62015CC0677
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
HENRIKA SAUGMANDSGAARDA ØE
przedstawiona w dniu 11 maja 2017 r. (
1
)
Sprawa C‑677/15 P
Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO)
przeciwko
European Dynamics Luxembourg SA,
Evropaïki Dynamiki – Proigmena Systimata Tilepikoinonion Pliroforikis kai Tilematikis AE,
European Dynamics Belgium SA
Odwołanie – Zamówienia publiczne na usługi – Świadczenie usług zewnętrznych na potrzeby zarządzania programem i projektem oraz na potrzeby doradztwa technicznego w dziedzinie technologii informatycznych – Procedura kaskadowa – Ważenie podkryteriów w ramach kryteriów udzielenia zamówienia – Zasady równości szans i przejrzystości – Oczywiste błędy w ocenie – Braki w uzasadnieniu – Utrata szansy – Odpowiedzialność pozaumowna Unii Europejskiej
I. Wprowadzenie
1.
W niniejszym odwołaniu Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) (
2
) (zwany dalej „wnoszącym odwołanie”) wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 7 października 2015 r., European Dynamics Luxembourg i in./OHIM (zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”) (
3
), w którym Sąd:
–
uchylił decyzję EUIPO, wydaną w ramach przetargu otwartego na świadczenie usług informatycznych, doręczoną European Dynamics Luxembourg SA pismem z dnia 28 marca 2011 r. o zaklasyfikowaniu jej oferty na trzecim miejscu według mechanizmu kaskadowego w celu zawarcia umowy ramowej, a także o zaklasyfikowaniu ofert Consortium Unisys SLU i Charles Oakes & Co. Sàrl z jednej strony oraz ETIQ Consortium (by everis and Trasys) z drugiej strony, odpowiednio, na miejscach pierwszym i drugim (zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”), i
–
zobowiązał Unię Europejską do naprawienia szkody poniesionej przez European Dynamics Luxembourg z tytułu utraty szansy uzyskania zamówienia i zawarcia umowy ramowej jako pierwszy kontrahent w mechanizmie kaskadowym.
II. Ramy prawne
2.
Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 (zwane dalej „rozporządzeniem finansowym”) (
4
) ustanawia podstawowe przepisy regulujące całą sferę budżetową w dziedzinach takich jak udzielanie zamówień publicznych.
3.
Zgodnie z art. 100 ust. 2 akapit pierwszy tego rozporządzenia „[z]amawiający powiadamia wszystkich kandydatów lub oferentów, których wnioski lub oferty zostały odrzucone o podstawach podjęcia decyzji, a także wszystkich oferentów, których oferty zostały dopuszczone i którzy zwrócili się z prośbą na piśmie, [o] ogólnych danych oraz zaletach, oferty, która wygrała przetarg oraz nazwisku oferenta, któremu udzielono zamówienia”.
4.
W art. 149 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002 (
5
) uściślono obowiązki ciążące na instytucji zamawiającej co do informowania kandydatów i oferentów zgodnie z art. 100 ust. 2 rozporządzenia finansowego.
5.
Zgodnie z art. 115 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 207/2009 (
6
)„Urząd jest organem Unii. Ma osobowość prawną”.
6.
W art. 118 ust. 3 tego rozporządzenia przewidziano, że „[w] przypadku odpowiedzialności deliktowej Urząd naprawia szkody wyrządzone przez jego wydziały lub jego pracowników przy wykonywaniu ich funkcji zgodnie z ogólnymi zasadami wspólnymi dla ustawodawstw państw członkowskich”.
III. Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu, skarga do Sądu i zaskarżony wyrok
7.
Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy zostały przedstawione w pkt 1–28 zaskarżonego wyroku.
8.
W dniu 6 czerwca 2011 r. European Dynamics Luxembourg, Evropaïki Dynamiki – Proigmena Systimata Tilepikoinonion Pliroforikis kai Tilematikis AE i European Dynamics Belgium SA (zwane dalej „European Dynamics Luxembourg i in.” lub „drugą stroną postępowania odwoławczego”) wniosły skargę do Sądu. Odstąpiwszy od jednego z żądań podczas rozprawy, te ostatnie wnosiły o:
–
stwierdzenie nieważności spornej decyzji o zaklasyfikowaniu oferty European Dynamics Luxembourg na trzecim miejscu według mechanizmu kaskadowego;
–
stwierdzenie nieważności wszystkich innych powiązanych decyzji EUIPO, w tym tych udzielających spornego zamówienia oferentom zaklasyfikowanym na miejscach pierwszym i drugim według mechanizmu kaskadowego;
–
zasądzenie od EUIPO odszkodowania w kwocie w wysokości 650000 EUR z tytułu poniesionej przez nie szkody z powodu utraty szansy i podważenia ich reputacji i wiarygodności; oraz
–
obciążenie EUIPO kosztami postępowania.
9.
Na poparcie swojego żądania stwierdzenia nieważności i po odstąpieniu od jednego ze swoich zarzutów podczas rozprawy European Dynamics Luxembourg i in. podniosły trzy zarzuty. W zarzucie pierwszym zarzuciły one EUIPO naruszenie art. 100 ust. 2 akapit pierwszy ogólnego rozporządzenia finansowego i art. 149 rozporządzenia nr 2342/2002, a także obowiązku uzasadnienia w rozumieniu art. 296 akapit drugi TFUE poprzez odmówienie przedstawienia im wystarczających wyjaśnień i uzasadnienia odnośnie do decyzji o udzieleniu zamówienia. Zarzut drugi dotyczył „naruszenia warunków określonych w specyfikacji”, ponieważ EUIPO uwzględniło na ich niekorzyść nowe kryterium udzielenia zamówienia i nowe współczynniki wagi podkryteriów udzielenia zamówienia, niewskazane w specyfikacji. Zgodnie z zarzutem trzecim European Dynamics Luxembourg i in. zarzuciły EUIPO szereg oczywistych błędów w ocenie.
10.
Sąd zbadał kolejno zarzuty drugi, trzeci i pierwszy, które zostały podniesione w skardze.
11.
Na wstępie Sąd orzekł w pkt 48 zaskarżonego wyroku, że negatywny komentarz EUIPO do oferty European Dynamics Luxembourg, zgodnie z którym oferty, które uzyskały lepszy wynik niż ich oferta według pierwszego kryterium udzielenia zamówienia, „określały zarządzanie zmianami i komunikację jako dwa najistotniejsze zadania dla wykonania projektu”, wykazuje, iż EUIPO zestawiło wagę poszczególnych podkryteriów w ramach pierwszego kryterium udzielenia zamówienia. W pkt 53 tego wyroku Sąd uznał, że skoro to ważenie nie zostało ani przewidziane w specyfikacji, ani uprzednio podane do wiadomości oferentów, EUIPO naruszyło ze szkodą dla European Dynamics Luxembourg i in. zasady równości szans i przejrzystości. Co za tym idzie, Sąd w pkt 55 omawianego wyroku częściowo uwzględnił zarzut drugi.
12.
Następnie, w ramach badania zarzutu trzeciego, Sąd z jednej strony ocenił, że niektóre negatywne komentarze poczynione przez EUIPO w odniesieniu do oceny rozpatrywanej oferty pod kątem pierwszego i drugiego z kryteriów udzielenia zamówienia dotknięte są oczywistym błędem w ocenie.
13.
Po pierwsze, Sąd stwierdził w pkt 91 zaskarżonego wyroku, że skoro negatywny komentarz przytoczony w pkt 11 niniejszej opinii stanowi naruszenie zasad równości szans i przejrzystości, to ocena ta jest siłą rzeczy również obarczona oczywistym błędem w ocenie.
14.
Po drugie, Sąd uznał w pkt 102 tego wyroku, że negatywny komentarz dotyczący oceny omawianej oferty z punktu widzenia drugiego kryterium udzielenia zamówienia, zgodnie z którym owa oferta nie zawierała „żadnego przykładu produktu, jaki ma zostać dostarczony”, wynikał z oczywistego błędu w ocenie, ponieważ nie znajdował żadnego oparcia w specyfikacji.
15.
Z drugiej strony Sąd uznał w pkt 86, 89 i 95 omawianego wyroku, że szereg innych komentarzy EUIPO związanych z oceną tej samej oferty z punktu widzenia pierwszego kryterium udzielenia zamówienia jest dotkniętych błędem braku uzasadnienia w rozumieniu art. 296 akapit drugi TFUE w związku z art. 100 ust. 2 rozporządzenia finansowego, przez co Sąd nie mógł zbadać wystąpienia oczywistych błędów w ocenie dotyczących tych komentarzy.
16.
W konsekwencji Sąd uwzględnił zarzut trzeci, dotyczący argumentów skierowanych przeciwko komentarzom EUIPO wymienionym w pkt 13 i 14 niniejszej opinii, i oddalił go w pozostałym zakresie.
17.
Wreszcie, po zbadaniu zarzutu pierwszego i odesłaniu w pkt 134 zaskarżonego wyroku do oceny, którą uznał za niewystarczająco uzasadnioną w ramach rozpatrywania zarzutu trzeciego, Sąd w pkt 135 tego wyroku orzekł, że sporna decyzja obarczona jest licznymi brakami w uzasadnieniu.
18.
Uwzględniając powyższe rozważania, Sąd w pkt 136 omawianego wyroku stwierdził nieważność spornej decyzji w całości.
19.
Na poparcie swojego żądania odszkodowawczego European Dynamics Luxembourg i in. domagały się, jak wynika z pkt 137 tego wyroku, odszkodowania z jednej strony za utratę szansy zawarcia umowy w sprawie tego zamówienia jako wykonawca zaklasyfikowany na pierwszym miejscu, a z drugiej strony naprawienia krzywdy poniesionej z uwagi na naruszenie ich reputacji i wiarygodności.
