62023TJ0367
ARREST VAN HET GERECHT (Zevende kamer – uitgebreid)
19 november 2025 (
*1
)
„Digitale diensten – Verordening (EU) 2022/2065 – Aanwijzing van een zeer groot onlineplatform – Exceptie van onwettigheid – Ontvankelijkheid – Artikel 33, leden 1 en 4, van verordening 2022/2065 – Recht op eerbiediging van het privéleven en van het familie- en gezinsleven – Vrijheid van ondernemerschap – Recht op eigendom – Gelijke behandeling – Vrijheid van meningsuiting – Bescherming van gegevens”
In zaak T‑367/23,
Amazon EU Sàrl, rechtsopvolger van Amazon Services Europe Sàrl, gevestigd te Luxemburg (Luxemburg), vertegenwoordigd door A. Conrad, M. Frank, R. Spanó en I. Ioannidis, advocaten,
verzoekster,
ondersteund door
Bundesverband E-Commerce und Versandhandel Deutschland eV (bevh), gevestigd te Berlijn (Duitsland), vertegenwoordigd door R. van der Hout en V. Lemonnier, advocaten,
interveniënte,
tegen
Europese Commissie, vertegenwoordigd door L. Armati, P. Pernas Castrillo en P.‑J. Loewenthal als gemachtigden,
verweerster,
ondersteund door
Europees Parlement, vertegenwoordigd door M. Menegatti, E. Ni Chaoimh en L. Taïeb als gemachtigden,
door
Raad van de Europese Unie, vertegenwoordigd door E. Sitbon, N. Brzezinski en M. Moore als gemachtigden,
en door
Bureau européen des unions de consommateurs (BEUC), gevestigd te Brussel (België), vertegenwoordigd door A. Fratini, advocaat,
interveniënten,
wijst
HET GERECHT (Zevende kamer – uitgebreid),
ten tijde van de beraadslagingen samengesteld als volgt: S. Papasavvas, president, K. Kowalik-Bańczyk (rapporteur), E. Buttigieg, I. Dimitrakopoulos en B. Ricziová, rechters,
griffier: S. Spyropoulos, administrateur,
gezien de stukken,
gezien de beschikking van de vicepresident van het Hof van 27 maart 2024 en de beschikking van 27 september 2023 waarbij de beslissing omtrent de kosten in zaak T‑367/23 R is aangehouden,
na de terechtzitting op 12 juni 2025,
het navolgende
Arrest
1
Met haar beroep krachtens artikel 263 VWEU vordert verzoekster, Amazon EU Sàrl, rechtsopvolger van Amazon Services Europe Sàrl, nietigverklaring van besluit C(2023) 2746 final van de Europese Commissie van 25 april 2023, waarbij haar Amazon Store-platform is aangewezen als een zeer groot onlineplatform op grond van artikel 33, lid 4, van verordening (EU) 2022/2065 van het Europees Parlement en de Raad van 19 oktober 2022 betreffende een eengemaakte markt voor digitale diensten en tot wijziging van richtlijn 2000/31/EG (digitaledienstenverordening) (PB 2022, L 277, blz. 1) (hierna: „bestreden besluit”).
I. Voorgeschiedenis van het geding
2
Verzoekster exploiteert het Amazon Store-platform, een webwinkel voor consumentenproducten die door haar of door derde verkopers worden verkocht. Deze winkel is toegankelijk via verschillende websites, waaronder „www.amazon.fr”, „www.amazon.de”, „www.amazon.es”, „www.amazon.it”, „www.amazon.nl”, „www.amazon.pl”, „www.amazon.se” en „www.amazon.com.be”.
3
Op 17 februari 2023 heeft verzoekster overeenkomstig artikel 24, lid 2, van verordening 2022/2065 op haar websites aangegeven dat het gemiddelde aantal maandelijks actieve afnemers in de Europese Unie (hierna: „GAA”) van het Amazon Store-platform groter is dan 45 miljoen.
4
Op 22 februari 2023 heeft de Europese Commissie Amazon.com, Inc. en verzoekster in kennis gesteld van haar voorlopige conclusie dat het Amazon Store-platform voldoet aan de voorwaarden om te worden aangewezen als een zeer groot onlineplatform in de zin van artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065.
5
De Commissie heeft het Groothertogdom Luxemburg overeenkomstig artikel 33, lid 4, van verordening 2022/2065 in kennis gesteld van haar voornemen om het Amazon Store-platform aan te wijzen als een zeer groot onlineplatform.
6
Op 27 februari 2023 heeft het Groothertogdom Luxemburg de Commissie meegedeeld dat het geen opmerkingen had.
7
Op 15 maart 2023 heeft verzoekster haar opmerkingen over de voorlopige bevindingen van de Commissie ingediend en niet betwist dat het Amazon Store-platform voldeed aan de voorwaarden om te worden aangewezen als een zeer groot onlineplatform in de zin van artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065.
8
Bij het bestreden besluit heeft de Commissie het Amazon Store-platform op grond van artikel 33, lid 4, van verordening 2022/2065 aangewezen als een zeer groot onlineplatform in de zin van artikel 33, lid 1, van die verordening.
II. Conclusies van partijen
9
Verzoekster en Bundesverband E-Commerce und Versandhandel Deutschland eV (bevh) verzoeken het Gerecht in essentie:
–
primair, het bestreden besluit nietig te verklaren;
–
subsidiair, het bestreden besluit gedeeltelijk nietig te verklaren voor zover daarbij aan verzoekster ten eerste krachtens artikel 38 van verordening 2022/2065 de verplichting wordt opgelegd om voor elk aanbevelingssysteem ten minste één optie aan te bieden die niet gebaseerd is op profilering, en ten tweede krachtens artikel 39 van die verordening de verplichting wordt opgelegd om een register op te stellen en aan het publiek beschikbaar te stellen.
–
de Commissie te verwijzen in de kosten.
10
De Commissie, het Europees Parlement en het Bureau européen des unions de consommateurs (BEUC) (Europees bureau van consumentenverenigingen) verzoeken het Gerecht:
–
het beroep te verwerpen;
–
verzoekster te verwijzen in de kosten, met inbegrip van de kosten van de procedure in kort geding.
11
De Raad van de Europese Unie verzoekt het Gerecht het beroep te verwerpen.
III. In rechte
12
Ter ondersteuning van haar beroep voert verzoekster drie middelen aan die zijn ontleend aan excepties van onwettigheid van respectievelijk artikel 33, lid 1, artikel 38 en artikel 39 van verordening 2022/2065.
A. Eerste middel: exceptie van onwettigheid van artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065
13
Het Parlement, de Raad en het BEUC betogen dat het eerste middel niet-ontvankelijk is.
1.
Middel van niet-ontvankelijkheid van de Raad
14
De Raad voert aan dat het eerste middel niet-ontvankelijk moet worden verklaard omdat verzoekster het onvoldoende heeft toegelicht om de gegrondheid ervan te kunnen beoordelen. Dienaangaande voert hij aan dat er een „tegenstrijdigheid” bestaat tussen de punten 166 en 203 van het verzoekschrift en dat bijgevolg niet kan worden vastgesteld of verzoekster enkel de wettigheid van het bestreden besluit betwist, dan wel ook de onwettigheid van een aantal bepalingen van verordening 2022/2065 aanvoert. Hij stelt verder dat, indien verzoekster zich op de onwettigheid van bepalingen van die verordening beroept, niet kan worden vastgesteld of het artikel 33 dan wel de artikelen 34 tot en met 43 ervan betreft.
15
Er zij aan herinnerd dat volgens artikel 21, eerste alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie, dat overeenkomstig artikel 53, eerste alinea, van dat Statuut van toepassing is op de procedure voor het Gerecht, en artikel 76, onder d), van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht, het verzoekschrift het voorwerp van het geschil, de aangevoerde middelen en argumenten alsmede een summiere uiteenzetting van deze middelen dient te bevatten. Deze vermelding dient voldoende duidelijk en nauwkeurig te zijn opdat de verwerende partij haar verweer kan voorbereiden en het Gerecht uitspraak kan doen op het beroep, in voorkomend geval zonder bijkomende informatie. Teneinde de rechtszekerheid en een goede rechtsbedeling te waarborgen, is het voor de ontvankelijkheid van een beroep noodzakelijk dat de wezenlijke feitelijke en juridische elementen waarop het beroep berust, coherent en begrijpelijk uit de tekst van het verzoekschrift zelf blijken (arrest van 29 maart 2012, Commissie/Estland, C‑505/09 P, EU:C:2012:179, punt 34).
16
In casu moet worden opgemerkt dat de draagwijdte van het eerste middel bij lezing van het verzoekschrift voldoende duidelijk kan worden bepaald om de gegrondheid ervan te beoordelen.
17
In de punten 10 en 12 van het verzoekschrift geeft verzoekster namelijk aan dat zij met haar eerste middel de wettigheid van artikel 33 van verordening 2022/2065 betwist op grond dat die bepaling in strijd is met de artikelen 7, 11, 16, 17 en 20 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”). Evenzo herinnert zij er in het kader van de argumenten ter ondersteuning van de ontvankelijkheid van haar middelen in de punten 134 en 135 van het verzoekschrift in essentie aan dat de in het eerste middel opgeworpen exceptie van onwettigheid is gericht tegen artikel 33 van die verordening. Voorts blijkt uit de titel betreffende dat middel, zoals dat in het verzoekschrift is opgenomen, dat verzoekster de wettigheid betwist van het in artikel 33, lid 1, van die verordening bedoelde criterium voor de aanwijzing als zeer groot onlineplatform. Tot slot blijkt met name uit de punten 166 tot en met 169 en 187 tot en met 189 van het verzoekschrift dat verzoekster de wettigheid van dat criterium en bijgevolg de wettigheid van artikel 33, lid 1, van die verordening betwist, voor zover het verzoekster aan de in de artikelen 34 tot en met 43 van die verordening neergelegde verplichtingen onderwerpt.
18
Bovendien is de door de Raad ingeroepen omstandigheid dat verzoekster van mening is dat de in artikel 34 tot en met 43 van verordening 2022/2065 neergelegde verplichtingen onwettelijk zijn, niet onverenigbaar met het feit dat verzoekster zich in haar eerste middel beroept op de onwettigheid van artikel 33, lid 1, van die verordening, op grond dat dit artikel haar dergelijke verplichtingen oplegt die eveneens onwettig zijn.
19
In die omstandigheden moet, hoewel het klopt dat verzoekster in punt 203 van het verzoekschrift verklaart dat het bestreden besluit haar verplichtingen oplegt die in strijd zijn met het Handvest, worden geoordeeld dat zij in werkelijkheid betoogt dat dit besluit een maatregel is ter uitvoering van artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065, dat zelf onwettig is voor zover het ertoe leidt dat haar dergelijke verplichtingen worden opgelegd.
20
Hieruit volgt dat, anders dan de Raad betoogt, uit het verzoekschrift voldoende duidelijk blijkt dat verzoekster zich met haar eerste middel beroept op de onwettigheid van artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065. Bovendien moet worden vastgesteld dat de Raad in zijn stukken zelf een subsidiair betoog heeft ontwikkeld waarbij hij zich op een dergelijke uitlegging van dit middel baseert om aan te voeren dat het ongegrond moet worden verklaard.
21
Bijgevolg moet het door de Raad aangevoerde middel van niet-ontvankelijkheid worden afgewezen.
2.
Middel van niet-ontvankelijkheid van de Commissie en het BEUC
22
De Commissie en het BEUC zijn van mening dat het eerste middel niet-ontvankelijk moet worden verklaard omdat verzoekster zich met dit middel beroept op de onwettigheid van bepalingen van verordening 2022/2065 die niet de rechtsgrondslag vormen van het bestreden besluit en er evenmin rechtstreeks juridisch verband mee houden.
23
Ten eerste merkt de Commissie namelijk op dat het bestreden besluit is vastgesteld op grond van artikel 33, lid 4, van verordening 2022/2065 en dat verzoekster niet aanvoert dat die bepaling onwettig is. Bovendien betoogt de Commissie weliswaar dat een middel ontleend aan de exceptie van onwettigheid van artikel 33, lid 1, van die verordening ontvankelijk zou zijn geweest, maar stelt zij vast dat, hoewel met het eerste middel formeel een beroep wordt gedaan op de onwettigheid van die bepaling, verzoekster in werkelijkheid niet betwist dat marktplaatsen aan de in de artikelen 34 tot en met 43 van die verordening gestelde vereisten kunnen worden onderworpen wanneer hun GAA 45 miljoen of meer bedraagt. De artikelen 34 tot en met 43 van die verordening houden echter geen rechtstreeks juridisch verband met het bestreden besluit.
24
Ten tweede betoogt het BEUC dat verzoekster de toepasselijkheid van de in de artikelen 34 tot en met 43 van verordening 2022/2065 neergelegde verplichtingen op marktplaatsen had kunnen betwisten. Verzoekster betwist volgens het BEUC met haar eerste middel echter in werkelijkheid de wettigheid van die verplichtingen als zodanig, terwijl die verplichtingen geen rechtstreeks juridisch verband houden met het bestreden besluit.
25
Verzoekster, ondersteund door bevh, stelt dat het eerste middel ontvankelijk is.
26
Volgens artikel 277 VWEU kan iedere partij, ook na het verstrijken van de in artikel 263, zesde alinea, VWEU bedoelde termijn, naar aanleiding van een geschil waarbij een door een instelling, een orgaan of een instantie van de Europese Unie vastgestelde handeling van algemene strekking in het geding is, de in artikel 263, tweede alinea, VWEU, bedoelde middelen aanvoeren om voor het Hof van Justitie van de Europese Unie de niet-toepasselijkheid van deze handeling in te roepen.
