Voorlopige editie
CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL
A. BIONDI
van 15 januari 2026
(1)
Gevoegde zaken C‑52/25 en C‑53/25 [Binanrier] (i)
RZ,
GT (C‑52/25)
AX,
UI (C‑53/25)
tegen
Waals Gewest
[verzoek van de cour d’appel de Mons (hof van beroep Bergen, België) om een prejudiciële beslissing]
„ Prejudiciële verwijzing – Staatssteun – Verordening (EU) nr. 702/2014 – Groepsvrijstelling voor bepaalde steunmaatregelen voor de landbouw‑ en bosbouwsector – Steun ter vergoeding van schade als gevolg van ongunstige weersomstandigheden die met een natuurramp kunnen worden gelijkgesteld – Vermindering van het steunbedrag indien er geen verzekering is afgesloten – Onmogelijkheid voor de begunstigde van de steun om de vereiste verzekering af te sluiten ”
I.      Inleiding
1.        Met zijn verzoeken om een prejudiciële beslissing in de onderhavige gevoegde zaken legt
de cour d’appel de Mons (hof van beroep Bergen, België), de verwijzende rechter, het Hof drie vragen voor over de uitlegging van artikel 25 van verordening (EU) nr. 702/2014(2), dat betrekking heeft op steun die bedoeld is om kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) die actief zijn in de primaire landbouwproductie te vergoeden voor schade als gevolg van ongunstige weersomstandigheden die met een natuurramp kunnen worden gelijkgesteld. De steun die voldoet aan de voorwaarden van dat artikel en van hoofdstuk I van die verordening hoeft niet overeenkomstig artikel 108, lid 3, VWEU bij de Commissie te worden aangemeld.
2.        Meer in het bijzonder hebben de drie vragen van de verwijzende rechter betrekking op artikel 25, lid 9, van
verordening nr. 702/2014, waarin is bepaald dat dergelijke steun „met 50 % [wordt] verminderd, tenzij hij wordt toegekend aan begunstigden die een verzekering hebben afgesloten voor ten minste 50 % van hun gemiddelde jaarlijkse productie of van hun gemiddelde jaarlijkse productiegerelateerde inkomen en voor de klimaatrisico’s die statistisch het vaakst voorkomen in de betrokken lidstaat of regio waarvoor een verzekering is afgesloten”.(3)
3.        De prejudiciële vragen zijn ingediend in het kader van gedingen betreffende schadevorderingen van enkele ondernemers (RZ, GT, AX en UI; hierna: „verzoekers”) die schade hebben geleden door de droogte die in België van augustus 2016 tot juni 2017 heeft geduurd. Die droogte is door de Belgische autoriteiten erkend als landbouwramp die recht geeft op schadevergoeding. Bij de berekening van de schadevergoeding heeft de Belgische overheidsinstantie een nationale bepaling(4) toegepast waarbij artikel 25, lid 9, van verordening nr. 702/2014 in nationaal recht is omgezet en op grond waarvan de schadeloosstelling tot 50 % wordt beperkt „als de schadelijder geen verzekering heeft genomen die minstens vijftig percent van zijn productie tegen klimaatrisico’s dekt”.
4.        In casu hadden verzoekers geen verzekering tegen klimaatrisico’s afgesloten, en daarom hebben de Belgische bevoegde autoriteiten hun schadevergoeding op grond van de voornoemde nationale bepaling met 50 % verminderd.
5.        Verzoekers hebben evenwel beroep ingesteld bij de Belgische rechterlijke instanties, waarbij zij hebben aangevoerd dat zij geen verzekering hadden kunnen afsluiten omdat het op het tijdstip waarop de schade is ontstaan niet mogelijk was in België om hun bedrijven te verzekeren tegen bepaalde klimaatrisico’s, zoals droogte.
6.        Na een reeks procedurele verwikkelingen zijn de zaken aangebracht bij het hof van beroep
Bergen. Uit de verwijzingsbeslissing blijkt, ten eerste, dat het risico van droogte niet behoort tot de klimaatrisico’s die in België het vaakst voorkomen, waar het vaakst voorkomende klimaatrisico hagel is; ten tweede, dat er ten tijde van de feiten in België geen verzekering tegen droogte bestond, maar wel tegen hagel, en, ten derde, dat volgens verzoekers hun bedrijven bestaan uit blijvend en tijdelijk grasland alsmede grasgronden bestemd voor het voeren van vee, en dat land en die gronden niet kunnen worden verzekerd tegen het risico van hagel.
7.        In deze omstandigheden heeft de verwijzende rechter besloten de behandeling van de zaken te schorsen en drie prejudiciële vragen te stellen over de uitlegging van artikel 25, lid 9, van verordening nr. 702/2014.
8.        Op verzoek van het Hof zal ik mij in deze conclusie toespitsen op de derde prejudiciële vraag, waarmee de verwijzende rechter het volgende wenst te vernemen:
„Staat [artikel 25, lid 9, van verordening nr. 702/2014] de betrokken lidstaat toe om steun die bestemd is om landbouwbedrijven te vergoeden voor schade als gevolg van een weersomstandigheid die als een natuurramp wordt beschouwd, niet te verminderen, wanneer de begunstigde van de steun aantoont dat het soort productie van zijn bedrijf (in casu blijvend en tijdelijk grasland alsmede grasgronden bestemd voor het voederen van vee en geen gewassen) in de betrokken lidstaat (in casu België) niet kan worden verzekerd tegen de klimaatrisico’s die statistisch het vaakst voorkomen, voor ten minste 50 % van de gemiddelde jaarlijkse productie of van het gemiddelde jaarlijkse productiegerelateerde inkomen van zijn bedrijf?”
II.    Analyse
9.        Met zijn derde prejudiciële vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 25, lid 9, van verordening nr. 702/2014 aldus moet worden uitgelegd dat het een lidstaat is toegestaan om de steun ter vergoeding van schade als gevolg van ongunstige weersomstandigheden die met een natuurramp kunnen worden gelijkgesteld, niet met 50 % te verminderen indien de begunstigde van die steun aantoont dat het soort productie van zijn bedrijf niet kon worden verzekerd tegen de klimaatrisico’s die statistisch het vaakst voorkomen omdat dat soort productie in die lidstaat niet verzekerbaar is.
10.      Om deze prejudiciële vraag van de verwijzende rechter te kunnen beantwoorden moet derhalve artikel 25, lid 9, van verordening nr. 702/2014 worden uitgelegd.
11.      Volgens vaste rechtspraak moet voor de uitlegging van een Unierechtelijke bepaling niet alleen rekening worden gehouden met haar bewoordingen, maar ook met de context ervan en met de doelstellingen die worden nagestreefd met de regeling waarvan zij deel uitmaakt.(5)
12.      Wat om te beginnen de bewoordingen van artikel 25, lid 9, van verordening nr. 702/2014 betreft, die in punt 2 van deze conclusie in herinnering zijn gebracht, schrijft deze bepaling voor dat de betrokken steun met 50 % wordt verminderd, tenzij de begunstigde van de steun een verzekering heeft afgesloten die aan twee voorwaarden voldoet.
13.      Ten eerste moet die verzekering ten minste 50 % van de gemiddelde jaarlijkse productie of het daaraan gerelateerde inkomen dekken, en ten tweede moet zij
de klimaatrisico’s dekken die statistisch het vaakst in de betrokken lidstaat of regio voorkomen en die kunnen worden verzekerd.
14.      Wat het tweede vereiste betreft, blijkt duidelijk uit de bewoordingen van de betrokken bepaling (in het merendeel van de taalversies, zoals in punt 17 van deze conclusie wordt uiteengezet) dat de klimaatrisico’s die het vaakst voorkomen verzekerbaar moeten zijn. Daaruit volgt mijns inziens a contrario dat indien de klimaatrisico’s die het vaakst voorkomen niet verzekerbaar zijn, de voorwaarde dat er een verzekering wordt afgesloten niet kan worden toegepast en de steun bijgevolg ook niet kan worden verminderd. Bovendien lijkt het om een redelijke voorwaarde te gaan: het is immers onlogisch om aan de verkrijging van een deel van de vergoeding de voorwaarde te verbinden dat er een verzekeringsovereenkomst wordt gesloten die niet kan worden aangegaan omdat het te verzekeren risico niet verzekerbaar is.
15.      Uit de letterlijke analyse van de betrokken bepaling lijkt derhalve de uitlegging te volgen dat de vermindering van de vergoeding niet van toepassing is indien wordt aangetoond dat de verzekering, die een voorwaarde vormt voor het niet-toepassen van de vermindering, niet kon worden afgesloten omdat de klimaatrisico’s die statistisch het vaakst voorkomen niet verzekerbaar zijn voor de begunstigde.
16.      In dit verband moeten nog twee opmerkingen worden gemaakt.
17.      Ten eerste komen de verschillende taalversies van de betrokken bepaling niet volledig overeen. De Italiaanse taalversie, waaruit ik de voornoemde uitlegging heb afgeleid, wordt echter bevestigd door de bewoordingen van meerdere andere taalversies, waaronder de Engelse, die verwijst naar „risks [...] for which insurance coverage is provided”, de Duitse, die spreekt van „Risiken [...] für die Versicherungsschutz gegeben ist”, en de Spaanse, waarin de bewoordingen „riesgos [...] para los que se proporciona cobertura de seguros” worden gebruikt. Ook verschillende andere taalversies van deze bepaling hebben dezelfde strekking.(6) De Franse taalversie is op dit punt minder duidelijk, maar de bewoordingen ervan zijn niet onverenigbaar met mijn uitlegging van de betrokken bepaling in punt 15.(7)
18.      Ten tweede wordt deze uitlegging bevestigd door de mededeling van de Commissie betreffende staatssteun in de landbouw‑ en de bosbouwsector en in plattelandsgebieden.(8)
19.      In punt 363 van de richtsnoeren van 2014, betreffende steun om schade aan de landbouwproductie of de landbouwproductiemiddelen te vergoeden en schade te voorkomen, staat uitdrukkelijk te lezen dat „[v]an deze voorwaarde [...] alleen [kan] worden afgeweken indien een lidstaat op overtuigende wijze kan aantonen dat ondanks alle redelijke inspanningen geen betaalbare verzekering ter dekking van de statistisch meest frequente weerrisico’s in de betrokken lidstaat of regio verkrijgbaar was toen de schade werd opgelopen.”(9)
20.      Uit dat punt van de voornoemde richtsnoeren volgt derhalve dat van de voorwaarde dat er een verzekering wordt afgesloten om te voorkomen dat de vergoeding met 50 % wordt verminderd, uitsluitend kan worden afgeweken indien er op de datum waarop de schade is ontstaan geen verzekering verkrijgbaar was die de betrokken risico’s dekt, hoewel de schadelijder alle redelijke inspanningen heeft gedaan om een dergelijke verzekering af te sluiten.
21.      Ofschoon een document als de richtsnoeren uitsluitend bindend is voor de Commissie(10), en bijgevolg noch het Hof, noch de nationale rechters noodzakelijkerwijs bindt bij de uitlegging van de betrokken bepaling, vormt het toch een belangrijke uitleggingsbron. Dat geldt met name in een zaak als de onderhavige, waarin een verordening van de Commissie zelf wordt uitgelegd. In die omstandigheden vormt een document als de richtsnoeren namelijk de uitlegging van een handeling die is gegeven door de instelling die zelf deze handeling heeft vastgesteld.
22.      De uitlegging van artikel 25, lid 9, van verordening nr. 702/2014 in punt 15 van deze conclusie lijkt te worden bevestigd door zowel de contextuele als de teleologische analyse.
23.      Vanuit contextueel oogpunt moet die bepaling worden bezien in de algemene context van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) waarin risicobeheer een cruciaal element is geworden, met het doel landbouwbedrijven weerbaarder te maken tegen toenemende risico’s, met name met betrekking tot steeds vaker voorkomende rampzalige gebeurtenissen die verband houden met klimaatverandering, en tegelijkertijd de verspreiding te bevorderen van praktijken die bijdragen aan een betere voorkoming van en aanpassing aan risico’s. Die doelen zijn fundamenteel geacht zowel in de huidige programmeringsperiode 2023‑2027 waarin is voorzien in een geïntegreerd systeem voor risicobeheer(11), als in de voorgaande periode (2014‑2022)(12). In die context hebben de aanpassing aan klimaatverandering en het veerkrachtiger maken van bedrijven bovendien een zeer hoge prioriteit binnen het kader van het GLB, in het licht waarvan het risicobeheer moet worden bezien.(13)
24.      Verordening nr. 702/2014 en de nieuwe verordening 2022/2472 vallen binnen dat kader en vormen het instrument waarmee die beleidsdoelstellingen worden uitgevoerd. In het kader van die verordeningen valt steun ter compensatie van verliezen als gevolg van ongunstige weersomstandigheden die met een natuurramp kunnen worden gelijkgesteld als bedoeld in artikel 25 van verordening nr. 702/2014 – samen met steun voor de kosten van de preventie en uitroeiing van dierziekten en plantenplagen en steun voor verzekeringspremies – onder „steun voor risico‑ en crisisbeheer”.(14)
25.      In dat verband
bestaat het specifieke doel van artikel 25, lid 9, van verordening nr. 702/2014 vanuit teleologisch oogpunt erin, zoals is opgemerkt door de belanghebbenden die bij het Hof opmerkingen hebben ingediend(15), landbouwers aan te moedigen om verzekeringen af te sluiten tegen de klimaatrisico’s die het grootste deel van de vergoedbare schade veroorzaken, en zo de financiële last te verlichten die aan de samenleving wordt opgelegd door landbouwsteun die wordt verleend als vergoeding van schade in verband met ongunstige weersomstandigheden.
26.      Dat doel van de betrokken bepaling volgt uit overweging 54 van verordening nr. 702/2014, waarin staat te lezen dat aangezien „[d]e primaire landbouwproductie [...] bloot[staat] aan specifieke natuur-, klimaat‑ en gezondheidsrisico’s en crisissen [...] [g]oed risico‑ en crisisbeheer [...] cruciaal [is] voor een duurzame en concurrerende landbouwsector”. In die context geldt derhalve dat „[s]taatssteun voor de vergoeding van verliezen als gevolg van ongunstige weersomstandigheden die met een natuurramp kunnen worden gelijkgesteld, [...] enkel [mag] worden toegekend om begunstigden te helpen die bijzondere moeilijkheden ondervinden hoewel zij redelijke inspanningen hebben geleverd om die risico’s zoveel mogelijk te beperken”.
27.      In dezelfde zin wordt er in de voornoemde richtsnoeren van de Commissie(16) op gewezen dat „de begunstigden, om het risicobeheer nog verder te verbeteren, [moeten] worden aangemoedigd om zich te verzekeren waar dat mogelijk is”.
28.      Gelet op dat doel moeten de begunstigden van de steun dus, om te voorkomen dat de vermindering wordt toegepast, alle redelijke inspanningen hebben gedaan om de risico’s in verband met schade als gevolg van ongunstige weersomstandigheden te beperken. Als dat eenmaal is aangetoond, zou blijkens diezelfde richtsnoeren van de Commissie aan een onderneming waarvoor die verliezen niet door een verzekering kunnen worden gedekt, evenwel de maximale steun moeten worden toegekend.(17)
29.      De analyse van het doel van artikel 25, lid 9, van verordening nr. 702/2014 bevestigt de uitlegging volgens welke de vergoeding niet wordt verminderd wanneer is aangetoond dat de betrokken verzekering niet kon worden afgesloten omdat de klimaatrisico’s die statistisch het vaakst voorkomen niet verzekerbaar waren. Volgens deze analyse geldt daarnaast de voorwaarde dat is aangetoond dat de begunstigden van de steun alle redelijke inspanningen hebben geleverd om een dergelijke verzekering af te sluiten teneinde de risico’s in verband met de schade als gevolg van ongunstige weersomstandigheden, te beperken.
30.      De argumenten die de Commissie in haar opmerkingen heeft aangevoerd, staan niet in de weg
aan deze uitlegging van artikel 25, lid 9, van verordening nr. 702/2014.
31.      Ten eerste is die uitlegging, blijkens de punten 12 tot en met 21 van deze conclusie, in overeenstemming met de bewoordingen van die bepaling, waarin weliswaar niet wordt verwezen naar de redenen voor het ontbreken van een verzekering, zoals de Commissie heeft opgemerkt, maar wel is bepaald dat het risico verzekerbaar moet zijn.
32.      Ten tweede is de door mij voorgestelde uitlegging van artikel 25, lid 9, van verordening nr. 702/2014 niet in strijd met de vaste rechtspraak van het Hof, volgens welke de bepalingen van een groepsvrijstellingsverordening op het gebied van staatssteun en de daarin vastgestelde voorwaarden, restrictief moeten worden uitgelegd.(18) Die uitlegging kent aan de bepaling en de daarin vastgestelde voorwaarden immers geen ruimere strekking toe dan uit de bewoordingen daarvan kan worden afgeleid. Integendeel, de voorgestelde uitlegging vermijdt, in overeenstemming met de bewoordingen van die bepaling, een mogelijke uitlegging die, zoals is opgemerkt in punt 14 van deze conclusie, zou leiden tot een onredelijke toepassing van de daarin vastgestelde voorwaarden.
33.      Ten derde is deze uitlegging niet in strijd met de door de Commissie benadrukte noodzaak een eenvormige uitlegging van de betrokken verordening in de verschillende lidstaten te waarborgen. Zij garandeert namelijk dat de bepaling wordt toegepast op basis van objectieve criteria (te weten dat de begunstigde aantoont dat hij geen verzekering kon afsluiten en dat hij alle redelijke inspanningen heeft gedaan) die op dezelfde wijze van toepassing zijn in alle lidstaten, waar de feitelijke situaties (zoals de mogelijkheid om in een bepaalde situatie al dan niet een verzekering af te sluiten) evenwel kunnen variëren.
34.      Ten vierde wijst de Commissie er in haar opmerkingen op dat de lidstaat verplicht is om bij haar melding te doen van gunstigere steunmaatregelen voor landbouwers teneinde rekening te houden met de omstandigheid dat het voor hen niet mogelijk is om zich te verzekeren tegen de klimaatrisico’s die statistisch het vaakst voorkomen.
35.      In dit verband merk ik op dat volgens het Hof verordening nr. 702/2014, die is vastgesteld krachtens artikel 108, lid 4, VWEU, in artikel 3 bepaalt dat een lidstaat zich, niettegenstaande de algemene verplichting tot aanmelding van elke maatregel tot invoering of wijziging van „nieuwe steun” in de zin van artikel 108, lid 3, VWEU, die een van de fundamentele onderdelen van het controlesysteem inzake staatssteun vormt, kan beroepen op de vrijstelling van deze verplichting uit hoofde van die verordening indien de door hem vastgestelde steunmaatregel of het voorgenomen steunproject voldoet aan de in die verordening gestelde voorwaarden.(19)
36.      Een uitlegging van artikel 25 van verordening nr. 702/2014 volgens welke, bij gebreke van aanmelding door de lidstaat, de daarin neergelegde vergoeding wordt geweigerd aan een begunstigde die voldoet aan de in die bepaling vastgestelde voorwaarden voor de verlening van de steun, zou bijgevolg in strijd zijn met de systematiek van deze verordening.
37.      In dit verband merk ik op dat de in lid 9 van dat artikel vervatte voorwaarde dat er een verzekering wordt afgesloten, geen voorwaarde is voor de verlening van de steun, maar betrekking heeft op het bedrag van de verleende steun.
38.      In deze optiek zou een uitlegging van die bepaling volgens welke, bij gebreke van aanmelding door de lidstaat, een begunstigde die aan de daarin gestelde voorwaarden voldoet niet de volledige steun ontvangt – zelfs wanneer de rechter heeft vastgesteld dat een verzekering die de vaakst voorkomende klimaatrisico’s dekt op het tijdstip waarop de schade is ontstaan objectief niet beschikbaar was voor die begunstigde – in strijd zijn met de bewoordingen van die bepaling, zoals blijkt uit de punten 12 tot en met 21 hierboven. Ook zou een dergelijke uitlegging in strijd zijn met de systematiek van verordening nr. 702/2014, aangezien de volledige vergoeding zou worden geweigerd aan een begunstigde die voldoet aan de voorwaarden van artikel 25, lid 1, van die verordening om de steun te verkrijgen. Die uitlegging zou eveneens verder gaan dan de in de punten 25 tot en met 29 hierboven
genoemde doelstellingen van verordening
nr. 702/2014, waardoor zij in strijd zou zijn met het in overweging 8 ervan genoemde evenredigheidsbeginsel.
39.      Tot besluit
volgt uit de voorgaande overwegingen dat artikel 25, lid 9, van verordening nr. 702/2014 mijns inziens aldus moet worden uitgelegd dat de in die bepaling vastgestelde vermindering met 50 % van de steun ter vergoeding van schade als gevolg van ongunstige weersomstandigheden die met een natuurramp kunnen worden gelijkgesteld, niet wordt toegepast wanneer de begunstigde van de steun aantoont dat het in weerwil van alle redelijke inspanningen die hij heeft gedaan om een verzekering af te sluiten teneinde de risico’s in verband met schade als gevolg van ongunstige weersomstandigheden te beperken, niet mogelijk was om een verzekering af te sluiten, aangezien er voor het soort productie van zijn bedrijf geen verzekering beschikbaar was voor de klimaatrisico’s die statistisch het vaakst voorkomen.
40.      In de onderhavige zaak voeren verzoekers aan dat het op het tijdstip waarop het schadebrengende feit zich heeft voorgedaan in België in het algemeen weliswaar mogelijk was om een verzekering af te sluiten voor het vaakst voorkomende klimaatrisico, te weten hagel, maar dat die dekking niet werd geboden voor het specifieke soort productie van verzoekers.
41.      Het staat aan de verwijzende rechter om die feitelijke omstandigheden na te gaan en vast te stellen of verzoekers alle redelijke inspanningen hebben gedaan om een verzekering af te sluiten teneinde de risico’s in verband met de schade als gevolg van ongunstige weersomstandigheden te beperken, en of het daadwerkelijk niet mogelijk was om het type productie van verzoekers te verzekeren tegen de klimaatrisico’s die statistisch het vaakst voorkomen.
III. Conclusie
42.      Gelet op een en ander geef ik het Hof in overweging om de derde prejudiciële vraag van de cour d’appel de Mons te beantwoorden als volgt:
„Artikel 25, lid 9, van verordening (EU) nr. 702/2014 van de Commissie van 25 juni 2014 waarbij bepaalde categorieën steun in de landbouw‑ en de bosbouwsector en in plattelandsgebieden op grond van de artikelen 107 en 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie met de interne markt verenigbaar worden verklaard,
moet aldus worden uitgelegd dat
de in die bepaling vastgestelde vermindering met 50 % van de steun ter vergoeding van schade als gevolg van ongunstige weersomstandigheden die met een natuurramp kunnen worden gelijkgesteld, niet wordt toegepast wanneer de begunstigde van de steun aantoont dat het, in weerwil van alle redelijke inspanningen die hij heeft gedaan om een verzekering af te sluiten teneinde de risico’s in verband met schade als gevolg van ongunstige weersomstandigheden te beperken, niet mogelijk was om een verzekering af te sluiten aangezien er voor het soort productie van zijn bedrijf geen verzekering beschikbaar was voor de klimaatrisico’s die statistisch het vaakst voorkomen. Het staat aan de verwijzende rechter om die feitelijke omstandigheden vast te stellen.”
1      Oorspronkelijke taal: Italiaans.
i      Dit is een fictieve naam, die niet overeenkomt met de werkelijke naam van enige partij in de procedure.
2      Verordening van de Commissie van 25 juni 2014 waarbij bepaalde categorieën steun in de landbouw‑ en de bosbouwsector en in plattelandsgebieden op grond van de artikelen 107 en 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie met de interne markt verenigbaar worden verklaard (PB 2014 L 193, blz. 1). Deze verordening was van toepassing tot 31 december 2022 en is per 1 januari 2023 vervangen door verordening (EU) 2022/2472 van de Commissie van 14 december 2022 waarbij bepaalde categorieën steun in de landbouw‑ en de bosbouwsector en in plattelandsgebieden op grond van de artikelen 107 en 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie met de interne markt verenigbaar worden verklaard (PB 2022, L 327, blz. 1).
3      Deze bepaling is vrijwel letterlijk overgenomen in artikel 25, lid 10, van de nieuwe verordening 2022/2472 (met uitzondering van de in voetnoot 7 hieronder bedoelde wijziging van de Franse en de Nederlandse taalversie). Hieruit volgt dat voor de onderhavige zaak het antwoord op de prejudiciële vragen van de verwijzende rechter niet afhankelijk is van de vraag of op de feiten van het geding de oude dan wel de nieuwe verordening van toepassing is.
4      Artikel 6 van het besluit van de Waalse regering waarbij de droogte van augustus 2016 tot juni 2017 als een landbouwramp beschouwd wordt, waarbij de geografische uitgestrektheid van deze ramp afgebakend wordt en waarbij de schadeloosstelling bepaald wordt.
5      Zie arrest van 19 september 2024, Agrarmarkt Austria (C‑350/23, EU:C:2024:771, punt 57 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
6      Naast de genoemde taalversies lijken ook de Bulgaarse, de Kroatische, de Maltese, de Slowaakse, de Sloveense en de Finse taalversie in overeenstemming met de Italiaanse. De Tsjechische, de Poolse, de Portugese en de Zweedse taalversie lijken overeen te stemmen met de gewijzigde Franse en Nederlandse taalversie die in de volgende voetnoot worden vermeld, en stroken met de voorgestelde uitlegging.
7      In de Franse en de Nederlandse taalversie van artikel 25, lid 10, van verordening 2022/2472 is met name de laatste zinsnede gewijzigd ten opzichte van de tekst van artikel 25, lid 9, van verordening nr. 702/2014. In de andere taalversies is van een dergelijke wijziging geen sprake. Waar de Franse taalversie van de bepaling in verordening nr. 702/2014 verwees naar „risques climatiques statistiquement les plus fréquents dans l'État membre ou la région concernés, couverte par une assurance”, verwijst de nieuwe versie naar „risques climatiques statistiquement les plus fréquents dans l’État membre ou la région concernés que couvre l’assurance”. En terwijl in de Nederlandse taalversie van de bepaling in verordening nr. 702/2014 sprake was van „de klimaatrisico’s die statistisch het vaakst voorkomen in de betrokken lidstaat of regio waarvoor een verzekering is afgesloten”, vermeldt de nieuwe versie „de verzekerbare klimaatrisico’s die statistisch het vaakst in de betrokken lidstaat of regio voorkomen”.
Deze wijziging strookt met de door mij voorgestelde uitlegging van de bepaling.
8      Mededeling van de Commissie, „Richtsnoeren van de Europese Unie voor staatssteun in de landbouw‑ en de bosbouwsector en in plattelandsgebieden 2014‑2020” (PB 2014, C 204, blz. 1; hierna: „richtsnoeren van 2014”); zie ook de mededeling van de Commissie, „Richtsnoeren voor staatssteun in de landbouw‑ en de bosbouwsector en in plattelandsgebieden” (PB 2022, C 485, blz. 1; hierna: „richtsnoeren van 2022”).
9      Zie punt 363 van de richtsnoeren van 2014. Zie in die zin ook punt 358 van de richtsnoeren van 2022.
10      Zie arrest van 8 maart 2016, Griekenland/Commissie (C‑431/14 P, EU:C:2016:145, punten 69 en 70).
11      Zie Europese Commissie, „Approved 28 CAP Strategic Plans (2023‑2027) Summary overview for 27 Member States Facts and figures”, juni 2023, te raadplegen op: https://agriculture.ec.europa.eu/system/files/2023‑06/approved-28-cap-strategic-plans-2023‑27.pdf, met name punt 4.2 „Better Market Orientation, Increased Competitiveness and Improved Position in the Value Chain”, blz. 27, en de paragraaf „Risk Management” op blz. 38.
12      Zie onder andere verordening (EU) nr. 1305/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 inzake steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) en tot intrekking van verordening (EG) nr. 1698/2005 van de Raad (PB 2013, L 347, blz. 487), met name artikel 36, „Risicobeheer” en bijlage VI.
13      Zie dienaangaande de overwegingen 29 en 30 van verordening (EU) 2021/2115 van het Europees Parlement en de Raad van 2 december 2021 tot vaststelling van voorschriften inzake steun voor de strategische plannen die de lidstaten in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid opstellen (strategische GLB-plannen) en die uit het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF) en het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) worden gefinancierd, en tot intrekking van verordeningen (EU) nr. 1305/2013 en (EU) nr. 1307/2013 (PB 2021, L 435, blz. 1).
14      Zie de overwegingen 42 en 54 van verordening nr. 702/2014. Zie ook overweging 43 van verordening 2022/2472.
15      Te weten de Commissie en het Koninkrijk België.
16      Punt 94 van de richtsnoeren van 2014 en punt 97 van de richtsnoeren van 2022.
17      De punten van de in de vorige voetnoot aangehaalde richtsnoeren bepalen namelijk: „Met betrekking tot steun voor het herstel van schade als gevolg van ongunstige weersomstandigheden die met een natuurramp kunnen worden gelijkgesteld, wordt, om het gevaar van mededingingsverstoring te voorkomen, steun ten belope van de maximale steunintensiteit slechts toegekend aan een onderneming die voor dergelijke verliezen niet door een verzekering kan worden gedekt.”
18      Zie arrest van 20 mei 2021, Azienda Sanitaria Provinciale di Catania (C‑128/19, EU:C:2021:401, punt 42 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
19      Zie arrest van 20 mei 2021, Azienda Sanitaria Provinciale di Catania (C‑128/19, EU:C:2021:401, punt 42), en, naar analogie, arrest van 5 maart 2019, Eesti Pagar (C‑349/17, EU:C:2019:172, punt 59 en aldaar aangehaalde rechtspraak).