Voorlopige editie
CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL
R. NORKUS
van 5 maart 2026 (1)
Zaak C‑716/24 [Ponner](i)
EJ
[verzoek van het Oberlandesgericht Frankfurt am Main (hoogste rechterlijke instantie van de deelstaat Hessen, Frankfurt am Main, Duitsland) om een prejudiciële beslissing]
„ Prejudiciële verwijzing – Justitiële samenwerking in burgerlijke zaken – Verordening (EU) nr. 655/2014 – Procedure betreffende het Europees bevel tot conservatoir beslag op bankrekeningen – Artikel 2, lid 2, onder c) – Overweging 8 – Toepassingsgebied – Opening van een faillissementsprocedure in een derde land – Uitsluiting ”
I.      Inleiding
1.        De onderhavige prejudiciële verwijzing vindt haar oorsprong in een procedure waarin verzoekster in het hoofdgeding, die in Duitsland woont, verzoekt om informatie over bankrekeningen die mogelijk in Cyprus worden aangehouden door een naar Curaçaos recht opgerichte vennootschap die zich bezighoudt met het exploiteren van kansspelen, alsmede om conservatoire beslaglegging op deze bankrekeningen overeenkomstig verordening (EU) nr. 655/2014(2), met het oog op de tenuitvoerlegging van een rechterlijke beslissing betreffende de vergoeding van de verliezen die zij in het kader van deze onlinekansspelen heeft geleden. In de loop van deze procedure heeft verzoekster in het hoofdgeding met name aangegeven dat volgens het handelsregister van dat derde land een insolventieprocedure was geopend met betrekking tot de goederen van deze vennootschap.
2.        In dit verband is de juridische vraag die centraal staat in het verzoek om een prejudiciële beslissing van het Oberlandesgericht Frankfurt am Main (hoogste rechterlijke instantie van de deelstaat Hessen, Frankfurt am Main, Duitsland) er dan ook op gericht vast te stellen welke rechtsgevolgen de erkenning van een in een derde land tegen een schuldplichtige vennootschap geopende insolventieprocedure waar het gaat om het toepassingsgebied van de EAPO-verordening(3). Blijkens artikel 2, lid 2, onder c), van deze verordening zijn vorderingen jegens een schuldenaar te wiens aanzien een faillissementsprocedure is ingesteld, immers uitgesloten van het toepassingsgebied ervan.(4) Meer bepaald vraagt de verwijzende rechter het Hof of de insolventieprocedures waarnaar deze bepaling verwijst, uitsluitend betrekking hebben op insolventieprocedures die zijn geopend in een lidstaat en die binnen het toepassingsgebied van insolventieverordening II vallen, dan wel of die bepaling ook betrekking heeft op insolventieprocedures die jegens de schuldenaar zijn geopend in een derde land en in een lidstaat zijn erkend. Aangezien in dit laatste geval de erkenning niet onder het Unierecht maar onder het nationale recht van de lidstaten valt, ligt de moeilijkheid van deze kwestie met name in de vraag of het noodzakelijk is om te voorkomen dat het nationale recht leidt tot een versnippering van het toepassingsgebied van de EAPO-verordening en hoe deze noodzaak kan worden verzoend met de erkenning, door het nationale recht van een lidstaat, van beslissingen betreffende de opening van een insolventieprocedure in een derde land.
3.        Overeenkomstig het verzoek van het Hof beperkt deze conclusie zich tot de analyse van de eerste van de twee prejudiciële vragen, waarmee de verwijzende rechter wenst te vernemen of de opening in een derde land van een insolventieprocedure die door het nationale recht van een lidstaat van de Unie, in casu het Duitse recht,
wordt erkend, eraan in de weg staat dat in die lidstaat een bevel tot conservatoir beslag op bankrekeningen (hierna: „bevel tot conservatoir beslag” of „bevel”) wordt uitgevaardigd. Deze vraag heeft dus betrekking op de uitlegging van artikel 2, lid 2, onder c), van de EAPO-verordening, gelezen in samenhang met overweging 8 ervan, en bijgevolg op de omlijning van de verhouding tussen deze verordening en insolventieverordening II.
II.    Toepasselijke bepalingen
A.      Unierecht
4.        Naast artikel 2, lid 1 en lid 2, onder c), artikel 4, punt 6, artikel 46, leden 1 en 2, artikel 7, lid 1, alsmede de overwegingen 5 en 8 van de EAPO-verordening zijn in het kader van de onderhavige zaak artikel 1, lid 1, derde alinea, artikel 2, punten 4 en 6, artikel 19, lid 1, artikel 20, lid 1, alsook de overwegingen 5, 9, 22, 23, 63 en 65 van insolventieverordening II relevant.
B.      Duits recht
5.        § 343 van de Insolvenzordnung (insolventiewetboek) van 5 oktober 1994 (BGBl. I, blz. 2866), zoals gewijzigd bij de wet van 14 maart 2003 (BGBl. I, blz. 345), met als opschrift „Erkenning”, bepaalt in lid 1:
„De opening van een buitenlandse insolventieprocedure wordt erkend. Dit geldt niet,
1      indien de gerechten van de staat waar de procedure is geopend naar Duits recht niet bevoegd zijn;
2.      indien de erkenning leidt tot een resultaat dat kennelijk onverenigbaar is met wezenlijke beginselen van het Duitse recht, met name indien zij onverenigbaar is met de grondrechten.”
C.      Curaçaos recht
6.        Artikel 29, lid 1, van Faillissementsbesluit 1931 bepaalt dat de opening van de insolventieprocedure tot gevolg heeft dat de gerechtelijke tenuitvoerlegging onmiddellijk een einde neemt en dat vanaf dat moment een vonnis niet gedwongen ten uitvoer kan worden gelegd.
III. Hoofdgeding, eerste prejudiciële vraag en procedure bij het Hof
7.        DX NV is een vennootschap met beperkte aansprakelijkheid naar Curaçaos recht die zich bezighoudt met de exploitatie van kansspelen. EJ, verzoekster in het hoofdgeding, heeft woonplaats in Duitsland. Zij heeft bij het Landgericht Frankfurt am Main (rechter in eerste aanleg Frankfurt am Main, Duitsland) een onherroepelijk en uitvoerbaar verstekvonnis tegen DX verkregen met betrekking tot de terugbetaling van verliezen in het kader van onlinekansspelen ten bedrage van 57 364 EUR, vermeerderd met kosten en rente.
8.        Bij schrijven van 29 mei 2024 heeft EJ met gebruikmaking van de formulieren van de EAPO-verordening, overeenkomstig artikel 14 daarvan, een verzoek ingediend voor het verkrijgen van informatie over de bankrekeningen waarvan zij meende dat DX op Cyprus houdster was, alsmede een verzoek om overeenkomstig artikel 7 van die verordening een bevel tot conservatoir beslag op die bankrekeningen uit te vaardigen. Ter ondersteuning van haar verzoeken heeft EJ ten eerste aangevoerd dat zij redenen had om aan te nemen dat DX een of meer rekeningen op Cyprus aanhield, aangezien de kansspelinzet via Cypriotische vennootschappen aan deze vennootschap werden overgedragen, en ten tweede dat deze vennootschap geen voor beslag vatbare goederen op Curaçao had, aangezien het om een „brievenbusvennootschap” ging.
9.        Bij beschikking van 5 juni 2024 heeft het Landgericht Frankfurt am Main het verzoek om informatie over de bankrekeningen van DX afgewezen. Het heeft geoordeeld dat het feit dat deze vennootschap betalingen via Cypriotische ondernemingen heeft ontvangen, geen aanwijzing vormt dat zij zelf een bankrekening op Cyprus heeft. Bij brief van dezelfde datum heeft deze rechter EJ meegedeeld dat ook het verzoek om conservatoir beslag op de bankrekeningen van die vennootschap moest worden afgewezen op grond dat, ten eerste, geen enkel bewijs was overgelegd dat de vennootschap op Curaçao geen voor beslag vatbare activa bezat en, ten tweede, geen voor beslag vatbare bankrekening was opgegeven.
10.      Op 20 juni 2024 heeft EJ bij het Oberlandesgericht Frankfurt am Main, de verwijzende rechter,
„sofortige Beschwerde” (onmiddellijk beroep) ingesteld tegen de beschikking van 5 juni 2024. Ter ondersteuning van haar beroep voert EJ aan dat volgens het handelsregister van Curaçao op 10 juni 2024 een faillissementsprocedure tegen DX werd geopend, zodat er thans een risico bestaat dat de tenuitvoerlegging onmogelijk wordt gemaakt of wordt bemoeilijkt in de zin van artikel 7, lid 1, van de EAPO-verordening. EJ is van mening dat deze faillissementsprocedure op grond van het Duitse recht moet worden erkend. Bovendien betoogt zij dat volgens de door een gerechtsdeurwaarder uit Curaçao verstrekte informatie de op dat eiland gevestigde kansspelaanbieders doorgaans „brievenbusvennootschappen” zijn die aldaar geen activa bezitten.
IV.    Prejudiciële vragen en procedure bij het Hof
11.      In die omstandigheden heeft het Oberlandesgericht Frankfurt am Main bij beslissing van 10 oktober 2024, ingekomen bij het Hof op 22 oktober 2024, de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:
„1)      Moet artikel 2, [lid 2,] onder c), van [de EAPO-verordening], gelezen in samenhang met overweging 8 ervan, aldus worden uitgelegd dat het door het instellen van een faillissementsprocedure die niet onder [insolventieverordening II] valt, maar in een derde land wordt gevoerd, uitgesloten is dat een bevel tot conservatoir beslag als bedoeld in artikel 7, lid 1, van de EAPO-verordening wordt uitgevaardigd dan wel dat het verzoek voor het verkrijgen van rekeninginformatie als bedoeld in artikel 14, lid 3, van die verordening wordt doorgestuurd, wanneer het nationale recht van de lidstaat die bevoegd is om het bevel tot conservatoir beslag uit te vaardigen, de faillissementsprocedure in het betrokken derde land erkent?
2)      Moet artikel 14, lid 1, eerste alinea, en lid 3, van [de EAPO-verordening] – te weten de door de schuldeiser te geven ‚redenen om aan te nemen dat de schuldenaar een of meer rekeningen bij een bank heeft’, hetgeen ‚voldoende [wordt] onderbouwd’ – aldus worden uitgelegd dat ook rekening moet worden gehouden met omstandigheden die niet concreet duiden op het bestaan van een bankrekening in de betrokken lidstaat, maar die op algemene wijze doen vermoeden dat er sterke economische banden van de schuldenaar met de betrokken lidstaat bestaan, zoals bijvoorbeeld betalingen aan de schuldenaar via een in de betrokken lidstaat gezetelde betalingsdienstaanbieder die een dochtermaatschappij van de schuldenaar is, of het bestaan van een agentschap of een nevenvestiging van de schuldenaar met zetel in deze lidstaat?”
12.      Enkel de Europese Commissie heeft schriftelijke opmerkingen ingediend. Alleen zij heeft deelgenomen aan de terechtzitting van 3 december 2025.
V.      Analyse van de eerste prejudiciële vraag
13.      Met zijn eerste vraag, de enige vraag die – overeenkomstig het verzoek van het Hof – in deze conclusie zal worden onderzocht, wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 2, lid 2, onder c), van de EAPO-verordening, gelezen in samenhang met overweging 8 ervan, aldus moet worden uitgelegd dat het zich verzet tegen de uitvaardiging van een bevel tot conservatoir
beslag op grond van artikel 7, lid 1, van deze verordening en de toezending van een verzoek om informatie over bankrekeningen op grond van artikel 14, lid 3, van die verordening, indien het nationale recht van de lidstaat die bevoegd is om het bevel tot conservatoir beslag uit te vaardigen, de in het betrokken derde land gevoerde insolventieprocedure erkent.
14.      De verwijzende rechter benadrukt allereerst dat krachtens artikel 2, lid 2, onder c), van de EAPO-verordening, gelezen in samenhang met overweging 8 ervan, geen bevel tot conservatoir beslag tegen een schuldenaar kan worden uitgevaardigd wanneer tegen hem een insolventieprocedure is ingesteld in de zin van de insolventieverordening (vervangen door insolventieverordening II). Deze rechter verduidelijkt dat insolventieverordening II in dit geval niet van toepassing is, omdat de insolventieprocedure daartoe in een lidstaat moet zijn geopend,
wat bij Curaçao niet het geval is, aangezien dit volgens het Unierecht als een derde land wordt beschouwd.
15.      De verwijzende rechter geeft voorts aan dat het Duitse insolventierecht van toepassing is. Hij voegt daaraan toe dat krachtens § 343, lid 1, van de Insolvenzordnung de opening van een buitenlandse insolventieprocedure in het Duitse recht wordt erkend indien deze procedure in wezen dezelfde doelstellingen nastreeft als een insolventieprocedure in de Duitse rechtsorde.(5) In casu is deze rechter van oordeel dat dit het geval is, met name omdat de insolventieprocedure naar Curaçaos recht in wezen overeenkomt met die welke in de Nederlandse rechtsorde is voorzien en door insolventieverordening II wordt erkend.
16.      In het kader van de eerste vraag wenst de verwijzende rechter eveneens te vernemen of het op grond van artikel 46, lid 1, van de EAPO-verordening aan de lidstaten staat om te beslissen of, en met welke rechtsgevolgen, zij een insolventieprocedure erkennen die niet binnen het toepassingsgebied van insolventieverordening II valt, en of het bestaan van een insolventieprocedure in een derde land tot gevolg kan hebben dat de EAPO-verordening niet van toepassing is.
17.      Zo merkt de verwijzende rechter op dat de uitdrukkelijke verwijzing naar insolventieverordening II in overweging 8 van de EAPO-verordening een argument is dat pleit tegen de erkenning door deze verordening van in derde landen geopende insolventieprocedures. Hij wijst er evenwel op dat het feit dat artikel 46, lid 1, van de EAPO-verordening voor de regeling van procedurekwesties die niet uitdrukkelijk in deze verordening zijn geregeld, verwijst naar het recht van de lidstaat waar de procedure wordt gevoerd, daarentegen een argument is dat pleit voor de erkenning van insolventieprocedures die in een derde land zijn geopend wanneer die procedures door het recht van die lidstaat worden erkend.
18.      De Commissie geeft een ruime uitlegging aan artikel 2, lid 2, onder c), van de EAPO-verordening. In dit verband benadrukt zij in haar schriftelijke opmerkingen om te beginnen dat de uitsluiting van vorderingen op een schuldenaar tegen wie een insolventieprocedure is ingesteld, beoogt te voorkomen dat een beslagbevel het goede verloop van die insolventieprocedure verstoort. Vervolgens houdt de Commissie rekening met de doelstellingen van de insolventieprocedure en wijst zij op het beginsel dat alle schuldeisers op dezelfde wijze moeten worden behandeld. Zij licht met name toe dat hoofdstuk II van insolventieverordening II weliswaar een regeling bevat voor de erkenning van in de lidstaten geopende insolventieprocedures, maar dat deze regeling geen betrekking heeft op de erkenning van procedures in derde landen, die onder het nationale recht zou blijven vallen. Ten slotte is de Commissie van mening dat het dus gerechtvaardigd lijkt om artikel 2, lid 2, onder c), van de EAPO-verordening aldus uit te leggen dat het ook betrekking heeft op in derde landen geopende insolventieprocedures wanneer deze worden erkend in de lidstaat waar om beslag op bankrekeningen wordt verzocht. Indien de opening van de insolventieprocedure in die lidstaat daarentegen niet wordt erkend, is er geen geldige reden om de uitvaardiging van een bevel tot conservatoir beslag te weigeren.
19.      Om de vragen van de verwijzende rechter te beantwoorden, moet in wezen worden vastgesteld of artikel 2, lid 2, onder c), van de EAPO-verordening uitsluitend betrekking heeft op insolventieprocedures die in de lidstaten zijn ingesteld en bijgevolg niet in de weg staat aan het uitvaardigen van een bevel tot conservatoir beslag in een lidstaat waarvan het nationale recht de opening van een in een derde land ingestelde insolventieprocedure erkent, dan wel of deze bepaling aldus moet worden uitgelegd dat het feit dat de opening van een dergelijke insolventieprocedure in een derde land door het nationale recht van een lidstaat wordt erkend, uitsluit dat in deze lidstaat (de lidstaat van herkomst) een dergelijk bevel tot conservatoir beslag wordt uitgevaardigd.
