Edizzjoni Provviżorja
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
MARTÍN y PÉREZ DE NANCLARES
ippreżentati fit‑3 ta’ Diċembru 2025 (1)
Kawża T‑643/24
Centrul Român pentru Administrarea Drepturilor Artiștilor Interpreți (Credidam)
vs
Cristian General Serv SRL
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Curtea de Apel Bucureşti (il-Qorti tal-Appell ta’ Bukarest, ir-Rumanija))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Tassazzjoni – Taxxa fuq il-valur miżjud (VAT) – Artikolu 2(1)(ċ), Artikolu 24(1) u Artikolu 25 tad-Direttiva 2006/112/KE – Kunċett ta’ ‘provvista ta’ servizzi bi ħlas’ – Amministrazzjoni kollettiva tad-drittijiet tal-awtur – Ħlas għall-komunikazzjoni lill-pubbliku ta’ xogħlijiet mużikali protetti – Piż addizzjonali applikat fl-assenza ta’ liċenza – Artikolu 73 tad-Direttiva 2006/112 – Valur taxxabbli – Kunċett ta’ ‘korrispettiv’”
I.      Introduzzjoni
1.        Francisco de Vitoria (2) kellu d-drawwa jgħallem, f’Salamanca, li l-prezz ġust tal-bejgħ jirriżulta minn stima komuni tan-nies. Ma neskludix li dan il-ħsieb tal-filosofija ekonomika seta’ qanqal lill-Curtea de Apel Bucureşti (il-Qorti tal-Appell ta’ Bukarest, ir-Rumanija) meta ddeċidiet li tadixxi l-Qorti tal-Ġustizzja sabiex jiġi ddeterminat, fl-aħħar mill-aħħar, il-valur taxxabbli tat-taxxa fuq il-valur miżjud (VAT) fil-preżenza ta’ regola li twassal sabiex il-prezz ta’ servizz jiġi ttriplikat.
2.        B’mod iktar partikolari, dan ir-rinviju jqajjem żewġ domandi dwar l-interpretazzjoni tad-Direttiva 2006/112/KE (3),
li jidħlu f’kuntest ġurisprudenzjali diġà stabbilit sew.
3.        Minn naħa, għandha tiġi vverifikata l-eżistenza ta’ “provvista ta’ servizzi bi ħlas”, jiġifieri, essenzjalment, skambju reċiproku ta’ servizzi, meta utent, li jkun ikkomunika, lill-pubbliku, xogħlijiet mużikali protetti, mingħajr ma jkun akkwista liċenzja minn qabel, ikun obbligat iwettaq, ex lege, ħlas għal din il-komunikazzjoni. Ir-risposta li għandha tingħata ser tiddetermina jekk il-kunsiderazzjonijiet esposti fis-sentenza tal‑21 ta’ Jannar 2021, UCMR – ADA (C‑501/19, iktar ’il quddiem is-“sentenza UCMR”, EU:C:2021:50), li minnha
jirriżulta li l-għoti ta’ liċenzji li jawtorizzaw tali komunikazzjonijiet inkambju għall-pagament ta’ ħlas effettivament jikkostitwixxi tranżazzjoni suġġetta għall-VAT, japplikawx
mutatis mutandis fl-assenza ta’ liċenzja.
4.        Min-naħa l-oħra, din il-kawża toffri lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità li tispeċifika l-limiti tal-kunċett ta’ “korrispettiv”, fil-każ fejn parti mir-remunerazzjoni jkollha karatteristiċi punittivi jew kumpensatorji. Fil-fatt, l-utent, li jkun naqas milli jikseb liċenzja, ikun obbligat iħallas it-triplu tal-ammont bażiku tal-ħlas. Jekk jiġi preżunt li hemm effettivament “provvista ta’ servizzi bi ħlas”, ser ikollu jiġi ddeterminat jekk il-VAT hijiex dovuta għall-ammont miżjud jew biss għall-ammont bażiku ta’ dan il-ħlas. F’dan ir-rigward, ser nipproponi li jiġu eżaminati l-kriterji li jippermettu li jiġi stabbilit jekk ir-rabta bejn il-piż addizzjonali u s-servizz ipprovdut hijiex suffiċjentement diretta sabiex jiġi konkluż li teżisti relazzjoni sinallagmatika.
II.    Il-kuntest ġuridiku
A.      Id-dritt tal-Unjoni
5.        Skont l-Artikolu 2(1)(ċ) tad-Direttiva 2006/112, “il-provvista ta’ servizzi bi ħlas fit-territorju ta’ Stat Membru minn persuna taxxabbli li taġixxi bħala tali” għandha tkun suġġetta għall-VAT.
6.        Skont l-Artikolu 24(1) ta’ din id-direttiva, “‘[p]rovvista ta’ servizzi’ għandha tfisser kwalunkwe operazzjoni li ma tikkostitwix provvista ta’ merkanzija”.
7.        L-Artikolu 25 tal-imsemmija direttiva jistabbilixxi:
“Provvista ta’ servizzi tista’ tikkonsisti, inter alia, f’waħda mit-Transazzjonijiet li ġejjin:
(a)      l-assenjazzjoni ta’ proprjetà intanġibbli [...];
(b)      l-obbligazzjoni [...] biex ikun tollerat att jew sitwazzjoni;
(ċ)      it-twettiq ta’ servizz [...] skond il-liġi.”
8.        L-Artikolu 73 tal-istess direttiva jipprovdi li, “[f]ir-rigward tal-provvista ta’
[...] servizzi, minbarra kif imsemmi fl-Artikoli 74 sa 77, l-ammont taxxabbli għandu jinkludi dak kollu li jikkostitwixxi ħlas [korrispettiv] miksub jew li għandu jinkiseb mill-fornitur, għall-provvista, mill-konsumatur
[...]”.
B.      Id-dritt Rumen
9.        Il-Legea nr. 227/2015 privind Codul fiscal (il-Liġi Nru 227/2015 dwar il-Kodiċi tat-Taxxa), tat‑8 ta’ Settembru 2015 (Monitorul Oficial al României, Parti I, Nru 688, tal‑10 ta’ Settembru 2015), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali, tinkludi fl-Artikoli 268 u 271 tagħha dispożizzjonijiet intiżi li jittrasponu l-Artikolu 2(1)(ċ) tad-Direttiva 2006/112 kif ukoll l-Artikoli 24 u 25 ta’ din id-direttiva.
10.      Skont l-Artikolu 286(4)(b) ta’ din il-liġi, “[i]l-valur taxxabbli ma jinkludix [...] il-penalitajiet u s-somom l-oħra kollha mitluba għal nuqqas ta’ twettiq
[...] tal-obbligi kuntrattwali, jekk dawn jinġabru lil hinn mill-prezzijiet u/jew mit-tariffi nnegozjati”.
11.       Il-Legea nr. 8/1996 privind dreptul de autor și drepturile conexe (il-Liġi Nru 8/1996 dwar id-Drittijiet tal-Awtur u d-Drittijiet Konnessi, iktar ’il quddiem il-“Liġi Nru 8/1996”), tal‑14 ta’ Marzu 1996 (Monitorul Oficial al României, Parti I, Nru 60, tas‑26 ta’ Marzu 1996), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali, tiddetermina, fl-Artikoli 98 u 121 tagħha, ċerti drittijiet u obbligi tad-detenturi tad-drittijiet tal-awtur jew ta’ drittijiet relatati. Minnhom jirriżulta, b’mod partikolari, li dawn id-detenturi għandhom dritt esklużiv li jipprojbixxu x-xandir jew il-komunikazzjoni lill-pubbliku tax-xogħol tagħhom, sakemm dan ma jkunx diġà ġie ffissat jew imxandar.
