Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΡΑΝΤΟΥ
της 27ης Μαρτίου 2025 (1)
Υπόθεση C‑2/24 P
Teva
Pharmaceutical
Industries
Ltd,
Cephalon Inc.
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής
« Αίτηση αναιρέσεως – Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Αγορά μοδαφινίλης – Συμφωνία διακανονισμού για την επίλυση διαφοράς σχετικής με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας με σκοπό την καθυστέρηση της διαθέσεως στην αγορά φθηνότερης γενόσημης εκδοχής της μοδαφινίλης – Απόφαση διαπιστώνουσα παράβαση του άρθρου 101 ΣΛΕΕ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ – Προσφυγή ακυρώσεως – Περιορισμός ως εκ του αντικειμένου – Περιορισμός ως εκ του αποτελέσματος – Κριτήρια εκτιμήσεως »
I.      Εισαγωγή
1.        Με την αίτηση αναιρέσεως, η Teva Pharmaceutical Industries Ltd (στο εξής: Teva) και η Cephalon Inc. (στο εξής, από κοινού: αναιρεσείουσες) ζητούν από το Δικαστήριο να αναιρέσει την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 18ης Οκτωβρίου 2023, Teva Pharmaceutical Industries και Cephalon κατά Επιτροπής (T‑74/21, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, EU:T:2023:651), με την οποία το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή τους. Με την προσφυγή αυτή ζητούσαν την ακύρωση της αποφάσεως C(2020) 8153 τελικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της 26ης Νοεμβρίου 2020, σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 101 ΣΛΕΕ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ (υπόθεση AT.39686-CEPHALON) (στο εξής: επίμαχη απόφαση) (2), με την οποία διαπιστώθηκε ότι οι αναιρεσείουσες παρέβησαν το άρθρο 101 ΣΛΕΕ και το άρθρο 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ συνάπτοντας συμφωνία για την επίλυση μεταξύ τους διαφοράς σχετικής με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, και, επικουρικώς, την κατάργηση ή τη μείωση του ποσού των επιβληθέντων προστίμων.
2.        Η υπό κρίση υπόθεση ανέκυψε στο πλαίσιο συμφωνίας φιλικού διακανονισμού ένδικης διαφοράς (στο εξής: συμφωνία διακανονισμού) συναφθείσας μεταξύ των αναιρεσειουσών, δύο φαρμακευτικών εταιριών, δυνάμει της οποίας μία εξ αυτών, η Teva, αναλάμβανε την υποχρέωση να μην εισαγάγει το γενόσημο φάρμακό της στις σχετικές αγορές μοδαφινίλης με αντάλλαγμα όχι άμεσες πληρωμές, αλλά μια δέσμη εμπορικών συναλλαγών που προβλέπονταν στην εν λόγω συμφωνία. Με την επίμαχη απόφαση, η Επιτροπή κατέληξε, μεταξύ άλλων, στο συμπέρασμα ότι η εν λόγω συμφωνία συνιστούσε περιορισμό του ανταγωνισμού τόσο ως εκ του αντικειμένου όσο και ως εκ του αποτελέσματος, κατά την έννοια του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ. Κατά συνέπεια, η Cephalon και η Teva καταδικάστηκαν αμφότερες σε πρόστιμα ανερχόμενα, αντιστοίχως, σε 30 480 000 ευρώ και σε 30 000 000 ευρώ.
3.        Η υπό κρίση υπόθεση αποτελεί συνέχεια των υποθέσεων επί των οποίων εκδόθηκαν οι αποφάσεις Generics (UK) κ.λπ. (3), Lundbeck (4) και Servier (5), οι οποίες αφορούσαν τον χαρακτηρισμό των συμφωνιών φιλικού διακανονισμού διαφορών σχετικών με διπλώματα ευρεσιτεχνίας ως περιορισμών του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου κατά την έννοια του άρθρου 101 ΣΛΕΕ. Η υπόθεση αυτή παρέχει, μεταξύ άλλων, στο Δικαστήριο την ευκαιρία να αποσαφηνίσει τα κριτήρια που εφαρμόζονται για τη διαπίστωση περιορισμού του ανταγωνισμού, κατά την έννοια της εν λόγω διάταξης, στο πλαίσιο συμφωνίας φιλικού διακανονισμού διαφορών σχετικών με διπλώματα ευρεσιτεχνίας η οποία συνάπτεται μεταξύ, αφενός, ενός παρασκευαστή πρωτότυπου φαρμάκου, κατόχου δευτερογενών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας συνδεόμενων με φαρμακευτικό προϊόν, και, αφετέρου, ενός παρασκευαστή γενόσημης εκδοχής του εν λόγω φαρμάκου.
II.    Ιστορικό της διαφοράς
4.        Το ιστορικό της διαφοράς εκτίθεται στις σκέψεις 2 έως 43 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και μπορεί, για τους σκοπούς των παρουσών προτάσεων, να συνοψισθεί ως ακολούθως.
Α.      Εμπλεκόμενες επιχειρήσεις
5.        Η Cephalon είναι βιοφαρμακευτική εταιρία εγκατεστημένη στις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία προμηθεύει φαρμακευτικά προϊόντα τόσο πρωτότυπων όσο και γενόσημων φαρμάκων παγκοσμίως. Οι κύριες δραστηριότητές της περιλαμβάνουν την έρευνα, την ανάπτυξη καθώς και τη διάθεση φαρμάκων στην αγορά και επικεντρώνονται ιδίως στις διαταραχές του κεντρικού νευρικού συστήματος.
6.        Η Teva είναι πολυεθνική φαρμακευτική εταιρία η οποία δραστηριοποιείται στην ανάπτυξη, παραγωγή και εμπορία γενόσημων φαρμάκων, καθώς και καινοτόμων και εξειδικευμένων φαρμακευτικών προϊόντων, δραστικών φαρμακευτικών ουσιών και προϊόντων που πωλούνται ελεύθερα.
7.        Τον Οκτώβριο του 2011 η Cephalon εξαγοράστηκε από την Teva, κατόπιν εγκρίσεως από την Επιτροπή της κοινοποιηθείσας συγκέντρωσης με την απόφαση C(2011) 7435 final (υπόθεση COMP/M. 6258 – Teva/Cephalon), της 13ης Οκτωβρίου 2011 (6), η οποία εκδόθηκε βάσει του άρθρου 6, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού (ΕΚ) 139/2004 (7) (στο εξής: απόφαση περί έγκρισης της συγκέντρωσης).
Β.      Το επίμαχο προϊόν και τα σχετικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας
8.        Το επίμαχο στην υπό κρίση υπόθεση προϊόν αντιστοιχεί στα φάρμακα που περιέχουν τη δραστική φαρμακευτική ουσία (στο εξής: ΔΦΟ) γνωστή ως «modafinil» (μοδαφινίλη). Η μοδαφινίλη ανακαλύφθηκε από τη Laboratoire Lafon, γαλλική φαρμακευτική εταιρία, το 1976. Πρόκειται για διεγερτικό, αφυπνιστικό, παράγοντα μακράς δράσης που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία ορισμένων διαταραχών του ύπνου.
9.        Το 1993 η Cephalon απέκτησε από τη Lafon τα αποκλειστικά δικαιώματα επί της μοδαφινίλης και, το 1997, άρχισε να πωλεί μοδαφινίλη υπό το σήμα Provigil στο Ηνωμένο Βασίλειο. Το 2005 πωλούσε μοδαφινίλη σε διάφορες χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ).
10.      Όσον αφορά τον ΕΟΧ, τα διάφορα εθνικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας της Cephalon για τη ΔΦΟ μοδαφινίλη έληξαν το 2003, ενώ η προστασία των δεδομένων σχετικά με την εν λόγω ΔΦΟ έληξε το αργότερο το 2005. Μολονότι τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας για το μόριο μοδαφινίλης είχαν λήξει, η Cephalon εξακολουθούσε να είναι κάτοχος δευτερογενών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας για το μέγεθος των σωματιδίων και άλλων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας σχετικών με τη μοδαφινίλη με ημερομηνία λήξεως στον ΕΟΧ το 2015.
11.      Το φάρμακο Provigil ήταν το σημαντικότερο προϊόν του χαρτοφυλακίου της Cephalon από την άποψη των πωλήσεων. Ενόψει της εισόδου, στο εγγύς μέλλον, γενόσημων προϊόντων στην αγορά και προκειμένου να προστατεύσει τις δραστηριότητές της στον οικείο τομέα, η Cephalon ανέπτυξε, με βάση τη ΔΦΟ μοδαφινίλη, ένα προϊόν δεύτερης γενιάς, με την ονομασία Nuvigil, το οποίο σχεδίαζε να διαθέσει στην αγορά προς αντικατάσταση σταδιακά του Provigil από το 2006, αρχικώς στις Ηνωμένες Πολιτείες και εν συνεχεία στον ΕΟΧ. Επιπλέον, η Cephalon σχεδίαζε να κυκλοφορήσει ένα άλλο φάρμακο στην αγορά με βάση τη μοδαφινίλη, υπό την ονομασία Sparlon. Εν τέλει, η Cephalon δεν έθεσε σε κυκλοφορία ούτε το Nuvigil ούτε το Sparlon στον ΕΟΧ.
12.      Στα τέλη του 2002, όταν τέσσερις εταιρίες του τομέα των γενοσήμων, μεταξύ των οποίων και η Teva, ζήτησαν να λάβουν διοικητική έγκριση για τη διάθεση στην αγορά των Ηνωμένων Πολιτειών των γενόσημων προϊόντων τους μοδαφινίλης, η Cephalon κίνησε διαδικασία για προσβολή διπλώματος ευρεσιτεχνίας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τον Ιούνιο του 2005 η Teva έθεσε σε κυκλοφορία το δικό της γενόσημο προϊόν μοδαφινίλης στο Ηνωμένο Βασίλειο.
13.      Στις 6 Ιουλίου 2005, κατόπιν ανταλλαγής επιστολών, η Cephalon κίνησε ένδικη διαδικασία κατά της Teva σχετικά με διπλώματα ευρεσιτεχνίας ενώπιον του High Court of Justice (England & Wales) [ανώτερου δικαστηρίου (Αγγλία και Ουαλία), Ηνωμένο Βασίλειο] και ζήτησε την έκδοση προσωρινής διαταγής με αίτημα να απαγορευθεί στην Teva η πώληση του γενόσημου προϊόντος της στο Ηνωμένο Βασίλειο. Εν συνεχεία, η Teva άσκησε ανταγωγή με αίτημα την κήρυξη ακυρότητας. Πριν από την επ’ ακροατηρίου συζήτηση επί της αιτήσεως λήψεως προσωρινών μέτρων, η οποία είχε προγραμματιστεί για τις 11 Ιουλίου 2005, η Teva δέχθηκε να παύσει να πωλεί γενόσημα προϊόντα μοδαφινίλης στο Ηνωμένο Βασίλειο. Σε αντάλλαγμα, η Cephalon δέχθηκε να παράσχει εγγύηση ύψους 2,1 εκατομμυρίων λιρών στερλινών (GBP) (ήτοι περίπου 3,07 εκατομμυρίων ευρώ) για την περίπτωση που η Teva θα δικαιωνόταν κατά την ένδικη διαδικασία και θα μπορούσε να αξιώσει αποζημίωση για διαφυγόντα κέρδη.
14.      Οι διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνίας φιλικού διακανονισμού άρχισαν στα τέλη Νοεμβρίου του 2005.
Γ.      Η συμφωνία διακανονισμού
15.      Στις 8 Δεκεμβρίου 2005 η Cephalon και η Teva συνήψαν τη συμφωνία διακανονισμού, η οποία συνήφθη επίσης για τις θυγατρικές τους και τέθηκε σε ισχύ στις 4 Δεκεμβρίου 2005.
16.      Η συμφωνία αυτή όριζε, ειδικότερα, στο άρθρο 2, ότι η Teva δεσμευόταν να μην εισέλθει κατά τρόπο ανεξάρτητο στην αγορά μοδαφινίλης ούτε να ανταγωνιστεί τη Cephalon στην αγορά αυτή (στο εξής: ρήτρα μη ανταγωνισμού) και να μην αμφισβητήσει τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας της Cephalon για τη μοδαφινίλη (στο εξής: ρήτρα μη αμφισβήτησης) (στο εξής, από κοινού: περιοριστικές ρήτρες).
17.      Τα άρθρα 2.2 έως 2.6 της συμφωνίας διακανονισμού αναφέρονταν σε μια σειρά συναλλαγών που αφορούσαν τα ακόλουθα: άδεια εκμετάλλευσης της Teva στη Cephalon σχετικά με τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας της Teva· άδεια της Cephalon στην Teva για τη χρήση των λεγόμενων δεδομένων CEP1347, τα οποία αναπτύχθηκαν με τη συνεργασία της Cephalon στο πλαίσιο μελετών για τη θεραπεία της νόσου του Πάρκινσον· την προμήθεια από την Teva στη Cephalon της ΔΦΟ μοδαφινίλη· πληρωμές της Cephalon προς την Teva για τα δικαστικά έξοδα που αποφεύχθηκαν και διανομή από την Teva των προϊόντων της Cephalon στο Ηνωμένο Βασίλειο.
18.      Επιπλέον, η εν λόγω συμφωνία προέβλεπε, στο άρθρο 3, δικαιώματα γενόσημου υπέρ της Teva. Σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο, η Cephalon χορηγούσε στην Teva μη αποκλειστική άδεια κυκλοφορίας του δικού της γενόσημου προϊόντος μοδαφινίλης στην αγορά, μεταξύ άλλων στον ΕΟΧ, από το 2012 (ή νωρίτερα, σε περίπτωση που οποιαδήποτε οντότητα κυκλοφορούσε στην αγορά ένα γενόσημο προϊόν μοδαφινίλης).
19.      Σύμφωνα με το άρθρο 4 της εν λόγω συμφωνίας, η Teva και η Cephalon δεσμεύτηκαν να θέσουν αμέσως τέλος στις ένδικες διαφορές τους σχετικά με τη μοδαφινίλη στις Ηνωμένες Πολιτείες και στο Ηνωμένο Βασίλειο.
20.      Τέλος, η ίδια συμφωνία περιλάμβανε και τα σχετικά με τις διάφορες συναλλαγές που μνημονεύονται στα σημεία 16 και 18 των παρουσών προτάσεων ποσά ή δικαιώματα.
III. Η επίμαχη απόφαση
21.      Στις 26 Νοεμβρίου 2020 η Επιτροπή εξέδωσε την επίμαχη απόφαση, με την οποία έκρινε ότι οι αναιρεσείουσες είχαν παραβεί το άρθρο 101 ΣΛΕΕ και το άρθρο 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ μετέχοντας στη συμφωνία διακανονισμού στον φαρμακευτικό τομέα, έναντι αντίστροφης πληρωμής. Η παράβαση αφορούσε τη Γερμανία, την Αυστρία, το Βέλγιο, τη Βουλγαρία, την Κύπρο, τη Δανία, την Ισπανία, τη Φινλανδία, τη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ουγγαρία, την Ιρλανδία, την Ισλανδία, την Ιταλία, τη Λεττονία, το Λιχτενστάιν, τη Λιθουανία, το Λουξεμβούργο, τη Νορβηγία, τις Κάτω Χώρες, την Πολωνία, την Πορτογαλία, τη Ρουμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Σλοβακία και τη Σουηδία και διήρκεσε από τις 4 Δεκεμβρίου 2005 έως τις 12 Οκτωβρίου 2011, με εξαίρεση τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, όπου η παράβαση άρχισε την 1η Ιανουαρίου 2007, καθώς και την Ουγγαρία, όπου η παράβαση τερματίστηκε στις 14 Ιουνίου 2011 (8). Για τη διαπιστωθείσα παράβαση, η Επιτροπή επέβαλε στη Cephalon και στην Teva πρόστιμα ανερχόμενα, αντιστοίχως, σε 30 480 000 ευρώ και σε 30 000 000 ευρώ (9).
IV.    Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
22.      Με δικόγραφο που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 5 Φεβρουαρίου 2021, οι αναιρεσείουσες ζήτησαν την ακύρωση της επίμαχης αποφάσεως και, επικουρικώς, την εξαφάνιση ή τη μείωση του ποσού των επιβληθέντων προστίμων.
23.      Προς στήριξη της προσφυγής τους, οι προσφεύγουσες και νυν αναιρεσείουσες προέβαλαν τέσσερις λόγους ακυρώσεως: ο πρώτος αφορούσε πλάνη περί το δίκαιο και περί τα πράγματα εκ μέρους της Επιτροπής στο μέτρο που χαρακτήρισε τη συμφωνία διακανονισμού ως «περιορισμό του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου»· ο δεύτερος πλάνη περί το δίκαιο και περί τα πράγματα, κατά το μέρος που η Επιτροπή χαρακτήρισε τη συμφωνία αυτήν ως «περιορισμό του ανταγωνισμού ως εκ του αποτελέσματος»· ο τρίτος, ο οποίος προβλήθηκε επικουρικώς, αφορούσε εσφαλμένη εφαρμογή του άρθρου 101, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ, και ο τέταρτος, ο οποίος επίσης προβλήθηκε επικουρικώς, την ακύρωση των επιβληθέντων σε αυτές προστίμων ή, τουλάχιστον, την ουσιώδη μερική ακύρωση του επιβληθέντος στην Teva προστίμου.
24.      Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε, κατά πρώτον, τον πρώτο λόγο ακυρώσεως που αφορούσε εσφαλμένο χαρακτηρισμό της συμφωνίας διακανονισμού ως «περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου» (10). Πρώτον, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τις αιτιάσεις σχετικά με τη μη εφαρμογή του κατάλληλου νομικού κριτηρίου για τον προσδιορισμό του «περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου» (11). Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τις αιτιάσεις σχετικά με την ύπαρξη άλλης εύλογης εξηγήσεως όσον αφορά τις συναλλαγές που συνήφθησαν στο περιθώριο της συμφωνίας αυτής, πέραν της εξηγήσεως ότι χρησίμευαν μόνον ως αντάλλαγμα για τις περιοριστικές ρήτρες (12). Τρίτον, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τις αιτιάσεις σχετικά με το κριτήριο που θεσπίστηκε με την απόφαση Generics (UK) και στηρίζεται στην ύπαρξη θετικών για τον ανταγωνισμό αποτελεσμάτων, αποδεδειγμένων, ασκούντων επιρροή, προσιδιαζόντων στην οικεία συμφωνία και αρκούντως σημαντικών (13). Τέταρτον, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τις αιτιάσεις σχετικά με τα σφάλματα στα οποία φέρεται να υπέπεσε η Επιτροπή κατά την εκτίμηση του οικονομικού και νομικού πλαισίου της συμφωνίας διακανονισμού (14).
25.      Κατά δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως ο οποίος αφορούσε πλάνη της Επιτροπής, κατά το μέρος που αυτή χαρακτήρισε την εν λόγω συμφωνία ως «περιορισμό του ανταγωνισμού ως εκ του αποτελέσματος», στο μέτρο που το θεσμικό αυτό όργανο στηρίχθηκε αποκλειστικά στα δυνητικά αποτελέσματά της (15).
26.      Κατά τρίτον, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τον τρίτο και τον τέταρτο λόγο ακυρώσεως, τους οποίους προέβαλαν επικουρικώς οι νυν αναιρεσείουσες. Συγκεκριμένα, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε, αφενός, τον τρίτο λόγο ακυρώσεως, ο οποίος αφορούσε πλάνη εκτιμήσεως στην οποία υπέπεσε η Επιτροπή με την επίμαχη απόφαση, κατά το μέρος που η απόφαση αυτή περιλάμβανε την εκτίμηση ότι η εν λόγω συμφωνία δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις απαλλαγής του άρθρου 101, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ (16), και, αφετέρου, τον τέταρτο λόγο ακυρώσεως, ο οποίος αφορούσε παραβίαση, στο πλαίσιο της επιβολής των προστίμων από την Επιτροπή, των αρχών της ασφάλειας δικαίου, της μη αναδρομικότητας και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, καθώς και παραβίαση των αρχών nullum crimen sine lege και nulla poena sine lege (17).
27.      Κατά τέταρτον και τελευταίο, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε το αίτημα των νυν αναιρεσειουσών περί εξαφανίσεως ή μειώσεως του ποσού των προστίμων που επιβλήθηκαν με την επίμαχη απόφαση (18).
28.      Κατόπιν των ανωτέρω, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή των νυν αναιρεσειουσών και τις καταδίκασε στα δικαστικά έξοδα.
V.      Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου και τα αιτήματα των διαδίκων
29.      Με την αίτηση αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες ζητούν από το Δικαστήριο να κρίνει παραδεκτή την προσφυγή και να κάνει δεκτή την αίτηση αναιρέσεως· να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση· να αναπέμψει την υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο προκειμένου αυτό να αποφανθεί εκ νέου, εκτός αν το Δικαστήριο κρίνει ότι έχει διαφωτιστεί επαρκώς ώστε να ακυρώσει την επίμαχη απόφαση, και να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα, συμπεριλαμβανομένων των εξόδων στα οποία υποβλήθηκαν οι αναιρεσείουσες ενώπιον του Δικαστηρίου και ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και να καταδικάσει τις αναιρεσείουσες στα δικαστικά έξοδα.
VI.    Ανάλυση
30.      Προς στήριξη της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες προβάλλουν δύο λόγους αναιρέσεως, οι οποίοι αφορούν, αντιστοίχως, πλάνη περί το δίκαιο στην οποία υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο, αφενός, κατά την εφαρμογή του κριτηρίου βάσει του οποίου μπορεί να αποδειχθεί η ύπαρξη περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου στο πλαίσιο συμφωνίας διακανονισμού σχετικά με διπλώματα ευρεσιτεχνίας στον τομέα των φαρμακευτικών προϊόντων, κατά την έννοια της νομολογίας που απορρέει από την απόφαση Generics (UK) (υπό A), και, αφετέρου, κατά την εξέταση των αντίθετων προς τον ανταγωνισμό αποτελεσμάτων της συμφωνίας διακανονισμού (υπό B).
Α.      Επί του πρώτου λόγου αναιρέσεως
31.      Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, ο οποίος υποδιαιρείται σε δύο σκέλη, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε εσφαλμένως το νομικό κριτήριο που απορρέει από την απόφαση Generics (UK), βάσει του οποίου μπορεί να διαπιστωθεί η ύπαρξη περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου στο πλαίσιο συμφωνίας φιλικού διακανονισμού.
32.      Το πρώτο σκέλος αφορά την εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου ερμηνεία της πρώτης πτυχής του κριτηρίου το οποίο θεσπίστηκε με την εν λόγω απόφαση και, ειδικότερα, το ζήτημα αν η μεταβίβαση αξίας που προβλέπεται στο πλαίσιο συμφωνίας διακανονισμού εξηγείται αποκλειστικώς από το συμφέρον των μερών να μη διεξάγουν υγιή ανταγωνισμό (19). Το δεύτερο σκέλος επικεντρώνεται στη δεύτερη πτυχή του κριτηρίου αυτού και, ειδικότερα, στις προϋποθέσεις υπό τις οποίες τέτοια συμφωνία είναι πιθανό να συνεπάγεται αποδεδειγμένα θετικά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα ικανά να δημιουργήσουν εύλογες αμφιβολίες ως προς τον αρκούντως επιβλαβή για τον ανταγωνισμό χαρακτήρα της (20).
33.      Για να διευκολυνθεί η ανάλυση του υπό κρίση λόγου αναιρέσεως, θεωρώ χρήσιμο να υπενθυμίσω τα κριτήρια που απορρέουν από τη νομολογία του Δικαστηρίου όσον αφορά τον χαρακτηρισμό των συμφωνιών αντίστροφης πληρωμής (αποκαλούμενων «pay for delay») ως «περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου» και, ιδίως, τις αρχές που απορρέουν από την απόφαση Generics (UK), η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο της υπό κρίση υποθέσεως, καθώς και τη μεταγενέστερη σχετική νομολογία του Δικαστηρίου.
1.      Επί του χαρακτηρισμού των συμφωνιών αντίστροφης πληρωμής ως «περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου»
34.      Προκαταρκτικώς, υπενθυμίζω ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η έννοια του «περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου» μπορεί να εφαρμόζεται μόνο σε ορισμένες συμπαιγνιακές πρακτικές μεταξύ επιχειρήσεων οι οποίες είναι, αφ’ εαυτών, αρκούντως επιβλαβείς για τον ανταγωνισμό ώστε να μπορεί να θεωρηθεί ότι παρέλκει η εξέταση των αποτελεσμάτων τους (21).
35.      Όσον αφορά, ειδικότερα, τις συμφωνίες φιλικού διακανονισμού, όπως η επίμαχη συμφωνία διακανονισμού, στο πλαίσιο ενδίκων διαφορών σχετικών με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για μέθοδο παρασκευής ΔΦΟ που έχει περιέλθει σε δημόσια χρήση, οι οποίες συνάπτονται μεταξύ παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων και παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων και έχουν ως αποτέλεσμα την αναβολή της εισόδου γενόσημων φαρμάκων στην αγορά με αντάλλαγμα μεταβιβάσεις χρηματικής ή μη αξίας από τον πρώτο προς τον δεύτερο, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι τέτοιες συμφωνίες δεν μπορούν να θεωρηθούν, σε όλες τις περιπτώσεις, ως «περιορισμοί ως εκ του αντικειμένου» κατά την έννοια του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ (22).
36.      Συναφώς, επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με την προπαρατεθείσα νομολογία, ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων μπορεί, αφού αξιολογήσει τις πιθανότητές του να δικαιωθεί στην ένδικη διαδικασία μεταξύ αυτού και του παρασκευαστή του οικείου πρωτότυπου φαρμάκου, να αποφασίσει να μην εισέλθει στη σχετική αγορά και να συνάψει με τον τελευταίο συμφωνία φιλικού διακανονισμού όσον αφορά τη διαδικασία αυτήν. Τέτοια συμφωνία δεν μπορεί να θεωρηθεί, σε όλες τις περιπτώσεις, ως περιορισμός ως εκ του αντικειμένου, κατά την έννοια του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ. Το γεγονός ότι τέτοια συμφωνία συνοδεύεται από μεταβιβάσεις αξίας από τον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων προς τον παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων δεν συνιστά επαρκή λόγο για τον χαρακτηρισμό της ως «περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου», δεδομένου ότι οι εν λόγω μεταβιβάσεις αξίας μπορεί να είναι δικαιολογημένες. Τέτοια περίπτωση μπορεί να συντρέχει όταν ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων λαμβάνει από τον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων ποσά που αντιστοιχούν πράγματι στην αντιστάθμιση των εξόδων ή της διατάραξης της ομαλής λειτουργίας που συνεπάγεται η μεταξύ τους διαφορά ή ποσά που αντιστοιχούν σε αμοιβή για την πραγματική παροχή αγαθών ή υπηρεσιών στον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων (23).
37.      Ως εκ τούτου, εφόσον συμφωνία διακανονισμού ένδικης διαφοράς σχετικής με το κύρος διπλώματος ευρεσιτεχνίας μεταξύ παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων και παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων, κατόχου του διπλώματος αυτού, συνοδεύεται από μεταβιβάσεις αξίας εκ μέρους του παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων προς τον παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων, πρέπει να εξακριβωθεί, σε πρώτο στάδιο, εάν το καθαρό όφελος από τις μεταβιβάσεις αξίας εκ μέρους του παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων προς τον παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων μπορεί να δικαιολογηθεί πλήρως, όπως εκτίθεται στο προηγούμενο σημείο των παρουσών προτάσεων, από την ανάγκη αντιστάθμισης των εξόδων ή της διαταράξεως της ομαλής λειτουργίας που συνεπάγεται η μεταξύ τους διαφορά, όπως είναι τα έξοδα και οι αμοιβές των συμβούλων του τελευταίου αυτού παρασκευαστή, ή από την ανάγκη να καταβληθεί αμοιβή για την πραγματική και αποδεδειγμένη παροχή αγαθών και υπηρεσιών από τον ίδιο προς τον παρασκευαστή των πρωτότυπων φαρμάκων (24). Πράγματι, ο φιλικός διακανονισμός μιας τέτοιας διαφοράς συνεπάγεται ότι ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων αναγνωρίζει το κύρος του επίμαχου διπλώματος ευρεσιτεχνίας, διότι παύει να το αμφισβητεί. Επομένως, στο πλαίσιο της λεγόμενης «αντίστροφης» πληρωμής, από τον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων υπέρ του παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων, μόνον η ανάληψη των ως άνω δαπανών ή η καταβολή αμοιβής για τα ως άνω παρασχεθέντα αγαθά ή υπηρεσίες μπορεί να θεωρηθεί συνεπής προς μια τέτοια αναγνώριση και, ως εκ τούτου, δυνάμενη να δικαιολογηθεί υπό το πρίσμα του ανταγωνισμού (25).
38.      Σε περίπτωση που το καθαρό όφελος των μεταβιβάσεων δεν δικαιολογείται πλήρως από τέτοια ανάγκη, πρέπει να εξακριβωθεί, σε δεύτερο στάδιο, αν, ελλείψει τέτοιας δικαιολόγησης, οι μεταβιβάσεις αυτές εξηγούνται αποκλειστικά από το εμπορικό συμφέρον των εν λόγω παρασκευαστών φαρμάκων να μη διεξάγουν υγιή ανταγωνισμό. Στο πλαίσιο της εξέτασης αυτής, πρέπει να καθοριστεί αν το εν λόγω όφελος, συμπεριλαμβανομένων τυχόν δικαιολογημένων εξόδων, είναι αρκούντως σημαντικό ώστε να παρακινήσει πράγματι τον παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων να μην εισέλθει στη σχετική αγορά, χωρίς να απαιτείται το καθαρό αυτό όφελος να υπερβαίνει κατ’ ανάγκην τα κέρδη που θα είχε αποκομίσει ο εν λόγω παρασκευαστής αν είχε δικαιωθεί στη σχετική με διπλώματα ευρεσιτεχνίας ένδικη διαδικασία (26).
39.      Λαμβανομένης υπόψη της πολυπλοκότητας των συμφωνιών διακανονισμού, η εκτίμηση του βαθμού στον οποίο αυτές είναι οικονομικώς επιζήμιες για την εύρυθμη λειτουργία του ανταγωνισμού στην οικεία αγορά δεν μπορεί να γίνει κατά τρόπο αφηρημένο, αλλά προϋποθέτει λεπτομερή ανάλυση, βάσει αντικειμενικών εκτιμήσεων, της εν λόγω συμφωνίας, καθώς και των σκοπών της και του οικονομικού και νομικού πλαισίου στο οποίο αυτή εντάσσεται (27).
2.      Επί του πρώτου σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως, το οποίο αφορά εσφαλμένη εφαρμογή της πρώτης πτυχής του κριτηρίου που θεσπίστηκε με την απόφαση Generics (UK)
40.      Προς στήριξη του πρώτου σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες βάλλουν κατά των σκέψεων 45 έως 47 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και, ιδίως, κατά του νομικού κριτηρίου που χρησιμοποίησε το Γενικό Δικαστήριο προκειμένου να χαρακτηρίσει τις δεσμεύσεις περί μη ανταγωνισμού και μη αμφισβητήσεως που ανελήφθησαν στο πλαίσιο της συμφωνίας διακανονισμού ως «περιορισμούς του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου».
41.      Κατά τις αναιρεσείουσες, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο από τρεις απόψεις. Πρώτον, το νομικό κριτήριο που έγινε δεκτό με τις σκέψεις 46 και 47 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως αποτελεί εγγενώς αντίστροφο κριτήριο και αντιστοιχεί σε αυτό το οποίο απαιτείται στο πλαίσιο της εξέτασης της ύπαρξης περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αποτελέσματος και όχι στην εξέταση της ύπαρξης περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, όπερ αντιβαίνει στην απόφαση Generics (UK) (υπό α). Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο, με τη σκέψη 45 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, διατύπωσε ένα νομικό κανόνα αυστηρότερο από εκείνον ο οποίος διατυπώθηκε στο πλαίσιο της αποφάσεως Generics (UK) (υπό β). Τέλος, τρίτον, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση υιοθέτησε ένα κριτήριο το οποίο ήταν αδύνατο να ικανοποιηθεί από τους διαδίκους, σε ευθεία αντίθεση με την απόφαση Generics (UK) (υπό γ).
α)      Επί του αντίστροφου σεναρίου το οποίο δέχθηκε το Γενικό Δικαστήριο
1)      Σύνοψη των επιχειρημάτων των διαδίκων
42.      Οι αναιρεσείουσες, αφενός, προσάπτουν στο Γενικό Δικαστήριο ότι, με τη σκέψη 46 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, έκρινε ότι, «[π]ροκειμένου να διαπιστώσει αν η μόνη εύλογη εξήγηση για καθεμιά από τις εμπορικές συναλλαγές ήταν να παρακινηθεί η Teva να αποδεχθεί τις περιοριστικές ρήτρες και, συνακόλουθα, να παραιτηθεί από τον υγιή ανταγωνισμό με τη Cephalon ή αν οι συναλλαγές αυτές θα είχαν, εν πάση περιπτώσει, συναφθεί υπό κανονικές συνθήκες αγοράς, η Επιτροπή έπρεπε να συγκρίνει αυτό το οποίο πραγματικά συνέβη με ό,τι θα συνέβαινε αν δεν υπήρχαν οι περιοριστικές ρήτρες». Όπως εκτίθεται από το Γενικό Δικαστήριο, το εν λόγω κριτήριο συνεπάγεται μια αντίστροφη ανάλυση η οποία εντάσσεται στην εκτίμηση των συμφωνιών ως περιορισμών του ανταγωνισμού ως εκ του αποτελέσματος. Για τους ίδιους λόγους, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το συμπέρασμα, που περιλαμβάνεται στη σκέψη 47 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι «το νομικό κριτήριο που εφάρμοσε η Επιτροπή δεν ισοδυναμεί με αντίστροφη ανάλυση η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο της εκτίμησης των συμφωνιών ως περιορισμού ως εκ του αποτελέσματος» ενέχει πλάνη περί το δίκαιο.
43.      Αφετέρου, κατά τις αναιρεσείουσες, μολονότι στη σκέψη 46 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως γίνεται αναφορά στις ρήτρες περί μη ανταγωνισμού και περί μη αμφισβητήσεως, ως μεμονωμένο τμήμα της συμφωνίας διακανονισμού («αν δεν υπήρχαν οι περιοριστικές ρήτρες»), το κριτήριο που επικυρώθηκε από το Γενικό Δικαστήριο απαιτεί, στην πραγματικότητα, να εκτιμάται, για κάθε εμπορική συναλλαγή, αν αυτή θα είχε πράγματι συναφθεί ή αν θα είχε συναφθεί υπό τους ίδιους όρους, ελλείψει της συμφωνίας διακανονισμού στο σύνολό της. Θεσπίζοντας, όμως, ένα τέτοιο κριτήριο, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο συγχέοντας την εκτίμηση του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου με την εκτίμηση του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αποτελέσματος.
2)      Εκτίμηση
i)      Επί της καταλληλότητας του αντίστροφου σεναρίου στο πλαίσιο της ανάλυσης του αντίθετου προς τους κανόνες του ανταγωνισμού αντικειμένου
44.      Προκαταρκτικώς, υπενθυμίζω ότι συμφωνίες διακανονισμού με τις οποίες παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων, υποψήφιος για είσοδο στην αγορά, αναγνωρίζει, τουλάχιστον προσωρινά, το κύρος διπλώματος ευρεσιτεχνίας που κατέχει παρασκευαστής πρωτότυπων φαρμάκων και δεσμεύεται, ως εκ τούτου, να μην το αμφισβητήσει, όπως και να μην εισέλθει στη σχετική αγορά, ενδέχεται να έχουν περιοριστικά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα, δεδομένου ότι η αμφισβήτηση του κύρους και του περιεχομένου διπλώματος ευρεσιτεχνίας αποτελεί μέρος της κανονικής λειτουργίας του ανταγωνισμού στους τομείς στους οποίους υπάρχουν αποκλειστικά δικαιώματα επί τεχνολογιών (28).
45.      Ωστόσο, τέτοιες συμφωνίες δεν μπορούν, σε όλες τις περιπτώσεις, να θεωρηθούν ως περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, κατά την έννοια του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, στο μέτρο που οι μεταβιβάσεις αξίας που προβλέπονται στο πλαίσιο των συμφωνιών αυτών και οι δεσμεύσεις περί μη ανταγωνισμού και μη αμφισβήτησης μπορεί να είναι δικαιολογημένες (29). Επομένως, ο χαρακτηρισμός ως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου μπορεί να γίνει δεκτός μόνον όταν οι περιορισμοί του ανταγωνισμού που απορρέουν από τις ρήτρες μη ανταγωνισμού και μη αμφισβήτησης που προβλέπονται στις συμφωνίες διακανονισμού δεν στηρίζονται στην αναγνώριση του κύρους των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας του παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων, αλλά στη μεταβίβαση αξίας από τον εν λόγω παρασκευαστή στον παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων η οποία συνιστά κίνητρο, για τον τελευταίο, να παραιτηθεί από τον υγιή ανταγωνισμό (30).
46.      Επομένως, προκειμένου να διαπιστωθεί αν μια συμφωνία μπορεί να χαρακτηριστεί ως «περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου», δεν είναι απαραίτητο να αναλυθεί καθεμία από τις ρήτρες της χωριστά, αλλά να εκτιμηθεί αν η συμφωνία αυτή, θεωρούμενη ως σύνολο, είναι αρκούντως επιζήμια για την εύρυθμη λειτουργία του ανταγωνισμού στη σχετική αγορά ώστε να δικαιολογείται ένας τέτοιος χαρακτηρισμός (31).
47.      Κατόπιν της ανωτέρω διευκρινίσεως, επιβάλλεται πλέον να εξεταστεί αν πληρούνται εν προκειμένω τα κριτήρια που συνάγονται από τη νομολογία του Δικαστηρίου, τα οποία υπομνήσθηκαν στα προηγούμενα σημεία των παρουσών προτάσεων, και, επομένως, αν ορθώς το Γενικό Δικαστήριο, στο πλαίσιο της ανάλυσης των περιορισμών του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, έκρινε, με τη σκέψη 46 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι, για τους σκοπούς της εκτιμήσεως αυτής, έπρεπε να εξεταστεί αν οι εμπορικές συναλλαγές που περιλαμβάνονταν στη συμφωνία θα είχαν πράγματι συναφθεί ή αν θα είχαν συναφθεί υπό τους ίδιους όρους («αν δεν υπήρχαν οι περιοριστικές ρήτρες»).
48.      Για τους λόγους τους οποίους θα εκθέσω στα επόμενα σημεία των παρουσών προτάσεων, είμαι της γνώμης ότι η προσέγγιση που ακολούθησε το Γενικό Δικαστήριο δεν αντιβαίνει στη μέθοδο που καθιερώθηκε με την απόφαση Generics (UK) και στην πλέον πρόσφατη σχετική νομολογία του Δικαστηρίου (32).
49.      Συγκεκριμένα, επισημαίνω, πρώτον, ότι, στο μέτρο που το αποφασιστικό κριτήριο για τον χαρακτηρισμό μιας συμφωνίας διακανονισμού ως «περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου» έγκειται στη διαπίστωση ότι το μόνο αντάλλαγμα για τη μεταβίβαση αξίας την οποία έλαβε ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων από τον παρασκευαστή του πρωτότυπου φαρμάκου συνίσταται στη μη είσοδο στην αγορά (33), το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορεί να επικριθεί ότι, κατά την εξέταση στην οποία προέβη, εστίασε στις δεσμεύσεις περί μη ανταγωνισμού και μη αμφισβήτησης που περιλαμβάνονται στις περιοριστικές ρήτρες οι οποίες, στην πράξη, συνεπάγονται μη είσοδο στην αγορά. Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο δεν περιορίστηκε σε μια τυπολατρική και αφηρημένη ανάλυση των περιοριστικών ρητρών, αλλά επιδίωξε να προσδιορίσει, κατόπιν λεπτομερούς ανάλυσης και σφαιρικής εκτίμησης της συμφωνίας διακανονισμού, αν η προσθήκη των ρητρών αυτών στην εν λόγω συμφωνία –και, ως εκ τούτου, στη δέσμευση της Teva να απέχει από την είσοδο κατά τρόπο ανεξάρτητο στην αγορά γενόσημων φαρμάκων– συνιστούσε το αντάλλαγμα για τη μεταβίβαση αξίας που πραγματοποίησε η Cephalon υπέρ της Teva μέσω εμπορικών συναλλαγών (34).
50.      Παρατηρείται συναφώς ότι, με την προσέγγιση που ακολούθησε, το Γενικό Δικαστήριο επιδίωξε στην πραγματικότητα, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 43 έως 46 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, να διαπιστώσει βάσει ενός υποθετικού σεναρίου αν οι συμφωνίες που συνήφθησαν μεταξύ των αναιρεσειουσών αποκλίνουν από τους συνήθεις όρους της αγοράς, εστιάζοντας, μεταξύ άλλων, στους σκοπούς και στο οικονομικό και νομικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσονταν οι εν λόγω συμφωνίες κατά τον χρόνο συνάψεώς τους, προκειμένου να προσδιοριστεί αν οι προβλεπόμενες από τις εν λόγω συμφωνίες μεταβιβάσεις αξίας είχαν χαρακτήρα κινήτρου (35). Η νομολογία του Δικαστηρίου δεν αποκλείει, αφ’ εαυτής, τη συνεκτίμηση αντίστροφων στοιχείων, προκειμένου να διαπιστωθεί η ύπαρξη περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου (36).
51.      Δεύτερον, επισημαίνω ότι, μολονότι η ανάλυση στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 46 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ήτοι η εξέταση των σχετικών συναλλαγών αν δεν υπήρχαν οι περιοριστικές ρήτρες, συνεπάγεται κατά κάποιον τρόπο την ανάλυση υποθετικής κατάστασης, ωστόσο, από τις σκέψεις 43 έως 47 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει με επαρκή σαφήνεια ότι η ανάλυση αυτή πραγματοποιήθηκε προκειμένου να εξακριβωθεί αν οι ρήτρες αυτές συνιστούσαν κίνητρο για την Teva να απέχει από τον υγιή ανταγωνισμό με τη Cephalon με σκοπό να προσδιοριστεί η αντικειμενική σοβαρότητα της σχετικής πρακτικής. Εντούτοις, η εκτίμηση αυτή δεν πρέπει να συγχέεται, όπως ορθώς επισημαίνει το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 47 έως 50 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, με την αντίστροφη ανάλυση που εμπίπτει στην εκτίμηση των συμφωνιών ως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αποτελέσματος (37).
52.      Ανεξαρτήτως της ονομασίας της ανάλυσης, το γεγονός, αυτό καθεαυτό, ότι εν λόγω ανάλυση περιλαμβάνει στοιχείο υποθετικό ή αντίστροφο δεν σημαίνει ότι αυτή αντιστοιχεί στη λεγόμενη μέθοδο «αντιπαραδειγμάτων», στο πλαίσιο της οποίας ένα υποθετικό σενάριο χρησιμοποιείται για την αναπαράσταση της ανταγωνιστικής κατάστασης που θα επικρατούσε στην αγορά ελλείψει της συμφωνίας διακανονισμού διαφορών, προκειμένου να εκτιμηθούν τα αποτελέσματα που προκύπτουν από τη συμφωνία αυτή για τον ανταγωνισμό (38). Επιβάλλεται επίσης η διαπίστωση ότι η εκτίμηση στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο για τη διαπίστωση της ύπαρξης περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου διαφέρει από τη μεθοδολογία την οποία χρησιμοποίησε για την ανάλυση των αντίθετων προς τους κανόνες του ανταγωνισμού αποτελεσμάτων της συμφωνίας διακανονισμού της διαφοράς, η οποία περιγράφεται στις σκέψεις 221 έως 223 και 230 έως 254 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως (39).
ii)    Επί του «αντίστροφου» σεναρίου που χρησιμοποίησε το Γενικό Δικαστήριο
53.      Κατά τις αναιρεσείουσες, το κριτήριο που διατύπωσε το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 46 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως απαιτεί στην πραγματικότητα να εκτιμηθεί, για κάθε εμπορική συναλλαγή, αν αυτή θα είχε πράγματι συναφθεί ή αν θα είχε συναφθεί υπό τους ίδιους όρους «αν δεν υπήρχε η συμφωνία διακανονισμού» στο σύνολό της και όχι «αν δεν υπήρχαν οι περιοριστικές ρήτρες», όπως προκύπτει από την εν λόγω σκέψη της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Συγκεκριμένα, στο μέτρο που οι ρήτρες αυτές αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της συμφωνίας διακανονισμού, δεν είναι δυνατόν, αντιθέτως προς ό,τι απαιτεί το κριτήριο που διατύπωσε το Γενικό Δικαστήριο, να εξεταστούν μεμονωμένα.
54.      Επισημαίνω εκ προοιμίου ότι, με το επιχείρημα αυτό, στο οποίο στηρίζεται ένα μεγάλο μέρος του πρώτου σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες επιδιώκουν, κατά τη γνώμη μου, στην πραγματικότητα να αποδείξουν ότι το κριτήριο που διατύπωσε το Γενικό Δικαστήριο αντιστοιχεί στο κριτήριο που απορρέει από την απόφαση Generics (UK) για την εξέταση της ύπαρξης περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αποτελέσματος και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί, χωρίς να οδηγήσει σε πλάνη περί το δίκαιο, να χρησιμοποιηθεί για την απόδειξη περιορισμού ως εκ του αντικειμένου.
55.      Φρονώ, ωστόσο, ότι το επιχείρημα αυτό στηρίζεται σε εσφαλμένη ερμηνεία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και δεν μπορεί να γίνει δεκτό.
56.      Συναφώς, θεωρώ αναγκαίο να υπογραμμίσω ότι, όπως προκύπτει από τη σκέψη 43 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο θέλησε, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, να προβεί σε σφαιρική εκτίμηση των συμφερόντων και των κινήτρων των ενδιαφερομένων μερών, προκειμένου να εξακριβώσει αν οι εμπορικές συναλλαγές που περιλαμβάνονταν στη συμφωνία διακανονισμού μπορούσαν να έχουν άλλες εξηγήσεις πέραν του εμπορικού συμφέροντος των αναιρεσειουσών να μη διεξάγουν υγιή ανταγωνισμό.
57.      Ωστόσο, μια τέτοια ανάλυση προϋποθέτει, όπως ορθώς παρατήρησε το Γενικό Δικαστήριο με τις σκέψεις 50 και 56 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, την από κοινού ανάλυση των εμπορικών συναλλαγών και της συμφωνίας διακανονισμού, δεδομένου ότι οι συμφωνίες αυτές εντάσσονται στο ίδιο συμβατικό σύνολο. Πράγματι, λαμβανομένων υπόψη των συμβατικών δεσμών που υφίστανται μεταξύ της συμφωνίας διακανονισμού και των εμπορικών συναλλαγών και τις καθιστούν, στην πράξη, αδιαχώριστες, είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτό πώς οι τελευταίες θα μπορούσαν να ερμηνευθούν μεμονωμένα. Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο δεδομένου ότι ο σκοπός της ανάλυσης αυτής έγκειται ακριβώς, όπως προκύπτει από το σημείο 50 των παρουσών προτάσεων, στο να προσδιορισθεί αν οι μεταβιβάσεις αξίας έχουν χαρακτήρα κινήτρου και στο να καθορισθεί αν η προσθήκη των περιοριστικών ρητρών στη συμφωνία διακανονισμού (και, ως εκ τούτου, η δέσμευση της Teva να απέχει ή να αναβάλει την είσοδό της στην αγορά) συνιστούσε το αντάλλαγμα για τις μεταβιβάσεις αξίας που πραγματοποίησε η Cephalon μέσω των εμπορικών συναλλαγών (40).
58.      Εξάλλου, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζουν οι αναιρεσείουσες, από κανένα στοιχείο της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως δεν προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν προέβη στην ανάλυση που περιγράφεται στο προηγούμενο σημείο των παρουσών προτάσεων (41), δεδομένου ότι από τις σκέψεις 61 και 162 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει το αντίθετο (42), ή ότι απαίτησε, στην πράξη, να αποδειχθεί τι θα είχε συμβεί αν δεν υπήρχε η συμφωνία διακανονισμού στο σύνολό της (43).
β)      Επί του επιχειρήματος των αναιρεσειουσών με το οποίο προβάλλεται η χρήση από το Γενικό Δικαστήριο νομικού κανόνα αυστηρότερου από εκείνον ο οποίος καθιερώθηκε με την απόφαση Generics (UK)
59.      Οι αναιρεσείουσες υπενθυμίζουν ότι, σύμφωνα με την απόφαση Generics (UK), μια συμφωνία φιλικού διακανονισμού συνιστά συμφωνία έχουσα ως αντικείμενο την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού, εφόσον από το σύνολο των διαθέσιμων στοιχείων προκύπτει ότι οι μεταβιβάσεις αξίας εξηγούνται αποκλειστικά από το ότι τα μέρη της συμφωνίας έχουν εμπορικό συμφέρον να μη διεξάγουν υγιή ανταγωνισμό (44). Το Δικαστήριο έκρινε επίσης ότι αρκεί η εξήγηση αυτή να είναι «εύλογη» ώστε οι συμφωνίες να μην εμπίπτουν στην έννοια της συμφωνίας που περιορίζει τον ανταγωνισμό ως εκ του αντικειμένου (45). Με τη σκέψη 45 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή όφειλε να εξακριβώσει αν οι εμπορικές συναλλαγές τις οποίες αφορούσε η συμφωνία διακανονισμού θα μπορούσαν να έχουν συναφθεί, με εξίσου ευνοϊκούς όρους, και χωρίς τις περιοριστικές ρήτρες. Ως εκ τούτου, κατά τις αναιρεσείουσες, το Γενικό Δικαστήριο όχι μόνο παραμόρφωσε το κριτήριο το οποίο είχε καθιερωθεί με την προγενέστερη νομολογία του Δικαστηρίου (46) και το οποίο επικυρώθηκε με την απόφαση Generics (UK), αλλά και αντέστρεψε το βάρος αποδείξεως σε αντίθεση με τα προβλεπόμενα στην απόφαση αυτή (47).
60.      Φρονώ ότι η αιτίαση των αναιρεσειουσών δεν μπορεί να ευδοκιμήσει για τους ακόλουθους λόγους.
61.      Όπως προκύπτει από τη σκέψη 53 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, την οποία δεν αμφισβητούν οι αναιρεσείουσες, το Γενικό Δικαστήριο, παραπέμποντας στις σκέψεις 83 και 87 της αποφάσεως Generics (UK), ορθώς έθεσε την αρχή κατά την οποία απόκειται στην Επιτροπή να αποδείξει ότι, στο κρίσιμο πλαίσιο, οι ρήτρες περί μη ανταγωνισμού και μη αμφισβήτησης που συνομολογήθηκαν στο πλαίσιο της συμφωνίας διακανονισμού οδήγησαν σε συμφωνία περιορίζουσα τον ανταγωνισμό ως εκ του αντικειμένου και, επομένως, να αποδείξει ότι από την εξέταση της εν λόγω συμφωνίας προκύπτει ότι οι προβλεπόμενες από αυτή μεταβιβάσεις αξίας εξηγούνται αποκλειστικώς από το εμπορικό συμφέρον τόσο του κατόχου του επίμαχου διπλώματος ευρεσιτεχνίας όσο και του φερόμενου ως προσβάλλοντος το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας να μη διεξάγουν υγιή ανταγωνισμό.
62.      Συγκεκριμένα, οι αναιρεσείουσες υποστήριξαν, πρωτοδίκως, ότι οι εμπορικές συναλλαγές που περιλαμβάνονται στη συμφωνία διακανονισμού είχαν άλλη εύλογη εξήγηση εκτός του ότι χρησίμευσαν αποκλειστικώς ως αντάλλαγμα για τις περιοριστικές ρήτρες. Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε, όπως προκύπτει από τη σκέψη 61 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, αν, για καθεμία από τις εμπορικές συναλλαγές που προβλέπονταν στη συμφωνία αυτήν, η Επιτροπή υπέπεσε σε πλάνη εκτιμήσεως κατά το μέρος που έκρινε ότι οι επίμαχες συναλλαγές είχαν σκοπό να χρησιμεύσουν ως μεταβίβαση αξίας από τη Cephalon στην Teva με αντάλλαγμα τη δέσμευση της Teva να μην εισέλθει κατά τρόπο ανεξάρτητο στις αγορές γενόσημων φαρμάκων και να μην ανταγωνιστεί τη Cephalon όσον αφορά τη μοδαφινίλη.
63.      Το Γενικό Δικαστήριο, κατόπιν λεπτομερούς ανάλυσης της επίμαχης αποφάσεως, κατέληξε, με τη σκέψη 162 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στο συμπέρασμα, το οποίο εξάλλου δεν αμφισβητήθηκε από τις αναιρεσείουσες, ότι η Επιτροπή είχε εφαρμόσει το κατάλληλο νομικό κριτήριο διαπιστώνοντας ότι καθεμία από τις εμπορικές συναλλαγές που προβλέπονταν στη συμφωνία διακανονισμού είχε ως αποκλειστικό σκοπό να αυξήσει το επίπεδο της συνολικής μεταβίβασης αξίας που πραγματοποιήθηκε υπέρ της Teva με τη συμφωνία αυτήν, προκειμένου να την παρακινήσει να αποδεχθεί τις περιοριστικές ρήτρες (48).
64.      Επομένως, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζουν οι αναιρεσείουσες, από την ανάλυση στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση δεν προκύπτει ότι απαίτησε από τις αναιρεσείουσες να αποδείξουν ότι μια άλλη εξήγηση ήταν βέβαιη, αλλά μάλλον ότι οι εξηγήσεις που αυτές προέβαλαν δεν θεωρήθηκαν πειστικές. Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο δεν αντέστρεψε το βάρος αποδείξεως και δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι η Επιτροπή απέδειξε δεόντως, όπως απαιτεί η απόφαση Generics (UK), ότι οι μεταβιβάσεις αξίας που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο των παρεπόμενων συναλλαγών εξηγούνταν αποκλειστικά από το εμπορικό συμφέρον της Teva και της Cephalon να μη διεξάγουν υγιή ανταγωνισμό.
γ)      Επί του επιχειρήματος των αναιρεσειουσών με το οποίο προβάλλεται η εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου διατύπωση ενός κριτηρίου το οποίο δεν ήταν δυνατόν να ικανοποιηθεί από τους διαδίκους
1)      Σύνοψη των επιχειρημάτων των διαδίκων
65.      Οι αναιρεσείουσες προσάπτουν στο Γενικό Δικαστήριο ότι δεν εφάρμοσε ορθώς το κριτήριο που διατυπώνεται στη σκέψη 43 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, προκειμένου να εξακριβώσει αν οι εμπορικές συναλλαγές που περιλαμβάνονται σε συμφωνία διακανονισμού μπορούσαν να έχουν άλλη εξήγηση πέραν του εμπορικού συμφέροντος, τόσο του κατόχου του διπλώματος ευρεσιτεχνίας όσο και του φερόμενου ως προσβάλλοντος το δίπλωμα, να μη διεξάγουν υγιή ανταγωνισμό. Συναφώς, οι αναιρεσείουσες υπογραμμίζουν ότι, κατά τον χρόνο συνάψεως της συμφωνίας διακανονισμού, αυτές εμπλέκονταν σε ένδικες διαφορές σε παγκόσμιο επίπεδο σχετικές με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας της Cephalon για την προστασία της μοδαφινίλης και ότι, «ελλείψει της συμφωνίας διακανονισμού», η ένδικη διαφορά μεταξύ των μερών θα είχε συνεχιστεί. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Cephalon δεν θα είχε κανένα συμφέρον να συνάψει οποιαδήποτε εμπορική συναλλαγή με την Teva σε σχέση με το αντικείμενο της διαφοράς και θα είχε ελάχιστο συμφέρον να συνάψει την παραμικρή συμφωνία, όπως αναγνώρισε η ίδια η Επιτροπή στο σημείο 794 της επίμαχης αποφάσεως.
66.      Κατά συνέπεια, οι αναιρεσείουσες προσάπτουν στο Γενικό Δικαστήριο ότι θέσπισε ένα κριτήριο το οποίο είναι πρακτικώς αδύνατο να ικανοποιηθεί. Το κριτήριο αυτό, όπως εφαρμόστηκε από το Γενικό Δικαστήριο, αποκλείει κατ’ ανάγκην τη σύναψη εμπορικών συναλλαγών συγχρόνως με συμφωνία διακανονισμού, γεγονός το οποίο έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την απόφαση Generics (UK).
67.      Τέλος, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το κρίσιμο ζήτημα το οποίο έπρεπε να εξετασθεί στο πλαίσιο αυτό ήταν αν καθεμία από τις εμπορικές συναλλαγές θα μπορούσε ευλόγως να εξηγηθεί, σε περίπτωση που η Teva και η Cephalon θα είχαν προβεί σε διακανονισμό της διαφοράς τους.
2)      Εκτίμηση
68.      Επισημαίνω, πρώτον, ότι το επιχείρημα αυτό στηρίζεται εν μέρει στο επιχείρημα, το οποίο αναλύθηκε ήδη στα σημεία 56 έως 58 των παρουσών προτάσεων, ότι το Γενικό Δικαστήριο είχε αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο να εξετάσει τις εμπορικές συναλλαγές «αν δεν υπήρχε η συμφωνία διακανονισμού». Στο μέτρο, όμως, που, όπως διευκρινίστηκε στα ανωτέρω σημεία, το επιχείρημα αυτό στηρίζεται σε εσφαλμένη ερμηνεία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, πρέπει να απορριφθεί.
69.      Δεύτερον, πρέπει να διευκρινιστεί ότι η «συνολική εκτίμηση» στην οποία όφειλε να προβεί το Γενικό Δικαστήριο δεν αφορούσε το ζήτημα αν οι αναιρεσείουσες θα είχαν προβεί σε οποιαδήποτε εμπορική συναλλαγή ανεξαρτήτως της συμφωνίας διακανονισμού, αλλά το ζήτημα αν οι εμπορικές συναλλαγές που περιλαμβάνονταν στη συμφωνία διακανονισμού θα μπορούσαν να έχουν άλλες εξηγήσεις πέραν του εμπορικού συμφέροντος των αναιρεσειουσών να μη διεξάγουν υγιή ανταγωνισμό, όπως προκύπτει σαφώς από τη σκέψη 43 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Αυτή ακριβώς είναι η ανάλυση στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο χωρίς να αποκλίνει από το κριτήριο που διατυπώνεται στην εν λόγω σκέψη 43, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 61 και 162 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως (49).
70.      Τρίτον, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζουν οι αναιρεσείουσες, από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση δεν προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο απέκλεισε τη σύναψη εμπορικών συναλλαγών συγχρόνως με τη συμφωνία διακανονισμού. Αντιθέτως, το Γενικό Δικαστήριο αναγνώρισε πράγματι τη δυνατότητα αυτήν αναλύοντας το σύνολο των συμφωνιών που συνήφθησαν μεταξύ των μερών στο πλαίσιο του φιλικού διακανονισμού των διαφορών τους (50).
71.      Τέταρτον, επισημαίνω ότι το κρίσιμο ζήτημα, εν προκειμένω, για να διαπιστωθεί η ύπαρξη περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου είναι αν οι εμπορικές συναλλαγές που συνάπτονται στο πλαίσιο συμφωνίας διακανονισμού μπορούν να εξηγηθούν ευλόγως, υπό την έννοια ότι δεν πρέπει να έχουν ως σκοπό τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού στην αγορά, παρακινώντας έναν δυνητικό ανταγωνιστή να μην εισέλθει στην αγορά με αντάλλαγμα μια αδικαιολόγητη μεταβίβαση αξίας. Εν προκειμένω, μολονότι τούτο δεν προκύπτει σαφώς βάσει μεμονωμένης εξέτασης των σκέψεων 45 και 46 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ωστόσο, διαπιστώνεται ότι αυτή ήταν η ανάλυση στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 61 και 162 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως (51).
72.      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, φρονώ ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο και ότι, ως εκ τούτου, το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.
3.      Επί του δευτέρου σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως το οποίο αφορά εσφαλμένη εφαρμογή της δεύτερης πτυχής του θεσπισθέντος με την απόφαση Generics (UK) κριτηρίου
73.      Με το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση ενέχει πλάνη περί το δίκαιο λόγω ανεπαρκούς και αντιφατικής αιτιολογίας όσον αφορά την εφαρμογή της δεύτερης πτυχής του κριτηρίου που θεσπίσθηκε με την απόφαση Generics (UK), η οποία αφορά τη συνεκτίμηση θετικών για τον ανταγωνισμό στοιχείων στο πλαίσιο της διαπιστώσεως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου (52).
74.      Διευκρινίζω, προκαταρκτικώς, ότι οι αναιρεσείουσες δεν αμφισβητούν το σύνολο του σκεπτικού που ανέπτυξε το Γενικό Δικαστήριο για την απόρριψη του τρίτου σκέλους του πρώτου λόγου ακυρώσεως [το οποίο αφορούσε τη δεύτερη πτυχή του κριτηρίου που θεσπίσθηκε με την απόφαση Generics (UK)] (53). Πιο συγκεκριμένα, στο πλαίσιο του δευτέρου σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες αμφισβητούν μόνον το σκεπτικό που ανέπτυξε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 182 και 183 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, προκειμένου να απορρίψει τα επιχειρήματα τα οποία αυτές είχαν προβάλει για να αποδείξουν ότι τα θετικά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα που απορρέουν από τη συμφωνία διακανονισμού της διαφοράς προέκυπταν σαφώς από την απόφαση περί έγκρισης της συγκέντρωσης.
75.      Πριν από την ανάλυση επί της ουσίας του σκέλους αυτού, πρέπει να απορριφθούν, προκαταρκτικώς, οι ισχυρισμοί της Επιτροπής, που διατυπώθηκαν με το υπόμνημα ανταπαντήσεως, κατά τους οποίους τα επιχειρήματα που προέβαλαν οι αναιρεσείουσες σχετικά με τον αντιφατικό χαρακτήρα του σκεπτικού του Γενικού Δικαστηρίου πρέπει να κριθούν απαράδεκτα, ως «νέα». Συγκεκριμένα, ο αντιφατικός χαρακτήρας του σκεπτικού αυτού προβλήθηκε ήδη στο πλαίσιο της αιτήσεως αναιρέσεως και τα επιχειρήματα που περιλαμβάνονται στο υπόμνημα απαντήσεως σχετικά με την πτυχή αυτή του δευτέρου σκέλους απλώς απαντούν στα επιχειρήματα που διατύπωσε η Επιτροπή με το υπόμνημά της επί της αιτήσεως αναιρέσεως.
76.      Επίσης, πρέπει να εξεταστεί, προκαταρκτικώς, ο λυσιτελής χαρακτήρας του εν λόγω σκέλους. Πράγματι, ακόμη και αν γίνει δεκτό ότι το σκεπτικό που παρατίθεται στις σκέψεις 182 και 183 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως δεν είναι επαρκές ή είναι αντιφατικό, η διαπίστωση αυτή δεν θα μπορούσε, κατά τη γνώμη μου, να έχει ως συνέπεια την αναίρεση της εν λόγω αποφάσεως. Όπως υποστήριξε η Επιτροπή, οι αναιρεσείουσες, στο πλαίσιο του ίδιου σκέλους, αμφισβήτησαν ένα μόνον στοιχείο του σκεπτικού στο οποίο στηρίχθηκε το Γενικό Δικαστήριο για να απορρίψει το τρίτο σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως. Ειδικότερα, οι αναιρεσείουσες δεν αμφισβητούν τη συλλογιστική που υιοθέτησε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 177 έως 180 και 186 έως 190 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η οποία θα μπορούσε να αρκεί, αφ’ εαυτής, για την απόρριψη του δευτέρου σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως. Από την ανάλυση στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο με τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι εξέτασε και απέρριψε τα επιχειρήματα που στηρίζονταν στο ότι η συμφωνία διακανονισμού της διαφοράς είχε πρωτίστως θετικά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα, κρίνοντας ότι η είσοδος της Teva στις αγορές μοδαφινίλης έπρεπε να χαρακτηριστεί ως «καθυστερημένη, ελεγχόμενη και περιορισμένη είσοδος στις εν λόγω αγορές, και όχι ως είσοδος νωρίτερα σε αυτές», όπως είχαν υποστηρίξει οι αναιρεσείουσες (54), και ότι η διαπίστωση της ύπαρξης περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου δεν μπορούσε να αποκλειστεί λόγω του φερόμενου ως παρεπόμενου χαρακτήρα των περιοριστικών ρητρών (55). Συναφώς, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η εκτίμηση αυτή του Γενικού Δικαστηρίου δεν αμφισβητείται από τις αναιρεσείουσες στο πλαίσιο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, μολονότι αφορά, τουλάχιστον εν μέρει, νομικά ζητήματα δυνάμενα να προσβληθούν ενώπιον του Δικαστηρίου κατ’ αναίρεση.
77.      Επομένως, το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να θεωρηθεί ως αλυσιτελές.
78.      Ωστόσο, για την περίπτωση που το Δικαστήριο κρίνει ότι ο λυσιτελής χαρακτήρας του σκέλους αυτού δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση από τις ανωτέρω εκτιμήσεις, θα αναλύσω, επικουρικώς, στα σημεία που ακολουθούν, το σκέλος αυτό επί της ουσίας.
79.      Συναφώς, υπογραμμίζω ότι, μολονότι το Δικαστήριο έκρινε με την απόφαση Generics (UK) ότι οι συμφωνίες διακανονισμού που έχουν θετικά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα ικανά να δημιουργήσουν εύλογες αμφιβολίες ως προς τον αρκούντως επιβλαβή για τον ανταγωνισμό χαρακτήρα τους δεν μπορούν να συνιστούν περιορισμούς ως εκ του αντικειμένου (56), η θέση αυτή διευκρινίστηκε με τις πρόσφατες αποφάσεις European Superleague Company (57) και Servier. Πράγματι, από τις αποφάσεις αυτές προκύπτει ότι τα ενδεχόμενα θετικά ή ευνοϊκά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα μιας συμπεριφοράς δεν είναι αναγκαίο να ληφθούν υπόψη προκειμένου να εκτιμηθεί αν πρέπει να χαρακτηριστεί ως «περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου» βάσει του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, ακόμη και στο πλαίσιο πιθανής εξέτασης του κατά πόσον η επίμαχη συμπεριφορά είναι επιζήμια για τον ανταγωνισμό στον βαθμό που απαιτείται για έναν τέτοιο χαρακτηρισμό (58).
80.      Κατόπιν της ανωτέρω διευκρινίσεως, πρέπει να εξεταστούν τα επιχειρήματα που ανέπτυξαν οι αναιρεσείουσες όσον αφορά τον προβαλλόμενο αντιφατικό και ανεπαρκή χαρακτήρα του σκεπτικού του Γενικού Δικαστηρίου.
81.      Κατά τις αναιρεσείουσες, οι σκέψεις 182 και 183 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως δεν περιέχουν επαρκώς αιτιολογημένη συλλογιστική η οποία να στηρίζει τη διαπίστωση ότι η απόφαση περί έγκρισης της συγκέντρωσης
δεν περιείχε στοιχεία όσον αφορά τα θετικά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα στα οποία στηρίζεται η συμφωνία διακανονισμού της διαφοράς (59). Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο δεν τεκμηρίωσε την κρίση του ότι η ως άνω απόφαση δεν δημιουργούσε εύλογες αμφιβολίες ως προς το αν η συμφωνία διακανονισμού ήταν αρκούντως επιζήμια για τον ανταγωνισμό.
82.      Για τους λόγους που εκτίθενται στη συνέχεια, φρονώ ότι τα επιχειρήματα που προβάλλουν οι αναιρεσείουσες προς στήριξη του δευτέρου σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθούν.
83.      Υπενθυμίζω, πρώτον, ότι η επίμαχη απόφαση και η απόφαση περί έγκρισης της συγκέντρωσης
στηρίζονταν σε διαφορετικό πλαίσιο αναφοράς, όπως ορθώς έκρινε το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 182 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Ως εκ τούτου, με την επίμαχη απόφαση, η Επιτροπή αξιολόγησε τον περιορισμό του ανταγωνισμού που προκλήθηκε από τη συμφωνία διακανονισμού υπό το πρίσμα του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, ενώ η απόφαση περί έγκρισης της συγκέντρωσης
αξιολόγησε τις πιθανές επιπτώσεις της συγκέντρωσης στον ανταγωνισμό από το 2011 και μετά, ήτοι για το μέλλον, λαμβάνοντας ως δεδομένο τη συμφωνία διακανονισμού.
84.      Δεύτερον, επισημαίνω ότι, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζουν οι αναιρεσείουσες, τα «πλεονεκτήματα που απορρέουν από τη συμφωνία διακανονισμού» και περί των οποίων γίνεται λόγος στην πρώτη περίοδο της σκέψεως 183 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως δεν μπορούν να θεωρηθούν ως αναγνώριση του ότι η συμφωνία διακανονισμού είχε, αυτή καθεαυτήν, θετικά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα. Πράγματι, χρησιμοποιώντας αυτούς τους όρους, το Γενικό Δικαστήριο περιορίστηκε στη διαπίστωση ότι, τον Οκτώβριο του 2011, ήτοι κατά τον χρόνο κατά τον οποίο η Επιτροπή προέβη στην ανάλυση σχετικά με τη συγκέντρωση μεταξύ Teva και Cephalon, η συμφωνία διακανονισμού είχε θέσει την Teva σε ευνοϊκότερη από άποψη ανταγωνισμού θέση σε σχέση με άλλους παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων οι οποίοι αντιμετώπιζαν εκκρεμείς δίκες για διπλώματα ευρεσιτεχνίας (60). Εξάλλου, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζουν οι αναιρεσείουσες, από τη σκέψη 183 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως δεν προκύπτει ότι, κατά το Γενικό Δικαστήριο, η Επιτροπή, με την απόφαση περί έγκρισης της συγκέντρωσης, είχε αναγνωρίσει ότι η Teva είχε επωφεληθεί από τα πλεονεκτήματα που απέρρεαν από τη συμφωνία διακανονισμού της διαφοράς, τα οποία δεν θα είχε αποκομίσει ελλείψει του εν λόγω διακανονισμού, δεδομένου ότι η συγκεκριμένη πτυχή δεν εξετάστηκε στο πλαίσιο της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Επιπλέον, αντιθέτως προς όσα προβάλλουν οι αναιρεσείουσες, η λέξη «παρά» που χρησιμοποιείται στην τρίτη περίοδο της σκέψεως 183 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως δεν αναφέρεται στα «πλεονεκτήματα», αλλά στη συμφωνία διακανονισμού.
85.      Από την προηγηθείσα ανάλυση προκύπτει ότι τα επιχειρήματα που προβάλλουν οι αναιρεσείουσες προς στήριξη του δευτέρου σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως στηρίζονται κυρίως σε εσφαλμένη ερμηνεία των σκέψεων 182 και 183 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η οποία δεν μπορεί να γίνει δεκτή, και, ιδίως, στην εσφαλμένη παραδοχή ότι η απόφαση περί έγκρισης της συγκέντρωσης
είχε αναγνωρίσει θετικά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα συνδεόμενα με τη συμφωνία διακανονισμού. Εξάλλου, είναι προφανές ότι τα «πλεονεκτήματα» που μνημονεύονται στη σκέψη 183 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, τα οποία σχετίζονται με την ανάλυση της συγκέντρωσης, δεν ασκούν επιρροή όσον αφορά το ζήτημα αν η συμφωνία διακανονισμού παρήγαγε θετικά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα, κατά την έννοια της αποφάσεως Generics (UK), σε σχέση με την κατάσταση η οποία θα επικρατούσε αν δεν υπήρχε η συμφωνία αυτή. Επομένως, δεν μπορεί να προσαφθεί στο Γενικό Δικαστήριο ότι το σκεπτικό του ήταν ανεπαρκές και αντιφατικό.
86.      Κατόπιν των προεκτεθέντων, προτείνω να απορριφθεί το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως ως αλυσιτελές ή, εν πάση περιπτώσει, ως αβάσιμο.
4.      Τελικές παρατηρήσεις επί της διαπιστώσεως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου
87.      Ολοκληρώνοντας την ανάλυση του πρώτου λόγου αναιρέσεως, θα ήθελα να προσθέσω ορισμένες τελικές παρατηρήσεις σχετικά με τα κριτήρια βάσει των οποίων μπορεί να διαπιστωθεί περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου όσον αφορά τη συμφωνία διακανονισμού, υπό το πρίσμα, ιδίως, των πρόσφατων αποφάσεων του Δικαστηρίου της 27ης Ιουνίου 2024 (61), οι οποίες επιβεβαιώνουν τη νομολογία που απορρέει από την απόφαση Generics (UK) ενώ συγχρόνως παρέχουν ορισμένες χρήσιμες διευκρινίσεις οι οποίες δεν είναι άνευ σημασίας στο πλαίσιο της υπό κρίση υποθέσεως.
88.      Υπενθυμίζω, συναφώς, ότι, όπως προκύπτει από τη νομολογία που μνημονεύεται ιδίως στα σημεία 37 και 38 των παρουσών προτάσεων, η άρνηση ή η αναβολή της εισόδου στην αγορά γενόσημων φαρμάκων με αντάλλαγμα μεταβιβάσεις αξίας από τον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων προς τον παρασκευαστή των εν λόγω γενόσημων φαρμάκων πρέπει να θεωρηθεί ότι συνιστά περιορισμό του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, αν οι εν λόγω μεταβιβάσεις αξίας εξηγούνται αποκλειστικά από το εμπορικό συμφέρον των εν λόγω παρασκευαστών φαρμάκων να μη διεξάγουν υγιή ανταγωνισμό.
89.      Για τους σκοπούς της ως άνω εξέτασης, πρέπει, σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, να εκτιμηθεί αν το καθαρό όφελος των μεταβιβάσεων αξίας ήταν αρκούντως σημαντικό ώστε να παρακινήσει πράγματι τον παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων να μην εισέλθει στη σχετική αγορά και, ως εκ τούτου, να μην ανταγωνιστεί στο πλαίσιο υγιούς ανταγωνισμού τον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων, χωρίς να απαιτείται το καθαρό αυτό όφελος να είναι κατ’ ανάγκην υψηλότερο από τα κέρδη που θα είχε αποκομίσει ο εν λόγω παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων αν είχε δικαιωθεί στη σχετική με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας διαδικασία (62).
90.      Το Δικαστήριο έκρινε ότι τούτο συμβαίνει, μεταξύ άλλων, όταν οι μεταβιβάσεις ποσών που συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο συμφωνίας διακανονισμού δεν αντιστοιχούν ή δεν συνδέονται με την αντιστάθμιση των εξόδων ή της διαταράξεως της ομαλής λειτουργίας που συνεπάγεται η μεταξύ τους διαφορά (63), όταν τα ποσά που αντιστοιχούν σε αμοιβή για την παροχή αγαθών ή υπηρεσιών στον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων αποδεικνύονται αδικαιολόγητα ή υπερβολικά (64) ή ακόμη όταν η δέσμευση περί μη ανταγωνισμού ή μη αμφισβήτησης που προβλέπεται σε συμφωνία διακανονισμού αφορά διαφορετικές αγορές ή βαίνει πέραν του πεδίου εφαρμογής του αρχικώς αμφισβητούμενου διπλώματος ευρεσιτεχνίας και των αγορών που καλύπτονται από αυτό (65).
91.      Εν προκειμένω, επισημαίνω, συναφώς, ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή ορθώς είχε εκτιμήσει, με την επίμαχη απόφαση, ότι ορισμένες συμφωνίες που συνήφθησαν μεταξύ της Teva και της Cephalon είχαν συμβάλει σε αδικαιολόγητη μεταβίβαση αξίας (66) και ότι το επίπεδο της μεταβίβασης αξίας, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο μιας σειράς μεταξύ τους συναλλαγών, συνέβαλε στην αποδοχή των περιοριστικών συμφωνιών από την Teva ή μπορούσε να εξηγηθεί μόνον από το γεγονός ότι αποτελούσε αντάλλαγμα για την αποδοχή από την Teva των περιοριστικών ρητρών (67). Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε επίσης, με τις σκέψεις 151 και 152 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η ως άνω εταιρία έλαβε από τη Cephalon ποσό ύψους 5,57 εκατομμυρίων ευρώ χωρίς οποιαδήποτε αντάλλαγμα και ότι το ποσό αυτό δεν συνδέεται με τυχόν έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Teva, οπότε η εν λόγω πληρωμή δεν ήταν δυνατό να αντιστοιχεί «ουσιαστικά σε αποζημίωση για έξοδα ή για δυσχέρειες που συνδέονται με τη διαφορά», όπως απαιτεί η νομολογία του Δικαστηρίου (68). Διευκρινίζω επίσης ότι, με τη σκέψη 202 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η δέσμευση περί μη ανταγωνισμού υπερέβαινε το πεδίο εφαρμογής των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που κατείχε η Cephalon, καταλήγοντας, με τη σκέψη 204 της εν λόγω αποφάσεως, στο συμπέρασμα ότι «σκοπός της συμφωνίας διακανονισμού ήταν να κρατήσει την Teva μακριά από τις αγορές μοδαφινίλης με μεταβιβάσεις αξίας συνολικού επιπέδου αρκετά υψηλού ώστε να την παρακινήσει να αναβάλει τις προσπάθειές της για ανεξάρτητη είσοδο στις εν λόγω αγορές».
92.      Επομένως, αφενός, δεδομένου ότι το νομικό κριτήριο επί του οποίου στηρίχθηκε το Γενικό Δικαστήριο για να διαπιστώσει περιορισμό του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου δεν τίθεται εν αμφιβόλω από την προηγηθείσα ανάλυση, προτείνω να απορριφθεί ο πρώτος λόγος αναιρέσεως. Αφετέρου, στο μέτρο που οι αναιρεσείουσες δεν αμφισβητούν το συμπέρασμα του Γενικού Δικαστηρίου που περιλαμβάνεται στη σκέψη 162 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και κατά το οποίο καθεμιά από τις εμπορικές συναλλαγές που προέβλεπε η συμφωνία διακανονισμού δεν είχε άλλη εύλογη εξήγηση πέραν του να παρακινήσει την Teva, μέσω μεταβιβάσεως αξίας, να μην ανταγωνιστεί τη Cephalon στο πλαίσιο του υγιούς ανταγωνισμού (69), φρονώ ότι ορθώς το Γενικό Δικαστήριο χαρακτήρισε τη συμφωνία αυτήν ως «περιορισμό του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου» κατά την έννοια του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ.
Β.      Επί του δευτέρου λόγου αναιρέσεως
93.      Προς στήριξη του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες προβάλλουν ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε μια σειρά νομικών σφαλμάτων κατά την εξέταση των αντίθετων προς τον ανταγωνισμό αποτελεσμάτων της συμφωνίας διακανονισμού (70).
94.      Υπενθυμίζω, συναφώς, ότι το αντίθετο προς τον ανταγωνισμό αντικείμενο και αποτέλεσμα μιας συμφωνίας αποτελούν όχι σωρευτικές αλλά διαζευκτικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή της απαγορεύσεως του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ. Μια συμφωνία απαγορεύεται, ανεξάρτητα από τα αποτελέσματά της, εφόσον το αντικείμενό της είναι αντίθετο προς τον ανταγωνισμό. Επομένως, δεν είναι αναγκαίο να λαμβάνονται υπόψη τα αποτελέσματα μιας συμφωνίας όταν αποδεικνύεται ότι αυτή έχει ως αντικείμενο την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς. Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω παρατηρήσεων και ιδίως της διαπιστώσεως που περιλαμβάνεται στο σημείο 91 των παρουσών προτάσεων, φρονώ ότι παρέλκει η εξέταση του δευτέρου λόγου αναιρέσεως ο οποίος αφορά τα αντίθετα προς τον ανταγωνισμό αποτελέσματα της συμφωνίας διακανονισμού.
VII. Πρόταση
95.      Υπό το πρίσμα των ανωτέρω εκτιμήσεων, προτείνω στο Δικαστήριο να αποφανθεί ως εξής:
–        να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως·
–        να καταδικάσει την Teva Pharmaceutical Industries Ltd και τη Cephalon Inc., πέραν των δικαστικών εξόδων τους, στα δικαστικά έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
2      ΕΕ 2021, C 32, σ. 7. Η ενοποιημένη έκδοση της απόφασης της Επιτροπής διατίθεται (μόνο στην αγγλική γλώσσα) στον ακόλουθο ιστότοπο: https://ec.europa.eu/competition/antitrust/cases/dec_docs/39686/39686_4072_5.pdf
3      Απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ. [C‑307/18, στο εξής: απόφαση Generics (UK), EU:C:2020:52].
4      Πρβλ. αποφάσεις της 25ης Μαρτίου 2021, Lundbeck κατά Επιτροπής (C‑591/16 P, στο εξής: απόφαση Lundbeck, EU:C:2021:243), Sun Pharmaceutical Industries και Ranbaxy (UK) κατά Επιτροπής (C‑586/16 P, EU:C:2021:241), Generics (UK) κατά Επιτροπής (C‑588/16 P, EU:C:2021:242), Arrow Group και Arrow Generics κατά Επιτροπής (C‑601/16 P, EU:C:2021:244), Xellia Pharmaceuticals και Alpharma κατά Επιτροπής (C‑611/16 P, EU:C:2021:245), και Merck κατά Επιτροπής (C‑614/16 P, EU:C:2021:246).
5      Πρβλ. αποφάσεις της 27ης Ιουνίου 2024, Servier κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑201/19 P, στο εξής: απόφαση Servier, EU:C:2024:552), Lupin κατά Επιτροπής (C‑144/19 P, EU:C:2024:545), Επιτροπή κατά KRKA (C‑151/19 P, EU:C:2024:546), Niche Generics κατά Επιτροπής (C‑164/19 P, EU:C:2024:547), Unichem Laboratories κατά Επιτροπής (C‑166/19 P, EU:C:2024:548), Επιτροπή κατά Servier κ.λπ. (C‑176/19 P, EU:C:2024:549), Mylan Laboratories και Mylan κατά Επιτροπής (C‑197/19 P, EU:C:2024:550), Teva UK κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑198/19 P, EU:C:2024:551), και Biogaran κατά Επιτροπής (C‑207/19 P, EU:C:2024:553).
6      ΕΕ 2014, C 46, σ. 1.
7      Κανονισμός του Συμβουλίου, της 20ής Ιανουαρίου 2004, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων (κοινοτικός κανονισμός συγκεντρώσεων) (ΕΕ 2004, L 24, σ. 1).
8      Επίμαχη απόφαση (άρθρο 1).
9      Επίμαχη απόφαση (άρθρο 2).
10      Αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (σκέψεις 27 έως 205).
11      Αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (σκέψεις 30 έως 57).
12      Αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (σκέψεις 58 έως 166).
13      Αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (σκέψεις 167 έως 191).
14      Αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (σκέψεις 192 έως 205).
15      Αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (σκέψεις 206 έως 255).
16      Αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (σκέψεις 256 έως 274).
17      Αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (σκέψεις 275 έως 307).
18      Αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (σκέψεις 308 έως 311).
19      Απόφαση Generics (UK) (σκέψη 87).
20      Απόφαση Generics (UK) (σκέψη 111).
21      Απόφαση Generics (UK) (σκέψη 67 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
22      Απόφαση Generics (UK) (σκέψεις 84 και 85).
23      Απόφαση Servier (σκέψη 163 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
24      Απόφαση Generics (UK) (σκέψεις 86 και 92).
25      Απόφαση Servier (σκέψη 164).
26      Βλ. αποφάσεις Generics (UK) (σκέψεις 87 έως 94), Lundbeck (σκέψεις 115 και 134) και Servier (σκέψη 165).
27      Βλ. απόφαση Lundbeck (σκέψη 131 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
28      Πρβλ. αποφάσεις Generics (UK) (σκέψη 81 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία) και Servier (σκέψεις 84, 105, 293 και 350).
29      Τούτο συμβαίνει, για παράδειγμα, όταν οι δεσμεύσεις αυτές στηρίζονται σε αναγνώριση του κύρους του επίμαχου διπλώματος ευρεσιτεχνίας από τα συμβαλλόμενα μέρη της συμφωνίας αυτής.
30      Πρβλ. νομολογία που μνημονεύεται στο σημείο 38 των παρουσών προτάσεων. Βλ_. επίσης, προτάσεις της γενικής εισαγγελέα J .Kokott στην υπόθεση Generics (UK) κ.λπ. (C‑307/18, EU :C :2020 :28,
σημεία 114 έως 119 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
31      Βλ. απόφαση Servier (σκέψη 294).
32      Βλ. σημεία 34 έως 39 των παρουσών προτάσεων.
33      Πρβλ. αποφάσεις Generics (UK) (σκέψεις 87 και 88) και Lundbeck (σκέψη 114 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
34      Μολονότι από τη μεμονωμένη εξέταση των σκέψεων 45 και 46 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι το Γενικό Δικαστήριο προέβη σε αφηρημένη ανάλυση των περιοριστικών ρητρών, εξετάζοντας το υποθετικό σενάριο που στηρίζεται στη σύγκριση «αυτού το οποίο πραγματικά συνέβη με ό,τι θα συνέβαινε αν δεν υπήρχαν οι περιοριστικές ρήτρες», ωστόσο, αυτό δεν ισχύει, όπως προκύπτει τόσο από την περιλαμβανόμενη στις σκέψεις 43 και 44 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως περιγραφή της αναλύσεως στην οποία σκόπευε να προβεί όσο και από την ανάλυση στην οποία πράγματι προέβη, υπό το πρίσμα των σκέψεων 61 έως 162 της εν λόγω αποφάσεως. Πρβλ., επίσης, σημεία 57 και 58 των παρουσών προτάσεων.
35      Με άλλα λόγια, η ανάλυση αυτή επιδίωκε, όπως προκύπτει από τη σκέψη 61 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, να καθοριστεί αν η Teva θα μπορούσε να επιτύχει τα ίδια οικονομικά πλεονεκτήματα που απορρέουν από τις εμπορικές συναλλαγές, αν δεν είχε αναλάβει τη δέσμευση να μην ανταγωνιστεί τη Cephalon στις αγορές μοδαφινίλης και να μην αμφισβητήσει τα δευτερογενή διπλώματα ευρεσιτεχνίας της Cephalon. Πρβλ. επίμαχη απόφαση (αιτιολογική σκέψη 700).
36      Πρβλ. αποφάσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2014, CB κατά Επιτροπής (C‑67/13 P, EU:C:2014:2204, σκέψεις 53 και 54 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 2ας Απριλίου 2020, Budapest Bank κ.λπ. (C‑228/18, EU:C:2020:265, σκέψεις 82 και 83).
37      Επομένως, πρέπει να απορριφθεί η αιτίαση των αναιρεσειουσών ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν εξήγησε τους λόγους για τους οποίους το νομικό κριτήριο που εφάρμοσε η Επιτροπή δεν ισοδυναμεί με αντίστροφη ανάλυση, στο μέτρο που το Γενικό Δικαστήριο μερίμνησε να διευκρινίσει, στις σκέψεις 47 έως 50 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, τους λόγους για τους οποίους η προσέγγιση που περιγράφεται στις σκέψεις 45 και 46 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και αμφισβητείται από τις αναιρεσείουσες δεν συνιστούσε εκτίμηση των αποτελεσμάτων της συμφωνίας διακανονισμού.
38      Πρβλ. απόφαση της 27ης Ιουνίου 2024, Επιτροπή κατά KRKA (C‑151/19 P, EU:C:2024:546, σκέψη 316 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία και σκέψη 318).
39      Ομοίως, από την εξέταση της επίμαχης αποφάσεως προκύπτει ότι, αφενός, τα στοιχεία τα οποία έλαβε υπόψη η Επιτροπή για τις ανάγκες της αξιολόγησής της σχετικά με την ύπαρξη περιορισμού ως εκ του αντικειμένου δεν ελήφθησαν υπόψη προκειμένου να εκτιμηθούν τα πραγματικά ή δυνητικά αντίθετα προς τους κανόνες του ανταγωνισμού αποτελέσματα της συμφωνίας διακανονισμού και, αφετέρου, η αντίστροφη μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε στο πλαίσιο της ανάλυσης των αποτελεσμάτων της επίμαχης πρακτικής δεν ήταν εκείνη που χρησιμοποιήθηκε για τη διαπίστωση του αντίθετου προς τους κανόνες του ανταγωνισμού αντικειμένου. Πρβλ. σημεία 707 και 1036 της επίμαχης αποφάσεως.
40      Συναφώς, πρέπει να διευκρινιστεί ότι το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, με τη σκέψη 163 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι «[δ]εν αμφισβητείται ότι οι εν λόγω συναλλαγές αποτέλεσαν αντικείμενο διαπραγματεύσεως ταυτόχρονα και κατά τρόπο αλληλένδετο. Επισημαίνεται επίσης ότι η συμφωνία διακανονισμού συνήφθη ως ενιαία, νομικώς δεσμευτική συμφωνία, η οποία αποτελεί τη βάση όλων των πράξεων που συμφώνησαν οι προσφεύγουσες. Επιπλέον, από την πορεία των διαπραγματεύσεων, όπως αναλύεται από την Επιτροπή στην [επίμαχη] απόφαση με βάση τα αποδεικτικά στοιχεία, προκύπτει ότι τόσο η Cephalon όσο και η Teva επιδίωξαν να βρεθεί ένας συνδυασμός συναλλαγών που να αντιπροσωπεύει μια ορισμένη συνολική αξία η οποία να είναι αρκούντως επωφελής για την τελευταία προκειμένου να αποδεχθεί τις περιοριστικές ρήτρες».
41      Αυτή φαίνεται επίσης να είναι η ανάλυση που έγινε δεκτή με την απόφαση Servier, στην οποία το Δικαστήριο, με τη σκέψη 294, έκρινε ότι, λόγω των στενών δεσμών μεταξύ των ρητρών μη αμφισβήτησης και μη εμπορίας που προβλέπονται στη συμφωνία διακανονισμού και των εμπορικών συναλλαγών που συνήφθησαν μεταξύ των μερών, ήταν απαραίτητο να εξεταστούν οι ρήτρες αυτές όχι χωριστά, αλλά ως αποτελούσες ένα σύνολο. Πρβλ., επίσης, απόφαση της 27ης Ιουνίου 2024, Lupin κατά Επιτροπής (C‑144/19 P, EU:C:2024:545, σκέψη 67).
42      Πρβλ., επίσης, σημεία 58, 62 και 63 των παρουσών προτάσεων.
43      Πέραν της δικής τους ερμηνείας της σκέψεως 46 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, οι αναιρεσείουσες δεν προσδιόρισαν κανένα άλλο σημείο της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως το οποίο θα μπορούσε να στηρίξει τη θέση τους, αλλά παραπέμπουν αποκλειστικώς στα σημεία 705 και 783 της επίμαχης αποφάσεως τα οποία, κατά την άποψή τους, αποδεικνύουν ότι, κατά την Επιτροπή, η εξέταση του αν οι επίμαχες εμπορικές συναλλαγές θα είχαν συναφθεί «αν δεν υπήρχαν οι περιοριστικές ρήτρες» ή «αν δεν υπήρχε η συμφωνία διακανονισμού» αντιπροσώπευε εναλλάξιμες προτάσεις. Μολονότι είναι αληθές ότι η Επιτροπή φαίνεται να χρησιμοποίησε κατά τρόπο εναλλάξιμο τους δύο αυτούς όρους σε λίγες περιορισμένες περιπτώσεις στην επίμαχη απόφαση, εντούτοις, δεν συμφωνώ με την επιχειρηματολογία των αναιρεσειουσών. Πράγματι, διαπιστώνεται ότι το τμήμα 6 της επίμαχης αποφάσεως, το οποίο αφορά τη διαπίστωση περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου και περιλαμβάνει τα σημεία της επίμαχης αποφάσεως στα οποία παραπέμπουν οι αναιρεσείουσες, στηρίζεται σε λεπτομερή ανάλυση των διαφόρων συμφωνιών που αποτέλεσαν αντικείμενο διαπραγματεύσεως και συνήφθησαν μεταξύ των μερών. Στο πλαίσιο της ανάλυσης αυτής, η Επιτροπή αντιμετώπισε τις εν λόγω συμφωνίες ως αποτελούσες ένα συμβατικό σύνολο λόγω των άρρηκτων δεσμών που παρουσίαζαν, προκειμένου να αποδείξει ότι οι συναλλαγές που προβλέπονταν στο πλαίσιο της συμφωνίας διακανονισμού και οι σχετικές μεταβιβάσεις αξίας που πραγματοποιήθηκαν μέσω των εμπορικών συναλλαγών συνιστούσαν κίνητρο για την Teva να αποδεχθεί τις περιοριστικές ρήτρες και, ως εκ τούτου, να απόσχει από την είσοδο κατά τρόπο ανεξάρτητο στην αγορά και από τον υγιή ανταγωνισμό με τη Cephalon. Πρβλ. σημεία 588, 595, 678, 693 και 694 έως 707 της επίμαχης αποφάσεως.
44      Απόφαση Generics (UK) (σκέψη 111).
45      Απόφαση Generics (UK) (σκέψη 89).
46      Οι αναιρεσείουσες παραπέμπουν, συναφώς, στην απόφαση της 7ης Ιανουαρίου 2004, Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑204/00 P, C‑205/00 P, C‑211/00 P, C‑213/00 P, C‑217/00 P και C‑219/00 P, EU:C:2004:6, σκέψη 57).
47      Με το υπόμνημά τους απαντήσεως, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι, ακόμη και αν γινόταν δεκτό ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση δεν αντέστρεψε το βάρος αποδείξεως, κατά το μέρος που επικύρωσε τη διαπίστωση της Επιτροπής περί περιορισμού ως εκ του αντικειμένου, ωστόσο, το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε το νομικό κριτήριο που έχει επιβάλει το Δικαστήριο, στο μέτρο που το Γενικό Δικαστήριο καθόρισε χαμηλότερο επίπεδο αποδείξεως από εκείνο το οποίο απαιτεί η απόφαση Generics (UK) για τη διαπίστωση τέτοιου περιορισμού.
48      Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο, με την ίδια σκέψη της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, έκρινε ότι η Επιτροπή, κατά τη διοικητική διαδικασία, είχε εξετάσει για κάθε εμπορική συναλλαγή, μεταξύ άλλων, τον λόγο ύπαρξης των εναλλακτικών εξηγήσεων που προέβαλαν οι αναιρεσείουσες και το συμφέρον, τόσο της Cephalon όσο και της Teva, να πραγματοποιήσουν τη σχετική μεταβίβαση αξίας. Το Γενικό Δικαστήριο προσέθεσε ότι, επιπλέον, η Επιτροπή ορθώς είχε διαπιστώσει ότι το σύνολο των συναλλαγών αρκούσε για να παρακινήσει την Teva να αποδεχθεί τις δεσμεύσεις περί μη ανταγωνισμού και περί μη αμφισβήτησης.
49      Πρβλ. σημεία 60 έως 62, 66 και 67 των παρουσών προτάσεων.
50      Βλ. σκέψεις 56, 61 και 162 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Όσον αφορά την εκτίμηση της Επιτροπής, αυτή δεν στηριζόταν απλώς στη γενική υπόθεση ότι οι αναιρεσείουσες δεν θα είχαν προβεί σε κανενός είδους εμπορική συναλλαγή ενόσω δεν είχαν επιλύσει τη διαφορά τους σε σχέση με διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Αντιθέτως, η Επιτροπή εξέτασε λεπτομερώς τις ειδικές περιστάσεις που
περιέβαλαν τη διαπραγμάτευση των παρεπόμενων εμπορικών συναλλαγών προκειμένου να διαπιστώσει αν, ελλείψει των ρητρών περί μη ανταγωνισμού και μη αμφισβήτησης, οι αναιρεσείουσες θα είχαν συνάψει τέτοιες συναλλαγές. Πρβλ. σημεία 627 έως 638 της επίμαχης αποφάσεως.
51      Βλ., επίσης, σημεία 60 έως 62, 66, 67 και 69 των παρουσών προτάσεων. Υπενθυμίζεται συναφώς ότι, στο πλαίσιο της αιτήσεως αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες δεν αμφισβητούν το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 162 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, κατά το οποίο η Επιτροπή απέδειξε, χωρίς να υποπέσει σε σφάλματα, ότι καθεμία από τις εμπορικές συναλλαγές που προβλέπονταν στη συμφωνία διακανονισμού είχε ως αποκλειστικό σκοπό την αύξηση του επιπέδου της συνολικής μεταβίβασης αξίας που πραγματοποιήθηκε υπέρ της Teva με τη συμφωνία διακανονισμού, προκειμένου να την παρακινήσει να αποδεχθεί τις περιοριστικές ρήτρες.
52      Απόφαση Generics (UK) (σκέψη 111).
53      Βλ. αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (σκέψεις 167 έως 191).
54      Βλ. αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (σκέψεις 178 έως 180).
55      Βλ. αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (σκέψεις 186 έως 190).
56      Απόφαση Generics (UK) (σκέψεις 107 και 111). Τούτο όμως υπό την προϋπόθεση ότι τα εν λόγω θετικά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα αποδεικνύονται, ασκούν επιρροή, προσιδιάζουν στην οικεία συμφωνία και είναι αρκούντως σημαντικά.
57      Απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023 (C‑333/21, EU:C:2023:1011).
58      Βλ. αποφάσεις Servier (σκέψεις 76, 77 και 145 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), της 27ης Ιουνίου 2024, Επιτροπή κατά Servier κ.λπ. (C‑176/19 P, EU:C:2024:549, σκέψη 288), και της 21ης Δεκεμβρίου 2023, European Superleague Company (C‑333/21, EU:C:2023:1011, σκέψη 166 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
59      Συναφώς, οι αναιρεσείουσες υπογραμμίζουν ότι, στην απόφαση περί έγκρισης της συγκέντρωσης, η Επιτροπή είχε επισημάνει ότι η συμφωνία διακανονισμού παρείχε στην Teva τη δυνατότητα να καταστεί ο σημαντικότερος ανταγωνιστής της Cephalon στην αγορά μοδαφινίλης, στο μέτρο που η συμφωνία διακανονισμού είχε εξαλείψει τα εμπόδια στον τομέα της διανοητικής ιδιοκτησίας που καθιστούσαν εξαιρετικά αβέβαιη βραχυπρόθεσμα την είσοδο άλλων παρασκευαστών γενόσημων φαρμάκων. Η ανταγωνιστική πίεση που ασκούσε η Teva στη Cephalon κρίθηκε τέτοια ώστε η Επιτροπή απαίτησε από την Teva να μεταβιβάσει τα δικαιώματά της παραγωγής και πώλησης του προϊόντος της μοδαφινίλης, προκειμένου να εξαλειφθεί η αλληλεπικάλυψη δραστηριοτήτων μεταξύ των μερών που συμμετείχαν στη συγκέντρωση.
60      Εξάλλου, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, παρά τη συμφωνία διακανονισμού και τη ρήτρα απαγόρευσης εισόδου στην αγορά πριν από το 2012, η Teva ασκούσε στη Cephalon ισχυρότερη ανταγωνιστική πίεση σε σχέση με τους λοιπούς παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων. Ωστόσο, τούτο δεν σημαίνει ότι, αν η Teva δεν είχε υπογράψει τη συμφωνία διακανονισμού, θα ασκούσε, τον Οκτώβριο του 2011, μικρότερη ανταγωνιστική πίεση από εκείνη την οποία ασκούσε στην πράξη ενώ η συμφωνία αυτή ήταν σε ισχύ. Πάντως, το ζήτημα αυτό δεν εξετάστηκε στο πλαίσιο της αποφάσεως περί έγκρισης της συγκέντρωσης. Πρβλ. σημείο 1004 της επίμαχης αποφάσεως.
61      Πρβλ. αποφάσεις της 27ης Ιουνίου 2024, Lupin κατά Επιτροπής (C‑144/19 P, EU:C:2024:545)· Επιτροπή κατά KRKA (C‑151/19 P, EU:C:2024:546), Niche Generics κατά Επιτροπής (C‑164/19 P, EU:C:2024:547), Unichem Laboratories κατά Επιτροπής (C‑166/19 P, EU:C:2024:548), Επιτροπή κατά Servier κ.λπ. (C‑176/19 P, EU:C:2024:549), Mylan Laboratories και Mylan κατά Επιτροπής (C‑197/19 P, EU:C:2024:550), Teva UK κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑198/19 P, EU:C:2024:551), Servier, καθώς και Biogaran κατά Επιτροπής (C‑207/19 P, EU:C:2024:553).
62      Βλ. σημείο 38 των παρουσών προτάσεων.
63      Πρβλ. απόφαση Generics (UK) (σκέψη 86).
64      Πρβλ. απόφαση Servier (σκέψη 333).
65      Πρβλ. απόφαση Servier (σκέψη 180).
66      Βλ. σκέψη 142 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, όσον αφορά τη συμφωνία διανομής στο Ηνωμένο Βασίλειο.
67      Πρβλ. σκέψη 87 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, όσον αφορά την άδεια εκμεταλλεύσεως των ΔΔΙ της Teva, σκέψη 106 της αποφάσεως αυτής, όσον αφορά τη συμφωνία προμήθειας της ΔΦΟ μοδαφινίλη, και σκέψη 120 της εν λόγω αποφάσεως, σχετικά με τη συναλλαγή CEP‑1347.
68      Βλ. αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (σκέψη 157).
69      Συγκεκριμένα, με την αίτησή τους αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες δεν βάλλουν κατά της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως κατά το μέρος που το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε, πρωτοδίκως, το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως, το οποίο αφορούσε το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι οι παρεπόμενες συναλλαγές εξηγούνταν αποκλειστικώς από το συμφέρον των μερών να μη διεξάγουν υγιή ανταγωνισμό.
70      Με το πρώτο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο παρέλειψε να απαντήσει σε λόγο ακυρώσεως που είχαν προβάλει πρωτοδίκως, ήτοι ότι, όταν μια συμφωνία τίθεται πράγματι σε εφαρμογή, η Επιτροπή οφείλει να αποδείξει ότι έχει πράγματι αρνητικά αποτελέσματα επί του ανταγωνισμού, όπως, για παράδειγμα, ότι η συμφωνία αποκλείει πράγματι τον δυνητικό ανταγωνισμό από την αγορά, αντί να αποδείξει ότι η συμφωνία δύναται απλώς να αποκλείσει τον εν λόγω ανταγωνισμό. Με το δεύτερο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες διατείνονται ότι το Γενικό Δικαστήριο αντιφάσκει προς την απόφασή του της 12ης Δεκεμβρίου 2018, Krka κατά Επιτροπής (T‑684/14, EU:T:2018:918, σκέψεις 358, 359 και 361), υιοθετώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο μια προσέγγιση η οποία, κατ’ ουσίαν, καταργεί τη διάκριση μεταξύ περιορισμών ως εκ του αντικειμένου και ως εκ του αποτελέσματος.