20.      In de volgende punten zal ik een aantal algemene overwegingen aanvoeren, waaronder, in de eerste plaats, het ontbreken van een universele strekking van de erkenning van een beslissing tot opening van een insolventieprocedure in een derde land en de specificiteit van de rechtsgevolgen van een dergelijke erkenning (die wordt beheerst door het nationale recht) ten opzichte van de rechtsgevolgen van de opening van een procedure als bedoeld in bijlage A bij insolventieverordening II (deel A). In de tweede plaats zal ik ingaan op de vraag in hoeverre de vorderingen op een schuldenaar tegen wie een insolventieprocedure is ingesteld, van het materiële toepassingsgebied van de EAPO-verordening zijn uitgesloten. Daartoe zal ik de bewoordingen, de context en het doel van artikel 2, lid 2, onder c), van deze verordening uitleggen om vast te stellen of de uitlegging van deze bepaling het (al dan niet) mogelijk maakt een vordering jegens een schuldenaar tegen wie in een derde land een insolventieprocedure is ingeleid die door het nationale recht van een lidstaat is erkend, uit te sluiten van het toepassingsgebied van die verordening (deel B). In de derde en laatste plaats zal ik mijn analyse aanvullen met een slotoverweging (deel C).
A.      Algemene overwegingen
21.      Om te beginnen merk ik op dat uit de verwijzingsbeslissing blijkt dat DX op Curaçao is gevestigd. Curaçao behoort tot de landen en gebieden die krachtens bijlage II
bij het VWEU onder de associatieregeling van de artikelen 198 en volgende van het VWEU(6) vallen. Deze gebieden worden echter ten aanzien van de Europese Unie beschouwd als derde landen, aangezien zij krachtens artikel 355, lid 2, eerste alinea, VWEU zijn uitgesloten van het toepassingsgebied van de Verdragen(7). Voorts zij eraan herinnerd dat de associatieregels en ‑procedures zijn vastgelegd in besluit (EU) 2021/1764 van de Raad(8). Noch de Verdragen, noch dit besluit bepalen echter dat de EAPO-verordening en insolventieverordening II, die in de plaats is gekomen van de in overweging 8 van de EAPO-verordening genoemde insolventieverordening, van toepassing zijn op overzeese gebieden.
1.      Ontbreken van een universele strekking van de erkenning van een in een derde land geopende insolventieprocedure door het nationale recht van een lidstaat
22.      Hier zij eraan herinnerd dat insolventieverordening II en de voorganger ervan, de insolventieverordening, niet gegrondvest zijn op een model dat gebaseerd is op het beginsel van universaliteit van insolventieprocedures, maar op een afgezwakt of gewijzigd universaliteitsmodel. Uit overweging 23 van insolventieverordening II blijkt dat deze verordening het mogelijk maakt de hoofdinsolventieprocedure te openen in de lidstaat waar het centrum van de voornaamste belangen van de schuldenaar gelegen is(9), en dat die procedure een universele strekking heeft en beoogt alle goederen van de schuldenaar te omvatten(10). Ter bescherming van de diversiteit van de belangen, maakt deze verordening het mogelijk dat parallel met de hoofdinsolventieprocedure secundaire insolventieprocedures worden geopend in de lidstaat waar de schuldenaar een vestiging heeft.(11) Voorts blijkt uit overweging 22 van die verordening dat het „[u]itgangspunt van deze verordening is dat, gezien de grote verschillen in het materieel recht van de lidstaten, de invoering van een insolventieprocedure van universele strekking in de gehele Unie niet praktisch zou zijn”. Insolventieverordening II gaat dus uit van een universeel model, gebaseerd op de toepassing van het recht van de lidstaat waar de insolventieprocedure is geopend op die procedure en de rechtsgevolgen daarvan(12), en voorziet tegelijkertijd in een reeks bijzondere regels die als uitzonderingen fungeren en haar universele karakter corrigeren of afzwakken(13).
23.      Om de doeltreffendheid van de universaliteit van de hoofdinsolventieprocedures die binnen het toepassingsgebied van insolventieverordening II vallen, te waarborgen, voorziet deze verordening met name in de „onmiddellijke” of „automatische” erkenning van beslissingen over de opening, het verloop en de beëindiging van deze procedures en van beslissingen die rechtstreeks met die procedures verband houden.(14) Deze automatische erkenning heeft tot gevolg dat „de rechtsgevolgen die [een dergelijke] procedure heeft krachtens het recht van de lidstaat waar [die] procedure is geopend, [worden] uitgebreid tot alle andere lidstaten. De erkenning van beslissingen van de rechters van de lidstaten moet berusten op het beginsel van wederzijds vertrouwen.”(15) Volgens artikel 19 („Beginsel”), lid 1, van die verordening wordt „[e]lke beslissing tot opening van een insolventieprocedure, genomen door een krachtens artikel 3 bevoegde rechter van een lidstaat, [...] erkend in alle andere lidstaten zodra de beslissing rechtsgevolgen heeft in de lidstaat waar de procedure is geopend”. Artikel 20 („Gevolgen van de erkenning”) van insolventieverordening II bepaalt in lid 1 dat „[d]e beslissing tot opening van een insolventieprocedure als bedoeld in artikel 3, lid 1, [...] zonder enkele verdere formaliteit, in de andere lidstaten de gevolgen [heeft] die daaraan worden verbonden bij het recht van de lidstaat waar de procedure is geopend, tenzij deze verordening anders bepaalt, en zolang in die andere lidstaten geen procedure als bedoeld in artikel 3, lid 2, is geopend”(16). Zoals blijkt uit het rapport Virgós/Schmit, versterken het stelsel van automatische erkenning en het model van uitbreiding van de rechtsgevolgen de universaliteit van de hoofdprocedure. Vanaf het tijdstip dat is vastgesteld in het recht van de lidstaat waar de procedure wordt geopend (lex concursus), heeft de beslissing tot opening
„in alle lidstaten dezelfde werking”.(17)
24.      De opening van een insolventieprocedure in een derde land wordt daarentegen niet automatisch erkend, aangezien het beginsel van wederzijds vertrouwen, dat een van de beginselen is waarop insolventieverordening II berust, niet wordt toegepast.(18) Meer bepaald regelt deze verordening noch een dergelijke procedure, noch de voorwaarden waaronder een dergelijke erkenning kan plaatsvinden, zodat deze procedure en deze voorwaarden in het huidige stadium van de ontwikkeling van het Unierecht vallen onder het nationale recht en/of het in de lidstaten toepasselijke internationaal privaatrecht.(19)
25.      Geen enkele beslissing tot opening van een insolventieprocedure in een derde land kan worden beschouwd als een beslissing in de zin van insolventieverordening II. Evenmin kan een gerecht van een derde land worden beschouwd als een gerecht in de zin van deze verordening.(20) Dat die verordening niet op dergelijke beslissingen van toepassing is, vloeit rechtstreeks voort uit het feit dat zij zijn uitgesloten van het toepassingsgebied ervan, dat beperkt is tot in de lidstaten geopende insolventieprocedures die zijn opgesomd in bijlage A bij insolventieverordening II.(21) Met andere woorden, een beslissing tot opening van een insolventieprocedure die is gegeven door een rechter van een derde land, voldoet niet aan de voorwaarde dat zij wordt genomen „door een [...] bevoegde rechter van een lidstaat” en kan bijgevolg niet in de andere lidstaten worden erkend op grond van artikel 19, lid 1, van die verordening.
26.      In het kader van deze algemene overwegingen lijkt het mij eveneens relevant om kort te verwijzen naar de rechtspraak van het Hof inzake het verbod van dubbele erkenning en/of dubbele exequatur.
