ARREST VAN HET HOF (Derde kamer)
27 maart 2025 (*)
„ Prejudiciële verwijzing – Ruimte van vrijheid, veiligheid en recht – Gemeenschappelijk asielbeleid – Richtlijn 2011/95/EU – Voorwaarden waaraan derdelanders moeten voldoen om in aanmerking te komen voor de vluchtelingenstatus – Artikel 2, onder d) – Gronden van vervolging – Artikel 10, lid 1, onder d) – Begrip ‚behoren tot een specifieke sociale groep’ – Voorwaarde dat de groep in haar directe omgeving in het land van herkomst als afwijkend wordt beschouwd – Voorwaarden om in aanmerking te komen voor subsidiaire bescherming – Artikel 2, onder f) – Begrip ‚ernstige schade’ – Artikel 15, onder a) en b) – Personen die deel uitmaken van dezelfde familie en vanwege hun familieband het doelwit zijn van een vendetta ”
In zaak C‑217/23 [Laghman] (i),
betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU, ingediend door het Verwaltungsgerichtshof (hoogste bestuursrechter, Oostenrijk) bij beslissing van 28 maart 2023, ingekomen bij het Hof op 4 april 2023, in de procedure
Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl
tegen
A N,
wijst
HET HOF (Derde kamer),
samengesteld als volgt: K. Jürimäe, president van de Tweede kamer, waarnemend voor de president van de Derde kamer, K. Lenaerts, president van het Hof, waarnemend rechter van de Derde kamer, N. Jääskinen, M. Gavalec en N. Piçarra (rapporteur), rechters,
advocaat-generaal: J. Richard de la Tour,
griffier: A. Calot Escobar,
gezien de stukken,
gelet op de opmerkingen van:
–        A N, vertegenwoordigd door R. Lukits, Rechtsanwalt,
–        de Oostenrijkse regering, vertegenwoordigd door A. Posch, J. Schmoll en M. Kopetzki als gemachtigden,
–        de Duitse regering, vertegenwoordigd door J. Möller en A. Hoesch als gemachtigden,
–        de Nederlandse regering, vertegenwoordigd door M. K. Bulterman, A. Hanje en J. M. Hoogveld als gemachtigden,
–        de Europese Commissie, vertegenwoordigd door A. Azéma, J. Hottiaux en J. Vondung als gemachtigden,
gehoord de conclusie van de advocaat-generaal ter terechtzitting van 5 september 2024,
het navolgende
Arrest
1        Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van artikel 10, lid 1, onder d), van richtlijn 2011/95/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 inzake normen voor de erkenning van onderdanen van derde landen of staatlozen als personen die internationale bescherming genieten, voor een uniforme status voor vluchtelingen of voor personen die in aanmerking komen voor subsidiaire bescherming, en voor de inhoud van de verleende bescherming (PB 2011, L 337, blz. 9).
2        Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen het Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (federale vreemdelingen- en asieldienst; Oostenrijk, hierna: „BFA”) en A N over de afwijzing van het door laatstgenoemde ingediende verzoek om internationale bescherming.
Toepasselijke bepalingen
Internationaal recht
3        Artikel 1, onder A, punt 2, van het op 28 juli 1951 te Genève ondertekende Verdrag betreffende de status van vluchtelingen [United Nations Treaty Series, deel 189, blz. 150, nr. 2545 (1954)], dat op 22 april 1954 in werking is getreden en is aangevuld door het op 31 januari 1967 te New York gesloten Protocol betreffende de status van vluchtelingen, dat op 4 oktober 1967 in werking is getreden (hierna: „Verdrag van Genève”), is als volgt verwoord:
„Voor de toepassing van dit Verdrag geldt als ‚vluchteling’ elke persoon [d]ie […] uit gegronde vrees voor vervolging wegens zijn ras, godsdienst, nationaliteit, het behoren tot een bepaalde sociale groep of zijn politieke overtuiging, zich bevindt buiten het land waarvan hij de nationaliteit bezit, en die de bescherming van dat land niet kan of, uit hoofde van bovenbedoelde vrees, niet wil inroepen, […].”
Unierecht
Richtlijn 2011/95
4        De overwegingen 6, 29, 30, 33, 34 en 39 van richtlijn 2011/95 luiden:
„(6)      De conclusies van Tampere [van 15 en 16 oktober 1999] houden […] in dat de bepalingen ten aanzien van de vluchtelingenstatus moeten worden aangevuld met maatregelen inzake subsidiaire vormen van bescherming die eenieder die een dergelijke bescherming behoeft een passende status verlenen.
[…]
(29)      Een van de voorwaarden om te worden erkend als vluchteling in de zin van artikel 1, onder A, van het Verdrag van Genève is het bestaan van een oorzakelijk verband tussen de redenen voor vervolging, namelijk ras, godsdienst, nationaliteit, politieke overtuiging of het behoren tot een bepaalde sociale groep en de daden van vervolging of de afwezigheid van bescherming tegen dergelijke daden.
