Eagrán sealadach
TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA
SPIELMANN
arna tabhairt an 13 Samhain 2025 (1)
Cás C‑523/24
Sociedad Civil Catalana, Asociación Cívica y Cultural (SCC),
Ministerio Fiscal
v
RAS,
AAT,
IGA,
ARMG,
ANMG,
NMF,
ARM,
LBC,
RFB,
FHM,
MMT,
MOQ,
MOP,
ASD,
JTN,
JNB,
TPR,
OJV,
RRR,
DBC,
JGV,
EAC,
EH,
MKEK,
SML,
AVO,
MAB,
JMSI,
LPG,
CPO,
CPC,
ACO,
AMC,
ACJ,
FGS
(Iarraidh ar réamhrialú ón Tribunal de Cuentas (an Chúirt Iniúchóirí, an Spáinn))
(Tarchur chun réamhrialú – Bainistiú cistí poiblí i gcomhthéacs ghluaiseacht neamhspleáchais na Catalóine – Nós imeachta maidir le dliteanas cuntasaíochta – Comhoiriúnacht Dhlí orgánach 1/2024 maidir le pardún do normalú institiúideach, polaitiúil agus sóisialta sa Chatalóin le dlí an Aontais – Airteagal 325 CFAE – Leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh a chosaint – An dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE – Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh – Dlínse na Cúirte Breithiúnais – Uastréimhse 2 mhí chun an pardún a chur i bhfeidhm – Ceart éisteachta an pháirtí a thionscain an chaingean ar mhaithe le leas an phobail – Gan imeachtaí a chur ar fionraí agus scaoileadh éigeantach beart réamhchúraim i gcás iarraidh ar réamhrialú)
Clár
I.
Réamhrá
II.
An dlí lena mbaineann
A.
Dlí an Aontais Eorpaigh
B.
Dlí na Spáinne
1.
An Bunreacht
2.
Dlí orgánach 2/1982 de TCU
3.
Dlí 7/1988 maidir le feidhmiú TCU
4.
Dlí orgánach 6/1985 maidir leis na Breithiúna
5.
Dlí 1/2000 maidir le Cód an Nós Imeachta Sibhialta
6.
LOA
III.
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
IV.
Anailís
A.
Inghlacthacht na hiarrata ar réamhrialú: an bhfuil TCU mar ‘chúirt nó binse’ de réir bhrí Airteagal 267 CFAE?
B.
Na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
1.
Réamhbharúlacha: pardún agus dlí an Aontais Eorpaigh
2.
Éifeacht dhíobhálach ar leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh a bheith ann (an chéad, an tríú, an ceathrú agus an cúigiú ceist)
(a)
An chéad cheist
(b)
An tríú, an ceathrú agus an cúigiú ceist
3.
Comhoiriúnacht LOA leis an smacht reachta (an dara, an séú, an seachtú agus an tochtú ceist)
(a)
Dlínse na Cúirte Breithiúnais
(b)
Inghlacthacht
(c)
Substaint an cháis
(1)
Réamhbharúlacha
(2)
An dara ceist
(3)
An seachtú ceist
(4)
An séú agus an tochtú ceist
V.
Conclúid
I.      Réamhrá
1.        Tagann an focal Fraincise ‘amnistie’ [pardún] ón bhfocal Gréigise ‘amnēstía’ (amnēstía), rud a thugann le fios go bhfuil dearmad á dhéanamh, (2) díreach cosúil leis an bhfocal ‘aimnéise’, a bhfuil an t‑eitimeolaíocht chéanna aige leis. (3) Ach críochnaíonn an chomparáid ansin: is teagmhas neamhbheartaithe, breoiteacht, neamhord cuimhne í an aimnéis, a tharlaíonn uaireanta mar thoradh ar shéanadh réaltachta san am atá thart. Os a choinne sin, is toradh ar rogha pholaitiúil é pardún, an rogha dearmad a dhéanamh – maoirseacht nach bhfuil taismeach ná neamhdheonach, ach a mhalairt; d’aon ghnó agus de réir dlí. Is pardún comhchoiteann é, arna dheonú ag údarás ceannasach, de ghnáth mar gheall ar chion a dhéantar i gcoinne an Stáit. (4) Is é an aidhm atá leis coinbhleachtaí a dhíghéarú de bharr imeachtaí a chruthaigh deighilt pholaitiúil agus shóisialta laistigh de dhaonra ar leith agus ‘an leathanach a athrú’. (5)
2.        Mar sin féin, is beart casta é pardún a ghlactar leis an aidhm cionta a mhaitheamh, ach is féidir leis a bheith ina ionstraim chun saoirse ó phionós a dheonú. Dá bhrí sin, osclaítear díospóireacht íogair nuair a ghlactar le beart pardún: an ionann é agus sárú comhionannais atá contrártha le coincheap an cheartais? (6) Nó an léiriú é ar cheartas a ‘chuirtear i bhfeidhm i ndiaidh’ (7) coinbhleachtaí sóisialta?
3.        An 10 Meitheamh 2024, ghlac Cortes Generales (Parlaimint na Spáinne) Ley Orgánica 1/2024 de amnistía para la normalización institucional, política y social en Cataluña (Dlí Orgánach 1/2024 maidir le pardún do normalú institiúideach, polaitiúil agus sóisialta sa Chatalóin)
(‘LOA’). (8) Áirítear i raon feidhme ábhartha agus ama LOA gníomhartha as a n‑eascraíonn dliteanas coiriúil, riaracháin nó airgid phoiblí a dhéantar i gcomhthéacs reifreann neamhspleáchais na Catalóine agus iad siúd a dhéantar i gcomhthéacs phróiseas neamhspleáchais na Catalóine.
4.        Is cinnte gur spreag LOA díospóireacht dhomhain agus nimhneach san aicme pholaitiúil, sna hinstitiúidí, sa bhreithiúnacht, sa saol acadúil agus, ar bhonn níos ginearálta, i sochaí na Spáinne.
5.        Ó thaobh an dlí de, cuireadh ceist dhlíthiúlacht LOA faoi bhráid an Tribunal Constitucional (an Chúirt Bhunreachtúil, an Spáinn) le déanaí trí achomharc bunreachtúil. Cé is moite de dhá fhoráil, dhearbhaigh an Chúirt sin go raibh LOA i gcomhréir leis an Constitución española (Bunreacht na Spáinne; ‘an Bunreacht’) (9) i mbreithiúnas an 26 Meitheamh 2025. (10)
6.        Sa chomhthéacs sin, tharchuir an Tribunal de Cuentas (an Chúirt Iniúchóirí, an Spáinn)
(‘TCU’) iarraidh ar réamhrialú chuig an gCúirt Bhreithiúnais maidir le comhoiriúnacht forálacha áirithe lena rialaítear deonú an phardúin atá i gceist le cosaint leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh, dá bhforáiltear go háirithe le hAirteagal 325 CFAE, agus le prionsabal na cosanta breithiúnaí éifeachtaí a chumhdaítear sa dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE.
7.        Tabharfaidh an cás seo, a bhfuil impleachtaí bunreachtúla suntasacha aige do dhlí an Aontais Eorpaigh, deis don Chúirt Bhreithiúnais rialú a thabhairt ar an gceist nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe seo maidir lena hathbhreithniú breithiúnach ar dhlí pardún arna ghlacadh ag ceann de Bhallstáit an Aontais Eorpaigh agus raon feidhme an athbhreithnithe sin.
II.    An dlí lena mbaineann
A.      Dlí an Aontais Eorpaigh
8.        Tá Airteagail 267 agus 325 CFAE,
Airteagal 23 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh,
agus an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE agus Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (
‘an Chairt’) ábhartha sa chás seo.
B.      Dlí na Spáinne
1.      An Bunreacht
9.        Foráiltear le hAirteagal 136 den Bhunreacht:
‘1.      Is é [TCU] an t‑uaschomhlacht a bheidh freagrach as iniúchadh a dhéanamh ar chuntais agus ar bhainistiú eacnamaíoch an Stáit, agus na hearnála poiblí.
Tá sé freagrach go díreach do Cortes Generales [Parlaimint na Spáinne] agus comhlíonann sé a fheidhmeanna maidir le scrúdú agus fíorú chuntas ginearálta an Stáit trí tharmligean uathu.
2.      Beidh cuntais Stáit agus earnála poiblí an Stáit faoi réir [TCU] agus déanfaidh [TCU] iad a iniúchadh.
Déanfaidh [TCU] tuarascáil bhliantúil a chur faoi bhráid Cortes Generales [Parlaimint na Spáinne] ina leagfar amach, i gcás inarb iomchuí, na sáruithe a rinneadh, ina thuairim, nó an dliteanas a tabhaíodh, gan dochar dá chumhachtaí féin.
3.      Beidh an neamhspleáchas agus an do-inaistritheacht chéanna ag comhaltaí [TCU] agus beidh siad faoi réir na neamh-chomhoiriúnachtaí céanna le breithiúna.
4.      Beidh comhdhéanamh, eagrú agus feidhmeanna [TCU] faoi rialú dlí orgánaigh.’
2.      Dlí orgánach 2/1982 de TCU
10.      Foráiltear le hAirteagal 5 de Ley Orgánica 2/1982 del Tribunal de Cuentas (Dlí Orgánach 2/1982 de TCU), an 12 Bealtaine 1982,
(‘LOTCU’) (11) go ‘gcomhlíonfaidh [TCU] a fheidhmeanna go neamhspleách agus i gcomhréir leis an dlíchóras.’
11.      Le hAirteagal 15 LOTCU sainmhínítear raon feidhme na dlínse i ndáil le cistí poiblí:
‘1.      Déanfar imeachtaí breithiúnacha a bhaineann le cistí poiblí, a thagann faoi dhlínse [TCU], a fheidhmiú i leith na gcuntas a bheidh i seilbh daoine a fhaigheann, a rialaíonn, a bhainistíonn, a choinníonn nó a úsáideann sócmhainní poiblí, cistí poiblí nó urrúis rialtais.
2.      Cumhdaítear leis an dlínse in ábhair cistí poiblí airgead poiblí nó urrúis rialtais, chomh maith le hoibleagáidí coimhdeacha a thugtar mar ráthaíocht ar a mbainistíocht.’
12.      Foráiltear le hAirteagal 17 de LOTCU:
‘1.      Tá dlínse in ábhair cistí poiblí riachtanach agus neamh-insínte, eisiach agus iomlán.
2.      Cumhdaítear leis, d’aon toisc chun a dhualgais a chomhlíonadh, eolas ar cheisteanna réamhrialaithe agus ceisteanna de chineál teagmhasach, seachas ceisteanna de chineál coiriúil, a mhéid is réamhchoinníoll riachtanach iad chun dliteanas i leith cistí poiblí a dhearbhú agus a mhéid a bhaineann siad go díreach leo, agus chun na críche sin amháin.
3.      Ní bheidh aon éifeacht ag an mbreithiúnas a thabharfar lasmuigh den réimse dlínse in ábhair cistí poiblí.’
3.      Dlí 7/1988 maidir le feidhmiú TCU
13.      Foráiltear le hAirteagal 49(1) agus (3) de Ley 7/1988 de Funcionamiento del Tribunal de Cuentas (Dlí 7/1988, maidir le feidhmiú TCU), an 5 Aibreán 1988
(‘LFTCU’): (12)
‘1.      Éisteann an chúirt chuntasaíochta le héilimh ar dhliteanas a asbhaintear ina gcoinne, de réir na gcuntas atá le tabhairt ag gach duine atá freagrach as cistí poiblí nó ionstraimí poiblí a bhainistiú, i gcás ina mbíonn mar thoradh orthu, d’aon ghnó, mí-iompar tromchúiseach nó faillí thromchúiseach, damáiste do na cistí sin nó éifeachtaí mar thoradh ar ghníomhaíochtaí nó neamhghníomhartha atá contrártha leis na dlíthe lena rialaítear an córas buiséadach agus cuntasaíochta is infheidhme maidir le heintitis san earnáil phoiblí nó, de réir mar a bheidh, do dhaoine nó d’eintitis a fhaigheann deontais, creidmheasanna, ráthaíochtaí nó cabhair eile ón earnáil sin. Níl dliteanas coimhdeach aige, i gcás inarb ionann dliteanas díreach, a dearbhaíodh roimhe sin agus nach raibh sé éifeachtach, agus dliteanas cuntasaíochta.
[...]
3.      I gcás inar cion coiriúil iad na gníomhartha de réir bhrí Airteagal 18(2) de [LOTCU], staonfaidh an chúirt nó binse ar tugadh an cás os a comhair ón dliteanas cuntasaíochta a éisteacht tríd an gcúlra is gá chun go sonróidh [TCU] an méid damáiste a rinneadh do chistí
nó sócmhainní poiblí a chur ar aghaidh chuig [TCU].’
14.      Foráiltear le hAirteagal 67 de LFTCU:
‘1.      Féadfaidh an Ministerio Fiscal [Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí, an Spáinn], an Letrado Stáit [Seirbhís dlí an Stáit] nó ionadaí dlíthiúil an eintitis earnála poiblí lena mbaineann iarratas a dhéanamh ar ordú um chaomhnú shócmhainní na bhfreagróirí ar dhliteanas cuntasaíochta sna cásanna agus i gcomhréir leis na rialacha a leagtar síos i gCód an Nós Imeachta Sibhialta, chun na freagrachtaí cuntasaíochta a fhéadfar a dhearbhú in imeachtaí cúirte an [TCU] a ráthú, gan aon urrús a bheith ag teastáil chun an t‑ordú sin a dhéanamh.
2.      Chuige sin, measfar gur doiciméad leordhóthanach iad na céimeanna inar sonraíodh méid na bhfreagrachtaí cuntasaíochta go sealadach, dá dtagraítear in Airteagail 45 agus 47 den Dlí seo, chun ceapadh a cheadú.
3.      Má iarradh agus má fuarthas an t‑ordú um chaomhnú sular taisceadh an t‑iarratas, ní mór é a bhailíochtú nuair a bheidh an chéim sin curtha i gcrích sna himeachtaí breithiúnacha ábhartha nó, i gcás inarb iomchuí, i mbarúlacha Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí.’
15.      Foráiltear le hAirteagal 74(1) de LFTCU:
‘Sna himeachtaí cúirte de reintegro por alcance [nós imeachta um rótharraingt gan údar a líonadh i ndáil le dliteanas daoine atá freagrach as cistí poiblí a láimhseáil, glacfar na réamhchúraimí seo a leanas], gan dochar do na nósanna imeachta a leagtar síos don bhreithiúnas dearbhaitheach comhfhreagrach:
1a.      Beidh na fíorais teoranta go heisiach do chásanna claonchasadh nó míleithreasú de réir mar a shainítear leis an Dlí seo.
[…]’
4.      Dlí orgánach 6/1985 maidir leis na Breithiúna
16.      Foráiltear le hAirteagal 418(11) de Ley Orgánica 6/1985 del Poder Judicial (Dlí Orgánach 6/1985 maidir leis na Breithiúna) an 1 Iúil 1985 (13) (‘LOPJ’) gur mí-iompar tromchúiseach é moill gan údar maidir le himeachtaí nó cásanna a thionscnamh nó a láimhseáil os comhair cúirt nó binse agus a dhualgais á gcomhlíonadh aige nó aici, ach amháin más mí-iompar an‑tromchúiseach é.
5.      Dlí 1/2000 maidir le Cód an Nós Imeachta Sibhialta
17.      Faoi Airteagal 216 de Ley 1/2000 de Enjuiciamiento Civil (Dlí 1/2000 maidir le Cód an Nós Imeachta Sibhialta), an 7 Eanáir 2000 (‘LEC’), ina leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (14):
‘Cinneann na cúirteanna sibhialta na cásanna os a gcomhair ar bhonn na bhfíricí, na fianaise agus aighneachtaí na bpáirtithe, ach amháin i gcás ina bhforáiltear a mhalairt le dlí i gcásanna áirithe.’
18.      Foráiltear le hAirteagal 434 de LEC:
‘1.      Tabharfar an breithiúnas laistigh de [20] lá tar éis an triail a thabhairt chun críche.
2.      Más rud é, laistigh den tréimhse a fhorordaítear le haghaidh breithiúnais agus de réir fhorálacha na n‑airteagal seo a leanas, go n‑ordaítear bearta críochnaitheacha, cuirfear an tréimhse le haghaidh breithiúnais ar fionraí.
3.      [...]’
19.      Foráiltear le hAirteagal 435 de LEC:
‘1.      Is ar iarratas ó pháirtí amháin a fhéadfaidh an chúirt, le hordú, bearta fiosrúcháin críochnaitheacha a ordú i gcomhréir leis na rialacha seo a leanas:
1a.      Ní thabharfar aird chríochnaitheach ar fhianaise a d’fhéadfadh na páirtithe a thairiscint go cuí, lena n‑áirítear fianaise a d’fhéadfaí a chur isteach tar éis don chúirt a chur in iúl do na páirtithe a dtagraítear dóibh in Airteagal 429(1).
2a.      I gcás nár tíolacadh ceann de na píosaí fianaise ar glacadh léi, ar chúiseanna nach féidir a chur i leith an pháirtí a chuir an fhianaise sin faoi bhráid.
3a.      Déanfar fianaise ábhartha a bhaineann le fíorais nua-aitheanta dá bhforáiltear in Airteagal 286 a ghlacadh agus a riar freisin.
2.      Go heisceachtúil, féadfaidh an chúirt, uaithi féin nó arna iarraidh sin do pháirtí, a ordú go dtabharfar tuilleadh fianaise ar aird ar fhíorais ábhartha, ar a bhfuiltear ag brath in am trátha, murar éirigh leis an bhfianaise a cuireadh i láthair roimhe sin mar gheall ar imthosca atá imithe ar ceal cheana agus nach bhfuil neart ná dícheall ag na páirtithe orthu, ar choinníoll go bhfuil forais shubstaintiúla ann lena chreidiúint go dtabharfaidh an fhianaise nua cinnteacht maidir leis na fíorais sin.
Sa chás sin, ní mór na himthosca agus na forais sin a leagan amach go mion san ordú lena n‑ordaítear na bearta.’
20.      Foráiltear le hAirteagal 436 de LEC:
‘1.      Déanfaidh an Letrado de la Administración de Justicia [Cláraitheoir] na bearta arna nglacadh i gcomhréir le forálacha na n‑airteagal roimhe seo, laistigh de 20 lá agus ar an dáta arna shocrú chuige sin, más gá, i gcomhréir leis na nósanna imeachta a leagtar síos leis an Dlí seo maidir le tástálacha a n‑aicme. A luaithe a dhéanfar sin, féadfaidh na páirtithe meabhrán a chur i láthair ar an gcúigiú lá ina ndéanfar achoimre agus measúnú ar an toradh.
2.      Tosóidh an teorainn ama do bhreithiúnas arís ar dhul in éag don tréimhse a fhorordaítear do na páirtithe chun an meabhrán dá dtagraítear sa mhír roimhe seo a thaisceadh.’
