62010CC0121
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
MENGOZZI
ippreżentati fis-17 ta’ Jannar 2013 (
1
)
Kawża C‑121/10
Il-Kummissjoni Ewropea
vs
Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea
“Għajnuna mill-Istat — Kompetenza tal-Kunsill — It-tielet subparagrafu tal-Artikolu 108(2) TFUE — Skemi ta’ għajnuna eżistenti — Proposta ta’ miżuri xierqa — Effetti — Regolament Nru 659/1999 — Għajnuna għall-investiment fix-xiri ta’ artijiet agrikoli fl-Ungerija”
1.
Bir-rikors li huwa s-suġġett tal-kawża preżenti, il-Kummissjoni titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tannulla d-Deċiżjoni tal-Kunsill 2009/1017/UE, tat-22 ta’ Diċembru 2009, rigward l-għajnuna mill-Istat mill-awtoritajiet tar-Repubblika tal-Ungerija għax-xiri ta’ artijiet agrikoli bejn l-1 ta’ Jannar 2010 u l-31 ta’ Diċembru 2013 (iktar ’il quddiem: “id-deċiżjoni kkontestata”) (
2
).
2.
Permezz ta’ tliet rikorsi oħra ppreżentati fl-istess ħin, il-Kummissjoni kkontestat l-istess għadd ta’ deċiżjonijiet tal-Kunsill rigward għajnuna tal-istess tip mogħtija mir-Repubblika tal-Litwanja (Kawża C-111/10), mir-Repubblika tal-Polonja (Kawża C-117/10) u mir-Repubblika tal-Latvja (Kawża C-118/10).
3.
Ir-rikorsi kollha jqajmu l-istess kwistjoni delikata: jekk proposta ta’ miżuri xierqa fformulata mill-Kummissjoni fil-kuntest tal-eżami kostanti tal-iskemi ta’ għajnuna eżistenti fl-Istati Membri li jsir skont l-Artikolu 108(1) TFUE (jew l-Artikolu 88(1) KE għal dak li jirrigwarda l-Kawża C-117/10), tikkostitwixxix it-teħid ta’ deċiżjoni finali minn dik l-istituzzjoni dwar il-kompatibbiltà mas-suq komuni tal-iskema inkwistjoni, li tista’ tostakola l-eżerċizzju min-naħa tal-Kunsill tal-kompetenza mogħtija lilu bit-tielet subparagrafu tal-Artikolu 108(2) KE (jew bit-tielet subartikolu tal-Artikolu 88(2) KE) biex jawtorizza għajnuna b’deroga għad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 107 TFUE (jew tal-Artikolu 87 KE) u ta’ dispożizzjonijiet applikabbli oħra jekk dan ikun iġġustifikat minn ċirkustanzi eċċezzjonali?
I – Il-kuntest legali
4.
Skont l-Artikolu 108(1) TFUE:
“Il-Kummissjoni għandha teżamina kostantement ma’ l-Istati Membri is-sistemi kollha ta’ għajnuna li jeżiżtu f’dawk l-Istati. Hija għandha tipproponi lil dawn ta’ l-aħħar kull miżura xierqa meħtieġa għall-iżvilupp progressiv u għall-funzjonament tas-suq intern”.
5.
It-tielet u r-raba’ subparagrafu tal-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu, jipprovdi kif ġej:
“Fuq talba ta’ kull Stat Membru, il-Kunsill jista’ jiddeċiedi, b’vot unanimu, li miżura ta’ għajnuna mogħtija jew li trid tingħata minn dak l-Istat għandha tkun ikkonsidrata bħala kompatibbli massuq intern, b’deroga għad-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 107 jew tar-regolamenti previsti fl-Artikolu 109, jekk din id-deċiżjoni tkun ġustifikata b’ċirkustanzi eċċezzjonali. Jekk il-Kummissjoni diġà tkun bdiet il-proċedura preskritta fl-ewwel subparagrafu ta’ dan il-paragrafu, rigward l-għajnuna in kwistjoni, it-talba magħmula lill-Kunsill mill-Istat interessat għandha ġġib is-sospensjoni ta’ dik ilproċedura sakemm il-Kunsill ikun iddeċieda l-pożizzjoni tiegħu.
Madankollu, jekk il-Kunsill ma jkunx għarraf il-pożizzjoni tiegħu f’egħluq tliet xhur minn dik it-talba, għandha tittieħed deċiżjoni mill-Kummissjoni”.
6.
Fir-rigward tal-espożizzjoni tad-dispożizzjonijiet rilevanti tal-Anness IV, Kapitolu 4, tal-Att ta’ Adeżjoni tal-Ungerija fl-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem: “l-Att ta’ Adeżjoni tal-2003”) (
3
), tar-Regolament (KE) Nru 659/1999, tat-22 ta’ Marzu 1999, li jistabbilixxi regoli ddettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 93 tat-Trattat tal-KE (
4
), tal-Linji Gwida Komunitarji għall-għajnuna mill-Istat fis-settur agrikolu (iktar ’il quddiem: “il-Linji Gwida Agrikoli tal-2000”) (
5
), u tal-Linji Gwida għall-għajnuna mill-Istat fis-settur agrikolu u forestali 2007‑2013 (iktar ’il quddiem: “il-Linji Gwida Agrikoli tal-2007-2013”) (
6
), minħabba l-koinċidenza sostanzjali bejn il-qafas legali tal-kawża preżenti u dak tal-Kawża C-117/10, jien ser nagħmel riferiment għall-punti 5‑16 tal-konklużjonijiet ippreżentati minni llum f’din il-kawża.
7.
F’komunikazzjoni ppubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali tal-15 ta’ Marzu 2008 (
7
), il-Kummissjoni ħadet nota, b’mod konformi mal-Artikolu 19(1) tar-Regolament Nru 659/1999, tal-“ftehim espliċitu u inkundizzjonat” tal-Ungerija għall-proposti ta’ miżuri xierqa utli inklużi fil-punt 196 tal-Linji Gwida Agrikoli 2007-2013, ikkomunikati bil-miktub mill-awtoritajiet tal-Litwanja lill-Kummissjoni fis-7 ta’ Frar 2007.
II – Il-kuntest tal-kawża u d-deċiżjoni kkontestata
8.
Fl-Ungerija kienet ġiet stabbilita għajnuna għax-xiri ta’ artijiet agrikoli qabel l-adeżjoni fl-Unjoni. L-għajnuna kienet tingħata permezz ta’ żewġ skemi. L-ewwel skema kienet tipprovdi tnaqqis fl-imgħax fuq is-self u garanzija tal-Istat ghall-iżvilupp ta’ impriżi agrikoli, it-tieni skema, stabbilita fl-1999, kienet tikkonsisti f’sussidji diretti għall-konsolidament tal-proprjetà agrikola. Iż-żewġ skemi kienu nnotifikati lill-Kummissjoni skont il-proċedura stabbilita fl-Anness IV, Kapitolu 4 tat-Trattat ta’ Adeżjoni tal-2003 (
8
).
9.
Fis-27 ta’ Novembru 2006, l-awtoritajiet Ungeriżi nnotifikaw lill-Kummissjoni żewġ skemi ta’ għajnuna intitolati rispettivament “Għajnuna għax-xiri ta’ artijiet fil-forma ta’ self b’rata ta’ imgħax issussidjata” u “Għajnuna għall-konsolidament tal-artijiet” fejn ġie ppreċiżat l-iskop tagħhom li jagħmlu l-iskemi eżistenti konformi mar-regoli applikabbli għall-għajnuna mill-Istat u talbu li dawn ikunu awtorizzati sal-31 ta’ Diċembru 2009. L-ewwel skema ta’ għajnuna, li ma kinitx għada tipprovdi iktar garanzija mill-Istat, kienet mogħtija għax-xiri ta’ artijiet agrikoli tal-kejl superfiċjali minimu ta’ ettaru wieħed u massimu ta’ 300 ettaru. Il-benefiċjarji setgħu jiksbu self b’rata ta’ imgħax issussidjat għal ammont minimu ta’ HUF 1 miljun u massimu ta’ HUF 75 miljun u għal tul ta’ żmien bejn 5 u 20 sena. Is-sussidju fuq l-imgħax kien ekwivalenti għall-50 % tal-prestazzjoni medja tal-bonds tal-Istat Ungeriż għal 5 jew 10 snin, b’żieda ta’ 1.75 %. L-għajnuna pprovduta taħt it-tieni skema, li ma hijiex kumulabbli ma’ dik mogħtija taħt l-ewwel skema, kellha l-iskop li tippermetti l-estensjoni tal-impriżi agrikoli permezz tal-akkwist ta’ artijiet li kienu jinsabu fl-istess porzjon jew f’porzjonijiet li jmissu magħhom. L-għajnuna ngħatat sa 20 % tal-prezz tax-xiri tal-art sa massimu ta’ HUF 3 miljuni.