2.      Verbod van dubbele erkenning en de gevolgen daarvan voor de erkenning van een beslissing tot opening van een insolventieprocedure van een derde land
27.      Om te beginnen moet worden opgemerkt dat advocaat-generaal Lenz met betrekking tot de uitlegging van het Verdrag van Brussel van 1968 betreffende de rechterlijke bevoegdheid en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken(22), in zijn conclusie in de zaak Owens Bank,
had beklemtoond dat „[z]ou men een [...] ‚dubbel exequatur’ toestaan, [...] het gevaar [zou] bestaan, dat een schuldeiser de voorwaarden die een verdragsluitende staat voor de erkenning van vonnissen uit de betrokken derde staat stelt, zou kunnen omzeilen”, en had geoordeeld dat dit verdrag „niet bedoeld is om dit soort forumshopping mogelijk te maken”.(23)
28.      In het arrest
Owens Bank(24) heeft het Hof, zonder rechtstreeks te refereren aan de kwestie van het dubbel exequatur, onder meer geoordeeld dat het Executieverdrag, en met name de artikelen 21, 22 en 23 ervan(25), niet van toepassing waren op in lidstaten aanhangige procedures of daarin opgekomen geschilpunten, die betrekking hebben op de erkenning en tenuitvoerlegging van in derde staten gewezen vonnissen in burgerlijke en handelszaken.(26) Sinds dit arrest lijkt het adagium „exequatur sur exequatur ne vaut”(27) (exequatur op exequatur geldt niet), volgens hetwelk alleen beslissingen die rechtstreeks betrekking hebben op de materiële rechten en verplichtingen van de partijen voor erkenning en/of exequatur in aanmerking komen, in de rechtsleer grotendeels te worden aanvaard.(28)
29.      Het klopt dat het Hof, wat de uitlegging van artikel 2, onder a), en artikel 39 van de Brussel I bis-verordening betreft, in het arrest H Limited(29), in tegenstelling tot de conclusie van de advocaat-generaal in die zaak(30), had vastgesteld dat geen enkele bepaling van deze verordening noch een van de doelstellingen ervan eraan in de weg staat dat een betalingsbevel dat door een gerecht van een lidstaat is afgegeven op grond van in een derde land gewezen definitieve vonnissen, binnen het toepassingsgebied van die verordening valt.(31) Deze oplossing is echter sterk bekritiseerd in de rechtsleer. Sommige auteurs hebben er met name op gewezen dat het beginsel van wederzijds vertrouwen veronderstelt dat er een elementaire consensus bestaat over de architectuur van de nationale rechtsstelsels en dat de gerechtelijke handelingen onderling verwisselbaar zijn. Volgens deze auteurs zou het dus juist in strijd zijn met de fundamentele voorwaarde van het vertrouwensbeginsel om de lidstaten toe te staan te beslissen welke gerechtelijke handelingen zij in het stelsel van het vrije verkeer van beslissingen willen laten vallen.(32) Dienaangaande ben ik van mening dat het arrest H Limited niet aldus kan worden opgevat dat het het beginsel van het verbod van dubbele exequatur krachtens het Unierecht ter discussie stelt, en moet worden gelezen in de specifieke context en omstandigheden van de zaak die tot dat arrest heeft geleid.(33)
30.      Hoewel insolventieprocedures zijn uitgesloten van het toepassingsgebied van de Brussel I bis-verordening(34), zie ik geen bezwaar tegen de toepassing van het verbod van dubbele erkenning op de erkenning, door het nationale recht van een lidstaat, van insolventieprocedures die in een derde land zijn geopend. Hieruit volgt in beginsel dat er in andere lidstaten geen extraterritoriale werking is verbonden aan de erkenning door een lidstaat van een in een derde land geopende insolventieprocedure. De erkenning van een in een derde land gegeven beslissing tot opening van een insolventieprocedure heeft dus geen gevolgen buiten de lidstaat die deze beslissing heeft erkend. Om die reden is het zeer wel denkbaar dat een beslissing tot opening van een insolventieprocedure in sommige lidstaten wordt erkend en rechtsgevolgen sorteert, maar in andere niet.
31.      In het licht van deze overwegingen zal ik de draagwijdte van de uitsluiting van artikel 2, lid 2, onder c), van de EAPO-verordening onderzoeken.
B.      Draagwijdte van de uitsluiting van het materiële toepassingsgebied van de EAPO-verordening van vorderingen jegens een schuldenaar tegen wie een insolventieprocedure is ingesteld
32.      Vooraf zij herinnerd aan de vaste rechtspraak van het Hof volgens welke bij de uitlegging van een Unierechtelijke bepaling niet alleen rekening moet worden gehouden met de bewoordingen ervan, maar ook met de context en de doelstellingen van de regeling waarvan zij deel uitmaakt.(35)
33.      Om vast te stellen of op grond van artikel 2, lid 2, onder c), van de EAPO-verordening vorderingen jegens een schuldenaar tegen wie in een derde land een insolventieprocedure is geopend, al dan niet van het toepassingsgebied van deze verordening kunnen worden uitgesloten, moet deze bepaling worden uitgelegd.
1.      Bewoordingen en context
34.      In de eerste plaats zij erop gewezen dat, ingevolge artikel 2, lid 2, onder c), van de EAPO-verordening, „[deze] verordening niet van toepassing is op vorderingen jegens een schuldenaar te wiens aanzien een faillissementsprocedure, een akkoord of een soortgelijke procedure is ingesteld”. Ik merk op dat uit de bewoordingen van deze bepaling niet blijkt of de begrippen „faillissementsprocedure, [...] akkoord of [...] soortgelijke procedure” ook zien op overeenkomstige procedures in derde landen.
35.      Wat in de tweede plaats de interne of systemische context van die bepaling betreft, wil ik er allereerst op wijzen dat overweging 8 van de EAPO-verordening uitdrukkelijk verwijst naar insolventieverordening II. In die overweging staat te lezen dat deze verordening „[niet] van toepassing [mag] zijn op vorderingen tegen een schuldenaar in insolventieprocedures” en dat „[d]it moet betekenen dat geen bevel tot conservatoir beslag tegen de schuldenaar kan worden uitgevaardigd zodra jegens hem een insolventieprocedure in de zin van [de insolventieverordening] is ingesteld”. Artikel 1 („Toepassingsgebied”) van insolventieverordening II bepaalt in lid 1, derde alinea, immers dat „[d]e in dit lid bedoelde procedures worden opgesomd in bijlage A”. Bovendien definieert artikel 2, punt 4, van deze verordening „insolventieprocedures” als „de procedures opgesomd in bijlage A” en somt deze bijlage voor elke lidstaat de in laatstgenoemde bepaling bedoelde insolventieprocedures op. Hieruit volgt dat een insolventieprocedure die in een derde land is ingesteld en door het nationale recht van een lidstaat wordt erkend, niet binnen het toepassingsgebied van insolventieverordening II valt en evenmin van invloed is op het toepassingsgebied van de EAPO-verordening.
36.      Vervolgens breng ik in herinnering dat uit overweging 1 van de EAPO-verordening blijkt dat deze verordening past in de doelstelling van de Unie „een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht te handhaven en te ontwikkelen waarin het vrije verkeer van personen gewaarborgd is”, en dat „[m]et het oog op de geleidelijke totstandbrenging van die ruimte [...] de Unie maatregelen [dient] te nemen op het gebied van de justitiële samenwerking in burgerlijke zaken met grensoverschrijdende gevolgen, in het bijzonder wanneer dat nodig is voor de goede werking van de interne markt”.
