62018CC0129
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
CAMPOS SÁNCHEZ‑BORDONA
ippreżentati fis‑26 ta’ Frar 2019 (
1
)
Kawża C‑129/18
SM
vs
Entry Clearance Officer, UK Visa Section
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mis-Supreme Court of the United Kingdom (il-Qorti Suprema, ir-Renju Unit))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari — Drittijiet taċ-ċittadini tal-Unjoni u tal-membri tal-familji tagħhom biex jiċċaqilqu u jirrisjedu liberament fit-territorju tal-Istati Membri — Direttiva 2004/38/KE — Kunċett ta’ dixxendent dirett ta’ ċittadin tal-Unjoni — Riunifikazzjoni tal-familja — Minuri taħt tutela skont is-sistema tal-kafala Alġerina — Dritt għall-ħajja tal-familja — Protezzjoni tal-aħjar interessi tal-minuri”
1.
Żewġ konjuġi ta’ nazzjonalità Franċiża, residenti fir-Renju Unit, talbu permess ta’ dħul, lill-awtoritajiet ta’ dan il-pajjiż, ta’ minuri Alġerina bħala tifla adottata, li l-kustodja tagħha (għoti ta’ kura) kienet ġiet fdata lilhom fl-Alġerija skont is-sistema tal-kafala (
2
).
2.
Wara r-rifjut mill-awtoritajiet Brittaniċi li joħorġu l-permess, li kontrih il-minuri ppreżentat ir-rikorsi korrispondenti, is-Supreme Court of the United Kingdom (il-Qorti Suprema, ir-Renju Unit) tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja, fil-qosor, jekk id-Direttiva 2004/38/KE (
3
) tikklassifikax lil dawk li tqiegħdu taħt kustodja skont il-kafala, bħala “dixxendent dirett”. Jekk dan ikun il-każ, tiġi ffaċilitata r-riunifikazzjoni tal-familja tagħhom fl-Istat Membru fejn jgħixu dawn tal-aħħar.
I. Il-kuntest ġuridiku
A.
Id-dritt internazzjonali
1. Il-Konvenzjoni dwar id-Drittijiet tat-Tfal (
4
)
3.
L-Artikolu 20 jipprovdi li:
“1.   Tfal li huma mċaħħda mill-ambjent tal-familja tagħhom b’mod temporanju jew definittivament, jew li fl-aħjar interessi tagħhom ma għandhomx jitħallew f’dan l-ambjent, ikollhom id-dritt għal protezzjoni u għal għajnuna speċjali tal-Istat.
2.   L-Istati Parti għandhom jiggarantixxu, konformement mal-liġijiet nazzjonali tagħhom, tipi oħrajn ta’ protezzjoni għal dawn it-tfal.
3.   Din il-protezzjoni tista’ tinkludi, inter alia, it-tqegħid f’familja, il-kafala tad-dritt Iżlamiku, l-adozzjoni jew, jekk ikun meħtieġ, it-tqegħid f’istituzzjonijiet adegwati għall-protezzjoni ta’ minuri [...]” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
2. Il-Konvenzjoni ta’ Den Haag tad‑29 ta’ Marzu 1993 (
5
)
4.
Fit-test tagħha ma jsirx riferiment għall-kafala.
3. Il-Konvenzjoni ta’ Den Haag tad‑19 ta’ Ottubru 1996 (
6
)
5.
L-Artikolu 3 jipprovdi li:
“Il-miżuri msemmija fl-Artikolu 1 jistgħu jkollhom x’jaqsmu partikolarment ma’:
[...]
e)
it-tqegħid tat-tifel ġo familja foster jew f’kura istituzzjonali, jew l-proviżjoni ta’ kura [għoti ta’ kura] minn “kafala” jew istituzzjoni simili;
[...]”
6.
L-Artikolu 33 jipprovdi li:
“1.   Jekk awtorità li għandha ġurisdizzjoni taħt l-Artikoli 5 sa 10 tikkontempla t-tqegħid tat-tifel ġo familja foster jew kura istituzzjonjonali, jew l-proviżjoni ta’ kura [għoti ta’ kura] minn ‘kafala’ jew istituzzjoni analoga, u jekk dan it-tqegħid jew din il-proviżjoni ta’ kura għandha sseħħ fi Stat Kontraenti ieħor, għandha l-ewwel tikkonsulta ma’ l-Awtorità Ċentrali jew awtorità kompetenti oħra ta’ l-Istat Kontraenti ta’ l-aħħar. Għal dak il-għan tittrażmetti rapport fuq it-tifel flimkien mar-raġunijiet għat-tqegħid propost jew proviżjoni ta’ kura.
2.   Id-deċiżjoni fuq it-tqegħid jew proviżjoni ta’ kura tista’ tiġi magħmula fl-Istat rikjest biss jekk l-Awtorità Ċentrali jew awtorità kompetenti oħra ta’ l-Istat rikjest ikkonsentit għat-tqegħid jew provizjoni ta’ kura, b’kont meħud ta’ l-aħjar interessi tat-tifel”.
B.
Id-dritt tal-Unjoni
1. Il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (
7
)
7.
Skont l-Artikolu 7:
“Kull persuna għandha d-dritt għar-rispett tal-ħajja [...] tal-familja tagħha [...]”.
8.
L-Artikolu 24(2) jindika li:
“Fl-azzjonijiet kollha relatati mat-tfal, kemm jekk jittieħdu minn awtoritajiet pubbliċi jew minn istituzzjonijiet privati, l-aħjar interess tat-tfal għandu jkun kunsiderazzjoni primarja.”
2. Id-Direttiva 2004/38
9.
Skont l-Artikolu 2(2)(ċ):
“Għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva:
[...]
2.
‘membru tal-familja’ tfisser:
[...]
(ċ)
id-dixxendenti diretti li għandhom inqas minn 21 sena jew li huma dipendenti u dawk tar-raġel jew tal-mara jew tas-sieħeb/sieħba kif imfissra fil-punt (b)”.
10.
L-Artikolu 3 jitlob li:
“1.   Din id-Direttiva għandha tapplika għaċ-ċittadini kollha ta’ l-Unjoni li jiċċaqilqu jew li jgħixu fi Stat Membru għajr iċ-ċittadini ta’ l-istess Stat Membru, u għall-membri tal-familja tagħhom kif imfissra fil-punt 2 ta’ l-Artikolu 2 li jakkumpanjawhom jew li jingħaqdu magħhom.
2.   Mingħajr preġudizzju għal kwalunkwe dritt ta’ moviment liberu u residenza li l-persuni kkonċernati jista’ jkollhom, l-Istat Membru ospitanti, skond il-leġislazzjoni nazzjonali, għandu jiffaċilita d-dħul u r-residenza tal-persuni li ġejjin:
(a)
kwalunkwe membri oħrajn tal-familja, irrispettivament miċ-ċittadinanza, li ma jaqgħux taħt id-definizzjoni tal-punt 2 ta’ l-Artikolu 2 li, fil-pajjiż li ġejjin minnu huma dipendenti jew membri tad-dar taċ-ċittadin ta’ l-Unjoni li għandu d-dritt primarju ta’ residenza [...]
[...]
L-Istat Membru ospitanti għandu jaffettwa eżami estensiv taċ-ċirkostanzi personali u għandu jiġġustifika kwalunkwe tiċħid ta’ dħul jew ta’ residenza lil dawn in-nies.”
11.
L-Artikolu 7(2) jindika li:
“Id-dritt ta’ residenza previst fil-paragrafu 1 għandu jkun estiż għall-membri tal-familja li mhumiex ċittadini ta’ Stat Membru, li jakkumpanjaw jew li jingħaqdu maċ-ċittadin ta’ l-Unjoni fl-Istat Membru ospitanti, sakemm dan iċ-ċittadin ta’ l-Unjoni jissoddisfa l-kondizzjonijiet imsemmija fil-paragrafu 1 (a), (b) jew (ċ).”
12.
L-Artikolu 27 jipprovdi li:
“1.   Bla ħsara għad-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu, l-Istati Membri jistgħu jirrestrinġu l-libertà ta’ moviment u residenza taċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom, irrispettivament miċ-ċittadinanza, minħabba politika pubblika, sigurtà pubblika jew saħħa pubblika. Dawn ir-raġunijiet m’għandhomx jiġu nvokati għal skopijiet ekonomiċi.
[...]”
13.
L-Artikolu 35 jipprevedi li:
“L-Istati Membri jistgħu jadottaw il-miżuri neċessarji biex jirrifjutaw, itemmu jew jirrevokaw kwalunkwe dritt mogħti b’din id-Direttiva f’każ ta’ abbuż jew frodi, bħal żwiġijiet ta’ konvenjenza. [...]”
C.
Id-dritt tar-Renju Unit
1. The Immigration Regulations 2006 (ir-Regolament dwar l-Immigrazzjoni tal‑2006) (
8
)
14.
Skont l-Artikolu 7:
“(1)   Bla ħsara għall-paragrafu (2), għall-finijiet ta’ dan ir-regolament, il-persuni segwenti għandhom jitqiesu bħala membri tal-familja ta’ persuna oħra:
[...]
(b)
id-dixxendenti diretti tagħha u dawk tal-konjuġi tagħha jew tas-sieħeb ċivili tagħha li:
(i)
ikollhom inqas minn wieħed u għoxrin; jew
(ii)
ikunu dipendenti fuqha jew dipendenti fuq il-konjuġi tagħha, jew fuq is-sieħeb ċivili tagħha [...];
[...]”
15.
L‑Artikolu 8 jistipula li:
“(1)   Għall-finijiet tar-regolament preżenti, ‘membru tal-familja estiża’ jfisser kull persuna li ma tkunx membru tal-familja ta’ ċittadin taż-ŻEE skont l-Artikolu 7(1) (a), (b), jew (c) u li tissodisfa l-kundizzjonijiet previsti fis-paragrafi (2), (3), (4) jew (5).
[...]”
2. Adoption and Children Act 2002 (il-Liġi dwar l-Adozzjoni u t-Tfal tal‑2002) (
9
)
16.
Skont l-Artikolu 83, l-att li wieħed idaħħal minuri fir-Renju Unit jikkostitwixxi reat, kemm jekk jitwettaq bil-għan li l-adozzjoni ssir ladarba jkunu f’dan il-pajjiż, u anki jekk ikun adottat f’pajjiż ieħor, ħlief meta tkun saret evalwazzjoni minn aġenzija tal-adozzjoni tar-Renju Unit fir-rigward tal-adegwatezza tal-kandidati sabiex jadottaw.
17.
L-Artikolu 66(1) jelenka l-adozzjonijiet li huma rrikonoxxuti bħala tali, konformement mad-dritt tal-Ingilterra u Wales. Il-kafala ma tidhirx f’din il-lista.
D.
Id-dritt Alġerin
18.
Il-Kodiċi tal-Familja tal-Alġerija (iktar ’il quddiem il-“KFA”) jinkludi r-regoli li ġejjin fil-Kapitolu V tal-Ktieb I, intitolat “Dwar il-filjazzjoni” u fil-Kapitolu VII tal-Ktieb II, bl-isem “Dwar l-għoti ta’ kura (kafala)”:
Artikolu 46: “L-adozzjoni (tabanni) hija pprojbita mix-xarija u mil-liġi”.
Artikolu 116: “L-għoti ta’ kura huwa l-impenn mingħajr ħlas li tittieħed responsabbiltà mill-manteniment, mill-edukazzjoni u mill-protezzjoni ta’ minuri, bl-istess mod kif ġenitur kieku jagħmel dan ma’ ibnu. Dan huwa stabbilit permezz ta’ att legali”.
Artikolu 117: “L-għoti ta’ kura jingħata quddiem imħallef jew nutar bil-kunsens tal-minuri meta dan ikollu missier u omm”.
Artikolu 118: “Id-detentur tad-dritt ta’ għoti ta’ kura (kafil) jeħtieġ li jkun Musulman, sensibbli, onest, filwaqt li jipprovdi l-manteniment lit-tifel adottat (makful) u jkun kapaċi jipproteġih”.
Artikolu 119: “It-tifel imqiegħed taħt kustodja jista’ jkollu filjazzjoni magħrufa jew mhux magħrufa”.
Artikolu 120: “It-tifel imqiegħed taħt kustodja għandu jżomm il-filjazzjoni oriġinali tiegħu, jekk il-ġenituri jkunu magħrufa. Fil-każ kuntrarju, għandu japplika l-Artikolu 64 tal-Kodiċi tal-Istat Ċivili”.
Artikolu 121: “L-għoti ta’ kura jikkonferixxi lill-benefiċjarju tagħha t-tutela legali u jiftaħlu d-dritt għall-istess benefiċċji tal-familja u tal-edukazzjoni daqs tifel leġittimu”.
Artikolu 122: “L-attribuzzjoni tad-dritt għal għoti ta’ kura tiżgura l-amministrazzjoni tal-beni tal-minuri taħt kustodja li jirriżultaw minn suċċessjoni, legat jew donazzjoni, fl-aħjar interessi ta’ dan”.
L-Artikolu 123: “Id-detentur tad-dritt għal għoti ta’ kura jista’ jħalli b’legat jew jagħti donazzjoni fil-limitu ta’ terz tal-beni tiegħu, favur il-minuri taħt kustodja. Lil hinn minn dan it-terz, id-dispożizzjoni testamentarja hija nulla u mingħajr l-ebda effett, ħlief bil-kunsens tal-werrieta”.
Artikolu 124: “Jekk il-missier u l-omm jew xi ħadd minnhom jitlob ir-riunifikazzjoni taħt it-tutela tagħhom tat-tifel taħt kustodja, dan tal-aħħar għandu, jekk ikun f’età ta’ dixxerniment, jagħżel imurx lura jew le għand il-ġenituri tiegħu. Jekk dan ikun għadu ma laħaqx l-età ta’ dixxerniment, ma jistax jintbagħat lura ħlief bl-awtorizzazzjoni tal-imħallef, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-interessi tat-tifel imqiegħed taħt kustodja”.
Artikolu 125: “It-talba għall-abbandun tal-għoti ta’ kura għandha titressaq quddiem il-qorti fejn ġiet mogħtija, wara li tiġi nnotifikata lill-Uffiċċju tal-Prosekutur [...]”.
II. Il-fatti tal-kawża
19.
