Υπόθεση C‑600/23
Royal Football Club Seraing
κατά
Fédération internationale de football association (FIFA) κ.λπ.
[αίτηση του Cour de Cassation (Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, Βέλγιο)
για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
Απόφαση του Δικαστηρίου (τμήμα μείζονος συνθέσεως) της 1ης Αυγούστου 2025
« Προδικαστική παραπομπή – Άρθρο 19, παράγραφος 1, ΣΕΕ – Υποχρέωση των κρατών μελών να προβλέπουν τα ένδικα βοηθήματα και μέσα τα οποία είναι αναγκαία για να διασφαλίζεται αποτελεσματική δικαστική προστασία στους τομείς που διέπονται από το δίκαιο της Ένωσης – Άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δικαίωμα πραγματικής προσφυγής – Δυνατότητα προσφυγής στη διαιτησία – Διαιτησία μεταξύ ιδιωτών – Υποχρεωτική διαιτησία – Απόφαση οργάνου διεθνούς αθλητικής ομοσπονδίας περί επιβολής κυρώσεως – Απόφαση του Διαιτητικού Αθλητικού Δικαστηρίου (CAS) επικυρωθείσα με απόφαση δικαστηρίου τρίτου κράτους – Μέσο ένδικης προστασίας κατά της διαιτητικής αποφάσεως – Εθνική ρύθμιση βάσει της οποίας η ως άνω διαιτητική απόφαση αποκτά ισχύ δεδικασμένου έναντι των διαδίκων στη διαιτητική διαδικασία και αποδεικτική ισχύ έναντι των τρίτων – Αρμοδιότητες και υποχρεώσεις των εθνικών δικαστηρίων ενώπιον των οποίων προβάλλεται η διαιτητική απόφαση – Ουσιαστικός έλεγχος του ζητήματος αν η ως άνω διαιτητική απόφαση είναι σύμφωνη με τις αρχές και τις διατάξεις που εμπίπτουν στη δημόσια τάξη της Ένωσης »
1.        Κράτη μέλη – Υποχρεώσεις – Πρόβλεψη των ενδίκων βοηθημάτων και μέσων που είναι αναγκαία για να διασφαλίζεται αποτελεσματική δικαστική προστασία – Δικαίωμα πραγματικής προσφυγής – Δικαστικός έλεγχος των διαιτητικών αποφάσεων που αφορούν ζητήματα απτόμενα του δικαίου της Ένωσης – Ανάγκη ελέγχου διενεργούμενου από δικαστήριο που πληροί τις εκ του άρθρου 267 ΣΛΕΕ απαιτήσεις και κατάλληλου να διασφαλίσει την τήρηση των αρχών και των διατάξεων που αποτελούν μέρος της δημοσίας τάξεως της Ένωσης
(Άρθρο 19 § 1, εδ. 2, ΣΕΕ· άρθρα 45, 56, 63, 101, 102 και 267 ΣΛΕΕ· Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 47)
(βλ. σκέψεις 69-89)
2.        Κράτη μέλη – Υποχρεώσεις – Πρόβλεψη των ενδίκων βοηθημάτων και μέσων που είναι αναγκαία για να διασφαλίζεται αποτελεσματική δικαστική προστασία – Δικαίωμα πραγματικής προσφυγής – Απόφαση του Διαιτητικού Αθλητικού Δικαστηρίου εκδοθείσα στο πλαίσιο διαφοράς σχετικής με την άσκηση αθλήματος ως οικονομικής δραστηριότητας – Δικαστικός έλεγχος τέτοιας διαιτητικής αποφάσεως – Περιεχόμενο – Εθνική ρύθμιση βάσει της οποίας προσδίδεται στη διαιτητική απόφαση, εντός κράτους μέλους, ισχύς δεδικασμένου έναντι των διαδίκων στη διαιτητική διαδικασία και αποδεικτική ισχύς, συνεπεία της ισχύος του δεδικασμένου, έναντι των τρίτων – Έλλειψη προηγούμενου ελέγχου, από δικαστήριο του εν λόγω κράτους μέλους δυνάμενο να υποβάλει στο Δικαστήριο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, του σύμφωνου χαρακτήρα της διαιτητικής αποφάσεως με τις αρχές και τις διατάξεις που αποτελούν μέρος της δημοσίας τάξεως της Ένωσης – Δεν επιτρέπεται
(Άρθρο 19 § 1, εδ. 2, ΣΕΕ· άρθρο 267 ΣΛΕΕ· Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 47)
(βλ. σκέψεις 90-96, 98-125 και διατακτ.)
