62020CC0675
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
JULIANE KOKOTT
της 7ης Απριλίου 2022 (
1
)
Υπόθεση C‑675/20 P
Colin Brown
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής
και
Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης
«Αίτηση αναιρέσεως – Υπαλληλική υπόθεση – Άρθρο 4, παράγραφος 1, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ – Επίδομα αποδημίας – Κριτήρια – Κτήση της ιθαγένειας της χώρας υπηρεσίας μετά την ανάληψη καθηκόντων – Αφαίρεση του δικαιώματος λήψεως του επιδόματος αποδημίας εκ μέρους της Επιτροπής»
I. Εισαγωγή
1.
Προκειμένου να εργασθούν για την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι υπάλληλοί της οφείλουν συχνά να εγκαταλείψουν το κράτος μέλος καταγωγής τους και να εγκατασταθούν στο κράτος μέλος της υπηρεσίας τους. Για να αντισταθμιστούν οι σχετικές δυσχέρειες και να καταστεί δυνατή η πρόσληψη υπηκόων των κρατών μελών της Ένωσης με την ευρύτερη δυνατή γεωγραφική κάλυψη, ο νομοθέτης της Ένωσης θέσπισε το επίδομα αποδημίας, του οποίου οι προϋποθέσεις καθορίζονται στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ και βʹ, του παραρτήματος VII του Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: ΚΥΚ) (
2
).
2.
Αφενός, κατά τη διάταξη αυτή, το επίδομα αποδημίας χορηγείται στους υπαλλήλους που δεν είναι υπήκοοι του κράτους όπου βρίσκεται ο τόπος υπηρεσίας τους και δεν διέμεναν μονίμως στο εν λόγω κράτος κατά τα τελευταία πέντε έτη πριν από την ανάληψη των καθηκόντων τους (στοιχείο αʹ). Αφετέρου, το επίδομα αποδημίας χορηγείται στους υπαλλήλους οι οποίοι, μολονότι είναι υπήκοοι του κράτους στο οποίο βρίσκεται ο τόπος υπηρεσίας τους, δεν διέμειναν στο κράτος αυτό, ούτε για σύντομο χρονικό διάστημα, κατά τα τελευταία δέκα έτη πριν από την ανάληψη των καθηκόντων τους (στοιχείο βʹ).
3.
Τι ισχύει όμως στην περίπτωση υπαλλήλου ο οποίος, κατά τον χρόνο αναλήψεως των καθηκόντων του, δεν ήταν υπήκοος του κράτους όπου βρίσκεται ο τόπος υπηρεσίας του, με αποτέλεσμα να εμπίπτει στη διάταξη του στοιχείου αʹ, αλλά αποκτά την ιθαγένεια του εν λόγω κράτους κατά την περαιτέρω πορεία της σταδιοδρομίας του; Συνιστά αυτή η κτήση ιθαγένειας του τόπου υπηρεσίας λόγο επανεξετάσεως σχετικά με τη θεμελίωση του δικαιώματος λήψεως του επιδόματος αποδημίας με βάση το στοιχείο βʹ; Ή μήπως είναι κρίσιμη, αποκλειστικώς και μόνον, η ιθαγένεια του υπαλλήλου κατά τον χρόνο αναλήψεως των καθηκόντων του, με αποτέλεσμα η μεταγενέστερη κτήση της ιθαγένειας του τόπου υπηρεσίας να μην επηρεάζει το δικαίωμα λήψεως επιδόματος αποδημίας;
4.
Τούτο είναι το ερώτημα στο οποίο πρέπει να απαντήσει το Δικαστήριο στο πλαίσιο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως.
II. Το νομικό πλαίσιο
5.
Το νομικό πλαίσιο της προκειμένης υποθέσεως συνίσταται στον ΚΥΚ.
6.
Το άρθρο 69, παράγραφος 1, του ΚΥΚ ορίζει τα εξής:
«Το επίδομα αποδημίας είναι ίσο με 16 % του βασικού μισθού και του επιδόματος στέγης και του επιδόματος συντηρούμενων τέκνων τα οποία δικαιούται ο υπάλληλος.»
7.
Κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ, το επίδομα αποδημίας χορηγείται υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
«1.   Το επίδομα αποδημίας, ίσο με το 16 % του συνολικού ποσού του βασικού μισθού, καθώς και του επιδόματος στέγης και του επιδόματος συντηρούμενων τέκνων, [που καταβάλλονται] στον υπάλληλο, χορηγείται:
α)
Στον υπάλληλο:
–
ο οποίος δεν είναι και δεν υπήρξε ποτέ υπήκοος του κράτους στο έδαφος του οποίου ευρίσκεται ο τόπος όπου υπηρετεί ο ενδιαφερόμενος, και
–
ο οποίος, δεν είχε μόνιμη διαμονή ή δεν άσκησε κατά συνήθη τρόπο, επί πέντε έτη λήγοντα, έξι μήνες πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του, την κυρία επαγγελματική δραστηριότητά του στο ευρωπαϊκό έδαφος του εν λόγω κράτους. Για την εφαρμογή της παρούσης διατάξεως δεν λαμβάνονται υπόψη οι καταστάσεις που προκύπτουν από την παροχή υπηρεσιών σε άλλο κράτος ή διεθνή οργανισμό.
β)
Στον υπάλληλο, ο οποίος, παρόλο που είναι ή υπήρξε υπήκοος του κράτους, στο έδαφος του οποίου ευρίσκεται ο τόπος όπου υπηρετεί είχε τη μόνιμη διαμονή του, κατά συνήθη τρόπο, επί δέκα έτη λήγοντα κατά την ανάληψη των καθηκόντων του, εκτός του ευρωπαϊκού εδάφους του κράτους αυτού για άλλους λόγους εκτός από την άσκηση καθηκόντων στην υπηρεσία κράτους ή σε διεθνή οργανισμό.
[…]
2.   Ο υπάλληλος, ο οποίος, [καίτοι] δεν έχει και δεν είχε ποτέ την ιθαγένεια του κράτους στο έδαφος του οποίου βρίσκεται ο τόπος υπηρεσίας του, δεν πληροί τους όρους που προβλέπονται στην παράγραφο 1, δικαιούται επίδομα εκπατρισμού ίσο με το ένα τέταρτο του επιδόματος αποδημίας.
3.   Για την εφαρμογή των παραγράφων 1 και 2, ο υπάλληλος, ο οποίος με το γάμο απέκτησε [αυτοδικαίως], και χωρίς δυνατότητα αποποιήσεως, την ιθαγένεια του κράτους στο έδαφος του οποίου βρίσκεται ο τόπος υπηρεσίας του, εξομοιώνεται με τον υπάλληλο που αναφέρεται στην παράγραφο 1 α) πρώτη περίπτωση.»
8.
Σύμφωνα με το άρθρο 8, παράγραφος 1, πρώτη περίοδος, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ, «[ο] υπάλληλος που δικαιούται επίδομα αποδημίας ή εκπατρισμού δικαιούται, εντός των ορίων που καθορίζονται στην παράγραφο 2, κάθε ημερολογιακό έτος, κατ’ αποκοπή αποζημίωση η οποία αντιστοιχεί στα έξοδα ταξιδίου από τον τόπο υπηρεσίας στον τόπο καταγωγής, όπως ορίζεται στο άρθρο 7, για τον ίδιο και, εάν δικαιούται επίδομα στέγης, για τον ή τη σύζυγό του και τα συντηρούμενα από αυτόν πρόσωπα κατά την έννοια του άρθρου 2».
III. Το ιστορικό της κατ’ αναίρεση διαδικασίας
Α.
Το ιστορικό της διαφοράς
9.
Το Γενικό Δικαστήριο συνόψισε τις σχετικές πτυχές του ιστορικού της παρούσας διαφοράς στις σκέψεις 1 έως 8 της αποφάσεως της 5ης Οκτωβρίου 2020, Brown κατά Επιτροπής (
3
) (στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση), ως εξής.
10.
Ο αναιρεσείων, Colin Brown, είχε αρχικά την ιδιότητα του υπηκόου του Ηνωμένου Βασιλείου και μόνον, έζησε δε στο Ηνωμένο Βασίλειο μέχρι το 1996. Σπούδασε στην Ιταλία το 1996 και το 1997, και στη συνέχεια στο Βέλγιο, από τον Σεπτέμβριο του 1997 έως τον Ιούνιο του 1998. Κατόπιν τούτου, ο αναιρεσείων πραγματοποίησε πρακτική άσκηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις Βρυξέλλες (Βέλγιο) από την 1η Οκτωβρίου 1998 έως τις 28 Φεβρουαρίου 1999. Τέλος, εργάστηκε με καθεστώς πλήρους απασχολήσεως στον ιδιωτικό τομέα στο Βέλγιο από την 1η Μαρτίου 1999 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2000.
11.
Ο αναιρεσείων ανέλαβε καθήκοντα στην Επιτροπή την 1η Ιανουαρίου 2001. Το Γραφείο «Διαχείριση και Εκκαθάριση των Ατομικών Δικαιωμάτων» (στο εξής: PMO) της Επιτροπής του χορήγησε το επίδομα αποδημίας δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ.
12.
Στις 23 Ιουνίου 2016 οι πολίτες του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας αποφάσισαν υπέρ της αποχωρήσεως του κράτους τους από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου γνωστοποίησε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 29 Μαρτίου 2017 την πρόθεση του εν λόγω κράτους μέλους να αποχωρήσει από την Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ).
13.
Στις 27 Ιουνίου 2017 ο αναιρεσείων ζήτησε να αποκτήσει τη βελγική ιθαγένεια, η οποία του χορηγήθηκε στις 3 Νοεμβρίου του ίδιου έτους. Στις 19 Ιανουαρίου 2018 κοινοποίησε αυτή τη μεταβολή της καταστάσεώς του στο PMO.
14.
Στις 23 Φεβρουαρίου 2018 ο αναιρεσείων πληροφορήθηκε, αφενός, ότι το επίδομα αποδημίας τού αφαιρέθηκε από τις 31 Οκτωβρίου 2017, με την αιτιολογία ότι είχε αποκτήσει τη βελγική ιθαγένεια, και, αφετέρου, ότι έχανε κατά συνέπεια και το δικαίωμα επιστροφής των εξόδων ταξιδίου κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 8 του παραρτήματος VII του ΚΥΚ.
15.
Κατόπιν αιτήματος για παροχή διευκρινίσεων, ο αναιρεσείων έλαβε στις 5 Μαρτίου 2018 μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από το οποίο προέκυπτε ότι η αφαίρεση του επιδόματος αποδημίας δικαιολογούνταν, δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ, από το γεγονός ότι κατοικούσε στο Βέλγιο από το 1997.
16.
