62017CJ0530
WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
z dnia 19 grudnia 2018 r. (
*1
)
Odwołanie – Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją na Ukrainie – Zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych – Wykaz osób, podmiotów i organów, do których ma zastosowanie zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych – Umieszczenie nazwiska wnoszącego odwołanie w wykazie – Decyzja wydana przez organ państwa trzeciego – Spoczywający na Radzie obowiązek zweryfikowania, czy decyzja ta została wydana z poszanowaniem prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej
W sprawie C‑530/17 P
mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 7 września 2017 r.,
Mykola Yanovych Azarov, zamieszkały w Kijowie (Ukraina), reprezentowany przez A. Eggera oraz G. Lanskiego, Rechtsanwälte,
wnoszący odwołanie,
w której drugą stroną postępowania jest:
Rada Unii Europejskiej, reprezentowana przez J.P. Hixa oraz F. Naerta, działających w charakterze pełnomocników,
strona pozwana w pierwszej instancji,
TRYBUNAŁ (czwarta izba),
w składzie: T. von Danwitz (sprawozdawca), prezes siódmej izby, pełniący obowiązki prezesa czwartej izby, K. Jürimäe, C. Lycourgos, E. Juhász i C. Vajda, sędziowie,
rzecznik generalny: G. Hogan,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1
W swoim odwołaniu Mykola Yanovych Azarov żąda uchylenia wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 7 lipca 2017 r., Azarov/Rada (T‑215/15, EU:T:2017:479, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”), w którym Sąd oddalił jego skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Rady (WPZiB) 2015/364 z dnia 5 marca 2015 r. zmieniającej decyzję 2014/119/WPZiB dotyczącą środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym osobom, podmiotom i organom w związku z sytuacją na Ukrainie (Dz.U. 2015, L 62, s. 25) oraz rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2015/357 z dnia 5 marca 2015 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (UE) nr 208/2014 w sprawie środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym osobom, podmiotom i organom w związku z sytuacją na Ukrainie (Dz.U. 2015, L 62, s. 1) w zakresie, w jakim akty te dotyczą wnoszącego odwołanie (zwanych dalej „zaskarżonymi aktami”).
Okoliczności powstania sporu
2
W dniu 5 marca 2014 r. Rada przyjęła decyzję 2014/119/WPZiB w sprawie środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym osobom, podmiotom i organom w związku z sytuacją na Ukrainie (Dz.U. 2014, L 66, s. 26). Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 tej decyzji:
„1.   Zamrożone zostają wszystkie środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do lub będące w posiadaniu, dyspozycji lub pod kontrolą wymienionych w załączniku osób wskazanych jako odpowiedzialne za defraudację [sprzeniewierzenie] ukraińskich funduszy państwowych oraz osób odpowiedzialnych za naruszenia praw człowieka na Ukrainie, a także osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów z nimi powiązanych.
2.   Nie udostępnia się – bezpośrednio ani pośrednio – żadnych środków finansowych ani zasobów gospodarczych wymienionym w załączniku osobom fizycznym lub prawnym, podmiotom lub organom, ani na ich rzecz”.
3
W tym samym dniu, 5 marca 2014 r., Rada przyjęła rozporządzenie (UE) nr 208/2014 w sprawie środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym osobom, podmiotom i organom w związku z sytuacją na Ukrainie (Dz.U. 2014, L 66, s. 1), które wdraża, w zakresie dotyczącym Unii Europejskiej, środki ograniczające przewidziane w decyzji 2014/119.
4
Artykuł 2 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi:
„Zamrożone zostają wszystkie środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do lub będące w posiadaniu, dyspozycji lub pod kontrolą osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów wymienionych w załączniku I”.
5
Artykuł 3 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia stanowi:
„W załączniku I wymieniono osoby, które zgodnie z art. 1 decyzji 2014/119/WPZiB zostały przez Radę wskazane jako odpowiedzialne za defraudację [sprzeniewierzenie] ukraińskich funduszy państwowych, oraz osoby odpowiedzialne za naruszenia praw człowieka na Ukrainie, a także osoby fizyczne lub prawne, podmioty lub organy z nimi powiązane”.