37.      Daartoe volgt uit artikel 1 van de EAPO-verordening, met als opschrift „Onderwerp”, dat bij deze verordening een Unieprocedure wordt ingesteld waarmee een schuldeiser, als alternatief voor bewarende maatregelen uit hoofde van nationaal recht, een Europees bevel tot conservatoir beslag op bankrekeningen kan verkrijgen, welk verhindert dat de latere inning van de vordering van de schuldeiser wordt belemmerd doordat tegoeden, tot het in het bevel bepaalde bedrag, op een door of namens hem in een lidstaat aangehouden bankrekening worden verplaatst of worden onttrokken. Zoals blijkt uit overweging 5 van die verordening, beoogt de verordening bindende en rechtstreeks toepasselijke bepalingen vast te stellen waarbij een uniforme Europese procedure wordt ingesteld voor het op een efficiënte en prompte wijze leggen van conservatoir beslag op tegoeden op bankrekeningen in grensoverschrijdende gevallen.(36)
38.      Tot slot bepaalt artikel 2 („Toepassingsgebied”) van de EAPO-verordening dat „[d]eze verordening [...] van toepassing [is] op geldelijke vorderingen in burgerlijke en handelszaken in grensoverschrijdend verband, zoals omschreven in artikel 3, ongeacht de aard van de rechterlijke instantie (het ‚gerecht’)”.(37) Aldus omvat het materiële toepassingsgebied van die verordening alle burgerlijke en handelszaken, behalve bepaalde duidelijk omschreven uitzonderingen die in artikel 2, lid 2, van de verordening worden vermeld.(38) Zoals ik reeds heb beklemtoond, blijkt uit de bewoordingen van artikel 2, lid 2, onder c), dat de verordening niet van toepassing is op vorderingen jegens een schuldenaar tegen wie een insolventieprocedure is ingesteld.
39.      Ik wil er echter kort op wijzen dat artikel 2, lid 2, onder c), van de EAPO-verordening niet elke uitvaardiging van een bevel tot conservatoir beslag in verband met een insolventieprocedure uitsluit. Uit overweging 8 van deze verordening blijkt immers dat „deze uitsluiting [betekent] dat het bevel kan worden gebruikt om conservatoir beslag te laten leggen op nadelige betalingen die de schuldenaar aan derden heeft gedaan”.(39)
40.      Voorts vallen situaties waarin het bevel tot conservatoir beslag is uitgevaardigd vóór de opening van de insolventieprocedure tegen de schuldenaar, in beginsel onder de EAPO-verordening. In die situaties bepaalt artikel 46 („Verhouding tot het nationale procesrecht”) van deze verordening in lid 2 dat de rechtsgevolgen die het instellen van een insolventieprocedure heeft op een individuele tenuitvoerleggingsprocedure, zoals de tenuitvoerlegging van een bevel tot conservatoir beslag, worden beheerst door het recht van de lidstaat waar de insolventieprocedure is ingesteld (lex concursus). De opschorting of beëindiging van de tenuitvoerlegging van dat bevel kan evenwel worden beheerst door het recht van de lidstaat waar de insolventieprocedure is geopend.(40) Uit de bewoordingen van deze bepaling blijkt dat zij enkel verwijst naar insolventieprocedures die in een lidstaat worden geopend en dus binnen het toepassingsgebied van insolventieverordening II vallen.
41.      Bovendien bepaalt artikel 46, lid 1, van de EAPO-verordening dat „[n]iet uitdrukkelijk in deze verordening geregelde procedurekwesties worden beheerst door het recht van de lidstaat waar de procedure [tot conservatoir beslag op bankrekeningen] wordt gevoerd” (lex fori). In dit verband moet worden opgemerkt dat deze bepaling, afgezien van het feit dat de erkenning van de opening van een insolventieprocedure in een derde land geen zuiver procedurele kwestie is, niet de gevolgen regelt van de opening van een in een derde land ingestelde insolventieprocedure. Die bepaling beoogt immers niet
het toepassingsgebied van die verordening in haar geheel af te bakenen, hetgeen voor de onderhavige zaak van belang is. Met andere woorden, artikel 46, lid 1, van de EAPO-verordening is alleen rechtstreeks van toepassing op situaties die binnen het toepassingsgebied van deze verordening vallen. Ik ben het dan ook niet eens met het ter terechtzitting door de Commissie gedane voorstel dat deze bepaling in het onderhavige geval „indirect van toepassing” is.
42.      Ik wijs er ook op dat de bewoordingen van artikel 2, lid 2, onder c), van de EAPO-verordening zeer nauw aansluiten bij die van de Brussel I bis-verordening, waarvan artikel 1, lid 2, onder b), „het faillissement, akkoorden en andere soortgelijke procedures” uitsluit van het toepassingsgebied ervan.(41) Deze uitsluiting is door het Hof steeds uitgelegd in samenhang met insolventieverordening II om niet alleen elke overlapping tussen de in die teksten vervatte rechtsregels, maar ook elk rechtsvacuüm te voorkomen.(42)
43.      Bijgevolg blijkt uit de interne of systemische context van artikel 2, lid 2, onder c), van de EAPO-verordening dat dit rechtsinstrument enkel verwijst naar in de lidstaten geopende insolventieprocedures en dat de erkenning in een lidstaat van een in een derde land geopende insolventieprocedure niet tot gevolg kan hebben dat de toepassing van deze verordening wordt uitgesloten.
44.      Wat in de derde en laatste plaats de externe context betreft, dat wil zeggen de voorbereidende werkzaamheden, voeg ik summier toe dat, zoals de Commissie in antwoord op een vraag van het Hof heeft bevestigd, niets uit het wetgevingsproces een andere uitlegging kan ondersteunen.
45.      Aan deze uitlegging wordt mijns inziens evenmin afgedaan door het doel van deze bepaling.
2.      Doel
46.      Wat het doel van artikel 2, lid 2, onder c), van de EAPO-verordening, gelezen in samenhang met overweging 8 ervan, betreft, zij eraan herinnerd dat deze bepaling beoogt te voorkomen dat een bevel tot conservatoir beslag het goede verloop van een insolventieprocedure, zoals omschreven in insolventieverordening II, verstoort.
47.      Aangezien deze verordening is gebaseerd op de automatische erkenning van elke beslissing tot opening van een insolventieprocedure(43) en dus op de uitbreiding van de rechtsgevolgen van de lex concursus in alle lidstaten, zou de uitvaardiging van een bevel tot conservatoir beslag met betrekking tot een vordering jegens een schuldenaar tegen wie een insolventieprocedure is geopend die binnen het toepassingsgebied van die verordening valt, de individuele tenuitvoerlegging van die vordering mogelijk maken. Een dergelijke tenuitvoerlegging zou dus ten koste gaan van de gelijke behandeling van de schuldeisers(44) en zou onvermijdelijk het goede verloop van de insolventieprocedure verstoren. Ik herinner eraan dat, ongeacht in welke lidstaat een dergelijke procedure wordt geopend, de rechtsgevolgen van die opening op grond van insolventieverordening II het immers niet mogelijk maken het bevel tot conservatoir beslag in een andere lidstaat van de Unie ten uitvoer te leggen indien een dergelijke tenuitvoerlegging volgens de lex concursus niet is toegestaan.  (45)
48.      Gelet op deze doelstelling om te voorkomen dat een bevel tot conservatoir beslag het goede verloop van een insolventieprocedure verstoort, heeft de Commissie in haar schriftelijke en mondelinge opmerkingen aangevoerd dat, aangezien het Duitse recht berust op het beginsel van gelijke behandeling van schuldeisers, de uitvaardiging van een dergelijk bevel nadat een in een derde land geopende insolventieprocedure is erkend, in strijd zou kunnen zijn met dit beginsel.
49.      Ik ben het eens met de Commissie dat de gelijke behandeling van schuldeisers in de lidstaat die de in een derde land geopende insolventieprocedure heeft erkend, moet worden gewaarborgd, hetgeen zelfs de bestaansreden van een dergelijke erkenning is. Om die reden zou het verbod op individuele vorderingen of procedures en de opschorting van individuele executiemaatregelen tegen de goederen van de schuldenaar een consequentie zijn die inherent is aan die erkenning.(46)
50.      De vraag rijst echter of dezelfde rechtsgevolgen moeten worden verbonden aan de procedure betreffende het Europees bevel tot conservatoir beslag, die in de meeste gevallen, zoals in casu, betrekking heeft op de tenuitvoerlegging van dat bevel in een andere lidstaat(47), en of de omstandigheid dat vorderingen op een schuldenaar tegen wie in een derde staat een insolventieprocedure is ingesteld, worden uitgesloten van het toepassingsgebied van de EAPO-verordening in werkelijkheid een dergelijk doel(48) zou helpen nastreven. Uiteindelijk moet dit doel worden afgewogen tegen de nadelen die voortvloeien uit een mogelijke versnippering van het toepassingsgebied van de EAPO-verordening naargelang het nationale recht van een lidstaat een insolventieprocedure van een derde land al dan niet erkent.
