62023TJ0094_RES
Kawża T‑94/23
Pollinis FrancevsIl-Kummissjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (Ir-Raba’ Awla Estiża) tad‑19 ta’ Novembru 2025
“Prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti – Sustanza attiva boscalid – Applikazzjoni għat-tiġdid ta’ sustanza attiva – Estensjoni tal-perijodu ta’ approvazzjoni – Dewmien fl-iżvolġiment tal-proċedura ta’ tiġdid – Raġunijiet li l-applikant ma jkollux kontroll fuqhom – Talba għal eżami mill-ġdid intern – Artikolu 10(1) tar-Regolament (KE) Nru 1367/2006 – Deċiżjoni li tiċħad it-talba – Artikolu 17 tar-Regolament (KE) Nru 1107/2009”
Agrikoltura – Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet – Tqegħid fis-suq ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti – Regolament Nru 1107/2009 – Estensjoni tal-perijodu ta’ approvazzjoni sa tmiem il-proċedura ta’ tiġdid – Kundizzjonijiet – Tul tal-estensjoni stabbilit skont iċ-ċirkustanzi konkreti tal-każ li jkunu seħħew matul il-proċedura ta’ tiġdid – Tul ta’ żmien suffiċjenti sabiex titlesta l-proċedura ta’ tiġdid – Esklużjoni ta’ estensjoni awtomatika jew sistematika
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 1107/2009, premessa 24 u Artikoli 13(2), 17, 18 u 20)
(ara l-punti 63 sa 89)
Agrikoltura – Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet – Tqegħid fis-suq ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti – Regolament Nru 1107/2009 – Estensjoni tal-perijodu ta’ approvazzjoni sa tmiem il-proċedura ta’ tiġdid – Dewmien fl-iżvolġiment tal-proċedura ta’ tiġdid għal raġunijiet li l-applikant ma jkollux kontroll fuqhom – Rwol tal-applikant – Eżami mill-Kummissjoni – Portata
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 1107/2009, Artikoli 7 u 17; Regolament tal-Kummissjoni Nru 844/2012, Artikoli 1, 3, 6, 7, 11(5), 12(3), 13(3) u 14(1))
(ara l-punti 99 sa 116)
Sunt
Adita bi tliet rikorsi għal annullament ippreżentati minn Pesticide Action Network Europe (PAN Europe), Pollinis France u Aurelia Stiftung, rispettivament, il-Qorti Ġenerali, b’awla estiża bħala l-kulleġġ ġudikanti, annullat tliet deċiżjonijiet tal-Kummissjoni li ċaħdu talbiet għal eżami mill-ġdid intern dwar l-estensjoni tal-perijodu ta’ approvazzjoni ta’ tliet prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti, jiġifieri l-boscalid, il-glifosat u d-dimoxystrobin (
1
).
Permezz ta’ dawn is-sentenzi, il-Qorti Ġenerali interpretat, għall-ewwel darba, l-Artikolu 17 tar-Regolament Nru 1107/2009 (
2
) li jikkonċerna l-estensjoni tal-perijodu ta’ approvazzjoni ta’ sustanza attiva meta deċiżjoni dwar it-tiġdid tagħha ma tkunx tista’ tittieħed qabel l-iskadenza tat-terminu ta’ approvazzjoni. Dan l-eżami għandu żewġ partijiet differenti: dik dwar it-tul tal-estensjoni u dik dwar ir-raġunijiet għad-dewmien fil-proċedura ta’ tiġdid li l-applikant ma jkollux kontroll fuqhom.
Fi żmien il-fatti tal-kawża, ir-rikorrenti kienu assoċjazzjonijiet mingħajr skop ta’ lukru li kellhom l-għan, b’mod partikolari, li jippromwovu l-attivitajiet intiżi li jnaqqsu u li jeliminaw il-pestiċidi, sa fejn għandha x’taqsam PAN Europe, u l-protezzjoni tal-ambjent, sa fejn għandhom x’jaqsmu Pollinis France u Aurelia Stiftung.
