BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Seachtú Dlísheomra)
17 Deireadh Fómhair 2024 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Comhshaol – Treoir 2001/42/CE – Measúnú ar na héifeachtaí a bhíonn ag pleananna agus ag cláir áirithe ar an gcomhshaol – Airteagal 3(2)(b) – Treoir 92/43/CEE – Airteagal 6(3) – Gníomhartha a bhfuil measúnú ag teastáil ina leith – Gníomh náisiúnta lena n‑ainmnítear láithreán mar limistéar caomhantais speisialta – Liosta de ghníomhaíochtaí daonna atá toirmiscthe ar an láithreán sin, cé is moite d’eisceachtaí áirithe)
I gCás C‑461/23,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE, ó Niedersächsisches Oberverwaltungsgericht (Ard-Chúirt Riaracháin, Talamh na Sacsaine Íochtaraí, an Ghearmáin), trí bhreith an 4 Iúil 2023, a fuarthas ag an gCúirt an 24 Iúil 2023, sna himeachtaí
Umweltforum Osnabrücker Land eV
v
Landkreis Osnabrück,
tugann AN CHÚIRT (an Seachtú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: F. Biltgen, Uachtarán Dlísheomra, J. Passer (Rapóirtéir) agus M. L. Arastey Sahún, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: M. Campos Sánchez-Bordona,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn agus
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        Umweltforum Osnabrücker Land eV, ag Me F. Heß, Rechtsanwältin,
–        Landkreis Osnabrück, ag A. Blume agus R. Wiemann, Rechtsanwälte,
–        Rialtas na Gearmáine, ag J. Möller agus A. Hoesch, i gcáil Gníomhairí, le cúnamh ó K. Dingemann, F. Fellenberg, K. Reiter agus D. Römling, Rechtsanwälte,
–        Éire, ag M. Browne, an Príomh-Aturnae Stáit, A. Joyce agus M. Tierney, i gcáil Gníomhairí, le cúnamh ó B. Kennedy, Abhcóide Sinsir, agus A. Caroll, Abhcóide,
–        an Coimisiún Eorpach, ag C. Hermes agus M. Noll-Ehlers, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, tar éis di an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breithiúnas a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Threoir 2001/42/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Meitheamh 2001 maidir le héifeachtaí pleananna agus clár áirithe ar an gcomhshaol a mheasúnú (IO 2001 L 197, lch. 30).
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir Umweltforum Osnabrücker Land eV agus Landkreis Osnabrück (Ceantar Osnabrück, an Ghearmáin) maidir le dlíthiúlacht foraithne arna glacadh ag an nGearmáin lena n‑ainmnítear limistéar cosanta tírdhreacha mar chuid lárnach de shuíomh Natura 2000.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
Treoir 2001/42
3        Foráiltear le hAirteagal 1 de Threoir 2001/42, dar teideal ‘Cuspóirí’ mar seo a leanas:
‘Is é cuspóir na Treorach seo ardleibhéal cosanta don chomhshaol a áirithiú, agus cuidiú le breithnithe comhshaoil a chomhtháthú in ullmhú agus i nglacadh pleananna agus clár d’fhonn forbairt inbhuanaithe a chur chun cinn trí fhoráil a dhéanamh, i gcomhréir leis an Treoir sin, go ndéanfar measúnú comhshaoil ar phleananna agus cláir áirithe ar dóigh go mbeidh éifeachtaí suntasacha acu ar an gcomhshaol.’
4        Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 2 den Treoir sin
‘Chun críocha na Treorach seo:
(a) “pleananna agus cláir”: na pleananna agus cláir, lena n‑áirítear na cinn arna gcómhaoiniú ag an Aontas Eorpach, chomh maith le haon leasuithe orthu:
–        arna ndréachtú agus/nó arna nglacadh ag údarás ar an leibhéal náisiúnta, réigiúnach nó áitiúil nó arna ndréachtú ag údarás lena nglacadh ag an bparlaimint nó ag an rialtas, trí nós imeachta reachtach, agus
–        a cheanglaítear le forálacha reachtaíochta, rialúcháin nó riaracháin;
[...]’
5        Foráiltear le hAirteagal 3 den Treoir sin, dar teideal ‘Raon feidhme’, mar seo a leanas:
‘1.      Déanfar measúnú comhshaoil, i gcomhréir le hAirteagail 4 go 9, ar na pleananna agus na cláir dá dtagraítear i míreanna 2, 3 agus 4 ar dóigh go mbeidh éifeachtaí suntasacha acu ar an gcomhshaol.
2.      Faoi réir mhír 3, déanfar measúnú comhshaoil ar na pleananna agus na cláir go léir:
(a)      a fhorbraítear le haghaidh earnálacha na talmhaíochta, na foraoiseachta, an iascaigh, an fhuinnimh, an tionscail, an iompair, an bhainistithe dramhaíola, na bainistíochta uisce, na teileachumarsáide, na turasóireachta, na pleanála uirbí agus na tuaithe nó na húsáide talún agus lena leagfar síos an creat le haghaidh tionscadail atá liostaithe in Iarscríbhinní I agus II a ghabhann le Treoir 85/337/CEE [ón gComhairle, an 27 Meitheamh 1985, maidir le measúnú ar éifeachtaí tionscadal poiblí agus príobháideach áirithe ar an gcomhshaol (IO 1985 L 175, lch. 40),] a údarú amach anseo; nó
(b)      a bhfuil gá le measúnú ina leith, i bhfianaise a dtionchar dóchúil ar láithreáin, faoi Airteagail 6 agus 7 de Threoir 92/43/CEE [ón gComhairle, an 21 Bealtaine 1992, maidir le gnáthóga nádúrtha agus fauna agus flora fiáine a chaomhnú (IO 1992 L 206, lch. 7)].
3.      Ní bheidh na pleananna agus na cláir dá dtagraítear i mír 2 lena gcinntear úsáid limistéar beag ar an leibhéal áitiúil agus mionathruithe ar na pleananna agus ar na cláir dá dtagraítear i mír 2 faoi réir measúnú comhshaoil sainordaitheach ach amháin i gcás ina gcinnfidh na Ballstáit gur dóigh go mbeidh éifeachtaí suntasacha acu ar an gcomhshaol.
4.      Cinnfidh na Ballstáit, i gcás pleananna agus cláir, seachas na cinn dá dtagraítear i mír 2, a shainíonn creat faoina bhféadfar cur chun feidhme tionscadal a údarú amach anseo, cibé acu an dóigh go mbeidh éifeachtaí suntasacha acu ar an gcomhshaol nó nach dóigh.
5.      Cinnfidh na Ballstáit an dócha go mbeidh éifeachtaí suntasacha comhshaoil ag na pleananna nó ag na cláir dá dtagraítear i míreanna 3 agus 4 trí scrúdú cás ar chás nó trí chineálacha pleananna agus clár a shonrú nó tríd an dá chur chuige a chomhcheangal. Chun na críche sin, cuirfidh na Ballstáit san áireamh i ngach cás na critéir ábhartha a leagtar amach in Iarscríbhinn II, chun a áirithiú go gcumhdófar leis an Treoir seo pleananna agus cláir ar dócha go mbeidh éifeachtaí suntasacha acu ar an gcomhshaol.
[...]’
6        Tháinig Treoir 2011/92/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2011 maidir le measúnú ar éifeachtaí tionscadal poiblí agus príobháideach áirithe ar an gcomhshaol (IO 2012 L 26, lch. 1), i bhfeidhm an 17 Feabhra 2012, lenar aisghaireadh Treoir 85/337 agus a cuireadh ina hionad. De réir an dara mír d’Airteagal 14 de Threoir 2011/92, ‘déanfar tagairtí do Threoir [85/337] a fhorléiriú mar thagairtí do Threoir [2011/92].’
Treoir 92/43
7        Foráiltear le hAirteagal 4(4) de Threoir 92/43 mar seo a leanas:
‘A luaithe a ghlacfar láithreán a bhfuil tábhacht Chomhphobail leis i gcomhréir leis an nós imeachta a leagtar síos i mír 2, ainmneoidh an Ballstát lena mbaineann an láithreán sin mar limistéar caomhantais speisialta a luaithe is féidir agus laistigh de 6 bliana ar a mhéad, agus tosaíochtaí á mbunú i bhfianaise thábhacht na láithreán chun cineál gnáthóg nádúrtha in Iarscríbhinn I nó speiceas in Iarscríbhinn II a chothabháil nó a athchóiriú ar stádas caomhnaithe fabhrach, agus maidir le comhleanúnachas Natura 2000, agus i bhfianaise na mbaol díghrádaithe nó scriosta óna bhfuil na láithreáin sin i mbaol.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
8        Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 6 den Treoir sin:
‘1.      Maidir le limistéir caomhantais speisialta, leagfaidh na Ballstáit síos na bearta caomhnaithe is gá lena n‑áireofar, más gá, pleananna bainistíochta iomchuí arna ndéanamh go sonrach do na láithreáin nó arna gcomhtháthú i bpleananna forbartha eile, agus bearta iomchuí reachtúla, riaracháin nó conarthacha a fhreagraíonn do cheanglais éiceolaíocha na gcineálacha gnáthóige nádúrtha in Iarscríbhinn I agus na speicis in Iarscríbhinn II atá ar na láithreáin.’
2.      Déanfaidh na Ballstáit bearta iomchuí, i limistéir chaomhantais speisialta, chun meathlú gnáthóg nádúrtha agus ghnáthóga na speiceas a sheachaint chomh maith le cur isteach ar na speicis ar ainmníodh na limistéir ina leith, a mhéid a d’fhéadfadh an cur isteach sin a bheith suntasach i ndáil le cuspóirí na Treorach seo
3.      Aon phlean nó tionscadal nach bhfuil baint dhíreach aige le bainistíocht an láithreáin nó nach bhfuil gá leis ach ar dócha go mbeidh éifeacht shuntasach aige air, ina aonar nó in éineacht le pleananna nó tionscadail eile, beidh sé faoi réir measúnú iomchuí ar a impleachtaí don láithreán i bhfianaise chuspóirí caomhnaithe an láithreáin. I bhfianaise chonclúidí mheasúnú na n‑impleachtaí don láithreán agus faoi réir fhorálacha mhír 4, ní aontóidh na húdaráis náisiúnta inniúla leis an bplean nó leis an tionscadal go dtí go bhfionnfaidh siad nach ndéanfaidh sé dochar do shláine an láithreáin lena mbaineann agus, más iomchuí, tar éis tuairim a fháil ón bpobal i gcoitinne.
[...]’
9        Foráiltear le hAirteagal 7 den Treoir sin:
‘Cuirfidh oibleagáidí a eascraíonn as Airteagal 6(2), (3) agus (4) den Treoir seo in ionad aon oibleagáidí a eascraíonn as an gcéad abairt d’Airteagal 4(4) de Threoir 79/409/CEE ón gComhairle an 2 Aibreán 1979 maidir le héin fhiáine a chaomhnú (IO 1979 L 103, lch. 1),] i ndáil le limistéir a aicmítear de bhun Airteagal 4(1) nó a aithnítear ar an gcaoi chéanna faoi Airteagal 4(2) di, amhail ó dháta chur chun feidhme na Treorach seo nó ó dháta aicmiúcháin nó aitheantais Ballstáit faoi Threoir [79/409] i gcás inarb déanaí an dáta deireanach sin.’
10      Tháinig Treoir 2009/147/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Samhain 2009 maidir le measúnú ar éifeachtaí tionscadal poiblí agus príobháideach áirithe ar an gcomhshaol (IO 2010 L 20, lch. 7), i bhfeidhm an 15 Feabhra 2010, lenar aisghaireadh Treoir 79/409 agus a cuireadh ina hionad. De réir an dara mír d’Airteagal 18 de Threoir 2009/147, ‘déanfar tagairtí do Threoir [79/409] a fhorléiriú mar thagairtí do [Threoir 2009/147].’
Dlí na Gearmaine
An UVPG
11      Foráiltear le hAirteagal 35 den Gesetz über Naturschutz und Landschaftspflege (an Dlí maidir le measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol), an 12 Feabhra 1990 (BGBl. 1990 I, lch. 205), mar is infheidhme sna príomhimeachtaí (‘UVPG’) mar seo a leanas:
‘1.      Déanfar measúnú straitéiseach comhshaoil i leith na bpleananna agus na gclár, lena n‑áirítear:
(1)      a liostaítear in Iarscríbhinn 5.1, nó
(2)      dá dtagraítear in Iarscríbhinn 5.2, a mhéid atá creat le haghaidh cinntí socraithe maidir le hincheadaitheacht na dtionscadal a liostaítear in Iarscríbhinn 1 nó na dtionscadal a bhfuil gá le measúnú tionchair timpeallachta nó le réamh-mheasúnú ar an gcás aonair ina leith faoi dhlíthe na Gearmáine Länder.
2.      I gcás pleananna agus cláir nach gcumhdaítear le mír 1, ní dhéanfar measúnú straitéiseach comhshaoil ach amháin má leagtar síos leo creat le haghaidh cinntí maidir le hincheadaitheacht tionscadal a liostaítear in Iarscríbhinn 1 nó tionscadal eile agus, de réir réamhscrúdú cás ar chás a dhéanfar i gcomhréir le mír 4, más dócha go mbeidh éifeachtaí suntasacha acu ar an gcomhshaol [...]
[...]’
12      Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 36 de UVPG:
‘Ní mór measúnú straitéiseach comhshaoil a dhéanamh le haghaidh pleananna agus clár lena n‑éilítear measúnú tionchair de bhun an chéad abairt d’Airteagal 36(2) den [Gesetz über Naturschutz und Landschaftspflege (Bundesnaturschutzgesetz) (an Dlí maidir le caomhnú an dúlra agus bainistiú tírdhreacha) an 29 Iúil 2009 (BGBl. 2009 I, lch. 2542), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (“BNatSchG”) (an Dlí maidir le caomhnú an dúlra).’
13      De réir Airteagal 37 de UVPG:
‘I gcás nach bhfuil na pleananna nó na cláir dá dtagraítear in Airteagal 35(1) nó Airteagal 36 faoi réir ach mionmhodhnú nó ina gcinntear úsáid limistéar beag ar an leibhéal áitiúil, ní dhéanfar measúnú straitéiseach comhshaoil ach amháin má léirítear le scagadh cás ar chás i gcomhréir le hAirteagal 35(4) gur dócha go mbeidh éifeachtaí suntasacha ag an bplean nó ag an tionscadal ar an gcomhshaol. [...]’
BNatSchG
14      Foráiltear le hAirteagal 20(2) den BNatSchG mar seo a leanas:
‘Féadfar codanna den dúlra agus den tírdhreach a chosaint,
[...]
4.      i gcomhréir le hAirteagal 26, mar limistéir cosanta tírdhreacha,
[...]’
15      Foráiltear an méid seo a leanas in Airteagal 22 den BNatSchG:
‘(1)      Cuirtear codanna den dúlra agus den tírdhreach faoi chosaint trí dhearbhú aicmiúcháin. [...]
[...]
(2a)      Na haicmithe dá dtagraítear i mír 1
1.      a rinneadh le dlí, le rialachán nó le reacht, agus
2.      nach bhfuil siad ag luí le ceanglais Threoir [2001/42] sa mhéid is nach ndearnadh an measúnú straitéiseach comhshaoil a cheanglaítear leis an Treoir sin
leanfaidh siad d’fheidhm a bheith acu má tá an mhainneachtain na ceanglais sin a chomhlíonadh mar thoradh ar chinneadh ó Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, a mhéid a údaraítear, agus fad a údaraítear, leis an gcinneadh sin a chur i bhfeidhm. Ní mór na bearta is gá chun an mhainneachtain maidir le comhlíonadh Threoir [2001/42] a leigheas a dhéanamh a luaithe is féidir i gcomhthéacs nós imeachta forlíontach. [...]
[...]’
16      Faoi réir Airteagal 26(1) den BayNatSchG:
‘Is éard is limistéir cosanta tírdhreacha ann limistéir a bhfuil a n‑ainmniú ceangailteach ó thaobh dlí de agus ina bhfuil gá le cosaint speisialta don dúlra agus don tírdhreach
1.      chun inoibritheacht agus inmharthanacht na cothromaíochta nádúrtha nó na hacmhainne athghiniúna agus an cumas chun sócmhainní nádúrtha a úsáid go hinbhuanaithe a chaomhnú, a fhorbairt nó a athbhunú, lena n‑áirítear gnáthóga agus spásanna maireachtála speiceas áirithe ainmhithe agus plandaí fiáine a chosaint,
[...]’
17      Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 32 CFAE den BNatSchG:
‘[...]
(2)      Déanfar na láithreáin a áirítear sa liosta dá dtagraítear sa tríú fomhír d’Airteagal 4(2) de Threoir [92/43], i gcomhréir le hAirteagal 4(4) den Treoir sin [...] agus ag brath ar na cuspóirí caomhnaithe faoi seach, a aicmiú mar chodanna cosanta den dúlra agus den tírdhreach de réir bhrí Airteagal 20(2).
3.      Saineofar sa dearbhú aicmiúcháin an cuspóir cosanta i gcomhréir leis na cuspóirí caomhnaithe ábhartha agus le teorainneacha an láithreáin. Sonrófar ann ar cheart cineálacha gnáthóige nádúrtha tosaíochta nó speicis tosaíochta a chosaint. Áiritheofar comhlíonadh cheanglais Airteagal 6 de Threoir [92/43] trí bhíthin oibleagáidí agus toirmeasc agus bearta iomchuí bainistíochta agus forbartha. [...]
[...]’
18      Le hAirteagal 33(1) den BNatSchG, sonraítear an méid seo a leanas:
‘Toirmiscfear aon athrú nó suaitheadh ar dócha go mbeidh éifeacht dhíobhálach shuntasach aige ar ghnéithe fíor-riachtanacha láithreán Natura 2000 atá ábhartha dá chuspóirí caomhnaithe nó cosanta. [...]’
19      Foráiltear le hAirteagal 34 den BNatSchG:
‘(1)      Sula ndéantar iad a fhaomhadh nó a chur chun feidhme, ní mór measúnú a dhéanamh ar thionscadail chun a n‑impleachtaí do chuspóirí caomhnaithe láithreáin Natura 2000 a chinneadh más dócha, astu féin nó in éineacht le tionscadail nó pleananna eile, go mbeidh drochthionchar suntasach acu ar an láithreán agus nach n‑úsáidtear iad go díreach chun an láithreán a bhainistiú. I gcás ina bhfuil láithreán Natura 2000 ina chuid chosanta den dúlra agus den tírdhreach de réir bhrí Airteagal 20(2), beidh na critéir mheasúnaithe tionchair ag brath ar chuspóir na cosanta agus ar na forálacha arna nglacadh chun na críche sin, ar choinníoll gur cuireadh na cuspóirí caomhnaithe éagsúla san áireamh cheana féin. [...]
[...]
(6)      I gcás, de bhun forálacha eile, nach gá cinneadh riaracháin ná fógra a thabhairt d’údarás maidir le tionscadal de réir bhrí na chéad abairte d’fhomhír 1, nach gcuireann údarás chun feidhme, cuirfear in iúl é don údarás inniúil maidir le caomhnú an dúlra agus bainistiú tírdhreacha. [...]
(7)      Maidir le codanna cosanta den dúlra agus den tírdhreach de réir bhrí Airteagal 20(2) [...], ní bheidh feidhm ag míreanna 1 go 6 ach amháin sa mhéid nach gcuireann na forálacha cosanta, lena n‑áirítear na forálacha maidir le heisceachtaí agus díolúintí, incheadaitheacht tionscadal faoi réir rialacha níos déine. [...]
[...]’
20      De bhun Airteagal 36 den BNatSchG:
‘Beidh feidhm mutatis mutandis ag Airteagal 34(1) go (5).
[...]
2.      pleananna a gceanglaítear ar na húdaráis iad a chomhlíonadh nó a chur san áireamh ina gcinntí.
[...]’
Dlí Thalamh na Sacsaine Íochtaraí maidir le caomhnú an dúlra
21      Foráiltear le hAirteagal 19 de Niedersächsisches Naturschutzgesetz (Dlí Thalamh na Sacsaine Íochtaraí maidir le caomhnú an dúlra) an 19 Feabhra 2010, sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí:
‘Féadfaidh an t‑údarás inniúil um chaomhnú an dúlra limistéir a ainmniú mar limistéir faoi chosaint tírdhreacha trí bhíthin rialacháin de bhun Airteagal 26(1) den BNatSchG.’
An t‑ordú atá i gceist
22      Foráiltear le hAirteagal 1 den Verordnung über das Landschaftsschutzgebiet ‘Bäche im Arin’ in den Städten Quakenbrück, Fürstenau und Bersenbrück sowie den Gemeinden Menslage, Nortrup, Badbergen, Berge, Bippen, Eggermühlen, Kettenkamp, Ankum und Merzen, Landkreis Osnabrück (Foraithne maidir leis an limistéar cosanta tírdhreacha ‘Sruthanna san Artland’ i mbailte Quakenbrück, Fürstenau agus Bersenbrück, bardais Menslage, Nortrup, Badbergen, Berge, Bippen, Eggermühlen, Kettenkamp, Ankumzen agus ceantar Osnabrück, an 30 Meán Fómhair 2019 (‘an fhoraithne atá i gceist’), dar teideal ‘Limistéir chosanta tírdhreacha’, mar seo a leanas:
‘(1)      Ainmneofar an láithreán a shainaithnítear ar bhealach níos mionsonraithe i míreanna 2 agus 3 mar limistéar cosanta tírdhreacha, faoin ainm ‘Sruthanna san Artland’.
[...]
(4)      Tá an limistéar cosanta tírdhreacha ina dhlúthchuid de shuíomh [Natura 2000] ‘Sruthanna san l’Artland’ [...], arna ainmniú faoi Threoir [92/43]. Is é is cuspóir don aicmiú, i gcomhréir le hAirteagal 32(2) den BNatSchG, an láithreán a chaomhnú mar láithreán [Natura 2000] agus comhleanúnachas líonra éiceolaíoch Eorpach ‘Natura 2000’ a áirithiú.
(5)      Tá an limistéar cosanta tírdhreacha thart ar 1,095 ha.
[...]’
23      Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 2 den Fhoraithne seo, dar teideal ‘Saintréithe an limistéir’:
‘(1)      Limistéar nádúrtha agus saintréithe na talún
Tá an limistéar cosanta tírdhreacha ‘Sruthanna san Artland’ lonnaithe sa réigiún geografach ‘Ems-Hunte Geest agus Dümmer Geest Lowland.’ Meastar gur uiscí reatha iad sruthanna ina bhfuil fásra uisceach báite atá ionadaíoch don limistéar nádúrtha agus, go háirithe, is gnáthóg thábhachtach iad do speicis éisc agus agnatha a liostaítear in Iarscríbhinn II de Threoir 92/43. Gnáthóga nádúrtha tosaíochta de réir bhrí Threoir 92/43 is ea coillte fearnóige luaithrigh gláracha feadh na gcrobha agus na gcoillte boga beithe cóngaracha. Cuireann gnáthóga nádúrtha neamhthosaíochta eile, amhail pobail hygrophile tall-herb, bogaigh trasdula bheaga agus portaigh quaking, foraoisí feá agus darach aigéadaifileacha measctha, agus niúit chíortha (Triturus cristatus) agus ciaróg stag (Lucanus cervus), na speicis a liostaítear in Iarscríbhinn II, le luach an limistéir.
[...]’
24      Foráiltear le hAirteagal 3(4) den Fhoraithne atá i gceist, dar teideal ‘Cuspóir sonrach cosanta’ mar seo a leanas:
‘I dteannta Airteagal 3(1) agus (2) den fhoraithne seo, tá cuspóir cosanta sonrach ag láithreán [Natura 2000] sa limistéar cosanta tírdhreacha (cuspóirí caomhnaithe de réir bhrí Airteagal 7(1)(9) den BNatSchG stádas caomhantais fabhrach a choinneáil ar bun nó a athbhunú, de réir bhrí Mhír 7(1)(10) den BNatSchG, na gnáthóga nádúrtha ar le leas an Chomhphobail iad a liostaítear in Iarscríbhinn I agus na speicis ainmhithe dá dtagraítear in Iarscríbhinn II de Threoir 92/43 atá i láthair ar an láithreán, atá ábhartha don chuspóir caomhnaithe, agus, go háirithe,
1.      gnáthóga nádúrtha tosaíochta (Iarscríbhinn I de Threoir 92/43):
[...]
2.      gnáthóga nádúrtha eile (Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 92/43):
[...]
3.      speicis ainmhithe (Iarscríbhinn II a ghabhann le Treoir 92/43):
[...]’
25      Foráiltear le hAirteagal 4 den Fhoraithne atá faoi chonspóid, dar teideal ‘Toirmisc’ mar seo a leanas:
‘De bhun Airteagal 26(2) den BNatSchG, toirmiscfear aon ghníomh lena n‑athraítear saintréithe an limistéir a shainítear in Airteagal 2 den Fhoraithne seo nó atá contrártha don chuspóir ginearálta nó don chuspóir sonrach caomhnaithe ar a dtugtar tuairisc in Airteagal 3 den Fhoraithne seo. De bhun Airteagal 33(1) den BNatSchG, toirmiscfear aon ghníomh ar dócha go mbeidh éifeacht dhíobhálach shuntasach aige ar ghnéithe bunriachtanacha láithreán Natura 2000 atá ábhartha dá chuspóirí caomhnaithe nó cosanta.
Dá bhrí sin, tá toirmeasc ar na gníomhartha seo a leanas sa limistéar cosanta tírdhreacha:
[...]
10.      foraoisiú tosaigh a dhéanamh,
11.      foraoisí a thiontú go húsáid eile,
[...]’
26      Foráiltear le hAirteagal 5 den Fhoraithne atá faoi chonspóid, dar teideal ‘Eisceachtaí’:
‘(1)      Ní bheidh na gníomhartha nó na húsáidí dá dtagraítear i míreanna 2 go 7 faoi réir na dtoirmeasc in Airteagal 4.
[...]
(3)      Ní thoirmisctear uisce a chothabháil i gceart i gcomhréir le prionsabail an [Wasserhaushaltsgesetz (an Dlí maidir le bainistiú agus cosaint uisce), an Niedersächsisches Wassergesetz (an Dlí maidir le Talamh na Sacsaine Íochtaraí maidir le huisce)] agus an BNatSchG agus na ceanglais seo a leanas a eascraíonn as an gcuspóir cosanta:
1.      a mhéid a chuireann an duine atá freagrach as cothabháil plean cothabhála le haghaidh na mbeart cothabhála uile a bheartaítear le linn na bliana cothabhála agus laistigh de raon feidhme an rialacháin seo faoi bhráid an údaráis cheantair fhreagraigh faoin 31 Eanáir gach bliain le haghaidh uiscí aicme II; scoirfidh na ceanglais faoi mhír 5(3)(2)(b) go (c), (e) agus (h) den fhoraithne seo d’fheidhm a bheith acu má cheadaíonn an ceantar inniúil an plean sin.
2.      Mura gcuirtear aon phlean cothabhála isteach i gcomhréir le hAirteagal 5(3)(1) den Fhoraithne seo, déanfar cothabháil uiscí aicme II dá dtagraítear in Airteagal 2 agus a dtimpeallachtaí i gcomhréir leis na rialacha seo a leanas:
[...]
(b)      ceadaítear an fásra a laghdú trí bhaint shruthlíniú páirteach tráth ar bith den bhliain. Mura féidir baint shruthlíniú páirteach a dhéanamh le leithead ghrinneall na habhann, déanfar an bhaint ar thaobh amháin nó ar oileáin; beidh gá le toiliú roimh ré ón údarás inniúil um chaomhnú dúlra chun imeacht ó na rialacha sin;
[...]
4.      Ceadaítear úsáid fhreagrach le haghaidh iascaireachta i gcomhréir le [Niedersächsisches Fischereigesetz (Dlí Thalamh na Sacsaine Íochtaraí maidir le hiascaireacht) agus Binnenfischereiordnung (Rialachán maidir le hiascaireacht i bhfionnuisce)], lena gcaomhnófar a mhéid is féidir dálaí nádúrtha agus bithchéanóisí an láithreáin, go háirithe an fásra duilleog uisceach agus ar snámh agus an fásra bruachánach, chomh maith leis na ceanglais seo a leanas a eascraíonn as cuspóir na cosanta:
1.      ní cheadófar athstocáil líon éisc ach amháin [i gcás speiceas a bhaineann le] raon nádúrtha na speiceas uisce reatha dá dtagraítear in Airteagal 2, ar choinníoll nach bhfuil na speicis lena mbaineann faoi réir údaraithe faoi na rialacha maidir le hiascaireacht fionnuisce atá i bhfeidhm tráth na hathstocála agus go n‑áirithítear nach ndéanfar difear do speicis tosaíochta nó do speicis tosaíochta is gnách don ghnáthóg dá dtagraítear in Airteagal 3 ná nach n‑easáiteofar iad.
[...]
(5)      Ceadófar úsáid fhreagrach na talún le haghaidh talmhaíochta, i gcomhréir leis an dea-chleachtas talmhaíochta dá dtagraítear in Airteagal 5(2), agus leis na ceanglais seo a leanas a eascraíonn as an gcuspóir cosanta:
[...]
(6)      Ní thoirmiscfear gníomhaíochtaí freagracha foraoiseachta arna ndéanamh i gcomhréir le hAirteagal 11 de [Niedersächsischen Gesetz über den Wald und die Landschaftsordnung (Dlí Thalamh na Sacsaine Íochtaraí maidir le foraoisí agus pleanáil tírdhreacha)] agus le hAirteagal 5(3) den BNatSchG agus na ceanglais seo a leanas a eascraíonn as cuspóir na cosanta:
[...]
7.      Ní cheadaítear limistéir nua foraoise a chruthú trí fhoraoisiú ach amháin le toiliú an údaráis ábhartha um chaomhnú dúlra.
[...]
(8)      Sna cásanna dá dtagraítear i míreanna 2, 5, 6 agus 3, tabharfaidh an t‑údarás inniúil cosanta dúlra an toiliú is gá [...] ar choinníoll agus a mhéid nach bhfuil aon chúis ann a bheith ag súil le haon tionchar nó suaitheadh marthanach ar an limistéar cosanta tírdhreacha nó ar ghnéithe an limistéir sin atá fíor-riachtanach le haghaidh chuspóirí caomhnaithe agus cosanta na Foraithne seo. [...]
(9)      I gcás ina gceanglaítear fógra a thabhairt faoi mhíreanna 2, 4, 6 agus 7, féadfaidh an t‑údarás inniúil in ábhair a bhaineann le caomhnú an dúlra na bearta is gá a ordú chun comhlíonadh chuspóir cosanta na foraithne seo a áirithiú. [...] Féadfaidh an t‑údarás inniúil, in ábhair a bhaineann le caomhnú an dúlra, ar bhonn cás ar chás, toirmeasc a chur ar chur chun feidhme na ngníomhartha nó na mbeart a dtugtar fógra ina leith i gcás ina ndéanfaidís difear do chuspóir cosanta na Foraithne seo.
[...]’
27      Foráiltear le hAirteagal 7(1) den Fhoraithne atá i gceist, dar teideal ‘An t‑údarás chun orduithe a eisiúint’:
‘[...] féadfaidh an t‑údarás inniúil cosanta dúlra a ordú go ndéanfar an bhail a bhí air roimhe sin a athbhunú más rud é gur sáraíodh na toirmisc dá dtagraítear in Airteagal 4 nó na dualgais chun údarú nó fógra a thabhairt dá dtagraítear in Airteagal 5 den Fhoraithne seo agus más rud é go ndearnadh an dúlra nó an tírdhreach a scriosadh, a dhamáistiú nó a athrú go neamhdhleathach.’
28      Foráiltear le hAirteagal 9(1) den Fhoraithne atá faoi chonspóid, dar teideal ‘Cur chun feidhme beart caomhnaithe agus athchóirithe’ mar seo a leanas:
‘Comhfhreagraíonn na forálacha atá i míreanna 4 agus 5 den fhoraithne seo, i dtéarmaí ginearálta, do bhearta chun stádas caomhantais fabhrach a choinneáil ar bun le haghaidh na gcineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn I agus na speiceas ainmhithe a liostaítear in Iarscríbhinn II a ghabhann le Treoir [92/43] atá sa [limistéar cosanta tírdhreacha].’
29      Foráiltear le hAirteagal 10(1) den Fhoraithne atá faoi chonspóid, dar teideal ‘Cionta riaracháin’ mar seo a leanas:
‘Aon duine a sháraíonn na toirmisc a leagtar amach in Airteagal 4 den Fhoraithne seo, d’aon ghnó nó le faillí, in éagmais díolúine faoi Airteagal 5 nó maolú faoi Airteagal 6, beidh sé ag sárú fhorálacha na foraithne seo.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
30      An 30 Meán Fómhair 2019, ghlac ceantar Osnabrück an fhoraithne atá i gceist, lenar ainmníodh an limistéar cosanta tírdhreacha ‘Sruthanna san Artland’ mar chuid lárnach de láithreán Natura 2000 eapainmneach (‘An láithreán lena mbaineann’).
31      Le linn an phróisis chun an fhoraithne sin a ghlacadh, d’áirithigh ceantar Osnabrück rannpháirtíocht phoiblí, lena n‑áirítear rannpháirtíocht an iarratasóra sna príomhimeachtaí, trí chead a thabhairt don phobal breathnú ar an Dréacht‑Fhoraithne agus ar na léarscáileanna éagsúla a bhaineann léi agus ar ráiteas ar chúiseanna. Os a choinne sin, ní dhearna ceantar Osnabrück measúnú comhshaoil, faoi Threoir 2001/42, ná réamhscrúdú ar an ngá atá le measúnú den sórt sin, sular ghlac sé an fhoraithne atá i gceist.
32      An 13 Deireadh Fómhair 2020, chuir an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí iarratas isteach ar athbhreithniú breithiúnach ar an bhforaithne atá i gceist, inar líomhnaíodh sárú ar fhorálacha a bhaineann leis an gcomhshaol, go háirithe forálacha atá beartaithe chun dlí an Aontais a thrasuí.
33      Agus an iarraidh sin á héisteacht aici, mheas Niedersächsisches Oberverwaltungsgericht (Ard-Chúirt Riaracháin Thalamh na Sacsaine Íochtaraí, an Ghearmáin), arb í an chúirt a rinne an tarchur sa chás seo í, i bhfianaise bhreithiúnas an 22 Feabhra 2022, Bund Naturschutz in Bayern (C‑300/20, EU:C:2022:102, míreanna 60 go 69), nach raibh aon oibleagáid faoi Airteagal 35 de UVPG, atá bunaithe ar Airteagal 3(2)(a) de Threoir 2001/42, measúnú comhshaoil a dhéanamh sular glacadh an fhoraithne atá i gceist.
34      Dar leis an gcúirt sin, áfach, d’fhéadfadh sé go mbeadh uirthi, roimh an nglacadh sin, measúnú comhshaoil a dhéanamh, faoi fhorálacha comhcheangailte Airteagal 36 de UVPG agus phointe 2 den chéad abairt d’Airteagal 36 agus na chéad abairte d’Airteagal 34(1) den BNatSchG, atá bunaithe ar fhorálacha comhcheangailte Airteagal 3(2)(b) de Threoir 2001/42 agus Airteagal 6(3) de Threoir 92/43.
35      I ndáil leis sin, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, sa chéad áit, i bhfianaise, go háirithe, bhreithiúnas an 12 Meitheamh 2019, CFE (C 43/18, EU:C:2019:483, míreanna 49 agus 50), an gcaithfear a mheas, in aon chás, go bhfuil baint dhíreach ag gníomh amhail an fhoraithne atá i gceist, lena n‑ainmníonn Ballstát láithreán mar limistéar caomhantais speisialta i gcomhréir le Treoir 92/43, le bainistiú an láithreáin nó go bhfuil gá leis, gan beann ar a ábhar rialála.
36      Ós rud é, dar léi, go dtéann roinnt tosca i gcoinne léiriú den sórt sin, féachann an chúirt a rinne an tarchur lena fháil amach, sa dara háit, an gcaithfear rialacha amhail na heisceachtaí a leagtar amach in Airteagal 5(3) go (6) den fhoraithne atá i gceist a mheas mar rialacha a bhfuil baint dhíreach acu le bainistiú an láithreáin lena mbaineann nó atá riachtanach dó agus cad iad na coinníollacha faoina gcaithfear iad a mheas.
37      Sa tríú háit, ag glacadh leis gur cheart a thuiscint nach é atá i gceist leis na heisceachtaí sin ach raon feidhme na dtoirmeasc a leagtar síos in Airteagal 4 den fhoraithne atá i gceist a shonrú, ach mar rialacha uathrialacha nach bhfuil baint dhíreach acu le bainistiú an láithreáin lena mbaineann nó nach bhfuil riachtanach dó, ardaíonn an chúirt a rinne an tarchur an cheist maidir leis an gcaoi a ndéanann na heisceachtaí sin difear don oibleagáid measúnú comhshaoil a dhéanamh faoi Threoir 2001/42, ar an gcéad dul síos, nach mbeidh na gníomhaíochtaí a chumhdaítear leis na heisceachtaí sin faoi réir, sula gcuirfear chun feidhme iad, measúnú tionchair ar chásanna aonair de bhun Airteagal 6(3) de Threoir 92/43 agus, fiú dá mbeidís faoi réir measúnú den sórt sin, go ndéanfaí í a chur i gcrích i bhfianaise na gcritéar agus na nósanna imeachta sonracha arna mbunú leis na heisceachtaí sin, agus, ar an dara dul síos, gur cuireadh na gníomhaíochtaí a cheadaítear faoi na heisceachtaí sin chun feidhme cheana féin ar an láithreán lena mbaineann ar feadh tréimhse fhada, agus, ar an tríú dul síos, gur cheart a mheas gur plean é an fhoraithne atá i gceist lena gcinntear úsáid limistéar beag ar an leibhéal áitiúil de réir bhrí Airteagal 3(3) de Threoir 2001/42.
38      Ar deireadh, sa cheathrú háit, ardaíonn an chúirt a rinne an tarchur an cheist maidir leis na nósanna imeachta, más ann dóibh, chun measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol a dhéanamh.
39      Sna himthosca sin, chinn an Niedersächsisches Oberverwaltungsgericht (Ard-Chúirt Riaracháin Thalamh na Sacsaine Íochtaraí, an Ghearmáin) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘(1)      Ar cheart forálacha Airteagal 3(2)(b) de Threoir 2001/42/CE (“Treoir MSP”), arna léamh i gcomhar le hAirteagal 6(3) de Threoir 92/43/CEE (“an Treoir maidir le Gnáthóga”) a léiriú amhail go bhfuil na forálacha uile atá i ngníomh reachtach lena n‑ainmníonn Ballstát láithreán mar limistéar caomhantais speisialta faoin Treoir maidir le Gnáthóga a mheas, go neamhspleách ar a n‑inneachar normatach faoi seach, mar fhorálacha atá nasctha go díreach le bainistíocht an láithreáin nó riachtanach chuige sin agus dá bhrí sin, ní fhéadfaidh an gníomh sin, mar phlean, a bheith faoi réir measúnaithe comhshaoil de bhun Airteagal 3(2)(b) de Threoir MSC, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 6(3) den Treoir maidir le Gnáthóga, nó an bhféadfaidh forais a bheith ann chun cur chuige idirdhealaitheach a ghlacadh de réir a bhfuil i ngach ceann d’fhorálacha an ghnímh, ionas gur cheart forálacha áirithe den ghníomh sin a mheas mar (eilimint de) phlean atá nasctha go díreach nó go bhfuil gá leo chun bainistiú a dhéanamh ar an láithreán agus nach bhfuil gá le cinn eile?
(2)      Má fhreagraítear ceist 1 sa dara ciall: Ar cheart Airteagal 3(2)(b) de Threoir MSP, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 6(3) den Treoir maidir le Gnáthóga a léiriú amhail go bhfuil foráil aonair atá i ngníomh reachtach de chuid Ballstáit lena n‑ainmnítear láithreán mar limistéar caomhantais speisialta de réir bhrí na Treorach maidir le Gnáthóga, lena leagtar síos cuspóirí caomhantais agus lena leagtar síos ceanglais agus toirmisc le háireamh mar phlean nó cuid de phlean nach bhfuil baint dhíreach aige le bainistíocht an láithreáin nó nach bhfuil riachtanach maidir le bainistiú an láithreáin, i gcás ina n‑eisiatar leis an bhforáil sin gníomhaíochtaí ar an láithreán ó raon feidhme na gceanglas agus na dtoirmeasc a leagtar síos, trí chritéir agus nósanna imeachta sonracha a bhunú, agus nach bhfeidhmíonn na gníomhaíochtaí sin go díreach chun na cuspóirí caomhantais a chomhlíonadh, ach meastar gur bearta bainistíochta nó cothabhála iad a fhreastalaíonn ar chríocha eile agus a cháilíonn mar thionscadal de réir bhrí Airteagal 6(3) den Treoir maidir le Gnáthóga?
(3)      I gcás go dtabharfar freagra dearfach ar an dara ceist: Ar cheart Airteagal 3(2)(b) de Threoir MSC, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 6(3) den Treoir maidir le Gnáthóga a léiriú amhail gur féidir a mheas, bunaithe ar fhoráil atá i ngníomh reachtach lena n‑ainmnítear láithreán mar limistéar speisialta caomhantais de réir bhrí na Treorach maidir le Gnáthóga, amhail an ceann a ndéantar cur síos air i gCeist 2, lena mbunaítear na critéir agus na nósanna imeachta ar mhodh sách sonrach chun na gníomhaíochtaí a chumhdaítear léi a chur i gcrích agus a cháilíonn mar thionscadal de réir bhrí Airteagal 6(3) den Treoir maidir le Gnáthóga, nach féidir a mheas go gcuirtear as an áireamh éifeacht shuntasach ar an láithreán mura bhforáiltear sa dlí náisiúnta d’aon cheanglas údaraithe le haghaidh na ngníomhaíochtaí sin agus mar gheall ar an bhforáil sin sa ghníomh reachtach go ligeann an t‑údarás inniúil fógra roimh ré thar ceal freisin, chomh maith le measúnú tionchair a bhaineann le tionscadal a dhéanamh de bhun Airteagal 6(3) den Treoir maidir le Gnáthóga maidir leis na gníomhaíochtaí sin i gcásanna aonair, nó déanann sé measúnú tionchair a bhaineann le tionscadal i gcásanna aonair agus, sa phróiseas sin, déanann sé measúnú tionchair an tionscadail de réir an tslat tomhais maidir le cé acu an bhfuil na critéir agus na nósanna imeachta atá san fhoráil, amhail na cinn a bhfuil cur síos orthu i gCeist 2, comhlíonta?
(4)      I gcás go dtabharfar freagra dearfach ar an dara ceist: Ar cheart Airteagal 3(2)(b) de Threoir MSC, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 6(3) den Treoir maidir le Gnáthóga a léiriú amhail nach bhfuil aon chúis eagla ann, bunaithe ar fhoráil atá i ngníomh reachtach lena n‑ainmnítear láithreán mar limistéar speisialta caomhantais de réir bhrí na Treorach maidir le Gnáthóga, amhail an ceann a ndéantar cur síos air i gCeist 2, go dtarlódh éifeacht shuntasach ar an láithreán más rud é, mar riail ghinearálta, go bhfuil na gníomhaíochtaí a chumhdaítear leis an bhforáil sin á gcur i gcrích cheana féin le fada an lá agus, ar aon nós, bunaithe ar na critéir agus na nósanna imeachta chun iad a chur i gcrích arna mbunú leis an bhforáil, nach gcumasaítear dianú ná leathnú na ngníomhaíochtaí sin ar an láithreán?
(5)      Más rud é, ar bhonn na bhfreagraí ar na ceisteanna roimhe seo, go nglactar leis go bhfuil oibleagáid ann measúnú comhshaoil a dhéanamh de bhun Airteagal 3(2)(b) de [Threoir 2001/42] i gcomhar le hAirteagal 6(3) de [Threoir 92/43] mar gheall ar inneachar forálacha aonair de ghníomh reachtach lena n‑ainmnítear láithreán mar limistéar caomhantais speisialta de réir bhrí [Threoir 92/43]: An gcaithfear Airteagal 3(3) de [Threoir 2001/42] a léiriú sa chaoi, má tá ainmniú an láithreáin le meas mar chinneadh maidir le húsáid láithreán beag ar an leibhéal áitiúil, ar bhonn an aicmiúcháin atá ann cheana ar an láithreán mar láithreán a bhfuil tábhacht Chomhphobail leis de réir bhrí an tríú fomhír d’Airteagal 4(2) de [Threoir 92/43], nach mór d’údarás Ballstáit, mar riail ghinearálta, a thoimhdiú gur dócha go mbeidh éifeachtaí suntasacha ag ainmniú limistéir cosanta ar an gcomhshaol?
(6)      Más rud é, ar bhonn na bhfreagraí ar na ceisteanna roimhe seo, go nglactar leis go bhfuil oibleagáid ann measúnú comhshaoil a dhéanamh mar gheall ar inneachar forálacha aonair de ghníomh reachtach lena n‑ainmnítear láithreán mar limistéar caomhantais speisialta de réir bhrí [Threoir 92/43]: An gcaithfear Airteagal 3(2)(b) de [Threoir 2001/42] i gcomhar le hAirteagal 6(3) de [Threoir 92/43] a léirmhíniú sa chaoi nach bhfuil ach na forálacha aonair sin le cur faoi réir an mheasúnaithe comhshaoil nó ar cheart go mbeadh baint ag measúnú comhshaoil den sórt sin le hábhar iomlán an ghnímh reachtaigh?
(7)      Má ghlactar leis, mar thoradh ar na freagraí a tugadh ar na ceisteanna thuas, go bhfuil oibleagáid measúnú comhshaoil a dhéanamh mar gheall ar a bhfuil i bhforálacha aonair gnímh reachtaigh lena n‑ainmnítear láithreán mar limistéar caomhantais speisialta de réir bhrí na Treorach maidir le Gnáthóga: Ar cheart Airteagal 4(1) de Threoir MSC, lena bhforáiltear go bhfuil an measúnú comhshaoil dá dtagraítear in Airteagal 3 den Treoir le déanamh le linn plean nó clár a ullmhú agus sula nglacfar é, a léiriú amhail nach féidir mainneachtain measúnú comhshaoil a dhéanamh ar phlean nó ar chomhpháirteanna plean a leigheas ina dhiaidh sin trí bhíthin nós imeachta forlíontach tar éis don phlean nó do chomhpháirteanna an phlean a bheith glactha, rud a cheartóidh ex post an earráid nós imeachta maidir le mainneachtain measúnú comhshaoil a dhéanamh?’
Breithniú ar na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
An chéad cheist agus an dara ceist
40      Lena céad cheist agus dara ceist, arb iomchuí iad a scrúdú le chéile, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 3(2)(b) de Threoir 2001/42, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 6(3) de Threoir 92/43, a léirmhíniú sa chaoi go gcumhdaítear gníomh lena n‑ainmníonn an Ballstát lena mbaineann láithreán mar limistéar caomhantais speisialta i gcomhréir le Treoir 92/43, ina liostaítear na gníomhaíochtaí daonna atá toirmiscthe ar an láithreán sin, faoi réir na n‑eisceachtaí a leagtar síos leis an mbeart sin freisin, leis an gcoincheap ‘pleananna agus cláir’, de réir bhrí Threoir 2001/42, a gceanglaítear measúnú comhshaoil ina leith
41      Faoi Airteagal 3(2)(b) de Threoir 2001/42, braitheann an oibleagáid plean nó clár sonrach a chur faoi réir measúnú comhshaoil faoin Treoir sin ar an gceanglaítear measúnú a dhéanamh ar Airteagail 6 agus 7 de Threoir 92/43.
42      I gcomhréir le hAirteagal 6(3) de Threoir 92/43, tá gá le measúnú iomchuí le haghaidh aon phlean nó tionscadal nach bhfuil baint dhíreach aige le bainistiú an láithreáin nó nach bhfuil gá leis ach ar dócha go mbeadh tionchar suntasach aige ar an láithreán sin, ina aonar nó in éineacht le pleananna nó tionscadail eile.
43      Chinn an Chúirt cheana féin, maidir le beart lena n‑ainmníonn Ballstát láithreán mar limistéar caomhantais speisialta de bhun Threoir 92/43, go bhfuil baint dhíreach aige, de bharr a chineáil, le bainistiú an láithreáin nó go bhfuil gá leis. Ceanglaítear le hAirteagal 4(4) de Threoir 92/43 go ndéanfaí ainmniúcháin den sórt sin chun críocha chur chun feidhme na Treorach sin (breithiúnas an 12 Meitheamh 2019_CFE C‑43/18, EU:C:2019:483, mír 49).
44      Is fíor nach féidir an measúnú sin a leathnú chuig forálacha uile gnímh den sórt sin go huathoibríoch, gan a n‑inneachar a fhíorú. Go háirithe, ní féidir a chur as an áireamh a priori go bhféadfadh forálacha a bheith sa bheart sin freisin nach mbaineann le comhlíonadh na hoibleagáide a leagtar síos in Airteagal 4(4) de Threoir 92/43 ag an mBallstát lena mbaineann agus nach bhfuil nasctha go díreach le bainistiú an láithreáin atá i gceist ná nach bhfuil riachtanach dó ar aon bhealach eile.
45      Mar sin féin, faoi réir na bhfíoruithe atá le déanamh ag an gcúirt a rinne an tarchur, is cosúil nach bhfuil forálacha den sórt sin san fhoraithne atá i gceist.
46      I ndáil leis sin, faoi Airteagal 4(4) de Threoir 92/43, a luaithe a ghlacfar láithreán a bhfuil tábhacht Chomhphobail leis, tá an Ballstát lena mbaineann lena ainmniú mar limistéar caomhantais speisialta a luaithe is féidir agus laistigh de 6 bliana ar a mhéad, lena mbunófar tosaíochtaí i bhfianaise thábhacht na láithreán chun cineál gnáthóige nádúrtha nó speiceas nádúrtha a chothabháil nó a athchóiriú, ar stádas caomhantais fabhrach, agus ar mhaithe le comhleanúnachas Natura 2000. Ceanglaítear ar an mBallstát sin freisin, i gcomhréir leis an bhforáil chéanna de Threoir 92/43, arna léiriú ag an gCúirt, na cuspóirí caomhnaithe a shainiú, laistigh de na teorainneacha ama céanna agus sula socraítear na tosaíochtaí sin, nach mór a bheith sonrach, chomh maith leis na bearta caomhnaithe a shocrú, i gcomhréir le hAirteagal 6(1) den Treoir sin [féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Meitheamh 2023, an Coimisiún v Éire (Limistéir chaomhantais speisialta a chosaint), C‑444/21, EU:C:2023:524, míreanna 45, 53, 65 agus 66].
47      I gcomhréir le hAirteagal 6(1) de Threoir 92/43, bíonn ‘bearta reachtúla, riaracháin nó conarthacha iomchuí’ i gceist le bearta caomhnaithe, i gcás inarb ábhartha.
48      Dá réir sin, d’fhéadfadh sé gurb é a bheadh sna bearta caomhnaithe nach mór don Bhallstát lena mbaineann a bhunú faoi Airteagal 6(1), go háraithe, córas dlí a bhunú atá ceaptha chun gníomhaíochtaí an duine ar chríoch an láithreáin atá i gceist a theorannú maidir leis an méid a údaraíodh go dtí sin ar an láithreán sin, agus na cuspóirí caomhnaithe a leagadh síos á gcur san áireamh.
49      Maidir le forálacha gnímh lena n‑ainmnítear láithreán mar limistéar caomhantais speisialta, trína bhféachann an Ballstát lena mbaineann le córas dlí den sórt sin a bhunú, ní mór a mheas, dá bhrí sin, go bhfuil baint dhíreach acu le bainistiú an láithreáin atá i gceist nó go bhfuil gá leo.
50      In éagmais aon soiléiriú ina leith sin i dTreoir 92/43, tá sé de shaoirse fós ag na Ballstáit, thairis sin, an cineál rialacha a mheasann siad a bheith is iomchuí chun córas dlí den sórt sin a bhunú a chinneadh ina gcórais dlí.
51      Sa chás seo, tá an córas dlí a bhunaítear leis an bhforaithne atá faoi chonspóid comhdhéanta de shraith forálacha, lena n‑áirítear Airteagal 4 den fhoraithne sin, lena leagtar síos toirmisc, agus Airteagal 5 di, ina liostaítear na ‘gníomhartha agus na húsáidí’ nach gcumhdaítear leis na toirmisc sin.
52      I ndáil leis sin, cuireann an chúirt a rinne an tarchur in iúl, go háirithe, go measann sí gurb é cuspóir na n‑eisceachtaí dá bhforáiltear in Airteagal 5 den Fhoraithne atá faoi chonspóid a údarú, i gcomhthéacs áirithe, go leanfar de ghníomhaíochtaí oibríochtúla atá tosaithe cheana féin ar an láithreán lena mbaineann agus atá fós ar siúl, go háirithe gníomhaíochtaí chun críoch tráchtála, amhail iascaireacht, talmhaíocht agus foraoiseacht, agus bearta áirithe maidir le cothabháil uisce, d’fhonn cur isteach díréireach ar chearta na n‑úinéirí agus na dtairbhithe a ndéanann an chosaint a thugtar don láithreán lena mbaineann difear dóibh a sheachaint.
53      Is amhlaidh fós, faoi réir na bhfíoruithe atá le déanamh ag an gcúirt sin, go bhfuil Airteagal 5 den Fhoraithne atá faoi chonspóid i measc na bhforálacha atá beartaithe, ina n‑iomláine, chun an córas dlí a bhunú a mheastar a bheith riachtanach chun, go háirithe, an limistéar caomhantais speisialta ainmnithe a chosaint, eadhon, sa chás seo, an láithreán lena mbaineann.
54      Is cosúil go ndeimhnítear é sin le hAirteagal 9 den Fhoraithne atá faoi chonspóid, lena bhforáiltear le mír 1 go gcomhfhreagraíonn na forálacha atá in Airteagail 4 agus 5 den Fhoraithne sin ‘i dtéarmaí ginearálta, do bhearta chun stádas caomhantais fabhrach na gcineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn I agus na speiceas ainmhithe a liostaítear in Iarscríbhinn II a ghabhann le [Treoir 92/43] atá i láthair [ar an láithreán lena mbaineann] a choinneáil ar bun’, agus le foclaíocht mhíreanna 7(1) agus 10(1) den Fhoraithne sin
55      Dá bhrí sin, arís faoi réir na bhfíoruithe atá le déanamh ag an gcúirt a rinne an tarchur, ní mór a mheas go bhfuil baint dhíreach ag an bhforaithne atá i gceist le bainistíocht an láithreáin lena mbaineann nó go bhfuil gá léi ina hiomláine.
56      I bhfianaise na gcúiseanna sin go léir, is é an freagra ar an gcéad cheist agus ar an dara ceist ná nach mór Airteagal 3(2)(b) de Threoir 2001/42, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 6(3) de Threoir 92/43, a léiriú sa chaoi nach gcumhdaítear gníomh lena n‑ainmníonn an Ballstát lena mbaineann láithreán mar limistéar caomhantais speisialta i gcomhréir le Treoir 92/43, ina liostaítear na gníomhaíochtaí daonna atá toirmiscthe ar an láithreán sin, faoi réir na n‑eisceachtaí a leagtar síos leis an mbeart sin freisin, leis an gcoincheap ‘pleananna agus cláir’, de réir bhrí Threoir 2001/42, a gceanglaítear measúnú comhshaoil ina leith
An tríú ceist go dtí an seachtú ceist
57      I bhfianaise na bhfreagraí a tugadh don chéad cheist agus don dara ceist, ní gá ceisteanna a trí go seacht a fhreagairt.
Costais
58      Ós rud é, a mhéid a bhaineann leis na príomhpháirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte náisiúnta, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a cuireadh faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Seachtú Dlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 3(2)(b) de Threoir 2001/42/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Meitheamh 2001 maidir le héifeachtaí pleananna agus clár áirithe ar an gcomhshaol a mheasúnú, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 6(3) de Threoir 92/43 ón gComhairle an 21 Bealtaine 1992 maidir le gnáthóga nádúrtha agus fauna agus flora fiáine a chaomhnú,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
gníomh lena n‑ainmníonn an Ballstát lena mbaineann láithreán mar limistéar caomhantais speisialta i gcomhréir le Treoir 92/43, ina liostaítear na gníomhaíochtaí daonna atá toirmiscthe ar an láithreán sin, faoi réir na n‑eisceachtaí a leagtar síos leis an mbeart sin freisin, ní chumhdaítear é leis an gcoincheap ‘pleananna agus cláir’, de réir bhrí Threoir 2001/42, a bhfuil gá le measúnú comhshaoil ina leith.
Sínithe
*      Teanga an cháis: an Ghearmáinis.