61981CJ0262_EL
Διάδικοι
Αντικείμενο της υπόθεσης
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στήν υπόθεση 262/81,
πού έχει ως αντικείμενο αίτηση τού Cour de cassation τού Βασιλείου τού Βελγίου πρός τό Δικαστήριο, κατ’ εφαρμογή τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ, μέ τήν οποία ζητείται, στό πλαίσιο τής διαφοράς πού εκκρεμεί ενώπιον τού αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
1 . CODITEL SA, COMPAGNIE GENERALE POUR LA DIFFUSION DE LA TELEVISION, εδρευούσης στίς Βρυξέλλες,
2.CODITEL BRABANT SA, εδρευούσης στίς Βρυξέλλες,
3.CODITEL LIEGE SA, COMPAGNIE LIEGEOISE POUR LA DIFFUSION DE LA TELEVISION, εδρευούσης στήν Λιέγη,
4.INTERMIXT, κοινωφελούς ιδρύματος, εδρεύοντος στίς Βρυξέλλες,
5.UNION PROFESSIONNELLE DE RADIO ET DE TELEDISTRIBUTION, εδρευούσης στό Schaerbeek,
6.INTER-REGIES, ASSOCIATION INTERCOMMUNALE COOPERATIVE, εδρευούσης στό Saint-Gilles,
αναιρεσειόντων,
καί
1 . CINE-VOG FILMS SA, εδρευούσης στό Schaerbeek,
2.CHAMBRE SYNDICALE BELGE DE LA CINEMATOGRAPHIE, σωματείου, εδρεύοντος στό Saint-Josse-tel-Noode,
3.LES FILMS LA BOETIE SA, εδρευούσης στό Παρίσι,
4.SERGE PINON, συνδίκου δικαστικού διακανονισμού τής ανωνύμου εταιρίας Les Films La Boetie, εδρευούσης στό Παρίσι,
5.CHAMBRE SYNDICALE DES PRODUCTEURS ET EXPORTATEURS DE FILMS FRANCAIS, εδρευούσης στό Παρίσι,
αναιρεσιβλήτων,
Αντικείμενο της υπόθεσης
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως πρός τήν ερμηνεία τών άρθρων 85 καί 86 τής συνθήκης,
Σκεπτικό της απόφασης
1 Μέ απόφαση τής 3ης Σεπτεμβρίου 1981, πού περιήλθε στό Δικαστήριο στίς 30 Σεπτεμβρίου τού ιδίου έτους, τό Cour de cassation τού Βελγίου υπέβαλε, δυνάμει τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικό ερώτημα ως πρός τήν ερμηνεία τού άρθρου 85 εν συνδυασμώ πρός τό άρθρο 36 τής ανωτέρω συνθήκης .
2 Τό ερώτημα αυτό ανέκυψε στό πλαίσιο διαφοράς μεταξύ τριών βελγικών εταιριών τηλεοπτικής αναμεταδόσεως, αποκαλουμένων συλλογικώς εφ’ εξής ως εταιρίες Coditel, αναιρεσειουσών, καί μιάς βελγικής εταιρίας διανομής κινηματογραφικών ταινιών, τής SA Cine-Vog Films, μιάς γαλλικής εταιρίας παραγωγής ταινιών, τής Films La Boetie, καί άλλων εκπροσώπων τής κινηματογραφικής βιομηχανίας, αναιρεσιβλήτων .
3 Η αγωγή, από τήν οποία εγεννήθη η δίκη, απέβλεπε στήν αποκατάσταση τής ζημίας πού η Cine-Vog ισχυρίσθη οτι υπέστη λόγω τής αναμεταδόσεως στό Βελγιο μιάς εκπομπής τής γερμανικής τηλεοράσεως, αφιερωμένης στήν προβολή τής ταινίας «Le Boucher», γιά τήν οποία η Cine-Vog ειχε λάβει από τή Films La Boetie τήν αποκλειστικότητα διανομής στό Βέλγιο .