Id-dimoxystrobin, sustanza attiva użata bħala fungiċida fl-agrikoltura, ġiet approvata għall-ewwel darba fl-Unjoni Ewropea permezz tad-Direttiva 2006/75 (
3
) u l-perijodu ta’ approvazzjoni tagħha ġie estiż fl‑2013. Fl‑2015, hija ġiet inkluża fil-lista ta’ sustanzi kandidati għas-sostituzzjoni (
4
). Madankollu, l-approvazzjoni tagħha reġgħet ġiet estiża diversi drabi, minħabba li l-evalwazzjoni tagħha kienet iddewmet għal raġunijiet li ma kinux fil-kontroll tal-applikanti u minħabba li kien hemm ir-riskju li l-approvazzjoni tiskadi qabel ma tkun ittieħdet deċiżjoni dwar it-tiġdid tagħha. Il-proroga qabel l-aħħar (
5
) kienet is-suġġett ta’ talba għal eżami mill-ġdid intern, li l-Kummissjoni ċaħdet permezz ta’ deċiżjoni tas‑27 ta’ April 2022 li l-annullament tagħha ntalab fil-Kawża T‑412/22.
Il-boscalid hija sustanza attiva li ġiet approvata għall-ewwel darba fl-Unjoni fl‑2008 (
6
) u li tintuża fil-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti tal-familja tal-inibituri ta’ deidroġenażi suċċinat (succinate dehydrogenase inhibitors). Il-perijodu ta’ approvazzjoni ta’ din is-sustanza ġie wkoll estiż suċċessivament, minħabba li l-evalwazzjoni ta’ din is-sustanza kienet iddewmet għal raġunijiet li l-applikanti ma kellhomx kontroll fuqhom u minħabba li kien hemm ir-riskju li l-approvazzjoni ta’ din is-sustanza attiva tiskadi qabel ma tkun ittieħdet deċiżjoni dwar it-tiġdid tagħha. Ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni li adotta tali estensjoni fl‑2022 kien is-suġġett ta’ talba għal eżami mill-ġdid intern li l-Kummissjoni ċaħdet permezz ta’ deċiżjoni tas‑6 ta’ Diċembru 2022 li l-annullament tagħha ntalab fil-Kawża T‑94/23.
Il-glifosat, sustanza attiva użata l-iktar fl-erbiċidi, ġiet approvata għall-ewwel darba fl-Unjoni fl‑2001 (
7
). L-approvazzjoni tagħha ġiet estiża diversi drabi, b’mod partikolari minħabba li l-evalwazzjoni tas-sustanza kienet iddewmet għal raġunijiet li l-applikant ma kellux kontroll fuqhom. Ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni li implimenta l-estensjoni adottata fl‑2022 (
8
) kien ukoll is-suġġett ta’ talba għal eżami mill-ġdid, li l-Kummissjoni ċaħdet fit‑3 ta’ Lulju 2023.
Ir-rikorrenti kkontestaw dawn it-tliet deċiżjonijiet ta’ ċaħda adottati mill-Kummissjoni, billi allegaw, b’mod partikolari, li l-Artikolu 17 (
9
) tar-Regolament Nru 1107/2009 ġie interpretat u applikat b’mod żbaljat.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Sa fejn għandu x’jaqsam, fl-ewwel lok, it-tul tal-estensjoni tal-approvazzjoni, fil-Kawżi T‑412/22 u T‑94/23, il-Qorti Ġenerali fakkret li l-Kummissjoni għandha tieħu inkunsiderazzjoni l-prinċipju ta’ prekawzjoni meta teżerċita l-kompetenzi tagħha fil-kuntest tar-Regolament Nru 1107/2009. B’hekk, fil-każ ta’ sustanza attiva, il-Kummissjoni tista’ tieħu miżuri li jillimitaw l-użu ta’ din is-sustanza billi tagħti preċedenza lill-interess tas-sigurtà tal-konsumaturi mingħajr ma toqgħod tistenna l-eżitu tal-proċedura ta’ tiġdid tal-approvazzjoni ta’ din is-sustanza.
Għalhekk, il-Qorti Ġenerali interpretat l-Artikolu 17 tar-Regolament Nru 1107/2009 fid-dawl ta’ dan il-prinċipju, kif ukoll tal-kliem użat fl-imsemmi artikolu, tal-kuntest tiegħu u tal-għanijiet li l-leġiżlazzjoni li jagħmel parti minnha tfittex li tilħaq.
Minn din id-dispożizzjoni jirriżulta li jekk, għal raġunijiet li l-applikant ma jkollux kontroll fuqhom, ikun jidher li l-approvazzjoni ta’ sustanza attiva ser tiskadi qabel l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ta’ tiġdid, deċiżjoni li tipposponi l-iskadenza tal-perijodu ta’ approvazzjoni għandha tiġi adottata għal perijodu suffiċjenti sabiex ikun jista’ jsir l-eżami tal-applikazzjoni. Dan ifisser li t-tul tal-perijodu ta’ estensjoni għandu jiġi adattat għaċ-ċirkustanzi konkreti tal-każ, li jkunu seħħew matul il-proċedura ta’ tiġdid, u ma jistax ikun is-suġġett ta’ applikazzjoni awtomatika, jew saħansitra sistematika.
Barra minn hekk, l-applikazzjoni għal tiġdid għandha tiġi ppreżentata mhux iktar tard minn tliet snin qabel l-iskadenza tal-perijodu ta’ approvazzjoni, peress li l-proċedura ta’ tiġdid hija suġġetta għal skeda preċiża u għar-rekwiżit ta’ ħeffa. Dawn ir-rekwiżiti huma iktar u iktar importanti inkwantu l-estensjoni tal-approvazzjoni ta’ sustanza attiva, abbażi tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 17 tar-Regolament Nru 1107/2009, għandha l-istess konsegwenzi bħal approvazzjoni inizjali jew bħal tiġdid tal-approvazzjoni
Konsegwentement, il-Qorti Ġenerali qieset li l-Artikolu 17 tar-Regolament Nru 1107/2009 jipprevedi mekkaniżmu li għandu jiġi applikat b’mod eċċezzjonali. Il-Kummissjoni għandha tagħmel evalwazzjoni tal-każ ineżami, kull darba li hija testendi l-approvazzjoni ta’ sustanza attiva. F’dan is-sens, hija għandha tieħu inkunsiderazzjoni l-fatturi rilevanti sabiex tiddefinixxi l-“perijodu suffiċjenti” meħtieġ sabiex titlesta l-evalwazzjoni tas-sustanza.
Għalkemm l-istess artikolu jagħti lill-Kummissjoni setgħa ta’ evalwazzjoni sabiex tiddetermina xi jfisser “perijodu suffiċjenti”, din is-setgħa ma hijiex waħda assoluta. Fil-fatt, l-espressjoni “perijodu suffiċjenti” għandha tinftiehem fis-sens li teħtieġ id-definizzjoni ta’ perijodu li la jkun inqas u lanqas iktar minn dak li huwa meħtieġ sabiex titlesta l-proċedura ta’ tiġdid f’kull każ partikolari.
Barra minn hekk, meta tkun biħsiebha tapplika l-Artikolu 17 tar-Regolament Nru 1107/2009, il-Kummissjoni għandha tieħu inkunsiderazzjoni t-tul globali tal-proċedura ta’ tiġdid sabiex tiżgura ruħha li din tibqa’ f’limiti raġonevoli sa fejn għandu x’jaqsam ir-rekwiżit ta’ ħeffa. Ma jistax jiġi aċċettat li l-estensjoni tal-approvazzjoni, li hija provviżorja u eċċezzjonali, tħalli li tinżamm fis-suq sustanza attiva matul perijodu li jeċċedi bil-wisq dak tal-approvazzjoni inizjali, għaliex jekk ma jkunx hekk is-sistema tat-tiġdid stabbilita f’dan ir-regolament tiċċaħħad minn kull effett utli.
Hekk interpretat, l-Artikolu 17 tar-Regolament Nru 1107/2009 jibbilanċja l-varji interessi inkwistjoni b’mod kompatibbli mal-għanijiet ta’ dan ir-regolament u mal-prinċipju ta’ prekawzjoni. Minn naħa, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni l-interessi li jsostnu l-fatt li sustanza li tkun ġiet approvata skont ir-regoli tal-Unjoni ma tiġix ipprojbita b’mod imprevedibbli minħabba dewmien fl-iskeda tal-proċedura ta’ tiġdid li l-applikant ma jkollux kontroll fuqu. Min-naħa l-oħra, l-estensjoni mogħtija hija biss provviżorja: hija tista’ tiġi interrotta b’deċiżjoni ta’ nuqqas ta’ tiġdid jew tista’ tkun suġġetta għal limitazzjonijiet fl-użu tas-sustanzi u, fuq kollox, ma għandhiex tmur lil hinn minn dak li huwa meħtieġ u dan fid-dawl taċ-ċirkustanzi ta’ kull każ.
Sa fejn għandhom x’jaqsmu, fit-tieni lok, ir-raġunijiet għad-dewmien fil-proċeduri ta’ tiġdid ikkonċernati, il-Qorti Ġenerali interpretat, fil-Kawżi T‑94/23 u T‑565/23, l-espressjoni “raġunijiet li mhumiex fil-kontroll tal-applikant” użata fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 17 tar-Regolament Nru 1107/2009, billi fakkret li fil-każ ta’ diverġenza bejn id-diversi verżjonijiet lingwistiċi ta’ test tad-dritt tal-Unjoni, id-dispożizzjoni inkwistjoni għandha tiġi interpretata skont il-kuntest u l-iskop tal-leġiżlazzjoni li tkun tagħmel parti minnha.
Sa fejn għandu x’jaqsam il-kuntest ta’ din ir-regola, il-Qorti Ġenerali eżaminat ir-rwol tal-applikant fil-proċedura ta’ tiġdid fid-dawl tal-Artikolu 17 ta’ dan ir-regolament.
F’dan ir-rigward, kemm il-proċedura ta’ approvazzjoni kif ukoll il-proċedura ta’ tiġdid jinbdew fuq l-inizjattiva tal-produttur tas-sustanza attiva, li huwa attur ċentrali f’dawn il-proċeduri. Fil-fatt, dan tal-aħħar huwa responsabbli għall-kontenut tal-applikazzjoni, għas-sottomissjoni ta’ fajls addizzjonali u għall-għoti ta’ informazzjoni addizzjonali lill-Istat Membru relatur jew lill-Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel (EFSA), li lilha jista’ wkoll jissottometti osservazzjonijiet dwar l-abbozz tar-rapport ta’ tiġdid. L-applikant għal tiġdid huwa attur li jipparteċipa b’dan il-mod fl-istadji kollha tal-proċedura, u dan ipoġġih f’pożizzjoni li jkun jista’ jinfluwenza l-iżvolġiment ta’ din tal-aħħar.
Mill-banda l-oħra, sa fejn għandha x’taqsam l-estensjoni tal-perijodu ta’ approvazzjoni, l-applikant għal tiġdid ma għandu għalfejn jippreżenta ebda applikazzjoni u ma hija prevista ebda proċedura ta’ konsultazzjoni miegħu. Il-proċedura tinbeda ex officio u l-Kummissjoni għandha tivverifika jekk id-dewmien fl-iżvolġiment tal-proċedura ta’ tiġdid huwiex dovut għal raġunijiet “li ma humiex fil-kontroll tal-applikant”. Fid-dawl tal-premess, l-aġir tal-applikant għandu jiġi evalwat fid-dawl tad-diversi stadji tal-proċedura ta’ tiġdid li jippreċedu kwalunkwe estensjoni tal-perijodu ta’ approvazzjoni u li fihom dan tal-aħħar kellu rwol parteċipattiv.
Fost l-għanijiet imsemmija fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 17 tar-Regolament Nru 1107/2009, il-Kummissjoni għandha tagħti importanza partikolari lill-għan li jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem u tal-annimali u tal-ambjent u għandha tiżgura wkoll mhux biss li l-applikant ikun aġixxa b’osservanza tat-termini, iżda wkoll li d-dewmien fl-iżvolġiment tal-proċedura ta’ tiġdid ikun indipendenti minn għemilu. F’dan il-kuntest, approċċ li jeħtieġ element intenzjonali min-naħa tal-applikant fir-rigward tad-dewmien fl-iżvolġiment ta’ din il-proċedura huwa restrittiv wisq u jirriskja li jfixkel il-bilanċ milħuq mil-leġiżlatur għall-benefiċċju tal-interessi tal-applikant għal tiġdid. Sabiex jinżamm dan il-bilanċ, hija neċessarja analiżi oġġettiva u in concreto tar-raġunijiet għad-dewmien, sabiex jiġi stabbilit li l-applikant ma jkollux kontroll fuq id-dewmien u li l-applikant ikun osserva b’diliġenza r-regoli kollha li japplikaw għall-applikazzjoni u għall-proċedura ta’ tiġdid.
Issa, billi ma għamlitx analiżi in concreto tar-rwol tal-applikant, billi applikat approċċ restrittiv tar-rwol tal-applikant għal tiġdid fid-dewmien possibbli tal-proċedura ta’ tiġdid u billi injorat kull rwol li seta’ kellu dan tal-aħħar meta attur ieħor ikun ikkontribwixxa, anki parzjalment, għad-dewmien, il-Kummissjoni għamlet żball ta’ liġi fl-interpretazzjoni tal-Artikolu 17 tar-Regolament Nru 1107/2009.
(
1
)	Deċiżjoni tal-Kummissjoni Ares(2022) 3275139 tas‑27 ta’ April 2022, Deċiżjoni tal-Kummissjoni Ares(2022) 8437051 tas‑6 ta’ Diċembru 2022 u Deċiżjoni tal-Kummissjoni Ares(2023) 4611321 tat‑3 ta’ Lulju 2023.
(
2
)	Regolament (KE) Nru 1107/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑21 ta’ Ottubru 2009 dwar it-tqegħid fis-suq ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti u li jħassar id-Direttivi tal-Kunsill 79/117/KEE u 91/414/KEE (ĠU 2009, L 309, p. 1).
(
3
)	Direttiva tal-Kummissjoni 2006/75/KE tal‑11 ta’ Settembru 2006 li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 91/414/KEE biex tinkludi d-dimoxystrobinu bħala sustanza attiva (ĠU 2006, L 314M, p. 203).
(
4
)	Permezz tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2015/408 tal‑11 ta’ Marzu 2015 dwar l-implimentazzjoni tal-Artikolu 80(7) tar-Regolament (KE) Nru 1107/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar it-tqegħid fis-suq ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti u li jistabbilixxi lista ta’ kandidati għas-sostituzzjoni (ĠU 2015, L 67, p. 18).
(
5
)	Permezz tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2021/2068 tal‑25 ta’ Novembru 2021 li jemenda r-Regolament ta’ Implimentazzjoni (UE) Nru 540/2011 fir-rigward tal-estensjoni tal-perjodi ta’ approvazzjoni tas-sustanzi attivi benfluralin, dimoxystrobin, fluazinam, flutolanil, mecoprop-P, mepiquat, metiram, oxamyl u pyraclostrobin (ĠU 2021, L 421, p. 25).
(
6
)	Permezz tad-Direttiva tal-Kummissjoni 2008/44/KE tal‑4 ta’ April 2008 li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 91/414/KEE biex tinkludi l-benthiavalicarb, il-boscalid, il-carvone, il-fluoxastrobin, il-Paecilomyces lilacinus u l-prothioconazole bħala sustanzi attivi (ĠU 2008, L 94, p. 13).
(
7
)	Permezz tad-Direttiva tal-Kummissjoni 2001/99/KE tal‑20 ta’ Novembru 2001 li temenda l-Anness I mad-Direttiva tal-Kunsill 91/414/KEE li tirrigwarda t-tqegħid fis-suq tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti li jinkludu l-glifosat u t-tifensulfuron-metil bħala sustanzi attivi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 34, p. 182).
(
8
)	Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2022/2364 li jemenda r-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 540/2011 f’dak li għandu x’jaqsam mal-estensjoni tal-perjodu ta’ approvazzjoni tas-sustanza attiva glifosat (ĠU 2022, L 312, p. 99).
(
9
)	Skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 17 tar-Regolament Nru 1107/2009, “[f]ejn għal raġunijiet li mhumiex fil-kontroll tal-applikant jidher li l-approvazzjoni x’aktarx tiskadi qabel ma’ tittieħed deċiżjoni dwar it-tiġdid, għandha tiġi adottata deċiżjoni skont il-proċedura regolatorja msemmija fl-Artikolu 79(3), li tipposponi l-iskadenza tal-perijodu għall-approvazzjoni għal dak l-applikant għal perijodu suffiċjenti biex tiġi eżaminata l-applikazzjoni”. It-tielet paragrafu tal-Artikolu 17 tal-istess regolament jipprevedi l-fatturi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex jiġi stabbilit il-perijodu ta’ estensjoni, jiġifieri: “(a) iż-żmien meħtieġ biex tkun provduta l-informazzjoni mitluba; (b) iż-żmien meħtieġ biex tkun ikkompletata l-proċedura; (c) fejn xieraq, il-ħtieġa li jiġi żgurat l-istabbiliment ta’ programm ta’ ħidma koerenti, kif previst fl-Artikolu 18”.