62022CC0516
TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA
EMILIOU
arna tabhairt an 9 Samhain 2023 (
1
)
Cás C‑516/22
an Coimisiún Eorpach
v
Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann
(Mainneachtain Bhallstáit ina chuid oibleagáidí a chomhlíonadh – Breithiúnas mainneachtana – Comhaontú maidir le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a bheith ag tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach – Idirthréimhse – Dlínse na Cúirte Breithiúnais – Breithiúnas an Supreme Court of the United Kingdom (Cúirt Uachtarach na Ríochta) – Dámhachtain eadrána a fhorghníomhú – Airteagal 4(3) CAE – Dualgas an chomhair dhílis – Bac ar imeachtaí – An chéad mhír d’Airteagal 351 CFAE – Comhaontuithe idir Ballstáit agus tríú tíortha arna dtabhairt i gcrích roimh dháta a n‑aontachais leis an Aontas Eorpach – Conarthaí iltaobhacha – Airteagal 267 CFAE – Mainneachtain ceist a tharchur le haghaidh réamhrialú – Cúirt náisiúnta ag rialú ag an gcéim dheiridh – Airteagal 108(3) CFAE – Státchabhair – Oibleagáid neamhghníomhaíochta)
I. Réamhrá
1.
In alt arna scríobh i gcomhar le húdar eile in 1970, thug an Breitheamh, an tráth sin, Mertens de Wilmars – a thiocfadh níos déanaí chun bheith an séú Uachtarán ar an institiúid atá anois Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh – agus é ag scríobh go seachbhreithiúnach, faoi deara, faoin dlí idirnáisiúnta poiblí clasaiceach, go bhfuil dliteanas ar Stáit i leith ghníomhaíochtaí a mbreithiúnachta. Chuir sé leis sin, áfach, gur bhunaigh an Conradh CEE an tráth sin caidreamh an‑speisialta idir údaráis bhreithiúnacha náisiúnta agus de chuid an Chomhphobail. Ar an mbonn sin, mhaígh an Breitheamh Judge Mertens de Wilmars ‘nach féidir cinneadh breithimh náisiúnta ar raon feidhme rialacha an Chomhphobail [...] nó go ginearálta, breithiúnas lena gcuirtear dlí an Chomhphobail i bhfeidhm, a mheas riamh mar mhainneachtain Bhallstáit’. Ina thuairim, i gcomhthéacs imeachtaí um shárú, ní bheadh dliteanas ar Bhallstát i leith iompar a chúirteanna ach amháin i gcás diúltú córasach ag cúirt céime deiridh úsáid a bhaint as an nós imeachta um réamhrialú. (
2
)
2.
Thart ar 50 bliain níos déanaí, tá éabhlóid shuntasach tagtha ar dhlí an Aontais. Tá sé seanbhunaithe faoin dtráth seo go bhféadfaí mainneachtain Bhallstáit ina oibleagáidí a chomhlíonadh, mar phrionsabal, a shuí faoi Airteagail 258 go 260 CFAE, gan beann ar an institiúid, comhlacht nó gníomhaireacht den Stát sin a bhfuil a ghníomhaíocht nó neamhghníomhaíocht mar chúis leis an mainneachtain, fiú i gcás institiúid atá neamhspleách go bunreachtúil. (
3
) Leanann sé as sin, i gcomhthéacs imeachtaí um shárú, go bhféadfaí a chinneadh go bhfuil dliteanas ar Bhallstát i leith sáruithe ar dhlí an Aontais mar thoradh ar chinntí cúirteanna náisiúnta. (
4
)
3.
Is é is sonraíocht an cháis seo, áfach, ná nach ndearna cúirt de chuid Ballstáit na sáruithe ar dhlí an Aontais a líomhnaíonn an Coimisiún Eorpach ach go ndearna cúirt – faoin am ar thug sí an breithiúnas faoi chonspóid, ag féachaint do tharraingt siar Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann as an Aontas Eorpach (‘Brexit’) – a bhain le tríú Stát iad: Supreme Court of the United Kingdom (Cúirt Uachtarach na Ríochta Aontaithe).
4.
Sa chás seo, measaim, in ainneoin Brexit, agus an aire ar leith ar ghá léi chun sárú breithiúnach a chinneadh, (
5
) gur eascair sáruithe ar dhlí an Aontais as an mbreithiúnas faoi chonspóid de chuid na Cúirte Uachtaraí gur féidir a dhearbhú sna himeachtaí seo.
II. Cúlra dlíthiúil
A. Dlí an Aontais Eorpaigh
5.
Foráiltear sa chéad mhír d’Airteagal 351 CFAE:
‘Ní dhéanfaidh forálacha na gConarthaí difear do na cearta agus na hoibleagáidí a éiríonn as comhaontuithe a tugadh i gcrích roimh an 1 Eanáir 1958, nó i gcás Stáit aontacha, roimh dháta a n‑aontachais, idir Ballstát nó Ballstáit ar thaobh amháin agus tríú tír nó tríú tíortha ar an taobh eile.’ (
6
)
6.
De bhun Airteagal 2(e) den Chomhaontú maidir le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a bheith ag tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach, (
7
) ciallaíonn ‘idirthréimhse’ an tréimhse dá bhforáiltear in Airteagal 126 de.
7.
Foráiltear mar seo a leanas in Airteagal 86(2) den Chomhaontú um Tharraingt Siar, maidir le ‘Cásanna os comhair Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh atá ar feitheamh’:
‘Leanfaidh Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh de dhlínse a bheith aici réamhrialuithe a thabhairt ar iarrataí ó chúirteanna agus ó bhinsí de chuid na Ríochta Aontaithe a rinneadh roimh dheireadh na hidirthréimhse.’
8.
Leagtar síos in Airteagal 87(1) den Chomhaontú um Tharraingt Siar maidir le ‘Cásanna nua os comhair na Cúirte Breithiúnais’:
‘Má mheasann an Coimisiún Eorpach gur mhainnigh an Ríocht Aontaithe oibleagáid a chomhlíonadh faoi na Conarthaí nó faoi Chuid a Ceathair den Chomhaontú seo roimh dheireadh na hidirthréimhse, féadfaidh an Coimisiún Eorpach, laistigh de 4 bliana tar éis dheireadh na hidirthréimhse, an t‐ábhar a thabhairt os comhair Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh i gcomhréir leis na ceanglais a leagtar síos in Airteagal 258 CFAE [...] Beidh dlínse ag Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh i leith na gcásanna sin.’
9.
Leagtar amach in Airteagal 126 den Chomhaontú um Tharraingt Siar, dar teideal ‘Idirthréimhse’:
‘Beidh idirthréimhse nó tréimhse cur chun feidhme ann, a thosóidh ar dháta theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo agus a chríochnóidh an 31 Nollaig 2020.’
10.
Seo a leanas foclaíocht Airteagal 127 den Chomhaontú um Tharraingt Siar, dar teideal ‘Raon feidhme na hidirthréimhse’:
‘1.   Mura bhforáiltear a mhalairt sa Chomhaontú seo, beidh dlí an Aontais infheidhme maidir leis an Ríocht Aontaithe agus sa Ríocht Aontaithe le linn na hidirthréimhse.
[…]
3.   Le linn na hidirthréimhse, beidh ag dlí an Aontais is infheidhme de bhun mhír 1 na héifeachtaí dlíthiúla céanna maidir leis an Ríocht Aontaithe agus sa Ríocht Aontaithe agus a bheidh aige laistigh den Aontas agus dá chuid Ballstát, agus déanfar na héifeachtaí sin a léiriú agus a chur i bhfeidhm i gcomhréir leis na modhanna céanna agus na prionsabail ghinearálta chéanna is infheidhme laistigh den Aontas.
[…]
6.   Mura bhforáiltear a mhalairt sa Chomhaontú seo, le linn na hidirthréimhse, tuigfear go bhfuil an Ríocht Aontaithe san áireamh in aon tagairt do Bhallstáit i ndlí an Aontais is infheidhme de bhun mhír 1, lena n‐áirítear mar a chuirfidh na Ballstáit chun feidhme é agus mar a chuirfidh na Ballstáit i bhfeidhm é.
[…]’
B. Dlí idirnáisiúnta
11.
Foráiltear mar seo a leanas in Airteagal 2(3) den Chonradh Déthaobhach Infheistíochta arna thabhairt i gcrích an 29 Bealtaine 2002 idir Rialtas na Sualainne agus Rialtas na Rómáine ar Infheistíochtaí a Chur Chun Cinn agus a Chosaint go Cómhalartach (‘BIT’), a tháinig i bhfeidhm an 1 Iúil 2003:
‘Áiritheoidh gach Páirtí Conarthach ag gach am caitheamh cóir agus cothrom na n‑infheistíochtaí ag infheisteoirí an Pháirtí Chonarthaigh eile agus ní chuirfidh siad bac le bainistiú, cothabháil, úsáid, tairbhe nó diúscairt na n‑infheistíochtaí chomh maith le fáil earraí agus seirbhísí nó díol a dtáirgeadh, trí bhearta míréasúnta nó idirdhealaitheach’.
12.
Foráiltear le hAirteagal 7 de BIT go réiteoidh inter alia, bord eadrána a chuireann an Coinbhinsiún ICSID i bhfeidhm (‘an clásal eadrána’) aon díospóid idir infheisteoirí agus na Páirtithe Conarthacha.
13.
Is féidir Airteagail 53 agus 54 den Choinbhinsiún maidir le díospóidí infheistíochtaí idir Stáit agus náisiúnaigh Stát eile a shocrú, arna thabhairt i gcrích in Washington an 18 Márta 1965 (‘Coinbhinsiún ICSID’) a fháil i Roinn 6 (‘an Dámhachtain a Aithint agus a Fhorghníomhú’) de Chaibidil IV (‘Eadráin’) de. Seo a leanas Airteagal 53(1):
‘Beidh an dámhachtain ceangailteach ar na páirtithe agus ní bheidh sí faoi réir aon achomhairc nó aon sásaimh eile seachas iad siúd dá bhforáiltear sa Choinbhinsiún seo. Leanfaidh gach páirtí téarmaí na dámhachtana agus comhlíonfaidh siad iad seachas a mhéid a cuireadh bac ar fhorghníomhú de bhun fhorálacha ábhartha an Choinbhinsiúin seo.’
14.
Foráiltear in Airteagal 54(1):
‘Aithneoidh gach Stát Conarthach dámhachtain a thugtar de bhun an Choinbhinsiúin seo a bheith ceangailteach agus forghníomhóidh siad na hoibleagáidí airgid a fhorchuirtear leis an dámhachtain sin laistigh dá chríocha amhail is gur breithiúnas cinntitheach de chúirt sa Stát sin í. […]’
III. Cúlra an cháis agus an nós imeachta réamhdhlíthíochta
15.
Is féidir an achoimre seo a leanas a dhéanamh ar chúlra fíorasach ábhartha na díospóide, mar is ann dó i gcomhad an cháis.
A. An dámhachtain eadrána, cinntí an Choimisiúin agus na himeachtaí os comhair Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh
16.
An 26 Lúnasa 2004, d’aisghair an Rómáin, le héifeacht ón 22 Feabhra 2005, scéim Státchabhrach réigiúnach i bhfoirm dreasachtaí cánacha éagsúla arna mbunú in 1998. An 28 Iúil 2005, d’iarr infheisteoirí Ioan agus Viorel Micula agus trí ghnólacht a bhí faoina stiúir agus arna mbunú sa Rómáin (‘na hinfheisteoirí’) – a bhain tairbhe as an scéim sular aisghaireadh í – bunú boird eadrána de bhun Airteagal 7 de BIT, d’fhonn cúiteamh a fháil as an damáiste a d’eascair as cúlghairm na scéime dreasachtaí cánacha faoi cheist.
17.
Ina dhámhachtain eadrána an 11 Nollaig 2013 (‘an dámhachtain’), chinn an bord eadrána, tríd an scéim dreasachtaí cánacha faoi cheist a aisghaireadh roimh an 1 Aibreán 2009, gur sháraigh an Rómáin ionchais dhlisteanacha na n‑infheisteoirí, gur mhainnigh sí i ngníomhú go trédhearcach ós rud é gur theip uirthi iad a chur ar an eolas ar bhealach tráthúil agus gur mhainnigh sí i gcaitheamh cóir agus cothrom dá n‑infheistíochtaí a áirithiú, de réir bhrí Airteagal 2(3) de BIT. Mar thoradh air sin, d’ordaigh an bord eadrána ar an Rómáin an tsuim RON 791882452 (lei na Rómaine) (thart ar EUR 160 milliún ag an ráta malairte faoi láthair) a íoc leis na hinfheisteoirí mar dhamáistí.
18.
An 26 Bealtaine 2014, ghlac an Coimisiún Cinneadh C(2014) 3192 final, lenar ceanglaíodh ar an Rómáin aon ghníomhaíocht as a bhféadfadh cur i bhfeidhm nó forghníomhú na dámhachtana eascairt a chur ar fionraí láithreach bonn, ar an bhforas gur cosúil gurb ionann gníomhaíocht amhail agus Státchabhair neamhdhleathach, go dtí go nglacfadh an Coimisiún cinneadh críochnaitheach maidir le comhoiriúnacht na cabhrach amhrasta leis an margadh inmheánach (‘an urghaire fionraí’).
19.
An 1 Deireadh Fómhair 2014, chuir an Coimisiún in iúl don Rómáin gur chinn sé an nós imeachta imscrúdaithe foirmiúil arna leagan síos in Airteagal 108(2) CFAE a thionscnamh i leith na cabhrach amhrasta (‘an cinneadh tionscnaimh’).
20.
Ina dhiaidh sin, an 30 Márta 2015, ghlac an Coimisiún Cinneadh (AE) 2015/1470 ar Státchabhair SA.38517 (2014/C) (ex 2014/NN) arna cur i bhfeidhm ag an Rómáin – Dámhachtain eadrána Micula v an Rómáin an 11 Nollaig 2013 (‘cinneadh críochnaitheach 2015’). Foráladh leis an gcinneadh sin, go bunúsach, (i) gurbh ionann íoc an chúitimh arna dheonú leis an dámhachtain do na hinfheisteoirí agus ‘Státchabhair’ de réir bhrí Airteagal 107(1) CFAE a tháinig salach ar an margadh inmheánach, agus (ii) gur ceanglaíodh ar an Rómáin staonadh ó aon chabhair neamhréireach a íoc amach, agus go raibh uirthi cabhair amhail arna híoc amach cheana chuig na hinfheisteoirí a aisghabháil.
21.
Chonspóid na hinfheisteoirí bailíocht chinneadh críochnaitheach 2015 os comhair na Cúirte Ginearálta, a chuir, le breithiúnas an 18 Meitheamh 2019 in European Food agus páirtithe eile v an Coimisiún, an cinneadh sin ar neamhní. (
8
) Go bunúsach, sheas an Chúirt Ghinearálta le pléadálacha na n‑infheisteoirí lenar líomhnaíodh (i) easpa inniúlachta an Choimisiúin agus neamhinfheidhmeacht dhlí an Aontais i leith staid roimh aontachas na Rómáine, agus (ii) earráid mar gheall ar an dámhachtain a rangú mar ‘bhuntáiste’ agus ‘cabhair’ de réir bhrí Airteagal 107 CFAE.
22.
An 27 Lúnasa 2019, thaisc an Coimisiún achomharc i gcoinne bhreithiúnas na Cúirte Ginearálta os comhair na Cúirte Breithiúnais. Lena breithiúnas an 25 Eanáir 2022, chuir an Chúirt Bhreithiúnais breithiúnas na Cúirte Ginearálta ar leataobh. (
9
) Go bunúsach, chinn an Chúirt Bhreithiúnais, ar dtús, gur deonaíodh an chabhair líomhainte i ndiaidh aontachas na Rómáine leis an Aontas Eorpach agus, dá bhrí sin, go ndearna an Chúirt Ghinearálta earráid dlí nuair a chinn sí nach raibh inniúlacht ratione temporis ag an gCoimisiún chun cinneadh críochnaitheach 2015 a ghlacadh. In éineacht leis sin, chinn an Chúirt Bhreithiúnais go ndearna an Chúirt Ghinearálta earráid dlí freisin nuair a chinn sí go raibh an breithiúnas in Achmea (
10
) neamhábhartha sa chás seo. Lean sé as sin – dar leis an gCúirt Bhreithiúnais – gur tháinig toiliú na Rómáine don chóras eadrána arna leagan síos in BIT chun bheith neamhinfheidhme i ndiaidh aontachas an Bhallstáit sin leis an Aontas Eorpach. Ós rud é nár scrúdaigh an Chúirt Ghinearálta, ina breithiúnas, na pléadálacha go léir ar a bhraith na hinfheisteoirí, tharchuir an Chúirt Bhreithiúnais an cás ar ais chuig an gCúirt Ghinearálta le haghaidh breithiúnas nua. Go dtí seo, tá an cás sin fós ar feitheamh os comhair na Cúirte Ginearálta.
23.
Ar deireadh, lena hordú an 21 Meán Fómhair 2022 in Romatsa agus páirtithe eile, chinn an Chúirt Bhreithiúnais – agus í ag tabhairt freagairt ar iarraidh ar réamhrialú arna tarchur ag cúirt de chuid de Beilge i ndíospóid a raibh na hinfheisteoirí rannpháirteach ann – nach mór Airteagail 267 agus 344 CFAE a léiriú sa chaoi go gciallaíonn siad nach mór do chúirt de chuid Ballstáit a bhfuil forghníomhú na dámhachtana os a comhair ‘an dámhachtain a chur ar leataobh agus, mar thoradh air sin, nach féidir léi in aon chás leanúint ar aghaidh lena forghníomhú d’fhonn a cheadú dá tairbhithe íocaíocht na ndamáistí arna ndeonú dóibh léi a fháil’. (
11
)
B. Na himeachtaí os comhair Chúirteanna na Ríochta Aontaithe
24.
An 17 Deireadh Fómhair 2014, cláraíodh an dámhachtain leis an High Court of England and Wales (Ard-Chúirt Shasana agus na Breataine Bige) de bhun fhorálacha an Arbitration (International Investment Disputes) Act 1966 (an tAcht um Eadráin (Díospóidí Infheistíochta Idirnáisiúnta) 1966) lena gcuirtear Coinbhinsiún ICSID chun feidhme sa Ríocht Aontaithe.
25.
An 20 Eanáir 2017, dhíbh an High Court (Blair J) iarratas na Rómáine an clárú a chur ar leataobh, ach ghlac sí le hiarratas na Rómáine bac a chur ar na himeachtaí go dtí raibh na himeachtaí os comhair chúirteanna an Aontais tagtha chun deiridh. (
12
) Ina dhiaidh sin, an 27 Iúil 2018, chinn an Court of Appeal (an Chúirt Achomhairc) (Arden, Hamblen agus Leggatt LJJ) go raibh cosc ar chúirteanna Shasana, ar bhonn phrionsabal an chomhair dhílis arna leagan síos in Airteagal 4(3) CAE, forghníomhú láithreach na dámhachtana a ordú, chomh fada is gur cuireadh cosc ar an Rómáin an cúiteamh arna dhámhachtain a íoc le cinneadh ón gCoimisiún. Ar an mbonn sin, dhíbh sí achomharc arna thionscnamh ag na hinfheisteoirí in aghaidh an bhaic ar fhorghníomhú arna ordú ag an High Court, ach d’ordaigh sí don Rómáin urrús a chur ar fáil. (
13
)
26.
Lena breithiúnas an 19 Feabhra 2020 in Micula v an Rómáin (‘an breithiúnas faoi chonspóid’), d’ordaigh an Supreme Court forghníomhú na dámhachtana. Agus í ag brath ar an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE, tháinig an Supreme Court ar an gconclúid gur rialaíodh forghníomhú na dámhachtana sin le conradh iltaobhach, Coinbhinsiún ICSID, ar ghlac an Ríocht Aontaithe leis roimh a haontachas leis an Aontas Eorpach agus lenar forchuireadh oibleagáidí ar an Ríocht Aontaithe, a bhféadfadh tríú tíortha is páirtithe sa chomhaontú sin a bhfeidhmiú a cheangal.
C. An nós imeachta réamhdhlíthíochta
27.
An 3 Nollaig 2020, sheol an Coimisiún litir fógra fhoirmiúil chuig an Ríocht Aontaithe, lenar líomhnaíodh ceithre shárú ar dhlí an Aontais a d’eascair as an mbreithiúnas faoi chonspóid. Ina freagra ar an litir fógra fhoirmiúil, dar dáta an 1 Aibreán 2021, chonspóid an Ríocht Aontaithe na sáruithe líomhainte.