(30)      Het is evenzeer nodig tot een gemeenschappelijke opvatting te komen aangaande de vervolgingsgrond ‚het behoren tot een bepaalde sociale groep’. Bij het omschrijven van een bepaalde sociale groep moet, voor zover deze verband houden met de gegronde vrees voor vervolging van de verzoeker, terdege rekening worden gehouden met genderaspecten, met inbegrip van genderidentiteit en seksuele gerichtheid, die kunnen samenhangen met bepaalde juridische tradities en gewoonten, en die bijvoorbeeld kunnen leiden tot genitale verminking, gedwongen sterilisatie of gedwongen abortus.
[…]
(33)      Tevens dienen normen te worden vastgesteld voor de omschrijving en inhoud van subsidiaire bescherming. De subsidiaire beschermingsregeling moet de in het Verdrag van Genève vastgelegde regeling ter bescherming van vluchtelingen aanvullen.
(34)      Er dienen gemeenschappelijke criteria te worden vastgesteld om degenen die om internationale bescherming verzoeken, als personen te erkennen die voor subsidiaire bescherming in aanmerking komen. Deze criteria dienen in overeenstemming te zijn met de internationale verplichtingen van de lidstaten uit hoofde van instrumenten op het gebied van de mensenrechten en met de bestaande praktijken in de lidstaten.
[…]
(39)      Bij het beantwoorden van de oproep in het programma van Stockholm om een uniforme status in te voeren voor vluchtelingen of voor personen die voor subsidiaire bescherming in aanmerking komen, dienen aan personen met de subsidiairebeschermingsstatus, behalve in noodzakelijke en objectief gerechtvaardigde gevallen, dezelfde rechten en voordelen te worden toegekend als de rechten die vluchtelingen krachtens deze richtlijn genieten, en dienen voor hen dezelfde voorwaarden te gelden.”
5        Artikel 2 van deze richtlijn, „Definities”, bepaalt:
„In deze richtlijn gelden de volgende definities:
a)      ‚internationale bescherming’: de vluchtelingenstatus en de subsidiairebeschermingsstatus zoals omschreven in de punten e) en g);
[…]
d)      ‚vluchteling’: een onderdaan van een derde land die zich wegens een gegronde vrees voor vervolging om redenen van ras, godsdienst, nationaliteit, politieke overtuiging of het behoren tot een bepaalde sociale groep, buiten het land bevindt waarvan hij de nationaliteit bezit en de bescherming van dat land niet kan of, wegens deze vrees, niet wil inroepen, dan wel een staatloze die zich om dezelfde reden buiten het land bevindt waar hij vroeger gewoonlijk verbleef en daarheen niet kan, dan wel wegens genoemde vrees niet wil terugkeren, en op wie artikel 12 niet van toepassing is;
e)      ‚vluchtelingenstatus’: de erkenning door een lidstaat van een onderdaan van een derde land of een staatloze als vluchteling;
f)      ‚persoon die voor subsidiaire bescherming in aanmerking komt’: een onderdaan van een derde land of een staatloze die niet voor de vluchtelingenstatus in aanmerking komt, doch ten aanzien van wie er zwaarwegende gronden bestaan om aan te nemen dat, wanneer hij naar zijn land van herkomst, of in het geval van een staatloze, naar het land waar hij vroeger gewoonlijk verbleef, terugkeert, een reëel risico zou lopen op ernstige schade als omschreven in artikel 15, en op wie artikel 17, leden 1 en 2, niet van toepassing is, en die zich niet onder de bescherming van dat land kan of, wegens dat risico, wil stellen;
g)      ‚subsidiairebeschermingsstatus’: de erkenning door een lidstaat van een onderdaan van een derde land of een staatloze als een persoon die voor subsidiaire bescherming in aanmerking komt;
h)      ‚verzoek om internationale bescherming’: een verzoek van een onderdaan van een derde land of een staatloze om bescherming van een lidstaat die kennelijk de vluchtelingenstatus of de subsidiairebeschermingsstatus wenst en niet uitdrukkelijk verzoekt om een andere, niet onder deze richtlijn vallende vorm van bescherming waarom afzonderlijk kan worden verzocht;
i)      ‚verzoeker’: een onderdaan van een derde land of een staatloze die een verzoek om internationale bescherming heeft ingediend waarover nog geen definitieve beslissing is genomen;
[…]”
6        Artikel 4 van die richtlijn, met als opschrift „Beoordeling van feiten en omstandigheden”, bepaalt in lid 3:
„De beoordeling van een verzoek om internationale bescherming moet plaatsvinden op individuele basis en houdt onder meer rekening met:
[…]
c)      de individuele situatie en persoonlijke omstandigheden van de verzoeker, waartoe factoren behoren zoals achtergrond, geslacht en leeftijd, teneinde te beoordelen of op basis van de persoonlijke omstandigheden van de verzoeker, de daden waaraan hij blootgesteld is of blootgesteld zou kunnen worden, met vervolging of ernstige schade overeenkomen;
[…]”
7        Artikel 6 van deze richtlijn, met als opschrift „Actoren van vervolging of ernstige schade”, bepaalt:
„Actoren van vervolging of ernstige schade kunnen onder meer zijn:
a)      de staat;
b)      partijen of organisaties die de staat of een aanzienlijk deel van zijn grondgebied beheersen;
c)      niet-overheidsactoren, indien kan worden aangetoond dat de actoren als bedoeld in de punten a) en b), inclusief internationale organisaties, geen bescherming als bedoeld in artikel 7 kunnen of willen bieden tegen vervolging of ernstige schade.”
