61995CJ0164_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-164/95,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Supremo Tribunal Administrativo προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
Fαbrica de Queijo Eru Portuguesa Ld.°
και
Alfβndega de Lisboa (Tribunal Tιcnico Aduaneiro de 2° Instβncia),
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία των δασμολογικών διακρίσεων 0406 20 90 και 0406 90 11 του κανονισμού (EOK) 2658/87 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1987, για τη δασμολογική και στατιστική ονοματολογία και το κοινό δασμολόγιο (ΕΕ 1987, L 256, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 3174/88 της Επιτροπής, της 21ης Σεπτεμβρίου 1988, που τροποποιεί το παράρτημα Ι του κανονισμού (EOK) 2658/87 (ΕΕ 1988, L 298, σ. 1), και με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 316/91 της Επιτροπής, της 7ης Φεβρουαρίου 1991, για κατάταξη εμπορευμάτων στη συνδυασμένη ονοματολογία (ΕΕ 1991, L 37, σ. 25),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
(τέταρτο τμήμα),
συγκείμενο από τους J. L. Murray, πρόεδρο τμήματος, P. J. G. Kapteyn και H. Ragnemalm (εισηγητή), δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: Γ. Κοσμάς
γραμματέας: H. von Holstein, βοηθός γραμματέας,
λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
- η Fαbrica de Queijo Eru Portuguesa Ld.°, εκπροσωπούμενη από τον R. Vasco Lavrador, δικηγόρο Λισσαβώνας,
- η Πορτογαλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους L. Fernandes, διευθυντή της νομικής υπηρεσίας της γενικής διευθύνσεως Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων του Υπουργείου Εξωτερικών, και L. A. Mαximo dos Santos, επιμελητή στη Νομική Σχολή Λισσαβώνας,
- η Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον F. de Sousa Fialho, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας,
έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,
αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις της Fαbrica de Queijo Eru Portuguesa Ld.°, εκπροσωπουμένης από τους A. M. Pereira, A. Caneira, δικηγόρους Λισσαβώνας, και Th. Sandberg, δικηγόρο Ρόττερνταμ, της Πορτογαλικής Κυβερνήσεως, εκπροσωπουμένης από τον L. A. Mαximo dos Santos, και της Επιτροπής, εκπροσωπουμένης από τον A. Caeiro, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας, κατά τη συνεδρίαση της 7ης Νοεμβρίου 1996,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 16ης Ιανουαρίου 1997,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με απόφαση της 25ης Iανουαρίου 1995, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 29 Μαου 1995, το Supremo Tribunal Administrativo υπέβαλε, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ, τέσσερα προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία των δασμολογικών διακρίσεων 0406 20 90 και 0406 90 11 του κανονισμού (EOK) 2658/87 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1987, για τη δασμολογική και στατιστική ονοματολογία και το κοινό δασμολόγιο (ΕΕ 1987, L 256, σ. 1, στο εξής: ΣΟ), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 3174/88 της Επιτροπής, της 21ης Σεπτεμβρίου 1988, που τροποποιεί το παράρτημα Ι του κανονισμού (EOK) 2658/87 (ΕΕ 1988, L 298, σ. 1), και με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 316/91 της Επιτροπής, της 7ης Φεβρουαρίου 1991, για κατάταξη εμπορευμάτων στη συνδυασμένη ονοματολογία (ΕΕ 1991, L 37, σ. 25).
2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της εταιρίας Fαbrica de Queijo Eru Portuguesa Ld.° (στο εξής: Eru Portuguesa) και της Alfβndega de Lisboa (Tribunal Tιcnico Aduaneiro de 2° Instβncia, στο εξής: τελωνειακή διοίκηση) σχετικά με τη δασμολογική κατάταξη ενός τυριού εισαχθέντος στην Πορτογαλία από τις Κάτω Ξώρες.
3 Κατά τον κρίσιμο χρόνο, δηλαδή το 1989, διαρκούσε ακόμη η - προβλεπόμενη από τη Συνθήκη Προσχωρήσεως της Πορτογαλικής Δημοκρατίας στις Ευρωπαϋκές Κοινότητες - μεταβατική περίοδος, κατά την οποία εξακολουθούσε, υπό ορισμένες περιστάσεις, να ισχύει το εθνικό δασμολόγιο.
4 Η Eru Portuguesa εισήγαγε, στις 20 Μαρτίου 1989, 1 110 χαρτοκιβώτια που περιείχαν τυρί προελεύσεως Ολλανδίας, συσκευασμένο σε σακκούλες από πλαστική ύλη, με περιεχόμενο κάθε σακκούλας 15 kg περίπου. Το συσκευασμένο τυρί είχε την όψη συμπαγούς πολτού ή ζύμης. Όταν όμως αποσυσκευαζόταν και εξετίθετο σε συνθήκες του περιβάλλοντος, θρυμματιζόταν σε ακανόνιστους κόκκους. Στο τιμολόγιο του εξαγωγέα, το τυρί χαρακτηριζόταν ως τυρί τριμμένο (grated cheese).
5 Η Eru Portuguesa διασάφησε το προϋόν ως υπαγόμενο στη δασμολογική διάκριση 0406 20 90 της ΣΟ, ενώ η τελωνειακή διοίκηση το κατέταξε στη δασμολογική διάκριση 0406 90 11.
6 Οι διακρίσεις 0406 20 90 και 0406 90 11 έχουν ως εξής:
- η δασμολογική διάκριση 0406 20 90:
0406 20 - Τυριά τριμμένα ή σε σκόνη, κάθε τύπου:
0406 20 10 - Τυριά τύπου glaris με χορταρικά (με την ονομασία «schabziger»), παρασκευασμένα με βάση το αποκορυφωμένο γάλα και με προσθήκη λεπτοαλεσμένων χορταρικών
0406 20 90 - Άλλα
- η δασμολογική διάκριση 0406 90 11:
0406 90 - Άλλα τυριά:
0406 90 11 - Που προορίζονται για μεταποίηση
7 Κατά τον χρόνο εισαγωγής του εν λόγω προϋόντος, οι δημοσιευμένες από την Επιτροπή επεξηγηματικές σημειώσεις της συνδυασμένης ονοματολογίας των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων σχετικά με τη δασμολογική διάκριση 0406 20 90 είχαν ως εξής:
«Τυριά τριμμένα, συνήθως χρησιμοποιούμενα σαν καρυκεύματα. Λαμβάνονται από τη μάζα σκληρών τυριών (π.χ. Grana, Parmigiano-reggiano, Emmental, Reggianito, Sbrinz, Asiago, Pecorino, κ.λπ.), που, μετά το τρίψιμο, έχουν μερικώς αφυδατωθεί με σκοπό τη μακρότερη δυνατή συντήρηση.»
8 Στην έκδοση του 1990 (EE 1990, C 263, σ. 10), οι επεξηγηματικές σημειώσεις για την ίδια δασμολογική διάκριση προσέλαβαν την εξής διατύπωση:
«Τυριά τριμμένα, συνήθως χρησιμοποιούμενα σαν καρυκεύματα ή για άλλους σκοπούς της βιομηχανίας τροφίμων. Αυτά λαμβάνονται συνήθως από τη μάζα σκληρών τυριών (π.χ. Grana, Parmigiano-reggiano, Emmental, Reggianito, Sbrinz, Asiago, Pecorino, κ.λπ.). Τα τριμμένα αυτά τυριά μπορούν να έχουν μερικώς αφυδατωθεί με σκοπό τη μακρότερη δυνατή συντήρηση.
Υπάγονται στους κωδικούς αυτούς τα τυριά, τα οποία μετά το τρίψιμο έχουν συσσωματωθεί.»
9 Κατά το σημείο 1 του παραρτήματος του κανονισμού 316/91, κατατάσσεται στη δασμολογική διάκριση 0406 20 90 το «Τυρί τριμμένο το οποίο λόγω της υψηλής του περιεκτικότητας σε υγρασία και λόγω των συνθηκών μεταφοράς ή συσκευασίας (συσκευασμένο εν μέρει υπό κενό) έχει συσσωματωθεί».
10 Κατά της αποφάσεως της τελωνειακής διοικήσεως η Eru Portuguesa άσκησε προσφυγή ενώπιον του Tribunal Tributαrio de 2° Instβncia, το οποίο κρίνει προσφυγές κατά διοικητικών αποφάσεων που εκδίδονται σε τελευταίο βαθμό από όργανο επιλύσεως τεχνικών τελωνειακών διαφορών. Το δικαστήριο αυτό επικύρωσε τις αποφάσεις της τελωνειακής διοικήσεως.
11 Κατόπιν αιτήσεως αναιρέσεως, το Supremo Tribunal Administrativo αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα τέσσερα ερωτήματα:
«Λαμβανομένου υπόψη ότι εμφανίσθηκε στο πορτογαλικό τελωνείο στις 29. 3. 89, για να τεθεί σε ελεύθερη κυκλοφορία ή για άλλον τελωνειακό προορισμό, τυρί προερχόμενο από κοινοτική χώρα, το οποίο ο εξαγωγέας χαρακτήρισε τυρί τριμμένο (grated cheese), το οποίο, αφού θρυμματιστεί, υποβάλλεται σε βιομηχανική επεξεργασία αντικαταστάσεως του οξυγόνου με έγχυση διαλύματος αζώτου/002, χάριν μακρότερης συντηρήσεώς του, στη συνέχεια συσκευάζεται και συμπιέζεται μέσα σε πλαστικές σακκούλες, περιεχομένου 15 kg εκάστη, με υψηλό βαθμό υγρασίας, αποκτώντας την όψη συμπαγούς μάζας ή ζύμης, μετά δε την αποσυσκευασία του και έκθεσή του σε συνθήκες του περιβάλλοντος, θρυμματίζεται σε ακανόνιστους κόκκους, ερωτάται:
1) Εν όψει του κανονισμού (ΕΟΚ) 316/91 της Επιτροπής, της 7ης Φεβρουαρίου 1991, πρέπει το παραπάνω τυρί να καταταγεί στη δασμολογική κλάση 0406 20 90, στα "τυριά τριμμένα ή σε σκόνη, κάθε τύπου", ή στη δασμολογική κλάση 0406 90 11, στα "άλλα τυριά που προορίζονται για μεταποίηση";
2) Είναι ο εν λόγω κανονισμός ερμηνευτικός και, επομένως, αναδρομικώς εφαρμοστέος στην εισαγωγή του παραπάνω τυριού;
3) Σε περίπτωση αποφατικής απαντήσεως σε ένα από τα παραπάνω ερωτήματα, πρέπει στην υπό κρίση περίπτωση να ληφθούν υπόψη οι επεξηγηματικές σημειώσεις της συνδυασμένης ονοματολογίας των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων που δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα, αριθ. C 263, σ. 10, της 18ης Οκτωβρίου 1990, ή οι προϋσχύσασες αυτών επεξηγηματικές σημειώσεις:
4) Εν πάση περιπτώσει, σε ποια από τις δύο προαναφερθείσες δασμολογικές κλάσεις πρέπει να καταταγεί το παραπάνω τυρί;»
12 Με τα ερωτήματα αυτά, τα οποία ενδείκνυται να συνεξετασθούν, το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ' ουσίαν αν η δασμολογική κλάση 0406 20 90, όπως ήταν διατυπωμένη κατά τον κρίσιμο χρόνο, έχει την έννοια ότι περιλαμβάνει το τριμμένο τυρί που, κατά τον χρόνο μεν της εισαγωγής, εμφανίζεται, ως εκ του χρησιμοποιουμένου τρόπου συσκευασίας και συντηρήσεως, συσσωματωμένο, μετά δε την αποσυσκευασία του και έκθεσή του σε συνθήκες του περιβάλλοντος, θρυμματίζεται σε ακανόνιστους κόκκους. Στην αντίθετη περίπτωση, θέλει να πληροφορηθεί κατά πόσον μεταγενέστερες διατάξεις, και συγκεκριμένα οι περιεχόμενες στον κανονισμό 316/91, μπορούν να έχουν επίπτωση στην κατάταξη ενός τέτοιου εμπορεύματος.
13 Κατά πάγια νομολογία, χάριν της ασφαλείας δικαίου και προς διευκόλυνση των ελέγχων, το αποφασιστικό κριτήριο για τη δασμολογική κατάταξη των εμπορευμάτων πρέπει γενικά να αναζητείται στα αντικειμενικά τους χαρακτηριστικά και ιδιότητες, όπως ορίζονται στο κείμενο των κλάσεων του Κοινού Δασμολογίου και των σημειώσεων του οικείου τμήματος ή κεφαλαίου (απόφαση της 17ης Απριλίου 1997, C-274/95, C-275/95 και C-276/95, Wόnsche, που δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στη Συλλογή, σκέψη 15). Αλλά και οι σημειώσεις που προηγούνται των κεφαλαίων του Κοινού Δασμολογίου, όπως και οι επεξηγηματικές σημειώσεις που συντάσσονται από το Συμβούλιο Τελωνειακής Συνεργασίας, αποτελούν σημαντικά βοηθήματα για την εξασφάλιση ενιαίας εφαρμογής του Δασμολογίου και μπορούν να θεωρούνται ως χρήσιμα στοιχεία για την ερμηνεία του περιεχομένου των διαφόρων δασμολογικών διακρίσεων, χωρίς ωστόσο να έχουν υποχρεωτική νομική ισχύ (βλ. αποφάσεις της 14ης Δεκεμβρίου 1995, C-106/94 και C-139/94, Colin και Duprι, Συλλογή 1995, σ. I-4759, σκέψη 21, και της 20ής Ιουνίου 1996, C-121/95, VOBIS Microcomputer, Συλλογή 1996, σ. I-3047, σκέψη 13).
14 Κατά το παράρτημα Ι του κανονισμού 3174/88, οι - εφαρμοστέοι κατά τον κρίσιμο χρόνο - γενικοί κανόνες για την ερμηνεία της ΣΟ, ορίζουν ότι, όταν εμπορεύματα φαίνεται, εκ πρώτης όψεως, ότι υπάγονται σε δύο ή περισσότερες κλάσεις, η περισσότερο εξειδικευμένη κλάση πρέπει να έχει προτεραιότητα έναντι των κλάσεων με γενικότερο περιεχόμενο (κανόνας 3, στοιχείο αα), η δε κατάταξη των εμπορευμάτων στις διακρίσεις μιας και της αυτής κλάσεως καθορίζεται νόμιμα σύμφωνα με το κείμενο των διακρίσεων αυτών και των σημειώσεων των διακρίσεων, εννοουμένου ότι μπορούν να συγκριθούν μόνον οι διακρίσεις του αυτού επιπέδου (κανόνας 6).
15 Διαπιστώνεται ότι η κλάση 0406 περιλαμβάνει τα «Τυριά και πηγμένο γάλα για τυρί», οπότε ένα εμπόρευμα όπως το επίδικο στην κύρια δίκη, εμπίπτει στην κλάση αυτή. Παραμένει επομένως να εξετασθεί αν ένα προϋόν που έχει τα χαρακτηριστικά του επίδικου της κύριας δίκης εμπίπτει στη διάκριση 0406 20 90 ή στη διάκριση 0406 90 11.
16 Υπενθυμίζεται, συναφώς, ότι η διάκριση 0406 20 περιλαμβάνει τα «τυριά τριμμένα ή σε σκόνη, κάθε τύπου», ενώ η διάκριση 0406 90 τα «άλλα τυριά».
17 Εξ αυτού έπεται ότι η διάκριση 0406 20, έχοντας ειδικότερο χαρακτήρα, πρέπει, κατ' αρχήν, να έχει προτεραιότητα έναντι της διακρίσεως 0406 90.
18 Ως προς την εννοιολογική έκταση της διακρίσεως 0406 20, παρατηρείται ότι η έκφραση «κάθε τύπου» δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε ορισμένα τριμμένα τυριά. Αντιθέτως, πρέπει να εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις όπου το εμπόρευμα δύναται, ως εκ των αντικειμενικών του χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων, να θεωρηθεί ως «τυρί τριμμένο», χωρίς να πρέπει κατ' ανάγκην το προϋόν αυτό να πληροί και άλλες προϋποθέσεις.
19 Τη διαπίστωση αυτή ενισχύουν τόσο οι επεξηγηματικές σημειώσεις του 1989 όσο και οι του 1990.
20 Κατά τις επεξηγηματικές σημειώσεις του 1989, η διάκριση 0406 20 90 περιλαμβάνει τυριά τριμμένα, συνήθως χρησιμοποιούμενα ως καρυκεύματα, χωρίς όμως να αποκλείει εκείνα που χρησιμοποιούνται για άλλους σκοπούς. Και ναι μεν οι επεξηγηματικές σημειώσεις του 1989 διευκρινίζουν ότι τα τριμμένα τυριά «λαμβάνονται από τη μάζα σκληρών τυριών», το ότι όμως, και απ' αυτή την άποψη, δεν έχουν περιοριστικό χαρακτήρα αποσαφηνίζεται από τις σημειώσεις του 1990, που προσθέτουν ότι τα τριμμένα τυριά λαμβάνονται «συνήθως» από τη μάζα σκληρών τυριών. Περαιτέρω, οι σημειώσεις του 1990 διευκρινίζουν ότι «υπάγονται στους κωδικούς αυτούς τα τυριά, τα οποία μετά το τρίψιμο έχουν συσσωματωθεί».
21 Από τα ανωτέρω έπεται ότι, προκειμένου περί τυριού που είχε τριφτεί πριν συσκευαστεί και που, μετά την αποσυσκευασία του και έκθεσή του σε συνθήκες του περιβάλλοντος, θρυμματιζόταν σε ακανόνιστους κόκκους, ούτε το γεγονός ότι το προϋόν αυτό είχε ληφθεί από είδος τυριού έχοντος βαθμό υγρασίας υψηλότερο από εκείνο που συνήθως χρησιμοποιείται για την παραγωγή τριμμένου τυριού, ούτε ο τρόπος συσκευασίας και συντηρήσεως του προϋόντος, είναι στοιχεία ικανά να το στερήσουν, για τους σκοπούς της ΣΟ, του αντικειμενικού του χαρακτήρα τριμμένου τυριού.
22 Κατά συνέπεια, και χωρίς να είναι αναγκαίο να εξετασθεί αν είναι εφαρμοστέος ο κανονισμός 316/91, πρέπει στα υποβαλλόμενα ερωτήματα να δοθεί η απάντηση ότι η διάκριση 0406 20 90 του κανονισμού 2658/87, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 3174/88, έχει την έννοια ότι περιλαμβάνει το τριμμένο τυρί που, κατά τον χρόνο μεν της εισαγωγής, εμφανίζεται, ως εκ του χρησιμοποιουμένου τρόπου συσκευασίας και συντηρήσεως, συσσωματωμένο, μετά δε την αποσυσκευασία του και έκθεσή του σε συνθήκες του περιβάλλοντος, θρυμματίζεται σε ακανόνιστους κόκκους.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
23 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Πορτογαλική Κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
(τέταρτο τμήμα),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με απόφαση της 25ης Iανουαρίου 1995 το Supremo Tribunal Administrativo, αποφαίνεται:
Η διάκριση 0406 20 90 του κανονισμού (EOK) 2658/87 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1987, για τη δασμολογική και στατιστική ονοματολογία και το κοινό δασμολόγιο, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 3174/88 της Επιτροπής, της 21ης Σεπτεμβρίου 1988, που τροποποιεί το παράρτημα Ι του κανονισμού (EOK) 2658/87, έχει την έννοια ότι περιλαμβάνει το τριμμένο τυρί που, κατά τον χρόνο μεν της εισαγωγής, εμφανίζεται, ως εκ του χρησιμοποιουμένου τρόπου συσκευασίας και συντηρήσεως, συσσωματωμένο, μετά δε την αποσυσκευασία του και έκθεσή του σε συνθήκες του περιβάλλοντος, θρυμματίζεται σε ακανόνιστους κόκκους.