62013CC0424_EL
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
1. Η κρινόμενη αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του κανονισμού (ΕΚ) 1/2005 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 2004, για την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά και συναφείς δραστηριότητες και για την τροποποίηση των οδηγιών 64/432/ΕΟΚ και 93/119/ΕΚ και του κανονισμού (ΕΚ) 1255/97 (2) .
2. Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της Zuchtvieh-Export GmbH (στο εξής: Zuchtvieh-Export) και του Stadt Kempten (Δήμου του Kempten, Γερμανία) σχετικά με την απόφαση που έλαβε ο τελευταίος, ως αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως, να αρνηθεί τον εκτελωνισμό φορτίου βοοειδών που έπρεπε να μεταφερθεί οδικώς από το Kempten στο Andijan (Ουζμπεκιστάν).
3. Ο κανονισμός 1/2005 επιβάλλει στον διοργανωτή ταξιδιού μεγάλης διάρκειας να υποβάλει στην αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως το ημερολόγιο ταξιδιού, στο τμήμα 1 του οποίου πρέπει να περιέχεται ο προγραμματισμός του προς πραγματοποίηση ταξιδιού. Στον προγραμματισμό αυτόν πρέπει να αναφέρονται μεταξύ άλλων τα προβλεπόμενα σημεία αναπαύσεως, μεταφορτώσεως και εξόδου. Το ζήτημα που τίθεται με την κρινόμενη υπόθεση είναι αν, όσον αφορά το τμήμα του ταξιδιού μεταξύ του σημείου εξόδου από το έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της τρίτης χώρας προορισμού, ο διοργανωτής του εν λόγω ταξιδιού υποχρεούται να συμμορφώνεται προς τις επιταγές που αφορούν τη διάρκεια του ταξιδιού και του χρόνου αναπαύσεως, όπως προβλέπονται από το παράρτημα Ι, κεφάλαιο V, του κανονισμού 1/2005.
4. Με τις παρούσες προτάσεις, θα προτείνω στο Δικαστήριο να ερμηνεύσει τον κανονισμό 1/2005 υπό την έννοια ότι δεν επιβάλλει στον διοργανωτή ταξιδιού μεγάλης διάρκειας με προορισμό τρίτη χώρα να αναγράφει στο τμήμα 1, πεδίο 6, του ημερολογίου ταξιδιού πληροφορίες σχετικές με τη διάρκεια του ταξιδιού και του χρόνου αναπαύσεως, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του παραρτήματος Ι, κεφάλαιο V, του εν λόγω κανονισμού ή με τους γενικούς όρους για τη μεταφορά ζώων που περιέχονται στο άρθρο 3 του ίδιου κανονισμού, όσον αφορά το τμήμα του ταξιδιού μεταξύ του σημείου εξόδου από το έδαφος της Ένωσης και της τρίτης χώρας προορισμού.
5. Ως εκ τούτου, το άρθρο 14, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ, περίπτωση ii, και γʹ, του κανονισμού 1/2005 πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως δεν μπορεί να αρνηθεί τη σφράγιση του ημερολογίου ταξιδιού για τον λόγο ότι οι πληροφορίες που αναγράφονται στο ημερολόγιο αυτό σχετικά με το τμήμα του ταξιδιού μεταξύ του σημείου εξόδου από το έδαφος της Ένωσης και της τρίτης χώρας προορισμού δεν είναι σύμφωνες ούτε προς τις απαιτήσεις του παραρτήματος Ι, κεφάλαιο V, του εν λόγω κανονισμού ούτε προς τους γενικούς όρους για τη μεταφορά ζώων που περιέχονται στο άρθρο 3 του ίδιου κανονισμού.
I – Το νομικό πλαίσιο
6. Ακολούθως παρατίθενται οι εφαρμοστέες στο πλαίσιο της παρούσας προδικαστικής παραπομπής διατάξεις του κανονισμού 1/2005.
7. Το άρθρο 1, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού ορίζει το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού αυτού ως εξής:
«Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται στη μεταφορά ζώντων σπονδυλωτών ζώων η οποία πραγματοποιείται εντός της Κοινότητας, συμπεριλαμβανομένων των ειδικών ελέγχων που πρέπει να διενεργούνται από τους αρμόδιους υπαλλήλους στις αποστολές που εισέρχονται ή εξέρχονται από το τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας.»
8. Το άρθρο 2 του κανονισμού 1/2005 περιέχει σειρά ορισμών, μεταξύ των οποίων και οι εξής:
«δ) “συνοριακός σταθμός επιθεώρησης”: οποιοσδήποτε σταθμός ελέγχου που ορίζεται και εγκρίνεται σύμφωνα με το άρθρο 6 της οδηγίας 91/496/ΕΟΚ, για τη διεξαγωγή κτηνιατρικών ελέγχων στα ζώα που εισάγονται από τρίτες χώρες στα σύνορα της επικράτειας της Κοινότητας·
[…]
στ) “αρμόδια αρχή”: η κεντρική αρχή κράτους μέλους που είναι αρμόδια για τη διενέργεια ελέγχων των συνθηκών διαβίωσης των ζώων ή κάθε αρχή στην οποία έχει μεταβιβάσει την αρμοδιότητα αυτήν·
[…]
η) “σημεία ελέγχου”: τα σημεία ελέγχου που μνημονεύονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1255/97·
θ) “σημείο εξόδου”: συνοριακός σταθμός επιθεώρησης ή οποιοδήποτε άλλο μέρος ορίζεται από ένα κράτος μέλος από το οποίο τα ζώα εγκαταλείπουν το τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας·
ι) “ταξίδι”: η συνολική διαδικασία της μεταφοράς από τον τόπο αναχωρήσεως έως τον τόπο προορισμού, συμπεριλαμβανομένων της εκφόρτωσης, του σταβλισμού και της φόρτωσης που πραγματοποιούνται στους ενδιάμεσους σταθμούς του ταξιδίου·
[…]
ιγ) “ταξίδι μεγάλης διάρκειας”: ταξίδι το οποίο υπερβαίνει τις 8 ώρες, η αρχή του οποίου υπολογίζεται από τη στιγμή που το πρώτο ζώο της παρτίδας μετακινείται·
[…]
ιθ) “τόπος προορισμού”: ο τόπος όπου το ζώο εκφορτώνεται από μεταφορικό μέσο και
i) σταβλίζεται επί τουλάχιστον 48 ώρες πριν από την ώρα αναχωρήσεως, ή
ii) σφάζεται,
κ) “τόπος ανάπαυσης ή μεταφόρτωσης”: κάθε τόπος στάσης κατά τη διάρκεια του ταξιδιού που δεν είναι ο τόπος προορισμού, συμπεριλαμβανομένου και του τόπου όπου τα ζώα αλλάζουν μεταφορικό μέσο, με ή χωρίς εκφόρτωση·
[…]
κγ) “μεταφορά”: η μετακίνηση των ζώων που πραγματοποιείται με ένα ή περισσότερα μεταφορικά μέσα και οι συναφείς δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της φόρτωσης, της εκφόρτωσης, της μεταφόρτωσης και της ανάπαυσης, έως ότου ολοκληρωθεί η εκφόρτωση των ζώων στον τόπο προορισμού·
[…]».
9. Το άρθρο 3 του κανονισμού 1/2005 έχει τίτλο «Γενικοί όροι για τη μεταφορά των ζώων» και προβλέπει τα εξής:
«Η μεταφορά των ζώων επιτρέπεται μόνο εφόσον γίνεται κατά τρόπο που δεν ενδέχεται να προκαλέσει τραυματισμούς και αδικαιολόγητη ταλαιπωρία στα ζώα.
Επιπλέον τηρούνται οι ακόλουθοι όροι:
α) έχουν ληφθεί όλα τα απαιτούμενα μέτρα για την ελαχιστοποίηση της διάρκειας του ταξιδιού και την κάλυψη των αναγκών των ζώων κατά τη διάρκεια του ταξιδιού·
β) τα ζώα είναι ικανά να πραγματοποιήσουν το προβλεπόμενο ταξίδι·
[…]
στ) η μεταφορά πραγματοποιείται χωρίς καθυστέρηση μέχρι τον τόπο προορισμού και οι συνθήκες διαβίωσης των ζώων ελέγχονται τακτικά και διατηρούνται στα δέοντα επίπεδα·
[…]
η) παρέχονται στα ζώα, σε τακτικά διαστήματα, νερό, τροφή και περίοδοι ανάπαυσης που αρμόζουν, από πλευράς ποσότητας και ποιότητας, στο είδος τους και το μέγεθός τους».
10. Το άρθρο 5 του κανονισμού 1/2005 έχει τίτλο «Υποχρεώσεις προγραμματισμού για τη μεταφορά ζώων» και στην παράγραφό του 4 διευκρινίζει ότι «[γ]ια τα ταξίδια μεγάλης διαρκείας μεταξύ κρατών μελών καθώς και μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών κατά τα οποία μεταφέρονται κατοικίδια ιπποειδή, πλην των εγγεγραμμένων ιπποειδών, βοοειδή, χοίροι και αιγοπρόβατα, οι μεταφορείς και οι διοργανωτές συμμορφώνονται με τις διατάξεις που αφορούν το ημερολόγιο ταξιδίου όπως περιγράφεται στο παράρτημα ΙΙ».
11. Το άρθρο 14 του κανονισμού 1/2005 έχει τίτλο «Έλεγχοι και άλλα μέτρα που αφορούν τα ημερολόγια ταξιδίου που εφαρμόζει η αρμόδια αρχή πριν από τα ταξίδια μεγάλης διάρκειας» και η παράγραφός του 1 έχει ως εξής:
«Για τα ταξίδια μεγάλης διάρκειας μεταξύ κρατών μελών καθώς και μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών των κατοικίδιων ιπποειδών, βοοειδών, αιγοπροβάτων και χοίρων, η αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως:
α) διενεργεί τους κατάλληλους ελέγχους προκειμένου να επαληθεύσει ότι:
i) oι μεταφορείς που αναφέρονται στο ημερολόγιο ταξιδίου διαθέτουν αντίστοιχες έγκυρες άδειες μεταφορέων, έγκυρα πιστοποιητικά έγκρισης του μέσου μεταφοράς για μεταφορές μεγάλης διάρκειας και έγκυρα πιστοποιητικά επαγγελματικής ικανότητας των οδηγών και των συνοδών,
ii) το ημερολόγιο ταξιδίου που υποβάλλει ο διοργανωτής ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και παρέχει ενδείξεις ότι η μεταφορά είναι σύμφωνη με τον παρόντα κανονισμό·
β) στην περίπτωση που τα αποτελέσματα των ελέγχων που προβλέπονται στο σημείο α) δεν είναι ικανοποιητικά, απαιτεί από το διοργανωτή την αλλαγή των ρυθμίσεων για την προβλεπόμενη μεταφορά μεγάλης διάρκειας ώστε να συμμορφώνεται με τον παρόντα κανονισμό·
γ) όταν τα αποτελέσματα των ελέγχων περί των οποίων το στοιχείο α) είναι ικανοποιητικά, η αρμόδια αρχή σφραγίζει το ημερολόγιο ταξιδίου·
δ) διαβιβάζει, το συντομότερο δυνατόν, στην αρμόδια αρχή του τόπου προορισμού, του σημείου εξόδου ή του σημείου ελέγχου, τις λεπτομέρειες του προβλεπόμενου ταξιδιού μεγάλης διάρκειας, όπως περιγράφονται στο ημερολόγιο ταξιδίου, μέσω του συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών του άρθρου 20 της οδηγίας 90/425/ΕΟΚ.»
