62020TJ0665_RES
Kawża T-665/20
Ryanair DAC
vs
Il-Kummissjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (L-Għaxar Awla Estiża) tad‑9 ta’ Ġunju 2021
“Għajnuna mill-Istat – Suq Ġermaniż tat-trasport bl-ajru – Self pubbliku ggarantit mill-Ġermanja favur Condor Flugdienst fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID 19 – Deċiżjoni li ma jitqajmux oġġezzjonijiet – Għajnuna intiża biex tirrimedja għad-danni kkawżati minn avveniment straordinarju – Artikolu 107(2)(b) TFUE – Evalwazzjoni tad-dannu – Rabta kawżali – Obbligu ta’ motivazzjoni – Żamma tal-effetti tad-deċiżjoni”
Rikors għal annullament – Persuni fiżiċi jew ġuridiċi – Atti li jikkonċernawhom direttament u individwalment – Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata l-kompatibbiltà ta’ għajnuna mas-suq intern mingħajr ftuħ tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali – Rikors tal-partijiet interessati fis-sens tal-Artikolu 108(2) TFUE – Ammissibbiltà – Kundizzjonijiet
(Artikolu 108(2) u (3), u r-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE; Regolament tal-Kunsill 2015/1589, Artikolu 1(h))
(ara l-punti 26‑30)
Rikors għal annullament – Persuni fiżiċi jew ġuridiċi – Atti li jikkonċernawhom direttament u individwalment – Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata l-kompatibbiltà ta’ għajnuna mas-suq intern mingħajr ftuħ tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali – Rikors tal-partijiet interessati fis-sens tal-Artikolu 108(2) TFUE – Identifikazzjoni tas-suġġett tar-rikors – Rikors intiż li jissalvagwardja d-drittijiet proċedurali tal-partijiet interessati – Motivi li jistgħu jiġu invokati
(Artikolu 108(2) u r-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE; Regolament tal-Kunsill 2015/1589, Artikolu 1(h))
(ara l-punti 31, 32)
Atti tal-istituzzjonijiet – Motivazzjoni – Obbligu – Portata – Deċiżjoni tal-Kummissjoni fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat – Deċiżjoni li ma tinfetaħx il-proċedura ta’ investigazzjoni formali – Espożizzjoni fil-qosor tar-raġunijiet li wasslu lill-Kummissjoni tikkonkludi li ma kienx hemm diffikultajiet serji ta’ evalwazzjoni tal-kompatibbiltà tal-għajnuna kkonċernata mas-suq intern – Għajnuna intiża biex tirrimedja għad-danni kkawżati minn avveniment straordinarju – Assenza ta’ indikazzjoni tar-raġunijiet li jinvolvu l-eżistenza ta’ rabta kawżali bejn id-danni u l-avveniment straordinarju – Motivazzjoni insuffiċjenti
(Artikoli 107(1), 108(3) u 296 TFUE)
(ara l-punti 39‑64)
Rikors għal annullament – Sentenza ta’ annullament – Effetti – Limitazzjoni mill-qorti tal-Unjoni – Żamma tal-effetti tal-att ikkontestat sas-sostituzzjoni ta’ dan tal-aħħar – Ġustifikazzjoni bbażata fuq motivi ta’ ċertezza legali
(It-tieni paragrafu tal-Artikolu 264 TFUE)
(ara l-punti 68‑73)
Sunt
Il-Qorti Ġenerali tannulla, minħabba insuffiċjenza ta’ motivazzjoni, id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tapprova l-għajnuna mill-Istat tal-Ġermanja favur il-kumpannija tal-ajru Condor Flugdienst. Madankollu, minħabba l-kuntest ekonomiku u soċjali kkaratterizzat mill-pandemija tal-COVID-19, hija tissospendi l-effetti tal-annullament sal-adozzjoni ta’ deċiżjoni ġdida mill-Kummissjoni.
F’April 2020, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja kkomunikat lill-Kummissjoni għajnuna individwali favur il-kumpannija tal-ajru Condor Flugdienst GmbH (iktar ’il quddiem “Condor”), fil-forma ta’ żewġ selfiet li jammontaw għal EUR 550 miljun, iggarantiti mill-Istat u mogħnija b’interessi ssussidjati. Din il-miżura kienet intiża li tikkumpensa lil Condor għad-danni mġarrba direttament minħabba l-kanċellazzjoni jew l-ippjanar mill-ġdid tat-titjiriet tagħha wara l-introduzzjoni ta’ restrizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID‑19.
Condor hija kumpannija tal-ajru li preċedentement kienet miżmuma minn Thomas Cook Group plc. Wara t-tqegħid fi stralċ ġudizzjarju tal-imsemmi grupp, Condor ġarrbet diffikultajiet finanzjarji u kellha titlob il-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza f’Settembru 2019 (
1
). Din il-proċedura ta’ insolvenza, li jmissha ngħalqet wara l-bejgħ ta’ Condor lil investitur interessat, ġiet estiża f’April 2020, fejn l-investitur irtira l-offerta ta’ xiri tiegħu.