8        Artikel 7 van richtlijn 2011/95, met als opschrift „Actoren van bescherming”, bepaalt:
„1.      Bescherming tegen vervolging of ernstige schade kan alleen worden geboden door:
a)      de staat; of
b)      partijen of organisaties, met inbegrip van internationale organisaties, die de staat of een aanzienlijk deel van zijn grondgebied beheersen,
mits zij bereid en in staat zijn bescherming te bieden overeenkomstig lid 2.
2.      Bescherming tegen vervolging of ernstige schade moet doeltreffend en van niet-tijdelijke aard zijn. In het algemeen wordt dergelijke bescherming geboden wanneer de actoren als bedoeld in lid 1, onder a) en b), redelijke maatregelen tot voorkoming van vervolging of het lijden van ernstige schade treffen, onder andere door de instelling van een doeltreffend juridisch systeem voor de opsporing, gerechtelijke vervolging en bestraffing van handelingen die vervolging of ernstige schade vormen, en wanneer de verzoeker toegang tot een dergelijke bescherming heeft.
[…]”
9        Artikel 9 van deze richtlijn, met als opschrift „Daden van vervolging”, bepaalt in lid 3:
„Overeenkomstig artikel 2, onder d), moet er een verband zijn tussen de in artikel 10 genoemde redenen en de daden die als vervolging worden aangemerkt in de zin van lid 1 van dit artikel of het ontbreken van bescherming tegen dergelijke daden.”
10      Artikel 10 van deze richtlijn, met als opschrift „Gronden van vervolging”, bepaalt in lid 1:
„Bij de beoordeling van de gronden van vervolging houden de lidstaten rekening met de volgende elementen:
[…]
d)      een groep wordt geacht een specifieke sociale groep te vormen als met name:
–        leden van de groep een aangeboren kenmerk vertonen of een gemeenschappelijke achtergrond hebben die niet gewijzigd kan worden, of een kenmerk of geloof delen dat voor de identiteit of de morele integriteit van de betrokkenen dermate fundamenteel is, dat van de betrokkenen niet mag worden geëist dat zij dit opgeven, en
–        de groep in het betrokken land een eigen identiteit heeft, omdat zij in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd.
Afhankelijk van de omstandigheden in het land van herkomst kan een specifieke sociale groep een groep zijn die als gemeenschappelijk kenmerk seksuele gerichtheid heeft. Seksuele gerichtheid omvat geen handelingen die volgens het nationale recht van de lidstaten als strafbaar worden beschouwd. Er wordt terdege rekening gehouden met genderaspecten, waaronder genderidentiteit, wanneer moet worden vastgesteld of iemand tot een bepaalde sociale groep behoort of wanneer een kenmerk van een dergelijke groep wordt geïdentificeerd;
[…]”
11      Artikel 15 van deze richtlijn, met als opschrift „Ernstige schade”, bepaalt:
„Ernstige schade bestaat uit:
a)      de doodstraf of executie; of
b)      foltering of onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing van een verzoeker in zijn land van herkomst; of
c)      ernstige en individuele bedreiging van het leven of de persoon van een burger als gevolg van willekeurig geweld in het kader van een internationaal of binnenlands gewapend conflict.
12      Artikel 18 van richtlijn 2011/95, met als opschrift „Verlening van de subsidiairebeschermingsstatus”, luidt:
„De lidstaten verlenen de subsidiairebeschermingsstatus aan een onderdaan van een derde land of staatloze die overeenkomstig de hoofdstukken II en V in aanmerking komt voor subsidiaire bescherming.”
Richtlijn 2013/32
13      Artikel 10 van richtlijn 2013/32/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 betreffende gemeenschappelijke procedures voor de toekenning en intrekking van de internationale bescherming (PB 2013, L 180, blz. 60), met als opschrift „Vereisten voor de behandeling van verzoeken”, bepaalt in lid 2:
„Bij de behandeling van verzoeken om internationale bescherming gaat de beslissingsautoriteit eerst na of de verzoekers als vluchteling kunnen worden aangemerkt en zo niet, of zij voor subsidiaire bescherming in aanmerking komen.”
