62024CJ0016
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an tOchtú Dlísheomra)
an 27 Feabhra 2025 (
*1
)
(Tarchur chun réamhrialú – An dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE – Cosaint dlí éifeachtach – Rialacha náisiúnta maidir leis an gcaoi le cásanna a leithdháileadh ar bhreithiúna cúirte – Leithdháileadh cásanna ag ceann riaracháin cúirte – Cumhacht ag breitheamh a cheaptar le deimhniú go ndéanfaí an leithdháileadh i gceart)
I gCás C‑16/24 [Sinalov], (
i
)
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE ón Séú Dlísheomra Déag de Rannóg Coiriúil Sofiyski gradski sad (Cúirt Chathair Shóifia, an Bhulgáir), trí bhreith an 11 Eanáir 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 11 Eanáir 2024, sna himeachtaí coiriúla i gcoinne
YR agus páirtithe eile,
idiragraí:
Sofiyska gradska prokuratura,
tugann AN CHÚIRT (an tOchtú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: S. Rodin, Uachtarán Dlísheomra, O. Spineanu-Matei (Rapóirtéir) agus N. Fenger, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: T. Ćapeta,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
ag féachaint do na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann an Choimisiúin Eorpaigh ag K. Herrmann, E. Rousseva agus P. J. O. Van Nuffel, i gcáil Gníomhairí,
i bhfianaise an chinnidh arna dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1
Baineann an iarraidh ar réamhrialú leis an léiriú ar an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE agus Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’).
2
Rinneadh an iarraidh in imeachtaí coiriúla i gcoinne YR agus páirtithe eile as páirt a ghlacadh i ngrúpa coiriúil eagraithe arb é is aidhm dó cionta a dhéanamh a bhaineann le cánacha.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
Conradh ar an Aontas Eorpach
3
Foráiltear dá leanas leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE:
‘Cuirfidh na Ballstáit [leigheasanna] ar fáil a bheidh leordhóthanach chun cosaint dlí éifeachtach a áirithiú sna réimsí atá folaithe le dlí an Aontais.’
An Chairt
4
De réir na chéad fhomhíre agus an dara fomhír d’Airteagal 47 den Chairt:
‘Tá ag gach duine a ndéantar a chearta nó a cearta agus a shaoirsí nó a saoirsí, arna ráthú le dlí an Aontais, a shárú, an ceart chun leigheas éifeachtach a fháil os comhair binse i gcomhréir leis na coinníollacha atá leagtha síos san Airteagal seo.
Tá gach duine i dteideal éisteacht chóir phoiblí a fháil laistigh de thréimhse réasúnta ó bhinse neamhspleách neamhchlaon arna bhunú le dlí. [...]’
Dlí na Bulgáire
An Dlí maidir leis na Breithiúna
5
Foráiltear dá leanas sa chéad fhomhír d’Airteagal 9(1) den Zakon za sadebnata vlast (an Dlí maidir leis na Breithiúna):
‘Leithdháilfear na cásanna agus na cáschomhaid sna comhlachtaí dlí ar bhonn phrionsabal an roghnaithe fhánaigh, trí leithroinnt leictreonach chomhchoiteann de réir mar a thagann siad isteach, i gcomhréir le ceanglais Airteagal 360b.’
6
Foráiltear le hAirteagal 86 den Dlí sin:
‘1.   Bainisteoidh agus riarfaidh Uachtarán na Cúirte Dúiche an chúirt réigiúnach ar an mórgóir, [...]
[...]
2) trí obair na mbreithiúna a bhainistiú;
[...]
2.   Beidh orduithe an uachtaráin agus na rialacha maidir le hobair na cúirte a bhainistiú a d’fhormheas sé de cheangal ar gach breitheamh agus ball foirne na cúirte.’
7
Tá Airteagal 360b den Dlí sin sna focail a leanas:
‘1.   Bainfidh na húdaráis bhreithiúnacha úsáid as córais faisnéise arna bhformheas ag lánchruinniú an Visshia sadeben savet (an Ardchomhairle Bhreithiúnach, an Bhulgáir) i gcomhar leis an Aire Dlí agus Cirt agus leis an Aireacht Ríomh-Rialachais.
[...]
6.   Bainfidh na húdaráis bhreithiúnacha úsáid as córas comhchoiteann um leithdháileadh fánach de réir Airteagal 9 agus Airteagal 112(6), agus caithfidh gurb inchruthaithe go poiblí trí bhealaí chripteagrafaíochta arna socrú trí ordú ón Aire Dlí agus Cirt agus é ar aon tuairim leis an Aire Ríomh-Rialachais go leithroinnfear go fánach.’
Modheolaíocht Chomhchoiteann
8
Bhunaigh an Ardchomhairle Bhreithiúnach Edinna metodika po prilozhenieto na printsipa za sluchayno Razpredelenie na delata v rayonnite, okrazhnite, administrativnite, voennite, apelativnite i spetsializiranite sadilishta (modheolaíocht chomhchoiteann maidir le cásanna a leithdháileadh go fánach sna cúirteanna réigiúnacha, contae, riaracháin, míleata, achomhairc agus speisialta, ‘modheolaíocht chomhchoiteann’).
9
Tá pointe 1(b) den mhodheolaíocht chomhchoiteann, maidir le leithdháileadh fánach, sna focail a leanas:
‘Leithroinnfear cásanna sna cúirteanna ar fad de réir phrionsabal an roghnaithe fhánaigh trí leithroinnt leictreonach, de réir faoi mar a thagann siad isteach, ag brath ar ábhar agus cineál an cháis, agus i gcomhréir leis na sprioc-amanna nós imeachta a bhíonn cóir phráinneach de dhíth orthu.’