Permezz ta’ deċiżjoni tas‑26 ta’ April 2020, il-Kummissjoni ddikjarat l-għajnuna kkomunikata kompatibbli mas-suq intern fis-sens tal-Artikolu 107(2)(b) TFUE (
2
). Konformement ma’ din id-dispożizzjoni, l-għajnuna intiża li tirrimedja għad-danni kkawżati minn diżastri naturali jew avvenimenti straordinarji oħra hija kompatibbli mas-suq intern.
Sabiex tevalwa l-ammont tad-danni mġarrba minn Condor minħabba l-kanċellazzjoni jew l-ippjanar mill-ġdid tat-titjiriet tagħha wara l-introduzzjoni ta’ restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID‑19, il-Kummissjoni qabel kollox ikkalkolat id-differenza bejn il-previżjonijiet tal-profitti qabel it-taxxa għall-perijodu minn Marzu sa Diċembru 2020, imwettqa qabel u wara t-tħabbir tar-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar u tal-miżuri ta’ konfinament. L-ammont ta’ din id-differenza sussegwentement ġie miżjud bl-ispejjeż marbuta mal-estensjoni tal-perijodu ta’ insolvenza ta’ Condor wara l-falliment tal-bejgħ tagħha lill-investitur ikkonċernat.
Il-kumpannija tal-ajru Ryanair ippreżentat rikors għall-annullament tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni, li ntlaqgħet mill-Għaxar Awla Estiża tal-Qorti Ġenerali, filwaqt li ssospendiet l-effetti tal-annullament sal-adozzjoni ta’ deċiżjoni ġdida. Fis-sentenza tagħha, il-Qorti Ġenerali tagħmel preċiżazzjonijiet dwar il-portata tal-obbligu ta’ motivazzjoni tal-Kummissjoni meta din tafferma l-eżistenza ta’ rabta kawżali diretta bejn id-danni li miżura ta’ għajnuna tkun intiża li tikkumpensa u avvenimenti straordinarji fis-sens tal-Artikolu 107(2)(b) TFUE.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Insostenn tar-rikors għal annullament tagħha, Ryanair invokat b’mod partikolari ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni mill-Kummissjoni, inkwantu din ma pprovdiet ebda spjegazzjoni tar-raġunijiet li wassluha tinkludi, fil-kalkolu tad-danni li jistgħu jiġu kkumpensati mill-miżura ta’ għajnuna inkwistjoni, l-ispejjeż marbuta mal-estensjoni tal-perijodu ta’ insolvenza ta’ Condor wara l-falliment tal-bejgħ tagħha lil investitur potenzjali. F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali tippreċiża li, konformement mal-Artikolu 107(2) (b) TFUE, jistgħu jiġu kkumpensati biss, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, l-iżvantaġġi ekonomiċi kkawżati direttament minn diżastri naturali jew minn avvenimenti straordinarji oħra. Għalhekk, għandu jkun hemm rabta diretta bejn id-danni kkawżati mill-avveniment straordinarju u l-għajnuna mogħtija mill-Istat u huwa neċessarju li ssir evalwazzjoni kemm jista’ jkun preċiża tad-dannu mġarrab. B’hekk, il-Kummissjoni għandha tivverifika jekk il-miżuri ta’ għajnuna inkwistjoni jistgħux jintużaw jew le sabiex jirrimedjaw għad-danni kkawżati minn avvenimenti straordinarji, filwaqt li għandu jiġi ppreċiżat li l-Artikolu 107(2) (b) TFUE tipprojbixxi miżuri ta’ natura ġenerali u indipendenti mid-danni allegatament ikkawżati minn tali avvenimenti. Barra minn hekk, il-Kummissjoni għandha tivverifika li l-ammont tal-kumpens mogħti mill-Istat Membru kkonċernat huwa limitat għal dak li huwa neċessarju sabiex jagħmel tajjeb għad-danni mġarrba mill-benefiċjarji tal-miżura inkwistjoni.
Fid-dawl ta’ dawn il-preċiżazzjonijiet, il-Qorti Ġenerali tanalizza, fl-ewwel lok, l-għan iddikjarat tal-miżura ta’ għajnuna u tikkonstata li, skont il-kliem stess tad-deċiżjoni kkontestata, il-miżura ta’ għajnuna kienet intiża li tikkumpensa lil Condor biss għad-danni kkawżati direttament mill-kanċellazzjoni u mill-ippjanar mill-ġdid tat-titjiriet tagħha minħabba r-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar imposti fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID‑19, bl-esklużjoni tas-sorsi l-oħra kollha ta’ danni marbuta b’mod iktar ġenerali mal-imsemmija pandemija.
Fit-tieni lok, il-Qorti Ġenerali teżamina r-raġunijiet li wasslu lill-Kummissjoni tqis li l-ispejjeż addizzjonali sostnuti minn Condor minħabba l-estensjoni tal-proċedura ta’ insolvenza kienu kkawżati direttament mill-imsemmi annullament u mill-ippjanar mill-ġdid tat-titjiriet. F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali tikkonstata li l-Kummissjoni sempliċement indikat li kien “leġittimu” li żżid l-ispejjeż addizzjonali ġġenerati fil-kuntest tal-estensjoni tal-proċedura ta’ insolvenza ta’ Condor mad-danni mitluba, mingħajr ma spjegat, b’mod suffiċjentement ċar u preċiż, ir-raġunijiet għalfejn hija qieset li l-kawża determinanti għal dawn l-ispejjeż kienet dovuta għall-annullament u għall-ippjanar mill-ġdid tat-titjiriet ta’ Condor imposti fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID‑19.
Fit-tielet lok, il-Qorti Ġenerali tosserva li ebda element fid-deċiżjoni kkontestata ma jindika li l-bejgħ ta’ Condor falla minħabba l-kanċellazzjoni u l-ippjanar mill-ġdid tal-imsemmija titjiriet. Mid-deċiżjoni kkontestata jirriżulta pjuttost li l-proċedura ta’ insolvenza, li nbdiet qabel ma seħħet il-pandemija tal-COVID-19, tressqet minħabba diffikultajiet finanzjarji li ffaċċjat Condor wara l-istralċ tal-kumpannija omm tagħha. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni kellha tistaqsi b’attenzjoni partikolari dwar jekk l-annullament u l-ippjanar mill-ġdid tat-titjiriet ta’ Condor minħabba restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar imposti fil-kuntest tal-pandemija kinux verament il-kawża determinanti tal-ispejjeż addizzjonali sostnuti minn Condor minħabba l-estensjoni tal-proċedura ta’ insolvenza, u kellha timmotiva d-deċiżjoni tagħha fuq dan il-punt suffiċjentement kif meħtieġ mil-liġi.
Fir-raba’ lok, il-Qorti Ġenerali tosserva li l-Kummissjoni la spjegat il-mod kif l-ispejjeż addizzjonali kkawżati mill-estensjoni tal-proċedura ta’ insolvenza ġew evalwati, u lanqas it-tip ta’ spejjeż ikkonċernati. Il-Kummissjoni lanqas ma wieġbet il-mistoqsija dwar jekk it-totalità tagħhom jew biss parti minnhom tqiesx li ġiet direttament ikkawżata mill-kanċellazzjoni u mill-ippjanar mill-ġdid tat-titjiriet ta’ Condor.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Qorti Ġenerali tikkonstata insuffiċjenza ta’ motivazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata fir-rigward tar-rabta kawżali diretta bejn l-ispejjeż li jirriżultaw mill-estensjoni tal-perijodu ta’ insolvenza u l-annullament u l-ippjanar mill-ġdid tat-titjiriet ta’ Condor minħabba restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar imposti fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID‑19. Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali tannulla d-deċiżjoni kkontestata.
Madankollu, fid-dawl tal-fatt li dan l-annullament jirriżulta mill-insuffiċjenza ta’ motivazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata u li t-tqegħid inkwistjoni immedjata tal-ġbir tas-somom ta’ flus previsti mill-miżura ta’ għajnuna kkomunikata għandha konsegwenzi partikolarment dannużi għall-ekonomija tal-Ġermanja f’kuntest ekonomiku u soċjali diġà mmarkat minn taqlib serju fl-ekonomija pprovokat mill-pandemija tal-COVID‑19, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li tissospendi l-effetti tal-annullament tad-deċiżjoni kkontestata sal-adozzjoni ta’ deċiżjoni ġdida mill-Kummissjoni.
(
1
)	Fl-istess ħin tal-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja tat lil Condor għajnuna fil-forma ta’ self għas-salvataġġ ta’ EUR 380 miljun sabiex tkun tista’ tkompli l-attivitajiet tagħha wara t-tqegħid fi stralċ ġudizzjarju tal-grupp li minnu hija kienet tifforma parti. Permezz ta’ deċiżjoni tal‑14 ta’ Ottubru 2019, C(2019) 7429 final dwar l-għajnuna mill-Istat SA.55394 (2019/N) – Il‑Ġermanja – Għajnuna għas-salvataġġ lil Condor, il-Kummissjoni approvat din l-għajnuna.
(
2
)	Deċiżjoni C(2020) 2795 final dwar l-għajnuna mill-Istat SA.56867 (2020/N, ex/2020/PN) – Il‑Ġermanja – Kumpens għad-danni kkawżati mill-pandemija tal-COVID‑19 lil Condor, iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”.