62022CJ0546
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Seachtú Dlísheomra)
4 Deireadh Fómhair 2024 (
*1
)
(Tarchur chun réamhrialú – Taisteal láneagraithe agus socruithe taistil nasctha – Treoir (AE) 2015/2302 – Airteagal 12(3) – Foirceannadh chonradh taistil láneagraithe ag an eagraí – Imthosca dosheachanta agus urghnácha – Feidhmiú an taistil ar cuireadh stop leis de bharr imthosca den chineál sin – Moladh oifigiúil in aghaidh an taistil chuig an tír cinn scríbe mar gheall ar leathnú COVID-19)
I gCás C‑546/22,
Iarraidh ar réamhrialú de bhun Airteagal 267 CFAE, ón Oberster Gerichtshof (an Chúirt Uachtarach, an Ostair), trí bhreith an 29 Meitheamh 2022, a fuarthas ag an gCúirt an 16 Lúnasa 2022, in imeachtaí idir
GF
v
Schauinsland-Reisen GmbH,
tugann AN CHÚIRT (an Seachtú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: F. Biltgen, Uachtarán Dlísheomra, A. Prechal (Rapóirtéir), Uachtarán an Dara Dlísheomra, ag gníomhú mar Bhreitheamh den Seachtú Dlísheomra, agus N. Wahl, Breitheamh,
Abhcóide Ginearálta: L. Medina,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–
GF, ag A. Konrad, Rechtsanwalt,
–
Schauinsland-Reisen GmbH, ag M. Wukoschitz, Rechtsanwalt,
–
Rialtas na Gréige, ag A. Dimitrakopoulou, C. Kokkosi agus E. Tsaousi, i gcáil Gníomhairí,
–
an Coimisiún Eorpach, ag B.-R. Killmann agus I. Rubene, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1
Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Airteagal 12(3) de Threoir (AE) 2015/2302 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Samhain 2015 maidir le taisteal láneagraithe agus socruithe taistil nasctha, lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 2006/2004 agus Treoir 2011/83/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena n‑aisghairtear Treoir 90/314/CEE ón gComhairle (IO 2015 L 326, lch. 1).
2
Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir GF agus Schauinsland-Reisen GmbH maidir le hiarraidh ar chúiteamh arna déanamh ag GF in aghaidh Schauinsland-Reisen toisc gur fhoirceann Schauinsland-Reisen an conradh taistil láneagraithe idir na páirtithe sin tar éis foilsiú molta oifigiúil do thaistealaí in aghaidh an taistil chuig an tír cinn scríbe.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais
3
Foráiltear le haithrisí 29 agus 32 de Threoir 2015/2302 mar seo a leanas:
‘(29)
I bhfianaise gnéithe sonracha conarthaí taistil láneagraithe, ní mór cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe conarthacha a leagan síos don tréimhse roimh thús an phacáiste agus don tréimhse ina dhiaidh, go háirithe mura ndéantar na seirbhísí lena mbaineann i gceart nó má thagann athrú ar chúinsí ar leith.
(30)
Toisc go gceannaítear pacáistí roimh ré go minic, d’fhéadfadh teagmhais gan choinne a tharlú. [...]
(31)
Ba cheart do thaistealaithe a bheith i dteideal an conradh taistil láneagraithe a fhoirceannadh tráth ar bith roimh thús an phacáiste má íocann siad táille foirceanta iomchuí agus inchosanta, agus an coigilteas costais a bhfuiltear ag súil leis agus an t‑ioncam ó na seirbhísí taistil lena mbaineann a chur ar fáil arís á gcur san áireamh. Ba cheart go mbeadh siad i dteideal an conradh taistil láneagraithe a fhoirceannadh gan táillí foirceanta a íoc má bhaineann iarmhairtí a dhéanann difear suntasach d’fheidhmiú an phacáiste le himthosca dosheachanta agus urghnácha. D’fhéadfaí a áireamh leis sin, mar shampla, cogadh, fadhbanna slándála tromchúiseacha eile amhail sceimhlitheoireacht, rioscaí tromchúiseacha do shláinte an duine amhail ráig galair thromchúisigh ag an gceann scríbe taistil, nó tubaistí nádúrtha amhail tuilte, creathanna talún nó dálaí aimsire a fhágann nach féidir taisteal go sábháilte chuig an gceann scríbe mar a comhaontaíodh sa chonradh taistil láneagraithe.
(32)
I gcásanna áirithe, ba cheart go mbeadh an t‑eagraí é féin i dteideal an conradh taistil láneagraithe a fhoirceannadh roimh thús an phacáiste láneagraithe gan cúiteamh a íoc [...] ’[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4
Foráiltear le hAirteagal 1 den Treoir sin, dar teideal ‘Ábhar’:
‘Is é is cuspóir don Treoir seo rannchuidiú le feidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh agus leibhéal cosanta tomhaltóirí ard agus a aonfhoirmí agus is féidir a bhaint amach trí ghnéithe áirithe de dhlíthe, Rialacháin agus forálacha riaracháin na mBallstát a chomhfhogasú a mhéid a bhaineann le conarthaí idir taistealaithe agus trádálaithe i ndáil leis an taisteal láneagraithe agus socruithe taistil nasctha. ’[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5
Foráiltear le hAirteagal 3 den Treoir sin, dar teideal ‘Sainmhínithe’:
‘Chun críocha na Treorach seo, ciallaíonn:
[...]
