62018CC0823
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
GIOVANNI PITRUZZELLA
της 4ης Ιουνίου 2020 (
1
)
Υπόθεση C‑823/18 P
Ευρωπαϊκή Επιτροπή
κατά
GEA Group AG
«Αίτηση αναιρέσεως – Συμπράξεις – Σταθεροποιητές θερμότητας – Ακύρωση της αποφάσεως που τροποποιεί το πρόστιμο που επιβλήθηκε με την αρχική απόφαση με την οποία διαπιστώθηκε η παράβαση – Εφαρμογή του ανωτάτου ορίου του 10 % του κύκλου εργασιών μιας από τις οντότητες που απαρτίζουν την επιχείρηση – Συνέπειες όσον αφορά την αλληλέγγυα και εις ολόκληρον ευθύνη για την καταβολή του προστίμου – Έννοια της επιχειρήσεως – Ημερομηνία κατά την οποία καθίσταται απαιτητό το πρόστιμο σε περίπτωση τροποποιήσεως»
1.
Με την αίτηση αναιρέσεως που αποτελεί αντικείμενο των παρουσών προτάσεων, η Επιτροπή ζητεί την αναίρεση της αποφάσεως της 18ης Οκτωβρίου 2018, GEA Group κατά Επιτροπής (
2
).
I. Ιστορικό της διαφοράς
2.
Η GEA Group AG (στο εξής: GEA) προήλθε από τη συγχώνευση, το 2005, της Μetallgesellschaft AG (στο εξής: MG) και άλλης εταιρίας. Η MG ήταν η επικεφαλής εταιρία στην οποία ανήκαν, πριν από το 2000, άμεσα ή μέσω θυγατρικών, η Chemson Gesellschaft für Polymer-Additive mbH (στο εξής: OCG) και η Polymer-Additive Produktions- und Vertriebs GmbH (στο εξής: OCA). Στις 17 Μαΐου 2000, η MG μεταβίβασε την OCG, η οποία μετονομάστηκε σε Aachener Chemische Werke Gesellschaft für glastechnische Produkte und Verfahren mbH (στο εξής: ACW). Μετά τη λύση της OCA τον Μάιο του 2000, τις δραστηριότητες της τελευταίας ανέλαβε μια εταιρία η οποία, από τις 30 Αυγούστου 2000, φέρει την επωνυμία Chemson Polymer-Additive AG (στο εξής: CPA) και η οποία, σήμερα, δεν ανήκει πλέον στον όμιλο του οποίου η επικεφαλής εταιρία ήταν η GEA.
3.
Με απόφαση της 11ης Νοεμβρίου 2009 (στο εξής: απόφαση του 2009), η Επιτροπή θεώρησε ότι ορισμένες επιχειρήσεις είχαν παραβεί το άρθρο 81 ΕΚ και το άρθρο 53 της Συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (EΟΧ) καθόσον μετείχαν σε δύο πλέγματα συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών αντίθετων προς τον ανταγωνισμό, οι οποίες κάλυπταν το σύνολο του ΕΟΧ και αφορούσαν, αφενός, τον τομέα των σταθεροποιητών κασσιτέρου και, αφετέρου, τον τομέα του οξειδωμένου σογιέλαιου και των εστέρων (στο εξής: τομέας ESBO/εστέρων) (
3
).
4.
Στο άρθρο της 1, παράγραφος 2, στοιχείο ιαʹ, η απόφαση του 2009 θεώρησε την GEA υπεύθυνη για τις παραβάσεις που διαπράχθηκαν στην αγορά του τομέα ESBO/εστέρων από τις 11 Σεπτεμβρίου 1991 έως τις 17 Μαΐου 2000. Η ευθύνη της θεωρήθηκε ότι καλύπτει ολόκληρη τη διάρκεια της παραβάσεως, υπό την ιδιότητά της ως διαδόχου της MG, αφενός, για την παράβαση που διαπράχθηκε από τις 11 Σεπτεμβρίου 1991 έως τις 17 Μαΐου 2000 από την OCG και, αφετέρου, για την παράβαση που διαπράχθηκε από τις 13 Μαρτίου 1997 έως τις 17 Μαΐου 2000 από την OCA. Στην ACW επιβλήθηκαν κυρώσεις, υπό την ιδιότητά της ως διαδόχου της OCG, αφενός, για την παράβαση που είχε διαπράξει η OCG καθ’ όλη τη διάρκεια της παραβάσεως, ήτοι από τις 11 Σεπτεμβρίου 1991 έως τις 17 Μαΐου 2000, και, αφετέρου, για την παράβαση που είχε διαπράξει η OCA από τις 30 Σεπτεμβρίου 1999 έως τις 17 Μαΐου 2000, όταν τα μερίδια της τελευταίας ανήκαν κατά 100 % στην OGC (άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχείο ιγʹ, της αποφάσεως του 2009). Στη CPA επιβλήθηκαν κυρώσεις, υπό την ιδιότητά της ως διαδόχου της OCA, αφενός, για την παράβαση που είχε διαπράξει η OCA από τις 13 Μαρτίου 1997 έως τις 17 Μαΐου 2000 και, αφετέρου, για την παράβαση που είχε διαπράξει η OCG από τις 30 Σεπτεμβρίου 1995 έως τις 30 Σεπτεμβρίου 1999, όταν τα μερίδια της τελευταίας ανήκαν κατά 100 % στην OCA (άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχείο ιβʹ, της αποφάσεως του 2009).
5.
Το άρθρο 2, δεύτερο εδάφιο, σημεία 31 και 32, της αποφάσεως του 2009 έχει ως εξής:
«Για την/(τις) παράβαση/-εις στον τομέα ESBO/εστέρων […] επιβάλλονται τα εξής πρόστιμα:
31)
η GEA, η ACW και η CPA ευθύνονται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον για το ποσό των 1913971 ευρώ·
32)
η GEA και η ACW ευθύνονται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον για το ποσό των 1432229 ευρώ».
6.
H GEA προσέβαλε την απόφαση του 2009 ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Το τελευταίο απέρριψε την προσφυγή με την απόφαση της 15ης Ιουλίου 2015, GEA Group κατά Επιτροπής (
4
).
7.
Στις 15 Δεκεμβρίου 2009, η ACW, η οποία κατά τον χρόνο της εκδόσεως της αποφάσεως του 2009 δεν ήταν πλέον θυγατρική της GEA, επέστησε την προσοχή της Επιτροπής στο γεγονός ότι το πρόστιμο που της είχε επιβληθεί με την απόφαση του 2009 υπερέβαινε το ανώτατο όριο του 10 % του κύκλου εργασιών της το οποίο προβλέπεται από το άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003 (
5
).
8.
Στις 8 Φεβρουαρίου 2010, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση με την οποία τροποποίησε την απόφαση του 2009 (
6
) (στο εξής: απόφαση του 2010). Θεώρησε ότι το πρόστιμο το οποίο η ACW είχε υποχρεωθεί να καταβάλει αλληλεγγύως και εις ολόκληρον, αφενός, με την GEA και τη CPA και, αφετέρου, με την GEA, υπερέβαινε το όριο του 10 % και, επομένως, ήταν επιβεβλημένη η τροποποίηση της αποφάσεως του 2009 (βλ. αιτιολογική σκέψη 2 της αποφάσεως του 2010). Η Επιτροπή διευκρίνισε, επίσης, ότι το ποσό του προστίμου που επιβλήθηκε στην GEA και στη CPA έμεινε αμετάβλητο, αλλά ότι το ποσό του προστίμου του επιβλήθηκε στην ACW έπρεπε να μειωθεί και ότι η απόφαση του 2010 δεν είχε καμία συνέπεια για τους άλλους αποδέκτες της αποφάσεως του 2009. Το άρθρο 1 της αποφάσεως του 2010 τροποποίησε το άρθρο 2, δεύτερο εδάφιο, της αποφάσεως του 2009 ως εξής:
«Το άρθρο 2, [σημείο] 31, αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
“31. α) [η GEA], η [ACW] και η [CPA] ευθύνονται [αλληλεγγύως και εις ολόκληρον] για το ποσό των 1086129 ευρώ·
31. β) [η GEA] και η [CPA] ευθύνονται [αλληλεγγύως και εις ολόκληρον] για το ποσό των 827842 [ευρώ].”
Το άρθρο 2, [σημείο] 32, αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
“32. [η GEA] υπέχει ευθύνη για το ποσό των 1432229 [ευρώ].”»
9.
Κατόπιν προσφυγής που ασκήθηκε από την GEA, με την απόφαση της 15ης Ιουλίου 2015, GEA Group κατά Επιτροπής (
7
), το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε την απόφαση του 2010 κατά το μέρος που αφορούσε την προσφεύγουσα. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή προσέβαλε τα δικαιώματα άμυνας της GEA, καθόσον εξέδωσε την απόφαση του 2010 χωρίς προηγουμένως να της δώσει τη δυνατότητα να υποβάλει τις παρατηρήσεις της.
10.
Με έγγραφο της 5ης Φεβρουαρίου 2016, η Επιτροπή ενημέρωσε την GEA σχετικά με την πρόθεσή της να εκδώσει νέα απόφαση και την κάλεσε, από κοινού με την ACW και τη CPA, να υποβάλει γραπτές παρατηρήσεις. Η GEA υπέβαλε τις γραπτές παρατηρήσεις της στην Επιτροπή στις 24 Μαρτίου 2016. Με έγγραφο της 2ας Μαΐου 2016, η Επιτροπή απάντησε στις παρατηρήσεις της προσφεύγουσας.
11.
Στις 29 Ιουνίου 2016, η Επιτροπή εξέδωσε δεύτερη απόφαση για την τροποποίηση της αποφάσεως του 2009 (
8
) (στο εξής: επίμαχη απόφαση). Το άρθρο 1 της εν λόγω αποφάσεως επανέλαβε χωρίς τροποποιήσεις το άρθρο 1 της αποφάσεως του 2010. Το άρθρο 2 της επίμαχης αποφάσεως όρισε τη 10η Μαΐου 2010 ως την ημερομηνία κατά την οποία κατέστησαν απαιτητά τα πρόστιμα.
II. Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
12.
Στις 8 Σεπτεμβρίου 2016, η GEA άσκησε προσφυγή κατά της επίμαχης αποφάσεως. Με την προσφυγή της ζήτησε από το Γενικό Δικαστήριο, κυρίως, να ακυρώσει την επίμαχη απόφαση και, επικουρικώς, να μειώσει το ποσό του προστίμου και να ορίσει νέα ημερομηνία, μεταγενέστερη της εκδόσεως της επίμαχης αποφάσεως, για την καταβολή του προστίμου και για τον καθορισμό της ημέρας από την οποία αρχίζουν να τρέχουν οι τόκοι υπερημερίας.
13.
Προς στήριξη της προσφυγής της, η GEA προέβαλε πέντε λόγους ακυρώσεως. Με τον πρώτο λόγο ακυρώσεως προέβαλε παράβαση των κανόνων περί παραγραφής, με τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως παράβαση του άρθρου 266 ΣΛΕΕ και προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας, με τον τρίτο λόγο ακυρώσεως παράβαση του άρθρου 23, παράγραφοι 2 και 3, του κανονισμού 1/2003, με τον τέταρτο λόγο ακυρώσεως παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως και με τον πέμπτο λόγο ακυρώσεως υπέρβαση εξουσίας και έλλειψη αιτιολογίας. Η Επιτροπή προέβαλε ένσταση απαραδέκτου της προσφυγής λόγω ελλείψεως εννόμου συμφέροντος της GEA.
14.
Στην επίμαχη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο κατ’ αρχάς απέρριψε την ένσταση απαραδέκτου που είχε προβάλει η Επιτροπή. Συναφώς, έκρινε, αφενός, ότι η απόφαση του 2010, η οποία στη συνέχεια ακυρώθηκε, και η επίμαχη απόφαση επέφεραν μεταβολές στον καθορισμό των προς τα έξω σχέσεων αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης μεταξύ της GEA, της ACW και της CPA, μεταβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τη νομική τους κατάσταση, και, αφετέρου, ότι η προσφυγή θα μπορούσε να οδηγήσει σε πιο ευνοϊκή για την GEA κατανομή του ποσού των επιβληθέντων σε αυτήν προστίμων (
9
).
15.