12.      Barra minn hekk, dawn id-dispożizzjonijiet jipprevedu ħlas għall-użu tax-xogħlijiet protetti, li jinġabar minn soċjetà għall-amministrazzjoni kollettiva tad-drittijiet tal-awtur, kif ukoll il-modalitajiet li jippermettu li tiġi stabbilita l-metodoloġija applikabbli għad-determinazzjoni tal-ammont ta’ din ir-remunerazzjoni.
13.      F’dan il-każ, hija d-Deċiżjoni Nru 120/2016 tal-Oficiul Român pentru Drepturile de Autor (l-Uffiċċju Rumen tad-Drittijiet tal-Awtur), ippubblikata fil-Monitorul Oficial al României, li tipprevedi l-metodoloġija applikabbli. Minnha jirriżulta li l-ammont tal-ħlas jieħu inkunsiderazzjoni kriterji bħas-superfiċji tal-ispazju li fih issir il-komunikazzjoni lill-pubbliku, in-numru ta’ kmamar fl-unità ta’ akkomodazzjoni, il-lokalizzazzjoni tagħha u t-tip ta’ spazju.
14.      Dan l-ammont għandu jitħallas lis-soċjetà għall-amministrazzjoni kollettiva tad-drittijiet tal-awtur ikkonċernata, abbażi ta’ liċenzja mhux esklużiva għall-użu tax-xogħlijiet protetti. Skont il-punt 3.12 ta’ din il-metodoloġija, jekk tali użu ma jkunx kopert b’liċenzja, l-ammont dovut jiġi ttriplikat.
III. Il-fatti li wasslu għall-kawża u t-talba għal deċiżjoni preliminari
15.      Il-kawża prinċipali hija bejn Centrul Român pentru Administrarea Drepturilor Artiștilor Interpreți (iċ-Ċentru Rumen għall-Amministrazzjoni tad-Drittijiet tal-Artisti Interpreti, iktar ’il quddiem “Credidam”), li huwa soċjetà għall-amministrazzjoni kollettiva tad-drittijiet tal-awtur, u Cristian General Serv SRL, kumpannija stabbilita fir-Rumanija, dwar il-ħlas li huwa dovut minn din tal-aħħar għax-xandir ta’ xogħlijiet mużikali protetti.
16.      L-imsemmija kumpannija kienet ixxandar tali xogħlijiet fi stabbiliment ta’ akkomodazzjoni, mingħajr ma Credidam kienet tatha, minn qabel, il-liċenzja meħtieġa. Skont il-leġiżlazzjoni Rumena, f’dan il-każ, l-ammont tal-ħlas għandu jiġi ttriplikat.
17.      Il-qorti tar-rinviju, adita fl-appell, tindika li Credidam talbet li tiġi inkluża l-VAT fis-somom mitluba, filwaqt li, skont il-konvenuta fil-kawża prinċipali, din it-taxxa ma hijiex dovuta (4).
18.      Fid-dawl tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (5), il-qorti tar-rinviju tqis li huwa neċessarju li jiġi vverifikat jekk id-detenturi tad-drittijiet tal-awtur iwettqux tranżazzjoni li għandha tiġi kklassifikata bħala “provvista ta’ servizzi bi ħlas” suġġetta għall-VAT, meta persuna tagħmel komunikazzjoni lill-pubbliku tax-xogħlijiet protetti mingħajr ma tkun kisbet il-liċenzja neċessarja mingħand Credidam. Jekk ikun il-każ, sabiex tiġi kkalkolata l-VAT dovuta, għandu jiġi ddeterminat jekk il-korrispettiv għal dan is-servizz jinkludix biss l-ammont bażiku tal-ħlas jew jekk il-VAT għandhiex tiġi kkalkolata abbażi tal-ammont ittriplikat li jkun dovut fin-nuqqas ta’ liċenzja.
19.      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Curtea de Apel Bucureşti (il-Qorti tal-Appell ta’ Bukarest) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li, fil-kuntest tal-proċedura prevista fl-Artikolu 267 TFUE, tagħmel id-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      Fl-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 2(1)(ċ), tal-Artikolu 24(1) u tal-Artikolu 25(a) tad-Direttiva [2006/112], id-detenturi ta’ drittijiet relatati jipprovdu servizz bi ħlas meta l-utent jagħmel komunikazzjoni lill-pubbliku ta’ xogħlijiet protetti fin-nuqqas ta’ liċenzja f’dan is-sens?
2)      Ir-risposta għall-ewwel domanda tiddependi mill-fatt li, skont id-dritt nazzjonali, id-detentur ta’ tali dritt relatat ma għandux il-possibbiltà li jopponi l-użu, iżda għandu biss id-dritt għal remunerazzjoni ekwa unika, jew [tiddependi] mill-metodu ta’ kalkolu użat fid-determinazzjoni tal-ammonti dovuti?”
IV.    Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti Ġenerali
20.      Din it-talba għal deċiżjoni preliminari tressqet fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fit‑22 ta’ Novembru 2024. B’applikazzjoni tal-Artikolu 50b tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, din it-talba ġiet ittrasferita lill-Qorti Ġenerali, li ddeċidiet li tagħti deċiżjoni mingħajr seduta għas-sottomissjonijiet orali.
21.      Credidam, il-Gvern Rumen kif ukoll il-Kummissjoni ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub.
V.      Evalwazzjoni ġuridika
A.      Osservazzjonijiet preliminari
22.      Il-karatteristika partikolari ta’ din il-kawża tinsab fil-fatt li d-domandi tal-qorti tar-rinviju jirrigwardaw kwistjonijiet li huma estensjoni diretta ta’ dawk ittrattati fis-sentenza
UCMR (6).
23.      Il-kawża li wasslet għal din is-sentenza – li ngħatat wara rinviju għal deċiżjoni preliminari mill-Înalta Curte de Casaţie şi Justiţie (il-Qorti Għolja tal-Kassazzjoni u tal-Ġustizzja, ir-Rumanija) – tirrigwarda, bħala prinċipju, l-istess leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jiġifieri l-Liġi Nru 8/1996. Barra minn hekk, id-domandi magħmula kienu jeżiġu l-interpretazzjoni tal-istess dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2006/112, jiġifieri, b’mod partikolari, l-Artikolu 2(1)(ċ) tagħha, li minnu jirriżulta, essenzjalment, li l-“provvista ta’ servizzi” mwettqa “bi ħlas” għandha tkun suġġetta għall-VAT.
24.      Huwa għalhekk fid-dawl ta’ din is-sentenza li għandhom jiġu eżaminati d-domandi magħmula f’din il-kawża.
25.      F’dan ir-rigward, jidhirli li l-korp tat-talba għal deċiżjoni preliminari jippermetti li tiġi rfinata l-portata eżatta tagħha. Minn naħa, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk, f’dan il-każ, id-detenturi tad-drittijiet tal-awtur, irrappreżentati mis-soċjetà għall-amministrazzjoni kollettiva, wettqux “provvista ta’ servizzi” u, jekk ikun il-każ, jekk għandux jitqies li din tal-aħħar twettqet “bi ħlas”, b’mod partikolari fid-dawl tal-modalitajiet previsti mil-leġiżlazzjoni Rumena għad-determinazzjoni tal-ħlas dovut mill-utenti. Min-naħa l-oħra, fil-każ ta’ risposta affermattiva, dik il-qorti tistieden li tiġi eżaminata speċifikament in-natura “bi ħlas” ta’ dan is-servizz, sabiex jiġi ddeterminat jekk il-VAT għandhiex tiġi kkalkolata abbażi tal-ammont bażiku tal-ħlas jew tat-triplu tiegħu.
