62023CC0337
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
ANTHONY MICHAEL COLLINS
της 12ης Σεπτεμβρίου 2024 (
1
)
Υπόθεση C‑337/23
APS Beta Bulgaria EOOD,
Agentsia za kontrol na prosrocheni zadalzhenia AD
[αίτηση του Sofiyski rayonen sad(περιφερειακού δικαστηρίου Σόφιας, Βουλγαρία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
«Προδικαστική παραπομπή – Προστασία των καταναλωτών – Καταχρηστικές ρήτρες – Οδηγία 93/13/ΕΟΚ – Οδηγία 2008/48/ΕΚ – Εγγύηση έναντι αμοιβής από επαγγελματία εγγυητή που καθορίζεται από τον πιστωτή – Συνδεδεμένες συμβάσεις πίστωσης – Εξόφληση δανείου από τον εγγυητή – Υποκατάσταση στα δικαιώματα του πιστωτικού φορέα»
I. Εισαγωγή
1.
Με την υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως που υπέβαλε το Sofiyski rayonen sad (περιφερειακό δικαστήριο Σόφιας, Βουλγαρία) ζητείται από το Δικαστήριο να αποφανθεί επί σειράς ερωτημάτων που αφορούν τη συμβατότητα με το δίκαιο της Ένωσης ορισμένων ρητρών συμβάσεων καταναλωτικών δανείων σε περίπτωση που οι εκδοχείς εγγυήσεων δανείων επιδιώκουν να ανακτήσουν από τους δανειολήπτες‑καταναλωτές τα ποσά τα οποία οι τελευταίοι έχουν δανειστεί βάσει των συμβάσεων αυτών.
II. Το νομικό πλαίσιο
Α.
Το δίκαιο της Ένωσης
2.
Το άρθρο 3 της οδηγίας 2008/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2008, για τις συμβάσεις καταναλωτικής πίστης και την κατάργηση της οδηγίας 87/102/ΕΟΚ του Συμβουλίου (
2
) ορίζει τα εξής:
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
[…]
γ)
“σύμβαση πίστωσης”: σύμβαση δυνάμει της οποίας πιστωτικός φορέας χορηγεί ή υπόσχεται να χορηγήσει σε καταναλωτή πίστωση υπό μορφή προθεσμιακής καταβολής, δανείου ή οποιασδήποτε άλλης παρόμοιας χρηματοδοτικής διευκόλυνσης […]
[…]
ιδ)
“συνδεδεμένη σύμβαση πίστωσης”: σύμβαση πίστωσης στην οποία:
i)
η εν λόγω πίστωση χρησιμεύει αποκλειστικά για τη χρηματοδότηση σύμβασης που αφορά την προμήθεια συγκεκριμένων αγαθών ή την παροχή συγκεκριμένης υπηρεσίας· και
ii)
οι δύο αυτές συμβάσεις συνιστούν αντικειμενικά μία οικονομική ενότητα· θεωρείται ότι υπάρχει οικονομική ενότητα όταν ο προμηθευτής του αγαθού ή ο πάροχος της υπηρεσίας χρηματοδοτεί ο ίδιος την πίστωση του καταναλωτή ή, σε περίπτωση χρηματοδότησης της πίστωσης από τρίτο, εάν ο πιστωτικός φορέας χρησιμοποιεί τις υπηρεσίες του προμηθευτή του αγαθού ή του παρόχου της υπηρεσίας για τη σύναψη ή την προετοιμασία της σύμβασης πίστωσης, ή εάν τα συγκεκριμένα αγαθά ή η παροχή συγκεκριμένης υπηρεσίας καθορίζονται ρητώς στη σύμβαση πίστωσης».
3.
Κατά το άρθρο 15, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/48:
«Εάν τα αγαθά ή οι υπηρεσίες που καλύπτονται από συνδεδεμένη σύμβαση πίστωσης δεν παρασχεθούν ή παρασχεθούν εν μέρει μόνο, ή εάν δεν πληρούν τους όρους της σύμβασης παροχής τους, ο καταναλωτής δικαιούται να στραφεί κατά του πιστωτικού φορέα, εφόσον έχει στραφεί κατά του προμηθευτή και έχει αποτύχει να λάβει από αυτόν την ικανοποίηση την οποία δικαιούται δυνάμει του νόμου ή της σύμβασης παροχής αγαθών ή υπηρεσιών. Τα κράτη μέλη καθορίζουν την έκταση και τους όρους άσκησης των σχετικών μέσων θεραπείας».
4.
Κατά το άρθρο 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/48:
«Όταν τα δικαιώματα του πιστωτικού φορέα από σύμβαση πίστωσης ή η ίδια η σύμβαση εκχωρούνται σε τρίτον, ο καταναλωτής δικαιούται να αντιτάσσει κατά του εκδοχέα τα ίδια μέσα άμυνας που είχε κατά του αρχικού πιστωτικού φορέα, συμπεριλαμβανομένου του συμψηφισμού, εφόσον αυτός επιτρέπεται από το οικείο κράτος μέλος».
5.
Το άρθρο 22 της οδηγίας 2008/48 ορίζει τα εξής:
«1.   Καθόσον η παρούσα οδηγία περιέχει εναρμονισμένες διατάξεις, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να διατηρούν ή να εισάγουν στο εθνικό τους δίκαιο διατάξεις που παρεκκλίνουν από αυτές που καθορίζονται στην παρούσα οδηγία. […]
2.   Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι καταναλωτές δεν μπορούν να παραιτούνται των δικαιωμάτων που τους παραχωρούνται δυνάμει των διατάξεων του εθνικού δικαίου που μεταφέρουν στο εθνικό δίκαιο την παρούσα οδηγία ή αντιστοιχούν σ’ αυτήν.
3.   Τα κράτη μέλη μεριμνούν επίσης ώστε οι διατάξεις που θεσπίζουν κατ’ εφαρμογή της παρούσας οδηγίας να μην καταστρατηγούνται μέσω του τρόπου διατύπωσης των συμβάσεων, ιδίως με την ενσωμάτωση αναλήψεων ή συμβάσεων πίστωσης, που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας, σε συμβάσεις πίστωσης ο χαρακτήρας ή ο σκοπός των οποίων θα επέτρεπε την αποφυγή της εφαρμογής της.
[…]»
Β.
Το βουλγαρικό δίκαιο
6.
Κατά το άρθρο 147, παράγραφος 1, του Zakon za zadalzheniyata i dogovorite (
3
) (νόμου περί ενοχών και συμβάσεων, όπως τροποποιήθηκε· στο εξής: ZZD):
«Ο εγγυητής εξακολουθεί να ευθύνεται ακόμη και αφότου η κύρια οφειλή καταστεί απαιτητή, εάν ο πιστωτής ασκήσει αγωγή κατά του οφειλέτη εντός έξι μηνών. Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται και στην περίπτωση που ο εγγυητής έχει περιορίσει ρητώς την εγγύησή του στη διάρκεια της κύριας οφειλής.