Επί της ουσίας, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε, πρώτον, τον τέταρτο λόγο ακυρώσεως, ο οποίος στρεφόταν κατά του άρθρου 1 της επίμαχης αποφάσεως και με τον οποίο προβαλλόταν παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως, και τον έκανε δεκτό (
10
). Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε την πρώτη αιτίαση του πέμπτου λόγου ακυρώσεως με την οποία προβαλλόταν υπέρβαση εξουσίας η οποία επηρεάζει το άρθρο 2 της επίμαχης αποφάσεως, στο οποίο η Επιτροπή όρισε τη 10η Μαΐου 2010 ως την ημερομηνία κατά την οποία κατέστησαν απαιτητά τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν στην GEA, στην ACW και στη CPA. Επίσης η εν λόγω αιτίαση κρίθηκε βάσιμη από το Γενικό Δικαστήριο, το οποίο επομένως ακύρωσε την απόφαση στο σύνολό της και καταδίκασε την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
III. Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου και τα αιτήματα των διαδίκων
16.
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 27 Δεκεμβρίου 2018, η Επιτροπή άσκησε την αίτηση αναιρέσεως που αποτελεί αντικείμενο των παρουσών προτάσεων. Στο πλαίσιο της έγγραφης διαδικασίας, πραγματοποιήθηκε διπλή ανταλλαγή υπομνημάτων. Το Δικαστήριο έθεσε στους διαδίκους ορισμένες ερωτήσεις για γραπτή απάντηση. Οι διάδικοι απάντησαν εντός της ταχθείσας προθεσμίας. Οι διάδικοι ανέπτυξαν προφορικώς τα επιχειρήματά τους κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση η οποία διεξήχθη στις 5 Φεβρουαρίου 2020.
17.
Με την αίτησή της αναιρέσεως, η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση και να καταδικάσει την GEA στο σύνολο των δικαστικών εξόδων της διαδικασίας ενώπιον του Δικαστηρίου και της πρωτοβάθμιας δίκης. Η GEA ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
IV. Ανάλυση
Α.
Επί του παραδεκτού
1. Η επιχειρηματολογία των διαδίκων
18.
H GEA προβάλλει ένσταση απαραδέκτου κατά της αιτήσεως αναιρέσεως λόγω ελλείψεως εννόμου συμφέροντος της Επιτροπής. Διατείνεται ότι, ακόμη και αν το Δικαστήριο κάνει δεκτή την αίτηση αναιρέσεως, η Επιτροπή πλέον δεν έχει έννομο συμφέρον να ζητήσει την καταβολή του προστίμου. Αφενός, η απόφαση του 2009 δεν αποτελεί έγκυρη νομική βάση προς τούτο, επειδή, στην απόφαση αυτή, τόσο το πρόστιμο όσο και η αλληλέγγυα και η εις ολόκληρον ευθύνη της ACW, της CPA και της GEA καθορίστηκαν εσφαλμένως. Αφετέρου, η δεκαετής νόμιμη προθεσμία, που προβλέπεται στο άρθρο 25, παράγραφος 5, του κανονισμού 1/2003, για τον καθορισμό του προστίμου παρήλθε πριν από την έκδοση της επίμαχης αποφάσεως (
11
).
19.
Η Επιτροπή αντιτάσσει ότι η ένσταση της GEA πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη επειδή θέτει ζητήματα ελλείψεως νομιμότητας της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως με το υπόμνημα επί της αιτήσεως αναιρέσεως και όχι με αυτοτελή αίτηση αναιρέσεως ή ανταναίρεση, σε αντίθεση με όσα προβλέπονται στο άρθρο 174 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου. Επί της ουσίας, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι έχει έννομο συμφέρον να προσβάλει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, καθόσον η τελευταία ακύρωσε απόφαση παράγουσα έννομα αποτελέσματα για τις επιχειρήσεις που είναι αποδέκτες της και περιέχει εσφαλμένα συμπεράσματα όσον αφορά την αλληλέγγυα και εις ολόκληρον ευθύνη και όσον αφορά την εξουσία της Επιτροπής να ορίσει την ημερομηνία κατά την οποία κατέστησαν απαιτητά τα πρόστιμα.
2. Εκτίμηση
20.
Κατά πάγια νομολογία, η ύπαρξη εννόμου συμφέροντος του αναιρεσείοντος προϋποθέτει ότι η αίτηση αναιρέσεως δύναται, ως εκ του αποτελέσματός της, να ωφελήσει τον διάδικο που την άσκησε (
12
).
21.
Η GEA θεωρεί, πρώτον, ότι, επειδή η εξουσία της Επιτροπής να επιβάλει πρόστιμο είχε παραγραφεί όταν εκδόθηκε η επίμαχη απόφαση, τυχόν αποδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως δεν θα παράσχει κανένα όφελος στην Επιτροπή (
13
). Συναφώς, επισημαίνω, ότι, ακόμη και αν γίνει δεκτό ότι, όπως υποστηρίζει η GEA, η επίμαχη απόφαση εκδόθηκε μετά τη δεκαετή προθεσμία του άρθρου 25, παράγραφος 5, του κανονισμού 1/2003, η περίσταση αυτή δεν επιτρέπει από μόνη της το συμπέρασμα ότι επήλθε παραγραφή. Πράγματι, κατά την εν λόγω διάταξη, η παραγραφή σε θέματα επιβολής προστίμων επέρχεται το αργότερο με την παρέλευση προθεσμίας δέκα ετών από την ημέρα παύσεως της παραβάσεως, «υπό την προϋπόθεση ότι η Επιτροπή δεν έχει επιβάλει πρόστιμο […] εντός της προθεσμίας αυτής». Πάντως, εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι στην GEA επιβλήθηκαν πρόστιμα για την παράβαση στην αγορά στον τομέα ESBO/εστέρων με την απόφαση του 2009, η οποία εκδόθηκε εντός της δεκαετούς προθεσμίας του άρθρου 25, παράγραφος 5, του κανονισμού 1/2003. Το γεγονός ότι το ανώτατο ποσό της επιβληθείσας κυρώσεως καθορίστηκε εσφαλμένως για μία από τις οντότητες που αποτελούσαν την υπεύθυνη για την παράβαση επιχείρηση, λόγω υπερβάσεως του ανωτάτου ορίου του 10 % του κύκλου εργασιών το οποίο προβλέπεται στο άρθρο 23, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 1/2003, και ότι, για τον λόγο αυτόν, η Επιτροπή αποφάσισε να τροποποιήσει το διατακτικό της ως άνω αποφάσεως, με σκοπό να διορθώσει το σφάλμα, δεν ασκεί καμία επιρροή, για την εφαρμογή των προθεσμιών παραγραφής, στο χρονικό σημείο στο οποίο ασκήθηκε η εξουσία επιβολής κυρώσεων την οποία έχει η Επιτροπή (
14
). Πράγματι, η απόφαση του 2010 καθώς και η επίμαχη απόφαση δεν τροποποίησαν την απόφαση της Επιτροπής, η οποία περιέχεται στην απόφαση του 2009 και ελήφθη σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, να επιβάλει πρόστιμο στην επιχείρηση που απαρτίζεται από την ACW, τη CPA και την GEA (
15
), ούτε τροποποίησαν το ποσό του επιβληθέντος προστίμου στην GEA, αλλά μόνο μείωσαν το ποσό μέχρι το οποίο η ACW μπορούσε να θεωρηθεί υπεύθυνη, επανακαθορίζοντας τις σχέσεις αλληλέγγυας και αποκλειστικής ευθύνης μεταξύ των τριών εν λόγω οντοτήτων. Επομένως, εφόσον η επίμαχη απόφαση δεν μπορεί να θεωρηθεί νέα απόφαση επιβολής προστίμου, η επιχειρηματολογία της GEA, κατά την οποία λόγω της επελθούσας παραγραφής η ακύρωση της ως άνω αποφάσεως δεν θα επέφερε κανένα όφελος στην Επιτροπή, πρέπει να απορριφθεί επειδή στηρίζεται σε εσφαλμένη προκείμενη.
22.
Δεύτερον, η GEA προβάλλει ότι, επειδή η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση θα έκανε να «αναβιώσει» έναντι αυτής το διατακτικό της αποφάσεως του 2009, όπως τροποποιήθηκε, όσον αφορά τη CPA και την ACW, με την απόφαση του 2010, και επειδή η Επιτροπή θεωρεί ότι η απόφαση του 2009 συνιστά από μόνη της τη νομική βάση του προστίμου που επιβλήθηκε στην GEA, το εν λόγω θεσμικό όργανο δεν έχει έννομο συμφέρον να ζητήσει την αναίρεση της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Επίσης ο ισχυρισμός αυτός πρέπει να απορριφθεί. Συναφώς, αρκεί η επισήμανση ότι η αναίρεση της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως θα επανέφερε την επίμαχη απόφαση, με την οποία η Επιτροπή, τροποποιώντας την απόφαση του 2009, αφενός, επανακαθόρισε την αλληλέγγυα και την αποκλειστική ευθύνη της GEA για το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην εν λόγω εταιρία, στη CPA και στην ACW, κατόπιν της μειώσεως του προστίμου της τελευταίας και της αποφάσεως του 2010, η οποία ακυρώθηκε μόνον έναντι της GEA, και, αφετέρου, όρισε νέα ημερομηνία κατά την οποία κατέστη απαιτητό το πρόστιμο της GEA, ευθυγραμμίζοντάς την με εκείνη που ήδη ίσχυε για τη CPA και την ACW βάσει της αποφάσεως του 2010. Πάντως, ανεξαρτήτως κάθε άλλης εκτιμήσεως, η επίμαχη απόφαση επιδιώκει κυρίως σκοπούς ασφάλειας δικαίου και χρηστής διοικήσεως. Επομένως, δεν μπορεί να μην γίνει δεκτό ότι η Επιτροπή έχει έννομο συμφέρον να προσβάλει τη δικαστική απόφαση με την οποία ακυρώθηκε η εν λόγω απόφαση.
23.
Τέλος, από τη δικογραφία προκύπτει ότι στις 22 Ιουλίου 2016, σε εκτέλεση της επίμαχης αποφάσεως και προσωρινώς, ενώ εκκρεμούσε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου η προσφυγή κατά της εν λόγω αποφάσεως, η GEA κατέβαλε τα ποσά που αντιστοιχούν στο πρόστιμο που της επιβλήθηκε. Μετά την ακύρωση της επίμαχης αποφάσεως με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, η GEA ζήτησε από την Επιτροπή την επιστροφή των εν λόγω ποσών, αίτηση η οποία όμως απορρίφθηκε. Κατόπιν αυτού, η GEA προσέβαλε την απόφαση με την οποία η Επιτροπή απέρριψε την αίτησή της (
16
), ισχυριζόμενη, αφενός, ότι, βάσει του άρθρου 266 ΣΛΕΕ, το εν λόγω θεσμικό όργανο οφείλει να εκτελέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, επιστρέφοντας τα ποσά που καταβλήθηκαν προς συμμόρφωση με την επίμαχη απόφαση, και, αφετέρου, ότι η Επιτροπή, αρνούμενη να επιστρέψει τα εν λόγω ποσά, συνεχίζει στην πράξη να εφαρμόζει την εν λόγω απόφαση, παρά το ότι αυτή ακυρώθηκε από το Γενικό Δικαστήριο. Πάντως, στην περίπτωση που το Δικαστήριο αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, η επίμαχη απόφαση θα παράγει εκ νέου έννομα αποτελέσματα, ανατρέποντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την πραγματική και νομική βάση της προσφυγής της GEA. Επομένως, επίσης από τη σκοπιά αυτή, η Επιτροπή έχει έννομο συμφέρον να προσβάλει της αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση.
24.
Για τους λόγους που προεκτέθηκαν, θεωρώ ότι είναι αβάσιμη και ότι, ως εκ τούτου, πρέπει να απορριφθεί η λόγω ελλείψεως εννόμου συμφέροντος της Επιτροπής ένσταση απαραδέκτου που η GEA προέβαλε κατά της αιτήσεως αναιρέσεως.
Β.
Επί της ουσίας
25.
Η Επιτροπή προβάλλει δύο λόγους αναιρέσεως. Με τον πρώτο λόγο ισχυρίζεται ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν εφάρμοσε ορθώς την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως και αγνόησε τη νομολογία σχετικά με την έννοια της επιχειρήσεως, την αλληλέγγυα και εις ολόκληρον ευθύνη και τις συνέπειες μειώσεως προστίμου γενομένης υπέρ θυγατρικής. Με τον δεύτερο λόγο προβάλλει ότι το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως έκρινε ότι η προθεσμία πληρωμής προστίμου αρχίζει να τρέχει εκ νέου, για όλες τις νομικές οντότητες που απαρτίζουν την αλληλεγγύως και εις ολόκληρον υπεύθυνη επιχείρηση, από την ημερομηνία κοινοποιήσεως τροποποιητικής αποφάσεως με την οποία το πρόστιμο μειώθηκε μόνο για μία από αυτές τις νομικές οντότητες
1. Επί του πρώτου λόγου αναιρέσεως
α) Η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
26.
Ο πρώτος λόγος αναιρέσεως στρέφεται κατά των σκέψεων 106 έως 111 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
27.
Το Γενικό Δικαστήριο, αφότου υπενθύμισε, στη σκέψη 105 της εν λόγω αποφάσεως, ότι, κατά την άποψη της GEA, η Επιτροπή μπορούσε να κατανείμει διαφορετικά μεταξύ των αλληλεγγύως και εις ολόκληρον ευθυνομένων συνοφειλετών, ήτοι της ίδιας της GEA, της ACW και της CPA, τη μείωση του μέρους του προστίμου το οποίο ήταν αρχικώς υποχρεωμένη να καταβάλει η ACW, στη συνέχεια έκρινε, στη σκέψη 106, ότι, «στο μέτρο που η ύπαρξη ίσης μεταχειρίσεως πρέπει να εξακριβώνεται λαμβανομένου υπόψη όχι μόνον του προστίμου που επιβλήθηκε αλληλεγγύως και εις ολόκληρον [στην ACW, στη CPA και στην GEA], αλλά και του προστίμου που επιβλήθηκε αλληλεγγύως και εις ολόκληρον [στην ACW και στην GEA], πρέπει να γίνει δεκτό ότι, εν προκειμένω, η Επιτροπή δεν τήρησε τις υποχρεώσεις που υπέχει από την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως». Κατά το Γενικό Δικαστήριο, αφενός, η GEA και η CPA βρίσκονταν σε συγκρίσιμη κατάσταση, κατά την έννοια ότι αμφότερες ήταν εταιρίες που ευθύνονταν αλληλεγγύως και εις ολόκληρον με την ACW για την πληρωμή προστίμου (
17
). Αφετέρου, η Επιτροπή «θα μπορούσε ασφαλώς να έχει καθορίσει διαφορετικά το μέρος του προστίμου για την καταβολή του οποίου εξακολουθούσαν να ευθύνονται, αλληλεγγύως και εις ολόκληρον, [η ACW και η GEA], προκειμένου να μειωθεί το μέρος του προστίμου για την καταβολή του οποίου η τελευταία μπορούσε να είναι η μόνη ευθυνόμενη» (
18
), κατανέμοντας τη μείωση του προστίμου της ACW «αναλογικά στις δύο επίμαχες σχέσεις εις ολόκληρον ευθύνης» (
19
). Κατ’ αυτόν τον τρόπο, αφενός, «το συνολικό ποσό των προστίμων για την καταβολή των οποίων η [ACW] μπορούσε να ευθύνεται έναντι της Επιτροπής δεν θα είχε υπερβεί το 10 % του κύκλου εργασιών της και, αφετέρου, η μείωση αυτή θα είχε κατανεμηθεί ισότιμα μεταξύ του προστίμου που επιβλήθηκε αλληλεγγύως και εις ολόκληρον [στην ACW και στην GEA] και του προστίμου που επιβλήθηκε αλληλεγγύως και εις ολόκληρον [στην GEA, στην ACW και στη CPA]». Επομένως, στη σκέψη 111 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε ότι, καταλογίζοντας την υπέρ της ACW μείωση του ποσού του προστίμου μόνο στο πρόστιμο που επιβλήθηκε αλληλεγγύως και εις ολόκληρον στην προσφεύγουσα, στη CPA και στην ACW, η Επιτροπή παραβίασε την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως, χωρίς αντικειμενικό δικαιολογητικό λόγο.
β) Η επιχειρηματολογία των διαδίκων
28.
Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι το Γενικό Δικαστήριο ακολούθησε, στις σκέψεις 106 έως 111 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ανεπαρκή και αντιφατική συλλογιστική. Ειδικότερα, κατά την Επιτροπή, δεν προκύπτει με σαφήνεια ποιο είναι το αντικείμενο της κατανομής μεταξύ των δύο σχέσεων αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης την οποία αναφέρει το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 109 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως –το ποσό που αντιστοιχεί στην υπέρ της ACW μείωση του προστίμου ή το ποσό που αντιστοιχεί στο μειωθέν πρόστιμο– ούτε ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να διεξαχθεί η εν λόγω κατανομή.
29.
Στο μέτρο που με την εν λόγω απόφαση η Επιτροπή επικρίνεται ότι δεν μείωσε το μέρος του προστίμου που βαρύνει αποκλειστικά την GEA, περιορίζοντας την αλληλέγγυα και εις ολόκληρον ευθύνη της GEA, της CPA και της ACW στο κοινό για τις εν λόγω οντότητες μέρος του προστίμου, η Επιτροπή επισημαίνει ότι μια τέτοια κατανομή θα ήταν αντίθετη προς τις έννοιες της επιχειρήσεως και της αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης. Ακολουθώντας συλλογιστική ανάλογη με τη θεωρία περί εσωτερικής κατανομής της αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης, την οποία είχε αναπτύξει το Γενικό Δικαστήριο στην απόφαση της 3ης Μαρτίου 2011, Siemens και VA Tech Transmission & Distribution κατά Επιτροπής (
20
) (στο εξής: απόφαση Siemens του Γενικού Δικαστηρίου) και την οποία απέρριψε το Δικαστήριο με τις αποφάσεις της 10ης Απριλίου 2014, Επιτροπή κατά Siemens Österreich κ.λπ. (
21
) (στο εξής: απόφαση Siemens του Δικαστηρίου), και Areva κατά Επιτροπής (
22
) (στο εξής: απόφαση Areva), το Γενικό Δικαστήριο όντως συνιστά, κατά την Επιτροπή, την κατάργηση της προς τα έξω σχέσεως αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης μεταξύ οντοτήτων που ανήκουν στην ίδια επιχείρηση, όσον αφορά συγκεκριμένα μέρη του προστίμου. Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι, στην απόφαση του 2009, εφάρμοσε τον κανόνα τον οποίο ακολουθεί σε όλες τις περιπτώσεις όπου νομικές οντότητες που ανήκουν στην ίδια επιχείρηση τιμωρούνται με πρόστιμα διαφορετικού ύψους και ο οποίος συνίσταται στο ότι όλες οι οντότητες αυτές θεωρούνται ως αλληλεγγύως και εις ολόκληρον υπεύθυνες μέχρι το ποσό του χαμηλότερου προστίμου.
30.
Επιπλέον, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι το Γενικό Δικαστήριο, προβαίνοντας σε τεχνητό διαχωρισμό μεταξύ δύο ομάδων οντοτήτων που ευθύνονται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον και εφαρμόζοντας στις οντότητες αυτές την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως, μεταχειρίστηκε ως διαφορετικές επιχειρήσεις τις οντότητες που ανήκουν στην ίδια οικονομική ενότητα. Πάντως, αφενός, στις υποθέσεις ανταγωνισμού, η εν λόγω αρχή συνήθως έχει εφαρμογή μόνο μεταξύ χωριστών επιχειρήσεων οι οποίες καταδικάστηκαν για την ίδια παράβαση στο πλαίσιο της ίδιας αποφάσεως. Αφετέρου, το ίδιο το Γενικό Δικαστήριο παραβίασε την εν λόγω αρχή επιφυλάσσοντας διαφορετική μεταχείριση σε συγκρίσιμες καταστάσεις, κατά το μέτρο που ακύρωσε την αλληλέγγυα και εις ολόκληρον ευθύνη της GEA, της CPA και της ACW ως προς μέρος του επιβληθέντος προστίμου.
31.
Εξάλλου, το Γενικό Δικαστήριο, επικρίνοντας την Επιτροπή ως προς το ότι δεν περιόρισε το μέρος του προστίμου για το οποίο η GEA μπορούσε να είναι ατομικά υπεύθυνη, παραβίασε την αρχή που επικυρώθηκε από το Δικαστήριο στην απόφαση της 26ης Νοεμβρίου 2013, Kendrion κατά Επιτροπής (
23
) (στο εξής: απόφαση Kendrion), κατά την οποία η υπέρ οντότητας ανήκουσας σε επιχείρηση μείωση προστίμου, για περιστάσεις που αφορούν ατομικά την εν λόγω οντότητα, δεν έχει καμία συνέπεια για το πρόστιμο ή για την ευθύνη των άλλων νομικών οντοτήτων που απαρτίζουν την επιχείρηση.
32.
Η Επιτροπή διευκρινίζει, επιπλέον, ότι το ανώτατο ποσό για την πληρωμή του οποίου κάθε εταιρία ήταν αλληλεγγύως και εις ολόκληρον υπεύθυνη δεν αντιστοιχεί σε συγκεκριμένη περίοδο συμμετοχής στην παράβαση και ότι η επίμαχη απόφαση δεν τροποποίησε τον καταλογισμό της ευθύνης της CEA, της CPA και της ACW που προκύπτει από την απόφαση του 2009. Στο υπόμνημα απαντήσεως, στις απαντήσεις στις γραπτές ερωτήσεις του Δικαστηρίου και κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η Επιτροπή ενέμεινε ιδίως στο γεγονός ότι τα σημεία 31 και 32 του άρθρου 2 της αποφάσεως του 2009 «δεν αντιστοιχούν σε συγκεκριμένες περιόδους παραβάσεως, αλλά καθορίζουν τα ανώτατα ποσά του προστίμου για το οποίο κάθε νομική οντότητα που απαρτίζει την ίδια επιχείρηση μπορούσε να θεωρηθεί ως αλληλεγγύως και εις ολόκληρον υπεύθυνη». Η υποδιαίρεση του προστίμου οφείλεται στο γεγονός ότι η CPA μετείχε στην παράβαση ως οντότητα δύο διαφορετικών επιχειρήσεων, της GEA και της Chemson. Το ανώτατο όριο της ευθύνης της, ως θυγατρικής της GEA, αντιστοιχεί στο πρόστιμο που καθορίζεται στο σημείο 31 του άρθρου 2 της αποφάσεως του 2009, ενώ το επόμενο σημείο 32 αντιστοιχεί στο υπολειπόμενο μέρος του προστίμου που επιβλήθηκε στον όμιλο GEA, για το οποίο μόνον η GEA και η ACW μπορούσαν να θεωρηθούν υπεύθυνες. Επομένως, το πρόστιμο που επιβλήθηκε με τα εν λόγω σημεία 31 και 32 είναι ενιαίο και έχει ως αποδέκτη την επιχείρηση που απαρτίζεται από την GEA και τις θυγατρικές της, υπό τις διάφορες μορφές με τις οποίες η εν λόγω επιχείρηση μετείχε στην παράβαση.
33.
Εξάλλου, η Επιτροπή διατείνεται ότι, δεδομένου του απρόσβλητου χαρακτήρα της αποφάσεως του 2010 έναντι της ACW και της CPA, δεν είναι σε θέση να μεταβάλει την αλληλέγγυα και την αποκλειστική ευθύνη της GEA χωρίς να μειώσει το ποσό του προστίμου που επιβλήθηκε στην εν λόγω εταιρία. Ωστόσο, μια τέτοια μείωση θα ήταν αντίθετη προς την απόφαση Kendrion και θα έθιγε τον απρόσβλητο χαρακτήρα της αποφάσεως του 2009, όπως αυτή επικυρώθηκε από το Γενικό Δικαστήριο.
34.
Τέλος, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι το γεγονός ότι υφίστανται εναλλακτικές μέθοδοι κατανομής της αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης σε σχέση με τη μέθοδο που η Επιτροπή ακολούθησε στην επίμαχη απόφαση, δεν επιτρέπει, από μόνο του, να συναχθεί, όπως συνήγαγε το Γενικό Δικαστήριο, ότι η εν λόγω απόφαση είναι παράνομη. Η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση είναι ως προς το σημείο αυτό ανεπαρκώς αιτιολογημένη.
35.
Η GEA ισχυρίζεται ότι η επιχειρηματολογία της Επιτροπής στηρίζεται σε εσφαλμένη κατανόηση της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Κατ’ αρχάς, προβάλλει ότι, σε αντίθεση με όσα υποστηρίζει η Επιτροπή, το Γενικό Δικαστήριο δεν βασίστηκε στη «θεωρία περί εσωτερικής κατανομής της αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης», αλλά μόνον εφάρμοσε την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως, κρίνοντας ότι η CPA και η GEA βρίσκονταν σε συγκρίσιμη κατάσταση, ότι έτυχαν διαφορετικής μεταχειρίσεως και ότι ουδείς δικαιολογητικός λόγος υπήρχε για μια τέτοια διαφοροποίηση. Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο έλαβε υπόψη μόνο την εξωτερική ευθύνη, ήτοι το ποσό για το οποίο η Επιτροπή μπορεί να θεωρεί ως εις ολόκληρον ή αποκλειστικά υπεύθυνη κάθε οντότητα που αποτελεί αποδέκτη του προστίμου.
