Kawża C‑366/13
Profit Investment SIM SpA
vs
Stefano Ossi et
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Corte suprema di cassazione)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Regolament (KE) Nru 44/2001 – Spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja – Kunċett ta’ ‘ġudizzji irrikonċiljabbli’ – Azzjonijiet li ma għandhomx l-istess suġġett, imressqa kontra diversi konvenuti ddomiċiljati f’diversi Stati Membri – Kundizzjonijiet għall-estensjoni tal-ġurisdizzjoni – Klawżola li tattribwixxi ġurisdizzjoni – Kunċett ta’ ‘materji li għandhom x’jaqsmu ma’ xi kuntratt’ – Verifika tal-assenza ta’ rabta kuntrattwali valida”
Sommarju – Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) tal-20 ta’ April 2016
1.        Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Ġurisdizzjoni u eżekuzzjoni tas-sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali – Regolament Nru 44/2001 – Estensjoni tal-ġurisdizzjoni – Rekwiżit tal-kitba – Klawżola li tattribwixxi ġurisdizzjoni inkluża fi prospett ta’ ħruġ ta’ titoli ta’ bonds – Neċessità li tissemma l-aċċettazzjoni ta’ din il-klawżola jew li jkun hemm riferiment espress għal dan il-prospett fil-kuntratt iffirmat mill-partijiet mal-ħruġ tat-titoli fis-suq primarju – Infurzabbiltà ta’ din il-klawżola kontra terzi li jkunu kisbu titoli mingħand intermedjarju finanzjarju – Kundizzjonijiet
(Regolament tal-Kunsill Nru 44/2001, Artikolu 23(1)(a))
2.        Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Ġurisdizzjoni u eżekuzzjoni tas-sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali – Regolament Nru 44/2001 – Estensjoni tal-ġurisdizzjoni – Ftehim li jattribwixxi ġurisdizzjoni – Rekwiżiti proċedurali – Ftehim konkluż f’forma aċċettata mill-użanzi tal-kummerċ internazzjonali – Kunċett – Klawżola li tattribwixxi ġurisdizzjoni inkluża fi prospett ta’ ħruġ ta’ titoli ta’ bonds – Inklużjoni – Kundizzjonijiet
(Regolament tal-Kunsill Nru 44/2001, Artikolu 23(1)(ċ))
3.        Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Ġurisdizzjoni u eżekuzzjoni tas-sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali – Regolament Nru 44/2001 – Ġurisdizzjoni speċjali – Ġurisdizzjoni fil-qasam kuntrattwali – Kunċett – Azzjonijiet intiżi għall-annullament ta’ kuntratt u r-restituzzjoni tas-somom imħallsa fuq il-bażi tiegħu – Inklużjoni
(Regolament tal-Kunsill Nru 44/2001, Artikolu 5(1)(a))
4.        Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Ġurisdizzjoni u eżekuzzjoni tas-sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali – Regolament Nru 44/2001 – Numru ta’ konvenuti – Ġurisdizzjoni tal-qorti ta’ wieħed mill-konvenuti – Kundizzjoni – Rabta ta’ konnessjoni – Eżistenza ta’ riskju ta’ deċiżjonijiet irrikonċiljabbli – Portata – Talbiet li għandhom suġġett u bażi différenti li ma humiex relatati ma’ xulxin b’rabta ta’ sussidjarjetà jew ta’ inkompatibbiltà – Effett potenzjali tar-riżultat tal-ewwel talba fuq dak tat-tieni – Konsegwenza insuffiċjenti sabiex tiġi kkonstatata irrikonċiljabbiltà ta’ deċiżjonijiet
(Regolament tal-Kunsill Nru 44/2001, Artikolu 6(1))
1.        L-Artikolu 23 tar-Regolament Nru 44/2001, dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali, għandu jiġi interpretat fis-sens li r-rekwiżit tal-kitba stipulat f’din id-dispożizzjoni, fil-każ li klawżola li tattribwixxi ġurisdizzjoni tiġi inkluża fi prospett ta’ ħruġ ta’ titoli ta’ bonds, ikun issodisfatt biss jekk il-kuntratt iffirmat mill-partijiet mal-ħruġ tat-titoli fis-suq primarju jsemmi l-aċċettazzjoni ta’ din il-klawżola jew jinkludi riferiment espress għal dan il-prospett.
Fil-fatt, ir-realtà tal-kunsens tal-partijiet ikkonċernati hija wieħed mill-għanijiet tal-Artikolu 23(1) tar-Regolament Nru 44/2001 u dan tal-aħħar jimponi fuq il-qorti adita l-obbligu li jiġi eżaminat jekk il-klawżola inkwistjoni kinitex fil-fatt is-suġġett ta’ kunsens bejn il-partijiet, li għandu jidher b’mod ċar u preċiż.
Barra minn hekk, l-Artikolu 23 tar-Regolament Nru 44/2001 għandu jiġi interpretat fis-sens li klawżola li tattribwixxi ġurisdizzjoni li tinsab fi prospett ta’ ħruġ ta’ titoli ta’ bonds redatt mill-persuna li toħroġ dawn it-titoli tista’ tiġi invokata kontra terz li kiseb dawn it-titoli mingħand intermedjarju finanzjarju jekk huwa stabbilit, qabelxejn, li din il-klawżola hija valida fir-relazzjoni bejn il-persuna li toħroġ it-titoli u dan l-intermedjarju finanzjarju, sussegwentement, li dan it-terz, billi ssottoskriva fis-suq sekondarju għat-titoli inkwistjoni, issuċċeda lil dan l-intermedjarju fid-drittijiet u fl-obbligi marbuta ma’ dawn it-titoli skont id-dritt nazzjonali applikabbli u, finalment, li t-terz ikkonċernat kellu l-possibbiltà li jieħu konjizzjoni tal-prospett li jinkludi din il-klawżola. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk dawn iċ-ċirkustanzi humiex issodisfatti.
(ara l-punti 27, 29, 36, 37, 51, dispożittiv 1)
2.        L-Artikolu 23 tar-Regolament Nru 44/2001 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali għandu jiġi interpretat fis-sens li l-inklużjoni ta’ klawżola li tattribwixxi ġurisdizzjoni fi prospett ta’ ħruġ ta’ titoli ta’ bonds tista’ titqies bħala forma aċċettata minn użanza tal-kummerċ internazzjonali li tippermetti l-preżunzjoni tal-kunsens ta’ dik il-persuna li fil-konfront tagħha tkun qed tiġi invokata, sakemm dan ikun speċifikament stabbilit, minn naħa, li tali aġir huwa segwit b’mod ġenerali u regolari mill-operaturi fis-settur ikkunsidrat waqt il-konklużjoni ta’ kuntratti ta’ dan it-tip u, min-naħa l-oħra, li preċedentement il-partijiet kellhom relazzjonijiet kummerċjali bejniethom jew ma’ partijiet oħrajn li joperaw fis-settur ikkunsidrat, jew li l-aġir inkwistjoni huwa suffiċjentement magħruf sabiex jitqies li huwa prattika kkonsolidata. Hija l-qorti nazzjonali li għandha tivverifika jekk dawn il-kundizzjonijiet humiex issodisfatti.
F’dan ir-rigward, l-elementi li l-qorti tar-rinviju għandha tieħu inkunsiderazzjoni huma speċifikament il-fatt li dan il-prospett ġie approvat minn qabel mill-borża nazzjonali tal-pajjiż li ħareġ it-titoli ta’ bonds u tqiegħed għad-dispożizzjoni tal-pubbliku fuq is-sit tal-internet ta’ din tal-aħħar. Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju għandha tieħu inkunsiderazzjoni l-fatt li t-terzi, li kiseb dawn it-titoli minn intermedjarju finanzjarju li kontra tiegħu hija invokata l-klawżola li tattribwixxi ġurisdizzjoni, huwa impriża attiva fil-qasam tal-investimenti finanzjarji u kif ukoll ir-relazzjonijiet kummerċjali li hija possibbilment kellha fil-passat mal-partijiet l-oħra inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Il-Qorti nazzjonali għandha tivverifika wkoll jekk il-ħruġ ta’ titoli ta’ bonds fis-suq huwiex, f’dan is-settur ta’ attività, akkumpanjat b’mod ġenerali u regolari minn prospett li jinkludi klawżola li tattribwixxi ġurisdizzjoni u jekk tali prattika hijiex suffiċjentement magħrufa sabiex tkun tista’ tiġi kklassifikata bħala kkonsolidata.