Η παράταση της προθεσμίας που παρέχει ο πιστωτής στον οφειλέτη δεν παράγει αποτελέσματα έναντι του εγγυητή, εάν ο τελευταίος δεν έχει συναινέσει σ’ αυτήν».
III. Η διαφορά της κύριας δίκης, τα προδικαστικά ερωτήματα και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
7.
Η Easy Asset Management AD και η Credisimo AD, νομικά πρόσωπα βουλγαρικού δικαίου, δάνεισαν σε καταναλωτές‑δανειολήπτες, δυνάμει ατομικών συμβάσεων καταναλωτικής πίστης, ποσά μεταξύ 300 βουλγαρικών λεβ (BGN) (κατά προσέγγιση 150 ευρώ) και 1700 BGN (κατά προσέγγιση 870 ευρώ) (
4
), με επιτόκια 40 % έως 50 % κατά προσέγγιση, τα οποία έπρεπε να αποπληρωθούν εντός τριών έως δεκαοκτώ μηνών. Δυνάμει εκάστης των εν λόγω συμβάσεων πίστωσης, ο καταναλωτής‑δανειολήπτης όφειλε να παράσχει εξασφάλιση υπό τη μορφή εγγύησης (
5
). Την εγγύηση αυτή μπορούσαν να παράσχουν δύο φυσικά πρόσωπα που πληρούσαν ορισμένα πιστωτικά κριτήρια (
6
), μια τράπεζα ή μια εταιρία που θα υποδεικνυόταν από τον πιστωτικό φορέα (
7
). Σε εκάστη εκ των υποθέσεων ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, ο καταναλωτής‑δανειολήπτης προσέφερε εγγύηση από εταιρία που υπέδειξε ο πιστωτικός φορέας, είτε την εταιρία Financial Bulgaria EOOD, θυγατρική της Easy Asset Management AD, είτε την I Trust EOOD. Κατόπιν της μη εξόφλησης του δανείου από τον καταναλωτή‑δανειολήπτη, ο εγγυητής εξόφλησε τον πιστωτικό φορέα βάσει της εγγύησης. Στη συνέχεια, οι εγγυητές εκχώρησαν τις αντίστοιχες απαιτήσεις τους είτε στην APS Beta Bulgaria EOOD (την πρώτη αιτούσα· στο εξής: APS Beta Bulgaria) είτε στην Agentsia za kontrol na prosrocheni zadalzhenia AD (τη δεύτερη αιτούσα· στο εξής: Agentsia).
8.
Οι δίκες ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου αφορούν επτά μονομερείς αιτήσεις της APS Beta Bulgaria και της Agentsia (
8
) με αίτημα την έκδοση διαταγών πληρωμής σε βάρος των καταναλωτών‑δανειοληπτών για την αναγκαστική είσπραξη των ποσών που κατέβαλαν οι εγγυητές στους πιστωτικούς φορείς δυνάμει των συμβάσεων πίστωσης (
9
). Τα ποσά αυτά περιλάμβαναν κονδύλια για το κόστος της εγγύησης που υπερέβαιναν το 75 % του συνολικού πληρωτέου ποσού βάσει των συμβάσεων πίστωσης.
9.
Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι το Varhoven kasatsionen sad (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, Βουλγαρία) ερμηνεύει το άρθρο 147, παράγραφος 1, του ZZD υπό την έννοια ότι, εάν ο πιστωτικός φορέας δεν ασκήσει αγωγή κατά του οφειλέτη εντός έξι μηνών από τον χρόνο κατά τον οποίο η κύρια οφειλή κατέστη απαιτητή, κάθε εγγύηση για την εξόφληση της εν λόγω οφειλής αποσβέννυται δυνάμει δικαιϊκού κανόνα που εφαρμόζεται αυτεπαγγέλτως (
10
). Ορισμένα εθνικά δικαστήρια υιοθετούν την άποψη ότι μόνον ο εγγυητής δύναται να επικαλεστεί το άρθρο 147, παράγραφος 1, του ZZD έναντι του πιστωτικού φορέα. Μολονότι οι υποχρεώσεις του εγγυητή έναντι του πιστωτικού φορέα ενδέχεται να έχουν αποσβεστεί λόγω της παράλειψης του τελευταίου να στραφεί δικαστικώς κατά του οφειλέτη εγκαίρως, ο εγγυητής δύναται να ανακτήσει από τον οφειλέτη που έπαυσε τις πληρωμές οποιοδήποτε ποσό κατέβαλε βάσει της εγγύησης (
11
). Στην πρώτη, τη δεύτερη και την τρίτη εκ των υποθέσεων ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, η Financial Bulgaria EOOD και η I Trust EOOD εξόφλησαν τον πιστωτικό φορέα πάνω από έξι μήνες αφότου η τελευταία δόση κατέστη απαιτητή και εκχώρησαν τα απορρέοντα από τις εγγυήσεις δικαιώματά τους στην APS Beta Bulgaria. Στην τέταρτη, την έβδομη και την όγδοη εκ των υποθέσεων, η Financial Bulgaria EOOD εξόφλησε την οφειλή πάνω από έξι μήνες αφότου η τελευταία δόση κατέστη απαιτητή και εκχώρησε τα απορρέοντα από τις εγγυήσεις δικαιώματά της στην Agentsia. Στην πέμπτη υπόθεση, η Financial Bulgaria EOOD εξόφλησε την οφειλή εντός του διαστήματος των έξι μηνών και εκχώρησε τα απορρέοντα από την εγγύηση δικαιώματά της στην Agentsia.
10.