36.
Επιπλέον, η GEA διατείνεται ότι, κατά τις διαπιστώσεις του Γενικού Δικαστηρίου, οι οποίες δεν μπορούν να αμφισβητηθούν κατ’ αναίρεση, στην απόφαση του 2009 η Επιτροπή δεν επέβαλε μόνον ένα αλλά δύο χωριστά πρόστιμα για δύο διαφορετικές ομάδες οντοτήτων που ευθύνονται από κοινού και εις ολόκληρον όσον αφορά δύο διαφορετικές περιόδους παραβάσεως. Πράγματι, όπως επισημαίνεται στις σκέψεις 61 και 62 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, τα σημεία 31 και 32 του άρθρου 2 της αποφάσεως του 2009 αφορούν αντιστοίχως το χρονικό διάστημα από τις 30 Σεπτεμβρίου 1995 έως τις 17 Μαΐου 2000 και το χρονικό διάστημα από τις 11 Σεπτεμβρίου 1991 έως τις 29 Σεπτεμβρίου 1995. Η εν λόγω κατανομή είναι το αποτέλεσμα του γεγονότος ότι η CPA μετείχε στην παράβαση μόνον για το χρονικό διάστημα μεταξύ της 11ης Σεπτεμβρίου 1991 και της 29ης Σεπτεμβρίου 1995. Εντούτοις, η Επιτροπή εφάρμοσε τη μείωση του προστίμου της ACW ως εάν επρόκειτο για τη μόνη σχέση αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης μεταξύ της εταιρίας αυτής, της CPA και της GEA. Επομένως, η Επιτροπή εσφαλμένως θεώρησε ότι, υπό τις περιστάσεις αυτές, η έννοια της επιχειρήσεως αποκλείει εν προκειμένω την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως. Η GEA υπενθυμίζει ότι η Επιτροπή όφειλε να σέβεται την εν λόγω αρχή, ως γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης, η οποία κατοχυρώνεται στα άρθρα 20 και 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επίσης όταν ασκεί την εξουσία επιβολής προστίμων κατά το άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003. Σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς της Επιτροπής, η εν λόγω αρχή έχει εφαρμογή όχι μόνον σε διαφορετικές επιχειρήσεις, αλλά και στις σχέσεις μεταξύ εταιριών που απαρτίζουν την ίδια επιχείρηση (
24
).
37.
Όσον αφορά τον ισχυρισμό της Επιτροπής σχετικά με φερόμενη μη συμμόρφωση του Γενικού Δικαστηρίου προς την απόφαση Kendrion, η GEA προβάλλει ότι η εν λόγω απόφαση δεν αποκλείει ότι η εφαρμογή του ανωτάτου ορίου του 10 % σε πρώην θυγατρική εταιρία δεν μπορεί με κανέναν τρόπο να μεταβάλει την κατάσταση της μητρικής εταιρίας, αλλά μόνον ότι η μητρική εταιρία δεν μπορεί να ωφεληθεί από το ίδιο όριο που έχει εφαρμογή στην πρώην θυγατρική εταιρία. Επίσης, τυχόν μείωση του προστίμου της GEA δεν είναι αντίθετη προς την απόφαση Kendrion, καθόσον δεν συνιστά εφαρμογή στην GEA του ορίου του 10 % της ACW, αλλά εφαρμογή του εν λόγω ορίου σύμφωνη με την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως.
γ) Ανάλυση
38.
Πρώτον, πρέπει να απορριφθεί η αιτίαση της Επιτροπής σχετικά με τον ανεπαρκή και αντιφατικό χαρακτήρα του σκεπτικού της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Η εν λόγω αιτιολογία είναι αναμφίβολα συνοπτική, αλλά καθιστά δυνατή την κατανόηση της συλλογιστικής του Γενικού Δικαστηρίου, η οποία φαίνεται σαφής και άνευ αντιφάσεων. Πράγματι, μου φαίνεται αρκούντως σαφές ότι, στις σκέψεις 106 έως 111 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο αναφέρεται σε κατανομή της μειώσεως του ποσού του προστίμου της
ACW (
25
)με αναλογικό τρόπο (
26
) στις δύο σχέσεις αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης που η Επιτροπή προσδιορίζει στα σημεία 31 και 32 του άρθρου 2 της αποφάσεως του 2009. Τούτο σημαίνει κατ’ ουσίαν ότι, κατά το Γενικό Δικαστήριο, η Επιτροπή όφειλε, κατ’ αρχάς, να προσδιορίσει τον λόγο του μέρους του προστίμου που βάρυνε την ACW αλληλεγγύως και εις ολόκληρον με τη CPA και την GEA προς το μέρος που τη βάρυνε αλληλεγγύως και εις ολόκληρον μόνο με την GEA και, στη συνέχεια, να κατανείμει τη μείωση του προστίμου της ACW μεταξύ των δύο σχέσεων αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης εφαρμόζοντας τον ίδιο λόγο. Όσον αφορά την κατανομή που πραγματοποιήθηκε στην απόφαση του 2010 και στην επίμαχη απόφαση, η εφαρμογή της εν λόγω μεθόδου θα συνεπαγόταν: i) ότι η ACW, η CPA και η GEA θα ήταν αλληλεγγύως και εις ολόκληρον υπεύθυνες για κατώτερο ποσό σε σχέση με εκείνο που ορίζεται στο άρθρο 2, σημείο 31, στοιχείο αʹ, της αποφάσεως του 2009, όπως τροποποιήθηκε με τις εν λόγω αποφάσεις, ii) ότι η CPA και η GEA θα ήταν αλληλεγγύως και εις ολόκληρον υπεύθυνες για ανώτερο ποσό σε σχέση με εκείνο που ορίζεται στο στοιχείο βʹ του εν λόγω σημείου, και, τέλος, iii) ότι η GEA θα ήταν αποκλειστικά υπεύθυνη για κατώτερο ποσό σε σχέση με εκείνο που προβλέπεται στο σημείο 32 του άρθρου 2 της αποφάσεως του 2009, όπως τροποποιήθηκε, επειδή ένα μέρος του προστίμου που καθορίστηκε στο εν λόγω σημείο θα ενέπιπτε στην αλληλέγγυα και εις ολόκληρον ευθύνη της ACW και της GEA. Κατά την κρίση του Γενικού Δικαστηρίου, η εφαρμογή μια τέτοιας μεθόδου κατανομής της υπέρ της ACW μειώσεως του προστίμου θα οδηγούσε σε πιο ισότιμο προσδιορισμό της αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης ως προς το μειωθέν πρόστιμο της ACW (σκέψη 110), περιορίζοντας «το μέρος του προστίμου για την καταβολή του οποίου η [GEA] μπορούσε να είναι η μόνη ευθυνόμενη» (σκέψη 108). Επομένως, μολονότι συνοπτική, η συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου δεν πάσχει από έλλειψη αιτιολογίας.
39.
Δεύτερον, πρέπει να απορριφθεί η αιτίαση της Επιτροπής ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση παραβιάζει τις αρχές που το Δικαστήριο διατύπωσε στην απόφαση Kendrion (
27
). Στην εν λόγω απόφαση, το Δικαστήριο είχε κρίνει ότι, σε περίπτωση που «δύο χωριστά νομικά πρόσωπα, όπως ορισμένη μητρική εταιρία και η θυγατρική της, δεν αποτελούν πλέον μία επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου [101 ΣΛΕΕ] κατά τον χρόνο εκδόσεως αποφάσεως με την οποία τους επιβάλλεται πρόστιμο λόγω παραβιάσεως των κανόνων του ανταγωνισμού, κάθε ένα από τα νομικά αυτά πρόσωπα έχει δικαίωμα να εφαρμοστεί ατομικώς ως προς αυτό το όριο του 10 % του κύκλου εργασιών» και ότι, στην περίπτωση αυτή, η μητρική εταιρία δεν έχει δικαίωμα να τύχει του ορίου που εφαρμόστηκε στην πρώην θυγατρική της (
28
). Πάντως, όπως ορθώς παρατήρησε η GEA, η εν λόγω απόφαση περιορίζεται να αποκλείσει την εφαρμογή του εν λόγω ανωτάτου ορίου στη μητρική εταιρία. Πράγματι, η μητρική εταιρία, η οποία ανήκει στην οικονομική οντότητα που παραβίασε το άρθρο 101 ΣΛΕΕ, πρέπει να θεωρείται ότι η ίδια διέπραξε την παράβαση (
29
), με αποτέλεσμα το πρόστιμο το οποίο οφείλει αλληλεγγύως και εις ολόκληρον με τη θυγατρική να μην θίγεται από τη μείωση που εφαρμόστηκε στην τελευταία εταιρία (
30
) για λόγους που αφορούν αποκλειστικά την ίδια (
31
). Απεναντίας, από την εν λόγω απόφαση δεν προκύπτει, όπως αντιθέτως φαίνεται να θεωρεί η Επιτροπή, ότι, όταν κατόπιν της εφαρμογής του ανωτάτου ορίου του 10 % στη θυγατρική, είναι αναγκαίος ο επανακαθορισμός της προς τα έξω σχέσεως αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης μεταξύ της εν λόγω θυγατρικής, της μητρικής και των άλλων οντοτήτων που απαρτίζουν την επιχείρηση, ο επανακαθορισμός αυτός δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί λαμβανομένων υπόψη των συμφερόντων όλων των εμπλεκομένων, συμπεριλαμβανομένης της μητρικής εταιρίας. Επισημαίνω εξάλλου ότι, ανεξαρτήτως της μεθόδου που χρησιμοποιήθηκε από την Επιτροπή, ο επανακαθορισμός των σχέσεων αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης μεταξύ της GEA, της CPA και της ACW κατόπιν της μειώσεως του προστίμου που είχε επιβληθεί στην τελευταία θα περιήγαγε τόσο την GEA όσο και τη CPA σε δυσμενέστερη θέση σε σχέση με εκείνη που προκύπτει από την απόφαση του 2009. Επομένως, το ζήτημα που τίθεται εν προκειμένω δεν είναι αν η εν λόγω μείωση μπορεί να ωφελήσει την GEA, αλλά αν η κατανομή της αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης μεταξύ των εν λόγω οντοτήτων κατόπιν της εφαρμογής της ως άνω μειώσεως μπορεί, χωρίς να παραβιάσει την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως, να θέσει σε δυσμενέστερη μοίρα την GEA σε σχέση με τη CPA. Επομένως, η παρούσα υπόθεση σαφώς δεν αντιστοιχεί στα πραγματικά περιστατικά που εξετάστηκαν στην απόφαση Kendrion. Όσον αφορά τον ισχυρισμό της Επιτροπής ότι, αν επικυρωθεί η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή θα είναι υποχρεωμένη να μειώσει το πρόστιμο της GEA, καθόσον δεν θα μπορεί να τροποποιήσει την κατανομή που έγινε με την απόφαση του 2010, η οποία έχει καταστεί απρόσβλητη για τη CPA και την ACW, θα περιοριστώ στην επισήμανση ότι, ανεξαρτήτως κάθε άλλης εκτιμήσεως, μια τέτοια μείωση θα αποτελούσε τη συνέπεια παραβιάσεως, εκ μέρους της Επιτροπής, της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως την οποία το εν λόγω θεσμικό όργανο θα όφειλε να διορθώσει, και όχι το αποτέλεσμα της επεκτάσεως στην GEA τυχόν ευεργετημάτων που απορρέουν από την εφαρμογή στην ACW του ανωτάτου ορίου του 10 %. Επομένως, επίσης στην περίπτωση αυτή, οι αρχές που διατυπώθηκαν από το Δικαστήριο στην απόφαση Kendrion δεν θα ετίθεντο υπό αμφισβήτηση.
40.
Τέλος, πρέπει να απορριφθεί η αιτίαση της Επιτροπής ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση στηρίχθηκε σε συλλογιστική ανάλογη εκείνης που αναπτύχθηκε από το Γενικό Δικαστήριο στην απόφαση Siemens. Στην εν λόγω απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, εφόσον «από την αρχή της εξατομικεύσεως των ποινών και κυρώσεων προκύπτει ότι κάθε εταιρία πρέπει να μπορεί να συναγάγει από την απόφαση που την υποχρεώνει στην καταβολή προστίμου από κοινού με μία ή περισσότερες άλλες εταιρίες το ποσοστό που της αναλογεί στη σχέση της με τους λοιπούς εις ολόκληρον ευθυνόμενους συνοφειλέτες της, από τη στιγμή που η Επιτροπή θα ικανοποιηθεί», η τελευταία «δεν μπορεί να καθορίσει ελεύθερα τα ποσά των από κοινού και εις ολόκληρον οφειλομένων προστίμων», αλλά «πρέπει […] να προσδιορίζει τα χρονικά διαστήματα κατά τα οποία οι οικείες εταιρίες είναι (συν)υπεύθυνες για την παραβατική συμπεριφορά των επιχειρήσεων που μετέσχον στη σύμπραξη και, ενδεχομένως, τον βαθμό ευθύνης των εν λόγω εταιριών για τις συμπεριφορές αυτές» (
32
). Με βάση τις εν λόγω παραδοχές, το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε, στις σκέψεις 157 και 158 της εν λόγω αποφάσεως, ότι «[ε]ναπόκειται αποκλειστικά στην Επιτροπή, στο πλαίσιο της ασκήσεως της αρμοδιότητάς της περί επιβολής προστίμων δυνάμει του άρθρου 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, να καθορίσει το ποσοστό που αναλογεί στις διάφορες εταιρίες όσον αφορά τα ποσά για την καταβολή των οποίων θεωρήθηκαν από κοινού υπεύθυνες, κατά το μέτρο που αυτές αποτελούσαν τμήμα μιας και μόνης επιχειρήσεως […]», και ότι, «ελλείψει αντίθετων ενδείξεων στην απόφαση με την οποία η Επιτροπή επιβάλλει, λόγω παραβάσεως στην οποία έχει υποπέσει μια επιχείρηση, πρόστιμο σε περισσότερες της μιας εταιρίες, για την καταβολή του οποίου αυτές ευθύνονται εις ολόκληρον, η Επιτροπή καταλογίζει στις εταιρίες αυτές εξίσου ευθύνη για την παράβαση […]» (
33
). Κατόπιν ασκήσεως αναιρέσεως από την Επιτροπή, το Δικαστήριο αναίρεσε την απόφαση Siemens του Γενικού Δικαστηρίου, κρίνοντας ότι, «μολονότι από το άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003 προκύπτει ότι η Επιτροπή δύναται να υποχρεώσει πλείονες εταιρίες στην καταβολή προστίμου αλληλεγγύως και εις ολόκληρον, καθόσον οι εταιρίες αυτές αποτελούσαν μέρος της ιδίας επιχειρήσεως, τόσο το γράμμα της διατάξεως αυτής όσο και ο σκοπός που επιδιώκεται με τον μηχανισμό της αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης δεν καθιστούν δυνατό να γίνει δεκτό ότι η εξουσία αυτή επιβολής κυρώσεων περιλαμβάνει, εκτός του καθορισμού των εξωτερικών σχέσεων των αλληλεγγύως και εις ολόκληρον οφειλετών, και τον καθορισμό των ποσοστών επί του προστίμου που οφείλουν οι αλληλεγγύως και εις ολόκληρον οφειλέτες στο πλαίσιο των εσωτερικών σχέσεών τους». Ο καθορισμός των εν λόγω ποσοστών, είναι, κατά το Δικαστήριο, «μια διαφορά που ανακύπτει σε μεταγενέστερο στάδιο, κατά το οποίο δεν υφίσταται πλέον, καταρχήν, συμφέρον της Επιτροπής, καθόσον της έχει καταβληθεί το σύνολο του προστίμου από έναν ή περισσότερους εκ των εν λόγω συνοφειλετών» (
34
). Ο καθορισμός αυτός εναπόκειται «στα εθνικά δικαστήρια […] τηρουμένου του δικαίου της Ένωσης» (
35
).
41.
Πάντως, όπως ορθώς παρατήρησε η GEA, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση αφορά μόνον τον καθορισμό της προς τα έξω σχέσεως αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης μεταξύ της GEA, της CPA και της ACW, ζήτημα που αναντίρρητα εμπίπτει στην εξουσία της Επιτροπής να επιβάλλει κυρώσεις (
36
), και προσάπτει στην τελευταία ότι άσκησε την εν λόγω εξουσία κατά τρόπο μη σύμφωνο με την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως. Αντιθέτως, το ζήτημα της κατανομής του προστίμου που επιβλήθηκε στις εν λόγω εταιρίες στο πλαίσιο των εσωτερικών σχέσεών τους ουδόλως εξετάστηκε από το Γενικό Δικαστήριο.
42.
Τούτου λεχθέντος θεωρώ ότι, όπως ορθώς υποστηρίζει η Επιτροπή, επίσης στο πλαίσιο της παρούσας αιτήσεως αναιρέσεως ασκούν επιρροή οι ίδιες εκτιμήσεις που οδήγησαν το Δικαστήριο να απορρίψει την άποψη που εκφράστηκε από το Γενικό Δικαστήριο στην απόφαση Siemens, και αφορούν τη σημασία που η έννοια της επιχειρήσεως στο ενωσιακό δίκαιο του ανταγωνισμού έχει για τους κανόνες που διέπουν την άσκηση της εξουσίας της Επιτροπής να επιβάλλει κυρώσεις.
43.
Η έννοια της επιχειρήσεως χρησιμοποιείται στις Συνθήκες για να καθοριστεί ο αυτουργός της παραβάσεως του δικαίου του ανταγωνισμού, στον οποίο δύνανται να επιβληθούν κυρώσεις βάσει των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ (
37
). Κατά πάγια νομολογία, η έννοια της επιχειρήσεως καταλαμβάνει οποιονδήποτε φορέα ο οποίος ασκεί οικονομική δραστηριότητα, ανεξαρτήτως του νομικού του καθεστώτος και του τρόπου χρηματοδοτήσεώς του. Η έννοια αυτή πρέπει να νοείται ως αφορώσα μια οικονομική οντότητα, έστω και αν από νομικής απόψεως αυτή η οντότητα αποτελείται από περισσότερα φυσικά ή νομικά πρόσωπα (
38
). Ειδικότερα, κατά πάγια νομολογία, «εφόσον η συνιστώσα παράβαση συμπεριφορά θυγατρικής εταιρίας μπορεί να καταλογισθεί στη μητρική της, γίνεται δεκτό ότι οι εταιρίες αυτές αποτελούν μέρος της ιδίας οικονομικής ενότητας και απαρτίζουν επομένως μία και μόνη επιχείρηση, κατά την έννοια του δικαίου του ανταγωνισμού της Ένωσης» (
39
). Όταν οικονομική ενότητα παραβαίνει τους κανόνες ανταγωνισμού, η παράβαση καταλογίζεται σε αυτήν σύμφωνα με την αρχή της προσωπικής ευθύνης (
40
). Εντούτοις, η απόφαση της Επιτροπής να επιβάλει κυρώσεις δεν δύναται να απευθύνεται γενικά σε μια οικονομική ενότητα, αλλά, για αμιγώς πρακτικούς λόγους, πρέπει κατ’ ανάγκην να απευθύνεται στα νομικά πρόσωπα που απαρτίζουν την επιχείρηση (
41
).
44.
Όταν περισσότερα πρόσωπα μπορούν να θεωρηθούν ότι ευθύνονται προσωπικά για τη συμμετοχή σε παράβαση μιας και μόνης επιχειρήσεως κατά την έννοια του δικαίου του ανταγωνισμού –των οποίων η ευθύνη είναι άμεση ή απορρέει από την ευθύνη θυγατρικής εταιρίας–, η Επιτροπή έχει την ευχέρεια, κατά το άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, να καταλογίσει στα εν λόγω πρόσωπα αλληλέγγυα και εις ολόκληρον ευθύνη για την καταβολή προστίμου (
42
). Όπως έχει διευκρινίσει το Δικαστήριο, ο μηχανισμός της αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης είναι ένα επιπλέον νομικό μέσο που διαθέτει η Επιτροπή για να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα της δράσεώς της για την είσπραξη των προστίμων που επιβάλλονται λόγω παραβάσεων του δικαίου του ανταγωνισμού, δεδομένου ότι ο μηχανισμός αυτός ελαττώνει, για την Επιτροπή, ως πιστωτή της οφειλής την οποία συνιστούν τα πρόστιμα αυτά, τον κίνδυνο αφερεγγυότητας. Τούτο συμβάλλει στην επίτευξη του αποτρεπτικού σκοπού ο οποίος επιδιώκεται εν γένει από το δίκαιο του ανταγωνισμού (
43
).
45.
Εν προκειμένω, στην απόφαση του 2009, η Επιτροπή χρησιμοποίησε το εν λόγω μέσο υποχρεώνοντας την GEA, τη CPA και την ACW, ως οντότητες που συναποτελούν μία και την αυτή επιχείρηση, να καταβάλουν εις ολόκληρον πρόστιμο λόγω παραβάσεως του άρθρου 81 ΕΚ (νυν άρθρου 101 ΣΛΕΕ), απορρέουσας από τη συμμετοχή της εν λόγω επιχειρήσεως σε σύμπραξη στην αγορά στον τομέα ESBO/εστέρων. Εντούτοις, η GEA θεωρεί ότι, στο άρθρο 2, σημεία 31 και 32, της εν λόγω αποφάσεως, η Επιτροπή στην πραγματικότητα δεν επέβαλε ένα, αλλά δύο χωριστά πρόστιμα, που αντιστοιχούσαν σε διαφορετικές περιόδους παραβάσεως, διακρίνοντας, στην πράξη, μεταξύ δύο χωριστών επιχειρήσεων. Η Επιτροπή αμφισβητεί την ορθότητα του ανωτέρω ισχυρισμού.
46.
Επισημαίνεται ότι η περιγραφή της σχέσεως μεταξύ των δύο ποσών που αναγράφονται στα εν λόγω σημεία είναι βασικό ζήτημα για την εξέταση του πρώτου λόγου αναιρέσεως, ο οποίος, όχι τυχαία, αποτέλεσε αντικείμενο έντονης αντιδικίας μεταξύ των διαδίκων.
47.
Συναφώς, είναι αναμφίβολο ότι τα σημεία 31 και 32 του άρθρου 2 της αποφάσεως του 2009 αντικατοπτρίζουν, τουλάχιστον έμμεσα, τις διάφορες μορφές υπό τις οποίες η επιχείρηση που θεωρείται υπεύθυνη για την παράβαση μετείχε κατά καιρούς στη σύμπραξη. Πράγματι, από την απόφαση του 2009 προκύπτει ότι η CPA μετείχε, ως διάδοχος της OCA, σε οικονομική ενότητα από κοινού με την GEA και την ACW μόνο για ορισμένο χρονικό διάστημα της παραβάσεως που καταλογίζεται στην εν λόγω ενότητα, ήτοι για το χρονικό διάστημα από τις 30 Σεπτεμβρίου 1995 έως τις 17 Μαΐου 2000 (
44
). Ως εκ τούτου, υφίσταται σχέση μεταξύ των ποσών που ορίζονται στα σημεία 31 και 32 του άρθρου 2 της αποφάσεως του 2009 και των χρονικών διαστημάτων κατά τα οποία η CPA αποτελούσε με την GEA και την ACW την ίδια επιχείρηση καθώς και των χρονικών διαστημάτων κατά τα οποία η ίδια επιχείρηση, αντιθέτως, αποτελούνταν μόνον από τις δύο τελευταίες εταιρίες.
48.
Εντούτοις, η εν λόγω διαπίστωση δεν πρέπει να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι τα εν λόγω ποσά δεν αποτελούν μέρος ενός
και
μοναδικού προστίμου το οποίο επιβλήθηκε σε μία και την αυτή επιχείρηση, υπό τις διάφορες και διαδοχικές συνθέσεις της.
49.
Κατά τον καθορισμό των σχέσεων αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης μεταξύ των διαφόρων οντοτήτων που απαρτίζουν την επιχείρηση η οποία κατέστη ένοχη παραβάσεως του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, η Επιτροπή οφείλει να λάβει υπόψη, πέραν της εξελίξεως των σχέσεων ελέγχου μεταξύ των εν λόγω οντοτήτων, επίσης τις αλλαγές που σημειώθηκαν στη σύνθεση της επιχειρήσεως (
45
). Πράγματι, η τελευταία μπορεί να λειτουργεί υπό διάφορες συνθέσεις κατά τη διάρκεια της συμμετοχής της σε παράβαση, ανάλογα με τις διάφορες οντότητες που εισέρχονται ή εξέρχονται από την επιχείρηση. Τέτοιες μεταβολές, οι οποίες μπορούν να επέλθουν ιδίως όταν, όπως εν προκειμένω, η παράβαση παρατείνεται επί μακρόν, δεν θέτουν εν αμφιβόλω ούτε τον ενιαίο χαρακτήρα της επιχειρήσεως ως προσώπου στο οποίο πρέπει να καταλογιστεί η παράβαση ούτε τον ενιαίο χαρακτήρα του επιβληθέντος σε αυτήν προστίμου. Προς αυτή την κατεύθυνση, πρέπει να νοηθεί η διάκριση που έγινε από την Επιτροπή, στα σημεία 31 και 32 του άρθρου 2 της αποφάσεως του 2009, κατά τον καθορισμό της αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης της GEA, της CPA και της ACW για το ενιαίο πρόστιμο που επιβλήθηκε στην οικονομική ενότητα μέρη της οποίας αποτέλεσαν κατά διαστήματα.
50.
Κατά τα λοιπά, τα ποσά που καθορίζονται στα εν λόγω σημεία αντικατοπτρίζουν, τηρουμένης της αρχής της εξατομικεύσεως των ποινών και των κυρώσεων, και σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 3, του κανονισμού 1/2003, τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παραβάσεως που προσάπτεται ατομικά στην εν λόγω επιχείρηση. Συναφώς, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι η τήρηση της εν λόγω αρχής, καθώς και της αρχής της ασφάλειας δικαίου, αποτελεί μέρος των υποχρεώσεων που επιβάλλονται στην Επιτροπή στο πλαίσιο του καθορισμού της προς τα έξω σχέσεως αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης βάσει της οποίας τα διάφορα πρόσωπα που απαρτίζουν την επιχείρηση μπορούν να κληθούν να καταβάλουν το συνολικό ποσό του προστίμου που επιβλήθηκε σε αυτήν (
46
). Εν προκειμένω, προβαίνοντας σε διάκριση μεταξύ των ποσών που πρέπει να καταλογισθούν εις ολόκληρον, αφενός, στην GEA, στη CPA και στην ACW, και αφετέρου, στην GEA και στην ACW, η Επιτροπή έλαβε υπόψη το γεγονός ότι, για ορισμένο χρονικό διάστημα, η CPA μετείχε στην παράβαση υπό την ιδιότητά της ως θυγατρικής άλλης μητρικής εταιρίας, με την οποία καταδικάστηκε να καταβάλει εις ολόκληρον άλλο πρόστιμο (
47
), και, ως τούτου, απέφυγε την παραβίαση της αρχής της εξατομικεύσεως των ποινών και των κυρώσεων που της προσάπτεται από το Δικαστήριο στην απόφαση Areva (
48
).
51.
Επομένως, πρέπει να απορριφθεί ο ισχυρισμός της αναιρεσείουσας ότι τα σημεία 31 και 32 του άρθρου 2 της αποφάσεως του 2009 αντιστοιχούν στις περιόδους συμμετοχής της GEA, της CPA και της ACW στη σύμπραξη και καθορίζουν δύο διαφορετικά πρόστιμα. Επισημαίνω, εξάλλου, ότι ο εν λόγω ισχυρισμός απορρίφθηκε, τουλάχιστον εν μέρει, από το ίδιο το Γενικό Δικαστήριο, το οποίο, όπως αναφέρει η Επιτροπή με την αίτησή της αναιρέσεως, έκρινε, στη σκέψη 102 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι «το πρόστιμο που επιβάλλεται σε κάθε εταιρία της ίδιας επιχειρήσεως, με βάση το άρθρο 101 ΣΛΕΕ, δεν αντιστοιχεί στη συμμετοχή των εν λόγω εταιριών στην παράβαση, αλλά μόνο στο ανώτατο ποσό που μπορεί ενδεχομένως να επιβληθεί από την Επιτροπή για τη συμμετοχή της επιχειρήσεως στην παράβαση υπό τους όρους του άρθρου 101 ΣΛΕΕ». Απεναντίας, σε αντίθεση με όσα υποστηρίζει η GEA, δεν προκύπτει με σαφήνεια αν το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι τα σημεία 31 και 32 του άρθρου 2 της αποφάσεως του 2009 εξατομικεύουν δύο διαφορετικά πρόστιμα και αναφέρονται σε δύο διαφορετικές επιχειρήσεις. Προς αυτή την κατεύθυνση φαίνεται να πρέπει να νοηθούν οι σκέψεις 54 και 55 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Εντούτοις, στο τμήμα του σκεπτικού κατά του οποίου βάλλει η Επιτροπή με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, το Γενικό Δικαστήριο περιορίζεται να διακρίνει μεταξύ δύο διαφορετικών σχέσεων αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης.
52.
Από το σύνολο των προεκτεθέντων δύναται, κατά την άποψή μου, να αναιρεθεί η προκείμενη στη συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου, ήτοι ότι οι σχέσεις αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης που προσδιορίζονται στα σημεία 31 και 32 του άρθρου 2 της αποφάσεως του 2009 αντιστοιχούν στη διάρκεια της αντίστοιχης συμμετοχής της GEA, της ACW και της CPA στην παράβαση και αφορούν ποσά που καθορίζονται σε αναλογία με την εν λόγω συμμετοχή. Πράγματι, όπως έχει ήδη λεχθεί, και σύμφωνα με όσα υποστηρίζει η Επιτροπή, τα εν λόγω σημεία δεν αντικατοπτρίζουν τη συμμετοχή των επιμέρους οντοτήτων στην παράβαση, αλλά το γεγονός ότι ανήκουν σε μία και την αυτή επιχείρηση, και, ως εκ τούτου, την ικανότητά τους να θεωρηθούν ως αλληλεγγύως και εις ολόκληρον υπεύθυνες για την καταβολή των αναγραφόμενων ποσών.
53.
Η μείωση του προστίμου της ACW ασκεί άμεση επιρροή στην προς τα έξω σχέση αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης της εν λόγω οντότητας, κατά την έννοια ότι η Επιτροπή δεν θα μπορεί να απαιτήσει την καταβολή ποσού ανώτερου από εκείνο που αντιστοιχεί στο ανώτατο όριο του 10 % που έχει εφαρμογή επί της οντότητας αυτής, αλλά δεν μεταβάλλει την προς τα έξω σχέση αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης των άλλων εταιριών, οι οποίες θα συνεχίσουν να είναι υπεύθυνες έναντι της Επιτροπής εντός των ορίων που ισχύουν τα οποία έχουν ατομικά εφαρμογή επί των εταιριών αυτών, όσον αφορά τόσο τα αντίστοιχα ανώτατα όρια του 10 % όσο και το χρονικό διάστημα κατά το οποίο αποτελούσαν μέρος της ίδιας επιχειρήσεως που διέπραξε την παράβαση. Το γεγονός ότι η GEA υποχρεούνται να επωμισθεί μόνη της μέρος του προστίμου είναι αμιγώς αυτόματη συνέπεια της μειώσεως που εφαρμόστηκε ως προς την ACW και του ότι οι εν λόγω οντότητες συνιστούσαν μία και την αυτή επιχείρηση καθ’ όλη τη διάρκεια της παραβάσεως.
54.
Ακριβώς για αυτόν τον λόγο, όπως, κατά την άποψή μου, ορθώς προβάλλεται από την Επιτροπή, η τελευταία δεν είχε καμία υποχρέωση να προβεί σε συγκεκριμένη κατανομή της μειώσεως που χορηγήθηκε στην ACW ή του μειωμένου προστίμου της τελευταίας. Όπως διευκρίνισε το Δικαστήριο στην απόφαση Siemens, η κατά το δίκαιο της Ένωσης έννοια της αλληλεγγύης κατά την καταβολή του προστίμου, εφόσον απλά αποτελεί αυτόματη συνέπεια της έννοιας της επιχειρήσεως, αφορά μόνον
την επιχείρηση και όχι τις εταιρίες που την απαρτίζουν (
49
). Στο πλαίσιο αυτό, είναι αλυσιτελής η σύγκριση μεταξύ της καταστάσεως της CPA και εκείνης της GEA, επειδή οι εν λόγω εταιρίες αποτελούν αναπόσπαστο μέρος μιας και της αυτής οικονομικής ενότητας και, υπό την ιδιότητά τους αυτή, τους επιβλήθηκαν κυρώσεις με την απόφαση του 2009 (
50
).
55.
Βάσει των ανωτέρω, θεωρώ ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, στις σκέψεις 105 έως 111 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η Επιτροπή παραβίασε την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως. Ως εκ τούτου, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως που προέβαλε η Επιτροπή πρέπει, κατά την άποψή μου, να γίνει δεκτός.
2. Επί του δευτέρου λόγου αναιρέσεως
α) Η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
56.
O δεύτερος λόγος αναιρέσεως στρέφεται κατά των σκέψεων 119 έως 126 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
57.
Στις σκέψεις 122 και 123 της εν λόγω αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι, κατά την ημερομηνία ενάρξεως ισχύος της αποφάσεως του 2010 και της κοινοποιήσεως της αποφάσεως αυτής, οι διατάξεις του άρθρου 2, σημεία 31 και 32, της αποφάσεως του 2009, όπως είχαν υπό την αρχική τους διατύπωση, δεν ήταν πλέον εφαρμοστέες, επειδή είχαν αντικατασταθεί από την απόφαση του 2010, και επομένως δεν μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως βάση για τον καθορισμό της ημερομηνίας κατά την οποία κατέστησαν απαιτητά τα επίμαχα πρόστιμα. Κατά το Γενικό Δικαστήριο, «μόνον η ημερομηνία παραλαβής της κοινοποιήσεως της αποφάσεως του 2010, η οποία αποτελούσε εφεξής τη νομική βάση της υποχρεώσεως καταβολής των προστίμων αυτών, μπορούσε να χρησιμεύσει ως αφετηρία μιας τέτοιας προθεσμίας» (
51
). Στη σκέψη 124 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι η εν λόγω απόφαση όμως ακυρώθηκε με την απόφαση της 15ης Ιουλίου 2015, GEA Group κατά Επιτροπής (
52
), και ότι, επομένως, δεν μπορούσε να χρησιμεύσει ως νομική βάση «ούτε για την υποχρέωση της προσφεύγουσας να καταβάλει τα επίμαχα πρόστιμα ούτε για τον καθορισμό της ημερομηνίας κατά την οποία αυτά καθίστανται απαιτητά». Το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε στη συνέχεια, στη σκέψη 125 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι, μολονότι η ακύρωση αυτή είχε ως αποτέλεσμα την επαναφορά του αρχικού κειμένου του άρθρου 2, σημεία 31 και 32, της αποφάσεως του 2009, εντούτοις το κείμενο αυτό αντικαταστάθηκε εκ νέου από εκείνο που προκύπτει από το άρθρο 1 της επίμαχης αποφάσεως. Επομένως, συνήγαγε, στη σκέψη 126 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι «η υποχρέωση καταβολής των προστίμων προκύπτει μόνον από το άρθρο 1 της [επίμαχης] αποφάσεως και ότι αφετηρία για τον καθορισμό της προθεσμίας εντός της οποίας τα πρόστιμα αυτά καθίστανται απαιτητά μπορούσε να αποτελέσει μόνον η ημερομηνία παραλαβής της κοινοποιήσεως της εν λόγω αποφάσεως».
β) Η επιχειρηματολογία των διαδίκων
58.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως θεώρησε το άρθρο 2, σημεία 31 και 32, της αποφάσεως του 2009 βάση για τον καθορισμό της ημερομηνίας κατά την οποία κατέστησαν απαιτητά τα πρόστιμα. Πράγματι, η εν λόγω ημερομηνία καθορίζεται στο άρθρο 2, δεύτερο εδάφιο, της αποφάσεως του 2009 και, ως εκ τούτου, σε διαφορετικό σημείο του διατακτικού της εν λόγω αποφάσεως. Πάντως, αν άρθρο ή μέρος άρθρου του διατακτικού αποφάσεως δεν θίγεται από τροποποιητική απόφαση, συνεχίζει να παράγει έννομα αποτελέσματα. Επομένως, κατά την Επιτροπή, η τροποποίηση της ημερομηνίας κατά την οποία κατέστη απαιτητό το πρόστιμο της προσφεύγουσας στην απόφαση του 2010 (
53
) και στην επίμαχη απόφαση αποτελεί προϊόν της διακριτικής της ευχέρειας και δεν απορρέει αυτόματα από την τροποποίηση των διατάξεων περί του ποσού του προστίμου. Η τροποποίηση προστίμου δεν ισοδυναμεί, σε αντίθεση με όσα απορρέουν από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, με αντικατάστασή του, ήτοι με επιβολή νέου προστίμου. Στην επίμαχη απόφαση, η Επιτροπή αποφάσισε να ευθυγραμμίσει την ημερομηνία κατά την οποία κατέστη απαιτητό το πρόστιμο της GEA με εκείνη που ορίστηκε για την ACI και τη CPA κατόπιν της αποφάσεως του 2010, προκειμένου να μην περιαγάγει την GEA σε λιγότερο ευνοϊκή θέση σε σχέση με τις εν λόγω εταιρίες. Τέλος, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η πλάνη στην οποία υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο συνεπάγεται την απώλεια των τόκων υπερημερίας που οφείλονται από όλες τις οντότητες μιας επιχειρήσεως σε όλες τις περιπτώσεις όπου πρόστιμο τροποποιείται έναντι μόνον μιας εξ αυτών και, επιπλέον, εγκυμονεί τον κίνδυνο να περιοριστεί αδικαιολόγητα η διακριτική εξουσία της Επιτροπής σε όλες τις περιπτώσεις όπου αποδεικνύεται αναγκαία η τροποποίηση προστίμου.
59.
Κατά την GEA, το χρονικό σημείο από το οποίο αρχίζουν να τρέχουν οι τόκοι υπερημερίας δεν μπορεί να καθοριστεί κατά τη διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής σε ημερομηνία προγενέστερη εκείνης της κοινοποιήσεως της αποφάσεως με την οποία καθορίζεται το πρόστιμο. Επειδή, εν προκειμένω, κατά τα όσα ορθώς αναφέρει η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, η απόφαση αυτή δεν μπορούσε παρά να είναι η επίμαχη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς συνήγαγε ότι η ημερομηνία κατά την οποία κατέστη απαιτητό το πρόστιμο δεν μπορούσε να είναι προγενέστερη της ημερομηνίας κοινοποιήσεως της εν λόγω αποφάσεως. Επιπλέον, η GEA παρατηρεί ότι, σε αντίθεση με όσα προβάλλει η Επιτροπή, η επίμαχη απόφαση δεν τροποποίησε απλώς το άρθρο 2, σημεία 31 και 32 της απόφασης του 2009, αλλά το αντικατέστησε και ότι η εν λόγω αντικατάσταση αφορά ολόκληρο το διατακτικό για την επιβολή του προστίμου. Τέλος, η GEA επισημαίνει ότι, σε περίπτωση τροποποιήσεως αποφάσεως που καθορίζει πρόστιμο για τις διάφορες οντότητες που αποτελούν μέρος της ίδιας επιχειρήσεως, η απώλεια τόκων υπερημερίας αφορά μόνον τις οντότητες που θίγονται από την εν λόγω τροποποίηση και όχι τις άλλες.
γ) Εκτίμηση
60.
Μολονότι αυτή καθεαυτήν η αρχή που αποτελεί το σημείο αφετηρίας του Γενικού Δικαστηρίου, κατά την οποία η ημερομηνία από την οποία είναι απαιτητό το πρόστιμο και από την οποία οφείλονται τυχόν τόκοι υπερημερίας δεν μπορεί να είναι προγενέστερη από εκείνη της κοινοποιήσεως της αποφάσεως που καθορίζει το πρόστιμο, είναι ορθή, κατά τη γνώμη μου δεν μπορεί να λεχθεί το ίδιο όσον αφορά την εφαρμογή της εν λόγω αρχής από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση.
61.
Για τους λόγους που εκτίθενται στο σημείο 21 των παρουσών προτάσεων, θεωρώ, σε αντίθεση με όσα έκρινε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 123 έως 126 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η απόφαση του 2009 συνιστά τη νομική βάση του προστίμου που επιβλήθηκε στην GEA, στην GPR και στην ACW, και όχι οι διαδοχικές τροποποιητικές αποφάσεις (
54
).
62.
Εξάλλου, όπως ορθώς υποστηρίζει η Επιτροπή, η τροποποίηση του άρθρου 2, σημεία 31 και 32, της αποφάσεως του 2009, πρώτα, με την απόφαση του 2010 και, στη συνέχεια, με την επίμαχη απόφαση, δεν συνεπάγεται την αυτόματη τροποποίηση του τελευταίου εδαφίου του εν λόγω άρθρου 2, κατά το οποίο «τα ποσά των προστίμων πρέπει να καταβληθούν σε ευρώ εντός τριών μηνών από την ημερομηνία κοινοποιήσεως της παρούσας αποφάσεως». Η εν λόγω τροποποίηση αφορά μόνον το ποσό του προστίμου που επιβλήθηκε στην ACI και τον επανακαθορισμό των προς τα έξω σχέσεων αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης μεταξύ της GEA, της ACI και της CPA, αλλά δεν έχει συνέπειες για την ημερομηνία κατά την οποία κατέστη απαιτητό το πρόστιμο που τροποποιήθηκε.
63.
Στο έγγραφο με το οποίο κοινοποιήθηκε η απόφαση του 2010, πρώτα, και στο διατακτικό της επίμαχης αποφάσεως, στη συνέχεια, η Επιτροπή αποφάσισε, μολονότι δεν ήταν υποχρεωμένη να το πράξει, να μεταθέσει την εν λόγω ημερομηνία, όπως αυτή προέκυπτε από το τελευταίο εδάφιο του άρθρου 2 της αποφάσεως του 2009, ορίζοντάς την για τις 10 Μαΐου 2010.
64.
Πάντως, θα μπορούσαν ίσως να τεθεί το ερώτημα αν μια τέτοια απόφαση παραβιάζει την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως έναντι των άλλων επιχειρήσεων στις οποίες επιβλήθηκαν κυρώσεις για την ίδια παράβαση, ως προς τις οποίες η ημερομηνία κατά την οποία κατέστη απαιτητό το πρόστιμο, σε αντίθεση με όσα ισχύουν για την GEA, τη CPA και την ACI, παραμένει εκείνη που ορίζεται στο τελευταίο εδάφιο του άρθρου 2 της αποφάσεως 2009, και αν, επομένως, όπως υποστηρίζει η Επιτροπή, η ίδια είναι πράγματι ελεύθερη να τροποποιήσει, κατά τη διακριτική της ευχέρεια, την ημερομηνία του απαιτητού ενός προστίμου στην απόφαση με την οποία τροποποιεί το ποσό του προστίμου αυτού για να ληφθεί υπόψη το ανώτατο όριο του 10 % το οποίο είναι εφαρμοστέο σε ένα εκ των νομικών προσώπων στα οποία επιβλήθηκαν κυρώσεις. Αντιθέτως, δεν θεωρώ, για τους προεκτεθέντες λόγους, ότι η εν λόγω απόφαση μπορεί να θεωρηθεί παράνομη για τους λόγους που ανέφερε το Γενικό Δικαστήριο.
65.
Επομένως, βάσει των ανωτέρω, είμαι της γνώμης ότι επίσης ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως πρέπει να γίνει δεκτός.
3. Ενδιάμεσο συμπέρασμα
66.
Αμφότεροι οι λόγοι αναιρέσεως που προέβαλε η Επιτροπή είναι, κατά τη γνώμη μου, βάσιμοι και πρέπει να γίνουν δεκτοί. Συνεπώς, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση πρέπει να αναιρεθεί.
67.
Κατά το άρθρο 61, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου, αν η αναίρεση κριθεί βάσιμη, το Δικαστήριο αναιρεί την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου. Στην περίπτωση αυτή, μπορεί είτε το ίδιο να αποφανθεί οριστικά επί της διαφοράς, εφόσον είναι ώριμη προς εκδίκαση, είτε να την αναπέμψει στο Γενικό Δικαστήριο για να την κρίνει το τελευταίο. Δεδομένου ότι το Γενικό Δικαστήριο αποφάνθηκε μόνον επί του τετάρτου λόγου ακυρώσεως και επί του πρώτου τμήματος του πέμπτου λόγου ακυρώσεως, οι λοιποί λόγοι δεν επιτρέπουν στο Δικαστήριο να αποφανθεί οριστικά επί της διαφοράς. Επομένως, η υπόθεση πρέπει να αναπεμφθεί στο Γενικό Δικαστήριο.
V. Επί των δικαστικών εξόδων
68.
Κατά το άρθρο 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, όταν η αίτηση αναιρέσεως απορρίπτεται ως αβάσιμη ή όταν γίνεται δεκτή και το Δικαστήριο κρίνει το ίδιο οριστικά τη διαφορά, το Δικαστήριο αποφαίνεται επί των δικαστικών εξόδων. Δεδομένου ότι η υπόθεση πρέπει να αναπεμφθεί στο Γενικό Δικαστήριο, το Δικαστήριο πρέπει να επιφυλαχθεί ως προς τα δικαστικά έξοδα.
VI. Πρόταση
69.
Βάσει όλων τω ανωτέρω εκτιμήσεων, προτείνω στο Δικαστήριο:
–
να κρίνει παραδεκτή την αίτηση αναιρέσεως που κατέθεσε η Επιτροπή·
–
να αναιρέσει την απόφαση της 18ης Οκτωβρίου 2018, GEA Group κατά Επιτροπής (T‑640/16, EU:T:2018:700)·
–
να αναπέμψει την υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο προκειμένου αυτό να αποφανθεί επί της ουσίας·
–
να επιφυλαχθεί ως προς τα δικαστικά έξοδα.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η ιταλική.
(
2
)	T‑640/16 (EU:T:2018:700).
(
3
)	Απόφαση C(2009) 8682 τελικό, της 11ης Νοεμβρίου 2009, σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 81 [ΕΚ] και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ (υπόθεση COMP/38589 – Σταθεροποιητές θερμότητας).
(
4
)	T‑45/10 (μη δημοσιευθείσα, EU:T:2015:507).
(
5
)	Κανονισμός (ΕΚ) του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 και 82 της Συνθήκης (ΕΕ 2003, L 1, σ. 1).
(
6
)	Απόφαση C(2010) 727 τελικό, για την τροποποίηση της αποφάσεως [του 2009].
(
7
)	T‑189/10 (EU:Τ:2015:504).
(
8
)	Απόφαση C(2016) 3920 τελικό, για την τροποποίηση της αποφάσεως του 2009.
(
9
)	Βλ. σκέψεις 51 έως 77 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
10
)	Βλ. σκέψεις 97 έως 113 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
11
)	Κατά τους υπολογισμούς της GEA, η προθεσμία παραγραφής του άρθρου 25, παράγραφος 5, του κανονισμού 1/2003 άρχισε στις 18 Μαΐου 2000, ημερομηνία κατά την οποία έπαυσε η παράβαση, και, λαμβανομένων υπόψη των περιόδων αναστολής λόγω της ασκήσεως των προσφυγών της GEA κατά των αποφάσεων του 2009 και του 2010, έληξε στις 10 Αυγούστου ή στις 3 Νοεμβρίου 2015.
(
12
)	Βλ. απόφαση της 24ης Ιουνίου 2015, Fresh Del Monte Produce κατά Επιτροπής και Επιτροπή κατά Fresh Del Monte Produce (C‑293/13 P και C‑294/13 P, EU:C:2015:416, σκέψη 46).
(
13
)	Στο μέτρο που η επιχειρηματολογία της GEA συμπίπτει με εκείνη που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του πρώτου λόγου ακυρώσεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, πρέπει να διευκρινιστεί ότι η εξέταση της προκείμενης της εν λόγω επιχειρηματολογίας –ήτοι του ότι η απόφαση του 2009 δεν συνιστά έγκυρη απόφαση κατά την έννοια του άρθρου 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003– πραγματοποιήθηκε, στο πλαίσιο των παρουσών προτάσεων, για την απάντηση στην ένσταση απαραδέκτου που προέβαλε η GEA, και δεν συνιστά εξέταση της νομιμότητας της επίμαχης αποφάσεως.
(
14
)	Τούτο δεν σημαίνει ότι η εφαρμογή των εν λόγω προθεσμιών δεν μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετικό αποτέλεσμα στην περίπτωση όπου η τροποποίηση του ύψους του προστίμου απορρέει από την τροποποίηση παραμέτρων που έχουν συνέπειες για την εφαρμογή των κανόνων παραγραφής, για παράδειγμα, όταν με μεταγενέστερη απόφαση η Επιτροπή μεταθέτει σε προγενέστερη ημερομηνία το πέρας της περιόδου παραβάσεως για μία εκ των συμμετεχουσών οντοτήτων, ήτοι επισπεύδοντας την ημερομηνία ενάρξεως της προθεσμίας παραγραφής για την εν λόγω οντότητα (βλ., συναφώς, απόφαση της 6ης Οκτωβρίου 2015, Corporación Empresarial de Materiales de Construcción κατά Επιτροπής, T‑250/12, EU:T:2015:749, σκέψεις 46 έως 48).
