Eagrán sealadach
TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA
SZPUNAR
arna tabhairt an 21 Bealtaine 2026 (1)
Cás C‑242/25
S,
T,
AS SEB banka
páirtí eile:
Latvijas Republikas Saeima,
(Iarraidh ar réamhrialú ó
Latvijas Republikas Satversmes tiesa (an Chúirt Bhunreachtúil, an Laitvia))
(Tarchur chun réamhrialú – Beartas eacnamaíochta agus airgeadaíochta – Beartas airgeadaíochta – Réimsí a thagann faoi inniúlacht an Bhainc Ceannais Eorpaigh – Dréachtreachtaíocht náisiúnta – Dul i gcomhairle leis an mBanc Ceannais Eorpach – Airteagal 127(4) CFAE – Cinneadh 98/415 – Airteagal 4 – Comhlíonadh ag na húdaráis náisiúnta)
I.      Réamhrá
1.        Baineann an iarraidh ar réamhrialú seo ó
Latvijas Republikas Satversmes tiesa (an Chúirt Bhunreachtúil, an Laitvia) le léiriú ar cheart an Bhainc Ceannais Eorpaigh (BCE) go rachfar i gcomhairle leis sa phróiseas chun reachtaíocht náisiúnta a ghlacadh a thagann faoi réimsí inniúlachta BCE agus tugtar deis don Chúirt a cásdlí a fhorbairt maidir le hinfheidhmeacht nó neamh-infheidhmeacht an dlí náisiúnta arna ghlacadh de shárú ar cheanglas nós imeachta a fhorordaítear
le dlí an Aontais Eorpaigh.
II.    An dlí lena mbaineann
A.      Cinneadh
98/415/CE
2.        Tá na forálacha atá ábhartha don chás seo le fáil in Airteagail 2, 3 agus 4 de Chinneadh 98/415/CE
ón gComhairle an 29 Meitheamh 1998 maidir le dul i gcomhairle leis an mBanc Ceannais Eorpach ag na húdaráis náisiúnta i ndáil le dréachtfhorálacha reachtacha. (2)
B.      Dlí na Laitvia
1.      An bunreacht
3.        Foráiltear le hAirteagal 64 de Latvijas Republikas Satversme (Bunreacht Phoblacht Laitvia; ‘an Bhunreacht’) an 15 Feabhra 1992 (3) gur ag an Saeima (Parlaimint na Laitvia)  agus ag an
bpobal atá an ceart chun reachtaíocht a rith i gcomhréir leis na nósanna imeachta agus a mhéid a leagtar síos sa Bhunreacht.
4.        Faoi Airteagal 70 den Bhunreacht, achtóidh Uachtarán an Stáit dlíthe trí bhíthin na foirmle seo a leanas: ‘Ghlac an Saeima (is é sin, an Pobal) an dlí seo a leanas agus d’fhógair an tUachtarán é: (téacs an dlí).’
5.        Foráiltear le hAirteagal 71 den Bhunreacht do cheart Uachtarán an Stáit an dara scrúdú ar dhlí a iarraidh: laistigh de 10 lá tar éis dlí a ghlacadh ag an bParlaimint, féadfaidh an tUachtarán, trí iarratas i scríbhinn agus le cúiseanna luaite a chur chuig Cathaoirleach na Parlaiminte, a cheangal go ndéanfar dlí a athbhreithniú. Mura leasaíonn an Pharlaimint an dlí, ní fhéadfaidh an tUachtarán agóidí a dhéanamh an dara huair.
2.      Rialacha Nós Imeachta na Parlaiminte
6.        Foráiltear le hAirteagal 114(1) den Saeimas kārtības rullis (Rialacha Nós Imeachta na Parlaiminte) an 28 Iúil 1994 (4) go meastar bille a bheith glactha agus, dá bhrí sin, go mbeidh sé ina dhlí má pléadh é i dtrí léamh agus má fuair sé tromlach glan de vótaí chomhaltaí Pharlaimint na Laitvia
a bhí i láthair ag an vótáil.
3.      An Dlí maidir le Cosaint Cearta Tomhaltóirí
7.        Le hAirteagal 84 den Patērētāju tiesību aizsardzības likums (an Dlí um
Chosaint Ceart Tomhaltóirí) an 18 Márta 1999 (5) sa leagan de is infheidhme maidir le fíorais na bpríomhimeachtaí,
leagadh síos sásra tacaíochta do thomhaltóirí a ghlac iasachtaí morgáiste le ráta athraitheach. Is éard a bhí sa sásra sin, go bunúsach, cúiteamh a íocadh le tomhaltóirí a chomhfhreagraíonn do chuid den ús a bhí íoctha acu, agus a maoiníodh trí tháille a gearradh ar institiúidí creidmheasa agus ar eintitis áirithe eile.
III. Fíorais, nós imeachta agus na ceisteanna a tharchuirtear
8.        I bhfianaise an ualaigh shuntasaigh atá ar theaghlaigh mar thoradh ar an méadú ar aisíocaíochtaí iasachtaí agus ar phraghsanna tomhaltóra a d’eascair as ardú ráta EURIBOR agus an bhoilscithe, cuireadh Bille dar teideal ‘Grozījumi Patērētāju tiesību aizsardzības likumā’ (Leasú ar an Dlí um Chosaint Ceart Tomhaltóirí; ‘an Bille’) faoi bhráid Pharlaimint na Laitvia an 6 Deireadh Fómhair 2023. B Bhí sé beartaithe leis an mBille sin an Dlí thuasluaite a fhorlíonadh le hAirteagal 84 trí shásra tacaíochta d’iasachtaithe morgáiste a áireamh ann. Cheap Parlaimint na Laitvia Budžeta un finanšu (nodokļu) komisija (An Coiste um Buiséad agus Airgeadas (Cánachas); ‘an Coiste um Buiséad’) mar an coiste freagrach.
9.        Rinneadh an Bille a scrúdú i dtrí léamh parlaiminte agus a phlé i 13 chruinniú den Choiste Buiséid, ar fhreastail ionadaithe de chuid na riarachán poiblí agus institiúidí a dhéanann ionadaíocht ar an earnáil lena mbaineann orthu. Bhí na leaganacha den Bhille a glacadh ag na léimh éagsúla éagsúil óna chéile.
10.      An 30 Samhain 2023, rinne Coiste um Buiséad scrúdú ar an mBille roimh a tríú léamh arbh é an léamh deiridh agus chuir sé an leagan den Bhille a moladh roimh an tríú léamh faoi bhráid BCE, mar aon le hiarraidh air tuairim a thabhairt maidir leis an leagan sin.
11.      An 6 Nollaig 2023, gan fanacht le tuairim BCE, d’fhormheas Parlaimint na Laitvia, ar an tríú léamh, an likums ‘Grozījumi Patērētāju tiesību aizsardzības likumā’ (an Dlí lena leasaítear an Dlí um Chosaint Ceart Tomhaltóirí; ‘an dlí atá faoi chonspóid’), agus chuir sé faoi bhráid Uachtarán an Stáit é lena achtú.
12.      An 11 Nollaig 2023, ghlac agus d’fhoilsigh BCE tuairim maidir leis an muirear sealadach cosanta d’iasachtaithe morgáiste a bhí iníoctha ag institiúidí creidmheasa (CON/2023/42). Sa tuairim sin, léirigh BCE cáineadh cúramach i leith an mhuirir shealadaigh sin a chuir Poblacht na Laitvia i bhfeidhm ar iasachtaithe morgáiste: thug sé foláireamh go bhféadfadh an dlí atá faoi chonspóid lagú a dhéanamh ar tharchur an bheartais airgeadaíochta, brabúsacht agus caipiteal na mbanc a laghdú, saobhadh iomaíochta a chruthú, agus rioscaí don chobhsaíocht airgeadais a ghiniúint, agus mhol sé go ndéanfaí measúnú tionchair níos cuimsithí sula nglactar leis an mbeart.
13.      An 20 Nollaig 2023, pléadh an tuairim ó BCE ag cruinniú den Choiste um an mBuiséad, ar fhreastail ionadaithe ó na riaracháin phoiblí agus ó na hinstitiúidí a dhéanann ionadaíocht ar an earnáil lena mbaineann air freisin. An lá céanna, d’achtaigh an tUachtarán an dlí atá faoi chonspóid, a tháinig i bhfeidhm an 1 Eanáir 2024. Ar an gcaoi sin, cuireadh Airteagal 84 leis an Dlí um Chosaint Ceart Tomhaltóirí.
14.      Faoin Airteagal sin, bhí sé d’oibleagáid ar institiúidí creidmheasa agus ar institiúidí áirithe eile atá gníomhach i gcreidmheas tomhaltóirí (‘na híocóirí táillí’) cáin a íoc ar a dtugtar táille chosanta iasachtaí an mhorgáiste (‘an táille’). Ag an am céanna, rinneadh foráil san Airteagal sin maidir le cúiteamh, atá iníoctha le hiasachtaithe morgáiste a chomhlíonann na ceanglais a leag sé síos agus a chumhdaíonn cuid den ús a d’íoc siad. Bhí sé d’oibleagáid ar na híocóirí táillí an cúiteamh a bhí dlite do gach iasachtaí morgáiste incháilithe a ríomh agus an fhaisnéis sin a chur ar aghaidh chuig Valsts ieņēmumu dienests (an tSeirbhís Ioncaim Stáit; ‘an VID’). D’íoc VID an cúiteamh isteach i gcuntais na n‑iasachtaithe lena mbaineann uair sa ráithe ón ioncam a díorthaíodh ón táille.
15.      Cuireadh an scéim dá bhforáiltear sa Dlí atá faoi chonspóid i bhfeidhm go dtí an 31 Nollaig 2024.
16.      Thug SEB banka, institiúid creidmheasa atá cláraithe sa Laitvia, agus beirt daoine (S agus T) imeachtaí os comhair Latvijas Republikas Satversmes tiesa (an Chúirt Bhunreachtúil), arb í an chúirt a rinne an tarchur í, ag áitiú go bhfuil an dlí atá faoi chonspóid míbhunreachtúil, go háirithe toisc go sáraítear leis prionsabal achtú cuí na reachtaíochta. Maíonn siad gur mhainnigh Parlaimint na Laitvia a hoibleagáid dul i gcomhairle le BCE a chomhlíonadh sular ghlac sí an dlí atá faoi chonspóid.
17.      Fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, ar an gcéad dul síos, an gcomhlíontar an oibleagáid a fhorchuirtear leo faoi dhlí an Aontais Eorpaigh ar údarás Ballstáit dul i gcomhairle le BCE ag céim iomchuí i gcás ina nglacann parlaimint Ballstáit dlí sula bhfaigheann sí tuairim ó BCE, i gcás ina bhfuil nós imeachta ann faoina bhféadfaidh an dlí sin a bheith faoi réir athbhreithniú breise sular achtaíodh é agus sula dtiocfaidh sé i bhfeidhm. Iarrann an chúirt a rinne an tarchur treoir, ar an dara dul síos, maidir leis an gceist an gcaithfear mainneachtain fhéideartha an oibleagáid dul i gcomhairle le BCE mar a fhoráiltear in Airteagal 127(4) CFAE agus ag céim iomchuí a chomhlíonadh, de réir bhrí Airteagal 4 de Chinneadh 98/415, a mheas mar shárú ar dhlí an Aontais Eorpaigh lena ndéantar na forálacha dlíthiúla arna nglacadh ag Ballstát neamh-infheidhme. I ndáil leis sin, tugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara gur chinn sí go comhsheasmhach nach féidir foráil náisiúnta a dhéanamh neamhdhleathach ach le lochtanna nós imeachta substaintiúla. Tugann sí dá haire nár soiléiríodh go fóill i gcásdlí na Cúirte na hiarmhairtí a bheadh ann mura rachfaí i gcomhairle le BCE ag céim iomchuí maidir le hinfheidhmeacht reachtaíochta Ballstáit. Dá rialódh an Chúirt gur locht nós imeachta substaintiúil é mainneachtain an oibleagáid dul i gcomhairle le BCE a chomhlíonadh ag céim iomchuí, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, ar an tríú dul síos, an gá prionsabail na deimhneachta dlíthiúla agus thosaíocht dhlí an Aontais Eorpaigh a léiriú sa chaoi go bhféadfaidh Latvijas Republikas Satversmes tiesa (an Chúirt Bhunreachtúil) a ordú, ina bhreithiúnas, go gcoinneofar éifeachtaí dlíthiúla na bhforálacha atá faoi chonspóid ar feadh thréimhse a mbailíochta.
18.      Is sa chomhthéacs sin, le hordú an 31 Márta 2025, a fuarthas ag an gCúirt an lá céanna, a tharchuir Latvijas Republikas Satversmes tiesa (an Chúirt Bhunreachtúil, an Laitvia) na ceisteanna seo a leanas chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
'(1)      An gcaithfear Airteagal 127(4) [CFAE] agus Airteagal 4 de Chinneadh [98/415]
a léiriú sa chaoi go gcomhlíontar an oibleagáid a fhorchuirtear leo ar údarás Ballstáit dul i gcomhairle le [BCE] ag céim iomchuí i gcás ina nglacann Parlaimint Ballstáit dlí sula bhfaigheann sí tuairim [ó BCE], ach go bhfuil nós imeachta ann faoina bhféadfaidh an dlí sin a bheith faoi réir an dara scrúdú sa Pharlaimint sula n‑achtófar é agus sula dtiocfaidh sé i bhfeidhm?
(2)      Má thugtar freagra diúltach ar an gcéad cheist, an gcaithfear an sárú ar Airteagal 127(4) de [CFAE] agus ar Airteagal 4 de Chinneadh [98/415] a mheas mar locht nós imeachta shubstaintiúil a fhágann nach bhfuil feidhm ag forálacha an dlí náisiúnta arna nglacadh de shárú ar dhlí an Aontais?
