KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
CAMPOS SÁNCHEZ‑BORDONA
ippreżentati fil‑5 ta’ Mejju 2022 (1)
Kawżi magħquda C‑68/21 u C‑84/21
Iveco Orecchia SpA
vs
APAM Esercizio SpA (C‑68/21),
Brescia Trasporti SpA (C‑84/21),
fil-preżenza ta’:
Veneta Servizi International Srl unipersonale,
Var Srl,
Di Pinto & Dalessandro SpA,
Bellizzi Srl
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat, l-Italja))
“Proċedura għal deċiżjoni preliminari – Kuntratti pubbliċi – Direttiva 2014/25/UE – Artikoli 60 u 62 – Speċifikazzjonijiet tekniċi – Komponenti għall-karozzi tal-linja tad-ditta Iveco jew ekwivalenti – Prova tal-ekwivalenza – Direttiva 2007/46/KE – Artikolu 10(2), Artikolu 19(1), Artikolu 28(1), u Anness IV – Approvazzjoni tat-tip KE – Komponenti – Neċessità li l-komponenti inklużi f’wieħed mill-atti leġiżlattivi li jinsabu fl-Anness IV ikollhom l-approvazzjoni tat-tip KE”
1.        Fl-Italja, żewġ impriżi pubbliċi responsabbli għall-provvista tas-servizz ta’ trasport urban u interurban ta’ vjaġġaturi fil-muniċipji rispettivi tagħhom (Mantua u Brescia) ħarġu sejħa għal offerti għall-provvista ta’ partijiet tal-bdil għall-karozzi tal-linja. Il-partijiet tal-bdil jistgħu jkunu kemm oriġinali tad-ditta Iveco, li jikkorrispondu għaliha l-vetturi, kif ukoll ekwivalenti.
2.        Wara l-għoti tal-kuntratti ta’ provvista, impriża offerenti li ma kinitx intgħażlet ippreżentat rikorsi separati li fihom tqum il-kwistjoni dwar jekk il-“partijiet tal-bdil ekwivalenti” kellux ikollhom approvazzjoni tat-tip KE konformement mad-Direttiva 2007/46/KE (2).
3.        Il-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat, l-Italja) jixtieq ikun jaf, qabelxejn, jekk l-approvazzjoni hijiex neċessarja għall-provvista tal-partijiet tal-bdil ekwivalenti jew jekk tkunx suffiċjenti l-preżentazzjoni, flimkien mal-offerta, ta’ dikjarazzjoni ta’ ekwivalenza għall-oriġinali approvata.
I.      Il‑kuntest ġuridiku. Id‑dritt tal‑Unjoni
A.      Id‑Direttiva 2007/46
4.        L-Artikolu 1 (“Suġġett”) jindika li:
“Din id-Direttiva tistabbilixxi qafas armonizzat li fih id-dispożizzjonijiet amministrattivi u l-ħtiġijiet tekniċi ġenerali għall-approvazzjoni tal-vetturi ġodda kollha fil-kamp ta’ applikazzjoni tagħha u tas-sistema, il-komponenti u l-unitajiet tekniċi separati maħsuba għal dawk il-vetturi, bil-ħsieb li jiġu faċilitati r-reġistrazzjoni, il-bejgħ u d-dħul fis-servizz tagħhom fil-Komunità.
Din id-Direttiva tistabbilixxi wkoll id-dispożizzjonijiet għall-bejgħ u d-dħul fis-servizz tal-partijiet u t-tagħmir maħsuba għall-vetturi approvati skond din id-Direttiva.
Ħtiġijiet tekniċi speċifiċi dwar il-kostruzzjoni u l-funzjonament tal-vetturi għandhom jiġu stabbiliti fl-applikazzjoni ta’ din id-Direttiva f’atti regolatorji li l-lista eżawrjenti tagħhom hi stabbilita fl-Anness IV”.
5.        Skont l-Artikolu 2 (“Kamp ta’ applikazzjoni”):
“1.      Din id-Direttiva tapplika għall-approvazzjoni tat-tip tal-vetturi mfassla u mibnija fi stadju wieħed jew aktar għall-użu fit-triq, u ta’ sistemi, komponenti u unitajiet tekniċi separati mfassla u mibnija għal tali vetturi.
[…]”.
6.        F’konformità mal-Artikolu 3 (“Definizzjonijiet”):
“Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva u ta’ l-atti regolatorji elenkati fl-Anness IV, ħlief jekk ipprovdut mod ieħor hemmhekk:
1)      ‘att regolatorju’ tfisser direttiva jew regolament separati jew Regolament UNECE anness mal-Ftehim ta’ l‑1958 Rivedut;
2)      ‘direttiva jew regolament separati’ tfisser direttiva jew regolament elenkati fl-Anness IV, Parti I. Dan it-terminu jinkludi wkoll l-atti ta’ implimentazzjoni tagħhom;
3)      ‘approvazzjoni tat-tip’ tfisser il-proċedura li biha Stat Membru jiċċertifika li tip ta’ vettura, sistema, komponent jew unità teknika separata tissodisfa d-dispożizzjonijiet amministrattivi u l-ħtiġijiet tekniċi rilevanti;
4)      ‘approvazzjoni tat-tip nazzjonali’ tfisser proċedura ta’ approvazzjoni tat-tip stabbilita mil-liġi nazzjonali ta’ Stat Membru, bil-validità ta’ tali approvazzjoni tkun limitata għat-territorju ta’ dak l-Istat Membru;
5)      ‘approvazzjoni tat-tip tal-KE’ tfisser il-proċedura li biha Stat Membru jiċċertifika li tip ta’ vettura, sistema, komponent jew unità teknika separata tissodisfa d-dispożizzjonijiet amministrattivi u l-ħtiġijiet tekniċi rilevanti ta’ din id-Direttiva u ta’ l-atti regolatorji elenkati fl-Anness IV jew XI;
[…]
24)      ‘komponent’ tfisser apparat soġġett għall-ħtiġijiet ta’ att regolatorju, maħsub biex ikun parti minn vettura, li t-tip tiegħu jista’ jiġi approvat indipendentement mill-vettura fejn l-att regolatorju jagħmel dispożizzjonijiet espressament għal dan;
[…]”.
7.        L-Artikolu 7 (“Proċedura li trid tiġi segwita għall-approvazzjoni tat-tip tal-KE ta’ sistemi, komponenti jew unitajiet tekniċi separati”) jipprovdi li:
“1.      Il-manifattur għandu jissottometti l-applikazzjoni lill-awtorità ta’ l-approvazzjoni. Tista’ ssir biss applikazzjoni waħda fir-rigward ta’ tip partikolari ta’ sistema, komponent jew unità teknika separata u dan jista’ jsir fi Stat Membru wieħed biss. Għandha ssir applikazzjoni separata għal kull tip li jrid jiġi approvat.
2.      L-applikazzjoni għandu jkollha magħha l-folder ta’ informazzjoni, li l-kontenut tiegħu hu speċifikat fid-direttivi jew ir-regolamenti separati.
[…]”
8.        L-Artikolu 10 (“Dispożizzjonijiet speċifiċi dwar sistemi, komponenti jew unitajiet tekniċi separati”) jistipula li:
“[…]
2.      L-Istati Membri għandhom jagħtu approvazzjoni tat-tip tal-KE lil komponent jew unità teknika separata fir-rigward ta’ komponent jew unità teknika separata li tikkonforma mad-dettalji fil-folder ta’ informazzjoni u li tissodisfa l-ħtiġijiet tekniċi stipulati fid-Direttiva, jew ir-Regolament, separat rilevanti, kif hemm preskritt fl-Anness IV.
[…]”
9.        L-Artikolu 19 (“Marka ta’ approvazzjoni tat-tip tal-KE”) jindika li:
“1.      Il-manifattur ta’ komponent jew unità teknika separata, kemm jekk hi parti minn sistema kif ukoll jekk le, għandu jwaħħal ma’ kull komponent jew unità manifatturata f’konformità mat-tip approvat il-marka ta’ approvazzjoni tat-tip tal-KE meħtieġa mid-Direttiva jew ir-Regolament separat rilevanti.
2.      Meta ma tkunx meħtieġa marka ta’ approvazzjoni tat-tip tal-KE, il-manifattur għandu jwaħħal ta’ l-inqas: l-isem jew il-marka kummerċjali, u n-numru tat-tip u/jew numru ta’ identifikazzjoni tiegħu.