(
15
)	Πρβλ., όσον αφορά την ακύρωση εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου του ποσού του επιβληθέντος προστίμου από την Επιτροπή, απόφαση της 6ης Οκτωβρίου 2015, Corporación Empresarial de Materiales de Construcción κατά Επιτροπής (T‑250/12, EU:T:2015:749, σκέψη 74). Άλλωστε, υπέρ αυτών συνηγορεί το άρθρο 26, παράγραφος 3, του κανονισμού 1/2003, με βάση το οποίο απόφαση που τροποποιεί το αρχικό ποσό του προστίμου διακόπτει την προθεσμία παραγραφής όσον αφορά την εκτέλεση των κυρώσεων, και επομένως δεν ασκεί επιρροή για την παραγραφή της εξουσίας επιβολής προστίμου, τουλάχιστον κατά το μέτρο που δεν θίγονται οι παράμετροι με βάση τις οποίες καθορίζεται η αφετηρία της προθεσμίας παραγραφής.
(
16
)	Η εν λόγω προσφυγή συνιστά αντικείμενο της υποθέσεως T‑195/19, η οποία τώρα εκκρεμεί ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, η σχετική διαδικασία ανεστάλη από τον πρόεδρο του πέμπτου τμήματος του Γενικού Δικαστηρίου εν αναμονή της περατώσεως της δίκης επί της αιτήσεως αναιρέσεως που αποτελεί αντικείμενο των παρουσών προτάσεων.
(
17
)	Βλ. σκέψη 107 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
18
)	Βλ. σκέψη 108 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
19
)	Βλ. σκέψη 109 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
20
)	T‑122/07 έως T‑124/07 (EU:Τ:2011:70).
(
21
)	C‑231/11 P έως C‑233/11 P (EU:C:2014:256).
(
22
)	C‑247/11 P και C‑253/11 P (EU:C:2014:257).
(
23
)	C‑50/12 P (EU:C:2013:771).
(
24
)	Συναφώς, η GEA επικαλείται την απόφαση της 19ης Ιουλίου 2012, Alliance One International και Standard Commercial Tobacco κατά Επιτροπής (C‑628/10 P και C‑14/11 P, EU:C:2012:479, σκέψη 59), και τη διάταξη της 18ης Σεπτεμβρίου 2014, Sasol κ.λπ. κατά Επιτροπής (T‑541/08 REC, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2014:823, σκέψεις 181 επ.).
(
25
)	Σε κατανομή της «μειώσεως» του προστίμου της ACW το Γενικό Δικαστήριο αναφέρεται, πέρα από τη σκέψη 105, επίσης στις σκέψεις 109, 110 και 111, ενώ σε κανένα χωρίο του σκεπτικού του δεν αναφέρεται σε κατανομή «του μειωθέντος προστίμου» της ACW.
(
26
)	Η Επιτροπή θεωρεί ότι υπάρχει αντίφαση μεταξύ της σκέψεως 109 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, όπου, στο κείμενο στη γλώσσα διαδικασίας, στην αγγλική, το Γενικό Δικαστήριο χρησιμοποιεί το επίρρημα «proportionately», και της επόμενης σκέψεως 110, όπου, αντιθέτως, χρησιμοποιείται το επίρρημα «equally». Πάντως, αντιπαραβολή με το γαλλικό κείμενο της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως το οποίο, μολονότι δεν είναι το αυθεντικό κείμενο, είναι το πρωτότυπο κείμενο της αποφάσεως, στη σκέψη 110 του οποίου περιέχεται ο όρος «équitablement» («equamente» στο ιταλικό κείμενο), οδηγεί στη διαπίστωση ότι ο εν λόγω όρος μεταφράστηκε εσφαλμένα στο αγγλικό κείμενο. Σε κάθε περίπτωση, λαμβανομένων υπόψη της γενικότερης έννοιας της σκέψεως 110 και του πλαισίου στο οποίο εντάσσεται, το εν λόγω επίρρημα μπορεί κατά τη γνώμη μου να αναγνωστεί μόνον ως αναφορά σε μια «δίκαιη κατανομή» και όχι σε μια «κατανομή σε ίσα μερίδια». Ως εκ τούτου, δεν υπάρχει η αντίφαση που προβάλλει η Επιτροπή.
(
27
)	Η διαδικασία στο πλαίσιο της οποίας εκδόθηκε η εν λόγω απόφαση αφορούσε αίτηση αναιρέσεως κατατεθείσα από την εταιρία Kendrion, η οποία είχε καταδικαστεί στην εις ολόκληρον καταβολή, από κοινού με τη θυγατρική της, προστίμου λόγω παραβάσεως του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, και στρεφόμενη κατά της αποφάσεως με την οποία το Γενικό Δικαστήριο είχε, μεταξύ άλλων, απορρίψει τον ισχυρισμό της Kendrion ότι η Επιτροπή είχε παραβιάσει την έννοια της αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης επιβάλλοντας σε βάρος της μεγαλύτερο πρόστιμο από εκείνο που επιβλήθηκε στη θυγατρική της, όπως το τελευταίο μειώθηκε κατόπιν της εφαρμογής του ανωτάτου ορίου του 10 % που προβλέπεται στο άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003.
(
28
)	Βλ. σκέψεις 55 έως 58 της αποφάσεως Kendrion.
(
29
)	Βλ. σκέψη 55 της αποφάσεως Kendrion· βλ., επίσης, μεταξύ άλλων, απόφαση της 27ης Απριλίου 2017, Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑516/15 P, EU:C:2017:314, σκέψη 56).
(
30
)	Εξάλλου, το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε ορθώς τις εν λόγω αρχές στις σκέψεις 99 έως 101 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
31
)	Διαφορετική είναι, αντιθέτως, η περίπτωση μειώσεων που ασκούν επιρροή όσον αφορά την ευθύνη της θυγατρικής εταιρίας. Συγκεκριμένα, το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει συναφώς ότι στην περίπτωση που η ευθύνη της μητρικής εταιρίας είναι αμιγώς παρεπόμενη της ευθύνης της θυγατρικής της και ουδείς άλλος παράγοντας χαρακτηρίζει ατομικά την προσαπτόμενη στη μητρική εταιρία συμπεριφορά, η ευθύνη αυτής της μητρικής εταιρίας δεν δύναται να υπερβαίνει αυτήν της θυγατρικής της (πρβλ. αποφάσεις της 22ας Ιανουαρίου 2013, Επιτροπή κατά Tomkins, C‑286/11 P, EU:C:2013:29, σκέψεις 37, 39, 43 και 49, και της 17ης Σεπτεμβρίου 2015, Total κατά Επιτροπής, C‑597/13 P, EU:C:2015:613, σκέψη 38).
(
32
)	Βλ. σκέψη 153 της αποφάσεως Siemens του Γενικού Δικαστηρίου.
(
33
)	Βλ. σκέψη 158 της αποφάσεως Siemens του Γενικού Δικαστηρίου.
(
34
)	Βλ. σκέψη 60 της αποφάσεως Siemens του Δικαστηρίου· βλ., επίσης, απόφαση της 26ης Ιανουαρίου 2017, Villeroy & Boch κατά Επιτροπής (C‑625/13 P, EU:C:2017:52, σκέψεις 151 έως 153).
(
35
)	Βλ. σκέψη 62 της αποφάσεως Siemens του Δικαστηρίου· απόφαση της 26ης Ιανουαρίου 2017, Villeroy & Boch κατά Επιτροπής (C‑625/13 P, EU:C:2017:52, σκέψεις 151 έως 153).
(
36
)	Βλ. απόφαση Siemens του Δικαστηρίου (σκέψη 68).
(
37
)	Βλ. σκέψη 42 της αποφάσεως Siemens του Δικαστηρίου και εκεί μνημονευόμενη νομολογία.
(
38
)	Βλ., ιδίως, αποφάσεις της 19ης Ιουλίου 2012, Alliance One International και Standard Commercial Tobacco κατά Επιτροπής (C‑628/10 P και C‑14/11 P, EU:C:2012:479, σκέψη 42 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), της 17ης Σεπτεμβρίου 2015, Total κατά Επιτροπής (C‑597/13 P, EU:C:2015:613, σκέψη 33), και της 27ης Απριλίου 2017, Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑516/15 P, EU:C:2017:314, σκέψη 48), και απόφαση Siemens του Δικαστηρίου (σκέψη 43).
(
39
)	Βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση Areva (σκέψη 49 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
40
)	Βλ. απόφαση Siemens του Δικαστηρίου (σκέψη 44), και, μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 10ης Σεπτεμβρίου 2009, Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑97/08 P, EU:C:2009:536, σκέψη 56), και της 27ης Απριλίου 2017, Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑516/15 P, EU:C:2017:314, σκέψη 49).
(
41
)	Βλ. σκέψη 55 της αποφάσεως Siemens του Δικαστηρίου.
(
42
)	Βλ. σκέψεις 47 έως 51 της αποφάσεως Siemens του Δικαστηρίου.
(
43
)	Βλ. σκέψη 59 της αποφάσεως Siemens του Δικαστηρίου.
(
44
)	Η CPA συνέχισε να μετέχει στην παράβαση μετά τις 17ης Μαΐου 2000 έως τις 26 Σεπτεμβρίου 2000, αλλά στο πλαίσιο άλλης οικονομικής ενότητας με τη Chemson GmbH, με την οποία καταδικάστηκε να καταβάλει εις ολόκληρον το ποσό των 137606 ευρώ (βλ. άρθρο 2, σημείο 33, της αποφάσεως του 2009).
(
45
)	Υπενθυμίζεται ότι, στη σκέψη 51 της αποφάσεως Siemens, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι ο εκ μέρους της Επιτροπής καθορισμός του ποσού του προστίμου που πρέπει να επιβληθεί αλληλεγγύως και εις ολόκληρον στις οντότητες που απαρτίζουν την επιχείρηση, «καθόσον απορρέει από την εφαρμογή, στη συγκεκριμένη περίπτωση, της έννοιας της επιχειρήσεως, η οποία είναι έννοια του δικαίου της Ένωσης, υπόκειται σε ορισμένους περιορισμούς οι οποίοι επιβάλλουν να λαμβάνονται δεόντως υπόψη τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της οικείας επιχειρήσεως, όπως αυτή είχε συσταθεί κατά τα χρονικό διάστημα διαπράξεως της παραβάσεως». Βλ., επίσης, απόφαση Areva (σκέψεις 129 έως 133).
(
46
)	Βλ. απόφαση Areva (σκέψεις 126 έως 128).
(
47
)	Πρόκειται για την Chemson GmbH, με την οποία η CPA καταδικάστηκε να καταβάλει εις ολόκληρον το ποσό των 137606 ευρώ, βλ. άρθρο 2, σημείο 33, της αποφάσεως του 2009.
(
48
)	Βλ. απόφαση Areva, σκέψεις 129 επ. Εν προκειμένω, η Επιτροπή πράγματι ενήργησε ακριβώς όπως προβλέπεται στη σκέψη 133 της εν λόγω αποφάσεως.
(
49
)	Βλ. σκέψη 57 της αποφάσεως Siemens του Δικαστηρίου. Πρβλ. απόφαση της 17ης Σεπτεμβρίου 2015, Total κατά Επιτροπής (C‑597/13 P, EU:C:2015:613, σκέψη 71), όσον αφορά την αναγνώριση ελαφρυντικών περιστάσεων.
(
50
)	Μια τέτοια σύγκριση θα είχε νόημα μόνον στο μέτρο που θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι, στην απόφαση του 2009, η Επιτροπή επέβαλε δύο διαφορετικά πρόστιμα σε δύο διαφορετικές επιχειρήσεις. Εντούτοις, όπως είδαμε, η εν λόγω υπόθεση πρέπει, κατά την άποψή μου, να απορριφθεί.
(
51
)	Βλ. σκέψη 123 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
52
)	T‑189/10 (EU:Τ:2015:504).
(
53
)	Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι μόνο με το έγγραφο με το οποίο κοινοποίησε στην ACW, στη CPA και στην GEA την απόφαση του 2010 ανέφερε ότι το πρόστιμο ήταν πληρωτέο εντός προθεσμίας τριών μηνών από την έκδοση της εν λόγω αποφάσεως. Επομένως, η απόφαση του 2010, σε αντίθεση με την επίμαχη απόφαση, δεν περιέχει συγκεκριμένη διάταξη όσον αφορά την ημερομηνία κατά την οποία κατέστη απαιτητό το πρόστιμο.
(
54
)	Όσον αφορά το γεγονός ότι η τροποποίηση του ποσού ενός προστίμου δεν συνιστά κατ’ ανάγκην άλλο πρόστιμο από νομικής απόψεως, βλ. mutatis mutandis, επίσης, απόφαση της 14ης Ιουλίου 1995, CB κατά Επιτροπής (T‑275/94, EU:T:1995:141, σκέψη 65), μνημονευόμενη από την Επιτροπή στην αίτησή της αναιρέσεως.