(ara l-punti 49-51, dispożittiv 1)
3.        L-Artikolu 5(1)(a) tar-Regolament Nru 44/2001 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali, għandu jiġi interpretat fis-sens li l-azzjonijiet intiżi għall-annullament ta’ kuntratt u għar-restituzzjoni tas-somom indebitament imħallsa fuq il-bażi ta’ dan il-kuntratt jaqgħu taħt il-materji li għandhom x’jaqsmu ma’ xi kuntratt, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
Fil-fatt, minn naħa, il-ġurisdizzjoni tal-qorti nazzjonali sabiex tiddeċiedi kwistjonijiet marbuta ma’ kuntratt tinkludi dik sabiex tevalwa l-eżistenza tal-elementi kostituttivi tal-kuntratt innifsu, billi tali evalwazzjoni hija indispensabbli sabiex tippermetti lill-qorti nazzjonali adita tivverifika l-ġurisdizzjoni tagħha skont ir-Regolament Nru 44/2001. B’hekk, l-osservanza tal-għanijiet u tal-ispirtu ta’ dan ir-regolament teżiġi interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 5 tiegħu tali li l-qorti mitluba biex tiddeċiedi tilwima li toriġina minn kuntratt tkun tista’ tivverifika, anki ex officio, il-kundizzjonijiet essenzjali tal-ġurisdizzjoni tagħha, fid-dawl tal-provi konklużivi u rilevanti pprovduti mill-parti interessata, li jistabbilixxu l-eżistenza jew l-ineżistenza tal-kuntratt.
Min-naħa l-oħra, fir-rigward tar-rabta bejn l-azzjoni għal annullament u r-restituzzjoni tal-indebitu, jekk ma jkunx hemm rabta kuntrattwali liberament maħluqa bejn il-partijiet, l-obbligu ma jiġix eżegwit u ma jkunx hemm dritt għal restituzzjoni. Din ir-rabta ta’ kawżalità bejn id-dritt għal restituzzjoni u r-rabta kuntrattwali hija suffiċjenti sabiex l-azzjoni għal restituzzjoni tiddaħħal fil-qasam kuntrattwali.
(ara l-punti 54, 55, 58, dispożittiv 2)
4.        L-Artikolu 6(1) tar-Regolament Nru 44/2001 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali, għandu jiġi interpretat fis-sens li, fil-każ ta’ żewġ azzjonijiet imressqa kontra diversi konvenuti, li għandhom suġġett u bażi differenti u ma humiex relatati ma’ xulxin b’rabta ta’ sussidjarjetà jew ta’ inkompatibbiltà, ma huwiex suffiċjenti li l-eventwali rikonoxximent tal-fondatezza ta’ waħda minnhom jista’ potenzjalment jaffettwa l-portata tad-dritt li l-protezzjoni tiegħu hija mitluba fil-każ tal-oħra sabiex ikun hemm riskju ta’ deċiżjonijiet irrikonċiljabbli fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
Fir-rigward, speċifikament, ta’ talba għal annullament u għar-restituzzjoni tal-indebitu, minn naħa, u ta’ talba għad-danni, min-naħa l-oħra, il-fatt biss li r-riżultat ta’ waħda minn dawn il-proċeduri jista’ jinfluwenza dak tal-oħra, partikolarment, l-effett potenzjali tal-ammont li għandu jiġi rrestitwit fil-kuntest tal-ewwel talba fuq l-evalwazzjoni tad-dannu eventwali fil-kuntest tat-tieni talba, ma huwiex suffiċjenti sabiex id-deċiżjonijiet li għandhom jingħataw fil-kuntest ta’ dawn iż-żewġ proċeduri jiġu kklassifikati bħala irrikonċiljabbli fis-sens ta’ dan l-artikolu. Fil-fatt, din ir-regola speċjali, sa fejn tidderoga mill-prinċipju ta’ ġurisdizzjoni tal-qorti tad-domiċilju tal-konvenut stabbilit fl-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 44/2001, hija ta’ interpretazzjoni stretta, u ma tippermettix interpretazzjoni li tmur lil hinn mis-sitwazzjonijiet previsti b’mod espliċitu mill-imsemmi regolament.
(ara l-punti 63, 66, 67, dispożittiv 3)