Id-deċiżjoni tar-rinviju (
10
) tipprovdi l-fatti li ġejjin:
“–
Ir-rikorrenti, SM, twieldet fl-Alġerija fis‑27 ta’ Ġunju 2010 [...] Hija ta’ nazzjonalità Alġerina. It-tutur tagħha, is-Sur M, huwa ċittadin Franċiż ta’ oriġini Alġerina, bi dritt għal residenza permanenti fir-Renju Unit. It-tutriċi tagħha, is-Sinjura M, hija ta’ nazzjonalità Franċiża mit-twelid. Dawn iżżewġu fl‑2001 fir-Renju Unit. Minħabba li ma setgħux jikkonċepixxu b’mod naturali, fl‑2009 vvjaġġaw lejn l-Alġerija sabiex jiġu suġġetti għal evalwazzjoni dwar l-adegwatezza tagħhom sabiex jiksbu tutela skont is-sistema tal-kafala. L-imħallef tal-First Tier Tribunal (il-Qorti Amministrattiva, ir-Renju Unit) iddikjara (f’sentenza tas‑7 ta’ Ottubru 2013) li dan il-pass kien jikkorrispndi ma’ ‘għażla tagħhom wara li saru jafu li kien iktar faċli li jiksbu l-kustodja ta’ tifel fl-Alġerija milli fir-Renju Unit’.
–
Wara li ġew ikkunsidrati bħala adegwati fi proċedura li l-imħallef tal-First Tier Tribunal (il-Qorti Amministrattiva) ikklassifika bħala ‘limitata’, huma ġew informati, f’Ġunju tas-sena 2010, li [SM] kienet ġiet abbandunata wara t-twelid tagħha, u huma talbu li tingħatalhom it-tutela tat-tifla. Sussegwentement, kien hemm perijodu ta’ stennija ta’ tliet xhur li matulhom, skont il-leġiżlazzjoni Alġerina, il-ġenituri bijoloġiċi kellhom l-għażla li jieħdu lura lil binthom.
–
Fit‑28 ta’ Settembru 2010, il-Ministeru Alġerin għas-Solidarjetà Nazzjonali u għall-Familja tal-provinċja ta’ Tizi Ouzou ddeċieda li jagħtihom it-tutela ta’ [SM], li għalhekk, kellha tliet xhur.
–
Fit‑22 ta’ Marzu 2011, inħareġ dokument dwar il-kustodja legali, wara opinjoni tal-Uffiċċju tal-Prosekutur, fejn ġew mogħtija l-kustodja ta’ [SM] u s-setgħa tal-ġenituri ġiet ittrasferita lilhom skont il-leġiżlazzjoni Alġerina. Id-dokument stabbilixxa dawn ir-rekwiżiti: ‘għandhom jipprovdu edukazzjoni Iżlamika lit-tifla taħt il-kustodja tagħhom, jiżguraw il-benesseri fiżiku u morali tagħha, jipprovdu l-ħtiġijiet tagħha, jieħdu ħsieb l-edukazzjoni tagħha, jittrattawha daqslikieku huma kienu l-ġenituri bijoloġiċi tagħha, jipproteġuha, jiddefenduha quddiem il-ġustizzja u jassumu r-responsabbiltà ċivili għal atti li jikkawżaw preġudizzju’.
–
Barra minn hekk, id-dokument kien jawtorizzahom sabiex jiksbu l-benefiċċji tal-familja, sussidji u allowances, jiffirmaw id-dokumenti kollha amministrattivi, tal-ivvjaġġar u għall-ivvjaġġar ma’ [SM] barra mill-Alġerija.
–
Fit‑3 ta’ Mejju 2011, il-qorti ta’ Tizi Ouzou ddeċidiet li tordna l-emenda tal-kunjom ta’ [SM] li kien jidher fuq iċ-ċertifikat tat-twelid tagħha, sabiex tieħu dak tas-Sur u s-Sinjura M.
–
F’Ottubru tal‑2011, is-Sur M telaq mill-Alġerija u mar lura r-Renju Unit sabiex jerġa’ lura għax-xogħol tiegħu bħala kok. Is-Sinjura M baqgħet l-Alġerija ma’ [SM].
–
F’Jannar tal‑2012, [SM] applikat għal viża ta’ żjara lejn ir-Renju Unit, liema applikazzjoni ġiet miċħuda. F’Mejju tal‑2012, talbet li jingħatalha permess ta’ dħul, bħala minuri adottata minn ċittadin taż-ŻEE, skont l-Artikolu 12(1) jew, sussidjarjament, l-Artikolu 12(2) tar-Regolament dwar l-Immigrazzjoni tal‑2006.
–
L-Entry Clearance Officer (ECO) ċaħad it-talba, bl-argument li: i) minħabba li l-Alġerija ma hijiex parti mill-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1993 u ma tidhirx fl-Adoption (Designation of Overseas Adoptions) Order 1973 (id-Digriet ta’ Adozzjoni (Deżinjazzjoni ta’ Adozzjonijiet Barranin) tal‑1973), fis-seħħ dak iż-żmien, it-tutela mogħtija fl-Alġerija ma hijiex irrikonoxxuta bħala adozzjoni fid-dritt tar-Renju Unit u ii) ma tressqet l-ebda talba ta’ adozzjoni internazzjonali konformement mal-Artikolu 83 tal-Liġi dwar l-Adozzjoni u t-Tfal tal‑2002”.
III. Il-proċeduri fir-Renju Unit (
11
)
20.
Il-First Tier Tribunal (il-Qorti Amministrattiva) ċaħdet ir-rikors ta’ SM kontra d-deċiżjoni tal-ECO. Fl-opinjoni tagħha, SM ma setgħetx tiġi kklassifikata bħala tifla adottata, la legalment u lanqas de facto. Lanqas ma kienet taqa’ taħt il-kunċetti ta’ “membru tal-familja”, “membru tal-familja estiża” jew “tifel adottat minn ċittadin taż-ŻEE”, skont ir-Regolament dwar l-Immigrazzjoni tal‑2006.
21.
Fid-deċiżjoni dwar ir-rikors ta’ SM, l-Upper Tribunal (il-Qorti Amministrattiva, ir-Renju Unit) ikkonfermat li l-minuri ma kinitx “membru tal-familja” skont l-Artikolu 7 tar-Regolament dwar l-Immigrazzjoni tal‑2006. Madankollu, din laqgħet ir-rikors ta’ SM billi qieset li din taqa’ taħt il-kunċett ta’ “membru tal-familja estiża” tal-Artikolu 8. Għaldaqstant, irrinvijat il-kawża quddiem is-Secretary of State (is-Segretarju tal-Istat, ir-Renju Unit) biex dan jeżerċita s-setgħa diskrezzjonali ta’ evalwazzjoni li jagħtih l-Artikolu 12(2) ta’ dan ir-regolament.
22.
Il-Court of Appeal (il-Qorti tal-Appell, ir-Renju Unit) laqgħet ir-rikors ippreżentat mill-ECO kontra d-deċiżjoni tal-Upper Tribunal (il-Qorti Superjuri). Fl-opinjoni tagħha, il-kwistjoni reali ma kinitx tikkonsisti li jiġi ddeterminat jekk SM kinitx “membru tal-familja” skont l-Artikolu 7 jew “membru tal-familja estiża” skont l-Artikolu 8 tar-Regolament dwar l-Immigrazzjoni tal‑2006, iżda jekk din setgħetx tiġi kklassifikata bħala “dixxendent dirett” fi ħdan il-kunċett ta’ “membru tal-familja” tal-Artikolu 2(2)(ċ) tad-Direttiva 2004/38 jew, fin-nuqqas ta’ dan, jekk kinitx taqa’ taħt il-kategorija ta’ “kwalunkwe membri oħrajn tal-familja [...] li, fil-pajjiż li ġejjin minnu huma dipendenti jew membri tad-dar taċ-ċittadin ta’ l-Unjoni li għandu d-dritt primarju ta’ residenza [...]” tal-Artikolu 3(2)(a) ta’ din id-direttiva.
23.
Skont il-Court of Appeal (il-Qorti tal-Appell), id-Direttiva 2004/38 tippermetti lill-Istati Membri jirrestrinġu l-metodi ta’ adozzjoni rrikonoxxuti għall-finijiet tal-Artikolu 2(2)(ċ). Minħabba li SM ma kinitx ġiet adottata b’mod irrikonoxxut mil-leġiżlazzjoni tar-Renju Unit, din ma setgħetx taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan l-artikolu, għalkemm setgħet tiġi koperta mill-Artikolu 3(2)(a).
24.
Id-deċiżjoni tal-Court of Appeal (il-Qorti tal-Appell) ġiet ikkontestata quddiem is-Supreme Court (il-Qorti Suprema) li tagħmel id-domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja.
IV. Id-domanda preliminari
25.
Is-Supreme Court (il-Qorti Suprema) “għandha ftit dubji” dwar jekk SM tistax tiġi inkluża fl-Artikolu 3(2)(a) tad-Direttiva 2004/38, li dwar l-applikazzjoni tiegħu f’din it-tilwima tagħmel numru ta’ kunsiderazzjonijiet, li iktar ’il quddiem ser nagħmel riferiment għalihom.
26.
Madankollu, il-qorti tar-rinviju tgħid li “ma tistax sempliċement tilqa’ l-appell u tistabbilixxi mill-ġdid id-deċiżjoni tal-Upper Tribunal [il-Qorti Superjuri], fuq il-bażi li l-każ ta’ SM għandu jiġi evalwat skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 3(2)(a) tad-Direttiva 2004/38, jekk, fil-verità, din taqa’ taħt il-kunċett ta’ “membru tal-familja” tal-Artikolu 2(2)(ċ) tagħha, li jimplika li SM awtomatikament tgawdi d-drittijiet ta’ dħul u ta’ residenza li tagħtiha d-Direttiva 2004/38. Għalhekk, x’inhuwa s-sens tal-espressjoni “dixxendent dirett”? (
12
)
27.
Wara li affermat li din l-espressjoni tinkludi l-ulied u n-neputijiet marbuta b’konsangwinità u d-dixxendenti diretti b’konsangwinità fil-linja diretta l-oħrajn, ma hijiex żgura li dan jgħodd ukoll għal dawk li ma għandhomx relazzjoni b’konsangwinità. Fi kwalunkwe każ, din taħseb li fi ħdan dan il-kunċett għandhom jiġu inklużi wkoll “id-dixxendenti li ġew adottati b’mod validu, konformement mad-dispożizzjonijiet tal-pajjiż ospitanti”.
28.
Madankollu, skont il-qorti tar-rinviju, “hemm motivi sabiex wieħed jaħseb li din il-kwistjoni tmur iktar lil hinn”, liema dikjarazzjoni hija bbażata fuq dawn l-argumenti:
–
Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar gwida għal traspożizzjoni u applikazzjoni aħjar tad-Direttiva 2004/38/KE (
13
), tindika fil-punt 2.1.2 tagħha li “[l-]kunċett ta’ qraba diretti f’linji dixxendenti u axxendenti jestendi għal relazzjonijiet adottivi jew minuri li jkunu fil-kustodja ta’ gwardjan legali permanenti”. Minħabba li SM tinsab taħt it-tutela legali permanenti tas-Sur u tas-Sinjura M, din taqa’ taħt l-imsemmija komunikazzjoni.
–
Il-kunċett ta’ “dixxendent dirett” ma jistax jiġi interpretat skont id-dritt nazzjonali tal-Istat Membru ospitanti, iżda huwa terminu awtonomu li jitlob interpretazzjoni uniformi fl-Unjoni kollha (
14
).
–
“Jekk xi Stati Membri jirrikonoxxu bħala dixxendenti diretti lill-minuri adottati konformement mal-istituzzjoni tal-kafala, filwaqt li xi oħrajn ma jagħmlux dan, ma hemm l-ebda dubju li jkunu qegħdin jinħolqu ostakoli għall-moviment liberu taċ-ċittadini tal-Unjoni li jinsabu f’din iċ-ċirkustanza. Barra minn hekk, ikunu qegħdin jiġu ddiskriminati wkoll dawk li, għal raġunijiet kulturali jew reliġjużi, ma jistgħux jaċċettaw il-kunċett ta’ adozzjoni bħalma jinftiehem fir-Renju Unit u f’xi pajjiżi Ewropej oħrajn, jiġifieri, il-bidla totali tal-familja u n-nisel ta’ minuri” (
15
).
–
“Li t-terminu ‘dixxendent dirett’ jista’ jkollu sinjifikat awtonomu ma jimplikax neċessarjament li għandu jiġi interpretat f’sens wiesa’”. Għalhekk, l-inklużjoni ta’ SM ma tistax tiġi kklassifikata acte clair f’din il-kategorija (
16
).
29.
F’din iċ-ċirkustanza, u wara li esprimiet it-tħassib tagħha dwar il-possibbiltà li d-diverġenzi interpretattivi jippromwovu l-isfruttament, l-abbuż u t-traffikar ta’ minuri, jew it-tqegħid tagħhom f’familji li ma jkunux adegwati, is-Supreme Court (il-Qorti Suprema) iddeċidiet li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
Tifel jew tifla li tinsab taħt tutela legali permanenti ta’ ċittadin jew ċittadini tal-Unjoni, taħt ‘kefalah’ [kafala] jew xi tip ta’ arranġament ekwivalwnti previst mil-liġi tal-pajjiż ta’ oriġini tiegħu jew tagħha, hija ‘dixxendent dirett’ fis-sens tal-Artikolu 2(2)(c) tad-Direttiva 2004/38?
2)
Dispożizzjonijiet oħra tad-Direttiva, b’mod partikolari l-Artikoli 27 u 35, jistgħu jiġu interpretati fis-sens li jiġi miċħud id-dħul [fit-territorju] lil tali tfal jekk ikunu vittmi ta’ sfruttament, abbuż jew traffikar jew jekk ikun hemm ir-riskju li jiġrilhom hekk?
3)
Stat Membru għandu dritt jinvestiga, qabel ma jirrikonoxxi lil tifel jew tifla li ma hijiex dixxendent b’konsangwinità taċ-ċittadin taż-ŻEE bħala dixxendent dirett taħt l-Artikolu 2(2)(c) [tad-Direttiva 2004/38], jekk il-proċeduri għat-tqegħid tat-tifel jew tat-tifla fit-tutela jew fil-kustodja ta’ dan iċ-ċittadin taż-ŻEE kinux tali li jieħdu suffiċjentement inkunsiderazzjoni l-aħjar interessi ta’ dak it-tifel jew tifla?”
V. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
30.
Id-deċiżjoni tar-rinviju ġiet irreġistrata fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fid‑19 ta’ Frar 2018.
31.