Στο πλαίσιο αυτό, το Sofiyski rayonen sad (περιφερειακό δικαστήριο Σόφιας) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Έχουν το άρθρο 4, παράγραφος 2, και το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου [ (
12
)] σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές […] την έννοια ότι, όταν σε σύμβαση πίστωσης προβλέπεται υποχρέωση του καταναλωτή να συνάψει σύμβαση εγγύησης με εγγυητή που υποδεικνύεται από τον πιστωτικό φορέα, το περιεχόμενο της σύμβασης εγγύησης δεν αποτελεί το “κύριο αντικείμενο” της σύμβασης με τον εν λόγω τρίτο, αλλά μέρος του περιεχομένου της σύμβασης πίστωσης; Ασκεί επιρροή, στο πλαίσιο αυτό, εάν ο πιστωτικός φορέας και ο εγγυητής είναι συνδεδεμένα πρόσωπα;
2)
Έχει το σημείο 1, στοιχείο θʹ, του παραρτήματος της [οδηγίας 93/13] την έννοια ότι, όταν ο καταναλωτής, στο πλαίσιο ήδη συναφθείσας σύμβασης πίστωσης, υποχρεούται να ορίσει εγγυητή –με δυνατότητα ανάθεσης της οικείας εντολής και σε πρόσωπο που υποδεικνύεται από τον πιστωτικό φορέα–, το περιεχόμενο της υποχρέωσης του καταναλωτή που απορρέει από σύμβαση εγγύησης της ίδιας ημερομηνίας, η οποία συνήφθη μετά τη σύμβαση πίστωσης, θεωρείται ασαφές διότι ο καταναλωτής δεν είχε τη δυνατότητα να επιλέξει ή να προτείνει ο ίδιος το πρόσωπο που υποδεικνύεται από τον πιστωτικό φορέα ως μελλοντικός εγγυητής;
3)
Εάν η απάντηση στο ανωτέρω ερώτημα είναι ότι το αντικείμενο της σύμβασης εγγύησης είναι σαφές, έχει το σημείο 1, στοιχεία θʹ, ιʹ και μʹ, του παραρτήματος της [οδηγίας 93/13] την έννοια ότι, όταν ο καταναλωτής, στο πλαίσιο ήδη συναφθείσας σύμβασης πίστωσης, υποχρεούται να ορίσει εγγυητή –με δυνατότητα ανάθεσης της οικείας εντολής και σε πρόσωπο που υποδεικνύεται από τον πιστωτικό φορέα–, το περιεχόμενο της υποχρέωσης του καταναλωτή που απορρέει από τη σύμβαση πίστωσης θεωρείται ασαφές και αυτό ενδεχομένως συνεπάγεται την ακυρότητα της σύμβασης πίστωσης ή επιμέρους όρων αυτής;
4)
Έχει το άρθρο 4, παράγραφος 1, της [οδηγίας 93/13], σε συνδυασμό με το άρθρο 8 της οδηγίας 2005/29/ΕΚ [ (
13
)] για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, την έννοια ότι, όταν το πρόσωπο που χορηγεί την πίστωση επιβάλλει στον καταναλωτή να συνάψει σύμβαση με πρόσωπο που ορίζεται από τον πιστωτικό φορέα, η οποία να εξασφαλίζει την απαίτηση του τελευταίου κατά του καταναλωτή, τούτο συνιστά πάντοτε εκμετάλλευση της μειονεκτικής θέσης του καταναλωτή και, συνεπώς, επιθετική εμπορική πρακτική;
5)
Σε περίπτωση αρνητικής απάντησης στο τέταρτο ερώτημα: Έχει το άρθρο 4, παράγραφος 1, και το άρθρο 7 της [οδηγίας 93/13], σε συνδυασμό με το άρθρο 8 της [οδηγίας 2005/29], για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, την έννοια ότι στο πλαίσιο μονομερούς δικαστικής διαδικασίας, όπως είναι η διαδικασία έκδοσης διαταγής πληρωμής στην οποία δεν μετέχει ο καταναλωτής, ο δικαστής δύναται να θεμελιώσει αμφιβολία σχετικά με τον καταχρηστικό χαρακτήρα συμβατικής ρήτρας αποκλειστικά βάσει ενδείξεων για το ότι η επίμαχη ρήτρα έγινε δεκτή από τον καταναλωτή βάσει αθέμιτης εμπορικής πρακτικής ή η αθέμιτη εμπορική πρακτική πρέπει να διαπιστώνεται με βεβαιότητα;
6)
Έχει το άρθρο 15, παράγραφος 2, της [οδηγίας 2008/48] την έννοια ότι η εν λόγω διάταξη εφαρμόζεται σε περιπτώσεις στις οποίες η σύμβαση πίστωσης συνδέεται με συμπληρωματικές υπηρεσίες, όπως παροχή εγγυήσεως από τρίτο έναντι αμοιβής, καθώς και ότι παρέχει στον καταναλωτή τη δυνατότητα, εκτός από τις αξιώσεις που έχει λόγω της υπαίτιας συμπεριφοράς του εγγυητή, όπως η πληρωμή μετά τη λήξη της νόμιμης προθεσμίας, να προβάλει και δικονομικές ενστάσεις οι οποίες αποκλείουν την οφειλή έναντι του εγγυητή;
7)
Αντιβαίνει στο άρθρο 15, παράγραφος 2, της [οδηγίας 2008/48], σε συνδυασμό με την αρχή της αποτελεσματικότητας ή –εφόσον γίνει δεκτό ότι η σύμβαση πίστωσης και η σύμβαση εγγύησης συνιστούν συνδεδεμένες πράξεις– αντιβαίνει στα άρθρα 5 και 7 της [οδηγίας 93/13], σε συνδυασμό με το σημείο 1, στοιχεία βʹ και γʹ, του παραρτήματος της οδηγίας αυτής, εθνική νομολογία κατά την οποία ο εγγυητής στο πλαίσιο σύμβασης συνδεδεμένης με σύμβαση καταναλωτικής πίστης, ο οποίος έλαβε αμοιβή από τον καταναλωτή για την εξασφάλιση της σύμβασης πίστωσης και, βάσει συμβατικής ρήτρας, προέβη σε καταβολή προς τον πιστωτικό φορέα, μολονότι είχε παρέλθει η προθεσμία που προβλέπει το άρθρο 147 του [ZZD], γεγονός που κατά τη νομολογία επιφέρει την πλήρη απόσβεση της εγγύησης, δύναται παρά ταύτα να επικαλεστεί ότι υπεισήλθε στα δικαιώματα του αρχικού πιστωτή και, επικαλούμενος αντιφατική νομολογία σχετικά με την εφαρμογή του νόμου, να ζητήσει την καταβολή από τον πρωτοφειλέτη;
8)
Έχει το άρθρο 3, στοιχείο ζʹ, της [2008/48], σε συνδυασμό με το άρθρο 5 της [οδηγίας 93/13], την έννοια ότι, σε περίπτωση που σύμβαση πίστωσης επιβάλλει την υποχρέωση σύναψης συνδεδεμένης σύμβασης εγγύησης, η οποία συνεπάγεται την αύξηση του συνολικού ποσού της οφειλής από την πίστωση, το συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο (ΣΕΠΕ) που αφορά την πίστωση πρέπει να υπολογίζεται επίσης με βάση τις δόσεις, όπως αυτές αυξάνονται λόγω της αμοιβής που λαμβάνει ο εγγυητής; Ασκεί επιρροή, στην περίπτωση αυτή, το ποιος επέλεξε τον εγγυητή και εάν πρόκειται για πρόσωπο συνδεδεμένο με τον αρχικό πιστωτή;
