62022TJ0142_RES
Sprawa T‑142/22
(publikacja fragmentów)
Landesbank Baden-Württemberg
przeciwko
Jednolitej Radzie ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji
Wyrok Sądu (ósma izba w składzie powiększonym) z dnia 17 lipca 2024 r.
Unia gospodarcza i walutowa – Unia bankowa – Jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych i niektórych firm inwestycyjnych (SRM) – Jednolity fundusz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (SRF) – Decyzja SRB w sprawie obliczenia składek ex ante za 2017 r. – Obowiązek uzasadnienia – Skuteczna ochrona sądowa – Równość traktowania – Zasada proporcjonalności – Zakres uznania, jakim dysponuje SRB – Zarzut niezgodności z prawem – Zakres uznania, jakim dysponuje Komisja – Ograniczenie w czasie skutków wyroku
Instytucje Unii Europejskiej – Wykonywanie uprawnień – Uprawnienia przyznane Komisji w celu przyjmowania aktów delegowanych – Zakres – Złożone oceny i analizy – Szeroki zakres uznania – Określenie metody obliczania składek ex ante na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (SRF) – Ustalenie kryteriów dostosowania owych składek – Kontrola sądowa – Granice
(art. 290 TFUE; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 806/2014, motyw 41; dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59, motywy 105–107, art. 103, ust. 7)
(zob. pkt 34, 36, 41)
Prawo Unii Europejskiej – Zasady – Pewność prawa – Uregulowania Unii – Wymóg jasności i przewidywalności – Przepisy dotyczące składek ex ante wnoszonych na rzecz mechanizmów finansowania restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji – Przyznanie Jednolitej Radzie ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) zakresu uznania w odniesieniu do metody obliczania składek ex ante – Warunki – Wystarczająco wyraźne określenie zakresu i warunków wykonywania tych uprawnień
(art. 296 akapit drugi TFUE; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 806/2014; rozporządzenie Komisji 2015/63, art. 4–7, 9, załącznik I; dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59)
(zob. pkt 78–81, 84)
Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres – Decyzja Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) w sprawie ustalenia składek ex ante na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (SRF) – Brak konieczności wymieniania w tej decyzji wszystkich elementów pozwalających na sprawdzenie prawidłowości obliczenia składek – Wyważenie między obowiązkiem uzasadnienia a zasadą ogólną ochrony tajemnicy handlowej zainteresowanych instytucji – Zgodność z prawem przepisów dotyczących metody obliczenia składek ex ante na rzecz SRF – Zasada poszanowania tajemnicy handlowej – Spoczywający na SRB obowiązek opublikowania i przekazania instytucjom kredytowym, których to dotyczy, w formie zbiorczej i zanonimizowanej, dotyczących tych instytucji informacji wykorzystanych do obliczenia składki ex ante
(art. 296 akapit drugi TFUE; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 806/2014; rozporządzenie Komisji 2015/63, art. 4–7, 9, załącznik I; dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59)
(zob. pkt 210–221, 278, 280)
Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres – Decyzja Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) w sprawie ustalenia składek ex ante na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (SRF) – Brak konieczności wymieniania w tej decyzji wszystkich elementów pozwalających na sprawdzenie prawidłowości obliczenia składek – Wyważenie między obowiązkiem uzasadnienia a zasadą ogólną ochrony tajemnicy handlowej zainteresowanych instytucji – Dane pochodzące sprzed pięciu lat zawierające zasadnicze informacje dotyczące pozycji handlowej innych instytucji kredytowych – Zachowanie tajemnicy handlowej w odniesieniu do tych danych – Warunki – Aktualność owych informacji dotyczących pozycji handlowej danych instytucji kredytowych
(rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 806/2014; dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59)
(zob. pkt 242–250)
Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres – Przedstawienie przez autora wyjaśnień dotyczących uzasadnienia aktu w toku postępowania przed sądem Unii – Warunki – Brak sprzeczności i obowiązek spójności wyjaśnień ze wspomnianym uzasadnieniem
(art. 296 akapit drugi TFUE)
(zob. pkt 281)
Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres – Decyzja Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) w sprawie ustalenia składek ex ante na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (SRF) – Spoczywający na SRB obowiązek podania do wiadomości instytucji kredytowych, których to dotyczy, metody obliczania tych składek i metody określania kwoty rocznego poziomu docelowego
(art. 296 akapit drugi TFUE; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 806/2014; rozporządzenie Komisji 2015/63, art. 4–7, 9, załącznik I; dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59)
(zob. pkt 283, 284)
Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres – Decyzja Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) w sprawie ustalenia składek ex ante na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (SRF) – Uzasadnienie oparte jedynie na innych aktach prawych, takich jak decyzje pośrednie, wyjaśniających i uzupełniających pewne aspekty ustalania wysokości tych składek – Brak opublikowania czy też podania do wiadomości instytucji kredytowych tych innych aktów – Niezgodność z prawem
(art. 296 akapit drugi TFUE)
(zob. pkt 388, 389)
Prawo Unii Europejskiej – Zasady – Prawo do obrony – Prawo do skutecznej ochrony sądowej – Zakres – Decyzja Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) w sprawie ustalenia składek ex ante na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (SRF) – Zasada kontradyktoryjności – Wyjątki – Zasada ogólna ochrony tajemnicy handlowej – Wyważenie – Dopuszczalność
(Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 47; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 806/2014; rozporządzenie Komisji 2015/63, art. 4–7, 9, załącznik I; dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59)
(zob. pkt 401–406, 410–414)
Streszczenie
Sąd, do którego wniesiono skargę o stwierdzenie nieważności, którą uwzględnił, stwierdził nieważność decyzji Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (zwanej dalej „SRB”) dotyczącej ustalenia składek ex ante za 2017 r. na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (zwanego dalej „SRF”) w odniesieniu do Landesbank Baden-Württemberg, skarżącej, ze względu na naruszenie przez SRB ciążącego na niej obowiązku uzasadnienia dotyczącego określenia rocznego poziomu docelowego.
W wyroku Sąd przedstawił wyjaśnienia dotyczące wyważenia ciążącego na SRB obowiązku uzasadnienia z obowiązkiem poszanowania tajemnicy handlowej odnośnych instytucji w zakresie dotyczącym danych pochodzących sprzed ponad pięciu lat w chwili przyjęcia decyzji ustalającej składki ex ante.
Skarżąca jest instytucją kredytową prawa publicznego z siedzibą w Niemczech. Jest ona powiązana z instytucjonalnym systemem ochrony (zwanym dalej „IPS”) Sparkassen-Finanzgruppe (grupy finansowej kas oszczędnościowych, Niemcy).
W dniu 15 grudnia 2021 r. SRB wydała decyzję (
1
), w której ustaliła (
2
) w odniesieniu do skarżącej składki ex ante na rzecz SRF za rok 2017 (zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”). W drodze tej decyzji SRB usunęła formalne uchybienia wskazane w wyroku z dnia 15 lipca 2021 r., Komisja/Landesbank Baden-Württemberg i SRB (
3
), które doprowadziły do stwierdzenia nieważności decyzji (
4
) w sprawie obliczenia składek ex ante za rok 2017 na rzecz SRF w odniesieniu do skarżącej.
Ocena Sądu
Po pierwsze, Sąd przypomniał, że sama zasada metody obliczania składek ex ante (
5
) wymaga wykorzystania przez SRB danych objętych tajemnicą handlową, których nie można uwzględnić w uzasadnieniu decyzji o ustaleniu składek ex ante.
W tym względzie SRB wskazała w zaskarżonej decyzji względy, dla których dane instytucji, które zostały uwzględnione dla celów obliczenia składek ex ante za rok 2017, były objęte tajemnicą handlową. W szczególności SRB zauważyła w zaskarżonej decyzji, że tajemnice handlowe instytucji zostały uznane za informacje poufne. W ramach obliczania składek ex ante informacje dostarczone przez instytucje za pośrednictwem formularza deklaracji danych, służące SRB za podstawę przy obliczaniu ich składek ex ante, zostały uznane za tajemnice handlowe.
Ponadto, w decyzji tej SRB wskazała, że nie mogła ona ujawniać danych poszczególnych instytucji, które stanowią podstawę obliczeń dokonanych w tej decyzji, natomiast była ona uprawniona do ujawnienia zagregowanych i uwspólnionych danych w zakresie, w jakim dane te zostały skumulowane. Niemniej jednak zgodnie ze wspomnianą decyzją instytucje korzystały z całkowitej przejrzystości w zakresie obliczania ich podstawowej składki rocznej i mnożnika korekty w odniesieniu do poszczególnych etapów obliczania tej składki i mogły uzyskać uwspólnione dane wykorzystywane przez SRB bez różnicy w odniesieniu do wszystkich instytucji i skorygowane w oparciu o ich profil ryzyka na etapach obliczania dotyczących „dyskretyzacji wskaźników”, „uwzględnienia przypisanego znaku” i „obliczania rocznych składek”.
Po drugie Sąd oddalił argument dotyczący niewystarczającego charakteru tych wyjaśnień w zakresie, w jakim w dniu przyjęcia zaskarżonej decyzji dane innych instytucji pochodziły sprzed sześciu lat i w związku z tym nie były już objęte tajemnicą handlową, a pomimo tego SRB nie przedstawiła względów, dla których dane te nie zostały ujawnione.
Sąd przypomniał bowiem, że jeżeli informacje, które mogły stanowić w pewnym okresie tajemnicę handlową, pochodzą sprzed co najmniej pięciu lat, są one uznawane zasadniczo, ze względu na upływ czasu, za historyczne i za takie, które utraciły z tego powodu swój poufny charakter, chyba że na zasadzie wyjątku strona powołująca się na taki charakter wykaże, że pomimo ich dawności informacje te stanowią nadal zasadnicze elementy jej strategii handlowej czy też strategii handlowej osób trzecich, których dotyczą.
W tym względzie, chociaż wspomniane indywidualne dane instytucji, na których została oparta zaskarżona decyzja, pochodzą sprzed ponad pięciu lat, Sąd podkreślił jednak, że względna pozycja instytucji w stosunku do pozycji jej konkurentów może w rzeczywistości gospodarczej w sektorze bankowym pozostać identyczna lub podobna przez dłuższy okres, wykraczający poza pięć lat. Niektóre elementy, takie jak model biznesowy lub działalność takiej instytucji, pozostają bowiem stabilne w perspektywie krótko- i średnioterminowej, tak że instytucja prezentująca wcześniej wysoki profil ryzyka w świetle danych sprzed więcej niż pięciu lat może nadal mieć taki profil pod koniec okresu początkowego. Tak więc pomimo ich dawności informacje te stanowią nadal zasadnicze elementy pozycji handlowej instytucji kredytowych. W tych okolicznościach, gdyby takie istotne dane zostały ujawnione poprzez uzasadnienie zaskarżonej decyzji, podmioty gospodarcze działające w sektorze bankowym mogłyby się na nich oprzeć w celu wywnioskowania z nich aktualnej pozycji handlowej danego przedsiębiorstwa.
Ponadto Sąd oddalił argument skarżącej, zgodnie z którym SRB, aby zrealizować ciążący na niej obowiązek uzasadnienia decyzji, powinna udostępnić jej w zanonimizowanej formie listę wszystkich danych instytucji, które znajdują się w tym samym przedziale co ona. Po pierwsze, nałożenie na SRB takiego wymogu wykraczałoby bowiem poza wymogi nałożone w orzecznictwie dotyczącym uzasadnienia decyzji SRB ustalających składki ex ante, a po drugie, nawet lista zanonimizowanych danych dla określonego przedziału wiązałaby się z ryzykiem, że podmioty gospodarcze działające w sektorze bankowym, będące rozsądnymi uczestnikami obrotu gospodarczego, mogłyby się zapoznać z tajemnicą handlową niektórych instytucji. Ryzyko takie istnieje w szczególności w przypadku dużych instytucji, a także tych, które mają siedzibę w państwach członkowskich, w których istnieje ograniczona liczba instytucji objętych składkami ex ante. Nie da się zatem wykluczyć, przy takich założeniach, że rozsądny uczestnik obrotu gospodarczego byłby w stanie wydedukować tożsamość tych instytucji, nawet jeżeli zostałyby one zanonimizowane.
W związku z tym Sąd uznał, że SRB nie była zobowiązana do ujawnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji indywidualnych danych innych instytucji umożliwiających sprawdzenie obliczenia jej składki ex ante, ponieważ chociaż pochodzą one sprzed sześciu lat, stanowią one jeszcze istotne elementy pozycji handlowej tych instytucji.
(
1
)	Decyzja Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) SRB/ES/2021/82 z dnia 15 grudnia 2021 r. w sprawie obliczenia składek ex ante za 2017 r. na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do Landesbank Baden-Württemberg..
(
2
)	Zgodnie z art. 70 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 806/2014 z dnia 15 lipca 2014 r. ustanawiającego jednolite zasady i jednolitą procedurę restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych i niektórych firm inwestycyjnych w ramach jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 (Dz.U. 2014, L 225, s. 1).
(
3
)	Wyrok z dnia 15 lipca 2021 r., Komisja/Landesbank Baden-Württemberg i SRB (C-584/20 P i C-621/20-P, EU:C:2021:601).
(
4
)	Decyzja Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) SRB/ES/2017/05 z dnia 11 kwietnia 2017 r. w sprawie obliczenia składek ex ante za 2017 r. na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.
(
5
)	Zgodnie z rozporządzeniem nr 806/2014 i dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiającą ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych oraz zmieniającą dyrektywę Rady 82/891/EWG i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/24/WE, 2002/47/WE, 2004/25/WE, 2005/56/WE, 2007/36/WE, 2011/35/UE, 2012/30/UE i 2013/36/UE oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1093/2010 i (UE) nr 648/2012 (Dz.U. 2014, L 173, s. 190).