62024CJ0634
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
z dnia 12 lutego 2026 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Kontrole graniczne, azyl i imigracja – Przekraczanie granic zewnętrznych państw członkowskich – Rozporządzenie (UE) 2018/1806 – Uregulowania krajowe zobowiązujące obywatela kilku państw trzecich, który skorzystał z reżimu ruchu bezwizowego, do przedstawienia dodatkowego dokumentu w celu uzyskania czasowego dokumentu pobytowego – Kompleksowa umowa gospodarczo-handlowa między Kanadą, z jednej strony, a Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z drugiej strony – Bezpośrednia skuteczność
W sprawie C‑634/24 [Lenaimon] (
i
)
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (najwyższy sąd administracyjny Litwy) postanowieniem z dnia 25 września 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 30 września 2024 r., w postępowaniu:
M.P.
przeciwko
Migracijos departamentas prie Lietuvos Respublikos vidaus reikalų ministerijos,
TRYBUNAŁ (trzecia izba),
w składzie: C. Lycourgos (sprawozdawca), prezes izby, O. Spineanu-Matei, S. Rodin, N. Piçarra i N. Fenger, sędziowie,
rzecznik generalny: J. Richard de la Tour,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu rządu litewskiego – K. Dieninis i V. Kazlauskaitė-Švenčionienė, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – F. Blanc, C. Hermes i J. Jokubauskaitė, w charakterze pełnomocników,
podjąwszy, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 30.6 Kompleksowej umowy gospodarczo-handlowej między Kanadą, z jednej strony, a Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z drugiej strony, podpisanej w Brukseli w dniu 30 października 2016 r. [(Dz.U. 2017, L 11, s. 23), znanej również pod akronimem CETA (Comprehensive Economic and Trade Agreement), zwanej dalej „CETA”] i art. 4 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1806 z dnia 14 listopada 2018 r. wymieniającego państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych, oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu (Dz.U. 2018, L 303, s. 39).
2
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy M.P. a Migracijos departamentas prie Lietuvos Respublikos vidaus reikalų ministerijos (departamentem ds. migracji przy ministerstwie spraw wewnętrznych Republiki Litewskiej, zwanym dalej „departamentem ds. migracji”) w przedmiocie zgodności z prawem podjętej przez ten departament decyzji o odmowie wydania na rzecz M.P. zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium litewskim (zwanej dalej „decyzją sporną w postępowaniu głównym”).
Ramy prawne
Prawo międzynarodowe
3
Artykuł 1.2 CETA stanowi:
„Jeżeli nie określono inaczej, do celów niniejszej umowy:
obywatel oznacza:
a)
w przypadku Kanady – osobę fizyczną będącą obywatelem Kanady na mocy prawa kanadyjskiego;
[…]”.
4
Rozdział dziesiąty CETA jest zatytułowany „Czasowy przyjazd i pobyt osób fizycznych odbywających wizyty służbowe” i obejmuje art. 10.1–10.10 CETA.
5
Artykuł 10.1 CETA przewiduje:
„Do celów niniejszego rozdziału:
[…]
personel kluczowy oznacza osoby odbywające wizyty służbowe w celach inwestycyjnych, inwestorów lub osoby przeniesione wewnątrz przedsiębiorstwa:
[…]
b)
inwestorzy oznaczają osoby fizyczne ustanawiające i rozwijające inwestycje lub zarządzające nimi w ramach uprawnień nadzorczych lub wykonawczych, na który to cel osoby te lub przedsiębiorstwo je zatrudniające przeznaczyły znaczny kapitał lub są w trakcie jego przeznaczania; oraz
[…]
osoby fizyczne odbywające wizyty służbowe oznaczają personel kluczowy, usługodawców umownych, niezależnych specjalistów lub osoby odbywające krótkoterminowe wizyty służbowe, które są obywatelami Strony”.
6
Artykuł 10.2 CETA stanowi:
„1.   Postanowienia niniejszego rozdziału odzwierciedlają relacje Stron w zakresie handlu preferencyjnego oraz wspólny cel, jakim jest ułatwienie handlu usługami i inwestowania poprzez umożliwienie osobom fizycznym odbywającym wizyty służbowe czasowego przyjazdu i pobytu oraz poprzez zapewnienie przejrzystości tego procesu.
2.   Postanowienia niniejszego rozdziału mają zastosowanie do przyjętych lub utrzymanych przez Stronę środków dotyczących czasowego przyjazdu i pobytu personelu kluczowego, usługodawców umownych, niezależnych specjalistów i osób odbywających krótkoterminowe wizyty służbowe na terytorium tej Strony. Niniejszy rozdział nie ma zastosowania do środków odnoszących się do osób fizycznych pragnących uzyskać dostęp do rynku pracy Strony, ani do środków dotyczących obywatelstwa, stałego pobytu lub stałego zatrudnienia.
3.   Żadne z postanowień niniejszego rozdziału nie uniemożliwia Stronie stosowania środków regulujących wjazd lub czasowy pobyt osób fizycznych na jej terytorium, w tym środków niezbędnych dla ochrony integralności granic i zapewnienia zorganizowanego przemieszczania się osób fizycznych przez jej granice, pod warunkiem że środki takie nie są stosowane w sposób niweczący lub naruszający korzyści przypadające którejkolwiek Stronie na mocy postanowień niniejszego rozdziału. Samego faktu wymagania wizy od osób fizycznych pochodzących z niektórych państw, gdy w przypadku innych państw wiza nie jest wymagana, nie uznaje się za niweczący lub naruszający korzyści wynikające z postanowień niniejszego rozdziału.
