61980C0061
ΠΡΟΤΆΣΕΙΣ ΤΟῦ ΓΕΝΙΚΟΎ ΕΊΣΑΓΓΕΛΈΑ JEAN-PIERRE WARNER
ΠΟΫ ΑΝΑΠΤΫΧΘΗΚΑΝ ΣΤΊΣ 18 ΦΕΒΡΟΥΑΡΊΟΥ 1981 (
1
)
Κύριε πρόεδρε,
κύριοι δικαστές,
Ι — Εισαγωγή
Ή ἐν λόγω προσφυγή ἀσκήθηκε ἀπό τόν Coöperatieve Stremsel- en Kleurselfabriek τοῦ Leeuwarden τῶν Κάτω Χωρῶν (στό ἑξῆς «ὁ Συνεταιρισμός») κατά τῆς Ἐπιτροπής, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 173 τῆς συνθήκης ΕΟΚ, καί ἀποβλέπει στην ἀκύρωση ἀποφάσεως πού θέσπισε βάσει τοῦ ἄρθρου 85 τῆς συνθήκης ἡ τελευταία στίς 5 Δεκεμβρίου 1979 καί ἀπεύθυνε στό Συνεταιρισμό καί τά μέλη του (80/234/ΕΟΚ — OJ L 51/19 της 25. 2. 1980).
Τά πραγματικά περιστατικά πού διαπίστωσε ἡ Ἐπιτροπή συνοψίζονται μέ σαφήνεια καί συντομία στην ἀνωτέρω ἀπόφαση καί δέ νομίζω ὅτι χρειάζεται νά τά επαναλάβω.
Θά θυμᾶστε, κύριοι δικαστές, πώς ἡ 'Επιτροπή κατέληξε στό συμπέρασμα ὅτι τό καταστατικό τοῦ Συνεταιρισμοῦ παραβαίνει τό άρθρο 85 γιά δύο λόγους:
1)
επειδή ἀπαιτεί ἀπό τά μέλη του νά ἀγοράζουν πυτία καί χρωστικές ουσίες πού χρησιμοποιούνται στην τυροκομία ἀποκλειστικά ἀπό τό Συνεταιρισμό, καί
2)
επειδή ἀπαιτεί ἀπό τό ἀποχωρούν μέλος νά καταβάλει στό Συνεταιρισμό ποσό 2,5 φιορινίων ἀνά λίτρο τῆς μέσης ετήσιας ποσότητας πυτίας πού τό μέλος αυτό ἀγόρασε ἀπό τό Συνεταιρισμό κατά τά προηγούμενα 5 χρόνια (χάρη συντομίας, στό έξῆς θά ἀποκαλούμε τήν καταβολή αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ «πρόστιμο λόγω ἀποχωρήσεως»)
Μέ τήν ἀπόφαση καλούνταν οἱ επιχειρήσεις πρός τίς όποιες ἀπευθυνόταν νά θέσουν ἀμέσως τέρμα σ' αὐτοῦ τοῦ εἴδους τίς παραβάσεις.
Προσβάλλοντας τήν ἀπόφαση ενώπιον τοῦ Δικαστηρίου, ὁ Συνεταιρισμός προέβαλε επτά λόγους, ἀπό τους οποίους οἱ τέσσερις ἀφοροῦν τήν εφαρμογή τοῦ ἄρθρου 85 παράγραφος 1, ὁ ένας τήν εφαρμογή τοῦ κανο-νισμοῦ 26 καί οἱ δύο τήν εφαρμογή τοῦ άρθρου 85 παράγραφος 3. Προτίθεμαι νά ἀρχίσω τήν ἐξέταση τῶν λόγων αυτών, υπάγοντάς τους έναν πρός ἕνα στίς τρεις αυτές κατηγορίες.
Ή γαλλική κυβέρνηση παρενέβη στην υπόθεση. Μέ τίς παρατηρήσεις πού υπέβαλε γραπτώς ισχυριζόταν ὅτι ἡ ἀπόφαση πρέπει νά ἀκυρωθεί. Πάντως, κατά τή συνεδρίαση καί μετά τά σχόλια πού διατύπωσε ἡ 'Επιτροπή ἐπί τῶν παρατηρήσεων αυτών, υιοθέτησε λιγότερο ἀκραία στάση. Προτίθεμαι νά εξετάσω ἀργότερα τους ἰσχυρισμούς της γαλλικής κυβερνήσεως, ὅπως έχουν τροποποιηθεί ἐκ τῶν υστέρων.
II — Ἡ εφαρμογή τοῦ ἄρθρου 85 παράγραφος 1
1.
Ὁ πρώτος ἀπό τους λόγους πού προβάλλει ὁ Συνεταιρισμός εἶναι πώς ἡ 'Επιτροπή εσφαλμένα υποστηρίζει ὅτι ἡ υποχρέωση ἀγοράς κατ' ἀποκλειστικότητα πού επιβάλλεται στά μέλη του συνιστά σημαντικό περιορισμό τοῦ ἀνταγωνισμοῦ εντός τῆς κοινής ἀγοράς.
Ό λόγος πού επικαλείται ἡ 'Επιτροπή, ὅπως προκύπτει ἀπό τήν ἀπόφαση, εἶναι ὅτι τά μέλη τοῦ Συνεταιρισμοῦ πού ἀντιπροσωπεύουν περισσότερο ἀπό 90 % τῆς ὀλλανδίκης βιομηχανίας γαλακτοκομικών προϊόντων ἀδυνατοῦν, εξαιτίας τῆς σχετικής υποχρεώσεως, νά ἀγοράσουν πυτία ἤ χρωστικές ουσίες πού χρησιμοποιούνται στην τυροκομία ἀπό άλλους προμηθευτές (βλέπε παράγραφο 22 τῆς αποφάσεως).
Ὁ Συνεταιρισμός ἀπορρίπτει τό λόγο αυτό, ἄν κατάλαβα καλά ἀπό τήν επιχειρηματολογία του, κυρίως, επειδή έτσι παρεξηγείται ή ίδια ἡ φύση τοῦ συνεταιριστικού συστήματος. Κατά παράδοση, σέ ὁρισμένες χώρες ὁπως οἱ Κάτω Χώρες ἡ καί μέ σχετικό νόμο ὅπως συμβαίνει στή Γαλλία, μιά τέτοια υποχρέωση συνιστᾶ τό σπουδαιότερο χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτού τοῦ συστήματος, στοιχείο, χωρίς τό όποιο τό σύστημα δέν εἶναι σέ θέση νά λειτουργήσει. Ὑπάρχει ἀνταγωνισμός μεταξύ των μελῶν ὡς πρός τήν ἀγορά τυριού καί άλλων γαλακτοκομικών προϊόντων καί ὄχι ὡς πρός τήν πυτία ἡ τίς χρωστικές οὐσίες. Ή υποχρέωση περί τῆς ὁποίας πρόκειται εἶναι ἁπλώς συνέπεια τῆς ἀποφάσεως τους νά συνεταιριστούν μέ σκοπό νά επιτευχθεί ὁ καλύτερος δυνατός εφοδιασμός μέ τά προϊόντα αυτά. Ό Συνεταιρισμός δέν ἀποτελεί ἀνεξάρτητη κερδοσκοπική επιχείρηση, άλλά μόνο τό μέσο γιά τήν επίτευξη συνεργασίας μεταξύ τῶν μελών του.