26.      Għaldaqstant, ser nipproponi li l-Qorti Ġenerali tirriformula d-domandi magħmula kif ġej: l-ewwel waħda tfittex li jsir magħruf jekk l-Artikolu 2(1)(ċ), l-Artikolu 24(1) u l-Artikolu 25(b) u (ċ) tad-Direttiva 2006/112 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li l-obbligu leġiżlattiv li tiġi ttollerata, inkambju għal ħlas, il-komunikazzjoni
tax-xogħlijiet protetti lill-pubbliku minn utent, li ma jkunx kiseb, minn qabel, il-liċenzja meħtieġa għal dan l-għan, għandu jiġi kklassifikat bħala “provvista ta’ servizzi bi ħlas” u t-tieni waħda tfittex li jiġi ddeterminat jekk l-Artikolu 2(1)(ċ) tad-Direttiva 2006/112, moqri flimkien mal-Artikolu 73 ta’ din id-direttiva, għandux jiġi interpretat fis-sens li r-remunerazzjoni, li hija dovuta għall-komunikazzjoni tax-xogħlijiet protetti lill-pubbliku, u li hija komposta minn ħlas bażiku u minn piż addizzjonali, applikat fin-nuqqas ta’ kisba ta’ liċenzja qabel din il-komunikazzjoni, tista’ tiġi kklassifikata bħala “ħlas [korrispettiv]”.
27.      Għall-finijiet ta’ dawn il-konklużjonijiet, ser nanalizza, fl-ewwel lok, l-eżistenza ta’ provvista ta’ servizzi kif ukoll in-natura oneruża tagħha (B), u, fit-tieni lok, il-kwistjoni speċifika tal-ammont ta’ dan il-ħlas (C).
B.      Fuq l-eżistenza ta’ “provvista ta’ servizzi bi ħlas”
28.      Mis-sentenza UCMR jirriżulta li l-awtorizzazzjoni, permezz tal-għoti ta’ liċenzja bi ħlas, tal-komunikazzjoni lill-pubbliku tax-xogħlijiet protetti tikkostitwixxi “provvista ta’ servizzi bi ħlas” fis-sens tal-Artikolu 2(1)(ċ) tad-Direttiva 2006/112 (7).
29.      Mill-banda l-oħra, il-motivazzjoni ta’ din is-sentenza ma tinkludix eżami awtonomu tal-kwistjoni jekk, fid-dawl tad-definizzjoni u tal-eżempji mhux eżawrjenti li jinsabu fl-Artikoli 24 u 25 tad-Direttiva 2006/122, din l-attività għandhiex tiġi kklassifikata bħala “provvista ta’ servizzi”.
Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonċentrat fuq l-interpretazzjoni tat-termini “bi ħlas”, billi eżaminat l-obbligi pekunjarji tal-utenti li kienu jikkomunikaw xogħlijiet protetti lill-pubbliku.
30.      B’mod partikolari, is-sentenza UCMR tfakkar li provvista ta’ servizzi titwettaq bi ħlas meta, fil-kuntest ta’ relazzjoni ġuridika, il-fornitur jirċievi remunerazzjoni li tkun il-korrispettiv effettiv għas-servizz mogħti, li jkun il-każ jekk tkun teżisti rabta diretta bejn din ir-remunerazzjoni u dan is-servizz individwabbli. Il-leġiżlazzjoni Rumena inkwistjoni fil-kawża li wasslet għal din is-sentenza kienet tissodisfa dawn il-kriterji, peress li kienet tistabbilixxi relazzjoni sinallagmatika bejn id-detenturi tad-drittijiet tal-awtur, irrappreżentati minn soċjetà għall-amministrazzjoni kollettiva tad-drittijiet tal-awtur, u l-utenti tax-xogħlijiet protetti. Fil-fatt, il-liċenzji mogħtija minn din is-soċjetà skont obbligu legali kienu jawtorizzaw il-komunikazzjoni lill-pubbliku ta’ dawn ix-xogħlijiet inkambju għall-pagament ta’ ħlas (8).
31.      Il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk il-kunsiderazzjonijiet esposti fis-sentenza UCMR jistgħux jiġu trasposti għal din il-kawża, sa fejn il-konvenuta fil-kawża prinċipali ma talbitx liċenzja qabel ma għamlet il-komunikazzjoni lill-pubbliku tax-xogħlijiet protetti.
32.      Nipproponi li neżamina din id-domanda f’żewġ stadji. L-ewwel nett, ser nittratta l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “provvista ta’ servizzi” (1), u sussegwentement dik tal-kriterju dwar in-natura oneruża ta’ tali servizzi (2).
1.      Il-kunċett ta’ “provvista ta’ servizzi”
33.      F’dak li jirrigwarda l-punt jekk, f’din il-kawża, twettqitx “provvista ta’ servizzi”, nirrileva, bla ħsara għall-verifiki li għandha twettaq il-qorti tar-rinviju, li l-Liġi Nru 8/1996 tipprovdi, minn naħa, li, fin-nuqqas ta’ liċenzja, il-komunikazzjoni tax-xogħlijiet protetti lill-pubbliku għandha tiġi ttollerata mid-detenturi tad-drittijiet u, min-naħa l-oħra, li, bħala korrispettiv, l-utent huwa obbligat iwettaq pagament ta’ ħlas ta’ ċertu ammont (9).
Skont it-talba għal deċiżjoni preliminari, il-leġiżlazzjoni Rumena għaldaqstant tistabbilixxi korrelazzjoni bejn id-dritt ta’ komunikazzjoni tal-utenti u l-obbligu tagħhom li jħallsu għall-eżerċizzju ta’ dan id-dritt.
34.      Fil-fehma tiegħi, dan l-obbligu legali li jiġi ttollerat att, previst mid-dritt nazzjonali, jista’ faċilment jiġi assimilat mal-għoti obbligatorju ta’ liċenzji msemmi fis-sentenza UCMR. Tal-inqas, dan jikkorrispondi għal tnejn mit-tliet tranżazzjonijiet indikati fl-Artikolu 25 tad-Direttiva 2006/112, b’mod indikattiv, bħala
provvista ta’ servizzi (10).
Dawn huma t-tranżazzjonijiet previsti fil-punti (b) u (ċ) ta’ dan l-artikolu, jiġifieri l-obbligu li jiġi ttollerat att u t-twettiq ta’ servizz skont il-liġi, rispettivament.
35.      B’mod iktar ġenerali, il-klassifikazzjoni ta’ att, li jippermetti l-eżerċizzju tad-dritt li xogħlijiet protetti jiġu kkomunikati lill-pubbliku, bħala provvista ta’ servizzi hija kkorroborata min-natura tal-VAT “bħala taxxa ġenerali fuq il-konsum”, intiża “sabiex tintaxxa l-ispiża finanzjarja tal-akkwist ta’ oġġett tal-konsum [...] jiġifieri vantaġġ konsumabbli, kemm jekk ikun oġġett tanġibbli bħal fil-każ ta’ kunsinna kif ukoll vantaġġ intanġibbli bħal fil-każ ta’ provvista ta’ servizzi” (11).
2.      In-natura oneruża tas-servizz
36.      Barra minn hekk, inqis li l-provvista ta’ servizzi li għadni kemm identifikajt titwettaq bi ħlas. F’dan ir-rigward, huwa suffiċjenti li jiġi kkonstatat li l-leġiżlazzjoni Rumena tistabbilixxi rabta diretta bejn il-provvista ta’ dan is-servizz u l-pagament tal-ħlas. Din il-leġiżlazzjoni għaldaqstant tistabbilixxi relazzjoni ġuridika li fil-kuntest tagħha jiġu skambjati servizzi reċiproċi (12). L-assenza ta’ relazzjoni kuntrattwali bejn id-detenturi tad-drittijiet tal-awtur u l-utenti ma hijiex rilevanti f’dan ir-rigward. Fil-fatt, skont il-ġurisprudenza, ir-relazzjoni ġuridika bejn il-fornitur ta’ servizz u l-benefiċjarju tista’ tkun ta’ natura pubblika, stabbilita mil-liġi, kif espress, barra minn hekk,
mill-Artikolu 25(ċ) tad-Direttiva 2006/112. Għalhekk in-natura ġuridika ta’ din ir-relazzjoni hija bla ħsara għall-eżistenza ta’ rabta diretta bejn il-provvista ta’ servizzi mwettqa u l-korrispettiv irċevut (13).