27
Deze bepaling is de uitdrukking van een algemeen beginsel volgens hetwelk iedere procespartij met het oog op de nietigverklaring van een aan haar gericht besluit, incidenteel de geldigheid van de aan dit besluit ten grondslag liggende handelingen van algemene strekking kan aanvechten (zie arrest van 8 september 2020, Commissie en Raad/Carreras Sequeros e.a., C‑119/19 P en C‑126/19 P, EU:C:2020:676, punt 67 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
28
Aangezien artikel 277 VWEU niet tot doel heeft het een partij mogelijk te maken bij de behandeling van ieder door haar ingesteld beroep de toepasselijkheid van welke handeling van algemene strekking dan ook te betwisten, moet de handeling waarvan de onwettigheid wordt aangevoerd direct of indirect van toepassing zijn op de aan het beroep ten grondslag liggende zaak (zie arrest van 8 september 2020, Commissie en Raad/Carreras Sequeros e.a., C‑119/19 P en C‑126/19 P, EU:C:2020:676, punt 68 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
29
Zo heeft het Hof in het kader van beroepen tot nietigverklaring tegen individuele besluiten erkend dat een exceptie van onwettigheid kan worden opgeworpen tegen de bepalingen van een handeling van algemene strekking die de grondslag vormen voor deze besluiten of die er rechtstreeks juridisch verband mee houden (zie arrest van 8 september 2020, Commissie en Raad/Carreras Sequeros e.a., C‑119/19 P en C‑126/19 P, EU:C:2020:676, punt 69 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
30
Het Hof heeft ook geoordeeld dat een exceptie van onwettigheid van een handeling van algemene strekking waarvan het bestreden individuele besluit geen toepassingsmaatregel vormt, daarentegen niet‑ontvankelijk is (zie arrest van 8 september 2020, Commissie en Raad/Carreras Sequeros e.a., C‑119/19 P en C‑126/19 P, EU:C:2020:676, punt 70 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
31
In dit verband volgt ten eerste uit de punten 17 tot en met 20 hierboven dat verzoekster zich in het verzoekschrift beroept op de onwettigheid van artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065 voor zover deze bepaling bepaalde marktplaatsen onderwerpt aan de in de artikelen 34 tot en met 43 van die verordening neergelegde verplichtingen.
32
Ten tweede moet worden opgemerkt dat verzoekster de onwettigheid van artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065 had kunnen opwerpen, zoals de Commissie en het BEUC in essentie erkennen.
33
Artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065 bepaalt immers dat de in de artikelen 34 tot en met 43 van die verordening neergelegde aanvullende verplichtingen inzake het beheer van systeemrisico’s van toepassing zijn op onlineplatforms met een GAA van 45 miljoen of meer, en die op grond van artikel 33, lid 4, van die verordening zijn aangewezen als zeer grote onlineplatforms.
34
Volgens artikel 33, lid 4, van verordening 2022/2065 stelt de Commissie een besluit vast waarbij het onlineplatform met een GAA dat gelijk is aan of hoger is dan het in artikel 33, lid 1, van deze verordening bedoelde aantal, wordt aangewezen als een zeer groot onlineplatform.
35
Hieruit volgt dat artikel 33, lid 4, van verordening 2022/2065 de Commissie weliswaar machtigt om een onlineplatform aan te wijzen als een zeer groot onlineplatform, maar artikel 33, lid 1, van die verordening bepaalt welke onlineplatforms als zodanig moeten worden aangewezen voor de toepassing van de artikelen 34 tot en met 43 van die verordening.
36
Dientengevolge heeft de Commissie in het bestreden besluit vastgesteld dat het Amazon Store-platform moest worden aangewezen als een zeer groot onlineplatform „in de zin van artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065”.
37
Tegen deze achtergrond moet worden geoordeeld dat het bestreden besluit, hoewel het is vastgesteld op grond van artikel 33, lid 4, van verordening 2022/2065, het criterium van artikel 33, lid 1, van die verordening toepast. De eventuele onwettigheid van die laatste bepaling, op grond waarvan deze krachtens artikel 277 VWEU niet‑toepasselijk zou zijn, moet dus noodzakelijkerwijs leiden tot de nietigverklaring van dat besluit.
38
Bijgevolg moet worden geoordeeld dat het bestreden besluit rechtstreeks juridisch verband houdt met artikel 33, lid 1, van die verordening.
39
Hieruit volgt dat de door de Commissie en het BEUC aangevoerde middelen van niet-ontvankelijkheid moeten worden afgewezen.
3.
Gegrondheid van het eerste middel
40
Zoals in punt 31 hierboven is aangegeven, stelt verzoekster in haar eerste middel dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065 onwettig is voor zover het bepaalde marktplaatsen onderwerpt aan de in de artikelen 34 tot en met 43 van die verordening neergelegde verplichtingen.
41
Het eerste middel bestaat in essentie uit vijf onderdelen, waarmee wordt aangevoerd dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065 in strijd is met respectievelijk artikel 7, artikel 11, lid 1, artikel 16, artikel 17, lid 1, en artikel 20 van het Handvest.
a)
Eerste onderdeel van het eerste middel: schending van artikel 16 van het Handvest
42
Verzoekster, ondersteund door bevh, merkt op dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065, voor zover het bepaalde marktplaatsen aan de in de artikelen 34 tot en met 43 van die verordening neergelegde verplichtingen onderwerpt, in strijd is met artikel 16 van het Handvest. Meer in het bijzonder betoogt zij dat die verplichtingen haar een aanzienlijke last opleggen en bijgevolg een inmenging in de vrijheid van ondernemerschap vormen. Zij voegt hieraan toe dat deze verplichtingen niet geschikt zijn om de doelstellingen van die verordening te bereiken. Dienaangaande merkt zij op dat de betrokken verplichtingen gericht zijn op het verminderen van systeemrisico’s die niet door marktplaatsen worden veroorzaakt. Zij stelt bovendien vast dat marktplaatsen geen „systeem” vormen en dat zij bijgevolg geen „systeemrisico’s” kunnen opleveren. Tot slot betoogt zij dat de Uniewetgever andere, minder belastende maatregelen had kunnen vaststellen om zijn doelstellingen te bereiken.
43
De Commissie, ondersteund door het Parlement, de Raad en het BEUC, betwist verzoeksters betoog.
1) Bestaan van een inmenging in de vrijheid van ondernemerschap zoals neergelegd in artikel 16 van het Handvest
44
Verzoekster voert aan dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065, voor zover het bepaalde marktplaatsen aan de in de artikelen 34 tot en met 43 van die verordening neergelegde verplichtingen onderwerpt, een inmenging in de in artikel 16 van het Handvest verankerde vrijheid van ondernemerschap vormt.
45
Volgens artikel 16 van het Handvest wordt de vrijheid van ondernemerschap erkend overeenkomstig het Unierecht en de nationale wetgeving en praktijken.
46
Overeenkomstig artikel 6, lid 1, derde alinea, VEU en artikel 52, lid 7, van het Handvest moeten bij de uitlegging van het Handvest de toelichtingen bij het Handvest (PB 2007, C 303, blz. 17) in aanmerking worden genomen.
47
In de toelichtingen bij het Handvest is aangegeven dat „[artikel 16] gebaseerd is op de jurisprudentie van het Hof van Justitie [van de Europese Unie], dat de vrijheid om een economische of een handelsactiviteit uit te oefenen heeft erkend [...] en de contractuele vrijheid [...], en op artikel 119, leden 1 en 3, [VWEU], dat de vrije mededinging erkent”, dat dit recht „vanzelfsprekend [wordt] uitgeoefend met inachtneming van het recht van de Europese Unie en de nationale wetgevingen”, en dat „[h]et kan worden onderworpen aan de beperkingen van artikel 52, lid 1, van het Handvest”.
48
De bij artikel 16 van het Handvest verleende bescherming omvat de vrijheid om een economische of commerciële activiteit uit te oefenen, de contractvrijheid en de vrije mededinging (zie arrest van 22 januari 2013, Sky Österreich, C‑283/11, EU:C:2013:28, punt 42 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
49
De vrijheid van ondernemerschap omvat met name het recht voor elke onderneming om, binnen de grenzen van haar aansprakelijkheid voor haar eigen handelingen, vrij te beschikken over de haar ter beschikking staande economische, technische en financiële middelen (arresten van 27 maart 2014, UPC Telekabel Wien, C‑314/12, EU:C:2014:192, punt 49, en 21 december 2021, Bank Melli Iran, C‑124/20, EU:C:2021:1035, punt 78).
50
Er is bijgevolg sprake van een inmenging in de vrijheid van ondernemerschap wanneer een maatregel het vrije gebruik van de aan de adressaat ter beschikking staande middelen beperkt door hem te dwingen maatregelen te nemen die voor hem aanzienlijke kosten met zich mee kunnen brengen, aanmerkelijke gevolgen kunnen hebben voor de organisatie van zijn activiteiten of moeilijke en complexe technische oplossingen kunnen vergen (zie in die zin arresten van 27 maart 2014, UPC Telekabel Wien, C‑314/12, EU:C:2014:192, punt 50, en 27 juni 2024, Gestore dei Servizi Energetici, C‑148/23, EU:C:2024:555, punt 64).
51
In het onderhavige geval onderwerpt artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065 aanbieders van zeer grote onlineplatforms, waaronder marktplaatsen, aan de in de artikelen 34 tot en met 43 van die verordening neergelegde verplichtingen.
52
Uit de artikelen 34 tot en met 43 van verordening 2022/2065 vloeit voort dat aanbieders van zeer grote onlineplatforms alle systeemrisico’s die voortvloeien uit het ontwerp of de werking van hun dienst moeten identificeren, analyseren en beoordelen (artikel 34), en zij bijgevolg mogelijkerwijs het ontwerp, de kenmerken of de werking van hun diensten moeten aanpassen, hun algemene voorwaarden moeten wijzigen en de weergave van reclame moeten beperken (artikelen 35 en 36), op eigen kosten moeten worden onderworpen aan onafhankelijke audits (artikel 37), voor elk van hun aanbevelingssystemen een optie moeten aanbieden die niet gebaseerd is op profilering (artikel 38), op hun interface informatie moeten bekendmaken over de reclame die zij verspreiden (artikel 39), onderzoekers toegang moeten bieden tot bepaalde gegevens (artikel 40), moeten voorzien in een compliancefunctie (artikel 41), transparantierapporten moeten publiceren (artikel 42), en de Commissie een toezichtsvergoeding moeten betalen (artikel 43).
53
Tegen deze achtergrond moet worden geoordeeld dat aanbieders van zeer grote onlineplatforms op grond van de artikelen 34 tot en met 43 van verordening 2022/2065 gehouden zijn om maatregelen te nemen die voor hen aanzienlijke kosten met zich mee kunnen brengen, aanmerkelijke gevolgen kunnen hebben voor de organisatie van hun activiteiten of moeilijke en complexe technische oplossingen kunnen vergen.
54
Bijgevolg moet worden geoordeeld dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065 een inmenging in de in artikel 16 van het Handvest verankerde vrijheid van ondernemerschap vormt, aangezien het aanbieders van zeer grote onlineplatforms verplicht om te voldoen aan de artikelen 34 tot en met 43 van die verordening.
2) Rechtvaardiging van de inmenging in de vrijheid van ondernemerschap
55
Volgens artikel 52, lid 1, van het Handvest moeten beperkingen op de uitoefening van de in dit Handvest erkende rechten en vrijheden bij wet worden gesteld en de wezenlijke inhoud van die rechten en vrijheden eerbiedigen, en kunnen er, met inachtneming van het evenredigheidsbeginsel, alleen beperkingen worden gesteld indien zij noodzakelijk zijn en daadwerkelijk beantwoorden aan door de Unie erkende doelstellingen van algemeen belang of aan de eisen van de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen.
56
Dienaangaande zij eraan herinnerd dat het evenredigheidsbeginsel volgens vaste rechtspraak vereist dat handelingen van de instellingen van de Unie geschikt zijn om de door de betrokken regeling nagestreefde legitieme doelstellingen te verwezenlijken en niet verder gaan dan wat daarvoor geschikt en noodzakelijk is (zie arrest van 8 april 2014, Digital Rights Ireland e.a., C‑293/12 en C‑594/12, EU:C:2014:238, punt 46 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
57
Wat de rechterlijke toetsing betreft, beschikt de Uniewetgever in het kader van de uitoefening van de hem toegekende bevoegdheden over een ruime beoordelingsbevoegdheid op gebieden waarop van hem politieke, economische en sociale keuzen worden verlangd en wanneer hij ingewikkelde beoordelingen moet maken (zie arrest van 30 januari 2019, Planta Tabak, C‑220/17, EU:C:2019:76, punt 44 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Het Hof heeft gepreciseerd dat het optreden van de wetgever op het gebied van consumentenbescherming dergelijke keuzen verlangt (zie in die zin arresten van 17 december 2015, Neptune Distribution, C‑157/14, EU:C:2015:823, punt 76, en 8 juni 2017, Dextro Energy/Commissie, C‑296/16 P, niet gepubliceerd, EU:C:2017:437, punt 49).
58
Tegen deze achtergrond is een maatregel die is vastgesteld op een gebied zoals het in het hoofdgeding aan de orde zijnde gebied, dat een ruime beoordelingsbevoegdheid impliceert ten opzichte van het door de bevoegde instelling nagestreefde doel, alleen onrechtmatig wanneer deze kennelijk ongeschikt is [zie in die zin arresten van 10 december 2002, British American Tobacco (Investments) en Imperial Tobacco, C‑491/01, EU:C:2002:741, punt 123, en 4 mei 2016, Polen/Parlement en Raad, C‑358/14, EU:C:2016:323, punt 79].
59
Bovendien blijkt uit de bewoordingen van artikel 16 van het Handvest dat de overheid op vele wijzen kan ingrijpen in de vrijheid van ondernemerschap, waarbij in het algemeen belang beperkingen aan de uitoefening van de economische activiteit kunnen worden gesteld (arrest van 22 januari 2013, Sky Österreich, C‑283/11, EU:C:2013:28, punt 46). Er zij aan herinnerd dat de vrijheid van ondernemerschap geen absolute gelding heeft en in een context als die van het hoofdgeding in overeenstemming moet worden gebracht met artikel 38 van het Handvest, dat, net als artikel 169 VWEU, ertoe strekt om op de beleidsdomeinen van de Unie een hoog niveau van bescherming van consumenten te waarborgen (arrest van 23 maart 2021, Airhelp, C‑28/20, EU:C:2021:226, punt 49). Meer in het bijzonder zij erop gewezen dat het belang van de doelstelling van consumentenbescherming – zelfs aanzienlijke – negatieve economische gevolgen voor bepaalde marktdeelnemers kan rechtvaardigen (arresten van 23 maart 2021, Airhelp, C‑28/20, EU:C:2021:226, punt 50, en 2 september 2021, Association of Independent Meat Suppliers en Cleveland Meat Company, C‑579/19, EU:C:2021:665, punt 97).
60
In casu betwist verzoekster niet dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065 geen afbreuk doet aan de wezenlijke inhoud van de vrijheid van ondernemerschap van aanbieders van marktplaatsen. Bovendien moet worden vastgesteld dat de in de artikelen 34 tot en met 43 van die verordening neergelegde verplichtingen als zodanig deze aanbieders niet beletten om hun ondernemersactiviteit uit te oefenen, namelijk om consumenten de mogelijkheid te bieden om overeenkomsten op afstand te sluiten met handelaren. Ook betwist verzoekster niet dat deze verplichtingen in een wetgevende handeling zijn neergelegd en dat zij bijgevolg moeten worden geacht bij wet te zijn gesteld in de zin van artikel 52, lid 1, van het Handvest.
61
Verzoekster stelt daarentegen dat de inmenging in de vrijheid van ondernemerschap kennelijk onevenredig is omdat, ten eerste, marktplaatsen geen systeemrisico’s in de zin van verordening 2022/2065 met zich meebrengen, ten tweede, er maatregelen ter verwezenlijking van de doelstellingen van deze verordening bestaan die minder belastend zijn voor de aanbieders van deze marktplaatsen, en ten derde, de kosten voor die aanbieders aanzienlijk zijn.
i) Bestaan van door marktplaatsen veroorzaakte systeemrisico’s
62
Volgens artikel 1 van verordening 2022/2065 beoogt deze verordening bij te dragen tot de goede werking van de interne markt voor tussenhandeldiensten door te voorzien in geharmoniseerde regels voor een veilige, voorspelbare en betrouwbare onlineomgeving die innovatie bevordert en waarin de in het Handvest verankerde grondrechten, waaronder het beginsel van consumentenbescherming, doeltreffend worden beschermd.
63
In overweging 75 van verordening 2022/2065 wordt verklaard dat „[het] gezien het belang van zeer grote onlineplatforms vanwege hun bereik, dat met name wordt uitgedrukt in het aantal afnemers van de dienst, voor het bevorderen van het publieke debat, economische transacties en de verspreiding bij het publiek van informatie, meningen en ideeën, en voor het beïnvloeden van de wijze waarop afnemers informatie online verkrijgen en doorgeven, noodzakelijk [is om] de aanbieders van deze platforms specifieke verplichtingen op te leggen, naast de verplichtingen die gelden voor alle onlineplatforms”.
64
Overweging 76 van verordening 2022/2065 voegt daaraan toe dat „[z]eer grote onlineplatforms [...] risico’s voor de samenleving met zich [kunnen] brengen, die qua reikwijdte en impact verschillen van die van kleinere platforms”. Deze overweging verduidelijkt tevens dat „[a]anbieders van dergelijke zeer grote onlineplatforms [...] dan ook [moeten] voldoen aan de hoogste standaard inzake zorgvuldigheidsverplichtingen, die evenredig zijn aan hun impact op de samenleving”, dat „[z]odra het aantal actieve afnemers van een onlineplatform [...], berekend als een gemiddelde over een periode van zes maanden, een aanzienlijk deel van de bevolking van de Unie bereikt, [...] de systeemrisico’s van het onlineplatform [...] een onevenredige impact in de Unie [kunnen] hebben”, en dat „[e]r [...] sprake [is] van een dergelijk aanzienlijk bereik wanneer het aantal afnemers een operationele drempel van 45 miljoen overschrijdt, zijnde een aantal dat overeenkomt met 10 % van de bevolking van de Unie”.
65
In dit verband bevat artikel 34, lid 1, van verordening 2022/2065 een lijst van systeemrisico’s die zeer grote onlineplatforms kunnen meebrengen.
66
Om te beginnen bepaalt artikel 34, lid 1, onder a), van verordening 2022/2065 dat een van deze systeemrisico’s de verspreiding van illegale inhoud via zeer grote onlineplatforms is. Volgens artikel 3, onder h), van deze verordening gaat het meer bepaald om de risico’s die verbonden zijn aan de verspreiding van „alle informatie die op zichzelf of in verband met een activiteit, waaronder de verkoop van producten [...], indruist tegen het Unierecht of tegen het met het Unierecht in overeenstemming zijnde recht van een lidstaat, ongeacht het precieze voorwerp of de precieze aard van dat recht”.
67
Vervolgens is in artikel 34, lid 1, onder b), van verordening 2022/2065 bepaald dat systeemrisico’s „eventuele werkelijke of voorzienbare negatieve effecten op de uitoefening van de grondrechten [omvatten], met name het in artikel 1 van het Handvest verankerde grondrecht op menselijke waardigheid, het in artikel 7 van het Handvest verankerde grondrecht op eerbiediging van het privéleven en het gezinsleven, het in artikel 8 van het Handvest verankerde grondrecht op bescherming van persoonsgegevens, het in artikel 11 van het Handvest verankerde grondrecht op vrijheid van meningsuiting en van informatie, met inbegrip van de vrijheid en pluriformiteit van de media, het in artikel 21 van het Handvest verankerde grondrecht op non-discriminatie, het in artikel 24 van het Handvest verankerde grondrecht op eerbiediging van de rechten van het kind, en het in artikel 38 van het Handvest verankerde grondrecht op een hoog niveau van consumentenbescherming”.
68
Tot slot wordt in artikel 34, lid 1, onder c) en d), van verordening 2022/2065 verklaard dat systeemrisico’s „eventuele werkelijke of voorzienbare negatieve effecten op de burgerdialoog en verkiezingsprocessen, en de openbare veiligheid” omvatten, alsook „eventuele werkelijke of voorzienbare negatieve effecten met betrekking tot gendergerelateerd geweld, de bescherming van de volksgezondheid en minderjarigen en ernstige negatieve gevolgen voor het lichamelijke en geestelijke welzijn van de persoon”.
69
Dienaangaande betoogt verzoekster in de eerste plaats dat marktplaatsen geen systeemrisico’s met zich meebrengen aangezien zij, in tegenstelling tot financiële instellingen, geen deel uitmaken van een „systeem”. Terwijl financiële instellingen door de „onderlinge verbondenheid van [hun] activiteiten een ‚wereldwijd financieel systeem’ vormen”, zijn marktplaatsen niet van elkaar afhankelijk en vormen zij bijgevolg geen systeem. Zij leidt hieruit af dat marktplaatsen geen systeemrisico’s met zich kunnen meebrengen. Zij stelt ook dat marktplaatsen, sociale netwerken, diensten voor het delen van content en zoekdiensten evenmin een „systeem” vormen en er daartussen geen risico van besmetting bestaat.
70
Het volstaat evenwel op te merken dat verordening 2022/2065, anders dan verzoekster stelt, niet strekt tot het voorkomen van de systeemrisico’s die marktplaatsen als onderdeel van een „systeem” met zich meebrengen. Zoals blijkt uit punt 64 hierboven, heeft die verordening immers tot doel om systeemrisico’s voor de samenleving als geheel te beperken voor zover zij een aanzienlijk deel van de bevolking van de Unie kunnen treffen. Hieruit volgt dat de omstandigheid dat marktplaatsen losstaan van elkaar en van andere soorten onlineplatforms en samen geen systeem vormen, niet volstaat om uit te sluiten dat die marktplaatsen bepaalde in artikel 34, lid 1, van verordening 2022/2065 genoemde systeemrisico’s met zich kunnen meebrengen.
71
In de tweede plaats betoogt verzoekster dat de advertenties en de commentaren van klanten op marktplaatsen hoofdzakelijk producten betreffen die op diezelfde markplaatsen worden verkocht. Zij leidt hieruit af dat marktplaatsen geen risico’s met zich meebrengen die verband houden met democratische processen, volksgezondheid, desinformatie, menselijke waardigheid, vrijheid van meningsuiting en van informatie, privacy, gegevensbescherming, discriminatie en de rechten van het kind. Zij voegt hieraan toe dat niet is aangetoond dat zeer grote onlineplatforms risico’s opleveren voor consumenten of dat die platforms een belangrijke rol spelen bij de illegale verkoop van dieren, namaakproducten of gevaarlijke producten.
72
Ten eerste moet evenwel worden opgemerkt dat verzoekster niet betwist dat afnemers van de dienst reclame of commentaren kunnen gebruiken om illegale inhoud of inhoud van politieke of religieuze aard over te brengen. Zij voert daarentegen zelf aan dat marktplaatsen in hun algemene voorwaarden hebben voorzien in regels ter voorkoming van de verspreiding van illegale inhoud of inhoud die een negatieve impact heeft op met name de uitoefening van grondrechten, het maatschappelijk debat, verkiezingsprocessen of de bescherming van de volksgezondheid en van minderjarigen. In haar algemene voorwaarden betreffende reclame verbiedt zij uitdrukkelijk „reclame waarin kinderen in gevaarlijke situaties worden getoond, zoals fietsen zonder helm; misleidende, valse of bedrieglijke inhoud; obscene, controversiële, lasterlijke, illegale reclame of reclame die inbreuk maakt op het privéleven van anderen; politieke inhoud, zoals campagnes voor of tegen een politicus of politieke partij, of in verband met verkiezingen, of inhoud die verband houdt met politieke kwesties in het publieke debat; religieuze pleidooien, of het nu gaat om het verdedigen of bekritiseren van een religie; [en] discriminerende inhoud”.
73
Ten tweede erkent verzoekster dat op marktplaatsen illegale producten kunnen worden verkocht, al is zij van mening dat het waarschijnlijker is dat dergelijke producten op kleine marktplaatsen worden verkocht, aangezien grote marktplaatsen meer aandacht besteden aan hun reputatie. In deze omstandigheden moet worden overwogen dat marktplaatsen kunnen worden gebruikt om illegale inhoud te verspreiden die met name verband houdt met de verkoop van gevaarlijke of niet-conforme producten, en zij bijgevolg een negatieve impact kunnen hebben op de consumentenbescherming. Verzoekster betwist bovendien niet het door het BEUC vastgestelde feit dat er daadwerkelijk illegale inhoud op het Amazon Store-platform aanwezig is, ondanks haar inspanningen om die te verwijderen.
74
Voorts stelt verzoekster dat een gevaarlijk product zich niet sneller verspreidt op een onlineplatform met een hoog GAA. Zij brengt echter geen element aan dat deze bewering kan staven. Bovendien betekent het feit dat een onlineplatform een hoog GAA heeft dat het betrokken product door meer mensen kan worden gekocht.
75
In de derde plaats betoogt bevh dat de in de artikelen 34 tot en met 43 van verordening 2022/2065 neergelegde verplichtingen het niet mogelijk maken om de consumentenbescherming aldus te verbeteren dat consumenten een beschermingsniveau wordt geboden dat vergelijkbaar is met het niveau dat zij offline genieten, noch, bijgevolg, om systeemrisico’s in de zin van artikel 34, lid 1, van die verordening te voorkomen. Meer in het bijzonder voert zij aan dat de verplichtingen die specifiek in de artikelen 34 tot en met 37 van verordening 2022/2065 zijn neergelegd „verder gaan dan de bepalingen betreffende de ‚offline-omgeving’” en vaag zijn.
76
In dat verband wordt in overweging 12 van verordening 2022/2065 verklaard dat „het begrip ‚illegale inhoud’ voor de toepassing van deze verordening in grote lijnen de bestaande regels in de offline-omgeving [moet] weergeven”. Anders dan bevh suggereert, kan hieruit evenwel niet worden afgeleid dat de wetgever, met het oog op consumentenbescherming, voor marktplaatsen geen strengere maatregelen kon vaststellen dan voor „fysieke” winkels. Daarnaast voert bevh niets aan waaruit blijkt dat de artikelen 34 tot en met 43 van verordening 2022/2065 vanwege hun onnauwkeurigheid niet kunnen bijdragen tot de bescherming van de consument.
77
Tegen deze achtergrond dient te worden opgemerkt dat de wetgever geen kennelijke beoordelingsfout heeft gemaakt door zich op het standpunt te stellen dat marktplaatsen met een GAA van 45 miljoen of meer verscheidene van de in artikel 34, lid 1, onder a) tot en met d), van verordening 2022/2065 genoemde systeemrisico’s kunnen opleveren.
ii) Minder belastende alternatieve maatregelen waarmee de doelstellingen van verordening 2022/2065 kunnen worden bereikt
78
Volgens verzoekster had de wetgever minder belastende alternatieve maatregelen kunnen vaststellen om de doelstellingen van verordening 2022/2065 te bereiken.
79
Uit punt 58 hierboven vloeit evenwel voort dat alleen inbreuk wordt gemaakt op de vrijheid van ondernemerschap wanneer de wetgever een maatregel vaststelt die kennelijk ongeschikt is om de door de betrokken regeling nagestreefde doelstelling te bereiken. Hieruit volgt dat het enkele feit dat de wetgever minder belastende maatregelen had kunnen vaststellen niet volstaat om een schending van artikel 16 van het Handvest vast te stellen.
80
Voorts zij opgemerkt dat de door verzoekster voorgestelde minder belastende maatregelen het hoe dan ook niet mogelijk maken om de doelstellingen van verordening 2022/2065 even doeltreffend te bereiken.