Κατά τήν άποψή μου, τό επιχείρημα αυτό, ἐνῶ μπορεί νά έχει σχέση μέ τό ερώτημα ἄν ἐφαρμόζεται τό άρθρο 85 παράγραφος 3, πάντως δέν έχει σημασία ὅσον άφορᾶ τή θέση τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπί τοῦ άρθρου 85 παράγραφος 1. Γεγονός παραμένει ὅτι ἡ ἐν λόγω υποχρέωση έχει πράγματι ὡς ἀποτέλεσμα νά παρεμποδίζει τόν ἀνταγωνισμό, σέ 90 ο/ο καί περισσότερο τοῦ συνόλου τῶν ὀλλανδών τυροπα-ραγωγῶν, ὅσον άφορα τόν εφοδιασμό μέ πυτία καί χρωστικές ουσίες. Δέν υπάρχει διάταξη τῆς συνθήκης πού νά ἐξαιρεί μιά συμφωνία ἀπό τήν εφαρμογή τοῦ άρθρου 85 παράγραφος 1 ἁπλώς καί μόνο γιά τό λόγο ὅτι ἡ συμφωνία αυτή περιέχεται στό καταστατικό ἑνός συνεταιρισμοῦ.
2.
Ό δεύτερος ἀπό τους λόγους πού προβάλλει ὁ Συνεταιρισμός εἶναι πώς ἡ 'Επιτροπή υποστηρίζει εσφαλμένα ὅτι ἡ υποχρέωση ἀγορᾶς κατ' αποκλειστικότητα είναι δυνατό νά επηρεάσει σημαντικά τό εμπόριο μεταξύ Κρατών μελών.
Ή 'Επιτροπή στηρίζεται ἐν προκειμένω, σύμφωνα πάντοτε μέ τήν ἀπόφαση, στό ὅτι ή υποχρέωση συνιστᾶ εμπόδιο γιά τά μέλη τοῦ Συνεταιρισμού, στήν ἀγορά πυτίας καί χρωστικών ουσιών ἀπό προμηθευτές άλλων Κρατών μελών. Ή 'Επιτροπή θεωρεί ὅτι πυτία ζωικῆς προελεύσεως — ὁ μόνος τύπος πυτίας πού επιτρέπεται γιά τήν παραγωγή τυριοῦ στίς Κάτω Χώρες — εἶναι σέ θέση νά εφοδιάσουν καί προμηθευτές ἀπό Δανία, Γερμανία καί Γαλλία, ὅτι ἡ πυτία αὐτη εἶναι επίσης εξαιρετικῆς ποιότητας καί ὅτι ἡ τιμή τῆς μπορεί νά συγκριθεί μέ εκείνη τοῦ Συνεταιρισμού. Ὡς πρός τίς χρωστικές ουσίες, ἡ 'Επιτροπή θεωρεί ὅτι εντός τῆς Κοινότητας υπάρχουν πολλοί προμηθευτές τους. (βλέπε παράγραφο 23 τῆς ἀποφάσεως.)
Ὁ Συνεταιρισμός ἀντικρούει τόν ἰσχυρισμό αυτό μέ τό επιχείρημα πού έχει ὡς ἀφετηρία τό γεγονός ὅτι μέχρι τώρα δέν υπάρχει προηγούμενο σημαντικών εισαγωγών πυτίας ἡ χρωστικών ουσιών στίς Κάτω Χώρες ούτε καί ἀπό τυροπαραγωγούς πού δέν εἶναι μέλη τοῦ Συνεταιρισμοῦ. 'Ακόμα καί αυτοί προμηθεύονται τό μεγαλύτερο ποσοστό τῶν ἀναγκών τους ἀπό τό Συνεταιρισμό. Έτσι, πάντοτε σύμφωνα μέ τόν προσφεύγοντα, ἡ 'Επιτροπή δέν ἀπέδειξε ὅτι οἱ ὀλλανδοί τυροπαραγωγοί θά ἀγόραζαν πυτία ἡ χρωστικές οὐσίες, σέ σημαντικές ποσότητες, ἀπό προμηθευτές άλλων Κρατών μελών σέ περίπτωση πού δέ θά ὑπῆρχε ἡ ἐν λόγω υποχρέωση. Οἱ στατιστικές πού παρατίθενται ἀπό τήν 'Επιτροπή στήν παράγραφο 17 τῆς ἀποφάσεως τῆς δέν εἶναι κατατοπιστικές ἐπ᾽ αὑτοῦ, γιά τό λόγο ὅτι, ὅπως τό δέχεται άλλωστε καί ή ἴδια, στίς ἀνωτέρω στατιστικές περιλαμβάνονται τόσο τό εμπόριο πυτίας ζωικῆς προελεύσεως, ὅσο καί τό εμπόριο συνθετικής πυτίας. Δέν υπάρχουν στατιστικές πού νά ἀφοροῦν μόνο τό εμπόριο πυτίας ζωικῆς προελεύσεως μεταξύ τῶν Κρατῶν μελῶν. Οἱ ὀλλανδοί τυροπαραγωγοί ἔχουν σέ τέτοιο βαθμό επίγνωση τῆς ἀνάγκης γιά χρησιμοποίηση πυτίας υψηλής ποιότητας, ώστε θά μπορούσαν νά προσφύγουν σέ εξωτερικές ἀγορές γιά βραχείες περιόδους μόνο σέ περίπτωση πού, λόγω διακυμάνσεων στην παγκόσμια αγορά τῶν τιμών τοῦ τέταρτου στομάχου τοῦ μόσχου, θά συνέβαινε νά υπάρχει σαφής διαφορά στην τιμή μεταξύ πυτίας τοῦ Συνεταιρισμού καί πυτίας πού παράγεται σέ άλλα Κράτη μέλη. Τό γεγονός, πάντως, ὅτι τέτοιες περιστασιακές ἀγορές εἶναι πιθανές, δέν ἀποδεικνύει ὅτι ἡ ἐν λόγω υποχρέωση επηρεάζει σημαντικά τό εμπόριο πυτίας μεταξύ τῶν Κρατών μελών. Ό Συνεταιρισμός στηρίζει τό ἐπιχείρημα του στίς ἀποφάσεις του Δικαστηρίου στην υπόθεση 73/74 Papiers peints de Belgique κατά Ἐπιτροπῆς (1975, 2 ECR 1491) καί 22/78 Hugin κατά Ἐπιτροπῆς (1979, ECR 1869). Κατά την ἄποψη τοῦ Συνεταιρισμοῦ, ἡ 'Επιτροπή δέν προχώρησε σέ ὀρθή ἀνάλυση τῆς πραγματικής καταστάσεως.
