62023CJ0391
WYROK TRYBUNAŁU (dziewiąta izba)
z dnia 16 października 2025 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Artykuł 191 ust. 2 TFUE – Polityka Unii w dziedzinie środowiska naturalnego – Rozporządzenie (UE) 2021/1119 – Cel neutralności klimatycznej Unii – Dyrektywa (UE) 2019/944 – Wspólne zasady rynku wewnętrznego energii elektrycznej – Uregulowania krajowe obciążające producentów energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego – Zwolnienie dotyczące producentów energii elektrycznej z paliw kopalnych i z biomasy
W sprawie C‑391/23
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Curtea de Apel Bucureşti (sąd apelacyjny w Bukareszcie, Rumunia) postanowieniem z dnia 7 lutego 2023 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 27 czerwca 2023 r., w postępowaniu:
Brăila Winds SRL
przeciwko
Direcția Generală Regională a Finanțelor Publice București – Administrația Fiscală pentru Contribuabili Mijlocii București,
Ministerul Finanţelor,
Preşedintele Agenţiei Naţionale de Administrare Fiscală,
Agenţia Naţională de Administrare Fiscală,
TRYBUNAŁ (dziewiąta izba),
w składzie: M. Condinanzi, prezes izby, I. Jarukaitis (sprawozdawca), prezes czwartej izby i N. Jääskinen, sędzia,
rzecznik generalny: A. Rantos,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu Brăila Winds SRL – C.-A. Bîrsan, E.-D. Gramaticescu i A.‑C. Lăcureanu, avocați,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – I. Georgiopoulos, L. Nicolae i K. Talabér-Ritz, w charakterze pełnomocników,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 49, 56, 107 i 108 oraz art. 191 ust. 2 TFUE, art. 17 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”), dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej oraz zmieniającej dyrektywę 2012/27/UE (Dz.U. 2019, L 158, s. 125), a także rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1119 z dnia 30 czerwca 2021 r. w sprawie ustanowienia ram na potrzeby osiągnięcia neutralności klimatycznej i zmiany rozporządzeń (WE) nr 401/2009 i (UE) 2018/1999 (Europejskiego prawa o klimacie) (Dz.U. 2021, L 243, s. 1).
2
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Brăila Winds SRL, spółką wytwarzającą energię elektryczną z wykorzystaniem energii wiatrowej, a Direcția Generală Regională a Finanțelor Publice București – Administrația Fiscală pentru Contribuabili Mijlocii București (regionalną dyrekcją generalną finansów publicznych w Bukareszcie – administracja podatkowa dla średnich podatników, Rumunia), Ministerul Finanțelor (ministerstwem finansów, Rumunia), Preşedintele Agenţiei Naţionale de Administrare Fiscală (prezesem krajowej agencji administracji podatkowej, Rumunia) i Agenția Națională de Administrare Fiscală (krajową agencją administracji podatkowej, Rumunia) (zwaną dalej „ANAF”) w przedmiocie podatku należnego od Brăila Winds w wysokości 80 % jej dochodu wynikającego z różnicy między średnią miesięczną ceną sprzedaży wytwarzanej przez nią energii elektrycznej a ceną ustaloną przez krajowego ustawodawcę.
Ramy prawne
Prawo Unii
Traktat FUE
3
Artykuł 191 ust. 2 TFUE ma następujące brzmienie:
„Polityka Unii w dziedzinie środowiska stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony, z uwzględnieniem różnorodności sytuacji w różnych regionach Unii [Europejskiej]. Opiera się na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego, naprawiania szkody w pierwszym rzędzie u źródła i na zasadzie »zanieczyszczający płaci«.
W tym kontekście środki harmonizujące odpowiadające wymogom w dziedzinie ochrony środowiska obejmują, w odpowiednich przypadkach, klauzulę zabezpieczającą, która pozwala państwom członkowskim na podejmowanie, z pozagospodarczych względów związanych ze środowiskiem, środków tymczasowych, podlegających unijnej procedurze kontrolnej”.
Dyrektywa 2019/944
4
Zgodnie z art. 1 akapity pierwszy i drugi dyrektywy 2019/944, zatytułowanym „Przedmiot”:
„Niniejsza dyrektywa ustanawia wspólne zasady dotyczące wytwarzania, przesyłu, dystrybucji, magazynowania energii i dostaw energii elektrycznej, wraz z przepisami dotyczącymi ochrony konsumentów, w celu stworzenia prawdziwie zintegrowanych, konkurencyjnych, ukierunkowanych na potrzeby konsumenta, elastycznych, uczciwych i przejrzystych rynków energii elektrycznej w Unii.
Opierając się na korzyściach płynących ze zintegrowanego rynku, w niniejszej dyrektywie dąży się do zapewnienia konsumentom przystępnych, przejrzystych cen i kosztów energii, wysokiego stopnia bezpieczeństwa dostaw i sprawnego przejścia na zrównoważony, niskoemisyjny system energetyczny. […]”.
5
Artykuł 9 tej dyrektywy, zatytułowany „Obowiązki użyteczności publicznej”, stanowi w ust. 1 i 2:
„1.   Bez uszczerbku dla ust. 2 państwa członkowskie, na podstawie swojej struktury organizacyjnej i z należytym uwzględnieniem zasady pomocniczości, zapewniają, aby przedsiębiorstwa energetyczne działały zgodnie z zasadami niniejszej dyrektywy, co ma na celu stworzenie konkurencyjnego, bezpiecznego i zrównoważonego pod względem środowiskowym rynku energii elektrycznej, oraz nie dyskryminują tych przedsiębiorstw w odniesieniu do ich praw lub obowiązków.
2.   W pełni uwzględniając odpowiednie postanowienia TFUE, w szczególności art. 106, państwa członkowskie mogą w ogólnym interesie gospodarczym nałożyć na przedsiębiorstwa działające w sektorze elektroenergetycznym obowiązki użyteczności publicznej, które mogą odnosić się do bezpieczeństwa, w tym również do bezpieczeństwa dostaw, regularności, jakości i ceny dostaw, a także ochrony środowiska, w tym również do efektywności energetycznej, energii ze źródeł odnawialnych i ochrony klimatu. Takie obowiązki muszą być jasno określone, przejrzyste, niedyskryminacyjne, weryfikowalne i gwarantować przedsiębiorstwom energetycznym w Unii równość dostępu do konsumentów krajowych. Obowiązki użyteczności publicznej dotyczące ustalania cen za dostawy energii elektrycznej muszą spełniać wymagania określone w art. 5 niniejszej dyrektywy”.
6
Artykuł 58 rzeczonej dyrektywy, zatytułowany „Ogólne cele organu regulacyjnego”, stanowi:
„Wykonując zadania regulacyjne określone w niniejszej dyrektywie, organ regulacyjny podejmuje wszelkie rozsądne środki służące realizacji następujących celów w ramach swoich obowiązków i uprawnień określonych w art. 59, w ścisłym porozumieniu z innymi właściwymi organami krajowymi, w tym z organami ochrony konkurencji, jak również organami, w tym organami regulacyjnymi, z sąsiadujących państw członkowskich i sąsiadujących państw trzecich, w odpowiednich przypadkach, i bez uszczerbku dla ich kompetencji:
a)
promowanie, w ścisłej współpracy z organami regulacyjnymi innych państw członkowskich, Komisją [Europejską] oraz [Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki], konkurencyjnego, elastycznego, bezpiecznego i zrównoważonego pod względem środowiskowym rynku wewnętrznego energii elektrycznej w Unii, jak również skutecznego otwarcia rynku dla wszystkich odbiorców i dostawców w Unii oraz zapewnienie właściwych warunków wydajnej i niezawodnej eksploatacji sieci energii elektrycznej, przy uwzględnieniu celów długoterminowych;
[…]
c)
zniesienie ograniczeń w handlu energią elektryczną między państwami członkowskimi, w tym również rozwój odpowiednich transgranicznych zdolności przesyłowych w celu zaspokojenia zapotrzebowania i wzmocnienia integracji rynków krajowych, co może ułatwić swobodny przepływ energii elektrycznej w Unii
[…]”.