12. Το άρθρο 15 του κανονισμού 1/2005 έχει τίτλο «Έλεγχοι που πρέπει να διενεργούνται από την αρμόδια αρχή σε οπ οιοδήποτε στάδιο ταξιδίου μεγάλης διάρκειας» και η παράγραφός του 1 προβλέπει ότι «[σ]ε κάθε στάδιο μεταφοράς μεγάλης διαρκείας, η αρμόδια αρχή διενεργεί τους κατάλληλους τυχαίους ή στοχοθετημένους ελέγχους προκειμένου να επαληθεύσει ότι οι δηλωθέντες χρόνοι ταξιδίου είναι πραγματοποιήσιμοι και ότι το ταξίδι συνάδει με τον παρόντα κανονισμό και, ιδίως, ότι οι χρόνοι ταξιδίου και οι περίοδοι ανάπαυσης συνάδουν με τα όρια που καθορίζονται στο παράρτημα Ι, κεφάλαιο V».
13. Το άρθρο 21 του κανονισμού 1/2005, το οποίο φέρει τον τίτλο «Έλεγχοι στα σημεία εξόδου και τους συνοριακούς σταθμούς επιθεώρησης», έχει ως εξής:
«1. […], όταν τα ζώα προσκομίζονται στα σημεία εξόδου ή σε συνοριακούς σταθμούς επιθεώρησης, οι επίσημοι κτηνίατροι των κρατών μελών ελέγχουν ότι τα ζώα μεταφέρονται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος κανονισμού και ιδίως:
α) ότι οι μεταφορείς έχουν προσκομίσει αντίγραφο έγκυρης έγκρισης […]·
β) ότι οι οδηγοί των οδικών οχημάτων που μεταφέρουν κατοικίδια ιπποειδή, βοοειδή, αιγοπρόβατα και χοίρους ή πουλερικά, καθώς και οι συνοδοί έχουν προσκομίσει έγκυρο πιστοποιητικό επαγγελματικής ικανότητας […]·
γ) ότι τα ζώα είναι σε θέση να συνεχίσουν το ταξίδι τους·
δ) ότι το μεταφορικό μέσο με το οποίο τα ζώα θα συνεχίσουν το ταξίδι τους συμμορφώνεται με τις διατάξεις του παραρτήματος Ι, κεφάλαιο ΙΙ και, ανάλογα με την περίπτωση, του παραρτήματος Ι, κεφάλαιο VΙ·
ε) ότι, σε περίπτωση εξαγωγής, οι μεταφορείς έχουν προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία ότι το ταξίδι από τον τόπο αναχωρήσεως έως τον πρώτο τόπο εκφόρτωσης στη χώρα τελικού προορισμού είναι σύμφωνο με όλες τις διεθνείς συμβάσεις που απαριθμούνται στο παράρτημα V και εφαρμόζονται στις συγκεκριμένες τρίτες χώρες·
στ) εάν τα κατοικίδια ιπποειδή, βοοειδή, αιγοπρόβατα και χοίροι έχουν μεταφερθεί ή πρόκειται να μεταφερθούν σε μεγάλες αποστάσεις.
2. Στην περίπτωση ταξιδίου μεγάλης διάρκειας κατοικίδιων ιπποειδών, βοοειδών, αιγοπροβάτων και χοίρων, οι επίσημοι κτηνίατροι των σημείων εξόδου και των συνοριακών σταθμών επιθεώρησης διενεργούν και καταχωρίζουν τους ελέγχους που αναφέρονται στο τμήμα 3 “Τόπος προορισμού” του ημερολογίου ταξιδιού του παραρτήματος ΙΙ. Τα δεδομένα σχετικά με τους ελέγχους αυτούς και τον έλεγχο που προβλέπεται στην παράγραφο 1 φυλάσσονται από την αρμόδια αρχή επί τρία τουλάχιστον έτη από την ημερομηνία διενέργειας των εν λόγω ελέγχων […].
3. Όταν η αρμόδια αρχή θεωρεί ότι τα ζώα δεν είναι σε θέση να ολοκληρώσουν το ταξίδι τους, τα ζώα εκφορτώνονται και τους παρέχονται νερό, τροφή και ανάπαυση.»
14. Το παράρτημα Ι, κεφάλαιο V, του κανονισμού 1/2005 περιέχει τους κανόνες τους σχετικούς με τα διαστήματα ποτίσματος και παροχής τροφής, καθώς και τη διάρκεια του ταξιδιού και του χρόνου αναπαύσεως. Σύμφωνα με τα σημεία 1.4, στοιχείο δʹ, και 1.5 του κεφαλαίου αυτού, όσον αφορά τα βοοειδή, τα οδικά ταξίδια μεγάλης διάρκειας πρέπει να περιλαμβάνουν χρόνο αναπαύσεως τουλάχιστον μίας ώρας μετά από 14 ώρες μεταφοράς, κατά τον οποίον πρέπει να παρέχεται στα ζώα νερό και, αν χρειάζεται, και τροφή. Μετά τον χρόνο αυτόν, το ταξίδι μπορεί να συνεχίζεται για άλλες 14 ώρες, κατ’ ανώτατο όριο, ενώ στη συνέχεια τα ζώα πρέπει να εκφορτώνονται και να τους παρέχεται τροφή, νερό και χρόνος για ανάπαυση τουλάχιστον 24 ωρών.
15. Το παράρτημα ΙΙ του ίδιου κανονισμού περιέχει τις διατάξεις που αφορούν το ημερολόγιο ταξιδιού, το οποίο υποχρεούνται, σύμφωνα με το άρθρο 5, παράγραφος 4, του εν λόγω κανονισμού, να τηρούν οι μεταφορείς και οι διοργανωτές στην περίπτωση ταξιδιών μεγάλης διάρκειας μεταξύ κρατών μελών, καθώς και μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών. Το ημερολόγιο αυτό περιλαμβάνει πέντε τμήματα, τα οποία αφορούν αντίστοιχα, αφενός, τον προγραμματισμό, τον τόπο αναχωρήσεως, τον τόπο προορισμού, τη δήλωση του μεταφορέα σχετικά με το πραγματικό δρομολόγιο και τα σημεία αναπαύσεως, μεταφορτώσεως και εξόδου και, αφετέρου, τους τραυματισμούς ή θανάτους ζώων κατά τη διάρκεια του ταξιδιού και τις ενδεχόμενες εκθέσεις ανωμαλιών. Το εν λόγω παράρτημα περιέχει, μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες διατάξεις:
– σημείο 3, στοιχείο εʹ: «Ο διοργανωτής […] εξασφαλίζει ότι το ημερολόγιο ταξιδίου συνοδεύει τα ζώα καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού μέχρι το σημείο προορισμού ή, σε περίπτωση εξαγωγής σε τρίτη χώρα, τουλάχιστον μέχρι το σημείο εξόδου»·
– σημείο 4: «Οι φύλακες στον τόπο αναχωρήσεως και, όταν ο τόπος προορισμού βρίσκεται εντός της επικράτειας της Κοινότητας, οι φύλακες στον τόπο προορισμού συμπληρώνουν και υπογράφουν τα σχετικά τμήματα του ημερολογίου ταξιδίου. Ενημερώνουν το ταχύτερο δυνατό την αρμόδια αρχή για τυχόν επιφυλάξεις σε ό, τι αφορά τη συμμόρφωση με τις διατάξεις του παρόντος κανονισμού χρησιμοποιώντας το υπόδειγμα του τμήματος 5»·
– σημείο 7: «Εάν τα ζώα εξάγονται σε τρίτη χώρα, οι μεταφορείς διαβιβάζουν το ημερολόγιο ταξιδίου στον επίσημο κτηνίατρο στο σημείο εξόδου. Σε περίπτωση εξαγωγών ζώντων βοοειδών για τις οποίες χορηγείται επιστροφή, το τμήμα 3 του ημερολογίου ταξιδίου δεν χρειάζεται να συμπληρώνεται εάν η γεωργική νομοθεσία απαιτεί την υποβολή έκθεσης»·
– σημείο 8: «Ο μεταφορέας που αναφέρεται στο τμήμα 3 του ημερολογίου ταξιδίου πρέπει να διατηρεί […] α) αντίγραφο του συμπληρωμένου ημερολογίου ταξιδίου […] Τα [μνημονευόμενα] έγγραφα […] πρέπει να διατίθενται στην αρμόδια αρχή που χορήγησε την άδεια στον μεταφορέα και, κατόπιν σχετικού αιτήματος, στην αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως, εντός ενός μηνός μετά τη συμπλήρωση του ημερολογίου ταξιδιού, και να φυλάσσονται από τον μεταφορέα για περίοδο τουλάχιστον τριών ετών από την ημερομηνία του ελέγχου. Το έγγραφο που μνημονεύεται στο στοιχείο α) πρέπει να επιστρέφεται στην αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως εντός διαστήματος ενός μηνός από την ολοκλήρωση του ταξιδίου, εκτός εάν έχουν χρησιμοποιηθεί τα συστήματα [πλοήγησης] που αναφέρονται στο άρθρο 6, παράγραφος 9 […]».
16. Το προσάρτημα του παραρτήματος ΙΙ του κανονισμού 1/2005 περιέχει πρότυπα των διαφόρων τμημάτων του ημερολογίου ταξιδίου.
II – Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
17. Η Zuchtvieh-Export μίσθωσε δύο φορτηγά προκειμένου να μεταφέρει 62 βοοειδή από το Kempten στο Andijan μέσω Πολωνίας, Λευκορωσίας και Καζακστάν, δηλαδή μέσω διαδρομής 7 000 περίπου χλμ. Η μεταφορά αυτή επρόκειτο αρχικώς να πραγματοποιηθεί από 23 Απριλίου 2012 έως 2 Μαΐου 2012. Επρόκειτο δε για εξαγωγή χωρίς αίτηση χορηγήσεως επιστροφής κατά την εξαγωγή.
