62020CC0006
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
SÁNCHEZ-BORDONA
ippreżentati fit‑28 ta’ Jannar 2021 (
1
)
Kawża C‑6/20
Sotsiaalministeerium
vs
Innove SA,
fil-preżenza ta’:
Rahandusministeerium
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mit-Tallinna Ringkonnakohus (il-Qorti tal-Appell ta’ Tallinn, l-Estonja)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari — Direttiva 2004/18/KE — Kuntratti pubbliċi — Kriterji ta’ għażla kwalitattiva — Artikolu 2 — Trattament b’mod ugwali u mhux diskriminatorju — Artikolu 26 — Kundizzjonijiet ta’ eżekuzzjoni tal-kuntratt — Artikolu 46 — Idoneità għall-eżerċizzju tal-attività professjonali miksuba fi stat ieħor tal-Unjoni — Regolament (KE) Nru 852/2004 — Iġjene tal-prodotti tal-ikel — Artikolu 6 — Eżiġenza ta’ awtorizzazzjoni jew reġistru tal-awtorità nazzjonali tas-sigurtà tal-ikel tal-pajjiż fejn jinsab l-istabbiliment minn fejn se ssir il-provvista — Ħin tas-sottomissjoni tal-awtorizzazzjoni jew tar-reġistrazzjoni lill-awtorità kontraenti”
1.
Fl-Estonja, il-leġiżlazzjoni tipprevedi li, meta jkunu meħtieġa kundizzjonijiet partikolari għall-eżekuzzjoni ta’ kuntratt pubbliku, l-offerent għandu juri, taħt piena ta’ esklużjoni, li huwa jissodisfahom, billi jehmeż, fil-mument tal-offerta, l-awtorizzazzjonijiet mogħtija mill-awtoritajiet ta’ dan il-pajjiż jew il-prova tar-reġistrazzjoni tiegħu fir-reġistru korrispondenti.
2.
Matul l-2015 u l-2017, is-Sotsiaalministeerium (il-Ministeru għall-Affarijiet Soċjali tal-Estonja) nieda proċeduri għall-għoti ta’ żewġ kuntratti għall-provvista ta’ ikel għall-persuni żvantaġġati. L-offerenti kellhom juru, waqt il-preżentazzjoni tal-offerti tagħhom, li kienu kisbu mill-awtorità kompetenti tal-Estonja l-awtorizzazzjonijiet għal attività jew li dawn kienu jinsabu fir-reġistri nazzjonali korrispondenti.
3.
L-entità Innove SA, inkarigata mill-ġestjoni tal-għajnuna ffinanzjata mill-fondi Ewropej (
2
), u r-Rahandusministeerium (il-Ministeru għall-Finanzi) opponew il-Ministeru għall-Affarijiet Soċjali dwar il-kompatibbiltà ta’ dawn il-kundizzjonijiet mad-dritt tal-Unjoni. Peress li dawn id-diverġenzi ma ġewx solvuti b’mod amministrattiv, il-Ministeru għall-Affarijiet Soċjali billi bbaża ruħu fuq ir-Regolament (KE) Nru 852/2004 (
3
), ressaq kawża quddiem il-qrati tal-Istat tiegħu sabiex jikkontesta d-deċiżjoni ta’ Innove li tmur kontra l-pożizzjoni tiegħu.
4.
Fl-okkażjoni ta’ din it-tilwima (
4
) dwar il-kundizzjonijiet kuntrattwali, il-qorti adita ressqet talba għal deċiżjoni preliminari li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tirrispondi. Hija għandha tanalizza, b’mod partikolari: a) jekk l-obbligu li jiġu pprovduti l-awtorizzazzjonijiet nazzjonali jew il-provi tal-inklużjoni fir-reġistri, flimkien mal-offerti, jikkostitwixxi ostakolu għall-ugwaljanza u għall-kompetizzjoni libera tal-offerenti tal-kuntratti pubbliċi; u (b) jekk id-Direttiva 2004/18/KE (
5
) tista’ tiġi interpretata b’mod koerenti mar-rekwiżiti tar-Regolament Nru 852/2004.
I. Il-kuntest ġuridiku
A.
Id-dritt tal-Unjoni
1. Id-Direttiva 2004/18
5.
Skont l-Artikolu 2 (“Prinċipji ta’ assenjar ta’ kuntratti”):
“L-awtoritajiet kuntrattwali se jistmaw l-operaturi ekonomiċi ugwali u bla diskriminazzjoni u se jaġixxu b’mod trasparenti.”
6.
L-Artikolu 26 (“Kondizzjonijiet għal twettiq ta’ kuntratti”) huwa fformulat kif ġej:
“Awtoritajiet kontrattwanti jistgħu jniżżlu kondizzjonijiet speċjali relatati mat-twettiq ta’ xi kuntratt, basta dawn ikunu kompatibbli mal-liġi tal-Komunità [tal-Unjoni] u huma indikati fl-avviż tal-kuntratt jew fl-ispeċifikazzjonijiet. Il-kondizzjonijiet li jikkontrollaw it-twettiq ta’ xi kuntratt jistgħu, partikolarment, jikkonċernaw kunsiderazzjonijiet soċjali u ambjentali.”
7.
L-Artikolu 46 (“Adattabilità għal segwiment ta’ l-attività professjonali”) jistipula:
“Kull operatur ekonomiku li jkun jixtieq jieħu sehem f’kuntratt pubbliku jista’ jintalab jipprova s-sħubija tiegħu, kif preskritt fl-Istat Membru tiegħu fejn hu stabbilit, f’wieħed mir-reġistri professjonali jew ta’ negozju jew jipprovdi dikjarazzjoni bil-ġurament jew ċertifikat kif deskritt fl-Anness IX A għall-kuntratti ta’ xogħlijiet pubbliċi, fl-Anness IX B għal kuntratti ta’ forniment pubbliku u fl-Anness IX C għall-kuntratti ta’ servizz pubbliku.
Fi proċeduri dwar l-għoti ta’ kuntratti ta’ servizz pubbliku, safejn il-kandidati jew dawk li jkunu xeħtu l-offerta għandu jkollhom awtorizzazzjoni partikolari jew ikunu membri ta’ xi organizzazzjoni partikolari sabiex ikunu kapaċi jwettqu fil-pajjiż ta’ oriġini tagħhom is-servizz konċernat, l-awtorità kontrattwanti tista’ titlobhom jippruvaw li huma għandhom din l-awtorizzazzjoni jew sħubija.”
2. Ir-Regolament Nru 852/2004
8.
Skont l-Artikolu 2 (“Definizzjonijiet”):
“1.   Għall-għanijiet ta’ dan ir-Regolament:
[…]
ċ) ‘stabbeliment’ ifisser kwalunkwe unità tan-negozju ta’ l-ikel;
[…]”.
9.
L-Artikolu 6 (“Kontrolli uffiċjali, reġistrazzjoni u awtorizzazzjoni”) jipprevedi:
“1.   L-operaturi tan-negozju ta’ l-ikel għandhom jikkoperaw mal-awtoritajiet kompetenti skond il-leġiżlazzjoni applikabbli l-oħra tal-Komunità jew, jekk din ma tkunx teżisti, mal-liġi nazzjonali.
2.   Partikolarment, kull operatur tan-negozju ta’ l-ikel għandu jinnotifika lill-awtoritajiet kompetenti xierqa, bil-metodu li dawn tal-aħħar jeħtieġ, dwar kull stabbeliment taħt il-kontroll tagħhom li jwettaq kwalunkwe mill-istadji tal-produzzjoni, l-ipproċessar u d-distribuzzjoni ta’ l-ikel, bil-għan tar-reġistrazzjoni ta’ tali stabbeliment.
L-operaturi tan-negozju ta’ l-ikel għandhom ukoll jassiguraw li l-awtorità kompetenti jkollha dejjem l-informazzjoni aġġornata dwar l-istabbelimenti, inkluż bin-notifika ta’ xi tibdil sinifikanti fl-attivitajiet u xi għeluq ta’ stabbeliment eżistenti.
3.   B’danakollu, l-operaturi tan-negozju tal-ikel għandhom jassiguraw li l-istabbelimenti huma approvati mill-awtorità kompetenti, b’segwiment ta’ mill-anqas żjara waħda fuq il-post, meta l-approvazzjoni tkun meħtieġa:
a)
skond il-liġi nazzjonali tal-istat membru li fih l-istabbeliment ikun lokalizzat;
b)
permezz tar-Regolament (KE) Nru 853/2004; jew
ċ)
b’deċiżjoni adottata mill-Kummissjoni. Dik il-miżura, imfassla biex temenda elementi mhux essenzjali ta’ dan ir-Regolament, għandha tiġi adottata skont il-proċedura regolatorja bi skrutinju msemmija fl-Artikolu 14(3).
Kwalunkwe Stat Membru li jeħtieġ l-approvazzjoni ta’ ċerti stabbelimenti lokalizzati fit-territorju tiegħu skond il-liġi nazzjonali, kif hemm provvediment dwar dan fis-subparagrafu (a) għandhom jinformaw lill-Kummissjoni u lill-Istati membri l-oħrajn bir-regoli nazzjonali relevanti” (
6
).
B.
Id-dritt Estonjan
1. Riigihangete seadus (
7
)
10.
L-Artikolu 39(1) jistipula:
“L-awtorità kontraenti għandha tivverifika jekk is-sitwazzjoni ekonomika u finanzjarja kif ukoll il-kompetenzi tekniċi u professjonali tal-offerent jew tal-kandidat humiex konformi mal-kondizzjonijiet stabbiliti fl-avviż tal-kuntratt, fil-qasam tal-kwalifika. Il-kondizzjonijiet għall-kwalifikazzjoni għandhom ikunu biżżejjed biex jippruvaw l-idoneità ta’ min jagħmel l-offerta jew tal-kandidat li jeżegwixxi l-kuntratt pubbliku, kif ukoll il-kondizzjonijiet rilevanti u proporzjonati man-natura, kwantità u għan tal-oġġetti, servizzi jew xogħlijiet li huma s-suġġett tal-kuntratt pubbliku”.
11.
L-Artikolu 41(3) jipprevedi:
“Meta l-leġiżlatur jistabbilixxi kondizzjonijiet speċifiċi għal attività li għandha titwettaq skont il-kuntratt pubbliku, l-awtorità kontraenti għandha tindika fl-avviż ta’ kuntratt il-kundizzjonijiet speċifiċi li għandhom jiġu ssodisfatti kif ukoll ir-reġistri u l-awtorizzazzjonijiet għall-operat neċessarji għall-kwalifikazzjoni tal-offerent jew tal-kandidat. Sabiex jiġi vverifikat jekk ir-rekwiżiti speċifiċi previsti mid-dispożizzjonijiet legali humiex issodisfatti, l-awtorità kontraenti titlob, fl-avviż ta’ kuntratt, li l-offerent jew il-kandidat jipproduċi l-prova li huwa għandu awtorizzazzjoni għal operat jew għal reġistru jew li jissodisfa kwalunkwe rekwiżit speċifiku ieħor, jew li jipprova li huwa membru ta’ organizzazzjoni kompetenti, skont il-leġiżlazzjoni tal-Istat li fih huwa stabbilit, sakemm l-awtorità kontraenti ma tkunx tista’ tikseb dawn il-provi, mingħajr spejjeż kbar, billi tagħmel użu mid-data pubblika ta’ database. Jekk l-offerent jew il-kandidat ma jkollux l-awtorizzazzjoni għall-operat jew ir-reġistrazzjoni jew jekk ma jkunx membru tal-organizzazzjoni kompetenti skont il-leġiżlazzjoni tal-Istat li fih huwa stabbilit, l-awtorità kontraenti għandha tindika dan eskluż”.
2. Toiduseadus (
8
)
12.
Skont l-Artikolu 8 (“Obbligu li tinżamm awtorizzazzjoni”):
“(1)   L-operatur ekonomiku għandu jkollu awtorizzazzjoni sabiex jopera fis-settur tal-ikel fl-istabbilimenti li ġejjin:
1)
stabbiliment fis-sens tal-Artikolu 6(3)(b) u (ċ) tar-Regolament [Nru 852/2004];
2)
stabbiliment li fih l-operazzjonijiet li jikkonċernaw il-prodotti primarji li joriġinaw mill-annimali ma jwasslux għal tibdil fil-forma jew fil-karatteristiċi tagħhom ta’ oriġini annimali, ħlief fil-każ ta’ stabbiliment li għandu bħala għan il-produzzjoni primarja ta’ dawn il-prodotti u li fih il-produttur iwettaq tranżazzjonijiet relatati fis-sens tar-Regolament [Nru 852/2004];
3)
stabbiliment li fih l-operazzjonijiet li jikkonċernaw il-prodotti primarji li joriġinaw mill-annimali jwasslu għall-modifika tal-forma u tal-karatteristiċi inizjali tagħhom, ħlief fil-każ ta’ stabbiliment imsemmi fl-Anness II, Kapitolu III tar-Regolament [Nru 852/2004];
4)
stabbiliment li fih isir l-ipproċessar ta’ ikel, b’mod partikolari l-preparazzjoni jew l-imballaġġ tagħhom, ħlief fil-każ ta’ imballaġġ ta’ prodotti primarji li joriġinaw mhux mill-annimali jew jekk ikun stabbiliment imsemmi fl-Anness II, Kapitolu III tar-Regolament [Nru 852/2004];
5)
stabbiliment li l-operazzjonijiet tiegħu huma intiżi għall-ikel li joriġina mill-annimali li minnu huma ddistribwiti lil operatur ieħor u li jaqa’ taħt il-Kapitolu III tal-Anness II tar-Regolament [Nru 852/2004];
6)
stabbiliment li fih huma maħżuna prodotti tal-ikel li, sabiex tiġi żgurata s-sigurtà tal-ikel, għandhom jinżammu f’temperatura differenti mit-temperatura ambjentali;
7)
stabbiliment tan-negozju bl-imnut, b’mod partikolari, ta’ ikel li għandu jiġi maħżun f’temperatura differenti mit-temperatura ambjentali, sabiex tiġi żgurata s-sigurtà tal-ikel, ħlief jekk ikun stabbiliment imsemmi fl-Anness II, Kapitolu III tar-Regolament [Nru 852/2004];
[…]
(2)   L-awtorizzazzjoni għall-operat tagħti lill-operatur ekonomiku d-dritt li jeżerċita u jiżviluppa attività ekonomika fl-istabbiliment jew parti minn stabbiliment li jidher fil-permess għall-operat.
(3)   Il-Ministru responsabbli f’dan il-qasam għandu jistabbilixxi, permezz ta’ regolament, lista dettaljata tal-oqsma ta’ użu u tal-kategoriji ta’ prodotti tal-ikel li għalihom l-operatur għandu jkollu fil-pussess tiegħu awtorizzazzjoni għall-operat”.
13.
L-Artikolu 10 jistipula:
“L-awtorizzazzjoni għall-operat tingħata lill-operatur ekonomiku jekk l-istabbiliment tiegħu jew l-istabbiliment li huwa juża għall-attività tiegħu ta’ operatur fis-settur tal-ikel jissodisfaw ir-rekwiżiti previsti mir-Regolamenti [Nri 852/2004 u 853/2004], kif ukoll] f’dispożizzjonijiet rilevanti oħra fil-qasam tal-prodotti tal-ikel”.
II. Il-fatti, il-proċedura fil-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
14.
Fl-2015 u fl-2017, il-Ministeru għall-Affarijiet Soċjali tal-Estonja ħabbar żewġ sejħiet għal offerti miftuħa dwar kuntratti pubbliċi (Nri 157505 u 189564) li l-għan tagħhom kien li jipprovdu “għajnuna ta’ provvista ta’ ikel għall-persuni l-iktar żvantaġġati”. Kull sejħa għall-offerti kienet teċċedi EUR 4000000 (
9
).
15.
Skont l-avviż Nru 157505, l-offerenti kellhom jiġu approvati mill-Veterinaar- ja Toiduamet (Uffiċċju tal-Ikel u Veterinarju; iktar ’il quddiem l-“UIV”), billi jipproduċi ċ-ċertifikat korrispondenti u n-numru ta’ approvazzjoni.
16.
Il-kondizzjonijiet tal-kuntratt Nru 157505 ġew emendati matul il-proċedura ta’ sejħa għall-offerti, fis-sens li kien biżżejjed li tiġi annessa dikjarazzjoni dwar l-eżekuzzjoni tal-obbligi fil-qasam tal-informazzjoni u tal-awtorizzazzjoni previsti mit-ToiduS. L-istess kien japplika għall-kuntratt Nru 189564.
17.
Fi tmiem dawn iż-żewġ proċeduri, ġew konklużi tliet ftehimiet qafas ma’ tliet offerenti. Fl-aħħar nett, il-kumpannija Sanitex OÜ (sussidjarja Estonjana ta’ UAB Sanitex, kumpanija parent stabbilita fil-Litwanja) ingħatat il-kuntratt, minħabba s-sottomissjoni tal-offerta l-iktar vantaġġuża ekonomikament fil-mini-kompetizzjoni organizzata fi ħdan il-ftehimiet qafas.
18.
Ix-xiri mwettaq abbażi tal-kuntratti kien jikkonċerna prodotti tal-ikel li joriġinaw mill-Estonja, mil-Latvja, mil-Litwanja kif ukoll minn pajjiżi oħra tal-Unjoni.
19.
Fl-eżerċizzju tal-funzjonijiet tagħha, Innove, permezz ta’ “deċiżjoni ta’ korrezzjoni finanzjarja” tat-30 ta’ Ottubru 2018 (
10
), ċaħdet it-talbiet għall-pagament (ta’ ammont ta’ EUR 463 291.55) li l-Ministeru għall-Affarijiet Soċjali kien ressaq wara dawn il-kuntratti.
20.
Id-deċiżjoni ta’ korrezzjoni finanzjarja kienet ibbażata fuq il-fatt li l-Ministeru għall-Affarijiet Soċjali naqas mill-obbligu li josserva r-rekwiżiti li jinsabu fir-RHS (
11
).
21.
Innove qieset li ż-żewġ kuntratti pubbliċi kienu rregolati minn kriterji ta’ għażla li jnaqqsu indebitament iċ-ċirku tal-offerenti, b’mod partikolari dawk barranin. Ir-restrizzjoni indebita kienet tikkonsisti fl-eżiġenza li l-offerenti jkollhom awtorizzazzjoni mill-awtorità Estonjana jew juru li ssodisfaw l-obbligu ta’ reġistrazzjoni fl-Estonja.
22.
Skont Innove, il-possibbiltà għall-offerenti barranin li jissodisfaw dawn ir-rekwiżiti billi jibbażaw ruħhom fuq ir-riżorsi ta’ persuna oħra jew billi jagħmlu offerta komuni ma’ impriża sodisfaċenti ma kinitx tevita li ċ-ċirku tal-offerenti jitnaqqas b’mod eċċessiv billi jiddiswadihom milli jipparteċipaw fis-sejħa għall-offerti.
23.
Il-Ministeru għall-Affarijiet Soċjali ressaq appell kontra d-deċiżjoni ta’ korrezzjoni finanzjarja, li ġie miċħud minn Innove fil‑25 ta’ Jannar 2019.
24.
Il-Ministeru għall-Affarijiet Soċjali kkontesta din iċ-ċaħda quddiem it-Tallinna Halduskohus (il-Qorti Amministrattiva ta’ Tallinn, l-Estonja), billi talab l-annullament tagħha. Huwa sostna, essenzjalment, li:
–
L-avviżi ta’ kuntratt kienu konformi mad-dritt, peress li ma kienu jagħtu ebda setgħa diskrezzjonali sabiex jiddeterminaw f’liema stadju tal-proċedura kellha tiġi ssodisfatta l-kundizzjoni ta’ awtorizzazzjoni ta’ attività.
–
Ir-rekwiżiti speċifiċi kienu konformi mal-liġi u kienu jikkorrispondu għal dawk ta’ reġistrazzjoni u ta’ awtorizzazzjoni previsti fl-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 852/2004.
–
Id-deċiżjoni kkontestata hija żbaljata meta ssostni li l-awtorità kontraenti, skont l-Artikolu 46 tad-Direttiva 2004/18, ma setgħet titlob ebda awtorizzazzjoni għal attività. Fir-rigward ta’ manipulazzjoni fiżika tal-ikel fl-Estonja, il-kontraent jew il-maħżen li juża fl-eżekuzzjoni tal-kuntratti jew tas-sottokuntratti tiegħu għandu jkollu awtorizzazzjoni ta’ attività mogħtija mill-UIV. L-Istati Membri ma jirrikonoxxux reċiprokament l-awtorizzazzjonijiet għall-eżerċizzju tal-attività ta’ manipulazzjoni tal-ikel.
–
L-awtorità kontraenti ma setgħetx taċċetta offerent li jkollu biss awtorizzazzjoni ta’ attività maħruġa mill-Istat li fih huwa stabbilit. Barra minn hekk, l-offerent kellu żmien suffiċjenti sabiex imexxi l-proċedura ta’ awtorizzazzjoni fl-Estonja.
25.
Innove opponiet ir-rikors tal-Ministeru għall-Affarijiet Soċjali, billi sostniet li:
–
Għalkemm jidher li interpretazzjoni tal-kliem tal-Artikolu 41(3) tar-RHS tippermetti lill-awtorità kontraenti titlob lill-offerent jippreżenta, għall-finijiet li tintwera l-osservanza tar-rekwiżiti speċifiċi, l-awtorizzazzjoni ta’ attività jew ir-reġistrazzjoni fir-reġistru, neċessarji skont id-dritt Estonjan, din il-kundizzjoni għandha tiġi interpretata fid-dawl tar-regoli tad-dritt tal-Unjoni (b’mod partikolari d-Direttiva 2004/18) u tal-ġurisprudenza.
–
Il-kundizzjoni li l-offerenti għandhom jissodisfaw ir-rekwiżiti speċifiċi tad-dritt Estonjan sa mis-sottomissjoni tal-offerta hija inkompatibbli mal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament imsemmi fl-Artikolu 3(3) tar-RHS.
–
Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament jipprekludi li l-parteċipazzjoni fi proċedura għall-għoti ta’ kuntratt pubbliku tkun suġġetta għal kundizzjonijiet li jirrikjedu lill-offerenti jkunu jafu l-prattika tal-Istat li fih l-awtorità hija stabbilita (
12
).
–
Kellu jiġi eżaminat jekk, fir-rigward tal-kundizzjoni kontenzjuża, l-offerenti li pprovdew servizzi preċedentement fi Stat Membru ieħor u dawk li qabel kienu wettqu attivitajiet relatati mal-ikel fl-Estonja kinux jinsabu fl-istess sitwazzjoni.
26.
Il-Ministeru għall-Finanzi intervjena fir-rikors billi sostna t-teżi ta’ Innove. Fl-opinjoni tiegħu, il-kriterji ta’ għażla li jinsabu fl-avviż ta’ kuntratt kienu ġew restrittivi b’mod żbaljat. Il-kriterji ta’ għażla li jinsabu fl-avviż ta’ kuntratt kienu ġew restrittivi b’mod żbaljat. Huwa sostna b’mod partikolari li:
–
L-offerenti barranin li l-attività tagħhom mhijiex eżerċitata fl-Estonja għandhom jissodisfaw il-kundizzjonijiet tal-Istat li fih jeżerċitaw din l-attività u huma suġġetti għall-kontroll tal-awtorità kompetenti tal-Istat li fih għandhom is-sede tagħhom.
–
Ir-rekwiżit li tkun irreġistrata jew li tingħata awtorizzazzjoni huwa rekwiżit tad-dritt tal-Unjoni, applikabbli fl-Unjoni kollha.
–
Sabiex ir-restrizzjoni tkun proporzjonata, meta mqabbla ma’ offerenti barranin, filwaqt li tagħti lill-awtorità kontraenti assigurazzjoni li ma hijiex operatur illegali, l-awtorità kontraenti kellha tawtorizzahom jehmżu awtorizzazzjoni jew ċertifikat ekwivalenti, maħruġ fl-Istat tad-domiċilju tagħhom jew minn awtorità kompetenti oħra. Seta’ biss jiġi rikjest minn offerent barrani li jissodisfa l-kondizzjonijiet li jirriżultaw mid-dritt Estonjan neċessarji għall-eżekuzzjoni tal-kuntratt fil-mument tal-eżekuzzjoni tiegħu.
27.
Permezz ta’ sentenza tat‑22 ta’ Mejju 2019, it-Tallinna Halduskohus (il-Qorti Amministrattiva ta’ Tallinn) ċaħdet ir-rikors għar-raġuni, essenzjalment, li:
1.
Il-kundizzjoni kontenzjuża timplika trattament mhux ugwali tal-offerenti barranin li, meta ma jkunux eżerċitaw attività preċedenti fl-Estonja, ma jistgħux jissodisfaw l-obbligu ta’ reġistrazzjoni jew ta’ awtorizzazzjoni fil-mument
2.
L-offerenti Estonjani li setgħu jiksbu esperjenza minn qabel, permezz tal-eżerċizzju ta’ attività fil-pajjiż tagħhom, jinsabu f’sitwazzjoni iktar vantaġġuża meta mqabbla ma’ dik ta’ operaturi ekonomiċi li għandhom esperjenza simili fi Stati Membri oħra (
13
).
3.
L-obbligu tal-offerent li jitlob, parallelament mal-preparazzjoni tal-offerta, l-awtorizzazzjoni għall-eżerċizzju tal-attività ta’ operatur tas-settur tal-ikel hija sproporzjonata.
4.
L-applikazzjoni għal awtorizzazzjoni prevista mit-ToiduS tippreżumi, b’mod partikolari, il-komunikazzjoni ta’ attività preċiża suġġetta għall-awtorizzazzjoni u l-indikazzjoni tal-kapaċitajiet. Issa, min-naħa, fil-mument tas-sottomissjoni tal-offerta, din l-informazzjoni ma hijiex disponibbli, peress li l-offerent jinjora wkoll jekk l-offerta tiegħu għandhiex tiġi aċċettata u l-volumi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni. Barra minn hekk, din il-liġi ma hijiex maħsuba sabiex tintalab awtorizzazzjoni għal attivitajiet ipotetiċi, u lanqas ma huwa possibbli li tintalab awtorizzazzjoni għal raġunijiet ta’ termini.
28.
Il-Ministeru għall-Affarijiet Soċjali appella mis-sentenza tal-ewwel istanza quddiem it-Tallinna Ringkonnakohus (il-Qorti tal-Appell ta’ Tallinn, l-Estonja), li, fid-digriet tar-rinviju tagħha, tesprimi b’mod partikolari l-kunsiderazzjonijiet li ġejjin:
1.
It-tilwima tirrigwarda l-kwistjoni dwar jekk kienx possibbli li jiġi impost, bħala kondizzjoni għall-parteċipazzjoni fil-proċedura għall-għoti ta’ kuntratti, li l-offerent diġà jkollu awtorizzazzjoni maħruġa minn awtorità Estonjana skont it-ToiduS jew li jkun issodisfa l-obbligi tiegħu fil-qasam tar-reġistrazzjoni fl-Estonja.
2.
Dawn il-kundizzjonijiet, previsti mir-Regolament Nru 852/2004, huma stabbiliti sabiex tiġi żgurata s-sigurtà tal-ikel. Peress li l-kundizzjonijiet għaċ-ċertifikazzjoni jew għall-awtorizzazzjoni tal-awtorità kompetenti sabiex tibda attività fi Stat Membru li ma huwiex l-Istat ta’ oriġini ma humiex armonizzati kompletament, operatur ekonomiku ma jistax jibbaża ruħu fuq l-awtorizzazzjoni mogħtija mill-Istat ta’ oriġini tiegħu, iżda għandu jikseb l-għoti, mill-Istat Membru tal-post ta’ attività, ta’ awtorizzazzjoni jew ta’ reġistrazzjoni ġdida.
3.
Jekk offerent jiġi kkwalifikat billi jibbaża ruħu fuq il-wegħda tiegħu li jitlob l-awtorizzazzjoni għall-operat jew ir-reġistrazzjoni jirriskja li jikkomprometti l-eżekuzzjoni tal-kuntratt, jekk dan ma jissodisfax dan l-obbligu jew jekk ma jkunx jista’ jeżerċita l-attività tiegħu b’mod konformi mal-kondizzjonijiet għall-kisba tal-awtorizzazzjoni jew tar-reġistrazzjoni. F’dan il-każ, l-awtorità kontraenti għandha tibda proċedura ġdida ta’ għoti.
4.
Huwa essenzjali li jiġi ddeterminat jekk il-garanzija tas-sigurtà tal-ikel u l-bżonnijiet tat-twettiq tal-għanijiet tal-kuntratti pubbliċi jiġġustifikawx l-impożizzjoni ta’ restrizzjoni fuq l-offerenti barranin li, qabel ma jippreżentaw l-offerta tagħhom, għandhom jitolbu u jiksbu l-awtorizzazzjoni jew ir-reġistrazzjoni meħtieġa, jew jagħmlu offerta komuni ma’ kumpanija li diġà jkollha fil-pussess tagħha tali awtorizzazzjoni għal operat jew irreġistrata fl-Estonja.
5.
Għalkemm tali rekwiżit jista’ jkun sproporzjonat meta mqabbel mal-offerenti barranin, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 46 tad-Direttiva 2004/18 ma hijiex ovvja, fir-rigward, barra minn hekk, ta’ dispożizzjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja għad ma kellhiex l-opportunità li tinterpreta.
29.
Huwa f’dan il-kuntest li t-Tallinna Ringkonnakohus (il-Qorti tal-Appell ta’ Tallinn) għamlet lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
L-Artikoli 2 u 46 tad-Direttiva [2004/18] […] għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali, bħall-Artikolu 41(3) tar-[RHS], — li permezz tagħha, meta l-liġi tistabbilixxi rekwiżiti legali speċifiċi għall-attivitajiet li għandhom jitwettqu fuq il-bażi ta’ kuntratt pubbliku, l-awtorità kontraenti għandha tindika fl-avviż ta’ sejħa għal offerti liema reġistrazzjoni jew awtorizzazzjoni għall-operat huma meħtieġa sabiex l-offerent jitqies ikkwalifikat u għandha tirrikjedi, sabiex tiġi vverifikata il-konformità mar-rekwiżiti legali speċifiċi fl-avviż ta’ sejħa għal offerta, il-produzzjoni ta’ prova tal-awtorizzazzjoni għall-operat jew tar-reġistrazzjoni u, jekk l-offerent ma jkollux l-awtorizzazzjoni għall-operat jew ir-reġistrazzjoni rilevanti, trid tiċħad l-offerent peress li ma huwiex ikkwalifikat?
2)
L-Artikoli 2 u 46 tad-Direttiva 2004/18 […] meta kkunsidrati flimkien, għandhom jiġu interpretati bħala li jipprekludu l-awtorità kontraenti, fil-każ ta’ kuntratt pubbliku għall-provvista ta’ għajnuna ta’ ikel li taqbeż il-limitu internazzjonali, milli tistabbilixxi kriterju ta’ għażla għall-offerenti li jeħtieġ li l-offerenti kollha, irrispettivament mill-post tal-attività preċedenti tagħhom, li jkollhom, fil-mument li tiġi ppreżentata l-offerta, awtorizzazzjoni għall-operat jew reġistrazzjoni fil-pajjiż li fih tingħata l-għajnuna ta’ ikel alimentari, anki jekk l-offerent ma kienx attiv preċedentement f’dak l-Istat Membru?
3)
Fil-każ li d-domanda preċedenti tingħata risposta fl-affermattiv:
1)
L-Artikoli 2 u 46 tad-Direttiva 2004/18 […] għandhom jitqiesu bħala dispożizzjonijiet daqshekk ċari li l-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi ma jistax jiġi invokat fil-konfront tagħhom?
2)
L-Artikoli 2 u 46 tad-Direttiva 2004/18 […] għandhom jiġu interpretati fis-sens li f’sitwazzjoni li fiha l-awtorità kontraenti, fil-kuntest ta’ sejħa pubblika għal offerti għall-għajnuna ta’ ikel, titlob lill-offerenti, skont il-liġi dwar l-għajnuna ta’ ikel, li jkollhom awtorizzazzjoni għall-operat fil-mument li tiġi ppreżentata l-offerta, jista’ jitqies bħala ksur manifest tad-dispożizzjonijiet applikabbli, bħala negliġenza jew bħala irregolarità li tipprekludi li l-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimu jiġi invokat?”
III. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
30.
Id-deċiżjoni tar-rinviju għal deċiżjoni preliminari waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fis‑7 ta’ Jannar 2020.
31.
Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub mill-Gvern Estonjan kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea. Dawn kif ukoll ir-Riigi Tugiteenuste Keskus (iċ-Ċentru tas-Servizzi ta’ Għajnuna tal-Istat, l-Estonja), organu li parzjalment issostitwixxa lil Innove fil-funzjonijiet tiegħu, wieġbu bil-miktub għall-mistoqsijiet li sarulhom mill-Qorti tal-Ġustizzja, b’sostituzzjoni tas-seduta.
IV. Evalwazzjoni
A.
Osservazzjonijiet preliminari
32.
Fuq talba tal-Qorti tal-Ġustizzja, ser nillimita ruħi għall-analiżi tal-ewwel żewġ domandi preliminari.
33.
Id-dubji tal-qorti tar-rinviju jirrigwardaw, essenzjalment, il-punt dwar jekk l-Artikoli 2 u 46 tad-Direttiva 2004/18 jipprekludux dispożizzjonijiet nazzjonali li permezz tagħhom, f’żewġ kuntratti pubbliċi intiżi għax-xiri u għad-distribuzzjoni ta’ għajnuna għall-ikel favur persuni inqas vantaġġati, l-awtorità kontraenti timponi, sabiex tevalwa l-kwalifikazzjoni tal-offerenti, il-kundizzjonijiet ikkontestati.
34.
Permezz ta’ dawn il-kundizzjonijiet, l-awtorità kontraenti talbet lill-offerenti jipprovdu, permezz tal-produzzjoni tal-offerta tagħhom, il-prova li huma kellhom awtorizzazzjoni ta’ attività fl-Estonja jew li kienu rreġistrati hemmhekk bħala tali. Skont il-Gvern Estonjan, dawn huma rekwiżiti li jirriżultaw mill-Artikolu 41(3) tar-RHS (
14
).
35.
L-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt Nru 157505 rriflettew din id-dispożizzjoni, billi pprevedew li l-offerenti jkollhom l-imsemmija awtorizzazzjoni fl-Estonja u li jakkumpanjaw l-offerti tagħhom biċ-ċertifikat korrispondenti u n-numru ta’ awtorizzazzjoni. Madankollu, din ir-restrizzjoni ttaffiet billi ġew awtorizzati jehmżu sempliċi dikjarazzjoni dwar l-osservanza tal-obbligi ta’ informazzjoni u ta’ awtorizzazzjoni. Għall-kuntratt Nru 189564, kien biżżejjed, fid-dħul fis-seħħ, b’konformità ta’ din l-aħħar kondizzjoni.
36.
Mill-osservazzjonijiet tal-partijiet u mid-digrieti tar-rinviju jirriżulta li, billi għamlet hekk, l-awtorità kontraenti fittxet li tikkonforma ruħha mal-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 852/2004: inizjalment talbet l-awtorizzazzjoni msemmija fil-paragrafu 3 u sussegwentement osservat il-kundizzjonijiet, inqas restrittivi, tal-paragrafu 2, li jikkontradixxu sensiela ta’ obbligi ta’ informazzjoni.
37.
Kif ser nispjega f’iktar dettall, il-baġit ta’ dawn iż-żewġ paragrafi tal-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 852/2004 huwa li l-operaturi tal-prodotti tal-ikel għandu jkollhom stabbiliment fit-territorju tal-Istat li fih l-awtorità kompetenti teżerċita l-funzjonijiet pubbliċi tagħha.
38.
F’dan il-kuntest, jista’ jiġi dedott li l-awtorità kontraenti kienet timponi li l-offerent ikollu stabbiliment fl-Estonja (minbarra l-liċenzji ta’ attività jew ir-reġistrazzjoni fir-reġistri nazzjonali relatati).
39.
Issa, peress li d-deċiżjoni tar-rinviju ma tispjegax fid-dettall it-termini tas-sejħa għal offerti, il-klawżoli kontenzjużi jistgħu jiġu analizzati taħt perspettiva oħra jekk, fir-realtà, l-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt jippermettu li l-provvista tal-ikel minn stabbilimenti li jinsabu barra l-Estonja tiġi offruta (
15
).
40.
F’tali ipoteżi, ir-Regolament (KE) Nru 178/2002 (
16
), li l-għan prinċipali tiegħu huwa li jiggarantixxi l-moviment liberu tal-prodotti tal-ikel siguri u ta’ saħħa fi ħdan l-Unjoni, jista’ jittieħed inkunsiderazzjoni. Tali għan huwa parti minn dawk segwiti mir-Regolament Nru 852/2004 (
17
).
41.
Jekk l-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt ma jimponux lill-offerenti li jkollhom stabbiliment miftuħ fl-Estonja, ikun hemm lok li jiġi preżunt li l-offerti tal-operaturi ekonomiċi jistgħu jkunu bbażati fuq provvista ta’ ikel barra minn dan il-pajjiż, fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju (
18
).
42.
Min-naħa l-oħra, jekk l-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt jirrikjedu li kull offerent ikollu stabbiliment fl-Estonja, minn fejn isir forniment tal-provvisti tal-ikel (
19
), għandu jiġi evalwat jekk tali rekwiżit kienx debitament ġustifikat, u jekk huwa hekk, jekk dan ma jmurx lil hinn minn dak li kien essenzjali biex jintlaħqu l-objettivi segwiti. Dan ikun ukoll kompitu għall-qorti nazzjonali.
43.
F’din it-tieni ipoteżi, jekk il-qorti tar-rinviju tqis li l-obbligu li jkun hemm stabbiliment fl-Estonja ma kienx iġġustifikat, jew kien sproporzjonat, il-Ministeru għall-Affarijiet Soċjali seta’ jikser l-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/18, peress li kien is-suġġett ta’ diskriminazzjoni kontra operaturi stabbiliti fi Stati Membri oħra li ma għandhomx dan l-obbligu.
44.
Il-ħsibijiet li ser nesponi kontinwament għandhom bħala premessa li d-dokumenti kuntrattwali kienu jimponu, impliċitament jew espliċitament, fuq l-offerenti l-obbligu li jkollhom stabbiliment fl-Estonja, li se jwassal għall-analiżi tal-applikazzjoni magħquda tal-Artikolu 6(2) u (3) tar-Regolament Nru 852/2004 u tad-Direttiva 2004/18.
B.
Fuq l-ewwel u t-tieni domanda
45.
Jidhirli li huwa opportun li tingħata risposta konġunta għal dawn iż-żewġ domandi fid-dawl tal-konnessjoni tagħhom. Ir-rispons tiegħi se jiġi żviluppat fi tliet fażijiet: a) il-kwalifikazzjoni tal-offerenti; b) ir-rekwiżit għall-offerenti li jkollhom, fl-Estonja, stabbiliment għat-trattament tal-prodotti tal-ikel, u ċ) il-validità tar-rekwiżiti inkwistjoni jekk ikunu meħtieġa matul it-twettiq tal-kuntratt u mhux fiż-żmien inizjali tal-proċedura.
1. Kwalifikazzjoni tal-offerenti
46.
Id-deċiżjoni tar-rinviju ttenni li l-kondizzjonijiet li kienu s-suġġett tat-tilwima kienu jikkonċernaw il-“kwalifikazzjoni” tal-offerenti. Il-Gvern Estonjan jikkorroborah, billi jenfasizza li “huma marbuta mal-persuna stess tal-offerent u jista’ jiġi assimilat ma’ kundizzjoni ta’ kwalifika” (
20
).
47.
Dan hu rifless b’mod ċar fl-ewwel domanda preliminari: ir-regoli nazzjonali kienu jobbligaw lill-awtorità kontraenti sabiex jindikaw fl-avviż ta’ kuntratt ir-“reġistrazzjoni jew awtorizzazzjoni għall-operat huma meħtieġa” għall-kwalifikazzjoni tal-offerent. Jekk din ma kinitx tipprova lid-depożitur fl-offerta tiegħu, li kien ikollu waħda jew iktar, l-awtorità kontraenti kienet tidentifikaha bħala mhux ikkwalifikata (u, għaldaqstant, tiċħadha).
48.
F’termini simili, issir it-tieni domanda preliminari: il-kwistjoni issa hija jekk l-Artikoli 2 u 46 tad-Direttiva 2004/18 jipprekludux lill-awtorità kontraenti milli titlob, bħala kundizzjoni ta’ kwalifikazzjoni tal-offerenti, li dawn, “irrispettivament mill-post tal-attività preċedenti tagħhom”, ikollhom “awtorizzazzjoni għall-operat jew reġistrazzjoni fil-pajjiż li fih tingħata l-għajnuna ta’ ikel fiż-żmien tas-sottomissjoni tal-offerta tagħhom”.
49.
Proposta b’dan il-mod, hija tenfasizza li ż-żewġ domandi jikkonċernaw l-Artikolu 46 tad-Direttiva 2004/18. F’dan il-kuntest, għandu jiġi nnutat li ż-żewġ domandi jirreferu għall-Artikolu 46 tad-Direttiva 2004/18. Skont l-Artikolu 44 tad-Direttiva, waqt il-verifika tal-kapaċità tal-operaturi ekonomiċi involuti fil-proċeduri tal-għoti tal-kuntratti, għandhom jiġu mwarrba dawk li huma esklużi skont l-Artikolu 46 tagħha (u l-Artikolu 45).
50.
Issa wkoll, l-Artikolu 46 tad-Direttiva 2004/18 jillimita ruħu sabiex jirregola l-“Adattabilità għal segwiment ta’ l-attività professjonali” li għandhom ikollhom l-operaturi ekonomiċi. Din hija awtorizzazzjoni, ta’ natura suġġettiva, marbuta mal-istatus professjonali tal-operatur ekonomiku li jixtieq jipparteċipa fil-proċedura tal-għoti tal-kuntratti. Bħala riżultat, dan l-operatur jista’ jkun mitlub li jipproduċi prova tal-awtorizzazzjoni professjonali tiegħu, billi jipproduċi d-dokumenti msemmija fl-Artikolu 46 stess.
51.
L-eżami tal-Artikolu 46 tad-Direttiva 2004/18 konformement mal-premessa 42 (
21
) juri li, fl-istadju tal-għażla tal-offerenti, prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku jirregola, sabiex tiġi vverifikata l-awtorizzazzjoni professjonali:
–
L-ewwel paragrafu tiegħu jaċċetta li jista’ jintalab lil kull operatur ekonomiku li jixtieq jipparteċipa f’kuntratt pubbliku sabiex jakkredita “kif preskritt fl-Istat Membru tiegħu fejn hu stabbilit, f’wieħed mir-reġistri professjonali jew ta’ negozju negozju jew jipprovdi dikjarazzjoni bil-ġurament jew ċertifikat”.
–
It-tieni paragrafu tiegħu, bl-istess mod, għalkemm huwa biss fir-rigward ta’ kuntratti pubbliċi għal servizzi, jindika li, “safejn il-kandidati jew dawk li jkunu xeħtu l-offerta għandu jkollhom awtorizzazzjoni partikolari jew ikunu membri ta’ xi organizzazzjoni partikolari sabiex ikunu kapaċi jwettqu fil-pajjiż ta’ oriġini tagħhom is-servizz konċernat, l-awtorità kontrattwanti tista’ titlobhom jippruvaw li huma għandhom din l-awtorizzazzjoni jew sħubija.”
52.
Minn dawn id-dispożizzjonijiet jirriżulta li offerent jista’ jipprova l-kwalifikazzjoni tiegħu (kapaċità suġġettiva sabiex jeżegwixxi kuntratt pubbliku) billi jinvoka dokumenti li joriġinaw mill-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru fejn huwa stabbilit.
53.
Dispożizzjonijiet oħra tad-Direttiva 2004/18, li jinsabu fl-istess taqsima, iddedikata għall-“kriterji għal għażla kwalitattiva”, huma orjentati fl-istess sens:
–
L-Artikolu 48(2)(d) jipprevedi li operatur ekonomiku jista’ juri l-kapaċitajiet tekniċi jew professjonali tiegħu billi jippreżenta lill-awtorità kontraenti tal-Istat ta’ eżekuzzjoni ta’ kuntratt pubbliku dokumenti stabbiliti mill-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru li fih huwa stabbilit.
–
L-Artikolu 49 huwa konformi mal-istess skema, dwar l-osservanza ta’ “standards ta’ assigurazzjoni ta’ kwalità”.
–
Skont l-Artikolu 52(3), “Reġistrazzjoni ċertifikata fuq listi uffiċjali mill-korpi kompetenti jew ċertifikat maħruġ mill-korp ċertifikanti m’għandhomx, għalll-għanijiet ta’ l-awtoritajiet kontrattwanti ta’ Stati Membri oħra, jikkostitwixxu preżunzjoni ta’ adattabilità”, fir-rigward, b’mod partikolari, tal-Artikolu 46 tal-istess direttiva. Dan l-artikolu, f’paragrafu 5, it-tieni paragrafu, jobbliga lill-awtoritajiet kontraenti jirrikonoxxu “ċertifikati ekwivalenti minn korpi stabbiliti fi Stati Membri oħra”.
54.
L-obbligi pożittivi ta’ hawn fuq huma msaħħa minn ċerti limitazzjonijiet imposti fuq l-awtoritajiet kontraenti. Għaldaqstant:
–
L-Artikolu 52(4) tad-Direttiva 2004/18 jipprevedi li “Informazzjoni li tista’ tiġi inferita minn reġistrazzjoni f’listi uffiċjali jew ċertifikazzjoni, ma jistgħux jiġu diskutibbli mingħajr ġustifikazzjoni”, liema informazzjoni hija msemmija fil-paragrafu 3 tal-istess artikolu.
–
B’mod partikolarment intensiv, l-Artikolu 52(5) tad-Direttiva 2004/18, dwar “kull reġistrazzjoni ta’ operaturi ekonomiċi ta’ Stati Membri oħra f’lista uffiċjali jew għaċ-ċertifikazzjoni tagħhom mill-korpi [kompetenti]”, jipprevedi li “m’hemmx ħtieġa ta’ aktar xiehda jew stqarrijiet għajr dawk mitluba minn operaturi ekonomiċi nazzjonali”, u li “operaturi ekonomiċi minn Stati Membri oħra ma jistgħux ikunu obbligati jidħlu għal reġistrazzjoni jew ċertifikazzjoni bħal dawn sabiex jipparteċipaw f’kuntratt pubbliku.”
55.
L-Artikolu 46 tad-Direttiva 2004/18 jimponi għalhekk li, meta tiġi bbilanċjata l-awtorizzazzjoni professjonali ta’ offerent ta’ Stat Membru ieħor, dan jinsab fl-istess livell bħall-offerent nazzjonali li għandu awtorizzazzjoni ekwivalenti.
56.
Ladarba l-offerent juri, permezz ta’ wieħed mill-mezzi previsti mid-Direttiva 2004/18, li jkollu -kwalifikazzjoni pertinenti fi Stat Membru ieħor, il-prova ta’ din iċ-ċirkustanza għandha tkun biżżejjed sabiex l-awtorità kontraenti tikkunsidra li l-ostakolu tal-awtorizzazzjoni professjonali jinqabeż.
57.
Fl-aħħar mill-aħħar, l-Artikolu 46 tad-Direttiva 2004/18 għandu jiġi interpretat fis-sens li awtorità kontraenti ma tistax timponi, bħala kriterju ta’ kwalifikazzjoni (jiġifieri ta’ selezzjoni kwalitattiva), il-kisba ta’ reġistrazzjoni jew ta’ awtorizzazzjoni fl-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni tal-kuntratti, meta l-offerent ikollu diġà awtorizzazzjoni simili fl-Istat Membru li fih huwa stabbilit.
58.
Sa fejn l-ispeċifikazzjonijiet tal-offerta inkwistjoni f’din il-kawża (jew, jekk ikun il-każ, ir-regoli nazzjonali li jikkonformaw magħhom) jistabbilixxu, sabiex jivverifikaw il-kapaċità tal-offerenti li għandhom awtorizzazzjoni fi Stat Membru ieħor, id-dmir li jiksbu awtorizzazzjoni ġdida simili fl-Estonja, dawn ma josservawx l-Artikolu 46 tad-Direttiva 2004/18.
59.
Fuq din il-bażi, jeħtieġ li jiġi vverifikat jekk l-applikazzjoni tar- Regolament Nru 852/2004 tistax tibdel din l-interpretazzjoni tal-Artikolu 46 tad-Direttiva 2004/18. Dan jista’ jkun il-każ jekk il-kundizzjonijiet impost fuq l-offerenti meħtieġa għal operaturi ma jikkonċernawx l-iktar il-kwalifikazzjoni (suġġettiva) bħala operaturi ekonomiċi kkwalifikati iżda l-preżenza speċifika tagħhom, permezz ta’ stabbiliment partikolari, fl-Istat li l-awtorità kontraenti tagħhom timponi dawn ir-rekwiżiti.
60.
Fil-fatt, il-Gvern Estonjan jirrikorri għar-Regolament Nru 852/2004 (Artikolu 6(3)(a)) sabiex jitlob li jkollhom il-kapaċità tagħhom sabiex jobbliga lill-offerenti li jkollhom “awtorizzazzjoni għall-ħażna ta’ prodotti tal-ikel”. B’mod partikolari, il-gvern Estonjan isostni li l-operatur ekonomiku għandu jkun “detentur ta’ awtorizzazzjoni ta’ negozju fis-settur tal-ikel fl-istabbiliment fejn jitpoġġa l-ikel li […] u jkun maħżun f’temperatura differenti mit-temperatura ambjentali” (
22
).
2. Rekwiżit għall-offerenti li jkollhom, fl-Estonja, stabbiliment għall-manipulazzjoni tal-prodotti tal-ikel
61.
Kif diġà indikajt, fl-assenza ta’ dettalji supplimentari fid-deċiżjoni tar-rinviju, għandu jiġi preżunt li l-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt kienu jimponu fuq l-offerenti li jkollhom stabbiliment fl-Estonja.
62.
L-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 852/2004 huwa bbażat fuq rabta territorjali tal-istabbiliment fejn l-attività ta’ impriża tal-ikel hija eżerċitata mal-Istat Membru fejn tinsab.
63.
Skont din ir-rabta territorjali, l-awtorità kompetenti għall-kontroll tal-operazzjonijiet tal-produzzjoni, tat-trasformazzjoni u ta’ distribuzzjoni tal-ikel, f’dak li jikkonċerna dan l-istabbiliment, għandha neċessarjament tkun dik tal-Istat Membru fejn jinsab.
64.
Il-korollarju ta’ din ir-regola huwa l-obbligu li jkun hemm stabbiliment approvat jew irreġistrat fl-Estonja li jinkludi wkoll l-impriżi tas-settur tal-ikel li għandhom kwalifiki ta’ awtorizzazzjoni professjonali maħruġa fi Stat Membru ieħor. Huwa biss b’dan il-mod li l-kontroll fuq l-attività mwettqa fl-istabbiliment li jinsab fl-Estonja jkun żgurat mill-awtoritajiet ta’ dan il-pajjiż.
65.
L-obbligu impost fuq l-impriżi li għandhom fi Stat Membru stabbilimenti li jwettqu l-operazzjonijiet ta’ produzzjoni, ta’ trasformazzjoni u ta’ distribuzzjoni ta’ ikel li jkunu rreġistrati f’dak l-Istat Membru jew li jibbenefikaw minn awtorizzazzjoni maħruġa mill-awtoritajiet tagħhom huwa, għaldaqstant, bħala prinċipju konformi mad-dritt tal-Unjoni.
66.
Il-problemi jqumu sabiex din ir-regola tiġi rrikonċiljata mar-regoli tad-dritt tal-Unjoni li jirregolaw il-kuntratti pubbliċi. Skont dawn tal-aħħar, l-awtorità kontraenti:
–
Min-naħa, hija għandha telimina r-restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni u tagħti lill-“operaturi ekonomiċi ugwali u bla diskriminazzjoni” (Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/18), filwaqt li tiżgura l-osservanza tal-libertajiet fundamentali tat-Trattat FUE.
–
Min-naħa l-oħra, ma jistgħux ikunu injorati r-regoli mandatorji l-oħra tal-Unjoni: f’dak li huwa ta’ interess f’din il-kawża, ir-regoli fil-qasam tas-saħħa pubblika u, speċifikatament, tal-iġjene tal-prodotti tal-ikel. Skont il-premessa 6 tad-Direttiva 2004/18, “F’din id-Direttiva xejn m’għandu jostakola l-imposizzjoni jew l-infurzar tal-miżuri neċessarji biex tkun protetta protetti […] is-saħħa, il-ħajja umana protetti […], bil-kondizzjoni li dawn il-miżuri huma konformi mat-Trattat”.
67.
Naħseb li huwa possibbli li jingħeleb il-kunflitt apparenti (
23
) bejn ir-regoli ġenerali fil-qasam tal-kuntratti pubbliċi u dawk speċifiċi fil-qasam tal-iġjene tal-ikel. Dawn tal-aħħar, meta jkunu vinkolanti, għandhom jipprevalu fuq tal-ewwel, fit-termini tal-premessa 6 tad-Direttiva 2004/18. Madankollu, l-applikazzjoni għandha ssir b’tali mod li taffettwa mill-inqas il-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni dwar il-kuntratti pubbliċi.
68.
F’dan l-istadju, billi nindirizza kif jidħlu, fil-kuntest tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti, ir-rekwiżiti imposti mir-regoli speċifiċi ta’ iġjene tal-ikel (sa fejn, nerġa’ ntenni, huma vinkolanti, skont ir-Regolament Nru 852/2004), jista’ jkun utli li niċċara f’liema mument l-offerent għandu jipprovdi l-awtorizzazzjoni dwar l-istabbiliment tiegħu jew id-dikjarazzjoni li huwa rreġistrat bħala detentur tal-istabbiliment.
69.
Għalhekk jiena naqbel mal-qorti tar-rinviju meta tiddikjara li “r-rekwiżiti imposti f’dan il-każ, fl-interess tas-sigurtà tal-ikel”, huma ġġustifikati bħala “kundizzjonijiet ta’ eżekuzzjoni tal-kuntratt pubbliku” u li “t-tilwima sempliċement tiddetermina l-mument — dak tas-sottomissjoni tal-offerta jew dak tal-eżekuzzjoni tal-kuntratt — li l-offerent għandu jissodisfa dawn il-kundizzjonijiet” (
24
).
3. Il-mument meta l-offerent għandu jistabbilixxi li huwa għandu l-awtorizzazzjoni amministrattiva, relatata mal-istabbiliment tiegħu, jew li huwa rreġistrat bħala detentur tiegħu.
70.
Fid-dawl biss tal-garanzija f’bona fide fl-għażla tal-parti kontraenti, il-mument adatt sabiex jipproduċi dawn id-dokumenti jista’ jkun dak tal-preżentazzjoni tal-offerti. Il-prova li huwa jibbenefika minn stabbiliment li għandu l-awtorizzazzjonijiet jew li huwa rreġistrat fir-reġistru xieraq tintuża lill-awtorità kontraenti sabiex tivverifika, sa mill-ewwel mument, jekk l-offerent huwiex f’pożizzjoni li jissodisfa l-obbligi (futuri) kuntrattwali tiegħu.
71.
Fis-sentenza CoNISMa (
25
), il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li l-armonizzazzjoni tad-direttivi dwar il-kuntratti hija wkoll fl-interess tal-awtorità kontraenti. B’hekk hija enfasizzat il-perspettiva tax-xerrej pubbliku, li għandu jiżgura l-interess ġenerali (
26
).
72.
Imma din is-sentenza, bħal oħrajn preċedenti jew sussegwenti, enfasizzat, kemm, li “wieħed mill-għanijiet tar-regoli Komunitarji fil-qasam tal-kuntratti pubbliċi huwa l-ftuħ għal kompetizzjoni l-iktar wiesgħa […] u huwa fl-interess tad-dritt Komunitarju li tiġi żgurata l-ikbar parteċipazzjoni ta’ offerenti possibbli f’sejħa għal offerti” (
27
). Barra minn hekk dan l-għan jwassal sabiex iservi l-interessi tal-awtorità kontraenti, li tuża elementi ikbar ta’ evalwazzjoni fl-għażla tal-offerent magħżul (
28
).
73.
Fuq dan il-punt, il-Gvern Estonjan u l-Kummissjoni jieħdu pożizzjonijiet konfliġġenti.
74.
Għall-Gvern Estonjan, jekk l-obbligu ta’ reġistrazzjoni jew ta’ ksib ta’ awtorizzazzjoni kien ikklassifikat bħala kundizzjoni ta’ implementazzjoni u mhux bħala kriterju ta’ selezzjoni kwalitattiva, jista’ jkun li l-offerent rebbieħ, fl-aħħar mill-aħħar, ma jkunx f’pożizzjoni li jeżegwixxi l-kuntratt. Tali eventwalità żżid l-ammont ta’ xogħol tal-awtorità kontraenti u t-tul tal-proċedura essenzjali għall-iffirmar tal-kuntratt (
29
). Barra minn hekk, kwalunkwe operatur ekonomiku għandu l-possibbiltà li jmur għal offerta b’mod konġunt ma’ entità li tkun diġà ssodisfat ir-rekwiżiti preċedenti tal-awtorizzazzjoni u r-reġistrazzjoni (
30
).
75.
Il-Kummissjoni tenfasizza li għandu jiġi osservat il-prinċipju ta’ ta’ ugwaljanza u ta’ nondiskriminazzjoni fit-trattament tal-operaturi ekonomiċi (
31
). Hija ssostni, kuntrarjament għall-pożizzjoni tal-Gvern Estonjan, li l-obbligu li tintalab l-awtorizzazzjoni jew ir-reġistrazzjoni bħala kondizzjoni għall-aċċess għas-sejħa għal offerti huwa kompatibbli mal-prinċipji ta’ nondiskriminazzjoni u ta’ proporzjonalità biss fl-assenza ta’ miżura inqas restrittiva. Il-possibbiltà li l-obbligu ta’ awtorizzazzjoni jew ta’ reġistrazzjoni jiġi ffissat bħala kondizzjoni ta’ infurzar hija, preċiżament, waħda minn dawn il-miżuri inqas restrittivi (
32
).
76.
Fl-opinjoni tiegħi, li taqbel essenzjalment ma’ dik tal-Kummissjoni fuq dan il-punt, l-argumenti esposti mill-qorti tal-ewwel istanza (
33
), kif ukoll dawk esposti iktar ’il fuq mill-Ministeru għall-Finanzi (
34
) u Innove (
35
), jenfasizzaw li r-rekwiżit ta’ awtorizzazzjoni jew reġistrazzjoni fl-istadju tal-evalwazzjoni twassal, għall-impriżi tal-ikel mhux stabbiliti fl-Estonja, għal ostakolu sproporzjonat li jillimita, mingħajr ġustifikazzjoni rilevanti, l-aċċess tagħhom għal proċeduri ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi bħal dawk inkwistjoni. F’dan l-istess livell, hija tnaqqas indebitament iċ-ċirku ta’ offerenti potenzjali, b’mod partikolari tal-barranin.
77.
Tali restrizzjoni tkun vijabbli biss jekk l-għan li hija ssegwi “ma jistax jintlaħaq permezz ta’ […] limitazzjonijiet li għandhom portata inqas wiesgħa jew li għandhom inqas effett fuq il-kummerċ intra-Komunitarju” (
36
).
78.
Sabiex jiġu rrikonċiljati r-rekwiżiti tad-Direttiva 2004/18 man-neċessità li jkun hemm approvazzjoni jew reġistru tal-istabbilimenti ta’ manipulazzjoni tal-ikel fl-Estonja, fis-sens tal-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 852/2004, ir-rekwiżiti inkwistjoni jistgħu jiġu ddeterminati bħala “kondizzjonijiet speċjali relatati mat-twettiq ta’ xi kuntratt” imsemmija fl-Artikolu 26 tad-Direttiva 2004/18.
79.
Il-ġurisprudenza tat attenzjoni lil dawn il-kondizzjonijiet partikolari meta dawn ikunu ddettati minn “kunsiderazzjonijiet soċjali”, u b’hekk iffokat l-attenzjoni fuq uħud minn dawk li jibbenefikaw mid-dikjarazzjoni miftuħa fl-aħħar sentenza tal-Artikolu 26 tad-Direttiva 2004/18 (
37
). Xejn ma jipprekludi li dawn jestendu għal oqsma oħra, peress li r-riferiment għall-“kunsiderazzjonijiet soċjali u ambjentali” isir bħala eżempju (“partikolarment”).
80.
Għalhekk ma hemmx ostakolu sabiex il-kundizzjonijiet ta’ eżekuzzjoni ta’ kuntratt ta’ provvista ta’ prodotti tal-ikel jinkludu r-rekwiżiti li jirriżultaw preċiżament mill-applikazzjoni tar-regoli tal-Unjoni jew tal-Istat Membru rispettiv fil-qasam tal-iġjene tal-ikel.
81.
Huwa biżżejjed li jintalab li dawn ir-rekwiżiti jiġu osservati fi stadju ulterjuri u indipendenti mill-evalwazzjoni tal-kwalifikazzjoni ta’ offerent li l-awtorizzazzjoni professjonali tiegħu tkun ġiet irrikonoxxuta lilu fi Stat Membru ieħor.
82.
B’dan il-mod, il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament japplika konformement mal-prinċipju ta’ iktar ftuħ għall-kompetizzjoni, peress li jagħti lill-offerenti kollha l-opportunità effettiva li jieħu l-kuntratt, mingħajr ma jippreġudika l-applikazzjoni tar-regoli tad-dritt tal-Unjoni dwar l-iġjene tal-ikel. Jekk dan ma kienx il-każ, ikun hemm vantaġġ eċċessiv favur professjonisti nazzjonali fis-settur tal-ikel.
83.
Skont din l-iskema, dawk li diġà gawdew minn awtorizzazzjonijiet nazzjonali jew minn reġistrazzjoni nazzjonali, f’dak li jirrigwarda l-istabbilimenti ta’ trattament tal-ikel fl-Estonja, jistgħu jissottomettuhom mal-offerti tagħhom; il-bqija tal-offerenti għandhom jimpenjaw ruħhom li jiksbuhom ladarba jingħataw il-kuntratt.
84.
L-oġġezzjoni tal-Gvern Estonjan (jekk wieħed għandu jistenna l-fażi ta’ eżekuzzjoni tal-kuntratt, ikun hemm riskju li l-proċedura titqies li falliet jekk l-offerent rebbieħ finalment ma kisibx l-awtorizzazzjonijiet jew ir-reġistrazzjonijiet) bla dubju jkollha ċertu piż. Issa, l-għan li ma tiġix ostakolata l-proċedura ma tistax ċertament tirbaħ fuq il-prinċipji essenzjali tal-għoti ta’ kuntratti pubbliċi, b’mod partikolari dawk li jiġi ggarantit l-aċċess ugwali lill-offerenti mingħajr ma’ dawn ikollhom ostakoli mhux iġġustifikati.
85.
Barra minn hekk, xejn ma jindika li impriża li teżerċita professjonalment il-manipulazzjoni ta’ ikel fi Stat Membru ieħor għandha jkollha diffikultajiet sabiex tikseb, jekk hija kontraenti tal-kuntratt, l-awtorizzazzjonijiet indispensabbli li jippermettulha tiftaħ stabbiliment fl-Estonja.
86.
Il-proċeduri li jippermettu dawn l-awtorizzazzjonijiet għandhom isegwu l-kriterji ġenerali tad-Direttiva 2006/123/KE (
38
), fosthom, is-simplifikazzjoni amministrattiva (
39
). Fil-fatt, il-Ministeru għall-Affarijiet Soċjali allega li offerent mill-Estonja jista’ jikseb l-awtorizzazzjoni jew ir-reġistrazzjoni fi żmien qasir (
40
), liema dikjarazzjoni tista’ tkun applikata matul il-fażi tal-eżekuzzjoni ta’ kuntratt.
87.
L-argument tal-Gvern Estonjan dwar il-possibbiltà għal kull offerent li jinsab fi Stat Membru ieħor li jirrikorri għall-kapaċitajiet ta’ impriża terza li diġà jkollha fil-pussess tagħha awtorizzazzjonijiet jew reġistri fl-Estonja lanqas ma jista’ jintlaqa’.
88.
L-Artikoli 47(2) u 48(3) tad-Direttiva 2004/18 “jirrikonoxxu d-dritt ta’ kull operatur ekonomiku juża, għal kuntratt speċifiku, il-kapaċitajiet ta’ entitajiet oħra” (
41
). Preċiżament, peress li huwa dritt, u mhux dmir, ma jagħmilx sens li l-offerent jitgħabba b’żieda li tirrikorri għall-programmi ta’ operatur ekonomiku ieħor, meta awtomatikament ikun kapaċi li jiffaċċja l-eżekuzzjoni tal-kuntratt (
42
).
89.
Fil-qosor, l-impożizzjoni tar-rekwiżiti kontenzjużi, fir-rigward tal-istabbilimenti ta’ trattament tal-ikel, bħala kundizzjoni għall-eżekuzzjoni tal-kuntratt hija miżura inqas restrittiva, li, min-naħa, tiżgura l-osservanza tal-prinċipju ta’ ugwaljanza u kompetizzjoni ikbar bejn l-offerenti, u, min-naħa l-oħra, tippermetti li jiġu applikati b’mod koerenti r-regoli ġenerali u r-regoli speċifiċi ta’ eżekuzzjoni imperattivi, billi jiġu evitati konflitti fl-applikazzjoni effettiva tad-dritt tal-Unjoni.
V. Konklużjoni
90.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nissuġġerixxi li tingħata risposta għall-ewwel żewġ domandi tat-Tallinna Ringkonnakohus (il-Qorti tal-Appell ta’ Tallinn, l-Estonja) kif ġej:
“L-Artikoli 2 u 46 tad-Direttiva 2004/18/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑31 ta’ Marzu 2004 fuq kordinazzjoni tal-proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti għal xogħlijiet pubbliċi, provvisti u servizzi [kuntratti pubbliċi għal xogħlijiet, għal provvisti u għal servizzi] għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-awtorità kontraenti ma tistax teżiġi, bħala rekwiżit ta’ kwalifikazzjoni u taħt piena ta’ esklużjoni, li l-offerenti jew il-kandidati jipprovdu, mal-offerta tagħhom, l-awtorizzazzjonijiet ta’ attività jew iċ-ċertifikati ta’ reġistrazzjonijiet, maħruġa mill-awtoritajiet tal-Istat Membru tal-post tal-kuntratt, meta dawn l-offerenti jew kandidati jkollhom l-awtorizzazzjoni professjonali rrikonoxxuta fl-Istat Membru rispettiv tagħhom.
Madankollu, l-Artikoli 2 u 46 tad-Direttiva 2004/18 ma jipprekludux li, jekk l-avviż tal-kuntratt jew l-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt jeżiġu, ġustament, li l-offerent rebbieħ ikollu stabbiliment fl-Istat Membru tal-awtorità kontraenti, l-offerenti għandhom ikunu obbligati li jipproduċu l-prova, fl-istadju tal-eżekuzzjoni tal-kuntratt u fir-rigward ta’ dan l-istabbiliment, li huma jkollhom awtorizzazzjonijiet jew reġistrazzjonijiet rilevanti dwar dan l-istabbiliment, maħruġa mill-awtoritajiet kompetenti għall-kontroll tal-operazzjonijiet tal-iġjene, tal-ipproċessar u tad-distribuzzjoni tal-prodotti tal-ikel f’dan l-Istat Membru, skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (KE) Nru 852/2004 tad‑29 ta’ April 2004, dwar l-iġjene tal-oġġetti tal-ikel”.
(
1
)	Lingwa oriġinal: l-Ispanjol
(
2
)	Skont l-informazzjoni pprovduta mill-Gvern Estonjan bi tweġiba għal mistoqsija tal-Qorti tal-Ġustizzja, Innove kienet, sal‑31 ta’ Marzu 2020, l-“unità ta’ eżekuzzjoni” nazzjonali tal-programm 14.1.1 “Fond Ewropew ta’ Għajnuna għal persuni l-iktar żvantaġġati — xiri u tqassim tal-ikel”. Minn diversi siltiet tad-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-provvisti tal-ikel li huma s-suġġett tal-kuntratti kienu kkofinanzjati permezz ta’ fondi strutturali tal-Unjoni Ewropea.
(
3
)	(ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 34, p. 319).
(
4
)	Il-kawża tista’ tiġi kkwalifikata bħala atipika, peress li ma jidhirx li ebda wieħed mill-operaturi ekonomiċi li intervjena, jew li seta’ jintervjeni, ma kien jopponi l-kondizzjonijiet li jirregolawha u lanqas ir-riżultat finali tal-proċedura ta’ għoti. Kemm ir-rikorrent kif ukoll il-konvenuti huma korpi tal-Gvern Estonjan li, fl-osservazzjonijiet tagħhom quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, huma favur it-teżi tal-Ministeru għall-Affarijiet Soċjali u opposta għal dawk ta’ Innove u tal-Ministeru għall-Finanzi. Din, min-naħa tagħha, issuġġeriet quddiem il-qorti tal-ewwel istanza li l-proċedura xierqa sabiex jiġu deċiżi t-tilwim bejn dawn il-korpi kienet dik tal-“Artikoli 3 u 4 tal-Perioodi 2014–2020 struktuuritoetuse seadus (il-Liġi dwar l-Għajnuna Strutturali għall-Perijodu 2014–2020, iktar ’il quddiem l-“STS”) u tal-Artikolu 101 tal-Vabariigi Valitsuse seadus (il-Liġi dwar il-Gvern tar-Repubblika)”.
(
5
)	Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑31 ta’ Marzu 2004 fuq kordinazzjoni ta’ proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti għal xogħlijiet pubbliċi, kuntratti għal provvisti pubbliċi u kuntratti għal servizzi pubbliċi [kuntratti pubbliċi għal xogħlijiet, għal provvisti u għal servizzi] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 7, p. 132).
(
6
)	Il-paragrafu 3(b) u (ċ) ġie emendat, rispettivament, skont ir-rettifika li ma tikkonċernax il-lingwa Maltija tar-Regolament (KE) Nru 852/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004, dwar l-iġjene ta’ l-oġġetti ta’ l-ikel (ĠU 2004, L 226, p. 3) u r-Regolament (KE) Nru 219/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑11 ta’ Marzu 2009 (ĠU 2009, L 87, p. 109).
(
7
)	Il-liġi dwar l-Għoti ta’ Kuntratti Pubbliċi (iktar ’il quddiem ir-“RHS”), fil-verżjoni tagħha applikabbli sal‑31 ta’ Awwissu 2017 (Ġurnal Uffiċjali tal-Estonja, iktar ’il quddiem “RTI I” tal‑25 ta’ Ottubru 2016, 20).
(
8
)	Liġi dwar il-prodotti tal-ikel (iktar ’il quddiem it-“ToiduS”) (RT I 1999, 30, 415).
(
9
)	Ma teżistix data dwar il-kwistjoni meta tnediet il-proċedura tal-2017, iżda l-qorti tar-rinviju ma tagħtix x’jifhem il-possibbiltà ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2014/24/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Frar 2014 dwar l-akkwist pubbliku u li tħassar id-Direttiva 2004/18 (ĠU 2014, L 94, p. 65, rettifika fil-ĠU 2015, L 275, p. 68).
(
10
)	Iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni ta’ korrezzjoni finanzjarja”.
(
11
)	Dan l-obbligu kien jirriżulta mill-Perioodi 2014–2020 struktuuritoetuse seadus (liġi dwar l-Għajnuna Strutturali għall-Perijodu 2014–2020).
(
12
)	Invokat f’dan ir-rigward, is-sentenzi tal‑14 ta’ Diċembru 2016, Connexxion Taxi Services (C‑171/15, EU:C:2016:948, punt 42); kif ukoll tat‑2 ta’ Ġunju 2016, Pizzo (C‑27/15, EU:C:2016:404, punti 45, 46 u 51).
(
13
)	It-Tallina Halduskohus (il-Qorti Amministrattiva ta’ Tallina Halduskohus) bagħtet lura l-gwida prattika tal-kuntratti pubbliċi stabbilita mill-Kummissjoni (https://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docgener/guides/public_procurement/2018/guidance_public_procurement_2018_es.pdf). Fil-verżjoni attwali tiegħu hemm, bħala eżempju ta’ kriterju ta’ selezzjoni diskriminatorja, l-obbligu li “diġà jkollhom kwalifiki jew ċertifikati professjonali rikonoxxuti fil-pajjiż tal-awtorità kontraenti fil-mument tas-sottomissjoni tal-offerti, għaliex ikun diffiċli għall-offerenti barranin li jissodisfaw din il-kundizzjoni f’terminu daqshekk qasir”.
(
14
)	Punt 10 tal-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha.
(
15
)	Fl-osservazzjonijiet tagħha (punt 2), il-Kummissjoni tenfasizza li “mit-talba għal deċiżjoni preliminari ma jirriżultax b’mod ċar ir-raġunijiet għaliex stabbiliment li jinsab fit-territorju tal-Estonja huwa neċessarju”.
(
16
)	Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑28 ta’ Jannar 2002 li jistabbilixxi l-prinċipji u l-ħtiġijiet ġenerali tal-liġi dwar l-ikel, jistabbilixxi l-Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel u l-proċeduri marbuta mas-sigurtà tal-ikel (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 6, p. 463, rettifika fil-ĠU 2008, L 227, p. 5).
(
17
)	Ara, b’mod partikolari, il-premessi 16, 17, u 20 tar-Regolament Nru 852/2004.
(
18
)	Ir-risposta tal-Gvern Estonjan għad-domandi tal-Qorti tal-Ġustizzja twassal għal iktar konfużjoni dwar dan il-punt. Hija tafferma (punt 10) li “l-awtorità kontraenti kienet tikkonċepixxi l-provvista ta’ servizzi skont mudell ta’ eżerċizzju tal-attività ta’ operatur tal-ikel li probabbilment jeħtieġ stabbiliment fit-territorju nazzjonali. L-awtorità kontraenti tammetti li, anki jekk ma assumietx dan u li ebda offerta ma saret f’dan is-sens, ma jistax jiġi totalment eskluż, anki jekk ikun improbabbli, li, fil-mudell ekonomiku u operattiv tiegħu, l-offerent ikollu l-intenzjoni li jipprovdi servizzi b’mod ieħor, jiġifieri mingħajr ma jkollu stabbiliment fit-territorju nazzjonali”. Korsiv miżjud.
(
19
)	Skont id-deċiżjoni tar-rinviju (punt 3), il-Ministeru għall-Affarijiet Soċjali sostna, quddiem il-qorti tal-ewwel istanza, li “ma huwiex possibbli li l-kuntratt jiġi eżegwit mingħajr ma jintuża maħżen intermedju jew mezz ta’ trasport li jinsab fl-Estonja. Peress li l-offerent magħżul ma jistax jeżegwixxi l-kuntratt mingħajr ħażna ta’ oġġetti tal-ikel, għandu l-kwalità ta’ impriża fis-settur tal-ikel”.
(
20
)	Punt 12 tal-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha.
(
21
)
(
22
)	Osservazzjonijiet tal-Gvern Estonjan, punt 19. Korsiv minni.
(
23
)	Din ma hijiex l-ewwel darba li l-Qorti tal-Ġustizzja tiffaċċja sitwazzjoni analoga. Fis-sentenza tat‑8 ta’ Ġunju 2017, Medisanus (C-296/15, EU:C:2017:431, punt 79), hija ddikjarat li “l-awtorità kontraenti hija suġġetta, […] għal żewġ rekwiżiti potenzjalment kontradittorji. Fil-fatt, hija għandha tosserva l-Artikolu 6 tal-Liġi dwar il-prodotti mediċinali li jistipula l-prinċipji ta’ provvista prijoritarja u ta’ awtosuffiċjenza nazzjonali […].. Fl-istess ħin, din l-awtorità kontraenti għandha, konformement mal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/18, tosserva l-ugwaljanza fl-aċċess għal kuntratti pubbliċi u, konsegwentement, tiggarantixxi trattament nondiskriminatorju tal-operaturi ekonomiċi li għandhom prodotti mediċinali dderivati mill-plażma”. Il-korsiv huma miżjud minni.
(
24
)	Punt 15 tad-digriet tar-rinviju.
(
25
)	Sentenza tat‑23 ta’ Diċembru 2009 (C‑305/08, EU:C:2009:807).
(
26
)	L-interess tal-awtorità kontraenti u l-effikaċja tal-azzjoni amministrattiva ttieħdu b’mod partikolari inkunsiderazzjoni fis-sentenza tal‑15 ta’ Mejju 2008, SECAP u Santorso (C-147/06 u C-148/06, EU:C:2008:277).
(
27
)	Sentenza tat‑23 ta’ Diċembru 2009, CoNISMa (C-305/08, EU:C:2009:807, punt 37).
(
28
)	Ibidem, punt 37: “Dan il-ftuħ ta’ kompetenza l-iktar wiesgħa possibbli intiża mhux biss fl-interess Komunitarju fil-qasam tal-moviment liberu tal-merkanzija u tas-servizzi, iżda wkoll fl-interess tal-awtorità kontraenti involuta stess, li b’hekk ikollha għażla iktar wiesgħa fir-rigward tal-iktar offerta vantaġġuża u l-iktar adatta għall-bżonnijiet tal-kollettività pubblika kkonċernata”.
(
29
)	Punt 14 tal-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha.
(
30
)	Punt 15 tal-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha.
(
31
)	Punt 19 tal-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha.
(
32
)	Punt 20 tal-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha.
(
33
)	Punt 27 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
34
)	Punt 26 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
35
)	Punt 25 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
36
)	Sentenza tal‑11 ta’ Settembru 2008, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja (C‑141/07, EU:C:2008:492, punt 50 u ġurisprudenza msemmija).
(
37
)	Sentenzi tat‑18 ta’ Settembru 2014, Bundesdruckerei (C‑549/13, EU:C:2014:2235); tas‑17 ta’ Novembru 2015, RegioPost (C‑115/14, EU:C:2015:760); u tas‑27 ta’ Novembru 2019, Tedeschi u Consorzio Stabile Istant Service (C‑402/18, EU:C:2019:1023).
(
38
)	Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2006 dwar is-servizzi fis-suq intern (ĠU 2006, L 376, p. 36). Għandu jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li l-kunċett ta’ “servizz” fis-sens ta’ din id-direttiva huwa usa’ minn dak ta’ “kuntratti għal servizzi pubbliċi” tad-Direttiva 2004/18.
(
39
)	L-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2006/123 jimponi fuq l-Istati Membri l-obbligu li jivverifikaw “il-proċeduri u l-formalitajiet applikabbli għal aċċess għal attività ta’ servizz u l-eżerċizzju tagħha. Fejn proċeduri u formalitajiet eżaminati […] mhumiex suffiċjentement sempliċi, l-Istati Membri għandhom jissimplifikawhom.”
(
40
)	Quddiem it-Tallina Halduskohus (il-Qorti Amministrattiva ta’ Tallinn), hija esponiet li, fid-dawl tat-terminu għall-preżentazzjoni ta’ offerti fil-kuntest ta’ sejħa għal offerti internazzjonali (minimu ta’ 40 jum) u l-perijodu meħtieġ għall-proċedura ta’ awtorizzazzjoni li tinsab fit-ToiduS (30 jum), l-offerent kellu tul suffiċjenti sabiex iwettaq il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni (it-tielet paragrafu tal-punt 3 tat-taqsima “Fatti u proċedura” tad-deċiżjoni tar-rinviju).
(
41
)	Sentenza tat‑2 ta’ Ġunju 2016, Pizzo (C‑27/15, EU:C:2016:404, punt 25).
(
42
)	Barra minn hekk, isseħħ sitwazzjoni ta’ dipendenza fuq l-impriżi bbażati barra l-Estonja meta mqabbla ma’ dawk li diġà hemm f’dan il-pajjiż. Dawn tal-aħħar, mill-ġdid, jinsabu f’pożizzjoni iktar favorevoli minn dawk tal-ewwel.