62024TJ0255_RES
Υπόθεση T‑255/24
Martijn Frederik Nouwen
κατά
Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (όγδοο τμήμα) της 10ης Σεπτεμβρίου 2025
«Πρόσβαση στα έγγραφα – Κανονισμός (ΕΚ) 1049/2001 – Έγγραφα που αφορούν τις εργασίες της συγκροτηθείσας από το Συμβούλιο ομάδας “Κώδικας Δεοντολογίας (φορολογία των επιχειρήσεων)” – Μερική άρνηση πρόσβασης – Άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 1049/2001 – Εξαιρέσεις σχετικά με την προστασία του δημοσίου συμφέροντος όσον αφορά τις διεθνείς σχέσεις και τη δημοσιονομική, νομισματική ή οικονομική πολιτική της Ένωσης ή ενός κράτους μέλους – Γενικό τεκμήριο εμπιστευτικότητας – Υποχρέωση αιτιολογήσεως»
Θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα – Κανονισμός 1049/2001 – Άρνηση πρόσβασης σε έγγραφο με την αιτιολογία ότι αυτό δεν υφίσταται ή δεν βρίσκεται στην κατοχή του οικείου θεσμικού οργάνου – Τεκμήριο περί μη υπάρξεως αντλούμενο από συναφή ισχυρισμό του οικείου θεσμικού οργάνου – Μαχητό τεκμήριο δυνάμενο να ανατραπεί βάσει λυσιτελών και συγκλινουσών ενδείξεων
(Κανονισμός 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αιτιολογική σκέψη 13 και άρθρα 2 § 3, 7 και 8)
(βλ. σκέψεις 25-29, 32-34)
Θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα – Κανονισμός 1049/2001 – Άρνηση πρόσβασης σε έγγραφο με την αιτιολογία ότι αυτό δεν υφίσταται ή δεν βρίσκεται στην κατοχή του οικείου θεσμικού οργάνου – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Περιεχόμενο
(Άρθρο 296 ΣΛΕΕ· κανονισμός 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου)
(βλ. σκέψεις 47-49, 54)
Θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα – Κανονισμός 1049/2001 – Εξαιρέσεις από το δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα – Έγγραφα προερχόμενα από κράτος μέλος – Δυνατότητα του κράτους μέλους να ζητήσει από το θεσμικό όργανο τη μη γνωστοποίηση εγγράφων – Δικονομικές προεκτάσεις – Υποχρέωση του κράτους μέλους και του θεσμικού οργάνου της Ένωσης να αιτιολογήσουν την απόφαση περί αρνήσεως παροχής πρόσβασης – Περιεχόμενο
(Άρθρα 1, εδ. 2, και 10 § 3 ΣΕΕ· άρθρα 15 § 1 και 298 ΣΛΕΕ· Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 42· κανονισμός 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αιτιολογική σκέψη 1 και άρθρα 1 και 4)
(βλ. σκέψεις 70-76)
Θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα – Κανονισμός 1049/2001 – Εξαιρέσεις από το δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα – Στενή ερμηνεία και αυστηρή εφαρμογή – Υποχρέωση του θεσμικού οργάνου να προβεί σε συγκεκριμένη και εξατομικευμένη εξέταση των εγγράφων – Περιεχόμενο – Εξαίρεση από την υποχρέωση – Δυνατότητα επίκλησης γενικών τεκμηρίων τα οποία ισχύουν για ορισμένες κατηγορίες εγγράφων – Όρια
(Άρθρα 1, εδ. 2, και 10 § 3 ΣΕΕ· άρθρα 15 § 1 και 298 ΣΛΕΕ· Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 42· κανονισμός 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αιτιολογική σκέψη 1 και άρθρα 1 και 4)
(βλ. σκέψεις 87-99, 103)
Θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα – Κανονισμός 1049/2001 – Εξαιρέσεις από το δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα – Έγγραφα προερχόμενα από κράτος μέλος – Δυνατότητα του κράτους μέλους να ζητήσει από το θεσμικό όργανο τη μη γνωστοποίηση εγγράφων – Αρμοδιότητα του δικαστή της Ένωσης να ελέγχει το βάσιμο της άρνησης του οικείου θεσμικού οργάνου – Περιεχόμενο
(Κανονισμός 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 4 §§ 1 έως 3 και 5)
(βλ. σκέψεις 112, 113)
Θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα – Κανονισμός 1049/2001 – Εξαιρέσεις από το δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα – Προστασία του δημοσίου συμφέροντος – Διεθνείς σχέσεις – Δημοσιονομική, νομισματική ή οικονομική πολιτική της Ένωσης ή ενός κράτους μέλους – Δικαστικός έλεγχος – Περιεχόμενο – Όρια
(Κανονισμός 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 4 § 1, στοιχείο αʹ, τρίτη και τέταρτη περίπτωση)
(βλ. σκέψεις 114-119, 128)
Θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα – Κανονισμός 1049/2001 – Εξαιρέσεις από το δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα – Υποχρέωση παροχής μερικής πρόσβασης στα έγγραφα που δεν καλύπτονται από τις εξαιρέσεις – Περιεχόμενο
(Κανονισμός 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 4 §§ 1, στοιχείο αʹ, τρίτη και τέταρτη περίπτωση, και 6)
(βλ. σκέψη 143)
Θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα – Κανονισμός 1049/2001 – Υποχρέωση απόδειξης της χρησιμότητας που έχει το έγγραφο για τον αιτούντα – Δεν υφίσταται
(Κανονισμός 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 4 § 6)
(βλ. σκέψη 150)
Σύνοψη
Επιληφθέν προσφυγής ακυρώσεως, την οποία κάνει εν μέρει δεκτή, το Γενικό Δικαστήριο διευκρινίζει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορούν να εφαρμοστούν οι εξαιρέσεις από το δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα τις οποίες προβλέπει ο κανονισμός 1049/2001 (
1
), όταν τα επίμαχα έγγραφα προέρχονται από κράτη μέλη τα οποία αντιτίθενται στη γνωστοποίησή τους. Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο αρνείται να καθιερώσει γενικό τεκμήριο εμπιστευτικότητας για τα έγγραφα που αφορούν την αναθεώρηση του «κώδικα φορολογικής δεοντολογίας», όπως αυτή εγκρίθηκε από ομάδα εργασίας την οποία συγκρότησε το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η οποία απαρτίζεται από υψηλά ισταμένους αντιπροσώπους των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (στο εξής: ομάδα «Κώδικας δεοντολογίας»), επιβεβαιώνοντας εκ νέου την αρχή της κατά το δυνατόν ευρύτερης πρόσβασης στα έγγραφα των θεσμικών οργάνων.
Ο προσφεύγων, Martijn Frederik Nouwen, είναι καθηγητής ο οποίος, μεταξύ άλλων, πραγματοποιεί έρευνες σχετικά με τον κώδικα φορολογικής δεοντολογίας. Στις 14 Ιουλίου 2023 υπέβαλε αίτηση πρόσβασης στα έγγραφα δυνάμει του κανονισμού 1049/2001, με την οποία ζητούσε να του κοινοποιηθούν τα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που είχαν ανταλλαγεί μεταξύ των κρατών μελών, της Επιτροπής και του Συμβουλίου από το 2019 έως τις 30 Μαΐου 2023, όσον αφορά τη μεταρρύθμιση ή αναθεώρηση της εντολής ή του πεδίου εφαρμογής του κώδικα φορολογικής δεοντολογίας και το εποπτικό όργανο, ήτοι την ομάδα «Κώδικας δεοντολογίας», στον τομέα της φορολογίας των επιχειρήσεων.
