62022TJ0048_RES
Sprawa T‑48/22
Republika Czeska
przeciwko
Komisji Europejskiej
Wyrok Sądu (dziesiąta izba) z dnia 6 grudnia 2023 r.
EFRG i EFRROW – Wydatki wyłączone z finansowania – Procedura rozliczania zgodności – Rolnik aktywny zawodowo – Trwałe użytki zielone – Próba kontrolna – Nienależne płatności – Złożenie wniosku po terminie – Dyscyplina finansowa – Obowiązek uzasadnienia – Uzasadnione oczekiwania – Proporcjonalność
Rolnictwo – Wspólna polityka rolna – Systemy wsparcia bezpośredniego – Wspólne zasady – System jednolitej płatności obszarowej – Pojęcie rolnika aktywnego zawodowo – Osoby fizyczne lub prawne i grupy osób fizycznych lub prawnych prowadzące działalność objętą wykazem wykluczeń – Wykluczenie – Wyjątek – Warunki – Możliwość ograniczenia przez państwa członkowskie tych warunków i wskazania kryteriów alternatywnych – Ograniczenia
(rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1307/2013, art. 9 ust. 2, 7; rozporządzenie Komisji nr 639/2014, art. 13 ust. 1, 3)
(zob. pkt 50, 51, 55, 62, 63)
Rolnictwo – Wspólna polityka rolna – Systemy wsparcia bezpośredniego – Wspólne zasady – System jednolitej płatności obszarowej – Pojęcie rolnika aktywnego zawodowo – Osoby fizyczne lub prawne i grupy osób fizycznych lub prawnych prowadzące działalność objętą wykazem wykluczeń – Wykluczenie – Grupa osób fizycznych lub prawnych – Pojęcie – Spółki powiązane – Objęcie zakresem stosowania
[rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1307/2013, motyw 10, art. 4 ust. 1 lit. a), art. 9 ust. 2, art. 7; rozporządzenie Komisji nr 639/2014, art. 13 ust. 1, 3]
(zob. pkt 69–72, 76–78, 82–85, 89–92, 94–97, 102)
Rolnictwo – Finansowanie przez EFRG i EFRROW – Rozliczanie rachunków – Odmowa pokrycia wydatków wynikających z niewłaściwego stosowania przepisów Unii – Oszacowanie strat poniesionych przez fundusze – Nieprawidłowe wydatki, które nie mogą zostać określone z wystarczającą precyzją – Oszacowanie oparte na korektach ryczałtowych – Dopuszczalność – Naruszenie zasady proporcjonalności – Brak
(rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013, art. 52 ust. 2)
(zob. pkt 106–108, 127, 130)
Rolnictwo – Finansowanie przez EFRG i EFRROW – Rozliczanie rachunków – Odmowa pokrycia wydatków wynikających z niewłaściwego stosowania przepisów Unii – Zakwestionowanie przez dane państwo członkowskie – Ciężar dowodu – Rozłożenie ciężaru dowodu między Komisję a państwo członkowskie
(rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013, art. 52 ust. 2; rozporządzenie Komisji nr 908/2014, art. 34 ust. 6)
(zob. pkt 115–117, 159, 165, 239, 251)
Prawo Unii Europejskiej – Zasady – Ochrona uzasadnionych oczekiwań – Warunki – Szczegółowe zapewnienia udzielone przez administrację – Pojęcie – Dokument nieokreślający ostatecznego stanowiska Komisji – Wyłączenie
(zob. pkt 176, 178–180, 183)
Rolnictwo – Finansowanie przez EFRG i EFRROW – Przyznanie pomocy i premii – Ciążący na państwach członkowskich obowiązek zorganizowania skutecznego systemu kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu – Powtórne kontrole na miejscu – Pojęcie – Wybór próby beneficjentów – Warunki
[rozporządzenie Komisji nr 809/2014, art. 30 lit. a), art. 33a]
(zob. pkt 213–219, 222)
Rolnictwo – Finansowanie przez EFRG i EFRROW – Rozliczanie rachunków – Odmowa pokrycia wydatków wynikających z niewłaściwego stosowania przepisów Unii – Ciążący na państwach członkowskich obowiązek zweryfikowania z mocą wsteczną, czy obszar niekwalifikujący się do objęcia pomocą w danym roku nie kwalifikował się w latach poprzednich – Brak
(rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013, art. 63; rozporządzenie Komisji nr 908/2014, art. 7)
(zob. pkt 264–266)
Rolnictwo – Finansowanie przez EFRG i EFRROW – Rozliczanie rachunków – Odmowa pokrycia wydatków wynikających z niewłaściwego stosowania przepisów Unii – Zasady składania wniosków o przyznanie pomocy i o płatność
(regulamin postępowania przed Trybunałem, art. 57 § 7; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013, art. 72; rozporządzenia Komisji: nr 640/2014, art. 13; nr 809/2014, art. 14)
(zob. pkt 276, 278, 282, 284, 286)
Rolnictwo – Finansowanie przez EFRG i EFRROW – Rozliczanie rachunków – Dyscyplina finansowa – Korekta finansowa nałożona w ramach procedury rozliczania zgodności – Ciążący na Komisji obowiązek nałożenia również korekty środków podlegających dyscyplinie finansowej – Anulowanie w całości lub w części zaskarżonej korekty finansowej w odniesieniu do danego systemu pomocy pociągające za sobą w sposób automatyczny i ogólny anulowanie korekty ryczałtowej nałożonej w ramach dyscypliny finansowej – Brak – Naruszenie zasady proporcjonalności – Brak
[rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady: nr 1306/2013, art. 25, 26, 52; nr 1307/2013, art. 8; rozporządzenia Komisji: nr 907/2014, art. 12 ust. 2; nr 908/2014, art. 34]
(zob. pkt 290–292, 300, 305–310)
Streszczenie
W 2017 r. Komisja Europejska wszczęła dochodzenie (
1
) wobec Republiki Czeskiej w celu zweryfikowania, czy w odniesieniu do lat 2015–2017 dokonane przez nią kontrole pomocy wypłaconej rolnikom w ramach Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) zostały przeprowadzone zgodnie z przepisami Unii Europejskiej (zwane dalej „dochodzeniem”).
We wstępnych ustaleniach tego dochodzenia zauważono niezgodność systemu kontroli wdrożonego w celu weryfikacji przyznania rolnikom pomocy obszarowej w ramach tych funduszy w odnośnych latach. Stwierdzone niedociągnięcia dotyczyły pięciu kluczowych kontroli w odniesieniu do ustalenia, czy wnioskodawca ubiegający się o pomoc miał status rolnika aktywnego zawodowo, ewidencji trwałych użytków zielonych, wyboru próby beneficjentów pomocy, którzy powinni zostać poddani kontroli (zwanego dalej „wyborem próby kontrolnej”), odzyskiwania nienależnych płatności i złożenia wniosków po terminie.
W końcowych wnioskach dochodzenia przekazanych w dniu 26 marca 2021 r. Komisja potwierdziła zajęte przez siebie stanowisko, zgodnie z którym Republika Czeska uchybiła pięciu kontrolom kluczowym, i w odniesieniu do całości naruszeń zaproponowała wyłączenie z finansowania Unii kwoty w wysokości 44098570,70 EUR (
2
). Odpowiadająca tej kwocie korekta finansowa została nałożona na Republikę Czeską w drodze decyzji wykonawczej 2021/2020 (zwanej dalej „zaskarżoną decyzją”) (
3
).
Republika Czeska wniosła skargę o stwierdzenie nieważności tej decyzji do Sądu. Kwestionuje ona między innymi naruszenia odnoszące się do statusu rolnika aktywnego zawodowo, wyboru próby kontrolnej i do odzyskiwania nienależnych płatności.
Sąd częściowo uwzględnił skargę i wypowiedział się w tym zakresie w przedmiocie wykładni pojęć „rolnika aktywnego zawodowo” i „grup osób fizycznych lub prawnych” w rozumieniu art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 (
4
). Udzielił on także wyjaśnień co do charakteru warunków przewidzianych w art. 34 ust. 6 rozporządzenia nr 908/2014 i objaśnień odnośnie do systemu dotyczącego wyboru próby kontrolnej, nienależnych płatności oraz złożenia wniosku po terminie.