28.
Ós rud é nár cuireadh sin ina luí air leis na hargóintí arna gcur in iúl sa fhreagra ar an litir fógra fhoirmiúil, an 17 Iúil 2021 sheol an Coimisiún tuairim réasúnaithe chuig an Ríocht Aontaithe. Le litir an 23 Lúnasa 2021, lorg an Ríocht Aontaithe síneadh ama chun freagra a thabhairt ar an tuairim réasúnaithe, síneadh a dheonaigh an Coimisiún. Níor fhreagair an Ríocht Aontaithe an tuairim réasúnaithe.
IV. Nós imeachta os comhair na Cúirte Breithiúnais agus na horduithe arna lorg
29.
Ina iarratas, arna thaisceadh an 29 Iúil 2022, iarrann an Coimisiún ar an gCúirt Bhreithiúnais:
–
a dhearbhú, trí fhorghníomhú na dámhachtana eadrána arna tabhairt i gCás ICSID Uimh. ARB/05/20 a údarú, gur mhainnigh an Ríocht Aontaithe a hoibleagáidí a chomhlíonadh:
–
faoi Airteagal 4(3) CAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 127(1) den Chomhaontú um Tharraingt Siar, trí chinneadh a dhéanamh maidir le léiriú na chéad míre d’Airteagal 351 CFAE agus maidir lena cur i bhfeidhm i leith cur chun feidhme na dámhachtana eadrána cé gur cinneadh an t‑ábhar céanna ag cinntí ón gCoimisiún atá ar marthain agus a bhí ag fanacht le breithniú os comhair chúirteanna an Aontais,
–
faoin gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 127(1) den Chomhaontú um Tharraingt Siar, trí na coincheapa ‘cearta’‘tríú tír nó tríú tíortha’ agus ‘[d]éanfaidh forálacha na gConarthaí difear’ a léiriú go mícheart agus a chur chun mífheidhme,
–
faoi phointí (a) agus (b) den chéad mhír, agus an tríú mír d’Airteagal 267 CFAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 127(1) den Chomhaontú um Tharraingt Siar, trí mhainneachtain ceist a tharchur maidir le bailíocht chinneadh fionraí 2014 ón gCoimisiún agus cinneadh tionscnaimh 2014 ón gCoimisiún, agus trí mhainneachtain, mar chúirt céime deiridh, ceist a tharchur maidir le léiriú dhlí an Aontais nach raibh ina acte clair ná ina acte éclairé, agus
–
faoi Airteagal 108(3) CFAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 127(1) den Chomhaontú um Tharraingt Siar, trína ordú don Rómáin a hoibleagáidí faoi dhlí an Aontais a shárú a eascraíonn ón gcinneadh fionraí 2014 agus ón gcinneadh tionscnaimh 2014; agus
–
a ordú don Ríocht Aontaithe na costais a íoc.
30.
Níor thaisc Rialtas na Ríochta Aontaithe, ar a seirbheáladh an t‑iarratas lenar tionscnaíodh na himeachtaí go cuí, cosaint laistigh den tréimhse fhorordaithe. Nuair a chuaigh Clárlann na Cúirte Breithiúnais i dteagmháil le Rialtas na Ríochta Aontaithe maidir le cur in iúl go bhfuarthas iarratas an Choimisiúin, dhearbhaigh Rialtas na Ríochta Aontaithe nár bhfuair sé an t‑iarratas agus, ‘an tráth sin’, nach raibh sé de rún aige a bheith rannpháirteach sna himeachtaí.
31.
Le litir dar dáta an 31 Deireadh Fómhair 2022, d’iarr an Coimisiún ar an gCúirt Bhreithiúnais breithiúnas mainneachtana a thabhairt de bhun Airteagal 152 de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais (‘na Rialacha Nós Imeachta’).
32.
I ndiaidh litir ó Chlárlann na Cúirte Breithiúnais, chuir an Coimisiún in iúl don Chúirt Bhreithiúnais nach gcuirfeadh sé in aghaidh teorainn ama nua a leagan síos don chosantóir chun cosaint a thaisceadh. Le litir dar dáta an 20 Aibreán 2023, áfach, chinntigh Rialtas na Ríochta Aontaithe nach raibh sé de rún aige cosaint a thaisceadh sa chás seo, in ainneoin na teorann ama nua arna leagan síos ag an gCúirt Bhreithiúnais.
V. Anailís
33.
Sa chás seo, maíonn an Coimisiún ceithre shárú ar leith ar dhlí an Aontais a eascraíonn as an mbreithiúnas faoi chonspóid. Sula scrúdóidh mé na héilimh sin (C), ba mhaith liom gnéithe áirithe nós imeachta lena dtréithrítear na himeachtaí seo a lua go hachomair: dlínse na Cúirte Breithiúnais faoi Airteagal 258 CFAE, de bhun an Chomhaontaithe um Tharraingt Siar (A), agus sonraíochtaí ar leith den nós imeachta faoina dtugann an Chúirt Bhreithiúnais breithiúnas mainneachtana (B).
A. Réamhbharúlacha I: dlínse na Cúirte Breithiúnais faoi Airteagal 258 CFAE, de bhun an Chomhaontaithe um Tharraingt Siar
34.
An 31 Eanáir 2020, tharraing an Ríocht Aontaithe siar ón Aontas Eorpach agus ón gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach. An 1 Feabhra 2020, tháinig an Comhaontú um Tharraingt Siar i bhfeidhm.
35.
Leagadh síos le hAirteagal 2(e) agus Airteagal 126 den Chomhaontú um Tharraingt Siar idirthréimhse a thosaigh ar dháta theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe um Tharraingt Siar agus a chríochnóidh an 31 Nollaig 2020. Foráladh le hAirteagal 127 go raibh dlí an Aontais infheidhme maidir leis an Ríocht Aontaithe agus sa Ríocht Aontaithe le linn na hidirthréimhse, mura foráladh a mhalairt sa Chomhaontú um Tharraingt Siar.
36.
Áiríodh roinnt forálacha sonracha sa chomhaontú sin freisin maidir le rialú ar Státchabhair agus nósanna imeachta riaracháin gaolmhara os comhair an Choimisiúin, (
14
) chomh maith le himeachtaí breithiúnacha os comhar chúirteanna an Aontais. (
15
) Níor leagadh síos maolú ar an bprionsabal a chumhdaítear in Airteagal 127 den chomhaontú maidir leis na forálacha de chuid an Aontais (de chineál substainteach agus nós imeachta araon) atá ábhartha sna himeachtaí seo, áfach, le haon cheann de na forálacha sin.
37.
Go háirithe, foráladh le hAirteagal 87(1) den Chomhaontú um Tharraingt Siar, ‘[m]á mheasann an Coimisiún Eorpach gur mhainnigh an Ríocht Aontaithe oibleagáid a chomhlíonadh faoi na Conarthaí [...] roimh dheireadh na hidirthréimhse, féadfaidh an Coimisiún Eorpach, laistigh de 4 bliana tar éis dheireadh na hidirthréimhse, an t‐ábhar a thabhairt os comhair Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh i gcomhréir leis na ceanglais a leagtar síos in Airteagal 258 CFAE [...] Beidh dlínse ag Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh i leith na gcásanna sin […]’.
38.
Is féidir dhá chonclúid a tharraingt as na forálacha thuas. Ar dtús, bhí an Ríocht Aontaithe, nuair a tharla na sáruithe líomhainte, faoi cheangal na bhforálacha de chuid an Aontais ar a bhraitheann an Coimisiún sna himeachtaí seo. Sa dara háit, tá dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais an cás seo a éisteacht ós rud é: (i) gur tugadh an breithiúnas faoi chonspóid le linn na hidirthréimhse (ar an 19 Feabhra 2020), agus (ii) gur taisceadh caingean an Choimisiúin faoi Airteagal 258 CFAE laistigh de 4 bliana i ndiaidh dheireadh na hidirtréimhse (an 29 Iúil 2022).
B. Réamhbharúlacha II: breithiúnais mhainneachtana
39.
Sna himeachtaí seo, níor thaisc an Ríocht Aontaithe cosaint agus d’iarr an Coimisiún, dá bhrí sin, ar an gCúirt Bhreithiúnais breithiúnas mainneachtana a thabhairt.
40.
Faoi Airteagal 152(3) de na Rialacha Nós Imeachta, i gcásanna amhail ní mór don Chúirt Bhreithiúnais a mheas ‘cé acu atá nó nach bhfuil iarratas tionscanta na n‑imeachtaí inghlactha, an ndearnadh nó nach ndearnadh na foirmiúlachtaí iomchuí a chomhlíonadh agus an bhfuil nó nach bhfuil dea-fhoras le héilimh an iarratasóra’.
41.
Sa chás seo, is cosúil gur comhlíonadh na foirmiúlachtaí iomchuí. Go háirithe, mar a luadh i míreanna 30 go 32 thuas, chinntigh Rialtas na Ríochta Aontaithe le Clárlann na Cúirte Breithiúnais go bhfuair sé an t‑iarratas. In éineacht leis sin, ní fheicim aon ní san iarratas sin lena dtugtar le tuiscint gurb ann do neamhrialtacht nós imeachta ar leith a bhféadfadh tionchar a imirt ar inghlacthacht na caingne. Comhlíonann iarratas an Choimisiúin ceanglais na soiléireachta agus beaichte arna leagan amach in Airteagal 120 de na Rialacha Nós Imeachta, agus is cosúil go gcomhfhreagraíonn na gearáin arna gcur in iúl ann leis na gearáin arna n‑ardú cheana sa litir fógra fhoirmiúil agus sa tuairim réasúnaithe.
42.
Maidir le measúnú ar fhiúntas caingne atá le rialú le breithiúnas mainneachtana, ba mhaith liom dhá bhreithniú achoimre atá gaolmhar a fhorbairt.
43.
Ar dtús, d’fhéadfadh gur fiú an caighdeán cruthúnais atá le cur i bhfeidhm ag an gCúirt Bhreithiúnais agus éilimh iarratasóra á meas a shoiléiriú. Chuige sin, ní mór dom téacs Airteagal 152(3) de na Rialacha Nós Imeachta a thabhairt chun cuimhne arís, ar dá réir, i nósanna imeachta mainneachtana, nárbh mhór don Chúirt Bhreithiúnais breithniú a dhéanamh ‘an bhfuil nó nach bhfuil dea-fhoras le héilimh an iarratasóra’. (
16
)
44.
I mo thuairim, is léir ón bhforáil sin, ar thaobh amháin, nach bhfágann easpa rannpháirtíocht an chosantóra sna himeachtaí go nglacfaidh an Chúirt Bhreithiúnais go huathoibríoch le héilimh an iarratasóra. Mar a dúirt an tAbhcóide Ginearálta Mischo, in imeachtaí mainneachtana, ‘níl aon cheist ann gur féidir a ligean d’éilimh an iarratasóra leas a bhaint as toimhde fírinne’. (
17
) Ar ndóigh, chuir an Chúirt Bhreithiúnais in iúl go seasta, in imeachtaí faoi Airteagail 258 go 260 CFAE, ‘fiú mura shéanann an Ballstát lena mbaineann mainneachtain in oibleagáidí a chomhlíonadh, ní mór don Chúirt Bhreithiúnais, in aon chás, a chinneadh an ann don sárú ar oibleagáidí líomhainte’. (
18
)
45.
Ní fhéadfadh an caighdeán cruthúnais a bheith an ceann a úsáideann an Chúirt Bhreithiúnais i gcomhthéacs iarrataí ar bhearta idirlinne faoi Airteagail 278 agus 279 CFAE ach oiread. De réir cásdlí socair, sna cásanna sin níl ar an gCúirt Bhreithiúnais ach a dhéanamh amach an ann do fumus boni iuris, a thuigtear mar éileamh ‘nach bhfuil
gan bhunús, prima facie’. (
19
) I mo thuairim, níl i gceist leis an difríocht idir éileamh a ‘bhfuil dea-fhoras’ leis agus ceann ‘gur cosúil nach bhfuil gan bhunús’ difríocht ó thaobh téarmaíochta amháin. Éilítear rud éigin níos mó dá bhrí sin faoi Airteagal 152(3) de na Rialacha Nós Imeachta.
46.
Ar an taobh eile, áfach, tugtar le tuiscint leis an mbriathar ‘bí’ go bhfuil an caighdeán athbhreithnithe réasúnta soithimh maidir le héilimh an iarratasóra. Ní cheanglaítear ar an gCúirt Bhreithiúnais scrúdú iomlán a dhéanamh ar na fíorais a líomhnaítear agus na hargóintí dlíthiúla arna gcur in iúl ag an iarratasóir, agus ní fhéadfaí a bheith ag coinne leis go ndéanfaidh sí forbairt ar na hargóintí ó thaobh fíoras agus dlí de a bhféadfadh a bheith curtha in iúl ag an gcosantóir, dá mba rud é gur ghlac sé páirt sa nós imeachta. Tríd a cheart chun teacht i láthair a fhorghéilleadh, roghnaíonn an cosantóir a chumas, inter alia, chun fianaise a thabhairt lena bhféadfaí amhras a chaitheamh ar chruinneas na bhfíoras arna líomhain ag an iarratasóir a ligean uaidh, nó chun argóintí cosanta a ardú atá sé i bprionsabal don chosantóir a ardú agus bunús a thabhairt leo.
47.
Is léir, agus í ag déanamh measúnú ar éilimh an iarratasóra, gur féidir leis an gCúirt Bhreithiúnais fíoras ar eolas ginearálta é nó arna chruthú mar bheith bunaithe le taithí ginearálta a mheas, (
20
) agus fanann an prionsabal iura novit curia go hiomlán bailí. (
21
) Don chuid eile, áfach, ní mór don Chúirt Bhreithiúnais a cinntí a bhunú ar an bhfaisnéis arna háireamh i gcomhad an cháis.
48.
Déarfainn, i nós imeachta mainneachtana, go luíonn an t‑ualach ar an iarratasóir chun cruthú go bhfuil ‘dea-fhoras, prima facie’ lena éilimh: más cosúil, gan anailís dhoimhin a dhéanamh, go bhfuil na hargóintí arna gcur in iúl mar thaca leis na héilimh sin réasúnta ó thaobh an dlí agus na bhfíoras de agus, más iomchuí, go dtugtar bunús leo le fianaise leordhóthanach, ní mór don Chúirt Bhreithiúnais rialú a thabhairt i bhfábhar an iarratasóra gan a thuilleadh saothair. (
22
)
49.
Is cosúil domsa go bhfuil an cur chuige cothrom seo i leith chaighdeán cruthúnais na Cúirte Breithiúnais faoi Airteagal 152(3) de na Rialacha Nós Imeachta an cur chuige is comhsheasmhaí le téarmaí na forála sin, agus le loighic féin an nós imeachta mainneachtana. Is tógán dlíthiúil iad nósanna imeachta mainneachtana arb ann dóibh, i bhfoirmeacha éagsúla, i bhformhór na ndlínsí. Go bhfios dom, bíonn na nósanna imeachta sin de ghnáth de chineál achomair agus ceanglaítear don chuid is mó ar chúirteanna rialú a thabhairt i bhfábhar na n‑iarratasóirí, cé nach ndéanann siad amhail go maolbhreithiúnach nó go huathoibríoch. (
23
)
50.
Ar aon nós, dá mba rud é go ndéanfadh an Chúirt Bhreithiúnais gnáthanailís iomlán ar éilimh na n‑iarratasóirí, ó thaobh an dlí agus na bhfíoras de, bhainfí an bunús go suntasach as an bhféidearthacht do na cosantóirí iarratas a thaisceadh chun an breithiúnas mainneachtana a chur ar leataobh. (
24
)
51.
Treoraíonn sin chuig mo chéad phointe eile mé.
52.
Cé nach domsa atá sé breithiúnas a dhéanamh ar ghaois rogha páirtí gan bheith rannpháirteach sna himeachtaí, ba cheart dom a chur in iúl mar sin féin gur féidir feidhmiú thasc breithiúnach na Cúirte Breithiúnais a dhéanamh níos deacra le rogha amhail. (
25
) Tá sean‑nath sa Bhéarla, ‘bíonn dhá leagan ar gach scéal’. (
26
) Más amhlaidh atá, is trua é, i gcásanna áirithe, nach gcuirtear ceann amháin den dá leagan ar an scéal in iúl go hiomlán os comhair na Cúirte Breithiúnais; ar a laghad ní go dtí go dtarlaíonn dara sraith imeachtaí féideartha. D’fhéadfadh an fhéidearthacht iarratas a thaisceadh chun breithiúnas mainneachtana a chur ar leataobh deis a chur ar fáil ceisteanna ar leith a réiteach a bhféadfadh eascairt as an gcéad bhreithiúnas ón gCúirt Bhreithiúnais, ach déantar dúbailt ar na himeachtaí freisin, agus mar thoradh air sin bíonn staid fhada éiginnteachta dlíthiúla ann agus baintear úsáid fho-optamach as acmhainní na Cúirte Breithiúnais (agus, b’fhéidir, acmhainní na bpáirtithe).
53.
I ndiaidh dom deileáil leis na ceisteanna nós imeachta thuas, déanfaidh mé fiúntas ceithre fhoras an Choimisiúin a mheas anois. Cé go bhfuil gaol dlúth idir na forais sin, déanfaidh mé scrúdú ar leith ar gach ceann acu agus áireoidh mé crostagairtí do cheisteanna arna scrúdú cheana sa Tuairim seo.
C. An chéad fhoras: sárú ar Airteagal 4(3) CAE
1.
Argóintí an iarratasóra
54.
Lena chéad fhoras, maíonn an Coimisiún gur sháraigh an Ríocht Aontaithe prionsabal an chomhair dhílis mar gheall ar mhainneachtain an Supreme Court na himeachtaí os a comhair a chur ar fionraí agus í ag feitheamh ar bhreithiúnas na Cúirte Breithiúnais san achomharc in European Food.
55.
Dar leis an gCoimisiún, leanann sé ó dhualgas an chomhair dhílis a chumhdaítear in Airteagal 4(3) CAE, nuair atá cás os comhair cúirt náisiúnta atá cheana mar ábhar d’imscrúdú de chuid an Choimisiúin nó d’imeachtaí os comhair chúirteanna an Aontais, ceanglaítear le dualgas an chomhair dhílis ar an gcúirt sin bac a chur ar na himeachtaí, seachas mura bhfuil aon riosca ar éigean go mbeadh coinbhleacht idir a breithiúnas lena bhfuiltear ag coinne agus gníomh dóchúil an Choimisiúin nó cinneadh chúirteanna an Aontais.
56.
Leis na himeachtaí aitheanta agus forghníomhaithe arna dtabhairt ag na hinfheisteoirí sa Ríocht Aontaithe, bhí ábhar os comhair an Supreme Court – mar a mhaíonn an Coimisiún – lenar éilíodh léiriú ar na forálacha céanna de dhlí an Aontais i leith na mbeart céanna ar chinn an Coimisiún orthu cheana, agus a bhí ina n‑ábhar d’imeachtaí ar feitheamh os comhair chúirteanna an Aontais.
57.
In ainneoin di a bheith feasach gur lean a dualgas i leith an chomhair dhílis de bheith infheidhme, chinn an Supreme Court rialú críochnaitheach a thabhairt ar an ábhar, as ar eascair riosca go mbeadh coinbhleacht idir an breithiúnas sin agus cinntí an Choimisiúin agus/nó chúirteanna an Aontais ar an ábhar céanna lena rabhthas ag coinne.
2.
Measúnú
(a)
Prionsabal an chomhair dhílis agus rialú ar Státchabhair
58.
Leagtar síos le hAirteagal 4(3) CAE ceann de na prionsabail ghinearálta de dhlí an Aontais arb ionann iad agus cnámh droma an dlíchórais arna chruthú faoi Chonarthaí an Aontais: prionsabal an chomhair dhílis. Go bunúsach, éilítear leis an bprionsabal sin go mbeidh institiúidí an Aontais agus gach údarás náisiúnta, lena n‑áirítear údaráis bhreithiúnacha na mBallstát agus iad ag gníomhú laistigh de raon feidhme a n‑inniúlachtaí, oibriú i gcomhar de mheon macánta. (
27
)
59.
Go háirithe, faoi Airteagal 4(3) CAE, ceanglaítear ar na Ballstáit, ar thaobh amháin, ‘gach beart ginearálta nó leithleach is iomchuí chun a áirithiú go gcomhlíonfar na hoibleagáidí a thig ó na Conarthaí nó de dhroim gníomhartha de chuid institiúidí an Aontais’ a ghlacadh, agus, ar an taobh eile, ‘gnóthú chúraimí an Aontais’ a éascú agus staonadh ‘ó aon bheart a d’fhéadfadh gnóthú chuspóirí an Aontais a chur i gcontúirt’.
60.
Ceann de phríomhchuspóirí an Aontais – is ar éigean a bhfuil orm é a thabhairt chun cuimhne – ná chun margadh inmheánach a bhunú: (
28
) spás gan teorainneacha inmheánacha ina n‑áiritheofar saorghluaiseacht earraí, daoine, seirbhísí agus caipitil, (
29
) áit nach saobhtar an iomaíocht idir gnóthais, (
30
) le hiompar aontaobhach ná iltaobhach gnóthas (
31
) ná le deonú cabhrach ag údaráis náisiúnta. (
32
)
61.
Maidir le bearta Státchabhrach, bunaíodh le hAirteagal 108 CFAE córas rialála ex ante agus ex post, ina dtugtar ról lárnach don Choimisiún. Ní mór don Choimisiún, inter alia, gach foirm chabhrach arb ann di cheana ‘a choimeád faoi bhreithniú i gcónaí’, agus measúnú a dhéanamh roimh ré ar ‘aon phleananna chun cabhair a thabhairt nó a athrú’ sula gcuirfear chun feidhme iad. In éineacht leis sin, deonaíodh ‘inniúlacht eisiach’ don Choimisiún chun measúnú a dhéanamh ar chomhoiriúnacht birt Státchabhrach leis an margadh inmheánach, faoi réir athbhreithniú ag cúirteanna an Aontais. (
33
)
62.
É sin ráite, tá ról tábhachtach ag na cúirteanna náisiúnta sa réimse seo freisin. Tá sé dea-bhunaithe go bhfuil cur i bhfeidhm rialacha an Aontais maidir le Státchabhair bunaithe ar oibleagáid comhair dhílis idir na cúirteanna náisiúnta ar thaobh amháin, agus an Coimisiún agus cúirteanna an Aontais ar an taobh eile, agus i gcomhthéacs na hoibleagáide sin gníomhaíonn gach ceann acu sin laistigh de theorannacha an róil arna shannadh dó leis an gConradh. (
34
) Áirítear i ról na gcúirteanna náisiúnta, go háirithe, an ceanglas chun páirtithe ar a imríodh tionchar le saobhadh na hiomaíochta mar gheall ar dheonú na cabhrach neamhdhleathaí a chosaint. (
35
) Mar sin féin, ba cheart go staonfaidh cúirteanna náisiúnta ó chinntí a ghlacadh atá i gcoinbhleacht le cinneadh ón gCoimisiún, fiú cinneadh sealadach. (
36
)
63.
Agus an méid sin mar chúlra – mar gheall go luíonn inniúlachtaí agus cumhachtaí an Choimisiúin, chúirteanna an Aontais agus na gcúirteanna náisiúnta faoi seach isteach ar a chéile – d’fhéadfadh riosca coinbhleachta maidir le léiriú agus cur i bhfeidhm rialacha Státchabhrach i gcásanna sonracha teacht chun cinn amanna ar leith. Go háirithe, d’fhéadfadh gurb amhlaidh an cás nuair atá comhoiriúnacht birt náisiúnta ar leith le rialacha Státchabhrach an Aontais faoi réir roinnt nósanna imeachta riaracháin agus/nó breithiúnacha, atá á reáchtáil go comhthreomhar ag leibhéal an Aontais agus ag an leibhéal náisiúnta.
64.
I bhfianaise an mhéid sin, chinn an Chúirt Bhreithiúnais, nuair a bhraitheann toradh díospóide os comhair na cúirte náisiúnta ar bhailíocht cinnidh ón gCoimisiún, leanann sé as dualgas an chomhair dhílis gur cheart don chúirt náisiúnta, d’fhonn glacadh cinnidh a thagann salach ar chinneadh an Choimisiúin a sheachaint, bac a chur ar a himeachtaí go dtí go dtugtar breithiúnas críochnaitheach sa chaingean le haghaidh neamhniú os comhair chúirteanna an Aontais. Féadfaidh an chúirt náisiúnta sin, áfach, bac a dhiúltú má mheasann sí, i gcúinsí an cháis, go bhfuil údar le tarchur le haghaidh réamhrialú chuig an gCúirt Bhreithiúnais maidir le bailíocht chinneadh an Choimisiúin, nó nach bhfuil aon riosca ar éigean go mbeidh coinbhleacht idir cinntí riaracháin agus/nó breithiúnacha. (
37
)
65.
Is cosúil, i mo thuairim, go bhfuil na prionsabail a eascraíonn as an gcásdlí sin (‘cásdlí Masterfoods’) go hiomlán infheidhme i leith an cháis seo.
(b)
Prionsabal an chomhair dhílis sa bhreithiúnas faoi chonspóid
66.
Mar a d’aithin an Supreme Court i mír 2 den bhreithiúnas faoi chonspóid, ba é a bhí sa chás os a comhair ‘an chaibidil dheireanach in iarrachtaí suntasacha na n‑infheisteoirí i roinnt dlínsí difriúla a ndámhachtain a fhorghníomhú i gcoinne na Rómáine agus iarrachtaí an Choimisiúin Eorpaigh bac a chur le forghníomhú ar an bhforas go sáródh sé dlí an Aontais lena gcuirtear cosc ar Státchabhair neamhdhleathach’. (
38
)
67.
Thug an Supreme Court faoi deara go raibh imeachtaí forghníomhaithe ar bun i roinnt Ballstáit eile: an Fhrainc, an Bheilg, Lucsamburg agus an tSualainn. Thairis sin, i gceann amháin de na Stáit sin (eadhon, an Bheilg), tharchuir an chúirt náisiúnta ábhartha trí cheist chuig an gCúirt Bhreithiúnais cheana maidir le forghníomhú na dámhachtana agus prionsabal an chomhair dhílis. (
39
) In éineacht leis sin, agus níos tábhachtaí, bhí na himeachtaí os comhair an Supreme Court á reáchtáil freisin go comhthreomhar leis na himeachtaí os comhair chúirteanna an Aontais inar chonspóid na hinfheisteoirí bailíocht chinneadh críochnaitheach 2015 (‘na himeachtaí European Food’). (
40
)
68.
Agus í feasach ar na hiarmhairtí a bhféadfadh eascairt as an líonra casta de dhíospóidí sin, i mír 56 den bhreithiúnas faoi chonspóid, dhearbhaigh an Supreme Court, i gcúinsí an cháis, (i) go raibh sí ‘buartha faoi chinntí a bhféadfadh a bheith contrártha ar an ábhar céanna idir na páirtithe céanna’; (ii) nach bhféadfadh sí teacht ar an gconclúid ‘nach raibh aon riosca ar éigean de coinbhleacht’ idir na cinntí sin; (iii) dá mba rud é gur tháinig an choinbhleacht idir breithiúnais dhifriúla chun cinn, gurbh ionann na hiarmhairtí di agus ‘bac suntasach le feidhmiú dhlí an Aontais’; agus (iv) ba leor gurbh ann d’achomharc ar feitheamh os comhair na Cúirte Breithiúnais, i bprionsabal, chun ‘an dualgas comhair a chur i ngníomh’.
69.
Mar sin féin, lean an Supreme Court ar aghaidh chun fiúntas fhoras achomhairc na n‑infheisteoirí, bunaithe ar an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE, a scrúdú. Thosaigh sí trí chásdlí an Aontais ar an bhforáil sin (
41
) a thabhairt chun cuimhne agus, ina dhiaidh sin, phléigh sí go ginearálta raon feidhme na n‑oibleagáidí a eascraíonn as comhaontuithe roimh ré faoin bhforáil sin. (
42
) Ina dhiaidh sin, dhírigh an Supreme Court a haird ar an gceist an raibh feidhm ag Airteagal 351 CFAE i leith oibleagáidí ábhartha na Ríochta Aontaithe faoi Choinbhinsiún ICSID, (
43
) roimh di, ar deireadh, a mheas an bhféadfadh riosca coinbhleachta lena n‑éilítear forchur baic ar na himeachtaí náisiúnta, go dtí go réiteofaí na himeachtaí os comhair chúirteanna an Aontais, eascairt as a léiriú ar an bhforáil den Chonradh sa chás seo. (
44
)
70.
Is leis an gcuid dheireanach sin de réasúnaíocht an Supreme Court a bhfuil fadhb ag an gCoimisiún ina chéad fhoras sa chaingean seo. Sna míreanna deireanacha den bhreithiúnas faoi chonspóid, tháinig an Supreme Court ar an gconclúid, in ainneoin a breithnithe roimhe maidir le hinfheidhmeacht teibí phrionsabal an chomhair dhílis, nach raibh gá le bac ar na himeachtaí ar thrí chúis.
71.
Ar dtús, chinn an Supreme Court, mar ábhar de dhlí an Aontais, nach gcoimeádtar ceisteanna maidir le hoibleagáidí a eascraíonn as comhaontuithe roimh ré faoin gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE a bheith ann agus méid na n‑oibleagáidí sin le haghaidh chúirteanna an Aontais. Ní rialaítear ceisteanna amhail le dlí an Aontais agus – mar a lean an Supreme Court ar aghaidh – ní raibh an Chúirt Bhreithiúnais in áit níos fearr ná cúirt náisiúnta chun iad a freagairt.
72.
Sa dara háit, dhearbhaigh an Supreme Court nach raibh an cheist arna hardú os a comhair ag na hinfheisteoirí faoi Airteagal 351 CFAE go hiomlán mar an gcéanna leis an gceist arna hardú os comhair chúirteanna an Aontais. Sna himeachtaí in European Food, mhaígh na hinfheisteoirí, inter alia, gur deonaíodh le hAirteagal 351 CFAE tosaíocht d’oibleagáidí idirnáisiúnta na Rómáine arb ann dóibh roimhe sin a d’eascair as BIT agus as Airteagal 53 de Choinbhinsiún ICSID. I gcodarsnacht leis sin, sna himeachtaí sa Ríocht Aontaithe ba iad oibleagáidí na Ríochta Aontaithe Coinbhinsiún ICSID a chur chun feidhme agus an dámhachtain faoi Airteagail 54 agus 69 de Choinbhinsiún ICSID a aithint agus a fhorghníomhú an cheist ábhartha dhlíthiúil. (
45
) Thug an Supreme Court faoi deara nár ardaíodh an cheist dheireanach sin os comhair chúirteanna an Aontais, ós rud é gur ceist í a raibh sonrach do dhíospóid na Ríochta Aontaithe.
73.
Sa tríú háit, chinn an Supreme Court go raibh an seans go dtabharfaidh cúirteanna an Aontais aghaidh ar infheidhmeacht na chéad míre d’Airteagal 351 CFAE i leith oibleagáidí réamh-aontachais faoi Choinbhinsiún ICSID i gcomhthéacs na díospóide ar feitheamh sa Ríocht Aontaithe fánach. Níor dheileáil breithiúnas na Cúirte Ginearálta in European Food le léiriú Airteagal 351 CFAE agus, dá bhrí sin, bhí an t‑achomharc (ar feitheamh an tráth sin) os comhair na Cúirte Breithiúnais teoranta do mheasúnú ar cheisteanna eile. Fiú i gcás neamhniú an bhreithiúnais faoi achomhairc, agus renvoi chuig an gCúirt Ghinearálta chun measúnú úr a dhéanamh ar an gcás, bheadh sé neamhdhóchúil – i dtuairim an Supreme Court – go ndéileálfadh breithiúnacht an Aontais leis an gceist shonrach arna hardú in imeachtaí na Ríochta Aontaithe. Tháinig an Supreme Court ar an gconclúid dá bhrí sin, sna cúinsí sin, nach raibh aon ghá bac a chur ar na himeachtaí.
(c)
An bac ar na himeachtaí
74.
Táim den tuairim gur cosúil go bhfuil dea-fhoras le cáineadh an Choimisiúin i leith an mheasúnaithe ar phrionsabal an chomhair dhílis sa bhreithiúnas faoi chonspóid. Ní chuirtear na hargóintí arna ndéanamh ag an gCúirt Uachtarach chun bac ar na himeachtaí a sheachaint – in ainneoin an fhíorais, mar a d’aithin sí í féin, gur lean prionsabal an chomhair dhílis ar aghaidh de bheith infheidhme – ina luí orm.
(1) An cásdlí Masterfoods
75.
Sa chéad áit, tá an fíoras nach bhfuil ceisteanna maidir le hoibleagáidí faoi chomhaontuithe roimhe a bheith ann agus méid na n‑oibleagáidí sin de bhun na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE ‘coimeádta do chúirteanna an Aontais’, ná nach bhfuil cúirteanna an Aontais ‘in áit níos fearr ná cúirt náisiúnta chun iad a fhreagairt’ neamhábhartha d’fhonn prionsabal an chomhair dhílis a chur i bhfeidhm.
76.
Níl cásdlí Masterfoods bunaithe ar an gcoincheap gur cheart léiriú forálacha ar leith den Aontas a bheith ‘coimeádta’ do chúirteanna an Aontais. A mhalairt atá fíor: tá an cásdlí sin bunaithe ar an mbonn go bhfuil an dá ghrúpa cúirteanna, seachas i gcás eisceachtaí, inniúil agus ábalta aghaidh a thabhairt ar cheisteanna maidir le dlí an Aontais a léiriú agus a chur i bhfeidhm a bhféadfadh teacht chun cinn in imeachtaí a thógtar os a gcomhair, lena n‑áirítear in ábhair iomaíochta. Ar aon nós, leanann sé as Airteagal 19 CAE gur cheart go mbeadh cúirteanna náisiúnta, do shaoránaigh a lorgaíonn cosaint ar na cearta a fhaigheann siad ó dhlí an Aontais, cúirteanna an Aontais de dhlínse ginearálta. (
46
)
77.
Tá dhá chuid den réasúnaíocht i gcásdlí Masterfoods. Ar thaobh amháin, tá sé ceaptha leis na cumhachtaí feidhmiúcháin arna ndeonú don Choimisiún in ábhair iomaíochta a chaomhnú (in casu, chun láithreacht agus comhoiriúnacht cabhrach amhrasta a shuí) trí coinbhleacht idir cinntí (riaracháin agus/nó breithiúnacha) maidir le ceisteanna dlíthiúla faoi scrúdú ag an gCoimisiún, nó arna scrúdú ag an gCoimisiún agus atá faoi láthair faoi athbhreithniú breithiúnach os comhair chúirteanna an Aontais a sheachaint. Ar an taobh eile, tá sé ceaptha le hinniúlacht eisiach chúirteanna an Aontais chun athbhreithniú a dhéanamh ar bhailíocht gníomhartha dlí arna nglacadh ag institiúidí an Aontais a chaomhnú, trí chás ina bhféadfadh cúirt náisiúnta rialú a thabhairt lena dtugtar le tuiscint, sa chleachtas, go bhfuil ceann de na gníomhartha sin neamhbhailí, a sheachaint.
78.
I bhfianaise an mhéid sin, is cosúil domsa go dtagann an cás seo go díreach faoi chumhdach an chineáil cáis ina raibh cásdlí Masterfoods infheidhme. (
47
)
79.
Bhain imeachtaí an Aontais agus na Ríochta Aontaithe, go ginearálta, leis an ábhar céanna (cumas na n‑infheisteoirí an dámhachtain a fhorghníomhú san Aontas Eorpach), áiríodh mar pháirt dóibh léiriú ar na forálacha agus prionsabail ghinearálta de dhlí an Aontais céanna (go háirithe, Airteagal 351 CFAE, Airteagail 107 agus 108 CFAE, agus prionsabal an chomhair dhílis) agus imríodh tionchar leo ar bhailíocht agus/nó éifeachtacht trí chinneadh Státchabhrach arna nglacadh ag an gCoimisiún. (
48
)
80.
Leanann sé freisin as an mbreithiúnas faoi chonspóid go raibh sé an‑soiléir don Supreme Court dá mba rud é go ‘dtabharfadh sí solas uaine’ d’fhorghníomhú na dámhachtana sa Ríocht Aontaithe, go gcaillfeadh an nós imeachta riaracháin os comhair an Choimisiúin maidir le Státchabhair líomhainte agus na himeachtaí le haghaidh neamhniú os comhair chúirteanna an Aontais a gcuspóir go suntasach. (
49
)
81.
Más amhlaidh atá, bhí an cheist cé acu an raibh nó nach raibh inniúlacht choimeádta ag cúirteanna an Aontais i leith ceist dhlíthiúil ar leith arna hardú ag na hinfheisteoirí os comhair chúirteanna na Ríochta Aontaithe, nó an raibh cúirteanna an Aontais san áit is fearr le breithniú a dhéanamh, neamhábhartha i leith infheidhmeacht chásdlí Masterfoods.
82.
Ní bheadh aon difríocht idir an riosca go mbeadh coinbhleacht idir cinntí sa dá chás, agus tiocfadh an dochar féidearthacht d’fheidhmiú ceart na dtascanna a chuir dréachtóirí na gConarthaí de chúram ar an gCoimisiún agus ar chúirteanna an Aontais chun cinn sa dá chás. Ar thaobh amháin, ceadaíodh leis an mbreithiúnas faoi chonspóid do na hinfheisteoirí an dámhachtain a fhorghníomhú, agus leis sin, dul timpeall ar na ‘héifeachtaí coscaithe’ a eascraíonn ní hamháin ó chinneadh críochnaitheach 2015, ach freisin ón gcinneadh tionscnaimh agus ón urghaire fionraí. Ar an taobh eile, d’imigh an léiriú ar agus cur i bhfeidhm Airteagal 351 CFAE arna ndéanamh ag an Supreme Court ón méid a chinn an Coimisiún i gcinneadh críochnaitheach 2015. (
50
) Thug an breithiúnas faoi chonspóid le tuiscint dá bhrí sin, de facto, go raibh an cinneadh sin neamhdhleathach, ós rud é gur mhainnigh an Coimisiún foráil de chuid dhlí príomha an Aontais a chomhlíonadh. Bhí bailíocht an chinnidh sin, áfach, fós á hathbhreithniú ag cúirteanna an Aontais.
(2) Léiriú ar chomhaontuithe roimh ré agus ar Airteagal 351 CFAE
83.
Sa dara háit, d’fhéadfadh sé a bheith fíor nach ceist a rialaítear faoi dhlí an Aontais é láithreacht agus méid oibleagáidí Ballstáit faoi chomhaontú ar leith, chun críocha na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE. I bprionsabal, ní don Chúirt Bhreithiúnais atá sé léiriú a dhéanamh ar chomhaontuithe idirnáisiúnta nach bhfuil an tAontas Eorpach mar pháirtí iontu.
84.
Is léir, áfach, go bhfuil cinneadh céille agus raon feidhme na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE – is é sin, go sonrach, na coinníollacha faoina gceadaíonn an fhoráil sin éifeacht a bhaint ó riail de dhlí an Aontais le comhaontú roimh ré – ina cheist de léiriú ar dhlí an Aontais.
85.
Is ceist freisin í arna hardú go sonrach os comhair an Supreme Court (
51
) agus, go loighiciúil, a thagann roimh aon fhiosrúchán maidir le héifeachtaí comhaontaithe idirnáisiúnta vis-à-vis Ballstát amháin. Is léir nach féidir le cúirt a shuí go deimhneach an méid a leanann as foráil ar leith de chomhaontú roimh ré, murar chinn sí cheana go dtagann an comhaontú sin (agus/nó roinnt forálacha de) faoi chumhdach raon feidhme na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE.
86.
B’ábhar é cinneadh raon feidhme na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE ar a raibh ar an Supreme Court taighde domhain a dhéanamh, roimh di tosú ar mheasúnú a dhéanamh ar na n‑iarmhairtí dlíthiúla a eascraíonn as forálacha Choinbhinsiún ICSID arna maíomh ag na hinfheisteoirí. I mír 98 den bhreithiúnas faoi chonspóid, dhearbhaigh an Supreme Court agus an ceart aici, chuige sin, go raibh gá a mheas ar forchuireadh leis an gcomhaontú idirnáisiúnta faoi cheist ar an mBallstát lena mbaineann oibleagáidí ar féidir le tíortha is páirtithe ann agus nach baill iad a bhfeidhmiú a cheangal go fóill. Lean sí ar aghaidh ina dhiaidh sin, i míreanna 98 go 100 den bhreithiúnas, chun léiriú a dhéanamh ar an bhfrása ‘oibleagáidí ar féidir le tíortha [...] nach baill iad a bhfeidhmiú a cheangal go fóill’.
87.
Tá an frása sin – a raibh a chiall bheacht ina cnámh spairne idir na páirtithe – le fáil i gcásdlí na Cúirte Breithiúnais maidir leis an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE, (
52
) a thagraíonn do ‘na cearta agus na hoibleagáidí a éiríonn as comhaontuithe [...] idir Ballstát nó Ballstáit ar thaobh amháin agus tríú tír nó tríú tíortha ar an taobh eile’.
88.
Ba cheart a thabhairt faoi deara, sa chomhthéacs seo, nach bhfuil aon tagairt sa chéad mhír d’Airteagal 351 CFAE do dhlíthe na mBallstát ná don dlí idirnáisiúnta. Leanann sé as sin go bhfuil na coincheapa a áirítear ann coincheapa uathrialacha de dhlí an Aontais nach mór a gciall agus raon feidhme a léiriú ar bhealach aonfhoirmeach laistigh de chríoch an Aontais Eorpaigh, agus ní hamháin foclaíocht na forála sin á cur san áireamh, ach freisin a cuspóir agus a comhthéacs. (
53
) Ní chiallaíonn sin, go follasach, go raibh sé de rún ag dréachtóirí Chonarthaí an Aontais neamhaird a dhéanamh ar na prionsabail ábhartha den dlí idirnáisiúnta san ábhar seo. (
54
) Ciallaíonn sé go gcinntear na coinníollacha faoinar, agus na teorainneacha inar féidir le Ballstáit (faoi Chonarthaí an Aontais) rialacha an Aontais a fhágáil gan feidhm chun comhaontuithe roimh ré a chomhlíonadh le dlí an Aontais féin. (
55
)
89.
Maidir leis sin, ba cheart a choimeád i gcuimhne, seachas na coinníollacha arna leagan amach go sainráite sa chéad mhír d’Airteagal 351 CFAE, go dtugtar isteach leis an dara mír den fhoráil chéanna oibleagáid shonrach chun coinbhleachtaí don todhchaí a dhíbirt agus áirítear sa tríú mír cosc ar dheonú caithimh fhabhraigh do thriú Stáit. In éineacht leis sin, eascraíonn teorainneacha áirithe ar raon feidhme na forála sin ó thréithe sonracha dhlíchóras an Aontais. Mar a chinn an Chúirt Bhreithiúnais sa bhreithiúnas in Kadi, ní féidir le hAirteagal 351 CFAE ‘a cheadú in aon chúinsí aon agóid i gcoinne na bprionsabal a bhfuil mar pháirt de bhunús féin dhlíchóras an Aontais, agus ceann amháin dóibh sin ná cosaint cearta bunúsacha, lena n‑áirítear athbhreithniú ag breithiúnacht an Aontais ar dhleathacht bhearta an Aontais maidir lena gcomhsheasmhacht leis na cearta bunúsacha sin’. (
56
)
90.
Sa chás seo, an phríomhcheist ar a raibh an Supreme Court rialú a thabhairt, chun í a chur ar bhealach simplí, ná na coinníollacha faoina bhfuil feidhm ag Airteagal 351 CFAE i gcás (i) a raibh an comhaontú roimh ré ar a bhraitear ina chomhaontú iltaobhach, agus (ii) ar chosúil go raibh an díospóid go hiomlán inmheánach don Aontas Eorpach, ós rud é nach raibh aon tríú Stát nó náisiúnach de thriú Stát páirteach inti.
91.
I bhfianaise an mhéid thuas, sa bhreithiúnas faoi chonspóid, níor léirigh an Supreme Court ach comhaontú roimh ré amháin (agus níor chuir sí i bhfeidhm é), ach léirigh sí foráil de dhlí an Aontais freisin. Ní féidir leis an bhfíoras, sa chás seo, go raibh nasc dlúth idir an dá shraith forálacha i leith a léirithe amhras a chaitheamh ar inniúlacht na Cúirte Breithiúnais aghaidh a thabhairt ar an ngné den ábhar a bhain leis an Aontas.
92.
Nuair atá sé riachtanach chun díospóid a réiteach a thagann laistigh dá hinniúlacht, ní mór go mbeidh an Chúirt Bhreithiúnais in ann clásail de chomhaontuithe idirnáisiúnta a léiriú go teagmhasach, fiú i gcás nach bhfuil na comhaontuithe sin mar pháirt de dhlí an Aontais. Míníonn an méid sin cén fáth, i gcaingne díreacha, nár léirigh an Chúirt Bhreithiúnais aon bhraiteoireacht an tasc sin a chur i gcrích, a mhéid ar ghá leis d’fhonn rialú a thabhairt ar an díospóid. (
57
)
93.
I gcodarsnacht leis sin, i nósanna imeachta um réamhrialú níl ar an gCúirt Bhreithiúnais de ghnáth an comhaontú idirnáisiúnta faoi cheist a léiriú, ós rud é gur féidir an tasc sin a fhágáil do chúirteanna náisiúnta an Bhallstáit lena mbaineann. (
58
) Mar sin féin, d’fhéadfadh inniúlacht theagmhasach na Cúirte Breithiúnais chun comhaontú idirnáisiúnta nach bhfuil an tAontas Eorpach mar pháirtí ann teacht chun cinn freisin i gcomhthéacs an nós imeachta um réamhrialú. (
59
) Is amhlaidh an cás, d’fhonn léiriú ar dhlí an Aontais a chur ar fáil a bhféadfadh a bheith úsáideach do chúirt náisiúnta, nuair a bhfuil ar an gCúirt Bhreithiúnais an comhthéacs dlíthiúil ina bhfeidhmíonn riail amháin de dhlí an Aontais a mheas.
94.
Mar shampla, i gcás, amhail sa chás seo, go dtagann an cheist maidir le cé acu an dtagann nó nach dtagann comhaontú ar leith nó clásal comhaontaithe faoi chumhdach raon feidhme na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE chun cinn, ní féidir a argóint go dáiríre nach bhféadfadh an Chúirt Bhreithiúnais ach léiriú an‑teibí a chur ar fáil ar an bhforáil den Aontas, agus nach féidir léi tréithe sonracha an chomhaontaithe nó an chlásail faoi cheist a chur san áireamh. (
60
)
95.
Thairis sin, sa chás seo, bhí cúis eile lena bhféadfaí údar a thabhairt le measúnú na Cúirte Breithiúnais, fiú go teagmhasach, ar na forálacha de Choinbhinsiún ICSID ar a bhraith na hinfheisteoirí: bheadh tionchar díreach ag an léiriú a dhéanfar ar na forálacha sin ar bhailíocht agus/nó éifeachtacht trí chinneadh ón gCoimisiún. (
61
)
(3) Ceisteanna dlíthiúla difriúla arna n‑ardú in imeachtaí an Aontais agus na Ríochta Aontaithe
96.
Sa tríú háit, tá dearbhú an Supreme Court ar dá réir nach raibh an cheist arna hardú ag na hinfheisteoirí faoi Airteagal 351 CFAE os a comhair go hiomlán mar an gcéanna leis an gceist arna hardú os comhair chúirteanna an Aontais, arís, de thábhacht theoranta agus míchruinn freisin go pointe.
97.
I dtús báire, faighim deacair é a thuiscint cén fáth a mbeadh tábhacht leis, sna himeachtaí éagsúla arna dtionscnamh os comhair chúirteanna an Aontais agus cúirteanna náisiúnta, gur bhraith na hinfheisteoirí ar Airteagal 53 agus/nó Airteagal 54 de Choinbhinsiún ICSID. Baineann an dá fhoráil le haithint agus forghníomhú dámhachtainí. Go bunúsach, is forálacha iad atá dírithe ar ábhair dhifriúla, lena leagtar síos sásaimh dhifriúla le haghaidh forghníomhú dámhachtainí d’fhonn oibleagáid shiméadrach a chruthú idir Stáit agus infheisteoirí chuige sin. (
62
)
98.
Ba ann don riosca ‘bac suntasach le feidhmiú dhlí an Aontais’ a chruthú (
63
) gan beann ar an mbonn dlíthiúil sonrach ar a bhraith na hinfheisteoirí sna himeachtaí difriúla. Is é comhláithreacht imeachtaí riaracháin agus breithiúnacha éagsúla laistigh den Aontas Eorpach – a bhain go léir leis an dámhachtain chéanna agus a raibh an cuspóir deireadh a chur le héifeachtaí chinneadh críochnaitheach 2015 ón gCoimisiún (trí é a chur ar neamhní, ar leibhéal an Aontais, agus trí dhul timpeall air, ar an leibhéal náisiúnta) i gcoiteann acu – a raibh tábhacht léi i ndáiríre chun críocha Airteagal 4(3) CAE agus cásdlí Masterfoods.
99.
In éineacht leis sin, níl cinneadh an Supreme Court maidir leis an difríocht in éilimh na n‑infheisteoirí go hiomlán cruinn. D’aithin an Supreme Court féin nár agair na hinfheisteoirí i ndáiríre Airteagal 53 ina aonar ach Airteagal 54 de Choinbhinsiún ICSID freisin sna himeachtaí os comhair chúirteanna an Aontais. (
64
) Is amhlaidh an cás maidir leis an nós imeachta riaracháin os comhair an Choimisiúin: ar ndóigh, tagraíonn cinneadh críochnaitheach 2015 don dá fhoráil. (
65
)
100.
Mar an gcéanna, is cosúil go bhfuil an fíoras nár ardaíodh ceisteanna maidir le láithreacht agus méid oibleagáidí na Ríochta Aontaithe faoi Choinbhinsiún ICSID os comhair chúirteanna an Aontais neamhábhartha mar an gcéanna sa chás seo. Is léir, ós rud é nach raibh an Ríocht Aontaithe páirteach in aon slí sna himeachtaí Státchabhrach as ar eascair cinneadh críochnaitheach 2015, nach raibh aon chúis deileáil le staid shonrach an Bhallstáit sin.
101.
Mar sin féin, a mhéid ar féidir liom a fheiscint, níl oibleagáidí na Ríochta Aontaithe faoi Choinbhinsiún ICSID éagsúil ó oibleagáid na mBallstát eile atá go léir, seachas an Pholainn, ina bpáirtithe sa choinbhinsiún sin freisin. Áirítear ina measc ní hamháin an Rómáin (an Ballstát a dheonaigh an chabhair líomhainte) ach freisin an Bheilg, Lucsamburg agus an tSualainn (ina raibh imeachtaí comhthreomhara ar bun). Dá bhrí sin, bheadh aon chinntí ó chúirteanna an Aontais maidir le hinfheidhmeacht Choinbhinsiún ICSID, de bhun Airteagal 351 CFAE, sa díospóid os a gcomhair (nó os comhair cúirteanna náisiúnta) infheidhme, mutatis mutandis, i leith imeachtaí na Ríochta Aontaithe.
102.
Is fíor nach raibh infheidhmeacht na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE i measc na gceisteanna ar a rialaigh an Chúirt Ghinearálta nuair a chuir sí cinneadh críochnaitheach 2015 ar neamhní agus, mar thoradh air sin, arna n‑ardú san achomharc ar feitheamh an tráth sin os comhair na Cúirte Breithiúnais.
103.
Níor tugadh le tuiscint leis sin, áfach – mar a dhearbhaigh an Supreme Court – ‘go raibh an seans go dtabharfaidh cúirteanna an Aontais aghaidh ar infheidhmeacht Airteagal 351 CFAE i leith oibleagáidí réamh-aontachais faoi Choinbhinsiún ICSID [...] fánach’ nó, is é sin le rá, ‘go raibh an fhéidearthacht go measfadh cúirteanna an Aontais an cheist sin tráth ar leith sa todhchaí teagmhasach agus fánach araon’. (
66
) Chinn an Supreme Court féin gur cuireadh dualgas an chomhair dhílis, i bprionsabal, i ngníomh le ‘láithreacht achomhairc ar feitheamh os comhair na Cúirte Breithiúnais le fíor-sheans go mbeadh rath air’. (
67
)
104.
Dá mba rud é gur éirigh leis an gCoimisiún ina achomharc (a tharla i ndáiríre ina dhiaidh sin (
68
)), d’fhéadfadh an Chúirt Bhreithiúnais an cás a tharchur ar ais chuig an gCúirt Ghinearálta chun measúnú úr a dhéanamh air nó breithiúnas críochnaitheach a thabhairt ar an ábhar. Sa dá chás sin, bheadh gá deileáil le forais neamhnithe na n‑infheisteoirí nár rialaíodh orthu sa bhreithiúnas arna chur ar leataobh ag an gCúirt Bhreithiúnais. (
69
) Bhain ceann amháin de na forais sin, go sonrach, le mainneachtain líomhainte an Choimisiúin an chéad mhír d’Airteagal 351 CFAE a chur i bhfeidhm i gceart. (
70
)
105.
I gcodarsnacht leis sin, dá mba rud é nár éirigh le hachomharc an Choimisiúin, bheadh air a imscrúdú i leith an bhirt cabhrach líomhainte a atosú agus measúnú a dhéanamh ar argóintí na n‑infheisteoirí ex novo, lena n‑áirítear na hargóintí bunaithe ar infheidhmeacht na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE agus, de bhun na forála sin, de Choinbhinsiún ICSID. (
71
) Níl gá a rá go bhféadfadh na hinfheisteoirí aon chinneadh amhail a chonspóid os comhair chúirteanna an Aontais.
106.
Dá bhrí sin, ag tráth ar leith nó eile in imeachtaí an Aontais, bhí sé cinnte go ndéileálfadh cúirteanna an Aontais go sainráite le hargóintí na n‑infheisteoirí maidir le hinfheidhmeacht na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE agus de Choinbhinsiún ICSID. Rectius, ós rud é gur chuir na hinfheisteoirí argóintí amhail in iúl go sainráite, ní raibh aon slí go bhféadfadh cinneadh ón gCoimisiún a raibh neamhfhabhrach ina leith teacht chun bheith críochnaitheach gan scrúdú ar na hargóintí sin ag breithiúnacht an Aontais.
107.
An meall is mó ar deireadh, dá mba rud é gur mheas an Supreme Court gur ardaíodh ceisteanna le sonraíochtaí na n‑imeachtaí os a comhair – a bhain leis an bhforáil de Choinbhinsiún ICSID ar a bhraith na hinfheisteoirí agus/nó staid na Ríochta Aontaithe vis-à-vis Coinbhinsiún ICSID – a raibh ábhartha le haghaidh réiteach na díospóide agus é neamhdhóchúil go ndéileálfadh cúirteanna an Aontais leo sna himeachtaí in European Food, d’fhéadfadh sí tarchur a dhéanamh chuig an gCúirt Bhreithiúnais faoi Airteagal 267 CFAE. Mar a míníodh, ardaíodh na ceisteanna sin maidir le raon feidhme na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE, agus tháinig siad dá bhrí sin faoi inniúlacht na Cúirte Breithiúnais. Go sonrach, ceadaíodh le hAirteagal 86(2) den Chomhaontú um Tharraingt Siar tarchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais sna cúinsí sin.
108.
Mar chonclúid, rialaigh an Supreme Court ar cheisteanna maidir le léiriú dhlí an Aontais arna ndéileáil leo i gcinneadh ón gCoimisiún a raibh a bhailíocht á hathbhreithniú in imeachtaí ar feitheamh an tráth sin os comhair chúirteanna an Aontais. Tugadh le tuiscint go riachtanach leis na hargóintí arna n‑ardú ag na hinfheisteoirí chuige sin, os comhair an Supreme Court agus chúirteanna an Aontais, go raibh an cinneadh ón gCoimisiún faoi cheist neamhbhailí. Bhí riosca fíor agus iarbhír go mbeadh cinntí (riaracháin agus/nó breithiúnacha) i gcoinbhleacht ann ar an ábhar céanna laistigh den Aontas Eorpach. Mar sin, trí dhiúltú bac a chur ar na himeachtaí, mar a ceanglaíodh le cásdlí Masterfoods, sháraigh an Supreme Court dualgas an chomhair dhílis, arna chumhdach in Airteagal 4(3) CAE. Is cosúil, mar sin, go bhfuil bunús maith le céad fhoras an Choimisiúin.
D. An dara foras: sárú ar an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE
1.
Argóintí na bpáirtithe
109.
Lena dara foras, maíonn an Coimisiún, trí chinneadh nach raibh feidhm ag dlí an Aontais i leith fhorghníomhú na dámhachtana sa Ríocht Aontaithe, ós rud é gur dhligh an Ríocht Aontaithe an oibleagáid an dámhachtain a fhorghníomhú faoi Airteagal 54 de Choinbhinsiún ICSID do na Stáit Chonarthacha ICSID go léir eile, lena n‑áirítear tríú tíortha, gur eascair sárú ar an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE ón mbreithiúnas faoi chonspóid.
110.
Maíonn an Coimisiún, sa chás seo, nach raibh an chéad mhír d’Airteagal 351 CFAE infheidhme agus, trí a mhalairt a chinneadh, gur chuir an Supreme Court síneadh le raon feidhme na forála sin go mícheart. Eascraíonn an chonclúid sin – dar leis an gCoimisiún – as léiriú earráideach ar dhá fhrása a áirítear in Airteagal 351 CFAE, ar choincheapa uathrialacha de dhlí an Aontais an dá cheann acu: ‘cearta […] [de] [th]ríú tír nó tríú tíortha’ agus ‘[d]éanfaidh forálacha na gConarthaí difear’.
111.
Ar dtús, maíonn an Coimisiún nach raibh baint ag aon ‘chearta de thríú tír nó tríú tíortha’ le hoibleagáid na Ríochta Aontaithe an dámhachtain a fhorghníomhú de bhun Airteagal 54 de Choinbhinsiún ICSID, ós rud é nár bhain an cás seo ach le Ballstáit an Aontais. Sa dara háit, líomhnaíonn an Coimisiún nach ndearnadh ‘difear’ le ‘forálacha na gConarthaí’ d’aon oibleagáid de chuid na Ríochta Aontaithe faoi Choinbhinsiún ICSID a mhéid a bhféadfaí forálacha ábhartha an Choinbhinsiúin sin a léiriú sa chaoi go seachnófaí aon choinbhleacht le rialacha ábhartha Chonarthaí an Aontais.
2.
Measúnú
112.
Ar na cúiseanna a mhíneofar thíos, measaim gur cheart diúltú le dara foras an Choimisiúin.
(a)
An féidir le Ballstát an chéad mhír d’Airteagal 351 CFAE a shárú?
113.
Ina freagra ar an litir fógra fhoirmiúil, chonspóid Rialtas na Ríochta Aontaithe líomhain an Choimisiúin gur sáraíodh an chéad mhír d’Airteagal 351 CFAE, ag díriú ar fhoclaíocht na forála sin, ar chosúil nach bhforchuirtear aon oibleagáid ar na Ballstáit léi.
114.
I dtús báire, d’fhéadfadh sé a bheith úsáideach a chur in iúl go dtugtar isteach riail leis an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE chun coinbhleachtaí féideartha a eascraíonn as cur i bhfeidhm comhthráthach dhá shraith rialacha a rialú: (
72
) Conarthaí an Aontais, ar thaobh amháin, agus comhaontuithe roimh ré, ar an taobh eile. Léirítear leis an bhforáil sin prionsabail sheanbhunaithe den dlí idirnáisiúnta maidir le cur i bhfeidhm conarthaí comhleantacha agus éifeachtaí conarthaí vis-à-vis tríú Stáit, amhail pacta sunt servanda, pacta tertiis nec nocent nec prosunt agus res inter alios acta. (
73
) Is prionsabail iad sin arna gcódú in VCLT, (
74
) agus ar aithin an Chúirt Bhreithiúnais a luach i ndlíchóras an Aontais go leanúnach. (
75
)
115.
Is é is cuspóir na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE, dá bhrí sin, a shoiléiriú, i gcomhréir leis na prionsabail den dlí idirnáisiúnta thuas, nach ndéanann cur i bhfeidhm Chonarthaí an Aontais difear do ghealltanas na mBallstát cearta tríú tíortha a urramú faoi chomhaontuithe roimh ré, agus a n‑oibleagáidí a eascraíonn astu a chomhlíonadh. (
76
) Mar sin, nuair a chomhlíontar na coinníollacha ábhartha, ceadaítear do Bhallstáit rialacha an Aontais a fhágáil gan feidhm, a mhéid ar ghá leis sin chun comhaontuithe roimh ré a chomhlíonadh. (
77
)
116.
Mar sin féin, chinn an Chúirt Bhreithiúnais nach ‘saothródh’ an riail a chumhdaítear sa chéad mhír d’Airteagal 351 CFAE ‘a cuspóir murar thug sí le tuiscint gurb ann do dhualgas d’institiúidí an Aontais gan bac a chur le feidhmiú oibleagáidí na mBallstát a eascraíonn as comhaontú roimh ré’. (
78
) Más amhlaidh atá, tá sé ceart go dtugtar le tuiscint leis an bhforáil sin gurb ann d’oibleagáid d’institiúidí an Aontais.
117.
Admhaím go bhféadfaí an chéad mhír d’Airteagal 351 CFAE a thuiscint sa chaoi go leagtar síos léi freisin, go hintuigthe áfach, oibleagáid do na Ballstáit a bhféadfaí a mheas mar ‘íomhá scáthánach’ oibleagáid institiúidí an Aontais: gan bac a chur le cur i bhfeidhm dhlí an Aontais, i gcás nach gcomhlíontar coinníollacha na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE. Is é sin le rá, chuirfí cosc ar Bhallstáit tosaíocht a thabhairt d’fhorálacha comhaontuithe roimh ré ar rialacha an Aontais atá i gcoinbhleacht leo i gcásanna nach dtagann faoi raon feidhme na forála sin den Chonradh. B’fhéidir go bhféadfaí údar a thabhairt leis an léamh ‘dhá bhealach’ seo ar an bhforáil leis an bhfíoras go meastar Airteagal 351 CFAE minic mar léiriú, sa réimse seo, ar phrionsabal an chomhair dhílis: (
79
) prionsabal lena gceanglaítear, mar a dearbhaíodh, ar institiúidí an Aontais agus ar na Ballstáit gníomhú de mheon macánta.
118.
Is cosúil, áfach, go bhfuil tábhacht, agus más féidir liom seo a rá, luach breise oibleagáide amhail nach mór nihil. Go simplí, bheadh san oibleagáid arna leagan amach sa chéad mhír d’Airteagal 351 CFAE, do na Ballstáit, dlí an Aontais a chomhlíonadh go simplí i gcás nach bhfuil feidhm ag an eisceacht dá bhforáiltear ann: léireasc. I ndáiríre, ní fhéadfadh aon sárú ann féin ar an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE a bheith ann; d’eascródh aon sárú amhail, go huathoibríoch agus le tuiscint, ó shárú ar riail eile de dhlí an Aontais.
119.
Níos tábhachtai arís, ní fhéadfaí léamh an Choimisiúin a réiteach le bunús agus téacs na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE. (
80
) Tá an fhoráil sin, go bunúsach, ina riail cheadaitheach, lena gceadaítear do Bhallstáit dlí an Aontais a fhágáil gan feidhm i gcúinsí áirithe. Mar sin, is é is feidhm léi ná a bheith ina ‘sciath’, rud a chiallaíonn gur cosaint fhéideartha í a bhféadfadh Ballstát a chuirtear sárú ar riail den Aontas ina leith a ardú. I gcodarsnacht leis sin, murab ionann agus an dara agus tríú mír den fhoráil chéanna – lena leagtar síos, mar a míníodh thuas, oibleagáidí sonracha áirithe do na Ballstáit – ní fheicim conas go bhféadfaí an chéad mhír d’Airteagal 351 CFAE a úsáid go héifeachtach mar ‘chlaíomh’ i gcomhthéacs imeachtaí um shárú. (
81
)
120.
Mar chonclúid, táim den tuairim nach féidir leis an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE a bheith ina bunús d’éileamh i nós imeachta faoi Airteagal 258 CFAE agus, mar thoradh air sin, gur cheart diúltú do dhara foras an Choimisiúin.
121.
Dá mba rud é go n‑easaontódh an Chúirt Bhreithiúnais liom maidir le measúnú na réamhcheiste seo, agus ag féachaint do na naisc fhollasacha idir an cheist arna hardú ag an gCoimisiún ina dara foras agus na ceisteanna arna n‑ardú sna trí fhoras eile, míneoidh mé, in aon chás, cén fáth go bhfuilim den tuairim go ndearna an Supreme Court earráid maidir lena léiriú ar an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE.
(b)
Raon feidhme na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE
122.
De réir théacs na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE, ní mór dhá choinníoll a chomhlíonadh chun go mbeidh feidhm ag an bhforáil sin: (i) ní mór gur tugadh an comhaontú i gcrích roimh theacht i bhfeidhm Chonradh CEE, an tráth sin, nó roimh aontachas an Bhallstáit leis an Aontas; agus (ii) ní mór go n‑eascróidh cearta as an gcomhaontú sin do thríú tír ar féidir leis a cheangal ar an mBallstát lena mbaineann a urramú. (
82
)
123.
Sa bhreithiúnas faoi chonspóid, chinn an Chúirt Bhreithiúnais gur comhlíonadh na coinníollacha sin ar an bhforas: (i) go bhfuil Coinbhinsiún ICSID, i leith na Ríochta Aontaithe, ina ‘chomhaontú roimh ré’ chun críocha na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE; agus (ii) dhligh an Ríocht Aontaithe na hoibleagáidí a eascraíonn as Airteagal 54 de Choinbhinsiún ICSID do na Stáit chonarthacha eile go léir. Tháinig sí ar an gconclúid dá bhrí sin go bhféadfadh na hinfheisteoirí brath go dlisteanach ar an bhforáil den Aontas chun iarraidh ar chúirteanna na Ríochta Aontaithe an dámhachtain a fhorghníomhú.
124.
Is cinnte go n‑aontaím maidir leis an gcéad choinníoll: dhaingnigh an Ríocht Aontaithe Coinbhinsiún ICSID in 1966, is é sin, roimh a haontachas leis an gComhphobal, an tráth sin, in 1973. (
83
)
125.
Mar mhalairt air sin, ar roinnt cúiseanna, ní chuirtear cinntí an Supreme Court maidir leis an dara coinníoll ina luí orm.
126.
D’fhonn a mhíniú cén fáth go bhfuilim den tuairim sin, déanfaidh mé iarracht ar dtús roinnt soiléireachta a chur ar fáil maidir le raon feidhme na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE, ceist a bhféadfadh, is fíor, a bheith beagán doiléir ar bhonn an chásdlí arb ann dó. Chuige sin, measaim é a bheith réasúnta an anailís a thosú le hamharc ar chuspóir agus foclaíocht na forála sin.
(1) Cuspóir agus foclaíocht na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE
127.
Is é is céad chuspóir na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE ná cearta tríú Stáit a chosaint (
84
) trí cheadú do Bhallstáit comhaontuithe roimh ré a chomhlíonadh nuair atá siad i gcoinbhleacht le rialacha an Aontais, (
85
) gan sárú ar dhlí an Aontais eascairt as sin. (
86
) Is é is cuspóir uileghabhálach na forála sin, áfach, Ballstáit a chosaint ó ghníomh éagórach ar leith a dhéanamh, mar thoradh ar oibleagáidí arna nglacadh orthu féin ina dhiaidh sin faoi dhlí an Aontais, as a n‑eascródh a ndliteanas idirnáisiúnta faoi rialacha an dlí idirnáisiúnta, a bhféadfadh tríú Stáit a agairt.
128.
Chinn an Chúirt Bhreithiúnais nach bhfuil feidhm ag an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE nuair nach bhfuil cearta tíortha nach baill iad bainteach. (
87
) Mar sin, ní féidir an fhoráil sin a agairt go bailí i gcás comhaontuithe arna dtabhairt i gcrích idir Ballstáit amháin, (
88
) agus i gcás comhaontuithe arna dtabhairt i gcrích le tríú Stáit má bhraitear orthu i gcaidrimh idir Ballstáit. (
89
) Mar a cuireadh chun suntais sa léann dlíthiúil, sheas an Chúirt Bhreithiúnais i gcónaí leis an bprionsabal nach féidir Airteagal 351 CFAE a chur i bhfeidhm i gcaidrimh idir-Aontas. (
90
)
129.
Is é sin an chúis a rinne an Chúirt Bhreithiúnais soiléir é, ón gcásdlí an‑luath, nach mór an frása ‘cearta agus oibleagáidí a éiríonn as comhaontuithe’ sa chéad mhír d’Airteagal 351 CFAE a thuiscint mar bheith ag tagairt do chearta tríú Stáit agus oibleagáidí na mBallstát. (
91
) Ní féidir le Ballstáit aon ‘cheart’ a eascraíonn as comhaontuithe roimh ré a éileamh. (
92
)
130.
Tá nasc doscaoilte idir an dá ghné sin. Ní cheadaítear le dlí an Aontais do Bhallstáit na ‘hoibleagáidí comhfhreagracha’ a chomhlíonadh ach amháin má tá ceart ag tríú Stát ar féidir leis a éileamh i gcoinne Ballstáit (ach ní éilítear an méid sin (
93
)). (
94
) Nuair a cheadaítear le comhaontú roimh ré do Bhallstát, ach nach gceanglaítear air, beart a ghlacadh atá ar neamhréir le dlí an Aontais, ní scaoileann an chéad mhír d’Airteagal 351 CFAE an Ballstát sin saor ó na rialacha ábhartha den Aontas a chomhlíonadh. (
95
) Ar an gcaoi chéanna, chinn an Chúirt Bhreithiúnais nach féidir leis an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE a bheith infheidhme nuair a chuir tríú Stát an mhian in iúl go dtiocfadh deireadh le comhaontú roimh ré. (
96
) I mo thuairim, ní mór gurb amhlaidh an cás maidir le tríú Stáit a thoiligh go sainráite d’easpa comhréireachta leis an gcomhaontú roimh ré nó a tharscaoil a chearta. (
97
)
131.
Tá sainaithint cheart an tríú Stáit idirghaolmhair agus oibleagáid an Bhallstáit ríthábhachtach dá bhrí sin chun infheidhmeacht na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE a shuí, i gcás ar leith.
132.
Ag an bpointe seo, samhlaítear dom go bhfuil sé tábhachtach difríocht a tharraingt idir cineálacha éagsúla comhaontuithe.
133.
Maidir le comhaontuithe déthaobhacha – is iad sin, comhaontuithe idir Ballstát amháin agus tríú Stát amháin – níor cheart go mbeadh aon mhórfhadhbanna maidir le bunú cé acu an ann nó nach ann do cheart sonrach tríú Stáit agus oibleagáid chomhfreagrach Bhallstáit, de réir bhrí na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE.
134.
I gcodarsnacht leis sin, maidir le comhaontuithe iltaobhacha – is iad sin, comhaontuithe ina bhfuil Ballstát nó Ballstáit páirtithe in éineacht le tríú Stát nó tríú Stáit – tharlódh sé nach mbeidh an cás i gcónaí chomh simplí. D’fhéadfadh sé go dtiocfadh ceisteanna maidir le cur i bhfeidhm na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE chun cinn i gcásanna idir-Aontas ina bhfuil, amhail sa chás seo, dhá Bhallstát nó níos mó páirteach go díreach, agus an líon sin amháin. (
98
) I gcás amhail, cad iad na coinníollacha faoina bhfuil an chéad mhír d’Airteagal 351 CFAE infheidhme?
135.
Chuige sin, aontaím le tuairim an Choimisiúin ar dá réir, faoin gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE, nach mór idirdhealú a dhéanamh idir comhaontuithe iltaobhacha ina bhfuil oibleagáidí de chineál comhchoiteann, agus comhaontuithe iltaobhacha ina bhfuil oibleagáidí de chineál déthaobhach nó cómhalartach. (
99
)
136.
Sa chéad chatagóir de chomhaontuithe, d’fhéadfaidh mainneachtain páirtí chonarthaigh oibleagáid a chur i gcrích faoin gcomhaontú difear a dhéanamh don leas a bhaineann na páirtithe eile as a gcearta faoin gcomhaontú, nó baint amach chuspóir an chomhaontaithe a chur i gcontúirt. (
100
) Sna cásanna sin, dlitear na hoibleagáidí a thagann chun cinn do ghrúpa Stáit (erga omnes partes) nó don chomhphobal idirnáisiúnta ina iomláine (erga omnes). I gcásanna amhail, d’fhéadfadh go maith go mbeadh an chéad mhír d’Airteagal 351 CFAE infheidhme, agus dá bhrí sin go mbraithfí uirthi chun bailíocht gnímh den Aontas a chonspóid, fiú i ndíospóidí ina bhfuil gníomhaithe den Aontas agus iad siúd amháin páirteach. (
101
) D’fhéadfadh go mbeadh na cásanna sin idir-Aontas go glan ar leibhéal fíorasach, ach níl siad ar leibhéal dlíthiúil.
137.
I gcodarsnacht leis sin, sa dara catagóir de chomhaontuithe, de ghnáth ní dhéanfaidh mainneachtain Stáit chonarthaigh oibleagáid a chomhlíonadh faoin gcomhaontú roimh ré ach difear do cheann amháin nó níos mó de Stáit chonarthacha shonracha: iad siúd a bhfuil baint acu leis an gcás faoi cheist. Sna cásanna sin, níl aon chur isteach ar an leas a bhaintear as na cearta atá ag Stáit chonarthacha eile faoin gcomhaontú. (
102
) Más amhlaidh atá, leanann sé as sin, sna cásanna sin, nuair is Ballstáit iad na Stáit chonarthacha eile ar a n‑imrítear tionchar le mainneachtain Bhallstáit, níl feidhm ag an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE. Ós rud é nach bhfuil aon cheart de chuid tríú Stát i gceist, níl aon ghá cur i bhfeidhm dhlí an Aontais a chur ar leataobh chun dliteanas idirnáisiúnta Ballstáit mar thoradh air sin a sheachaint.
138.
Ba mhaith liom a chur leis seo, sa chomhthéacs seo, go n‑aontaím arís leis an gCoimisiún nuair a mhaíonn sé nár leor leas fíorasach lom (i gcodarsnacht le leas dlíthiúil) na Stát conarthach i gcinntiú go gcomhlíonann na Stáit chonarthacha go léir eile comhaontú iltaobhach chun cur i bhfeidhm na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE a chur i ngníomh. (
103
) Tagraíonn téacs na forála sin do ‘chearta’, téarma Dár tagraíodh go leanúnach freisin i gcásdlí na Cúirte Breithiúnais ar an ábhar seo. (
104
)
(2) Foráil le hiarmhairtí forleathana agus raon feidhme atá ginearálta, ach nach bhfuil ró-leathan
139.
Mar a chinn an Supreme Court agus an ceart aici, tá raon feidhme ginearálta ag Airteagal 351 CFAE: tá feidhm aige maidir le haon chomhaontú idirnáisiúnta, gan beann ar ábhar, a bhféadfadh tionchar a imirt ar chur i bhfeidhm Chonarthaí an Aontais. (
105
)
140.
Mar sin féin, ní chiallaíonn sin go bhfuil raon feidhme leathan ag an eisceacht arna leagan amach sa chéad mhír de. Ní mór a choimeád i gcuimhne go ndéantar maolú ar phrionsabal na tosaíochta leis an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE, ceann de na crainn thaca lárnacha ar a dtógtar dlíchóras an Aontais. I gcás a chomhlíontar na coinníollacha, seachas i gcúinsí eisceachtúla, (
106
) d’fhéadfadh aon fhoráil i gcomhaontú roimh ré tosaíocht a bheith aici ar aon fhoráil atá i gcoinbhleacht léi de chuid dhlí an Aontais, lena n‑áirítear de chuid an dlí phríomha. (
107
) Is fíor sin gan beann ar an tionchar a bhféadfadh a bheith le rialacha an Aontais sin a fhágáil gan feidhm ar chearta agus leasanna na mBallstát eile, agus ar dhea-fheidhmiú an Aontais Eorpaigh féin.
141.
Ag féachaint do na hiarmhairtí forleathana féideartha a eascraíonn as cur i bhfeidhm na forála sin, is léir go bhfuil an prionsabal léirithe – ar dá réir nárbh mhór léiriú docht a dhéanamh ar eisceachtaí, ionas nach gcealaítear rialacha ginearálta – go háirithe ábhartha sa chomhthéacs seo. (
108
)
142.
I bhfianaise na mbreithnithe thuas, tabharfaidh mé aghaidh anois ar na míreanna ábhartha sa bhreithiúnas faoi chonspóid.
(c)
An chéad mhír d’Airteagal 351 CFAE sa bhreithiúnas faoi chonspóid
143.
Sa chás seo, ba é croílár an ábhair – mar a chuir an Supreme Court in iúl é (
109
) – a chinneadh ar forchuireadh leis an gcomhaontú roimh ré faoi cheist ar an mBallstát lena mbaineann oibleagáidí a bhféadfadh Stáit nach baill iad a bhí ina bpáirtithe sa chomhaontú a bhfeidhmiú a éileamh go fóill. Sa bhreithiúnas faoi chonspóid, rinne an Supreme Court an measúnú sin trí scrúdú a dhéanamh ar an oibleagáid dlite ag Ballstát amháin (an Ríocht Aontaithe) faoi chomhaontú idirnáisiúnta amháin (Coinbhinsiún ICSID) an dámhachtain a fhorghníomhú.
144.
Measaim go bhfuil fadhb leis an gcur chuige arna leanúint ag an Supreme Court chuige sin ar thrí bhealach.
145.
Ar dtús, níor sainaithníodh le hanailís an Supreme Court, a raibh dírithe nach mór go heisiach ar oibleagáidí na Ríochta Aontaithe faoi Airteagal 54 de Choinbhinsiún ICSID, aon cheart comhfhreagrach de Stáit nach baill iad.
146.
Mar a míníodh thuas, ní féidir áibhéil a dhéanamh ar thábhacht an naisc idir an dá ghné sin, chun críocha na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE. Éilítear leis an bhforáil sin go mbainfidh tríú tír ar páirtí í sa chomhaontú, as an gcomhaontú sin, ceart ar féidir léi a cheangal ar an mBallstát lena mbaineann a urramú.
147.
Ní ceist í, dá bhrí sin, gur féidir beag a dhéanamh di. Mar shampla, ag glacadh leis gur dhiúltaigh cúirteanna na Ríochta Aontaithe an dámhachtain faoi cheist a fhorghníomhú, (
110
) an mbeadh gach tríú Stát ar páirtí é i gCoinbhinsiún ICSID (faoi láthair, níos mó ná 150) in ann dliteanas idirnáisiúnta na Ríochta Aontaithe a agairt mar gheall ar an diúltú sin, agus gníomhú i gcoinne an Stáit sin, trí na nósanna imeachtaí dá bhforáiltear sa dlí idirnáisiúnta, (
111
) d’fhonn staonadh ón ngníomh éagórach agus/nó cúiteamh ar an dochar arna dhéanamh a fháil? Níor tugadh aghaidh ar an gceist sin, in ainneoin a tábhachta, sa bhreithiúnas faoi chonspóid.
148.
Sa dara háit, is cosúil dom go raibh an caighdeán arna chur i bhfeidhm ag an Supreme Court chun oibleagáid a dhlitear do thríú Stát a shainaithint réasúnta íseal. Is é atá i gceist agam ná gur cosúil go gcomhlíontar go héasca na ceanglais chun oibleagáid a eascraíonn as comhaontú idirnáisiúnta a mheas mar chomhchoiteann (sa chás seo, erga omnes partes), agus ní déthaobhach ná cómhalartach, faoin réasúnaíocht arna cur i bhfeidhm ag an Supreme Court.
149.
Is cinnte nach bhfuil aon easpa de thagairtí chuig foinsí idirnáisiúnta agus acadúla sa bhreithiúnas faoi chonspóid ach, ar fhéachaint níos mionsonraithe, is cosúil nach bhfuil aon cheann acu sin sonrach nó críochnúil ar an ábhar. Cé go bhfuil dhá ráiteas mar eisceacht air seo, (
112
) tá na foinsí go léir eile réasúnta doiléir ar an bpointe sin agus tagann an Supreme Court ar a cinntí le tuiscint. (
113
) Déarfainn gur cosúil, don chuid is mó, go dtugtar le tuiscint leis na foinsí sin gurb ann do leas de chineál ginearálta ag na páirtithe conarthacha i gCoinbhinsiún ICSID go gcomhlíontar an comhaontú i ngach cúinse. (
114
) Mar a dearbhaíodh thuas, áfach, ní leor sin chun cur i bhfeidhm na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE a chur i ngníomh.