18. Στο τμήμα 1, πεδίο 6, του ημερολογίου ταξιδίου που υποβλήθηκε στο πλαίσιο της αιτήσεως εκτελωνισμού αναφέρονταν ως μόνα σημεία αναπαύσεως και μεταφοράς για το τμήμα του ταξιδιού επί του εδάφους των ως άνω τρίτων χωρών οι πόλεις της Brest (Λευκορωσία), στην οποία η άφιξη προβλεπόταν για τις 24 Απριλίου και ώρα 13:00, και της Karaganda (Καζακστάν), στην οποία η άφιξη προβλεπόταν για τις 30 Απριλίου και ώρα 15:00, ενώ είχε προβλεφθεί 24ωρος χρόνος αναπαύσεως σε καθεμιά από τις ως άνω πόλεις. Από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι είχαν προβλεφθεί διαστήματα αναπαύσεως μεταξύ των ως άνω πόλεων, κατά τα οποία επρόκειτο να παρασχεθεί στα ζώα τροφή και νερό, χωρίς ωστόσο να προβλέπεται και εκφόρτωση προς τον σκοπό αυτόν. Το τελικό τμήμα του ταξιδιού, δηλαδή το τμήμα μεταξύ Karaganda και Andijan, επρόκειτο να διαρκέσει 29 επιπλέον ώρες.
19. Με απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2012, ο Stadt Kempten αρνήθηκε τον εκτελωνισμό του φορτίου βοοειδών και απαίτησε να τροποποιηθεί ο προγραμματισμός του ταξιδιού κατά τρόπον ώστε να τηρηθούν οι διατάξεις του κανονισμού 1/2005 και για το τμήμα του ταξιδιού επί του εδάφους των ως άνω τρίτων χωρών, μεταξύ Brest και Andijan, οι οποίες δεν είχαν τηρηθεί, λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων προγραμματισμού που αναφέρονταν στο τμήμα 1 του εν λόγω ημερολογίου ταξιδίου.
20. Κατόπιν αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων η οποία απορρίφθηκε, η Zuchtvieh-Export άσκησε κατά της ως άνω αποφάσεως προσφυγή της οποίας επιλήφθηκε σε δεύτερο βαθμό το Bayerischer Verwaltungsgerichtshof (διοικητικό δικαστήριο της Βαυαρίας, Γερμανία). Στο πλαίσιο της προσφυγής αυτής, η Zuchtvieh-Export ζητεί, μεταξύ άλλων, να αναγνωριστεί ο παράνομος χαρακτήρας της αποφάσεως του Stadt Kempten της 30ής Ιανουαρίου 2012 και να διαταχθεί ο τελευταίος να προβεί στον εκτελωνισμό του επίδικου φορτίου βοοειδών.
21. Ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, οι διάδικοι της κύριας δίκης υποστήριξαν αντίθετες απόψεις όσον αφορά το αν, στην περίπτωση ταξιδιού που αρχίζει στο έδαφος της Ένωσης αλλά καταλήγει εκτός αυτού, ο κανονισμός 1/2005, και ειδικότερα το άρθρο του 14, παράγραφος 1, έχει εφαρμογή και στο τμήμα του ταξιδιού που πραγματοποιείται στο έδαφος μίας ή περισσότερων τρίτων χωρών.
22. Το αιτούν δικαστήριο διατυπώνει την άποψη ότι, δυνάμει του άρθρου 14, παράγραφος 1, του κανονισμού 1/2005, η αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως, σε περίπτωση μεταφοράς στην οποία ο τόπος αναχωρήσεως βρίσκεται στο έδαφος της Ένωσης και ο τόπος προορισμού βρίσκεται στο έδαφος τρίτης χώρας, μπορεί να σφραγίσει ημερολόγιο ταξιδιού μόνον εάν από τους ελέγχους της προκύπτει ότι οι διατάξεις του κανονισμού αυτού έχουν τηρηθεί και εκτός του εδάφους της Ένωσης. Αφενός, αναφέρεται συναφώς στα άρθρα 1, 3, 5, και 21, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, του κανονισμού αυτού, χωρίς ωστόσο να δικαιολογεί την αναφορά αυτήν. Αφετέρου, επικεντρώνεται στο προσάρτημα του παραρτήματος ΙΙ του κανονισμού 1/2005, στο οποίο περιέχεται το πρότυπο των διαφόρων τμημάτων του ημερολογίου ταξιδιού, και ιδίως στο τμήμα 1, το οποίο αφορά τον προγραμματισμό του ταξιδιού και, κατά το αιτούν δικαστήριο, περιέχει ενδείξεις υπέρ της απόψεώς του:
– τα σημεία του 2 έως 4 (προβλεπόμενος συνολικός χρόνος, τόπος και χρόνος αναχωρήσεως, τόπος και χρόνος αφίξεως), σε συνδυασμό με τον ορισμό της έννοιας του «ταξιδιού» στο άρθρο 2, στοιχείο ιʹ, του κανονισμού αυτού, σύμφωνα με τα οποία πρέπει να παρέχονται στοιχεία για το σύνολο του ταξιδιού·
– τη δήλωση του διοργανωτή, που αποτελεί το αντικείμενο του σημείου 7 του εν λόγω τμήματος, σύμφωνα με την οποία έχει «λάβει τα κατάλληλα μέτρα για τη διασφάλιση της καλής διαβίωσης των ζώων καθ’ όλη τη διάρκεια της μεταφοράς αυτής, σύμφωνα με τις διατάξεις του [εν λόγω] κανονισμού».
23. Το αιτούν δικαστήριο αναφέρει επίσης ότι, ακόμη και στην περίπτωση εξαγωγής, και παρά το γεγονός ότι ο μεταφορέας υποχρεούται να προσκομίσει το ημερολόγιο ταξιδιού στον επίσημο κτηνίατρο του σημείου εξόδου, υποχρεούται ωστόσο, σύμφωνα με το σημείο 7 του εν λόγω παραρτήματος ΙΙ, να διατηρήσει ένα αντίγραφο και να το διαβιβάσει στην αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως, σύμφωνα με το σημείο 8 του ίδιου παραρτήματος.
24. Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι το ημερολόγιο ταξιδιού που προσκόμισε η Zuchtvieh-Export δεν περιέχει κανένα στοιχείο που να «ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα», κατά την έννοια του άρθρου 14, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, περίπτωση ii, του κανονισμού 1/2005, όσον αφορά τα τμήματα της διαδρομής επί εδάφους τρίτων χωρών. Τα στοιχεία που αναγράφονται στο εν λόγω ημερολόγιο, επομένως, δεν επιτρέπουν να συναχθεί το συμπέρασμα ότι το προγραμματισμένο ταξίδι ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του εν λόγω κανονισμού.
25. Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά συναφώς ότι δεν αρκεί η διαβεβαίωση της Zuchtvieh-Export ότι τα τμήματα του ταξιδιού εκτός του εδάφους της Ένωσης είναι σύμφωνα με τις νομοθετικές διατάξεις των τρίτων χωρών διελεύσεως, καθώς και με τις εφαρμοστέες στις χώρες αυτές διεθνείς συμβάσεις. Επιπλέον, θεωρεί ότι κάτι τέτοιο θα έπρεπε να αναφέρεται στο ημερολόγιο ταξιδιού. Τέτοια αναφορά, ωστόσο, δεν υπήρξε εν προκειμένω, καθώς το τμήμα 1 του επίμαχου ημερολογίου ταξιδιού δεν περιείχε κανένα στοιχείο που να «ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα», υπό την έννοια που ο όρος αυτός χρησιμοποιείται στο άρθρο 14, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, περίπτωση ii, του κανονισμού 1/2005, καθώς δεν αναφέρει κανένα σημείο αναπαύσεως κατά τα τμήματα της διαδρομής Brest-Karaganda και Karaganda-Andijan, που ήταν και ο τελικός προορισμός. Εξάλλου, η σφράγιση από την αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως θα σήμαινε ότι το ταξίδι μέχρι τον προορισμό εγκρίνεται σε όλες του τις λεπτομέρειες, πράγμα το οποίο, κατά το αιτούν δικαστήριο, δεν θα ήταν σκόπιμο και έναντι των αρχών των τρίτων χωρών.
26. Σύμφωνα με την αντίθετη άποψη, την οποίαν υποστηρίζει η Zuchtvieh-Export, η έγκριση του προγραμματισμού του ταξιδιού στο πλαίσιο των ελέγχων που διενεργεί η αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως, δυνάμει του άρθρου 14, παράγραφος 1, του κανονισμού 1/2005, δεν αφορά παρά μόνον το τμήμα του ταξιδιού στο οποίο έχει εφαρμογή ο κανονισμός ratione loci. Πολλές από τις διατάξεις του, μεταξύ των οποίων το άρθρο 21, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, για τους ελέγχους στα σημεία εξόδου και στους συνοριακούς σταθμούς επιθεωρήσεως, αναφέρουν ότι το θεσπιζόμενο με τον κανονισμό καθεστώς δεν εφαρμόζεται πέραν των συνόρων της Ένωσης.
27. Η Zuchtvieh-Export επισημαίνει επίσης ότι είναι ανέφικτη και αντιπαραγωγική η εφαρμογή των κανόνων του κανονισμού 1/2005 εκτός του εδάφους της Ένωσης, και ιδίως εκείνων που αναφέρονται στο παράρτημα Ι, κεφάλαιο V, σχετικά με τα διαστήματα ποτίσματος και παροχής τροφής και με τη διάρκεια του ταξιδιού και της αναπαύσεως· ειδικότερα, στις τρίτες χώρες δεν υπάρχουν καν στάβλοι που να ανταποκρίνονται στους κανόνες υγιεινής και στις τεχνικές προδιαγραφές για την ανάπαυση μεταφερόμενων ζώων, γεγονός που συνεπάγεται σοβαρούς κινδύνους τραυματισμού και διαδόσεως ασθενειών. Πράγματι, οι κανόνες που εισάγει ο εν λόγω κανονισμός συνδέονται άρρηκτα με την ποιότητα των υποδομών που προβλέπονται για τις μεταφορές ζώων στο έδαφος της Ένωσης, όπως είναι τα εγκατεστημένα σε αυτό σημεία ελέγχου (που αποτελούν και τα σημεία αναπαύσεως), τα οποία το άρθρο 36 του εν λόγω κανονισμού απαιτεί να ανταποκρίνονται σε συγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές και συνθήκες υγιεινής.