51.      In de eerste plaats klopt het dat het goede verloop van de insolventieprocedure, zoals ik hierboven heb aangegeven, uiteindelijk beoogt individuele tenuitvoerlegging te voorkomen door te waarborgen dat de schuldeisers ingevolge het op die procedure toepasselijke recht (lex concursus) gelijk worden behandeld. Ik herinner er echter aan dat de situatie waarin een insolventieprocedure in een derde land is geopend en in een lidstaat is erkend, niet binnen het toepassingsgebied van insolventieverordening II valt. Aangezien de erkenning van een in een derde land ingestelde insolventieprocedure afhangt van het nationale recht in kwestie, is het mogelijk dat een dergelijke insolventieprocedure in de ene lidstaat wel en in een andere lidstaat niet wordt erkend.
52.      In deze specifieke context zie ik niet in hoe het feit dat in de lidstaat van herkomst (in casu Duitsland) geen bevel tot conservatoir beslag wordt uitgevaardigd wegens de erkenning van een insolventieprocedure van een derde land, zou kunnen bijdragen tot de eerbiediging van het beginsel van gelijke behandeling in de lidstaat van tenuitvoerlegging (eventueel Cyprus), waar de rechtsgevolgen van de opening van die insolventieprocedure mogelijk niet worden erkend. Bij gebreke van erkenning zou de individuele tenuitvoerlegging ten aanzien van de goederen van de schuldenaar die in een derde land insolvent is verklaard, wel degelijk kunnen plaatsvinden in lidstaten die de opening van de insolventieprocedure niet erkennen, zonder dat een Europese schuldeiser(49) evenwel gebruik kan maken van de procedure betreffende het Europees bevel tot conservatoir beslag die is ingesteld om de grensoverschrijdende inning van schuldvorderingen te vergemakkelijken. De bescherming van de gelijke behandeling van schuldeisers zou in dergelijke omstandigheden louter hypothetisch zijn en geen tastbare gevolgen hebben, ten nadele van de grensoverschrijdende schuldeiser.
53.      In casu is het feit dat de uitvaardiging van een overeenkomstig de EAPO-verordening aangevraagd bevel tot conservatoir beslag bepaalde rechtsgevolgen van de insolventieprocedure in Curaçao, die door de erkenning van de opening van die procedure(50) aan Duitsland zijn overgedragen, wegneemt, slechts het logische gevolg van het stelsel dat voortvloeit uit de samenhang tussen de EAPO-verordening en insolventieverordening II en dat geen in een derde land geopende insolventieprocedures omvat. Hoewel een krachtens nationaal recht uitgevaardigd bevel tot conservatoir beslag en een bevel tot conservatoir beslag dat overeenkomstig de EAPO-verordening is uitgevaardigd, in het kader van hun respectieve regelingen het beginsel van gelijke behandeling van schuldeisers moeten eerbiedigen, zijn deze twee soorten procedures niet van toepassing op dezelfde situaties. Het feit dat het overeenkomstig die verordening uitgevaardigde
bevel tot conservatoir beslag een alternatief vormt voor de bewarende maatregelen waarin het nationale recht voorziet(51), betekent niet dat de voorwaarden voor de uitvaardiging ervan identiek moeten zijn. Dit wordt bevestigd door het toepassingsgebied(52) en de voorwaarden voor het uitvaardigen(53) van een bevel tot conservatoir beslag, die op autonome wijze en zonder verwijzing naar het recht van de lidstaten zijn vastgesteld.
54.      In de tweede plaats zij eraan herinnerd dat de EAPO-verordening beoogt bindende en rechtstreeks toepasselijke bepalingen vast te stellen waarbij een uniforme Europese procedure wordt ingesteld voor het op een efficiënte en prompte wijze leggen van conservatoir beslag op tegoeden op bankrekeningen in grensoverschrijdende gevallen.(54) Aldus moet bij de uitlegging van artikel 2, lid 2, onder c), van deze verordening rekening worden gehouden met de verwijzing van de wetgever naar de in insolventieverordening II opgesomde insolventieprocedures, en de daarmee gemaakte afbakening van het toepassingsgebied van de EAPO-verordening.(55)
55.      In deze context waarborgt een dergelijke verwijzing de uniforme toepassing van die verordening in alle lidstaten door te voorkomen dat het toepassingsgebied ervan versnippert naargelang de opening van een procedure in een derde land in de verschillende lidstaten al dan niet wordt erkend. Dit zou immers tot gevolg hebben dat een bevel tot conservatoir beslag kan worden verkregen in een lidstaat die de buitenlandse procedure niet erkent, maar niet in een lidstaat die deze wel erkent.(56)
56.      Zoals ik hierboven heb uiteengezet, volgt uit de bewoordingen, de context en het doel van artikel 2, lid 2, onder c), van de EAPO-verordening dat dit artikel aldus moet worden uitgelegd dat het niet uitsluit dat in een lidstaat een bevel tot conservatoir beslag wordt uitgevaardigd wanneer het nationale recht van de lidstaat die bevoegd is om het bevel tot conservatoir beslag uit te vaardigen de in een derde land gevoerde insolventieprocedure erkent.
C.      Slotoverweging
57.      Volledigheidshalve wil ik bij wijze van slotoverweging een laatste punt aanhalen.
58.      Zoals ik heb aangegeven(57), ben ik het eens met de Commissie dat de gelijke behandeling van de schuldeisers in de lidstaat die de in een derde land geopende insolventieprocedure heeft erkend, moet worden gewaarborgd.
59.      Ik ben echter van mening dat de bescherming van de gelijke behandeling van schuldeisers voldoende kan worden gewaarborgd in het stadium van de tenuitvoerlegging van het bevel tot conservatoir beslag in de lidstaat van tenuitvoerlegging(58), in plaats van in het stadium van de uitvaardiging van dat bevel(59), waardoor tegelijkertijd een versnippering van het toepassingsgebied van de EAPO-verordening kan worden voorkomen.
60.      Zoals ik reeds heb uiteengezet(60), regelt artikel 46, lid 2, van de EAPO-verordening in dit verband de fase van tenuitvoerlegging van een bevel tot conservatoir beslag en stelt het de tenuitvoerlegging ervan afhankelijk van de lex concursus in situaties waarin het bevel tot conservatoir beslag is uitgevaardigd vóór de opening van een insolventieprocedure jegens de schuldenaar. Ondanks deze temporele factor en niettegenstaande de bewoordingen van dit artikel die verwijzen naar het recht van de lidstaat waar de insolventieprocedure is geopend, ben ik het eens met de ter terechtzitting door de Commissie geuite mening dat dezelfde consequenties moeten gelden in geval van erkenning van een insolventieprocedure van een derde land. Bij gebreke van de mogelijkheid om rekening te houden met de lex concursus, met inbegrip van een eventuele schorsing van de individuele tenuitvoerlegging van een bevel tot conservatoir beslag in de lidstaat die de opening van de insolventieprocedure van een derde land heeft erkend, zou elke erkenning van die procedure immers haar bestaansreden verliezen. Anders dan in het stadium van de uitvaardiging van het bevel tot conservatoir beslag in de lidstaat van herkomst, zijn de schendingen van de gelijke behandeling van schuldeisers concreet en tastbaar.(61)
61.      Deze overweging is hoe dan ook niet van invloed op het feit dat het doel van artikel 2, lid 2, onder c), van de EAPO-verordening enkel betrekking heeft op het bij insolventieverordening II ingevoerde stelsel. Het is duidelijk dat de Uniewetgever de erkenning van een insolventieprocedure van een derde land niet heeft opgevat als een geval van beperking van het toepassingsgebied van de EAPO-verordening.
62.      De problematiek die verband houdt met het gegeven dat een bevel tot conservatoir beslag het goede verloop van een insolventieprocedure kan verstoren en met de noodzaak om de nuttige werking van een dergelijke erkenning in de lidstaat van tenuitvoerlegging te waarborgen, wanneer het nationale recht van die lidstaat de opening van de insolventieprocedure van een derde land erkent, zou kunnen vallen onder de uitlegging van artikel 46, lid 2, van de EAPO-verordening. Een en ander sluit niet uit dat deze problematiek in voorkomend geval grondiger door de Uniewetgever kan worden onderzocht, met name wanneer deze het voornemen zou hebben om insolventieprocedures die in een derde land zijn geopend en in een lidstaat zijn erkend, aan een van de Unierechtelijke instrumenten te onderwerpen.