Στις 19 Μαρτίου 2018 το PMO αντικατέστησε την απόφαση της 23ης Φεβρουαρίου 2018 με νέα απόφαση η οποία όριζε την 1η Δεκεμβρίου 2017 ως ημερομηνία αφαιρέσεως από τον αναιρεσείοντα του επιδόματος αποδημίας και απώλειας του δικαιώματος επιστροφής των εξόδων ταξιδίου (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση).
17.
Στις 17 Ιουνίου 2018 ο αναιρεσείων υπέβαλε διοικητική ένσταση, η οποία απορρίφθηκε με απόφαση της αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής της 15ης Οκτωβρίου 2018.
Β.
Η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
18.
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 11 Ιανουαρίου 2019, ο αναιρεσείων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ, προσφυγή ακυρώσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως με την οποία διαπιστώθηκε ότι δεν δικαιούται πλέον επίδομα αποδημίας και επιστροφή των εξόδων ταξιδίου. Επιπλέον, ζήτησε από το Γενικό Δικαστήριο να διατάξει την εκ νέου χορήγηση του δικαιώματος των παροχών αυτών από την 1η Δεκεμβρίου 2017, καθώς και την έντοκη καταβολή των επιδομάτων και των εξόδων που δεν θα είχαν καταβληθεί από την 1η Δεκεμβρίου 2017 μέχρι την εκ νέου χορήγηση των δικαιωμάτων του.
19.
Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή και καταδίκασε κάθε διάδικο να φέρει τα δικαστικά του έξοδα.
IV. Η κατ’ αναίρεση διαδικασία και τα αιτήματα των διαδίκων
20.
Με δικόγραφο που κατέθεσε στις 11 Δεκεμβρίου 2020 στη Γραμματεία του Δικαστηρίου, ο αναιρεσείων άσκησε αναίρεση κατά της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
21.
Ο αναιρεσείων ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, με την οποία το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή ακυρώσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως·
–
να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση, βάσει του πλήρους φακέλου που έχει υποβληθεί ενώπιόν του, και να διατάξει την εκ νέου χορήγηση του επιδόματος αποδημίας στον αναιρεσείοντα και την επιστροφή των εξόδων ταξιδίου του από 1ης Δεκεμβρίου 2017, καθώς και την έντοκη καταβολή στον ίδιο των επιδομάτων αποδημίας που δεν θα του έχουν καταβληθεί μεταξύ 1ης Δεκεμβρίου 2017 και της ημερομηνίας της εκ νέου χορηγήσεως του εν λόγω δικαιώματος·
–
να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα στα οποία υποβλήθηκε ο αναιρεσείων ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και ενώπιον του Δικαστηρίου.
22.
Η Επιτροπή και το Συμβούλιο ζητούν από το Δικαστήριο:
–
να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως·
–
να καταδικάσει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα.
23.
Οι διάδικοι κατέθεσαν γραπτές παρατηρήσεις ενώπιον του Δικαστηρίου και τις ανέπτυξαν προφορικώς κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 2ας Φεβρουαρίου 2022.
V. Εκτίμηση
Α.
Επί της αιτήσεως αναιρέσεως
24.
Όπως επισημάνθηκε προκαταρκτικώς, το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ και βʹ, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ προβλέπει τη χορήγηση επιδόματος αποδημίας στους υπαλλήλους της Ένωσης σε δύο περιπτώσεις.
25.
Αφενός, όταν οι ενδιαφερόμενοι υπάλληλοι δεν είναι και δεν υπήρξαν ποτέ υπήκοοι του κράτους στο οποίο βρίσκεται ο τόπος υπηρεσίας τους και δεν είχαν μόνιμη διαμονή ή δεν άσκησαν κατά συνήθη τρόπο, επί πέντε έτη λήγοντα έξι μήνες πριν από την ανάληψη των καθηκόντων τους, την κυρία επαγγελματική δραστηριότητά τους στο εν λόγω κράτος. Συναφώς, δεν λαμβάνονται υπόψη οι καταστάσεις που προκύπτουν από την παροχή υπηρεσιών σε άλλο κράτος ή διεθνή οργανισμό (στοιχείο αʹ). Τα κριτήρια της ασκήσεως της κύριας επαγγελματικής δραστηριότητας και της μόνιμης διαμονής είναι εξίσου σημαντικά (
4
)· εντούτοις, δεδομένου ότι στην προκειμένη περίπτωση δεν τίθεται ζήτημα επαγγελματικής δραστηριότητας, αναφέρω εις το εξής μόνον το κριτήριο της μόνιμης διαμονής. Κατ’ εφαρμογήν της διατάξεως αυτής, το επίδομα αποδημίας δεν χορηγείται στους υπαλλήλους που δεν είναι υπήκοοι της χώρας υπηρεσίας τους, μόνον εάν αυτοί είχαν τη μόνιμη διαμονή τους στη χώρα αυτή καθ’ όλη τη διάρκεια της πενταετούς περιόδου αναφοράς (
5
).
26.
Αφετέρου, το επίδομα αποδημίας χορηγείται στους υπαλλήλους οι οποίοι, μολονότι είναι ή υπήρξαν υπήκοοι του κράτους όπου βρίσκεται ο τόπος υπηρεσίας τους, δεν είχαν στο κράτος αυτό τη μόνιμη διαμονή τους κατά τα δέκα τελευταία έτη πριν από την ανάληψη των καθηκόντων τους, για άλλους λόγους εκτός από την άσκηση καθηκόντων στην υπηρεσία κράτους ή σε διεθνή οργανισμό (στοιχείο βʹ). Κατ’ εφαρμογήν της εν λόγω διατάξεως, η διατήρηση της μόνιμης διαμονής στη χώρα υπηρεσίας, ακόμη και για πολύ σύντομο χρονικό διάστημα κατά τη δεκαετή περίοδο αναφοράς, αρκεί για να επιφέρει τη μη χορήγηση του επιδόματος αποδημίας (
6
).
27.
Στον αναιρεσείοντα, ο οποίος αρχικώς είχε μόνο τη βρετανική ιθαγένεια, αναγνωρίστηκε, κατά την ανάληψη των καθηκόντων του στις Βρυξέλλες το 2001, δικαίωμα λήψεως επιδόματος αποδημίας, δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ, καθόσον αυτός δεν είχε ποτέ τη βελγική ιθαγένεια ούτε είχε διαμείνει ή εργαστεί κατά τρόπο διαρκή στο Βέλγιο τα τελευταία πέντε έτη πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του.
28.
Μετά την κτήση της βελγικής ιθαγένειας από τον αναιρεσείοντα το 2017, το PMO της Επιτροπής εξέτασε εκ νέου το δικαίωμά του επί του επιδόματος αποδημίας και έκρινε ότι αυτός δεν εξακολουθούσε να εμπίπτει στο στοιχείο αʹ της εν λόγω διατάξεως, διότι είχε πλέον την ιθαγένεια της χώρας υπηρεσίας του.
29.
Το PMO εξέτασε, περαιτέρω, κατά πόσον μπορούσε να αναγνωρισθεί στον αναιρεσείοντα δικαίωμα επιδόματος αποδημίας δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ. Η δυνατότητα αυτή όμως αποκλείστηκε, επίσης, για τον λόγο ότι ο αναιρεσείων διέμενε στο Βέλγιο από το 1997 έως το 2000, ήτοι εντός της περιόδου των δέκα τελευταίων ετών πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του το 2001.
30.
Ο αναιρεσείων προσέβαλε την ως άνω απόφαση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου χωρίς επιτυχία και στρέφεται πλέον, με δύο λόγους αναιρέσεως, κατά της απορρίψεως εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου της επιχειρηματολογίας που ανέπτυξε πρωτοδίκως.
1. Επί του πρώτου λόγου αναιρέσεως
31.
Στο πλαίσιο του πρώτου λόγου αναιρέσεως, ο αναιρεσείων προβάλλει ότι το Γενικό Δικαστήριο επικύρωσε εσφαλμένως την άποψη της Επιτροπής ότι το άρθρο 4, παράγραφος 1, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ έχει την έννοια ότι ο αναιρεσείων πρέπει να απολέσει το δικαίωμα λήψεως επιδόματος αποδημίας, διότι απέκτησε την ιθαγένεια του τόπου υπηρεσίας του 17 έτη μετά την ανάληψη των καθηκόντων του.
32.
Κατά τις επισημάνσεις του Γενικού Δικαστηρίου στις σκέψεις 36, 41, 45, καθώς και 47 έως 51 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το γράμμα της επίδικης διατάξεως δεν προβλέπει ρητώς ότι το δικαίωμα επί του επιδόματος αποδημίας πρέπει να επανεξετάζεται σε περίπτωση κτήσεως της ιθαγένειας του τόπου υπηρεσίας. Επιπλέον, το επίδομα αυτό έχει προβλεφθεί ως αντιστάθμισμα για τις δυσχέρειες που προκύπτουν λόγω της αποχωρήσεως του υπαλλήλου από τον τόπο καταγωγής του, οι οποίες εξακολουθούν να υφίστανται καθ’ όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του και, ως εκ τούτου, η ένταξη του υπαλλήλου στον τόπο υπηρεσίας μετά την ανάληψη των καθηκόντων του δεν αποκλείει την καταβολή του επιδόματος αποδημίας.
33.
Ωστόσο, δεδομένης της χρήσης του ενεστώτα στο άρθρο 4, παράγραφος 1, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ («στον υπάλληλο ο οποίος “δεν είναι” […] υπήκοος του κράτους στο έδαφος του οποίου ευρίσκεται ο τόπος όπου υπηρετεί») και λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι το επίδομα συνιστά επαναλαμβανόμενη παροχή, ο νομοθέτης δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο ένας υπάλληλος να πρέπει να πληροί την προϋπόθεση να μην είναι υπήκοος της χώρας υπηρεσίας του καθ’ όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του, προκειμένου να διατηρήσει το δικαίωμά του επί του επιδόματος αποδημίας (
7
). Επομένως, δεν αποκλείεται η ειδική μορφή εντάξεως που έγκειται στην κτήση της ιθαγένειας της χώρας υπηρεσίας μετά την ανάληψη των καθηκόντων να συνιστά ουσιώδη μεταβολή της καταστάσεως που μπορεί να επιφέρει την απώλεια του επιδόματος αποδημίας.
34.
Κατά τον αναιρεσείοντα, το συμπέρασμα αυτό ενέχει πλάνη περί το δίκαιο. Πιο συγκεκριμένα, από το γράμμα του άρθρου 4, παράγραφος 1, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ, σε συνδυασμό με την οικονομία, καθώς και το πνεύμα και τον σκοπό του επιδόματος αποδημίας, προκύπτει ότι το κριτήριο της «αλλοδαπότητας» ή του «εκπατρισμού» στον τόπο υπηρεσίας πρέπει να εξετάζεται κατά τον χρόνο αναλήψεως των καθηκόντων. Αντιθέτως, η μεταγενέστερη κτήση της ιθαγένειας της χώρας υπηρεσίας δεν μπορεί να ασκήσει καμία επιρροή στο δικαίωμα επί του επιδόματος αποδημίας. Το δικαίωμα αυτό πρέπει να επανεκτιμηθεί μόνον εάν ο υπάλληλος που δικαιούνταν αρχικώς το επίδομα αποδημίας μεταβεί σε τόπο υπηρεσίας στη χώρα καταγωγής του και δεν πληροί πλέον το κριτήριο του εκπατρισμού στον τόπο υπηρεσίας.