28. Εξάλλου, το γεγονός ότι οι διατάξεις του κανονισμού 1/2005 δεν έχουν κατ’ ανάγκην εφαρμογή, από ουσιαστικής απόψεως, σε όλες τις περιστάσεις αποδεικνύεται από το άρθρο 30, παράγραφος 6, του εν λόγω κανονισμού, το οποίο προβλέπει τη δυνατότητα παρεκκλίσεων για τα ταξίδια μεγάλης διάρκειας, προκειμένου να ληφθεί υπόψη η θέση ορισμένων περιοχών που βρίσκονται σε μεγάλη απόσταση από το ηπειρωτικό τμήμα του εδάφους της Ένωσης.
29. Κατά την ίδια εταιρία, από τον τίτλο του σημείου 6 του τμήματος 1 του ημερολογίου ταξιδιού («Κατάλογος προβλεπόμενων σημείων ανάπαυσης, μεταφόρτωσης ή εξόδου») προκύπτει ότι ο διοργανωτής της μεταφοράς δεν υποχρεούται να αναφέρει όλα τα σημεία αναπαύσεως. Εξάλλου, λόγω των πραγματικών γεωγραφικών στοιχείων, τα σημεία αυτά δεν είναι πάντοτε προβλέψιμα.
30. Επιπλέον, οι εν λόγω κανόνες ενδέχεται να αντιβαίνουν προς τους κανόνες που εφαρμόζονται στις τρίτες χώρες διελεύσεως, όπως εκείνους που ισχύουν στη Ρωσική Ομοσπονδία, όπου η πάγια πρακτική των αρχών είναι να απαγορεύουν την εκφόρτωση των ζώων κατά τον χρόνο αναπαύσεως.
31. Τέλος, η αρχή της εδαφικότητας συνηγορεί υπέρ του περιορισμού της εφαρμογής του κανονισμού 1/2005 στο έδαφος της Ένωσης.
32. Στα επιχειρήματα αυτά, ο εφεσίβλητος της κύριας δίκης και η Landesanwaltschaft Bayern (εισαγγελία του ομόσπονδου κράτους της Βαυαρίας, Γερμανία) αντιτάσσουν ότι το γεγονός ότι δεν υπάρχουν σημεία αναπαύσεως εκτός του εδάφους της Ένωσης δεν απαλλάσσει τους μεταφορείς από τις υποχρεώσεις που τους επιβάλλει συναφώς ο κανονισμός 1/2005. Ειδικότερα, η μη εκφόρτωση των ζώων κατά τις περιόδους αναπαύσεως έχει ως συνέπεια να μην καθαρίζονται οι χώροι μεταφοράς, να μη διασφαλίζεται η σίτιση όλων των ζώων και να καθίσταται αδύνατος ο έλεγχος της καταστάσεως της υγείας κάθε ζώου χωριστά. Ως εκ τούτου, λαμβανομένης υπόψη της πέμπτης αιτιολογικής σκέψεως του εν λόγω κανονισμού, σύμφωνα με την οποία τα ταξίδια μεγάλης διάρκειας πρέπει να περιορίζονται κατά το δυνατόν, πρέπει να γίνει δεκτό το ενδεχόμενο ορισμένες μεταφορές να μην μπορούν να πραγματοποιηθούν ενόσω οι συνθήκες διαχειρίσεως της προγραμματισμένης μεταφοράς δεν είναι σύμφωνες με τους εφαρμοστέους κανόνες.
33. Στο πλαίσιο αυτό, το Bayerischer Verwaltungsgerichtshof αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1) Έχει το άρθρο 14, παράγραφος 1, του κανονισμού [1/2005] την έννοια ότι, στην περίπτωση ταξιδιών μεγάλης διάρκειας κατοικίδιων ιπποειδών, βοοειδών, αιγοπροβάτων και χοίρων, όταν ο τόπος αναχωρήσεως βρίσκεται σε κράτος μέλος […], αλλά ο τόπος προορισμού βρίσκεται σε τρίτη χώρα, η αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως επιτρέπεται να σφραγίσει το ημερολόγιο ταξιδιού που υποβάλλει ο διοργανωτής [της μεταφοράς] σύμφωνα με το άρθρο 14, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, μόνον εφόσον το ημερολόγιο [αυτό] […] ανταποκρίνεται στις επιταγές του άρθρου 14, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, περίπτωση ii, όσον αφορά τη συνολική διαδρομή από τον τόπο αναχωρήσεως μέχρι τον τόπο προορισμού, όσον αφορά, δηλαδή, και το τμήμα του ταξιδιού που διεξάγεται εξ ολοκλήρου εκτός του χώρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
2) Έχει το άρθρο 14, παράγραφος 1, του κανονισμού [1/2005] την έννοια ότι η κατά την εν λόγω διάταξη αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως μπορεί να απαιτήσει, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 14, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του [εν λόγω] κανονισμού, από τον διοργανωτή του ταξιδιού την τροποποίηση του προγραμματισμού για το προβλεπόμενο ταξίδι μεγάλης διάρκειας, έτσι ώστε να τηρούνται οι διατάξεις του κανονισμού αυτού όσον αφορά το σύνολο του ταξιδιού από τον τόπο αναχωρήσεως μέχρι τον τόπο προορισμού, έστω και αν ορισμένα τμήματα του ταξιδιού διεξάγονται αποκλειστικώς σε τρίτες χώρες;»
III – Ανάλυση
34. Με τα προδικαστικά του ερωτήματα, το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ’ ουσίαν αν το άρθρο 14, παράγραφος 1, του κανονισμού 1/2005 έχει την έννοια ότι μια μεταφορά μεγάλης διάρκειας με αφετηρία ένα κράτος μέλος και προορισμό τρίτη χώρα πρέπει να είναι σύμφωνη με τον κανονισμό αυτόν, και ιδίως με τις διατάξεις του παραρτήματος I, κεφάλαιο V, του εν λόγω κανονισμού για τη διάρκεια του ταξιδιού και της αναπαύσεως, συμπεριλαμβανομένου του τμήματος της εν λόγω μεταφοράς που διεξάγεται εκτός του εδάφους της Ένωσης, και αν, κατά συνέπεια, μπορεί η μεταφορά αυτή να εγκριθεί από την αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως μόνον εάν ο προγραμματισμός της είναι σύμφωνος με τις ως άνω διατάξεις.
35. Το αιτούν δικαστήριο ερωτά, επομένως, αν η αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως μπορεί νομίμως να αρνηθεί τη σφράγιση του ημερολογίου ταξιδιού, εάν κρίνει, λαμβάνοντας υπόψη όσα αναφέρονται στο ημερολόγιο αυτό σχετικά με το τμήμα του ταξιδιού που διεξάγεται εκτός του εδάφους της Ένωσης, ότι το εν λόγω ημερολόγιο δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, κατά την έννοια του άρθρου 14, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, περίπτωση ii, του κανονισμού 1/2005 και ότι, επομένως, δεν είναι σύμφωνο με τις διατάξεις του κανονισμού αυτού.
36. Το ημερολόγιο ταξιδιού, του οποίου πρότυπο περιέχεται στο παράρτημα ΙΙ του εν λόγω κανονισμού, έχει ως σκοπό να θέσει στη διάθεση των αρμόδιων αρχών τις αναγκαίες πληροφορίες σχετικά με τη διεξαγωγή των ελέγχων για την τήρηση των διατάξεων του κανονισμού 1/2005, όσον αφορά τα ταξίδια μεγάλης διάρκειας. Οι δηλώσεις που αφορούν την οργάνωση του ταξιδιού και που περιέχονται στο ημερολόγιο ταξιδιού πρέπει να επαληθεύονται και ο νομότυπος χαρακτήρας τους να επικυρώνεται από την αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως πριν τη φόρτωση των ζώων. Οι πληροφορίες αυτές αποτελούν τη βάση των επίσημων ελέγχων που ενδέχεται να διεξαχθούν κατά την πραγματοποίηση του ταξιδιού, δηλαδή κατά τη φόρτωση, τη διάρκεια της μεταφοράς ή την άφιξη στον προορισμό.
37. Οι έλεγχοι που προηγούνται της αναχωρήσεως αφορούν τη χορήγηση και την εγκυρότητα των υποχρεωτικών διοικητικών εγκρίσεων (μεταφορέων, οχημάτων, οδηγών), την τήρηση των μέγιστων επιτρεπόμενων φορτίων για τις κατηγορίες των δηλωθέντων ζώων, καθώς και τις λεπτομέρειες του προγραμματισμένου δρομολογίου, ενώ λαμβάνονται υπόψη οι απαιτούμενες περίοδοι αναπαύσεως για τις συγκεκριμένες κατηγορίες ζώων, οι αποστάσεις που πρόκειται να διανυθούν και η προβλεπόμενη διάρκεια των διαφόρων ενεργειών σε όλα τα στάδια του ταξιδιού.
38. Στη συνέχεια, οι αρμόδιες αρχές μπορούν να διενεργήσουν ελέγχους σε οποιοδήποτε στάδιο του ταξιδιού μεγάλης διάρκειας. Οι έλεγχοι αυτοί, οι οποίοι προβλέπονται από το άρθρο 15 του κανονισμού 1/2005, αφορούν, μεταξύ άλλων, την τήρηση του προγραμματισμού που αναφέρεται στο τμήμα 1 του ημερολογίου ταξιδιού.
39. Οι δηλώσεις που περιέχονται στο τμήμα 1 του ημερολογίου ταξιδιού («Προγραμματισμός») και που βρίσκονται στο επίκεντρο της κρινόμενης διαφοράς πρέπει να συγκρίνονται με τις δηλώσεις των τμημάτων 2 («Τόπος αναχωρήσεως»), 3 («Τόπος προορισμού»), 4 («Δήλωση του μεταφορέα») και, ενδεχομένως, 5 («Υπόδειγμα έκθεσης ανωμαλιών»). Επομένως, τα τμήματα 2 έως 5 του ημερολογίου ταξιδιού συμπληρώνονται προοδευτικά κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, ενώ αντίγραφο του ημερολογίου αυτού διαβιβάζεται στη συνέχεια στην αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως.
40. Πρέπει να διευκρινιστεί εκ των προτέρων ότι οι μεταφορές ζώων με προορισμό ή με προέλευση τρίτη χώρα υπόκεινται σε ειδικούς ελέγχους στα σημεία εξόδου και στους συνοριακούς σταθμούς επιθεωρήσεως της Ένωσης αντίστοιχα.
41. Μόνον έχοντας υπόψη τον πλήρη μηχανισμό των ελέγχων που διενεργούνται στα ταξίδια μεγάλης διάρκειας είναι δυνατή η εξέταση της κρινόμενης αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως.