SM, Choram Children Legal Centre, Aire Centre u l-Gvern Ċek, Ġermaniż, Belġjan, Olandiż, Pollakk u tar-Renju Unit, kif ukoll il-Kummissjoni, ippreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub. Kollha kienu preżenti fis-seduta li saret fl‑4 ta’ Diċembru 2018, ħlief il-Gvern tal-Polonja u dak tar-Repubblika Ċeka.
VI. Evalwazzjoni
A.
Kunsiderazzjonijiet preliminari
32.
Il-punt fokali tad-dibattitu huwa jekk il-kunċett ta’ “dixxendent dirett” (integrat f’dak iktar wiesa’ ta’ “membri tal-familja”) tal-Artikolu 2(2)(ċ) tad-Direttiva 2004/38, jinkludix minuri li jinsab taħt it-tutela permanenti ta’ ċittadin tal-Unjoni li ħadu taħt il-kustodja tiegħu skont is-sistema ta’ kafala (
17
).
33.
Għalhekk, id-dubju espost ma jaċċettax tweġiba ġenerali, fl-astratt. Il-kafala hija istituzzjoni tad-dritt tal-familja ta’ ċerti pajjiżi bi tradizzjoni tal-Koran, li ma għandhiex trattament uniformi fil-pajjiżi kollha. Sabiex jiġi stabbilit jekk makful (il-minuri) jistax jiġi meqjus bħala “dixxendent dirett” tal-kafil jew tal-kafila (l-adulti li jeħduh taħt il-kustodja tagħhom), jeħtieġ li:
–
l-ewwel nett, tingħata attenzjoni lil-leġiżlazzjoni ċivili tal-pajjiż ta’ oriġini tal-minuri (jiġifieri, il-pajjiż li awtorizza t-tqegħid taħt kustodja tiegħu);
–
jiġi spjegat jekk, fil-kuntest ta’ din il-leġiżlazzjoni, il-kafala tistax tieħu forom ġuridiċi differenti u jiġi analizzat, jekk dan ikun il-każ, liema effetti ġuridiċi jiġu trażmessi mill-forma magħżula mill-kafil jew mill-kafila sabiex jieħdu kustodja tal-minuri; u
–
jiġi vverifikat li fost dawk l-effetti ġuridiċi jinsab l-istabbiliment ta’ relazzjoni parentali ġenwina (ġenitur-wild) bejn il-kafil u l-kafila u l-makful, lil hinn mir-rabta proprja tar-relazzjonijiet ta’ tutela. Jekk dan ma jkunx il-każ, għandu jiġi eżaminat jekk ir-relazzjoni bejn il-kafil jew il-kafila u l-makful tistax tiġi assimilata, funzjonalment, ma’ dik ta’ adozzjoni.
34.
Fid-dawl ta’ dan is-sommarju, ser nibda billi neżamina l-kafala kif tinsab fid-dritt Alġerin u fit-testi internazzjonali u kif ġiet ittrattata fil-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (iktar ’il quddiem il-“Qorti EDB”), b’mod speċjali fir-rigward tar-relazzjoni tagħha mal-adozzjoni. Sussegwentement, ser niddetermina jekk il-minuri mqiegħed taħt kustodja skont il-kafala jistax, fid-dawl tar-regoli li jirregolaw l-istatus legali tiegħu, jiġi kklassifikat bħala dixxendent dirett ta’ dawk li ħaduh taħt il-kustodja tagħhom, fis-sens tal-Artikolu 2(2)(ċ) tad-Direttiva 2004/38. Għaldaqstant, għandha tiġi eżaminata l-interpretazzjoni ta’ din l-aħħar regola.
B.
Is-sistema legali tal-kafala
1. Il-kafala fid-dritt Alġerin
35.
Kif diġà enfasizzajt, il-kafala toffri alternattivi skont l-ordinament ġuridiku kkunsidrat bħala riferiment. Madankollu, jidher li hemm qbil ġenerali fir-rigward li, bħala element ċentrali komuni, din għandha l-għeruq tagħha fil-Koran, li skontu l-kafili jistgħu jkunu biss Musulmani (
18
) li huma lesti li jipprovdu edukazzjoni Iżlamika lill-makful (
19
).
36.
Fl-Alġerija, permezz ta’ din is-sistema ta’ tqegħid f’kustodja, il-kafil jew il-kafila jkunu responsabbli mill-manteniment, mill-edukazzjoni u mill-protezzjoni tal-makful, bl-istess mod kif ġenitur kieku jagħmel ma’ wliedu (
20
). Il-kafil jew il-kafila jieħdu t-tutela legali ta’ dan il-minuri, mingħajr ma’ din is-sistema ta’ tqegħid f’kustodja toħloq relazzjonijiet ta’ filjazzjoni u lanqas ma tkun ugwali għall-adozzjoni (
21
), espliċitament ipprojbita f’dan il-pajjiż (
22
).
37.
Fl-Alġerija, il-makful ma jiksibx l-istatus ta’ werriet ta’ dawk li ħaduh taħt il-kustodja tagħhom, għalkemm dawn jistgħu, permezz ta’ donazzjoni jew ta’ legat, jagħtuh il-beni mingħajr ma jaqbżu terz tal-patrimonju tagħhom (
23
).
38.
Barra minn hekk, il-kafala hija temporanja (makful jista’ jkun biss minuri) u revokabbli, kemm fuq talba tal-ġenituri bijoloġiċi, jekk ikun hemm, kif ukoll fuq talba tal-kafil jew tal-kafila (
24
).
39.
Fir-rigward tal-garanziji proċedurali għall-għoti tagħha, flimkien mal-kafala privata, mogħtija quddiem nutar adul li ma għandux regoli stretti ħafna, teżisti l-kafala ġudizzjarja, li hija stabbilita jew awtorizzata quddiem il-qorti kompetenti, bl-intervent tal-Uffiċċju tal-Prosekutur, wara dikjarazzjoni ta’ abbandun tal-minuri. Din l-aħħar proċedura hija dik li tiġi segwita fil-kawża prinċipali.
2. Il-kafala fit-testi internazzjonali
40.
Il-Konvenzjoni dwar id-Drittijiet tat-Tfal tagħmel riferiment b’mod espliċitu għall-kafala, fl-Artikolu 20 tagħha, flimkien ma’ miżuri oħrajn ta’ protezzjoni tal-minuri mċaħħda minn ambjent tal-familja, b’mod temporanju jew permanenti, jew li għall-aħjar interessi tagħhom jeħtieġ li ma għandhomx jibqgħu f’dan l-ambjent.
41.
Skont uħud mill-partijiet li intervjenew fil-proċedura (
25
), dan ir-riferiment jimplika r-rikonoxximent tal-kafala bħala ekwivalenti għall-adozzjoni, peress li t-tnejn li huma jinsabu fl-istess dispożizzjoni. Madankollu, naħseb li l-Artikolu 20 tal-Konvenzjoni dwar id-Drittijiet tat-Tfal jipprovdi firxa ta’ miżuri ta’ protezzjoni tal-minuri li ma humiex neċessarjament paragunabbli. Fuq l-istess raġunament, dan il-paragun jista’ jsir mat-tqegħid f’familja foster jew f’istituzzjonijiet ta’ tutela. Barra minn hekk, l-attenzjoni speċifika li tingħata lill-adozzjoni fl-Artikolu 21 tenfasizza l-karatteristiċi speċjali ta’ din l-istituzzjoni, b’kuntrast mal-oħrajn.
42.
Fl-osservazzjonijiet tagħha, SM tinvoka l-“Linji Gwida dwar is-sistemi alternattivi fir-rigward tal-kura tat-tfal” (iktar ’il quddiem il-“Linji gwida”) (
26
), bħala test komplementari tal-konvenzjoni, insostenn tat-teorija tagħha dwar l-ekwivalenza adozzjoni/kafala, li tista’ tiġi dedotta mill-paragrafu 2 tagħha (
27
).
43.
Madankollu, naħseb li lanqas il-qari tal-Linji gwida, kollha kemm huma, ma jippermetti li jiġi konkluż li l-kafala hija assimilabbli mal-adozzjoni. Isseħħ l-istess ċirkustanza bħal dik li tissemma iktar ’il quddiem b’rabta mal-Artikolu 20 tal-Konvenzjoni dwar id-Drittijiet tat-Tfal: din u l-Linji gwida jindikaw biss diversi sistemi ta’ miżuri protettivi, mhux neċessarjament ugwali fir-rigward tal-effetti legali tagħhom, bħala strumenti adegwati sabiex isir it-tqegħid f’kustodja ta’ minuri f’ambjent tal-familja stabbli (
28
). Huwa loġiku li dan huwa minnu, minħabba li ż-żewġ dokumenti huma konnessi.
44.
Kif diġà enfasizzajt, il-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1993 ma tagħmilx riferiment għall-kafala. Ir-raġuni għal dan is-silenzju fi strument internazzjonali intiż li jirregola l-adozzjoni għandha titfittex, preċiżament, fid-differenzi bejn din l-istituzzjoni u l-kafala.
45.
Matul is-seduta, waħda mill-partijiet insistiet li l-effetti tal-kafala jistgħu jkunu assimilabbli ma’ dawk tal-adozzjoni sempliċi (
29
), minħabba li r-rabtiet ta’ parentela ta’ oriġini tal-minuri baqgħu intatti fiż-żewġ każijiet. Huwa minnu li l-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1993 tħalli l-bieb miftuħ għall-possibbiltà li ma tinqasamx ir-rabta ta’ filjazzjoni li tkun diġà teżisti (Artikolu 26(1)(c)), iżda huwa minnu wkoll, u dan huwa kruċjali, li dawn l-istess artikolu u paragrafu jaffermaw mingħajr l-iċken dubju li “[r-]rikonoxximent tal-adozzjoni jinkludi r-rikonoxximent: a) tar-rabta ta’ filjazzjoni bejn it-tifel u l-ġenituri adottivi tiegħu” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
46.
Għall-kuntrarju, il-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1996 issemmi miżuri differenti mill-adozzjoni, favur il-persuna jew il-beni tat-tfal, fosthom tindika t-tqegħid tal-minuri f’familja foster jew f’kura istituzzjoni, jew l-għoti ta’ kura tiegħu permezz tal-kafala jew istituzzjoni analoga. L-Artikolu 4 jeskludi mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din il-konvenzjoni, inter alia, il-kwistjonijiet relatati mal-istabbiliment tal-filjazzjoni u d-deċiżjoni dwar l-adozzjoni.
47.
Il-qari ta’ dawn iż-żewġ Konvenzjonijiet ta’ Den Haag jikkonferma, minn naħa, li l-adozzjoni hija l-unika istituzzjoni protettiva li kien jistħoqqilha tkun l-għan speċifiku ta’ strument internazzjonali; min-naħa l-oħra, li s-sistema tagħha, fir-rigward ta’ adozzjonijiet internazzjonali, hija differenti minn dik li tapplika għall-bqija tal-miżuri protettivi, bħall-kafala, id-dritt ta’ kustodja, it-tutela, il-kurazija, it-tqegħid f’kustodja u l-amministrazzjoni, iż-żamma u l-ħelsien tal-beni tat-tifel.
48.
Fir-rapport ta’ spjega dwar il-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1996 (Rapport Lagarde) (
30
) hemm indikazzjonijiet adegwati għall-aħjar fehim tagħha:
–
Jiġi indikat kif “il-Konvenzjoni tal‑5 ta’ Ottubru 1961 dwar il-Kompetenza tal-Awtoritajiet u l-Liġi Applikabbli fir-Rigward tal-Protezzjoni ta’ Minuri [ (
31
)] [kienet tuża] t-terminu ‘miżuri protettivi’ mingħajr ma tiddefinixxih. Id-delegazzjonijiet tal-Istati li ma humiex parti minn din il-konvenzjoni xtaqu, jekk mhux definizzjoni, għall-inqas indikazzjoni tal-oqsma li dawn il-miżuri jagħmlu riferiment għalihom. Minħabba li dawn ivarjaw f’kull leġiżlazzjoni, l-indikazzjoni mogħtija f’dan l-artikolu ma tista tkun xejn ħlief ta’ eżempju”.
–
Speċifikament b’rabta mal-Artikolu 3(e), jiġi nnotat li “[l-]miżuri ta’ tqegħid ta’ tifel ġo familja foster jew f’kura istituzzjonali huma [...] il-prototipi tal-miżuri ta’ protezzjoni u huma evidentement koperti mill-Konvenzjoni”.
–
Jiġi ċċarat li “[l-]kafala ma hijiex adozzjoni, ipprojbita mid-dritt Iżlamiku, u ma toħloq l-ebda effett fir-rigward tal-filjazzjoni. It-tifel li jibbenefika mill-miżura ma jsirx membru tal-familja tal-kafil u hija r-raġuni għaliex il-kafala ma hijiex koperta mill-Konvenzjoni dwar l-Adozzjoni tad‑29 ta’ Mejju 1993. Madankollu, ma hemm l-ebda dubju li hija miżura ta’ protezzjoni li, b’dan l-isem, għandha tidħol fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ konvenzjoni dwar il-protezzjoni tat-tfal”.
3. Il-kafala (b’rabta mal-adozzjoni) fil-ġurisprudenza tal-Qorti EDB
49.
F’żewġ sentenzi, il-Qorti EDB affaċċjat il-problemi li toħloq il-kafala, fir-rabta tagħha mal-adozzjoni, mill-perspettiva tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (iktar ’il quddiem il-“KEDB”).
50.
Fl-ewwel sentenza, fuq il-bażi tal-analiżi tagħha ta’ dritt ikkomparat, indikat li “l-ebda Stat ma jassimila l-kafala ma’ adozzjoni iżda li f’dan l-Istat [Franza] u oħrajn, din għandha l-effett komparabbli għal dak ta’ tutela, kurazija jew tqegħid f’kustodja bi ħsieb ta’ adozzjoni” [traduzzjoni mhux uffiċjali] (
32
).
51.
Din tenniet, f’din l-istess sentenza, li l-Artikolu 8 tal-KEDB ma jiggarantixxix id-dritt għat-twaqqif ta’ familja u lanqas id-dritt għall-adozzjoni, li ma jfissirx li l-Istati partijiet tal-KEDB ma jistgħux isibu ruħhom f’sitwazzjonijiet fejn jitfaċċa l-obbligu pożittiv li jiġu permessi l-istabbiliment u l-iżvilupp tar-rabtiet tal-familja, fejn ikun hemm rabta ta’ familja ma’ minuri (
33
).
52.