10.
Fit-22 ta’ Diċembru 2006, il-Kummissjoni ddeċidiet li ma tqajjimx oġġezzjonijiet fir-rigward taż-żewġ skemi nnotifikati (iktar ’il quddiem: “id-deċiżjonijiet tat-22 ta’ Diċembru 2006”) (
9
). F’dawn id-deċiżjonijiet, hija fakkret lill-awtoritajiet Ungeriżi fl-adozzjoni, fis-6 ta’ Diċembru 2006, tal-Linji Gwida Agrikoli 2007-2013 u l-proposta ta’ miżuri xierqa fformulata fil-punt 196 tal-istess linji gwida.
11.
B’ittra tat-30 ta’ Mejju 2005, il-Kummissjoni stiednet lill-Istati Membri biex jippreżentawlha proposti maħsuba biex jissimplifikaw ir-regoli dwar l-għajnuna fis-settur agrikolu. Matul il-laqgħat li saru fit-23 ta’ Mejju 2006, tat-23 ta’ Ġunju 2006 u tal-25 ta’ Ottubru 2006 tal-grupp ta’ ħidma dwar il-kundizzjonijiet tal-kompetizzjoni fl-agrikoltura, ġie eżaminat abbozz ta’ linji gwida ġdid. Matul dawn il-laqgħat, l-Ungerija talbet lill-Kummissjoni biex iżżomm il-possibbiltà li tagħti għajnuna għall-investimenti fix-xiri ta’ artijiet agrikoli u biex iżżid il-limitu ta’ 10 % stabbilit bir-Regolament Nru 1857/2006 għal 40-50 %. Din it-talba ġiet imtennija b’ittra tat-3 ta’ Novembru 2006.
12.
B’ittra tal-4 ta’ Novembru 2009 indirizzata lill-Kunsill, l-awtoritajiet Ungeriżi talbu li l-għajnuna għax-xiri ta’ artijiet agrikoli fl-Ungerija tkunu awtorizzata b’mod eċċezzjonali bis-saħħa tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 88(2) KE. Talba tal-istess portata iżda iktar iddettaljata ġiet ippreżentata fis-27 ta’ Novembru 2009. Fit-22 ta’ Diċembru 2009, il-Kunsill adotta d-deċiżjoni kkontestata b’mod unanimu (bl-astensjoni ta’ tmien delegazzjonijiet). L-Artikolu 1 ta’ din id-deċiżjoni jiddikjara:
“Għajnuna mill-Istat eċċezzjonali mill-awtoritajiet Ungeriżi fil-forma ta’ sussidji fuq l-interessi u għotjiet diretti għax-xiri ta’ art agrikola, li tammonta għal massimu ta’ HUF 4000 miljun u li tiġi allokata bejn l-1 ta’ Jannar 2010 u l-31 ta’ Diċembru 2013, għandha titqies li hija kompatibbli mas-suq intern”.
13.
L-għajnuna ddikjarata kompatibbli hija deskritta fil-premessa 6 tad-deċiżjoni kkontestata f’dawn it-termini:
“L-għajnuna mill-Istat li għandha tingħata tammonta għal total ta’ HUF 4000 miljun u minnha għandhom jibbenefikaw madwar 5000 produttur agrikolu. Hija għandha tieħu l-forma ta’:
—
sussidju fuq l-interessi, sa total ta’ HUF 2000 miljun, għal self lil bdiewa privati li jissodisfaw il-kriterji li jirrigwardaw ir-reġistrazzjoni, kwalifiki vokazzjonali, it-twettiq ta’ prattiki tajba agrikoli u r-rekwiżiti ta’ azjenda vijabbli, sabiex ikunu jistgħu jakkwistaw self favorevoli sabiex jixtru art agrikola sa limitu ġenerali ta’ azjenda agrikola ta’ daqs ta’ 300 ettaru. Is-sussidju fuq l-interessi jiffunzjona bħal self ipotekarju għal ammont massimu ta’ HUF 75 miljun u għal perijodu massimu ta’ 20 sena, inkluż perijodu ta’ grazzja ta’ sentejn għal rimborż ta’ kapital, u ser ikun ugwali għal 50 % tar-rendiment medju tal-bonds tal-Gvern Ungeriż b’ maturità ta’ 5 jew 10 snin, b’żieda ta’ 1,75 %;
—
għotja diretta, sa total ta’ HUF 2000 miljun, għal xiri ta’ art agrikola, li tammonta għal massimu ta’ 20 % tal-prezz tax-xiri stabbilit fil-kuntratt tal-bejgħ, b’ammont massimu ta’ HUF 3 miljun għal kull applikazzjoni u numru massimu ta’ żewġ applikazzjonijiet kull sena għal kull benefiċjarju. L-għotja tista’ tiġi allokata lil persuna privata li, fid-data ta’ xiri, kienet involuta f’attività agrikola bħala s-sid ta’ mill-anqas 0,5 (
10
) ettari ta’ pjantaġġuni jew ettaru wieħed ta’ art agrikola oħra għal perijodu ta’ mill-anqas sena, fuq biċċa art direttament adjaċenti għall-art mixtrija, u li timpenja lilha nnfisha biex ma tbigħx l-art mixtrija u biex fil-fatt tużaha għall-iskop uniku ta’ produzzjoni agrikola matul perijodu ta’ mill-anqas ħames snin mid-data ta’ ħlas tal-għajnuna. L-għajnuna tista’ tingħata biss jekk id-daqs globali tal-art eżistenti u mixtrija teċċedi 210 Gold Crowns, jew żewġ ettari fil-każ ta’ art agrikola użata bħala vinja jew ġnien tas-siġar tal-frott, u jekk mhix reġistrata bħala art użata għall-forestrija”.
III – Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u t-talbiet tal-partijiet
14.
Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-4 ta’ Marzu 2010, il-Kummissjoni ppreżentat ir-rikors suġġett ta’ din il-kawża. B’digriet tad-9 ta’ Awwissu 2010, ir-Repubblika tal-Ungerija, ir-Repubblika tal-Litwanja u r-Repubblika tal-Polonja ġew ammessi biex jintervjenu insostenn tat-talbiet tal-Kunsill.
15.
Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja tannulla d-deċiżjoni kkontestata u tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż. Il‑Kunsill jitlob li l‑Qorti tal‑Ġustizzja jogħġobha tiċħad ir-rikors bħala infondat u tikkundanna lill‑Kummissjoni għall‑ispejjeż. L-Ungerija, il-Polonja u l-Litwanja jitolbu lill-Qorti tal-Ġustizzja tiċħad ir-rikors bħala infondat. Il-Polonja ssostni t-talbiet tal-Kunsill anki għal dak li jikkonċerna l-kundanna tal-Kummissjoni għall-ispejjeż.
IV – Fuq ir-rikors
16.
Il-Kummissjoni tressaq erbgħa motivi insostenn tar-rikors tagħha, ibbażati rispettivament fuq in-nuqqas ta’ kompetenza tal-Kunsill biex jadotta d-deċiżjoni kkontestata, fuq abbuż ta’ poter, fuq ksur tal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali bejn l-istituzzjonijiet u fuq żball manifest ta’ evalwazzjoni.
