62024CJ0563
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (έβδομο τμήμα)
της 13ης Νοεμβρίου 2025 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Ορισμός, περιγραφή, παρουσίαση, επισήμανση και προστασία αλκοολούχων ποτών – Κανονισμός (ΕΕ) 2019/787 – Άρθρο 10, παράγραφος 7 – Απαγόρευση χρήσης των νόμιμων ονομασιών για οποιοδήποτε ποτό δεν πληροί τις απαιτήσεις των σχετικών κατηγοριών – Gin – Ποτό με την ονομασία “gin χωρίς αλκοόλ” – Άρθρο 12, παράγραφος 1 – Μνείες – Κύρος του άρθρου 10, παράγραφος 7 – Άρθρο 16 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Επιχειρηματική ελευθερία – Αρχή της αναλογικότητας»
Στην υπόθεση C‑563/24,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Landgericht Potsdam (πρωτοδικείο Potsdam, Γερμανία) με απόφαση της 6ης Αυγούστου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 20 Αυγούστου 2024, στο πλαίσιο της δίκης
Verband Sozialer Wettbewerb eV
κατά
PB Vi Goods GmbH,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έβδομο τμήμα),
συγκείμενο από τους F. Schalin (εισηγητή), πρόεδρο τμήματος, M. Gavalec και Z. Csehi, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: M. Szpunar
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–
η Verband Sozialer Wettbewerb eV, εκπροσωπούμενη από τον D. Marquardt, Rechtsanwalt,
–
η Γερμανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους J. Möller και P.‑L. Krüger, επικουρούμενους από τον C. Eggers, Rechtsanwalt,
–
η Ελληνική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις Ζ. Χατζηπαύλου και Μ. Τασσοπούλου,
–
η Γαλλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις P. Chansou και B. Travard,
–
η Ιταλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους S. Fiorentino, M. Maugeri και P. Passolunghi,
–
το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, εκπροσωπούμενο από την G. C. Bartram και τον W. D. Kuzmienko,
–
το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκπροσωπούμενο από τον M. Alver, τον N. Brzezinski και τη L. Hamtcheva,
–
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τον B. Rechena και τη M. Zerwes,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 10, παράγραφος 7, και του άρθρου 12, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΕ) 2019/787 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Απριλίου 2019, για τον ορισμό, την περιγραφή, την παρουσίαση και την επισήμανση των αλκοολούχων ποτών, τη χρήση των ονομασιών των αλκοολούχων ποτών στην παρουσίαση και επισήμανση άλλων τροφίμων, την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων για τα αλκοολούχα ποτά, τη χρήση της αιθυλικής αλκοόλης και των προϊόντων απόσταξης γεωργικής προέλευσης σε ποτά με αλκοόλη, και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 110/2008 (ΕΕ 2019, L 130, σ. 1), όπως αυτός τροποποιήθηκε με τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2021/1096 της Επιτροπής, της 21ης Απριλίου 2021 (ΕΕ 2021, L 238, σ. 1) (στο εξής: κανονισμός 2019/787), καθώς και το κύρος του άρθρου 10, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/787 υπό το πρίσμα του άρθρου 16 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης).
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Verband Sozialer Wettbewerb eV (στο εξής: VSW) και της PB Vi Goods GmbH (στο εξής: PB) με αντικείμενο την εκ μέρους της PB εμπορία και προώθηση ποτού με την ονομασία Virgin Gin Alkoholfrei.