Madankollu, din ikkunsidrat li r-rifjut tal-assimilazzjoni tal-kafala mal-adozzjoni sħiħa ma jiksirx id-dritt għall-ħajja tal-familja, minħabba li l-leġiżlazzjoni (Franċiża) tagħmel il-projbizzjoni tal-adozzjoni, fis-seħħ fid-dritt Alġerin, iktar flessibbli, billi telimina gradwalment din il-projbizzjoni fid-dawl tas-sinjali oġġettivi ta’ integrazzjoni tat-tfal fis-soċjetà Franċiża (
34
).
53.
Fit-tieni sentenza (
35
), il-Qorti EDB analizzat għal darba oħra d-dritt għall-ħajja tal-familja tal-Artikolu 8 tal-KEDB, filwaqt li fakkret li l-preżenza ta’ “rabtiet tal-familja de facto” tikkaratterizza l-applikabbiltà ta’ din id-dispożizzjoni. Fis-sitwazzjoni speċifika li dwarha kellha tieħu deċiżjoni, din ikkunsidrat li l-eżistenza ta’ rabta bbażata fuq il-kafala ma hijiex differenti mill-ħajja tal-familja fit-tifsira tas-soltu tagħha, mingħajr ma ż-żamma tar-rabtiet bejn il-minuri u l-familja ta’ oriġini tiegħu telimina l-eżistenza ta’ ħajja tal-familja ma’ persuni oħrajn (
36
).
54.
Madankollu, il-Qorti EDB osservat li r-rifjut tal-awtoritajiet Belġjani sabiex jassimilaw l-adozzjoni mal-kafala ma kienx iċaħħad lir-rikorrenti mid-dritt għar-rikonoxximent tar-rabta bejniethom permezz ta’ mezzi oħrajn (f’dan il-każ, permezz tal-istituzzjoni Belġjana tat-tutela mhux uffiċjali) (
37
).
4. Il-kafala u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fid-dritt tal-Unjoni Ewropea
55.
Minkejja l-paralleliżmu mal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1996, ir-Regolament dwar ir-rikonoxximent u l-infurzar ta’ sentenzi fi kwistjonijiet tal-familja u ta’ relazzjonijiet mal-ġenituri, fl-Unjoni Ewropea (
38
), ma jagħmilx riferiment għall-kafala (
39
).
56.
Minkejja dan is-silenzju, naqbel mal-Avukat Ġenerali Kokott fir-rigward li r-regoli tar-Regolament Nru 2201/2003 jistgħu jiġu interpretati fid-dawl tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1996, f’liema rigward l-ispjegazzjonijiet tar-Rapport Lagarde, li ttrattajt iktar ’il fuq, jipprovdu gwida utli (
40
).
57.
Fuq il-bażi ta’ din il-premessa, għandu jkun possibbli li kafala rrikonoxxuta minn awtorità ġudizzjarja ta’ Stat Membru testendi l-effetti tagħha fi Stat Membru ieħor, skont ir-Regolament Nru 2201/2003, li l-Artikolu 1(2) tiegħu jagħmel riferiment għad-“drittijiet ta’ kustodja u drittijiet ta’ aċċess [...]; kuratura, tutela w istituzzjonijiet simili [...]; in-nomina u l-funzjonijiet ta’ xi persuni jew korp li għandhom l-inkarigu ta’ l-minuri jew ta’ l-proprjetà, ir-rappreżentanza jew l-għajnuna ta’ l-minuri”. Madankollu, ma huwiex possibbli li jiġri l-istess fir-rigward tal-adozzjoni, minħabba li mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-regolament jiġu esklużi “[d-]deċizjonijiet dwar l-adozzjoni, il-miżuri preparatorji għall-adozzjoni” (Artikolu 1(3)(b)).
C.
Il-kunċett ta’ dixxendent dirett fid-Direttiva 2004/38 (l-ewwel domanda preliminari)
1. L-interpretazzjoni awtonoma tal-kunċett
58.
Il-frażi “dixxendenti diretti” li tintuża fl-Artikolu 2(2)(ċ) tad-Direttiva 2004/38 għandha sinjifikat awtonomu fid-dritt tal-Unjoni? Dan huwa wieħed mill-punti ta’ diskrepanza bejn il-partijiet tal-kawża (
41
).
59.
Skont ġurisprudenza stabbilita, “mir-rekwiżiti kemm tal-applikazzjoni uniformi tad-dritt tal-Unjoni kif ukoll tal-prinċipju ta’ ugwaljanza jirriżulta li t-termini ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni li ma tagħmel ebda riferiment espliċitu għad-dritt tal-Istati Membri sabiex jiġu stabbiliti t-tifsira u l-portata tagħha, għandhom normalment jiġu interpretati awtonomament u uniformament fl-intier tal-Unjoni” (
42
).
60.
Il-Qorti tal-Ġustizzja osservat li din l-interpretazzjoni “għandha tieħu inkunsiderazzjoni mhux biss it-termini tagħha iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet tal-leġiżlazzjoni li tagħmel parti minnha” (
43
).
61.
Il-kuntest li fih id-Direttiva 2004/38 tuża l-espressjoni “dixxendenti diretti”, bħala subkategorija speċifika tal-“membri tal-familja”, iwassalni sabiex niddefendi l-awtonomija kunċettwali ta’ dan il-kunċett fid-dritt tal-Unjoni. Fil-fatt, naħseb li din għandha tkun ir-regola meta dispożizzjoni unika tiddikjara, bħalma jiġri hawnhekk, li “[g]ħall-iskopijiet ta’ din id-direttiva [...] tfisser”.
62.
Għaldaqstant, id-definizzjonijiet li jsegwu din l-intestatura huma adattati sabiex jistabbilixxu dak li “jinftiehem” f’kuntest ġuridiku ddefinit tad-dritt tal-Unjoni (bħalissa, dak tad-Direttiva 2004/38), bit-terminu korrispondenti. Sakemm din id-definizzjoni ma tirreferix għad-dritt tal-Istati Membri għad-delimitazzjoni tal-konfini tal-istituzzjoni deskritta minn dan it-terminu, għandu jiġi eżaminat is-sens proprju ta’ din skont id-dritt tal-Unjoni.
63.
Fl-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/38 hemm eżempju ta’ riferiment espliċitu għad-dritt tal-Istati Membri: flimkien mar-raġel jew martu (l-ittra (a) tal-punt 2), jissemmew “is-sieħeb/sieħba li daħal/daħlet f’kuntratt ta’ unjoni reġistrata maċ-ċittadin/a ta’ l-Unjon, skond il-bażi tal-leġislazzjoni ta’ Stat Membru” (l-ittra (b) tal-punt 2). Nirrepeti li, barra minn dan l-aħħar każ, il-kunċetti stabbiliti f’dan l-artikolu ma humiex irrikonoxxuti għat-trattament tagħhom mid-drittijiet nazzjonali.
64.
Is-sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2018, mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja b’rabta mal-kunċett ta’ “raġel jew martu” (
44
), tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/38, tista’ titfa’ ċertu dawl fuq l-awtonomija fl-interpretazzjoni ta’ dan il-kunċett, li testendi metodoloġikament għal dak ta’ “dixxendent dirett”.
65.
Għalkemm (għall-kuntrarju tal-konklużjonijiet, fejn l-Avukat Ġenerali kien favur l-użu tagħha) (
45
) is-sentenza ma tagħmilx riferiment għall-interpretazzjoni awtonoma, il-fatt huwa li l-Qorti tal-Ġustizzja tasal għall-istess riżultat: il-kunċett ta’ “raġel jew martu” fis-sens tad-Direttiva 2004/38 għandu l-karatteristiċi proprji tiegħu (
46
), li fil-konfront tagħhom “Stat Membru ma [għandux jopponi] d-dritt nazzjonali” (
47
) sabiex ma jirrikonoxxix dritt ta’ residenza protett mid-direttiva.
66.
Madankollu, l-użu ta’ kategorija legali msemmija fid-dritt tal-Unjoni ma jfissirx li neċessarjament ma hijiex marbuta mal-kategoriji ekwivalenti fid-dritt tal-Istati Membri. Għaldaqstant, għandha tingħata attenzjoni lill-kodiċijiet jew lill-liġijiet li jirregolaw id-dritt tal-familja f’kull Stat Membru (li għalih dawn huma kompetenti), sabiex jiġi stabbilit jekk l-istituzzjonijiet tiegħu humiex konformi, għall-finijiet ta’ direttiva speċifika, ma’ dawk iddefiniti f’din tal-aħħar.
2. Id-dixxendent dirett fid-Direttiva 2004/38
67.
L-importanza li jiġu stabbiliti l-profili ta’ dan il-kunċett tad-Direttiva 2004/38 tiġi nnotata meta jiġu eżaminati l-konsegwenzi tiegħu fir-rigward tad-dħul u tar-residenza ta’ minuri li, għalkemm jifformaw parti mill-familja (f’sens wiesa’) taċ-ċittadini tal-Unjoni, ma humiex inklużi f’din il-kategorija:
–
Id-“dixxendenti diretti li għandhom inqas minn 21 sena jew li huma dipendenti” jiksbu b’mod awtomatiku (
48
) d-dritt li jidħlu u li jirrisjedu fl-Istat Membru fejn jgħixu l-axxendenti tagħhom, ċittadini tal-Unjoni.
–
Il-membri l-oħrajn tal-familja estiża li jissemmew fl-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2004/38, inklużi l-minuri, għandhom jiġu suġġetti, ladarba jissodisfaw ċerti prerekwiżiti (
49
), għal evalwazzjoni mill-awtoritajiet tal-Istat ospitanti. Dawn tal-aħħar, wara din l-evalwazzjoni, għandhom: i) jiffaċilitaw, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom, id-dħul u r-residenza tagħhom (
50
); ii) jeżaminaw mill-qrib iċ-ċirkustanzi personali u iii) jiġġustifikaw kull rifjut ta’ dħul jew ta’ residenza (
51
).
68.
Kif diġà spjegajt, il-qorti tar-rinviju għandha ftit dubji dwar jekk SM taqax f’din it-tieni kategorija. Barra minn hekk, tavża lill-awtoritajiet Brittaniċi, inkarigati mit-twettiq tal-evalwazzjoni, li d-dritt tal-Unjoni (
52
) jobbligahom li jiffaċilitaw id-dħul tal-minuri fir-Renju Unit. U, fuq kollox, tinformahom li “matul din l-evalwazzjoni, dawk responsabbli mid-deċiżjoni, kemm fil-Home Office (il-Ministeru għall-Intern), kif ukoll f’entitajiet ġudizzjarji differenti, għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni wkoll li l-għan tad-Direttiva 2004/38 huwa li jiġi ssemplifikat u msaħħaħ id-dritt ta’ moviment liberu u ta’ residenza taċ-ċittadini kollha tal-Unjoni, ladarba l-moviment liberu huwa wieħed mil-libertajiet fundamentali tas-suq intern. Li jkollhom jgħixu ’l bogħod mill-membri tal-familja, jew mill-membri tal-familja fis-sens iktar wiesa’, ikollu effett qawwi dissważiv għall-eżerċizzju ta’ din il-libertà” (
53
).
69.
Madankollu, ladarba l-qorti tar-rinviju ma kinitx issodisfatta b’din il-possibbiltà, din tistaqsi jekk ir-relazzjoni stabbilita fuq il-bażi tal-kafala tistax, fil-każ ta’ SM, tiġi assimilata mal-filjazzjoni adottiva. Jekk dan ikun il-każ, SM ikollha l-istatus previst fl-Artikolu 2(2)(ċ) tad-Direttiva 2004/38, inkwantu mezz ta’ protezzjoni msaħħa tal-ħajja tal-familja u garanzija tad-difiża tal-aħjar interessi tal-minuri.
70.
Nibda bil-premessa (li ma toħloqlix dubji) li l-kunċett ta’ dixxendenti diretti li jintuża fid-Direttiva 2004/38 jinkludi kemm l-ulied bijoloġiċi, kif ukoll dawk adottati. Mill-perspettiva tad-dritt, l-adozzjoni għandha l-kunsiderazzjoni ta’ filjazzjoni, għall-finijiet kollha.
71.
Din id-dikjarazzjoni tiġi kkonfermata minn eżami tar-regoli tad-dritt tal-Unjoni li huma l-iktar relatati mas-suġġett ta’ din il-kawża. Għalhekk, id-Direttiva 2003/86/KE (
54
), meta tiddetermina “l-kondizzjonijiet għall-eżerċizzju tad-dritt għar-riunifikazzjoni tal-familja minn ċittadini ta’ pajjiżi terzi li joqogħdu legalment fit-territorju ta’ l-Istati Membri” testendi dan id-dritt, suġġett għal ċerti rekwiżiti, għal:
‘–
it-tfal minorenni ta’ l-isponsor u tar-raġel/mara tagħha/tiegħu, inklużi tfal adottati skond deċiżjoni meħuda mill-awtorita kompetenti fl-Istat Membru [...];
–
it-tfal minorenni inklużu tfal adottati ta’ l-isponsor fejn l-isponsor għandu l-kustodja u t-tfal huma dipendenti fuqu jew fuqha [...];
–
it-tfal minorenni inklużi tfal adottati tar-raġel/mara fejn il-konjugi għandu kustodja u t-tfal huma dipendenti fuqu jew fuqha. [...]” (
55
)
72.
Bl-istess mod, id-Direttiva 2011/95/UE (
56
) fl-Artikolu 2(j) tagħha, tikklassifika bħala membri tal-familja tal-applikant għall-protezzjoni internazzjonali “[lit]-tfal minuri tal-koppji msemmija fl-ewwel inċiż jew il-benefiċjarju ta’ protezzjoni internazzjonali, fuq kundizzjoni li mhumiex miżżewġin u indipendentement mill-fatt jekk twildux fiż-żwieġ jew barra ż-żwieġ jew ġew adottati kif definit skont liġi nazzjonali”. Din id-definizzjoni hija rripetuta fl-Artikolu 2(g) tar-Regolament (UE) Nru 604/2013 (
57
).
73.
Ir-riferiment għad-dixxendenti diretti f’regoli oħrajn tad-dritt tal-Unjoni jitwettaq billi jsir riferiment kemm għad-Direttiva 2004/38 (
58
), kif ukoll għal-leġiżlazzjoni tal-Istat korrispondenti (
59
).
74.
Ladarba din il-premessa tiġi stabbilita, jekk il-kafala tkun tista’ tiġi kklassifikata bħala sistema ta’ adozzjoni, il-makful jista’ jsir, bħala wild adottat, “dixxendent dirett” ta’ min ħadu taħt il-kustodja tiegħu.
75.
Favur din l-assimilazzjoni, il-qorti tar-rinviju, appoġġjata minn uħud mill-partijiet fil-proċedura preliminari (
60
), tagħmel riferiment għall-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni msemmija iktar ’il fuq (
61
).
76.
Il-punt 2.1.2 ta’ din il-Komunikazzjoni, iddedikat għall-“membri tal-familja f’linja diretta” (
62
), jassimila, fil-verità, ir-rabtiet ta’ filjazzjoni adottiva ma’ dawk tal-minuri taħt il-kustodja ta’ gwardjan legali permanenti. Jekk jintgħażel dan il-kriterju, SM, bħala minuri suġġetta għat-tutela legali tal-konjuġi li jeħduha taħt il-kustodja tagħhom, tista’ titqies bħala wild adottata ta’ dawn.
77.
Madankollu, nemmen li din l-assimilazzjoni ma hijiex konformi mal-interpretazzjoni ġusta tal-Artikolu 2(2)(ċ) tad-Direttiva 2004/38. Barra minn hekk, kważi lanqas huwa neċessarju li jitfakkar li l-Komunikazzjoni ma hijiex ta’ natura regolatorja.
78.
Fl-opinjoni tiegħi, il-“kustodja ta’ gwardjan legali permanenti” ma tibdilx il-minuri taħt tutela f’dixxendent dirett (permezz ta’ adozzjoni) tat-tutur tiegħu. Ir-raġunijiet li jopponu din l-assimilazzjoni huma varji, kemm fl-astratt, kif ukoll fis-sitwazzjoni speċifika ta’ SM, sa fejn hija suġġetta għall-kafala li tapplika taħt id-dritt Alġerin.
79.
Mill-perspettiva astratta, ir-relazzjoni ta’ tutela ma hijiex paragunabbli ma’ dik ta’ filjazzjoni. Barra minn hekk, jista’ jkun hemm koeżistenza tal-filjazzjoni (bijoloġika jew adottiva) u tat-tutela, b’din tal-aħħar mogħtija lil persuna distinta mill-ġenituri (bijoloġiċi jew adottivi). Kif isostni l-Gvern Ġermaniż, sabiex ikun jista’ jseħħ dan il-paragun, huwa neċessarju li jkun hemm ugwaljanza legali sħiħa.
80.
Bil-kwistjoni ffokata fuq il-perspettiva tal-permanenza tar-rabta, anki mingħajr kunsiderazzjoni tal-kontenut tagħha, it-tutela (u, a fortiori, il-kafala) hija istituzzjoni ta’ natura temporanja, mhux permanenti, minħabba li tapplika biss meta l-persuna taħt tutela tkun ta’ età minuri. Għall-kuntrarju, il-filjazzjoni, inkluża dik ibbażata fuq adozzjoni sempliċi, ma tistax titħassar.
81.
Barra minn hekk, l-aħħar sentenza tal-punt 2.1.2 tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tindika li l-awtoritajiet nazzjonali jistgħu jitolbu provi tar-rabta ta’ parentela allegata, li jista’ jsir biss matul il-proċedura ta’ evalwazzjoni minn qabel tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2004/38. Madankollu, din il-proċedura ma tistax tiġi estiża għad-“dixxendenti diretti”.
82.
Għalhekk, indipendentement mill-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni, naħseb li l-karatteristika essenzjali li tissepara l-adozzjoni mill-kafala hija, preċiżament, ir-rabta ta’ filjazzjoni. Filwaqt li l-kafala ma toħloqx rabtiet ta’ filjazzjoni, l-adozzjoni dejjem tagħmel dan, inkluż fil-forma iktar attenwanti tagħha ta’ adozzjoni sempliċi.
83.
Dan l-istess riżultat jinkiseb wara l-eżami tal-istrumenti internazzjonali differenti, imsemmija iktar ’il fuq (
63
), li jirregolaw, minn naħa, l-adozzjoni u, min-naħa l-oħra, il-mezzi ta’ protezzjoni tal-minuri bħall-kafala, mingħajr ma jiffavorixxu l-paragunabbiltà tagħhom fl-ebda mument.
84.
Barra minn hekk, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni li l-mekkaniżmi stretti ta’ kontroll tal-adozzjonijiet internazzjonali, previsti mill-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1993 għall-garanzija tal-aħjar interessi tal-minuri, jistgħu faċilment jinqabżu (
64
) jekk, bħala adozzjoni, tiġi aċċettata sistema ta’ tutela legali li, ġustament minħabba li ma għandhiex l-istess effetti bħall-oħra, hija ppreċeduta minn proċedura nazzjonali mingħajr l-istess garanziji (jew inkluż, fil-każ tal-kafala quddiem nutar adul, mingħajr ma jkun meħtieġ l-intervent mill-awtoritajiet pubbliċi).
85.
Dak li ntqal iktar ’il fuq huwa partikolarment sinjifikattiv meta jittieħed inkunsiderazzjoni li l-Alġerija ma rratifikat l-ebda waħda mill-Konvenzjonijiet ta’ Den Haag u għalhekk ma hijiex suġġetta għal regoli internazzjonali li jistabbilixxu mekkaniżmi ta’ kontroll u ta’ garanzija fuq il-miżuri ta’ protezzjoni tal-minuri, kemm jekk dawn jinvolvu t-tqegħid taħt kustodja tagħhom skont il-kafala jew kwalunkwe sistema oħra ekwivalenti.
86.
Għandu jitfakkar li d-dritt Alġerin, fis-seħħ meta SM ingħatat skont il-kafala, jopponi l-assimilazzjoni allegata, billi ppermetta din is-sistema ta’ tqegħid taħt kustodja, filwaqt li pprojbixxa simultanjament l-adozzjoni tal-makful. U din il-projbizzjoni tapplika mhux biss meta l-minuri, minħabba li huwa ta’ filjazzjoni magħrufa, iżomm ir-rabta ġenitur-wild tiegħu mal-axxendenti tiegħu, iżda anki fil-każijiet l-oħrajn. Il-kafil jew il-kafila jirċievu biss it-tutela legali tal-makful, iżda l-kafala ma tibdilx lil din tal-aħħar f’dixxendent dirett ta’ dawn. Ma narax li huwa possibbli, anki bi sforz ġenwin, li niddefendi li SM hija dixxendent dirett, bħala adottata, ta’ dawk li ħaduha taħt il-kustodja tagħhom (
65
).
87.
Dak li ntqal iktar ’il fuq ma jeskludix li, ladarba tiġi stabbilita l-kafala, il-kafil jew il-kafila jiddeċiedu li jadottaw il-makful, jekk jaħsbu li dan ikun konvenjenti u jekk l-ordinament ġuridiku tal-pajjiż korrispondenti jaċċetta dan. Din is-soluzzjoni ġiet stabbilita f’xi Stati Membri (
66
) u tippermetti, fl-opinjoni tiegħi, li l-makful adottat sussegwentement (jiġifieri, b’adozzjoni internazzjonali suġġetta għall-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1993) jikseb l-istatus ta’ dixxendent dirett tal-ġenituri li jadottawh u jkun jista’ jidħol u jirrisjedi, bħala tali, fl-Istat Membru fejn dawn għandhom id-domiċilju tagħhom.
88.
L-eżami tal-istrumenti regolatorji differenti tal-Unjoni, diġà msemmija, li jużaw l-espressjoni “membri tal-familja” u fejn jissemmew il-minuri, jikkonferma li l-kunċett ta’ “dixxendent dirett” ma jistax jiġi estiż, lil hinn mill-ulied adottati, biex jinkludi lil dawk li jinsabu suġġetti għat-tutela legali ta’ dawk li kisbuha.
3. L-effett tad-dritt għall-ħajja tal-familja u tal-aħjar interessi tal-minuri fl-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ dixxendent dirett tad-Direttiva 2004/38
89.
Il-konklużjoni (intermedja) li lħaqt fil-punti preċedenti għandha taqbeż l-analiżi tad-drittijiet u tal-prinċipji ssalvagwardjati mill-Karta. Fil-fatt, jista’ jkun li l-interpretazzjoni li niddefendi hija formalistika żżejjed u l-obbligu ta’ rispett tad-dritt tal-ħajja tal-familja u tal-aħjar interessi tal-minuri bħala “kunsiderazzjoni primarja” (Artikoli 7 u 24(2) tal-Karta, rispettivament) jitlob l-assimilazzjoni tal-kafala u l-adozzjoni.
90.
F’din l-analiżi jkun xieraq li jsir riferiment mill-ġdid għaż-żewġ sentenzi tal-Qorti EDB (
67
) li interpretaw l-Artikolu 8 tal-KEDB (dwar id-dritt għall-ħajja tal-familja) b’rabta mar-rifjut mill-awtoritajiet tal-Istati firmatarji ta’ din il-konvenzjoni għall-assimilazzjoni tar-rabtiet li nħolqu mill-kafala ma’ dik adottiva.
a) Il-kafala u l-protezzjoni tal-ħajja tal-familja
91.
Id-Direttiva 2004/38 tistabbilixxi żewġ modi sabiex minuri li ma huwiex ċittadin tal-Unjoni jkun jista’ jidħol u jirrisjedi fi Stat Membru flimkien mal-persuni li magħhom għandu “ħajja tal-familja”. Id-differenza hija li, filwaqt li l-Artikolu 2(2)(ċ) (dixxendenti diretti) jimplika li l-kontinwità tal-ħajja tal-familja ssir b’mod awtomatiku (
68
), l-Artikolu 3(2) iwettaq evalwazzjoni minn qabel taċ-ċirkustanzi.
92.
F’din il-kawża, SM talbet lill-awtoritajiet Brittaniċi sabiex “jingħatalha permess ta’ dħul, bħala minuri adottata minn ċittadin taż-ŻEE” (
69
). Madankollu, apparti t-titolu adottiv, it-talba ta’ dħul u ta’ residenza tista’ tiġi kkunsidrata wkoll mill-metodu previst fl-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2004/38, għal “membri tal-familja” oħrajn, bħal ma tirrikonoxxi l-qorti tar-rinviju. Barra minn hekk, il-kunsiderazzjonijiet ta’ din il-qorti, traskritti preċedentement, ftit li xejn jagħtu marġini lill-awtoritajiet Brittaniċi sabiex jirrifjutaw id-dritt ta’ dħul u ta’ residenza ta’ SM fir-Renju Unit, sabiex tgawdi l-ħajja tal-familja flimkien maċ-ċittadini tal-Unjoni li ħaduha taħt il-kustodja tagħhom.
93.
Għaldaqstant, ma narax għalfejn ir-rifjut ta’ mezz (dak tad-dixxendenti diretti) jimplika ostakolu għall-iżvilupp tal-ħajja tal-familja, meta l-alternattiva (l-għoti ta’ permess ta’ residenza suġġett għall-kontroll ta’ SM li hija dipendenti fuq jew tgħix maċ-ċittadin tal-Unjoni li għandu d-dritt ta’ residenza) ma twaqqafx lill-minuri milli tikseb protezzjoni ġuridika reali permezz ta’ din l-istess ħajja tal-familja.
94.
Huwa minnu li r-rikonoxximent awtomatiku tal-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 2004/38 jippreżenta inqas diffikultajiet. Madankollu, mill-perspettiva li issa hija sinjifikattiva, jekk dan ir-rikonoxximent, f’dan il-każ, jelimina d-diffikultajiet ermenewtiċi (li fl-opinjoni tiegħi ma jistgħux jingħelbu) li indikajt, u fl-istess ħin, jiġi stabbilit mekkaniżmu għall-minuri bħal dak tal-Artikolu 3(2) ta’ din id-direttiva, ninsisti li jiġi rrispettat id-dritt tal-ħajja tal-familja.
95.
Il-Qorti EDB waslet għall-istess riżultat fil-kawżi msemmija iktar ’il fuq. Fis-sentenza Chbihi et vs Il‑Belġju (
70
), li tiċċita d-deċiżjoni mogħtija fil-kawża Harroudj vs Franza (
71
), din affermat li “id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 8 la jiggarantixxu d-dritt għat-twaqqif ta’ familja u lanqas id-dritt għall-adozzjoni [...] Madankollu, dan ma jeskludix li l-Istati li huma parti mill-konvenzjoni, f’ċerti ċirkustanzi, jista’ jkollhom l-obbligu pożittiv li jippermettu l-istabbiliment u l-iżvilupp tar-relazzjonijiet tal-familja” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. U żiedet li “skont il-prinċipji li jirriżultaw mill-ġurisprudenza tal-Qorti, fejn hija stabbilita l-eżistenza ta’ rabta tal-familja ma’ minuri, l-Istat għandu jaġixxi sabiex jippermetti li din ir-rabta tiżviluppa u tipprovdi protezzjoni legali li tippermetti l-integrazzjoni tal-minuri fil-familja tiegħu”.
96.
F’dan il-każ, li l-paralleliżmu tiegħu ma’ dak ta’ dan il-każ ma jistax jiġi miċħud, ġie aċċettat li l-kafala debitament stabbilita (fil-Marokk) ħolqot rabta legali bejn il-kafili u l-makful. Minħabba li din l-istituzzjoni ma teżistix fil-Belġju, l-adozzjoni mitluba f’dan il-pajjiż kienet tikkostitwixxi sitwazzjoni legali ġdida. Il-Qorti EDB irraġunat li kien “neċessarju li jkun hemm ibbilanċjar ġust bejn l-interessi inkwistjoni tal-individwu u tas-soċjetà kollha kemm hi” u li “l-Istat igawdi minn ċerta marġini ta’ diskrezzjoni” [traduzzjoni mhux uffiċjali] (
72
). Fuq din il-bażi, din kellha “qabel kollox tivverifika jekk id-deċiżjonijiet tal-qrati Belġjani li jirrifjutaw l-adozzjoni ostakolawx l-iżvilupp xieraq tar-rabtiet tal-familja bejn il-minuri u l-persuni li ħaduh taħt il-kustodja tagħhom skont il-kafala” (
73
) [traduzzjoni mhux uffiċjali].
97.
Il-Qorti EDB ikkonkludiet li “r-rifjut tal-adozzjoni ma kienx iċaħħad lir-rikorrenti mid-dritt għar-rikonoxximent tar-rabta li tgħaqqadhom. Fil-fatt, il-leġiżlazzjoni Belġjana kienet toffri lir-rikorrenti possibbiltajiet oħra li tingħata protezzjoni legali lill-ħajja tal-familja tagħhom. Dan kien jirrigwarda l-proċedura ta’ tutela mhux uffiċjali li l-għan tagħha kien pjuttost qrib dak tal-kafala [...] (
74
) u li tippermetti lil dawn il-persuni adulti li jiksbu rikonoxximent tal-impenn tagħhom għall-manteniment u għat-trobbija ta’ minuri” [traduzzjoni mhux uffiċjali] (
75
).
b) Il-kafala u l-aħjar interessi tal-minuri
98.
Il-protezzjoni tal-aħjar interessi tal-minuri għandha tkun, skont l-Artikolu 24(2) tal-Karta, il-“kunsiderazzjoni primarja” li tirregola d-deċiżjonijiet tal-awtoritajiet pubbliċi jew tal-istituzzjonijiet privati meta jadottaw atti relatati ma’ dan il-minuri.
99.
Meta, bħalma jiġri f’dan il-każ, l-atti ta’ protezzjoni ta’ minuri, abbandunat mill-ġenituri bijoloġiċi tiegħu, inizjalment jingħataw fi Stat terzi (l-Alġerija) u jkunu intiżi li jkollhom effetti fi Stat Membru tal-Unjoni (ir-Renju Unit), il-kontroll eżerċitat mill-awtoritajiet tal-Istati ta’ oriġini u ospitanti għandu jkollu effett fuq l-aħjar interessi ta’ dan il-minuri, iżda mingħajr ma jinjora r-regoli li fid-dritt tal-Unjoni jippermettu li jiġi evalwat.
100.
L-evalwazzjoni tal-aħjar interessi għandha żewġ naħat: dik li taffettwa l-mertu (li ovvjament jiddependi miċ-ċirkustanzi preżenti fis-sitwazzjoni tal-minuri) u dik li tikkonċerna l-proċeduri biex dan jiġi evalwat.
101.
Fir-rigward tal-mertu, it-tqegħid taħt kustodja f’familja foster jissodisfa r-rekwiżiti tal-protezzjoni tal-aħjar interessi tal-minuri, kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja: “[l-]integrazzjoni, kontinwa u fuq perijodu twil, fid-dar u fil-familja ta’ assistent matern, ta’ minuri li, minħabba s-sitwazzjoni familjari diffiċli tagħhom, ikunu partikolarment vulnerabbli, tikkostitwixxi miżura adegwata sabiex jitħares l-aħjar interess tal-minuri, kif irrikonoxxut fl-Artikolu 24 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea” (
76
).
102.
Fir-rigward tal-aspetti proċedurali, issa ser infakkar biss kif dawn il-proċeduri ta’ evalwazzjoni huma kkonċepiti, essenzjalment, fl-istrumenti konvenzjonali ta’ rikonoxximent tar-relazzjonijiet ta’ adozzjoni u parentali, meta jippreżentaw elementi ta’ konnessjoni internazzjonali, u fid-dritt innifsu tal-Unjoni.
103.
Fir-rigward ta’ dawn l-istrumenti konvenzjonali, preċiżament sabiex jiġi żgurat li l-aħjar interessi tal-minuri jittieħdu inkunsiderazzjoni, ikun xieraq li jiġi enfasizzat li:
–
fir-regolazzjoni tal-adozzjoni internazzjonali, il-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1993 tistabbilixxi proċedura ta’ kontroll doppju, fejn jintervjenu l-awtoritajiet kemm tal-pajjiż ta’ oriġini kif ukoll dak ospitanti (
77
);
–
l-Artikolu 33 tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1996 jistabbilixxi wkoll mekkaniżmu doppju, b’tali mod li, “[j]ekk awtorità li għandha ġurisdizzjoni taħt l-Artikoli 5 sa 10 tikkontempla t-tqegħid tat-tifel ġo familja foster jew kura istituzzjonjonali, jew l-proviżjoni ta’ kura minn ‘kafala’ jew istituzzjoni analoga, u jekk dan it-tqegħid jew din il-proviżjoni ta’ kura għandha sseħħ fi Stat Kontraenti ieħor, għandha l-ewwel tikkonsulta ma’ l-Awtorità Ċentrali jew awtorità kompetenti oħra ta’ l-Istat Kontraenti ta’ l-aħħar” (
78
).
104.
F’perspettiva simili, iżda limitata għar-regoli tad-dritt tal-Unjoni dwar meta tqegħid taħt kustodja imwettaq fi Stat Membru għandu jkollu effetti fi Stat Membru ieħor, l-Artikolu 56 tar-Regolament Nru 2201/2003 jirrikonoxxi proċedura ta’ kontroll li fiha jipparteċipaw l-awtoritajiet tat-tnejn li huma (
79
).
105.
Qiegħed nagħmel riferiment għal dawn id-dispożizzjonijiet sabiex nenfasizza fattur karatteristiku tas-salvagwardja tal-aħjar interessi tal-minuri f’każijiet simili għal dak ta’ din it-tilwima, jiġifieri li l-evalwazzjoni tagħha taqa’ fuq l-awtoritajiet taż-żewġ Stati Membri intervenjenti fil-proċedura, li jiġu ordnati jeżerċitaw kontroll minn qabel.
106.
Barra minn hekk, fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2004/38, din il-garanzija tista’ tinżamm biss jekk wieħed jimxi mal-metodu mogħti fl-Artikolu 3(2) tagħha, dispożizzjoni li tipprovdi kuntest ġuridiku adegwat sabiex il-protezzjoni tal-minuri tkun effettiva fi ħdan l-Unjoni, filwaqt li jiġu rrikonċiljati l-għanijiet oriġinali tal-istituzzjoni ta’ tutela (kafala) mad-dritt għall-ħajja tal-familja.
107.
Għall-kuntrarju, jekk ir-rikonoxximent awtomatiku tal-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 2004/38 jiġi aċċettat, tista’ tinkiseb biss superviżjoni a posteriori, b’riżultat paradossali: it-tqegħid taħt kustodja skont il-kafala, approvat fi Stat bħall-Alġerija, li ma rratifikax il-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1996, jipproduċi effetti immedjati (mingħajr ma l-awtoritajiet tal-Istat ospitanti jkunu jistgħu jissuġġettaw l-aħjar interessi tal-minuri għal evalwazzjoni minn qabel), filwaqt li d-deċiżjonijiet tal-Istati firmatarji ta’ din il-konvenzjoni għandhom ikunu suġġetti għall-approvazzjoni tal-awtoritajiet tal-Istat ta’ destinazzjoni.
108.
Fil-qosor, il-“kunsiderazzjoni primarja” tal-interessi tal-minuri titlob, f’ċirkustanzi bħal dawk ta’ dan il-każ, li l-evalwazzjoni ad casum tagħhom issir skont il-proċedura ta’ evalwazzjoni minn qabel, differenti minn dik applikabbli għad-dixxendenti diretti (
80
).
D.
Fuq it-tieni domanda preliminari
109.
Il-qorti tar-rinviju għandha tiċċara jekk id-Direttiva 2004/38, b’mod partikolari l-Artikoli 27 u 35 tagħha, jippermettux ir-rifjut tad-dħul ta’ minuri mqiegħda taħt kustodja skont il-kafala, jekk huma vittmi ta’ sfruttament, abbuż jew traffikar ta’ bnedmin jew jekk ikunu esposti għar-riskju ta’ dan.
110.
L-Artikolu 27 tad-Direttiva 2004/38 jawtorizza r-restrizzjoni tal-libertà ta’ moviment u residenza ta’ membru tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni, jew proprju ta’ dan tal-aħħar, “minħabba politika pubblika, sigurtà pubblika jew saħħa pubblika”.
111.
Sa fejn, f’dan il-każ, SM, bħala makful, tista’ tiġi kklassifikata bħala membru tal-familja estiża tal-konjuġi (ċittadini tal-Unjoni) li ħaduha taħt il-kustodja tagħhom, xejn ma jipprevjeni milli, fil-prinċipju, japplika l-Artikolu 27. L-istess jiġri fir-rigward ta’ tali konjuġi, ċittadini tal-Unjoni, li l-libertà ta’ moviment u ta’ residenza tagħhom tista’ tkun ristretta għal raġunijiet relatati mal-ordni, mas-sigurtà jew mas-saħħa pubblika (
81
).
112.
Madankollu, fid-deċiżjoni tar-rinviju, ma hemm l-ebda informazzjoni sabiex jiġi stabbilit liema raġunijiet ta’ ordni pubbliku, ta’ sigurtà pubblika jew ta’ saħħa pubblika jiġu invokati f’din il-kawża (
82
). Il-qorti tar-rinviju tagħmel riferiment “għall-minuri li huma jew jistgħu jkunu vittmi ta’ sfruttament, ta’ abbuż jew ta’ traffikar” (
83
) iżda, jekk jiġu stabbiliti dawn ir-raġunijiet, eventwalment ikunu l-awturi ta’ dan l-aġir serju (u mhux il-vittmi tagħhom, fil-każ ta’ minuri bħal SM) li d-dritt ta’ moviment u residenza fir-Renju Unit tagħhom jista’ jiġi ristrett (
84
).
113.
Skont l-Artikolu 35 tad-Direttiva 2004/38, l-Istati Membri huma awtorizzati sabiex “jirrifjutaw, itemmu jew jirrevokaw kwalunkwe dritt mogħti b’din id-Direttiva f’każ ta’ abbuż jew frodi [...]”. Il-portata ta’ din l-awtorizzazzjoni hija wiesgħa ħafna: tkopri kemm il-miżuri ex ante (rifjut tad-dritt), kif ukoll ex post (tmiem u revoka tad-drittijiet diġà rrikonoxxuti). Għat-tnejn li huma, hija biżżejjed l-eżistenza ta’ abbuż ta’ dritt jew ta’ frodi, ladarba din tkun ġiet ipprovata wara eżami individwali ta’ kull każ (
85
).
114.
Anki meta d-dispożizzjoni tistabbilixxi ż-“żwiġijiet ta’ konvenjenza” bħala eżempju speċifiku ta’ abbuż jew frodi, ma teskludix ipoteżijiet oħrajn. Fil-fatt, fil-premessa 28 tad-Direttiva 2004/38, dawn iż-żwiġijiet ta’ konvenjenza jiġu assimilati ma’ “kwalunkwe forma oħra ta’ relazzjonijiet kuntrattwali għall-uniku skop biex jitgawda d-dritt ta’ moviment liberu u residenza”.
115.
Bħalma tindika Aire Centre (
86
), l-aġir ta’ sfruttament tal-minuri, li jsir riferiment għalih fid-Direttiva 2011/36, jista’ jaqa’ taħt il-kategorija ta’ abbuż (
87
). Il-fenomenu tat-traffikar ta’ bnedmin jinkludi diversi forom ta’ sfruttament, li wħud minnhom, jekk jaffettwaw lill-minuri, jistgħu jitwettqu permezz tal-adozzjonijiet illegali (
88
).
116.
It-tqegħid taħt kustodja tal-minuri jkun frawdolenti meta l-pjan proprju, moħbi bil-karatteristiċi legali tal-kafala, ikun li jiġi ttrasferit minn pajjiż għal ieħor bil-għan li jintuża għal “sfruttament sesswali, xogħol jew servizzi furzati, inkluż l-elemosina, l-iskjavitù jew prattika simili għall-iskjavitù, is-servitù jew l-isfruttament ta’ attivitajiet kriminali, jew it-teħid ta’ organi” (
89
).
117.
F’din iċ-ċirkustanza, l-awtoritajiet tal-pajjiż ospitanti huma awtorizzati li jirreaġixxu kontra l-abbuż jew il-frodi billi jirrikorru għall-“miżuri neċessarji” tal-Artikolu 35 tad-Direttiva 2004/38. Bħalma huwa l-każ fir-rigward tal-Artikolu 27 ta’ din id-direttiva, fid-deċiżjoni tar-rinviju ma hemm l-ebda element li jiskatta dawn il-miżuri fil-każ ta’ SM.
E.
Il-kontroll mill-Istat Membru tal-proċedura li permezz tagħha ġiet awtorizzata t-tutela jew il-kustodja tal-minuri
118.
Fil-qosor, il-qorti tar-rinviju trid tkun taf jekk qabel jiġi rrikonoxxut “bħala dixxendent dirett taħt l-Artikolu 2(2)(c) [tad-Direttiva 2004/38]”, minuri li jinsab fl-istess ċirkustanzi bħal SM, l-awtoritajiet tar-Renju Unit jistgħux jinvestigaw jew jeżaminaw (enquire) jekk “il-proċeduri għat-tqegħid tat-tifel jew tat-tifla fit-tutela jew fil-kustodja [...] kinux tali li jieħdu suffiċjentement inkunsiderazzjoni l-aħjar interessi ta’ dak it-tifel jew tifla?”
119.
Minħabba li, fl-opinjoni tiegħi, il-premessa li hija bbażata fuqha din id-domanda ma tinsabx fis-sitwazzjoni ta’ SM, li ma tistax tiġi kklassifikata bħala dixxendent dirett fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, ma huwiex neċessarju li tingħata risposta għaliha.
120.
Barra minn hekk, jekk jiġi aċċettat li SM għandha l-istatus ta’ dixxendent dirett bis-saħħa tar-rabtiet tal-familja inerenti fil-kafala, u li, għalhekk, id-dħul tagħha fi Stat Membru għandu jgawdi mir-rikonoxximent awtomatiku li jikkorrispondi ma’ dawn ir-rabtiet, skont l-Artikolu 2(2)(ċ) tad-Direttiva 2004/38, ma jkunx possibbli li titwettaq l-investigazzjoni dwar dak li l-qorti tar-rinviju għandha dubju dwaru.
121.
Għall-kuntrarju, din l-investigazzjoni tkun possibbli jekk il-mezz tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2004/38 jiġi aċċettat bħala mezz li jiffaċilita d-dħul u r-residenza tal-minuri fir-Renju Unit, filwaqt li jippermettilha tgawdi l-ħajja tal-familja flimkien maċ-ċittadini tal-Unjoni li ħaduha taħt il-kustodja tagħhom.
122.
Fil-fatt, meta “[wettqet] eżami estensiv taċ-ċirkostanzi personali” tal-membri tal-familja, kif previst fl-aħħar paragrafu ta’ dan l-artikolu, l-awtoritajiet kompetenti tar-Renju Unit għandhom jindirizzaw, bħala “kunsiderazzjoni primarja”, l-aħjar interessi tal-minuri. Mingħajr il-ħtieġa li nirrepeti dak li indikajt dwar dan fl-analiżi tal-ewwel domanda (
90
), f’din il-kunsiderazzjoni hemm lok, inter alia, għall-eżami taċ-ċirkustanzi, sostantivi u proċedurali, li fihom il-minuri tqiegħdet taħt kustodja.
VII. Konklużjoni
123.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi lis-Supreme Court of the United Kingdom (il-Qorti Suprema) kif ġej:
“1)
L-Artikolu 2(2)(ċ) tad-Direttiva 2004/38/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 dwar id-drittijiet taċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom biex jiċċaqilqu u jgħixu liberament fit-territorju ta’ l-Istati Membri u li temenda r-Regolament (KEE) Nru 1612/68 u li tħassar id-Direttivi 64/221/CEE, 68/360/KEE, 72/194/KEE, 73/148/KEE, 75/34/KEE, 75/35/KEE, 90/364/KEE, 90/365/KEE u 93/96/KEE, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jistax jiġi kklassifikat bħala ‘dixxendent dirett’ ta’ ċittadin tal-Unjoni minuri li jinsab unikament taħt it-tutela legali, konformement mal-istituzzjoni tar-recueil légal [għoti ta’ kura] (kafala) fis-seħħ fir-Repubblika tal-Alġerija.
Madankollu, l-imsemmi minuri jista’ jiġi kklassifikat bħala ‘membru ieħor tal-familja’, jekk jiġu ssodisfatti r-rekwiżiti l-oħrajn u wara l-proċedura prevista fl-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2004/38, minħabba li l-Istat Membru ospitanti għandu jiffaċilita, konformement mal-leġiżlazzjoni nazzjonali tiegħu, id-dħul u r-residenza tiegħu f’dan l-Istat, wara l-ibbilanċjar tal-protezzjoni tal-ħajja tal-familja u tad-difiża tal-aħjar interessi tal-minuri.
2)
L-Artikoli 27 u 35 tad-Direttiva 2004/38 jistgħu jiġu applikati fi kwalunkwe waħda miċ-ċirkustanzi li tagħmel riferiment għalihom din id-direttiva, jekk jiġu stabbiliti, rispettivament, raġunijiet ta’ ordni pubbliku, ta’ sigurtà pubblika jew ta’ saħħa pubblika, kif ukoll f’każ ta’ abbuż ta’ dritt jew frodi.
3)
Bl-applikazzjoni tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2004/38, l-awtoritajiet tal-Istat Membru ospitanti jistgħu jeżaminaw jekk il-proċedura li permezz tagħha ngħatat it-tutela jew il-kustodja ħaditx suffiċjentement inkunsiderazzjoni l-aħjar interessi tal-minuri”.
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.
(
2
)	Dwar il-karatteristiċi ta’ din l-istituzzjoni, ara iktar ’il quddiem il-punti 35 sa 39.
(
3
)	Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 dwar id-drittijiet taċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom biex jiċċaqilqu u jgħixu liberament fit-territorju tal-Istati Membri u li temenda r-Regolament (KEE) Nru 1612/68 u li tħassar id-Direttivi 64/221/KEE, 68/360/KEE, 72/194/KEE, 73/148/KEE, 75/34/KEE, 75/35/KEE, 90/364/KEE, 90/365/KEE u 93/96/KEE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 46).
(
4
)	Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti tal‑20 ta’ Novembru 1989.
(
5
)	Konvenzjoni dwar il-Protezzjoni tat-Tfal u l-Kooperazzjoni rigward l-Adozzjoni bejn il-Pajjiżi (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1993”).
(
6
)	Konvenzjoni tad-19 ta’ Ottubru 1996 dwar il-Ġurisdizzjoni, il-Liġi Applikabbli, ir-Rikonoxximent, l-Infurzar u l-Kooperazzjoni fir-rigward tar-Responsabbiltà tal-Ġenituri u Miżuri għall-Protezzjoni tat-Tfal (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1996”).
(
7
)	ĠU 2016, C 202, p. 389.
(
8
)	SI 2006/1003.
(
9
)	2002 c. 38.
(
10
)	Punti 11 sa 15.
(
11
)	Skont id-deċiżjoni tar-rinviju, punti 14 u 15.
(
12
)	Punt 22 tad-deċiżjoni tar-rinviju.
(
13
)	KUMM(2009) 313 finali, iktar ’il quddiem il-“Komunikazzjoni”.
(
14
)	Insostenn ta’ din il-pożizzjoni, din tagħmel riferiment għall-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Wathelet fil-kawża Coman (C‑673/16, EU:C:2018:2), punt 32, u tal-Avukat Ġenerali Bot fil-kawża Rahman et (C‑83/11, EU:C:2012:174).
(
15
)	L-aħħar paragrafu tal-punt 27 tad-deċiżjoni tar-rinviju.
(
16
)	Ibidem.
(
17
)	Għalkemm il-qorti tar-rinviju tagħmel riferiment għall-“istituzzjoni tal-kafala u għal [...] ekwivalenti prevista fil-leġiżlazzjoni tal-pajjiż ta’ oriġini tagħha”, ma tagħti l-ebda spjegazzjoni dwar din tal-aħħar, għaldaqstant ser nanalizza biss il-kafala, l-uniku mekkaniżmu ta’ tqegħid taħt kustodja li jiġi applikat f’din il-kawża.
(
18
)	Artikolu 118 tal-KFA.
(
19
)	Dan jiġi espost fil-att li jagħti l-kustodja ta’ SM (punt 12 tad-deċiżjoni tar-rinviju).
(
20
)	Artikolu 116 tal-KFA.
(
21
)	Is-sistemi ġuridiċi Iżlamiċi huma bbażati fuq il-prinċipju taż-żamma tar-rabtiet bid-demm u l-esklużjoni tal-adozzjoni, li hija pprojbita fil-maġġoranza tal-pajjiżi Musulmani (mhux kollha). L-osservazzjonijiet bil-miktub ta’ Aire Centre u SM jirriflettu d-differenzi leġiżlattivi f’pajjiżi differenti (punti 51 u 65, rispettivament).
(
22
)	Artikolu 46 tal-KFA.
(
23
)	Artikolu 123 tal-KFA.
(
24
)	Artikoli 124 u 125 tal-KFA.
(
25
)	Aire Centre, SM u Choram Children Legal Centre.
(
26
)	Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti, l-64 sessjoni tal‑24 ta’ Frar 2010 (A/RES/64/142). L-għan tagħhom huwa li jippromwovu l-applikazzjoni tal-Konvenzjoni dwar id-Drittijiet tat-Tfal (punt I).
(
27
)	L-għan huwa li “tappoġġja l-isforzi maħsuba sabiex it-tifel jibqa’ fil-kura tal-familja proprja tiegħu jew li jiġi rriunifikat fiha jew, fl-assenza ta’ dan, sabiex tinstab soluzzjoni oħra adegwata u permanenti, inklużi l-adozzjoni u l-kafala tad-dritt Iżlamiku”.
(
28
)	Skont il-punt 122 tal-Linji gwida, li jinsab taħt it-titolu “tqegħid ta’ minuri f’kustodja istituzzjonali”, l-għan huwa li jsir tqegħid taħt kustodja stabbli f’ambjent tal-familja alternattiv. Il-punt 151, li jirrigwarda t-“tqegħid taħt kustodja tat-tifel li jinsab diġà barra mill-pajjiż”, jassimila l-kafala mat-tqegħid ta’ minuri għall-adozzjoni. Fil-punt 160, b’riferiment għat-“tqegħid taħt kustodja f’sitwazzjonijiet ta’ emerġenza” u għal dawk fejn ir-riunifikazzjoni mal-familja tirriżulta impossibbli, jiġi rrakkomandat l-analiżi ta’ “soluzzjonijiet stabbli u definittivi, bħall-adozzjoni jew il-kafala tad-dritt Iżlamiku”, iżda jingħataw iktar “għażliet għal żmien twil, bħat-tqegħid f’familja foster jew f’istituzzjoni residenzjali adegwata, inklużi istituti u sistemi oħrajn ta’ akkomodazzjonijiet ta’ tutela”.
(
29
)	Fil-pajjiżi fejn hija awtorizzata, l-adozzjoni sempliċi jew inqas sħiħa, normalment, iżżomm ir-rabta ta’ filjazzjoni mal-familja preċedenti, mingħajr preġudizzju għar-relazzjonijiet ta’ din in-natura bejn il-persuna li tadotta u l-persuna adottata.
(
30
)	Test adottat mit‑18‑il sessjoni tal-Konferenza ta’ Den Haag dwar id-dritt internazzjonali privat. Pariġi, 15 ta’ Jannar 1997.
(
31
)	https://www.hcch.net/es/instruments/conventions/full-text/?cid=39.
(
32
)	Qorti EDB, sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2012, Harroudj vs Franza (CE:ECHR:2012:1004JUD004363109), punt 48, fejn jiġi rripetut dak li jinsab fil-punt 21: “Mit‑22 Stat kontraenti li kienu suġġetti għal analiżi ta’ leġiżlazzjoni komparata [...], l-ebda wieħed ma assimila l-kafala stabbilita barra mill-pajjiż ma’ adozzjoni. Fejn il-qrati nazzjonali rrikonoxxew l-effetti ta’ kafala stabbilita barra mill-pajjiż, dejjem ipparagunawha ma’ tutela, kurazija jew tqegħid bi ħsieb ta’ adozzjoni”.
(
33
)	Ibidem, punt 41.
(
34
)	Ibidem, punti 46 sa 52.
(
35
)	Sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2014, Chbihi Loudoudi vs Il‑Belġju (CE:ECHR:2014:1216JUD005226510).
(
36
)	Ibidem, punti 78 u 79.
(
37
)	Ibidem, punti 101 u 102.
(
38
)	Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2201/2003 tas‑27 ta’ Novembru 2003 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-infurzar ta’ sentenzi fi kwistjonijiet matrimonjali u kwistjonijiet ta’ responsabbilità tal-ġenituri, u li jirrevoka r-Regolament (KE) Nru 1347/2000 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 243, rettifika fil-ĠU 2013, L 82, p. 63).
(
39
)	Fid-definizzjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu, fl-Artikolu 1, jagħmel riferiment għar-responsabbiltà tal-ġenituri b’riferiment għad-drittijiet tal-kustodja u d-drittijiet ta’ aċċess; it-tutela u l-kuratela u istituzzjonijiet simili; in-nomina u l-funzjonijiet ta’ xi persuni jew korp li għandhom l-inkarigu tal-minuri jew tal-proprjetà, ir-rappreżentanza jew tal-għajnuna tal-minuri; it-tqegħid taħt kustodja tal-minuri ma’ familja tar-rispett jew f’kustodja istituzzjonali; u l-miżuri għall-protezzjoni tal-minuri dwar l-amministrazzjoni, il-konservazzjoni jew il-ħelsien tal-beni tagħhom. Dan immedjatament jeskludi l-kwistjonijiet dwar il-filjazzjoni u l-adozzjoni mill-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu, bħal fil-każ tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1996.
(
40
)	Opinjoni tal-kawża Health Service Executive (C‑92/12 PPU, EU:C:2012:177), punt 17: “[Ir-rapport Lagarde] jista’ jintuża, flimkien ma’ interpretazzjoni storika u sistematika tar-Regolament Nru 2201/2003, bħala indikazzjoni għall-finijiet tal-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet korrispondenti tar-Regolament. Fil-fatt, id-dispożizzjonijiet tar-Regolament dwar id-dritt ta’ kustodja huma bbażati fuq ix-xogħol preparatorju tal-Konvenzjoni dwar il-Protezzjoni tat-Tfal u fil-parti l-kbira tagħhom jirriproduċu d-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni, u dan jgħodd ukoll għad-dispożizzjonijiet inkwistjoni f’din il-kawża li jikkonċernaw il-kamp ta’ applikazzjoni. Barra minn hekk, id-dispożizzjonijiet tar-Regolament u d-dispożizzjonijiet korrispondenti tal-Konvenzjoni għandhom, sa fejn ikun possibbli, jiġu interpretati bl-istess mod sabiex jiġi evitat li l-eżitu jkun differenti skont jekk il-każ ikunx jikkonċerna Stat Membru ieħor jew Stat terz”.
(
41
)	Filwaqt li l-Gvern Pollakk u dak tar-Renju Unit iżommu l-kompetenza esklużiva tal-Istati Membri għad-definizzjoni tagħha, il-bqija tal-intervenjenti jargumentaw li hija interpretata b’mod awtonomu għall-Unjoni kollha.
(
42
)	Sentenza tat‑18 ta’ Ottubru 2016, Nikiforidis (C‑135/15, EU:C:2016:774), punt 28 u l-ġurisprudenza ċċitata. Il-Gvern Pollakk jenfasizza l-użu tal-avverbju “normalment” f’din il-ġurisprudenza, iżda ma jispjegax għalfejn, f’dan il-każ, minkejja li d-dispożizzjoni ċċitata tad-Direttiva 2004/38 ma tagħmilx riferiment b’mod espress għad-dritt nazzjonali, għandha tiġi eskluża l-applikazzjoni tar-regola ġenerali.
(
43
)	Sentenza tas‑27 ta’ Settembru 2017, Nintendo (C‑24/16 u C‑25/16, EU:C:2017:724), punt 70 u l-ġurisprudenza ċċitata. B’rabta mad-Direttiva 2004/38, l-Avukati Ġenerali Bot u Wathelet, rispettivament, jagħmlu riferiment għal din l-indikazzjoni fil-konklużjonijiet tagħhom tal-kawżi Rahman et (C‑83/11, EU:C:2012:174), punt 39; u Coman et (C‑673/16, EU:C:2018:2), punti 34 u 35.
(
44
)	Kawża Coman et (C‑673/16, EU:C:2018:385).
(
45
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Wathelet fil-kawża Coman et (C‑673/16
EU:C:2012:174), punti 33 sa 42.
(
46
)	Sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2018, Coman et (C‑673/16, EU:C:2018:385), punt 35: “[G]ħandu jiġi enfasizzat, qabelxejn, li l-kunċett ta’ ‘ir-raġel jew martu;’ [konjuġi], fis-sens tad-Direttiva 2004/38, huwa newtru mill-perspettiva tal-ġeneru u għalhekk jista’ jinkludi l-konjuġi tal-istess sess taċ-ċittadin tal-Unjoni kkonċernat”.
(
47
)	Ibidem, punt 36.
(
48
)	Għalhekk, l-aġġettiv kwalifikattiv awtomatiku għandu jiġi aġġustat skont l-Artikolu 10 tad-Direttiva 2004/38, “[i]d-dritt ta’ residenza tal-membri tal-familja ta’ ċittadin ta’ l-Unjoni li m’għandhomx ċittadinanza ta’ Stat membru għandu jissaħħaħ bil-ħruġ ta’ dokument imsejjaħ ‘Karta ta’ residenza ta’ membru ta’ familja taċ-ċittadin ta’ l-Unjoni’”. Dan il-ħruġ huwa suġġett għall-preżentazzjoni, fost dokumenti oħrajn, ta’ dak li “juri l-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ familja jew ta’ unjoni reġistrata” u “fil-każijiet li jaqgħu taħt il-punti (ċ) [dixxendenti diretti] u (d) ta’ l-Artikolu 2(2), evidenza dokumentata li turi li l-kondizzjonijiet stabbiliti hawn qed jintlaħqu”.
(
49
)	Li fosthom hemm dak li wieħed ikun dipendenti fuq jew jgħix ma’ ċittadin tal-Unjoni li għandu d-dritt ta’ residenza, bħal f’dan il-każ.
(
50
)	L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2004/38. Għalhekk, dawk li huma ċittadini ta’ pajjiżi terzi u jappartjenu lill-familja estiża jgawdu minn vantaġġ li jirriżulta mir-rabtiet tal-familja tagħhom ma’ ċittadini tal-Unjoni, minħabba li l-Istati Membri (għalkemm mhux b’mod inkundizzjonat) jiffaċilitaw id-dħul u r-residenza tagħhom.
(
51
)	L-aħħar subparagrafu tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2004/38.
(
52
)	“Għalkemm [...] l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2004/38 ma jobbligax lill-Istati Membri jirrikonoxxu d-dritt ta’ dħul u ta’ residenza lil persuni li huma membri tal-familja, fis-sens wiesa’ tat-terminu, li huma dipendenti ta’ ċittadin tal-Unjoni, xorta jibqa’ l-fatt, kif jirriżulta mill-użu tal-preżent indikattiv ‘jiffaċilita’ fl-imsemmi Artikolu 3(2), li din id-dispożizzjoni timponi fuq l-Istati Membri obbligu li jagħtu ċertu vantaġġ lit-talbiet magħmula minn persuni li għandhom rabta ta’ dipendenza partikolari fil-konfront ta’ ċittadin tal-Unjoni, meta mqabbla mat-talbiet għal dħul u għal residenza ta’ ċittadini oħrajn ta’ Stati terzi”. Sentenza tal‑5 ta’ Settembru 2012, Rahman et (C‑83/11, EU:C:2012:519), punt 21.
(
53
)	Punt 21 tad-digriet tar-rinviju.
(
54
)	Direttiva tal-Kunsill Nru 2003/86/KE tat‑22 ta’ Settembru 2003 dwar id-dritt għal riunifikazzjoni tal-familja (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 224).
(
55
)	Artikolu 4(1)(b), (ċ) u (d) tad-Direttiva 2003/86 (enfasi miżjuda).
(
56
)	Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Diċembru 2011 dwar standards għall-kwalifika ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħala benefiċjarji ta’ protezzjoni internazzjonali, għal stat uniformi għar-refuġjati jew għal persuni eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja, u għall-kontenut tal-protezzjoni mogħtija (ĠU 2011, L 337, p. 9).
(
57
)	Regolament (UE) Nru 604/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 li jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi biex ikun iddeterminat liema hu l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali iddepożitata għand wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida (ĠU 2013, L 180, p. 31, rettifika fil-ĠU 2017, L 49, p. 50).
(
58
)	Bl-istess mod, l-Artikolu 3(4)(i) tar-Regolament (KE) Nru 1931/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑20 ta’ Diċembru 2006 li jistabbilixxi r-regoli dwar it-traffiku lokali tal-fruntiera fil-fruntieri esterni fuq l-art tal-Istati Membri u li jemenda d-dispożizjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Schengen (ĠU 2006, L 405, p. 1, rettifika fil-ĠU 2007, L 29, p. 3); l-Artikolu 2(5)(a) tar-Regolament (UE) 2016/399 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑9 ta’ Marzu 2016 dwar Kodiċi tal-Unjoni dwar ir-regoli li jirregolaw il-moviment ta’ persuni min-naħa għall-oħra tal-fruntiera (Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen) (ĠU 2016, L 77, p. 1); jew l-Artikolu 3(24) tad-Direttiva (UE) 2016/801 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑11 ta’ Mejju 2016 dwar il-kundizzjonijiet ta’ dħul u residenza ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi għall-finijiet ta’ riċerka, studji, taħriġ, servizz volontarju, skemi ta’ skambju ta’ skulari jew proġetti edukattivi u au pairing (ĠU 2016, L 132, p. 21).
(
59
)	Artikolu 1(i) tar-Regolament (KE) Nru 883/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 dwar il-kordinazzjoni ta’ sistemi ta’ sigurtà soċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 72).
(
60
)	Aire Centre, Choram Children Legal Centre, SM u l-Kummissjoni nnifisha.
(
61
)	Punt 28.
(
62
)	“Bla ħsara għal kwistjonijiet marbuta mal-għarfien ta’ deċiżjonijiet ta’ awtoritajiet nazzjonali, il-kunċett ta’ qraba diretti f’linji dixxendenti u axxendenti jestendi għal relazzjonijiet adottivi jew minuri li jkunu fil-kustodja ta’ gwardjan legali permanenti. Tfal iffosterjati u ġenituri ta’ tfal iffosterjati li jkollhom kustodja temporanja jista’ jkollhom drittijiet skont id-Direttiva, skont kemm ikunu qawwija r-rabtiet fil-każ partikolari. Ma hemm l-ebda restrizzjoni fejn jidħol il-grad ta’ qrubija. L-awtoritajiet nazzjonali jistgħu jitolbu l-provi tar-relazzjoni familjari li tagħha jintalab għarfien” (enfasi miżjuda).
(
63
)	Punti 40 sa 47 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
64
)	F’dan ir-rigward, esprimew l-opinjoni tagħhom il-Gvern Brittaniku (punti 52 et seq tal-osservazzjonijiet tiegħu) u Ġermaniż (punti 32 et seq tal-osservazzjonijiet tiegħu).
(
65
)	Fil-punt 56 tal-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, SM innifisha (jiġifieri, id-difensuri tagħha fil-proċedura legali) tafferma li “jkun abonimabbli għas-Sur M u għas-Sinjura M li ma jżommux (jew li jiġi mistenni li ma jżommux) il-wegħda li għamlu lill-qorti Alġerina li lil SM kienu ser jipprovdulha edukazzjoni Iżlamika u jadottawha skont il-Konvenzjoni ta’ Den Haag [tal‑1993], li hija pprojbita mil-liġi tal-Alġerija”.
(
66
)	Fil-każ ta’ Franza, il-Qorti EDB ikkunsidrat li r-regola ta’ kunflitt iddikjarata fl-Artikolu 370‑3 tal-Kodiċi Ċivili (“l-adozzjoni ta’ minuri barrani ma tistax tiġi awtorizzata jekk il-liġi personali tiegħu tipprojbixxi din l-istituzzjoni, sakemm il-minuri ma jkunx twieled u rrisjeda abitwalment fi Franza”), li l-applikazzjoni tagħha għall-makfula Alġerini ostakolat l-adozzjoni tagħha fi Franza, minħabba l-projbizzjoni fis-seħħ fl-Alġerija, setgħet twassal għall-possibbiltà li ssir l-adozzjoni meta l-minuri tkun kisbet in-nazzjonalità Franċiża. Ara s-sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2012, Harroudj vs Franza (CE:ECHR:2012:1004JUD004363109), punt 51.
(
67
)	Sentenzi tal‑4 ta’ Ottubru 2012, Harroudj vs Franza (CE:ECHR:2012:1004JUD004363109), u tas‑16 ta’ Diċembru 2014, Chbihi et vs Il‑Belġju (CE:ECHR:2014:1216JUD005226510).
(
68
)	Bl-aġġustament imsemmi diġà fin-nota 48.
(
69
)	Punt 13 tad-deċiżjoni tar-rinviju.
(
70
)	Sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2014 (CE:ECHR:2014:1216JUD005226510), punt 89.
(
71
)	Sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2012 (CE:ECHR:2012:1004JUD004363109).
(
72
)	Sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2014 (CE:ECHR:2014:1216JUD005226510), punt 92.
(
73
)	Ibidem, punt 93.
(
74
)	Il-Qorti EDB tagħmel riferiment għall-punti 64 u 65 tas-sentenza nnifisha, fejn tiġi deskritta s-sistema ta’ tutela mhux uffiċjali permezz ta’ traskrizzjoni tal-Artikolu 475 bis tal-Kodiċi Ċivili Belġjan: “Meta persuna ta’ mill-inqas 25 sena timpenja ruħha sabiex tmantni minuri dipendenti, tedukah u twasslu fi stat li jkun jista’ jaqla’ l-għajxien tiegħu, din tista’ ssir il-kustodju informali tiegħu permezz ta’ ftehim ta’ dawk li jeħtieġ il-kunsens tagħhom għall-adozzjoni ta’ minuri”.
(
75
)	Ibidem, punt 102.
(
76
)	Sentenza tal‑20 ta’ Novembru 2018, Sindicatul Familia Constanţa et (C‑147/17, EU:C:2018:926), punt 71. Din il-kawża tirrigwarda istituzzjoni Rumena li “hija intiża li tintegra lill-minuri mqiegħed taħt ir-responsabbiltà ta’ assistent matern, b’mod kontinwu u għal żmien twil, fid-dar u fil-familja ta’ dan l-assistent” (punt 62). L-adozzjoni ta’ dawn il-karatteristiċi għandha kontenut simili għal dak tal-kafala, fir-rigward tal-ħarsien tal-minuri.
(
77
)	Artikoli 4 u 5, kif ukoll 14 et seq.
(
78
)	Fil-paragrafu 2 tiegħu jingħad ukoll li “[d-]deċiżjoni fuq it-tqegħid jew proviżjoni ta’ kura tista’ tiġi magħmula fl-Istat rikjest biss jekk l-Awtorità Ċentrali jew awtorità kompetenti oħra ta’ l-Istat rikjest ikkonsentit għat-tqegħid jew provizjoni ta’ kura, b’kont meħud ta’ l-aħjar interessi tat-tifel”. Il-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet tal-Istati differenti hija ferm sinjifikattiva, minħabba li, fil-konfront tar-regola ġenerali ta’ rikonoxximent ipso jure tal-miżuri adottati mill-awtoritajiet tal-Istat kontraenti, jiġi aċċettat ir-rifjut, fost każijiet oħrajn, jekk ma tkunx ġiet osservata l-proċedura tal-Artikolu 33 (bl-istess mod, l-Artikolu 23 tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1996).
(
79
)	“L-Artikolu 56(2) tar-Regolament huwa intiż li jippermetti, minn naħa, lill-awtoritajiet kompetenti tal-Istat mitlub jagħtu jew ma jagħtux il-kunsens tagħhom fir-rigward tal-eventwali akkoljenza tal-minuri inkwistjoni u, min-naħa l-oħra, lill-qrati tal-Istat li jagħmel it-talba jiżguraw ruħhom, qabel ma jieħdu d-deċiżjoni li jqiegħdu minuri f’istituzzjoni, li fl-Istat mitlub ser jittieħdu l-miżuri meħtieġa għat-tqegħid f’dan l-Istat. [...] [H]uwa meħtieġ li l-awtorità kompetenti tal-Istat Membru mitlub tagħti l-kunsens tagħha għat-tqegħid qabel mal-qorti tal-Istat Membru li jagħmel it-talba tieħu d-deċiżjoni ta’ tqegħid. In-natura obbligatorja tal-kunsens hija enfasizzata mill-fatt li l-Artikolu 23(g) tar-Regolament jipprovdi li deċiżjoni fil-qasam tar-responsabbiltà tal-ġenituri ma għandhiex tiġi rikonoxxuta jekk il-proċedura prevista fl-Artikolu 56 ma tkunx ġiet osservata”. Sentenza tas‑26 ta’ April 2012, Health Service Executive (C‑92/12 PPU, EU:C:2012:255), punti 80 u 81.
(
80
)	Meta dawn tal-aħħar jiġu adottati, il-verifika tal-interessi tal-minuri tkun diġà saret, b’konformità mar-regoli proċedurali sabiex titwettaq l-adozzjoni, fil-kuntest tal-leġiżlazzjoni tal-pajjiż korrispondenti (jew, jekk ikun il-każ, kieku l-adozzjoni kienet internazzjonali, tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1993).
(
81
)	Naturalment, din ir-restrizzjoni tal-libertà ta’ moviment u ta’ residenza hija suġġetta għall-konformità mar-rekwiżiti stretti stabbiliti fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.
(
82
)	Ma huwiex minħabba din ir-raġuni li d-domanda preliminari ma hijiex inammissibbli, kif argumentaw uħud mill-partijiet, ladarba l-qorti tar-rinviju biss tinsab f’pożizzjoni li tkun taf jekk il-punti ta’ fatt tal-kawża humiex marbuta mal-għan ta’ din id-domanda.
(
83
)	Punt 30 tad-deċiżjoni tar-rinviju.
(
84
)	Il-premessa 23 tad-Direttiva 2004/38 tirreferi għall-prinċipju ta’ proporzjonalità għall-applikazzjoni tal-miżura ta’ tkeċċija, b’tali mod li għandu “jkun ikkunsidrat il-grad ta’ integrazzjoni tal-persuni kkonċernati, it-tul tar-residenza tagħhom fl-Istat Membru ospitanti, l-età tagħhom, il-kondizzjonijiet ta’ saħħa, tas-sitwazzjoni familjari u ekonomika u r-rabtiet mal-pajjiż ta’ oriġini”.
(
85
)	Ara s-sentenza tat‑18 ta’ Diċembru 2014, McCarthy (C‑202/13, EU:C:2014:2450), punti 43 sa 58, dwar il-garanziji u r-restrizzjonijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 35 tad-Direttiva 2004/38.
(
86
)	Punti 76 u 77 tal-osservazzjonijiet tagħha.
(
87
)	Direttiva 2011/36/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑5 ta’ April 2011 dwar il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin u l-protezzjoni tal-vittmi tiegħu, u li tissostitwixxi d-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/629/ĠAI (ĠU 2011, L 101, p. 1).
(
88
)	L-“adozzjoni illegali jew iż-żwieġ furzat” isir riferiment għalihom fil-premessa 11 tad-Direttiva 2011/36.
(
89
)	Dawn huma l-metodi ta’ sfruttament, mhux eżawrjenti, li jsir riferiment għalihom fl-Artikolu 2(3) tad-Direttiva 2011/36.
(
90
)	Punti 58 sa 108 ta’ dawn il-konklużjonijiet.