WYROK TRYBUNAŁUz dnia 30 listopada 1995 r.(*)W sprawie C‑55/94mającej
za przedmiot skierowany do Trybunału, na podstawie art. 177
traktatu WE, przez Consiglio Nazionale Forense (Włochy) wniosek
o wydanie, w ramach zawisłego przed tym sądem sporu międzyReinhardem GebhardemaConsiglio dell’Ordine degli Avvocati e Procuratori di Milano_orzeczenia
w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni dyrektywy Rady
77/249/EWG z dnia 22 marca 1977 r. mającej na celu
ułatwienie skutecznego korzystania przez prawników ze swobody
świadczenia usług (Dz.U. L 78, str. 17)_TRYBUNAŁ_w
składzie: G.C. Rodríguez Iglesias, prezes, C.N. Kakouris,
D.A.O. Edward (sprawozdawca) i G. Hirsch, prezesi izb,
G.F. Mancini, F.A. Schockweiler, J.C. Moitinho de
Almeida, P.J.G. Kapteyn, C. Gulmann, J.L. Murray,
P. Jann, H. Ragnemalm i L. Sevón, sędziowie_rzecznik generalny: P. Léger_sekretarz: H.A. Rühl, główny administrator_rozważywszy uwagi na piśmie przedstawione:–        w
imieniu Reinharda Gebharda przez Reinharda Gebharda, Rechtsanwalt,
Massima Burghignoliego, członka izby adwokackiej w Mediolanie, Jima
Penninga, członka izby adwokackiej w Luksemburgu, i Fabrizia
Massoniego, członka izby adwokackiej w Brukseli_–        w
imieniu Consiglio dell’Ordine degli Avvocati e Procuratori di Milano
przez prof. Brunona Nascimbenego, w charakterze adwokata_–        w
imieniu rządu greckiego przez Evi Skandalou, członka specjalnej służby
prawnej do spraw wspólnotowych postępowań sądowych w ministerstwie
spraw zagranicznych, i Stamatinę Vodinę, prawnika, współpracownika
naukowego specjalnej służby prawnej do spraw wspólnotowych postępowań
sądowych w tym ministerstwie, działające w charakterze
pełnomocników_–        w
imieniu rządu hiszpańskiego przez Alberta Joségo Navarra Gonzáleza,
dyrektora generalnego do spraw wspólnotowej koordynacji prawnej
i instytucjonalnej, i Miguela Brava‑Ferrera Delgada, abogado
del Estado ze służby do spraw wspólnotowych postępowań sądowych,
działających w charakterze pełnomocników_–        w
imieniu rządu francuskiego przez Philippe’a Martineta, sekretarza spraw
zagranicznych w dyrekcji do spraw prawnych ministerstwa spraw
zagranicznych, i Catherine de Salins, dyrektor w tej samej
dyrekcji, działających w charakterze pełnomocników_–        w
imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez Stephena Bravinera,
z Treasury Solicitor’s Department, działającego w charakterze
pełnomocnika, i Daniela Bethlehema, barrister_–        w
imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez Marie‑José Jonczy, radcę
prawnego, i Enrica Traversę, członka służby prawnej, działających
w charakterze pełnomocników_uwzględniając sprawozdanie na rozprawę_po
zapoznaniu się z uwagami ustnymi Reinharda Gebharda, reprezentowanego
przez Massimo Burghignoliego, Consiglio dell’Ordine degli Avvocati e
Procuratori di Milano, reprezentowanego przez Brunona Nascimbenego,
rządu greckiego reprezentowanego przez Evi Skandalou i Stamatinę vodine,
rządu hiszpańskiego, reprezentowanego przez Miguela Brava-Ferrera
Delgada, rządu francuskiego, reprezentowanego przez Marca Perrina de
Brichambauta, dyrektora do spraw prawnych w ministerstwie spraw
zagranicznych, działającego w charakterze pełnomocnika, i Phillippe’a
Martineta, rządu włoskiego, reprezentowanego przez Piera Giorgia
Ferriego, avvocato dello Stato, rządu Zjednoczonego Królestwa,
reprezentowanego przez Stephena Bravinera i Daniela Bethlehema, oraz
Komisji Wspólmnot Europejskich, reprezentowanej przez Marie-José Jonczy i
Enrica Traversę, na rozprawie w dniu 10 maja 1995 r._po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 20 czerwca 1995 r._wydaje następującyWyrok1        Postanowieniem
z dnia 16 grudnia 1993 r., które wpłynęło do Trybunału
w dniu 8 lutego 1994 r., Consiglio Nazionale Forense
zwrócił się, na podstawie art. 177 traktatu WE, z dwoma
pytaniami prejudycjalnymi w przedmiocie wykładni dyrektywy Rady
77/249/EWG z dnia 22 marca 1977 r. mającej na celu
ułatwienie skutecznego korzystania przez prawników ze swobody
świadczenia usług (Dz.U. L 78, str. 17).2        Pytania
te zostały podniesione w ramach postępowania dyscyplinarnego
wszczętego przez Consiglio dell’Ordine degli Avvocati e Procuratori di
Milano (radę adwokacką w Mediolanie) przeciwko R. Gebhardowi,
któremu zarzuca ona uchybienie obowiązkom wynikającym z ustawy
nr 31 z dnia 9 lutego 1982 r. o swobodzie
świadczenia usług przez adwokatów będących obywatelami państw
członkowskich Wspólnot Europejskich (GURI z dnia 12 lutego
1982 r., nr 42), poprzez wykonywanie zawodu we Włoszech
w sposób stały w utworzonej przez siebie kancelarii i pod
tytułem zawodowym „avvocato”.3        Z
akt sprawy oraz informacji dostarczonych w odpowiedzi na pytania
pisemne postawione przez Trybunał wynika, że R. Gebhard, obywatel
niemiecki, został uprawniony do wykonywania zawodu „Rechtsanwalt”
w Niemczech z dniem 3 sierpnia 1977 r. Znajduje się
on na liście adwokackiej w Stuttgarcie, gdzie jest stroną umowy
wspólnoty biurowej („Bürogemeinschaft”), nie ma jednak w tym kraju
własnej kancelarii.4        R. Gebhard
przebywa we Włoszech od marca 1978 r. wraz z małżonką,
obywatelką włoską, i trojgiem dzieci. Dochody R. Gebharda są
w całości opodatkowane we Włoszech, czyli miejscu jego pobytu.5        R. Gebhard
wykonywał zawód we Włoszech od dnia 1 marca 1978 r.,
początkowo w charakterze współpracownika („con un rapporto di
libera collaborazione”) w spółce adwokackiej w Mediolanie,
a następnie, od dnia 1 stycznia 1980 r. do początku
1989 r., jako wspólnik („associato”) w tej samej spółce. Nie
czyniono mu nigdy zarzutów z powodu działalności w ramach tej
spółki.6        W
dniu 30 lipca 1989 r. R. Gebhard otworzył własną
kancelarię w Mediolanie, w której współpracują z nim
włoscy „avvocati” i „procuratori”. R. Gebhard poinformował
w odpowiedzi na jedno z pytań pisemnych Trybunału, że
powierzał im sporadycznie zdarzające się przypadki klientów włoskich
mających sprawy we Włoszech.7        R. Gebhard
twierdzi, że wykonuje we Włoszech przede wszystkim działalność
pozasądową, polegającą na pomocy i reprezentowaniu osób
niemieckojęzycznych (co stanowi 65% obrotów) oraz działalność polegającą
na reprezentowaniu osób włoskojęzycznych w Niemczech
i Austrii (co stanowi 30% obrotów). Pozostałe 5% to pomoc prawnikom
włoskim napotykającym przy obsłudze klientów kwestie z zakresu
prawa niemieckiego.8        Szereg
prawników włoskich, w tym „avvocati”, z którymi był on
w spółce do 1989 r., złożyło skargę do rady adwokackiej
w Mediolanie. Zarzucili mu posługiwanie się tytułem „avvocato” na
papierze listowym, występowanie pod tytułem „avvocato” przed Pretura di
Milano i Tribunale di Milano oraz wykonywanie zawodu pod nazwą
„Studio legale Gebhard”.9        Zakazawszy R.
Gebhardowi posługiwania się tytułem „avvocato”, rada adwokacka
w Mediolanie wszczęła przeciw niemu w dniu 19 września
1991 r. postępowanie dyscyplinarne, zarzucając mu wykonywanie
zawodu we Włoszech w sposób stały w utworzonej przez niego
kancelarii i pod tytułem zawodowym „avvocato”.10      W
dniu 14 października 1991 r. R. Gebhard złożył radzie
adwokackiej w Mediolanie wniosek o wpis na listę adwokacką.