4.   W takim zakresie, w jakim postanowienia niniejszego rozdziału nie nakładają zobowiązań, zastosowanie mają w dalszym ciągu wszystkie inne wymogi zawarte w przepisach Stron, dotyczące przyjazdu i pobytu, w tym przepisy dotyczące okresu pobytu.
[…]”.
7
Zgodnie z art. 10.3 ust. 1 CETA:
„Każda ze Stron umożliwia czasowy przyjazd osobom fizycznym odbywającym wizyty służbowe, pochodzącym z terytorium drugiej Strony, które stosują się do środków danej Strony w zakresie imigracji mających zastosowanie do czasowego przyjazdu, zgodnie z postanowieniami niniejszego rozdziału”.
8
Artykuł 10.6 ust. 1 CETA stanowi:
„Postanowienia niniejszej umowy nie nakładają na Stronę zobowiązania dotyczącego środków w zakresie imigracji stosowanych przez tę Stronę, z wyjątkiem przypadków, gdy zostało to wyraźnie wskazane w niniejszym rozdziale i w rozdziale dwudziestym siódmym (Przejrzystość)”.
9
Artykuł 10.7 CETA przewiduje:
„1.   Każda ze Stron zezwala na czasowy przyjazd i pobyt personelu kluczowego pochodzącego z terytorium drugiej Strony, z uwzględnieniem zastrzeżeń i wyjątków wskazanych w załączniku 10‑B.
2.   Żadna ze Stron nie może przyjmować lub utrzymywać ograniczeń dotyczących całkowitej liczby personelu kluczowego pochodzącego z terytorium drugiej Strony, który otrzymuje zezwolenie na czasowy przyjazd, w postaci ograniczenia liczbowego lub testu potrzeb ekonomicznych.
[…]
4.   Każda ze Stron umożliwia czasowe zatrudnienie na swoim terytorium osobom przeniesionym wewnątrz przedsiębiorstwa i inwestorom drugiej Strony.
5.   Dozwolona długość pobytu personelu kluczowego jest następująca:
[…]
c)
inwestorzy: jeden rok z możliwością przedłużenia według uznania Strony udzielającej pozwolenia na czasowy przyjazd i pobyt;
[…]”.
10
Artykuł 28.3 ust. 2 CETA stanowi:
„Do celów rozdział[u] […] dziesiątego (Czasowy przyjazd i pobyt osób fizycznych odbywających wizyty służbowe), […] z zastrzeżeniem wymogu, zgodnie z którym środków takich nie stosuje się w taki sposób, że stanowią środek służący arbitralnej lub nieuzasadnionej dyskryminacji między Stronami, na których terytorium panują podobne warunki, albo ukryte ograniczenie handlu usługami, żadnego z postanowień niniejszej umowy nie należy interpretować jako przeszkody uniemożliwiającej wprowadzenie lub stosowanie przez którąkolwiek ze Stron środków niezbędnych do:
a)
ochrony bezpieczeństwa publicznego lub moralności publicznej bądź utrzymania porządku publicznego […];
b)
ochrony życia lub zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin […];
c)
zapewnienia przestrzegania przepisów ustawowych lub wykonawczych, które nie są sprzeczne z postanowieniami niniejszej umowy, w tym przepisów odnoszących się do:
[…]
(iii)
bezpieczeństwa”.
11
Artykuł 28.6 CETA przewiduje:
„Żadnego z postanowień niniejszej umowy nie należy interpretować jako:
[…]
b)
uniemożliwiającego Stronie przeprowadzenia działania uznanego przez nią za niezbędne dla ochrony jej podstawowych interesów bezpieczeństwa:
[…]
(ii)
podjętego w czasie wojny lub w obliczu innego zagrożenia w stosunkach międzynarodowych; lub
[…]
c)
uniemożliwiającego Stronie podjęcie jakiegokolwiek działania służącego wypełnieniu zobowiązań międzynarodowych w celu utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa”.
12
Zgodnie z art. 30.6 CETA:
„1.   Żadnego z postanowień niniejszej umowy nie należy interpretować jako przyznania praw osobom lub nałożenia na nie obowiązków, innych niż prawa i obowiązki powstałe między Stronami na mocy prawa międzynarodowego publicznego ani jako dopuszczenia bezpośredniego powoływania się na niniejszą umowę w krajowych systemach prawnych Stron.
2.   Strona nie wprowadza w swoim prawie krajowym prawa do wniesienia skargi przeciwko drugiej Stronie na tej podstawie, że środek zastosowany przez drugą Stronę jest niezgodny z niniejszą umową”.
Prawo Unii
Decyzja (UE) 2017/38
13
Motywy 4 i 6 decyzji Rady (UE) 2017/38 z dnia 28 października 2016 r. w sprawie tymczasowego stosowania Kompleksowej umowy gospodarczo-handlowej (CETA) między Kanadą, z jednej strony, a Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z drugiej strony (Dz.U. 2017, L 11, s. 1080) stanowią:
„(4)
Części umowy, które wchodzą w zakres kompetencji Unii [Europejskiej], mogą być tymczasowo stosowane do czasu zakończenia procedur niezbędnych do zawarcia umowy.
[…]
(6)
Zgodnie z art. 30.6 ust. 1 umowy, umowa nie przyznaje praw ani nie nakłada obowiązków, na które można bezpośrednio powoływać się przed sądami lub trybunałami Unii lub państw członkowskich”.
14
Artykuł 1 ust. 1 tej decyzji stanowi:
„[CETA] stosowana jest tymczasowo przez Unię zgodnie z jej art. 30.7 ust. 3 do czasu zakończenia procedur niezbędnych do jej zawarcia, z zastrzeżeniem następujących postanowień:
[…]”.
