62011FJ0054_PL
Strony
Motywy wyroku
Sentencja
Strony
W sprawie F‑54/11
mającej za przedmiot skargę wniesioną na podstawie art. 270 TFUE, znajdującego zastosowanie do traktatu EWEA na mocy jego art. 106a,
BG, była urzędniczka w biurze Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, zamieszkała w Strasburgu (Francja), reprezentowana przez adwokatów L. Levi oraz A. Blot,
strona skarżąca,
przeciwko
Europejskiemu Rzecznikowi Praw Obywatelskich, reprezentowanemu przez J. Sant’Annę, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez adwokatów D. Waelbroecka oraz A. Duron,
strona pozwana,
SĄD DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ (druga izba),
w składzie: M.I. Rofes i Pujol, prezes, I. Boruta i K. Bradley (sprawozdawca), sędziowie,
sekretarz: X. Lopez Bancalari, administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 13 marca 2012 r.,
wydaje następujący
Wyrok
Motywy wyroku
1. Pismem, które wpłynęło do sekretariatu Sądu w dniu 4 maja 2011 r., BG wniosła niniejszą skargę, żądając, po pierwsze, stwierdzenia nieważności decyzji Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich o zastosowaniu względem niej kary w postaci wydalenia ze służby bez utraty uprawnień emerytalnych, oraz po drugie, naprawienia szkody poniesionej przez nią rzekomo w wyniku wydania tej decyzji.
Ramy prawne
2. Artykuł 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”) ma następujące brzmienie:
„[…]
Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy. Każdy ma możliwość uzyskania porady prawnej, skorzystania z pomocy obrońcy i przedstawiciela.
[…]”.
3. Artykuł 23 karty, zatytułowany „Równość kobiet i mężczyzn”, stanowi:
„Należy zapewnić równość kobiet i mężczyzn we wszystkich dziedzinach, w tym w zakresie zatrudnienia, pracy i wynagrodzenia.
[…]”.
4. Artykuł 1e ust. 2 Regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”) stanowi:
„Członkom personelu tymczasowego w okresie aktywnego zatrudnienia zapewnia się warunki pracy zgodne z odpowiednimi normami bezpieczeństwa i higieny pracy co najmniej na poziomie minimalnych wymagań mających zastosowanie na mocy środków przyjętych w tych dziedzinach zgodnie z traktatami”.
5. Artykuł 12 regulaminu pracowniczego stanowi:
„Członek personelu tymczasowego powstrzymuje się od jakichkolwiek działań lub zachowań, które mogłyby szkodzić powadze jego stanowiska”.
6. Zgodnie z art. 86 ust. 3 regulaminu pracowniczego:
„Przepisy, procedury i środki dyscyplinarne oraz przepisy obejmujące postępowanie [dochodzenie] administracyjne określono w załączniku IX”.
7. Załącznik IX do regulaminu pracowniczego dotyczy postępowania dyscyplinarnego. Artykuł 5 tego załącznika brzmi następująco:
„1. Komisję dyscyplinarną, zwaną dalej »komisją«, powołuje się w każdej instytucji. Komisja składa się przynajmniej z jednego członka, który może być przewodniczącym, wybranego spoza instytucji.
2. Komisja składa się z przewodniczącego i czterech członków zwykłych, którzy mogą być zastępowani, a w sprawach dotyczących urzędnika szczebla grupy zaszeregowania do AD 13 w posiedzeniu bierze [udział] dwóch dodatkowych członków z tej samej grupy funkcyjnej i tej samej grupy zaszeregowania, co urzędnik, przeciwko któremu wszczęto postępowanie dyscyplinarne.
3. W odniesieniu do wszystkich spraw innych niż dotyczące urzędników grupy zaszeregowania AD 16 lub AD 15 członków oraz zastępców członków komisji mianuje się spośród czynnie zatrudnionych urzędników grupy zaszeregowania AD 14 lub wyższej.
[…]”.
8. Według art. 6 załącznika IX do regulaminu pracowniczego:
„1. Organ powołujący oraz komitet pracowniczy mianują […] po dwóch członków zwykłych i dwóch zastępców.
2. Przewodniczący i zastępca przewodniczącego mianowani są przez organ powołujący.
[…]
5. Zainteresowany urzędnik ma prawo do odrzucenia jednego z członków komisji w terminie pięciu dni od ustanowienia komisji. Instytucja także ma prawo do odrzucenia jednego z członków komisji.
[…]”.
9. Artykuł 10 załącznika IX do regulaminu pracowniczego stanowi:
„Surowość nakładanych kar dyscyplinarnych powinna być współmierna do ciężaru przewinienia służbowego. Aby ustalić wagę przewinienia oraz podjąć decyzję o nałożonej karze dyscyplinarnej, należy uwzględnić:
a) charakter przewinienia oraz okoliczności, w jakich nastąpiło;
b) stopień, w jakim przewinienie służbowe niekorzystnie wpływa na integralność, reputację lub interesy instytucji;
c) stopień, w jakim przewinienie obejmuje działania celowe lub niedbalstwo;
d) motywy, jakimi kierował się urzędnik, popełniając przewinienie służbowe;
e) staż pracy oraz grupę zaszeregowania urzędnika;
f) zakres osobistej odpowiedzialności urzędnika;
g) zakres zadań i odpowiedzialności urzędnika;
h) czy przewinienie służbowe było wynikiem powtarzających się działań lub zachowań;
i) zachowanie urzędnika w toku kariery zawodowej”.
10. Artykuł 18 załącznika IX do regulaminu pracowniczego ma następujące brzmienie:
„Po zbadaniu przedłożonych dokumentów oraz uwzględniając wszelkie oświadczenia złożone ustnie lub na piśmie i wyniki podjętego dochodzenia komisja [dyscyplinarna], większością głosów, wydaje opinię zawierającą uzasadnienie, czy ustalono zaistnienie faktów [czynów], które były przedmiotem skargi, oraz określającą karę odpowiadającą ustalonym faktom [czynom]. Opinia ta jest podpisywana przez wszystkich członków komisji [dyscyplinarnej]. Każdy z członków może dołączyć do opinii zdanie odrębne. Komisja [dyscyplinarna] przekazuje opinię organowi powołującemu oraz zainteresowanemu urzędnikowi w terminie dwóch miesięcy od daty otrzymania sprawozdania od organu powołującego, pod warunkiem że ten termin jest współmierny do stopnia złożoności sprawy. Jeśli dochodzenie było prowadzone z inicjatywy komisji dyscyplinarnej, termin wynosi cztery miesiące, o ile jest to okres współmierny do stopnia złożoności sprawy”.
11. Artykuł 23 załącznika IX do regulaminu pracowniczego stanowi:
„1. Jeżeli organ powołujący zarzuca urzędnikowi poważne przewinienie służbowe, dotyczące niewykonania obowiązków służbowych lub naruszenia prawa, organ może niezwłocznie zawiesić osobę, której zarzuca się przewinienie służbowe, na czas określony lub nieokreślony w pełnieniu obowiązków.
2. Organ powołujący podejmuje niniejszą decyzję po wysłuchaniu zainteresowanego urzędnika, o ile nie wystąpiły wyjątkowe okoliczności”.
12. Zgodnie z art. 25 załącznika IX do regulaminu pracowniczego:
„Jednakże w przypadku gdy wobec urzędnika toczy się postępowanie karne w związku z tymi samymi czynami, ostateczną decyzję podejmuje się po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu w tej sprawie”.
13. Artykuł 2 ust. 3 dyrektywy Rady nr 76/207/EWG z dnia 9 lutego 1976 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy (Dz.U. L 39, s. 40) ma następujące brzmienie:
„Niniejsza dyrektywa nie narusza przepisów dotyczących ochrony kobiet, zwłaszcza jeśli chodzi o ciążę i macierzyństwo”.
14. Dyrektywa 76/207 została uchylona ze skutkiem od dnia 15 sierpnia 2009 r. przez dyrektywę 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy (wersja przeredagowana) (Dz.U. L 204, s. 23), która stanowi w art. 1, zatytułowanym „Cel”:
„Celem niniejszej dyrektywy jest wprowadzenie w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy.
W tym celu zawiera ona przepisy dotyczące wprowadzenia w życie zasady równego traktowania w odniesieniu do:
a) dostępu do zatrudnienia, w tym do awansu zawodowego i szkolenia zawodowego;
b) warunków pracy, w tym wynagrodzenia;
c) systemów zabezpieczenia społecznego pracowników.
Niniejsza dyrektywa zawiera również przepisy, których celem jest zapewnienie, aby wprowadzenie w życie wyżej wymienionych zasad było bardziej skuteczne poprzez ustanowienie właściwych procedur”.
15. Artykuł 2 ust. 2 dyrektywy 2006/54/WE stanowi:
„Do celów niniejszej dyrektywy dyskryminacja obejmuje:
[…]
c) wszelkie mniej korzystne traktowanie kobiety związane z ciążą lub urlopem macierzyńskim w rozumieniu dyrektywy 92/85/EWG”.
16. Artykuł 10, zatytułowany „Zakaz zwolnienia z pracy”, dyrektywy Rady 92/85/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie wprowadzenia środków służących wspieraniu poprawy w miejscu pracy bezpieczeństwa i zdrowia pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły, i pracownic karmiących piersią (dziesiątej dyrektywy szczegółowej w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (Dz.U. L 348, s. 1) ma następujące brzmienie:
„W celu zagwarantowania pracownicom określonym w art. 2 możliwości korzystania z praw do ochrony zdrowia i bezpieczeństwa, uznanych w niniejszym artykule, postanawia się, że:
1) państwa członkowskie podejmują niezbędne środki zakazujące zwolnień pracownic w rozumieniu art. 2, w okresie od początku ciąży do końca urlopu macierzyńskiego przewidzianego w art. 8 ust. 1, chyba że zachodzą szczególne przyczyny, niezwiązane z ich stanem, dopuszczone w prawie krajowym lub praktyce, oraz, w stosownych przypadkach, odpowiednie władze wyraziły na to zgodę;
2) jeżeli pracownica, w rozumieniu art. 2, została zwolniona w okresie, o którym mowa w pkt 1, pracodawca winien przedstawić na piśmie należycie uzasadnione powody jej zwolnienia;
[…]”.
Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu
17. Po tym, jak skarżąca była zatrudniona w biurze Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w charakterze członka personelu tymczasowego od 2002 r., a następnie urzędnika w grupie funkcyjnej asystentów (AST), w okresie od dnia 1 października 2008 r. do dnia 31 lipca 2010 r. w ramach grupy funkcyjnej administratorów (AD) wykonywała ona zadania osoby odpowiedzialnej za komunikację w dziale komunikacji biura Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, w grupie zaszeregowania AD 5.
18. Na rozprawie skarżąca wyjaśniła, że w momencie zaistnienia okoliczności faktycznych była właścicielką domu w Kehl (Niemcy), który nigdy nie był wykorzystywany przez nią i jej małżonka jako główne miejsce zamieszkania, oraz że w 2006 r. kupiła mieszkanie w Strasburgu (Francja), które potem zostało wystawione na sprzedaż.
19. Pod koniec lutego 2008 r. skarżąca złożyła wniosek do spółdzielni deweloperskiej (zwanej dalej „spółdzielnią”) w celu nabycia mieszkania w Strasburgu, korzystając z oferowanej we Francji pomocy publicznej dla gospodarstw domowych o niskich dochodach, stających się po raz pierwszy właścicielami swojego miejsca zamieszkania. W celu uzupełnienia swojej dokumentacji skarżąca przekazała spółdzielni dwa zaświadczenia o dochodach z dnia 27 lutego 2008 r. za lata 2006 i 2007.
20. Pismem z dnia 24 marca 2009 r. spółdzielnia wezwała skarżącą do potwierdzenia zainteresowania nabyciem mieszkania oraz przekazała jej kilka informacji.
21. Aby móc ostatecznie rozpatrzyć dokumentację skarżącej, w lipcu 2009 r. spółdzielnia zwróciła się o dostarczenie rozliczeń wynagrodzenia skarżącej oraz jej małżonka.
22. Skarżąca przekazała rozliczenia wynagrodzenia z kwietnia, maja, czerwca i lipca 2009 r. (zwane dalej „rozliczeniami wynagrodzenia”), a także informacje dotyczące dochodów współmałżonka.
23. W dniu 3 sierpnia 2009 r. spółdzielnia skontaktowała się z kierownikiem działu ds. administracji i kadr w biurze Rzecznika Praw Obywatelskich w celu uzyskania wyjaśnienia w kwestii, po pierwsze, uwzględniania wynagrodzeń otrzymywanych przez urzędników Unii Europejskiej na potrzeby udzielenia kredytów hipotecznych ze środków pomocy publicznej, oraz po drugie, rozliczeń wynagrodzenia przekazanych przez skarżącą. W dniu 7 sierpnia 2009 r. na wniosek biura Rzecznika Praw Obywatelskich spółdzielnia przedstawiła kopie rozliczeń wynagrodzenia.
24. Zapoznając się z rozliczeniami wynagrodzenia, dział ds. administracji i kadr zorientował się, że zostały one zmienione w taki sposób, że zaniżały rzeczywisty dochód zainteresowanej. I tak, odcinki wynagrodzenia z kwietnia, maja i czerwca 2009 r. wykazywały wynagrodzenie netto w wysokości 2410,36 EUR zamiast 5822,43 EUR, natomiast rozliczenie wynagrodzenia z lipca 2009 r. – wynagrodzenie netto w wysokości 5711,32 EUR zamiast 9123,39 EUR.
25. W dniu 10 sierpnia 2009 r. kierownik działu ds. administracji i kadr przesłał drogą elektroniczną wiadomość do spółdzielni w celu poinformowania jej, po pierwsze, że nie jest w stanie dokładnie podać, jakie kwoty wynagrodzenia należy uwzględnić w świetle prawa francuskiego, oraz po drugie, że dopatrzył się istotnych nieścisłości w przekazanych przez skarżącą rozliczeniach wynagrodzenia.
26. W dniu 11 sierpnia 2009 r. kierownik działu ds. administracji i kadr zaproponował wszczęcie dochodzenia administracyjnego dotyczącego „możliwości sfałszowania oficjalnych dokumentów Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich […] i [ich] użycia wobec osób trzecich w celu uzyskania korzyści osobistych”.
27. W dniu 17 sierpnia 2009 r. spółdzielnia poinformowała kierownika działu ds. administracji i kadr o zamiarze wezwania skarżącej do przekazania zaświadczenia dotyczącego odnośnego dochodu podatkowego za 2008 r.
28. W dniu 25 sierpnia 2009 r. skarżąca złożyła wniosek do biura Rzecznika Praw Obywatelskich o dostarczenie jej zaświadczenia wymaganego przez spółdzielnię oraz innego zaświadczenia w języku niemieckim. Tego samego dnia kierownik działu ds. administracji i kadr poinformował skarżącą, że nie może jej od razu dostarczyć zaświadczenia za 2008 r., przekazał jej jednak zaświadczenie w języku niemieckim.
29. W dniu 26 sierpnia 2009 r. skarżąca przedłożyła spółdzielni dokument zatytułowany „Zaświadczenie”, dotyczący dochodu podlegającego opodatkowaniu za 2008 r., sporządzony na papierze firmowym Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, dział ds. administracji [i kadr].
30. Spółdzielnia przesłała to zaświadczenie do działu ds. administracji i kadr, który stwierdził, że przedmiotowy dokument nie został sporządzony przez ów dział. Na wspomnianym zaświadczeniu znajdowała się między innymi sygnatura zaświadczenia w języku niemieckim wydanego skarżącej w dniu 25 sierpnia 2009 r.
31. W dniu 2 września 2009 r. Rzecznik Praw Obywatelskich podjął decyzję o wszczęciu dochodzenia administracyjnego, zawiadomieniu prokuratora Republiki Francuskiej o przedmiotowych okolicznościach faktycznych oraz o zawieszeniu skarżącej na czas nieokreślony, bez obniżania wynagrodzenia. O powyższym skarżąca została poinformowana w tym samym dniu.
32. W dniu 3 września 2009 r. skarżąca została wezwana na pierwsze przesłuchanie w ramach dochodzenia administracyjnego. Podczas tego przesłuchania skarżąca przyznała się do samodzielnego podrobienia czterech rozliczeń wynagrodzenia oraz zaświadczenia o dochodach za 2008 r. Ponadto skarżąca poinformowała prowadzących dochodzenie o swojej ciąży, udzieliła odpowiedzi na postawione jej pytania oraz przedłożyła prowadzącym dochodzenie odręcznie napisane pismo, w którym oświadczała, że nie zaprzecza zarzucanym jej czynom, zamierza jednak przedstawić wyjaśnienia. Skarżąca potwierdziła w szczególności, że popełniła czyn „absurdalny” oraz że postąpiła w taki sposób, aby „zakończyć bardzo trudną do zniesienia sytuację rodzinną”, a konkretnie trudności z zaciągnięciem kredytu hipotecznego wynikające z poważnej choroby jej małżonka.
33. W dniu 18 września 2009 r. pracownicy dochodzeniowi przesłali swoje ustalenia w odniesieniu do czynów zarzucanych skarżącej. W dniu 22 września 2009 r. skarżąca przedstawiła dodatkowe uwagi, wyjaśniając między innymi, że na początku lipca 2009 r. uświadomiła sobie, że jest w ciąży, i działała w panice, obawiając się, iż jej wniosek złożony do spółdzielni nie zostanie uwzględniony.
34. Pismem z dnia 24 września 2009 r. prowadzący dochodzenie przekazali Rzecznikowi Praw Obywatelskich sprawozdanie z dochodzenia administracyjnego, w którym stwierdzili, że skarżąca podrobiła dokumenty i przekazała je spółdzielni jako dokumenty potwierdzające do złożonego wniosku, który w przypadku pozytywnego rozpatrzenia umożliwiłby jej skorzystanie z kredytu hipotecznego na warunkach zastrzeżonych zgodnie z prawem francuskim wyłącznie dla gospodarstw domowych o niskich dochodach. Wobec powyższego prowadzący dochodzenie zalecili wszczęcie postępowania dyscyplinarnego.
35. W dniu 23 października 2009 r. skarżąca została wysłuchana przez Rzecznika Praw Obywatelskich w ramach wysłuchania urzędnika przewidzianego w art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego.
36. W dniu 20 listopada 2009 r. Rzecznik Praw Obywatelskich podjął decyzję o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Ze względu na ciążę skarżącej oraz po wydaniu opinii przez lekarza zakładowego, w dniu 18 stycznia 2010 r. Rzecznik postanowił jednak przełożyć przeprowadzenie czynności związanych z postępowaniem dyscyplinarnym na termin przypadający po dacie porodu skarżącej.
37. W dniu 19 maja 2010 r. Rzecznik Praw Obywatelskich złożył wniosek do komisji dyscyplinarnej, która wysłuchała skarżącą w dniu 8 lipca 2010 r.
38. W dniu 9 lipca 2010 r. komisja dyscyplinarna wydała uzasadnioną opinię, w której doszła do wniosku, że zarzucane czyny zaistniały i że skarżąca przyznała się do nich.
39. W odniesieniu do zaproponowanej kary komisja dyscyplinarna uzasadniła swoje stanowisko w następujący sposób:
„– zarzucane czyny naruszają powagę stanowiska sprawowanego przez [skarżącą], w szczególności w kontekście wartości uczciwości kojarzonej z zatrudniającą ją instytucją, oraz stanowią poważnie naruszenie art. 12 regulaminu pracowniczego […],
– umyślny charakter zarzucanych czynów i odpowiedzialność [urzędniczki] są bezsporne,
– [urzędniczka] wykonuje zadania wymagające wysokiego stopnia odpowiedzialności,
– w zarzucanych czynach brak powtarzalności popełnienia naruszenia,
– [urzędniczka] otrzymywała dobre sprawozdania z oceny w trakcie trwania [jej] kariery zawodowej”.
40. W świetle tych okoliczności komisja dyscyplinarna większością głosów zaproponowała jako karę „przesunięcie zainteresowanej do niższej grupy funkcyjnej wraz z przeniesieniem do niższej grupy zaszeregowania (AST 1, stopień 1)”. Jednak będąca w mniejszości część komisji dyscyplinarnej była zdania, że najbardziej odpowiednią karą jest wydalenie ze służby.
41. W drodze decyzji z dnia 20 lipca 2010 r., doręczonej skarżącej w dniu 22 lipca 2010 r., Rzecznik Praw Obywatelskich zdecydował o zastosowaniu kary w postaci wydalenia ze służby bez utraty uprawnień emerytalnych, ze skutkiem od dnia 31 lipca 2010 r. (zwanej dalej „sporną decyzją”).
42. W dniu 21 października 2010 r., działając na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego, skarżąca złożyła zażalenie na decyzję z dnia 20 lipca 2010 r.
43. Decyzją z dnia 18 stycznia 2011 r., doręczoną zainteresowanej w dniu 24 stycznia 2011 r., Rzecznik Praw Obywatelskich oddalił to zażalenie.
Żądania stron i przebieg postępowania
44. Skarżąca wnosi do Sądu o:
– stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 20 lipca 2010 r.;
– w razie potrzeby, stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 18 stycznia 2011 r., doręczonej w dniu 24 stycznia 2011 r., oddalającej wprost jej zażalenie;
w rezultacie:
– tytułem głównym, stwierdzenie, że unieważnienie spornej decyzji pociąga za sobą przywrócenie strony skarżącej do pracy z mocą wsteczną od dnia wejścia w życie wspomnianej decyzji w sprawie wydalenia ze służby na stanowisko administratora w grupie zaszeregowania AD 5 stopień 2, jak również wypłatę kwot uposażenia, do których skarżąca była uprawniona za cały ten okres, powiększonych o odsetki za zwłokę według stopy procentowej Europejskiego Banku Centralnego powiększonej o 2 punkty;
– tytułem ewentualnym, zasądzenie od Rzecznika Praw Obywatelskich zapłaty kwoty odpowiadającej wynagrodzeniu, jakie skarżąca pobierałaby w okresie od wejścia w życie środka w postaci wydalenia ze służby do osiągnięcia wieku emerytalnego w lipcu 2040 r., oraz odpowiedniego wyrównania uprawnień emerytalnych skarżącej;
– w każdym razie, zasądzenie od Rzecznika Praw Obywatelskich zapłaty kwoty 65 000 EUR tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez skarżącą;
– obciążenie Rzecznika Praw Obywatelskich całością kosztów postępowania.
45. Rzecznik Praw Obywatelskich wnosi do Sądu o:
– oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej;
– obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
46. W sprawozdaniu p rzygotowawczym na rozprawę, przekazanym pismem z dnia 15 grudnia 2011 r., Sąd wezwał strony do udzielenia odpowiedzi na zarządzone środki organizacji postępowania, do czego strony zastosowały się w wyznaczonych terminach. Jednakże skarżąca poinformowała Sąd, iż nie jest w stanie przedstawić kopii karty informacyjnej załączonej do wniosku spółdzielni z dnia 24 marca 2009 r.
Co do prawa
1. Przedmiot skargi
47. Poza stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia 20 lipca 2010 r. skarżąca wnosi o stwierdzenie w razie potrzeby nieważności decyzji z dnia 18 stycznia 2011 r., w drodze której organ powołujący oddalił jej zażalenie.
48. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem żądania stwierdzenia nieważności przedstawione formalnie w odniesieniu do decyzji o oddaleniu zażalenia skutkują zaskarżeniem do Sądu aktu, na który złożone zostało zażalenie, jeżeli żądania te pozbawione są autonomicznej treści (zob. podobnie wyrok Trybunału z dnia 17 stycznia 1989 r. w sprawie 293/87 Vainker przeciwko Parlamentowi, pkt 8). Ponieważ w niniejszej sprawie decyzja oddalająca zażalenie wniesione od spornej decyzji była pozbawiona autonomicznej treści, skargę należy rozpatrywać jako skierowaną przeciwko samej spornej decyzji.
49. Ponadto Sąd przypomina, że w ramach skargi wniesionej na podstawie art. 91 regulaminu pracowniczego nie może kierować nakazów do instytucji Unii (zob. na przykład wyroki Sądu: z dnia 24 lutego 2010 r. w sprawie F‑89/08 P przeciwko Parlamentowi, pkt 120; z dnia 14 września 2010 r. w sprawie F‑52/09 Da Silva Pinto Branco przeciwko Trybunałowi Sprawiedliwości, pkt 31). W związku z powyższym żądanie, aby Sąd stwierdził, że stwierdzenie nieważności spornej decyzji pociąga za sobą przywrócenie strony skarżącej do pracy z mocą wsteczną od dnia wejścia w życie wspomnianej decyzji w sprawie wydalenia ze służby na stanowisko administratora w grupie zaszeregowania AD 5 stopień 2, należy odrzucić jako niedopuszczalne.
2. W przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności
50. Na poparcie swoich żądań mających na celu uzyskanie stwierdzenia nieważności spornej decyzji skarżąca podnosi pięć zarzutów, dotyczących, odpowiednio, naruszenia reguł postępowania dyscyplinarnego przewidzianego w regulaminie pracowniczym, naruszenia obowiązku uzasadnienia, oczywistego błędu w ocenie, naruszenia zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn oraz prawa do urlopu macierzyńskiego, a także naruszenia obowiązku staranności i zasady dobrej administracji.
51. Ponadto w swoich pismach skarżąca podnosi kwestię dotyczącą roli Rzecznika Praw Obywatelskich w postępowaniu dyscyplinarnym w świetle zasad równości broni stron postępowania i rzetelnego procesu. Jednakże, nawet zakładając, że skarżąca zmierza w ten sposób do podniesienia zarzutu na poparcie swych żądań stwierdzenia nieważności, stwierdzić należy, że ponieważ – wbrew zasadzie ustanowionej w art. 35 § 1 lit. e) regulaminu postępowania – zarzut ten nie został poparty żadną argumentacją, powinien on zostać odrzucony jako niedopuszczalny.
W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego naruszenia reguł postępowania dyscyplinarnego przewidzianego w regulaminie pracowniczym
52. Zarzut dotyczący naruszenia reguł postępowania dyscyplinarnego przewidzianego w regulaminie pracowniczym składa się z trzech części, odnoszących się, odpowiednio, do naruszenia art. 25 załącznika IX do regulaminu pracowniczego, art. 23 załącznika IX do regulaminu pracowniczego oraz art. 5 i 6 załącznika IX do regulaminu pracowniczego.
W przedmiocie pierwszej części zarzutu pierwszego, dotyczącej prowadzenia postępowania karnego w związku z tymi samymi czynami
– Argumenty stron
53. Skarżąca podnosi, że Rzecznik Praw Obywatelskich podjął ostateczną decyzję, nie czekając na zakończenie prowadzonego wobec niej postępowania karnego, naruszając w ten sposób art. 25 załącznika IX do regulaminu pracowniczego.
54. Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich oceny zawartego w art. 25 załącznika IX do regulaminu pracowniczego pojęcia „postępowania karnego” należy dokonywać w świetle mającego zastosowanie w niniejszej sprawie prawa krajowego, czyli prawa francuskiego. Rzecznik Praw Obywatelskich utrzymuje w tym względzie, że „postępowanie karne” w rozumieniu prawa francuskiego nie toczyło się w momencie wydania spornej decyzji, i wnosi do Sądu o oddalenie tej części zarzutu pierwszego.
55. Podczas rozprawy skarżąca twierdziła, że niezbędne jest nadanie art. 25 załącznika IX do regulaminu pracowniczego wykładni autonomicznej oraz że poczynione przez Rzecznika Praw Obywatelskich w odpowiedzi na skargę odniesienie do prawa francuskiego nie ma znaczenia w sprawie.
– Ocena Sądu
56. Na wstępie należy stwierdzić, że zastrzeżenie dotyczące naruszenia art. 25 załącznika IX do regulaminu pracowniczego nie zostało przedstawione w ramach postępowania poprzedzającego wniesienie skargi.
57. Wprawdzie Rzecznik Praw Obywatelskich nie podniósł zarzutu niedopuszczalności wobec skarżącej, jednak zgodność zażalenia i skargi, od której zależy dopuszczalność tej skargi, stanowi bezwzględną przesłankę procesową, którą sąd powinien zbadać z urzędu (zob. wyrok Sądu z dnia 11 lipca 2007 r. w sprawie F‑7/06 B przeciwko Komisji, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo).
58. Zasada ta może znajdować zastosowanie wyłącznie w przypadku, kiedy skarga zmienia przedmiot zażalenia lub jego podstawę, przy czym należy dokonywać szerokiej wykładni pojęcia „podstawy sporu”. W szczególności, w przypadku skarg o stwierdzenie nieważności, za „podstawę sporu” należy uważać podważanie przez skarżącego zgodności zaskarżonego aktu z prawem materialnym albo podważanie jego zgodności z prawem formalnym, który to podział został uznany przez orzecznictwo (zob. wyrok Sądu z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie F‑40/09 Časta przeciwko Komisji, pkt 83 i przytoczone tam orzecznictwo).
59. W niniejszym przypadku stwierdzić należy, że skarżąca podniosła na etapie zażalenia szereg argumentów dotyczących zgodności spornej decyzji zarówno z prawem formalnym, jak i z prawem materialnym, a mianowicie nieprawidłowości procedury przyjęcia wspomnianej decyzji, nieścisłości materialnej zarzucanych czynów, naruszenia obowiązku uzasadnienia oraz naruszenia zasady proporcjonalności. Wynika z tego, że podnosząc w swojej skardze zarzut dotyczący naruszenia art. 25 załącznika IX do regulaminu pracowniczego, skarżąca nie naruszyła zasady zgodności, i że w związku z tym niniejszy zarzut jest dopuszczalny.
