62016CJ0149
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Għaxar Awla)
21 ta’ Settembru 2017 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Politika soċjali – Tkeċċijiet kollettivi – Direttiva 98/59/KE – Artikolu 1(1) – Kunċett ta’ ‘tkeċċijiet’ – Assimilazzjoni ta’ ‘terminazzjonijiet ta’ kuntratt ta’ xogħol fuq l-inizjattiva tal-persuna li timpjega’ ma’ tkeċċijiet – Modifika unilaterali, mill-persuna li timpjega, tal-kundizzjonijiet tax-xogħol u tar-remunerazzjoni”
Fil-Kawża C‑149/16,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mis-Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu (qorti distrettwali ta’ Wrocław-Śródmieście fi Wrocław, il-Polonja), permezz ta’ deċiżjoni tas-17 ta’ Frar 2016, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl-14 ta’ Marzu 2016, fil-proċedura
Halina Socha,
Dorota Olejnik,
Anna Skomra
vs
Szpital Specjalistyczny im. A. Falkiewicza we Wrocławiu,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Għaxar Awla),
komposta minn M. Berger, President tal-Awla, A. Borg Barthet u F. Biltgen (Relatur), Imħallfin,
Avukat Ġenerali: M. Wathelet,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal Szpital Specjalistyczny im. A. Falkiewicza we Wrocławiu, minn I. Walczak-Kozioł, radca prawny,
–
għall-Gvern Pollakk, minn B. Majczyna, bħala aġent,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn M. Owsiany-Hornung u M. Kellerbauer, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni, meħuda wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 98/59/KE, tal-20 ta’ Lulju 1998, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri dwar redundancies kollettivi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 3, p. 327).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn Halina Socha, Dorota Olejnik u Anna Skomra, u l-persuna li timpjegahom, Szpital Specjalistyczny im. A. Falkiewicza we Wrocławiu (sptar speċjalizzat A. Falkiewicz ta’ Wrocław, il-Polonja) (iktar ’il quddiem l-“isptar speċjalizzat A. Falkiewicz”), fir-rigward tal-klassifikazzjoni ta’ “tkeċċija” jew ta’ “terminazzjoni ta’ kuntratt ta’ xogħol fuq l-inizjattiva tal-persuna li timpjega għal raġuni waħda jew iktar mhux inerenti għall-persuna tal-ħaddiema” assimilata għal tkeċċija, ta’ avviżi ta’ emenda li ġew innotifikati lilhom mill-isptar speċjalizzat A. Falkiewicz.
Il-kuntest ġuridiku
Id-Direttiva 98/59
3
L-Artikolu 1 tad-Direttiva 98/59, intitolat “It-tifsiriet u l-iskop”, jiddisponi:
“1.   Għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva:
(a)
‘redundancies kollettivi’ ifisser tkeċċijiet mix-xogħol minn min iħaddem għal raġuni waħda jew aktar mhux relatati mal-ħaddiema individwali kkonċernati meta, skond l-għażla ta’ l-Istati Membri, in-numru tar-redundancies huwa:
(i)
jew, fuq perijodu ta’ 30 ġurnata:
–
mill-inqas 10 fi stabbilimenti li normalment jimpjegaw iżjed minn 20 u inqas minn 100 impjegat,
–
mill-inqas 10 % tan-numru ta’ ħaddiema fi stabbilimenti li normalment jimpjegaw mill-inqas 100 iżda inqas minn 300 ħaddiem,
–
mill-inqas 30 fi stabbilimenti li normalment jimpjegaw 300 ħaddiema jew iżjed,
(ii)
jew, fuq perijodu ta’ 90 ġurnata, mill-inqas 20, ikun xi jkun in-numru ta’ impjegati li jaħdmu fl-istabbilimenti inkwistjoni;
(b)
‘rappreżentanti tal-ħaddiema’ jfisser ir-rappreżentanti tal-ħaddiema previsti mill-liġijiet jew mill-prattiċi ta’ l-Istati Membri.
Għall-iskop tal-kalkolu tan-numru tar-redundancies kif previst fis-subparagrafu tal-punt (a), it-termini ta’ kuntratt tax-xogħol li jsir fuq l-inizjattiva ta’ min iħaddem għal-raġuni waħda jew iktar li mhumiex relatati mal-ħaddiema individwali kkonċernati għandhom ikunu assimilati mar- redundancies sakemm, hemm mill-inqas ħames redundancies.
2.   Din id-Direttiva m’għandhiex tapplika għal:
[…]
(b)
ħaddiema impjegati minn korpi amministrattivi jew minn stabbilimenti regolati minn liġi pubblika (jew, fl-Istati Membri fejn dan il-kunċett mhux magħruf, minn korpi ekwivalenti).”
4
L-Artikolu 2 tad-Direttiva 98/59 huwa fformulat kif ġej:
“1.   Meta dak li iħaddem jkun qed jikkontempla redundancies kollettivi, huwa għandu jibda konsultazzjonijiet mar-rappreżentanti tal-ħaddiema fi żmien tajjeb bl-iskop li jintlaħaq ftehim.
2.   Dawn il-konsultazzjonijiet għandhom, mill-inqas, ikopru mezzi u miżuri li jevitaw redundancies kollettivi jew tnaqqis ta’ numri ta’ impjegati affettwati, u biex jiftaffew il-konsegwenzi billi jkun hemm rikors għal miżuri soċjali magħhom immirati, inter alia, li jgħinu għall-impjieg jew it-taħriġ mll-ġdid tal-ħaddiema mingħajr xogħol.
[…]”
5
L-Artikolu 5 ta’ din id-direttiva jipprevedi:
“Din id-Direttiva ma għandiex taffetwa d-dritt ta’ l-Istati Membri li japplikaw jew jintroduċu liġijiet, regolamenti jew disposizzjonijiet amministrattivi li huma iktar favorevoli għal ħaddiema jew li jippromovu jew li jippermettu l-applikazzjoni ta’ ftehim kollettivi iktar favorevoli għall-ħaddiema.”
Id-dritt Pollakk
6
L-Artikolu 42 tal-Kodeks Pracy (kodiċi tax-xogħol), adottat permezz tal-liġi tas-26 ta’ Ġunju 1974 (Dz. U. tal-1974, Nru 24, intestatura 141), kif emendat (iktar ’il quddiem il-“kodiċi tax-xogħol”), jipprevedi fil-paragrafu 1 tiegħu, li d-dispożizzjonijiet relatati max-xoljiment tal-kuntratt ta’ xogħol għandhom japplikaw b’analoġija mal-emenda fil-kundizzjonijiet tax-xogħol u tar-remunerazzjoni li jirriżultaw mill-kuntratt ta’ xogħol permezz ta’ avviż ta’ emenda. Skont il-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu, il-kundizzjonijiet tax-xogħol jew tar-remunerazzjoni huma kkunsidrati li huma emendati meta kundizzjonijiet ġodda jiġu proposti lill-ħaddiema bil-miktub. Il-paragrafu 3, ta’ dan l-artikolu, jipprevedi li fil-każ ta’ rifjut mill-ħaddiem li jaċċetta l-kundizzjonijiet tax-xogħol jew tar-remunerazzjoni proposti, il-kuntratt ta’ xogħol huwa xolt fl-iskadenza tat-terminu previst mill-avviż. Jekk f’nofs dan it-terminu, il-ħaddiem ma jkunx wera manifestament l-oppożizzjoni tiegħu għall-kundizzjonijiet proposti, huwa kkunsidrat li jkun aċċettahom.
7
Skont l-Artikolu 1 tal-Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (liġi dwar ir-regoli speċifiċi ta’ terminazzjoni tar-relazzjoni tax-xogħol għal raġunijiet li ma humiex attribwibbli lill-ħaddiema), tat-13 ta’ Marzu 2003 (Dz. U. tal-2003, Nru 90, intestatura 844), kif emendata (iktar ’il quddiem il-“Liġi tal-2003”):
“1.   Id-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi japplikaw meta persuna li timpjega mill-inqas 20 impjegat hija obbligata twettaq tkeċċijiet, għal raġunijiet li ma humiex attribwibbli lill-ħaddiema, permezz ta’ xoljiment fuq l-inizjattiva tal-persuna li timpjega kif ukoll taħt ftehim tal-partijiet, bil-kundizzjoni li, matul perijodu massimu ta’ 30 ġurnata, il-proċedura ta’ tkeċċija tikkonċerna mill-inqas:
1)
10 impjegati, jekk il-persuna timpjega inqas minn 100 impjegat;
2)
10 % tal-impjegati, jekk il-persuna timpjega mill-inqas 100 impjegat iżda inqas minn 300;
3)
30 impjegat, jekk il-persuna timpjega 300 impjegat jew iktar […]”
8
L-Artikolu 2 tal-Liġi tal-2003 huwa fformulat kif ġej:
“1.   Fil-kuntest ta’ tkeċċijiet kollettivi, il-persuna li timpjega għandha l-obbligu ta’ konsultazzjoni mal-organizzazzjonijiet sindakali preżenti fl-impriża.
2.   Il-konsultazzjoni msemmija fil-paragrafu 1 tikkonċerna b’mod partikolari l-possibbiltà li tiġi evitata tkeċċija kollettiva jew li titnaqqas id-daqs ta’ din, u l-problemi tal-ħaddiema kkonċernati, fir-rigward fuq kollox tal-possibbiltajiet ta’ taħriġ mill-ġdid jew ta’ taħriġ professjonali, u wkoll impjiegi ġodda għall-ħaddiema mkeċċija.
3.   Il-persuna li timpjega għandha tikkomunika bil-miktub lill-organizzazzjonijiet sindakali tal-impriża r-raġunijiet għat-tkeċċija kollettiva prevista, in-numru ta’ ħaddiem impjegati u l-gruppi professjonali li għalihom jappartjenu, il-gruppi professjonali tal-ħaddiema kkonċernati mit-tkeċċija kollettiva, il-perijodu li matulu dawn it-tkeċċijiet sejrin iseħħu, il-kriterji ta’ għażla proposti għall-għażla tal-ħaddiema li għandhom jiġu inklużi fil-proċedura ta’ tkeċċija kollettiva, l-ordni tat-tkeċċija tal-ħaddiema, il-proposti sabiex il-problemi tal-ħaddiema kkonċernati mit-tkeċċija kollettiva prevista jinstabulhom soluzzjoni, u, jekk huma previsti xi benefiċċji fi flus, il-persuna li timpjega għandha wkoll tikkomunika l-modalitajiet tal-kalkolu tagħhom.
[…]”
9
L-Artikolu 3(1) tal-Liġi tal-2003, jipprevedi li, f’terminu ta’ 20 jum li jibda jiddekorri mid-data tal-komunikazzjoni msemmija fl-Artikolu 2(3) ta’ din il-liġi, il-persuna li timpjega u l-organizzazzjonijiet sindakali jilħqu ftehim. Skont il-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu, dan il-ftehim jiffissa r-regoli li għandhom jiġu segwiti mill-ħaddiema kkonċernati mit-tkeċċija kollettiva prevista kif ukoll l-obbligi tal-persuna li timpjega sa fejn neċessarju sabiex il-problemi l-oħra tal-ħaddiema kkonċernati mit-tkeċċija kollettiva prevista jinstabulhom soluzzjoni.
10
L-Artikolu 5 tal-Liġi tal-2003, applikabbli fid-data tal-fatti fil-kawża prinċipali, jiddisponi:
“1.   L-Artikoli 38 u 41 tal-kodiċi tax-xogħol, bla ħsara għall-paragrafi 2 sa 4, u għad-dispożizzjonijiet separati dwar il-protezzjoni partikolari mogħtija lill-ħaddiema kontra t-tkeċċija jew kontra t-terminazzjoni tar-relazzjoni tax-xogħol, bla ħsara għall-paragrafu 5, ma humiex applikabbli għat-terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol fuq l-inizjattiva tal-persuna li timpjega fil-kuntest ta’ proċedura ta’ tkeċċija kollettiva.
2.   Fl-assenza ta’ konklużjoni tal-ftehim imsemmi fl-Artikolu 3, l-Artikolu 38 tal-kodiċi tax-xogħol japplika mat-terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol fuq l-inizjattiva tal-persuna li timpjega u wkoll fir-rigward ta’ avviż ta’ emenda.
[…]
5.   Matul perijodu ta’ protezzjoni speċjali kontra t-tkeċċija jew t-terminazzjoni tar-relazzjoni tax-xogħol, il-persuna li timpjega tista’ biss temenda l-kundizzjonijiet tax-xogħol u tar-remunerazzjoni eżistenti fir-rigward ta’ ħaddiem:
1)
li jkun għad fadallu mhux iktar minn 4 snin qabel ma jilħaq l-età tal-irtirar, għan-nisa tqal, il-ħaddiema fuq leave tal-maternità, fuq leave għal adozzjoni, fuq leave parentali;
2)
membru tal-kumitat tal-persunal ta’ impriża tal-Istat;
3)
membru tal-bord tal-organizzazzjoni sindakali;
[…]
6.   Jekk l-emenda għall-kundizzjonijiet tax-xogħol u tar-remunerazzjoni permezz ta’ avviż ta’ emenda għandha bħala konsegwenza tnaqqis fir-remunerazzjoni, il-ħaddiema msemmija fil-paragrafu 5 jipperċepixxu, sa tmiem il-perijodu li matulu jibbenefikaw minn protezzjoni speċjali kontra t-tkeċċija jew it-terminazzjoni tar-relazzjoni tax-xogħol, kumpens ikkalkolat skont ir-regoli li jirriżultaw mill-kodiċi tax-xogħol.
7.   Fil-kuntest tat-terminazzjoni tar-relazzjoni tax-xogħol permezz ta’ proċedura ta’ tkeċċija kollettiva, il-kuntratti ta’ xogħol konklużi għal żmien determinat jew għat-tul ta’ kompitu speċifiku jistgħu jiġu xolti minn waħda mill-partijiet permezz ta’ preavviż ta’ ġimagħtejn.”
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
11
Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali huma impjegati mal-isptar speċjalizzat A. Falkiewicz permezz ta’ kuntratti għal żmien indeterminat.
12
Fix-xahar ta’ Awwissu 2015, l-isptar speċjalizzat A. Falkiewicz innotifika lir-rikorrenti fil-kawża prinċipali kif ukoll lil impjegati oħra b’avviż ta’ emenda dwar ċerti kundizzjonijiet tax-xogħol u tar-remunerazzjoni u b’mod partikolari dwar it-terminu għall-ksib tad-dritt ta’ bonus ta’ anzjanità. Dan il-bonus jitħallas kull ħames snin lill-ħaddiema skont l-anzjanità tagħhom. L-ammont tiegħu huwa ddeterminat skont il-modalitajiet li ġejjin:
–
20 sena ta’ anzjanità: 75 % tas-salarju ta’ kull xahar;
–
25 sena ta’ anzjanità: 100 % tas-salarju ta’ kull xahar;
–
30 sena ta’ anzjanità: 150 % tas-salarju ta’ kull xahar;
–
35 sena ta’ anzjanità: 200 % tas-salarju ta’ kull xahar, u
–
40 sena ta’ anzjanità: 300 % tas-salarju ta’ kull xahar.
13
Mill-elementi fil-proċess quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-emenda proposta tikkonċerna l-modalitajiet fil-kalkolu tal-anzjanità li issa għandha tinkludi biss il-perijodi ta’ xogħol imwettqa fis-servizz tal-isptar speċjalizzat A. Falkiewicz.
14
Huwa stabbilit li r-rifjut tal-emenda fil-kundizzjonijiet kuntrattwali inkwistjoni tista’ tirriżulta, għall-impjegati kkonċernati, fix-xoljiment definittiv tal-kuntratt ta’ xogħol tagħhom.
15
Quddiem il-qorti tar-rinviju, l-isptar speċjalizzat A. Falkiewicz sostna li l-emenda fil-kundizzjonijiet kuntrattwali kienet immotivata minn bidliet organizzattivi marbuta ma’ tnaqqis fil-persunal u l-limitazzjoni tal-ispejjeż salarjali. Peress li l-operat tal-isptar, għal diversi snin, kien f’defiċit, ir-razzjonalizzazzjoni tal-kundizzjonijiet tax-xogħol u tar-remunerazzjoni li saret permezz tal-avviż ta’ emenda kienet intiża bil-għan li tevita l-istralċ tal-isptar.
16
Barra minn hekk, huwa stabbilit li, billi emenda l-kundizzjonijiet applikabbli għall-kuntratti ta’ xogħol, l-isptar speċjalizzat A. Falkiewicz ma applikax il-proċedura li tirriżulta mil-Liġi tal-2003.
17
Il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-isptar speċjalizzat A. Falkiewicz kellux biss l-intenzjoni li jemenda ċerti elementi tal-kuntratti ta’ xogħol tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali jew jekk fir-realtà kellux l-intenzjoni li jtemm dawn il-kuntratti b’tali mod sabiex jevita li jkun suġġett għad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 98/59. Barra minn hekk, din il-qorti tistaqsi wkoll jekk l-emenda unilaterali tal-kundizzjonijiet kuntrattwali inkwistjoni, fil-każ li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali ma jaċċettawhomx, li twassal għax-xoljiment tal-kuntratti ta’ xogħol, tikkostitwixxix “tkeċċija”, fis-sens tal-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva.
18
F’dawn iċ-ċirkustanzi, is-Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu (qorti distrettwali ta’ Wrocław-Śródmieście fi Wrocław, il-Polonja) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel id-domanda preliminari li ġejja lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“L-Artikolu 1(1) u l-Artikolu 2 tad-Direttiva [98/59], moqri flimkien mal-prinċipju ta’ effettività tad-dritt, għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-persuna li timpjega li temenda l-kundizzjonijiet ta’ xogħol u ta’ remunerazzjoni applikabbli għall-kuntratti ta’ xogħol (avviż ta’ emenda) unikament għal dak li jirrigwarda l-kundizzjonijiet ta’ remunerazzjoni, minħabba sitwazzjoni finanzjarja diffiċli, hija obbligata tapplika l-proċedura prevista mill-imsemmija direttiva u wkoll li tikkonsulta lill-organizzazzjonijiet sindakali tal-impriża dwar dawn l-avviżi ta’ emenda, minkejja l-fatt li d-dritt nazzjonali, jiġifieri l-liġi [tal-2003], ma tipprovdi, fl-Artikoli 1 sa 6 tagħha, ebda dispożizzjoni applikabbli għal tali emendi tal-kundizzjonijiet tal-kuntratt ta’ xogħol?”
Fuq id-domanda preliminari
19
L-ewwel nett, għandu jiġi rrilevat li skont l-Artikolu 1(2)(b) tad-Direttiva 98/59, din tal-aħħar ma tapplikax għall-“ħaddiema impjegati minn korpi amministrattivi jew minn stabbilimenti regolati minn liġi pubblika (jew, fl-Istati Membri fejn dan il-kunċett mhux magħruf, minn korpi ekwivalenti)”.
20
F’dan il-każ, peress li ma jirriżultax espliċitament mid-deċiżjoni tar-rinviju li l-leġiżlatur Pollakk kellu l-intenzjoni jestendi l-applikazzjoni tad-drittijiet rikonoxxuti mid-Direttiva 98/59 għall-ħaddiema impjegati minn istituzzjoni pubblika, bħall-isptar speċjalizzat A. Falkiewicz, il-Qorti tal-Ġustizzja indirizzat talba informali lill-qorti tar-rinviju sabiex din tispjega r-raġunijiet li wassluha biex tikkunsidra li l-interpretazzjoni ta’ din id-direttiva kienet neċessarja sabiex tinstab soluzzjoni għat-tilwima pendenti quddiemha.
21
Mir-risposta tal-qorti tar-rinviju jirriżulta li l-Liġi tal-2003, li hija intiża sabiex tittrasponi din id-direttiva fid-dritt Pollakk, hija applikabbli għall-persuni kollha li għandhom l-istatus ta’ ħaddiem fis-sens tal-Artikolu 2 tal-kodiċi tax-xogħol. Huma esklużi biss il-persunal “permanenti” u l-ħaddiema temporanji b’tali mod sabiex iċ-ċirku ta’ entitajiet suġġetti għal-Liġi tal-2003 huwa usa minn dak li għalih tapplika din l-istess direttiva. Il-ħaddiema impjegati mill-isptar speċjalizzat A. Falkiewicz jkollhom l-istess status legali bħall-ħaddiema impjegati fl-istituzzjonijiet privati u dawn ma jaqgħux taħt l-istatus tas-servizz pubbliku. Barra minn hekk, l-isptarijiet huma entitajiet awtonomi li ma humiex suġġetti għas-superviżjoni tal-Istat u li huma ffinanzjati mid-dħul mill-attività tagħhom. Għalhekk ma jkun hemm l-ebda bażi fid-dritt nazzjonali li tippermetti l-esklużjoni mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Liġi tal-2003 tal-persunal tal-isptar ikkonċernat fil-kawża prinċipali.
22
F’dawn iċ-ċirkustanzi u fid-dawl tal-informazzjoni pprovduta mill-qorti tar-rinviju, hemm lok li tingħata risposta għad-domanda preliminari.
23
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 1(1) u l-Artikolu 2 tad-Direttiva 98/59 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li persuna li timpjega għandha tipproċedi għall-konsultazzjonijiet previsti minn dan l-Artikolu 2 meta hija jkollha l-intenzjoni li twettaq, għad-detriment tal-ħaddiema, emenda unilaterali tal-kundizzjonijiet tar-remunerazzjoni li, f’każ ta’ rifjut ta’ aċċettazzjoni min-naħa ta’ dawn tal-aħħar, tinvolvi t-terminazzjoni tar-relazzjoni tax-xogħol.
24
Sabiex tingħata risposta għal din id-domanda, għandu l-ewwel nett jiġi mfakkar li jirriżulta mit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59, minn fejn jirriżulta li din id-direttiva tapplika biss sa fejn it-“tkeċċijiet” huma mill-inqas ħamsa, li din id-direttiva tiddistingwi t-“tkeċċijiet” mit-“terminazzjonijiet ta’ kuntratt ta’ xogħol fuq l-inizjattiva tal-persuna li timpjega għal raġuni waħda jew iktar mhux inerenti għall-persuna tal-ħaddiema” (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-11 ta’ Novembru 2015, Pujante Rivera, C‑422/14, EU:C:2015:743, punti 44 u 45).
25
Fir-rigward tal-kunċett ta’ “tkeċċija”, imsemmi fil-punt (a) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li din id-direttiva għandha tiġi interpretata fis-sens li l-fatt li persuna li timpjega twettaq, unilateralment u għad-detriment tal-ħaddiem, emenda sostanzjali tal-elementi essenzjali tal-kuntratt ta’ xogħol tiegħu għal raġunijiet li ma humiex inerenti għall-persuna ta’ dan il-ħaddiem jaqa’ taħt dan il-kunċett (sentenza tal-11 ta’ Novembru 2015, Pujante Rivera, C‑422/14, EU:C:2015:743, punt 55).
26
Minn dan isegwi li l-fatt li persuna li timpjega twettaq, unilateralment għad-detriment tal-ħaddiem, emenda mhux sostanzjali ta’ element essenzjali tal-kuntratt ta’ xogħol għal raġunijiet li ma humiex inerenti mal-persuna ta’ dan il-ħaddiem jew emenda sostanzjali ta’ element mhux essenzjali ta’ dan il-kuntratt għal raġunijiet li ma humiex inerenti mal-persuna ta’ dan il-ħaddiem ma tistax tiġi kklassifikata bħala “tkeċċija”, fis-sens ta’ din id-direttiva.
