62021TJ0403_RES
Zaak T‑403/21
(gedeeltelijke publicatie)
Norddeutsche Landesbank – Girozentrale
tegen
Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad
Arrest van het Gerecht (Achtste kamer – uitgebreid) van 17 juli 2024
„Economische en monetaire Unie – Bankenunie – Gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme voor kredietinstellingen en bepaalde beleggingsondernemingen (GAM) – Gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (GAF) – Besluit van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (GAR) over de berekening van de vooraf te betalen bijdragen voor 2021 – Motiveringsplicht – Gelijke behandeling – Evenredigheid – Beoordelingsmarge van de GAR – Kennelijk onjuiste beoordeling – Exceptie van onwettigheid – Beoordelingsmarge van de Commissie – Beperking in de tijd van de werking van het arrest”
Instellingen van de Europese Unie – Uitoefening van de bevoegdheden – Bevoegdheid die aan de Commissie is toegekend om gedelegeerde handelingen vast te stellen – Draagwijdte – Complexe beoordelingen en afwegingen – Ruime beoordelingsmarge – Bepaling van de methode voor de berekening van de vooraf aan het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (GAF) te betalen bijdragen – Vaststelling van criteria voor de aanpassing van die bijdragen – Rechterlijke toetsing – Grenzen
(Art. 290 VWEU; verordening nr. 806/2014 van het Europees Parlement en de Raad, overweging 41; verordening 2015/63 van de Commissie; richtlijn 2014/59 van het Europees Parlement en de Raad)
(zie punten 46‑48)
Economisch en monetair beleid – Economisch beleid – Gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme voor kredietinstellingen en bepaalde beleggingsondernemingen – Vooraf te betalen bijdragen aan het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds – Berekening van de multiplicator voor de aanpassing van de bijdragen aan het risicoprofiel van de instellingen – Indeling van die instellingen aan de hand van de binningmethode voor de berekening van die multiplicator
(Verordening 2015/63 van de Commissie, art. 6 en art. 9, lid 3, en bijlage I; richtlijn 2014/59 van het Europees Parlement en de Raad, art. 103, lid 7)
(zie punten 106‑113, 115‑120)
Handelingen van de instellingen – Motivering – Verplichting – Draagwijdte – Verstrekking door de auteur in de loop van de procedure bij de Unierechter van toelichtingen over de motivering van de handeling – Voorwaarden – Geen tegenstrijdigheden en verplichting dat de toelichtingen stroken met die motivering
(zie punten 156, 157)
Handelingen van de instellingen – Motivering – Verplichting – Draagwijdte – Besluit van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (GAR) over de berekening van de vooraf aan het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (GAF) te betalen bijdragen – Verplichting voor de GAR om de betrokken instellingen de methode voor de berekening van deze bijdragen en de methode voor het bepalen van het jaarlijkse streefbedrag mee te delen
(Verordening nr. 806/2014 van het Europees Parlement en de Raad; verordening 2015/81 van de Raad, art. 4; verordening 2015/63 van de Commissie, art. 4, lid 2, en bijlage I)
(zie punten 159, 160)
Handelingen van de instellingen – Motivering – Verplichting – Draagwijdte – Besluit van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (GAR) over de berekening van de vooraf aan het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (GAF) te betalen bijdragen – Geen noodzaak om in dit besluit alle gegevens op te nemen aan de hand waarvan kan worden nagegaan of de berekening van deze bijdragen juist is – Afweging tussen de motiveringsplicht en het algemene beginsel van bescherming van het bedrijfsgeheim van de betrokken instellingen – Wettigheid van de bepalingen die betrekking hebben op de berekening van de vooraf aan het GAF te betalen bijdragen – Beginsel van bescherming van het bedrijfsgeheim – Verplichting van de GAR om de voor de berekening van de vooraf te betalen bijdrage gebruikte informatie over de betrokken instellingen in geaggregeerde en geanonimiseerde vorm bekend te maken of aan die instellingen mee te delen
(Art. 296, tweede alinea, VWEU; verordening nr. 806/2014 van het Europees Parlement en de Raad; verordening 2015/63 van de Commissie, art. 4‑7 en 9 en bijlage I; richtlijn 2014/59 van het Europees Parlement en de Raad)
(zie punten 173‑183)
Instellingen van de Europese Unie – Uitoefening van de bevoegdheden – Bevoegdheid die aan de Commissie is toegekend om gedelegeerde handelingen vast te stellen – Draagwijdte – Complexe beoordelingen en afwegingen – Ruime beoordelingsmarge – Bepaling van de methode voor de berekening van de vooraf aan het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (GAF) te betalen bijdragen – Toepassing en weging van de risico-indicator inzake lidmaatschap van een institutioneel protectiestelsel (IPS) – Rechterlijke toetsing – Grenzen
(Verordening 2015/63 van de Commissie, art. 7, lid 4)
(zie punten 296, 297)
Economisch en monetair beleid – Economisch beleid – Gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme voor kredietinstellingen en bepaalde beleggingsondernemingen – Vooraf te betalen bijdragen aan het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds – Berekening van de multiplicator voor de aanpassing van de bijdragen aan het risicoprofiel van de instellingen – Inbreuk op de vrijheid van ondernemerschap – Geen
(Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 16; verordening 2015/63 van de Commissie)
(zie punten 417‑420, 423)
Samenvatting
Het Gerecht wijst het beroep tot nietigverklaring toe dat is ingesteld tegen het besluit van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (hierna: „GAR”) over de berekening van de vooraf aan het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (hierna: „GAF”) te betalen bijdragen voor het jaar 2021, voor zover het betrekking heeft op verzoekster, Norddeutsche Landesbank – Girozentrale, omdat de GAR niet heeft voldaan aan zijn motiveringsplicht met betrekking tot de vaststelling van het jaarlijkse streefbedrag.
In dit arrest biedt het Gerecht verduidelijking over de conformiteit met hogere rechtsnormen van de binningmethode die wordt toegepast om de jaarlijkse basisbijdragen aan te passen aan het daadwerkelijke risicoprofiel van bijdrageplichtige instellingen.
Verzoekster is een in Duitsland gevestigde kredietinstelling. Op 14 april 2021 heeft de GAR een besluit vastgesteld (
1
) waarin hij de vooraf aan het GAF te betalen bijdragen voor het jaar 2021 heeft vastgesteld voor kredietinstellingen en bepaalde beleggingsondernemingen, waaronder verzoekster (
2
).
Beoordeling door het Gerecht
Wat de rechtmatigheid van bijlage I, onder titel „Stap 2”, van gedelegeerde verordening 2015/63 (
3
) (hierna: „bestreden bepaling”) betreft, betoogt verzoekster dat de Commissie een kennelijke beoordelingsfout heeft gemaakt bij het vaststellen van de daarin opgenomen binningmethode, omdat deze methode de GAR belet om de jaarlijkse basisbijdragen op passende wijze aan te passen aan het werkelijke risicoprofiel van de instellingen.
In dit verband stelt het Gerecht eerst vast dat deze methode uit drie stappen bestaat.
Ten eerste moet de GAR een aantal cellen vaststellen teneinde de instellingen te kunnen vergelijken vanuit het oogpunt van de verschillende risico-indicatoren en subindicatoren vervolgens dient hij aan elke cel in beginsel hetzelfde aantal instellingen toe te wijzen, te beginnen door aan de eerste cel de instellingen met de laagste ruwe indicator toe te wijzen, en ten slotte staat het aan de GAR om aan alle instellingen in een bepaalde cel dezelfde score toe te kennen, de zogenaamde „gediscretiseerde indicator”, die hij in aanmerking moet nemen bij de rest van de berekening van hun aanpassingsmultiplicator.
Vervolgens benadrukt het Gerecht dat zich als gevolg van deze methode twee specifieke verschijnselen voordoen.
Ten eerste is het niet uitgesloten dat de toepassing van deze methode kan leiden tot situaties waarin instellingen met waarden voor een risico-indicator die erop duiden dat zij voor deze indicator een minder risicovol profiel hebben dan de gemiddelde waarde van de betrokken instellingen, voor die risico-indicator toch worden toegewezen aan een van de cellen die bestaat uit instellingen die een relatief hoger risico vertonen. Dit gevolg vloeit met name voort uit het feit dat bepaalde instellingen zogenaamde extreme waarden vertonen, dat wil zeggen waarden die sterk afwijken van het gemiddelde. Ten tweede is het vanwege het bestaan van deze extreme waarden niet uitgesloten dat de toepassing van de binningmethode kan leiden tot situaties waarin instellingen met waarden voor een risico-indicator die dicht bij die van aan de vorige cel toegewezen instellingen liggen, toch worden toegewezen aan de volgende cel, met instellingen met waarden voor die risico-indicator die soms aanzienlijk hoger kunnen liggen.
Dit betekent echter niet dat de binningmethode op een kennelijke beoordelingsfout berust.
In dit verband brengt het Gerecht in de eerste plaats in herinnering dat in gedelegeerde verordening 2015/63 is voorzien (
4
) in een methode voor de aanpassing van de vooraf te betalen bijdragen aan het risicoprofiel van de instellingen, die is gebaseerd op een vergelijking van hun risicoprofielen. Zoals blijkt uit het empirische onderzoek dat vóór de vaststelling van gedelegeerde verordening 2015/63 is verricht en waarvan de resultaten zijn samengevat in het technisch onderzoek van het Joint Research Centre (Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek; hierna: „JRC”) van de Commissie, is de binningmethode een van de methoden aan de hand waarvan een dergelijke vergelijking kan worden verricht en wordt die methode zelfs beschouwd als de beste manier om dit te doen. De binningmethode is immers een erkende statistische methode voor de behandeling van extreme waarden, omdat met deze methode zoveel mogelijk wordt voorkomen dat de aanwezigheid van dergelijke waarden tot vertekende vergelijkingen leidt. Zoals volgt uit het technisch onderzoek van het JRC maakt deze methode het in casu mogelijk om te voorkomen dat instellingen met bijzonder hoge waarden voor bepaalde risico-indicatoren toch een score krijgen die duidt op een laag risicoprofiel voor deze indicatoren omdat bepaalde instellingen extreme waarden hebben.
In de tweede plaats merkt het Gerecht op dat de binningmethode een eenvoudige methode is voor het vergelijken van het grote aantal gegevens dat wordt gerapporteerd door de instellingen waarvan de vooraf te betalen bijdrage wordt aangepast aan hun risicoprofiel. Dienaangaande preciseert het Gerecht dat de bestreden bepaling de regel bevat dat het aantal cellen wordt berekend aan de hand van een daarin opgenomen formule alsmede de regel dat de GAR in beginsel aan elke cel hetzelfde aantal instellingen toewijst, te beginnen met de indeling van de instellingen met de laagste ruwe indicator in de eerste cel. Het Gerecht is van oordeel dat de binningmethode objectieve regels vaststelt die de GAR gemakkelijk kan toepassen, hetgeen overigens een doel is dat legitiem kan worden nagestreefd door de regelgeving van de Unie.
In de derde plaats meent het Gerecht dat de gevolgen van de twee hierboven omschreven verschijnselen worden gerelativeerd door de volgende vier omstandigheden. Ten eerste kan de aanpassing van vooraf te betalen bijdragen alleen plaatsvinden binnen de marge van een coëfficiënt tussen 0,8 en 1,5 (
5
). Aldus blijft de jaarlijkse basisbijdrage het belangrijkste element ter bepaling van de vooraf te betalen bijdrage in het licht van het risicoprofiel van de instellingen.
Ten tweede merkt het Gerecht dat uit het technisch onderzoek van het JRC in essentie blijkt dat deze verschijnselen beperkt zijn in de zin dat zij zich voornamelijk voordoen bij de laatste cellen en niet in de overgrote meerderheid daarvan.
Ten derde stelt het Gerecht vast dat de instellingen in de laatste cellen hogere waarden voor de betrokken risico-indicator hebben dan de instellingen in lagere cellen.
Ten vierde wordt bij de methode voor het aanpassen van vooraf te betalen bijdragen aan het risicoprofiel rekening gehouden met een veelvoud aan risico-indicatoren (
6
). Een instelling wordt dus uiteindelijk toegewezen aan een veelvoud aan cellen, afhankelijk van haar waarden voor elke risico-indicator en van die van de andere instellingen. Zoals blijkt uit het technisch onderzoek van het JRC, bevinden instellingen zich gewoonlijk voor verschillende risico-indicatoren in verschillende cellen, hetgeen een globale vergelijking van de betrokken instellingen mogelijk maakt.
In deze omstandigheden verwerpt het Gerecht het argument dat gedelegeerde verordening 2015/63, door de invoering van de binningmethode, blijk geeft van een kennelijke beoordelingsfout.
(
1
)	Overeenkomstig artikel 70, lid 2, van verordening nr. 806/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 15 juli 2014 tot vaststelling van eenvormige regels en een eenvormige procedure voor de afwikkeling van kredietinstellingen en bepaalde beleggingsondernemingen in het kader van een gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme en een gemeenschappelijk afwikkelingsfonds en tot wijziging van verordening (EU) nr. 1093/2010 (PB 2014, L 225, blz. 1).
(
2
)	Besluit SRB/ES/2021/22 van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad van 14 april 2021 betreffende de berekening van de vooraf aan het Gemeenschappelijk Afwikkelingsfonds te betalen bijdragen voor 2021.
(
3
)	Gedelegeerde verordening (EU) 2015/63 van de Commissie van 21 oktober 2014 tot aanvulling van richtlijn 2014/59/EU van het Europees Parlement en de Raad wat de vooraf te betalen bijdragen aan afwikkelingsfinancieringsregelingen betreft (PB 2015, L 11, blz. 44).
(
4
)	Overeenkomstig artikel 103, lid 7, van richtlijn 2014/59/EU van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei 2014 betreffende de totstandbrenging van een kader voor het herstel en de afwikkeling van kredietinstellingen en beleggingsondernemingen en tot wijziging van richtlijn 82/891/EEG van de Raad en de richtlijnen 2001/24/EG, 2002/47/EG, 2004/25/EG, 2005/56/EG, 2007/36/EG, 2011/35/EU, 2012/30/EU en 2013/36/EU en de verordeningen (EU) nr. 1093/2010 en (EU) nr. 648/2012, van het Europees Parlement en de Raad (PB 2014, L 173, blz. 190).
(
5
)	Krachtens artikel 9, lid 3, van gedelegeerde verordening 2015/63.
(
6
)	Zoals blijkt uit artikel 6 van gedelegeerde verordening 2015/63.