Wniosek ten uzasadnił dyrektywą Rady 89/48/EWG z dnia
21 grudnia 1988 r. w sprawie ogólnego systemu uznawania
dyplomów ukończenia studiów wyższych, przyznawanych po ukończeniu
kształcenia i szkolenia zawodowego, trwających co najmniej trzy
lata (Dz.U. 1989, L 19, str. 16) oraz
ponaddziesięcioletnim doświadczeniem zawodowym we Włoszech. Nie wydaje
się, by rada adwokacka w Mediolanie wydała jakąkolwiek formalną
decyzję w sprawie tego wniosku.11      Postępowanie
dyscyplinarne wszczęte w dniu 19 września 1991 r.
zakończyło się orzeczeniem z dnia 30 listopada 1992 r.,
w którym rada adwokacka w Mediolanie nałożyła
na R. Gebharda karę zawieszenia prawa do wykonywania zawodu
(„sospensione dell’esercizio dell’attività professionale”) na sześć
miesięcy.12      R. Gebhard
zaskarżył tę decyzję do Consiglio Nazionale Forense, zaznaczając przy
tym, że jego skarga dotyczy również dorozumianej odmowy wpisu na listę.
Argumentuje on w tej skardze między innymi, że dyrektywa 77/249
daje mu prawo wykonywania zawodu we własnej kancelarii
w Mediolanie.13      Dyrektywa
77/249 znajduje zastosowanie do wykonywania zawodu adwokata jako
świadczenia usług. Zgodnie z nią adwokat‑usługodawca winien
posługiwać się tytułem zawodowym wyrażonym w języku lub
w jednym z języków państwa członkowskiego pochodzenia,
z określeniem organizacji zawodowej, która upoważnia go do
wykonywania zawodu lub sądu, przez który został upoważniony do
wykonywania zawodu zgodnie z prawem tego państwa (art. 3).14      Dyrektywa
dokonuje rozróżnienia między działalnością związaną
z reprezentowaniem lub obroną klientów przed sądem i organami
władzy publicznej z jednej strony, a innymi rodzajami
działalności z drugiej.15      Adwokata
wykonującego działalność w zakresie reprezentacji i obrony
wiążą zasady wykonywania zawodu obowiązujące w przyjmującym
państwie członkowskim, bez uszczerbku dla zobowiązań ciążących na nim
w państwie pochodzenia (art. 4 ust. 2). Wykonując inne
rodzaje działalności, adwokat związany jest warunkami i zasadami
wykonywania zawodu obowiązującymi w państwie członkowskim
pochodzenia, bez uszczerbku dla zasad wykonywania zawodu obowiązujących
w państwie przyjmującym, niezależnie od ich źródła,
w szczególności w odniesieniu do niepołączalności w tym
państwie zawodu adwokata z inną działalnością, tajemnicy
adwokackiej, stosunków zależności między adwokatami, zakazu doradzania
przez tego samego adwokata stronom mającym sprzeczne interesy oraz
reklamy (art. 4 ust. 4).16      Artykuł
4 ust. 1 dyrektywy 77/249 stanowi: „Czynności związane
z reprezentowaniem lub obroną klienta w postępowaniu sądowym
lub przed organami władzy państwowej będą wykonywane w każdym
przyjmującym państwie członkowskim na warunkach określonych dla
prawników [adwokatów] prowadzących działalność zawodową w tym
państwie, z wykluczeniem wszelkich warunków wymagających pobytu lub
zarejestrowania się w organizacji zawodowej w tym państwie”.17      Transpozycja
dyrektywy 77/249 do prawa włoskiego została dokonana ustawą
nr 31/82, której art. 2 stanowi:„[Obywatele
państw członkowskich uprawnieni w państwie członkowskim
pochodzenia do wykonywania zawodu adwokata] są upoważnieni do
wykonywania zawodu adwokata przed sądem i w sprawach
pozasądowych, w sposób tymczasowy [»con carattere di temporaneità«]
i na zasadach określonych w niniejszym tytule.Nie
zezwala się na zakładanie na terytorium Republiki kancelarii, siedziby
ani oddziału przedsiębiorstwa w celu wykonywania działalności,
o której mowa w poprzednim akapicie”.18      W
tych to okolicznościach Consiglio Nazionale Forense zawiesił
postępowanie i zwrócił się do Trybunału o wydanie orzeczenia
w trybie prejudycjalnym:„a)      w
kwestii, czy art. 2 ustawy nr 31 z dnia 9 lutego
1982 r. o swobodzie świadczenia usług przez adwokatów będących
obywatelami państw członkowskich Wspólnot Europejskich (ustawy
wdrażającej dyrektywę EWG z dnia 22 marca 1977 r.),
zgodnie z którym nie zezwala się na »zakładanie na terytorium
Republiki kancelarii, ani jako siedziby głównej, ani jako oddziału«,
jest zgodny z uregulowaniami wspomnianej dyrektywy, zważywszy, że
nie zawiera ona żadnej wskazówki, iż założenie kancelarii mogłoby zostać
zrozumiane jako wyraz woli zainteresowanego adwokata, by wykonywać
zawód nie w sposób tymczasowy lub okazjonalny, lecz stały;b)      w
kwestii kryteriów – opartych na czasie trwania lub częstotliwości usług
świadczonych przez adwokata działającego w ramach określonych we
wspomnianej dyrektywie – jakie należy zastosować przy ocenie
tymczasowego lub stałego charakteru tej działalności”.19      W
związku ze sformułowaniem pytania prejudycjalnego należy przypomnieć,
że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunał nie ma kompetencji
do orzekania w przedmiocie zgodności przepisów krajowych
z prawem wspólnotowym. Jest jednak władny podać sądowi krajowemu
wszelkie elementy wykładni prawa wspólnotowego mogące pozwolić mu na
dokonanie oceny tej zgodności w celu wydania orzeczenia
w rozpatrywanej przezeń sprawie (zob. w szczególności wyrok
z dnia 11 sierpnia 1995 r. w sprawie C‑63/94
Belgapom, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 7).20      Trzeba
przede wszystkim zauważyć, że sytuacja obywatela wspólnotowego
przemieszczającego się do innego państwa członkowskiego Wspólnoty
w celu wykonywania działalności gospodarczej podlega postanowieniom
rozdziału o swobodzie przemieszczania się pracowników, rozdziału
o swobodzie wykonywania działalności gospodarczej lub rozdziału
dotyczącego usług, które wykluczają się nawzajem.21      Rozdział
dotyczący pracowników nie ma w tym przypadku zastosowania, można
go więc z miejsca wykluczyć z analizy postawionych pytań,
które dotyczą przede wszystkim pojęć wykonywania działalności
gospodarczej oraz świadczenia usług.22      Należy
następnie stwierdzić, że postanowienia rozdziału dotyczącego usług mają
charakter pomocniczy w stosunku do rozdziału dotyczącego swobody
wykonywania działalności gospodarczej, ponieważ, po pierwsze,
sformułowanie art. 59 akapit pierwszy opiera się na założeniu, że
usługodawca i usługobiorca wykonują działalność w dwóch
różnych państwach członkowskich, a po drugie w art. 60
akapit pierwszy znajduje się zastrzeżenie, że postanowienia dotyczące
usług znajdują zastosowanie jedynie w przypadkach, w których
nie mają zastosowania postanowienia dotyczące działalności gospodarczej.
Konieczne jest więc ustalenie zakresu zastosowania pojęcia wykonywania
działalności gospodarczej.23      Z
prawa do wykonywania działalności gospodarczej ustanowionego
w art. 52–58 traktatu korzystać mogą zarówno osoby prawne
w rozumieniu art. 58, jak i osoby fizyczne mające
obywatelstwo jednego z państw członkowskich Wspólnoty. Obejmuje
ono, z zastrzeżeniem przewidzianych w tym względzie wyjątków
i warunków, dostęp na terytorium wszystkich pozostałych państw
członkowskich do wszelkiego rodzaju działalności na własny rachunek
i jej wykonywanie, a także zakładanie i prowadzenie
przedsiębiorstw, tworzenie agencji, oddziałów i spółek zależnych.24      W
związku z tym jeden podmiot może wykonywać działalność,
w rozumieniu traktatu, w kilku państwach członkowskich,
a to, w szczególności w przypadku osób prawnych, za
pomocą agencji, oddziałów i spółek zależnych (art. 52) oraz,
jak Trybunał orzekł w odniesieniu do przedstawicieli wolnych
zawodów, poprzez obranie dodatkowego miejsca wykonywania działalności
(zob. wyrok z dnia 12 lipca 1984 r. w sprawie 107/83
Klopp, Rec. str. 2971, pkt 19).25      Pojęcie
wykonywania działalności gospodarczej w rozumieniu traktatu jest
więc pojęciem niezwykle szerokim, umożliwiającym podmiotom wspólnotowym
stały i ciągły udział w życiu gospodarczym państwa
członkowskiego innego niż państwo pochodzenia oraz uzyskiwanie tam
dochodu, przez co przyczynia się ono do wzmacniania powiązań
gospodarczych i społecznych we Wspólnocie w zakresie
działalności na własny rachunek (zob. podobnie wyrok z dnia
21 czerwca 1974 r. w sprawie 2/74 Reyners, Rec.
str. 631, pkt 21).26      Natomiast
w przypadku gdy usługodawca przemieszcza się do innego państwa
członkowskiego, postanowienia rozdziału dotyczącego usług,
a w szczególności art. 60 akapit trzeci, traktatu
przewidują, że usługodawca wykonuje działalność w sposób
tymczasowy.27      Jak
zauważył rzecznik generalny, tymczasowy charakter tej działalności
należy oceniać nie tylko w zależności od czasu trwania świadczeń,
lecz także ich częstotliwości, okresowości lub ciągłości. Tymczasowy
charakter świadczeń nie uniemożliwia podmiotowi świadczącemu usługi
w rozumieniu traktatu zapewnienia sobie w przyjmującym
państwie członkowskim pewnej infrastruktury (w tym biura, gabinetu lub
pracowni), jeżeli jest to niezbędne w celu świadczenia takich
usług.28      Jednakże
sytuację tę należy odróżnić od sytuacji R. Gebharda, który jako
obywatel państwa członkowskiego wykonuje, w sposób stały
i ciągły, działalność zawodową w innym państwie członkowskim,
między innymi na rzecz podmiotów pochodzących z tego państwa,
w którym znajduje się również miejsce wykonywania przez niego tej
działalności. Obywatel ten podlega postanowieniom rozdziału dotyczącego
prawa do wykonywania działalności gospodarczej, a nie
postanowieniom dotyczącym usług.29      Rada
adwokacka w Mediolanie argumentuje, iż osobę będącą w takiej
sytuacji jak R. Gebhard można uznać za wykonującą działalność
w jednym z państw członkowskich, w tym wypadku we
Włoszech, tylko pod warunkiem, że należy ona w tym państwie do
samorządu zawodowego, a co najmniej wykonuje działalność we
współpracy lub wspólnie z osobami należącymi do niego.30      Argument ten jest nie do przyjęcia.31      Postanowienia
dotyczące prawa do wykonywania działalności gospodarczej odnoszą się do
dostępu do tej działalności i jej wykonywania (zob.
w szczególności ww. wyrok w sprawie Reyners, pkt 46
i 47). Przynależność do samorządu zawodowego jest zaś jedną
z zasad, na jakich odbywa się dostęp do działalności i jej
wykonywanie, nie można więc uznać tego za element konstytutywny tej
działalności.32      Stąd
możliwość skorzystania przez obywatela państwa członkowskiego
z przysługującego mu prawa do wykonywania działalności gospodarczej
i warunki, na jakich się to odbywa, należy oceniać
w zależności od rodzaju działalności, jaką zamierza on wykonywać na
terytorium przyjmującego państwa członkowskiego.33      Zgodnie
z art. 52 akapit drugi ze swobody wykonywania działalności
gospodarczej korzysta się na zasadach określonych w państwie
przyjmującym dla podmiotów pochodzących z tego państwa.34      W
przypadku działalności, która nie podlega w państwie przyjmującym
żadnym uregulowaniom i którą w związku z tym obywatel
tego państwa może wykonywać bez żadnych szczególnych kwalifikacji,
obywatele pozostałych państw członkowskich mają prawo przenieść się na
terytorium tego państwa członkowskiego w celu wykonywania tam
takiej działalności.35      Jednakże
dostęp do niektórych rodzajów działalności na własny rachunek
i jej wykonywanie może podlegać określonym przepisom ustawowym,
wykonawczym lub administracyjnym uzasadnionym interesem ogólnym, jak
zasady dotyczące organizacji, kwalifikacji, deontologii, kontroli
i odpowiedzialności (zob. wyrok z dnia 28 kwietnia
1977 r. w sprawie 71/76 Thieffry, Rec. str. 765,
pkt 12). Przepisy te mogą między innymi zastrzec prawo do
wykonywania działalności pewnego rodzaju czy to dla osób legitymujących
się określonymi dyplomami, zaświadczeniami lub innymi dokumentami, czy
też dla osób należących do samorządu zawodowego, czy wreszcie dla osób
poddanych pewnego rodzaju dyscyplinie lub kontroli. Przepisy te mogą
również określać zasady posługiwania się tytułami zawodowymi tego
rodzaju jak tytuł „avvocato”.36      Jeżeli
dostęp do określonego rodzaju działalności lub jej wykonywanie poddane
jest w przyjmującym państwie członkowskim podobnym warunkom,
obywatel innego państwa członkowskiego zamierzający wykonywać taką
działalność winien co do zasady spełniać te warunki. Z tego względu
art. 57 przewiduje wydanie przez Radę dyrektyw, jak na przykład
wspomniana dyrektywa 89/48, mających na celu, po pierwsze, wzajemne
uznawanie dyplomów, świadectw i innych dokumentów, a z drugiej
strony koordynację przepisów krajowych dotyczących dostępu do
działalności na własny rachunek i jej wykonywanie.37      Z
orzecznictwa Trybunału wynika jednak, że przepisy krajowe mogące
utrudniać lub zniechęcać do korzystania z podstawowych swobód
chronionych na mocy traktatu muszą spełniać cztery warunki: muszą być
stosowane w sposób niedyskryminacyjny, muszą być uzasadnione
nadrzędnymi względami interesu ogólnego, muszą prowadzić do realizacji
celu, jakiemu służą, i nie mogą wykraczać poza zakres konieczny do
jego osiągnięcia (zob. wyrok z dnia 31 marca 1993 r.
w sprawie C‑19/91 Kraus, Rec. str. I‑1663, pkt 32).38      Podobnie
państwa członkowskie, stosując przepisy krajowe, nie mają prawa pominąć
wiedzy i kwalifikacji nabytych już przez zainteresowanego
w innym państwie członkowskim (zob. wyrok z dnia 7 maja
1991 r. w sprawie C‑340/89 Vlassopoulou, Rec.
str. I‑2357, pkt 15). W związku z tym zobowiązane są
uwzględnić równoważność dyplomów (zob. ww. wyrok w sprawie
Thieffry, pkt 19 i 27), a w razie potrzeby porównać
wiedzę i kwalifikacje wymagane na podstawie przepisów krajowych
z wiedzą i kwalifikacjami zainteresowanego (zob. ww. wyrok
w sprawie Vlassopoulou, pkt 16).39      W
związku z powyższym na pytania postawione przez Consiglio
Nazionale Forense należy odpowiedzieć, że:–        tymczasowy
charakter świadczenia usług, o którym mowa w art. 60
akapit trzeci traktatu WE, należy oceniać w zależności od
czasu trwania świadczeń, ich częstotliwości, okresowości
i ciągłości;–        podmiot
świadczący usługi w rozumieniu traktatu ma prawo zapewnić sobie
w przyjmującym państwie członkowskim infrastrukturę niezbędną
w celu świadczenia takich usług;–        obywatel
państwa członkowskiego, który wykonuje, w sposób stały
i ciągły, działalność zawodową w innym państwie członkowskim,
między innymi na rzecz podmiotów pochodzących z tego państwa,
w którym znajduje się również miejsce wykonywania przez niego tej
działalności, podlega postanowieniom rozdziału dotyczącego prawa do
wykonywania działalności gospodarczej, a nie postanowieniom
dotyczącym usług;–        możliwość
skorzystania przez obywatela państwa członkowskiego
z przysługującego mu prawa do wykonywania działalności gospodarczej
i warunki, na jakich się to odbywa, należy oceniać
w zależności od rodzaju działalności, jaką zamierza on wykonywać na
terytorium przyjmującego państwa członkowskiego;–        w
przypadku działalności, która nie podlega w państwie przyjmującym
żadnym uregulowaniom, obywatele pozostałych państw członkowskich mają
prawo przenieść się na terytorium tego państwa członkowskiego
w celu wykonywania tam takiej działalności. Natomiast, jeżeli
dostęp do określonego rodzaju działalności lub jej wykonywanie poddane
jest w przyjmującym państwie członkowskim pewnym warunkom, obywatel
innego państwa członkowskiego zamierzający wykonywać taką działalność
winien co do zasady spełniać te warunki;–        jednakże
przepisy krajowe mogące utrudniać lub zniechęcać do korzystania
z podstawowych swobód chronionych na mocy traktatu muszą spełniać