Σύνοψη
Επιληφθέν αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως που υπέβαλε το βελγικό Cour de cassation (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο), το Δικαστήριο αποφαίνεται επί του δικαστικού ελέγχου έναντι του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον οποίο πρέπει να μπορούν να υποβάλλονται, ενώπιον των δικαστηρίων των κρατών μελών, διαιτητικές αποφάσεις εκδοθείσες βάσει μηχανισμών διαιτησίας που έχουν τεθεί σε εφαρμογή από τις διεθνείς αθλητικές ομοσπονδίες. Ειδικότερα, διευκρινίζει τη σχέση μεταξύ του συστήματος επιλύσεως διαφορών ενώπιον του Διαιτητικού Αθλητικού Δικαστηρίου (CAS), που έχει καθιερώσει η Fédération internationale de football association (Διεθνής Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία) (FIFA), και της αρχής της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, στο πλαίσιο εθνικής ρυθμίσεως βάσει της οποίας προσδίδεται σε διαιτητική απόφαση, επικυρωθείσα με απόφαση δικαστηρίου τρίτου κράτους, η ισχύς του δεδικασμένου έναντι των διαδίκων στη διαιτητική διαδικασία και αποδεικτική ισχύς έναντι των τρίτων. Η RFC Seraing (στο εξής: σύλλογος) είναι ποδοσφαιρικός σύλλογος ο οποίος εδρεύει στο Βέλγιο και είναι μέλος της Union royale belge des sociétés de football association ASBL (Βελγικής Βασιλικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας) (URBSFA). Ο ως άνω σύλλογος συνήψε δύο συμβάσεις με την Doyen Sports Investment Ltd (στο εξής: Doyen), εταιρία εδρεύουσα στη Μάλτα η οποία έχει ως οικονομική δραστηριότητα την παροχή χρηματοοικονομικής στηρίξεως σε ποδοσφαιρικούς συλλόγους που εδρεύουν στην Ευρώπη. Δυνάμει των εν λόγω συμβάσεων, η Doyen απέκτησε μέρος των οικονομικών δικαιωμάτων (1) που κατείχε ο σύλλογος επί τεσσάρων συγκεκριμένων ποδοσφαιριστών.
Η πειθαρχική και η διαιτητική διαδικασία στην Ελβετία
Στις 4 Σεπτεμβρίου 2015 η πειθαρχική επιτροπή της FIFA εξέδωσε απόφαση με την οποία, μεταξύ άλλων, έκρινε ότι ο σύλλογος, συνάπτοντας τις επίμαχες συμβάσεις, παρέβη τον Κανονισμό Ιδιότητας και Μεταγραφών των Ποδοσφαιριστών (στο εξής: ΚΙΜΠ) (2) και επέβαλε σε αυτόν πειθαρχικές κυρώσεις. Κατόπιν απορρίψεως της εφέσεως που είχε ασκήσει, ο σύλλογος προσέφυγε ενώπιον του CAS ζητώντας την ακύρωση της απορριπτικής αποφάσεως, λόγω ελλείψεως νομιμότητας των διατάξεων στις οποίες στηρίζονται η απόφαση και οι επιβληθείσες πειθαρχικές κυρώσεις. Συναφώς, ο σύλλογος υποστήριξε, μεταξύ άλλων, ότι ο ΚΙΜΠ, καθόσον απαγορεύει πλήρως τις πρακτικές που καλούνται «third-party influence» και «third-party ownership», υπό την απειλή επιβολής πειθαρχικών κυρώσεων, αντιβαίνει στο δίκαιο της Ένωσης και, ειδικότερα, στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών και στην ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων, οι οποίες κατοχυρώνονται, αντιστοίχως, στα άρθρα 45, 56 και 63 ΣΛΕΕ, καθώς και στους κανόνες ανταγωνισμού που θεσπίζονται με τα άρθρα 101 και 102 ΣΛΕΕ.
Στις 9 Μαρτίου 2017 το CAS εξέδωσε διαιτητική απόφαση (στο εξής: απόφαση του CAS) με την οποία, μεταξύ άλλων, επιβεβαίωσε ότι είχαν εφαρμογή στη διαφορά οι προμνημονευθείσες διατάξεις του δικαίου της Ένωσης και απέρριψε το επιχείρημα περί παραβάσεώς τους.
Στις 15 Μαΐου 2017 ο σύλλογος προσέβαλε τη διαιτητική απόφαση του CAS ενώπιον του Tribunal fédéral (Ανωτάτου Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου, Ελβετία), το οποίο απέρριψε την προσφυγή με απόφαση της 20ής Φεβρουαρίου 2018.