4 Από τή δικογραφία προκύπτει οτι οι εταιρίες Coditel, μέ τήν άδεια τών βελγικών αρχών, εξασφαλίζουν επί τμήματος τού βελγικού εδάφους τήν τηλεοπτική αναμετάδοση . Οι δέκτες τηλεοράσεως τών συνδρομητών τής υπηρεσίας αυτής συνδέονται μέσω ενσυρμάτου δικτύου μέ μία κεντρική κεραία πού έχει ειδικά τεχνικά χαρακτηριστικά, τά οποία καθιστούν δυνατή τή λήψη βελγικών καί ορισμένων ξένων εκπομπών πού ο συνδρομητής δέν δύναται νά λάβει πάντοτε μέσω ατομικής κεραίας καί, επί πλέον, βελτιώνουν τήν ποιότητα τής εικόνας καί τού ήχου πού λαμβάνει ο συνδρομητής .
5 Τό tribunal de premiere instance τών Βρυξελλών επελήφθη τής αγωγής σέ πρώτο βαθμό καί υπεχρέωσε τίς εταιρίες Coditel νά καταβάλουν αποζημίωση στήν Cine-Vog . Οι εταιρίες Coditel ήσκησαν έφεση κατά τής αποφάσεως καί τό cour d’appel, αφού έκρινε οτι τό άρθρο 85 δέν ειχε εφαρμογή επί τής διαφοράς αυτής, υπέβαλε πρός τό Δικαστήριο δύο ερωτήματα τά οποία, κατ’ ουσίαν, θέτουν τό ζήτημα κατά πόσο τά άρθρα 59 καί 60 τής συνθήκης αντιτίθενται στήν, περιο
ρισμένη εντός τού εδάφους κράτους μέλους, μεταβίβαση τού δικαιώματος τού δημιουργού επί κινηματογραφικής ταινίας, δεδομένου οτι σειρά παρομοίων μεταβιβάσεων ειναι δυνατό νά έχει ως αποτέλεσμα τήν κατανομή τής κοινής αγοράς ως πρός τήν άσκηση οικονομικών δραστηριοτήτων στόν τομέα τής κινηματογραφίας .
6 Μέ απόφαση τής 18ης Μαρτίου 1980 ( Rec . σ . 881 ), τό Δικαστήριο έκρινε οτι :
«Η εκ μέρους τού δικαιοδόχου επίκληση τού δικαιώματός του επί τής προβολής κινηματογραφικής ταινίας σέ κράτος μέλος, προκειμένου νά απαγορευθεί η άνευ αδείας του προβολή της σ’ αυτό τό κράτος μέ τό σύστημα τής τηλεοπτικής αναμεταδόσεως, δέν αντίκειται στίς σχετικές μέ τήν ελεύθερη παροχή υπηρεσιών διατάξεις τής συνθήκης, εάν η κατ’ αυτόν τόν τρόπο προβαλλομένη ταινία λαμβάνεται καί αναμεταδίδεται υπό τρίτου σέ άλλο κράτος μέλος κατόπιν συναινέσεως τού αρχικού κατόχου τού δικαιώματος.»
