62024CJ0767
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Naoú Dlísheomra)
11 Nollaig 2025 (
*1
)
(Tarchur chun réamhrialú – Cosaint tomhaltóirí – Treoir 93/13/CEE – Téarmaí éagothroma i gconarthaí tomhaltóra – Airteagal 7(1) – Éifeachtaí an dearbhaithe go bhfuil téarma éagórach – Neamhbhailíocht an chonartha – Caingean ag trádálaí le haghaidh aisíocaíocht an mhéid iasachta arna íoc de réir conradh atá le cur ar neamhní – Iarmhairtí tíolactha dearbhaithe fritháirimh – Tarscaoileadh intuigthe na pléadála maidir le reacht na dtréimhsí – Feidhmiú éifeachtach ceart nós imeachta tomhaltóirí – Prionsabal na héifeachtachta – Éifeacht dhíspreagthach an toirmisc ar théarmaí éagóracha)
I gCás C‑767/24 [Kuszycka] (
i
),
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE ó Sąd Okręgowy w Warszawie (Cúirt Dúiche Vársá, an Pholainn), trí bhreith an 6 Samhain 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 6 Samhain 2024, sna himeachtaí
mBank S.A.
v
ML,
tugann AN CHÚIRT (an Naoú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: M. Condinanzi, Uachtarán an Dlísheomra, N. Jääskinen agus R. Frendo (Rapóirtéir), Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: R. Norkus,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas
–
mBank S.A., ag A. Cudna-Wagner, radca prawny, agus B. Miąskiewicz, adwokat,
–
ML, ag I. Gabrysiak, adwokat,
–
Rialtas na Polainne, B. Majczyna, i gcáil Gníomhaire,
–
an Coimisiún Eorpach, ag P. Kienapfel agus J. Szczodrowski, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1
Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Airteagal 7(1) de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra (IO 1993 L 95, lch. 29) agus ar phrionsabal na héifeachtachta.
2
Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir mBank S.A., institiúid baincéireachta, agus ML, tomhaltóir, maidir le héileamh sibhialta ar aisíoc is toradh líomhainte é ar úsáid suime airgid arna tabhairt ar iasacht de réir conradh iasachta morgáiste atá le cur ar neamhní de dheasca téarmaí éagóracha a bheith ann.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
3
Sonraítear sa 24ú haithris de Threoir 93/13 nach mór do ‘chúirteanna nó údaráis riaracháin na mBallstát modhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha a bheith ar fáil dóibh chun cosc a chur ar chur i bhfeidhm téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4
Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 6(1) den Treoir sin:
‘Forálfaidh na Ballstáit nach mbíonn téarmaí éagóracha i gconradh arna dhéanamh le tomhaltóirí ag trádálaí de cheangal ar thomhaltóirí, faoi na coinníollacha arna leagan amach ina ndlíthe náisiúnta agus go leanfaidh an conradh de bheith ceangailteach ar na páirtithe de réir na dtéarmaí céanna más féidir leis an gconradh a bheith ann go fóill gan na téarmaí éagóracha.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5
Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 7(1) den Treoir sin:
‘Áiritheoidh na Ballstáit, chun leasa na dtomhaltóirí agus iomaitheoirí is trádálaithe, gurb ann do mhodhanna leordhóthanacha éifeachtacha chun cosc a chur ar úsáid leanúnach a bhaint as téarmaí éagóracha i gconarthaí arna ndéanamh le tomhaltóirí ag trádálaí.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Polainne
6
De réir Airteagal 58 § 1 den ustawa – Kodeks cywilny (an Dlí maidir leis an gCód Sibhialta, an Pholainn), an 23 Aibreán 1964 (Dz. U. Uimh. 16, mír 93), sa leagan is infheidhme leis an díospóid sna príomhimeachtaí (‘an Cód Sibhialta’):
‘Beidh gníomh dlí atá contrártha leis an gconradh nó a bhfuil sé de cuspóir dó dul timpeall ar chonradh ar neamhní, mura bhfuil a mhalairt d’iarmhairt i gceist leis an bhforáil ábhartha, go háirithe, don chás, in ionad fhorálacha an ghnímh dlí atá ar neamhní, ina mbeidh feidhm ag forálacha ábhartha an dlí.’
7
Foráiltear don mhéid seo a leanas le hAirteagal 117 den Chód Sibhialta:
‘§ 1.   Faoi réir na n‑eisceachtaí dá bhforáiltear de réir dlí, beidh éilimh maidir le maoin faoi réir reacht na dtréimhsí.
§ 2.   Ar éag don tréimhse theorann sin, d’fhéadfadh an duine a dhéantar éileamh air diúltú é a íoc, mura dtarscaoilfidh sé an ceart ar phléadáil maidir le reacht na dtréimhsí a úsáid. Beidh úsáid an chirt ar tharscaoileadh na pléadála maidir le reacht na dtréimhsí roimh éag don tréimhse ar neamhní, áfach.
§ 2.1   Ar éag don tréimhse theorann, ní féidir éileamh a áitiú ar thomhaltóir a thuilleadh.’
8
Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 118 den Chód sin:
‘Mura sonraítear a mhalairt go sonrach, is é 6 bliana a bheidh sa tréimhse theorann, agus 3 bliana i gcás éilimh ar íocaíochtaí tréimhsiúla agus éilimh a bhaineann le gníomhaíocht tráchtála. Rachaidh an tréimhse theorann in éag ar an lá deireanach den bhliain féilire, áfach, mura lú ná 2 bhliain an tréimhse theorann.’
9
Is sna focail a leanas atá Airteagal 123 § 1 den Chód sin:
‘Cuirfear isteach ar an tréimhse theorann:1) trí chaingean os comhair cúirt nó údarás eile a cheaptar le héisteacht le cásanna nó le héilimh de chineál ar bith a fhorchur, nó os comhair bord eadrána, chun críche dírí leanúint le héileamh nó é a bhunú, a íoc nó a urrú;2) Trí ghlacadh le héileamh ag an duine a dhéantar éileamh air;3) (aisghairthe).’