9)
Έχει το άρθρο 10, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, της [οδηγίας 2008/48] την έννοια ότι η εσφαλμένη αναγραφή του ΣΕΠΕ σε σύμβαση πίστωσης μεταξύ ενός επαγγελματία και ενός καταναλωτή‑δανειολήπτη πρέπει να θεωρείται παράλειψη μνείας του ΣΕΠΕ στη σύμβαση πίστωσης και ότι το εθνικό δικαστήριο πρέπει να επιβάλει τις έννομες συνέπειες που προβλέπει το εθνικό δίκαιο για την παράλειψη μνείας του [ΣΕΠΕ] σε σύμβαση καταναλωτικής πίστης; Πρέπει να γίνει δεκτό ότι οι συνέπειες αυτές επιβάλλονται και στον εγγυητή που προέβη στην καταβολή, στο πλαίσιο της σχέσης του με τον καταναλωτή;
10)
Έχει το άρθρο 23, δεύτερη περίοδος, της [οδηγίας 2008/48] την έννοια ότι η προβλεπόμενη από το εθνικό δίκαιο κύρωση, ήτοι η ακυρότητα της σύμβασης καταναλωτικής πίστης, βάσει της οποίας μόνο το χορηγηθέν κεφάλαιο είναι επιστρεπτέο, θεωρείται αναλογική στις περιπτώσεις κατά τις οποίες το ΣΕΠΕ δεν αναγράφεται με σαφήνεια στη σύμβαση καταναλωτικής πίστης, καθόσον δεν περιλαμβάνει τα έξοδα για τον επιλεγέντα από τον πιστωτικό φορέα επαγγελματία εγγυητή, μολονότι το ΣΕΠΕ αναγράφεται αριθμητικώς στο κείμενο της σύμβασης πίστωσης;
11)
Έχει το άρθρο 2, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/138/ΕΚ [ (
14
)] σχετικά με την ανάληψη και την άσκηση δραστηριοτήτων ασφάλισης και αντασφάλισης (Φερεγγυότητα II) […], σε συνδυασμό με το μέρος Α, σημείο 14, του παραρτήματος 1, της οδηγίας αυτής, την έννοια ότι, όσον αφορά τον εγγυητή, η κατ’ επάγγελμα άσκηση δραστηριότητας εγγυητή έναντι αμοιβής, κατά την οποία η εγγυήτρια εταιρία σε κάθε περίπτωση μη εξόφλησης καταβάλλει το συνολικό ποσό της πίστωσης που χορηγήθηκε σε καταναλωτή ως πρωτοφειλέτη και η αμοιβή, ανεξάρτητα από τη μη εξόφληση, καταβάλλεται από τον καταναλωτή με κάθε δόση του δανείου, συνιστά “δραστηριότητα ασφάλισης” κατά την έννοια της προαναφερθείσας οδηγίας;
12)
Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης στο ενδέκατο ερώτημα: Έχει το άρθρο 14, παράγραφος 1, της [οδηγίας 2009/138] την έννοια ότι το πρόσωπο το οποίο ασκεί την αναφερόμενη στο ενδέκατο προδικαστικό ερώτημα δραστηριότητα υπέχει την υποχρέωση αδειοδότησης από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές που είναι αρμόδιες για τη χορήγηση αδειών σε ασφαλιστές;»
11.
Η Agentsia, η Τσεχική Κυβέρνηση (
15
) και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλαν γραπτές παρατηρήσεις στο Δικαστήριο.
IV. Ανάλυση
12.
Το Δικαστήριο ζητεί τη γνώμη μου για την απάντηση που πρέπει να δοθεί στο έκτο και το έβδομο προδικαστικό ερώτημα. Η Agentsia και η Επιτροπή προτείνουν στο Δικαστήριο να εξετάσει τα ερωτήματα αυτά από κοινού, πρόταση με την οποία συμφωνώ.
13.
Στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, απόκειται στο Δικαστήριο να δώσει στο αιτούν δικαστήριο χρήσιμη απάντηση που να του παρέχει τη δυνατότητα επιλύσεως της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί. Υπό το πρίσμα αυτό, το Δικαστήριο μπορεί να αναδιατυπώσει, εφόσον είναι αναγκαίο, τα ερωτήματα που του έχουν υποβληθεί (
16
). Με το έκτο και το έβδομο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί, αφενός, εάν το άρθρο 15, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/48 εφαρμόζεται σε συμβάσεις πίστωσης που συνδέονται με την παροχή εγγύησης από τρίτο έναντι αμοιβής και, αφετέρου, εάν τα άρθρα 5 και 7 της οδηγίας 93/13, σε συνδυασμό με το σημείο 1, στοιχεία βʹ και γʹ, του παραρτήματος της οδηγίας αυτής, εφαρμόζονται επί εθνικής νομολογίας κατά την οποία ο εγγυητής που έχει εξοφλήσει τον αρχικό πιστωτή σύμβασης καταναλωτικής πίστης δύναται να αξιώσει την πληρωμή του από τον πρωτοφειλέτη παρά την απόσβεση της εν λόγω εγγύησης.
Α.
Επί του παραδεκτού του έκτου και του εβδόμου προδικαστικού ερωτήματος
Οι παρατηρήσεις των μετεχόντων στη διαδικασία
14.
Κατά την Agentsia, η σύμβαση εγγύησης παρέχει στον πιστωτή πρόσθετη εξασφάλιση για το δάνειο και διασφαλίζει την πλήρη και έγκαιρη εξόφλησή του. Η εν λόγω σύμβαση εγγύησης διακρίνεται από τη σύμβαση πίστωσης μεταξύ του πιστωτή και του καταναλωτή‑δανειολήπτη, με αποτέλεσμα οι δύο συμβάσεις να μην μπορούν να αντιμετωπιστούν ως ενιαία εμπορική ενότητα. Εξάλλου, η σύμβαση εγγύησης δεν χρηματοδοτεί τη σύμβαση πίστωσης. Συνεπώς, η σύμβαση πίστωσης και η σύμβαση εγγύησης δεν συνιστούν «συνδεδεμένες συμβάσεις πίστωσης», κατά την έννοια του άρθρου 3, στοιχείο ιδʹ, της οδηγίας 2008/48. Δεδομένου ότι το άρθρο 15, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/48 εφαρμόζεται αποκλειστικά σε συνδεδεμένες συμβάσεις πίστωσης, δεν διέπει τις πράξεις τις οποίες αφορά η διάταξη περί παραπομπής. Το έκτο και το έβδομο προδικαστικό ερώτημα δεν αφορούν τα πραγματικά περιστατικά της υπό κρίση υπόθεσης, έχουν υποθετικό χαρακτήρα και, ως εκ τούτου, είναι απαράδεκτα.
15.
Η Επιτροπή δεν θέτει ζήτημα ως προς το παραδεκτό του έκτου και του εβδόμου προδικαστικού ερωτήματος.
Ανάλυση
16.
Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η διαδικασία του άρθρου 267 ΣΛΕΕ αποτελεί μέσο συνεργασίας μεταξύ του Δικαστηρίου και των εθνικών δικαστηρίων, με την οποία το Δικαστήριο τους παρέχει τα στοιχεία ερμηνείας του δικαίου της Ένωσης που είναι αναγκαία για την επίλυση της διαφοράς επί της οποίας καλούνται να αποφανθούν. Στο πλαίσιο της συνεργασίας αυτής, εναπόκειται αποκλειστικώς στο εθνικό δικαστήριο, ενώπιον του οποίου εκκρεμεί η διαφορά, και το οποίο φέρει την ευθύνη της αποφάσεως την οποία πρόκειται να εκδώσει, να εκτιμήσει, λαμβάνοντας υπόψη τις συγκεκριμένες συνθήκες της υποθέσεως που εκκρεμεί ενώπιόν του, τόσο την αναγκαιότητα μιας προδικαστικής αποφάσεως για την έκδοση της δικής του αποφάσεως όσο και το λυσιτελές των ερωτημάτων που υποβάλλει στο Δικαστήριο. Εφόσον τα υποβαλλόμενα ερωτήματα αφορούν την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης, το Δικαστήριο υποχρεούται καταρχήν να απαντήσει. Τα σχετικά με την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης ερωτήματα τα οποία υπέβαλε το εθνικό δικαστήριο, εντός του πραγματικού και κανονιστικού πλαισίου το οποίο αυτό προσδιορίζει και την ακρίβεια του οποίου δεν οφείλει να ελέγξει το Δικαστήριο, υποβάλλονται λυσιτελώς κατά τεκμήριο. Το Δικαστήριο μπορεί να απορρίψει αίτηση εθνικού δικαστηρίου για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως μόνον όταν είναι πρόδηλο ότι η ζητούμενη ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης ουδεμία σχέση έχει με το υποστατό ή το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, όταν το πρόβλημα είναι υποθετικής φύσεως ή ακόμη όταν το Δικαστήριο δεν έχει στη διάθεσή του τα πραγματικά και νομικά στοιχεία που του είναι αναγκαία για να δώσει χρήσιμη απάντηση στα υποβληθέντα ερωτήματα (
17
).
17.
Με το έκτο και το έβδομο προδικαστικό ερώτημα ζητείται να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 15, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/48 εφαρμόζεται σε συμβάσεις πίστωσης που συνδέονται με την παροχή εγγύησης από τρίτο έναντι αμοιβής καταβαλλόμενης από τον οφειλέτη και, ειδικότερα, εάν οι συμβάσεις αυτές συνιστούν «συνδεδεμένες συμβάσεις πίστωσης» κατά την έννοια της οδηγίας 2008/48. Με τα δύο αυτά ερωτήματα ζητείται από το Δικαστήριο να διευκρινίσει εάν ορισμένες διατάξεις του παράγωγου δικαίου της Ένωσης έχουν εφαρμογή επί των περιγραφόμενων στην αίτηση προδικαστικής αποφάσεως πραγματικών περιστατικών, την ύπαρξη των οποίων δεν αμφισβητούν οι διάδικοι. Τα πραγματικά αυτά περιστατικά εμπίπτουν προδήλως στο πεδίο εφαρμογής της νομολογίας στην οποία παραπέμπει το σημείο 16 των παρουσών προτάσεων. Προτείνω, επομένως, στο Δικαστήριο να κρίνει το έκτο και το έβδομο ερώτημα παραδεκτά.
Β.
Επί της ουσίας
Οι παρατηρήσεις των διαδίκων
18.
Για τους λόγους που εκτίθενται στο σημείο 14 των παρουσών προτάσεων, η Agentsia υποστηρίζει ότι το άρθρο 15, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/48 δεν εφαρμόζεται όταν σύμβαση πίστωσης συνδέεται με την παροχή συμπληρωματικών υπηρεσιών, εν προκειμένω με την παροχή εγγύησης από τρίτο έναντι αμοιβής. Ισχυρίζεται ότι το έβδομο προδικαστικό ερώτημα θέτει ζητήματα εθνικού δικαίου, τα οποία αφορούν τη λήξη της εγγύησης, και όχι τις αξιώσεις κατά του πιστωτή που απορρέουν από την παροχή αγαθών ή υπηρεσιών. Περαιτέρω, η Agentsia επισημαίνει ότι το γεγονός ότι ο εγγυητής δεν αντέταξε το άρθρο 147 του ZZD έναντι του πιστωτή, παρά την παρέλευση εξάμηνης προθεσμίας από τότε που η κύρια οφειλή κατέστη απαιτητή, δεν έχει συνέπειες για τον καταναλωτή‑δανειολήπτη. Το χρέος οφείλεται, ανεξάρτητα από την ταυτότητα του προσώπου του πιστωτή.
19.
Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη ότι οι συμβάσεις πίστωσης που αποτελούν το αντικείμενο των υποθέσεων ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου δεν πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 3, στοιχείο ιδʹ, της οδηγίας 2008/48 και, ως εκ τούτου, δεν αποτελούν συνδεδεμένες συμβάσεις πίστωσης διεπόμενες από το άρθρο 15, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/48. Η χορηγηθείσα πίστωση δεν χρηματοδότησε εν όλω ή εν μέρει σύμβαση προμήθειας συγκεκριμένων αγαθών ή παροχής συγκεκριμένων υπηρεσιών. Επομένως, οι συμβάσεις εγγύησης είναι συμπληρωματικές της σύμβασης πίστωσης και δεν παρέχουν πίστωση για την αγορά αγαθών ή υπηρεσιών. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι το έβδομο προδικαστικό ερώτημα φαίνεται να αφορά την εφαρμογή και την ερμηνεία του εθνικού δικαίου και όχι τη ρήτρα σύμβασης που συνάπτεται με καταναλωτές, οπότε δεν έχουν εφαρμογή οι διατάξεις της οδηγίας 93/13 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές.
20.
Εντούτοις, η Επιτροπή, στο πλαίσιο των απαντήσεών της στο έκτο και το έβδομο προδικαστικό ερώτημα, προτείνει στο Δικαστήριο να λάβει υπόψη τις ιδιαίτερες περιστάσεις υπό τις οποίες εκδόθηκε η απόφαση περί παραπομπής. Η σχέση μεταξύ του πιστωτή και του εγγυητή φαίνεται ικανή (
18
) να αποτρέψει τον τελευταίο από την επίκληση του άρθρου 147, παράγραφος 1, του ZZD για την απόσβεση της εγγύησης. Εάν ο καταναλωτής‑δανειολήπτης είχε τη δυνατότητα να επικαλεστεί τη διάταξη αυτήν έναντι του πιστωτή, θα μπορούσε να αποφύγει την αποπληρωμή του ποσού του δανείου. Οι παρατηρήσεις αυτές έχουν ιδιαίτερη σημασία σε περιπτώσεις όπου η πρόσβαση στη σύμβαση πίστωσης εξαρτάται από το εάν ο καταναλωτής‑δανειολήπτης θα λάβει εγγύηση από οντότητα που υποδεικνύεται από τον πιστωτικό φορέα.
21.
