62022CO0530
POSTANOWIENIE TRYBUNAŁU (szósta izba)
z dnia 16 lutego 2023 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Artykuł 99 regulaminu postępowania przed Trybunałem – Transport kolejowy – Prawa i obowiązki pasażerów – Rozporządzenie (WE) nr 1371/2007 – Artykuł 3 pkt 8 – Umowa przewozu – Pojęcie – Pasażer bez biletu w momencie wsiadania do pociągu – Ochrona konsumentów
W sprawie C‑530/22
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie (Polska) postanowieniem z dnia 20 czerwca 2022 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 9 sierpnia 2022 r., w postępowaniu:
Dunaj-Finanse sp. z o.o.
przeciwko
KG,
TRYBUNAŁ (szósta izba),
w składzie: P.G. Xuereb, prezes izby, T. von Danwitz (sprawozdawca) i A. Kumin, sędziowie,
rzecznik generalny: G. Pitruzzella,
sekretarz: A. Calot Escobar,
postanowiwszy, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, orzec w formie postanowienia z uzasadnieniem, zgodnie z art. 99 regulaminu postępowania przed Trybunałem,
wydaje następujące
Postanowienie
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (Dz.U. 2007, L 315, s. 14), a także art. 6 ust. 1 i 2 załącznika A zawartego w załączniku I do tego rozporządzenia.
2
Wniosek ten złożono w ramach sporu pomiędzy Dunaj-Finanse sp. z o.o. a KG w przedmiocie opłaty dodatkowej dochodzonej od KG za przejazd pociągiem bez biletu.
Ramy prawne
Prawo Unii
3
Motywy 1–3 rozporządzenia nr 1371/2007 przewidują:
„(1)
W ramach wspólnej polityki transportowej istotne jest zapewnienie ochrony praw pasażerów w ruchu kolejowym oraz podniesienie jakości i efektywności kolejowych usług pasażerskich, aby zwiększyć udział transportu kolejowego w stosunku do innych środków transportu.
(2)
Komunikat Komisji: »Strategia polityki ochrony konsumentów na lata 2002–2006« [(Dz.U. 2002, C 137, s. 2)] stawia za cel osiągnięcie wysokiego poziomu ochrony konsumentów w dziedzinie przewozów, zgodnie z art. 153 ust. 2 traktatu.
(3)
Ponieważ pasażer w ruchu kolejowym jest słabszą stroną umowy przewozu, prawa pasażera powinny podlegać ochronie”.
4
Artykuł 1 lit. a) tego rozporządzenia przewiduje:
„Niniejsze rozporządzenie ustanawia przepisy w odniesieniu do następujących kwestii:
a)
informacji dostarczanych przez przedsiębiorstwa kolejowe, zawierania umów transportowych, wystawiania biletów i wdrażania komputerowego systemu informacji i rezerwacji w transporcie kolejowym”.
5
Artykuł 3 rzeczonego rozporządzenia stanowi:
„Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
[…]
2)
»przewoźnik« oznacza przedsiębiorstwo kolejowe, z którym pasażer zawarł umowę przewozu, lub też kilka przedsiębiorstw kolejowych, które mogą ponosić odpowiedzialność na podstawie tej umowy;
[…]
8)
»umowa przewozu« oznacza odpłatną lub nieodpłatną umowę o przewóz pomiędzy przedsiębiorstwem kolejowym lub sprzedawcą biletów a pasażerem na wykonanie jednej lub więcej usług transportowych;
[…]
16)
»ogólne warunki przewozu« oznaczają warunki przewoźnika w postaci ogólnych warunków umów lub taryf prawnie obowiązujących w każdym państwie członkowskim, które z chwilą zawarcia umowy o przewóz stają się jej integralną częścią;
[…]”.
6
Rozdział II rozporządzenia nr 1371/2007, zatytułowany „Umowa przewozu, informacje oraz bilety”, obejmuje art. 4–10. Artykuł 4 tego rozporządzenia, zatytułowany „Umowa przewozu”, przewiduje:
„Z zastrzeżeniem przepisów niniejszego rozdziału, zawieranie i sposób realizacji umowy przewozu oraz dostarczanie informacji i wystawianie biletów podlegają przepisom tytułu II oraz tytułu III załącznika I”.