20.
Sąd uznał, że przesłanki powstania odpowiedzialności pozaumownej Unii na podstawie art. 340 akapit drugi TFUE są spełnione.
21.
Na wstępie w pkt 141 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, że skoro żądanie odszkodowania jest oparte na tych samych naruszeniach co powołane na poparcie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji oraz skoro Sąd stwierdził istnienie niektórych z nich, przesłanka dotycząca istnienia bezprawnego działania instytucji lub organów Unii jest spełniona.
22.
Następnie Sąd w pkt 143 tego wyroku uznał, że nie ma możliwości ustalenia związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonymi brakami uzasadnienia a podnoszoną szkodą. Natomiast w pkt 144 omawianego wyroku Sąd orzekł, że stwierdzone naruszenia prawa materialnego mogły wpłynąć na szanse European Dynamics Luxembourg na zaklasyfikowanie jej oferty na pierwszej lub drugiej pozycji w mechanizmie kaskadowym.
23.
Sąd zbadał wreszcie rzeczywiste istnienie podnoszonej szkody. Uznał on z jednej strony w pkt 144–146 zaskarżonego wyroku, że utrata szansy przez spółkę stanowi rzeczywistą i niewątpliwą szkodę. Niemniej jednak Sąd w pkt 147 tego wyroku stwierdził, że nie mógł w ówczesnym stanie postępowania wypowiedzieć się co do wysokości tej szkody. Z drugiej strony Sąd w pkt 155 omawianego wyroku nie uznał za niezbędne zbadania istnienia naruszenia reputacji i wiarygodności European Dynamics Luxembourg i in., ponieważ stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu zamówienia wystarczy co do zasady do naprawienia szkody wyrządzonej takim naruszeniem.
24.
W konsekwencji Sąd w pkt 156 zaskarżonego wyroku częściowo uwzględnił żądanie odszkodowania. W pkt 157 tego wyroku Sąd wezwał strony do uzgodnienia kwoty odszkodowania za utratę szansy w świetle rozważań przedstawionych w pkt 149–154 omawianego wyroku oraz do przedstawienia mu ich ugody. W braku ugody strony miały przedstawić wnioski dotyczące proponowanych kwot.
IV. Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron
25.
W swoim odwołaniu EUIPO wnosi do Trybunału o:
–
tytułem głównym, uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi o stwierdzenie nieważności spornej decyzji oraz żądania odszkodowania podniesionych w pierwszej instancji;
–
pomocniczo, uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd;
–
pomocniczo, uchylenie omawianego wyroku w zakresie, w jakim nakazuje on zapłatę przez Unię odszkodowania za szkodę poniesioną przez European Dynamics Luxembourg, oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd; oraz
–
obciążenie drugiej strony postępowania odwoławczego kosztami postępowania.
26.
European Dynamics Luxembourg i in. wnoszą do Trybunału o oddalenie odwołania i obciążenie EUIPO kosztami postępowania w obu instancjach.
V. Analiza
A.
Rozważania wstępne
27.
W zaskarżonym wyroku Sąd stwierdził nieważność spornej decyzji z powodu istnienia naruszenia zasad równości szans i przejrzystości (pkt 53 tego wyroku), dwóch oczywistych błędów w ocenie (pkt 91 i 102 omawianego wyroku) oraz szeregu braków uzasadnienia (pkt 86, 89, 95 i 135 tego samego wyroku) w ocenie oferty European Dynamics Luxembourg dokonanej przez EUIPO.
28.
Na poparcie swojego odwołania EUIPO podnosi cztery zarzuty. Zarzut pierwszy dotyczy naruszenia prawa i braku uzasadnienia, jakie Sąd miał popełnić, uznając, że sporna decyzja narusza zasady równości szans i przejrzystości. W zarzucie drugim EUIPO podnosi, że zaskarżony wyrok narusza prawo, ponieważ Sąd stwierdził nieważność tej decyzji z powodu oczywistych błędów w ocenie. Zarzut trzeci dotyczy naruszenia prawa popełnionego przez Sąd poprzez stwierdzenie szeregu naruszeń obowiązku uzasadnienia w omawianej decyzji oraz poprzez stwierdzenie jej nieważności w związku z tym. Zgodnie z zarzutem czwartym EUIPO podnosi istnienie naruszenia prawa i braku uzasadnienia, ponieważ w wyroku tym uwzględniono żądanie odszkodowawcze podniesione przez European Dynamics Luxembourg i in.
29.
Ze względów przedstawionych poniżej uważam, że Sąd w ramach badania żądania stwierdzenia nieważności naruszył prawo, stwierdzając naruszenie zasad równości szans i przejrzystości (pkt 53 zaskarżonego wyroku) oraz popełnił oczywisty błąd w ocenie (pkt 91 tego wyroku) przy dokonywaniu oceny rozpatrywanej oferty z punktu widzenia pierwszego kryterium udzielenia zamówienia (
7
). Natomiast w zarzutach odwołania nie wykazano moim zdaniem, że Sąd niezgodnie z prawem stwierdził także braki uzasadnienia (pkt 86, 89, 95 i 135 omawianego wyroku) i popełnienie oczywistego błędu w ocenie (pkt 102 tego samego wyroku) przy dokonywaniu oceny tej oferty z punktu widzenia, odpowiednio, pierwszego i drugiego kryterium udzielenia zamówienia (
8
).
30.
Jak wyjaśnię również poniżej, naruszenia prawa popełnione w pkt 53 i 91 zaskarżonego wyroku pociągają za sobą w moim mniemaniu uchylenie tego wyroku wyłącznie w zakresie, w jakim Unia została zobowiązana do naprawienia szkody poniesionej przez European Dynamics Luxembourg (
9
). Wydaje mi się ponadto, że omawiany wyrok jest dotknięty błędem niewystarczającego uzasadnienia w tym względzie (
10
).
31.
Uważam jednak, że Trybunał posiada wystarczające informacje do rozpatrzenia sprawy co do istoty, do czego upoważnia go art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zwanego dalej „statutem”), w odniesieniu do żądania odszkodowawczego podniesionego w pierwszej instancji. W tym kontekście powinien on moim zdaniem oddalić to żądanie (
11
).
B.
W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego naruszenia prawa i braku uzasadnienia ze względu na to, że w zaskarżonym wyroku stwierdzono naruszenie zasad równości szans i przejrzystości
32.
Zarzut pierwszy skierowany jest przeciwko pkt 53 zaskarżonego wyroku i obejmuje dwie części.
1.
W przedmiocie części pierwszej zarzutu pierwszego
33.
W części pierwszej zarzutu pierwszego EUIPO podnosi, że Sąd naruszył prawo, orzekając, iż sporna decyzja narusza zasady równości szans i przejrzystości ze względu na to, że ocena rozpatrywanej oferty na podstawie pierwszego kryterium udzielenia zamówienia została przeprowadzona z punktu widzenia współczynników wagi podkryteriów w ramach tego kryterium, które nie wynikały ze specyfikacji i nie zostały podane do wiadomości oferentów.
34.
Zdaniem wnoszącego odwołanie ocena przeprowadzona w pkt 53 zaskarżonego wyroku, w której ustalono „automatyczny związek przyczynowy” między wprowadzeniem tych współczynników wagi a naruszeniem tych zasad, oparta jest na błędnej wykładni orzecznictwa Trybunału, a ponadto nie jest wystarczająco uzasadniona. EUIPO wskazuje, że z wyroku ATI EAC e Viaggi di Maio i in. (
12
) oraz z dwóch późniejszych wyroków (
13
) wynika, iż instytucja zamawiająca może, niekoniecznie informując o tym oferentów, przyznać szczególną wagę różnym elementom składowym kryterium udzielenia zamówienia ustalonym z wyprzedzeniem z zastrzeżeniem poszanowania pewnych warunków, które są w niniejszej sprawie spełnione.
35.
European Dynamics Luxembourg i in. podnoszą zarzut niedopuszczalności tego zarzutu ze względu na to, że dotyczy on argumentów, których EUIPO nie podniosło na żadnym wcześniejszym etapie postępowania. Co do istoty, druga strona postępowania odwoławczego podnosi zasadniczo, że Sąd zastosował to orzecznictwo w zakresie, w jakim – co prawda nie cytując go – stwierdził, iż wprowadzenie omawianych współczynników wagi bez uprzedniego podania tego do wiadomości odbyło się na ich szkodę.
36.
Zarzut niedopuszczalności podniesiony przez European Dynamics Luxembourg i in. należy moim zdaniem oddalić. Argumenty podniesione przez EUIPO w ramach zarzutu pierwszego, niezależnie od okoliczności, że EUIPO jako strona pozwana w pierwszej instancji nie podniosło ich przed Sądem, zmierzają do podważenia zgodności z prawem rozwiązania prawnego zastosowanego przez Sąd wobec dyskutowanych przed nim zarzutów i argumentów (
14
). Badanie tego rozwiązania leży oczywiście w zakresie kompetencji Trybunału rozstrzygającego odwołanie (
15
).
37.
Jeśli chodzi o badanie części pierwszej zarzutu pierwszego co do istoty, pragnę na wstępie podkreślić, że strony nie kwestionują stwierdzenia Sądu z pkt 48 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym EUIPO wprowadziło współczynniki wagi podkryteriów objętych pierwszym kryterium udzielenia zamówienia (
16
). Wnoszący odwołanie zmierza natomiast do podważenia wniosku Sądu dotyczącego niezgodności z prawem takiego wprowadzenia.