6.      LOA
21.      Foráiltear le hAirteagal 1 de LOA, dar teideal ‘Raon feidhme oibiachtúil’:
‘1.      Na gníomhartha seo a leanas as a n‑eascraíonn dliteanas choiriúil, riaracháin nó i ndáil le cistí poiblí arna ndéanamh i gcomhthéacs na gcomhairliúchán a reáchtáladh sa Chatalóin an 9 Samhain 2014 agus an 1 Deireadh Fómhair 2017, a n‑ullmhúchán nó a n‑iarmhairtí, ar choinníoll go ndearnadh iad idir an 1 Samhain 2011 agus an 13 Samhain 2023, agus na gníomhartha seo a leanas, arna ndéanamh idir na dátaí sin i gcomhthéacs phróiseas neamhspleáchais na Catalóine, mar a thugtar air, tugtar pardún ina leith, fiú mura bhfuil siad nasctha leis na comhairliúcháin thuas nó mura ndearnadh iad tar éis na gcomhairliúchán thuas:
(a)      Gníomhartha a dhéantar d’fhonn scaradh nó neamhspleáchas na Catalóine a éileamh, a chur chun cinn nó a fháil, chomh maith leo siúd a rannchuidigh leis na cuspóirí sin a bhaint amach.
[...]
Áirítear leis sin freisin gníomhartha a dhéantar i gcáil phearsanta nó institiúideach chun an tionscadal neamhspleách a phoibliú, faisnéis a bhailiú agus eolas a fháil ar thaithí chomhchosúil, nó eintitis phoiblí nó phríobháideacha eile a spreagadh chun tacú le neamhspleáchas na Catalóine.
Ar an gcaoi chéanna, áirítear leis gníomhartha atá nasctha go díreach nó go hindíreach leis an bpróiseas neamhspleáchais, mar a thugtar air, a forbraíodh sa Chatalóin nó le ceannairí neamhspleácha sa phróiseas sin, a dhéanann aon duine a chuir cúnamh, comhoibriú, comhairle d’aon chineál, ionadaíocht, cosaint nó slándáil ar fáil go follasach dóibh siúd atá freagrach as an iompar dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo, nó a bhailigh faisnéis chuige sin.
(b)      Gníomhartha a rinneadh d’fhonn comhairliúcháin a tionóladh sa Chatalóin an 9 Samhain 2014 agus an 1 Deireadh Fómhair 2017 nó comhairliúcháin ar dearbhaíodh go raibh a gcomóradh nó a reáchtáil neamhdhleathach a thionól, a chur chun cinn nó a fháil, ag daoine nach raibh inniúil chun na críche sin, chomh maith le gníomhartha a chuideodh leis na comhairliúcháin sin a sheoladh.
[...]
(c)      Diúltuithe géillte, is cuma cén cineál iad, cur isteach ar an ord poiblí, ionsaithe ar údarás, ar a oifigigh agus ar oifigigh phoiblí, nó gníomhartha éirí amach a rinneadh d’fhonn na comhairliúcháin phobail dá dtagraítear i bhfomhír (b) den mhír seo a reáchtáil nó a n‑iarmhairtí, agus aon ghníomh eile a aicmítear mar chion a dhéantar leis an intinn chéanna.
Ar aon chuma, measfar go n‑áireofar ann [...] aon ghníomh eile arb é atá ann dlíthe, rialacha nó cinntí a ghlacadh nó a chur chun feidhme ag údaráis phoiblí nó ag oifigigh phoiblí, a dhéantar d’fhonn na comhairliúcháin i measc an phobail dá dtagraítear i bhfomhír (b) den mhír seo a chumasú, a spreagadh nó rannchuidiú leis na comhairliúcháin sin a reáchtáil.
[...]
2.      Déanfar gníomhartha as a n‑eascraíonn dliteanas coiriúil, riaracháin nó cistí poiblí arna leasú de bhun mhír 1 den Airteagal seo a athbhreithniú gan beann ar a gcéim cur chun feidhme, lena n‑áirítear gníomhartha ullmhúcháin, agus gan beann ar stádas údar nó rannpháirtí an duine lena mbaineann.
3.      Gníomhartha ar cuireadh tús lena gcur chun feidhme roimh an 1 Samhain 2011, ní mheasfar go dtagann siad faoi raon feidhme an Dlí seo ach amháin má tháinig deireadh lena bhforfheidhmiú tar éis an dáta sin.
Déanfar gníomhartha ar cuireadh tús lena gcur chun feidhme roimh an 13 Samhain 2023 a áireamh i raon feidhme an Dlí seo freisin, fiú má tugadh a bhforghníomhú i gcrích tar éis an dáta sin.
4.      Ní mheasfar gur saibhriú é úsáid cistí poiblí chun na gcríoch a leagtar amach i bhfomhíreanna (a) agus (b), i gcás nach raibh sé beartaithe buntáiste airgeadais pearsanta a fháil, beag beann ar a chomhréireacht leis an dlíchóras.’
22.      Foráiltear le hAirteagal 2 de LOA, dar teideal ‘Eisiaimh’:
‘In aon chás, déanfar na nithe seo a leanas a eisiamh ó chur i bhfeidhm an phardúin dá bhforáiltear in Airteagal 1:
[...]
(e)      Gníomhartha a aicmítear mar chionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh.’
23.      Foráiltear le hAirteagal 8(3) de LOA, dar teideal ‘Éifeachtaí ar dhliteanas sibhialta agus ar chistí poiblí’:
‘Cuirfear deireadh leis na bearta réamhchúraim a ordaítear ag céim an nós imeachta imscrúdaithe nó an nós imeachta ag an gcéad chéim, dá bhforáiltear le hAirteagail 47 agus 67 de [LFTCU].’
24.      Foráiltear le hAirteagal 10 de LOA, dar teideal ‘Tosaíocht agus cóireáil phráinneach’:
‘Is iad na comhlachtaí breithiúnacha, riaracháin nó cuntais arna n‑ainmniú sa Dlí seo a bheidh freagrach as an bpardún a chur i bhfeidhm i ngach cás, a ghlacfaidh, mar ábhar tosaíochta agus ar mhaithe le práinn, na cinntí ábhartha i gcomhréir leis an Dlí seo, beag beann ar stádas an nós imeachta riaracháin nó na n‑imeachtaí breithiúnacha nó in ábhair cistí poiblí lena mbaineann.
Déanfar cinntí laistigh de 2 mhí ar a mhéad, gan dochar d’achomhairc a dhéanfar ina dhiaidh sin, nach mbeidh éifeacht fionraíochta acu.’
25.      Foráiltear le hAirteagal 13(3) de LOA, dar teideal ‘Nós imeachta a bhaineann le cistí poiblí’:
‘Má tá imeachtaí chun dliteanas a bhunú i leith cistí poiblí ar feitheamh os comhair [TCU] ag an gcéad chéim nó ar achomharc, déanfaidh comhlachtaí inniúla na cúirte sin, tar éis éisteacht a thabhairt d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí agus do na heintitis earnála poiblí a ndearna caillteanas cistí poiblí a bhaineann leis an bpardún díobháil dóibh, cinneadh a eisiúint lena ndíolmhaítear daoine nádúrtha nó dlítheanacha a bhaineann le dliteanas i leith cistí poiblí, ar choinníoll nach ndéanfaidh na heintitis san earnáil phoiblí a ndearnadh díobháil dóibh agóid ina choinne.’
III. An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
26.      An 17 Feabhra 2022 agus an 13 Aibreán 2022, thug Sociedad Civil Catalana, Asociación Cívica y Cultural (Cumann Sibhialta agus Cultúrtha ‘Sochaí Shibhialta na Catalóine’)
(‘SCC’) agus ina dhiaidh sin Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí iarratas os comhair na cúirte a rinne an tarchur ar chaingean phoiblí le haghaidh dliteanas cuntasaíochta ar a dtugtar ‘de reintegro por alcance’ (nós imeachta chun easnaimh gan údar sa dliteanas a bhfuil ar dhaoine atá i gcúram cistí poiblí a réiteach). (15)
27.      Trína n‑iarratais, maíonn siad gur cheart na cosantóirí, ar an gcéad dul síos, a chur faoi dhliteanas i leith damáiste do shócmhainní poiblí Generalitat de Catalunya (comhlachtaí rialachais Chomhphobal na Catalóine, na Spáinne)
(‘an Generalitat’) a mheas na hiarratasóirí a bheith cothrom le EUR 5 309 807.02 agus EUR 3 429 342.43 faoi seach agus, ar an dara dul síos, go n‑ordófar dóibh na suimeanna sin a aisíoc.
28.      Go sonrach, tá na cosantóirí á n‑ionchúiseamh as caiteachas ioncam Generalitat agus reifreann neamhdhleathach na Catalóine ar fhéinchinntiúchán, an 1 Deireadh Fómhair 2017, á reáchtáil, ar thaobh amháin, agus i gcur chun cinn, le linn na mblianta 2011 go 2017, neamhspleáchas na Catalóine ar an leibhéal idirnáisiúnta, ar an taobh eile.
29.      Le hordú an 9 Meán Fómhair 2022, shocraigh an chúirt a rinne an tarchur luach na díospóide ag EUR 5 309 807.02. I bhfianaise tharraingt siar na n‑iarratasóirí i leith costais áirithe dar luach EUR 336 143.34 san iomlán agus arna líomhain i gcoinne an chosantóra JMA amháin, nach ndearna Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí agóid ina choinne agus ina leith sin amháin, dhearbhaigh an chúirt sin nach raibh aon ghá le breithniú a dhéanamh air.
30.      Is mar seo a leanas atá an caiteachas atá i gceist sna príomhimeachtaí:
–        Caiteachas arna thabhú le linn an reifrinn ‘neamhspleáchais’, mar a thugtar air, a tionóladh an 1 Deireadh Fómhair 2017 i bPobal Féinrialaitheach na Catalóine a ullmhú agus a chur i gcrích. Cumhdaíonn an caiteachas sin an méid seo a leanas: (1) costais a bhaineann le bogearraí agus feidhmchláir ríomhaireachta a cheannach chun rannpháirtíocht saorálaithe in eagrú an reifrinn a threorú; (2) caiteachas fógraíochta; (3) na costais a bhaineann le clár vótálaithe atá bunaithe thar lear a bhunú; (4) caiteachas ar taispeáint; (5) an costas a bhaineann leis an trealamh is gá a fháil chun an reifreann a reáchtáil (páipéir bhallóide, daonáireamh, toghairm comhaltaí stáisiún vótaíochta); (6) caiteachas a fhaightear ó áitreabh poiblí a úsáid don reifreann; (7) caiteachas ar fheachtais a bhaineann le híomhá an Generalitat thar lear; (8) costais a bhaineann le cuireadh a thabhairt d’Fheisirí Pharlaimint na hEorpa cuairt a thabhairt ar an gCatalóin sna laethanta roimh an reifreann; (9) costais a bhaineann le saineolaithe agus breathnóirí idirnáisiúnta a cheapadh.
–        An caiteachas arna thabhú chun ‘gníomhaíocht sheachtrach’, mar a thugtar uirthi, an Generalitat a fhorbairt sna blianta airgeadais 2011 go 2017. Cumhdaíonn an caiteachas sin
an méid seo a leanas:
(1) caiteachas arna thabhú ag Secretaría d’Acció Exterior i Unió Europea (Rúnaíocht um Ghníomhaíocht Sheachtrach agus Aontas Eorpach an Generalitat, an Spáinn) chun tuarascálacha a choimisiúnú ar chonarthaí idirnáisiúnta a bhfuil Ríocht na Spáinne ina páirtí iontu; (2) caiteachas arna dtabhú ag toscaireachtaí éagsúla an Generalitat thar lear; (3) caiteachas arna thabhú ag Consejo de Diplomacia Pública de Cataluña (Comhairle Taidhleoireachta Poiblí na Catalóine, an Spáinn) chun an próiseas ceannasach a chur chun cinn: (i) idirnáisiúnú spóirt (‘taidhleoireacht spóirt’); (ii) tuarascálacha ar fhéinchinntiúchán náisiúnta san Aontas Eorpach a mhaoiniú; (iii) earcú foirne; (iv) conarthaí a thabhairt i gcrích chun na hacmhainní is gá a thabhairt di féin chun neamhspleáchas na Catalóine a chur chun cinn thar lear; (v) deontais a dhámhachtain d’eintitis áirithe chun na críche céanna.
31.      Le linn chéim an imscrúdaithe, deonaíodh bearta réamhchúraim arb é atá iontu slándáil EUR 4 146 274.97 le haghaidh na bhfíoras a bhaineann leis an gcaiteachas arna thabhú d’fhonn reifreann neamhdhleathach a dhéanamh ar neamhspleáchas na Catalóine, agus ráthaíocht bhainc EUR 5 422 411.10 a sholáthar le haghaidh na bhfíoras a bhaineann leis an gcaiteachas arna thabhú d’fhonn ‘gníomhaíocht sheachtrach’ an Generalitat a fhorbairt le linn na mblianta airgeadais 2011 go 2017.
32.      Tá na himthosca atá i gceist sna príomhimeachtaí ina n‑ábhar d’imeachtaí éagsúla os comhair chúirteanna coiriúla na Spáinne faoi láthair, chun dliteanas coiriúil an chúisí a chinneadh. I ndáil leis sin, míníonn an chúirt a rinne an tarchur, maidir leis ‘na gníomhartha céanna’, go bhfuil dlínse ar chistí poiblí ag luí le caingean na cúirte coiriúla, agus mar thoradh air sin, má dhearbhaítear gur cion iad na ‘gníomhartha céanna’ sin, staonfaidh an chúirt choiriúil ó dhliteanas i leith cistí poiblí a eascraíonn as sin a chinneadh agus an fhaisnéis is gá a aistriú chuig an gcúirt a rinne an tarchur.
33.      Is léir ón ordú tarchuir go bhfuil cinneadh críochnaitheach déanta cheana féin ag cúirteanna coiriúla na Spáinne maidir leis an gcatagóir caiteachais a bhaineann le hullmhú agus cur chun feidhme an reifrinn neamhdhleathaigh ar neamhspleáchas na Catalóine. Maidir leis an gcatagóir caiteachais dá dtagraítear sna gníomhaíochtaí a bhaineann le ‘gníomhaíocht sheachtrach’ an Generalitat a fhorbairt sna blianta airgeadais 2011 go 2017, bhí na himeachtaí coiriúla fós ar feitheamh os comhair Juzgados de Instrucción nº 13 agus nº 18 de Barcelona (Cúirt Choiriúil Uimh. 13 agus Uimh. 18 de Barcelona, an Spáinn).
34.      Leanadh ar aghaidh leis na príomhimeachtaí agus pléadh an cás an 29 Bealtaine 2024.
35.      An 11 Meitheamh 2024, tháinig LOA i bhfeidhm.
36.      Agus scrúdú á dhéanamh aici ar infheidhmeacht an dlí sin maidir leis na príomhimeachtaí agus, dá bhrí sin, an bhféadfaí dliteanas cuntasaíochta na gcosantóirí a dhíothú mar thoradh air sin, tá amhras ar an gcúirt a rinne an tarchur maidir le comhoiriúnacht an dlí sin le dlí an Aontais.
37.      Sna himthosca sin, chinn TCU bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘1)      An bhfuil Rialachán Uimh. 2988/95 ón gComhairle an 18 Nollaig 1995 maidir le leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint ((16)),
Airteagal 325 CFAE (prionsabal an chomhraic éifeachtúil agus athchomhairligh in aghaidh na calaoise agus aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh) agus Airteagal 4(3) CAE (prionsabal an chomhair dhílis) le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar dhíothú dliteanais cuntasaíochta a leagtar síos le hAirteagal 1, mír 1, litreacha a), b) agus c), le míreanna 2, 3 agus 4 den fhoráil chéanna, agus le hAirteagal 2, litir e) de LOA (2), á chur san áireamh go bhfuil “éifeacht dhíobhálach ar leasanna airgeadais an Aontais” i gceist leis na dliteanais chuntasaíochta a éilítear sa nós imeachta “reintegro por alcance” [nós imeachta chun easnaimh gan údar sa dliteanas a bhfuil ar dhaoine atá i gcúram cistí pobail a réiteach] seo Uimh. B-180/21(i) i gcás go dtugann an Chúirt Bhreithiúnais “léiriú sriantach” ar an gcoincheap “cosaint leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh” (nach gcumhdófaí leis ach gníomhaíochtaí bainistíochta neamhdhleathacha a dhéantar le cistí poiblí an Aontais), agus (ii) i gcás go dtugtar “léiriú leathan” ar an gcoincheap sin (lena gcumhdófaí freisin gníomhaíochtaí bainistíochta neamhdhlíthiúla a dhéantar le cistí poiblí Ballstáit, ach a dhéanfadh díobháil iarbhír do bhuiséad an Aontais nó a d’fhéadfadh díobháil den sórt sin a dhéanamh), araon?
2)      I gcás go dtugann an Chúirt Bhreithiúnais “léiriú sriantach” ar an gcoincheap “cosaint leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh”, an bhfuil Airteagal 2 agus an dara mír d’Airteagal 19(1) CAE agus Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (“an Chairt”) le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar Airteagal 10 de LOA, a mhéid atá an tréimhse éigeantach 2 mhí chun cinneadh a thabhairt a leagtar síos san fhoráil sin contrártha do cheart gach duine chun triail chóir a fháil laistigh de “thréimhse réasúnta” agus gurb ionann sin agus “brú seachtrach” ar an gcúirt, i gcás, sula ndéanfaí cinneadh maidir le cur i bhfeidhm LOA sa nós imeachta seo Uimh.-B 180/21, go gcaithfí tabhairt faoi nós imeachta fianaiseach deiridh de chineál éigin chun foinse (buiséad náisiúnta nó buiséad an Aontais) nó cuspóir beartaithe (cur chun cinn neamhspleáchas na Catalóine lasmuigh den Spáinn le linn na mblianta airgeadais 2011 go 2017) na gcistí poiblí a caitheadh chun an caiteachas dá dtagraítear i bpléadálacha na n‑iarratasóirí a chruthú.
3)      An bhfuil Airteagal 325 CFAE agus Rialachán Uimh. 2988/95 an 18 Nollaig maidir le leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 47 den Chairt agus Airteagal 6 den [Choinbhinsiún chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint] (“ECHR”), le léiriú sa chaoi go nach bhfuil siad i gcomhréir le forálacha Airteagal 13.3 in fine de LOA, á chur san áireamh nach bhfuil aon sásra san fhoráil sin (nós imeachta, caingean dlí srl.) a thabharfadh deis do na páirtithe a thionscain an chaingean chuntasaíochta (sa nós imeachta seo Uimh. B-180/21, an t‑eintiteas SCC agus [Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí]) agóid a dhéanamh i gcoinne an chinnidh sna himeachtaí céadchéime lena suitear nach bhfuil aon dliteanas cuntasaíochta ann, agus nach n‑éilítear ina áit sin ach nach bhfuil agóid déanta ag eintitis na hearnála poiblí díobhálaithe (sna himeachtaí cuntasaíochta seo, an Generalitat de Catalunya, nach raibh i láthair sna himeachtaí chun an chaingean chuntasaíochta a thionscnamh fiú agus dá bhrí sin, measadh go raibh sé tar éis éirí sé as na himeachtaí)?
4)      An bhfuil prionsabail na deimhneachta dlíthiúla agus an ionchais dhlisteanaigh, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 325 CFAE agus Rialachán Uimh. 2988/95 an 18 Nollaig le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar Airteagal 1.1, litreacha a), b) agus c) de LOA, i gcomhar le míreanna 2 agus 4 den fhoráil sin, i bhfianaise na heaspa soiléireachta agus beachtais i sainmhíniú raon feidhme oibiachtúil, suibiachtúil agus ama i gcur i bhfeidhm LOA a d’fhéadfadh a bheith mar thoradh uirthi – sna himeachtaí aisghabhála seo Uimh. B-180/21 – go ndearbhódh comhairleoir na [cúirte sin] nach mbaineann aon dliteanas cuntasaíochta le gníomhaíochtaí a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh, nárbh ionann na gníomhaíochtaí sin agus siúd a bhí i gceist laistigh de raon feidhme LOA?
5)      An bhfuil Airteagail 20 agus 21 den Chairt le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar Airteagal 1.1 litreacha a), b) agus c) de LOA, arna léamh i gcomhar le míreanna 2, 3 agus 4 den fhoráil sin, agus le brollach na reachtaíochta sin, i bhfianaise na heaspa soiléireachta agus beachtais thuasluaite i sainmhíniú raon feidhme i gcur i bhfeidhm LOA, a bhféadfadh cinneadh míchuí nach bhfuil dliteanas cuntasaíochta ann a bheith mar thoradh uirthi agus, dá réir sin, go gcruthófaí le himthoisc den sórt sin cásanna idirdhealaithe nó neamhionannais freisin i dtaca le daoine a ciontaíodh i leith dliteanas cuntasaíochta i nósanna imeachta “reintegro por alcance” eile, a bhaineann le tarluithe sa limistéar tíreolaíoch céanna (Comunidad Autónoma de Cataluña [Comhphobal Uathrialach na Catalóine]) agus laistigh den tréimhse a áirítear [i raon feidhme ama an dlí chéanna]?
6)      An bhfuil Airteagal 2 agus an dara mír d’Airteagal 19(1) CAE agus Airteagal 47 den Chairt le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar Airteagal 8.3 de LOA, lena bhforáiltear do dheireadh a chur le bearta eatramhacha go haonfhoirmeach agus go héigeantach, gan aon rogha a thabhairt don chúirt, murab ionann é sin agus an nós imeachta is infheidhme sna nósanna imeachta “reintegro por alcance” go léir eile ina gcuirtear chun feidhme, trí thagairt a dhéanamh do LFTCU (3), na rialacha ginearálta a leagtar síos le LEC (4) maidir le bearta eatramhacha?
7)      An bhfuil Airteagal 2 agus an dara mír d’Airteagal 19(1) CAE,
Airteagal 47 den Chairt agus Airteagal 6 [den Choinbhinsiún chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint] le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar Airteagal 13.3 de LOA (cinneadh sna himeachtaí céadchéime nach bhfuil aon dliteanais chuntasaíochta ann), a mhéid nach gceadaítear éisteacht roimh ré do chomhlacht earnála poiblí leis an bhforáil sin (d’ainneoin go bhfuil an ceart ex lege ag an gcomhlacht sin imeachtaí cuntasaíochta a thionscnaimh), agus nach dtugtar, leis an bhforáil sin, deis don chúirt cásanna inar éiligh cosantóir nár ghlac sé páirt sna gníomhartha a líomhnaítear ina choinne a éisteacht, á chur san áireamh, sa nós imeachta seo Uimh. B-180/21, go raibh comhlacht poiblí i láthair mar chomhiarratasóir, agus gur chuir roinnt cosantóirí in iúl nach raibh páirt acu sna tarluithe atá faoi cheist?
8)      An bhfuil Airteagail 2 agus an dara mír d’Airteagal 19(1) CAE agus Airteagal 47 den Chairt, go háirithe i gcomhar le hAirteagal 267 CFAE agus Airteagal 23(1) de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh (Prótacal Uimh. 3 a ghabhann le CFAE), le léiriú sa chaoi nach bhfuil éifeacht fionraíochta an tarchuir le haghaidh réamhrialú agus éifeachtacht an chinnidh chríochnaithigh ón gCúirt Bhreithiúnais i gcomhréir le hAirteagail 8.3,
Airteagal 10 agus Airteagal 13.3 de LOA, i gcomhar le brollach na reachtaíochta sin (féach, Roinn V, míreanna 10 agus 11), lena gcuirfí éifeachtacht iomlán LOA i bhfeidhm, rud a bhainfeadh d’éifeachtacht an réitigh ar an gceist a tharchuirtear agus a sháródh prionsabail thosaíochta agus éifeacht dhíreach dhlí an Aontais?’
38.      Chuir SCC, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí, na cosantóirí ACJ, ASD, COT, FHM, LBC, MMT, MOP agus RFB, CPC, ACO, LPG, MAB agus JMSI, OJV, RRR, DBC, AVO, JGV, EAC, MKEK, SML agus EH, RAS, JTN, ANMG, AAT, NMF, IGA, ARM agus ARMG, Rialtas na Spáinne agus an Coimisiún Eorpach barúlacha i scríbhinn isteach. Chuir na páirtithe céanna argóint ó bhéal i láthair ag an éisteacht a tionóladh an 15 Iúil 2025.
IV.    Anailís
39.      Seo a leanas struchtúr na Tuairime seo. Ar an gcéad dul síos, tabharfaidh mé aghaidh ar an agóid nach bhfuil stádas ‘cúirt nó binse’ de réir bhrí Airteagal 267 CFAE ag TCU, agus mar thoradh air sin go bhfuil an iarraidh ar réamhrialú seo do-ghlactha. Ar an dara dul síos, scrúdóidh mé an bhfuil múchadh an dliteanais i leith cistí poiblí a eascraíonn as cur i bhfeidhm LOA comhoiriúnach le cosaint leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh a chumhdaítear in Airteagal 325 CFAE agus, má tá, na coinníollacha faoina bhfuil sé comhoiriúnach. Ar an tríú dul síos, tar éis dom measúnú a dhéanamh ar inniúlacht na Cúirte scrúdú a dhéanamh ar dhlí maidir le pardún i bhfianaise na forála sin agus inghlacthacht na gceisteanna arna dtarchur ag an gcúirt a rinne an tarchur, tabharfaidh mé aghaidh ar na ceisteanna a bhaineann le comhoiriúnacht forálacha áirithe de LOA le prionsabal na cosanta breithiúnaí éifeachtaí a chumhdaítear sa dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE.
A.      Inghlacthacht na hiarrata ar réamhrialú: an bhfuil TCU mar ‘chúirt nó binse’ de réir bhrí Airteagal 267 CFAE?
40.      De réir chásdlí socair na Cúirte Breithiúnais, chun a chinneadh an ‘cúirt nó binse’ é comhlacht a dhéanann tarchur de réir bhrí Airteagal 267 CFAE, ceist is ábhar do dhlí an Aontais Eorpaigh amháin, scrúdaíonn an Chúirt Bhreithiúnais an gcomhlíontar coinníollacha áirithe, amhail an bhfuil an comhlacht bunaithe le dlí, an bhfuil sé buan, an bhfuil a dhlínse éigeantach, an bhfuil na himeachtaí os a chomhair inter partes, an gcuireann an comhlacht sin rialacha dlí i bhfeidhm agus an bhfuil sé neamhspleách. (17)
41.      Ina mbarúlacha i scríbhinn, chuir formhór na gcosantóirí sna príomhimeachtaí amhras chun cinn maidir le cé acu a chomhlíon nó nár chomhlíon TCU ceanglas an neamhspleáchais.
42.      Ba cheart a mheabhrú go bhfuil gné sheachtrach agus gné inmheánach ag baint leis an gceanglas sin. Tá an dara ceann i gcomhréir leis an gcoincheap ‘neamhchlaontacht’ agus feictear leis lena áirithiú go gcoinnítear an t‑achar céanna ó na páirtithe sa díospóid agus óna leasanna faoi seach i bhfianaise ábhar na díospóide. Éilítear leis oibiachtúlacht agus easpa aon leasa i dtoradh na n‑imeachtaí seachas cur i bhfeidhm docht fhorlámhas an dlí. Dá bhrí sin, de réir cásdlí socair, tugann an coincheap ‘neamhspleáchas’, atá ina chuid dhílis den chúram breithnithe, le tuiscint, thar aon ní eile, nach mór stádas tríú páirtí a bheith ag an gcomhlacht lena mbaineann i ndáil leis an údarás a ghlac an cinneadh atá faoi achomharc. (18) I gcás ina ndéantar achomharc os comhair comhlachta i gcoinne cinneadh arna ghlacadh ag ranna riaracháin phoiblí, ní féidir a mheas gur tríú páirtí é an comhlacht sin i ndáil leis an riarachán lena mbaineann i gcás ina bhfuil nasc orgánach feidhmiúil aige leis an riarachán lena mbaineann.
43.      Sa chás seo, is fíor gur oifigigh imscrúdaitheacha, a cheaptar as measc oifigigh TCU nó as measc na n‑oifigeach atá sannta don chúige ina ndearnadh na gníomhartha atá i gceist, a dhéanann an t‑imscrúdú ar an nós imeachta chun fionnachtain gan údar a dhéanamh ar bhonn fhreagracht na ndaoine atá freagrach as cistí poiblí a láimhseáil. (19) Mar sin féin, measaim, cosúil leis an gCoimisiún, nach bhfuil an cinneadh go gceaptar na hoifigigh phoiblí sin chun imscrúdú a dhéanamh ar chás agus, dá bhrí sin, sa chomhthéacs sin, bearta áirithe a dhéanamh agus nósanna imeachta iomchuí a chur chun feidhme chun imscrúdú a dhéanamh ar na fíorais agus ar dhéantóirí líomhnaithe na coire de chineál a thabharfadh faoi cheist stádas tríú páirtí TCU, ós rud é nach bhfuil na toscairí sin rannpháirteach sa ghníomhaíocht bhreithiúnach féin. In éagmais forluí feidhmeanna den sórt sin, ní mór neamhspleáchas TCU, arna mheas ón taobh inmheánach de, a aithint. (20)
44.      Tugaim faoi deara, i ndáil leis sin, go bhforáiltear le hAirteagal 24 de LFTCU,
inter alia, go gcomhlíonfaidh comhaltaí TCU a ndualgais i gcomhréir le prionsabail na neamhchlaontachta agus na dínite a bhaineann go dlúth leis. Tá sé d’oibleagáid orthu tarraingt siar ó aon chás a bhaineann le heintitis inar fheidhmigh siad feidhmeanna bainistíochta, comhairleacha nó riaracháin, nó trínar choinnigh siad aon ghaol leasa ar bun, go díreach nó trí dhaoine ina dteaghlach.
45.      Ós rud é, dá bhrí sin, gur ‘cúirt nó binse’ é TCU de réir bhrí Airteagal 267 CFAE, ní mór a dhearbhú go bhfuil an iarraidh seo ar réamhrialú inghlactha.
B.      Na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
1.      Réamhbharúlacha: pardún agus dlí an Aontais Eorpaigh
46.      De ghnáth, is éard atá i bpardún tarscaoileadh ag an Stát ar a chumhacht chun ionchúiseamh a dhéanamh, cionta coiriúla a thriail agus, i gcás inarb iomchuí, na pionóis a leagtar síos i leith cionta den sórt sin a fhorfheidhmiú (ius puniendi). (21) D’fhéadfadh sé gurb é a bheadh ann freisin tarscaoileadh ag an Stát maidir le pionóis airgeadais nó pionóis airgeadais a fhorchur nó a fhorfheidhmiú i leith cionta de chineál fioscach, nó, mar atá sa chás seo, maidir le dliteanas neamhchonarthach a oifigeach agus cinnteoirí i leith dochar a dhéantar do na sócmhainní poiblí a dhearbhú. Is é comhainmneoir íosta na gcineálacha éagsúla pardúin sin saincheart ceannasach, arna fheidhmiú go heisiach ag an Stát.
47.      Ar leibhéal an Aontais Eorpaigh, tá pardún le feiceáil i roinnt píosaí reachtaíochta tánaistí.
48.      Áirítear in Airteagal 3(1)(1) de Chinneadh Réime 2002/584/CGB maidir leis an mbarántas gabhála Eorpach agus na nósanna imeachta um thabhairt suas idir na Ballstáit, (22)i measc na bhforas do neamhfhorghníomhú sainordaitheach an bharántais gabhála Eorpaigh, an cás ina bhfuil an cion ar a bhfuil an barántas sin bunaithe cumhdaithe ag pardún sa Bhallstát forghníomhaitheach, i gcás ina raibh dlínse ag an Stát sin an cion sin a ionchúiseamh faoina dhlí coiriúil féin. Ar an gcaoi chéanna, foráiltear le hAirteagal 10(1)(d) de Threoir 2011/99/AE maidir leis an ordú cosanta Eorpach, (23)i measc na bhforas le neamhaithint an chinnidh sin, don chás ina n‑eascraíonn an chosaint sin as pionós nó beart a chumhdaítear leis an bpardún a fhorfheidhmiú i gcomhréir le dlí an Stáit fhorghníomhaithigh agus go mbaineann sí le gníomh nó iompar a bhfuil sé inniúil ina leith i gcomhréir leis an dlí sin.
49.      Foráiltear le hAirteagal 39(1)(c) de Rialachán (AE) 2017/1939 lena gcuirtear chun feidhme comhar feabhsaithe maidir le bunú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, (24) i gcás nach féidir ionchúiseamh a thionscnamh i gcomhréir le dlí Bhallstát an Ionchúisitheora Tharmligthe Eorpaigh láimhseála, go bhfuil pardún a dheonaítear don duine atá faoi dhrochamhras nó atá cúisithe ar cheann de na forais lena gceadaítear don dlísheomra buan imeachtaí i gcoinne duine den sórt sin a dhíbhe. (25)
50.      Ar deireadh, foráiltear le hionstraimí eile lena gcuirtear prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh i bhfeidhm i gcomhthéacs an chomhair bhreithiúnaigh in ábhair choiriúla go bhféadfaidh an Stát eisiúna agus an Stát forghníomhaitheach araon pardún a dheonú. (26)
51.      Dá bhrí sin, bhí sé de chúram ar reachtas an Aontais Eorpaigh inniúlacht eisiach na mBallstát in ábhair a bhaineann le pardún a urramú. Níor aithin sí ach gur ann dó agus chuir sí san áireamh é in ionstraimí an chomhair bhreithiúnaigh, gan a inneachar ná na coinníollacha chun é a dheonú a chomhchuibhiú, áfach.
52.      Ó thaobh na mbreithiúna de, ba cheart tagairt a dhéanamh ar dtús do bhreithiúnas na Cúirte sa chás in
AB agus páirtithe eile (Pardún a chúlghairm). (27)
53.      Leis an gcéad cheist a tarchuireadh sa chás sin, fiafraíodh den Chúirt an raibh eisiúint barántais gabhála Eorpaigh i gcoinne duine a bhí ina ábhar d’imeachtaí coiriúla ar cuireadh isteach ar dtús air le cinneadh breithiúnach críochnaitheach arna ghlacadh ar bhonn pardúin agus atosaithe tar éis dlí a ghlacadh lena gcúlghairtear an pardún sin agus lena gcuirtear an cinneadh breithiúnach sin ar neamhní, an raibh sé ag luí le prionsabal ne bis in idem. (28) Maidir lena dlínse féin, chinn an Chúirt gur bhain na príomhimeachtaí le cionta nach raibh comhchuibhithe le dlí an Aontais Eorpaigh agus nach rialaítear le dlí an Aontais Eorpaigh glacadh agus cúlghairm pardúin. Dhearbhaigh sí, áfach, go raibh dlínse aici ar an bhforas nár bhain an cheist sin le léiriú na reachtaíochta náisiúnta maidir leis na cionta sin nó le pardún, ach le léiriú an phrionsabail ne bis in idem i gcomhthéacs imeachtaí chun barántas gabhála Eorpach a eisiúint a thagann faoi raon feidhme ábhartha agus ama Chinneadh Réime 2002/584. (29)
54.      Ar an taobh eile, d’fhógair an Chúirt nach raibh dlínse aici maidir leis an tríú ceist a ardaíodh sa chás céanna. Nuair a iarradh uirthi rialú a thabhairt ar chomhoiriúnacht reachtaíochta náisiúnta le sraith forálacha de dhlí príomha an Aontais lena dteorannaítear an t‑athbhreithniú a dhéanann an chúirt bhunreachtúil do chomhréireacht dlí lena gcúlghairtear pardún leis an mBunreacht náisiúnta amháin, gan scrúdú a dhéanamh ar a chomhréireacht le dlí an Aontais Eorpaigh, chinn an Chúirt nach dtagann nós imeachta den sórt sin faoi raon feidhme an dlí sin agus, dá bhrí sin, nach dtagann sé faoina dlínse. (30)
55.      Ba cheart tagairt a dhéanamh freisin do bhreithiúnas na Cúirte i gcás a bhaineann le pardún cánach de chuid Phoblacht na hIodáile. (31) Is léir ón mbreithiúnas sin, faoin reachtaíocht náisiúnta lena mbunaítear an pardún sin, go bhféadfadh daoine inchánach nár chomhlíon a n‑oibleagáidí CBL, i leith sraith tréimhsí cánach, na tréimhsí sin agus na pionóis arna dtabhú i gcás gur mainníodh na hoibleagáidí sin a chomhlíonadh a sheachaint go cinntitheach, trí chnapshuim a íoc in ionad méid atá comhréireach leis an láimhdeachas a baineadh amach. A mhéid a fhoráiltear le forálacha ábhartha na reachtaíochta náisiúnta sin do tharscaoileadh ginearálta agus neamh-idirdhealaitheach ar fhíorú idirbheart inchánach a rinneadh le linn na dtréimhsí cánach sin, chinn an Chúirt gur bhain siad Airteagail 2 agus 22 den Séú Treoir 77/388/CEE dá n‑inneachar, rud a bhain an bonn d’éifeachtacht na Treorach sin. (32)
56.      Go hachomair, scrúdaigh an Chúirt an pardún i láthair foráil de dhlí tánaisteach an Aontais lena n‑éilítear pardún nó lena bhféadfaí an bonn a bhaint de chuspóirí agus/nó d’éifeachtacht fhorálacha dhlí tánaisteach an Aontais lena mbaineann.
2.      Éifeacht dhíobhálach ar leasanna airgeadais an Aontais a bheith ann (an chéad, an tríú, an ceathrú agus an cúigiú ceist)
(a)    An chéad cheist
57.      Lena céad cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an gcuirtear cosc le hAirteagal 325 CFAE (33) ar dhíothú an dliteanais dá bhforáiltear le LOA i leith gníomhartha neamhchoiriúla a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do leasanna airgeadais an Aontais, in éagmais nasc díreach idir na gníomhartha sin agus an laghdú, iarbhír nó féideartha, ar an ioncam a chuirtear ar fáil do bhuiséad an Aontais. (34)
58.      Le hAirteagal 2(e) de LOA eisiatar go sainráite óna raon feidhme ‘gníomhartha a aicmítear mar chionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh’. De réir na cúirte a rinne an tarchur, is léir ó léamh contrario an airteagail sin, tríd an eisiamh dá bhforáiltear a theorannú do ghníomhartha coiriúla amháin, gur mheas an reachtas náisiúnta go hintuigthe go bhféadfaí na gníomhartha as a n‑eascraíonn dliteanas i leith cistí poiblí a rialaítear le hAirteagal 1(1)(a) go (c) den Dlí sin, arna léamh i gcomhar le míreanna 2 go 4 den Airteagal sin, a chumhdach leis an bpardún.
59.      Ag an tús, ba cheart a mheabhrú go gceanglaítear le hAirteagal 325(1) CFAE ar na Ballstáit calaois agus aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile lena ndéantar dochar do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh a chomhrac trí bhíthin bearta éifeachtacha díspreagthacha.