7 Οι εταιρίες Coditel, ομως, ήσκησαν αναίρεση κατά τής αποφάσεως τού cour d’appel ενώπιον τού Cour de cassation καί προέβαλαν, μεταξύ άλλων, ως λόγους οτι τό cour d’appel κακώς έκρινε οτι τό άρθρο 85 τής συνθήκης δέν έχει εφαρμογή επί τής προκειμένης υποθέσεως . Οι εταιρίες Coditel υπεστήριξαν, αφ’ ενός, οτι τό άρθρο 36 δέν ηδύνατο νά περιορίσει τό πεδίο εφαρμογής τού άρθρου 85 καί, αφ’ ετέρου, οτι καίτοι τό δικαίωμα τού δημιουργού, ως σύστημα κανόνων δικαίου, δέν περιέχει στοιχεία συμφωνίας ή εναρμονισμένης πρακτικής τού άρθρου 85, η άσκησή του δύναται νά αποτελέσει τό αντικείμενο, τό μέσο ή τήν συνέπεια μιάς συμφωνίας, αποφάσεως ή εναρμονισμένης πρακτικής καί οτι μία σύμβαση περί αποκλειστικής αδείας εκμεταλλεύσεως ή μεταβιβάσεως δικαιώματος τού δημιουργού δύναται νά συνιστά μία τέτοια συμφωνία, απόφαση ή εναρμονισμένη πρακτική κατά τήν έννοια τού άρθρου 85, όχι μόνον λόγω τών δικαιωμάτων καί υποχρεώσεων πού απορρέουν από τούς ορους τής συμφωνίας, αλλά καί λόγω τού νομικού καί οικονομικού συνειρμού εντός τού οποίου εντάσσεται καί, ιδίως, τής ενδεχομένης υπάρξεως παρομοίων συμφωνιών συναφθεισών μεταξύ τών ιδίων συμβαλλομένων ή καί μεταξύ τρίτων καί λόγω τού σωρευτικού αποτελέσματος τέτοιων παραλλήλων συμφωνιών .
8 Τό Cour de cassation έκρινε οτι ο λόγος αυτός θέτει ζήτημα ερμηνείας τού κοινοτικού δικαίου καί υπέβαλε πρός τό Δικαστήριο τό ακόλουθο ερώτημα :
«Όταν μία εταιρία στήν οποία ανήκουν τά δικαιώματα εκμεταλλεύσεως μιάς κινηματογραφικής ταινίας μεταβιβάζει συμβατικώς σέ εταιρία άλλου κράτους
μέλους τό αποκλειστικό δικαίωμα προβολής αυτής τής ταινίας στό εν λόγω κράτος μέλος γιά ορισμένη περίοδο, δύναται η σύμβαση αυτή, λόγω τών δικαιωμάτων καί υποχρεώσεων πού συνεπάγεται καί τού οικονομικού καί νομικού συνειρμού εντός τού οποίου εντάσσεται, νά συνιστά απαγορευομένη συμφωνία, απόφαση ή εναρμονισμένη πρακτική μεταξύ επιχειρήσεων, κατ’ εφαρμογή τού άρθρου 85, παράγραφοι 1 καί 2 τής συνθήκης ή μήπως οι διατάξεις αυτές ειναι ανεφάρμοστες, είτε διότι τό δικαίωμα προβολής τής ταινίας αποτελεί μέρος τού ειδικού περιεχομένου τού δικαιώματος τού δημιουργού καί, συνεπώς, τό άρθρο 36 τής συνθήκης κωλύει τήν εφαρμογή τού άρθρου 85, είτε διότι τό δικαίωμα προβολής πού επικαλείται ο δικαιοδόχος απορρέει από σύστημα κανόνων δικαίου πού τού απονέμει προστασία erga omnes καί δέν περιέχει τά στοιχεία τής συμφωνίας καί τής εναρμονισμένης πρακτικής τού άρθρου 85;»
9 Μέ τό ερώτημα πού υπεβλήθη επιδιώκεται κατ’ ουσίαν ο χαρακτηρισμός, σέ σχέση πρός τίς απαγορεύσεις τού άρθρου 85 τής συνθήκης, μιάς συμβάσεως μέ τήν οποία ο κάτοχος δικαιώματος τού δημιουργού επί κινηματογραφικής ταινίας μεταβιβάζει αποκλειστικό δικαίωμα προβολής τού έργου αυτού στό έδαφος ενός κράτους μέλους καί γιά καθορισμένη περίοδο . Ερωτάται, ιδίως, άν μία τέτοια μεταβίβαση δύναται νά εκφεύγει ενδεχομένως τού πεδίου εφαρμογής τού άρθρου 85, λόγω τού ιδιάζοντος χαρακτήρος πού προσδίδει στό δικαίωμα αυτό τό άρθρο 36 τής συνθήκης ή τό εθνικό δίκαιο πού τό προστατεύει .
