62021CC0551
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
JULIANE KOKOTT
της 13ης Ιουλίου 2023 (
1
)
Υπόθεση C‑551/21
Ευρωπαϊκή Επιτροπή
κατά
Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης
«Προσφυγή ακυρώσεως – Απόφαση (ΕΕ) 2021/1117 – Πρωτόκολλο για την εφαρμογή της συμφωνίας σύμπραξης στον τομέα της αλιείας μεταξύ της Δημοκρατίας της Γκαμπόν και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2021‑2026) – Υπογραφή εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και προσωρινή εφαρμογή – Εξουσία υπογραφής – Εξουσιοδότηση από τον Πρόεδρο του Συμβουλίου – Υπογραφή διά του Μονίμου Αντιπροσώπου της Πορτογαλικής Δημοκρατίας και Προέδρου της Επιτροπής των Μόνιμων Αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών (ΕΜΑ) – Άρθρο 13, παράγραφος 2, και άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ – Άρθρο 218, παράγραφοι 2 και 5, άρθρα 220 και 221 ΣΛΕΕ – Εξουσία της Επιτροπής για εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης – Αρμοδιότητα του Συμβουλίου προς σύναψη διεθνών Συνθηκών – Αρχή της καλόπιστης συνεργασίας μεταξύ των θεσμικών οργάνων της Ένωσης – Άρθρα 296 και 297 ΣΛΕΕ – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Δημοσίευση της εξουσιοδοτικής αποφάσεως»
Περιεχόμενα
I. Εισαγωγή
II. Το νομικό πλαίσιο
Α. Οι δύο Συμβάσεις της Βιέννης
Β. Το δίκαιο της Ένωσης
1. Η Συνθήκη ΕΕ
2. Η Συνθήκη ΛΕΕ
III. Το ιστορικό της διαφοράς
IV. Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου και τα αιτήματα των διαδίκων
V. Εκτίμηση
Α. Επί του παραδεκτού
Β. Επί του βασίμου
1. Πρώτος λόγος ακυρώσεως
α) Ασαφής σχέση μεταξύ του άρθρου 17 ΣΕΕ και του άρθρου 218 ΣΛΕΕ
β) Άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ – Έννοια της φράσεως «εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης»
1) Ερμηνεία υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου
2) Ερμηνεία υπό το πρίσμα των άρθρων 220 και 221 ΣΛΕΕ
3) Ενδιάμεση πρόταση
γ) Άρθρο 218, παράγραφοι 2 και 5, ΣΛΕΕ – Έγκριση του Συμβουλίου προς υπογραφή
1) Επιχειρήματα των διαδίκων
2) Εκτίμηση
δ) Ενδιάμεση πρόταση
2. Δεύτερος λόγος ακυρώσεως
VI. Δικαστικά έξοδα
VII. Πρόταση
I. Εισαγωγή
1.
Με την υπό κρίση προσφυγή, η οποία ασκήθηκε δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητεί την ακύρωση του άρθρου 2 της αποφάσεως (ΕΕ) 2021/1117 του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 2021, για την υπογραφή, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και την προσωρινή εφαρμογή του πρωτοκόλλου για την εφαρμογή της συμφωνίας σύμπραξης στον τομέα της αλιείας μεταξύ της Δημοκρατίας της Γκαμπόν και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2021‑2026) (
2
) (στο εξής: επίδικη απόφαση). Με το ως άνω άρθρο, ο Πρόεδρος του Συμβουλίου εξουσιοδοτείται να ορίσει το πρόσωπο ή τα πρόσωπα που είναι αρμόδια να υπογράψουν το πρωτόκολλο εξ ονόματος της Ένωσης. Περαιτέρω, η Επιτροπή ζητεί την ακύρωση της βασιζόμενης στην εν λόγω διάταξη παροχή εξουσιοδότησης από τον Πρόεδρο του Συμβουλίου προς τον Μόνιμο Αντιπρόσωπο της Πορτογαλικής Δημοκρατίας και Πρόεδρο της Επιτροπής των Μόνιμων Αντιπροσώπων των κρατών μελών (ΕΜΑ) να υπογράψει το εν λόγω πρωτόκολλο εξ ονόματος της Ένωσης (στο εξής: επίδικη εξουσιοδότηση).
2.
Η Επιτροπή υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι το Συμβούλιο υπερέβη τις αρμοδιότητές του και, ως εκ τούτου, έθιξε την εξουσία της για εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης βάσει του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ. Κατά την Επιτροπή, το άρθρο 218, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ εξουσιοδοτεί το Συμβούλιο μόνο να εκδίδει απόφαση που επιτρέπει την υπογραφή συμφωνίας και, ενδεχομένως, την προσωρινή της εφαρμογή πριν να τεθεί σε ισχύ, όχι όμως να αναθέτει την υπογραφή της δι’ αντιπροσώπου. Πολλώ δε μάλλον, καθόσον η εξουσία αυτή εμπίπτει στην αρμοδιότητα της Επιτροπής.
3.
Τα ζητήματα αυτά δεν έχουν αποσαφηνιστεί ακόμη από τη νομολογία του Δικαστηρίου. Αφορούν τον σεβασμό της θεσμικής ισορροπίας στο πλαίσιο της Ένωσης στο πλαίσιο της διαδικασίας σύναψης διεθνών συμφωνιών με τρίτες χώρες ή διεθνείς οργανισμούς, η οποία καθιερώθηκε με την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισσαβώνας. Ωστόσο, η επίμαχη πρακτική του Συμβουλίου υφίστατο πολύ πριν από το χρονικό αυτό σημείο. Εντούτοις, η Επιτροπή την αμφισβητεί για πρώτη φορά με την παρούσα προσφυγή της, προβάλλοντας ειδικότερα ότι το νομικό καθεστώς έχει μεταβληθεί με τη Συνθήκη της Λισσαβώνας. Η αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων είναι θεμελιώδους σημασίας όχι μόνον εντός του θεσμικού πλαισίου της Ένωσης αλλά και από την άποψη των τρίτων χωρών και των διεθνών οργανισμών.
II. Το νομικό πλαίσιο
Α. Οι δύο Συμβάσεις της Βιέννης
4.
Το άρθρο 7 της Συμβάσεως της Βιέννης της 23ης Μαΐου 1969, περί του δικαίου των συνθηκών (
3
) (στο εξής: Σύμβαση της Βιέννης περί του δικαίου των συνθηκών), υπό τον τίτλο «Πληρεξουσιότης», προβλέπει τα εξής:
«1.   Πρόσωπον τι θεωρείται αντιπρόσωπος του κράτους προς υιοθέτησιν ή επιβεβαίωσιν του κειμένου της συνθήκης, ή προς έκφρασιν της συναινέσεως του κράτους όπως δεσμευθή διά της συνθήκης, εάν:
α)
επιδείξη κατάλληλον πληρεξουσιότητα, ή
β)
προκύπτη εκ της πρακτικής των ενδιαφερομένων κρατών ή εξ άλλων συνθηκών ότι ήτο η πρόθεσίς των ν’ αναγνωρίσουν τούτο ως αντιπρόσωπον του κράτους διά τους ως άνω σκοπούς, χωρίς να ζητήσουν την παρουσίασιν του πληρεξουσίου εγγράφου.
2.   Ως εκ της θέσεώς των, οι κάτωθι θεωρούνται ως εκπροσωπούντες το κράτος των, άνευ υποχρεώσεως επιδείξεως πληρεξουσιότητος:
α)
Αρχηγοί κρατών, Πρόεδροι Κυβερνήσεων και Υπουργοί Εξωτερικών επί τω τέλει διενεργείας απασών των αναφερομένων εις την σύναψιν της συνθήκης πράξεων,
β)
Αρχηγοί Διπλωματικών Αποστολών, επί τω τέλει υιοθετήσεως του κειμένου συνθήκης μεταξύ του διαπιστεύοντος κράτους και του παρ’ ω η διαπίστευσις,
γ)
Αντιπρόσωποι διαπεπιστευμένοι υπό των κρατών εις διεθνή διάσκεψιν ή διεθνή οργανισμόν ή όργανον τούτου επί τω τέλει υιοθετήσεως του κειμένου συνθήκης εν τη ως άνω διασκέψει, οργανισμώ ή οργάνω.»
5.
Το άρθρο 10 της Συμβάσεως της Βιέννης περί του δικαίου των συνθηκών, υπό τον τίτλο «Επιβεβαίωσις του κειμένου», ορίζει ότι:
«Το κείμενον συνθήκης καθίσταται αυθεντικόν και οριστικόν
α)
κατά την διαδικασίαν την προβλεπομένην εν τω κειμένω ή συμφωνουμένην παρά των εν τη εκπονήσει της συνθήκης μετεχόντων κρατών, ή
β)
ελλείψει τοιαύτης διαδικασίας, διά της υπογραφής, υπογραφής ad referendum ή μονογραφής υπό των αντιπροσώπων των κρατών του κειμένου της συνθήκης ή της Τελικής Πράξεως της διασκέψεως, εν τη οποία έχει καταχωρηθή το κείμενον.»
6.
Το άρθρο 11 της Συμβάσεως της Βιέννης περί του δικαίου των συνθηκών, υπό τον τίτλο «Τρόποι εκφράσεως της συναινέσεως προς δέσμευσιν διά της συνθήκης», έχει ως εξής:
«Η συναίνεσις του κράτους όπως δεσμευθή διά της συνθήκης δύναται να δοθή διά της υπογραφής, ανταλλαγής οργάνων αποτελούντων συνθήκη, επικυρώσεως, αποδοχής, εγκρίσεως ή προσχωρήσεως, ή δι’ οιουδήποτε ετέρου συμπεφωνημένου τρόπου.»
7.
Η Σύμβαση της Βιέννης περί του δικαίου των συνθηκών εφαρμόζεται μόνον επί συνθηκών μεταξύ κρατών. Η μη τεθείσα σε ισχύ Σύμβαση της Βιέννης της 21ης Μαρτίου 1986 για το δίκαιο των συνθηκών μεταξύ κρατών και διεθνών οργανισμών ή μεταξύ διεθνών οργανισμών (στο εξής: Σύμβαση της Βιέννης για το δίκαιο των συνθηκών διεθνών οργανισμών) περιλαμβάνει, στα άρθρα 10 και 11 αυτής, αντίστοιχες εν πολλοίς διατάξεις όσον αφορά τον χαρακτηρισμό του κειμένου ως αυθεντικού και τη σύναψη συνθηκών. Εντούτοις, στο άρθρο 7 αυτής δεν προβλέπεται εξουσία εκπροσώπησης ως εκ της θέσεως.
Β. Το δίκαιο της Ένωσης
1.
Η Συνθήκη ΕΕ
8.
Το άρθρο 13, παράγραφος 2, ΣΕΕ έχει ως εξής:
«Κάθε θεσμικό όργανο δρα εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων που του ανατίθενται από τις Συνθήκες, σύμφωνα με τις διαδικασίες, τους όρους και τους σκοπούς τους οποίους προβλέπουν. Τα θεσμικά όργανα συνεργάζονται μεταξύ τους καλή τη πίστει.»
9.
Το άρθρο 15, παράγραφος 6, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ προβλέπει τα εξής:
«Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ασκεί, υπό την ιδιότητά του αυτή και στο επίπεδό του, την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης σε θέματα που άπτονται της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας, με την επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων του ύπατου εκπροσώπου της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας.»
10.
Το άρθρο 17, παράγραφος 1, ΣΕΕ ορίζει, μεταξύ άλλων, τα εξής:
«[Η Επιτροπή ε]ξασφαλίζει την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης, πλην της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας και άλλων περιπτώσεων που προβλέπονται στις Συνθήκες. […]»
11.
Το άρθρο 27, παράγραφος 2, ΣΕΕ έχει ως εξής:
«Ο ύπατος εκπρόσωπος εκπροσωπεί την Ένωση για ζητήματα που εμπίπτουν στην κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας. Διεξάγει τον πολιτικό διάλογο με τρίτους εξ ονόματος της Ένωσης και εκφράζει τη θέση της Ένωσης στους διεθνείς οργανισμούς και στις διεθνείς διασκέψεις.»
2.
Η Συνθήκη ΛΕΕ
12.
Το άρθρο 218 ΣΛΕΕ ορίζει, μεταξύ άλλων, τα εξής:
«1.   Με την επιφύλαξη των ειδικών διατάξεων του άρθρου 207, για τη διαπραγμάτευση και τη σύναψη των συμφωνιών μεταξύ της Ένωσης και τρίτων χωρών ή διεθνών οργανισμών ακολουθείται η εξής διαδικασία:
2.   Το Συμβούλιο εγκρίνει την έναρξη διαπραγματεύσεων, εκδίδει οδηγίες διαπραγμάτευσης, επιτρέπει την υπογραφή και συνάπτει τις συμφωνίες.
3.   Η Επιτροπή, ή ο ύπατος εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας όταν η σχεδιαζόμενη συμφωνία αφορά αποκλειστικά ή κυρίως την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας, υποβάλλει συστάσεις στο Συμβούλιο, το οποίο εκδίδει απόφαση που επιτρέπει την έναρξη διαπραγματεύσεων και ορίζει, ανάλογα με το αντικείμενο της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, τον διαπραγματευτή ή τον επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας της Ένωσης.
4.   Το Συμβούλιο μπορεί να απευθύνει οδηγίες στον διαπραγματευτή και να ορίζει ειδική επιτροπή, σε διαβούλευση με την οποία πρέπει να διεξάγονται οι διαπραγματεύσεις.
5.   Το Συμβούλιο, μετά από πρόταση του διαπραγματευτή, εκδίδει απόφαση που επιτρέπει την υπογραφή της συμφωνίας και, ενδεχομένως, την προσωρινή της εφαρμογή πριν να τεθεί σε ισχύ.
6.   Το Συμβούλιο, μετά από πρόταση του διαπραγματευτή, εκδίδει απόφαση για τη σύναψη της συμφωνίας.
Εκτός από την περίπτωση που η συμφωνία αφορά αποκλειστικά την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας, το Συμβούλιο εκδίδει απόφαση για τη σύναψη της συμφωνίας:
α)
Μετά από έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις ακόλουθες περιπτώσεις:
[…]
β)
Μετά από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στις υπόλοιπες περιπτώσεις […]
7.   Κατά παρέκκλιση από τις παραγράφους 5, 6 και 9, το Συμβούλιο μπορεί, κατά τη σύναψη συμφωνίας, να εξουσιοδοτεί τον διαπραγματευτή να εγκρίνει εξ ονόματος της Ένωσης τις τροποποιήσεις της συμφωνίας, εφόσον η συμφωνία προβλέπει ότι οι τροποποιήσεις αυτές πρέπει να θεσπισθούν με απλοποιημένη διαδικασία ή μέσω οργάνου που συνιστάται με την εν λόγω συμφωνία. Το Συμβούλιο μπορεί να εξαρτά την εξουσιοδότηση αυτή από ειδικούς όρους.
[…]
10.   Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενημερώνεται αμέσως και πλήρως σε όλα τα στάδια της διαδικασίας.
11.   Ένα κράτος μέλος, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο ή η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει από το Δικαστήριο να γνωμοδοτήσει εάν η σχεδιαζόμενη συμφωνία είναι συμβατή με τις Συνθήκες. Εάν η γνώμη του Δικαστηρίου είναι αρνητική, η σχεδιαζόμενη συμφωνία μπορεί να τεθεί σε ισχύ μόνον εφόσον τροποποιηθεί, ή εάν αναθεωρηθούν οι Συνθήκες.»
13.
Το άρθρο 220 ΣΛΕΕ ορίζει τα ακόλουθα:
«1.   Η Ένωση καθιερώνει κάθε πρόσφορη μορφή συνεργασίας με τα όργανα των Ηνωμένων Εθνών και τους ειδικευμένους οργανισμούς τους, το Συμβούλιο της Ευρώπης, τον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη και τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης.
Η Ένωση διατηρεί επίσης τις πλέον πρόσφορες σχέσεις με άλλους διεθνείς οργανισμούς.
2.   Η εφαρμογή του εν λόγω άρθρου ανατίθεται στον ύπατο εκπρόσωπο της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας και στην Επιτροπή.»
14.
Το άρθρο 221 ΣΛΕΕ προβλέπει τα εξής:
«1.   Οι αντιπροσωπείες της Ένωσης στις τρίτες χώρες και στους διεθνείς οργανισμούς εκπροσωπούν την Ένωση.
2.   Οι αντιπροσωπείες της Ένωσης τίθενται υπό την εξουσία του ύπατου εκπροσώπου της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας. Ενεργούν σε στενή συνεργασία με τις διπλωματικές και προξενικές αποστολές των κρατών μελών.»
III. Το ιστορικό της διαφοράς
15.
Στις 22 Οκτωβρίου 2015 το Συμβούλιο, κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής, εξουσιοδότησε την τελευταία να αρχίσει διαπραγματεύσεις, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σχετικά με τη σύναψη νέου πρωτοκόλλου για την εφαρμογή της συμφωνίας σύμπραξης στον τομέα της αλιείας μεταξύ της Δημοκρατίας της Γκαμπόν και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2021‑2026) (στο εξής: πρωτόκολλο). Η συμφωνία αυτή είχε συναφθεί το 2007 και παρείχε στους αλιείς της Κοινότητας αλιευτικές δυνατότητες στα ύδατα που υπάγονται στην κυριαρχία της Δημοκρατίας της Γκαμπόν (
4
).
16.
Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων, το πρωτόκολλο μονογράφηκε στις 10 Φεβρουαρίου 2021.
17.
Στις 19 Μαΐου 2021 η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο πρόταση αποφάσεως σχετικά με την υπογραφή του πρωτοκόλλου εξ ονόματος της Ένωσης και την προσωρινή εφαρμογή του.
18.
Το άρθρο 2 της πρότασης αποφάσεως είχε ως εξής:
«Η Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου καταρτίζει την πράξη εξουσιοδότησης του προσώπου που θα ορίσει η Επιτροπή για την υπογραφή του εν λόγω πρωτοκόλλου, με την επιφύλαξη της σύναψής του.»
19.
Το Συμβούλιο απέρριψε τη διατύπωση που προτάθηκε στο άρθρο 2 της πρότασης αποφάσεως και στη συνέχεια εξέδωσε την επίδικη απόφαση.
20.
Η επίδικη απόφαση έχει ως εξής:
«Άρθρο 1
Επιτρέπεται η υπογραφή, εξ ονόματος της Ένωσης, του πρωτοκόλλου […], υπό την επιφύλαξη της σύναψης του εν λόγω πρωτοκόλλου.
Άρθρο 2
Ο Πρόεδρος του Συμβουλίου εξουσιοδοτείται να ορίσει το πρόσωπο ή τα πρόσωπα που είναι αρμόδια να υπογράψουν το πρωτόκολλο εξ ονόματος της Ένωσης.
Άρθρο 3
Το πρωτόκολλο εφαρμόζεται προσωρινά από την ημερομηνία της υπογραφής του, […] εν αναμονή της ολοκλήρωσης των αναγκαίων διαδικασιών για την έναρξη ισχύος του.»
21.
Με την επίδικη εξουσιοδότηση της 28ης Ιουνίου 2021, ο Πρόεδρος του Συμβουλίου χορήγησε πληρεξούσιο έγγραφο στον Nuno Brito, Μόνιμο Αντιπρόσωπο της Πορτογαλικής Δημοκρατίας και Πρόεδρο της Επιτροπής των Μόνιμων Αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών (ΕΜΑ), με το οποίο εξουσιοδότησε αποκλειστικά εκείνον να υπογράψει το πρωτόκολλο εξ ονόματος της Ένωσης.
22.
Στις 30 Ιουνίου 2021 η Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου, διά του εγγράφου ST 10307/21, ενημέρωσε την Επιτροπή και τα κράτη μέλη ότι η υπογραφή του πρωτοκόλλου είχε πραγματοποιηθεί και ότι, βάσει του άρθρου 24 αυτού, ετίθετο σε εφαρμογή από τις 29 Ιουνίου 2021.
IV. Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου και τα αιτήματα των διαδίκων
23.
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 7 Σεπτεμβρίου 2021, η Επιτροπή άσκησε την υπό κρίση προσφυγή ακυρώσεως.
24.
Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να ακυρώσει το άρθρο 2 της επίδικης αποφάσεως·
–
να ακυρώσει την επίδικη εξουσιοδότηση·
–
να καταδικάσει το Συμβούλιο στα δικαστικά έξοδα.
25.
Το Συμβούλιο ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να απορρίψει την προσφυγή ως απαράδεκτη·
–
επικουρικώς, να απορρίψει την προσφυγή ως αβάσιμη·
–
να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα·
–
επικουρικώς, για την περίπτωση που το Δικαστήριο κάνει δεκτά τα αιτήματα περί ακυρότητας, να προσδιορίσει, κατά το άρθρο 264, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, τα αποτελέσματα της επίδικης αποφάσεως και της επίδικης εξουσιοδοτήσεως που θεωρούνται οριστικά.
26.
Με διάταξη της 26ης Ιανουαρίου 2022, ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου επέτρεψε στην Τσεχική Δημοκρατία, τη Γαλλική Δημοκρατία, την Ουγγαρία, το Βασίλειο των Κάτω Χωρών και την Πορτογαλική Δημοκρατία να παρέμβουν προς στήριξη των αιτημάτων του Συμβουλίου.
27.
Με διάταξη της 3ης Μαρτίου 2022, ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου επέτρεψε στον Ύπατο Εκπρόσωπο της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (στο εξής: Ύπατος Εκπρόσωπος) να παρέμβει προς στήριξη των αιτημάτων της Επιτροπής.
28.
Η Επιτροπή, ο Ύπατος Εκπρόσωπος, το Συμβούλιο, η Τσεχική Δημοκρατία, η Γαλλία και η Πορτογαλία υπέβαλαν γραπτές παρατηρήσεις και παρέστησαν και κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 8ης Μαρτίου 2023. Η Ουγγαρία και οι Κάτω Χώρες υπέβαλαν μόνο γραπτές παρατηρήσεις.
V. Εκτίμηση
29.
Το Συμβούλιο αμφισβητεί τόσο το παραδεκτό όσο και το βάσιμο της προσφυγής ακυρώσεως.
Α. Επί του παραδεκτού
30.
Το Συμβούλιο, υποστηριζόμενο από την Ουγγαρία, τις Κάτω Χώρες και την Πορτογαλία, στηρίζει, κατ’ ουσίαν, την ένσταση απαραδέκτου της προσφυγής ακυρώσεως στο ότι η προσβαλλόμενη έγκριση, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 2, δεν είναι δυνατό να διαχωριστεί από την υπόλοιπη επίδικη απόφαση. Η ακύρωσή της είναι ικανή να μεταβάλει την ουσία της εν λόγω αποφάσεως.
31.
Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από τον Ύπατο Εκπρόσωπο, αμφισβητεί αυτόν τον ισχυρισμό.
32.
Κατά πάγια νομολογία, η μερική ακύρωση πράξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι δυνατή μόνον εφόσον τα στοιχεία των οποίων ζητείται η ακύρωση δύνανται να διαχωρισθούν από την υπόλοιπη πράξη. Τούτο είναι δυνατό μόνον εφόσον η μερική ακύρωση δεν θίγει το πνεύμα ή την ουσία της επίδικης πράξεως. Η εξακρίβωση της δυνατότητας διαχωρισμού των επίμαχων διατάξεων προϋποθέτει την εξέταση του περιεχομένου τους. Μόνον κατ’ αυτόν τον τρόπο είναι δυνατόν να εκτιμηθεί αν η ακύρωσή τους θα μετέβαλλε το πνεύμα και την ουσία της προσβαλλόμενης πράξης Πρόκειται για αντικειμενική εκτίμηση που συνδέεται με την (υποκειμενική) πολιτική βούληση του θεσμικού οργάνου που εξέδωσε την εν λόγω πράξη (
5
).
33.
Στο άρθρο 1 της επίδικης αποφάσεως το Συμβούλιο επιτρέπει την υπογραφή του πρωτοκόλλου και στο άρθρο 3 ορίζει ότι τούτο εφαρμόζεται προσωρινά. Το άρθρο 2 της αποφάσεως αυτής εξουσιοδοτεί τον Πρόεδρο του Συμβουλίου να ορίσει το πρόσωπο ή τα πρόσωπα που είναι αρμόδια να υπογράψουν το πρωτόκολλο.
34.
Από τις διατάξεις των άρθρων 1 και 3 της επίδικης αποφάσεως συνάγεται επομένως η (πολιτική) απόφαση του Συμβουλίου να εγκρίνει το περιεχόμενο του πρωτοκόλλου, το οποίο αποτελεί αντικείμενο διαπραγματεύσεως από την Επιτροπή, και να το θέσει προσωρινά σε ισχύ. Αντιθέτως, η προβλεπόμενη στο άρθρο 2 της εν λόγω αποφάσεως εξουσιοδότηση για τον ορισμό του προσώπου που θα έχει εξουσία να υπογράψει το πρωτόκολλο αφορά τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να εκφραστεί και να εφαρμοστεί η διατυπωθείσα βούληση (εξωτερικής πολιτικής) της Ένωσης προς τη Δημοκρατία της Γκαμπόν. Αντικειμενικά, δεν είναι δυνατό να γίνει δεκτό ότι το νομικό ζήτημα ποιος θα εξουσιοδοτηθεί ως εκπρόσωπος της Ένωσης να υπογράψει το πρωτόκολλο θα μπορούσε να έχει επηρεάσει την απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με το αν διά της υπογραφής θα εγκρίνει το πρωτόκολλο και θα αποφασίσει την προσωρινή εφαρμογή του.
35.
Θα μπορούσε επίσης να γίνει δεκτό ότι η εξουσιοδότηση για τον ορισμό και η εξουσιοδότηση υπογραφής πραγματοποιούνται μεταγενέστερα, σε χωριστή νομική πράξη. Τούτο καταδεικνύει ότι οι διατάξεις των άρθρων 1 και 3 της επίδικης αποφάσεως θα μπορούσαν να υφίστανται και χωρίς το άρθρο 2 αυτής.
36.
Συνεπώς, τυχόν ακύρωση του άρθρου 2 δεν θα αφαιρούσε από τα άρθρα 1 και 3 της επίδικης αποφάσεως το κανονιστικό τους περιεχόμενο ούτε θα μετέβαλλε το περιεχόμενο αυτό. Ακόμα λιγότερο πιθανό θα ήταν να μεταβληθεί το πνεύμα ή η ουσία της αποφάσεως αυτής λόγω της ακυρώσεως του εν λόγω άρθρου 2.
37.
Ως εκ τούτου, το άρθρο 2 είναι δυνατό να διαχωρισθεί από το υπόλοιπο της επίδικης αποφάσεως και η δύναται να προσβληθεί μεμονωμένα.
38.
Το γεγονός ότι το άρθρο 2 της επίδικης αποφάσεως έχει ήδη εκτελεσθεί και το πρωτόκολλο φέρει δεσμευτική υπογραφή σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο είναι άνευ σημασίας στο πλαίσιο αυτό. Μάλιστα, η διαφορά δεν έχει ακόμη καταστεί άνευ αντικειμένου, τούτο δε λόγω συγκεκριμένου κινδύνου επαναλήψεως. Τούτο διότι, με βάση τους νομικούς ισχυρισμούς του Συμβουλίου, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι και στο μέλλον πρόκειται να εκδοθούν πράξεις παρόμοιες με εκείνη του άρθρου 2 της επίδικης αποφάσεως (
6
).
39.
Τέλος, πρέπει να απορριφθεί το επιχείρημα που προβάλλει το Συμβούλιο, υποστηριζόμενο από την Ουγγαρία, ότι στο δικόγραφο της προσφυγής της η Επιτροπή προσδιόρισε και επισύναψε μόνον το ενημερωτικό έγγραφο της Γενικής Γραμματείας του Συμβουλίου της 30ής Ιουνίου 2021, όχι όμως την επίδικη εξουσιοδότηση της 28ης Ιουνίου 2021. Η εξουσιοδότηση δεν δημοσιεύθηκε ούτε επισυνάφθηκε στο εν λόγω ενημερωτικό έγγραφο. Αντιθέτως, διαβιβάστηκε στην Επιτροπή για πρώτη φορά στο στάδιο της έγγραφης διαδικασίας, συνημμένη στο υπόμνημα αντικρούσεως του Συμβουλίου.
40.
Επομένως, η ένσταση απαραδέκτου που προέβαλε το Συμβούλιο πρέπει να απορριφθεί.
Β. Επί του βασίμου
41.
Η Επιτροπή προβάλλει δύο λόγους προς στήριξη της προσφυγής της. Το Συμβούλιο, πρώτον, σφετερίστηκε τις αρμοδιότητες της Επιτροπής (υπό 1) και, δεύτερον, παρέβη τις υποχρεώσεις του για αιτιολόγηση και δημοσίευση της επίδικης αποφάσεως (υπό 2).
1.
Πρώτος λόγος ακυρώσεως
42.
Ο πρώτος λόγος ακυρώσεως υποδιαιρείται σε δύο σκέλη, ήτοι την παραβίαση των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής (άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ σε συνδυασμό με το άρθρο 13, παράγραφοι 1 και 2, ΣΕΕ) (πρώτο σκέλος) και της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας (άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ) (δεύτερο σκέλος). Θα εξετάσω και τα δύο σκέλη μαζί.
α)
Ασαφής σχέση μεταξύ του άρθρου 17 ΣΕΕ και του άρθρου 218 ΣΛΕΕ
43.
Η ρύθμιση του άρθρου 2 της επίδικης αποφάσεως συνιστά παράβαση των Συνθηκών κατά την έννοια του άρθρου 263, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ μόνο στην περίπτωση που το Συμβούλιο όφειλε να έχει αναθέσει στην Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 218, παράγραφοι 2 και 5, ΣΛΕΕ σε συνδυασμό με το άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ, τον ορισμό εκπροσώπου προς τον σκοπό υπογραφής του πρωτοκόλλου. Πράγματι, σύμφωνα με το άρθρο 218 ΣΛΕΕ, το Συμβούλιο έχει ουσιαστικές αρμοδιότητες στο πλαίσιο της διαδικασίας σύναψης διεθνών συμφωνιών (
7
). Όμως, κατά το άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ, η Επιτροπή, με την επιφύλαξη άλλων διατάξεων των Συνθηκών, ασκεί την αρμοδιότητά της για να εξασφαλίζει την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης.
44.
Επομένως, κρίσιμης σημασίας για την επίλυση της διαφωνίας είναι το ζήτημα αν η εξουσία ορισμού του προσώπου που εξουσιοδοτείται να υπογράφει διεθνείς συμφωνίες εξ ονόματος της Ένωσης εμπίπτει στην αρμοδιότητα της Επιτροπής να εξασφαλίζει την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης κατά την έννοια του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ ή στις αρμοδιότητες του Συμβουλίου για τη σύναψη τέτοιου είδους συμφωνιών βάσει του άρθρου 218 ΣΛΕΕ.
45.
Η επίλυση του ζητήματος αυτού δεν συνάγεται ρητώς από τις εν λόγω ίδιου νομικού κύρους διατάξεις των Συνθηκών (
8
), αλλά πρέπει να αποτελέσει προϊόν ερμηνείας. Στο επίκεντρο αυτής της ερμηνείας βρίσκεται η σχέση μεταξύ, αφενός, των διατάξεων του άρθρου 218, παράγραφοι 2 και 5, ΣΛΕΕ και, αφετέρου, της διατάξεως του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ. Η σχέση αυτή δεν φαίνεται να έχει ακόμη αποσαφηνιστεί από τη νομολογία.
46.
Όσον αφορά το άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ, το Δικαστήριο έχει απλώς διαπιστώσει ότι η εξουσία της Επιτροπής για την εξωτερική εκπροσώπηση δεν της παρέχει δικαίωμα υπογραφής μη δεσμευτικής προσθήκης σε συμφωνία, ακόμα και όταν η μη δεσμευτική αυτή προσθήκη αντανακλά θέση ή πολιτική της Ένωσης που έχει ήδη καθορίσει το Συμβούλιο. Αντιθέτως, προς τούτο η Επιτροπή χρειάζεται την προηγούμενη έγκριση του Συμβουλίου (
9
). Εντούτοις, δεν έχει ακόμη επιλυθεί το κρίσιμο στην παρούσα υπόθεση ζήτημα, ήτοι κατά πόσον η Επιτροπή, μετά την έγκριση της υπογραφής από το Συμβούλιο, έχει γενικώς εξουσία να υπογράψει δεσμευτική συμφωνία με τρίτο κράτος ή να ορίσει το πρόσωπο που εξουσιοδοτείται προς τούτο.
47.
Εν προκειμένω πρέπει να εξεταστεί ειδικότερα κατά πόσον από το άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ μπορεί να συναχθεί ότι η Επιτροπή, όπως η ίδια υποστηρίζει, είναι αποκλειστικά αρμόδια να ορίσει το πρόσωπο που εξουσιοδοτείται για την υπογραφή διεθνών συμφωνιών, όπως το επίδικο πρωτόκολλο. Στο πλαίσιο αυτό, θα εξετάσω καταρχάς τη σημασία της φράσεως «εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης», ιδίως υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου (υπό β). Στη συνέχεια, θα αναδείξω τη συνάφεια μεταξύ, αφενός, του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ και, αφετέρου, του άρθρου 218, παράγραφοι 2 και 5, ΣΛΕΕ, λαμβανομένων υπόψη και των σκοπών των εν λόγω διατάξεων (υπό γ).
β)
Άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ – Έννοια της φράσεως «εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης»
48.
Στο δίκαιο της Ένωσης δεν ορίζεται το νόημα της φράσεως «εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης» Ειδικότερα, δεν προβλέπεται ρητώς αν η εκπροσώπηση περιλαμβάνει και την υπογραφή διεθνών συμφωνιών.
49.
Ούτε από το ιστορικό θεσπίσεως του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ προκύπτουν ενδείξεις για το ότι οι συντάκτες των Συνθηκών θέλησαν, στο πλαίσιο σύναψης διεθνών συμφωνιών, να διευρύνουν τις αρμοδιότητες προς όφελος της Επιτροπής ή να τις περιορίσουν σε βάρος του Συμβουλίου. Για το ζήτημα αυτό δεν υφίσταται σχετικές ενδείξεις. Παρόμοια διάταξη περί αρμοδιότητας περιλαμβανόταν ήδη στο άρθρο Ι‑26, παράγραφος 1, της Συνθήκης για τη θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης (
10
), χωρίς να προκύπτουν στοιχεία σχετικά με τους λόγους ή τους σκοπούς της θεσπίσεώς της ή του κανονιστικού περιεχομένου της.
50.
Ωστόσο, χαρακτηριστικό της νομικής έννοιας της εκπροσώπησης είθισται να αποτελεί η εξουσιοδότηση του εκπροσώπου από τον εκπροσωπούμενο για τη διενέργεια συγκεκριμένων πράξεων (
11
). Τούτο περιλαμβάνει ειδικότερα την υποβολή δηλώσεων βουλήσεως. Η υπογραφή διεθνούς συμφωνίας αποτελεί, prima facie, τοιαύτη δήλωση βουλήσεως.
1) Ερμηνεία υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου
51.
Τα αντίστοιχα άρθρα 10 και 11 που περιλαμβάνονται στη Σύμβαση της Βιέννης περί του δικαίου των συνθηκών και στη Σύμβαση της Βιέννης για το δίκαιο των συνθηκών διεθνών οργανισμών επιρρωννύουν την ερμηνεία αυτή. Από τις εν λόγω διατάξεις συνάγεται ότι η υπογραφή μιας τέτοιας συμφωνίας μπορεί να καθιστά οριστικό το κείμενό της ή να εκφράζει συναίνεση για δέσμευση από αυτήν. Συνεπώς, σε αμφότερες τις περιπτώσεις η υπογραφή συνιστά έκφραση δήλωσης βουλήσεως, η οποία, συνήθως, καλύπτεται από την εξουσία εκπροσώπησης.
52.
Είναι γεγονός ότι η πρώτη ως άνω αναφερόμενη Σύμβαση της Βιέννης εφαρμόζεται μόνον επί συμφωνιών μεταξύ κρατών, ενώ η δεύτερη ως άνω αναφερόμενη Σύμβαση, καίτοι έχει υπογραφεί από την Ένωση, δεν έχει τεθεί σε ισχύ. Εντούτοις, οι δύο Συμβάσεις της Βιέννης αντανακλούν σε μεγάλο βαθμό το εθιμικό διεθνές δίκαιο. Ως εκ τούτου, οι διατάξεις τους δύνανται να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης στο πλαίσιο ερμηνείας του δικαίου της Ένωσης (
12
).
53.
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή και ο Ύπατος Εκπρόσωπος υποστηρίζουν ότι από αμφότερες τις Συμβάσεις της Βιέννης προκύπτουν ενδείξεις για το ότι το άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ θεμελιώνει άμεσα εξουσία εκπροσώπησης της Επιτροπής για την υπογραφή διεθνών συμφωνιών.
54.
Το ζήτημα κατά πόσον ο εκπρόσωπος κράτους έχει εξουσία έναντι άλλων κρατών να προβεί σε δήλωση βουλήσεως ρυθμίζεται σε αμφότερες τις Συμβάσεις της Βιέννης. Όσον αφορά τις αναφερόμενες στα άρθρα 10 και 11 αρμοδιότητες υπογραφής, αμφότερες διακρίνουν μεταξύ, αφενός, εξουσιοδοτημένων ή προσώπων με εξουσία εκπροσωπήσεως και, αφετέρου, προσώπων τα οποία ως εκ της θέσεώς τους θεωρούνται αντιπρόσωποι του κράτους τους. Το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο οφείλει να «επιδείξει το κατάλληλο πληρεξούσιο έγγραφο», άλλως η εξουσία εκπροσωπήσεως του κράτους πρέπει να προκύπτει από την πρακτική των ενδιαφερόμενων κρατών ή από άλλες περιστάσεις (
13
). Εξάλλου, ορισμένοι κάτοχοι αξιωμάτων, όπως αρχηγοί κρατών, πρόεδροι κυβερνήσεων και υπουργοί εξωτερικών θεωρούνται ως εκ της θέσεώς τους αντιπρόσωποι του κράτους τους (
14
).
55.
Αντιθέτως, για τους διεθνείς οργανισμούς η Σύμβαση της Βιέννης για το δίκαιο των συνθηκών διεθνών οργανισμών προβλέπει μόνον εξουσιοδότηση ή εξουσία εκπροσωπήσεως που προκύπτει από άλλες περιστάσεις, όχι όμως εξουσία εκπροσωπήσεως ως εκ της θέσεως του οικείου προσώπου (
15
). Φαίνεται ότι, όσον αφορά τους διεθνείς οργανισμούς, ήταν σκόπιμη η παράλειψη θέσπισης διατάξεως περί εξουσίας εκπροσωπήσεως ως εκ της θέσεως, προκειμένου ιδίως να ληφθούν υπόψη οι σημαντικές διαφορές ως προς τη δομή και τους κανόνες περί εκπροσωπήσεως των εν λόγω οργανισμών (
16
).
56.
Το γεγονός ότι για τους διεθνείς οργανισμούς δεν προβλέπεται εκπροσώπηση ως εκ της θέσεως συνηγορεί υπέρ της άποψης ότι το άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ δεν μπορεί να θεμελιώσει άμεσα εξουσία εξωτερικής εκπροσωπήσεως της Επιτροπής.
57.
Ομοίως, εξουσία εξωτερικής εκπροσωπήσεως της Επιτροπής δεν προκύπτει ούτε από την πρακτική της Ένωσης και των κρατών (
17
). Τούτο έχει επανειλημμένως επιβεβαιωθεί από τους μετέχοντες στη διαδικασία. Αντιθέτως, όπως προκύπτει από τα έγγραφα που διαβίβασε το Συμβούλιο, το θεσμικό αυτό όργανο διατήρησε την πάγια πρακτική που ακολουθούσε μετά την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισσαβώνας, σύμφωνα με την οποία ορίζει και εξουσιοδοτεί μόνον έναν εκπρόσωπο, κατά κανόνα μάλιστα τον Μόνιμο Αντιπρόσωπο του κράτους μέλους που προεδρεύει του συμβουλίου εξωτερικών υποθέσεων (
18
), να υπογράφει διεθνείς συμφωνίες με τρίτες χώρες. Μόνο σε μεμονωμένες περιπτώσεις εξουσιοδοτεί το Συμβούλιο προς τον σκοπό αυτό, παράλληλα με κάποιον εκπρόσωπό του, και ένα μέλος της Επιτροπής ή πρόσωπο που υπηρετεί σε αυτήν (
19
). Το ίδιο ισχύει και στον τομέα της ΚΕΠΠΑ όσον αφορά τον Ύπατο Εκπρόσωπο (
20
). Ωστόσο, η εν λόγω πάγια, μη προβλεπόμενη ρητώς στις Συνθήκες, πρακτική (κατωτέρω, σημεία 71 επ.) δεν δύναται να δημιουργήσει προηγούμενο που να δεσμεύει τα θεσμικά όργανα της Ένωσης και το οποίο θα μπορούσε να αποκλείσει την εκπροσώπηση διά της Επιτροπής (
21
).
58.
Στο πνεύμα αυτής της ερμηνείας υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου και της εν λόγω πάγιας πρακτικής, η επίδικη απόφαση στηρίχθηκε στην παραδοχή ότι στις εξωτερικές σχέσεις δεν υφίσταται εξουσιοδότηση ή εξουσία εκπροσωπήσεως της Επιτροπής, ούτε απορρέει πρωτογενώς από το άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ, αλλά ότι αυτή πρέπει να απονέμεται από το Συμβούλιο, κατά το άρθρο 218, παράγραφοι 2 και 5, ΣΛΕΕ. Ως εκ τούτου, κατά το άρθρο 2 της εν λόγω αποφάσεως, ο «πρόεδρος του Συμβουλίου εξουσιοδοτείται να ορίσει το πρόσωπο ή τα πρόσωπα που θα προβούν στην υπογραφή του τροποποιητικού πρωτοκόλλου εξ ονόματος της Ένωσης».
59.
Τέλος, η προσθήκη του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ με τη Συνθήκη της Λισσαβώνας, η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η Δεκεμβρίου 2009, δεν δύναται στο πλαίσιο αυτό να θεωρηθεί ως άλλη περίσταση η οποία να θεμελιώνει εξουσία εκπροσωπήσεως (
22
). Είναι πάντως αμφίβολο κατά πόσον τυχόν τροποποίηση του εσωτερικού δικαίου κάποιου εκ των συμβαλλομένων μερών θα μπορούσε να αποτελέσει τέτοια περίσταση. Επιχείρημα κατά της απόψεως αυτής αποτελεί, ιδίως, η ιδέα που αποτυπώνεται στο άρθρο 27 αμφοτέρων των συμβάσεων, ότι κράτος μέρος σε συνθήκη δεν μπορεί να επικαλεσθεί τους κανόνες του εσωτερικού του δικαίου για να δικαιολογήσει τη μη εφαρμογή της συνθήκης.
60.
Επομένως, το ερώτημα αν το άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ απαιτεί εξουσιοδότηση της Επιτροπής ή του οριζόμενου από αυτήν προσώπου για υπογραφή αφορά αποκλειστικά τις εσωτερικές σχέσεις της Ένωσης. Ειδικότερα, το ερώτημα αυτό ουδεμία επιρροή ασκεί στο ζήτημα αν η υπογραφή του πρωτοκόλλου από τον εκπρόσωπο που εξουσιοδοτήθηκε από το Συμβούλιο θα μπορούσε να παραγάγει έννομα αποτελέσματα έναντι της Δημοκρατίας της Γκαμπόν ή αν είναι άνευ σημασίας λόγω ελλείψεως εξουσίας εκπροσώπησης (
23
).
61.
Ως εκ τούτου, το διεθνές δίκαιο, και ιδίως οι δύο Συμβάσεις της Βιέννης, αντιθέτως προς την άποψη της Επιτροπής και του Ύπατου Εκπροσώπου, δεν παρέχει καμία πληροφορία σχετικά με τον τρόπο κατανομής της εξουσίας υπογραφής διεθνών συμφωνιών μεταξύ του Συμβουλίου και της Επιτροπής.
2) Ερμηνεία υπό το πρίσμα των άρθρων 220 και 221 ΣΛΕΕ
62.
Περαιτέρω, κρίσιμα για την ερμηνεία του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ θα μπορούσαν να είναι τα άρθρα 220 και 221 ΣΛΕΕ. Τούτο διότι, ιδίως το άρθρο 221, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ αναφέρεται ρητώς στις αντιπροσωπείες που «εκπροσωπούν την Ένωση».
63.
Μετά τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισσαβώνας, οι διατάξεις που περιλαμβάνονται στα άρθρα 220 και 221 ΣΛΕΕ περιέχουν νέους κανόνες που ρυθμίζουν, μεταξύ άλλων, τις σχέσεις της Ένωσης με διεθνείς οργανισμούς και τρίτες χώρες, κατανέμοντας τις εν λόγω αρμοδιότητες μεταξύ της Επιτροπής και του Ύπατου Εκπροσώπου. Είναι γεγονός ότι ο Ύπατος Εκπρόσωπος δεν αποτελεί χωριστό θεσμικό όργανο της Ένωσης κατά την έννοια του άρθρου 13, παράγραφος 1, ΣΕΕ, αλλά μέλος της Επιτροπής, μολονότι έχει ειδικές αυτοτελείς αρμοδιότητες ως εκπρόσωπος της Ένωσης, ιδίως στο πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ (άρθρο 18 και άρθρο 27, παράγραφος 2, ΣΕΕ) (
24
).
64.
Ωστόσο, μολονότι χρησιμοποιείται ο όρος «εκπροσώπηση», τα άρθρα 220 και 221 ΣΛΕΕ δεν αφορούν την εκπροσώπηση της Ένωσης κατά τη σύναψη διεθνών συμφωνιών, πολλώ δε μάλλον την εξουσία προς υπογραφή τους, αλλά μόνον τη διπλωματική ή προξενική εκπροσώπηση και τη συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς.
65.
Εντούτοις, αυτό δεν αποκλείει την ευρύτερη ερμηνεία του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ, το οποίο προστέθηκε επίσης με τη Συνθήκη της Λισσαβώνας, καθώς και της φράσης «εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης» που περιέχεται σε αυτό (ανωτέρω, σημείο 50). Με τον ίδιο τρόπο που το άρθρο 27, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, σε συνδυασμό με τα άρθρα 220 και 221 ΣΛΕΕ, ανέθεσε συλλήβδην την εξωτερική εκπροσώπηση στον τομέα της ΚΕΠΠΑ στον Ύπατο Εκπρόσωπο, το άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ θα μπορούσε να έχει διευρύνει τις αρμοδιότητες της Επιτροπής με τη σύναψη διεθνών συμφωνιών.
3) Ενδιάμεση πρόταση
66.
Συνεπώς, ούτε το γράμμα του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ ούτε η ερμηνεία του υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου ή των άρθρων 220 και 221 ΣΛΕΕ θεσπίζουν εξουσία εξωτερικής εκπροσώπησης της Επιτροπής για την υπογραφή διεθνών συμφωνιών εξ ονόματος της Ένωσης. Η αρμοδιότητα υπογραφής καλύπτεται όμως prima facie στις εσωτερικές σχέσεις της Ένωσης από τη φράση «εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης».
γ)
Άρθρο 218, παράγραφοι 2 και 5, ΣΛΕΕ – Έγκριση του Συμβουλίου προς υπογραφή
67.
Εντούτοις, οι αρμοδιότητες της Επιτροπής κατά το άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ υφίστανται μόνο με την επιφύλαξη «άλλων περιπτώσεων που προβλέπονται στις Συνθήκες». Τέτοιου είδους περιορισμός θα μπορούσε να απορρέει από το άρθρο 218, παράγραφοι 2 και 5, ΣΛΕΕ και από τις προβλεπόμενες σε αυτό αρμοδιότητες του Συμβουλίου στο πλαίσιο της διαδικασίας σύναψης διεθνών συμφωνιών.
1) Επιχειρήματα των διαδίκων
68.
Σύμφωνα με την Επιτροπή και τον Ύπατο Εκπρόσωπο, ειδικότερα από το γράμμα, την οικονομία και τον σκοπό του άρθρου 218, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ προκύπτει ότι η εν λόγω διάταξη ορίζει μεν το θεσμικό όργανο, ήτοι το Συμβούλιο, το οποίο οφείλει να παράσχει τη συναίνεση για τη διαπραγμάτευση συμφωνιών και την υπογραφή τους, τούτο όμως μόνον όσον αφορά τις εσωτερικές σχέσεις της Ένωσης. Ωστόσο, το ζήτημα ποιος υπογράφει τις συμφωνίες αφορά την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης. Αυτή ρυθμίζεται στην ειδικότερη διάταξη του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ και ανατίθεται στην Επιτροπή εκτός της ΚΕΠΠΑ.
69.
Αντιθέτως, το Συμβούλιο ερμηνεύει το άρθρο 218, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ υπό την έννοια ότι καλύπτει όχι μόνο την αρμοδιότητά του να επιτρέπει την υπογραφή, αλλά και την αρμοδιότητά του για την υπογραφή αυτή καθεαυτήν. Η απόφαση που επιτρέπει την υπογραφή σχηματίζει μία νομική ενότητα με την εξουσιοδότηση για τον ορισμό του προσώπου που θα προβεί στην υπογραφή. Συνεπώς, το άρθρο 218, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ είναι πληρέστερος και ειδικότερος κανόνας σε σχέση με το άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ.
70.
Προκειμένου να απαντήσω στο ερώτημα ποια από τις δύο απόψεις είναι ορθή, θα προβώ σε ερμηνεία του άρθρου 218 ΣΛΕΕ υπό το πρίσμα του γράμματος και της οικονομίας των διατάξεων που περιλαμβάνει. Το ιστορικό θεσπίσεως του άρθρου αυτού είναι ατελέσφορο για τους σκοπούς της ερμηνείας (
25
).
2) Εκτίμηση
71.
Συναφώς, από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι το άρθρο 218 ΣΛΕΕ συνιστά, όσον αφορά τη σύναψη διεθνών συνθηκών, αυτοτελή και γενικό κανόνα συνταγματικής σπουδαιότητας, καθόσον παρέχει στα θεσμικά όργανα της Ένωσης συγκεκριμένες αρμοδιότητες. Αποσκοπώντας στην επίτευξη ισορροπίας μεταξύ των οργάνων αυτών, η ως άνω διάταξη προβλέπει ειδικότερα ότι οι συμφωνίες μεταξύ της Ένωσης και ενός ή περισσοτέρων τρίτων κρατών αποτελούν αντικείμενο διαπραγματεύσεως από την Επιτροπή, τηρουμένων των οδηγιών τις οποίες παρέχει σχετικώς το Συμβούλιο με απόφασή του, και εν συνεχεία συνάπτονται από το Συμβούλιο, είτε κατόπιν εγκρίσεως του Κοινοβουλίου είτε μετά από διαβούλευση με αυτό. Η αρμοδιότητα συνάψεως συμφωνιών απονέμεται πάντως στο Συμβούλιο υπό την επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων που αναγνωρίζονται, στον τομέα αυτό, στην Επιτροπή (
26
).
72.
Η τελευταία αυτή επιφύλαξη υπέρ των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής περιλαμβανόταν αρχικά στο άρθρο 228, παράγραφος 1, της Συνθήκης ΕΟΚ (
27
) και κατόπιν στο άρθρο 300, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΚ, απουσιάζει όμως από το άρθρο 218 ΣΛΕΕ. Πράγματι, η θέσπιση του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ αντέστρεψε τη σχέση κανόνα και εξαιρέσεως. Τούτο διότι οι εξουσίες της Επιτροπής στον τομέα αυτόν υφίστανται πλέον υπό την επιφύλαξη άλλων ρυθμίσεων που περιλαμβάνονται στις Συνθήκες, και ιδίως της διατάξεως του άρθρου 218 ΣΛΕΕ.
73.
Το άρθρο 218, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, στο πλαίσιο γενικής διατάξεως, προβλέπει μεταξύ άλλων ότι το Συμβούλιο «επιτρέπει» την υπογραφή και συνάπτει τις συμφωνίες. Στην έννοια της σύναψης συμβάσεων θα μπορούσε να περιλαμβάνεται η υπογραφή.
74.
Ωστόσο, η έγκριση υπογραφής ρυθμίζεται ειδικώς στο άρθρο 218, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ. Σύμφωνα με την εν λόγω διάταξη, το Συμβούλιο «εκδίδει απόφαση που επιτρέπει την υπογραφή της συμφωνίας και, ενδεχομένως, την προσωρινή της εφαρμογή πριν να τεθεί σε ισχύ». Περαιτέρω, κατά το άρθρο 218, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ, το Συμβούλιο «εκδίδει απόφαση για τη σύναψη της συμφωνίας».
75.
Το άρθρο 218, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ μπορεί να έχει την έννοια ότι το Συμβούλιο πρέπει να «επιτρέψει» την υπογραφή από πρόσωπο που έχει εξουσιοδοτήσει. Η ερμηνεία αυτή φαίνεται να συνάδει με το επιχείρημα του Συμβουλίου ότι υφίσταται «νομική ενότητα» μεταξύ της απαιτούμενης από το άρθρο 218, παράγραφοι 2 και 5, ΣΛΕΕ έγκρισης της υπογραφής και του ορισμού του προς τούτο εξουσιοδοτούμενου προσώπου.
76.
Πέραν τούτου, λαμβάνει υπόψη την «υβριδική» φύση του Συμβουλίου. Το Συμβούλιο, σε αντίθεση με τα λοιπά θεσμικά όργανα της Ένωσης, δεν είναι ομοιογενές ούτε διαρθρωμένο με σαφή και μόνιμη ιεραρχία. Αντιθέτως, σύμφωνα με το άρθρο 16, παράγραφος 2, ΣΕΕ, απαρτίζεται από έναν αντιπρόσωπο κάθε κράτους μέλους σε υπουργικό επίπεδο, ο οποίος έχει την εξουσία να δεσμεύει την κυβέρνηση του κράτους μέλους το οποίο εκπροσωπεί και να ασκεί το δικαίωμα ψήφου, χωρίς όμως να εκπροσωπεί το Συμβούλιο ως θεσμικό όργανο. Η εκπροσώπηση αυτή εξασφαλίζεται κατά κανόνα, όπως και στην υπό κρίση υπόθεση, από το κράτος μέλος το οποίο ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου βάσει συστήματος ισότιμης εναλλαγής κατά το άρθρο 16, παράγραφος 9, ΣΕΕ (
28
). Εντούτοις, ελλείψει μιας γενικής θεσμικής εξουσίας εκπροσώπησης, απαιτείται ρητή απόφαση σε κάθε μεμονωμένη περίπτωση.
77.
Επιπλέον, η ερμηνεία αυτή δεν εμποδίζει το Συμβούλιο να εξουσιοδοτεί άλλο θεσμικό όργανο για την υπογραφή διεθνούς συμβάσεως εφόσον το θεωρήσει σκόπιμο, χωρίς όμως να υποχρεούται προς τούτο. Όπως ήδη αναφέρθηκε στο σημείο 57, αυτό συμβαίνει ενίοτε στην πράξη.
78.
Εντούτοις, η ερμηνεία αυτή δεν βρίσκει ισχυρό έρεισμα ούτε στο γράμμα ούτε στην οικονομία των διατάξεων του άρθρου 218 ΣΛΕΕ.
79.
Πράγματι, στο άρθρο 218, παράγραφοι 2, 5 και 6, ΣΛΕΕ γίνεται διάκριση μεταξύ, αφενός, της αρμοδιότητας του Συμβουλίου για σύναψη συμφωνίας και, αφετέρου, της έγκρισης της υπογραφής αυτής. Συνεπώς, η υπογραφή αυτή καθεαυτήν δεν δύναται να αποτελεί στοιχείο της αρμοδιότητας του Συμβουλίου για σύναψη διεθνών συμφωνιών.
80.
Οι εν λόγω διατάξεις αφήνουν επίσης ανοικτό το ζήτημα ποιος ορίζει το πρόσωπο το οποίο υπογράφει μία διεθνή συμφωνία εξ ονόματος της Ένωσης. Πάντως, το γεγονός ότι το Συμβούλιο απλώς «επιτρέπει» την υπογραφή με απόφασή του καταδεικνύει ότι η υπογραφή δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητά του και ότι το Συμβούλιο δεν ορίζει το προς τούτο εξουσιοδοτούμενο πρόσωπο.
81.
Επιχείρημα υπέρ της άποψης αυτής αποτελεί και η ερμηνεία του άρθρου 218, παράγραφοι 2 και 5, ΣΛΕΕ υπό το πρίσμα του άρθρου 218, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ, την οποία υποστηρίζουν η Επιτροπή και ο Ύπατος Εκπρόσωπος.
82.
Κατά το άρθρο 218, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ, εκτός της ΚΕΠΠΑ το Συμβούλιο, κατόπιν συστάσεως της Επιτροπής, εκδίδει απόφαση που επιτρέπει την έναρξη διαπραγματεύσεων και ορίζει τον διαπραγματευτή ή τον επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας της Ένωσης. Όπως έχει αναγνωριστεί στη νομολογία του Δικαστηρίου (ανωτέρω, σημείο 68), τα πρόσωπα αυτά προέρχονται, κατά κανόνα, από τις υπηρεσίες της Επιτροπής που έχουν προετοιμάσει τις συστάσεις για τη σχεδιαζόμενη συμφωνία. Από το γεγονός ότι, κατά την εν λόγω διάταξη, το Συμβούλιο ορίζει (μεταξύ των στελεχών της Επιτροπής) μόνον τον διαπραγματευτή ή τον επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας, η Επιτροπή και ο Ύπατος Εκπρόσωπος ευλόγως συνάγουν ότι, ελλείψει αντίστοιχης ρυθμίσεως στο άρθρο 218, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ, το Συμβούλιο δεν είναι αρμόδιο να ορίσει και το πρόσωπο που εξουσιοδοτείται για την υπογραφή της συμφωνίας.
83.
Ως εκ τούτου, συντρέχουν επιτακτικοί λόγοι να γίνει δεκτό ότι, στις περιπτώσεις αυτές, βάσει του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ, μόνον η Επιτροπή μπορεί να εξουσιοδοτείται, στο πλαίσιο ασκήσεως της αρμοδιότητάς της για εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης, να υπογράφει διεθνείς συμφωνίες ή να ορίζει τα προς τούτο εξουσιοδοτημένα πρόσωπα.
84.
Συνεπώς, ελλείψει αρμοδιότητας του Συμβουλίου δυνάμει του άρθρου 218 ΣΛΕΕ για ορισμό του προσώπου που εξουσιοδοτείται να υπογράψει διεθνή συμφωνία, η αρμοδιότητα αυτή εμπίπτει στο πεδίο αρμοδιοτήτων της Επιτροπής περί εξωτερικής εκπροσώπησης της Ένωσης, κατά το άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ.
δ)
Ενδιάμεση πρόταση
85.
Κατά συνέπεια, πρέπει να γίνει δεκτός ο πρώτος λόγος ακυρώσεως, χωρίς να συντρέχει λόγος να εξεταστούν τα λοιπά επιχειρήματα της Επιτροπής και του Ύπατου Εκπροσώπου, ιδίως όσον αφορά τη φερόμενη παράβαση της υποχρέωσης καλόπιστης συνεργασίας κατά το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ.
2.
Δεύτερος λόγος ακυρώσεως
86.
Με τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως η Επιτροπή προβάλλει παράβαση των υποχρεώσεων αιτιολογήσεως και δημοσιεύσεως της επίδικης αποφάσεως που απορρέουν από το άρθρο 296, παράγραφος 2, και το άρθρο 297 ΣΛΕΕ (πρώτο σκέλος) καθώς και της υποχρέωσης καλόπιστης συνεργασίας μεταξύ των θεσμικών οργάνων, η οποία εν προκειμένω ερείδεται στο άρθρο 13, παράγραφος 2, δεύτερη περίοδος, ΣΕΕ (δεύτερο σκέλος).
87.
Το πρώτο σκέλος αυτού του λόγου ακυρώσεως είναι προδήλως αβάσιμο.
88.
Αφενός, όπως διαπιστώθηκε στα σημεία 33 και 34 των παρουσών προτάσεων, το κανονιστικό περιεχόμενο των άρθρων 1 έως 3 της επίδικης αποφάσεως προκύπτει σαφώς από το γράμμα τους. Αφετέρου, η έγκριση της υπογραφής συμφωνίας με τρίτη χώρα, όπως η ίδια η Επιτροπή εμμέσως αναγνωρίζει στο υπόμνημα απαντήσεως, δεν υπόκειται σε υποχρέωση δημοσιεύσεως ή κοινοποιήσεως.
89.
Συνεπώς, το πρώτο σκέλος του δεύτερου λόγου ακυρώσεως είναι αβάσιμο.
90.
Ωστόσο, το δεύτερο σκέλος του ίδιου λόγου ακυρώσεως είναι βάσιμο. Όπως προκύπτει από τους λόγους που παρατίθενται στον πρώτο λόγο ακυρώσεως, το Συμβούλιο, υπερβαίνοντας την αρμοδιότητά του, παρέβη το άρθρο 13, παράγραφος 2, δεύτερη περίοδος, ΣΕΕ σε βάρος της Επιτροπής.
91.
Ως εκ τούτου, η προσφυγή της Επιτροπής πρέπει να γίνει δεκτή.
92.
Αντιθέτως, το επικουρικώς προβαλλόμενο αίτημα του Συμβουλίου περί διατήρησης των νομικών αποτελεσμάτων της προσβαλλόμενης αποφάσεως και της επίδικης εξουσιοδοτήσεως, κατά το άρθρο 264, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, πρέπει να απορριφθεί.
93.
Κατά το άρθρο 264, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, το Δικαστήριο μπορεί να προσδιορίζει, εφόσον το κρίνει αναγκαίο, τα αποτελέσματα της ακυρωθείσας πράξης που θεωρούνται οριστικά. Η νομολογία έχει κρίνει ότι τούτο είναι απαραίτητο για λόγους που άπτονται της ασφάλειας δικαίου, ιδίως σε περίπτωση που η ακύρωση θα συνεπαγόταν κατά τρόπο άμεσο σοβαρές αρνητικές συνέπειες για τα πρόσωπα που αφορά η πράξη (
29
).
94.
Ωστόσο, το Συμβούλιο ούτε προσδιόρισε εν δυνάμει θιγόμενα πρόσωπα ούτε εξέθεσε ποιες σοβαρές αρνητικές συνέπειες θα υφίσταντο τα πρόσωπα αυτά σε περίπτωση ακύρωσης. Αντιθέτως, αρκέστηκε σε αόριστη παραπομπή στην ασφάλεια δικαίου και στην αξιοπιστία της Ένωσης ως διεθνούς φορέα.
95.
Συγκεκριμένα, όπως υποστηρίζει η Επιτροπή και παραδέχεται το Συμβούλιο, η ακύρωση της προσβαλλόμενης απόφασης και της επίδικης εξουσιοδότησης αφορά μόνον τις εσωτερικές σχέσεις της Ένωσης. Ουδόλως επηρεάζει τα νομικά αποτελέσματα της υπογραφής του πρωτοκόλλου και, ως εκ τούτου, την απρόσκοπτη συνέχιση εφαρμογής της συμφωνίας σύμπραξης στον τομέα της αλιείας με τη Δημοκρατία της Γκαμπόν. Τούτο διότι η διαπιστωθείσα έλλειψη εξουσίας εκπροσώπησης του εκπροσώπου του Συμβουλίου δεν συνιστά έκδηλη παραβίαση κανόνα θεμελιώδους σημασίας, υπό την έννοια του άρθρου 46 αμφοτέρων των Συμβάσεων της Βιέννης, η οποία θα μπορούσε να θέσει εν αμφιβόλω το κύρος του πρωτοκόλλου από πλευράς διεθνούς δικαίου. Κατά τα λοιπά, για τη διαφύλαξη της ασφάλειας δικαίου στις εξωτερικές σχέσεις θα αρκούσε η εκ μέρους της Ένωσης μεταγενέστερη επιβεβαίωση, υπό την έννοια του άρθρου 8 αμφότερων των Συμβάσεων της Βιέννης, της υπογραφής στην οποία προέβη ο εκπρόσωπος του Συμβουλίου
VI. Δικαστικά έξοδα
96.
Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη του Συμβουλίου στα δικαστικά έξοδα και το Συμβούλιο ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα με το σχετικό αίτημα της Επιτροπής.
97.
Σύμφωνα με το άρθρο 140, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, η Τσεχική Δημοκρατία, η Γαλλική Δημοκρατία, η Ουγγαρία, το Βασίλειο των Κάτω Χωρών, η Πορτογαλική Δημοκρατία και ο Ύπατος Εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.
VII. Πρόταση
98.
Προτείνω στο Δικαστήριο να αποφανθεί ως εξής:
1)
Το άρθρο 2 της αποφάσεως (ΕΕ) 2021/1117 του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 2021, για την υπογραφή, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και την προσωρινή εφαρμογή του πρωτοκόλλου για την εφαρμογή της συμφωνίας σύμπραξης στον τομέα της αλιείας μεταξύ της Δημοκρατίας της Γκαμπόν και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2021‑2026) (ΕΕ 2021, L 242, σ. 3) ακυρώνεται.
2)
Η εξουσιοδότηση για την υπογραφή του εν λόγω πρωτοκόλλου εξ ονόματος της Ένωσης την οποία παρέσχε ο Πρόεδρος του Συμβουλίου στις 28 Ιουνίου 2021 προς τον Μόνιμο Αντιπρόσωπο της Πορτογαλικής Δημοκρατίας και Πρόεδρο της Επιτροπής των Μόνιμων Αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών (ΕΜΑ) ακυρώνεται.
3)
Το Συμβούλιο φέρει τα δικαστικά έξοδά του και τα δικαστικά έξοδα της Επιτροπής.
4)
Η Τσεχική Δημοκρατία, η Γαλλική Δημοκρατία, η Ουγγαρία, το Βασίλειο των Κάτω Χωρών, η Πορτογαλική Δημοκρατία και ο Ύπατος Εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γερμανική.
(
2
)	ΕΕ 2021, L 242, σ. 1.
(
3
)	United Nations Treaties Series, τόμος 1155, σ. 331.
(
4
)	Κανονισμός (ΕΚ) 450/2007 του Συμβουλίου, της 16ης Απριλίου 2007, σχετικά με τη σύναψη της συμφωνίας αλιευτικής σύμπραξης μεταξύ της Δημοκρατίας της Γκαμπόν και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΕΕ 2007, L 109, σ. 1).
(
5
)	Πρβλ. απόφαση της 22ας Νοεμβρίου 2022, Επιτροπή κατά Συμβουλίου (Προσχώρηση στην Πράξη της Γενεύης) (C‑24/20, EU:C:2022:911, σκέψεις 47 και 48 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
6
)	Επί του παραδεκτού προσφυγών που ασκούνται από θεσμικά όργανα κατά πράξεων που έχουν ήδη εκτελεσθεί ή δεν έχουν πλέον εφαρμογή κατά τον χρόνο ασκήσεως της προσφυγής, βλ. απόφαση της 24ης Νοεμβρίου 2022, Κοινοβούλιο κατά Συμβουλίου (Τεχνικά μέτρα σχετικά με τις αλιευτικές δυνατότητες) (C‑259/21, EU:C:2022:917, σκέψεις 45 έως 48 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
7
)	Βλ., κατωτέρω, σημεία 67 επ.
(
8
)	Βλ. άρθρο 1, παράγραφος 3, ΣΕΕ και άρθρο 1, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ.
(
9
)	Βλ. απόφαση της 28ης Ιουλίου 2016, Συμβούλιο κατά Επιτροπής (C‑660/13, EU:C:2016:616, σκέψεις 34 έως 38).
(
10
)	ΕΕ 2004, C 310, σ. 1.
(
11
)	Βλ., για παράδειγμα, άρθρο 119, παράγραφοι 1 και 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου.
(
12
)	Πρβλ. αποφάσεις της 25ης Φεβρουαρίου 2010, Brita (C‑386/08, EU:C:2010:91, σκέψεις 40 έως 43), της 27ης Φεβρουαρίου 2018, Western Sahara Campaign UK (C‑266/16, EU:C:2018:118, σκέψεις 47 και 48), και της 26ης Φεβρουαρίου 2019, N Luxembourg 1 κ.λπ. (C‑115/16, C‑118/16, C‑119/16 και C‑299/16, EU:C:2019:134, σκέψη 90).
(
13
)	Άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ και βʹ, αμφοτέρων των Συμβάσεων της Βιέννης.
(
14
)	Άρθρο 7, παράγραφος 2, αμφοτέρων των Συμβάσεων της Βιέννης.
(
15
)	Άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχεία αʹ και βʹ, της Σύμβασης της Βιέννης για το δίκαιο των συνθηκών διεθνών οργανισμών.
(
16
)	Σημεία 7 επ., ιδίως σημείο 12 του σχολιασμού του άρθρου 7 του σχεδίου της Σύμβασης της Βιέννης για το δίκαιο των συνθηκών διεθνών οργανισμών κατά την 33η Σύνοδο της International Law Commission (ILC), Yearbook of the International Law Commission, 1981, τόμος II, μέρος 2, σ. 129 και 130.
(
17
)	Βλ. άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, της Συμβάσεως της Βιέννης περί του δικαίου των συνθηκών· βλ. επίσης άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της Σύμβασης της Βιέννης για το δίκαιο των συνθηκών διεθνών οργανισμών.
(
18
)	Βλ. στον τομέα της αλιευτικής πολιτικής, επί παραδείγματι, και τη συμφωνία σύμπραξης στον τομέα της βιώσιμης αλιείας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφενός, και της κυβέρνησης της Γροιλανδίας και της κυβέρνησης της Δανίας, αφετέρου (ΕΕ 2021, L 175, σ. 3)· τη συμφωνία σύμπραξης στον τομέα της βιώσιμης αλιείας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της κυβέρνησης της Γροιλανδίας και της Δημοκρατίας των Σεϋχελλών (ΕΕ 2020, L 60, σ. 5) και το πρωτόκολλο σχετικά με την εφαρμογή της συμφωνίας αλιευτικής σύμπραξης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Δημοκρατίας του Πράσινου Ακρωτηρίου (2019‑2024) (ΕΕ 2019, L 173, σ. 3).
(
19
)	Βλ., επί παραδείγματι, τη συμφωνία για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (ΕΕ 2020, L 29, σ. 7) και τη συμφωνία για την ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ιαπωνίας (ΕΕ 2020, L 229, σ. 4).
(
20
)	Βλ., επί παραδείγματι, την υπογραφείσα στις 29 Σεπτεμβρίου 2020 στη Νέα Υόρκη συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για την παροχή αμοιβαίας στήριξης στο πλαίσιο των αντίστοιχων επιτόπιων αποστολών και επιχειρήσεων (ΕΕ 2020, L 389, σ. 2), η οποία υπογράφηκε από έναν μόνο εκπρόσωπο του Συμβουλίου. Από κοινού υπογραφή εκπροσώπου του Συμβουλίου και του Ύπατου Εκπροσώπου υπήρξε στην περίπτωση της εθελοντικής συμφωνίας εταιρικής σχέσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας του Βιετνάμ σχετικά με την επιβολή της δασικής νομοθεσίας, τη διακυβέρνηση και το εμπόριο (ΕΕ 2019, L 147, σ. 3). Όμως, βλ. και τη συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της κυβέρνησης της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας του Βιετνάμ σχετικά με την καθιέρωση πλαισίου για τη συμμετοχή του Βιετνάμ σε επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη διαχείριση κρίσεων (ΕΕ 2019, L 276, σ. 3), η οποία υπογράφηκε μόνο από τον Ύπατο Εκπρόσωπο.
(
21
)	Βλ. απόφαση της 25ης Οκτωβρίου 2017, Επιτροπή κατά Συμβουλίου (WRC‑15) (C‑687/15, EU:C:2017:803, σκέψεις 41 και 42 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
22
)	Βλ. άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, της Συμβάσεως της Βιέννης περί του δικαίου των συνθηκών και άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της Σύμβασης της Βιέννης για το δίκαιο των συνθηκών διεθνών οργανισμών.
(
23
)	Βλ. άρθρο 8 αμφοτέρων των Συμβάσεων της Βιέννης.
(
24
)	Σύμφωνα με την προϊσχύσασα διάταξη του άρθρου 26 ΣΕΕ (Συνθήκη του Άμστερνταμ), τη θέση του Ύπατου Εκπροσώπου κατείχε τότε ο Γενικός Γραμματέας του Συμβουλίου.
(
25
)	Ειδικότερα όσον αφορά το άρθρο 218, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ, βλ. την παρόμοιας διατύπωσης προϊσχύσασα διάταξη του άρθρου 300, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, ΣΕΕ.
(
26
)	Απόφαση της 16ης Ιουλίου 2015, Επιτροπή κατά Συμβουλίου (C‑425/13, EU:C:2015:483, σκέψη 62).
(
27
)	Βλ. απόφαση της 9ης Αυγούστου 1994, Γαλλία κατά Επιτροπής (C‑327/91, EU:C:1994:305, σκέψη 28).
(
28
)	Βλ. άρθρο 15 του εσωτερικού κανονισμού του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση 2009/937/ΕE του Συμβουλίου της 1ης Δεκεμβρίου 2009 (ΕΕ 2009, L 325, σ. 35).
(
29
)	Απόφαση της 1ης Μαρτίου 2022, Επιτροπή κατά Συμβουλίου (Συμφωνία με τη Δημοκρατία της Κορέας) (C‑275/20, EU:C:2022:142, σκέψεις 54 και 55 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).