Το νομικό πλαίσιο
3
Οι αιτιολογικές σκέψεις 2, 3 και 10 του κανονισμού 2019/787 έχουν ως εξής:
«(2)
Οι κανόνες που εφαρμόζονται στα αλκοολούχα ποτά θα πρέπει να συμβάλλουν στην επίτευξη υψηλού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών, στη μείωση της ασύμμετρης πληροφόρησης, στην αποτροπή δόλιων πρακτικών καθώς και στη διασφάλιση του θεμιτού ανταγωνισμού και της διαφάνειας στην αγορά. Θα πρέπει να διαφυλάσσουν τη φήμη που έχουν αποκτήσει τα αλκοολούχα ποτά της Ένωσης στην ενωσιακή και τη διεθνή αγορά συνεχίζοντας να λαμβάνουν υπόψη τόσο τις παραδοσιακές πρακτικές παραγωγής των αλκοολούχων ποτών όσο και τις αυξημένες απαιτήσεις για προστασία και ενημέρωση των καταναλωτών. […]
(3)
Τα αλκοολούχα ποτά αντιπροσωπεύουν σημαντική διέξοδο για τον γεωργικό τομέα της Ένωσης και η παραγωγή αλκοολούχων ποτών είναι ισχυρά συνδεδεμένη με τον εν λόγω τομέα. Η εν λόγω σχέση καθορίζει την ποιότητα, την ασφάλεια και τη φήμη των αλκοολούχων ποτών που παράγονται στην Ένωση. […]
(10)
Θα πρέπει να θεσπιστούν κανόνες σχετικά με τις νόμιμες ονομασίες που πρέπει να χρησιμοποιούνται για τα αλκοολούχα ποτά τα οποία διατίθενται στην αγορά της Ένωσης, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι εν λόγω νόμιμες ονομασίες χρησιμοποιούνται με εναρμονισμένο τρόπο σε όλη την Ένωση και να διαφυλαχθεί η διαφάνεια της πληροφόρησης των καταναλωτών.»
4
Το άρθρο 10, παράγραφος 7, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού ορίζει τα εξής:
«Με την επιφύλαξη των άρθρων 11 και 12 και του άρθρου 13 παράγραφοι 2 έως 4, απαγορεύεται η χρήση των νομίμων ονομασιών που αναφέρονται στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου ή γεωγραφικών ενδείξεων στην περιγραφή, στην παρουσίαση ή στην επισήμανση οποιουδήποτε ποτού δεν πληροί τις απαιτήσεις της αντίστοιχης κατηγορίας που παρατίθενται στο παράρτημα I ή της αντίστοιχης γεωγραφικής ένδειξης. Η απαγόρευση αυτή ισχύει επίσης και όταν τέτοιες νόμιμες ονομασίες ή γεωγραφικές ενδείξεις χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με λέξεις ή φράσεις όπως “είδος”, “τύπος”, “χαρακτήρας”, “παραγωγή”, “άρωμα/γεύση” ή άλλους ανάλογους όρους.»
5
Το άρθρο 12, παράγραφος 1, του κανονισμού προβλέπει τα εξής:
«Στην παρουσίαση και επισήμανση ενός τροφίμου που δεν είναι ποτό με αλκοόλη, επιτρέπεται η μνεία στις νόμιμες ονομασίες που προβλέπονται σε μία ή περισσότερες κατηγορίες αλκοολούχων ποτών που παρατίθενται στο παράρτημα I ή σε μία ή περισσότερες γεωγραφικές ενδείξεις αλκοολούχων ποτών, υπό τον όρο ότι η αλκοόλη που χρησιμοποιείται για την παραγωγή του τροφίμου προέρχεται αποκλειστικά από το αλκοολούχο ποτό ή τα αλκοολούχα ποτά που αναφέρονται στη μνεία, εκτός από την αλκοόλη που μπορεί να περιέχεται σε αρωματικές ύλες, χρωστικές ή άλλα επιτρεπόμενα συστατικά που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή του εν λόγω τροφίμου.»
6
Το παράρτημα I του κανονισμού φέρει τον τίτλο «Κατηγορίες αλκοολούχων ποτών». Το σημείο 20 του παραρτήματος, το οποίο επιγράφεται «Gin», έχει ως εξής:
«α)
Gin είναι το αλκοολούχο ποτό αρωματισμένο με άρκευθο που παράγεται με αρωματισμό αιθυλικής αλκοόλης γεωργικής προέλευσης με καρπούς αρκεύθου (Juniperus communis L.).
β)
Ο ελάχιστος κατ’ όγκο αλκοολικός τίτλος του gin είναι 37,5 %.
γ)
Μόνον αρωματικές ουσίες ή αρωματικά παρασκευάσματα ή και τα δύο χρησιμοποιούνται για την παραγωγή του gin ούτως ώστε να υπερισχύει η γεύση της αρκεύθου.
δ)
Ο όρος “gin” μπορεί να συμπληρώνεται από τον όρο “dry” εφόσον δεν περιέχονται πρόσθετες γλυκαντικές ύλες σε ποσότητα που, εκπεφρασμένη σε ιμβερτοσάκχαρο, υπερβαίνει το 0,1 gr ανά λίτρο τελικού προϊόντος.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
7
Η VSW είναι γερμανική ένωση στους καταστατικούς σκοπούς της οποίας περιλαμβάνεται η καταπολέμηση του αθέμιτου ανταγωνισμού. Η PB είναι εταιρία που διαθέτει προς πώληση και προωθεί, μεταξύ άλλων, ένα μη αλκοολούχο ποτό με την ονομασία Virgin Gin alkoholfrei (Virgin Gin χωρίς αλκοόλ).