10
I gcomhréir le pointe 3 den mhodheolaíocht chomhchoiteann, is iad ceann riaracháin na cúirte nó an t-uachtarán rannóige a dhéanfaidh an leithdháileadh.
11
Leagtar seo a leanas amach i bpointe 4.1.1 den mhodheolaíocht chomhionann, maidir le ‘breitheamh ar leith a roghnú’ i gcásanna coiriúla agus i gcásanna riaracháin coiriúla:
‘a)
I gcás ina gcuirfear an clabhsúr ar na himeachtaí cúirte agus ina dtarchuirfear an cás ar ais chuig an ionchúisitheoir ar mhaithe le breis fiosrúcháin a dheanamh, agus ansin tiocfaidh sé ar ais comhair na cúirte, leithdháilfear an cás, faoi athuimhir, ar an mbreitheamh is rapóirteir ar ceapadh ar dtús.
b)
I ndiaidh neamhniú cinnidh cúirte lena gcuirtear an clabhsúr ar na himeachtaí mar gheall ar dhlínse, leithdháilfear an cás nua ar an mbreitheamh is rappóirteir ar ceapadh ar dtús.
c)
I gcás ina dtarchuirtear cás ar ais chuig an gcúirt chéadchéime mar gheall ar dhrochriarachán agus ina gcuirtear ar ais chuig an gcúirt chéanna é ina dhiaidh sin, leithdháilfear an cás ar an rapóirtéir a ceapadh ar dtús.’
Cód an Nós imeachta Choiriúil
12
Foráiltear dá leanas in Airteagal 6(1) den Nakazatelno-protsesualen kodeks (an Cód um Nós Imeachta Coiriúil):
‘Is ag na cúirteanna arna mbunú de réir Konstitutsia na Republika Bulgaria (Bunreacht Phoblacht na Bulgáire) amháin a bheidh an ceartas á riar i gcásanna coiriúla.’
13
Foráiltear dá leanas le hAirteagal 10 den Chód sin:
‘Beidh breithiúna, giúróirí, ionchúisitheoirí agus comhlachtaí iniúchta neamhspleách agus a ndualgais á bhfeidhmiú acu agus beidh siad faoi réir an dlí amháin.’
14
De réir Airteagal 42(2) den Chód sin:
‘Má chinneann an chúirt go dtagann an cás faoi dhlínse cúirte eile atá ar chomhchéim, cuirfidh sé an clabhsúr ar na himeachtaí agus tarchuirfidh sé an cás chuig an gcúirt sin. […]’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
15
An 30 Deireadh Fómhair 2014, rinne an Spetsialisirana prokuratura (Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Speisialaithe, an Bhulgáir) díotáil ar YR agus páirtithe eile i bpáirt a ghlacadh i ngrúpa coiriúil eagraithe arb é is aidhm dó cionta a dhéanamh a bhaineann le cánacha, is é sin le rá gan cáin bhreisluacha (CBL) dar mhéid BGN 6364428 (thart ar EUR 3254080) a íoc ó mhí Eanáir go mí Márta 2012 agus thug sé cás os comhair an Spetsializiran nakazatelen sad (an Chúirt Choiriúil Speisialaithe, an Bhulgáir).
16
De réir faisnéise atá san ordú tarchuir, bheadh sé de thoradh ar ghlacadh le ciontacht YR agus páirtithe eile go bhfuil a bpionóis le socrú faoi réir Chinneadh Réime 2004/757/CGB ón gComhairle an 25 Deireadh Fómhair 2004 lena leagtar síos forálacha íosta maidir leis na heilimintí a chomhdhéanann gníomhartha coiriúla agus maidir le pionóis i réimse na gáinneála neamhdhleathaí ar dhrugaí (IO 2004 L 335, lch. 8) agus Cinneadh Réime 2008/841/CGB ón gComhairle an 24 Deireadh Fómhair 2008 maidir leis an gcomhrac i gcoinne na coireachta eagraithe (IO 2008 L 300, lch. 42).
17
Leithdháileadh an cás ar an mbreitheamh I.H.
18
Cinneadh eatramhach d’chumraíocht na cúirte dar ball an breitheamh I.H. agus beirt ghiúróirí ar mhaithe le scrúdú a dhéanamh ar shubstaint an cháis, cuireadh é ar neamhní trí achomharc an 21 Iúil 2022 de dheasca locht nós imeachta agus tarchuireadh an cás ar ais chuig an gcumraíocht cúirte sin.
19
Trí ordú an 26 Iúil 2022, chuir breitheamh I. H. an clabhsúr ar na himeachtaí i gcoinne YR agus páirtithe eile os comhair dhlísheomra an Spetsializiran nakazatelen sad (an Chúirt Choiriúil Speisialaithe) lena mbaineann, ar cúirt í a chuaigh an deireadh leis i bhfeidhm an lá arna mhárach, agus a aistríodh na cásanna ar feitheamh os a comhair chuig Sofiyski gradski sad (Cúirt Chathair Shóifia, an Bhulgáir), ar chuici a tharchuir an breitheamh sin an cás.
20
An 28 Iúil 2022, cuireadh breitheamh I. H. le Sofiyski gradski sad (Cúirt Chathair Shóifia).
21
An 4 Lúnasa 2022, leithdháil ceann riaracháin rannóg choiriúil na cúirte sin an cás lena mbaineann YR agus páirtithe eile ar bhreitheamh H. K. tríd an gcóras um leithdháileadh fánach.