A – Dwar l-ewwel motiv tar-rikors dwar in-nuqqas ta’ kompetenza tal-Kunsill
17.
Bl-ewwel motiv tar-rikors tagħha, ibbażat fuq in-nuqqas ta’ kompetenza tal-Kunsill, il-Kummissjoni essenzjalment issostni li l-proposta għal miżuri xierqa fformulata fil-punt 196 tal-Linji Gwida Agrikoli 2007-2013, flimkien mal-aċċettazzjoni ta’ din il-proposta min-naħa tal-Ungerija, tikkostitwixxi “deċiżjoni” li permezz tagħha hija ddikjarat bħala inkompatibbli mas-suq komuni l-iskemi ta’ għajnuna awtorizzati bid-deċiżjoni kkontestata għall-perijodu kollu ta’ applikazzjoni tal-imsemmija linji gwida, jiġifieri sal-31 ta’ Diċembru 2013. Waqt li fakkret is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-29 ta’ Ġunju 2004 (
11
) u tat-22 ta’ Ġunju 2006 (
12
), li għal analiżi tagħhom nirreferi għall-punti 27 sa 31 tal-konklużjonijiet tiegħi ppreżentati llum fil-Kawża C-117/10, il-Kummissjoni sostniet li, bis-saħħa tal-prinċipju tal-prelazzjoni, li fuqu, abbażi ta’ dawn is-sentenzi, huwa bbażat il-kriterju tad-diviżjoni tal-poteri mogħtija lill-Kummissjoni u lill-Kunsill bl-Artikolu 108(2) TFUE, il-Kunsill f’dan il-każ ma kellux il-kompetenza biex jadotta d-deċiżjoni kkontestata.
18.
It-trattazzjoni li saret mill-partijiet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tqajjem essenzjalment tliet kwistjonijiet. L-ewwel waħda tikkonċerna l-istatus tal-iskemi ta’ għajnuna awtorizzati bid-deċiżjoni kkontestata u titlob b’mod partikolari li jiġi evalwat jekk, kif issostni l-Kummissjoni, dawn l-iskemi humiex l-istess bħal dawk suġġetti tal-proposta ta’ miżuri xierqa inkluża fil-punt 196 tal-Linji Gwida Agrikoli 2007-2013 jew jekk, kif minflok isostni l-Kunsill, tikkostitwixxi għajnuna ġdida u differenti (ara s-subinċiż 1). It-tieni kwistjoni tikkonċerna l-effetti ta’ proposta ta’ miżuri xierqa aċċettata mill-Istat Membru kkonċernat (ara s-subinċiż 2). Fl-aħħar nett, it-tielet kwistjoni teħtieġ li tiġi definita l-portata tal-proposta ta’ miżuri xierqa fformulata fil-punt 196 tal-Linji Gwida Agrikoli 2007-2013 u tal-aċċettazzjoni relattiva min-naħa tal-Ungerija (ara s-subinċiż 3).
1. Dwar l-iskema ta’ għajnuna awtorizzata fid-deċiżjoni kkontestata
19.
Fil-fehma tiegħi, diffiċli li wieħed jikkontesta li l-iskemi ta’ għajnuna approvati rispettivament mill-Kummissjoni fid-deċiżjonijiet tat-22 ta’ Diċembru 2006 u mill-Kunsill fid-deċiżjoni kkontestata, jikkoinċidu fis-sustanza. Barra minn hekk, fl-ittra tas-27 ta’ Novembru 2009 indirizzata lill-Kunsill, l-Ungerija titlob espressament lil dan tal-aħħar jawtorizza “l-estensjoni ta’ żewġ skemi ta’ għajnuna mill-Istat bħalissa operattivi”. F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-argumenti mressqa mill-Kunsill bl-iskop li tintwera d-differenza bejn l-imsemmija skemi, li essenzjalment għandhom l-għan li jsostnu li l-iskemi approvati fid-deċiżjoni kkontestata għandhom ambitu ta’ żmien differenti, jibbenefikaw minnhom suġġetti differenti u huma bbażati fuq elementi ġodda ta’ fatt u ta’ dritt, għandhom, fil-fehma tiegħu, jiġu miċħuda għall-istess raġunijiet imsemmija fil-punti 53, 54 u 56 tal-konklużjonijiet ippreżentati minni llum fil-Kawża C-117/10, li nagħmel riferiment għalihom. Rigward id-dikjarazzjoni tal-Kunsill li l-implementazzjoni tal-iskemi awtorizzati fid-deċiżjoni kkontestata tkun teħtieġ l-adozzjoni ta’ qafas legali ġdid, nosserva li, fin-nota tal-intervent tiegħu, il-Gvern Ungeriż ma jindika l-ebda bidla sostanzjali fir-regoli rigward tali skemi, li anzi, abbażi tad-dikjarazzjonijiet tal-imsemmi gvern jibqgħu jiġu rregolati abbażi tad-digrieti ministerjali tal-2007 (
13
).
20.
Min-naħa l-oħra, ma huwiex ikkontestat li l-iskemi ta’ għajnuna ddikjarati kompatibbli mas-suq intern fid-deċiżjoni kkontestata jikkostitwixxu “għajnuna ġdida” skont l-Artikolu 1(ċ) tar-Regolament Nru 659/1999, peress li l-iskemi nnotifikati mill-Ungerija fl-2006, u awtorizzati fid-deċiżjonijiet tat-22 ta’ Diċembru 2006 kienu maħsuba li japplikaw biss sal-31 ta’ Diċembru 2009. Jekk, fil-prinċipju, jirriżulta mill-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 17 ta’ dawn il-konklużjonijiet, li tali klassifikazzjoni minnha nnifisha ma hijiex deċiżiva biex tiġi eskluża l-kompetenza tal-Kunsill skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 108(2) TFUE (ara f’dan is-sens il-punt 50 tal-konklużjonijiet ippreżentati llum fil-Kawża C-117/10), madankollu, f’dan il-każ, din tassumi, kif ser jintwera iktar ’il quddiem, importanza deċiżiva. F’dan l-istadju huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li l-estensjoni tal-iskema approvata mill-Kummissjoni fl-2006 lil hinn mill-31 ta’ Diċembru 2009, kienet tirrikjedi notifika ġdida u t-teħid ta’ pożizzjoni ġdida mill-Kummissjoni favur il-kompatibbiltà tagħha, peress li din l-iskema ma hijiex konformi mar-Regolament Nru 1857/06.
2. Dwar l-effetti ta’ proposta ta’ miżuri xierqa aċċettata mill-Istat Membru kkonċernat
21.
Abbażi tar-raġunijiet imsemmija fil-punti 62 sa 72 tal-konklużjonijiet ippreżentati minni llum fil-Kawża C-117/10, li nagħmel riferiment għalihom, jiena tal-fehma li proposta ta’ miżuri xierqa aċċettata mill-Istat Membru li għalih hija maħsuba hija adozzjoni ta’ pożizzjoni finali tal-Kummissjoni dwar il-kompatibbiltà tal-iskema ta’ għajnuna inkwistjoni u toħloq effetti legali vinkolanti paragunabbli ma’ dawk ta’ deċiżjoni. Għalhekk, tali att, fil-fehma tiegħi, abbażi tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja msemmija fil-punt 17 ta’ dawn il-konklużjonijiet, huwa tali li jista’ jimpedixxi l-adozzjoni ta’ deċiżjonijiet skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 108(2) TFUE li huma konfliġġenti miegħu.
22.
Fid-dawl ta’ dan, għandu jiġi definit l-ambitu, minn naħa waħda, tal-pożizzjoni dwar il-kompatibbiltà tal-għajnuna għax-xiri ta’ artijiet agrikoli adottata mill-Kummissjoni fil-kuntest tal-proposta ta’ miżuri xierqa inkluża fil-punt 196 tal-Linji Gwida Agrikoli 2007-2013 u, min-naħa l-oħra, tal-obbligi li assumiet l-Ungerija permezz tal-aċċettazzjoni ta’ din il-proposta. Il-verifika eventwali tan-nuqqas ta’ kompetenza tal-Kunsill biex jadotta d-deċiżjoni kkontestata fil-fatt tiddependi fuq l-eżitu ta’ dan l-eżami doppju.