Kodeks graniczny Schengen
15
Zgodnie z art. 6 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz.U. 2016, L 77, s. 1), zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1240 z dnia 12 września 2018 r. (Dz.U. 2018, L 236, s. 1) (zwanego dalej „kodeksem granicznym Schengen”):
„W przypadku planowanego pobytu na terytorium państw członkowskich nieprzekraczającego 90 dni w każdym okresie 180-dniowym, co oznacza wzięcie pod uwagę okresu 180-dniowego poprzedzającego każdy z dni pobytu, warunki wjazdu obywateli państw trzecich są następujące:
[…]
b)
posiadają oni ważną wizę, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z rozporządzeniem [2018/1806], chyba że posiadają ważny dokument pobytowy lub ważną wizę długoterminową;
[…]”.
Kodeks wizowy
16
Artykuł 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Wizowy (kodeks wizowy) (Dz.U. 2009, L 243, s. 1), zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1155 z dnia 20 czerwca 2019 r. (Dz.U. 2019, L 188, s. 25) (zwanego dalej „kodeksem wizowym”), przewiduje:
„1.   Niniejsze rozporządzenie określa tryb i warunki wydawania wiz na planowane pobyty na terytorium państw członkowskich nieprzekraczające 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu.
[…]
3.   Niniejsze rozporządzenie wymienia także państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizę lotniskową w drodze wyjątku od zasady swobodnego tranzytu określonej w załączniku 9 do [Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym, podpisanej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. (Recueil des traités des Nations unies, t. 15, nr 102), która weszła w życie w dniu4 kwietnia 1947 r.], oraz określa tryb i warunki wydawania wiz uprawniających do tranzytu przez międzynarodową strefę tranzytową portów lotniczych państw członkowskich”.
17
Artykuł 2 kodeksu wizowego stanowi:
„Na użytek niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
[…]
2)
»wiza« oznacza zezwolenie wydawane przez państwo członkowskie na:
a)
planowany pobyt na terytorium państw członkowskich nieprzekraczający 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu; lub
b)
tranzyt przez międzynarodową strefę tranzytową portów lotniczych państw członkowskich;
[…]”.
Rozporządzenie 2018/1806
18
Artykuł 3 ust. 1 rozporządzenia 2018/1806 stanowi:
„Obywatele państw trzecich wymienionych w załączniku I objęci są obowiązkiem wizowym przy przekraczaniu granic zewnętrznych państw członkowskich [(zwanym dalej »wizą Schengen«)]”.
19
Artykuł 4 ust. 1 tego rozporządzenia przewiduje:
„Obywatele państw trzecich wymienionych w załączniku II są zwolnieni z obowiązku określonego w art. 3 ust. 1, gdy ich całkowity pobyt nie przekracza 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu”.
20
Artykuł 6 wspomnianego rozporządzenia stanowi:
„1.   Państwo członkowskie może przewidzieć wyjątki od obowiązku wizowego przewidzianego w art. 3 lub od zwolnienia z obowiązku wizowego przewidzianego w art. 4 wobec:
a)
posiadaczy paszportów dyplomatycznych, paszportów służbowych/urzędowych, lub paszportów specjalnych;
b)
członków cywilnych załóg statków powietrznych i morskich w trakcie wykonywania czynności służbowych;
c)
członków cywilnych załóg statków morskich w trakcie pobytu na lądzie, którzy posiadają dowód tożsamości marynarza wydany zgodnie z [Konwencją nr 108 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącą krajowych dowodów tożsamości marynarzy, przyjętą w Genewie dnia 13 maja 1958 r. na czterdziestej pierwszej sesji Konferencji Ogólnej Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP), która weszła w życie w dniu 19 lutego 1961 r.] lub [Konwencją nr 185 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącą krajowych dowodów tożsamości marynarzy (zrewidowaną), przyjętą dnia 19 czerwca 2003 r. na dziewięćdziesiątej pierwszej sesji Konferencji Ogólnej MOP, która weszła w życie w dniu 9 lutego 2005 r.] bądź z konwencją [o ułatwieniu międzynarodowego obrotu morskiego, sporządzoną w Londynie dnia 9 kwietnia 1965 r., która weszła w życie w dniu 5 marca 1967 r. (Recueil des traités des Nations unies, t. 591, nr 265)];
d)
obsady i członków misji pomocowych lub ratunkowych w razie katastrofy lub wypadku;
e)
cywilnych załóg statków żeglujących po międzynarodowych wodach śródlądowych;
f)
posiadaczy dokumentów podróży wydawanych swoim urzędnikom przez międzynarodowe organizacje międzyrządowe, których członkiem jest co najmniej jedno państwo członkowskie, lub przez inne jednostki uznawane przez dane państwo członkowskie za podmioty prawa międzynarodowego.
[…]
3.   Państwo członkowskie może przewidzieć wyjątki od zwolnienia z obowiązku wizowego określonego w art. 4 w odniesieniu do osób prowadzących działalność zarobkową w trakcie swego pobytu”.
21
Załącznik I do tego samego rozporządzenia zawiera wykaz państw trzecich, których obywatele są objęci obowiązkiem posiadania wizy przy przekraczaniu granic zewnętrznych państw członkowskich. Wśród tych państw trzecich figuruje Federacja Rosyjska.
22
Załącznik II do rozporządzenia 2018/1806 zawiera wykaz państw trzecich, których obywatele są zwolnieni z obowiązku posiadania wizy przy przekraczaniu granic zewnętrznych państw członkowskich na pobyt nie dłuższy niż 90 dni w okresie 180 dni. Kanada i Izrael należą do tych państw trzecich.
Prawo litewskie
Ustawa o cudzoziemcach
23
Artykuł 40 ust. 1 pkt 16 Lietuvos Respublikos įstatymas dėl užsieniečių teisinės padėties Nr. IX‑2206 (ustawy Republiki Litewskiej nr IX‑2206 o statusie prawnym cudzoziemców) z dnia 29 kwietnia 2004 r. (Žin. 2004, nr 73‑2539), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanej dalej „ustawą o cudzoziemcach”), stanowi, że zezwolenie na pobyt czasowy może zostać wydane lub przedłużone, jeżeli cudzoziemiec jest obywatelem Australii, Japonii, Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, Stanów Zjednoczonych Ameryki, Kanady, Nowej Zelandii lub Korei Południowej, który zamierza podjąć pracę lub wykonywać inną zgodną z prawem działalność w Litwie.
Ustawa ustanawiająca środki ograniczające
24
Na mocy art. 1 Lietuvos Respublikos ribojamųjų priemonių dėl karinės agresijos prieš Ukrainą nustatymo įstatymas Nr. XIV‑1888 (ustawy Republiki Litewskiej nr XIV‑1888 ustanawiającej środki ograniczające w związku z agresją wojskową na Ukrainę) z dnia 20 kwietnia 2023 r. (TAR 2023, nr 2023‑7804, zwanej dalej „ustawą ustanawiającą środki ograniczające”) ustawa ta służy ochronie interesów bezpieczeństwa narodowego i polityki zagranicznej Republiki Litewskiej oraz osiągnięciu celów wskazanych w art. 1 ust. 1 Lietuvos Respublikos tarptautinių sankcijų įstatymas Nr. IX‑2160 (ustawy Republiki Litewskiej nr IX‑2160 o sankcjach międzynarodowych) z dnia 22 kwietnia 2004 r. (Žin. 2004, nr 68‑2369) poprzez wprowadzenie środków ograniczających stosowanych w Litwie w związku z agresją wojskową państw obcych na Ukrainę.
25
Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy ustanawiającej środki ograniczające, po pierwsze, zawiesza się przyjmowanie przez służby wizowe Republiki Litewskiej za granicą wniosków o wydanie wizy pochodzących od obywateli Federacji Rosyjskiej i Republiki Białorusi, z wyjątkiem przypadków, w których ministerstwo spraw zagranicznych Republiki Litewskiej działa jako pośrednik przy składaniu danego wniosku, a po drugie, zawiesza się przyjmowanie wniosków o wydanie wizy krajowej pochodzących od obywateli Federacji Rosyjskiej i Republiki Białorusi składanych za pośrednictwem zewnętrznego usługodawcy za granicą.
26
Artykuł 3 ust. 3 tej ustawy stanowi, że zawiesza się przyjmowanie pochodzących od obywateli Federacji Rosyjskiej wniosków o wydanie zezwoleń na pobyt czasowy w Litwie, składanych za pośrednictwem zewnętrznego usługodawcy za granicą, z wyjątkiem obywateli Federacji Rosyjskiej, w odniesieniu do których organ upoważniony przez rząd litewski działa jako pośrednik, w przypadkach określonych przez rząd litewski. Zawiesza się przyjmowanie takich wniosków również w Litwie, z wyjątkiem wniosków pochodzących od obywateli Federacji Rosyjskiej, którzy posiadają ważną wizę Schengen lub ważną wizę krajową, wydane przez służby wizowe Republiki Litewskiej za granicą lub w kraju, lub ważny dokument pobytowy wydany przez Republikę Litewską lub inne państwo członkowskie Unii.
27
Artykuł 4 ust. 1 wspomnianej ustawy uściśla, że środki ograniczające, o których mowa w jej art. 3, z wyjątkiem środka ograniczającego, o którym mowa w art. 3 ust. 2, stosuje się przez okres jednego roku od dnia wejścia w życie owej ustawy.
28
Zgodnie z art. 5 ustawy ustanawiającej środki ograniczające ustawa ta weszła w życie w dniu 3 maja 2023 r. i obowiązywała do dnia 2 maja 2024 r.
Ustawa z dnia 25 kwietnia 2024 r.
29
Artykuł 2 Lietuvos Respublikos ribojamųjų priemonių dėl karinės agresijos prieš Ukrainą nustatymo įstatymo Nr. XIV‑1888 3, 4 ir 5 straipsnių pakeitimo įstatymas Nr. XIV‑2581 (ustawy nr XIV‑2581 zmieniającej art. 3, 4 i 5 ustawy Republiki Litewskiej nr XIV‑1888 ustanawiającej środki ograniczające w związku z agresją wojskową na Ukrainę) z dnia 25 kwietnia 2024 r. (TAR 2024, nr 2024‑8222k, zwanej dalej „ustawą z dnia 25 kwietnia 2024 r.”) zmienił między innymi art. 4 ust. 1 ustawy ustanawiającej środki ograniczające w ten sposób, że środki ograniczające przewidziane w tym art. 3, z wyjątkiem środka, o którym mowa w jego ust. 8, miały zastosowanie od dnia 3 maja 2024 r. do dnia 2 maja 2025 r.
30
Na mocy art. 3 ustawy z dnia 25 kwietnia 2024 r. zmieniono art. 5 ustawy ustanawiającej środki ograniczające w ten sposób, że przewidziano, iż ta druga ustawa obowiązuje do dnia 2 maja 2025 r.