10
De réir Airteagal 3851 § 1 agus § 2 den Chód céanna:
‘§ 1.   Ní bheidh téarmaí conartha tomhaltóra nár socraíodh iad ina dtéarma agus ina dtéarma de cheangal ar thomhaltóir más amhlaidh nach rialaítear leo a chearta agus oibleagáidí de réir an dea-chleachtais, dá bhrí go déantar sárú tromchúiseach ar a leasanna (téarmaí éagóracha conartha). Ní bheidh feidhm aige sin maidir le forálacha lena sainítear príomhoibleagáidí na bpáirtithe, lena n‑áirítear praghas nó luach saothair, ar chuntar gur dréachtaíodh go débhríoch iad.
§ 2.   Mura mbeidh téarma conarthach ina cheangal ar an tomhaltóir de bhun § 1, leanfaidh an conradh de bheith ina cheangal ar na páirtithe ar gach slí eile.’
11
De réir Airteagal 405 den Chód Sibhialta:
‘Aon duine a fuair sochar airgid ar chostas duine eile, gan bunús dlí, ceanglófar air an sochar comhchineáil sin a thabhairt ar ais agus, i gcás nach féidir é sin, luach an tsochair sin a aisíoc.’
12
Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 410 § 1 agus § 2 den Chód sin:
‘§ 1.   Beidh feidhm ag forálacha na nAirteagal roimhe seo, inter alia, maidir le híocaíocht neamhdhlite.
§ 2.   Beidh íocaíocht neamhdhlite i gcás nach raibh aon oibleagáid ar an duine is íocóir, nach raibh oibleagáid air i leith an duine a d’íoc sé leis, nach bhfuil an bunús le híocaíocht ann a thuilleadh, nár baineadh amach an cuspóir beartaithe don íocaíocht nó go raibh an gníomh dlí lenar cuireadh an íocaíocht de cheangal air ar neamhní agus nach ndearnadh sé bailí i ndiaidh na híocaíoctha.’
13
Foráiltear le hAirteagal 498 § 1 agus § 2 den Chód sin:
‘§ 1.   Más amhlaidh go bhfuil beirt ina bhféichiúnaithe agus ina creidiúnaithe ar a chéile, d’fhéadadh an bheirt acu a héileamh a fritháireamh i gcoinne an pháirtí eile, ar choinníoll gur airgead nó a chomhionann de nithe nach n‑aithnítear ach de réir a gcineáil, agus go bhfuil an dá éileamh dlite agus infhorfheidhmithe os comhair cúirte nó údarás Stáit eile.
§ 2.   Mar thoradh ar an bhfritháireamh, cealófar an dá éileamh in aghaidh an éilimh is lú.’
14
Is sna focail a leanas atá Airteagal 499 den Chód céanna:
‘Cuirfear an fritháireamh i bhfeidhm trí bhíthin dearbhú arna thíolacadh don pháirtí eile. Beidh éifeacht chúlghabhálach ag an dearbhú ón uair is indéanta an fritháireamh indéanta.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus an cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
15
An 11 Deireadh Fómhair 2006, rinne ML comhaontú iasachta morgáiste le mBank ar mhéid 130000 zloty na Polainne (PLN) (thart ar EUR 30670), d’fhonn réadmhaoin a fháil. Ainmníodh an conradh sin, a rinneadh le haghaidh fhad 360 mí, i bhfrancanna na hEilvéise (CHF), ach rinneadh foráil ann d’aisíoc na dtráthchodanna míosúla i zlotys na Polainne, ar cinneadh a mhéid trí ráta díola fhranc na hEilvéise a chur i bhfeidhm a foilsíodh i dtábla rátaí malairte mBank ar dháta íoctha na dtráthchodanna míosúla sin.
16
An 12 Deireadh Fómhair 2017, sheol ML iarratas chuig mBank ar réiteach cairdiúil, ag iarraidh go n‑aisíocfaí suimeanna PLN 53 244.39 (thart ar EUR 12530) agus CHF 14 692.51 (thart ar EUR 15700), a mheas sé a íocadh go míchuí mar gheall ar théarmaí éagóracha a bheith sa chonradh sin.
17
An 16 Nollaig 2021, thug mBank caingean os comhair Sąd Okręgowy w Warszawie (Cúirt Dúiche Vársá, an Pholainn), arb í an chúirt a rinne an tarchur, ag lorg ordú go n‑aisíocfadh ML an caipiteal ón iasacht, is é sin PLN 130000 (thart ar EUR 30670), móide ús mainneachtana ar an ráta dlíthiúil. D’áitigh an institiúid baincéireachta, ó tharla go raibh an comhaontú iasachta morgáiste ar neamhní, go raibh sé de cheangal ar ML an caipiteal ar iasacht a aisíoc, de réir fhorálacha an dlí náisiúnta maidir le saibhriú éagórach.
18
Ina cosaint, d’áitigh ML gur cheart diúltú don chaingean agus rinne sí pléadáil maidir le reacht na tréimhsí i gcoinne an éilimh. Seachas sin, thíolaic sí dearbhú fritháirimh trí éilimh a agairt ar PLN 53 244.39 (thart ar EUR 12530) agus ar CHF 14 692.51 (thart ar EUR 15700) faoi seach.
19
Dearbhaíonn an chúirt a rinne an tarchur go bhfuil téarmaí éagóracha sa chonradh atá i gceist sna príomhimeachtaí agus nach féidir leis a bheith ann go fóill gan na téarmaí sin. D’fhágfadh sin nach mór a dhearbhú go bhfuil an conradh ar neamhní agus, i gcomhréir leis an dlí náisiúnta, go gceanglaítear ar na páirtithe na comaoineacha arna dtabhairt de réir an chonartha sin a thabhairt ar ais dá chéile.