150.
Sa tríú háit, cé go dtuigim gur bhain an phríomhcheist arna cur ar an Supreme Court le héifeachtaí Choinbhinsiún ICSID vis-à-vis an Ríocht Aontaithe (ar bhealach simplí: ‘an gceanglaítear ar an Ríocht Aontaithe an dámhachtain a fhorghníomhú faoin gcomhaontú sin?’), ní fhéadfaí an cheist sin a scrúdú ‘ar leithlis cliniciúil’ ó chomhthéacs na díospóide.
151.
Bhí staid dhlíthiúil agus fíorasach na díospóide, i ndáiríre, réasúnta casta: bhain sí le trí Stát dhifriúla (an Ríocht Aontaithe, an Rómáin agus an tSualainn) agus dhá chomhaontú idirnáisiúnta dhifriúla (BIT agus Coinbhinsiún ICSID).
152.
Deonaíodh cúiteamh leis an dámhachtain do na hinfheisteoirí ar an bhforas gur sháraigh an Rómáin, dar leis an mbord eadrána, téarmaí BIT trí mhainneachtain caitheamh cóir agus cothrom a chinntiú, ionchais dhlisteanacha na n‑infheisteoirí a urramú agus gníomhú go trédhearcach. (
115
) Ba é BIT dá bhrí sin a leag síos na hoibleagáidí substainteacha a thóg an Rómáin uirthi féin i leith na Sualainne. Ba faoi Airteagal 8(6) de BIT freisin gur dhligh an Rómáin an oibleagáid don tSualainn an cúiteamh arna dhámhachtain do na náisiúnaigh Shualannacha faoi cheist a íoc. (
116
)
153.
Go bunúsach, tríd a measúnú a theorannú do cheist nós imeachta amháin a d’eascair as an díospóid, agus trí chomhaontú idirnáisiúnta amháin a fhágáil amach as an scéal, chaill an Supreme Court radharc ar an gcaidreamh dlíthiúil bunúsach as ar eascair an díospóid: an caidreamh idir an Rómáin ar thaobh amháin, agus an tSualainn agus a náisiúnaigh ar an taobh eile.
154.
Faoin léiriú ar an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE arna dhéanamh ag an Supreme Court, rialófaí roinnt cásanna atá go hiomlán inmheánach don Aontas Eorpach – ós rud é nach bhfuil ach baint ag Ballstáit agus a náisiúnaigh leo, ní hamháin ó thaobh na bhfíoras de ach ó thaobh an dlí de freisin – le forálacha comhaontuithe roimh ré, cé go dtagann siad faoi réimse Chonarthaí an Aontais agus go bhfuil siad i gcoinbhleacht le roinnt rialacha den Aontas. I mo thuairim, bheadh an méid sin neamhréireach le foclaíocht na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE agus ní bheadh gá leis d’fhonn a chuspóir a bhaint amach. Ní luífeadh sé ach oiread le cásdlí thart lenar cuireadh a chur i bhfeidhm i gcaidrimh idir-Aontas go glan as an áireamh.
155.
Chruthófaí leis an léiriú leathan sin ar an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE, i roinnt cúinsí, bealach réasúnta éasca do dhaoine aonair chun teacht timpeall ar chineál ceangailteach rialacha an Aontais. (
117
) Chuige sin, níor cheart a dhearmad gurb ionann Airteagal 351 CFAE, i dtús báire, agus foráil a bhaineann le caidrimh idir-Stát. Mar a chinn an Chúirt Bhreithiúnais, is foráil neodrach í nach bhféadfadh a bheith mar éifeacht léi cineál na gceart a bhféadfadh eascairt as comhaontuithe roimh ré a athrú. Uaidh sin, leanann sé ‘nach bhfuil sé d’éifeacht ag an bhforail sin cearta a dheonú do dhaoine aonair a bhraitheann ar chomhaontú roimh ré, cearta nárbh mhór do chúirteanna náisiúnta na mBallstát seasamh leo. Ní imríonn sí tionchar dochrach ar na cearta a bhféadfadh daoine aonair a bhaint as comhaontú amhail ach oiread’. (
118
)
156.
Dá bhrí sin, tá an cheist maidir le cé acu an mbaineann nó nach mbaineann daoine aonair (amhail na hinfheisteoirí) ceart as comhaontú roimh ré, don chuid is mó, neamhábhartha le haghaidh chur i bhfeidhm na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE. Ní féidir le daoine aonair leas a bhaint as an bhforáil sin ach go hindíreach, a mhéid ar féidir leo a thaispeáint go n‑éilítear le foráil nó beart den Aontas ar leith ar Bhallstát oibleagáid a dhlitear do thriú Stát faoi chomhaontú roimh ré a shárú, lena bhféadfaí dliteanas idirnáisiúnta an Bhallstáit sin a chur i ngníomh.
157.
Mar chonclúid, measaim, sa bhreithiúnas faoi chonspóid, go ndearna an Supreme Court earráid maidir le léiriú agus cur i bhfeidhm na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE, sa chaoi gur thug sí raon feidhme ró-leathan don fhoráil sin. Go háirithe, rinne sí míléiriú ar an gcoincheap ‘cearta agus oibleagáidí a éiríonn as comhaontuithe’, ós rud é gur theip uirthi a mheas i gceart conas gur cheart an coincheap sin a scrúdú i gcomhthéacs comhaontuithe iltaobhacha, go háirithe nuair nach bhfuil baint ag aon tríú Stát nó tríú náisiúnach.
158.
Mar sin féin, ar na cúiseanna arna míniú i míreanna 113 go 120 thuas, ba cheart diúltú do dhara foras an Choimisiúin.
E. An tríú foras: sárú ar Airteagal 267 CFAE
1.
Argóintí na bpáirtithe
159.
Lena tríú foras, maíonn an Coimisiún gur eascair sárú ar Airteagal 267 CFAE ar dhá bhealach as tabhairt an bhreithiúnais faoi chonspóid ag an Supreme Court, gan dul i muinín na Cúirte Breithiúnais le haghaidh réamhrialú.
160.
Maíonn an Coimisiún, trí mhainneachtain ceist a tharchur le haghaidh réamhrialú ar bhailíocht an chinnidh tionscnaimh agus an urghaire fionraí, gur sháraigh an Supreme Court an oibleagáid arna leagan síos sa chéad mhír, pointe (b), d’Airteagal 267 CFAE. Dearbhaíonn an Coimisiún gurb é is éifeacht an bhreithiúnais faoi chonspóid ná go bhfágtar na cinntí sin gan feidhm. Dá bhrí sin, trí dhiúltú éifeacht a thabhairt do na cinntí sin – lenar éilíodh comhlíonadh na hoibleagáide neamhghníomhaíochta, lena gcoiscfí íoc na cabhrach faoi cheist – ghníomhaigh an Supreme Court amhail is go raibh na gníomhartha sin neamhbhailí.
161.
In éineacht leis sin, maíonn an Coimisiún, trí mhainneachtain ceist a tharchur maidir le léiriú na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE, gur sháraigh an Supreme Court, mar chúirt céime deiridh, an oibleagáid arna leagan síos sa tríú mír d’Airteagal 267 CFAE. Sa bhreithiúnas faoi chonspóid, bhí ar an Supreme Court léiriú a dhéanamh ar choincheapa de dhlí an Aontais bainteach a raibh conspóideach agus nár déileáladh go leordhóthanach leo i gcásdlí an Aontais.
2.
Measúnú
162.
Tosóidh mé mo mheasúnú ar an bhforas seo leis an dara hargóint arna cur in iúl ag an gCoimisiún.
163.
I dtús báire, is dócha nach bhfuil orm a chur in iúl gurb ionann an Supreme Court agus ‘cúir[t] nó binse de chuid Ballstáit [...] nach bhfuil leigheas breithiúnach faoin dlí náisiúnta in aghaidh chinntí na cúirte nó an bhinse sin’ de réir bhrí Airteagal 267 CFAE. Dá bhrí sin, éilítear ar chúirt amhail, i bprionsabal, tarchur le haghaidh réamhrialú a dhéanamh faoi Airteagal 267 CFAE, nuair a bhfuil uirthi ceist maidir le léiriú forála den Aontas a réiteach d’fhonn rialú a thabhairt.
164.
De réir cásdlí socair, áfach, in ainneoin an dualgais tarchur a dhéanamh a leagtar amach in Airteagal 267 CFAE, féadfaidh cúirteanna céime deiridh staonadh ón méid sin a dhéanamh i ndá chineál cúinse.
165.
Ar dtús, níl údar le tarchur i gcás de chineál acte clair, mar a chuirtear air: nuair atá cur i bhfeidhm ceart dhlí an Aontais chomh follasach sin nach bhfuil aon spás d’aon amhras réasúnta maidir leis an mbealach a bhfuil an cheist arna hardú le réiteach. Chuige sin, chuir an Chúirt Bhreithiúnais leis sin, roimh di teacht ar an gconclúid nach bhfágann léiriú forála aon spás d’amhras réasúnta, nach mór don chúirt náisiúnta creidiúint, áfach, go mbeadh an t‑ábhar chomh follasach céanna do chúirteanna agus binsí céime deiridh eile na mBallstát agus don Chúirt Bhreithiúnais. (
119
)
166.
Sa dara háit, tarscaoiltear an dualgas chun tarchur a dhéanamh i gcás de chineál acte éclairé mar a thugtar air: nuair atá an cheist a ardaítear comhionann go hábhartha le ceist a raibh ina hábhar cheana do réamhrialú i gcás cosúil, nó gur dhéileáil cinntí roimhe na Cúirte Breithiúnais leis an bpointe dlí faoi cheist, gan beann ar chineál na n‑imeachtaí as ar eascair na cinntí sin, cé nach bhfuil na ceisteanna faoi cheist comhionann go docht. (
120
)
167.
Go ginearálta, chinn an Chúirt Bhreithiúnais nach mór an cheist cé acu an ann nó nach ann don fhéidearthacht do chúirt céime deiridh staonadh ó tharchur a dhéanamh ‘a mheas ar bhonn shaintréithe dhlí an Aontais, na deachrachtaí ar leith a eascraíonn as léiriú an dlí sin agus an riosca go mbeidh éagsúlachtaí i gcinntí breithiúnacha laistigh den Aontas Eorpach’. (
121
)
168.
Mhínigh mé thuas, cén fáth, i mo thuairim, go ndearna an Supreme Court míléiriú ar an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE sa chás seo. Mar sin féin, ní chiallaíonn an fíoras lom go ndearna cúirt céime deiridh earráid ina léiriú ar fhoráil de dhlí an Aontais, gan ceist a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais faoi Airteagal 267 CFAE, gur ghníomhaigh sí go riachtanach de shárú ar a dualgas chun tarchur a dhéanamh. Is é sin, ar a mhéid, comhartha amháin go bhféadfadh gurb amhlaidh an cás.
169.
Sa chás seo, áfach, cuirtear in iúl le roinnt gnéithe eile nár tugadh freagra follasach ar na ceisteanna maidir le léiriú a raibh os comhair an Supreme Court le foclaíocht na forála féin, ná le cásdlí na Cúirte Breithiúnais.
170.
Ar dtús, is léir nach dtugtar treoir gan athbhrí le foclaíocht réasúnta achomair na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE i leith na gceisteanna maidir le léiriú arna n‑ardú os comhair an Supreme Court. Mar a chuir an Coimisiún in iúl, d’easaontaigh na páirtithe go láidir maidir leis na ceisteanna sin. Is cosúil dom gur chuir an dá thaobh argóintí in iúl a bhféadfaí, ar an gcéad amharc ar a laghad, a dhíbhe mar bheith gan bhunús go follasach.
171.
Sa dara háit, bhí cinntí chúirteanna an Aontais maidir leis an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE dár thagair na páirtithe agus arna meas ag an Supreme Court teoranta ó thaobh líon agus ábharthacht de. Go háirithe, níor dhéileáil aon chinneadh amhail, go sainráite agus go díreach, leis na ceisteanna a raibh ríthábhachtach sa chás seo. Léiríonn an ráiteas ar chúiseanna sa bhreithiúnas faoi chonspóid gur thángthas ar an léiriú arna dhéanamh ag an gCúirt Bhreithiúnais (más féidir liom é seo a rá) trí ‘ghiotaí agus píosaí’ a chur le chéile ó roinnt breithiúnas de chuid na Cúirte Breithiúnais. Thairis sin, léiríonn an ráiteas ar chúiseanna sin go bhféadfadh gur tugadh léiriú eile ar an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE le tuiscint le ‘giotaí agus píosaí’ de bhreithiúnais eile de chuid na Cúirte Breithiúnais. (
122
)
172.
Sa triú háit, tá sé deacair le feiceáil freisin conas go bhféadfaí teacht ar an gconclúid go slán gur dóchúil go raibh an léiriú ar an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE arna ghlacadh ag an Supreme Court ‘chomh follasach céanna’ do chúirteanna an Aontais agus cúirteanna céime deiridh na mBallstát eile. Bhí an Supreme Court feasach gur ardaíodh argóintí bunaithe ar Airteagal 351 CFAE agus ar Choinbhinsiún ICSID ní hamháin os comhair chúirteanna an Aontais, ach freisin sna himeachtaí náisiúnta a raibh ar bun. Ba cheart go mbeadh an Supreme Court go háirithe cúramach chuige sin mar gheall ar líon na n‑imeachtaí sin, agus ós rud é go raibh siad ar feitheamh os comhair cúirteanna dlínsí éagsúla.
173.
Thairis sin, chuir an Coimisiún in iúl don Supreme Court gur thug cúirt náisiúnta amháin – an Nacka Tingsrätt (an Chúirt Réigiúnach, Nacka, an tSualainn) – breithiúnas inar dhiúltaigh sí d’éilimh na n‑infheisteoirí bunaithe ar an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE, i ndiaidh léiriú uirthi a tháinig salach ar an léiriú arna ghlacadh ar deireadh ag an Supreme Court. Dá bhrí sin, bhí an riosca go mbeadh tuairimí éagsúla ann ar chiall agus raon feidhme na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE, agus dá bhrí sin, cinntí breithiúnacha i gcoinbhleacht lena chéile maidir léi, fíor agus láithreach.
174.
Maidir leis sin, ní mór dom a thabhairt chun cuimhne gur chinn an Chúirt Bhreithiúnais go leanúnach nuair a dhéantar cúirt náisiúnta feasach gurb ann do chásdlí éagsúil – i measc cúirteanna Ballstáit nó idir cúirteanna Ballstát difriúil – maidir le léiriú forála de dhlí an Aontais atá infheidhme i leith na díospóide sna príomhimeachtaí, ní mór don chúirt sin a bheith go háirithe airdeallach ina measúnú ar cé acu an bhfuil nó nach bhfuil aon amhras réasúnta ann maidir leis an léiriú ceart ar an bhforáil de dhlí an Aontais faoi cheist agus aird a thabhairt, inter alia, ar an gcuspóir a shaothraítear leis an nós imeachta um réamhrialú arb ionann é agus léiriú aonfhoirmeach ar dhlí an Aontais a bhaint amach. (
123
)
175.
Sa cheathrú háit, is cosúil nár thug an Supreme Court aon aird ar thábhacht bhunreachtúil na ceiste dlíthiúla ar a chinn sí rialú a thabhairt, nó ar an tionchar féideartha a bhféadfadh a cinneadh a bheith aige ar dhlíchóras an Aontais ina iomláine. Mar a luadh, is ionann na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE agus teorainn nach mór neamhiata ar fheidhmiú phrionsabal na tosaíochta de dhlí an Aontais. I bhfianaise thábhacht an phrionsabail sin do dhlíchóras an Aontais, ní fhéadfadh nár aithin an Supreme Court tromchúis an fhoráil a léiriú go leathan.
176.
In éineacht leis sin, tugaim faoi deara, murab ionann agus an Supreme Court, gur dhiúltaigh an High Court agus an Chúirt Achomhairc cur i bhfeidhm na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE a mheas ós rud é gur ceist í sin arna hardú sna himeachtaí in European Food os comhair chúirteanna an Aontais, agus dá bhrí sin d’fhéadfadh riosca teacht chun cinn go mbeadh breithiúnais i gcoinbhleacht ann ar an ábhar. (
124
)
177.
Dá bhrí sin, táim den tuairim, trí rialú ar fhiúntas éilimh na n‑infheisteoirí atá bunaithe ar an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE, go ndearna an Supreme Court neamhaird (i) ar ‘shaintréithe dhlí an Aontais’ agus (ii) ‘an riosca go mbeadh éagsúlacht ann i gcinntí breithiúnacha laistigh den Aontas Eorpach’. Is gnéithe iad sin nach mór do chúirteanna céime deiridh, i gcomhréir leis an gcásdlí thuasluaite, a chur san áireamh agus measúnú á dhéanamh, i gcás sonrach, an bhfuil oibleagáid orthu ceist a tharchur de bhun an tríú mír d’Airteagal 267 CFAE.
178.
Sa chúigiú háit, agus ar deireadh, creidim, ag féachaint do chúinsí an cháis, gur cinneadh é mainneachtain an Supreme Court tarchur a dhéanamh faoi Airteagal 267 CFAE a thagann lasmuigh den chorrlach beartaíochta nach mór a aithint go riachtanach i leith comhlachtaí a chuireann feidhmeanna breithiúnacha i gcrích. Léirítear leis na gnéithe arna scrúdú sa Tuairim seo cás atá casta go dlíthiúil, agus atá níos casta arís mar gheall ar roinnt imeachtaí riaracháin agus breithiúnacha a bheith ar bun ag an am céanna ar fud an Aontais Eorpaigh, ina mbaineann na ceisteanna lárnacha le cur i bhfeidhm rialacha agus prionsabal éagsúil den Aontas. Go háirithe, níorbh ionann léiriú na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE agus ceist choimhdeach nó thánaisteach – a bhféadfadh mar sin úsáid coigilteachta breithiúnaí a thabhairt le tuiscint – ach ceann ‘a théann chuig croílár na díospóide láithrí’. (
125
)
179.
Thairis sin, ní fheicim aon ghné nithiúil lena dtabharfaí le tuiscint gurb ann do chúiseanna speisialta gur cheart déileáil leis an gcás go práinneach. Ní fhéadfadh mainneachtain an Supreme Court tarchur le haghaidh réamhrialú a dhéanamh a mheas ach oiread a bheith mar thoradh ar mhiondhearmad, mar a bhféadfaí, mar shampla, nuair nár ardaigh na páirtithe ceist dhlíthiúil, nó nuair nár díospóideadh an cheist go hiomlán eatarthu. D’iarr roinnt de na páirtithe sna himeachtaí níos mó ná uair amháin ar an Supreme Court ceist a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais maidir leis an léiriú cuí ar an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE.
180.
Dá bhrí sin, measaim, i bhfianaise chúinsí an cháis, nach bhféadfadh an Supreme Court teacht ar an gconclúid go creatúil, mar gheall ar a foclaíocht agus/nó an cásdlí den Aontas arb ann dó, (i) nár fágadh aon spás d’amhras réasúnta maidir leis an léiriú le tabhairt ar an gcéad mhír d’Airteagal 351 CFAE agus (ii) go mbeadh an léiriú arna ghlacadh chomh follasach céanna do chúirteanna an Aontais agus do chúirteanna céime deiridh na mBallstát eile. Dá bhrí sin, trí mhainneachtain ceisteanna a tharchur ar léiriú na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE chuig an gCúirt Bhreithiúnais, mhainnigh an Supreme Court a hoibleagáid faoin tríú mír d’Airteagal 267 CFAE a chomhlíonadh.
181.
Sna cúinsí sin, táim den tuairim gur cosúil go bhfuil bunús maith leis an tríú foras, gan gá a bheith ann scrúdú a dhéanamh ar an bhfoirm eile lochtaithe arna cur in iúl ag an gCoimisiún. (
126
)
F. An ceathrú foras: sárú ar Airteagal 108(3) CFAE
1.
Argóintí na bpáirtithe
182.
Lena cheathrú foras, maíonn an Coimisiún gur sháraigh an Ríocht Aontaithe Airteagal 108(3) CFAE.
183.
Cuireann an Coimisiún chun suntais, tríd an mbac ar fhorghníomhú na dámhachtana a ardú, mar a d’ordaigh cúirteanna na Ríochta Aontaithe a d’éist an cás ag céimeanna níos ísle, gur tháinig an dámhachtain chun bheith forghníomhaithe. Bhí sé d’éifeacht mar sin le rialú an Supreme Court, na méideanna arna leagan amach sa dámhachtain a dhéanamh iníoctha. Tagann éifeacht amhail – mar a mhaíonn an Coimisiún – salach go díreach ar an oibleagáid neamhghníomhaíochta dá bhforáiltear in Airteagal 108(3) CFAE.
184.
Cuireann an Coimisiún leis sin go ndearna an Supreme Court neamhaird freisin ar an gcásdlí seanbhunaithe ar dá réir gur féidir brath ar an gcosc ar Státchabhair nár údaraíodh go cuí a dheonú chun bac a chur le forghníomhú breithiúnas críochnaitheach cúirteanna náisiúnta a mbeadh ag teacht salach go díreach ar an oibleagáid neamhghníomhaíochta. (
127
)
2.
Measúnú
185.
Cé gur cosúil, i bprionsabal, go bhfuil argóintí an Choimisiúin fiúntach, táim den tuairim gur cheart an foras seo a dhíbhe.
186.
De bhun Airteagal 108(3) CFAE, tá oibleagáid ar Bhallstáit, ar dtús, aon phleananna chun cabhair nua a thabhairt nó chun cabhair arb ann di cheana a athrú a chur i bhfios don Choimisiún agus, sa dara háit, gan aon bhearta amhail a chur in éifeacht go dtí go dtugann an institiúid sin cinneadh críochnaitheach ar an mbeart sin. Tá an oibleagáid dhúbailte sin (fógra agus neamhgníomhaíocht) ceaptha le cinntiú nach bhféadfadh córas cabhrach teacht chun feidhme go dtí go mbeidh tréimhse réasúnta ag an gCoimisiún na bearta ceaptha a scrúdú go mionsonraithe agus, más gá, an nós imeachta imscrúdaithe foirmiúil a thionscnamh. Is é an cuspóir deiridh, go follasach, cosc a chur leis an bhféidearthacht go ndeonófar cabhair neamhréireach do na tairbhithe. (
128
)
187.
Sa chás seo, scrúdaigh an Coimisiún an beart faoi cheist (íoc an chúitimh arna dheonú do na hinfheisteoirí sa dámhachtain ag an Rómáin (
129
)) cheana agus chinn sé gurb ionann é agus Státchabhair neamhréireach i gcinneadh críochnaitheach 2015.
188.
Is fíor é go raibh an Chúirt Ghinearálta tar éis an cinneadh críochnaitheach ón gCoimisiún a chur ar neamhní an tráth a thug an Supreme Court an breithiúnas faoi chonspóid. Bhí achomharc os comhair na Cúirte Breithiúnais i gcoinne bhreithiúnas na Cúirte Ginearálta ar feitheamh cheana, áfach.
189.
Thairis sin, níor bhain na himeachtaí um neamhniú os comhair chúirteanna an Aontais le dleathacht an chinnidh tionscnaimh agus/nó an urghaire fionraí. D’fhéadfadh gurbh fhiú a chur in iúl nár chonspóid na hinfheisteoirí dleathacht an chinnidh tionscnaimh, cé go raibh sé sin indéanta i bprionsabail. (
130
) Ina dhiaidh sin, chonspóid na hinfheisteoirí dleathacht an urghaire fionraí ar dtús, ach tarraingíodh siar a gcaingean níos déanaí. (
131
)
190.
Sa chomhthéacs seo, ní mór a choimeád i gcuimhne go dtoimhdítear i bprionsabal go bhfuil gníomhartha institiúidí an Aontais dleathach agus mar sin cruthaítear éifeachtaí dlíthiúla leo go dtí go dtarraingítear siar iad, go neamhnítear iad i gcaingean le haghaidh neamhniú nó go ndearbhaítear iad a bheith neamhbhailí i ndiaidh tarchur chun réamhrialú nó pléadáil neamhdhleathachta. (
132
)
191.
Thairis sin, ní féidir breithiúnas na Cúirte Ginearálta a léamh sa chaoi go gciallaíonn sé, fiú le tuiscint, go raibh an cinneadh tionscnaimh agus an urghaire fionraí neamhdleathach freisin. Tá sé seanbhunaithe nach n‑imrítear tionchar go riachtanach le neamhniú birt den Aontas ar na gníomhartha ullmhúcháin, agus is féidir an nós imeachta chun ionadú a dhéanamh ar an mbeart sin a atosú, i bprionsabal, ag an bpointe céanna inar tharla an neamhdhleathacht. (
133
)
192.
Sa chás seo, bhí an foras ar a neamhnigh an Chúirt Ghinearálta cinneadh críochnaitheach 2015 sonrach don chinneadh faoi athbhreithniú. (
134
) Ní imreodh earráid amhail arna déanamh ag an gCoimisiún, fiú dá mba rud é gur chinntigh an Chúirt Bhreithiúnais í ar achomharc, tionchar ar dhleathacht chinntí an Choimisiúin arna nglacadh ag céim níos luaithe sa nós imeachta. An iarmhairt a bheadh ann don Choimisiún ná go mbeadh air a imscrúdú domhain maidir leis an gcabhair líomhainte a atosú agus ansin cinneadh nua a ghlacadh chun clabhsúr a chur leis an nós imeachta, cinneadh nárbh mhór dó a bheith comhsheasmhach le cinntí chúirteanna an Aontais.
193.
Mar thoradh air sin, gan beann ar stádas chinneadh críochnaitheach 2015, ós rud é gurbh ionann an cinneadh tionscnaimh agus an urghaire fionraí agus gníomhartha i bhfeidhm agus gur chruthaigh siad éifeachtaí dlíthiúla, bhí an oibleagáid neamhghníomhaíochta don chabhair líomhainte i bhfeidhm go fóill. (
135
)
194.
Maidir leis sin, ba cheart dom a thabhairt chun cuimhne, de réir cásdlí socair, go bhfuil éifeacht dhíreach ag an gcosc ar íoc amach cabhrach pleanáilte arna leagan síos sa fhrása deireanach d’Airteagal 108(3) CFAE agus, dá bhrí sin, go bhfuil sé infhorfheidhmithe láithreach bonn, (
136
) lena n‑áirítear ag cúirteanna náisiúnta. (
137
) Mar sin, ní féidir le cúirt náisiúnta, gan Airteagal 108(3) CFAE a shárú, íoc cabhrach nár cuireadh i bhfios í don Choimisiún, a bhfuil a comhréireacht leis an margadh inmheánach faoi imscrúdú ag an gCoimisiún nó, níos measa, ar cinneadh í a bheith ar neamhréir leis an margadh inmheánach, a ordú. Ba cheart diúltú, i bprionsabal, d’aon iarraidh amhail. (
138
)
195.
Dá bhrí sin, tríd an mbac ar fhorghníomhú na dámhachtana a ardú, ba í iarmhairt dhosheachanta an bhreithiúnais faoi chonspóid ná gur tháinig an Rómáin chun bheith, i bprionsabal, faoi cheangal an chabhair líomhainte a íoc amach, agus neamhaird á déanamh ar an oibleagáid neamhghníomhaíochta. Is cosúil gur dóchúil go n‑eascróidh sárú ar Airteagal 108(3) CFAE as staid amhail.
196.
Is fíor é – mar a chuir an Ríocht Aontaithe in iúl ina freagra ar litir fógra fhoirmiúil an Choimisiúin – go leagtar síos oibleagáid le hAirteagal 108(3) CFAE a luíonn, i bprionsabal, ar an mBallstát a dheonaíonn an chabhair líomhainte. (
139
) Mar a chuir an Coimisiún in iúl, agus an ceart aige, áfach, faoi Airteagal 4(3) CAE éilítear ar Bhallstáit cabhrú lena chéile d’fhonn comhlíonadh dhlí an Aontais a éascú, agus chun staonadh ó bhearta a ghlacadh a bhféadfadh bac a chur le comhlíonadh nó é a chur i gcontúirt. (
140
)
197.
Mar thoradh air sin, aontaím le tuairim an Choimisiúin gur féidir an Ríocht Aontaithe féin a mheas freagrach as sárú ar Airteagal 108(3) CFAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 4(3) CAE, más ceann dá bearta a chuireann sárú ar an oibleagáid neamhghníomhaíochta maidir le beart cabhrach líomhainte i ngníomh.
198.
Mar sin féin, ní mór dom a chur in iúl, sa chás seo, nár chuir an Coimisiún aon fhaisnéis isteach maidir le conas agus cathain ar eascair íoc iarbhír na suimeanna arna leagan amach sa dámhachtain as forghníomhú na dámhachtana sa Ríocht Aontaithe, a ndearnadh indéanta é leis an mbreithiúnas faoi chonspóid.
199.
Thabharfainn chun cuimhne, chuige sin, in imeachtaí um shárú, go bhfuil ar an gCoimisiún na sáruithe a líomhnaítear a shuí, agus an fhaisnéis go léir ar ghá léi chuige sin a chur os comhair na Cúirte Breithiúnais, agus ní féidir leis an gCoimisiún brath ar aon toimhde. (
141
) Thairis sin, is cásdlí socair é nach féidir imeachtaí um shárú a úsáid ach i gcoinne sáruithe iarbhír ar dhlí an Aontais. I gcodarsnacht leis sin, ní féidir glacadh le líomhaintí lom de sháruithe féideartha sa todhchaí nó riosca i leith sin. (
142
)
200.
Dá bhrí sin, cé go n‑aontaím leis an gCoimisiún gur cosúil gur féidir le sárú, gur féidir a chur i leith na Ríochta Aontaithe, ar an oibleagáid neamhghníomhaíochta arna leagan amach in Airteagal 108(3) CFAE eascairt as an mbreithiúnas faoi chonspóid, i bprionsabal, ní fheicim aon fhianaise gur tharla sárú amhail i ndáiríre.
201.
Ar an gcúis sin, is cosúil, i mo thuairim, nach bhfuil bunús maith le ceathrú foras an Choimisiúin.
VI. Costais
202.
Faoi Airteagal 138(1) de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais, ordófar don pháirtí caillteach na costais a íoc, má iarrtar iad i bpléadálacha an pháirtí a n‑éireoidh leis.
203.
Mar sin, ós rud é gur iarr an Coimisiún na costais agus go raibh a chaingean rathúil don chuid is mó, ní mór a ordú don Ríocht Aontaithe na costais a íoc.
VII. Conclúid
204.
I bhfianaise an mhéid thuas, molaim don Chúirt Bhreithiúnais:
–
a dhearbhú ós rud é, lena breithiúnas an 19 Feabhra 2020 in Micula v an Rómáin, gur dhiúltaigh an Supreme Court bac a chur ar na himeachtaí, agus gur rialaigh sí ar léiriú na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE, cé gur cinneadh an t‑ábhar céanna le cinntí ar marthain ón gCoimisiún agus go raibh an t‑ábhar ar feitheamh le haghaidh breithniú os comhair chúirteanna an Aontais, gur sháraigh an Ríocht Aontaithe Airteagal 4(3) CAE, i gcomhar le hAirteagal 127(1) den Chomhaontú um Tharraingt Siar;
–
a dhearbhú ós rud é gur mhainnigh an Supreme Court, mar chúirt céime deiridh, ceist a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú maidir le léiriú dhlí an Aontais nach raibh ina acte clair ná acte éclairé, gur sháraigh Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann an tríú mír d’Airteagal 267 CFAE, i gcomhar le hAirteagal 127(1) den Chomhaontú um Tharraingt Siar;
–
a bhfuil fágtha den chaingean a dhíbhe;
–
a ordú do Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann costais na n‑imeachtaí seo a íoc.
(
1
)	Bunteanga: an Béarla.
(
2
)	Mertens de Wilmars, J. agus Verougstraete, I.M., ‘Proceedings against Member States for failure to fulfil their obligations’, Common Market Law Review, Iml. 7, Eagrán 4, 1970, lgh. 389 agus 390. Ar an gcaoi chéanna, roinnt blianta ina dhiaidh sin, Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Warner in Bouchereau (30/77, EU:C:1977:141, lch. 2020).
(
3
)	Féach, le déanaí, breithiúnas an 28 Eanáir 2020, an Coimisiún v an Iodáil (Treoir lena gcuirtear in aghaidh íocaíochtaí déanacha) (C‑122/18, EU:C:2020:41, mír 55 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
4
)	Féach go háirithe breithiúnais an 12 Samhain 2009, an Coimisiún v an Spáinn (C‑154/08, EU:C:2009:695), agus an 4 Deireadh Fómhair 2018, an Coimisiún v an Fhrainc (Réamhíocaíocht) (C‑416/17, EU:C:2018:811). Féach freisin Tuairim 1/09 (Comhaontú lena gcruthaítear Córas Aontaithe um Dhlíthíocht Paitinní) an 8 Márta 2011 (EU:C:2011:123, mír 87).
(
5
)	Pointe ar a leag an Chúirt Bhreithiúnais béim roinnt uaireanta agus lena n‑aontaím go hiomlán. Féach, mar shampla, breithiúnais an 9 Nollaig 2003, an Coimisiún v an Iodáil (C‑129/00, EU:C:2003:656, mír 32), agus an 7 Meitheamh 2007, an Coimisiún v an Ghréig (C‑156/04, EU:C:2007:316, mír 52).
(
6
)	Tagrófar ina dhiaidh seo do na comhaontuithe idirnáisiúnta sin mar ‘chomhaontuithe roimh ré’.
(
7
)	‘An Comhaontú um Tharraingt Siar’ (IO 2020 L 29, lch. 7).
(
8
)	T‑624/15, T‑694/15 agus T‑704/15, EU:T:2019:423.
(
9
)	An breithiúnas in an Coimisiún v European Food agus páirtithe eile (C‑638/19 P, EU:C:2022:50).
(
10
)	Breithiúnas an 6 Márta 2018 (C‑284/16, EU:C:2018:158). Sa bhreithiúnas sin, chinn an Chúirt Bhreithiúnais go raibh clásal eadrána i gconradh déthaobhach infheistíochta idir Ríocht na hÍsiltíre agus Poblacht na Slóvaice ar neamhréir le dlí an Aontais.
(
11
)	C‑333/19, EU:C:2022:749.
(
12
)	[2017] EWHC 31 (Comm).
(
13
)	[2018] EWCA 1801.
(
14
)	Féach, go háirithe, Airteagail 92 go 95 den Chomhaontú um Tharraingt Siar.
(
15
)	Féach, go háirithe, Airteagail 86 go 91 den Chomhaontú um Tharraingt Siar.
(
16
)	Béim curtha leis.
(
17
)	An Tuairim in an Phortaingéil v an Coimisiún (C‑365/99, EU:C:2001:184, mír 16).
(
18
)	Féach inter alia breithiúnas an 28 Márta 2019, an Coimisiún v Éire (Córas chun fuíolluisce a bhailiú agus a chóireáil) (C‑427/17, EU:C:2019:269, mír 43 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
19
)	Féach, mar shampla, ordú an 8 Aibreán 2020, an Coimisiún v an Pholainn (C‑791/19 R, EU:C:2020:277, mír 52 agus an cásdlí dá dtagraítear). Béim curtha leis.
(
20
)	Féach, chuige sin, breithiúnais an 20 Márta 2014, an Coimisiún v an Pholainn (C‑639/11, EU:C:2014:173, mír 57), agus an 20 Márta 2014, an Coimisiún v an Liotuáin (C‑61/12, EU:C:2014:172, mír 62).
(
21
)	I leith an phrionsabail sin, féach mar shampla breithiúnas an 20 Eanáir 2021, an Coimisiún v Printeos (C‑301/19 P, EU:C:2021:39, mír 54).
(
22
)	Féach, chuige sin, breithiúnais an 21 Meán Fómhair 1989, an Coimisiún v an Ghréig (68/88, EU:C:1989:339, mír 9), agus an 1 Deireadh Fómhair 1998, an Coimisiún v an Iodáil (C‑285/96, EU:C:1998:453, mír 13).
(
23
)	Le haghaidh cúlra comparáideach agus stairiúil ar an nós imeachta seo: féach, mar shampla, Guyomar, G., Le défaut des parties à un différend devant les juridictions internationales, Librairie Générale de Droit et de Jurisprudence, Páras, 1960; agus U.S Supreme Court, 30 Márta 1885, Thomson agus páirtithe eile v Wooster, 114 U.S. 104 (1885).
(
24
)	Airteagal 41 de Reacht na Cúirte Breithiúnais agus Airteagal 156(1) de na Rialacha Nós Imeachta.
(
25
)	Ar an gcaoi chéanna, Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Mischo in an Phortaingéil v an Coimisiún (C‑365/99, EU:C:2001:184, mír 17).
(
26
)	Deirtear gur eascair an seanfhocal seo as an bhfabhal ‘An Mhiúil’ ag scríbhneoir na Sean‑Ghréige Aesop (620 go 564 RCR).
(
27
)	Féach, chuige sin, breithiúnas an 22 Deireadh Fómhair 2002, Roquette Frères (C‑94/00, EU:C:2002:603, mír 31 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
28
)	An chéad mhír d’Airteagal 3(3) CAE.
(
29
)	Airteagal 26(2) CFAE.
(
30
)	Prótacal (Uimh. 27) maidir leis an margadh inmheánach agus an iomaíocht.
(
31
)	Airteagail 101 go 106 CFAE.
(
32
)	Airteagail 107 go 109 CFAE.
(
33
)	Féach, go háirithe, breithiúnas an 18 Iúil 2007, Lucchini, (C‑119/05, EU:C:2007:434, mír 52 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
34
)	Féach, go háirithe, breithiúnas an 21 Samhain 2013, Deutsche Lufthansa (C‑284/12, EU:C:2013:755, mír 41). Féach freisin, chuige sin, breithiúnas an 23 Eanáir 2019, Fallimento Traghetti del Mediterraneo (C‑387/17, EU:C:2019:51, mír 54 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
35
)	Féach breithiúnas an 21 Samhain 2013, Deutsche Lufthansa (C‑284/12, EU:C:2013:755, míreanna 28 go 31 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
36
)	Ibid., mír 41.
(
37
)	Féach, chuige sin, breithiúnais an 25 Iúil 2018, Georgsmarienhütte agus páirtithe eile (C‑135/16, EU:C:2018:582, mír 24), agus, de réir análaí, an 14 Nollaig 2000, Masterfoods agus HB (C‑344/98, EU:C:2000:689, mír 57).
(
38
)	Béim curtha leis.
(
39
)	Mír 25 den bhreithiúnas faoi chonspóid. Le haghaidh chinneadh na Cúirte Breithiúnais sa chás seo, féach ordú an 21 Meán Fómhair 2022, Romatsa agus páirtithe eile (C‑333/19, EU:C:2022:749).
(
40
)	Féach thuas, míreanna 21 agus 22 den Tuairim seo.
(
41
)	Mír 97 den bhreithiúnas faoi chonspóid.
(
42
)	Míreanna 98 go 100 den bhreithiúnas faoi chonspóid.
(
43
)	Míreanna 101 go 108 den bhreithiúnas faoi chonspóid.
(
44
)	Míreanna 109 go 117 den bhreithiúnas faoi chonspóid.
(
45
)	Maidir le hAirteagail 53 agus 54 de Choinbhinsiún ICSID, féach míreanna 13 agus 14 den Tuairim seo. Luaitear go lom in Airteagal 69 den choinbhinsiún sin ‘go nglacfaidh gach Stát Conarthach na bearta reachtacha nó eile a bhféadfadh a bheith riachtanach chun go mbeidh an méid dá bhforáiltear sa Choinbhinsiún seo éifeachtach ina gcríocha’.
(
46
)	Ar an gcaoi chéanna, Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Léger in Köbler (C‑224/01, EU:C:2003:207, mír 66).
(
47
)	Tuigim gurb é sin freisin, in imeachtaí na Ríochta Aontaithe, an méid a chinn an High Court agus an Court of Appeal chuige sin (féach mír 42 den bhreithiúnas faoi chonspóid).
(
48
)	Féach go háirithe mír 56 den bhreithiúnas faoi chonspóid.
(
49
)	Féach míreanna 2, 51, 52, 56 agus 116 den bhreithiúnas faoi chonspóid.
(
50
)	Féach, go háirithe, aithrisí 44 agus 126 go 129 de Chinneadh críochnaitheach 2015. Chuir an Coimisiún cur i bhfeidhm na chéad mhíre d’Airteagal 351 CFAE ar leataobh freisin sa chinneadh tionscnaimh.
(
51
)	Féach, go háirithe, mír 100 den bhreithiúnas faoi chonspóid.
(
52
)	Chuirfinn leis sin, nach bhfuil aon fhrása cosúil le fáil sna foinsí idirnáisiúnta is ábhartha, amhail Coinbhinsiún Vín maidir le Dlí na gConarthaí (‘VCLT’), agus Dréacht‑Airteagail an Choimisiúin Dlí Idirnáisiúnta ar Dhliteanas Stát i leith Gníomhartha Éagóracha ar Leibhéal Idirnáisiúnta (‘ARSIWA’).
(
53
)	Féach, chuige sin, breithiúnas an 22 Meitheamh 2021, Veiniséala v an Chomhairle (An imrítear tionchar ar thriú Stát) (C‑872/19 P, EU:C:2021:507, mír 42 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
54
)	Féach infra, mír 114 den Tuairim seo.
(
55
)	Ní aontaím go hiomlán dá bhrí sin leis an Abhcóide Ginearálta Mischo nuair a dhearbhaigh sé, ina Thuairim in an Coimisiún v an Phortaingéil (C‑62/98 agus C‑84/98, EU:C:1999:509, mír 56), go bhfuil an chéad mhír d’Airteagal 351 CFAE ‘dearbhaitheach go lom’.
(
56
)	Breithiúnas an 3 Meán Fómhair 2008, Kadi agus Al Barakaat International Foundation v an Chomhairle agus an Coimisiún (C‑402/05 P agus C‑415/05 P, EU:C:2008:461, mír 304). Féach freisin, Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Poiares Maduro sa chás céanna (EU:C:2008:11, míreanna 30 agus 31). Féach freisin, go ginearálta, breithiúnas an 2 Meán Fómhair 2021, Poblacht na Moldóive (C‑741/19, EU:C:2021:655, mír 42).
(
57
)	Féach, inter alia, breithiúnais an 6 Aibreán 1995, RTE agus ITP v an Coimisiún (C‑241/91 P agus C‑242/91 P, EU:C:1995:98), agus an 15 Meán Fómhair 2011, an Coimisiún v an tSlóvaic (C‑264/09, EU:C:2011:580).
(
58
)	Mar atá sna breithiúnais, dá dtagraítear ag an Supreme Court, an 2 Lúnasa 1993, Levy (C‑158/91, EU:C:1993:332), agus an 28 Márta 1995, Evans Medical agus Macfarlan Smith (C‑324/93, EU:C:1995:84).
(
59
)	Leanann an méid sin go follasach as breithiúnas an 18 Samhain 2003, Budějovický Budvar (C‑216/01, EU:C:2003:618, míreanna 134 agus 143). Féach freisin, de réir análaí, breithiúnas an 27 Samhain 1973, Vandeweghe agus páirtithe eile (130/73, EU:C:1973:131, míreanna 2 agus 3).
(
60
)	Ar an gceist seo, sa léann dlíthiúil, Klabbers, J., Treaty Conflict and the European Union, Cambridge University Press, 2009, lgh. 142 go 148; Manzini, P., ‘The Priority of Pre‐Existing Treaties of EC Member States within the Framework of International Law’, European Journal of International Law, 2001, lgh. 785 go 788; agus Schermers, H.G., ‘Annotation of Case 812/79 Attorney General (of Ireland) v Burgoa’, Common Market Law Review, 1981, lgh. 229 agus 230.
(
61
)	Féach thuas, mír 82 den Tuairim seo, agus infra, mír 193 den Tuairim seo. Go ginearálta, ar an ábhar seo, féach Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Capotorti in Burgoa (812/79, EU:C:1980:196, lch. 2817), agus Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Lenz in Evans Medical agus Macfarlan Smith (C‑324/93, EU:C:1994:357, mír 42).
(
62
)	Féach, le tagairt do chinntí comhlachtaí idirnáisiúnta ábhartha, Alexandrov, S.A., ‘Enforcement of ICSID Awards: Articles 53 and 54 of the ICSID Convention’, in Binder C., et al. (eds), International Investment Law for the 21st Century – Essays in Honour of Christoph Schreuer, Oxford University Press, 2009, lch. 328.
(
63
)	D’fhonn frása an Supreme Court a úsáid i mír 56 den bhreithiúnas faoi chonspóid.
(
64
)	Féach mír 113 den bhreithiúnas faoi chonspóid.
(
65
)	Féach aithris 45 de chinneadh críochnaitheach 2015.
(
66
)	Míreanna 114 agus 117 den bhreithiúnas faoi chonspóid faoi seach.
(
67
)	Mír 56 den bhreithiúnas faoi chonspóid. Béim curtha leis.
(
68
)	Féach thuas, mír 22 den Tuairim seo.
(
69
)	Mar a chuirtear in iúl go ceart i mír 114 den bhreithiúnas faoi chonspóid.
(
70
)	Breithiúnas an 18 Meitheamh 2019, European Food agus páirtithe eile v an Coimisiún (T‑624/15, T‑694/15 agus T‑704/15, EU:T:2019:423, mír 58).
(
71
)	Féach, mar shampla, aithrisí 64 go 66 de chinneadh críochnaitheach 2015.
(
72
)	Ar an gcaoi chéanna, Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Jääskinen in an Coimisiún v an tSlóvaic (C‑264/09, EU:C:2011:150, mír 48).
(
73
)	Ar an gcaoi chéanna, Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Lagrange in an Coimisiún v an Iodáil (10/61, nár foilsíodh, EU:C:1961:26, lch. 17).
(
74
)	Féach, chuige sin, Airteagal 26, Airteagal 30(4)(b) agus Airteagail 34 go 36 de VCLT.
(
75
)	Mar shampla, maidir leis an nasc idir Airteagal 351 CFAE agus Airteagal 30(4)(b) de VCLT, féach breithiúnas an 9 Feabhra 2012, Luksan (C‑277/10, EU:C:2012:65, mír 61 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
76
)	Féach, inter alia, breithiúnas an 14 Eanáir 1997, Centro-Com (C‑124/95, EU:C:1997:8, mír 56 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
77
)	Féach, chuige sin, breithiúnas an 3 Feabhra 1994, Minne (C‑13/93, EU:C:1994:39, mír 17).
(
78
)	Breithiúnas an 14 Deireadh Fómhair 1980, Burgoa (812/79, EU:C:1980:231, mír 9).
(
79
)	Féach, chuige sin, Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Tizzano in an Coimisiún v an Ríocht Aontaithe (C‑466/98, EU:C:2002:63, mír 38). Sa léann dlíthiúil, féach Koutrakos, P., ‘International agreements concluded by Member States prior to their EU accession – Burgoa’, in Butler, G., Wessel, R. (eds), EU External Relations Law, Hart Publishing, Oxford, 2022, lch. 137.
(
80
)	Féach, níos mionsonraithe, infra mír 127 et seq. den Tuairim seo.
(
81
)	Mutatis mutandis, bheadh sé cosúil le meas go sáródh Ballstát a thugann isteach beart comhéifeachta le srian cainníochtúil nach gcomhlíonann na coinníollacha chun bonn cirt a bheith leis faoi Airteagal 36 CFAE an fhoráil sin, agus ní an cosc (ginearálta) ar shrianta cainníochtúla arna leagan amach in Airteagal 34 CFAE.
(
82
)	Féach, chuige sin, breithiúnas an 10 Márta 1998, T. Port (C‑364/95 agus C‑365/95, EU:C:1998:95, mír 61).
(
83
)	Féach, Ar an gcaoi chéanna, breithiúnas an 5 Samhain 2002, an Coimisiún v an Ríocht Aontaithe (C‑466/98, EU:C:2002:624, mír 25).
(
84
)	Féach, chuige sin, breithiúnas an 13 Iúil 1966, Consten agus Grundig v an Coimisiún (56/64 agus 58/64, EU:C:1966:41, lch. 346).
(
85
)	Féach, chuige sin, breithiúnas an 12 Feabhra 2009, an Coimisiún v an Ghréig (C‑45/07, EU:C:2009:81, mír 35).
(
86
)	Féach, chuige sin, inter alia Tuairim 2/15 (Comhaontú Saorthrádála idir an tAontas agus Singeapór) an 16 Bealtaine 2017 (EU:C:2017:376, mír 254).
(
87
)	Féach, mar shampla, breithiúnas an 22 Meán Fómhair 1988, Deserbais (286/86, EU:C:1988:434, mír 18), agus Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Tesauro in Levy (C‑158/91, EU:C:1992:411, mír 4).
(
88
)	Féach, inter alia, breithiúnais an 27 Feabhra 1962, an Coimisiún v an Iodáil (10/61, EU:C:1962:2, lch. 10), agus an 27 Meán Fómhair 1988, Matteucci (235/87, EU:C:1988:460, mír 21).
(
89
)	Féach breithiúnais an 11 Márta 1986, Conegate (121/85, EU:C:1986:114, mír 25), agus an 2 Iúil 1996, an Coimisiún v Lucsamburg (C‑473/93, EU:C:1996:263, mír 40).
(
90
)	Eeckhout, P., EU external relations law, Eagrán 2, Oxford University Press, 2011, lch. 426.
(
91
)	Breithiúnas an 27 Feabhra 1962, an Coimisiún v an Iodáil (10/61, EU:C:1962:2, lch. 10).
(
92
)	Féach breithiúnas an 2 Iúil 1996, an Coimisiún v Lucsamburg (C‑473/93, EU:C:1996:263, mír 40).
(
93
)	Féach, chuige sin, breithiúnas an 21 Nollaig 2011, Air Transport Association of America agus páirtithe eile (C‑366/10, EU:C:2011:864, mír 61).
(
94
)	Féach, inter alia, breithiúnais an 2 Lúnasa 1993, Levy (C‑158/91, EU:C:1993:332, mír 12), agus an 10 Márta 1998, T. Port (C‑364/95 agus C‑365/95, EU:C:1998:95, mír 60). Béim curtha leis.
(
95
)	Féach breithiúnas an 14 Eanáir 1997, Centro-Com (C‑124/95, EU:C:1997:8, mír 60 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
96
)	Féach, chuige sin, Tuairim 2/15 (Comhaontú Saorthrádála idir an tAontas agus Singeapór) an 16 Bealtaine 2017 (EU:C:2017:376, mír 254).
(
97
)	Féach, chuige sin, Airteagail 20 agus 45 de ARSIWA.
(
98
)	Is léir sa chás seo go bhfuil baint ag tríú Stát amháin (an Ríocht Aontaithe) leis an staid, Stát nárbh mhór a mheas, áfach, an tráth ábhartha, maidir leis an bhforáil ábhartha de dhlí an Aontais, a bheith sa staid chéanna leis na Ballstáit.
(
99
)	Chun críocha na Tuairime seo níl aon ghá aghaidh a thabhairt ar an réimse (casta) seo den dlí idirnáisiúnta, ós rud é go nglactar leis go héasca leis an idirdhealú bunúsach a úsáidtear anseo i bhfoinsí dlíthiúla idirnáisiúnta. Féach, inter alia, breithiúnas na Cúirte Breithiúnais Idirnáisiúnta an 5 Feabhra 1970, Barcelona Traction, Light and Power Company, Limited (an Bheilg v an Spáinn), Tuarascálacha ICJ 1970, lch. 3, míreanna 33 agus 35, agus Airteagal 33 (agus mír 2 den trácht a ghabhann leis), Airteagal 42 (agus mír 8 den trácht a ghabhann leis) agus Airteagal 48 (agus mír 8 den trácht a ghabhann leis) de ARSIWA. Le haghaidh tagairtí don idirdhealú seo i gcásdlí an Aontais, féach Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Warner in Henn agus Darby (34/79, EU:C:1979:246, lch. 3833); Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Tesauro in Levy (C‑158/91, EU:C:1992:411, mír 5); Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Lenz in Evans Medical agus Macfarlan Smith (C‑324/93, EU:C:1994:357, mír 33); agus Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Szpunar in Poblacht na Moldóive (C‑741/19, EU:C:2021:164, mír 42). Go nádúrtha, d’fhéadfadh clásail den dá chatagóir a bheith i roinnt comhaontuithe agus, sna cásanna sin, ní mór don léiritheoir scrúdú a dhéanamh ar chineál gach clásail.
(
100
)	Tagraítear go minic do chomhaontuithe um chearta daonna mar shampla léirithe.
(
101
)	Ar an gcaoi chéanna, sa léann dlíthiúil, Mastroianni, R., Comment to Article 351 TFEU, in Tizzano, A. (ed.), Trattati dell’Unione Europea, Eagrán 2, 2014, lch. 2545.
(
102
)	Is sampla léirithe maith iad comhaontuithe um chosaint infheistíochta.
(
103
)	Féach, chuige sin, Tráchtanna le hAirteagal 42 (go háirithe mír 9) agus le hAirteagal 48 (go háirithe mír 2) de ARSIWA.
(
104
)	Féach, i measc líon mór, breithiúnais an 22 Meán Fómhair 1988, Deserbais (286/86, EU:C:1988:434, mír 18); an 6 Aibreán 1995, RTE agus ITP v an Coimisiún (C‑241/91 P agus C‑242/91 P, EU:C:1995:98, mír 84); an 10 Márta 1998, T. Port (C‑364/95 agus C‑365/95, EU:C:1998:95_mír 60); agus an 18 Samhain 2003, Budějovický Budvar (C‑216/01, EU:C:2003:618, mír 148).
(
105
)	Mír 97 den bhreithiúnas faoi chonspóid, a thagraíonn do bhreithiúnas an 2 Lúnasa 1993, Levy (C‑158/91, EU:C:1993:332, mír 11).
(
106
)	Féach thuas, mír 89 den Tuairim seo.
(
107
)	Breithiúnas an 28 Deireadh Fómhair 2022, Generalstaatsanwaltschaft München (Eiseachadadh agus ne bis in idem) (C‑435/22 PPU, EU:C:2022:852, mír 119).
(
108
)	Ibid., míreanna 120 agus 121.
(
109
)	Mír 98 den bhreithiúnas faoi chonspóid.
(
110
)	Mar a chuir an Supreme Court in iúl agus ceart aici, níor bhain an díospóid faoi cheist ach leis an gceist ar dhligh an Ríocht Aontaithe, faoi Choinbhinsiún ICSID, an oibleagáid an dámhachtain faoi cheist a fhorghníomhú do Stáit nach baill iad (mír 101 den bhreithiúnas faoi chonspóid).
(
111
)	Mar shampla, trí dhíospóid a thabhairt os comhair na Cúirte Breithiúnais Idirnáisiúnta.
(
112
)	Ráitis arna ndéanamh ag an gCathaoirleach le linn an Chúigiú agus Séú Seisiún de na hoibreacha de na Cruinnithe Comhairliúcháin de Shaineolaithe Dlíthiúla arna n‑ainmniú ag rialtais is baill (dá dtagraítear i mír 107 den bhreithiúnas faoi chonspóid).
(
113
)	Féach, go háirithe, iad siúd dá dtagraítear i míreanna 104 agus 105 den bhreithiúnas faoi chonspóid.
(
114
)	Is cosúil domsa, go sonrach, gurb amhlaidh an cás i leith argóintí na n‑infheisteoirí ar an bpointe sin, ar chosúil go molann an Supreme Court é i mír 106 den bhreithiúnas faoi chonspóid.
(
115
)	Féach, inter alia, mír 15 den bhreithiúnas faoi chonspóid.
(
116
)	De réir na forála sin, tá an dámhachtain ‘críochnaitheach agus ceangailteach’.
(
117
)	Sa chomhthéacs seo, tugaim faoi deara go tapa, i ndiaidh chinntí na Cúirte Breithiúnais in Achmea, in European Food agus in Romatsa (féach thuas, míreanna 22 agus 23 den Tuairim seo), ba cheart an clásal eadrána in BIT a mheas mar bheith neamhbhailí anois.
(
118
)	Féach breithiúnas an 14 Deireadh Fómhair 1980Burgoa (812/79, EU:C:1980:231, mír 10).
(
119
)	Féach, go háirithe, breithiúnas an 6 Deireadh Fómhair 2021, Consorzio Italian Management agus Catania Multiservizi (C‑561/19, EU:C:2021:799, míreanna 39 agus 40 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
120
)	Ibid., mír 36 agus an cásdlí dá dtagraítear.
(
121
)	Ibid., mír 41 agus an cásdlí dá dtagraítear.
(
122
)	Féach, go háirithe, míreanna 99 agus 102 den bhreithiúnas faoi chonspóid.
(
123
)	Féach, chuige sin, breithiúnais an 9 Meán Fómhair 2015, Ferreira da Silva e Brito agus páirtithe eile (C‑160/14, EU:C:2015:565, míreanna 42 go 44), agus an 6 Deireadh Fómhair 2021, Consorzio Italian Management agus Catania Multiservizi (C‑561/19, EU:C:2021:799, mír 49).
(
124
)	Féach míreanna 29, 32, 91 agus 94 den bhreithiúnas faoi chonspóid.
(
125
)	Mar a dhearbhaigh an Supreme Court i mír 96 den bhreithiúnas faoi chonspóid.
(
126
)	Féach, chuige sin, breithiúnas an 4 Deireadh Fómhair 2018, an Coimisiún v an Fhrainc (Réamhíocaíocht) (C‑416/17, EU:C:2018:811, mír 113).
(
127
)	Tagraíonn an Coimisiún, go háirithe, do bhreithiúnas an 18 Iúil 2007, Lucchini (C‑119/05, EU:C:2007:434, míreanna 62 agus 63).
(
128
)	Féach, go ginearálta agus le tagairtí breise, Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Kokott in Viasat Broadcasting UK (C‑445/19, EU:C:2020:644, míreanna 17 agus 18).
(
129
)	Féach aithris 39 de chinneadh críochnaitheach 2015.
(
130
)	Féach, mar shampla, breithiúnas an 21 Nollaig 2016, an Coimisiún v Hansestadt Lübeck (C‑524/14 P, EU:C:2016:971).
(
131
)	Ordú an 29 Feabhra 2016, Micula agus páirtithe eile v an Coimisiún (T‑646/14, nár foilsíodh, EU:T:2016:135).
(
132
)	Féach, inter alia, breithiúnas an 10 Meán Fómhair 2019, HTTS v an Chomhairle (C‑123/18 P, EU:C:2019:694, mír 100 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
133
)	Féach, inter alia, breithiúnas an 21 Meán Fómhair 2017, Riva Fire v an Coimisiún (C‑89/15 P, EU:C:2017:713, mír 34).
(
134
)	Go bunúsach, ina breithiúnas, chinn an Chúirt Ghinearálta gur cumhdaíodh leis an gcúiteamh arna dheonú do na hinfheisteoirí, go páirteach ar a laghad, tréimhse roimh aontachas na Rómáine leis an Aontas Eorpach. Dar leis an gCúirt Ghinearálta, rinne an Coimisiún earráid nuair a rangaigh sé iomláine an chúitimh mar chabhair, gan idirdhealú a dhéanamh, i measc na méideanna le haisghabháil, idir iad siúd a tháinig laistigh den tréimhse roimh aontachas agus iad siúd a tháinig laistigh den tréimhse i ndiaidh aontachais.
(
135
)	D’aithin an Supreme Court go bunúsach an méid sin i mír 51 den bhreithiúnas faoi chonspóid. Ar an gceist seo, féach, go ginearálta, Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Mengozzi in Deutsche Lufthansa (C‑284/12, EU:C:2013:442, míreanna 27 go 29).
(
136
)	Féach, mar shampla, breithiúnas an 5 Márta 2019, Eesti Pagar (C‑349/17, EU:C:2019:172, mír 88).
(
137
)	Ibid., míreanna 89 go 91.
(
138
)	Féach, i measc líon mór, breithiúnas an 12 Eanáir 2023, DOBELES HES (C‑702/20 agus C‑17/21, EU:C:2023:1, mír 121).
(
139
)	Seo a leanas foclaíocht na forála sin, sa chuid is ábhartha: ‘Ní chuirfidh an Ballstát áirithe na bearta atá ceaptha aige in éifeacht go dtí go bhfaighfear cinneadh críochnaitheach de thoradh an nós imeachta [Státchabhrach]’ (béim curtha leis).
(
140
)	Féach, chuige sin, breithiúnas an 27 Meán Fómhair 1988, Matteucci (235/87, EU:C:1988:460, mír 19).
(
141
)	Féach, mar shampla, breithiúnas an 10 Samhain 2020, an Coimisiún v an Iodáil (Teorainnluachanna – PM10) (C‑644/18, EU:C:2020:895, mír 83 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
142
)	Féach, chuige sin, breithiúnas an 16 Deireadh Fómhair 2012, an Ungáir v an tSlóvaic (C-364/10, EU:C:2012:630, míreanna 68 go 71).