10 Επιβάλλεται η προκαταρκτική παρατήρηση οτι τό άρθρο 36 τής συνθήκης επιτρέπει απαγορεύσεις ή περιορισμούς στό μεταξύ κρατών μελών εμπόριο, άν δικαιολογούνται, ιδίως, από λόγους προστασίας τής βιομηχανικής καί εμπορικής ιδιοκτησίας, ορος πού καλύπτει τήν προστασία τής πνευματικής καί καλλιτεχνικής ιδιοκτησίας οπως τό δικαίωμα τού δημιουργού, ενώ η κυρία δίκη αφορά τό ζήτημα τών απαγορεύσεων ή περιορισμών στήν ελεύθερη κυκλοφορία τών υπηρεσιών .
11 Σχετικώς, οπως έκρινε τό Δικαστήριο, μέ τήν απόφασή του τής 18ης Μαρτίου 1980 ( Coditel 62/79, Rec . σ . 881 ), τά προβλήματα πού συνεπάγεται ο σεβασμός τού δικαιώματος τού παραγωγού κινηματογραφικής ταινίας σέ σχέση πρός τίς απαιτήσεις τής συνθήκης δέν ειναι τά ίδια μέ εκείνα πού αφορούν τό δικαίωμα τού δημιουργού λογοτεχνικών καί καλλιτεχνικών έργων, τών οποίων η διάθεση στό κοινό ταυτίζεται μέ τήν κυκλοφορία τού υλικού υποθέματος τού έργου, οπως στήν περίπτωση βιβλίων ή δίσκων, ενώ η ταινία ανήκει στήν κατηγορία τών λογοτεχνικών καί καλλιτεχνικών έργων πού παρουσιάζονται στό κοινό μέ
παραστάσεις πού δύνανται νά επαναλαμβάνονται επ’ άπειρον καί τών οποίων η εμπορία εμπίπτει στήν κυκλοφορία τών υπηρεσιών, ανεξαρτήτως τού μέσου, κινηματογράφου ή τηλεοράσεως, μέ τό οποίο μεταδίδονται στό κοινό .
12 Μέ τήν απόφαση αυτή, τό Δικαστήριο εδέχθη επίσης οτι η δυνατότης τού κατόχου τού δικαιώματος τού δημιουργού επί ταινίας καί τών δικαιοδόχων του νά απαιτούν τήν καταβολή δικαιωμάτων γιά κάθε προβολή τού έργου αυτού ανάγεται στήν ουσιαστική λειτουργία τού δικαιώματος τού δημιουργού .
13 Η λανθάνουσα διάκριση πού γίνεται στό άρθρο 36, μεταξύ τής υπάρξεως δικαιώματος αναγνωριζομένου από τή νομοθεσία κράτους μέλους περί προστασίας τής καλλιτεχνικής καί πνευματικής ιδιοκτησίας, τό οποίο δέν δύναται νά επηρεάζεται από τίς διατάξεις τής συνθήκης, καί τής ασκήσεώς του πού δύναται νά συνιστά συγκαλυμμένο περιορισμό στό μεταξύ τών κρατών μελών εμπόριο, ισχύει επίσης οταν τό δικαίωμα αυτό ασκείται στό πλαίσιο τής κυκλοφορίας τών υπηρεσιών .
