61999CC0042_EL
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
1. Στην υπό κρίση υπόθεση, το Supremo Tribunal Administrativo (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο), ορτογαλία, ζητεί τα φώτα του Δικαστηρίου ως προς την ορθή δασμολογική κατάταξη ενός προϊόντος, το οποίο παράγεται διά της προσθήκης πυτιάς στο αποβουτυρωμένο γάλα, περιγράφεται στο τιμολόγιο του εξαγωγέα ως «skimmed milk cheese» (τυρί από αποβουτυρωμένο γάλα) και προορίζεται να χρησιμοποιηθεί στην παρασκευή διαιτητικών προϊόντων. Ο εισαγωγέας, Eru Portuguesa, ισχυρίζεται ότι το προϊόν πρέπει να καταταγεί στη διάκριση 3501 10 90 της Συνδυασμένης Ονοματολογίας (Καζε_νες, καζεϊνικά άλατα και άλλα παράγωγα των καζεϊνών· Κόλλες καζε_νης: - Καζε_νες: - - Άλλες)· οι πορτογαλικές τελωνειακές αρχές έχουν την άποψη ότι πρέπει να καταταγεί στη δασμολογική διάκριση 0406 90 11 (Τυριά και πηγμένο γάλα για τυρί: - Άλλα τυριά: - - ου προορίζονται για μεταποίηση).
Το νομοθετικό πλαίσιο
2. Εντός της Κοινότητας, η δασμολογική και στατιστική κατάταξη των εμπορευμάτων γίνεται σύμφωνα με τη Συνδυασμένη Ονοματολογία, η οποία στηρίζεται στο παγκόσμιο Εναρμονισμένο Σύστημα . Η Συνδυασμένη Ονοματολογία συνιστά το παράρτημα Ι του κανονισμού (ΕΟΚ) 2658/87 . Κάθε διάκριση της Συνδυασμένης Ονοματολογίας περιέχει οκτώ ψηφία, αποτελούμενη από την κλάση του Εναρμονισμένου Συστήματος συν δύο περαιτέρω ψηφία .
3. Το κεφάλαιο 4 της Συνδυασμένης Ονοματολογίας επιγράφεται «Γάλα και προϊόντα γαλακτοκομίας. Αυγά πτηνών. Μέλι φυσικό. ροϊόντα βρώσιμα ζωϊκής προέλευσης, που δεν κατονομάζονται ούτε περιλαμβάνονται αλλού». Στην κλάση 0406 αντιστοιχεί η περιγραφή «Τυριά και πηγμένο γάλα για τυρί». Η κλάση αυτή περιλαμβάνει:
«0406 90 - Άλλα τυριά:
0406 90 11 - - ου προορίζονται για μεταποίηση».
4. Οι σημειώσεις του κεφαλαίου 4 ορίζουν τα εξής:
«2. Τα προϊόντα που παίρνονται από συμπύκνωση του ορού γάλακτος με προσθήκη γάλακτος ή λιπαρών ουσιών του γάλακτος πρέπει να κατατάσσονται στην κλάση 0406 ως τυριά, με τον όρο ότι παρουσιάζουν τα τρία επόμενα χαρακτηριστικά:
α) έχουν περιεκτικότητα σε λιπαρές ουσίες του γάλακτος, που υπολογίζεται κατά βάρος στο ξερό εκχύλισμα, 5 % ή περισσότερο·
β) έχουν περιεκτικότητα σε ξερό εκχύλισμα, που υπολογίζεται κατά βάρος, τουλάχιστον 70 % αλλά που δεν υπερβαίνει 85 %·
γ) έχουν ορισμένο σχήμα ή μπορούν να πάρουν ορισμένο σχήμα.»
5. Το κεφάλαιο 35 της Συνδυασμένης Ονοματολογίας επιγράφεται «Λευκωματώδεις ύλες, προϊόντα με βάση τα τροποποιημένα άμυλα κάθε είδους. Κόλλες, ένζυμα». Στην κλάση 3501 αντιστοιχεί η περιγραφή «Καζε_νες, καζεϊνικά άλατα και άλλα παράγωγα των καζεϊνών. Κόλλες καζε_νης». Η κλάση αυτή περιλαμβάνει:
«3501 10 - Καζε_νες
3501 10 90 - - Άλλες».
6. Ο κανονισμός 2658/87 προβλέπει ότι η Επιτροπή επικουρείται από επιτροπή της δασμολογικής και στατιστικής ονοματολογίας· η Επιτροπή, ενεργώντας σύμφωνα με την καθοριζόμενη διαδικασία, στην οποία εμπλέκεται και η επιτροπή δασμολογικής και στατιστικής ονοματολογίας, δύναται να εκδίδει επεξηγηματικές σημειώσεις . Οι επεξηγηματικές σημειώσεις επί της Συνδυασμένης Ονοματολογίας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που ίσχυαν κατά τον κρίσιμο χρόνο, έχουν ως εξής:
«3501 Καζε_νες, καζεϊνικά άλατα και άλλα παράγωγα των καζεϊνών. Κόλλες καζε_νης
3501 10 10 Καζε_νες
έως
3501 10 90 Οι διακρίσεις αυτές περιλαμβάνουν τις καζε_νες που αναφέρονται στις επεξηγηματικές σημειώσεις [] του ΕΣ κλάση 3501 (Α) αριθμός 1. Οι εν λόγω καζε_νες - ανεξάρτητα από τη χρησιμοποιούμενη για τη λήψη τους μέθοδο κατακρήμνισης - υπάγονται στις παρούσες διακρίσεις, εφόσον η κατά βάρος περιεκτικότητά τους σε νερό είναι της τάξης του 15 % ή μικρότερη· στην αντίθετη περίπτωση, υπάγονται στην κλάση 0406.»
7. Επεξηγηματικές σημειώσεις του Εναρμονισμένου Συστήματος εκδίδει το Συμβούλιο Τελωνειακής Συνεργασίας (τώρα ο αγκόσμιος Οργανισμός Τελωνείων) «για την ερμηνεία του εναρμονισμένου συστήματος» . Οι επεξηγηματικές σημειώσεις επί της κλάσεως 3501 (Α) αριθμός 1, στην έκδοση που ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο, δεν έθιγαν το επίδικο ενώπιον του Δικαστηρίου ζήτημα. Οι σημειώσεις όμως στη δεύτερη έκδοση, προβλέπουν:
«Η Καζε_νη είναι η κύρια πρωτεϊνική ουσία του γάλακτος. Λαμβάνεται από το αποβουτυρωμένο γάλα διά καθιζήσεως (πήξεως), συνήθως μέσω οξέων ή πυτιάς. Η κλάση περιλαμβάνει διάφορα είδη καζε_νης, που διαφέρουν ανάλογα με τη μέθοδο πήξεως, π.χ., όξινη καζε_νη, καζεϊνογόνο και καζε_νη πυτιάς (παρακαζε_νη).
Η καζε_νη είναι συνήθως κιτρινωπή κοκκώδης σκόνη, διαλυτή σε αλκάλεα αλλ' όχι στο νερό. Χρησιμοποιείται κυρίως στην παρασκευή κολλών, βαφών ή υδροχρωμάτων, για την επίστρωση χάρτου, και κατά την παρασκευή πλαστικών καζε_νης (σκληρυνθείσα καζε_νη), τεχνητών ινών, διαιτητικών ή φαρμακευτικών προϊόντων.»
ραγματικά περιστατικά
8. Τον Μάρτιο 1989, η εταιρία Fábrica de Queijo Eru Portuguesa Ld. (στο εξής: Eru Portuguesa) εισήγαγε από τη Δανία στην ορτογαλία 1 863 χαρτοκιβώτια εμπορεύματος, το οποίο στο τιμολόγιο του εξαγωγέα περιγραφόταν ως «Icelandic skimmed milk cheese» υπό τη δασμολογική κλάση 3501 10 90. Φαίνεται ότι γίνεται κοινά αποδεκτό ότι το προϊόν έχει την ακόλουθη σύνθεση: 54 % νερό, 0,9 % λίπος, 5,7 % φώσφορο, 2 % αλάτι, και καζε_νη . Κατά την Eru Portuguesa, παράγεται με την προσθήκη πυτιάς στο αποβουτυρωμένο γάλα· η πηγμένη καζε_νη που προκύπτει συμπιέζεται σε ενυδατωμένες νιφάδες καζε_νης. Είναι διαλυτή μόνο σε αλκαλικό περιβάλλον, όχι στο νερό, και προορίζεται να χρησιμοποιηθεί στην παρασκευή διαιτητικών προϊόντων . Επ' ακροατηρίου η Eru Portuguesa ανέφερε ειδικότερα ότι το προϊόν προοριζόταν να μεταποιηθεί σε τυρί αν ήταν κατάλληλης ποιότητας.
9. Τον Φεβρουάριο του 1991, το Tribunal Técnico Aduaneiro de Segunda Instância κατέταξε τα εμπορεύματα στη δασμολογική διάκριση 0406 90 11, επικυρώνοντας την κατάταξη στην οποία είχαν προβεί ο πρωτοβάθμιος ελεγκτής, ο δευτεροβάθμιος ελεγκτής και το συμβούλιο δευτεροβαθμίων ελεγκτών, και η απόφαση του Tribunal Técnico Aduaneiro de Primeira Instância. Η Eru Portuguesa προσέφυγε ανεπιτυχώς στο Tribunal Tributário de Segunda Instância (Φορολογικό Εφετείο) και, εκείθεν, άσκησε αναίρεση στο Supremo Tribunal Administrativo.
10. Το Supremo Tribunal Administrativo θεώρησε ότι υπήρχε αντίφαση μεταξύ των σημειώσεων στο κεφάλαιο 4, που, κατά την άποψή του, ορίζουν «περιεκτικότητα σε ξηρό εκχύλισμα ίση ή μεγαλύτερη του 70 %, αλλ' όχι άνω του 85 %» προς κατάταξη στην κλάση 0406, και των επεξηγηματικών σημειώσεων επί της Συνδυασμένης Ονοματολογίας, που αναφέρουν ότι οι καζε_νες που περιέχουν κατά βάρος άνω του 15 % νερό υπάγονται στην κλάση 0406. Επί πλέον, η περιεκτικότητα του επίδικου προϊόντος σε λίπος (1 %) είναι μικρότερη από το ελάχιστο (5 %), που απαιτείται για την κλάση 0406, το δε ξηρό εκχύλισμα (που, όπως συνάγεται, δεν υπερβαίνει το 46 %) δεν φτάνει το ελάχιστο του 70 %, που απαιτείται για την κλάση 0406. Συνεπώς, ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε τα ακόλουθα ερωτήματα προς έκδοση προδικαστικής αποφάσεως:
«1) Οι επεξηγηματικές σημειώσεις της Συνδυασμένης Ονοματολογίας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που ορίζουν ότι οι καζε_νες που έχουν κατά βάρος περιεκτικότητα σε νερό άνω του 15 % υπάγονται στην κλάση 0406 (Τυριά και πηγμένο γάλα για τυρί), αντιβαίνουν στον κανονισμό (ΕΟΚ) 3174/88 της Επιτροπής, από τον οποίο προκύπτει (κεφάλαιο 4) ότι κατατάσσονται στην κλάση 0406, ως τυριά, άπαξ:
α) έχουν περιεκτικότητα σε λιπαρές ουσίες ίση ή μεγαλύτερη του 5 %·
β) έχουν περιεκτικότητα σε ξηρό εκχύλισμα ίση ή μεγαλύτερη του 70 %, αλλ' όχι άνω του 85 %·
γ) έχουν ορισμένο σχήμα ή μπορούν να πάρουν ορισμένο σχήμα;
2) Εν όψει του κανονισμού (ΕΟΚ) 3174/88 της Επιτροπής, πρέπει το εισαγόμενο εμπόρευμα (που είχε την ακόλουθη σύνθεση: 54 % νερό, 0,9 % λίπος, 5,7 % φώσφορο, 2 % αλάτι και καζε_νη) να καταταγεί στη δασμολογική κλάση 3501 10 90 0 00 000, ως καζε_νες - άλλες - ή στη δασμολογική κλάση 0406 90 11 01 0 000, ως άλλα τυριά;»
αρατηρήσεις των διαδίκων
11. Γραπτές και προφορικές παρατηρήσεις υπέβαλαν η Eru Portuguesa, η Επιτροπή και η ορτογαλική Κυβέρνηση.
12. Οι γραπτές παρατηρήσεις της Eru Portuguesa και της Επιτροπής επικεντρώνονται πρωτίστως στη φαινομενική έλλειψη συνοχής μεταξύ των επεξηγηματικών σημειώσεων για τις διακρίσεις 3501 10 10 έως 3501 10 90 και των σημειώσεων του κεφαλαίου σχετικά με την κλάση 0406. Εφόσον το προϊόν περιέχει νερό κατά 54 %, δεν μπορεί να καταταγεί στη διάκριση 3501 10 90 χωρίς να αντιφάσκει προς τις εν λόγω επεξηγηματικές σημειώσεις. Εφόσον, όμως έχει περιεκτικότητα σε λίπος 0,9 %, ούτε στην κλάση 0406 μπορεί να καταταγεί χωρίς να αντιφάσκει προς τις σημειώσεις του κεφαλαίου.
13. Η Eru Portuguesa καταλήγει ότι οι επεξηγηματικές σημειώσεις δεν μπορούν να αποτελέσουν βάση της κατατάξεως του προϊόντος στην κλάση 0406: Οι σημειώσεις του κεφαλαίου δεν περιέχουν καμμία πρόσφορη εξαίρεση, οι δε επεξηγηματικές σημειώσεις δεν είχαν κυκλοφορήσει προσηκόντως το 1989, εφόσον δεν δημοσιεύθηκαν σε καμμία Επίσημη Εφημερίδα ή Δελτίο. Επικουρικώς, η Eru Portuguesa ισχυρίζεται ότι, εφόσον το προϊόν δεν μπορεί να καταταγεί στην κλάση 0406, εφόσον δεν πληροί τις τρεις προϋποθέσεις που παρατίθενται στις σημειώσεις του κεφαλαίου, πρέπει να καταταγεί στην κλάση 0410, «ροϊόντα βρώσιμα ζωϊκής προέλευσης, που δεν κατονομάζονται ούτε περιλαμβάνονται αλλού».
14. Η Επιτροπή, από την άλλη πλευρά, καταλήγει ότι πρέπει να θεωρηθεί ότι οι επεξηγηματικές σημειώσεις για την κλάση 3501 ουσιαστικά υπερφαλαγγίζονται από τις σημειώσεις του κεφαλαίου σχετικά με την κλάση 0406, εφόσον οι τελευταίες είναι νομικώς δεσμευτικές, ενώ οι πρώτες όχι. Συνεπώς, το προϊόν πρέπει να καταταγεί στη διάκριση 3501 10 90.
15. Η ορτογαλία όμως επισημαίνει ότι οι τρεις παρατιθέμενες στις σημειώσεις του κεφαλαίου προϋποθέσεις σχετικά με την κλάση 0406 εφαρμόζονται, σύμφωνα με τη διατύπωσή τους, μόνο σε προϊόντα που λαμβάνονται από συμπύκνωση του ορού γάλακτος και με την προσθήκη γάλακτος ή λιπαρών ουσιών του γάλακτος. Η ορτογαλία υποστηρίζει ότι το επίδικο προϊόν δεν ελήφθη κατ' αυτόν τον τρόπο· άρα, δεν χρειάζεται να πληροί τις τρεις προϋποθέσεις που παρατίθενται στις σημειώσεις του κεφαλαίου, για να καταταγεί στην κλάση 0406. Εφόσον το προϊόν περιέχει νερό περισσότερο από 15 % κατά βάρος, πρέπει, σύμφωνα με τις επεξηγηματικές σημειώσεις του κεφαλαίου 35, να καταταγεί στην κλάση 0406.
16. Η ορτογαλία επισυνάπτει στις παρατηρήσεις της την από 27 Απριλίου 1989 επιστολή, με την οποία η Eru Portuguesa αμφισβήτησε την αρχική κατάταξη του προϊόντος. Στην επιστολή αυτή αναφέρεται ότι το προϊόν παρασκευαζόταν από αποβουτυρωμένο γάλα, στο οποίο προσετίθετο πυτιά. Επειδή η πρώτη ύλη από την οποία παρασκευάζεται το προϊόν είναι κρίσιμο για τον προσδιορισμό της ορθής κατατάξεώς του, το Δικαστήριο έθεσε στην Eru Portuguesa και στην ορτογαλία μία γραπτή ερώτηση, με την οποία τους ζητούσε να επιβεβαιώσουν αν αυτό ήταν ορθό. Αμφότεροι οι διάδικοι επιβεβαίωσαν ότι το προϊόν παρασκευαζόταν όντως από αποβουτυρωμένο γάλα.
17. Με τις προφορικές της παρατηρήσεις η ορτογαλία επιβεβαίωσε τις γραπτές της παρατηρήσεις· αντιθέτως, η Eru Portuguesa και η Επιτροπή ανέπτυξαν διαφορετική επιχειρηματολογία από εκείνη που εμφανιζόταν στις γραπτές τους παρατηρήσεις.
18. Η Επιτροπή δέχτηκε ότι οι σημειώσεις του κεφαλαίου 4 μπορούσαν να αγνοηθούν. Ανέπτυξε μια εντελώς νέα επιχειρηματολογία, ότι δηλαδή, εφόσον η περιεκτικότητα του προϊόντος σε φώσφορο ήταν 5,7 % - που είναι πολύ υψηλό για τυρί -, το προϊόν δεν πρέπει σε καμμία περίπτωση να καταταγεί στην κλάση 0406. Ούτε καζε_νη ήταν, διότι, με περιεκτικότητα σε νερό 54 %, υπερέβαινε τη μέγιστη περιεκτικότητα υγρασίας 10 %, την οποία ορίζει η οδηγία 83/417/ΕΟΚ . Κατά την άποψη της Επιτροπής, το προϊόν έπρεπε να καταταγεί στη διάκριση 2106 90 99, «αρασκευάσματα διατροφής που δεν κατονομάζονται ούτε παρασκευάζονται αλλού - Άλλα: - Άλλα». Η κλάση υπολοίπων, την οποία πρότεινε επικουρικά με τις γραπτές της παρατηρήσεις η Eru Portuguesa είναι, σύμφωνα με την Επιτροπή, ακατάλληλη, εφόσον σκοπός της είναι να περιλάβει αυγά χελώνας και άλλα τέτοια προϊόντα.
19. Και η Eru Portuguesa δέχθηκε επ' ακροατηρίου ότι οι σημειώσεις του κεφαλαίου 4 δεν ασκούν επιρροή, εφόσον το προϊόν δεν λαμβανόταν με τη συμπύκνωση ορού γάλακτος, φάνηκε δε να αποδέχεται το νέο επιχείρημα της Επιτροπής ότι η περιεκτικότητα του προϊόντος σε φώσφορο ήταν υπερβολικά υψηλή για να καταταγεί αυτό ως τυρί. ροσέθεσε ότι καμμία εργαστηριακή ανάλυση δεν είχε προσκομιστεί προς επιβεβαίωση της συνθέσεως του προϊόντος και συνήγαγε ότι, εφόσον η γνωστή σύνθεση του προϊόντος δεν αρκούσε για να προσδιοριστεί η φύση του, δεν ήταν δυνατός ο ορισμός της ορθής του κατατάξεως στη Συνδυασμένη Ονοματολογία, οπότε έπρεπε να γίνει δεκτή η κατάταξή του κατά τον εισαγωγέα στην κλάση 3501.
Ανάπτυξη
20. Με γνώμονα τις απαντήσεις στην ερώτηση του Δικαστηρίου, πρέπει να θεωρηθεί ότι η απάντηση στο πρώτο ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου παύει να είναι αναγκαία προς επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης. Συνεπώς, θα έλθω στο δεύτερο απο τα υποβαλλόμενα ερωτήματα, περί της ορθής δηλαδή δασμολογικής κατατάξεως του επίδικου προϊόντος: πρέπει να καταταγεί ως καζε_νη ή ως τυρί για μεταποίηση;
21. Η Συνδυασμένη Ονοματολογία και το Εναρμονισμένο Σύστημα προλογίζονται από έξι γενικούς κανόνες για την ερμηνεία τους, ο πρώτος από τους οποίους ορίζει ότι «η κατάταξη καθορίζεται νόμιμα σύμφωνα με το κείμενο των κλάσεων και των σημειώσεων των τμημάτων ή των κεφαλαίων και σύμφωνα με τους παρακάτω κανόνες, εφόσον αυτοί δεν είναι αντίθετοι προς το κείμενο των εν λόγω κλάσεων και σημειώσεων», κανένας από τους οποίους δεν φαίνεται να ασκεί επιρροή στην επίλυση της παρούσας διαφοράς.
22. Το Δικαστήριο, άλλωστε, έχει παγίως δεχθεί ότι, χάριν της ασφάλειας δικαίου και της ευχέρειας ελέγχου, το αποφασιστικό κριτήριο για τη δασμολογική κατάταξη των εμπορευμάτων πρέπει γενικά να αναζητείται στα αντικειμενικά τους χαρακτηριστικά και ιδιότητες, όπως ορίζονται στις οικείες κλάσεις και σημειώσεις τμήματος και κεφαλαίου της Συνδυασμένης Ονοματολογίας. Ομοίως, για την ερμηνεία της Συνδυασμένης Ονοματολογίας, τόσο οι σημειώσεις κεφαλαίων όσο και οι επεξηγηματικές σημειώσεις αποτελούν σημαντικά μέσα για την εξασφάλιση της ενιαίας εφαρμογής του δασμολογίου και μπορούν, επομένως, να θεωρηθούν ως χρήσιμα βοηθήματα για την ερμηνεία του . Οι επεξηγηματικές σημειώσεις περιλαμβάνουν τόσο αυτές που καταρτίζονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για τη Συνδυασμένη Ονοματολογία, όσο και εκείνες που καταρτίζονται από το Συμβούλιο Τελωνειακής Συνεργασίας, για το Εναρμονισμένο Σύστημα. Οι επεξηγηματικές σημειώσεις, καίτοι αποτελούν σημαντικό βοήθημα για την ερμηνεία του πεδίου εφαρμογής των διαφόρων δασμολογικών κλάσεων, δεν έχουν νομικώς δεσμευτική ισχύ· επομένως, χρειάζεται να ερευνάται, κατά περίπτωση, αν το περιεχόμενό τους συνάδει προς τις ισχύουσες διατάξεις του Κοινού Δασμολογίου και αν αλλοιώνουν το νόημα αυτών των διατάξεων . Το Δικαστήριο έχει επίσης δεχθεί ότι οι επεξηγηματικές σημειώσεις τις οποίες καταρτίζει το Συμβούλιο Τελωνειακής Συνεργασίας αποτελούν, ελλείψει ειδικών διατάξεων του κοινοτικού δικαίου, αυθεντική πηγή για την ερμηνεία των κλάσεων του Κοινού Δασμολογίου . Η αρχή αυτή αποτυπώνεται στον ρόλογο των επίδικων στην παρούσα υπόθεση επεξηγηματικών σημειώσεων, όπου αναφέρονται τα εξής:
«Οι επεξηγηματικές σημειώσεις της Συνδυασμένης Ονοματολογίας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων περιέχουν πολλές παραπομπές στις επεξηγηματικές σημειώσεις [του Εναρμονισμένου Συστήματος] και, επομένως, δεν αντικαθιστούν τις τελευταίες, αλλά πρέπει να θεωρούνται ως συμπληρωματικές προς αυτές. Επομένως, οι δύο εκδόσεις πρέπει συχνά να χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό η μία προς την άλλη.»
23. Στην παρούσα υπόθεση, η διατύπωση των κλάσεων δεν παρέχει καμμία χρήσιμη πληροφορία, ούτε υπάρχουν σχετικές σημειώσεις τμήματος ή κεφαλαίου. Υπάρχει όμως επεξηγηματική σημείωση στο κεφάλαιο 35, που ρητώς αναφέρει ότι οι καζε_νες που περιέχουν περισσότερο από 15 % νερό πρέπει να κατατάσσονται σην κλάση 0406. Τίθεται, επομένως, το ζήτημα αν υπάρχει λόγος να μην εφαρμοστεί η σημείωση αυτή.
24. Από τη νομολογία του Δικαστηρίου είναι σαφές ότι η σημείωση μπορεί να μην ισχύει, αν το περιεχόμενό της δεν συνάδει προς τις ισχύουσες διατάξεις της Συνδυασμένης Ονοματολογίας ή αν αλλοιώνει το νόημά τους. ρέπει, επομένως, να ερευνηθεί η έννοια αφενός μεν της «καζε_νης» στην κλάση 3501, αφετέρου δε του «τυριού» στην κλάση 0406.
25. Το γεγονός ότι οι όροι αυτοί δεν ορίζονται από τη Συνδυασμένη Ονοματολογία οδηγεί στην υπόθεση ότι τα προϊόντα θεωρούνται ως χαρακτηριζόμενα επαρκώς από την ίδια την περιγραφή τους και ειδικότερα από τα αντικειμενικά τους χαρακτηριστικά και ιδιότητες .
26. Ο βασικός ορισμός του «τυριού» στο New Shorter Oxford English Dictionary είναι «πηγμένο γάλα (με τη χρήση πυτιάς), που αποχωρίζεται από τον ορό γάλακτος και συμπυκνώνεται σε στερεή μάζα» . αρασκευάζεται με την πήξη γάλακτος από την αρχαιότητα: η Οδύσσεια του Ομήρου αφηγείται πώς ο Κύκλωψ ολύφημος «κάθισε τότες κι άρμεγε γίδες και προβατίνες και το παιδί της καθεμιάς προσθήλιαζε από κάτω. Και το μισό όταν έπηξε τ' άσπρο χιονάτο γάλα, το σύναξε και το 'βαλε μες στα πλεχτά καλάθια (...)» στη σπηλιά του, όπου το βρήκαν ο Οδυσσέας και οι άνδρες του. Δεν γνωρίζουμε τί πηκτικό μέσο χρησιμοποιούσε ο ολύφημος· στους ρωμαϊκούς χρόνους, πάντως, τη χρήση πυτιάς μνημονεύει ο Columella στις Rei Rusticae (65 π.Χ. περίπου), ο οποίος έγραψε ότι το γάλα «πήζει με πυτιά, η οποία λαμβάνεται από αμνούς ή ερίφια, αν και μπορεί επίσης να γίνει με ανθό του γαϊδουράγκαθου ή με σπόρους καρθάμου, καθώς και με το υγρό που ρέει από τη συκιά, αν γίνει μια εγκοπή στον φλοιό της όταν είναι ακόμη χλωρός» .
27. Η «Καζε_νη» ορίζεται στο New Shorter Oxford English Dictionary ως «η βασική πρωτε_νη του γάλακτος· ιδίως γάλακτος σε πηγμένη μορφή, όπως στο τυρί».
28. ροκύπτει έτσι αβίαστα ότι το επίδικο στην παρούσα υπόθεση προϊόν δεν μπορεί να καταταγεί ως καζε_νη μόνο και μόνο χάρη στο γεγονός ότι παρήχθη μέσω της πήξεως αποβουτυρωμένου γάλακτος με τη χρήση πυτιάς. Αν προστεθεί πυτιά στο γάλα, «η καζε_νη που προκύπτει από τη διάσπαση των πρωτεϊνών καθιζάνει και συρρικνώνεται, παγιδεύοντας τα σφαιρίδια λίπους και εκτοπίζοντας τον ορό γάλακτος. [...] Άπαξ σχηματισθεί το τυρόπηγμα, υποβάλλεται σε ποικίλες επεξεργασίες για να παραχθεί η χαρακτηριστική υφή του κάθε τύπου τυριού» . Αν, όπως ισχυρίζεται η Eru Portuguesa, το προϊόν κατατασσόταν ως καζε_νη απλώς και μόνον διότι είναι προϊόν μιας τέτοιας επεξεργασίας, η κλάση 0406 θα διατηρούσε πολύ περιορισμένο αντικείμενο· ασφαλώς, τα πλείστα των τυριών που απαριθμούνται υπ' αυτή την κλάση παράγονται κατ' αυτόν τον τρόπο.
29. ρέπει, επομένως, να υπάρχουν και άλλα αντικειμενικά χαρακτηριστικά και ιδιότητες της καζε_νης, πέρα από το απλό γεγονός ότι αποτελεί προϊόν της πήξεως του γάλακτος.
30. Οι παρατιθέμενες ανωτέρω επεξηγηματικές σημειώσεις του Εναρμονισμένου Συστήματος επιβεβαιώνουν τη μέθοδο παραγωγής καζε_νης και αναφέρουν ότι εμφανίζεται συνήθως με τη μορφή κοκκώδους σκόνης, μη υδροδιαλυτής. Στην αρχική της επιστολή προς τις πορτογαλικές τελωνειακές αρχές, η Eru Portuguesa ανέφερε ότι το επίδικο προϊόν λαμβάνει τη μορφή νιφάδων, καθώς φαίνεται διότι προέρχεται από συμπίεση και όχι από αφυδάτωση. Αναφέρει επίσης ότι το προϊόν δεν είναι υδροδιαλυτό. Όπως όμως επισήμανε επ' ακροατηρίου η ορτογαλία, γίνεται κοινά αποδεκτό ότι το προϊόν αυτό περιέχει 54 % νερό . Εν πάση περιπτώσει, το γεγονός και μόνον - αν αληθεύει - ότι το προϊόν δεν είναι υδροδιαλυτό δεν μπορεί, κατά την άποψή μου, να σημαίνει πως δεν μπορεί να είναι τυρί, εφόσον τα περισσότερα τυριά επίσης δεν είναι υδροδιαλυτά.
31. Το Συμβούλιο έχει αναγνωρίσει «ότι τα χαρακτηριστικά των καζε_νών και των καζεϊνικών αλάτων, αφενός, και εκείνα των τυριών αφετέρου, παρουσιάζουν ομοιότητες», στο πλαίσιο της ογκώδους κοινοτικής νομοθεσίας που διέπει τη χορήγηση ενισχύσεων για τη μεταποίηση αποβουτυρωμένου γάλακτος σε καζε_νη και καζεϊνικά άλατα . Ο βασικός κανονισμός που ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο ορίζει την «τυρίνη» ως «το προϊόν το οποίο έχει πλυθεί και αποξηρανθεί, είναι αδιάλυτο στο νερό και λαμβάνεται με θρόμβωση του αποκορυφωμένου γάλακτος (π.χ. διά κατεργασίας με οξέα ή πυτία) ή από την ακατέργαστη τυρίνη» . Ο κανονισμός (ΕΟΚ) 756/70, περί εφαρμογής του βασικού κανονισμού που ίσχυε κατά τον χρόνο εισαγωγής του επίδικου προϊόντος, επιβάλλει ορισμένες προϋποθέσεις σχετικά με τη σύνθεση της καζε_νης για τους σκοπούς αυτούς, μεταξύ των οποίων, π.χ., μέγιστη περιεκτικότητα σε νερό 12 % για την καζε_νη πυτιάς . Η έκταση εφαρμογής αυτής της νομοθεσίας αμφισβητήθηκε στην υπόθεση Meggle Milchindustrie κατά Συμβουλίου και Επιτροπής · περιγράφοντας τα πραγματικά ζητήματα μιας αγωγής αποζημιώσεως, την οποία είχε ασκήσει ένας παραγωγός καζε_νης και καζεϊνικών αλάτων κατά του Συμβουλίου, ο γενικός εισαγγελέας VerLoren van Themaat ανέφερε: «H τυρίνη λαμβάνεται από αποκορυφωμένο γάλα διά πήξεως σε όξινο περιβάλλον ή με προσθήκη χυμοζίνης. Το προϊόν είναι αδιάλυτο, στη συνέχεια δε πλένεται ή ξηραίνεται» .
32. Υπάρχει επίσης, όπως ανέφερε επ' ακροατηρίου η Επιτροπή, μια οδηγία εκδοθείσα από το Συμβούλιο κατά το άρθρο 100 της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρο 94 ΕΚ) για την προσέγγιση των νομοθεσιών σχετικά με τις καζε_νες και τα καζεϊνικά άλατα . Η οδηγία αυτή εκδόθηκε για «να οριστούν σε κοινοτικό επίπεδο οι κανόνες που πρέπει να τηρούνται όσον αφορά τη σύνθεση και την επισήμανση των προϊόντων αυτών» . Στο άρθρο 1, παράγραφος 2, ορίζει τις «καζε_νες» ως τις «πρωτεϊνικές ουσίες που αποτελούν το σημαντικότερο συστατικό του γάλακτος, πλυμένες και ξηραμένες· οι ουσίες αυτές είναι αδιάλυτες στο νερό και λαμβάνονται από το αποκορυφωμένο γάλα με καθίζηση», με σειρά μεθόδων, μεταξύ των οποίων και η χρήση πυτιάς. Το τμήμα ΙΙΙ του παραρτήματος Ι ορίζει τα πρότυπα που ισχύουν για τη βρώσιμη καζε_νη πυτιάς. Μεταξύ των προτύπων αυτών περιλαμβάνεται, υπό το στοιχείο α__ «Ουσιώδεις παράγοντες της σύνθεσης», ανώτατη περιεκτικότητα σε υγρασία 10 % .
33. Τέλος, άλλη μια πηγή πληροφοριών για τα αντικειμενικά χαρακτηριστικά και ιδιότητες της καζε_νης είναι ο Codex Alimentarius, τον οποίον έχουν καταρτίσει ο Οργανισμός Επισιτισμού και Γεωργίας και η αγκόσμια Οργάνωση Υγείας. Το Δικαστήριο έχει χρησιμοποιήσει τον Codex για να προσδιορίσει τα χαρακτηριστικά του γιαουρτιού σε μια υπόθεση σχετική με την επισήμανση τροφίμων και για να κρίνει αν ένα πρόσθετο στα τρόφιμα εμφανίζει κίνδυνο για τη δημόσια υγεία και ανταποκρίνεται σε αληθή ανάγκη, και ειδικότερα τεχνολογική . Το πρότυπο για τα βρώσιμα προϊόντα καζε_νης στην παρούσα έκδοση του Codex (Codex stan A-18-1995) ορίζει τη «βρώσιμη καζε_νη πυτιάς» ως «το προϊόν που λαμβάνεται όταν πλυθεί και στεγνώσει ο θρόμβος που καταλείπεται αφού διαχωριστεί ο ορός γάλακτος από το αποβουτυρωμένο γάλα, που έχει πήξει με τη χρήση πυτιάς ή άλλων πηκτικών ενζύμων», ορίζει δε, στον πίνακα συνθέσεως, μέγιστη υγρασία 12 %.
34. Όλες οι παραπάνω πηγές, πλην των επεξηγηματικών σημειώσεων του Εναρμονισμένου Συστήματος, ταυτόσημα απαιτούν να στεγνώνεται η καζε_νη με μέγιστη περιεκτικότητα υγρασίας 12 %, ή και λιγότερη. Η ομοθυμία αυτή με άγει στο συμπέρασμα ότι η τιθέμενη στις διακρίσεις 3501 10 10 έως 3501 10 90 στην επεξηγηματική σημείωση της Επιτροπής επί της Συνδυασμένης Ονοματολογίας επιταγή ότι οι καζε_νες πρέπει να κατατάσσονται σ' αυτές τις διακρίσεις μόνον όταν περιέχουν 15 % ή λιγότερο νερό κατά βάρος συνάδει και δεν αλλοιώνει την έννοια της «καζε_νης» στη Συνδυασμένη Ονοματολογία. Επί πλέον, δεν αντιφάσκει όντως προς τις επεξηγηματικές σημειώσεις του Εναρμονισμένου Συστήματος. Επομένως, κατά τη άποψή μου, δεν συντρέχει λόγος στην παρούσα υπόθεση να αγνοηθεί η σημείωση αυτή, οπότε το επίδικο προϊόν, το οποίο παράγεται διά της προσθήκης πυτιάς στο αποβουτυρωμένο γάλα, περιγράφεται στο τιμολόγιο του εξαγωγέα ως «skimmed milk cheese» και προορίζεται για περαιτέρω κατεργασία για την παρασκευή διαιτητικού τυριού, πρέπει να καταταγεί στη δασμολογική διάκριση 0406 90 11, ως (μη εξειδικευόμενο) τυρί προοριζόμενο για μεταποίηση.
35. ριν ολοκληρώσω τις παρούσες προτάσεις, θέλω να κάνω δύο παρατηρήσεις σχετικά με συγκεκριμένους ισχυρισμούς τους οποίους προέβαλε επ' ακροατηρίου αφενός μεν η Επιτροπή, αφετέρου δε η Eru Portuguesa.
36. Όπως προανέφερα, επ' ακροατηρίου η Επιτροπή ανέπτυξε ένα επιχείρημα εντελώς διαφορετικό από εκείνο που είχε προβάλει με τις γραπτές της παρατηρήσεις· βάσει του επιχειρήματος αυτού, η απάντηση την οποία πρότεινε να δώσει το Δικαστήριο στο υποβληθέν ερώτημα ήταν εντελώς διαφορετική από εκείνη την οποία είχε προτείνει αρχικά. Το δεύτερο επιχείρημα της Επιτροπής στηριζόταν στην περιεκτικότητα 5,7 % του εισαχθέντος προϊόντος σε φώσφορο, που υπερέβαινε τα αποδεκτά για το τυρί επίπεδα. Δεν θεωρώ ότι μπορώ εγκύρως να λάβω το επιχείρημα της Επιτροπής υπόψη, για δύο λόγους.
37. ρώτον, η Επιτροπή δεν μπόρεσε να επικαλεστεί καμμία πηγή σχετική προς τη Συνδυασμένη Ονοματολογία προς στήριξη του ισχυρισμού της σχετικά με τα αποδεκτά όρια φωσφόρου στο τυρί. Καίτοι η Επιτροπή μνημόνευσε τον Codex Alimentarius - που, όπως είπα, μπορεί όντως να έχει κάποια ερμηνευτική αξία - η διάταξη στην οποία αναφέρθηκε η Επιτροπή αποτελεί το πρότυπο για το λιωμένο τυρί (με ανώτατο όριο 0,9 % για τις ενώσεις φωσφόρου). Δεν νομίζω ότι η ειδική αυτή διάταξη ισχύει άνευ ετέρου, αν μεταφερθεί σε κάποιο άλλο, επίσης ειδικό, πλαίσιο. Μπορεί να σημειωθεί ότι το γενικό πρώτυπο του Codex Alimentarius για το τυρί (Codex stan A-6-1978, Rev. 1-1999) δεν περιέχει καμμία ρητή μνεία της περιεκτικότητας σε φώσφορο.
38. Δεύτερον, και πολύ γενικότερης σημασίας, δεν θεωρώ ότι το Δικαστήριο μπορεί εγκύρως να λάβει υπόψη ένα εντελώς νέο επιχείρημα που προβλήθηκε για πρώτη φορά επ' ακροατηρίου χωρίς να έχει ειδοποιηθούν προηγουμένως το Δικαστήριο ή οι λοιποί διάδικοι, που, ως εκ τούτου, ήσαν σαφώς -και ευνοήτως- απροετοίμαστοι να συζητήσουν επί της ουσίας του ισχυρισμού της Επιτροπής. Εκφράζω τη ζωηρή ελπίδα η τακτική αυτή να μη μετατραπεί σε τρέχουσα πρακτική ούτε της Επιτροπής ούτε κανενός άλλου διαδίκου. Αν ποτέ παραστεί αναγκαίο να μεταβάλει η Επιτροπή τη στάση της κατ' αυτόν τον τρόπο, η ορθή οδός είναι, κατά την άποψή μου, να ενημερώσει σχετικώς το Δικαστήριο και τους λοιπούς διαδίκους δι' απλής επιστολής.
39. Η Eru Portuguesa, από την άλλη πλευρά, ισχυρίστηκε επ' ακροατηρίου ότι τα σχετικά με τη σύνθεση του εισαγομένου προϊόντος στοιχεία δεν αρκούσαν για να ληφθεί απόφαση περί κατατάξεώς του, οπότε έπρεπε να γίνει δεκτή η αρχική δήλωση του εισαγωγέα. Δεν μπορώ να δεχθώ το επιχείρημα αυτό. Τα περί της συνθέσεως στοιχεία, τα οποία διαθέτει το Δικαστήριο, τα παρέσχε η Eru Portuguesa με τις γραπτές της παρατηρήσεις, σύμφωνα δε με τη διάταξη παραπομπής υπήρχε συμφωνία επ' αυτής στο πλαίσιο της κύριας δίκης. Δεν είναι, επομένως, επιτρεπτό ένας διάδικος να αμφισβητεί το περιεχόμενο των δικών του γραπτών παρατηρήσεων επ' ακροατηρίου. Επί πλέον, η Eru Portuguesa ασφαλώς είχε τη δυνατότητα να λάβει περαιτέρω αναλύσεις προς στήριξη των απόψεών της και να τις υποβάλει εγκαίρως στο Δικαστήριο. Εφόσον τέτοιες αναλύσεις δεν υπήρξαν, είναι, κατά την αντίληψή του, απολύτως ορθό να στηριχθεί το Δικαστήριο στα στοιχεία επί των οποίων υπήρξε συμφωνία ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου και τα οποία προέβαλε ενώπιον του Δικαστηρίου η Eru Portuguesa με τις γραπτές της παρατηρήσεις.
40. Ειδικότερα, η Eru Portuguesa ισχυρίστηκε επ' ακροατηρίου ότι η επίδικη σύνθεση εμφάνιζε περιεχόμενο σε καζε_νη κάτω του 2 %, συμπεριλαμβανομένου του αλατιού, και ότι τα ποσοστά των συστατικών της συνθέσεως δεν έδιναν άθροισμα 100 %. Ο ισχυρισμός αυτός φαίνεται τουλάχιστον ανειλικρινής, δεδομένου, πρώτον, ότι η Eru Portuguesa, με την από 27 Απριλίου 1989 επιστολή της, με την οποία αμφισβητούσε την κατάταξη του προϊόντος ως τυριού, ανέφερε ότι το προϊόν ήταν ενυδατωμένη καζε_νη και, δεύτερον, ότι ο βασικός της ισχυρισμός στις γραπτές της παρατηρήσεις ενώπιον του Δικαστηρίου ήταν ότι το προϊόν ήταν καζε_νη. Η Eru Portuguesa επίσης αρνήθηκε επ' ακροατηρίου ότι είχε αναφέρει ότι το προϊόν προοριζόταν να χρησιμοποιηθεί στην παρασκευή διαιτητικών προϊόντων· και όμως, η ίδια σαφώς ανέφερε στην παραπάνω επιστολή της ότι το προϊόν προοριζόταν να χρησιμοποιηθεί στην παρασκευή διαιτητικών προϊόντων. Θα έλεγα ότι δεν εξυπηρετεί ούτε το Δικαστήριο ούτε τον ίδιο τον διάδικο το να αντικρούει ή να αρνείται τους δικούς του ισχυρισμούς. Το Δικαστήριο πρέπει να μπορεί να στηρίζεται στα στοιχεία που του παρέχει το αιτούν δικαστήριο με τη διάταξη παραπομπής. Αν ο διάδικος προβάλει νέους πραγματικούς ισχυρισμούς, μόνο το τελευταίο είναι αρμόδιο να τους εξετάσει.
ρόταση
41. Συνεπώς, καταλήγω ότι στα ερωτήματα που υπέβαλε το Supremo Tribunal Administrativo, ορτογαλία, πρέπει να δοθούν οι εξής απαντήσεις:
«Ένα προϊόν, το οποίο παράγεται διά της προσθήκης πυτιάς στο αποβουτυρωμένο γάλα και έχει σύνθεση 54 % νερό, 0,9 % λίπος, 5,7 % φώσφορο, 2 % αλάτι και κατά τα λοιπά καζε_νη, προορίζεται δε να χρησιμοποιηθεί στην παρασκευή διαιτητικών προϊόντων, πρέπει να καταταγεί στη δασμολογική διάκριση 0406 90 11 της Συνδυασμένης Ονοματολογίας ως "Άλλα τυριά: - ου προορίζονται για μεταποίηση".»