22
An 27 Meán Fómhair 2023, tharchuir an dlísheomra faoi cheannas an bhreithimh sin an cás chuig an mbreitheamh I. H., i bhfianaise na hidirghabhála a rinne an breitheamh sa chás sin roimhe sin. An Séú Dlísheomra Déag de Rannóg Coiriúil Sofiyski gradski sad (Cúirt Chathair Shóifia), atá faoi cheannas ag an mbreitheamh I. H. agus nach mór a mheas de réir an aguisín leis an iarraidh ar réamhrialú a fuarthas ag an gCúirt an 17 Eanáir 2024 gurb í a rinne an tarchur, chuir sé an tarchur sin san áireamh, agus é den tuairim gur cheist dlí ab ea cás a leithdháileadh i gceart a bhí le réiteach aici agus ní ag ceann riaracháin rannóg choiriúil na cúirte sin, ó tharla go mbainfeadh na prionsabail maidir leis an gcóras dlí leis an gcaoi le cás a leithdháileadh agus go mbeadh a dlínse féin le deimhniú ag gach cumraíocht cúirte atá ag éisteacht le cás. I ndiaidh na héisteachta ar lena linn a bhí sé de dheis ag na cúisithe go n‑éistfí leo, ghlac an breitheamh I. H. le héisteacht leis an gcás lena mbaineann.
23
De bharr an tarchurtha sin agus gur ghlac sé léi, thionscain ceann riaracháin Sofiyski gradski sad (Cúirt Chathair Shóifia) imeachtaí araíonachta i gcoinne bhreitheamh H. K., toisc nár tharchuir sé an cás lena mbaineann chuige sa chaoi go leithdháilfí é ar bhreitheamh eile, agus i gcoinne bhreitheamh I. H. as aontú le plé leis an gcás cé nár leagadh é air i gceart.
24
De réir na cúirte a rinne an tarchur, ní thagann cás na n‑imeachtaí i gcoinne YR agus páirtithe eile go díreach le ceann de na cásanna ar leith sin maidir le breitheamh ar leith a roghnú dá dtagraítear i bpointe 4.1. den mhodheolaíocht chomhchoiteann, ach tagann sé le ceann de na cásanna sin, eadhon an cás, i ndiaidh chinneadh na cúirte céadchéime a chur ar neamhní ag cúirt achomhairc, ina dtarchuireann an chúirt sin an cás lena mbaineann chuig an gcéad chúirt ar mhaithe le hatús a chur leis na himeachtaí.
25
De réir an ordaithe tarchurtha chomh maith, leithdháil ceann riaracháin Sofiyski gradski sad (Cúirt Chathair Shóifia) dhá chás eile a d’éist breitheamh I. H. leo agus é i mbun dualgas leis an Spetsializiran nakazatelen sad (an Chúirt Coiriúil Speisialaithe) ar dtús, de réir an chórais um leagan fánach. D’atarchuir na breithiúna arna roghnú mar sin na cásanna sin, a bhí le hathleithdháileadh ar bhreitheamh I. H. dar leo, chuig an gceann riaracháin sin, a d’ath-leithdháil iad ar an bhreitheamh I. H. tríd an gcóras um roghnú fánach.
26
Tugann an chúirt a rinne an tarchur le fios chomh maith nach rialaítear leis an modheolaíocht chomhchoiteann ná le Vatreshni pravila za sluchayno razpredelenie na delata i za zamestvane na sadii v Nakazatelno otdelenie na Sofiyski gradski sad (Rialacha Inmheánacha maidir le cásanna a leithdháileadh go fánach agus breithiúna a chur in ionad bhreithiúna Rannóg Choiriúil Sofiyski gradski sad (Cúirt Chathair Shóifia)) an grinnscrúdú ar an mbealach ar thug an ceann riaracháin faoi chás a leithdháileadh, is é sin le rá leithdháileadh fánach nó breitheamh ar leith a roghnú.
27
Measann an chúirt a rinne an tarchur nach mór a mheas gur dlíthiúil an grinnscrúdú é sin agus, dá bhrí sin, go bhfuil sé le déanamh as a stuaim féin ag an mbreitheamh ar leithdháil an ceann riaracháin an cás air, i ndiaidh éisteacht leis na páirtithe agus faoi stiúir na cúirte níos airde. I ndáil leis sin, na bunúis atá aici ná Airteagal 6(1) agus Airteagal 10 de Chód an Nós imeachta Choiriúil agus, mutatis mutandis, Airteagal 42(2) den Chód sin, maidir le cás a tharchur ó chúirt amháin go cúirt eile.
28
Tugann an chúirt a rinne an tarchur le fios, áfach, go measann cúirteanna eile, i gcás gur cúis amhrais an leithdháiltear an cás i gceart de réir an chórais um leithdháileadh fánach, nach mór don bhreitheamh ar tugadh an cás sin os a chomhair é sin a chur in iúl don cheann riaracháin, arb inmheasta aige amháin an leithdháiltear cás i gceart agus nach mór dó, i gcás inarb iomchuí, tabhairt faoi bhealach eile, eadhon breitheamh ar leith a roghnú.
29
Sa chomhthéacs sin, bunaíonn an chúirt a rinne an tarchur nasc idir a chás agus an coincheap ‘binse neamhspleách’, de réir bhrí Airteagal 47 den Chairt, ar dhá bhealach. Go deimhin, is é atá i gceist leis ná fiafraí an dtugtar urraim don phrionsabal go bhfuil sé de cheart ag gach duine go n‑éistfeadh a leithéid de chúirt leis i gcás, ar an gcéad dul síos, nach bhféadfadh an chúirt rialú a thabhairt maidir lena dlínse féin, ach nár mhór di géilleadh do mheasúnú ag ceann riaracháin, ó tharla go bhfuil treis air nach bhfuil dualgais cúirte á bhfeidhmiú aige agus é ag déanamh amhlaidh agus nach mbaineann sé leis an gcumraíocht cúirte atá ag éisteacht le cás nó a iarrtar é déanamh amhlaidh agus, ar an dara dul síos, gurbh ionann rialú a thabhairt maidir leis sin ag an gcúirt sin agus cion araíonachta.
