Instantie Gerechtshof Den Haag
Datum uitspraak 22-02-2022
Datum publicatie 30-05-2022
Zaaknummer 200.292.709/01
Formele relaties Eerste aanleg: ECLI:NL:RBROT:2021:1803, (Gedeeltelijke) vernietiging met
terugwijzen 
Rechtsgebieden Internationaal privaatrecht
Bijzondere kenmerken Hoger beroep
Inhoudsindicatie
Internationaal bevoegdheidsrecht. Battle of forms (of toch niet).
Vindplaatsen Rechtspraak.nl 
NJF 2022/288 
RCR 2022/70 
Uitspraak
Afdeling civiel recht
Uitspraakdatum  : 22 februari 2022
Zaaknummer  : 200.292.709
Zaak-/rolnummer rechtbank : C/10/608653 / HA ZA 20-1133
in de zaak van:
[K + H] HOLLAND B.V.,
gevestigd te Dordrecht,
appellante,
hierna te noemen: K+H Holland,
advocaat: mr. F.J.H. Krumpelman (Rotterdam),
tegen
ECLI:NL:GHDHA:2022:905
GERECHTSHOF DEN HAAG
Arrest
3.1
3.3.1
3.2
EURO FOODS GROUP LTD.,
gevestigd te Newport, Wales, Verenigd Koninkrijk,
geïntimeerde,
hierna te noemen: Euro Foods,
advocaat: mr. A. Rosielle (Amsterdam).
1. De vraag die speelt is of de Nederlandse rechter internationaal bevoegd is om kennis te nemen van
een vordering tot betaling (wegens leveranties) die K+H Holland, gevestigd te Dordrecht, Nederland,
hier te lande heeft ingesteld tegen het in Newport, Verenigd Koninkrijk, gevestigde Euro Foods. K+H
Holland beroept zich voor die bevoegdheid op een door haar gebezigd forumkeuzebeding. De
rechtbank oordeelde echter dat daarover geen wilsovereenstemming is bereikt; zij verwierp daarom
het beroep erop door K+H Holland en verklaarde zich onbevoegd. Daartegen richt zich het hoger
beroep van K+H Holland.
2. K+H Holland is bij dagvaarding van 1 april 2021 in hoger beroep gekomen van het vonnis van 3
maart 2021 waarin de Rechtbank Rotterdam zich onbevoegd verklaarde. De dagvaarding behelst vier
grieven. Na het aanbrengen van de zaak is bij arrest van 4 mei 2021 een ‘mondelinge behandeling na
aanbrengen’ bepaald. Daarbij is ook een raadsheer-commissaris aangewezen. Kort voor de
zittingsdatum heeft Euro Foods een memorie van antwoord ingediend. De ‘mondelinge behandeling na
aanbrengen’ is door partijen benut om hun standpunten toe te lichten; hun advocaten hebben de
zaak aan de hand van door hen overgelegde spreek-/pleitaantekeningen bepleit. Aansluitend hebben
zij arrest gevraagd.
[K + H] B.V. drijft een (internationale) groothandel in levensmiddelen. K+H Holland (appellante) is
een dochtervennootschap van haar, net als [K + H] UK & Ireland Ltd (hierna: K+H UK). Deze
laatste vennootschap is gevestigd in Birmingham en houdt kantoor te Sutton Coldfeld.
Euro Foods is distributeur van diepvriesproducten en verse levensmiddelen; zij is een van de
grootste leveranciers van kip aan de Indiase restaurantsector in het Verenigd Koninkrijk.
Euro Foods betrok al meer dan 10 jaar kipproducten bij/via K+H UK. De gebruikelijke gang
van zaken daarbij was dat zij telefonisch een bestelling plaatste bij K+H UK, die haar
vervolgens een bevestiging van de bestelling stuurde: een  sales confirmation. Die sales
confirmation, met daarbij een ordernummer, kent als tekst: ‘ We herewith confirm having sold to
you the following’, gevolgd door een specificatie van (de hoeveelheid, soort en prijs van) het
Korte omschrijving van het geschil
Het verloop van het geding
De beoordeling van het hoger beroep
enkele feiten
3.3.2
3.4
3.5
4.1
5.1.1
4.2
gekochte kipproduct en enkele instructies. Onderaan de  sales confirmations staan naam,
adres en bankrekening van K+H Holland en daaronder als mededeling: ‘ All our sales are
subject to our general sales conditions. These conditions have been registered with the
Rotterdam Chamber of Commerce in February 2004. These conditions […] are available through
our website www.knh.nl and will be sent to you upon request. The conditions contain clauses
giving sole jurisdiction to the District Court of Rotterdam to settle any dispute and a reservation
of title for unpaid goods.’ De algemene voorwaarden hebben als opschrift:  ‘General terms and
conditions of sale of: [K + H] Holland B.V. at Dordrecht’. De op de  sales confirmations vermelde
exclusieve forumkeuze voor de rechtbank te Rotterdam staat in artikel 14 van deze
algemene voorwaarden van K+H Holland. Daarin wordt tevens Nederlands recht van
toepassing verklaard, met uitsluiting van het Weens  Koopverdrag.
De sales confirmations werden per e-mail naar Euro Foods verstuurd. Het  begeleidende e-
mailbericht bij de  sales confirmation van (bijvoorbeeld) 2 februari 2017 bevat als tekst: ‘ [K +
H] (UK) Limited is the authorised sales and purchase agent for [K + H] Holland B.V. Any contracts
entered into are solely on behalf of [K + H] Holland B.V. ’
Na ontvangst van de  sales confirmation stuurde Euro Foods een  purchase order naar K+H UK.
Rechtsboven is daarop als ‘ Supplier Ref.’ het op de  sales confirmation genoemde ordernummer
vermeld. Linksonder staat op de  purchase order als mededeling: ‘ All our Purchase Orders for goods
and services are subject to our terms and conditions which can be found on our website at
www.eurofoods.co.uk/terms_purchase ’
Artikel 21.9 van de op die website te raadplegen Euro Foods-voorwaarden bevat een rechtskeuze
voor het recht van Engeland en Wales. Aansluitend bepaalt artikel 21.10: ’ Jurisdiction. Each party
irrevocably agrees that the courts of England and Wales shall have exclusive jurisdiction to settle any
dispute or claim arising out of or in connection with this agreement or its subject matter or formation
(including non-contractual disputes or claims).’
Op de facturen die Euro Foods vervolgens voor de leveranties ontving staat linksboven de naam
van K+H Holland. Onderaan de facturen staat weer de hiervoor in 3.3.1 geciteerde verwijzing naar
de algemene voorwaarden, nu aangevuld met de vermelding:  ‘This conditions are given in full on the
reverse’, met daarbij ook wederom expliciet de vermelding van de daarin opgenomen exclusieve
forumkeuze voor de rechtbank te Rotterdam.
de vordering en de beslissing van de rechtbank
K+H Holland vordert betaling van twaalf (12) aan Euro Foods gerichte facturen uit de periode van
30 juni 2017 tot en met 18 september 2017. Die, door Euro Foods onbetaald gelaten, facturen
zien op leveranties van kipproducten waarvan de  sales confirmations dateren van 15 februari 2017
t/m 11 september 2017. Het totaalbedrag is GBP 88,620.66, omgerekend in euro’s: € 101.280,80.
De rechtbank verklaarde zich, op vordering van Euro Foods, onbevoegd om kennis te nemen van
de vordering; de forumkeuze voor de Rotterdamse rechtbank, die door K+H Holland was beoogd,
achtte zij tussen partijen niet geldig overeengekomen, terwijl artikel 7 lid 1 Brussel I  bis
Verordening evenmin grond voor bevoegdheid bood.
overwegingen voorafgaande aan de beoordeling van de grieven
In 4.4 van het vonnis overweegt de rechtbank dat de internationale bevoegdheid van de
Nederlandse rechter met betrekking tot de onderhavige, bij inleidende dagvaarding van 8 juli
2020 aanhangig gemaakte, vordering dient te worden beoordeeld aan de hand van de –
formeel, materieel en temporeel toepasselijke – Brussel I  bis-Verordening. Die, in hoger
beroep niet bestreden, overweging is juist. Hetzelfde geldt voor overweging 4.6 dat de
geldigheid van de door K+H Holland ingeroepen forumkeuze moet worden vastgesteld aan
5.1.2
5.2
6.1
6.2
6.3
6.4
6.5
de hand van artikel 25 van die verordening.
Na te hebben vastgesteld dat die geldigheid ontbreekt – waarover hieronder nader – heeft
de rechtbank beoordeeld of bevoegdheid kan worden ontleend aan artikel 7 lid 1 Brussel I
bis-Verordening. Dat bleek niet het geval te zijn, omdat de overeengekomen plaats van
levering in het Verenigd Koninkrijk was gelegen. Tegen het (om die reden) wegstrepen van
deze mogelijke bevoegdheidsgrond heeft K+H Holland geen grief gericht. Dit oordeel van de
rechtbank behoeft daarom geen nadere bespreking.
Euro Foods stelde zich in haar verzetdagvaarding op het standpunt dat haar wederpartij bij de
koopovereenkomsten niet K+H Holland, maar K+H UK was. Nadat K+H Holland echter bij conclusie
van antwoord in het bevoegdheidsincident had toegelicht dat K+H UK als haar agent is
opgetreden heeft Euro Foods dat eerdere standpunt niet meer herhaald; K+H Hollands (in die
conclusie van antwoord nader toegelichte/onderbouwde) hoedanigheid van verkoper/contractuele
wederpartij is door haar (Euro Foods) niet gemotiveerd betwist. Vergelijk bijvoorbeeld 1.4 van de
memorie van antwoord van Euro Foods:  ‘De kern van deze zaak is een battle of forms, waarbij twee
partijen ieder eigen forumkeuzes hebben voorgelegd aan de andere partij. Euro Foods en Kühne Heitz
Holland hebben in hun forumkeuzes de Engelse respectievelijk de Nederlandse rechter exclusief
bevoegd verklaard.’ En 2.4: ‘Vast staat dat beide partijen beiden een andersluidende forumkeuze aan de
ander hebben gepresenteerd.’ Voor de vaststelling of de Nederlandse rechter internationaal
bevoegd is, wordt het er daarom voor gehouden dat partijen elkaars wederpartij zijn bij de
koopovereenkomsten.
de grieven
Met haar eerste twee grieven beklaagt K+H Holland zich erover dat de rechtbank zich niet – ex
artikel 25 Brussel I  bis-Verordening – op basis van de vermelding van de exclusieve forumkeuze op
de sales confirmations en de facturen bevoegd heeft geacht.
Bedoeld artikel 25 Brussel I  bis-Verordening noemt een aantal vormvereisten waaraan een
forumkeuzebeding moet voldoen en daarnaast een materiële voorwaarde. De materiële
voorwaarde houdt verband met het voorwerp van een dergelijk beding, dat een bepaalde
rechtsbetrekking moet betreffen. Die rechtsbetrekking is hier de langlopende handelsrelatie
waarbinnen Euro Foods voor de door haar – bij (de zich als agent van K+H Holland presenterende)
K+H UK – bestelde en aan haar geleverde kipproducten verkoopbevestigingen en facturen ontving
met daarop naam en rekening van K+H Holland en telkens een exclusieve forumkeuze voor de
rechtbank in Rotterdam.
Wat de vormvereisten betreft, is een forumkeuzebeding volgens de bewoordingen van artikel 25
lid 1 Brussel I  bis-Verordening geldig indien het wordt gesloten, (i) hetzij bij een schriftelijke
overeenkomst, of bij een schriftelijk bevestigde mondelinge overeenkomst, (ii) hetzij in een vorm
die wordt toegelaten door de handelwijzen die tussen de partijen gebruikelijk zijn geworden, (iii)
hetzij, in de internationale handel, in een vorm die overeenstemt met een gewoonte waarvan de
partijen op de hoogte zijn of hadden behoren te zijn.
Daarnaast moet de aangezochte rechter nagaan of het ingeroepen forumkeuzebeding
daadwerkelijk voorwerp is geweest van wilsovereenstemming tussen partijen, die duidelijk en
nauwkeurig tot uiting moet komen. De zojuist bedoelde vormvereisten strekken ertoe te
waarborgen dat die wilsovereenstemming inderdaad vaststaat; het bestaan van een
overeenkomst tot aanwijzing van een bevoegd gerecht kan worden afgeleid uit de omstandigheid
dat aan die vormvereisten is voldaan.
In een geval als het onderhavige, waarin sprake is van een lopende handelsbetrekking,
6.6
6.7
6.8
6.9
waarbinnen de ene partij (de verkoper) de andere partij (de koper) (telkens) expliciet wijst op een
door hem (de verkoper) gehanteerd forumkeuzebeding, kan gebondenheid van de koper aan dat
aldus bekend gemaakte beding ontstaan als deze daar niet afwijzend op reageert.
Geconstateerd wordt dat de mededeling van het door K+H Holland gebezigde  forumkeuzebeding
hier op zodanige wijze heeft plaatsgevonden – te weten telkens op de voorzijde van zowel de
verkoopbevestigingen als de facturen – dat Euro Foods er redelijkerwijs mee bekend moet zijn
geweest. Euro Foods, die deze bekendheid trouwens ook niet (gemotiveerd) heeft ontkend, heeft
niet op enig moment bezwaar gemaakt tegen de forumkeuze voor de Rotterdamse rechtbank. Ook
heeft zij niet haar eigen forumkeuze aan K+H Holland en/of K+H UK voorgehouden. Slechts is er
haar (standaard) verwijzing op de  purchase order naar haar algemene voorwaarden waarin een
forumkeuzebeding is opgenomen. Een dergelijke verwijzing naar algemene voorwaarden is in
beginsel ontoereikend om gebondenheid aan een forumbeding in die voorwaarden te doen
ontstaan, omdat daaruit nog niet volgt dat de voorwaarden aan de wederpartij zijn medegedeeld
op een zodanige wijze dat deze het forumkeuzebeding kende of heeft kunnen kennen. De
verwijzing van Euro Foods naar haar eigen algemene voorwaarden kan dan ook niet zonder meer
worden gelijkgesteld aan een afwijzing van, dan wel bezwaar tegen, een door de wederpartij wèl
uitdrukkelijk meegedeeld forumkeuzebeding. Aanleiding om dat in deze zaak toch wel te doen is er
niet.
Wat in deze zaak speelt is dan ook niet (zozeer) een  battle of forms, waarbij partijen over en weer
verwijzen naar algemene voorwaarden waarin een forumkeuze beding is opgenomen, als wel een
situatie waarin de ene partij (K+H Holland) in een lopende handelsbetrekking bij voortduring
expliciet een forumkeuzebeding onder de aandacht brengt van de andere partij (Euro Foods), die
daar niet afwijzend op reageert, maar slechts verwijst naar via haar website te raadplegen
algemene voorwaarden waarin een forumkeuzebeding is opgenomen. Onder die omstandigheden
behoefde
K+H Holland er niet op bedacht te zijn dat haar forumkeuze niet de instemming had van Euro
Foods.
Partijen worden daarom geacht de Nederlandse rechter te hebben aangewezen voor
kennisneming/beslechting van hun onderhavige geschil. Die aanwijzing is naar Nederlands recht
geldig.
conclusie
De conclusie na het voorgaande is dat de eerste twee grieven doel treffen en daarmee ook grief
IV die zich (onder meer) richt tegen de ten laste van K+H Holland uitgesproken
kostenveroordeling. Onder vernietiging van het bestreden vonnis, met inbegrip van de daarin
opgenomen kostenveroordeling, zal de zaak ter verdere afdoening worden teruggewezen naar de
rechtbank te Rotterdam, zijnde het internationaal bevoegde gerecht met betrekking tot het
onderhavige geschil.
Euro Foods is de in het ongelijk gestelde partij en moet daarom de kosten van het
bevoegdheidsincident in de eerste aanleg dragen, alsook die van het hoger beroep.
Grief III kan bij deze uitkomst onbesproken blijven.
Het hof:
- vernietigt het vonnis waarvan beroep;
De beslissing
- wijst de incidentele vordering tot onbevoegdverklaring af;
- verklaart de rechtbank te Rotterdam internationaal bevoegd tot kennisneming  van de vorderingen
van K+H Holland;
- wijst de hoofdzaak ter verdere afdoening terug naar de rechtbank te Rotterdam;
- veroordeelt Euro Foods in de kosten van het bevoegdheidsincident en van het  hoger beroep, tot aan
deze uitspraak aan de zijde van K+H Holland voor de  eerste aanleg bepaald op € 1.770 aan salaris
voor de advocaat en voor het  hoger beroep op € 857,81 aan verschotten en € 2.228 aan salaris voor
de advocaat.
Aldus gewezen door mrs. J.M. van der Klooster, C.A. Joustra en R.F. Groos en uitgesproken ter
openbare terechtzitting van 22 februari 2022 in aanwezigheid van de griffier.