37.      Fid-dawl tal-ġurisprudenza, huwa, essenzjalment, għall-istess raġunijiet li ma jidhirlix li huma determinanti d-domandi tal-qorti tar-rinviju dwar il-modalitajiet leġiżlattivi li jippermettu li jiġi stabbilit, abbażi ta’ kriterji stabbiliti minn qabel, l-ammont tal-ħlas dovut (14).
38.      Nixtieq inżid li l-ġurisprudenza tikkonferma li lanqas in-natura possibbilment illegali tal-komunikazzjoni lill-pubbliku magħmula f’din il-kawża ma hija element determinanti sabiex tiġi evalwata l-eżistenza ta’ provvista ta’ servizzi ta’ natura oneruża. Fil-fatt, il-prinċipju ta’ newtralità fiskali jipprekludi distinzjoni ġeneralizzata bejn it-tranżazzjonijiet illegali u t-tranżazzjonijiet legali, ħaġa li timplika li l-kriterju marbut mal-eżistenza ta’ relazzjoni ġuridika għandu jingħata tifsira wiesgħa li tinkludi relazzjonijiet statutorji (15).
39.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, inqis li l-Artikolu 2(1)(ċ), l-Artikolu 24(1) u l-Artikolu 25(b) u (ċ) tad-Direttiva 2006/112 għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-obbligu leġiżlattiv li tiġi ttollerata, inkambju għal ħlas, il-komunikazzjoni tax-xogħlijiet protetti lill-pubbliku minn utent, li ma jkunx kiseb, minn qabel, il-liċenzja meħtieġa għal dan l-għan, għandu jiġi kklassifikat bħala “provvista ta’ servizzi bi ħlas”.
C.      Fuq l-eżistenza ta’ “rabta diretta” bejn is-servizz u l-piż addizzjonali applikat għall-ammont bażiku tal-ħlas
40.      Issa ser neżamina l-kwistjoni jekk il-“korrispettiv” għas-servizz inkwistjoni fil-kawża prinċipali jinkludix biss l-ammont bażiku tal-ħlas dovut mill-utenti ta’ xogħlijiet protetti jew jekk għandux jitqies li l-VAT għandha tiġi ddeterminata skont l-ammont miżjud ta’ dan il-ħlas.
41.      Qabel ma nindirizza din il-problema, infakkar li, fid-dawl tal-punti 36 sa 38 ta’ dawn il-konklużjonijiet, jidhirli li huwa stabbilit li l-ammont bażiku tal-ħlas għandu jiġi kklassifikat bħala “korrispettiv”. Għalhekk jonqos li jiġi vverifikat jekk dan il-kunċett jistax japplika wkoll għas-somma li teċċedi dan l-ammont u li tkun dovuta, barra minn hekk, meta utent ma jkunx kiseb liċenzja qabel il-komunikazzjoni tax-xogħlijiet protetti lill-pubbliku. Konsegwentement, ser nikkonċentra l-eżami tiegħi fuq il-klassifikazzjoni ta’ dan il-piż addizzjonali fir-rigward tal-VAT.
42.      Fil-fehma tiegħi, l-element determinanti għal din il-klassifikazzjoni huwa r-rekwiżit, imsemmi fil-punt 30 ta’ dawn il-konklużjonijiet, ta’ “rabta diretta” bejn is-servizz mogħti u l-korrispettiv irċevut. Il-limiti ta’ dan ir-rekwiżit huma s-suġġett ta’ ġurisprudenza li hija estensiva daqskemm hija każwistika (16). Madankollu, inqis li huwa possibbli li minn dan jinsiltu xi kriterji iktar ġenerali li jippermettu lill-Qorti Ġenerali jew, x’aktarx, lill-qorti tar-rinviju (17) tiddetermina jekk, f’dan il-każ, il-piż addizzjonali huwiex marbut b’mod suffiċjentement dirett mal-provvista tas-servizz inkwistjoni.
43.      Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, ser nanalizza
r-rilevanza tal-kriterji relatati mal-provvista effettiva ta’ servizz (1), mal-ammont tal-ħlas irċevut (2) u mal-kawża u mal-għanijiet tal-pagamenti (3), rispettivament.
1.      Il-provvista effettiva ta’ servizz
44.      Inqis li l-ġurisprudenza rilevanti f’dan il-qasam tippermetti li ssir distinzjoni bejn żewġ ipoteżijiet.
45.      Minn naħa, hemm l-ipoteżi tal-pagamenti li jsiru indipendentement mill-provvista ta’ servizz, b’mod li ma jkunx hemm tranżazzjoni taxxabbli. Eżempju ta’ dan huwa l-każ ta’ kumpens imħallas sabiex jiġi kkumpensat ħlas tardiv (18).
L-istess japplika għall-għajnuna agrikola mħallsa għat-tnaqqis tal-produzzjoni, eżaminata fis-sentenzi tad‑29 ta’ Frar 1996, Mohr (C‑215/94, EU:C:1996:72, punti 21 u 22) u tat‑18 ta’ Diċembru 1997, Landboden-Agrardienste (C‑384/95, EU:C:1997:627, punti 23 u 24), fin-nuqqas ta’ vantaġġ konsumabbli. Intendi li nqis li l-impożizzjoni ta’ taxxa ta’ soġġorn minn komun tista’ wkoll taqa’ f’din il-kategorija, bil-kundizzjoni li tali taxxa ma tiffinanzjax servizz individwabbli, iżda tikkontribwixxi ġeneralment għall-funzjonament tal-komun (19).
46.      Min-naħa l-oħra, meta, bħal f’dan il-każ, vantaġġ konsumabbli (20) jkun effettivament ingħata lil persuna (21), huwa pjuttost ċar, bħala regola ġenerali, li l-pagamenti magħmula, prima facie, għal dan il-vantaġġ għandhom jiġu kklassifikati bħala “korrispettiv”.
Madankollu, jeżistu diversi sitwazzjonijiet li fihom din id-determinazzjoni xejn ma tkun evidenti. L-inċertezzi dwar l-identifikazzjoni ta’ “rabta diretta” bejn is-servizz ipprovdut u l-pagamenti rċevuti mill-fornitur spiss ikunu r-riżultat tal-qafas ġuridiku nazzjonali li jifforma r-relazzjoni bejn il-partijiet u li mhux dejjem jippermetti li jiġu stabbiliti b’mod inekwivoku l-kawża u l-għan ta’ dawn il-pagamenti (22).
47.      Huwa f’tali żoni griżi li tinsab il-ġurisprudenza dwar il-kunċett ta’ “korrispettiv”, żviluppata sa issa mill-Qorti tal-Ġustizzja (23),
fosthom b’mod partikolari s-sentenzi tat‑18 ta’ Lulju 2007, Société thermale d’Eugénie-les-Bains (C‑277/05, EU:C:2007:440), u tal‑20 ta’ Jannar 2022, Apcoa Parking Danmark (C‑90/20, EU:C:2022:37),
li jidhirli li huma partikolarment rilevanti għall-analiżi ta’ din il-kawża. Fl-ewwel sentenza, il-kapparra mħallsa mill-klijent ta’ lukanda li rrinunzja għall-alloġġ tiegħu ġiet ikklassifikata bħala “kumpens fil-forma ta’ somma f’daqqa mhux taxxabbli”. Fit-tieni waħda, ġie deċiż li l-“ispejjeż ta’ kontroll” dovuti fil-każ ta’ parkeġġ irregolari f’parkeġġ kienu jikkostitwixxu l-korrispettiv għal provvista ta’ servizzi.
48.      Fil-fehma tiegħi, din il-ġurisprudenza hija ta’ natura li tissuġġerixxi li l-fatt li pagament – li, bħal f’din il-kawża, jidher li għandu, parzjalment, natura kumpensatorja – jidħol fil-kuntest tal-provvista ta’ servizzi huwa indizju qawwi għall-klassifikazzjoni tiegħu bħala “korrispettiv”.