VI.    Conclusie
63.      Gelet op een en ander geef ik het Hof in overweging om de eerste prejudiciële vraag van het Oberlandesgericht Frankfurt am Main te beantwoorden als volgt:
„Artikel 2, lid 2, onder c), van verordening (EU) nr. 655/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei 2014 tot vaststelling van een procedure betreffende het Europees bevel tot conservatoir beslag op bankrekeningen om de grensoverschrijdende inning van schuldvorderingen in burgerlijke en handelszaken te vergemakkelijken, gelezen in samenhang met overweging 8 ervan,
moet aldus worden uitgelegd dat
het niet uitsluit dat een bevel tot conservatoir beslag als bedoeld in artikel 7, lid 1, van deze verordening wordt uitgevaardigd en een verzoek voor het verkrijgen van rekeninginformatie als bedoeld in artikel 14, lid 3, van die verordening wordt doorgestuurd, wanneer het nationale recht van de lidstaat die bevoegd is om het bevel tot conservatoir beslag uit te vaardigen, de faillissementsprocedure in het betrokken derde land erkent.”
1      Oorspronkelijke taal: Frans.
i      Dit is een fictieve naam, die niet overeenkomt met de werkelijke naam van enige partij in de procedure.
2      Verordening van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei 2014 tot vaststelling van een procedure betreffende het Europees bevel tot conservatoir beslag op bankrekeningen om de grensoverschrijdende inning van schuldvorderingen in burgerlijke en handelszaken te vergemakkelijken (PB 2014, L 189, blz. 59) (hierna: „EAPO-verordening”).
3      Bij deze verordening heeft de Uniewetgever het Europees bevel tot conservatoir beslag op bankrekeningen [EAPO] ingevoerd om de grensoverschrijdende inning van schuldvorderingen in burgerlijke en handelszaken te vergemakkelijken. Overweging 8 van die verordening verwijst naar insolventieprocedures „in de zin van” verordening (EG) nr. 1346/2000 van de Raad van 29 mei 2000 betreffende insolventieprocedures (PB 2000, L 160, blz. 1; hierna: „insolventieverordening”). Laatstgenoemde verordening is ingetrokken bij artikel 91 van verordening (EU) 2015/848 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2015 betreffende insolventieprocedures (PB 2015, L 141, blz. 19; hierna: „insolventieverordening II”). Volgens deze bepaling „[gelden] [v]erwijzingen naar de ingetrokken verordening [...] als verwijzingen naar [insolventieverordening II]”. In laatstgenoemde verordening verwijst de term „insolventieprocedure” naar de in artikel 1, lid 1, ervan omschreven en in bijlage A ervan opgesomde procedures.
4      Artikel 4, punt 7, van de EAPO-verordening definieert „schuldenaar” als „een natuurlijke persoon, een rechtspersoon of andere entiteit die volgens het recht van een lidstaat bevoegd is om als eiser of verweerder in rechte op te treden, tegen wie de schuldeiser een bevel tot conservatoir beslag tracht te verkrijgen of reeds heeft verkregen, met betrekking tot een vordering”.
5      Uit de verwijzingsbeslissing blijkt dat de rechtsgevolgen van de insolventieprocedure op Curaçao aan Duitsland worden overgedragen door erkenning van de op Curaçao geopende insolventieprocedure, zodat deze rechtsgevolgen moeten worden beoordeeld in het licht van artikel 29 van het Faillissementsbesluit 1931, waarbij het Curaçaos insolventierecht is gecodificeerd. Volgens deze laatste bepaling heeft het vonnis van faillietverklaring tot gevolg dat alle gerechtelijke tenuitvoerlegging onmiddellijk een einde neemt en dat vanaf dat moment een vonnis niet gedwongen ten uitvoer kan worden gelegd.
6      Artikel 198, eerste alinea, VWEU bepaalt dat „[d]e lidstaten [overeenkomen] de niet-Europese landen en gebieden welke bijzondere betrekkingen onderhouden met Denemarken, Frankrijk, Nederland en het Verenigd Koninkrijk, te associëren met de Unie. Die landen en gebieden, hierna genoemd ‚landen en gebieden’, worden opgenomen in de lijst in bijlage II.”
7      Artikel 355, lid 2, eerste alinea, VWEU bepaalt dat „[d]e landen en gebieden overzee waarvan de lijst als bijlage II is gehecht, [...] het onderwerp [vormen] van de bijzondere associatieregeling omschreven in het vierde deel”.
8      Besluit van 5 oktober 2021 inzake de associatie van de landen en gebieden overzee met de Europese Unie, met inbegrip van de betrekkingen tussen de Europese Unie enerzijds en Groenland en het Koninkrijk Denemarken anderzijds (besluit betreffende de LGO-associatie, met inbegrip van Groenland) (PB 2021, L 355, blz. 6).
9      Zie de artikelen 3 en 4 van insolventieverordening II, die respectievelijk het opschrift
„Internationale bevoegdheid” en „Toetsing van de bevoegdheid” dragen.
10      Zie dienaangaande met name arrest van 22 november 2012, Bank Handlowy en Adamiak (C‑116/11, EU:C:2012:739, punt 40 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
11      Zie in dit verband het toelichtend rapport van M. Virgós en E. Schmit van 8 juli 1996 bij het Verdrag inzake insolventieprocedures van 3 mei 1996 (hierna: „rapport Virgós/Schmit”), document van de Raad van de Europese Unie, 6500/96, DRS 8 (CFC), punt 5.
12      Zie artikel 7 („Toepasselijk recht”) van insolventieverordening II.
13      Zie de artikelen 8 tot en met 18 van insolventieverordening II.
14      Zie dienaangaande met name arrest van 22 november 2012, Bank Handlowy en Adamiak (C‑116/11, EU:C:2012:739, punt 41 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
15      Zie overweging 65 van insolventieverordening II. Cursivering van mij.
16      Het betreft een secundaire insolventieprocedure. Cursivering van mij.
17      Zie rapport Virgós/Schmit, punt 154. Zie ook Moss, G., Fletcher, I. F., en Isaacs, S., The EU Regulation on Insolvency proceedings, 3e druk, Oxford University Press, Oxford, 2016, blz. 128‑130.
18      Zie overweging 65 van insolventieverordening II. Zie ook punt 23 van deze conclusie.
19      Sommige lidstaten (Griekenland, Polen en Roemenië) hebben de UNCITRAL Model Law on Cross-Border Insolvency (modelwet inzake internationale insolventie) van 30 mei 1997 in hun nationale rechtsorde opgenomen (Verenigde Naties, maart 2014, beschikbaar op
https://uncitral.un.org/en/texts/insolvency/modellaw/cross-border_insolvency). Andere lidstaten regelen deze kwestie op basis van specifieke bepalingen inzake de erkenning van de opening van insolventieprocedures (met name Duitsland) of baseren zich op algemene bepalingen inzake burgerlijke rechtsvordering (Litouwen). Zie dienaangaande INSOL Europe/Lexis PSL Joint Project on „How EU Member States recognise insolvency and restructuring proceedings of a third country”, januari 2022. Voorts zijn sommige lidstaten partij bij internationale overeenkomsten met derde landen op het gebied van insolventie of hebben zij overeenkomsten gesloten inzake wederzijdse rechtshulp in burgerlijke zaken, die ook betrekking heeft op insolventie.
20      Artikel 2 („Definities”), punt 6, van insolventieverordening II verwijst naar „de rechterlijke instantie van een lidstaat” [onder i)] en naar „de rechterlijke instantie of enig andere bevoegde instantie van een lidstaat” [onder ii)].
21      Zie artikel 1, lid 1, derde alinea, van insolventieverordening II. Zie dienaangaande punt 35 van deze conclusie.
22      Dit verdrag
is ondertekend op 27 september 1968 (PB 1972, L 299, blz. 32; hierna: „Executieverdrag”).