38.
Dokonawszy tego uściślenia, jestem zdania, że Sąd w pkt 53 omawianego wyroku błędnie zastosował orzecznictwo Trybunału przytoczone w pkt 48 tego wyroku, a mianowicie pkt 38 wyroku Lianakis i in. (
17
).
39.
Z tego punktu wynika, że instytucja zamawiająca nie może wprowadzić, bez wcześniejszego podania do wiadomości oferentów, ani nowych podkryteriów, ani reguł ważenia kryteriów udzielenia zamówienia.
40.
W niniejszej sprawie natomiast sporna ocena dotyczyła wprowadzenia współczynników wagi nie kryteriów udzielenia zamówienia, lecz podkryteriów w ramach tych kryteriów.
41.
Trybunał przyznał zaś instytucji zamawiającej więcej swobody w tym względzie. Jak Trybunał ustalił w wyroku ATI EAC e Viaggi di Maio i in. (
18
) i powtórzył w wyrokach Lianakis i in. (
19
), Evropaïki Dynamiki/EMSA (
20
) oraz TNS Dimarso (
21
), współczynniki wagi podkryteriów w ramach kryteriów udzielenia zamówienia mogą zostać określone po upływie terminu do składania ofert, jeśli spełnione są trzy warunki. W pierwszej kolejności, takie późniejsze określenie nie może zmieniać określonych w specyfikacji lub ogłoszeniu o zamówieniu kryteriów udzielenia zamówienia. W drugiej kolejności, nie może ono zawierać elementów, które gdyby były znane podczas przygotowania ofert, mogłyby mieć wpływ na to przygotowanie. W trzeciej kolejności, nie może ono zostać przyjęte z uwzględnieniem elementów, które mogą mieć skutek dyskryminujący wobec jednego z oferentów.
42.
Moim zdaniem Sąd powinien był zastosować tę ostatnią linię orzeczniczą. Powinien on był także zbadać, czy argumenty podniesione w skardze pozwalały na ustalenie, że EUIPO nie przestrzegało tych warunków (
22
).
43.
W konsekwencji Sąd błędnie pojął zakres zasad równości szans i przejrzystości wynikający z orzecznictwa przytoczonego w pkt 41 niniejszej opinii, a więc pkt 53 stanowi naruszenie prawa. Wyrok ten należy w tym względzie uchylić.
44.
W art. 61 akapit pierwszy statutu przewidziano, że w wyniku takiego uchylenia Trybunał może albo skierować sprawę do Sądu, albo sam wydać ostateczne orzeczenie w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala.
45.
W niniejszej sprawie Trybunał może w moim przekonaniu ustalić samodzielnie, na podstawie akt sprawy przed Sądem i w świetle rozważań przedstawionych w pkt 41 i 42 niniejszej opinii, czy zarzut skargi w pierwszej instancji dotyczący naruszenia zasad równości szans i przejrzystości w spornej decyzji jest zasadny.
46.
W obliczu tego materiału nie wydaje mi się, żeby tak było: European Dynamics Luxembourg i in. nie podniosły przed Sądem, ani tym bardziej nie wykazały, że trzy warunki wymienione w wyroku ATI EAC e Viaggi di Maio i in. (
23
) oraz w późniejszym orzecznictwie (
24
) nie zostały w niniejszej sprawie spełnione.
47.
Naruszenie prawa dotyczące pkt 53 zaskarżonego wyroku dotyczy zresztą również podstawy, na której opiera się pkt 91 tego wyroku, w którym Sąd stwierdził, że sporna decyzja dotknięta jest oczywistym błędem w ocenie, ponieważ uwzględnia ona ważenie podkryteriów pierwszego kryterium udzielenia zamówienia niepodane uprzednio do wiadomości oferentów (
25
). Jak bowiem wynika z tego punktu, stwierdzenie tego oczywistego błędu w ocenie „wynika siłą rzeczy” ze stwierdzenia naruszenia zasad równości szans i przejrzystości w tej decyzji.
48.
Niemniej jednak wnoszący odwołanie nie podważa wyraźnie – ani w ramach zarzutu pierwszego, ani w ramach innego zarzutu odwołania – stwierdzenia poczynionego w pkt 91 zaskarżonego wyroku (
26
). Czy Trybunał może mimo to uwzględnić z urzędu okoliczność, że ten punkt jest „skażony” naruszeniem prawa popełnionym w pkt 53 tego wyroku?
49.
Na to pytanie należy moim zdaniem udzielić odpowiedzi twierdzącej. Pragnę w tym względzie zauważyć, że podważenie wniosku, zgodnie z którym sporna decyzja narusza zasady równości szans i przejrzystości, pozbawiłoby pkt 91 omawianego wyroku wszelkiego uzasadnienia. Trybunał stwierdził już zaś, że niewystarczające uzasadnienie wyroku Sądu stanowi naruszenie istotnych wymogów proceduralnych i przesłankę bezwzględną (
27
). W tych okolicznościach Trybunał powinien moim zdaniem móc orzec, że jeśli uzna on w odpowiedzi na zarzut odwołania istnienie naruszenia prawa w ustaleniu Sądu, to naruszenie to dotknie również inne ustalenie Sądu, którego uzasadnienie oparte jest wyłącznie na tym pierwszym ustaleniu.
50.
Tak więc uważam, że zaskarżony wyrok należy uchylić również z tego względu, iż stwierdza on oczywisty błąd w ocenie popełniony przy dokonywaniu oceny rozpatrywanej oferty z punktu widzenia pierwszego kryterium udzielenia zamówienia. Nie jest natomiast niezbędne kierowanie sprawy do Sądu ani rozpatrywanie jej pod kątem badania co do istoty zarzutów skargi dotyczących oczywistych błędów w ocenie popełnionych przy dokonywaniu tej oceny. Sąd orzekł już bowiem w pkt 95 zaskarżonego wyroku, że sporna decyzja pozbawiona jest w tym względzie wystarczającego uzasadnienia, a więc nie może on orzec w przedmiocie istnienia takich błędów (poza tymi, które wskazał w pkt 91 tego wyroku). Jak wynika z mojego badania części pierwszej zarzutu trzeciego, wnoszący odwołanie nie wykazał, że wniosek ten nie jest prawidłowy (
28
).
51.
Zbadam kwestię tego, w jakim stopniu sentencję omawianego wyroku należy uchylić ze względu na naruszenia prawa popełnione w pkt 53 i 91 tego wyroku, po rozważeniu innych zarzutów odwołania (
29
).
2.
W przedmiocie części drugiej zarzutu pierwszego
52.
Część druga zarzutu pierwszego dotyczy naruszenia obowiązku uzasadnienia ciążącego na Sądzie zgodnie z art. 36 zdanie pierwsze i art. 53 akapit pierwszy statutu. EUIPO utrzymuje w istocie, że Sąd naruszyło ten obowiązek, stwierdzając w pkt 53 zaskarżonego wyroku naruszenie zasad równości szans i przejrzystości na szkodę drugiej strony postępowania odwoławczego bez zbadania, czy trzy warunki wymienione w wyroku ATI EAC e Viaggi di Maio i in. (
30
) były spełnione, lub przynajmniej przedstawienia powodów, dla których nie były one spełnione.
53.
Biorąc pod uwagę, że analiza części pierwszej tego zarzutu prowadzi już do stwierdzenia naruszenia prawa popełnionego w pkt 53 zaskarżonego wyroku, nie jest niezbędne badanie co do istoty części drugiej omawianego zarzutu.
54.
Celem uzupełnienia wywodu pragnę jednak podkreślić, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem obowiązek uzasadnienia ciążący na Sądzie nakazuje mu uzasadnienie jego wyroków w sposób pozwalający zainteresowanym osobom na poznanie powodów, dla których ich argumenty pozostały bezskuteczne, oraz na dostarczenie Trybunałowi wystarczających informacji do przeprowadzenia kontroli (
31
).
55.
Przyjmując rozumowanie przedstawione w pkt 48–52 zaskarżonego wyroku na poparcie wniosku przedstawionego w pkt 53 tego wyroku oraz odsyłając do orzecznictwa przytoczonego w pkt 44 omawianego wyroku, Sad moim zdaniem spełnił jednak te wymogi. Według mnie ocena zawarta w pkt 53 tego samego wyroku nie jest dotknięta błędem braku uzasadnienia ze względu na to, że Sąd nie wyjaśnił, w jaki sposób stosowanie właściwego kryterium prawnego pozwala na wyciągnięcie wniosku o naruszeniu zasad równości szans i przejrzystości, ale raczej – jak wynika z badania części pierwszej zarzutu pierwszego – stanowi naruszenie prawa, ponieważ Sąd zastosował inne kryterium prawne, które nie było właściwe w okolicznościach niniejszej sprawy.
56.
W konsekwencji część druga zarzutu pierwszego jest bezzasadna.
C.
W przedmiocie zarzutu drugiego i części drugiej zarzutu trzeciego, dotyczących naruszeń prawa popełnionych w zaskarżonym wyroku ze względu na to, że stwierdzono w nim nieważność spornej decyzji na podstawie oczywistych błędów w ocenie i braków uzasadnienia
57.
Zarzut drugi dotyczy naruszenia prawa, które Sąd miał popełnić, stwierdzając w pkt 136 zaskarżonego wyroku nieważność spornej decyzji bez zbadania, czy oczywiste błędy w ocenie stwierdzone w pkt 91, 95, 96, i 97–103 tego wyroku miały wpływ na ostateczny wynik postępowania w sprawie udzielenia zamówienia.
58.
W części drugiej zarzutu trzeciego EUIPO zarzuca Sądowi stwierdzenie nieważności tej decyzji bez zbadania, czy braki uzasadnienia stwierdzone w pkt 86, 89, 95 i 135 omawianego wyroku są wystarczające, same w sobie lub w połączeniu z oczywistymi błędami w ocenie, które on również wskazał, do zmiany tego wyniku.
59.
W ramach zarzutu drugiego i części drugiej zarzutu trzeciego wnoszący odwołanie przywołuje dwa wyroki Sądu.
60.
Z jednej strony przytacza on orzecznictwo Sądu, zgodnie z którym kiedy Sąd stwierdzi niewystarczające uzasadnienie decyzji o udzieleniu zamówienia, można stwierdzić nieważność tej decyzji z tego powodu jedynie o tyle, o ile inne elementy omawianej decyzji, których nie dotyczy to niewystarczające uzasadnienie, nie są wystarczające do jej uzasadnienia (
32
). Zdaniem EUIPO orzecznictwo to należy zastosować przez analogię, kiedy Sąd stwierdzi oczywisty błąd w ocenie popełniony w decyzji o udzieleniu zamówienia.
61.
EUIPO przywołuje z drugiej strony wyrok, w którym Sąd uznał, że kiedy nota przypisana ofercie na podstawie danego kryterium udzielenia zamówienia oparta jest na szeregu negatywnych komentarzy, z których jeden lub więcej dotkniętych jest oczywistym błędem w ocenie, ta nota oraz leżąca u jej podstaw ocena nie są dotknięte takim błędem wówczas, gdy omawiana nota oparta jest także na komentarzach wolnych od oczywistych błędów w ocenie (
33
).
62.
Zdaniem drugiej strony postępowania odwoławczego te precedensowe wyroki nie mają zastosowania w niniejszej sprawie.
63.
Proponuję zbadanie zarzutu drugiego i części drugiej zarzutu trzeciego łącznie.
64.
W tym względzie pragnę zauważyć na wstępie, że wnoszący odwołanie nie twierdzi ani a fortiori nie wykazuje, że oczywiste błędy w ocenie lub braki uzasadnienia stwierdzone przez Sąd nie mogły mieć żadnego wpływu na wynik postępowania w sprawie udzielenia zamówienia i nie uzasadniały w związku z tym stwierdzenia nieważności spornej decyzji. Ogranicza się on do zarzucenia Sądowi, że ten nie zbadał wyraźnie, czy nieprawidłowości te zmieniły wynik tego postępowania.
65.
Taka krytyka wydaje mi się oparta na błędnym rozumieniu wymogów ciążących na Sądzie.
66.
Co prawda Sąd nie może stwierdzić nieważności decyzji o udzieleniu zamówienia z powodu nieprawidłowości, jakimi jest ona dotknięta, jeśli inne elementy tej decyzji, wolne od nieprawidłowości, wystarczają do uzasadnienia ostatecznego wyniku. W takiej sytuacji zarzuty dotyczące tych nieprawidłowości nie mają znaczenia dla sprawy, ponieważ nawet przy założeniu, że są zasadne, nie prowadzą one do stwierdzenia nieważności rzeczonej decyzji (
34
). Dotyczy to także sytuacji, w której nawet w braku nieprawidłowości wymienionych w tych zarzutach decyzja nie mogłaby być bardziej korzystna dla strony skarżącej.
67.
Z tego punktu widzenia Sąd – moim zdaniem słusznie – wielokrotnie uznał, że niewystarczające uzasadnienie niektórych ocen instytucji zamawiającej nie może pociągnąć za sobą stwierdzenia nieważności decyzji o odrzuceniu oferty w sytuacji, gdy nawet przy założeniu, iż oferta ta uzyskałaby wszystkie możliwe punkty za kryteria lub podkryteria udzielenia zamówienia, których dotyczy niewystarczające uzasadnienie, nie uzyskałaby ona minimalnego wyniku pozwalającego jej na dostęp do etapu finansowego lub do etapu porównawczej selekcji ofert (
35
).
68.
Zgodnie z tym samym tokiem rozumowania należy uznać, że w sytuacji, w której, jak w niniejszej sprawie, instytucja zamawiająca sklasyfikowała ofertę w porządku pierwszeństwa w mechanizmie kaskadowym, jednak bez przydzielenia jej pierwszej pozycji, zarzuty skargi nie mają znaczenia dla sprawy, jeżeli gdyby ta oferta uzyskała wszystkie możliwe punkty na podstawie kryteriów udzielenia zamówienia, których dotyczy ocena dotknięta jakoby nieprawidłowościami, to dałoby to jej ostateczny wynik niższy od wyniku ofert sklasyfikowanych wyżej w mechanizmie kaskadowym.
69.
Niemniej jednak nie uważam, że Sąd powinien przedstawić wyraźnie powody, dla których uznał, iż zarzuty skargi nie są bez znaczenia. Sąd jest moim zdaniem zobowiązany jedynie do niestwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu zamówienia, kiedy zarzuty te są rzeczywiście pozbawione znaczenia dla sprawy – a więc, jak wynika z powyższych rozważań, kiedy nieprawidłowości wymienione w omawianych zarzutach, rozpatrywane całościowo, nie mogły mieć żadnego wpływu na wynik postępowania w sprawie udzielenia zamówienia.
70.
Wnoszący odwołanie nie wykazał tymczasem, ani nawet nie twierdził, że nawet w braku różnych stwierdzonych przez Sąd nieprawidłowości sporna decyzja nie mogłaby być korzystniejsza dla European Dynamics Luxembourg.
71.
W obliczu powyższych rozważań zarzut drugi i część drugą zarzutu trzeciego należy oddalić jako bezzasadne.
D.
W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego naruszenia prawa ze względu na to, że w zaskarżonym wyroku stwierdzono, iż sporna decyzja dotknięta jest brakami uzasadnienia uzasadniającymi stwierdzenie jej nieważności
72.
W swoim zarzucie trzecim, który można podzielić na trzy części, EUIPO podnosi, że Sąd kilkakrotnie naruszył prawo, stwierdzając w pkt 134 i 135 zaskarżonego wyroku, że sporna decyzja dotknięta jest brakami uzasadnienia, oraz stwierdzając nieważność tej decyzji z tego powodu.
1.
W przedmiocie części pierwszej zarzutu trzeciego
73.
Wnoszący odwołanie twierdzi w części pierwszej zarzutu trzeciego, że Sąd błędnie zastosował zakres obowiązku uzasadnienia ciążącego na instytucji zamawiającej zgodnie z art. 100 ust. 2 rozporządzenia finansowego. Badając oddzielnie każdy z komentarzy komisji przetargowej i jednocześnie pomijając szerszy kontekst oceny, w który się one wpisują, Sąd przypisał temu obowiązkowi bardziej ograniczoną treść, niż wynika to z orzecznictwa Trybunału przytoczonego w pkt 129 zaskarżonego wyroku (
36
). Zgodnie z tym orzecznictwem instytucja zamawiająca nie jest zobowiązana do dostarczenia wyeliminowanemu oferentowi drobiazgowego zestawienia, w jaki sposób każdy szczegół jego oferty został wzięty pod uwagę, ani drobiazgowej analizy porównawczej jego oferty i oferty wybranej.
74.
Druga strona postępowania odwoławczego odpowiada, że Sąd słusznie ograniczył się do zbadania zarzutów podniesionych w skardze, które skupiały się na niektórych określonych komentarzach.
75.
Moim zdaniem argumenty podniesione przez EUIPO nie pozwalają na uznanie, że Sąd zastosował, w celu uznania w pkt 86, 89, 95 i 135 zaskarżonego wyroku istnienia braków uzasadnienia dotykających oceny przeprowadzonej przez EUIPO wymienionej w pkt 81, 87 i 90 tego wyroku (
37
), bardziej rygorystyczne kryterium niż to wynikające z orzecznictwa Trybunału.
76.
Jak wynika z pkt 85, 88, 93 i 94 omawianego wyroku, Sąd stwierdził te braki uzasadnienia na podstawie w szczególności braku precyzji specyfikacji warunków zamówienia oraz lakonicznego i pobieżnego osądu komisji przetargowej. Wywnioskował on z tego w pkt 94 tego samego wyroku, że „ani [European Dynamics Luxembourg i in.], ani Sąd nie są w stanie zrozumieć sposobu, w jaki instytucja zamawiająca przyznała […] punkty dostępne z tytułu pierwszego kryterium udzielenia zamówienia i jego poszczególnych podkryteriów”. Dlatego też w pkt 95 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, że nie może przeprowadzić merytorycznej kontroli podważanych ocen. Ponadto w pkt 134 zaskarżonego wyroku Sąd podkreślił, że oceny te stanowią istotne elementy uzasadnienia konieczne dla prawidłowego zrozumienia oceny ofert.
77.
Tak więc Sąd, dokonując odrębnej oceny każdego z komentarzy podważanych w skardze, umieścił je również w ogólnym kontekście oceny rozpatrywanej oferty w odniesieniu do pierwszego kryterium udzielenia zamówienia i wywnioskował z tego, że ocena ta nie była wystarczająco uzasadniona.
78.
Wnoszący odwołanie nie wyjaśnił zresztą, w jaki sposób poprzez to rozumowanie Sąd miał wymagać od instytucji zamawiającej, aby dostarczyła ona drobiazgowego zestawienia tego, w jaki sposób każdy ze szczegółów tej oferty został uwzględniony, oraz drobiazgowej analizy porównawczej tej oferty i ofert, które znalazły się na wyższej pozycji.
79.
W konsekwencji część pierwsza zarzutu trzeciego jest bezzasadna.
2.
W przedmiocie części drugiej zarzutu trzeciego
80.
Jak wynika z pkt 64–71 niniejszej opinii, uważam, że część druga zarzutu trzeciego jest bezzasadna.
3.
W przedmiocie części trzeciej zarzutu trzeciego
81.
W części trzeciej zarzutu trzeciego EUIPO podniosło, po pierwsze, że zaskarżony wyrok zawiera sprzeczność, ponieważ z jednej strony w ramach badania zarzutu trzeciego skargi Sąd w pkt 112–115 i 121 tego wyroku nie stwierdził żadnego oczywistego błędu w ocenie ani braku uzasadnienia oceny oferty European Dynamics Luxembourg z punktu widzenia czwartego kryterium udzielenia zamówienia, a z drugiej strony zgodnie z analizą zarzutu pierwszego skargi Sąd uznał w pkt 134 i 135 omawianego wyroku, że nie może przeprowadzić kontroli zgodności z prawem spornej decyzji co do istoty w odniesieniu do tej oceny oraz że decyzja ta jest w związku z tym dotknięta oczywistym błędem w ocenie.
82.
Po drugie, wnoszący odwołanie utrzymuje, że w każdym razie Sąd naruszył obowiązek uzasadnienia, ponieważ orzekł, że nie mógł przeprowadzić takiej kontroli, podczas gdy dokonał jej w pkt 112–115 tego samego wyroku i wywnioskował z niej brak oczywistego błędu w ocenie dotykającego oceny rozpatrywanej oferty z punktu widzenia czwartego kryterium udzielenia zamówienia.
83.
Druga strona postępowania odwoławczego podważa istnienie takiej sprzeczności.
84.
Moim zdaniem w zakresie, w jakim EUIPO twierdzi, po pierwsze, że pkt 135 zaskarżonego wyroku jest sprzeczny z innymi punktami tego wyroku, ponieważ stwierdzono w nim oczywisty błąd w ocenie, argumentacja ta oparta jest na błędnym odczytaniu omawianego wyroku. W pkt 135 tego wyroku Sąd wskazał nie oczywisty błąd w ocenie, ale raczej szereg braków uzasadnienia.
85.
Natomiast EUIPO moim zdaniem słusznie podnosi, po drugie, że Sąd naruszył obowiązek uzasadnienia, ponieważ „przypomniał” w pkt 134 omawianego wyroku, że w ramach badania zarzutu trzeciego skargi nie mógł przeprowadzić kontroli zgodności z prawem spornej decyzji co do istoty w odniesieniu do oceny rozpatrywanej oferty z punktu widzenia czwartego kryterium udzielenia zamówienia, podczas gdy wniosek ten nie wynika w żaden sposób z badania tego zarzutu trzeciego. Przeciwnie, w pkt 112–115 tego samego wyroku Sąd przeprowadził taką kontrolę, w wyniku której oddalił argument dotyczący oczywistego błędu w ocenie dotykającego tej oceny (
38
).
86.
Sprzeczność ta wynika moim zdaniem ze zwykłego błędu pisarskiego pozbawionego wpływu na rozumowanie Sądu i niemogącego poważnie utrudnić zrozumienia zaskarżonego wyroku ani naruszyć praw do obrony EUIPO. Świadczy o tym okoliczność, że w pkt 134 in fine tego wyroku Sąd odniósł się jedynie do pkt 81–86, 87–89 i 90–95 tego wyroku – dotyczących badania argumentów związanych z pierwszym kryterium udzielenia zamówienia – bez przytaczania punktów omawianego wyroku dotyczących rozpatrywania części odnoszącej się do czwartego kryterium udzielenia zamówienia. Ten błąd pisarski nie powoduje zatem, że zaskarżony wyrok dotknięty jest błędem uzasadnienia, który mógłby uzasadnić jego uchylenie w tym względzie (
39
).
87.
W każdym razie ze względu na to, że błąd uzasadnienia wynikający z omawianej sprzeczności nie ma wpływu na sentencję zaskarżonego wyroku (
40
), część trzecią zarzutu trzeciego należy oddalić jako pozbawioną znaczenia dla sprawy (
41
).
E.
W przedmiocie zarzutu czwartego, dotyczącego naruszenia prawa i braku uzasadnienia ze względu na to, że w zaskarżonym wyroku uwzględniono żądanie odszkodowania
88.
Zarzut czwarty skierowany jest przeciwko pkt 141, 144, 146 i 150 zaskarżonego wyroku oraz pkt 2 jego sentencji. Zarzut ten może zostać podzielony na trzy części.
1.
W przedmiocie części pierwszej zarzutu czwartego
89.
W części pierwszej zarzutu czwartego wnoszący odwołanie podważa uznanie przez Sąd, że przesłanki powstania odpowiedzialności pozaumownej Unii były spełnione.
90.
Po pierwsze, uwzględniając argumenty podniesione na poparcie zarzutów odwołania od pierwszego do trzeciego, twierdzenie, zgodnie z którym sporna decyzja jest niezgodna z prawem, opierało się na naruszeniach prawa.
91.
Po drugie, pomocniczo, EUIPO twierdzi, że w sytuacji gdyby Trybunał uchylił zaskarżony wyrok jedynie w odniesieniu do tego, że Sąd uwzględnił naruszenie zasad równości szans i przejrzystości, Trybunał powinien uchylić ten wyrok także w odniesieniu do naprawienia szkody poniesionej przez European Dynamics Luxembourg. Z jednej strony bowiem, jak Sąd uznał w pkt 142 omawianego wyroku, nie istniał związek przyczynowy między stwierdzonymi przez niego brakami uzasadnienia a tą szkodą. Z drugiej strony, skoro Sąd nie zbadał wpływu oczywistych błędów w ocenie stwierdzonych w pkt 91 i 102 tego samego wyroku na ostateczny wynik postępowania w sprawie udzielenia zamówienia, oznacza to, że nie uzasadnił on wystarczająco wniosku zawartego w pkt 144 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym istnieje związek przyczynowy między tymi błędami a omawianą szkodą.
92.
Druga strona postępowania odwoławczego odpowiada, że w wyroku ustalono zgodnie ze sztuką prawniczą spełnienie przesłanek pociągnięcia Unii do odpowiedzialności.
93.
Jeśli chodzi w pierwszej kolejności o istnienie bezprawnego zachowania ze strony EUIPO, pragnę przypomnieć, że zarzuty odwołania od pierwszego do trzeciego nie pozwalają moim zdaniem na podważenie stwierdzeń Sądu dotyczących z jednej strony oczywistego błędu w ocenie dotykającego oceny rozpatrywanej oferty z punktu widzenia drugiego kryterium udzielenia zamówienia (pkt 102 tego wyroku), a z drugiej strony braków uzasadnienia dotyczących oceny tej oferty z punktu widzenia pierwszego kryterium udzielenia zamówienia (pkt 86, 89, 95 i 135 omawianego wyroku). W konsekwencji wnoszący odwołanie nie wykazał, że Sąd naruszył prawo, stwierdzając bezprawne zachowanie ze strony instytucji zamawiającej.
94.
W drugiej kolejności, jeśli chodzi o uzasadnienie istnienia związku przyczynowego między oczywistymi błędami w ocenie stwierdzonymi przez Sąd a szkodą poniesioną przez European Dynamics Luxembourg, argumentacja EUIPO dotyczy w istocie konsekwencji, jakie należy wyciągnąć z uwzględnienia zarzutu pierwszego. Zbadam je w pkt 107–128 niniejszej opinii. Pragnę wskazać już w tym miejscu, że argumentacja ta jest moim zdaniem zasadna.
2.
W przedmiocie części drugiej zarzutu czwartego
95.
W części drugiej zarzutu czwartego EUIPO utrzymuje, że zaskarżony wyrok dotknięty jest brakiem uzasadnienia, ponieważ zawiera sprzeczność między z jednej strony motywami przedstawionymi w pkt 144, 146 i 150 tego wyroku, a z drugiej strony pkt 2 sentencji omawianego wyroku. Podczas gdy motywy te określają szkodę poniesioną przez European Dynamics Luxembourg jako utratę szansy na zaklasyfikowanie na pierwszej lub drugiej pozycji w mechanizmie kaskadowym, w sentencji zobowiązano Unię do naprawienia szkody poniesionej ze względu na utratę szansy na uzyskanie umowy ramowej jako pierwszy kontrahent.
96.
Druga strona postępowania odwoławczego przeczy istnieniu takiej sprzeczności i podkreśla, że odniesienie w sentencji do utraty szansy zawarcia umowy ramowej jako pierwszy kontrahent odzwierciedla pełny zakres utraty szansy przez European Dynamics Luxembourg.
97.
Moim zdaniem wnoszący odwołanie słusznie wskazał na istnienie sprzeczności między z jednej strony pkt 144, 146 i 150 uzasadnienia zaskarżonego wyroku a z drugiej strony pkt 2 sentencji tego wyroku (
42
).
98.
Ten punkt sentencji odzwierciedla zakres żądania odszkodowawczego podniesionego przed Sądem. Jak wynika z pkt 137 tego wyroku, było ono ograniczone do naprawienia, poza krzywdą, utraty szansy na uzyskanie rozpatrywanego zamówienia jako wykonawca sklasyfikowany na pierwszej pozycji.
99.
Natomiast pkt 144, 146 i 150 omawianego wyroku odnoszą się błędnie do utraty szansy zawarcia umowy jako pierwszy lub drugi kontrahent zgodnie z mechanizmem kaskadowym, podczas gdy ta utrata szansy wykracza poza zakres szkody, której naprawienia domagały się European Dynamics Luxembourg i in.
100.
Ta sprzeczność dotycząca określenia poniesionej szkody ma zresztą wymiar praktyczny, ponieważ wśród względów, jakie należy wziąć pod uwagę w celu ustalenia zakresu odszkodowania, Sąd wymienił w pkt 150 zaskarżonego wyroku stopień prawdopodobieństwa, że rozpatrywana oferta zostałaby zaklasyfikowana na pierwszej lub drugiej pozycji w mechanizmie kaskadowym w braku stwierdzonych merytorycznych nieprawidłowości. Prawdopodobieństwo zaklasyfikowania tej oferty na pierwszej lub drugiej pozycji jest z pewnością wyższe niż prawdopodobieństwo zaklasyfikowania jej na pozycji pierwszej.
101.
W konsekwencji część druga zarzutu czwartego jest zasadna (
43
).
3.
W przedmiocie części trzeciej zarzutu czwartego
102.
Część trzecia zarzutu czwartego, podniesiona pomocniczo, dotyczy merytorycznego błędu w pkt 2 sentencji zaskarżonego wyroku, ponieważ to nie EUIPO, lecz Unię Europejską zobowiązano w nim do naprawienia szkody poniesionej przez European Dynamics Luxembourg. Wnoszący odwołanie uważa, że zgodnie z art. 115 i art. 118 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009 ten obowiązek powinien był zostać nałożony na EUIPO.
103.
Zdaniem drugiej strony postępowania odwoławczego wskazanie Unii Europejskiej nie jest błędem, ponieważ podmiot ten jest ogólnie odpowiedzialny za bezprawne zachowania swoich instytucji i organów. W każdym razie, nawet gdyby to wskazanie stanowiło oczywistą omyłkę, to nie mogłaby ona pociągnąć za sobą uchylenia zaskarżonego wyroku.
104.
Ta część wydaje mi się bezzasadna. W art. 340 akapit drugi TFUE przewidziano bowiem, że Unia Europejska zobowiązana jest naprawić szkody wyrządzone przez jej instytucje lub pracowników przy wykonywaniu ich funkcji. Na odpowiedzialność tę nie ma wpływu okoliczność, że w art. 118 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009 przewidziano również, iż EUIPO jest zobowiązane do naprawienia szkód wyrządzonych przez jego służby lub pracowników przy wykonywaniu ich funkcji. Ten ostatni przepis odzwierciedla moim zdaniem okoliczność, że instytucje i organy Unii, takie jak EUIPO, reprezentują ją w ich odpowiednich dziedzinach kompetencji (
44
). Zarówno EUIPO, jak i Unia Europejska, oboje wyposażeni zresztą w osobowość prawną (
45
), mogą zatem zostać wskazani jako odpowiedzialni za szkody wyrządzone przez EUIPO przy wykonywaniu jego funkcji. Sąd nie naruszył zatem prawa, nakładając w pkt 2 sentencji zaskarżonego wyroku obowiązek naprawienia danej szkody na Unię Europejską.
105.
W każdym razie, nawet gdyby ten punkt zawierał oczywistą omyłkę, to byłby to jedynie błąd pisarski niemogący poważnie utrudnić zrozumienia zaskarżonego wyroku ani wpłynąć na prawo do obrony wnoszącego odwołanie, a więc nie mógłby pociągnąć za sobą uchylenia tego wyroku (
46
).
106.
Należy zatem oddalić część trzecią zarzutu czwartego.
F.
W przedmiocie uchylenia zaskarżonego wyroku i orzeczenia w sprawie co do istoty
107.
W wyniku mojego badania części pierwszej zarzutu pierwszego uznałem, że Sąd naruszył prawo, orzekając w ramach rozpatrywania żądania stwierdzenia nieważności, iż ocena rozpatrywanej oferty z punktu widzenia pierwszego kryterium udzielenia zamówienia narusza zasady równości szans i przejrzystości (pkt 53 zaskarżonego wyroku) oraz dotknięta jest oczywistym błędem w ocenie (pkt 91 tego wyroku) (
47
). Zbadawszy część drugą zarzutu czwartego, stwierdziłem, że Sąd w ramach rozpatrywania żądania odszkodowania naruszył obowiązek uzasadnienia (
48
).
108.
Należy w pierwszej kolejności zbadać, czy nieprawidłowości te pociągają za sobą uchylenie omawianego wyroku w zakresie, w jakim ów wyrok stwierdza nieważność spornej decyzji lub uwzględnia żądanie odszkodowawcze. Jeśli tak jest, wówczas powstaje w drugiej kolejności pytanie o to, czy stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia co do istoty przez Trybunał lub czy należy skierować sprawę do Sądu.
1.
Zaskarżony wyrok należy uchylić wyłącznie w zakresie, w jakim zobowiązuje on Unię do naprawienia szkody
109.
Moim zdaniem naruszenia prawa w pkt 53 i 91 zaskarżonego wyroku nie pociągają za sobą uchylenia tego wyroku w zakresie, w jakim stwierdza on nieważność spornej decyzji (pkt 1 sentencji).
110.
Jest tak dlatego, że jeśli uzasadnienie wyroku Sądu wykazuje naruszenie prawa Unii, lecz jego sentencja okaże się zasadna z innych względów przyjętych przez Sąd, naruszenie to nie może pociągnąć za sobą uchylenia tego wyroku, a więc zarzut, w którym je podniesiono, jest pozbawiony znaczenia dla sprawy (
49
).
111.
W niniejszej sprawie Sąd w pkt 136 zaskarżonego wyroku uzasadnił stwierdzenie nieważności spornej decyzji na podstawie wszystkich stwierdzonych przez niego nieprawidłowości, dotykających oceny rozpatrywanej oferty z punktu widzenia pierwszego i drugiego z kryteriów udzielenia zamówienia. Tymczasem nieprawidłowości inne niż stwierdzone w pkt 53 i 91 omawianego wyroku, w zakresie, w jakim dotyczą one oceny tej oferty z punktu widzenia zarówno pierwszego (pkt 86, 89, 95 i 135 zaskarżonego wyroku), jak i drugiego (pkt 102 tego wyroku) kryterium udzielenia zamówienia, są wystarczające do uzasadnienia wniosku Sądu dotyczącego stwierdzenia nieważności spornej decyzji.
112.
W konsekwencji pkt 1 sentencji zaskarżonego wyroku pozostaje zasadny pomimo naruszeń prawa popełnionych przez Sąd.
113.
Uważam natomiast, że wyrok ten należy uchylić w zakresie, w jakim zobowiązuje on do naprawienia szkody poniesionej przez European Dynamics Luxembourg ze względu na utratę szansy uzyskania zamówienia jako wykonawca sklasyfikowany na pierwszej pozycji w mechanizmie kaskadowym (pkt 2 sentencji). W konsekwencji pkt 4 i 5 sentencji, dotyczące ustalenia kwoty odszkodowania, stają się bezprzedmiotowe i należy je również uchylić.
114.
Jest tak w pierwszym rzędzie dlatego, że Sąd naruszył obowiązek uzasadnienia ze względu na to, iż omawiany wyrok zawiera sprzeczność między uzasadnieniem a sentencją w odniesieniu do określenia szkody wymagającej naprawienia (
50
).
115.
W drugim rzędzie w każdym razie wniosek, zgodnie z którym w pkt 53 i 91 zaskarżonego wyroku naruszono prawo, skutkuje, jak podniósł to wnoszący odwołanie w ramach części pierwszej zarzutu czwartego (
51
), pozbawieniem podstawy zawartego w pkt 144 tego wyroku stwierdzenia związku przyczynowego między bezprawnym zachowaniem zarzucanym EUIPO a utratą szansy podnoszoną przez European Dynamics Luxembourg i in.
116.
Pragnę przypomnieć w tym względzie, że Sąd uznał w pkt 143 zaskarżonego wyroku, iż nie można ustalić żadnego związku przyczynowego między brakami uzasadnienia (stwierdzonymi w pkt 86, 89, 95 i 135 tego wyroku) a tą utratą szansy. Wniosek ten nie został podważony w ramach odwołania. Natomiast Sąd orzekł w pkt 144 omawianego wyroku, że taki związek przyczynowy istnieje między merytorycznymi nieprawidłowościami (stwierdzonymi w pkt 53, 91 i 102 tego samego wyroku) a tą szkodą. Tymczasem pkt 53 i 91 zaskarżonego wyroku, w których Sąd wskazał merytoryczną bezprawność oceny rozpatrywanej oferty z punktu widzenia pierwszego kryterium udzielenia zamówienia, stanowią moim zdaniem naruszenie prawa.
117.
W tych okolicznościach powstanie odpowiedzialności Unii wymagałoby istnienia związku przyczynowego między samą merytoryczną bezprawnością oceny tej oferty z punktu widzenia drugiego kryterium udzielenia zamówienia (stwierdzoną w pkt 102 tego wyroku) a utratą szansy na zaklasyfikowanie na pierwszej pozycji w mechanizmie kaskadowym.
118.
Zaskarżony wyrok nie zawiera żadnego uzasadnienia istnienia takiego związku przyczynowego.
119.
W pkt 144 tego wyroku Sąd ograniczył się bowiem do stwierdzenia, po pierwsze, że rozpatrywana oferta uzyskała jedynie 22,81 na 40 możliwych punktów zgodnie z oceną porównawczą z punktu widzenia pierwszego kryterium udzielenia zamówienia. Uwaga ta zmierza wyłącznie do ustanowienia związku przyczynowego między merytoryczną bezprawnością dotyczącą oceny tej oferty z punktu widzenia pierwszego kryterium udzielenia zamówienia a podnoszoną utratą szansy.
120.
Po drugie, Sąd uznał, że „sama okoliczność, że [spółka European Dynamics Luxembourg] została zaklasyfikowana na trzecim miejscu w mechanizmie kaskadowym i w ten sposób zaakceptowana jako potencjalny kontrahent, czyni mało wiarygodną hipotezę, zgodnie z którą organ zamawiający mógłby nie przyznać jej spornego zamówienia”. To stwierdzenie nie jest w moim mniemaniu wystarczające, aby umożliwić EUIPO zrozumienie powodów, dla którym Sąd uznał, iż merytoryczna bezprawność oceny rozpatrywanej oferty z punktu widzenia drugiego kryterium udzielenia zamówienia pociągnęła za sobą tę utratę szansy, a Trybunałowi – przeprowadzenie kontroli tej kwestii, jak tego wymaga orzecznictwo Trybunału (
52
).
121.
Ustalenie istnienia związku przyczynowego między tą merytoryczną bezprawnością a utratą szansy poniesioną przez European Dynamics Luxembourg, które wymaga przeprowadzenia oceny o charakterze faktycznym, powinno zatem zostać dokonane w ramach badania co do istoty.
2.
Roszczenie o odszkodowanie należy oddalić w wyniku badania co do istoty
122.
Moim zdaniem stan postępowania pozwala na to, aby Trybunał zajął się sprawą co do istoty, w zastosowaniu art. 61 akapit pierwszy statutu, w celu samodzielnego przeprowadzenia tego badania.
123.
Z danych liczbowych przedstawionych w pkt 12 i 20 zaskarżonego wyroku można bowiem wywnioskować, że nawet gdyby oferta European Dynamics Luxembourg uzyskała wszystkie możliwe punkty (30) zgodnie z drugim kryterium udzielenia zamówienia, nie zostałaby sklasyfikowana wyżej, przy niezmienionych pozostałych warunkach, niż oferty znajdujące się na pozycjach pierwszej i drugiej w mechanizmie kaskadowym zgodnie ze sporną decyzją.
124.
Pragnę w tym względzie uściślić, że gdyby ta oferta zebrała 30 punktów możliwych zgodnie z tym kryterium, uzyskałaby „łączną liczbę punktów (100)” (wpisaną w przedostatnim rzędzie tabeli zawartej w pkt 12 zaskarżonego wyroku) równą 72,81. Skoro współczynnik stosowany do „łącznej liczby punktów (100)” w celu uzyskania „łącznej liczby punktów technicznych” (wpisanej w ostatnim rzędzie tej tabeli) przyjętych ofert jest równy 1,09736, omawiana oferta uzyskałaby „łączną liczbę punktów technicznych” równą 79,90.
125.
Rozpatrywana oferta uzyskała z drugiej strony 83,69 punktu finansowego (jak wskazano w ostatniej kolumnie tabeli zawartej w pkt 20 tego wyroku). Jak wynika z pkt 150 omawianego wyroku, łączna liczba punktów technicznych i łączna liczba punktów finansowych stanowią odpowiednio po 50% oceny oferty.
126.
Co za tym idzie, gdyby ta oferta uzyskała 30 punktów zgodnie z drugim kryterium udzielenia zamówienia, zebrałaby przy innych warunkach niezmienionych ostateczny wynik w wysokości 81_79/100. Wynik ten jest niższy niż ostateczne wyniki przypisane ofertom sklasyfikowanym na pozycjach pierwszej i drugiej, które wynoszą, odpowiednio, 87_99/100 i 83_40/100.
127.
W konsekwencji nie istnieje związek przyczynowy między oczywistym błędem w ocenie stwierdzonym w pkt 102 tego wyroku a utratą szansy na zaklasyfikowanie oferty European Dynamics Luxembourg na pierwszej pozycji.
128.
Wnioskuję z tego, uwzględniając kumulatywny charakter przesłanek wymaganych dla powstania odpowiedzialności pozaumownej Unii (
53
), że żądanie odszkodowawcze podniesione przez European Dynamics Luxembourg i in. należy oddalić (
54
).
G.
W przedmiocie kosztów
129.
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest zasadne i Trybunał wydaje orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, rozstrzyga on również o kosztach.
130.
Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. W niniejszej sprawie wnoszący odwołanie wniósł o obciążenie drugiej strony postępowania kosztami postępowania, a druga strona postępowania wniosła o obciążenie nimi wnoszącego odwołanie.
131.
Artykuł 138 § 3 tego samego regulaminu stanowi, że w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań każdej ze stron każda z nich pokrywa własne koszty. Jednakże, uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy, Trybunał może orzec, że jedna ze stron pokrywa, oprócz własnych kosztów, część kosztów poniesionych przez stronę przeciwną.
132.
W niniejszej sprawie każda ze stron przegrała częściowo sprawę w postępowaniu odwoławczym i w postępowaniu w pierwszej instancji. Jednakże, uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy, EUIPO powinien ponieść oprócz własnych kosztów dwie trzecie kosztów European Dynamics Luxembourg i in. w obu instancjach. Te ostatnie poniosą jedną trzecią swoich własnych kosztów w obu instancjach. Taki podział wydaje mi się sprawiedliwy ze względu na to, że zgodnie z moją propozycją należy uwzględnić żądanie stwierdzenia nieważności European Dynamics Luxembourg i in. zarówno w pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym.
VI. Wnioski
133.
Mając na względzie powyższe rozważania, proponuję, aby Trybunał:
–
uchylił pkt 2, 4 i 5 sentencji wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 7 października 2015 r., European Dynamics Luxembourg i in./OHIM (T‑299/11, EU:T:2015:757);
–
oddalił żądanie odszkodowawcze podniesione przez European Dynamics Luxembourg SA, Evropaïki Dynamiki – Proigmena Systimata Tilepikoinonion Pliroforikis kai Tilematikis AE i European Dynamics Belgium SA;
–
oddalił odwołanie w pozostałym zakresie oraz
–
obciążył Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) kosztami własnymi oraz dwiema trzecimi kosztów poniesionych przez te spółki oraz obciążył te spółki jedną trzecią ich własnych kosztów.
(
1
)	Język oryginału: francuski.
(
2
)	Zwane wcześniej Urzędem Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM), EUIPO nosi obecną nazwę od dnia 23 marca 2016 r., daty wejścia w życie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2424 z dnia 16 grudnia 2015 r. zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 207/2009 w sprawie wspólnotowego znaku towarowego i rozporządzenie Komisji (WE) nr 2868/95 wykonujące rozporządzenie Rady (WE) nr 40/94 w sprawie wspólnotowego znaku towarowego oraz uchylającego rozporządzenie Komisji (WE) nr 2869/95 w sprawie opłat na rzecz Urzędu Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (Dz.U. 2015, L 341, s. 21), w którego art. 1 pkt 7 przewidziano tę zmianę nazwy.
(
3
)	T‑299/11, EU:T:2015:757.
(
4
)	Rozporządzenie Rady z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (Dz.U. 2002, L 248, s. 1), zmienione rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 1995/2006 z dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz.U. 2006, L 390, s. 1). Rozporządzenie to zostało uchylone, ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2013 r., rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylającym rozporządzenie nr 1605/2002 (Dz.U. 2012, L 298, s. 1). Okoliczności faktyczne leżące u podstaw niniejszego postępowania podlegają jednak nadal rozporządzeniu nr 1605/2002.
(
5
)	Rozporządzenie Komisji z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiające zasady wykonania rozporządzenia 1605/2002 (Dz.U. 2002, L 357, s. 1), zmienione rozporządzeniem Komisji (WE, Euratom) nr 478/2007 z dnia 23 kwietnia 2007 r. (Dz.U. 2007, L 111, s. 13).
(
6
)	Rozporządzenie Rady z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.U. 2009, L 78, s. 1), zmienione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2015/2424 z dnia 16 grudnia 2015 r. (Dz.U. 2015, L 341, s. 21).
(
7
)	Zobacz pkt 38–43 i 47–50 niniejszej opinii.
(
8
)	Zobacz pkt 64–71 i 75–79 niniejszej opinii.
(
9
)	Zobacz pkt 109–121 niniejszej opinii.
(
10
)	Zobacz pkt 97–101 niniejszej opinii.
(
11
)	Zobacz pkt 122–128 niniejszej opinii.
(
12
)	Wyrok z dnia 24 listopada 2005 r., C‑331/04, EU:C:2005:718, pkt 32.
(
13
)	Wyroki: z dnia 24 stycznia 2008 r., Lianakis i in., C‑532/06, EU:C:2008:40, pkt 43; z dnia 21 lipca 2011 r., Evropaïki Dynamiki/EMSA, C‑252/10 P, niepublikowany, EU:C:2011:512, pkt 33.
(
14
)	Zobacz w tym względzie wyrok z dnia 29 listopada 2007 r., Stadtwerke Schwäbisch Hall i in./Komisja, C‑176/06 P, niepublikowany, EU:C:2007:730, pkt 17.
(
15
)	Zobacz w szczególności wyrok z dnia 21 września 2010 r., Suède i in./API i Komisja, C‑514/07 P, C‑528/07 P i C‑532/07 P, EU:C:2010:541, pkt 126 i przytoczone tam orzecznictwo.
(
16
)	W każdym razie stwierdzenie to oparte jest na ocenie okoliczności faktycznych, przedstawionej w pkt 49–52 tego wyroku, która nie podlega, z wyłączeniem przypadków przeinaczenia przedstawionych dowodów (co nie zostało podniesione), kompetencji Trybunału w ramach odwołania (zob. wyrok z dnia 30 listopada 2016 r., Komisja/Francja i Orange, C‑486/15 P, EU:C:2016:912, pkt 98 i przytoczone orzecznictwo).
(
17
)	Wyrok z dnia 24 stycznia 2008 r., C‑532/06, EU:C:2008:40. Zgodnie z pkt 38 tego wyroku „instytucja zamawiająca nie może stosować reguł dotyczących ważenia lub podziału na podkryteria kryteriów udzielenia zamówienia, o których nie powiadomiła uprzednio oferentów”.
(
18
)	Wyrok z dnia 24 listopada 2005 r., C‑331/04, EU:C:2005:718, pkt 32.
(
19
)	Wyrok z dnia 24 stycznia 2008 r., C‑532/06, EU:C:2008:40, pkt 43.
(
20
)	Wyrok z dnia 21 lipca 2011 r., C‑252/10 P, niepublikowany, EU:C:2011:512, pkt 33.
(
21
)	Wyrok z dnia 14 lipca 2016 r., C‑6/15, EU:C:2016:555, pkt 26.
(
22
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 2 marca 2010 r., Evropaïki Dynamiki/EMSA, T‑70/05, EU:T:2010:55, pkt 155, utrzymany w mocy wyrokiem z dnia 21 lipca 2011 r., Evropaïki Dynamiki/EMSA, C‑252/10 P, niepublikowanym, EU:C:2011:512, pkt 34.
(
23
)	Wyrok z dnia 24 listopada 2005 r., C‑331/04, EU:C:2005:718, pkt 32.
(
24
)	Zobacz pkt 41 niniejszej opinii.
(
25
)	Sąd przypomniał ponadto to stwierdzenie w pkt 95 i 96 zaskarżonego wyroku.
(
26
)	W szczególności w swoim zarzucie drugim wnoszący odwołanie podważa nie stwierdzenie Sądu, dokonane w pkt 91 i 102 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym sporna decyzja dotknięta jest oczywistymi błędami w ocenie, ale konsekwencje, jakie Sąd wyciągnął z tego stwierdzenia (zob. pkt 57 i 58 niniejszej opinii).
(
27
)	Wyrok z dnia 11 kwietnia 2013 r., Mindo/Komisja, C‑652/11 P, EU:C:2013:229, pkt 30, 31. Zobacz także w tym względzie opinia rzecznika generalnego P. Mengozziego w sprawie Komisja/Scott, C‑290/07 P, EU:C:2010:78, pkt 36–45.
(
28
)	Zobacz pkt 75–79 niniejszej opinii.
(
29
)	Zobacz pkt 107–121 niniejszej opinii.
(
30
)	Wyrok z dnia 24 listopada 2005 r., C‑331/04, EU:C:2005:718, pkt 32.
(
31
)	Zobacz w szczególności wyrok z dnia 2 kwietnia 2009 r., France Télécom/Komisja, C‑202/07 P, EU:C:2009:214, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo; a także postanowienie z dnia 29 listopada 2011 r., Evropaïki Dynamiki/Komisja, C‑235/11 P, niepublikowane, EU:C:2011:791, pkt 30.
(
32
)	Wyrok z dnia 10 kwietnia 2014 r., Evropaïki Dynamiki/Komisja, T‑340/09, niepublikowany, EU:T:2014:208, pkt 115, 116.
(
33
)	Wyrok z dnia 26 września 2014 r., Evropaïki Dynamiki/Komisja, T‑498/11, niepublikowany, EU:T:2014:831, pkt 196, 197.
(
34
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 2 lutego 2017 r., European Dynamics Luxembourg i Evropaïki Dynamiki/Komisja, T‑74/15, niepublikowany, EU:T:2017:55, pkt 69, 81. Ponadto w wyroku z dnia 10 kwietnia 2014 r., Evropaïki Dynamiki/Komisja, T‑340/09, niepublikowanym, EU:T:2014:208, pkt 115, Sąd odesłał przez analogię do orzecznictwa Trybunału dotyczącego pojęcia zarzutu nieistotnego dla sprawy w ramach odwołania (wyrok z dnia 12 lipca 2001 r., Komisja i Francja/TF1, C‑302/99 P i C‑308/99 P, EU:C:2001:408, pkt 26–29).
(
35
)	Wyroki: z dnia 10 kwietnia 2014 r., Evropaïki Dynamiki/Komisja, T‑340/09, niepublikowany, EU:T:2014:208, pkt 116; z dnia 9 września 2010 r., Evropaïki Dynamiki/Komisja, T‑387/08, niepublikowany, EU:T:2010:377, pkt 60; z dnia 12 lipca 2012 r., Evropaïki Dynamiki/Frontex, T‑476/07, niepublikowany, EU:T:2012:366, pkt 72.
(
36
)	Wnoszący odwołanie przytacza wyrok z dnia 4 października 2012 r., Evropaïki Dynamiki/Komisja, C‑629/11 P, niepublikowany, EU:C:2012:617, pkt 21.
(
37
)	Chodzi o komentarz, zgodnie z którym główny zarządzający projektem i zarządzający projektem nie są niezbędni dla każdego projektu zawartego w rozpatrywanej ofercie (pkt 81 zaskarżonego wyroku), o komentarz, zgodnie z którym „[c]ała [ta] oferta jest bardzo operacyjna, a nie strategiczna, i koncentruje się na innym rodzaju zarządzającego projektem niż ten, który został przewidziany przez [EUIPO]” (pkt 87 zaskarżonego wyroku), oraz o odpowiedź EUIPO, w piśmie z dnia 2 maja 2011 r., dotyczącą punktacji i porównawczej oceny ich oferty w świetle pierwszego kryterium udzielenia w stosunku do ofert pozostałych oferentów (pkt 90 omawianego wyroku).
(
38
)	Pragnę podkreślić, że kwestia tego, czy uzasadnienie wyroku Sądu jest wewnętrznie sprzeczne, stanowi kwestię prawną, która może zostać podniesiona w ramach odwołania (zob. w szczególności postanowienie z dnia 29 listopada 2011 r., Evropaïki Dynamiki/Komisja, C‑235/11 P, niepublikowane, EU:C:2011:791, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
39
)	Zobacz w szczególności postanowienie z dnia 26 stycznia 2007 r., Righini/Komisja, C‑57/06 P, EU:C:2007:65, pkt 56.
(
40
)	Zaskarżony wyrok, w zakresie, w jakim stwierdza nieważność spornej decyzji, opiera się bowiem na wszystkich nieprawidłowościach, którymi dotknięta jest ocena rozpatrywanej oferty (zob. pkt 111 i 112 niniejszej opinii). Błąd uzasadnienia dotyczący pkt 134 omawianego wyroku nie miałby wpływu na ten wniosek. Taki błąd nie podważyłby także wniosku Sądu co do żądania odszkodowawczego: z jednej strony stwierdzenie bezprawnego zachowania ze strony EUIPO opiera się na wszystkich tych nieprawidłowościach; z drugiej strony związek przyczynowy został ustalony jedynie między poniesioną szkodą a merytorycznymi nieprawidłowościami (a nie brakami uzasadnienia) w spornej decyzji (zob. pkt 116 niniejszej opinii).
(
41
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 9 czerwca 2011 r., Comitato Venezia vuole vivere i in./Komisja, C‑71/09 P, C‑73/09 P i C‑76/09 P, EU:C:2011:368, pkt 65, 137.
(
42
)	Pragnę przypomnieć, że wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie wyroku Sądu stanowi kwestię prawną, która może zostać podniesiona w ramach odwołania (zob. przypis 38 do niniejszej opinii).
(
43
)	Nie ma potrzeby rozważania ewentualnego zastąpienia uzasadnienia w tej kwestii, ponieważ ze względów, które przedstawię w pkt 113–120 niniejszej opinii, zaskarżony wyrok należy w każdym razie uchylić w zakresie, w jakim zobowiązuje on Unię Europejską do naprawienia szkody poniesionej przez European Dynamics Luxembourg.
(
44
)	Zobacz w tym względzie art. 335 TFUE.
(
45
)	Artykuł 47 TUE i art. 115 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009.
(
46
)	Zobacz podobnie postanowienie prezesa Trybunału z dnia 12 lutego 2003 r., Marcuccio/Komisja, C‑399/02 P(R), EU:C:2003:90, pkt 17; a także postanowienie z dnia 8 września 2016 r., Real Express/EUIPO, C‑309/15 P, niepublikowane, EU:C:2016:671, pkt 81.
(
47
)	Zobacz pkt 38–43 i 47–50 niniejszej opinii.
(
48
)	Zobacz pkt 101 niniejszej opinii.
(
49
)	Zobacz w szczególności wyrok z dnia 26 kwietnia 2007 r., Alcon/OHIM, C‑412/05 P, EU:C:2007:252, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo.
(
50
)	Zobacz pkt 97–101 niniejszej opinii.
(
51
)	Zobacz pkt 91 niniejszej opinii.
(
52
)	Zobacz pkt 54 niniejszej opinii.
(
53
)	Zobacz w szczególności wyrok z dnia 10 lipca 2014 r., Nikolaou/Trybunał Obrachunkowy, C‑220/13 P, EU:C:2014:2057, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo.
(
54
)	Wynika z tego, że Trybunał mógłby odstąpić od badania części drugiej i trzeciej zarzutu czwartego, które ja jednak przeprowadziłem dla dopełnienia wywodu.