6
Nazwisko wnoszącego odwołanie, jako „premiera Ukrainy do stycznia 2014 r.”, zostało umieszczone w wykazach osób, podmiotów i organów, których fundusze i zasoby gospodarcze zostają zamrożone, znajdujących się, odpowiednio, w załączniku do decyzji 2014/119 i w załączniku I do rozporządzenia nr 208/2014. Powody umieszczenia jego nazwiska w tych wykazach były identyczne i brzmiały następująco:
„Osoba, wobec której wszczęto na Ukrainie postępowanie karne, aby przeprowadzić dochodzenie w sprawie przestępstw powiązanych ze sprzeniewierzeniem ukraińskich środków publicznych i ich nielegalnym przesyłaniem poza Ukrainę”.
7
Decyzją (WPZiB) 2015/143 z dnia 29 stycznia 2015 r. zmieniającą decyzję 2014/119/WPZiB w sprawie środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym osobom, podmiotom i organom w związku z sytuacją na Ukrainie (Dz.U. 2015, L 24, s. 16), Rada zmieniła treść art. 1 ust. 1 tej ostatniej decyzji w sposób następujący:
„Zamrożone zostają wszystkie środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do lub będące w posiadaniu, dyspozycji lub pod kontrolą wymienionych w załączniku osób wskazanych jako odpowiedzialne za defraudację [sprzeniewierzenie] ukraińskich funduszy państwowych oraz osób odpowiedzialnych za naruszenia praw człowieka na Ukrainie, a także osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów z nimi powiązanych, zgodnie z wykazem zamieszczonym w załączniku.
Do celów niniejszej decyzji do osób wskazanych jako odpowiedzialne za defraudację [sprzeniewierzenie] ukraińskich funduszy państwowych zalicza się osoby, wobec których organy ukraińskie wszczęły dochodzenie:
a)
za defraudację [sprzeniewierzenie] ukraińskich funduszy lub aktywów państwowych lub za współudział w tych działaniach; lub
b)
za wykorzystywanie stanowiska przez osobę piastującą funkcję publiczną, aby uzyskać nieuzasadnione korzyści dla siebie lub osoby trzeciej, a przez to spowodować stratę w ukraińskich funduszach lub aktywach państwowych, lub za współudział w tych działaniach”.
8
Rozporządzeniem (UE) 2015/138 z dnia 29 stycznia 2015 r. zmieniającym rozporządzenie (UE) nr 208/2014 w sprawie środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym osobom, podmiotom i organom w związku z sytuacją na Ukrainie (Dz.U. 2015, L 24, s. 1) Rada zmieniła treść art. 3 tego ostatniego rozporządzenia w podobny sposób.
9
Zaskarżonymi aktami Rada pozostawiła po przeprowadzeniu przeglądu nazwisko wnoszącego odwołanie w tych wykazach i przedłużyła w ten sposób stosowanie środków ograniczających przyjętych wobec niego do dnia 6 marca 2016 r. z następującym uzasadnieniem:
„Osoba, wobec której władze Ukrainy wszczęły postępowanie karne w sprawie sprzeniewierzenia środków publicznych lub mienia publicznego”.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
10
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 29 kwietnia 2015 r. wnoszący odwołanie wniósł skargę o stwierdzenie nieważności zaskarżonych aktów, podnosząc pięć zarzutów, dotyczących, po pierwsze, naruszenia obowiązku uzasadnienia, po drugie, naruszenia praw podstawowych, po trzecie, nadużycia władzy, po czwarte, naruszenia zasady dobrej administracji oraz po piąte, oczywistego błędu w ocenie.
11
Sąd oddalił wszystkie te zarzuty, wobec czego oddalił też skargę w całości.
Przebieg postępowania przed Trybunałem i żądania stron
12
Wnoszący odwołanie wnosi do Trybunału o:
–
uchylenie zaskarżonego wyroku;
–
rozstrzygnięcie sporu w sposób ostateczny poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonych aktów w zakresie, w jakim one go dotyczą, oraz obciążenie Rady kosztami postępowania przed Sądem i Trybunałem;
–
tytułem żądania ewentualnego, przekazanie sprawy Sądowi, aby wydał orzeczenie zgodnie z oceną prawną dokonaną przez Trybunał, i orzeczenie, że rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
13
Rada wnosi do Trybunału o:
–
oddalenie odwołania;
–
tytułem ewentualnym – oddalenie skargi, oraz
–
obciążenie wnoszącego odwołanie kosztami całego postępowania.