42. Προκειμένου να δοθεί απάντηση στα ερωτήματα του αιτούντος δικαστηρίου, είναι αναγκαίο να οριοθετηθεί σαφώς το εύρος των πληροφοριών για τη διάρκεια του ταξιδιού και του χρόνου αναπαύσεως, τις οποίες ο διοργανωτής του ταξιδιού υποχρεούται να αναγράφει στο ημερολόγιο ταξιδιού. Πράγματι, λαμβάνοντας υπόψη ιδίως αυτές τις πληροφορίες υποχρεούται η αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως, δυνάμει του άρθρου 14, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, περίπτωση ii, του κανονισμού 1/2005, να αποφασίσει αν το ημερολόγιο ταξιδιού ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, κατά την έννοια της τελευταίας αυτής διατάξεως, και αν συνάγεται από αυτό το συμπέρασμα ότι η μεταφορά είναι σύμφωνη με τον κανονισμό αυτόν.
43. Αν ακολουθήσουμε την άποψη του Stadt Kempten, της Landesanwaltschaft Bayern και της Δημοκρατίας της Λιθουανίας, θα έπρεπε το ημερολόγιο ταξιδιού να αναφέρεται με κάθε λεπτομέρεια στο τμήμα της διαδρομής μεταξύ του σημείου εξόδου από το έδαφος της Ένωσης και της τρίτης χώρας προορισμού όσον αφορά τις σχετικές με τη διάρκεια του ταξιδιού και του χρόνου αναπαύσεως απαιτήσεις, όπως προβλέπονται από το παράρτημα Ι, κεφάλαιο V, σημεία 1.4, στοιχείο δʹ, και 1.5 του κανονισμού 1/2005. Ειδικότερα, όσον αφορά τα βοοειδή που αποτελούν το αντικείμενο της διαφοράς στην υπόθεση της κύριας δίκης, οι διατάξεις αυτές προβλέπουν τον ακόλουθο ρυθμό ταξιδιού: μετά από 14 ώρες μεταφοράς, παρέχεται στα ζώα επαρκής χρόνος για ανάπαυση τουλάχιστον μίας ώρας, ιδίως για να τους παρασχεθεί νερό και, αν χρειαστεί, και τροφή. Μετά από αυτόν τον χρόνο αναπαύσεως, το ταξίδι μπορεί να συνεχιστεί για 14 ακόμη ώρες. Κάθε φορά, τον εν λόγω χρόνο ταξιδιού πρέπει να ακολουθεί εκφόρτωση, σίτιση και πότισμα των ζώων και να τους παρέχεται χρόνος αναπαύσεως τουλάχιστον 24 ωρών.
44. Στην Zuchtvieh-Export προσάπτεται ότι δεν προγραμμάτισε το τμήμα του ταξιδιού μεταξύ του σημείου εξόδου από το έδαφος της Ένωσης και της τρίτης χώρας τελικού προορισμού σύμφωνα με τους εν λόγω κανόνες.
45. Κατά την άποψή μου, η αιτίαση αυτή είναι αβάσιμη.
46. Πράγματι, από το άρθρο 14, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, περίπτωση ii, του κανονισμού 1/2005 προκύπτει σαφώς ότι ο προηγούμενος έλεγχος που υποχρεούται να διενεργήσει η αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως αφορά την τήρηση των κανόνων που περιέχονται στον κανονισμό αυτόν. Είναι, λοιπόν, αποφασιστικής σημασίας να προσδιοριστεί το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού αυτού.
47. Το άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού 1/2005 δεν αφήνει, από την άποψη αυτή, περιθώρια παρερμηνείας. Από το γράμμα του άρθρου αυτού προκύπτει σαφώς ότι ο εν λόγω κανονισμός «εφαρμόζεται στη μεταφορά ζώντων σπονδυλωτών ζώων η οποία πραγματοποιείται εντός της Κοινότητας,
συμπεριλαμβανομένων των ειδικών ελέγχων που πρέπει να διενεργούνται από τους αρμόδιους υπαλλήλους στις αποστολές που εισέρχονται ή εξέρχονται από το τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας» (3) .
48. Η διατύπωση που επέλεξε ο νομοθέτης της Ένωσης σημαίνει, κατά τη γνώμη μου, ότι οι κανόνες που περιέχονται στον εν λόγω κανονισμό, καθώς και οι σχετικοί έλεγχοι, εφαρμόζονται αποκλειστικά στο τμήμα της μεταφοράς ζώων που διεξάγεται στο έδαφος της Ένωσης. Αυτό ισχύει για τους ειδικούς ελέγχους των φορτίων που εισέρχονται ή εξέρχονται από το τελωνειακό έδαφος της Ένωσης, πράγμα εύλογο στον βαθμό που, κατά τη διενέργεια των ελέγχων αυτών, η μεταφορά ζώων διεξάγεται στο έδαφος της Ένωσης και πρέπει, συνεπώς, να είναι σύμφωνη με τις διατάξεις του κανονισμού 1/2005, όποια και αν είναι η προέλευση ή ο προορισμός τους.
49. Λαμβανομένου υπόψη του σαφούς ορισμού που δίδεται στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 1/2005 από το άρθρο του 1, παράγραφος 1, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι η διατύπωση που επέλεξε ο νομοθέτης της Ένωσης στο άρθρο 14, παράγραφος 1, του ίδιου κανονισμού, για να αναφερθεί στα ταξίδια μεγάλης διάρκειας στα οποία πρέπει να διενεργείται προηγούμενος έλεγχος από την αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως, συνηγορεί υπέρ της υποχρεώσεως του διοργανωτή τέτοιων ταξιδιών να τηρεί στο τμήμα του ταξιδιού μεταξύ του σημείου εξόδου από το έδαφος της Ένωσης και μιας τρίτης χώρας τους σχετικούς με τη διάρκεια του ταξιδιού και του χρόνου αναπαύσεως κανόνες, όπως προβλέπονται από το παράρτημα Ι, κεφάλαιο V, του κανονισμού 1/2005.
50. Υπενθυμίζω ότι, σύμφωνα με το άρθρο 14, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, η αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως υποχρεούται να διενεργεί ορισμένο αριθμό προηγούμενων ελέγχων «[γ]ια τα ταξίδια μεγάλης διάρκειας μεταξύ κρατών μελών καθώς και μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών των κατοικίδιων ιπποειδών, βοοειδών, αιγοπροβάτων και χοίρων […]».
51. Η ως άνω περιγραφή των ταξιδιών μεγάλης διάρκειας που υποχρεούται να υποβάλλει σε έλεγχο συμμορφώσεως προς τις επιταγές του κανονισμού 1/2005 η αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως δεν σημαίνει ότι, σε περίπτωση μεταφοράς ζώων προς τρίτη χώρα, ο έλεγχος αυτός πρέπει να αφορά όχι μόνον το τμήμα του ταξιδιού εντός της Ένωσης, αλλά και εκείνο μεταξύ του σημείου εξόδου από το έδαφός της και της τρίτης χώρας προορισμού.
52. Πράγματι, η διευκρίνιση αυτή αποκλειστικό σκοπό έχει να αποσαφηνίσει ότι στον προηγούμενο έλεγχο της αρμόδιας αρχής του τόπου αναχωρήσεως υπόκεινται όλα
τα ταξίδια μεγάλης διάρκειας, είτε πραγματοποιούνται μόνον μεταξύ των κρατών μελών της Ένωσης είτε από ή προς τρίτη χώρα (4) . Η διατύπωση αυτή επιτρέπει να συμπεριληφθεί στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων του κανονισμού 1/2005 το σύνολο των ταξιδιών μεγάλης διάρκειας, είτε διεξάγονται εν όλω είτε εν μέρει στο έδαφος της Ένωσης.
53. Λαμβανομένου υπόψη τόσο του κατά τόπον πεδίου εφαρμογής του κανονισμού 1/2005, όπως προσδιορίζεται στο άρθρο του 1, παράγραφος 1, όσο και του ότι ο έλεγχος που πρέπει να διενεργεί η αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως αποτελεί έλεγχο συμμορφώσεως προς τις δια τάξεις του ίδιου αυτού κανονισμού, δεν μπορεί να απαιτηθεί, βάσει του άρθρου 14, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, περίπτωση ii, του κανονισμού αυτού, από τον διοργανωτή να αναγράφει στο ημερολόγιο ταξιδιού πληροφορίες σχετικές με τη διάρκεια του ταξιδιού και του χρόνου αναπαύσεως, όπως αυτή προβλέπεται από το παράρτημα I, κεφάλαιο V, του κανονισμού 1/2005, για το τμήμα του ταξιδιού μεγάλης διάρκειας που διεξάγεται εκτός της Ένωσης.
54. Θα ήταν, δηλαδή, αντιφατικό να προσάπτει η αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως στον διοργανωτή ότι δεν ανέγραψε στο ημερολόγιο ταξιδιού τα σημεία αναπαύσεως και τα διαστήματα που αντιστοιχούν στις απαιτήσεις του παραρτήματος I, κεφάλαιο V, του κανονισμού 1/2005 για το τμήμα της διαδρομής μεταξύ του σημείου εξόδου από το έδαφος της Ένωσης και της τρίτης χώρας προορισμού, ενώ, αφενός, το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού αυτού περιορίζεται στο έδαφος της Ένωσης και, αφετέρου, ο έλεγχος που υποχρεούται να πραγματοποιεί η αρχή αυτή είναι, σύμφωνα με το άρθρο 14, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, περίπτωση ii, του κανονισμού αυτού, έλεγχος συμμορφώσεως προς τις διατάξεις του εν λόγω κανονισμού.
55. Συνάγεται το συμπέρασμα ότι στον «κατάλογο προβλεπόμενων σημείων ανάπαυσης, μεταφόρτωσης ή εξόδου» που πρέπει να αναγράφεται στο τμήμα 1, πεδίο 6, του ημερολογίου ταξιδιού απαιτείται να αναγράφονται μόνον τα σημεία που βρίσκονται στο έδαφος της Ένωσης.
56. Ως εκ τούτου, κατά τη γνώμη μου, το άρθρο 14, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, περίπτωση ii, του κανονισμού 1/2005 έχει την έννοια ότι παρέχει στην αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως την εξουσία να επαληθεύει ότι, όσον αφορά ιδίως τη διάρκεια του ταξιδιού και του χρόνου αναπαύσεως που προβλέπεται στο παράρτημα Ι, κεφάλαιο V, του κανονισμού αυτού, το ημερολόγιο ταξιδιού που προσκομίζει ο διοργανωτής ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και παρέχει ενδείξεις ότι η μεταφορά είναι σύμφωνη με τον εν λόγω κανονισμό μόνον κατά το μέρος του ταξιδιού που διεξάγεται μεταξύ του τόπου αναχωρήσεως και του σημείου εξόδου από το έδαφος της Ένωσης.
57. Οι ορισμοί των εννοιών του «ταξιδιού» και της «μεταφοράς» που περιέχονται στο άρθρο 2, στοιχεία ζʹ και κγʹ, αντίστοιχα, του κανονισμού 1/2005, κατά το μέρος που αναφέρονται στο σύνολο της επιχειρήσεως μέχρι την εκφόρτωση των ζώων στον τόπο προορισμού, χωρίς να γίνεται διάκριση αναλόγως του αν ο τόπος αυτός βρίσκεται στο έδαφος της Ένωσης ή τρίτης χώρας, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως επιχείρημα για τη διεύρυνση του εδαφικού πεδίου εφαρμογής του κανονισμού αυτού. Αντιθέτως, οι ορισμοί αυτοί πρέπει να αντιμετωπιστούν υπό το πρίσμα του άρθρου 1, παράγραφος 1, του ίδιου κανονισμού, του μόνου δηλαδή άρθρου που έχει ως αντικείμενο τον προσδιορισμό του κατά τόπον πεδίου εφαρμογής του κανονισμού 1/2005.
58. Εξάλλου, και από άλλες διατάξεις του κανονισμού αυτού επιβεβαιώνεται ότι, για τους σκοπούς του προηγούμενου ελέγχου που προβλέπεται από το άρθρο 14, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, περίπτωση ii, του εν λόγω κανονισμού, ο διοργανωτής δεν υποχρεούται, όσον αφορά το τμήμα της διαδρομής μεταξύ του σημείου εξόδου από το έδαφος της Ένωσης και της τρίτης χώρας προορισμού, να αναγράφει πληροφορίες σχετικές με τον προγραμματισμό του ταξιδιού, όπως αυτές απαιτούνται από το παράρτημα I, κεφάλαιο V, του κανονισμού 1/2005.
59. Υπενθυμίζω συναφώς ότι, στην περίπτωση ταξιδιού μεγάλης διάρκειας με προορισμό τρίτη χώρα, ο έλεγχος που διενεργεί η αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως συμπληρώνεται από άλλους ελέγχους. Πρόκειται, αφενός, για τους ελέγχους που προβλέπονται από το άρθρο 15 του κανονισμού 1/2005, οι οποίοι μπορούν να διενεργούνται σε οποιοδήποτε στάδιο του ταξιδιού επί του εδάφους της Ένωσης με σκοπό, μεταξύ άλλων, να διαπιστώνεται αν η διάρκεια του ταξιδιού και του χρόνου αναπαύσεως είναι σύμφωνη με τα όρια που θέτει το παράρτημα I, κεφάλαιο V, του κανονισμού αυτού. Αφετέρου δε, πρόκειται για τους ελέγχους που επιβάλλει το άρθρο 21 του εν λόγω κανονισμού στα σημεία εξόδου από το έδαφος της Ένωσης.
60. Όσον αφορά την τελευταία αυτή κατηγορία ελέγχων, το άρθρο 21, παράγραφος 1, του κανονισμού 1/2005 προβλέπει ότι, όταν τα ζώα παρουσιάζονται στα σημεία εξόδου, επίσημοι κτηνίατροι των κρατών μελών εξετάζουν αν τα ζώα μεταφέρθηκαν σύμφωνα με τον κανονισμό αυτόν. Έτσι, στο πλαίσιο των ελέγχων στα σημεία εξόδου, εξετάζεται κατ’ ουσίαν εάν οι μεταφορείς διαθέτουν έγκυρη άδεια, εάν οι οδηγοί διαθέτουν έγκυρο πιστοποιητικό επαγγελματικής ικανότητας, εάν τα ζώα είναι σε θέση να συνεχίζουν το ταξίδι τους, εάν τα μέσα μεταφοράς με τα οποία πρέπει τα ζώα να συνεχίσουν το ταξίδι τους είναι σύμφωνα με τις διατάξεις του παραρτήματος I, κεφάλαιο II, και, ενδεχομένως, κεφάλαιο VΙ, του εν λόγω κανονισμού, καθώς και εάν έχουν μεταφερθεί ή πρέπει να μεταφερθούν για μεγάλα χρονικά διαστήματα κατοικίδια ιπποειδή, βοοειδή, αιγοπρόβατα και χοίροι.
61. Εξάλλου, το άρθρο 21, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, του κανονισμού 1/2005 προβλέπει ότι οι επίσημοι κτηνίατροι ελέγχουν αν, «σε περίπτωση εξαγωγής, οι μεταφορείς έχουν προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία ότι το ταξίδι από τον τόπο αναχωρήσεως έως τον πρώτο τόπο εκφόρτωσης στη χώρα τελικού προορισμού είναι σύμφωνο με όλες τις διεθνείς συμβάσεις που απαριθμούνται στο παράρτημα V και εφαρμόζονται στις συγκεκριμένες τρίτες χώρες». Το τελευταίο αυτό παράρτημα κάνει συναφώς μνεία της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για την προστασία των ζώων κατά τη διάρκεια διεθνών μεταφορών (5) .
62. Κατά την άποψή μου, από το άρθρο 21, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, του κανονισμού 1/2005 μπορεί να συναχθεί ότι, σύμφωνα με το κατά τόπον πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 1/2005, όπως διευκρινίζεται στο άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, το ταξίδι μεταξύ του σημείου εξόδου από το έδαφος της Ένωσης και της τρίτης χώρας προορισμού διέπεται όχι από τις διατάξεις του κανονισμού αυτού, αλλά από διεθνείς συνθήκες.
63. Επιπλέον, πολλές διατάξεις του κανονισμού 1/2005 αποδεικνύουν, κατά τη γνώμη μου, ότι, σε περίπτωση ταξιδιού μεγάλης διάρκειας με προορισμό τρίτη χώρα, το ημερολόγιο ταξιδιού προβλέπεται να ενημερώνεται μόνο μέχρι το σημείο εξόδου από το έδαφος της Ένωσης.
64. Έτσι, το άρθρο 21, παράγραφος 2, του κανονισμού αυτού διευκρινίζει, μεταξύ άλλων, ότι, στην περίπτωση τέτοιων ταξιδιών, «οι επίσημοι κτηνίατροι των σημείων εξόδου […] διενεργούν και καταχωρίζουν τους ελέγχους που αναφέρονται στο τμήμα 3 “Τόπος προορισμού” του ημερολογίου ταξιδιού του παραρτήματος ΙΙ». Για τα ταξίδια αυτά, ο επίσημος κτηνίατρος υποκαθιστά τον φύλακα του τόπου προορισμού, στον οποίον απόκειται, κατ’ αρχήν, να συμπληρώσει το τμήμα 3 του ημερολογίου ταξιδιού. Στο συγκεκριμένο στάδιο του ταξιδιού, δηλαδή, ο κτηνίατρος αυτός αναλαμβάνει να βεβαιώσει ότι το ταξίδι είναι σύμφωνο με τον κανονισμό 1/2005, και, ειδικότερα, ότι τηρήθηκε ο προγραμματισμός που προβλέπεται στο τμήμα 1 του ημερολογίου ταξιδιού μεταξύ του τόπου αναχωρήσεως και του σημείου εξόδου.
65. Πολλά σημεία της εισαγωγής του παραρτήματος II του κανονισμού 1/2005 συνηγορούν προς την ίδια κατεύθυνση. Έτσι, σύμφωνα με το σημείο 3, στοιχείο εʹ, του παραρτήματος αυτού, ο διοργανωτής «εξασφαλίζει ότι το ημερολόγιο ταξιδιού συνοδεύει τα ζώα καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού μέχρι το σημείο προορισμού ή, σε περίπτωση εξαγωγής σε τρίτη χώρα, τουλάχιστον μέχρι το σημείο εξόδου » (6) . Επιπλέον, το σημείο 7, πρώτο εδάφιο, του εν λόγω παραρτήματος διευκρινίζει ότι «[ε]άν τα ζώα εξάγονται σε τρίτη χώρα, οι μεταφορείς διαβιβάζουν το ημερολόγιο ταξιδιού στον επίσημο κτηνίατρο στο σημείο εξόδου». Η διαπίστωση ότι, σύμφωνα με το σημείο 8 του παραρτήματος II του κανονισμού 1/2005, ο μεταφορέας πρέπει, στη συνέχεια, να διατηρεί αντίγραφο του συμπληρωμένου ημερολογίου ταξιδιού δεν αναιρεί, αλλ’ αντιθέτως έρχεται να επιβεβαιώσει ότι το πρωτότυπο του ημερολογίου ταξιδιού δεν χρειάζεται πλέον να συμπληρώνεται μετά τους ελέγχους του επίσημου κτηνιάτρου στο σημείο εξόδου από την Ένωση.
66. Αν ο νομοθέτης της Ένωσης ήθελε να επιβάλει την τήρηση των κανόνων του παραρτήματος I, κεφάλαιο V, του κανονισμού 1/2005 για το τμήμα του ταξιδιού μεταξύ του σημείου εξόδου και της τρίτης χώρας προορισμού, θα είχε επιβάλει στον μεταφορέα να διατηρεί το πρωτότυπο του ημερολογίου ταξιδιού καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού και θα είχε προβλέψει σύστημα ελέγχου στην τρίτη χώρα προορισμού.
67. Από τα ανωτέρω στοιχεία προκύπτει ότι, σε περίπτωση ταξιδιού μεγάλης διάρκειας με προορισμό τρίτη χώρα, ο προγραμματισμός του ταξιδιού που αναγράφεται στο τμήμα 1 του ημερολογίου ταξιδιού συγκεκριμενοποιείται στα λοιπά τμήματα του ημερολογίου αυτού μόνον μετά την άφιξη στο σημείο εξόδου από το έδαφος της Ένωσης. Επομένως, ο προγραμματισμός αυτός δεν πρέπει να συγκρίνεται με τη διαδρομή μετά το εν λόγω σημείο εξόδου. Ως εκ τούτου, δεν θα ήταν συνεπές να απαιτείται από τον προγραμματισμό αυτόν να περιέχει, σύμφωνα με το παράρτημα I, κεφάλαιο V, του κανονισμού 1/2005, πληροφορίες σχετικές με τη διάρκεια του ταξιδιού και του χρόνου αναπαύσεως για τη διαδρομή πέραν του σημείου εξόδου από το έδαφος της Ένωσης, καθώς το τμήμα αυτό του ταξιδιού δεν αποτελεί αντικείμενο ελέγχων στο πλαίσιο του γενικού καθεστώτος που καθιερώνεται με τον εν λόγω κανονισμό.
68.