Τό επιχείρημα αυτό δέν μέ ἔπεισε.
'Αφήνοντας πρός τό παρόν κατά μέρος τίς χρωστικές ουσίες, εἶναι γεγονός ὅτι ὁ Συνεταιρισμός δέν ἀμφισβητεί τίς διαπιστώσεις τῆς Ἐπιτροπῆς ὅτι ὁ εφοδιασμός ἀπό Δανία, Γερμανία καί Γαλλία μέ πυτία ζωικής προελεύσεως ἐξαιρετικής ποιότητας εἶναι δυνατός σέ τιμές πού μπορούν νά συγκριθοῦν μέ ἐκείνες τοῦ Συνεταιρισμού. Γνωρίζουμε ὅτι ἡ πυτία αὐτή παράγεται στίς Κάτω Χώρες μόνο ἀπό τό Συνεταιρσμό καί ὅτι τά μέλη αὐτοῦ τοῦ τελευταίου, πού εἶναι υποχρεωμένα νά ἀγοράσουν τό σύνολο τῆς ποσότητας πού χρειάζονται σέ πυτία ἀπό τό Συνεταιρισμό, ἀντιπροσωπεύουν περισσότερο ἀπό τό 90 ο/ο τῆς ὀλλανδικής τυροκομικής βιομηχανίας. 'Ηδη ὅμως τό επιχείρημά του αυτό υποδηλώνει ὅτι ὁ Συνεταιρισμός παραδέχεται ὅτι οἱ ὀλλανδοί τυροπαραγωγοί ἀγόρασαν κάποιες ποσότητες πυτίας ζωικής προελεύσεως ἀπό τρίτους, καθώς καί ὅτι, ἄν τά μέλη του ἀπαλλάσσονταν ἀπό την ἐν λόγω υποχρέωση, θά μπορούσαν νά εἶχαν ἀγοράσει περισσότερες ποσότητες. Ή ἀναφορά στίς υποθέσεις Papiers peints de Belgique καί Hugin δέ νομίζω ὅτι έχει σχέση. Ή πρώτη ἀποφάνθηκε ὅτι ἡ ἀπόφαση τῆς 'Επιτροπής δέν ήταν επαρκώς αιτιολογημένη, ἐνῶ ἡ δεύτερη ἀναφερόταν στά πραγματικά περιστατικά τῆς ὑποθέσεως. Περισσότερο σχετική μοῦ φαίνεται ὅτι εἶναι ή υπόθεση 19/77 Miller κατά 'Επιτροπής (1978, ECR 131), ὅπου τό Δικαστήριο διατάσσει στη σκέψη 15:
«ἀπαγορεύονται συμφωνίες πού δύνανται νά επηρεάσουν τό εμπόριο μεταξύ Κρατών μελών καί πού έχουν ὡς ἀντικείμενο ἡ ἀποτέλεσμα τόν περιορισμό τοῦ ἀνταγωνισμού, τό άρθρο 85 παράγραφος 1 τῆς συνθήκης δέν ἀπαιτεί την ἀπόδειξη ὅτι τέτοιες συμφωνίες επηρεάζουν πράγματι σημαντικά τό εμπόριο αυτό, γεγονός πού θά μποροῦσε νά επιφέρει, προκειμένου γιά τήν ἀπόδειξη, πρόσθετες δυσκολίες στίς περισσότερες περιπτώσεις, άλλα ἀρκείται ἁπλώς στην ἀπόδειξη τοῦ ὅτι παρόμοιες συμφωνίες εἶναι δυνατό νά συνεπάγονται κάτι τέτοιο.»
Ὡς πρός τίς χρωστικές ουσίες, τίποτα δέν έχει λεχθεί ἀπό τό Συνεταιρισμό πού θά μποροῦσε νά ὁδηγήσει σχετικά μ' αυτές σέ διαφορετικά συμπεράσματα.
3.
Ό τρίτος ἀπό τους λόγους πού προβάλλει ὁ Συνεταιρισμός εἶναι πώς ἡ 'Επιτροπή υποστηρίζει εσφαλμένα ὅτι ἡ υποχρέωση ἑνός μέλους του νά καταβάλει ὁρισμένο ποσό ὡς πρόστιμο λόγω ἀποχωρήσεως καθιστά πολύ δύσκολη, ἄν ὅχι ἀδύνατη τήν ἀποχώρηση τῶν μελών εκείνων πού θά ήθελαν νά ἐφοδιαστοῦν ἀπό άλλες πηγές.
Αυτά υποστηρίζονται ἀπό τήν 'Επιτροπή στην παράγραφο 24 τῆς ἀποφάσεως της πού καταλήγει ὡς ἐκ τούτου στό συμπέρασμα ὅτι ἡ υποχρέωση καταβολής τοῦ ἐν λόγω προστίμου συνιστᾶ σημαντικό περιορισμό τοῦ ἀνταγωνισμοῦ εντός τῆς κοινής ἀγορᾶς. Κατά την άποψη μου, ἡ ουσία τοῦ προβλήματος ἔγκειται στό ἄν τό συμπέρασμα αυτό εἶναι βάσιμο.
Ουσιαστικά, τά επιχειρήματα πού προβάλλονται σχετικά ενώπιον τοῦ Δικαστηρίου προσλαμβάνουν διαστάσεις μάχης ἀριθμών μεταξύ τῶν διαδίκων, εφόσον ἡ 'Επιτροπή ἐξακολουθεί νά επιμένει στην άποψη της ὅτι ἡ ὑποχρέωση συνεπάγεται Ουσιαστική οικονομική επιβάρυνση γιά τό ἀποχωρούν μέλος καί κατά συνέπεια ἀποτρέπει ουσιαστικά τήν ἀποχώρηση τῶν μελών, ἐνῶ ὁ Συνεταιρισμός υποτιμά τή σημασία τοῦ μέτρου καί ἑπομένως τῶν εμποδίων πού συνεπάγεται.
Κύριοι δικαστές, δέ νομίζω ὅτι χρειάζεται νά σᾶς ἀπασχολώ υπερβολικά μέ ἀριθμούς τή στιγμή πού, κατά τή συνεδρίαση, ὁ πληρεξούσιος δικηγόρος τοῦ Συνεταιρισμού, ἀπαντώντας σέ ερώτημα μου, δέχθηκε χωρίς περιστροφές ὅτι τό πρόστιμο έχει ὡς σκοπό νά παρεμποδίζει τήν ἀποχώρηση ἀπό τό Συνεταιρισμό. Πιστεύω ὅτι δέν μπορούμε νά επικρίνουμε τήν Ἐπιτροπή πού υποστήριξε ενώπιον τοῦ Δικαστηρίου ὅτι ἡ επιβαλλόμενη στό ἀποχωρούν μέλος υποχρέωση νά καταβάλει πρόστιμο ἀντίκειται στό άρθρο 85 παράγραφος 1, τουλάχιστον κατά τό μέρος πού τό ποσό αὐτό χρησιμεύει, ὥστε νά ἐνδυναμώνεται ή ὑποχρέωση ενός μέλους νά ἀγοράζει πυτία καί χρωστικές οὐσίες ἀποκλειστικά ἀπό τό Συνεταιρισμό.
4.
Ό τέταρτος ἀπό τους λόγους πού προβάλλει ὁ Συνεταιρισμός εἶναι πώς ἡ 'Επιτροπή ὑποστηρίζει εσφαλμένα ὅτι ἡ υποχρέωση ενός μέλους του νά καταβάλει πρόστιμο λόγω ἀποχωρήσεως θά μπορούσε νά παρεμποδίσει ὁρισμένα μέλη νά συστήσουν ἕνα ἀνταγωνιστικό κέντρο παραγωγής πού θά πωλούσε επίσης πυτία στό εσωτερικό άλλων Κρατών μελῶν.
'Εδώ υπαινίσσεται τήν παράγραφο 25 τῆς ἀποφάσεως, στην ὁποία ἡ 'Επιτροπή εκθέτει τά ἀκόλουθα:
«Ὁ περιορισμός αυτός μπορεί επίσης νά επηρεάσει σημαντικά τό εμπόριο μεταξύ Κρατών μελών. Τά μέλη τοῦ Συνεταιρισμού δυσκολεύονται νά ἀποχωρήσουν, εἴτε γιά νά ἀγοράζουν ελεύθερα ἀπό άλλες χώρες τῆς Κοινότητας, εἴτε γιά νά συστήσουν ἀνταγωνιστικά κέντρα παραγωγής πού θά πωλούσαν επίσης πυτία στό εσωτερικό άλλων Κρατών μελών.»
Συνεπώς, τό βασικό ερώτημα πού τίθεται ἐδῶ εἶναι ἄν ἡ 'Επιτροπή μπορεί βασίμως νά ὑποστηρίξει ὅτι ἡ ὑποχρέωση καταβολής ὁρισμένου ποσού ὡς προστίμου λόγω ἀποχωρήσεως μπορεί νά επηρεάσει τό εμπόριο μεταξύ Κρατών μελών. "Αν έχω δίκαιο νά πιστεύω ὅτι μέ τήν επιβολή τῆς υποχρεώσεως αὐτῆς σκοπεῖται τουλάχιστον ή ενδυνάμωση τῆς υποχρεώσεως αγοράς πυτίας ἀποκλειστικά ἀπό τό Συνεταιρισμό, τότε ἡ ἀπάντηση πρέπει νά εἶναι προφανώς «Ναί».
"Ετσι, κατά τήν άποψη μου, κανένας ἀπό τους τέσσερις πρώτους λόγους πού προβάλλει ὁ Συνεταιρισμός δέν εἶναι βάσιμος. 'Επιστρέφω τώρα στον πέμπτο λόγο πού άφορᾶ τόν κανονισμό 26.
III — Ή εφαρμογή τοῦ κανονισμού 26
Θά θυμάστε, κύριοι δικαστές, ὅτι τό άρθρο 42 τῆς συνθήκης ὁρίζει — τό ἀναφέρω πολύ σύντομα — ὅτι τά άρθρα 85 ἕως 94 εφαρμόζονται στην παραγωγή καί τό εμπόριο τῶν γεωργικῶν προϊόντων μόνο κατά τό μέρος πού ὁρίζεται μέ πράξη τοῦ Συμβουλίου. Ὁ ὁρισμός «γεωργικά προϊόντα» δίδεται στό άρθρο 38. Στην παράγραφο 1 τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὁρίζεται ὅτι «ὡς γεωργικά προϊόντα νοοῦνται τά προϊόντα τοῦ εδάφους, τῆς κτηνοτροφίας καί τῆς ἁλιείας, καθώς καί τά προϊόντα πρώτης μεταποιήσεως πού έχουν άμεση σχέση μέ αυτά», ἐνῶ στην παράγραφο 3 ὁρίζεται ὅτι «τά προϊόντα πού υπάγονται στίς διατάξεις τῶν άρθρων 39-46 ἀπαριθμούνται στόν πίνακα τοῦ παραρτήματος ΙΙ τῆς παρούσας συνθήκης». Στη συνέχεια, τό άρθρο 38 παράγραφος 3 εξουσιοδοτεί τό Συμβούλιο νά προσθέσει στόν πίνακα τοῦ παραρτήματος II νέα προϊόντα εντός δύο ετών ἀπό την έναρξη ισχύος τῆς συνθήκης. Τό παράρτημα II ἀπαριθμεί τά ἐν λόγω προϊόντα, ἀναφερόμενο στην ὀνοματολογία τῶν Βρυξελλῶν, γνωστή κατά τήν υπογραφή τῆς συνθήκης, πού σήμερα καλείται ὀνοματολογία τοῦ Συμβουλίου τελωνειακής συνεργασίας.
Τό Συμβούλιο θέσπισε τόν κανονισμό 26 δυνάμει τοῦ ἄρθρου 42 τῆς συνθήκης. Τό άρθρο 1 τοῦ ἐν λόγω κανονισμού ὁρίζει, καθόσον μᾶς άφορᾶ, ὅτι τό άρθρο 85 της συνθήκης εφαρμόζεται ἐπί ὅλων των συμφωνιῶν σχετικά μέ «τήν παραγωγή ή τήν εμπορία τῶν προϊόντων, τά όποια ἀπαριθμούνται στό παράρτημα II της συνθήκης, ὑπό τήν επιφύλαξη τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 2». Τό άρθρο 2 ὁρίζει ὅτι τό άρθρο 85 παράγραφος 1 δέν εφαρμόζεται ἐπί εκείνων τῶν συμφωνιών πού ἀναφέρει τό άρθρο 1 τοῦ κανονισμοῦ, οἱ όποιες «ἀποτελοῦν, ἀναπόσπαστο μέρος μιᾶς εθνικής ὀργανώσεως ἀγορᾶς ἡ εἶναι ἀπαραίτητες γιά τήν πραγματοποίηση τῶν ἀναφερομένων στό άρθρο 39 τῆς συνθήκης στόχων». Τό ίδιο άρθρο συνεχίζει, ὁρίζοντας ὅτι τό άρθρο 85 παράγραφος 1 «δέν εφαρμόζεται ιδίως σέ συμφωνίες, ἀποφάσεις καί πρακτικές παραγωγών, ενώσεων παραγωγών ἤ ἑνώσεων τῶν ἑνώσεων αὐτών ενός μόνο Κράτους μέλους κατά τό μέτρο πού, χωρίς νά συνεπάγονται τήν υποχρέωση εφαρμογής καθορισμένης τιμής, ἀφοροῦν τήν παραγωγή ἡ τήν πώληση γεωργικών προϊόντων ἡ τή χρήση κοινών εγκαταστάσεων ἀποθηκεύσεως, επεξεργασίας ἡ μεταποιήσεως γεωργικών προϊόντων, έκτός ἄν ἡ Ἐπιτροπή διαπιστώνει ὅτι κατ' αυτόν τόν τρόπο ἀποκλείεται ὁ ἀνταγωνισμός ἤ ὅτι διακυβεύονται οἱ στόχοι τοῦ ἄρθρου 39 τῆς συνθήκης».