60. W odniesieniu do istoty zawieszenie postępowania dyscyplinarnego w oczekiwaniu na zakończenie postępowania karnego przewidziane w art. 25 załącznika IX do regulaminu pracowniczego ma podwójne uzasadnienie.
61. Z jednej strony przepis ten ma na celu uniknięcie wywierania wpływu na sytuację zainteresowanego urzędnika w ramach wszczętego przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie czynów będących jednocześnie przedmiotem postępowania dyscyplinarnego w zatrudniającej go instytucji (wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 19 marca 1998 r. w sprawie T‑74/96 Tzoanos przeciwko Komisji, pkt 34).
62. Z drugiej strony takie zawieszenie postępowania dyscyplinarnego umożliwia uwzględnienie, w ramach postępowania dyscyplinarnego, dokonanych przez sąd karny ustaleń co do okoliczności faktycznych, kiedy jego orzeczenie stanie się prawomocne. Artykuł 25 załącznika IX do regulaminu pracowniczego ustanawia bowiem zasadę, zgodnie z którą „postępowanie karne wiąże postępowanie dyscyplinarne”, co znajduje uzasadnienie między innymi w fakcie, że krajowe organy wymiaru sprawiedliwości posiadają szersze uprawnienia w zakresie postępowania przygotowawczego niż organ powołujący. A zatem w przypadku gdy te same zdarzenia stanowią zarazem czyn zabroniony i naruszenie obowiązków pracowniczych urzędnika, administracja jest związana ustaleniami co do faktów dokonanymi przez sąd karny w ramach postępowania karnego. Po ustaleniu przez ten sąd zajścia okoliczności faktycznych danej sprawy administracja może następnie dokonać ich kwalifikacji prawnej jako przewinienia dyscyplinarnego, badając między innymi, czy stanowią one uchybienia obowiązkom pracowniczym wynikającym z regulaminu (wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 10 czerwca 2004 r. w sprawie T‑307/01 François przeciwko Komisji, pkt 75; wyrok Sądu z dnia 13 stycznia 2010 r. w sprawach połączonych F‑124/05 i F‑96/06 A i G przeciwko Komisji, pkt 323).
63. Ponadto z utrwalonego orzecznictwa wynika, że do danego urzędnika należy dostarczenie organowi powołującemu informacji umożliwiających dokonanie oceny, czy okoliczności faktyczne obciążające go w ramach postępowania dyscyplinarnego są jednocześnie przedmiotem wszczętego wobec niego postępowania karnego. Aby zrealizować ten obowiązek, dany urzędnik powinien zasadniczo wykazać, że postępowanie karne wobec niego zostało wszczęte w czasie, gdy toczyło się przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne. Tylko bowiem wtedy, gdy takie postępowanie karne zostało wszczęte, objęte nim czyny mogą zostać zidentyfikowane i porównane z czynami, w związku z którymi zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne, w celu określenia ich ewentualnej zbieżności (wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 30 maja 2002 r. w sprawie T‑197/00 Onidi przeciwko Komisji, pkt 81).
64. Do Sądu należy zatem rozstrzygnięcie przede wszystkim kwestii, czy w okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca wykazała, że „postępowanie karne prowadzone w związku z tym samym czynem” zostało wszczęte w okresie wydania spornej decyzji.
65. Sąd przypomina na wstępie, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem treści przepisu prawa Unii, który nie zawiera wyraźnego odesłania do prawa państw członkowskich dla określenia swego znaczenia i zakresu, należy zwykle nadać w całej Unii autonomiczną i jednolitą wykładnię, którą należy ustalić, uwzględniając kontekst przepisu i cel danego uregulowania (wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 5 października 2009 r. w sprawie T‑58/08 Komisja przeciwko Roodhuijzen, pkt 70; wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 13 września 2011 r. w sprawie T‑62/10 P Zangerl‑Posselt przeciwko Komisji, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo). Jedynie w przypadku, gdy sąd Unii nie może znaleźć w prawie Unii lub w zasadach ogólnych tego prawa elementów pozwalających mu na ustalenie treści i zakresu danego przepisu w drodze wykładni autonomicznej, w braku wyraźnego odesłania może on odnieść się do prawa państw członkowskich celem stosowania prawa Unii.
66. Z przytoczonego orzecznictwa wynika, że w pierwszej kolejności należy zbadać właściwe postanowienia regulaminu pracowniczego (ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Roodhuijzen, pkt 71). Otóż jedyne odniesienia do pojęcia „postępowania karnego” w regulaminie pracowniczym znajdują się w art. 24 i 25 załącznika IX, a zatem w kontekście postępowania dyscyplinarnego. Przepisy te nie zawierają żadnej pomocnej wskazówki w odniesieniu do treści tego pojęcia. Należy zatem stwierdzić, że regulamin pracowniczy nie precyzuje treści pojęcia „postępowania karnego”, inaczej niż miało to miejsce na przykład w przypadku pojęcia „urzędnika pozostającego w stałym związku pozamałżeńskim” dla celów przyznania dodatku na gospodarstwo domowe w sprawie Komisja przeciwko Roodhuijzen, które to pojęcie zostało zdefiniowane w art. 1 ust. 2 lit. c) załącznika VII do regulaminu pracowniczego.
67. W odniesieniu do prawa Unii należy zauważyć, że ustawodawca uchwalił szereg aktów, które w sposób wyraźny lub dorozumiany odsyłają do prawa krajowego celem zdefiniowania pojęcia „postępowania karnego” lub bardziej konkretnego pojęcia „ścigania karnego”. I tak, przykładowo, w art. 1 lit. c) decyzji ramowej Rady 2001/220/WSiSW z dnia 15 marca 2001 r. w sprawie pozycji ofiar w postępowaniu karnym pojęcie „postępowania karnego” definiuje się w następujący sposób: „»postępowanie karne« należy rozumieć zgodnie z prawem krajowym, które ma zastosowanie” (Dz.U. L 82, s. 1). Podobnie art. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/13/UE z dnia 22 marca 2012 r. w sprawie prawa do informacji w postępowaniu karnym przyznaje prawa „osobom podejrzanym i oskarżonym”, nie ustanawiając autonomicznych definicji tych pojęć (Dz.U. L 142, s. 1).
68. W związku z tym Sąd dochodzi do wniosku, że nie jest możliwe znalezienie w prawie Unii elementów pozwalających mu na ustalenie w drodze wykładni autonomicznej treści i zakresu pojęcia „postępowania karnego” zastosowanego w art. 25 załącznika IX do regulaminu pracowniczego. W tych okolicznościach Sąd może odwołać się jedynie do prawa państw członkowskich w celu zastosowania tego przepisu, w tym przypadku do prawa Republiki Francuskiej, której organy karne uznają się za kompetentne w sprawie czynów zarzucanych skarżącej.
69. Z akt sprawy wynika w tym względzie, że w momencie wydania spornej decyzji toczyło się wstępne dochodzenie dotyczące czynów zakwalifikowanych jako „podrobienie oficjalnych dokumentów Rzecznika Praw Obywatelskich […] i ich użycie wobec osób trzecich w celu uzyskania korzyści osobistych”, jednak żadne sądowe postępowanie wyjaśniające nie zostało wszczęte i powierzone sędziemu śledczemu.
70. W drugiej kolejności Sąd stwierdza, że pojęcie „postępowania karnego” w prawie francuskim, ze względu na to, iż zakłada uruchomienie trybu ścigania z urzędu w celu wymierzenia sankcji karnej, nie może obejmować istnienia samego dochodzenia wstępnego. Wynika stąd, że w świetle prawa francuskiego postępowanie karne w niniejszym przypadku nie zostało wszczęte w chwili wydania spornej decyzji.
71. Jednakże nawet w braku wszczęcia postępowania karnego w rozumieniu prawa krajowego, w przypadku gdy w stosunku do urzędnika prowadzone jest, tak jak w niniejszej sprawie, dochodzenie mogące prowadzić do wszczęcia postępowania karnego, należy umożliwić mu konkretne wykazanie w świetle podwójnego ratio z art. 25 załącznika IX do regulaminu pracowniczego z jednej strony, że decyzja dyscyplinarna może wpłynąć na jego pozycję w ewentualnym późniejszym postępowaniu karnym, do którego może prowadzić wspomniane dochodzenie (zob. ww. wyrok w sprawie Tzoanos przeciwko Komisji, pkt 38), a z drugiej strony, że w ramach postępowania dyscyplinarnego organ wziął pod uwagę okoliczności faktyczne podważane przez skarżącego, zanim nie zostały one ostatecznie stwierdzone przez sąd w postępowaniu karnym.
72. Nie jest tak w przypadku niniejszego postępowania.
73. Po pierwsze bowiem, stwierdzić należy, że skarżąca ograniczyła się do wskazania w skardze, iż nie został spełniony warunek przewidziany w art. 25 załącznika IX do regulaminu pracowniczego, nie próbując nawet wykazać, że ostateczna decyzja regulująca jej sytuację mogła wpłynąć niekorzystnie na jej pozycję w ewentualnym dalszym postępowaniu karnym, dotyczącym tożsamych czynów, do którego to mogło doprowadzić dochodzenie toczące się w czasie trwania postępowania dyscyplinarnego.
74. Po drugie, w odniesieniu do zasady, zgodnie z którą „postępowanie karne wiąże postępowanie dyscyplinarne”, Sąd wskazuje, że w przypadku gdy zasada ta znajduje zastosowanie w ramach samego dochodzenia, zanim jeszcze zostaje wszczęte postępowanie karne, jej wykładni należy dokonywać w sposób ścisły, aby uniknąć pozbawienia pełnej skuteczności postępowań dyscyplinarnych. W szczególności zasada taka nie uniemożliwia organowi administracji nałożenia kary dyscyplinarnej w sytuacji, gdy opiera się on na okolicznościach faktycznych, które w momencie wydania decyzji nie zostały zakwestionowane przez zainteresowanego urzędnika.