27
Fir-rigward tal-avviż ta’ emenda inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għandu jingħad li dan jipprovdi biss li huma biss il-perijodi ta’ xogħol imwettqa mal-persuna li timpjega li issa sejrin jittieħdu inkunsiderazzjoni fid-determinazzjoni tad-data tal-eżiġibbiltà tal-bonus tal-anzjanità b’tali mod li l-avviż ta’ emenda hekk ikun jikkonċerna biss l-mument tal-ksib tad-dritt tal-bonus ta’ anzjanità. F’dawn iċ-ċirkustanzi, u mingħajr ma jkun neċessarju li jiġi eżaminat jekk il-bonus ta’ anzjanità inkwistjoni fil-kawża prinċipali jikkostitwixxi element essenzjali tal-kuntratt ta’ xogħol tal-persuni kkonċernati, huwa biżżejjed li wieħed jikkonstata li l-avviż ta’ emenda inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma jistax jitqies li jirriżulta f’emenda sostanzjali ta’ dan il-kuntratt u li dan l-avviż ma jaqax taħt il-kunċett ta’ “tkeċċija”, fis-sens tal-punt (a) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59.
28
Madankollu, ix-xoljiment ta’ kuntratt ta’ xogħol wara r-rifjut tal-ħaddiem li jaċċetta emenda kif proposta fl-avviż ta’ emenda għandu jiġi kkunsidrat bħala li jikkostitwixxi terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol fuq l-inizjattiva tal-persuna li timpjega għal raġuni waħda jew iktar mhux inerenti għall-persuna tal-ħaddiema, fis-sens tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1(1) ta’ din id-direttiva, b’tali mod li dan għandu jittieħed inkunsiderazzjoni għall-kalkolu tan-numru totali ta’ tkeċċijiet li seħħew.
29
Fir-rigward tal-kwistjoni dwar liema mument persuna li timpjega għandha l-obbligu li tipproċedi bil-konsultazzjonijiet previsti mill-Artikolu 2 tad-Direttiva 98/59, għandu jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li l-obbligi ta’ konsultazzjoni u ta’ notifika jitnisslu qabel deċiżjoni mill-persuna li timpjega li xxolji l-kuntratti ta’ xogħol (sentenzi tas-27 ta’ Jannar 2005, Junk, C‑188/03, EU:C:2005:59, punt 37, kif ukoll tal-10 ta’ Settembru 2009, Akavan Erityisalojen Keskusliitto AEK et, C‑44/08, EU:C:2009:533, punt 38) u li t-twettiq tal-għan, espress fl-Artikolu 2(2) ta’ din id-direttiva, li jiġi evitat xoljimenti ta’ kuntratti ta’ xogħol jew tnaqqis fin-numru ta’ ħaddiema huwa pperikolat jekk il-konsultazzjoni tar-rappreżentanti ssir wara d-deċiżjoni tal-persuna li timpjega (sentenzi tas-27 ta’ Jannar 2005, Junk, C‑188/03, EU:C:2005:59, punt 38, kif ukoll tal-10 ta’ Settembru 2009, Akavan Erityisalojen Keskusliitto AEK et, C‑44/08, EU:C:2009:533, punt 46).
30
Għandu jingħad ukoll li l-kawża prinċipali, bħall-kawża li tat lok għas-sentenza tal-10 ta’ Settembru 2009, Akavan Erityisalojen Keskusliitto AEK et (C‑44/08, EU:C:2009:533, punt 37), hija marbuta ma’ deċiżjonijiet ekonomiċi li ma kellhomx, hekk kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, direttament l-għan li jtemmu relazzjonijiet speċifiċi tax-xogħol, iżda li madankollu xorta seta’ jkollhom riperkussjonijiet fuq l-impjieg ta’ numru ta’ ħaddiema.
31
Issa, fil-punt 48 tas-sentenza tagħha tal-10 ta’ Settembru 2009, Akavan Erityisalojen Keskusliitto AEK et (C‑44/08, EU:C:2009:533), il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li l-proċedura ta’ konsultazzjoni prevista fl-Artikolu 2 tad-Direttiva 98/59 għandha tinbeda mill-persuna li timpjega fil-mument li fih ġiet adottata deċiżjoni strateġika jew kummerċjali li tobbligaha tippjana jew tipproġetta tkeċċijiet kollettivi.
