Zaak C‑482/18
Google Ireland Limited
tegen
Nemzeti Adó- és Vámhivatal Kiemelt Adó- és Vámigazgatósága
(verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door de Fővárosi Közigazgatási és Munkaügyi Bíróság)
Arrest van het Hof (Grote kamer) van 3 maart 2020
„Prejudiciële verwijzing – Vrij verrichten van diensten – Artikel 56 VWEU – Beperkingen – Fiscale bepalingen – Op de omzet gebaseerde belasting op advertentieactiviteiten – Verplichting tot registratie bij de belastingdienst – Non-discriminatiebeginsel – Geldboeten – Evenredigheidsbeginsel”
1.        Vrij verrichten van diensten – Beperkingen – Nationale regeling die het verrichten van diensten tussen de lidstaten moeilijker maakt dan het verrichten van diensten binnen één lidstaat – Ontoelaatbaarheid – Begrip „beperking” – Maatregel die voor de dienstverrichting in kwestie extra kosten doet ontstaan – Daarvan uitgesloten – Voorwaarde – Maatregel die het verrichten van diensten tussen lidstaten en het verrichten van diensten binnen één lidstaat gelijkelijk raakt
(Art. 56 VWEU)
(zie punten 25, 26)
2.        Vrij verrichten van diensten – Beperkingen – Belastingwetgeving – Nationale regeling betreffende een op de omzet gebaseerde belasting op advertentieactiviteiten – Verplichting tot registratie met het oog op de heffing van die belasting – Vrijstelling voor ingezeten dienstverrichters op grond van hun verplichting tot registratie met het oog op de heffing van andere belastingen – Toelaatbaarheid
(Art. 56 VWEU)
(zie punt 36, dictum 1)
3.        Vrij verrichten van diensten – Beperkingen – Belastingwetgeving – Nationale regeling betreffende een op de omzet gebaseerde belasting op advertentieactiviteiten – Verplichting tot registratie met het oog op de heffing van die belasting – Mogelijkheid om niet-ingezeten dienstverrichters die deze verplichting niet naleven te bestraffen – Aanzienlijk gunstigere sanctievoorwaarden voor ingezeten dienstverrichters – Ontoelaatbaarheid – Rechtvaardiging op grond van vereisten van algemeen belang – Doeltreffendheid van de fiscale controles en van de inning van de belasting – Daaronder begrepen – Geen rechtvaardiging in het onderhavige geval – Schending van het evenredigheidsbeginsel
(Art. 56 VWEU)
(zie punten 45, 47, 54, dictum 2)
Samenvatting
De in het kader van de Hongaarse advertentiebelasting toepasselijke sanctieregeling is onverenigbaar met het Unierecht. Dat recht staat echter niet in de weg aan de registratieverplichting die met het oog op de heffing van die belasting geldt voor buitenlandse verrichters van advertentiediensten.
In zijn arrest van 3 maart 2020, Google Ireland (C‑482/18), heeft de Grote kamer van het Hof geoordeeld dat het door artikel 56 VWEU gewaarborgde beginsel van het vrij verrichten van diensten niet in de weg staat aan een Hongaarse regeling die verrichters van advertentiediensten die in een andere lidstaat dan Hongarije zijn gevestigd, verplicht om zich te registreren met het oog op de heffing van de Hongaarse advertentiebelasting. Dit is zelfs het geval wanneer in Hongarije gevestigde verrichters van dergelijke diensten van deze verplichting zijn vrijgesteld aangezien voor hen vergelijkbare aanmeldings- of registratieverplichtingen gelden met het oog op de heffing van andere belastingen in Hongarije.
Bovengenoemd beginsel verzet zich echter wel tegen die regeling voor zover daarin is bepaald dat aan de in een andere lidstaat dan Hongarije gevestigde verrichters van advertentiediensten die niet aan de registratieverplichting hebben voldaan, binnen enkele dagen een reeks van geldboeten wordt opgelegd die in totaal tot meerdere miljoenen euro’s kunnen oplopen, waarbij de bevoegde dienst, vóórdat hij zijn besluit tot definitieve vaststelling van het cumulatieve bedrag van die geldboeten neemt, die dienstverrichters niet de nodige tijd geeft om aan hun verplichtingen te voldoen, hen niet in de gelegenheid stelt hun opmerkingen te maken en niet zelf de ernst van de inbreuk onderzoekt. In dit verband beklemtoont het Hof dat het bedrag van de geldboete die wordt opgelegd aan een in Hongarije gevestigde dienstverrichter die in strijd met de algemene regels van het nationale belastingrecht een soortgelijke aanmeldings- of registratieverplichting niet heeft nageleefd, aanzienlijk lager is en bij voortdurende niet-naleving van een dergelijke verplichting noch in dezelfde verhouding, noch noodzakelijkerwijs binnen even korte termijnen wordt verhoogd.