Dan huwa iktar u iktar il-każ peress li, kif fakkart fil-punt 38 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-kriterju marbut mal-eżistenza ta’ relazzjoni ġuridika, li tfisser l-iskambju ta’ servizzi reċiproċi, għandu jingħata tifsira wiesgħa.
49.      F’dan il-każ, għandu għalhekk jiġi ddeterminat jekk, minkejja l-provvista ta’ servizz, parti mir-remunerazzjoni rċevuta, jiġifieri l-piż addizzjonali, tistax tiġi kklassifikata bħala “korrispettiv”. Dan ikun il-każ li kieku hija kellha tiġi kklassifikata bħala “kumpens li ma għandux rabta diretta mal-imsemmi servizz”.
2.      L-ammont tal-ħlas irċevut
50.      F’dak li jirrigwarda l-ammont tal-pagament inkwistjoni fil-kawża prinċipali, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li l-qorti tar-rinviju tagħti ċerta importanza lill-fatt li l-piż addizzjonali jeċċedi l-ħlas bażiku bil-kbir. Għalhekk hija tidher li qiegħda tistaqsi dwar ir-rilevanza tal-ammont tal-prezz li għandu jitħallas għad-determinazzjoni tal-eżistenza ta’ korrispettiv.
51.      Sabiex tingħata risposta għal dawn id-domandi, jidhirli li huwa utli li jitfakkar li l-kunċett ta’ “ħlas [korrispettiv]”, użat fl-Artikolu 73 tad-Direttiva 2006/112 sabiex jiġi ddeterminat il-valur taxxabbli, huwa wkoll determinanti għall-kwistjoni jekk provvista ta’ servizzi ġietx ipprovduta “bi ħlas”, fis-sens tal-Artikolu 2(1)(ċ) ta’ din id-direttiva. Fil-fatt, fl-assenza ta’ korrispettiv, ma jeżistix valur taxxabbli u s-sistema tal-VAT ma tapplikax (24).
52.      Dan il-“korrispettiv” jikkostitwixxi l-valur suġġettiv, jiġifieri li ġie realment irċevut, u mhux valur stmat skont kriterji oġġettivi. F’dawn iċ-ċirkustanzi, kif irrileva, essenzjalment, l-Avukat Ġenerali Ruiz-Jarabo Colomer (25), l-ammont ta’ dan tal-aħħar huwa irrilevanti. Fil-fatt, il-fatt li dan ikun ugwali, ogħla jew iktar baxx mill-ispejjeż imġarrba mill-fornitur ma huwiex ta’ natura li jaffettwa r-rabta diretta bejn il-provvista ta’ servizzi u l-korrispettiv irċevut (26).
53.      Huwa minnu li, sa ċertu punt, jista’ jkun neċessarju li jittieħed inkunsiderazzjoni l-ammont irċevut mill-fornitur ta’ servizz. Dan ikun b’mod partikolari l-każ meta r-remunerazzjoni tkun tant baxxa li tkopri biss parti minima mill-ispejjeż imġarrba. Madankollu, il-ġurisprudenza żviluppata progressivament, inklużi b’mod partikolari s-sentenzi tat‑30 ta’ Marzu 2023, Gmina O. (C‑612/21, EU:C:2023:279),
u, tal-istess jum,
Gmina L. (C‑616/21, EU:C:2023:280), turi, fil-fehma tiegħi, li din l-evalwazzjoni tan-natura suffiċjenti ta’ remunerazzjoni ma tagħmilx parti mill-eżami tal-eżistenza ta’ korrispettiv, kif wieħed seta’ jaħseb mill-qari tal-ewwel frażi tat-tieni sentenza tal-punt 49 tas-sentenza tat‑2 ta’ Ġunju 2016, Lajvér (C‑263/15, EU:C:2016:392) (27). Fil-fatt, inqis li l-ammont tal-pagamenti rċevuti mill-fornitur, fir-realtà, huwa biss element rilevanti għall-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ attività ekonomika (28).
54.      Jidhirli li dawn il-kunsiderazzjonijiet jikkostitwixxu indizju li, f’dan il-każ, ma hemmx lok li ssir distinzjoni bejn il-piż addizzjonali u l-ammont bażiku tal-ħlas inkwistjoni, peress li t-tnejn magħduda flimkien huma effettivament dovuti lis-soċjetà għall-amministrazzjoni kollettiva tad-drittijiet tal-awtur. Fi kwalunkwe każ, l-ammont għoli tal-piż addizzjonali ma huwiex element rilevanti sabiex tingħata risposta għad-domanda jekk dan jagħmilx parti mill-korrispettiv irċevut.
3.      Il-kawża u l-għan tal-pagamenti
55.      It-tieni sentenza tal‑punt 49 tas-sentenza tat‑2 ta’ Ġunju 2016, Lajvér (C‑263/15, EU:C:2016:392) hija interessanti wkoll għal raġuni oħra, sa fejn it-tieni frażi tagħha (29) tissuġġerixxi li jista’ jkun hemm “fatturi” li, meta jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat l-ammont tar-remunerazzjoni għal servizz, jistgħu jqiegħdu fid-dubju r-rabta diretta bejn it-tnejn. Intendi li nqis li din il-formulazzjoni tista’ tinftiehem bħala riferiment għall-għanijiet tal-pagamenti dovuti mid-destinatarju tas-servizz, kif jistgħu jiġu dedotti mill-qafas ġuridiku nazzjonali li jagħmlu parti minnu.
56.      F’dan ir-rigward, nixtieq infakkar qabelxejn li ma huwiex rilevanti jekk id-dritt nazzjonali jikklassifikax is-somom li għandhom jitħallsu lill-fornitur ta’ servizz bħala remunerazzjoni, bħala kumpens jew bħala penalità. L-evalwazzjoni tal-kwistjoni jekk pagament jitwettaqx inkambju għal provvista ta’ servizzi hija kwistjoni tad-dritt tal-Unjoni (30).
57.      Mill-banda l-oħra, il-kawża ġuridika jew, pjuttost, il-bażi legali tal-pagamenti tabilħaqq tikkostitwixxi element li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni sabiex tiġi ddeterminata l-eżistenza ta’ korrispettiv (31).
L-istess japplika għall-għan imfittex, anki jekk, fil-fehma tiegħi, dan huwa biss indizju komplementari, li ma jistax ikun determinanti fih innifsu. Barra minn hekk, għall-finijiet tal-evalwazzjoni ta’ dawn iż-żewġ elementi, għandha tittieħed inkunsiderazzjoni r-realtà ekonomika tat-tranżazzjonijiet (32).
58.      L-għan tal-pagamenti kellu post importanti fir-raġunament tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża li wasslet għas-sentenza Tolsma (33), li minnha jirriżulta li d-donazzjonijiet mogħtija minn persuni li jkunu għaddejjin fit-triq, ex gratia, lil mużiċist li jdoqq fit-toroq, ma jikkostitwixxux il-korrispettiv għal servizz. Madankollu, dan l-għan ma kienx determinanti waħdu, kif jikkonferma l-punt 17 ta’ din is-sentenza li jenfasizza l-assenza ta’ relazzjoni ġuridika bejn dan il-mużiċist u l-pubbliku tiegħu (34).
59.      Fil-fehma tiegħi, din il-konstatazzjoni tapplika wkoll f’dak li jirrigwarda l-kawża li wasslet għas-sentenza Société thermale d’Eugénie-les-Bains (35). Fil-fatt, minn din is-sentenza jirriżulta li, skont id-dritt nazzjonali applikabbli għall-kawża prinċipali, il-kapparra ma kinitx tagħmel parti integrali mill-ftehim ta’ akkomodazzjoni konkluż bejn il-klijent u l-lukandier.
