61990CC0338_EL
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
++++
Κύριε Πρόεδρε,
Κύριοι δικαστές,
1. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) 3696/88 του Συμβουλίου, της 18ης Νοεμβρίου 1988 (1), ανέστειλε προσωρινώς τους δασμούς του Kοινού Δασμολογίου που αφορούν ορισμένο αριθμό προϊόντων, ιδίως τους "διακόπτες με μορφή γυάλινης κάψουλας που περιέχει το πολύ τρεις ηλεκτρικές επαφές σε μεταλλικούς βραχίονες με μικροποσότητα από υδράργυρο" (2). Οι διακόπτες αυτοί υπάγονται στη διάκριση 8536 5000 9930.
2. Το Hessisches Finanzgericht ερωτά το Δικαστήριο αν αυτός ο ορισμός περιλαμβάνει επίσης τους διακόπτες χωρίς υδράργυρο.
3. Μεταξύ Ιουνίου και Δεκεμβρίου 1989, η εταιρία Hamlin Electronics εισήγαγε, πράγματι, από τις Ηνωμένες Πολιτείες διακόπτες χωρίς υδράργυρο. Εφαρμόζοντας τους προαναφερθέντες κανονισμούς, το Hauptzollamt Darmstadt χορήγησε, αρχικά, αναστολή των δασμών για τον τύπο αυτό των προϊόντων. Σε δεύτερη φάση, ζήτησε, με απόφαση περί της εκ των υστέρων εισπράξεως, δασμούς ύψους 152 702 γερμανικών μάρκων (DM), με την αιτιολογία ότι οι διακόπτες χωρίς υδράργυρο δεν περιλαμβάνονταν στην ανωτέρω αναφερθείσα διάκριση, αλλά στη διάκριση 8536 5000 9990, για την οποία δεν προβλέπεται καμία αναστολή των δασμών. Η εταιρία Hamlin ζήτησε ενώπιον του Hessisches Finanzgericht την ακύρωση της αποφάσεως αυτής.
4. Πρός στήριξη του ότι ο ορισμός που περιλαμβάνεται στον κωδικό αριθμό ΣΟ ex 8536 5000 (στο εξής: ορισμός) περιλαμβάνει τους διακόπτες χωρίς υδράργυρο, η προσφεύγουσα της κύριας δίκης εταιρία προβάλλει τρεις σειρές επιχειρημάτων, στηριζομένων στο ίδιο το γράμμα του κειμένου, στη ratio legis και στο άρθρο 130 Π της Συνθήκης ΕΟΚ. Ας τα εξετάσουμε με τη σειρά.
5. Καταρχάς, από τη γραμματική ανάλυση του ορισμού είναι δυνατό να συναχθεί ότι αυτός περιλαμβάνει τους διακόπτες χωρίς υδράργυρο;
6. Η προσφεύγουσα της κύριας δίκης εταιρία θέτει, κατ' ουσίαν, το ζήτημα με αυτούς τους όρους: η έκφραση "που περιέχουν το πολύ" είναι κοινή και στα δύο σκέλη της φράσεως που έπονται αυτής επομένως, η φράση πρέπει να αναγιγνώσκεται κατ' αυτόν τον τρόπο: διακόπτες που περιέχουν το πολύ αφενός τρεις ηλεκτρικές επαφές, αφετέρου μικροποσότητα υδραργύρου. Η μικροποσότητα υδραργύρου είναι το ανώτατο όριο πέραν του οποίου δεν εφαρμόζεται πλέον η αναστολή των δασμών ο ορισμός περιλαμβάνει, συνεπώς, τον διακόπτη χωρίς υδράργυρο.
7. Βέβαια, αν η έκφραση "που περιέχουν το πολύ" δεν αφορά παρά μόνο το πρώτο σκέλος της φράσεως που έπεται αυτής ("τρεις ηλεκτρικές επαφές σε μεταλλικούς βραχίονες"), τότε απαιτείται μικροποσότητα υδραργύρου και ο ορισμός δεν περιλαμβάνει τους διακόπτες χωρίς υδράργυρο.
8. Ας σημειωθεί εκ προοιμίου ότι η σύνταξη του γερμανικού εγχειριδίου σχετικά με το δασμολόγιο χρήσεως, που αναφέρει: "διακόπτες (...) που περιέχουν μικροποσότητα υδραργύρου" - πράγμα που φαίνεται να αποκλείει τους διακόπτες χωρίς υδράργυρο - έχει αξία ενδεικτική και μόνο και δεν μπορεί να μας βοηθήσει (3).
9. Πάντως, δεν μου φαίνεται ότι η γραμματική ανάλυση της φράσεως στις διάφορες γλωσσικές αποδόσεις του κοινοτικού κειμένου, όσο προχωρημένη και αν είναι, μπορεί, από μόνη της, να δώσει απάντηση στο υποβληθέν ερώτημα.
10. Η δανική, ισπανική και πορτογαλική απόδοση του ορισμού - αλλά μόνο αυτές οι αποδόσεις - προβλέποντας ένα κόμα μετά από τους "μεταλλικούς βραχίονες", απομόνωσαν την έκφραση "μικροποσότητα υδραργύρου" και μοιάζουν να αποκλείουν ότι η έκφραση "το πολύ" μπορεί να αναφέρεται σ' αυτήν. Αντιθέτως, αυτό δεν συμβαίνει στην περίπτωση των άλλων γλωσσικών αποδόσεων.
11. 'Οπως και αν έχει το πράγμα, μου φαίνεται ότι το πρόβλημα πρέπει να τεθεί διαφορετικά.
12. Πράγματι, ας υπενθυμίσω τις αρχές στον τομέα της αναστολής των δασμών. Κατά την εισαγωγή από τρίτες χώρες στην Κοινότητα όλων των προϊόντων, εκτός των προβλεπομένων από την κοινοτική ρύθμιση εξαιρέσεων, πρέπει να εξοφλούνται οι δασμοί που αναγράφονται στο Κοινό Δασμολόγιο. 'Οπως το διευκρινίζει η ανακοίνωση της Επιτροπής της 13ης Σεπτεμβρίου 1989 (4), "οι δασμολογικές αναστολές που παρέχονται βάσει του άρθρου 28 της Συνθήκης αποτελούν εξαίρεση της συνήθους περιπτώσεως, διότι αυτές επιτρέπουν, για συγκεκριμένη περίοδο, τη μη καταβολή καθ' ολοκληρία (πλήρης αναστολή) ή εν μέρει (μερική αναστολή) των δασμών που θα έπρεπε κανονικά να εισπραχθούν για τα εισαγόμενα προϊόντα".
13. Με την ανακοίνωση αυτή, η Επιτροπή διευκρίνισε τον ρόλο των δασμολογικών αναστολών: "η Επιτροπή θεωρεί ότι οι δασμοί διαδραματίζουν συγκεκριμένο οικονομικό ρόλο. Συνεπώς, οι αναστολές, σκοπός των οποίων είναι η πλήρης ή η μερική κατάργηση των επιπτώσεων αυτών των δασμών κατά τη διάρκεια συγκεκριμένης περιόδου, μπορούν να παρέχονται μόνο για συγκεκριμένους και βάσιμους λόγους", ιδίως για να "παράσχουν στις κοινοτικές επιχειρήσεις τη δυνατότητα να προμηθεύονται, για κάποιο χρονικό διάστημα, διάφορα προϊόντα με καλύτερες τιμές" (5).
14. Και η Επιτροπή διευκρινίζει ποια είναι τα προϊόντα που μπορούν να τύχουν της εφαρμογής παρόμοιων αναστολών: κατά παράδοση, από τότε που τέτοια μέτρα άρχισαν να παρέχονται σε κοινοτικό επίπεδο, οι αναστολές έχουν ως κύριο στόχο να επιτρέψουν στις κοινοτικές επιχειρήσεις τη χρησιμοποίηση πρώτων υλών, ημικατεργασμένων προϊόντων ή συστατικών μερών που δεν διατίθενται στο εσωτερικό της κοινότητας" (6).
15. Επομένως, οι κανονισμοί για την αναστολή των δασμών προβλέπουν εξαιρέσεις από την αρχή του Κοινού Δασμολογίου που έχει διατυπωθεί από τα άρθρα 19 και 20 της Συνθήκης ΕΟΚ. Κατόπιν αυτού, δεν πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικώς;
16. 'Οπως "οι διατάξεις του κοινοτικού δικαίου, και, ιδίως, οι διατάξεις των κανονισμών του Συμβουλίου ή της Επιτροπής, που γεννούν δικαίωμα προς παροχές χρηματοδοτούμενες από κοινοτικά κεφάλαια, πρέπει να ερμηνεύονται αυστηρώς" (7), κατά τον ίδιο τρόπο, κατά τη γνώμη μου, οι διατάξεις κοινοτικού κανονισμού, που αναστέλει τους δασμούς που συνήθως εισπράττονται από τα κράτη μέλη της Κοινότητας και που στερεί αυτήν από πόρους, πρέπει να ερμηνεύονται αυστηρώς (8).