20
Ina theannta sin, tugann an chúirt sin faoi deara, i gcomhréir le hAirteagal 118 den Chód Sibhialta, go ndeachaigh an tréimhse theorann 3 bliana is infheidhme maidir leis an éileamh de chuid na hinstitiúide baincéireachta in éag an 31 Nollaig 2020. Dá bhrí sin, ar an dáta a tionscnaíodh an chaingean sna príomhimeachtaí, is é sin an 16 Nollaig 2021, bhí cosc ama ar éileamh na hinstitiúide sin. Dá bhrí sin, i bhfianaise na pléadála sin arna déanamh ag ML maidir le reacht na dtréimhsí, bheadh sé de cheangal ar an gcúirt sin diúltú don chaingean.
21
Tugann an chúirt chéanna dá haire, áfach, de réir cásdlí náisiúnta, go dtarscaoiltear an phléadáil maidir le reacht na dtréimhsí, de réir bhrí Airteagal 117 § 2 den Chód sin, le dearbhú fritháirimh a thíolacadh, i gcomhréir le hAirteagal 499 den Chód Sibhialta. Go deimhin, de réir an chásdlí sin, aithníonn an páirtí le dearbhú fritháirimh a thíolacadh infhorfheidhmitheacht an éilimh arna dhéanamh agus léiríonn sé gur toil leis é a íoc, dá bhrí go dtarscaoileann sé an ceart ar reacht na dtréimhsí a agairt. Thabharfaí ar na cúirteanna náisiúnta lena leithéid de chur chuige, a ghlactar léi chomh maith de réir litríocht acadúil na Polainne chomh maith, a chinneadh gurb ionann tíolacadh dearbhaithe fritháirimh, fiú mar chosaint, agus tarscaoileadh na pléadála maidir le reacht na dtréimhsí. Thabharfaí le tuiscint uaidh sin, de réir an chásdlí sin, nach bhféadfaí glacadh leis an bpléadáil arna déanamh ag ML maidir le reacht na dtréimhsí ná a mheas go bhfuil cosc ama ar an éileamh de chuid na hinstitiúide baincéireachta.
22
Is ábhar amhrais ag an gcúirt a rinne an tarchur comhréireacht a leithéide de chásdlí náisiúnta le hAirteagal 7(1) de Threoir 93/13.
23
I dtaca leis sin, maíonn an chúirt sin nárbh fhéidir le ML dearbhú fritháirimh a thíolacadh ach ar mhaithe lena héileamh féin a fhritháireamh i gcoinne éileamh na hinstitiúide baincéireachta, gan é a bheith ar intinn aici an phléadáil maidir le reacht na dtréimhsí a tharscaoileadh, go háirithe ós rud é gur ardaigh sí an dá shaincheist ag an am céanna. Thairis sin, a mhéid nár tharscaoil ML an phléadáil maidir le reacht na dtréimhsí go sainráite, ní féidir a chur as an áireamh nach raibh a fhios aici gurbh inléirithe an dearbhú fritháirimh mar sin.
24
De réir na cúirte sin, d’fhéadfadh cásdlí náisiúnta, ar dá réir a tharscaoiltear go huathoibríoch an phléadáil maidir le reacht na dtréimhsí le dearbhú fritháirimh, a bheith ar neamhréir leis na cuspóirí maidir le cosaint tomhaltóirí a shaothraítear le Treoir 93/13. D’fhéadfadh cásdlí den sórt sin tomhaltóirí a dhíspreagadh ó dhul i muinín an tsásra cúitimh, cé gur bealach éifeachtach é an sásra sin chun a gcearta a fhorfheidhmiú i gcás téarmaí éagóracha. Thairis sin, treisítear trí na prionsabail maidir le cosaint tomhaltóirí agus maidir le deimhneacht dhlíthiúil le léiriú ar an dlí náisiúnta ar dá réir nach féidir foráil ach i gcásanna eisceachtúla agus sainithe go soiléir do chaingean arna tionscnamh ag trádálaí i gcoinne tomhaltóir a bhfuil cosc ama uirthi.
25
Tugann an chúirt chéanna faoi deara, áfach, dá mba rud é go raibh sé de chuspóir ag ML, agus dearbhú fritháirimh á thíolacadh aici, éileamh mBank a chealú, go bhféadfaí a mheas go dtabharfaí le tuiscint le dearbhú den sórt sin a thíolacadh go n‑aithnítear gurb ann don éileamh sin, gan aon chuspóir a bheith leis an bhfritháireamh sin. Ina theannta sin, bhí dlíodóir ina ionadaí do ML nár mhór dó, ag féachaint dá phost, tuiscint a bheith aige ar an gcásdlí náisiúnta, ar dá réir arb ionann tíolacadh dearbhaithe fritháirimh agus tarscaoileadh na pléadála maidir le reacht na dtréimhsí.
26
Is sa chomhthéacs sin a chinn an Sąd Okręgowy w Warszawie (Cúirt Dúiche Vársá, an Pholainn) bac a chur ar na himeachtaí agus an cheist seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘I gcomhthéacs comhaontú iasachta morgáiste a chur ar neamhní ina iomláine ar an bhforas nach féidir leis leanúint ar aghaidh tar éis deireadh a chur le téarmaí éagóracha, an gcaithfear Airteagal 7(1) de Threoir 93/93], agus prionsabal na héifeachtachta a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar léiriú breithiúnach ar an dlí náisiúnta ar dá réir go gcaitear le dearbhú ó thomhaltóir lena ndéantar a éileamh a fhritháireamh i gcoinne ceann amháin d’éilimh an bhainc maidir le haisíoc an chaipitil mar [tharscaoileadh] cheart an tomhaltóra le brath ar thréimhse theorann an éilimh sin i gcoinne an bhainc?’
An cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
Inghlacthacht
27
Cuireann an dá pháirtí sna príomhimeachtaí inghlacthacht na ceiste a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú faoi chonspóid.
28
Ar an gcéad dul síos, áitíonn mBank nach gcomhlíonann an iarraidh ar réamhrialú ceanglais Airteagal 94 de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais. Go háirithe, níor sholáthair an chúirt a rinne an tarchur aon fhaisnéis maidir leis na himthosca inar thíolaic ML a dearbhú fritháirimh ná maidir le hábhar an dearbhaithe sin.
29
Faoi Airteagal 94 de na Rialacha Nós Imeachta, ní mór an méid seo a leanas a bheith i ngach iarraidh ar réamhrialú ‘achoimre ar ábhar na díospóide agus na cinntí fíorais ábhartha de réir mar a chinn an chúirt nó an binse a rinne an tarchur, nó, ar a laghad, cuntas ar na fíorais ar a bhfuil an cheist bunaithe’, ‘[ábhar] aon fhorálacha náisiúnta is infheidhme maidir leis an gcás agus, i gcás inarb iomchuí, an cásdlí náisiúnta ábhartha’ agus ‘ráiteas ar na fáthanna a spreag an chúirt nó an binse a rinne an tarchur chun léiriú nó bailíocht forálacha áirithe de dhlí an Aontais Eorpaigh a fhiosrú, agus an gaol idir na forálacha sin agus an reachtaíocht náisiúnta is infheidhme maidir leis na príomhimeachtaí’.
30
Sa chás seo, tá cur síos san iarraidh ar réamhrialú ar chomhthéacs fíorasach agus dlíthiúil na díospóide sna príomhimeachtaí atá leordhóthanach chun na ceanglais sin a chomhlíonadh. Go deimhin, de pháirt, déantar athrá san iarraidh sin ar ábhar na bhforálacha náisiúnta is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí agus ar an gcásdlí náisiúnta ábhartha. Den pháirt eile, is leor cur síos na cúirte a rinne an tarchur ar na himthosca inar thíolaic ML a dearbhú fritháirimh, agus ar na ceisteanna a ardaíonn an chúirt sin maidir le hiarmhairtí dlí a leithéide de dhearbhú de réir an chásdlí náisiúnta, chun tuiscint a fháil ar na cúiseanna is bunús leis an rogha fhorálacha dhlí an Aontais a iarrann an chúirt sin go ndéanfaí léiriú orthu agus an nasc a chruthaíonn sí idir na forálacha sin agus an reachtaíocht náisiúnta is infheidhme maidir leis an díospóid arna cur faoina breith.
31
Ar an dara dul síos, áitíonn mBank agus ML go bhfuil an cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú hipitéiseach, ar an bhforas nár thíolaic ML a dearbhú fritháirimh ach go tánaisteach agus gur tharraing sí é siar ansin trí ghníomh an 4 Samhain 2024. Dá bhrí sin, ní hábhartha an cheist maidir leis an bhfritháireamh agus na héifeachtaí a ghabhann leis an dearbhú sin do réiteach na díospóide sna príomhimeachtaí.
32
I dtaca leis sin, ní mór a thabhairt faoi deara, tar éis iarratas ar fhaisnéis arna sheoladh ag an gCúirt chuici, gur dheimhnigh an chúirt a rinne an tarchur gur tharraing ML siar a dearbhú fritháirimh. Shonraigh an chúirt sin, áfach, gur mhian léi leanúint ar aghaidh lena hiarraidh ar réamhrialú ar an bhforas go bhfuil freagra ar an gceist arna tarchur de dhíth uirthi go fóill ar mhaithe leis an díospóid sna príomhimeachtaí a réiteach. I ndáil leis sin, shoiléirigh an chúirt sin go gceadaítear trí reachtaíocht na Polainne an phléadáil maidir le fritháireamh, a thuigtear gur pléadáil nós imeachta í, ach ní údaraítear dearbhú fritháirimh a tharraingt siar, mar dhearbhú substainteach. Dúirt sí chomh maith, in aon chás, gurb ionann an dearbhú fritháirimh tosaigh agus aitheantas fiachais, lena gcuirtear isteach, faoi Airteagal 123 den Chód Sibhialta, ar an tréimhse theorann. Dá bhrí sin, chuirfí atús leis an tréimhse sin ón aitheantas intuigthe sin ar aghaidh, gan éifeacht chúlghabhálach a bheith ag tarraingt siar an dearbhaithe ina dhiaidh sin agus gan an t‑aitheantas intuigthe arna thabhairt mar sin a chur ar neamhní.
33
Is tábhachtach a thabhairt chun cuimhne, i gcomhthéacs an chomhair idir an Chúirt agus na cúirteanna náisiúnta a bhunaítear in Airteagal 267 CFAE, nach bhfuil measúnú le déanamh ach ag an gcúirt náisiúnta a thugtar díospóid os a comhair agus nach mór an fhreagracht a ghlacadh as cinneadh cúirte a dhéanamh, i bhfianaise shainghnéithe an cháis, ar an ngá le réamhrialú le bheith in ann a breithiúnas a thabhairt agus ar ábharthacht na gceisteanna a chuireann sí ar an gCúirt. Dá bhrí sin, ós rud é go mbaineann na ceisteanna a cuireadh faoi bhráid na Cúirte le léiriú dhlí an Aontais, tá sé de dhualgas ar an gCúirt, i bprionsabal, rialú a thabhairt (féach breithiúnais an 29 Samhain 1978, Redmond, 83/78, EU:C:1978:214, mír 25, agus an 11 Eanáir 2024, Nárokuj, C‑755/22, EU:C:2024:10, mír 17 agus an cásdlí dá dtagraítear).