31
W art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 25 kwietnia 2024 r. uściślono, że ustawa ta wchodzi w życie w dniu 3 maja 2024 r., z wyjątkiem jej art. 1 ust. 5 i art. 4 ust. 3.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
32
M.P., będący jednocześnie obywatelem Kanady, Rosji i Izraela, wjechał do Litwy na podstawie paszportu kanadyjskiego. Właściwe organy litewskie nie wymagały zatem, aby posiadał on wizę uprawniającą do wjazdu na terytorium tego państwa członkowskiego.
33
W dniu 13 października 2023 r. M.P. złożył wniosek o pilne wydanie mu zezwolenia na pobyt czasowy w Litwie, powołując się na art. 40 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach. Podniósł on, że jest obywatelem Kanady, posiada udziały w przedsiębiorstwie prowadzącym działalność w Litwie oraz że udał się na jej terytorium w celu podjęcia tam pracy. Poza innymi dokumentami skarżący w postępowaniu głównym załączył kopie swoich paszportów: kanadyjskiego, rosyjskiego i izraelskiego.
34
W dniu 19 października 2023 r. sekcja w Kłajpedzie (Litwa) departamentu ds. migracji wydała zgodę na rozpatrzenie jego wniosku.
35
W dniu 20 października 2023 r. departament ds. migracji zwrócił się do M.P. o wyjaśnienie, w oparciu o które obywatelstwo ubiega się on o zezwolenie na pobyt czasowy w Litwie. M.P. ponownie wskazał, że ubiega się o to zezwolenie jako obywatel Kanady.
36
Na mocy spornej w postępowaniu głównym decyzji, doręczonej M.P. w dniu 30 listopada 2023 r., departament ds. migracji cofnął decyzję wydziału w Kłajpedzie wyrażającą zgodę na rozpatrzenie wniosku M.P. o wydanie zezwolenia na pobyt ze względu na to, że M.P. był nie tylko obywatelem Kanady, lecz również obywatelem Rosji, i że nie załączył do swojego wniosku żadnego z dokumentów, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy ustanawiającej środki ograniczające, a mianowicie ważnej wizy Schengen lub ważnej wizy krajowej wydanych przez służby wizowe Republiki Litewskiej lub ważnego dokumentu pobytowego wydanego przez państwo członkowskie.
37
M.P. wniósł do Regionų administracinio teismo Vilniaus rūmai (regionalnego sądu administracyjnego w Wilnie, Litwa) skargę mającą na celu w szczególności uchylenie decyzji spornej w postępowaniu głównym. W następstwie oddalenia skargi M.P. wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2024 r. wniósł on odwołanie od tego wyroku do Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (najwyższego sądu administracyjnego Litwy), który jest sądem odsyłającym.
38
M.P. podnosi, że chociaż organy litewskie uznały jego status obywatela Kanady, zastosowały wobec niego reżim bezwizowy przy wjeździe na terytorium litewskie i zgodziły się rozpatrzyć jego wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy w Litwie w oparciu o ów status, to następnie postanowiły wziąć pod uwagę jego obywatelstwo rosyjskie w celu zastosowania wobec niego przepisów ustawy ustanawiającej środki ograniczające. Tymczasem w przekonaniu M.P. żaden akt prawny nie zakazuje osobie będącej obywatelem kilku państw trzecich dokonania wyboru spośród swoich narodowości tej, na którą zamierza się powołać w celu złożenia do organów litewskich wniosku o wydanie dokumentu pobytowego.
39
Zdaniem M.P. pomija się zatem jego kanadyjskie obywatelstwo, podczas gdy zgodnie z art. 10.1 i 10.6–10.9 CETA strony tej umowy powinny umożliwić niektórym obywatelom tych stron, takim jak przedsiębiorcy, inwestorzy, kadra kierownicza przedsiębiorstw lub specjaliści, wjazd i pobyt w danym państwie bez dodatkowego zezwolenia, a także wykonywanie pracy w przedsiębiorstwach mających tam siedzibę lub prowadzenie tam działalności gospodarczej. M.P. twierdzi, że CETA przyznaje takim obywatelom kanadyjskim prawo uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy w Litwie oraz że na poziomie krajowym zasada ta została wdrożona w art. 40 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach. W razie konfliktu między CETA a art. 3 ust. 3 ustawy ustanawiającej środki ograniczające pierwszeństwo powinna mieć ta umowa.
40
Departament ds. migracji twierdzi natomiast, że ustawa ustanawiająca środki ograniczające nie wyłącza ze swego zakresu stosowania obywateli Rosji, którzy posiadają ponadto obywatelstwo innego państwa. Do departamentu tego nie należy bowiem decyzja o tym, jakie obywatelstwo ma osoba, która złożyła wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy w Litwie, lecz ów departament powinien ograniczyć się do zbadania dokumentów załączonych do tego wniosku.
41
Sąd odsyłający wskazuje w pierwszej kolejności, że art. 30.6 CETA stanowi, iż żadnego z postanowień tej umowy nie należy interpretować jako przyznania praw osobom lub nałożenia na nie obowiązków innych niż prawa i obowiązki powstałe między jej stronami na mocy prawa międzynarodowego publicznego ani jako dopuszczenia bezpośredniego powoływania się na wspomnianą umowę w krajowych systemach prawnych jej stron, co Trybunał miał potwierdzić w opinii 1/17 (umowa CETA UE–Kanada) z dnia 30 kwietnia 2019 r. (EU:C:2019:341).
42
Niemniej, ponieważ sprawa, w której wydano tę opinię, różni się od sprawy w postępowaniu głównym, w przekonaniu sądu odsyłającego należy ustalić, czy art. 30.6 CETA należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie powołaniu się przez M.P. na postanowienia tej umowy przed sądem odsyłającym.
43
W drugiej kolejności sąd ten zwraca uwagę, że zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2018/1806 i załącznikiem I do tego rozporządzenia obywatele Rosji zamierzający wjechać na terytorium litewskie muszą posiadać wizę, podczas gdy na podstawie art. 4 ust. 1 owego rozporządzenia i załącznika II do niego obywatele Kanady są zwolnieni z takiego obowiązku w odniesieniu do pobytów nieprzekraczających 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu.
44
W niniejszej sprawie organy litewskie zastosowały wobec M.P., w oparciu o jego status obywatela Kanady, najpierw reżim bezwizowy przy jego wjeździe na terytorium litewskie, a następnie nałożyły na niego, przy składaniu przez niego wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy w Litwie, obowiązek przedstawienia ważnej wizy Schengen lub wizy krajowej albo ważnego dokumentu pobytowego wydanego przez Republikę Litewską lub inne państwo członkowskie. Ponadto sąd odsyłający wskazuje, że zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy ustanawiającej środki ograniczające M.P. nie może uzyskać wizy krajowej jako obywatel Rosji.
45
Poza tym zdaniem sądu odsyłającego M.P. nie znajduje się w żadnej z sytuacji mogących być przedmiotem wyjątków od zwolnienia z obowiązku wizowego, o których mowa w art. 6 ust. 1 lit. a)–f) rozporządzenia 2018/1806. Podobnie, o ile art. 6 ust. 3 tego rozporządzenia pozwala również państwom członkowskim na ustanowienie takich wyjątków w odniesieniu do osób wykonujących działalność zarobkową podczas ich pobytu, o tyle cel, w jakim M.P. wjechał na terytorium litewskie, jest jednak bez znaczenia dla celów stosowania ustawy ustanawiającej środki ograniczające. W związku z tym sąd odsyłający uważa, że ów art. 6 ust. 3 również nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
46
W tych okolicznościach Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (najwyższy sąd administracyjny Litwy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy art. 30.6 [CETA] należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, aby osoba posiadająca obywatelstwo kanadyjskie, izraelskie i rosyjskie mogła się powołać na postanowienia owej umowy w skierowanym do sądu krajowego odwołaniu, którego przedmiotem jest zezwolenie na pobyt czasowy w [Litwie], w okolicznościach takich jak te w niniejszej sprawie?
2)
Czy art. 4 ust. 1 rozporządzenia [2018/1806] w związku z załącznikiem II [do tego rozporządzenia] należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu ważnemu przez ograniczony okres, na podstawie którego obywatel rosyjski ubiegający się o zezwolenie na pobyt czasowy w [Litwie] podlega wymogowi przedłożenia ważnej wizy lub dokumentu pobytowego, niezależnie od faktu, iż wjechał on na terytorium [Litwy] w ramach systemu ruchu bezwizowego jako obywatel państwa wymienionego w załączniku II do [wspomnianego rozporządzenia], a także, czy owe przepisy [tego samego rozporządzenia] są zgodne z CETA w okolicznościach takich jak te w niniejszej sprawie?”.
47
Pismem z dnia 8 lipca 2025 r. sekretariat Trybunału zwrócił się do sądu odsyłającego z wnioskiem o udzielenie wyjaśnień. W odpowiedzi na ten wniosek sąd odsyłający wskazał, po pierwsze, że jego zdaniem M.P. można uznać za „inwestora” w rozumieniu art. 10.1 CETA, po drugie, że art. 3 ust. 3 ustawy ustanawiającej środki ograniczające nie skutkuje zawieszeniem przyjmowania wniosków o zezwolenie na pobyt czasowy złożonych przez obywateli Rosji, jeżeli posiadają oni dokument pobytowy na terytorium litewskim lub na terytorium innego państwa członkowskiego, oraz po trzecie, że zgodnie z Lietuvos Respublikos ribojamųjų priemonių dėl karinės agresijos prieš Ukrainą nustatymo įstatymo Nr. XIV‑1888 3, 4 ir 5 straipsnių pakeitimo įstatymas Nr. XV‑170 (ustawą nr XV‑170 zmieniającą art. 3, 4 i 5 ustawy Republiki Litewskiej nr XIV‑1888 ustanawiającej środki ograniczające w związku z agresją wojskową na Ukrainę) z dnia 17 kwietnia 2025 r. (TAR 2025, nr 2025‑7432) środki przewidziane w tym art. 3 ust. 3 miały zastosowanie do dnia 2 maja 2026 r.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
48
Z wywodów poświęconych przez sąd odsyłający we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym pytaniu pierwszemu oraz z jego odpowiedzi na skierowany do niego przez Trybunał wniosek o udzielenie wyjaśnień wynika, że sąd ten zastanawia się nad tym, czy na postanowienia rozdziału dziesiątego CETA może powoływać się przed nim jednostka będąca kanadyjskim inwestorem w rozumieniu art. 10.1 tej umowy.
49
W konsekwencji należy przyjąć, że poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 30.6 CETA należy interpretować w ten sposób, że postanowienia tego rozdziału dziesiątego mają bezpośrednią skuteczność.
50
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że – jak wskazała Komisja Europejska – wspomniany rozdział dziesiąty wchodzi w zakres kompetencji Unii i jest tymczasowo stosowany od dnia 21 września 2017 r. zgodnie z art. 1 decyzji 2017/38. Co za tym idzie, kwestia tego, czy postanowienia zawarte w owym rozdziale dziesiątym mają bezpośrednią skuteczność, nie powinna być rozstrzygana jedynie przez sądy krajowe na podstawie ich prawa krajowego (wyroki: z dnia 14 grudnia 2000 r., Dior i in., C‑300/98 i C‑392/98, EU:C:2000:688, pkt 48; z dnia 11 września 2007 r., Merck Genéricos – Produtos Farmacêuticos, C‑431/05, EU:C:2007:496, pkt 34, 47; a także z dnia 8 marca 2011 r., Lesoochranárske zoskupenie, C‑240/09, EU:C:2011:125, pkt 32, 33).
51
W drugiej kolejności z utrwalonego orzecznictwa wynika, że tylko wtedy, gdy porozumienie międzynarodowe nie reguluje kwestii swojej bezpośredniej skuteczności, to do Trybunału należy jej rozstrzygnięcie, w szczególności w świetle ducha, systematyki lub brzmienia tego porozumienia (wyrok z dnia 13 stycznia 2015 r., Rada i in./Vereniging Milieudefensie i Stichting Stop Luchtverontreiniging Utrecht, od C‑401/12 P do C‑403/12 P, EU:C:2015:4, pkt 53 i przytoczone tam orzecznictwo).
52
Tymczasem, jak podnoszą rząd litewski i Komisja, art. 30.6 CETA wyklucza jednoznacznie możliwość powoływania się przez jednostkę bezpośrednio na postanowienia tej umowy przed sądem krajowym. Wynika z tego, że postanowienia rozdziału dziesiątego tego porozumienia należy uznać za pozbawione bezpośredniej skuteczności [zob. podobnie opinia 1/17 (Umowa CETA UE–Kanada) z dnia 30 kwietnia 2019 r., EU:C:2019:341, pkt 181, 198].
53
W trzeciej kolejności należy jednak dodać, w celu udzielenia sądowi odsyłającemu użytecznej odpowiedzi, że jeżeli spór w postępowaniu głównym jest objęty zakresem stosowania prawa Unii, to mające zastosowanie prawo krajowe należy interpretować, w możliwie najszerszym zakresie, zgodnie z umową międzynarodową stanowiącą część prawa Unii, nawet jeśli umowa ta nie jest bezpośrednio skuteczna [zob. podobnie wyroki: z dnia 4 lipca 2006 r., Adeneler i in., C‑212/04, EU:C:2006:443, pkt 113; z dnia 8 listopada 2022 r., Deutsche Umwelthilfe (Homologacja typu pojazdów silnikowych), C‑873/19, EU:C:2022:857, pkt 66; z dnia 11 stycznia 2024 r., Societatea Civilă Profesională de Avocaţi AB & CD, C‑252/22, EU:C:2024:13, pkt 76, 82 i przytoczone tam orzecznictwo].
54
Taki obowiązek wykładni zgodnej ma jednak pewne granice. Spoczywający na sądzie krajowym obowiązek odniesienia się do treści umowy międzynarodowej przy dokonywaniu wykładni i stosowaniu odpowiednich przepisów prawa krajowego jest bowiem ograniczony przez ogólne zasady prawa i nie może służyć jako podstawa dla dokonywania wykładni prawa krajowego contra legem [zob. analogicznie wyroki: z dnia 20 lutego 2024 r., X (Brak podstaw rozwiązania umowy), C‑715/20, EU:C:2024:139, pkt 70; z dnia 27 lutego 2024 r., EUIPO/The KaiKai Company Jaeger Wichmann, C‑382/21 P, EU:C:2024:172, pkt 74].
55
Wynika z tego, że niezależnie od braku bezpośredniej skuteczności postanowień zawartych w rozdziale dziesiątym CETA, gdyby przepis prawa litewskiego mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym okazał się niezgodny z tymi postanowieniami, do sądu odsyłającego należałoby zbadanie, czy – z poszanowaniem granic przypomnianych w poprzednim punkcie niniejszego wyroku – możliwe jest dokonanie wykładni jego prawa krajowego w sposób zgodny ze wspomnianymi postanowieniami, z uwzględnieniem całokształtu tego prawa krajowego i przy zastosowaniu uznanych w porządku krajowym metod wykładni (wyrok z dnia 15 października 2024 r., KUBERA, C‑144/23, EU:C:2024:881, pkt 51).
56
Z całości powyższych rozważań wynika, że na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, iż art. 30.6 CETA należy interpretować w ten sposób, że postanowienia rozdziału dziesiątego tej umowy nie mają bezpośredniej skuteczności, co nie wyklucza jednak, że mogą one służyć za podstawę wykładni zgodnej odnośnych przepisów krajowych.
W przedmiocie pytania drugiego
57
Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 4 ust. 1 rozporządzenia 2018/1806 w związku z załącznikiem II do tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, na mocy których uzyskanie przez obywatela Rosji zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium tego państwa jest uzależnione od przedstawienia przez tego obywatela wizy wydanej przez organy owego państwa członkowskiego lub dokumentu pobytowego wydanego przez którekolwiek z państw członkowskich, w sytuacji gdy obywatel ten wjechał na terytorium pierwszego z tych państw członkowskich bez obowiązku posiadania wizy, jako że jest on również obywatelem jednego z państw wymienionych w załączniku II do wspomnianego rozporządzenia. Sąd odsyłający zastanawia się również nad zgodnością tych przepisów rozporządzenia 2018/1806 z CETA.
58
W pierwszej kolejności z art. 6 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen wynika, po pierwsze, że dokument pobytowy przyznawany na mocy tego kodeksu obywatelom państw trzecich uprawnia ich jedynie do przebywania na terytorium strefy Schengen przez maksymalnie 90 dni w każdym 180-dniowym okresie [wyrok z dnia 5 lutego 2020 r., Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Zaokrętowanie marynarzy w porcie w Rotterdamie), C‑341/18, EU:C:2020:76, pkt 58].
