ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟΥ (δεύτερο τμήμα)
της 3ης Μαρτίου 2004
Υπόθεση T-48/01
François Vainker και Brenda Vainker
κατά
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
«Υπάλληλοι – Επαγγελματική νόσος – Άρθρο 73 του ΚΥΚ – Αγωγή αποζημιώσεως – Πλημμέλειες κατά τη διαδικασία αναγνωρίσεως της επαγγελματικής αιτίας της νόσου – Ζημία – Ζημία που έχει υποστεί η σύζυγος πρώην υπαλλήλου»
Πλήρες κείμενο στην αγγλική γλώσσα II - 0000
Αντικείμενο:         Αγωγή αποζημιώσεως με τρία αιτήματα, η οποία ασκήθηκε βάσει των άρθρων 236 ΕΚ και 288, δεύτερο εδάφιο, ΕΚ με σκοπό την αποκατάσταση
της ζημίας που ισχυρίζονται ότι υπέστησαν αφενός ο ενάγων F. Vainker λόγω του ότι προσβλήθηκε από επαγγελματική νόσο και αφετέρου
οι ενάγοντες λόγω της εκ μέρους του καθού κοινοτικού οργάνου εσφαλμένης αντιμετωπίσεως του αιτήματος καταβολής της αποζημιώσεως
που προβλέπεται στο άρθρο 73 του Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΚΥΚ).
Απόφαση:         Το Κοινοβούλιο υποχρεούται να καταβάλει στον ενάγοντα F. Vainker το ποσό των 60 000 ευρώ. Το Κοινοβούλιο υποχρεούται να καταβάλει
στον ενάγοντα F. Vainker το ποσό των 8 244,94 λιρών στερλινών (GBP) ως επιστροφή των εξόδων δικηγόρου που ανέκυψαν κατά τη
διαδικασία για την αναγνώριση της επαγγελματικής αιτίας της νόσου του F. Vainker. Το Κοινοβούλιο υποχρεούται να καταβάλει
στον ενάγοντα F. Vainker τόκους επί του ποσού των 617 617,94 ευρώ από τις 29 Νοεμβρίου 1999 μέχρι τις 9 Ιανουαρίου 2002. Το
σχετικό επιτόκιο θα υπολογιστεί με βάση το επιτόκιο που καθορίστηκε από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για τις κύριες πράξεις
αναχρηματοδοτήσεως ως ισχύον επιτόκιο κατά την εν λόγω περίοδο, προσαυξημένο κατά δύο μονάδες. Η αγωγή απορρίπτεται κατά τα
λοιπά. Το Κοινοβούλιο καταδικάζεται στα δικαστικά του έξοδα, καθώς και στα δύο τρίτα των εξόδων των εναγόντων.
Περίληψη
1.     Υπάλληλοι – Εξωσυμβατική ευθύνη των θεσμικών οργάνων – Προϋποθέσεις – Έλλειψη νομιμότητας – Ζημία –
Αιτιώδης συνάφεια
2.     Υπάλληλοι – Οργάνωση των υπηρεσιών – Τοποθέτηση του προσωπικού – Εξουσία εκτιμήσεως της διοικήσεως – Όρια – Συμφέρον της υπηρεσίας
– Τήρηση της αρχής περί ισοδυναμίας των θέσεων –
Δικαστικός έλεγχος –
Όρια
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρο 7)
3.     Υπάλληλοι – Καθήκον αρωγής που βαρύνει τη διοίκηση – Περιεχόμενο –
Όρια
4.     Υπάλληλοι– Κοινωνική ασφάλιση – Ασφάλιση κατά ατυχήματος και επαγγελματικής νόσου –
Προσδιορισμός της επαγγελματικής αιτίας
της νόσου –
Διαδικασία – Υποχρέωση υποβολής όλων των σχετικών εγγράφων στον ιατρό ή στους ιατρούς που ορίζει το κοινοτικό
όργανο –
Μη διεξαγωγή της πλήρους έρευνας που προβλέπει το άρθρο 17, παράγραφος 2, της ρύθμισης σχετικά με την ασφάλιση κατά
των κινδύνων ατυχήματος και επαγγελματικής νόσου – Παρατυπία