Oostenrijks recht
14      § 3 van het Bundesgesetz über die Gewährung von Asyl (Asylgesetz 2005) [federale wet inzake verlening van asiel (asielwet van 2005)] van 16 augustus 2005 (BGBl. I, 100/2005), in de versie die van toepassing is op het hoofdgeding (hierna: „AsylG 2005”), met als opschrift „Status van asielgerechtigde”, bepaalt:
„(1)      Een vreemdeling die in Oostenrijk een verzoek om internationale bescherming heeft ingediend, wordt erkend als asielgerechtigde, voor zover dit verzoek niet op grond van §§ 4, 4a of 5 moet worden afgewezen, indien het waarschijnlijk is dat hij in zijn land van herkomst kan worden vervolgd in de zin van artikel 1, onder A, punt 2, van het [Verdrag van Genève].
[…]
(5)      Het besluit waarbij aan een vreemdeling, ambtshalve of op basis van een verzoek om internationale bescherming, de status van asielgerechtigde wordt toegekend, moet gepaard gaan met de vaststelling dat deze vreemdeling van rechtswege de vluchtelingenstatus krijgt.”
Hoofdgeding en prejudiciële vragen
15      Op 4 november 2015 heeft A N, een Afghaans staatsburger die tot de Pasjtoen-bevolkingsgroep behoort en afkomstig is uit de provincie Laghman (Afghanistan), in Oostenrijk een verzoek om internationale bescherming op grond van het AsylG 2005 ingediend. Ter ondersteuning van dat verzoek heeft A N aangevoerd dat hij in Afghanistan dreigde te worden vervolgd wegens een vendetta tegen verwanten van zijn vader. Deze vendetta kwam voort uit een vermogensgeschil over een stuk landbouwgrond tussen zijn vader en neven van zijn vader. Volgens de door A N verstrekte informatie zijn zijn vader en broer in het kader van die vendetta gedood door de neven van zijn vader.
16      Bij besluit van 21 juni 2017 heeft het BFA dit verzoek afgewezen op grond dat het vertrek van A N uit zijn land van herkomst „uitsluitend [was] ingegeven door zijn wens om zijn economische en sociale situatie te verbeteren”, en dat de verstrekte informatie betreffende het risico op vervolging niet overeenstemde met de werkelijkheid. A N heeft tegen dit besluit beroep ingesteld.
17      In een uitspraak van 26 juli 2022 heeft het Bundesverwaltungsgericht (federale bestuursrechter in eerste aanleg, Oostenrijk) het beroep van A N toegewezen, hem krachtens § 3, lid 1, van het AsylG 2005 de status van asielgerechtigde toegekend en vastgesteld dat hij overeenkomstig § 3, lid 5, van deze wet van rechtswege de vluchtelingenstatus kreeg.
18      Deze rechter was van oordeel dat de verklaringen van A N over de redenen waarom hij vreesde voor vervolging in zijn land van herkomst, bewezen waren. Volgens de vaststellingen van die rechter is A N het doelwit van een op een vermogensgeschil berustende vendetta waardoor hij, bij terugkeer naar zijn land van herkomst, zou worden blootgesteld aan het risico om te worden aangevallen of zelfs te worden gedood door de neven van zijn vader vanwege zijn verwantschap met laatstgenoemde, zonder dat hij redelijkerwijs kan rekenen op bescherming door de Afghaanse autoriteiten. Bovendien zou A N, indien hij zich in een andere regio van zijn land van herkomst zou vestigen, het risico lopen om niet in zijn levensonderhoud te kunnen voorzien.
19      Het BFA heeft tegen deze uitspraak beroep in Revision ingesteld bij het Verwaltungsgerichtshof (hoogste bestuursrechter, Oostenrijk), de verwijzende rechter, en in wezen aangevoerd dat het lid zijn van een familie die het doelwit is van een vendetta niet kon worden aangemerkt als het „behoren tot een specifieke sociale groep” in de zin van artikel 10, lid 1, onder d), van richtlijn 2011/95.
20      De verwijzende rechter merkt op dat A N volgens de vaststellingen van het Bundesverwaltungsgericht, die niet meer zijn betwist door het BFA en waarop de verwijzende rechter zich dus moet baseren, met voldoende concrete waarschijnlijkheid door de neven van zijn vader wordt bedreigd met fysiek geweld en zelfs met de dood, omdat hij lid is van een familie die het doelwit is van een vendetta die voortkomt uit een vermogensgeschil. Hij vraagt zich af of personen die enkel vanwege een dergelijke verwantschap het doelwit zijn van dergelijke bedreigingen, moeten worden beschouwd als behorend tot een „specifieke sociale groep” in de zin van artikel 10, lid 1, onder d), van die richtlijn, hetgeen een vervolgingsgrond vormt die ertoe kan leiden dat de nationale bevoegde autoriteit aan hen de vluchtelingenstatus toekent. Deze rechter verzoekt het Hof in het bijzonder om de reikwijdte te verduidelijken van de voorwaarde die is vastgesteld in het tweede streepje van deze bepaling, die vereist dat een „specifieke sociale groep” in het derde land een eigen identiteit heeft omdat zij in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd.
