62021CJ0158_RES
Kawża C‑158/21
Proċeduri kriminali
kontra
Lluís Puig Gordi et
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mit-Tribunal Supremo)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) tal‑31 ta’ Jannar 2023
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali – Mandat ta’ arrest Ewropew – Deċiżjoni Qafas 2002/584/ĠAI – Proċeduri ta’ konsenja bejn l-Istati Membri – Kundizzjonijiet għall-eżekuzzjoni – Kompetenza tal-awtorità ġudizzjarja emittenti – It-tieni paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Dritt ta’ aċċess għal qorti stabbilita minn qabel bil-liġi – Possibbiltà li jinħareġ mandat ta’ arrest Ewropew ġdid intiż għall-istess persuna”
Domandi preliminari – Proċedura mħaffa għal deċiżjoni preliminari – Kundizzjonijiet – Ċirkustanzi li jiġġustifikaw trattament imħaffef – Assenza – Sospensjoni tal-proċeduri pendenti quddiem il-qorti tar-rinviju sakemm tingħata r-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja – Persuni suġġetti għall-proċeduri kriminali fil-kawża prinċipali li dak il-ħin ma jinsabux f’detenzjoni
(Statut tal-Qorti tal-Ġustizzja, Artikolu 23a; Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, Artikolu 105(1))
(ara l-punti 26‑30)
Kooperazzjoni ġudizzjarja fil-qasam kriminali – Deċiżjoni Qafas dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew u l-proċeduri ta’ konsenja bejn Stati Membri – Domandi preliminari – Ammissibbiltà – Domandi relatati mal-obbligi tal-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew, magħmula mill-awtorità ġudizzjarja emittenti – Domandi ammissibbli
(Artikolu 267 TFUE; Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/584, kif emendata bid-Deċiżjoni Qafas 2009/299)
(ara l-punti 53, 54)
Domandi preliminari – Ammissibbiltà – Kundizzjonijiet – Domandi li għandhom relazzjoni mar-realtà jew mas-suġġett tal-kawża – Domandi ta’ interpretazzjoni ta’ dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li ma għandhomx effett dirett – Assenza ta’ effett
(Artikolu 267 TFUE)
(ara l-punt 59)
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali – Deċiżjoni Qafas dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew u l-proċeduri ta’ konsenja bejn Stati Membri – Possibbiltà ta’ rifjut ta’ eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew – Rifjut ibbażat fuq motiv li jirriżulta biss mid-dritt tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni – Inammissibbiltà – Dispożizzjoni nazzjonali li tipprevedi r-rifjut ta’ eżekuzzjoni fil-każ ta’ ksur ta’ dritt fundamentali stabbilit mid-dritt tal-Unjoni – Possibbiltà, għall-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni, li tapplika tali dispożizzjoni – Kundizzjoni
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikoli 4 u 47; Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/584, kif emendata bid-Deċiżjoni Qafas 2009/299, Artikoli 1, 3 u 4, Artikolu 4(a), Artikolu 6(1) u Artikolu 8)
(ara l-punti 69‑76, 79 u d-dispożittiv 1)
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali – Deċiżjoni Qafas dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew u l-proċeduri ta’ konsenja bejn Stati Membri – Possibbiltà ta’ rifjut ta’ eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew – Rifjut ta’ eżekuzzjoni bbażat fuq il-verifika, mill-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni, tal-kompetenza tal-awtorità ġudizzjarja emittenti sabiex toħroġ tali mandat – Inammissibbiltà
(Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/584, kif emendata bid-Deċiżjoni Qafas 2009/299, premessa 6 u Artikolu 1(1) u (2) u Artikolu 6(1))
(ara l-punti 84‑89u d-dispożittiv 2)