Η ένδικη διαδικασία στο Βέλγιο
Στις 3 Απριλίου 2015 η Doyen και η βελγικού δικαίου ένωση η οποία διοικεί τον σύλλογο ενήγαγαν τη FIFA, την Union des associations européennes de football (Ένωση Ευρωπαϊκών Ποδοσφαιρικών Ομοσπονδιών) (UEFA) και την URBSFA ενώπιον του tribunal de commerce francophone de Bruxelles (γαλλόφωνου εμποροδικείου Βρυξελλών, Βέλγιο). Στις 8 Ιουλίου 2015 ο σύλλογος άσκησε πρόσθετη παρέμβαση στο πλαίσιο της διαδικασίας, ζητώντας από το εν λόγω δικαστήριο να διαπιστώσει ότι η πλήρης απαγόρευση των προμνημονευθεισών πρακτικών δεν είναι σύμφωνη με τα άρθρα 45, 56, 63, 101 και 102 ΣΛΕΕ. Στις 17 Νοεμβρίου 2016 το tribunal de commerce francophone de Bruxelles (γαλλόφωνο εμποροδικείο Βρυξελλών) εξέδωσε απόφαση με την οποία έκρινε ότι στερείται διεθνούς δικαιοδοσίας να αποφανθεί επί των αιτημάτων του συλλόγου.
Η έφεση που άσκησε ο σύλλογος κατά της ως άνω αποφάσεως ενώπιον του cour d’appel de Bruxelles (εφετείου Βρυξελλών, Βέλγιο) απορρίφθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2019. Το συγκεκριμένο δικαστήριο έκρινε, αφενός, ότι οι λόγοι που προέβαλε ο σύλλογος υποστηρίζοντας ότι ο ΚΙΜΠ αντιβαίνει στο δίκαιο της Ένωσης είχαν ήδη προβληθεί από τον σύλλογο αυτόν ενώπιον του CAS, στο πλαίσιο της διαφοράς μεταξύ του συλλόγου και της FIFA, και είχαν απορριφθεί με τη διαιτητική απόφαση του CAS. Κατά το cour d’appel de Bruxelles (εφετείο Βρυξελλών), πρέπει να γίνει δεκτό ότι, βάσει της εφαρμοστέας βελγικής ρυθμίσεως (3), η διαιτητική απόφαση του CAS έχει ως προς τους διαδίκους τα ίδια αποτελέσματα με απόφαση δικαστηρίου και ότι, ως εκ τούτου, δύναται να αποτελέσει δεδικασμένο από της εκδόσεώς της, έχει δε περιβληθεί την ισχύ του δεδικασμένου από της εκ μέρους του Tribunal fédéral (Ανωτάτου Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου) απορρίψεως του κατ’ αυτής ασκηθέντος μέσου ένδικης προστασίας. Αφετέρου, το cour d’appel de Bruxelles (εφετείο Βρυξελλών) επισήμανε, κατ’ ουσίαν, ότι, καθόσον η δικαστική ή διαιτητική απόφαση αποκτά ισχύ δεδικασμένου όσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ των διαδίκων στη διαφορά, πρέπει, συνακόλουθα, να της προσδίδεται έναντι των τρίτων ως προς τη διαφορά, στους οποίους μπορεί να αντιταχθεί η απόφαση, η αποδεικτική ισχύς που συνδέεται με το δεδικασμένο. Εν προκειμένω, κατά το εν λόγω δικαστήριο, η διαιτητική απόφαση του CAS έχει αποδεικτική ισχύ έναντι της URBSFA, η οποία δεν ήταν διάδικος ως προς την αχθείσα ενώπιον του CAS διαφορά μεταξύ του συλλόγου και της FIFA.
Ο σύλλογος άσκησε αναίρεση κατά της αποφάσεως του cour d’appel de Bruxelles (εφετείου Βρυξελλών) ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, προβάλλοντας ιδίως λόγο αναιρέσεως περί παραβάσεως του άρθρου 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, του άρθρου 267 ΣΛΕΕ και του άρθρου 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης).
Υπό τις συνθήκες αυτές, το αιτούν δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο να διευκρινισθεί αν οι προμνημονευθείσες διατάξεις του δικαίου της Ένωσης αντιτίθενται στο να προσδίδεται, εντός κράτους μέλους, σε διαιτητική απόφαση, αφενός, η ισχύς του δεδικασμένου έναντι των διαδίκων στη διαιτητική διαδικασία, σε περίπτωση κατά την οποία ο σύμφωνος χαρακτήρας της διαιτητικής αποφάσεως με το δίκαιο της Ένωσης δεν ελέγχθηκε προηγουμένως από εθνικό δικαστήριο δυνάμενο να υποβάλει στο Δικαστήριο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, και, αφετέρου, στο να προσδίδεται στη συγκεκριμένη διαιτητική απόφαση, συνεπεία του δεδικασμένου, αποδεικτική ισχύς ως προς τις σχέσεις μεταξύ των διαδίκων και των τρίτων.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Επί της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας των ιδιωτών εντός της Ένωσης, περιλαμβανομένης της περιπτώσεως προσφυγής στη διαιτησία
Κατ’ αρχάς, το Δικαστήριο υπενθυμίζει, αφενός, ότι η υποχρέωση που επιβάλλεται με το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ συνεπάγεται ότι όλα τα όργανα τα οποία εμπίπτουν στο δικαιοδοτικό σύστημα των κρατών μελών και τα οποία μπορούν να κληθούν, ως «δικαστήρια», κατά την έννοια του δικαίου της Ένωσης, να ερμηνεύσουν ή να εφαρμόσουν το δίκαιο της Ένωσης πρέπει να πληρούν τις απαιτήσεις που είναι συμφυείς με την αποτελεσματική δικαστική προστασία. Αφετέρου, το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής, το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 47 του Χάρτη, επιτάσσει, μεταξύ άλλων, τα ως άνω δικαστήρια να έχουν τη δυνατότητα να διενεργούν ουσιαστικό δικαστικό έλεγχο των πράξεων, μέτρων ή συμπεριφορών για τα οποία υποστηρίζεται, στο πλαίσιο συγκεκριμένης διαφοράς, ότι θίγουν τα δικαιώματα ή τις ελευθερίες που παρέχονται σε έναν πολίτη βάσει του δικαίου της Ένωσης. Ωστόσο, καμία από τις δύο ως άνω διατάξεις δεν συνεπάγεται ότι οι πολίτες πρέπει να διαθέτουν άμεσο ένδικο βοήθημα με σκοπό, κυρίως, την προσβολή συγκεκριμένου μέτρου, εφόσον, άλλωστε, υφίστανται, στο οικείο εθνικό δικαστικό σύστημα, ένα ή πλείονα μέσα ένδικης προστασίας τα οποία τους παρέχουν τη δυνατότητα να επιτύχουν, παρεμπιπτόντως, τον ουσιαστικό δικαστικό έλεγχο του εν λόγω μέτρου και τα οποία διασφαλίζουν, ως εκ τούτου, τον σεβασμό των δικαιωμάτων και των ελευθεριών που το δίκαιο της Ένωσης κατοχυρώνει υπέρ των πολιτών.
Επιπλέον, η έννομη τάξη που δημιουργείται με τις Συνθήκες δεν αντιτίθεται, επί της αρχής, στη δυνατότητα των ιδιωτών οι οποίοι υπόκεινται στην εν λόγω έννομη τάξη λόγω της ασκήσεως οικονομικής δραστηριότητας, εντός της Ένωσης, να υπάγουν σε μηχανισμό διαιτησίας τις διαφορές που ενδέχεται να ανακύψουν μεταξύ τους στο πλαίσιο της δραστηριότητας αυτής. Ως εκ τούτου, οι ιδιώτες έχουν τη δυνατότητα να συνάπτουν σύμβαση βάσει της οποίας το σύνολο ή μέρος των διαφορών που συνδέονται με αυτήν υποβάλλονται, με σαφείς και ακριβείς όρους, σε διαιτητικό όργανο, αντί του εθνικού δικαστηρίου το οποίο θα ήταν αρμόδιο να αποφανθεί επί των εν λόγω διαφορών δυνάμει των εφαρμοστέων διατάξεων εάν δεν υφίστατο τέτοια σύμβαση. Ωστόσο, καθόσον ο μηχανισμός διαιτησίας που καθιερώνεται ή καθορίζεται με τέτοια σύμβαση πρόκειται να τεθεί σε εφαρμογή στο έδαφος της Ένωσης, στο πλαίσιο διαφορών που συνδέονται με την άσκηση οικονομικής δραστηριότητας στο εν λόγω έδαφος, πρέπει να έχει σχεδιασθεί και τεθεί σε εφαρμογή κατά τρόπον που να διασφαλίζει, αφενός, ότι είναι σύμφωνος με τις αρχές που διέπουν το δικαιοδοτικό σύστημα της Ένωσης και, αφετέρου, την πραγματική τήρηση των διατάξεων δημοσίας τάξεως της Ένωσης. Προς τούτο, οι αποφάσεις που εκδίδει το διαιτητικό όργανο πρέπει να μπορούν να αποτελέσουν το αντικείμενο δικαστικού ελέγχου δυνάμενου να εγγυηθεί την αποτελεσματική δικαστική προστασία (4), επισημαινομένου, πάντως, ότι ο συγκεκριμένος έλεγχος μπορεί βασίμως να έχει περιορισμένο χαρακτήρα.
Στο ανωτέρω πλαίσιο, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι οι ιδιώτες μπορούν, προσφεύγοντας στη διαιτησία, να εκφεύγουν των αρχών και των διατάξεων του πρωτογενούς ή του παράγωγου δικαίου της Ένωσης οι οποίες έχουν ουσιώδη χαρακτήρα για την έννομη τάξη που δημιουργείται με τις Συνθήκες ή θεμελιώδη σημασία για την εκτέλεση των αποστολών που έχουν ανατεθεί στην Ένωση. Αντιθέτως, η τήρηση των εν λόγω αρχών και διατάξεων, οι οποίες αποτελούν μέρος της δημοσίας τάξεως της Ένωσης, επιβάλλεται στους ιδιώτες εφόσον πληρούνται οι αντίστοιχες προϋποθέσεις εφαρμογής τους σε συγκεκριμένη περίπτωση. Στο μέτρο αυτό, η τήρηση της δημοσίας τάξεως της Ένωσης αποτελεί ουσιώδες συμπλήρωμα του συγκροτημένου πλέγματος αρχών, κανόνων και εννόμων σχέσεων που τελούν σε αλληλεξάρτηση μεταξύ τους και δεσμεύουν αμοιβαία την Ένωση και τα κράτη μέλη της, καθώς και τα κράτη μέλη μεταξύ τους. Οι ελευθερίες που διασφαλίζονται με τα άρθρα 45, 56 και 63 ΣΛΕΕ αποτελούν μέρος της δημοσίας τάξεως της Ένωσης. Τα εν λόγω άρθρα, τα οποία έχουν άμεσο αποτέλεσμα, αποτελούν θεμέλια της εσωτερικής αγοράς που περιλαμβάνει χώρο χωρίς εσωτερικά σύνορα, κατά τα διαλαμβανόμενα στο άρθρο 26 ΣΛΕΕ.
Επί του δικαστικού ελέγχου των διαιτητικών αποφάσεων που εκδίδει το CAS στο πλαίσιο διαφορών σχετικών με την άσκηση αθλήματος ως οικονομικής δραστηριότητας στο έδαφος της Ένωσης
Κατ’ αρχάς, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι οι μηχανισμοί διαιτησίας στους οποίους οι διεθνείς αθλητικές ομοσπονδίες, όπως η FIFA, υποβάλλουν την επίλυση των μεταξύ τους διαφορών ή των διαφορών μεταξύ των εθνικών ομοσπονδιών που είναι μέλη τους και των ιδιωτών που υπόκεινται στην αντίστοιχη δικαιοδοσία τους, είτε πρόκειται για επιχειρήσεις είτε για αθλητές, χαρακτηρίζονται, λόγω των καταστατικών και των προνομιών των εν λόγω αθλητικών ενώσεων, από ένα σύνολο ιδιαίτερων στοιχείων.
Ως εκ τούτου, σε περίπτωση που οι διαφορές αυτές σχετίζονται με την άσκηση αθλήματος ως οικονομικής δραστηριότητας στο έδαφος της Ένωσης, καθίσταται ιδιαιτέρως σημαντική η δυνατότητα των ενδιαφερομένων ιδιωτών να επιτύχουν αποτελεσματικό δικαστικό έλεγχο του αν οι διαιτητικές αποφάσεις που εκδίδονται στο πλαίσιο των εν λόγω διαφορών είναι σύμφωνες με τις αρχές και τις διατάξεις που αποτελούν μέρος της δημοσίας τάξεως της Ένωσης. Πράγματι, λαμβανομένων υπόψη των καταστατικών και των προνομιών αθλητικών ενώσεων όπως είναι η FIFA, η υπαγωγή σε τέτοιους μηχανισμούς διαιτησίας πρέπει να θεωρείται μονομερώς επιβαλλόμενη από τις αθλητικές ενώσεις στους ιδιώτες. Ακόμη και αν, από τυπικής απόψεως, η εφαρμογή μηχανισμού τέτοιου είδους σε ιδιώτη ενδέχεται να απαιτεί τη σύναψη συμβάσεως με την αθλητική ένωση, η σύναψη της σχετικής συμβάσεως και η ενσωμάτωση σε αυτήν ρήτρας περί προσφυγής στη διαιτησία επιβάλλονται, στην πράξη, προγενέστερα βάσει ρυθμίσεως η οποία έχει θεσπισθεί από την οικεία ένωση και έχει καταστεί εφαρμοστέα στα μέλη της και στα πρόσωπα που υπάγονται στα μέλη αυτά, ενδεχομένως δε και σε άλλες κατηγορίες προσώπων. Ο υποχρεωτικός χαρακτήρας των μηχανισμών διαιτησίας τέτοιου είδους είναι στενά συνδεδεμένος με το ότι αυτοί έχουν εφαρμογή επί διαφορών μεταξύ, αφενός, αθλητικής ενώσεως διαθέτουσας sui generis και ιδιαιτέρως εκτεταμένες εξουσίες ρυθμίσεως, ελέγχου και επιβολής κυρώσεων και, αφετέρου, ενός γενικού και ακαθόριστου συνόλου νομικών και φυσικών προσώπων υποκείμενων στην άσκηση των εξουσιών αυτών στο πλαίσιο της ασκήσεως της επαγγελματικής δραστηριότητάς τους.
