62022CJ0425
WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba)
z dnia 4 lipca 2024 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Współpraca sądowa w sprawach cywilnych i handlowych – Jurysdykcja i uznawanie orzeczeń sądowych oraz ich wykonywanie w sprawach cywilnych i handlowych – Rozporządzenie (UE) nr 1215/2012 – Artykuł 7 pkt 2 – Jurysdykcja w przypadku odpowiedzialności z tytułu czynu niedozwolonego lub czynu podobnego do czynu niedozwolonego – Miejsce, w którym szkoda się urzeczywistniła – Kartel uznany za niezgodny z art. 101 TFUE i art. 53 Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym – Spółki zależne mające siedziby w różnych państwach członkowskich – Szkoda bezpośrednia poniesiona wyłącznie przez spółki zależne – Powództwo o odszkodowanie wytoczone przez spółkę dominującą – Pojęcie „jednostki gospodarczej”
W sprawie C‑425/22
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Kúria (sąd najwyższy, Węgry) postanowieniem z dnia 7 czerwca 2022 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 28 czerwca 2022 r., w postępowaniu:
MOL Magyar Olaj- és Gázipari Nyrt.
przeciwko
Mercedes-Benz Group AG,
TRYBUNAŁ (piąta izba),
w składzie: E. Regan, prezes izby, K. Lenaerts, prezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego piątej izby, M. Ilešič (sprawozdawca), I. Jarukaitis i D. Gratsias, sędziowie,
rzecznik generalny: N. Emiliou,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu MOL Magyar Olaj- és Gázipari Nyrt. – G. Kutai, D. Petrányi i M. S. Szendrő, ügyvédek,
–
w imieniu Mercedes-Benz Group AG – K. Hetényi, M. Kovács i A. Turi, ügyvédek, M. Kocí i C. von Köckritz, Rechtsanwälte,
–
w imieniu rządu czeskiego – M. Smolek, A. Edelmannová i J. Vláčil, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – V. Bottka, G. Meessen i S. Noë, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 8 lutego 2024 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1
Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 7 pkt 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2012, L 351, s. 1).
2
Wniosek ten został złożony w ramach sporu, jaki zaistniał pomiędzy MOL Magyar Olaj- és Gázipari Nyrt. (zwaną dalej „MOL”) a Mercedes-Benz Group AG w przedmiocie wniesionego przez MOL żądania naprawienia szkody, jaką spółka ta miała ponieść w wyniku antykonkurencyjnych praktyk, jakich Mercedes-Benz Group miała się dopuścić z naruszeniem art. 101 TFUE i art. 53 Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym z dnia 2 maja 1992 r. (Dz.U. 1994, L 1, s. 3, zwanego dalej „porozumieniem EOG”).
Ramy prawne
Rozporządzenie nr 864/2007
3
Motyw 7 rozporządzenia (WE) nr 864/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lipca 2007 r. dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych (Rzym II) (Dz.U. 2007, L 199, s. 40) ma następujące brzmienie:
„Przedmiotowy zakres zastosowania oraz przepisy niniejszego rozporządzenia powinny być spójne z rozporządzeniem [nr 1215/2012] oraz z instrumentami dotyczącymi prawa właściwego dla zobowiązań umownych”.
4
Artykuł 6 ust. 3 lit. a) tego rozporządzenia, zatytułowany „Nieuczciwa konkurencja i praktyki ograniczające wolną konkurencję”, stanowi:
„Prawem właściwym dla zobowiązań pozaumownych wynikających z ograniczenia konkurencji jest prawo państwa, na którego rynku praktyki te wywołują skutek lub na którego rynku zachodzi prawdopodobieństwo wywołania przez nie skutku”.
Rozporządzenie nr 1215/2012
5
Motywy 15 i 16 rozporządzenia nr 1215/2012 stanowią:
„(15)
Przepisy o jurysdykcji powinny być w wysokim stopniu przewidywalne i opierać się na zasadzie, że jurysdykcję w ogólności mają sądy miejsca zamieszkania pozwanego. Tak ustalona jurysdykcja powinna mieć miejsce zawsze, z wyjątkiem kilku dokładnie określonych przypadków, w których ze względu na przedmiot sporu lub autonomię stron uzasadnione jest inne kryterium powiązania. Siedziba osób prawnych musi być zdefiniowana wprost w rozporządzeniu celem wzmocnienia przejrzystości wspólnych przepisów i uniknięcia konfliktów kompetencyjnych.
(16)
Jurysdykcja oparta na łączniku miejsca zamieszkania powinna zostać uzupełniona jurysdykcją opartą na innych łącznikach, które powinny zostać dopuszczone ze względu na ścisły związek pomiędzy sądem a sporem prawnym lub w interesie prawidłowego sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Istnienie ścisłego związku powinno zagwarantować pewność prawną oraz uniknięcie możliwości pozywania pozwanego przed sąd państwa członkowskiego, którego pozwany nie mógł rozsądnie przewidzieć. Ma to istotne znaczenie zwłaszcza w przypadku sporów dotyczących zobowiązań pozaumownych wynikających z naruszenia prywatności i innych dóbr osobistych, w tym zniesławienia”.
6
Zgodnie z art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia:
„Z zastrzeżeniem przepisów niniejszego rozporządzenia osoby mające miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego mogą być pozywane, niezależnie od ich obywatelstwa, przed sądy tego państwa członkowskiego”.
7
Artykuł 5 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi:
„Osoby mające miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego mogą być pozywane przed sądy innego państwa członkowskiego tylko zgodnie z przepisami ustanowionymi w sekcjach 2–7 [rozdziału II]”.
8
Rozdział II rozporządzenia nr 1215/2012, zatytułowany „Jurysdykcja”, obejmuje między innymi sekcję 2, noszącą tytuł „Jurysdykcja szczególna”. Znajdujący się we wspomnianej sekcji 2 art. 7 pkt 2 tego rozporządzenia stanowi:
„Osoba, która ma miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego, może być pozwana w innym państwie członkowskim:
[…]
2)
w sprawach dotyczących czynu niedozwolonego lub czynu podobnego do czynu niedozwolonego – przed sądy miejsca, w którym nastąpiło lub może nastąpić zdarzenie wywołujące szkodę”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
9
MOL, przedsiębiorstwo mające siedzibę na Węgrzech, posiada udziały kontrolne w szeregu spółek zależnych z siedzibą w różnych państwach członkowskich, a mianowicie w Moltrans Kft., z siedzibą na Węgrzech, INA d.d., z siedzibą w Chorwacji, Panta Distribuzione SpA i Nelsa Srl, z siedzibą we Włoszech, Roth Energie GmbH, z siedzibą w Austrii, oraz Slovnaft a.s., z siedzibą na Słowacji.
10
W dniu 19 lipca 2016 r. Komisja wydała decyzję C(2016) 4673 final dotyczącą postępowania przewidzianego w art. 101 TFUE oraz art. 53 porozumienia EOG (sprawa AT.39824 – Samochody ciężarowe) (Dz.U. 2017, C 108, s. 6).
11
W decyzji tej Komisja stwierdziła istnienie kartelu, w którym uczestniczyła Mercedes-Benz Group i piętnastu międzynarodowych producentów samochodów ciężarowych. Uznała ona, że ów kartel, mający na celu uzgadnianie cen katalogowych brutto średnich i dużych samochodów ciężarowych, stanowił ciągłe naruszenie art. 101 TFUE i art. 53 porozumienia EOG, które zakazują karteli i innych ograniczających praktyk handlowych. Instytucja ta uznała, że naruszenie to trwało od dnia 17 stycznia 1997 r. do dnia 18 stycznia 2011 r. i obejmowało cały Europejski Obszar Gospodarczy.
12
Spółki zależne MOL w czasie trwania tego naruszenia nabyły pośrednio od Mercedes-Benz Group lub wzięły od niej w leasing łącznie 71 samochodów ciężarowych.
13
W dniu 14 października 2019 r. MOL wniósł do Fővárosi Törvényszék (sądu dla miasta stołecznego Budapeszt, Węgry) przeciwko Mercedes-Benz Group powództwo odszkodowawcze, na poparcie którego twierdził, że poniósł szkodę równą dodatkowym kosztom, jakie jej spółki zależne nienależnie poniosły w wyniku ukaranego przez Komisję antykonkurencyjnego zachowania.
14
W ramach tego powództwa MOL oparł się na pojęciu „jednostki gospodarczej”. Powołał się on na istnienie jurysdykcji międzynarodowej mającej przysługiwać sądom węgierskim na podstawie art. 7 pkt 2 rozporządzenia nr 1215/2012, podnosząc, że to jego siedziba, jako centrum interesów gospodarczych i finansowych grupy, jest miejscem, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę w rozumieniu tego przepisu.
15
Mercedes-Benz Group podniosła zarzut braku właściwości, kwestionując to, aby powołany przepis mógł stanowić podstawę jurysdykcji tego sądu.
16
Fővárosi Törvényszék (sąd dla miasta stołecznego Budapeszt) uwzględnił ten zarzut i uznał, że zawartą w art. 7 pkt 2 rozporządzenia nr 1215/2012 zasadę jurysdykcji szczególnej należy interpretować ściśle i może być ona stosowana tylko wówczas, gdy istnieje szczególnie ścisły związek pomiędzy sądem, przed który wniesiono powództwo, a przedmiotem sporu. Stwierdził on w tym względzie, że to nie MOL zapłacił sztucznie zawyżone ceny, ale jego mające siedzibę w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej spółki zależne, które tym samym poniosły szkodę w wyniku przedmiotowego zakłócenia konkurencji. Z kolei poniesiona przez MOL szkoda miała charakter czysto finansowy, co nie pozwala na uznanie siedziby MOL za miejsce, w którym urzeczywistniła się szkoda, w rozumieniu art. 7 pkt 2 rozporządzenia nr 1215/2012 i nie może prowadzić do ustalenia jurysdykcji sądu węgierskiego.
17
Orzeczenie tego sądu zostało utrzymane w mocy przez sąd drugiej instancji Fővárosi Ítélőtábla (regionalny sąd apelacyjny dla miasta stołecznego Budapeszt, Węgry), który stwierdził, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału teoria jednostki gospodarczej ma zastosowanie wyłącznie na potrzeby ustalenia odpowiedzialności za naruszenie prawa konkurencji i nie ma w istocie zastosowania do osoby poszkodowanej na potrzeby przypisania jurysdykcji. Podnosi on, że zgodnie z wyrokiem z dnia 21 maja 2015 r., CDC Hydrogen Peroxide (C‑352/13, EU:C:2015:335) jurysdykcję na podstawie art. 7 pkt 2 tego rozporządzenia należy określać według siedziby spółki, która poniosła stratę, nie zaś siedziby jej spółki dominującej.
18
MOL skierował do Kúria (sądu najwyższego, Węgry) skargę kasacyjną, w której wniósł o uchylenie tego wydanego przez Fővárosi Ítélőtábla (regionalny sąd apelacyjny dla miasta stołecznego Budapeszt) postanowienia oraz o kontynuowanie postępowania przed sądami, do których wcześniej wniesiono sprawę.
19
MOL podniósł w istocie, że teoria jednostki gospodarczej ma znaczenie dla oceny, czy sądy węgierskie są właściwe do rozstrzygnięcia sporu zawisłego w postępowaniu głównym oraz że jako podmiot sprawujący wyłączną kontrolę nad grupą przedsiębiorstw, na którą składa się ona wraz ze swoimi spółkami zależnymi, bezpośrednio odczuwa skutki operacji dokonywanych przez spółki należące do grupy, zarówno wtedy, gdy operacje te przynoszą zysk, jak i wówczas, gdy wiążą się one z poniesioną stratą.
20
Mercedes-Benz Group odparła, że strona powodowa w postępowaniu głównym nie nabyła żadnego z samochodów ciężarowych objętych rozpatrywanym kartelem i że w związku z tym nie poniosła żadnej szkody. Ponadto podniosła ona, że teoria jednostki gospodarczej nie ma zastosowania przy ustalaniu właściwości sądów węgierskich i że takie podejście nie znajduje oparcia w orzecznictwie Trybunału.
21
W tym względzie sąd odsyłający wskazuje, że orzecznictwo Trybunału pozwala poszkodowanemu w wyniku praktyki antykonkurencyjnej wnieść powództwo o naprawienie szkody przeciwko któremuś z podmiotów prawnych składających się na daną jednostkę gospodarczą. Trybunał nie wypowiedział się jednak jeszcze, w ramach wykładni art. 7 pkt 2 rozporządzenia nr 1215/2012, w kwestii, czy teoria jednostki gospodarczej może zostać skutecznie powołana, w sytuacji gdy to jednostka ta nie jest sprawcą naruszenia antykonkurencyjnego, lecz jest w jego wyniku poszkodowana.
22
W tych okolicznościach Kúria (sąd najwyższy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy w przypadku gdy spółka dominująca wnosi powództwo o odszkodowanie z tytułu antykonkurencyjnego zachowania innej spółki w celu uzyskania naprawienia szkód wyrządzonych tym zachowaniem wyłącznie jej spółkom zależnym, sąd właściwy określa siedziba spółki dominującej, jako miejsce, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę w rozumieniu art. 7 pkt 2 [rozporządzenia nr 1215/2012]?
2)
Czy dla zastosowania art. 7 pkt 2 [rozporządzenia nr 1215/2012] ma znaczenie to, że w czasie poszczególnych transakcji nabycia będących przedmiotem sporu, nie wszystkie spółki zależne należały do grupy przedsiębiorstw spółki dominującej?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
23
Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 7 pkt 2 rozporządzenia nr 1215/2012 należy interpretować w ten sposób, że pojęcie „miejsca, gdzie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę” obejmuje siedzibę spółki dominującej, która wnosi powództwo o naprawienie szkód poniesionych wyłącznie przez jej spółki zależne w wyniku antykonkurencyjnego zachowania osoby trzeciej w rozumieniu art. 101 TFUE, w sytuacji gdy podniesione zostało, że ta spółka dominująca i jej spółki zależne stanowią część tej samej jednostki gospodarczej.
24
Na wstępie należy przypomnieć, że, jak wynika również z utrwalonego orzecznictwa, wykładnia przepisu prawa Unii wymaga uwzględnienia nie tylko jego brzmienia, lecz także kontekstu, w jaki się on wpisuje, oraz celów realizowanych przez akt, którego jest on częścią (zob. w szczególności wyrok z dnia 8 lutego 2024 r., Inkreal, C‑566/22, EU:C:2024:123, pkt 15).
25
Jeśli chodzi o brzmienie art. 7 pkt 2 rozporządzenia nr 1215/2012, stanowi on, że osoba, która ma miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium państwa członkowskiego, może być pozwana w innym państwie członkowskim w sprawach dotyczących czynu niedozwolonego lub czynu podobnego do czynu niedozwolonego przed sądy miejsca, w którym „nastąpiło lub może nastąpić zdarzenie wywołujące szkodę”.
26
Trybunał wielokrotnie orzekał, że pojęcie „miejsca, gdzie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę” w rozumieniu art. 5 pkt 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2001, L 12, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 19, t. 4, s. 42), który odpowiada art. 7 pkt 2 rozporządzenia nr 1215/2012, obejmuje zarówno miejsce urzeczywistnienia się szkody, jak i miejsce wystąpienia zdarzenia powodującego powstanie tej szkody, wobec czego możliwe jest pozwanie pozwanego, zgodnie z wyborem powoda, przed sąd w którymkolwiek z tych miejsc (wyrok z dnia 15 lipca 2021 r., Volvo i in., C‑30/20, EU:C:2021:604, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo).
27
Trybunał miał już okazję wyjaśnić w wyroku z dnia 29 lipca 2019 r., Tibor-Trans (C‑451/18, EU:C:2019:635, pkt 33), który dotyczył tego samego naruszenia reguł konkurencji jak to rozpatrywane w postępowaniu głównym, że, w sytuacji gdy rynek, na który miało wpływ antykonkurencyjne zachowanie, znajduje się w państwie członkowskim, na którego terytorium miała wystąpić podnoszona szkoda, należy uznać, że, do celów stosowania art. 7 pkt 2 rozporządzenia nr 1215/2012, miejsce, w którym urzeczywistniła się szkoda, znajduje się w tym państwie członkowskim (zob. podobnie wyrok z dnia 15 lipca 2021 r., Volvo i in., C‑30/20, EU:C:2021:604, pkt 31).
28
Ponadto Trybunał orzekł, że pojęcia „miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę” nie można interpretować tak szeroko, by obejmowało ono każde miejsce, w którym odczuwalne są niekorzystne skutki okoliczności, która już spowodowała szkodę, jaka wystąpiła faktycznie w innym miejscu. W związku z tym Trybunał doprecyzował, że pojęcia tego nie można interpretować jako obejmującego miejsce, w którym poszkodowany poniósł – zgodnie ze swym twierdzeniem – szkodę majątkową wynikającą z pierwotnej szkody, która wystąpiła i została poniesiona przez niego w innym państwie (wyrok z dnia 29 lipca 2019 r., Tibor-Trans, C‑451/18, EU:C:2019:635, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo).
29
Trybunał orzekł również, że szkoda, która jest jedynie pośrednią konsekwencją szkody poniesionej pierwotnie przez inne osoby, które bezpośrednio doznały szkody, a która urzeczywistniła się w innym miejscu niż miejsce, w którym poszkodowany pośrednio poniósł szkodę, nie może stanowić podstawy dla ustalenia jurysdykcji na podstawie tego art. 7 pkt 2 rozporządzenia nr 1215/2012 (zob. podobnie wyrok z dnia 29 lipca 2019 r., Tibor-Trans, C‑451/18, EU:C:2019:635, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo).
30
Z postanowienia odsyłającego wynika, że w niniejszym przypadku to jedynie mające siedzibę w różnych państwach członkowskich spółki zależne poniosły powołaną przez MOL szkodę, a mianowicie poniosły dodatkowe koszty zapłacone ze względu na sztucznie zawyżone ceny zakupu lub leasingu 71 rozpatrywanych w postępowaniu głównym samochodów ciężarowych w następstwie mających znamiona zmowy porozumień stanowiących jednolite i ciągłe naruszenie art. 101 TFUE.
31
Należy zatem stwierdzić, że międzynarodowo i miejscowo właściwy ze względu na miejsce, w którym urzeczywistniła się szkoda rozpatrywana w postępowaniu głównym, jest albo sąd, na którego obszarze właściwości spółka zależna, która uważa się za poszkodowaną, kupiła lub też wzięła w leasing towary, których dotyczyły owe porozumienia, albo – w przypadku zakupów lub leasingu dokonywanych przez tę spółkę zależną w kilku miejscach – sąd, na którego obszarze właściwości znajduje się jej siedziba.
32
Chociaż MOL sam nie nabył takich samochodów ciężarowych ani, co za tym idzie, nie poniósł bezpośredniej szkody z powodu wspomnianego naruszenia, spółka ta podnosi, że pojęcie „miejsca, gdzie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę” należy interpretować w świetle używanego w prawie konkurencji pojęcia „jednostki gospodarczej”.
33
W tym względzie należy zauważyć, że ogólnie rzecz biorąc uważa się, iż spółka dominująca i jej spółka zależna tworzą jednostkę gospodarczą, gdy, pokrótce rzecz ujmując, spółka zależna podlega decydującemu wpływowi wywieranemu przez spółkę dominującą i nie działa autonomicznie (zob. podobnie wyroki: z dnia 27 kwietnia 2017 r., Akzo Nobel i in./Komisja, C‑516/15 P, EU:C:2017:314, pkt 52, 53; a także z dnia 6 października 2021 r., Sumal, C‑882/19, EU:C:2021:800, pkt 43).
34
W takiej sytuacji to cała grupa zostanie uznana za „przedsiębiorstwo” będące adresatem przepisów prawa konkurencji, których jako całość musi przestrzegać, co pociąga za sobą odpowiedzialność solidarną (zob. podobnie w szczególności wyrok z dnia 6 października 2021 r., Sumal, C‑882/19, EU:C:2021:800, pkt 39–44 i przytoczone tam orzecznictwo).
35
W tym kontekście MOL twierdzi, że, z uwagi na fakt, iż naruszenie prawa konkurencji pociąga za sobą odpowiedzialność solidarną całej jednostki gospodarczej, tę samą zasadę należy stosować w lustrzany (lub odwrotny) sposób do egzekwowania żądania naprawienia szkody z tytułu naruszenia prawa konkurencji wpływającego na członka jednostki gospodarczej.
36
Zdaniem MOL pojęcie jednostki gospodarczej nie może mieć innego znaczenia w zależności od tego, czy dane przedsiębiorstwo ma status powoda, czy też pozwanego. Zdaniem MOL zatem to siedzibę spółki dominującej należy uznać za „miejsce, w którym urzeczywistniła się szkoda” dla celów stosowania art. 7 pkt 2 rozporządzenia nr 1215/2012, nawet jeśli to wyłącznie jej spółki zależne poniosły szkodę bezpośrednią.
37
Jak wskazuje rzecznik generalny w pkt 71–73 opinii, należy przede wszystkim zauważyć, że argumentacja przedstawiona przez MOL nie znajduje oparcia w orzecznictwie Trybunału. Następnie pozostaje ona w sprzeczności z zasadami leżącymi u podstaw reguły jurysdykcyjnej zawartej w art. 7 pkt 2 rozporządzenia nr 1215/2012, a mianowicie z celami bliskości i przewidywalności reguł jurysdykcji oraz spójności między prawem właściwym a stosującym je właściwym sądem. Wreszcie, brak możliwości zastosowania teorii jednostki do określenia „miejsca, w którym urzeczywistniła się szkoda” dla celów stosowania art. 7 pkt 2 rozporządzenia nr 1215/2012 w okolicznościach takich jak te rozpatrywane w postępowaniu głównym nie stoi na przeszkodzie możliwości zażądania naprawienia szkody wynikającej z naruszenia prawa konkurencji.
38
Jeśli chodzi o cele bliskości i przewidywalności reguł jurysdykcyjnych, z orzecznictwa Trybunału wynika, z jednej strony, że to sądy państwa członkowskiego, stanowiącego rynek, na który mają wpływ zachowania antykonkurencyjne, są najbardziej odpowiednie do rozpatrzenia takich powództw odszkodowawczych, zaś z drugiej strony, że podmiot gospodarczy, który przejawia wspomniane zachowania, może rozsądnie rzecz biorąc spodziewać się, że zostanie pozwany przed sądy miejsca, w którym jego zachowania zakłóciły zasady uczciwej konkurencji (zob. wyrok z dnia 29 lipca 2019 r., Tibor-Trans, C‑451/18, EU:C:2019:635, pkt 34).
39
Ponadto zgodnie z motywem 15 rozporządzenia nr 1215/2012 reguły jurysdykcyjne powinny opierać się na zasadzie, że jurysdykcję w ogólności mają sądy miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego zgodnie z art. 4 tego rozporządzenia.
40
Co się tyczy celu polegającego na zapewnieniu spójności między prawem właściwym a stosującym je właściwym sądem, Trybunał orzekł, że określenie zgodnie z miejscem, w którym szkoda się urzeczywistniła, jest również zgodne z wymogami spójności przewidzianymi w motywie 7 rozporządzenia nr 864/2007, ponieważ zgodnie z art. 6 ust. 3 lit. a) tego rozporządzenia prawem właściwym w przypadku powództw o odszkodowanie związanych z ograniczeniem konkurencji jest prawo państwa, na którego rynku praktyki te wywołują skutek lub na którego rynku zachodzi prawdopodobieństwo wywołania przez nie skutku (wyrok z dnia 15 lipca 2021 r., Volvo i in., C‑30/20, EU:C:2021:604, pkt 31, 32 i przytoczone tam orzecznictwo).
41
Co się tyczy ponadto argumentu dotyczącego przeszkodzie dla możliwości zażądania naprawienia szkody wynikającej z naruszenia prawa konkurencji, która miałaby wynikać z braku możliwości zastosowania pojęcia „jednostki gospodarczej” do określenia „miejsca, w którym szkoda się urzeczywistniła” dla celów zastosowania art. 7 pkt 2 rozporządzenia nr 1215/2012, należy stwierdzić, podobnie jak uczynił to rzecznik generalny w pkt 97 opinii, że reguły jurysdykcyjne nie uniemożliwiają dochodzenia przez osoby, które miały zostać poszkodowane w wyniku antykonkurencyjnego zachowania, ich praw do naprawienia szkody.
42
Zgodnie z podstawową zasadą jurysdykcji wynikającą z rozporządzenia nr 1215/2012 pokrzywdzeni wskutek takiego naruszenia mogą zawsze wytoczyć powództwo przed sądem miejsca zamieszkania czy też siedziby podmiotu, który dopuścił się tego naruszenia, zgodnie z art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia.