23      C‑129/92, EU:C:1993:363, punt 22.
24      Arrest van 20 januari 1994 (C‑129/92, EU:C:1994:13).
25      Zie de artikelen 29 tot en met 31 van verordening (EU)
nr. 1215/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2012 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (PB 2012, L 351, blz. 1;hierna: „Brussel I bis-verordening”).
26      Arrest van 20 januari 1994, Owens Bank (C‑129/92, EU:C:1994:13, punt 37 en dictum).
27      Dit adagium is toegeschreven aan Gavalda, A., Clunet, 1935, blz. 113. Zie in dit verband Malaurie, P., Clunet, 1970, blz. 941, en Kegel, G., „Exequatur sur exequatur ne vaut”, Albrecht Dieckmann and others (red.), Festschrift für Wolfram Müller Freienfels, 1e druk, Nomos, 1986, blz. 377.
28      Zie met name Merret, L., „Article 2”, Magnus, U., en Mankowski, P., European Commentaries on Private International Law, Brussels Ibis Regulation, 2e druk, Otto Schmidt, Keulen, deel 1, 2023, blz. 86‑102, met name punt 12, en Brosch, M., en Mantovani, M., „Article 2”, Brussels I Bis: A Commentary on Regulation (EU) Nº 1215/2012, Requejo Isidro, M. (red.), Cheltenham: Edward Elgar Publishing, 2022, blz. 36‑52, met name blz. 45, punt 2.29. Voor een meer genuanceerd standpunt, zie Muir Watt, H., „Reconnaissance sur reconnaissance vaut parfaitement”, Revue critique de droit international privé, nr. 1, 2023, blz. 135‑152, en Hay, P., Recognition of a Recognition Judgment under Brussels I, Guest éditorial,
https://conflictoflaws.net/2008/guest-editorial-hay-on-recognition-of-a-recognition-judgment-under-brussels-i/
29      Arrest van 7 april 2022 (C‑568/20, EU:C:2022:264).
30      Conclusie van advocaat-generaal Pikamäe in de zaak
H Limited
(C‑568/20, EU:C:2021:1026, punten 32‑36).
31      Arrest van 7 april 2022, H Limited (C‑568/20, EU:C:2022:264, punt 39).
32      Zie Hess, B., „Exequatur sur exequatur (ne) vaut?” Der EuGH erweitertet die Freizügigkeit von Drittstaatenurteilen nach Art. 39 ff. EuGVVO: zu EuGH, 7.4.2022, Rs. C‑568/20, J./H. Limited, Praxis des internationalen Privat- und Verfahrensrechts, 2022, blz. 349‑351.
33      Het Hof heeft met name rekening gehouden met de omstandigheid dat aan het in die zaak in het hoofdgeding aan de orde zijnde betalingsbevel van de High Court of Justice (England & Wales) (hoogste rechterlijke instantie van Engeland en Wales, Verenigd Koninkrijk) „ten minste een summier onderzoek op tegenspraak in de lidstaat van herkomst is voorafgegaan, zodat dat betalingsbevel een beslissing in de zin van artikel 2, onder a), van [de Brussel I bis-verordening] is”. Zie arrest van 7 april 2022, H Limited (C‑568/20, EU:C:2022:264, punt 32).
34      Artikel 1, lid 2, onder b), van de Brussel I bis-verordening.
35      Zie arresten van 17 november 1983, Merck (292/82, EU:C:1983:335, punt 12), en 25 februari 2025, BSH Hausgeräte (C‑339/22, EU:C:2025:108, punt 27).
36      Zie arrest van 7 november 2019, K.H.K. (Conservatoir beslag op bankrekeningen) (C‑555/18, EU:C:2019:937, punten 31 en 32).
37      Wat het territoriale toepassingsgebied van de EAPO-verordening betreft, wordt in artikel 3, lid 1, een zaak als grensoverschrijdend aangemerkt „als de bankrekening of bankrekeningen waarop het [bevel] betrekking heeft, worden aangehouden in een andere lidstaat dan: a) de lidstaat van het gerecht waarbij het verzoek om het bevel tot conservatoir beslag overeenkomstig artikel 6 is ingediend; of b) de lidstaat waar de schuldeiser zijn woonplaats heeft”.
38      Zie overweging 8 van de EAPO-verordening.
39      In dat kader kan een bewindvoerder of vereffenaar met name verzoeken om de uitvaardiging van een dergelijk bevel in het belang van de gezamenlijke schuldeisers om een betaling die de schuldenaar vóór de datum van opening van de insolventieprocedure heeft gedaan, terug te vorderen, teneinde de inning van vorderingen op een insolvente schuldenaar of van vorderingen die de belangen van schuldeisers beschermen, te vergemakkelijken. Bovendien kan de insolvente schuldenaar eveneens een dergelijk bevel verkrijgen indien hij na de opening van de insolventieprocedure niet van zijn goederen is onteigend.
40      Zie ook artikel 7, lid 2, onder f), van insolventieverordening II.
41      Dit blijkt ook uit de teksten die aan de Brussel I bis-verordening voorafgingen, te weten verordening (EG) nr. 44/2001 van de Raad
van 22 december 2000 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (PB 2001, L 12, blz. 1) en het Executieverdrag.
42      Zie met name arrest van 14 november 2024, Oilchart International (C‑394/22, EU:C:2024:952, punt 32 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
43      Zie punt 23 van deze conclusie.
44      Er zij aan herinnerd dat dit beginsel wordt erkend in overweging 63 van insolventieverordening II.
45      Zie artikel 7, lid 2, onder f), van insolventieverordening II.
46      Zie ter illustratie artikel 20 van de UNCITRAL-modelwet inzake internationale insolventie.
47      Hoewel het Europees bevel tot conservatoir beslag in de lidstaat van herkomst ten uitvoer kan worden gelegd, blijft het hoofddoel ervan de inning van schuldvorderingen in een andere lidstaat dan de lidstaat van het gerecht waarbij het verzoek om het bevel is ingediend, te vergemakkelijken.
48      Zie punt 46 van deze conclusie.
49      Er zij aan herinnerd dat artikel 4, punt 6, van de EAPO-verordening een „schuldeiser” definieert als „een natuurlijke persoon die zijn woon‑ of gewone verblijfplaats in een lidstaat heeft, of een in een lidstaat gevestigde rechtspersoon of andere in een lidstaat gevestigde entiteit, die volgens het recht van een lidstaat bevoegd is om als eiser of verweerder in rechte op te treden, en die een bevel tot conservatoir beslag aanvraagt of reeds heeft verkregen met betrekking tot een vordering”.
50      Zie punt 15 van deze conclusie.
51      Zie artikel 1, lid 2, van de EAPO-verordening.
52      Zie artikel 2 van de EAPO-verordening.
53      Zie artikel 7 van de EAPO-verordening.
54      Zie overweging 5 van de EAPO-verordening. Zie dienaangaande punt 37 van deze conclusie.
55      Verder zij eraan herinnerd dat de uitsluiting waarin deze bepaling van de EAPO-verordening voorziet een uitzondering vormt op de regeling van deze verordening en als uitzonderingsbepaling strikt moet worden uitgelegd. Zie naar analogie arrest van 6 juni 2019, Weil
(C‑361/18, EU:C:2019:473, punt 43 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
56      Een dergelijke situatie zou zelfs bevorderlijk zijn voor forumshopping, met name wanneer de schuldeiser voornemens is een bevel tot conservatoir beslag te doen uitvaardigen voordat hij een bodemprocedure inleidt en de gerechten van verschillende lidstaten bevoegd zouden zijn om dat geschil te beslechten.
57      Zie punt 49 van deze conclusie.
58      Afhankelijk van de vraag of de opening van de insolventieprocedure van een derde land wel of niet wordt erkend.
59      Indien de lidstaat van herkomst dezelfde is als de lidstaat van tenuitvoerlegging, moet dit laatste element in aanmerking worden genomen om de rechtsgevolgen van de erkenning van een insolventieprocedure van een derde land te bepalen.
60      Zie punt 40 van deze conclusie.
61      Zie punt 52 van deze conclusie.