3. Dwar l-ambitu tal-miżuri xierqa inklużi fil-punt 196 tal-Linji Gwida Agrikoli 2007-2013 u tal-aċċettazzjoni tal-Ungerija
23.
Fil-punt 74 tal-konklużjonijiet tiegħi ppreżentati llum fil-Kawża C-117/10 osservajt li, għalkemm huwa minnu li l-Linji Gwida Agrikoli tal-2007-2013 jadottaw pożizzjoni fis-sens tal-inkompatibbiltà fil-prinċipju tal-għajnuna għall-investimenti fix-xiri ta’ artijiet agrikoli mhux konformi mal-Artikolu 4(8) tar-Regolament Nru 1857/2006, madankollu din il-pożizzjoni ma tistax tkun ikkunsidrata, minnha nnifisha, bħala finali, peress li, abbażi tal-istess punt 183 tal-imsemmija linji gwida, il-Kummissjoni hija madankollu obbligata, fil-każ ta’ għajnuna individwali jew skemi ta’ għajnuna li għandhom jiġu stabbiliti, li tikkonstata u tiddikjara din l-inkompatibbiltà permezz tal-proċedura ta’ investigazzjoni prevista fl-Artikolu 108 TFUE. Għal din ir-raġuni, jiena ma qbiltx mal-argumenti tal-Kummissjoni, li tenniet fil-kuntest tar-rikors li huwa s-suġġett tal-kawża preżenti, skont liema l-Linji Gwida Agrikoli 2007-2013 “jiddikjaraw” li hija inkompatibbli mas-suq intern, b’effett mill-31 ta’ Diċembru 2007 u sal-31 ta’ Diċembru 2013, l-għajnuna kollha – u b’hekk anki dik li għadha ma ġietx stabbilita – għall-investimenti fix-xiri ta’ artijiet agrikoli li ma jkunux konformi magħhom. Kif ġie osservat fil-fehma tiegħi b’mod korrett mill-Kunsill, jekk wieħed isegwi dan l-argument, dan ikun ifisser li wieħed jirrikonoxxi li l-Kummissjoni għanda s-setgħa li tirregola b’deroga mill-proċeduri previsti fl-Artikolu 108 TFUE.
24.
F’dan il-kuntest, huwa bis-saħħa tal-effetti tal-proposta ta’ miżuri xierqa fformulata fil-punt 196 tal-Linji Gwida Agrikoli 2007-2013, flimkien mal-obbligu li assuma l-Istat Membru kkonċernat li, fil-konklużjonijiet imsemmija iktar ’il fuq, jiena sostnejt li l-pożizzjoni tal-Kummissjoni rigward l-iskemi ta’ għajnuna eżistenti għax-xiri ta’ artijiet agrikoli f’dan l-Istat Membru kienu finali u kienu tali li jostakolaw il-kompetenza tal-Kunsill abbażi tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 88(2) KE (ara il-punti 75 u 76).
25.
F’dan il-każ, iċ-ċirkustanzi huma madankollu differenti u ma jippermettux li wieħed jasal għall-istess konklużjoni. Effettivament, għalkemm huwa minnu li l-Ungerija ppreżentat bil-miktub il-qbil “espliċitu u inkundizzjonat” tagħħa (
14
) dwar il-miżuri proposti mill-Kummissjoni fil-punt 196 tal-Linji Gwida Agrikoli 2007-2013, u għalhekk assumiet, bħall-Istati Membri l-oħra li nnotifikaw l-aċċettazzjoni tagħhom, l-obbligu li tbiddel l-iskema ta’ għajnuna għax-xiri ta’ artijiet agrikoli sal-31 ta’ Diċembru 2009, madankollu l-iskemi inkwistjoni waqqfu japplikaw f’dak l-istess jum. Minn dan isegwi li l-Ungerija ma kinitx fil-fatt obbligata li tagħmel l-ebda tibdil u li l-obbligu assunt minnha fil-fatt waqaf fil-mument stess li fih beda jseħħ il-ksur ta’ dan l-obbligu.
26.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, id-deċiżjoni kkontestata ma leġittimatx il-ksur ta’ ftehim konkluż b’applikazzjoni tal-Artikolu 108(1) TFUE, u lanqas ma tmur kontra l-pożizzjoni finali adottata mill-Kummissjoni, peress li kif ġie rrilevat iktar ’il fuq, din il-pożizzjoni ttieħdet unikament fir-rigward tal-iskemi msemmija fil-punt 196 tal-Linji Gwida 2007-2013, jiġifieri, fil-każ tal-Ungerija, għal skema maħsuba biex tapplika biss sal-31 ta’ Diċembru 2009. Wieħed jista’ possibbilment jasal għall-konklużjoni differenti biss jekk wieħed isostni li l-Ungerija aċċettat il-Linji Gwida Agrikoli 2007-2013 fit-totalità tagħhom, u assumiet l-obbligu li ma tistabbilixxix skemi ta’ għajnuna għax-xiri ta’ artijiet agrikoli li ma jkunux konformi mal-imsemmija linji gwida għall-perijodu kollu bejn il-31 ta’ Diċembru 2009 u l-31 ta’ Diċembru 2013. Madankollu, minn naħa waħda, din id-dikjarazzjoni, li tinsab f’xi siltiet min-noti tal-Kummissjoni, hija inkonsistenti mal-iskop tal-aċċettazzjoni nnotifikata mill-Ungerija lill-Kummissjoni li, kif jidher mill-avviż ippubblikat fil-Ġurnal Uffiċjali tal-15 ta’ Marzu 2008, kienet limitata għall-miżuri xierqa inklużi fil-punt 196 tal-imsemmija linji gwida. Min-naħa l-oħra, din tkun tawtorizza fil-fatt l-applikazzjoni tal-mekkaniżmu previst fl-Artikolu 108(1) TFUE, u rregolat bl-Artikoli 18 u 19 tar-Regolament Nru 659/1999, barra mill-ambitu li għalih ġiet maħluqa, jiġifieri l-evalwazzjoni permanenti tal-iskemi ta’ għajnuna eżistenti.
27.
Fl-aħħar nett, għalkemm ma hemmx dubju li fil-Linji Gwida 2007-2013 il-Kummissjoni adottat pożizzjoni fis-sens tal-inkompatibbiltà mas-suq intern tal-għajnuna għall-investiment għax-xiri ta’ artijiet agrikoli li ma tosservax il-kundizzjonijiet previsti fir-Regolament Nru 1857/2006, kif issostni korrettament il-Kummissjoni, madankollu tali pożizzjoni ma tistax titqies li hija xierqa biex tostakola l-kompetenza tal-Kunsill skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 108(2) TFUE sakemm ma tinbidilx il-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 17 ta’ dawn il-konklużjonijiet, li abbażi tagħhom hija biss l-adozzjoni ta’ pożizzjoni finali li jista’ jkollha tali effett. Għalhekk, anki jekk tista’ tidher formalistika żżejjed, is-soluzzjoni li nirrakkomanda li l-Qorti tal-Ġustizzja ssegwi f’dan il-każ tidher li hija l-unika waħda li hija kompatibbli mal-interpretazzjoni tal-kriterji tat-tqassim tal-kompetenzi mogħtija lill-Kummissjoni u lill-Kunsill mill-Artikolu 108 TFUE pprovduta mill-Qorti tal-Ġustizzja f’din il-ġurisprudenza.
4. Konklużjonijiet dwar il-kompetenza tal-Kunsill biex jadotta d-deċiżjoni kkontestata
28.
Abbażi tal-kunsiderazzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq, nirrakkomanda li l-Qorti tal-Ġustizzja tiċħad l-ewwel motiv tar-rikors tal-Kummissjoni dwar nuqqas ta’ kompetenza tal-Kunsill.
B – Dwar it-tieni u t-tielet motiv tar-rikors rispettivament dwar abbuż ta’ poter u ksur tal-obbligu tal-kooperazzjoni leali
29.