8
Η VSW, εκτιμώντας ότι η διαφήμιση της PB για το ανωτέρω ποτό αντιβαίνει στις διατάξεις του κανονισμού 2019/787, άσκησε κατά της εταιρίας αυτής στις 31 Οκτωβρίου 2023 αγωγή ενώπιον του Landgericht Potsdam (πρωτοδικείου Potsdam, Γερμανία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου, με αίτημα την παύση πώλησης του εν λόγω ποτού. Προς στήριξη της αγωγής της, η VSW υποστηρίζει ότι, σύμφωνα με το παράρτημα I, σημείο 20, του κανονισμού (ΕΕ) 2019/787, το gin πρέπει να παράγεται με αρωματισμό αιθυλικής αλκοόλης γεωργικής προέλευσης με καρπούς αρκεύθου και ο ελάχιστος κατ’ όγκο αλκοολικός τίτλος του πρέπει να είναι 37,5 %. Δεδομένου ότι οι απαιτήσεις αυτές δεν πληρούνται, η VSW θεωρεί ότι η PB πρέπει να παύσει να διαθέτει προς πώληση το επίμαχο ποτό υπό την ονομασία «gin».
9
Η PB υποστηρίζει, αντιθέτως, ότι η διαφήμιση του εν λόγω ποτού δεν αντιβαίνει στον κανονισμό 2019/787, δεδομένου ότι είναι προφανές για κάθε καταναλωτή ότι το ποτό δεν περιέχει αλκοόλη.
10
Στο πλαίσιο αυτό, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι έχει αμφιβολίες ως προς το κύρος του άρθρου 10, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/787 λόγω ενδεχόμενης προσβολής της επιχειρηματικής ελευθερίας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 16 του Χάρτη. Συγκεκριμένα, η απαγόρευση παρουσίασης και επισήμανσης ενός μη αλκοολούχου ποτού ως «gin χωρίς αλκοόλ» είναι δυσανάλογη στο μέτρο που δεν φαίνεται να επιδιώκει θεμιτό σκοπό. Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι η ένδειξη «χωρίς αλκοόλ» αποκλείει τον κίνδυνο παραπλάνησης του καταναλωτή. Η απαγόρευση είναι επίσης δυσανάλογη για τον λόγο ότι δεν θα ήταν δυνατόν, δυνάμει του κανονισμού 2019/787, το ποτό να περιγραφεί, παραδείγματος χάριν, ως με «γεύση gin», πράγμα που σημαίνει ότι το προϊόν δεν θα μπορούσε να περιγραφεί κατά τρόπο κατανοητό για τον καταναλωτή. Επιπλέον, μια τέτοια απαγόρευση παρέχει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στους παραγωγούς που διανέμουν τόσο μη αλκοολούχα ποτά όσο και gin, σε σύγκριση με τους παραγωγούς που εμπορεύονται μόνον μη αλκοολούχα ποτά, τα οποία δεν συνδέονται, επομένως, με το gin.
11
Για την περίπτωση που το Δικαστήριο δεν κρίνει ανίσχυρο το άρθρο 10, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/787, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί εάν οι διατάξεις του κανονισμού μπορούν να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι δεν απαγορεύουν την παρουσίαση ή την επισήμανση μη αλκοολούχων ποτών ως «gin χωρίς αλκοόλ». Εκτιμά, ωστόσο, ότι οι διατάξεις αυτές εκφράζουν σαφώς βούληση απαγόρευσης εκ μέρους του νομοθέτη της Ένωσης.
12
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Landgericht Potsdam (πρωτοδικείο Potsdam) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Είναι ανίσχυρο το άρθρο 10, παράγραφος 7, του [κανονισμού 2019/787] για τον λόγο ότι αντιβαίνει στο άρθρο 16 του [Χάρτη] στο μέτρο που απαγορεύει την παρουσίαση ή την επισήμανση μη αλκοολούχων ποτών ως “gin χωρίς αλκοόλ”;
2)
Επικουρικώς: έχει το άρθρο 10, παράγραφος 7 ή το άρθρο 12, παράγραφος 1, του [κανονισμού 2019/787] την έννοια ότι οι διατάξεις αυτές δεν απαγορεύουν την παρουσίαση ή την επισήμανση ενός μη αλκοολούχου ποτού ως “gin χωρίς αλκοόλ” για τον λόγο και μόνον ότι το ποτό δεν έχει τον ελάχιστο κατ’ όγκο αλκοολικό τίτλο που απαιτείται για να ονομάζεται “gin” και δεν παράγεται με αρωματισμό αιθυλικής αλκοόλης γεωργικής προέλευσης (αλλά νερού) με καρπούς αρκεύθου;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του παραδεκτού
13
Η Ιταλική Κυβέρνηση προβάλλει ένσταση απαραδέκτου των υποβληθέντων ερωτημάτων. Κατά την άποψή της, όσον αφορά το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο δεν παρέσχε επαρκή στοιχεία ώστε το Δικαστήριο να είναι σε θέση να εκτιμήσει το κύρος του άρθρου 10, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/787. Όσον αφορά το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο δεν εξέθεσε τους λόγους για τους οποίους διερωτάται ως προς την ερμηνεία των επίμαχων διατάξεων του δικαίου της Ένωσης. Αντιθέτως, το αιτούν δικαστήριο έκρινε ότι οι διατάξεις αυτές συνεπάγονται σαφώς απαγόρευση παρουσίασης και επισήμανσης μη αλκοολούχων ποτών ως «gin χωρίς αλκοόλ».
14
Ως προς το ζήτημα αυτό, διαπιστώνεται ότι το αιτούν δικαστήριο εξέθεσε με επαρκή σαφήνεια το πλαίσιο της διαφοράς της κύριας δίκης και τους λόγους για τους οποίους κρίνει αναγκαία την ερμηνεία των σχετικών διατάξεων του δικαίου της Ένωσης προκειμένου να εκδώσει τη δική του απόφαση.
15
Επιπλέον, υπενθυμίζεται ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, έστω και αν υποτεθεί ότι οι απαντήσεις στα προδικαστικά ερωτήματα είναι σαφείς, αυτό δεν εμποδίζει το εθνικό δικαστήριο να υποβάλει στο Δικαστήριο προδικαστικά ερωτήματα και δεν καθιστά το Δικαστήριο αναρμόδιο να αποφανθεί επί των ερωτημάτων αυτών (απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2011, Evroetil, C‑503/10, EU:C:2011:872, σκέψη 36).
16
Ως εκ τούτου, τα δύο προδικαστικά ερωτήματα είναι παραδεκτά.
Επί της ουσίας
17
Δεδομένου ότι το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το οποίο αφορά το κύρος του άρθρου 10, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/787, τίθεται μόνον για την περίπτωση που η διάταξη αυτή ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι απαγορεύει την παρουσίαση και την επισήμανση μη αλκοολούχων ποτών ως «gin χωρίς αλκοόλ», πρέπει πρώτα να εξεταστεί το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα.
Επί του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος
18
Με το ερώτημα αυτό, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 10, παράγραφος 7, και το άρθρο 12, παράγραφος 1, του κανονισμού 2019/787 έχουν την έννοια ότι απαγορεύουν τη χρήση της ονομασίας «gin χωρίς αλκοόλ» κατά την παρουσίαση και την επισήμανση ενός μη αλκοολούχου ποτού για τον λόγο ότι το ποτό αυτό δεν πληροί τις απαιτήσεις του σημείου 20, στοιχεία αʹ και βʹ, του παραρτήματος I του κανονισμού για την κατηγορία αλκοολούχων ποτών που ανταποκρίνονται στην ονομασία «gin».
19
Από το άρθρο 10, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/787 προκύπτει ότι απαγορεύεται η χρήση των νομίμων ονομασιών, ήτοι, μεταξύ άλλων, της ονομασίας «gin», κατά την παρουσίαση και επισήμανση οποιουδήποτε ποτού δεν πληροί τις απαιτήσεις της αντίστοιχης κατηγορίας ποτών που παρατίθενται στο παράρτημα I του κανονισμού. Η απαγόρευση αυτή ισχύει επίσης και όταν οι νόμιμες ονομασίες χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με λέξεις ή φράσεις όπως «είδος», «τύπος», «χαρακτήρας», «παραγωγή», «άρωμα/γεύση» ή άλλους ανάλογους όρους.
20
Σύμφωνα με το παράρτημα I, σημείο 20, στοιχεία αʹ και βʹ, του κανονισμού 2019/787, το gin παράγεται με αρωματισμό αιθυλικής αλκοόλης γεωργικής προέλευσης με καρπούς αρκεύθου και ο ελάχιστος κατ’ όγκο αλκοολικός τίτλος του πρέπει να είναι 37,5 %.
21
Το άρθρο 10, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/787 εφαρμόζεται, κατά το γράμμα του, με την επιφύλαξη ορισμένων διατάξεων του κανονισμού 2019/787 οι οποίες διέπουν τη χρήση νόμιμης ονομασίας σε σύνθετο όρο, τις μνείες σε μια τέτοια ονομασία, τη συμπερίληψη της ονομασίας αυτής σε κατάλογο συστατικών καθώς και τα αλκοολούχα ποτά που χαρακτηρίζονται ως μείγματα ή συμμείγματα. Οι διατάξεις αυτές δεν είναι κρίσιμες για την υπόθεση της κύριας δίκης, δεδομένου ότι εφαρμόζονται μόνον στα προϊόντα που περιέχουν αλκοόλη.
22
Όσον αφορά το άρθρο 12, παράγραφος 1, του κανονισμού 2019/787, το οποίο μνημονεύει το αιτούν δικαστήριο στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η διάταξη αυτή δεν είναι κρίσιμη για την απάντηση στο εν λόγω ερώτημα. Συγκεκριμένα, η ανωτέρω διάταξη έχει εφαρμογή μόνον στα τρόφιμα που παράγονται με τη χρήση αλκοόλης. Επομένως, το άρθρο 12, παράγραφος 1, του κανονισμού 2019/787 δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής στο πλαίσιο της διαφοράς της κύριας δίκης.
23
Διαπιστώνεται ότι από το ίδιο το γράμμα του άρθρου 10, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/787 προκύπτει σαφώς ότι απαγορεύεται η παρουσίαση και η επισήμανση ποτού, όπως το επίμαχο στη διαφορά της κύριας δίκης, ως «gin χωρίς αλκοόλ», ακριβώς διότι το ποτό αυτό δεν περιέχει αλκοόλη. Πράγματι, το ποτό αυτό δεν παράγεται με αρωματισμό αιθυλικής αλκοόλης γεωργικής προέλευσης, κατά παράβαση μίας εκ των απαιτήσεων στις οποίες παραπέμπει το εν λόγω άρθρο 10, παράγραφος 7, όπως αυτές προβλέπονται στο σημείο 20 του παραρτήματος I του κανονισμού, προκειμένου να μπορεί να γίνει χρήση της νόμιμης ονομασίας «gin».
24
Επιπλέον, από το άρθρο 10, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/787 προκύπτει ότι δεν έχει σημασία το γεγονός ότι η νόμιμη ονομασία «gin» συνοδεύεται από την ένδειξη «χωρίς αλκοόλ» καθόσον η απαγόρευση ισχύει και όταν χρησιμοποιούνται όροι με σκοπό να επισημανθεί ότι ένα συγκεκριμένο ποτό δεν πρέπει να συγχέεται με το αλκοολούχο ποτό που φέρει την ονομασία αυτή.
25
Υπό τις συνθήκες αυτές, στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 10, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/787 έχει την έννοια ότι απαγορεύει τη χρήση της ονομασίας «gin χωρίς αλκοόλ» κατά την παρουσίαση και την επισήμανση ενός μη αλκοολούχου ποτού για τον λόγο ότι το ποτό αυτό δεν πληροί τις απαιτήσεις του σημείου 20, στοιχεία αʹ και βʹ, του παραρτήματος I του κανονισμού για την κατηγορία των αλκοολούχων ποτών που ανταποκρίνονται στη νόμιμη ονομασία «gin».
Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
26
Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 10, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/787 είναι έγκυρο υπό το πρίσμα της επιχειρηματικής ελευθερίας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 16 του Χάρτη κατά το μέρος που απαγορεύει την παρουσίαση και την επισήμανση ενός μη αλκοολούχου ποτού ως «gin χωρίς αλκοόλ».
27
Στο δικαίωμα επιχειρηματικής ελευθερίας περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, το δικαίωμα κάθε επιχείρησης να διαθέτει ελεύθερα, εντός των ορίων της ευθύνης που υπέχει για τις πράξεις της, τους οικονομικούς, τεχνικούς και χρηματοπιστωτικούς πόρους της. Επιπλέον, το δικαίωμα αυτό περιλαμβάνει την ελευθερία άσκησης οικονομικής ή εμπορικής δραστηριότητας, τη συμβατική ελευθερία και τον ελεύθερο ανταγωνισμό (πρβλ. απόφαση της 30ής Ιουνίου 2016, Lidl, C‑134/15, EU:C:2016:498, σκέψεις 27 και 28 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
28
Υπενθυμίζεται ότι, κατά το άρθρο 52, παράγραφος 1, του Χάρτη, κάθε περιορισμός στην άσκηση των δικαιωμάτων και ελευθεριών που αναγνωρίζονται στον Χάρτη πρέπει να προβλέπεται από τον νόμο και να σέβεται το βασικό περιεχόμενο των εν λόγω δικαιωμάτων και ελευθεριών. Τηρουμένης της αρχής της αναλογικότητας, περιορισμοί επιτρέπεται να επιβάλλονται μόνον εφόσον είναι αναγκαίοι και ανταποκρίνονται πραγματικά σε σκοπούς γενικού συμφέροντος που αναγνωρίζει η Ένωση ή στην ανάγκη προστασίας των δικαιωμάτων και ελευθεριών των τρίτων.
29
Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, η ελευθερία άσκησης επαγγελματικής δραστηριότητας δεν έχει απόλυτο χαρακτήρα, αλλά πρέπει να εξετάζεται σε σχέση με τον ρόλο που επιτελεί στην κοινωνία. Κατά συνέπεια, επιτρέπεται η επιβολή περιορισμών στην άσκηση της επιχειρηματικής ελευθερίας, υπό την προϋπόθεση ότι οι εν λόγω περιορισμοί ανταποκρίνονται όντως σε σκοπούς γενικού συμφέροντος που επιδιώκει η Ευρωπαϊκή Ένωση και δεν συνιστούν, λαμβανομένου υπόψη του επιδιωκόμενου σκοπού, υπέρμετρη και επαχθή επέμβαση που προσβάλλει την ίδια την ουσία του δικαιώματος (πρβλ. απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2012, Deutsches Weintor, C‑544/10, EU:C:2012:526, σκέψη 54 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
30
Επιπλέον, λαμβανομένης υπόψη της ευρείας εξουσίας εκτιμήσεως που διαθέτει ο νομοθέτης της Ένωσης στον τομέα της κοινής γεωργικής πολιτικής, ο οποίος χρήζει σύνθετων εκτιμήσεων, μόνον ο προδήλως ακατάλληλος χαρακτήρας ενός μέτρου που έχει ληφθεί στον συγκεκριμένο τομέα, σε σχέση προς τον σκοπό που επιδιώκει το αρμόδιο όργανο, μπορεί να επηρεάσει τη νομιμότητα του μέτρου (πρβλ. αποφάσεις της 14ης Ιουνίου 2017, TofuTown.com, C‑422/16, EU:C:2017:458, σκέψη 46, και της 2ας Σεπτεμβρίου 2021, Irish Ferries, C‑570/19, EU:C:2021:664, σκέψη 151).
31
Διαπιστώνεται, κατ’ αρχάς, ότι η απαγόρευση χρήσης των νομίμων ονομασιών για οποιοδήποτε ποτό δεν πληροί τις απαιτήσεις των σχετικών κατηγοριών προβλέπεται από τον νόμο, κατά την έννοια του άρθρου 52, παράγραφος 1, του Χάρτη, δεδομένου ότι διαλαμβάνεται στο άρθρο 10, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/787.
32
Εν συνεχεία, επισημαίνεται ότι η απαγόρευση αυτή αφορά αποκλειστικά τη χρήση νομίμων ονομασιών αλκοολούχων ποτών χωρίς να εμποδίζει την παραγωγή ή, γενικώς, τη διανομή ποτών που δεν πληρούν τις απαιτήσεις του κανονισμού. Επομένως, δεν θίγει την ίδια την ουσία της επιχειρηματικής ελευθερίας (πρβλ. αποφάσεις της 13ης Δεκεμβρίου 1994, SMW Winzersekt, C‑306/93, EU:C:1994:407, σκέψη 24, και της 6ης Σεπτεμβρίου 2012, Deutsches Weintor, C‑544/10, EU:C:2012:526, σκέψεις 56 έως 58). Κατά συνέπεια, επιβάλλεται το συμπέρασμα ότι η επίμαχη απαγόρευση σέβεται το βασικό περιεχόμενο της επιχειρηματικής ελευθερίας.
33
Τέλος, σε σχέση με την τήρηση της αρχής της αναλογικότητας, μολονότι το αιτούν δικαστήριο αναφέρεται στο άρθρο 16 του Χάρτη, πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη το άρθρο 38 αυτού, το οποίο αποσκοπεί στη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών. Η προστασία αυτή μνημονεύεται, επιπλέον, στην αιτιολογική σκέψη 2 του κανονισμού 2019/787 ως σκοπός τον οποίον επιδιώκει ο κανονισμός. Ομοίως, σύμφωνα με την ίδια αυτή αιτιολογική σκέψη καθώς και την αιτιολογική σκέψη 10, ο κανονισμός αποσκοπεί στην αποτροπή δόλιων πρακτικών και στη διαφύλαξη της διαφάνειας της πληροφόρησης των καταναλωτών. Επιπλέον, από τις αιτιολογικές σκέψεις 2 και 3 του κανονισμού προκύπτει ότι τα αλκοολούχα ποτά αντιπροσωπεύουν σημαντική διέξοδο για τον γεωργικό τομέα της Ένωσης και ότι ο κανονισμός αποσκοπεί στη διασφάλιση θεμιτού ανταγωνισμού καθώς και στη διαφύλαξη της φήμης των αλκοολούχων ποτών. Οι σκοποί αυτοί συνιστούν σκοπούς γενικού συμφέροντος (βλ., κατ’ αναλογίαν, αποφάσεις της 13ης Δεκεμβρίου 1994, SMW Winzersekt, C‑306/93, EU:C:1994:407, σκέψη 25· της 8ης Μαΐου 2014, Assica και Kraft Foods Italia, C‑35/13, EU:C:2014:306, σκέψη 37, και της 30ής Ιουνίου 2016, Lidl, C‑134/15, EU:C:2016:498, σκέψη 37).
34
Όσον αφορά το κατά πόσον η επίμαχη απαγόρευση μπορεί να διασφαλίσει την επίτευξη των επιδιωκόμενων σκοπών, διαπιστώνεται ότι η τήρηση των ορισμών των ποτών που προσδιορίζονται με τις νόμιμες ονομασίες και διατίθενται στην αγορά της Ένωσης εγγυάται στους καταναλωτές ότι τα προϊόντα πληρούν στο σύνολό τους τα ίδια πρότυπα ποιότητας και τους προστατεύει από κάθε κίνδυνο σύγχυσης ως προς τη σύνθεση των προϊόντων που προτίθενται να αγοράσουν. Επιπλέον, η απαγόρευση αυτή διασφαλίζει ότι μόνον τα ποτά που παράγονται με συγκεκριμένο τρόπο και έχουν τις ίδιες ιδιότητες μπορούν να διατίθενται στο εμπόριο υπό τη σχετική νόμιμη ονομασία. Με το μέτρο αυτό αποφεύγεται το ενδεχόμενο ένας παραγωγός ποτού που δεν πληροί τις απαιτήσεις του κανονισμού 2019/787 να μπορεί να αντλήσει όφελος για το δικό του προϊόν από τη φήμη που έχουν αποκτήσει οι παραγωγοί αλκοολούχων ποτών με νόμιμη ονομασία. Ως εκ τούτου, η επίμαχη απαγόρευση είναι κατάλληλη για την επίτευξη των σκοπών που επιδιώκει ο κανονισμός 2019/787.
35
Όσον αφορά το κατά πόσον η επίμαχη απαγόρευση είναι αναγκαία υπό το πρίσμα των σκοπών του κανονισμού 2019/787, επισημαίνεται ότι, εάν οι νόμιμες ονομασίες μπορούσαν να συνοδεύονται από περιγραφικές ενδείξεις, όπως «χωρίς αλκοόλ», για τον προσδιορισμό προϊόντων που δεν πληρούν τις απαιτήσεις για τις ονομασίες αυτές, θα υπήρχε κίνδυνος παραπλάνησης των καταναλωτών ως προς τη σύνθεση των προϊόντων που προτίθενται να αγοράσουν (πρβλ. αποφάσεις της 16ης Δεκεμβρίου 1999, UDL, C‑101/98, EU:C:1999:615, σκέψεις 33 και 34, και της 14ης Ιουνίου 2017, TofuTown.com, C‑422/16, EU:C:2017:458, σκέψεις 47 και 48). Πράγματι, μολονότι είναι σαφές στον καταναλωτή ότι ένα προϊόν με την ονομασία «gin χωρίς αλκοόλ» δεν περιέχει αλκοόλη, ο καταναλωτής αυτός θα μπορούσε να παραπλανηθεί ως προς τις λοιπές ιδιότητες του προϊόντος, δεδομένου ότι οι απαιτήσεις σχετικά με τη νόμιμη ονομασία «gin» περιλαμβάνουν και άλλα στοιχεία πέραν της απλής παρουσίας αλκοόλης, ήτοι, μεταξύ άλλων, την παραγωγή αποκλειστικώς με αρωματισμό αιθυλικής αλκοόλης γεωργικής προέλευσης. Επιπλέον, δεν θα προστατευόταν η φήμη που έχουν αποκτήσει για συγκεκριμένο ποτό οι παραγωγοί που τηρούν τις απαιτήσεις του κανονισμού 2019/787, με αποτέλεσμα να δημιουργείται κίνδυνος αθέμιτου ανταγωνισμού (πρβλ. αποφάσεις της 13ης Δεκεμβρίου 1994, SMW Winzersekt, C‑306/93, EU:C:1994:407, σκέψη 25, και της14ης Ιουνίου 2017, TofuTown.com, C‑422/16, EU:C:2017:458, σκέψεις 43 έως 48). Κατά συνέπεια, η απαγόρευση του άρθρου 10, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/787 πρέπει να θεωρηθεί αναγκαία.
36
Πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη το γεγονός, όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 32 της παρούσας απόφασης, ότι οι παραγωγοί που δεν έχουν το δικαίωμα να χρησιμοποιούν τις νόμιμες ονομασίες αλκοολούχων ποτών απαγορεύεται απλώς να χρησιμοποιούν τις εν λόγω ονομασίες, αλλά δεν στερούνται του δικαιώματός τους να διαθέτουν στο εμπόριο τα προϊόντα τους εφόσον τηρούν τη σχετική νομοθεσία.
37
Υπό τις συνθήκες αυτές, η απαγόρευση χρήσης των νομίμων ονομασιών για οποιοδήποτε ποτό δεν πληροί τις απαιτήσεις των σχετικών κατηγοριών ποτών, όπως αυτές προβλέπονται από τον κανονισμό 2019/787, δεν παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας.
38
Εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι από την εξέταση του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να θίξει το κύρος του άρθρου 10, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/787 υπό το πρίσμα της επιχειρηματικής ελευθερίας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 16 του Χάρτη.
Επί των δικαστικών εξόδων
39
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (έβδομο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Το άρθρο 10, παράγραφος 7, του κανονισμού (ΕΕ) 2019/787 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Απριλίου 2019, για τον ορισμό, την περιγραφή, την παρουσίαση και την επισήμανση των αλκοολούχων ποτών, τη χρήση των ονομασιών των αλκοολούχων ποτών στην παρουσίαση και επισήμανση άλλων τροφίμων, την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων για τα αλκοολούχα ποτά, τη χρήση της αιθυλικής αλκοόλης και των προϊόντων απόσταξης γεωργικής προέλευσης σε ποτά με αλκοόλη, και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 110/2008, όπως αυτός τροποποιήθηκε με τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2021/1096 της Επιτροπής, της 21ης Απριλίου 2021,
έχει την έννοια ότι:
απαγορεύει τη χρήση της ονομασίας «gin χωρίς αλκοόλ» κατά την παρουσίαση και την επισήμανση ενός μη αλκοολούχου ποτού για τον λόγο ότι το ποτό αυτό δεν πληροί τις απαιτήσεις του σημείου 20, στοιχεία αʹ και βʹ, του παραρτήματος I του κανονισμού για την κατηγορία των αλκοολούχων ποτών που ανταποκρίνονται στην ονομασία «gin».
2)
Από την εξέταση του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να θίξει το κύρος του άρθρου 10, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/787, όπως αυτός τροποποιήθηκε με τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό 2021/1096, υπό το πρίσμα της επιχειρηματικής ελευθερίας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 16 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.