75. W niniejszym przypadku z akt sprawy wynika, że do wszystkich czynów, na których opiera się sporna decyzja, to jest do przerobienia czterech rozliczeń wynagrodzenia i zaświadczenia o dochodach i przedłożenia tych zmienionych dokumentów osobom trzecim w ramach wniosku o przyznanie kredytu bankowego z korzystnym oprocentowaniem, skarżąca się przyznała i kilkakrotnie potwierdziła to w trakcie procedury prowadzącej do wydania spornej decyzji. Ponadto skarżąca nie usiłuje wykazać, że francuski sąd karny, do którego może zostać wniesiona sprawa po zakończeniu prowadzonego wobec niej dochodzenia wstępnego, mógłby dokonać ustaleń faktycznych podważających w jakikolwiek sposób prawidłowość ustalenia tych okoliczności.
76. Zapytana o to w czasie rozprawy skarżąca ograniczyła się do oświadczenia, że ewentualne dochodzenie karne mogłoby dostarczyć wyjaśnień w odniesieniu do niektórych „niejasnych obszarów”, takich jak warunki, w jakich doszło do zmiany treści zaświadczenia o dochodach za 2008 r., istnienie po jej stronie interesu w zmianie rozliczeń wynagrodzenia i wspomnianego zaświadczenia oraz osobistej korzyści, jaką czerpałaby z zarzucanych jej działań.
77. Z akt sprawy wynika jednak, że kwestie dotyczące, po pierwsze, ewentualnego interesu skarżącej w zmianie rozliczeń wynagrodzenia i zaświadczenia o dochodach, po drugie zaś, osobistej korzyści, jaką mogłaby osiągnąć z takiej zmiany, nie były decydującymi elementami w odniesieniu do decyzji Rzecznika Praw Obywatelskich, który ograniczył się do uwzględnienia tytułem okoliczności obciążających celu skarżącej, polegającego na wykorzystaniu tych dokumentów „w ramach wniosku o przyznanie kredytu bankowego z korzystnym oprocentowaniem, przeznaczonego dla rodzin o niskich dochodach”, co nie zostało zakwestionowane przez skarżącą, oraz do odrzucenia alternatywnych wyjaśnień przedstawionych przez skarżącą.
78. Z powyższego wynika, że podczas gdy w chwili wydania spornej decyzji postępowanie karne wobec skarżącej nie zostało jeszcze wszczęte, skarżąca nie przedstawiła konkretnego dowodu na to, że w sytuacji gdyby dochodzenie trwające w chwili wydania spornej decyzji doprowadziło do wszczęcia postępowania karnego w sprawie tych samych czynów, decyzja dyscyplinarna mogłaby wpłynąć niekorzystnie na pozycję skarżącej w przypadku ewentualnego postępowania karnego, ani na to, że organ administracji uwzględnił czyny inne niż te, do których skarżąca się przyznała.
79. Tym samym pierwszą część zarzutu pierwszego należy oddalić jako bezzasadny.
W przedmiocie drugiej części zarzutu pierwszego, dotyczącej uchybienia proceduralnego przy wydaniu decyzji o zawieszeniu
– Argumenty stron
80. Skarżąca twierdzi, że decyzja o jej zawieszeniu została podjęta z naruszeniem art. 23 załącznika IX do regulaminu pracowniczego, ponieważ nie została ona wysłuchana przed wydaniem tej decyzji.
81. Rzecznik Praw Obywatelskich, po pierwsze, odpowiada argumentem, że decyzja zawieszająca skarżącą została wydana bez wysłuchania skarżącej, jednak z uwzględnieniem przepisów art. 23 załącznika IX do regulaminu pracowniczego, przewidującego taką możliwość w wyjątkowych okolicznościach. Po drugie, Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdza, że nawet jeśli przy przyjęciu spornej decyzji wystąpiło uchybienie proceduralne, to nie ma ono żadnego wpływu na sporną decyzję.
– Ocena Sądu
82. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem decyzja nakazująca zawieszenie urzędnika stanowi akt niekorzystny, zaskarżalny w trybie skargi o stwierdzenie nieważności zgodnie z art. 90 i 91 regulaminu pracowniczego (wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 19 maja 1999 r. w sprawie T‑203/95 Connolly przeciwko Komisji, pkt 33).
83. Jednakże decyzja taka stanowi nie niezbędny dokument związany z postępowaniem, będący aktem przygotowawczym do wydania ostatecznej decyzji nakładającej karę, ale autonomiczną decyzję, jaką może wydać organ powołujący, która jest uzależniona od zarzutu poważnego przewinienia służbowego (zob. ww. wyrok w sprawie Connolly przeciwko Komisji, pkt 36; wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawach połączonych T‑120/01 i T‑300/01 De Nicola przeciwko BEI, pkt 113). W związku z tym ewentualna niezgodność z prawem decyzji o zawieszeniu nie ma żadnego wpływu na ważność spornej decyzji.
84. Z tego względu druga część zarzutu pierwszego jest nieistotna dla sprawy, a zatem należy ją oddalić.
W przedmiocie trzeciej części zarzutu pierwszego, dotyczącej nieprawidłowego składu komisji dyscyplinarnej
– Argumenty stron
85. Skarżąca utrzymuje, że komisja dyscyplinarna składająca się wyłącznie z członków zewnętrznych w stosunku do instytucji, taka jak komisja dyscyplinarna zwołana na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, została utworzona z naruszeniem art. 5 i 6 załącznika IX do regulaminu pracowniczego.
86. Rzecznik Praw Obywatelskich wnosi do Sądu o oddalenie trzeciej części zarzutu pierwszego.
– Ocena Sądu
87. Stwierdzić należy, że ograniczając się do ustanowienia, iż przynajmniej jeden członek komisji dyscyplinarnej musi zostać wybrany spoza danej instytucji, art. 5 ust. 1 załącznika IX do regulaminu pracowniczego nie zakazuje, aby większość, a nawet wszyscy członkowie komisji dyscyplinarnej zostali wybrani spoza tej instytucji.
88. Taka wykładnia tego przepisu, która prowadziłaby do zakazu tworzenia komisji dyscyplinarnych składających się wyłącznie z członków zewnętrznych w stosunku do danej instytucji, nie tylko nie opierałaby się na żadnym przepisie, ale – jak słusznie podniósł Rzecznik Praw Obywatelskich w odpowiedzi na skargę – miałaby ten skutek, że w przypadku instytucji lub organizacji niedysponujących wystarczającą liczbą urzędników mających grupę zaszeregowania wymaganą w art. 5 i 6 załącznika IX do regulaminu pracowniczego w celu ich powołania do komisji dyscyplinarnej jej skuteczne utworzenie byłoby niemożliwe.
89. Wynika z tego, że trzecią część zarzutu pierwszego należy oddalić jako bezzasadną.
90. Z powyższych rozważań wynika, że zarzut pierwszy powinien zostać oddalony w całości.
W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego naruszenia obowiązku uzasadnienia
Argumenty stron
91. Skarżąca uważa, że ani opinia komisji dyscyplinarnej, ani decyzja o wydaleniu ze służby nie spełniają obowiązku uzasadnienia.
92. Po pierwsze, skarżąca wskazuje na lakoniczność opinii komisji dyscyplinarnej, która to nie wyjaśnia, w jaki sposób ani z jakiego powodu zarzucane skarżącej czyny naruszają powagę zajmowanego stanowiska. Ponadto skarżąca kwestionuje stwierdzenie komisji dyscyplinarnej, zgodnie z którym wykonywała ona zadania związane z wysokim stopniem odpowiedzialności, przypominając, że była najniżej zaszeregowanym urzędnikiem w grupie funkcyjnej AD.
93. Po drugie, skarżąca uważa, że decyzja o wydaleniu ze służby jest niezgodna z wymogami dotyczącymi uzasadnienia, nawet jeżeli odbiega ona od opinii komisji dyscyplinarnej.
94. Zdaniem skarżącej w zaskarżonej decyzji Rzecznik Praw Obywatelskich nie „sprawdz[ił] prawdziwości zarzucanych jej faktów”, ograniczył się do sporządzenia listy okoliczności obciążających lub łagodzących, przypominającej raczej „figurę stylistyczną”, i w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego kara wydalenia ze służby jest bardziej właściwa niż degradacja zalecana przez komisję dyscyplinarną.
95. Rzecznik Praw Obywatelskich uważa, że komisja dyscyplinarna i organ powołujący uczynili zadość obowiązkowi uzasadnienia, przedstawiając istotne okoliczności, oraz wnosi o oddalenie tego zarzutu.
Ocena Sądu
96. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem uzasadnienie decyzji wywierającej niekorzystne skutki winno umożliwiać sądowi wykonywanie kontroli zgodności z prawem tej decyzji oraz dostarczyć zainteresowanemu informacji koniecznych, by mógł on stwierdzić, czy decyzja ta jest zasadna (zob. wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 19 maja 1999 r. w sprawach połączonych T‑34/96 i T‑163/96 Connolly przeciwko Komisji, pkt 93 i przytoczone tam orzecznictwo).
97. Kwestia, czy uzasadnienie decyzji organu powołującego nakładającej karę na urzędnika spełnia te wymogi, winna być oceniona w świetle nie tylko brzmienia tej decyzji, lecz również kontekstu oraz wszystkich norm prawnych regulujących daną materię. W tym względzie, o ile komisja dyscyplinarna i organ powołujący powinni wskazać elementy faktyczne i prawne, od których zależy prawne uzasadnienie ich decyzji, oraz względy, jakie doprowadziły do ich przyjęcia, o tyle nie wymaga się jednak od nich ustosunkowania się do wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych podnoszonych przez zainteresowaną w trakcie postępowania (wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 5 grudnia 2002 r. w sprawie T‑277/01 Stevens przeciwko Komisji, pkt 71 i przytoczone tam orzecznictwo).
98. Ponadto jeśli – tak jak w niniejszym przypadku – kara wymierzona przez organ powołujący jest surowsza niż kara sugerowana przez komisję dyscyplinarną, decyzja powinna wyjaśnić szczegółowo względy, które skłoniły organ powołujący do odstąpienia od opinii wydanej przez komisję dyscyplinarną (zob. podobnie wyrok Trybunału z dnia 29 stycznia 1985 r. w sprawie 228/83 F. przeciwko Komisji, pkt 35).
99. W świetle tych zasad należy zbadać, czy opinia komisji dyscyplinarnej i sporna decyzja są odpowiednio uzasadnione.
100. W pierwszej kolejności, w odniesieniu do argumentu dotyczącego lakoniczności opinii komisji dyscyplinarnej, Sąd zauważa, że opinia ta jest z pewnością bardzo zwięzła. Niemniej jednak, po pierwsze, komisja dyscyplinarna stwierdza, że zaistnienie czynów, które były przedmiotem skargi, zostało uznane przez skarżącą, a po drugie, opinia wskazuje poszczególne okoliczności obciążające i łagodzące, które służą poparciu wniosku o degradację skarżącej, a zatem umożliwia kontrolę sądową i zapewnia zainteresowanej niezbędne wskazówki pozwalające stwierdzić, czy decyzja jest zasadna. W konsekwencji zarzut ten należy oddalić.
101. Co się tyczy zakwestionowania przez skarżącą oceny komisji dyscyplinarnej co do wysokiego stopnia odpowiedzialności zadań wykonywanych przez skarżącą, jest to kwestia wchodząca w zakres badania co do istoty, a nie badania wystarczającego charakteru uzasadnienia. Kwestia ta zostanie zatem zbadana poniżej w ramach zarzutu trzeciego, dotyczącego oczywistego błędu w ocenie.
102. W odniesieniu do uzasadnienia spornej decyzji, po pierwsze, zawiera ona opis statusu zawodowego skarżącej, „sfałszowania czterech rozliczeń [wynagrodzenia]” i zaświadczenia, a także „posługiwania się tymi sfałszowanymi dokumentami wobec osób trzecich” w ramach wniosku o udzielenie korzystnie oprocentowanego kredytu bankowego. Po drugie, decyzja uwzględnia okoliczność, że skarżąca przyznała się do tych czynów w momencie pierwszego przesłuchania przed komisją dyscyplinarną i nigdy ich nie podważyła w toku postępowania. Po trzecie, Rzecznik Praw Obywatelskich wyjaśnił, że czyny zarzucane skarżącej i jej późniejsze zachowanie „uniemożliwiają utrzymanie lub nawet odtworzenie instytucyjnego, zawodowego i osobistego stosunku zaufania pomiędzy Rzecznikiem Praw Obywatelskich i [skarżącą]” i że w świetle wagi jej zachowania oraz jej czynów pozostawienie skarżącej w służbie publicznej poważnie zaszkodziłoby wizerunkowi tej służby i miałoby bardzo negatywny wpływ na autorytet moralny Rzecznika Praw Obywatelskich.
103. Takie uzasadnienie, niestanowiące bynajmniej jedynie figury stylistycznej, wskazuje konkretne okoliczności faktyczne obciążające skarżącą oraz względy, które doprowadziły organ powołujący do nałożenia kary wydalenia ze służby zamiast degradacji. Wspomniane uzasadnienie może dostarczyć zainteresowanej niezbędnych wskazówek pozwalających stwierdzić, czy sporna decyzja jest zasadna, i umożliwić Sądowi dokonanie kontroli jej zgodności z prawem.
104. W świetle tych okoliczności nie można uznać uzasadnienia opinii komisji dyscyplinarnej oraz uzasadnienia spornej decyzji za niewystarczające.
105. W konsekwencji zarzut drugi należy oddalić jako bezzasadny.
W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego oczywistego błędu w ocenie
106. Zarzut trzeci składa się z dwóch części, dotyczących, odpowiednio, nieprawidłowości ustaleń faktycznych oraz oczywistego naruszenia zasady proporcjonalności.
W przedmiocie pierwszej części zarzutu trzeciego, dotyczącej nieprawidłowości ustaleń faktycznych
– Argumenty stron
107. Skarżąca uważa, że Rzecznik Praw Obywatelskich dopuścił się oczywistego błędu w ocenie, uznając, iż poprzez swoje działanie miała ona zamiar osiągnąć „osobistą korzyść o charakterze socjalnym”, zgodnie z brzmieniem zaskarżonej decyzji. Ponadto skarżąca wskazuje, że według orzecznictwa francuskiego o czynie karalnym zgodnie z art. 441‑1 francuskiego code pénal (kodeksu karnego) można mówić tylko wtedy, gdy fałszywy lub zmieniony dokument może spowodować rzeczywistą lub ewentualną szkodę dla innej osoby, a także utrzymuje, że jej czyn nie spowodował żadnej szkody w niniejszej sprawie.
108. Rzecznik Praw Obywatelskich wnosi o oddalenie pierwszej części niniejszego zarzutu.
– Ocena Sądu
109. Sąd zauważa, że decyzja o zastosowaniu kary wydalenia ze służby wynika z faktu, niekwestionowanego przez skarżącą, że zmieniła ona treść szeregu dokumentów urzędowych oraz że użyła ich wobec osób trzecich. Prawidłowość tych ustaleń faktycznych nie została zatem podważona przez skarżącą.
110. O ile prawdą jest, że sporna decyzja zarzuca skarżącej posługiwanie się „sfałszowanymi dokumentami wobec osoby trzeciej w celu osiągnięcia korzyści osobistej o charakterze socjalnym”, o tyle decyzja ta oparta jest na fakcie, że oficjalne dokumenty zostały zmodyfikowane i wykorzystane wobec osób trzecich. Tytułem okoliczności obciążających sporna decyzja stwierdza bowiem, że skarżąca miała zamiar użyć tych dokumentów „w ramach wniosku o przyznanie kredytu bankowego z korzystnym oprocentowaniem przeznaczonego dla rodzin o niskich dochodach”. Okoliczność ta nie została zakwestionowana przez skarżącą, która poprzestaje na twierdzeniu, że poprzez swoje działanie nie osiągnęła korzyści o charakterze socjalnym, nie wysuwając zarazem żadnego argumentu mogącego wykazać, iż sporna decyzja opierała się na tym ostatnim celu. Ponadto należy stwierdzić, że sporna decyzja w sposób szczegółowy zbadała poszczególne wyjaśnienia przedstawione przez skarżącą, kolejno je oddalając, oraz że skarżąca nie przedstawiła żadnego innego wystarczającego wyjaśnienia swoich czynów.
111. Po drugie, kwalifikacja prawna czynów skarżącej w świetle francuskiego prawa karnego nie jest istotna, ponieważ zakwestionowane okoliczności faktyczne zostały zbadane przez Rzecznika Praw Obywatelskich pod kątem przewinienia służbowego, a nie przestępstwa.
112. W tych okolicznościach Sąd stwierdza, że skarżąca nie przedstawiła żadnego argumentu, który pozwalałby wykazać, iż sporna decyzja jest obarczona błędem w ocenie co do prawdziwości zarzucanych jej czynów. W związku z tym pierwszą część zarzutu trzeciego należy oddalić.
W przedmiocie drugiej części zarzutu trzeciego, dotyczącej oczywistego naruszenia zasady proporcjonalności
– Argumenty stron
113. Skarżąca uważa, że ostateczny i nieodwracalny charakter wymierzonej kary jest nieproporcjonalny w świetle popełnionego przewinienia i okoliczności sprawy oraz że Rzecznik Praw Obywatelskich błędnie ocenił okoliczności obciążające i łagodzące.
114. Rzecznik Praw Obywatelskich wnosi do Sądu o oddalenie tej części zarzutu trzeciego.
– Ocena Sądu
115. Zgodnie z art. 10 załącznika IX do regulaminu pracowniczego surowość nakładanych kar dyscyplinarnych powinna być współmierna do wagi przewinienia służbowego. Ten sam przepis ustanawia również kryteria, które organ powołujący powinien uwzględnić przy wyborze kary.
116. Określenie wymiaru kary opiera się na dokonanej przez organ powołujący ogólnej ocenie wszystkich faktów i okoliczności każdego indywidualnego przypadku, ponieważ regulamin pracowniczy nie przewiduje stałego związku pomiędzy wskazanymi w nim karami i różnymi rodzajami uchybień popełnionymi przez urzędników oraz nie wyjaśnia, w jakim zakresie istnienie okoliczności obciążających lub łagodzących wpływa na wybór kary.
117. Należy ponadto zaznaczyć, że przestrzeganie zawartej w art. 47 karty zasady skutecznej ochrony sądowej nie wyklucza tego, by w postępowaniu o charakterze administracyjnym kara została nałożona najpierw przez organ administracyjny. Wymaga ono jednak tego, by decyzja organu administracyjnego, który jako taki nie spełnia wymagań zawartych w tym artykule, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie w przypadku organu powołującego, podlegała późniejszej kontroli „organu sądowego o nieograniczonym prawie orzekania” (zob. podobnie i analogicznie wyroki ETPC: z dnia 10 lutego 1983 r. w sprawie Albert i Le Compte przeciwko Belgii, seria A, nr 68, § 29; z dnia 23 października 1995 r. w sprawach Schmautzer, Umlauft, Gradinger, Pramstaller, Palaoro i Pfarrmeier przeciwko Austrii, seria A, nr 328 A‑C i 329 A‑C, odpowiednio, §§ 34, 37, 42, 39, 41, 38; z dnia 24 września 2009 r. w sprawie Mérigaud przeciwko Francji, nr 32976/04, § 68). Aby organ sądowy mógł zostać zakwalifikowany jako „organ sądowy o nieograniczonym prawie orzekania”, musi on przede wszystkim posiadać kompetencje w zakresie badania wszelkich zagadnień faktycznych i prawnych związanych z rozpatrywaną przez niego sprawą (wyroki ETPC: z dnia 3 lutego 2003 r. w sprawie Chevrol przeciwko Francji, nr 49636/99, § 77 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 4 marca 2004 r. w sprawie Silvester’s Horeca Service przeciwko Belgii, nr 47650/99, § 27), co w przypadku kary dyscyplinarnej oznacza, że ma on w szczególności uprawnienia do oceny proporcjonalności pomiędzy przewinieniem i karą, nie poprzestając przy tym na badaniu istnienia oczywistych błędów w ocenie lub nadużycia władzy (wyrok Sądu z dnia 15 maja 2012 r. w sprawie T‑184/11 P Nijs przeciwko Trybunałowi Obrachunkowemu, pkt 85, 86).