Ή ἐν λόγω ἀπόφαση τῆς Ἐπιτροπῆς ὁρίζει στίς παραγράφους 26 καί 27 ὅτι ἡ πυτία καί οἱ χρωστικές ουσίες πού χρησιμοποιοῦνται στην τυροκομία δέν εἶναι προϊόντα πού ἀπαριθμοῦνται στό παράρτημα II τῆς συνθήκης καί συνεπώς ὁ κανονισμός 26 δέν τυγχάνει εφαρμογής.
Κατά τήν άποψη τῆς 'Επιτροπής, ἡ πυτία, ὡς ένζυμο, ἀνήκει στην κλάση 35.07 τῆς ὀνοματολογίας τοῦ Συμβουλίου τελωνειακής συνεργασίας πού περιλαμβάνει «Ἔνζυμα. Ένζυμα παρασκευασμένα μή ἀλλαχοῦ κατονομαζόμενα ἡ περιλαμβανόμενα». Ή κλάση αυτή δέν ἀπαριθμείται στό παράρτημα II. Ή θέση τῆς 'Επιτροπής εναρμονίζεται μέ τίς ἐπεξηγηματικές σημειώσεις τῆς ὀνοματολογίας τοῦ Συμβουλίου τελωνειακής συνεργασίας πού ἀναφέρουν μεταξύ τῶν άλλων καί τά έξῆς σέ σχέση μέ τήν κλάση αύτη :
«Τά ἀκόλουθα εἶναι τά σπουδαιότερα ἀπό τά ένζυμα πού κυκλοφοροῦν στό εμπόριο:
1)
...
2)
...
3)
Πυτία (παρασκευασμένα ένζυμα, χυμοζίνη, ρεννίνη)
Ή πυτία εἴτε εξάγεται ἀπό τό νωπό ή ἀποξηραμένο τέταρτο στόμαχο τοῦ μόσχου, εἴτε προέρχεται ἀπό τήν καλλιέργεια ὁρισμένων μικροοργανισμών. Είναι πρωτεϊνολυτικό ένζυμο πού πήζει τό γάλα, θρομβώνοντας τήν κασεΐνη του. Διατίθεται ὑπό μορφή ὑγροῦ, σκόνης ἡ δισκίων. Εἶναι δυνατό νά περιέχει άλατα (ὅπως χλωριοῦχο νάτριο, χλωριοϋχο ασβέστιο, χλωριοῦχο θειικό άλας), τά όποια παραμένουν μετά τή διαδικασία παραγωγής ἡ προστέθηκαν γιά σταθεροποίηση, καθώς καί συντηρητικά (ὅπως γλυκερίνη).
Ή πυτία χρησιμοποιείται κυρίως στην τυροβιομηχανία.»
Ό Συνεταιρισμός ἀντικρούει τήν άποψη τῆς Ἐπιτροπῆς γιά δύο λόγους.
Κατά πρώτο λόγο, διατείνεται ὅτι, στά πλαίσια τῆς συνθήκης, ἡ πυτία ζωικῆς προελεύσεως πρέπει νά υπαχθεί στην κλάση 05.04 τῆς ὀνοματολογίας τοῦ Συμβουλίου τελωνειακῆς συνεργασίας πού περιλαμβάνει «Ἔντερα, κύστεις καί στομάχους ζώων, ὁλόκληρα ἤ εἰς τεμάχια, ἕτερα των ἐξ ιχθύων τοιούτων» ἤ στην κλάση 05.15 πού περιλαμβάνει «Προϊόντα ζωικής προελεύσεως, μή ἀλλαχοῦ κατονομαζόμενα ἤ περιλαμβανόμενα. Μή ζῶντα ζῶα τῶν κεφαλαίων 1 ἡ 3, ἀκατάλληλα διά την ἀνθρωπίνην κατανάλωσιν». Οἱ δύο αυτές κλάσεις ἀπαριθμοῦνται στό παράρτημα II. Σύμφωνα μέ τό Συνεταιρισμό, ἡ ἑρμηνεία αύτη επιβάλλεται, δεδομένου ὅτι ἡ πυτία τοῦ είδους πού παράγει ἀποτελεί προϊόν πρώτης μεταποιήσεως πού έχει σχέση μέ προϊόν τῆς κτηνοτροφίας κατά τήν έννοια τοῦ ἄρθρου 38 παράγραφος 1 τῆς συνθήκης, ὡς εξαγόμενο ἀποκλειστικά ἀπό τόν τέταρτο στόμαχο τοῦ μόσχου. Ό Συνεταιρισμός παρατηρεί ὅτι ἡ κλάση 35.07 πρέπει νά θεωρηθεί ὅτι περιλαμβάνει μόνο τή συνθετική πυτία.
Κατά τή γνώμη μου, τό επιχείρημα αὐτό πρέπει νά ἀπορριφθεί.
Κατ' ἀρχάς συμφωνώ μέ τήν Επιτροπή ὅτι τό άρθρο 38 παράγραφος 1 τῆς συνθήκης περιέχει απλώς γενική ένδειξη τῆς κατηγορίας τῶν πρϊόντων πού θεωρούνται γεωργικά κατά τήν έννοια τῆς συνθήκης. Ό ὁρισμός πού εἶναι πράγματι δεσμευτικός εἶναι αυτός πού δίδεται στό άρθρο 38 παράγραφος 3, τό όποιο ἀναφέρεται στό παράρτημα II. Κατ' ἐμέ, τά πράγματα πρέπει νά έχουν έτσι, πρώτον, λόγω τῆς ρητής ἁρμοδιότητας τοῦ Συμβουλίου νά κάνει προσθήκες στό παράρτημα II εντός δύο ετών ἀπό τήν έναρξη τῆς ισχύος τῆς συνθήκης δεύτερον, ἐπειδή ὁ πίνακας τοῦ παραρτήματος II παραλείπει μέ έκδηλο τρόπο καί, πρέπει νά πεῖ κανείς ἐκ προθέσεως, μερικά προϊόντα, τά όποια θά έπρεπε σαφώς νά εμπίπτουν στή γενικότητα τῶν ὅρών τοῦ ἄρθρου 38 παράγραφος 1, ὅπως λόγου χάρη τό μαλλί πού επισήμανε ἡ 'Επιτροπή' καί τρίτον, επειδή δέν μπορεί κανείς παρά νά συμπεράνει ὅτι πρόθεση τῶν συντακτών τῆς συνθήκης, ὅταν διατύπωναν τό άρθρο 38 παράγραφος 3 καί τό παράρτημα II, ήταν νά ἀποκλείσουν ἐνδεχόμενες ἀμφισβητήσεις ὡς πρός τό τί συνιστά ή ὄχι γεωργικό προϊόν κατά τήν έννοια τῆς συνθήκης.
'Εν πάση περιπτώσει, ἡ πυτία τοῦ Συνεταιρισμού κατ' ἐμέ δέν εἶναι προϊόν πρώτης μεταποιήσεως κατά τήν έννοια τοῦ άρθρου 38 παράγραφος 1. Τέτοιο προϊόν πρώτης μεταποιήσεως (ενός κτηνοτροφικού προϊόντος) εἶναι ὁ τέταρτος στόμαχος τοῦ μόσχου πού εἶναι καί ἡ πρώτη ὕλη τοῦ Συνεταιρισμού. Εἶναι προϊόν σφαγής καί τεμαχισμού τῶν μόσχων πού συνιστά τήν πρώτη μεταποίηση.
Τρίτο καί σπουδαιότερο, ἡ πυτία δέν μπορεί νά περιλαμβάνεται στην κλάση 05.04, ἡ ὁποία μέ τή διατύπωση της, ἐνῶ δέν αφήνει ἀμφιβολία ὅτι καλύπτει τόν τέταρτο στόμαχο τῶν μόσχων ἀπό τόν όποιο εξάγεται ἡ πυτία (ὅπως άλλωστε επιβεβαιώνουν καί οἱ επεξηγηματικές σημειώσεις στην ὀνοματολογία τοῦ Συμβουλίου τελωνειακής συνεργασίας πού ἀφοροῦν τήν ἐν λόγω κλάση), δέν μπορεί νά επεκτείνεται τόσο, ὥστε νά καλύπτει καί τήν ίδια τήν πυτία πού εξάγεται. 'Αλλά ἡ πυτία ζωικής προελεύσεως δέν εἶναι δυνατό νά υπαχθεί ούτε στην κλάση 05.15, γιά τό λόγο ὅτι τό νά προτιμηθεί σ᾽ αυτή τήν κλάση ἡ γενική διατύπωση «Προϊόντα ζωικής προελεύσεως, μή ἀλλαχοῦ κατονομαζόμενα ή περιλαμβανόμενα» ἀπό τήν ειδικότερη «Ἔνζυμα» τῆς κλάσεως 35.07, σημαίνει ὅτι γίνεται ἀκριβώς τό ἀντίθετο ἀπό αυτό πού ἐπιτάσει ἡ διάταξη 3, α τοῦ κανονισμού περί τῆς ερμηνείας τῆς ὀνοματολογίας τοῦ Συμβουλίου τελωνειακής συνεργασίας.
Ό δεύτερος λόγος πού επικαλείται ὁ Συνεταιρισμός ἐπ᾽ αυτού τοῦ σημείου είναι, ἄν ἀντιλήφθηκα ὀρθά, ὅτι τό άρθρο 2 τοῦ κανονισμού 26 πρέπει νά τύχει εφαρμογής, ἐφόσον ὁ Συνεταιρισμός εἶναι σέ τελευταία ἀνάλυση ένωση ενώσεων εντός ενός μόνο Κράτους μέλους πού ἀσχολείται μέ τή μεταποίηση τοῦ γάλακτος σέ τυρί καί τῆς ὁποίας οἱ δραστηριότητες εἶναι ἀπαραίτητες γιά την επίτευξη τῶν στόχων πού ἀναφέρονται στό άρθρο 39 τῆς συνθήκης.
Φρονώ ὅτι μιά σύντομη ἀπάντηση πού μπορεί νά δοθεί στό παραπάνω επιχείρημα είναι ὅτι ἀγνοεί αὐτό πού πράγματι ὁρίζουν οἱ σχετικές διατάξεις τῆς συνθήκης καί τοῦ κανονισμού 26. Εἶναι γεγονός, κατά τή γνώμη μου ὅμως άσχετο, ὅτι τά μέλη τοῦ Συνεταιρισμοῦ μεταποιούν τό γάλα σέ τυρί. 'Εκείνο πού ενδιαφέρει εἶναι τό ἄν ἡ μεταξύ τους συμφωνία πού συνιστά τό καταστατικό τοῦ Συνεταιρισμού άφορᾶ «τήν παραγωγή ἤ τήν πώληση γεωργικών προϊόντων» κατά τήν έννοια τῆς συνθήκης. Αυτό ὅμως δέ συμβαίνει, επειδή ἡ ἐν λόγω συμφωνία άφορᾶ τήν παραγωγή καί πώληση τῆς πυτίας καί τῶν χρωστικών ουσιών πού χρησιμοποιούνται στην τυροκομία, πού δέν εἶναι γεωργικά προϊόντα σύμφωνα μέ τόν ὁρισμό πού δίνει ή συνθήκη.
Κατ' ἐμέ, συνεπῶς, ὁ Συνεταιρισμός δέ δύναται νά προβάλει επιτυχώς πέμπτο λόγο. Έρχομαι στόν έκτο καί στόν έβδομο λόγο πού, ὅπως θά θυμᾶστε κύριοι δικαστές, ἀφορούν τή δυνατότητα εφαρμογής, τοῦ ἄρθρου 85 παράγραφος 3.
IV — Ή ἐφαρμογή τοῦ ἄρθρου 85 παράγραφος 3
Τό άρθρο 85 παράγραφος 3 ἀπαιτεί τή συνδρομή τεσσάρων προϋποθέσεων, ὥστε μιά συμφωνία νά μήν εμπίπτει στό πεδίο εφαρμογής του:
(i)
ἡ συμφωνία πρέπει νά συμβάλλει στή βελτίωση τῆς παραγωγής ἡ τῆς διανομής τῶν προϊόντων ἡ στην προώθηση τῆς τεχνικῆς ἡ οικονομικής προόδου
(ii)
ἡ συμφωνία πρέπει νά εξασφαλίζει στους καταναλωτές δίκαιο τμήμα ἀπό τό όφελος πού προκύπτει
(iii)
ἡ συμφωνία δέν πρέπει νά επιβάλλει στίς ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις περιορισμούς μή ἀπαραίτητους γιά τήν επίτευξη τῶν στόχων αυτών καί
(iv)
ἡ συμφωνία δέν πρέπει νά παρέχει στίς ἐπιχειρήσεις αὐτές τή δυνατότητα καταργήσεως τοῦ ἀνταγωνισμοῦ ἐπί σημαντικοῦ τμήματος τῶν σχετικών προϊόντων.
Στην παρούσα περίπτωση ἡ 'Επιτροπή υποστηρίζει ὅτι ἡ πρώτη καί δεύτερη προϋπόθεση πληρούνται, επειδή ἡ ίδρυση τοῦ Συνεταιρισμοῦ συνέβαλε στή βελτίωση τῆς παράγωγης πυτίας καί χρωστικών ουσιών πού χρησιμοποιούνται στην τυροκομία εντός τῶν Κάτω Χωρών επειδή ἡ πολιτική εναποθηκεύσεως πού ἀκολουθεί ὁ Συνεταιρισμός εξασφάλισε τό συνεχή καί ὁμαλό εφοδιασμό μ' αυτά τά προϊόντα επειδή, λόγω τοῦ ὅτι δέν ἀποβλέπει στην κερδοσκοπία, τό μειωμένο κόστος πού ἐπιτυγχάνει καρπώνονται πάντοτε οἱ πελάτες, μέλη ἡ μή μέλη τοῦ Συνεταιρισμοῦ καί επειδή οἱ τελικοί καταναλωτές εἶναι ὡς ἐκ τούτου σέ θέση νά ἀγοράζουν τυρί πού έχει παραχθεί μέ πυτία καλύτερης ποιότητας σέ χαμηλή τιμή. Βλέπε παραγράφους 29 καί 30 τῆς ἀποφάσεως.
Ή 'Επιτροπή, πάντως, ὑποστηρίζει ὅτι δέ συντρέχουν ἡ τρίτη καί τέταρτη προϋπόθεση. Μέ τόν έκτο καί έβδομο λόγο πού προβάλλει ὁ Συνεταιρισμός ἀντικρούεται ή άποψη τῆς Ἐπιτροπῆς περί τοῦ κατά πόσο συγκεντρώνονται ἀντίστοιχα οἱ ἐν λόγω προϋποθέσεις.
Ἔτσι, ὁ έκτος λόγος πού προβάλλει ὁ Συνεταιρισμός εἶναι ὅτι ἡ 'Επιτροπή εσφαλμένα υποστηρίζει ὅτι ἡ ἐπιβολή ἀπό τό Συνεταιρισμό στά μέλη του τῆς υποχρεώσεως ἀγορᾶς πυτίας καί χρωστικών ουσιών κατ' ἀποκλειστικότητα ἀπ᾽ αυτόν, καθώς καί ή υποχρέωση καταβολῆς προστίμου λόγω ἀποχωρήσεως, δέν εἶναι ἀπαραίτητες γιά την επίτευξη τῶν πλεονεκτημάτων πού ή 'Επιτροπή ἀναγνωρίζει ὅτι προκύπτουν λόγω τῆς υπάρξεως τοῦ Συνεταιρισμοῦ.
Μοῦ φαίνεται ὅτι τό σημείο αυτό εἶναι τό δυσκολότερο τῆς υποθέσεως.
Τό κυριότερο επιχείρημα τοῦ Συνεταιρισμού ἐπ᾽ αὐτοῦ, ἄν κατάλαβα ορθά, είναι ὅτι, εφόσον δέ διαθέτει εταιρικό κεφάλαιο, ὥστε ἡ μόνη πηγή χρημάτων νά εἶναι γι' αὐτόν ἡ πώληση πυτίας καί χρωστικών οὐσιών, κανένα μέλος δέ θά συμφωνούσε ἀνενδοιάστως μέ ἀποφάσεις τοῦ Συνεταιρισμού γιά επενδύσεις σέ ἀποθέματα, νέες εγκαταστάσεις παραγωγής καί τά παρόμοια, ἄν δέν ήταν βέβαιο ὅτι κάθε μέλος δεσμεύεται νά ἀγοράζει πυτία καί χρωστικές ουσίες μόνο ἀπό τό Συνεταιρισμό καί ὅτι δέν μπορεί εύκολα νά ἀποχωρήσει. Χωρίς τίς ἐν λόγω υποχρεώσεις, τό μέλος δέ δύναται νά εἶναι βέβαιο ὅτι οἱ δαπάνες στίς όποιες υποβάλλεται ὁ Συνεταιρισμός συνεπεία τῶν σχετικών ἀποφάσεων μπορούν νά καλυφθούν. Ή γαλλική κυβέρνηση υποστήριξε σθεναρά τό επιχείρημα αυτό στίς προτάσεις της. Ό Συνεταιρισμός υποστήριξε έξάλλου ὅτι, ἄν ἔλειπαν οἱ ἐν λόγω υποχρεώσεις, θά ἀπαιτείτο ὀργάνωση πωλήσεων, πού θά συνεπαγόταν πρόσθετο κόστος, καθώς καί ὅτι θά ἔπρεπε νά ἐγκαταληφθεῖ τό σύστημα καθορισμοῦ τῶν τιμών ex post facto.
Ή 'Επιτροπή παραδέχεται ὅτι εἶναι ἀναγκαίο νά προβλέπεται κάποια υποχρέωση τῶν μελών πρός ἀγορά ἀπό τό Συνεταιρισμό. Κατά τή δημόσια συνεδρίαση, λέχθηκε, σέ ἀπάντηση ερωτήσεως πού υπέβαλε ένας ἀπό τους κυρίους δικαστές, ὅτι, στά πλαίσια τῶν θέσεων πού ἀνέπτυξαν οἱ διάδικοι, ἡ 'Επιτροπή εἶχε προτείνει τά μέλη νά υποχρεώνονται νά ἀγοράζουν ἀπό τό Συνεταιρισμό τουλάχιστον τό 33 1/3 τοῖς εκατό τῶν αναγκών τους. 'Εντούτοις, ὁ Συνεταιρισμός ἄν καί διατεθειμένος, γιά νά ἀποφύγει τήν παρούσα δίκη, νά ενδώσει ὅσον άφορᾶ τήν υποχρέωση τῶν μελών του νά καλύπτουν τίς ανάγκες τους κατά 100 ο/ο ἀπό αυτόν, δέν μπορούσε νά συμφωνήσει σέ ὁποιοδήποτε ποσοστό κατώτερο τοῦ 70 %.
Ἡ Ἐπιτροπή δέχεται ακόμα ὅτι εἶναι ἀναγκαίο νά προβλέπεται κάποιος περιορισμός στην ελεύθερη ἀποχώρηση μέλους, θεωρεί, πάντως, ὅτι ἀρκεῖ ἡ υποχρέωση σχετικής προειδοποιήσεως περί ἀποχωρήσεως.
Ύστερα ἀπό κάποιους δισταγμούς, κατέληξα στό συμπέρασμα ὅτι ὁ Συνεταιρισμός δέν μπόρεσε νά αποδείξει τό ἐπιχείρημά του ἐπ᾽ αὐτοῦ, δεδομένου ὅτι στην πραγματικότητα ἡ υπόθεση αύτη, ὅπως παρουσιάζεται ενώπιόν μας, στηρίζεται περισσότερο ἐπί ισχυρών επιχειρημάτων πού ἐπαναλαμβάνονται παρά ἐπί ἀποδείξεων. Πράγματι, δέν προσκομίστηκε ἀπόδειξη περί τοῦ ὅτι δέν υπάρχει άλλη λύση έκτος ἀπό τήν υποχρέωση ἀγοράς κατά 100 ο/ο καί τό πρόστιμο λόγω ἀποχωρήσεως. "Αν καί κάποια ἀπό τά επιχειρήματα πού προβλήθηκαν ενώπιον μας εντυπωσιάζουν, εἶναι κατ' ἐμέ ἀνεπαρκή γιά νά ἀποδείξουν ὅτι τά πράγματα έχουν ἔτσι.