α) Η οικονομία, το πνεύμα και ο σκοπός του επιδόματος αποδημίας
35.
Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, για την ερμηνεία διατάξεως του δικαίου της Ένωσης επιβάλλεται να λαμβάνονται υπόψη όχι μόνο το γράμμα της, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται και οι σκοποί που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αυτή αποτελεί μέρος (
8
). Επιπλέον, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και το ιστορικό θεσπίσεως μιας διατάξεως, στο μέτρο που από αυτό προκύπτει η πραγματική βούληση του συντάκτη της (
9
).
36.
Από την οικονομία του άρθρου 4, παράγραφος 1, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ, όπως αυτή εκτίθεται στα σημεία 25 και 26 των παρουσών προτάσεων, προκύπτει ότι το γεγονός ότι ο υπάλληλος δεν είναι και δεν υπήρξε ποτέ υπήκοος της χώρας υπηρεσίας δεν αποτελεί απόλυτο κριτήριο για τη χορήγηση του επιδόματος αποδημίας. Αντιθέτως, όπως έχει διευκρινίσει ρητώς το Δικαστήριο, τούτο αποτελεί δευτερεύον κριτήριο. Πράγματι, το καθοριστικό κριτήριο για τη χορήγηση του επιδόματος αποδημίας είναι η μόνιμη διαμονή κατά τη διάρκεια των τελευταίων πέντε ή δέκα ετών που προηγούνται της αναλήψεως των καθηκόντων (
10
).
37.
Συνεπώς, ακόμη και υπάλληλος ο οποίος δεν είναι ούτε υπήρξε ποτέ υπήκοος της χώρας υπηρεσίας του δεν δικαιούται επίδομα αποδημίας, εάν διέμεινε, κατά τρόπο διαρκή, στη χώρα αυτή τα τελευταία πέντε έτη πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του (άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ). Αντιστρόφως, υπάλληλος που έχει την ιθαγένεια της χώρας υπηρεσίας του μπορεί να αποκτήσει δικαίωμα λήψεως του επιδόματος αποδημίας, εάν δεν διέμεινε στη χώρα αυτή, ούτε για σύντομο χρονικό διάστημα, κατά τα τελευταία δέκα έτη πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του (άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ) (
11
).
38.
Όπως έκρινε το Γενικό Δικαστήριο και στη σκέψη 75 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το κριτήριο της ιθαγένειας της χώρας υπηρεσίας είναι απλώς ο ρυθμιστικός παράγοντας που καθορίζει αν η μόνιμη διαμονή είναι κρίσιμη εντός της τελευταίας πενταετίας ή εντός της τελευταίας δεκαετίας πριν από την ανάληψη καθηκόντων. Τούτο εξηγείται από το γεγονός ότι το να είναι ή να υπήρξε ένα πρόσωπο υπήκοος μιας χώρας συνιστά τεκμήριο ότι έχει στενό δεσμό με τη χώρα αυτή και δεν είναι αλλοδαπός ή «εκπατρισμένος» σε αυτήν. Αντιστρόφως, από το γεγονός ότι ένα πρόσωπο δεν είναι ή δεν υπήρξε υπήκοος μιας χώρας τεκμαίρεται ότι το εν λόγω πρόσωπο δεν έχει ιδιαίτερο δεσμό με τη χώρα αυτή και, επομένως, είναι αλλοδαπός ή «εκπατρισμένος» σε αυτήν (
12
).
39.
Πάντως, αυτό το τεκμήριο υπάρξεως ή απουσίας ιδιαίτερου δεσμού με τη χώρα υπηρεσίας ανάλογα με το αν ο υπάλληλος είναι ή υπήρξε ποτέ υπήκοός της, μπορεί είτε να επιβεβαιωθεί είτε να ανατραπεί με βάση το κριτήριο της μόνιμης διαμονής στον τόπο υπηρεσίας κατά τα έτη που προηγήθηκαν της αναλήψεως καθηκόντων.
40.
Παραδείγματος χάρη, στην περίπτωση υπαλλήλου ο οποίος δεν είναι και δεν υπήρξε ποτέ υπήκοος της χώρας υπηρεσίας, αλλά διέμενε διαρκώς στη χώρα αυτή κατά τα τελευταία πέντε έτη πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του, γίνεται δεκτό ότι, ενώ δεν κατάγεται από τη συγκεκριμένη χώρα, έχει αναπτύξει, εν τω μεταξύ, ειδικό δεσμό με τον συγκεκριμένο τόπο και, ως εκ τούτου, δεν είναι πλέον αλλοδαπός ή «εκπατρισμένος» σε αυτόν.
41.
Αντιστρόφως, υπάλληλος ο οποίος είναι ή υπήρξε υπήκοος της χώρας υπηρεσίας του, αλλά δεν είχε εκεί τη μόνιμη διαμονή του, ούτε για σύντομο χρονικό διάστημα, κατά τη διάρκεια των τελευταίων δέκα ετών πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του, θεωρείται ότι διέρρηξε τον ιδιαίτερο δεσμό που είχε αρχικώς με τη χώρα αυτή βάσει της ιδιότητάς του ως υπηκόου της, λόγω της δεκαετούς συνεχούς απουσίας του, με αποτέλεσμα να πληροί το κριτήριο της «αλλοδαπότητας» και του «εκπατρισμού» κατά την επιστροφή του στη χώρα αυτή για να αναλάβει τα υπηρεσιακά του καθήκοντα για την Ένωση (
13
).
42.
Επομένως, το κύριο κριτήριο για το δικαίωμα λήψεως του επιδόματος αποδημίας είναι το κριτήριο της αλλοδαπότητας ή του εκπατρισμού στον τόπο υπηρεσίας κατά την ανάληψη καθηκόντων και η πλήρωση αυτού εξαρτάται από τη μόνιμη διαμονή κατά τη διάρκεια κάθε κρίσιμης περιόδου πριν από την ανάληψη των καθηκόντων. Κατά τον γενικό εισαγγελέα P. Mengozzi, «προϋπόθεση για τη χορήγηση του επιδόματος αποδημίας δεν είναι το γεγονός ότι ο υπάλληλος δεν είναι υπήκοος του κράτους στο έδαφος του οποίου βρίσκεται ο τόπος υπηρεσίας του, αλλά μάλλον η κατάσταση πραγματικής “αποσπάσεως” στην οποία βρισκόταν ο υπάλληλος κατά τον χρόνο αναλήψεως των καθηκόντων του» (
14
).
43.
Όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο, καθώς και το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 48 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, τούτο εξηγείται από το γεγονός ότι σκοπός του επιδόματος αποδημίας είναι η αντιστάθμιση των ιδιαιτέρων βαρών και μειονεκτημάτων που απορρέουν από την ανάληψη καθηκόντων στην Ένωση, εάν ο ενδιαφερόμενος υπάλληλος αναγκαστεί να αλλάξει τόπο διαμονής για τον σκοπό αυτόν (
15
). Όπως ανέλυσε, περαιτέρω, το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 49 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, κατ’ αυτόν τον τρόπο, καθίσταται δυνατή η πρόσληψη από την ευρύτερη δυνατή γεωγραφική βάση μεταξύ των υπηκόων των κρατών μελών της Ένωσης και έτσι προάγεται η γεωγραφική ισορροπία στο εσωτερικό της ευρωπαϊκής δημόσιας διοικήσεως.
44.
Αυτό το πνεύμα και ο σκοπός του επιδόματος αποδημίας επιβεβαιώνεται από το ιστορικό θεσπίσεως της σχετικής διατάξεως. Πιο συγκεκριμένα, όπως επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 47 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, από το ενημερωτικό σημείωμα του Συμβουλίου της 11ης Δεκεμβρίου 1959 προκύπτει ότι το επίδομα αποδημίας έχει προβλεφθεί υπό τη μορφή αποζημιώσεως «που καταβάλλεται ως αντιστάθμιση των υλικών δαπανών και των ζητημάτων ψυχολογικής φύσης που προκαλούνται από το γεγονός ότι ο υπάλληλος βρίσκεται μακριά από τον τόπο καταγωγής του» και ότι «οι υπάλληλοι διατηρούν γενικώς οικογενειακές σχέσεις […] με την περιοχή καταγωγής τους».
β) Η μεταγενέστερη ένταξη στον τόπο υπηρεσίας μετά την ανάληψη των καθηκόντων ουδόλως επηρεάζει το δικαίωμα επί του επιδόματος αποδημίας
45.
Το συμπέρασμα αυτό δεν δύναται να μεταβάλλει ούτε η μεταγενέστερη ένταξη στον τόπο υπηρεσίας μετά την ανάληψη των καθηκόντων. Πράγματι, όπως ορθώς επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 47 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, οι δυσχέρειες και οι επιβαρύνσεις λόγω της αποχωρήσεως από τον τόπο καταγωγής ενδέχεται να διατηρηθούν σε ολόκληρη τη σταδιοδρομία και μάλιστα να αυξηθούν κατά τη διάρκειά της, παρά την ένταξη στη χώρα υπηρεσίας. Συνεπώς, όπως τόνισε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 50 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η μεταγενέστερη ένταξη του υπαλλήλου στον τόπο υπηρεσίας, κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του, δεν επηρεάζει το δικαίωμα λήψεως του επιδόματος αποδημίας.
46.
Η εν λόγω έλλειψη σημασίας της μεταγενέστερης εντάξεως στον τόπο υπηρεσίας προκύπτει, αφενός, από το πνεύμα και τον σκοπό του επιδόματος αποδημίας που αναλύθηκαν ανωτέρω. Δηλαδή, όπως ρητώς έκρινε το Γενικό Δικαστήριο σε προγενέστερη απόφασή του, «ο λόγος υπάρξεως του επιδόματος αποδημίας είναι να αντισταθμιστούν τα ιδιαίτερα βάρη και μειονεκτήματα που προκύπτουν από τη μόνιμη άσκηση καθηκόντων σε χώρα με την οποία ο υπάλληλος δεν έχει δημιουργήσει διαρκή δεσμό πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του. Πράγματι, τα βάρη που συνδέονται με την ανάληψη καθηκόντων αντισταθμίζονται μια μοναδική φορά κατά την τοποθέτηση σε ορισμένο τόπο, με την απόδοση των εξόδων μετακομίσεως και με την καταβολή αποζημιώσεως εγκαταστάσεως. Αντιθέτως, το επίδομα αποδημίας καταβάλλεται καθ’ όλο το διάστημα ασκήσεως των καθηκόντων, ακόμη και όταν ο υπάλληλος εντάχθηκε στο κοινωνικό περιβάλλον της χώρας υπηρεσίας του» (
16
).