Βεβαίως, η ως άνω επιβολή της υπαγωγής διαφορών στη διαιτησία μπορεί να δικαιολογείται, λαμβανομένων υπόψη της νομικής αυτονομίας που διαθέτουν οι διεθνείς αθλητικές ομοσπονδίες και των ευθυνών τους, από την επιδίωξη θεμιτών σκοπών, όπως είναι η διασφάλιση ομοιόμορφης επιλύσεως των διαφορών σχετικά με το άθλημα για το οποίο είναι αρμόδιες οι εν λόγω ομοσπονδίες ή η διασφάλιση της συνεπούς ερμηνείας και εφαρμογής των σχετικών με το συγκεκριμένο άθλημα κανόνων. Ωστόσο, η συγκεκριμένη νομική αυτονομία δεν δικαιολογεί, ως αποτέλεσμα της εφαρμογής των εξουσιών τις οποίες κατέχουν οι αθλητικές ομοσπονδίες, τον περιορισμό της δυνατότητας των ιδιωτών να επικαλούνται τα δικαιώματα και τις ελευθερίες που τους παρέχει το δίκαιο της Ένωσης και που αποτελούν μέρος της δημοσίας τάξεως της Ένωσης. Η συγκεκριμένη απαίτηση συνεπάγεται αφ’ εαυτής ότι ο σεβασμός των εν λόγω δικαιωμάτων και ελευθεριών πρέπει να μπορεί να αποτελεί το αντικείμενο αποτελεσματικού δικαστικού ελέγχου, κατά μείζονα λόγο όταν η χρήση διαιτησίας επιβάλλεται στους ενδιαφερόμενους ιδιώτες.
Εν συνεχεία, όσον αφορά τις απαιτήσεις που πρέπει να πληροί ο δικαστικός έλεγχος των διαιτητικών αποφάσεων (5), το Δικαστήριο διευκρινίζει, κατά πρώτον, ότι, σε όλες τις περιπτώσεις κατά τις οποίες εκδόθηκε διαιτητική απόφαση στο πλαίσιο διαφοράς σχετικής με την άσκηση αθλήματος ως οικονομικής δραστηριότητας στο έδαφος της Ένωσης και δεν προβλέφθηκε άμεσο ένδικο βοήθημα ή μέσο κατά της συγκεκριμένης διαιτητικής αποφάσεως ενώπιον δικαστηρίου κράτους μέλους, πρέπει εξασφαλίζεται, υπέρ των ενδιαφερομένων ιδιωτών, ότι δικαστήριο κράτους μέλους, δυνάμενο να επιληφθεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τέτοιας διαιτητικής αποφάσεως, θα προβεί παρεμπιπτόντως, είτε κατόπιν αιτήματός τους είτε αυτεπαγγέλτως, σε ουσιαστικό δικαστικό έλεγχο του ζητήματος αν η εν λόγω απόφαση είναι σύμφωνη με τις αρχές και τις διατάξεις που αποτελούν μέρος της δημοσίας τάξεως της Ένωσης.
Κατά δεύτερον, τα δικαστήρια των κρατών μελών που καλούνται να διενεργήσουν τον ανωτέρω έλεγχο πρέπει, σε περίπτωση κατά την οποία διαιτητική απόφαση περιλαμβάνει, όπως εν προκειμένω, ερμηνεία ή εφαρμογή των αρχών ή των διατάξεων που αποτελούν μέρος της δημοσίας τάξεως της Ένωσης και παρέχουν δικαιώματα ή ελευθερίες στους ιδιώτες, να μπορούν να ελέγξουν την εν λόγω ερμηνεία των αρχών και διατάξεων αυτών, τις έννομες συνέπειες που προσδόθηκαν στη συγκεκριμένη ερμηνεία όσον αφορά την εφαρμογή τους στη συγκεκριμένη υπόθεση και τον νομικό χαρακτηρισμό ο οποίος δόθηκε, λαμβανομένης υπόψη της ως άνω ερμηνείας, στα πραγματικά περιστατικά που διαπίστωσε και εκτίμησε το διαιτητικό όργανο.
Κατά τρίτον, τα δικαστήρια των κρατών μελών δεν μπορούν απλώς να διαπιστώσουν, ενδεχομένως, ότι η διαιτητική απόφαση είναι ασύμβατη, εν όλω ή εν μέρει, με τις αρχές ή τις διατάξεις που αποτελούν μέρος της δημοσίας τάξεως της Ένωσης. Αντιθέτως, πρέπει να μπορούν επίσης να συνάγουν, στο πλαίσιο των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων τους και σύμφωνα με τις εφαρμοστέες εθνικές διατάξεις, όλες τις επιβεβλημένες έννομες συνέπειες σε περίπτωση διαπιστώσεως τέτοιας ελλείψεως συμβατότητας. Σε αντίθετη περίπτωση, ο διενεργηθείς δικαστικός έλεγχος δεν θα είναι πράγματι ουσιαστικός, καθόσον η έλλειψη συμβατότητας ενδέχεται να εξακολουθήσει να υφίσταται.
Τέλος, κάθε εθνικό δικαστήριο το οποίο επιλαμβάνεται διαφοράς που διέπεται από το δίκαιο της Ένωσης πρέπει να διαθέτει την εξουσία να διατάξει προσωρινά μέτρα για τη διασφάλιση της πλήρους αποτελεσματικότητας της αποφάσεως η οποία πρόκειται να εκδοθεί επί της ουσίας, περιλαμβανομένης της περιπτώσεως κατά την οποία το εθνικό δικαστήριο υποβάλλει αίτηση προδικαστικής αποφάσεως στο Δικαστήριο και αποφασίζει να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία εν αναμονή της απαντήσεως του Δικαστηρίου. Επιπλέον, ένα τέτοιο δικαστήριο πρέπει να αφήνει ανεφάρμοστους τους κανόνες του εθνικού δικαίου οι οποίοι αντιτίθενται στη συγκεκριμένη εξουσία. Κατά συνέπεια, αφενός, οι ενδιαφερόμενοι ιδιώτες πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να ζητούν από κάθε εθνικό δικαστήριο που έχει βασίμως κατά νόμον επιληφθεί του ζητήματος αν η διαιτητική απόφαση είναι συμβατή με τις αρχές και τις διατάξεις που αποτελούν μέρος της δημοσίας τάξεως της Ένωσης τη λήψη προσωρινών μέτρων μέχρι να εκδοθεί η απόφαση επί της ουσίας της υποθέσεως. Αφετέρου, κάθε εθνικό δικαστήριο αρμόδιο να αποφαίνεται επί του ανωτέρω ζητήματος πρέπει να αφήνει ανεφάρμοστο οποιονδήποτε κανόνα κράτους μέλους ή, κατά μείζονα λόγο, αθλητικής ομοσπονδίας βάσει του οποίου απαγορεύεται στους ενδιαφερόμενους ιδιώτες να ζητούν από το εν λόγω δικαστήριο τη λήψη προσωρινών μέτρων ή ο οποίος αντιτίθεται άλλως στη δυνατότητα λήψεως τέτοιων μέτρων υπέρ των ιδιωτών. Ως εκ τούτου, τέλος, σε περίπτωση κατά την οποία οι εφαρμοστέες επί συγκεκριμένης διαφοράς εθνικές διατάξεις παρακωλύουν ενδεχομένως την πλήρη αποτελεσματικότητα του άρθρου 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, το αρμόδιο εθνικό δικαστήριο οφείλει, εφόσον είναι αδύνατη η σύμφωνη προς την εν λόγω διάταξη ερμηνεία των εφαρμοστέων εθνικών διατάξεων, να αποφασίσει αυτεπαγγέλτως να τις αφήσει ανεφάρμοστες. Η συγκεκριμένη υποχρέωση επιβάλλεται, μεταξύ άλλων, στην περίπτωση κατά την οποία οι εφαρμοστέες εθνικές διατάξεις παρεμποδίζουν το αρμόδιο εθνικό δικαστήριο να προβεί, παρεμπιπτόντως, σε ουσιαστικό έλεγχο του ζητήματος αν διαιτητική απόφαση εκδοθείσα από το CAS στο πλαίσιο διαφοράς σχετικής με την άσκηση αθλήματος ως οικονομικής δραστηριότητας εντός της Ένωσης είναι σύμφωνη με τις αρχές και τις διατάξεις που αποτελούν μέρος της δημοσίας τάξεως της Ένωσης. Επομένως, η εν λόγω υποχρέωση επιβάλλεται, ιδιαιτέρως, οσάκις υφίστανται εθνικές διατάξεις και κανόνες που προσδίδουν σε τέτοια διαιτητική απόφαση ισχύ δεδικασμένου έναντι των διαδίκων, αφενός, και αποδεικτική ισχύ ως προς τις σχέσεις μεταξύ των διαδίκων και των τρίτων, αφετέρου, χωρίς η διαιτητική απόφαση να έχει προηγουμένως υποβληθεί σε έλεγχο παρέχοντα σε δικαστήριο υποκείμενο στο οικείο κράτος μέλος και δυνάμενο να υποβάλει αίτηση προδικαστικής αποφάσεως στο Δικαστήριο τη δυνατότητα να διακριβώσει, ουσιαστικώς, αν η διαιτητική απόφαση είναι συμβατή με τις αρχές και τις διατάξεις που αποτελούν μέρος της δημοσίας τάξεως της Ένωσης. Συναφώς, το ίδιο το γεγονός ότι προσδίδεται ισχύς δεδικασμένου και, συνακόλουθα, αποδεικτική ισχύς στην εν λόγω διαιτητική απόφαση είναι ακριβώς το στοιχείο το οποίο, εντός του συγκεκριμένου πλαισίου, συνιστά παράβαση της απαιτήσεως περί αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας κατά το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ και το άρθρο 47 του Χάρτη.
1      Τα εν λόγω οικονομικά δικαιώματα αντικατοπτρίζουν την οικονομική αξία των ποδοσφαιριστών. Σχετίζονται με τα συνδεδεμένα με την ομοσπονδία δικαιώματα τα οποία αποκτά σύλλογος προσλαμβάνοντας έναν συγκεκριμένο ποδοσφαιριστή, όπως είναι το δικαίωμα εγγραφής του ποδοσφαιριστή ή το δικαίωμα χρησιμοποιήσεώς του σε αγώνες. Η άσκησή τους παρέχει στον δικαιούχο σύλλογο τη δυνατότητα να εισπράττει τα οφειλόμενα ποσά, παραδείγματος χάριν, σε περίπτωση δανεισμού ή μεταγραφής του ποδοσφαιριστή, λόγω εκμεταλλεύσεως ή μεταβιβάσεως των δικαιωμάτων του στην εικόνα ή λόγω λύσεως της συμβάσεως εργασίας του ποδοσφαιριστή.
2      Ο συγκεκριμένος κανονισμός, ο οποίος θεσπίσθηκε από τη FIFA στις 22 Μαρτίου 2014 και τέθηκε σε ισχύ την 1η Αυγούστου 2014, επιβάλλει, με τα άρθρα του 18bis, το οποίο φέρει τον τίτλο «Επιρροή τρίτου επί συλλόγων», και 18ter, το οποίο φέρει τον τίτλο «Κυριότητα των οικονομικών δικαιωμάτων των ποδοσφαιριστών από τρίτους», απαγόρευση των πρακτικών της third-party influence και της third-party ownership.
3      Άρθρα 24 και 28, καθώς και άρθρο 1713, παράγραφος 9, του code judiciaire belge (βελγικού κώδικα πολιτικής δικονομίας), όπως τροποποιήθηκε με τον νόμο περί θεσπίσεως διαφόρων διατάξεων σχετικών με την απονομή της δικαιοσύνης, της 21ης Δεκεμβρίου 2018 (Moniteur belge της 31ης Δεκεμβρίου 2018, σ. 106560).
4      Προστασία την οποία δικαιούνται οι ενδιαφερόμενοι ιδιώτες βάσει του άρθρου 47 του Χάρτη και την οποία υποχρεούνται να διασφαλίζουν τα κράτη μέλη στους τομείς που διέπονται από το δίκαιο της Ένωσης, σύμφωνα με το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ.
5      Προκειμένου τα αρμόδια εθνικά δικαστήρια να έχουν τη δυνατότητα να εγγυώνται στους ιδιώτες την αποτελεσματική δικαστική προστασία την οποία αυτοί δικαιούνται, βάσει του άρθρου 47 του Χάρτη και την οποία υποχρεούνται να διασφαλίζουν τα κράτη μέλη στους τομείς που διέπονται από το δίκαιο της Ένωσης, σύμφωνα με το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ.