62022CJ0305_RES
Kawża C-305/22
C. J.
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Curtea de Apel Bucureşti)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) tal‑4 ta’ Settembru 2025
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali – Deċiżjoni Qafas 2002/584/ĠAI – Mandat ta’ arrest Ewropew maħruġ għall-finijiet tal-eżekuzzjoni ta’ piena li ċċaħħad il-libertà – Il-punt 6 tal-Artikolu 4 – Raġuni għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni fakultattiva tal-mandat ta’ arrest Ewropew – Kundizzjonijiet għat-teħid ta’ responsabbiltà għall-eżekuzzjoni ta’ din il-piena mill-Istat ta’ eżekuzzjoni – Il-punt 2 tal-Artikolu 3 – Kunċett ta’ ‘sentenza definittiva għall-istess fatti’ – Deċiżjoni Qafas 2008/909/ĠAI – Rikonoxximent reċiproku tas-sentenzi f’materji kriminali għall-finijiet tal-eżekuzzjoni tagħhom fi Stat Membru ieħor – Artikolu 25 – Osservanza tal-kundizzjonijiet u tal-proċedura previsti minn din id-deċiżjoni qafas fil-każijiet fejn Stat Membru jimpenja ruħu li jeżegwixxi kundanna mogħtija minn sentenza mogħtija minn qorti tal-Istat emittenti – Rekwiżit tal-kunsens tal-Istat emittenti fir-rigward tat-teħid ta’ responsabbiltà għall-eżekuzzjoni ta’ tali kundanna minn Stat Membru ieħor – Artikolu 4 – Possibbiltà mogħtija lill-Istat emittenti li jittrażmetti lill-Istat ta’ eżekuzzjoni s-sentenza u ċ-ċertifikat imsemmija f’dan l-artikolu – Konsegwenzi tal-assenza ta’ tali trażmissjoni – Prinċipju ta’ kooperazzjoni leali – Artikolu 22 – Dritt tal-Istat emittenti li jeżegwixxi din il-kundanna – Żamma tal-mandat ta’ arrest Ewropew – Obbligu li jaqa’ fuq l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni li teżegwixxi l-mandat ta’ arrest Ewropew”
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali – Deċiżjoni Qafas dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew u l-proċeduri ta’ konsenja bejn Stati Membri – Raġunijiet għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni fakultattiva tal-mandat ta’ arrest Ewropew – Mandat ta’ arrest maħruġ għall-finijiet tal-eżekuzzjoni ta’ piena jew ta’ miżura preventiva li jċaħħdu l-libertà – Persuna rikjesta li tgħix jew li tirrisjedi fl-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni fis-sens tal-punt 6 tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 – Kundizzjonijiet għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest – Impenn tal-Istat ta’ eżekuzzjoni li jeżegwixxi l-piena – Osservanza tal-kundizzjonijiet u tal-proċedura previsti mid-Deċiżjoni Qafas 2008/909 – Portata – Rekwiżit ta’ kunsens tal-Istat emittenti – Marġni ta’ evalwazzjoni ta’ dan l-Istat
(Deċiżjonijiet Qafas tal-Kunsill 2002/584, Artikolu 1(2), il-punt 6 tal-Artikolu 4, u l-punt 3 tal-Artikolu 5, u 2008/909, premessi 8 u 12, l-Artikoli 4, 13 u 25, u l-Anness I)
(ara l-punti 47, 49 sa 52, 57, 59, 61 sa 67, 72 u 87, u d-dispożittiv 1)
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali – Deċiżjoni Qafas dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew u l-proċeduri ta’ konsenja bejn Stati Membri – Raġunijiet għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni fakultattiva tal-mandat ta’ arrest Ewropew – Mandat ta’ arrest maħruġ għall-finijiet tal-eżekuzzjoni ta’ piena jew ta’ miżura preventiva li jċaħħdu l-libertà – Persuna rikjesta li tgħix jew li tirrisjedi fl-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni fis-sens tal-punt 6 tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 – Rifjut ta’ eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest b’nuqqas ta’ osservanza tal-kundizzjonijiet u tal-proċedura previsti mid-Deċiżjoni Qafas 2008/909 – Effetti tad-deċiżjoni ta’ rifjut – Dritt tal-Istat emittenti li jżomm il-mandat ta’ arrest u li jeżegwixxi l-piena – Kundizzjonijiet
(Deċiżjonijiet Qafas tal-Kunsill 2002/584, il-punt 6 tal-Artikolu 4, u l-Artikolu 26(1), u 2008/909, Artikoli 4, 22 u 25)
(ara l-punti 75 sa 82, u 85 sa 87, u d-dispożittiv 1)
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali – Deċiżjoni Qafas dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew u l-proċeduri ta’ konsenja bejn Stati Membri – Raġunijiet għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni obbligatorja tal-mandat ta’ arrest Ewropew – Persuna rikjesta li kienet is-suġġett ta’ sentenza definittiva għall-istess fatti – Sentenza definittiva għall-istess fatti – Kunċett – Deċiżjoni li tirrifjuta l-konsenja tal-persuna li hija s-suġġett ta’ mandat ta’ arrest Ewropew maħruġ għall-finijiet tal-eżekuzzjoni ta’ piena li ċċaħħad il-libertà, li tirrikonoxxi s-sentenza ta’ kundanna għal din il-piena u li tordna l-eżekuzzjoni tal-imsemmija piena fl-Istat ta’ eżekuzzjoni – Esklużjoni
(Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/584, il-punt 2 tal-Artikolu 3 u l-punt 6 tal-Artikolu 4)
(ara l-punti 92 sa 98, u d-dispożittiv 2)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari mill-Curtea de Apel București (il-Qorti tal-Appell ta’ Bukarest, ir-Rumanija), il-Qorti tal-Ġustizzja, bl-Awla Manja bħala l-kulleġġ ġudikanti, tat deċiżjoni dwar ir-rabta bejn id-Deċiżjonijiet Qafas 2002/584 (
1
) u 2008/909 (
2
), meta l-eżekuzzjoni ta’ piena li ċċaħħad il-libertà wara mandat ta’ arrest Ewropew (iktar ’il quddiem il-“MAE”) fl-Istat ta’ eżekuzzjoni tkun ġiet deċiża unilateralment minn dan l-Istat, minkejja n-nuqqas ta’ qbil espliċitu tal-Istat emittenti.
Fil‑25 ta’ Novembru 2020, inħareġ MAE mill-Qorti tal-Appell ta’ Bukarest, kontra C.J., għall-finijiet tal-eżekuzzjoni ta’ piena ta’ priġunerija. F’Diċembru 2020, C.J. ġie arrestat fl-Italja. Fuq talba tal-awtoritajiet Taljani, l-awtorità ġudizzjarja emittenti bagħtet lil dawn tal-aħħar is-sentenza ta’ kundanna, filwaqt li opponiet ir-rikonoxximent ta’ din is-sentenza u t-teħid ta’ responsabbiltà, fl-Italja, għall-eżekuzzjoni tal-piena.
Permezz ta’ sentenza tas‑6 ta’ Mejju 2021, il-Corte d’appello di Roma (il-Qorti tal-Appell ta’ Ruma, l-Italja), filwaqt li bbażat ruħha fuq ir-raġuni għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni fakultattiva prevista fil-punt 6 tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, irrifjutat il-konsenja ta’ C.J., irrikonoxxiet is-sentenza ta’ kundanna u ordnat l-eżekuzzjoni tal-piena fl-Italja. Dik il-qorti qieset li l-eżekuzzjoni tal-kundanna fl-Italja kienet tiffavorixxi r-riabilitazzjoni soċjali ta’ C.J., li kien jirrisjedi legalment u b’mod stabbli f’dan l-Istat.
Wara li rċevew il-mandat ta’ eżekuzzjoni li kien jispeċifika l-forma tal-eżekuzzjoni tal-piena fl-Italja, l-awtoritajiet ġudizzjarji Rumeni ddikjaraw, f’ittra indirizzata lill-awtoritajiet ġudizzjarji Taljani, li, sakemm ma kinux ser jiġu informati dwar il-bidu tal-eżekuzzjoni tal-piena fl-Italja, huma kienu ser iżommu d-dritt tagħhom li jipproċedu bl-eżekuzzjoni tal-kundanna fir-Rumanija. Huma indikaw ukoll li l-MAE maħruġ kontra C.J. ma kienx ġie annullat u kien għadu fis-seħħ.
Fil‑15 ta’ Ottubru 2021, l-Uffiċċju għall-Eżekuzzjoni tat-Tieni Awla Kriminali tal-Qorti tal-Appell ta’ Bukarest ressaq oppożizzjoni kontra l-eżekuzzjoni li kienet tikkonċerna s-sentenza ta’ kundanna quddiem il-qorti tar-rinviju.
F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju, mitluba tiddeċiedi b’mod partikolari dwar il-validità tal-MAE, iddeċidiet li tagħmel domandi preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar, essenzjalment, minn naħa, il-konsegwenzi legali tar-rifjut, ibbażat fuq il-punt 6 tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, li tiġi kkonsenjata persuna rikjesta fil-każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tal-kundizzjonijiet u tal-proċedura previsti mid-Deċiżjoni Qafas 2008/909 mill-Istat ta’ eżekuzzjoni u, min-naħa l-oħra, il-klassifikazzjoni legali ta’ tali deċiżjoni ta’ rifjut.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Fl-ewwel lok, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat ir-rabta bejn id-Deċiżjoni Qafas 2002/584 u d-Deċiżjoni Qafas 2008/909. F’dan ir-rigward, dawn iż-żewġ deċiżjonijiet qafas jikkonkretizzaw, fil-qasam kriminali, il-prinċipji ta’ fiduċja reċiproka u ta’ rikonoxximent reċiproku. Issa, xejn ma jippermetti li wieħed iqis li l-leġiżlatur tal-Unjoni kellu l-intenzjoni li jipprevedi żewġt oqfsa legali distinti f’dak li jirrigwarda r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni tas-sentenzi f’materji kriminali, skont l-eżistenza jew le ta’ MAE. B’mod iktar partikolari, fir-rigward tal-effett tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909 fuq l-implimentazzjoni tar-raġuni għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni fakultattiva prevista fil-punt 6 tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, fid-dawl tal-identità tal-għan imfittex, minn naħa, minn din ir-raġuni u, min-naħa l-oħra, mir-regoli previsti mid-Deċiżjoni Qafas 2008/909, jiġifieri l-għan li tiġi ffaċilitata r-riabilitazzjoni soċjali tal-persuni kkundannati fi Stat Membru ieħor, meta awtorità ġudizzjarja tal-Istat ta’ eżekuzzjoni tkun tixtieq tapplika l-imsemmija raġuni, hija għandha tieħu dawn ir-regoli inkunsiderazzjoni.
Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li, sabiex tiġi osservata l-effikaċja tas-sistema ta’ konsenja bejn l-Istati Membri stabbilita mid-Deċiżjoni Qafas 2002/584, ir-rikonoxximent tas-sentenza ta’ kundanna u t-teħid ta’ responsabbiltà għall-eżekuzzjoni tal-piena għandhom jitwettqu b’osservanza tal-kundizzjonijiet u tal-proċedura previsti mid-Deċiżjoni Qafas 2008/909. F’dan ir-rigward, l-Istat emittenti għandu b’mod partikolari jagħti l-kunsens tiegħu għat-teħid ta’ responsabbiltà għall-eżekuzzjoni tal-piena mill-Istat ta’ eżekuzzjoni. Dan il-kunsens huwa rifless fit-trażmissjoni lill-Istat ta’ eżekuzzjoni, skont il-modalitajiet stabbiliti fl-Artikolu 4 ta’ din id-deċiżjoni qafas, tas-sentenza ta’ kundanna, flimkien maċ-ċertifikat li l-mudell tiegħu jinsab fl-Anness I tal-imsemmija deċiżjoni qafas. Għaldaqstant, meta l-Istat emittenti jqis, fuq il-bażi ta’ ċirkustanzi oġġettivi, li l-piena ma hijiex ser tiġi effettivament eżegwita fl-Istat ta’ eżekuzzjoni jew li eżekuzzjoni ta’ din il-piena f’dan l-Istat ma hijiex ser tikkontribwixxi għall-għan ta’ riabilitazzjoni soċjali tal-persuna rikjesta ladarba tiġi skontata l-piena li ċċaħħad il-libertà li għaliha din tkun ġiet ikkundannata, huwa jista’ jirrifjuta t-trażmissjoni tas-sentenza ta’ kundanna u taċ-ċertifikat li għandu jakkumpanjaha. L-istess japplika meta l-Istat emittenti jqis, minħabba kunsiderazzjonijiet ta’ politika kriminali, li l-eżekuzzjoni tal-piena mogħtija fit-territorju tiegħu hija ġġustifikata. Madankollu, l-Istat emittenti għandu jiżgura li l-prerogattiva mogħtija lilu mid-Deċiżjoni Qafas 2008/909 li jirrifjuta tali trażmissjoni tiġi eżerċitata b’mod li jippermetti kooperazzjoni effikaċi bejn l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri f’materji kriminali u li jiżgura li ma jiġux ipparalizzati l-funzjonament tal-MAE u r-rikonoxximent reċiproku tas-sentenzi għall-finijiet tal-eżekuzzjoni tagħhom fi Stat Membru ieħor. Barra minn hekk, l-awtoritajiet ġudizzjarji emittenti u ta’ eżekuzzjoni għandhom jagħmlu użu sħiħ mill-istrumenti previsti mid-Deċiżjonijiet Qafas 2002/584 u 2008/909, b’mod li jiffavorixxu l-fiduċja reċiproka li fuqha hija bbażata din il-kooperazzjoni.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, meta t-teħid ta’ responsabbiltà reali għall-eżekuzzjoni tal-piena mill-Istat ta’ eżekuzzjoni ma jkunx possibbli, inkluż minħabba n-nuqqas ta’ osservanza tal-kundizzjonijiet u tal-proċedura previsti mid-Deċiżjoni Qafas 2008/909, MAE għandu jiġi eżegwit sabiex tiġi evitata l-impunità tal-persuna rikjesta. Fil-fatt, filwaqt li l-eżekuzzjoni ta’ MAE tikkostitwixxi l-prinċipju, ir-rifjut ta’ eżekuzzjoni ta’ MAE huwa maħsub bħala eċċezzjoni, li għandha tiġi interpretata b’mod strett.
Konsegwentement, jekk l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni tkun irrifjutat, fuq il-bażi tal-punt 6 tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, l-eżekuzzjoni ta’ MAE, b’nuqqas ta’ osservanza tal-kundizzjonijiet u tal-proċedura previsti mid-Deċiżjoni Qafas 2008/909 fir-rigward tar-rikonoxximent tas-sentenza ta’ kundanna għal piena li ċċaħħad il-libertà u għat-teħid ta’ responsabbiltà għall-eżekuzzjoni ta’ din il-piena, l-Istat emittenti jżomm id-dritt li jeżegwixxi l-istess piena, u għaldaqstant li jżomm il-MAE (
3
). Interpretazzjoni kuntrarja tiftaħ it-triq għall-evitar tar-regoli stabbiliti mid-Deċiżjoni Qafas 2008/909 u tippreġudika l-funzjonament tas-sistema ssemplifikata u effikaċi ta’ konsenja tal-persuni rikjesti stabbilita mid-Deċiżjoni Qafas 2002/584. Madankollu, hija l-awtorità ġudizzjarja emittenti li għandha teżamina jekk, fid-dawl tal-karatteristiċi speċifiċi tal-każ, din iż-żamma, li tista’ tippreġudika l-libertà individwali tal-persuna rikjesta, hijiex ta’ natura proporzjonata. Tali eżami għandu għalhekk jieħu inkunsiderazzjoni l-konsegwenzi għal din il-persuna taż-żamma tal-MAE kif ukoll il-perspettivi tal-eżekuzzjoni ta’ dan tal-aħħar.
Fit-tieni lok, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li deċiżjoni li permezz tagħha l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni tkun irrifjutat, fuq il-bażi tal-punt 6 tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, l-eżekuzzjoni ta’ MAE maħruġ għall-finijiet tal-eżekuzzjoni ta’ piena li ċċaħħad il-libertà, tkun irrikonoxxiet is-sentenza ta’ kundanna għal din il-piena u tkun ordnat l-eżekuzzjoni tal-imsemmija piena fl-Istat ta’ eżekuzzjoni, ma tikkostitwixxix “sentenza definittiva għall-istess atti”, fis-sens tal-punt 2 tal-Artikolu 3 ta’ din id-deċiżjoni qafas. Fil-fatt, l-eżami mwettaq fil-kuntest ta’ tali deċiżjoni ma jimplikax il-bidu ta’ proċeduri kriminali kontra l-persuna kkundannata u ma jinvolvix evalwazzjoni fuq il-mertu tal-kawża, peress li tali deċiżjoni hija intiża biss sabiex tippermetti li l-kundanna mogħtija fl-Istat emittenti tkun tista’ tiġi eżegwita fl-Istat ta’ eżekuzzjoni.
(
1
)	Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/584/ĠAI tat‑13 ta’ Ġunju 2002 dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew u l-proċeduri ta’ konsenja bejn l-Istati Membri (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 34, rettifika fil-ĠU 2009, L 17, p. 45) (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni Qafas 2002/584”).
(
2
)	Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2008/909/ĠAI tas‑27 ta’ Novembru 2008 dwar l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku ta’ sentenzi f’materji kriminali li jimponu pieni ta’ kustodja jew miżuri li jinvolvu ċ-ċaħda tal-libertà bil-għan li jiġu infurzati fl-Unjoni Ewropea (ĠU 2008, L 327, p. 27) (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni Qafas 2008/909”).
(
3
)	Fil-fatt, l-Artikolu 22(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909, li jipprevedi li l-Istat emittenti ma jistax iktar jeżegwixxi l-kundanna mogħtija peress li l-eżekuzzjoni tagħha tkun bdiet fit-territorju tal-Istat ta’ eżekuzzjoni, ma japplikax meta, bħal f’dan il-każ, ir-rifjut tal-konsenja fuq il-bażi tal-punt 6 tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, mill-Istat ta’ eżekuzzjoni, ma jkunx seħħ b’mod konformi mar-regoli stabbiliti mid-Deċiżjoni Qafas 2008/909.