Συναφώς, η σύγκριση με το ειδικό καθεστώς που εισάγει ο νομοθέτης της Ένωσης όσον αφορά τις επιστροφές κατά την εξαγωγή αποδεικνύει ότι, εκτός του καθεστώτος αυτού, οι απαιτήσεις που περιέχονται στο παράρτημα I, κεφάλαιο V, του κανονισμού 1/2005 δεν προορίζονται για εφαρμογή στο τμήμα της μεταφοράς ζώων που διεξάγεται εκτός του εδάφους της Ένωσης.
69. Δυνάμει του άρθρου 168 του κανονισμού (ΕΚ) 1234/2007 του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2007, για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης των γεωργικών αγορών και ειδικών διατάξεων για ορισμένα γεωργικά προϊόντα (Ενιαίος κανονισμός ΚΟΑ) (7), όσον αφορά τα προϊόντα του τομέα του βοείου κρέατος, «η χορήγηση και η πληρωμή της επιστροφής κατά την εξαγωγή ζώντων ζώων εξαρτάται από την τήρηση των διατάξεων που προβλέπονται στην κοινοτική νομοθεσία σχετικά με την καλή μεταχείριση των ζώων, και ειδικότερα την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά».
70. Το άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΕ) 817/2010 της Επιτροπής, της 16ης Σεπτεμβρίου 2010, για καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής με βάση τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 του Συμβουλίου, όσον αφορά τις απαιτήσεις για τη χορήγηση επιστροφών κατά την εξαγωγή σε σχέση με την καλή μεταχείριση των ζωντανών βοοειδών κατά τη μεταφορά (8), το οποίο φέρει τον τίτλο «Πεδίο εφαρμογής», διευκρινίζει ότι η καταβολή των επιστροφών αυτών «εξαρτάται από τη συμμόρφωση, κατά τη μεταφορά των ζώων μέχρι την πρώτη εκφόρτωση στην τρίτη χώρα τελικού προορισμού, με τα άρθρα 3 έως 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2005 και των αναφερόμενων σε αυτά παραρτημάτων [...]».
71. Από την τελευταία αυτή διάταξη προκύπτει σαφώς ότι, σε αντίθεση με όσα ισχύουν στο πλαίσιο του γενικού καθεστώτος που εισάγει ο κανονισμός 1/2005, η τήρηση των υποχρεώσεων που επιβάλλουν τα άρθρα 3 έως 9 του ως άνω κανονισμού, καθώς και τα σχετικά παραρτήματα, επιβάλλεται για το σύνολο του ταξιδιού, συμπεριλαμβανομένου του τμήματος της διαδρομής μεταξύ του σημείου εξόδου από το έδαφος της Ένωσης και της τρίτης χώρας προορισμού.
72. Το σύστημα ελέγχου που θέτει σε εφαρμογή ο κανονισμός 817/2010 είναι προσαρμοσμένο σε αυτό το διευρυμένο πεδίο εφαρμογής των υποχρεώσεων που επιβάλλει ο κανονισμός 1/2005.
73. Έτσι, όσον αφορά τους ελέγχους στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης, το άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 817/2010 προβλέπει ότι ο επίσημος κτηνίατρος του σημείου εξόδου οφείλει να προβαίνει στους ακόλουθους ελέγχους.
74. Αφενός, δυνάμει του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, του κανονισμού αυτού, ο επίσημος κτηνίατρος του σημείου ελέγχου οφείλει να επαληθεύει κατά πόσον «οι διατάξεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2005 έχουν εφαρμοσθεί, από το σημείο αναχωρήσεως […] μέχρι το σημείο εξόδου».
75. Αφετέρου, ο εν λόγω κτηνίατρος οφείλει, σύμφωνα με το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 817/2010, να επαληθεύει αν «οι συνθήκες μεταφοράς για το υπόλοιπο ταξίδι είναι σύμφωνες με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1/2005 και πως έχουν γίνει οι κατάλληλες διευθετήσεις προκειμένου να εξασφαλισθεί η εφαρμογή του μέχρι την πρώτη εκφόρτωση στην τρίτη χώρα τελικού προορισμού».
76. Ο επίσημος κτηνίατρος του σημείου εξόδου αναγράφει τα αποτελέσματα του ελέγχου αυτού στην «έκθεση ελέγχου στο σημείο εξόδου», της οποίας πρότυπο περιέχεται στο παράρτημα I του κανονισμού 817/2010. Η έκθεση αυτή διακρίνει τους ελέγχους που αφορούν τη διαδρομή μέχρι το σημείο εξόδου από εκείνους που αφορούν τη διαδρομή πέραν του σημείου αυτού. Για να είναι ικανοποιητικοί οι εν λόγω έλεγχοι, πρέπει ο εξαγωγέας να τηρεί τις υποχρεώσεις που περιέχονται στον κανονισμό 1/2005 όσον αφορά τα δύο αυτά τμήματα της διαδρομής.
77. Οι έλεγχοι αυτοί συμπληρώνονται στη συνέχεια από ελέγχους στις τρίτες χώρες.
78. Έτσι, σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ και βʹ, του κανονισμού 817/2010, ο εξαγωγέας πρέπει να εξασφαλίζει ότι τα ζώα θα ελεγχθούν μετά την αναχώρηση από το τελωνειακό έδαφος της Ένωσης σε δύο περιπτώσεις, αφενός, σε κάθε σημείο όπου πραγματοποιείται αλλαγή του μέσου μεταφοράς και, αφετέρου, στο σημείο της πρώτης εκφορτώσεως στην τρίτη χώρα τελικού προορισμού. Σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 2, του κανονισμού αυτού, οι εν λόγω έλεγχοι πρέπει να πραγματοποιούνται από διεθνή εταιρεία ελέγχου και εποπτείας, η οποία έχει αναγνωρισθεί και ελέγχεται προς το σκοπό αυτό από κράτος μέλος, ή από επίσημη υπηρεσία κράτους μέλους.
79. Η περιγραφή αυτή του ειδικού καθεστώτος που θέτει σε εφαρμογή ο κανονισμός 817/2010 αποδεικνύει, κατά τη γνώμη μου, ότι, αν ο νομοθέτης της Ένωσης είχε την πρόθεση να επεκτείνει κατά τρόπο γενικό και στο τμήμα του ταξιδιού μεταξύ του σημείου εξόδου από το έδαφος της Ένωσης και της τρίτης χώρας προορισμού την υποχρέωση του διοργανωτή του ταξιδιού μεγάλης διάρκειας να τηρεί τις υποχρεώσεις του παραρτήματος I, κεφάλαιο V, του κανονισμού 1/2005, αφενός, θα είχε επιλέξει έναν ευρύτερο ορισμό του πεδίου εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού από αυτόν του άρθρου 1, παράγραφος 1, και, αφετέρου, θα είχε συνδυάσει την υποχρέωση αυτή με ένα σύστημα ελέγχου ανάλογο εκείνου που έχει θέσει σε εφαρμογή για τις επιστροφές κατά την εξαγωγή.
80. Λαμβανομένων υπόψη όλων αυτών των στοιχείων, εκτιμώ ότι ο κανονισμός 1/2005 πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι δεν επιβάλλει στον διοργανωτή ταξιδιού μεγάλης διάρκειας να αναγράφει στο τμήμα 1, πεδίο 6, του ημερολογίου ταξιδιού πληροφορίες σχετικές με τη διάρκεια του ταξιδιού και του χρόνου αναπαύσεως, όπως επιβάλλονται από το παράρτημα I, κεφάλαιο V, του κανονισμού αυτού, όσον αφορά το τμήμα του ταξιδιού μεταξύ του σημείου εξόδου από το έδαφος της Ένωσης και της τρίτης χώρας προορισμού.
81. Κατά συνέπεια, είμαι της γνώμης ότι το άρθρο 14, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ, περίπτωση ii, και γʹ, του εν λόγω κανονισμού έχει την έννοια ότι η αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως δεν μπορεί να αρνηθεί τη σφράγιση του ημερολογίου ταξιδιού για τον λόγο ότι οι πληροφορίες που αναγράφονται στο ημερολόγιο αυτό σχετικά με το τμήμα του ταξιδιού μεταξύ του σημείου εξόδου από το έδαφος της Ένωσης και της τρίτης χώρας προορισμού δεν ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του παραρτήματος I, κεφάλαιο V, του κανονισμού 1/2005.
82. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση μεταφοράς ζώων προερχόμενων από τρίτη χώρα. Στην περίπτωση αυτή, θα απαιτηθεί από τον διοργανωτή της μεταφοράς αυτής να συμμορφωθεί προς τις απαιτήσεις του κανονισμού αυτού από τον χρόνο της εισόδου του στο έδαφος της Ένωσης μέσω ενός διασυνοριακού σταθμού επιθεωρήσεως. Αντιθέτως, δεδομένου ότι το πεδίο εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού περιορίζεται στο έδαφος της Ένωσης, δεν μπορεί να απαιτηθεί από τον εν λόγω διοργανωτή να έχει συμμορφωθεί προς τις απαιτήσεις αυτές κατά το τμήμα του ταξιδιού που προηγήθηκε της εισόδου του στο έδαφος της Ένωσης, έστω και αν η διαδρομή από την τρίτη χώρα μέχρι το κράτος μέλος προορισμού αποτελεί ένα ενιαίο ταξίδι.
83. Επιβάλλεται, στο σημείο αυτό, να εξεταστεί το βάσιμο της απόψεως που ανέπτυξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο της κρινομένης υποθέσεως.
84. Ειδικότερα, η Επιτροπή, μολονότι, δεδομένων των εξηγήσεων που παρέσχε με τις γραπτές της παρατηρήσεις και κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, φαίνεται να θεωρεί και η ίδια ότι οι απαιτήσεις του παραρτήματος I, κεφάλαιο V, του κανονισμού 1/2005 δεν έχουν εφαρμογή στο τμήμα του ταξιδιού που διεξάγεται εκτός του εδάφους της Ένωσης, προτείνει, ωστόσο, μια μέση οδό, η οποία συνίσταται, κατ’ ουσίαν, στο να αναγνωριστεί στην αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως η δυνατότητα να επαληθεύει αν, όσον αφορά το τμήμα αυτό του ταξιδιού, ο διοργανωτής του τηρεί τους «γενικούς όρους για τη μεταφορά των ζώων» που απαριθμούνται στο άρθρο 3 του κανονισμού 1/2005.
85. Υπενθυμίζεται ότι η διάταξη αυτή διατυπώνει την αρχή σύμφωνα με την οποία «[η] μεταφορά των ζώων επιτρέπεται μόνο εφόσον γίνεται κατά τρόπο που δεν ενδέχεται να προκαλέσει τραυματισμούς και αδικαιολόγητη ταλαιπωρία στα ζώα». Περιέχει επίσης ορισμένο αριθμό γενικών όρων, όπως αυτός κατά τον οποίον πρέπει να «έχουν ληφθεί όλα τα απαιτούμενα μέτρα για την ελαχιστοποίηση της διάρκειας του ταξιδιού και την κάλυψη των αναγκών των ζώων κατά τη διάρκεια του ταξιδιού», αυτός που προβλέπει ότι «η μεταφορά πραγματοποιείται χωρίς καθυστέρηση μέχρι τον τόπο προορισμού και οι συνθήκες διαβίωσης των ζώων ελέγχονται τακτικά και διατηρούνται στα δέοντα επίπεδα», ή εκείνος δυνάμει του οποίου «παρέχονται στα ζώα, σε τακτικά διαστήματα, νερό, τροφή και περίοδοι αναπαύσεως που αρμόζουν, από πλευράς ποσότητας και ποιότητας, στο είδος τους και το μέγεθός τους».
86. Δεν θεωρώ ότι η λύση που προτείνει η Επιτροπή μπορεί να ευδοκιμήσει για τους ακόλουθους λόγους.
87. Πρώτον, πρέπει να επισημανθεί το γεγονός ότι, ελλείψει αντίθετης ενδείξεως, ο ορισμός του εδαφικού πεδίου εφαρμογής του κανονισμού αυτού, όπως προκύπτει από το άρθρο του 1, παράγραφος 1, ισχύει κατ’ ανάγκην για όλες τις υποχρεώσεις που προβλέπονται από τον εν λόγω κανονισμό, είτε πρόκειται για «γενικούς όρους για τη μεταφορά των ζώων», όπως απαριθμούνται στο άρθρο 3 του κανονισμού 1/2005, είτε για ειδικότερες υποχρεώσεις, όπως οι τεχνικές διευκρινίσεις που αναφέρονται λεπτομερώς από το παράρτημα Ι του ίδιου αυτού κανονισμού.
88. Υπό το πρίσμα, επομένως, του σαφούς γράμματος του άρθρου 1, παράγραφος 1, του κανονισμού 1/2005, είναι αδύνατον να υποστηριχθεί, όπως ισχυρίζεται η Επιτροπή, ότι οι απαιτήσεις του παραρτήματος Ι, κεφάλαιο V, του κανονισμού αυτού δεν έχουν εφαρμογή στο τμήμα του ταξιδιού που διεξάγεται εκτός του εδάφους της Ένωσης και, συγχρόνως, ότι η ανεπάρκεια αυτή του εν λόγω κανονισμού θα μπορούσε να αναπληρωθεί με τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής των «γενικών όρων για τη μεταφορά των ζώων», όπως περιέχονται στο άρθρο 3 του κανονισμού 1/2005, έτσι ώστε να περιλαμβάνει το σύνολο του ταξιδιού μέχρι την τρίτη χώρα προορισμού.
89. Δεύτερον, η λύση που προτείνει η Επιτροπή θα κατέληγε στο αποτέλεσμα να αναγνωριστεί στην αρμόδια αρχή του τόπου προελεύσεως ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως της διάρκειας του ταξιδιού και του χρόνου αναπαύσεως όσον αφορά το τμήμα του ταξιδιού που διεξάγεται εκτός του εδάφους της Ένωσης. Θεωρώ ότι οι αποκλίσεις που θα προέκυπταν στις εκτιμήσεις των αρμόδιων αρχών δύσκολα μπορούν να συμβιβαστούν με την επιταγή για ομοιόμορφη εφαρμογή του κανονισμού 1/2005, καθώς και με τους λοιπούς σκοπούς που επιδιώκει ο κανονισμός αυτός, πέραν της προστασίας των μεταφερόμενων ζώων, δηλαδή με την εξάλειψη των τεχνικών εμποδίων στο εμπόριο ζώντων ζώων και με την εύρυθμη λειτουργία των οργανώσεων αγοράς (9) .
90. Επιπλέον, η αναγνώριση στην αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως τόσο ευρέος περιθωρίου εκτιμήσεως για την εφαρμογή των όρων του άρθρου 3 του εν λόγω κανονισμού, οι οποίοι χαρακτηρίζονται από τον γενικό τους χαρακτήρα, δημιουργεί στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό μεταξύ των διοργανωτών μεταφορών ζώντων ζώων.
91. Για τους λόγους αυτούς, δεν θα ακολουθήσω την άποψη που υπερασπίζεται η Επιτροπή, σύμφωνα με την οποία πρέπει να δοθεί διαφορετική απάντηση στα ερωτήματα του αιτούντος δικαστηρίου αναλόγως του αν αφορούν τους γενικούς όρους για τη μεταφορά των ζώων, όπως απαριθμούνται στο άρθρο 3 του κανονισμού 1/2005, ή τις ειδικότερες απαιτήσεις του κανονισμού αυτού, όπως μνημονεύονται στο παράρτημά του I, κεφάλαιο V.
92. Τέλος, θα ήθελα να επισημάνω ότι έχω πλήρη επίγνωση της σπουδαιότητας που έχει ο σκοπός της προστασίας των μεταφερόμενων ζώων. Έχω επίσης υπόψη μου το άρθρο 13 ΣΛΕΕ, το οποίο επιβάλλει στην Ένωση και στα κράτη μέλη να λαμβάνουν πλήρως υπόψη τους τις απαιτήσεις καλής διαβιώσεως των ζώων ως ευαίσθητων όντων κατά τη διαμόρφωση και την εφαρμογή της πολιτικής της Ένωσης, ιδίως στους τομείς της γεωργίας και των μεταφορών.
93. Επιπλέον, κατανοώ τη μέριμνα να δοθεί όσο το δυνατόν ευρύτερη από γεωγραφικής απόψεως πρακτική αποτελεσματικότητα στον κανονισμό 1/2005, είτε βάσει των γενικών κανόνων του άρθρου 3 του κανονισμού αυτού είτε βάσει του άρθρου 13 ΣΛΕΕ.
94. Επιβάλλεται ωστόσο η διαπίστωση ότι η βούληση του νομοθέτη της Ένωσης, σε αυτό τουλάχιστον το στάδιο εξελίξεως του δικαίου της Ένωσης, ήταν να περιορίσει το πεδίο εφαρμογής ratione loci του κανονισμού 1/2005 στο έδαφος της Ένωσης.
95. Κατά συνέπεια, στον ίδιο αυτόν νομοθέτη απόκειται, κατά την άποψή μου, να αποφασίσει στο μέλλον να επιβάλει τη συμμόρφωση προς τις απαιτήσεις του κανονισμού αυτού στο σύνολο του ταξιδιού μεγάλης διάρκειας, συμπεριλαμβανομένου του τμήματος που διεξάγεται εκτός του εδάφους της Ένωσης, και να συνοδεύσει μια τέτοια διεύρυνση του κατά τόπον πεδίου εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού με την εφαρμογή ενός κατάλληλου συστήματος ελέγχου.
IV – Πρόταση
96. Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα του Bayerischer Verwaltungsgerichtshof ως εξής:
Ο κανονισμός (ΕΚ) 1/2005 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 2004, για την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά και συναφείς δραστηριότητες και για την τροποποίηση των οδηγιών 64/432/ΕΟΚ και 93/119/ΕΚ και του κανονισμού (ΕΚ) 1255/97, έχει την έννοια ότι δεν επιβάλλει στον διοργανωτή ταξιδιού μεγάλης διάρκειας με προορισμό τρίτη χώρα να αναγράφει στο τμήμα 1, πεδίο 6, του ημερολογίου ταξιδιού πληροφορίες σχετικές με τη διάρκεια του ταξιδιού και του χρόνου αναπαύσεως, όπως επιβάλλονται από το παράρτημα I, κεφάλαιο V, του κανονισμού αυτού ή από τους γενικούς όρους για τη μεταφορά των ζώων, οι οποίοι περιέχονται στο άρθρο 3 του εν λόγω κανονισμού, όσον αφορά το τμήμα του ταξιδιού μεταξύ του σημείου εξόδου από το έδαφος της Ένωσης και της τρίτης χώρας προορισμού.
Κατά συνέπεια, το άρθρο 14, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ, περίπτωση ii, και γʹ, του κανονισμού 1/2005 έχει την έννοια ότι η αρμόδια αρχή του τόπου αναχωρήσεως δεν μπορεί να αρνηθεί τη σφράγιση του ημερολογίου ταξιδιού για τον λόγο ότι οι πληροφορίες που αναγράφονται στο ημερολόγιο αυτό όσον αφορά το τμήμα του ταξιδιού μεταξύ του σημείου εξόδου από το έδαφος της Ένωσης και της τρίτης χώρας προορισμού δεν ανταποκρίνονται ούτε στις απαιτήσεις του παραρτήματος I, κεφάλαιο V, του κανονισμού αυτού ούτε στους γενικούς όρους για τη μεταφορά των ζώων που περιέχονται στο άρθρο 3 του εν λόγω κανονισμού.
(1) .
(2)  — ΕΕ L 3, σ. 1 και διορθωτικό ΕΕ 2011, L 336, σ. 86.
(3)  — Η υπογράμμιση δική μου.
(4)  — Η ίδια ανάλυση ισχύει και για το άρθρο 5, παράγραφος 4, του κανονισμού 1/2005, το οποίο επιβάλλει στους μεταφορείς και στους διοργανωτές να συμμορφώνονται προς τις σχετικές με το ημερολόγιο ταξιδιού διατάξεις του παραρτήματος II του κανονισμού αυτού, στην περίπτωση ταξιδιών μεγάλης διάρκειας μεταξύ κρατών μελών και από ή προς τρίτη χώρα.
(5)  — Σύμβαση που υπογράφηκε στις 13 Δεκεμβρίου 1968 στο Παρίσι. Αναθεωρημένη έκδοση σύμφωνη με τις διατάξεις του Πρωτοκόλλου στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προστασία των ζώων κατά τη διάρκεια διεθνών μεταφορών, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 7 Νοεμβρίου 1989. Όσον αφορά την υπογραφή της Συμβάσεως αυτής από την Ένωση, βλ. απόφαση 2004/544/ΕΚ του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 2004, σχετικά με την υπογραφή της ευρωπαϊκής σύμβασης για την προστασία των ζώων κατά τη διάρκεια διεθνών μεταφορών (αναθεωρημένη) (ΕΕ L 241, σ. 21).
(6)  — Η υπογράμμιση δική μου.
(7)  — ΕΕ L 299, σ. 1.
(8)  — ΕΕ L 245, σ. 16.
(9)  — Βλ. συναφώς απόφαση Danske Svineproducenter (C-316/10, EU:C:2011:863, σκέψεις 44 και 55).