Dan tal-aħħar kien obbligat jirriżerva l-alloġġ indipendentement mill-ħlas tagħha, ħaġa li kkonfermat li din ma kinitx tikkostitwixxi l-korrispettiv għal servizz, iżda kumpens fil-forma ta’ somma f’daqqa (36).
60.      Eżempju ieħor tal-istess tip huwa l-kawża li wasslet għas-sentenza MEO – Serviços de Comunicações e Multimédia (37), li fiha kienet inkwistjoni dispożizzjoni ta’ kuntratt għal żmien determinat li kienet tipprevedi, fil-każ ta’ terminazzjoni bikrija, l-eżiġibbiltà immedjata tal-pagamenti mensili li kien għad fadal. L-għan tagħha, li kien li jiddisswadi lill-klijent milli ma josservax il-perijodu minimu ta’ impenn, ma kienx ta’ natura li jaffettwa l-kawża ġuridika tal-pagamenti f’dan ir-rigward. Fil-fatt, dawn tal-aħħar kienu jikkostitwixxu remunerazzjoni kuntrattwali minima, li għandha tiġi kklassifikata bħala “korrispettiv” (38).
61.      Fl-aħħar nett, fil-kawża li wasslet għas-sentenza Apcoa Parking Danmark (39), l-impożizzjoni tal-“ispejjeż ta’ kontroll” fuq l-utent ta’ parkeġġ ma kinitx konċepibbli mingħajr it-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ post ta’ parkeġġ. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li l-funzjonament tajjeb tal-parkeġġ kien jeħtieġ effettivament kontroll tal-ipparkjar irregolari u li utent li jipparkja l-vettura tiegħu bi ksur tal-kundizzjonijiet normali ta’ użu kien jimpenja ruħu li jħallas dawn l-ispejjeż. Dawn tal-aħħar kienu jieħdu inkunsiderazzjoni l-ispiża tal-operat ogħla kkawżata minn dan l-aġir (40).
62.      Intendi li nqis li, f’dan il-każ, teżisti sitwazzjoni paragunabbli mhux ma’ dik inkwistjoni fil-kawża li wasslet għas-sentenza Société thermale d’Eugénie-les-Bains (41), iżda ma’ dik ikkonċernata fil-kawża li wasslet għas-sentenza Apcoa Parking Danmark (42). Fil-fatt, skont l-interpretazzjoni tiegħi tat-talba għal deċiżjoni preliminari, il-piż addizzjonali applikat jirriżulta sempliċement minn varjazzjoni tal-modalitajiet ta’ kalkolu tar-remunerazzjoni li hija dovuta għall-komunikazzjoni ta’ xogħlijiet protetti lill-pubbliku, abbażi tal-kundizzjonijiet legali miġjuba għall-attenzjoni tal-utenti. Jekk ikun il-każ, għandu jitqies li, fil-każijiet fejn ma tkunx inkisbet liċenzja qabel il-komunikazzjoni, il-piż addizzjonali jagħmel parti integrali minn din ir-remunerazzjoni.
63.      Indizju ieħor f’dan is-sens jista’ jkun il-fatt li, mill-perspettiva tar-realtà ekonomika, il-piż addizzjonali jidher li jieħu inkunsiderazzjoni l-ispiża ogħla li għandha ġġarrab
is-soċjetà għall-amministrazzjoni kollettiva tad-drittijiet tal-awtur minħabba l-ksur tal-obbligu legali tal-utenti li jiksbu l-liċenzji meħtieġa, minn naħa, u sabiex tiġi żgurata l-osservanza ta’ dan l-obbligu, min-naħa l-oħra (43).
64.      Fl-aħħar mill-aħħar, l-eżami tal-elementi li jistgħu jikkonfermaw l-eżistenza ta’ “rabta diretta” bejn is-servizz ipprovdut u l-“korrispettiv” irċevut,
inkluż il-piż addizzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għandu jitwettaq mill-qorti tar-rinviju.
Hija din li għandha twettaq l-evalwazzjoni tad-dritt nazzjonali u tal-kuntest ġuridiku u ekonomiku li fih tidħol
it-tranżazzjoni bejn is-soċjetà għall-amministrazzjoni kollettiva tad-drittijiet tal-awtur u l-utent li wettaq il-komunikazzjoni tax-xogħlijiet protetti mingħajr ma kiseb, minn qabel, il-liċenzja neċessarja (44).
65.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, inqis li l-Artikolu 2(1)(ċ) tad-Direttiva 2006/112, moqri flimkien mal-Artikolu 73 ta’ din id-direttiva, għandu jiġi interpretat fis-sens li r-remunerazzjoni, li hija dovuta għall-komunikazzjoni tax-xogħlijiet protetti lill-pubbliku, li hija komposta minn ħlas bażiku u minn piż addizzjonali, applikat fin-nuqqas ta’ kisba ta’ liċenzja qabel din il-komunikazzjoni, tista’ tiġi kklassifikata bħala “ħlas [korrispettiv]”, ħaġa li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika, b’mod partikolari fid-dawl tal-kawża legali u tal-għanijiet ta’ din ir-remunerazzjoni.
VI.    Konklużjoni
66.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Curtea de Apel Bucureşti (il-Qorti tal-Appell ta’ Bukarest, ir-Rumanija) tirrispondi kif ġej:
1)      L-Artikolu 2(1)(ċ), l-Artikolu 24(1) u l-Artikolu 25(b) u (ċ) tad-Direttiva tal-Kunsill 2006/112 tat‑28 ta’ Novembru 2006 dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud,
għandhom jiġu interpretati fis-sens li:
l-obbligu leġiżlattiv li tiġi ttollerata, inkambju għal ħlas, il-komunikazzjoni tax-xogħlijiet protetti lill-pubbliku minn utent, li ma jkunx kiseb, minn qabel, il-liċenzja meħtieġa għal dan l-għan, għandu jiġi kklassifikat bħala “provvista ta’ servizzi bi ħlas”.
2)      L-Artikolu 2(1)(ċ) tad-Direttiva 2006/112, moqri flimkien mal-Artikolu 73 ta’ din id-direttiva,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
ir-remunerazzjoni, li hija dovuta għall-komunikazzjoni tax-xogħlijiet protetti lill-pubbliku, u li hija komposta minn ħlas bażiku u minn piż addizzjonali, applikat fin-nuqqas ta’ kisba ta’ liċenzja qabel din il-komunikazzjoni, tista’ tiġi kklassifikata bħala “ħlas [korrispettiv]”, ħaġa li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika, b’mod partikolari fid-dawl tal-kawża legali u tal-għanijiet ta’ din ir-remunerazzjoni.
José Martín y Pérez de Nanclares
Mogħtija f’qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu, fit‑3 ta’ Diċembru 2025.
Firem
1      Lingwa oriġinali: il‑Franċiż.
2      Ara l-kunsiderazzjonijiet f’De Iustitia, dwar il-“bejgħ” (mistoqsija 77), riprodotti f’Beltrán
de Heredia, V., Francisco de Vitoria. Comentarios a la Secunda secundae de Santo Tomás, tomes I sa VI, Biblioteca de Teólogos Españoles, Salamanca, 1932 sa 1952. Il-ħsieb tal-filosofija ekonomika ta’ Francisco de Vitoria ġie żviluppat matul il-korsijiet akkademiċi 1527‑1528 u 1535‑1536 fl-Università ta’ Salamanca. Għalkemm huwa stess ma ppubblika l-ebda waħda mil-lezzjonijiet tiegħu, il-kummentarji estensivi tiegħu setgħu jinbnew mill-ġdid abbażi tan-noti tal-istudenti tiegħu li ġew iddokumentati minn Beltrán de Heredia. Ara, f’dan ir-rigward, mill-istess awtur, “Hacia un inventario analítico de manuscritos teológicos de la Escuela Salmantina, siglos XV‑XVII, conservados en España y en el extranjero”, Revista Española de Teología, 1943, p. 59 sa 88.
