Edizzjoni Provviżorja
SENTENZA TAL‑QORTI TAL‑ĠUSTIZZJA (Is‑Seba’ Awla)
tat‑23 ta’ April 2026 (*)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kuntratti ta’ kreditu għall-konsumaturi – Direttiva 2008/48/KE – Artikolu 3(j) – Artikolu 10(2)(f) – Kunċett ta’ ‘rata ta’ interessi ta’ self’ – Kunċett ta’ ‘ammont ta’ kreditu miġbud’ – Artikolu 3(g) – Kunċett ta’ ‘spiża totali tal-kreditu lill-konsumatur’ – Ġbir ta’ interessi fuq ammont li jikkorrispondi għal spiża tal-kreditu – Primjum ta’ assigurazzjoni”
Fil-Kawża C‑744/24,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mis‑Sąd Rejonowy we Włodawie (il-Qorti Distrettwali ta’ Włodawa, Il-Polonja), permezz ta’ deċiżjoni tal‑20 ta’ Settembru 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl‑24 ta’ Ottubru 2024, fil-proċedura
P.W.
vs
Bank Polska Kasa Opieki S.A.,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is‑Seba’ Awla),
komposta minn F. Schalin, President tal-Awla, M. Gavalec u Z. Csehi (Relatur), Imħallfin,
Avukat Ġenerali: L. Medina,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–        għal P.W., minn A. Bieniek, adwokat,
–        għal Bank Polska Kasa Opieki S.A., minn A. Cudna-Wagner radca prawny, u B. Miąskiewicz, adwokat,
–        għall-Gvern Pollakk, minn B. Majczyna, bħala aġent,
–        għall-Kummissjoni Ewropea, minn P. Kienapfel u P. Ondrůšek kif ukoll M. Owsiany-Hornung, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstemgħet l-Avukata Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(j) u tal-Artikolu 10(2)(f) u (g) tad-Direttiva 2008/48/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑23 ta’ April 2008 dwar ftehim ta’ kreditu għall-konsumatur u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 87/102/KEE (ĠU 2008, L 133, p. 66, u r-rettifiki fil-ĠU 2009, L 207, p. 14, fil-ĠU 2010, L 199, p. 40 u fil-ĠU 2011, L 234, p. 46), kif emendata bid-Direttiva (UE) 2021/2167 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑24 ta’ Novembru 2021 (ĠU 2021, L 438, p. 1) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva 2008/48”), moqrija fid-dawl tal-prinċipju ta’ effettività kif ukoll tal-paragrafi 1 u 2 tal-Artikolu 3, tal-Artikolu 4(1) u tal-Artikolu 5 tad-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE tal‑5 ta’ April 1993 dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 288, u rettifika fil-ĠU 2023, L 17, p. 100).
2        Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn, minn naħa, P.W., konsumatur, u, min-naħa l-oħra, l-Bank Polska Kasa Opieki S.A., istituzzjoni bankarja (iktar ’il quddiem il-“bank”), dwar il-ħlas ta’ kreditu li jirriżulta minn kuntratt ta’ kreditu għall-konsum.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Id-Direttiva 93/13
3        L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 1 tad-Direttiva 93/13 jipprovdi:
“L-għan ta’ din id-Direttiva huwa li japprossima l-liġijiet, ir-regolamenti u d-disposizzjonijiet amministrattivi ta’ l-Istati Membri relatati ma’ klawżoli inġusti f’kuntratti konklużi bejn bejjiegħ jew fornitur u konsumatur.”
4        L-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva jipprevedi:
“1.      Klawżola kuntrattwali li ma tkunx ġiet negozjata individwalment għandha titqies inġusta jekk, kontra l-ħtieġa ta’ buona fede, tkun tikkawża żbilanċ sinifikanti fid-drittijiet u l-obbligi tal-partijiet li joħorġu mill-kuntratt, bi ħsara għall-konsumatur.
2.      Klawżola għandha dejjem tiġi kkunsidrata li ma tkunx ġiet innegozjat individwalment meta din tkun ġiet abbozzata minn qabel u l-konsumatur b’hekk ma jkunx seta’ jinfluwenza s-sustanza tal-klawżola, b’mod partikolari fil-kuntest ta’ kuntratt standard imfassal minn qabel.
[...] ”
5        Skont l-Artikolu 4 tal-istess direttiva:
“1.      Mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 7, il-karattru inġust ta’ klawżola kuntrattwali għandu jiġi stmat, billi titqies in-natura tal-merkanzija jew servizzi li għalihom ikun kien konkluż il-kuntratt u ssir referenza, filwaqt li jiġi konkluż il-kuntratt, għaċ-ċirkostanzi kollha preżenti waqt il-konklużjoni tal-kuntratt u għall-klawżoli l-oħra kollha tal-kuntratt jew ta’ kuntratt ieħor li jiddependi fuqu,
2.      L-istima tan-natura inġusta tal-klawżoli la għandha tirrelata mad-definizzjoni tal-kwistjoni prinċipali tas-suġġett tal-kuntratt u lanqas mas-suffiċjenza tal-prezz u r-remunerazzjoni, fuq naħa waħda, kontra s-servizzi jew il-merkanzija provduti bi tpartit, fuq in-naħa l-oħra, safejn dawn il-klawżoli jkunu f’lingwaġġ sempliċi u ċar. ”
6        L-Artikolu 5 tad-Direttiva 93/13 huwa fformulat kif ġej:
“Fil-każ ta’ kuntratti fejn ċerti klawżoli jew il-klawżoli kollha offruti lill-konsumatur ikunu bil-miktub, dawn il-klawżoli għandhom ikunu abbozzati b’lingwaġġ sempliċi u ċar. Fejn ikun hemm dubju dwar it-tifsir ta’ klawżola, għandha tirbaħ l-interpretazzjoni l-aktar favorevoli għall-konsumatur. Din ir-regola dwar l-interpretazzjoni m’għandhiex tgħodd fil-kuntest tal-proċeduri stabbiliti fl-Artikolu 7(2). ”
Id-Direttiva 2008/48
7        Il-premessi 19, 31 u 43 tad-Direttiva 2008/48 jistipulaw:
“(19)      Sabiex il-konsumaturi jkunu jistgħu jagħmlu d-deċiżjonijiet tagħhom b’għarfien sħiħ tal-fatti, huma għandhom jirċievu informazzjoni adegwata, li l-konsumatur jista’ jieħu miegħu biex jikkunsidraha, qabel il-konklużjoni tal-ftehim ta’ kreditu, dwar il-kondizzjonijiet u l-ispiża tal-kreditu u l-obbligi tagħhom. Biex ikunu żgurati trasparenza u komparabbiltà ta’ offerti bl-aktar mod sħiħ possibbli, tali informazzjoni għandha, b’mod partikolari, tinkludi r-rata ta’ imposta perċentwali fis-sena [(RPAI)] applikabbli għall-kreditu, u maħduma madwar il-Komunità kollha bl-istess mod. Billi f’dan l-istadju [l-RPAI] tista’ tiġi indikata biss b’eżempju, tali eżempju għandu jkun rappreżentattiv. [...]
[...]
(31)      Sabiex il-konsumatur ikun f’pożizzjoni li jkun jaf id-drittijiet u l-obbligi tiegħu skond il-ftehim ta’ kreditu, għandu jkun fih l-informazzjoni kollha meħtieġa b’mod ċar u konċiż.