81
Ten eerste stelt verzoekster namelijk dat de wetgever marktplaatsen had kunnen uitsluiten van de in artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065 bedoelde zeer grote onlineplatforms, teneinde de toepassing van de artikelen 34 tot en met 43 van die verordening te beperken tot diensten die de in artikel 34, lid 1, van die verordening genoemde systeemrisico’s met zich mee kunnen brengen.
82
Zoals volgt uit punt 77 hierboven, kunnen marktplaatsen evenwel tal van de systeemrisico’s in artikel 34, lid 1, onder a) tot en met d), van verordening 2022/2065 genoemde systeemrisico’s met zich meebrengen. Het uitsluiten van marktplaatsen van de in artikel 33, lid 1, van die verordening bedoelde zeer grote onlineplatforms zou bijgevolg afbreuk kunnen doen aan het vermogen van die verordening om die risico’s te beperken.
83
Ten tweede betogen verzoekster en bevh dat de wetgever „kwalitatieve” criteria had kunnen vaststellen, zoals hij op andere gebieden van het Unierecht, waaronder de telecommunicatiesector, heeft gedaan, of had kunnen kiezen voor een systeem van weerlegbaar vermoeden, zoals hij heeft gedaan in verordening (EU) 2022/1925 van het Europees Parlement en de Raad van 14 september 2022 over betwistbare en eerlijke markten in de digitale sector, en tot wijziging van richtlijnen (EU) 2019/1937 en (EU) 2020/1828 (digitalemarktenverordening) (PB 2022, L 265, blz. 1). Verzoekster voegt hieraan toe dat slechts een beperkt aantal onlineplatforms wordt aangewezen als zeer groot onlineplatform. Hieruit leidt zij af dat de van de Commissie gevraagde extra inspanning om deze criteria toe te passen niet onevenredig is, gelet op de omvang van de kosten die aanbieders als gevolg van een dergelijke aanwijzing moeten dragen.
84
In dat verband staat vast dat de Commissie in de effectbeoordeling die als bijlage bij het voorstel voor verordening 2022/2065 is gevoegd, heeft aangegeven dat zij andere criteria dan alleen het GAA‑criterium had overwogen, waaronder „kwalitatieve” criteria die rekening houden met de maatschappelijke en economische impact van het onlineplatform in kwestie. Zij was echter van mening dat het in aanmerking nemen van dergelijke kwalitatieve criteria een benadering per geval zou vereisen, die waarschijnlijk zou leiden tot rechtsonzekerheid en een langer en kostbaarder proces voor het aanwijzen van zeer grote onlineplatforms.
85
Noch verzoekster noch bevh betwist dat een dergelijk proces langer en kostbaarder zou zijn geweest voor de Commissie. In deze omstandigheden kan worden volstaan met de vaststelling dat de door verzoekster aangevoerde criteria de uitvoering van de in de artikelen 34 tot en met 43 van verordening 2022/2065 bedoelde verplichtingen konden vertragen en de Commissie een deel konden ontnemen van de middelen die zij nodig heeft in verband met de toezichtstaken uit hoofde van deze verordening.
86
Ten derde stelt verzoekster dat de wetgever door middel van artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065 aanbieders van zeer grote onlineplatforms enkel had kunnen onderwerpen aan de in artikel 39 van die verordening bedoelde verplichting voor zover die verplichting bepaalde dat het register beschikbaar moet worden gesteld aan onderzoekers en autoriteiten, maar niet aan het publiek in zijn geheel.
87
Volgens artikel 39 van verordening 2022/2065 stellen aanbieders van zeer grote onlineplatforms een register op met daarin met name de inhoud van de reclame, met inbegrip van de naam van het product, de dienst of het merk, alsmede het onderwerp van de reclame, de natuurlijke of rechtspersoon namens wie de reclame wordt getoond, de periode waarin de reclame werd getoond, of de reclame specifiek bedoeld was om te worden getoond aan een of meer bepaalde groepen afnemers van de dienst en zo ja, de voornaamste parameters die daartoe zijn gebruikt, waaronder in voorkomend geval de voornaamste parameters die werden gebruikt om een of meer van die bepaalde groepen uit te sluiten, alsook het totale aantal afnemers van de dienst dat is bereikt en – waar van toepassing – de totale aantallen, opgesplitst per lidstaat, van de groep of groepen afnemers voor wie de reclame specifiek was bedoeld. Zij stellen dit register publiek beschikbaar in een specifiek gedeelte van hun online-interface met behulp van een betrouwbare zoekmachine waarmee zoekopdrachten op basis van meerdere criteria kunnen worden uitgevoerd en via applicatieprogramma-interfaces (API’s).
88
In dat verband wordt in overweging 69 van verordening 2022/2065 toegelicht dat afnemers van de dienst „bijzonder ernstige negatieve gevolgen” ondervinden wanneer hun „reclame wordt getoond op basis van targetingtechnieken die zijn geoptimaliseerd om aan te sluiten bij hun interesses en mogelijk een beroep doen op hun kwetsbaarheden”. In overweging 95 van die verordening is hieraan toegevoegd dat de reclamesystemen die door zeer grote onlineplatforms worden gebruikt „verder openbaar en regulerend toezicht [vereisen] vanwege hun omvang en hun vermogen om de afnemers van de dienst aan te spreken en te bereiken op basis van hun gedrag binnen en buiten de online-interface” van die platforms en dat het register „zowel informatie over de criteria ter bepaling van de doelgroep als over de aanbiedingscriteria [moet] bevatten, met name wanneer reclame wordt aangeboden aan personen in kwetsbare situaties, zoals minderjarigen”.
89
Tegen deze achtergrond moet worden vastgesteld dat de op grond van artikel 39 van verordening 2022/2065 bekendgemaakte informatie het mogelijk maakt om consumenten te informeren over de reclame die aan hen wordt getoond. Bovendien stelt die informatie, zoals de Raad opmerkt, de media en consumentenorganisaties ook in staat om toezicht uit te oefenen op de reclame die op zeer grote onlineplatforms wordt verspreid, met name teneinde te voorkomen dat illegale of ongeschikte producten bij bepaalde doelgroepen, zoals minderjarigen, worden gepromoot. Bijgevolg moet worden geoordeeld dat deze bepaling met name de verspreiding van illegale inhoud kan beperken, kan bijdragen tot de verwezenlijking van een hoog niveau van consumentenbescherming en negatieve gevolgen in verband met de bescherming van minderjarigen kan vermijden. Hieruit volgt dat die bepaling verschillende systeemrisico’s in de zin van artikel 34, lid 1, van die verordening kan voorkomen. Een dergelijke doelstelling zou echter moeilijker worden verwezenlijkt indien enkel onderzoekers en autoriteiten toegang zouden hebben tot de betrokken informatie.
90
In deze omstandigheden moet worden geoordeeld dat verzoekster, om aan te tonen dat er sprake is van een inbreuk op artikel 16 van het Handvest, niet op goede gronden kan stellen dat de wetgever andere, minder belastende maatregelen had kunnen nemen.
iii) Omvang van de door aanbieders van marktplaatsen gedragen kosten
91
Verzoekster voert aan dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065 aanbieders van marktplaatsen aanzienlijke kosten oplegt door hen te onderwerpen aan de in de artikelen 34 tot en met 43 van die verordening neergelegde verplichtingen.
92
In de eerste plaats verwijt verzoekster de Commissie dat zij in haar effectbeoordeling is uitgegaan van ongeloofwaardige economische veronderstellingen en geen rekening heeft gehouden met bepaalde kosten die voortvloeien uit de uitvoering van de artikelen 38 en 39 van verordening 2022/2065. Zij betoogt dat de Commissie in de toelichting bij het voorstel voor verordening 2022/2065 ten onrechte heeft overwogen dat „[w]at de vrijheid van ondernemerschap van de dienstverleners betreft, [...] de kosten voor het bedrijfsleven [worden] gecompenseerd door de versnippering van de interne markt te verminderen”, dat „[h]et voorstel [...] waarborgen in[voert] om de lasten voor dienstverleners te verlichten, onder meer door middel van maatregelen tegen herhaalde ongerechtvaardigde meldingen en door het door overheidsinstanties natrekken van betrouwbare ‚flaggers’”, en dat „[d]aarnaast [...] bepaalde verplichtingen [zijn] gericht op zeer grote onlineplatforms, waar zich vaak de ernstigste risico’s voordoen en die de capaciteit hebben om de extra last te absorberen”.
93
Dienaangaande zij opgemerkt dat de Uniewetgever niet verplicht is om in alle omstandigheden over een effectbeoordeling te beschikken en hoe dan ook niet gebonden is aan een dergelijke beoordeling [zie in die zin arrest van 4 oktober 2024, Litouwen e.a./Parlement en Raad (Mobiliteitspakket), C‑541/20–C‑555/20, EU:C:2024:818, punt 230]. Zelfs indien zou worden aangetoond dat de Commissie zich in haar effectbeoordeling op te optimistische economische veronderstellingen heeft gebaseerd en de door de aanbieders van zeer grote onlineplatforms te dragen kosten heeft onderschat, kan dit op zich niet aantonen dat de bepalingen van die verordening als zodanig een kennelijk onevenredige inmenging in de vrijheid van ondernemerschap vormen.
94
In de tweede plaats stelt verzoekster dat de in artikel 38 van verordening 2022/2065 neergelegde verplichting haar mogelijkheden beperkt om haar klanten te informeren over het aanbod op haar Amazon Store-platform. Zij betoogt dat die verplichting haar klanten benadeelt doordat zij hen belet om gemakkelijk de producten te vinden die voor hen het meest interessant kunnen zijn, en een systeemrisico in de zin van die verordening niet kan voorkomen. Voorts is zij van mening dat op profilering gebaseerde aanbevelingssystemen het mogelijk maken om de producten van kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) te promoten en zij zonder die systemen gedwongen zal zijn de producten van bekendere ondernemingen te promoten. Bovendien voert zij aan dat blijkt uit de mededeling van de Commissie aan het Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s, van 26 april 2018, met als titel „Bestrijding van online-desinformatie”: een Europese benadering” [COM(2018) 236 final], dat die bepaling tot doel had de toegang van het publiek tot verschillende informatiebronnen op sociale netwerken, diensten voor het delen van content of zoekdiensten te waarborgen. Een dergelijk doel is evenwel niet relevant wat marktplaatsen betreft.
95
Dienaangaande is in artikel 38 van verordening 2022/2065 bepaald dat aanbieders van zeer grote onlineplatforms die gebruikmaken van aanbevelingssystemen voor elk van die systemen ten minste één optie moeten aanbieden die niet gebaseerd is op profilering zoals gedefinieerd in artikel 4, punt 4, van verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van richtlijn 95/46/EG (algemene verordening gegevensbescherming) (PB 2016, L 119, blz. 1).
96
Artikel 4, punt 4, van verordening 2016/679 omschrijft „profilering” als „elke vorm van geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens waarbij aan de hand van persoonsgegevens bepaalde persoonlijke aspecten van een natuurlijke persoon worden geëvalueerd, met name met de bedoeling aspecten betreffende zijn beroepsprestaties, economische situatie, gezondheid, persoonlijke voorkeuren, interesses, betrouwbaarheid, gedrag, locatie of verplaatsingen te analyseren of te voorspellen”.
97
Wat aanbevelingssystemen betreft, is in overweging 70 van verordening 2022/2065 uiteengezet dat „[e]en kernonderdeel van de activiteiten van het onlineplatform [...] de wijze [is] waarop informatie wordt geprioriteerd en op de online-interface daarvan wordt gepresenteerd om de toegang tot informatie voor de afnemers van de dienst gemakkelijker te maken en te optimaliseren” en dat „[d]it [...] bijvoorbeeld [gebeurt] door het algoritmisch suggereren, rangschikken en prioriteren van informatie, het onderscheiden door middel van tekst of andere visuele weergaven, of het anderszins samenstellen van door de afnemers verstrekte informatie”. In deze overweging is ook aangegeven dat „[d]ergelijke aanbevelingssystemen [...] een aanzienlijke invloed [kunnen] hebben op het vermogen van afnemers om online informatie op te vragen en ermee te interageren, onder meer door het zoeken naar relevante inhoud voor afnemers van de dienst te vergemakkelijken en bij te dragen tot een betere gebruikerservaring” en dat „zij [ook] een belangrijke rol [spelen] bij de versterking van bepaalde boodschappen, de virale verspreiding van informatie en het stimuleren van onlinegedrag.”
98
Ten eerste zij opgemerkt dat artikel 38 van verordening 2022/2065 ertoe strekt afnemers van zeer grote onlineplatforms in staat te stellen om tot op zekere hoogte te kiezen welke informatie aan hen wordt getoond, zoals blijkt uit overweging 70 van die verordening. Meer in het bijzonder biedt artikel 38 van die verordening afnemers de mogelijkheid om enkel producten aanbevolen te krijgen waarvan de selectie niet is beïnvloed door het verzamelen van hun persoonsgegevens.
99
Tegen deze achtergrond moet om te beginnen worden vastgesteld dat artikel 38 van verordening 2022/2065 afnemers van een zeer groot onlineplatform niet belet om gebruik te maken van een op profilering gebaseerd aanbevelingssysteem. Voorts maakt die bepaling het die afnemers mogelijk om terug te keren naar een op profilering gebaseerde optie indien zij niet tevreden zijn met de aanbevelingen die hen zonder een dergelijke profilering worden gedaan.
100
Dientengevolge moet worden geoordeeld dat artikel 38 van verordening 2022/2065, anders dan verzoekster stelt, consumenten op marktplaatsen niet kan benadelen.
101
Voorts moet worden vastgesteld dat artikel 38 van verordening 2022/2065 de rechten van consumenten versterkt door hun de mogelijkheid te bieden een keuze te maken met betrekking tot de producten die hun worden aangeboden. Die bepaling kan dus op zijn minst bijdragen tot een hoog niveau van consumentenbescherming en bijgevolg een systeemrisico in de zin van artikel 34, lid 1, onder b), van deze verordening voorkomen.