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali – Deċiżjoni Qafas dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew u l-proċeduri ta’ konsenja bejn Stati Membri – Konsenja ta’ persuni kkundannati jew taħt suspett lill-awtoritajiet ġudizzjarji emittenti – Obbligu ta’ rispett tad-drittijiet u tal-prinċipji ġuridiċi fundamentali – Dritt ta’ aċċess għal qorti indipendenti u imparzjali, stabbilita minn qabel bil-liġi – Rifjut ta’ eżekuzzjoni mmotivat mir-riskju, għall-persuna kkonsenjata, li tiġi ġġudikata minn qorti li ma għandhiex kompetenza għal dan il-għan – Inammissibbiltà – Eċċezzjoni – Kundizzjonijiet – Nuqqasijiet sistemiċi jew ġeneralizzati tas-sistema ġudizzjarja tal-Istat Membru emittenti jew nuqqasijiet li jaffettwaw il-protezzjoni ġudizzjarja ta’ grupp identifikabbli oġġettivament li tappartjeni għalih il-persuna kkonċernata – Nuqqas manifest ta’ kompetenza tal-qorti mitluba li tieħu konjizzjoni tal-proċeduri li jirrigwardaw l-imsemmija persuna
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, it-tieni paragrafu tal-Artikolu 47) (Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/584, kif emendata bid-Deċiżjoni Qafas 2009/299, Artikolu 1(3))
(ara l-punti 97, 98, 101‑103, 111, 114, 115-119 u d-dispożittiv 3)
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali – Deċiżjoni Qafas dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew u l-proċeduri ta’ konsenja bejn Stati Membri – Konsenja ta’ persuni kkundannati jew taħt suspett lill-awtoritajiet ġudizzjarji emittenti – Obbligu ta’ rispett tad-drittijiet u tal-prinċipji ġuridiċi fundamentali – Dritt ta’ aċċess għal qorti indipendenti u imparzjali, stabbilita minn qabel bil-liġi – Rifjut ta’ eżekuzzjoni mmotivat mir-riskju, għall-persuna kkonsenjata, li tiġi ġġudikata minn qorti li ma għandhiex kompetenza għal dan il-għan – Rifjut iġġustifikat mill-eżistenza ta’ rapport mill-Grupp ta’ Ħidma dwar id-Detenzjoni Arbitrarja li ma jirrelatax direttament mas-sitwazzjoni ta’ din il-persuna – Inammissibbiltà – Evalwazzjoni, mill-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni, ta’ nuqqasijiet sistemiċi jew ġeneralizzati fis-sistema ġudizzjarja tal-Membru emittenti Stat – Evalwazzjoni, mill-istess awtorità, ta’ nuqqasijiet li jaffettwaw il-protezzjoni ġudizzjarja ta’ grupp oġġettivament identifikabbli li tappartjeni għalih il-persuna kkonċernata – Rapport li jista’ jittieħed inkunsiderazzjoni fil-kuntest ta’ dawn l-evalwazzjonijiet
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, it-tieni paragrafu tal-Artikolu 47) (Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/584, kif emendata bid-Deċiżjoni Qafas 2009/299, Artikolu 1(3))
(ara l-punti 122‑126 u d-dispożittiv 4)
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali – Deċiżjoni Qafas dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew u l-proċeduri ta’ konsenja bejn Stati Membri – Konsenja ta’ persuni kkundannati jew taħt suspett lill-awtoritajiet ġudizzjarji emittenti – Obbligu ta’ rispett tad-drittijiet u tal-prinċipji ġuridiċi fundamentali – Dritt ta’ aċċess għal qorti indipendenti u imparzjali, stabbilita minn qabel bil-liġi – Rifjut ta’ eżekuzzjoni mmotivat mir-riskju, għall-persuna kkonsenjata, ta’ sentenza minn qorti nieqsa minn kompetenza għal dan il-għan – Assenza ta’ talba minn qabel għal informazzjoni komplementari tal-awtorità ġudizzjarja emittenti – Inammissibbiltà
(l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(3) tad-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/584, kif emendata bid-Deċiżjoni Qafas 2009/299, Artikolu 8(1) u Artikolu 15(2))
(ara l-punti 131‑136 u d-dispożittiv 5)
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali – Deċiżjoni Qafas dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew u l-proċeduri ta’ konsenja bejn Stati Membri – Konsenja ta’ persuni kkundannati jew taħt suspett lill-awtoritajiet ġudizzjarji emittenti – Rifjut ta’ eżekuzzjoni tal-ewwel mandat ta’ arrest Ewropew fir-rigward ta’ persuna mfittxija – Ħruġ ta’ diversi mandati ta’ arrest Ewropej suċċessivi kontra din l-istess persuna – Ammissibbiltà – Kundizzjonijiet
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, it-tieni paragrafu tal-Artikolu 47) (Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/584, kif emendata bid-Deċiżjoni Qafas 2009/299, Artikolu 1(3))
(ara l-punti 140‑146 u d-dispożittiv 6)
Sunt
Wara l-adozzjoni tal-liġijiet li jirrigwardaw l-indipendenza tal-Komunità Awtonoma ta’ Cataluña (Spanja) u ż-żamma tar-referendum għal dan il-għan, inbdew proċeduri kriminali kontra diversi persuni quddiem it-Tribunal Supremo (il-Qorti Suprema, Spanja), il-qorti tar-rinviju. Fil-ħarifa tal‑2019, diversi mandati ta’ arrest Ewropej (MAE) b’hekk inħarġu minn din il-qorti. Il-proċeduri ta’ eżekuzzjoni tal-MAE maħruġa kontra C. Puigdemont Casamajó u A. Comín Oliveres ġew sospiżi wara l-elezzjoni ta’ dawn tal-aħħar fil-Parlament Ewropew. Fir-rigward tal-MAE maħruġ kontra L. Puig Gordi, in-Nederlandstalige rechtbank van eerste aanleg Brussel (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Brussell bil-lingwa Olandiża, il-Belġju), permezz ta’ digriet adottat f’Awwissu 2020, irrifjutat l-eżekuzzjoni tiegħu għar-raġuni li, fil-fehma tagħha, il-qorti tar-rinviju ma kellhiex kompetenza sabiex toħroġ dan il-MAE. Permezz ta’ sentenza mogħtija f’Jannar 2021, il-cour d’appel de Bruxelles (il-Qorti tal-Appell ta’ Brussell, il-Belġju) ċaħdet l-appell ippreżentat minn dan id-digriet.
F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju għamlet lill-Qorti tal-Ġustizzja sensiela ta’ domandi intiżi, essenzjalment, li jiġi ddeterminat jekk awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni tistax tirrifjuta li teżegwixxi MAE billi tallega n-nuqqas ta’ kompetenza tal-awtorità ġudizzjarja emittenti sabiex toħroġ dan il-mandat jew sabiex tiġġudika lill-persuna akkużata, u jekk id-Deċiżjoni Qafas dwar il-MAE (
1
) tipprekludix il-ħruġ ta’ MAE ġdid wara li jkun ġie rrifjutat l-ewwel MAE.
Permezz tas-sentenza tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja, bl-Awla Manja bħala l-kulleġġ ġudikanti, speċifikat b’mod partikolari l-kundizzjonijiet li jippermettu lill-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni tirrifjuta li teżegwixxi MAE minħabba r-riskju ta’ ksur, fil-każ ta’ konsenja tal-persuna rikjesta, tad-dritt fundamentali ta’ din il-persuna għal smigħ xieraq (
2
), b’rabta ma’ tali nuqqas ta’ kompetenza.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Fl-ewwel lok, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni ma tistax tirrifjuta l-eżekuzzjoni ta’ MAE billi tibbaża ruħha fuq raġuni għal nuqqas ta’ eżekuzzjoni li ma tirriżultax mid-Deċiżjoni Qafas 2002/584, iżda biss mid-dritt tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li r-raġunijiet ikkunsidrati fil-ġurisprudenza tagħha bħala li jobbligaw jew jawtorizzaw li ma jingħatax segwitu għal MAE jirriżultaw kollha mid-Deċiżjoni Qafas 2002/584. Barra minn hekk, jekk jiġi aċċettat li Stat Membru jkun jista’ jżid, mal-imsemmija raġunijiet, raġunijiet oħra bbażati fuq id-dritt nazzjonali, li jippermettu li ma jiġix eżegwit MAE, dan ikun ta’ ostakolu għall-funzjonament tajjeb tas-sistema ssemplifikata ta’ konsenja tal-persuni stabbilita minn din id-deċiżjoni qafas. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja żiedet li Stat Membru għandu d-dritt, b’mod eċċezzjonali, li jinvoka raġuni għal nuqqas ta’ eżekuzzjoni bbażata fuq l-obbligu li jiġi ggarantit ir-rispett tad-drittijiet fundamentali rrikonoxxuti lill-persuna kkonċernata mid-dritt tal-Unjoni (
3
), b’osservanza tal-kundizzjonijiet stretti stabbiliti fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja f’dan ir-rigward.
Fit-tieni lok, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni ma tistax tivverifika jekk MAE jkunx inħareġ minn awtorità ġudizzjarja li kienet kompetenti għal dan il-għan u li ma tistax tirrifjuta l-eżekuzzjoni ta’ dan il-MAE meta hija tqis li dan ma kienx il-każ (
4
). F’dan ir-rigward, l-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 jipprevedi li l-awtorità ġudizzjarja emittenti hija l-awtorità ġudizzjarja tal-Istat Membru emittenti li hija kompetenti sabiex toħroġ MAE permezz tad-dritt ta’ dan l-Istat. Għalkemm l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni għandha tiżgura, qabel ma teżegwixxi MAE, li dan ikun inħareġ minn awtorità ġudizzjarja, hija ma tistax, għall-kuntrarju, tivverifika jekk l-awtorità inkwistjoni kinitx kompetenti sabiex toħroġ tali mandat fid-dawl tar-regoli tad-dritt tal-Istat Membru emittenti. Fil-kuntest tal-awtonomija proċedurali li hija rrikonoxxuta lilu, huwa fil-fatt kull Stat Membru li għandu jaħtar l-awtoritajiet ġudizzjarji kompetenti sabiex joħorġu MAE, filwaqt li dawn l-awtoritajiet ġudizzjarji sussegwentement għandhom jevalwaw huma stess il-kompetenza tagħhom għal dan il-għan fid-dawl tad-dritt tal-Istat Membru emittenti.
Fit-tielet lok, il-Qorti tal-Ġustizzja indikat li l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni mitluba tiddeċiedi l-konsenja ta’ persuna li hija s-suġġett ta’ MAE ma tistax tirrifjuta li teżegwixxi dan tal-aħħar għar-raġuni li din il-persuna tirriskja, wara l-konsenja tagħha lill-Istat Membru emittenti, li tiġi ġġudikata minn qorti li ma jkollhiex kompetenza għal dan il-għan ħlief jekk,
– minn naħa, din l-awtorità ġudizzjarja jkollha elementi oġġettivi, affidabbli, preċiżi u debitament aġġornati li juru l-eżistenza ta’ nuqqasijiet sistemiċi jew iġġeneralizzati tal-funzjonament tas-sistema ġudizzjarja tal-Istat Membru emittenti jew ta’ nuqqasijiet li jaffettwaw il-protezzjoni ġudizzjarja ta’ grupp oġġettivament identifikabbli ta’ persuni li tappartjeni għalih il-persuna kkonċernata, fid-dawl tar-rekwiżit ta’ qorti stabbilita bil-liġi, li jimplikaw li l-partijiet fil-kawża kkonċernati jiġu, b’mod ġenerali, imċaħħda, f’dan l-Istat Membru, minn rimedju ġuridiku effettiv li jippermetti li tiġi mistħarrġa l-kompetenza tal-qorti kriminali mitluba li tiġġudikahom, u
– min-naħa l-oħra, l-imsemmija awtorità ġudizzjarja tikkonstata li jeżistu, fiċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża inkwistjoni, motivi serji u pprovati sabiex wieħed jemmen li, fid-dawl tal-elementi prodotti mill-persuna li tkun is-suġġett ta’ dan il-MAE, il-qorti mitluba sabiex tieħu konjizzjoni tal-proċedura li għaliha din il-persuna ser tkun suġġetta tkun manifestament nieqsa minn kompetenza għal dan il-għan.
B’mod partikolari, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li l-kompetenza ta’ qorti sabiex tieħu konjizzjoni ta’ kawża hija parti mir-rekwiżit ta’ “qorti stabbilita bil-liġi”, li jirriżulta mill-Artikolu 47 tal-Karta. Konsegwentement, meta persuna li tkun is-suġġett ta’ MAE tallega li hija tkun ser tiġi esposta, wara l-konsenja tagħha, għal ksur tad-dritt tagħha għal rimedju effettiv quddiem qorti imparzjali, minħabba nuqqas ta’ kompetenza tal-qorti mitluba tiddeċiedi, hija l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni li għandha tevalwa l-fondatezza ta’ din l-allegazzjoni fil-kuntest ta’ dan l-eżami f’żewġ stadji. Meta l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni tqis li l-elementi li hija jkolha ma jurux l-eżistenza tan-nuqqasijiet iċċitati iktar ’il fuq, din l-awtorità ma tistax tirrifjuta li teżegwixxi dan il-MAE għal din ir-raġuni. Fil-fatt, meta, fl-Istat Membru emittenti, rimedji ġuridiċi jippermettu l-istħarriġ tal-kompetenza tal-qorti mitluba sabiex tiġġudika tali persuna (fil-forma ta’ eżami tal-kompetenza tagħha minn din il-qorti jew ta’ rimedju disponibbli quddiem qorti oħra), ir-riskju, għal din l-istess persuna, li tiġi ġġudikata minn qorti ta’ dan l-Istat Membru li ma jkollhiex kompetenza għal dan il-għan jista’, bħala prinċipju, jiġi eskluż mill-eżerċizzju, mill-imsemmija persuna, ta’ dawn ir-rimedji ġuridiċi. Fl-assenza ta’ elementi intiżi li juru l-eżistenza tan-nuqqasijiet iċċitati iktar ’il fuq, l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni ma tistax tippreżumi li tali rimedji ġuridiċi legali jkunu nieqsa, peress li din l-awtorità tkun għall-kuntrarju obbligata, skont il-prinċipju ta’ fiduċja reċiproka, li tibbaża l-analiżi tagħha fuq l-eżistenza u l-effettività tal-imsemmija rimedji ġuridiċi.
Fir-raba’ u l-aħħar lok, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li diversi MAE suċċessivi jistgħu jinħarġu kontra persuna rikjesta sabiex tinkiseb il-konsenja tagħha minn Stat Membru wara li l-eżekuzzjoni tal-ewwel MAE li jirrigwarda lil din il-persuna tkun ġiet irrifjutata minn dan l-Istat Membru, sakemm l-eżekuzzjoni ta’ MAE ġdid ma twassalx għal ksur tad-drittijiet u tal-prinċipji ġuridiċi fundamentali stabbiliti fl-Artikolu 6 TUE (
5
), u sakemm il-ħruġ ta’ dan l-aħħar MAE jkun ta’ natura proporzjonata. Fil-fatt, il-ħruġ ta’ MAE ġdid jista’ jirriżulta neċessarju, b’mod partikolari, wara li jkunu ġew esklużi l-elementi li jkunu ostakolaw l-eżekuzzjoni tal-MAE preċedenti. Fil-kuntest tal-eżami tan-natura proporzjonata tal-ħruġ ta’ MAE ġdid, l-awtorità ġudizzjarja emittenti għandha madankollu tieħu inkunsiderazzjoni n-natura u l-gravità tar-reat li bih il-persuna rikjesta tkun akkużata, il-konsegwenzi fuq din il-persuna tal-MAE maħruġ jew maħruġa preċedentement kontriha kif ukoll il-perspettivi ta’ eżekuzzjoni ta’ eventwali MAE ġdid.
(
1
)	Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/584/ĠAI tat‑13 ta’ Ġunju 2002 dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew u l-proċeduri ta’ konsenja bejn l-Istati Membri (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 34, rettifika fil-ĠU 2009, L 17, p. 45), kif emendata bid-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2009/299/ĠAI tas‑26 ta’ Frar 2009 (ĠU 2009, L 81, p. 24) (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni Qafas 2002/584”).
(
2
)	Dan id-dritt huwa sanċit fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
(
3
)	Artikolu 1(3) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584.
(
4
)	Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet abbażi tal-Artikolu 1(1) u (2) u tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584.
(
5
)	Dan l-obbligu huwa previst fl-Artikolu 1(3) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584