47.
Αφετέρου, μη άσκηση επιρροής της μεταγενέστερης εντάξεως στον τόπο υπηρεσίας μετά την ανάληψη καθηκόντων προκύπτει και από την οικονομία του άρθρου 4, παράγραφος 1, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ. Πιο συγκεκριμένα, για τον προσδιορισμό της αλλοδαπότητας ή του εκπατρισμού στον τόπο υπηρεσίας η διάταξη αυτή στηρίζεται αποκλειστικώς στον τόπο μόνιμης διαμονής κατά την περίοδο πριν από την ανάληψη καθηκόντων. Κατά το ίδιο το Γενικό Δικαστήριο, στη σκέψη 50 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, «παρέχοντας τις διευκρινίσεις αυτές, ο νομοθέτης απέκλεισε το ενδεχόμενο να εμποδίσει την καταβολή αυτή η ένταξη που απορρέει από το γεγονός ότι, κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του, ο οικείος υπάλληλος είχε τη συνήθη διαμονή του και εργαζόταν στη χώρα υπηρεσίας». Όπως ορθώς επισημαίνει ο αναιρεσείων, σε διαφορετική περίπτωση, δηλαδή αν ο τόπος μόνιμης διαμονής μετά την ανάληψη καθηκόντων επηρέαζε τη λήψη επιδόματος αποδημίας, κανένας υπάλληλος της Ένωσης δεν θα δικαιούνταν το επίδομα αυτό το αργότερο μετά την παρέλευση πενταετούς προθεσμίας από την ανάληψη καθηκόντων.
γ) Η μεταγενέστερη κτήση της ιθαγένειας της χώρας υπηρεσίας ουδόλως επηρεάζει το δικαίωμα επί του επιδόματος αποδημίας
48.
Ωστόσο, όπως μνημονεύθηκε και στο σημείο 33 των παρουσών προτάσεων, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η χρήση του ενεστώτα στο άρθρο 4, παράγραφος 1, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ («στον υπάλληλο ο οποίος “δεν είναι” […] υπήκοος του κράτους στο έδαφος του οποίου ευρίσκεται ο τόπος όπου υπηρετεί»), σε συνδυασμό με το γεγονός ότι το επίδομα συνιστά επαναλαμβανόμενη παροχή, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο η ειδική μορφή εντάξεως που έγκειται στην κτήση της ιθαγένειας της χώρας υπηρεσίας μετά την ανάληψη των καθηκόντων να θεωρηθεί ως ουσιώδης μεταβολή της καταστάσεως που μπορεί να επιφέρει την απώλεια του επιδόματος αποδημίας.
49.
Ο αναιρεσείων ορθώς υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο ερμήνευσε το γράμμα του άρθρου 4, παράγραφος 1, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ κατά τρόπο αντίθετο προς την οικονομία, το πνεύμα και τον σκοπό της διατάξεως αυτής, που είχε προσδιορίσει το ίδιο το Γενικό Δικαστήριο.
50.
Πιο συγκεκριμένα, από τα ανωτέρω προκύπτει ότι το κριτήριο του να είναι ή να υπήρξε ποτέ ένα πρόσωπο υπήκοος της χώρας υπηρεσίας ή όχι, όπως και το κριτήριο της μόνιμης διαμονής κατά την κρίσιμη περίοδο πριν από την ανάληψη των καθηκόντων, πρέπει να εκτιμάται αποκλειστικώς και μόνον κατά τον χρόνο αναλήψεως των καθηκόντων. Όντως, όπως επισημάνθηκε ήδη, η ύπαρξη ή μη της ιθαγένειας καθορίζει μόνον την περίοδο που πρέπει να ληφθεί υπόψη για την εξέταση της μόνιμης διαμονής πριν από την ανάληψη καθηκόντων και, επομένως, για το κριτήριο της αλλοδαπότητας στον τόπο υπηρεσίας κατά τον χρόνο αναλήψεως των καθηκόντων (
17
). Όπως έχει αναγνωρίσει και το Γενικό Δικαστήριο, λοιπόν, το δικαίωμα επί του επιδόματος αποδημίας πρέπει να εξετάζεται κατά τον χρόνο αναλήψεως των καθηκόντων (
18
).
51.
Κατά συνέπεια, η κρίση του Δικαστηρίου Δημόσιας Διοίκησης ότι οι προϋποθέσεις που περιέχονται στις δύο περιπτώσεις του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ (να μην είναι υπήκοος του τόπου υπηρεσίας και να μην έχει διαμείνει στον τόπο αυτόν κατά τα πέντε έτη πριν από την ανάληψη καθηκόντων) πρέπει να πληρούνται σωρευτικώς καθ’ όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας (
19
) δεν είναι ορθή.
52.
Αντιθέτως, όπως ορθώς υποστηρίζει ο αναιρεσείων, ο ενεστώτας στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, πρώτη περίπτωση, καθώς και στοιχείο βʹ, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ χρησιμοποιείται απλώς διότι αφορά το γεγονός ότι ο υπάλληλος «είναι» υπήκοος ορισμένης χώρας κατά την κρίσιμη χρονική στιγμή της αναλήψεως των καθηκόντων του. Η χρήση του ενεστώτα είναι εύλογη, καθόσον σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή (κατά την ανάληψη καθηκόντων) ο υπάλληλος δεν μπορεί παρά να είναι ή να μην είναι υπήκοος ορισμένης χώρας. Οι προϋποθέσεις χορηγήσεως δικαιωμάτων στο πλαίσιο αφηρημένων γενικών διατάξεων είναι σύνηθες να διατυπώνονται σε οριστική ενεστώτα, χωρίς τούτο να σημαίνει ότι η εν λόγω γραμματική επιλογή έχει σημασία επί της ουσίας.
53.
Το γεγονός ότι το επίδομα αποδημίας συνιστά επαναλαμβανόμενη παροχή δεν οδηγεί σε διαφορετικό συμπέρασμα. Ασφαλώς, λοιπόν, το Δικαστήριο Δημόσιας Διοίκησης ορθώς αποφαίνεται ότι επίδομα που καταβάλλεται ως αντιστάθμισμα συγκεκριμένης επιβαρύνσεως πρέπει να διακόπτεται, όταν η επιβάρυνση αυτή παύει (
20
). Η επιβάρυνση όμως την οποία σκοπεί να αντισταθμίσει το επίδομα αποδημίας, δηλαδή η απομάκρυνση από τον τόπο καταγωγής, δεν παύει κατά την κτήση της ιθαγένειας της χώρας υπηρεσίας. Πράγματι, ούτε αυτή η μορφή εντάξεως μεταβάλλει το γεγονός του εκπατρισμού κατά τον χρόνο αναλήψεως των καθηκόντων, το οποίο αποτελεί το κριτήριο για τη χορήγηση του επιδόματος αποδημίας.
54.
Συνεπώς, σε αντίθεση προς την επιχειρηματολογία του Συμβουλίου, από το γεγονός ότι στο άρθρο 4, παράγραφος 1, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ δεν γίνεται μνεία μόνο στο ότι ο υπάλληλος «είναι» υπήκοος, αλλά και στο ότι «υπήρξε» υπήκοος, δεν μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι τούτο παραπέμπει στην ιθαγένεια που έχει ή είχε ο υπάλληλος καθ’ όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του. Πράγματι, το γεγονός ότι υπήρξε υπήκοος της χώρας υπηρεσίας, όπως και το ότι είναι υπήκοος αυτής, συνιστά ένδειξη αρχικής ιδιαίτερης σχέσης με τη χώρα αυτή, της οποίας η ύπαρξη ή μη είτε επιβεβαιώνεται είτε αναιρείται από τη μόνιμη διαμονή κατά τη διάρκεια της κρίσιμης περιόδου αναφοράς πριν από την ανάληψη καθηκόντων.
55.
Αντιθέτως, το γεγονός ότι ο νομοθέτης μνημόνευσε χωριστά την περίπτωση ο υπάλληλος να «υπήρξε» υπήκοος της χώρας υπηρεσίας, αλλά όχι το ενδεχόμενο «να γίνει» στο μέλλον υπήκοός της, συνηγορεί μάλλον υπέρ του ότι η μεταγενέστερη κτήση της ιθαγένειας της χώρας υπηρεσίας δεν επηρεάζει το δικαίωμα επί του επιδόματος αποδημίας.
56.
Η πρόβλεψη του λεγόμενου επιδόματος εκπατρισμού συνηγορεί επίσης, a contrario, υπέρ της εκτιμήσεως ότι ο νομοθέτης δεν ήθελε να συνδέσει ιδιαίτερες έννομες συνέπειες με τη μεταγενέστερη κτήση της ιθαγένειας της χώρας υπηρεσίας όσον αφορά το επίδομα αποδημίας. Βάσει του άρθρου 4, παράγραφος 2, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ, το επίδομα εκπατρισμού χορηγείται στους υπαλλήλους οι οποίοι δεν έχουν και δεν είχαν ποτέ την ιθαγένεια του τόπου υπηρεσίας τους, αλλά δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για τη χορήγηση του επιδόματος αποδημίας, δυνάμει της παραγράφου 1, διότι κατά την πενταετία πριν από την ανάληψη των καθηκόντων τους διέμεναν, κατά τρόπο διαρκή, στη χώρα υπηρεσίας τους. Δεδομένου ότι το επίδομα εκπατρισμού εξαρτάται αποκλειστικώς από το αν έχει κάποιος την ιθαγένεια της χώρας υπηρεσίας, αυτό παύει κατ’ ανάγκη με την κτήση της ιθαγένειας αυτής (
21
). Εντούτοις, τέτοια σαφής έννομη συνέπεια δεν προβλέπεται όσον αφορά το επίδομα αποδημίας.
57.
Η ερμηνεία κατά την οποία η κτήση της ιθαγένειας του τόπου υπηρεσίας σε μεταγενέστερο στάδιο της σταδιοδρομίας δεν επηρεάζει το δικαίωμα επί του επιδόματος αποδημίας επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι η επανεκτίμηση του δικαιώματος αυτού σε τέτοια περίπτωση οδηγεί σε αναντιστοιχία μεταξύ των κριτηρίων χορηγήσεως του εν λόγω επιδόματος. Πράγματι, εάν υπάλληλος αποκτήσει την ιθαγένεια της χώρας υπηρεσίας, όπως εν προκειμένω, αρκετά έτη μετά την ανάληψη καθηκόντων, η κτήση της ιθαγένειας αυτής εκτιμάται κατά τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή (εν προκειμένω, το 2017), αλλά το κύριο κριτήριο της μόνιμης διαμονής στον τόπο υπηρεσίας εξακολουθεί να εκτιμάται κατά την κρίσιμη περίοδο πριν από την ανάληψη των καθηκόντων (εν προκειμένω, το 2001).
