61980C0111
ΠΡΟΤΆΣΕΙΣ ΤΟῦ ΓΕΝΙΚΟΫ ΕΊΣΑΓΓΕΛΈΑ JEAN-PIERRE WARNER
ΠΟΫ ΑΝΑΠΤΫΧΘΗΚΑΝ ΣΤΊΣ 15 'ΙΑΝΟΥΑΡΊΟΥ 1981 (
1
)
Κύριε πρόεδρε,
κύριοι δικαστές,
Ἡ παρούσα υπόθεση φέρεται ενώπιον τοῦ Δικαστηρίου κατόπιν αιτήσεως τοῦ Tribunal du Travail de Mons περί εκδόσεως προδικαστικής ἀποφάσεως.
'Ενάγων στή δίκη ενώπιον τοῦ Tribunal de Mons εἶναι ὁ Pietro Fanara, ιταλικής ιθαγένειας, διαμένων στό Βέλγιο. 'Εναγόμενος είναι τό Βελγικό Institut national d'assurance maladie-invalidité (τό «INAMI»).
Τό επίδικο ζήτημα στή δίκη αύτη εἶναι, μέ λίγα λόγια, τό ἄν: δικαιοῦται τό INAMI νά κρατήσει τό σύνολο ἡ μέρος τοῦ ποσοῦ πού τοῦ καταβλήθηκε ἀπό τό ιταλικό Istituto Nazionale della Previdenza Sociale (τό «INPS»), σχετικά μέ μιά σύνταξη ἀναπηρίας την ὁποία δικαιοῦται ὁ Fanara. Ή καταβολή έγινε δυνάμει τοῦ ἄρθρου 111 παράγραφος 1 τοῦ κανονισμοῦ τοῦ Συμβουλίου (ΕΟΚ) 574/72, τό όποιο έχει ὡς έξῆς, στο σημείο πού μᾶς ενδιαφέρει:
«"Αν κατά την εκκαθάριση ἤ την ἀναθεώρηση τῶν παροχών ἀναπηρίας ... ὁ φορέας Κράτους μέλους κατέβαλε σέ δικαιούχο παροχών ποσό πού υπερβαίνει τό ποσό πού δικαιούται, ὁ φορέας αυτός δύναται νά ζητήσει ἀπό τό φορέα κάθε ἄλλου Κράτους μέλους, ὁ όποιος ὀφείλει ἀντίστοιχες παροχές στό δικαιούχο αυτό, νά παρακρατήσει τό ποσό πού έχει πληρωθεῖ επιπλέον ἀπό τά πληρωτέα ποσά τά όποια ὁ φορέας αυτός καταβάλλει στον δικαιούχο. Ό τελευταίος αυτός φορέας μεταφέρει τό παρακρατηθέν ποσό στό φορέα πιστωτή. ...»
Τά περιστατικά έχουν ὡς έξης:
Ό Fanara, ὁ όποιος γεννήθηκε στίς 14 Σεπτεμβρίου 1930, εργάστηκε στην 'Ιταλία ἐπί τρία χρόνια, στή Γερμανία έξι μήνες καί στό Βέλγιο δώδεκα χρόνια. Τόν 'Οκτώβριο 1975 κατέστη ανίκανος πρός εργασία λόγω κακής υγείας. Κατά συνέπεια, ἀπέκτησε τό δικαίωμα, άλλά μόνο κατά τό Βελγικό νόμο, συντάξεως ἀναπηρίας ἀπό την 1η Νοεμβρίου 1976. Ή σύνταξη αυτή τοῦ καταβαλλόταν ὁλόκληρη ἀπό την ἀνωτέρω ημερομηνία μέχρι τήν 28η Φεβρουαρίου 1979, ἐπί προσωρινής βάσεως, δυνάμει τοῦ άρθρου 45 παράγραφος 1 τοῦ κανονισμοῦ 574/72, πού έχει ὡς έξης:
«"Αν ὁ φορέας εξετάσεως διαπιστώσει ὅτι ὁ αἰτών δικαιούται παροχών κατά τή νομοθεσία τήν ὁποία εφαρμόζει, χωρίς νά εἶναι ἀναγκαίο νά ληφθοῦν υπόψη περίοδοι ἀσφαλίσεως πού πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα μέ τή νομοθεσία άλλων Κρατῶν μελών, καταβάλλει ἀμέσως τίς παροχές αυτές προσωρινά.»
Ἐν τω μεταξύ τό INAMI, σύμφωνα μέ τό άρθρο 41 παράγραφος 2 τοῦ κανονισμού 574/72, ενήργησε γιά νά ἐξακριβώσει τά δικαιώματα τοῦ Fanara στή Γερμανία καί στην 'Ιταλία. Ό ἁρμόδιος γερμανικός ἀσφαλιστικός φορέας ἀπάντησε ὅτι αυτός δέ δικαιούται παροχές στή Γερμανία, διότι εἶχε εργαστεί ἐκεῖ ἐπί διάστημα μικρότερο τοῦ έτους. Τό INPS έξάλλου χορήγησε στό Fanara σύνταξη ἀναπηρίας ἀπό 1ης Νοεμβρίου 1976, βάσει συνυπολογισμού καί ἀναλογικοῦ ἐπιμερισμοῦ δυνάμει τοῦ άρθρου 46 παράγραφος 2 τοῦ κανονισμοῦ 1408/71 τοῦ Συμβουλίου.
Κατά τήν ημερομηνία ενάρξεως, δηλαδή τήν 1η Νοεμβρίου 1976 καί στίς δύο περιπτώσεις, ἡ βελγική σύνταξη τοῦ Fanara ἀνερχόταν σέ 242823,36 βελγικά φράγκα ετησίως, ἐνῶ, ἡ ιταλική σύνταξη ἀνερχόταν σέ 166170 λιρέτες τό χρόνο. Πάντως κατά τήν περίοδο μεταξύ τῆς ημερομηνίας αὐτής καί τῆς 28ης Φεβρουαρίου 1979, καί οἱ δύο συντάξεις αυξήθηκαν. Οἱ βελγικές συντάξεις συνδέονται μέ τό δείκτη κόστους ζωής καί έτσι υπόκεινται σέ περιοδικές ἀναπροσαρμογές. Ό δικηγόρος τοῦ INAMI μας εἶπε κατά τή συζήτηση ὅτι, μεταξύ τῶν δύο ημερομηνιών, αυτές εἶχαν αυξηθεί κατά 20% περίπου. Οἱ ιταλικές συντάξεις υπόκεινται σέ ἐτήσιες ἀναπροσαρμογές, ὁ δικηγόρος δέ τοῦ INAMI μᾶς είπε ὅτι, σύμφωνα μέ τά στοιχεία πού παρέσχε πρόσφατα τό INPS στό INAMI, οἱ συντάξεις αυξήθηκαν πάνω ἀπό δέκα φορές κατά τήν περίοδο αυτή. Αυτός πρόσθεσε ὅτι τό INAMI ἀμφέβαλε ἄν μιά τέτοια αύξηση μποροῦσε νά ἀντανακλᾶ μιά ἁπλή ἀναπροσαρμογή φαινόταν ὅτιἀαντανακλούσε μιά πιό θεμελιώδη ἀλλαγή.
Τήν ἴδια περίοδο, πάλι κατά τό δικηγόρο τοῦ INAMI, ἡ λιρέτα υποτιμήθηκε κατά 20 % περίπου, έναντι τοῦ βελγικοῦ φράγκου.
Τήν 27η Δεκεμβρίου 1978, τό INPS κατέβαλε στό INAMI τό ἐν λόγω ποσό. 'Επρόκειτο γιά 846865 λιρέτες καί ἀντιπροσώπευε τό ποσό τῆς ιταλικής συνταξεως τοῦ Fanara γιά την περίοδο ἀπό 1ης Νοεμβρίου 1976 μέχρι 31ης Δεκεμβρίου 1978. Τό ποσό αυτό μετατράπηκε σέ βελγικά φράγκα στην τότε ισχύουσα ισοτιμία δηλ. 0,0348 βελγικά φράγκα ἀνά λιρέτα καί ἀπέδωσε 29538 βελγικά φράγκα.
Την 16η Μαρτίου 1979, τό INAMI πληροφόρησε μέ επιστολή του τόν Fanara γιά τό ἀποτέλεσμα τοῦ ὁριστικοῦ του ὑπολογισμοῦ τῶν παροχῶν πού δικαιούνταν.
'Αφετηρία τοῦ ὑπολογισμοῦ αὐτοῦ ήταν ένα σφάλμα πού αναγνωρίσθηκε, ενώπιόν μας γιά λογαριασμό τοῦ INAMI, κατά τη συζήτηση. Τό σφάλμα προκλήθηκε ἀπό τή διατύπωση τοῦ διατακτικού τοῦ Δικαστηρίου αὐτοῦ στην υπόθεση 22/77, πρώτη υπόθεση Mura (1977) 2 ECR 1699 καί στην υπόθεση 37/77, υπόθεση Greco αυτόθι, σ. 1711. Οἱ ἀποφάσεις στίς υποθέσεις αυτές δημοσιεύθηκαν, ὁπως θυμάστε κύριοι δικαστές, τήν 13η 'Οκτωβρίου 1977. Τό INAMI παρέβλεψε προφανῶς τό γεγονός ὅτι τό ἀποτέλεσμα τῶν ἐν λόγω διατακτικών διορθώθηκε ἀπό τό Δικαστήριο στην υπόθεση 98/77, υπόθεση Schaap (1978) ECR 707 καί στην υπόθεση 105/77, — υπόθεση Boerboom-Kersjes —, αυτόθι σ. 717, οἱ ἀποφάσεις ἐπί τῶν ὁποίων εκδόθηκαν τήν 14η Μαρτίου 1978. Φαίνεται πώς τό INAMI δέν ἀντιλήφθηκε τή σημασία τῆς διορθώσεως αυτής, μέχρι πού τό Δικαστήριο εξέδωσε τήν ἀπόφαση του στην υπόθεση 236/78, τή δεύτερη ὑπόθεση Mura (1979) ECR 1819, τήν 16η Μαΐου 1979.
Συνεπεία τοῦ σφάλματος αὐτοῦ, τό INAMI, ἀντί νά συγκρίνει τή σύνταξη, πού δικαιούνταν ὁ Fanara κατά τή βελγική νομοθεσία καί μόνο, μέ τή σύνταξη πού δικαιούνταν δυνάμει τοῦ ἄρθρου 46 τοῦ κανονισμοῦ 1408/71 καί τίς συμπληρωματικές του διατάξεις στό σύνολό τους, τή σύγκρινε μέ τή σύνταξη πού θά δικαιοῦνταν στό Βέλγιο, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 46 παράγραφος 2 ἄν εφαρμοζόταν στή χώρα αύτη ἡ μέθοδος τοῦ συνυπολογισμού καί ἀναλογικού ἐπιμερισμού. Ἐπί τῆς βάσεως αὐτῆς, τό INAMI κατέληξε στό ὅτι ὁ Fanara θά βρισκόταν σέ καλύτερη θέση βάσει τοῦ βελγικοῦ νόμου καί μόνο. Μ' αυτό τό δεδομένο, τό ποσό τῆς ιταλικής συντάξεως τοῦ Fanara έπρεπε νά ἐκπεσθεῖ ἀπό τό ποσό τῆς βελγικής του συντάξεως δυνάμει τοῦ ἄρθρου 70 παράγραφος 2 τοῦ βελγικοῦ νόμου τῆς 9ης Αὐγούστου 1963 περί τῆς ἀσφαλίσεως ἀναπηρίας, διάταξη τήν ὁποία, κύριοι δικαστές, γνωρίζετε ἀπό προηγούμενες υποθέσεις, μεταξύ τῶν ὁποίων καί ἡ ὑπόθεση 98/80 Romano κατά INAMI ἡ οποία εκκρεμεί ενώπιόν σας.
Τό INAMI προχώρησε στην άποψη ὅτι οἱ παροχές, τίς όποιες δικαιοῦνταν ὁ Fanara ἀπό τίς συντάξεις του, θά έπρεπε νά ὑπολογισθούν ὁπως εἶχαν κατά τήν ημερομηνία ενάρξεως, δηλαδή τήν 1η Νοεμβρίου 1976. Θεώρησε επίσης ὅτι, δυνάμει τῆς παραγράφου 1 τῆς ἀποφάσεως 101 τῆς Administrative Commission on Social Security for Migrant Workers, — περί τῆς ὁποίας ἀποφάσεως εξέφρασα τή γνώμη, στην υπόθεση Romano, ὅτι δέ θά μπορούσε νά έχει έννομο ἀποτέλεσμα — τό ποσό τῆς ιταλικής συντάξεως τοῦ Fanara θά έπρεπε, γιά νά γίνει ὁ υπολογισμός, νά μετατραπεί σέ βελγικά φράγκα κατά τό συντελεστή πού ὅριζε γιά τό τελευταίο τέταρτο τοῦ 1976 τό άρθρο 107 τοῦ κανονισμού 574/72, ὁπως τροποποιήθηκε ἀπό τόν κανονισμό τοῦ Συμβουλίου (ΕΟΚ.) 2639/74. Ό συντελεστής αυτός ήταν 0,04744 βελγικά φράγκα ἀνά λιρέτα. Γιά νά προσδιορίσει τό ποσό πού θά έπρεπε νά ἀφαιρεθεί ἀπό τή βελγική σύνταξη τοῦ Fanara τῆς περιόδου ἀπό 1ης Νοεμβρίου 1976 μέχρι 28ης Φεβρουαρίου 1979, τό INAMI μετέτρεψε σέ βελγικά φράγκα, κατά τόν ἀνωτέρω συντελεστή, τό ποσό τῆς ιταλικής συντάξεως του γιά τήν περίοδο αύτη, στό ἀρχικό τῆς ὕψος τῶν 166170 λιρετών κατ' έτος. Τό ἀποτέλεσμα ήταν 19627 φράγκα. Γιά λογαριασμό τοῦ Fanara, προβάλλεται ὅτι στην πραγματικότητα τό INAMI υπολόγισε κακώς τόν ἀριθμό, πού θά έπρεπε νά εἶναι 18422. Βεβαίως, τό παρόν Δικαστήριο δέν ἀσχολείται μέ τήν επίλυση διαφορών αὐτοῦ τοῦ είδους μεταξύ τῶν διαδίκων. Γιά ευκολία θά ἀναφέρομαι στό ποσό τῶν 19627 φράγκων, γιατί αὐτός εἶναι ὁ αριθμός πού ἀναφέρεται καί στή διάταξη περί παραπομπῆς.
Τό ποσό πού κατέβαλε τό INPS στό INAMI ἀνήλθε, ὅπως θυμᾶστε, κύριοι δικαστές, σέ 29538 φράγκα. Ή διαφορά μεταξύ τοῦ ποσού αυτού καί τοῦ ποσού τῶν 19627 φράγκων, δηλ. 9911 φράγκα, εἶναι τό επίδικο ποσό στή δίκη ενώπιον τοῦ Tribunal du Travail. 'Η διαφορά αύτη προκύπτει ἀπό τίς αυξήσεις τοῦ ποσού τῆς ιταλικής συντάξεως τοῦ Fanara κατά τήν περίοδο ἀπό 1ης Νοεμβρίου 1976 μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1978, πού ἐν μέρει εξουδετερώθηκαν ἀπό τήν υποτίμηση τῆς λιρέτας κατά τήν ἴδια περίοδο.
Μέ επιστολή του τῆς 25ης 'Απριλίου 1979, τό INAMI πληροφόρησε τόν Fanara ὅτι εἶχε δικαίωμα νά διατηρήσει τά 9911 φράγκα. 'Αξιώνοντας τό δικαίωμα αὐτό, τό INAMI επικαλέστηκε καί εξακολουθεί νά επικαλείται τήν παράγραφο 2 τοῦ άρθρου 241ter ἑνός βελγικοῦ βασιλικοῦ διατάγματος τῆς 4ης Νοεμβρίου 1963, ὅπως τροποποιήθηκε ἀπό βασιλικό διάταγμα της 14ης Δεκεμβρίου 1978. Οἱ παράγραφοι 1 καί 2 τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ έχουν ὡς έξῆς:
«1.   Όταν τά καθυστερούμενα ποσά πού λήφθηκαν ἀπό ἀλλοδαπό φορέα, μετατρεπόμενα σέ βελγικό νόμισμα, δέν καλύπτουν τό ποσό τῶν προκαταβολῶν ἡ ἀποζημιώσεων πού έχουν καταβληθεί προσωρινά, ή διαφορά δέν ἀνακτᾶται ὅταν αυτή ὀφείλεται εἴτε στή διαφορά τῶν ἀντίστοιχων τιμών συναλλάγματος πού εφαρμόσθηκαν γιά τόν υπολογισμό τῶν ὀφειλόμενων ἀπό τόν ἀλλοδαπό φορέα ποσῶν καί γιά τήν πραγματοποίηση τῆς σέ ἀλλοδαπό νόμισμα εκφρασμένης ἀξίας, εἴτε στή συγκυριακή προσαρμογή τῶν ἀποζημιώσεων.
2.   Ὅταν τά καθυστερούμενα ποσά πού λήφθηκαν ἀπό ἀλλοδαπό φορέα, μετατρεπόμενα σέ βελγικό νόμισμα, υπερβαίνουν τό ποσό τῶν προκαταβολών ἡ ἀποζημιώσεων πού έχουν καταβληθεί προσωρινά, ἡ δια- φορά δέν καταβάλλεται ὅταν ὀφείλεται εἴτε στή διαφορά τῶν ἀντίστοιχων τιμών συναλλάγματος, πού εφαρμόσθηκαν γιά τόν υπολογισμό τῶν ὀφειλόμενων ἀπό τόν ἀλλοδαπό φορέα ποσών καί γιά τήν πραγματοποίηση τῆς σέ ἀλλοδαπό νόμισμα εκφρασμένης ἀξίας, εἴτε στή συγκυριακή προσαρμογή τῶν ἀποζημιώσεων.»
Μέ αἴτησή του, τῆς 7ης Μαΐου 1979 προς τό Tribunal du Travail, ὁ Fanara προκάλεσε τήν παρούσα δίκη στην οποία ἀξιώνει τό ἐν λόγω ποσό. Ό ισχυρισμός του εἶναι ὅτι ή παράγραφος 2, τοῦ ἄρθρου 241ter τοῦ βασιλικού διατάγματος δέ συμβιβάζεται πρός τά άρθρα 46 καί 51 τοῦ κανονισμού 1408/71. Γνωρίζετε, κύριοι δικαστές τό άρθρο 46. Τό άρθρο 51 ἔχει ὡς έξης:
«1.   "Αν, λόγω τῆς αυξήσεως τοῦ κόστους ζωής, τῆς διακυμάνσεως τοῦ ύψους τῶν μισθών ἡ άλλων λόγων προσαρμογῆς, τροποποιηθούν οἱ παροχές τῶν ενδιαφερόμενων κρατών κατά ἕνα καθορισμένο ποσοστό ἡ ποσό, τό ποσοστό ἡ ποσό αυτό πρέπει νά εφαρμοσθεί ἀπευθείας στίς παροχές πού καθορίσθηκαν σύμφωνα μέ τίς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 46, χωρίς νά χρειάζεται νέος υπολογισμός κατά τίς διατάξεις τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ.
2.   'Αντιθέτως, σέ περίπτωση τροποποιήσεως τοῦ τρόπου καθορισμοῦ ἡ τῶν κανόνων υπολογισμού τῶν παροχών, πραγματοποιείται νέος ὑπολογισμός σύμφωνα μέ τίς διατάξεις τοῦ άρθρου 46.»
Ὑπό τίς περιστάσεις αυτές τό Tribunal du Travail ζήτησε ἀπό τό Δικαστήριο νά ἀποφανθεί στό έξης ερώτημα:
«Οἱ διατάξεις τοῦ κοινοτικοῦ δικαίου καί ἰδίως τό άρθρο 51 τῆς συνθήκης τῆς Ρώμης, τά άρθρα 46 καί 51 τοῦ κανονισμοῦ 1408/71, καί τά άρθρα 107 καί 111 τοῦ κανονισμοῦ 574/72, ἀφήνουν στά Κράτη μέλη, καί, ἄν ναί, μέχρι ποίου σημείου την εξουσία νά ἀποφασίζουν, διά τῆς ἐσωτερικῆς νομοθεσίας νά μήν καταβάλλουν, σέ περιπτώσεις ὅπως ἡ παρούσα, τη διαφορά πού προκύπτει ἀπό τό γεγονός ὅτι τά καθυστερημένα ποσά, πού λαμβάνονται ἀπό ἀλλοδαπό ἀσφαλιστικό φορέα ὅταν μετατραπούν στό εθνικό νόμισμα, υπερβαίνουν τό ποσό τῶν προκαταβολικῶν πληρωμῶν ἤ παροχών πού έχουν καταβληθεί ἐπί προσωρινῆς βάσεως, ἄν ἡ διαφορά ὀφείλεται εἴτε σέ διαφορά τῆς τιμῆς συναλλάγματος πού εφαρμόζεται ἀντιστοίχως πρός υπολογισμό τῶν ποσών πού οφείλει ὁ ἀλλοδαπός φορέας καί διαπίστωση τῆς ἀξίας τῆς πιστώσεως πού εκφράζεται σέ ξένο συνάλλαγμα, εἴτε στην ἀναπροσαρμογή τῶν παροχών πρός τό κόστος ζωής;»
'Η επιχειρηματολογία ἐπί τοῦ ερωτήματος αὐτού ενώπιον τοῦ παρόντος Δικαστηρίου, μοῦ φαίνεται, θά έλεγα, ὅτι έχει κατά κάποια έκταση ἀναπτυχθεί ἐπί εσφαλμένης βάσεως.
Ή ἀρχή πού διατυπώθηκε στίς υποθέσεις Schaap, Boerboom-Kersjes καί στή δεύτερη υπόθεση Mura εἶναι ὅτι ένα άτομο στή θέση τοῦ Fanara δικαιοῦται, σ' ὁποιοδήποτε Κράτος μέλος τή μεγαλύτερη ἀπό:
(i)
τίς παροχές πού μπορεί νά ἀξιώσει δυνάμει μόνης τῆς νομοθεσίας, στό σύνολό της, τοῦ ἐν λόγω Κράτους μέλους, περιλαμβανομένης καί ὁποιασδήποτε διατάξεως περί μή διπλασιασμού πού τυχόν περιέχει ἡ νομοθεσία αυτή καί
(ii)
τίς παροχές πού μπορεί νά ἀξιώσει δυνάμει τοῦ ἄρθρου 46 τοῦ κανονισμού 1408/71 καί τίς συμπληρωματικές αὐτοῦ, διατάξεις κοινοτικοῦ δικαίου, στό σύνολο τους.
Χάριν συντομίας, θά ὀνομάσω τίς πρώτες «παροχές κατά τό ἐθνικό δίκαιο» καί τίς δεύτερες «παροχές κατά τό κοινοτικό δίκαιο». Οἱ συνάδοντες λόγοι γιά τους ὁποίους ένα τέτοιο πρόσωπο δικαιούται τή μεγαλύτερη ἀπό αυτές εἶναι ὅτι, ἀφενός, τό άρθρο 51 τῆς συνθήκης δέν παρέχει στό Συμβούλιο την ἐξουσία νά νομοθετεί τήν ἀφαίρεση ἀπό τους διακινούμενους εργαζομένους δικαιωμάτων πού αυτοί έχουν δυνάμει τοῦ εθνικού δικαίου καί ὅτι, ἀφετέρου, ἡ εθνική νομοθεσία δέν μπορεί νά ἀφαιρέσει δικαιώματα πού παρέχει τό κοινοτικό δίκαιο.
Στόν υπολογισμό τῶν παροχών κατά τό εθνικό δίκαιο, διατάξεις ὅπως τό άρθρο 70 παράγραφος 2 τοῦ νόμου τῆς 9ης Αὐγούστου 1963 καί τό άρθρο 241ter παράγραφος 2 τοῦ βασιλικοῦ διατάγματος τῆς 4ης Νοεμβρίου 1963, ὅπως τροποποιήθηκε, παίζουν ελεύθερα τό ρόλο τους' δέν ἀνακύπτει κανένα πρόβλημα περί τοῦ συμβιβαστοῦ τῶν διατάξεων αυτών πρός τό κοινοτικό δίκαιο. Γιά τόν υπολογισμό, ὅμως, τῶν παροχών κατά τό κοινοτικό δίκαιο ἀποκλείεται ἡ εφαρμογή τέτοιων διατάξεων. 'Αποκλείεται δέ ἀπό τό άρθρο 12 παράγραφος 2 δεύτερη φράση τοῦ κανονισμού 1408/71. Ή μόνη διάταξη περί μή διπλασιασμού πού μπορεί νά έχει εφαρμογή στόν υπολογισμό τῶν κατά τό κοινοτικό δίκαιο παροχών εἶναι ἡ ἴδια ἡ παράγραφος 3 τοῦ ἄρθρου 46.
Τό παρόν Δικαστήριο δέν μπορεί, μέ τήν ευκαιρία παραπομπής δυνάμει τοῦ άρθρου 177 τῆς συνθήκης, νά καθοδηγήσει τό ἐθνικό δικαστήριο περί τοῦ πώς πρέπει ή δέν πρέπει νά υπολογίζονται οἱ κατά τό εθνικό δίκαιο παροχές. Στό εθνικό δικαστήριο ἀπόκειται νά προβεῖ στή σύγκριση μεταξύ τῶν κατά τό ἐθνικό δίκαιο παροχών καί τῶν παροχών κατά τό κοινοτικό δίκαιο, πρός εξακρίβωση τῶν πιό υψηλών.
Ὑπό στενή έννοια, αυτά ἀρκοῦν σάν ἀπάντηση στό ερώτημα πού υπέβαλε στό Δικαστήριο τό Tribunal du Travail στην παρούσα υπόθεση. "Αν ὅμως ληφθεί υπόψη ὁ τρόπος κατά τόν όποιο ἡ υπόθεση παρουσιάστηκε στό Tribunal du Travail καί τά επιχειρήματα πού προβλήθηκαν στό Δικαστήριό μας, φοβᾶμαι ὅτι ἄν ἀφήσουμε τό θέμα σ' αυτό τό σημείο, θά μείνουν άλυτα, γιά τό Tribunal, περαιτέρω ζητήματα κοινοτικοῦ δικαίου, τά όποια προκαλεί ή παρούσα υπόθεση. Βρίσκω λοιπόν ὀρθό νά ἀσχοληθούμε μέ τά ζητήματα αυτά.
"Ύστερα ἀπό μερικούς δισταγμούς, κατέληξα στό συμπέρασμα ὅτι ἡ προσέγγιση της υποθέσεως ἀπό τους διαδίκους καί τήν Ἐπιτροπή ήταν ὀρθή, μέ τό δεδομένο ὅτι ὁ ὁριστικός υπολογισμός τῶν παροχών τοῦ Fanara θά πρέπει νά γίνει μέ βάση τά δικαιώματα του κατά τήν 1η Νοεμβρίου 1976. Είναι δύσκολο νά ἀντιληφθοῦμε μέ ποιό τρόπο θά μποροῦσε νά λειτουργήσει, στην πράξη, ὁ μηχανισμός τῆς συνεργασίας μεταξύ τῶν φορέων κοινωνικής ἀσφαλίσεως τῶν διαφόρων Κρατῶν μελῶν, πού καθιέρωσε ὁ κανονισμός 574/72, ἄν, στην περίπτωση πού, γιά μιά περίοδο καταβλήθηκαν παροχές ἐπί προσωρινής βάσεως δυνάμει τοῦ ἄρθρου 45 παράγραφος 1 τοῦ ἀνωτέρω κανονισμού, ὁ ὁριστικός υπολογισμός έπρεπε νά γίνει μέ βάση τά δικαιώματα τοῦ δικαιούχου κατά τή διάρκεια της περιόδου αυτής ἡ κατά τό τέλος της.
Τό σημείο ἀφετηρίας τοῦ ἐκ μέρους τοῦ INAMI υπολογισμού τῶν κατά τό κοινοτικό δίκαιο παροχών τοῦ Fanara έπρεπε νά εἶναι, σύμφωνα μέ τό άρθρο 46 παράγραφος 1 τοῦ κανονισμοῦ 1408/71, καθώς δέ ἀντιλαμβάνομαι τό ἀποδέχεται τώρα τό INAMI, τό συνολικό ποσό τῆς βελγικής του συντάξεως. Ἀφοῦ ενημερώθηκε ἀπό τό INPS γιά τά δικαιώματα τοῦ Fanara στην 'Ιταλία, τό INAMI έπρεπε ἐν συνεχεία, νά εφαρμόσει τό άρθρο 46 παράγραφος 3 τοῦ κανονισμού. Προς τοῦτο, έπρεπε νά εξακριβώσει ποιό ήταν τό υψηλότερο «θεωρητικό ποσό» παροχής, τό βελγικό ἡ τό ιταλικό. Γνωρίζουμε ὅτι τό βελγικό «θεωρητικό ποσό» ήταν τό συνολικό ποσό τῆς βελγικής συντάξεως, δηλαδή 242823,36 φράγκα τό χρόνο. Δέ γνωρίζουμε ποιο ήταν τό ιταλικό «θεωρητικό ποσό». Δεδομένου οτι ὁ Fanara εργάστηκε στην 'Ιταλία ἐπί τρία ἀπό τά δεκαπέντε χρόνια, ενδεχομένως τό ποσό αὐτό ήταν τό πενταπλάσιο τῆς ἀρχικής του ιταλικής συντάξεως δηλαδή περίπου 830000 λιρέτες τό χρόνο. Ἐν πάση περιπτώσει, γιά νά κάμει τή σύγκριση, τό INAMI έπρεπε νά εφαρμόσει μιά τιμή μετατροπής τῶν λιρετών σέ βελγικά φράγκα. Ή ἀπόφαση 101 υπέδειξε τήν τιμή πού ορίστηκε γιά τό τελευταίο τέταρτο τοῦ 1976, ἀπό τό άρθρο 107 τοῦ κανονισμοῦ 574/72, καθώς τροποποιήθηκε. Ὅπως γνωρίζετε, κύριοι δικαστές, ἡ ἀπόφαση αύτη, κατά τή γνώμη μου, δέν έχει έννομο ἀποτέλεσμα, αυτό ὅμως δέ σημαίνει ὅτι καί τό άρθρο 107 (καθώς τροποποιήθηκε) εἶναι ἀνενεργό κατά τό μέτρο πού καθορίζει τιμές μετατροπής γιά συγκεκριμένες περιόδους. Εἶναι δέ δύσκολο νά ἀντιληφθοῦμε ποιά τιμή, διαφορετική ἀπό εκείνη πού καθορίζεται κατ' αυτό τόν τρόπο, μποροῦσε λογικά νά χρησιμοποιηθεί γιά τόν παρόντα σκοπό. "Αν, ὁπως εἶναι πράγματι πολύ πιθανό, τό INAMI, εφαρμόζοντας τήν τιμή εκείνη, διαπίστωσε ὅτι τό υψηλότερο «θεωρητικό ποσό» ήταν τό βελγικό, ή εφαρμογή τοῦ ἄρθρου 46 παράγραφος 3 θά εἶχε σά συνέπεια νά ἐκπεσθεῖ τό ἀρχικό ποσό τῆς ιταλικής συντάξεως τοῦ Fanara ἀπό τό ἀρχικό ποσό τῆς βελγικής του συντάξεως. "Αν διαπιστωνόταν, πράγμα πού είναι περισσότερο ἀπίθανο, ὅτι τό ιταλικό «θεωρητικό ποσό» ήταν τό υψηλότερο, ή έκπτωση θά ήταν μικρότερη. Καί στίς δύο περιπτώσεις, εἶχε εφαρμογή τό άρθρο 51 τοῦ κανονισμοῦ 1408/71 ὅσον άφορᾶ μεταγενέστερες μεταβολές στό ποσό τῆς μιᾶς ή της άλλης συντάξεως. Τυχόν μεταβολές στό ποσό τῆς βελγικής συντάξεως, πού ἀποδίδονται σ' αυτό πού τό ἐν λόγω άρθρο ἀποκαλεί «αύξηση τοῦ κόστους ζωής ἡ μεταβολές στό επίπεδο τῶν ἀποδοχών ἡ ήμερομισθίων ἡ άλλοι λόγοι ἀναπροσαρμογής», έπρεπε νά ισχύσουν ἐπί τοῦ υπολοίπου τῆς συντάξεως αυτής, υστέρα ἀπό τήν επιτρεπόμενη έκπτωση τοῦ ἄρθρου 46 παράγραφος 3. Παρόμοιες μεταβολές τοῦ ποσοῦ τῆς ιταλικῆς συντάξεως δέν επηρέασαν τό ποσό τῆς εκπτώσεως. 'Εξάλλου, μεταβολές στη «μέθοδο προσδιορισμοῦ ἡ στους κανόνες τοῦ υπολογισμοῦ τῶν παροχῶν» θά ἀπαιτοῦσαν νέο υπολογισμό της.
Τό επόμενο βήμα εἶναι νά προσδιορισθεί, μέ τή βάση αυτή, ποιό μέρος δικαιοῦταν νά κρατήσει τό INAMI, ἀπό τό ποσό τῶν 846865 λιρετῶν πού εισέπραξε ἀπό τό INPS. Γιά λόγους ἁπλουστεύσεως, κατά τήν εξέταση τοῦ τρόπου μέ τόν όποιο πρέπει νά γίνει ὁ προσδιορισμός αυτός, προτείνω νά υποθέσουμε: α) ὅτι τό υψηλότερο «θεωρητικό ποσό» ήταν τό βελγικό καί β) ὅτι καμιά ἀπό τίς μεταβολές στό ποσό τῆς ιταλικής συντάξεως τοῦ Fanara μετά τήν 1η Νοεμβρίου 1976, δέν ήταν τέτοια πού νά συνεπάγεται νέο υπολογισμό, κατ' εφαρμογή τοῦ ἄρθρου 51 παράγραφος 2 τοῦ κανονισμού 1408/71.
Ἐκ πρώτης ὄψεως, μοῦ φαίνεται ὅτι τό INAMI δέ δικαιούνταν νά κρατήσει τίποτα ἀπό τίς δόσεις τῆς ιταλικής συντάξεως τοῦ Fanara πού ὀφείλονταν γιά τόν 'Ιανουάριο καί Φεβρουάριο τοῦ 1979. Ή διατύπωση τοῦ ἄρθρου 111 επιτρέπει, νομίζω, μόνο τήν έκπτωση, ἀπό τά καθυστερούμενα μέρη μιᾶς συντάξεως πού ὀφείλεται σ' ένα Κράτος μέλος, τῶν ποσών πού έχουν καθ' υπέρβαση καταβληθεί κατά τό παρελθόν σέ κάποιο άλλο Κράτος μέλος. Δέν επιτρέπει τήν έκπτωση ἀπό τά ἐν λόγω καθυστερούμενα ποσά τῶν πιθανολογουμενων καθ' υπέρβαση καταβολών. Σύμφωνα μέ τίς υποθέσεις πού έκανα, νομίζω ὅτι ἐκεῖνο πού τό INAMI δικαιούνταν νά κρατήσει ἀποτελούνταν ἀπό δύο στοιχεία.
(i)
ένα ποσό, πού τό INAMI θά μπορούσε νά εξακριβώσει ἀμέσως, τό όποιο ἐμεῖς ὅμως δέ γνωρίζουμε, καί πού ἀντιπροσωπεύει τά ποσά πού είχαν καθ' υπέρβαση καταβληθεί στό Fanara κατά τήν περίοδο ἀπό 1ης Νοεμβρίου 1976 μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1978, επειδή οἱ ἀναπροσαρμογές, λόγω αυξήσεως τοῦ τρόπου ζωής, τῶν βελγικών συντάξεων εφαρμόσθηκαν ἐπί τοῦ συνολικοῦ ποσοῦ τῆς βελγικής του συντάξεως ἀντί, νά εφαρμοσθούν ἐπί τοῦ ποσοῦ πού εἶχε προκύψει ὕστερα ἀπό τήν κατά τό άρθρο 46 παράγραφος 3, έκπτωση καί
(ii)
τό ποσό τῆς ιταλικής συντάξεως τοῦ Fanara, γιά τήν περίοδο ἀπό 1ης Νοεμβρίου 1976 μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1978, στό ἀρχικό τῆς ὕψος τῶν 166170 λιρετών τό χρόνο. Οὔτε αυτό τό ποσό γνωρίζουμε, ἄν καί μπορεί νά εἶναι ἁπλώς τά 25/12 τῶν 166170 λιρετών, δηλαδή κατά τους υπολογισμούς μου 346190 λιρέτες.
Τό πρώτο ἀπ' αυτά τά στοιχεῖα δέ θέτει κανένα πρόβλημα μετατροπής συναλλάγματος. Εἶναι ένα ποσό πού μπορεί εξαρχής νά εξακριβωθεί σέ βελγικά φράγκα. Τό δεύτερο στοιχείο, ὅμως, πρέπει νά μετατραπεί σέ βελγικά φράγκα, καί δέ βλέπω κανένα λόγο γιατί ἡ μετατροπή αυτή πρέπει νά γίνει μέ τιμή διαφορετική ἀπό εκείνη μέ τήν ὁποία μετατράπηκε σέ βελγικά φράγκα τό ποσό τῶν 846865 λιρετών πού κατέβαλε τό INPS. Τό θέμα αυτό εἶναι σχετικό μέ τό θέμα στην υπόθεση Romano, ἄν καί πρέπει νά παρατηρήσω ὅτι τό άρθρο 107 (καθώς τροποποιήθηκε) τοῦ κανονισμοῦ 574/72 δέν εἶναι προορισμένο νά εφαρμόζεται γιά τους σκοπούς τοῦ ἄρθρου 111 τοῦ ἀνωτέρω κανονισμοῦ.
Ἄν συμμερίζεστε, κύριοι δικαστές, τίς ἀπόψεις μου, τό έργο τοῦ Tribunal du Travail θά εἶναι νά εξακριβώσει κατά πόσο ή εφαρμογή τῶν ανωτέρω διατάξεων έχει σάν ἀποτέλεσμα τήν ἀναγνώριση στό INAMI τοῦ δικαιώματος νά κρατήσει ὁλόκληρο τό ποσό πού προκύπτει ἀπό τίς 846865 λιρέτες καί, ἄν ὄχι, ποιό ποσό δικαιοῦται νά κατακρατήσει τό INAMI, ὡς συνέπεια τῆς ἐν λόγω εφαρμογής.
Μοῦ φαίνεται ὅτι δέ θά ἔπρεπε, κύριοι δικαστές, νά επιδιώξετε νά συνοψίσετε ὅλα τά ἀνωτέρω σέ τυπικό διατακτικό, ἀπαντώντας στό περιορισμένο ερώτημα πού υπέβαλε στό Δικαστήριο τό Tribunal du Travail. Ἑπομένως, προτείνω ὅπως, μέ τό διατακτικό σας κύριοι δικαστές, ἀποφανθεῖτε ἀπλῶς ὅτι:
1)
Σέ περίπτωση ὅπως ἡ παρούσα, ὁ εργαζόμενος δικαιοῦται ὁποιαδήποτε εἶναι υψηλότερη, ἀφενός, ἀπό τίς παροχές πού μπορεί νά ἀξιώσει δυνάμει μόνης της νομοθεσίας τοῦ οικείου Κράτους μέλους στό σύνολό τῆς καί, ἀφετέρου, ἀπό τίς παροχές πού μπορεί νά ἀξιώσει δυνάμει τοῦ ἄρθρου 46 τοῦ κανονισμοῦ 1408/71 καί τῶν συμπληρωματικῶν τοῦ κανονισμοῦ αὐτοῦ διατάξεων κοινοτικοῦ δικαίου, στό σύνολό τους.
2)
Καμιά διάταξη κοινοτικοῦ δικαίου δέν ἀποκλείει τήν εφαρμογή, γιά την εξακρίβωση τῶν παροχών πού δικαιοῦται ένας εργαζόμενος δυνάμει μόνης τῆς νομοθεσίας τοῦ οικείου Κράτους μέλους, ὁποιασδήποτε διατάξεως τῆς νομοθεσίας αὐτῆς περί μεταχειρίσεως καθυστερούμενων ποσών πού λήφθηκαν ἀπό ἀλλοδαπό ἀσφαλιστικό φορέα. 'Αποκλείεται, πάντως, ἡ εφαρμογή μιᾶς τέτοιας διατάξεως γιά τήν εξακρίβωση τῶν δυνάμει τοῦ κοινοτικοῦ δικαίου δικαιωμάτων τοῦ εργαζομένου.
3)
Στό ἀρμόδιο εθνικό δικαστήριο, εναπόκειται νά συγκρίνει μεταξύ τῶν δικαιωμάτων τοῦ εργαζόμενου δυνάμει μόνης τῆς εθνικής νομοθεσίας καί τῶν δυνάμει τοῦ κοινοτικοῦ δικαίου δικαιωμάτων του, καί νά εφαρμόσει ὁποιαδήποτε νομοθεσία εἶναι πιό ευνοϊκή γι' αυτόν.
(
1
)	Μετάφραση ἀπό τά ἀγγλικά.