14 Όπως ακριβώς δέν δύναται νά αποκλεισθεί τό οτι ορισμένοι τρόποι ασκήσεως τού δικαιώματος αντιβαίνουν στίς διατάξεις τών άρθρων 59 καί 60, δέν αποκλείεται επίσης ορισμένοι τρόποι ασκήσεως νά αντιβαίνουν στίς διατάξεις τού άρθρου 85, εφ’ οσον συνιστούν μέσο συμφωνίας, αποφάσεως ή εναρμονισμένης πρακτικής, πού έχει ενδεχομένως ως αντικείμενο ή αποτέλεσμα τόν περιορισμό ή τή νόθευση τού ανταγωνισμού εντός τής κοινής αγοράς .
15 Τό γεγονός καί μόνο οτι ο κάτοχος τού δικαιώματος τού δημιουργού επί κινηματογραφικής ταινίας έχει μεταβιβάσει σέ ενα μοναδικό κάτοχο αδείας εκμεταλλεύσεως τό αποκλειστικό δικαίωμα νά προβάλλει τήν ταινία αυτή στό έδαφος κράτους μέλους καί νά απαγορεύει, συνεπώς, τή μετάδοση από άλλους κατά τή διάρκεια καθορισμένης περιόδου δέν αρκεί γιά τή διαπίστωση τού οτι μιά τέτοια σύμβαση πρέπει νά θεωρείται ως τό αντικείμενο, τό μέσο ή η συνέπεια μιάς συμφωνίας, αποφάσεως ή εναρμονισμένης πρακτικής απαγορευομένης από τή συνθήκη .
16 Πράγματι, τά χαρακτηριστικά γνωρίσματα τής κινηματογραφικής βιομηχανίας καί τών αγορών της εντός τής Κοινότητος, ιδίως εκείνα πού αφορούν τήν αντικατάσταση τών διαλόγων ή τήν αναγραφή υποτίτλων χάριν τού ξενογλώσσου κοινού, τίς δυνατότητες τηλεοπτικής προβολής καί τό σύστημα χρηματοδοτήσεως τής κινηματογραφικής παραγωγής στήν Ευρώπη, καταδεικνύουν οτι μιά αποκλειστική άδεια προβολής δέν δύναται, αυτή καθ’ εαυτή, από τή φύση της, νά εμποδίζει, περιορίζει ή νοθεύει τόν ανταγωνισμό .
17 Μολονότι τό δικαίωμα τού δημιουργού επί κινηματογραφικής ταινίας καί τό εξ αυτού απορρέον δικαίωμα προβολής της δέν εμπίπτουν, καθ’ εαυτά, στίς απαγορεύσεις τού άρθρου 85, εν τούτοις, η άσκησή τους δύναται νά εμπίπτει στίς ανωτέρω απαγορεύσεις οταν συντρέχουν οικονομικές ή νομικές περιστάσεις πού έχουν ως αποτέλεσμα τόν αισθητό περιορισμό τής διανομής ταινιών ή τή νόθευση τού ανταγωνισμού στήν αγορά κινηματογραφικών ταινιών, λαμβανομένων υπ’ όψη τών ιδιομορφιών τής αγοράς αυτής .
18 Επειδή ούτε τό ερώτημα πού υπεβλήθη ούτε τά στοιχεία τής δικογραφίας παρέχουν σχετικές ενδείξεις, στό εθνικό δικαστήριο εναπόκειται νά προβεί, ενδεχομένως, στίς αναγκαίες διερευνήσεις .
19 Πρέπει, επομένως, νά τονισθεί οτι στά εθνικά δικαστήρια εναπόκειται νά προβαίνουν, κατά περίπτωση, στίς διερευνήσεις αυτές καί, ειδικότερα, νά εξακριβώνουν κατά πόσον η άσκηση τού αποκλειστικού δικαιώματος προβολής κινηματογραφικής ταινίας ή η ενδεχομένη καταβολή δικαιωμάτων πού υπερβαίνουν τήν εύλογη αντιπαροχή τών πραγματοποιουμένων επενδύσεων ή η αποκλειστικότης επί υπερβολικό χρόνο σέ σχέση μέ τίς απαιτήσεις αυτές δημιουργεί τεχνητά καί αδικαιολόγητα εμπόδια σέ σχέση μέ τίς ανάγκες τής κινηματογραφικής βιομηχανίας, καί κατά πόσον, γενικώς, η άσκηση αυτή εντός ορισμένου γεωγραφικού χώρου ειναι ικανή νά εμποδίζει, περιορίζει ή νοθεύει τόν ανταγωνισμό εντός τής κοινής αγοράς .
20 Κατά συνέπεια, στό ερώτημα πού υπεβλήθη προσήκει η απάντηση οτι σύμβαση μέ τήν οποία μεταβιβάζεται αποκλειστικό δικαίωμα προβολής ταινίας, γιά καθορισμένη περίοδο, στό έδαφος κράτους μέλους, από τόν κάτοχο τού δικαιώματος τού δημιουργού επί τού έργου αυτού, δέν εμπίπτει, αυτή καθ’ εαυτή, στίς απαγορεύσεις τού άρθρου 85 τής συνθήκης, αλλά εναπόκειται, κατά περίπτωση, στό εθνικό δικαστήριο νά εξακριβώνει άν στή συγκεκριμένη περίπτωση ο τρόπος ασκήσεως τού αποκλειστικού δικαιώματος πού έχει μεταβιβασθεί μέ τή σύμβαση αυτή εντάσσεται, εν όψει τών ιδιομορφιών τής αγοράς κινηματογραφικών ταινιών, σέ ενα οικονομικό ή νομικό πλαίσιο τού οποίου αντικείμενο ή αποτέλεσμα ειναι η παρεμπόδιση ή ο περιορισμός τής διανομής ταινιών ή η νόθευση τού ανταγωνισμού εντός τής αγοράς αυτής .
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί τών δικαστικών εξόδων
21 Τά έξοδα στά οποία υπεβλήθησαν η κυβέρνηση τού Ηνωμένου Βασιλείου, η κυβέρνηση τής Γαλλικής Δημοκρατίας, η κυβέρνηση τού Βασιλείου τών Κάτω Χωρών καί η Επιτροπή τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στό Δικαστήριο, δέν αποδίδονται . Δεδομένου οτι η παρούσα διαδικασία έχει ως πρός τούς διαδίκους τής κυρίας δίκης τόν χαρακτήρα παρεμπίπτοντος, πού ανέκυψε ενώπιον τού εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται νά αποφανθεί επί τών δικαστικών εξόδων .
Διατακτικό
Διά ταύτα
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
κρίνοντας επί τού ερωτήματος πού τού υπέβαλε μέ απόφαση τής 3ης Σεπτεμβρίου 1981 τό Cour de cassation τού Βελγίου, αποφαίνεται :
Σύμβαση, μέ τήν οποία μεταβιβάζεται αποκλειστικό δικαίωμα προβολής ταινίας, γιά καθορισμένη περίοδο, στό έδαφος κράτους μέλους, από τόν κάτοχο τού δικαιώματος τού δημιουργού επί τού έργου αυτού, δέν εμπίπτει, αυτή καθ’ εαυτή, στίς απαγορεύσεις τού άρθρου 85 τής συνθήκης, αλλά εναπόκειται, κατά περίπτωση, στό εθνικό δικαστήριο νά εξακριβώνει άν στή συγκεκριμένη περίπτωση ο τρόπος ασκήσεως τού αποκλειστικού δικαιώματος πού έχει μεταβιβασθεί μέ τή σύμβαση αυτή εντάσσεται, εν όψει τών ιδιομορφιών τής αγοράς κινηματογραφικών ταινιών, σέ ενα οικονομικό ή νομικό πλαίσιο τού οποίου αντικείμενο ή αποτέλεσμα ειναι η παρεμπόδιση ή ο περιορισμός τής διανομής ταινιών ή η νόθευση τού ανταγωνισμού εντός τής αγοράς αυτής .