30
Measann an chúirt a rinne an tarchur chomh maith gurb inchurtha i gcosúlacht le chéile a chás agus cásdlí na Cúirte ar dá réir, ar an gcéad dul síos, a thugtar le tuiscint ó na ráthaíochtaí maidir le neamhspleáchas agus neamhchlaontacht atá riachtanach de réir dhlí an Aontais go bhfuil rialacha ann lena rialaítear ceapachán breithiúna agus, ar an dara dul síos, ar a gceapadh, go mbactar aon bhrú a chur orthu nó treoracha a fháil acu agus a ndualgais á bhfeidhmiú. B’ionann cás a leithdháileadh ar bhreitheamh ag an gceann riaracháin agus ceapachán.
31
Thairis sin, tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire go mbaineann na himeachtaí araíonachta arna dtionscnamh i gcoinne bhreithiúna H. K. agus I. H. le hábhar na gcinntí nó na ngníomhartha arna nglacadh acu de réir a bhfeidhmeanna cúirte. I gcomhréir le cásdlí na Cúirte, áfach, ní fhéadfar imeachtaí araíonachta a thionscnamh ina leithéid de chásanna ach amháin más amhlaidh go heisceachtúil ar fad gur iompair na breithiúna iad féin go tromchúiseach doleithscéil, is é sin le rá, mar shampla, gur sháraigh siad rialacha náisiúnta dhlí an Aontais nach mór dóibh a dheimhniú go dtabharfaí urraim dóibh de bhun tola agus mheoin mhímhacánta nó trí mhórfhaillí thar a bheith tromchúiseach, nó gur ghníomhaigh go treallach nó gur shéan siad an ceartas.
32
Ina theannta sin, baineann na himeachtaí araíonachta a thionscnaítear i gcoinne na mBreithiúna H. K. agus I. H. le cásanna inar fheidhmigh siad, a líomhnaítear go mícheart, cumhacht atá ar fáil do na cúirteanna, eadhon chun a ndlínse féin a dheimhniú, ar cásanna iad nach féidir, i gcomhréir le cásdlí na Cúirte, a leithéid d’imeachtaí a thionscnamh.
33
Sa chomhthéacs seo, chinn an Séú Dlísheomra Déag de rannóg coiriúil Sofiyski gradski sad (Cúirt Chathair Sóifia) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘[1].
An luíonn sé le hAirteagal 19[(1)(2)] CAE agus Airteagal 47 den [Chairt] léiriú a dhéanamh ar dhlí náisiúnta lena ndéantar foráil, mar phrionsabal um riaradh an cheartais, maidir le breithiúna a roghnú go randamach chun a chinneadh cé a éistfidh agus a bhreithneoidh cás coiriúil, sa chaoi, i gcás amhrais i dtaobh an ndearnadh sárú ar an bprionsabal sin i gcás atá [leithdháilte] cheana ag an gCeann Riaracháin, nach mór an t‑amhras sin a réiteach [...] mar cheist bhreithiúnach agus go gcinneann an chúirt a dhéileálann leis an gcás í, fiú tar éis di na páirtithe a éisteacht agus ar achomharc; nó [...] mar cheist riaracháin sa chaoi nach bhfuil sé de chumhacht ach ag an gCeann Riaracháin an measúnú sin a dhéanamh[?]
[2)]
agus léiriú a dhéanamh sa chaoi go ndéanann, má mheasann an breitheamh ar [leithdháileadh an cás air nó uirthi] gur cheart do bhreitheamh eile, i gcomhréir [le prionsabal an dlí náisiúnta maidir le breitheamh a roghnú go fánach atá freagrach as scrúdú a dhéanamh, agus rialú a thabhairt, ar chás coiriúil], déileáil leis an gcás agus go ndéantar an cás a tharchur chuig an mbreitheamh sin, agus má chinneann an dara breitheamh a fuair an cás éisteacht ar dtús leis na páirtithe i nós imeachta sáraíochta agus ansin cinneadh neamhspleách a dhéanamh maidir le ceist a dhlínse féin nó a dlínse féin, an bheirt bhreithiúna sin cion araíonachta a mhéid a dhéanann siad dochar do chlú na mbreithiúna agus go bhfuil a ndualgais oifigiúla á sárú?’
34
Trí aguisín leis an iarraidh ar réamhrialú a fuarthas ag an gCúirt an 29 Aibreán 2024, sheol an chúirt a rinne an tarchur cóip d’ordú uachtarán Sofiyski gradski sad (Cúirt Chathair Shóifia) an 25 Aibreán 2024 chuig an gCúirt, ar ordú é a rinneadh sna himeachtaí araíonachta i gcoinne bhreithiúna H. K. agus I. H., ar dá réir a gairmeadh breithiúna H. K. agus I. H. chun réire de dheasca a bhfuil á lua i mír 23 den bhreithiúnas seo.
Na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
An chéad cheist
35
Baineann an chéad cheist le léiriú ar an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE agus Airteagal 47 den Chairt.
36
Mar réamhphointe, ní mór a lua, ar an gcéad dul síos, gurb infheidhme an dara fomhír d’Airteagal 1(1) CAE i gcomhthéacs na bpríomhimeachtaí. Go deimhin, tá feidhm le bheith ag an bhforáil sin maidir le gach comhlacht náisiúnta a bhfuil rialú intugtha aige, mar chúirt, ar cheisteanna a bhaineann le cur i bhfeidhm agus léiriú dhlí an Aontais agus a thagann faoi na réimsí atá folaithe le dlí an Aontais (breithiúnas an 26 Márta 2020, Miasto Łowicz agus Prokurator Generalny, C‑558/18 agus C‑563/18, EU:C:2020:234, mír 34 agus an cásdlí dá dtagraítear). Ós comhlacht dá leithéid í an chúirt a rinne tarchur, ní mór na ceanglais dlí a chomhlíonadh sna himeachtaí os a comhair, ar ceanglais dlí iad a bhaineann leis an gceart ar chosaint dlí éifeachtach dá bhforáiltear san fhoráil sin.
37
Ar an dara dul síos, sa mhéid go bhféachtar tríd an gcéad cheist le léiriú a dhéanamh ar Airteagal 47 den Chairt, ní mór a thabhairt chun cuimhne go sainítear raon feidhme na Cairte ó thaobh ghníomhaíocht na mBallstát in Airteagal 51(1) di, ar dá réir a bhaineann forálacha na Cairte leis na Ballstáit agus dlí an Aontais á gcur chun feidhme acu. Dá bhrí sin, tá feidhm le bheith ag na cearta bunúsacha arna ráthú i ndlíchoras an Aontais maidir le gach cás atá faoi réir ag dlí an Aontais, ach ní lena malairt de chásanna (féach, chuige sin, breithiúnas an 19 Nollaig 2019, A. K. agus páirtithe eile (Neamhspleáchas Dhlísheomra Araíonachta na Cúirte Uachtaraí) (C‑585/18, C‑624/18 agus C‑625/18, EU:C:2019:982, mír 78 agus an cásdlí dá dtagraítear).
38
Ó thaobh na n‑imeachtaí coiriúla i gcoinne YR agus páirtithe eile, ní dhéanann an chúirt a rinne an tarchur ach a lua go bhfuil na cúisithe á n‑iochúiseamh i bpáirt a ghlacadh i ngrúpa coiriúil eagraithe arb é is aidhm dó cionta a dhéanamh a bhaineann le CBL dlite gan a íoc agus, i gcás ina nglacfaí leis gur ciontach iad, ní mór a bpionóis a shocrú de réir Chinntí Réime 2004/757 agus 2008/841. Níl aon trácht san ordú tarchurtha, áfach, ar na cúinsí a bhaineann leis na himeachtaí sin lena gcuirfí na ráitis sin i léir agus an Chúirt i gcumas a dheimhniú an amhlaidh go gcuirtear dlí an Aontais chun feidhme leis na himeachtaí sin.
39
I gcomhréir le hAirteagal 94(c) de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte, ní mór na cúiseanna a lua tríd an iarraidh ar réamhrialú a bhí ag an gcúirt a rinne an tarchur le faisnéis a chur faoi léiriú nó dleathacht fhorálacha áirithe dhlí an Aontais agus faoin nasc a chruthaítear idir na forálacha sin agus an reachtaíocht náisiúnta is infheidhme maidir leis na príomhimeachtaí. I ndáil leis sin, ní mór a thabhairt chun cuimhne gurb indeimhnithe ag na cúiseanna sin a lua, mar is amhlaidh an cás leis an méid ábhartha a lua go hachomhair in Airteagal 94(a) de na Rialacha Nós Imeachta sin, ní hamháin an inghlactha an iarraidh ar réamhrialú ach an bhfuil sé de dhlínse aici freagra a thabhairt ar an gceist arna cur (ordú an 9 Meán Fómhair 2014, Parva Investitsionna Banka agus páirtithe eile, C‑488/13, EU:C:2014:2191, mír 25 agus an cásdlí dá dtagraítear).
40
Ní amhlaidh an cás anseo.
41
In ainneoin sin, ní mór Airteagal 47 den Chairt a chur san áireamh, mar sin féin, i gcomhthéacs an léirithe ar an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE. Go deimhin, ó tharla go gceanglaítear leis an bhforáil sin ar gach Ballstát na caíonna is gá a thabhairt do na Ballstáit le cosaint dlí éifeachtach a chinntiú, de réir bhrí Airteagal 47 den Chairt go háirithe, sna réimsí faoi dhlí an Aontais, ní mór an tAirteagal sin, fiú i gcás nach bhfuil feidhm aige maidir leis na príomhimeachtaí, a chur san áireamh go cuí ar mhaithe leis an léiriú ar an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE Féach, chuige sin, breithiúnas an 20 Aibreán 2021, Repubblika, C‑896/19, EU:C:2021:311, mír 45 agus an cásdlí dá dtagraítear).
42
Dá bhrí sin, ní mór a mheas, trína céad cheist, go bhfiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil léiriú le déanamh ar an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, i bhfianaise Airteagal 47 den Chairt, sa chaoi, i gcás inar thug Ballstát isteach córas um leithdháileadh cásanna sna cúirteanna atá bunaithe ar an bprionsabal maidir le cumraíocht cúirte a roghnú go fánach ar mhaithe le plé leis an gcás, le heisceachtaí áirithe, atá faoi réir idirghabháil ag cinn riaracháin gach cúirte, an gcuirtear cosc, i gcás ina gcuireann breitheamh ar a leithdháileadh cás in iúl gur cúis amhrais aige an ndéantar an leithdháileadh sin i gceart, ar an mbreitheamh sin a bhac ar rialú a thabhairt é féin ar an gceist sin agus, i gcás inarb iomchuí, an cás sin a tharchur chuig breitheamh eile sa chúirt chéanna toisc go raibh sé le leithdháileadh air, ós rud é nach mór don bhreitheamh ar a leithdháileadh an cás lena mbaineann é a atarchur chuig ceann riaracháin na cúirte sin, nó go ndeimhneodh an ceann riarachán sin gur leithdháileadh an cás sin i gceart ar dtús agus an cás sin a ath-leithdháileadh, b’fhéidir.
43
I ndáil leis sin, ní mór a thabhairt chun cuimhne, mar atá cúrsaí dhlí an Aontais faoi láthair, nach rialaítear leis leagan amach chúirteanna na mBallstát, go háirithe maidir le bunú, comhdhéanamh, dlínse agus feidhmiú na gcúirteanna náisiúnta, rud a fhágann go dtagann na rialacha chuige sin faoi dhlínse na mBallstát go ginearálta. Ní lú a cheanglaítear mar sin, áfach, ar na Ballstáit na ceanglais a chomhlíonadh atá orthu faoi dhlí an Aontais agus a ndlínse á feidhmiú acu (féach, mar shampla, breithiúnas an 21 Nollaig 2021, Euro Box Promotion agus páirtithe eile, C‑357/19, C‑379/19, C‑547/19, C‑811/19 agus C‑840/19, EU:C:2021:1034, míreanna 133 agus 180 agus an cásdlí dá dtagraítear).
44
Is amhlaidh an cás, go háirithe, maidir leis na hoibleagáidí faoin dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE (breithiúnais an 26 Márta 2020, Miasto Łowicz agus Prokurator Generalny, C‑558/18 agus C‑563/18, EU:C:2020:234, mír 36 agus an cásdlí dá dtagraítear agus an 11 Iúil 2024, Hann‑Invest agus páirtithe eile, C‑554/21, C‑622/21 agus C‑727/21, EU:C:2024:594, mír 44 agus an cásdlí dá dtagraítear), ar foráil í lena gceanglaítear ar na Ballstáit na caíonna is gá a thabhairt le cosaint dlí éifeachtach a chinntiú sna réimsí a thagann faoi dhlí an Aontais.
45
Baineann na rialacha maidir le cásanna a leithdháileadh i gcúirt leis an gcoincheap ‘cosaint dlí éifeachtach’ de réir bhrí na forála sin.
46
Go deimhin, baineann na hoibleagáidí faoin dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE go háirithe le cúirt arna bunú roimh ré le dlí a bheith ann, ó tharla gur doscartha rochtain ar a leithéid de chúirt agus na ráthaíochtaí maidir le neamspleáchas agus neamhchlaontacht na mbreithiúna (féach, chuige sin, breithiúnas an 11 Iúil 2024, Hann‑Invest agus páirtithe eile, C‑554/21, C‑622/21 agus C‑727/21, EU:C:2024:594__ mír 55 agus an cásdlí dá dtagraítear), ar ráthaíochtaí iad a cheanglaítear tríd an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE chomh maith.
47
Ní bhaineann an oibleagáid sin maidir le cúirteanna a bhunú roimh ré a thagann faoin gcóras um leigheasanna dlí sna réimsí a thagann faoi dhlí an Aontais, a luaitear sa dara fomhír d’Airteagal 47 den Chairt chomh maith, leis an mbunús dlí leis an gcúirt a bheith ann fiú, ach baineann sí le comhdhéanamh na cumraíochta i ngach cás agus leis an gcuid eile d’fhorálacha an dlí intíre, a dhéanfaí leo gur neamdhleathach páirt a ghlacadh ag breitheamh amháin nó níos mó i scrúdú a dhéanamh ar an gcás (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Márta 2022, Getin Noble Bank, C‑132/20, EU:C:2022:235, mír 121 agus an cásdlí dá dtagraítear).
48
Ina theannta sin, ní bhaineann an ceanglas maidir le neamhspleáchas na gcúirteanna faoi dhlí an Aontais leis na tionchar mhíchuí atá inimeartha ar an reachtóir agus ar an bhfeidhmeannas ach baineann sé leis na tionchair ón gcúirt lena mbaineann istigh (féach, mar shampla, breithiúnas an 11 Iúil 2024, Hann‑Investagus páirtithe eile, C‑554/19, C‑622/19 agus C‑727/19, EU:C:2024:594, mír 54 agus an cásdlí dá dtagraítear).
49
Thairis sin, ní mór an cúram maidir le rialú a bheith gan beann ní hamháin ar gach tionchar díreach, mar threoracha, ach ar cineálacha tionchair níos indírí lena bhféadfaí cinntí cúirte a stiúradh (breithiúnas an 14 Samhain 2024, S. (Athrú ar chumraíocht cúirte), C‑197/23, EU:C:2024:956, mír 62 agus an cásdlí dá dtagraítear).
50
D’fhéadfadh a leithéid d’éifeacht a bheith ag sárú ar na rialacha maidir le roghnú breithimh a bhfuil rialú le tabhairt aige ar chás ar leith (féach, chuige sin, breithiúnas an 14 Samhain 2024, S. (Athrú ar chumraíocht cúirte), C‑197/23, EU:C:2024:956, mír 55).
51
Sa chás seo, mar is léir ón ordú tarchurtha, bunaíodh leis an dlí náisiúnta córas um leithdháileadh cásanna sna cúirteanna atá bunaithe ar an bprionsabal maidir le cumraíocht cúirte a roghnú go fánach, le roinnt eisceachtaí, atá faoi réir idirghabháil ag cinn riaracháin na gcúirteanna sin, ar ball iad féin de na cúirteanna sin. Ní cosúil gurb inimeartha tionchar míchuí ag a leithéid de chóras um leithdháileadh ar na cúirteanna ann féin. Go háirithe, ní thugtar le tuiscint go bhfuil a leithéid de thionchar á imirt toisc earráid a bheith i gcur i bhfeidhm na rialacha maidir le leithdháileadh. Mar sin féin, ní féidir a chur as an áireamh, inter alia, go bhfuil sé de chuspóir do chás gan a dháileadh ar bhreitheamh a d’éist leis ag céim níos luaithe de na himeachtaí, i gcás ina bhforáiltear leis an dlí náisiúnta do leithdháileadh dá leithéid, an breitheamh sin a chur ó leanúint ag éisteacht leis an gcás sin.
52
Tógtar sa chomhthéacs sin an cheist maidir leis an gcaoi a dheimhniú lena leithéid de chóras um leithdháileadh a chur i bhfeidhm i gceart i gcás ar leith.
53
I ndáil leis sin, is fíor gur gá gurb indeimhnithe go bhfuil urraim á tabhairt do na ráthaíochtaí a bhaineann leis an gcoincheap ‘cúirt arna bunú roimhe sin le dlí’, de réir shainbhrí mhír 47 den bhreithiúnas seo, don mhuinín atá le spreagadh ag cúirteanna sochaí daonlathaí sa dlíthí. Mar sin, is mórcheanglas nós imeachta atá le comhlíonadh ar mhaithe na rialach agus an reachta grinnscrúdú a dhéanamh ar urraim don cheanglais nach mór do gach cúirt, de réir a chomhdhéanta, a bheith neamhspleách, neamhchlaonta agus bunaithe roimh ré le dlí (féach, chuige sin, breithiúnas an 1 Iúil 2008, Chronopost agus La Poste v UFEX agus páirtithe eile, C‑341/06 P agus C‑342/06 P, EU:C:2008:375, mír 46 agus an 8 Bealtaine 2024, Asociația Forumul Judecătorilor din România (Comhlachais Ghiúistísí)), C‑53/23, EU:C:2024:388, mír 55 agus an cásdlí dá dtagraítear). Chinn an chúirt nach mór a leithéid de scrúdú a dhéanamh mar chuid den scrúdú ar chaingean, as a stuaim féin i gcás inarb iomchuí, ‑inar cúis mhór amhrais é (féach, chuige sin, breithiúnais an 26 Márta 2020, Athbhreithniú Simpson v an Chomhairle agus HG v an Coimisiún, C‑542/18 RX-II agus C‑543/18 RX-II, EU:C:2020:232, míreanna 57 agus 58).
54
Go deimhin, ní intugtha cosaint dlí éifeachtach i gcás, ar iarratas páirtí, nó as a stuaim féin i gcás amhrais mhór, nach bhfuil athbhreithniú breithiúnach indéanta ar urraim do na rialacha lena ndéantar gur cúirt í atá ‘neamhspleách, neamhclaonta agus bunaithe roimh ré le dlí’ agus pionóis inghearrtha i gcás neamh-urraime, faoi phionós neamhaird a thabhairt uirthi gan í a chur i bhfeidhm (féach, chuige sin, breithiúnas an 14 Samhain 2024, S. (Athrú ar chumraíocht cúirte), C‑197/23, EU:C:2024:956, mír 66).
55
Tugtar le tuiscint uaidh sin go gceanglaítear leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CFAE, i bhfianaise Airteagal 47 den Chairt, gurb indéanta grinnscrúdú cúirte ar urraim do na rialacha intíre maidir le dáileadh cásanna, ar mhaithe le socrú an bhfuil an chúirt a leithdháileadh cás ar leith uirthi neamhspleách, neamhchlaonta agus bunaithe roimh ré le dlí.
56
In ainneoin sin, i bhfianaise inniúlacht na mBallstát ó thaobh leagan amach a gcóras dlí, mar a thugtar chun cuimhne i mír 43 den bhreithiúnas seo, ní chuirtear cosc trí dhlí an Aontais ar bhreitheamh, i gcás ina gcuireann an breitheamh sin, a leithdháil ceann riaracháin na cúirte lena mbaineann cás air, in iúl gur cúis amhrais aige an ndéantar an leithdháileadh sin i gceart i bhfianaise rialacha an dlí náisiúnta is infheidhme, an cás sin a atarchur chuig an gceann sin, i bhfianaise a shainchearta dlí, ionas go ndeimhneodh sé an bhfuil sé i gceart agus, i gcás inarb iomchuí, ionas go dtoileodh sé le scrúdú a dhéanamh ar an gcás i gcás ina ndeimhnítear an leithdháileadh tosaigh. Ní foláir nó gurb in-athbhreithnithe go breithiúnach rialacha an dlí náisiúnta an ndéanann an ceann riaracháin sin an leithdháileadh i gceart, áfach.
57
I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, is é an freagra atá le tabhairt ar an gcéad cheist ná go bhfuil léiriú le déanamh ar an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, i bhfianaise Airteagal 47 den Chairt, sa chaoi, i gcás inar thug Ballstát isteach córas um leithdháileadh cásanna sna cúirteanna atá bunaithe ar an bprionsabal maidir le cumraíocht cúirte a roghnú go fánach ar mhaithe le plé leis an gcás, le heisceachtaí áirithe, atá faoi réir idirghabháil ag cinn riaracháin gach cúirte, nach chuirtear cosc, i gcás ina gcuireann breitheamh ar a leithdháileadh cás in iúl gur cúis amhrais aige an ndéantar an leithdháileadh sin i gceart, ar an mbreitheamh sin a bhac ar rialú a thabhairt é féin ar an gceist sin agus, i gcás inarb iomchuí, an cás sin a tharchur chuig breitheamh eile na cúirte céanna toisc go raibh sé le leithdháileadh air, ós rud é nach mór don bhreitheamh ar a leithdháileadh an cás lena mbaineann é a atarchur chuig ceann riaracháin na cúirt sin, nó go ndeimhneodh an ceann riarachán sin gur leithdháileadh an cás sin i gceart ar dtús agus an cás sin a ath-leithdháileadh, b’fhéidir. Caithfidh gurb in-athbhreithnithe go breithiúnach de réir rialacha an dlí náisiúnta an ndéanann an ceann riaracháin sin an leithdháileadh i gceart, áfach.
An dara ceist
58
Tríd an dara ceist, ar cuireadh san aon chomhthéacs reachtach náisiúnta leis an gcéad cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil léiriú le déanamh ar an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE agus ar Airteagal 47 den Chairt sa chaoi go gcuirtear cosc tríothu, i gcás ina gcinneann breitheamh, ar leithdháileadh cás air de réir an chórais um leithdháileadh__ le heisceacht, gur cheart an cás sin a shain-leithdháileadh ar bhreitheamh eile na cúirte céanna agus, dá bhrí sin, ina dtarchuireann sé an cás sin chuige, agus toilíonn an breitheamh sin le rialú a thabhairt ar a dhlínse féin, ar bhreithniú go ndearna an bheirt bhreithiúna sin cion araíonachta.
59
I ndáil leis sin, ní mór a thabhairt chun cuimhne, de réir Airteagal 267 CFAE, nach mór ‘gá’ a bheith leis an réamhrialú nó gur féidir leis an gcúirt a rinne an tarchur ‘breithiúnas a thabhairt’ sa chás os a comhair. Fágann idir na focail sin agus leagan amach an Airteagail sin, ar an gcéad dul síos, nach mór caingean a bheith ar feitheamh os comhair na cúirte a iarrann réamhrialú, a iarrtar uirthi cinneadh a dhéanamh ina leith ina bhféadfaí an breithiúnas sin a chur san áireamh (féach, chuige sin, breithiúnas an 22 Márta 2022, Prokurator Generalny (Dlísheomra Araíonachta na Cúirte Uachtaraí –Ceapachán), C‑508/19, EU:C:2022:201, mír 62 agus an cásdlí dá dtagraítear), agus, ar an dara dul síos, gur dothugtha rialú ag an gCúirt ar cheist le haghaidh réamhrialú i gcás inar follas nach bhfuil aon bhaint ag an léiriú arna iarraidh ar dhlí an Aontais leis an bhfírinne ná leis an gcuspóir do na príomhimeachtaí (breithiúnas an 21 Meán Fómhair 2023, Juan, C‑164/22, EU:C:2023:684, mír 42 agus an cásdlí dá dtagraítear).
60
Sa chás seo, ní hé go bhfuil imeachtaí araíonachta á dtabhairt i gcoinne bhreithiúna I. H. agus H. K. os comhair na cúirte a rinne an tarchur ach go bhfuil YR agus na páirtithe eile á n‑ionchúiseamh go coiriúil os a comhair. I bhfianaise na gceiste arna tarchur le haghaidh réamhrialú, is cosúil gur beag an tábhacht leis an gcinneadh atá le déanamh agus iad á n‑ionchúiseamh a fhiafraí an ndéantar cionta araíonachta trí chinntí áirithe a ghlacadh ag an mbeirt bhreithiúna sin maidir leis an gcás a leithdháileadh a bhaineann leis na hionchúisimh coiriúla sin, ós rud é nach ndéantar aon trácht le bunús sa chinneadh um tharchur ar an mbaint idir an dá sraith imeachtaí.
61
Mar sin, ní fhéadfadh tábhacht a bheith leis an dara ceist ach i ndáil leis na himeachtaí araíonachta, a bhí ar feitheamh os comhair cúirte nach í an chúirt a rinne an tarchur tráth an chinnidh um tharchur, arbh intógtha í ina leith sin chomh maith (féach, de réir analaí, ordú an 22 Nollaig 2022, Sąd Najwyższy, C‑491/20 go C‑496/20, C‑506/20, C‑509/20 agus C‑511/20, EU:C:2022:1046, míreanna 84 agus 85).
62
Dá bhrí sin, tá an dara ceist neamh-inghlactha.
Costais
63
Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte náisiúnta, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an tOchtú Dlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, arna léiriú i bhfianaise Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
i gcás inar thug Ballstát isteach córas um leithdháileadh cásanna sna cúirteanna atá bunaithe ar an bprionsabal maidir le cumraíocht cúirte a roghnú go fánach, le heisceachtaí áirithe, atá faoi réir idirghabháil ag cinn riaracháin gach cúirte, ní chuirtear cosc, i gcás ina gcuireann breitheamh ar a leithdháileadh cás in iúl gur cúis amhrais aige an ndéantar an leithdháileadh sin i gceart, ar an mbreitheamh sin a bhac ar rialú a thabhairt é féin ar an gceist sin agus, i gcás inarb iomchuí, an cás sin a tharchur chuig breitheamh eile na cúirte céanna toisc go raibh sé le leithdháileadh air, ós rud é nach mór don bhreitheamh ar a leithdháileadh an cás lena mbaineann é a atarchur chuig ceann riaracháin na cúirt sin, nó go ndeimhneodh an ceann riarachán sin gur leithdháileadh an cás sin i gceart ar dtús agus an cás sin a ath-leithdháileadh, b’fhéidir. Caithfidh gurb in-athbhreithnithe go breithiúnach de réir rialacha an dlí náisiúnta an ndéanann an ceann riaracháin sin an leithdháileadh i gceart, áfach.
Sínithe
(
*1
)	Teanga an cháis: an Bhulgáiris.
(
i
)	Úsáidtear ainm bréige sa chás seo nach bhfreagraíonn d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí.