Προσωρινό κείμενο
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ένατο τμήμα)
της 5ης Μαρτίου 2026 (*)
« Προδικαστική παραπομπή – Κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) – Οδηγία 2006/112/ΕΚ – Άρθρο 30α – Παράδοση αγαθών – Έννοια του όρου “κουπόνι” – Χαρακτηρισμός – Πρόγραμμα επιβράβευσης πελατών υπό τη μορφή πόντων που χορηγούνται
με βάση προηγούμενες αγορές – Πόντοι που μπορούν στη συνέχεια να εξαργυρωθούν έναντι προϊόντων μικρής αξίας »
Στην υπόθεση C‑436/24,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Högsta förvaltningsdomstolen (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο, Σουηδία) με απόφαση της 19ης Ιουνίου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 20 Ιουνίου 2024, στο πλαίσιο της δίκης
Skatteverket
κατά
Lyko Operations AB,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (ένατο τμήμα),
συγκείμενο από τους M. Condinanzi (εισηγητή), πρόεδρο τμήματος, N. Jääskinen και R. Frendo, δικαστές,
γενική εισαγγελέας: J. Kokott
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–        η Skatteverket, εκπροσωπούμενη από την K. Alvesson,
–        η Lyko Operations AB, εκπροσωπούμενη από τον R. Lyko,
–        η Βελγική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους S. Baeyens και P. Cottin,
–        η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από την P. Carlin και τον W. Roels,
αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα, που ανέπτυξε τις προτάσεις της κατά τη συνεδρίαση της 11ης Σεπτεμβρίου 2025,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1        Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία των άρθρων 30α και 73α της οδηγίας 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 2006, σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας (ΕΕ 2006, L 347, σ. 1), όπως αυτή τροποποιήθηκε με την οδηγία (ΕΕ) 2016/1065 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 2016 (στο εξής: οδηγία ΦΠΑ).
2        Η αίτηση υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Skatteverket (φορολογικής αρχής, Σουηδία) και της Lyko Operations AB, σουηδικής ανώνυμης εταιρίας, με αντικείμενο φορολογική ερμηνευτική απόφαση σχετικά με την
αντιμετώπιση, από απόψεως φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ), ενός προγράμματος επιβράβευσης πελατών που σκοπεύει να δημιουργήσει η εν λόγω εταιρία.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
3        Οι αιτιολογικές σκέψεις 1, 2, 4 και 6 της οδηγίας 2016/1065 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 2016, για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ όσον αφορά την αντιμετώπιση των κουπονιών, έχουν ως εξής:
«(1)      Η οδηγία [2006/2006] προβλέπει κανόνες σχετικά με τον χρόνο και τον τόπο παράδοσης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών, το φορολογητέο ποσό, το απαιτητό του [ΦΠΑ] και το δικαίωμα έκπτωσης. Ωστόσο, οι εν λόγω κανόνες δεν είναι επαρκώς σαφείς ή πλήρεις ώστε να εξασφαλίζεται συνοχή στη φορολογική αντιμετώπιση των συναλλαγών που αφορούν κουπόνια σε βαθμό που να αποφεύγονται ανεπιθύμητες συνέπειες στην ορθή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.
(2)      Για να εξασφαλιστεί βέβαιη και ομοιόμορφη αντιμετώπιση, να διασφαλιστεί η συνέπεια προς τις αρχές ενός γενικού φόρου κατανάλωσης ακριβώς ανάλογου προς την τιμή των αγαθών και των υπηρεσιών, να αποφευχθούν οι ασυνέπειες, η στρέβλωση του ανταγωνισμού, η διπλή φορολόγηση ή η μη φορολόγηση και να μειωθεί ο κίνδυνος της φοροαποφυγής, απαιτούνται ειδικοί κανόνες που να εφαρμόζονται για την αντιμετώπιση των κουπονιών από πλευράς ΦΠΑ.
[...]
(4)      Οι εν λόγω κανόνες καλύπτουν μόνο τα κουπόνια που χρησιμοποιούνται για εξαργύρωση έναντι παράδοσης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών. Ωστόσο, οι κανόνες αυτοί δεν θα πρέπει να εφαρμόζονται στα μέσα που παρέχουν στον κάτοχο δικαίωμα για έκπτωση κατά την αγορά αγαθών ή υπηρεσιών αλλά όχι δικαίωμα για λήψη των εν λόγω αγαθών ή υπηρεσιών.
[...]
(6)      Για να προσδιοριστεί σαφώς τι θεωρείται ως κουπόνι για σκοπούς ΦΠΑ και για να διακρίνονται τα κουπόνια από τα μέσα πληρωμής, είναι αναγκαίο να δοθεί ένας ορισμός για τα κουπόνια, τα οποία μπορεί να έχουν υλική ή ηλεκτρονική μορφή, που να αναγνωρίζει τα βασικά χαρακτηριστικά τους, ιδίως τη φύση του δικαιώματος που εμπεριέχει το κουπόνι και την υποχρέωση αποδοχής του ως ανταλλάγματος για την παράδοση αγαθών ή παροχή υπηρεσιών.»
4        Το άρθρο 30α της οδηγίας ΦΠΑ ορίζει τα εξής:
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας ισχύουν οι εξής ορισμοί:
1)      Ως “κουπόνι” νοείται ένα μέσο για το οποίο υπάρχει υποχρέωση αποδοχής του ως ανταλλάγματος ή μέρους ανταλλάγματος για μια παράδοση αγαθών ή παροχή υπηρεσιών και όπου τα αγαθά που θα παραδοθούν ή οι υπηρεσίες που θα παρασχεθούν ή οι ταυτότητες των ενδεχόμενων προμηθευτών αναγράφονται είτε στο ίδιο το μέσο είτε στη σχετική τεκμηρίωση, συμπεριλαμβανομένων των όρων και των προϋποθέσεων χρήσης αυτού του μέσου.
2)      Ως “κουπόνι συγκεκριμένου σκοπού” νοείται ένα κουπόνι, όταν ο τόπος παράδοσης των αγαθών ή παροχής των υπηρεσιών που αφορά το κουπόνι και ο ΦΠΑ που οφείλεται για τα εν λόγω αγαθά ή υπηρεσίες είναι γνωστά κατά τον χρόνο έκδοσης του κουπονιού.
3)      Ως “κουπόνι πολλαπλών σκοπών” νοείται ένα κουπόνι διαφορετικό από το κουπόνι συγκεκριμένου σκοπού.»
5        Το άρθρο 73α της οδηγίας ΦΠΑ ορίζει τα εξής:
«Με την επιφύλαξη του άρθρου 73, η φορολογητέα αξία της παράδοσης αγαθών ή της παροχής υπηρεσιών που πραγματοποιείται έναντι κουπονιού πολλαπλών σκοπών πρέπει να είναι ίση με το αντάλλαγμα που έχει καταβληθεί για το κουπόνι ή, ελλείψει στοιχείων σχετικά με το εν λόγω αντάλλαγμα, με τη χρηματική αξία που αναγράφεται στο ίδιο το κουπόνι πολλαπλών σκοπών ή στη σχετική τεκμηρίωση, μειωμένη κατά το ποσό του ΦΠΑ που αναλογεί στα παραδιδόμενα αγαθά ή τις παρεχόμενες υπηρεσίες.»
Το σουηδικό δίκαιο
6        Ο mervärdesskattelagen (2023:200) [νόμος περί φόρου προστιθέμενης αξίας (2023:200)] περιέχει διατάξεις αντίστοιχες προς τα άρθρα 30α και 73α της οδηγίας ΦΠΑ.
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
7        Η Lyko Operations πωλεί προϊόντα περιποίησης μαλλιών και ομορφιάς σε φυσικά καταστήματα και στο διαδίκτυο. Η εταιρία αυτή
σκοπεύει να δημιουργήσει ένα πρόγραμμα επιβράβευσης πελατών και ζήτησε από τη Skatterättsnämnd (επιτροπή φορολογικού δικαίου, Σουηδία) να εκδώσει φορολογική ερμηνευτική απόφαση σχετικά με τον ΦΠΑ ώστε να αποσαφηνιστεί πώς θα πρέπει να αντιμετωπιστεί το πρόγραμμα αυτό από πλευράς ΦΠΑ.
8        Από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι, στο πλαίσιο του προγράμματος επιβράβευσης, οι πελάτες της Lyko Operations, οι οποίοι είναι ιδιώτες, θα πρέπει να μπορούν να συμμετέχουν στο πρόγραμμα χωρίς επιπλέον κόστος. Το πρόγραμμα προβλέπει ότι οι πελάτες θα λαμβάνουν πόντους για κάθε αγορά προϊόντων της συνήθους σειράς, τους οποίους θα μπορούν στη συνέχεια να εξαργυρώσουν έναντι προϊόντων που περιλαμβάνονται στο καλούμενο «κατάστημα πόντων». Η εξαργύρωση μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνον στο πλαίσιο νέας αγοράς
προϊόντων, ο δε κατάλογος προϊόντων του καταστήματος πόντων θα ενημερώνεται τακτικά και θα περιλαμβάνει προϊόντα της συνήθους σειράς. Τα προϊόντα θα είναι κατά κύριο λόγο χαμηλής αξίας [η αξία θα υπερβαίνει μόνον κατ’ εξαίρεση τις 500 σουηδικές κορόνες (SEK), ήτοι περίπου 50 ευρώ] και θα υπόκεινται σε διαφορετικούς συντελεστές ΦΠΑ (παραδείγματος χάριν, τα προϊόντα ομορφιάς φορολογούνται με συντελεστή 25 % και τα συμπληρώματα διατροφής με συντελεστή 12 %).
9        Σύμφωνα με την απόφαση περί παραπομπής, η τιμή κάθε προϊόντος θα ορίζεται σε πόντους και η τιμολόγηση θα είναι τέτοια ώστε οι πελάτες να μπορούν να αποκτούν προϊόντα από το κατάστημα πόντων που αντιστοιχούν περίπου στο 2 έως 10 % των αρχικών αγορών τους. Κάθε πόντος που εξαργυρώνει ένας πελάτης συνδέεται με το σύνολο των αγορών που πραγματοποιήθηκαν εντός του συγκεκριμένου μήνα κατά τον οποίο συγκεντρώθηκαν οι πόντοι. Οι πόντοι δεν μπορούν να εξαργυρωθούν σε χρήμα ή να αγοραστούν έναντι χρημάτων. Είναι προσωπικοί και δεν μεταβιβάζονται. Επίσης, τα προϊόντα του καταστήματος πόντων δεν διατίθενται έναντι πόντων σε συνδυασμό με χρηματική πληρωμή. Οι κερδισμένοι πόντοι λήγουν εάν δεν χρησιμοποιηθούν εντός δύο ετών.
10      Στο πλαίσιο αυτό, η Lyko Operations ζήτησε από την επιτροπή φορολογικού δικαίου να διευκρινίσει εάν το πρόγραμμα επιβράβευσης συνεπάγεται τη χορήγηση «κουπονιού» στους πελάτες και, πιο συγκεκριμένα, «κουπονιού πολλαπλών σκοπών», κατά την έννοια της οδηγίας ΦΠΑ. Σε καταφατική περίπτωση, η εταιρία ζήτησε επίσης να διευκρινιστεί πώς θα πρέπει να υπολογίζεται η βάση επιβολής του φόρου όταν οι πόντοι εξαργυρώνονται έναντι προϊόντων από το κατάστημα πόντων, δεδομένου ότι ούτε ο πελάτης προβαίνει σε χωριστή πληρωμή για την απόκτηση ενός τέτοιου κουπονιού ούτε αποδίδεται σε αυτό συγκεκριμένη χρηματική αξία. Κατά τη Lyko Operations, τα δύο ερωτήματα τέθηκαν προκειμένου να δοθούν διευκρινίσεις σχετικά με μια περίπτωση κατά την οποία η ίδια θα παρέδιδε
αγαθά
σε Σουηδούς πελάτες εντός της Σουηδίας.
11      Με φορολογική ερμηνευτική απόφαση της 17ης Νοεμβρίου 2023, η επιτροπή φορολογικού δικαίου απάντησε ότι το πρόγραμμα επιβράβευσης δεν συνεπαγόταν τη μεταβίβαση κουπονιών στους πελάτες, δεδομένου ότι οι πόντοι του προγράμματος δεν είχαν συγκεκριμένη χρηματική αξία και χορηγούνταν στον πελάτη χωρίς οποιοδήποτε αντάλλαγμα.
12      Τόσο η φορολογική αρχή όσο και η Lyko Operations άσκησαν προσφυγή κατά της εν λόγω φορολογικής ερμηνευτικής απόφασης ενώπιον του Högsta förvaltningsdomstolen (Ανωτάτου Διοικητικού Δικαστηρίου, Σουηδία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου. Η φορολογική αρχή ζητεί την επικύρωση της φορολογικής ερμηνευτικής απόφασης, δεδομένου ότι, σε αντίθεση με τα κουπόνια, οι πόντοι που χορηγούνται στο πλαίσιο του προγράμματος επιβράβευσης παρέχουν απλώς στον πελάτη τη δυνατότητα
να επιλέξει ένα επιπλέον προϊόν αφού προηγουμένως αγοράσει άλλα αντικείμενα έναντι ορισμένου ποσού. Από την πλευρά της, η Lyko Operations ζητεί από το αιτούν δικαστήριο να τροποποιήσει τη φορολογική ερμηνευτική απόφαση και να αναγνωρίσει, αφενός, ότι οι πόντοι που χορηγούνται στον πελάτη στο πλαίσιο του εν λόγω προγράμματος συνιστούν κουπόνι και, αφετέρου, ότι η βάση επιβολής του φόρου όσον αφορά τη συναλλαγή που πραγματοποιείται κατά την εξαργύρωση των πόντων είναι 0 SEK.
13      Το αιτούν δικαστήριο διαπιστώνει ότι οι διάδικοι στη διαφορά της οποίας έχει επιληφθεί έχουν διιστάμενες απόψεις επί διαφόρων σημείων που αφορούν ορισμένες πτυχές της ερμηνείας του όρου «κουπόνι» κατά το άρθρο 30α της οδηγίας ΦΠΑ, επί των οποίων το Δικαστήριο δεν έχει ακόμη αποφανθεί.
14      Επιπλέον, για την περίπτωση που το Δικαστήριο κρίνει ότι ένα σύστημα πόντων, όπως αυτό του οποίου έχει επιληφθεί το αιτούν δικαστήριο, εμπίπτει στον ορισμό του «κουπονιού» και συνιστά, όπως συμφωνούν οι διάδικοι στη διαφορά της κύριας δίκης, «κουπόνι πολλαπλών σκοπών», το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ως προς τον τρόπο καθορισμού της βάσης επιβολής του φόρου σε σχέση με τις επίμαχες συναλλαγές δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 73α της οδηγίας ΦΠΑ.
15      Υπό τις συνθήκες αυτές, το Högsta förvaltningsdomstolen (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)      Συνιστά κουπόνι, όπως αυτό ορίζεται στο άρθρο 30α της οδηγίας ΦΠΑ, ένα μέσο με τη μορφή πόντων –όπως το επίμαχο στην υπό κρίση υπόθεση– όταν οι πόντοι χορηγούνται στο πλαίσιο προγράμματος επιβράβευσης πελατών το οποίο έχει σχεδιαστεί κατά τέτοιον τρόπο ώστε οι πελάτες που αγοράζουν αγαθά να λαμβάνουν πόντους ανάλογα με την αξία των αγορών τους και στη συνέχεια να δικαιούνται, σε συνδυασμό με μια μελλοντική αγορά, να χρησιμοποιήσουν τους πόντους αυτούς για την απόκτηση επιπλέον αγαθών από τη σειρά προϊόντων του πωλητή;
2)      Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα, πώς καθορίζεται η βάση επιβολής του φόρου σύμφωνα με το άρθρο 73α της οδηγίας ΦΠΑ όταν οι πόντοι χρησιμοποιούνται για την απόκτηση αγαθών από τον πωλητή;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
16      Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν ο όρος «κουπόνι», όπως ορίζεται στο άρθρο 30α, σημείο 1, της οδηγίας ΦΠΑ, έχει την έννοια ότι περιλαμβάνει τη χορήγηση πόντων από τον προμηθευτή στους πελάτες του στο πλαίσιο προγράμματος επιβράβευσης πελατών, σύμφωνα με το οποίο οι πόντοι καθορίζονται ανάλογα με την αξία των αγορών και χρησιμοποιούνται από τους πελάτες για την απόκτηση επιπλέον αγαθών κατά την πραγματοποίηση νέας αγοράς από τον προμηθευτή.
17      Προκαταρκτικώς, υπενθυμίζεται ότι, μολονότι απόκειται αποκλειστικώς στο αιτούν δικαστήριο να αποφανθεί, υπό το πρίσμα των ιδιαίτερων περιστάσεων της διαφοράς της κύριας δίκης, επί του χαρακτηρισμού της επίμαχης χορήγησης πόντων ως μέσου που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 30α, σημείο 1, της οδηγίας ΦΠΑ, εντούτοις, το Δικαστήριο είναι αρμόδιο να συναγάγει από τις διατάξεις της οδηγίας τα κριτήρια που το αιτούν δικαστήριο μπορεί ή πρέπει να εφαρμόσει προς τούτο [πρβλ. απόφαση της 18ης Απριλίου 2024, Finanzamt O (Κουπόνια συγκεκριμένου σκοπού),
C‑68/23, EU:C:2024:342, σκέψη 45 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
18      Περαιτέρω, τίποτα δεν εμποδίζει εθνικό δικαστήριο να ζητήσει από το Δικαστήριο να αποφανθεί επί του χαρακτηρισμού αυτού, υπό την επιφύλαξη ωστόσο ότι, βάσει του συνόλου των στοιχείων της δικογραφίας που έχει στη διάθεσή του το εν λόγω εθνικό δικαστήριο, το δικαστήριο αυτό προβαίνει στη διαπίστωση και στην εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών που απαιτούνται για τον εν λόγω χαρακτηρισμό [απόφαση της 18 Απριλίου 2024, Finanzamt O (Κουπόνια συγκεκριμένου σκοπού),
C‑68/23, EU:C:2024:342, σκέψη 46 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
19      Πάντως, το Δικαστήριο έχει ήδη επισημάνει ότι η οδηγία 2006/112, όπως ίσχυε πριν από τις τροποποιήσεις που επέφερε η οδηγία 2016/1065, δεν προέβλεπε, για τους σκοπούς της επιβολής του ΦΠΑ, ειδικές διατάξεις σε σχέση με τις υποκείμενες στον φόρο αυτόν συναλλαγές στις οποίες χρησιμοποιούνταν κουπόνια [πρβλ. απόφαση της 18ης Απριλίου 2024, Finanzamt O (Κουπόνια συγκεκριμένου σκοπού),
C‑68/23, EU:C:2024:342, σκέψη 29].
20      Από τις αιτιολογικές σκέψεις 1 και 2 της οδηγίας 2016/1065 προκύπτει ότι, προκειμένου ακριβώς να αντιμετωπιστεί η ποικιλομορφία λύσεων που είχαν υιοθετήσει τα κράτη μέλη, οι οποίες ήταν ικανές, μεταξύ άλλων, να δημιουργήσουν ασυνέπειες, στρέβλωση του ανταγωνισμού, καταστάσεις διπλής φορολόγησης ή μη φορολόγησης, ο νομοθέτης της Ένωσης, αποσκοπώντας να εξασφαλιστεί βέβαιη και ομοιόμορφη αντιμετώπιση των κουπονιών και να διασφαλιστεί η συνέπεια προς τις αρχές ενός γενικού φόρου κατανάλωσης ακριβώς ανάλογου προς την τιμή των αγαθών και των υπηρεσιών,
θέσπισε την οδηγία αυτή, εισάγοντας στο κείμενο της οδηγίας 2006/112, ιδίως, τα άρθρα 30α, 30β και 73α, τα οποία εφαρμόζονται από την 1η Ιανουαρίου 2019 [πρβλ. απόφαση της 18ης Απριλίου 2024, Finanzamt O (Κουπόνια συγκεκριμένου σκοπού),
C‑68/23, EU:C:2024:342, σκέψη 30].
21      Συγκεκριμένα, το άρθρο 30α, σημείο 1, της οδηγίας ΦΠΑ ορίζει ότι, για τους σκοπούς της οδηγίας, ως κουπόνι νοείται ένα μέσο, πρώτον, «για το οποίο υπάρχει υποχρέωση αποδοχής του ως ανταλλάγματος ή μέρους ανταλλάγματος για μια παράδοση αγαθών ή παροχή υπηρεσιών» και, δεύτερον, «όπου τα αγαθά που θα παραδοθούν ή οι υπηρεσίες που θα παρασχεθούν ή οι ταυτότητες των ενδεχόμενων προμηθευτών αναγράφονται είτε στο ίδιο το μέσο είτε στη σχετική τεκμηρίωση, συμπεριλαμβανομένων των όρων και των προϋποθέσεων χρήσης αυτού του μέσου».
22      Επομένως, ο ορισμός αυτός δεν περιλαμβάνει όλα τα μέσα που χαρακτηρίζονται συνήθως ως «κουπόνια», αλλά μόνον εκείνα που πληρούν σωρευτικά τις δύο προϋποθέσεις του άρθρου 30α, σημείο 1, της οδηγίας ΦΠΑ (πρβλ. απόφαση της 28ης Απριλίου 2022, DSAB Destination Stockholm, C‑637/20, EU:C:2022:304, σκέψη 21).
23      Εν προκειμένω, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι το πρώτο προδικαστικό ερώτημα του αιτούντος
δικαστηρίου αφορά αποκλειστικά την πλήρωση της πρώτης προϋπόθεσης του άρθρου 30α, σημείο 1, της οδηγίας ΦΠΑ, ήτοι εάν πρέπει να γίνει δεκτό ότι για το επίμαχο μέσο «υπάρχει υποχρέωση αποδοχής του
ως ανταλλάγματος ή μέρους ανταλλάγματος για μια παράδοση αγαθών ή παροχή υπηρεσιών», καθόσον η δεύτερη προϋπόθεση, περί της οποίας έγινε λόγος στη σκέψη 21 της παρούσας απόφασης, φαίνεται να πληρούται, όπως επισήμανε η γενική εισαγγελέας στο σημείο 28 των προτάσεών της.
24      Το άρθρο 30α, σημείο 1, της οδηγίας ΦΠΑ ορίζει ότι, προκειμένου ένα συγκεκριμένο μέσο να πληροί την πρώτη αυτή προϋπόθεση, πρέπει να υπάρχει «υποχρέωση» του επιχειρηματία στον οποίον παραδίδεται να το αποδεχθεί ως αντάλλαγμα ή μέρος ανταλλάγματος για μια παράδοση αγαθών ή παροχή υπηρεσιών.
25      Η προϋπόθεση αυτή σημαίνει, όπως τονίζεται στην αιτιολογική σκέψη 4 της οδηγίας 2016/1065, ότι δεν χαρακτηρίζονται ως «κουπόνι», κατά την έννοια του άρθρου 30α, σημείο 1, τα μέσα τα οποία δεν παρέχουν στον κάτοχο δικαίωμα για λήψη αγαθών ή υπηρεσιών, αλλά τα οποία, για παράδειγμα, του παρέχουν απλώς δικαίωμα για έκπτωση σε περίπτωση μελλοντικής αγοράς αγαθών ή υπηρεσιών.
26      Όπως επισημαίνεται στην αιτιολογική σκέψη 6 της οδηγίας 2016/1065, ένα από τα ουσιώδη χαρακτηριστικά του «κουπονιού», κατά την έννοια του άρθρου 30α, σημείο 1, της οδηγίας ΦΠΑ, είναι η φύση του δικαιώματος που εμπεριέχει και η υποχρέωση αποδοχής του ως ανταλλάγματος για την παράδοση αγαθών ή παροχή υπηρεσιών.
27      Εν προκειμένω, λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων που παρέσχε το αιτούν δικαστήριο, οι πόντοι που χορηγεί η Lyko Operations στους πελάτες της ανάλογα με την αξία των αγορών τους πρέπει να χρησιμοποιηθούν στο κατάστημα πόντων της εταιρίας, σε συνδυασμό με νέα αγορά προϊόντων από αυτήν, και παρέχουν στους πελάτες τη δυνατότητα να αποκτήσουν χαμηλής αξίας προϊόντα της εν λόγω εταιρίας.
28      Υπό τις συνθήκες αυτές, όπως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, η γενική εισαγγελέας στα σημεία 31 έως 33 των προτάσεών της, οι πόντοι δεν συνεπάγονται καμία υποχρέωση του προμηθευτή στον οποίον παραδίδονται να τους αποδεχθεί ως αντάλλαγμα για μια παράδοση αγαθών. Οι πόντοι παρέχουν απλώς στον κάτοχό τους τη δυνατότητα, όταν αποφασίσει να προβεί σε νέα αγορά από τον εν λόγω προμηθευτή, να αποκτήσει, ως επιβράβευση, επιπλέον αγαθά χαμηλής αξίας.
29      Δεδομένου ότι, σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρέσχε το αιτούν δικαστήριο, το επίμαχο στην υπόθεση της κύριας δίκης μέσο δεν φαίνεται να πληροί μία από τις δύο σωρευτικές προϋποθέσεις που απαιτούνται για τον χαρακτηρισμό του ως «κουπονιού» κατά την έννοια του άρθρου 30α, σημείο 1, της οδηγίας ΦΠΑ, δεν μπορεί
να αποτελεί ούτε «κουπόνι συγκεκριμένου σκοπού» ούτε «κουπόνι πολλαπλών σκοπών», κατά την έννοια του άρθρου 30α, σημεία 2 και 3, της οδηγίας.
30      Κατόπιν των προεκτεθέντων, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι ο όρος «κουπόνι», όπως ορίζεται στο άρθρο 30α, σημείο 1, της οδηγίας ΦΠΑ, έχει την έννοια ότι δεν περιλαμβάνει τη χορήγηση πόντων από τον προμηθευτή στους πελάτες του στο πλαίσιο προγράμματος επιβράβευσης πελατών,
σύμφωνα με το οποίο οι πόντοι καθορίζονται ανάλογα με την αξία των αγορών και χρησιμοποιούνται από τους πελάτες για την απόκτηση επιπλέον αγαθών κατά την πραγματοποίηση νέας αγοράς από τον προμηθευτή, δεδομένου ότι
δεν υπάρχει καμία υποχρέωση αποδοχής των πόντων από τον προμηθευτή ως ανταλλάγματος ή μέρους ανταλλάγματος για μια παράδοση αγαθών.
Επί του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος
31      Λαμβανομένης υπόψη της απάντησης που δόθηκε στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα, παρέλκει η απάντηση στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα.
Επί των δικαστικών εξόδων
32      Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (ένατο τμήμα) αποφαίνεται:
Ο όρος «κουπόνι», όπως ορίζεται στο άρθρο 30α, σημείο 1, της οδηγίας 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 2006, σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας, όπως αυτή τροποποιήθηκε με την οδηγία (ΕΕ) 2016/1065 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 2016,
έχει την έννοια ότι:
δεν περιλαμβάνει τη χορήγηση πόντων από τον προμηθευτή στους πελάτες του στο πλαίσιο προγράμματος επιβράβευσης πελατών, σύμφωνα με το οποίο οι πόντοι καθορίζονται ανάλογα με την αξία των αγορών και χρησιμοποιούνται από τους πελάτες για την απόκτηση επιπλέον αγαθών κατά την πραγματοποίηση νέας αγοράς από τον προμηθευτή, δεδομένου ότι δεν υπάρχει καμία υποχρέωση αποδοχής των πόντων από τον προμηθευτή ως ανταλλάγματος ή μέρους ανταλλάγματος για μια παράδοση αγαθών.
(υπογραφές)
*      Γλώσσα διαδικασίας: η σουηδική.