Η Επιτροπή υποστηρίζει περαιτέρω ότι το άρθρο 17 της οδηγίας 2008/48 καταστρατηγείται όταν ο εγγυητής έχει τη δυνατότητα, για την εξασφάλιση της εξόφλησης οφειλής από καταναλωτή‑δανειολήπτη, να επικαλεστεί σύμβαση εγγύησης και όχι εκχώρηση του δικαιώματος είσπραξης της οφειλής αυτής. Κατά την Επιτροπή, το άρθρο 17 της οδηγίας 2008/48 στηρίζεται στο τεκμήριο ότι ο εκδοχέας απαίτησης είναι τρίτος ανεξάρτητος από τον πιστωτή. Η παρεχόμενη από τη διάταξη αυτήν προστασία πρέπει να ισχύει κατά μείζονα λόγο όταν ο εγγυητής είναι θυγατρική του αρχικού πιστωτή. Ρύθμιση βάσει της οποίας ένας πιστωτής και ένας εγγυητής, που λειτουργούν ως ενιαία εμπορική ενότητα, συμφωνούν την εξάλειψη των δικαιωμάτων ενός καταναλωτή‑δανειολήπτη έναντι του πιστωτή καταστρατηγεί την οδηγία 2008/48, κατά παράβαση του άρθρου 22, παράγραφος 3, της ίδιας οδηγίας.
Ανάλυση
– Επί του άρθρου 15, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/48
22.
Κατά το άρθρο 3, στοιχείο ιδʹ, της οδηγίας 2008/48, η «συνδεδεμένη σύμβαση πίστωσης» απαιτεί να πληρούνται σωρευτικά δύο προϋποθέσεις: η επίμαχη πίστωση να χρησιμεύει αποκλειστικά για τη χρηματοδότηση σύμβασης που αφορά την προμήθεια αγαθών ή την παροχή υπηρεσιών· και οι δύο συμβάσεις, αντικειμενικά εξεταζόμενες, να συνιστούν μία ενιαία οικονομική ενότητα (
19
). Από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι οι επίμαχες στις υποθέσεις της κύριας δίκης συμβάσεις πίστωσης δεν χρηματοδοτούν την αγορά συγκεκριμένων αγαθών ή υπηρεσιών. Εξάλλου, ούτε οι συμβάσεις εγγύησης παρέχουν υπηρεσία η οποία πληρώνεται μέσω των συμβάσεων πίστωσης. Όπως ορθώς επισημαίνει η Επιτροπή, η σύμβαση εγγύησης είναι συμπληρωματική της σύμβασης πίστωσης. Επομένως, οι δύο αυτές συμβάσεις δεν πληρούν την πρώτη από τις σωρευτικά απαιτούμενες προϋποθέσεις για την ύπαρξη «συνδεδεμένης σύμβασης πίστωσης» κατά την έννοια της οδηγίας 2004/48. Δεδομένου ότι το άρθρο 15, παράγραφος 2, εφαρμόζεται σε «συνδεδεμένες συμβάσεις πίστωσης», όπως αυτές ορίζονται, η εν λόγω διάταξη δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε συμβάσεις που δεν εμπίπτουν στον ορισμό αυτόν.
– Επί των άρθρων 5 και 7 της οδηγίας 93/13
23.
Κατά το αιτούν δικαστήριο, η εθνική νομολογία ερμηνεύει το άρθρο 147 του ZZD υπό την έννοια ότι επιτρέπει στον εγγυητή που εξόφλησε τον αρχικό πιστωτή να αξιώσει πληρωμή από τον οφειλέτη, ακόμη και αν η εγγύηση θεωρείται αποσβεσθείσα εκ του νόμου (
20
). Η οδηγία 93/13 αποσκοπεί στην προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών που αφορούν τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται μεταξύ πωλητή ή προμηθευτή και καταναλωτή. Το άρθρο 5 της οδηγίας 93/13 επιβάλλει οι έγγραφες ρήτρες των συμβάσεων να συντάσσονται με σαφή και κατανοητό τρόπο καθώς και, εν αμφιβολία, να επικρατεί η ευνοϊκότερη για τον καταναλωτή ερμηνεία. Το άρθρο 7 της οδηγίας 93/13 ρυθμίζει την επανειλημμένη χρήση καταχρηστικών ρητρών στις συμβάσεις που συνάπτονται με καταναλωτές. Όπως επισημαίνει η Επιτροπή, μολονότι το έβδομο προδικαστικό ερώτημα παραπέμπει στα άρθρα 5 και 7 της οδηγίας 93/13, σε συνδυασμό με το σημείο 1, στοιχεία βʹ και γʹ, του παραρτήματός της, ωστόσο, τούτο γίνεται μάλλον στο πλαίσιο της εφαρμογής εθνικής νομοθεσίας παρά στο πλαίσιο της ερμηνείας ρήτρας σύμβασης που συνάπτεται με καταναλωτές. Δεδομένου ότι, κατά το γράμμα τους, οι εν λόγω διατάξεις του δικαίου της Ένωσης εφαρμόζονται στην ερμηνεία και τη χρήση καταχρηστικών ρητρών στις συμβάσεις που συνάπτονται με καταναλωτές, οι διατάξεις αυτές δεν διέπουν την εφαρμογή διατάξεων του εθνικού δικαίου, όπως το άρθρο 147 του ZZD (
21
).
– Επί της καταστρατήγησης των διατάξεων της οδηγίας 2008/48
24.
Το άρθρο 267 ΣΛΕΕ απονέμει στο Δικαστήριο την αρμοδιότητα να ερμηνεύει το δίκαιο της Ένωσης στο πλαίσιο της απάντησης σε ερωτήματα που του θέτει εθνικό δικαστήριο (
22
). Μολονότι, προκειμένου να παράσχει λυσιτελή απάντηση, το Δικαστήριο μπορεί να χρειαστεί να λάβει υπόψη του κανόνες του δικαίου της Ένωσης τους οποίους το εθνικό δικαστήριο δεν αναφέρει στα ερωτήματά του (
23
), εντούτοις, η σχετική αρμοδιότητά του περιορίζεται από τη σαφή διάκριση των λειτουργιών του Δικαστηρίου και των εθνικών δικαστηρίων την οποία προβλέπει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ (
24
) δυνάμει του οποίου τα εθνικά δικαστήρια αποφασίζουν για τα ερωτήματα σχετικά με το δίκαιο της Ένωσης στα οποία επιθυμούν να λάβουν απάντηση (
25
). Επομένως, στα εθνικά δικαστήρια απόκειται η διατύπωση και το περιεχόμενο των ερωτημάτων που επιθυμούν να υποβάλουν, τα οποία δεν δύνανται να μεταβάλουν οι διάδικοι της κύριας δίκης (
26
). Τούτο συνάδει με τη νομολογία που επιβάλλει την υποχρέωση του Δικαστηρίου να εξασφαλίζει στις κυβερνήσεις των κρατών μελών και στους διαδίκους τη δυνατότητα να υποβάλλουν παρατηρήσεις επί των προδικαστικών ερωτημάτων που υποβάλλονται στο Δικαστήριο σύμφωνα με το άρθρο 23 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (
27
).
25.
Η υπό κρίση υπόθεση αποτελεί ένα καλό παράδειγμα, τουλάχιστον εν μέρει, των λόγων που δικαιολογούν τους περιορισμούς στην άσκηση από τη Δικαστήριο της αρμοδιότητας που του απονέμει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ. Δεδομένου ότι το αιτούν δικαστήριο δεν ζητεί την ερμηνεία του άρθρου 17, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/48, δεν αμφισβητήθηκε η νομική βάση του ισχυρισμού της Επιτροπής ότι η διάταξη αυτή στηρίζεται στην προϋπόθεση ότι ο εκδοχέας πρέπει να είναι τρίτος, ανεξάρτητος από τον αρχικό πιστωτή. Από το γράμμα του άρθρου 22, παράγραφος 3, της οδηγίας 2008/48 προκύπτει σαφώς ότι η διάταξη αυτή επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να μεριμνούν ώστε οι διατάξεις που θεσπίζουν προς εφαρμογή της οδηγίας αυτής να μην καταστρατηγούνται (
28
). Δεδομένου ότι το αιτούν δικαστήριο δεν ζήτησε από το Δικαστήριο την ερμηνεία του άρθρου 22, παράγραφος 3, της οδηγίας 2008/48, δεν μπορεί να του καταλογιστεί ότι παρέλειψε να αναφέρει εάν οι διατάξεις οι οποίες, κατά τους ισχυρισμούς της Επιτροπής, καταστρατηγήθηκαν, θεσπίστηκαν για τον σκοπό αυτόν. Επομένως, το Δικαστήριο δεν διαθέτει τα αναγκαία στοιχεία προκειμένου να παράσχει στο αιτούν δικαστήριο μια ερμηνεία του άρθρου 22, παράγραφος 3, της οδηγίας 2008/48 την οποία αυτό να μπορεί να χρησιμοποιήσει για την επίλυση της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιόν του. Τέτοιου είδους αποτελέσματα δεν είναι συμβατά με την ορθή λειτουργία της διαδικασίας του άρθρου 267 ΣΛΕΕ.
V. Πρόταση
26.
Ως εκ τούτου, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο έκτο και στο έβδομο προδικαστικό ερώτημα που υπέβαλε το Sofiyski rayonen sad (περιφερειακό δικαστήριο Σόφιας, Βουλγαρία) ως εξής:
1)
Το άρθρο 15, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2008, για τις συμβάσεις καταναλωτικής πίστης και την κατάργηση της οδηγίας 87/102/ΕΟΚ του Συμβουλίου, δεν εφαρμόζεται σε συμβάσεις πίστωσης που αφορούν συμπληρωματικές υπηρεσίες, ήτοι την παροχή εγγύησης από τρίτο έναντι αμοιβής, όταν οι εν λόγω συμβάσεις πίστωσης δεν χρησιμεύουν αποκλειστικά για τη χρηματοδότηση σύμβασης που αφορά την προμήθεια συγκεκριμένων αγαθών ή την παροχή συγκεκριμένων υπηρεσιών.
2)
Τα άρθρα 5 και 7 της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 1993, σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές, σε συνδυασμό με το σημείο 1, στοιχεία βʹ και γʹ, του παρατήματος της ίδιας οδηγίας, δεν εφαρμόζονται σε εθνική νομολογία κατά την οποία ο εγγυητής που εξόφλησε τον αρχικό πιστωτή δύναται να αξιώσει πληρωμή από τον οφειλέτη, παρά την απόσβεση της εν λόγω εγγύησης.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.
(
2
)	ΕΕ 2008, L 133, σ. 66, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2011/90/ΕΚ της Επιτροπής, της 14ης Νοεμβρίου 2011 (ΕΕ 2011, L 296, σ. 35), με την οδηγία 2014/17/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 4ης Φεβρουαρίου 2014 (ΕΕ 2014, L 60, σ. 34), με τον κανονισμό (ΕΕ) 2016/1011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 8ης Ιουνίου 2016 (ΕΕ 2016, L 171, σ. 1), με τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/1243 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Ιουνίου 2019 (ΕΕ 2019, L 198, σ. 241), και με την οδηγία (ΕΕ) 2021/2167 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2021 (ΕΕ 2021, L 438, σ. 1).
(
3
)	Επίσημη εφημερίδα της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας αριθ. 275, της 22ας Νοεμβρίου 1950, σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 1951, όπως τροποποιήθηκε με την Επίσημη εφημερίδα της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας αριθ. 35, της 27ης Απριλίου 2021.
(
4
)	Η οδηγία 2008/48/ΕΚ δεν εφαρμόζεται σε συμβάσεις δανείων ποσού μικρότερου των 200 ευρώ: βλ. άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ.
(
5
)	Σε μία εκ των περιπτώσεων δεν απαιτείτο εγγύηση: εντούτοις, ελλείψει εγγύησης, ο δανειολήπτης έπρεπε να περιμένει 14 ημέρες για την έγκριση της πίστωσης. Εάν ο καταναλωτής‑δανειολήπτης συνήπτε σύμβαση εγγύησης με πρόσωπο της επιλογής του πιστωτικού φορέα εντός 48 ωρών από τη σύναψη της σύμβασης πίστωσης ή εάν παρείχε τραπεζική εγγύηση άνευ όρων εντός 10 ημερών από τη σύναψη, ο καταναλωτής‑δανειολήπτης θα λάμβανε έγκριση της πίστωσης εντός 24 ωρών. Η Επιτροπή επισήμανε ότι οι προϋποθέσεις αυτές ασκούσαν πίεση στον καταναλωτή‑δανειολήπτη να δεχτεί τον εγγυητή της επιλογής του πιστωτικού φορέα.
(
6
)	Κατά το αιτούν δικαστήριο, η επιλογή αυτή δινόταν σε ορισμένες εκ των περιπτώσεων που αποτελούν το αντικείμενο της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως.
(
7
)	Η δεύτερη αιτούσα, η Agentsia, ισχυρίζεται ότι δεν υπέδειξε τον προταθέντα επαγγελματία εγγυητή, αλλά απλώς τον αποδέχτηκε.
(
8
)	Με διάταξή του της 26ης Οκτωβρίου 2023, το αιτούν δικαστήριο ενημέρωσε το Δικαστήριο ότι η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως είχε καταστεί άνευ αντικειμένου όσον αφορά την έκτη από τις οκτώ αιτήσεις.
(
9
)	Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι οι καταναλωτές‑δανειολήπτες, οι οποίοι δεν μετέχουν στη δίκη, θα μπορούσαν να αμφισβητήσουν τα εκτιθέμενα πραγματικά περιστατικά.
(
10
)	Ερμηνευτική απόφαση 4/2013, της 18ης Ιουνίου 2014, της ολομέλειας των τμημάτων αστικών και εμπορικών υποθέσεων του Varhoven kasatsionen sad (Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου).
(
11
)	Βλ., για παράδειγμα, απόφαση 5389, της 1ης Μαρτίου 2019, του Sofiyski gradski sad (πρωτοδικείου Σόφιας, Βουλγαρία), II-b τμήμα εφέσεων, στην κατ’ έφεση αστική υπόθεση 2165/2019.
(
12
)	ΕΕ 1993, L 95, σ. 29, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2011/83/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2011 (ΕΕ 2011, L 304, σ. 64), και την οδηγία (ΕΕ) 2019/2161 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2019 (ΕΕ 2019, L 328, σ. 7).
(
13
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2005, για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές των επιχειρήσεων προς τους καταναλωτές στην εσωτερική αγορά και για την τροποποίηση της οδηγίας 84/450/ΕΟΚ του Συμβουλίου, των οδηγιών 97/7/ΕΚ, 98/27/ΕΚ, 2002/65/ΕΚ και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου («Οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές») (ΕΕ 2005, L 149, σ. 22).
(
14
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Νοεμβρίου 2009, σχετικά με την ανάληψη και την άσκηση δραστηριοτήτων ασφάλισης και αντασφάλισης (Φερεγγυότητα II) (ΕΕ 2009, L 335, σ. 1).
(
15
)	Η Τσεχική Κυβέρνηση, με τις γραπτές παρατηρήσεις της, περιορίστηκε να απαντήσει στο ενδέκατο προδικαστικό ερώτημα.
(
16
)	Πρβλ. απόφαση της 10ης Φεβρουαρίου 2022, Bezirkshauptmannschaft Hartberg-Fürstenfeld (Χρόνος παραγραφής) (C‑219/20, EU:C:2022:89, σκέψη 33).
(
17
)	Πρβλ. απόφαση της 8ης Δεκεμβρίου 2016, Eurosaneamientos κ.λπ. (C‑532/15 και C‑538/15, EU:C:2016:932, σκέψεις 26 έως 28 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
18
)	Η Επιτροπή εκθέτει ότι η Financial Bulgaria EOOD αποτελεί θυγατρική της Easy Asset Management AD. Όσον αφορά τη σχέση μεταξύ της Credisimo AD και της I Trust EOOD, η Επιτροπή επισημαίνει, πρώτον, ότι ο πιστωτικός φορέας επέλεξε τον εγγυητή της σύμβασης καταναλωτικής πίστης. Δεύτερον, ο εγγυητής δεν επικαλέστηκε την απόσβεση της εγγύησης έναντι του πιστωτικού φορέα σε περιστάσεις υπό τις οποίες ένας εγγυητής που γνώριζε ότι ήταν πιθανόν ο καταναλωτής‑δανειολήπτης να τελεί σε οικονομική δυσχέρεια θα έτεινε να την επικαλεστεί αντί να διατρέξει τον κίνδυνο της μη πληρωμής εκ μέρους του καταναλωτή‑δανειολήπτη.
(
19
)	Βλ., για παράδειγμα, απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023, BMW Bank κ.λπ. (C‑38/21, C‑47/21 και C‑232/21, EU:C:2023:1014, σκέψη 301), η οποία αφορούσε συμβάσεις πίστωσης για την προμήθεια αυτοκινήτων.
(
20
)	Στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, δεν εναπόκειται στο Δικαστήριο να αποφαίνεται επί της ερμηνείας διατάξεων του εθνικού δικαίου ή να κρίνει επί της ορθότητας της εκ μέρους του αιτούντος δικαστηρίου ερμηνείας των διατάξεων αυτών: βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις της 21ης Σεπτεμβρίου 2016, Etablissements Fr. Colruyt (C‑221/15, EU:C:2016:704, σκέψη 15), και της 5ης Ιουνίου 2018, Grupo Norte Facility (C‑574/16, EU:C:2018:390, σκέψη 32).
(
21
)	Στα σημεία 104 και 157 της διάταξης περί παραπομπής επισημαίνεται ότι μία από τις συμβάσεις πίστωσης περιλαμβάνει ρήτρα στην οποία προβλέπεται ότι ο εγγυητής εξακολουθεί να ευθύνεται, σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης εγγύησης, και αφότου η οφειλή του καταναλωτή βάσει της σύμβασης πίστωσης καταστεί απαιτητή, ανεξαρτήτως του εάν ο πιστωτής είχε στραφεί δικαστικώς κατά του καταναλωτή‑δανειολήπτη ή/και του εγγυητή εντός έξι μηνών από τότε που η οφειλή κατέστη απαιτητή. Η Agentsia υποστηρίζει ότι η ρήτρα αυτή ευνοεί τους καταναλωτές, καθώς η οφειλή τους εξασφαλίζεται από έτερο οφειλέτη, κατά του οποίου δύναται να στραφεί ο πιστωτής για την εξόφληση της οφειλής.
(
22
)	Βλ., για παράδειγμα, απόφαση της 27ης Μαρτίου 2014, Torralbo Marcos (C‑265/13, EU:C:2014:187, σκέψη 27 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
23
)	Βλ., για παράδειγμα, απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2019, Comida paralela 12 (C‑579/18, EU:C:2019:875, σκέψη 22 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
24
)	Βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις της 20ής Ιουνίου 2024, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Απόσπαση εργαζομένων τρίτων χωρών) (C‑540/22, EU:C:2024:530, σκέψη 105), και της 27ης Ιουνίου 2024, Ministero della Giustizia (C‑41/23, EU:C:2024:554, σκέψη 33 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
25
)	Βλ., για παράδειγμα, απόφαση της 9ης Ιουλίου 2020, Raiffeisen Bank και BRD Groupe Societé Générale (C‑698/18 και C‑699/18, EU:C:2020:537, σκέψη 46). Από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει επίσης ότι, εάν το αιτούν δικαστήριο έχει δηλώσει ρητώς στην απόφαση περί παραπομπής ότι δεν έκρινε σκόπιμη την υποβολή κάποιου ερωτήματος ή εάν έχει αρνηθεί ρητώς να ζητήσει από το Δικαστήριο να διευκρινίσει κάποιο ζήτημα που ήγειρε ένας εκ των διαδίκων, το Δικαστήριο δεν δύναται να απαντήσει στο ερώτημα αυτό ούτε να το λάβει υπόψη στο πλαίσιο της απάντησής του: βλ., για παράδειγμα, απόφαση της 13ης Δεκεμβρίου 2018, Touring Tours und Travel και Sociedad de Transportes (C‑412/17 και C‑474/17, EU:C:2018:1005, σκέψη 41 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
26
)	Βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις της 18ης Ιουλίου 2013, Consiglio Nazionale dei Geologi (C‑136/12, EU:C:2013:489, σκέψεις 29 και 30), και της 22ας Δεκεμβρίου 2022, Airbnb Ireland και Airbnb Payments UK (C‑83/21, EU:C:2022:1018, σκέψεις 82 έως 84 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
27
)	Βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις της 16ης Οκτωβρίου 2014, Welmory (C‑605/12, EU:C:2014:2298, σκέψη 34 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 17ης Δεκεμβρίου 2020, BAKATI PLUS (C‑656/19, EU:C:2020:1045, σκέψη 33).
(
28
)	Βλ. απόφαση της 21ης Μαρτίου 2024, Profi Credit Bulgaria (Συμπληρωματικές υπηρεσίες σχετικές με τη σύμβαση πίστωσης) (C‑714/22, EU:C:2024:263, σκέψη 41 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).