Κατόπιν εκτεταμένης επικοινωνίας μεταξύ του προσφεύγοντος και του Συμβουλίου, το θεσμικό όργανο, με απόφαση της 7ης Μαρτίου 2024 (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση), απαντώντας σε επιβεβαιωτική αίτηση του προσφεύγοντος, τον ενημέρωσε ότι είχε προσδιορίσει 75 μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που ανταποκρίνονταν στα κριτήρια της αίτησής του. Το Συμβούλιο γνωστοποίησε πλήρως 55 από τα έγγραφα αυτά, αρνήθηκε την πρόσβαση σε 19 εξ αυτών και επέτρεψε τη μερική πρόσβαση σε ένα έγγραφο (στο εξής, από κοινού: επίδικα έγγραφα).
Το Συμβούλιο στήριξε την άρνηση γνωστοποίησης των εν λόγω εγγράφων στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, τρίτη και τέταρτη περίπτωση, του κανονισμού 1049/2001, με την αιτιολογία ότι η γνωστοποίησή τους θα έθιγε τα δημόσια συμφέροντα που συνδέονται με τις διεθνείς σχέσεις και τη δημοσιονομική, νομισματική ή οικονομική πολιτική της Ένωσης ή ενός κράτους μέλους. Κατέληξε στην άρνηση αυτή μετά από διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 5, του ίδιου κανονισμού.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Σε πρώτο στάδιο, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει το επιχείρημα του Συμβουλίου ότι τα επίδικα έγγραφα καλύπτονται από γενικό τεκμήριο εμπιστευτικότητας, καθόσον εντάσσονται στις εργασίες της ομάδας «Κώδικας δεοντολογίας», οι οποίες πρέπει να παραμείνουν εμπιστευτικές προκειμένου να προστατευθεί η δημοσιονομική, νομισματική ή οικονομική πολιτική της Ένωσης ή ενός κράτους μέλους και να διαφυλαχθεί η αποτελεσματικότητα των εργασιών αυτών.
Συναφώς, το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι ο κανονισμός 1049/2001 εντάσσεται στο πλαίσιο της βούλησης να διανοιχθεί νέα φάση στη διαδικασία μιας διαρκώς στενότερης ένωσης των λαών της Ευρώπης, στην οποία οι αποφάσεις λαμβάνονται όσο το δυνατόν πιο ανοικτά και όσο το δυνατόν εγγύτερα στους πολίτες. Προς τούτο, το άρθρο 1 του κανονισμού 1049/2001 προβλέπει ότι σκοπός του τελευταίου είναι να παράσχει στο κοινό το δικαίωμα της ευρύτερης δυνατής πρόσβασης στα έγγραφα των θεσμικών οργάνων της Ένωσης.
Ωστόσο, από το άρθρο 4 του κανονισμού 1049/2001, το οποίο θεσπίζει καθεστώς εξαιρέσεων από το δικαίωμα πρόσβασης, προκύπτει ότι το δικαίωμα αυτό υπόκειται εντούτοις σε ορισμένους περιορισμούς, για λόγους δημόσιου ή ιδιωτικού συμφέροντος. Οι εξαιρέσεις αυτές πρέπει να ερμηνεύονται στενά και να εφαρμόζονται αυστηρά. Συναφώς, όταν θεσμικό ή άλλο όργανο ή οργανισμός της Ένωσης που έχει επιληφθεί αίτησης πρόσβασης σε έγγραφο αποφασίζει να απορρίψει την αίτηση βάσει μιας από τις εξαιρέσεις του άρθρου 4 του κανονισμού 1049/2001, οφείλει, κατ’ αρχήν, να παράσχει εξηγήσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η πρόσβαση στο έγγραφο αυτό μπορεί να θίξει συγκεκριμένα και ουσιαστικά το συμφέρον που προστατεύεται με την εν λόγω εξαίρεση, ο δε κίνδυνος μιας τέτοιας προσβολής πρέπει να είναι ευλόγως προβλέψιμος και όχι αμιγώς υποθετικός.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, το Δικαστήριο έχει πάντως αναγνωρίσει ότι θεσμικό ή άλλο όργανο ή οργανισμός της Ένωσης επιτρέπεται να στηρίζεται σε γενικά τεκμήρια τα οποία ισχύουν για ορισμένες κατηγορίες εγγράφων, δεδομένου ότι παρεμφερείς εκτιμήσεις γενικού χαρακτήρα ενδέχεται να έχουν εφαρμογή επί αιτήσεων γνωστοποίησης που αφορούν έγγραφα της ίδιας φύσεως. Ο σκοπός των τεκμηρίων αυτών έγκειται, επομένως, στη δυνατότητα του θεσμικού ή άλλου οργάνου ή οργανισμού της Ένωσης να κρίνει ότι η γνωστοποίηση ορισμένων κατηγοριών εγγράφων θίγει, κατ’ αρχήν, το συμφέρον που προστατεύεται με την εξαίρεση την οποία επικαλείται, στηριζόμενο σε τέτοιες γενικές εκτιμήσεις, χωρίς να υποχρεούται να προβεί σε συγκεκριμένη και εξατομικευμένη εξέταση καθενός από τα ζητηθέντα έγγραφα.
Το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι, έως σήμερα, το Δικαστήριο έχει αναγνωρίσει την ύπαρξη γενικών τεκμηρίων εμπιστευτικότητας όσον αφορά πέντε κατηγορίες εγγράφων, ενώ το Γενικό Δικαστήριο έχει αναγνωρίσει ακόμη πέντε τεκμήρια σε σχέση με άλλες κατηγορίες εγγράφων. Σε καθεμία από τις περιπτώσεις αυτές, η άρνηση πρόσβασης αφορούσε ένα σύνολο εγγράφων σαφώς προσδιορισμένων με βάση την κοινή τους ένταξη σε φάκελο σχετικό με ορισμένη εν εξελίξει διοικητική ή ένδικη διαδικασία.
Επιπλέον, τα γενικά τεκμήρια εμπιστευτικότητας στηρίζονται στο ότι οι εξαιρέσεις από το δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα περί των οποίων γίνεται λόγος στο άρθρο 4 του κανονισμού 1049/2001 δεν μπορούν να ερμηνεύονται χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι ειδικοί κανόνες που διέπουν την πρόσβαση στα έγγραφα αυτά, όταν τα ζητούμενα έγγραφα αφορούν έναν ειδικό τομέα του δικαίου της Ένωσης. Με τον τρόπο αυτόν, τα ως άνω γενικά τεκμήρια παρέχουν τη δυνατότητα να διασφαλίζεται η συνεπής εφαρμογή των νομικών συστημάτων που επιδιώκουν διαφορετικούς σκοπούς και δεν προβλέπουν ρητώς την υπεροχή του ενός έναντι του άλλου.
Εξάλλου, η εφαρμογή των γενικών τεκμηρίων υπαγορεύεται, κατ’ ουσίαν, από την επιτακτική ανάγκη διασφάλισης της ομαλής διεξαγωγής των διαδικασιών και της επίτευξης των σκοπών που αυτές υπηρετούν. Ως εκ τούτου, η αναγνώριση γενικού τεκμηρίου μπορεί να στηρίζεται στο ότι η πρόσβαση στα έγγραφα ορισμένων διαδικασιών είναι ασύμβατη με την ομαλή διεξαγωγή τους και στο ενδεχόμενο κινδύνου υπονόμευσης των εν λόγω διαδικασιών, εξυπακουομένου ότι τα γενικά τεκμήρια παρέχουν τη δυνατότητα να διασφαλιστεί η ακεραιότητα της διαδικασίας, μέσω του περιορισμού της ανάμειξης τρίτων.
Εν προκειμένω, κατ’ αρχάς, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι τα ζητηθέντα έγγραφα δεν προσδιορίζονται με βάση την κοινή τους ένταξη σε φάκελο σχετικό με ορισμένη εν εξελίξει διοικητική ή ένδικη διαδικασία. Περαιτέρω, είναι αναμφισβήτητο ότι δεν υφίστανται ειδικοί κανόνες που να διέπουν την πρόσβαση στα έγγραφα σχετικά με την αναθεώρηση του κώδικα φορολογικής δεοντολογίας. Τέλος, το Συμβούλιο δεν μπορεί να στηριχθεί στα συμπεράσματα του Συμβουλίου, από τα οποία προκύπτει, κατά την άποψή του, ότι το σύνολο των εργασιών της ομάδας «Κώδικας δεοντολογίας» πρέπει να είναι εμπιστευτικό. Πράγματι, η έκταση των υποχρεώσεων που υπέχει ένα θεσμικό όργανο της Ένωσης από τον κανονισμό 1049/2001, όπως αυτές έχουν ερμηνευτεί από τον δικαστή της Ένωσης, δεν μπορεί να εξαρτάται από το περιεχόμενο πράξεων, όπως τα συμπεράσματα του Συμβουλίου, που εκδίδονται από το ίδιο το θεσμικό αυτό όργανο. Υπό τις συνθήκες αυτές, το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι τα επίδικα έγγραφα δεν καλύπτονται από τεκμήριο εμπιστευτικότητας.
Κατά το Γενικό Δικαστήριο, το συμπέρασμα αυτό δεν αναιρείται από το επιχείρημα του Συμβουλίου ότι τα ζητηθέντα έγγραφα πρέπει να καλύπτονται από ένα τεκμήριο εμπιστευτικότητας για τον λόγο ότι η ομάδα «Κώδικας δεοντολογίας» έχει διακυβερνητικό χαρακτήρα καθόσον η φορολογία παραμένει αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών. Συγκεκριμένα, το Συμβούλιο δεν εξηγεί τους λόγους για τους οποίους το γεγονός αυτό και μόνον θα δικαιολογούσε την καθιέρωση γενικού τεκμηρίου εμπιστευτικότητας. Επιπλέον, δεν αμφισβητείται ότι τα επίδικα έγγραφα βρίσκονται στην κατοχή του Συμβουλίου. Επομένως, τα έγγραφα αυτά διέπονται από τις αρχές που απορρέουν από τον κανονισμό 1049/2001, μεταξύ αυτών και εκείνων που έχουν καθιερωθεί από τη νομολογία των δικαστηρίων της Ένωσης για την αναγνώριση γενικού τεκμηρίου εμπιστευτικότητας.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει το επιχείρημα του Συμβουλίου ότι τα επίδικα έγγραφα καλύπτονται από τεκμήριο εμπιστευτικότητας.
Σε δεύτερο στάδιο, σε σχέση με το ζήτημα της εφαρμογής του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, τρίτη και τέταρτη περίπτωση, του κανονισμού 1049/2001 στα επίδικα έγγραφα, καθώς και σε σχέση με την τήρηση της υποχρέωσης αιτιολογήσεως, το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι, οσάκις κράτος μέλος επικαλείται το άρθρο 4, παράγραφος 5, του κανονισμού 1049/2001 και προβάλλει τους απαριθμούμενους στις παραγράφους 1 έως 3 του ίδιου άρθρου λόγους άρνησης, εναπόκειται στον δικαστή της Ένωσης να ελέγξει, κατόπιν αιτήματος του ενδιαφερομένου του οποίου η αίτηση πρόσβασης απορρίφθηκε από το θεσμικό όργανο, εάν η άρνηση πρόσβασης στηρίχθηκε βασίμως στις εν λόγω εξαιρέσεις και μάλιστα ανεξαρτήτως του αν η άρνηση αποτελεί απόρροια της εκτίμησης των εξαιρέσεων αυτών εκ μέρους του ίδιου του θεσμικού οργάνου ή του οικείου κράτους μέλους. Συναφώς, η διασφάλιση της ένδικης προστασίας υπέρ του αιτούντος πρόσβαση σε ένα ή πλείονα έγγραφα προερχόμενα από κράτος μέλος, στην περίπτωση που η σχετική αίτηση απορρίφθηκε από το θεσμικό όργανο κατόπιν της εναντίωσης του εν λόγω κράτους μέλους στη γνωστοποίηση του επίμαχου εγγράφου, προϋποθέτει ότι ο δικαστής της Ένωσης εκτιμά τη νομιμότητα της απόφασης περί αρνήσεως πρόσβασης στο οικείο έγγραφο in concreto, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα χρήσιμα για την κρίση του στοιχεία, στα οποία καταλέγονται κατά κύριο λόγο τα έγγραφα των οποίων δεν επετράπη η γνωστοποίηση.
Σε σχέση με το περιεχόμενο των σχετικών εξαιρέσεων, το Γενικό Δικαστήριο διευκρινίζει ότι, κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, τρίτη περίπτωση, του κανονισμού 1049/2001, τα θεσμικά όργανα αρνούνται την πρόσβαση σε έγγραφο του οποίου η γνωστοποίηση θα έθιγε την προστασία του δημοσίου συμφέροντος όσον αφορά τις διεθνείς σχέσεις. Ομοίως, κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, τέταρτη περίπτωση, του κανονισμού 1049/2001, τα θεσμικά όργανα αρνούνται την πρόσβαση σε ένα έγγραφο, η γνωστοποίηση του οποίου θα έθιγε την προστασία του δημοσίου συμφέροντος όσον αφορά τη δημοσιονομική, νομισματική ή οικονομική πολιτική της Ένωσης ή ενός κράτους μέλους. Λόγω του ιδιαιτέρως ευαίσθητου και ουσιαστικού χαρακτήρα των συμφερόντων που προστατεύονται με το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 1049/2001, η απόφαση που πρέπει να λάβει το θεσμικό όργανο είναι περίπλοκη και απαιτεί λεπτούς χειρισμούς και ιδιαίτερη προσοχή. Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο καθόσον οι εξαιρέσεις του άρθρου 4, παράγραφος 1, του κανονισμού 1049/2001 είναι διατυπωμένες κατά τρόπο επιτακτικό και, ως εκ τούτου, τα θεσμικά όργανα υποχρεούνται να αρνούνται την πρόσβαση στα έγγραφα που εμπίπτουν στις υποχρεωτικές αυτές εξαιρέσεις όταν αποδεικνύονται οι περιστάσεις τις οποίες καλύπτουν οι εν λόγω εξαιρέσεις, χωρίς να είναι αναγκαίο να προβούν σε στάθμιση της προστασίας του δημοσίου συμφέροντος με ένα υπέρτερο γενικό συμφέρον.
Επιπλέον, τα κριτήρια του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 1049/2001 είναι πολύ γενικά, δεδομένου ότι, όπως προκύπτει από το γράμμα της διάταξης αυτής, η αίτηση πρόσβασης πρέπει να απορρίπτεται εφόσον η γνωστοποίηση του ζητούμενου εγγράφου «θα έθιγε» την προστασία του οικείου «δημοσίου συμφέροντος» και όχι μόνον, όπως είχε προταθεί στο πλαίσιο της νομοθετικής διαδικασίας που κατέληξε στην έκδοση του κανονισμού, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες διαπιστώνεται πράγματι ότι η γνωστοποίηση θίγει «σοβαρά» την προστασία αυτή. Επομένως, η αρχή της συσταλτικής ερμηνείας των εξαιρέσεων του άρθρου 4 του κανονισμού 1049/2001 δεν απαγορεύει, όσον αφορά τις εξαιρέσεις περί δημοσίου συμφέροντος που απαριθμούνται στην παράγραφο 1, στοιχείο αʹ, του άρθρου αυτού, να διαθέτει το οικείο θεσμικό όργανο ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως όταν αποφασίζει εάν η γνωστοποίηση ενός εγγράφου στο κοινό ενδέχεται να θίξει τα συμφέροντα που προστατεύει η διάταξη αυτή. Κατά συνέπεια, ο έλεγχος νομιμότητας που ασκεί το Γενικό Δικαστήριο επί απόφασης περί αρνήσεως πρόσβασης σε έγγραφο, την οποία έχει λάβει θεσμικό όργανο βάσει των εξαιρέσεων αυτών, πρέπει να περιορίζεται στη διαπίστωση του εάν τηρήθηκαν οι κανόνες σχετικά με τη διαδικασία και την αιτιολογία της σχετικής απόφασης, του υποστατού των πραγματικών περιστατικών, καθώς και της απουσίας πρόδηλης πλάνης εκτιμήσεως και κατάχρησης εξουσίας
Εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι το Συμβούλιο στηρίχθηκε στους λόγους σχετικά με την προστασία του δημοσίου συμφέροντος όσον αφορά τις διεθνείς σχέσεις και τη δημοσιονομική, νομισματική ή οικονομική πολιτική της Ένωσης, για να δικαιολογήσει την άρνησή του να παράσχει πρόσβαση στα επίδικα έγγραφα βάσει των εξαιρέσεων που προβλέπονται στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, τρίτη και τέταρτη περίπτωση, του κανονισμού 1049/2001. Επομένως, εναπόκειται στο Γενικό Δικαστήριο να εξακριβώσει εάν η άρνηση αυτή μπορούσε νομίμως να στηριχθεί, λαμβανομένου υπόψη του περιεχομένου των επίδικων εγγράφων, σε τέτοιους λόγους. Κατόπιν της εξετάσεώς του, το Γενικό Δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τρία από τα επίδικα έγγραφα δεν καλύπτονταν από τις εξαιρέσεις αυτές και ότι, ως εκ τούτου, το Συμβούλιο όφειλε να παράσχει πλήρη πρόσβαση στον προσφεύγοντα. Αντιθέτως, κρίνει ότι το Συμβούλιο βασίμως αντιτάχθηκε, βάσει των εξαιρέσεων του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, τρίτη και τέταρτη περίπτωση, του κανονισμού 1049/2001, στη γνωστοποίηση των λοιπών επίδικων εγγράφων.
Σε τρίτο στάδιο, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει εάν το Συμβούλιο όφειλε να παράσχει μερική πρόσβαση στα λοιπά επίδικα έγγραφα στα οποία δεν επετράπη η πλήρης πρόσβαση.
Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει, κατ’ αρχάς, ότι ορισμένα χωρία των επίδικων εγγράφων περιέχουν, μεταξύ άλλων, γενικές παρατηρήσεις σχετικά με τους λόγους που δικαιολογούν την αναθεώρηση του κώδικα φορολογικής δεοντολογίας και το κατάλληλο χρονικό σημείο για την αναθεώρηση αυτή, καθώς και παρατηρήσεις ως προς τη διατύπωση ορισμένων τμημάτων του σχεδίου του νέου κώδικα φορολογικής δεοντολογίας ή της σχετικής απόφασης, ή ακόμη γενικές αμφιβολίες σχετικά με την πρακτική εφαρμογή του σχεδίου του νέου κώδικα φορολογικής δεοντολογίας. Ορισμένα από τα εν λόγω έγγραφα περιλαμβάνουν επίσης αβροφροσύνες μεταξύ των διαφόρων φορέων που εμπλέκονται στην αναθεώρηση του κώδικα φορολογικής δεοντολογίας, καθώς και προτάσεις για τη διεξαγωγή πρόσθετων συνεδριάσεων. Πάντως, η γνωστοποίηση τέτοιων αποσπασμάτων δεν είναι προδήλως ικανή να δημιουργήσει ευλόγως προβλέψιμο και όχι αμιγώς υποθετικό κίνδυνο για τα συμφέροντα που προστατεύονται από τις εξαιρέσεις του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, τρίτη και τέταρτη περίπτωση, του κανονισμού 1049/2001.
Περαιτέρω, τα εν λόγω χωρία μπορούν ευχερώς να διαχωριστούν από το υπόλοιπο περιεχόμενο των οικείων εγγράφων.
Τέλος, στο μέτρο που το Συμβούλιο υποστηρίζει ότι η γνωστοποίηση των εν λόγω χωρίων δεν θα ήταν χρήσιμη για τον προσφεύγοντα, το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι το άρθρο 4, παράγραφος 6, του κανονισμού 1049/2001, όπως και ο κανονισμός στο σύνολό του, δεν απαιτεί από τον αιτούντα να αποδείξει ότι το έγγραφο του οποίου ζητείται η γνωστοποίηση είναι «χρήσιμο» γι’ αυτόν. Πράγματι, δεν εναπόκειται στο θεσμικό όργανο στο οποίο έχει υποβληθεί αίτηση πρόσβασης σε έγγραφα να εκτιμήσει τη χρησιμότητα του εγγράφου για τον αιτούντα. Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο καθόσον το άρθρο 4, παράγραφος 6, του κανονισμού 1049/2001 δεν μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι επιτρέπει στο οικείο θεσμικό όργανο να απαλλαγεί από υποχρέωση ρητώς προβλεπόμενη στη διάταξη αυτήν, ήτοι από την υποχρέωση γνωστοποίησης τμημάτων του ζητηθέντος εγγράφου, αφ’ ης στιγμής η απαλλαγή αυτή δεν περιλαμβάνεται μεταξύ των εξαιρέσεων που απαριθμούνται περιοριστικώς στον κανονισμό.
Το Γενικό Δικαστήριο συνάγει εξ αυτού ότι το Συμβούλιο υπέπεσε σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως κρίνοντας ότι δεν ήταν δυνατό να παρασχεθεί μερική πρόσβαση στα επίδικα έγγραφα, πλην τριών εξ αυτών, στα οποία θα έπρεπε, εν πάση περιπτώσει, να παρασχεθεί πλήρης πρόσβαση.
Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο ακυρώνει εν μέρει την προσβαλλόμενη απόφαση. Επισημαίνει, ωστόσο, ότι δεν απόκειται σε αυτό να υποκαταστήσει το Συμβούλιο, υποδεικνύοντας όλα τα τμήματα των επίδικων εγγράφων στα οποία έπρεπε να παρασχεθεί μερική πρόσβαση, αλλά στο θεσμικό όργανο να λάβει υπόψη, κατά την εκτέλεση της απόφασης και σύμφωνα με το άρθρο 266 ΣΛΕΕ, του τους λόγους που παρατίθενται στο σκεπτικό της. Εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι τα χωρία των επίδικων εγγράφων που, κατά την κρίση του, έπρεπε να γνωστοποιηθούν, αποτελούν απλώς παραδείγματα χωρίων τα οποία προδήλως δεν καλύπτονται από τις εξαιρέσεις του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, τρίτη και τέταρτη περίπτωση, του κανονισμού 1049/2001, το δε Συμβούλιο υποχρεούται, ενδεχομένως κατόπιν διαβούλευσης με τα κράτη μέλη δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 5, του κανονισμού, να προσδιορίσει όλα τα χωρία που δεν καλύπτονται από τις εν λόγω εξαιρέσεις.
(
1
)	Κανονισμός (ΕΚ) 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2001, για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής (ΕΕ 2001, L 145, σ. 43).