12.
‘imthosca dosheachanta agus urghnácha’ imthosca nach bhfuil neart ag an bpáirtí a d’éiligh iad orthu agus nach bhféadfaí a n‑iarmhairtí a sheachaint fiú dá nglacfaí na bearta réasúnacha go léir;
[...] ’[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6
Foráiltear le hAirteagal 12(2) agus (3) de Threoir 2015/2302, dar teideal ‘Foirceannadh an chonartha taistil láneagraithe agus an ceart chun tarraingt siar roimh thús an phacáiste’:
‘2.   [...] Tá an taistealaí i dteideal an conradh taistil a fhoirceannadh roimh thús an phacáiste gan táillí foirceanta a íoc má bhaineann iarmhairtí a dhéanann difear suntasach d’fheidhmiú an phacáiste nó d’iompar paisinéirí chuig an gceann scríbe le himthosca dosheachanta agus urghnácha a tharlaíonn ag an gceann scríbe nó ag garchomharsanacht an chinn scríbe. I gcás fhoirceannadh an chonartha taistil láneagraithe de bharr na míre seo, beidh an taistealaí i dteideal aisíocaíocht iomlán d’aon íocaíocht a rinneadh as an bpacáiste ach ní bheidh sé i dteideal aon chúitimh breise.
3.   Féadfaidh an t‑eagraí an conradh taistil láneagraithe a fhoirceannadh agus na híocaíochtaí a rinne ina leith a aisíoc ina n‑iomláine, ach ní mór dó cúiteamh sa bhreis a íoc:
[...]
b)
mura bhfuil an t‑eagraí in ann an conradh a fheidhmiú de bharr imthosca dosheachanta agus urghnácha agus má chuireann sé an taistealaí ar an eolas faoi fhoirceannadh an chonartha gan moill mhíchuí roimh thús an phacáiste. ’[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7
Foráiltear le hAirteagal 13(3) den Treoir sin, dar teideal ‘Freagracht as feidhmiú an phacáiste’:
‘I gcás nach ndéantar aon cheann de na seirbhísí taistil i gcomhréir leis an gconradh taistil láneagraithe, déanfaidh an t‑eagraí an easpa comhréireachta a leigheas, ach amháin:
a)
dá mbeadh sé dodhéanta a leithéid a dhéanamh; nó
b)
dá mbeadh costais dhíréireacha i gceist leis, agus méid na heaspa comhréireachta agus luach na seirbhísí taistil lena mbaineann á gcur san áireamh.
Mura leigheasann an t‑eagraí an easpa comhréireachta i gcomhréir le pointe a) nó pointe b) den chéad fhomhír den mhír seo, beidh feidhm ag Airteagal 14.’[Aistriúchán neamhoifigiúil]
8
Foráiltear le hAirteagal 16 den Treoir sin, dar teideal ‘Oibleagáid chun cúnamh a thabhairt’:
‘Áiritheoidh na Ballstáit go dtabharfaidh an t‑eagraí, gan moill mhíchuí, cúnamh iomchuí don taistealaí atá i gcruachás, lena n‑áirítear cúnamh sna himthosca dá dtagraítear in Airteagal 13(7), go háirithe:
a)
faisnéis úsáideach a chur ar fáil maidir le seirbhísí sláinte, údaráis áitiúla agus cúnamh consalachta; agus
b)
cúnamh a thabhairt don taistealaí chun cianchumarsáid a dhéanamh agus chun socruithe taistil eile a aimsiú.
Beidh an t‑eagraí i dteideal táille réasúnach a ghearradh as an gcúnamh sin más é an taistealaí is cúis leis an deacracht sin d’aon ghnó nó trí fhaillí an taistealaí. Ní sáróidh an táille sin in aon chás na costais iarbhír arna dtabhú ag an eagraí. ’[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na hOstaire
9
I gcomhréir leis an dara hipitéis d’Airteagal 10(3) den Bundesgesetz über Pauschalreisen und verbundene Reiseleistungen (Pauschalreisegesetz – PRG) (dlí maidir le taisteal láneagraithe agus socruithe taistil nasctha) an 24 Aibreán 2017 (BGB1. I, 50/2017), sa leagan is infheidhme i leith na díospóide sna príomhimeachtaí, féadfaidh eagraí taistil, roimh thús taistil láneagraithe, an conradh lena mbaineann a fhoirceannadh má aisíocann sé na híocaíochtaí a rinne ina leith ina n‑iomláine, ach ní mór dó cúiteamh sa bhreis a íoc mura bhfuil sé in ann an conradh a fheidhmiú de bharr imthosca dosheachanta agus urghnácha agus má chuireann sé an taistealaí ar an eolas faoi fhoirceannadh an chonartha sin gan moill mhíchuí, ach tráth nach déanaí ná tús an phacáiste sin.
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
10
An 13 Bealtaine 2020, thug GF, dochtúir speisialaithe atá ag obair i gcleachtas leighis, agus a bhean chéile conradh i gcrích le Schauinsland-Reisen lena n‑aontaíodh go n‑eagródh Schauinsland-Reisen turas láneagraithe chuig Oileáin Mhaildíve, a bhí le bheith ar siúl ón 26 Nollaig 2020 go dtí an 2 Eanáir 2021. Ba é EUR 8620 praghas iomlán an phacáiste sin.
11
Ó mhí na Nollag 2020 ar aghaidh, bhí Oileáin Mhaildíve, mar gheall ar na rioscaí sláinte de dheasca phaindéim COVID-19, faoi réir rabhadh uasleibhéil taistealaithe, a d’fhoilsigh an Außenministerium (Aireacht Gnóthaí Eachtracha, an Ostair), lena bhforáiltear ‘moladh gan aon taisteal turasóireachta ná taisteal nach bhfuil gá leis a dhéanamh, lena n‑áirítear turais fóillíochta agus cuairteanna teaghlaigh, chuig an tír sin’.
12
Le linn na tréimhse sin, níor tuairiscíodh ach 34.7 ionfhabhtú nua in aghaidh gach 100000 áitritheoir laistigh de 7 lá sna hOileáin Mhaildíve agus, dá bhrí sin, bhí an ráta níos ísle ná mar a foilsíodh san Ostair, arbh ionann é agus 220 in aghaidh gach 100000 áitritheoir ar an dáta tagartha thuasluaite, an 14 Nollaig 2020.
13
An 3 Nollaig 2020, fhoirceann Schauinsland-Reisen an conradh taistil láneagraithe ar bhonn an rabhaidh sin. Cuireadh an chúis leis an bhfoirceannadh sin in iúl do GF faoin 9 Nollaig 2020 ar a dhéanaí agus íocadh an réamhíocaíocht ar ais leis.
14
Thionscain GF caingean os comhair an Landesgericht für Zivilrechtssachen Graz (an Chúirt Shibhialta Réigiúnach, Graz, an Ostair) ar chúiteamh EUR 21 821.82 dó féin agus dá bhean chéile. Sa chomhthéacs sin, bhí sé ag brath ar an damáiste a rinneadh tar éis an fhoirceanta sin mar thoradh ar chailleadh laethanta saoire agus cailleadh brabúis mar thoradh ar dhúnadh a chleachtas mar thoradh ar an turas a bhí sé ag súil leis, nach mbeadh sé in ann a chealú ar gearrfhógra tar éis an fhoirceanta chéanna. D’éiligh sé freisin go n‑íocfaí suim airgid ag ‘bunráta’.
15
Chun na gcríoch sin, mhaígh GF nárbh imthoisc dhosheachanta agus urghnách é an rabhadh taistil a d’fhoilsigh an Aireacht Gnóthaí Eachtracha a chuirfeadh cosc ar Schauinsland-Reisen an conradh taistil láneagraithe a fheidhmiú, go háirithe ós rud é go raibh an ráta ionfhabhtaithe 7 lá sna hOileáin Mhaildíve, tráth fhoirceannadh an chonartha taistil sin, níos ísle ná an ráta a bhí san Ostair, go raibh an clúdach leighis leordhóthanach ann agus gur thóg sé féin agus a bhean chéile árachas liachta taistil amach freisin.
16
D’áitigh Schauinsland-Reisen nach bhféadfaí a cheangal air go réasúnach an conradh taistil láneagraithe a chomhlíonadh in ainneoin gur foilsíodh rabhadh den chineál sin, i bhfianaise na n‑iarmhairtí nárbh fhéidir a thuar a bhféadfadh a bheith ann dó maidir lena dhliteanais mar eagraí turas. Thairis sin, i bhfianaise na srianta ar imeacht is infheidhme san Ostair ón 26 Nollaig 2020, ní raibh GF údaraithe chun taisteal in aon chás.
17
Le breithiúnas an 13 Iúil 2021, dhiúltaigh Landesgericht für Zivilrechtssachen Graz (an Chúirt Shibhialta Réigiúnach, Graz) d’éileamh GF ar chúiteamh, agus é den tuairim gur bhraith Schauinsland-Reisen go bailí ar imthosca dosheachanta agus urghnácha chun an conradh taistil láneagraithe a fhoirceannadh, chun ceart GF chun cúitimh a eisiamh.
18
Le breithiúnas an 27 Eanáir 2022, sheas an Oberlandesgericht Graz (Cúirt Uachtarach Réigiúnach Graz, an Ostair), ag rialú ar achomharc, leis an mbreithiúnas a tugadh ag an gcéad chéim. Chinn an chúirt sin, fiú mura raibh sa rabhadh do phaisinéirí ach léiriú ar bhacainní eisceachtúla, nach mbeadh aon locht ar Schauinsland-Reisen, in aon chás, i bhfianaise na héiginnteachta maidir le héabhlóid phaindéim COVID-19 tráth fhoirceannadh an chonartha taistil láneagraithe.
19
Thug GF caingean le haghaidh ‘athbhreithniú’ os comhair an Oberster Gerichtshof (an Chúirt Uachtarach, an Ostair), arb í an chúirt a rinne an tarchur í.
20
Sonraíonn an chúirt sin gur foilsíodh an rabhadh do thaistealaithe, mar aon le moladh don phobal staonadh ó aon turas turasóireachta a dhéanamh chuig ceann scríbe an turais bheartaithe, thart ar 3 seachtaine roimh thús an phacáiste lena mbaineann. Thairis sin, de réir na cúirte sin, bhí éabhlóid phaindéim COVID-19 agus an foilseachán sin araon thar smacht Schauinsland-Reisen, agus ní fhéadfadh Schauinsland-Reisen na hiarmhairtí a sheachaint trí bhearta réasúnacha a ghlacadh.
21
Mar sin féin, ar an gcéad dul síos, tagann an cheist chun cinn an leor foilsiú rabhaidh den sórt sin chun ardriosca a chruthú lena n‑údaraítear don eagraí turas an conradh taistil láneagraithe lena mbaineann a fhoirceannadh gan ceangal a bheith air cúiteamh breise a íoc, i bhfianaise go háirithe aon bhearta sláintíochta a d’fhéadfadh bac a chur ar chomhlíonadh an chonartha taistil sin, nó an gá a cheangal ar an eagraí sin measúnú a dhéanamh ar na rioscaí é féin, gan beann ar an rabhadh sin, agus imthosca an cháis go léir á gcur san áireamh.
22
Sonraíonn an chúirt a rinne an tarchur go bhféadfaí glacadh leis an argóint go bhfoilsíonn eintiteas cáilithe neamhchlaonta an rabhadh poiblí do thaistealaí agus go bhfuil sé aonchiallach, agus mar thoradh air sin go gcomhlíonann sé an gá atá le soiléireacht agus deimhneacht dhlíthiúil ón bpobal lena mbaineann, i bhfianaise chineál cinntitheach an rabhaidh sin. Thairis sin, tá modh níos iontaofa ag údarás Stáit amhail an t‑údarás atá i gceist, go ginearálta, ná mar atá ag gnóthas chun an staid riosca ag an gceann scríbe a mheas.
23
Mar sin féin, ós rud é, i bhfianaise éabhlóid leanúnach na staide sláinte sna réigiúin éagsúla lena mbaineann, nach léiríonn an rabhadh taistil a fhoilsíonn na húdaráis go cruinn an fíorbhaol a bheadh ann ar dháta an turais lena mbaineann, téitear i gcoinne tréith chinntitheach den sórt sin.
24
Ar an dara dul síos, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an féidir a mheas, i gcás ina dtugtar uasleibhéil rabhaidh do thaistealaí, go bhfuil ‘cosc ar an eagraí an conradh a chomhlíonadh mar gheall ar imthosca dosheachanta agus urghnácha’, de réir bhrí Airteagal 12(3) de Threoir 2015/2302, cé nach mbeadh sé dodhéanta, i bprionsabal, an turas lena mbaineann a dhéanamh agus gur dhearbhaigh custaiméir an eagraí sin gur ghlac sé leis an riosca a sainaithníodh.
25
Sna himthosca sin, chinn an Oberster Gerichtshof (an Chúirt Uachtarach) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais i gcomhair réamhrialú:
‘1)
An gcaithfear Airteagal 12(3) de Threoir 2015/2302 a léirmhíniú sa chaoi gur leor, ionas go mbeadh eagraí in ann brath ar chúinsí neamhghnácha dosheachanta nach féidir conradh taistil a chomhlíonadh dá mbarr, gur thug an t‑údarás is inniúil rabhaidh taistil a eisiúint i mBallstát an chustaiméara rabhadh ar an leibhéal is airde i leith na tíre is ceann scríbe roimh thús an turais atá beartaithe?
2)
I gcás freagra dearfach ar cheist 1:
An gá Airteagal 12(3) de Threoir (AE) 2015/2302 a léirmhíniú sa chiall nárbh ann d’aon chúinsí neamhghnácha dosheachanta i gcás ina bhfuil taistealaí ar an eolas maidir leis an rabhadh agus le héiginnteacht maidir le forbairt na paindéime as sin amach, ach a dhearbhaigh go raibh fonn air leanúint ar aghaidh leis an turas, agus nach mbeadh sé dodhéanta go ndéanfadh an t‑éagraí é? ’
Na himeachtaí os comhair na Cúirte
26
Trí chinneadh an 3 Márta 2023, chuir Uachtarán na Cúirte bac ar na himeachtaí ar feitheamh breithiúnas críochnaitheach i gCás C‑299/22.
27
Trí chinneadh an 4 Márta 2024, chuir Uachtarán na Cúirte an chúirt a rinne an tarchur ar an eolas faoi bhreithiúnais an 29 Feabhra 2024, Tez Tour (C‑299/22, EU:C:2024:181) agus an 29 Feabhra 2024, Kiwi Tours (C‑584/22, EU:C:2024:188), á iarraidh uirthi an raibh sí ag iarraidh, i bhfianaise na mbreithiúnas sin, a hiarraidh ar réamhrialú a choimeád ar bun.
28
Trí litir dar dáta 7 Márta 2024, a taisceadh i gClárlann na Cúirte an lá dár gcionn, chuir an chúirt sin in iúl gur mhian léi a hiarraidh ar réamhrialú a choimeád ar bun. I ndáil leis sin, chuir sí in iúl, cé gur tugadh faisnéis úsáideach sna breithiúnais dá dtagraítear sa mhír roimhe seo chun na ceisteanna a tharchuirtear a fhreagairt, eadhon go soiléirítear leo léiriú an choincheapa ‘imthosca dosheachanta agus urghnách’ de réir bhrí Threoir 2015/2302, gur mheas sí, mar sin féin, nach mór a shonrú, ina theannta sin, na coinníollacha faoina bhféadfaí a mheas go bhfuil ‘cosc ar eagraí an conradh a chomhlíonadh’ de bharr na n‑imthosca sin, de réir bhrí Airteagal 12(3) den Treoir sin.
Na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
29
Lena dá cheist, ar cheart iad a scrúdú le chéile, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 12(3)(b) de Threoir 2015/2302 le léiriú, chun a shuíomh go gcuirtear cosc ar an eagraí lena mbaineann conradh taistil láneagraithe a chomhlíonadh mar gheall ar ‘imthosca dosheachanta agus urghnácha’, de réir bhrí na forála sin, sa chaoi gur féidir le heagraí brath ar mholadh oifigiúil atá foilsithe ag na húdaráis inniúla do thaistealaithe in aghaidh an taistil chuig an limistéar lena mbaineann, cé gur dhearbhaigh an taistealaí mar sin féin gur mhian leis leanúint ar aghaidh lena thuras agus nach mbeadh sé dodhéanta go hoibiachtúil don eagraí an conradh taistil sin a chomhlíonadh.
30
I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, mar réamhphointe, go bhforáiltear le hAirteagal 12(3)(b) de Threoir 2015/2302 go bhféadfaidh an t‑eagraí conradh taistil láneagraithe a fhoirceannadh agus na híocaíochtaí a rinneadh maidir leis an bpacáiste lena mbaineann a aisíoc ina n‑iomláine don taistealaí, ach nach mbeadh sé de cheangal air cúiteamh breise a íoc dá gcuirfí cosc air an conradh taistil sin a chomhlíonadh mar gheall ar imthosca dosheachanta agus urghnácha agus dá gcuirfeadh sé an taistealaí ar an eolas faoi fhoirceannadh an chonartha taistil sin gan moill mhíchuí roimh thús an phacáiste.
31
Sainmhínítear le hAirteagal 3(12) den Treoir sin ‘imthosca dosheachanta agus urghnácha’, de réir bhrí na forála sin, mar ‘imthosca nach bhfuil neart ag an bpáirtí a d’éiligh iad orthu agus nach bhféadfaí a n‑iarmhairtí a sheachaint fiú dá nglacfaí na bearta réasúnacha go léir’.
32
Soiléirítear le haithris 31 den Treoir sin raon feidhme an choincheapa sin, eadhon go ‘[bh]fhéadfaí a áireamh leis sin, mar shampla, cogadh, fadhbanna slándála tromchúiseacha eile amhail sceimhlitheoireacht, rioscaí tromchúiseacha do shláinte an duine amhail ráig galair thromchúisigh ag an gceann scríbe taistil, nó tubaistí nádúrtha amhail tuilte, creathanna talún nó dálaí aimsire a fhágann nach féidir taisteal go sábháilte chuig an gceann scríbe mar a comhaontaíodh sa chonradh taistil láneagraithe.’
33
Is léir ó fhoclaíocht Airteagal 12(3)(b) i gcomhar le hAirteagal 3(12) de Threoir 2015/2302, mar a shoiléirítear le haithris 31 di, go mbraitheann feidhmiú cirt ag eagraí chun conradh taistil láneagraithe a fhoirceannadh gan ceangal a bheith air cúiteamh breise a íoc ar imthosca oibiachtúla a d’fhéadfadh tionchar a bheith acu ar chomhlíonadh an phacáiste lena mbaineann agus ar fhógra a thabhairt don taistealaí maidir le foirceannadh an chonartha taistil sin gan moill mhíchuí roimh thús an phacáiste, agus orthu siúd amháin (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Feabhra 2024, Tez Tour, C‑299/22, EU:C:2024:181, mír 31).
34
Ina theannta sin, a mhéid atá feidhmiú an chirt sin faoi réir, go háirithe, an choinníoll go gcuirtear ‘cosc ar an eagraí an conradh a chomhlíonadh mar gheall ar imthosca dosheachanta agus urghnácha’, ní mór an coinníoll sin a chomhlíonadh ar dháta an fhoirceanta sin (féach, chuige sin, breithiúnais an 29 Feabhra 2024, Kiwi Tours, C‑584/22, EU:C:2024:188, mír 27, agus an 29 Feabhra 2024, Tez Tour, C‑299/22, EU:C:2024:181, mír 65).
35
Ar an gcéad dul síos, maidir leis an gcoinníoll sin a mhéid a bhaineann sé le ‘himthosca dosheachanta agus urghnácha’, ní mór a mheas go bhfuil sé comhlíonta i gcás inar tharla na himthosca sin ar dháta foirceanta an chonartha taistil láneagraithe lena mbaineann, rud a chiallaíonn, ar an dáta sin, go bhfuil staid ann a chomhlíonann an sainmhíniú ar ‘imthosca dosheachanta agus urghnácha’, mar a shainmhínítear in Airteagal 3(12) de Threoir 2015/2302 agus mar a leagtar amach in aithris 31 de (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Feabhra 2024, Kiwi Tours, C‑584/22, EU:C:2024:188, mír 29).
36
Os a choinne sin, chun a shuíomh go bhfuil ‘imthosca dosheachanta agus urghnácha’ den chineál sin i gceist, ní leor, per se, go bhfuil moladh oifigiúil eisithe ag na húdaráis inniúla chun comhairle a thabhairt do thaistealaithe i gcoinne taisteal chuig an limistéar lena mbaineann (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Feabhra 2024, Tez Tour, C‑299/22, EU:C:2024:181, mír 32).
37
Bheadh cur chuige uathoibríoch den chineál sin ar neamhréir le cineál agus ar fhíorbhunús ghlacadh na moltaí sin, a thagraíonn, chun an pobal i gcoitinne a chur ar an eolas, d’imthosca oibiachtúla as a n‑eascraíonn rioscaí sláinte nó rioscaí eile, a d’fhéadfadh teacht faoin gcoincheap ‘imthosca dosheachanta agus urghnácha’, de réir bhrí Airteagal 12(3)(b) de Threoir 2015/2302, agus dá bhrí sin, a thagraíonn do staid a fhorbraíonn agus a athraíonn ag brath ar na háiteanna lena mbaineann (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Feabhra 2024, Tez Tour, C‑299/22, EU:C:2024:181, mír 33).
38
Dá bhrí sin, ní hionann moltaí den chineál sin agus léiriú dílis ar an staid atá ann go hoibiachtúil ag am ar leith san áit a bhfuil mar cheann scríbe an turais lena mbaineann, mar a thugann an chúirt a rinne an tarchur le fios freisin.
39
Dá bhrí sin, cé go bhféadfadh luach cruthúnais tábhachtach a bheith ag na moltaí sin, de réir a gcineáil, maidir le fírinne na n‑imthosca den sórt sin agus na hiarmhairtí a eascraíonn astu maidir le comhlíonadh an phacáiste lena mbaineann, sna tíortha lena mbaineann siad, ní féidir, mar sin féin, luach cruthúnais a shannadh do na moltaí sin sa mhéid go mbeadh fianaise dhoshéanta iontu i ndáil leis sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Feabhra 2024, Tez Tour, C‑299/22, EU:C:2024:181, mír 37).
40
Tacaítear leis an anailís sin le stair reachtach Threoir 2015/2302. Mar a chuir an Coimisiún Eorpach in iúl, d’ainneoin an togra le haghaidh Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le taisteal láneagraithe agus socruithe taistil nasctha, lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 2006/2004 agus Treoir 2011/83/AE agus lena n‑aisghairtear Treoir 90/314/CEE ón gComhairle, a ghlac an Coimisiún Eorpach an 9 Iúil 2013 [COM(2013) 512 final], as ar eascair an Treoir sin agus an abairt dheireanach d’aithris 26 de inar sonraíodh ‘gur cheart a mheas gurb ann d’imthosca dosheachanta agus urghnácha, go háirithe, i gcás nach dtugtar comhairle i dtuarascálacha iontaofa agus foilsithe, amhail moltaí arna n‑eisiúint ag údaráis na mBallstát, gan taisteal go dtí an ceann scríbe’, ar deireadh, níl aon sonraí sa Treoir sin maidir le luach cruthúnais – nó fiú luach cinntitheach cruthúnais – na moltaí sin.
41
Sna himthosca sin, in éagmais, i dTreoir 2015/2302, forálacha maidir leis na rialacha fianaiseacha i ndáil le fírinne ‘imthosca dosheachanta agus urghnácha’, de réir bhrí Airteagal 12(3)(b) den Treoir sin, is faoin dlíchóras náisiúnta gach Ballstát atá sé, i gcomhréir leis an bprionsabal neamhspleáchas nós imeachta, agus d’fhonn prionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta a urramú, na rialacha mionsonraithe a leagan síos maidir le fianaise a ghlacadh, an fhianaise atá inghlactha os comhair na cúirte náisiúnta inniúla nó fiú na prionsabail lena rialaítear measúnú na cúirte sin ar luach cruthúnais na fianaise a cuireadh faoina bráid agus an caighdeán cruthúnais is gá (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Feabhra 2024, Tez Tour, C‑299/22, EU:C:2024:181, mír 38).
42
Mar sin féin, maidir le prionsabal na héifeachtachta go háirithe, ceanglaítear leis an bprionsabal sin, maidir leis na rialacha nós imeachta mionsonraithe lena rialaítear caingne chun cearta a eascraíonn ó dhlí an Aontais a chosaint, nár cheart go bhfágfadh na rialacha sin go mbeadh sé dodhéanta nó ródheacair na cearta a thugtar le dlíchóras an Aontais a fheidhmiú (breithiúnas an 29 Feabhra 2024, Tez Tour, C‑299/22, EU:C:2024:181, mír 39).
43
Chun glacadh leis gur leor go huathoibríoch foilsiú moltaí oifigiúla do thaistealaithe in aghaidh an taistil go dtí an limistéar lena mbaineann chun go mbeadh an t‑eagraí in ann an conradh a fhoirceannadh ar bhonn ‘imthosca dosheachanta agus urghnácha’ de réir bhrí Airteagal 12(3)(b) de Threoir 2015/2302 agus, dá bhrí sin, nach mbeadh sé de cheangal air cúiteamh breise a íoc, ba cheart go mbeadh sé dóchasach go mbeadh sé dodhéanta don taistealaí a cheart nó a ceart chun cúitimh den sórt sin a fheidhmiú, a mhéid nach mbeadh na himthosca sin ann nó nach mbeadh siad ann a thuilleadh, tráth an fhoirceanta sin, sa limistéar sin d’ainneoin ghlacadh na moltaí sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Feabhra 2024, Tez Tour, C‑299/22, EU:C:2024:181, mír 40).
44
Dá bhrí sin, gan dochar don luach cruthúnais tábhachtach a bhfuil sé de shaoirse ag na Ballstáit a dheonú, i gcomhréir le prionsabal an neamhspleáchais nós imeachta, do na moltaí sin maidir le riosca tromchúiseach sláinte a bheith ann, ní mór don taistealaí, mar sin féin, a bheith in ann brath ar fhianaise a d’fhéadfadh luach cruthúnais na moltaí sin a neamhbhailíochtú chun agóid a dhéanamh, agus an méid sin á dhéanamh aige, i gcoinne fhiúntas fhoirceannadh an chonartha taistil láneagraithe lena mbaineann ag an eagraí de bhun Airteagal 12(3)(b) de Threoir 2015/2302.
45
Sa chás seo, is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé cinneadh a dhéanamh, i bhfianaise na n‑argóintí a rinne GF, an raibh Schauinsland-Reisen i dteideal a mheas, tráth foirceanta an chonartha taistil láneagraithe, go raibh ‘imthosca dosheachanta agus urghnácha’ ann de réir bhrí Airteagal 12(3)(b) de Threoir 2015/2302, i bhfianaise, go háirithe, gur fhoilsigh an Aireacht Gnóthaí Eachtracha an t‑uasleibhéal rabhaidh atá i gceist sna príomhimeachtaí, a tharla mar gheall ar na rioscaí sláinte a d’eascair as paindéim COVID-19.
46
Ar an dara dul síos, dá gcinnfeadh an chúirt a rinne an tarchur, tráth foirceanta an chonartha taistil láneagraithe, go raibh ‘imthosca dosheachanta agus urghnácha’ ann de réir bhrí Airteagal 12(3)(b) de Threoir 2015/2302, ní mór a chinneadh an raibh ‘cosc ar an eagraí an conradh a chomhlíonadh’, de réir bhrí na forála sin, mar gheall ar imthosca den chineál sin.
47
I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara, ar an gcéad dul síos, go bhfuil na focail ‘cosc ar chomhlíonadh an chonartha’, dá bhforáiltear in Airteagal 12(3)(b) de Threoir 2015/2302, éagsúil leis na focail ‘iarmhairtí tábhachtacha do chomhlíonadh an phacáiste nó d’iompar paisinéirí chuig an gceann scríbe’, dá bhforáiltear in Airteagal 12(2) den Treoir sin, a bhaineann le ceart foirceanta an taistealaí, téarmaí atá léirmhínithe ag an gCúirt mar théarmaí lena gcumhdaítear ní hamháin na hiarmhairtí lena n-eisítear féidearthacht an phacáiste lena mbaineann a chomhlíonadh, ach freisin na hiarmhairtí sin a dhéanann difear suntasach do na coinníollacha maidir le comhlíonadh an phacáiste sin (breithiúnas an 29 Feabhra 2024, Tez Tour, C‑299/22, EU:C:2024:181, mír 48).
48
É sin ráite, tá sé mar aidhm ag an dá fhoráil sin araon a gcearta foirceanta féin a thabhairt don taistealaí agus don eagraí, i gcás ina mbeadh imthosca dosheachanta agus urghnácha (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Feabhra 2024, Tez Tour, C‑299/22, EU:C:2024:181, mír 70).
49
Sna himthosca sin, ní mór a mheas, i bhfianaise léiriú na Cúirte ina leith sin ar Airteagal 12(2) de Threoir 2015/2302, nach gá go mbeadh sé dodhéanta go hoibiachtúil don eagraí an pacáiste lena mbaineann a chomhlíonadh mar gheall ar imthosca dosheachanta agus urghnácha de réir bhrí Airteagal 12(3)(b) den Treoir sin, chun cinneadh a dhéanamh go bhfuil ‘cosc ar an eagraí an conradh a chomhlíonadh’ de bharr imthosca den sórt sin. Is leor, os a choinne sin, go ndéanann na himthosca a éilítear difear suntasach do na coinníollacha maidir leis an bpacáiste sin.
50
Dá bhrí sin, féadfar géarchéim sláinte, amhail scaipeadh COVID-19, a mheas, ag féachaint don riosca tromchúiseach a bhaineann léi do shláinte an duine, mar imeacht lena gcuirtear ‘cosc ar an eagraí an conradh a chomhlíonadh’ de réir bhrí Airteagal 12(3) (b) de Threoir 2015/2302, beag beann ar an bhfíric nach gá go mbeadh sé de chineál a fhágann go bhfuil an chomhlíonadh sin dodhéanta go hoibiachtúil. (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Feabhra 2024, Tez Tour, C‑299/22, EU:C:2024:181, mír 53).
51
Sa chomhthéacs sin, ní mór aird a thabhairt freisin ar bhearta réasúnacha atá glactha ag an eagraí, nó ag an taistealaí féin, nó a d’fhéadfadh siad a ghlacadh, más iomchuí, chun a áirithiú gur féidir an turas lena mbaineann a dhéanamh in ainneoin na rioscaí sláinte nó rioscaí eile a eascraíonn as na himthosca dosheachanta agus urghnácha ar a bhfuil an t‑eagraí ag brath, agus é á shonrú nach féidir a cheangal ar an eagraí costais dhíréireacha a sheasamh, agus luach na seirbhísí taistil lena mbaineann á chur san áireamh, chun an turas sin a dhéanamh i láthair rioscaí den sórt sin.
52
Ar an taobh eile, ní bhaineann sé le hábhar gur luaigh an taistealaí gur mhian leis an turas sin a choinneáil ar bun in ainneoin na rioscaí a aithníodh, a mhéid nach mór scrúdú oibiachtúil a dhéanamh ar an gceist ar cuireadh cosc ar an eagraí an conradh a chomhlíonadh seachas ar bhonn measúnuithe suibiachtúla amháin (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Feabhra 2024, Tez Tour, C‑299/22, EU:C:2024:181, míreanna 54 agus 69).
53
Ar an dara dul síos, toisc nach n‑éiríonn an bac ar chomhlíonadh conartha taistil láneagraithe soiléir go dtí an nóiméad ar cheart tús a chur leis an taisteal, eadhon, tar éis dháta foirceanta an chonartha lena mbaineann, is léir gur measúnú féideartha é an measúnú ar an mbac sin (féach, chuige sin, breithiúnais an 29 Feabhra 2024, Kiwi Tours, C‑584/22, EU:C:2024:188, mír 30, agus an 29 Feabhra 2024, Tez Tour, C‑299/22, EU:C:2024:181, mír 66).
54
Dá bhrí sin, ní mór an measúnú sin a bheith bunaithe ar prognóis maidir leis an dóchúlacht go gcuirfear ‘cosc ar an eagraí an conradh a chomhlíonadh’ de réir bhrí Airteagal 12(3)(b) de Threoir 2015/2302, mar gheall ar na himthosca dosheachanta agus urghnácha ar a bhfuil sé ag brath (féach, chuige sin, breithiúnais an 29 Feabhra 2024, Kiwi Tours, C‑584/22, EU:C:2024:188, mír 31, agus an 29 Feabhra 2024, Tez Tour, C‑299/22, EU:C:2024:181, mír 67).
55
Sa chomhthéacs sin, ní bhaineann sé le hábhar cibé acu, i ndeireadh na dála, a cheadódh nó nach gceadódh an staid mar a bhí tráth an turais sceidealta comhlíonadh an chonartha taistil lena mbaineann (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Feabhra 2024, Kiwi Tours, C‑584/22, EU:C:2024:188, mír 49).
56
Sa chás seo, is faoin gcúirt a rinne an tarchur a bheidh sé cinneadh a dhéanamh an bhféadfadh Schauinsland-Reisen, tráth foirceanta an chonartha taistil láneagraithe, a bheith den tuairim go réasúnta, go háirithe ar bhonn an rabhaidh do thaistealaithe atá i gceist sna príomhimeachtaí, gur dócha go gcuirfí cosc air an conradh taistil sin a chomhlíonadh mar gheall ar na rioscaí sláinte a bhaineann le paindéim COVID-19, a mhéid is go ndéanfadh an phaindéim sin, gan comhlíonadh an chonartha taistil sin a bheith dodhéanta go hoibiachtúil, difear suntasach do na coinníollacha maidir leis an gcomhlíonadh sin, gan bearta a ghlacadh ar chostais chomhréireachta a bheith in ann é a leigheas.
57
I bhfianaise na mbreithnithe thuas, is é an freagra ar na ceisteanna a tharchuirtear ná go gcaithfear Airteagal 12(3)(b) de Threoir 2015/2302 a léirmhíniú sa chaoi, d’fhonn a shuíomh go gcuirtear cosc ar eagraí conradh taistil láneagraithe a chomhlíonadh mar gheall ar imthosca dosheachanta agus urghnácha, de réir bhrí na forála sin, gur féidir leis brath ar mholadh oifigiúil a bheith foilsithe ag na húdaráis inniúla chun comhairle a chur ar thaistealaithe gan taisteal chuig an limistéar lena mbaineann, cé gur luaigh an taistealaí mar sin féin gur mhian leis leanúint ar aghaidh lena thuras agus nach mbeadh sé dodhéanta go hoibiachtúil don eagraí an conradh taistil sin a chomhlíonadh. Mar sin féin, ní féidir le moladh den chineál sin a bheith ina fhianaise dhoshéanta ina leith sin.
Costais
58
Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Seachtú Dlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 12(3)(b) de Threoir (AE) 2015/2302 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Samhain 2015 maidir le taisteal láneagraithe agus socruithe taistil nasctha, lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 2006/2004 agus Treoir 2011/83/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena n‑aisghairtear Treoir 90/314/CEE ón gComhairle,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
d’fhonn a shuíomh go gcuirtear cosc ar eagraí conradh taistil láneagraithe a chomhlíonadh mar gheall ar imthosca dosheachanta agus urghnácha, de réir bhrí na forála sin, is féidir leis brath ar mholadh oifigiúil a bheith foilsithe ag na húdaráis inniúla chun comhairle a chur ar thaistealaithe gan taisteal chuig an limistéar lena mbaineann, cé gur luaigh an taistealaí mar sin féin gur mhian leis leanúint ar aghaidh lena thuras agus nach mbeadh sé dodhéanta go hoibiachtúil don eagraí an conradh taistil sin a chomhlíonadh. Mar sin féin, ní féidir le moladh den chineál sin a bheith ina fhianaise dhoshéanta ina leith sin.
Sínithe
(
*1
)	Teanga an cháis: an Ghearmáinis.