(3)      Má thugtar freagra dearfach ar an dara ceist, an gcaithfear prionsabail thosaíocht dhlí an Aontais agus na deimhneachta dlíthiúla a léiriú sa chaoi go bhféadfaidh [Latvijas Republikas]
Satversmes tiesa (an Chúirt Bhunreachtúil) a rialú ina cinneadh go gcoinneofar éifeachtaí dlíthiúla na bhforálacha atá faoi chonspóid le linn a dtréimhse bailíochta?’
19.      Chuir SEB banka, Rialtais na Laitvia agus na Portaingéile, BCE agus an Coimisiún Eorpach barúlacha i scríbhinn isteach. D’fhreastail na páirtithe sin uile ar an éisteacht, a tionóladh an 27 Eanáir 2026.
IV.    Anailís
A.      Réamhbharúlacha
20.      Mar réamhbharúlacha, ba mhaith liom go hachomair na himeachtaí a chur os comhair na cúirte a rinne an tarchur ina gcomhthéacs agus míniú a thabhairt ar bhunús na gceisteanna sa nós imeachta os comhair na cúirte a rinne an tarchur.
21.      Tá sé de chúram ar an gcúirt a rinne an tarchur measúnú a dhéanamh ar chomhlíonadh an tsásra tacaíochta atá ar fáil d’iasachtaithe morgáiste faoi Airteagal 84 den Dlí um Chosaint Ceart Tomhaltóirí le hAirteagal 1 de Bhunreacht na Laitvia, le prionsabal an chomhionannais os comhair an dlí a chumhdaítear sa chéad abairt d’Airteagal 91 de agus leis an gceart chun maoine a ráthaítear leis an gcéad abairt go dtí an tríú habairt d’Airteagal 105 de.
22.      I ndáil leis sin, maíonn SEB banka agus S agus T gurb ionann Airteagal 84
de Dhlí na Laitvia um Chosaint Ceart Tomhaltóirí agus teorannú ar an gceart chun maoine agus difríocht i gcóireáil rud nach bhforáiltear dó le dlí. (6) Líomhnaíonn siad nár achtaíodh an tAirteagal sin den Dlí um Chosaint Ceart Tomhaltóirí i gceart, toisc, mar a líomhnaíonn siad, gur theip ar Pharlaimint na Laitvia dul i gcomhairle le BCE maidir leis an scéim atá sa dlí ag céim iomchuí le linn an phróisis reachtaigh. Maíonn SEB banka agus S agus T gur sáraíodh na forálacha ábhartha i ndlí príomha agus tánaisteach an Aontais Eorpaigh: Airteagal 127(4) agus
Airteagal 282(5) CFAE,
Airteagal 4 de Phrótacal (Uimh. 4) maidir le Reacht an Chórais Eorpaigh Banc Ceannais agus an Bhainc Ceannais Eorpaigh (‘Reacht CEBC agus BCE’) agus Airteagal 2(1) agus
Airteagal 4 de Chinneadh 98/415.
23.      Ós rud é go líomhnaítear nár achtaíodh bunús dlí theorainn ar an gceart chun maoine agus difríocht i gcóireáil, cuireann an chúirt a rinne an tarchur an t‑ábhar faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais. Baineann na trí cheist leis an bpróiseas reachtach náisiúnta agus leis an oibleagáid dul i gcomhairle le BCE. Ní bhaineann siad leis an gceist shubstainteach i dtaobh ar sáraíodh an ceart chun maoine, áfach.
24.      Is í Parlaimint na Laitvia an institiúid atá freagrach as an dlí a gcaitear amhras ar a bhunreachtúlacht. Ar ndóigh, tá ról tábhachtach ag an institiúid sin i nós imeachta ar leith an cháis seo, is é sin an measúnú ar chomhréireacht leis an mbunreacht.
25.      Mar chúirt bhunreachtúil náisiúnta a bhfuil athbhreithniú bunreachtúil á dhéanamh aici, féachann an chúirt a rinne an tarchur lena chinneadh ní hamháin ar sháraigh Parlaimint na Laitvia forálacha dhlí an Aontais Eorpaigh (ceist 1), ach freisin, más amhlaidh an cás, cad iad na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann le sárú den sórt sin (ceist 2). Mar chúirt bhunreachtúil, tá sé de chumhacht ag an gcúirt a rinne an tarchur a dhearbhú go bhfuil foráil den dlí náisiúnta míbhunreachtúil, ach braitheann feidhmiú na cumhachta sin ar na hiarmhairtí dlíthiúla a eascraíonn as dlí an Aontais, más ann dóibh. Ní fhéadfadh an chúirt a rinne an tarchur a dhearbhú go bhfuil an dlí sin míbhunreachtúil ach amháin má tá oibleagáid ar (ghnáth)chúirteanna náisiúnta an dlí atá faoi chonspóid a fhágáil gan feidhm. Is é sin an fáth, i gceist 2, go bhféachann an chúirt a rinne an tarchur lena fháil amach an gá do chúirt náisiúnta diúltú forálacha dlí náisiúnta arna nglacadh de shárú ar fhorálacha dhlí nós imeachta an Aontais Eorpaigh a chur i bhfeidhm.
B.      An chéad cheist a tharchuirtear
26.      Leis an gcéad cheist,
fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur go bunúsach
an gá, i gcás a thagann faoi ‘réimsí inniúlachta’ BCE,
Airteagal 127(4) CFAE agus Airteagal 4 de Chinneadh 98/415 a léiriú sa chaoi go gcomhlíontar an oibleagáid dul i gcomhairle le BCE maidir le dréachtfhoráil reachtach faoi na forálacha sin i gcás ina nglacann parlaimint Bhallstáit dlí sula bhfaigheann sí tuairim ó BCE, nuair atá nós imeachta ann faoina bhféadfaidh an dlí sin a bheith faoi réir an dara scrúdú sa Pharlaimint sula n‑achtófar é agus sula dtiocfaidh sé i bhfeidhm.
27.      Chun freagra molta ar an gceist sin a sholáthar don Chúirt, ba mhaith liom ar dtús an nós imeachta maidir le dul i gcomhairle le BCE i nósanna imeachta reachtacha náisiúnta a mhíniú, sula ndéanfaidh mé anailís ar cé acu a comhlíonadh nó nár comhlíonadh an nós imeachta sin maidir leis an gcás seo.
1.      An oibleagáid dul i gcomhairle le BCE faoi Airteagal 127(4) CFAE inter alia
28.      Tá BCE ar cheann de sheacht n‑institiúid an Aontais Eorpaigh (7) agus leagtar amach na príomhfhorálacha a bhaineann leis go príomha i gConradh FAE agus i Reacht CEBC agus BCE. Chuige sin,
foráiltear le hAirteagal 127(1) CFAE gurb é príomhchuspóir CEBC cobhsaíocht praghsanna a choimeád ar bun agus, gan dochar don chuspóir sin,
go dtacóidh sé le beartais ghinearálta eacnamaíocha san Aontas d’fhonn rannchuidiú le gnóthú chuspóirí an Aontais mar atá siad leagtha síos in Airteagal 3 CAE. Foráiltear le
hAirteagal 127(2) CFAE gurb iad cúraimí bunúsacha CEBC: sainiú agus cur chun feidhme bheartas airgeadaíochta an Aontais; seoladh oibríochtaí malairte eachtraí; (8) sealbhú agus bainistiú chúlchistí oifigiúla eachtracha na mBallstát agus cur chun cinn oibriú rianúil na gcóras íocaíochta.
29.      Foráiltear le trí fhoráil den dlí príomha, a bhfuil foclaíocht beagnach comhionann acu, (9) do chomhairliúchán éigeantach le BCE maidir le gníomhartha beartaithe an Aontais agus dréachtfhorálacha náisiúnta: Airteagal 127(4) CFAE,
Airteagal 4 de Reacht CEBC agus BCE; agus Airteagal 282(5) CFAE. Ina theannta sin, tá tuilleadh sonraí maidir leis an nós imeachta comhairliúcháin sin i bhforáil den dlí tánaisteach: féach Airteagal 4 de Chinneadh 98/415.
(a)    Airteagal 127(4) CFAE: nós imeachta ginearálta agus réasúnaíocht
30.      Foráiltear le hAirteagal 127(4) CFAE go bhfuil sé éigeantach (10) go rachfar i gcomhairle le BCE maidir le haon ghníomh beartaithe de chuid an Aontais (11) agus go rachaidh údaráis náisiúnta i gcomhairle leis maidir le haon dréachtfhoráil reachtach (12) ina réimsí inniúlachta. A mhéid a bhaineann go sonrach le comhairliúchán arna lorg ag na húdaráis náisiúnta, sonraítear go dtarlóidh sé sin laistigh de na teorainneacha agus faoi na coinníollacha arna leagan amach ag an gComhairle i gcomhréir leis an nós imeachta a leagtar síos in Airteagal 129(4) CFAE. Le hAirteagal 4 de Reacht CEBC agus BCE, dar teideal ‘Feidhmeanna comhairleacha’, atáirgtear Airteagal 127(4) CFAE i bhfoclaíocht chomhionann. Ar an gcaoi chéanna, sonraítear in Airteagal 282(5) CFAE go rachfar i gcomhairle le BCE, laistigh de na réimsí a thagann faoina fhreagrachtaí,
maidir le haon ghníomh beartaithe de chuid an Aontais, agus maidir le gach togra le haghaidh rialacháin ar an leibhéal náisiúnta, agus go bhféadfaidh sé tuairim a thabhairt. Tuigim go bhfuil Airteagal 282(5) CFAE dearbhaitheach, a mhéid nach ndéantar leis an bhforáil sin ach athrá,
bíodh go neamhfhoirfe, (13) ar an méid a shonraítear cheana féin in Airteagal 127(4) CFAE. (14) Mar thoradh air sin, maidir leis an dlí príomha, is ag tagairt d’Airteagal 127(4) CFAE amháin a bheidh mé feasta.
31.      Tá cuspóir dúbailte ag an gceanglas maidir le comhairliúchán éigeantach, ag institiúidí an Aontais Eorpaigh agus ag údaráis náisiúnta araon, a chinntiú,
(i) go gcuirtear saineolas BCE san áireamh i reachtaíocht ábhartha an Aontais Eorpaigh agus i reachtaíocht náisiúnta, agus (ii) go gcuirtear BCE ar an eolas ag céim luath faoi aon athruithe ar an staid dhlíthiúil a théann i bhfeidhm air. (15) Tá sé beartaithe go mbainfidh an reachtóir leas as ardleibhéal saineolais BCE, (16) rud a chuireann le cáilíocht na reachtaíochta ina hiomláine a fheabhsú. (17)
32.      Ina theannta sin, agus i gcomhthéacs níos leithne, tuigim freisin go dtugtar le tuiscint le hAirteagal 127(4) CFAE go gcosnaítear leis sainchumais agus inniúlachtaí BCE. Ní mór BCE a chur i riocht inar féidir léi a chinntiú nach gcuirfear i mbaol a chuid inniúlachtaí. Is ar an gcúis sin atá fíorcheart ag BCE dul i gcomhairle leis, a bhfuil sé d’oibleagáid ar reachtas an Aontais agus ar an reachtas náisiúnta dul i gcomhairle leis mar atoradh air.
33.      Bunaithe ar an méid arb ionann anois é agus an dara fleasc d’Airteagal 127(4) CFAE, leagann an Chomhairle amach, trí bhíthin Cinnidh, teorainneacha agus coinníollacha cheart comhairliúcháin BCE.
(b)    Cinneadh 98/415: sonraí a bhaineann leis an nós imeachta
34.      A mhéid a bhaineann leis an nós imeachta atá le leanúint, forordaítear an méid seo a leanas le Cinneadh 98/415.
35.      Ar an gcéad dul síos, ós rud é go bhfuil oibleagáid ghinearálta ar na Ballstáit comhlíonadh éifeachtach Chinneadh 98/415 a áirithiú, ní mór dóibh a áirithiú go rachfar i gcomhairle le BCE ag céim iomchuí lena gcuirfear ar chumas an údaráis a thionscnaíonn an dréachtfhoráil reachtach tuairim BCE a chur san áireamh sula ndéanfaidh sé a chinneadh maidir leis an tsubstaint. Ní mór tuairim BCE a chur in iúl don údarás glactha más údarás é an t‑údarás sin seachas an t‑údarás a d’ullmhaigh na forálacha reachtacha lena mbaineann. (18)
36.      I ndáil leis sin, tugaim faoi deara go ndéantar idirdhealú soiléir le Cinneadh 98/415 idir an t‑údarás a thionscnaíonn an dréachtfhoráil reachtach agus an t‑údarás a ghlacann an fhoráil reachtach. Leanann idirdhealú den sórt sin an loighic atá in aon nós imeachta reachtach (náisiúnta). Cé nach gá a rá go bhfuil eagrú ginearálta na nósanna imeachta reachtacha i gcomhthéacs an chinnidh á rialú ag an dlí bunreachtúil náisiúnta agus go bhféadfadh éagsúlacht mhór a bheith idir na nósanna imeachta náisiúnta, is féidir a shonrú go ndéantar idirdhealú i gcónaí idir údarás tionscanta agus glactha. Go deimhin, is iondúil go ndéanann córais dlí, i bhfoirm amháin nó i bhfoirm eile, idirdhealú idir na húdaráis a thionscnaíonn (19) reachtaíocht agus na húdaráis a ghlacann (20) reachtaíocht. (21)
37.      Tuigim as Airteagal 4 de Chinneadh 98/415 go rachfar i gcomhairle le BCE a luaithe is féidir sa nós imeachta reachtach, is é sin le rá, tráth a bheidh an chéad dréacht ullmhaithe ag an údarás a thionscnaíonn an dréachtreachtaíocht, dréacht a chuirtear ar aghaidh ansin chuig an údarás a ghlacann reachtaíocht, don chéad léamh de ghnáth.
Cuireann sé sin ar chumas BCE ar an mbealach is fearr, trína thuairim, tionchar fóinteach a imirt ar an bpróiseas reachtach náisiúnta.
38.      Ar an dara dul síos, tá sé d’oibleagáid ar BCE, láithreach tar éis dó aon dréachtfhoráil reachtach a fháil fógra a thabhairt don údarás comhairliúcháin i dtaobh an bhfuil foráil den sórt sin, ina thuairim, laistigh dá réimse inniúlachta. (22)
39.      Ar an tríú dul síos, féadfaidh údaráis na mBallstát atá ag ullmhú foráil reachtach, má mheasann siad gur gá sin, teorainn ama a shocrú do BCE chun a thuairim a thíolacadh nach bhféadfaidh a bheith níos lú ná mí amháin ón dáta a bhfaighidh Uachtarán BCE fógra dá réir sin. (23) I gcás fíorphráinne, féadfar an teorainn ama a laghdú, agus sa chás sin ní mór don údarás comhairliúcháin na cúiseanna leis an bpráinn a lua. (24) Féadfaidh BCE a iarraidh in am trátha go gcuirfear síneadh suas le 4 seachtaine breise leis an teorainn ama; ní dhiúltóidh an t‑údarás comhairliúcháin go míréasúnta don iarraidh sin. (25) Mura mbeidh tuairim faighte ar an tréimhse sin a bheith caite, ní chuirfidh sin cosc ar an údarás náisiúnta a rachaidh i gcomhairle leis gníomhaíocht bhreise a dhéanamh; má fhaightear tuairim BCE tar éis na teorann ama,
ní mór do na Ballstáit a áirithiú, mar sin féin, go gcuirfear in iúl do na húdaráis náisiúnta í. (26)
(c)    ‘Réimsí inniúlachta’ BCE
40.      Mar a suíodh spreagtar an oibleagáid dul i gcomhairle le BCE leis an ábhar atá i gceist. Is é Airteagal 127(1) agus (2) CFAE, chomh maith le hAirteagail 3 go 12 de Reacht CEBC agus BCE, an túsphointe chun ‘réimsí inniúlachta’ BCE a shainiú. Faoi
Airteagal 127(1) CFAE, is é ‘cuspóir príomhúil’ CEBC cobhsaíocht praghsanna a choimeád ar bun. Gan dochar don chuspóir sin, tá sé de dhualgas ar Chóras Eorpach na mBanc Ceannais tacú le beartais eacnamaíocha ghinearálta an Aontais. Sainmhíníonn Airteagal 127(2) CFAE na ‘bunchúraimí’ atá ar Chóras Eorpach na mBanc Ceannais, eadhon beartas airgeadaíochta an Aontais a shainiú agus a chur chun feidhme; oibríochtaí malairte eachtraí a dhéanamh; úlchistí oifigiúla eachtracha na mBallstát a shealbhú agus a bhainistiú; agus feidhmiú rianúil na gcóras íocaíochta a chur chun cinn.
41.      Thairis sin, in Airteagal 2(1) de Chinneadh 98/415 sainítear gurb iad na réimsí inniúlachta a bhaineann le BCE go háirithe ábhair airgeadra (an chéad fhleasc), modhanna íocaíochta (an dara fleasc), bainc cheannais náisiúnta (an tríú fleasc), bailiú, tiomsú agus dáileadh staidrimh airgeadaíochta, airgeadais, baincéireachta,
córais íocaíochta agus chomhardú na n‑íocaíochtaí (an ceathrú fleasc), córais íocaíochta agus socraíochta (an cúigiú fleasc) agus rialacha is infheidhme maidir le hinstitiúidí airgeadais a mhéid a imríonn siad tionchar ábhartha ar chobhsaíocht institiúidí agus margaí airgeadais (an séú fleasc).
2.      An cás seo: ní chomhlíontar an oibleagáid dul i gcomhairle
42.      Beidh sé de dhualgas ar an gcúirt a rinne an tarchur an léiriú beartaithe ar na forálacha dlí atá i gceist a chur i bhfeidhm ar an gcás atá os a comhair. Mar sin féin, bunaithe ar an bhfaisnéis a cuireadh ar fáil sa chinneadh maidir le réamhrialú agus le linn an nós imeachta os comhair na Cúirte, is féidir liom, le muinín réasúnach, na toimhdí seo a leanas a dhéanamh chun an chúirt a rinne an tarchur a threorú sa chleachtadh sin.
43.      Ar an gcéad dul síos, ba cheart a chur i bhfios go láidir nach bhfuil an cheist an dtagann Airteagal 84 de Dhlí na Laitvia um Chosaint Ceart Tomhaltóirí faoi réimsí inniúlachta BCE faoi dhíospóid sna himeachtaí náisiúnta. Ní cheistíonn Parlaimint na Laitvia go raibh sé d’oibleagáid uirthi dul i gcomhairle le BCE. (27)
44.      Ar an dara dul síos, soiléiríodh inter alia le linn na héisteachta, go háirithe ag Rialtas na Laitvia, gurb é an Coiste um an mBuiséad, faoi dhlí bunreachtúil na Laitvia, an t‑údarás a ullmhaíonn forálacha reachtacha faoi Airteagal 3(1) de Chinneadh 98/415.
45.      Ar an tríú dul síos, níor chomhlíon an Coiste um an mBuiséad Airteagal 4 de Chinneadh 98/415, lena gcuirtear d’oibleagáid ar na Ballstáit na bearta is gá a dhéanamh chun comhlíonadh éifeachtach an chinnidh sin a áirithiú. Go deimhin, níor chinntigh an Coiste um an mBuiséad, mar a cheanglaítear leis an dara habairt
d’Airteagal 4
de Chinneadh 98/415, go ndeachthas i gcomhairle le BCE ‘ag céim iomchuí a chumasódh don údarás a thionscnaíonn an dréachtfhoráil reachtach tuairim BCE a chur san áireamh sula ndéanfaí a chinneadh maidir leis an tsubstaint.’
Níor shocraigh an Coiste um an mBuiséad aon teorainn ama ach an oiread maidir le tuairim BCE a chur isteach, agus dá bhrí sin níor comhlíonadh spiorad Airteagal 3 de Chinneadh 98/415.
46.      Dá réir sin, is féidir liom teacht ar an gconclúid ag an gcéim seo gur theip ar an gCoiste um an mBuiséad Airteagal 4 de Chinneadh 98/415 a chomhlíonadh.
47.      Féachann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, lena fháil amach an bhfuil sárú den sórt sin neamhábhartha nó an féidir é a leigheas i gcás amhail an ceann sa chás seo, is é sin le rá i gcás ina bhfuil nós imeachta ann faoina bhféadfadh an dlí sin a bheith faoi réir dara scrúdú sa pharlaimint sula n‑achtófar é agus sula dtiocfaidh sé i bhfeidhm. Ar an gcaoi chéanna, maíonn Rialtas na Laitvia gur comhlíonadh an oibleagáid dul i gcomhairle le BCE, ós rud é go bhféadfadh an tUachtarán a chinneadh an dlí a tharchur ar ais i gcomhair athscrúdú, ach gur roghnaigh sé gan é sin a dhéanamh.
48.      Ba mhaith liom a mheabhrú, faoi dhlí bunreachtúil na Laitvia, go bhféadfaidh an tUachtarán, a fhógraíonn dlíthe go foirmiúil i ndiaidh a nglactha sa Pharlaimint chun go dtiocfaidh siad i bhfeidhm, a iarraidh, laistigh de thréimhse 10 lá ón uair a ghlacfaidh Parlaimint na Laitvia dlí, trí litir réasúnaithe arna díriú ar Cheann Comhairle na Parlaiminte, go ndéanfar an dara scrúdú ar an dlí atá i gceist. Más rud é, áfach, nach leasaíonn Parlaimint na Laitvia an dlí atá i gceist, ní fhéadfaidh an tUachtarán agóidí a dhéanamh an dara huair. (28)
49.      Is é mo thuairim,
in abstracto, nach féidir leis an bhforáil bhunreachtúil a ndéantar cur síos díreach uirthi sárú ar an dualgas dul i gcomhairle le BCE le linn an phróisis reachtaigh a leigheas. Le hAirteagal 127(4) CFAE, cuirtear d’oibleagáid ar údaráis náisiúnta dul i gcomhairle le BCE maidir le haon dréachtfhoráil reachtach ina réimsí inniúlachta. D’áitigh mé thuas nach mór an comhairliúchán a dhéanamh ag an gcéad chéim fhéideartha,
is é sin le rá, nuair a chuirtear an dréacht faoi bhráid Pharlaimint na Laitvia ar dtús. Ach fiú dá ndéanfaí léamh níos boige ar Airteagal 127(4) CFAE, mheasfainn go mbeadh sé dodhéanta a shamhlú go mbeadh foráil reachtaíochta fós ina dréacht,
agus é glactha go críochnaitheach ag Parlaimint na Laitvia. Is é sin le rá, a luaithe a fhágann an téacs an Pharlaimint, go fíorach, chun go bhfógróidh an tUachtarán é, ní ‘dréachtfhoráil reachtach’ é an dlí a thuilleadh de réir bhrí an dara fleasc d’Airteagal 127(4) CFAE agus Airteagal 1 de Chinneadh 98/415. Mura ndeachthas i gcomhairle le BCE faoin am a ghlac Parlaimint na Laitvia dlí, is amhlaidh gur sáraíodh na forálacha sin.
50.      I mo thuiscintse, ní thagraítear a thuilleadh do ‘dhréacht’ a luaithe a bheidh an gníomh glactha go foirmiúil ag an reachtas inniúil, cé go bhféadfadh sé nach mbeadh sé fógartha ná i bhfeidhm go fóill. Tuigim ó Airteagal 64 de Bhunreacht na Laitvia (29)
gurb é an Pharlaimint an reachtas seachas an tUachtarán.
51.      Dá bhrí sin,
in concreto sa chás seo, níor urramaíodh Airteagal 127(4) CFAE ná Cinneadh 98/415. Ba cheart a choinneáil i gcuimhne, tar éis di an Bille a sheoladh roimh a tríú léamh, arb é an léamh deiridh é, chuig BCE an 30 Samhain 2023, gan fanacht ar thuairim BCE, gur ghlac Parlaimint na Laitvia an dlí atá faoi chonspóid
ar a thríú léamh. Chuir sí an dlí chuig an Uachtarán ansin lena fhógairt. Ní athraítear an cinneadh sin leis an bhfíoras gurb amhlaidh tar éis tuairim BCE a fháil an 11 Nollaig 2023, gur phléigh an Coiste um an mBuiséad laistigh den pharlaimint an tuairim sin_. Go deimhin, léiríonn sé sin gur
(eintiteas de chuid) na Parlaiminte féin – seachas an tUachtarán – a rinne athscrúdú ar théacs a glacadh cheana. Ní ghlacann sé go leor samhlaíochta chun glacadh leis, maidir leis an amlíne, go raibh Parlaimint na Laitvia
go mór faoi bhrú maidir leis an amlíne, toisc gur theastaigh uaithi go dtiocfadh an dlí i bhfeidhm faoi dheireadh 2023.
3.      An freagra a mholaim ar an gcéad cheist
52.      Baineann rialacha nós imeachta a ndlisteanacht as a gcur i bhfeidhm docht. I ndeireadh na dála, freastalaíonn sé sin ar chuspóir na deimhneachta dlíthiúla agus, ar bhonn níos ginearálta, ar an smacht reachta. Ar bhonn na mbreithnithe sin, molaim don Chúirt a chinneadh gur sáraíodh na forálacha nós imeachta sa chás seo.
53.      Dá bhrí sin, is é an freagra a mholaim ar an gcéad cheist ná, nach mór Airteagal 127(4) CFAE agus Airteagal 4 de Chinneadh 98/415 a léiriú sa chaoi, i gcás a thagann faoi ‘réimsí inniúlachta’ BCE, nach gcomhlíontar an oibleagáid dul i gcomhairle le BCE maidir le dréachtfhoráil reachtach faoi na forálacha sin i gcás ina nglacann Parlaimint Bhallstáit dlí sula bhfaigheann sí tuairim ó
BCE nuair atá nós imeachta ann faoina bhféadfaidh an dlí sin a bheith faoi réir an dara scrúdú sa Pharlaimint sula n‑achtófar é agus sula dtiocfaidh sé i bhfeidhm.
C.      An dara ceist
54.      Leis an dara ceist, féachann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, lena fháil amach an gá Airteagal 127(4) CFAE agus Airteagal 4 de Chinneadh 98/415 a léiriú sa chaoi nach mór do chúirt náisiúnta neamhfheidhm a thabhairt d’fhorálacha dlí náisiúnta arna nglacadh de shárú ar na forálacha sin.
55.      Dá bhrí sin,
baineann an dara ceist leis na hiarmhairtí a bhaineann le sárú ar an gceanglas nós imeachta maidir leis an oibleagáid dul i gcomhairle le BCE sula nglacfar dlí náisiúnta, atá in Airteagal 127(4) CFAE agus in Airteagail 3 agus 4 de Chinneadh 98/415.
56.      Is é príomhshaintréith nós imeachta Airteagal 127(4) CFAE go bhfuil institiúid de chuid an Aontais Eorpaigh rannpháirteach i nós imeachta reachtach náisiúnta. Dá réir sin, mar a léireoidh mé, ní féidir leis an gcásdlí go dtí seo ach treoir pháirteach a thabhairt dúinn. Is é mo thuairim gur faoin gCúirt a bheidh sé teacht ar réiteach nua don chás atá i gceist.
1.      An cásdlí go dtí seo
57.      Ba mhaith liom a mheabhrú, go hachomair, ar an gcéad dul síos, an cásdlí maidir le sárú ar an gceart go rachfar i gcomhairle le
hinstitiúid de chuid an Aontais Eorpaigh
i nós imeachta de chuid an Aontais Eorpaigh
sula gcasfaidh mé, ar an dara dul síos, ar chásdlí clasaiceach na Cúirte a bhaineann le hiarmhairtí dlíthiúla a eascraíonn as neamh-chomhlíonadh ceanglas foirmiúil a fhorordaítear le dlí an Aontais Eorpaigh, amhail fógra a thabhairt ag Ballstáit.
(a)    Nuair a ghníomhaíonn institiúid de chuid an Aontais Eorpaigh de shárú ar fhoráil nós imeachta
58.      Is í an phríomhcheist dhlíthiúil a thagann chun cinn sa réimse seo
ceist na n-iarmhairtí a eascraíonn as neamhchomhairliúchán le Parlaimint na hEorpa. i nós imeachta reachtach de chuid an Aontais Eorpaigh. Anseo, is iad na príomhchásanna na ‘breithiúnais isaglúcóis’, (30) mar a thugtar orthu: breithiúnais na Cúirte in Roquette Frères agus in
Maizena. (31) Fógraíodh iad le linn an chéad reachtais inar toghadh an Pharlaimint go díreach, agus dá bhrí sin tráth a raibh a rannpháirtíocht i bpróiseas cinnteoireachta an Aontais Eorpaigh teoranta do cheart comhairliúcháin. (32)
59.      Sa chás sin, ghlac an Chomhairle rialachán lena leasaítear comheagrú na margaí i gcás isaglúcóis gan fanacht leis an tuairim ón
bParlaimint, cé go raibh gá le comhairliúchán faoi Airteagal 43(2) CEE. (33) Rinne an chuideachta SA Roquette Frères, táirgeoir isaglúcóis Francach a ndearna an rialachán lena socraítear cuóta táirgeachta dó difear díreach dó, agóid i gcoinne an bhirt.
60.      Ina breithiúnas ceannródaíoch, chuir an Chúirt an rialachán ar neamhní, agus chinn sí gurb é comhairliúchán na Parlaiminte, i gcás ina gceanglaítear sin leis an gConradh, an modh a chuireann ar chumas na Parlaiminte páirt iarbhír a ghlacadh i bpróiseas reachtach an Aontais Eorpaigh. (34) Is gné ríthábhachtach í an chumhacht sin sa chothromaíocht institiúideach atá beartaithe leis an gConradh. (35)
61.      Is ‘ceanglas fíor-riachtanach nós imeachta’ é (36) dul i gcomhairle leis an bParlaimint
de réir bhrí an dara mír d’Airteagal 263 CFAE mar atá sé faoi láthair, ‘arb éard atá i neamhaird a thabhairt dó ná go mbeidh an beart lena mbaineann neamhbhailí’. (37) Is fiú a thabhairt faoi deara gur chuir an Chúirt leis go sainráite go ‘dtugann comhlíonadh an cheanglais sin le tuiscint go bhfuil tuairim curtha in iúl ag Parlaimint na hEorpa,’ (38) agus go bhfuil sé ‘dodhéanta an tuairim a ghlacadh go bhfuil an ceanglas comhlíonta toisc go n‑iarrann an Chomhairle an tuairim amháin’, (39) mura dtugann Parlaimint na hEorpa aon tuairim ina dhiaidh sin. Leis an bhfoclaíocht sin, diúltaítear do thuiscint fhoirmiúil amháin ar an gceanglas comhairliúcháin agus cuirtear cosc ar an gComhairle déileáil le hiarraidh mar chomhlíonadh leordhóthanach i gcás nár ghlac an Pharlaimint tuairim go hiarbhír.
62.      Dá bhrí sin, chuir an Chúirt an rialachán a bhí i gceist ar neamhní.
63.      Dá bhrí sin, is féidir linn tátal a bhaint as an rialú gur dhiúltaigh an Chúirt dul i mbun measúnú ex post ar cé acu a d’athródh nó nach n‑athródh rannpháirtíocht na Parlaiminte ábhar substainteach an bhirt arna ghlacadh ag an gComhairle. Bhí sé ríthábhachtach nach ndeachthas i gcomhairle leis an bParlaimint, seachas nach mbeadh a tuairim ceangailteach ar aon nós.
64.      I gcásdlí ina dhiaidh sin,
lean an chúirt an breithiúnas in
Roquette Frères go comhsheasmhach. Ag an am céanna, chuir sí i bhfios go láidir go bhfuil an t‑idirphlé idirinstitiúideach, ar a bhfuil an nós imeachta comhairliúcháin bunaithe go sonrach, faoi réir na ndualgas frithpháirteach céanna maidir le comhar dílis
lena rialaítear an caidreamh idir na Ballstáit agus institiúidí an Aontais. (40)
Dá bhrí sin, i gcás inar iarr an Chomhairle tuairim na Parlaiminte, inar iarradh go sonrach an nós imeachta práinne (41) agus inar theip ar an bParlaimint freagra a thabhairt ar an iarraidh ar chomhairliúchán laistigh de thréimhse réasúnach ama, ós rud é gur chinn sí ar dtús an togra a tharchur ar ais chuig coiste agus ansin an vótáil chríochnaitheach sa suí iomlánach a chur ar atráth, chinn an Chúirt gur sháraigh an Pharlaimint dualgas an chomhair institiúidigh agus, dá bhrí sin, gur coisceadh uirthi a líomhain gur ghlac an Chomhairle an beart gan fanacht lena tuairim. (42) Dá bhrí sin, dhiúltaigh sí don chaingean a thionscain an Pharlaimint. (43)
65.      Ar deireadh, ba mhaith liom a chur i bhfios go láidir nach ndearna an Chúirt, go bhfios dom, ach bearta a neamhniú a mhéid a bhaineann le ceart comhairliúcháin na Parlaiminte. Is fíor go bhfuil forálacha i gConradh FAE freisin lena bhforáiltear do chomhairliúchán éigeantach le hinstitiúidí nó comhlachtaí eile, ina réimsí saineolais agus inniúlachta, amhail an Chúirt Iniúchóirí, (44) Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (45) nó Coiste na Réigiún. (46) Mar sin féin, is cosúil nach nochtar leis an gcásdlí go dtí seo ach obiter dictum de chuid na Cúirte ina ndearbhaítear go gceanglaítear le hAirteagal 156 CFAE, (47) mar atá anois, ar an gCoimisiún dul i gcomhairle le Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa. (48)
66.      Mar achoimre ar an sliocht seo, i gcás nach ndeachthas i gcomhairle leis an bParlaimint cé go raibh oibleagáid ann é sin a dhéanamh, chuir an Chúirt an beart atá i gceist ar neamhní,
ar fhoras sárú ar cheanglas fíor-riachtanach nós imeachta faoin dara mír
d’Airteagal 263 CFAE.
(b)    I gcás ina ghníomhaíonn údarás náisiúnta de shárú ar fhoráil nós imeachta
67.      Cad a tharlaíonn i gcás
ina ghníomhaíonn údaráis náisiúnta de shárú ar fhoráil nós imeachta de chuid an Aontais Eorpaigh? Cad iad na hiarmhairtí? An bhfuil leigheasanna ar fáil?
(1)    Cás C‑380/87, Enichem Base
68.      Tháinig an díospóid chun cinn nuair a ghlac méara bardais cinneadh lenar cuireadh cosc ar úsáid málaí plaisteacha do-bhithdhíghrádaithe laistigh dá mbardas. Rinne Enichem Base agóid i gcoinne an bhirt sin, agus d’áitigh sé gur sháraigh an dlí áitiúil forálacha threoir CEE, mar a bhí, lenar ceanglaíodh ar na Ballstáit an Coimisiún a chur ar an eolas faoi dhréachtrialacha maidir le diúscairt dramhaíola.
69.      Chinn an Chúirt gur ceanglaíodh leis an bhforáil a bhí i gceist den treoir ar na Ballstáit an Coimisiún a chur ar an eolas faoi aon dréachtrialacha sula nglacfaí iad. (49) Bhí sé i gceist leis sin a áirithiú go gcuirfí an Coimisiún ar an eolas faoi aon phleananna do bhearta náisiúnta maidir le diúscairt dramhaíola ionas go bhféadfadh sé an riachtanas atá le comhchuibhiú a mheas nó scrúdú a dhéanamh féachaint an bhfuil na dréachtrialacha ag luí le dlí an Aontais. (50) Ina dhiaidh sin, chinn an Chúirt, áfach, ‘nach dtugann foclaíocht ná cuspóir na forála atá i gceist aon tacaíocht don tuairim go bhfágann mainneachtain na mBallstát a n‑oibleagáid réamhfhógra a thabhairt a chomhlíonadh ann féin go bhfuil na rialacha a glacadh amhlaidh neamhdhleathach.’ (51)
(2)    CIA Security International
70.      Bhain CIA Security International (52) le foraithne ríoga ón mBeilg lena leagtar síos córas formheasa le haghaidh córais aláraim agus suiteálaithe. ‘Rialachán teicniúil’ a bhí san fhoraithne sin de réir bhrí Threoir 83/189, (53) agus níor thug Ríocht na Beilge fógra don Choimisiún faoin dréacht agus níor urramaigh sí an tréimhse neamhghníomhaíochta. Le hAirteagail 8 agus 9 de Threoir 83/189, ceanglaíodh ar na Ballstáit fógra a thabhairt don Choimisiún faoi na dréachtrialacháin theicniúla uile sula nglactar iad, faoi réir eisceachtaí áirithe, agus an glacadh a chur ar fionraí ar feadh 6 mhí más rud é gur eisíodh tuairim mhionsonraithe laistigh de 3 mhí, nó ar feadh 12 mí más rud é gur fhógair an Coimisiún togra comhchuibhithe. Ba í an cheist an bhféadfadh páirtí príobháideach brath ar an mainneachtain sin i
ndlíthíocht, agus cé na hiarmhairtí
a bhí ar an mbeart nár tugadh fógra ina leith.
71.      Chun an cheist a fhreagairt,
rinne an Chúirt anailís dhá chéim: i dtús báire, chinn sí go leagtar síos le hAirteagail 8 agus 9 de Threoir 83/189 oibleagáid bheacht ar na Ballstáit fógra a thabhairt faoi dhréachtrialacháin theicniúla sula nglacfar iad. Chinn sí ‘i gcás ina bhfuil na hairteagail sin neamhchoinníollach agus beacht go leor ó thaobh a n‑inneachair de, féadfaidh daoine aonair brath orthu os comhair na gcúirteanna náisiúnta.’(54)
72.      Ar an dara dul síos,
shonraigh an Chúirt ‘go bhfuil sí fós ag scrúdú na n‑iarmhairtí dlíthiúla atá le baint as sárú ag na Ballstáit ar a n‑oibleagáid fógra a thabhairt agus, go sonrach,
cé acu
an bhfuil Treoir 83/189 le léiriú sa chaoi go bhfágann sárú ar an oibleagáid fógra a thabhairt, ar locht nós imeachta é i nglacadh na rialachán teicniúil lena mbaineann, nach bhfuil rialacháin theicniúla den sórt sin infheidhme ionas nach bhféadfar iad a fhorfheidhmiú i gcoinne daoine aonair. (55)
73.      Tugaim faoi deara ag an gcéim seo gurb é an téarma tábhachtach anseo ‘cé acu’.
74.      Dhiúltaigh an Chúirt ansin don argóint nár bhain Treoir 83/189 ach leis an gcaidreamh idir na Ballstáit agus an Coimisiún, nach gcruthaítear léi ach oibleagáidí nós imeachta a raibh ar na Ballstáit a chomhlíonadh agus rialacháin theicniúla á nglacadh acu, nach ndéantar difear dá n‑inniúlacht chun na rialacháin atá i gceist a ghlacadh tar éis dhul in éag na tréimhse fionraíochta, áfach, agus nach raibh aon fhoráil shainráite inti maidir le haon éifeachtaí a bhaineann le neamhchomhlíonadh na n‑oibleagáidí nós imeachta sin. (56)
75.      Thug an Chúirt faoi deara nach raibh gá le haon fhoráil shainráite maidir le héifeachtaí den sórt sin agus ‘nach raibh aon amhras ann gurb é is aidhm don treoir saorghluaiseacht earraí a chosaint trí rialú coisctheach agus go bhfuil an oibleagáid fógra a thabhairt fíor-riachtanach chun rialú Comhphobail den sórt sin a bhaint amach. Beidh éifeachtacht rialú an Chomhphobail i bhfad níos mó má léirítear an Treoir sa chaoi gurb ionann sárú ar an oibleagáid fógra a thabhairt agus locht nós imeachta substaintiúil a fhágann nach bhfuil na rialacháin theicniúla atá i gceist infheidhme maidir le daoine aonair.’ (57)
76.      Ina dhiaidh sin, rinne an Chúirt an cás sin a dhealú ón
mbreithiúnas in
Enichem Base, agus chinn sí go raibh a léiriú
‘i gcomhréir’ (58) leis an mbreithiúnas níos luaithe agus ansin tháinig sí ar an gconclúid go raibh rialachán teicniúil náisiúnta ar cheart fógra a thabhairt ina leith, neamh-infheidhme ina éagmais sin agus nárbh fhéidir é a fhorfheidhmiú i gcoinne daoine aonair. (59)
77.      Athdhearbhaítear go comhsheasmhach le cásdlí ina dhiaidh sin gur locht nós imeachta shubstaintiúil é mainneachtain fógra a thabhairt (nó an ceanglas neamhghníomhaíochta a urramú) a fhágann nach bhfuil an rialachán teicniúil náisiúnta infheidhme maidir le daoine aonair. (60)
78.      Ag an bpointe seo, ba cheart dom, ar mhaithe le soiléireacht ó thaobh téarmaíochta de, aghaidh a thabhairt ar shaincheist na ‘héifeachta dírí’. Is é bunús an chásdlí a thuairiscítear díreach an cheist faoinar féidir le forálacha treorach, is é sin le rá gníomh dlí thánaistigh, (61) ina bhfuil oibleagáidí ar na Ballstáit, éifeacht dhíreach a bheith aige le héifeachtaí cothrománacha, is é sin le rá i ndíospóid idir dhá pháirtí phríobháideacha. (62) Ina theannta sin, shoiléirigh an Chúirt go sainráite idir an dá linn gur réamhchoinníoll í an éifeacht dhíreach chun go mbeidh dualgas ar chúirteanna náisiúnta forálacha atá i gcoinbhleacht le dlí an Aontais Eorpaigh a fhágáil gan feidhm. (63)
79.      Shoiléirigh an Chúirt freisin, i gcoinbhleacht ingearach idir oibreoir eacnamaíoch agus Ballstát, gur féidir leis an duine aonair brath ar dhlí an Aontais Eorpaigh chun go bhfágfar an beart náisiúnta gan feidhm. (64)
Tuigim gur deimhniú é sin gur toradh é neamhfheidhmeacht forála náisiúnta ar locht nós imeachta (in casu easpa fógra) agus ní ar chineál na díospóide (idir daoine aonair nó idir údarás agus duine aonair). Mar thoradh air sin, ní hé cineál na díospóide seo (athbhreithniú bunreachtúil) an toisc chinntitheach sa chás seo.
80.      Ar deireadh, cé gur díríodh san anailís sa Tuairim seo ar chur i bhfeidhm agus forfheidhmiú díláraithe dhlí an Aontais, ba cheart a mheabhrú, ar mhaithe le hiomláine,
dar ndóigh go bhfuil an deis ann don Choimisiún (65) nó do Bhallstát (66) imeachtaí um shárú a thionscnamh i gcoinne an Bhallstáit lena mbaineann an t‑údarás náisiúnta a líomhnaítear gur sháraigh sé an fhoráil nós imeachta. Ní hí an Tuairim seo an áit chun gnéithe aitheanta uile an nós imeachta um shárú a mheabhrú. Is leor a lua go bhfuil lánrogha beagnach gan srian ag an gCoimisiún maidir le himeachtaí a thionscnamh nó a choinneáil, sa chéim réamhdhlíthíochta agus dlíthíochta araon agus i gcás ina n‑éiríonn leis an gCoimisiún ar deireadh, go bhfuil breithiúnas dearbhaitheach ón gCúirt lena gcuirtear d’oibleagáid ar an mBallstát sin an cás a leigheas. Is nós imeachta bunreachtúil é seo ina bhfuil eintitis phoiblí páirteach inar cosúil nach bhfuil cearta daoine aonair nó aon pháirtithe príobháideacha eile i gceist.
2.      An cás atá faoi chaibidil: an bhfuil oibleagáid ann an dlí atá faoi chonspóid a fhágáil gan feidhm?
(a)    Argóintí ar a shon
81.      Molann BCE agus SEB banka go bunúsach an breithiúnas in CIA Security International a chur i bhfeidhm maidir leis an gcás seo.
82.      Áitíonn BCE gur locht nós imeachta substaintiúil é mainneachtain na n‑údarás náisiúnta dul i gcomhairle leis maidir le dréachtrialacháin ina réimsí inniúlachta, mar a cheanglaítear le hAirteagal 127(4) CFAE agus le hAirteagal 4 de Chinneadh 98/415, rud a fhágann go bhfuil na forálacha náisiúnta sin neamh-infheidhme. Is ionann an sárú sin agus ‘locht nós imeachta
shubstaintiúil’ faoi chásdlí na Cúirte, rud a fhágann nach bhfuil bearta náisiúnta infheidhme maidir le daoine aonair. (67) I ndáil leis sin,
tugann BCE faoi deara go bhfuil cosúlachtaí le cásdlí CIA Security International,
faoina
mbíonn neamh-infheidhmeacht na ndlíthe sin mar thoradh ar mhainneachtain dlíthe a chur in iúl don Choimisiún. (68) Áitíonn BCE nach mór éifeachtaí níos láidre fós a bheith ag comhairliúchán BCE, ós rud é gur dualgas bunaithe ar an gconradh
atá ann,
a fortiori ná an oibleagáid fógra a thabhairt faoi rialacháin theicniúla. Go sonrach,
áitíonn BCE an oibleagáid dul i gcomhairle chun na tástálacha le haghaidh ‘foirmiúlacht shubstaintiúil’ a chomhlíonadh, toisc go soláthraíonn sé coimircí stuamachta, go gceadaíonn sé do shaineolas BCE tionchar a imirt ar ábhar, agus go bhfeabhsaíonn sé ar cháilíocht reachtach in ábhair airgeadaíochta agus baincéireachta. Ar scála níos leithne, tarraingíonn BCE aird ar phrionsabal an chomhair dhílis faoi Airteagal 4(3) CAE, sa mhéid is go n‑urramaíonn an léiriú atá beartaithe inniúlacht eisiach bheartas airgeadaíochta an Aontais, agus go gcuireann sé cosc ar bhearta a bhaineann an bonn d’fheidhmeanna BCE nó de chobhsaíocht airgeadais shistéamach.
83.      Ar an gcaoi chéanna, áitíonn SEB banka gurb ionann sárú na hoibleagáide comhairliúcháin faoi Airteagal 127(4) CFAE agus faoi Airteagal 4 de Chinneadh 98/415 agus locht nós imeachta substaintiúil, a fhágann go bhfuil forálacha náisiúnta na Laitvia neamh-infheidhme. Ag tagairt don bhreithiúnas in
CIA Security International,
leagann SEB banka béim freisin ar a thábhachtaí atá prionsabal an chomhair dhílis faoi Airteagal 4(3) CAE.
84.      Thairis sin, áitítear, go háirithe i bhfoirceadal dlíthiúil, más féidir le sárú nós imeachta tionchar a imirt fiú ar dhíospóid dhlíthiúil idir daoine aonair príobháideacha, nach mór é a bheith níos suntasaí fós nuair is mian leis an mBallstát a rinne an sárú ar dhlí an Aontais an reachtaíocht atá i gceist a agairt i gcoinne duine aonair
ar dá chúram é. (69)
85.      Is é an toradh a bheadh ar réasúnaíocht den sórt sin gur cheart do na cúirteanna náisiúnta Airteagal 4 den dlí maidir le cearta tomhaltóirí a chosaint a fhágáil gan feidhm.
(b)    Argóintí ina aghaidh
86.      Go deimhin,
ba mhealltach é cosúlachtaí a shainaithint leis an mbreithiúnas in
CIA Security International. Mar sin féin, is é mo thuairim nár cheart an breithiúnas sin  a chur i bhfeidhm de réir analaí, toisc nach gcuirtear san áireamh go leordhóthanach leis an réasúnaíocht a thuairiscítear thuas an breithiúnas iomlán in CIA Security International:
i gcás ina gcuirimid réasúnaíocht dhá chéim na Cúirte a thuairiscítear thuas i bhfeidhm maidir leis an gcás seo, feicfimid nach gcomhlíontar ach an chéad chéim.
87.      Go deimhin, bheadh sé deacair a mhaíomh nach bhfuil na hoibleagáidí a leagtar síos in Airteagal 127(4) CFAE agus in Airteagal 4 de Chinneadh 98/415 beacht go leor ná neamhchoinníollach: mar a pléadh, tá oibleagáid shoiléir ann dul i gcomhairle le BCE, arb ionann é, dá réir sin, agus ceart don institiúid sin. Mar sin féin, níl an dara céim, is é sin le rá, na hiarmhairtí dlíthiúla atá le baint as sin chomh soiléir céanna. Mar a pléadh thuas, bhí réasúnaíocht na Cúirte sa chás sin á treorú ag an bhfíoras gur fhreastail na forálacha a bhí i gceist in CIA Security International mar mhodh rialaithe choiscthigh i réimse na saorghluaiseachta earraí.
88.      Rialú coisctheach a áirithiú i réimse a bhaineann, mar chuid den mhargadh inmheánach, (70) le croíréimse de bheartas an Aontais Eorpaigh agus atá, de réir sainmhíniú, ag brath ar oibriú rianúil trí ghníomhaíocht agus idirghníomhú oibreoirí eacnamaíocha ar gá dóibh, chun go n‑oibreoidh an margadh sin, a bheith in ann a gcearta a dhearbhú, go háirithe i gcoinne na mBallstát a chruthaíonn bacainní ar thrádáil, is rud eile é, dar liom, ó fhoráil nós imeachta a fhónann chun nós imeachta reachtach náisiúnta i réimse inniúlachta BCE a fheabhsú agus a dhlisteanú.
89.      I bhfocail eile, i gcás a thagann faoi raon feidhme
Threoir 83/189 a bhí i gceist sa bhreithiúnas in CIA Security International, ceadaítear do na Ballstáit, i bprionsabal, reachtaíocht a rith. Ní mór dóibh fógra faoi dhréachtreachtaíocht a thabhairt don Choimisiún ach amháin ionas go mbeidh an institiúid sin in ann bacainní a d’fhéadfadh a bheith ar thrádáil laistigh den Aontas a shainaithint agus a iarraidh ar na Ballstáit, b’fhéidir, na dréachtaí a leasú. Ach is ag na Ballstáit i gcónaí atá an inniúlacht reachtaíocht a rith. Níl inniúlacht an Choimisiúin i gceist. Is é an rud a tharlaíonn, i réimse inniúlachta comhroinnte, go bhféachfaidh an Coimisiún le leasanna an Aontais (an margadh inmheánach) a chalabrú le leasanna náisiúnta a d’fhéadfadh a bheith ag teacht salach orthu (cúis sháraitheach a bhaineann le leas an phobail a chosaint). Os a choinne sin, leis an oibleagáid dul i gcomhairle le BCE faoi Airteagal 127(4) CFAE, mar a leagtar amach thuas, cosnaítear sainchumais agus inniúlachtaí BCE.
90.      Thairis sin, ní hionann cineál an chomhairliúcháin i gcomhthéacs fógra teicniúil agus comhthéacs an dlí náisiúnta a thagann faoi raon feidhme Airteagal 127(4) CFAE. Nuair a scrúdaíonn an Coimisiún dréachtfhoráil faoi threoir maidir le fógra a thabhairt, déanann sé meastóireacht ar ábhar an bhirt atá beartaithe d’fhonn dlíthiúlacht an bhirt sin a shuí faoi dhlí an Aontais Eorpaigh. (71) Déanann an Coimisiún measúnú ar shubstaint dréachtbhirt chun a fháil amach an bhfuil sé comhoiriúnach leis an tsaoirse bhunúsach arb é saorghluaiseacht earraí. Mar thoradh air sin, mura leantar comhairle an Choimisiúin, d’fhéadfadh sé nach mbeadh an dréachtbheart comhoiriúnach le foráil ábhartha den Chonradh.
91.      Os a choinne sin, sa chomhairliúchán faoi Airteagal 127(4) CFAE, eisíonn BCE tuairim maidir leis na tuillteanais eacnamaíocha. Ní dhéanann sé measúnú ar cé acu atá nó nach bhfuil an beart náisiúnta atá i gceist dleathach. Tugann sé sin le tuiscint nach bhféadfadh dréachtbheart náisiúnta a bheith ar neamhréir le foráil ábhartha den Chonradh mar thoradh ar an gcomhairliúchán le BCE. Is cuma cé acu a leantar nó nach leantar comhairle BCE. Is é an rud atá tábhachtach ná go ndeachthas i gcomhairle le BCE.
92.      Dá bhrí sin, is é mo thuairim nach leor ‘staid CIA Security International’ agus an cás seo araon a bheith i gcoiteann maidir leis na hiarmhairtí a bhaineann le sárú ar an oibleagáid ligean d’institiúid de chuid an Aontais Eorpaigh a bheith rannpháirteach sa phróiseas chun noirm náisiúnta a ghlacadh chun a dhearbhú,
mar a rinne BCE agus SEB banka, gur cheart CIA Security International a chur i bhfeidhm a fortiori ós rud é go n‑eascraíonn an oibleagáid dul i gcomhairle le BCE as an dlí príomha, agus go n‑eascraíonn an oibleagáid fógra a thabhairt don Choimisiún as foinse dlí níos ísle i bhfoirm treorach. Ní hé an rud is tábhachtaí foinse fhoirmiúil na hoibleagáide, ach an cuspóir a bhfónann an oibleagáid sin dó.
(c)    Conclúid
93.      Mar fhocal scoir, creidim nár cheart argóintí BCE agus SEB banka a dheimhniú. Ar na cúiseanna atá leagtha amach agam thuas, measaim nach bhfuil sé d’éifeacht ag an locht nós imeachta substaintiúil go bhfuil na forálacha náisiúnta neamh-infheidhme.
94.      Mar achoimre, mar atá dlí an Aontais Eorpaigh faoi láthair, maidir le leigheasanna, is mar seo a leanas atá an cás: maidir le reachtas an Aontais Eorpaigh, d’fhéadfadh an Chúirt Bhreithiúnais bearta arna nglacadh de shárú ar an gcéad fhleasc d’Airteagal 127(4) CFAE a chur ar neamhní. Os a choinne sin, ní féidir agóid a dhéanamh os comhair na Cúirte in aghaidh bearta náisiúnta arna nglacadh de shárú ar an dara fleasc d’Airteagal 127(4) CFAE. Is é an t‑aon leigheas díreach atá ar fáil ná go dtionscnaíonn an Coimisiún (nó Ballstát eile) imeachtaí um shárú in aghaidh an Stáit a líomhnaítear go ndearna sé sárú. I gcás go n‑éireoidh le himeachtaí den sórt sin,
tugann an Chúirt breithiúnas dearbhaitheach sa deireadh agus ‘sin amháin’ lena gcuirtear d’oibleagáid ar an mBallstát atá i gceist an cás a leigheas. Faoi leithdháileadh na n‑inniúlachtaí idir an tAontas agus an Ballstát, níl aon chumhacht ag an gCúirt an dlí náisiúnta a chur ar neamhní.
95.      Is féidir liom teacht ar an gconclúid ag an bpointe seo nach bhfuil an cásdlí a ndearnadh anailís air go dtí seo ag teacht go hiomlán leis an gcás seo. Tá rogha Roquette Frères teoranta do nósanna imeachta reachtacha lárnacha an Aontais Eorpaigh, agus maidir leis an rogha CIA Security International,
cé go bhfuil cuma mhealltach air ar an gcéad amharc,
níl sé go hiomlán oiriúnach sa mhéid is go soláthraíonn sé an réiteach ar fhadhb atá an‑difriúil. Dá bhrí sin, i mo thuairimse, ní chuidíonn Roquette Frères ná CIA Security International leis an gcás seo a réiteach.
96.      Dá bhrí sin, is é an freagra a mholaim ar an dara ceist ná nach bhfuil
Airteagal 127(4) CFAE agus Airteagal 4 de Chinneadh 98/415 le léiriú sa chaoi nach mór do chúirt náisiúnta forálacha an dlí náisiúnta arna nglacadh de shárú ar na forálacha sin a fhágáil gan feidhm.
3.      Leigheasanna féideartha eile
97.      Ní thugtar le tuiscint leis an gcinneadh a rinneadh díreach, áfach, nach féidir leis an gcúirt a rinne an tarchur an dlí atá faoi chonspóid a chur ar neamhní.
98.      Is léir nach féidir leis an gCúirt beart arna ghlacadh ag údaráis náisiúnta a chur
ar neamhní, ar an gcúis shimplí nár tugadh aon inniúlacht den sórt sin di leis na Conarthaí. (72)
Ní mór don chúirt a rinne an tarchur áfach a áirithiú, laistigh dá hinniúlachtaí agus dá sainordú, go gcosnófar ceart comhairliúcháin BCE in imeachtaí náisiúnta.
99.      Ar ndóigh, is faoi na Ballstáit atá sé eagrú a gcóras breithiúnach a chinneadh. Is ag na Ballstáit atá an inniúlacht a chinneadh cé acu cúirt a bhfuil dlínse aici chun athbhreithniú a dhéanamh ar an reachtaíocht náisiúnta agus chun rialú a thabhairt ar dhlíthiúlacht gnímh dlí náisiúnta. Ní mór ceart comhairliúcháin BCE faoi Airteagal 127(4) CFAE agus Airteagal 4 de Chinneadh 98/415 a chosaint, áfach, i nósanna imeachta amhail an nós imeachta seo, i gcás ina dtugtar dlínse don chúirt náisiúnta ábhartha leis an dlí náisiúnta athbhreithniú a dhéanamh ar an reachtaíocht náisiúnta. Is ar an leibhéal náisiúnta atá sé cosaint an chirt sin le háirithiú, ós rud é go bhfuil
comhthéacs nós imeachta reachtach náisiúnta i gceist. I bhfianaise na peirspictíochta sin, is faoi na Ballstáit,
in casu Poblacht na Laitvia, atá sé foráil a dhéanamh maidir le leigheasanna agus nósanna imeachta chun ceart den sórt sin a chosaint. I ndáil leis sin,
mar a dúirt
Walter Van Gerven ‘tagraíonn coincheap an chirt
[...] do sheasamh dlíthiúil a d’fhéadfadh a bheith ag duine […] agus ar féidir leis an duine sin é a fhorfheidhmiú ina ghnáthstaid in aghaidh daoine eile os comhair cúirt dlí trí leigheas amháin nó níos mó, is aicmí caingne iad sin, atá beartaithe chun sáruithe ar na cearta lena mbaineann a shlánú, i gcomhréir le nósanna imeachta lena rialaítear feidhmiú aicmí caingne den sórt sin agus atá beartaithe chun an leigheas lena mbaineann a chur i bhfeidhm.’ (73)
100. Dá bhrí sin, ní mór don chúirt a rinne an tarchur féachaint ar na féidearthachtaí nós imeachta uile lena n‑áirítear seasamh (gníomhach) a dheonú do BCE a mhéid a bhaineann le cur chun feidhme an dara fleasc d’Airteagal 127(4) CFAE. Chuirfeadh sé sin ar chumas BCE a chearta a dhearbhú sa nós imeachta náisiúnta. De rogha air sin, ba cheart don chúirt a rinne an tarchur féachaint an bhféadfadh BCE idirghabháil a dhéanamh in imeachtaí náisiúnta amhail na cinn sna príomhimeachtaí nuair atá dlíthiúlacht gnímh náisiúnta a thagann faoi raon feidhme
Airteagal 127(4) CFAE i gceist.
D.      An tríú ceist a tharchuirtear
101. Lena tríú ceist,
fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an bhfuil prionsabail thosaíocht dhlí an Aontais Eorpaigh agus na deimhneachta dlíthiúla le léiriú sa chaoi go bhféadfaidh Latvijas Republikas Satversmes tiesa (an Chúirt Bhunreachtúil)
a rialú ina cinneadh go gcoinneofar éifeachtaí dlíthiúla na bhforálacha atá faoi chonspóid le linn a dtréimhse bhailíochta.
102. Is é sin le rá, baineann an tríú ceist leis an gceist an gceadaítear do Latvijas Republikas Satversmes tiesa (an Chúirt Bhunreachtúil), faoi dhlí an Aontais Eorpaigh,
a chumasú do dhlí náisiúnta a glacadh de shárú ar dhlí an Aontais Eorpaigh leanúint d’éifeachtaí dlíthiúla a bheith aige ar feadh na tréimhse iomláine ina raibh sé i bhfeidhm, cé go bhfuil an dlí sin ar neamhréir le dlí an Aontais Eorpaigh.
103. Bunaithe ar an bhfreagra a mhol mé ar an dara ceist, ní gá aghaidh a thabhairt ar an tríú ceist. Dá bhrí sin, déantar an anailís seo a leanas maidir leis an gcás inar cheart don Chúirt teacht ar chonclúid eile maidir leis an dara ceist.
104. De réir cásdlí socair, leis an léiriú a thugann an Chúirt Bhreithiúnais, i bhfeidhmiú na dlínse a thugtar di le hAirteagal 267 CFAE, do riail de dhlí an Aontais Eorpaigh, soiléirítear agus sainítear brí agus raon feidhme na rialach sin faoi mar nach mór nó gur cheart í a thuiscint agus a chur i bhfeidhm ó dháta a teacht i bhfeidhm. (74) Dá réir sin, féadfar agus ní foláir do
na cúirteanna an riail, mar a léirítear amhlaidh í, a chur i bhfeidhm ar chaidrimh dhlíthiúla a tháinig chun cinn agus a bunaíodh roimh an mbreithiúnas lena rialaítear ar an iarraidh ar léiriú, ar choinníoll, i ngnéithe eile, go gcomhlíontar na coinníollacha chun díospóid a bhaineann le cur i bhfeidhm na rialach sin a thabhairt os comhair na gcúirteanna a bhfuil dlínse acu. (75) Dá bhrí sin, is ar bhonn eisceachtúil amháin a fhéadfaidh sé go ndéanfaidh an Chúirt, agus prionsabal ginearálta na deimhneachta dlíthiúla atá mar dhlúthchuid
de dhlíchóras an Aontais Eorpaigh á chur i bhfeidhm aici, srian a chur ar an deis d’aon duine lena mbaineann a bheith ag brath ar fhoráil atá léirithe aici, d’fhonn amhras a chaitheamh ar chaidrimh dhlíthiúla a bunaíodh de mheon macánta. (76)
105. In aon chás, is í an Chúirt amháin a d’fhéadfadh na coinníollacha maidir le fionraí (77) féideartha a chinneadh agus sin ar chúis mhaith: murach sin, d’fhéadfadh cúirt náisiúnta éifeachtaí an chinnidh sin a chur siar, rud a dhéanfadh difear dá chineál erga omnes, arb é is príomhchuspóir dó cur i bhfeidhm aonfhoirmeach dhlí an Aontais Eorpaigh agus deimhneacht dhlíthiúil a áirithiú i ngach Ballstát agus cothrom iomaíochta a chruthú do na Ballstáit, do shaoránaigh agus d’oibreoirí eacnamaíocha. I ndáil leis sin, ní féidir ligean do rialacha an dlí náisiúnta, fiú rialacha a bhaineann le hord bunreachtúil, an bonn a bhaint d’aontacht agus d’éifeachtacht dhlí an Aontais Eorpaigh. (78)
106. Ní mór dhá chritéar riachtanacha a chomhlíonadh sula bhféadfar a leithéid de theorannú a fhorchur, is iad sin gur ghníomhaigh na páirtithe lena mbaineann de mheon macánta agus go mbeadh riosca de dheacrachtaí tromchúiseacha ann. (79)
107. Ba cheart a lua freisin nach bhfuil réiteach den sórt sin roghnaithe ag an gCúirt ach go heisceachtúil (80) agus nach bhfuil sé sin roghnaithe aici ach amháin in imthosca sách sonrach: i gcás ina raibh baol ann go mbeadh iarmhairtí tromchúiseacha eacnamaíocha ann mar gheall, go sonrach, ar an líon mór caidreamh dlíthiúil a rinneadh de mheon macánta ar bhonn rialacha a measadh a bheith i bhfeidhm go bailí agus i gcás inar chosúil gur ghlac daoine aonair agus údaráis náisiúnta cleachtais nach raibh i gcomhréir le dlí an Aontais Eorpaigh mar gheall ar éiginnteacht oibiachtúil shuntasach maidir le himpleachtaí fhorálacha an Aontais
Eorpaigh, a bhféadfadh iompar Ballstát eile nó an Aontais Eorpaigh fiú a bheith tar éis cur leo. (81)
108. Maidir leis an gcás seo, tá amhras orm, i gcás ina ndearbhófaí nach bhfuil an reachtaíocht sin infheidhme, go mbeadh cúiseanna láidre deimhneachta dlíthiúla nó leasa phoiblí ann a d’fhéadfadh údar a thabhairt lena coinneáil. Ní leor, i mo thuairimse, na deacrachtaí buiséadacha a ndearna an chúirt a rinne an tarchur tagairt dóibh, a bhaineann leis an neamh-infheidhmeacht sin, a thabharfadh le tuiscint, i gcás inarb infheidhme, go gcaithfí an méid iomlán de thart ar EUR 97 milliún a d’íoc institiúidí creidmheasa isteach i mbuiséad an Stáit a aisíoc, chun cúiseanna den sórt sin a bheith ann.
109. Maidir le critéar an mheoin mhacánta, bunaithe ar an anailís ar an gcéad cheist sa Tuairim seo, ní fheicim conas a d’fhéadfaí Airteagal 127(4) CFAE agus Airteagal 4 de Chinneadh 98/415 a léiriú go réasúnta mar údarú do pharlaimint náisiúnta bearta reachtacha a ghlacadh sula mbeidh a thuairim tíolactha ag BCE nó sula mbeidh an teorainn ama chun é sin a dhéanamh imithe in éag, i bhfianaise fhoclaíocht shoiléir na bhforálacha sin.
110. Ar deireadh, maidir leis an gcritéar a bhaineann leis an mbaol go mbeidh deacrachtaí tromchúiseacha ann, cé gur fíor gur léir ón ordú tarchuir go ndearnadh líon mór caidreamh dlíthiúil ar bhonn na bhforálacha náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí, ní cosúil, i mo thuairimse, go léirítear prima facie go bhfuil baol mórshuaitheadh ann, i gcás ina gcinneann an Chúirt nach bhfuil na forálacha sin infheidhme. Na forais eacnamaíocha a chuir an chúirt a rinne an tarchur chun cinn – is é sin, gur dócha go mbeadh tionchar suntasach ar leasanna buiséadacha Phoblacht na Laitvia ag breithiúnas lena ndearbhaítear go bhfuil na forálacha reachtacha atá faoi dhíospóid ar neamhní ó glacadh iad
–  ní leor iad, i mo thuairimse,
chun a shuí go bhfuil fíorbhaol ann go mbeidh iarmhairtí tromchúiseacha eacnamaíocha ann don Bhallstát sin.
111. Ar deireadh, ba cheart a mheabhrú, mar a áitíonn BCE go háititheach, gur cosúil go bhfuil an riosca caillteanas airgeadais a d’fhéadfadh iasachtaithe morgáiste a fhulaingt sa Laitvia mar thoradh ar chinneadh ón gCúirt chuige sin teoranta. Dá n‑éileodh institiúidí creidmheasa agus cuideachtaí caipitil atá údaraithe iasachtaí a dheonú dá gcustaiméirí aisíocaíocht ó iasachtaithe morgáiste sa Laitvia, d’fhéadfadh iasachtaithe morgáiste sa Laitvia caingne i leith damáistí a thionscnamh in aghaidh an Bhallstáit sin chun a chearta a chosaint.
112. Dá bhrí sin, is é an freagra a mholaim ar an tríú ceist ná nár cheart prionsabail thosaíocht dhlí an Aontais Eorpaigh agus na deimhneachta dlíthiúla a léiriú sa chaoi go bhféadfaidh Latvijas Republikas Satversmes tiesa (an Chúirt Bhunreachtúil)
a rialú ina bhreithiúnas go gcoinneofar éifeachtaí dlíthiúla na bhforálacha atá faoi chonspóid le linn a dtréimhse bailíochta.
