62023TJ1077_RES
Kawża T‑1077/23
Bytedance Ltd
vs
Il‑Kummissjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (It-Tmien Awla Estiża) tas‑17 ta’ Lulju 2024
“Servizzi diġitali – Regolament (UE) 2022/1925 – Nomina ta’ gwardjan – Servizzi ta’ network soċjali online – Artikolu 3(1), (2) u (5) tar-Regolament 2022/1925 – Rekwiżiti – Preżunzjonijiet – Konfutazzjoni tal-preżunzjonijiet – Drittijiet tad-difiża – Ugwaljanza fit-trattament”
Regolamentazzjoni tas-swieq diġitali – Kontestabbiltà u ekwità tas-swieq fis-settur diġitali – Gwardjan – Kriterji għan-nomina – Verifika mill-Kummissjoni – Preżunzjonijiet – Konfutazzjoni mill-impriża kkonċernata – Neċessità li jitressqu argumenti u provi direttament marbuta mal-preżunzjonijiet inkwistjoni – Neċessità li jitressqu argumenti u provi li jikkontestaw manifestament dawn il-preżunzjonijiet
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2022/1925, Artikolu 3(1), (2) u (5))
(ara l-punti 39 sa 56, 59 sa 72, 284 sa 285)
Regolamentazzjoni tas-swieq diġitali – Kontestabbiltà u ekwità tas-swieq fis-settur diġitali – Gwardjan – Kriterji għan-nomina – Impatt sinjifikattiv fuq is-suq intern – Preżunzjoni – Kundizzjonijiet – Dħul mill-bejgħ annwali mwettaq mill-impriża fl-Unjoni li jaqbeż il-limitu previst f’kull wieħed mill-aħħar tliet snin finanzjarji – Valur tas-suq dinji tal-impriża li taqbeż il-limitu previst matul l-aħħar sena finanzjarja – Kundizzjonijiet alternattivi – Impriża li tissodisfa l-kundizzjoni marbuta mal-valur tas-suq dinji tagħha – Konfutazzjoni tal-preżunzjoni mill-imsemmija impriża – Argumenti bbażati fuq id-dħul baxx mill-bejgħ imwettaq fl-Unjoni – Ammissibbiltà
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2022/1925, Artikolu 3(1)(a), (2)(a) u (5))
(ara l-punti 80 sa 92)
Regolamentazzjoni tas-swieq diġitali – Kontestabbiltà u ekwità tas-swieq fis-settur diġitali – Gwardjan – Kriterji għan-nomina – Impatt sinjifikattiv fuq is-suq intern – Preżunzjoni – Kundizzjonijiet – Valur tas-suq dinji tal-impriża li taqbeż il-limitu previst matul l-aħħar sena finanzjarja – Oriġini ġeografika tal-valur tas-suq dinji – Assenza ta’ rilevanza
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2022/1925, Artikolu 3(1)(a) u (2)(a))
(ara l-punti 102 sa 109)
Rikors għal annullament – Motivi – Żball ta’ liġi – Żball mingħajr influwenza determinanti fir-rigward tal-eżitu – Motiv infondat
(Artikolu 263 TFUE)
(ara l-punti 111 sa 118)
Regolamentazzjoni tas-swieq diġitali – Kontestabbiltà u ekwità tas-swieq fis-settur diġitali – Gwardjan – Kriterji għan-nomina – Provvista ta’ servizz ewlieni ta’ pjattaforma li jikkostitwixxi punt ta’ aċċess importanti – Preżunzjoni – Kundizzjonijiet – Numru ta’ utenti finali u ta’ impriżi utenti tas-servizz li jaqbeż il-limiti previsti – Konfutazzjoni tal-preżunzjoni mill-impriża kkonċernata – Impriża li ma tibbenefikax minn ekosistema diġitali – Element li ma huwiex suffiċjenti sabiex jikkontesta manifestament il-preżunzjoni
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2022/1925, Artikolu 3(1)(b), (2)(b) u (5))
(ara l-punti 128 sa 134, 146 sa 161)
Regolamentazzjoni tas-swieq diġitali – Kontestabbiltà u ekwità tas-swieq fis-settur diġitali – Gwardjan – Kriterji għan-nomina – Provvista ta’ servizz ewlieni ta’ pjattaforma li jikkostitwixxi punt ta’ aċċess importanti – Preżunzjoni – Kundizzjonijiet – Numru ta’ utenti finali u ta’ impriżi utenti tas-servizz li jaqbeż il-limiti previsti – Konfutazzjoni tal-preżunzjoni mill-impriża kkonċernata – Oneru tal-prova li jaqa’ fuq din l-impriża
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2022/1925, Artikolu 3(1)(b), (2)(b) u (5))
(ara l-punti 135 sa 144)
Regolamentazzjoni tas-swieq diġitali – Kontestabbiltà u ekwità tas-swieq fis-settur diġitali – Gwardjan – Kriterji għan-nomina – Provvista ta’ servizz ewlieni ta’ pjattaforma li jikkostitwixxi punt ta’ aċċess importanti – Preżunzjoni – Kundizzjonijiet – Numru ta’ utenti finali u ta’ impriżi utenti tas-servizz li jaqbeż il-limiti previsti – Konfutazzjoni tal-preżunzjoni mill-impriża kkonċernata – Eżistenza ta’ ċertu livell ta’ multi-homing mill-utenti finali u mill-impriżi utenti – Argumenti li ma humiex suffiċjentement issostanzjati sabiex jikkontestaw manifestament il-preżunzjoni
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2022/1925, Artikolu 3(1)(b), (2)(b) u (5))
(ara l-punti 171 sa 214)
Regolamentazzjoni tas-swieq diġitali – Kontestabbiltà u ekwità tas-swieq fis-settur diġitali – Gwardjan – Kriterji għan-nomina – Provvista ta’ servizz ewlieni ta’ pjattaforma li jikkostitwixxi punt ta’ aċċess importanti – Preżunzjoni – Kundizzjonijiet – Numru ta’ utenti finali u ta’ impriżi utenti tas-servizz li jaqbeż il-limiti previsti – Konfutazzjoni tal-preżunzjoni mill-impriża kkonċernata – Skala tas-servizz iżgħar minn dik ta’ pjattaformi oħra u numru kbir ta’ kompetituri – Argumenti li ma humiex suffiċjentement issostanzjati sabiex jikkontestaw manifestament il-preżunzjoni
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2022/1925, Artikolu 3(1)(b), (2)(b) u (5))
(ara l-punti 222 sa 230, 238 sa 245)
Regolamentazzjoni tas-swieq diġitali – Kontestabbiltà u ekwità tas-swieq fis-settur diġitali – Gwardjan – Kriterji għan-nomina – Verifika mill-Kummissjoni – Preżunzjonijiet – Konfutazzjoni mill-impriża kkonċernata – Obbligu li jitressqu l-argumenti u l-provi rilevanti matul il-proċedura amministrattiva
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2022/1925, Artikolu 3(1), (2) u (5))
(ara l-punti 231 sa 237)
Regolamentazzjoni tas-swieq diġitali – Kontestabbiltà u ekwità tas-swieq fis-settur diġitali – Gwardjan – Kriterji għan-nomina – Provvista ta’ servizz ewlieni ta’ pjattaforma li jikkostitwixxi punt ta’ aċċess importanti – Preżunzjoni – Kundizzjonijiet – Numru ta’ utenti finali u ta’ impriżi utenti tas-servizz li jaqbeż il-limiti previsti – Konfutazzjoni tal-preżunzjoni mill-impriża kkonċernata – Dħul mir-reklamar u livell ta’ interazzjoni tal-impriżi utenti baxxi u iktar baxxi minn dawk ta’ ċerti pjattaformi oħra – Argumenti li ma humiex suffiċjentement issostanzjati sabiex jikkontestaw manifestament il-preżunzjoni
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2022/1925, Artikolu 3(1)(b), (2)(b) u (5))
(ara l-punti 255 sa 282)
Regolamentazzjoni tas-swieq diġitali – Kontestabbiltà u ekwità tas-swieq fis-settur diġitali – Gwardjan – Kriterji għan-nomina – Pożizzjoni soda u sostenibbli attwali jew fil-futur qrib – Kriterju – Kontestabbiltà limitata tal-pożizzjoni tal-impriża li tipprovdi s-servizz ewlieni ta’ pjattaforma – Preżunzjoni – Konfutazzjoni mill-impriża kkonċernata – Eżami tal-kontestabbiltà tal-pożizzjoni tal-impriża kkonċernata – Kapaċità tal-impriżi kollha li jikkompetu mal-gwardjani abbażi tal-merti tal-prodotti u tas-servizzi tagħhom
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2022/1925, Artikolu 3(1)(c), (2)(c) u (5))
(ara l-punti 293 sa 320)
Regolamentazzjoni tas-swieq diġitali – Kontestabbiltà u ekwità tas-swieq fis-settur diġitali – Gwardjan – Kriterji għan-nomina – Verifika mill-Kummissjoni – Rispett tad-dritt għal smigħ tal-impriża kkonċernata – Ksur – Annullament tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni – Kundizzjoni – Possibbiltà għall-impriża kkonċernata li tiżgura aħjar id-difiża tagħha fl-assenza ta’ irregolarità proċedurali – Kundizzjoni mhux issodisfatta
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 41(2); Regolament tal-Parlament u tal-Kunsill 2022/1925, Artikoli 3 u 34)
(ara l-punti 340 sa 370)
Regolamentazzjoni tas-swieq diġitali – Kontestabbiltà u ekwità tas-swieq fis-settur diġitali – Gwardjan – Kriterji għan-nomina – Verifika mill-Kummissjoni – Osservanza tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament – Assenza ta’ sitwazzjonijiet komparabbli
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikoli 20 u 21; Regolament tal-Parlament u tal-Kunsill 2022/1925, Artikolu 3)
(ara l-punti 374 sa 379)
Sunt
Filwaqt li interpretat għall-ewwel darba r-Regolament dwar is-swieq diġitali (
1
) (iktar ’il quddiem id-“DMA”), il-Qorti Ġenerali ċaħdet ir-rikors għal annullament ippreżentat minn Bytedance Ltd kontra d-deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea (
2
) li indikat lil din l-impriża kif ukoll lill-kumpanniji li hija kienet tikkontrolla direttament jew indirettament (iktar ’il quddiem, flimkien, “ByteDance”) bħala gwardjan fis-sens tal-imsemmi regolament.
Peress li ċerti servizzi diġitali, imsejħa “servizzi ewlenin ta’ pjattaforma” (iktar ’il quddiem “SEP”), spiss ikollhom karatteristiċi li, flimkien ma’ prattiki żleali min-naħa tal-impriżi li jipprovdu dawn is-servizzi, jistgħu jikkompromettu b’mod sinjifikattiv il-kontestabbiltà tas-SEP, kif ukoll jimminaw l-ekwità tar-relazzjoni kummerċjali bejn l-impriżi li jipprovdu dawn is-servizzi u l-impriżi utenti tagħhom u l-utenti finali tagħhom, il-leġiżlatur tal-Unjoni Ewropea ddeċieda li jadotta d-DMA.
Għaldaqstant, id-DMA kellu l-għan li jikkontribwixxi għall-funzjonament tajjeb tas-suq intern billi jistabbilixxi regoli intiżi li jiżguraw il-kontestabbiltà u l-ekwità tas-swieq fis-settur diġitali b’mod ġenerali u għall-impriżi utenti u għall-utenti finali tas-SEP ipprovduti mill-impriżi maħtura bħala “gwardjani” b’mod partikolari. Għal dan l-għan, id-DMA kien jipprevedi sensiela mmirata ta’ obbligi li l-impriżi li nħatru mill-Kummissjoni bħala gwardjani kellhom josservaw fir-rigward ta’ kull wieħed mis-SEP elenkati fid-deċiżjoni ta’ nomina.
Skont l-Artikolu 3(1) tad-DMA, il-Kummissjoni kellha taħtar impriża bħala gwardjan meta din tissodisfa t-tliet rekwiżiti kumulattivi li ġejjin:
(a)
kellha impatt sinjifikattiv fuq is-suq intern;
(b)
kienet tipprovdi SEP li kien jikkostitwixxi punt ta’ aċċess importanti li kien jippermetti lill-impriżi utenti jilħqu lill-utenti finali tagħhom (iktar ’il quddiem “punt ta’ aċċess importanti”), u
(c)
kienet tgawdi minn pożizzjoni soda u sostenibbli, fl-attivitajiet tagħha, jew kien prevedibbli li fil-futur qrib kienet ser tgawdi minn tali pożizzjoni.
Skont l-Artikolu 3(2) tad-DMA, impriża kienet titqies li tissodisfa l-imsemmija rekwiżiti meta kienet tilħaq ċerti limiti kwantitattivi, li kienu mibnija fuq b’mod partikolari d-dħul mill-bejgħ magħmul mill-impriża kkonċernata fl-Unjoni jew il-valur tas-suq dinji tagħha, in-numru ta’ utenti finali u ta’ impriżi utenti tas-SEP ikkonċernat stabbiliti jew li jinsabu fl-Unjoni, u n-numru ta’ snin li matulhom dan l-aħħar limitu fuq in-numru ta’ utenti kien ikun intlaħaq.
Skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(5) tad-DMA, l-impriża kkonċernata kienet tista’ tressaq, flimkien mal-komunikazzjoni tagħha skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(3) tad-DMA, argumenti suffiċjentement issostanzjati sabiex turi li, eċċezzjonalment, minkejja li kienet tilħaq il-limiti kollha previsti fl-Artikolu 3(2) tad-DMA u minħabba ċ-ċirkustanzi li fihom jopera s-SEP ikkonċernat, hija ma kinitx tissodisfa r-rekwiżiti elenkati fil-paragrafu 1 tal-imsemmi artikolu. Jekk l-impriża kienet tressaq tali argumenti suffiċjentement issostanzjati, li kienu jikkontestaw manifestament il-preżunzjonijiet previsti fl-Artikolu 3(2) tad-DMA, il-Kummissjoni setgħet tiftaħ investigazzjoni tas-suq skont l-Artikolu 17(3) tad-DMA.
Bytedance Ltd, stabbilita fiċ-Ċina fl‑2012 u kkostitwita skont id-dritt tal-Gżejjer Kajman, kienet topera, flimkien mal-kumpanniji li kienet tikkontrolla direttament jew indirettament, b’mod partikolari l-pjattaforma diġitali TikTok. Din il-pjattaforma diġitali, li tnediet fl-Unjoni, fil-verżjoni attwali tagħha, f’Awwissu 2018, tippermetti lill-utenti tagħha jfittxu, jaraw u jxandru videos, kif ukoll jinteraġixxu, jikkomunikaw u jikkondividu kontenut ma’ utenti oħra.
Wara komunikazzjoni ppreżentata minn Bytedance Ltd skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(3) tad-DMA, il-Kummissjoni, l-ewwel nett, qieset li TikTok kien servizz ta’ network soċjali online fis-sens tad-DMA u, konsegwentement, SEP. It-tieni nett, il-Kummissjoni kkonstatat li ByteDance kienet laħqet il-limiti previsti fl-Artikolu 3(2) tad-DMA, f’dak li jirrigwarda TikTok, li kien jippermetti li jiġi preżunt li r-rekwiżiti tal-Artikolu 3(1) tad-DMA, dwar in-nomina tagħha bħala gwardjan, kienu ssodisfatti. It-tielet nett, il-Kummissjoni qieset li l-argumenti mressqa minn Bytedance Ltd sabiex tikkonfuta l-preżunzjonijiet previsti fl-Artikolu 3(2) tad-DMA ma kinux issostanzjati biżżejjed sabiex dawn jiġu manifestament ikkontestati. Il-Kummissjoni għalhekk ħatret lil ByteDance bħala gwardjan, mingħajr ma fetħet investigazzjoni tas-suq, u qieset li s-servizz ta’ network soċjali online TikTok kien punt ta’ aċċess importanti fis-sens tad-DMA (
3
).
Bytedance Ltd adixxiet lill-Qorti Ġenerali permezz ta’ rikors għall-annullament ta’ dik id-deċiżjoni. Il-Qorti Ġenerali, fuq talba ta’ Bytedance Ltd, iddeċidiet li tagħti deċiżjoni fuq ir-rikors skont il-proċedura mħaffa.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti Ġenerali
Insostenn tar-rikors tagħha, ir-rikorrenti qajmet tliet motivi bbażati, l-ewwel wieħed, fuq ksur tal-Artikolu 3(1) u (5) tad-DMA, it-tieni wieħed, fuq ksur tad-drittijiet tad-difiża u, it-tielet wieħed, fuq ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament.
Fuq il‑motiv ibbażat fuq ksur tal‑Artikolu 3(1) u (5) tad‑DMA
Preliminarjament, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li r-rikorrenti ma kkontestatx li TikTok kienet tikkostitwixxi servizz ta’ network soċjali online fis-sens tad-DMA. Hija lanqas ma kkontestat li l-limiti previsti fl-Artikolu 3(2)(a) sa (c) tad-DMA kienu ntlaħqu u li, konsegwentement, ByteDance kienet meqjusa li tissodisfa r-rekwiżiti rispettivi tal-Artikolu 3(1) tad-DMA għall-finijiet tan-nomina tagħha bħala gwardjan.
Għall-kuntrarju, ir-rikorrenti qieset li l-Kummissjoni wettqet żbalji meta qieset li l-argumenti mressqa mir-rikorrenti, skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(5) tad-DMA, ma kinux suffiċjentement issostanzjati sabiex jikkontestaw manifestament il-preżunzjonijiet previsti fl-Artikolu 3(2) tad-DMA, fir-rigward ta’ TikTok.
A. Fuq il-kriterju legali applikat mill-Kummissjoni waqt l-eżami tal-argumenti mressqa sabiex jiġu kkonfutati l-preżunzjonijiet previsti fl-Artikolu 3(2) tad-DMA
Il-Qorti Ġenerali ċaħdet qabelxejn l-ilmenti li kienu jgħidu li l-Kummissjoni applikat kriterju legali żbaljat waqt l-eżami tagħha tal-argumenti u tal-provi prodotti mir-rikorrenti sabiex tikkonfuta l-preżunzjonijiet previsti fl-Artikolu 3(2) tad-DMA.
F’dan il-kuntest, il-Qorti Ġenerali rrilevat, minn naħa, li għalkemm l-Artikolu 3(5) tad-DMA kien jippermetti lill-impriża kkonċernata tressaq, sabiex tikkonfuta l-preżunzjonijiet previsti fl-Artikolu 3(2) tad-DMA, argumenti u provi, kemm jekk ikunu espressi f’valuri f’ċifri jew le, dawn kellhom madankollu jkunu direttament marbuta ma’ waħda jew iktar minn dawn il-preżunzjonijiet, li jieħdu l-forma ta’ limiti kwantitattivi. F’dan il-każ, il-Kummissjoni setgħet tiċħad ċerti argumenti tar-rikorrenti li kienu jikkonsistu b’mod partikolari f’dikjarazzjonijiet ġenerali dwar l-għanijiet li kellhom jintlaħqu mid-DMA u l-għan u l-effett utli tal-Artikolu 3(5) tad-DMA, peress li dawn ma kinux intiżi li jikkonfutaw konkretament u speċifikament waħda mit-tliet preżunzjonijiet previsti fl-Artikolu 3(2) tad-DMA u, għaldaqstant, ma kinux direttament marbuta magħhom.
Min-naħa l-oħra, il-Qorti Ġenerali indikat li l-livell ta’ prova meħtieġ sabiex jiġu kkontestati l-imsemmija preżunzjonijiet kien jirriżulta direttament mill-Artikolu 3(5) tad-DMA, li eżiġa li l-impriża kkonċernata, li fuqha kien jaqa’ l-oneru tal-prova, tressaq argumenti suffiċjentement issostanzjati, li kienu jikkontestaw manifestament dawn il-preżunzjonijiet. Minn dan kien isegwi li l-argumenti mressqa minn din l-impriża kellhom ikunu jistgħu juru, b’livell għoli ta’ plawżibbiltà, li l-preżunzjonijiet previsti fl-Artikolu 3(2) tad-DMA kienu qegħdin jiġu kkontestati. Il-Qorti Ġenerali żiedet li, f’dan il-każ, il-Kummissjoni kienet iddikjarat li kien ġie applikat il-livell ta’ prova previst fl-Artikolu 3(5) tad-DMA, u xejn fl-analiżi tagħha ma kien jissuġġerixxi li l-livell ta’ prova li hija kienet fil-fatt applikat kien ogħla minn dak iddeterminat f’din id-dispożizzjoni.
B. Fuq il-preżunzjoni li ByteDance kellha impatt sinjifikattiv fuq is-suq intern
Fid-dawl ta’ dawn il-preċiżazzjonijiet, il-Qorti Ġenerali sussegwentement eżaminat l-ilmenti tar-rikorrenti li kienu jgħidu li l-Kummissjoni kisret l-Artikolu 3(1)(a) u (5) tad-DMA, billi ċaħdet l-argumenti tagħha intiżi li juru li ByteDance ma kellhiex impatt sinjifikattiv fuq is-suq intern. Ir-rikorrenti essenzjalment sostniet li l-impatt ta’ ByteDance fuq is-suq intern ma kienx sinjifikattiv, kif intwera b’mod partikolari mill-fatt li d-dħul mill-bejgħ tagħha fl-Unjoni kien baxx u li l-valur tas-suq globali ta’ ByteDance kien dovut prinċipalment għall-attivitajiet tagħha fiċ-Ċina, b’mod li dan ma kienx rappreżentattiv tal-impatt tagħha fuq is-suq intern.
F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni kienet b’mod partikolari ċaħdet, bħala irrilevanti, l-argument ibbażat fuq il-fatt li d-dħul ta’ ByteDance fl-Unjoni kien inqas mil-limitu tad-dħul mill-bejgħ miksub fl-Unjoni previst fl-Artikolu 3(2)(a) tad-DMA.
Dwar dan il-punt, il-Qorti Ġenerali fakkret li l-Artikolu 3(2)(a) tad-DMA kien jippermetti li jiġi preżunt li impriża għandha impatt kbir fuq is-suq intern fis-sens tal-paragrafu 1(a) tal-istess artikolu, meta l-impriża tkun ipprovdiet is-SEP inkwistjoni f’mill-inqas tliet Stati Membri u meta jew id-dħul mill-bejgħ annwali tagħha mwettaq fl-Unjoni jkun ta’ EUR 7.5 biljun jew iktar matul kull wieħed mill-aħħar tliet snin finanzjarji, jew il-kapitalizzazzjoni medja tas-suq tagħha jew il-valur tas-suq ġust ekwivalenti tagħha jkun laħaq mill-inqas EUR 75 biljun matul l-aħħar sena finanzjarja.
Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali osservat li ma kienx ikkontestat li ByteDance ma kinitx tilħaq il-limitu ta’ dħul mill-bejgħ miksub fl-Unjoni. Għall-kuntrarju, ġie aċċettat li ByteDance kienet laħqet il-limitu alternattiv tal-valur tas-suq dinji u li, minħabba f’hekk, hija kienet meqjusa li kellha impatt sinjifikattiv fuq is-suq intern.
Fir-rigward tar-relazzjoni bejn iż-żewġ limiti msemmija iktar ’il fuq, il-Qorti Ġenerali ppreċiżat li dawn jirriflettu ipoteżijiet qrib ta’ xulxin, iżda distinti. Filwaqt li dħul mill-bejgħ għoli fl-Unjoni għandu t-tendenza li juri li l-impriża inkwistjoni diġà tgawdi minn kapaċità li timmonetizza l-utenti tagħha fis-suq intern, kapitalizzazzjoni tas-suq jew valur tas-suq ġust fuq livell dinji għoli pjuttost jindika li l-imsemmija impriża għandha l-potenzjal li timmonetizza l-utenti tagħha fis-suq intern fil-futur qrib. Barra minn hekk, id-dħul mill-bejgħ imwettaq mill-impriża inkwistjoni fl-Unjoni kien ġie speċifikament adottat mil-leġiżlatur tal-Unjoni bħala indikatur tal-impatt tagħha fuq is-suq intern.
Għalhekk, ma setax jiġi eskluż li l-impriża kkonċernata setgħet turi, abbażi ta’ diversi argumenti suffiċjentement issostanzjati, fosthom id-dħul mill-bejgħ baxx tagħha mwettaq fl-Unjoni, li, minkejja l-valur tas-suq dinji kbir ħafna tagħha, hija kellha biss preżenza limitata fis-suq intern, b’tali mod li l-imsemmi valur tas-suq ma kienx jirrifletti potenzjal li jiġu monetizzati l-utenti tagħha fl-Unjoni fil-futur qrib u li, għaldaqstant, hija ma kellhiex impatt sinjifikattiv fuq is-suq intern fis-sens tal-Artikolu 3(1)(a) tad-DMA.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li l-Kummissjoni wettqet żball meta ċaħdet bħala irrilevanti, sabiex tikkontesta l-preżunzjoni dwar l-impatt sinjifikattiv ta’ ByteDance fuq is-suq intern, l-argument tar-rikorrenti dwar id-dħul mill-bejgħ baxx ta’ ByteDance mwettaq fl-Unjoni.
Madankollu, skont il-ġurisprudenza, dan l-iżball kien iwassal għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata biss jekk dan seta’ kellu influwenza determinanti, fiċ-ċirkustanzi partikolari tal-każ inkwistjoni, fuq iċ-ċaħda, mill-Kummissjoni, tal-argumenti mressqa mir-rikorrenti sabiex tiġi kkonfutata l-preżunzjoni prevista fl-Artikolu 3(2)(a) tad-DMA.
Issa, dan ma kienx il-każ, peress li l-elementi l-oħra kollha meħuda inkunsiderazzjoni mill-Kummissjoni sabiex tikkonkludi li ByteDance kellha potenzjal kbir li timmonetizza lill-utenti tagħha fl-Unjoni fil-futur qrib baqgħu validi. Fil-fatt, insostenn ta’ din il-konklużjoni, il-Kummissjoni fakkret ukoll li d-dħul mill-bejgħ ta’ ByteDance fl-Unjoni, għalkemm taħt il-livell previst fl-Artikolu 3(2)(a) tad-DMA, xorta waħda ma waqafx jiżdied, li l-valur tas-suq ġust ta’ ByteDance kien ferm ogħla mil-limitu ta’ EUR 75 biljun u li n-numru ta’ utenti finali u ta’ impriżi utenti ta’ TikTok fl-Unjoni kien kompla jiżdied matul l-aħħar tliet snin finanzjarji, li qabeż sew il-limiti stabbiliti fl-Artikolu 3(2)(b) tad-DMA.
C. Fuq il-preżunzjoni li TikTok kienet punt ta’ aċċess importanti
Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-ilmenti tar-rikorrenti li kienu jgħidu li l-Kummissjoni kienet kisret l-Artikolu 3(1)(b) u (5) tad-DMA, billi kklassifikat lil TikTok bħala punt ta’ aċċess importanti b’applikazzjoni tal-preżunzjoni prevista mill-Artikolu 3(2)(b) tad-DMA, minkejja li kienu tressqu argumenti kuntrarji mir-rikorrenti.
Konformement mal-Artikolu 3(2)(b) tad-DMA, impriża kienet titqies li tipprovdi SEP li tikkostitwixxi punt ta’ aċċess importanti jekk kienet tipprovdi SEP li, matul l-aħħar sena finanzjarja, kellha mill-inqas 45 miljun utent finali attiv fix-xahar stabbiliti jew li jinsabu fl-Unjoni u mill-inqas 10000 impriża utenti attivi fis-sena stabbiliti fl-Unjoni.
a. Fuq l‑allegata assenza ta’ ekosistema u ta’ effetti sinjifikattivi ta’ network
Sabiex tikkontesta l-klassifikazzjoni ta’ TikTok bħala punt ta’ aċċess importanti skont il-preżunzjoni prevista fl-Artikolu 3(2)(b) tad-DMA, ir-rikorrenti sostniet, fl-ewwel lok, li, kuntrarjament għal impriżi oħra attivi fis-settur diġitali, ByteDance ma kellhiex ekosistema u ma kinitx tibbenefika minn effetti sinjifikattivi ta’ network.
Qabel kollox, il-Qorti Ġenerali ppreċiżat li ekosistema ta’ pjattaformi diġitali setgħet tikkonsisti f’SEP wieħed, jew saħansitra f’diversi SEP kif ukoll f’servizzi oħra konnessi magħhom, pereżempju permezz ta’ links teknoloġiċi jew l-interoperabbiltà, li seta’ jżid l-ostakoli għad-dħul għall-kompetituri ta’ dawn l-impriżi u jżid l-ispejjeż ta’ bdil ta’ fornitur għall-utenti finali, li kien ifisser li operaturi tas-suq eżistenti jew ġodda kienu jsibuha iktar diffiċli sabiex jikkompetu jew sabiex jikkontestaw il-pożizzjoni tagħhom fil-konfront ta’ dawn l-impriżi.
Sussegwentement, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li r-rikorrenti ma ssostanzjatx l-argument tagħha li ByteDance ma kellhiex ekosistema li minnha TikTok kienet tagħmel parti.
Fl-aħħar nett, skont il-Qorti Ġenerali, anki jekk kien jitqies li ByteDance ma kellhiex ekosistema, il-konklużjoni tal-Kummissjoni dwar il-klassifikazzjoni ta’ TikTok bħala punt ta’ aċċess importanti kienet tibqa’ valida, peress li mid-deċiżjoni kkontestata kien jirriżulta li, mit-tnedija fl-Unjoni, fl‑2018, tal-verżjoni attwali tagħha, TikTok irnexxielha fi żmien qasir tattira numru għoli ħafna ta’ utenti finali kif ukoll ta’ impriżi utenti, li jaqbeż sew il-limiti previsti f’dan ir-rigward fl-Artikolu 3(2)(b) tad-DMA u jilħqu nofs id-daqs ta’ Facebook u dak ta’ Instagram.
Barra minn hekk, kuntrarjament għal dak li allegat ir-rikorrenti, l-ebda element tad-DMA ma kien jagħti x’jifhem li SEP seta’ jipproduċi effetti sinjifikattivi ta’ network biss fil-preżenza ta’ ekosistema. Bl-istess mod, ir-rikorrenti ma ressqet l-ebda argument awtonomu li seta’ jissuġġerixxi li TikTok ma kellhiex effetti sinjifikattivi ta’ network.
b. Fuq l-eżistenza ta’ multi-homing u l-allegata assenza ta’ effetti ta’ esklużjoni
Fit-tieni lok, il-Qorti Ġenerali kkonfermat il-konklużjoni tal-Kummissjoni li l-eżistenza ta’ ċertu livell ta’ multi-homing (
4
) mill-utenti finali u mill-impriżi utenti fir-rigward ta’ TikTok u ta’ networks soċjali oħra online kienet insuffiċjenti sabiex tikkontesta manifestament il-preżunzjoni prevista fl-Artikolu 3(2)(b) tad-DMA.
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali rrilevat li għalkemm l-eżistenza jew l-assenza ta’ multi-homing u ta’ effetti ta’ esklużjoni setgħu jikkostitwixxu, skont il-każ, elementi rilevanti sabiex jiġi evalwat jekk din il-preżunzjoni setgħetx manifestament tiġi kkontestata, kellhom jittieħdu inkunsiderazzjoni l-karatteristiċi speċifiċi u konkreti tal-imsemmi multi-homing u tal-effetti ta’ esklużjoni hekk kif immanifestaw ruħhom fiċ-ċirkustanzi li fihom kien jopera s-SEP ikkonċernat.
Issa, peress li l-prevalenza tal-multi-homing fost l-utenti tan-networks soċjali online ġiet murija mid-data ppreżentata mir-rikorrenti stess, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li, fid-dawl tal-karatteristiċi tas-SEP ikkonċernat, is-sempliċi eżistenza ta’ multi-homing, anki fi proporzjonijiet sinjifikattivi, ma kinitx biżżejjed fiha nnifisha sabiex tikkontesta manifestament il-preżunzjoni prevista fl-Artikolu 3(2)(b) tad-DMA f’dan il-każ.
Barra minn hekk, l-argumenti u l-provi prodotti mir-rikorrenti, li fuqha kien jaqa’ l-oneru tal-prova, matul il-proċedura amministrattiva, kienu jikkonċernaw biss l-eżistenza ta’ multi-homing b’mod ġenerali, u mhux l-intensità tal-użu tad-diversi pjattaformi ta’ networks soċjali online, filwaqt li ġie ppreċiżat li TikTok kienet tibbenefika minn rata ta’ impenn ogħla min-networks soċjali l-oħra, fejn l-utenti finali, b’mod partikolari ż-żgħażagħ, iqattgħu iktar ħin fuq TikTok milli fuq networks soċjali oħra.
Fir-rigward tal-argumenti tar-rikorrenti bbażati fuq il-fatt li madwar 82 % u 77 % tal-utenti finali ta’ TikTok kienu jużaw ukoll, rispettivament, Instagram u Facebook, filwaqt li 38 % u 48 % biss tal-utenti finali, rispettivament, ta’ Facebook u ta’ Instagram, kienu jużaw ukoll TikTok, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li r-rikorrenti, fi kwalunkwe każ, ma wrietx li n-natura asimetrika tal-multi-homing ipprattikat mill-utenti ta’ TikTok, minn naħa, u ta’ Facebook u ta’ Instagram, min-naħa l-oħra, ma kinitx dovuta għall-kuntest ekonomiku u storiku li fih joperaw in-networks soċjali online fl-Unjoni, iżda għall-assenza ta’ effetti ta’ network u ta’ esklużjoni fuq TikTok.
c. Fuq l-iskala iżgħar ta’ TikTok meta mqabbla ma’ dik ta’ pjattaformi oħra u n-numru kbir ta’ kompetituri
Fit-tielet lok, il-Qorti Ġenerali qieset li l-Kummissjoni qieset ġustament li l-argumenti mressqa mir-rikorrenti, dwar l-iskala żgħira ta’ TikTok meta mqabbla ma’ dik ta’ ċerti servizzi oħra ta’ networks soċjali online, kif ukoll l-eżistenza ta’ numru kbir ta’ kompetituri, lanqas ma kienu suffiċjentement issostanzjati sabiex jikkontestaw manifestament il-preżunzjoni prevista fl-Artikolu 3(2)(b) tad-DMA.
Fost l-elementi li setgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni mill-Kummissjoni waqt l-eżami tagħha tal-argumenti intiżi li jikkonfutaw il-preżunzjoni prevista fl-Artikolu 3(2)(b) tad-DMA kien hemm, skont il-premessa 23 tad-DMA, l-“importanza tas-[SEP] tal-[impriża kkonċernata], meta titqies l-iskala kumplessiva tal-attivitajiet tas-[SEP] rispettiv”. Madankollu, din il-premessa tad-DMA ma kinitx tippreċiża l-parametri li abbażi tagħhom kellhom jitkejlu l-importanza u l-iskala tas-SEP inkwistjoni.
F’dan il-kuntest, ir-rikorrenti sostniet li TikTok ma kinitx tikkostitwixxi punt ta’ aċċess importanti, fis-sens tal-Artikolu 3(1)(b) tad-DMA, minħabba li TikTok kellha daqs iżgħar minn dak ta’ pjattaformi oħra stabbiliti sew, bħal Facebook u Instagram, b’mod partikolari f’termini ta’ numru ta’ utenti finali.
Madankollu, peress li r-rikorrenti ressqet, sabiex turi l-allegata skala żgħira ta’ TikTok, argumenti u data li hija ma kinitx ippreżentat matul il-proċedura amministrattiva, il-Qorti Ġenerali ddikjarathom inammissibbli.
Hija ċaħdet dawn l-argumenti ġodda wkoll bħala infondati u, f’dan il-kuntest, ikkonfermat b’mod partikolari li d-daqs ta’ TikTok f’termini ta’ numru ta’ utenti finali ma setax jiġi eżaminat b’mod statiku, iżda kellu jittieħed inkunsiderazzjoni t-tkabbir mgħaġġel u sinjifikattiv tan-numru ta’ utenti finali fl-Unjoni, li fi ftit snin laħaq madwar nofs id-daqs ta’ Facebook u dak ta’ Instagram.
d. Fuq id-dħul mir-reklamar u l-livell ta’ interazzjoni tal-impriżi utenti rreġistrati fuq TikTok
Għall-kuntrarju, fir-rigward tal-argumenti tar-rikorrenti bbażati fuq il-fatt li d-dħul mir-reklamar ta’ ByteDance, id-dħul medju tagħha għal kull utent jew saħansitra l-livell ta’ interazzjoni tal-persuni li jirreklamaw u tal-impriżi utenti rreġistrati fuq TikTok kienu baxxi u iktar baxxi minn dawk ta’ ċerti pjattaformi oħra, il-Qorti Ġenerali kkonstatat, fir-raba’ lok, li l-Kummissjoni wettqet żball meta ċaħdet dawn l-argumenti bħala irrilevanti sabiex tiġi kkonfutata l-preżunzjoni prevista fl-Artikolu 3(2)(b) tad-DMA.
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali enfasizzat, minn naħa, li għalkemm il-Kummissjoni kklassifikat lil TikTok bħala servizz ta’ network soċjali online u mhux bħala servizz ta’ reklamar online fis-sens tad-DMA, xorta kien jibqa’ l-fatt li TikTok kienet tikkostitwixxi pjattaforma unika, li fuqha l-utenti kienu jinteraġixxu b’mod partikolari billi jikkondividu u jaraw videos, filwaqt li dawk li jirreklamaw kienu jħallsu sabiex jippubblikaw reklami li ġeneralment kienu jiddaħħlu bejn il-videos li l-imsemmija utenti kienu jaraw.
Min-naħa l-oħra, ma setax jiġi miċħud li d-dħul mir-reklamar jew id-dħul medju għal kull utent iġġenerat minn TikTok seta’, bħala prinċipju, jikkostitwixxi indizju fost oħrajn tal-importanza li din il-pjattaforma kienet tirrappreżenta għall-impriżi utenti tal-imsemmija pjattaforma sabiex jilħqu lill-utenti finali, peress li r-reklamar kien wieħed mill-mezzi użati komunement minn dawn l-impriżi utenti sabiex jilħqu l-klijenti tagħhom.
Madankollu, peress li l-Kummissjoni kienet, fi kwalunkwe każ, stabbilixxiet ukoll li l-argumenti u l-provi tar-rikorrenti dwar ir-reklamar online ma kinux suffiċjentement issostanzjati sabiex jikkontestaw b’mod manifest il-preżunzjoni prevista fl-Artikolu 3(2)(b) tad-DMA, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li l-iżball imwettaq mill-Kummissjoni ma kienx jaffettwa l-legalità tad-deċiżjoni kkontestata. Fuq dan il-punt, il-Qorti Ġenerali rrilevat b’mod partikolari li l-Kummissjoni kienet ġustament ikkonstatat li l-argumenti u l-provi mressqa mir-rikorrenti ma kinux suffiċjentement rappreżentattivi tal-impriżi utenti kollha ta’ TikTok.
D. Fuq il-preżunzjoni li ByteDance kienet tgawdi minn pożizzjoni soda u sostenibbli
Fl-aħħar nett, il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-ilmenti tar-rikorrenti li kienu jgħidu li l-Kummissjoni kisret l-Artikolu 3(1)(c) u (5) tad-DMA, billi ċaħdet l-argumenti tagħha intiżi li jikkontestaw il-konklużjoni li, fir-rigward tal-preżunzjoni prevista fl-Artikolu 3(2)(c) tad-DMA, TikTok kienet tgawdi minn pożizzjoni soda u sostenibbli fl-attivitajiet tagħha. Ir-rikorrenti essenzjalment sostniet li hija kienet kompetitur ġdid fis-suq u li l-pożizzjoni tagħha kienet ġiet ikkontestata b’suċċess minn kompetituri bħal Meta u Alphabet, li kienu nedew servizzi ġodda bħal dawk ta’ Reels u Shorts, li, billi imitaw il-karatteristiċi prinċipali ta’ TikTok, kienu kibru malajr.
Wara li rrilevat, minn naħa, li l-kunċett ta’ pożizzjoni “soda u sostenibbli” fis-sens tal-Artikolu 3(1)(c) tad-DMA kien intiż li tinftiehem il-kontestabbiltà dgħajfa tal-pożizzjoni tal-impriża inkwistjoni kif ukoll l-istabbiltà ratione temporis ta’ din il-pożizzjoni u, min-naħa l-oħra, li dan il-kunċett ma kienx jikkoinċidi neċessarjament ma’ dak ta’ “pożizzjoni dominanti”, fis-sens tal-Artikolu 102 TFUE, il-Qorti Ġenerali osservat li pożizzjoni solida u sostenibbli ta’ impriża fl-attivitajiet tagħha ma kinitx teskludi l-eżistenza ta’ ċertu livell ta’ kontestabbiltà.
Bi tweġiba għall-argumenti tar-rikorrenti bbażati fuq il-fatt li gwardjani oħra fl-istess kategorija ta’ SEP, jiġifieri Meta u Alphabet, kienu kkontestaw il-pożizzjoni ta’ ByteDance, il-Qorti Ġenerali kkonstatat, barra minn hekk, li d-DMA kellu l-għan li jiżgura l-kontestabbiltà tal-pożizzjoni tal-gwardjani mhux biss minn gwardjani oħra, iżda wkoll, jew saħansitra fuq kollox, minn operaturi oħra li ma kinux gwardjani għal SEP partikolari. Minn dan isegwi li l-uniċi riferimenti għall-attivitajiet ta’ Meta u ta’ Alphabet ma kinux jippermettu li jiġi konkluż li l-pożizzjoni ta’ ByteDance ma kinitx soda u sostenibbli fis-sens tad-DMA.
Barra minn hekk, xejn ma kien jipprekludi li impriża bħal ByteDance, li fl‑2018 kienet kompetitriċi ġdida fis-suq intern intiża li tikkontesta l-pożizzjoni tal-gwardjani, setgħet fi żmien ftit snin issir gwardjan hija stess.
Fuq il-motiv ibbażat fuq ksur tad-drittijiet tad-difiża
Insostenn tar-rikors tagħha, ir-rikorrenti invokat ukoll ksur tal-Artikolu 41 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea mill-Kummissjoni, minħabba li, fid-deċiżjoni kkontestata, din tal-aħħar ibbażat ruħha fuq punti ta’ fatt u ta’ liġi li fuqhom hija ma kellhiex l-opportunità tippreżenta l-osservazzjonijiet tagħha matul il-proċedura amministrattiva.
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali fakkret li l-Artikolu 41 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali jiggarantixxi lil kull persuna l-possibbiltà li tesprimi, b’mod utli u effettiv, il-fehmiet tagħha matul il-proċedura amministrattiva u qabel l-adozzjoni ta’ kull deċiżjoni li tista’ taffettwa b’mod sfavorevoli l-interessi tagħha.
Wara li saru dawn il-preċiżazzjonijiet, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li, minkejja d-diversi skambji li seħħew bejn ir-rikorrenti u l-Kummissjoni qabel l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata, ir-rikorrenti ma kellhiex l-opportunità li tippreżenta l-osservazzjonijiet tagħha, matul il-proċedura amministrattiva, dwar ċerti elementi kkunsidrati fir-rigward tagħha mill-Kummissjoni.
Madankollu, skont ġurisprudenza stabbilita, ksur tad-dritt għal smigħ ma jimplikax awtomatikament l-annullament tal-att ikkontestat. Fil-fatt, kien meħtieġ ukoll li r-rikorrenti turi li ma kienx totalment eskluż li d-deċiżjoni tal-Kummissjoni kienet tkun differenti fl-assenza tal-irregolarità proċedurali inkwistjoni, peress li din il-parti kienet tkun tista’ tiżgura aħjar id-difiża tagħha fl-assenza ta’ din l-irregolarità. Issa, peress li din ma pproduċietx din il-prova f’dan il-każ, il-Qorti Ġenerali ċaħdet il-motiv tar-rikorrenti bbażat fuq ksur tad-drittijiet tad-difiża tagħha.
Fuq il-motiv ibbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament
Skont ir-rikorrenti, il-Kummissjoni kisret ukoll il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament billi ċaħdet, fid-deċiżjoni kkontestata, uħud mill-argumenti tagħha, filwaqt li, f’deċiżjonijiet oħra, hija laqgħet dan it-tip ta’ argumenti.
Dwar dan il-punt, il-Qorti Ġenerali fakkret li l-Kummissjoni kienet obbligata twettaq analiżi individwalizzata taċ-ċirkustanzi speċifiċi għal kull kawża, mingħajr ma kienet marbuta minn deċiżjonijiet preċedenti li kienu jikkonċernaw operaturi ekonomiċi oħra jew SEP oħra u li, fi kwalunkwe każ, il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament jeżiġi li sitwazzjonijiet komparabbli ma jiġux ittrattati b’mod differenti u li sitwazzjonijiet differenti ma jiġux ittrattati b’mod ugwali, sakemm tali trattament ma jkunx oġġettivament iġġustifikat.
Issa, peress li l-premessi tad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni ċċitati mir-rikorrenti fir-rikors tagħha kienu jikkonċernaw kategoriji oħra ta’ SEP, u mhux servizzi ta’ networks soċjali online, u peress li r-rikorrenti ma spjegatx għal liema raġuni ċ-ċirkustanzi li fihom kienu joperaw dawn il-kategoriji l-oħra ta’ SEP kienu komparabbli ma’ dawk li fihom kien jopera servizz ta’ network soċjali online bħal TikTok, il-Qorti Ġenerali ċaħdet il-motiv ibbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament bħala infondat.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, il-Qorti Ġenerali ċaħdet ir-rikors fl-intier tiegħu.
(
1
)	Regolament (UE) 2022/1925 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑14 ta’ Settembru 2022 dwar swieq kontestabbli u ġusti fis-settur diġitali u li jemenda d-Direttivi (UE) 2019/1937 u (UE) 2020/1828 (l-Att dwar is-Swieq Diġitali) (ĠU 2022, L. 265, p. 1).
(
2
)	Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2023) 6102 final tal‑5 ta’ Settembru 2023 li taħtar lil ByteDance bħala gwardjan, skont l-Artikolu 3 tad-DMA.
(
3
)	Deċiżjoni tal‑5 ta’ Settembru 2023. Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 2.
(
4
)	Fil-kuntest tas-servizzi diġitali b’mod ġenerali u tal-pjattaformi online b’mod partikolari, il-kunċett ta’ “multi-homing” jiddeskrivi s-sitwazzjoni fejn l-utenti jużaw b’mod parallel diversi servizzi diġitali kompetituri, f’dan il-każ servizzi ta’ networks soċjali online.