[...]
(43)      [...] Minkejja l-formula matematika uniformi għall-kalkolu, [l-RPAI] stipulata fid-[Direttiva 87/102/KEE tal-Kunsill tat‑22 ta’ Diċembru 1986 għall-approssimazzjoni tal-liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi ta’ l-Istati Membri dwar il-kreditu lill-konsumatur (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 1, p. 326))] għadha m’hix komparabbli b’mod sħiħ fil-Komunità kollha, Fi Stati Membri individwali, fil-kalkolu tagħha jiġu kkunsidrati fatturi differenti rigward spejjeż.
Din id-Direttiva għalhekk għandha tiddefinixxi b’mod ċar u komprensiv l-ispiża totali ta’ kreditu lill-konsumatur. ”
8        L-Artikolu 1 tad-Direttiva 2008/48, intitolat “Suġġett”, huwa fformulat kif ġej:
“L-għan ta’ din id-Direttiva hu li jiġu armonizzati ċerti aspetti tal-liġijiet, ir-regolamenti u l-proċeduri amministrattivi ta’ l-Istati Membri fir-rigward ta’ ftehim li jkopru kreditu għall-konsumaturi. ”
9        L-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva, intitolat “Definizzjonijiet”, jipprovdi:
“Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva, id-definizzjonijiet li ġejjin għandhom japplikaw:
[...]
(g)      ‘l-ispiża totali tal-kreditu lill-konsumatur’ tfisser l-ispejjeż kollha, inklużi interessi, kummissjonijiet, taxxi, u kwalunkwe tip ta’ onorarji oħrajn li l-konsumatur għandu jħallas b’konnessjoni mal-ftehim ta’ kreditu u li huma magħrufin mal-kreditur ħlief spejjeż notarili; l-ispejjeż relatati ma’ servizzi anċillari fir-rigward tal-ftehim ta’ kreditu, b’mod partikolari ħlasijiet obbligatorji ta’ assigurazzjoni, huma inklużi wkoll jekk, barra minn hekk, il-konklużjoni ta’ kuntratt ta’ servizz huwa obbligatorju biex jinkiseb il-kreditu jew biex jinkiseb il-kreditu skond it-termini u l-kondizzjonijiet kummerċjalizzati;
(h)      ‘ammont totali pagabbli mill-konsumatur’ tfisser is-somma ta’ l-ammont totali tal-kreditu u l-ispiża totali tal-kreditu lill-konsumatur;
(i)      ‘[RPAI]’ tfisser l-ispiża totali tal-kreditu lill-konsumatur espressa bħala perċentwali annwali ta’ l-ammont totali ta’ kreditu, fejn applikabbli inklużi l-ispejjeż msemmija fl-Artikolu 19(2);
(j)      ‘rata tas-self’ tfisser ir-rata ta’ interessi espressa bħala perċentwali perjodika fissa jew varjabbli applikata għal perijodu ta’ żmien speċifiku għall-ġbid ta’ kreditu taħt il-ftehim ta’ kreditu;
[...]
(l)      ‘ammont totali ta’ kreditu’ tfisser il-limitu massimu jew is-somom totali disponibbli taħt ftehim ta’ kreditu;
[...] ”
10      L-Artikolu 10 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Informazzjoni li għandha tiġi inkluża fi ftehim ta’ kreditu”, jipprevedi:
“1.      Ftehim ta’ kreditu għandhom jitfasslu fuq karta jew fuq mezz durabbli ieħor.
Il-partijiet kontraenti kollha għandhom jirċievu kopja tal-ftehim ta’ kreditu. Dan l-Artikolu għandu jkun mingħajr preġudizzju għal kwalunkwe regola nazzjonali rigward il-validità tal-konklużjoni ta’ ftehim ta’ kreditu, li huma f’konformità mal-liġi Komunitarja.
2.      Il-ftehim ta’ kreditu għandu jispeċifika b’mod ċar u konċiż:
[...]
(d)      l-ammont totali ta’ kreditu u l-kondizzjonijiet li jirregolaw il-ġbid ta’ kreditu;
[...]
(f)      ir-rata tas-self, il-kondizzjonijiet li jirregolaw l-applikazzjoni tar-rata tas-self u, fejn huma disponibbli, kwalunkwe indiċi jew rata ta’ referenza applikabbli għar-rata inizjali tas-self, kif ukoll il-perijodi, il-kondizzjonijiet u l-proċeduri għal bidliet fir-rata tas-self u, jekk ikunu applikabbli rati tas-self differenti f’ċirkostanzi differenti, l-informazzjoni ta’ hawn fuq rigward ir-rati kollha applikabbli;
(g)      [l-RPAI] u l-ammont totali pagabbli mill-konsumatur, ikkalkolati fil-ħin tal-konklużjoni tal-ftehim ta’ kreditu; l-assunzjonijiet kollha użati għall-kalkolu ta’ dik ir-rata għandhom jissemmew;
[...] ”
11      L-Artikolu 19 tad-Direttiva 2008/48, intitolat “Kalkolu ta[l-RPAI]”, jipprovdi, fl-ewwel u t-tieni paragrafi tiegħu:
“1.      [L-RPAI] li tekwavali, fuq bażi annwali, għall-valur preżenti ta’ l-impenji kollha (ġbid ta’ kreditu, radd lura u imposti), futuri jew eżistenti, miftehma bejn il-kreditur u l-konsumatur, għandha tiġi kkalkolata skond il-formola matematika mniżżla fil-Parti I ta’ l-Anness I
2.      Għall-fini tal-kalkolu ta[L-RPAI], l-ispiża totali tal-kreditu lill-konsumatur għandha tiġi determinata, bl-eċċezzjoni ta’ kwalunkwe imposta pagabbli mill-konsumatur għal nuqqas ta’ konformità ma’ kwalunkwe impenn min-naħa tiegħu stabbilit fil-ftehim ta’ kreditu u imposti barra mill-prezz tax-xiri li, għal xiri ta’ merkanzija u servizzi, hu obbligat iħallas irrispettivament minn jekk it-transazzjoni issirx permezz ta’ flus kontanti jew permezz ta’ kreditu.
L-ispejjeż biex jinżamm kont li jirreġistra kemm transazzjonijiet ta’ ħlas u kif ukoll ta’ ġbid ta’ kreditu, l-ispejjeż ta’ l-użu ta’ mezz ta’ ħlas kemm għal transazzjonijiet ta’ ħlas u kif ukoll għal ġbid ta’ kreditu, u spejjeż oħrajn relatati ma’ transazzjonijiet ta’ ħlas għandhom jiġu inklużi fl-ispiża totali tal-kreditu lill-konsumatur sakemm il-ftuħ tal-kont ma jkunx obbligatorju u l-ispejjeż tal-kont ikunu ntwerew b’mod ċar u separatament fil-ftehim ta’ kreditu jew fi kwalunkwe ftehim ieħor konkluż mal-konsumatur. ”
12      L-Artikolu 22 tad-Direttiva 2008/48, intitolat “Armonizzazzjoni u n-natura imperattiva tad-Direttiva”, jistipula:
“1.      Sakemm din id-Direttiva jkun fiha dispożizzjonijiet armonizzati, l-Istati Membri ma jistgħux iżommu jew jintroduċu fil-liġi nazzjonali tagħhom dispożizzjonijiet li jiddevjaw minn dawk stabbiliti f’din id-Direttiva. Madankollu, l-Artikolu 16a(3) u (4) ma għandux jipprekludi lill-Istati Membri milli jżommu jew jintroduċu dispożizzjonijiet aktar stretti sabiex jipproteġu lill-konsumaturi.
[...]
3.      L-Istati Membri għandhom, barra minn hekk, jiżguraw li d-dispożizzjonijiet li jadottaw fl-implimentazzjoni ta’ din id-Direttiva ma jagħtux lok għal evitar li jirriżulta mill-mod li bih jiġu fformulati ftehim, b’mod partikolari billi jiġu integrati ġbid ta’ kreditu jew ftehim ta’ kreditu li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-Direttiva fi ftehim ta’ kreditu li n-natura u l-iskop tagħhom jagħmluha possibbli li tiġi evitata l-applikazzjoni tagħha.
[...] ”
13      Skont il-Parti I tal-Anness I tal-imsemmija direttiva:
“ [...]
L-ekwazzjoni bażika, li tistabbilixxi [l-RPAI] fuq bażi annwali, hija daqs il-valur totali preżenti ta’ ġbid ta’ kreditu min-naħa l-waħda u t-total tal-valur preżenti ta’ radd lura u ħlas ta’ imposti min-naħa l-oħra [...] ”
Id-dritt Pollakk
Il-Liġi li tistabbilixxi l-Kodiċi Ċivili
14      Skont l-Artikolu 3851(1) tal-ustawa Kodeks cywilny (il-Liġi dwar il-Kodiċi Ċivili), tat‑23 ta’ April 1964, fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali (Dz. U. tal‑2022, pożizzjoni 1360):
“Il-klawżoli ta’ ftehim konkluż ma’ konsumatur li ma jkunux ġew miftiehma individwalment ma jorbtux lill-konsumatur jekk dawn jiddefinixxu d-drittijiet u l-obbligi tiegħu b’mod li jmur kontra l-moralità billi manifestament jippreġudikaw l-interessi tiegħu (klawżoli illegali). Din id-dispożizzjoni ma taffettwax il-klawżoli li jiddefinixxu l-obbligi prinċipali tal-partijiet, fosthom il-prezz jew ir-remunerazzjoni, jekk dawn ikunu ġew ifformulati b’mod inekwivoku. ”
Il-Liġi dwar il-Kreditu għall-Konsum
15      L-ustawa o kredycie konsumenckim (il-Liġi rigward il-Kreditu għall-Konsum), tat‑12 ta’ Mejju 2011 (Dz. U. 2011 Nru 126, pożizzjoni 715), ittrasponiet id-Direttiva 2008/48 fl-ordinament ġuridiku Pollakk.
16      Il-punti 6, 6a u 10 tal-Artikolu 5 ta’ din il-liġi, fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar il-Kreditu għall-Konsum”), huma fformulati kif ġej:
“(6)      l-ispiża totali tal-kreditu –l-ispejjeż kollha li l-konsumatur għandu jħallas bis-saħħa tal-kuntratt ta’ kreditu, b’mod partikolari:
(a)      l-interessi, l-ispejjeż, il-kummissjonijiet, it-taxxi u l-marġnijiet, jekk magħrufa mill-persuna li ssellef u
(b)      l-ispejjeż ta’ servizzi addizzjonali, b’mod partikolari assigurazzjonijiet, jekk dawn għandhom jitħallsu sabiex jinkiseb il-kreditu jew jinkiseb skont il-kundizzjonijiet offruti,
ħlief għall-ispejjeż notarili mħallsa mill-konsumatur;
(6a)      l-ispejjeż tal-kreditu minbarra l-interessi – l-ispejjeż kollha sostnuti mill-konsumatur b’konnessjoni mal-ftehim ta’ kreditu għall-konsumaturi, minbarra interessi;
[...]
(10)      rata ta’ interessi ta’ self – ir-rata tal-interessi espressa f’perċentwali fiss jew varjabbli, applikat fuq bażi annwali għall-ammont ta’ kreditu miġbud. ”
17      L-Artikolu 30 tal-imsemmija liġi jipprevedi:
“1.      Il-ftehim ta’ kreditu għall-konsum għandu jippreċiża:
[...]
(6)      ir-rata tal-interessi ta’ self, il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni ta’ dik ir-rata, kif ukoll il-perijodi, il-kundizzjonijiet u l-modalitajiet għall-bidla fir-rata tal-kreditu, inkluż l-indiċi jew ir-rata ta’ referenza jekk applikabbli għar-rata tal-interessi inizjali; jekk il-ftehim ta’ kreditu għall-konsum jipprevedi rati ta’ interessi differenti, l-informazzjoni ta’ hawn fuq għandha tingħata għar-rati kollha ta’ interessi applikati matul il-perjodu ta’ validità tal-kuntratt;
[...] ”
18      L-Artikolu 45(1) tal-Liġi dwar il-Kreditu għall-Konsum jipprovdi:
“Fil-każ ta’ ksur, mill-kreditur, tal-Artikolu 29(1), tal-punti 1 sa 8, 10, 11 u 14 sa 17 tal-Artikolu 30(1), u tal-Artikoli 31 sa 33, 33a u 36a sa 36c, il-konsumatur, wara li jkun ippreżenta dikjarazzjoni bil-miktub lill-kreditur, għandu jirrimborsa l-kreditu, mingħajr l-interessi u l-ispejjeż l-oħra marbuta miegħu dovuti lill-kreditur, fit-termini u skont il-modalitajiet stabbiliti mill-kuntratt.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
19      Fis‑26 ta’ Mejju 2022, P.W. u l-bank ikkonkludew kuntratt ta’ kreditu għall-konsum li jikkorrispondi għall-kuntratt standard. Id-dispożizzjonijiet kuntrattwali ma kinux is-suġġett ta’ negozjati individwali bejn P.W. u l-bank. L-ammont tal-kreditu għall-konsum hekk ikkuntrattat minn P.W. kien jammonta għal PLN 150 000 (madwar EUR 34 400).
Minn dan l-ammont, PLN 133 214.92 (madwar EUR 30 550) effettivament tħallsu lil P.W., filwaqt li l-kumplament ta’ PLN 16 785.08 (madwar EUR 3 850) kien intiż għall-ħlas ta’ assigurazzjoni ta’ kreditu, imsejħa “volontarja”. Is-sottoskrizzjoni ta’ din l-assigurazzjoni volontarja kienet akkumpanjata minn tnaqqis fir-rata ta’ interessi tal-kreditu.
20      L-ammont totali li kellu jiġi rrimborsat minn P.W. kien jammonta għal PLN 207 073.53 (madwar EUR 47 500) u, skont l-Artikolu 6(1) tal-kuntratt ta’ kreditu, l-ispiża totali tal-kreditu kienet ta’ PLN 73 858.61 (madwar EUR 16 950). Din l-ispiża kienet tinkludi interessi fl-ammont ta’ PLN 57 073.53 (madwar EUR 13 100) kif ukoll il-primjum ta’ assigurazzjoni, imsemmi fil-punt preċedenti, fl-ammont ta’ PLN 16 785.08 (madwar EUR 3 850). Ir-rata tal-interessi kienet ta’ 8.49 % fis-sena (inkluża rata bażika ta’ 4.36 % u marġni ta’ 4.13 %). Din ir-rata ta’ interessi ġiet applikata fuq l-ammont effettivament imħallas lil P.W. b’eżekuzzjoni tal-kuntratt, miżjud b’dak tal-primjum ta’ assigurazzjoni. L-RPAI stabbilita fil-kuntratt ta’ kreditu kienet ta’ 12.57 %. It-tul ta’ dan tal-aħħar ġie ffissat għal 96 xahar.
21      Permezz ta’ ittra tat‑18 ta’ Awwissu 2023, skont l-Artikolu 45(1) tal-Liġi dwar il-Kreditu għall-Konsum, P.W. bagħat dikjarazzjoni lill-bank sabiex jibbenefika mis-sanzjoni msejħa ta’ “kreditu mingħajr ħlas”. Fil-fatt, fil-fehma tiegħu, il-bank naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu, b’mod partikolari minħabba d-determinazzjoni impreċiża tal-bażi tal-interessi, l-indikazzjoni ta’ RPAI żbaljata u l-possibbiltà għall-kreditur li jbiddel unilateralment l-ispejjeż u l-kummissjonijiet. Għaldaqstant, huwa talab ir-rimbors tas-somma diġà mħallsa bħala spejjeż tal-kreditu fl-ammont ta’ PLN 14 428.83 (madwar EUR 3 310), talba li l-bank ma tax segwitu għaliha.
22      Permezz ta’ rikors tal‑25 ta’ Ottubru 2023, P.W. adixxa lis-Sąd Rejonowy we Włodawie (il-Qorti Distrettwali ta’ Włodawa, il-Polonja), li hija l-qorti tar-rinviju, b’talba intiża, minn naħa, sabiex tiddikjara u tiddeċiedi li l-kreditu ser jiġi rrimborsat mingħajr l-interessi u spejjeż oħra marbuta miegħu, fit-termini u skont il-modalitajiet stabbiliti mill-kuntratt, u, min-naħa l-oħra, sabiex tinkiseb il-kundanna tal-bank sabiex iħallsu s-somma ta’ PLN 30 051.76 (madwar EUR 6 900), jiġifieri l-ammont tal-interessi kuntrattwali diġà rrimborsati miżjud ma’ dak tal-primjum ta’ assigurazzjoni, flimkien mal-interessi legali moratorji. Insostenn tat-talba tiegħu, P.W. sostna b’mod partikolari li r-rata tal-interessi ġiet applikata fuq ammont li jikkorrispondi għal spiża tal-kreditu minbarra interessi.
23      Il-bank iqis li r-RPAI ġiet ikkalkolata b’mod korrett. Fit-talba tiegħu għal kreditu, P.W. xtaq li l-bank jinkludi fil-kreditu l-ispiża tal-assigurazzjoni, li kellu l-effett li jżid l-ammont tal-kreditu. Il-bank jenfasizza wkoll li l-informazzjoni li tgħid li r-rata ta’ interessi kienet ser tiġi applikata fuq dan l-ammont hekk iddeterminat kienet tinsab fil-kuntratt ta’ kreditu. Huwa jżid li P.W. ma ħallas ebda kummissjoni u li l-ispejjeż tal-kreditu huma kkostitwiti biss mill-interessi kuntrattwali u mill-primjum ta’ assigurazzjoni, peress li dawn l-ispejjeż huma deskritti fid-dettall fl-“[i]skeda ta’ informazzjoni dwar il-kreditu għall-konsum”, li tagħmel parti integrali mill-kuntratt ta’ kreditu.
24      Il-qorti tar-rinviju tesprimi dubji fir-rigward tal-konformità mad-Direttiva 2008/48 ta’ din il-prattika tal-bank li tikkonsisti fil-ġbir ta’ interessi fuq ammont li jinkludi, minbarra l-kapital tal-kreditu, l-ispejjeż tal-kreditu minbarra l-interessi, jiġifieri fuq somma li t-totalità tagħha ma tkunx tħallset lill-persuna li tissellef. Hija tippreċiża, f’dan ir-rigward, li l- “ispejjeż tal-kreditu minbarra l-interessi”, fis-sens tal-punt 6a tal-Artikolu 5 tal-Liġi dwar il-Kreditu għall-Konsum, jinkludu, b’mod partikolari, l-ispejjeż, il-kummissjonijiet, it-taxxi u l-marġni jekk il-persuna li ssellef tkun taf bihom, kif ukoll l-ispejjeż tas-servizzi anċillari, b’mod partikolari l-assigurazzjonijiet, meta dawn ikunu indispensabbli sabiex jinkiseb il-kreditu jew sabiex dan jinkiseb taħt il-kundizzjonijiet previsti mill-offerta.
25      F’dawn iċ-ċirkustanzi, is-Sąd Rejonowy w Rzeszowie (il-Qorti Distrettwali ta’ Włodawa) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      L-Artikolu 10(2)(f) moqri flimkien mal-Artikolu [3](j) tad-[Direttiva 2008/48] fil-kuntest tal-prinċipju ta’ effettività tad-dritt tal-Unjoni u tal-għan ta’ din id-direttiva kif ukoll fid-dawl tal-Artikolu 3(1) u (2) moqri flimkien mal-Artikolu 4(1) tad-[Direttiva 93/13] għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi l-prassi li f’kuntratti ta’ kreditu għall-konsumaturi, li l-kontenut tagħhom ma huwiex riżultat ta’ ftehim individwali bejn il-bejjiegħ jew fornitur (kreditur) u l-konsumatur (il-persuna li tissellef), jiġu inklużi dispożizzjonijiet li jipprevedu interessi mhux biss fuq l-ammont mogħti lill-konsumatur iżda wkoll spejjeż ta’ kreditu mhux marbuta ma’ interessi (bħal kummissjonijiet jew onorarji oħra li ma jifformawx parti mill-ammont ta’ kreditu mħallas lill-konsumatur, jiġifieri li ma humiex inklużi fl-ammont totali tal-kreditu, u li jagħmlu parti mill-ammont totali dovut lill-konsumatur bi ħlas għat-twettiq tal-obbligi tiegħu taħt il-kuntratt ta’ kreditu għall-konsum)?
2)      L-Artikolu 10(2)(f) u (g) tad-[Direttiva 2008/48] fil-kuntest tal-prinċipju ta’ effettività tad-dritt tal-Unjoni u tal-għan ta’ din id-direttiva kif ukoll fid-dawl tal-Artikolu 5 tad-[Direttiva 93/13], għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi prassi li f’kuntratti ta’ kreditu għall-konsumaturi, li l-kontenut tagħhom ma huwiex riżultat ta’ ftehim individwali bejn il-bejjiegħ jew fornitur (kreditur) u l-konsumatur (il-persuna li tissellef), jiġu inklużi dispożizzjonijiet li jiżvelaw biss ir-rata ta’ interessi tal-kreditu jew il-valur totali kkwantifikat tal-interessi kkapitalizzati espress bħala ammont li l-konsumatur huwa obbligat iħallas bi twettiq tal-obbligu tiegħu li jirriżulta minn tali kuntratt, mingħajr ma l-konsumatur jiġi informat b’mod ċar u inekwivoku li l-bażi għall-kalkolu tal-interessi kkapitalizzati (espress bħala ammont ikkwantifikat) huwa ammont li ma huwiex l-ammont tal-kreditu effettivament imħallas lill-konsumatur u, b’mod partikolari, li huwa s-somma tal-ammont tal-kreditu mħallas lill-konsumatur, kif ukoll spejjeż ta’ kreditu mhux marbuta ma’ interessi (bħal kummissjonijiet jew onorarji oħra li ma jifformawx parti mill-ammont ta’ kreditu mogħti lill-konsumatur, u li jagħmlu parti mill-ammont totali dovut lill-konsumatur bi ħlas għat-twettiq tal-obbligi tiegħu taħt il-kuntratt ta’ kreditu għall-konsum)?”
26      Permezz ta’ ittra tal‑20 ta’ Novembru 2025, il-bank indika li kien aċċetta t-talba tar-rikorrent fil-kawża prinċipali, kif imsemmija fil-punt 22 ta’ din is-sentenza. B’risposta għal domanda magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja, il-qorti tar-rinviju, permezz ta’ ittra tat‑18 ta’ Diċembru 2025, ippreċiżat li l-kawża prinċipali għadha pendenti.
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ammissibiltà
27      Il-bank jikkontesta l-ammissibbiltà tad-domandi preliminari.
28      Qabelxejn, skont il-bank, id-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju huma ta’ natura ipotetika sa fejn huma bbażati fuq il-premessa żbaljata li l-klawżoli kuntrattwali msemmija minn dawn id-domandi ma ġewx innegozjati. Barra minn hekk, it-tieni domanda hija irrilevanti, peress li l-informazzjoni pprovduta lil P.W. dwar il-fatt li l-ispejjeż relatati mal-assigurazzjoni volontarja jipproduċu interessi tirriżulta b’mod ċar u li jinftiehem kemm mill-kuntratt ta’ kreditu kif ukoll mill-iskeda ta’ informazzjoni.
29      Sussegwentement, in-natura ipotetika tad-domandi preliminari tirriżulta mill-fatt li l-kawża prinċipali ma tikkonċernax kummissjoni jew spejjeż oħra rċevuti mill-bank, iżda tirrigwarda primjum ta’ assigurazzjoni volontarja, li, mhux talli ma jikkostitwixxix spiża tal-kreditu sostnuta mill-persuna li tissellef għall-benefiċċju tal-bank, iżda jitħallas direttament fil-kont tal-assiguratur. Issa, konformement mad-definizzjoni tal- “ispiża totali tal-kreditu lill-konsumatur” li tinsab fl-Artikolu 3(g) tad-Direttiva 2008/48, tali primjum jikkorrispondi għall-ispiża tas-servizzi anċillari marbuta mal-kuntratt ta’ kreditu u jaqa’, skont din id-definizzjoni, taħt kategorija distinta ta’ spejjeż.
30      Fl-aħħar nett, il-bank isostni li l-qorti tar-rinviju ma pprovdietx lill-Qorti tal-Ġustizzja l-punti ta’ fatt jew ta’ liġi neċessarji sabiex din tal-aħħar tkun tista’ tirrispondi b’mod utli għad-domandi magħmula, b’tali mod li t-talba ma tissodisfax ir-rekwiżiti stabbiliti fl-Artikolu 94 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja. B’mod partikolari, il-qorti tar-rinviju sempliċement esponiet il-fehmiet tal-partijiet mingħajr ma vverifikathom u użat il-kunċett ta’ “spejjeż minbarra l-interessi tal-kreditu” b’mod inkonsistenti, billi applikat il-kriterju li dawn l-ispejjeż huma kkostitwiti mill-ammonti kollha li huma inklużi fil-kreditu mingħajr ma tħallsu direttament lill-konsumatur. Għalhekk, dik il-qorti ma tiħux inkunsiderazzjoni l-fatt li l-fondi użati għar-rimbors ta’ self, jiġifieri l-konsolidazzjoni tad-djun, lanqas ma jitħallsu lill-konsumatur sabiex huwa jiddisponi minnhom kif jixtieq, filwaqt li ma hemm ebda dubju li dawn jistgħu jipproduċu interessi.
31      F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, id-domandi dwar l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni magħmula mill-qorti nazzjonali fil-kuntest leġiżlattiv u fattwali li hija għandha r-responsabbiltà tiddefinixxi, u li ma huwiex il-kompitu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tivverifika l-eżattezza tiegħu, jibbenefikaw minn preżunzjoni ta’ rilevanza. Il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tirrifjuta li tiddeċiedi fuq talba għal deċiżjoni preliminari mressqa minn qorti nazzjonali biss jekk ikun jidher b’mod manifest li l-interpretazzjoni mitluba tad-dritt tal-Unjoni ma jkollha ebda rabta mar-realtà jew mas-suġġett tat-tilwima fil-kawża prinċipali, meta l-problema tkun ta’ natura ipotetika jew inkella meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex għad-dispożizzjoni tagħha l-punti ta’ fatt u ta’ liġi neċessarji sabiex tirrispondi b’mod utli għad-domandi li jsirulha (sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2024, Tudmur, C‑185/24 u C‑189/24, EU:C:2024:1036, punt 26 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
32      F’dan il-każ, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li l-qorti tar-rinviju hija adita b’rikors ippreżentat minn P.W. kontra l-bank intiż, b’mod partikolari, sabiex jiddikjara u jiddeċiedi li l-kreditu ser jiġi rrimborsat mingħajr l-interessi u spejjeż oħra marbuta miegħu, minħabba li ġew riċevuti interessi kuntrattwali fuq ammont li jikkorrispondi għal spiża tal-kreditu minbarra interessi. Din il-qorti tippreċiża li hija għandha dubji fir-rigward tal-konformità mad-Direttiva 2008/48 ta’ din il-prattika tal-bank li tippermettilu jiġbor interessi fuq ammont li jinkludi l-kapital tal-kreditu u l-ispejjeż tal-kreditu minbarra l-interessi, filwaqt li s-somma li tikkorrispondi għal dawn tal-aħħar ma kinitx tħallset lill-persuna li tissellef.
33      Huwa f’dan il-kuntest li, permezz tad-domandi tagħha, l-imsemmija qorti tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni ta’ diversi dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2008/48, moqrija fid-dawl tal-prinċipju ta’ effettività u ta’ ċerti dispożizzjonijiet tad-Direttiva 93/13.
34      Dawn id-domandi għalhekk effettivament jirrigwardaw l-interpretazzjoni ta’ regoli tad-dritt tal-Unjoni rilevanti għas-soluzzjoni tat-tilwima fil-kawża prinċipali. Peress li l-qorti tar-rinviju hija responsabbli sabiex tistabbilixxi l-kuntest ġuridiku nazzjonali u fattwali tat-tilwimiet fil-kawżi prinċipali, ma hijiex il-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tivverifika l-premessi li fuqhom it-talbiet għal deċiżjoni preliminari huma bbażati.
35      Min-naħa l-oħra, sabiex il-Qorti tal-Ġustizzja tkun tista’ tipprovdi interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li tkun utli għall-qorti nazzjonali, l-Artikolu 94 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja jipprevedi li t-talba għal deċiżjoni preliminari għandha tinkludi, b’mod partikolari, espożizzjoni sommarja tas-suġġett tal-kawża prinċipali, kif ukoll tal-fatti rilevanti, kif ġew ikkonstatati mill-qorti tar-rinviju, jew, tal-inqas, espożizzjoni tal-informazzjoni fattwali li fuqha huma bbażati d-domandi. Bl-istess mod, din it-talba għandha tinkludi espożizzjoni tar-raġunijiet li wasslu lill-qorti tar-rinviju sabiex ikollha dubji dwar l-interpretazzjoni jew il-validità ta’ ċerti dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, kif ukoll il-konnessjoni li hija tistabbilixxi bejn dawn id-dispożizzjonijiet u l-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli għall-kawża prinċipali.
36      Mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li, għalkemm il-qorti tar-rinviju esponiet il-konstatazzjonijiet tagħha b’mod qasir ħafna, b’differenza mill-fehmiet diverġenti tal-partijiet fil-kawża prinċipali, xorta jibqa’ l-fatt li, fid-dawl tal-elementi esposti fil-punti 32 u 33 ta’ din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha l-elementi neċessarji sabiex tirrispondi b’mod utli għad-domandi magħmula.
37      Minn dan jirriżulta li d-domandi preliminari huma ammissibbli.
Fuq il-mertu
38      Preliminarjament, sa fejn il-qorti tar-rinviju tikklassifika l-primjum ta’ assigurazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali bħala “l-ispejjeż tal-kreditu minbarra l-interessi”, għandu jitfakkar, qabelxejn, li dan il-kunċett ma huwiex previst mid-Direttiva 2008/48, iżda mid-dritt Pollakk u, b’mod iktar preċiż, fil-punt 6a tal-Artikolu 5 tal-Liġi dwar il-Kreditu għall-Konsum (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑26 ta’ Marzu 2020, Mikrokasa u Revenue Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty, C‑779/18, EU:C:2020:236, punti 40 u 42).
39      Il-Qorti tal-Ġustizzja rreferiet għal dan il-kunċett fis-sentenza tagħha tas‑26 ta’ Marzu 2020, Mikrokasa u Revenue Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (C‑779/18, EU:C:2020:236), billi indikat, fil-punt 40 ta’ dik is-sentenza, li dan jikkostitwixxi subkategorija tal-“ispiża totali tal-kreditu”, fis-sens tal-Artikolu 3(g) tad-Direttiva 2008/48, li jinkludi l-ispejjeż kollha, inklużi l-interessi.
40      Sussegwentement, għandu jiġi rrilevat li d-domandi preliminari jikkonċernaw l-ispiża totali tal-kreditu mogħti lil P.W. li tinkludi, minbarra l-interessi, somma ta’ PLN 16 785.08 intiża għall-ħlas ta’ assigurazzjoni ta’ kreditu, imsejħa volontarja. Il-qorti tar-rinviju tesprimi dubji fir-rigward tal-konformità mad-Direttiva 2008/48 ta’ prattika tal-bank li tikkonsisti fil-ġbir ta’ interessi fuq l-ammont imħallas lil P.W. b’eżekuzzjoni tal-kuntratt, flimkien mal-ispejjeż tal-kreditu minbarra l-interessi, billi tippreċiża li dawn tal-aħħar jirkupraw, b’mod partikolari, l-ispejjeż tas-servizzi annessi mal-kuntratt, b’mod partikolari, l-assigurazzjonijiet, meta dawn ikunu indispensabbli sabiex jinkiseb il-kreditu jew sabiex dan jinkiseb skont il-kundizzjonijiet previsti mill-offerta.
41      F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li n-natura “volontarja” tal-assigurazzjoni ta’ kreditu inkwistjoni fil-kawża prinċipali timplika li din ma kinitx meħtieġa għall-kisba tas-self bħala tali. Madankollu, sa fejn is-sottoskrizzjoni ta’ din l-assigurazzjoni ta’ kreditu kienet akkumpanjata minn tnaqqis fir-rata ta’ interessi tal-kreditu, l-imsemmija assigurazzjoni ta’ kreditu kienet meħtieġa sabiex jinkiseb is-self taħt il-kundizzjonijiet previsti mill-offerta tiegħu. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-primjum ta’ assigurazzjoni, li jagħmel parti, konformement mal-Artikolu 6(1) tal-kuntratt ta’ kreditu, mill-ispiża totali tal-kreditu, jaqa’ għalhekk taħt il-kunċett ta’ “spiża totali tal-kreditu lill-konsumatur”, fis-sens tal-Artikolu 3(g) tad-Direttiva 2008/48.
42      Fl-aħħar nett, sa fejn il-qorti tar-rinviju tassimila l-“ispejjeż tal-kreditu minbarra interessi” ma’ somma mhux imħallsa lill-persuna li tissellef, għandu jiġi enfasizzat li l-klassifikazzjoni bħala “spiża totali tal-kreditu lill-konsumatur”, kif prevista f’dan l-Artikolu 3(g), ta’ ammont partikolari, li għandu jiġi sostnut mill-persuna li tissellef konformement mal-kuntratt ta’ kreditu, ma tiddependix mill-fatt jekk dan l-ammont kienx, jew le, is-suġġett ta’ ħlas f’kont bankarju tal-persuna li tissellef.
43      Fil-fatt, il-fatt li l-ammonti mislufa jitħallsu l-ewwel f’kont bankarju tal-persuna li tissellef qabel ma jintużaw sabiex jitħallas ix-xiri ta’ oġġetti jew ta’ servizzi, jew sabiex jitħallsu ċerti spejjeż, jew li l-persuna li ssellef tħallas direttament lill-kredituri tal-persuna li tissellef, huwa ta’ natura aleatorja u ma jistax, bħala tali, jinfluwenza l-klassifikazzjoni tagħhom bħala spejjeż tal-kreditu.
Fuq l‑ewwel domanda
44      Skont ġurisprudenza stabbilita, fil-kuntest tal-kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, din tal-aħħar għandha tagħti lill-qorti nazzjonali risposta utli li tippermettilha tiddeċiedi t-tilwima li tkun tressqet quddiemha. F’dan il-kuntest, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tifformula mill-ġdid, jekk ikun meħtieġ, id-domandi li jkunu ġew sottomessi lilha. F’dan ir-rigward, hija għandha tislet mill-elementi kollha pprovduti mill-qorti nazzjonali, u b’mod partikolari mill-motivazzjoni tad-deċiżjoni tar-rinviju, l-elementi tad-dritt tal-Unjoni li jeħtieġu interpretazzjoni fid-dawl tas-suġġett tat-tilwima (ara is-sentenzi tad‑29 ta’ Novembru 1978, Redmond, 83/78, EU:C:1978:214, punt 26; tat‑28 ta’ Novembru 2000_Roquette Frères, C‑88/99, EU:C:2000:652, punt 18, kif ukoll tat‑2 ta’ Diċembru 2025, Russmedia Digital u Inform Media Press, C‑492/23, EU:C:2025:935, punt 44 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
45      F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju hija adita b’tilwima li fil-kuntest tagħha hija għandha tiddeċiedi dwar il-konformità mad-Direttiva 2008/48 ta’ prattika tal-bank li tikkonsisti fil-ġbir ta’ interessi fuq ammont li jinkludi, minbarra l-kapital tal-kreditu, l-ispejjeż tal-kreditu minbarra l-interessi, jiġifieri fuq somma li t-totalità tagħha ma tkunx tħallset lill-persuna li tissellef.
46      Għaldaqstant, għandu jitqies li, permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 3(g) u (j) tad-Direttiva 2008/48, moqri flimkien mal-Artikolu 10(2) ta’ din id-direttiva, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi l-inklużjoni, fil-kuntratti ta’ kreditu għall-konsumaturi, ta’ klawżoli li jipprevedu l-applikazzjoni tar-rata ta’ interessi, mhux biss fuq l-ammont totali tal-kreditu, iżda wkoll fuq somom allokati għall-ħlas ta’ spejjeż marbuta ma’ dan il-kreditu u li jaqgħu, minħabba f’hekk, taħt l-ispiża totali tal-kreditu għall-konsumatur.
47      Qabel xejn, għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 1 tagħha, id-Direttiva 2008/48 għandha l-għan li tarmonizza ċerti aspetti tar-regoli tal-Istati Membri fil-qasam ta’ kuntratti ta’ kreditu għall-konsumaturi.
48      Barra minn hekk, mill-Artikolu 22(1) ta’ din id-direttiva jirriżulta li, sa fejn din fiha dispożizzjonijiet armonizzati, l-Istati Membri ma jistgħux iżommu jew jintroduċu dispożizzjonijiet nazzjonali li jiddevjaw minn dawk stabbiliti mill-imsemmija direttiva.
49      Kif jirriżulta mid-definizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 3 tal-imsemmija direttiva, il-kunċett ta’ “l-ispiża totali tal-kreditu lill-konsumatur” huwa marbut ma’ dawk ta’ “ammont totali ta’ kreditu” u ta’ “ammont totali pagabbli mill-konsumatur” għall-finijiet tal-kalkolu tal-RPAI (sentenza tas‑16 ta’ Lulju 2020, Soho Group, C‑686/19, EU:C:2020:582, punt 38).
50      Peress li l-Artikolu 3 tal-istess direttiva ma jinkludi, għal dawn il-kunċetti, ebda riferiment għad-dritt nazzjonali, kull waħda minnhom għandha titqies li tikkostitwixxi kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni, li għandu jiġi interpretat b’mod uniformi fit-territorju ta’ din tal-aħħar (sentenza tas‑16 ta’ Lulju 2020, Soho Group, C‑686/19, EU:C:2020:582, punt 39 u l-ġurisprudenza ċċitata).
51      Qabel kollox, fir-rigward tal-kunċett ta’ “ammont totali ta’ kreditu”, fis-sens tad-Direttiva 2008/48, dan huwa ddefinit fl-Artikolu 3(l) tagħha bħala l-limitu massimu jew is-somom totali disponibbli bis-saħħa ta’ kuntratt ta’ kreditu.
52      Sussegwentement, kif jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, sabiex tiġi żgurata protezzjoni estiża tal-konsumaturi, il-leġiżlatur tal-Unjoni jadotta, fl-Artikolu 3(g) ta’ din id-direttiva, definizzjoni wiesgħa tal-kunċett ta’ “spiża totali tal-kreditu lill-konsumatur” bħala li tkopri l-ispejjeż kollha, inklużi l-interessi, it-taxxi, u t-tipi l-oħra kollha ta’ spejjeż li l-konsumatur huwa obbligat iħallas għall-kuntratt ta’ kreditu u li huma magħrufa mill-kreditur, bl-eċċezzjoni tal-ispejjeż tan-nutara (sentenza tas‑26 ta’ Marzu 2020, Mikrokasa u Revenue Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty, C‑779/18, EU:C:2020:236, punt 39 u l-ġurisprudenza ċċitata). Barra minn hekk, skont l-Artikolu 3(i) tal-imsemmija direttiva, l-RPAI tikkorrispondi ma’ “l-ispiża totali tal-kreditu lill-konsumatur”, espressa f’perċentwali annwali tal-ammont totali tal-kreditu, b’teħid inkunsiderazzjoni, jekk ikun il-każ, tal-ispejjeż imsemmija fl-Artikolu 19(2) ta’ din l-istess direttiva.
53      Fl-aħħar, għandu jiġi rilevat li, peress li l-kunċett ta’ “ammont totali pagabbli mill-konsumatur” huwa ddefinit fl-Artikolu 3(h) tad-Direttiva 2008/48 bħala “ is-somma ta’ l-ammont totali tal-kreditu u l-ispiża totali tal-kreditu lill-konsumatur”, minn dan jirriżulta li l-kunċetti ta’ “ammont totali ta’ kreditu” u ta’ “l-ispiża totali tal-kreditu lill-konsumatur’” huma esklużivi għal xulxin u li, għaldaqstant, l-“ammont totali ta’ kreditu” ma jista’ jinkludi ebda somma inkluża fl-ispiża totali tal-kreditu lill-konsumatur (sentenzi tal‑21 ta’ April 2016, Radlinger u Radlingerová, C‑377/14, EU:C:2016:283, punt 85, u tas‑16 ta’ Lulju 2020, Soho Group, C‑686/19, EU:C:2020:582, punt 42).
54      Għalhekk, id-Direttiva 2008/48 tinkludi tifsira kompleta tat-tqassim tas-somom li jaqgħu taħt il-kuntratti ta’ kreditu għall-konsum (sentenza tas‑16 ta’ Lulju 2020, Soho Group, C‑686/19, EU:C:2020:582, punt 43).
55      Fir-rigward tar-“rata tas-self”, li hija ddefinita fl-Artikolu 3(j) tad-Direttiva 2008/48 bħala li tikkorrispondi għar-“rata ta’ interessi [...] applikata [...] għall-ġbid ta’ kreditu”, għandu jiġi rrilevat li l-ammont totali tal-kreditu u l-ammont tal-ġbid ta’ kreditu jirreferu għas-somom kollha mqiegħda għad-dispożizzjoni tal-konsumatur, li jeskludi dawk allokati mill-persuna li ssellef għall-ħlas tal-ispejjeż marbuta mal-kreditu kkonċernat u li ma jitħallsux effettivament lil dan il-konsumatur (sentenza tal‑21 ta’ April 2016, Radlinger u Radlingerová, C‑377/14, EU:C:2016:283, punt 91).
56      Fil-fatt, fil-punti 87 u 88 tas-sentenza tal‑21 ta’ April 2016, Radlinger u Radlingerová (C‑377/14, EU:C:2016:283), wara li enfasizzat li l-kalkolu tal-RPAI jiddependi mill-ammont totali ta’ kreditu u li, skont id-Direttiva 2008/48, l-ekwazzjoni bażika, li tiddefinixxi l-RPAI, tesprimi fuq bażi annwali l-ugwaljanza bejn, minn naħa, is-somma tal-valuri aġġornati tal-ġbid ta’ kreditu u, min-naħa l-oħra, is-somma tal-valuri aġġornati tal-ammonti tar-rimborsi u tal-ħlasijiet tal-ispejjeż, il-Qorti tal-Ġustizzja, konsegwentement, qieset li l-ammont tal-ġbid ta’ kreditu, fis-sens tal-Parti I tal-Anness I ta’ din id-direttiva, jikkorrispondi għall-ammont totali tal-kreditu, fis-sens tal-Artikolu 3(l) tagħha.
57      Għaldaqstant, ma tista’ tiġi inkluża fl-ammont totali ta’ kreditu, fis-sens tal-Artikoli 3(l) u 10(2) tad-Direttiva 2008/48 u lanqas fl-ammont ta’ ġbid ta’ kreditu fis-sens tal-Artikolu 3(j) tad-Direttiva 2008/48 ebda somma intiża li tonora l-impenji miftiehma taħt il-kreditu kkonċernat, bħall-ispejjeż amministrattivi, l-interessi, il-kummissjonijiet u kull tip ta’ spiża oħra li l-konsumatur għandu jħallas (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑21 ta’ April 2016, Radlinger u Radlingerová, C‑377/14, EU:C:2016:283, punt 86).
58      Dan japplika wkoll għall-ispejjeż ta’ assigurazzjoni li ġew ikklassifikati mill-qorti tar-rinviju bħala spejjeż tal-kreditu minbarra l-interessi, li jikkostitwixxu, kif jirriżulta mill-punti 39 u 41 ta’ din is-sentenza, subkategorija tal- “ispiża totali tal-kreditu lill-konsumatur”, fis-sens tal-Artikolu 3(g) tad-Direttiva 2008/48.
59      Għandu jiġi ppreċiżat li din is-soluzzjoni, kif tirriżulta mis-sentenzi tal‑21 ta’ April 2016, Radlinger u Radlingerová (C‑377/14, EU:C:2016:283), tas‑26 ta’ Marzu 2020, Mikrokasa u Revenue Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (C‑779/18, EU:C:2020:236), u tas‑16 ta’ Lulju 2020, Soho Group (C‑686/19, EU:C:2020:582), ma għandhiex il-konsegwenza li tillimita t-tipi ta’ spejjeż li jistgħu jiġu imposti mill-persuna li ssellef fuq il-konsumatur fil-kuntest ta’ kuntratt ta’ kreditu.
60      Fil-fatt, il-persuna li ssellef tista’ ma tapplikax ir-rata ta’ interessi kuntrattwali għal ammonti li jikkorrispondu għal spiża tal-kreditu filwaqt li tevita deprezzament progressiv tal-flus fiż-żmien, billi tapplika rata ta’ interessi
ta’ self proporzjonalment ogħla, li tirrifletti l-ispiża tan-nuqqas ta’ ġbir ta’ interessi fuq ammonti li jikkorrispondu għal spiża tal-kreditu. Għalhekk, il-kreditur jista’ jagħmel il-kreditu aċċessibbli wkoll lil konsumaturi li ma jkollhom ebda kapital inizjali sabiex jiffinanzjaw l-ispejjeż imposti mill-konklużjoni tal-kuntratt ta’ kreditu.
61      Tali soluzzjoni hija, barra minn hekk, konformi mal-għanijiet tad-Direttiva 2008/48.
62      Fil-fatt, għandu jitfakkar li d-Direttiva 2008/48 kienet ġiet adottata bl-għan doppju li tiżgura lill-konsumaturi kollha tal-Unjoni livell għoli u ekwivalenti ta’ protezzjoni tal-interessi tagħhom u li tiffaċilita l-iżvilupp ta’ suq intern ta’ kreditu għall-konsum li jiffunzjona tajjeb. Mill-premessa 19 ta’ din id-direttiva jirriżulta li din hija intiża, b’mod partikolari, li tiggarantixxi li l-konsumatur jirċievi, qabel il-konklużjoni tal-kuntratt ta’ kreditu, informazzjoni adatta, li tirrigwarda b’mod partikolari l-RPAI fl-Unjoni kollha, li tippermettilu jqabbel ir-rati applikati (sentenza tas‑16 ta’ Lulju 2020, Soho Group, C‑686/19, EU:C:2020:582, punt 49 u l-ġurisprudenza ċċitata).
63      Issa, bħalma jindikaw essenzjalment il-premessi 31 u 43 tad-Direttiva 2008/48, l-informazzjoni tal-konsumatur dwar l-ispiża totali tal-kreditu, fil-forma ta’ rata kkalkolata skont formola matematika unika, għandha importanza essenzjali. Fil-fatt, minn naħa, din l-informazzjoni tikkontribwixxi għat-trasparenza tas-suq inkwantu tgħin lill-konsumatur iqabbel l-offerti ta’ kreditu. Min-naħa l-oħra, hija tippermetti lill-konsumatur jevalwa l-portata tal-impenn tiegħu (sentenza tal‑21 ta’ April 2016, Radlinger u Radlingerová, C‑377/14, EU:C:2016:283, punt 90 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
64      Tali trasparenza tas-suq tkun kompromessa jekk ikun possibbli li ssir distinzjoni bejn diversi rati ta’ interessi u, b’mod partikolari, bejn ir-rata ta’ interessi ta’ self li tapplika għall-ammont ta’ kreditu miġbud u rati ta’ interessi oħra applikati fl-Istati Membri għal somom ikkreditati li ma jaqgħux taħt din id-definizzjoni tal-ammont ta’ kreditu miġbud.
65      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 3(g) u (j) tad-Direttiva 2008/48, moqri flimkien mal-Artikolu 10(2) ta’ din id-direttiva, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi l-inklużjoni, fil-kuntratti ta’ kreditu għall-konsumaturi, ta’ klawżoli li jipprevedu l-applikazzjoni tar-rata ta’ interessi, mhux biss fuq l-ammont totali tal-kreditu, iżda wkoll fuq somom allokati għall-ħlas ta’ spejjeż marbuta ma’ dan il-kreditu u li jaqgħu, minħabba f’hekk, taħt l-ispiża totali tal-kreditu għall-konsumatur.
Fuq it-tieni domanda
66      Peress li l-ispejjeż ta’ assigurazzjoni, bħala komponent tal-“ispiża totali tal-kreditu lill-konsumatur”, fis-sens tal-Artikolu 3(g) tad-Direttiva 2008/48, ma jistgħux jiġu inklużi fl-ammont tal-ġbid ta’ kreditu, fis-sens tal-Artikolu 3(j) ta’ din id-direttiva, ma hemmx lok li tingħata risposta għat-tieni domanda.
Fuq l-ispejjeż
67      Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Seba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 3(g) u (j) tad-Direttiva 2008/48/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑23 ta’ April 2008 dwar ftehim ta’ kreditu għall-konsumatur u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 87/102/KEE, kif emendata bid-Direttiva (UE) 2021/2167 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑24 ta’ Novembru 2021, moqri flimkien mal-Artikolu 10(2) ta’ din id-direttiva,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
jipprekludi l-inklużjoni, fil-kuntratti ta’ kreditu għall-konsumaturi, ta’ klawżoli li jipprevedu l-applikazzjoni tar-rata ta’ interessi, mhux biss fuq l-ammont totali tal-kreditu, iżda wkoll fuq somom allokati għall-ħlas ta’ spejjeż marbuta ma’ dan il-kreditu u li jaqgħu, minħabba f’hekk, taħt l-ispiża totali tal-kreditu għall-konsumatur.
Firem
*      Lingwa tal-kawża: il-Pollakk.