32
F’dan il-każ, peress li l-isptar speċjalizzat A. Falkiewicz kkunsidra li, minħabba d-diffikultajiet ekonomiċi li kien qiegħed jaffaċċja, kien neċessarju li jwettaq l-emendi proposti sabiex jiġi evitat li jieħu deċiżjonijiet li jkollhom direttament l-għan li jtemmu relazzjonijiet speċifiċi tax-xogħol, huwa raġonevolment kellu jistenna li numru ta’ ħaddiema ma jaċċettawx l-emenda fil-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħhom u li, konsegwentement, il-kuntratt ta’ xogħol tagħhom jiġi xolt.
33
Għaldaqstant, peress li d-deċiżjoni ta’ notifika tal-avviż ta’ emenda kien neċessarjament jimplika, għall-isptar speċjalizzat A. Falkiewicz li jiġu kkunsidrati tkeċċijiet kollettivi, huwa kellu jagħti bidu għall-proċedura ta’ konsultazzjoni prevista fl-Artikolu 2 tad-Direttiva 98/59.
34
Din il-konklużjoni hija iktar u iktar meħtieġa peress li l-għan tal-obbligu ta’ konsultazzjoni, stabbilit fl-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva, jiġifieri li jiġu evitati xoljimenti ta’ kuntratti ta’ xogħol jew tnaqqis fin-numru ta’ ħaddiema kif ukoll sabiex jittaffew il-konsegwenzi (sentenza tal-10 ta’ Settembru 2009, Akavan Erityisalojen Keskusliitto AEK et, C‑44/08, EU:C:2009:533, punt 46), u l-għan imfittex, skont il-qorti tar-rinviju, mill-avviż ta’ emenda, jiġifieri li jiġi evitat l-istralċ tal-isptar, jikkoinċidu fil-parti l-kbira. Fil-fatt, peress li deċiżjoni li tinvolvi emenda fil-kundizzjonijiet tax-xogħol aktarx tippermetti li jkunu evitati tkeċċijiet kollettivi, il-proċedura ta’ konsultazzjoni prevista fl-Artikolu 2 ta’ din l-istess direttiva għandha tibda mill-mument fejn il-persuna li timpjega għandha l-intenzjoni li tipproċedi b’dawn l-emendi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-10 ta’ Settembru 2009, Akavan Erityisalojen Keskusliitto AEK et, C‑44/08, EU:C:2009:533, punt 47).
35
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 1(1) u l-Artikolu 2 tad-Direttiva 98/59 għandhom jiġu interpretati fis-sens li persuna li timpjega għandha tipproċedi għall-konsultazzjonijiet previsti minn dan l-Artikolu 2 meta hija jkollha l-intenzjoni li twettaq, għad-detriment tal-ħaddiema, emenda unilaterali tal-kundizzjonijiet tar-remunerazzjoni li, f’każ ta’ rifjut ta’ aċċettazzjoni min-naħa ta’ dawn tal-aħħar, tinvolvi t-terminazzjoni tar-relazzjoni tax-xogħol, sa fejn il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 1(1) ta’ din id-direttiva jkunu ssodisfatti, li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika.
Fuq l-ispejjeż
36
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Għaxar Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 1(1) u l-Artikolu 2 tad-Direttiva tal-Kunsill 98/59/KE, tal-20 ta’ Lulju 1998, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri dwar redundancies kollettivi, għandhom jiġu interpretati fis-sens li persuna li timpjega għandha tipproċedi għall-konsultazzjonijiet previsti minn dan l-Artikolu 2 meta hija jkollha l-intenzjoni li twettaq, għad-detriment tal-ħaddiema, emenda unilaterali tal-kundizzjonijiet tar-remunerazzjoni li, f’każ ta’ rifjut ta’ aċċettazzjoni min-naħa ta’ dawn tal-aħħar, tinvolvi t-terminazzjoni tar-relazzjoni tax-xogħol, sa fejn il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 1(1) ta’ din id-direttiva jkunu ssodisfatti, li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Pollakk.