Ocena Sądu
Sąd oddalił przede wszystkim podniesiony przez Republikę Czeską zarzut, poprzez który podważała ona naruszenie odnoszące się do statusu rolnika aktywnego zawodowo.
W tym zarzucie Republika Czeska utrzymywała, że nie naruszyła art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, gdy nie uwzględniła powiązanych spółek podczas kontroli, czy wnioskodawca ubiegający się o pomoc ma status rolnika aktywnego zawodowo. Tymczasem, chociaż pojęcia „grup osób fizycznych lub prawnych”, i „spółek powiązanych” nie zostały zdefiniowane ani w rozporządzeniu nr 1307/2013, ani w rozporządzeniu delegowanym nr 639/2014 (
5
), to jednak Komisja wskazała w prezentacji skierowanej do państw członkowskich, że art. 9 rozporządzenia nr 1307/2013 należy interpretować w ten sposób, iż działalność objęta wykazem wykluczeń może być prowadzona przez osoby fizyczne lub prawne, bądź przez ich grupy bezpośrednio albo poprzez powiązaną spółkę. Podniosła ona również w piśmie wysłanym do niemieckiego ministerstwa żywności i rolnictwa w dniu 29 stycznia 2016 r., które zostało następnie udostępnione innym państwom członkowskim, że przez „spółkę powiązaną” należy rozumieć każdy podmiot bezpośrednio lub pośrednio powiązany z wnioskodawcą pomocy stosunkiem kontroli w postaci posiadania w całości lub w większości.
W tej sytuacji Sąd stwierdził w pierwszej kolejności, że objęcie spółek powiązanych zakresem stosowania art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 nie jest sprzeczne z brzmieniem tego przepisu. W tym względzie w istocie grupa oznacza zespół powiązanych ze sobą podmiotów w ramach tej samej organizacji. Termin „grupa” należy zatem interpretować jako zbliżający się do terminu „zespół” i jako odnoszący się do każdego zespołu osób fizycznych lub prawnych powiązanych ze sobą w ramach tej samej organizacji, mniej lub bardziej ustrukturyzowanej. Wynika z tego, że grupa osób fizycznych lub prawnych obejmuje spółki powiązane.
W konsekwencji wnioskodawca ubiegający się o pomoc, będący grupą osób fizycznych lub prawnych, może prowadzić działalność objętą wykazem wykluczeń zarówno bezpośrednio, jak i poprzez spółkę powiązaną wchodzącą w skład tej grupy. Podobnie, jeżeli wnioskodawca ubiegający się o pomoc nie jest grupą, lecz osobą fizyczną lub prawną wchodzącą w skład grupy, może on prowadzić działalność objętą wykazem wykluczeń bezpośrednio lub poprzez spółkę powiązaną wchodzącą w skład tej grupy.
W drugiej kolejności objęcie spółek powiązanych zakresem stosowania art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 nie jest sprzeczne z definicją „rolnika” zawartą w art. 4 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia. Istnienie bowiem związku między pojęciem „rolnika aktywnego zawodowo”, a pojęciem „rolnika” w rozumieniu tych dwóch powyższych przepisów zostało potwierdzone przez orzecznictwo, w którym sprecyzowano, że, aby dana osoba mogła korzystać ze statusu rolnika aktywnego zawodowo, musi ona wcześniej spełnić wymogi określone w art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1307/2013 w odniesieniu do pojęcia „rolnika”. Istnienie związku między pojęciem „rolnika” a pojęciem „rolnika aktywnego zawodowo” nie może bowiem podważyć wniosku, że zgodnie z art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 wnioskodawca ubiegający się o pomoc może prowadzić działalność objętą wykazem wykluczeń zarówno bezpośrednio, jak i poprzez spółkę powiązaną wchodzącą w skład tej grupy. Z brzmienia art. 4 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia nie wynika ponadto, że aby osoba fizyczna, osoba prawna lub grupa osób fizycznych lub prawnych mogły zostać zakwalifikowane jako rolnik, muszą prowadzić działalność bezpośrednio.
W trzeciej kolejności objęcie spółek powiązanych zakresem stosowania art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 nie jest sprzeczne z celem tego przepisu, jakim jest zapobieżenie ryzyku nadużyć finansowych wobec budżetu Unii i ograniczenie płatności w ramach wspólnej polityki rolnej wyłącznie do rolników, którzy rzeczywiście prowadzą działalność rolniczą. W przypadku nieuwzględnienia spółek powiązanych wnioskodawcy mogliby bowiem rozdzielić swoją działalność pomiędzy szereg powiązanych podmiotów prawa w celu obejścia ustanowionych w tym przepisie ograniczeń w zakresie uznawania ich statusu rolników aktywnych zawodowo. Kontrola sprawowana przez właściwe władze państw członkowskich byłaby zatem ograniczona do działalności rolniczej prowadzonej bezpośrednio przez wnioskodawcę, z wyłączeniem działalności prowadzonej poprzez spółki powiązane.
Ponadto Republika Czeska niesłusznie utrzymywała, że art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 odnosi się do ryzyka, iż wnioskodawca ubiegający się o pomoc umyślnie podzieli swą działalność na kilka podmiotów prawa w celu obejścia stosowania art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 (
6
). Biorąc bowiem pod uwagę szeroki zakres stosowania tego przepisu i ograniczenia w zakresie dowodów dotyczących ewentualnego sztucznego stworzenia warunków wymaganych do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, może się zdarzyć, że praktyka stanowiąca nadużycie polegające na obejściu stosowania przepisów dotyczących statusu rolnika aktywnego zawodowo nie wchodzi w zakres stosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, lecz stanowi jednak naruszenie art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013. Nie można zatem utrzymywać, że sam ten przepis wystarczy, aby zapobiec ryzyku, że wnioskodawca ubiegający się o pomoc podzieli swoją działalność na kilka podmiotów prawa w celu uchylenia się od kontroli swego statusu rolnika aktywnego zawodowo na podstawie art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013.
W czwartej i ostatniej kolejności objęcie spółek powiązanych zakresem stosowania art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 nie jest sprzeczne z zasadą pewności prawa. Zasada ta wymaga bowiem, aby przepisy prawne były jasne, precyzyjne i przewidywalne co do swych skutków, tak by zainteresowane podmioty były w stanie zorientować się w stanie prawnym i w stosunkach prawnych wynikających z porządku prawnego Unii. Tymczasem w niniejszej sprawie w sposób jasny i precyzyjny wynika, że grupa osób fizycznych lub prawnych albo osoba fizyczna lub prawna wchodząca w skład grupy może prowadzić działalność objętą wykazem wykluczeń zarówno bezpośrednio, jak i poprzez spółkę powiązaną wchodzącą w skład tej grupy.
Sąd uwzględnił następnie w części zarzut mający na celu podważenie naruszenia odnoszącego się do wyboru próby kontrolnej.
W tym względzie sprecyzował on, że kontrole standardowe różnią się pod względem ich przedmiotu i celu od powtórnych kontroli na miejscu. I tak podczas gdy kontrole standardowe dotyczą 5 % wszystkich beneficjentów składających wniosek o płatność podstawową lub wniosek o jednolitą płatność obszarową i służą określeniu minimalnej liczby beneficjentów podlegających kontroli, aby zapewnić skuteczną weryfikację przez Komisję przestrzegania przepisów w odniesieniu do szeregu systemów pomocy i środków wsparcia, to powtórne kontrole na miejscu dotyczą jedynie beneficjentów, na których nałożono obniżoną karę administracyjną za zawyżenie w poprzednim roku w deklaracji obszarów kwalifikujących się do objęcia pomocą. Powtórne kontrole służą ponadto zweryfikowaniu, czy w następstwie zastosowania obniżonej kary administracyjnej w przypadku pierwszego zawyżenia powierzchni w deklaracji beneficjenci pomocy popełnili nowe naruszenie kwalifikujące się do zastosowania pełnej kary administracyjnej. Szczególny charakter powtórnych kontroli na miejscu znajduje ponadto potwierdzenie w tytule art. 33a rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014 (
7
), w którym wyraźnie zakwalifikowano je jako „kontrole dodatkowe”, co sugeruje, że różnią się one od kontroli standardowych w zakresie, w jakim obejmują one beneficjentów pomocy dodatkową kontrolą. W związku z tym Sąd stwierdził, że Komisja słusznie uznała, iż beneficjentów, którym wymierzono obniżoną karę administracyjną w poprzednim roku, należy odróżnić od beneficjentów podlegających standardowej kontroli.
Komisja dopuściła się jednak naruszenia art. 52 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 i zasady proporcjonalności, ponieważ kwota zaskarżonej korekty finansowej zastosowanej z powodu naruszenia odnoszącego się do wyboru próby kontrolnej dotyczącej kontroli standardowych nie odpowiada wadze zarzucanej Republice Czeskiej niezgodności.
Komisja nie przedstawiła bowiem żadnych dowodów pozwalających zrozumieć, z jakiego powodu szkoda, która powstała w 2017 r., mogła wystąpić również w 2015 r. i 2016 r. i mogłaby skutkować obowiązkiem odzyskania środków z mocą wsteczną. Sąd zauważył również, że art. 3 rozporządzenia nr 2988/95 (
8
), przywołany przez Komisję, nie ma w tym względzie znaczenia. Zaznaczył on wreszcie, że Komisja nie może także powoływać się na art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013 lub na art. 7 rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014 w celu uzasadnienia odzyskiwania z mocą wsteczną nienależnych płatności, ponieważ odnosi się ona po raz pierwszy do tych przepisów w odpowiedzi na skargę. W każdym razie, nawet gdyby Komisja mogła poprzeć swoje twierdzenia na podstawie tych dwóch przepisów, przepisy te nie dostarczają dowodu na to, że jej wątpliwości stanowią poważne i uzasadnione wątpliwości. W konsekwencji Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim dotyczy ona nałożenia zaskarżonej korekty finansowej w zakresie naruszenia odnoszącego się do wyboru próby kontrolnej dotyczącej kontroli standardowych w kwocie 18833,24 EUR.
Wreszcie uwzględniono również zarzut mający na celu podważenie naruszenia odnoszącego się do odzyskiwania nienależnych płatności. W art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013 i art. 7 rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014 nie nałożono bowiem na państwa członkowskie obowiązku zweryfikowania z mocą wsteczną, czy obszar niekwalifikujący się do objęcia pomocą w danym roku nie kwalifikował się również w latach poprzednich. Podnoszony obowiązek państw członkowskich do przeprowadzenia retrospektywnej kontroli w zakresie kwalifikowalności obszaru do objęcia pomocą nie wynika również z art. 3 rozporządzenia nr 2988/95 ani ponadto z orzecznictwa Sądu (
9
). W tych okolicznościach Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim dotyczy ona korekty finansowej zastosowanej do wydatków poniesionych przez Republikę Czeską w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej w związku z podnoszonym naruszeniem odnoszącym się do odzyskania nienależnych płatności w kwocie 17855884,41 EUR.
(
1
)	Na podstawie art. 52 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U. 2013, L 347, s. 549) i art. 34 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 908/2014 z dnia 6 sierpnia 2014 r. ustanawiającego zasady dotyczące stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, przepisów dotyczących kontroli, zabezpieczeń i przejrzystości (Dz.U. 2014, L 255, s. 59) w brzmieniu obowiązującym w czasie dochodzenia.
(
2
)	Wynikająca z zastosowania korekty finansowej zgodnie z art. 12 ust. 6–8 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz.U. 2014, L 255, s. 18).
(
3
)	Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2021/2020 z dnia 17 listopada 2021 r. wyłączająca z finansowania Unii Europejskiej niektóre wydatki poniesione przez państwa członkowskie z tytułu Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) oraz Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. 2021, L 413, s. 10).
(
4
)	Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U. 2013, L 347, s. 608).
(
5
)	Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz.U. 2014, L 181, s. 1).
(
6
)	Przepis ten stanowi: „Bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa”.
(
7
)	Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. 2014, L 22, s. 69), zmienione rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2016/1394 z dnia 16 sierpnia 2016 r. (Dz.U. 2016, L 225, s. 50).
(
8
)	Artykuł 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. 1995, L 312, s. 1),
(
9
)	Wyrok z dnia 7 września 2022 r., Słowacja/Komisja (T-40/21, EU:T:2022:515, pkt 54, 55).