Bit-tieni motiv tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni essenzjalment issostni li, meta awtorizza l-miżuri ta’ għajnuna ddikjarati inkompatibbli mas-suq komuni fil-punt 196 tal-Linji Gwida Agrikoli 2007-2013, il-Kunsill uża l-kompetenza mogħtija lilu mit-tielet subparagrafu tal-Artikolu 108(2) TFUE għal għanijiet differenti minn dawk previsti mit-Trattat. Din id-dispożizzjoni, fil-fehma tagħha, tagħti d-dritt lill-Kunsill jiddikjara kompatibbli mas-suq komuni, f’ċirkustanzi eċċezzjonali, għajnuna li l-Kummissjoni ma tkunx f’qagħda li tawtorizza, iżda ma tagħtihx is-setgħa li jinnewtralizza l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-kompatibbiltà ta’ għajnuna inkluża f’att li jkollu effetti vinkolanti.
30.
F’dan ir-rigward, naqbel mal-premessa li fuqha huwa bbażat il-motiv tar-rikors inkwistjoni, jiġifieri li l-punt 196 tal-Linji Gwida Agrikoli 2007-2013, flimkien mal-aċċettazzjoni min-naħa tal-Ungerija tal-miżuri xierqa fformulati fih, jikkostitwixxi adozzjoni ta’ pożizzjoni finali u vinkolanti tal-Kummissjoni dwar il-kompatibbiltà mas-suq komuni ta’ miżuri sostanzjalment identiċi għal dawk li huma suġġett tad-deċiżjoni kkontestata. Madankollu, miċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ jirriżulta li din l-adozzjoni ta’ pożizzjoni, li kienet tikkonċerna skemi li kienu waslu biex jiskadu, flimkien mal-obbligu assunt mill-Ungerija biex tbiddilhom, fil-31 ta’ Diċembru 2009, ma seta’ jkollha l-ebda effett lil hinn minn din id-data.
31.
Għalhekk insostni li anki t-tieni motiv tar-rikors, dwar abbuż ta’ poter, għandu jiġi miċħud.
32.
Bit-tielet motiv tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni ssostni li, bl-addozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kunsill eżenta lill-Ungerija mill-obbligu tal-kooperazzjoni tagħha fil-kuntest tal-eżami kostanti tal-iskemi ta’ għajnuna eżistenti stabbilit mill-Artikolu 108(1) TFUE u mill-obbligu li kienet assumiet meta aċċettat il-miżuri xierqa rrakkomandati mill-Kummissjoni. Għalhekk, il-Kunsill kiser il-bilanċ istituzzjonali stabbilit bit-Trattat, peress li interferixxa fil-kompetenzi mogħtija minnu lill-Kummissjoni.
33.
Anki l-motiv inkwistjoni għandu, fil-fehma tiegħi, jiġi miċħud. Fil-fatt, dan huwa bbażat fuq il-premessa li d-deċiżjoni kkontestata interferixxiet mal-obbligu assunt mill-Ungerija fir-rigward tal-Kummissjoni li tagħmel tibdil fl-iskema eżistenti ta’ appoġġ għax-xiri ta’ artijiet bl-iskop li tagħmilha konformi mal-Linji Gwida Agrikoli 2007-2013. Peress li dan l-obbligu spiċċa fil-31 ta’ Diċembru 2009, id-data tal-iskadenza tal-imsemmija skema, l-interferenza li lmentat dwarha l-Kummissjoni, indipendentement minn kull kunsiderazzjoni oħra, ma ġietx ipprovata.
C – A - Dwar ir-raba’ motiv tar-rikors, rigward żball manifest fl-evalwazzjoni dwar l-eżistenza ta’ ċirkustanzi eċċezzjonali u ksur tat-Trattat u tal-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni
34.
Fil-kuntest tar-raba’ motiv tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni tqajjem essenzjalment żewġ ilmenti li ser neżamina hawnhekk separatament. Fl-ewwel lok, hija ssostni li d-deċiżjoni kkontestata hija vvizzjata minħabba żball manifest ta’ evalwazzjoni, peress li ċ-ċirkustanzi invokati biex jiġġustifikaw il-miżuri ta’ għajnuna awtorizzati ma humiex ta’ natura eċċezzjonali. Fit-tieni lok, hija ssostni li dawn il-miżuri huma sproporzjonati fir-rigward tal-għanijiet segwiti, b’mod partikolari minħabba t-tul ta’ żmien tal-awtorizzazzjoni mogħtija.
35.
Għal dak li jikkonċerna b’mod ġenerali l-kunċett ta’ “ċirkustanzi eċċezzjonali” skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 108(2) TFUE, in-natura u l-firxa tal-poter diskrezzjonali tal-Kunsill fl-eżerċizzju tal-kompetenza mogħtija lilu b’dan l-artikolu u l-limiti tal-istħarriġ ġudizzjarju tal-Qorti tal-Ġustizzja fuq id-deċiżjonijiet adottati bis-saħħa tiegħu, nixtieq għalhekk nagħmel riferiment għall-kunsiderazzjonijiet li għamilt fil-punti 86 u 87 tal-konklużjonijiet ippreżentati minni llum fil-Kawża C-117/10.
1. Dwar l-ewwel ilment, rigward żball manifest fl-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ ċirkustanzi eċċezzjonali skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 108(2) TFUE
36.
Il-Kummissjoni ssostni, fl-ewwel lok, li d-deċiżjoni kkontestata tqis b’mod żbaljat bħala ċirkustanzi eċċezzjonali xi problemi strutturali fis-settur agrikolu fl-Ungerija. Hija tagħmel riferiment b’mod partikolari għat-tieni premessa tad-deċiżjoni kkontestata, fejn tissemma’ “l-istruttura mhux favorevoli fl-użu tal-artijiet”, b’riżultat tal-proċess ta’ privatizzazzjoni mibdi mill-Ungerija fil-bidu tas-snin 90, li wassal “f’ħafna każijiet għall-proprjetà komuni fframmentata jew indiviża”. Barra minn hekk, il-Kummissjoni ssostni li l-Kunsill b’mod żbaljat ippreżenta bħala ċirkustanza eċċezzjonali “l-evoluzzjoni tal-kundizzjonijiet tas-suq” u, b’mod partikolari, iż-żieda fl-ispejjeż tal-produzzjoni u d-dħul baxx mill-produzzjoni agrikola, imsemmija fil-ħames premessa tad-deċiżjoni kkontestata. Fl-aħħar nett, għal dak li jikkonċerna l-fatturi msemmija fit-tielet premessa tad-deċiżjoni kkontestata, jiġifieri n-“nuqqas ta’ kapital proprju tal-bdiewa”, “ir-rati ta’ imgħax għoljin fuq is-self kummerċjali għax-xiri ta’ artijiet agrikoli”, “l-issikkar tal-kriterji tal-banek għall-għoti ta’ self lill-bdiewa”, kif ukoll ir-riskju ta’ “żieda fix-xiri ta’ artijiet għal skopijiet ta’ spekulazzjoni min-naħa ta’ operaturi ekonomiċi li ma jwettqux attivitajiet agrikoli u li għandhom aċċess iktar faċli għall-kapital”, imsemmija fir-raba’ premessa, iż-żieda fir-rata tal-qgħad u t-tnaqqis fil-prodott gross domestiku Ungeriż, inkluż fis-settur agrikolu, forestali u tas-sajd bejn l-2008 u l-2009, imsemmija fil-ħames premessa, il-Kummissjoni tosserva li l-ewwel ċirkustanza hija ta’ natura strutturali, filwaqt li l-oħrajn, bħala konsegwenza tal-kriżi ekonomika, ma humiex indipendenti mis-sitwazzjoni ġenerali invokata fit-tielet u fir-raba’ paragrafu tad-deċiżjoni kkontestata.
37.
F’dan ir-rigward, nosserva l-ewwel nett li, fil-fehma tiegħi, il-Kummissjoni hija korretta meta tiddikjara li l-element imsemmi fit-tieni premessa tad-deċiżjoni kkontestata, jiġifieri “l-istruttura mhux favorevoli fl-użu tal-artijiet” ma tikkostitwixxix minnha nnifisha ċirkustanza eċċezzjonali skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 108(2) TFUE, minħabba n-natura strutturali tagħha, li ma hijiex ikkontestata la mill-Kunsill u lanqas mill-Ungerija, u mhux ċiklika.
38.
Madankollu, kuntrarjament għal dak li ssostni l-istituzzjoni rikorrenti, fl-ekonomija li jsir riferiment għaliha fid-deċiżjoni kkontestata, dan l-element, kif ukoll il-“vijabbiltà ekonomika fqira tal-impriżi agrikoli” Ungeriżi, imsemmija dejjem fit-tieni premessa, ma humiex ippreżentati bħala ċirkustanzi eċċezzjonali iżda, preċiżament, bħala fatturi li jikkaratterizzaw l-istruttura tal-ekonomija agrarja tal-Ungerija, fejn ir-riferiment għaliha huwa primarjament funzjonali għall-evalwazzjoni tar-riperkussjonijiet ta’ natura ekonomika u soċjali b’riżultat tar-riċessjoni, element ewlieni li bis-saħħa tiegħu, abbażi tat-tielet u l-ħames premessa tal-imsemmija deċiżjoni, jiġu ġġustifikati l-miżuri awtorizzati. L-istess jista’ jingħad għan-nuqqas ta’ kapital għall-bdiewa nfushom, fejn il-Kummissjoni sempliċement tagħmel riferiment, mingħajr ma ġġib ebda provi, għan-natura strutturali tiegħu.
39.
Min-naħa l-oħra, mis-sentenza ċċitata iktar ’il fuq tad-29 ta’ Frar 1996, Il-Kummissjoni vs Il-Kunsill, jirriżulta b’mod ċar li, fl-eżerċizzju tal-kompetenza skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 108(2) TFUE, il-Kunsill jista’ jibbaża ruħu fuq il-persistenza jew l-aggravament tal-problemi strutturali ta’ settur partikolari tal-ekonomija bl-iskop li jiġu evalwati l-effetti fuq dak is-settur ta’ sitwazzjoni mhux favorevoli (
15
).
40.
Għal dak li jikkonċerna l-argument tal-Kummissjoni li ż-żieda fir-rata tal-qgħad, iż-żieda fil-fatturi tal-produzzjoni u t-tnaqqis fil-livell tad-dħul li kkaratterizzaw is-settur agrikolu, kif ukoll l-istess kriżi ekonomika, kienu jikkonċernaw lill-Istati Membri kollha, infakkar li, abbażi tal-ġurisprudenza, il-fatt li sitwazzjoni partikolari tista’ tikkonċerna fl-istess ħin lil diversi Stati Membri, jew tista’ eventwalment tinteressa lil diversi setturi tal-ekonomija, ma jeskludix li din tista’ madankollu tkun ċirkustanza rilevanti għall-iskop tal-implementazzjoni tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 108(2) TFUE (
16
), anki billi jingħata qies tal-konsegwenzi partikolari li din setgħet ħolqot fi Stat Membru partikolari. Barra minn hekk, il-Kummissjoni ma teskludix li sitwazzjoni ta’ kriżi ekonomika ġġeneralizzata, li tikkostitwixxi l-fattur ewlieni li fuqu bbaża ruħu l-Kunsill fid-deċiżjoni kkontestata, tista’ fit-teorija tikkostitwixxi ċirkustanza eċċezzjonali.
41.
Abbażi ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, inqis li l-Kummissjoni ma pprovatx l-eżistenza ta’ żball manifest ta’ evalwazzjoni dwar l-eżistenza ta’ ċirkustanzi li jistgħu jiġġustifikaw l-adozzjoni ta’ deċiżjoni skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 108(2) TFUE.
2. 2. Dwar in-natura mhux xierqa u sproporzjonata tal-miżuri awtorizzati bid-deċiżjoni kkontestata
42.
Il-Kummissjoni qabel kollox issostni li l-miżuri insostenn tax-xiri ta’ artijiet ma jistgħux isolvu l-problema msemmija fit-tieni premessa tad-deċiżjoni kkontestata, jiġifieri “l-istruttura mhux favorevoli fl-użu tal-artijiet”. Hija ssostni li, fl-ittra tagħhom lill-Kunsill tas-27 ta’ Novembru 2009, l-istess awtoritajiet Ungeriżi esprimew dubji dwar l-effettività f’dan is-sens tal-miżuri msemmija u li l-informazzjoni ppreżentata fl-anness ma’ dik l-ittra juru li ma kienx hemm tkabbir sinjifikattiv fid-daqs tal-impriżi agrikoli bejn l-2005 u l-2007, minkejja l-għajnuna li ngħatat fil-kuntest taż-żewġ skemi implementati fl-Ungerija. F’dan ir-rigward, nosserva l-ewwel nett li għalkemm “il-proprjetà komuni fframmentata jew indiviża tal-artijiet agrikoli” tikkostitwixxi element strutturali li fuqu bbaża ruħu l-Kunsill fid-deċiżjoni kkontestata bl-iskop li jiddeskrivi s-sitwazzjoni tas-settur agrikolu fl-Ungerija, madankollu t-titjib ta’ din l-istruttura ma huwiex imsemmi espressament bħala għan indipendenti segwit bid-deċiżjoni kkontestata. Fi kwalunkwe każ, anki fejn abbażi taċ-ċifri li fuqhom ibbażat ruħha l-Kummissjoni jista’ jiġi sostnut li kien hemm żieda żgħira biss fid-daqs medju tal-impriżi agrikoli Ungeriżi li tista’ tkun attribwita għat-tħaddim tal-iskemi ta’ appoġġ għax-xiri ta’ artijiet agrikoli implementati fl-Ungerija, fil-fehma tiegħi, waħdu dan ma jkunx biżżejjed biex jipprova li l-Kunsill manifestament qabeż il-limiti tas-setgħa tiegħu ta’ evalwazzjoni meta sostna li l-miżuri approvati fid-deċiżjoni kkontestata kienu xierqa biex isegwu b’mod partikolari l-għanijiet imsemmija fil-ħames premessa tad-deċiżjoni kkontestata, jiġifieri li “jikkontribwixxu biex iħarsu l-mezzi tal-għajxien ta’ ħafna familji ta’ bdiewa fil-kriżi attwali, billi joħolqu l-kundizzjonijiet favorevoli għal tnaqqis fl-ispejjeż tal-produzzjoni u jtejbu d-dħul mill-produzzjoni agrikola, u b’hekk tiġi mwaqqfa ż-żieda fil-faqar u fil-qgħad fiż-żoni rurali”. Bl-istess mod, ma nemminx li s-sempliċi fatt li fatturi bħar-rati ta’ imgħax għoljin fuq self kummerċjali għax-xiri ta’ art agrikola u l-issikkar tal-kriterji bankarji għall-għoti ta’ self lill-bdiewa kienu ġew irreġistrati meta l-implementazzjoni tal-iskemi ta’ appoġġ għall-investimenti għax-xiri ta’ artijiet agrikoli kienet awtorizzata abbażi tas-sistema tranżitorja prevista bil-Linji Gwida Agrikoli 2007-2013 huwa, fin-nuqqas ta’ elementi ta’ prova, biżżejjed biex tintwera n-natura manifestament inadegwata ta’ tali skemi biex jintlaħaq l-għan li jitjiebu l-possibbiltajiet ta’ aċċess għal tali self mill-bdiewa.
43.
Fit-tieni lok, il-Kummissjoni tosserva li, biex tilqa’ għall-konsegwenzi tal-kriżi, fl-2009 hija adottat komunikazzjoni speċifika dwar qafas Komunitarju temporanju għall-għajnuna mill-Istat sabiex jiġi appoġġjat l-aċċess għall-finanzjament fis-sitwazzjoni ta’ kriżi finanzjarja u ekonomika attwali (
17
) (iktar ’il quddiem: “il-Qafas Temporanju”), li abbażi tiegħu, grazzi għal ċertu tibdil sussegwenti (
18
), kienu awtorizzati diversi forom ta’ intervent mill-Istati Membri favur l-impriżi agrikoli, fosthom, b’mod partikolari, għajnuna temporanja sa ammont massimu ta’ 15000 ewro sal-aħħar tal-2010. Il-Kummissjoni ssostni li, peress li ma ħax inkunsiderazzjoni din l-għajnuna, imfassla speċifikament biex tindirizza l-istess kwistjonijiet relatati mal-kriżi, u peress li, b’mod partikolari, ma għamilx evalwazzjoni ta’ jekk l-imsemmija għajnuna kinitx twassal speċifikament biex jiġu indirizzati dawn il-kwistjonijiet, il-Kunsill kiser il-prinċipju tal-proporzjonalità. Barra minn hekk, il-Kummissjoni ssostni li l-Kunsill kellu jieħu inkunsiderazzjoni miżuri oħra adottati mill-Kummissjoni u mill-istess Kunsill maħsuba biex jindirizzaw il-problemi indikati fid-deċiżjoni kkontestata, jew li jistgħu jintużaw mill-Ungerija għal dan l-iskop. Fl-aħħar nett, għal dak li jikkonċerna r-riskju, imsemmi’ fir-raba’ premessa tad-deċiżjoni kkontestata, li jiżdied ix-xiri ta’ artijiet għal skopijiet ta’ spekulazzjoni min-naħa ta’ operaturi ekonomiċi li ma jwettqu l-ebda attività agrikola, u li għandhom aċċess iktar faċli għall-kapital, il-Kummissjoni ssostni li l-Kunsill ma tax qies tad-dispożizzjonijiet tal-Att ta’ Adeżjoni tal-2003 li taw lill-Ungerija perijodu ta’ tranżizzjoni ta’ sebgħa snin, li setgħu jiġu estiżi bi tlett snin, li matulhom kienu awtorizzati miżuri restrittivi rigward ix-xiri ta’ artijiet agrikoli min-naħa ta’ persuni mhux residenti (
19
).
44.
L-argumenti tal-Kummissjoni jeħtieġu li jiġi evalwat jekk, u sa liema limitu, il-Kunsill għandu jieħu inkunsiderazzjoni miżuri diġà adottati fil-livell tal-Unjoni bl-iskop li jiġu indirizzati s-sitwazzjonijiet imsemmija mill-Istat Membru li jagħmel it-talba abbażi ta’ ċirkustanzi eċċezzjonali. F’dan ir-rigward, abbażi tal-kunsiderazzjonijiet li għamilt fil-punt 96 tal-konklużjonijiet ippreżentati llum fil-Kawża C-117/10, li nagħmel riferiment għalihom, insostni li jeżisti min-naħa tal-Kunsill obbligu tal-inqas li jieħu inkunsiderazzjoni, fl-evalwazzjoni li jagħmel abbażi tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 108(2) TFUE, il-miżuri diġà eżistenti maħsuba speċifikament biex jirrimedjaw sitwazzjonijiet li jistgħu jiġġustifikaw l-awtorizzazzjoni tal-għajnuna inkwistjoni (
20
), mingħajr ma dan joħloq obbligu fuq din l-istituzzjoni li teżamina, jew tindika fid-deċiżjoni tagħha r-regoli legali kollha li jirregolaw il-materja inkwistjoni.
45.
F’dan il-każ, mid-deċiżjoni kkontestata ma jirriżultax li l-Kunsill eżamina jekk l-Ungerija għamlitx użu mill-possibbiltajiet li kellha taħt il-Qafas Temporanju u x’effetti ħolqu l-interventi eventwali li twettqu abbażi ta’ dan (
21
). Nosserva, madankollu, li l-ammont limitat tas-sussidju dirett li tagħmel riferiment għalih il-Kummissjoni, minn naħa, għalkemm kellu l-funzjoni li jtaffi r-riperkussjonijiet ekonomiċi tal-kriżi, ma kienx speċifikament maħsub biex jinċentiva investimenti bl-iskop li tittejjeb l-istruttura tal-impriżi agrikoli, u min-naħa l-oħra, seta’ jingħata biss sal-31 ta’ Diċembru 2010, kif fil-fatt sostniet l-Ungerija fl-ittra tagħha tas-27 ta’ Novembru 2009 lill-Kunsill. F’dawn iċ-ċirkustanzi l-Kunsill kellu d-dritt jikkunsidra, fil-fehma tiegħi, li b’intervent iktar iffokat u b’ambitu iktar wiesa’ fiż-żmien seta’ jkun segwit, possibbilment anki flimkien ma’ miżuri oħra, l-għan li jiġu mtaffija l-konsegwenzi tal-kriżi finanzjarja, u b’mod partikolari d-diffikultà fl-aċċess għal kreditu min-naħa tal-bdiewa, dan ikun aħjar biex jiġu indirizzati l-problemi strutturali tal-ekonomija agrikola tal-Ungerija. Bl-istess mod, għalkemm fil-fehma tiegħi l-Kunsill kellu jieħu inkunsiderazzjoni, fid-deċiżjoni kkontestata, il-miżuri li ttieħdu biex jitnaqqas il-qgħad rurali fil-kuntest tal-politika Komunitarja tal-iżvilupp rurali b’mod konformi mar-Regolament Nru 1698/2005 (
22
) dan in-nuqqas, fil-fehma tiegħi, ma huwiex minnu nnifsu biżżejjed biex iqanqal dubji dwar il-legalità tal-imsemmija deċiżjoni, fid-dawl tal-fatt li din tal-aħħar hija bbażata fuq għadd ta’ raġunijiet u fuq evalwazzjoni globali tas-sitwazzjoni fis-settur inkwistjoni f’fażi partikolari ta’ żmien. Min-naħa l-oħra ma naħsibx li l-Kunsill kellu obbligu speċifiku li jieħu inkunsiderazzjoni, kif issostni l-Kummissjoni, ir-Regolament Nru 1535/2007 (
23
), peress li dan huwa strument li ma kienx speċifikament maħsub biex jintlaħqu l-għanijiet stabbiliti fid-deċiżjoni. F’kull każ, l-iskema approvata fid-deċiżjoni kkontestata hija maħsuba biex tinċentiva l-investiment għax-xiri ta’ artijiet agrikoli u għalhekk topera f’livell differenti minn tal-imsemmi regolament. Fir-rigward tad-dispożizzjonijiet tal-Att ta’ Adeżjoni tal-2003 li kienu jawtorizzaw lill-Ungerija biex iżżomm għal perijodu tranżitorju restrizzjonijiet fix-xiri ta’ artijiet agrikoli min-naħa ta’ persuni mhux residenti, il-Kunsill jirrileva b’mod korrett li madankollu dawn id-dispożizzjonijiet ma jistgħux jevitaw li jsiru manuvri ta’ spekulazzjoni min-naħa ta’ ċittadini Ungeriżi jew ta’ ċittadini ta’ Stati Membri oħra tal-Unjoni li stabbilixxew ruħhom fl-Ungerija.
46.
Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni ssostni li l-estensjoni fiż-żmien tal-miżuri approvati, kif ukoll l-effetti dejjiema li joħolqu (peress li huma finanzjament fuq self fit-tul) minnhom infushom jagħmlu dawn il-miżuri sproporzjonati.
47.