34
Dá bhrí sin, tá toimhde ábharthachta ann maidir le ceisteanna a bhaineann le dlí an Aontais. Ní féidir leis an gCúirt Bhreithiúnas diúltú rialú a thabhairt ar iarraidh arna déanamh ag cúirt náisiúnta ach amháin má dhealraíonn sé go follasach nach bhfuil baint ar bith ag an léiriú arna iarraidh ar dhlí an Aontais le fíorais iarbhír ná cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí, gur fadhb de chineál hipitéiseach í nó nach bhfuil an fhaisnéis fhíorasach agus dhlíthiúil is gá ag an gCúirt Bhreithiúnais chun freagra úsáideach a thabhairt ar na ceisteanna a cuireadh uirthi (féach breithiúnais an 7 Meán Fómhair 1999, Beck agus Bergdorf, C‑355/97, EU:C:1999:391, mír 22, agus an 11 Eanáir 2024, Nárokuj, C‑755/22, EU:C:2024:10, mír 18 agus an cásdlí dá dtagraítear).
35
Sa chás seo, de pháirt, de réir an fhreagra ar an iarraidh ar fhaisnéis, dá dtagraítear i mír 32 den bhreithiúnas seo, a sholáthair an chúirt a rinne an tarchur, nach bhfuil ach aici amháin an dlínse ar léiriú a thabhairt ar an dlí náisiúnta, ní hionann ach an dearbhú fritháirimh, i ndlí na Polainne, agus aitheantas fiachais, a bhfuil éifeachtaí dlí aige gan beann ar a tharraingt siar féideartha, rud nach gceadófaí de réir an dlí náisiúnta is infheidhme, anuas air sin.
36
Den pháirt eile, baineann an díospóid sna príomhimeachtaí le héileamh sibhialta ar aisíoc arna thabhairt ag an institiúid baincéireachta chun aisíocaíocht an chaipitil ón iasacht a fháil de réir conradh iasachta morgáiste ina bhfuil téarmaí éagóracha agus atá le cur ar neamhní. Cuireann an chúirt amhras i gcomhréireacht cásdlí náisiúnta ar dá réir a tharscaoileann tomhaltóir an phléadáil maidir le reacht na dtréimhsí go hintuigthe le dearbhú a thíolacadh maidir le fritháireamh a éilimh i gcoinne éileamh na hinstitiúide baincéireachta le hAirteagal 7(1) de Threoir 93/13, arna léamh i bhfianaise phrionsabal na héifeachtachta.
37
Sna himthosca sin, ní cosúil nach bhfuil baint ar bith ag an léiriú arna iarraidh ar Threoir 93/13 le fírinne nó ábhar na díospóide sna príomhimeachtaí nó gur hipitéiseach í an fhadhb a chuirtear in iúl.
38
Ar an tríú dul síos agus faoi dheireadh, áitíonn mBank nach infheidhme forálacha Threoir 93/13 maidir le héifeachtaí ráitis fritháirimh a dhéantar mar chuid d’éileamh sibhialta ar aisíoc, dá bhrí nach mbeadh an cheist sin ach faoi réir an dlí náisiúnta.
39
Is leor a lua ina leith sin, más amhlaidh, ar nós sa chás seo, nach léir nach bhfuil baint ar bith ag an léiriú ar ghníomh de dhlí an Aontais le fíricí iarbhír nó le cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí, mar is amhlaidh i gcás Threoir 2016/680 sa chás seo, tagann an agóid atá bunaithe ar neamhfheidhmeacht an ghnímh sin maidir leis an gcás sna príomhimeachtaí faoi shubstaint na gceisteanna (breithiúnas an 15 Meitheamh 2023, Getin Noble Bank (Feidhmiú comhaontaithe creidmheasa a chur ar fionraí), C‑287/22, EU:C:2023:491, mír 27 agus an cásdlí dá dtagraítear).
40
Fágann na breithnithe go léir roimhe seo go bhfuil an cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú inghlactha.
Substaint
41
Lena ceist aonair, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 7(1) de Threoir 93/13, arna léamh i bhfianaise phrionsabal na héifeachtachta, le léiriú sa chaoi, i gcomhthéacs conradh iasachta morgáiste arna dhéanamh ag tomhaltóir le hinstitiúid baincéireachta a chur ar neamhní ina iomláine, ar an bhforas go bhfuil sa chonradh sin téarma éagórach nach féidir an conradh a bheith ann dá uireasa, go gcuirtear cosc leis ar chásdlí náisiúnta ar dá réir a tharscaoileann an tomhaltóir sin an phléadáil maidir le reacht na dtréimhsí ó thaobh an éilimh a bhraitheann an institiúid baincéireachta air le dearbhú a thíolacadh maidir le fritháireamh a éilimh i gcoinne éileamh na hinstitiúide baincéireachta sin.
42
Ní mór a thabhairt chun cuimhne go bhfuil an córas cosanta a bunaíodh le Treoir 93/13 bunaithe ar an smaoineamh go bhfuil seasamh lag ag an tomhaltóir i leith an díoltóra nó an tsoláthróra maidir lena chumhacht margála agus leibhéal na faisnéise araon, cás a fhágann go gcloífidh sé le téarmaí arna dtarraingt suas roimh ré ag an díoltóir nó ag an soláthróir gan bheith in ann tionchar a imirt ar inneachar na dtéarmaí agus na gcoinníollacha sin (breithiúnas an 15 Meitheamh 2023, Bank M. (Iarmhairtí neamhniú an chonartha), C‑520/21, EU:C:2023:478, mír 54 agus an cásdlí dá dtagraítear).
43
Dá bhrí sin, i bhfianaise chineál agus thábhacht leas an phobail a bhaineann le cosaint tomhaltóirí, ceanglaítear le Treoir 93/13 agus, go háirithe, le hAirteagal 7(1) di, arna léamh i gcomhar le haithris 24 di, ar na Ballstáit foráil a dhéanamh do na modhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha chun cosc a chur ar úsáid leanúnach téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích idir trádálaí agus tomhaltóirí. Le déanamh amhlaidh, is faoi na cúirteanna náisiúnta atá sé téarmaí éagóracha a fhágáil gan feidhm ionas nach mbeidh éifeachtaí ceangailteacha acu ar an tomhaltóir, mura ndéanfaidh an tomhaltóir agóid ina choinne (breithiúnas an 15 Meitheamh 2023, Bank M. (Iarmhairtí neamhniú an chonartha), C‑520/21, mír 56 agus an cásdlí dá dtagraítear).
44
Bíodh is minic gur leag an Chúirt amach an chaoi nach mór don chúirt náisiúnta na cearta a chosaint a bhfuil ag tomhaltóirí de réir Threoir 93/13, ní chomhchuibhítear le dlí an Aontais na nósanna imeachta is infheidhme maidir le cineál éagórach líomhainte téarma chonarthaigh ná na hiarmhairtí a bhaineann lena leithéid de chineál éagórach a fháil amach mar sin féin. Dá bhrí sin, in éagmais reachtaíocht shonrach de chuid an Aontais maidir leis an ábhar sin, is faoi dhlíchóras intíre na mBallstát atá na rialacha mionsonraithe maidir le cosaint tomhaltóirí a chur chun feidhme dá bhforáiltear leis an Treoir sin de réir phrionsabal neamhspleáchas nós imeachta na mBallstát sin. Níor cheart, áfach, go mbeadh na rialacha sin níos mífhabhraí ná na rialacha lena rialaítear caingne intíre comhchosúla (prionsabal na coibhéise); ná ní fhéadfar iad a chumadh ar bhealach a bhfhágfadh go mbeadh sé dodhéanta nó ródheacair na cearta a thugtar le dlí an Aontais a fheidhmiú (prionsabal na héifeachtachta) (féach, chuige sin, breithiúnais an 25 Samhain 2020, Banca B., C‑269/19, EU:C:2020:954, mír 39, agus an 26 Meitheamh 2019, Addiko Bank, C‑407/18, EU:C:2019:537, míreanna 45 agus 46 agus an cásdlí dá dtagraítear).
45
Maidir le prionsabal na héifeachtachta, arb é an t‑aon ábhar é do cheisteanna na cúirte a rinne an tarchur, ní mór a thabhairt chun cuimhne nach mór anailís a dhéanamh ar gach cás ina n‑ardaítear an cheist an bhfágann foráil nós imeachta náisiúnta go bhfuil cur i bhfeidhm dhlí an Aontais dodhéanta nó ródheacair trí thagairt a dhéanamh do ról na forála sin sa nós imeachta, dá dul chun cinn agus dá gnéithe speisialta, arna meas ina n‑iomláine, os comhair na gcúirteanna náisiúnta éagsúla. Ón taobh sin de, is gá a chur san áireamh, i gcás inarb iomchuí, na prionsabail atá mar bhunús leis an gcóras breithiúnach náisiúnta, amhail cosaint chearta na cosanta, prionsabal na deimhneachta dlíthiúla agus seoladh cuí an nós imeachta (breithiúnas an 26 Meitheamh 2019, Addiko Bank, C‑407/18, EU:C:2019:537, mír 48 agus an cásdlí dá dtagraítear).
46
Ina theannta sin, shonraigh an Chúirt go bhfuil ceanglas maidir le cosaint éifeachtach bhreithiúnach i gceist leis an oibleagáid atá ar na Ballstáit éifeachtacht na gceart atá ag daoine aonair faoi dhlí an Aontais a áirithiú, go háirithe i gcás na gceart a eascraíonn as Treoir 93/13, ceanglas a chumhdaítear freisin in Airteagal 47 den Chairt, a bhfuil feidhm aige, inter alia, maidir le sainiú na rialacha mionsonraithe nós imeachta a bhaineann le caingne os comhair na gcúirteanna atá bunaithe ar na cearta sin (breithiúnas an 10 Meitheamh 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑776/19 go C‑782/19, EU:C:2021:470, mír 29 agus an cásdlí dá dtagraítear).
47
Ní mór é a bheith i measc na modhanna iomchuí éifeachtacha leis an gceart ar leigheas éifeachtach a áirithiú don tomhaltóir gur féidir leis idiragairt a dhéanamh i gcaingean arna tabhairt ina choinne ag trádálaí, in imthosca réasúnta nós imeachta, rud a fhágann nach bhfuil feidhmiú a gceart faoi réir coinníollacha, go háirithe teorannacha ama, táillí nó ceanglais nós imeachta eile, ar dá réir is ródheacair nó dodhéanta i gcleachtas na cearta a thugtar le Treoir 93/13 a fheidhmiú (féach, chuige sin, breithiúnais an 1 Deireadh Fómhair 2015, ERSTE Bank Hungary, C‑32/14, EU:C:2015:637, mír 59, agus an 3 Aibreán 2019, Aqua Med, C‑266/18, EU:C:2019:282, mír 53 agus an cásdlí dá dtagraítear).
48
Sa chás seo, de réir an ordaithe tarchuir, le héileamh sibhialta ar aisíoc arna tionscnamh ag mBank chun éileamh a aisghabháil de réir conradh iasachta morgáiste atá le cur ar neamhní ar an bhforas go bhfuil téarmaí éagóracha ann, rinne ML pléadáil maidir le reacht na dtréimhsí ó thaobh an éilimh sin de agus thíolaic sí dearbhú fritháirimh ag an am céanna ar mhaithe lena héileamh féin a fhritháireamh i gcoinne fhritháireamh na hinstitiúide baincéireachta.
49
Dá bhrí sin, ar dháta tionscanta na caingne sna príomhimeachtaí, bhí cosc ama ar an éileamh de chuid an bhainc, rud a fhágann, i bhfianaise na pléadála maidir le reacht na dtréimhsí arna déanamh ag ML, go gceanglófaí ar an gcúirt a rinne an tarchur diúltú don chaingean. Luann an chúirt sin, áfach, de réir an chásdlí náisiúnta, go dtarscaoiltear an phléadáil maidir le reacht na dtréimhsí, de réir bhrí Airteagal 117 § 2 den Chód Sibhialta, le dearbhú fritháirimh a thíolacadh, i gcomhréir le hAirteagal 499 den Chód sin, rud a fhágann nach féidir seasamh leis an bpléadáil arna déanamh ag ML agus nach féidir a mheas go bhfuil cosc ama ar éileamh na institiúide baincéireachta.
50
I dtaca leis sin, ní mór a lua, ar an gcéad dul síos, gurb é an cás é go gcuirtear ó infheidhmeacht cirt nós imeachta dá bhforáiltear leis an reachtaíocht náisiúnta, is é sin an ceart ar éileamh cómhalartach a áitiú de dheasca neamhniú an chonartha iasachta morgáiste i gceist, trí dhul i muinín na pléadála maidir le reacht na dtréimhsí a chur faoi réir an choinníll go staonfaí ó aon dearbhú fritháirimh a dhéanamh. D’fhéadfadh teorannú den sórt sin, i gcomhthéacs caingean arna tionscnamh ag an díoltóir nó ag an soláthróir i gcoinne an tomhaltóra, a bheith ina chonstaic a d’fhéadfadh cosc nó bac a chur ar an tomhaltóir a chearta nós imeachta a fheidhmiú go héifeachtach, contrártha leis an gcásdlí dá dtagraítear i míreanna 46 agus 47 den bhreithiúnas seo.
51
Ar an dara dul síos, is cosúil gur féidir baint tríd an gcásdlí náisiúnta i gceist sna príomhimeachtaí ón éifeacht dhíspreagthach a fhéachtar trí Airteagal 6(1) de Threoir 93/13, arna léamh in éineacht le hAirteagal 7(1) den Treoir sin, lena cur leis an gcinneadh gurb éagórach na téarmaí atá sna conarthaí arna ndéanamh le tomhaltóirí ag trádálaí (féach, de réir análaí, breithiúnas an 14 Nollaig 2023, Getin Noble Bank (Tréimhse teorann le haghaidh gníomhartha cúitimh), C‑28/22, EU:C:2023:992, mír 74 agus an cásdlí dá dtagraítear).
52
Go deimhin, de réir an mhéid arna leagan amach ag an a gcúirt a rinne an tarchur agus a thugtar chun cuimhne i mír 49 den bhreithiúnas seo, is cosúil go ndéantar leis an dlí náisiúnta sin gur féidir éileamh a aisghabháil a bhfuil cosc ama air ar an bhforas amháin gur fheidhmigh an tomhaltóir, agus pléadáil maidir le reacht na dtréimhsí á déanamh aige, pléadáil nós imeachta a aithnítear dó leis an dlí náisiúnta, is é sin dearbhú fritháirimh a thíolacadh. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh an cásdlí sin an sásra a bunaíodh le Treoir 93/13 chun cosc a chur ar úsáid téarmaí éagóracha sa chaidreamh conarthach idir trádálaithe agus tomhaltóirí a chur ó éifeacht, ós rud é go bhfuil sé d’éifeacht aige na héifeachtaí dlí atá ag neamhniú an chonartha i gceist a chealú agus a dhéanamh gur féidir leis an trádálaí leas a bhaint as a iompar neamhdhleathach féin, is bunús é leis an neamhniú sin.
53
Ar an tríú dul síos agus ar deireadh, ní mór a thabhairt chun cuimhne nach bhfuil feidhm ag an gcóras cosanta tomhaltóirí ar théarmaí éagóracha agus ar na hiarmhairtí díobhálacha a bhíonn ann de réir neamhniú an chonartha ina iomláine, arna chur chun feidhme le Treoir 93/13, i gcás ina gcuireann an tomhaltóir ina choinne. D’fhéadfadh an tomhaltóir sin, i ndiaidh dó dul i gcomhairle le cúirt náisiúnta, cineál éagórach neamhcheangailteach téarma, ar dá réir a thoilleann sé go saor agus feasach leis an téarma i gceist agus a sheachnaíonn sé neamhniú an chonartha dá bhrí sin. Ionas gur féidir leis an tomhaltóir a thoiliú go saor feasach, ní mór don chúirt náisiúnta na hiarmhairtí dlí a shonrú go oibiachtúil uileghabhálach do na páirtithe, de réir na rialacha náisiúnta nós imeachta agus i bhfianaise phrionsabal an chothromais in imeachtaí sibhialta, na hiarmhairtí dlí a d’fhéadfadh a bheith ann de réir scriosadh an téarma éagóraigh, gan beann ar cé acu an bhfuil nó nach bhfuil siad á n‑ionadú ag ionadaí gairmiúil (féach, chuige sin, breithiúnais an 29 Aibreán 2021, Bank BPH, C‑19/20, EU:C:2021:341, míreanna 94, 95 agus 97).
54
A dhála sin, ní féidir a thoimhdiú go dtarscaoiltear an phléadáil maidir le reacht na dtréimhsí de bhun cásdlí náisiúnta ar dá réir arb é atá i gceist le gníomh nós imeachta, ar nós dearbhú fritháirimh, agus léiriú ar an toil intuigthe an phléadáil sin a tharscaoileadh, gan fíorú ar léirigh an tomhaltóir toiliú saor agus feasach le déanamh amhlaidh agus dá bhun amháin. Baineann an léiriú céanna, a fortiori, le cás ar nós an cháis atá i gceist sna príomhimeachtaí, inar shonraigh an tomhaltóir go sainráite, trí ghníomh nós imeachta arna thíolacadh ag an am céanna, gur toil leis, mar atá contrártha, brath ar reacht na dtréimhsí.
55
Mar a chuir Rialtas na Polainne in iúl, go bunúsach, ina bharúlacha i scríbhinn, ceanglaítear le hAirteagal 7(1) de Threoir 93/13 agus le prionsabal na héifeachtachta go mbeidh an tomhaltóir in ann na cearta a thugtar dó leis an Treoir sin a áitiú go héifeachtach, gan feidhmiú cirt nós imeachta ar leith a ionannú go huathoibríoch le tarscaoileadh intuigthe duine eile. Mar sin, ní mór a mheas go sáraítear an ceanglas sin le reachtaíocht náisiúnta óna dtugtar le tuiscint go dtarscaoiltear go hintuigthe an phléadáil maidir le reacht na dtréimhsí trí dhearbhú fritháirimh a thíolacadh agus tríd amháin, gan toil an tomhaltóra a fhíorú.
56
Ní féidir an measúnú sin a chur ó bhailíocht toisc go raibh dlíodóir ina hionadaí do ML nár mhór dó, ag féachaint dá phost, tuiscint a bheith aige ar an gcásdlí náisiúnta i gceist, ós rud é nach n‑imrítear tionchar leis sin, i bprionsabal, ar an gcosaint arna tabhairt do thomhaltóirí le Treoir 93/13 (féach, de réir análaí, breithiúnas an 11 Márta 2020, Lintner, C‑511/17, EU:C:2020:188, mír 40 agus an cásdlí dá dtagraítear).
57
Ní mór a thabhairt chun cuimhne chomh maith go gceanglaítear tríd an bprionsabal go ndéanfaí léiriú ar an dlí náisiúnta i gcomhréir le dlí an Aontais go ndéanfadh na cúirteanna náisiúnta ar feadh a gcumais, ag cur san áireamh an dlí intíre agus ag cur i bhfeidhm na modhanna léirithe arna n‑aithint aige, chun lán‑éifeacht a áirithiú don Treoir i gceist agus teacht ar réiteacht atá i gcomhréir leis an gcuspóir a shaothraítear léi. Leis an oibleagáid maidir leis an dlí náisiúnta a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais Eorpaigh, ceanglaítear ar chúirteanna náisiúnta cásdlí bunaithe a athrú, i gcás inar gá, má tá sé bunaithe ar léiriú ar an dlí náisiúnta atá ar neamhréir le cuspóirí Treorach. Dá réir sin, ní fhéadfadh an chúirt náisiúnta a mheas, agus cúis mhaith a bheith aici, go bhfuil léiriú ar fhoráil den dlí náisiúnta atá i gcomhréir le dlí an Aontais dodhéanta toisc gur minic a rinneadh léiriú ar an bhforáil sin ar chaoi atá ar neamhréir leis an dlí sin (breithiúnas an 26 Meitheamh 2019, Addiko BankC‑407/18, EU:C:2019:537, míreanna 65 agus 66 agus an cásdlí dá dtagraítear).
58
Sa chás seo, is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a áirithiú nach inléirithe forálacha an dlí náisiúnta sa chaoi lena bhféadfaí cosc a chur ar thomhaltóir, nó é a dhíspreagadh, ón bhféidearthacht an phléadáil maidir le reacht na dtréimhsí a agairt go fónta maidir le héileamh arna agairt ag institiúid baincéireachta ar an bhforas amháin go ndearna an tomhaltóir sin dearbhú fritháirimh.
59
Dá bhrí sin, is faoin gcúirt sin atá sé, más gá, an cásdlí náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí a fhágáil gan feidhm uaithi féin, ós rud é nach ndealraíonn sé go bhfuil an cásdlí sin i gcomhréir le hAirteagal 7(1) de Threoir 93/13.
60
I bhfianaise an mhéid roimhe seo, an freagra atá le tabhairt ar an gceist arna tarchur ná nach mór Airteagal 7(1) de Threoir 93/13, arna léamh i bhfianaise phrionsabal na héifeachtachta, a léiriú sa chaoi, i gcomhthéacs conradh iasachta morgáiste arna dhéanamh ag tomhaltóir le hinstitiúid baincéireachta a chur ar neamhní ina iomláine, ar an bhforas go bhfuil sa chonradh sin téarma éagórach nach féidir an conradh a bheith ann dá uireasa, go gcuirtear cosc leis ar chásdlí náisiúnta ar dá réir a tharscaoileann an tomhaltóir sin an phléadáil maidir le reacht na dtréimhsí ó thaobh an éilimh a bhraitheann an institiúid baincéireachta air le dearbhú a thíolacadh maidir le fritháireamh a éilimh i gcoinne éileamh na hinstitiúide baincéireachta sin.
Costais
61
Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Naoú Dlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 7(1) de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra, arna léamh i bhfianaise phrionsabal na héifeachtachta,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
i gcomhthéacs conradh iasachta morgáiste arna dhéanamh ag tomhaltóir le hinstitiúid baincéireachta a chur ar neamhní ina iomláine, ar an bhforas go bhfuil sa chonradh sin téarma éagórach nach féidir an conradh a bheith ann dá uireasa, cuirtear cosc leis ar chásdlí náisiúnta ar dá réir a tharscaoileann an tomhaltóir sin an phléadáil maidir le reacht na dtréimhsí ó thaobh an éilimh a bhraitheann an institiúid baincéireachta air le dearbhú a thíolacadh maidir le fritháireamh a éilimh i gcoinne éileamh na hinstitiúide baincéireachta sin.
[Sínithe]
(
*1
)	Teanga an cháis: an Pholainnis.
(
i
)	Is ainm bréige é ainm an cháis seo. Ní fhreagraíonn sé d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí.