62018TJ0171_INF
Wyrok Sądu (dziewiąta izba w składzie powiększonym) z dnia 12 lutego 2020 r. –Boshab/Rada
(sprawa T‑171/18)
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją w Demokratycznej Republice Konga – Zamrożenie środków finansowych – Przedłużenie umieszczenia nazwiska skarżącego w wykazie osób objętych środkami – Obowiązek uzasadnienia – Prawo do obrony – Obowiązek powiadomienia przez Radę o nowych okolicznościach uzasadniających przedłużenie stosowania środków ograniczających – Naruszenie prawa – Oczywisty błąd w ocenie – Prawo własności – Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego – Proporcjonalność – Domniemanie niewinności – Zarzut niezgodności z prawem
1.
Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres – Środki ograniczające podjęte wobec Demokratycznej Republiki Konga – Zamrożenie środków finansowych osób, które odpowiadają za podważanie praworządności lub przyczyniających się do popełnienia czynów stanowiących poważne przypadki łamania praw człowieka – Wymogi minimalne
[art. 296 TFUE; decyzja Rady 2010/788/WPZiB, zmieniona decyzją (WPZiB) 2017/2282, załącznik II]
(zob. pkt 33, 35–37)
2.
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające podjęte wobec Demokratycznej Republiki Konga – Zamrożenie środków finansowych osób, które odpowiadają za podważanie praworządności lub przyczyniających się do popełnienia czynów stanowiących poważne przypadki łamania praw człowieka – Obowiązek wskazania w uzasadnieniu indywidualnych i szczególnych powodów uzasadniających tego rodzaju środki – Decyzja wpisująca się w kontekst znany zainteresowanemu umożliwiająca mu zrozumienie zakresu podjętego wobec niego środka
[art. 296 TFUE; decyzja Rady 2010/788/WPZiB, zmieniona decyzją (WPZiB) 2017/2282, załącznik II]
(zob. pkt 34, 42–46)
3.
Prawo Unii Europejskiej – Zasady – Prawo do obrony – Prawo do skutecznej ochrony sądowej – Środki ograniczające podjęte wobec Demokratycznej Republiki Konga – Zamrożenie środków finansowych osób, które odpowiadają za podważanie praworządności lub przyczyniających się do popełnienia czynów stanowiących poważne przypadki łamania praw człowieka – Obowiązek podania do wiadomości indywidualnych i szczególnych powodów uzasadniających wydane decyzje – Obowiązek umożliwienia zainteresowanemu skutecznego przedstawienia jego stanowiska w odniesieniu do podnoszonych wobec niego powodów umieszczenia w wykazie – Zakres
[Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 41 ust. 2 lit. a); decyzja Rady 2010/788/WPZiB, zmieniona decyzją (WPZiB) 2017/2282, załącznik II]
(zob. pkt 50, 51, 53)
4.
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające podjęte wobec Demokratycznej Republiki Konga – Zamrożenie środków finansowych – Prawo do obrony – Kolejna decyzja, na podstawie której pozostawiono nazwisko lub nazwę skarżącego w wykazie osób objętych tymi środkami – Brak nowych podstaw – Spoczywający na Radzie obowiązek poinformowania zainteresowanego o nowych okolicznościach uwzględnionych przy okazji okresowego przeglądu środków ograniczających – Powiadomienie zainteresowanego o nowych okolicznościach w celu zebrania jego uwag – Brak – Naruszenie prawa do obrony
[decyzja Rady 2010/788/WPZiB, zmieniona decyzją (WPZiB) 2017/2282, art. 9 ust. 2, załącznik II]
(zob. pkt 55–62, 65, 68)
5.
Prawo Unii Europejskiej – Zasady – Prawo do obrony – Środki ograniczające podjęte wobec Demokratycznej Republiki Konga – Spoczywający na instytucjach obowiązek poinformowania zainteresowanego o nowych okolicznościach uwzględnionych przy okazji okresowego przeglądu środków ograniczających – Zakres – Bezprawność aktu zależąca od dowodu na okoliczność ewentualnego wpływu naruszenia wspomnianego obowiązku na przebieg postępowania – Brak wpływu w rozpatrywanym przypadku
[decyzja Rady 2010/788/WPZiB, zmieniona decyzją (WPZiB) 2017/2282, załącznik II]
(zob. pkt 69–72, 74, 77)
6.
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające podjęte wobec Demokratycznej Republiki Konga – Zakres stosowania – Osoby, które przyczyniały się do poważnych przypadków łamania praw człowieka lub ich naruszania, planując je, kierując nimi lub popełniając je – Pojęcie – Osoby, które popełniły te akty w przeszłości, pomimo braku dowodów na rzeczywiste zaangażowanie lub udział w takich aktach – Włączenie – Wykładnia znajdująca potwierdzenie w możliwości przedłużenia środków ograniczających – Effet utile
[decyzja Rady 2010/788/WPZiB, zmieniona decyzjami (WPZiB) 2016/2231, (WPZiB) 2017/2282, art. 3 ust. 2 lit. b), art. 9 ust. 2]
(zob. pkt 82–85, 87)
7.
Unia Europejska – Sądowa kontrola zgodności z prawem aktów instytucji – Środki ograniczające podjęte wobec Demokratycznej Republiki Konga – Zakres kontroli – Umieszczenie skarżącego, z uwagi na jego funkcję, na liście załączonej do zaskarżonej decyzji – Dokumenty publicznie dostępne potwierdzające poważne łamanie praw człowieka – Moc dowodowa – Zasada swobodnej oceny dowodów
[Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 47; decyzja Rady 2010/788/WPZiB, zmieniona decyzją (WPZiB) 2017/2282, załącznik II]
(zob. pkt 95–97, 103, 104)
8.
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające podjęte wobec Demokratycznej Republiki Konga – Zamrożenie środków finansowych osób, które odpowiadają za podważanie praworządności lub przyczyniających się do popełnienia czynów stanowiących poważne przypadki łamania praw człowieka – Kryteria – Funkcje przyznające odpowiedzialność za represje wobec ludności cywilnej lub poszanowanie praworządności – Dowód przeciwny – Zajęcie stanowiska odcinającego się od reżimu – Brak – Błąd w ocenie – Brak
[decyzja Rady 2010/788/WPZiB, zmieniona decyzjami (WPZiB) 2016/2231, (WPZiB) 2017/2282, załącznik II]
(zob. pkt 114–119)
9.
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające podjęte wobec Demokratycznej Republiki Konga – Zamrożenie środków finansowych osób, które odpowiadają za podważanie praworządności lub przyczyniających się do popełnienia czynów stanowiących poważne przypadki łamania praw człowieka – Ograniczenia prawa własności – Naruszenie zasady proporcjonalności – Brak
[art. 3 ust. 5, art. 21 ust. 2 lit. b), c), art. 29 TUE; art. 215 ust. 2 TFUE; Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 17 ust. 1, art. 52 ust. 1; decyzja Rady 2010/788/WPZiB, zmieniona decyzjami: (WPZiB) 2016/2231, (WPZiB) 2017/2282, art. 5 ust. 1]
(zob. pkt 124–137)
10.
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające podjęte wobec Demokratycznej Republiki Konga – Zakaz wjazdu i przejazdu oraz zamrożenie środków finansowych osób, które odpowiadają za podważanie praworządności lub przyczyniających się do popełnienia czynów stanowiących poważne przypadki łamania praw człowieka – Ograniczenie prawa do poszanowania życia prywatnego oraz rodzinnego i swobodnego przemieszczania się w Unii – Naruszenie zasady proporcjonalności – Brak
[Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 7; decyzja Rady 2010/788/WPZiB, zmieniona decyzją (WPZiB) 2017/2282]
(zob. pkt 138, 139)
11.
Prawo Unii Europejskiej – Zasady – Prawa podstawowe – Domniemanie niewinności – Decyzja o zamrożeniu środków finansowych skierowana przeciwko niektórym osobom i podmiotom w związku z sytuacją w Demokratycznej Republice Konga – Zgodność z powyższą zasadą – Przesłanki
[Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 48 ust. 1; decyzja Rady 2010/788/WPZiB, zmieniona decyzją (WPZiB) 2017/2282, art. 5 ust. 1, art. 9]
(zob. pkt 141–146)
12.
Zarzut niezgodności z prawem – Zakres – Akty, na których niezgodność z prawem można się powołać – Akt o charakterze generalnym stanowiący podstawę zaskarżonej decyzji – Konieczność istnienia więzi prawnej między zaskarżonym aktem a spornym aktem generalnym – Brak – Niedopuszczalność
[art. 277 TFUE; decyzja Rady 2014/788/WPZiB, art. 3 ust. 2 lit. b); rozporządzenie Rady nr 1183/2014, art. 2b ust. 1 lit. b)]
(zob. pkt 150, 151)
13.
Unia Europejska – Sądowa kontrola zgodności z prawem aktów instytucji – Środki ograniczające podjęte wobec Demokratycznej Republiki Konga – Zakres kontroli – Kontrola ograniczona do ogólnych zasad – Kryteria przyjmowania środków ograniczających – Przyczynianie się do poważnych przypadków łamania praw człowieka, planując je, kierując nimi lub popełniając je – Zakres – Przestrzeganie zasady pewności prawa stawiającej wymóg jasności, precyzji i przewidywalności obowiązujących przepisów prawa
[art. 3 ust. 5, art. 21 ust. 2 lit. b), c) TUE; art. 275 akapit drugi TFUE; decyzje Rady: 2010/788/WPZiB, art. 3 ust. 2 lit. b); (WPZiB) 2016/2231, motywy 3, 4; rozporządzenie Rady nr 1183/2005]
(zob. pkt 152–162)
Przedmiot
Żądanie, na podstawie art. 263 TFUE, stwierdzenia nieważności decyzji Rady (WPZiB) 2017/2282 z dnia 11 grudnia 2017 r. zmieniającej decyzję 2010/788/WPZiB w sprawie środków ograniczających wobec Demokratycznej Republiki Konga (Dz.U. 2017, L 328, s. 19) w zakresie, w jakim dotyczy ona skarżącego.
Sentencja
1)
Skarga zostaje oddalona.
2)
Évariste Boshab zostaje obciążony kosztami postępowania.