58.
Όπως όμως ορθώς επισημαίνει ο αναιρεσείων, τούτο οδηγεί σε παράλογη ερμηνεία του πνεύματος και του σκοπού του συνδυασμού της ιθαγένειας και της μόνιμης διαμονής, στο πλαίσιο του άρθρου 4, παράγραφος 1, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ. Πιο συγκεκριμένα, σκοπός του συνδυασμού αυτού είναι να εξακριβωθεί μήπως υπάλληλος, μολονότι δεν ήταν υπήκοος του τόπου υπηρεσίας του πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του, έχει αναπτύξει τόσο στενό δεσμό με τον τόπο αυτόν, ώστε να μην είναι πλέον ξένος προς αυτόν (στοιχείο αʹ), ή, μολονότι ήταν υπήκοος της χώρας αυτής πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του, διέρρηξε τον δεσμό με τον συγκεκριμένο τόπο, με αποτέλεσμα να είναι πλέον ξένος προς αυτόν (στοιχείο βʹ) (
22
).
59.
Η εκ νέου εκτίμηση του δικαιώματος επί του επιδόματος αποδημίας κατά τον χρόνο κτήσεως της ιθαγένειας της χώρας υπηρεσίας, όπως το έπραξε η Επιτροπή, συνεπάγεται ότι κατά τον χρόνο αυτόν (εν προκειμένω το 2017) πρέπει να εξακριβωθεί αν, κατά τη διάρκεια των δέκα ετών που προηγήθηκαν της αναλήψεως των καθηκόντων του (εν προκειμένω, από το 1990 έως το 2000), ο αναιρεσείων διέρρηξε έναν δεσμό που δεν υφίστατο ακόμη κατά τον χρόνο εκείνο. Όπως αναγνωρίζουν η Επιτροπή και το Συμβούλιο, τούτο είναι δυνατό μόνον αν γίνει δεκτή η υπόθεση ότι ο αναιρεσείων είχε τη βελγική ιθαγένεια ήδη κατά την ανάληψη των καθηκόντων του.
60.
Όπως θα καταδειχθεί στη συνέχεια, στα σημεία 71 επ. των παρουσών προτάσεων, στο πλαίσιο του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, το εν λόγω «πλάσμα δικαίου» (κατά το Γενικό Δικαστήριο) (
23
) έχει ως αποτέλεσμα την παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο αναιρεσείων τυγχάνει της ίδιας μεταχειρίσεως με τους υπαλλήλους οι οποίοι ήταν όντως υπήκοοι της χώρας υπηρεσίας κατά τον χρόνο αναλήψεως των καθηκόντων τους και, επομένως, βρίσκονται σε διαφορετική κατάσταση. Τούτο συνιστά ένα επιπλέον επιχείρημα κατά της ερμηνείας του άρθρου 4, παράγραφος 1, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ την οποία δέχθηκε το Γενικό Δικαστήριο.
61.
Δεν ισχύει το ίδιο όταν ένας υπάλληλος επιστρέφει στη χώρα καταγωγής του κατόπιν μεταβολής του τόπου υπηρεσίας. Σε τέτοια περίπτωση επιβάλλεται νέα εκτίμηση, διότι είναι λογικό ότι η εξέταση των προϋποθέσεων χορηγήσεως του επιδόματος αποδημίας μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο σε σχέση με έναν τόπο· εάν μεταβληθεί ο τόπος, πρέπει να εξεταστεί εκ νέου το ενδεχόμενο αναβιώσεως προηγούμενου δεσμού με τον τόπο αυτόν (
24
).
62.
Ωστόσο, σε περίπτωση όπως η προκειμένη, στην οποία υπάλληλος δικαιούται επίδομα αποδημίας δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ, καθόσον δεν είναι υπήκοος του τόπου υπηρεσίας του ούτε είχε μόνιμη διαμονή στον τόπο αυτόν κατά τα πέντε έτη πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του και απέκτησε την ιθαγένεια του τόπου υπηρεσίας του αρκετά έτη μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, δεν υφίσταται προγενέστερος δεσμός με τον εν λόγω τόπο υπηρεσίας αναγόμενος στον χρόνο πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του, ο οποίος θα μπορούσε να αναβιώσει. Επομένως, δεν συντρέχει εν προκειμένω λόγος να εξεταστεί εκ νέου το δικαίωμα του ενδιαφερόμενου υπαλλήλου επί του επιδόματος αποδημίας υπό το πρίσμα του στοιχείου βʹ της εν λόγω διατάξεως.
63.
Το ότι μεταγενέστερη εξέταση βάσει του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ, όπως αυτή που πραγματοποιήθηκε εν προκειμένω, δεν είναι προσήκουσα μαρτυρά και το γεγονός ότι υπάλληλοι οι οποίοι, όπως ο αναιρεσείων, αποκτούν την ιθαγένεια του τόπου υπηρεσίας τους αρκετά έτη μετά την ανάληψη των καθηκόντων τους, αλλά –αντιθέτως προς τον αναιρεσείοντα– δεν είχαν τη μόνιμη διαμονή τους στον συγκεκριμένο τόπο κατά τα τελευταία δέκα έτη πριν από την ανάληψη των καθηκόντων τους, διατηρούν το επίδομα αποδημίας. Παρά την –κατά το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 51 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως– «ειδική μορφή ένταξης που συνίσταται στην κτήση της ιθαγένειας της χώρας υπηρεσίας μετά την ανάληψη των καθηκόντων», μπορούν –όπως έκρινε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 94 και 95 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως– πολυάριθμοι υπάλληλοι που βρίσκονται σε τέτοια κατάσταση να διατηρήσουν το επίδομα αποδημίας, διότι δεν έζησαν στη χώρα αυτή κατά τα έτη που προηγήθηκαν της αναλήψεως των καθηκόντων τους.
64.
Από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων προκύπτει, όπως ορθώς επισήμανε ο αναιρεσείων κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ότι δεν υφίσταται ουδεμία ένδειξη ότι η κτήση της ιθαγένειας της χώρας υπηρεσίας συνιστά εξαίρεση από την αρχή κατά την οποία η ένταξη στον τόπο υπηρεσίας μετά την ανάληψη των καθηκόντων δεν επηρεάζει το επίδομα αποδημίας.
65.
Ασφαλώς, η κτήση της ιθαγένειας του τόπου υπηρεσίας μπορεί να αποτελεί ιδιαιτέρως ισχυρή μορφή εντάξεως. Τούτο όμως δεν έχει σημασία. Το επίδομα αποδημίας έχει σχεδιασθεί κατά τέτοιον τρόπο, ώστε, αφενός, να μην αποκλείεται η ένταξη των υπαλλήλων της Ένωσης στον τόπο υπηρεσίας, αλλά, αφετέρου, να αναγνωρίζεται ότι η επιβάρυνση λόγω της απομακρύνσεως από τον τόπο καταγωγής διατηρείται παρά την ένταξη αυτή.
66.
Εξάλλου, με την πάροδο του χρόνου, ανεξαρτήτως του βαθμού εντάξεως στο κράτος υποδοχής, ενδέχεται να είναι δυσχερέστερη η διατήρηση των θεμιτών δεσμών με το κράτος καταγωγής. Τούτο ισχύει, για παράδειγμα, όταν καθίσταται αναγκαία η μέριμνα για ηλικιωμένους και ευάλωτους γονείς ή άλλους συγγενείς. Επίσης, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι ο νομοθέτης της Ένωσης ήθελε να αποτρέψει τους υπαλλήλους της Ένωσης από την περαιτέρω ένταξή τους στο κράτος μέλος υποδοχής, επιβάλλοντας ως «κύρωση» την απώλεια του επιδόματος αποδημίας σε περίπτωση κτήσεως της ιθαγένειας του τόπου υπηρεσίας. Αντιθέτως, η βέλτιστη δυνατή ένταξη των υπαλλήλων της Ένωσης στο κράτος μέλος υπηρεσίας τους συνάδει με το πνεύμα της Ένωσης και την προσέγγιση μεταξύ των κρατών μελών.
67.
Το χαρακτηριστικό επιχείρημα που προέβαλε το Συμβούλιο κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ήτοι ότι «κάποιος που ζει στη “χώρα του” δεν μπορεί να είναι εκπατρισμένος», παραβλέπει την οικονομία του επιδόματος αποδημίας. Πιο συγκεκριμένα, από την οικονομία αυτή προκύπτει ότι η έννοια της «αλλοδαπότητας» ή του «εκπατρισμού» κατά τον ΚΥΚ καλύπτει την κατάσταση κατά την οποία υπάλληλος εγκαταλείπει τη χώρα καταγωγής του προκειμένου να αναλάβει καθήκοντα στην Ένωση, ανεξαρτήτως οποιασδήποτε μεταγενέστερης εντάξεώς του στη χώρα υπηρεσίας και ακόμη και αν η χώρα αυτή, με τη μεταγενέστερη κτήση της ιθαγένειας, καταστεί «δική του χώρα».
68.
Άλλωστε, αντιθέτως προς την εκτίμηση του Συμβουλίου, η ερμηνεία κατά την οποία η κτήση της ιθαγένειας μετά την ανάληψη καθηκόντων δεν επηρεάζει το δικαίωμα επί του επιδόματος αποδημίας δεν έχει ως αποτέλεσμα να καθίσταται άνευ πρακτικής αποτελεσματικότητας το κριτήριο της ιθαγενείας που προβλέπει το άρθρο 4, παράγραφος 1, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ. Πράγματι, το κριτήριο αυτό διατηρεί αναλλοίωτη τη σημασία του για την εκτίμηση της αλλοδαπότητας στον τόπο υπηρεσίας κατά τον χρόνο αναλήψεως των καθηκόντων.
69.
Στην απόφασή του επί της υποθέσεως Airola κατά Επιτροπής, το σχετικό χωρίο της οποίας παρέθεσε και το Γενικό Δικαστήριο στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Δικαστήριο έκρινε ότι «στο μέτρο που το άρθρο 4, παράγραφος 1_στοιχείο αʹ, του παραρτήματος [VII του ΚΥΚ] στηρίζεται στην υφιστάμενη ή στην προγενέστερη ιθαγένεια του υπαλλήλου […] δεν πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ιθαγένεια που επιβάλλεται, χωρίς δυνατότητα αποποίησης, σε γυναίκα υπάλληλο λόγω του γάμου της με υπήκοο άλλου κράτους μέλους» (
25
). Τηρουμένων των αναλογιών, επιβάλλεται η διαπίστωση, εν προκειμένω, ότι η διάταξη αυτή δεν αφορά ούτε την ιθαγένεια του τόπου υπηρεσίας την οποία αποκτά υπάλληλος της Ένωσης μετά την ανάληψη των καθηκόντων του.
70.
Από το σύνολο των προεκτεθέντων προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, καθόσον επικύρωσε την εκτίμηση της Επιτροπής ότι η κτήση της βελγικής ιθαγένειας από τον αναιρεσείοντα έπρεπε να οδηγήσει σε νέα εξέταση του δικαιώματός του επί του επιδόματος αποδημίας. Επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμος.
2. Επί του δεύτερου λόγου αναιρέσεως
71.
Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, εφαρμόζοντας το άρθρο 4, παράγραφος 1, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ, παραβίασε την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως, διότι επιφύλαξε στον αναιρεσείοντα την ίδια μεταχείριση με τους υπαλλήλους οι οποίοι, όταν ανέλαβαν τα καθήκοντά τους, ήταν υπήκοοι του κράτους του τόπου υπηρεσίας τους.
72.
Ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως εξετάζεται μόνον επικουρικώς. Δηλαδή, εάν το Δικαστήριο δεχθεί την εκτίμησή μου επί του πρώτου λόγου αναιρέσεως, η απόφαση επιβάλλεται να αναιρεθεί για τον λόγο αυτόν και μόνον.
73.
Η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως απαγορεύει να αντιμετωπίζονται παρόμοιες καταστάσεις κατά τρόπο διαφορετικό ή διαφορετικές καταστάσεις καθ’ όμοιο τρόπο, εκτός αν μια τέτοια διαφορετική ή όμοια αντιμετώπιση δικαιολογείται αντικειμενικώς. Η ομοιότητα των καταστάσεων πρέπει να εκτιμάται υπό το πρίσμα του αντικειμένου και του σκοπού της πράξεως της Ένωσης που εισάγει τη διάκριση (
26
).
74.
Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στις σκέψεις 87 έως 90 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το δικαίωμα του αναιρεσείοντος επί του επιδόματος αποδημίας έπρεπε να επανεξετασθεί μετά την εκ μέρους του κτήση της βελγικής ιθαγένειας. Ειδάλλως, θα απολάμβανε ευνοϊκότερης μεταχειρίσεως σε σχέση με τους εκ γενετής Βέλγους που ανέλαβαν καθήκοντα στην Ένωση στο Βέλγιο.
75.
Ο αναιρεσείων, ο οποίος δεν είχε τη βελγική ιθαγένεια πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του στο Βέλγιο και την απέκτησε μετά από αρκετά έτη, βρίσκεται πράγματι σε διαφορετική κατάσταση, λαμβανομένου υπόψη του πνεύματος και του σκοπού του επιδόματος αποδημίας που συνίσταται στην αντιστάθμιση των δυσχερειών λόγω μεταφοράς της μόνιμης διαμονής στον τόπο υπηρεσίας και λόγω του στοιχείου της αλλοδαπότητας στον τόπο αυτόν (
27
). Πιο συγκεκριμένα, δεδομένου ότι αυτός δεν ήταν αρχικά υπήκοος της χώρας υπηρεσίας του, δεν είχε ούτε ιδιαίτερο δεσμό με την εν λόγω χώρα, ο οποίος θα μπορούσε να διαρραγεί μόνο μετά από συνεχή απουσία δέκα ετών πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του (
28
).
76.
Αντιθέτως προς τη σχετική επιχειρηματολογία που ανέπτυξαν η Επιτροπή και το Συμβούλιο, ιδίως κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ο αναιρεσείων δεν βρίσκεται ούτε στην ίδια κατάσταση με έναν πρώην Βέλγο που δραστηριοποιείται στο Βέλγιο και έχει αποποιηθεί τη βελγική του ιθαγένεια. Τούτο διότι, και στην περίπτωση αυτή, το ότι «υπήρξε» υπήκοος του τόπου υπηρεσίας αποτελεί ένδειξη ότι ο ενδιαφερόμενος είχε αρχικά ιδιαίτερο δεσμό με τη χώρα αυτή, η διατήρηση ή μη διατήρηση του οποίου διαπιστώνεται με την εξέταση της μόνιμης διαμονής κατά την περίοδο αναφοράς πριν από την ανάληψη καθηκόντων. Στην περίπτωση όμως του αναιρεσείοντος, ο οποίος απέκτησε τη βελγική ιθαγένεια αρκετά έτη μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, δεν υφίσταται τέτοιο τεκμήριο υπάρξεως αρχικού δεσμού, του οποίου η διατήρηση ή η διάρρηξη θα μπορούσαν να εξακριβωθούν.
77.
Το ίδιο ισχύει, όπως επισημάνθηκε ανωτέρω, και για τη σύγκριση, την οποία επικαλέσθηκε η Επιτροπή, με την κατάσταση Βέλγου υπηκόου ο οποίος υπηρετούσε αρχικώς σε άλλη χώρα και αναλαμβάνει καθήκοντα σε τόπο υπηρεσίας στην πατρίδα του (
29
).
78.
Αντιθέτως προς ό,τι υποστήριξε, ιδίως, το Συμβούλιο κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, δεν είναι ορθό, σε σχέση με το επίδομα αποδημίας, ότι όλοι οι υπάλληλοι που είναι υπήκοοι της χώρας υπηρεσίας τους πρέπει να τυγχάνουν της ίδιας μεταχειρίσεως ανεξαρτήτως του χρόνου κατά τον οποίο απέκτησαν την εν λόγω ιθαγένεια. Πράγματι, όσον αφορά το επίδομα αυτό, «κάθε ιθαγένεια δεν είναι ίδια». Αντιθέτως, η ιθαγένεια της χώρας υπηρεσίας προσδιορίζει μόνον την πριν από την ανάληψη των καθηκόντων περίοδο που είναι κρίσιμη για την εξακρίβωση της πληρώσεως του κριτηρίου του εκπατρισμού κατά την ανάληψη των καθηκόντων (
30
).
79.
Συνεπώς, το γεγονός ότι, στην πράξη, ο αναιρεσείων δεν βρίσκεται πλέον στην ίδια κατάσταση με τους υπαλλήλους της Ένωσης που δεν έχουν αποκτήσει την ιθαγένεια της χώρας υπηρεσίας τους δεν επηρεάζει το δικαίωμα επί του επιδόματος αποδημίας. Πιο συγκεκριμένα, δεδομένου ότι, συναφώς, κρίσιμη είναι αποκλειστικώς και μόνον η έλλειψη εντάξεως κατά τον χρόνο αναλήψεως των καθηκόντων, οι υπάλληλοι που αποκτούν την ιθαγένεια του τόπου υπηρεσίας μετά την ανάληψη των καθηκόντων τους και εκείνοι που δεν το πράττουν βρίσκονται όντως στην ίδια κατάσταση με βάση το πνεύμα και τον σκοπό του επιδόματος αποδημίας.
80.
Βεβαίως, η Επιτροπή και το Συμβούλιο παραθέτουν χωρία αποφάσεων κατά τα οποία το επίδομα αποδημίας σκοπεί στην «εξάλειψη των ανισοτήτων που δημιουργούνται εκ των πραγμάτων μεταξύ των υπαλλήλων που είναι πλήρως ενταγμένοι στην κοινωνία του κράτους υπηρεσίας και εκείνων που δεν είναι» (
31
). Εντούτοις, τα χωρία αυτά πρέπει να ερμηνευθούν στο αντίστοιχο πλαίσιό τους, από το οποίο απορρέει ότι πρόκειται για ένταξη στην κοινωνία της χώρας υπηρεσίας πριν από την ανάληψη καθηκόντων. Αντιθέτως, το ίδιο το Γενικό Δικαστήριο έχει διαπιστώσει ότι η ένταξη μετά την ανάληψη καθηκόντων δεν επηρεάζει το επίδομα αποδημίας (
32
). Επομένως, όσον αφορά το επίδομα αυτό, η ένταξη των υπαλλήλων στη χώρα υπηρεσίας πρέπει να συγκρίνεται πριν και όχι μετά από την ανάληψη των καθηκόντων τους.
81.
Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η Επιτροπή και το Συμβούλιο παραδέχτηκαν ότι η κατάσταση του αναιρεσείοντος συνιστούσε «οριακή περίπτωση», διότι η εφαρμογή του άρθρου 4, παράγραφος 1, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ κατά τον τρόπο που πρότειναν θα ήταν δυνατή στην περίπτωση αυτή μόνον εάν λογιζόταν ότι ο αναιρεσείων είχε ήδη τη βελγική ιθαγένεια κατά την ανάληψη των καθηκόντων του. Ο αναιρεσείων όμως ορθώς επισημαίνει ότι η εξέταση για τη διαπίστωση άνισης μεταχειρίσεως δεν μπορεί να στηρίζεται σε μια τέτοια θεώρηση, η οποία δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
82.
Όπως αναγνώρισε και το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 83, 91 και 92 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ο νομοθέτης θέσπισε κατηγορίες σε σχέση με το δικαίωμα επί του επιδόματος αποδημίας και πρέπει να εξακριβώνεται σε ποια κατηγορία βρίσκονται οι υπάλληλοι της Ένωσης. Είναι απαράδεκτο να χρησιμοποιούνται υποθέσεις που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα προκειμένου να μετατεθεί ένας υπάλληλος από μια κατηγορία σε άλλη ή να εξομοιωθεί με άλλους υπαλλήλους συγκεκριμένης κατηγορίας, μολονότι δεν εμπίπτει στην κατηγορία αυτή λόγω της καταστάσεώς του.
83.
Από το σύνολο των προεκτεθέντων προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο, εφαρμόζοντας το άρθρο 4, παράγραφος 1, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ, παραβίασε την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως και, ως εκ τούτου, υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο. Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως είναι, επίσης, βάσιμος.
Β.
Επί της προσφυγής ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου
84.
Κατά το άρθρο 61, παράγραφος 1, του Οργανισμού του Δικαστηρίου, σε περίπτωση αναιρέσεως της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου, το Δικαστήριο μπορεί να αποφανθεί οριστικά επί της διαφοράς, εφόσον αυτή είναι ώριμη προς εκδίκαση.
85.
Τέτοια περίπτωση συντρέχει εν προκειμένω.
86.
Ο αναιρεσείων ζητεί από το Δικαστήριο να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση και να διατάξει την εκ νέου χορήγηση του δικαιώματος επί του επιδόματος αποδημίας και της επιστροφής των εξόδων ταξιδίου του από την 1η Δεκεμβρίου 2017, καθώς και την έντοκη καταβολή των επιδομάτων αποδημίας που δεν του καταβλήθηκαν μεταξύ της 1ης Δεκεμβρίου 2017 και της ημερομηνίας της εκ νέου χορηγήσεως του εν λόγω επιδόματος.
87.
Όσον αφορά, καταρχάς, το αίτημα περί ακυρώσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως, από τις ανωτέρω επισημάνσεις προκύπτει ότι η απόφαση του PMO της Επιτροπής της 19ης Μαρτίου 2018, με την οποία αποφασίστηκε ότι από την 1η Δεκεμβρίου 2017 ο αναιρεσείων δεν είχε πλέον δικαίωμα επί του επιδόματος αποδημίας και της επιστροφής των εξόδων ταξιδίου, πρέπει να ακυρωθεί.
88.
Περαιτέρω, όσον αφορά το αίτημα να διαταχθεί η εκ νέου χορήγηση στον αναιρεσείοντα του δικαιώματος επί του επιδόματος αποδημίας και της επιστροφής των εξόδων ταξιδίου του από την 1η Δεκεμβρίου 2017, από τα προεκτεθέντα προκύπτει, ομοίως, ότι η κτήση της βελγικής ιθαγένειας από τον αναιρεσείοντα στις 3 Νοεμβρίου 2017 δεν είχε καμία επίπτωση στο δικαίωμά του επί του επιδόματος αποδημίας δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, καθώς και επί της επιστροφής των εξόδων ταξιδίου δυνάμει του άρθρου 8 του παραρτήματος VII του ΚΥΚ. Συνεπώς, –εάν το Δικαστήριο δεχθεί τη λύση που προτείνεται εν προκειμένω– η εκ νέου χορήγηση του δικαιώματος του αναιρεσείοντος για τις παροχές αυτές απορρέει από την απόφαση του Δικαστηρίου, χωρίς να απαιτείται χωριστή κρίση επ’ αυτού εκ μέρους του Δικαστηρίου. Αντιθέτως, απόκειται στην Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 266 ΣΛΕΕ, να λάβει τα κατάλληλα μέτρα που απορρέουν από την απόφαση του Δικαστηρίου (
33
).
89.
Τέλος, όσον αφορά το αίτημα για τη διαταγή έντοκης καταβολής των επιδομάτων που δεν καταβλήθηκαν μεταξύ της 1ης Δεκεμβρίου 2017 και της ημερομηνίας της εκ νέου χορηγήσεως του εν λόγω επιδόματος, πρέπει να σημειωθεί ότι, βάσει του άρθρου 91, παράγραφος 1, δεύτερη περίοδος, του ΚΥΚ, το Δικαστήριο διαθέτει πλήρη δικαιοδοσία σε υπαλληλικές διαφορές χρηματικής φύσεως, στο πλαίσιο των οποίων μπορεί να επιβάλει στα θεσμικά όργανα της Ένωσης να καταβάλουν τα οφειλόμενα, σύμφωνα με τον ΚΥΚ, ποσά, προσαυξημένα κατά περίπτωση με τόκους (
34
). Επομένως, σε περίπτωση ακυρώσεως αποφάσεως περί μη χορηγήσεως επιδόματος αποδημίας σε υπάλληλο, το Δικαστήριο είναι αρμόδιο να επιβάλει στην Επιτροπή την υποχρέωση καταβολής των επιδομάτων που αυτή όφειλε να καταβάλει από τον χρόνο εκδόσεως της εν λόγω αποφάσεως (
35
).
90.
Κατά συνέπεια, πρέπει να επιβληθεί η υποχρέωση στην Επιτροπή να καταβάλει στον αναιρεσείοντα τα επιδόματα αποδημίας και τα έξοδα ταξιδίου τα οποία αυτός δεν έχει λάβει από την 1η Δεκεμβρίου 2017 και έως την ημερομηνία της εκ νέου χορηγήσεως των σχετικών δικαιωμάτων του.
91.
Επιπλέον, από τη νομολογία προκύπτει ότι τα ποσά που οφείλονται βάσει του ΚΥΚ και καταβάλλονται καθυστερημένα παράγουν τόκους από την υποβολή της διοικητικής ενστάσεως, σύμφωνα με το άρθρο 90, παράγραφος 2, του ΚΥΚ (
36
). Επομένως, οι απαιτήσεις που είχαν ήδη καταστεί ληξιπρόθεσμες κατά την ημερομηνία υποβολής της ενστάσεως, ήτοι, εν προκειμένω, στις 17 Ιουνίου 2018 (
37
), πρέπει να προσαυξηθούν με τόκους από την ημερομηνία αυτή, ενώ οι απαιτήσεις που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες μετά την εν λόγω ημερομηνία παράγουν τόκους από την ημερομηνία λήξεως εκάστης εξ αυτών (
38
). Τέλος, όσον αφορά το επιτόκιο, από την πρόσφατη νομολογία προκύπτει ότι τα οφειλόμενα ποσά πρέπει να προσαυξάνονται με βάση το επιτόκιο που έχει καθορίσει, κατά την κρίσιμη περίοδο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) για τις κύριες πράξεις αναχρηματοδοτήσεώς της, προσαυξημένο κατά τρεισήμισι εκατοστιαίες μονάδες (
39
).
VI. Έξοδα
92.
Κατά το άρθρο 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, σε περίπτωση κατά την οποία η αίτηση αναιρέσεως είναι βάσιμη και το Δικαστήριο κρίνει το ίδιο οριστικά τη διαφορά, αποφαίνεται επί των δικαστικών εξόδων.
93.
Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του ίδιου Κανονισμού, που εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, αυτού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
94.
Δεδομένου ότι ο αναιρεσείων ζήτησε την καταδίκη της Επιτροπής στα δικαστικά έξοδα των διαδικασιών ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και του Δικαστηρίου και η Επιτροπή ηττήθηκε, η Επιτροπή πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα στα οποία υποβλήθηκε ο αναιρεσείων καθώς και στα δικά της δικαστικά έξοδα τόσο της πρωτόδικης όσο και της αναιρετικής διαδικασίας.
95.
Κατά το άρθρο 140, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, του Κανονισμού αυτού, τα θεσμικά όργανα που παρεμβαίνουν στη δίκη φέρουν τα δικαστικά τους έξοδα. Επομένως, το Συμβούλιο πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα στα οποία υποβλήθηκε πρωτοδίκως και στο πλαίσιο της αναιρετικής διαδικασίας.
VII. Πρόταση
96.
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω σκέψεων, προτείνω στο Δικαστήριο να αποφανθεί ως εξής:
1)
Αναιρεί την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (τέταρτο πενταμελές τμήμα) της 5ης Οκτωβρίου 2020, Brown κατά Επιτροπής (T‑18/19, EU:T:2020:465).
2)
Ακυρώνει την απόφαση του Γραφείου Διαχείρισης και Εκκαθάρισης των Ατομικών Δικαιωμάτων (PMO) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της 19ης Μαρτίου 2018, με την οποία κρίθηκε ότι από την 1η Δεκεμβρίου 2017 ο Colin Brown δεν είχε πλέον δικαίωμα επί του επιδόματος αποδημίας και επί της επιστροφής των εξόδων ταξιδίου.
3)
Υποχρεώνει την Επιτροπή να καταβάλει στον C. Brown τα επιδόματα αποδημίας και τα έξοδα ταξιδίου τα οποία δεν του καταβλήθηκαν μεταξύ της 1ης Δεκεμβρίου 2017 και της ημερομηνίας της εκ νέου χορηγήσεως του δικαιώματός του επί του επιδόματος αποδημίας και επί της επιστροφής των εξόδων ταξιδίου.
4)
Τα ποσά που πρέπει να καταβάλει η Επιτροπή στον C. Brown πρέπει να προσαυξηθούν με τόκους από τις 17 Ιουνίου 2018 με βάση το επιτόκιο που έχει καθορίσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για τις κύριες πράξεις αναχρηματοδοτήσεώς της κατά την κρίσιμη περίοδο, προσαυξημένο κατά τρεισήμισι εκατοστιαίες μονάδες. Τα ποσά που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμα ήδη στις 17 Ιουνίου 2018 πρέπει να προσαυξηθούν με τόκους από την ημερομηνία αυτή, ενώ τα ποσά που καθίστανται ληξιπρόθεσμα μετά την εν λόγω ημερομηνία παράγουν τόκους από την εκάστοτε ημερομηνία λήξεως.
5)
Καταδικάζει την Επιτροπή στα δικαστικά της έξοδα καθώς και στα δικαστικά έξοδα του C. Brown τόσο της πρωτόδικης όσο και της αναιρετικής διαδικασίας.
6)
Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης φέρει τα δικαστικά έξοδά του τόσο της πρωτόδικης όσο και της αναιρετικής διαδικασίας.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γερμανική.
(
2
)	Κανονισμός (ΕΟΚ) 31, (ΕΥΡΑΤΟΜ) 11 περί καθορισμού του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως των υπαλλήλων και του καθεστώτος που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητος και της Ευρωπαϊκής Κοινότητος Ατομικής Ενεργείας (ΕΕ ειδ. έκδ. 01/001, σ. 19 έως 84).
(
3
)	T‑18/19, EU:T:2020:465.
(
4
)	Πρβλ., όσον αφορά τη σχέση μεταξύ των κριτηρίων της μόνιμης διαμονής και της συνήθους ασκήσεως της κύριας επαγγελματικής δραστηριότητας, απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 28ης Φεβρουαρίου 2019, Pozza κατά Κοινοβουλίου (T‑216/18, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2019:118, σκέψεις 28 επ. και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
5
)	Πρβλ. αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου της 15ης Σεπτεμβρίου 2021, LF κατά Επιτροπής (T‑466/20, EU:T:2021:574, σκέψη 40 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και του Δικαστηρίου Δημόσιας Διοίκησης της 11ης Ιουλίου 2007, B κατά Επιτροπής (F‑7/06, EU:F:2007:129, σκέψη 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), καθώς και σκέψη 76 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Βλ. όμως, σχετικά με «σποραδικές και σύντομης διάρκειας απουσίες», με ταυτόχρονη διατήρηση της διαμονής στον μεταγενέστερο τόπο υπηρεσίας, απόφαση της 9ης Οκτωβρίου 1984, Witte κατά Κοινοβουλίου (188/83, EU:C:1984:309, σκέψεις 9 έως 11).
(
6
)	Βλ. τις μνημονευόμενες στην προηγούμενη υποσημείωση αποφάσεις LF κατά Επιτροπής και B κατά Επιτροπής.
(
7
)	Πρβλ., επίσης, απόφαση του Δικαστηρίου Δημόσιας Διοίκησης της 26ης Ιουνίου 2013, Achab κατά ΕΟΚΕ (F‑21/12, EU:F:2013:95, σκέψη 28).
(
8
)	Αποφάσεις της 14ης Ιουνίου 2012, Banco Español de Crédito (C‑618/10, EU:C:2012:349, σκέψη 61), της 14ης Ιανουαρίου 2016, Vodafone (C‑395/14, EU:C:2016:9, σκέψη 40), και της 25ης Ιανουαρίου 2018, Επιτροπή κατά Τσεχικής Δημοκρατίας (C‑314/16, EU:C:2018:42, σκέψη 47).
(
9
)	Πρβλ. απόφαση της 22ας Οκτωβρίου 2009, Zurita García και Choque Cabrera (C‑261/08 και C‑348/08, EU:C:2009:648, σκέψη 54 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
10
)	Αποφάσεις της 20ής Φεβρουαρίου 1975, Airola κατά Επιτροπής (21/74, EU:C:1975:24, σκέψεις 6 και 8), της 16ης Οκτωβρίου 1980, Hochstrass κατά Δικαστηρίου (147/79, EU:C:1980:238, σκέψη 12), και της 2ας Ιουλίου 1981, Garganese κατά Επιτροπής (185/80, EU:C:1981:161, σκέψη 11)· πρβλ., επίσης, αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου της 28ης Φεβρουαρίου 2019, Pozza κατά Κοινοβουλίου (T‑216/18, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2019:118, σκέψη 37), και του Δικαστηρίου Δημόσιας Διοίκησης της 11ης Ιουλίου 2007, B κατά Επιτροπής (F‑7/06, EU:F:2007:129, σκέψη 35).
(
11
)	Πρβλ. αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου της 15ης Σεπτεμβρίου 2021, LF κατά Επιτροπής (T‑466/20, EU:T:2021:574, σκέψεις 35 επ. και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και του Δικαστηρίου Δημόσιας Διοίκησης της 11ης Ιουλίου 2007, B κατά Επιτροπής (F‑7/06, EU:F:2007:129, σκέψεις 36 επ. και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
12
)	Πρβλ. απόφαση της 11ης Ιουλίου 2007, B κατά Επιτροπής (F‑7/06, EU:F:2007:129, σκέψη 39 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία)· βλ., επίσης, σκέψη 82 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
13
)	Απόφαση της 13ης Νοεμβρίου 1986, Richter κατά Επιτροπής (330/85, EU:C:1986:430, σκέψη 6)· αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου της 27ης Σεπτεμβρίου 2000, Lemaître κατά Επιτροπής (T‑317/99, EU:T:2000:218, σκέψη 50), και του Δικαστηρίου Δημόσιας Διοίκησης της 11ης Ιουλίου 2007, B κατά Επιτροπής (F‑7/06, EU:F:2007:129, σκέψη 39). Ο μη συνυπολογισμός των περιόδων ασκήσεως καθηκόντων στην υπηρεσία κράτους ή σε διεθνή οργανισμό που συμπληρώθηκαν εντός (στοιχείο αʹ) ή εκτός (στοιχείο βʹ) της χώρας υπηρεσίας στηρίζεται στο τεκμήριο ότι η παροχή υπηρεσιών σε κράτος ή διεθνή οργανισμό δεν μπορεί να δημιουργήσει μόνιμο δεσμό μεταξύ του ενδιαφερομένου και του κράτους στο οποίο παρέχονται οι υπηρεσίες αυτές· βλ., σχετικά, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα P. Mengozzi στην υπόθεση Επιτροπή κατά Hosman-Chevalier (C‑424/05 P, EU:C:2007:169, σημεία 50 και 51 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία)· βλ., επίσης, απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 13ης Ιουλίου 2018, Quadri di Cardano κατά Επιτροπής (T‑273/17, EU:T:2018:480, σκέψη 49).
(
14
)	Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα P. Mengozzi στην υπόθεση Επιτροπή κατά Hosman-Chevalier (C‑424/05 P, EU:C:2007:169, σημείο 44, υποσημείωση 23).
(
15
)	Αποφάσεις της 2ας Ιουλίου 1981, Garganese κατά Επιτροπής (185/80, ΕU:C:1981:161, σκέψη 11), και της 15ης Σεπτεμβρίου 1994, Magdalena Fernández κατά Επιτροπής (C‑452/93 P, ΕU:C:1994:332, σκέψεις 20 και 21).
(
16
)	Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 30ής Μαρτίου 1993, Βαρδάκας κατά Επιτροπής (T‑4/92, EU:T:1993:29, σκέψη 39) (η υπογράμμιση δική μου).
(
17
)	Πρβλ., ανωτέρω, σημεία 36 έως 42 των παρουσών προτάσεων.
(
18
)	Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 13ης Ιουλίου 2018, Quadri di Cardano κατά Επιτροπής (T‑273/17, EU:T:2018:480, σκέψη 58).
(
19
)	Απόφαση του Δικαστηρίου Δημόσιας Διοίκησης της 26ης Ιουνίου 2013, Achab κατά ΕΟΚΕ (F‑21/12, EU:F:2013:95, σκέψη 28).
(
20
)	Απόφαση του Δικαστηρίου Δημόσιας Διοίκησης της 26ης Ιουνίου 2013, Achab κατά ΕΟΚΕ (F‑21/12, EU:F:2013:95, σκέψη 26).
(
21
)	Πρβλ. απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 1980, Hochstrass κατά Δικαστηρίου (147/79, EU:C:1980:238, σκέψη 12).
(
22
)	Πρβλ., ανωτέρω, σημεία 38 έως 41 των παρουσών προτάσεων.
(
23
)	Πρβλ. σκέψη 85 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
24
)	Πρβλ., για παράδειγμα, σχετικά με την κατάργηση του επιδόματος αποδημίας κατά την επιστροφή στη χώρα καταγωγής, διάταξη της 14ης Ιουλίου 2005, Γκούβρας κατά Επιτροπής (C‑420/04 P, EU:C:2005:482, σκέψη 57), με παραπομπή στην απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 15ης Ιουλίου 2004, Γκούβρας κατά Επιτροπής (T‑180/02 και T‑113/03, EU:T:2004:238, σκέψη 104· βλ. και σκέψη 85)· βλ., επίσης, απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 28ης Σεπτεμβρίου 1993, Magdalena Fernández κατά Επιτροπής (T‑90/92, EU:T:1993:78). Ο χρόνος που διανύθηκε στην υπηρεσία της Ένωσης εκτός της χώρας καταγωγής λογίζεται ως χρόνος στην υπηρεσία διεθνούς οργανισμού ο οποίος δεν διαρρηγνύει τον δεσμό με τη χώρα καταγωγής, πρβλ. απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 13ης Ιουλίου 2018, Quadri di Cardano κατά Επιτροπής (T‑273/17, EU:T:2018:480, σκέψη 50 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
25
)	Απόφαση της 20ής Φεβρουαρίου 1975, Airola κατά Επιτροπής (21/74, EU:C:1975:24, σκέψεις 9 και 12). Πρβλ., επίσης, σκέψη 61 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, καθώς και άρθρο 4, παράγραφος 3, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ.
(
26
)	Απόφαση της 1ης Μαρτίου 2011, Association belge des Consommateurs Test-Achats κ.λπ. (C‑236/09, EU:C:2011:100, σκέψεις 28 και 29)· βλ., επίσης, σκέψη 80 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
27
)	Βλ., ανωτέρω, σημείο 43 των παρουσών προτάσεων.
(
28
)	Βλ. σχετικά, ανωτέρω, σημείο 59 των παρουσών προτάσεων.
(
29
)	Βλ., ανωτέρω, σημείο 61 των παρουσών προτάσεων.
(
30
)	Πρβλ., ανωτέρω, σημείο 38 των παρουσών προτάσεων.
(
31
)	Αποφάσεις της 21ης Ιουνίου 2007, Επιτροπή κατά Hosman-Chevalier (C‑424/05 P, EU:C:2007:367, σκέψη 26), και της 25ης Μαρτίου 2021, Alvarez y Bejarano κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑517/19 P και C‑518/19 P, EU:C:2021:240, σκέψη 69).
(
32
)	Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 30ής Μαρτίου 1993, Βαρδάκας κατά Επιτροπής (T‑4/92, EU:T:1993:29, σκέψη 39)· πρβλ. σχετικά, ανωτέρω, σημείο 46 των παρουσών προτάσεων.
(
33
)	Πρβλ. απόφαση της 5ης Δεκεμβρίου 2012, Grazyte κατά Επιτροπής (F‑76/11, EU:F:2012:173, σκέψη 24 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
34
)	Πρβλ. αποφάσεις της 17ης Απριλίου 1997, de Compte κατά Κοινοβουλίου (C‑90/95 P, EU:C:1997:198, σκέψη 45), της 18ης Δεκεμβρίου 2007, Weißenfels κατά Κοινοβουλίου (C‑135/06 P, EU:C:2007:812, σκέψεις 65 έως 68 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 20ής Μαΐου 2010, Γκόγκος κατά Επιτροπής (C‑583/08 P, EU:C:2010:287, σκέψεις 44 έως 46 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
35
)	Πρβλ. απόφαση της 5ης Δεκεμβρίου 2012, Grazyte κατά Επιτροπής (F‑76/11, EU:F:2012:173, σκέψεις 25 και 26).
(
36
)	Πρβλ., αναλυτικά, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Υ. Bot στην υπόθεση Επιτροπή κατά IPK International (C‑336/13 P, EU:C:2014:2170, σημεία 35 επ., ιδίως σημείο 68).
(
37
)	Πρβλ., ανωτέρω, σημείο 17 των παρουσών προτάσεων.
(
38
)	Πρβλ. απόφαση της 15ης Ιανουαρίου 1985, Battaglia κατά Επιτροπής (737/79, EU:C:1985:4, σκέψη 10), καθώς και λοιπές μνημονευόμενες αποφάσεις στην υποσημείωση 42 των προτάσεων του γενικού εισαγγελέα Υ. Bot στην υπόθεση Επιτροπή κατά IPK International (C‑336/13 P, EU:C:2014:2170).
(
39
)	Πρβλ., για παράδειγμα, στον τομέα του υπαλληλικού δικαίου, αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου της 3ης Ιουλίου 2019, PT κατά ΕΤΕπ (T‑573/16, EU:T:2019:481, σκέψη 444), της 3ης Οκτωβρίου 2019, DQ κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου (T‑730/18, EU:T:2019:725, σκέψη 118), και της 19ης Δεκεμβρίου 2019, Wehrheim κατά ΕΚΤ (T‑100/18, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2019:882, σκέψη 115)· βλ., περαιτέρω, και απόφαση της 20ής Ιανουαρίου 2021, Επιτροπή κατά Printeos (C‑301/19 P, EU:C:2021:39, σκέψη 129). Το επιτόκιο που εφαρμόζει η ΕΚΤ στις κύριες πράξεις αναχρηματοδοτήσεώς της, προσαυξημένο κατά τρεισήμισι εκατοστιαίες μονάδες, αντιστοιχεί στο επιτόκιο που καθορίζεται στο άρθρο 116, παράγραφος 5, στοιχείο αʹ, σε συνδυασμό με το άρθρο 99, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2018/1046 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Ιουλίου 2018, σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης (ΕΕ 2018, L 193, σ. 1), εν γένει για τις πληρωμές της Ένωσης που πραγματοποιούνται μετά τη λήξη των προθεσμιών πληρωμής και για τις οποίες δεν υφίσταται άλλη πρόβλεψη.