102
Ten tweede zij opgemerkt dat het door verzoekster aangevoerde feit dat artikel 38 van verordening 2022/2065 grote ondernemingen op marktplaatsen begunstigt ten nadele van kmo’s, niet kan aantonen dat inbreuk wordt gemaakt op de vrijheid van ondernemerschap van de aanbieders van die marktplaatsen.
103
Voor zover voorts uit de economische studie in bijlage A.2 bij het verzoekschrift (hierna: „economische studie van verzoekster”) blijkt dat op profilering gebaseerde aanbevelingssystemen een betere verkoop van „nicheproducten” mogelijk maken, kan dit niet verklaren waarom grote ondernemingen binnen hun productassortiment geen dergelijke voor een bepaald publiek bestemde producten kunnen ontwikkelen. Zelfs indien op profilering gebaseerde aanbevelingssystemen de verkoop van nicheproducten zouden begunstigen, kan daaruit niet worden afgeleid dat dergelijke systemen naar hun aard kmo’s begunstigen.
104
Zoals de Commissie in essentie opmerkt, zet verzoekster niet uiteen waarom marktplaatsen het consumenten niet mogelijk kunnen maken om op basis van criteria in hun interface zoekopdrachten uit te voeren waarmee nicheproducten kunnen worden gevonden.
105
Verzoekster toont dus niet aan dat artikel 38 van verordening 2022/2065 kan leiden tot aanzienlijke kosten voor kmo’s, en evenmin dat dit artikel dientengevolge kan leiden tot aanzienlijke kosten voor aanbieders van marktplaatsen.
106
Ten derde moet worden vastgesteld dat verzoekster zich niet met succes kan beroepen op mededeling COM(2018) 236 final, die enkel van de Commissie komt en niet bindend is, om de wettigheid van verordening 2022/2065 in twijfel te trekken. Bovendien blijkt uit deze mededeling weliswaar dat de Commissie wilde dat „gebruikers” van onlineplatforms toegang zouden hebben tot „instrumenten die een gepersonaliseerde en interactieve online-ervaring mogelijk maken, zodat inhoud gemakkelijk kan worden gevonden en verschillende nieuwsbronnen met alternatieve standpunten gemakkelijk kunnen worden bekeken” en aldus desinformatie wenste te bestrijden, maar hieruit kan niet worden afgeleid dat artikel 38 van die verordening het niet ook mogelijk kon maken om de informatie van consumenten over marktplaatsen te verbeteren.
107
In de derde plaats merkt verzoekster op dat artikel 39 van verordening 2022/2065 leidt tot de onthulling van vertrouwelijke informatie inzake reclameactiviteiten van adverteerders op het Amazon Store-platform. Zij leidt hieruit af dat dit platform minder aantrekkelijk zal zijn voor adverteerders, met name in vergelijking tot onlineplatforms die niet als een zeer groot onlineplatform zijn aangewezen. Zij stelt bovendien dat de uitvoering van de in die bepaling neergelegde verplichting leidt tot hogere kosten dan de Commissie in haar effectbeoordeling heeft ingeschat.
108
Zoals in punt 87 hierboven is opgemerkt, schrijft artikel 39 van verordening 2022/2065 voor dat het publiek bepaalde informatie moet worden verstrekt, waaronder met name de inhoud van de reclame, met inbegrip van de naam van het product, de dienst of het merk, alsmede het onderwerp van de reclame, de natuurlijke of rechtspersoon namens wie de reclame wordt getoond, de periode waarin de reclame werd getoond, of de reclame specifiek bedoeld was om te worden getoond aan een of meer bepaalde groepen afnemers van de dienst en zo ja, de voornaamste parameters die daartoe zijn gebruikt, waaronder in voorkomend geval de voornaamste parameters die werden gebruikt om een of meer van die bepaalde groepen uit te sluiten, alsook het totale aantal afnemers van de dienst dat is bereikt en – waar van toepassing – de totale aantallen, opgesplitst per lidstaat, van de groep of groepen afnemers voor wie de reclame specifiek was bedoeld.
109
Verzoekster voert echter niets aan waaruit kan blijken dat de verspreiding van de in artikel 39 van verordening 2022/2065 genoemde informatie een negatieve invloed heeft op de aantrekkelijkheid van het Amazon Store-platform voor adverteerders.
110
De economische studie van verzoekster beperkt zich namelijk tot de opmerking dat informatie over de inhoud, de targeting en het succes van een reclame de concurrenten van de adverteerder in staat stelt zijn strategie te kopiëren. In dat verband is in die studie uiteengezet dat de informatie inzake het „succes” van een reclame „cruciaal” is.
111
Bepaalde informatie, waaronder die over de inhoud van reclame, is per definitie voor het publiek toegankelijk, los van artikel 39 van verordening 2022/2065. Voorts heeft verzoekster geen betoog ontwikkeld om aan te tonen dat informatie over targeting niet kan worden afgeleid door op het betrokken platform te kijken en rekening houdend met de aard van het product waarvoor reclame wordt gemaakt. In tegenstelling tot informatie over het succes van een reclame, kwalificeert zij de informatie over targeting niet als „cruciaal”.
112
Wat de informatie over het succes van een reclame betreft, verwijst de economische studie van verzoekster naar een eerdere economische studie uit 1953, waarvan het niet zeker is dat de conclusies van toepassing kunnen zijn op onlineplatforms. In deze studie van verzoekster is verder niet gepreciseerd hoe het succes van een reclame moet worden omschreven. Indien verzoekster beoogt te verwijzen naar een eventuele stijging van de verkoop van het product waarvoor reclame wordt gemaakt, volstaat het op te merken dat artikel 39 van verordening 2022/2065 niet voorziet in de verspreiding van informatie daarover.
113
In de vierde plaats betoogt verzoekster dat artikel 40, leden 4 en 12, van verordening 2022/2065 haar verplicht om een „onbeperkte” hoeveelheid gegevens, waaronder vertrouwelijke gegevens, openbaar te maken met het doel om „systeemrisico’s” te onderzoeken, terwijl niet is aangetoond dat er sprake is van dergelijke risico’s.
114
In artikel 40, lid 4, van verordening 2022/2065 staat te lezen dat aanbieders van zeer grote onlineplatforms na een gemotiveerd verzoek van de digitaledienstencoördinator van de plaats van vestiging binnen een redelijke, in het verzoek vermelde termijn, erkende onderzoekers die voldoen aan de vereisten in lid 8 van dit artikel, toegang bieden tot gegevens met als enige doel om onderzoek uit te voeren dat bijdraagt tot het opsporen, vaststellen en begrijpen van systeemrisico’s in de Unie zoals bedoeld in artikel 34, lid 1, van die verordening en tot de beoordeling van de adequaatheid, efficiëntie en effecten van de krachtens artikel 35 van die verordening genomen risicobeperkende maatregelen.
115
Een van de in artikel 40, lid 8, van verordening 2022/2065 uiteengezette voorwaarden is dat onderzoekers moeten aantonen dat zij in staat zijn de specifieke gegevensbeveiligings- en vertrouwelijkheidsvereisten van elk verzoek in acht te nemen en persoonsgegevens te beschermen. Verder moeten zij in hun verzoek de passende technische en organisatorische maatregelen beschrijven die zij daartoe hebben genomen.
116
Voorts is in artikel 40, lid 5, van verordening 2022/2065 uiteengezet dat aanbieders van zeer grote onlineplatforms de digitaledienstencoördinator van de plaats van vestiging, naargelang het geval, kunnen vragen het verzoek te wijzigen, indien zij van mening zijn dat zij geen toegang tot de gevraagde gegevens kunnen bieden, onder meer omdat het bieden van dergelijke toegang zal leiden tot aanzienlijke kwetsbaarheden voor de bescherming van vertrouwelijke informatie, met name handelsgeheimen.
117
Tot slot voegt artikel 40, lid 12, van verordening 2022/2065 daaraan toe dat aanbieders van zeer grote onlineplatforms of van zeer grote onlinezoekmachines onverwijld toegang tot gegevens moeten verlenen, waaronder, indien technisch mogelijk, realtimegegevens, op voorwaarde dat de gegevens via hun online-interface openbaar toegankelijk zijn voor onderzoekers, met inbegrip van degenen die zijn aangesloten bij organen, organisaties en verenigingen zonder winstoogmerk die voldoen aan de in artikel 40, lid 8, onder b) tot en met e), van die verordening uiteengezette voorwaarden en die de gegevens uitsluitend gebruiken voor onderzoek dat bijdraagt tot het opsporen, vaststellen en begrijpen van systeemrisico’s in de Unie krachtens artikel 34, lid 1, van die verordening.
118
Ten eerste kunnen marktplaatsen met een GAA van 45 miljoen, zoals in punt 77 hierboven is aangegeven, verscheidene van de in artikel 34, lid 1, van verordening 2022/2065 genoemde systeemrisico’s met zich meebrengen. Hieruit volgt dat artikel 40 van die verordening, dat het mogelijk moet maken systeemrisico’s op te sporen, vast te stellen en te begrijpen, anders dan verzoekster stelt, kan bijdragen tot het verminderen van de systeemrisico’s die deze marktplaatsen met zich meebrengen.
119
Ten tweede zij opgemerkt dat artikel 40, lid 5, van verordening 2022/2065 voorziet in de mogelijkheid voor de aanbieder van een zeer groot onlineplatform om, met het oog op de bescherming van vertrouwelijke gegevens te vragen om wijziging van het verzoek om toegang tot gegevens. Indien die aanbieder na wijziging van het verzoek toch nog dergelijke gegevens zou moeten verstrekken, moet bovendien worden vastgesteld dat artikel 40, lid 8, van verordening 2022/2065 de betrokken onderzoekers verplicht om aan te tonen dat zij de vertrouwelijkheid van door hen ontvangen gegevens kunnen behouden. Anders dan verzoekster betoogt, was de wetgever in dat verband niet verplicht om in deze verordening de concrete maatregelen te omschrijven die onderzoekers moeten nemen om de vertrouwelijkheid van door hen ontvangen gegevens te behouden. Hij kon zich er namelijk toe beperken de onderzoekers te verplichten om, ten eerste, aan te tonen dat zij voor ieder verzoek om toegang de beveiliging en vertrouwelijkheid van de gegevens waarop dat verzoek betrekking heeft, kunnen behouden, en ten tweede, zelf te beschrijven welke technische en organisatorische maatregelen zij daartoe hebben genomen.
120
In de vijfde plaats voeren verzoekster en bevh aan dat de uitvoering van de in de artikelen 34 tot en met 43 van verordening 2022/2065 neergelegde verplichtingen aanbieders van marktplaatsen aanzienlijke lasten oplegt, onder meer om ingewikkelde wijzigingen in hun IT-systemen aan te brengen. Zij leggen echter geen enkele raming voor van de met deze wijzigingen gepaard gaande kosten, ook niet in de economische studie van verzoekster. Gesteld al dat die kosten daadwerkelijk aanzienlijk zijn, ook voor aanbieders van zeer grote onlineplatforms die over aanzienlijke middelen beschikken, zij opgemerkt dat, zoals in punt 59 hierboven is aangegeven, het belang van het doel van consumentenbescherming zelfs aanzienlijke negatieve economische gevolgen voor bepaalde marktdeelnemers kan rechtvaardigen.
121
Tegen deze achtergrond kunnen verzoekster en bevh niet op goede gronden stellen dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065 kennelijk ongeschikt is om de doelstellingen van die verordening te bereiken en dus evenmin dat deze bepaling in strijd is met artikel 16 van het Handvest.
122
Bijgevolg moet het eerste onderdeel van het eerste middel worden afgewezen, zonder dat uitspraak hoeft te worden gedaan over de door de Commissie betwiste ontvankelijkheid van bepaalde in de repliek ter ondersteuning van dit onderdeel aangevoerde argumenten.
b)
Tweede onderdeel van het eerste middel: schending van artikel 17, lid 1, van het Handvest
123
Verzoekster, ondersteund door bevh, merkt op dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065, voor zover het bepaalde marktplaatsen aan de in de artikelen 34 tot en met 43 van die verordening neergelegde verplichtingen onderwerpt, artikel 17, lid 1, van het Handvest schendt. Zij betoogt dat die verplichtingen een aanzienlijke invloed hebben op haar activiteiten en bijgevolg een inmenging in haar recht op eigendom vormen.
124
De Commissie, ondersteund door het Parlement, de Raad en het BEUC, betwist verzoeksters betoog.
125
Volgens artikel 17, lid 1, van het Handvest heeft „[e]enieder [...] het recht de goederen die hij rechtmatig heeft verkregen, in eigendom te bezitten, te gebruiken, erover te beschikken en te vermaken”, en „mag [niemand] zijn eigendom worden ontnomen, behalve in het algemeen belang, in de gevallen en onder de voorwaarden waarin de wet voorziet, en mits het verlies tijdig op billijke wijze wordt vergoed”. Deze bepaling bepaalt tevens dat „[h]et gebruik van de goederen [...] bij wet [kan] worden geregeld, voor zover het algemeen belang dit vereist”.
126
De bij artikel 17, lid 1, van het Handvest verleende bescherming betreft rechten met een vermogenswaarde waaruit vanuit het oogpunt van de rechtsorde een verworven rechtspositie voortvloeit op basis waarvan deze rechten door en ten gunste van de houder ervan autonoom kunnen worden uitgeoefend (arrest van 22 januari 2013, Sky Österreich, C‑283/11, EU:C:2013:28, punt 34). Zo heeft het Hof geoordeeld dat administratieve lasten geen inmenging in het recht op eigendom vormen (zie in die zin en naar analogie arrest van 11 juli 1989, Schräder HS Kraftfutter, 265/87, EU:C:1989:303, punten 16 en 17).
127
In casu moet in navolging van de Commissie worden vastgesteld dat verzoekster geen enkel betoog ontwikkelt ter onderbouwing van haar stelling dat de in de artikelen 34 tot en met 43 van verordening 2022/2065 neergelegde verplichtingen een inmenging in haar recht op eigendom vormen.
128
Daarenboven zij opgemerkt dat de in de artikelen 34 tot en met 43 van verordening 2022/2065 neergelegde en in punt 52 hierboven beschreven verplichtingen weliswaar administratieve lasten opleggen aan aanbieders van zeer grote onlineplatforms, maar die laatsten niet de eigendom van die platforms ontnemen. Zelfs indien deze verplichtingen zouden kunnen worden beschouwd als inmengingen in het recht op eigendom van de betrokken aanbieders, moet worden vastgesteld dat die inmengingen hoe dan ook gerechtvaardigd zouden zijn door soortgelijke redenen als die welke in de punten 62 tot en met 120 hierboven zijn uiteengezet met betrekking tot artikel 16 van het Handvest.
129
Hieruit volgt dat verzoekster en bevh niet op goede gronden kunnen stellen dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065 artikel 17 van het Handvest schendt.
130
Bijgevolg moet het tweede onderdeel van het eerste middel worden afgewezen.
c)
Derde onderdeel van het eerste middel: schending van artikel 20 van het Handvest
131
Verzoekster, ondersteund door bevh, stelt dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065, voor zover het bepaalde marktplaatsen aan de in de artikelen 34 tot en met 43 van die verordening neergelegde verplichtingen onderwerpt, het in artikel 20 van het Handvest neergelegde beginsel van gelijke behandeling schendt. In dat verband stelt zij vast dat artikel 33, lid 1, van die verordening de verschillende soorten onlineplatforms en onlinezoekmachines, op dezelfde wijze behandelt, terwijl zoekmachines, sociale netwerken en diensten voor het delen van content specifieke risico’s met zich meebrengen die marktplaatsen niet met zich meebrengen. Voorts merkt zij op dat deze bepaling vergelijkbare situaties verschillend behandelt door detailhandelaren en marktplaatsen waarvan het GAA minder dan 45 miljoen bedraagt, van haar werkingssfeer uit te sluiten.
132
De Commissie, ondersteund door het Parlement, de Raad en het BEUC, betwist verzoeksters betoog.
133
In dit verband zij eraan herinnerd dat het beginsel van gelijke behandeling een algemeen rechtsbeginsel van de Unie is dat met name is vastgelegd in artikel 20 van het Handvest, waarin is bepaald dat eenieder gelijk is voor de wet.
134
Volgens vaste rechtspraak verlangt het beginsel van gelijke behandeling dat vergelijkbare situaties niet verschillend en verschillende situaties niet gelijk worden behandeld, tenzij een dergelijke behandeling objectief gerechtvaardigd is [arresten van 14 september 2010, Akzo Nobel Chemicals en Akcros Chemicals/Commissie e.a., C‑550/07 P, EU:C:2010:512, punt 55, en 6 juni 2023, O. G. (Europees aanhoudingsbevel tegen een onderdaan van een derde land), C‑700/21, EU:C:2023:444, punt 42]. Om te kunnen bepalen of er al dan niet sprake is van een dergelijke schending van dit beginsel, moet met name rekening worden gehouden met het voorwerp en het doel van de bepaling waarvan wordt gesteld dat deze in strijd is met dat beginsel (zie arrest van 6 september 2018, Piessevaux/Raad, C‑454/17 P, niet gepubliceerd, EU:C:2018:680, punt 79 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
135
Bovendien is op een gebied waarop de Uniewetgever over een ruime beoordelingsbevoegdheid beschikt, alleen sprake van een inbreuk op het beginsel van gelijke behandeling wanneer de wetgever een onderscheid maakt dat willekeurig is of kennelijk niet geschikt is om het doel van de betrokken regeling te bereiken (zie in die zin arrest van 14 juli 2022, Commissie/VW e.a., C‑116/21 P–C‑118/21 P, C‑138/21 P en C‑139/21 P, EU:C:2022:557, punt 127, en 9 maart 2023, Grossetête/Parlement, C‑714/21 P, niet gepubliceerd, EU:C:2023:187, punt 48).
136
In de eerste plaats betoogt verzoekster in casu dat marktplaatsen enerzijds en sociale netwerken, diensten voor het delen van content en onlinezoekmachines anderzijds zich niet in een vergelijkbare situatie bevinden voor de toepassing van de in de artikelen 34 tot en met 43 van verordening 2022/2065 neergelegde verplichtingen. Meer in het bijzonder stelt zij dat die verplichtingen risico’s beogen te voorkomen die worden veroorzaakt door sociale netwerken, diensten voor het delen van content en onlinezoekmachines, maar niet door marktplaatsen. Zij leidt daaruit af dat artikel 33, lid 1, van die verordening ten onrechte wordt toegepast op marktplaatsen.
137
Ten eerste zij evenwel opgemerkt dat marktplaatsen met een GAA van 45 miljoen, zoals blijkt uit punt 77 hierboven, tal van de in artikel 34, lid 1, onder a) tot en met d), van verordening 2022/2065 genoemde systeemrisico’s met zich meebrengen.
138
Ten tweede, voor zover verzoekster zonder nadere toelichting aanvoert dat „een aanzienlijk aantal” van de in de artikelen 34 tot en met 43 neergelegde verplichtingen er niet toe strekken consumenten te beschermen of de verkoop van namaakproducten of gevaarlijke producten te voorkomen, volstaat het op te merken dat verzoekster niet aangeeft op welke bepalingen zij doelt. Bovendien betoogt zij weliswaar dat artikel 38 van die verordening het niet mogelijk maakt om de kans te verkleinen dat consumenten illegale producten worden aangeboden, maar moet worden vastgesteld dat deze bepaling om de in de punt 101 hierboven aangegeven redenen bijdraagt tot de versterking van de rechten van de consument. Voorts blijkt uit de punten 71 tot en met 74 en 77 hierboven dat, anders dan verzoekster betoogt, de door marktplaatsen veroorzaakte risico’s hoe dan ook niet beperkt zijn tot risico’s die een negatieve impact hebben op de consumentenbescherming, noch tot risico’s in verband met de verkoop van namaakproducten of gevaarlijke producten.
139
Ten derde stelt verzoekster dat wat de „verspreiding van uitingen, content en informatie” betreft, marktplaatsen op dezelfde wijze moeten worden behandeld als cloudcomputing- of webhostingdiensten, die geen onlineplatforms in de zin van verordening 2022/2065 vormen en bijgevolg niet onder artikel 33, lid 1, van die verordening vallen.
140
In dat verband zij opgemerkt dat in overweging 13 van verordening 2022/2065 is aangegeven dat „[v]oor de toepassing van deze verordening [...] cloudcomputing- of webhostingdiensten niet [mogen] worden beschouwd als een onlineplatform wanneer de verspreiding van specifieke informatie onder het publiek een klein of louter bijkomstig kenmerk of een kleine functionaliteit van die diensten vormt”. Verzoekster betwist niet dat de verspreiding van informatie aan het publiek op verzoek van een afnemer van de dienst geen klein of louter bijkomstig kenmerk of een kleine functionaliteit van die marktplaatsen vormt. Bijgevolg moet worden vastgesteld dat artikel 33, lid 1, van die verordening, voor zover deze bepaling ziet op marktplaatsen en niet op bepaalde cloudcomputing- of webhostingdiensten, geen onderscheid maakt dat willekeurig is of kennelijk ongeschikt is om de in artikel 34, lid 1, van die verordening genoemde systeemrisico’s te voorkomen.
141
In die omstandigheden moet worden geoordeeld dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065, voor zover deze bepaling van toepassing is op marktplaatsen, sociale netwerken, diensten voor het delen van content en onlinezoekmachines, niet kennelijk ongeschikt is om de in artikel 34, lid 1, van die verordening genoemde systeemrisico’s te voorkomen.
142
In de tweede plaats stelt verzoekster dat alle aanbieders van marktplaatsen, ongeacht hun GAA, voor de toepassing van de in de artikelen 34 tot en met 43 van verordening 2022/2065 neergelegde verplichtingen op dezelfde wijze moeten worden behandeld. Zij leidt daaruit af dat artikel 33, lid 1, van die verordening ten onrechte van toepassing is op aanbieders van marktplaatsen met een GAA van 45 miljoen of meer.
143
Dienaangaande voert verzoekster ten eerste aan dat de risico’s inzake de verspreiding van illegale inhoud groter zijn bij kleine marktplaatsen dan bij grote, en dat het dus paradoxaal is om aan aanbieders van grote marktplaatsen bijkomende verplichtingen op te leggen. Meer in het bijzonder stelt zij dat illegale producten, waaronder namaakproducten of gevaarlijke producten, hoofdzakelijk op kleine marktplaatsen, via sociale netwerken of via het darknet worden verkocht. Zij betoogt dat het risico klein is dat dergelijke producten op grote marktplaatsen worden verkocht. Daaraan voegt zij toe dat uit overweging 72 van verordening 2022/2065 voortvloeit dat die verordening aan alle marktplaatsen verschillende verplichtingen oplegt die ertoe strekken hen „te ontraden producten of diensten te verkopen die in strijd zijn met de toepasselijke regels”. Zij leidt daaruit af dat de wetgever zelf heeft erkend dat risico’s in verband met de verkoop van illegale producten geen systeemrisico’s vormen en niet toenemen met het aantal actieve afnemers.
144
Verzoekster erkent evenwel dat marktplaatsen ongeacht hun grootte kunnen worden gebruikt om de verkoop van gevaarlijke of illegale producten te faciliteren.
145
Zelfs indien wordt aangenomen dat verzoekster of andere aanbieders van marktplaatsen met een GAA van 45 miljoen tot op heden passend toezicht hebben uitgeoefend op de op hun platforms verspreide informatie, sluit dit niet uit dat deze platforms in de toekomst een groot aantal personen kunnen blootstellen aan illegale inhoud, aangezien hun GAA 45 miljoen of meer bedraagt. Bijgevolg moet, zoals voortvloeit uit de punten 73, 74 en 77 hierboven, worden geoordeeld dat een marktplaats met een GAA van 45 miljoen of meer een aanzienlijk deel van de Unie kan blootstellen aan illegale inhoud en dus een systeemrisico in de zin van artikel 34, lid 1, onder a), van verordening 2022/2065 kan opleveren.
146
In die omstandigheden moet erop worden gewezen, zoals de wetgever in overweging 76 van verordening 2022/2065 heeft gedaan, dat marktplaatsen waarvan het GAA 45 miljoen bedraagt risico’s voor de samenleving met zich mee kunnen brengen die qua reikwijdte en impact verschillen van die van kleinere platforms.
147
Het door verzoekster aangevoerde feit dat verordening 2022/2065 aan alle marktplaatsen verplichtingen oplegt die ertoe strekken de verkoop van gevaarlijke of illegale producten te voorkomen, volstaat bovendien niet om aan te tonen dat de aanvullende verplichtingen die zijn opgelegd aan marktplaatsen met een GAA van 45 miljoen kennelijk ongeschikt zijn om de in artikel 34, lid 1, van die verordening genoemde systeemrisico’s te voorkomen.
148
Ten tweede stelt verzoekster dat zeer grote onlineplatforms in de praktijk noodzakelijkerwijs actief moeten zijn in meerdere lidstaten om een GAA van 45 miljoen te hebben. Zij leidt hieruit af dat de aan de aanbieders van die zeer grote onlineplatforms opgelegde verplichtingen niet van toepassing zijn op aanbieders van onlineplatforms die in een enkele lidstaat actief zijn, ook wanneer een aanzienlijk deel van de bevolking van die lidstaat aan de inhoud van die platforms is blootgesteld. In dat verband merkt zij op dat dit verschil in behandeling niet wordt gerechtvaardigd door het voorkomen van bepaalde systeemrisico’s, waaronder die welke betrekking hebben op het democratische proces, die nationaal van aard zijn.
149
Verzoekster zet evenwel niet uiteen waarom bepaalde risico’s alleen nationaal van aard zijn terwijl er op het niveau van de Unie een democratisch proces bestaat, zoals uit artikel 10 VEU en artikel 22, lid 2, VWEU voortvloeit.
150
Uit artikel 33, lid 2, van verordening 2022/2065 en overweging 76 van die verordening volgt dat de wetgever heeft vastgesteld dat een onlineplatform systeemrisico’s op het niveau van de Unie met zich mee kan brengen wanneer het GAA 10 % van de bevolking van de Unie bereikt of overschrijdt. Opgemerkt zij dat onlineplatforms die slechts in één lidstaat actief zijn en waarvan het GAA minder dan 45 miljoen bedraagt, zelfs indien een aanzienlijk deel van de bevolking van die lidstaat is blootgesteld aan de inhoud van die platforms, minder waarschijnlijk systeemrisico’s met zich meebrengen op het niveau van de Unie dan onlineplatforms waarvan het GAA 45 miljoen overschrijdt.
151
Bijgevolg moet worden vastgesteld dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065, voor zover deze bepaling enkel van toepassing is op marktplaatsen met een GAA van 45 miljoen, geen onderscheid maakt dat willekeurig is of kennelijk ongeschikt is om de in artikel 34, lid 1, van die verordening genoemde systeemrisico’s te voorkomen.
152
In de derde plaats stelt verzoekster dat aanbieders van marktplaatsen voor de toepassing van de in de artikelen 34 tot en met 43 van verordening 2022/2065 neergelegde verplichtingen op dezelfde wijze moeten worden behandeld als detailhandelaren. Zij stelt namelijk vast dat detailhandelaren, namelijk ondernemingen die op internet enkel hun eigen producten verkopen, niet onder artikel 33, lid 1, van die verordening vallen, terwijl zij, net als marktplaatsen, consumenten de mogelijkheid bieden om overeenkomsten op afstand te sluiten met een handelaar.
153
Ten eerste is het echter zo dat onlineplatforms, in tegenstelling tot websites van detailhandelaren, informatie verspreiden die door afnemers van de dienst wordt verstrekt. Terwijl websites van detailhandelaren in beginsel enkel hun eigen informatie verspreiden, kunnen onlineplatforms informatie van een groot aantal personen verspreiden. Uit de economische studie van verzoekster volgt dat miljoenen verkopers hun producten op het Amazon Store-platform verkopen.
154
In die omstandigheden zij erop gewezen dat aanbieders van onlineplatforms, in tegenstelling tot detailhandelaren, niet noodzakelijkerwijs kennis hebben van alle op hun platforms verspreide informatie. Bovendien genieten zij om die reden zekere vrijstellingen van aansprakelijkheid, waarvan verzoekster de wettigheid niet betwist. Zo volgt uit artikel 6 van verordening 2022/2065 dat die aanbieders niet aansprakelijk zijn voor de op verzoek van een afnemer van de dienst opgeslagen informatie wanneer zij geen kennis hebben van een illegale activiteit of illegale inhoud. Artikel 8 van die verordening voegt in dat verband toe dat aan diezelfde aanbieders van tussenhandeldiensten geen algemene verplichting wordt opgelegd tot monitoring van de door hen doorgegeven of opgeslagen informatie noch tot actief onderzoek naar feiten of omstandigheden die duiden op illegale activiteiten.
155
Anders dan detailhandelaren kunnen aanbieders van grote onlineplatforms dus de verspreiding van illegale inhoud faciliteren zonder hun medeweten en zonder dat zij daarvoor aansprakelijk kunnen worden gesteld.
156
Ten tweede heeft de Commissie in haar effectbeoordeling aangegeven dat „de unieke situatie van de grootste onlineplatforms, zoals sociale netwerken of onlinemarktplaatsen, een belangrijke factor vormt in de vastgestelde problemen”, dat „[e]en zeer groot aantal gebruikers, zowel consumenten als handelaren, op een relatief beperkt aantal onlineplatforms is geconcentreerd” en dat „[z]eer grote platforms een hoger maatschappelijk en economisch risico inhouden, omdat zij in feite openbare ruimten zijn geworden en een systemische rol spelen voor miljoenen burgers en bedrijven”. De Commissie heeft ook opgemerkt dat „die platforms met andere woorden aanzienlijk grotere gevolgen hebben op de samenleving en de interne markt dan kleinere platforms, omdat zij een groot publiek bereiken”. De Commissie had namelijk vastgesteld dat zeer grote onlineplatforms een belangrijke rol spelen voor zowel consumenten als de verkopers die hun producten op die platforms aanbieden. Dat detailhandelaren geen dergelijke rol spelen, althans wat die verkopers betreft, wordt niet betwist.
157
In deze omstandigheden moet worden geoordeeld dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065, voor zover deze bepaling van toepassing is op marktplaatsen en niet op detailhandelaren, geen onderscheid maakt dat willekeurig is of kennelijk ongeschikt is om de in artikel 34, lid 1, van die verordening genoemde systeemrisico’s te voorkomen.
158
Hieruit volgt dat verzoekster en bevh niet op goede gronden kunnen stellen dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065 in strijd is met artikel 20 van het Handvest.
159
Bijgevolg moet het derde onderdeel van het eerste middel worden afgewezen.
d)
Vierde onderdeel van het eerste middel: schending van artikel 11, lid 1, van het Handvest
160
Verzoekster, ondersteund door bevh, stelt dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065, voor zover het bepaalde marktplaatsen aan de in artikel 38 van die verordening neergelegde verplichting onderwerpt, inbreuk maakt op de in artikel 11, lid 1, van het Handvest neergelegde vrijheid van meningsuiting en van informatie. Volgens haar houdt die verplichting namelijk in dat voor elk aanbevelingssysteem een optie moet worden aangeboden die niet is gebaseerd op profilering. Aldus doet die verplichting afbreuk aan de commerciële vrijheid van meningsuiting van marktplaatsen, aangezien deze verplichting die marktplaatsen belet om consumenten de meest relevante producten voor te stellen. Die verplichting hindert verder de mogelijkheid van derde verkopers op marktplaatsen om hun producten doeltreffend te promoten en met hun klanten te communiceren. Ten slotte wordt die verplichting niet gerechtvaardigd door de doelstelling om de in die verordening genoemde systeemrisico’s te voorkomen.
161
De Commissie, ondersteund door het Parlement, de Raad en het BEUC, betwist verzoeksters betoog.
162
Krachtens artikel 11, lid 1, van het Handvest heeft eenieder recht op vrijheid van meningsuiting. Dit recht omvat de vrijheid om een mening te hebben en de vrijheid om kennis te nemen en te geven van informatie of ideeën, zonder inmenging van enig openbaar gezag en ongeacht grenzen.
163
In de toelichtingen bij het Handvest is aangegeven dat artikel 11 van het Handvest overeenkomt met artikel 10 van het op 4 november 1950 te Rome ondertekende Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM).
164
Dienaangaande zij eraan herinnerd dat uit de rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) blijkt dat artikel 10 EVRM, dat de vrijheid van meningsuiting en van informatie beschermt, in bijzonder van toepassing is op de verspreiding van commerciële informatie door een handelaar, met name in de vorm van reclameboodschappen (zie arrest van 3 februari 2021, Fussl Modestraße Mayr, C‑555/19, EU:C:2021:89, punt 81 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
165
Zoals in punt 95 hierboven in herinnering is gebracht, bepaalt artikel 38 van verordening 2022/2065 dat aanbieders van zeer grote onlineplatforms die gebruikmaken van aanbevelingssystemen voor elk van die systemen ten minste één optie moeten aanbieden die niet gebaseerd is op profilering.
166
Dienaangaande zij ten eerste opgemerkt dat verzoekster niet uiteenzet waarom artikel 38 van verordening 2022/2065, dat enkel van toepassing is op aanbieders van zeer grote onlineplatforms, de wijze kan inperken waarop verkopers die producten op een marktplaats verkopen hun commerciële informatie, waaronder reclame, kunnen tonen. Hieruit volgt dat verzoekster niet gegrond kan stellen dat deze bepaling neerkomt op een inmenging in de vrijheid van meningsuiting en van informatie van die verkopers.
167
Ten tweede beperkt artikel 38 van verordening 2022/2065, door aanbieders van zeer grote onlineplatforms te verplichten om voor elk van hun aanbevelingssystemen ten minste één optie aan te bieden die niet gebaseerd is op profilering, de wijze waarop die aanbieders op hun platforms aangeboden producten kunnen voorstellen indien de afnemer een dergelijke optie kiest.
168
Artikel 38 van verordening 2022/2065 vormt dus een inmenging in de vrijheid van meningsuiting en van informatie van marktplaatsen.
169
Er zij evenwel aan herinnerd dat de in artikel 11 van het Handvest verankerde rechten geen absolute gelding hebben, maar moeten worden beschouwd in relatie tot hun functie in de samenleving (arrest van 6 oktober 2020, Privacy International, C‑623/17, EU:C:2020:790, punt 63). Zoals blijkt uit punt 55 hierboven, moet elke beperking op de uitoefening van die rechten bij wet worden gesteld en de wezenlijke inhoud van die rechten eerbiedigen, en moet zij met inachtneming van het evenredigheidsbeginsel noodzakelijk zijn en daadwerkelijk beantwoorden aan door de Unie erkende doelstellingen van algemeen belang of aan de eisen van de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen.
170
In casu wordt ten eerste niet betwist dat de uit artikel 38 van verordening 2022/2065 voortvloeiende beperking is ingevoerd bij een wetgevingshandeling en dus moet worden geacht bij wet te zijn gesteld.
171
Ten tweede wordt de wezenlijke inhoud van de vrijheid van meningsuiting en van informatie van de aanbieders van zeer grote onlineplatforms niet aangetast. Artikel 38 van verordening 2022/2065 bevat namelijk geen regels die een inperking vormen van de vrijheid van die aanbieders om de op hun platforms verhandelde producten voor te stellen in het kader van een niet op profilering gebaseerd aanbevelingssysteem. Verder verbiedt die bepaling deze aanbieders niet om op profilering gebaseerde aanbevelingssystemen aan te bieden wanneer zij daarnaast voor elk van die systemen een optie aanbieden die niet op profilering is gebaseerd.
172
Ten derde streeft de uit artikel 38 van verordening 2022/2065 voortvloeiende beperking een door de Unie erkende doelstelling van algemeen belang na. Zoals in punt 101 hierboven is aangegeven, kan die bepaling namelijk bijdragen tot een hoog niveau van consumentenbescherming, zoals verankerd in artikel 38 van het Handvest.
173
Wat ten vierde de evenredigheid van de vastgestelde inmenging betreft, moet worden benadrukt dat de betrokken autoriteiten blijkens de rechtspraak van het EHRM inzake artikel 10, lid 2, EVRM, over een bepaalde beoordelingsmarge beschikken om te bepalen of er sprake is van een dwingende maatschappelijke behoefte die een beperking van de vrijheid van meningsuiting rechtvaardigt. Volgens deze rechtspraak is dit in het bijzonder onontbeerlijk op commercieel gebied en met name op een dermate ingewikkeld en veranderlijk terrein als dat van reclame (zie in die zin arrest van 3 februari 2021, Fussl Modestraße Mayr (C‑555/19, EU:C:2021:89, punt 91).
174
De verplichting van artikel 38 van verordening 2022/2065 om voor elk aanbevelingssysteem ten minste één optie aan te bieden die niet gebaseerd is op profilering, vloeit voort uit een afweging tussen de commerciële vrijheid van meningsuiting van aanbieders van zeer grote onlineplatforms en de bescherming van consumenten. De wetgever kon dus zonder zijn ruime beoordelingsmarge te overschrijden vaststellen dat bescherming van de consument vereist dat consumenten, indien zij dat wensen, voor elk op zeer grote onlineplatforms gebruikte aanbevelingssystemen toegang moeten kunnen hebben tot een optie die niet gebaseerd is op profilering.
175
Dientengevolge moet worden overwogen dat verzoekster en bevh niet op goede gronden kunnen stellen dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065 in strijd is met artikel 11 van het Handvest.
176
Bijgevolg moet het vierde onderdeel van het eerste middel worden afgewezen.
e)
Vijfde onderdeel van het eerste middel: schending van artikel 7 van het Handvest
177
Verzoekster, ondersteund door bevh, stelt dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065 in strijd is met de in artikel 7 van het Handvest neergelegde bescherming van vertrouwelijke gegevens voor zover het bepaalde marktplaatsen aan de in de artikel 39 en artikel 40, leden 4 en 12, van die verordening neergelegde verplichtingen onderwerpt. Ten eerste brengt de openbaarmaking van de in artikel 39 van die verordening genoemde informatie aanbieders van marktplaatsen aanzienlijke commerciële schade toe. Ten tweede kan artikel 40, leden 4 en 12, van die verordening ertoe leiden dat aan onderzoekers veel informatie wordt verstrekt. Die bepaling voorziet verder niet in voldoende garanties om de vertrouwelijkheid van die informatie te behouden. Tot slot is noch artikel 39, noch artikel 40, leden 4 en 12, van verordening 2022/2065 gerechtvaardigd om de in die verordening bedoelde risico’s te voorkomen.
178
De Commissie, ondersteund door het Parlement, de Raad en het BEUC, betwist verzoeksters betoog.
179
Krachtens artikel 7 van het Handvest heeft eenieder recht op eerbiediging van zijn privéleven, zijn familie- en gezinsleven, zijn woning en zijn communicatie.
180
In de toelichtingen bij het Handvest is aangegeven dat de in artikel 7 van het Handvest gewaarborgde rechten overeenstemmen met de in artikel 8 EVRM gewaarborgde rechten. Dit heeft tot gevolg dat, overeenkomstig artikel 52, lid 3, van het Handvest, de beperkingen die rechtmatig aan deze rechten kunnen worden gesteld, dezelfde zijn als die welke in het kader van artikel 8 EVRM zijn toegestaan.
181
Dienaangaande blijkt uit de rechtspraak van het EHRM dat het begrip „privéleven” beroeps- of zakelijke activiteiten van natuurlijke personen en rechtspersonen niet uitsluit (zie in die zin arresten van 14 februari 2008, Varec, C‑450/06, EU:C:2008:91, punt 48, en 29 juli 2024, Belgian Association of Tax Lawyers e.a., C‑623/22, EU:C:2024:639, punt 126).
182
In casu bepaalt artikel 39 van verordening 2022/2065, zoals blijkt uit punt 87 hierboven, dat aanbieders van zeer grote onlineplatforms een register met informatie over hun reclameactiviteiten opstellen en dit register publiek beschikbaar stellen voor de gehele periode waarin zij de betrokken reclame tonen, tot een jaar nadat de reclame voor het laatst is getoond. In die bepaling is verder aangegeven dat die aanbieders ervoor moeten zorgen dat het register geen persoonsgegevens bevat van de afnemers van de dienst aan wie de reclame is of had kunnen worden getoond.
183
Daarnaast volgt uit de punten 114 en 117 hierboven dat in artikel 40, leden 4 en 12, van verordening 2022/2065 is bepaald dat aanbieders van zeer grote onlineplatforms, na een gemotiveerd verzoek van de digitaledienstencoördinator van de plaats van vestiging, aan erkende onderzoekers verschillende soorten informatie moeten verstrekken, waaronder vertrouwelijke informatie.
184
Tegen deze achtergrond moet in herinnering worden gebracht dat artikel 39 en artikel 40, leden 4 en 12, van verordening 2022/2065, voor zover zij aanbieders van zeer grote onlineplatforms verplichten om informatie openbaar te maken die vertrouwelijk kan zijn, een inmenging in het in artikel 7 van het Handvest gewaarborgde recht op eerbiediging van het privéleven vormen.
185
De in artikel 7 van het Handvest verankerde rechten hebben echter geen absolute gelding, maar moeten worden beschouwd in relatie tot hun functie in de samenleving (arresten van 16 juli 2020, Facebook Ireland en Schrems, C‑311/18, EU:C:2020:559, punt 172, en 29 juli 2024, Belgian Association of Tax Lawyers e.a., C‑623/22, EU:C:2024:639, punt 134). Zoals blijkt uit punt 55 hierboven, moet elke beperking op de uitoefening van die rechten bij wet worden gesteld en de wezenlijke inhoud van die rechten eerbiedigen, en moet zij met inachtneming van het evenredigheidsbeginsel noodzakelijk zijn en daadwerkelijk beantwoorden aan door de Unie erkende doelstellingen van algemeen belang of aan de eisen van de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen.
186
In casu wordt in de eerste plaats niet betwist dat de uit artikel 39 en artikel 40, leden 4 en 12, van verordening 2022/2065 voortvloeiende beperkingen zijn ingevoerd bij een wetgevingshandeling en dus moeten worden geacht bij wet te zijn gesteld.
187
In de tweede plaats wordt de wezenlijke inhoud van het recht op eerbiediging van het privéleven van aanbieders van zeer grote onlineplatforms niet aangetast.
188
Ten eerste voorziet artikel 39 van verordening 2022/2065 namelijk slechts voor een beperkte periode in de verspreiding van informatie en alleen met betrekking tot een beperkt deel van de economische activiteit van marktplaatsen. In dit verband erkent verzoekster zelf dat haar reclame-inkomsten slechts 7 % van haar totale inkomsten vormen. Zoals opgemerkt in de punten 110 en 112 hierboven, voorziet deze bepaling bovendien niet in de verspreiding van informatie over het succes van een reclame, welke informatie volgens verzoekster commercieel het meest gevoelig is. Bovendien is een deel van de informatie, zoals informatie over de inhoud van de reclame en van de producten en de merken waarvoor reclame wordt gemaakt, niet vertrouwelijk. Tot slot sluit die bepaling de verspreiding uit van enige persoonsgegevens van de afnemers van de dienst aan wie de reclame is getoond.
189
Het klopt dat verzoekster in antwoord op een vraag van het Gerecht ter terechtzitting heeft aangevoerd dat artikel 39, lid 2, onder b) en c), van verordening 2022/2065 vereist dat de identiteit openbaar wordt gemaakt van de natuurlijke persoon namens wie de reclame wordt getoond of die ervoor heeft betaald. Evenwel moet worden vastgesteld dat een dergelijke openbaarmaking op zich geen inzage geeft in het privéleven en het familie- en gezinsleven van de betrokken persoon. In die omstandigheden doet de openbaarmaking van alleen de identiteit van een adverteerder geen afbreuk aan de wezenlijke inhoud van de door artikel 7 van het Handvest gewaarborgde rechten [zie in die zin en naar analogie advies 1/15 (PNR-Overeenkomst EU-Canada) van 26 juli 2017, EU:C:2017:592, punten 150 en 151; arresten van 22 november 2022, Luxembourg Business Registers, C‑37/20 en C‑601/20, EU:C:2022:912, punten 50‑52, en 21 maart 2024, Landeshauptstadt Wiesbaden, C‑61/22, EU:C:2024:251, punten 80 en 81].
190
Ten tweede bepaalt artikel 40, leden 4 en 12, van verordening 2022/2065 dat de informatie enkel wordt verstrekt na een gemotiveerd verzoek van de digitaledienstencoördinator van de plaats van vestiging en alleen aan erkende onderzoekers die overeenkomstig artikel 40, lid 8, onder d), van die verordening met name hebben aangetoond dat zij in staat zijn om de specifieke gegevensbeveiligings- en vertrouwelijkheidsvereisten in acht te nemen.
191
Wat in de derde plaats de inachtneming van het evenredigheidsbeginsel betreft, moet worden verzekerd dat, ten eerste, de in artikel 39 en artikel 40, leden 4 en 12, van verordening 2022/2065 neergelegde verplichtingen geschikt zijn om een door de Unie erkende doelstelling van algemeen belang te verwezenlijken, ten tweede, de mogelijkerwijs uit deze verplichtingen resulterende inmenging in het grondrecht op eerbiediging van het privéleven beperkt blijft tot het strikt noodzakelijke, in die zin dat het doel niet redelijkerwijs even doeltreffend kan worden bereikt op een andere wijze die dit recht minder aantast en, ten derde, voor zover dat inderdaad het geval is, deze inmenging niet onevenredig is en geen nadelen berokkent die onevenredig zijn aan die doelstelling, wat met name een afweging impliceert van het belang van de doelstelling en de ernst van de inmenging (zie in die zin arrest van 29 juli 2024, Belgian Association of Tax Lawyers e.a., C‑623/22, EU:C:2024:639, punt 139). Dienaangaande moet evenwel worden opgemerkt dat het recht op inmenging in het privéleven mogelijk veel verder kan gaan voor beroeps- of zakelijke activiteiten dan in andere gevallen (zie in die zin arresten van 22 oktober 2002, Roquette Frères, C‑94/00, EU:C:2002:603, punt 29, en 29 juli 2024, Belgian Association of Tax Lawyers e.a., C‑623/22, EU:C:2024:639, punt 127).
192
Ten eerste zijn, anders dan bevh betoogt, de uit artikel 39 en artikel 40, leden 4 en 12, van verordening 2022/2065 voortvloeiende beperkingen geschikt om een door de Unie erkende doelstelling van algemeen belang te verwezenlijken. Zoals in de punten 89 en 118 hierboven is aangegeven, zijn die bepalingen erop gericht systeemrisico’s te verminderen om met name bij te dragen tot een hoog niveau van consumentenbescherming, zoals verankerd in artikel 38 van het Handvest.
193
Ten tweede kan, zoals blijkt uit de punten 86 tot en met 89 hierboven, met de door verzoekster aangevoerde alternatieve maatregelen voor artikel 39 van verordening 2022/2065 niet hetzelfde niveau van consumentenbescherming worden bereikt.
194
Verzoekster voert verder niets aan waaruit kan blijken dat artikel 39 van verordening 2022/2065 verder gaat dan strikt noodzakelijk is om consumenten kennis te laten nemen van de reclame die op zeer grote onlineplatforms wordt verspreid, met inbegrip van reclame die vanwege de gebruikte targetingparameters niet aan hen wordt getoond, en de redenen te begrijpen waarom zij, gelet op die parameters, aan bepaalde reclame, en niet aan andere, worden blootgesteld. Verzoekster voert ook geen elementen aan die kunnen aantonen dat die bepaling verder gaat dan strikt noodzakelijk is om de media en consumentenorganisaties in staat te stellen toezicht te houden op de reclame die op zeer grote onlineplatforms wordt verspreid, met name om te voorkomen dat er bij bepaalde doelgroepen, zoals minderjarigen, illegale of ongeschikte producten worden gepromoot.
195
Verzoekster draagt evenmin elementen aan op grond waarvan kan worden geoordeeld dat artikel 40, leden 4 en 12, van verordening 2022/2065 verder gaat dan strikt noodzakelijk is om systeemrisico’s in de Unie op te sporen, vast te stellen en te begrijpen. Bovendien stelt verzoekster niet dat er voor die bepaling alternatieve maatregelen bestaan die het mogelijk zouden maken dat doel te bereiken.
196
Ten derde zij opgemerkt dat, zoals reeds vermeld in de punten 111 en 188, de op grond van artikel 39 van verordening 2022/2065 verspreide informatie betrekking heeft op slechts een beperkt deel van de economische activiteit van marktplaatsen. Voorts is een deel van die informatie, zoals informatie over de inhoud van de reclame en van de producten en merken waarvoor reclame wordt gemaakt, niet vertrouwelijk en maakt de voor verzoekster commercieel meest gevoelige informatie, namelijk de informatie over het succes van een reclame, geen deel uit van de op grond van deze bepaling verspreide informatie.
197
Bovendien zij opgemerkt dat voor zover verzoekster ter terechtzitting heeft aangevoerd dat de identiteit van de in artikel 39, lid 2, onder b) en c), van verordening 2022/2065 bedoelde personen openbaar wordt gemaakt, deze openbaarmaking enkel betrekking heeft op de adverteerders die ervoor hebben gekozen om reclame te tonen op een zeer groot onlineplatform. Voorts blijkt uit die bepaling dat het register geen informatie over een natuurlijke persoon bevat wanneer de reclame door een rechtspersoon wordt getoond en betaald. Het staat die adverteerders dan ook vrij om een rechtspersoon op te richten teneinde hun identiteit niet openbaar te maken.
198
Daarnaast bepaalt artikel 40, leden 4 en 12, van verordening 2022/2065 enkel dat in bepaalde omstandigheden informatie moet worden verstrekt aan erkende onderzoekers, waarbij het eventueel vertrouwelijke karakter ervan moet worden behouden.
199
Bovendien heeft het Hof in zijn rechtspraak de nadruk gelegd op de aard en het gewicht van het openbaar belang van de bescherming van consumenten, die zich ten opzichte van verkopers in een zwakke positie bevinden (zie arrest van 3 april 2019, Aqua Med, C‑266/18, EU:C:2019:282, punt 43 en aldaar aangehaalde rechtspraak). De doelstelling om consumenten te beschermen is des te belangrijker ten aanzien van aanbieders van zeer grote onlineplatforms, zoals verzoekster, die, zoals opgemerkt in punt 77 hierboven, voor de maatschappij systeemrisico’s met zich kunnen meebrengen.
200
Tegen deze achtergrond moet worden geoordeeld dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065, voor zover het bepaalde marktplaatsen aan de in artikel 39 en artikel 40, leden 4 en 12, van die verordening neergelegde verplichtingen onderwerpt, geen onevenredige inmenging vormt in het in artikel 7 van het Handvest gewaarborgde recht op eerbiediging van het privéleven, en geen nadelen berokkent die onevenredig zijn aan de nagestreefde doelstellingen.
201
Hieruit volgt dat verzoekster en bevh niet op goede gronden kunnen stellen dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065 in strijd is met artikel 7 van het Handvest.
202
Tot slot betoogt bevh dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065, voor zover het bepaalde marktplaatsen aan de in artikel 39 neergelegde verplichtingen onderwerpt, in strijd is met de door artikel 8 van het Handvest gewaarborgde bescherming van persoonsgegevens. Zij betoogt dat de krachtens dat artikel 39 verspreide informatie „de identiteit of de rechtspersoon namens wie de reclame wordt getoond en betaald” omvat. Het volstaat om vast te stellen dat persoonsgegevens enkel betrekking kunnen hebben op natuurlijke personen en niet op rechtspersonen, zoals blijkt uit de toelichtingen bij het Handvest en uit richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (PB 1995, L 281, blz. 31), waarnaar die toelichtingen verwijzen. Gesteld al dat bevh wilde verwijzen naar de in artikel 39, lid 2, onder b) en c), van verordening 2022/2065 bedoelde natuurlijke personen, moet bovendien worden opgemerkt dat er, om de in de punten 189 en 197 hierboven uiteengezette redenen, hoe dan ook geen sprake is van een schending van artikel 8 van het Handvest.
203
Bijgevolg moet het vijfde onderdeel van het eerste middel worden afgewezen, zonder dat uitspraak hoeft te worden gedaan over de door de Commissie betwiste ontvankelijkheid van bepaalde in de repliek ter ondersteuning van dit onderdeel aangevoerde argumenten.
204
Bijgevolg moet het eerste middel in zijn geheel worden afgewezen.
B. Tweede en derde middel: exceptie van onwettigheid van respectievelijk de artikelen 38 en 39 van verordening 2022/2065
205
Met haar tweede en derde middel beroept verzoekster zich op de onwettigheid van respectievelijk artikel 38 en artikel 39 van verordening 2022/2065.
206
Volgens verzoekster moet het in het kader van het tweede en het derde middel ontwikkelde betoog worden geacht ook in het kader van het eerste middel te zijn ontwikkeld.
207
Meer in het bijzonder stelt verzoekster met haar eerste middel, zoals opgemerkt in de punten 19 en 31 hierboven, dat artikel 33, lid 1, van verordening 2022/2065 onwettig is omdat het bepaalde marktplaatsen onderwerpt aan de in de artikelen 34 tot en met 43 van die verordening neergelegde verplichtingen, die zelf onwettig zijn. Uit punt 32 van de repliek blijkt dat haar in het kader van het eerste middel ontwikkelde betoog met betrekking tot specifiek de artikelen 38 en 39 van die verordening, moet worden geacht ook te zijn ontwikkeld in het kader van het tweede en het derde middel, en omgekeerd.
208
Bijgevolg moeten, aangezien het eerste middel ongegrond is verklaard, het tweede en het derde middel ook ongegrond worden verklaard zonder dat uitspraak hoeft te worden gedaan over de ontvankelijkheid ervan, die wordt betwist door de Commissie, het Parlement, de Raad en het BEUC.
209
Uit het voorgaande volgt dat het beroep in zijn geheel moet worden verworpen, zonder dat uitspraak hoeft te worden gedaan over de door de Commissie betwiste ontvankelijkheid van de tweede vordering.
IV. Kosten
210
Volgens artikel 134, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering wordt de in het ongelijk gestelde partij verwezen in de kosten, voor zover dat is gevorderd. Aangezien verzoekster in het ongelijk is gesteld, dient zij overeenkomstig de vordering van de Commissie te worden verwezen in de kosten van die laatste, met inbegrip van de kosten van de procedure in kort geding.
211
Voorts dragen volgens artikel 138, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering de instellingen die in het geding hebben geïntervenieerd hun eigen kosten. Het Parlement en de Raad dragen dus ieder hun eigen kosten.
212
Ook het BEUC en bevh dragen overeenkomstig artikel 138, lid 3, van het Reglement voor de procesvoering hun eigen kosten.
HET GERECHT (Zevende kamer – uitgebreid),
rechtdoende, verklaart:
1)
Het beroep wordt verworpen.
2)
Amazon EU Sàrl draagt haar eigen kosten, alsook die van de Europese Commissie, met inbegrip van de kosten van de procedure in kort geding.
3)
Het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie, het Europees bureau van consumentenverenigingen (BEUC) en Bundesverband E-Commerce und Versandhandel Deutschland eV (bevh) dragen hun eigen kosten.
Papasavvas
Kowalik-Bańczyk
Buttigieg
Dimitrakopoulos
Ricziová
Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op 19 november 2025.
ondertekeningen
(
*1
)	Procestaal: Engels.