62021CJ0568_RES
Υπόθεση C‑568/21
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid
κατά
E._S.,
(αίτηση του Raad van State για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)
Απόφαση του Δικαστηρίου (πρώτο τμήμα) της 21ης Σεπτεμβρίου 2023
«Προδικαστική παραπομπή – Χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης – Σύστημα του Δουβλίνου – Κανονισμός (ΕΕ) 604/2013 – Κριτήρια και μηχανισμοί προσδιορισμού του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αιτήσεως διεθνούς προστασίας – Ευθύνη του κράτους μέλους που χορήγησε τίτλο διαμονής στον αιτούντα – Άρθρο 2, στοιχείο ιβʹ– Έννοια του “τίτλου διαμονής” – Δελτίο ταυτότητας διπλωματικού υπαλλήλου το οποίο έχει εκδοθεί από κράτος μέλος – Σύμβαση της Βιέννης περί των διπλωματικών σχέσεων»
Συνοριακοί έλεγχοι, άσυλο και μετανάστευση – Πολιτική ασύλου – Κριτήρια και μηχανισμοί προσδιορισμού του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αιτήσεως διεθνούς προστασίας – Κανονισμός 604/2013 – Έννοια του τίτλου διαμονής – Δελτίο ταυτότητας διπλωματικού υπαλλήλου το οποίο έχει εκδοθεί βάσει της Συμβάσεως της Βιέννης του 1961 περί των διπλωματικών σχέσεων – Εμπίπτει
(Κανονισμός 604/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αιτιολογικές σκέψεις 4 και 5 και άρθρα 2, στοιχείο ιβʹ, και 12 έως 14)
(βλ. σκέψεις 35-37, 44-48, 53 και διατακτ.)
Σύνοψη
Υπήκοος τρίτης χώρας εργαζόταν στην πρεσβεία της χώρας καταγωγής του στο κράτος μέλος X. Κατοικούσε στο έδαφος του εν λόγω κράτους μέλους με τη σύζυγό του και τα τέκνα τους. Κατά την εκεί διαμονή τους, τους είχαν χορηγηθεί δελτία ταυτότητας διπλωματικού υπαλλήλου από το Υπουργείο Εξωτερικών του κράτους μέλους Χ, σύμφωνα με τη Σύμβαση της Βιέννης περί των διπλωματικών σχέσεων (
1
). Μερικά χρόνια αργότερα, η οικογένεια εγκατέλειψε το κράτος μέλος X και αιτήθηκε διεθνή προστασία στις Κάτω Χώρες.
Τον Ιανουάριο του 2020 η αρμόδια αρχή των Κάτω Χωρών αρνήθηκε να εξετάσει τις αιτήσεις διεθνούς προστασίας των προσφευγόντων και νυν εφεσιβλήτων της κύριας δίκης, θεωρώντας ότι υπεύθυνο για την εξέτασή τους, βάσει του άρθρου 12, παράγραφος 1, του κανονισμού Δουβλίνο III (
2
), ήταν το κράτος μέλος X. Κατ’ αυτήν, τα δελτία ταυτότητας διπλωματικού υπαλλήλου που εξέδωσαν οι αρχές του κράτους μέλους X αποτελούσαν τίτλους διαμονής, κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο ιβʹ, του κανονισμού, οι οποίοι συνεπάγονται τη θεμελίωση της αρμοδιότητας του εν λόγω κράτους μέλους να εξετάσει τις σχετικές αιτήσεις.
Τον Μάρτιο του 2020 το Rechtbank Den Haag (πρωτοδικείο Χάγης, Κάτω Χώρες), στο οποίο προσέφυγαν οι νυν εφεσίβλητοι της κύριας δίκης, έκανε δεκτές τις προσφυγές τους, κρίνοντας ότι τα εκδοθέντα από τις αρχές του κράτους μέλους X δελτία ταυτότητας διπλωματικού υπαλλήλου δεν μπορούσαν να θεωρηθούν ως άδειες διαμονής, διότι οι νυν εφεσίβλητοι είχαν ήδη δικαίωμα διαμονής στο εν λόγω κράτος μέλος δυνάμει της Συμβάσεως της Βιέννης, ανεξαρτήτως της χορηγήσεως δελτίων ταυτότητας διπλωματικού υπαλλήλου.
Η αρμόδια αρχή των Κάτω Χωρών άσκησε έφεση κατά της ως άνω αποφάσεως ενώπιον του Raad van State (Συμβουλίου της Επικρατείας, Κάτω Χώρες). Προκειμένου να προσδιοριστεί το κράτος μέλος που είναι υπεύθυνο για την εξέταση των αιτήσεων διεθνούς προστασίας των νυν εφεσιβλήτων της κύριας δίκης, το εν λόγω δικαστήριο υπέβαλε στο Δικαστήριο προδικαστικό ερώτημα όσον αφορά το ζήτημα αν δελτίο ταυτότητας διπλωματικού υπαλλήλου το οποίο έχει εκδοθεί από κράτος μέλος βάσει της Συμβάσεως της Βιέννης αποτελεί «τίτλο διαμονής» κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο ιβʹ, του κανονισμού Δουβλίνο III. Με την απόφασή του, το Δικαστήριο απαντά καταφατικά στο ερώτημα αυτό.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Για να καταλήξει στο ανωτέρω συμπέρασμα, το Δικαστήριο διευκρινίζει, πρώτον, ότι ο όρος «άδεια» του άρθρου 2, στοιχείο ιβʹ, του κανονισμού Δουβλίνο III έχει ευρεία έννοια. Στον ορισμό της έννοιας του «τίτλου διαμονής» στη συγκεκριμένη διάταξη δεν γίνεται μνεία του αν η άδεια έχει συστατικό ή αναγνωριστικό χαρακτήρα ούτε εξαιρούνται ρητώς από τον εν λόγω ορισμό τα δελτία ταυτότητας διπλωματικού υπαλλήλου που εκδίδονται βάσει της Συμβάσεως της Βιέννης.
