61985J0355
ΈΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠ' ΑΚΡΟΑΤΗΡΊΟΥ ΣΥΖΉΤΗΣΗ
στην υπόθεση 355/85 (
*1
)
Ι — Περιστατικά και διαδικασία
Δυνάμει του γαλλικού νόμου 81-766 της 10ης Αυγούστου 1981, οι εκδότες ή οι εισαγωγείς βιβλίων οφείλουν να καθορίζουν την τιμή πωλήσεως στο κοινό των βιβλίων που εκδίδουν ή εισάγουν. Οι λιανοπωλητές είναι υποχρεωμένοι να τηρούν πραγματική τιμή πωλήσεως στο κοινό, η οποία να κυμαίνεται μεταξύ του 95 % και 100 % της εν λόγω τιμής. Ο νόμος προβλέπει εξαιρέσεις από την υποχρέωση τηρήσεως της εν λόγω τιμής για ορισμένους ιδιωτικούς ή δημόσιους οργανισμούς, όπως οι βιβλιοθήκες και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, ενώ υπό ορισμένες προϋποθέσεις επιτρέπει εκπτώσεις. Σε περίπτωση παραβάσεως των διατάξεων του νόμου, οι ανταγωνιστές και οι διάφορες ενώσεις έχουν τη δυνατότητα να ασκήσουν αγωγή με αντικείμενο την παύση της παράβασης ή την αποκατάσταση της ζημίας, προβλέπεται δε και ποινική δίωξη.
Όσον αφορά τα εισαγόμενα βιβλία, το άρθρο 1, πέμπτο εδάφιο, του νόμου της 10ης Αυγούστου 1981 ορίζει ότι
« όταν η εισαγωγή αφορά βιβλία που έχουν εκδοθεί στη Γαλλία, η τιμή πωλήσεως στο κοινό που καθορίζει ο εισαγωγέας είναι τουλάχιστον ίση με εκείνη που έχει καθορίσει ο εκδότης ».
Με απόφαση της 10ης Ιανουαρίου 1985 (Association des centres distributeurs Édouard Leclerc και λοιποί κατά Sari
« Au blé vert »
και λοιπών, 229/83, Συλλογή 1985, σ. 1 ), που είχε ως αντικείμενο προδικαστικό ερώτημα σχετικό με την εν λόγω νομοθεσία, το Δικαστήριο έκρινε κυρίως ότι, στο πλαίσιο μιας τέτοιας νομοθεσίας, συνιστούν μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος προς ποσοτικούς περιορισμούς επί των εισαγωγών, κατά την έννοια του άρθρου 30 της Συνθήκης ΕΟΚ, διατάξεις
«που επιβάλλουν, όσον αφορά την πώληση των βιβλίων που εκδίδονται στο ίδιο το οικείο κράτος μέλος και επανεισάγονται, αφού προηγουμένως έχουν εξαχθεί σε άλλο κράτος μέλος, την τήρηση της τιμής πωλήσεως που καθορίζει ο εκδότης, εκτός αν από αντικειμενικά στοιχεία αποδεικνύεται ότι τα εν λόγω βιβλία εξήχθησαν με αποκλειστικό σκοπό την επανεισα-γωγή τους και την κατ' αυτό τον τρόπο καταστρατήγηση της εν λόγω νομοθεσίας ».
Κατόπιν της αποφάσεως αυτής, με το νόμο 85-500 της 13ης Μαΐου 1985 προστέθηκε ένα έκτο εδάφιο στο άρθρο 1 του νόμου της 10ης Αυγούστου 1981, κατά το οποίο οι διατάξεις του προαναφερόμενου άρθρου 1, πέμπτο εδάφιο, « δεν εφαρμόζονται στα βιβλία που εισάγονται από κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, εκτός αν αντικειμενικά στοιχεία, κυρίως δε η απουσία πραγματικής διαθέσεως στην αγορά του κράτους αυτού, αποδεικνύουν ότι η εισαγωγή είχε ως σκοπό τη μη εφαρμογή κατά την πώληση στο κοινό των διατάξεων του τέταρτου εδαφίου του παρόντος άρθρου », δηλαδή να τα εξαιρούν από τις διατάξεις που αφορούν την τιμή πωλήσεως την οποία οφείλουν να εφαρμόζουν οι λιανοπωλητές.
2.
Ενώπιον του Tribunal d' instance του Bressuire, γραμματεία του Thouars, ο Michel Cognet, διαχειριστής του καταστήματος Centre Leclerc του Thouars, κατηγορήθηκε για παράβαση του νόμου της 10ης Αυγούστου 1981. Ο Cognet αναγνώρισε ότι στο ταμείο του καταστήματος αυτού έγινε έκπτωση 20% επί των τιμών πωλήσεως που καθόρισε ο εκδότης κατά την πώληση ορισμένου αριθμού βιβλίων, στις 4 Ιουνίου 1985, και για την υπεράσπιση του προέβαλε ότι η διάκριση που καθιερώνεται με το νόμο της 13ης Μαΐου 1985 μεταξύ των εισαγόμενων βιβλίων και των γαλλικών βιβλίων είναι αντίθετη προς το άρθρο 7 της Συνθήκης ΕΟΚ.
Το Tribunal ď instance του Bressuire διαπίστωσε ότι, από τις διατάξεις της νομοθεσίας περί της τιμής των βιβλίων, όπως τροποποιήθηκε μετά την απόφαση του Δικαστηρίου της 10ης Ιανουαρίου 1985, συνάγεται ότι:
—
για τα βιβλία που εκδίδονται στη Γαλλία,
—
αν πωλούνται απευθείας στη Γαλλία, χωρίς εισαγωγή, η τιμή είναι 95 μέχρι 100 ο/ο της τιμής που όρισε ο εκδότης,
—
αν εισάγονται από κράτος μη μέλος της Κοινότητας, η τιμή πωλήσεως είναι ίση με την τιμή που όρισε ο εκδότης,
—
αν εισάγονται από κράτος μέλος, η τιμή είναι ελεύθερη.
—
για τα βιβλία που εκδίδονται εκτός Γαλλίας, η τιμή πωλήσεως είναι η τιμή που όρισε ο εκδότης ή, σε περίπτωση που δεν ορίζεται, η ενδεικτική τιμή που συνιστά ο εκδότης στη χώρα εκδόσεως.
Η τιμή των βιβλίων που εκδίδονται στη Γαλλία και επανεισάγονται από κράτος μέλος είναι επομένως ελεύθερη ενώ τα βιβλία που εκδίδονται στη Γαλλία και τα οποία δεν έχουν κυκλοφορήσει στην αλλοδαπή υπόκεινται σε σύστημα διατιμήσεως. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να υφίστανται οι γάλλοι διανομείς τα μειονεκτήματα του εξωτερικού ανταγωνισμού χωρίς να τους επιτρέπεται να αντιμετωπίσουν τον ανταγωνισμό αυτό με ισότιμα μέσα, και να παραβιάζεται η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως μεταξύ γάλλων εμπόρων και αλλοδαπών εξαγωγέων προς τη Γαλλία.
Επομένως, το εθνικό δικαστήριο έκρινε ότι πρέπει να εξεταστεί αν η γαλλική νομοθεσία συμβιβάζεται με τους κανόνες του κοινοτικού δικαίου. Προς το σκοπό αυτόν, με απόφαση της 11ης Οκτωβρίου 1985, υπέβαλε προς το Δικαστήριο, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
« Οι αρχές του κοινοτικού δικαίου περί ίσης μεταχειρίσεως και περί απαγορεύσεως των διακρίσεων που περιλαμβάνονται κυρίως στα άρθρα 3, στοιχείο στ), και 7 της Συνθήκης ΕΟΚ, απαγορεύουν τη θέσπιση σε κράτος μέλος, νομοθετικώς ή κανονιστικώς, διπλού συστήματος τιμών στον ίδιο εμπορικό τομέα του βιβλίου και για πανομοιότυπα ή ομοειδή προϊόντα:
—
ενιαίας τιμής, εκτός εκπτώσεως που δεν μπορεί να υπερβαίνει 5 ο/ο για τα βιβλία που εκδίδονται και πωλούνται στο κράτος αυτό, χωρίς να έχουν διέλθει κατά την εμπορία τα ενδοκοινοτικά σύνορα
—
ελευθέρων τιμών, χωρίς κατ' αρχήν περιορισμό, κυρίως για τα βιβλία που εκδίδονται στη Γαλλία και επανεισάγονται από κράτος μέλος » ;
3.
Η απόφαση περί παραπομπής πρωτοκολλήθηκε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 19 Νοεμβρίου 1985.
Σύμφωνα με το άρθρο 20 του πρωτοκόλλου περί του οργανισμού του Δικαστηρίου της ΕΟΚ, γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον Daniel Jacob, μέλος της νομικής της υπηρεσίας.
Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή και αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα, το Δικαστήριο αποφάσισε να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία χωρίς προηγούμενη διεξαγωγή αποδείξεων και, σύμφωνα με το άρθρο 95, παράγραφος 1, του κανονισμού διαδικασίας, ανέθεσε την εκδίκαση της υποθέσεως στο τρίτο τμήμα.
II — Γραπτές παρατηρήσεις
Κατά την Επιτροπή, ο νόμος της 13ης Μαΐου 1985 είναι σύμφωνος με την απόφαση του Δικαστηρίου της 10ης Ιανουαρίου 1985.
Το άρθρο 3 της Συνθήκης ΕΟΚ αφορά την αποστολή της Κοινότητας και αναφέρεται, χωρίς να προβλέπει υποχρέωση
των κρατών μελών, στα ειδικά άρθρα της Συνθήκης, δηλαδή στην περίπτωση του στοιχείου στ) στους « κανόνες ανταγωνισμού » που περιλαμβάνονται στα άρθρα 85 μέχρι 94. Η διάταξη αυτή υπαγορεύει την ερμηνεία των εν λόγω άρθρων, χωρίς όμως η ίδια να συνιστά κανόνα που έχει απευθείας εφαρμογή. Εφόσον οι κανόνες ανταγωνισμού δεν έχουν εφαρμογή σε νομοθεσία όπως η επίδικη, σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου της 10ης Ιανουαρίου 1985, το άρθρο 3, στοιχείο στ ), δεν είναι αποφασιστικό για την επίλυση της διαφοράς στην κύρια δίκη.
Όσον αφορά το άρθρο 7 της Συνθήκης ΕΟΚ, οι « γάλλοι έμποροι » και οι « αλλοδαποί εξαγωγείς », στους οποίους αναφέρεται το παρα-πέμπον δικαστήριο, δεν παρεμβαίνουν στο ίδιο στάδιο, η δε κατάσταση τους δεν είναι παρεμφερής επομένως, η διαφορετική μεταχείριση που υφίστανται δεν συνιστά δυσμενή διάκριση. Η διαφορά που πρέπει να εξεταστεί είναι εκείνη της ανταγωνιστικής καταστάσεως των γάλλων λιανοπωλητών αναλόγως του αν τα βιβλία που εκδόθηκαν στη Γαλλία έχουν κυκλοφορήσει ή όχι στην αλλοδαπή, η διαφορά όμως αυτή σε καμιά περίπτωση δεν συνιστά δυσμενή διάκριση λόγω ιθαγενείας. Πέρα από το γράμμα του άρθρου 7, η διαφορά αυτή δεν είναι αντίθετη ούτε προς τη γενική αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων. Ελλείψει ειδικών διατάξεων της Συνθήκης ή κοινής πολιτικής, « η αντίστροφη δυσμενής διάκριση» δεν είναι αντίθετη προς το κοινοτικό δίκαιο. Ειδικότερα, η απαγόρευση της «αντίστροφης δυσμενούς διακρίσεως» δεν καθιερώνεται στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, όπως ιδίως προκύπτει από την απόφαση του Δικαστηρίου της 14ης Δεκεμβρίου 1982 (Waterkeyn, 314 μέχρι 316/81 και 83/82, Συλλογή σ. 4337 ). Το άρθρο 30 έχει. ως αντικείμενο την παρεμβολή εμποδίων στο εμπόριο μεταξύ κρατών.μελών από τους κανόνες που θέτουν σε μειονεκτική θέση τα εισαγόμενα προϊόντα, και όχι τους κανόνες οι οποίοι έχουν εφαρμογή μόνο στα εγχώρια προϊόντα. Αποφαινόμενο ότι « η επέκταση στα εισαγόμενα προϊόντα » ορισμένων εθνικών κανονιστικών ρυθμίσεων είναι αντίθετη προς το άρθρο 30 (βλέπε, για παράδειγμα, τις αποφάσεις της 16ης Δεκεμβρίου 1980, Fietje, 27/80, Rec. σ. 3839 της 19ης Φεβρουαρίου 1981, Keldermann, 130/80, Συλλογή σ. 527), το Δικαστήριο δέχτηκε έμμεσα τη δυνατότητα « αντίστροφης δυσμενούς διακρίσεως» λόγω της εφαρμογής των ίδιων αυτών κανονιστικών διατάξεων στα εγχώρια προϊόντα.
U. Evėrling
εισηγητής δικαστής
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.