59
Po drugie, ów art. 6 przewiduje ponadto obowiązek posiadania przez niektórych z tych obywateli państw trzecich ważnej wizy, aby mogli oni korzystać z takiego prawa pobytu krótkoterminowego.
60
Jak wynika z art. 1 kodeksu wizowego, celem tego kodeksu jest określenie trybu i warunków wydawania wiz na tranzyt przez terytorium państw członkowskich lub planowane pobyty na terytorium państw członkowskich nieprzekraczające 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu. Artykuł 2 pkt 2 lit. a) i b) tego kodeksu definiuje pojęcie „wizy” na użytek wspomnianego kodeksu jako „zezwolenie wydawane przez państwo członkowskie” na, odpowiednio, „planowany pobyt na terytorium państw członkowskich nieprzekraczający 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu” i „tranzyt przez międzynarodową strefę tranzytową portów lotniczych państw członkowskich” (zob. podobnie wyrok z dnia 7 marca 2017 r., X i X, C‑638/16 PPU, EU:C:2017:173, pkt 41).
61
W ramach tych samych założeń rozporządzenie 2018/1806 ustanawia wykaz państw trzecich, których obywatele podlegają takiemu obowiązkowi wizowemu lub są zwolnieni z zadośćuczynienia takiemu obowiązkowi.
62
I tak, art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia przewiduje, że obywatele państw trzecich wymienionych w wykazie umieszczonym w załączniku II do owego rozporządzenia są zwolnieni z obowiązku wizowego przy przekraczaniu granic zewnętrznych Unii, gdy ich całkowity pobyt nie przekracza 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu.
63
Wynika z tego, że przepis ten zwalnia obywateli niektórych państw trzecich, w tym Kanady, ale nie Federacji Rosyjskiej, z obowiązku uzyskania wizy do celu krótkotrwałego pobytu na terytorium strefy Schengen.
64
Tymczasem w świetle informacji przedstawionych przez sąd odsyłający taki pobyt krótkoterminowy nie jest przedmiotem sprawy w postępowaniu głównym. Po pierwsze bowiem, z postanowienia odsyłającego wynika, że M.P. ubiega się o tymczasowe prawo pobytu w celu wykonywania w Litwie pracy przez okres oczywiście dłuższy niż okres pobytu przyznany na podstawie kodeksu granicznego Schengen. Po drugie, z postanowienia tego w żaden sposób nie wynika, że spór w postępowaniu głównym dotyczy zgodności z prawem wjazdu M.P. na terytorium litewskie lub decyzji organów litewskich, która zakończyłaby przedwcześnie prawo pobytu krótkoterminowego M.P. na tym terytorium, zagwarantowane w kodeksie granicznym Schengen.
65
Jako że rozporządzenie 2018/1806 nie dotyczy przyznania tymczasowego prawa pobytu, takiego jak rozpatrywane w postępowaniu głównym (zob. analogicznie wyrok z dnia 16 stycznia 2018 r., E, C‑240/17, EU:C:2018:8, pkt 41), rozporządzenie to nie może stać na przeszkodzie ustawodawstwu takiemu jak opisane w drugim pytaniu prejudycjalnym.
66
Wynika z tego w drugiej kolejności, że nie ma potrzeby badania w pozostałym zakresie zgodności art. 4 ust. 1 rozporządzenia 2018/1806 i załącznika II do tego rozporządzenia z CETA.
67
Z całości powyższych rozważań wynika, że na pytanie drugie należy odpowiedzieć, iż art. 4 ust. 1 rozporządzenia 2018/1806 w związku z załącznikiem II do tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, na mocy których uzyskanie przez obywatela Rosji zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium tego państwa jest uzależnione od przedstawienia przez tego obywatela wizy wydanej przez organy owego państwa członkowskiego lub dokumentu pobytowego wydanego przez którekolwiek z państw członkowskich, w sytuacji gdy obywatel ten wjechał na terytorium pierwszego z tych państw członkowskich bez obowiązku posiadania wizy, jako że jest również obywatelem jednego z państw wymienionych w załączniku II do wspomnianego rozporządzenia.
W przedmiocie kosztów
68
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
1)
Artykuł 30.6 Kompleksowej umowy gospodarczo-handlowej między Kanadą, z jednej strony, a Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z drugiej strony, podpisanej w Brukseli w dniu 30 października 2016 r.,
należy interpretować w ten sposób, że:
postanowienia rozdziału dziesiątego tej umowy nie mają bezpośredniej skuteczności, co nie wyklucza jednak, że mogą one służyć za podstawę wykładni zgodnej odnośnych przepisów krajowych.
2)
Artykuł 4 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1806 z dnia 14 listopada 2018 r. wymieniającego państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych, oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu, w związku z załącznikiem II do tego rozporządzenia
należy interpretować w ten sposób, że:
nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, na mocy których uzyskanie przez obywatela Rosji zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium tego państwa jest uzależnione od przedstawienia przez tego obywatela wizy wydanej przez organy owego państwa członkowskiego lub dokumentu pobytowego wydanego przez którekolwiek z państw członkowskich, w sytuacji gdy obywatel ten wjechał na terytorium pierwszego z tych państw członkowskich bez obowiązku posiadania wizy, jako że jest również obywatelem jednego z państw wymienionych w załączniku II do wspomnianego rozporządzenia.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: litewski.
(
i
)	Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.