W przedmiocie odwołania
14
W uzasadnieniu swojego odwołania wnoszący odwołanie podnosi pięć zarzutów. W zarzucie pierwszym zarzuca on Sądowi naruszenie art. 296 TFUE i art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”). W zarzucie drugim, który dzieli się na cztery części, podnosi, że Sąd błędnie stwierdził, że nie doszło do naruszenia jego praw podstawowych. W zarzucie trzecim wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi, że stwierdził, iż Rada nie nadużyła władzy. Zarzut czwarty dotyczy naruszenia art. 41 karty. Wreszcie w zarzucie piątym, który dzieli się na sześć części, wnoszący odwołanie podnosi, że Sąd błędnie uznał, że Rada – przyjmując zaskarżone akty – nie popełniła oczywistego błędu w ocenie.
15
Najpierw należy zbadać część trzecią zarzutu piątego.
Argumentacja stron
16
Wnoszący odwołanie podnosi, że Sąd naruszył prawo, uznając w pkt 166 i nast. zaskarżonego wyroku, że wyroku Sądu z dnia 16 października 2014 r., LTTE/Rada (T‑208/11 i T‑508/11, EU:T:2014:885), który był wówczas przedmiotem odwołania i zgodnie z którym na Radzie spoczywa obowiązek zweryfikowania, przed oparciem się na decyzji organu państwa trzeciego, czy właściwe uregulowanie tego państwa zapewnia ochronę prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej, równoważną ochronie gwarantowanej na szczeblu Unii, nie można przenieść na grunt niniejszej sprawy, ponieważ zaskarżone akty różnią się pod względem brzmienia i celu od aktów rozpatrywanych w sprawie, w której wydano ten wyrok.
17
W tym względzie wnoszący odwołanie podnosi, że różnice pomiędzy tymi dwoma kategoriami aktów nie mają charakteru rozstrzygającego, i powołuje się na wydany tymczasem wyrok Trybunału z dnia 26 lipca 2017 r. w sprawie Rada/LTTE (C‑599/14 P, EU:C:2017:583). Po pierwsze twierdzi on, że przyjęcie wobec niego środków ograniczających było uzależnione od istnienia decyzji właściwego organu, tak by Rada mogła, opierając się na takiej decyzji, uznać go za odpowiedzialnego za sprzeniewierzenie środków finansowych. Wymogi postawione przez Trybunał mają zatem zastosowanie do tego kryterium umieszczenia w wykazie, sformułowanego w sposób szerszy niż kryterium rozpatrywane w sprawie, w której wydano ten wyrok. Po drugie argumentacja Sądu, zgodnie z którą rozpatrywana we wspomnianych wyrokach walka z terroryzmem niekoniecznie mieści się w ramach współpracy z państwem trzecim, które Rada zdecydowała się wspierać, jak w niniejszym przypadku, jest również błędna.
18
W odpowiedzi Rada podnosi, że część trzecia zarzutu piątego jest bezzasadna. Jest ona zdania, podobnie jak orzekł Sąd w zaskarżonym wyroku, że różnica między modelem środków ograniczających rozpatrywanych w sprawie, w której wydano wyrok z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE (C‑599/14 P, EU:C:2017:583), a modelem rozpatrywanym w niniejszym przypadku, mając na uwadze ich brzmienie oraz strukturę, a także cele i ogólne warunki, na których są one oparte, jest znaczna. W szczególności decyzja polityczna Unii, aby wspierać władze ukraińskie, między innymi w ramach wprowadzanych przez nie reform mających na celu wzmocnienie praworządności na Ukrainie, stanowi istotny element, jako że Trybunał stwierdził w wyroku z dnia 19 października 2017 r., Yanukovych/Rada (C‑598/16 P, niepublikowany, EU:C:2017:786, pkt 61), że środki ograniczające służące zwalczaniu sprzeniewierzania środków publicznych w tym państwie wpisują się w ramy polityki wspierania państwa trzeciego, mającej na celu sprzyjanie stabilizacji zarówno politycznej, jak i gospodarczej w tym państwie.
19
Rada dodaje, że wniosek wyciągnięty przez Trybunał w pkt 64 i 75 tego wyroku można przenieść na grunt niniejszej sprawy z uwagi na dokonane przez Sąd w pkt 175 i 176 zaskarżonego wyroku ustalenia faktyczne, które nie wchodzą w zakres kontroli Trybunału i z których wynika, że dowody przedstawione przez wnoszącego odwołanie nie są wystarczające, aby wykazać, że na jego szczególną sytuację wpłynęły przytaczane przez niego problemy dotyczące ukraińskiego systemu wymiaru sprawiedliwości.