3.      Il-marka ta’ approvazzjoni tat-tip tal-KE għandha tkun skond l-Appendiċi ta’ l-Anness VII”.
10.      L-Artikolu 28 (“Bejgħ u dħul fis-servizz ta’ komponenti u unitajiet tekniċi separati”) jipprovdi li:
“1.      L-Istati Membri għandhom jippermettu l-bejgħ jew id-dħul fis-servizz ta’ komponenti jew unitajiet tekniċi separati fil-każ biss li jikkonformaw mal-ħtiġijiet ta’ l-atti regolatorji rilevanti u li huma mmarkati kif suppost skond l-Artikolu 19.
[…]”
11.      L-Artikolu 46 (“Penali)” jaqra kif ġej:
“L-Istati Membri għandhom jiddeterminaw il-penali applikabbli għal ksur tad-dispożizzjonijiet ta’ din id-Direttiva, u b’mod partikolari tal-projbizzjonijiet stipulati jew li jirriżultaw mill-Artikolu 31, u ta’ l-atti regolatorji elenkati fl-Anness IV, Parti I u għandhom jieħdu l-miżuri kollha neċessarji għall-implimentazzjoni tagħhom. […]”
12.      L-Anness IV (“Lista ta’ ħtiġijiet għall-finijiet ta’ approvazzjoni tat-tip ta’ vetturi”) huwa kompost minn żewġ partijiet: waħda telenka l-lista ta’ “atti regolatorji” (Direttivi partikolari u Regolamenti) u, l-oħra, wara li tiddefinixxi r-Regolamenti UNECE (“dawk li magħhom aderiet il-Komunità bħala Parti Kontraenti għall-‘Ftehim Rivedut ta’ Ġeneva ta’ l‑1958’ tal-Kummissjoni Ekonomika tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Ewropa bis-saħħa tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 97/836/KE [tas‑27 ta’ Novembru 1997 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 27, p. 52, rettifika fil-ĠU 2012, L 188, p. 19)], jew deċiżjonijiet tal-Kunsill sussegwenti kif msemmi fl-Artikolu 3(3) ta’ dik id-Deċiżjoni”), telenkahom.
B.      Direttiva 2014/25/UE (3)
13.      L-Artikolu 60 (“Speċifikazzjonijiet tekniċi”) jipprovdi li:
“1.      L-ispeċifikazzjonijiet tekniċi kif definiti fil-punt 1 tal-Anness VIII għandhom jiġu stabbiliti fid-dokumenti tal-akkwist. L-ispeċifikazzjonijiet tekniċi għandhom jistabbilixxu l-karatteristiċi meħtieġa ta’ xogħlijiet, servizz jew provvista.
[…]
2.      L-ispeċifikazzjonijiet tekniċi għandhom joffru aċċess ugwali tal-operaturi ekonomiċi għall-proċedura tal-akkwist u ma għandux ikollhom l-effett li joħolqu xkiel mingħajr ġustifikazzjoni għall-ftuħ tal-akkwist pubbliku għal kompetizzjoni.
3.      Mingħajr preġudizzju għar-regoli tekniċi nazzjonali obbligatorji, sa fejn ikunu kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni, l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi għandhom jiġu formulati b’wieħed minn dawn il-modi li ġejjin:
(a)      f’termini tar-rekwiżiti ta’ twettiq jew funzjonali, inklużi l-karatteristiċi ambjentali, dejjem jekk il-parametri jkunu preċiżi biżżejjed sabiex jippermettu lill-offerenti jiddeterminaw is-suġġett tal-kuntratt u l-entitajiet kontraenti jitħallew jagħtu l-kuntratt;
(b)      permezz ta’ referenza għall-ispeċifikazzjonijiet tekniċi u, fl-ordni ta’ preferenza, għall-istandards nazzjonali li jittrasponu l-istandards Ewropej, il-Valutazzjonijiet Tekniċi Ewropej, l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi komuni, l-istandards internazzjonali, sistemi ta’ referenzi tekniċi oħrajn stabbiliti mill-korpi ta’ standardizzazzjoni Ewropej jew - fejn xi waħda minn dawk ma teżistix - l-istandards nazzjonali, l-approvazzjonijiet tekniċi nazzjonali jew l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi nazzjonali relatati mad-disinn, il-kalkolu u t-twettiq ta’ xogħlijiet u l-użu tal-provvisti; [kull referenza għandha tkun akkumpanjata mill-kliem ‘jew ekwivalenti’];
(c)      f’termini ta’ rekwiżiti ta’ twettiq jew funzjonali msemmija fil-punt (a), b’referenza għall-ispeċifikazzjonijiet tekniċi msemmija fil-punt (b) bħala mezz ta’ suppożizzjoni ta’ konformità ma’ tali rekwiżiti ta’ twettiq jew funzjonali;
(d)      permezz ta’ referenza għall-ispeċifikazzjonijiet tekniċi msemmija fil-punt (b) għal ċerti karatteristiċi, u permezz ta’ referenza għar-rekwiżiti ta’ twettiq jew funzjonali msemmija fil-punt (a) għal karatteristiċi oħrajn.
4.      Sakemm dan ma jkunx ġustifikat mis-suġġett tal-kuntratt, l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi ma għandhomx jirreferu għal isem ta’ ditta jew provenjenza speċifiċi, jew proċess partikolari li jikkaratterizza l-prodotti jew servizzi fornuti minn operatur ekonomiku speċifiku, jew għal marki kummerċjali, privattivi, tipi jew oriġini jew produzzjoni speċifika bl-effett li jiġu favoriti jew eliminati ċerti impriżi jew ċerti prodotti. Din ir-referenza għandha tkun permessa, fuq bażi eċċezzjonali, fejn ma tkunx possibbli deskrizzjoni preċiża u intelliġibbli biżżejjed tas-suġġett tal-kuntratt skont il-paragrafu 3. Din ir-referenza għandha tkun akkumpanjata mill-kliem ‘jew ekwivalenti’
5.      Fejn entità kontraenti tuża l-għażla li tirreferi għall-ispeċifikazzjonijiet tekniċi msemmija fil-punt (b) tal-paragrafu 3, ma għandhiex tiċħad offerta minħabba r-raġuni li x-xogħlijiet, il-provvisti jew is-servizzi li għalihom ġiet ippreżentata l-offerta ma jikkonformawx mal-ispeċifikazzjonijiet tekniċi li hi rreferiet għalihom, ladarba l-offerent jagħti prova fl-offerta tiegħu bi kwalunkwe mezz adatt, inkluż il-mezz ta’ prova msemmi fl-Artikolu 62 li s-soluzzjonijiet proposti jissodisfaw ir-rekwiżiti definiti mill-ispeċifikazzjonijiet tekniċi b’mod ekwivalenti.
6.      […]
Fl-offerta tiegħu, l-offerent għandu juri bi kwalunkwe mezz adatt, inklużi dawk imsemmija fl-Artikolu 62, li l-provvisti, is-servizz jew ix-xogħol konformi mal-istandard jilħqu r-rekwiżiti ta’ twettiq jew funzjonali tal-entità kontraenti”.
14.      L-Artikolu 62 (“Rapporti tat-test, ċertifikazzjoni u mezzi oħra ta’ prova”) jiddikjara li:
“1.      L-entitajiet kontraenti jistgħu jesiġu li l-operaturi ekonomiċi jipprovdu rapport tat-test minn korp għall-valutazzjoni tal-konformità jew ċertifikat maħruġ minn tali korp bħala mezz ta’ prova ta’ konformità mar-rekwiżiti jew kriterji stipulati fl-ispeċifikazzjonijiet tekniċi, fil-kriterji tal-għoti jew fil-kondizzjonijiet għat-twettiq tal-kuntratt.
Fejn l-entitajiet kontraenti jirrikjedu l-preżentazzjoni ta’ ċertifikati mfasslin minn korp għall-valutazzjoni tal-konformità speċifiku, l-entitajiet kontraenti għandhom jaċċettaw ukoll ċertifikati minn korpi għall-valutazzjoni tal-konformità ekwivalenti oħrajn.
[…]
2.      L-entitajiet kontraenti għandhom jaċċettaw mezzi adatti oħra ta’ prova li huma differenti minn dawk imsemmija fil-paragrafu 1, bħal dossier tekniku tal-manifattur, fejn l-operatur ekonomiku konċernat ma kellux aċċess għaċ-ċertifikati jew għar-rapporti dwar l-ittestjar imsemmija fil-paragrafu 1, jew l-ebda possibilità li jiksibhom fil-limiti taż-żmien rilevanti, sakemm in-nuqqas ta’ aċċess mhuwiex attribwibbli lill-operatur ekonomiku konċernat u sakemm l-operatur ekonomiku konċernat jagħti prova li x-xogħlijiet, il-provvisti jew is-servizzi jissodisfaw ir-rekwiżiti jew il-kriterji stipulati fl-ispeċifikazzjonijiet tekniċi, fil-kriterji tal-għoti jew fil-kondizzjonijiet għat-twettiq tal-kuntratt.
[…]”
II.    Il‑fatti, il‑proċedura u d‑domandi preliminari
A.      L‑aġġudikazzjonijiet kontenzjużi
1.      Kawża C‑68/21
15.      APAM Eservizio SpA, impriża li topera fis-settur tat-trasport pubbliku urban u interurban f’Mantua (l-Italja), nediet (4) proċedura ta’ sejħa għal offerti miftuħa għall-provvista biannwali ta’ “partijiet tal-bdil oriġinali Iveco jew ekwivalenti għal karozzi tal-linja” (CIG 7602877C91), b’valur stmat għal EUR 710 000.
16.      L-Artikolu 5.1. (“Tipoloġija tal-partijiet tal-bdil”) tal-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt kien jiddistingwi bejn:
–      “Partijiet tal-bdil maħsuba għas-sigurtà tal-vettura u għall-protezzjoni tal-ambjent”. Fir-rigward ta’ dawn, “għall-komponenti suġġetti għal testijiet ta’ approvazzjoni mal-vettura jew bħala unitajiet tekniċi separati, [għandhom] jiġu pprovduti biss komponenti oriġinali jew ekwivalenti legalment approvati skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali (il-Kodiċi għat-Traffiku fit-Triq) u dik komunitarja (Direttiva 98/14/KEE, Direttiva 2007/46 u l-Anness IV tagħha)”.
–      “Partijiet tal-bdil oriġinali (jew tal-ewwel montatura)”.
–      “Partijiet tal-bdil ekwivalenti”, iddefiniti bħala “l-partijiet tal-bdil (partijiet, komponenti, tagħmir) ta’ kwalità ekwivalenti għal dik tal-oriġinali, jew partijiet ta’ kwalità mill-inqas ugwali għal dik tal-komponenti użati għall-assemblaġġ tal-vettura, prodotti skont l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi u l-istandards ta’ produzzjoni proprji tal-manifattur tal-parti tal-bdil oriġinali”.
17.      Dan l-artikolu kien iżid li “l-partijiet tal-bdil [ekwivalenti] msemmija, konformement mal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni u mad-dispożizzjonijiet legali fis-seħħ, jistgħu jiġu mmanifatturati minn kwalunkwe impriża li tista’ tiċċertifika, f’kull mument, konformement mal-leġiżlazzjoni fis-seħħ (UNI‑CEI‑ENISO/IEC 17050), li l-kwalità tal-partijiet tal-bdil prodotti tikkorrispondi għal dik tal-partijiet oriġinali użati għall-immuntar tal-vetturi bil-mutur inkwistjoni”.
18.      L-Artikolu 5.2 (“Ċertifikazzjonijiet u dikjarazzjonijiet”) tal-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt kien jippreċiża li l-offerent “għandu jippreżenta, fil-kuntest tas-sejħa għal offerti, u għall-parti tal-bdil ekwivalenti proposta, iċ-ċertifikazzjoni ta’ konformità jew approvazzjoni speċifika tal-komponent ta’ sostituzzjoni pprovduta mill-manifattur jew mill-korp ta’ approvazzjoni jew il-laboratorju tal-ittestjar iċċertifikati skont l-istandard ISO 45000”.
19.      L-Artikolu 15 (“Dokumentazzjoni amministrattiva”) tal-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt, kien jirrikjedi, fil-punt (d) tiegħu, “[…] id-dokumentazzjoni teknika xierqa għal kull parti tal-bdil ekwivalenti proposta, akkumpanjata minn: […] Ċertifikat ta’ approvazzjoni tal-prodott, meta jkun obbligatorju, maħruġ mill-manifattur tal-parti tal-bdil ekwivalenti proposta; ċertifikat ta’ ekwivalenza tal-prodott ipprovdut fir-rigward tal-prodott ta’ oriġini (jew tal-ewwel montatura) korrispondenti, f’termini ta’ sostitwibbiltà perfetta, mingħajr l-użu ta’ ebda adattament, tal-parti tal-bdil, tal-assemblaġġ jew tas-sistema li fuqha din għandha tiġi mmuntata u tal-karatteristiċi ta’ prestazzjoni li jiggarantixxu funzjonalità u sigurtà regolari tal-prodott fis-sistema, kif ukoll ħajja identika, maħruġ mill-produttur tal-parti tal-bdil ekwivalenti proposta”.
20.      Tliet impriżi pparteċipaw fil-proċedura, fosthom Iveco Orecchia u Veneta Servizi International Srl unipersonale, li lilha ngħata l-kuntratt.
2.      Kawża C‑84/21
21.      Brescia Trasporti SpA, impriża li topera fis-settur tat-trasport pubbliku urban u interurban ta’ Brescia (l-Italja) nediet (5) proċedura ta’ aġġudikazzjoni, b’valur bażiku tal-kuntratt stmat għal EUR 2 100 000, li l-għan tagħha kien “il-provvista ta’ partijiet tal-bdil għal karozzi tal-linja tad-ditta Iveco mgħammra b’magna Iveco – CIG 7680570EDB”.
22.      L-Artikolu 1 (“Definizzjonijiet tekniċi”) tad-dokument li kien jinkludi l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi tas-sejħa għal offerti kien jipprevedi tliet tipi ta’ partijiet tal-bdil: “partijiet tal-bdil oriġinali”, “partijiet tal-bdil oriġinali tal-ewwel montatura” u “partijiet tal-bdil ekwivalenti”.
23.      Skont l-Artikolu 1(3), “il-partijiet tal-bdil ta’ kwalità ekwivalenti li jkunu ekwivalenti għal dawk oriġinali huma partijiet ta’ kwalità mill-inqas ugwali għal dik tal-komponenti użati għall-manifattura tal-vettura, prodotti skont l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi u l-istandards ta’ produzzjoni proprji tal-manifattur tal-parti tal-bdil”.
24.      L-Artikolu 2 (“Karatteristiċi tal-partijiet tal-bdil li għandhom jiġu pprovduti […]”) ta’ dan l-istess dokument kien jistabbilixxi li l-offerent kellu jindika, għal kull parti tal-bdil, jekk kienx jixtieq jipprovdi waħda oriġinali, tal-ewwel montatura jew ekwivalenti.
25.      L-Artikolu 3 (“Dokumentazzjoni li għandha tiġi ppreżentata mal-offerta”), f’dak li jirrigwarda l-“partijiet tal-bdil ta’ kwalità ekwivalenti”, kien jeżiġi li l-offerta tkun akkumpanjata, taħt piena ta’ esklużjoni, minn “ċertifikat tal-manifattur tal-parti tal-bdil li għal kull parti tal-bdil jattesta:
–      li l-kwalità tal-partijiet tal-bdil hija suffiċjentement għolja sabiex l-użu tagħhom ma jikkompromettix ir-reputazzjoni tan-network awtorizzata;
–      in-natura perfettament interkambjabbli tagħha mal-partijiet tal-bdil oriġinali, […] mingħajr ma wieħed jirrikorri għal ebda adattament tal-parti tal-bdil, tal-assemblaġġ jew tas-sistema li fuqha din għandha tiġi mmuntata […].
26.      L-Artikolu 3 kien iżid li “l-fornitur għandu wkoll jippreżenta ċ-ċertifikat ta’ approvazzjoni tal-prodott, meta dan ikun obbligatorju. F’dak li jirrigwarda l-firrodi tal-brejkijiet, id-diski tal-brejkijiet u t-tnabar, il-fornitur għandu jippreżenta, flimkien mad-dokumenti msemmija iktar ’il fuq, iċ-ċertifikat li jattesta l-approvazzjoni Komunitarja ECE R90”.