43
Jak jednak przypomniano w pkt 27 niniejszego wyroku, art. 7 pkt 2 rozporządzenia nr 1215/2012 pozwala na wniesienie pozwu na rynku, na który wywierały wpływ mające znamiona zmowy uzgodnienia w przedmiocie ustalania i podwyższania cen towarów, albo przed sądem, na którego obszarze właściwości przedsiębiorstwo uważające się za poszkodowane nabywało towary, których dotyczyły te uzgodnienia, albo – w przypadku zakupów dokonywanych przez to przedsiębiorstwo w kilku miejscach – przed sądem, na którego obszarze właściwości przedsiębiorstwo to ma siedzibę (zob. podobnie wyrok z dnia 15 lipca 2021 r., Volvo i in., C‑30/20, EU:C:2021:604, pkt 43).
44
W związku z tym cele bliskości i przewidywalności reguł jurysdykcyjnych oraz spójności między prawem właściwym a stosującym je właściwym sądem, a także brak przeszkody w możliwości zażądania naprawienia szkody wynikającej z naruszenia prawa konkurencji mającego wpływ na członka jednostki gospodarczej stoją na przeszkodzie odwróconemu stosowaniu pojęcia „jednostki gospodarczej” do określenia miejsca, w którym szkoda się urzeczywistniła, do celów zastosowania art. 7 pkt 2 rozporządzenia nr 1215/2012, w sytuacji gdy chodzi o wniesienie żądania naprawienia szkody poniesionej w następstwie naruszenia prawa konkurencji w odniesieniu do członka jednostki gospodarczej.
45
Trybunał orzekł ponadto, że cel pewności prawa wymaga, by sąd krajowy, przed którym wytoczono powództwo, mógł łatwo wypowiedzieć się co do posiadania przez siebie jurysdykcji, nie będąc zmuszonym do rozpoznawania sprawy co do istoty (wyroki: z dnia 28 stycznia 2015 r., Kolassa, C‑375/13, EU:C:2015:37, pkt 61; z dnia 8 lutego 2024 r., Inkreal, C‑566/22, EU:C:2024:123, pkt 27).
46
W świetle całokształtu powyższych rozważań na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, iż art. 7 pkt 2 rozporządzenia nr 1215/2012 należy interpretować w ten sposób, że pojęcie „miejsca, gdzie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę” nie obejmuje siedziby spółki dominującej, która wnosi powództwo o naprawienie szkód poniesionych wyłącznie przez jej spółki zależne w wyniku antykonkurencyjnego zachowania osoby trzeciej stanowiącego naruszenie art. 101 TFUE, nawet wówczas, gdy podniesione zostało, że ta spółka dominująca i jej spółki zależne stanowią część tej samej jednostki gospodarczej.
W przedmiocie pytania drugiego
47
Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy do celów stosowania art. 7 pkt 2 rozporządzenia nr 1215/2012 ma znaczenie okoliczność, że w chwili nabycia określonych towarów stanowiących przedmiot naruszenia art. 101 TFUE dane spółki zależne nie były jeszcze kontrolowane przez spółkę dominującą.
48
Należy zauważyć, że pytanie to opiera się na założeniu, iż art. 7 pkt 2 rozporządzenia nr 1215/2012 można interpretować w ten sposób, że pojęcie „miejsca, gdzie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę”, może odnosić się do siedziby spółki dominującej, która wnosi powództwo o naprawienie szkód bezpośrednich poniesionych przez jej spółki zależne z powodu antykonkurencyjnego zachowania osoby trzeciej.
49
Z uwagi na odpowiedź udzieloną na pytanie pierwsze nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pytanie drugie.
W przedmiocie kosztów
50
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 7 pkt 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
należy interpretować w ten sposób, że:
pojęcie „miejsca, gdzie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę” nie obejmuje siedziby spółki dominującej, która wnosi powództwo o naprawienie szkód poniesionych wyłącznie przez jej spółki zależne w wyniku antykonkurencyjnego zachowania osoby trzeciej stanowiącego naruszenie art. 101 TFUE, nawet wówczas, gdy podniesione zostało, że ta spółka dominująca i jej spółki zależne stanowią część tej samej jednostki gospodarczej.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: węgierski.