cztery warunki: muszą być stosowane w sposób niedyskryminacyjny,
muszą być uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego, muszą
prowadzić do realizacji celu, jakiemu służą, i nie mogą wykraczać
poza to, co konieczne do jego osiągnięcia;–        podobnie
państwa członkowskie zobowiązane są uwzględnić równoważność dyplomów,
a w razie potrzeby porównać wiedzę i kwalifikacje
wymagane na podstawie przepisów krajowych z wiedzą
i kwalifikacjami zainteresowanego. W przedmiocie kosztów40      Koszty
poniesione przez rządy włoski, grecki, hiszpański, francuski
i Zjednoczonego Królestwa oraz przez Komisję Wspólnot Europejskich,
które przedstawiły Trybunałowi uwagi, nie podlegają zwrotowi. Dla stron
postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter
incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do
niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach .Z powyższych względówTRYBUNAŁ_stanowiąc
w przedmiocie pytań skierowanych do niego przez Consiglio
Nazionale Forense postanowieniem z dnia 16 grudnia
1993 r., orzeka, co następuje:1)      Tymczasowy
charakter świadczenia usług, o którym mowa w art. 60
akapit trzeci traktatu WE, należy oceniać w zależności od
czasu trwania świadczeń, ich częstotliwości, okresowości
i ciągłości.2)      Podmiot
świadczący usługi w rozumieniu traktatu ma prawo zapewnić sobie
w przyjmującym państwie członkowskim infrastrukturę niezbędną
w celu świadczenia takich usług.3)      Obywatel
państwa członkowskiego, który wykonuje, w sposób stały
i ciągły, działalność zawodową w innym państwie członkowskim,
między innymi na rzecz podmiotów pochodzących z tego państwa,
w którym znajduje się również miejsce wykonywania przez niego tej
działalności, podlega postanowieniom rozdziału dotyczącego prawa do
wykonywania działalności gospodarczej, a nie postanowieniom
dotyczącym usług.4)      Możliwość
skorzystania przez obywatela państwa członkowskiego
z przysługującego mu prawa do wykonywania działalności gospodarczej
i warunki, na jakich się to odbywa, należy oceniać
w zależności od rodzaju działalności, jaką zamierza on wykonywać na
terytorium przyjmującego państwa członkowskiego.5)      W
przypadku działalności, która nie podlega w państwie przyjmującym
żadnym uregulowaniom, obywatele pozostałych państw członkowskich mają
prawo przenieść się na terytorium tego państwa członkowskiego
w celu wykonywania tam takiej działalności. Natomiast, jeżeli
dostęp do określonego rodzaju działalności lub jej wykonywanie poddane
jest w przyjmującym państwie członkowskim pewnym warunkom, obywatel
innego państwa członkowskiego zamierzający wykonywać taką działalność
winien co do zasady spełniać te warunki.6)      Przepisy
krajowe mogące utrudniać lub zniechęcać do korzystania
z podstawowych swobód chronionych na mocy traktatu muszą spełniać
cztery warunki: muszą być stosowane w sposób niedyskryminacyjny,
muszą być uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego, muszą
prowadzić do realizacji celu, jakiemu służą, i nie mogą wykraczać
poza to, co konieczne do jego osiągnięcia.7)      Państwa
członkowskie zobowiązane są uwzględnić równoważność dyplomów,
a w razie potrzeby porównać wiedzę i kwalifikacje
wymagane na podstawie przepisów krajowych z wiedzą
i kwalifikacjami zainteresowanego.Rodríguez IglesiasKakouris            EdwardHirschManciniSchockweilerMoitinho de AlmeidaKapteynGulmannMurrayJannRagnemalmSevónWyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luxemburgu w dniu 30 listopada 1995 r.Sekretarz       PrezesR. Grass       G.C. Rodríguez Iglesias* Język postępowania: włoski.