3      Direttiva tal-Kunsill tat‑28 ta’ Novembru 2006 dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (ĠU 2006, L 347, p. 1, rettifika fil-ĠU 2007, L 335, p. 60).
4      Nosserva li, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha ppreżentati lill-Qorti Ġenerali, Credidam tqis li l-VAT ma hijiex dovuta.
5      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza
UCMR, punti 34 u 35.
6      Għal ħarsa ġenerali lejn din is-sentenza, ara Simon, D., “Fiscalité – Gestion collective des droits d’auteur”, Revue Europe, 2021, Nru 3, Kummentarju Nru 101 u, għal analiżi ddettaljata, Finken, B., “Nutzung von Urheberrechten unter Einschaltung einer Verwertungsgesellschaft als Dienstleistungskommission. Anmerkungen zu EuGH v. 21.1.2021 – C‑501/19, UCMR-ADA”, Mehrwertsteuerrecht, 2024, Nru 10, p. 414 sa 417, kif ukoll, b’mod iktar ġenerali, Aliaga Agullo, E., “Impuesto sobre el Valor Añadido y derecho de participación de los creadores visuales (‘Droit de Suite’)”, Revista española de derecho financiero, 2023, Nru 199, p. 37 sa 77.
7      Sentenza
UCMR, punti 30
sa 37 u 39.
8      Sentenza UCMR, punti 30 sa 37 u 39.
9      Il-modalitajiet ta’ kalkolu ta’ dan il-ħlas u l-fatt li l-ammont tiegħu
jiġi ttriplikat fin-nuqqas ta’ liċenzja ser jiġu ttrattati fil-Kapitoli B. 2. u C rispettivament, ta’ dawn il-konklużjonijiet.
10      F’dak li jirrigwarda l-Artikolu 25 tad-Direttiva 2006/112, ara s-sentenza tal‑4 ta’ Lulju 2024, Credidam (C‑179/23, EU:C:2024:571, punt 34).
11      Konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali Kokott fil-kawża
Financial Bulgaria (C‑744/23, EU:C:2025:332, punt 39).
12      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑4 ta’ Lulju 2024, Credidam (C‑179/23, EU:C:2024:571, punti 39 u 40) f’dak li jirrigwarda r-relazzjoni ġuridika bejn id-detenturi ta’ drittijiet tal-awtur u s-soċjetà għall-amministrazzjoni kollettiva ta’ dawn id-drittijiet, prevista mil-Liġi Nru 8/1996. F’dan ir-rigward, ara wkoll Pollaud-Dulian, F., “TVA, droit d’auteur et gestion collective, un point sur la jurisprudence de la CJUE”, Revue trimestrielle de droit commercial, 2024, Nru 3, p. 642 sa 647.
13      Sentenzi tad‑29 ta’ Ottubru 2015, Saudaçor (C‑174/14, EU:C:2015:733, punt 39), tat‑2 ta’ Ġunju 2016, Lajvér (C‑263/15, EU:C:2016:392, punt 42) u tal‑15 ta’ April 2021, Administration de l’Enregistrement, des Domaines et de la TVA
(C‑846/19, EU:C:2021:277, punt 39). Ara wkoll il-konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali Kokott fil-kawża
Financial Bulgaria (C‑744/23, EU:C:2025:332, punt 40): “Il-VAT ma hijiex taxxa fuq it-tranżazzjonijiet legali, jew saħansitra taxxa kuntrattwali
[…]”.
14      Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑2 ta’ Ġunju 2016, Lajvér (C‑263/15, EU:C:2016:392, punti 46 u 49) u tal‑15 ta’ April 2021, Administration de l’Enregistrement, des Domaines et de la TVA
(C‑846/19, EU:C:2021:277, punt 43).
15      Sentenza tas‑27 ta’ April 2023, Fluvius Antwerpen (C‑677/21, EU:C:2023:348, punti 28 sa 33). Madankollu, ara s-sentenza tal‑14 ta’ Lulju 2005, British American Tobacco u Newman Shipping (C‑435/03, EU:C:2005:464, punt 42): “[I]s-serqa tal-merkanzija ma tikkostitwixxix ‘il-kunsinna ta’ l-oġġetti taħt titolu oneruż’”. Għal analiżi iktar fid-dettall tal-problema tal-konsum illegali, ara Beretta,
G., “Taxable and Non-Taxable Transactions”, f’Kofler,
G., u oħrajn
(edituri), Recent Developments in Value Added Tax 2023, Linde, Vjenna, 2024, p. 113 sa 162 (p. 131 sa 136).
16      Għal ħarsa ġenerali lejn u analiżi tal-ġurisprudenza rilevanti f’dan ir-rigward, ara Tumpel, J., “Mehrwertsteuer und Schadenersatz. Neue Entwicklungen in Rechtsprechung und Praxis”, f’Kirchmayr, S., Mayr, G., Hirschler, K. (edituri), Schriftenreihe zum Konzern- und Unternehmenssteuerrecht, Linde, Vjenna, 2023, p. 45 sa 55 u p. 72 sa 81.
17      Sentenza tad‑29 ta’ Ottubru 2015, Saudaçor (C‑174/14, EU:C:2015:733, punt 34).
18      Sentenza tal‑1 ta’ Lulju 1982, BAZ Bausystem (222/81, EU:C:1982:256, punt 8).
Madankollu, għat-tassazzjoni tal-interessi mħallsa lil fornitur sabiex huwa jaċċetta li jipposponi l-mument tal-pagament, ara s-sentenza tas‑27 ta’ Ottubru 1993, Muys’ en De Winter's Bouw- en Aannemingsbedrijf (C‑281/91, EU:C:1993:855, punt 18).
19      Ara s-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2023, Gemeinde A (C‑344/22, EU:C:2023:580, punti 33 sa 39) li fiha, madankollu, ġie individwat servizz individwabbli, kif ukoll il-kummentarju ta’ din is-sentenza minn Pezet, F., “Quand le contribuable n’en a pas pour son argent, une taxe, même affectée, n’emporte pas qualification d’une contrepartie”, Droit fiscal, 2023, Nru 37, Kummentarju Nru 285.
20      Ara l-punt 35 ta’ dawn il-konklużjonijiet fejn fakkart li l-VAT hija taxxa fuq il-konsum.
21      Ara s-sentenzi tal‑20 ta’ Jannar 2022, Apcoa Parking Danmark (C‑90/20, EU:C:2022:37, punt 43) u tat‑28 ta’ Novembru 2024, rhtb (C‑622/23, EU:C:2024:994, punt 25).
22      Ara, f’dan is-sens, Lamouroux, G., “Les indemnités dues en raison de la résiliation unilatérale d’un contrat d’entreprise sont-elles soumises à la TVA?”, Revue de droit fiscal, 2025, Nru 9, p. 44‑49 sa 44‑53 (p. 44‑51 sa 44‑52).
23      Għall-klassifikazzjoni bħala “korrispettiv” (1) tal-prezz ta’ servizz, meta d-destinatarju tas-servizz ikun irrinunzja għall-provvista effettiva tiegħu, permezz tat-terminazzjoni bikrija tal-kuntratt, ara s-sentenzi tat‑22 ta’ Novembru 2018, MEO – Serviços de Comunicações e Multimédia (C‑295/17, EU:C:2018:942, punti 50, 51, 61 u 62);
tat‑3 ta’ Lulju 2019, UniCredit Leasing (C‑242/18, EU:C:2019:558, punti 70 sa 76);
u tal‑11 ta’ Ġunju 2020, Vodafone Portugal (C‑43/19, EU:C:2020:465, punti 33 sa 40); (2) tal-prezz tal-biljett tal-ajru mhux użat, ara s-sentenza tat‑23 ta’ Diċembru 2015, Air France-KLM u Hop!Brit-Air (C‑250/14 u C‑289/14, EU:C:2015:841, punti 28, 30 u 34); (3) tal-pagamenti fil-każ ta’ serq tal-elettriku, ara s-sentenza tas‑27 ta’ April 2023, Fluvius Antwerpen (C‑677/21, EU:C:2023:348, punti 28 sa 33); (4) tas-sussidji għal kura mogħtija lir-residenti ta’ struttura ta’ akkoljenza għal persuni anzjani, ara s-sentenza tas‑27 ta’ Marzu 2014, Le Rayon d’Or (C‑151/13, EU:C:2014:185, punt 32) u (5) tal-onorarji rċevuti minn avukat tal-parti li tilfet, meta huwa jkun irrappreżenta lill-klijent tiegħu mingħajr ħlas, ara s-sentenza tat‑23 ta’ Ottubru 2025, Financial Bulgaria (C‑744/23, EU:C:2025:816, punti 33 u 35). B’kuntrast ma’ dan, għall-assenza ta’ “korrispettiv” (1) meta prezz jippremja lir-rebbieħ ta’ tiġrija taż-żwiemel, ara s-sentenza tal‑10 ta’ Novembru 2016, Baštová (C‑432/15, EU:C:2016:855, punti 36 sa 39) u (2) fil-każ ta’ sussidji b’rata fissa għal servizz ta’ trasport pubbliku, ara s-sentenza tat‑8 ta’ Mejju 2025, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (Servizzi ta’ trasport pubbliku) (C‑615/23, EU:C:2025:320, punti 23 sa 30).
24      Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑5 ta’ Frar 1981, Coöperatieve Aardappelenbewaarplaats (154/80, EU:C:1981:38, punt 11) u tal‑1 ta’ April 1982, Hong-Kong Trade Development Council (89/81, EU:C:1982:121, punti 10 u 11).
25      Konklużjonijiet fil-kawża
Hotel Scandic Gåsabäck (C‑412/03, EU:C:2004:746, punt 35).
26      Din hija ġurisprudenza stabbilita. Ara s-sentenzi tal‑5 ta’ Frar 1981, Coöperatieve Aardappelenbewaarplaats (154/80, EU:C:1981:38, punt 13); tal‑20 ta’ Jannar 2022, Apcoa Parking Danmark (C‑90/20, EU:C:2022:37, punt 45), u tal‑1 ta’ Awwissu 2025, Határ Diszkont (C‑427/23, EU:C:2025:596, punt 92).
27      Din il-frażi taqra kif ġej: “B’mod partikolari, [il-qorti tar-rinviju] għandha tiżgura li t-tariffa riċevuta mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali tikkostitwixxi biss remunerazzjoni parzjali tas-servizzi pprovduti jew li għandhom jiġu pprovduti
[…]”.
28      Sentenzi tat‑30 ta’ Marzu 2023, Gmina O. (C‑612/21, EU:C:2023:279, punti 31, 32, 38 u 40) u, tal-istess jum, Gmina L. (C‑616/21, EU:C:2023:280, punti 37, 40, 46 u 49).
29      Din il-frażi taqra kif ġej: “B’mod partikolari, [il-qorti tar-rinviju] għandha tiżgura […] li l-livell [tar-remunerazzjoni] ma ġiex stabbilit minħabba l-eżistenza ta’ fatturi eventwali oħra li jistgħu, jekk ikun il-każ, iqiegħdu f’dubju r-rabta diretta bejn is-servizzi u l-korrispettiv tagħhom”.
30      Sentenza tal‑20 ta’ Jannar 2022, Apcoa Parking Danmark (C‑90/20, EU:C:2022:37, punt 46 u l-ġurisprudenza ċċitata).
31      Ara, diġà f’dan is-sens, Deboissy, F., “Indemnités contractuelles et TVA: suite”, Revue trimestrielle de droit commercial, 2001, Nru 16, p. 807 à 808. Ara wkoll Beiser,
R., “Entgelt oder Schadenersatz in der Umsatzsteuer?”, Österreichisches Recht der Wirtschaft, 2025, Nru 168, p. 214 sa 217 (p. 217), li jqis, essenzjalment, li l-Qorti tal-Ġustizzja torbot il-kunċett ta’ “ħlas [korrispettiv]”, fis-sens tal-Artikolu 73 tad-Direttiva 2006/113, mad-dritt ċivili nazzjonali.
32      Sentenza tat‑22 ta’ Novembru 2018, MEO – Serviços de Comunicações e Multimédia (C‑295/17, EU:C:2018:942, punti 41 sa 45).
33      Sentenza tat‑3 ta’ Marzu 1994 (C‑16/93, EU:C:1994:80, punti 16 sa 19).
34      Għal interpretazzjoni awtentika, ara s-sentenza tat‑23 ta’ Ottubru 2025, Financial Bulgaria (C‑744/23, EU:C:2025:816, punt 30). Ara wkoll von Streit, G., Streit, T., “Entgelt oder Schadensersatz? Oder: Die Mehrwertsteuer auf dem Weg zur Verkehrssteuer? Eine Darstellung am Beispiel von Zahlungen bei Auflösung und Nichterfüllung von Verträgen”, UmsatzsteuerRundschau, 2020, Nru 4, p. 525 sa 535 (p. 526), li jqisu li, fil-kawża Tolsma, ma kienx hemm provvista ta’ servizzi.
35      Sentenza tat‑18 ta’ Lulju 2007 (C‑277/05, EU:C:2007:440, punti 19 sa 32).
36      Ara l-interpretazzjoni awtentika ta’ din is-sentenza fil-punt 24 tas-sentenza tat‑28 ta’ Novembru 2024, rhtb (C‑622/23, EU:C:2024:994). Dwar il-kwistjoni jekk għandhiex issir distinzjoni bejn il-kapparra u “garanzija ta’ riżerva” u jekk din tal-aħħar għandhiex tiġi kklassifikata bħala “korrispettiv għal servizz”, ara Bédier, J.‑L., “La somme prélevée par l’hôtelier lorsque le client n’honore pas une réservation est soumise à la TVA”, Revue de droit fiscal, 2024, Nru 45, p. 370‑23 sa 370‑27 (p. 370‑27).
37      Sentenza tat‑22 ta’ Novembru 2018 (C‑295/17, EU:C:2018:942, punti 61 u 62).
38      Għal eżempju simili, ara s-sentenza tat‑3 ta’ Lulju 2019, UniCredit Leasing (C‑242/18, EU:C:2019:558, punti 75 u 76).
39      Ara s-sentenza tal‑20 ta’ Jannar 2022 (C‑90/20, EU:C:2022:37, punti 33 u 34) kif ukoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Richard de la Tour f’dik il-kawża (EU:C:2021:449, punt 61).
40      Ara l-kritika ta’ Dodos, P., “EuGH: Kontrollgebühren bei Verstoß gegen Parkplatz-Nutzungsbedingungen als steuerbares Entgelt”, Mehrwertsteuerrecht, 2022, Nru 6, p. 240 sa 244 (p. 243 u 244).
41      Sentenza tat‑18 ta’ Lulju 2007
(C‑277/05, EU:C:2007:440).
42      Sentenza tal‑20 ta’ Jannar 2022 (C‑90/20, EU:C:2022:37).
43      Nosserva li l-proċess li għandha għad-dispożizzjoni tagħha l-Qorti Ġenerali ma jinkludix informazzjoni f’dan ir-rigward.
44      Dwar il-ġurisdizzjoni tal-qorti nazzjonali għall-interpretazzjoni tad-dritt tagħha stess, ara s-sentenza tat‑3 ta’ Lulju 2019, UniCredit Leasing (C‑242/18, EU:C:2019:558, punt 47) u tad‑29 ta’ Ottubru 2015, Saudaçor (C‑174/14, EU:C:2015:733, punt 34), diġà msemmija fil-punt 42 ta’ dawn il-konklużjonijiet.