7
Załącznik I do rozporządzenia nr 1371/2007, zatytułowany „Wyciąg z przepisów ujednoliconych o umowie międzynarodowego przewozu osób i bagażu kolejami (CIV)” składa się z tytułów II–VII załącznika A do Konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami (COTIF) z dnia 9 maja 1980 r., zmienionej protokołem wileńskim z dnia 3 czerwca 1999 r. (zwanej dalej „COTIF”). W owym załączniku I znajduje się zatem tytuł II rzeczonego załącznika A, zatytułowany „Zawarcie i wykonanie umowy przewozu”, który zawiera jego art. 6–11.
8
Zgodnie z art. 6 załącznika A do COTIF, zatytułowanym „Umowa przewozu”:
„1.   Przez zawarcie umowy przewozu przewoźnik zobowiązuje się do przewiezienia podróżnego oraz, odpowiednio, jego bagażu i pojazdów do miejsca przeznaczenia i do wydania bagażu i pojazdów w miejscu przeznaczenia.
2.   Umowę przewozu potwierdza się jednym lub kilkoma biletami na przewóz wydawanymi podróżnemu. Jednak brak biletu, nieprawidłowości lub utrata biletu nie powodują nieważności umowy przewozu, która nie naruszając postanowień art. 9, podlega postanowieniom przepisów ujednoliconych [Jednak, bez uszczerbku dla art. 9, brak biletu, nieprawidłowości lub utrata biletu nie wpływają na istnienie lub na ważność umowy, która nadal podlega niniejszym ujednoliconym przepisom].
3.   Z zastrzeżeniem dowodu przeciwnego, bilet jest miarodajnym dowodem zawarcia oraz treści umowy przewozu”.
9
Artykuł 9 wspomnianego załącznika A, zatytułowany „Prawo przewozu. Wyłączenie z przewozu” stanowi w ust. 1:
„Podróżny musi być zaopatrzony z chwilą rozpoczęcia podróży w ważny bilet na przejazd i okazać go podczas kontroli biletów. Ogólne warunki przewozu mogą stanowić, że:
a)
podróżny, który nie może okazać ważnego biletu, jest obowiązany oprócz opłaty za przejazd uiścić dopłatę;
b)
podróżnego, który odmawia natychmiastowego uiszczenia opłaty za przejazd lub dopłaty, można usunąć z pociągu; oraz
c)
określać, czy i na jakich zasadach dokonuje się zwrotu [d]opłaty”.
Prawo polskie
Kodeks cywilny
10
Artykuł 117 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, przewiduje w §§ 2 i 21:
„§ 2.   Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. […]
§ 21.   Po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi”.
Prawo przewozowe
11
Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (Dz.U. 1984 nr 53 poz. 272), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanej dalej „Prawem przewozowym”):
„Umowę przewozu zawiera się przez nabycie biletu na przejazd przed rozpoczęciem podróży lub spełnienie innych określonych przez przewoźnika lub organizatora publicznego transportu zbiorowego warunków dostępu do środka transportowego, a w razie ich nieustalenia – przez samo zajęcie miejsca w środku transportowym”.
12
Artykuł 33a ust. 3 Prawa przewozowego stanowi:
„W razie stwierdzenia braku odpowiedniego dokumentu przewozu przewoźnik lub organizator publicznego transportu zbiorowego albo osoba przez niego upoważniona pobiera właściwą należność za przewóz i opłatę dodatkową albo wystawia wezwanie do zapłaty”.
13
Artykuł 77 ust. 1 i art. 77 ust. 3 pkt 4 tej ustawy przewiduje:
„1.   Z zastrzeżeniem ust. 2 oraz art. 78 roszczenia dochodzone na podstawie ustawy lub przepisów wydanych w jej wykonaniu przedawniają się z upływem roku.
[…]
3.   Przedawnienie biegnie dla roszczeń z tytułu:
[…]
4)
zapłaty lub zwrotu należności – od dnia zapłaty, a gdy jej nie było – od dnia, w którym powinna była nastąpić”.
Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne
14
W dniu 10 września 2016 r. KG podróżował bez ważnego biletu pociągiem należącym do przewoźnika kolejowego Koleje Mazowieckie – KM sp. z o.o. Obciążono go na podstawie taryfy przewoźnika kolejowego kwotą 191,82 złotych polskich (PLN) (około 40,50 EUR), odpowiadającą cenie biletu w wysokości 6,82 PLN (około 1,50 EUR) powiększonej o opłatę dodatkową w wysokości 185 PLN (około 39 EUR).
15
Na podstawie umowy sprzedaży wierzytelności z dnia 2 stycznia 2019 r. spółka Dunaj-Finanse nabyła od przewoźnika wierzytelność w stosunku do KG.
16
Pozwem z dnia 16 czerwca 2021 r. spółka Dunaj-Finanse wniosła do Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie, będącego sądem odsyłającym, o zasądzenie od KG, na podstawie art. 33a ust. 3 Prawa przewozowego, rzeczonej kwoty z ustawowymi odsetkami za opóźnienie naliczanymi do dnia zapłaty. Spółka ta podniosła, że zgodnie z art. 16 ust. 1 wspomnianej ustawy pomiędzy przewoźnikiem kolejowym a KG nie doszło do zawarcia umowy przewozu, wobec czego nie można uznać KG za stronę umowy przewozu ani, co za tym idzie, za konsumenta. Dodała ona, że nie znajduje więc zastosowania w sprawie w postępowaniu głównym przepis krajowy, zgodnie z którym sąd bierze pod uwagę z urzędu okoliczność przedawnienia roszczenia dochodzonego przeciwko konsumentowi.
17
Sąd odsyłający wyjaśnia, że z art. 77 wspomnianej ustawy wynika, iż dochodzone roszczenie było przedawnione w dacie wniesienia pozwu w dniu 16 czerwca 2021 r., lecz że zgodnie z art. 117 § 21 ustawy Kodeks cywilny, w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, może on stwierdzić owo przedawnienie z urzędu i tym samym oddalić powództwo tylko, jeśli można uznać KG za konsumenta, co wiąże się z przyjęciem, że KG zawarł z przewoźnikiem kolejowym umowę przewozu. Natomiast gdyby przyjąć, że nie doszło do zawarcia umowy, a zatem KG nie jest konsumentem, uwzględnienie przedawnienia roszczenia jest możliwe tylko na zarzut KG, którego on nie podniósł, wobec czego konieczne będzie uwzględnienie powództwa.
18
W tym względzie sąd odsyłający wyjaśnia, że chociaż zgodnie z ogólnymi przepisami prawa krajowego umowa przewozu może zostać zawarta per facta concludentia, art. 16 ust. 1 Prawa przewozowego, zgodnie z jego wykładnią dokonaną w szczególności przez Sąd Okręgowy w Kielcach (Polska) w wyroku z dnia 1 września 2019 r., nie pozwala na stwierdzenie istnienia takiej umowy w sytuacji, w której pasażer zajął miejsce w pociągu, nie zakupiwszy wcześniej biletu, podczas gdy rozpatrywane ogólne warunki przewozu przewidywały, że warunkiem zawarcia umowy przewozu jest kupno biletu i zalegalizowanie czy też aktywowanie go.
19
W związku z tym ów sąd zastanawia się, czy takie uregulowanie krajowe jest zgodne z rozporządzeniem nr 1371/2007, a w szczególności z art. 3 pkt 8 tego rozporządzenia, który definiuje pojęcie „umowy przewozu”, zgodnie z jego wykładnią dokonaną przez Trybunał w wyroku z dnia 7 listopada 2019 r., Kanyeba i in. (od C‑349/18 do C‑351/18, EU:C:2019:936).
20
Sąd odsyłający dodaje, że należy uznać, iż przepisy wspomnianego rozporządzenia stoją na przeszkodzie temu uregulowaniu krajowemu, przy czym za takim rozwiązaniem przemawia w szczególności zasada skuteczności. Sąd ten zauważa bowiem, że głównym celem rozporządzenia nr 1371/2007 jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony i bezpieczeństwa pasażerom, którzy są słabszą stroną umów przewozu. Tymczasem ów cel zostałby w części zniweczony, gdyby przynajmniej część przepisów tego rozporządzenia nie miała zastosowania do danej kategorii pasażerów. Ponadto pasażera podróżującego bez biletu nie można byłoby uznać za „konsumenta” na podstawie innych przepisów prawa Unii, takich jak przepisy dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.U. 1993, L 95, s. 29), w związku z czym pozycja prawna tego pasażera byłaby osłabiona w jeszcze większym stopniu.
21
W tych okolicznościach Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy art. 3 [pkt] 8 rozporządzenia [nr 1371/2007], art. 6 ust. 1 i 2 załącznika A zawartego w załączniku I do rozporządzenia nr 1371/2007, art. 169 ust. 1 [TFUE], art. 20 i 38 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz zasady skuteczności, równości wobec prawa i spójności systemu prawnego należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisowi prawa krajowego, zgodnie z którym nie dochodzi do zawarcia umowy przewozu pomiędzy przewoźnikiem a pasażerem zajmującym miejsce w pociągu bez zamiaru nabycia biletu?”.
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
22
Zgodnie z art. 99 regulaminu postępowania Trybunał może w każdej chwili, na wniosek sędziego sprawozdawcy i po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, w szczególności jeżeli odpowiedź na pytanie prejudycjalne można wywieść w sposób jednoznaczny z orzecznictwa lub jeżeli odpowiedź na pytanie prejudycjalne nie pozostawia żadnych uzasadnionych wątpliwości, orzec w formie postanowienia z uzasadnieniem.
23
Przepis ów należy zastosować w niniejszej sprawie.
24
Na wstępie należy zauważyć, że w swoim pytaniu sąd odsyłający powołał się na rozporządzenie nr 1371/2007, art. 169 ust. 1 TFUE, art. 20 i 38 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, a także na zasady skuteczności, równości wobec prawa i spójności systemu prawnego. Z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika jednak, że przedmiotem niniejszej sprawy jest jedynie pojęcie „umowy przewozu” w rozumieniu tego rozporządzenia.
25
W tym względzie z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE procedury współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem do Trybunału należy udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi umożliwiającej mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. Mając to na uwadze, Trybunał powinien w razie potrzeby przeformułować przedłożone mu pytania (wyroki: z dnia 8 czerwca 2017 r., Freitag, C‑541/15, EU:C:2017:432, pkt 29; z dnia 18 listopada 2021 r., A. S.A., C‑212/20, EU:C:2021:934, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo).
26
W konsekwencji należy uznać, że poprzez swoje pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 1371/2007 w związku z art. 6 ust. 1 i 2 załącznika A zawartego w załączniku I do tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisowi prawa krajowego, zgodnie z którym nie dochodzi do zawarcia umowy przewozu pomiędzy przewoźnikiem a pasażerem, który zajmuje miejsce w pociągu bez zamiaru nabycia biletu.
27
Należy przypomnieć, że przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst oraz cele regulacji, której część przepis ten stanowi (wyrok z dnia 7 listopada 2019 r., Kanyeba i in., od C‑349/18 do C‑351/18, EU:C:2019:936, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo).
28
Przede wszystkim, jeśli chodzi o brzmienie art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 1371/2007, po pierwsze, termin „umowa” w znaczeniu powszechnym oznacza porozumienie w zgodnej woli stron mające na celu wywołanie skutków prawnych. Po drugie, w ramach dziedziny objętej wspomnianym rozporządzeniem i przy uwzględnieniu brzmienia tego przepisu, skutek ów polega głównie na obowiązku świadczenia przez przedsiębiorstwo kolejowe na rzecz pasażera jednej lub więcej usług transportowych oraz na obowiązku zapłaty ceny przez pasażera, chyba że usługa transportowa jest świadczona nieodpłatnie (wyrok z dnia 7 listopada 2019 r., Kanyeba i in., od C‑349/18 do C‑351/18, EU:C:2019:936, pkt 36).
29
Tak więc przedsiębiorstwo kolejowe z jednej strony, umożliwiając swobodny dostęp do swojego pociągu, i pasażer z drugiej strony, wchodząc na pokład pociągu w celu odbycia podróży, wyrażają zgodną wolę zawarcia umowy, wobec czego spełnione są zasadniczo warunki niezbędne do stwierdzenia istnienia umowy przewozu. Brzmienie art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 1371/2007 nie pozwala jednak ustalić, czy posiadanie biletu przez pasażera jest elementem niezbędnym, by móc uznać, że istnieje „umowa przewozu” w rozumieniu tego przepisu (wyrok z dnia 7 listopada 2019 r., Kanyeba i in., od C‑349/18 do C‑351/18, EU:C:2019:936, pkt 37).
30
Następnie, co się tyczy kontekstu, w jaki wpisuje się ów art. 3 pkt 8, z tego przepisu jasno wynika, że bilet, zwany również w załączniku A zawartym w załączniku I do tego rozporządzenia „biletem na przewóz”, jest jedynie instrumentem stanowiącym materialny wyraz umowy przewozu w rozumieniu tego rozporządzenia (wyrok z dnia 7 listopada 2019 r., Kanyeba i in., od C‑349/18 do C‑351/18, EU:C:2019:936, pkt 48).
31
W tym względzie termin „umowa przewozu” figuruje w wielu innych przepisach rzeczonego rozporządzenia, między innymi w jego art. 4, który przewiduje, że „[z] zastrzeżeniem przepisów [rozdziału II rozporządzenia nr 1371/2007], zawieranie i sposób realizacji umowy przewozu oraz dostarczanie informacji i wystawianie biletów podlegają przepisom tytułu II oraz tytułu III załącznika I” do tego rozporządzenia. Tymczasem ów załącznik I powiela w szczególności tytuł II załącznika A do COTIF, dotyczący zawarcia i wykonania umowy przewozu, którego art. 6 stanowi w ust. 1, że „[p]rzez zawarcie umowy przewozu przewoźnik zobowiązuje się do przewiezienia podróżnego […] do miejsca przeznaczenia”, a ust. 2 tego artykułu uściśla, że umowę przewozu potwierdza się jednym lub kilkoma biletami na przewóz wydawanymi podróżnemu oraz że bez uszczerbku dla art. 9 załącznika A brak biletu, nieprawidłowości lub utrata biletu nie wpływają na istnienie lub na ważność umowy, która nadal podlega ujednoliconym przepisom ustanowionym przez COTIF (zob. podobnie wyrok z dnia 7 listopada 2019 r., Kanyeba i in., od C‑349/18 do C‑351/18, EU:C:2019:936, pkt 38, 40, 41).
32
Co się tyczy art. 9 wspomnianego załącznika A, o ile jego ust. 1 zdanie pierwsze przewiduje, że podróżny musi być zaopatrzony z chwilą rozpoczęcia podróży w ważny bilet na przejazd, o tyle jego ust. 1 zdanie drugie lit. a) i b) uściśla, że ogólne warunki przewozu mogą stanowić, że podróżny, który nie może okazać ważnego biletu, jest obowiązany oprócz opłaty za przejazd uiścić dopłatę, oraz że podróżnego, który odmawia natychmiastowego uiszczenia opłaty za przejazd lub dopłaty, można usunąć z pociągu (zob. podobnie wyrok z dnia 7 listopada 2019 r., Kanyeba i in., od C‑349/18 do C‑351/18, EU:C:2019:936, pkt 45).
33
W zakresie, w jakim względem pasażera, który nie przedstawia ważnego biletu lub odmawia natychmiastowej zapłaty za bilet, można zatem zastosować, zgodnie z owym art. 9, ogólne warunki przewozu oraz w zakresie, w jakim zgodnie z art. 3 pkt 16 tego rozporządzenia w związku z jego art. 3 pkt 2 stają się one, do celów tego rozporządzenia, integralną częścią umowy przewozu między przedsiębiorstwem kolejowym a pasażerem poprzez zawarcie tej umowy, przedsiębiorstwo, które pozostawia swobodny dostęp do swoich pociągów, i pasażera, który wsiada do takiego pociągu w celu odbycia podróży, należy w związku z tym uznać za strony „umowy przewozu” w rozumieniu tego rozporządzenia, od momentu gdy tylko pasażer znajdzie się w pociągu. W przeciwnym bowiem razie wobec wspomnianego pasażera nie można by zastosować, na podstawie rozporządzenia nr 1371/2007, owych ogólnych warunków przewozu (wyrok z dnia 7 listopada 2019 r., Kanyeba i in., od C‑349/18 do C‑351/18, EU:C:2019:936, pkt 47).
34
Brzmienie art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 1371/2007 i kontekst, w jaki wpisuje się ten przepis, prowadzą zatem do wniosku, że pojęcie „umowy przewozu” w rozumieniu rzeczonego przepisu powinno być rozumiane do celów tego rozporządzenia jako niezależne od posiadania przez pasażera biletu oraz w ten sposób, że obejmuje ono sytuację, w której pasażer wsiada do swobodnie dostępnego pociągu w celu odbycia podróży bez uprzedniego zakupienia biletu (wyrok z dnia 7 listopada 2019 r., Kanyeba i in., od C‑349/18 do C‑351/18, EU:C:2019:936, pkt 49).
35
Interpretację tę potwierdzają cele realizowane przez rozporządzenie nr 1371/2007. Z jednej strony, zgodnie z art. 1 lit. a) tego rozporządzenia, jego celem jest w szczególności ustanowienie zasad zawierania umów przewozu. Z drugiej strony motyw 1 rzeczonego rozporządzenia podkreśla w szczególności, że w ramach wspólnej polityki transportowej istotne jest zapewnienie ochrony praw pasażerów w ruchu kolejowym. Ponadto z motywu 2 tego rozporządzenia wynika, że należy osiągnąć wysoki poziom ochrony konsumentów w dziedzinie transportu, a jego motyw 3 przewiduje, że ponieważ pasażer w ruchu kolejowym jest słabszą stroną umowy przewozu, należy chronić jego prawa w tym zakresie (wyrok z dnia 7 listopada 2019 r., Kanyeba i in., od C‑349/18 do C‑351/18, EU:C:2019:936, pkt 50).
36
Uznanie, że pojęcie „umowy przewozu” w rozumieniu rozporządzenia nr 1371/2007 należy interpretować w ten sposób, iż nie obejmuje ono sytuacji, w której pasażer wsiada do swobodnie dostępnego pociągu w celu odbycia podróży bez uprzedniego zakupienia biletu, byłoby sprzeczne z tymi celami. Gdyby bowiem można było uznać, że taki podróżny – z tego tylko powodu, że nie posiada biletu w momencie wejścia na pokład pociągu – nie jest stroną stosunku umownego z przedsiębiorstwem kolejowym, które pozostawiło swoje pociągi do swobodnego dostępu, pasażer ten mógłby, w przypadku wystąpienia okoliczności, za które nie można mu przypisać odpowiedzialności, być pozbawiony praw, które rozporządzenie to wiąże z zawarciem umowy przewozu, co naruszałoby cel ochrony pasażerów w ruchu kolejowym realizowany przez to rozporządzenie i przypomniany w motywach 1–3 tego aktu (wyrok z dnia 7 listopada 2019 r., Kanyeba i in., od C‑349/18 do C‑351/18, EU:C:2019:936, pkt 51).
37
Wynika stąd, że pojęcie „umowy przewozu” w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 1371/2007, stanowiące autonomiczne pojęcie prawa Unii, które należy interpretować w sposób jednolity we wszystkich państwach członkowskich, obejmuje sytuację, w której pasażer wsiada do swobodnie dostępnego pociągu w celu odbycia podróży bez uprzedniego zakupienia biletu, niezależnie od tego, czy pasażer ten zamierza nabyć taki bilet, czy też nie (zob. podobnie wyrok z dnia 7 listopada 2019 r., Kanyeba i in., od C‑349/18 do C‑351/18, EU:C:2019:936, pkt 53).
38
W konsekwencji państwo członkowskie nie może przewidzieć, że sytuacja, w której pasażer wsiada do swobodnie dostępnego pociągu w celu odbycia podróży bez uprzedniego zakupienia biletu i bez zamiaru nabycia takiego biletu, jest wyłączona z zakresu pojęcia „umowy przewozu”.
39
Ponadto należy przypomnieć, że w braku w tym zakresie przepisów w rozporządzeniu nr 1371/2007 wykładnia, o której mowa w pkt 37 niniejszego postanowienia, pozostaje bez uszczerbku dla ważności tej umowy lub konsekwencji, jakie mogą być związane z niewypełnieniem przez jedną ze stron zobowiązań umownych, które w braku takich przepisów w owym rozporządzeniu nadal podlegają prawu krajowemu (zob. podobnie wyrok z dnia 7 listopada 2019 r., Kanyeba i in., od C‑349/18 do C‑351/18, EU:C:2019:936, pkt 52).
40
W świetle powyższych rozważań na zadane pytanie należy odpowiedzieć, że art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 1371/2007 w związku z art. 6 ust. 1 i 2 załącznika A zawartego w załączniku I do tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie przepisowi prawa krajowego, zgodnie z którym nie dochodzi do zawarcia umowy przewozu pomiędzy przewoźnikiem a pasażerem, który zajmuje miejsce w swobodnie dostępnym pociągu bez zamiaru nabycia biletu.
W przedmiocie kosztów
41
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach.
Z powyższych względów Trybunał (szósta izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym w związku z art. 6 ust. 1 i 2 załącznika A zawartego w załączniku I do tego rozporządzenia
należy interpretować w ten sposób, że:
stoi on na przeszkodzie przepisowi prawa krajowego, zgodnie z którym nie dochodzi do zawarcia umowy przewozu pomiędzy przewoźnikiem a pasażerem, który zajmuje miejsce w swobodnie dostępnym pociągu bez zamiaru nabycia biletu.
Sporządzono w Luksemburgu w dniu 16 lutego 2023 r.
Sekretarz
A. Calot Escobar
Prezes izby
P. G. Xuereb
(
*1
)	Język postępowania: polski.