In de onderhavige zaak is Google Ireland, een vennootschap naar Iers recht die een aan de Hongaarse advertentiebelasting onderworpen activiteit heeft uitgeoefend, haar verplichting om zich met het oog op de heffing van die belasting te registreren, niet nagekomen. Daarom werd aan die dienstverrichter in eerste instantie een boete van 10 miljoen Hongaarse forint (HUF) (ongeveer 31 000 EUR) opgelegd en werden haar binnen enkele dagen extra geldboeten van in totaal 1 miljard HUF (ongeveer 3,1 miljoen EUR) opgelegd. Dit bedrag kwam overeen met het maximale boetebedrag waarin de Hongaarse wetgeving voorziet wanneer de registratieverplichting niet is nageleefd. Google Ireland heeft voor de Fővárosi Közigazgatási és Munkaügyi Bíróság (bestuurs- en arbeidsrechter Boedapest, Hongarije) aangevoerd dat zowel de verplichting voor buitenlandse verrichters van advertentiediensten om zich te registreren, als de sanctieregeling die van toepassing is wanneer die verplichting niet wordt nageleefd, onverenigbaar is met het Unierecht. Deze argumentatie heeft die rechter ertoe gebracht het Hof van Justitie te verzoeken om een prejudiciële beslissing.
Het Hof heeft in herinnering gebracht dat het beginsel van het vrij verrichten van diensten elke nationale wettelijke regeling verbiedt die het verrichten van diensten tussen lidstaten moeilijker kan maken dan het verrichten van diensten binnen één lidstaat. Dit beginsel vereist dus de afschaffing van elke beperking van het vrij verrichten van diensten die wordt opgelegd op grond van het feit dat de dienstverrichter in een andere lidstaat is gevestigd dan die waar de dienst wordt verricht.
Het Hof heeft opgemerkt dat de betrokken registratieverplichting geen voorwaarde is voor de uitoefening van de activiteit van het verspreiden van advertenties in Hongarije. De verplichting wordt opgelegd aan alle aan de Hongaarse advertentiebelasting onderworpen dienstverrichters, ongeacht de plaats waar zij zijn gevestigd. Het Hof heeft dan ook geoordeeld dat deze administratieve formaliteit als zodanig geen belemmering vormt voor het vrij verrichten van diensten.
In de onderhavige zaak kon namelijk geen enkel verschil in behandeling worden vastgesteld dat een beperking van die fundamentele vrijheid zou kunnen inhouden. Indien bepaalde dienstverrichters, met name die welke in Hongarije zijn gevestigd, zijn vrijgesteld van de registratieverplichting, dan is dat omdat zij reeds zijn aangemeld of geregistreerd met het oog op andere directe of indirecte belastingen die in Hongarije worden geheven. Die vrijstelling heeft geen ontmoedigend effect, maar voorkomt onnodige formaliteiten voor reeds geregistreerde dienstverrichters, aangezien de registratieverplichting in verband met de advertentiebelasting juist tot doel heeft de Hongaarse belastingdienst in staat te stellen de personen te identificeren die aan die belasting zijn onderworpen.
Wat de fiscale sancties betreft, heeft het Hof erop gewezen dat de sanctieregelingen op fiscaal gebied bij gebreke van harmonisatie op het niveau van de Unie weliswaar tot de bevoegdheid van de lidstaten behoren, maar niet tot gevolg mogen hebben dat de door het VWEU verleende vrijheden in het gedrang komen.
Binnen dit kader heeft het Hof onderzocht of de sancties die worden opgelegd wanneer de betrokken registratieverplichting niet wordt nageleefd, in strijd zijn met de vrijheid van dienstverrichting. In dit verband heeft het Hof vastgesteld dat de betrokken sanctieregeling formeel gezien zonder onderscheid van toepassing is op alle belastingplichtigen die niet voldoen aan hun registratieverplichting, ongeacht in welke lidstaat zij zijn gevestigd. Niettemin lopen alleen personen die geen fiscaal ingezetene van Hongarije zijn werkelijk het risico dat hun deze sancties worden opgelegd.
Het klopt dat ook in Hongarije gevestigde verrichters van advertentiediensten kunnen worden bestraft wanneer zij niet voldoen aan soortgelijke aanmeldings- en registratieverplichtingen die voor hen gelden op grond van de algemene bepalingen van de nationale belastingwetgeving.
Volgens de sanctieregeling die in het kader van de wet op de advertentiebelasting van toepassing is, kunnen echter aanzienlijk hogere geldboeten worden opgelegd dan die waarin is voorzien wanneer een in Hongarije gevestigde verrichter van advertentiediensten zijn registratieverplichting niet nakomt. Bovendien zijn de bedragen en de termijnen van die sanctieregeling niet zo rigoureus als die welke worden gehanteerd in het kader van de sanctieregeling van de wet op de advertentiebelasting. Die sanctieregeling vormt dus een beperking van het vrij verrichten van diensten.
Het Hof heeft vervolgens erkend dat de doeltreffendheid van de belastingcontroles en de doeltreffendheid van de belastinginning dwingende vereisten van algemeen belang zijn die een dergelijke beperking kunnen rechtvaardigen, en dat het opleggen van voldoende hoge geldboeten verrichters van advertentiediensten die aan de registratieverplichting zijn onderworpen er inderdaad van kan weerhouden deze verplichting niet na te leven. Het Hof heeft echter geoordeeld dat de betrokken sanctieregeling onevenredig is. Het heeft in dit verband vooral gewezen op het feit dat die regeling niet voorziet in enige correlatie tussen, enerzijds, de exponentiële verhoging – binnen een bijzonder kort tijdsbestek – van het cumulatieve bedrag van de geldboeten en, anderzijds, de ernst van het verzuim om zich te registreren, alsook op het feit dat de betrokken belastingplichtige feitelijk niet kan voorkomen dat hem het maximale boetebedrag wordt opgelegd, door vóór de ontvangst van het laatste sanctiebesluit, waarbij dat bedrag wordt bereikt, te voldoen aan zijn registratieverplichting.