60.      Maidir leis an nath ‘aon ghníomhaíocht neamhdhleathach’, is comhthuiscint é go dtagraítear leis an téarma ‘gníomhaíocht neamhdhleathach’ d’iompar atá contrártha leis an dlí de ghnáth, ach léiríonn an toisc chinntitheach ‘aon’ go dtagraítear d’iompar den sórt sin gan idirdhealú. Ag féachaint don tábhacht a bhaineann le leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh a chosaint, ar cuspóir de chuid an Aontais Eorpaigh é, ní féidir, thairis sin, coincheap na ‘gníomhaíochta neamhdhleathaí’ a léiriú go sriantach. Dá bhrí sin, áirítear leis an gcoincheap sin,
inter alia, aon ghníomh éillithe nó mí-úsáide a dhéanann státseirbhísigh i bhfeidhmiú a bhfeidhmeanna poiblí a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh. (35)
61.      Is beag amhras atá ann go dtagann na gníomhaíochtaí atá i gceist sna príomhimeachtaí, eadhon gníomhartha míleithreasaithe cistí poiblí a rinneadh le linn na mblianta 2011 go 2017, faoin gcoincheap ‘gníomhaíocht neamhdhleathach’ sin.
62.      Maidir le coincheap ‘leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh, cuimsítear leis an gcoincheap sin, de réir an chásdlí, ní hamháin ioncam a chuirtear ar fáil do bhuiséad an Aontais Eorpaigh ach caiteachas a chumhdaítear leis an mbuiséad sin freisin. (36) Sa chás seo, ní thagraítear leis an ordú tarchuir d’aon léiriú gur úsáideadh cistí ó bhuiséad an Aontais Eorpaigh nó atá á mbainistiú ag an Aontas Eorpach nó thar a cheann.
63.      Dar leis an gcúirt a rinne an tarchur, tá léiriú leathan déanta ag an gCúirt Bhreithiúnais freisin ar chosaint leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh. D’fhágfadh léiriú den sórt sin, dar leis, go gcumhdófaí le hAirteagal 325(1) CFAE aon ghníomhaíocht neamhdhleathach a dhéanfadh dochar do shócmhainní poiblí,
gan beann ar thionscnamh nó ceann scríbe na gcistí is ábhar do ghníomhaíocht den sórt sin.
64.      Tá an seasamh sin bunaithe den chuid is mó ar an mbreithiúnas in Euro Box. Ba cheart a mheabhrú, sa chás is cúis leis an mbreithiúnas sin, gur iarradh ar an gCúirt,
inter alia, an raibh reachtaíocht agus cleachtas náisiúnta comhoiriúnach le hAirteagal 325(1) CFAE, ar dá réir a bhí breithiúnais a bhaineann le héilliú agus calaois CBL, nach raibh tugtha ag painéil speisialaithe san ábhar sin (ag an gcéad chéim) ná ag painéil bhreithiúnacha ar roghnaíodh a gcomhaltaí trí chrannchur (ar achomharc), ar neamhní go hiomlán, agus mar thoradh air sin nár mhór athbhreithniú a dhéanamh ar chásanna a bhaineann le héilliú agus calaois CBL ag an gcéad chéim agus/nó ag an dara céim. Mar a chuireann an chúirt a rinne an tarchur in iúl, níor bhain cuid de na cionta éillithe sin, arna ndéanamh ag oifigigh shinsearacha de chuid Rialtas na Rómáine, le cistí Eorpacha.
65.      De réir na cúirte sin, chinn an Chúirt, mar sin féin, ag féachaint don chuspóir sáraitheach maidir le saoirse ó phionós i gcás calaoise agus éillithe a chosc, gur faoin reachtas náisiúnta atá sé a reachtaíocht a leasú agus a áirithiú nach bhfuil an córas nós imeachta is infheidhme maidir le cionta calaoise a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh agus cionta éillithe i gcoitinne a ionchúiseamh agus a phionósú ceaptha ar bhealach a fhágann, ar chúiseanna a bhaineann go dlúth leis, go bhfuil baol sistéamach ann go mbeidh saoirse ó phionós ann i gcás gníomhartha ar cionta den sórt sin iad.
66.      Ó mo thaobhsa de, táim lánchinnte nach féidir leis an gcinneadh sin a bheith mar bhonn leis an gconclúid go dtagann sáruithe nach mbaineann le cistí an Aontais Eorpaigh faoi raon feidhme Airteagal 325(1) CFAE freisin.
67.      Is fíor, sa chás as ar eascair an breithiúnas in Euro Box, gur fhág an ceanglas a bhaineann le cineál éifeachtach agus athchomhairleach na bpionós i leith cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh go raibh oibleagáid ar an reachtas náisiúnta leasú a dhéanamh ar an gcóras nós imeachta is infheidhme maidir le hionchúiseamh agus pionósú, ní hamháin calaois a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh, ach cionta éillithe go ginearálta freisin.
68.      Bhí sé sin bunaithe, áfach, ar ghné ar leith den chás sin. Mar atá ráite ag an gCúirt, maidir leis an Rómáin, forlíontar an oibleagáid éilliú a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh a chomhrac leis na gealltanais ar ghlac an Stát sin leo tráth a aontachais agus cuirtear in iúl go nithiúil í trí Chinneadh 2006/928/CE a ghlacadh. (37) Tá na tagarmharcanna atá geallta ag an Rómáin mar sin a bhaint amach ina gceangal ar an mBallstát sin, sa chiall go bhfuil sí faoi réir na hoibleagáide sonraí na spriocanna sin a bhaint amach, bearta iomchuí a dhéanamh chun iad a bhaint amach a luaithe is féidir agus staonadh ó aon bheart a chur chun feidhme a d’fhéadfadh baint amach na spriocanna sin a chur i mbaol.
69.      Dá bhrí sin, de réir na Cúirte, níl an oibleagáid chun an t‑éilliú a chomhrac go héifeachtach, go háirithe an t‑éilliú ardleibhéil, a eascraíonn as na tagarmharcanna a leagtar amach san Iarscríbhinn a ghabhann le Cinneadh 2006/928, arna léamh i gcomhar le gealltanais shonracha na Rómáine, teoranta do chásanna éillithe a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh amháin, ach baineann sí leis an éilliú go ginearálta. (38) Dá bhrí sin, ní eascraíonn an oibleagáid atá ar reachtas na Rómáine foráil a dhéanamh maidir le pionóis éifeachtacha agus athchomhairleacha a chur i bhfeidhm i leith cionta éillithe go ginearálta as léiriú leathan ar Airteagal 325(1) CFAE, ach as na ceanglais a leagtar amach i gCinneadh 2006/928.
70.      Go dtí seo, níl aon chinneadh coibhéiseach ann maidir le Ríocht na Spáinne, agus dá bhrí sin, ní féidir a mheas go mbeadh oibleagáid leis an ábhar céanna a leagtar amach sa mhír roimhe seo ar reachtas na Spáinne.
71.      Dar leis an gcúirt a rinne an tarchur, leanann léiriú leathan ar chosaint leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh freisin ón gcásdlí maidir le cabhair arna maoiniú ag cistí an Aontais Eorpaigh. Sonraíonn an chúirt sin gur léir ón mbreithiúnas in ANAS (39) nach gceanglaítear le comhlíonadh an tríú coinníoll maidir le ‘neamhrialtacht’ de réir bhrí Airteagal 2(7) de Rialachán (CE) Uimh. 1083/2006, (40) eadhon an coinníoll a bhaineann le dochar a bheith ann do bhuiséad ginearálta an Aontais Eorpaigh, cruthúnas ar thionchar beacht airgeadais ar an mbuiséad sin. Is neamhrialtacht é mainneachtain na rialacha is infheidhme a chomhlíonadh a mhéid nach féidir a chur as an áireamh go raibh tionchar ag an mainneachtain sin ar bhuiséad an chiste lena mbaineann. (41)
72.      I ndáil leis sin, tugann an chúirt sin faoi deara go ndearnadh gníomhartha áirithe míleithreasaithe cistí chun scaradh na Catalóine a chur chun cinn agus, dá ndéanfaí an scaradh sin, go dtiocfadh laghdú ar ollioncam náisiúnta (‘OIN’) na Spáinne. Mar thoradh air sin, thiocfadh laghdú ar an ioncam a cheanglaítear ar an mBallstát sin a chur ar fáil do bhuiséad an Aontais Eorpaigh de bhun Chinneadh 2007/436/CE, Euratom. (42) Dá bhrí sin, ní féidir a chur as an áireamh, dar leis an gcúirt a rinne an tarchur, go bhféadfadh na gníomhartha atá i gceist sna príomhimeachtaí dochar a dhéanamh do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh.
73.      Sula scrúdaím an argóint sin, feictear dom gur gá an creat dlíthiúil anailíse ábhartha a fhorlíonadh.
74.      De réir chásdlí na Cúirte, chun cosaint ‘leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh’ a áirithiú, is faoi na Ballstáit atá sé,
inter alia, na bearta is gá a dhéanamh chun bailiú éifeachtúil acmhainní dílse a áirithiú, (43) amhail ioncam ó dhleachtanna Comhtharaife Custaim agus cur i bhfeidhm ráta aonfhoirmigh maidir leis an mbonn comhchuibhithe CBL. (44) Tá an chonclúid sin bunaithe ar an gcinneadh go bhfuil nasc díreach idir ioncam a bhailiú agus na hacmhainní comhfhreagracha a chur ar fáil do bhuiséad an Aontais Eorpaigh, ionas go bhféadfadh laghdú ar na hacmhainní comhfhreagracha a bheith mar thoradh ar aon mhainneachtain i mbailiú na n‑acmhainní sin. (45)
75.      Ina theannta sin, agus mar a chuireann an chúirt a rinne an tarchur in iúl, is léir ón gcásdlí go bhféadfadh an damáiste do bhuiséad an Aontais Eorpaigh a bheith go hiomlán féideartha. Go háirithe, luaigh an Chúirt gur féidir le neamhrialtachtaí nach bhfuil aon tionchar sonrach airgeadais acu difear tromchúiseach a dhéanamh do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh, ós rud é go bhféadfadh Airteagal 325(1) CFAE ní hamháin gníomhartha a chumhdach a chruthaíonn caillteanas do bhuiséad an Aontais Eorpaigh ach iarracht a dhéanamh gníomhartha den sórt sin a dhéanamh freisin. (46)
76.      Cé go léirítear leis an gcásdlí deireanach sin léiriú leathan ar chosaint leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh, ní bhunaítear leis, i mo thuairimse, nasc díreach idir na gníomhaíochtaí neamhdhleathacha atá i gceist sna príomhimeachtaí agus acmhainní dílse an Aontais Eorpaigh.
77.      Ní bhaineann na gníomhaíochtaí neamhdhleathacha sin leis an gcóras chun acmhainní dílse a chur ar fáil a bunaíodh le Cinneadh 2007/436. Ar an gcéad dul síos, ní raibh na cistí míleithreasaithe faoi réir oibleagáid a chur ar fáil do bhuiséad an Aontais Eorpaigh faoin gcinneadh sin. Ar an dara dul síos, ní raibh na cosantóirí sna príomhimeachtaí freagrach as na cistí sin a bhailiú agus iad a chur ar fáil don bhuiséad sin.
78.      Thairis sin, chun a mheas go bhfuil an nascfhachtóir a shainaithin an chúirt a rinne an tarchur, ar dá réir a d’fhéadfadh na gníomhaíochtaí neamhdhleathacha atá i gceist dochar a dhéanamh do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh sa mhéid go mbeadh laghdú ar ranníocaíocht an Bhallstáit sin le buiséad an Aontais Eorpaigh mar thoradh ar an laghdú ar OIN na Spáinne, sách díreach, bheadh sé d’éifeacht aige sin an raon feidhme a chumhdaítear le dlí an Aontais Eorpaigh a leathnú go míchuí.
79.      Dealraíonn sé dom go bhfuil dhá shampla a thug an Coimisiún ina bharúlacha i scríbhinn an‑soiléir ina leith sin.
80.      Ar an gcéad dul síos, baintear de thátal as an léiriú sin go bhféadfadh tionchar diúltach a bheith ag cinntí de chineál polaitiúil, de chineál náisiúnta go bunúsach, ar leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh ar líon an‑mhór cásanna ina bhféadfadh tionchar diúltach a bheith ag an méid ioncaim a chuirtear ar fáil do bhuiséad an Aontais Eorpaigh. Mar shampla, má chinneann Ballstát tarraingt siar as an Aontas faoi Airteagal 50 CAE, mar a rinne an Ríocht Aontaithe le déanaí, ba cheart a mheas go ndéanann cinneadh den sórt sin dochar do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh agus, dá bhrí sin, go bhfuil sé ar neamhréir le hAirteagal 325 CFAE. (47)
81.      Ar an dara dul síos, d’fhéadfadh sé go gciallódh an léiriú sin gurb ionann aon ghníomhaíocht neamhdhleathach arna déanamh ag na húdaráis náisiúnta atá freagrach as cistí poiblí agus ar dócha go mbeadh tionchar aici ar OIN Ballstáit agus damáiste féideartha do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh agus údar á thabhairt, i gcás inarb iomchuí, d’idirghabháil na hOifige Eorpaí Frith-Chalaoise (OLAF) nó Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE). Níl aon amhras ann, i mo thuairimse, go gcuirfeadh idirghabháil den sórt sin isteach gan ghá ar dhlí an Aontais maidir le bainistiú chistí poiblí de Bhallstát.
82.      I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, molaim go bhfreagródh an Chúirt an chéad cheist sa chaoi nach gcuirtear cosc le hAirteagal 325 CFAE ar dhíothú an dliteanais dá bhforáiltear ag LOA i leith gníomhartha neamhchoiriúla a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh, in éagmais nasc díreach idir na gníomhartha sin agus laghdú, iarbhír nó féideartha, ar an ioncam a chuirtear ar fáil do bhuiséad an Aontais Eorpaigh.
(b)    An tríú, an ceathrú agus an cúigiú ceist
83.      Maidir leis an tríú, an ceathrú agus an cúigiú ceist arna dtarchur ag an gcúirt a rinne an tarchur, ba cheart a thabhairt faoi deara go bhfuil siad bunaithe ar an mbonn nach mór freagra dearfach a thabhairt ar an gcéad cheist. Measaim, dá bhrí sin, nach bhfuil aon dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais na ceisteanna sin a fhreagairt.
3.      Comhoiriúnacht LOA leis an smacht reachta (an dara, an séú, an seachtú agus an t‑ochtú ceist)
84.      Anois, scrúdóidh mé an dara, an seachtú agus, i dteannta a chéile, an séú agus an t‑ochtú ceist a tharchuir an chúirt a rinne an tarchur chuig an gCúirt.
85.      Ciallaíonn scrúdú ar shubstaint na gceisteanna sin nach mór a shuíomh ar dtús, ar an gcéad dul síos, gurb ionann an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, ann féin, agus nasc leordhóthanach le dlí an Aontais Eorpaigh, agus é mar thoradh air sin go bhfuil dlínse ag an gCúirt rialú a thabhairt ar léiriú na gceisteanna sin agus, ar an dara dul síos, go gcomhlíonann siad na critéir inghlacthachta a eascraíonn as cásdlí na Cúirte.
(a)    Dlínse na Cúirte
86.      Ón mbreithiúnas in Associação Sindical dos Juízes Portugueses, (48) suíodh, faoin dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, go gceanglaítear ar na Ballstáit a áirithiú go gcomhlíonann comhlachtaí a thagann, mar ‘chúirteanna nó binsí’ de réir bhrí dhlí an Aontais Eorpaigh, laistigh dá gcóras leigheasanna dlí sna réimsí a chumhdaítear le dlí an Aontais na ceanglais maidir le cosaint bhreithiúnach éifeachtach. (49)
87.      Dá bhrí sin, tá raon feidhme an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE thar a bheith leathan, a mhéid atá sé beartaithe go mbeidh feidhm ag an bhforáil sin maidir le haon chomhlacht náisiúnta a d’fhéadfadh rialú a dhéanamh, mar ‘chúirt nó binse’, ar cheisteanna a bhaineann le cur i bhfeidhm nó léiriú dhlí an Aontais Eorpaigh agus, dá bhrí sin, a thagann faoi réimsí a chumhdaítear le dlí an Aontais Eorpaigh. (50) I bhfocail eile, is leor gur comhlacht é a bhfuil dlínse aige rialú a thabhairt ar léiriú nó ar chur i bhfeidhm dhlí an Aontais Eorpaigh chun an fhoráil sin a chur san áireamh.
88.      Déantar tagairt sa dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE do ‘réimsí atá folaithe le dlí an Aontais’ beag beann ar an staid ina bhfuil dlí an Aontais á chur chun feidhme ag na Ballstáit, de réir bhrí Airteagal 51(1) den Chairt. Dá bhrí sin, níl na réimsí a fhorchoimeádtar d’inniúlacht na mBallstát lasmuigh de raon feidhme Airteagal 19.
89.      Ó na cásanna is luaithe a thagann faoin gcásdlí sin, tháinig an cheist sin chun cinn, gan ionadh, i bhfianaise eagrú an cheartais laistigh de na Ballstáit, réimse atá forchoimeádta dóibh faoi Airteagal 4(2) CAE. (51)
90.      Maidir leis an gceist íogair sin, chinn an Chúirt, cé go dtagann eagrú an cheartais sna Ballstáit faoina n‑inniúlacht, go gceanglaítear ar na Stáit sin, mar sin féin, i bhfeidhmiú na hinniúlachta sin, a n‑oibleagáidí faoi dhlí an Aontais a chomhlíonadh agus, go háirithe, ón dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE. Luaigh sí freisin sa bhreithiúnas in
an Coimisiún v an Pholainn (Neamhspleáchas na Cúirte Uachtaraí), ‘trí cheangal a chur ar na Ballstáit na hoibleagáidí sin a chomhlíonadh, ní mhaíonn an tAontas Eorpach ar bhealach ar bith go bhfeidhmíonn sé an inniúlacht sin é féin nó, dá bhrí sin, go n‑aistríonn sé chuige féin í’. (52) Dá bhrí sin, níor fhéach an Chúirt leis na córais dlí náisiúnta a athdhearadh de réir córas sonrach eagrúcháin bhreithiúnaigh, ós rud é go dtagann an inniúlacht sin go heisiach faoi inniúlacht na mBallstát. Rinne an Chúirt scrúdú ar na rialacha maidir le heagrú agus feidhmiú na gcúirteanna náisiúnta ó thaobh a mhéid a chomhlíonann siad cosaint bhreithiúnach éifeachtach, go háirithe prionsabail neamhspleáchas agus neamhchlaontacht na mbreithiúna, chomh maith le prionsabail an bhinse a bunaíodh roimhe sin le dlí amháin.
91.      Sa chás seo, a bhaineann le hábhar eile a bhfuil dlúthbhaint aige le ceannasacht an Stáit, is é sin le rá, deonú pardúin, ba cheart an réasúnaíocht sin a atáirgeadh ina hiomláine.
92.      Dá bhrí sin, tar éis di a mheabhrú go dtagann pardún faoi inniúlacht eisiach na mBallstát, ba cheart don Chúirt a shonrú, mar sin féin, go gceanglaítear orthu, agus dlí pardúin á ghlacadh acu, na ceanglais maidir le cosaint bhreithiúnach éifeachtach a eascraíonn as an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE a chomhlíonadh.
93.      Ba cheart a thabhairt faoi deara freisin nach ionann scrúdú a dhéanamh ar dhlí den sórt sin i bhfianaise na forála sin agus feidhmiú a n‑inniúlachta eisiaiche in ábhair phardúin a bhaint de na Ballstáit. Is leor a mheas, mar léiriú, go bhfuil na forálacha lena dtagraítear don chuspóir atá á shaothrú ag an reachtas náisiúnta agus na forálacha a bhaineann le raon feidhme ábhartha agus ama an dlí sin a theorannú eisiata ón athbhreithniú breithiúnach arna dhéanamh ag an gCúirt faoin dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE.
94.      Ag an bpointe seo, is beag amhras atá ann a thuilleadh gur comhlacht é TCU atá in ann breithniú a dhéanamh, mar ‘chúirt nó binse’, ar cheisteanna a bhaineann le cur i bhfeidhm nó léiriú dhlí an Aontais Eorpaigh. Dá bhrí sin, ní mór do na himeachtaí os a comhair na ceanglais is gné dhílis de chosaint bhreithiúnach éifeachtach de réir bhrí an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE a chomhlíonadh.
95.      Dá bhrí sin, tá dlínse ag an gCúirt scrúdú a dhéanamh ar an dara, an séú, an seachtú agus an t‑ochtú ceist arna dtarchur ag an gcúirt a rinne an tarchur ó thaobh na forála sin de.
(b)     Inghlacthacht
96.      Maidir le hinghlacthacht na gceisteanna arna dtarchur ag an gcúirt a rinne an tarchur, ba mhaith liom a rá ón tús go bhfuilim lánchinnte, cosúil leis an Abhcóide Ghinearálta Bobek, nach ionann an tairseach d’inghlacthacht maidir leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE agus an gnáthleibhéal, ná ní gá di a bheith curtha níos airde. Go deimhin, tá tairseach ábhartha sách ard chun sárú a bhunú san fhoráil sin cheana féin. (53)
97.      I bhfocail eile, ní mór, i mo thuairimse, go rialódh na prionsabail ghinearálta a rialaíonn inghlacthacht ceisteanna arna dtarchur laistigh de bhrí chásdlí na Cúirte cinneadh na tairsí inghlacthachta.
98.      Maidir leis sin, ba cheart a mheabhrú, i gcomhthéacs an tsásra comhair idir an Chúirt agus na cúirteanna náisiúnta arna bhunú le hAirteagal 267 CFAE, nach mór an réamhrialú a iarrtar a bheith ‘riachtanach’ chun go mbeidh an chúirt a rinne an tarchur in ann ‘breithiúnas a thabhairt’ sa chás atá os a comhair. (54)
99.      Dá bhrí sin, chuir an Chúirt in iúl gur léir ó fhoclaíocht agus ó scéim Airteagal 267 CFAE araon go nglactar leis le nós imeachta um réamhrialú,
inter alia, go bhfuil díospóid ar feitheamh os comhair na gcúirteanna náisiúnta, ina n‑iarrtar orthu breith a thabhairt atá in ann an réamhrialú a chur san áireamh. Dá bhrí sin, ceanglaítear leis an nós imeachta sin ‘nascfhachtóir a bheith ann a fhágann go gcomhlíonann an léiriú sin riachtanas oibiachtúil an chinnidh atá le glacadh ag an gcúirt a rinne an tarchur’. (55)
100. Ina theannta sin, de réir an chásdlí socair, glactar le ceisteanna a bhaineann le léiriú dhlí an Aontais a ardaíonn an chúirt náisiúnta laistigh den chreat rialála agus fíorasach a shainmhíníonn sí faoina freagracht féin, agus nach bhfuil sé de chúram ar an gCúirt a gcruinneas a fhíorú, a bheith ábhartha. Féadfaidh an Chúirt diúltú rialú a thabhairt ar cheist um réamhrialú a tharchuirtear ó chúirt náisiúnta, sa chás amháin go bhfuil sé soiléir go hiomlán nach bhfuil aon bhaint ag an léiriú ar dhlí an Aontais atá á lorg le fíorfhíricí na príomhchaingne nó lena chuspóir, i gcás ina bhfuil an fhadhb hipitéiseach, nó i gcás nach bhfuil an t‑ábhar fíorasach ná dlíthiúil is gá faoina comhair ag an gCúirt chun freagra úsáideach a thabhairt ar na ceisteanna a cuireadh faoina bráid. (56)
101. Maidir leis an dara ceist a tarchuireadh le haghaidh réamhrialú sa chás seo, measann an chúirt a rinne an tarchur fiú dá bhfreagródh an Chúirt Bhreithiúnais an chéad cheist trína mheas go bhfuil sé riachtanach a léiriú gur úsáideadh cistí an Aontais chun na gníomhartha atá i gceist sna príomhimeachtaí a dhéanamh d’fhonn ‘calaois [nó] aon ghníomhaíochtaí neamhdhlíthiúla eile a dhéanann díobháil do leasanna airgeadais an Aontais’ a aimsiú de réir bhrí Airteagal 325 CFAE, bheadh sí, mar sin féin, faoi oibleagáid an pardún a chur i bhfeidhm maidir leis na gníomhartha sin, gan bheith in ann bearta fiosrúcháin a ghlacadh, laistigh de thréimhse chomh gearr le 2 mhí, chun a fhíorú an raibh sárú déanta ar an bhforáil sin.
102. Cé go dtagraíonn an chúirt a rinne an tarchur mar sin do bhunús Eorpach na gcistí lena mbaineann, nár bhunaigh na cúirteanna coiriúla náisiúnta é ná nár líomhnaigh na páirtithe sna príomhimeachtaí é, agus seans nach mbunófar go deo é, is tábhachtach a thabhairt faoi deara go bhfuil sé ráite cheana féin ag an gCúirt nach ceisteanna hipitéiseacha iad ceisteanna a tharchuirtear a luann an fíoras go gcuirtear cosc ar an gcúirt a d’ardaigh na ceisteanna sin sárú ar dhlí an Aontais a bhunú toisc nach gceadaítear leis an dlí nós imeachta náisiúnta sin dóibh é sin a dhéanamh. (57) I mo thuairimse, is amhlaidh atá an cás leis an dara ceist sa chás seo.
103. Baineann an séú ceist agus an t‑ochtú ceist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú le forálacha de LOA a éilíonn ar chúirteanna náisiúnta cinneadh a ghlacadh a thugann díothú ó dhliteanas do chistí poiblí agus bearta cosanta a ardú laistigh de 2 mhí, cé nach bhfuil a bhreithiúnas tugtha go fóill ag an gCúirt, ar cuireadh iarratas ar réamhrialú faoina bráid. Dá bhrí sin, is dóigh liom go bhfreastalaíonn an léiriú ar an dara mír d’Airteagal 19(1) CAE a iarrtar ar an ngá oibiachtúil atá leis an gcinneadh nach mór don chúirt a rinne an tarchur a dhéanamh, ós rud é gur dócha go mbeidh tionchar ag an réamhrialú atá le tabhairt ar an gcinneadh maidir le bearta eatramhacha a ardú nó a choinneáil.
104. Táim den tuairim, dá bhrí sin, gur cheart a mheas go bhfuil an dara, an séú agus an t‑ochtú ceist a tarchuireadh chuig an gCúirt sa chás seo inghlactha.
105. Baineann an seachtú ceist a tharchuirtear le foráil de LOA lena bhforáiltear go ndéanfaidh an chúirt a rinne an tarchur cinneadh lena ndíolmhaítear daoine nádúrtha agus dlítheanacha lena mbaineann ó dhliteanas i leith airgead poiblí, ar an gcéad dul síos, tar éis éisteacht le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí agus leis na comhlachtaí poiblí a ndearnadh díobháil dóibh, d’eisiamh an eintitis a thionscain an chaingean ar mhaithe le leas an phobail, agus, ar an dara dul síos, gan bheith in ann measúnú a dhéanamh ar an bhfianaise chun a chinneadh an ndearna na cosantóirí sna príomhimeachtaí na gníomhartha a bhfuil a ndliteanas á lorg ina leith.
106. Admhaím go bhféadfaí a bheith in amhras, ar dtús, faoi inghlacthacht na ceiste sin.
107. Murab ionann agus na ceisteanna eile a tarchuireadh le haghaidh réamhrialú, níl an ceann seo curtha le chéile ó thaobh neamhspleáchas na mbreithiúna, ach ó thaobh cheart an chomhiarratasóra (SCC) chun éisteachta agus ceart na gcosantóirí chun cosanta. Ina theannta sin, ní thugtar le fios le haon ní sa chomhad cúirte gur éiligh na hiarratasóirí sárú ar na cearta sin sna príomhimeachtaí.
108. Mar sin féin, i bhfianaise an chur chuige leathain a mholaim agus a mhínigh mé thuas, measaim gur cheart an seachtú ceist a mheas mar cheist atá inghlactha freisin.
109. Tharraingeoinn aird ar an gcásdlí dá dtagraítear i mír 100 thuas nach mór é a thuiscint sa chaoi nach mbeadh sé indéanta a tharchur chuig an gCúirt na ceisteanna réamhrialuithe go léir, fiú na ceisteanna hipitéiseacha, a d’fhéadfadh cúirt náisiúnta a ardú le linn imeachtaí maidir le comhoiriúnacht a dlí náisiúnta le dlí an Aontais, gan amhras a chaitheamh ar an gceanglas maidir le nasc idir na ceisteanna a tharchuirtear agus an réiteach atá le tabhairt ar an díospóid os comhair na cúirte náisiúnta. Mar atá sé, ní cosúil go mbaineann an seachtú ceist leis an gcatagóir sin ceisteanna.
110. I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, measaim gur cheart a dhearbhú go bhfuil an dara, an seachtú, an séú agus an t‑ochtú ceist a tharchuir an chúirt a rinne an tarchur chuig an gCúirt inghlactha.
(c)    Substaint an cháis
(1)    Réamhbharúlacha
111. Sula dtabharfar aghaidh ar shubstaint na gceisteanna éagsúla a ardaíodh sa chás seo i bhfianaise an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, is gá roinnt faisnéise a sholáthar maidir le hábhar na cosanta a thugtar leis an bhforáil sin.
112. Sa bhreithiúnas in ASJP, chinn an Chúirt, ar an gcéad dul síos, go gcuirtear in iúl go nithiúil le hAirteagal 19 CAE luach an smachta reachta a dhearbhaítear in Airteagal 2 CAE agus, ar an dara dul síos, gurb ionann prionsabal na cosanta breithiúnaí éifeachtaí ar na cearta a eascraíonn as dlí an Aontais Eorpaigh, dá dtagraítear sa dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, agus prionsabal ginearálta de dhlí an Aontais a dhearbhaítear anois in Airteagal 47 den Chairt. (58) Mar thoradh ar an gcinneadh sin, luaigh sí, i mbreithiúnas ina dhiaidh sin, nach mór ‘Airteagal 47 den Chairt a chur san áireamh go cuí’ chun an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE a léiriú. (59)
113. Chun inneachar substainteach an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE a shainiú, tuigeann an Chúirt an gaol idir an dá fhoráil sin mar seo a leanas: ‘cé go rannchuidítear le hAirteagal 47 den Chairt le hurraim a thabhairt don cheart chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a fháil atá ag aon duine aonair a bhraitheann, i gcás ar leith, ar cheart a dhíorthaíonn sé ó dhlí an Aontais, féachtar leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, óna thaobh féin, lena áirithiú go ráthaítear leis an gcóras leigheasanna dlí arna bhunú ag aon Bhallstát cosaint bhreithiúnach éifeachtach sna réimsí a chumhdaítear le dlí an Aontais’.(60)
114. De réir na Cúirte, glactar leis,
inter alia, go mbraitheann an duine atá ag brath ar an gceart chun leigheas éifeachtach a fháil a ráthaítear in Airteagal 47 den Chairt, i gcás ar leith, ar chearta nó ar shaoirsí a ráthaítear le dlí an Aontais. Freagraíonn an ceart sin don oibleagáid a fhorchuirtear ar na Ballstáit, sa dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, córas leigheasanna a bhunú a bheidh leordhóthanach chun cosaint dlí éifeachtach a áirithiú sna réimsí a chumhdaítear le dlí an Aontais. (61)
115. Dá bhrí sin, baineann an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE le heilimintí a bhaineann leis na córais leigheasanna dlí arna mbunú ag Ballstát, agus ní le heilimintí a bhaineann le cásanna sonracha nó le cásanna aonair, mar is amhlaidh le hAirteagal 47 den Chairt. Tá an chéad fhoráil dírithe ar na Ballstáit, agus tugann an fhoráil sin ceart do shaoránaigh an Aontais. Sin an fáth, dar leis an gCúirt, go ‘gcomhfhreagraíonn’ an ceart a ráthaítear in Airteagal 47 den Chairt don oibleagáid atá ar na Ballstáit faoi Airteagal 19(1)
CAE.
116. Dá bhrí sin, tugtar le tuiscint leis an oibleagáid a eascraíonn as an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, ní hamháin go gcomhlíonann na comhlachtaí atá in ann dlí an Aontais a léiriú nó a chur i bhfeidhm na ceanglais a ghabhann le stádas ‘cúirt nó binse’, amhail neamhspleáchas, neamhchlaontacht agus ‘binse arna bhunú roimhe sin le dlí’, ach freisin, ó thaobh nós imeachta de, nach mór na ráthaíochtaí éagsúla a bhaineann le ‘triail chóir’ a ráthú os a gcomhair.
117. Tacaíonn cásdlí níos déanaí na Cúirte leis an léiriú sin. Sna breithiúnais in an Coimisiún v an Pholainn (Córas araíonachta do bhreithiúna) (62) agus PT, (63) luaigh an Chúirt go bhfuil urraim don cheart chun triail chóir a fháil agus do chearta na cosanta ar cheann de na gnéithe atá ina gcuid dhílis de bhunphrionsabal na cosanta breithiúnaí éifeachtaí dá dtagraítear sa dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE.
118. Is fíor, sa chéad bhreithiúnas, gur measadh go raibh an cheist maidir le hurramú na gceart sin coimhdeach le comhlíonadh cheanglas neamhspleáchais an chomhlachta atá i gceist. Bhain an mhainneachtain in oibleagáidí a líomhnaítear i gcoinne na Polainne le rialacha nós imeachta a raibh sé d’éifeacht acu, de réir an Choimisiúin, srian a chur ar chearta na mbreithiúna ar seoladh imeachtaí araíonachta ina gcoinne chun éisteacht iarbhír a fháil ón gcúirt araíonachta agus chun tairbhe a bhaint as cosaint éifeachtach os comhair na cúirte sin. Dá bhrí sin, bhain na srianta ar chearta na cosanta a eascraíonn as na rialacha nós imeachta sin an bonn de neamhspleáchas na mbreithiúna. (64)
119. Mar sin féin, is léir ón dara breithiúnas go bhféadfadh sárú ar chearta na cosanta, ann féin, an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE a shárú. Sa chás as ar eascair an breithiúnas sin, ba fhoráil náisiúnta é a thug, in imeachtaí coiriúla a tionscnaíodh i gcoinne roinnt cosantóirí as a rannpháirtíocht sa ghrúpa coiriúil eagraithe céanna, formheas breithiúnach do chomhaontú chun an cás a shocrú, arna thabhairt i gcrích idir duine de na cosantóirí agus oifig an ionchúisitheora phoiblí le linn chéim bhreithiúnach na n‑imeachtaí sin, faoi réir thoiliú na gcosantóirí eile go léir.
120. Thar aon ní eile, bhunaigh an Chúirt a freagra ar an gcinneadh go sáraítear prionsabal na cosanta breithiúnaí éifeachtaí i gcás ina bhfuil cinneadh breithiúnach bunaithe ar fhíorais agus ar dhoiciméid nach raibh na páirtithe féin, nó ceann acu, in ann iad féin a chur ar an eolas agus, dá bhrí sin, nach raibh siad in ann a dtuairimí a chur in iúl. Tháinig sí ar an gconclúid, dá bhrí sin, nach raibh aon sárú ann a mhéid a bhí sé beartaithe go sonrach leis an bhforáil atá i gceist cearta cosanta cosantóirí a ráthú, ar cosantóirí iad nár aithin a gciontacht, ar ghá iad a thriail in imeachtaí coiriúla ina dhiaidh sin, ag féachaint don fhaisnéis a bhaineann leo a d’fhéadfaí a áireamh sa chomhaontú socraíochta agus do na ráitis a d’fhéadfadh an cúisí a d’aithin a chiontacht a dhéanamh, mar fhinné. (65)
121. Leanann sé ón gcásdlí a scrúdaíodh, i mo thuairimse, gurb ionann ábhar substainteach an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE agus ábhar substainteach Airteagal 47 den Chairt. (66) É sin ráite, táim den tuairim nach féidir sárú ar an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE a bheith ann ach amháin i gcás ina bhfuil na neamh-chomhoiriúnachtaí líomhnaithe de thromchúis nó de chineál sistéamach áirithe. (67) Chun a chinneadh an amhlaidh atá, aontaím leis an Abhcóide Ginearálta Bobek gurb í ‘an cheist bhunriachtanach an bhféadfadh an fhadhb (aon uair amháin nó athfhillteach) a cuireadh in iúl don Chúirt feidhmiú cuí an chórais bhreithiúnaigh náisiúnta a chur i mbaol, rud a chuirfeadh cumas an Bhallstáit atá i gceist leigheasanna leordhóthanacha a sholáthar do dhaoine aonair i mbaol.’ (68)Is i bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo a dhéanfaidh mé scrúdú anois ar shubstaint na gceisteanna a tharchuir an chúirt a rinne an tarchur chuig an gCúirt.
(2)    An dara ceist
122. Lena dara ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an gcuirtear cosc le hAirteagal 19 CAE, arna léamh i bhfianaise Airteagal 47 den Chairt, ar fhoráil náisiúnta amhail an dara fomhír d’Airteagal 10(2) de LOA, ar dá réir nach mór aon chinneadh a bhaineann le cur i bhfeidhm an phardúin i gcás ar leith a ghlacadh laistigh d’uastréimhse 2 mhí, a mhéid nach gceadaítear leis an tréimhse sin don chúirt náisiúnta na bearta fiosrúcháin is gá a chur i bhfeidhm chun a chinneadh an ionann na sócmhainní a bhfuil tionchar orthu ag na gníomhartha a chruthaíonn dliteanas i leith na gcistí poiblí atá á n‑imscrúdú agus cistí de chuid an Aontais.
123. Dar leis an gcúirt a rinne an tarchur, tá an tréimhse uasta 2 mhí
a leagtar síos in Airteagal 10(2) de LOA contrártha, dá bhrí sin, le cásdlí na Cúirte Breithiúnais lena gcuirtear toirmeasc ar bhreithiúna a bheith faoi réir ‘brú seachtrach’ a d’fhéadfadh amhras a chaitheamh ar a neamhspleáchas. Cuireann an teorainn ama sin cosc ar an gcúirt náisiúnta inniúil na bearta fiosrúcháin a sholáthraítear in Airteagail 435 agus 436 de LEC (‘Bearta críochnaitheacha’) a ghlacadh, atá dírithe go sonrach ar bhunús náisiúnta nó Eorpach na sócmhainní poiblí a shainaithint a bhfuil tionchar acu ar ghníomhartha a d’fhéadfadh dliteanas a chruthú i leith cistí poiblí. Dá bhrí sin, cuireadh an chúirt náisiúnta an pardún i bhfeidhm go córasach ar ghníomhartha a d’fhéadfadh dochar a dhéanamh do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh.
124. Ba cheart a mheabhrú, i gcomhréir le prionsabal dheighilt na gcumhachtaí atá ina shaintréith d’fheidhmiú an smachta reachta, nach mór,
inter alia, neamhspleáchas na mbreithiúna a ráthú i ndáil leis an reachtas agus leis an bhfeidhmeannas. (69)
125. De réir cásdlí socair, glactar leis go bhfuil rialacha ann leis na ráthaíochtaí neamhspleáchais agus neamhchlaontachta a cheanglaítear faoi dhlí an Aontais, go háirithe maidir le comhdhéanamh an chomhlachta, ceapadh, fad seirbhíse agus forais le staonadh, diúltú agus dífhostú a chomhaltaí, rud a fhágann gur féidir deireadh a chur le haon amhras réasúnach in intinn daoine aonair maidir le neamh-thréscaoilteacht an chomhlachta sin i leith tosca seachtracha agus maidir lena neodracht i ndáil leis na leasanna atá os a chomhair. (70)
126. I ndáil leis sin, tá sé tábhachtach go gcosnófar breithiúna ar idirghabhálacha seachtracha nó ar bhrú a d’fhéadfadh a neamhspleáchas a chur i mbaol. Mar a thugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara, leis na rialacha is infheidhme maidir le stádas breithiúna agus le feidhmiú a bhfeidhme mar bhreitheamh, ní mór a bheith in ann ní hamháin aon tionchar díreach a eisiamh, i bhfoirm treoracha, ach freisin cineálacha tionchair atá níos indírí,
a d’fhéadfadh tionchar a imirt ar chinntí na mbreithiúna lena mbaineann, agus, dá bhrí sin, bac a chur ar easpa neamhspleáchais nó neamhchlaontachta a d’fhéadfadh an bonn a bhaint den mhuinín nach mór don cheartas i sochaí dhaonlathach arna rialú ag an smacht reachta a spreagadh i ndaoine aonair. (71)
127. Má leathnaítear an cur chuige sin sa chás seo, d’fhéadfadh foráil nós imeachta amhail an dara fomhír d’Airteagal 10(2) de LOA a bheith ina tionchar indíreach ar chinntí arna ndéanamh ag na cúirteanna lena mbaineann agus, ar an gcaoi sin, ar an gceanglas maidir le neamhspleáchas a eascraíonn as an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE a shárú. Ba mhaith liom a chur in iúl go n‑éilítear le cinneadh go ndearnadh sárú den sórt sin ní hamháin go mbeadh an tréimhse dá dtagraítear san fhoráil nós imeachta náisiúnta lena mbaineann róghearr, ach freisin nach mór don tréimhse sin a bheith ceangailteach. Dá mba amhlaidh an cás, bhainfí an chumhacht de na cúirteanna sin na bearta fiosrúcháin uile is gá a ghlacadh chun a chinneadh ar cheart na cistí a caitheadh go míchuí sa chás seo a mheas mar chistí an Aontais.
128. I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, de réir sainmhínithe, go bhfuil sé d’éifeacht ag pardúin cinntí nó imeachtaí breithiúnacha a neamhniú nó a chosc. Arna fhormheas go ginearálta ag an reachtas, baineann sé le catagóir gníomhartha a dhéantar thar thréimhse áirithe ama. Sa chomhthéacs sin, iarrtar ar na cúirteanna an reachtaíocht lena rialaítear deonú pardúin a chur i bhfeidhm maidir le cásanna sonracha. Mar a luaigh an Coimisiún Eorpach um Dhaonlathas tríd an Dlí (‘Coimisiún na Veinéise’) ina thuairim maidir le dréacht‑Dlí Pardún na Spáinne, (72) tá pardún comhoiriúnach le prionsabal dheighilt na gcumhachtaí mura gcuireann sé deireadh leis an údarás a thugtar do na breithiúna dá bhrí sin. Is é sin le rá, mar a luaigh Coimisiún na Veinéise féin ina Thuairim maidir leis na forálacha maidir le príosúnaigh pholaitiúla i nDlí Bardais na Seoirsia, tá nós imeachta lena gcuirtear de chúram ar na breithiúna, le cinneadh ó Pharlaimint na Seoirsia, (73) cinneadh a dhéanamh an gcomhlíonann daoine sonracha na critéir ghinearálta arna gcinneadh ag Parlaimint na Seoirsia chun an pardún a chur i bhfeidhm, i gcomhréir leis an bprionsabal sin.
129. I gcomhthéacs an nós imeachta um réamhrialú, is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá an measúnú maidir le cineál róghearr agus ceangailteach na teorann ama. Chun freagra úsáideach a thabhairt dó, áfach, ba mhaith liom an méid seo a leanas a chur in iúl.
130. Ina bharúlacha i scríbhinn agus ag an éisteacht araon, luaigh Rialtas na Spáinne gur teorainn tháscach amháin atá sa teorainn ama a leagtar síos sa dara fomhír d’Airteagal 10(2) de LOA, ós rud é go bhfuil glacadh aon chinnidh iomláin dá bhforáiltear in Airteagal 10 faoi réir measúnú ag an gcúirt ar comhlíonadh na coinníollacha a leagtar síos chun an pardún a chur i bhfeidhm. Níor chuir aon pháirtí leasmhar aon fhianaise ar fáil a d’fhéadfadh an léiriú sin a bhréagnú.
131. Fiú dá bhféadfaí a mheas go bhfuil an uastréimhse 2 mhí dá bhforáiltear sa dara fomhír d’Airteagal 10(2) de LOA róghearr, is cosúil go n‑aontaíonn na páirtithe leasmhara go bhfuil baol ann go dtabhóidh breithiúna nach gcomhlíonann an tréimhse sin dliteanas araíonachta faoi Airteagal 418(11) de LOPJ. Maidir leis sin, tugaim faoi deara go suitear leis an airteagal sin, mar mhí-iompar tromchúiseach, an mhoill nach bhfuil údar léi maidir le himeachtaí nó cás a thionscnamh nó a láimhseáil os comhair breithimh nó giúistís agus a chuid nó a cuid dualgas á gcomhlíonadh aige nó aici, ach amháin más mí-iompar an‑tromchúiseach é. (74) Is é sin le rá, ní chiallaíonn mainneachtain an teorainn ama sin a chomhlíonadh go gcuirfear aon pionós araíonachta i bhfeidhm, (75) ar léiriú é ar a chineál táscach. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh an dara fomhír d’Airteagal 10(2) de LOA a bheith in ann léiriú atá comhsheasmhach leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, ar dá réir a fhéadfaidh cúirteanna na Spáinne dul thar an uastréimhse 2 mhí chun an pardún a chur i bhfeidhm i gcás nach ‘moill gan údar’ é de réir bhrí Airteagal 418(11) de LOPJ, amhail i gcás ghlacadh na mbeart fiosrúcháin.
132. I bhfianaise na mbreithnithe sin go léir, molaim go bhfreagródh an Chúirt Bhreithiúnais an dara ceist sa chaoi go gcuirtear cosc leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE ar fhoráil náisiúnta amhail an dara fomhír d’Airteagal 10(2) de LOA, ar dá réir nach mór aon chinneadh a bhaineann le cur i bhfeidhm pardúin i gcás ar leith a ghlacadh laistigh d’uastréimhse 2 mhí, i gcás ina gcuireann an tréimhse sin, ar de chineál domhaolaithe í, cosc ar an gcúirt náisiúnta na bearta fiosrúcháin is gá a ghlacadh chun a chinneadh an ionann na sócmhainní a bhfuil tionchar orthu ag na gníomhartha a chruthaíonn dliteanas i leith na gcistí poiblí atá á n‑imscrúdú agus cistí de chuid an Aontais.
(3)    An seachtú ceist
133. Tá dhá chuid sa seachtú ceist a tharchuir an chúirt a rinne an tarchur.
134. Ar an gcéad dul síos, féachann an chúirt a rinne an tarchur lena fháil amach an gcuirtear cosc leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE (76) ar fhoráil den dlí náisiúnta amhail Airteagal 13(3) de LOA, a mhéid a cheanglaítear leis an bhforáil sin ar chúirteanna náisiúnta éisteacht go heisiach le heintitis earnála poiblí a ndearnadh díobháil dóibh mar gheall ar chaillteanas cistí poiblí a bhaineann leis na fíorais phardúnacha agus le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí, agus na páirtithe a thionscain an chaingean ar mhaithe le leas an phobail a eisiamh, roimh chinneadh a thabhairt lena ndíolmhaítear na daoine nádúrtha nó dlítheanacha lena mbaineann ó dhliteanas. Ar an dara dul síos, fiafraíonn an chúirt sin, go bunúsach, an gcuirtear cosc leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, arna léamh i bhfianaise Airteagal 47 den Chairt, ar fhoráil náisiúnta amhail Airteagal 13(3) de LOA, a mhéid a cheanglaítear leis an bhforáil sin ar na cúirteanna náisiúnta an cinneadh sin a ghlacadh lena ndíolmhaítear iad ó dhliteanas gan cead a thabhairt dóibh measúnú a dhéanamh ar an bhfianaise chun a chinneadh an ndearna an cosantóir na gníomhartha lena n‑iarrtar a dhliteanas i leith airgead poiblí.
135. Maidir leis an gcéad chuid den cheist sin, ba cheart a mheabhrú ag an tús, sna príomhimeachtaí, go ndearnadh an t‑eintiteas earnála poiblí a ndearnadh dochar dó (an Generalitat) a eisiamh ó na himeachtaí toisc nár thionscain sé caingean laistigh den tréimhse fhorordaithe. Is iad SCC agus Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí na haon pháirtí amháin a rinne iarratas, mar chomhiarratasóirí sna príomhimeachtaí, ar dhliteanas i leith airgead poiblí a thabhú.
136. Dar leis an gcúirt a rinne an tarchur, d’fhéadfadh an oibleagáid éisteacht leis na heintitis phoiblí lena mbaineann agus le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí, d’eisiamh an iarratasóra eile sna príomhimeachtaí, cearta cosanta an pháirtí sin a shárú, mar chuid den cheart chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a fháil de réir bhrí an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE. Go sonrach, tagraíonn an chúirt sin don sárú ar phrionsabail chomhionannas na n‑arm agus na sáraíochta agus ar an gceart chun éisteacht a fháil.
137. Maidir leis an gceart chun éisteacht a fháil, ba cheart a mheabhrú go ráthaítear leis an gceart sin an deis do gach duine a thuairimí nó a tuairimí a chur in iúl go héifeachtach le linn aon nós imeachta a bhféadfadh cinneadh riaracháin a bheith mar thoradh air a dhéanfadh dochar dá leasanna. (77) Ina theannta sin, chinn an Chúirt Bhreithiúnais go mbeadh sé ar neamhréir leis an gceart sin cinneadh breithiúnach a bhunú ar fhíorais agus ar dhoiciméid nach raibh na páirtithe féin, nó ceann amháin acu, in ann a bheith ar an eolas fúthu agus nach raibh siad in ann, dá bhrí sin, seasamh a ghlacadh ina leith (78)
138. Dá bhrí sin, tá foráil náisiúnta amhail Airteagal 13(3) de LOA ar neamhréir leis an gceart chun éisteacht a fháil mura raibh an páirtí a thionscain an chaingean ar mhaithe le leas an phobail in ann teacht ar an eolas maidir leis na fíorais agus na doiciméid ar a bhfuil an cinneadh daoine nádúrtha agus dlítheanacha lena mbaineann a dhíolmhú ó dhliteanas i leith cistí poiblí bunaithe, agus dá bhrí sin nach raibh sé in ann barúil a thabhairt ar na fíorais agus na doiciméid sin.
139. Maidir le prionsabal chomhionannas na n‑arm, tugtar le tuiscint leis an bprionsabal sin go bhfuil oibleagáid ann deis réasúnach a thabhairt do gach páirtí a chás a chur i láthair, lena n‑áirítear fianaise, faoi choinníollacha nach gcuireann faoi mhíbhuntáiste suntasach iad i gcomparáid lena lucht freasúra. Dá bhrí sin, ráthaítear leis an bprionsabal sin comhionannas chearta agus oibleagáidí na bpáirtithe sin,
inter alia, maidir leis na rialacha lena rialaítear glacadh fianaise agus malartú argóintí os comhair na cúirte inniúla. (79)
140. Maidir le prionsabal na sáraíochta, tugtar le tuiscint leis an bprionsabal sin, mar riail ghinearálta, go bhfuil sé de cheart ag na páirtithe chun imeachtaí a dtuairimí a chur in iúl maidir leis na fíorais agus na doiciméid ar a mbeidh cinneadh breithiúnach bunaithe agus chun plé a dhéanamh ar an bhfianaise agus ar na tuairimí a chuirtear faoi bhráid na cúirte agus ar na saincheisteanna dlí a d’ardaigh sí uaithi féin, ar a bhfuil sé beartaithe ag an gcúirt sin a cinneadh a bhunú. Chun ceanglais an chirt chun triail chóir a fháil a chomhlíonadh, tá sé tábhachtach go mbeadh na páirtithe in ann na fíorais agus na hábhair dlí araon atá cinntitheach maidir le toradh na n‑imeachtaí a phlé (80)
141. Tá foráil amhail Airteagal 13(3) de LOA, lena gceanglaítear ar chúirteanna náisiúnta éisteacht go heisiach le heintitis san earnáil phoiblí a ndearnadh dochar dóibh mar gheall ar chaillteanas cistí poiblí a bhaineann le fíorais phardúin agus Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí, agus eisiamh na bpáirtithe a thionscain imeachtaí ar mhaithe le leas an phobail, ar neamhréir le prionsabail chomhionannas na n‑arm agus na n‑imeachtaí sáraíochta a mhéid a chuireann sé cosc ar na páirtithe sin díospóireacht sáraíochta a reáchtáil ar ábhair fíorais agus dlí atá cinntitheach maidir le toradh na n‑imeachtaí.
142. Is faoin gcúirt a rinne an tarchur, nach bhfuil dlínse aici amháin chun an dlí náisiúnta a léiriú, a chinneadh nach mór an fhoráil sin a léiriú sa chaoi go bhfuil sé i dteideal ceart éisteachta a fháil, fiú mura bhfuil an páirtí a thionscain an chaingean ar mhaithe le leas an phobail
le feiceáil i bhfoclaíocht Airteagal 13(13) de LOA (81)
143. Ní féidir le hargóint Rialtas na Spáinne atá bunaithe ar chineál na caingne atá i gceist an chonclúid ar tháinig mé uirthi a chur ó bhail ar bhealach ar bith. Ina bharúlacha i scríbhinn, tugann an rialtas sin faoi deara go dtagann reachtaíocht actio popularis, amhail an reachtaíocht a fheidhmítear sa chás seo, faoi inniúlacht eisiach na mBallstát, faoi réir chomhlíonadh phrionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta. Dá bhrí sin, níl aon bhunphrionsabal ná ceart bunúsach ann, go háirithe i ndlí an Aontais, lena gceanglaítear go n‑éistfear leis an bpáirtí a thionscain an chaingean sin ar mhaithe le leas an phobail sula nglacfar cinneadh lena gcuirtear clabhsúr leis na himeachtaí. I mo thuairimse, ní gá a mheabhrú nach mór an inniúlacht sin, cé gur do na Ballstáit amháin í, a fheidhmiú mar sin féin ar bhealach atá comhsheasmhach le dlí an Aontais, agus go sonrach leis na ceanglais a eascraíonn as an gceart chun éisteacht a fháil agus as prionsabail na sáraíochta agus as comhionannas arm, mar a thugtar orthu, mar a achoimrítear sna pointí roimhe seo den Tuairim seo.
144. Maidir leis an dara cuid den cheist sin, ba cheart a thabhairt faoi deara go ndealraíonn sé go bhfuil an sásra dlíthiúil a cháin an chúirt a rinne an tarchur ina dhlúthchuid d’aon phardún. Má shuitear go dtagann an t‑iompar atá i gceist faoi raon feidhme an phardúin, ní fhéadfaidh an chúirt ar tugadh an chaingean os a comhair leanúint de scrúdú a dhéanamh ar an gcás os a comhair. Ní mór di cinneadh a ghlacadh lena gcuirtear clabhsúr ar na himeachtaí ionas go mbainfear an cás den chlár. (82)
145. Fiú má chuireann an chúirt a rinne an tarchur amhras in iúl, dá bhrí sin, maidir le comhoiriúnacht Airteagal 13(3) de LOA le cearta na cosanta, a mhéid nach bhforáiltear leis go bhféadfaidh na cosantóirí sna príomhimeachtaí tairbhe an phardúin a tharscaoileadh, is leor a thabhairt faoi deara nach ndealraíonn sé go gceanglaítear leis an gceart sin ar na cúirteanna rogha tarscaoilte den sórt sin a dheonú do na páirtithe sin.
146. I bhfianaise na mbreithnithe sin, maidir leis an gcéad chuid den seachtú ceist, molaim gurb é freagra na Cúirte Breithiúnais go gcuirtear cosc leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE ar fhoráil náisiúnta amhail Airteagal 13(3) de LOA, a mhéid a cheanglaítear leis an bhforáil sin ar na cúirteanna náisiúnta, roimh chinneadh a thabhairt lena ndíolmhaítear daoine nádúrtha nó dlítheanacha lena mbaineann ó dhliteanas, éisteacht go heisiach le heintitis earnála poiblí a ndearnadh díobháil dóibh mar gheall ar chaillteanas cistí poiblí a bhaineann le fíorais phardúin agus le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí, agus na páirtithe a thionscain an chaingean ar mhaithe le leas an phobail a eisiamh.
147. Maidir leis an dara cuid den seachtú ceist, molaim nach gcuirtear cosc leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE ar fhoráil náisiúnta amhail Airteagal 13(3) de LOA, a mhéid a cheanglaítear leis an bhforáil sin ar chúirteanna náisiúnta cinneadh a ghlacadh lena ndíolmhaítear daoine nádúrtha agus dlítheanacha ó dhliteanas in ábhair cistí poiblí gan é a fhágáil faoi na cúirteanna sin measúnú a dhéanamh ar an bhfianaise chun a chinneadh an ndearna na daoine sin na gníomhartha a bhfuil a ndliteanas in ábhair cistí poiblí á lorg ina leith.
(4)    An séú agus an t‑ochtú ceist
148. Lena séú ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an gcuirtear cosc leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE ar fhoráil náisiúnta, amhail Airteagal 8(3) de LOA, lena bhforáiltear do scaoileadh éigeantach na mbeart réamhchúraim arna ndeonú ag na cúirteanna ag céim na n‑imeachtaí réamhthrialach nó céadchéime.
149. Lena hochtú ceist, féachann an chúirt a rinne an tarchur lena fháil amach an gcuirtear cosc le hAirteagal 2 agus leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, le hAirteagal 47 den Chairt, le hAirteagal 267 CFAE agus leis an gcéad mhír d’Airteagal 23 de Phrótacal (Uimh. 3) ar Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh ar fhorálacha náisiúnta amhail Airteagal 8(3),
Airteagal 10 agus Airteagal 13(3) LOA, a mhéid a bhaineann na forálacha sin den fhreagra ar aon cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú éifeachtacht, de shárú ar phrionsabail thosaíocht agus éifeacht dhíreach dhlí an Aontais.
150. Is léir ó na mínithe a thug an chúirt a rinne an tarchur i bhfianaise an séú ceist go meastar go bhfuil fadhbanna ag baint le comhoiriúnacht scaoileadh éigeantach na mbeart réamhchúraim le dlí an Aontais i bhfianaise an nós imeachta um réamhrialú. Dá bhrí sin, feictear dom go bhfuil an cheist sin ‘ionsúite’ leis an ochtú ceist, a bhfuil raon feidhme níos leithne aici ná an cheist sin.
151. Mar sin féin, ní mór an cheist dheireanach sin a shoiléiriú, i mo thuairimse, trí athfhoirmliú.
152. Maidir leis na forálacha náisiúnta dá dtagraítear ann, ba cheart a thabhairt faoi deara go bhforáiltear le hAirteagal 8(3) de LOA do scaoileadh na mbeart réamhchúraim a ordaíodh ag céim an nós imeachta imscrúdaithe nó ag céim na n‑imeachtaí ag an gcéad chéim. Mar a luadh roimhe seo, foráiltear leis an dara fomhír d’Airteagal 10(2) den Dlí sin, dá thaobh féin, nach mór cinntí a bhaineann le cur i bhfeidhm an phardúin a dhéanamh laistigh d’uastréimhse 2 mhí, agus foráiltear le hAirteagal 13(3) de, tar éis éisteacht a thabhairt d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí agus do na comhlachtaí poiblí a ndearnadh díobháil dóibh, go n‑eiseoidh TCU cinneadh lena ndíolmhaítear na daoine atá i gceist ó dhliteanas i leith cistí poiblí, ar choinníoll nach ndéanann na heintitis sin agóid ina choinne.
153. Dar leis an gcúirt a rinne an tarchur, d’fhéadfadh sé a bheith d’éifeacht ag cur i bhfeidhm comhpháirteach na bhforálacha sin go mbeidh sé d’oibleagáid ar an gcúirt sin cinneadh a ghlacadh lena ndíolmhaítear dliteanas in ábhair cistí poiblí agus deireadh a chur leis na bearta réamhchúraim sula dtugann an Chúirt a rialú, más iomchuí. Is féidir é sin a thuiscint, dar leis an gcúirt a rinne an tarchur, ón 10ú mír agus ón 11ú mír de Roinn V de bhrollach LOA, lena gceanglaítear ar bhreithiúna ‘deireadh a chur láithreach leis na bearta sriantacha um chearta
... arna nglacadh, fiú i gcás ina gcuirtear na himeachtaí sin ar fionraí’ (an 10ú mír), gan réamhchúram foirmiúil go bhfuil ‘an fhoráil sin i gcomhréir leis an [...] tarchur chun réamhrialú dá dtagraítear in Airteagal 267 CFAE]’ (an 11ú mír) chun a áirithiú go gcuirfear bac ar na himeachtaí i gcás ina ndéanfar tarchur chun réamhrialú.
154. Dá bhrí sin, ní mór a thuiscint, i mo thuairimse, go gciallaíonn an t‑ochtú ceist go bhfiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an gcuirtear cosc leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE,
Airteagal 267 CFAE agus an chéad mhír d’Airteagal 23 de Phrótacal (Uimh. 3) ar Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh ar fhorálacha náisiúnta amhail Airteagal 8(3),
Airteagal 10 agus Airteagal 13(3) de LOA, a mhéid a cheanglaítear leis na forálacha sin ar chúirteanna náisiúnta cinneadh a ghlacadh lena ndíolmhaítear dliteanas i leith cistí poiblí agus deireadh a chur le bearta réamhchúraim laistigh d’uastréimhse 2 mhí, fiú mura bhfuil a breith tugtha fós ag an gCúirt, agus iarraidh ar réamhrialú á héisteacht aici.
155. Ba mhaith liom a chur in iúl ón tús, ar an gcéad dul síos, go mbunaítear le hAirteagal 267 CFAE, i gcomhréir le cásdlí socair, idirphlé idir cúirteanna agus binsí na mBallstát, arb é is cuspóir dó léiriú aonfhoirmeach ar dhlí an Aontais a áirithiú, agus ar an gcaoi sin a chomhsheasmhacht, a lánéifeacht agus a neamhspleáchas a áirithiú agus, ar deireadh, cineál an dlí a bhunaítear leis na Conarthaí a áirithiú. Dá bhrí sin, tá breithiúnas a tugadh sna himeachtaí sin ina cheangal ar an gcúirt náisiúnta maidir le léiriú dhlí an Aontais chun an díospóid atá os a comhair a réiteach. (83)
156. Foráiltear le hAirteagal 23 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh go gcuirfidh na himeachtaí ar an leibhéal náisiúnta i gcásanna atá faoi réir imeachtaí réamhrialaithe ar fionraí le cinneadh na cúirte náisiúnta trína dtarchuireann sí an t‑ábhar chuig an gCúirt Bhreithiúnais. (84)
157. Ina bharúlacha i scríbhinn, cuireann an Coimisiún in iúl, cé nach n‑eisiatar go sainráite an fhéidearthacht atá ag an gcúirt náisiúnta an tréimhse 2 mhí a chur ar fionraí le linn na tréimhse ina scrúdaíonn an Chúirt an iarraidh ar réamhrialú leis an dara fomhír d’Airteagal 10(2) de LOA, go dtugtar le fios sa chomhthéacs reachtach náisiúnta ábhartha, arb é is príomhthréith dó Airteagal 43a de LEC a aisghairm, nach gceadaítear di é sin a dhéanamh. Dá mba amhlaidh an cás, is léir nach mbeadh riail den sórt sin ag luí le forálacha dhlí an Aontais dá dtagraítear sna míreanna roimhe seo den Tuairim seo. Le hoibleagáid a fhorchuirtear le dlí ar chúirteanna náisiúnta cinneadh a ghlacadh lena gcuirtear i bhfeidhm pardún (le héifeachtaí res judicata) laistigh de thréimhse éigeantach 2 mhí, lena gcuirtear cosc ar an tréimhse sin a chur ar fionraí i gcás ina ndéanann an chúirt náisiúnta iarraidh ar réamhrialú, ní chuirfí ar chumas na cúirte nó an bhinse sin an breithiúnas a thug an Chúirt ag deireadh an nós imeachta um réamhrialú a chomhlíonadh, rud a bhainfeadh gach éifeacht phraiticiúil den nós imeachta sin.
158. Maidir le scaoileadh éigeantach na mbeart réamhchúraim a ordaíodh roimhe sin, dá bhforáiltear in Airteagal 8(3) de LOA, ní mór a aithint go mbaintear de thátal as léamh an 10ú agus an 11ú mír de Roinn V de bhrollach an Dlí sin go n‑éilítear leis an Dlí sin na bearta réamhchúraim a scaoileadh, fiú má chuirtear na himeachtaí náisiúnta ar fionraí mar gheall ar iarraidh ar réamhrialú.
159. I ndáil leis sin, is leor a mheabhrú go gceanglaítear le héifeachtacht iomlán dhlí an Aontais, de réir cásdlí socair, nach mór don chúirt a dtugtar díospóid arna rialú le dlí an Aontais os a comhair a bheith in ann bearta eatramhacha a dheonú chun éifeachtacht iomlán an chinnidh bhreithiúnaigh ina dhiaidh sin a ráthú. Mura bhféadfadh an chúirt náisiúnta a chuireann bac ar na himeachtaí go dtí go dtabharfaidh an Chúirt Bhreithiúnais freagra ar an gceist a tarchuireadh chun réamhrialú bearta eatramhacha a dheonú go dtí go dtabharfar a breith tar éis don Chúirt freagra a thabhairt, laghdófaí éifeachtacht an chórais a bunaíodh le hAirteagal 267 CFAE. (85) Dá bhrí sin, ní mór don chúirt náisiúnta a bheith in ann bearta cosanta a ghlacadh nó, de réir mar a bheidh, a choimeád ar bun go dtí go dtabharfar an cinneadh a thugann sí tar éis don Chúirt freagra a thabhairt ar a hiarraidh ar réamhrialú i gcás ina measann sí gur gá sin.
160. Ba cheart a lua freisin go dtagann an gá atá le cur ar chumas na gcúirteanna náisiúnta breithiúnais arna dtabhairt ag an gCúirt tar éis imeachtaí réamhrialaithe a chomhlíonadh faoi raon feidhme cheanglas an neamhspleáchais bhreithiúnaigh a eascraíonn as an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE. De réir chásdlí na Cúirte, is cuid dhílis d’oifig bhreithiúnacht an Aontais í an chumhacht, agus dlí an Aontais á chur i bhfeidhm i gcomhréir leis an gcinneadh sin, cibé rud is gá a dhéanamh chun reachtaíocht nó cleachtas náisiúnta a d’fhéadfadh a bheith ina chonstaic ar éifeachtacht iomlán rialacha dhlí an Aontais a chur ar leataobh, agus is faoin gcúirt náisiúnta atá freagrach as rialacha dhlí an Aontais a chur i bhfeidhm, i bhfeidhmiú a dlínse, agus mar thoradh air sin gurb ionann feidhmiú na cumhachta sin agus ráthaíocht a bhaineann go dlúth le neamhspleáchas na mbreithiúna. (86)
161. Ar deireadh, tugaim faoi deara go n‑áitíonn Rialtas na Spáinne gur cheart don chúirt a rinne an tarchur na forálacha náisiúnta lena mbaineann a léiriú i gcomhréir le hAirteagal 267 CFAE, agus mar thoradh air sin, i gcás tarchur chun réamhrialú, go bhféadfar bac a chur ar na himeachtaí agus na bearta cosanta sin a choimeád fad is atá gá leis an bhfionraí agus leis na bearta sin chun éifeachtacht an fhreagra a chuirfidh an Chúirt ar fáil a áirithiú. Is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a chinneadh an féidir léiriú comhsheasmhach den sórt sin a shamhlú.
162. I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, molaim go bhfreagródh an Chúirt an séú agus an t‑ochtú ceist, mar a athfhoirmlíodh iad, sa chaoi go gcuirtear cosc leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, le hAirteagal 267 CFAE agus leis an gcéad mhír d’Airteagal 23 de Phrótacal (Uimh. 3) ar Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh ar fhorálacha náisiúnta amhail Airteagal 8(3),
Airteagal 10 agus Airteagal 13(3) de LOA, a mhéid a cheanglaítear leis na forálacha sin ar chúirteanna náisiúnta cinneadh a ghlacadh lena ndíolmhaítear dliteanas i leith cistí poiblí agus deireadh a chur leis na bearta réamhchúraim a ordaíodh ag céim níos luaithe de na himeachtaí laistigh d’uastréimhse 2 mhí, fiú mura bhfuil a breith tugtha fós ag an gCúirt, a ndearnadh tarchur chun réamhrialú os a comhair.
V.      Conclúid
163. I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, molaim go bhfreagródh an Chúirt Bhreithiúnais na ceisteanna a tharchuir an Tribunal de Cuentas (an Chúirt Iniúchóirí, an Spáinn) le haghaidh réamhrialú mar a leanas:
1)      Maidir le hAirteagal 325 CFAE,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní chuirtear cosc ar dhíothú an dliteanais dá bhforáiltear ag Dlí Orgánach 1/2024 an 10 Meitheamh 2024 maidir le pardún do normalú institiúideach, polaitiúil agus sóisialta sa Chatalóin i leith gníomhartha neamhchoiriúla a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh, in éagmais nasc díreach idir na gníomhartha sin agus laghdú, iarbhír nó féideartha, ar an ioncam a chuirtear ar fáil do bhuiséad an Aontais Eorpaigh.
2)       Maidir leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
cuirtear cosc ar fhoráil náisiúnta amhail an dara fomhír d’Airteagal 10(2) de Dhlí Orgánach 1/2024 an 10 Meitheamh 2024, ar dá réir nach mór aon chinneadh a bhaineann le cur i bhfeidhm pardúin i gcás ar leith a ghlacadh laistigh d’uastréimhse 2 mhí, i gcás ina gcuireann an tréimhse sin, ar de chineál domhaolaithe í, cosc ar an gcúirt náisiúnta na bearta fiosrúcháin is gá a ghlacadh chun a chinneadh an ionann na sócmhainní a bhfuil tionchar orthu ag na gníomhartha a chruthaíonn dliteanas i leith na gcistí poiblí atá á n‑imscrúdú agus cistí de chuid an Aontais.
3)      Maidir leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
–        cuirtear cosc ar fhoráil náisiúnta amhail Airteagal 13(3) de Dhlí Orgánach 1/2024 an 10 Meitheamh 2024, a mhéid a cheanglaítear leis an bhforáil sin ar na cúirteanna náisiúnta, sula dtabharfaidh siad cinneadh lena ndíolmhaítear na daoine nádúrtha nó dlítheanacha lena mbaineann ó dhliteanas, éisteacht go heisiach le heintitis san earnáil phoiblí a ndearnadh dochar dóibh mar gheall ar chaillteanas cistí poiblí a bhaineann le pardún agus le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí, agus na páirtithe a thionscain an chaingean ar mhaithe le leas an phobail a eisiamh;
–        ní chuirtear bac ar fhoráil náisiúnta amhail Airteagal 13(3) de Dhlí Orgánach 1/2024 an 10 Meitheamh 2024, a mhéid a cheanglaítear leis an bhforáil sin ar chúirteanna náisiúnta cinneadh a ghlacadh lena ndíolmhaítear daoine nádúrtha agus dlítheanacha ó dhliteanas i leith cistí poiblí gan é a fhágáil faoi na cúirteanna sin measúnú a dhéanamh ar an modh cruthúnais chun a chinneadh an ndearna na daoine sin na gníomhartha a bhfuil a ndliteanas i leith cistí poiblí á lorg ina leith.
4)      Maidir leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE,
Airteagal 267 CFAE agus Airteagal 23(1) de Phrótacal (Uimh. 3) ar Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
cuirtear cosc ar fhorálacha náisiúnta amhail Airteagal 8(3),
Airteagal 10 agus Airteagal 13(3) de Dhlí Orgánach 1/2024 an 10 Meitheamh 2024, a mhéid a cheanglaítear leis na forálacha sin ar chúirteanna náisiúnta cinneadh a ghlacadh lena dtarscaoiltear dliteanas in ábhair cistí poiblí agus deireadh a chur leis na bearta réamhchúraim a ordaíodh ag céim níos luaithe de na himeachtaí laistigh d’uastréimhse 2 mhí, fiú mura bhfuil a cinneadh tugtha fós ag an gCúirt Bhreithiúnais, agus iarraidh ar réamhrialú á héisteacht aici.
1      Bunteanga: an Fhraincis.
2      Féach Donnedieu de Vabres, H., Traité de droit criminel et de législation pénale comparée, Librairie du Recueil Sirey, Páras, 1947, 3ú heag., lgh. 550-560, Uimh. 977 go 992, go háirithe. lch. 550, Uimh. 977.
3      Cruthaítear an téarma sin, cosúil leis an bhfocal Fraincise ‘amnistie’ (pardún), leis an réimír ἀ-(phríobháideach) agus μνήμη (mnêmê), rud a chiallaíonn ‘cuimhne’ nó ‘cuimhre’ sa Ghréigis.
4      Féach an sainmhíniú ar an gcoincheap ‘amnesty’’ in ardán Oxford Constitutional Law atá ar fáil ag: https://oxcon.ouplaw.com/display/10.1093/law-mpeccol/law-mpeccol-e199.
5      Chun forbairtí fairsinge stairiúla a fháil maidir le pardún, féach mo Thuairim inniu i gCás C‑666/24, Associació Catalana de Víctimes de Organitzacions Terroristes (ACVOT).
6      Féach Beccaria, C., Dei delitti e delle pene, Livorno, 1764, caibidil XLVI dar teideal ‘‘Delle Grazie’’‘’, go háirithe an sliocht seo a leanas: ‘[m]á mheastar nach mór an trócaire, de bhua an reachtóra agus ní de bhua sheiceadóir na ndlíthe, a bhriseadh amach sa Chód chun go dtoirmiscfear ó bhreithiúnais í; mura smaoinímid ach ar choireanna fir a ndearnadh pardúin orthu a thaispeáint, agus nach raibh a bpionós ina iarmhairt riachtanach, cothaímid dóchas na saoirse ó phionós iontu, déanaimid iad a mheas mar ghníomhartha foréigin agus ní mar ghníomhartha ceartais, conas is féidir linn a mhian leis an bhflaithiúnas pardún a thabhairt do choirpigh?’ [Aistriúchán neamhoifigiúil ón aistriúchán Fraincise, déanta ag Lisy, M., in Beccaria, C., Traité des délits et des peines, Páras, 1773, atá ar fáil ag: https://perso.unifr.ch/derechopenal/assets/files/obrasjuridicas/oj_20100907_01.pdf)]
7      Féach Hugo, V., Actes et paroles. Depuis l’exil. 1871 – 1876, Hetzel, Páras, Iml. 6, Caibidil XXXII dar teideal ‘‘L’amnistie au Sénat’, Óráid ó Victor Hugo, ina suí den Luan 22 Bealtaine 1876, lgh. 154 go 169, lena n‑áirítear an sliocht seo a leanas: ‘‘A dhaoine uaisle, in aimsir easaontais, bíonn an ceartas á agairt ag na páirtithe go léir. Ní bhaineann sí le haon cheann acu. Níl aithní aici ach uirthi féin. Tá sí dall ar phaisin dhaonna. Is í caomhnóir gach duine í agus ní seirbhíseach aon duine í. Ní chuireann an ceartas isteach ar chogaí cathartha, ach ní dhéanann sé neamhaird orthu, agus déanann sé idirghabháil iontu. Agus an bhfuil a fhios agat cathain a bhíonn sí ann? Tar éis. Ligeann sé do na cúirteanna speisialta a gcuid oibre a dhéanamh, agus nuair a bheidh siad críochnaithe, tosaíonn sí. Ansin athraíonn sé a ainm agus tugtar an trócaire uirthi’ (lch. 157).
8      BOE Uimh. 141, an 11 Meitheamh 2024, lch. 67764.
9      BOE Uimh. 311 an 29 Nollaig 1978, lch. 29313.
10      Breithiúnas 137/2025 ón Tribunal Constitucional (an Chúirt Bhunreachtúil), ina suí di i seisiún iomlánach (BOE Uimh. 183 an 31 Iúil 2025, lch. 103781 (ES:TC:2025:137)).
11      BOE Uimh. 121 an 21 Bealtaine 1982, lch. 13290.
12      BOE Uimh. 84 an 7 Aibreán 1988, lch. 10459.
13      BOE Uimh. 157 an 2 Iúil 1985, lch. 20632.
14      BOE Uimh. 7 an 8 Eanáir 2000, lch. 575.
15      Is nós imeachta é seo chun dliteanas daoine a bhainistíonn cistí poiblí don phost atá acu a chinneadh, i gcás iarmhéid dochair gan údar cuntais, nó in éagmais airgead tirim nó bonn cirt le staid na gcuntas atá á mbainistiú acu.
16      IO 1995 L 312, lch. 1.
17      Féach breithiúnas an 1 Lúnasa 2025, Daka agus páirtithe eile, (C‑422/23, C‑455/23, C‑459/23, C‑486/23 agus C‑493/23) EU:C:2025:592, mír 53 agus an cásdlí dá dtagraítear).
18      Féach breithiúnas an 21 Eanáir 2020, Banco de Santander (C‑274/14, ‘an breithiúnas in Banco de Santander’, míreanna 61 agus 62 agus an cásdlí dá dtagraítear).
19      Féach Airteagal 26(1) agus (2) de LFTCU.
20      Féach, chuige sin, an breithiúnas in Banco de Santander (míreanna 72 go 77).
21      Sa bhreithiúnas an 29 Aibreán 2021, X (Barántas gabhála Eorpach – Ne bis in idem)
(C‑665/20 PPU, EU:C:2021:339, mír 93), chinn an Chúirt Bhreithiúnas go bhfuil pardún ‘beartaithe go ginearálta chun go scoirfidh na fíorais lena mbaineann de bheith coiriúil, agus mar thoradh air sin nach féidir ionchúiseamh a dhéanamh mar thoradh ar an gcion a thuilleadh agus, má forchuireadh ciontú cheana féin, go bhforfheidhmeofar é’.
22      Cinneadh Réime ón gComhairle an 13 Meitheamh 2002 (IO 2002 L 190, lch. 1).
23      Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2011 (IO 2011 L 338, lch. 2).
24      Rialachán ón gComhairle an 12 Deireadh Fómhair 2017 (IO 2017 L 283, lch. 1).
25      Tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara, i ndáil leis sin, go bhfuil sé ráite ag an gCúirt cheana féin, ‘agus na nósanna imeachta dá bhforáiltear le Rialachán 2017/1939 á sainiú, bheartaigh reachtas an Aontais sásra a bhunú lena n‑áiritheofaí leibhéal éifeachtacht na n‑imscrúduithe trasteorann arna seoladh ag Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ar a laghad chomh hard leis an méid a eascraíonn as cur i bhfeidhm na nósanna imeachta dá bhforáiltear sa chóras um chomhar breithiúnach in ábhair choiriúla idir na Ballstáit bunaithe ar phrionsabail na hiontaoibhe frithpháirtí agus an aitheantais fhrithpháirtigh’ (féach breithiúnas an 21 Nollaig 2023, G.K. agus páirtithe eile (Barántas gabhála Eorpach) (C‑281/22, EU:C:2023:1018, mír 67)).
26      Féach Airteagal 11(1) de Chinneadh Réime 2005/214/CGB ón gComhairle an 24 Feabhra 2005 maidir le prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh a chur i bhfeidhm ar phionóis airgeadais (IO 2005 L 76, lch. 16); Airteagal 13(1) de Chinneadh Réime 2006/783/CGB ón gComhairle an 6 Deireadh Fómhair 2006 maidir le prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh a chur i bhfeidhm ar orduithe coigistíochta (IO 2006 L 328, lch. 59); Airteagal 19(1) de Chinneadh Réime 2008/909/CGB ón gComhairle an 27 Samhain 2008 maidir le prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh a chur i bhfeidhm ar bhreithiúnais in ábhair choiriúla lena bhforchuirtear pianbhreitheanna coimeádta nó bearta a bhaineann le cailleadh saoirse chun iad a fhorfheidhmiú san Aontas Eorpach (IO 2008 L 327, lch. 27) agus Airteagal 19(1) de Chinneadh Réime 2008/947/CGB ón gComhairle an 27 Samhain 2008 maidir le prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh a chur i bhfeidhm ar bhreithiúnais agus ar chinntí promhaidh d’fhonn maoirseacht a dhéanamh ar bhearta promhaidh agus ar smachtbhannaí malartacha (IO 2008 L 337, lch. 102).
27      Breithiúnas an 16 Nollaig 2021 (C‑203/20, ‘an breithiúnas in AB’, EU:C:2021:1016).
28      Mar a chumhdaítear in Airteagal 50 den Chairt.
29      An breithiúnas in AB (míreanna 40 go 42).
30      An breithiúnas in AB (míreanna 74 agus 75).
31      Breithiúnas an 17 Iúil 2008, an Coimisiún v an Iodáil
(C‑132/06, EU:C:2008:412).
32      Séú Treoir ón gComhairle an 17 Bealtaine 1977 maidir le comhchuibhiú dhlíthe na mBallstát a bhaineann le cánacha láimhdeachais – Comhchóras cánach breisluacha: bonn aonfhoirmeach measúnaithe (IO 1977 L 145, lch. 1).
33      Cé go dtagraíonn an chúirt a rinne an tarchur d’Airteagal 4(3) CAE freisin, táim den tuairim nach féidir tagairt a dhéanamh i bhfreagra na Cúirte Breithiúnais ach d’Airteagal 325 CFAE. Go deimhin, mar a luaigh an Chúirt i mbreithiúnas an 8 Márta 2022,
an Coimisiún v an Ríocht Aontaithe (Calaois tearcluachála a chomhrac) (C‑213/19, EU:C:2022:167, mír 261), ‘maidir leis na hoibleagáidí atá ar na Ballstáit calaois nó gníomhaíocht neamhdhleathach eile a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do leasanna airgeadais an Aontais a chomhrac, is léiriú sonrach é Airteagal 325(3) CFAE ar phrionsabal ginearálta an chomhair dhílis a chumhdaítear in Airteagal 4(3) CAE’. [Aistriúchán neamhoifigiúil] Dá bhrí sin, ní cheanglaítear leis an bhforáil dheireanach sin scrúdú ar leithligh ón gceann a dhéantar faoi Airteagal 325 CFAE.
34      I mo thuairimse, níl Rialachán Uimh. 2988/95, dá dtagraíonn an chúirt a rinne an tarchur freisin chomh maith, infheidhme sa chás seo. Faoi Airteagal 1(2) den Rialachán sin, ní bheidh feidhm ag na bearta agus na pionóis dá bhforáiltear leis ach amháin maidir le neamhrialtachtaí a eascraíonn as gníomh nó neamhghníomh de chuid ‘oibreoir eacnamaíoch’. Dealraíonn sé ón gcinneadh tarchuir nach ‘oibreoirí eacnamaíocha’ iad na cosantóirí sna príomhimeachtaí de réir bhrí an Rialacháin sin.
35      Breithiúnas an 2 Bealtaine 2018, Scialdone (C‑574/15, EU:C:2018:295, mír 45 agus an cásdlí dá dtagraítear).
36      Breithiúnas an 21 Nollaig 2021, Euro Box Promotion agus páirtithe eile (C‑357/19, C‑379/19, C‑547/19, C‑811/19 agus C‑840/19, ‘an breithiúnas in Euro Box’, EU:C:2021:1034, mír 183).
37      Cinneadh ón gCoimisiún an 13 Nollaig 2006 lena mbunaítear sásra comhair agus fíorúcháin ar dhul chun cinn sa Rómáin chun aghaidh a thabhairt ar thagarmharcanna sonracha i réimsí an athchóirithe bhreithiúnaigh agus an chomhraic i gcoinne an éillithe (IO 2006 L 354, lch. 56).
38      Féach an breithiúnas in Euro Box
(míreanna 188 go 190).
39      Breithiúnas an 8 Meitheamh 2023 (C‑545/21, EU:C:2023:451).
40      Rialachán ón gComhairle an 11 Iúil 2006 lena leagtar síos forálacha ginearálta maidir le Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, Ciste Sóisialta na hEorpa agus Ciste Comhtháthaithe agus lena n‑aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1260/1999 (IO 2006 L 210, lch. 25).
41      Féach breithiúnas an 8 Meitheamh 2023, ANAS (C‑545/21, EU:C:2023:451, míreanna 38 agus 39).
42      Cinneadh ón gComhairle an 7 Meitheamh 2007 maidir le córas acmhainní dílse na gComhphobal Eorpach (IO 2007 L 163, lch. 17).
43      Breithiúnais an 5 Nollaig 2017, M.A.S. agus M.B. (C‑42/17, EU:C:2017:936, mír 32), agus an 5 Meitheamh 2018, Kolev agus páirtithe eile (C‑612/15, ‘an breithiúnas in Kolev’, mír 52).
44      Féach Airteagal 2(1)(a) agus (b) de Chinneadh 2007/436.
45      Féach an breithiúnas in Kolev (mír 51) agus breithiúnas an 5 Nollaig 2017, agus an breithiúnas in M.A.S. agus M.B. (C‑42/17, EU:C:2017:936, mír 31).
46      Féach an breithiúnas in Euro Box
(mír 187).
47      I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, in éagmais sainmhíniú níos beaichte sa Chonradh ar an gcríoch a thagann faoi cheannasacht gach Ballstáit, gur faoi gach ceann de na Ballstáit atá sé leathnú agus teorainneacha a chríche féin a chinneadh, i gcomhréir le rialacha an dlí idirnáisiúnta phoiblí. Féach, chuige sin, breithiúnas an 1 Lúnasa 2022, Navitours (C‑294/21, EU:C:2022:608, mír 38). Bhain an cás as ar eascair an breithiúnas sin le Moselle, abhainn a bhfuil stádas ‘condominium’ aici, go neamhgnách. Téann an stádas sin siar go dtí Airteagal 25 d’Ionstraim Chríochnaitheach Chomhdháil Vín an 9 Meitheamh 1815, lena bhforáiltear, chomh maith leis an Moselle, go mbeidh an Sûre agus an Our i gcomhpháirt leis an dá chumhacht chomharsanacha, a mhéid a chruthaíonn siad an teorainn. Rinneadh an fhoráil sin a dhaingniú agus a mhionsonrú le hAirteagal 27 den Chonradh Teorann idir Ríocht na hÍsiltíre agus Ríocht na Prúise, a tugadh i gcrích in Aachen an 26 Meitheamh 1816 agus le hAirteagal 30 den Chonradh ar Theorainneacha a tugadh i gcrích idir na Stáit sin in Kleve an 7 Deireadh Fómhair 1816 (féach, i ndáil leis sin, Caflisch, L., ‘Règles générales du droit des cours d’eaux internationaux’, The Hague Academy Collected Courses Online/Series of Courses of the Hague Online Academy / Recueil des cours de l’Académie de La Haye en ligne, Iml. 219, 1989, lgh. 9 go 225, go háirithe lgh. 67 agus 68).
48      Breithiúnas an 27 Feabhra 2018 (C‑64/16, ‘an breithiúnas in ASJP’, EU:C:2018:117).
49      Féach an breithiúnas in ASJP (mír 37).
50      Féach breithiúnas an 27 Feabhra 2025, Sinalov (C‑16/24, EU:C:2025:116, mír 36).
51      Féach breithiúnas an 5 Meitheamh 2023, an Coimisiún v an Pholainn (Neamhspleáchas agus saol príobháideach na mbreithiúna)
(C‑204/21, EU:C:2023:442, mír 263).
52      Breithiúnas an 24 Meitheamh 2019 (C‑619/18, EU:C:2019:531, mír 52).
53      Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Bobek i gCásanna Uamtha Prokuratura Rejonowa w Mińsku Mazowieckim agus páirtithe eile (C‑748/19 go C‑754/19, EU:C:2021:403, mír 146). Is é an tairseach ábhartha sách ard sin ná nádúr córasach an tsáraithe, mar a mhíním i mír 121 den Tuairim seo.
54      Féach breithiúnas an 6 Márta 2025, D.K. (Tarraingt siar breithiúna) (C‑647/21 agus C‑648/21, EU:C:2025:143, mír 48 agus an cásdlí dá dtagraítear).
55      Féach breithiúnas an 9 Eanáir 2024, G. agus páirtithe eile (Breithiúna gnáthchúirte a cheapadh sa Pholainn) (C‑181/21 agus C‑269/21, EU:C:2024:1, míreanna 64 agus 65 agus an cásdlí dá dtagraítear).
56      Féach, go háirithe, breithiúnas an 28 Samhain 2024, PT (Comhaontú idir an t‑ionchúisitheoir agus an ciontóir) (C‑432/22, ‘an breithiúnas in PT’, EU:C:2024:987, mír 64).
57      Féach breithiúnas an 14 Samhain 2024, S. (Athrú ar fhoirmíocht cúirte) (C‑197/23, EU:C:2024:956, go háirithe mír 42).
58      An breithiúnas in ASJP (míreanna 32 agus 35).
59      Féach breithiúnas an 2 Márta, A.B. agus páirtithe eile (Breithiúna a cheapadh don Chúirt Uachtarach – Achomhairc)
(C‑824/18, EU:C:2021:153, mír 143)
60      Féach breithiúnais an 20 Aibreán 2021, Repubblika (C‑896/19, ‘an breithiúnas in Repubblika’, EU:C:2021:311, mír 52), agus an 1 Lúnasa 2025, Royal Football Club Seraing (C‑600/23, EU:C:2025:617, mír 73).
61      Féach an breithiúnas in Repubblika (mír 45) agus breithiúnas an 1 Lúnasa 2025, Royal Football Club Seraing (C‑600/23, EU:C:2025:617, mír 72).
62      Breithiúnas an 15 Iúil 2021 (C‑791/19, EU:C:2021:596, mír 203).
63      Mír 70 den bhreithiúnas sin.
64      Breithiúnas an 15 Iúil 2021, an Coimisiún v an Pholainn (Córas araíonachta do bhreithiúna) (C‑791/19, EU:C:2021:596, mír 213).
65      Féach, an breithiúnas in PT (míreanna 71 agus 72).
66      Féach freisin, chuige sin, an breithiúnas in Repubblika (míreanna 39, 42 agus 43).
67      Féach, i ndáil leis sin, Leloup, M., ‘The Untapped Potential of the Systemic Criterion in the ECJ’s Case Law on Judicial Independence’, German Law Journal, Cambridge University Press, Toronto, Iml. 24, Uimh. 6, 2023, lgh. 995 go 1010.
68      Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Bobek i gCásanna Uamtha Prokuratura Rejonowa w Mińsku Mazowieckim agus páirtithe eile (C‑748/19 go C‑754/19, EU:C:2021:403, mír 148).
69      Féach, inter alia, an breithiúnas in Repubblika (mír 54).
70      Féach breithiúnas an 3 Iúil 2025, Lita agus Jeszek (C‑646/23 agus C‑661/23, EU:C:2025:519, mír 62 agus an cásdlí dá dtagraítear).
71      Féach, inter alia, breithiúnas an 18 Bealtaine 2021, Asociaţia ‘Forumul Judecătorilor din România’’ agus páirtithe eile (C‑83/19, C‑127/19, C‑195/19, C‑291/19, C‑355/19 agus C‑397/19, EU:C:2021:393, mír 197).
72      Coimisiún na Veinéise, Tuairimí Uimh. 1167/2023 agus Uimh. 1168/2023 an 18 Márta 2024 maidir le ceanglais an smachta reachta le haghaidh pardún agus tagairt ar leith á déanamh don togra le haghaidh dlí parlaiminteach de chuid na Spáinne ‘maidir leis an Dlí Orgánach i dtaca le Pardún le haghaidh Chaighdeánú Institiúideach, Polaitiúil agus Sóisialta na Catalóine’ (CDL-AD (2024)003, mír 81).
73      Coimisiún na Veinéise, Tuairim Uimh. 710/2012 an 11 Márta 2013 maidir leis na forálacha i ndáil le príosúnaigh pholaitiúla i ndlí pardúin na Seoirsia (CDL-AD(2013)009, míreanna 43 go 46).
74      Sa dá chás, gearrfar pionós ar na breithiúna lena mbaineann i gcomhréir le hAirteagal 420 den Dlí sin.
75      Féach freisin Coimisiún na Veinéise, Tuairimí Uimh. 1167/2023 agus Uimh. 1168/2023 an 18 Márta 2024 maidir le ceanglais an smachta reachta le haghaidh pardún agus tagairt ar leith á déanamh don togra le haghaidh dlí parlaiminteach de chuid na Spáinne ‘maidir leis an Dlí Orgánach i dtaca le Pardún le haghaidh Chaighdeánú Institiúideach, Polaitiúil agus Sóisialta na Catalóine’’ (CDL-AD(2024)003, mír 105), ina sonraíonn Coimisiún na Veinéise, i ndáil leis an dréachtdlí: ‘Foráiltear le hAirteagal 10 den dréacht‑dlí pardúin go gcaithfear go fabhrach agus go práinneach le hiarratais ar chur i bhfeidhm an dlí maidir le pardúin. Glacfar na cinntí ábhartha ‘mar ábhar tosaíochta agus práinne’’, ‘laistigh de 2 mhí’. Is díol sásaimh don Choimisiún, i ndáil leis sin, nach bhfuil aon iarmhairtí ann, lena n‑áirítear i dtéarmaí smachtbhannaí araíonachta, mar gheall ar mhainneachtain an spriocdháta sin a chomhlíonadh [...]’.
76      Cé go dtagraíonn an chúirt a rinne an tarchur freisin d’Airteagal 6 den Choinbhinsiún Eorpach chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint, a síníodh sa Róimh an 4 Samhain 1950 (‘ECHR’), ba mhaith liom a chur in iúl, de réir cásdlí socair, nach rialaítear le dlí an Aontais an caidreamh idir ECHR agus dlíchórais na mBallstát, ná nach gcinntear leis na hiarmhairtí atá le baint ag cúirt náisiúnta i gcás coinbhleacht idir na cearta a ráthaítear leis an gcoinbhinsiún sin agus riail dlí náisiúnta (féach, inter alia, breithiúnas an 26 Feabhra 2013, Åkerberg Fransson
(C‑617/10, EU:C:2013:105, mír 44). Dá bhrí sin, níl aon dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais forálacha ECHR a léiriú.
77      Féach breithiúnas an 4 Aibreán 2019, OZ v BEI (C‑558/17 P, EU:C:2019:289, mír 53 agus an cásdlí dá dtagraítear).
78      Féach breithiúnas an 26 Meán Fómhair 2024, Energotehnica (C‑792/22, EU:C:2024:788, mír 54 agus an cásdlí dá dtagraítear).
79      Féach breithiúnas an 30 Eanáir 2024, Agentsia ‘Patna infrastruktura’ (Maoiniú Eorpach don bhonneagar bóithre) (C‑471/22, EU:C:2024:99, mír 48 agus an cásdlí dá dtagraítear).
80      Féach, inter alia, breithiúnais an 17 Nollaig 2009, Athbhreithniú M v EMEA (C‑197/09 RX-II, EU:C:2009:804, mír 41), agus an 16 Deireadh Fómhair 2019, Glencore Agriculture Hungary (C‑189/18, EU:C:2019:861, mír 62).
81      Tugaim faoi deara gur chinn an Tribunal Constitucional (an Chúirt Bhunreachtúil) sa bhreithiúnas a tugadh le déanaí i bhfianaise bhunreachtúlacht forálacha áirithe de LOA, dá dtuigfí nach bhfuil sé de cheangal ar an gcúirt an páirtí a thionscain an chaingean ar mhaithe le leas an phobail a éisteacht sula ndéanfaidh sí an cinneadh lena ndíolmhaítear dliteanas dá dtagraítear ann, go mbeadh Airteagal 13(3) de LOA ar neamhréir leis an gceart chun cosanta mar a chumhdaítear in Airteagal 24 den Bhunreacht. Mar sin féin, staon sí óna dhearbhú go bhfuil sé míbhunreachtúil a mhéid is féidir, áfach, léiriú atá i gcomhréir leis an mBunreacht a dhéanamh, dar leis an gcúirt sin. Féach breithiúnas 137/2025 ón Tribunal Constitucional (an Chúirt Bhunreachtúil), ina suí di i seisiún iomlánach (BOE Uimh. 183 an 31 Iúil 2025, lch. 103781 (ES:TC:2025:137)).
82      Féach Merle, R. agus Vitu, A., Traité de droit criminel, Tome II, Procédure pénale, Éditions Cujas, Páras, 2001, 5ú heag..
83      Féach breithiúnas an 5 Meitheamh 2023 i gCás C‑204/21, an Coimisiún v an Pholainn (Neamhspleáchas agus saol príobháideach na mbreithiúna), (C‑204/21, EU:C:2023:442, míreanna 274 agus 275 agus an cásdlí dá dtagraítear).
84      Féach breithiúnas an 31 Eanáir 2023, Puig Gordi agus páirtithe eile (C‑158/21, EU:C:2023:57, mír 29 agus an cásdlí dá dtagraítear).
85      Féach breithiúnas an 6 Deireadh Fómhair 2021, W.Ż. (Dlísheomra um rialú urghnách agus Gnóthaí Poiblí na Cúirte Uachtaraí –
Ceapachán) (C‑487/19, EU:C:2021:798, mír 142 agus an cásdlí dá dtagraítear).
86      Féach an breithiúnas in Euro Box (mír 257).