62018TJ0031_RES
Υπόθεση T-31/18
Luisa Izuzquiza και Arne Semsrott
κατά
Ευρωπαϊκού Οργανισμού Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex)
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (πρώτο τμήμα) της 27ης Νοεμβρίου 2019
«Πρόσβαση στα έγγραφα – Κανονισμός (ΕΚ) 1049/2001 – Έγγραφα σχετικά με ναυτική επιχείρηση που διεξήχθη το 2017 στην κεντρική Μεσόγειο από τον Frontex – Τύποι σκαφών που χρησιμοποιήθηκαν – Άρνηση προσβάσεως – Άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 1049/2001 – Εξαίρεση αφορώσα την προστασία του δημόσιου συμφέροντος στον τομέα της δημόσιας ασφάλειας»
Θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δικαίωμα προσβάσεως του κοινού στα έγγραφα – Κανονισμός 1049/2001 – Πεδίο εφαρμογής – Αίτηση προσβάσεως η οποία αφορά έρευνα σε βάσεις δεδομένων – Εμπίπτει – Έννοια υφιστάμενου εγγράφου – Έγγραφο καταρτιζόμενο από πληροφορίες που αντλούνται από βάση δεδομένων διά της χρήσεως των υπαρχόντων εργαλείων αναζητήσεως – Εμπίπτει
(Κανονισμός 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 3, στοιχείο aʹ)
(βλ. σκέψεις 51-54)
Θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δικαίωμα προσβάσεως του κοινού στα έγγραφα –Κανονισμός 1049/2001 – Εξαιρέσεις από το δικαίωμα προσβάσεως στα έγγραφα – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Περιεχόμενο – Απόδειξη ότι υφίσταται ευλόγως προβλέψιμος και όχι αμιγώς υποθετικός κίνδυνος προσβολής προστατευόμενου συμφέροντος
(Κανονισμός 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αιτιολογική σκέψη 11 και άρθρο 4)
(βλ. σκέψεις 58-62, 74)
Θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δικαίωμα προσβάσεως του κοινού στα έγγραφα – Κανονισμός 1049/2001 – Εξαιρέσεις από το δικαίωμα προσβάσεως στα έγγραφα – Προστασία του δημοσίου συμφέροντος – Δικαστικός έλεγχος – Περιεχόμενο – Όρια
(Κανονισμός 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 4 § 1, στοιχείο aʹ)
(βλ. σκέψεις 63-65)
Θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δικαίωμα προσβάσεως του κοινού στα έγγραφα – Κανονισμός 1049/2001 – Εξαιρέσεις από το δικαίωμα προσβάσεως στα έγγραφα – Προστασία του δημοσίου συμφέροντος – Δημόσια ασφάλεια – Περιεχόμενο – Στάθμιση της υποχρεώσεως επικοινωνίας με τις ανάγκες της δημόσιας ασφάλειας
(Κανονισμοί του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 1049/2001, άρθρο 4 § 1, στοιχείο aʹ, πρώτη περίπτωση, και 2016/1624, άρθρα 8 § 3 και 74 § 2)
(βλ. σκέψεις 91-93)
Θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δικαίωμα προσβάσεως του κοινού στα έγγραφα – Κανονισμός 1049/2001 – Εξαιρέσεις από το δικαίωμα προσβάσεως στα έγγραφα – Προστασία του δημοσίου συμφέροντος – Δημόσια ασφάλεια – Άρνηση προσβάσεως – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Περιεχόμενο
(Άρθρο 296 ΣΛΕΕ, Κανονισμός 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 4, § 1, στοιχείο aʹ, πρώτη περίπτωση)
(βλ. σκέψεις 107, 108, 112)
Σύνοψη
Με την απόφαση της 27ης Νοεμβρίου 2019, T-31/18, Izuzquiza και Semsrott κατά Frontex, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή που ασκήθηκε κατά της αρνήσεως του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex) να επιτρέψει την πρόσβαση σε έγγραφα που περιείχαν πληροφορίες σχετικά με την επιχείρηση Triton, με βάση την εξαίρεση σχετικά με την προστασία του δημόσιου συμφέροντος στον τομέα της δημόσιας ασφάλειας.
Εν προκειμένω, οι προσφεύγοντες Luisa Izuzquiza και Arne Semsrott είχαν υποβάλει στον Frontex αίτηση προσβάσεως σε έγγραφα περιέχοντα πληροφορίες σχετικές με το όνομα, τη σημαία και τον τύπο εκάστου των σκαφών που χρησιμοποιήθηκαν μεταξύ της 1ης Ιουνίου και της 30ής Αυγούστου 2017 στην κεντρική Μεσόγειο, στο πλαίσιο της επιχειρήσεως Triton. Η επιχείρηση Triton αποσκοπούσε στη βελτίωση της επιτήρησης και του ελέγχου της ασφάλειας των συνόρων χάρη σε κοινές περιπολίες και στον εξοπλισμό που διέθεσαν τα κράτη μέλη. Ο Frontex αρνήθηκε στους προσφεύγοντες την πρόσβαση στα έγγραφα που περιείχαν τις πληροφορίες αυτές, στηριζόμενος στην εξαίρεση που προβλέπεται στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, πρώτη περίπτωση, του κανονισμού 1049/2001 (
1
), σχετικά με την προστασία του δημόσιου συμφέροντος στον τομέα της δημόσιας ασφάλειας.
Καταρχάς, όσον αφορά το επιχείρημα των προσφευγόντων ότι ο Frontex δεν εξέτασε αν κάθε ζητηθέν έγγραφο ενέπιπτε στην εξαίρεση που άπτεται της δημόσιας ασφάλειας, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε ότι, μολονότι το δικαίωμα προσβάσεως στα έγγραφα των θεσμικών οργάνων αφορά μόνον τα ήδη υπάρχοντα και ευρισκόμενα στην κατοχή του οικείου θεσμικού οργάνου έγγραφα, η διάκριση μεταξύ ενός υφιστάμενου εγγράφου και ενός νέου εγγράφου, όσον αφορά τις ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων, πρέπει να χωρεί βάσει κριτηρίου προσαρμοσμένου στις τεχνικές ιδιαιτερότητες των βάσεων αυτών. Επομένως, ως υφιστάμενο έγγραφο πρέπει να χαρακτηρίζονται όλες οι πληροφορίες οι οποίες είναι δυνατόν να αντληθούν από ηλεκτρονική βάση δεδομένων στο πλαίσιο της τρέχουσας χρήσεώς της με τη βοήθεια εκ των προτέρων προγραμματισμένων εργαλείων αναζητήσεως, έστω και εάν οι πληροφορίες αυτές δεν εμφανίζονται ακόμη υπό αυτήν τη μορφή ή ουδέποτε έχουν αποτελέσει αντικείμενο αναζητήσεως από τους υπαλλήλους των θεσμικών οργάνων. Κατά συνέπεια, όταν δημιουργείται ένα έγγραφο το οποίο περιέχει τέτοιες πληροφορίες, το οικείο θεσμικό όργανο ή ο οικείος οργανισμός δεν υποχρεούται να προβεί σε εξατομικευμένη εξέταση εκάστου των εγγράφων από τα οποία προέρχονται τα στοιχεία που ζητούνται, δεδομένου ότι το ουσιώδες είναι, όπως εν προκειμένω, οι πληροφορίες περί των οποίων πρόκειται να αποτέλεσαν αντικείμενο τέτοιας εξέτασης.
Εν συνεχεία, το Γενικό Δικαστήριο υπογράμμισε ότι, εφόσον οι προβλεπόμενες στο άρθρο 4 του κανονισμού 1049/2001 εξαιρέσεις συνιστούν απόκλιση από την αρχή της ευρύτερης δυνατής προσβάσεως του κοινού στα έγγραφα, όταν το ενδιαφερόμενο θεσμικό όργανο αποφασίζει να αρνηθεί την πρόσβαση σε έγγραφο του οποίου ζητήθηκε η γνωστοποίηση, τότε οφείλει, καταρχήν, να παράσχει εξηγήσεις σχετικά με το ζήτημα πώς η πρόσβαση στο έγγραφο αυτό θα μπορούσε να θίξει συγκεκριμένα και ουσιαστικά το συμφέρον που προστατεύεται από κάποια εξαίρεση. Επιπλέον, ο κίνδυνος προσβολής του συμφέροντος αυτού πρέπει να είναι ευλόγως προβλέψιμος και όχι απλώς υποθετικός.
Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι το καθού θεσμικό όργανο ή οργανισμός, οσάκις εξετάζει αίτηση γνωστοποιήσεως ορισμένων πληροφοριών, δεν υποχρεούται να αποκαλύψει, στην αιτιολογία της προσβαλλομένης πράξεως, στοιχεία των οποίων η γνωστοποίηση θα έθιγε το δημόσιο συμφέρον στην προστασία του οποίου αποσκοπεί η προβαλλόμενη από το εν λόγω θεσμικό όργανο ή οργανισμό εξαίρεση. Αν υφίστατο τέτοια υποχρέωση, το θεσμικό όργανο ή ο οργανισμός, παρέχοντας αυτές τις διευκρινίσεις σχετικά με τη χρήση των πληροφοριών που ζητήθηκαν, θα δημιουργούσε το ίδιο με τη συμπεριφορά του μια κατάσταση στην οποία θα ετίθετο σε κίνδυνο η δημόσια ασφάλεια την οποία έχει, μεταξύ άλλων, ως αποστολή να προστατεύει. Εν προκειμένω, ο Frontex υποστήριξε ότι, αν οι ζητηθείσες πληροφορίες γνωστοποιούνταν, θα καθίστατο δυνατό, συνδυάζοντας τις πληροφορίες αυτές με εκείνες οι οποίες είχαν τεθεί στη διάθεση του κοινού σε ορισμένους ιστοτόπους ή εργαλεία ναυτιλιακών δεδομένων, να εντοπισθεί η θέση των σκαφών περιπολίας και ότι, έχοντας στη διάθεσή τους τις πληροφορίες αυτές, τα εγκληματικά δίκτυα που εμπλέκονται στη λαθραία διακίνηση μεταναστών και την εμπορία ανθρώπων θα μπορούσαν να προσαρμόσουν τον τρόπο δράσης τους προκειμένου να παρακάμψουν την επιτήρηση των συνόρων. Οι διευκρινίσεις αυτές αρκούσαν στους προσφεύγοντες ώστε να κατανοήσουν τους λόγους για τους οποίους δεν τους επετράπη η πρόσβαση στις ζητηθείσες πληροφορίες.
(
1
)	Κανονισμός (ΕΚ) 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2001, για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής (ΕΕ 2001, L 145, σ. 43).