21      Die rechter merkt ook op dat, ingeval uit de antwoorden van het Hof blijkt dat aan A N niet de vluchtelingenstatus kan worden toegekend, het nog steeds noodzakelijk is om te onderzoeken of hem de subsidiairebeschermingsstatus moet worden toegekend vanwege de bedreigingen met fysiek geweld en zelfs met de dood, die zijn vastgesteld door het Bundesverwaltungsgericht.
22      In die omstandigheden heeft het Verwaltungsgerichtshof de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:
„1)      Moeten de bewoordingen ‚de groep in het betrokken land een eigen identiteit heeft, omdat zij in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd’ in artikel 10, lid 1, onder d), van richtlijn [2011/95] aldus worden uitgelegd dat een groep in het betrokken land slechts een eigen identiteit heeft indien zij in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd, of moet het bestaan van een ‚eigen identiteit’ onafhankelijk en los van de vraag of de groep in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd, worden onderzocht?
Indien volgens het antwoord op de eerste vraag het bestaan van een ‚eigen identiteit’ onafhankelijk moet worden onderzocht:
2)      Volgens welke criteria moet het bestaan van een ‚eigen identiteit’ in de zin van artikel 10, lid 1, onder d), van richtlijn [2011/95] worden onderzocht?
Ongeacht het antwoord op de eerste en de tweede vraag:
3)      Moet bij de beoordeling of een groep in de zin van artikel 10, lid 1, onder d), van richtlijn [2011/95] ‚in haar directe omgeving’ als afwijkend wordt beschouwd, rekening worden gehouden met het perspectief van de vervolger of van de omgeving als geheel of van een aanzienlijk deel van de omgeving in een land of in een deel van het land?
4)      Volgens welke criteria moet worden beoordeeld of een groep wordt beschouwd als ‚afwijkend’ in de zin van artikel 10, lid 1, onder d), van richtlijn [2011/95]?”
Beantwoording van de prejudiciële vragen
23      Met zijn vragen, die samen dienen te worden onderzocht, wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 10, lid 1, onder d), van richtlijn 2011/95 aldus moet worden uitgelegd dat een persoon die om internationale bescherming verzoekt en die in zijn land van herkomst het doelwit is van een vendetta omdat hij lid is van een familie die betrokken is bij een vermogensgeschil, enkel op die grond kan worden beschouwd als behorend tot een „specifieke sociale groep” in de zin van die bepaling.
24      Vooraf moet in herinnering worden gebracht dat artikel 2, onder d), van richtlijn 2011/95, die in wezen de definitie in artikel 1, onder A, punt 2, van het Verdrag van Genève overneemt [arrest van 14 mei 2019, M e.a. (Intrekking van de vluchtelingenstatus), C‑391/16, C‑77/17 en C‑78/17, EU:C:2019:403, punt 84], de hoedanigheid van vluchteling toekent aan iedere derdelander die zich wegens een gegronde vrees voor vervolging om redenen van ras, godsdienst, nationaliteit, politieke overtuiging of het behoren tot een bepaalde sociale groep, buiten het land bevindt waarvan hij de nationaliteit bezit en de bescherming van dat land niet kan of, wegens deze vrees, niet wil inroepen.
25      Een bewezen risico op fysiek geweld met mogelijk zelfs de dood tot gevolg, zoals waaraan A N in zijn land van herkomst zou worden blootgesteld, volstaat op zich niet om hem de vluchtelingenstatus in de zin van artikel 2, onder e), van richtlijn 2011/95 te kunnen toekennen. Volgens artikel 9, lid 3, van die richtlijn, gelezen in samenhang met artikel 6, onder c), en artikel 7, lid 1, en in het licht van overweging 29 daarvan, kan de vluchtelingenstatus immers slechts worden verleend indien er een verband wordt vastgesteld tussen een van de in artikel 10, lid 1, van die richtlijn genoemde gronden van vervolging en de daden van vervolging in de zin van de bepalingen waarnaar wordt verwezen in artikel 9, lid 3, van dezelfde richtlijn, dan wel tussen een van deze gronden van vervolging en het ontbreken van bescherming door „actoren van bescherming” tegen dergelijke daden wanneer deze worden gepleegd door „niet-overheidsactoren” [zie in die zin arrest van 16 januari 2024, Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Vrouwen die het slachtoffer zijn van huiselijk geweld), C‑621/21, EU:C:2024:47, punt 66].
26      De verwijzende rechter wenst van het Hof te vernemen of er een dergelijk verband bestaat tussen het risico op gewelddaden waaraan een persoon die om internationale bescherming verzoekt en die in zijn land van herkomst het doelwit is van een vendetta, wordt blootgesteld, en de grond inzake het behoren tot een „specifieke sociale groep” in de zin van artikel 10, lid 1, onder d), van richtlijn 2011/95. Met andere woorden, deze rechter vraagt zich af of die verzoeker in dergelijke omstandigheden moet worden beschouwd als een persoon die in zijn land van herkomst het risico loopt om te worden vervolgd wegens „het behoren tot een specifieke sociale groep”.
27      Uit artikel 10, lid 1, onder d), van deze richtlijn volgt dat een groep als een „specifieke sociale groep” wordt beschouwd wanneer aan twee cumulatieve voorwaarden is voldaan. Ten eerste moeten de leden van de betrokken groep minstens een van de drie onder het eerste streepje van die bepaling genoemde identificatiekenmerken delen, te weten een „aangeboren kenmerk”, een „gemeenschappelijke achtergrond die niet gewijzigd kan worden” of een „kenmerk of geloof dat voor de identiteit of de morele integriteit van de betrokkenen dermate fundamenteel is, dat van de betrokkenen niet mag worden geëist dat zij dit opgeven”. Ten tweede moet die groep in het land van herkomst een eigen identiteit hebben, „omdat zij in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd” [zie arrest van 11 juni 2024, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Vrouwen die zich vereenzelvigen met de waarde van gendergelijkheid), C‑646/21, EU:C:2024:487, punt 40 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
28      Wat de eerste van deze voorwaarden betreft, waarvan bij de verwijzende rechter niet is betwist dat zij is vervuld, delen familieleden vanwege hun verwantschap, ongeacht of deze bijvoorbeeld voortvloeit uit bloedverwantschap, adoptie of huwelijk, een „aangeboren kenmerk” of een „gemeenschappelijke achtergrond die niet gewijzigd kan worden”, zoals de advocaat-generaal heeft opgemerkt in de punten 24 tot en met 26 van zijn conclusie. De omstandigheid dat de leden van een familie, en in het bijzonder de mannen en jongens van deze familie, vanwege hun afkomst het doelwit zijn van een vendetta omdat deze van generatie op generatie wordt doorgegeven in patrilineaire lijn, dient ook te worden aangemerkt als een dergelijke gemeenschappelijke achtergrond die niet gewijzigd kan worden, en vormt dus een bijkomend kenmerk dat deze personen gemeen hebben. Die personen kunnen derhalve worden geacht aan deze eerste voorwaarde te voldoen.
29      Wat de tweede voorwaarde betreft waaraan moet worden voldaan om te kunnen spreken van een „specifieke sociale groep” in de zin van artikel 10, lid 1, onder d), tweede streepje, van richtlijn 2011/95, die betrekking heeft op de eigen identiteit van die groep in het betrokken land van herkomst „omdat zij in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd”, vraagt de verwijzende rechter zich af of deze bepaling vereist dat het bestaan van een „eigen identiteit” los en onafhankelijk wordt onderzocht van de vraag of de betrokken groep in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd.
30      Uit de bewoordingen in alle taalversies van artikel 10, lid 1, onder d), tweede streepje, van richtlijn 2011/95 vloeit voort dat van doorslaggevend belang is dat de betrokken groep in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd. Zoals de advocaat-generaal in wezen heeft opgemerkt in de punten 30 tot en met 32 van zijn conclusie, vormt de „eigen identiteit” van de groep zoals bedoeld in deze bepaling een voorwaarde die niet los en onafhankelijk van de perceptie in haar directe omgeving moet worden beoordeeld, maar in samenhang daarmee.
31      Het staat aan de betrokken lidstaat om te bepalen welke „directe omgeving” in de zin van deze bepaling relevant is voor de beoordeling of er sprake is van een sociale groep. Deze omgeving kan samenvallen met het gehele land van herkomst van de persoon die om internationale bescherming verzoekt of kan meer beperkt zijn, bijvoorbeeld tot een deel van het grondgebied of van de bevolking van dat derde land [arresten van 16 januari 2024, Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Vrouwen die het slachtoffer zijn van huiselijk geweld), C‑621/21, EU:C:2024:47, punt 54, en 11 juni 2024, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Vrouwen die zich vereenzelvigen met de waarde van gendergelijkheid), C‑646/21, EU:C:2024:487, punt 50].
32      Bovendien moet „het behoren tot een bepaalde sociale groep” worden geconstateerd los van het risico op daden van vervolging waaraan de leden van deze groep in hun land van herkomst worden blootgesteld [zie in die zin arrest van 16 januari 2024, Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Vrouwen die het slachtoffer zijn van huiselijk geweld), C‑621/21, EU:C:2024:47, punt 55.
33      Zo rechtvaardigt bijvoorbeeld het bestaan in het land van herkomst van specifiek op homoseksuelen gerichte strafrechtelijke bepalingen de vaststelling dat deze personen een afzonderlijke groep vormen die in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd (arrest van 7 november 2013, X e.a., C‑199/12–C‑201/12, EU:C:2013:720, punt 49).
34      Evenzo kunnen, al naargelang de omstandigheden en met name de sociale, morele of juridische normen in het land van herkomst, zowel vrouwen uit dat land in hun geheel als meer beperkte groepen van vrouwen die een bijkomende gemeenschappelijke eigenschap delen – zoals het feit dat zij zich hebben onttrokken aan een gedwongen huwelijk of dat zij als gehuwde vrouw hun huishouden hebben verlaten, of het feit dat zij zich daadwerkelijk vereenzelvigen met de fundamentele waarde van gelijkheid tussen vrouwen en mannen –, worden geacht te behoren tot „een specifieke sociale groep” in de zin van artikel 10, lid 1, onder d), tweede streepje, van richtlijn 2011/95 [zie in die zin arresten van 16 januari 2024, Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Vrouwen die het slachtoffer zijn van huiselijk geweld), C‑621/21, EU:C:2024:47, punten 52, 53 en 62, en 11 juni 2024, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Vrouwen die zich vereenzelvigen met de waarde van gendergelijkheid), C‑646/21, EU:C:2024:487, punten 49 en 64].
35      In dit verband moet worden benadrukt dat de perceptie van slechts enkele individuen die deel uitmaken van de directe omgeving, niet doorslaggevend kan zijn. Om te kunnen worden erkend als een groep die in het land van herkomst een eigen identiteit heeft, moet de betrokken groep in haar gehele directe omgeving als afwijkend worden beschouwd, hetgeen noodzakelijkerwijs impliceert dat deze perceptie wordt gedeeld door een wezenlijk deel van de individuen waaruit deze omgeving bestaat, en niet alleen door geïsoleerde actoren van daden die als vervolging in de zin van richtlijn 2011/95 kunnen worden aangemerkt. Anders zouden dergelijke handelingen immers volstaan om de personen tegen wie zij zich richten, te beschouwen als behorend tot „een specifieke sociale groep”, waardoor deze voorwaarde geen nuttig effect meer zou hebben.
36      Het enkele feit dat de slachtoffers van dergelijke daden zichzelf als afwijkend beschouwen, is evenmin doorslaggevend in deze context. In de situatie van een familievendetta impliceert het feit dat de familieleden die daarvan het doelwit zijn de subjectieve perceptie hebben dat zij afwijkend zijn, op zich niet dat de groep die zij samen vormen in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd, zoals wordt vereist in artikel 10, lid 1, onder d), tweede streepje, van richtlijn 2011/95.
37      Waar het dus om gaat is dat een groep in haar gehele directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd, vanwege met name de sociale, morele of juridische normen die in het land van herkomst heersen. Het bewijs van een dergelijke perceptie in de directe omgeving kan met name aan de hand van concrete aanwijzingen worden geleverd, zoals discriminerende handelingen, uitsluitingspraktijken of zelfs uitingen van stigmatisering die de leden van een groep in het algemeen raken, en die tot gevolg hebben dat zij in de marge van de directe omgeving worden geplaatst [zie in die zin arresten van 16 januari 2024, Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Vrouwen die het slachtoffer zijn van huiselijk geweld), C‑621/21, EU:C:2024:47, punt 53, en 11 juni 2024, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Vrouwen die zich vereenzelvigen met de waarde van gendergelijkheid), C‑646/21, EU:C:2024:487, punt 49].
38      Onder voorbehoud van de door de verwijzende rechter te verrichten verificaties, blijkt in het onderhavige geval uit het dossier waarover het Hof beschikt niet dat de groep bestaande uit leden van een specifieke familie die het doelwit zijn van een door een vermogensgeschil veroorzaakte vendetta, in haar land van herkomst niet alleen door de bij die vendetta betrokken familieleden, maar ook door haar gehele directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd.
39      Uit het voorgaande volgt dat uit het feit dat een persoon die om internationale bescherming verzoekt, in zijn land van herkomst wordt blootgesteld aan een risico van fysiek geweld met mogelijk zelfs de dood tot gevolg in het kader van een uit een vermogensgeschil voortvloeiende vendetta tegen een deel van of al zijn familieleden, niet kan worden afgeleid dat deze verzoeker tot een „specifieke sociale groep” in de zin van artikel 10, lid 1, onder d), van richtlijn 2011/95 behoort. Een dergelijke verzoeker kan derhalve niet op grond van die hoedanigheid de vluchtelingenstatus verkrijgen.
40      Het is echter van belang te preciseren dat, wanneer de bevoegde autoriteit bij de individuele beoordeling van een verzoek om internationale bescherming overeenkomstig artikel 4 van richtlijn 2011/95, waarbij in het bijzonder rekening wordt gehouden met de in lid 3 van dat artikel genoemde elementen, vaststelt dat de verzoeker niet als vluchteling kan worden aangemerkt, artikel 10, lid 2, van richtlijn 2013/32 deze autoriteit ertoe verplicht om na te gaan of de verzoeker voor subsidiaire bescherming in aanmerking komt.
41      Zoals ten eerste blijkt uit overweging 33 van richtlijn 2011/95, vult de subsidiairebeschermingsregeling de in het Verdrag van Genève vastgelegde regeling ter bescherming van vluchtelingen aan. Ten tweede wordt in overweging 34 van deze richtlijn gepreciseerd dat de gemeenschappelijke criteria waaraan de personen die om internationale bescherming verzoeken moeten voldoen om in aanmerking te komen voor subsidiaire bescherming, in overeenstemming zijn met de internationale verplichtingen van de lidstaten uit hoofde van instrumenten op het gebied van de mensenrechten en met de bestaande praktijken in de lidstaten. Ten derde vloeit uit overweging 39 van die richtlijn voort dat, behalve in noodzakelijke en objectief gerechtvaardigde gevallen, personen met de subsidiairebeschermingsstatus dezelfde rechten en voordelen dienen te genieten als de rechten die vluchtelingen krachtens deze richtlijn genieten, en voor hen dezelfde voorwaarden dienen te gelden.
42      Krachtens artikel 2, onder f), van richtlijn 2011/95 kan een derdelander voor subsidiaire bescherming in aanmerking komen indien hij niet voor de vluchtelingenstatus in aanmerking komt, doch ten aanzien van wie er zwaarwegende gronden bestaan om aan te nemen dat hij, wanneer hij naar zijn land van herkomst terugkeert, een reëel risico zou lopen op ernstige schade als omschreven in artikel 15 van die richtlijn, en zich niet onder de bescherming van dat land kan of, wegens dat risico, wil stellen.
43      Het begrip „ernstige schade” omvat volgens dat artikel 15, onder a) en b), met name de doodstraf, executie, foltering, of onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing van een verzoeker in zijn land van herkomst. Hoewel in deze bepalingen geen onderscheid wordt gemaakt naargelang de schade is veroorzaakt door een overheidsinstantie dan wel door een niet-overheidsactor, strekt een dergelijk begrip zich uit tot de daadwerkelijke dreiging dat een familielid of de gemeenschap van een verzoeker hem zal doden of hem geweld zal aandoen, los van de redenen die aan deze daden ten grondslag liggen [zie in die zin arrest van 16 januari 2024, Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Vrouwen die het slachtoffer zijn van huiselijk geweld), C‑621/21, EU:C:2024:47, punten 75 en 80].
44      Het staat dus aan de bevoegde nationale autoriteit om, met name in het kader van de procedure van artikel 4 van richtlijn 2011/95, te beoordelen of een persoon die om internationale bescherming verzoekt zoals A N voor subsidiaire bescherming in aanmerking komt. Het Hof heeft in dat verband gepreciseerd dat de omstandigheden die verband houden met de individuele situatie en persoonlijke omstandigheden van de verzoeker, elementen kunnen vormen die relevant zijn voor de beoordeling van een verzoek om subsidiaire bescherming door de bevoegde nationale autoriteit, ongeacht welk specifiek soort ernstige schade in de zin van dat artikel 15 van richtlijn 2011/95 wordt beoordeeld [zie in die zin arrest van 9 november 2023, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Begrip „ernstige schade”), C‑125/22, EU:C:2023:843, punt 43].
45      Indien een derdelander of een staatloze voldoet aan alle in deze richtlijn gestelde voorwaarden om voor subsidiaire bescherming in aanmerking te kunnen komen, zijn de lidstaten overeenkomstig artikel 18 van die richtlijn gehouden om deze beschermingsstatus aan hen te verlenen.
46      Gelet op een en ander moet op de gestelde vragen worden geantwoord dat artikel 10, lid 1, onder d), van richtlijn 2011/95 aldus moet worden uitgelegd dat een persoon die om internationale bescherming verzoekt en die in zijn land van herkomst het doelwit is van een vendetta omdat hij lid is van een familie die betrokken is bij een vermogensgeschil, niet enkel op die grond kan worden beschouwd als behorend tot een „specifieke sociale groep” in de zin van die bepaling.
Kosten
47      Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.
Het Hof (Derde kamer) verklaart voor recht:
Artikel 10, lid 1, onder d), van richtlijn 2011/95/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 inzake normen voor de erkenning van onderdanen van derde landen of staatlozen als personen die internationale bescherming genieten, voor een uniforme status voor vluchtelingen of voor personen die in aanmerking komen voor subsidiaire bescherming, en voor de inhoud van de verleende bescherming
moet aldus worden uitgelegd dat
een persoon die om internationale bescherming verzoekt en die in zijn land van herkomst het doelwit is van een vendetta omdat hij lid is van een familie die betrokken is bij een vermogensgeschil, niet enkel op die grond kan worden beschouwd als behorend tot een „specifieke sociale groep” in de zin van die bepaling.
ondertekeningen
*      Procestaal: Duits.
i      Dit is een fictieve naam, die niet overeenkomt met de werkelijke naam van enige partij in de procedure.