17. Στην υπόθεση Ethicon (9), το Συμβούλιο και η Επιτροπή ζήτησαν από το Δικαστήριο να ερμηνεύσει αυστηρώς (10) τις διατάξεις κανονισμού σχετικά με την αναστολή των δασμών. Επρόκειτο για το εάν η προσωρινή αναστολή των αυτονόμων δασμών του Κοινού Δασμολογίου που προβλεπόταν από κανονισμό μόνο για "νήματα εξ ολοκλήρου εκ πολυγλυκολικού οξέος", που δεν παρήχθησαν στο εσωτερικό της Κοινότητας, μπορούσε να επεκταθεί στα νήματα με περιεκτικότητα πολυγλυκολικού οξέος κατά 90 % και λακτιδίου κατά 10 %, τα οποία έτυχαν αυτής της αναστολής μόνο με μεταγενέστερους κανονισμούς.
18. Το Δικαστήριο έκρινε ότι:
"Σκοπός της αναστολής των αυτόνομων δασμών του Κοινού Δασμολογίου, δυνάμει του άρθρου 28 της Συνθήκης ΕΟΚ, είναι, όπως προκύπτει από τις αιτιολογικές σκέψεις των σχετικών κανονισμών του Συμβουλίου, η για περιορισμένο χρονικό διάστημα κάλυψη των αναγκών των κοινοτικών βιομηχανιών επεξεργασίας. Κατά την έκδοση τέτοιων διατάξεων, το Συμβούλιο πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τις ανάγκες αυτές αλλά και τις απαιτήσεις της ασφάλειας του δικαίου και τις δυσκολίες προς τις οποίες πρέπει να ανταπεξέλθουν οι εθνικές διοικήσεις τελωνείων λόγω των πολλαπλών και πολύπλοκων καθηκόντων που πρέπει να εκπληρώσουν.
Κατά συνέπεια, οι καθορισμοί εμπορευμάτων για τα οποία χορηγείται αναστολή της επιβολής δασμών πρέπει να ερμηνεύονται σύμφωνα με αντικειμενικά κριτήρια που προκύπτουν από τη διατύπωσή τους, δεν είναι δε δυνατό να εφαρμόζονται, αντίθετα προς το γράμμα τους, σε άλλα προϊόντα, έστω και αν τα προϊόντα αυτά δεν διαφέρουν ως προς τις ιδιότητες και τη χρήση τους από αυτά που καλύπτονται από την αναστολή.
(...)
Σύμφωνα με τον σκοπό που επιδιώκεται με την αναστολή των δασμών και σύμφωνα με τις ανωτέρω υπομνησθείσες απαιτήσεις, που το Συμβούλιο πρέπει να λαμβάνει υπόψη στον δασμολογικό τομέα δυνάμει του άρθρου 28 της Συνθήκης ΕΟΚ, το Συμβούλιο πρέπει να επιλέγει, για την οριοθέτηση της αναστολής των δασμών, κριτήρια αντικειμενικά και δυνάμενα να ελεγχθούν, που περιορίζουν αυστηρά το πεδίο εφαρμογής της εν λόγω παρεκκλίσεως στα προϊόντα για τα οποία προέκυψε συγκεκριμένη ανάγκη των κοινοτικών βιομηχανιών επεξεργασίας, η οποία μπορούσε πράγματι να διαπιστωθεί από το Συμβούλιο. Απόκειται ενδεχομένως στον εισαγωγέα που επιθυμεί να επιτύχει τέτοια απαλλαγή για ορισμένο εμπόρευμα να υποβάλει αίτηση στις αρμόδιες αρχές ώστε το Συμβούλιο να είναι σε θέση να αποφασίσει σχετικά" (11).
19. Ακριβώς, η πρώτη αιτιολογική σκέψη των δύο κανονισμών 3696/88 και 1656/89 ορίζει ότι "για τα προϊόντα που αναφέρονται στον παρόντα κανονισμό, η παραγωγή είναι επί του παρόντος ανεπαρκής ή ανύπαρκτη στην Κοινότητα και (...) οι παραγωγοί δεν μπορούν, κατ' αυτόν τον τρόπο, να ανταποκριθούν στις ανάγκες των βιομηχανιών της Κοινότητας που τα χρησιμοποιούν". Ας σημειωθεί ότι οι δύο προαναφερθέντες κανονισμοί δεν έχουν άλλη αιτιολογία για την αναστολή των δασμών που προβλέπουν.
20. Επομένως, φαίνεται ότι οι δασμολογικές αναστολές αφορούν μόνο τα μη διαθέσιμα ή ανεπαρκώς διαθέσιμα εντός της Κοινότητας προϊόντα (12).
21. Μια παρατήρηση της Επιτροπής είναι, από την άποψη αυτή, καθοριστική. Υπενθυμίζει ότι, στην κρατική αίτηση που κατέληξε στην αναστολή για την οποία πρόκειται, οι διακόπτες περιγράφονταν με τον ακόλουθο τρόπο: "Η μία από τις επαφές της κάψουλας αποτελείται από ένα υλικό διαποτισθέν με υδράργυρο. Το ιξώδες του υδραργύρου επιτρέπει να αποφεύγονται οι εξ αντιδράσεως ηλεκτρικές εκκενώσεις, δηλαδή βραχύχρονη διακοπή κυκλώματος, όταν τα ηλεκτρόδια έρχονται σε επαφή εντός μαγνητικού πεδίου εξωτερικού πηνίου (...) Καθόσον γνωρίζομεν, δεν κατασκευάζονται στην Κοινότητα διακόπτες αυτού του τύπου, με υδράργυρο προοριζόμενο για τη διαπότιση ή ύγρανση των επαφών (...)" (13)
22. Εξάλλου, ας σημειωθεί ότι, μπορεί μεν από την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη και μετά το Συμβούλιο να αποφασίζει κάθε αναστολή δασμών μετά από πρόταση της Επιτροπής (14), κατόπιν υποβληθεισών αιτήσεων εκ μέρους των κρατών, αποτελεί όμως, φαίνεται, κανόνα, κατά τις εξηγήσεις που παρασχέθηκαν κατά την προφορική διαδικασία από τον εκπρόσωπο της Επιτροπής, το να περιορίζεται το ευεργέτημα της αναστολής δασμών σε προϊόν το οποίο αποτέλεσε αντικείμενο αιτήσεως εκ μέρους κράτους, χωρίς το Συμβούλιο να επεκτείνει σε άλλα μη προβλεπόμενα στην αίτηση προϊόντα το ευεργέτημα της αναστολής.
23. Συνεπώς, η εξέταση της ratio legis αποδεικνύει ότι ο ορισμός δεν περιλαμβάνει τους διακόπτες χωρίς υδράργυρο.
24. Τέλος, η προσφεύγουσα στην κύρια δίκη εταιρία υποστηρίζει ότι ο ορισμός πρέπει να αποτελεί αντικείμενο ερμηνείας σύμφωνης προς τις διατάξεις του άρθρου 130 Π της Συνθήκης ΕΟΚ, που καθορίζει τους σκοπούς της Κοινότητας στον τομέα του περιβάλλοντος και που ορίζει στην παράγραφο 2 ότι "οι ανάγκες στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος αποτελούν συνιστώσα των άλλων πολιτικών της Κοινότητας".
25. Από αυτό συνάγει ότι οι κοινοτικοί κανονισμοί 3696/88 και 1656/89 δεν μπορεί να ευνόησαν τους διακόπτες με υδράργυρο (τοξικό και ρυπαίνον προϊόν) σε σχέση προς τους διακόπτες χωρίς υδράργυρο, αποκλείοντας αυτούς τους τελευταίους από το ευεργέτημα της αναστολής των δασμών.
26. Η επιχειρηματολογία αυτή προκαλεί τις ακόλουθες σύντομες παρατηρήσεις.
27. Πράγματι, είναι μεν νόμιμο να γίνεται επίκληση των άρθρων της Συνθήκης προκειμένου να ερμηνευθεί διάταξη του παραγώγου δικαίου, όμως η διάταξη αυτή πρέπει επιπλέον να προκαλεί ερμηνευτική δυσχέρεια και να αφήνει περιθώριο εκτιμήσεως στον ερμηνεύοντα.
28. Είδαμε ότι αυτό δεν συμβαίνει. Η αυστηρή ερμηνεία της οικείας διατάξεως των κανονισμών 3696/88 και 1656/89, ως προς την ratio legis των κειμένων αυτών, δεν επιτρέπει την επέκταση του σχετικού ευεργετήματος στους διακόπτες χωρίς υδράργυρο.
29. Αν η διάταξη αυτή, όπως ερμηνεύεται, αποδειχθεί αντίθετη προς τον σκοπό του άρθρου 130 Π, παράγραφος 2, της Συνθήκης, και, υποτεθείσθω, ότι η τελευταία αυτή διάταξη δεν είναι αμιγώς προγραμματική, τότε μπορεί να τεθεί το ζήτημα του κύρους της, αλλ' όχι αυτό της εφαρμογής της σε προϊόντα που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της.
30. Από αυτό προκύπτει ότι κανένα επιχείρημα στηριζόμενο στο γράμμα του κειμένου, στην ratio legis ή στο άρθρο 130 Π της Συνθήκης δεν επιτρέπει να υποστηριχθεί ότι ο ορισμός περιλαμβάνει τους διακόπτες χωρίς υδράργυρο.
31. Επομένως, προτείνω το Δικαστήριο να αποφανθεί ότι:
"Ο ορισμός του διακόπτη, όπως προκύπτει από τον κωδικό αριθμό ΣΟ ex 8536 5000 που περιλαμβάνεται στο παράρτημα των κανονισμών 3696/88 του Συμβουλίου, της 18ης Νομεβρίου 1988, και 1659/89 του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 1989, προβλεπόντων αμφοτέρων την προσωρινή αναστολή των αυτόνομων δασμών του Κοινού Δασμολογίου για έναν ορισμένο αριθμό βιομηχανικών προϊόντων (τομέας μικροηλεκτρονικής και συναφείς τομείς), έχει την έννοια ότι οι εν λόγω διακόπτες πρέπει να περιέχουν μικροποσότητα υδραργύρου ώστε να μπορούν να τύχουν της εφαρμογής της εν λόγω αναστολής."
KOR/k
(*) Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
(1) Για την προσωρινή αναστολή των αυτόνομων δασμών του Κοινού Δασμολογίου για έναν ορισμένο αριθμό βιομηχανικών προϊόντων (ΕΕ L 329, σ. 1), παραταθείς με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1656/89 του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 1989, για την προσωρινή αναστολή των αυτόνομων δασμών του Κοινού Δασμολογίου για έναν ορισμένο αριθμό βιομηχανικών προϊόντων (ΕΕ L 167, σ. 1).
(2) Βλ. παράρτημα, πίνακα ΙΙ, κωδικό αριθμό ΣΟ ex 8536 5000, του κανονισμού 3696/88 και παράρτημα, κωδικό αριθμό ΣΟ ex 8536 5000, του κανονισμού 1656/89.
(3) Βλ. σχετικά την απόφαση της 12ης Ιουλίου 1989, 161/88, Binder (Συλλογή 1989, σ. 2438, σκέψη 19).
(4) Ανακοίνωση σχετικά με τις αυτόνομες δασμολογικές αναστολές 89/C 235/02 (ΕΕ C 235, σ. 2), δημοσιευθείσα κατά τον χρόνο ισχύος του προαναφερθέντος κανονισμού 1656/89.
(5) 'Οπ.π., σ. 3, σημεία 2.4.1 και 2.4.2, η υπογράμμιση είναι δική μου.
(6) 'Οπ.π., σ. 3, σημείο 2.5.1, η υπογράμμιση είναι δική μου.
(7) Απόφαση της 6ης Μαΐου 1982, 146/81, 192/81 και 193/81, BayWa (Συλλογή 1982, σ. 1503, σκέψη 10).
(8) Βλ. άρθρα 201 της Συνθήκης και 2 της αποφάσεως του Συμβουλίου της 7ης Μαΐου 1985 σχετικά με το σύστημα των ιδίων πόρων των Κοινοτήτων (ΕΕ L 128).
(9) Απόφαση της 18ης Μαρτίου 1986, 58/85 (Συλλογή 1986, σ. 1131).
(10) Βλέπε σκέψη 10 της προαναφερθείσας αποφάσεως.
(11) Σκέψεις 12, 13 και 19 της προαναφερθείσας αποφάσεως, η υπογράμμιση είναι δική μου.
(12) Αναφέρω ότι η απουσία ή η ανεπάρκεια διακοπτών χωρίς υδράργυρο στην κοινοτική αγορά δεν προκύπτει από κανένα στοιχείο της δικογραφίας.
(13) Σελίδα 7 του γαλλικού κειμένου των παρατηρήσεων της Επιτροπής, η υπογράμμιση είναι δική μου.
(14) 'Αρθρο 28 της Συνθήκης ΕΟΚ.