27.      Iveco Orecchia u VAR Srl, li ngħatat il-kuntratt, ipparteċipaw fis-sejħa għal offerti.
B.      Il-proċeduri nazzjonali u d-domanda preliminari
28.      Iveco Orecchia kkontestat quddiem it-Tribunale amministrativo regionale per la Lombardia – sezione staccata di Brescia (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali ta’ Lombardia – Sezzjoni ta’ Brescia, l-Italja), iż-żewġ deċiżjonijiet ta’ aġġudikazzjoni billi argumentat, essenzjalment, li:
–      l-offerenti rebbieħa kienu naqsu milli jipproduċu provi, permezz ta’ ċertifikazzjoni jew ta’ mezzi oħra, tal-approvazzjoni tal-komponenti meħtieġa mid-dokumenti tal-kuntratt u mil-leġiżlazzjoni rilevanti;
–      sussidjarjament, il-kundizzjonijiet tas-sejħa għal offerti kienu illegali, jekk jiġu interpretati fis-sens li ma kinux jeżiġu, meta kien neċessarju, il-provvista ta’ ċertifikat ta’ approvazzjoni maħruġ minn awtorità kompetenti jew, fi kwalunkwe każ, il-prova tal-eżistenza ta’ din l-approvazzjoni.
29.      Il-qorti tal-ewwel istanza ċaħdet iż-żewġ rikorsi ta’ Iveco Orecchia f’sentenzi tal‑25 ta’ Ġunju u tas‑26 ta’ Awwissu 2019, li din il-kumpannija appellat minnhom quddiem il-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) (6).
30.      Skont il-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) (7):
–      Il-partijiet tal-bdil oriġinali Iveco, li huma s-suġġett tal-kuntratt ta’ provvista, jiġu approvati flimkien mal-vettura.
–      Il-bejgħ ta’ partijiet tal-bdil suġġetti għal approvazzjoni, b’mod partikolari jekk ikunu jistgħu jikkompromettu s-sigurtà tal-vetturi u l-prestazzjonijiet ambjentali, huwa possibbli biss meta dawn il-partijiet ikunu ġew approvati u awtorizzati mill-awtorità ta’ approvazzjoni.
–      L-Anness IV tad-Direttiva 2007/46 jinkludi l-lista speċifika u ddettaljata tal-kategoriji ta’ komponenti li għalihom hemm leġiżlazzjoni rilevanti u speċifika dwar l-approvazzjoni tagħhom.
–      L-ispeċifikazzjonijiet tekniċi kienu jeħtieġu ċ-ċertifikat ta’ approvazzjoni, meta dan kien neċessarju (8).
–      Fid-dawl ta’ dawn il-fatturi, għandu jiġi ddeterminat jekk hijiex neċessarja l-approvazzjoni tal-komponenti li ma humiex oriġinali mmanifatturati minn manifattur ta’ tali komponenti.
–      Il-leġiżlazzjoni applikabbli, jiġifieri, id-Direttiva 2007/46 u r-regoli nazzjonali ta’ traspożizzjoni, jidhru li jimponu l-istess obbligi ta’ approvazzjoni fuq il-manifatturi ta’ vetturi (li japprovawhom fl-intier tagħhom u, b’dan il-mod, japprovaw awtomatikament kull waħda mill-partijiet tagħhom) u fuq il-manifatturi ta’ komponenti.
–      Għaldaqstant, jekk parti jew komponent ikunu suġġetti għad-dispożizzjonijiet ta’ att regolatorju (imsemmi fl-Anness IV tad-Direttiva 2007/46), dawn ikunu jistgħu jiġu kkummerċjalizzati biss jekk ikunu ġew preċedentement approvati.
–      Madankollu, jista’ jiġi argumentat ukoll, bħalma jipproponu l-impriżi konvenuti, li l-offerti ta’ partijiet tal-bdil previsti fit-tipoloġija tal-imsemmi Anness IV, magħmula minn manifattur differenti mill-manifatturi tal-vettura, ma għandhomx ikunu meħtieġa jipprovdu l-istess dokumenti tekniċi li jattestaw li l-partijiet kienu ġew suġġetti għat-testijiet meħtieġa għall-komponenti oriġinali approvati. Minn din il-perspettiva, tista’ tkun suffiċjenti, bħala alternattiva għal din id-dokumentazzjoni, ċertifikazzjoni ġenerika ta’ ekwivalenza, li tiddikjara l-konformità tal-parti tal-bdil mal-ispeċifikazzjonijiet tekniċi previsti fl-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt u l-korrispondenza tas-soluzzjonijiet proposti ma’ dak stabbilit f’tali speċifikazzjonijiet tal-kuntratt.
31.      F’dan il-kuntest, il-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) għamel żewġ domandi preliminari, li minnhom ser nindirizza biss l-ewwel waħda, konformement mal-indikazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja. Din taqra kif ġej:
“Huwa konformi tad-dritt Ewropew – u, b’mod partikolari, mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva [2007/46]l-Artikoli 10, 19 u 28 tal-imsemmija direttiva Komunitarja), kif ukoll mal-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ imparzjalità, ta’ kompetizzjoni ġusta u ta’ amministrazzjoni tajba – li, b’riferiment speċifiku għall-provvista permezz ta’ kuntratt pubbliku ta’ komponenti tal-bdil għal karozzi tal-linja maħsuba għas-servizz pubbliku, ikun permess li l-awtorità kontraenti taċċetta komponenti tal-bdil maħsuba għal vettura partikolari, immanufatturati minn manifattur differenti mill-produttur tal-vettura, u għaldaqstant mhux approvati flimkien mal-vettura, taħt wieħed mit-tipi ta’ komponenti previsti mir-regoli tekniċi elenkati fl-Anness IV tad-direttiva msemmija iktar ’il fuq (Lista ta’ ħtiġijiet għall-finijiet ta’ approvazzjoni KE tal-vetturi) u offruti fis-sejħa għal offerti mingħajr ma jkunu akkumpanjati miċ-ċertifikat ta’ approvazzjoni u mingħajr biss tissemma’ l-approvazzjoni effettiva u dan taħt il-premessa li l-approvazzjoni ma hijiex neċessarja, billi jirriżulta li hija suffiċjenti semplici dikjarazzjoni ta’ ekwivalenza mal-oriġinal approvat prodotta mill-offerent?”
III. Il‑proċedura quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja
32.      It-talbiet għal deċiżjoni preliminari ġew irreġistrati fil-Qorti tal-Ġustizzja fit‑3 u fil‑11 ta’ Frar 2021, rispettivament.
33.      Iveco Orecchia, Brescia Trasporti Spa, Van Srl, Veneta Servizi International Srl unipersonale, Di Pinto & Dalessandro SpA, APAM Esercizio SpA, il-Gvern tal-Italja u l-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub. Kollha kemm huma, ħlief Di Pinto & Dalessandro SpA, intervjenew fis-seduta li nżammet fl‑10 ta’ Marzu 2022.
IV.    Evalwazzjoni
A.      Osservazzjoni preliminari
34.      Għalkemm il-qorti tar-rinviju tinteressaha biss l-interpretazzjoni tal-Artikoli 10, 19 u 28 tad-Direttiva 2007/46, ma jistax jiġi injorat li t-tilwim jikkonċerna kuntratti ta’ provvista li l-għoti tagħhom sar permezz ta’ proċedura suġġetta għad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2014/25.
35.      Fil-fatt, bħalma tenfasizza l-Kummissjoni u bħalma ġie rrilevat matul is-seduta, l-aġġudikazzjonijiet kontenzjużi twettqu minn żewġ entitajiet li joperaw fis-settur tat-trasport urban u interurban, li huwa rregolat mid-Direttiva 2014/25.
36.      Kemm id-digrieti tar-rinviju kif ukoll uħud mill-osservazzjonijiet bil-miktub jagħmlu riferiment għad-Direttiva 2014/24/UE (9). Madankollu, ma naħsibx li din hija l-leġiżlazzjoni ta’ referenza adegwata.
37.      Nirrepeti li l-għan tal-kuntratti maħruġa għal sejħa għal offerti kien, f’dawn il-kawżi, il-provvista ta’ partijiet tal-bdil għal karozzi tal-linja fil-kuntest tal-provvista tas-servizz pubbliku ta’ trasport. Tali kuntratti huma suġġetti għad-Direttiva 2014/25, peress li huma strumentali għall-“attivitajiet li għandhom x’jaqsmu mal-forniment jew it-tħaddim ta’ netwerks li jipprovdu servizz lill-pubbliku fil-qasam tat-trasport […] bil-karozza tal-linja […]”, imsemmija fl-Artikolu 11 tagħha.
38.      Is-servizzi ta’ trasport huma espliċitament inklużi fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2014/25, skont l-Artikolu 1(2) tagħha.
39.      Fi kwalunkwe każ, l-artikoli rilevanti hawnhekk tad-Direttiva 2014/25 (l-Artikoli 60 u 62) huma ekwivalenti għall-kontropartijiet tagħhom fid-Direttiva 2014/24 (l-Artikoli 42 u 44).
B.      L‑ewwel domanda preliminari
40.      Id-dubju tal-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) huwa ddefinit b’mod ċar: huwa jistaqsi jekk awtorità kontraenti tistax taċċetta komponenti tal-bdil għall-karozzi tal-linja, meta, b’mod akkumulattiv:
–      Dawn il-komponenti jkunu jikkorrispondu għal waħda mill-kategoriji tal-Anness IV tad-Direttiva 2007/46.
–      Dawn ikunu ġew immanifatturati minn manifattur differenti mill-manifattur tal-karozza tal-linja, jiġifieri, dan ma jkunux ġew approvati flimkien mal-karozza tal-linja.
–      Dawn ma jkunux akkumpanjati miċ-ċertifikat ta’ approvazzjoni u lanqas minn xi indikazzjoni oħra dwar l-approvazzjoni effettiva tagħhom, abbażi tal-preżunzjoni li tali approvazzjoni ma hijiex neċessarja u li hija biżżejjed dikjarazzjoni ta’ ekwivalenza (mal-komponent oriġinali) maħruġa mill-offerent innifsu.
41.      Sabiex tingħata risposta għal din id-domanda, ser nanalizza, qabelxejn, ir-regoli tal-Unjoni dwar l-approvazzjoni tal-vetturi bil-mutur, kif ukoll tas-sistemi, tal-komponenti u tal-unitajiet tekniċi separati maħsuba għal dawn il-vetturi. Wara ser nagħmel riferiment għad-differenzi bejn l-approvazzjoni u l-ekwivalenza, sabiex nesponi, finalment, l-effett tad-Direttiva 2014/25 fuq dawn il-kawżi.
1.      Approvazzjoni ta’ vetturi u tal‑komponenti tagħhom
42.      Id-Direttiva 2007/46 hija intiża li “s-sistemi ta’ approvazzjoni ta’ l-Istati Membri jiġu sostitwiti bi proċedura ta’ approvazzjoni Komunitarja msejsa fuq il-prinċipju ta’ armonizzazzjoni totali” (10).
43.      L-Artikolu 1 tad-Direttiva 2007/46, meta jiddefinixxi l-għan tagħha, jagħmel riferiment għall-istabbiliment ta’ “qafas armonizzat li fih id-dispożizzjonijiet amministrattivi u l-ħtiġijiet tekniċi ġenerali għall-approvazzjoni” mhux biss tal-vetturi l-ġodda inklużi fil-kamp ta’ applikazzjoni tagħha, iżda wkoll tas-sistemi, tal-komponenti u tal-unitajiet tekniċi separati maħsuba għal tali vetturi.
44.      F’dan l-istess qafas huma stabbiliti “[…] id-dispożizzjonijiet għall-bejgħ u d-dħul fis-servizz tal-partijiet u t-tagħmir maħsuba għall-vetturi approvati skond din id-Direttiva”.
45.      Id-Direttiva 2007/46 tintroduċi l-kunċett ta’ “approvazzjoni tat-tip” (11), li hija differenti mill-approvazzjoni individwali. L-approvazzjoni tat-tip tista’ tkun kemm “nazzjonali”, fejn il-validità tagħha tkun limitata għat-territorju ta’ Stat Membru, kif ukoll “approvazzjoni tat-tip tal-KE”. Din tal-aħħar tiċċertifika l-konformità mad-“dispożizzjonijiet amministrattivi u l-ħtiġijiet tekniċi rilevanti […] [tad-]Direttiva u ta’ l-atti regolatorji elenkati fl-Anness IV jew XI” (12).
46.      Id-domanda preliminari, bħalma diġà enfasizzajt, tagħmel riferiment biss għall-kategoriji ta’ komponenti (13) msemmija fl-atti regolatorji (14) elenkati fl-Anness IV tad-Direttiva 2007/46.
47.      L-approvazzjoni tat-tip KE tal-komponenti tista’ ssir jew flimkien mal-vettura l-ġdida, jew b’mod indipendenti (15). Konformement mal-Artikolu 3(24) tad-Direttiva 2007/46, komponent maħsub sabiex ikun parti minn vettura jista’ jiġi approvat b’mod indipendenti minn din il-vettura.
48.      Għall-approvazzjoni tat-tip KE ta’ komponenti separati tiġi segwita proċedura rregolata mill-Artikolu 7 tad-Direttiva 2007/46 u li d-dispożizzjonijiet speċifiċi tagħha huma stabbiliti fl-Artikolu 10. Skont l-Artikolu 10(2), “[l]-Istati Membri għandhom jagħtu approvazzjoni tat-tip tal-KE lil komponent […] li [j]issodisfa l-ħtiġijiet tekniċi stipulati fid-Direttiva, jew ir-Regolament, separat rilevanti, kif hemm preskritt fl-Anness IV”.
49.      Għalkemm mhux daqshekk ċar kemm huwa mixtieq, mill-Artikolu 10(2), l-Artikolu 19 u l-Artikolu 28(1) tad-Direttiva 2007/46 jirriżulta li l-komponenti tal-vettura elenkati fl-Anness IV tagħha, bħala prinċipju, huma suġġetti għal approvazzjoni.
50.      Fil-fatt, huwa sinjifikattiv li skont l-Artikolu 28(1) tad-Direttiva 2007/46, l-Istati Membri biss jistgħu jawtorizzaw il-bejgħ jew it-tqegħid fis-servizz tal-komponenti awtorizzati. Dan ifisser dawk li “jikkonformaw mal-ħtiġijiet ta’ l-atti regolatorji rilevanti [dawk elenkati fl-Anness IV] u li huma mmarkati kif suppost skont l-Artikolu 19”.
51.      Sabiex jiġi vverifikat li l-komponenti (oriġinali jew mhux) ta’ vettura jissodisfaw ir-rekwiżiti tekniċi stabbiliti mill-atti regolatorji tal-Anness IV, l-istrument magħżul mid-Direttiva 2007/46 huwa, preċiżament, l-approvazzjoni, u l-ebda strument ieħor. Fil-fehma tiegħi, din hija l-interpretazzjoni l-iktar xierqa tal-Artikolu 10(2) ta’ din id-direttiva, moqri fid-dawl tal-atti regolatorji li hemm riferiment għalihom fl-Anness IV tagħha.
52.      Madankollu, jista’ jkun il-każ (kif enfasizzat minn VAR fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha u kif ikkonfermat mill-Kummissjoni u mill-Gvern Taljan waqt is-seduta) li, skont dawn l-istess atti regolatorji, xi komponent partikolari jkun eżenti mir-rekwiżit ta’ approvazzjoni. F’din l-ipoteżi ma tkunx obbligatorja l-provvista taċ-ċertifikat ta’ approvazzjoni, li huwa neċessarju fir-rigward tal-bqija tal-komponenti elenkati fil-lista tal-Anness IV.
53.      Din il-possibbiltà hija prevista fl-Artikolu 19(2) tad-Direttiva 2007/46: “[m]eta ma tkunx meħtieġa marka ta’ approvazzjoni tat-tip tal-KE, il-manifattur [tal-komponent] għandu jwaħħal ta’ l-inqas: l-isem jew il-marka kummerċjali, u n-numru tat-tip u/jew numru ta’ identifikazzjoni tiegħu”.
54.      Għaldaqstant, apparti din iċ-ċirkustanza, il-komponenti msemmija f’xi wieħed mill-atti regolatorji elenkati fl-Anness IV tad-Direttiva 2007/46 ma jistgħux jiġu kkummerċjalizzati jekk ma jkunux kisbu l-approvazzjoni KE minn qabel. Mingħajrha, ninsisti, il-bejgħ u t-tqegħid fis-servizz tagħhom ma jkunux awtorizzati.
55.      Din il-kundizzjoni hija marbuta ma’ rekwiżiti ta’ sigurtà għaċ-ċirkulazzjoni ta’ vetturi, li b’kunsiderazzjoni tagħhom l-approvazzjoni tal-partijiet tal-bdil (mhux kollha) hija mitluba (16). L-approvazzjoni tat-tip KE, għaldaqstant, issir kundizzjoni minn qabel ta’ konformità li taffettwa mhux biss il-kanali ta’ introduzzjoni permezz tal-għoti ta’ kuntratti pubbliċi, iżda kwalunkwe modalità ta’ tqegħid fis-suq.
56.      Huwa irrilevanti jekk il-komponenti jkunux immanifatturati mill-proprjetarju tat-trade mark jew minn produttur ta’ partijiet tal-bdil, l-istess bħalma huwa rrilevanti l-fatt li dawn ser jiġu installati f’vettura ġdida jew f’oħra użata. Għaldaqstant, ma jistax jingħad li hemm l-ebda diskriminazzjoni kontra l-manifatturi ta’ partijiet tal-bdil ekwivalenti: fil-każ ta’ komponenti suġġetti għall-approvazzjoni tat-tip KE, kemm dawk ekwivalenti kif ukoll l-oriġinali huma suġġetti għall-istess regoli (17).
57.      Abbażi ta’ dan, b’risposta għall-ewwel parti tal-ewwel domanda preliminari, għandu jiġi affermat li:
–      Bħala prinċipju, awtorità kontraenti ma tistax taċċetta, mingħajr iċ-ċertifikat ta’ approvazzjoni, komponenti tal-bdil koperti mill-atti regolatorji elenkati fl-Anness IV tad-Direttiva 2007/46, meta tali atti jkunu jeżiġu l-approvazzjoni għalihom.
–      Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddetermina, fid-dawl tal-komponenti konkreti li kienu s-suġġett tas-sejħa għal offerti, jekk dawn kinux suġġetti għal approvazzjoni obbligatorja skont l-imsemmija atti regolatorji.
2.      Approvazzjoni u ekwivalenza
58.      Fit-tieni parti tal-ewwel domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk, fl-ipoteżi msemmija, tkunx suffiċjenti dikjarazzjoni ta’ ekwivalenza għall-parti oriġinali approvata, maħruġa mill-offerent innifsu.
59.      Il-kunċetti ta’ approvazzjoni u ta’ ekwivalenza għandhom it-tifsiriet tagħhom li ma jikkoinċidux:
–      L-approvazzjoni hija teknika ta’ kontroll, imwettqa minn awtorità, organu jew minn entità taħt l-awspiċji tiegħu, li permezz tagħha jiġi ċċertifikat li vettura (jew, f’dan il-każ, il-komponenti tagħha) tissodisfa rekwiżiti regolatorji partikolari u ċerti rekwiżiti tekniċi.
–      (Id-dikjarazzjoni ta’) ekwivalenza hija limitata għat-tqabbil oġġettiv ta’ ċerti prodotti, kemm jekk ikunu ġew approvati minn qabel kif ukoll jekk le.
60.      L-approvazzjoni hija, bħalma diġà semmejt, rekwiżit għat-tqegħid fis-suq ta’ komponenti tal-vettura li għandhom jissodisfaw xi speċifikazzjonijiet tekniċi ddettaljati ħafna. Din hija bbażata fuq rekwiżiti imperattivi ta’ sigurtà, li huma inevitabbli fil-każ taċ-ċirkolazzjoni ta’ vetturi fit-toroq pubbliċi.
61.      L-ekwivalenza (f’dan il-każ, ta’ partijiet tal-bdil ta’ manifatturi differenti, li jwettqu l-istess funzjoni) tirrigwarda pjuttost il-karatteristiċi simili jew differenti tal-prodotti mqabblin.
62.      Il-provi ta’ kundizzjoni jew tal-oħra ma humiex interkambjabbli. Komponent approvat jista’ ma jkunx ekwivalenti għal dak mitlub mill-awtorità kontraenti u, għall-kuntrarju, komponent mhux approvat jista’ jkun materjalment ekwivalenti għal dawk oriġinali previsti fl-ispeċifikazzjonijiet tekniċi tas-sejħa għal offerti.
63.      Wieħed jista’ jaħseb li jekk żewġ partijiet tal-bdil, waħda approvata u l-oħra le, ikunu ta’ kwalità ekwivalenti u interkambjabbli, dan ikun għaliex it-tnejn li huma jissodisfaw ir-rekwiżiti tekniċi sabiex jgħaddu mill-kontroll ta’ approvazzjoni. Madankollu, ma jidhirlix li d-Direttiva 2007/46 tippermetti din il-preżunzjoni. Fil-preżenza tas-sigurtà fit-toroq u tal-protezzjoni tal-ambjent, ikun neċessarju l-kontroll minn terz (l-awtorità jew l-organu li japprova konformement ma’ proċeduri u testijiet speċifiċi) għal kull prototip, ħlief jekk dan ikun meqjus bħala mhux neċessarju minn att regolatorju.
64.      Ma naħsibx li l-komponenti tal-bdil huma eżentati mill-kontroll tal-approvazzjoni (u suġġetti esklużivament għad-dikjarazzjoni ta’ ekwivalenza) biss minħabba li ser ikunu mmuntati fuq vettura diġà użata. Il-fatt li jkunu maħsuba sabiex jiġu inkorporati fiha (b’definizzjoni, a posteriori) ma jirrendihomx awtomatikament iktar siguri, hekk kif jidhru li jifhmu xi wħud mill-partijiet fil-kawża.
65.      Il-klawżoli li jirregolaw iż-żewġ aġġudikazzjonijiet kontenzjużi f’dawn it-tilwimiet kienu konformi ma’ dan il-kriterju, għall-partijiet tal-bdil ekwivalenti suġġetti għal approvazzjoni, l-offerent kellu jippreżenta, taħt piena ta’ esklużjoni tal-offerta tiegħu, iċ-ċertifikat ta’ approvazzjoni.
66.      Għaldaqstant, ma huwiex possibbli, fir-rigward ta’ dan it-tip speċifiku ta’ partijiet tal-bdil, li tiġi aċċettata, bħala alternattiva għall-provvista taċ-ċertifikati ta’ approvazzjoni, sempliċi dikjarazzjoni unilaterali tal-offerent li fiha jattesta l-ekwivalenza tal-partijiet tal-bdil għall-komponenti oriġinali.
67.      Għaldaqstant, fir-rigward tal-komponenti tal-bdil suġġetti għal approvazzjoni obbligatorja, ma hijiex suffiċjenti d-dikjarazzjoni ta’ ekwivalenza għall-oriġinal approvat maħruġa mill-offerent.
68.      Għad jonqos jiġi analizzat jekk din l-interpretazzjoni tad-Direttiva 2007/46 hijiex kompatibbli mal-prinċipji u mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2014/25.
3.      Effett tad‑Direttiva 2014/25
69.      L-awtoritajiet kontraenti għandhom jiddefinixxu, fl-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt li jippubblikaw, il-karatteristiċi tax-xogħlijiet, tas-servizzi jew tal-provvisti li jipproponu li jiksbu fil-kuntest tal-kuntratt pubbliku. Dawn il-karatteristiċi jistgħu jinkludu dawk li jikkorrispondu għall-“ispeċifikazzjonijiet tekniċi” tal-prodotti u s-servizzi rispettivi.
70.      Bħalma indikajt preċedentement, “[id]-deskrizzjoni ippreġudikata ta’ dawn l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi tista’ timplika, mill-inqas, ‘ostakolu għad-dħul’ importanti għal ċerti offerenti u, f’każijiet estremi, tippredetermina (inkluż b’mod frawdolenti) l-għażla finali tal-offerent rebbieħ, jekk jiġu inklużi karatteristiċi ta’ prodotti jew servizzi li huwa biss jista’ joffri” (18).