Ocena Trybunału
20
Zgodnie z orzecznictwem Trybunału podczas dokonywania kontroli środków ograniczających sądy Unii powinny zapewnić co do zasady pełną kontrolę zgodności z prawem ogółu aktów Unii w świetle praw podstawowych stanowiących integralną część porządku prawnego Unii (zob. podobnie wyroki: z dnia 18 lipca 2013 r., Komisja i in./Kadi, C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P, EU:C:2013:518, pkt 97; z dnia 28 listopada 2013 r., Rada/Fulmen i Mahmoudian, C‑280/12 P, EU:C:2013:775, pkt 58; z dnia 28 marca 2017 r., Rosneft, C‑72/15, EU:C:2017:236, pkt 106).
21
Do tych praw podstawowych zaliczają się w szczególności poszanowanie prawa do obrony i prawo do skutecznej ochrony sądowej (wyroki: z dnia 28 listopada 2013 r., Rada/Fulmen i Mahmoudian, C‑280/12 P, EU:C:2013:775, pkt 59 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 28 listopada 2013 r., Rada/Manufacturing Support & Procurement Kala Naft, C‑348/12 P, EU:C:2013:776, pkt 66).
22
Skuteczność kontroli sądowej gwarantowanej w art. 47 karty wymaga, jak słusznie przypomniał Sąd w pkt 136 zaskarżonego wyroku, by w ramach kontroli zgodności z prawem powodów uzasadniających decyzję o umieszczeniu lub pozostawieniu nazwiska osoby w wykazie osób objętych środkami ograniczającymi sąd Unii upewnił się, że decyzja ta, która dla tej osoby ma charakter indywidualny, opiera się na wystarczająco solidnej podstawie faktycznej. Oznacza to sprawdzenie okoliczności faktycznych podnoszonych w uzasadnieniu, które leży u podstaw wspomnianej decyzji, tak aby kontrola sądowa nie była ograniczona do oceny abstrakcyjnego prawdopodobieństwa przywołanych powodów, ale dotyczyła tego, czy powody te – lub co najmniej jeden z nich, uważany za sam w sobie wystarczający do wsparcia tejże decyzji – są wykazane (wyroki: z dnia 18 lipca 2013 r., Komisja i in./Kadi, C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P, EU:C:2013:518, pkt 119; z dnia 18 czerwca 2015 r., Ipatau/Rada, C‑535/14 P, EU:C:2015:407, pkt 42; z dnia 18 lutego 2016 r., Rada/Bank Mellat, C‑176/13 P, EU:C:2016:96, pkt 109).
23
W niniejszej sprawie, jak stwierdził Sąd w pkt 132–134 zaskarżonego wyroku, przyjęte wobec wnoszącego odwołanie środki ograniczające zostały utrzymane na mocy zaskarżonych aktów na podstawie kryterium umieszczenia w wykazie określonego w art. 1 ust. 1 decyzji 2014/119, zmienionej decyzją 2015/143, i w art. 2 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 208/2014, zmienionego rozporządzeniem 2015/138. Kryterium to przewiduje zamrożenie środków finansowych osób, które zostały wskazane jako odpowiedzialne za sprzeniewierzenie środków publicznych, w tym osób, wobec których organy ukraińskie wszczęły dochodzenie.
24
W tym względzie, jak wynika z pkt 134, 149 i 150 zaskarżonego wyroku, w celu przyjęcia tych środków ograniczających Rada oparła się na okoliczności, że w stosunku do wnoszącego odwołanie „władze Ukrainy wszczęły postępowanie karne w sprawie sprzeniewierzenia środków publicznych lub mienia publicznego”, jak określono w piśmie ukraińskiej administracji sądowej z dnia 10 października 2014 r. dotyczącym postępowania karnego wszczętego przez nią przeciwko wnoszącemu odwołanie.