Οἱ δυσκολίες, πάντως, πού θά εἶχα νά καταλήξω στό συμπέρασμα αυτό μειώνονται ἀπό τό γεγονός ὅτι εἶμαι σαφώς τῆς γνώμης ὅτι πρέπει νά ἀπορριφθεί ὁ έβδομος ἀπό τους λόγους πού προβάλλει ὁ Συνεταιρισμός. Ή 'Επιτροπή υποστηρίζει ὅτι ή υποχρέωση ἀποκλειστικής ἀγοράς, καθώς καί ἡ υποχρέωση καταβολής προστίμου λόγω ἀποχωρήσεως, εἶχαν ὡς ἀποτέλεσμα κατ' ουσία νά καταργήσουν τόν ἀνταγωνισμό ἐπί τοῦ συνόλου σχεδόν τῆς ὀλλανδικής ἀγορᾶς πυτίας καί χρωστικών ουσιών πού χρησιμοποιοῦνται στην τυροκομία — βλ. παράγραφο 33 τῆς ἀποφάσεως. "Αν ἀληθεύει αυτό, ἀρκεῖ γιά νά καταστήσει ἀνεφάρμοστο τό άρθρο 85 παράγραφος 3.
Ἔχοντας κατά νοῦ ὅτι τά μέλη τοῦ Συνεταιρισμοῦ ἀντιπροσωπεύουν περισσότερο ἀπό 90 % τῆς ὀλλανδικῆς παραγωγῆς τυριοῦ, ὅτι ὁ Συνεταιρισμός εἶναι ὁ μοναδικός παραγωγός πυτίας στην 'Ολλανδία καί ευθύνεται γιά τό 90 ο/ο τῆς ὀλλανδικῆς παραγωγης χρωστικῶν ουσιών τυριοῦ, ή άποψη τῆς Ἐπιτροπῆς μᾶς φαίνεται αυταπόδεικτα ὀρθή. 'Αντικρούσθηκε ἀπό τό Συνεταιρισμό γιά τό λόγο ὅτι ένα μέλος μπορεί νά ἀποχωρήσει καταβάλλοντας πρόστιμο, πού νά μήν εἶναι υπέρογκο. Πάντως, τό γεγονός αυτό, ἄν θεωρηθεί ὡς τέτοιο, δέν καθιστά ἀναληθές ὅτι τό καταστατικό τοῦ Συνεταιρισμοῦ παρέχει στά μέλη του σύμφωνα μέ τό άρθρο 85 παράγραφος 3 «τή δυνατότητα καταργήσεως τοῦ ἀνταγωνισμοῦ ἐπί σημαντικού τμήματος τῶν σχετικών προϊόντων».
Τελικά, κατά τήν άποψη μου, ἡ ἐν λόγω προσφυγή πρέπει νά ἀπορριφθεί. 'Επιστρέφω τώρα στίς παρατηρήσεις τῆς γαλλικής κυβερνήσεως.
V — Οἱ παρατηρήσεις τῆς γαλλικῆς κυβερνήσεως
'Ελπίζω νά μή θεωρηθώ ἀγενής, ἄν ασχοληθώ μαζί τους ἐν συντομία. Πιστεύω ὁτι αὐτό εἶναι δυνατό, επειδή, ὅπως τροποποιήθηκαν κατά τή δημόσια συνεδρίαση ὑπό τό φῶς τῶν ὅσων είπε ὁ σύμβουλος της 'Επιτροπής, ισοδυναμούν μέ τό αἴτημα νά μήν ἀποφανθεί τό Δικαστήριο κατά τρόπο πού θέτει σέ κίνδυνο τήν επιβίωση τῶν μικρών τοπικών γεωργικών συνεταιρισμών πού ἀνέρχονται στή Γαλλία, σύμφωνα μέ τά λεχθέντα, σέ 6000 περίπου.
Είναι φυσικό τό Δικαστήριο νά μήν μπορεί νά τροποποιήσει τό άρθρο 85 τῆς συνθήκης ἤ τόν κανονισμό 26. Πάντως, θεωρώ ὅτι ή παρούσα υπόθεση δέν μπορεί νά συγκριθεί μέ εκείνη ενός μικρού τοπικοῦ γεωργικοῦ συνεταιρισμοῦ. Βασικό γνώρισμα τῆς πρώτης, ὅπως ὀρθά επισήμανε ὁ σύμβουλος τῆς γαλλικής κυβερνήσεως, εἶναι ἡ μονοπωλιακή ἡ οιονεί μονοπωλιακή θέση τοῦ Συνεταιρισμοῦ στίς Κάτω Χώρες. Στην περίπτωση συνεταιρισμοῦ τοῦ τύπου ὅπως αὐτοῦ, τήν προστασία τοῦ ὁποίου επιδιώκει ή γαλλική κυβέρνηση, δικαιούται κανείς νά ἀμφισβητήσει τό κατά πόσο θά μπορούσε νά θεωρηθεί:
(i)
ὅτι τό καταστατικό του έχει ὡς ἀντικείμενο ἡ ὡς ἀποτέλεσμα κυρίως τήν παρεμπόδιση, τόν περιορισμό ἡ τή νόθευση τοῦ ἀνταγωνισμοῦ εντός τῆς ἀγοράς
(ii)
ὅτι δύναται νά επηρεάσει τό εμπόριο μεταξύ Κρατών μελών
(iii)
ὅτι δέν εξαιρείται ἀπό τήν εφαρμογή τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ κανονισμοῦ 26 καί
(iv)
ὅτι δέν εξαιρείται ἀπό τήν εφαρμογή τοῦ ἄρθρου 85 παράγραφος 3
ἄν καί ἀντιλαμβάνομαι φυσικά ὅτι τό άρθρο 2 τοῦ κανονισμοῦ 26 δέν τυγχάνει εφαρμογής λόγου χάρη ἐπί συνεταιρισμοῦ πού μισθώνει ἀγροτικά μηχανήματα ἤ εφοδιάζει μέ λιπάσματα τά μέλη του.
Δέν πιστεύω ὅτι μπορώ νά προσθέσω κάτι περισσότερο χρήσιμο.
VI — Προτάσεις
Κατ' ἐμέ, ἡ προσφυγή πρέπει νά ἀπορριφθεί καί ὁ προσφεύγων νά καταδικασθεί στά δικαστικά ἔξοδα.
(
1
)	Μετάφραση ἀπό τά ἀγγλικά.