Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Naoú Dlísheomra)
16 Aibreán 2026
(*)
(Tarchur chun réamhrialú – Cosaint tomhaltóirí – Treoir
93/13/CEE – Airteagal 7(1) – Téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra – Éifeachtaí an dearbhaithe go bhfuil téarma éagórach – Neamhbhailíocht an chonartha – Caingean le haghaidh aiseag – Tréimhse theorann le haghaidh caingne arna dtionscnamh ag díoltóir nó ag soláthróir – Briseadh na tréimhse teorann – Aitheantas ag tomhaltóir d’fhiach atá dlite d’institiúid creidmheasa – Prionsabal na héifeachtachta – Prionsabal na deimhneachta dlíthiúla – Prionsabal na comhréireachta – Ceart chun rochtain a fháil ar chúirt – Saibhriú éagórach)
I gCás C‑901/24 [Falucka]
(i),
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE ó Sąd Okręgowy w Warszawie (an Chúirt Réigiúnach, Vársá, an Pholainn), trí bhreith an 16 Nollaig 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 22 Nollaig 2024, sna himeachtaí
mBank S.A.
v
TK,
DJ agus JJ,
tugann AN CHÚIRT (an Naoú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: M.
Condinanzi, Uachtarán Dlísheomra, R.
Frendo (Rapóirtéir) agus A.
Kornezov, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: R.
Norkus,
Cláraitheoir: A.
Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        mBank S.A., ag A.
Cudna-Wagner, radca prawny, agus B.
Miąskiewicz, adwokat,
–        TK, DJ agus JJ, ag P. Wójcik, radca prawny,
–        Rialtas na Polainne, ag B.
Majczyna, i gcáil Gníomhaire,
–        Rialtas na Portaingéile, ag A.
Pimenta agus A.
Rodrigues, i gcáil Gníomhairí,
–        an Coimisiún Eorpach, ag P.
Kienapfel agus A.
Stobiecka-Kuik, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú Airteagal 7(1) de Threoir
93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra (IO 1993 L 95, lch. 29) chomh maith le prionsabail na héifeachtachta, na comhréireachta, na deimhneachta dlíthiúla agus leis an gceart chun rochtain a fháil ar chúirt.
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir mBank S.A.,
institiúid baincéireachta, agus TK, DJ agus JJ, triúr tomhaltóirí, maidir le haisghabháil féich a eascraíonn as neamhbhailíocht conartha iasachta morgáiste mar gheall ar na téarmaí éagóracha atá ann.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
3        Foráiltear le hAirteagal 6(1) de Threoir 93/13:
‘Déanfaidh na Ballstáit foráil nach mbeidh téarmaí éagóracha a úsáidtear i gconradh arna chur i gcrích le tomhaltóir ag díoltóir nó ag soláthróir ina gceangal ar an tomhaltóir, amhail dá bhforáiltear faoina ndlí náisiúnta, agus go leanfaidh an conradh de bheith ina cheangal ar na páirtithe de réir na dtéarmaí sin más féidir leis leanúint de bheith ann gan na téarmaí éagóracha.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4        Foráiltear in Airteagal 7(1) den Treoir sin:
‘Áiritheoidh na Ballstáit, ar mhaithe le leas na dtomhaltóirí agus n‑iomaitheoirí, gurb ann do mhodhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha chun cosc a chur ar úsáid leanúnach a bheith á baint as téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí ag díoltóirí nó ag soláthróirí.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Polainne
5        Foráiltear le hAirteagal 58(1) den ustawa – Kodeks cywilny (an Dlí maidir leis an gCód Sibhialta) an 23 Aibreán 1964 (Dz. U. de 2024, ítim
1061), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (‘an Cód Sibhialta’):
‘Beidh gníomh dlí atá contrártha leis an dlí nó atá beartaithe chun dul timpeall ar an dlí ar neamhní mura bhforáiltear a mhalairt le foráil ábhartha, go háirithe dá bhforáiltear go ndéanfaí forálacha neamhbhailí an gníomh dlí a ionadú le forálacha ábhartha an dlí.’
6        Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 117(1) agus (21) den Chód sin:
‘1.      Faoi réir na n‑eisceachtaí dá bhforáiltear de réir dlí, beidh éilimh a bhaineann le maoin faoi réir tréimhse teorann.
[...]
21.      Ar dhul in éag na tréimhse teorann, ní féidir éileamh in aghaidh tomhaltóra a agairt
a thuilleadh.’
7        Faoi Airteagal 1171(1) agus (2) den Chód sin:
‘1.      I gcásanna eisceachtúla, féadfaidh an chúirt, tar éis leasanna na bpáirtithe a mheá, neamhaird a thabhairt ar dhul in éag na tréimhse teorann le haghaidh éileamh in aghaidh tomhaltóra má éilíonn an cothromas é.
2.      Agus an chumhacht dá dtagraítear i mír 1 á feidhmiú aici, ní mór don chúirt, an méid seo a leanas, go háirithe, a chur san áireamh:
1)      fad na tréimhse teorann;
2)      fad na tréimhse idir dul in éag na tréimhse teorann agus cur isteach an éilimh;
3)      cineál na n‑imthosca ba chúis leis an gcreidiúnaí a éileamh a agairt, lena n‑áirítear tionchar iompar an fhéichiúnaí ar mhoill an chreidiúnaí a éileamh a agairt.’
8        Foráiltear le hAirteagal 118 den Chód sin:
‘Mura bhforáiltear a mhalairt le foráil shonrach, is 6
bliana a bheidh sa tréimhse theorann, agus i gcás éileamh a bhaineann le híocaíochtaí tréimhsiúla, agus le héilimh a bhaineann le gníomhaíocht gnó a shaothrú, is 3
bliana a bheidh sa tréimhse sin. Rachaidh an tréimhse theorann in éag ar an lá deireanach den bhliain féilire, áfach, mura giorra
ná 2
bhliain an tréimhse theorann.’
9        Foráiltear in Airteagal 120(1) den Chód Sibhialta:
‘Tosóidh an tréimhse theorann ar an lá a bheidh an t‑éileamh dlite. I gcás go mbraitheann an t‑éileamh a bheidh dlite ar shealbhóir an chirt gníomh sonraithe a ghlacadh, tosóidh an tréimhse ón dáta a bheadh an t‑éileamh dlite dá mba rud é gur ghlac an sealbhóir cirt an gníomh a luaithe is féidir.’
10      Faoi Airteagal 123(1)(1) agus (2) den Chód sin:
‘Brisfear an tréimhse theorann:
1)      le haon ghníomh os comhair cúirte, údarás a ainmnítear chun cásanna a éisteacht nó chun éilimh de chineál áirithe a fhorfheidhmiú, nó os comhair cúirt eadrána, arna dhéanamh go díreach chun an t‑éileamh a agairt, a shuíomh, a aisghabháil nó a urrú;
2)      nuair a admhaíonn an duine a ndéantar éileamh ina aghaidh an t‑éileamh sin’.
11      Faoi Airteagal 124(1) den Chód sin:
‘Tosóidh an tréimhse theorann as an nua le gach briseadh.’
12      Foráiltear don mhéid seo a leanas le hAirteagal 3851(1) den Chód sin:
‘Ní bheidh téarmaí conartha a thugtar i gcrích le tomhaltóir nár caibidlíodh ar leithligh ina gceangal ar an tomhaltóir má leagtar amach a chearta agus a oibleagáidí ar bhealach atá contrártha do
dea-chleachtas agus a sháraíonn a leasanna go mór (téarmaí neamhdhleathacha). Ní bheidh feidhm ag an bhforáil seo maidir le téarmaí lena leagtar amach príomhoibleagáidí na bpáirtithe, lena n‑áirítear an praghas nó an luach saothair, fad is go ndréachtófar go soiléir iad.’
13      Foráiltear in Airteagal 405 den Chód Sibhialta:
‘Aon duine a fhaigheann sochar airgid ar chostas duine eile, gan bunús dlí, ceanglófar air an sochar comhchineáil sin a thabhairt ar ais agus, i gcás nach féidir é sin, luach an tsochair sin a aiseag.’
14      Faoi Airteagal 410(1) agus (2) den Chód sin:
‘1.      Beidh feidhm ag forálacha na nAirteagal roimhe seo, go háirithe maidir le híocaíocht mhíchuí.
2.      Beidh íocaíocht mhíchuí i gcás nach raibh sé d’oibleagáid ar an duine a sholáthair é, é a sholáthar ar chor ar bith nó mura raibh sé d’oibleagáid air é a sholáthar don duine dár soláthraíodh é, nó má tá an bunús leis an íocaíocht imithe nó mura bhfuil cuspóir na híocaíochta bainte amach, nó má bhí an gníomh dlí lena gceanglaítear an íocaíocht ar neamhní agus nár tháinig sé chun bheith bailí tar éis an íocaíocht a sholáthar.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
15      In 2007, thug mBank conradh iasachta morgáiste a bhí innéacsaithe ar fhranc na hEilvéise (CHF), i gcrích le TK, DJ agus JJ, le haghaidh mhéid 1 958 800 zloty na Polainne (PLN) (thart ar EUR 460 700) a íocadh le TK – bhí gealltanas conarthach DJ agus JJ beartaithe amháin chun sócmhainneacht TK a áirithiú chun críocha an iasacht a dheonú.
16      Le hiarratas a taisceadh le Sąd Okręgowy w Warszawie (an Chúirt Réigiúnach, Vársá, an Pholainn) agus a cuireadh in iúl do mBank an 15 Eanáir 2018, d’iarr an triúr tomhaltóirí dearbhú go raibh an conradh iasachta neamhbhailí.
17      Le linn na n‑imeachtaí breithiúnacha, an 9 Eanáir 2019 agus an 3 Deireadh Fómhair 2019, dhearbhaigh TK os comhair na cúirte sin agus chuir sí in iúl go raibh sí ar an eolas faoi na hiarmhairtí a bhaineann le neamhbhailíochtú an chonartha, eadhon méid iomlán an chreidmheasa a fuair sí a aisíoc leis an mbanc, agus gur ghlac sí leis na hiarmhairtí sin agus gur thoiligh sí le neamhniú an chonartha (‘na dearbhuithe a rinne TK’). Le breithiúnas an 5 Samhain 2019, dhearbhaigh Sąd Okręgowy w Warszawie (an Chúirt Réigiúnach, Vársá) go raibh an conradh iasachta neamhbhailí mar gheall ar théarmaí éagóracha a bheith ann, agus dá n‑uireasa sin nach bhféadfaidh an conradh sin leanúint de bheith bailí.
18      An 2 Nollaig 2022, thionscain mBank imeachtaí i gcoinne TK, DJ agus JJ os comhair Sąd Okręgowy w Warszawie (an Chúirt Réigiúnach, Vársá), arb í an chúirt a rinne an tarchur í, ag iarraidh aisghabháil mhéid caipitil an chreidmheasa a íocadh le TK, móide ús mainneachtana ar an ráta reachtúil.
19      An 16 Nollaig 2024, thug an chúirt a rinne an tarchur breithiúnas páirteach lenar díbheadh éileamh mBank a mhéid a bhí sé dírithe i gcoinne DJ agus JJ.
20      Áitíonn TK gur cheart an t‑éileamh sin a dhíbhe, ag ardú, inter alia, pléadáil lena n‑éilítear go bhfuil éileamh mBank faoi urchosc.
21      Go háirithe, maíonn sí gur cuireadh an t‑éileamh arna tionscnamh ag TK, DJ agus JJ lena n‑iarrtar dearbhú go raibh an conradh iasachta neamhbhailí in iúl do mBank an 15 Eanáir 2018 agus, faoi Airteagal 118 agus Airteagal 120(1) den Chód Sibhialta, gur thosaigh an tréimhse theorann ón dáta sin agus go ndeachaigh sí in éag an 31 Nollaig 2021.
22      Tugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara, ar dtús, nach bhfuil aon amhras ann maidir le héileamh mBank a bheith ann, ann féin, ach, chun an díospóid sna príomhimeachtaí a réiteach, gur gá a chinneadh ar briseadh an tréimhse teorann le haghaidh an éilimh sin go bailí leis na dearbhuithe a rinne TK le linn na n‑imeachtaí arna dtionscnamh ag an triúr tomhaltóirí isteach.
23      I ndáil leis sin, míníonn an chúirt sin, faoi Airteagal 118 den Chód Sibhialta, gurb 3 bliana a bheidh sa tréimhse theorann le haghaidh éileamh an díoltóra nó an tsoláthróra, a rachaidh in éag ag deireadh na bliana féilire, agus, de réir cinneadh arna ghlacadh ag an Sąd Najwyższy (an Chúirt Uachtarach, an Pholainn) in 2024, go dtosaíonn an tréimhse sin ón tráth a rinne an tomhaltóir agóid den chéad uair i gcoinne an díoltóra nó an tsoláthraí maidir le cineál ceangailteach na dtéarmaí conarthacha, sa chás seo, an 15 Eanáir 2018.
24      Sa chomhthéacs sin, measann an chúirt sin go bhféadfadh dhá chur chuige a bheith ann maidir leis an gceist an bhfuil éileamh an bhainc faoi urchosc.
25      Ar an gcéad dul síos, d’fhéadfaí a mheas gurb ionann na dearbhuithe a rinne TK i gcomhthéacs na n‑imeachtaí a tionscnaíodh, go háirithe ag TK, agus admháil ar a fhiach, rud a mbeadh briseadh na tréimhse teorann le haghaidh an éilimh sin faoi Airteagal 123(1)(2) den Chód Sibhialta mar thoradh air. Sa chás sin, thosódh an tréimhse sin as an nua an 3 Deireadh Fómhair 2019 agus ní bheadh éileamh an bhainc faoi urchosc, agus mar thoradh air sin bheadh ar an gcúirt a rinne an tarchur seasamh leis an gcaingean sna príomhimeachtaí.
26      Cuireann an chúirt sin in iúl freisin go bhféadfadh sé go gcreidfeadh mBank mar thoradh ar an admháil sin go n‑urramódh TK a fiach go deonach, rud a imreodh tionchar ar chinneadh an bhainc gan caingean le haghaidh íocaíochta a thionscnamh. Sna himthosca sin, d’fhéadfadh gurb ionann díbhe a héilimh ar an bhforas go raibh an t‑éileamh faoi urchosc agus teorannú ar cheart mBank chun rochtain a fháil ar chúirt agus sárú ar phrionsabail na deimhneachta dlíthiúla agus na comhréireachta.
27      Ar an dara dul síos, tugann an chúirt sin faoi deara go bhféadfaí a mheas, trí na dearbhuithe a rinne TK d’fhonn an cinneadh lena ndearbhaítear go raibh an conradh iasachta neamhbhailí a fháil, gur ghníomhaigh TK go hainneonach chun dochair di, trína fiacha a admháil. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh briseadh na tréimhse teorann le haghaidh éileamh an bhainc leis na dearbhuithe sin a bheith contrártha d’Airteagal 7(1) de Threoir 93/13 agus do phrionsabal na héifeachtachta, ós rud é go mbeadh sé níos éasca do dhíoltóirí nó do sholáthróirí a gcearta a dhearbhú mar thoradh ar bhriseadh na tréimhse teorann mar thoradh ar admháil den sórt sin.
28      Dá measfadh an Chúirt nár briseadh an tréimhse theorann leis na dearbhuithe a rinne TK, bheadh sé fós riachtanach, dar leis an gcúirt a rinne an tarchur, scrúdú a dhéanamh an bhféadfaí na dearbhuithe sin a mheas mar iompar de chuid an fhéichiúnaí a raibh tionchar aige ar mhoill an chreidiúnaí a éileamh a agairt, rud a thabharfadh údar, faoi Airteagal 1171(2)(3) den Chód Sibhialta, le neamhaird a thabhairt ar dhul in éag na tréimhse teorann le haghaidh éileamh mBank.
29      Is sa chomhthéacs sin a chinn Sąd Okręgowy w Warszawie (Cúirt Dúiche Vársá, an Pholainn) bac a chur ar na himeachtaí agus an cheist seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt le haghaidh réamhrialú:
‘An bhfuil Airteagal 7(1) de Threoir [93/13] chomh maith le prionsabail na héifeachtachta, na comhréireachta, na deimhneachta dlíthiúla agus leis an gceart chun [chun rochtain a fháil ar chúirt] le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc ar reachtaíocht náisiúnta a léiriú ag cúirt sa chaoi:
–        go [mbristear] an tréimhse teorann le haghaidh éileamh [an díoltóra nó an tsoláthróra] go n‑aisíocfadh tomhaltóir íocaíochtaí [míchuí] de réir conartha, a cuireadh ar neamhní mar gheall ar théarmaí éagóracha conarthacha a bheith ann, trí dhearbhú a chur isteach ag tomhaltóir [go raibh sé ar an eolas], i gcás neamhnithe an chonartha, nach mór dó an [íocaíocht] a fuair sé de réir an chonartha neamhbhailí [a aiseag],
–        go bhféadfadh cur isteach an dearbhaithe thuas ag an tomhaltóir a bheith ina údar le neamhaird a thabhairt ar éag na tréimhse teorann le haghaidh an éilimh de chuid an [díoltóir nó an soláthróir] i gcoinne an tomhaltóra?’
Breithniú ar na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
30      Leis an gcéad chuid den cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 7(1) de Threoir 93/13 agus prionsabal na héifeachtachta, agus an ceart chun rochtain a fháil ar chúirt agus prionsabail na comhréireachta agus na deimhneachta dlíthiúla á gcur san áireamh, a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar léiriú breithiúnach ar reachtaíocht náisiúnta faoina mbristear an tréimhse theorann le haghaidh éileamh an díoltóra nó an tsoláthróra le dearbhú, arna dhéanamh ag tomhaltóir i gcomhthéacs réamhimeachtaí a bhaineann le hiarratas ar chonradh iasachta ina bhfuil téarmaí éagóracha a neamhbhailíochtú, go bhfuil an tomhaltóir sin ar an eolas go gceanglófaí air, mar thoradh ar an neamhbhailíochtú sin, an íocaíocht a fuair sé ón díoltóir nó ón soláthróir a aiseag.
31      Ceanglaítear le hAirteagal 7(1) de Threoir 93/13 ar na Ballstáit a áirithiú, ina gcórais dlí náisiúnta, gurb ann do mhodhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha chun cosc a chur ar úsáid leanúnach a bheith á baint as téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí ag díoltóirí nó ag soláthróirí.
32      In éagmais rialacha an Aontais ar an ábhar, is faoi chóras dlí náisiúnta gach Ballstáit atá sé, i gcomhréir le prionsabal an neamhspleáchais nós imeachta, rialacha nós imeachta a bhunú le haghaidh caingne a bheartaítear chun na cearta a fhaigheann daoine aonair ó dhlí an Aontais a chosaint, ar choinníoll, áfach, nach lú fabhar iad na rialacha sin i gcomparáid leis na rialacha lena rialaítear gníomhartha comhchosúla intíre (prionsabal na coibhéise) agus, nach bhfágann siad go mbeadh sé dodhéanta nó ródheacair i gcleachtas na cearta arna dtabhairt le dlí an Aontais a fheidhmiú (prionsabal na héifeachtachta) (breithiúnas an 22 Aibreán 2021,
Profi Credit Slovakia,
C‑485/19, EU:C:2021:313, mír 52 agus an cásdlí dá dtagraítear).
33      Ba cheart a mheabhrú, ar an gcéad dul síos, de réir cásdlí socair, nach mór téarma conarthach a dhearbhaítear a bheith éagórach a mheas, i bprionsabal, mar théarma nárbh ann dó riamh, agus mar thoradh air sin nach féidir go mbeadh aon éifeacht aige ar an tomhaltóir. Dá bhrí sin, ní mór é a bheith d’éifeacht ag dearbhú breithiúnach go bhfuil téarma den sórt sin éagórach, i bprionsabal, an tomhaltóir a chur ar ais sa staid dhlíthiúil agus fhíorasach ina mbeadh sé mura mbeadh an téarma tar éis a bheith ann,
inter alia trí cheart a bhunú chun aiseag na sochar a fuair an díoltóir nó an soláthróir go míchuí, chun aimhleasa an tomhaltóra, ar bhonn an téarma éagóraigh sin (breithiúnas an 15 Meitheamh 2023,
Bank M. (Iarmhairtí neamhniú an chonartha),
C‑520/21, EU:C:2023:478, mír 65 agus an cásdlí dá dtagraítear). Is amhlaidh atá i gcás go n-eascraíonn ní hamháin neamhniú na dtéarmaí sin as cineál éagórach téarma amháin nó níos mó i gconradh arna thabhairt i gcrích idir tomhaltóir agus díoltóir nó soláthróir, ach neamhbhailíocht an chonartha ina iomláine freisin (féach, chuige sin, breithiúnas an 15 Meitheamh 2023,
Bank M. (Iarmhairtí neamhniú an chonartha),
C‑520/21, EU:C:2023:478, mír 66 agus an cásdlí dá dtagraítear).
34      Ní mór an cuspóir sin maidir leis an tomhaltóir a chur ar ais sa staid dhlíthiúil agus fhíorasach ina mbeadh sé mbeadh an téarma tar éis a bheith ann a shaothrú i gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, ar prionsabal ginearálta de dhlí an Aontais é, lena gceanglaítear ar reachtaíocht náisiúnta lena gcuirtear an dlí sin chun feidhme gan dul thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir atá á shaothrú a bhaint amach (breithiúnas an 23 Samhain 2023,
Provident Polska,
C‑321/22, EU:C:2023:911, mír 85).
35      Shárófaí prionsabal na comhréireachta dá ndéanfaí restitutio in integrum a eisiamh i leith an díoltóra nó an tsoláthróra. Dá bhrí sin, ní mór gur oibleagáid fhrithpháirteach í an oibleagáid aisig, tar éis neamhbhailíochtú conartha iasachta ina bhfuil téarmaí éagóracha, ní fhéadfaidh an banc, áfach, cúiteamh a iarraidh ar an tomhaltóir a théann thar aisíocaíocht an chaipitil a íocadh i leith chomhlíonadh an chonartha sin mar aon le híocaíocht úis mainneachtana ar an ráta reachtúil ó dháta an fhógra fhoirmiúil (féach, chuige sin, breithiúnas an 7 Nollaig 2023,
mBank (Dearbhú an tomhaltóra),
C‑140/22, EU:C:2023:965, mír 62).
36      Ina theannta sin, is féidir a áirithiú leis an éifeacht aisig a bhaineann le neamhbhailíochtú conartha iasachta ina bhfuil téarmaí éagóracha, rud a thugann údar freisin le héileamh
na hinstitiúide baincéireachta ar aiseag, nach mbeidh saibhriú éagórach an tomhaltóra mar thoradh ar chosaint na gceart a ráthaítear le dlíchóras an Aontais (féach, de réir analaí, breithiúnas an 13 Iúil 2006,
Manfredi agus páirtithe eile,
C‑295/04 go C‑298/04, EU:C:2006:461, mír 94).
37      Sa chomhthéacs sin, ba cheart a thabhairt faoi deara, ar an dara dul síos, nach mbaineann briseadh na tréimhse teorann le haghaidh éileamh an díoltóra nó an tsoláthróra ar aiseag mar thoradh ar admháil an tomhaltóra ar a fhiacha, i bprionsabal, an bonn d’fheidhmiú a chirt chun aiseag na sochar a fuair an díoltóir nó an soláthróir go míchuí,
ag an tomhaltóir sin,
ar bhonn téarmaí éagóracha, rud a fhágfaidh go gcuirfear an tomhaltóir ar ais sa staid dhlíthiúil agus fhíorasach ina mbeadh sé mura mbeadh na téarmaí sin ann.
38      Ar an tríú dul síos, is léir ón gcásdlí, maidir le hoibleagáid na cúirte náisiúnta téarmaí éagóracha a eisiamh, más gá uaithi féin, i gcomhréir le hAirteagal 6(1) de Threoir 93/13, nach gceanglaítear ar an gcúirt sin cur i bhfeidhm téarma a eisiamh mura bhfuil sé ar intinn ag an tomhaltóir, tar éis dó a bheith curtha ar an eolas ag an gcúirt sin, a mhaíomh go bhfuil sé éagórach agus neamhcheangailteach, agus ar an gcaoi sin toiliú saor agus feasach a thabhairt don téarma sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 3 Deireadh Fómhair 2019,
Dziubak,
C‑260/18, EU:C:2019:819, mír 53 agus an cásdlí dá dtagraítear).
39      Chun go mbeidh an tomhaltóir in ann a thoiliú saor agus feasach a thabhairt maidir le téarma éagórach a eisiamh nó maidir lena chur i bhfeidhm, in ainneoin a chineáil éagóraigh, is faoin gcúirt náisiúnta atá sé, dá bhrí sin, na hiarmhairtí dlíthiúla a d’fhéadfadh a bheith ag baint le deireadh a chur leis an téarma éagórach a chur in iúl do na páirtithe, i gcomhthéacs rialacha náisiúnta nós imeachta agus i bhfianaise phrionsabal na cothroime in imeachtaí sibhialta, go hoibiachtúil agus go cuimsitheach (féach, chuige sin, breithiúnas an 15 Meitheamh 2023,
Bank M. (Iarmhairtí neamhniú an chonartha),
C‑520/21, EU:C:2023:478, mír 48). Tá faisnéis den sórt sin níos tábhachtaí fós i gcás go bhféadfadh neamhchur i bhfeidhm an téarma éagóraigh a bheith ina chúis le neamhbhailíochtú an chonartha ina iomláine, rud a d’fhéadfadh an tomhaltóir a nochtadh d’éilimh ar aiseag (breithiúnas an 16 Márta 2023,
M.B. agus páirtithe eile (Éifeachtaí le neamhbhailiú conartha),
C‑6/22, EU:C:2023:216, mír 40).
40      I ndáil leis sin, is léir ón ordú tarchuir, nuair a cheistigh an chúirt a éisteann an chaingean ar an gconradh iasachta a neamhbhailíochtú faoi dhó é, gur luaigh TK sa chéad áit, gur thuig sí agus gur ghlac sí leis gur fhág neamhbhailíocht an chonartha go raibh sé de cheangal uirthi an méid creidmheasa a fuarthas a aisíoc
le mBank agus sa dara háit,
gur choinnigh sí a iarratas ar bun mar sin féin.
41      Sa chomhthéacs sin, ba cheart a thabhairt faoi deara nach féidir leis an bhfaisnéis a cheanglaítear ar an gcúirt náisiúnta a sholáthar don tomhaltóir de réir bhrí an chásdlí a luaitear i mír 39 den bhreithiúnas seo a bheith ina cúis le hoibleagáid a bheith ar an tomhaltóir míniú mionsonraithe a thabhairt ar na rialacha dlíthiúla uile a d’fhéadfadh a bheith infheidhme maidir le héileamh an díoltóra nó an tsoláthróra ar aiseag, amhail na rialacha sin a bhaineann le briseadh na tréimhse teorann le haghaidh éileamh an díoltóra nó an tsoláthróra. Is leor an fíoras go gcuirtear ar an eolas é faoina oibleagáid an caipiteal a fuarthas ar iasacht agus an t‑ús mainneachtana a aiseag chun a chur ar chumas an tomhaltóra sin na hiarmhairtí dlíthiúla a eascraíonn as neamhbhailíochtú an chonartha iasachta a thuiscint agus a mheasúnú mar gheall ar na téarmaí éagóracha atá ann agus, ar an gcaoi sin, toiliú saor agus feasach a thabhairt don neamhbhailíochtú sin. Sna himthosca sin, ní bhaineann sé le hábhar go raibh sé i gceist i ndáiríre leis na dearbhuithe a rinne an tomhaltóir sin an conradh a neamhbhailíochtú agus ní bhriseadh na tréimhse teorann le haghaidh éileamh an díoltóra nó an tsoláthróra sin.
42      Ar an gceathrú dul síos agus ar deireadh, ba cheart a mheabhrú go bhfuil sé d’aidhm ag prionsabal na deimhneachta dlíthiúla faoi dhlí an Aontais, dá dtagraíonn an chúirt a rinne an tarchur freisin, de réir chásdlí socair na Cúirte, a áirithiú go bhfuil cásanna agus caidrimh dhlíthiúla fós intuartha (breithiúnas an 16 Deireadh Fómhair 2019,
Agrárminiszter,
C‑490/18, EU:C:2019:863, mír 35 agus an cásdlí dá dtagraítear). Dá bhrí sin, ní chuirtear cosc leis an bprionsabal sin ar riail dlí náisiúnta lena bhforáiltear go mbrisfear an tréimhse theorann is infheidhme maidir le héileamh an díoltóra nó an tsoláthróra trí fhiacha an tomhaltóra leis an díoltóir nó leis an soláthróir a admháil, go háirithe ós rud é, mar a luann an chúirt a rinne an tarchur, tar éis an admháil sin, go bhféadfadh an díoltóir nó an soláthróir sin a bheith ag súil go n‑íocfaidh an tomhaltóir sin a fhiacha go deonach agus, dá bhrí sin, go gcuirfí siar a chaingean dlí chun a éileamh a aisghabháil.
43      Is féidir le riail dlí náisiúnta den sórt sin ceart an díoltóra nó an tsoláthróra chun rochtain a fháil ar chúirt a ráthú freisin, a mhéid, tar éis don tomhaltóir é a admháil, a d’fhéadfadh an díoltóir nó an soláthróir sin foráil a dhéanamh, faoin dlí náisiúnta, go dtosóidh an tréimhse theorann is infheidhme maidir lena éileamh as an nua, agus, i gcás gurb iomchuí, go bhfeidhmeoidh sé a cheart chun rochtain a fháil ar chúirt agus an tréimhse sin á cur san áireamh.
44      I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, is é an freagra ar an gcéad chuid den cheist nach mór Airteagal 7(1) de Threoir 93/13 agus prionsabal na héifeachtachta, agus an ceart chun rochtain a fháil ar chúirt agus prionsabail na comhréireachta agus na deimhneachta dlíthiúla á gcur san áireamh, a léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc leo ar léiriú breithiúnach ar reachtaíocht náisiúnta faoina mbristear an tréimhse theorann le haghaidh éileamh an díoltóra nó an tsoláthróra le dearbhú, arna dhéanamh ag tomhaltóir i gcomhthéacs réamhimeachtaí a bhaineann le hiarratas ar chonradh iasachta ina bhfuil téarmaí éagóracha a neamhbhailíochtú, go bhfuil an tomhaltóir sin ar an eolas go gceanglófaí air, mar thoradh ar an neamhbhailíochtú sin, an íocaíocht a fuair sé ón díoltóir nó ón soláthróir a aiseag.
45      I bhfianaise an fhreagra a tugadh ar an gcéad chuid den cheist, ní gá freagra a thabhairt ar an dara cuid den cheist, atá bunaithe ar an toimhde go bhfuil briseadh na tréimhse teorann d’éileamh an díoltóra nó an tsoláthróra ar neamhréir le dlí an Aontais.
Costais
46      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Naoú Dlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 7(1) de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra, agus prionsabail na héifeachtachta, agus an ceart chun rochtain a fháil ar chúirt agus prionsabail na comhréireachta agus na deimhneachta dlíthiúla á gcur san áireamh,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní chuirtear cosc leo ar léiriú breithiúnach ar reachtaíocht náisiúnta faoina mbristear an tréimhse theorann le haghaidh éileamh an díoltóra nó an tsoláthróra le dearbhú, arna dhéanamh ag tomhaltóir i gcomhthéacs réamhimeachtaí a bhaineann le hiarratas ar chonradh iasachta ina bhfuil téarmaí éagóracha a neamhbhailíochtú, go bhfuil an tomhaltóir sin ar an eolas go gceanglófaí air, mar thoradh ar an neamhbhailíochtú sin, an íocaíocht a fuair sé ón díoltóir nó ón soláthróir a aiseag.
Sínithe
*      Teanga an cháis: an Pholainnis.
i      Is ainm bréige é ainm an cháis seo. Ní fhreagraíonn sé d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí.