61985CJ0433_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση 433/85,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Tribunal de grande instance της Mulhouse προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της δίκης που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
Jacques Feldain, διευθυντή εταιρίας, κατοίκου Mulhouse ( Γαλλία ),
και
Διευθυντή Εφορίας του διαμερίσματος Haut-Rhin, Colmar ( Γαλλία ),
η έκδοση προδικαστικής απόφασης ως προς την ερμηνεία του άρθρου 95 της Συνθήκης ΕΟΚ,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
συγκείμενο από τους T . F . O' Higgins, πρόεδρο του δευτέρου τμήματος, προεδρεύοντα, F . Schockweiler, πρόεδρο του πρώτου τμήματος, G . Bosco, O . Due, U . Everling, K . Bahlmann και R . Joliet, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας : J . Mischo
γραμματέας : B . Pastor, υπάλληλος διοικήσεως
αφού έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν κατά την προφορική διαδικασία :
- ο Feldain, προσφεύγων στην κύρια δίκη, εκπροσωπούμενος από το δικηγόρο Y . Canus,
- η γαλλική κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον P . Pouzoulet και τον Y . Souchet, εμπειρογνώμονα,
-η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπούμενη από τον C . S . Kerse,
- η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον J . F . Boehl,
έχοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 26ης Φεβρουαρίου 1987,
αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 16ης Ιουνίου 1987,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με απόφαση της 19ης Δεκεμβρίου 1985 που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 30 Δεκεμβρίου 1985, το Tribunal de grande instance της Mulhouse υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, ένα προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 95 της Συνθήκης .
2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο δίκης μεταξύ του Feldain και του γενικού διευθυντή Εφορίας . Ο Feldain που είναι κύριος αυτοκινήτου φορολογήσιμης ιπποδύναμης μεγαλύτερης των 16 ίππων κατέβαλε το ειδικό τέλος που πρόβλεπε για τα οχήματα αυτά το άρθρο 1007 του γενικού κώδικα φόρων . Το τέλος αυτό ήταν κατ' αποκοπή και αισθητά υψηλότερο του διαφοροποιημένου τέλους το οποίο πλήττει τα οχήματα με φορολογήσιμη ιπποδύναμη χαμηλότερη των 16 ίππων .
3 Στις 5 Σεπτεμβρίου 1984 ο Feldain υπέβαλε ένσταση ζητώντας να του επιστραφεί η διαφορά μεταξύ του ποσού του ειδικού τέλους το οποίο κλήθηκε να καταβάλει για τα έτη 1983 και 1984 και του ποσού του διαφοροποιημένου τέλους αυτοκινήτων της κατηγορίας από 12 έως 16 ίππων . Στην ένσταση αυτή δεν δόθηκε συνέχεια, ο δε Feldain άσκησε τις 20 Νοεμβρίου 1984 προσφυγή ενώπιον του Tribunal de grande instance της Mulhouse .
4 Με την απόφαση της 9ης Μαΐου 1985 ( Humblot, 112/84, Συλλογή 1985, σ . 1375 ), το Δικαστήριο έκρινε ότι "το άρθρο 95 της Συνθήκης απαγορεύει την επιβολή επί των αυτοκινήτων που υπερβαίνουν μια ορισμένη φορολογική ιπποδύναμη ειδικού ορισμένου τέλους το ύψος του οποίου είναι πολλαπλάσιο του υψηλότερου προοδευτικού τέλους το οποίο πρέπει να καταβάλλεται για τα αυτοκίνητα που δεν υπερβαίνουν την εν λόγω φορολογική ιπποδύναμη, όταν το ειδικό τέλος επιβαρύνει μόνο εισαγόμενα, ιδίως από άλλα κράτη μέλη, αυτοκίνητα ".
5 Στις 11 Ιουλίου 1985 και ενώ το Tribunal de grande instance της Mulhouse δεν είχε ακόμα εκδώσει την απόφασή του, εκδόθηκε ο νόμος 85/695 ( JΟRF της 12.7.1985, σ . 7855 ), ο οποίος κατήργησε το ειδικό τέλος και το αντικατέστησε με ένα διαφοροποιημένο τέλος . Ο νόμος αυτός καθιέρωσε εννέα φορολογικές κλίμακες, δηλαδή κάτω των 4 ίππων, από 5 έως 7 ίππους, από 8 έως 9 ίππους, από 10 έως 11 ίππους, από 12 έως 16 ίππους, από 17 έως 18 ίππους, από 19 έως 20 ίππους, από 21 έως 22 ίππους, 23 ίππους και πλέον . Σε κάθε κλίμακα αντιστοιχεί και ένας συντελεστής και συγκεκριμένα : 1, 1,9, 4,5, 5,3, 9,4, 14,1, 21,1, 31,7, και 47,6 . Το ποσό του διαφοροποιημένου τέλους προκύπτει από τον πολλαπλασιασμό ενός βασικού ποσού που αποφασίζεται ετησίως με ψηφοφορία από τα γενικά συμβούλια των διαφόρων διαμερισμάτων, επί το συντελεστή της αντίστοιχης φορολογικής κλίμακας .
6 Δυνάμει της γαλλικής ρύθμισης η φορολογήσιμη ιπποδύναμη υπολογίζεται βάσει διαφόρων παραγόντων . Πρώτον, εξαρτάται από τη φύση του καυσίμου που χρησιμοποιεί το όχημα, βενζίνη ή πετρέλαιο . Δεύτερον, συνδέεται με τον κυβισμό του αυτοκινήτου . Ο κυβισμός διαιρείται με μια παράμετρο που ονομάζεται Κ και ισούται με "το μέσο όρο των ταχυτήτων που επιτυγχάνει θεωρητικώς το συγκεκριμένο όχημα όταν ο κινητήρας αναπτύσσει χίλιες στροφές ανά λεπτό σε κάθε θέση του κιβωτίου των ταχυτήτων ". Ωστόσο, για τα οχήματα με πραγματική ιπποδύναμη άνω των 100 kW, ο συντελεστής Κ δεν μπορεί να υπερβεί το 21 . Για τα αυτοκίνητα με αυτόματο κιβώτιο ταχυτήτων η παράμετρος Κ υπολογιζόταν αρχικά επί όλων των ταχυτήτων του κιβωτίου . Σύμφωνα όμως με εγκύκλιο της διοικήσεως του Απριλίου 1983, όταν το αυτόματο κιβώτιο έχει τέσσερις ταχύτητες, μόνο οι τρεις λαμβάνονται υπόψη . Τρίτον, το αποτέλεσμα της διαιρέσεως του κυβισμού διά της παραμέτρου Κ πολλαπλασιάζεται επί 1,48 .
7 Ο νόμος της 11ης Ιουλίου 1985 πρόβλεψε ότι, στις εκκρεμείς δίκες, οι ιδιοκτήτες που κατέβαλαν το ειδικό τέλος και άσκησαν προσφυγή πριν από τις 9 Μαΐου 1985, ημερομηνία εκδόσεως της προαναφερθείσας απόφασης Humblot, δικαιούνται επιστροφής της διαφοράς μεταξύ του ειδικού τέλους και του νέου διαφοροποιημένου τέλους που επιβάλλεται στα οχήματα του συγκεκριμένου τύπου . Ο Feldain όμως εξακολούθησε να υποστηρίζει ότι έχει δικαίωμα να του επιστραφεί η διαφορά μεταξύ του ειδικού τέλους και του διαφοροποιημένου τέλους για οχήματα ιπποδυνάμεως 12 έως 16 ίππων . Κατά τον Feldain, ο νέος νόμος αντιβαίνει και αυτός στο άρθρο 95 της Συνθήκης και επομένως πρέπει να κηρυχτεί ανεφάρμοστος . Η Εφορία όμως θεώρησε ότι το επιστρεπτέο ποσό είναι αυτό που προβλέπει ο νέος νόμος .
8 Υπό τις συνθήκες αυτές το Tribunal de grande instance της Mulhouse υπέβαλε στο Δικαστήριο το ερώτημα αν :
"Απαγορεύει το άρθρο 95 της Συνθήκης της Ρώμης να επιβληθούν σε αυτοκίνητα που υπερβαίνουν ορισμένους φορολογήσιμους ίππους διαφοροποιημένα τέλη, των οποίων το ποσό αυξάνει εκθετικά σε συνάρτηση με την ιπποδύναμη, κριτήριο που καθορίζεται με μαθηματικό τύπο που καταλήγει να υπαγάγει στην παραπάνω εκθετική αύξηση κάθε όχημα με ορισμένο κυβισμό το οποίο δεν κατασκευάζεται στη Γαλλία, όπου δεν κατασκευάζονται τέτοια αυτοκίνητα, αντίθετα με ορισμένες άλλες χώρες, ιδίως της Κοινότητας;"
9 Για να διευκρινίσει το ερώτημά του το εθνικό δικαστήριο υπογραμμίζει στο σκεπτικό της απόφασης περί παραπομπής τα σημεία ως προς τα οποία η γαλλική ρύθμιση δεν συμβιβάζεται ενδεχομένως προς το άρθρο 95 της Συνθήκης . Πρώτον, η πρόοδος των συντελεστών, δηλαδή η σχέση μεταξύ κάθε συντελεστή, καθίσταται γεωμετρική μετά τη φορολογική κλίμακα των 12 έως 16 ίππων που είναι και η τελευταία που περιλαμβάνει αυτοκίνητα γαλλικής παραγωγής . Δεύτερον, η ρύθμιση περιλαμβάνει πέντε φορολογήσιμες ιπποδυνάμεις δηλαδή από 12 έως 16 ίππους σε μία και μόνη φορολογική κλίμακα ενώ οι ανώτερες φορολογικές κλίμακες που περιλαμβάνουν μόνο εισαγόμενα αυτοκίνητα καλύπτουν μόνο δύο ή τρεις φορολογικές ιπποδυνάμεις . Τρίτον, το εθνικό δικαστήριο υπογραμμίζει τον περιορισμό της παραμέτρου Κ που καταλήγει σε δυσμενή διάκριση εις βάρος των εισαγομένων αυτοκινήτων . Τέταρτον, το εθνικό δικαστήριο φρονεί ότι ο τρόπος υπολογισμού της παραμέτρου Κ για τα αυτόματα κιβώτια ταχυτήτων εισάγει ενδεχομένως διακρίσεις και αυτός .
10 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση εκτίθενται οι παρατηρήσεις που κατέθεσαν ο προσφεύγων στην κύρια δίκη, η γαλλική κυβέρνηση, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου και η Επιτροπή .
11 Πρέπει να σημειωθεί προκαταρκτικώς ότι με την προαναφερθείσα απόφαση της 9ης Μαΐου 1985, Humblot, το Δικαστήριο έκρινε ότι "στο παρόν στάδιο εξελίξεως του κοινοτικού δικαίου, τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να υποβάλουν προϊόντα όπως τα αυτοκίνητα σε σύστημα τελών κυκλοφορίας, το ύψος των οποίων αυξάνει προοδευτικά βάσει αντικειμενικού κριτηρίου ". Το Δικαστήριο πρόσθεσε όμως ότι το σύστημα εσωτερικής φορολογίας αυτού του είδους δεν είναι "θεμιτό ενόψει του άρθρου 95 παρά μόνον εφόσον είναι απαλλαγμένο από κάθε αποτέλεσμα που εισάγει διακρίσεις ή είναι προστατευτικό ". Το Δικαστήριο έκρινε ότι το στοιχείο αυτό δεν υπάρχει στην περίπτωση του ειδικού τέλους το οποίο συνεπάγεται "φορολογία πολύ μεγαλύτερη από αυτή που θα προέκυπτε από την αλλαγή κατηγορίας των αυτοκινήτων σε ένα σύστημα προοδευτικής φορολογίας με ισόμετρες αυξήσεις ".
12 Πρέπει να εξεταστεί αν μια ρύθμιση του είδους της επίδικης ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου πληροί τα στοιχεία αυτά .
13 Σημειωτέον, πρώτον, ότι η πρόοδος των συντελεστών είναι μεταξύ 1,2 και 2,4 για τις φορολογικές κλίμακες κάτω των 16 ίππων και 1,5 για τις ανώτερες . Η πρόοδος των συντελεστών δεν εμφανίζει δηλαδή σημαντική διαφορά που να θεμελιώνει τη σκέψη ότι συντρέχει εισαγωγή διακρίσεων ή προστατευτικό αποτέλεσμα υπέρ των αυτοκινήτων γαλλικής κατασκευής .
14 Πρέπει να σημειωθεί, δεύτερον, ότι η επίδικη ρύθμιση θεσπίζει γενικώς φορολογικές κλίμακες που περιλαμβάνουν δύο ή τρεις φορολογήσιμες ιπποδυνάμεις . Αυτό δεν ισχύει μόνο για τα αυτοκίνητα που έχουν φορολογήσιμη ιπποδύναμη μεταξύ 12 και 16 ίππων, τα οποία εμπίπτουν σε μία μόνο, πολύ ευρύτερη, φορολογική κλίμακα . Κατ' αυτό τον τρόπο η κανονική πρόοδος της φορολογίας ανακόπτεται για τα αυτοκίνητα εκείνα που έχουν την υψηλότερη ιπποδύναμη στο πλαίσιο της εν λόγω φορολογικής κλίμακας . Από τα στοιχεία που παρέχει στο Δικαστήριο η απόφαση περί παραπομπής του εθνικού δικαστηρίου προκύπτει ότι η φορολογική κλίμακα των 12 έως 16 ίππων είναι η τελευταία που περιλαμβάνει αυτοκίνητα γαλλικής κατασκευής ενώ στις ανώτερες φορολογικές κλίμακες ανήκουν μόνο εισαγόμενα από άλλα κράτη μέλη αυτοκίνητα . Η διαβάθμιση αυτή των φορολογικών κλιμάκων έχει ως συνέπεια ότι τα πολυτελή αυτοκίνητα γαλλικής κατασκευής δεν εμπίπτουν στην κατά τη συνήθη πρόοδο αύξηση του φόρου . 'Εχει επομένως αποτέλεσμα εισαγωγικό διακρίσεων ή προστατευτικό, κατά την έννοια του άρθρου 95 της Συνθήκης, υπέρ των αυτοκινήτων γαλλικής κατασκευής .
15 Τρίτον, όσον αφορά τον τρόπο υπολογισμού της φορολογήσιμης ιπποδύναμης των αυτοκινήτων οχημάτων, σημειωτέον ότι η επίδικη ρύθμιση, θέτοντας ως ανώτατο όριο της παραμέτρου Κ το 21, για τα οχήματα που έχουν πραγματική ιπποδύναμη μεγαλύτερη των 100 kW, έχει ως αποτέλεσμα να αναγνωρίζει φορολογήσιμη ιπποδύναμη μεγαλύτερη των 16 ίππων στα αυτοκίνητα που έχουν απλό κιβώτιο ταχυτήτων και κυβισμό μεγαλύτερο των 3 109,7 κυβικών εκατοστών . Εξάλλου, όταν περιορίζεται η παράμετρος Κ, η φορολογήσιμη ιπποδύναμη καθορίζεται μόνο από τον κυβισμό . Δεδομένου ότι ο κυβισμός υψώνεται στη δύναμη 1,48, κάθε αύξησή του έχει ως αποτέλεσμα ότι τα συγκεκριμένα οχήματα εμπίπτουν στις ανώτερες φορολογικές κλίμακες .
16 Από τα στοιχεία που παρέσχε στο Δικαστήριο ο προσφεύγων στην κύρια δίκη και τα οποία δεν αμφισβήτησε η γαλλική κυβέρνηση προκύπτει ότι κανένα όχημα γαλλικής κατασκευής δεν έχει κυβισμό μεγαλύτερο των 3 109,7 κυβικών εκατοστών . Υπό τις συνθήκες αυτές ο περιορισμός της παραμέτρου Κ στο 21 έχει ως αποτέλεσμα ότι στις ανώτερες φορολογικές κλίμακες εμπίπτουν μόνο εισαγόμενα αυτοκίνητα ενώ, αν δεν υπήρχε αυτός ο περιορισμός, τα αυτοκίνητα αυτά θα είχαν μικρότερη φορολογήσιμη ιπποδύναμη . Ο περιορισμός αυτός δεν δικαιολογείται από σκέψεις αναγόμενες στην κατανάλωση βενζίνης . Πράγματι, δεν υπάρχει αισθητή διαφορά στο σημείο αυτό μεταξύ των αυτοκινήτων για τα οποία ισχύει ο περιορισμός της παραμέτρου Κ και άλλων παρόμοιων οχημάτων για τα οποία δεν ισχύει αυτός ο περιορισμός . Πρέπει λοιπόν να διαπιστωθεί ότι αυτός ο τρόπος καθορισμού της φορολογήσιμης ιπποδύναμης δεν παρίσταται αντικειμενικός και έχει ως αποτέλεσμα ότι ευνοεί τα αυτοκίνητα γαλλικής κατασκευής .
17 Τέταρτον, όσον αφορά τον τρόπο υπολογισμού της παραμέτρου Κ για τα οχήματα με αυτόματο κιβώτιο ταχυτήτων, από τη δικογραφία προκύπτει ότι η γαλλική ρύθμιση τροποποιήθηκε ώστε να λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι εμφανίστηκαν αργότερα στην αγορά αυτόματα κιβώτια ταχυτήτων με τέσσερις θέσεις . Δεν προκύπτει πάντως ότι ο νέος αυτός τρόπος υπολογισμού έχει αποτέλεσμα εισαγωγικό διακρίσεων ή προστατευτικό υπέρ των αυτοκινήτων γαλλικής παραγωγής τα οποία πλήττονται ακριβώς όπως και τα εισαγόμενα από άλλα κράτη μέλη .
18 Υπό τις συνθήκες αυτές συνάγεται το συμπέρασμα ότι ο τρόπος υπολογισμού του διαφοροποιημένου τέλους είναι τέτοιος ώστε τα εισαγόμενα από άλλα κράτη μέλη αυτοκίνητα είναι τα μόνα που εμπίπτουν στις βαρύτερα φορολογούμενες κατηγορίες, χωρίς αυτό να δικαιολογείται βάσει αντικειμενικού κριτηρίου . Δεδομένου ότι, λόγω της καταστάσεως αυτής, οι κύριοι των εν λόγω οχημάτων υποβάλλονται σε μεγαλύτερη δαπάνη, οι καταναλωτές ωθούνται να αγοράζουν, μεταξύ των οχημάτων πολυτελείας, αυτοκίνητα γαλλικής παραγωγής μάλλον παρά εισαγόμενα από άλλα κράτη μέλη .
19 Βάσει των παραπάνω σκέψεων πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το σύστημα τελών κυκλοφορίας το οποίο, αφενός, με την καθιέρωση φορολογικής κλίμακας που περιλαμβάνει περισσότερες ιπποδυνάμεις από τις άλλες, ανακόπτει την κατά τη συνήθη πρόοδο αύξηση του φόρου υπέρ των πολυτελών αυτοκινήτων εθνικής παραγωγής και, αφετέρου, προβλέπει τρόπο καθορισμού της φορολογήσιμης ιπποδύναμης δυσμενή για τα εισαγόμενα από άλλα κράτη μέλη αυτοκίνητα, εισάγει διακρίσεις ή έχει προστατευτικό αποτέλεσμα κατά την έννοια του άρθρου 95 της Συνθήκης .
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
20 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η γαλλική κυβέρνηση, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο δεν αποδίδονται . Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει, έναντι των διαδίκων της κύριας δίκης, το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων .
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με απόφαση της 19ης Δεκεμβρίου 1985 το Tribunal de grande instance της Mulhouse, αποφαίνεται :
Το σύστημα τελών κυκλοφορίας το οποίο, αφενός, με την καθιέρωση φορολογικής κλίμακας που περιλαμβάνει περισσότερες ιπποδυνάμεις από τις άλλες, ανακόπτει την κατά τη συνήθη πρόοδο αύξηση του φόρου υπέρ των πολυτελών αυτοκινήτων εθνικής παραγωγής και, αφετέρου, προβλέπει τρόπο καθορισμού της φορολογήσιμης ιπποδύναμης δυσμενή για τα εισαγόμενα από άλλα κράτη μέλη αυτοκίνητα, εισάγει διακρίσεις ή έχει προστατευτικό αποτέλεσμα κατά την έννοια του άρθρου 95 της Συνθήκης .