V.      Conclúid
113. I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, molaim go bhfreagródh an Chúirt na ceisteanna a tharchuir Latvijas Republikas Satversmes tiesa (an Chúirt Bhunreachtúil, an Laitvia) mar seo a leanas:
(1)      Maidir le
hAirteagal 127(4) CFAE agus Airteagal 4 de Chinneadh 98/415/CE
ón gComhairle an 29 Meitheamh 1998 maidir le dul i gcomhairle leis an mBanc Ceannais Eorpach ag na húdaráis náisiúnta i ndáil le dréachtfhorálacha reachtacha
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
i gcás a thagann faoi ‘réimsí inniúlachta’
an Bhainc Ceannais Eorpaigh, ní chomhlíontar an oibleagáid dul i gcomhairle leis an mBanc Ceannais Eorpaigh maidir le dréachtfhoráil reachtach faoi na forálacha sin i gcás ina nglacann parlaimint Bhallstáit dlí sula bhfaigheann sí tuairim ón mBanc Ceannais Eorpach, i gcás go bhfuil nós imeachta náisiúnta ann faoina bhféadfaidh an dlí sin a bheith faoi réir dara scrúdú sa pharlaimint sula n‑achtófar é agus sula dtiocfaidh sé i bhfeidhm.
(2)      Maidir le
hAirteagal 127(4) CFAE agus Airteagal 4 de Chinneadh 98/415
níor cheart iad a léiriú sa chaoi
nach mór do chúirt náisiúnta forálacha dlí náisiúnta arna nglacadh de shárú ar na forálacha sin a fhágáil gan feidhm.
(3)      Maidir le prionsabail thosaíocht dhlí an Aontais Eorpaigh agus na deimhneachta dlíthiúla
níor cheart iad a léiriú mar phrionsabail a chiallaíonn go bhféadfaidh an Latvijas Republikas Satversmes tiesa (an Chúirt Bhunreachtúil)
a rialú ina bhreithiúnas go gcoinneofar éifeachtaí dlíthiúla na bhforálacha atá faoi chonspóid le linn a dtréimhse bailíochta.
1 Bunteanga: an Béarla.
2      IO 1998 L 189, lch. 42.
3      Latvijas Vēstnesis, 1993,
Uimh. 43. Latvijas Republikas Saeimas un Ministru Kabineta Ziņotājs,
1994,
Uimh. 6; Valdības Vēstnesis, 1922,
Uimh. 141; agus Diena, 1993,
Uimh. 81.
4      Latvijas Vēstnesis, 1994,
Uimh. 96 agus Latvijas Republikas Saeimas un Ministru Kabineta Ziņotājs, 1994,
Uimh. 17.
5      Latvijas Vēstnesis, 1999,
Uimh. 104/105 agus Latvijas Republikas Saeimas un Ministru Kabineta Ziņotājs, 1999,
Uimh. 9.
6      Féach mír 11 den iarraidh ar réamhrialú.
7      Féach Airteagal 13(1) CAE.
8      Foclaíocht chomhchosúil in úsáid in
Airteagal 219 CFAE.
9      Ar a laghad i ndáil leis na leaganacha Béarla, Fraincise agus Gearmáinise.
10      Mar is féidir a thuiscint ó úsáid an téarma ‘déanfaidh’.
11      An chéad fhleasc d’Airteagal 127(4) CFAE.
12      An dara fleasc d’Airteagal 127(4) CFAE.
13      Neamhfhoirfe toisc nach bhfuil an téarma ‘freagrachtaí’ chomh beacht ó thaobh an dlí de leis an bhfoclaíocht ‘réimsí inniúlachta’. Maítear sa tuairim chontrártha gur gnách go gcuirtear ‘freagrachtaí’ (Airteagal 282(5) CFAE) i dtéarmaí nithiúla ‘réimsí inniúlachta’ (Airteagal 127(4) CFAE), agus is é sin an fáth a maítear go bhfuil an chéad téarma níos beaichte ná an ceann deireanach sin. Mar sin féin, ní thagann guthanna den sórt sin ar aon chonclúidí dlíthiúla ón gcinneadh séimeantach sin maidir leis an ngaol idir an dá fhoráil. Féach Manger-Nestler, C.,
in Pechstein, M.,
Nowak C. agus
Häde, U. (eag),
Frankfurter Kommentar zu EUV, GRC und AEUV, an 2ú
heagrán, Iml. IV,
Mohr Siebeck,
Tübingen, 2023,
Art.
282 AEUV, pointe 17. Ní léirítear an difríocht théarmaíochta seo sa leagan Laitvise de na forálacha sin.
14      Féach freisin, chuige sin,
Häde, U., in Calliess, C. agus Ruffert, M. (eag),
EUV/AEUV Kommentar, C.H. Beck,
München, 6ú heagrán, 2022, Art. 282 AEUV, pointe 49.
15      Féach freisin, chuige sin,
Kempen, B., in Streinz, R. (eag),
EUV/AEUV Kommentar, C.H. Beck,
München, 3ú heagrán, 2018, Art. 127 AEUV, pointe 24.
16      Féach breithiúnas an 10 Iúil 2003,
an Coimisiún v BCE
(C‑11/00, EU:C:2003:395, mír 110). In áiteanna eile, cé nach i gcomhthéacs na hoibleagáide dul i gcomhairle faoi Airteagal 127(4) CFAE, thagair an Chúirt do shaineolas eacnamaíoch BCE, féach breithiúnas an 16 Meitheamh 2015,
Gauweiler agus páirtithe eile (C‑62/14, EU:C:2015:400, mír 75).
17      Féach, chuige sin; maidir le reachtas an Aontais, Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Jacobs in an Coimisiún v BCE
(C‑11/00, EU:C:2002:556, mír 140), a tharraingíonn aird freisin ar eolas nó saineolas ar leith BCE, go háirithe, maidir le beartas airgeadaíochta agus cuireann sí i bhfios go láidir go bhféachann rannpháirtíocht BCE faoi Airteagal 127(4) CFAE le cáilíocht reachtaíocht an Aontais a fheabhsú ar mhaithe leis an bpolaití Eorpach ina iomláine.
18      Féach Airteagal 4 de Chinneadh 98/415.
19      Mar shampla, is mar seo a leanas atá an cás i roinnt tíortha roghnaithe – an Pholainn: faoi Airteagal 118 de Bhunreacht na Polainne, baineann an chumhacht chun reachtaíocht a thionscnamh le Feisirí Parlaiminte, leis an Seanad, le hUachtarán na Poblachta agus le Comhairle na nAirí (mír 1), agus le grúpa de 100 000 saoránach ar a laghad a bhfuil ceart vótála acu, sainítear an nós imeachta do shaoránach den sórt sin le dlí (mír 2); an Fhrainc: faoi Airteagal 39 de Bhunreacht na Fraince, is leis an bPríomh-Aire agus le feisirí na Parlaiminte i gcomhpháirt an chumhacht chun dlíthe a thionscnamh. An Ghearmáin: faoin mBundlí, is leis an Bundesregierung (Rialtas Cónaidhme), leis an Bundesrat (Comhairle Cónaidhme) agus leis an Bundestag (Parlaimint na Cónaidhme) an ceart maidir le tionscnamh reachtach le haghaidh dlíthe cónaidhme ‘as a measc’, is é sin le rá trí ghrúpa parlaiminteach nó 5 % ar a laghad dá Chomhaltaí; an Phortaingéil: faoi Airteagal 167(1) de Bhunreacht na Portaingéile, is ag Feisirí Parlaiminte, ag grúpaí parlaiminteacha agus ag an Rialtas atá an tionscnamh le haghaidh reachtaíochta agus reifreann, agus freisin, faoi na téarmaí agus na coinníollacha arna mbunú le dlí, ag grúpaí vótálaithe incháilithe.
20      Ag glacadh na dtíortha céanna roghnaithe ón bhfonóta roimhe seo –
an Pholainn: glacann an Sejm (an Pharlaimint) dlíthe (Airteagal 120 de Bhunreacht na Polainne) agus déanann an Seanad iad a fhormheas, a leasú nó a dhiúltú (Airteagal 121(2) de Bhunreacht na Polainne); an Fhrainc: glacann an dá thionól den Pharlaimint, i.e. an Tionól Náisiúnta agus an Seanad (Airteagal 45 den Bhunreacht), le hUachtarán na Poblachta ag fógairt dlíthe (Airteagal 10 de Bhunreacht na Fraince) dlíthe; an Ghearmáin: de réir Airteagail 76 agus 77 den Dlí Bunúsach, go príomha an Pharlaimint Chónaidhmeach, ach ní mór don Chomhairle Chónaidhmeach toiliú a thabhairt a shonraítear go sonrach sa Bhundlí. Thairis sin, de bhun Airteagal 82 den Dlí Bunúsach, i ngach cás glacann Uachtarán na Cónaidhme (Bundespräsident) páirt sa mhéid nach féidir le dlí teacht i bhfeidhm go dtí go mbeidh sé sínithe agus fógartha ag Uachtarán na Cónaidhme; An Phortaingéil: ag brath ar an gcineál dlí arna ghlacadh ag an bParlaimint (Airteagal 168 de Bhunreacht na Portaingéile) nó ag Comhairle na nAirí (Airteagal 198(1) agus Airteagal 200(1)(d) de Bhunreacht na Portaingéile). Sa dá chás, fógraíonn Uachtarán na Poblachta dlíthe (Airteagal 136(1) agus (4) de Bhunreacht na Portaingéile).
21      Ní gá a rá gurb amhlaidh atá i gcás an Aontais, i gcás, de ghnáth, ina molann an Coimisiún dlí tánaisteach agus ina nglacann Parlaimint na hEorpa agus Comhairle an Aontais Eorpaigh dlí tánaisteach tríd an ngnáthnós imeachta reachtach faoi Airteagal 294 CFAE.
22      Féach Airteagal 2(3) de Chinneadh 98/415.
23      Féach Airteagal 3(1) de Chinneadh 98/415.
24      Féach Airteagal 3(2) de Chinneadh 98/415.
25      Féach Airteagal 3(3) de Chinneadh 98/415.
26      Féach Airteagal 3(4) de Chinneadh 98/415.
27      Féach mír 5
den iarraidh ar
réamhrialú.
28      Féach Airteagal 71 den Bhunreacht.
29      Faoin bhforáil sin, tá sé de cheart ag Parlaimint na Laitvia, agus ag an bPobal freisin, reachtaíocht a rith, i gcomhréir leis na nósanna imeachta, agus a mhéid, dá bhforáiltear sa bhunreacht sin.
30      San am a chuaigh thart, rinne an Chúirt tagairt, uaireanta, don dá bhreithiúnas mar sin. Féach, mar shampla, breithiúnas an 30 Márta 1995,
an Pharlaimint v an Chomhairle (C‑65/93, EU:C:1995:91, mír 21 et seq.).
31      Féach breithiúnais an 29 Deireadh Fómhair 1980,
Roquette Frères v an Chomhairle (138/79, EU:C:1980:249) (‘an breithiúnas in Roquette Frères’) agus Maizena v an Chomhairle (139/79, EU:C:1980:250). Ós rud é go bhfuil torthaí comhionanna sna breithiúnais chun críocha na hanailíse sa Tuairim seo agus ar mhaithe le tagairt dóibh a éascú, ní dhéanfaidh mé tagairt ach don bhreithiúnas in Roquette Frères amháin.
32      Mar is eol go maith, ní raibh ann ach leis an Ionstraim Eorpach Aonair (teacht i bhfeidhm: An 1 Iúil 1987) gur ghlac an Pharlaimint páirt sa phróiseas reachtach trí bhíthin an nós imeachta comhair agus le Conradh Maastricht amháin (teacht i bhfeidhm: 1 Samhain 1993) gur tugadh isteach an sásra comhchinnteoireachta, le ‘dáileog hoiméapatach’, d’fhéadfaí a rá, ar dtús. Leathnaíodh an sásra sin de réir a chéile le Conarthaí Amstardam (teacht i bhfeidhm: 1 Bealtaine 1999) agus Nice (teacht i bhfeidhm: an 1 Feabhra 2003), agus ar deireadh, leis an dlí mar atá sé faoi Chonradh Liospóin (teacht i bhfeidhm: an 1 Nollaig 2009) i bhfoirm an ghnáthnós imeachta reachtaigh faoi Airteagal 294 CFAE.
33      Airteagal 43(2) CFAE anois.
34      Féach breithiúnas an 29 Deireadh Fómhair 1980,
Roquette Frères v an Chomhairle (138/79, EU:C:1980:249, mír 33).
35      Ibid.
36      Féach breithiúnas an 29 Deireadh Fómhair 1980,
Roquette Frères v an Chomhairle (138/79, EU:C:1980:249, mír 35). Ina theannta sin, tagraítear sa leagan Béarla den bhreithiúnas i mír 33 do ‘fhoirmiúlacht riachtanach’ a thuigim mar an rud céanna.
37      Féach breithiúnas an 29 Deireadh Fómhair 1980,
Roquette Frères v an Chomhairle
(138/79, EU:C:1980:249, mír 33). Féach freisin Tuairim an Abhcóide Ginearálta Reischl in Roquette Frères v an Chomhairle (138/79, EU:C:1980:213, lch. 3375), de réir nach féidir cumhacht chomhairliúcháin na Parlaiminte a bheith curtha ó neart go praiticiúil trína bacadh go hiomlán gan aon iarmhairtí dlíthiúla’.
38      Féach breithiúnas an 29 Deireadh Fómhair 1980,
Roquette Frères v an Chomhairle
(138/79, EU:C:1980:249, mír 34). Béim curtha leis.
39      Ibid.
40      Féach breithiúnais an 10 Feabhra 1983,
Lucsamburg v an Pharlaimint
(230/81, EU:C:1983:32, mír 38); an 27 Meán Fómhair 1988,
an Ghréig v an Chomhairle
(204/86, EU:C:1988:450, mír 16); agus an 30 Márta 1995,
an Pharlaimint v an Chomhairle
(C‑65/93, EU:C:1995:91, mír 23).
41      De bhun Airteagal 75 de Rialacha Nós Imeachta na Parlaiminte a bhí ann ag an am.
42      Féach breithiúnas an 30 Márta 1995,
an Pharlaimint v an Chomhairle
(C‑65/93, EU:C:1995:91, míreanna 27 agus 28).
43      Go háirithe, chinn an Chúirt gur mhainnigh an Pharlaimint a hoibleagáid a chomhlíonadh maidir le comhoibriú go dílis leis an gComhairle tríd an gcur chuige sin a ghlacadh. Níor comhlíonadh ceanglas fíor-riachtanach nós imeachta an chomhairliúcháin Pharlaimintigh mar gheall ar mhainneachtain na Parlaiminte a hoibleagáid a chomhlíonadh maidir le comhoibriú go dílis leis an gComhairle. Féach breithiúnas an 30 Márta 1995, an Pharlaimint v an Chomhairle (C‑65/93, EU:C:1995:91, mír 28 et seq.).
44      Féach Airteagal 322(1) agus (2) CFAE.
45      Féach an chéad mhír d’Airteagal 304 CFAE, in éineacht le forálacha eile CFAE, amhail Airteagal 43(2) CFAE. Chun liosta
iomlán a fháil, féach Breuer, M., in Pechstein, M.,
Nowak, C., agus Häde, U. (eag),
Frankfurter Kommentar zu EUV, GRC und AEUV, an 2ú
heagrán, Iml. IV,
Mohr Siebeck,
Tübingen, 2023,
Art.
304
AEUV, pointe 4.
46      Féach an chéad mhír d’Airteagal 307 CFAE, in éineacht le forálacha eile CFAE, amhail Airteagal 91(1) CFAE. Chun liosta táscach iomlán a fháil, féach Breuer, M., in Pechstein, M.,
Nowak, C. agus Häde, U. (eag),
Frankfurter Kommentar zu EUV, GRC und AEUV, an 2ú
heagrán, Iml. IV,
Mohr Siebeck,
Tübingen, 2023, Art.
307 AEUV, pointe 4.
47      Airteagal 118 CEE roimhe seo.
48      Féach breithiúnas an 9 Iúil 1987,
an Ghearmáin agus páirtithe eile v an Coimisiún (281/85, 283/85 go 285/85 agus 287/85, EU:C:1987:351, mír 38 et seq.).
49      Féach breithiúnas an 13 Iúil 1989,
Enichem Base agus páirtithe eile (380/87, ‘an breithiúnas in Enichem Base’, EU:C:1989:318, mír 14).
50      Féach an breithiúnas in Enichem Base,
mír 21).
51      Féach an breithiúnas in Enichem Base, mír 22).
52      Breithiúnas an 30 Aibreán 1996 (C‑194/94, ‘an breithiúnas in CIA Security International’, EU:C:1996:172).
53      Treoir 83/189/CEE an 28 Márta 1983 lena leagtar síos nós imeachta chun faisnéis a chur ar fáil i réimse na gcaighdeán agus na rialachán teicniúil (IO 1983 L 109, lch. 8). Tráth níos déanaí, cuireadh Treoir 98/34/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Meitheamh 1998 lena leagtar síos nós imeachta chun faisnéis a chur ar fáil i réimse na gcaighdeán agus na rialachán teicniúil (IO 1998 L
204, lch. 37), ar cuireadh ina hionad Treoir (AE) 2015/1535 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 9 Meán Fómhair 2015 lena leagtar síos nós imeachta chun faisnéis a chur ar fáil i réimse na rialachán teicniúil agus rialacha maidir le seirbhíse na Sochaí Faisnéise (códú) (IO 2015 L 241, lch. 1).
54      Féach an breithiúnas in
CIA Security International (mír
44).
55      Féach an breithiúnas in CIA Security International
(mír
45). Béim curtha agamsa leis.
56      Is iad Poblacht na Gearmáine, Ríocht na hÍsiltíre agus Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a rinne an argóint sin. Féach an breithiúnas in CIA Security International ( mír 46).
57      Féach an breithiúnas in CIA Security International (mír 48).
58      Féach an breithiúnas in CIA Security International (mír 49).
59      Féach an breithiúnas in
CIA Security International (mír 54).
60      Féach, mar shampla, breithiúnais an 26 Meán Fómhair 2000,
Unilever (C‑443/98, EU:C:2000:496, mír 49); an 6 Meitheamh 2002,
Sapod Audic (C‑159/00, EU:C:2002:343, mír 51); an 4 Feabhra 2016,
Ince (C‑336/14, EU:C:2016:72, mír 67); an 27 Deireadh Fómhair 2016,
James Elliott Construction (C‑613/14, EU:C:2016:821, mír 64); an
1 Feabhra 2017,
Município de Palmela (C‑144/16, EU:C:2017:76, mír 36); an 12 Meán Fómhair 2019,
VG Media (C‑299/17, EU:C:2019:716, mír 39); agus
an 13 Márta 2025,
Unigames (C‑120/24, EU:C:2025:174, mír 62).
61      Féach an tríú mír d’Airteagal 288 CFAE.
62      Agus is ar an mbonn sin a thugtar an aird is mó go traidisiúnta ar an gcásdlí sin (ar bhonn gearr). Féach, i measc go leor foinsí agus mar shampla,
Dougan, M., ‘When worlds collide! Competing versions of the relationship between direct effect and supremacy’, in Common Market Law Review,
Uimh 44,
Eagrán. 4, 2007,
lgh. 931 go 963,
go háirithe lgh. 957-963. Féach freisin Gallo, D.,
Direct Effect in EU Law,
Oxford University Press,
Oxford, 2025, lch. 107 et seq.
63      Féach, chuige sin, breithiúnas an 24 Meitheamh 2019,
Popławski (C‑573/17, EU:C:2019:530, míreanna 60
et seq.): ‘ní féidir leis an bprionsabal maidir le tosaíocht dhlí an Aontais Eorpaigh an bonn a bhaint den idirdhealú bunúsach idir forálacha de dhlí an Aontais Eorpaigh a bhfuil éifeacht dhíreach acu agus na forálacha sin nach bhfuil agus, dá bhrí sin, sraith aonair rialacha a chruthú maidir le cur i bhfeidhm fhorálacha uile dhlí an Aontais Eorpaigh ag na cúirteanna náisiúnta, [...] tá sé d’oibleagáid ar aon chúirt náisiúnta, a éisteann cás laistigh dá dlínse, mar orgán de chuid Ballstáit, aon fhoráil den dlí náisiúnta atá contrártha le foráil de dhlí an Aontais Eorpaigh a bhfuil éifeacht dhíreach aici sa chás atá os a comhair a fhágáil gan feidhm.’ Féach freisin breithiúnas an 8 Márta 2022,
Bezirkshauptmannschaft Hartberg-Fürstenfeld(Éifeacht dhíreach) (C‑205/20, EU:C:2022:168, mír 37).
64      Féach, mar shampla, breithiúnas an 9 Márta 2023,
Vapo Atlantic (C‑604/21, EU:C:2023:175, mír 44) inar chinn an Chúirt gur rialachán teicniúil faoi Threoir 98/34 a bhí i riail de chuid na Portaingéile lena gceanglaítear sprioc ionchorpraithe 10 % de bhithbhreoslaí le haghaidh breosla arna scaoileadh lena thomhailt agus, toisc nár tugadh fógra faoina dréacht, nach bhféadfadh an Stát í a fhorfheidhmiú i gcoinne daoine aonair.
65      Féach Airteagal 258 CFAE.
66      Féach Airteagal 259 CFAE.
67      Tá sé sin i gcodarsnacht le gníomhartha de chuid an Aontais a fhéadfar a chur ar neamhní faoin gcéad mhír d’Airteagal 263 CFAE.
68      Faoi Threoracha 98/34 agus 2015/1535.
69      Féach, chuige sin,
Häde, U., ‘Die Pflicht zur Anhörung der Europäischen Zentralbank nach Art.
105 Abs.
4 EGV’, in Gornig, G.H.,
Schöbener, B.,
Bausback, W. agus Irmscher, T.H. (eag.),
Iustitia et Pax. Gedächtnisschrift für Dieter Blumenwitz,
Duncker & Humblot, Beirlín, 2008, lgh.
1027 go 1046, ag lch. 1041. Féach freisin Hahn, H.J. agus Häde, U.,
Währungsrecht,
2ú heag, C.H.
Beck,
München, 2010, §
17, pointe 92. Mar thaca leis an réiteach sin,
féach freisin Zilioli, C. agus Selmayr, M.,
La Banca centrale europea,
Giuffrè Editore,
Milano, 2007, lch. 194; Manger-Nestler, C.,
in Pechstein, M.,
Nowak, C. agus Häde, U. (eag.),
Frankfurter Kommentar zu EUV, GRC und AEUV, 2ú heag, Iml.
III,
Mohr Siebeck,
Tübingen, 2023,
Art.
127 AEUV, pointe 49; Griller, S., in Grabitz, E.,
Hilf, M. agus
Nettesheim, M. (eag.),
Das Recht der Europäischen Union, 82.
EL.,
arna nuashonrú i mBealtaine 2024, C.H.
Beck,
München, Art.
127 AEUV, pointe 99; Waldhoff, C., in Siekmann, H. (eag.),
TheEuropean Monetary Union – A Commentary on the Legal Foundations,
Hart Publishing,
Oxford, 2021,
Article 127 CFAE, pointe 209; agus Arda, A., ‘Consulting the European Central Bank. Legal aspects of the Community and national authorities’ obligation to consult the ECB pursuant to Article 105(4) EC’,
Revue européenne de droit bancaire et financier, 2004, lgh.
111 go 152, ag lch. 151.
70      A bhfuil cur síos déanta agam air in áit eile mar bhunchloch dlíthiúil stairiúil na gConarthaí agus a bprionsabal lárnach eagraíochtúil, féach mo Thuarim i gCásanna Uamtha,
X agus Visser (C‑360/15 agus C‑31/16, EU:C:2017:397, mír 1).
71      Féach an breithiúnas in CIA Security International (mír 40), agus breithiúnas an 9 Márta 2023, Vapo Atlantic (C‑604/21, EU:C:2023:175, mír 42).
72      Féach,
a contrario, Airteagal 5(2) CAE,
i gcomhar le hAirteagal 258 et seq. CFAE. D’fhéadfaí a áitiú gurb é an t‑aon eisceacht ar an bprionsabal seo Airteagal 14.2 de Reacht CEBC agus BCE. Féach, maidir leis an nós imeachta an‑sonach sin, breithiúnas an 26 Feabhra 2019,
Rimšēvičs agus BCE v an Laitvia(C‑202/18 agus
C‑238/18, EU:C:2019:139, míreanna 65-77).
73      Féach Van Gerven, W., ‘Of rights,
remedies and procedures’, in Common Market Law Review, Iml.
37, Eagrán 3, lgh. 501 go 536, ag lch. 502.
74      Tugtar éifeacht ex tunc réamhrialuithe faoi Airteagal 267 CFAE air sin de ghnáth.
75      Téann an cásdlí seo siar blianta fada (féach breithiúnais an 27 Márta 1980,
Denkavit italiana (61/79, EU:C:1980:100, mír 16),
agus an 27 Márta 1980,
Meridionale Industria Salumi agus páirtithe eile (66/79, 127/79 agus 128/79, EU:C:1980:101, mír 9)) agus déantar é a athdhearbhú go rialta (féach, mar shampla, breithiúnais an 5 Aibreán 2022,
Coimisinéir an Garda Síochána agus páirtithe eile (C‑140/20, EU:C:2022:258, mír 125); an 29 Meán Fómhair 2015,
Gmina Wrocław (C‑276/14, EU:C:2015:635, mír 44), agus an 28 Deireadh Fómhair 2020,
Bundesrepublik Deutschland (Cinneadh rátaí dola maidir le húsáid mótarbhealaí) (C‑321/19, EU:C:2020:866, mír 54)).
76      Féach, mar shampla, breithiúnais an 29 Meán Fómhair 2015,
Gmina Wrocław (C‑276/14, EU:C:2015:635, mír 45), agus an 28 Deireadh Fómhair 2020,
Bundesrepublik Deutschland (Cinneadh rátaí dola maidir le húsáid mótarbhealaí)
(C‑321/19, EU:C:2020:866, mír 55).
77      Féach breithiúnais an 8 Meán Fómhair 2010,
Winner Wetten (C‑409/06, EU:C:2010:503, mír 67), agus an 19 Samhain 2009,
Filipiak (C‑314/08, EU:C:2009:719, mír 84). Féach breithiúnas an 6 Márta 2007,
Meilicke agus páirtithe eile (C‑292/04, EU:C:2007:132, mír 36 agus an cásdlí dá dtagraítear).
78      Féach breithiúnais an 17 Nollaig 1970
Internationale Handelsgesellschaft (11/70, EU:C:1970:114, mír 3), agus an 8 Meán Fómhair 2010,
Winner Wetten (C‑409/06, EU:C:2010:503, mír 61).
79      Féach, mar shampla, breithiúnais an 29 Meán Fómhair 2015,
Gmina Wrocław (C‑276/14, EU:C:2015:635, mír 45), agus an 28 Deireadh Fómhair 2020,
Bundesrepublik Deutschland (Cinneadh rátaí dola maidir le húsáid mótarbhealaí) (C‑321/19, EU:C:2020:866, mír 55).
80      Féach Düsterhaus, D., ‘Eppur Si Muove!
The past,
present,
and (possible) future of temporal limitations in the preliminary ruling procedure’,
Yearbook of European Law,
2016,
lgh. 1-38.
81      Féach, mar shampla, breithiúnas an 16 Meán Fómhair 2020,
Romenergo agus Aris Capital (C-339/19, EU:C:2020:709, mír 49 agus an cásdlí dá dtagraítear).