Δεύτερον, όσον αφορά το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η ανωτέρω διάταξη, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι η έννοια του «τίτλου διαμονής» αποτελεί ένα από τα καθοριστικής σημασίας κριτήρια για την εφαρμογή του άρθρου 12 του κανονισμού Δουβλίνο III. Πράγματι, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 12, παράγραφος 1, του κανονισμού, εάν ο αιτών είναι κάτοχος εν ισχύι τίτλου διαμονής, την ευθύνη για την εξέταση της αίτησης διεθνούς προστασίας έχει το κράτος μέλος που εξέδωσε τον τίτλο. Η εφαρμογή των διαφόρων κριτηρίων που διατυπώνονται στα άρθρα 12 έως 14 του κανονισμού Δουβλίνο III για τον προσδιορισμό του υπεύθυνου κράτους μέλους πρέπει, κατά γενικό κανόνα, να καθιστά δυνατή την ανάθεση στο κράτος μέλος όπου σημειώθηκε η πρώτη είσοδος ή άρχισε η διαμονή υπηκόου τρίτης χώρας στο έδαφος των κρατών μελών της ευθύνης να εξετάσει την αίτηση διεθνούς προστασίας που υπέβαλε ο υπήκοος αυτός, λαμβανομένου υπόψη του ρόλου που διαδραμάτισε το κράτος μέλος αυτό στην παρουσία του εν λόγω υπηκόου στην επικράτεια των κρατών μελών. Συναφώς, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι, στο πλαίσιο της Συμβάσεως της Βιέννης, αναγνωρίζονται στο κράτος προς το οποίο γίνεται η διαπίστευση ορισμένα προνόμια όσον αφορά την είσοδο στο έδαφός του προσώπων ως μελών του διπλωματικού προσωπικού μιας αποστολής, όπως η δυνατότητα να κηρύξει ένα πρόσωπο μη αρεστό ή μη αποδεκτό, να αρνηθεί να αναγνωρίσει στο εν λόγω πρόσωπο την ιδιότητα του μέλους της αποστολής (
3
), ή ακόμη να αρνηθεί την ευάρεστη αποδοχή προσώπου το οποίο το διαπιστεύον κράτος προτίθεται να διαπιστεύσει ως αρχηγό της αποστολής (
4
). Υπό τις συνθήκες αυτές, η χορήγηση από κράτος μέλος δελτίου ταυτότητας διπλωματικού υπαλλήλου σε ορισμένο πρόσωπο εκφράζει την εκ μέρους του αποδοχή της διαμονής του εν λόγω προσώπου στο έδαφός του ως μέλους του διπλωματικού προσωπικού μιας αποστολής και αποδεικνύει ως εκ τούτου τον ρόλο που διαδραμάτισε το εν λόγω κράτος μέλος στην παρουσία του συγκεκριμένου προσώπου στο έδαφος των κρατών μελών.
Τρίτον, όσον αφορά τον σκοπό που επιδιώκει ο κανονισμός Δουβλίνο ΙΙΙ, στις αιτιολογικές του σκέψεις 4 και 5 υπογραμμίζεται η σπουδαιότητα μιας σαφούς και λειτουργικής μεθόδου για τον καθορισμό του υπεύθυνου κράτους μέλους, η οποία να θεμελιώνεται σε κριτήρια αντικειμενικά και δίκαια τόσο για τα κράτη μέλη όσο και για τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα και να καθιστά δυνατό τον ταχύ προσδιορισμό του εν λόγω κράτους μέλους. Το να λαμβάνεται υπόψη η έκδοση δελτίου ταυτότητας διπλωματικού υπαλλήλου συμβάλλει στον ανωτέρω σκοπό της ταχύτητας και, ως εκ τούτου, καθιστά δυνατή την αποτροπή του κινδύνου να έχουν οι υπήκοοι τρίτων χωρών τη δυνατότητα να επιλέγουν οι ίδιοι το κράτος μέλος στο οποίο υποβάλλουν αίτηση διεθνούς προστασίας.
(
1
)	Σύμβαση της Βιέννης περί των διπλωματικών σχέσεων, η οποία συνήφθη στη Βιέννη στις 18 Απριλίου 1961 και τέθηκε σε ισχύ στις 24 Απριλίου 1964 (Recueil des traités des Nations unies, τόμος 500, σ. 95, στο εξής: Σύμβαση της Βιέννης).
(
2
)	Κανονισμός (ΕΕ) 604/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, για τη θέσπιση των κριτηρίων και μηχανισμών για τον προσδιορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης διεθνούς προστασίας που υποβάλλεται σε κράτος μέλος από υπήκοο τρίτης χώρας ή από απάτριδα (ΕΕ 2013, L 180, σ. 31, στο εξής: κανονισμός Δουβλίνο III). Κατά το άρθρο 12, παράγραφος 1, του κανονισμού: «Εάν ο αιτών είναι κάτοχος εν ισχύ τίτλου διαμονής, το κράτος μέλος που εξέδωσε τον τίτλο είναι υπεύθυνο για την εξέταση της αίτησης διεθνούς προστασίας».
(
3
)	Βλ. άρθρο 9 της Συμβάσεως της Βιέννης.
(
4
)	Βλ. άρθρο 4 της Συμβάσεως της Βιέννης.