25
Wynika z tego, że utrzymanie na mocy zaskarżonych aktów środków ograniczających przyjętych wobec wnoszącego odwołanie opiera się na wydanej przez właściwy w tym względzie organ państwa trzeciego decyzji o wszczęciu i prowadzeniu postępowania karnego w związku z popełnieniem przestępstwa sprzeniewierzenia środków publicznych. W tym względzie nie ma znaczenia podniesiona w pkt 169 zaskarżonego wyroku okoliczność, że istnienie takiej decyzji stanowi nie kryterium umieszczenia w wykazie określonego w art. 1 ust. 1 decyzji 2014/119, zmienionej decyzją 2015/143, lecz podstawę faktyczną, na której opierają się rozpatrywane środki ograniczające.
26
Otóż w odniesieniu do takiej decyzji na Radzie spoczywa obowiązek, by przed oparciem się na decyzji organu państwa trzeciego zweryfikować, czy została ona wydana z poszanowaniem prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej (wyrok z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE, C‑599/14 P, EU:C:2017:583, pkt 24).
27
Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem Rada jest zobowiązana, gdy przyjmuje środki ograniczające, do poszanowania praw podstawowych stanowiących integralną część porządku prawnego Unii, do których zaliczają się w szczególności, jak wskazano w pkt 21 niniejszego wyroku, poszanowanie prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej (zob. podobnie wyroki: z dnia 18 lipca 2013 r., Komisja i in./Kadi, C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P, EU:C:2013:518, pkt 97, 98; z dnia 28 listopada 2013 r., Rada/Manufacturing Support & Procurement Kala Naft, C‑348/12 P, EU:C:2013:776, pkt 65, 66; z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE, C‑599/14 P, EU:C:2017:583, pkt 25).
28
W tym względzie wymóg zweryfikowania przez Radę, czy decyzje państw trzecich, będące dla niej podstawą umieszczenia nazwiska osoby lub nazwy podmiotu w wykazie osób i podmiotów, których aktywa podlegają zamrożeniu, zostały podjęte zgodnie z tymi prawami, ma na celu zapewnienie, by takie umieszczenie w wykazie odbywało się wyłącznie na wystarczająco solidnej podstawie faktycznej, a także zapewnienie ochrony danych osób lub podmiotów (zob. podobnie wyrok z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE, C‑599/14 P, EU:C:2017:583, pkt 26).
29
Trybunał uznał również, że w uzasadnieniu decyzji o umieszczeniu nazwiska osoby lub nazwy podmiotu w wykazie osób i podmiotów, których aktywa podlegają zamrożeniu oraz późniejszych decyzji, Rada jest zobowiązana wykazać, choćby w zwięzły sposób, powody, dla których uważa, że decyzja państwa trzeciego, na której zamierza się oprzeć, została wydana z poszanowaniem prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej (zob. podobnie wyrok z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE, C‑599/14 P, EU:C:2017:583, pkt 31, 33).
30
Tak więc w celu spełnienia obowiązku uzasadnienia w decyzji nakładających środki ograniczające Rada powinna wykazać, że sprawdziła, iż decyzja państwa trzeciego, na której opiera te środki, została wydana z poszanowaniem tych praw (zob. podobnie wyrok z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE, C‑599/14 P, EU:C:2017:583, pkt 37).
31
W niniejszym przypadku należy podnieść, że w pkt 167 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, iż podejścia przyjętego w wyroku z dnia 16 października 2014 r., LTTE/Rada (T‑208/11 i T‑508/11, EU:T:2014:885), nie można przenieść na grunt niniejszej sprawy.
32
Ponadto Sąd wyjaśnił w pkt 175 zaskarżonego wyroku, że „jedynie w sytuacji, gdyby wybór polityczny Rady, aby wesprzeć nowe władze ukraińskie, […] okazał się […] oczywiście błędny, […] ewentualny brak zgodności między ochroną praw podstawowych na Ukrainie a ochroną tych praw w Unii mógłby mieć wpływ na legalność [zaskarżonych aktów]”. Aby dojść do takiego wniosku, Sąd oparł się, jak wynika z pkt 173 i 174 zaskarżonego wyroku, na orzecznictwie wynikającym z wyroku z dnia 21 kwietnia 2015 r., Anbouba/Rada (C‑630/13 P, EU:C:2015:247, pkt 42), zgodnie z którym Trybunał przyznaje prawodawcy Unii szeroki zakres uznania w odniesieniu do definicji ogólnych kryteriów umieszczenia w wykazie, jakie należy uwzględnić w celu zastosowania środków ograniczających.
33
Rozumując w ten sposób, Sąd naruszył prawo.
34
Rada może bowiem uznać, że decyzja o umieszczeniu w wykazie opiera się na wystarczająco solidnej podstawie faktycznej, dopiero po sprawdzeniu, że przy przyjmowaniu decyzji przez dane państwo trzecie, na której zamierza oprzeć przyjęcie środków ograniczających, były przestrzegane prawo do obrony i prawo do skutecznej ochrony sądowej.
35
W niniejszym przypadku, o ile prawdą jest, że kryterium umieszczenia w wykazie, o którym mowa w pkt 23 niniejszego wyroku, pozwala Radzie oprzeć przyjęcie środków ograniczających na decyzji państwa trzeciego, takiej jak wskazana we wspomnianym w pkt 24 niniejszego wyroku piśmie z dnia 10 października 2014 r., o tyle z ciążącego na tej instytucji obowiązku przestrzegania prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej wynika obowiązek zapewnienia poszanowania wspomnianych praw przez organy państwa trzeciego, które wydały tę decyzję.
36
Prawdą jest, jak wskazał Sąd w pkt 173 zaskarżonego wyroku, że Ukraina należy do państw, które przystąpiły do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. Jednakże, o ile okoliczność tego rodzaju oznacza kontrolę przez Europejski Trybunał Praw Człowieka praw podstawowych gwarantowanych w tej konwencji, które zgodnie z art. 6 ust. 3 TUE stanowią część prawa Unii jako zasady ogólne, o tyle nie może ona wyeliminować konieczności zweryfikowania przez Radę, czy decyzja tego państwa trzeciego, na której opiera ona środki ograniczające, została wydana z poszanowaniem praw podstawowych, a w szczególności prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej.
37
Okoliczność, że wspomniane orzecznictwo zostało wydane w kontekście środków ograniczających przyjętych na podstawie wspólnego stanowiska Rady 2001/931/WPZiB z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie zastosowania szczególnych środków w celu zwalczania terroryzmu (Dz.U. 2001, L 344, s. 93), które zgodnie ze swym art. 1 ust. 4 odnosi się wyraźnie do decyzji podjętej przez właściwy organ, nie może podważyć tego wniosku. Różnice w brzmieniu, systematyce i celu, jakie Sąd zidentyfikował w pkt 168–172 zaskarżonego wyroku pomiędzy, z jednej strony, modelem środków ograniczających przewidzianym w tym wspólnym stanowisku, a z drugiej strony, modelem środków ograniczających przewidzianym w decyzji 2014/119, zmienionej decyzją 2015/143, i w rozporządzeniu nr 208/2014, zmienionym rozporządzeniem 2015/138, nie mogą prowadzić do ograniczenia stosowania gwarancji wynikających z tego samego orzecznictwa wyłącznie do środków ograniczających przyjętych w ramach walki z terroryzmem, na wzór wspomnianego wspólnego stanowiska, z wyłączeniem środków przyjętych w ramach współpracy z państwem trzecim, podjętej przez Radę w następstwie decyzji politycznej.
38
Należy dodać, co się tyczy wyjaśnienia Sądu streszczonego w pkt 32 niniejszego wyroku, że w niniejszej sprawie kwestionowane nie jest zdefiniowanie ogólnych kryteriów umieszczenia w wykazie, umożliwiających przyjęcie środków ograniczających. Przeciwnie, chodzi o decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonych aktów zamrożenia aktywów wnoszącego odwołanie, zamrożenia, które ma dla niego charakter indywidualny. Tymczasem, zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 22 niniejszego wyroku, w ramach kontroli zgodności z prawem powodów uzasadniających taką decyzję sąd Unii powinien upewnić się, że co najmniej jeden z tych powodów jest wystarczająco precyzyjny i konkretny, że jest wykazany i że stanowi sam w sobie wystarczającą podstawę do wsparcia tej decyzji (zob. podobnie wyrok z dnia 28 listopada 2013 r., Rada/Manufacturing Support & Procurement Kala Naft, C‑348/12 P, EU:C:2013:776, pkt 72).
39
Poza tym do właściwego organu Unii należy – w razie zakwestionowania – wykazanie zasadności powodów wysuniętych przeciwko konkretnej osobie, a nie do tej osoby przedstawienie zaprzeczającego dowodu braku zasadności wspomnianych powodów (wyroki: z dnia 18 lipca 2013 r., Komisja i in./Kadi, C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P, EU:C:2013:518, pkt 121; z dnia 28 listopada 2013 r., Rada/Fulmen i Mahmoudian, C‑280/12 P, EU:C:2013:775, pkt 66).
40
Odnośnie do wyroków z dnia 19 października 2017 r., Yanukovych/Rada (C‑598/16 P, niepublikowany, EU:C:2017:786), i z dnia 19 października 2017 r., Yanukovych/Rada (C‑599/16 P, niepublikowany, EU:C:2017:785), na które powołuje się Rada, należy sprecyzować, że Trybunał w ramach odwołań, które doprowadziły do wydania tych wyroków, nie rozpatrywał kwestii, czy orzecznictwo wynikające z wyroku z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE (C‑599/14 P, EU:C:2017:583), obejmuje przypadek środków ograniczających przyjętych w związku z sytuacją na Ukrainie. Ponadto należy stwierdzić, że w świetle utrwalonego orzecznictwa przytoczonego w pkt 27, 28 i 39 niniejszego wyroku nie można wywieść ze wspomnianych wyroków, że Rada nie jest zobowiązana do zweryfikowania, czy decyzja państwa trzeciego, na której zamierza oprzeć przyjęcie środków ograniczających, została podjęta z poszanowaniem prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej. Taki wniosek stałby bowiem w sprzeczności z tym utrwalonym orzecznictwem. Wnioski sformułowane w tych wyrokach są zatem bez znaczenia dla niniejszego odwołania.
41
Z powyższego wynika, że Sąd naruszył prawo, uznając, w przeciwieństwie do tego, co Trybunał orzekł w wyroku z dnia 26 lipca 2017 r. w sprawie Rada/LTTE (C‑599/14 P, EU:C:2017:583), że Rada nie była zobowiązana do zweryfikowania, czy decyzja państwa trzeciego, na której zamierza ona oprzeć przyjęcie środków ograniczających, została wydana z poszanowaniem prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądoweji że w związku z tym należy oddalić podniesiony przed nim zarzut dotyczący oczywistego błędu w ocenie.
42
Jako że trzecia część piątego zarzutu odwołania powinna zatem zostać uwzględniona, należy uchylić zaskarżony wyrok na tej podstawie w całości, bez konieczności orzekania w przedmiocie pozostałych części tego zarzutu, a także pozostałych zarzutów odwołania.
W przedmiocie wniesionej do Sądu skargi
43
Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jeżeli odwołanie jest zasadne, Trybunał uchyla orzeczenie Sądu. Może on wówczas wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala.
44
W niniejszym przypadku Trybunał posiada niezbędne dane, by wydać ostateczne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniesionej przed Sądem przez wnoszącego odwołanie skargi o stwierdzenie nieważności spornych aktów.
45
W tym względzie z uzasadnienia zaskarżonych aktów w żaden sposób nie wynika, że Rada zweryfikowała poszanowanie przestrzeganie przez ukraińską administrację sądową prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej wnoszącego odwołanie.
46
W tych okolicznościach wystarczy zauważyć, że z powodów wyrażonych w pkt 25–30 oraz 34–42 niniejszego wyroku skarga jest zasadna i że należy stwierdzić nieważność spornych aktów w zakresie dotyczącym wnoszącego odwołanie.
W przedmiocie kosztów
47
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest zasadne i Trybunał orzeka wyrokiem kończącym postępowanie w sprawie, Trybunał rozstrzyga o kosztach.
48
Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
49
Ponieważ wnoszący odwołanie wniósł o obciążenie Rady kosztami postępowania, a Rada przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami postępowania obydwu instancji.
Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:
1)
Wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 7 lipca 2017 r., Azarov/Conseil (T‑215/15, EU:T:2017:479), zostaje uchylony.
2)
Stwierdza się nieważność decyzji Rady (WPZiB) 2015/364 z dnia 5 marca 2015 r. zmieniającej decyzję 2014/119/WPZiB w sprawie środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym osobom, podmiotom i organom w związku z sytuacją na Ukrainie i rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2015/357 z dnia 5 marca 2015 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (UE) nr 208/2014 w sprawie środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym osobom, podmiotom i organom w związku z sytuacją na Ukrainie w zakresie, w jakim dotyczą one Mykoli Yanovycha Azarova.
3)
Rada Unii Europejskiej zostaje obciążona kosztami postępowania poniesionymi zarówno w postępowaniu w pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: niemiecki.