1. De procedure
1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaarding
- de conclusie van antwoord tevens houdende de incidentele vordering tot
onbevoegdverklaring
- de incidentele conclusie van antwoord
- de akte overlegging producties van eiseres in het incident.
1.2. Ten slotte is vonnis bepaald in het incident.
2. De beoordeling in het incident
2.1. [gedaagde] vordert dat de rechtbank zich onbevoegd verklaart
van de hoofdzaak kennis te nemen, met veroordeling van [eiseres]
in de kosten van het geding in het incident, te vermeerderen met de
wettelijke rente daarover indien voldoening niet binnen veertien dagen na
dagtekening van dit vonnis plaatsvindt.
2.2. [eiseres] voert verweer en vordert om de incidentele vordering
van [gedaagde] niet-ontvankelijk te verklaren dan wel af te wijzen,
met veroordeling van [gedaagde] in de kosten van de procedure in
het incident, te vermeerderen met de wettelijke rente daarover vanaf
24 oktober 2006 tot de dag der algehele voldoening indien voldoening
niet binnen veertien dagen na dagtekening van dit vonnis plaatsvindt.
standpunt eiseres in het incident
2.3. [gedaagde] heeft zich op het standpunt gesteld dat partijen
bij schriftelijke overeenkomst de rechtbank van Berlijn hebben
aangewezen voor de kennisname van geschillen voortvloeiende uit de
koopovereenkomst. [gedaagde] beroept zich op een geschrift met als
kop “Bestellung/Lieferschein” –welk geschrift door haar is aangemerkt als
koopovereenkomst tussen partijen– waarop aan de voet (in kleine letters)
de aanduiding “Gerichtsstand und Erfüllungsort: Berlin” is aangegeven.
Op grond van artikel 23 EEX-VO is de rechtbank te Berlijn ter zake van
dit geschil exclusief bevoegd, zodat de rechtbank Zwolle-Lelystad niet
bevoegd is. standpunt van verweerster in het incident
2.4. [eiseres] betwist uitdrukkelijk de door [gedaagde] in geding
gebrachte koopovereenkomst. [eiseres] betwist voorts dat zij een
schriftelijke koopovereenkomst is aangegaan met [gedaagde] ter zake
van de aanschaf van een zogenaamde MK1-machine voor EUR 4.000,-.
[eiseres] betwist verder dat van de mondelinge koopovereenkomst
een forumkeuze deel uitmaakt. [eiseres] stelt daartoe dat op de door
[gedaagde] in geding gebrachte productie geen handtekening van [bedrijf
eiser] (bedoeld zal zijn [eiseres] of een medewerker) staat, terwijl over de
inhoud van deze productie nooit is gesproken of onderhandeld.
In verband hiermee geldt artikel 23 EEX-VO niet en is ook niet voldaan
aan de vereisten van dit artikel, zodat géén door partijen aangewezen
exclusieve bevoegdheid geldt. [eiseres] stelt dat [gedaagde] op grond van
artikel 5 EEX-VO op goede gronden voor deze rechtbank is gedagvaard
nu de machine is geleverd aan de woonplaats van [bedrijf eiser] te
[woonplaats].
de motivering
2.5. De rechtsmacht van de Nederlandse rechter dient te worden
gevonden in de Verordening (EG) nr. 44/2001 van de Raad van 22
december 2000 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning
en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken
(EEX-VO). De hoofdregel ter zake van de rechterlijke bevoegdheid is
neergelegd in artikel 2 EEX-VO. Deze hoofdregel brengt mee dat, gelet
op de woonplaats van [gedaagde] – [woonplaats]– de Duitse rechter (te
Berlijn) bevoegd is van de hoofdzaak kennis te nemen.
2.6. Artikel 5 EEX-VO bevat alternatieve bevoegdheidsbepalingen op
grond waarvan een persoon die woonplaats heeft op het grondgebied
van een lidstaat, in een andere lidstaat voor een gerecht kan worden
opgeroepen, ondermeer ten aanzien van verbintenissen uit overeenkomst.
2.7. Daargelaten de vraag of, gelet op de door [eiseres] aangevoerde
gronden, met toepassing van artikel 5 EEXVO mede tot rechtsmacht van
de Nederlandse rechter c.q. van deze rechtbank kan worden geoordeeld,
zal de rechtbank in het incident beoordelen of [gedaagde] zich met recht
beroept op een tussen partijen overeengekomen exclusieve forumkeuze
op de voet van artikel 23 EEX-VO, waar dit punt partijen verdeeld
houdt. Immers, indien sprake is van een geldige, op grond van artikel
23 EEX-VO door partijen gedane aanwijzing van een gerecht van een
lidstaat voor de kennisneming van geschillen die naar aanleiding van
een bepaalde rechtsbetrekking zijn ontstaan, waardoor –tenzij partijen
anders hebben bepaald– de exclusieve bevoegdheid van dat aangewezen
gerecht is ontstaan, dan derogeert deze bevoegdheidsbepaling aan de
bevoegdheidsbepaling volgens de hoofdregel van artikel 2 EEX-VO en aan
de mogelijke alternatieve bevoegdheid op grond van artikel 5 EEX-VO.
2.8. De overeenkomst tot aanwijzing van een bevoegd gerecht wordt
op grond van artikel 23 lid 1 en onder a) EEX-VO (onder meer) gesloten
bij een schriftelijke overeenkomst of bij een schriftelijk bevestigde
mondelinge overeenkomst. In artikel 23, lid 2, is bepaald dat als
“schriftelijk” tevens wordt aangemerkt elke elektronische mededeling,
waardoor de overeenkomst duurzaam geregistreerd wordt. Volgens de
rechtspraak van het Europese Hof van Justitie dient de sub a) genoemde
schriftelijkheidseis strikt te worden uitgelegd, aangezien deze ten
doel heeft te waarborgen dat de wilsovereenstemming tussen partijen
inderdaad vaststaat ([wilsovereenstemming]).
2.9. In geding is of met het schriftelijk stuk waarop [gedaagde] zich
beroept is voldaan aan het schriftelijkheidsvereiste van artikel 23 lid 1
en onder a) EEX-VO. [gedaagde] heeft zich op het standpunt gesteld
dat voorafgaand aan de levering van de machine door middel van een
schriftelijk stuk, het bestelformulier, een schriftelijke koopovereenkomst
tussen partijen is gesloten, waarbij tevens is overeengekomen dat
een “rechter van een vreemde staat” (i.c. de Duitse rechter te Berlijn)
bij uitsluiting is aangewezen om kennis te nemen van geschillen
voortvloeiende uit de koopovereenkomst. [gedaagde] voert daartoe aan
dat dit formulier –waarvan bij akte een ten opzichte van de conclusie van
antwoord duidelijker (leesbare) kopie is overgelegd– namens [bedrijf
eiser] is ondertekend en blijkens de daarop als gevolg van verzending per
fax in de kop opgenomen vermelding (“header”) van afzender, faxnummer
en datum/tijd op de dag van ondertekening –16 april 2004– door [bedrijf
eiser] (lees [eiseres]) aan [gedaagde] is verzonden.
2.10. Naar het oordeel van de rechtbank is aan het
schriftelijkheidsvereiste voldaan indien een koper met gebruikmaking
van een bestelformulier, zoals dat door de verkoper aan potentiële
klanten ter beschikking wordt gesteld –hetgeen in dit geval, gelet op
het briefpapier en de Duitse taal waarin het is opgesteld, aannemelijk
is– en door ondertekening en verzending van dat formulier per fax een
bestelling plaatst met als doel een koopovereenkomst aan te gaan.
Door de aanvaarding van de bestelling (en levering) ontstaat een
koopovereenkomst. Waar het bestelformulier aan de voet in kleinere
letters de aanduiding “Gerichtsstand und Erfüllungsort: Berlin” bevat,
betreft dit een exclusief forumkeuze(beding). Door niet uitdrukkelijk bij de
ondertekening mede te delen dat niet of slechts met aanvulling, wijziging
of beperking wordt ingestemd met een zodanig(e) forumkeuze(beding),
heeft de koper met het verzenden van het bestelformulier mede blijk
gegeven van een wilsverklaring tot instemming met dit beding c.q. met
deze forumkeuze. De koopovereenkomst houdt derhalve tevens een
overeenkomst tot aanwijzing van een bevoegd gerecht in.
2.11. [eiseres] betwist echter de totstandkoming van een
koopovereenkomst, waarbij zij volstaat met een blote ontkenning van het
door [gedaagde] in geding gebrachte bestelformulier c.q. van de daarop
voorkomende handtekening van [bedrijf eiser], te begrijpen als die van
haar dan wel als geplaatst namens haar. Mede in aanmerking genomen de
(overige) gegevens die in handschrift op het bestelformulier zijn ingevuld
(zoals naamen adresgegevens van [bedrijf eiser], de overeengekomen
prijs die overeenkomt met wat in de dagvaarding is opgenomen en
de datum die in chronologisch verband staat met de tussen partijen
niet omstreden leveringsdatum) ontbeert de betwisting door [eiseres]
vooralsnog een nadere onderbouwing.
2.12. [gedaagde] heeft het bestelformulier van [eiseres], voorzien van
eerdergenoemde “header” waaruit de verzending per faxapparaat door
[eiseres] aan [gedaagde] volgt, nader bij akte in het geding gebracht.
Zeker met inachtneming van dit gegeven volstaat de blote ontkenning van
de handtekening van [eiseres] geenszins als verweer. Immers, indien vast
staat dat het bestelformulier door [eiseres] aan [gedaagde] is verzonden,
staat daarmee, behoudens een gemotiveerde weerlegging van [eiseres],
vast dat het bestelformulier van [eiseres] afkomstig is, daargelaten door
wie het bestelformulier daadwerkelijk in persoon is ondertekend.
2.13. Aangezien [eiseres] zich echter nog niet heeft kunnen uitlaten over
de door [gedaagde] bij akte gestelde verzending van het bestelformulier
door [eiseres], zal de rechtbank [eiseres] daartoe alsnog de gelegenheid
bieden.
2.14. De zaak zal als na te melden naar de rol worden verwezen.
3. De beslissing
De rechtbank in het incident alvorens verder te beslissen:
3.1. bepaalt dat de zaak weer op de rol zal komen van 12 maart
2008 voor uitlating aan de zijde van [eiseres] met betrekking tot
rechtsoverwegingen 2.13 en 2.14,
3.2. houdt iedere beslissing in het incident aan, in de hoofdzaak
3.3. bepaalt dat de behandeling wordt aangehouden in afwachting van
een beslissing in het incident.
Dit vonnis is gewezen door mr. M.H.S. Lebens-de Mug en in het openbaar
uitgesproken op 27 februari 2008.