Rozporządzenie 2021/1119
7
Artykuł 1 rozporządzenia 2021/1119, zatytułowany „Przedmiot i zakres stosowania”, przewiduje:
„Niniejszym rozporządzeniem ustanawia się ramy nieodwracalnego i stopniowego ograniczania antropogenicznych emisji gazów cieplarnianych przez źródła oraz ich zwiększonego pochłaniania przez pochłaniacze uregulowanego przez prawo Unii.
W niniejszym rozporządzeniu określa się wiążący cel polegający na osiągnięciu neutralności klimatycznej w Unii do 2050 r., w dążeniu do osiągnięcia długoterminowego celu dotyczącego temperatury określonego w art. 2 ust. 1 lit. a) [Porozumienia paryskiego w sprawie zmian klimatu, ratyfikowanego przez Unię w drodze decyzji Rady (UE) 2016/1841 z dnia 5 października 2016 r. w sprawie zawarcia, w imieniu Unii Europejskiej, porozumienia paryskiego przyjętego na mocy Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (Dz.U. 2016, L 282, s. 1)], i ustanawia się ramy służące osiągnięciu postępów w realizacji globalnego celu w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu ustanowionego w art. 7 porozumienia paryskiego. Niniejszym rozporządzeniem ustanawia się również wiążący cel Unii zakładający ograniczenie emisji netto gazów cieplarnianych do roku 2030.
[…]”.
8
Zgodnie z art. 2 tego rozporządzenia, zatytułowanym „Cel neutralności klimatycznej”:
„1.   Emisje i pochłanianie gazów cieplarnianych w całej Unii, uregulowane przez prawo Unii, należy zrównoważyć w Unii najpóźniej do 2050 r., tym samym zmniejszając emisje do poziomu zero netto w tym terminie, a następnie Unia powinna dążyć do osiągnięcia ujemnych emisji.
2.   Właściwe instytucje Unii i państwa członkowskie wprowadzają odpowiednio na poziomach unijnym i krajowym środki niezbędne, by umożliwić wspólne osiągnięcie celu neutralności klimatycznej określonego w ust. 1, uwzględniając znaczenie, jakie w dążeniu do osiągnięcia tego celu ma propagowanie zarówno sprawiedliwości i solidarności między państwami członkowskimi, jak i opłacalności”.
9
Artykuł 5 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Przystosowanie się do zmiany klimatu”, przewiduje w ust. 1:
„Odpowiednie instytucje Unii i państwa członkowskie zapewniają ciągłe postępy w zwiększaniu zdolności do adaptacji, wzmacnianiu odporności i zmniejszaniu podatności na zmianę klimatu zgodnie z art. 7 porozumienia paryskiego”.
10
Artykuł 7 tego rozporządzenia, zatytułowany „Ocena środków krajowych”, ma następujące brzmienie:
„1.   Do dnia 30 września 2023 r., a następnie co pięć lat od tej daty Komisja ocenia:
a)
spójność zidentyfikowanych środków krajowych, na podstawie zintegrowanych krajowych planów w zakresie energii i klimatu, długoterminowych strategii krajowych i dwuletnich sprawozdań z postępów przedłożonych zgodnie z rozporządzeniem [Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1999 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie zarządzania unią energetyczną i działaniami w dziedzinie klimatu, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 663/2009 i (WE) nr 715/2009, dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 94/22/WE, 98/70/WE, 2009/31/WE, 2009/73/WE, 2010/31/UE, 2012/27/UE i 2013/30/UE, dyrektyw Rady 2009/119/WE i (UE) 2015/652 oraz uchylenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 525/2013 (Dz.U. 2018, L 328, s. 1)], odpowiednich do osiągnięcia celu neutralności klimatycznej określonego w art. 2 ust. 1 niniejszego regulaminu;
b)
spójność odpowiednich środków krajowych z zapewnianiem postępów w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, o których mowa w art. 5, z uwzględnieniem krajowych strategii przystosowawczych, o których mowa w art. 5 ust. 4.
[…]
2.   Jeżeli Komisja stwierdza, z należytym uwzględnieniem zbiorowych postępów ocenionych zgodnie z art. 6 ust. 1, że środki przyjęte przez państwo członkowskie są niespójne z celem neutralności klimatycznej określonym w art. 2 ust. 1 lub niespójne z zapewnianiem postępów w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, o których mowa w art. 5, może wydać zalecenia dla tego państwa członkowskiego. Komisja podaje te zalecenia do wiadomości publicznej.
3.   Jeżeli zgodnie z ust. 2 zostaną wydane zalecenia, zastosowanie mają następujące zasady:
a)
w ciągu sześciu miesięcy od otrzymania zalecenia dane państwo członkowskie powiadamia Komisję o tym, w jaki sposób zamierza należycie uwzględnić zalecenia, w duchu solidarności między państwami członkowskimi a Unią oraz między państwami członkowskimi;
b)
po przedłożeniu powiadomienia, o którym mowa w lit. a) niniejszego ustępu, zainteresowane państwo członkowskie w swoim kolejnym zintegrowanym krajowym sprawozdaniu z postępów w dziedzinie energii i klimatu, przedłożonym zgodnie z art. 17 rozporządzenia [2018/1999], w roku następującym po roku wydania zaleceń podaje, w jaki sposób należycie uwzględniło te zalecenia. Jeżeli dane państwo członkowskie postanowi nie brać pod uwagę zaleceń w całości lub w znacznej mierze, przedstawia Komisji uzasadnienie tej decyzji;
[…]”.
Dyrektywa 2008/118
11
Artykuł 1 dyrektywy Rady 2008/118/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego, uchylającej dyrektywę 92/12/EWG (Dz.U. 2008, L 9, s. 12) stanowił:
„1.   Niniejsza dyrektywa ustanawia ogólne zasady dotyczące podatku akcyzowego nakładanego bezpośrednio lub pośrednio na konsumpcję poniższych wyrobów, zwanych dalej »wyrobami akcyzowymi«:
a)
produkty energetyczne i energia elektryczna objęte dyrektywą [Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Dz.U. 2003, L 283, s. 51)];
[…]
2.   Dla szczególnych celów państwa członkowskie mogą nakładać na wyroby akcyzowe inne podatki pośrednie pod warunkiem, że podatki te są zgodne ze wspólnotowymi przepisami podatkowymi dotyczącymi podatku akcyzowego lub podatku od wartości dodanej [VAT] w zakresie określenia podstawy opodatkowania, obliczania podatku, wymagalności i monitorowania podatku, z wyłączeniem przepisów dotyczących zwolnień.
[…]”.
Dyrektywa 2003/96
12
Artykuł 1 dyrektywy 2003/96 brzmi następująco:
„Państwa członkowskie nakładają podatki na produkty energetyczne i energię elektryczną zgodnie z niniejszą dyrektywą”.
13
Artykuł 4 tej dyrektywy przewiduje:
„1.   Poziomy opodatkowania, jakie państwa członkowskie stosują do produktów energetycznych i energii elektrycznej, wymienione w art. 2, nie mogą być niższe niż minimalne poziomy opodatkowania przewidziane niniejszą dyrektywą.
2.   Dla celów niniejszej dyrektywy »poziom opodatkowania« stanowi całkowitą kwotę opłat pobranych jako podatki pośrednie (z wyłączeniem [VAT]) wyliczoną bezpośrednio lub pośrednio na podstawie ilości produktów energetycznych i energii elektrycznej w momencie przekazania do konsumpcji”.
Prawo rumuńskie
14
Artykuł II Legea nr. 259/2021 pentru aprobarea Ordonanței de urgență a Guvernului nr. 118/2021 privind stabilirea unei scheme de compensare pentru consumul de energie electrică și gaze naturale pentru sezonul rece 2021–2022, precum și pentru completarea Ordonanței Guvernului nr. 27/1996 privind acordarea de facilități persoanelor care domiciliază sau lucrează în unele localități din Munții Apuseni și în Rezervația Biosferei „Delta Dunării” (ustawy nr 259/2021 przekształcającej dekret z mocą ustawy nr 118/2021 ustanawiający system rekompensat za zużycie energii elektrycznej i gazu ziemnego w sezonie zimowym 2021/2022 i uzupełniający dekret z mocą ustawy nr 27/1996 w sprawie przyznawania korzyści osobom mieszkającym lub pracującym w określonych miejscowościach Gór Zachodniorumuńskich i w rezerwacie biosfery „Delta Dunaju”) z dnia 29 października 2021 r. (Monitorul Oficial al României, część I, nr 1036 z dnia 29 października 2021 r.), zmienionej ordonanța de urgență a Guvernului nr. 11/2022 privind modificarea și completarea Legii nr. 259/2021 (dekretem z mocą ustawy nr 11/2022 zmieniającym i uzupełniającym ustawę nr 259/2021) z dnia 16 lutego 2022 r. (Monitorul Oficial al României, część I, nr 163 z dnia 17 lutego 2022 r.) (zwanej dalej „ustawą nr 259/2021”) stanowi:
„1. W okresie stosowania przepisów [dekretu z mocą ustawy nr 118/2021], zmienionego i uzupełnionego niniejszą ustawą, dodatkowy dochód uzyskany przez producentów energii elektrycznej, wynikający z różnicy między średnią miesięczną ceną sprzedaży energii elektrycznej a ceną wynoszącą [450 RON (lei rumuńskich, w przybliżeniu 89 EUR) za megawatogodzinę (MWh)] podlega opodatkowaniu podatkiem według stawki 80 %.
2. Producenci energii elektrycznej z paliw kopalnych, w tym z kogeneracji, są zwolnieni z przepisów ust. 1.
21. Podatek przewidziany w ust. 1 jest deklarowany i płacony w okresach miesięcznych przez producentów energii elektrycznej, z wyjątkiem producentów, o których mowa w ust. 2, do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który podatek jest należny, włącznie. Zapłata podatku jest dokonywana do budżetu państwa, na odrębny rachunek dochodów budżetowych.
22. W drodze odstępstwa od ust. 21 określony w ust. 1 podatek należny za okres od dnia 1 listopada do dnia 31 grudnia 2021 r. jest deklarowany i płacony najpóźniej do dnia 25 stycznia 2022 r.”.
15
Artykuł III ust. 3 dekretu z mocą ustawy nr 11/2022, zmieniającego i uzupełniającego ustawę nr 259/2021, przewiduje:
„Producenci energii elektrycznej z biomasy są zwolnieni z przepisów art. II ust. 1 ustawy nr 259/2021 […] w odniesieniu do dodatkowych dochodów uzyskanych po dniu 1 stycznia 2022 r.”.
16
Artykuł I ordinul președintelui ANAF nr. 64/2022 privind aplicarea prevederilor articolului II din [Legea nr. 259/2021], precum și privind modificarea și completarea Ordinului președintelui [ANAF] nr. 587/2016 pentru aprobarea modelului și conținutului formularelor utilizate pentru declararea impozitelor și taxelor cu regim de stabilire prin autoimpunere sau reținere la sursă (dekretu prezesa ANAF nr 64/2022 w sprawie stosowania przepisów art. II ustawy nr 259/2021 oraz zmieniającego i uzupełniającego dekret prezesa [ANAF] nr 587/2016 w sprawie zatwierdzenia wzoru i treści formularzy stosowanych w celach dotyczących deklaracji podatkowych i podatków objętych systemem samonaliczenia lub podatku u źródła) z dnia 18 stycznia 2022 r. (Monitorul Oficial al României, część I, nr 55 z dnia 19 stycznia 2022 r.) (zwanego dalej „dekretem nr 64/2022”), ma następujące brzmienie:
„Podatek od dodatkowego dochodu uzyskanego przez producentów energii elektrycznej oblicza się za okres od dnia 1 listopada 2021 r. do dnia 31 marca 2022 r.”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
17
Skarżąca w postępowaniu głównym, mianowicie Brăila Winds, jest spółką zależną grupy Engie w Rumunii. Produkuje ona energię elektryczną za pomocą elektrowni wiatrowej zlokalizowanej w okręgu Braiła (Rumunia).
18
W art. II ustawy nr 259/2021 wprowadzono od dnia 1 listopada 2021 r. podatek według stawki 80 % od dochodu uzyskanego przez producentów energii elektrycznej, wynikającego z różnicy między średnią miesięczną ceną sprzedaży energii elektrycznej a ceną wynoszącą 450 RON za MWh, o którym mowa w art. II ust. 1. Niemniej jednak producenci energii elektrycznej z paliw kopalnych, w tym z kogeneracji, oraz, od dnia 1 stycznia 2022 r., producenci energii elektrycznej z biomasy zostali zwolnieni z tego podatku.
19
Ustawa nr 259/2021 w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym jest rezultatem szeregu zmian w latach 2021 i 2022, wprowadzonych dekretami z mocą ustawy, które dotyczyły warunków zapłaty tego podatku. Co więcej, w dniu 19 stycznia 2022 r. wszedł w życie dekret nr 64/2022, w którym przedstawiono wyjaśnienia dotyczące deklaracji i zapłaty wspomnianego podatku, a także formularza, z jakiego należy skorzystać w tym celu.
20
Na podstawie tej ustawy i tego dekretu skarżąca w postępowaniu głównym, jako producent energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, złożyła deklaracje podatkowe i deklaracje korygujące oraz zapłaciła na podstawie tych ostatnich deklaracji podatek za okres od listopada 2021 r. do marca 2022 r. w łącznej kwocie 11643217 RON (w przybliżeniu 2356926,52 EUR).
21
Skarżąca w postępowaniu głównym wniosła następnie do ANAF z jednej strony zażalenie, w którym żądała stwierdzenia nieważności dekretu nr 64/2022 oraz z drugiej strony sprzeciw od deklaracji podatkowych, na podstawie których zapłaciła wspomniany wyżej podatek. Owe dwa środki prawne zostały oddalone w drodze dwóch decyzji tej agencji odpowiednio w dniach 16 marca i 23 marca 2022 r. Co się tyczy stwierdzenia nieważności dekretu nr 64/2022, ANAF uznała zasadniczo, że dekret ten wprowadza w życie podatek ustanowiony w drodze ustawy nr 259/2021 i że w związku z tym owe przepisy wykonawcze nie mogą zostać podważone w trybie zażalenia administracyjnego.
22
W dniu 27 kwietnia 2022 r. skarżąca w postępowaniu głównym wniosła skargę do Curtea de Apel București (sądu apelacyjnego w Bukareszcie, Rumunia), będącego sądem odsyłającym, w której to skardze kwestionuje zgodność z prawem dekretu nr 64/2022 oraz deklaracji podatkowych złożonych na jego podstawie, podnosząc że sam podatek wprowadzony na mocy art. II ustawy nr 259/2021 jest niezgodny z prawem. W tym względzie utrzymuje ona przed owym sądem, że podatek ten wprowadza dyskryminację wobec producentów energii ze źródeł odnawialnych i narusza zasadę sprawiedliwego podziału ciężaru podatkowego, zasadę unikania podwójnego opodatkowania oraz zasadę niedziałania prawa wstecz i przewidywalności podatku, których konsekwencją są zasady neutralności podatkowej, pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań. Twierdzi ona również, że podatek ten stanowi niezgodną z prawem pomoc państwa przyznaną producentom energii elektrycznej z paliw kopalnych, w tym z kogeneracji oraz producentom energii elektrycznej z biomasy, co stanowi naruszenie art. 107 ust. 1 TFUE, tworzy on przeszkody dla swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług, co stanowi naruszenie art. 49 i 56 TFUE i jest on sprzeczny z celami Unii dotyczącymi osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r., a także z europejską polityką w dziedzinie opodatkowania energii i z dyrektywą 2019/944. ANAF wnosi o oddalenie tej skargi, utrzymując, że zakwestionowane akty krajowe są zgodne z przepisami ustawowymi, na których podstawie zostały one przyjęte i które obowiązywały w tym czasie.
23
Sąd odsyłający zauważa, że dla rozstrzygnięcia zawisłego przed nim sporu konieczna jest odpowiedź na szereg pytań. Poprzez pierwsze pytanie prejudycjalne sąd ten zastanawia się, czy ustawę nr 259/2021 skutkującą nadmiernym opodatkowaniem dochodów niektórych producentów energii elektrycznej można uznać za „pomoc państwa” na rzecz producentów energii elektrycznej zwolnionych z opodatkowania, która to pomoc powinna była zatem zostać zgłoszona Komisji zgodnie z art. 108 ust. 3 TFUE, jak twierdzi skarżąca przed tym sądem. Sąd ten zastanawia się w szczególności nad stosowaniem kryterium selektywnej korzyści, zważywszy, że owa ustawa nie miała zastosowania do wszystkich kategorii producentów energii elektrycznej.
24
Drugie pytanie zadane przez sąd odsyłający dotyczy potencjalnego wpływu ustawy nr 259/2021 na swobodę przedsiębiorczości i swobodny przepływ usług w zakresie, w jakim może ona zniechęcać grupę Engie do dalszego rozwijania działalności w zakresie produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych na terytorium Rumunii z powodu wysokiej kwoty podatku wprowadzonego tą ustawą. W niniejszej sprawie istnieje element transgraniczny polegający na tym, że Brăila Winds należy do tej grupy, której siedziba znajduje się w Paryżu (Francja). Mimo że pytanie to dotyczy wykładni zarówno art. 49 TFUE, jak i art. 56 TFUE, sąd odsyłający przyznaje, iż swoboda świadczenia usług ma charakter subsydiarny w stosunku do swobody przedsiębiorczości, lecz że obydwie te swobody zostały przywołane przez skarżącą w postępowaniu głównym. Ponadto, choć podatek rozpatrywany w postępowaniu głównym jest stosowany w sposób niedyskryminujący wobec producentów będących rezydentami i niebędących rezydentami, to jednak z orzecznictwa Trybunału wynika, że ta okoliczność nie pozwala sama w sobie na uznanie, że ustawa nr 259/2021 nie jest sprzeczna z postanowieniami traktatu FUE. W szczególności pojawia się w niniejszej sprawie pytanie, czy takie uregulowania krajowe mogą być uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego i czy są one proporcjonalne.
25
Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy podatek przewidziany w ustawie nr 259/2021 można uznać za środek o skutku równoważnym z ustalaniem ceny sprzedaży lub z ograniczeniem swobody ustalania ceny sprzedaży energii elektrycznej, sprzeczny z przepisami dyrektywy 2019/944, a w szczególności z jej art. 58 lit. c) dotyczącym obowiązku zniesienia przez krajowy organ regulacyjny ograniczeń w handlu energią elektryczną między państwami członkowskimi, w związku z art. 9 tej dyrektywy, ponieważ mają one skutek bezpośredni. W tym względzie sąd odsyłający uściśla, że skarżąca w postępowaniu głównym twierdzi, iż rozpatrywane w postępowaniu głównym ustawodawstwo krajowe zakłóca konkurencję na rynku energii elektrycznej, ponieważ pociąga za sobą dodatkowe koszty dla niektórych producentów energii, zmniejszając bezpieczeństwo dostaw i uniemożliwiając kształtowanie się cen na podstawie wzajemnego oddziaływania podaży i popytu. Należy zatem ustalić, czy owo ustawodawstwo jest zgodne z tym art. 9 w zakresie, w jakim przed sądem odsyłającym podniesiono, że nie jest ono ani odpowiednie ze względu na zamierzony cel, ani proporcjonalne.
26
Poprzez pytanie czwarte sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy ustanowione w art. 191 ust. 2 TFUE zasady ostrożności, działania zapobiegawczego i naprawiania szkody w pierwszym rzędzie u źródła oraz zasada „zanieczyszczający płaci”, powołane przed nim przez skarżącą, są bezpośrednio skuteczne i czy zostały naruszone przez wprowadzenie podatku, który ma zastosowanie do producentów energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, z wyłączeniem producentów energii elektrycznej z paliw kopalnych. Wskazuje on ponadto, że skarżąca w postępowaniu głównym twierdzi również, iż ten podatek jest sprzeczny z dyrektywą 2003/96 i z unijnymi celami neutralności klimatycznej.
27
W tych okolicznościach Curtea de Apel București (sąd apelacyjny w Bukareszcie) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy postanowienia art. 107 i 108 TFUE należy interpretować w ten sposób, że uregulowania krajowe, takie jak wprowadzone [ustawą nr 259/2021], na podstawie których tylko niektórzy producenci energii elektrycznej podlegają opodatkowaniu podatkiem, stanowią pomoc państwa przyznaną zwolnionym z niego podmiotom, która to pomoc podlega obowiązkowi zgłoszenia? Czy takie uregulowania są dyskryminujące, jeżeli mają zastosowanie tylko do niektórych producentów energii elektrycznej, w tym [do] producentów energii ze źródeł odnawialnych?
2)
Czy postanowienia art. 49 i 56 TFUE oraz, odpowiednio, art. 17 [Karty] należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, takim jak wprowadzone ustawą nr 259/2021, na podstawie których opodatkowaniu wysokim podatkiem podlegają wyłącznie niektórzy producenci energii elektrycznej (w tym producenci energii ze źródeł odnawialnych), z wyłączeniem innych kategorii producentów?
3)
Czy […] dyrektywa [2019/944] stoi na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, takim jak wprowadzone ustawą nr 259/2021, które mogłyby być równoznaczne z ustalaniem ceny sprzedaży/ograniczeniem swobody ustalania ceny sprzedaży?
4)
Czy postanowienia art. 191 ust. 2 TFUE dotyczące zasad ostrożności, działania zapobiegawczego i usuwania zanieczyszczeń u źródła, a także zasada »zanieczyszczający płaci« stoją na przeszkodzie uregulowaniom krajowym takim jak wprowadzone ustawą nr 259/2021? Czy zagraża to europejskim celom dotyczącym osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. oraz polityce Unii w dziedzinie opodatkowania energii?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie właściwości Trybunału i w przedmiocie dopuszczalności
28
Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem procedura przewidziana w art. 267 TFUE jest instrumentem współpracy pomiędzy Trybunałem i sądami krajowymi, dzięki któremu Trybunał dostarcza sądom krajowym elementów wykładni prawa Unii, które są im niezbędne do rozstrzygnięcia przedstawionych im sporów (zob. postanowienie z dnia 26 stycznia 1990 r., Falciola, C‑286/88, EU:C:1990:33, pkt 7). Odesłanie prejudycjalne nie ma służyć wydawaniu opinii doradczych w przedmiocie kwestii ogólnych i hipotetycznych, lecz ma być podyktowane rzeczywistą potrzebą skutecznego rozstrzygnięcia sporu (zob. wyroki: z dnia 16 grudnia 1981 r., Foglia, 244/80, EU:C:1981:302, pkt 18; z dnia 26 marca 2020 r., Miasto Łowicz i Prokurator Generalny, C‑558/18 i C‑563/18, EU:C:2020:234, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo).
29
W ramach postępowania prejudycjalnego konieczne jest zatem zaistnienie między tym sporem a przepisami prawa Unii, o których wykładnię się zwrócono, łącznika przejawiającego się w tym, że owa wykładnia jest obiektywnie niezbędna z punktu widzenia orzeczenia, jakie ma wydać sąd odsyłający (wyrok z dnia 26 marca 2020 r., Miasto Łowicz i Prokurator Generalny, C‑558/18 i C‑563/18, EU:C:2020:234, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo).
30
Potrzeba dokonania takiej wykładni prawa Unii, która będzie użyteczna dla sądu krajowego, wymaga, aby sąd ten określił ramy faktyczne i prawne, w które wpisane są zadane pytania, albo przynajmniej wyjaśnił okoliczności faktyczne, na których podstawie oparte są te pytania (zob. wyrok z dnia 26 stycznia 1993 r., Telemarsicabruzzo i in., od C‑320/90 do C‑322/90, EU:C:1993:26, pkt 6). I tak Trybunał orzekł, że niezbędne jest, aby sąd krajowy przedstawił minimum wyjaśnień co do wyboru przepisów prawa Unii, o których wykładnię sąd ten wnosi, i co do związku, jaki dostrzega on między tymi przepisami a uregulowaniami prawa krajowego mającymi zastosowanie do sporu (zob. postanowienie z dnia 28 czerwca 2000 r., Laguillaumie, C‑116/00, EU:C:2000:350, pkt 16; wyrok z dnia 12 września 2024 r., Syndyk Masy Upadłości A, C‑709/22, EU:C:2024:741, pkt 70).
31
W tym względzie należy podkreślić, że informacje przedstawione w postanowieniu odsyłającym mają pozwolić, po pierwsze, Trybunałowi na udzielenie użytecznej odpowiedzi na pytania zadane przez sąd krajowy, a po drugie, rządom państw członkowskich oraz innym zainteresowanym podmiotom na skorzystanie z prawa do przedstawienia uwag przysługującego im na podstawie art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Do Trybunału należy czuwanie, aby to prawo było zapewnione, przy uwzględnieniu faktu, że na mocy wymienionego przepisu zainteresowani są powiadamiani jedynie o postanowieniach odsyłających (zob. podobnie wyrok z dnia 2 września 2021 r., Irish Ferries, C‑570/19, EU:C:2021:664, pkt 134 i przytoczone tam orzecznictwo).
32
Te kumulatywne wymogi dotyczące treści postanowienia odsyłającego są przedstawione w wyraźny sposób w art. 94 regulaminu postępowania przed Trybunałem, z którym w ramach współpracy ustanowionej w art. 267 TFUE sąd odsyłający powinien być zapoznany i którego powinien skrupulatnie przestrzegać. Są one również przypomniane w pkt 13, 15 i 16 zaleceń dla sądów krajowych dotyczących składania wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym (Dz.U. C, C/2024/6008) [zob. podobnie wyrok z dnia 12 września 2024 r., Presidenza del Consiglio dei ministri i in. (Wynagrodzenie sędziów i prokuratorów honorowych), C‑548/22, EU:C:2024:730, pkt 29].
33
W tym względzie w pierwszej kolejności w odniesieniu do pytania pierwszego, poprzez które sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 107 i 108 TFUE należy interpretować w ten sposób, że uregulowania krajowe, na podstawie których tylko niektórzy producenci energii elektrycznej podlegają opodatkowaniu podatkiem od dochodów przekraczających określoną kwotę, stanowią pomoc państwa przyznaną zwolnionym z niego podmiotom, która to pomoc podlega obowiązkowi zgłoszenia, należy zauważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem do uznania danego środka krajowego za „pomoc państwa” w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE jest wymagane spełnienie wszystkich następujących warunków: Po pierwsze, musi mieć miejsce interwencja państwa lub za pośrednictwem zasobów państwowych. Po drugie, interwencja ta musi być w stanie wpłynąć na wymianę handlową między państwami członkowskimi. Po trzecie, interwencja ta musi przyznawać beneficjentowi selektywną korzyść. Po czwarte, musi zakłócać konkurencję lub grozić jej zakłóceniem (wyrok z dnia 26 kwietnia 2018 r., ANGED, C‑233/16, EU:C:2018:280, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo).
34
W celu dokonania w szczególności oceny, czy dany środek krajowy przysparza beneficjentom selektywnej korzyści, należy ustalić, czy w ramach danego systemu prawnego ten środek może sprzyjać „niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów” w porównaniu z innymi, znajdującymi się, w świetle celu przyświecającego temu systemowi, w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej i tym samym poddanymi odmiennemu traktowaniu, które zasadniczo można uznać za dyskryminacyjne (wyroki: z dnia 16 marca 2017 r., Identi, C‑493/15, EU:C:2017:219, pkt 26; z dnia 5 grudnia 2023 r., Luksemburg i in./Komisja, C‑451/21 P i C‑454/21 P, EU:C:2023:948, pkt 106 i przytoczone tam orzecznictwo). Ponadto wskazanie ram odniesienia nabiera szczególnej wagi w przypadku środków o charakterze podatkowym, ponieważ istnienie korzyści ekonomicznej w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE może być stwierdzone tylko w porównaniu z opodatkowaniem zwanym „normalnym” (wyrok z dnia 7 listopada 2019 r., UNESA i in., od C‑105/18 do C‑113/18, EU:C:2019:935, pkt 62).
35
Tymczasem w niniejszej sprawie sąd odsyłający nie przedstawił żadnego wyjaśnienia powodów, dla których uznaje on, że ustawodawstwo krajowe sporne w postępowaniu głównym mogło być niezgodne z postanowieniami art. 107 ust. 1 TFUE. Ponadto wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym nie zawiera informacji niezbędnych do ustalenia, czy system podatkowy wprowadzony przez owe przepisy może stanowić „pomoc państwa” w rozumieniu tych postanowień. W szczególności nie jest możliwe ustalenie systemu odniesienia rozpatrywanego w postępowaniu głównym, a mianowicie tego, jakie jest „normalne” opodatkowanie, cel, charakter i struktura tego systemu, porównywalność producentów energii elektrycznej podlegających danemu podatkowi ze zwolnionymi z niego producentami energii elektrycznej ani w stosownym wypadku ewentualne uzasadnienie ich odmiennego traktowania.
36
W związku z tym, jako że Trybunał nie posiada informacji niezbędnych do udzielenia użytecznej odpowiedzi na pytanie pierwsze, należy uznać, że jest ono niedopuszczalne.
37
W drugiej kolejności w odniesieniu do pytania drugiego, które dotyczy wykładni art. 49 i 56 TFUE oraz art. 17 Karty, z postanowienia odsyłającego wynika, że w ramach tego pytania sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy uregulowania krajowe rozpatrywane w postępowaniu głównym wprowadzają pośrednią dyskryminację sprzeczną z art. 49 i 56 TFUE w zakresie, w jakim odnoszą się one do osób takich, jak skarżąca w postępowaniu głównym, należąca do grupy, której spółka dominująca ma siedzibą w innym państwie członkowskim. W szczególności sąd odsyłający wskazuje, że owe uregulowania mogą skutkować zniechęceniem tej grupy do dalszego rozwijania działalności w zakresie produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych na terytorium Rumunii.
38
Tymczasem należy zauważyć, po pierwsze, że w niniejszym przypadku spółka dominująca wspomnianej grupy mająca siedzibę w innym państwie członkowskim, nie jest stroną sporu w postępowaniu głównym i że sąd odsyłający nie wyjaśnia, w jaki sposób w ramach zawisłego przed nim sporu, który dotyczy zgodności z prawem opodatkowania, jakim została objęta jedynie skarżąca w postępowaniu głównym będąca spółką zależną tej spółki dominującej, sąd ten może stanąć przed koniecznością dokonania oceny wpływu tego opodatkowania na wspomnianą spółkę dominującą i w danym wypadku wyciągnąć z tego ewentualne konsekwencje.
39
W konsekwencji, ponieważ pytanie drugie można zrozumieć jako dotyczące przypadku, który nie odpowiada sytuacji faktycznej rozpatrywanej w postępowaniu głównym, czyli sytuacji istnienia potencjalnych ograniczeń swobód określonych w art. 49 i 56 TFUE, przedmiotem których to ograniczeń może być spółka dominująca będąca skarżącą w postępowaniu głównym, należy stwierdzić, że pytanie to jest hipotetyczne, a zatem z tego powodu niedopuszczalne (zob. analogicznie wyrok z dnia 5 czerwca 2025 r., Elektrorazpredelitelni mrezhi Zapad, C‑310/24, EU:C:2025:406, pkt 44).
40
Co się tyczy, po drugie, istnienia ewentualnego ograniczenia wyżej wymienionych swobód, któremu mogła podlegać sama skarżąca w postępowaniu głównym, należy przypomnieć, że w ramach procedury prejudycjalnej rola Trybunału polega na asystowaniu sądowi odsyłającemu w poszukiwaniu rozstrzygnięcia konkretnego zawisłego przed tym sądem sporu, co zakłada uprzednie ustalenie, czy powołane przez ten sąd swobody znajdują zastosowanie we wspomnianym sporze. Tymczasem postanowienia traktatu FUE w dziedzinie swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług nie znajdują co do zasady zastosowania do sytuacji, której wszystkie elementy ograniczają się do jednego państwa członkowskiego (zob. podobnie wyroki: z dnia 15 listopada 2016 r., Ullens de Schooten, C‑268/15, EU:C:2016:874, pkt 47, 49; z dnia 2 marca 2023 r., Bursa Română de Mărfuri, C‑394/21, EU:C:2023:146, pkt 48).
41
Ponadto w wypadkach, gdy sąd krajowy zwrócił się do Trybunału w kontekście sporu dotyczącego takiej sytuacji, Trybunał nie może uznać – jedynie na podstawie stwierdzenia przez ów sąd, że sporne w zawisłym przed nim postępowaniu głównym uregulowania krajowe są stosowane bez rozróżnienia do obywateli danego państwa członkowskiego oraz obywateli innych państw członkowskich – że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczący postanowień traktatu FUE gwarantujących swobody podstawowe jest z punktu widzenia owego sądu krajowego niezbędny dla rozstrzygnięcia zawisłego przed nim sporu. Konkretne okoliczności sprawy pozwalające na ustalenie związku pomiędzy przedmiotem lub okolicznościami sporu, którego wszystkie elementy ograniczają się do jednego państwa członkowskiego, a art. 49 i 56 TFUE muszą bowiem wynikać z postanowienia odsyłającego, aby umożliwić Trybunałowi ustalenie związku tego sporu z owymi postanowieniami prawa Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 15 listopada 2016 r., Ullens de Schooten, C‑268/15, EU:C:2016:874, pkt 54, 55).
42
W niniejszym przypadku takie konkretne okoliczności sprawy nie wynikają z postanowienia odsyłającego, gdyż sąd odsyłający poprzestaje na wskazaniu, że uregulowania krajowe rozpatrywane w postępowaniu głównym są stosowane jednolicie zarówno do obywateli krajowych, jak i do obywateli innych państw członkowskich. Sama okoliczność, że skarżąca w postępowaniu głównym jest spółką zależną spółki dominującej z siedzibą w państwie członkowskim innym niż Rumunia, jest niewystarczającym wskazaniem ewentualnego istnienia związku, o którym mowa w poprzednim punkcie niniejszego wyroku.
43
Wreszcie, po trzecie, w odniesieniu do art. 17 Karty ustanawiającego prawo własności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 51 ust. 1 Karty jej postanowienia mają zastosowanie do państw członkowskich wyłącznie w zakresie, w jakim stosują one prawo Unii. Aby określić, czy uregulowanie krajowe mieści się w granicach „stosowania prawa Unii” w rozumieniu tego art. 51 ust. 1, należy między innymi zbadać, czy omawiane uregulowania krajowe mają na celu wykonanie przepisu prawa Unii, jaki jest charakter tego uregulowania oraz czy zmierza ono ku realizacji celów innych niż te objęte prawem Unii, nawet jeżeli może ono w sposób pośredni wpływać na to ostatnie, a także czy istnieją przepisy prawa Unii regulujące daną dziedzinę w sposób szczególny lub mogące mieć dla niej znaczenie (zob. podobnie wyrok z dnia 5 maja 2022 r., BPC Lux 2 i in., C‑83/20, EU:C:2022:346, pkt 25–27 i przytoczone tam orzecznictwo).
44
Niemniej jednak w niniejszym przypadku postanowienie odsyłające nie zawiera żadnej informacji pozwalającej uznać że sprawa w postępowaniu głównym dotyczy uregulowań krajowych wprowadzających w życie prawo Unii w rozumieniu art. 51 ust. 1 Karty. Z powyższego wynika, że Trybunał nie jest właściwy do orzekania o wykładni art. 17 Karty.
45
W świetle całości powyższych rozważań pytanie drugie jest w całości niedopuszczalne.
Co do istoty
W przedmiocie pytania trzeciego
46
Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy dyrektywę 2019/944 należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, na podstawie których producenci energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych podlegają opodatkowaniu podatkowi od dochodów ze sprzedaży wytworzonej przez nich energii elektrycznej powyżej konkretnej ceny określonej przez te uregulowania.
47
W tym względzie dyrektywa 2019/944 ustanawia – zgodnie z jej art. 1 – wspólne zasady dotyczące wytwarzania, przesyłu, dystrybucji, magazynowania energii i dostaw energii elektrycznej, wraz z przepisami dotyczącymi ochrony konsumentów, w celu stworzenia prawdziwie zintegrowanych, konkurencyjnych, ukierunkowanych na potrzeby konsumenta, elastycznych, uczciwych i przejrzystych rynków energii elektrycznej w Unii. Dyrektywa ta ma w szczególności na celu zapewnienie konsumentom przystępnych, przejrzystych cen i kosztów energii.
48
Artykuł 9 ust. 1 tej dyrektywy przewiduje, że państwa członkowskie powinny zapewnić, aby przedsiębiorstwa energetyczne działały zgodnie z określonymi w tej dyrektywie zasadami, co ma na celu stworzenie konkurencyjnego, bezpiecznego i zrównoważonego pod względem środowiskowym rynku energii elektrycznej, oraz nie powinny dyskryminować tych przedsiębiorstw w odniesieniu do ich praw lub obowiązków. Artykuł 58 rzeczonej dyrektywy, w którym wyszczególniono ogólne cele, których realizacja spoczywa na organie regulacyjnym, przewiduje w lit. c), że zadaniem tego organu jest podejmowanie wszelkich rozsądnych środków służących zniesieniu ograniczeń w handlu energią elektryczną między państwami członkowskimi, w tym również rozwój odpowiednich transgranicznych zdolności przesyłowych w celu zaspokojenia zapotrzebowania i wzmocnienia integracji rynków krajowych.
49
W tym względzie sąd odsyłający zastanawia się, czy uregulowania krajowe takie jak sporne w postępowaniu głównym, na podstawie których niektórzy producenci energii elektrycznej podlegają podatkowi od dochodów ze sprzedaży wytworzonej przez nich energii elektrycznej powyżej konkretnej ceny określonej przez te uregulowania, są sprzeczne z dyrektywą 2019/944 jako środek o skutku równoważnym z ustalaniem ceny sprzedaży energii elektrycznej lub z ograniczeniem swobody ustalania tej ceny w zakresie, w jakim mogą one mieć potencjalny wpływ na określanie wspomnianej ceny.
50
Skarżąca w postępowaniu głównym twierdzi natomiast przed sądem odsyłającym, że system podatkowy rozpatrywany w postępowaniu głównym zakłóca wolną konkurencję na rynku energii elektrycznej, ponieważ pociąga za sobą dodatkowe koszty dla niektórych producentów energii, zmniejszając bezpieczeństwo dostaw i uniemożliwiając kształtowanie się cen na podstawie wzajemnego oddziaływania podaży i popytu.
51
Tymczasem należy zauważyć, że z orzecznictwa Trybunału dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE z dnia 13 lipca 2009 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylającej dyrektywę 2003/54/WE (Dz.U. 2009, L 211, s. 55), która została zastąpiona dyrektywą 2019/944, wynika, że dyrektywa 2009/72 nie zmierzała do zbliżania przepisów podatkowych państw członkowskich w tej dziedzinie i że przewidziana w niej zasada niedyskryminacji nie ma zastosowania do uregulowań krajowych ustanawiających podatek obciążający wytwarzanie i wprowadzanie energii elektrycznej do sieci elektrycznej na terytorium tego państwa (zob. podobnie wyrok z dnia 3 marca 2021 r., Promociones Oliva Park, C‑220/19, EU:C:2021:163, pkt 78 i przytoczone tam orzecznictwo).
52
W niniejszym przypadku wydaje się, z zastrzeżeniem ustaleń, których powinien dokonać sąd odsyłający, że rozpatrywane przepisy ustawy nr 259/2021 wprowadzają podatek, który służy osiągnięciu przynajmniej w części celu budżetowego i nie mają na celu uregulowania dostawy energii elektrycznej ani zapewnienia ochrony konsumentów lub ochrony wolnej konkurencji.
53
Ponadto w każdym wypadku wydaje się, że odnośne przepisy ustawy nr 259/2021 nie stanowią środka o skutku równoważnym z „ustalaniem ceny sprzedaży” energii elektrycznej lub z ograniczeniem swobody ustalania przez producentów energii elektrycznej ich ceny sprzedaży, ponieważ potencjalny wpływ podatku rozpatrywanego w postępowaniu głównym na ceny sprzedaży jest co najmniej odległy i przypadkowy, gdyż podatek ten ogranicza się zasadniczo do ograniczenia zysków, jakie owi producenci mogą czerpać ze swej sprzedaży.
54
W świetle powyższych rozważań na pytanie trzecie należy odpowiedzieć, że dyrektywę 2019/944 należy interpretować w ten sposób, iż nie stoi ona na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, na podstawie których producenci energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych podlegają opodatkowaniu podatkiem od dochodów ze sprzedaży wytwarzanej przez nich energii elektrycznej powyżej konkretnej ceny określonej przez te uregulowania.
W przedmiocie pytania czwartego
55
Na wstępie należy przypomnieć, że, jak wynika także z pkt 28 niniejszego wyroku, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE procedury współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem do tego ostatniego należy udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. Mając to na uwadze, Trybunał powinien w razie potrzeby przeformułować przedłożone mu pytanie (wyrok z dnia 30 kwietnia 2025 r., Inspektorat kam Visshia sadeben savet, C‑313/23, C‑316/23 i C‑332/23, EU:C:2025:303, pkt 65 i przytoczone tam orzecznictwo).
56
W niniejszej sprawie sąd odsyłający nawiązuje w swoim pytaniu prejudycjalnym, jeśli chodzi o pytanie czwarte, do zgodności uregulowań krajowych takich jak ustawa nr 259/2021 w szczególności ze względu na „cele dotyczące osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r.” i na komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów z dnia 11 grudnia 2019 r., zatytułowany „Europejski Zielony Ład” [COM(2019) 640 final]. Tymczasem ten Europejski Zielony Ład jest wyłącznie komunikatem przyjętym przez Komisję, niemającym skutku wiążącego [zob. podobnie wyrok z dnia 4 października 2024 r., Litwa i in./Parlament i Rada (Pakiet mobilności), od C‑541/20 do C‑555/20, EU:C:2024:818, pkt 432].
57
Jednakże cel neutralności klimatycznej został wyznaczony wspólnie Unii i państwom członkowskim przez rozporządzenie 2021/1119, gdyż art. 2 ust. 1 tego rozporządzenia przewiduje, że neutralność klimatyczna musi zostać osiągnięta w całej Unii najpóźniej do 2050 r.
58
Należy zatem uznać, że poprzez pytanie czwarte sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 191 ust. 2 TFUE i rozporządzenie 2021/1119 stoją na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, na podstawie których producenci energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych podlegają opodatkowaniu podatkiem od dochodów ze sprzedaży wytworzonej przez nich energii elektrycznej powyżej konkretnej ceny określonej przez te uregulowania, lecz które zwalniają z tego podatku producentów energii elektrycznej z paliw kopalnych.
59
Należy przypomnieć w pierwszej kolejności w odniesieniu do art. 191 ust. 2 TFUE, że postanowienie to przewiduje, iż polityka Unii w dziedzinie środowiska naturalnego stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony, z uwzględnieniem różnorodności sytuacji w różnych regionach Unii. Polityka ta opiera się na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego, naprawiania szkody w pierwszym rzędzie u źródła i na zasadzie „zanieczyszczający płaci”. W tym kontekście środki harmonizujące odpowiadające wymogom w dziedzinie ochrony środowiska obejmują, w odpowiednich przypadkach, klauzulę zabezpieczającą, która pozwala państwom członkowskim na podejmowanie, z pozagospodarczych względów związanych ze środowiskiem, środków tymczasowych, podlegających unijnej procedurze kontrolnej.
60
Sąd odsyłający zastanawia się w szczególności, czy zasady ustanowione w omawianym postanowieniu są bezpośrednio skuteczne, a jeżeli tak, czy podatek taki jak rozpatrywany w postępowaniu głównym jest sprzeczny z tymi zasadami.
61
W tym względzie Trybunał orzekł już, że art. 191 ust. 2 TFUE ogranicza się do wskazania ogólnych celów Unii w dziedzinie środowiska naturalnego, gdyż w art. 192 TFUE powierzono Parlamentowi Europejskiemu i Radzie Unii Europejskiej, stanowiącym zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, troskę o podejmowanie decyzji co do działań służących osiągnięciu tych celów, jakie należy podjąć. W konsekwencji, skoro art. 191 ust. 2 TFUE, który określa zasadę „zanieczyszczający płaci”, skierowany jest do prawodawcy Unii, jednostki nie mogą powoływać się na niego jako taki na poparcie żądania zmierzającego do odstąpienia od zastosowania uregulowań krajowych takich jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, w sytuacji, która nie jest regulowana żadnymi przepisami Unii przyjętymi na podstawie art. 192 TFUE (zob. podobnie wyroki: z dnia 4 marca 2015 r., Fipa Group i in., C‑534/13, EU:C:2015:140, pkt 39, 40; z dnia 13 lipca 2017 r., Túrkevei Tejtermelő Kft., C‑129/16, EU:C:2017:547, pkt 36, 37).
62
Ponieważ prawodawca Unii nie przyjął na podstawie art. 192 TFUE żadnego aktu, który mógłby stanowić ramy dla przyjęcia przez państwa członkowskie podatku takiego jak przewidziany w ustawie nr 259/2021, należy stwierdzić, że art. 191 ust. 2 TFUE nie ma zastosowania do sporu w postępowaniu głównym, co oznacza, że nie ma potrzeby analizowania pytania czwartego w świetle tego ostatniego postanowienia.
63
W drugiej kolejności w odniesieniu do celów neutralności klimatycznej, jakie wyznaczyła Unia, i, w szczególności do rozporządzenia 2021/1119 określającego te cele i ich osiągnięcie do 2050 r., należy zauważyć, że rozporządzenie to, zgodnie z jego art. 1, w szczególności ustanawia ramy nieodwracalnego i stopniowego ograniczania antropogenicznych emisji gazów cieplarnianych oraz określa wiążący cel polegający na osiągnięciu neutralności klimatycznej w całej Unii.
64
Artykuł 2 ust. 2 rzeczonego rozporządzenia przewiduje ponadto, że państwa członkowskie są zobowiązane do wprowadzenia na poziomie krajowym środków niezbędnych, by umożliwić wspólne osiągnięcie celu neutralności klimatycznej. Na podstawie art. 5 ust. 1 tego rozporządzenia odpowiednie instytucje Unii i państwa członkowskie powinny zapewniać ciągłe postępy w zwiększaniu zdolności do adaptacji, wzmacnianiu odporności i zmniejszaniu podatności na zmianę klimatu. Zgodnie z art. 7 rozporządzenia 2021/1119 Komisja winna regularnie oceniać spójność zidentyfikowanych środków krajowych, na podstawie zintegrowanych krajowych planów w zakresie energii i klimatu, długoterminowych strategii krajowych i dwuletnich sprawozdań z postępów. Jeżeli instytucja ta stwierdza, że środki przyjęte przez państwo członkowskie są niespójne z celem neutralności klimatycznej lub niespójne z zapewnianiem postępów w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, o których mowa w art. 5 tego rozporządzenia, może wydać zalecenia dla tego państwa członkowskiego, w następstwie których to zaleceń państwo to jest zobowiązane powiadomić Komisję o tym, w jaki sposób zamierza je należycie uwzględnić i w roku następującym po roku wydania zaleceń podać, w jaki sposób należycie je uwzględniło, lub, jeżeli postanowi nie brać pod uwagę zaleceń w całości lub w znacznej mierze, przedstawia owej instytucji uzasadnienie tej decyzji.
65
Zarówno z brzmienia przepisów rozporządzenia 2021/1119, w szczególności jego art. 2, 5 i 7, jak i z realizowanego przez nie celu neutralności klimatycznej wynika, że rozporządzenie to ogranicza się do nałożenia na państwa członkowskie obowiązku ustanowienia ogólnej strategii, aby osiągnąć ten cel.
66
Jak bowiem zaznaczyła Komisja w uwagach na piśmie, konkretny środek przyjęty przez państwo członkowskie należy oceniać w tym celu w świetle wszystkich okoliczności sytuacji, w którą się on wpisuje, i wszystkich działań podjętych przez dane państwo członkowskie, aby przyczynić się do osiągnięcia celu neutralności klimatycznej Unii. Tymczasem uregulowania krajowe takie jak sporne w postępowaniu głównym nie wydają się same w sobie mieć decydującego wpływu na realizację tego celu lub skutkować tym, że państwo członkowskie, które je przyjęło, uchybi tym samym obowiązkowi wprowadzenia środków niezbędnych, aby umożliwić realizację tego wspólnego celu, zważywszy w szczególności na fakt, że stosowanie tych uregulowań jest ograniczone w czasie i nie wydaje się oddziaływać w istotny sposób na emisję gazów cieplarnianych.
67
W konsekwencji na pytanie czwarte należy odpowiedzieć, iż rozporządzenie 2021/1119 należy interpretować w ten sposób, że nie stoi ono na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, na podstawie których producenci energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych podlegają opodatkowaniu podatkiem od dochodów ze sprzedaży wytworzonej przez nich energii elektrycznej powyżej konkretnej ceny określonej przez te uregulowania, lecz które zwalniają z tego podatku producentów energii elektrycznej z paliw kopalnych.
W przedmiocie kosztów
68
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (dziewiąta izba) orzeka, co następuje:
1)
Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej oraz zmieniającą dyrektywę 2012/27/UE
należy interpretować w ten sposób, że:
nie stoi ona na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, na podstawie których producenci energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych podlegają opodatkowaniu podatkiem od dochodów ze sprzedaży wytworzonej przez nich energii elektrycznej powyżej konkretnej ceny określonej przez te uregulowania.
2)
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1119 z dnia 30 czerwca 2021 r. w sprawie ustanowienia ram na potrzeby osiągnięcia neutralności klimatycznej i zmiany rozporządzeń (WE) nr 401/2009 i (UE) 2018/1999 (Europejskie prawo o klimacie),
należy interpretować w ten sposób, że:
nie stoi ono na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, na podstawie których producenci energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych podlegają opodatkowaniu podatkiem od dochodów ze sprzedaży wytworzonej przez nich energii elektrycznej powyżej konkretnej ceny określonej przez te uregulowania, lecz które zwalniają z tego podatku producentów energii elektrycznej z paliw kopalnych.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: rumuński.