71.      It-tħassib sabiex jiġu evitati prattiki irregolari u l-għan “li [jkun permess] li l-akkwist pubbliku jkun miftuħ għall-kompetizzjoni” wasslu lil-leġiżlatur tal-Unjoni sabiex jistabbilixxi dispożizzjonijiet regolatorji f’dan il-qasam li jippermettu “li jintefgħu offerti li jirriflettu d-diversità ta’ soluzzjonijiet tekniċi, l-istandards u l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi fis-suq, inklużi dawk imfassla abbażi tal-kriterji ta’ prestazzjoni marbuta maċ-ċiklu tal-ħajja u s-sostenibilità tal-proċess tal-produzzjoni tax-xogħlijiet, il-provvisti u s-servizzi” (19).
72.      Din l-aspirazzjoni hija riflessa fl-Artikolu 60(2) tad-Direttiva 2014/25: “L-ispeċifikazzjonijiet tekniċi għandhom joffru aċċess ugwali tal-operaturi ekonomiċi għall-proċedura tal-akkwist u ma għandux ikollhom l-effett li joħolqu xkiel mingħajr ġustifikazzjoni għall-ftuħ tal-akkwist pubbliku għal kompetizzjoni”.
73.      Għaldaqstant, bħala regola, “l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi għandhom jitfasslu b’tali mod li jiġi evitat tnaqqis b’mod artifiċjali fil-kompetizzjoni, permezz ta’ rekwiżiti li jiffavorixxu lil operatur ekonomiku speċifiku, billi jirriflettu l-karatteristiċi ewlenin tal-provvisti, servizzi jew xogħlijiet li huma normalment offruti minn dak l-oepratur ekonomiku. It-tfassil tal-ispeċifikazzjonijiet tekniċi f’termini ta’ rekwiżiti ta’ prestazzjoni u funzjonali ġeneralment jippermetti li dak l-objettiv jintlaħaq bl-aħjar mod possibbli” (20).
74.      B’mod eċċezzjonali, madankollu, l-Artikolu 60(4) tad-Direttiva 2014/25 jawtorizza “[r-referenza] […] għal marki kummerċjali, privattivi, tipi jew oriġini jew produzzjoni speċifika”. Madankollu, din il-possibbiltà, li tiffavorixxi lil ċerti produtturi, titnaqqas permezz tal-obbligu li r-referenza għandha dejjem tkun akkumpanjata mill-kliem “jew ekwivalenti” (21).
75.      Huwa koerenti mal-prinċipji tal-Artikolu 60(2) tad-Direttiva 2014/25 li l-Artikolu 60(5) u l-Artikolu 62(2) jirregolaw il-possibbiltà li tiġi attestata l-konformità mal-ispeċifikazzjonijiet tekniċi, meta jkollha tiġi pprovata l-ekwivalenza tal-partijiet tal-bdil, b’mod miftuħ u flessibbli, “li jfisser l-użu ta’ kull mezz xieraq huwa permess”(22).
76.      F’din il-kawża, l-għan tal-kuntratti kien il-provvista ta’ partijiet tal-bdil, li setgħu jkunu kemm oriġinali tad-ditta Iveco kif ukoll ekwivalenti. Madankollu, fil-każ ta’ partijiet tal-bdil suġġetti għar-rekwiżit tal-approvazzjoni, iċ-ċertifikat li jattesta din tal-aħħar ma kienx dispensabbli, peress li mingħajru, dawn il-partijiet tal-bdil (kemm jekk oriġinali kif ukoll jekk ekwivalenti) ma setgħux jiġu offruti minn offerent, peress li jkunu jonqsu milli jissodisfaw prerekwiżit inevitabbli għall-kummerċjalizzazzjoni tagħhom.
77.      Id-Direttiva 2014/25 tirregola l-prova tal-ispeċifikazzjonijiet tekniċi mingħajr ma tagħmel riferiment għall-approvazzjoni tal-beni li għandhom jiġu pprovduti. Dan huwa loġiku għaliex ir-rekwiżit ta’ approvazzjoni jiddependi mit-tip ta’ provvista li għandha tinkiseb (23) u s-setturi koperti minn din id-direttiva huma eteroġenji ħafna.
78.      Madankollu, id-Direttiva 2014/25, għalkemm hija ispirata mill-għan li l-kuntratti pubbliċi jkunu iktar miftuħa għall-kompetizzjoni, ma tistax tinjora r-rekwiżiti imperattivi imposti minn regoli oħra tad-dritt tal-Unjoni.
79.      Dan huwa rrikonoxxut fil-premessa 56 tad-Direttiva 2014/25: “[fi]d-Direttiva xejn ma għandu jxekkel l-impożizzjoni jew l-infurzar ta’ miżuri meħtieġa biex jiġu protetti […] is-sigurtà […], is-saħħa, il-ħajja tal-bniedem u dik tal-annimali, il-preservazzjoni tal-ħajja tal-pjanti jew miżuri ambjentali oħrajn”.
80.      Id-Direttiva 2014/25, għaldaqstant, ma “għand[hiex] [ix]xekkel” l-applikazzjoni tad-Direttiva 2007/46, sa fejn din tal-aħħar għandha l-għan li “[…] [t]fitt[ex] li [t]iżgur[a] livell għoli ta’ sikurezza stradali, protezzjoni tas-saħħa, protezzjoni ambjentali, effiċjenza fl-enerġija u protezzjoni kontra l-użu mhux awtorizzat” (24). Sa fejn id-Direttiva 2007/46 timponi, preċiżament għal dawn l-għanijiet, l-approvazzjoni ta’ ċerti partijiet tal-bdil ta’ vetturi, tali rekwiżit isir inevitabbli u ma jistax jiġi evitat b’riferiment għad-Direttiva 2014/25.
81.      Bħalma targumenta l-Kummissjoni (25), dan l-istess kriterju jispira regoli oħra relatati mal-funzjonament tas-suq intern, li permezz tagħhom il-leġiżlatur tal-Unjoni enfasizza l-prevalenza tal-lex specialis (bħal, pereżempju, dik li tirregola ċ-ċirkolazzjoni ta’ vetturi bil-mutur) fil-konfront tad-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-moviment liberu tal-prodotti.
82.      Fi kwalunkwe każ, l-obbligu ta’ approvazzjoni tal-partijiet tal-bdil ma huwiex inkompatibbli mal-ftuħ tal-kuntratti pubbliċi għall-kompetizzjoni. Sabiex din tiġi ssalvagwardjata, l-Artikolu 38(1) tad-Direttiva 2007/45 jiffaċilita l-aċċess għall-produzzjoni ta’ komponenti separati lill-kompetituri tal-manifattur tal-vettura. Dan tal-aħħar għandu jipprovdilhom l-informazzjoni rilevanti, “inkluż, kif jista’ jkun il-każ, tpinġijiet speċifikament elenkati fl-anness jew l-appendiċi għal att regolatorju li huma meħtieġa għal approvazzjoni tat-tip tal-KE ta’ komponenti […] separati”.
V.      Konklużjoni
83.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għall-ewwel domanda preliminari tal-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat, l-Italja) bil-mod sussegwenti:
“L-Artikolu 10(2), l-Artikolu 19(1) u l-Artikolu 28(1) tad-Direttiva 2007/46/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑5 ta’ Settembru 2007 li tistabbilixxi kwadru għall-approvazzjoni ta’ vetturi bil-mutur u l-karrijiet tagħhom, u ta’ sistemi, komponenti u unitajiet tekniċi separati maħsuba għal tali vetturi, għandhom jiġu interpretati fis-sens li, meta, matul sejħa għal offerti relatata ma’ kuntratt pubbliku ta’ provvista ta’ komponenti tal-bdil għall-karozzi tal-linja maħsuba għas-servizz pubbliku ta’ trasport tiġi awtorizzata l-offerta ta’ partijiet tal-bdil ekwivalenti li l-approvazzjoni tagħhom tkun meħtieġa skont wieħed mill-atti regolatorji li jinsabu fl-Anness IV tal-imsemmija direttiva, l-offerenti għandhom jipprovdu ċ-ċertifikat ta’ approvazzjoni tat-tip KE, mingħajr ma jkun suffiċjenti, għal dawn l-għanijiet, li jippreżentaw biss dikjarazzjoni ta’ ekwivalenza”.
1      Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.
2      Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑5 ta’ Settembru 2007 li tistabbilixxi kwadru għall-approvazzjoni ta’ vetturi bil-mutur u l-karrijiet tagħhom, u ta’ sistemi, komponenti u unitajiet tekniċi separati maħsuba għal tali vetturi (Direttiva Qafas) (ĠU 2007, L 263, p. 1). Din id-direttiva ġiet issostitwita bir-Regolament (UE) 2018/858 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑30 ta’ Mejju 2018 dwar l-approvazzjoni u s-sorveljanza tas-suq ta’ vetturi bil-mutur u t-trejlers tagħhom, u ta’ sistemi, komponenti u unitajiet tekniċi separati maħsuba għal tali vetturi, li jemenda r-Regolamenti (KE) Nru 715/2007 u (KE) Nru 595/2009 u li jħassar id-Direttiva 2007/46/KE (ĠU 2018, L 151, p. 1). Ir-Regolament 2018/858 ma huwiex applikabbli ratione temporis għal dawn il-kawżi.
3      Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Frar 2014 dwar l-akkwist minn entitajiet li joperaw fis-setturi tas-servizzi tal-ilma, l-enerġija, it-trasport u postali u li tħassar id-Direttiva 2004/17/KE (ĠU 2014, L 94, p. 243).
4      Avviż ippubblikat fis-suppliment għall-ĠU ddedikat għall-kuntratti pubbliċi Ewropej tal‑21 ta’ Awwissu 2018 (referenza 2018/S 159‑365946).
5      Avviż ippubblikat fis-suppliment għall-ĠU ddedikat għall-kuntratti pubbliċi Ewropej tat‑13 ta’ Novembru 2018 (referenza 2018/S 218‑500319).
6      Fis-sentenza tas‑26 ta’ Awwissu 2019, il-qorti tal-ewwel istanza ċaħdet l-ewwel motiv tat-talba ta’ Iveco Orecchia, fost kunsiderazzjonijiet oħra, għaliex hija kienet naqset milli tindika speċifikament liema partijiet tal-bdil offruti minn Brescia Trasporti Spa kellu jkollhom iċ-ċertifikat ta’ approvazzjoni.
7      Punti VIII.1, VIII.2 u VIII.4 tad-digrieti tar-rinviju.
8      Skont id-digriet tar-rinviju tal-Kawża C‑84/21, “fis-sejħa għal offerti kontenzjuża, l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi kienu jitolbu ċ-ċertifikat ta’ approvazzjoni, meta dan kien neċessarju, u, għad-diski tal-brejkijiet u għat-tnabar ekwivalenti din kienet tirreferi b’mod espliċitu għall-Artikolu 34 tad-Direttiva 2007/46 (li, min-naħa tiegħu, jirreferi għar-Regolamenti UNECE previsti għall-finijiet tal-approvazzjoni KE)”.
9      Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Frar 2014 dwar l-akkwist pubbliku u li tħassar id-Direttiva 2004/18/KE (ĠU 2014, L 94, p. 65, rettifika fil-ĠU 2015, L 275, p. 68).
10      Il-premessa 2.
11      “[I]l-proċedura li biha Stat Membru jiċċertifika li tip ta’ vettura, sistema, komponent jew unità teknika separata tissodisfa d-dispożizzjonijiet amministrattivi u l-ħtiġijiet tekniċi rilevanti”.
12      Artikolu 3(5) tad-Direttiva 2007/46.
13      Għaldaqstant, huma esklużi s-sistemi u l-unitajiet tekniċi separati.
14      L-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2007/46 jiddefinixxi “att regolatorju” bħala “direttiva jew regolament separati jew Regolament UNECE [Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa] anness mal-Ftehim ta’ l‑1958 Rivedut” (“[li] huma dawk li magħhom aderiet il-Komunità bħala Parti Kontraenti għall-‘Ftehim Rivedut ta’ Ġeneva ta’ l‑1958’ tal-Kummissjoni Ekonomika tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Ewropa bis-saħħa tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 97/836/KE” (Titolu II tal-Anness IV tad-Direttiva Qafas)). Skont l-Artikolu 34(1) tad-Direttiva 2007/46, “Regolamenti UNECE li għalihom aderixxiet il-Komunità u li huma elenkati fl-Anness IV, Parti I […] huma parti mill-approvazzjoni tat-tip tal-KE għal vettura taħt l-istess termini bħad-direttivi jew regolamenti separati.”
15      F’dan it-tilwim, il-komponenti tal-bdil tal-karozza tal-linja ma jiġux approvati flimkien mal-vettura nnifisha, iżda separatament minnha.
16      Għaldaqstant, l-Artikolu 46 tad-Direttiva 2007/46 jimponi fuq l-Istati Membri l-obbligu li jiddeterminaw “il-penali applikabbli għal ksur tad-dispożizzjonijiet ta’ din id-Direttiva […] u ta’ l-atti regolatorji elenkati fl-Anness IV, Parti I u […] jieħdu l-miżuri kollha neċessarji għall-implimentazzjoni tagħhom”.
17      Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha (p. 15 tal-oriġinali bit-Taljan), VAR tippreċiża li “hija qatt ma sostniet li […] l-approvazzjoni ta’ parti tal-bdil ekwivalenti għal komponent suġġett għal approvazzjoni obbligatorja ‘ma tkunx neċessarja’, u lanqas li, f’tali każ, l-approvazzjoni tista’ tiġi ssostitwita b’‘dikjarazzjoni ta’ ekwivalenza għall-oriġinali approvat, ippreżentata mill-offerent’”.
18      Konklużjonijiet fil-kawża Var u ATM (C‑14/17, EU:C:2018:135, punt 2).
19      Premessa 83 tad-Direttiva 2014/25.
20      Ibidem.
21      Fil-punti 33 et seq. tal-konklużjonijiet fil-kawża VAR u ATM (C‑14/17, EU:C:2018:135) eżaminajt b’mod iktar fil-fond il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar “[l]-inklużjoni ta’ speċifikazzjonijiet tekniċi li jirreferu għal trade mark speċifika, fl-avviżi tal-kuntratti pubbliċi jew fl-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt tagħhom”.
22      Sentenza tat‑12 ta’ Lulju 2018, VAR u ATM (C‑14/17, EU:C:2018:568, punt 33).
23      F’ħafna kuntratti ta’ provvista ma jkunx hemm regoli tal-Unjoni li jirrregolaw l-approvazzjoni tal-prodotti. F’dawn il-kawżi, għall-kuntrarju, peress li s-sejħiet għal offerti kienu jirrigwardaw partijiet tal-bdil ta’ vetturi koperti minn qafas armonizzat, tapplika leġiżlazzjoni rigoruża li tipprevedi l-approvazzjoni, sakemm din ma tkunx eskluża għal uħud mill-att regolatorju korrispondenti tal-Anness IV tad-Direttiva 2007/46.
24      Premessa 3 tad-Direttiva 2007/46.
25      Punt 42 u nota ta’ qiegħ il-paġna 37 tal-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, fejn tiċċita l-premessa 5 tar-Regolament (KE) Nru 765/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑9 ta’ Lulju 2008 li jistabbilixxi r-rekwiżiti għall-akkreditament u għas-sorveljanza tas-suq relatati mal-kummerċjalizzazzjoni ta’ prodotti, u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 339/93 (ĠU 2008, L 218, p. 30). Skont din il-premessa, “[i]l-qafas għas-sorveljanza tas-suq stabbilit b’dan ir-Regolament għandu jikkomplementa u jsaħħaħ id-dispożizzjonijiet eżistenti fil-leġiżlazzjoni Komunitarja ta’ armonizzazzjoni li tikkonċerna s-sorveljanza tas-suq u l-infurzar ta’ dispożizzjonijiet bħal dawn. Madankollu, konformement mal-prinċipju tal-lex specialis, dan ir-Regolament għandu japplika biss jekk ma jkunx hemm dispożizzjonijiet speċifiċi li jkollhom l-istess għan, natura jew effett bħar-regoli eżistenti jew futuri tal-leġiżlazzjoni Komunitarja ta’ armonizzazzjoni. Xi eżempji jistgħu jinsabu fl-oqsma li ġejjin: prekursuri tad-droga, apparat mediku, prodotti mediċinali għall-użu fuq il-bnedmin u fuq l-annimali, vetturi bil-mutur u l-avjazzjoni. Għaldaqstant id-dispożizzjonijiet korrispondenti ta’ dan ir-Regolament m’għandhomx japplikaw fl-oqsma koperti minn dawn id-dispożizzjonijiet speċifiċi” (korsiv miżjud minni).