118. To właśnie w ramach prawnych opisanych w pkt 115–117 niniejszego wyroku Sąd powinien dokonać oceny wysuniętych przez skarżącą argumentów dotyczących domniemywanego naruszenia zasady proporcjonalności, badając jednocześnie, czy zestawienie okoliczności obciążających z łagodzącymi zostało przeprowadzone przez organ powołujący w sposób proporcjonalny.
119. W niniejszej sprawie nie wynika, żeby sporna kara była nieproporcjonalna, gdyż zmieniając treść dokumentów urzędowych, skarżąca poważnie naruszyła powagę swojego stanowiska i definitywnie zerwała stosunek zaufania z Rzecznikiem Praw Obywatelskich. Ponadto żadna z przedstawionych przez skarżącą informacji nie pozwala stwierdzić, że wymierzona kara jest niewspółmierna do zarzuconego jej zachowania.
120. W szczególności skarżąca zarzuca Rzecznikowi Praw Obywatelskich, po pierwsze, błędne przyjęcie tytułem okoliczności obciążających pełnienie przez nią ważnych funkcji w charakterze administratora odpowiedzialnego za komunikację, poważnie zawiniony charakter zarzucanych czynów, niezdolność skarżącej do uznania zaistniałych faktów oraz jej odmowę uczynienia tego, znaczący uszczerbek na reputacji Rzecznika oraz umyślność.
121. W odniesieniu do obowiązków wykonywanych przez skarżącą, jak słusznie przypomina Rzecznik Praw Obywatelskich w swoich pismach, była ona jedynym administratorem w dziale komunikacji. Ponadto z załączonych do skargi sprawozdań z oceny wynika, że skarżąca rzeczywiście pełniła ważne funkcje w zakresie zamówień publicznych i zarządzania środkami publicznymi. Jej doświadczenie w pracy dla Rzecznika Praw Obywatelskich i przydzielone ważne zadania wskazują na zaufanie Rzecznika do skarżącej oraz uzasadniają wzięcie przez niego pod uwagę tych okoliczności jako okoliczności obciążających (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Onidi przeciwko Komisji, pkt 146).
122. Odnośnie do charakterystyki okoliczności faktycznych oraz wagi przewinienia służbowego skarżąca ogranicza się do stwierdzenia, że nie jest to przewinienie, które mogłoby doprowadzić do zanegowania jej roli jako urzędnika, jednak nie przedstawia żadnego argumentu pozwalającego podważyć ocenę Rzecznika Praw Obywatelskich, zgodnie z którą okoliczność dokonania zmian w dokumentach urzędowych i wykorzystanie ich wobec osób trzecich jest bardzo poważnym przewinieniem.
123. W przedmiocie argumentu dotyczącego „niezdolności [skarżącej] do przyznania się do czynów oraz jej odmowy uczynienia tego” oraz okoliczności, że nigdy nie przeprosiła za swoje zachowanie, Sąd zauważa, że Rzecznik Praw Obywatelskich nigdy nie kwestionował, iż skarżąca przyznała się do czynów i że w rzeczywistości w spornej decyzji za okoliczność obciążającą uznaje „niezdolność [skarżącej] do uznania wagi popełnionych czynów oraz jej odmowę uczynienia tego”. Ponadto, o ile prawdą jest, że podczas spotkania z prowadzącymi dochodzenie skarżąca od razu oświadczyła, iż jest „świadoma wagi czynów”, o tyle z akt sprawy wynika, że wielokrotnie próbowała ją minimalizować. I tak, podczas przesłuchania przed Rzecznikiem Praw Obywatelskich skarżąca podkreślała, że spółdzielnia i prokuratura przywiązują małą wagę do sprawy; podobnie w dodatkowych uwagach z dnia 3 listopada 2009 r. wskazała na „chęć wyolbrzymienia sprawy” przez Rzecznika, „przez co ostatecznie wykroczono poza zasadę proporcjonalności”. W końcu skarżąca ograniczyła się do przeproszenia prowadzących dochodzenie „za te nieprzyjemne i ciężkie chwile wynikające [dla nich] z tej sytuacji i [jej] czynów”, jednak w ogóle nie przeprosiła za swoje działanie. Nie można zatem zarzucać Rzecznikowi Praw Obywatelskich, że ten stwierdził tytułem okoliczności obciążających, iż skarżąca nie zrozumiała wagi zarzuconych jej czynów.
124. Skarżąca twierdzi, że Rzecznik Praw Obywatelskich niesłusznie uznał za okoliczność obciążającą uszczerbek, jaki dla jego reputacji spowodowały czyny skarżącej, ponieważ akta sprawy pozostały poufne. Tymczasem Sąd zauważa, że sama skarżąca skarży się na upublicznienie sprawy oraz że – jak podkreśla Rzecznik Praw Obywatelskich – sprawa jest z pewnością znana spółdzielni i władzom francuskim, którym to Rzecznik zgłosił czyny zarzucone skarżącej, zgodnie z art. 4 ust. 2 decyzji 94/262/EWWiS, WE, Euratom Parlamentu Europejskiego z dnia 9 marca 1994 r. w sprawie przepisów i ogólnych warunków regulujących wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich (Dz.U. L 113, s. 15). Wobec powyższego nie można uwzględnić tego zarzutu.
125. Wreszcie skarżąca kwestionuje zarzut działania umyślnego stwierdzonego przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Wystarczy jednak przypomnieć, że poza sporem jest, iż działania skarżącej objęły okres około dwóch miesięcy, od początku lipca 2009 r. do dnia 26 sierpnia 2009 r., czyli do daty, w której skarżąca przedłożyła spółdzielni sporządzone przez nią samą zaświadczenie o dochodach. Ponadto czyny, do których popełnienia przyznała się skarżąca, w oczywisty sposób wymagają pewnego stopnia przygotowania wykluczającego „nieprzemyślany czyn”, na który powołuje się skarżąca. Dlatego też należy oddalić ten zarzut.
126. Po drugie, w odniesieniu do oceny okoliczności łagodzących skarżąca zarzuca Rzecznikowi Praw Obywatelskich, że nie wziął on pod uwagę jej kłopotów osobistych i rodzinnych. Jednak fakt, że Rzecznik oddalił te argumenty, nie dowodzi, iż nie wziął ich pod uwagę.
127. Dodatkowo skarżąca zarzuca Rzecznikowi Praw Obywatelskich, że nie wyciągnął on konsekwencji z faktu, iż nie doszło do ponownego popełnienia przewinienia służbowego z jej strony. W tym względzie art. 10 lit. h) załącznika IX do regulaminu pracowniczego wskazuje, że aby ustalić wagę przewinienia służbowego, organ powołujący uwzględnia, czy było ono wynikiem powtarzających się działań lub zachowań. W związku z tym ewentualne ponowne popełnienie przewinienia może uzasadniać zaostrzenie kary, jednak jego brak nie może stanowić okoliczności łagodzącej, ponieważ urzędnik jest co do zasady zobowiązany do powstrzymania się od podejmowania jakichkolwiek działań lub zachowań mogących naruszać powagę zajmowanego stanowiska (zob. podobnie wyrok Sądu z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie T‑208/06 Quinn Barlo i in. przeciwko Komisji, pkt 255, 264, zgodnie z którymi to punktami w dziedzinie konkurencji brak powrotu do naruszenia nie może stanowić okoliczności łagodzącej, odwołanie w toku przed Trybunałem, sprawa C‑70/12 P).
128. Skarżąca zarzuca Rzecznikowi Praw Obywatelskich pomylenie jej prywatnych działań z jej działalnością zawodową, ponieważ popełnione przewinienie jest całkowicie niezależne od wykonywanej przez nią pracy. Jednak zarzut taki należy oddalić, gdyż poszanowanie przez urzędnika powagi zajmowanego stanowiska nie ogranicza się do szczególnego momentu wykonywania takiego czy innego konkretnego zadania, ale wiąże go w każdych okolicznościach (zob. wyrok Trybunału z dnia 6 marca 2001 r. w sprawie C‑274/99 P Connolly przeciwko Komisji, pkt 79–93, 130; wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 7 marca 1996 r. w sprawie T‑146/94 Williams przeciwko Trybunałowi Obrachunkowemu, pkt 68).
129. Wreszcie skarżąca zarzuca Rzecznikowi Praw Obywatelskich, że ten nie uwzględnił jako okoliczności łagodzącej jej sprawozdań z oceny, w których uznaje, iż skarżąca miała doskonałe wyniki pracy. Otóż niezależnie od oceny zawartej w sprawozdaniach z oceny skarżącej i pomimo tego, że Rzecznik Praw Obywatelskich uznał w spornej decyzji, iż skuteczność i kompetencje skarżącej są niezaprzeczalne, organ powołujący miał jednak prawo uznać, że z uwagi na powagę ustalonych okoliczności faktycznych, grupę zaszeregowania i obowiązki skarżącej okoliczność tego rodzaju nie może złagodzić kary, jaka ma być nałożona (zob. ww. wyrok w sprawach połączonych T‑34/96 i T‑163/96 Connolly przeciwko Komisji, pkt 167).
130. Wobec powyższego niniejszy zarzut należy oddalić w całości jako bezzasadny.
W przedmiocie zarzutu czwartego, dotyczącego równego traktowania kobiet i mężczyzn oraz prawa do urlopu macierzyńskiego
Argumenty stron
131. Skarżąca uważa, że ponieważ sporna decyzja zaczęła obowiązywać w czasie, gdy skarżąca przebywała na urlopie macierzyńskim, decyzja ta narusza art. 2 ust. 3 dyrektywy 76/207 oraz art. 10 dyrektywy 92/85.
132. Uznając, że dyrektywa 92/85 zasadniczo może znajdować zastosowanie, Rzecznik Praw Obywatelskich odpowiada, iż art. 10 tej dyrektywy zabrania zwolnienia ciężarnej pracownicy tylko w zakresie, w jakim zwolnienie związane jest z jej stanem, i wnosi o oddalenie tego zarzutu.
Ocena Sądu
133. W odniesieniu do zarzucanego naruszenia równego traktowania kobiet i mężczyzn należy stwierdzić na wstępie, że art. 23 karty nakłada obowiązek przestrzegania równości kobiet i mężczyzn we wszystkich dziedzinach, w tym w zakresie zatrudnienia, oraz że zasada niedyskryminacji ciężarnych pracownic została zapisana w art. 2 ust. 2 lit. c) dyrektywy 2006/54 i w art. 10 dyrektywy 92/85. Pisma skarżącej powinny być zatem rozumiane jako odnoszące się do tych przepisów.
134. Sąd przypomina, że orzecznictwo uznało konieczność zapewnienia równości pomiędzy pracownikami płci męskiej i żeńskiej zatrudnionymi przez instytucje Unii (wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 28 stycznia 1992 r. w sprawie T‑45/90 Speybrouck przeciwko Parlamentowi, pkt 48).
135. W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała istnienia żadnej okoliczności faktycznej umożliwiającej stwierdzenie dyskryminacji bezpośredniej lub pośredniej, przy czym takiej dyskryminacji nie można domniemywać na podstawie samej okoliczności, że Rzecznik Praw Obywatelskich wiedział o ciąży skarżącej.
136. Ze względu na brak jakichkolwiek faktów, z których można domniemywać istnienie bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji wykazanej przez skarżącą, Rzecznik Praw Obywatelskich nie musi udowadniać, że zasada równego traktowania kobiet i mężczyzn nie została naruszona.
137. W odniesieniu do wskazywanego naruszenia art. 10 dyrektywy 92/85, art. 1e ust. 2 regulaminu pracowniczego stanowi, że urzędnikom w okresie aktywnego zatrudnienia zapewnia się warunki pracy zgodne z odpowiednimi normami bezpieczeństwa i higieny pracy, co najmniej na poziomie minimalnych wymagań mających zastosowanie na mocy środków przyjętych w tych dziedzinach zgodnie z traktatami.
138. Celem dyrektywy 92/85 jest poprawa środowiska pracy poprzez wzmocnienie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa ciężarnych pracownic. A zatem dyrektywa ta wiąże instytucje w zakresie, w jakim, w ramach ich niezależności organizacyjnej oraz w ramach regulaminu pracowniczego, powinny one zapewnić ciężarnym pracownicom ochronę równoważną z ochroną minimalną wskazanej dyrektywy (zob. wyrok Sądu z dnia 30 kwietnia 2009 r. w sprawie F‑65/07 Aayhan i in. przeciwko Parlamentowi, pkt 116).
139. Jednak wykładni art. 10 dyrektywy 92/85 nie można dokonywać w ten sposób, iż zakazuje on jakichkolwiek zwolnień ciężarnych pracownic. Decyzja o wydaleniu ze służby podjęta w okresie od początku ciąży do końca urlopu macierzyńskiego z przyczyn niezwiązanych ze stanem skarżącej nie jest bowiem niezgodna ze wspomnianym art. 10, pod warunkiem że pracodawca przedstawił na piśmie należycie uzasadnione powody zwolnienia oraz że takie zwolnienie jest dopuszczalne w prawie lub praktyce, zgodnie z art. 10 pkt 1 i 2 tej dyrektywy (zob. wyrok Trybunału z dnia 11 listopada 2010 r. w sprawie C‑232/09 Danosa, pkt 63).
140. Tymczasem, po pierwsze, z akt sprawy wyraźnie wynika, że wydalenie skarżącej ze służby nie jest w żaden sposób związane z ciążą. Zresztą skarżąca nigdy nie twierdziła, ani w pismach, ani podczas wystąpienia na rozprawie, że decyzja o wydaleniu ze służby wynikała z faktu, że jest w ciąży.
141. Po drugie, Rzecznik Praw Obywatelskich w spornej decyzji przedstawił na piśmie należycie uzasadnione powody zwolnienia.
142. Po trzecie, chociaż regulamin pracowniczy nie przewiduje szczególnego uregulowania wyraźnie ustanawiającego wyjątek od zakazu określonego w art. 10 dyrektywy, należy go interpretować w ten sposób, że dopuszcza on taki wyjątek w art. 47 lit. e), który to przewiduje zupełnie wyjątkową możliwość ostatecznego zakończenia służby urzędnika w przypadku decyzji o wydaleniu ze służby wydanej w następstwie postępowania dyscyplinarnego.
143. Z powyższego wynika, że niniejszy zarzut należy oddalić jako bezzasadny.
W przedmiocie zarzutu piątego, dotyczącego naruszenia obowiązku staranności i zasady dobrej administracji
Argumenty stron
144. Skarżąca zarzuca Rzecznikowi Praw Obywatelskich, że postanowił czekać do dnia 19 maja 2010 r. z wszczęciem postępowania dyscyplinarnego, mimo że skarżąca złożyła pisemny wniosek, przedkładając zaświadczenie lekarskie swojego lekarza prowadzącego, aby postępowanie zostało zakończone możliwie jak najszybciej ze względu na wpływ związanego z tym stresu na jej ciążę. Ponadto skarżąca zauważa, że postępowanie było prowadzone w czasie, gdy była ona w ciąży, a następnie została matką, co świadczy o braku względu na jej dobro ze strony Rzecznika Praw Obywatelskich.
145. Rzecznik Praw Obywatelskich wnosi o oddalenie tego zarzutu.
Ocena Sądu
146. Z akt sprawy wynika, że w dniu 25 listopada 2009 r. skarżąca skontaktowała się z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, aby poinformować go o stresie związanym z toczącym się postępowaniem oraz o tym, że stan ten może mieć negatywny wpływ na przebieg jej ciąży. Pismem z dnia 27 listopada 2009 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował skarżącą o swoim zamiarze zwrócenia się do lekarza zakładowego celem zapoznania się z stanem zdrowia skarżącej, aby ten zaproponował mu ewentualne środki służące ograniczeniu do minimum wpływu postępowania dyscyplinarnego na zdrowie skarżącej i jej nienarodzonego dziecka. Po wydaniu opinii przez lekarza zakładowego, zgodnie z którą stan zdrowia skarżącej jest delikatny i postępowanie dyscyplinarne może mieć na nie negatywny wpływ, w dniu 18 stycznia 2010 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wydał decyzję o odroczeniu czynności związanych z postępowaniem dyscyplinarnym na czas po porodzie skarżącej.
147. Należy stwierdzić, iż Rzecznik Praw Obywatelskich opóźnił wszczęcie postępowania dyscyplinarnego właśnie ze względu na staranność.
148. W związku z powyższym ten zarzut piąty należy oddalić jako bezzasadny.
3. W przedmiocie żądania odszkodowania
Argumenty stron
149. Tytułem żądania głównego skarżąca wnosi do Sądu o stwierdzenie, że unieważnienie spornej decyzji pociąga za sobą wypłatę kwot, do których skarżąca była uprawniona za okres od dnia wejścia w życie wspomnianej decyzji w sprawie wydalenia ze służby do dnia wydania przez Sąd orzeczenia stwierdzającego tę nieważność, wraz odsetkami za zwłokę liczonymi od wydania wspomnianego orzeczenia.
150. Tytułem ewentualnym skarżąca wnosi do Sądu o nakazanie Rzecznikowi Praw Obywatelskich naprawienia szkody i zadośćuczynienia za krzywdę, które jej zdaniem poniosła z powodu spornej decyzji.
151. W każdym razie skarżąca wnosi o zasądzenie od Rzecznika Praw Obywatelskich zapłaty kwoty 65 000 EUR tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
152. Rzecznik Praw Obywatelskich wnosi o oddalenie tych żądań.
Ocena Sądu
153. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem dotyczącym służby cywilnej żądania mające na celu uzyskanie odszkodowania należy oddalić, jeżeli pozostają one w ścisłym związku z żądaniami stwierdzenia nieważności, które zostały oddalone (wyrok Sądu z dnia 8 listopada 2007 r. w sprawie F‑40/05 Andreasen przeciwko Komisji, pkt 27).
154. W niniejszej sprawie istnieje ścisły związek pomiędzy wszystkimi żądaniami odszkodowania i żądaniami stwierdzenia nieważności, które zostały oddalone jako bezzasadne. Ponieważ badanie żądań stwierdzenia nieważności nie wykazało żadnego naruszenia prawa mogącego powodować powstanie odpowiedzialności Rzecznika Praw Obywatelskich, należy odrzucić żądania odszkodowania.
155. W świetle całości powyższych rozważań należy oddalić skargę w całości.
W przedmiocie kosztów
156. Zgodnie z art. 87 § 1 regulaminu postępowania, z zastrzeżeniem odmiennych przepisów rozdziału ósmego tytułu drugiego tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Na podstawie art. 87 § 2, jeżeli wymagają tego względy słuszności, Sąd może zdecydować, że strona przegrywaj ąca sprawę zostanie obciążona tylko częścią kosztów, a nawet że nie zostanie nimi obciążona w ogóle.
157. Z uzasadnienia niniejszego wyroku wynika, że skarżąca przegrała sprawę. Ponadto Rzecznik Praw Obywatelskich w swych żądaniach wyraźnie wniósł o obciążenie skarżącej kosztami postępowania. Ponieważ okoliczności sprawy nie uzasadniają zastosowania przepisów art. 87 § 2 regulaminu postępowania, należy obciążyć skarżącą jej własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez Rzecznika Praw Obywatelskich.
Sentencja
Z powyższych względów
SĄD DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ (druga izba)
orzeka, co następuje:
1) Skarga zostaje oddalona.
2) BG pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.