Fil-fehma tiegħi, min-natura eċċezzjonali tal-kompetenza tal-Kunsill skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 108(2) TFUE isegwi li d-deroga mogħtija bis-saħħa ta’ din id-dispożizzjoni għandha tkun limitata fiż-żmien u mogħtija biss għaż-żmien strettament meħtieġ biex jiġu rrimedjati ċ-ċirkustanzi msemmija bħala bażi għad-deċiżjoni (
24
). Dan jimplika li jekk deċiżjoni skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 108(2) TFUE tirrigwarda skemi ta’ għajnuna maħsuba biex japplikaw għal perijodu ta’ żmien relattivament twil, bħal f’dan il-każ, il-Kunsill irid jindika r-raġunijiet għalfejn iqis li dan huwa neċessarju fid-dawl taċ-ċirkustanzi invokati insostenn tad-dikjarazzjoni ta’ kompatibbiltà. F’dan il-każ, għalkemm huwa minnu li l-ittra tal-awtoritajiet Ungeriżi lill-Kunsill tas-27 ta’ Novembru 2009 u d-deċiżjoni kkontestata jipprovdu biss indikazzjonijiet ħfief dwar ir-raġunijiet għalfejn kienet tqies li huwa meħtieġ li tiġi awtorizzata l-iskema inkwistjoni għal perijodu ta’ erbgħa snin, dawn jistgħu jiġu stabbiliti mill-kuntest li tidħol fih id-deċiżjoni kkontestata, kif ukoll min-natura tal-miżuri awtorizzati, tal-problemi li għalihom kellhom jikkontribwixxu biex isolvu u tal-għanijiet segwiti. Barra minn hekk, ġew ipprovduti indikazzjonijiet oħra mill-Kunsill fin-nota tal-osservazzjonijiet tiegħu.
48.
Għal dak li jikkonċerna l-mertu tal-ilment li sar mill-Kummissjoni, nosserva li dan huwa bbażat essenzjalment fuq il-konstatazzjoni dwar il-koinċidenza bejn it-tul ta’ żmien tad-deroga mogħtija fid-deċiżjoni kkontestata u l-ambitu ta’ applikazzjoni fiż-żmien tal-Linji Agrikoli 2007-2013, li, skont l-istituzzjoni rikorrenti, juri kemm l-għażla tal-Kunsill tixhed iktar ir-rieda li tiġi pparalizzata l-applikazzjoni ta’ tali linji gwida milli biex id-deroga tiġi limitata għall-miżura strettament neċessarja biex jiġu korretti l-iżbilanċi kkonstatati. Issa, filwaqt li ħadt nota ta’ tali koinċidenza, naħseb li, fid-dawl tal-għanijiet fit-tul li d-deċiżjoni trid issegwi u tal-effetti, li anki dawn jistgħu jestendu fuq perijodu twil ta’ żmien, u tar-riperkussjonijiet tal-kriżi ekonomika u finanzjarja, invokati bħala ċirkustanzi eċċezzjonali insostenn ta’ din id-deċiżjoni, il-Kummissjoni ma waslitx biex tipprova li, meta awtorizza l-iskema inkwistjoni għall-perijodu inkluż bejn l-1 ta’ Jannar 2010 u l-31 ta’ Diċembru 2013, il-Kunsill manifestament qabeż il-limiti tal-poteri diskrezzjonali tiegħu li għandu fl-eżerċizzju tal-kompetenza skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 108(2) TFUE.
V – Konklużjonijiet
49.
Għar-raġunijiet imsemmija iktar ’il fuq, nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja:
—
tiċħad ir-rikors;
—
tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż u
—
tiddikjara li l-Istati Membri intervenjenti jħallsu l-ispejjeż tagħhom.
(
1
)	Lingwa oriġinali: it-Taljan.
(
2
)	ĠU 2009, L 348, p. 55.
(
3
)	Att li jikkonċerna l-adeżjoni tar-Repubblika Ċeka, ir-Repubblika tal-Estonja, ir-Repubblika ta’ Ċipru, ir-Repubblika tal-Latvja, ir-Repubblika tal-Litwanja, ir-Repubblika tal-Ungerija, ir-Repubblika ta’ Malta, ir-Repubblika tal-Polonja, ir-Repubblika tas-Slovenja u r-Repubblika tas-Slovakja u l-aġġustamenti għat-Trattati li fuqhom hija bbażata l-Unjoni Ewropea (ĠU L 236, b’mod partikolari p. 798).
(
4
)	ĠU L 83, p. 1.
(
5
)	ĠU 2000, C 28, p. 2.
(
6
)	ĠU 2006, C 319, p. 1.
(
7
)	ĠU C 70, p. 11.
(
8
)	ĠU 2005, C 147, p. 2.
(
9
)	Deċiżjonijiet Nru 795/2006, “Għajnuna għax-xiri ta’ artijiet fil-forma ta’ self b’imgħax issussidjat” u Nru 796/2006 “Għajnuna għall-konsolidament ta’ artijiet”, ĠU 2007, C 68, p. 11 u 12. Fil-komunikazzjoni ppubblikata fil-ĠU jirriżulta li ż-żewġ skemi kienu validi sal-31 ta’ Diċembru 2008. Madankollu, fit-test tad-deċiżjonijiet ma hemmx konferma ta’ tali limitazzjoni, li probabbilment huwa dovut għal żball materjali. Barra minn hekk, huwa stabbilit bejn il-partijiet li n-notifika kienet tammonta għal talba biex l-iskemi jkunu awtorizzati sal-31 ta’ Diċembru 2009.
(
10
)	Skont il-korrezzjoni ppubblikata fil-ĠU 2012 L 326, p. 55.
(
11
)	Sentenza tad-29 ta’ Ġunju 2004, Il‑Kummissjoni vs Il-Kunsill (C-110/02, Ġabra p. I-6333).
(
12
)	Il-Kummissjoni vs Il-Kunsill, (Kawża C-399/03, Ġabra I-5629).
(
13
)	Digriet tal-Ministru tal-Agrikoltura u tal-Iżvilupp Rurali 99/2007, dwar l-għajnuna għax-xiri ta’ artijiet agrikoli fid-dawl tal-konsolidament tal-artijiet (Magyar Közlöny 2007/112) u d-Digriet tal-Ministru tal-Agrikoltura u tal-Iżvilupp Rurali 17/2007 dwar ir-reklamazzjoni ta’ imgħaxijiet fuq is-self għat-titjib tal-artijiet (Magyar Közlöny 2007/34). Ara wkoll l-ittra tal-awtoritajiet Ungeriżi lill-Kunsill tas-27 ta’ Novembru 2009.
(
14
)	Ara l-Komunikazzjoni ppubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali tal-15 ta’ Marzu 2008, C 70.
(
15
)	C-122/94 (Ġabra p. I-881, punt 21).
(
16
)	Argument simili tal-Kummissjoni kien miċħud fil-punt 22 tas-sentenza tad-29 ta’ Frar 1996, Il-Kummissjoni vs Il-Kunsill, iċċitata iktar ’il fuq.
(
17
)	ĠU C 83, p. 1.
(
18
)	Komunikazzjoni mill-Kummissjoni li temenda l-qafas temporanju Komunitarju għal miżuri ta’ għajnuna mill-Istat sabiex jiġi appoġġjat aċċess għall-finanzi fil-kriżi finanzjarja u ekonomika attwali (ĠU 2009 C 261, p. 2).
(
19
)	Ara l-Anness X tal-Att ta’ Adeżjoni tal-2003, punt 3 “Il-moviment liberu tal-kapital”, Nru 2.
(
20
)	Ara f’dan is-sens anki l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Cosmas fil-Kawża ċċitata C-122/94, b’mod partikolari l-punt 85.
(
21
)	Madankollu nirrileva li fl-ittra tas-27 ta’ Novembru 2009 lill-Kunsill, l-awtoritajiet Ungeriżi spjegaw ir-raġunijiet għalfejn huma kienu qed isostnu li l-Qafas Temporanju ma kienx biżżejjed biex jilqa’ għad-diffikultajiet li nħolqu mill-kriżi ekonomika u finanzjarja.
(
22
)	Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005, tal-20 ta’ Settembru 2005, dwar l-appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) (ĠU L 277, p. 1).
(
23
)	Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1535/2007, tal-20 ta’ Diċembru 2007, dwar l-applikazzjoni tal-Artikoli 87 u 88 tat-Trattat tal-KE għall-għajnuna de minimis fis-settur tal-produzzjoni tal-prodotti agrikoli (ĠU L 337, p. 35).
(
24
)	F’dan is-sens, ara s-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Kunsill (Kawża C-122/94, iċċitata iktar ’il fuq, punt 25).