62021CJ0382_RES
Sprawa C-382/21 P
Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO)
przeciwko
The KaiKai Company Jaeger Wichmann GbR
Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 27 lutego 2024 r.
Odwołanie – Własność intelektualna – Wzory wspólnotowe – Układ o współpracy patentowej (PCT) – Porozumienie w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej – Konwencja paryska o ochronie własności przemysłowej – Artykuł 4 – Rozporządzenie (WE) nr 6/2002 – Artykuł 41 – Zgłoszenie wzoru do rejestracji – Prawo pierwszeństwa – Zastrzeżenie pierwszeństwa oparte na zgłoszeniu międzynarodowym dokonanym na mocy PCT – Termin – Wykładnia zgodna z art. 4 tej konwencji – Granice
Umowy międzynarodowe – Konwencja paryska o ochronie własności przemysłowej – Porozumienie w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (TRIPS) – Bezpośrednia skuteczność – Brak – Wykładnia zgodna – Granice
(porozumienie TRIPS, art. 2 ust. 1)
(zob. pkt 59–64, 68, 70, 74)
Wzory wspólnotowe – Zgłoszenie do rejestracji – Prawo pierwszeństwa – Niemożność bezpośredniego powoływania się przez podmiot gospodarczy na konwencję paryską
(rozporządzenie Rady nr 6/2002, art. 41 ust. 1)
(zob. pkt 69)
Wzory wspólnotowe – Zgłoszenie do rejestracji – Prawo pierwszeństwa – Jasne brzmienie i wyczerpujący charakter przepisu prawa wtórnego Unii dotyczącego prawa pierwszeństwa
(rozporządzenie Rady nr 6/2002, art. 41 ust. 1)
(zob. pkt 74–77)
Wzory wspólnotowe – Zgłoszenie do rejestracji – Prawo pierwszeństwa – Zastrzeżenie pierwszeństwa oparte na zgłoszeniu dokonanym na mocy Układu o współpracy patentowej – Termin pierwszeństwa – Możliwość zastrzeżenia pierwszeństwa wcześniejszego międzynarodowego zgłoszenia patentowego przy dokonywaniu późniejszego zgłoszenia wzoru w terminie dwunastu miesięcy – Wyłączenie
[Układ o współpracy patentowej, art. 2 ppkt (i), (ii), (vii); rozporządzenie Rady nr 6/2002, art. 41 ust. 1]
(zob. pkt 78–85)
Streszczenie
Wielka izba Trybunału, uwzględniając odwołanie wniesione przez Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) od wyroku Sądu w sprawie The KaiKai Company Jaeger Wichmann/EUIPO (Sprzęt gimnastyczny i sportowy) (
1
), przedstawiła wyjaśnienia dotyczące rozgraniczenia między bezpośrednią skutecznością umów międzynarodowych a wykładnią aktów prawa wtórnego zgodną z tymi umowami i wypowiedziała się co do granic takiej wykładni zgodnej.
W dniu 24 października 2018 r. skarżąca, The KaiKai Company Jaeger Wichmann GbR, dokonała w EUIPO zgłoszenia dwunastu wzorów wspólnotowych, zastrzegając prawo pierwszeństwa oparte na międzynarodowym zgłoszeniu patentowym dokonanym w dniu 26 października 2017 r. na mocy Układu o współpracy patentowej (PCT) (
2
).
EUIPO przyjęło zgłoszenie do rejestracji, ale odmówiło uznania prawa pierwszeństwa, ponieważ data dokonania wcześniejszego zgłoszenia międzynarodowego poprzedzała o ponad sześć miesięcy datę dokonania rozpatrywanego zgłoszenia. Artykuł 41 ust. 1 rozporządzenia nr 6/2002 (
3
) przewiduje bowiem, że każdy, kto prawidłowo dokonał wcześniejszego zgłoszenia wzoru lub wzoru użytkowego korzysta do celów późniejszego zgłoszenia wzoru wspólnotowego z prawa pierwszeństwa w okresie sześciu miesięcy od daty dokonania pierwszego zgłoszenia. EUIPO uznało zaś, że choć zgłoszenie międzynarodowe dokonane na mocy PCT może co do zasady uzasadniać prawo pierwszeństwa na podstawie tego art. 41 ust. 1, jako że szeroka definicja pojęcia „patentu” zawarta w art. 2 PCT obejmuje także wzory użytkowe, o których mowa we wspomnianym art. 41 ust. 1, zastrzeżenie takiego prawa pierwszeństwa również podlega sześciomiesięcznemu terminowi, którego nie dochowano w niniejszym przypadku.
Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2021 r. Sąd stwierdził nieważność decyzji EUIPO. Orzekł on, że art. 41 ust. 1 rozporządzenia nr 6/2002 zawiera lukę w zakresie, w jakim nie określa on terminu zastrzeżenia pierwszeństwa „międzynarodowego zgłoszenia patentowego” w ramach późniejszego zgłoszenia wzoru. Sąd uznał, że przepis ten ma na celu dostosowanie tego rozporządzenia do zobowiązań wynikających z art. 4 konwencji paryskiej (
4
) i że w związku z tym należy wypełnić tę lukę poprzez zastosowanie tego art. 4. Sąd stwierdził w istocie, że na mocy wspomnianego art. 4 to właśnie charakter wcześniejszego prawa określa długość takiego terminu pierwszeństwa, wobec czego termin ten wynosi dwanaście miesięcy. Wywiódł on zatem z tego, że EUIPO naruszyło prawo, uznając, iż termin mający zastosowanie do zastrzeżenia rozpatrywanego pierwszeństwa wynosi sześć miesięcy.
W dniu 23 czerwca 2021 r. EUIPO wniosło odwołanie od tego wyroku, podnosząc tylko jeden zarzut, dotyczący naruszenia art. 41 ust. 1 rozporządzenia nr 6/2002. W zarzucie tym EUIPO wskazuje w istocie, że Sąd bezpośrednio zastosował art. 4 konwencji paryskiej, odstępując od stosowania jasnego i wyczerpującego przepisu tego art. 41 ust. 1 i zastępując go błędną wykładnią tego art. 4.
Pismem złożonym w tym samym dniu EUIPO wniosło o przyjęcie odwołania do rozpoznania zgodnie z art. 58a akapit trzeci statutu. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2021 r. (
5
) Trybunał przyjął odwołanie do rozpoznania.
Ocena Trybunału
W pierwszej kolejności, co się tyczy skutków konwencji paryskiej w porządku prawnym Unii, Trybunał przede wszystkim przypomniał, że chociaż konwencja ta nie została zawarta przez Unię, normy wyrażone w niektórych artykułach tej konwencji, w tym w jej art. 4, zostały włączone do porozumienia TRIPS (
6
), które zostało zawarte przez Unię. W związku z tym należy uznać, że normy te wywołują takie same skutki jak te, które wywołuje porozumienie TRIPS.
Następnie Trybunał uściślił, że z uwagi na ich charakter i systematykę postanowienia porozumienia TRIPS są pozbawione bezpośredniej skuteczności. Ponadto art. 4 konwencji paryskiej nie jest także objęty zakresem dwóch wyjątkowych sytuacji, w których jednostki mogą powoływać się bezpośrednio na postanowienia porozumień WTO przed sądem Unii. Po pierwsze, art. 41 rozporządzenia nr 6/2002 nie zawiera bowiem żadnego wyraźnego odesłania do tego art. 4. Po drugie, ów art. 41 nie ma na celu wdrożenia do porządku prawnego Unii szczególnego zobowiązania przyjętego w ramach porozumień WTO. Przeciwnie – rozporządzenie to stanowi wyraz woli przyjęcia przez prawodawcę Unii w odniesieniu do jednego z praw własności przemysłowej objętych konwencją paryską podejścia właściwego dla porządku prawnego Unii poprzez ustanowienie na jej terytorium szczególnego systemu jednolitej i niepodzielnej ochrony wzorów wspólnotowych, którego integralną część składową stanowi prawo pierwszeństwa przewidziane we wspomnianym art. 41.
Trybunał wywiódł stąd, że normy wyrażone w art. 4 konwencji paryskiej są pozbawione bezpośredniej skuteczności i w związku z tym nie mogą przyznawać jednostkom praw, na które mogłyby się one bezpośrednio powoływać na mocy prawa Unii. W konsekwencji prawo pierwszeństwa w odniesieniu do dokonania zgłoszenia wzoru wspólnotowego jest uregulowane w art. 41 rozporządzenia nr 6/2002, a podmioty gospodarcze nie mogą bezpośrednio powoływać się na wspomniany art. 4.
Wreszcie, Trybunał podkreślił jednak, że ponieważ porozumienie TRIPS wiąże Unię i w związku z tym ma pierwszeństwo przed aktami prawa wtórnego Unii, akty te należy interpretować w miarę możliwości w zgodzie z postanowieniami tego porozumienia. Z powyższego wynika, że rozporządzenie nr 6/2002 należy interpretować w miarę możliwości w zgodzie z normami wyrażonymi w artykułach konwencji paryskiej, w tym w szczególności w jej art. 4, które włączono do porozumienia TRIPS.
W drugiej kolejności Trybunał stwierdził, że Sąd naruszył prawo w zakresie, w jakim w sposób oczywisty przekroczył granice wykładni zgodnej art. 41 ust. 1 rozporządzenia nr 6/2002 i w rzeczywistości dokonał bezpośredniego zastosowania art. 4 konwencji paryskiej, zgodnie z jego wykładnią dokonaną przez ten Sąd, ze szkodą dla jasnego brzmienia tego art. 41 ust. 1 i z pominięciem wyczerpującego charakteru tego ostatniego przepisu.
Z jasnego brzmienia i wyczerpującego charakteru wspomnianego art. 41 ust. 1 wynika bowiem w sposób jednoznaczny, że, po pierwsze, zgłoszenie międzynarodowe dokonane na mocy PCT może stanowić podstawę prawa pierwszeństwa zgodnie z tym przepisem wyłącznie w zakresie, w jakim rozpatrywane zgłoszenie międzynarodowe ma za przedmiot wzór użytkowy, a po drugie, terminem na zastrzeżenie tego prawa pierwszeństwa na podstawie takiego zgłoszenia jest termin sześciu miesięcy, wyraźnie określony we wspomnianym przepisie.
W trzeciej kolejności, co się tyczy przyjętej przez Sąd wykładni art. 4 konwencji paryskiej, zgodnie z którą przepis ten pozwala na zastrzeżenie pierwszeństwa wcześniejszego „międzynarodowego zgłoszenia patentowego” przy dokonywaniu późniejszego zgłoszenia wzoru w terminie dwunastu miesięcy, Trybunał zauważył, że wykładnia ta również narusza prawo.
Z łącznej lektury sekcji A, C i E tego art. 4 wynika bowiem, że przepis ten nie pozwala na takie zastrzeżenie pierwszeństwa, a zatem a fortiori nie przewiduje norm dotyczących terminu wyznaczonego zgłaszającemu w tym celu. A zatem jedynie zgłoszenie międzynarodowe dokonane na mocy PCT dotyczące wzoru użytkowego może prowadzić do powstania prawa pierwszeństwa dla zgłoszenia wzoru na podstawie wspomnianego art. 4, i to w terminie sześciu miesięcy, o którym mowa w jego sekcji E ust. 1.
W świetle wszystkich tych okoliczności Trybunał uwzględnił jedyny zarzut odwołania, uchylił wyrok Sądu i orzekł w przedmiocie skargi w pierwszej instancji, oddalając tę skargę.
(
1
)	Wyrok z dnia 14 kwietnia 2021 r., The KaiKai Company Jaeger Wichmann/EUIPO (Sprzęt gimnastyczny i sportowy) (T-579/19, EU:T:2021:186).
(
2
)	PCT został zawarty w Waszyngtonie w dniu 19 czerwca 1970 r. i ostatnio zmieniony w dniu 3 października 2001 r. (Recueil des traités des Nations unies, vol. 1160, nr 18336, s. 231).
(
3
)	Rozporządzenie Rady (WE) nr 6/2002 z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie wzorów wspólnotowych (Dz.U. 2002, L 3, s. 1).
(
4
)	Konwencja paryska o ochronie własności przemysłowej, podpisana w Paryżu w dniu 20 marca 1883 r., zrewidowana ostatnio w Sztokholmie w dniu 14 lipca 1967 r. i zmieniona w dniu 28 września 1979 r. (Recueil des traités des Nations unies, vol. 828, nr 11851, s. 305).
(
5
)	Postanowienie z dnia 10 grudnia 2021 r., EUIPO/The KaiKai Company Jaeger Wichmann (C-382/21 P, EU:C:2021:1050).
(
6
)	Porozumienie w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (TRIPS) stanowi załącznik 1 C do Porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu (WTO), które zostało podpisane w Marrakeszu w dniu 15 kwietnia 1994 r. i zatwierdzone decyzją Rady 94/800/WE z dnia 22 grudnia 1994 r. dotyczącą zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej w dziedzinach wchodzących w zakres jej kompetencji porozumień będących wynikiem negocjacji wielostronnych w ramach Rundy Urugwajskiej (1986–1994) (Dz.U. 1994, L 336, s. 1).