης, τούτο αποτελεί όμως απλώς αναγκαία συνέπεια της πρωταρχικής τους λειτουργίας που συνίσταται στη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας της μελλοντικής οριστικής αποφάσεως. Εφόσον στο πλαίσιο της πρωταρχικής αυτής λειτουργίας δεν απαιτείται πλέον η διατήρηση των ασφαλιστικών μέτρων, η αποτελεσματική εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης δεν μπορεί πλέον να τη δικαιολογήσει. Σε αντίθετη περίπτωση, τα ασφαλιστικά μέτρα θα αποσπώντο από την κύρια διαδικασία και θα αποκτούσαν αυτοτελή χαρακτήρα.
46.      Τυχόν αναδρομική άρση των προσωρινών μέτρων θα ήταν, ωστόσο, προβληματική από την άποψη της διάρθρωσης της χρηματικής ποινής.
47.      Η Αντιπρόεδρος υποχρέωσε την Πολωνία να καταβάλει χρηματική ποινή ύψους 500 000 ευρώ ημερησίως μέχρι το χρονικό σημείο της παύσης της εξόρυξης. Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε περαιτέρω καθυστέρηση στη συμμόρφωση προς το προσωρινό μέτρο συνεπάγεται την αύξηση του οφειλόμενου ποσού. Η χρηματική ποινή δεν αποσκοπούσε, επομένως, μόνο στη συμμόρφωση προς το αρχικό προσωρινό μέτρο, αλλά και στην κατά το δυνατόν ταχύτερη συμμόρφωση, κατά τη διατύπωση του Γενικού Δικαστηρίου στη σκέψη 47 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
48.      Ωστόσο, αυτός ο πρόσθετος καταναγκαστικός χαρακτήρας θα χανόταν αν, ακόμη και στην περίπτωση της καθυστερημένης συμμόρφωσης προς το μέτρο, η χρηματική ποινή αποσβενόταν πλήρως. Συναφώς, η σωρευμένη χρηματική ποινή έχει πράγματι, θεωρούμενη εκ των υστέρων, κυρωτικό αποτέλεσμα για την καθυστερημένη συμμόρφωση προς το προσωρινό μέτρο. Το εν λόγω κυρωτικό αποτέλεσμα δεν αποτελεί ωστόσο τον σκοπό της επιβολής της σωρευμένης χρηματικής ποινής, αλλά μόνον ένα απαραίτητο χαρακτηριστικό της δομής του εν λόγω μέσου καταναγκασμού.
49.      Ως απαραίτητο χαρακτηριστικό της δομής, το εν λόγω κυρωτικό αποτέλεσμα δεν έρχεται σε αντίθεση με τον παρεπόμενο χαρακτήρα των ασφαλιστικών μέτρων. Πράγματι, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα της μελλοντικής οριστικής αποφάσεως, μπορεί να είναι αναγκαία η όσο το δυνατόν ταχύτερη συμμόρφωση προς το προσωρινό μέτρο, για παράδειγμα, προκειμένου να αποφευχθεί περαιτέρω επέκταση των ζημιών.
50.      Ωστόσο, η εν λόγω διάρθρωση της χρηματικής ποινής δεν εμποδίζει, επίσης, τους διαδίκους να συμφωνήσουν την αναδρομική άρση της ήδη σωρευθείσας οφειλόμενης χρηματικής ποινής. Και τούτο διότι, ως προσωρινό μέτρο, ακόμη και μια χρηματική ποινή που έχει διαμορφωθεί κατ’ αυτόν τον τρόπο εξαρτάται από την πρωτοβουλία των διαδίκων. Σε αντίθετη περίπτωση, θα αναγνωριζόταν στο μέτρο αυτό αυτοτελής χαρακτήρας, ο οποίος δεν θα ήταν πλέον συμβατός με τον παρεπόμενο χαρακτήρα των ασφαλιστικών μέτρων.
51.      Δεν αποκλείεται,
βεβαίως, το ενδεχόμενο να ανακύψουν δυσκολίες στην πράξη, παρά την αναδρομική νομική άρση των προσωρινών μέτρων. Αν η Πολωνία είχε συμμορφωθεί με το προσωρινό μέτρο της 21ης Μαΐου 2021 και είχε παύσει την εξόρυξη λιγνίτη, θα είχαν προκύψει για το εν λόγω κράτος μέλος σημαντικές ζημίες, οι οποίες δεν θα είχαν εξαλειφθεί με τη συμφωνία φιλικού διακανονισμού. Θα είχαν χαθεί έσοδα, ενώ το κόστος συντήρησης του υπαίθριου ορυχείου θα εξακολουθούσε να υφίσταται, ιδίως για την άντληση των εισερχόμενων υπόγειων υδάτων. Επιπλέον, σύμφωνα με τα επιχειρήματα της Πολωνίας στην υπόθεση C‑121/21, η συνέχιση της λειτουργίας του λιγνιτικού σταθμού του Turów και, ως εκ τούτου, ο τοπικός ανεφοδιασμός με τηλεθέρμανση και η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας θα είχαν τεθεί σε κίνδυνο. Η Πολωνία εξέφρασε μάλιστα τον φόβο ότι οι εργαζόμενοι στο υπαίθριο ορυχείο θα αναζητούσαν άλλη απασχόληση κατά τη διάρκεια της παύσης της εξόρυξης και δεν θα ήταν πλέον διαθέσιμοι κατά την επανέναρξή της. Αυτό θα κατέληγε πιθανώς στο να προδικάσει την έκβαση της κύριας
υποθέσεως.
52.      Ωστόσο, η εμφάνιση πρακτικών προβλημάτων μπορεί επίσης να αντιταχθεί στη διατήρηση των προσωρινών μέτρων μέχρι το χρονικό σημείο της διαγραφής. Και τούτο διότι, σύμφωνα με τα εν λόγω μέτρα, η Πολωνία έπρεπε να καταβάλει ένα σημαντικό ποσό ως χρηματική ποινή, παρά το γεγονός ότι το προσωρινό μέτρο, στη συμμόρφωση προς το οποίο αποσκοπούσε η χρηματική ποινή, αποδείχθηκε εκ των υστέρων περιττό.
53.      Οι πραγματικές συνέπειες των προσωρινών μέτρων που αποδεικνύονται εκ των υστέρων περιττά πρέπει, συνεπώς, να αντιμετωπίζονται σε κάθε περίπτωση με άλλον τρόπο (15).
54.      Επομένως, το πρώτο και το τρίτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως είναι βάσιμα, δεδομένου ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε επαρκώς υπόψη του τον παρεπόμενο χαρακτήρα των ασφαλιστικών μέτρων και τη συνακόλουθη πρωτοβουλία των διαδίκων, γεγονός που καταλήγει, στην πράξη, στο να έχει η χρηματική ποινή ένα μη επιτρεπόμενο αυτοτελές κυρωτικό αποτέλεσμα. Λόγω των νομικών αυτών σφαλμάτων, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση πρέπει να αναιρεθεί.
2.      Περιουσιακή ζημία
55.      Με το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, η Πολωνία προβάλλει ότι η
αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση της προκάλεσε ανεπανόρθωτη περιουσιακή ζημία λόγω των ασφαλιστικών μέτρων. Τέτοιες ανεπανόρθωτες ζημίες, όμως, δεν είναι συμβατές με την προσωρινή φύση των ασφαλιστικών μέτρων.
56.      Το επιχείρημα αυτό είναι απαράδεκτο, διότι διευρύνει
το αντικείμενο της διαφοράς σε σχέση με την προσφυγή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Ως εκ τούτου, η Πολωνία δεν μπορεί, άλλωστε, να προσδιορίσει κανένα σημείο της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως κατά του οποίου να βάλλει το εν λόγω επιχείρημα.
57.      Επιπροσθέτως, το επιχείρημα αυτό είναι αλυσιτελές, αν το Δικαστήριο συνταχθεί με τη γνώμη μου ως προς το πρώτο και το τρίτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, δεδομένου ότι σύμφωνα με αυτήν, τουλάχιστον στην υπό κρίση περίπτωση, δεν θα προκύψει περιουσιακή ζημία για την Πολωνία.
58.      Ωστόσο, σε περίπτωση που το Δικαστήριο κρίνει ότι το εν λόγω επιχείρημα είναι παραδεκτό, αλλά δεν συνταχθεί με τη γνώμη μου ως προς το πρώτο και το τρίτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, πρέπει να επισημανθεί ότι το δίκαιο της Ένωσης διαθέτει εργαλεία για την αποκατάσταση τέτοιων περιουσιακών ζημιών.
59.      Είναι αληθές ότι η απόφαση την οποία λαμβάνει ο δικαστής των ασφαλιστικών μέτρων δεν πρέπει να προδικάζει την εκδοθησόμενη επί της ουσίας απόφαση καθιστώντας την άνευ πρακτικής αποτελεσματικότητας.(16)
60.      Ωστόσο, δεν μπορεί να αποκλειστεί πλήρως η επέλευση,
εν τοις πράγμασι, οριστικής περιουσιακής ζημίας λόγω των προσωρινών μέτρων. Έχω ήδη παραθέσει τις σημαντικές ζημίες που θα υπήρχε κίνδυνος να προκύψουν από τη συμμόρφωση προς τα προσωρινά μέτρα της 21ης Μαΐου 2021 (17).
61.      Αν από την οριστική απόφαση προέκυπτε ότι η επίμαχη στην υπόθεση C‑121/21 άδεια ήταν παράνομη, δεν θα υπήρχε λόγος να αποκατασταθούν οι εν λόγω ζημίες. Αν, αντιθέτως, η οριστική απόφαση επιβεβαίωνε τη νομιμότητα του έργου και επομένως αποδεικνυόταν ότι το μέτρο δεν ήταν απαραίτητο, θα ετίθετο το ζήτημα της αποκατάστασης των περιουσιακών ζημιών που προκλήθηκαν από τα προσωρινά μέτρα.
62.      Στην περίπτωση αυτή, θα μπορούσε να επιβληθεί εγγυοδοσία, αλλά και να ανακύψει αξίωση από αδικαιολόγητο πλουτισμό κατά της Επιτροπής, καθώς και αξιώσεις αποζημίωσης κατά του αντιδίκου ή κατά του Δικαστηρίου.
63.      Πρώτον, η εγγυοδοσία θα μπορούσε κατ’ αρχήν να αποκαταστήσει ζημίες, αν αποδειχθεί εκ των υστέρων ότι τα ασφαλιστικά μέτρα δεν δικαιολογούνταν. Όπως υποστηρίζει η Πολωνία, το άρθρο 162, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας επιτρέπει να εξαρτάται η εκτέλεση προσωρινού μέτρου από εγγυοδοσία.
64.      Εν προκειμένω, θα μπορούσε να εξεταστεί το ενδεχόμενο επιβολής εγγυοδοσίας στην Τσεχική Δημοκρατία. Ωστόσο, η εγγυοδοσία σε σχέση με τις δυσμενείς συνέπειες της άμεσης παύσης της εξόρυξης λιγνίτη θα ήταν δύσκολο να εκτιμηθεί, ιδίως αν η παύση αυτή επρόκειτο να καταλήξει σε οριστική παύση. Το ζήτημα αυτό, όμως, δεν τέθηκε στο πλαίσιο της διαδικασίας των ασφαλιστικών μέτρων, διότι η Πολωνία δεν είχε ζητήσει τέτοια εγγυοδοσία.
65.      Δεύτερον, θα μπορούσε να ανακύψει αξίωση κατά της Επιτροπής για επιστροφή της χρηματικής ποινής λόγω αδικαιολόγητου πλουτισμού. Σύμφωνα με τις αρχές που είναι κοινές στα δίκαια των κρατών μελών, το πρόσωπο που υπέστη ζημία η οποία βελτιώνει την περιουσία άλλου προσώπου, χωρίς ο πλουτισμός αυτός να στηρίζεται σε κάποια νομική βάση, έχει κατά γενικό κανόνα το δικαίωμα αποδόσεως, μέχρι του ύψους της ζημίας αυτής, εκ μέρους του καταστάντος πλουσιοτέρου προσώπου (18). Αν η Πολωνία είχε ήδη καταβάλει χρηματική ποινή στην Επιτροπή πριν από τη συμφωνία φιλικού διακανονισμού, αλλά η επιβολή της χρηματικής ποινής –όπως προτείνω– αρθεί αναδρομικά, η Πολωνία θα μπορούσε στη συνέχεια να ζητήσει την επιστροφή του καταβληθέντος ποσού. Ωστόσο, σε περίπτωση που το Δικαστήριο δεν συνταχθεί με τη
γνώμη μου σχετικά με την αναδρομική ισχύ της συμφωνίας φιλικού διακανονισμού, θα εξακολουθεί να υφίσταται νομική βάση για την καταβολή της χρηματικής ποινής στην Επιτροπή για το προηγούμενο χρονικό διάστημα.
66.      Τρίτον, μια αξίωση αποζημίωσης βάσει του δικαίου της Ένωσης θα μπορούσε να αποκαταστήσει την περιουσιακή ζημία που προκλήθηκε από τα προσωρινά μέτρα. Σύμφωνα με πάγια νομολογία, αξίωση αποζημίωσης με τη μορφή εξωσυμβατικής ευθύνης είτε των κρατών μελών είτε της Ένωσης υφίσταται εφόσον πληρούνται τρεις προϋποθέσεις: ο ζημιώσας παραβίασε κανόνα του δικαίου της Ένωσης ο οποίος αποσκοπεί στην απονομή δικαιωμάτων στον ζημιωθέντα, η παράβαση του εν λόγω κανόνα είναι κατάφωρη και υφίσταται άμεση αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της παραβάσεως και της βλάβης που προβάλλεται (19).
67.      Αφενός, σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις θα μπορούσε να υφίσταται τέτοια αξίωση αποζημίωσης κατά του αιτούντος, εν προκειμένω της Τσεχικής Δημοκρατίας. Ωστόσο, μια αίτηση ασφαλιστικών μέτρων παραβιάζει το δίκαιο της Ένωσης μόνον αν ο αιτών την υποβάλλει καταχρηστικά, για παράδειγμα όταν παραπλανά εσκεμμένα το Δικαστήριο σχετικά με τις προϋποθέσεις των ασφαλιστικών μέτρων (εξαπάτηση του δικαστηρίου). Εν προκειμένω, δεν υφίστανται τέτοιες ενδείξεις ως προς τις αιτήσεις της Τσεχικής Δημοκρατίας. Αν και θα ήταν πιθανές περαιτέρω νομικές βάσεις ευθύνης λόγω αίτησης προσωρινών μέτρων (20), ωστόσο δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα σχετικές διατάξεις.
68.      Αφετέρου, θα μπορούσε να εξεταστεί το ενδεχόμενο αξίωσης αποζημίωσης κατά της Ένωσης, η οποία θα έπρεπε να βασίζεται σε παραβίαση του δικαίου της Ένωσης από το Δικαστήριο στο πλαίσιο της αποφάσεως των ασφαλιστικών μέτρων.
69.      Το Δικαστήριο έχει ήδη αναγνωρίσει ότι η παραβίαση του δικαίου της Ένωσης από τα δικαστήρια μπορεί να θεμελιώσει αξιώσεις αποζημίωσης (21).
Το δε δεδικασμένο δεν αποκλείει μια τέτοια αξίωση, δεδομένου ότι το αντικείμενο της αξίωσης αποζημίωσης είναι διαφορετικό από εκείνο της αρχικής δικαστικής αποφάσεως (22).
70.      Στην πράξη, ωστόσο, είναι πιθανότατα πολύ δύσκολο να θεμελιωθεί μια τέτοια αξίωση. Κατά κανόνα, ένα προσωρινό μέτρο δεν είναι παράνομο, κατά μείζονα δε λόγο δεν συνιστά κατάφωρη παράβαση.
71.      Εν προκειμένω, πάντως, η αγωγή αποζημίωσης κατά της Ένωσης δεν φαίνεται παντελώς αστήρικτη.
72.      Προσωρινό μέτρο μπορεί να διαταχθεί με τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων μόνον αν αποδεικνύεται ότι η χορήγησή του δικαιολογείται εκ πρώτης όψεως από πραγματική και από νομική σκοπιά (fumus boni juris) και αν είναι επείγον υπό την έννοια ότι είναι αναγκαίο, προκειμένου να αποφευχθεί σοβαρή και ανεπανόρθωτη ζημία των συμφερόντων του αιτούντος, να διαταχθεί και να παραγάγει τα αποτελέσματά του πριν από την έκδοση της αποφάσεως επί της κυρίας δίκης. Ο δικαστής των ασφαλιστικών μέτρων προβαίνει επίσης σε στάθμιση των εμπλεκομένων συμφερόντων (23). Επιπλέον, η απόφαση την οποία λαμβάνει ο δικαστής των ασφαλιστικών μέτρων δεν πρέπει να προδικάζει την εκδοθησόμενη επί της ουσίας απόφαση (24).
73.      Στη διάταξη της 21ης Μαΐου 2021, η Αντιπρόεδρος στήριξε την ύπαρξη fumus boni iuris στο γεγονός ότι η Πολωνία είχε χορηγήσει την επίμαχη άδεια για την εξόρυξη λιγνίτη βάσει διατάξεως που επέτρεπε την παράταση της άδειας χωρίς προηγούμενη εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων (25).
74.      Ωστόσο, από τα πραγματικά περιστατικά που εκτίθενται στη διάταξη της 21ης Μαΐου 2021 προκύπτει ότι η εταιρία εκμετάλλευσης του υπαίθριου ορυχείου επισύναψε απόφαση ΕΠΕ στην αίτηση παράτασης της άδειας (26). Ως εκ τούτου, είναι αμφίβολο αν η παράταση στηρίζεται στην προβαλλόμενη έλλειψη ως προς τη μεταφορά της οδηγίας ΕΠΕ στο εθνικό δίκαιο.
75.      Επιπλέον, στο υπόμνημα αντίκρουσής της της 7ης Ιουνίου 2021 στο πλαίσιο της κύριας διαδικασίας, ήτοι μετά την έκδοση των προσωρινών μέτρων, η Πολωνία εξέθεσε ότι στις 28 Απριλίου 2021, ήτοι πριν από την έκδοση των προσωρινών μέτρων, οι αρμόδιες αρχές είχαν ήδη χορηγήσει μια ακόμη μακροχρόνια άδεια για την εξόρυξη λιγνίτη, η οποία στηριζόταν σε μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Με αυτήν την πρόσθετη άδεια η Πολωνία θεράπευσε πιθανό ελάττωμα της επίμαχης άδειας. Τούτο θα έπρεπε να έχει
ληφθεί υπόψη από την Αντιπρόεδρο το αργότερο στη διάταξη της 20ής Σεπτεμβρίου 2021, στο πλαίσιο της επιβολής της χρηματικής ποινής για τη συμμόρφωση προς το προσωρινό μέτρο.
76.      Φαίνεται ότι, υπό το πρίσμα αυτό, ο γενικός εισαγγελέας P. Pikamäe περιόρισε την εξέταση του λόγου αυτού, στο πλαίσιο της κύριας διαδικασίας, στη συμβατότητα της πολωνικής διατάξεως με την οδηγία ΕΠΕ και διατύπωσε τη γνώμη ότι δεν τίθεται ζήτημα νομιμότητας της άδειας για την εξόρυξη λιγνίτη (27).
77.      Επίσης, δεν φαίνεται πειστικό το ότι η Αντιπρόεδρος δεν συνδέει την εικαζόμενη παραβίαση της οδηγίας ΕΠΕ με τη σοβαρή και ανεπανόρθωτη βλάβη που δικαιολογεί τον επείγοντα χαρακτήρα. Η Αντιπρόεδρος διαπίστωσε ότι η συνέχιση των δραστηριοτήτων εξόρυξης λιγνίτη στο ορυχείο του Turów θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή και ανεπανόρθωτη βλάβη στο περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία, μέσω της βλάβης των υπόγειων υδάτων (28). Τέτοιες επιπτώσεις θα πρέπει ασφαλώς να εξετάζονται στο πλαίσιο εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Ωστόσο, μια τέτοια εξέταση δεν θα μπορούσε να αποτρέψει την επέλευσή τους (29).
78.      Εξάλλου, φαίνεται ότι οι λόγοι που επικαλέστηκε η Τσεχική Δημοκρατία στο πλαίσιο της κύριας δίκης δεν αποσκοπούσαν στο να αποδείξουν ότι τέτοιες επιπτώσεις θα παραβίαζαν το δίκαιο της Ένωσης. Αντιθέτως, η Τσεχική Δημοκρατία υποστήριξε ότι μια τέτοια παραβίαση των σκοπών του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, σημείο ii, και στοιχείο βʹ, σημείο ii, της οδηγίας για τα ύδατα δικαιολογείται από τις εξαιρέσεις του άρθρου 4, παράγραφοι 4 και 5 (30).
79.      Τέλος, θα άξιζε να εξεταστεί ειδικότερα το ζήτημα αν η Αντιπρόεδρος, στο πλαίσιο της στάθμισης των συμφερόντων (31) και με αφορμή την επιβολή της χρηματικής ποινής (32), εκτίμησε προσηκόντως τα πολωνικά επιχειρήματα επί των επιπτώσεων της παύσης της εξόρυξης λιγνίτη (33) ή υπερέβη το όριο που συνεπάγεται παραμόρφωση των αποδεικτικών στοιχείων και, συνεπώς, ίσως ακόμη και να προδίκασε την έκβαση της κύριας υπόθεσης.
80.      Ωστόσο, η Πολωνία δεν προέβαλε επιχειρήματα σχετικά με τις πιθανές αυτές βάσεις αξίωσης αποζημίωσης στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας.
81.      Εξάλλου, δεν εναπόκειται στην Επιτροπή να αντικρούσει σχετικό επιχείρημα περί παραβίασης του δικαίου της Ένωσης από το Δικαστήριο. Αντιθέτως, σε μια τέτοια διαδικασία, η Ένωση θα πρέπει και ενώπιον του Δικαστηρίου να εκπροσωπείται από το Δικαστήριο (34).
82.      Ωστόσο, τούτο δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να επιδιώξει η Επιτροπή, ενδεχομένως από κοινού με το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, συμφωνία φιλικού διακανονισμού της διαφοράς σχετικά με τη χρηματική ποινή, σε περίπτωση που το Δικαστήριο δεν συνταχθεί με τη γνώμη μου επί του πρώτου και του τρίτου σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως. Ίσως έτσι θα ωφεληθούν όλοι οι εμπλεκόμενοι, ήτοι σε περίπτωση που η Ένωση χρησιμοποιήσει τα κονδύλια αυτά στο πλαίσιο ειδικού προγράμματος στήριξης της ενεργειακής μετάβασης στην Πολωνία και το κράτος μέλος παραιτηθεί από περαιτέρω μέτρα προκειμένου να του επιστραφεί η χρηματική ποινή.
83.      Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, με το οποίο η Πολωνία επικαλείται ανεπανόρθωτη περιουσιακή ζημία, πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι αυτό θα είναι αβάσιμο λόγω των μηχανισμών αποκατάστασης που περιγράφονται ανωτέρω, σε περίπτωση που το Δικαστήριο –αντίθετα με τη γνώμη μου– το κρίνει ως παραδεκτό.
3.      Εσφαλμένη ερμηνεία της διατάξεως της 19ης Μαΐου 2022
84.      Με το τέταρτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, η Πολωνία στρέφεται κατά της σκέψης 40 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Στην εν λόγω σκέψη, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε, μεταξύ άλλων, ότι από τη σκέψη 26 της διατάξεως της 19ης Μαΐου 2022 προκύπτει ρητώς ότι η υποχρέωση της Δημοκρατίας της Πολωνίας να καταβάλει στην Επιτροπή χρηματική ποινή ύψους 500 000 ευρώ ημερησίως μέχρι την παύση των δραστηριοτήτων εξόρυξης λιγνίτη πρέπει να θεωρηθεί ότι έπαυσε να ισχύει (το πρώτον) από τις 4 Φεβρουαρίου 2022. Με άλλα λόγια, η ημερήσια χρηματική ποινή την οποία επέβαλε η Αντιπρόεδρος του Δικαστηρίου με τη διάταξη της 20ής Σεπτεμβρίου 2021 έπαυσε να παράγει αποτελέσματα από τις 4 Φεβρουαρίου 2022. Ως εκ τούτου, κατά τη σκέψη 41 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η ημερήσια χρηματική ποινή κατέπιπτε πράγματι από τις 20 Σεπτεμβρίου 2021 μέχρι τις 3 Φεβρουαρίου 2022.
85.      Η Πολωνία αντιτάσσει ότι στη διάταξη της 19ης Μαΐου 2022 ο Αντιπρόεδρος διαπίστωσε απλώς ότι, σύμφωνα με το άρθρο 163 του Κανονισμού Διαδικασίας, είναι αρμόδιος μόνο για την τροποποίηση προσωρινού μέτρου για το μέλλον. Η αναδρομική ανάκληση δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητά του (35). Κατά συνέπεια, η εν λόγω διάταξη δεν περιλαμβάνει διαπίστωση σχετικά με την (αυτόματη) αναδρομική άρση της επιβολής χρηματικής ποινής μέσω της διαγραφής της κύριας υποθέσεως.
86.      Η Πολωνία ορθώς υποστηρίζει ότι οι διαπιστώσεις στη σκέψη 26 της διατάξεως της 19ης Μαΐου 2022 είχαν ως άμεσο σκοπό να στηρίξουν την απόφαση του Αντιπροέδρου. Η διαπίστωση ότι η επιβολή χρηματικής ποινής δεν μπορεί να ακυρωθεί αναδρομικά δεν ήταν απαραίτητη για τον σκοπό αυτόν. Αντιθέτως, αρκούσε η διαπίστωση ότι ο Αντιπρόεδρος δεν μπορεί να ανακαλέσει την επιβολή αναδρομικά και ότι μέσω της διαγραφής η επιβολή παύει να ισχύει για το μέλλον.
87.      Άλλωστε, ούτε το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε κάτι διαφορετικό στη σκέψη 40 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
88.      Για την Πολωνία μεγαλύτερη σημασία έχει το συμπέρασμα στη σκέψη 42, το οποίο στηρίζεται στη σκέψη 40 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η διαγραφή της κύριας υποθέσεως δεν είχε ως αποτέλεσμα την απόσβεση της υποχρεώσεώς της να καταβάλει το οφειλόμενο ποσό της χρηματικής ποινής. Το συμπέρασμα αυτό ενέχει, όπως προαναφέρθηκε (36),
νομικό σφάλμα και πρέπει να αναιρεθεί.
89.      Αντιθέτως, το τέταρτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως είναι αβάσιμο.
Β.      Αιτιολογία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως
90.      Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, η Πολωνία βάλλει κατά της σκέψης 46 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Στην εν λόγω σκέψη, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει το επιχείρημα της Πολωνίας ότι από τα περισσότερα εθνικά νομικά συστήματα προκύπτει ότι τα ασφαλιστικά μέτρα που διατάσσονται εν αναμονή της εκδόσεως οριστικής αποφάσεως παύουν αναδρομικώς να παράγουν αποτελέσματα όταν η κύρια δίκη καθίσταται άνευ αντικειμένου. Τούτο δεν αρκεί για να αποδειχθεί ότι οι εν λόγω δικονομικοί κανόνες αποτελούν μέρος των κοινών συνταγματικών παραδόσεων των κρατών μελών και ότι θα μπορούσαν, ως εκ τούτου, να αποτελέσουν μέρος της έννομης τάξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως πηγή δικαίου.
91.      Με τον υπό κρίση λόγο αναιρέσεως, η Πολωνία δεν βάλλει κατά του περιεχομένου της εν λόγω διαπίστωσης του Γενικού Δικαστηρίου, αλλά υποστηρίζει απλώς ότι η αιτιολογία της είναι ελλιπής. Επομένως, αρκεί να εξεταστεί αν η συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου προκύπτει κατά τρόπο σαφή και μη διφορούμενο από την αιτιολογία της αποφάσεως, ούτως ώστε οι ενδιαφερόμενοι να γνωρίζουν τους λόγους στους οποίους στηρίζεται η απόφαση αυτή και το Δικαστήριο να δύναται να ασκήσει τον δικαστικό έλεγχό του (37).
92.      Τα αναφερόμενα στη σκέψη 46 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως πληρούν τις ανωτέρω απαιτήσεις. Σύμφωνα με αυτά, οι ισχυρισμοί της Πολωνίας δεν έπεισαν το Γενικό Δικαστήριο ότι υπάρχει γενική συνταγματική παράδοση των κρατών μελών, κατά την οποία η συμφωνία φιλικού διακανονισμού οδηγεί στην αναδρομική ακυρότητα των προσωρινών μέτρων και των αντίστοιχων μέτρων συμμόρφωσης προς αυτά. Σε παρόμοια περίπτωση, το Δικαστήριο αιτιολόγησε το συμπέρασμά του ακόμη πιο συνοπτικά (38).
93.      Κατά συνέπεια, η διαπίστωση αυτή είναι επαρκώς αιτιολογημένη και ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος.
V.      Επί της προσφυγής ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου
94.      Κατά το άρθρο 61, παράγραφος 1, του Οργανισμού του, το Δικαστήριο αναιρεί την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου, εάν η αναίρεση κριθεί βάσιμη. Στην περίπτωση αυτή, μπορεί είτε το ίδιο να αποφανθεί οριστικά επί της διαφοράς, εφόσον είναι ώριμη προς εκδίκαση, είτε να την αναπέμψει στο Γενικό Δικαστήριο για να την κρίνει.
95.      Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις μου επί του πρώτου και του τρίτου σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως, η συμφωνία φιλικού διακανονισμού είχε ως συνέπεια την αναδρομική άρση των προσωρινών μέτρων. Επομένως, κακώς προέβη η Επιτροπή με τις προσβαλλόμενες αποφάσεις σε συμψηφισμό της χρηματικής ποινής με τις πολωνικές απαιτήσεις. Συνεπώς, οι αποφάσεις αυτές πρέπει να ακυρωθούν.
VI.    Δικαστικά έξοδα
96.      Κατά το άρθρο 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, το Δικαστήριο αποφαίνεται επί των εξόδων, όταν η αίτηση αναιρέσεως απορρίπτεται ως αβάσιμη ή όταν γίνεται δεκτή και το Δικαστήριο κρίνει το ίδιο οριστικά τη διαφορά. Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, το οποίο σύμφωνα με το άρθρο 184, παράγραφος 1, εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
97.      Εφόσον η Πολωνία δικαιωθεί και δεδομένου ότι υπέβαλε αίτημα καταδίκης στα έξοδα, η Επιτροπή πρέπει να καταδικαστεί στα έξοδα της Πολωνίας και στα δικά της έξοδα.
VII. Πρόταση
98.      Προτείνω στο Δικαστήριο να αποφανθεί ως ακολούθως:
1)      Αναιρείται
η απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 29ης Μαΐου 2024, Πολωνία κατά Επιτροπής (T‑200/22 και T‑314/22, EU:T:2024:329).
2)      Ακυρώνονται οι αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 7ης και της 8ης Φεβρουαρίου, της 16ης και της 31ης Μαρτίου, καθώς και της 16ης Μαΐου 2022, διά των οποίων εισέπραξε με συμψηφισμό τα ποσά που η Δημοκρατία της Πολωνίας όφειλε ως ημερήσια χρηματική ποινή επιβληθείσα από την Αντιπρόεδρο του Δικαστηρίου με τη διάταξη της 20ής Σεπτεμβρίου 2021, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (C‑121/21 R, EU:C:2021:752), για τα χρονικά διαστήματα, αφενός, μεταξύ της 20ής Σεπτεμβρίου 2021 και της 17ης Ιανουαρίου 2022 και, αφετέρου, μεταξύ της 18ης Ιανουαρίου 2022 και της 3ης Φεβρουαρίου 2022.
3)      Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρει, πέραν των δικών της
δικαστικών εξόδων, και
τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Δημοκρατία της Πολωνίας, τόσο ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου όσο και ενώπιον του Δικαστηρίου.
1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γερμανική.
2      Διάταξη της 20ής Νοεμβρίου 2017, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Δάσος της Białowieża) (C‑441/17 R, EU:C:2017:877, σκέψεις 97 επ.).
3      Οδηγία 2011/92/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2011, για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον (ΕΕ 2012, L 26, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2014/52/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Απριλίου 2014 (ΕΕ 2014, L 124, σ. 1).
4      Οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2000, για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής των υδάτων (ΕΕ 2000, L 327, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία με την οδηγία 2014/101/ΕΕ της Επιτροπής της 30ής Οκτωβρίου 2014 (ΕΕ 2014, L 311, σ. 32).
5      Οδηγία 2003/4/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 28ης Ιανουαρίου 2003, για την πρόσβαση του κοινού σε περιβαλλοντικές πληροφορίες και για την κατάργηση της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ΕΕ 2003, L 41, σ. 26).
6      Πρβλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα P. Pikamäe στην υπόθεση Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (Ορυχείο του Turów) (C‑121/21, EU:C:2022:74).
7      Διάταξη της Αντιπροέδρου του Δικαστηρίου της 21ης Μαΐου 2021, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (Ορυχείο του Turów) (C‑121/21 R, EU:C:2021:420).
8      Διάταξη της Αντιπροέδρου του Δικαστηρίου της 20ής Σεπτεμβρίου 2021, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (Ορυχείο του Turów) (C‑121/21 R, EU:C:2021:752).
9      Διάταξη της 4ης Φεβρουαρίου 2022, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (Ορυχείο του Turów) (C‑121/21, EU:C:2022:82).
10      Βλ., για παράδειγμα, Reuters, Poland sign deal to end Polish coal mine dispute - Czech PM, της 3ης Φεβρουαρίου 2022, https://www.reuters.com/article/business/energy/-poland-sign-deal-to-end-polish-coal-mine-dispute-czech-pm-idUSP7N2HH02Q/., και Landesecho, Tschechien und Polen einigen sich im Konflikt um Kohlegrube Turów της 4ης Φεβρουαρίου 2024, https://landesecho.cz/wirtschaft/tschechien-und-polen-einigen-sich-im-konflikt-um-kohlegrube-turow/002031/.
11      Κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 2018/1046 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Ιουλίου 2018, σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης, την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1296/2013, (ΕΕ) αριθ. 1301/2013, (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) αριθ. 1304/2013, (ΕΕ) αριθ. 1309/2013, (ΕΕ) αριθ. 1316/2013, (ΕΕ) αριθ. 223/2014, (ΕΕ) αριθ. 283/2014 και της αποφάσεως αριθ. 541/2014/ΕΕ και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 (ΕΕ 2018, L 193, σ. 1).
12      Διάταξη της 20ής Nοεμβρίου 2017, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Δάσος της Białowieża) (C‑441/17 R, EU:C:2017:877, σκέψεις 94 και 95). Πρβλ. επίσης διατάξεις του Αντιπροέδρου του Δικαστηρίου της 10ης Σεπτεμβρίου 2013, Επιτροπή κατά Pilkington Group [C‑278/13 P(R), EU:C:2013:558, σκέψη 68], και της 2ας Μαρτίου 2016, Evonik Degussa κατά Επιτροπής (C‑162/15 P-R, EU:C:2016:142, σκέψη 29).
13      Διάταξη της 4ης Φεβρουαρίου 2022, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (Ορυχείο του Turów) (C‑121/21, EU:C:2022:82).
14      Διάταξη του Αντιπροέδρου του Δικαστηρίου της 19ης Μαΐου 2022, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (Ορυχείο του Turów) (C‑121/21 R-RAP, EU:C:2022:408, σκέψη 25 και 26).
15      Βλ. σημεία 62 έως 81 των παρουσών προτάσεων.
16      Διατάξεις του Αντιπροέδρου του Δικαστηρίου της 10ης Σεπτεμβρίου 2013, Επιτροπή κατά Pilkington Group [C‑278/13 P(R), EU:C:2013:558, σκέψη 68], της 2ας Μαρτίου 2016, Evonik Degussa κατά Επιτροπής (C‑162/15 P‑R, EU:C:2016:142, σκέψη 105), και της 20ής Νοεμβρίου 2017, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Δάσος της Białowieża) (C‑441/17 R, EU:C:2017:877, σκέψεις 94 και 95).
17      Βλ. σημείο 51 των παρουσών προτάσεων.
18      Αποφάσεις της 16ης Δεκεμβρίου 2008, Masdar (UK) κατά Επιτροπής (C‑47/07 P, EU:C:2008:726, σκέψη 44), και της 9ης Ιουλίου 2020, Τσεχική Δημοκρατία κατά Επιτροπής (C‑575/18 P, EU:C:2020:530, σκέψη 82).
19      Αποφάσεις της 5ης Μαρτίου 1996, Brasserie du pêcheur και Factortame (C‑46/93 και C‑48/93, EU:C:1996:79, σκέψη 51), της 16ης Ιουλίου 2009, Επιτροπή κατά Schneider Electric (C‑440/07 P, EU:C:2009:459, σκέψη 160), και της 5ης Mαρτίου 2024, Kočner κατά Ευρωπόλ (C‑755/21 P, EU:C:2024:202, σκέψη 117).
20      Όπως προβλέπεται, για παράδειγμα, στην περίπτωση της προστασίας της διανοητικής ιδιοκτησίας σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 7, της οδηγίας 2004/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, σχετικά με την επιβολή των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας (ΕΕ 2004, L 157, σ. 45), και του εμπορικού απορρήτου σύμφωνα με το άρθρο 11, παράγραφος 5, της οδηγίας (ΕΕ) 2016/943 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 8ης Ιουνίου 2016, περί προστασίας της τεχνογνωσίας και των επιχειρηματικών πληροφοριών που δεν έχουν αποκαλυφθεί (εμπορικό απόρρητο) από την παράνομη απόκτηση, χρήση και αποκάλυψή τους (ΕΕ 2016, L 157, σ. 1).
21      Αποφάσεις της 30ής Σεπτεμβρίου 2003, Köbler (C‑224/01, EU:C:2003:513, σκέψεις 32 έως 36), της 16ης Ιουλίου 2009, Der Grüne Punkt – Duales System Deutschland κατά Επιτροπής (C‑385/07 P, EU:C:2009:456, σκέψη 195), και της 26ης Νοεμβρίου 2013, Gascogne Sack Deutschland κατά Επιτροπής (C‑40/12 P, EU:C:2013:768, σκέψη 89).
22      Πρβλ. απόφαση της 30ής Σεπτεμβρίου 2003, Köbler (C‑224/01, EU:C:2003:513, σκέψη 39).
23      Διατάξεις του Δικαστηρίου της 12ης Ιουλίου 1996, Ηνωμένο Βασίλειο κατά Επιτροπής (C‑180/96 R, EU:C:1996:308, σκέψη 44), του Προέδρου του Δικαστηρίου της 24ης Σεπτεμβρίου 1996, Ηνωμένο Βασίλειο κατά Επιτροπής (C‑239/96 R και C‑240/96 R, EU:C:1996:347, σκέψη 31), και της Αντιπροέδρου του Δικαστηρίου της 21ης Μαΐου 2021, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (Ορυχείο του Turów) (C‑121/21 R, EU:C:2021:420, σκέψη 34).
24      Διατάξεις του Αντιπροέδρου του Δικαστηρίου της 10ης Σεπτεμβρίου 2013, Επιτροπή κατά Pilkington Group (C‑278/13 P[R], EU:C:2013:558, σκέψη 68), της 2ας Μαρτίου 2016, Evonik Degussa κατά Επιτροπής (C‑162/15 P-R, EU:C:2016:142, σκέψη 105), και της 20ής Νοεμβρίου 2017, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Δάσος της Białowieża) (C‑441/17 R, EU:C:2017:877, σκέψεις 94 και 95).
25      Διάταξη της 21ης Μαΐου 2021, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (Ορυχείο του Turów) (C‑121/21 R, EU:C:2021:420, σκέψη 49).
26      Διάταξη της 21ης Μαΐου 2021, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (Ορυχείο του Turów) (C‑121/21 R, EU:C:2021:420, σκέψη 14).
27      Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα P. Pikamäe στην υπόθεση Tσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (Ορυχείο του Turów) (C‑121/21, EU:C:2022:74, σκέψεις 55 και 61).
28      Διάταξη της 21ης Μαΐου 2021, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (Ορυχείο του Turów) (C‑121/21 R, EU:C:2021:420, ιδίως σκέψεις 66, 69 και 72).
29      Πρβλ. απόφαση της 14ης Μαρτίου 2013, Leth (C‑420/11, EU:C:2013:166, σκέψη 46).
30      Βλ. τον τέταρτο λόγο της Τσεχικής Δημοκρατίας στην υπόθεση C‑121/21 και σχετικώς τις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα στην υπόθεση Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (Ορυχείο του Turów) (C‑121/21, EU:C:2022:74, σημεία 131 επ.)
31      Διάταξη της 21ης Μαΐου 2021, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (Ορυχείο του Turów) (C‑121/21 R, EU:C:2021:420, ιδίως σκέψεις 89 και 90).
32      Διάταξη της 20ής Σεπτεμβρίου 2021, Τσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (Ορυχείο του Turów) (C‑121/21 R, EU:C:2021:752, σκέψεις 24 και 25).
33      Βλέπε ανωτέρω, σημείο 51.
34      Πρβλ. διατάξεις του Γενικού Δικαστηρίου της 6ης Ιανουαρίου 2015, Kendrion κατά Ευρωπαϊκής Ένωσης (T‑479/14, EU:T:2015:2, σκέψη 19), και του Αντιπροέδρου του Δικαστηρίου της 18ης Δεκεμβρίου 2015, Δικαστήριο κατά Kendrion (C‑71/15 P, EU:C:2015:857), επί της διαγραφής της αναιρέσεως που ασκήθηκε κατά της ως άνω διατάξεως.
35      Διάταξη της 19ης Μαΐου 2022, Tσεχική Δημοκρατία κατά Πολωνίας (Ορυχείο του Turów) (C‑121/21 R, EU:C:2022:408, σκέψεις 30 έως 32 με αναφορά στη σκέψη 22). Βλ. επίσης διατάξεις του Αντιπροέδρου του Δικαστηρίου της 21ης Απριλίου 2023, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Ανεξαρτησία και ιδιωτική ζωή των δικαστών) (C‑204/21 R-RAP, EU:C:2023:334, σκέψη 12), καθώς και της 28ης Σεπτεμβρίου 2023, Συμβούλιο κατά Mazepin [C‑564/23 P(R) και C‑564/23 P(R)‑R, EU:C:2023:727, σκέψη 24].
36      Βλ. σημεία 42 έως 54 των παρουσών προτάσεων.
37      Αποφάσεις της 2ας Απριλίου 2009, France Télécom κατά Επιτροπής (C‑202/07 P, EU:C:2009:214, σκέψη 29), και της 27ης Ιουνίου 2024, Επιτροπή κατά Servier κ.λπ. (C‑176/19 P, EU:C:2024:549, σκέψη 267).
38      Απόφαση της 11ης Ιανουαρίου 2000, Κάτω Χώρες και van der Wal κατά Επιτροπής (C‑174/98 P και C‑189/98 P, EU:C:2000:1, σκέψη 17).