61971C0012
CONCLUSIE VAN DE ADVOCAAT-GENERAAL K. ROEMER
VAN 7 JULI 1971 (
1
)
Mijnheer de President,
mijne heren Rechters,
De drie bij beschikkingen van het Bundesfinanzhof van 12 januari 1971 aan het Hof voorgelegde prejudiciële zaken (12-71, 13-71 en 14-71) zijn op 30 juni 1971 gezamenlijk mondeling behandeld. Het zij mij derhalve vergund, er één conclusie aan te wijden. Dit is mogelijk, omdat de drie voor de Duitse rechter hangende gedingen tussen dezelfde partijen worden gevoerd en het ook materieel om een analoge, althans verwante problematiek gaat. Ook is aan de schriftelijke en mondelinge procedure voor het Hof in alle drie gevallen alleen door — oorspronkelijk — verzoekster en door de Commissie van de Europese Gemeenschappen deelgenomen. — Het behoeft geen betoog dat deze gezamenlijke bespreking niet betekent, dat geen aandacht zal worden geschonken aan de bijzondere aspecten van elke zaak afzonderlijk. Over de feiten zij vooraf het volgende opgemerkt:
Verzoekster in de drie zaken is een te Hamburg-Altona gevestigde importfirma. Begin 1964 deed zij waren inklaren die bij de douane werden aangemeld als:
—
afvallen van [maïs] zetmeelfabrieken uit Engeland (zo in zaak 12-71 — het eerste geval);
—
uit Zuid-Afrika afkomstige „Maize grits, voedingsmiddelen bestemd voor menselijke consumptie, zonder suiker”, onderscheidenlijk „Maize grits, voedingsmiddelen elders genoemd noch elders onder begrepen, bestemd voor menselijke consumptie, geen saccharose bevattend” (zo in zaak 13-71 — het tweede geval);
—
Engelse „droge milopulp, afvallen van zetmeelfabrieken” (zo in zaak 14-71 — het derde geval).
In alle drie gevallen bracht het Zollamt de waren aanvankelijk onder de door verzoekster genoemde tariefnummers, te weten in het eerste en derde geval onder nr. 23.03 — „afvallen van zetmeelfabrieken” — en in het tweede geval onder nr 21.07 — „produkten voor menselijke consumptie, elders genoemd noch elders onder begrepen”. Omdat over de waren vallende onder nr. 23.03 geen douanerecht verschuldigd is en ook de gemeenschappelijke marktordeningen er niet op van toepassing zijn, werd in het eerste en derde geval alleen compenserende omzetbelasting geheven. In het tweede geval moesten behalve compenserende omzetbelasting ook douanerechten worden betaald; gemeenschapsheffingen waren echter niet verschuldigd omdat er destijds ook voor tariefnr. 21.07 geen communautaire invoerregeling gold. Op grond van rapporten van de „Zolltechnische Prüfungs- und Lehranstalt” te Keulen wijzigde het Zollamt echter zijn standpunt; het beschouwde de ingevoerde waren thans als — onderscheidenlijk —:
—
gebroken maïs als bedoeld in tariefpost 11.02, A, III, b) (eerste geval),
—
gries van maïs als bedoeld in tariefpost 11.02, A, III, b) (tweede geval) en
—
gebroken milocorn als bedoeld in tariefpost 11.02, A, III, b) (derde geval);
en vorderde, omdat deze waren vallen onder de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector granen [verordening nr. 19/62 (Publikatieblad nr. 30, blz. 933), artikel 1, juncto de bijlage], alsnog betaling van de heffing, verschuldigd krachtens genoemde verordening en 's Raads verordening nr. 55/62 (Publikatieblad nr. 54, blz. 1581) (artikel 5).
De firma Henck heeft hiertegen eerst tevergeefs gereclameerd en kwam vervolgens in beroep bij het Finanzgericht Düsseldorf, dat echter niet meeging met verzoeksters opvatting dat er geen heffing mocht worden toegepast. Omdat in het eerste geval de ingevoerde waar ongeveer 60 % zetmeel bevatte (evenveel als maïs van normale handelskwaliteit), kon volgens het Finanzgericht, ondanks het feit dat het vetgehalte iets lager lag dan bij maïs van normale handelskwaliteit, niet van afvallen van (maïs) zetmeelfabrieken worden gesproken; veeleer was er sprake van gebroken maïs. — In het tweede geval stelde het Finanzgericht vast, dat volgens de toelichtingen op het Duitse douanetarief, tariefnr. 21.07 (Lebensmittelzubereitungen) „Maize grits” een „tussenprodukt” is, „dienende ter vervaardiging van cornflakes en dergelijke waren… bestaande uit gemalen, in water onder druk gekookte en slechts gedroogde maïskorrels, waaraan moutextract, suiker en zout zijn toegevoegd”. Omdat de ingevoerde waar niet aldus bleek te zijn samengesteld, was zij niet als een produkt voor menselijke consumptie in de zin van tariefnr. 21.07, doch als maïsgries te beschouwen. En wat het derde geval betreft: volgens het Finanzgericht is er geen sprake van afvallen van zetmeelfabrieken wanneer de samenstelling — als in casu — die van de intacte korrel is gebleven. Ook bij een vetgehalte beneden het in de handel gebruikelijke niveau moet de waar derhalve als gebroken milocorn worden beschouwd. Dit wordt niet anders wanneer de waar ten dele uit klonters bestaat, want daardoor wordt de hoedanigheid niet gewijzigd.
Tegen de vonnissen van het Finanzgericht Düsseldorf kwam de firma Henck in hoger beroep bij het Bundesfinanzhof, waar de zaken thans nog dienende zijn. Het Bundesfinanzhof stelde in het eerste en derde geval vast, dat met de bestaande toelichtingen betreffende het douanetarief niet kon worden volstaan; bovendien kan er, voor zover zij het Duitse douanetarief betreffen, volgens 's Hofs jurisprudentie niet meer op worden afgegaan. Voor de tarifering moet derhalve de uitlegging van de communautaire bepalingen, vervat in de regelingen tot ordeningen der markten, de doorslag geven. In het tweede geval staat blijkbaar voor het Bundesfinanzhof vast, dat van indeling der litigieuze waren onder tariefpost 21.07 (Lebensmittelzubereitungen) geen sprake kan zijn. Daarentegen kan indeling onder post 11.02 volgens het Bundesfinanzhof tot moeilijkheden leiden wanneer moet worden uitgemaakt of de ingevoerde waren als grutten van maïs, gepelde granen van maïs of gebroken granen van maïs zijn te beschouwen. Ook hier bieden de bestaande toelichtingen onvoldoende houvast, zodat het Finanzgericht concludeert dat uitlegging der communautaire normen de doorslag zal moeten geven. Bovendien kan van belang zijn of de algemene bepalingen voor de toepassing van de nomenclatuur van het gemeenschappelijk douanetarief hier gelden.
In verband met een en ander heeft het Bundesfinanzhof bij voormelde beschikkingen van 12 januari 1971 de behandeling geschorst en krachtens artikel 177 van het EEG-Verdrag het Hof van Justitie om een prejudiciële beslissing verzocht inzake de navolgende vragen:
Eerste geval
Moet de term „gebroken granen van maïs” in artikel 1, letter d), van verordening nr. 19/62 der EEG juncto de bijlage dier verordening (nummer van het gemeenschappelijk douanetarief: ex 11.02, ex A, ex III, b) aldus worden uitgelegd, dat van zulke produkten sprake is wanneer zij, ook indien daaraan zetmeel onttrokken mocht zijn, nog 60,5 %, 61,4 % of 62,3 % zetmeel — op 10,7 % respec tievelijk 11,3 % respectievelijk 10,8 vocht — bevatten en daarin een vetgehalte van 3,28 %, 3,48 % of 3,88 % (vastgesteld volgens het procédé Stoldt-Weibull) voorkomt, dan wel is bovendien een maximum- of minimumgehalte aan andere bestanddelen, bij voorbeeld proteïne of ruwe vezels, nodig, en is het van belang of de maïskiem er aan is onttrokken?
Tweede geval
1.
Moet de term „grutten van maïs” in artikel 1, letter d), van verordening nr. 19/62 van de EEG juncto de bijlage dier verordening (nummer van het gemeenschappelijk douanetarief: ex 11.02, ex A, ex III', b) aldus worden uitgelegd dat van zodanig produkt sprake is wanneer het uit het grofgemalen vruchtlichaam van de gepelde maïskorrel bestaat, waaraan de maïskiem is onttrokken, en de korrel groter is dan van de in de handel gebruikelijke maïsgries, zodat het veeleer als grutten moet worden aangemerkt? Is voorts het vetgehalte van belang en is met name een vetgehalte van 0,9 % tot 1,5 % noodzakelijk en voldoende?
2.
Zo neen, moet de term „gepelde granen van maïs” in het onder 1 genoemde voorschrift in die zin worden uitgelegd, dat van bedoeld produkt sprake is wanneer het de onder 1 vermelde kenmerken vertoont?
3.
Zo neen, moet de term „gebroken granen van maïs” in het onder 1 genoemde voorschrift in die zin worden uitgelegd, dat van bedoeld produkt sprake is wanneer het de onder 1 vermelde kenmerken vertoont, dat wil zeggen met name wanneer de granen zijn gepeld en de maïskiem eraan is onttrokken?
4.
Zo neen, moet uit de aanhaling van nummer 11.02 van het gemeenschappelijk douanetarief in verordening nr. 19/62 van de EEG — juncto de bijlage dezer verordening — worden geconcludeerd dat in zoverre ook nrs. 5 en 6 van de Algemene Bepalingen voor de toepassing van de nomenclatuur van het gemeenschappelijk douanetarief toepassing dienen te vinden, zodat een waar die binnen een tariefnummer onder geen enkele post valt, moet worden ingedeeld onder de post welke van toepassing is op de goederen waarmede zij de meeste overeenkomst vertoont?
Derde geval
Moet de term „gebroken granen van gierst” in artikel 1, letter d), van verordening nr. 19/62 der EEG, juncto de bijlage dier verordening, (nummer van het gemeenschappelijk douanetarief: ex 11.02, ex A, ex III, b) aldus worden uitgelegd, dat daaronder produkten vallen die voor een belangrijk gedeelte uit onveranderde gebroken korrels bestaan, zoals men die in gebroken milo aantreft en daarnevens talrijke kleinere en grotere uit milodeeltjes bestaande klonten alsmede — ook wanneer daaraan bestanddelen mochten zijn onttrokken — nog 64,3 % of 66,4 % zetmeel (volgens de EEG-procedure vastgesteld), 10 % respectievelijk 9,7 % ruw eiwit en 3 % respectievelijk 3,6 % vet bevatten, dan wel is er bovendien een maximum- of minimumgehalte aan andere bestanddelen nodig?
Met betrekking tot deze problematiek meen ik nu als volgt mijn standpunt te moeten bepalen:
I —
In alle drie prejudiciële zaken heeft verzoekster in het bodemgeschil de ontvankelijkheid in twijfel getrokken. Deze bezwaren moeten dan ook in de eerste plaats worden besproken; er behoeft echter niet lang bij te worden stilgestaan.
1.
Verzoekster maakt er bezwaar tegen, dat de vragen betreffende de tariefindeling worden gesteld voor waren van bepaalde hoedanigheid. Daarmede wordt eigenlijk van het Hof van Justitie rechts-toepassing verlangd, terwijl in artikel 177 slechts de bevoegdheid tot uitlegging in abstracto is voorzien, des dat alleen de verwijzende rechter het recht heeft het toe te passen.
Verzoekster heert hiermede in zoverre het gelijk aan haar zijde, dat in het kader van de uitleggingsbevoegdheden van artikel 177 de omstreden bepaling slechts in algemene zin mag worden verduidelijkt, dat wil zeggen de feiten niet onder de norm mogen worden gesubsumeerd en — wanneer het om de tariefindeling gaat — ook geen uitspraak mag worden gedaan over de gesteldheid van de litigieuze importgoederen (waarover men het blijkbaar niet eens is). Ik ben echter van mening dat er, ondanks de door de verwijzende rechter gebezigde formuleringen, wel degelijk een uitlegging in de zin van artikel 177 wordt gevraagd. Dat de bedoelde waren nauwkeurig worden omschreven, staat daaraan evenmin in de weg als een in andere gevallen gegeven beschrijving van de concrete problematiek van het bodemgeschil. In werkelijkheid bereikt men daarmede alleen, dat de opheldering van communautaire rechtsproblemen beperkt blijft tot het hoofdgeding, en dat niet een te ruime, dat wil zeggen in concreto niet relevante uitlegging wordt gegeven. Ook wanneer prejudiciële verzoeken aldus worden „omlijnd”, lijkt een juiste toepassing van artikel 177 mogelijk, wanneer het Hof van Justitie in zijn prejudiciële beslissing maar voldoende abstraheert en er zich van onthoudt een bepaalde casuspositie onder de uit te leggen norm te subsumeren.
Evenals in vroegere gevallen gaat het er dus alleen maar om, uit de misschien te concrete formules van de verwijzende rechter de echte, toelaatbare uitleggingsvragen te „pellen”. En waar dit zonder meer mogelijk is, zie ik geen aanleiding de prejudiciële verzoeken niet ontvankelijk te achten.
2.
Een tweede bezwaar houdt verband met het feit, dat de Duitse rechter zich in de gestelde vragen van de tegenwoordige tijd heeft bediend. Verzoekster wijst erop, dat de uit te leggen verordening nr. 19/62 per 1 juli 1967 is vervangen door verordening nr. 120/67 (Publikatieblad nr. 117, blz. 2269) en dus niet meer geldt. Zij betoogt dat bij uitlegging van bedoelde voorschriften dient te worden te rade gegaan met de bij invoer geldende rechtstoestand, dat wil zeggen met gebruikmaking van de toemalige ken-bronnen en uitleggingsmiddelen die destijds in aanmerking moesten worden genomen. Met voorschriften, toelichtingen en kenbronnen van latere datum mag niet worden gewerkt, omdat anders een ontoelaatbare terugwerkende kracht via de rechtspraak zou worden geïntroduceerd.
Ook hier heeft verzoekster in hoofdzaak het gelijk aan haar zijde. Dit wil echter wederom niet zeggen dat de prejudiciële verzoeken niet-ontvankelijk zouden zijn, doch hoogstens dat de vragen enige „duiding” behoeven. Tot zulk een „duiding” bestaat te gereder aanleiding, wanneer men bedenkt dat het er de verwijzende rechter stellig niet om begonnen was dat de litigieuze termen aan de hand van latere tariferingsgegevens zouden worden uitgelegd. In ieder geval zal ik er naar streven mij te houden aan de door verzoekster juist geachte uitleggingsmethode en met de gesignaleerde bezwaren rekening te houden.
II —
Na deze noodzakelijke opmerkingen vooraf kunnen wij dan thans op de eigenlijke vragen ingaan. Het verdient mijns inziens echter aanbeveling de drie gevallen afzonderlijk te onderzoeken.
1.
Zoals men weet, gaat het er in het eerste geval om hoe de term „gebroken granen van maïs” in tariefpost ex 11.02, waarnaar in de bijlage van verordening nr. 19 wordt verwezen, moet worden uitgelegd. De Duitse rechter zou willen weten, of van zulke produkten ook sprake is wanneer er zetmeel aan is onttrokken, zolang er maar bepaalde zetmeel- en vochtpercentages in voorkomen, dan wel of bovendien een bepaald gehalte aan andere bestanddelen, bij voorbeeld proteïne of ruwe vezels, nodig is. Ook wordt gevraagd, of van belang is of de kiem er aan is onttrokken.
Gaat men van het systeem van het gemeenschappelijk douanetarief als geheel uit, dan dient men in de eerste plaats te bedenken, dat de litigieuze post 11.02 voorkomt in een hoofdstuk dat onder meer produkten van de meelindustrie omvat. Te oordelen naar de in de post omschreven bewerkingen gaat het om bepaalde soorten vermaling en bij het breken — waarom het hier gaat — om een grove vermaling, waarbij de natuurlijke samenstelling in beginsel ongewijzigd blijft. Dit schijnt reeds te volgen uit het algemeen spraakgebruik (verzoekster verwijst hier naar de nieuwe Brockhaus 1968, trefwoord „Schrot”). Men kan hier ook wijzen op 's Raads verordening nr. 55 met haar heffingsregeling voor op basis van granen verwerkte produkten. Waar in artikel 5, lid 1, sub g), sprake is van granen die slechts gebroken zijn, gaat het blijkbaar om de meest primitieve wijze van bewerking. Ook speelt hier de berekening van de heffing een rol; het variabel element wordt bepaald naar de heffing geldende voor de hoeveelheid grondstoffen welke voor de vervaardiging van het verwerkte produkt wordt gebruikt. Voor slechts gebroken granen wordt een hoeveelheid van 102 kg genoemd; blijkbaar wordt er van uitgegaan, dat er slechts weinig afvalt, met andere woorden dat er aan de grondstoffen zo goed als niets wordt onttrokken. Voorts zij gewezen op de Brusselse toelichtingen (volgens Uw uitspraak in de zaak 14-70 (Jurisprudentie, Deel XVI, blz. 1001) een waardevol hulpmiddel). Daarin worden gebroken granen omschreven als in stukken gebroken granen welke zich van grutten onderscheiden doordat de deeltjes grover en onregelmatiger zijn.
Bij deze principiële opmerkingen mogen wij het echter niet laten. Dat blijkt reeds uit de genoemde Brusselse toelichtingen, waarbij wij niet alleen denken aan de mogelijkheid van onttrekking van bepaalde stoffen, zoals die in de algemene beschouwingen betreffende hoofdstuk 11 te berde wordt gebracht, doch — voor gebroken granen — ook aan de zojuist aangehaalde definitie en aan de vergelijking met grutten. Bovendien is van belang, dat „Maïsschrot” (gebroken granen) ook wordt verkregen uit maïs zonder kiem, dat wil zeggen uit een produkt waaraan de waardevolle, oliehoudende doch voor de houdbaarheid schadelijke kiemen zijn onttrokken. Zie ik het wel, dan heeft verzoekster deze door de Commissie verstrekte en zeer verhelderende verklaring niet principieel bestreden en alleen opgemerkt, dat in de handel alleen gebroken granen waaraan de kiemen niet zijn onttrokken, gebruikelijk zijn. Van gebroken granen kan derhalve ook sprake zijn wanneer er bepaalde stoffen aan zijn onttrokken; de natuurlijke samenstelling van de basisstof behoeft niet noodzakelijkerwijze geheel dezelfde te zijn gebleven. Voor de juistheid van deze opvatting pleit ook de volgende overweging: „Gebroken granen van maïs” is een tussenprodukt, verkregen bij de vervaardiging van zetmeel uit maïs, dat als zodanig natuurlijk onder tariefpost 11.02 valt. Hiervan uitgaande kan men met de Commissie zeggen, dat ook het onttrekken van een bepaalde hoeveelheid zetmeel in bedoelde tarifering geen wijziging brengt; volgens een algemeen uitleggingsprincipe blijft een produkt onder een tariefnummer vallen zolang een verwerking niet tot een zodanig wezenlijke verandering leidt dat van een nieuw produkt — vallend onder een speciaal tariefnummer — moet worden gesproken. Tijdens de procedure voor de douane noemde verzoekster alleen tariefpost 23.03 (afvallen van [maïs] zetmeelfabrieken). Welbeschouwd kan deze post echter niet reeds worden toegepast wanneer aan bepaalde produkten enig zetmeel wordt onttrokken, doch alleen wanneer sprake is van echte afvalprodukten, verkregen door toepassing van een procédé dat er op gericht is om, met gebruikmaking van moderne technische middelen, alle zetmeel te winnen die op economisch verantwoorde wijze aan de basisstof kan worden onttrokken. Mijns inziens kan men zich op dit standpunt stellen, ook al was er in 1964 wat tariefpost 23.03 betreft nog geen communautaire soevereiniteit. Bij de afbakening van de voorschriften der marktordeningen dient men ook posten die niet onder die voorschriften zijn gebracht in zijn beschouwingen te betrekken, omdat de communautaire wetgever in zoverre als het ware een negatieve beslissing heeft genomen. Hiertegen lijkt mij te minder bezwaar te bestaan bij een term als „afvallen”, waaraan uiteraard bezwaarlijk een andere dan de zojuist geschetste betekenis kan toekomen.
Moet het er derhalve reeds op grond van voormelde, in hoofdzaak aan het systeem van het gemeenschappelijk douanetarief ontleende, beschouwingen voor worden gehouden dat van gebroken granen niet slechts sprake is wanneer de natuurlijke samenstelling van de korrel volledig ongewijzigd is gebleven, doch ook wanneer daaraan in zekere mate bestanddelen zijn onttrokken, voor de beantwoording van de tariferingsvraag, welke een voorschrift tot ordening van de markt betreft, komt het bovendien op de doelstelling en eisen dier ordening aan. Het Hof van Justitie heeft hierop in de zaak 74-69 (Jurisprudentie, Deel XVI, blz. 451) (voor de tarifering van meel van maniok) duidelijk gewezen. Men dient derhalve niet te vergeten, dat de marktordening op bescherming van binnenlandse producenten (in casu: van veevoeder) is gericht. Deze bescherming wordt verleend door de prijzen van geïmporteerde waren met behulp van bepaalde heffingen op het niveau der communautaire prijzen te brengen en zo de fabrikanten in de Gemeenschap van een redelijk inkomen te verzekeren. Een der middelen om deze bescherming effect te doen sorteren, is ongetwijfeld dat men onder de heffingsregeling voor gebroken granen alle produkten brengt die op de een of andere wijze bedoelde bewerking (breking) ondergaan en die naar samenstelling, waarde en bruikbaarheid met gebroken granen in de zin van tariefnr. 11.02 kunnen worden vergeleken, zelfs wanneer er bepaalde meelbestanddelen in voorkomen, zodat zij een enigszins afwijkende structuur vertonen. Niet in de laatste plaats hierom komt het voor de tarifering in hoofdzaak aan op de samenstelling van de waar, en wel — omdat er in het bodemgeschil sprake is van onttrekking van zetmeel en de waarde van voeders als bedoeld allereerst van het zetmeelgehalte afhangt — op het zetmeelgehalte van de geïmporteerde produkten, anders gezegd op de vraag in hoeverre ondanks het onttrekken van zetmeel een indeling onder tarief nr. 11.02 mogelijk blijft.
Hiertegenover kan men zich niet — zoals verzoekster poogt te doen — op het Duitse „Futtermittelrecht” beroepen. Weliswaar wordt daarin (namelijk in § 19 van de Verordnung zur Ausführung des Futtermittelgesetzes van 21 juli 1927) de term „Getreideschrot” als volgt gedefinieerd: „Schrot von Getreide oder Hülsenfrüchten sind die zerkleinerten Körner. Jede Veranderung durch Entnahme von Anteilen des Kornes oder irgendwelche Beimischungen ist unzulassig.” Doch het mag er niet voor worden gehouden dat deze „definitio legis” ook elders kan worden gehanteerd, zolang afwijkende criteria ontbreken. Daarvan kan kennelijk geen sprake zijn: het „Futtermittelrecht” heeft een andere doelstelling dan het recht inzake de heffingen, en anderzijds kunnen nationale wettelijke definities natuurlijk niet de doorslag geven ter vaststelling van de betekenis van communautaire rechtstermen, waaraan in alle zes Lid-Staten een zelfde draagwijdte moet toekomen.
Volgens de Commissie wordt er, wat het zetmeelgehalte van ruwe maïs, van kiemen ontdane maïs en gebroken maïs betreft, in de litteratuur een duidelijk standpunt ingenomen. Ik moge verwijzen naar de tabellen op bladzijde 15 e. v. van de memorie der Commissie. Voor het bestanddeel N-vrije extractstoffen lezen wij aan die tabellen waarden af, welke bij ruwe maïs tussen 49 en 77,9 %, onderscheidenlijk tussen 59,7 en 74,4 % schommelen, bij maïs waaruit de kiemen zijn verwijderd 72,3 % bedragen en bij gebroken maïs tussen 60,1 en 67,1 % liggen. In de rapporten die in de dossiers betreffende het bodemgeschil zijn aan te treffen, wordt het gemiddeld zetmeelgehalte van maïs op 60-64 %, 59-64 % en 58-65 % gesteld. Op gebroken granen van maïs gelijkende en mitsdien daarmede gelijk te stellen produkten zijn derhalve ook waren, waarvan het zetmeelgehalte blijft binnen de grenzen die worden aangehouden voor maïs in natuurlijke samenstelling (zoals met betrekking tot de produkten, in de prejudiciële beschikking genoemd, het geval is.) Daarentegen ware het onjuist hier van afvallen van zetmeelfabrieken te spreken: het zetmeelgehalte van maïspulp wordt gesteld op 34,5–36,4 %, derhalve duidelijk lager dan dat van natuurlijke maïs.
Hiertegenover kan geen doorslaggevend argument worden ontleend aan de heffingsregeling geldende voor tariefnr. 23.02 (zemelen, slijpsel en andere resten van het zeven, van het malen of van andere bewerkingen van granen …). Weliswaar wordt daarin naar het zetmeelgehalte gedifferentieerd (vgl. verordeningen nrs. 55/62 en 5/63, resp. Publikatieblad nr. 54, blz. 1581 en Publikatieblad nr. 18, blz. 189) en ook is het juist dat op grond van verordening nr. 141/64 (Publikatieblad nr. 169, blz. 2666) — die echter eerst vanaf oktober 1964 geldt — van afvallen als hierbedoeld ook nog sprake kan zijn wanneer het zetmeelgehalte boven de 45 % ligt. Het schijnt mij echter van belang, dat het hier niet om waren met een zetmeelgehalte in deze orde van grootte gaat. Bovendien kan aan de hand van de geciteerde verordeningen, waarin waren van andere aard worden omschreven, niet worden aangetoond dat van afvallen in de zin van tariefnr. 23.03 ook nog mag worden gesproken, wanneer het zetmeelgehalte op het in casu bereikte niveau komt te liggen, dat wil zeggen binnen de grenzen die worden aangehouden voor maïs in natuurlijke samenstelling.
1 en slotte zal men — voor zover naar de relevantie van andere bestanddelen gevraagd wordt — met de Commissie ook kunnen constateren, dat er in zoverre geen bindende criteria kunnen worden vastgesteld. Dit geldt in de eerste plaats voor het vetgehalte. Een vaste maatstaf ontbreekt, omdat vet op den duur wordt afgebroken en omdat het vetgehalte door het verwijderen der kiemen daalt. Hoogstens mag men op grond van het vetgehalte concluderen dat er van gebroken granen sprake kan zijn, wanneer het, zoals in casu blijkbaar het geval is, blijft binnen de maximum- en minimumgrenzen die daarvoor, tenminste bij maïs waaruit de kiemen zijn verwijderd, worden aangehouden. Hetzelfde geldt voor het gehalte aan proteïne. Ook het proteïnegehalte als zodanig is geen maatstaf, omdat het er onder meer van afhangt of de maïskiem werd verwijderd. Het kan hoogstens worden beschouwd als een aanwijzing dat van gebroken maïs sprake is, wanneer het blijft binnen de maximum- en minimumgrenzen die daarvoor bij maïs in natuurlijke samenstelling worden aangehouden, en die samenstelling ook overigens daarop wijst (bij echte afvallen van zetmeelfabrieken schijnt het proteïnegehalte hoger en het zetmeelgehalte lager te zijn). Met het gehalte aan ruwe vezels kan gemakkelijk worden gemanipuleerd zodat het als maatstaf ondeugdelijk is. Ook wanneer het betrekkelijk hoog ligt (bij voorbeeld doordat ook de kolf wordt vermalen, ruwe vezels met het echte „Schrot” zijn 'vermengd c.q. aan echte afvallen „Schrot” in bepaalde omvang werd toegevoegd) kan uit een oogpunt van bruikbaarheid als veevoeder nog van gemalen granen worden gesproken. Ten slotte heeft de Commissie wat het asgehalte betreft opgemerkt, dat het tot nu toe voor de hierbedoelde afbakening geen rol heeft gespeeld. Ook al kan het bij de afbakening van de post „meel” (11.01) ten opzichte van de post „zemelen, slijpsel en andere resten” (23.02) in bepaalde communautaire verordeningen van zeker belang zijn, dit is niet zonder meer ook het geval voor de afbakening van „gebroken granen” ten opzichte van afvallen van (maïs) zetmeelfabrieken. Voorts geldt ook hier hetgeen met betrekking tot het gehalte aan ruwe vezels werd opgemerkt (manipuleerbaarheid).
De voor het eerste geval gestelde vraag kan derhalve als volgt worden beantwoord: „gebroken granen van maïs” in de zin van tariefnr. 11.02 van het gemeenschappelijk douanetarief zijn grof gemalen granen van maïs, waaraan de kiem al dan niet is onttrokken en die in hoofdzaak de natuurlijke samenstelling van maïs vertonen. Dat er enig zetmeel aan is onttrokken, is van geen belang zolang het zetmeelgehalte blijft binnen de voor maïs als natuurlijk te beschouwen grenzen.
2.
In het tweede geval kunnen de geïmporteerde waren volgens het Bundesfinanzhof, anders dan verzoekster meent, niet als voor menselijke consumptie bestemde produkten worden beschouwd; zij kunnen alleen vallen onder post 11.02. Het Bundesfinanzhof twijfelt echter over de juiste tarifering binnen post 11.02, met andere woorden over de vraag wanneer sprake is van „grutten van maïs” en welke van de verschillende heffingspercentages van verordening nr. 55 dientengevolge moet worden toegepast. Het Bundesfinanzhof vraagt derhalve hoe de term „grutten van maïs” met betrekking tot een waar van bepaalde samenstelling moet worden uitgelegd en het wenst te weten of ook het vetgehalte van belang is. Subsidiair verzoekt het bovendien om uitlegging van de andere genoemde termen („gepelde granen van maïs”, „gebroken granen van maïs”), zulks wederom voor een waar van bepaalde samenstelling. Ten slotte vraagt het Bundesfinanzhof nog naar de toepasselijkheid van bepaalde algemene tariferingsvoorschriften.
Beantwoording van de primaire vraag biedt hier kennelijk minder moeilijkheden dan in het eerste geval. Zowel verzoekster in het bodemgeschil als de Commissie komen tot een uitlegging van de term „grutten van maïs” in die zin dat hij mede de in het bodemgeschil te beoordelen waar omvat. Zij kunnen zich daarbij beroepen op de verkeersopvatting (zoals die onder meer blijkt uit het zich bij de stukken bevindend rapport van de Bundesforschungsanstalt für Getreideverarbeitung van mei 1964) en er met name op wijzen dat in de handel onder „Maize grits” een waar van zeer bepaalde hoedanigheid wordt verstaan. „Grutten van maïs” is een produkt, door malen verkregen uit gepelde maïs, waaruit de kiemen zijn verwijdert, een door breken van het vruchtlichaam ontstaan grofkorrelig produkt. Voor deze opvatting vindt men ook houvast in de Brusselse toelichtingen, welke — als gezegd — volgens de rechtspraak een waardevol hulpmiddel vormen. Daarin worden namelijk de voornaamste onder post 11.02 vallende produkten omschreven en van „grutten” wordt gezegd, dat ze bestaan uit deeltjes van het vruchtlichaam, die door grof malen van graan worden verkregen. Gries(meel) onderscheidt zich van grutten doordat het bij verdere behandeling (afzeven of nogmaals malen) intensiever wordt gebroken, zonder dat er reeds meel ontstaat. Van gepelde granen is sprake, wanneer het vruchtvlies ten dele is verwijderd en gebroken granen worden omschreven als in stukken gebroken granen, die van grutten zijn te onderscheiden doordat de deeltjes grover en onregelmatiger zijn (hetgeen — naar wij zagen — impliceert dat in beginsel alle natuurlijke bestanddelen van de korrel — met inbegrip van vliezen en kiemweefsel — moeten worden aangetroffen). Bovendien dienen ook in dit verband de marktorganisatorische beleidsoverwegingen die aan verordening nr. 55 ten grondslag liggen, dus de door de marktordening gestelde eisen, niet te worden vergeten. De bij die verordening vastgestelde heffingen variëren namelijk met de hoeveelheid verwerkte grondstoffen, dat wil zeggen naar de intensiteit der bewerking. Bij grutten uit maïs komt het variabel element voor 100 kg verwerkt produkt overeen met de heffing op 182 kg bij de vervaardiging gebruikt basisprodukt. Bij gepelde graansoorten wordt uitgegaan van 167 kg van het basisprodukt en bij gebroken graan van 102 kg. Aan deze getallen kan de handelswaarde van de betrokken produkten en de behoefte aan bescherming van de binnenlandse produktie worden afgelezen. Wanneer derhalve vaststaat, dat een hoogwaardig produkt wordt geïmporteerd, dat in één van deze categorieën kan vallen, dan moet — zelfs bij een grover produkt dan gries — ter bescherming van de binnenlandse producenten van vergelijkbare waar tot tarifering volgens de hogere graad van verwerking — in casu: als „gries” — worden overgegaan. Daarentegen zou men door toepassing van de heffing voor gebroken granen stellig onvoldoende recht doen wedervaren aan de behoefte aan bescherming van de binnenlandse producenten. Nadere criteria spelen ook in casu geen rol.
Met name was in het hierbedoelde tijdvak het vetgehalte van geen belang voor de vraag of een waar als maïsgries moet worden aangemerkt. Hoogstens zou men kunnen zeggen dat een zeer laag vetgehalte, blijvend binnen de maximum- en minimumgrenzen van het natuurlijk vetgehalte van zuivere vruchtlichamen (evenals trouwens een laag gehalte aan ruwe vezels), een argument oplevert om te veronderstellen dat van gries sprake is. En latere voorschriften — met nauwkeuriger criteria — moeten buiten beschouwing blijven. Opmerkelijk is nochtans, dat de opvatting van de Commissie en van verzoekster in het bodemgeschil erdoor schijnt te worden bevestigd.
In antwoord op de primaire vraag die in het tweede geval werd gesteld kan derhalve worden gezegd, dat onder grutten van maïs is te verstaan een produkt, verkregen door bij vermaling van gepelde en van de kiem ontdane maïs het vruchtlichaam te breken. Deze beantwoording impliceert dat op de subsidiair gestelde vragen, ook op die naar de toepasselijkheid van de algemene tariferingsvoorschriften, niet meer behoeft te worden ingegaan.
3.
In het derde geval is de uitlegging in geding van de term „gebroken granen van gierst”, waarbij het alweer om een waar van bepaalde hoedanigheid gaat. Kenmerkend voor deze waar is dat ze voor een belangrijk gedeelte uit onveranderde gebroken korrels bestaat en voorts klonten milodeeltjes en een bepaald gehalte aan zetmeel bevat. Het Bundesfinanzhof wenst te weten of zulk een waar als gebroken granen van gierst is te beschouwen, dan wel of er bovendien een maximum- of minimumgehalte aan andere bestanddelen nodig is.
De problematiek van dit geval vertoont duidelijke verwantschap met die van het eerste geval, waarin het om gebroken granen van maïs ging. Dit niet in de laatste plaats, omdat milocorn, een zetmeelrijk soort sorgho-gierst, volgens de Commissie maïs in menig opzicht kan vervangen. Ik kan derhalve, ook omdat de argumenten van partijen in vergaande mate overeenkomen met die waarvan zij zich in het eerste geval hebben bediend, in hoofdzaak verwijzen naar hetgeen ik bij de bespreking van dat geval reeds heb opgemerkt en mij thans tot een korte aanvulling beperken.
Dat wil zeggen: Ook in dit verband moet er naar algemeen spraakgebruik en overeenkomstig de opvatting van het verkeer van worden uitgegaan, dat van „gebroken granen” sprake is, wanneer het gaat om enkelvoudig bewerkte, gebroken korrels, anders gezegd om een produkt waarbij de korrel in hoofdzaak de natuurlijke samenstelling heeft behouden. Daartoe kan ook worden verwezen naar de reeds vermelde heffingsregeling van verordening nr. 55, waaruit blijkt dat er bij het verwerken van graan tot gebroken graan („Schrot”) slechts weinig afval ontstaat. Bovendien zij herinnerd aan de marktorganisatorische beleidsredenen welke het aanzijn gaven aan verordeningen nrs. 19 en 55, dat wil zeggen aan de noodzaak de veevoederproducenten van de Gemeenschap voldoende te beschermen. Daaruit volgt, dat tot „gebroken granen” in hoofdzaak zijn te rekenen gelijksoortige, naar waarde, samenstelling en gebruiksmogelijkheden verwante produkten, waaraan bepaalde stoffen, met name zetmeel, in geringe mate zijn onttrokken. Dit geldt steeds, zolang er geen sprake is van een belangrijke onttrekking van zetmeel volgens de bij de bespreking van het eerste geval vermelde criteria, dat wil zeggen zolang er geen sprake is van echte afvallen in de zin van tariefnr. 23.03.
Ook voor de natuurlijke samenstelling van milocorn en gepelde gierst kunnen de aan te houden waarden wederom worden ontleend aan de litteratuur — en daaruit volgt met name dat het zetmeelgehalte vergelijkbaar is met dat van maïs. Ik verwijs in zoverre naar de samenstellingen, in de memorie der Commissie vermeld. Op grond daarvan moet het ervoor worden gehouden, dat gebroken granen van gierst in de zin van de marktordening aanwezig zijn, wanneer de te beoordelen produkten qua samenstelling in hoofdzaak vergelijkbaar zijn, met name wanneer het zetmeelgehalte, dat voor de waarde als veevoeder bepalend is (en dat bij gepelde gierst gemiddeld 68 % bedraagt), dicht bij deze waarde is gelegen en blijft binnen de maximum- en minimumgrenzen van het natuurlijk zetmeelgehalte van de gierstkorrel. Daarentegen ware het onjuist te denken aan een indeling onder post 23.03, omdat echte afvallen van (gierst) zetmeelfabrieken in het algemeen blijkbaar slechts 20,3 tot 36,9 % zetmeel bevatten. Het vetgehalte is, evenmin als het eerste geval, beslissend zolang het binnen de maximum- en minimumgrenzen van het natuurlijk vetgehalte van het vruchtlichaam blijft (hetgeen met de in het bodemgeschil te beoordelen waar het geval zou kunnen zijn). Het gehalte aan ruwe vezels en as is al evenmin van doorslaggevende betekenis. Ook hier moge ik verwijzen naar hetgeen ik met betrekking tot het eerste geval heb betoogd.
Ten slotte zij er in deze zaak bij wege van aanvullende opmerking op gewezen, dat de aanwezigheid van uit milodeeltjes bestaande klonten de tarifering niet kan beïnvloeden. Weliswaar betekent zulks ten opzichte van de normale structuur van gebroken granen een afwijking. De Commissie heeft er echter terecht op gewezen, dat men hier een speciale omstandigheid in aanmerking moet nemen, namelijk dat de milokorrel zacht is en dat bij verwerking betrekkelijk veel meel wordt verkregen. Bovendien is het mogelijk, dat de klontvorming aan opslag op een vochtige plaats en afbraak van de kiemolie moet worden toegeschreven. Zolang bedoelde granen qua samenstelling in hoofdzaak met gebroken granen vergelijkbaar zijn, behoeft bij klontering niet noodzakelijkerwijze tot een andere tarifering te worden geconcludeerd.
Met de Commissie meen ik derhalve, dat bij de beantwoording van de derde vraag een overeenkomstige definitie moet worden gegeven als in het eerste geval.
III —
Mijn standpunt samenvattend, stel ik U voor de vragen van het Bundesfinanzhof als volgt te beantwoorden:
Eerste geval:
„Gebroken granen van maïs” in de zin van tariefnr. 11.02 van het gemeenschappelijk douanetarief zijn grofgemalen granen van maïs, waaruit de kiem al dan niet is verwijderd en die in hoofdzaak de natuurlijke samenstelling van maïs vertonen. Dat er enig zetmeel aan is onttrokken, is van geen belang zolang het zetmeelgehalte blijft binnen de voor maïs als natuurlijk te beschouwen grenzen.
Tweede geval:
Onder „grutten van maïs” in de zin van artikel 1, letter d), van verordening nr. 19/62 is te verstaan een produkt, verkregen door vermaling van gepelde maïs waaruit de kiemen zijn verwijderd. Hieronder valt ook een door vermaling van het vruchtlichaam verkregen produkt met een grovere korrel dan de in de handel gebruikelijke maïsgries.
Derde geval:
„Gebroken granen van gierst” in de zin van tariefnr. 11.02 van het gemeenschappelijk douanetarief zijn grofgemalen gierstkorrels die in hoofdzaak de natuurlijke samenstelling van gierst vertonen. Dat er enig zetmeel aan is onttrokken, is van geen belang zolang het zetmeelgehalte blijft binnen de voor gierst als natuurlijk te beschouwen grenzen. De aanwezigheid van klonten milodeeltjes is voor de tarifering irrelevant.
(
1
)	Vertaald uit het Duits.