Απόφαση του Δικαστηρίου (έκτο τμήμα) της 25ης Ιανουαρίου 2024 – Croce Rossa Italiana κ.λπ.
(Υπόθεση C‑389/22) (1)
« Προδικαστική παραπομπή – Άρθρο 267 ΣΛΕΕ – Περιεχόμενο της υποχρεώσεως προδικαστικής παραπομπής την οποία υπέχουν τα εθνικά δικαστήρια τελευταίου βαθμού δικαιοδοσίας – Εξαιρέσεις από την υποχρέωση αυτή – Κριτήρια – Περιπτώσεις κατά τις οποίες η ορθή ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης παρίσταται τόσο προφανής ώστε να μην καταλείπει περιθώριο για καμία εύλογη αμφιβολία – Προϋπόθεση κατά την οποία το εθνικό δικαστήριο τελευταίου βαθμού δικαιοδοσίας πρέπει να έχει σχηματίσει την πεποίθηση ότι εξίσου προφανής θα εμφανιζόταν η ερμηνεία αυτή στα λοιπά δικαστήρια τελευταίου βαθμού δικαιοδοσίας των κρατών μελών και στο Δικαστήριο – Οδηγία 1999/70/ΕΚ – Συμφωνία-πλαίσιο για την εργασία ορισμένου χρόνου που συνήφθη από τη CES, την UNICE και το CEEP – Ρήτρες 2 και 3 – Έννοια του “εργαζομένου ορισμένου χρόνου” – Μέλη του στρατιωτικού σώματος του Ιταλικού Ερυθρού Σταυρού – Ρήτρα 5 – Μέτρα για την αποτροπή της κατάχρησης που προκαλείται από τη χρησιμοποίηση διαδοχικών συμβάσεων ή σχέσεων εργασίας ορισμένου χρόνου και, αν απαιτείται, για την επιβολή κυρώσεων για την κατάχρηση αυτή – Μετατροπή του καθεστώτος των “εργαζομένων ορισμένου χρόνου” σε καθεστώς “εργαζομένων αορίστου χρόνου” – Ρήτρα 4 – Αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων »
1.      Προδικαστικά ερωτήματα – Παραπομπή ζητήματος στο Δικαστήριο – Ζητήματα ερμηνείας – Υποχρέωση υποβολής προδικαστικού ερωτήματος – Δεν υφίσταται – Προϋποθέσεις – Έλλειψη εύλογης αμφιβολίας – Κριτήρια
(Άρθρο 267 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 60, 61, διατακτ. 1)
2.      Κοινωνική πολιτική – Συμφωνία-πλαίσιο για την εργασία ορισμένου χρόνου που συνήφθη από τη CES, την UNICE και το CEEP – Οδηγία 1999/70 – Πεδίο εφαρμογής – Μέλη του προσωπικού του στρατιωτικού σώματος του ιταλικού Ερυθρού Σταυρού που καλούνται να παράσχουν προσωρινή υπηρεσία – Εμπίπτουν – Προϋπόθεση – Δημιουργείται σχέση ανάλογη με τη σχέση εργασίας μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου – Εκτίμηση από το εθνικό δικαστήριο
(Άρθρο 45 § 4 ΣΛΕΕ· οδηγία 1999/70 του Συμβουλίου, αιτιολογική σκέψη 17, παράρτημα, ρήτρες 1, 2, σημεία 1 και 2, 3, σημείο 1)
(βλ. σκέψεις 64-77)
3.      Κοινωνική πολιτική – Συμφωνία-πλαίσιο για την εργασία ορισμένου χρόνου που συνήφθη από τη CES, την UNICE και το CEEP – Οδηγία 1999/70 – Μέτρα πρόληψης της καταχρηστικής χρησιμοποίησης διαδοχικών συμβάσεων εργασίας ορισμένου χρόνου – Διαδοχικές συμβάσεις ή σχέσεις εργασίας – Έννοια – Μέλη του προσωπικού του στρατιωτικού σώματος του ιταλικού Ερυθρού Σταυρού που καλούνται να παράσχουν προσωρινή υπηρεσία – Οι υπηρεσιακές σχέσεις του προσωπικού αυτού μπορούν να παραταθούν αρκετές φορές – Κλήσεις δυνάμενες να απευθύνονται προς το εν λόγω προσωπικό επί πολλά έτη και χωρίς διακοπή – Εμπίπτουν
(Οδηγία 1999/70 του Συμβουλίου, παράρτημα, ρήτρα 5, σημεία 1 και 2)
(βλ. σκέψεις 78-85, διατακτ. 2)
4.      Κοινωνική πολιτική – Συμφωνία-πλαίσιο για την εργασία ορισμένου χρόνου που συνήφθη από τη CES, την UNICE και το CEEP – Οδηγία 1999/70 – Μέτρα πρόληψης της καταχρηστικής χρησιμοποίησης διαδοχικών συμβάσεων εργασίας ορισμένου χρόνου – Μέλη του προσωπικού του στρατιωτικού σώματος του ιταλικού Ερυθρού Σταυρού που καλούνται να παράσχουν προσωρινή υπηρεσία – Εθνική ρύθμιση η οποία επιτρέπει την επί πολλά έτη και χωρίς διακοπή παράταση και ανανέωση των κλήσεων προς το προσωπικό αυτό – Έλλειψη μέτρων για την αποτροπή της καταχρηστικής χρησιμοποίησης διαδοχικών συμβάσεων ορισμένου χρόνου και για την επιβολή κυρώσεων για την κατάχρηση αυτή, ή ισοδύναμων νομοθετικών μέτρων – Δεν επιτρέπεται
(Οδηγία 1999/70 του Συμβουλίου, άρθρο 2, παράρτημα, ρήτρα 5, σημείο 1)
(βλ. σκέψεις 86-94, 97-103, διατακτ. 2)
5.      Κοινωνική πολιτική – Συμφωνία-πλαίσιο για την εργασία ορισμένου χρόνου που συνήφθη από τη CES, την UNICE και το CEEP – Οδηγία 1999/70 – Απαγόρευση διακρίσεων σε βάρος των εργαζομένων με συμβάσεις ορισμένου χρόνου – Μέλη του προσωπικού του στρατιωτικού σώματος του ιταλικού Ερυθρού Σταυρού που καλούνται να παράσχουν προσωρινή υπηρεσία – Εθνική ρύθμιση η οποία επιτρέπει την εξακολούθηση της δραστηριότητας στο προσωπικό που καλείται να παράσχει συνεχή υπηρεσία αλλά όχι στο προσωπικό που καλείται να παράσχει προσωρινή υπηρεσία – Προσωρινή υπηρεσία του τελευταίου αυτού προσωπικού η οποία έληξε κατά την προβλεπόμενη προς τούτο ημερομηνία – Επιτρέπεται
(Οδηγία 1999/70 του Συμβουλίου, παράρτημα, ρήτρες 3, σημείο 1, και 4, σημείο 1)
(βλ. σκέψεις 105-107, 110, 111, διατακτ. 3)
Διατακτικό
1)
Το άρθρο 267 ΣΛΕΕ έχει την έννοια ότι εθνικό δικαστήριο του οποίου οι αποφάσεις δεν υπόκεινται σε ένδικα μέσα του εσωτερικού δικαίου δύναται να μην υποβάλει στο Δικαστήριο προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης, αλλά να το επιλύσει με δική του ευθύνη στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η ορθή ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης παρίσταται τόσο προφανής ώστε να μην καταλείπει περιθώριο για καμία εύλογη αμφιβολία. Η εξέταση του ενδεχομένου αυτού πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του δικαίου της Ένωσης, τις ιδιάζουσες δυσχέρειες τις οποίες παρουσιάζει η ερμηνεία του και τον κίνδυνο αποκλίσεων της νομολογίας στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το εν λόγω εθνικό δικαστήριο δεν υποχρεούται να αποδείξει κατά τρόπο εμπεριστατωμένο ότι τα λοιπά δικαστήρια τελευταίου βαθμού δικαιοδοσίας των κρατών μελών και το Δικαστήριο θα κατέληγαν στην ίδια ερμηνεία, αλλά πρέπει να έχει σχηματίσει την πεποίθηση, στο πλαίσιο εκτιμήσεως η οποία να λαμβάνει υπόψη τα ανωτέρω στοιχεία, ότι εξίσου προφανής θα εμφανιζόταν η εν λόγω ερμηνεία σε αυτά τα λοιπά εθνικά δικαστήρια και στο Δικαστήριο.
2)
Η ρήτρα 5, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία ορισμένου χρόνου που συνήφθη στις 18 Μαρτίου 1999 και περιλαμβάνεται στο παράρτημα της οδηγίας 1999/70/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1999, σχετικά με τη συμφωνία-πλαίσιο για την εργασία ορισμένου χρόνου που συνήφθη από τη CES, την UNICE και το CEEP,
έχει την έννοια ότι:
–        έχει εφαρμογή σε σχέση όπως αυτή που δημιουργείται μεταξύ, αφενός, του προσωπικού του στρατιωτικού σώματος του Croce Rossa Italiana (Ιταλικού Ερυθρού Σταυρού) το οποίο καλείται να παράσχει προσωρινή υπηρεσία και, αφετέρου, του εν λόγω οργανισμού, εφόσον η σχέση αυτή μπορεί να χαρακτηριστεί ως «διαδοχικές συμβάσεις ή σχέσεις εργασίας ορισμένου χρόνου», κατά την έννοια της συμφωνίας-πλαισίου, και,
–        σε περίπτωση που έχει εφαρμογή σε μια τέτοια σχέση, η διάταξη αυτή αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία επιτρέπει την επί πολλά έτη και χωρίς διακοπή παράταση και ανανέωση των κλήσεων προς το προσωπικό αυτό, όταν η εν λόγω ρύθμιση δεν περιλαμβάνει κανένα από τα απαριθμούμενα στην εν λόγω ρήτρα 5, σημείο 1, στοιχεία αʹ έως γʹ, μέτρα που αποσκοπούν στην αποτροπή της καταχρηστικής χρησιμοποίησης διαδοχικών συμβάσεων ορισμένου χρόνου και, αν απαιτείται, στην επιβολή κυρώσεων για την κατάχρηση αυτή, αλλά ούτε και ισοδύναμα νομοθετικά μέτρα.
3)
H αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων, όπως τίθεται σε εφαρμογή και συγκεκριμενοποιείται με τη ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία ορισμένου χρόνου που συνήφθη στις 18 Μαρτίου 1999 και περιλαμβάνεται στο παράρτημα της οδηγίας 1999/70,
έχει την έννοια ότι:
δεν αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία, κατόπιν της αναδιοργάνωσης φορέα όπως ο Ιταλικός Ερυθρός Σταυρός, επιτρέπει σε πρόσωπα όπως τα μέλη του προσωπικού του στρατιωτικού σώματος που καλούνται να παράσχουν συνεχή υπηρεσία να εξακολουθήσουν να ασκούν τη δραστηριότητά τους στην υπηρεσία του φορέα αυτού, αλλά δεν προβλέπει τη δυνατότητα αυτή για πρόσωπα όπως τα μέλη του προσωπικού του ίδιου στρατιωτικού σώματος που καλούνται να παράσχουν προσωρινή υπηρεσία και των οποίων η δραστηριότητα στην υπηρεσία της οντότητας αυτής έληξε κατά την προβλεπόμενη προς τούτο ημερομηνία.
1EE C 35 της 30.1.2023.