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρο 73· ρύθμιση σχετικά με την ασφάλιση κατά των κινδύνων ατυχήματος
και επαγγελματικής νόσου, άρθρα 17 § 2 και 19)
5.     Υπάλληλοι – Κοινωνική ασφάλιση – Ασφάλιση κατά ατυχήματος και επαγγελματικής νόσου –
Προσδιορισμός της επαγγελματικής αιτίας
της νόσου – Διαδικασία –
Πρόσβαση του υπαλλήλου στα έγγραφα του ιατρικού του φακέλου – Έμμεση πρόσβαση
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρο 73· ρύθμιση σχετικά με την ασφάλιση κατά των κινδύνων ατυχήματος
και επαγγελματικής νόσου, άρθρο 17)
6.     Υπάλληλοι – Εξωσυμβατική ευθύνη των θεσμικών οργάνων – Υπηρεσιακό πταίσμα – Εσφαλμένη ερμηνεία διατάξεως του ΚΥΚ που δεν αποτελεί
καθαυτή υπηρεσιακό πταίσμα – Επίδειξη αμέλειας έναντι υπαλλήλου κατά παράβαση του καθήκοντος αρωγής – Υπηρεσιακό πταίσμα
7.     Διαδικασία – Εισαγωγικό της δίκης έγγραφο – Τυπικές προϋποθέσεις – Συνοπτική παράθεση των πρoβαλλoμένων ισχυρισμών – Ανάλoγες
πρoϋπoθέσεις για τις αιτιάσεις πoυ πρoβάλλoνται πρoς στήριξη λόγoυ ακυρώσεως – Αιτιάσεις πoυ δεν περιέχoνται στo δικόγραφo
της πρoσφυγής – Παραπoμπή στo σύνoλo των παραρτημάτων – Απαράδεκτo
(Οργανισμός ΕΚ του Δικαστηρίου, άρθρο 19, εδ. 1· Κανονισμός Διαδικασίας του Πρωτοδικείου, άρθρο 44 § 1)
8.     Υπάλληλος – Εξωσυμβατική ευθύνη των θεσμικών οργάνων – Ζημία – Αποκατάσταση – Καθυστέρηση στην έκδοση αποφάσεως για την αναγνώριση
της επαγγελματικής αιτίας της νόσου του υπαλλήλου και για τον καθορισμό του ποσοστού της αναπηρίας του – Δικαίωμα τόκων επί
του κεφαλαίου που προβλέπεται στο άρθρο 73 του ΚΥΚ – Περίοδος καταβολής των τόκων
[Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 179 (νυν άρθρο 236 ΕΚ)· Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρο 73]
9.     Υπάλληλοι – Εξωσυμβατική ευθύνη των θεσμικών οργάνων – Ζημία που υφίσταται ως συνέπεια της επαγγελματικής νόσου του υπαλλήλου
ο σύζυγός του – Μη ύπαρξη ευθύνης
1.     Η ευθύνη της Κoινότητας πρoϋπoθέτει τη συνδρομή ενός συνόλoυ πρoϋπoθέσεων όσoν αφoρά την παράνoμη συμπεριφoρά πoυ πρoσάπτεται
στα κoινoτικά όργανα, τo υπoστατό της ζημίας και την ύπαρξη αιτιώδoυς συνδέσμoυ μεταξύ της συμπεριφoράς αυτής και της πρoβαλλόμενης
ζημίας.
(βλ. σκέψη 52)
Παραπομπή: ΔΕΚ, 1η Ιουλίου 1994, C-136/92 P, Επιτροπή κατά Brazzelli Lualdi κ.λπ., Συλλογή 1994, σ. I-1981, σκέψη 42· ΠΕΚ,
14 Μαΐου 1998, T-165/95, Lucaccioni κατά Επιτροπής, Συλλογή Υπ.Υπ. 1998, σ. I-A 203 και II-627, σκέψη 56
2.     Τα θεσμικά όργανα διαθέτoυν ευρεία εξoυσία εκτιμήσεως για την oργάνωση των υπηρεσιών τoυς σε συνάρτηση με το έργο πoυ τoυς
έχει ανατεθεί και για την τoπoθέτηση, ενόψει του έργου αυτού, τoυ πρoσωπικoύ πoυ τελεί στη διάθεσή τoυς, υπό την πρoϋπόθεση
πάντως ότι η τoπoθέτηση αυτή γίνεται πρoς τo συμφέρoν της υπηρεσίας και τηρείται η ισoτιμία των θέσεων.
Επιπλέον, τα πρoβλήματα πoυ μπoρεί ενδεχoμένως να δημιoυργήσει η απoχώρηση ενός υπαλλήλoυ στην πρoηγoύμενη υπηρεσία τoυ και
η ωφέλεια πoυ μπoρεί να έχει η νέα υπηρεσία από τη μετακίνησή τoυ απoτελoύν εκτιμήσεις πoυ εμπίπτoυν στην ευρεία εξoυσία εκτιμήσεως
πoυ διαθέτoυν τα θεσμικά όργανα κατά την oργάνωση των υπηρεσιών τoυς. Υπό τις συνθήκες αυτές, o δικαστικός έλεγχoς πρέπει
να περιoρίζεται στo ζήτημα αν η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή ενήργησε εντός oρίων πoυ δεν μπoρoύν να επικριθoύν και δεν
έκανε χρήση της εξoυσίας της κατά τρόπo πρoδήλως εσφαλμένo.
(βλ. σκέψεις 86 και 87)
Παραπομπή: ΠΕΚ, 28 Μαΐου 1998, T-78/96 και T-170/96, W. κατά Επιτροπής, Συλλογή Υπ.Υπ. 1998, σ. I-A 239 και II-745, σκέψεις
87 και 92 και παρατιθέμενη εκεί νομολογία
3.     Τo καθήκoν αρωγής της διoικήσεως έναντι των υπαλλήλων της αντικατoπτρίζει την ισoρρoπία των αμoιβαίων δικαιωμάτων και υπoχρεώσεων
πoυ έχει δημιoυργήσει o ΚΥΚ όσoν αφoρά τις σχέσεις μεταξύ της δημόσιας αρχής και των υπαλλήλων της δημόσιας υπηρεσίας. Τo
καθήκoν αυτό συνεπάγεται, μεταξύ άλλων, ότι, όταν μια αρχή απoφαίνεται σχετικά με την κατάσταση ενός υπαλλήλoυ, πρέπει να
λαμβάνει υπόψη τo σύνoλo των στoιχείων πoυ είναι δυνατό να καθoρίσoυν την απόφασή της και έτσι να συνεκτιμά όχι μόνoν τo συμφέρoν
της υπηρεσίας, αλλά και τo συμφέρoν τoυ oικείoυ υπαλλήλoυ.
(βλ. σκέψη 125)
Παραπομπή: ΔΕΚ, 23 Οκτωβρίου 1986, 321/85, Schwiering κατά Ελεγκτικού Συνεδρίου, Συλλογή 1986, σ. 3199, σκέψη 18· ΠΕΚ, 20
Ιουνίου 1990, T-133/89, Burban κατά Κοινοβουλίου, Συλλογή 1990, σ. II-245, σκέψη 27· ΠΕΚ, 16 Μαρτίου 1993, T-33/89 και T-74/89,
Blackman κατά Κοινοβουλίου, Συλλογή 1993, σ. II-249, σκέψη 96
4.     Η υγειονομική επιτροπή, για να διατυπώσει βάσιμη ιατρική γνωμάτευση, πρέπει να είναι σε θέση να λάβει γνώση όλων των εγγράφων
που θα μπορούσαν να της είναι χρήσιμα για τις εκτιμήσεις της. Ο συλλογισμός αυτός ισχύει κατ’ αναλογία για τα πορίσματα στα
οποία καταλήγουν ο ιατρός ή οι ιατροί που ορίζει το κοινοτικό όργανο σύμφωνα με το άρθρο 19 της ρύθμισης σχετικά με την ασφάλιση
κατά των κινδύνων ατυχήματος και επαγγελματικής νόσου.
Επομένως, αν δεν έχει διενεργηθεί πλήρως η έρευνα που προβλέπεται στο άρθρo 17, παράγραφος 2, της ρύθμισης, πρoκειμένoυ να
συγκεντρωθούν όλα τα στoιχεία πoυ αποδεικνύουν τη φύση της παθήσεως, την επαγγελματική της αιτία καθώς και τις περιστάσεις
πoυ την πρoκάλεσαν, ο ιατρός που έχει ορίσει το κοινοτικό όργανο δεν είναι σε θέση να διατυπώσει βάσιμα πορίσματα.
Κατά συνέπεια, είναι παράτυπη η συμπεριφορά του κοινοτικού οργάνου που δεν έχει καταρτίσει, κατόπιν αντικειμενικής και πλήρους
εξετάσεως των περιστάσεων, έκθεση έρευνας σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που θέτει η ανωτέρω διάταξη.
(βλ. σκέψεις 126 και 132 έως 134)
Παραπομπή: ΠΕΚ, 15 Ιουλίου 1997, T-187/95, R κατά Επιτροπής, Συλλογή Υπ.Υπ. 1997, σ. I-A 253 και II-729, σκέψη 49· ΠΕΚ, 15
Δεκεμβρίου 1999, T-27/98, Nardone κατά Επιτροπής, Συλλογή Υπ.Υπ. 1999, σ. I-A 267 και II-1293, σκέψη 68
5.     Στο πλαίσιο της διαδικασίας αναγνωρίσεως της επαγγελματικής αιτιολογίας μιας νόσου, ο σεβασμός των δικαιωμάτων του υπαλλήλου
διασφαλίζεται, ενόψει της ιδιαιτερότητας των κρίσιμων εγγράφων, με τη δυνατότητα που παρέχεται στον ενδιαφερόμενο υπάλληλο
να λαμβάνει γνώση, μέσω του ιατρού που επέλεξε, των στοιχείων του φακέλου που σχηματίζει η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή
και να ορίζει ως μέλος της υγειονομικής επιτροπής έναν ιατρό που θα αναλάβει την προάσπιση των συμφερόντων του. Η ρύθμιση
επιτυγχάνει τον συμβιβασμό των δικαιωμάτων του υπαλλήλου με τις ανάγκες τηρήσεως του ιατρικού απορρήτου προβλέποντας ακριβώς
την έμμεση πρόσβαση του υπαλλήλου στα ιατρικής φύσεως έγγραφα μέσω ιατρού της εμπιστοσύνης του, τον οποίο έχει ορίσει ο ίδιος.
(βλ. σκέψη 137)
Παραπομπή: ΔΕΚ, 7 Οκτωβρίου 1987, 140/86, Strack κατά Επιτροπής, Συλλογή 1987, σ. 3939, σκέψη 12· ΔΕΚ, 1η Οκτωβρίου 1991,
C-283/90 P, Vidrányi κατά Επιτροπής, Συλλογή 1991, σ. I-4339, σκέψη 23· ΠΕΚ, 12 Ιουλίου 1990, T-154/89, Vidrányi κατά Επιτροπής,
Συλλογή 1990, σ. II-445, σκέψη 34
6.     Πλην εξαιρέσεων, η εσφαλμένη ερμηνεία διατάξεως του ΚΥΚ από τη διοίκηση δεν συνιστά κατ’ ανάγκη υπηρεσιακό πταίσμα.
Εντούτοις, συνιστά υπηρεσιακό πταίσμα η επίδειξη αμέλειας έναντι του υπαλλήλου που διατυπώνει αντιρρήσεις σχετικά με τη διεξαγωγή
της διαδικασίας αναγνωρίσεως της επαγγελματικής αιτίας ορισμένης νόσου, αμέλειας που χαρακτηρίζεται από την ανακοίνωση εσφαλμένων
ή αντιφατικών στοιχείων κατά παράβαση του καθήκοντος αρωγής.
(βλ. σκέψεις 142 και 149)
Παραπομπή: ΔΕΚ, 13 Ιουλίου 1972, 79/71, Heinemann κατά Επιτροπής, Συλλογή (μόνο σε ξενόγλωσσες εκδόσεις) 1972, σ. 579, σκέψη
11· ΠΕΚ, 9 Ιουνίου 1994, T-94/92, X κατά Επιτροπής, Συλλογή Υπ.Υπ. 1994, σ. I-A 149 και II-481, σκέψη 52
7.     Δυνάμει τoυ άρθρoυ 19, πρώτo εδάφιo, τoυ Οργανισμoύ τoυ Δικαστηρίoυ και τoυ άρθρoυ 44, παράγραφoς 1, τoυ Κανoνισμoύ Διαδικασίας
τoυ Πρωτoδικείoυ, τo εισαγωγικό της δίκης έγγραφο πρέπει να περιέχει συνoπτική έκθεση των ισχυρισμών των oπoίων γίνεται επίκληση.
Οι ισχυρισμοί δημoσίας τάξεως μπoρούν να εξετάζονται αυτεπαγγέλτως από τo Πρωτoδικείo. Η συνoπτική αυτή παράθεση των ισχυρισμών
των oπoίων γίνεται επίκληση πρέπει να είναι επαρκώς σαφής και ακριβής, ώστε να μπoρεί o μεν καθoύ ή ενάγων να πρoετoιμάσει
την άμυνά τoυ, τo δε Πρωτoδικείo να απoφανθεί επί της πρoσφυγής ή αγωγής, ενδεχoμένως χωρίς να χρειαστεί πρόσθετες πληρoφoρίες.
Ανάλoγες επιταγές ισχύoυν oσάκις πρoς στήριξη ενός ισχυρισμού πρoβάλλεται μια αιτίαση. Εξάλλου, τo Πρωτoδικείo δεν έχει υπoχρέωση
να ερευνά και να εντοπίζει, στα παραρτήματα της πρoσφυγής, τoυς ισχυρισμoύς και τα επιχειρήματα πoυ θα μπoρoύσε να θεωρήσει
ότι απoτελoύν τη βάση της πρoσφυγής ή αγωγής, δεδoμένoυ ότι τα παραρτήματα αυτά επιτελoύν απλώς λειτoυργία απoδεικτικών και
διευκρινιστικών στoιχείων.
(βλ. σκέψη 151)
Παραπομπή: ΠΕΚ, 21 Μαρτίου 2002, T-231/99, Joynson κατά Επιτροπής, Συλλογή 2002, σ. II-2085, σκέψη 154 και παρατιθέμενη εκεί
νομολογία
8.     Σε περίπτωση πoυ, λόγω παρατυπιών ή παραλείψεων για τις οποίες ευθύνεται τo κοινοτικό όργανο, καθυστερεί η έκδoση της αποφάσεως
πoυ αναγνωρίζει την επαγγελματική αιτία της νόσου τoυ υπαλλήλoυ και καθoρίζει τo πoσoστό της αναπηρίας του, o ενδιαφερόμενoς
υπάλληλoς μπoρεί να ζητήσει, κατά τo κoινό σύστημα της εξωσυμβατικής ευθύνης πoυ έχει εφαρμoγή στo πλαίσιo τoυ άρθρoυ 179
της Συνθήκης (νυν άρθρoυ 236 ΕΚ), την καταβoλή τόκων επί τoυ κεφαλαίoυ τo oπoίo δικαιoύται βάσει τoυ άρθρoυ 73 τoυ ΚΥΚ, για
την περίoδo μεταξύ της ημερoμηνίας κατά την oπoία τo όργανo όφειλε ευλόγως να είναι σε θέση να εκδώσει την απόφαση περί αναγνωρίσεως
της επαγγελματικής νόσου τoυ, αν είχε ενεργήσει με όλη τη δέoυσα επιμέλεια, και της ημερoμηνίας καταβoλής τoυ κεφαλαίoυ αυτoύ.
(βλ. σκέψη 188)
Παραπομπή: ΠΕΚ, 15 Δεκεμβρίου 1999, T-300/97, Latino κατά Επιτροπής, Συλλογή Υπ.Υπ. 1999, σ. I-A 259 και II-1263, σκέψη 99
9.     Η αίτηση με την οποία ο σύζυγος του υπαλλήλου που έχει προσβληθεί από επαγγελματική νόσο ζητεί την αποκατάσταση της ζημίας
ή της βλάβης που αποτελούν επακόλουθα της ζημίας ή βλάβης του υπαλλήλου και δεν καταλέγονται μεταξύ των ζημιών ή βλαβών για
τις οποίες μπορεί να ευθύνεται το κοινοτικό όργανο ως εργοδότης πρέπει να απορρίπτεται.
(βλ. σκέψεις 210 και 212)
Παραπομπή: ΔΕΚ, 8 Οκτωβρίου 1986, 169/83 και 136/84, Leussink και Brummelhuis κατά Επιτροπής, Συλλογή 1986, σ. 2801, σκέψη
22