62015CJ0558
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Sitt Awla)
15 ta’ Diċembru 2016 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari — Assigurazzjoni kontra r-responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur u infurzar tal-obbligu ta’ assigurazzjoni kontra din ir-responsabbiltà — Direttiva 2000/26/KE — Artikolu 4(5) — Impriża ta’ assigurazzjoni — Rappreżentant għal pretensjonijiet — Poter suffiċjenti ta’ rappreżentanza — Tressiq quddiem il-qrati”
Fil-Kawża C‑558/15,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mit-Tribunal da Relação do Porto (qorti tal-appell ta’ Porto, il-Portugall), permezz ta’ deċiżjoni tad-29 ta’ Settembru 2015, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit-2 ta’ Novembru 2015, fil-proċedura
Alberto José Vieira de Azevedo,
Maria da Conceição Ferreira da Silva,
Carlos Manuel Ferreira Alves,
Rui Dinis Ferreira Alves,
Vítor José Ferreira Alves
vs
CED Portugal Unipessoal Lda,
Instituto de Seguros de Portugal – Fundo de Garantia Automóvel,
fil-preżenza ta’:
Instituto de Seguros de Portugal – Fundo de Acidentes de Trabalho,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Sitt Awla),
komposta minn J.‑C. Bonichot (Relatur), li qiegħed jaġixxi bħala President ta’ Awla, A. Arabadjiev u S. Rodin, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: P. Mengozzi,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
—
għall-Instituto de Seguros de Portugall– Fundo de Garantia Automóvel, minn G. Ribeiro u T. Andrade, avukati,
—
għall-Gvern Portugiż, minn L. Inez Fernandes, M. Figueiredo u M. Rebelo, bħala aġenti,
—
għall-Kummissjoni Ewropea, minn P. Costa de Oliveira u K.‑P. Wojcik, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tad-19 ta’ Ottubru 2016,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 4(4), (5) u (8) tad-Direttiva 2000/26/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-16 ta’ Mejju 2000, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri rigward l-assigurazzjoni kontra r-responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur u li temenda d-Direttivi tal-Kunsill 72/239/KEE [73/239/KEE] u 88/357/KEE (Ir-raba’ Direttiva dwar assigurazzjoni għall-vetturi) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 3, p. 331), kif emendata bid-Direttiva 2005/14/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-11 ta’ Mejju 2005 (ĠU 2005, L 149, p. 14) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva 2000/26”).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn, minn naħa, Alberto José Vieira de Azevedo u Maria da Conceição Ferreira da Silva, Carlos Manuel Ferreira Alves, Rui Dinis Ferreira Alves u Vítor José Ferreira Alves u, min-naħa l-oħra, CED Portugal Unipessoal Lda (iktar ’il quddiem “CED”) u l-Instituto de Seguros de Portugal – Fundo de Garantia Automóvel (istitut ta’ assigurazzjoni tal-Portugall – fond ta’ garanzija tal-karozzi) (iktar ’il quddiem il-“fond ta’ garanzija tal-karozzi”), dwar il-kapaċità ta’ CED, li hija r-rappreżentant tal-kumpannija ta’ assigurazzjoni tal-proprjetarju tal-vettura li kkawżat inċitent tat-traffiku, li titressaq quddiem il-qrati.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3
Id-Direttiva 2009/103/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-16 ta’ Settembru 2009, dwar l-assigurazzjoni kontra responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur u l-infurzar tal-obbligu ta’ assigurazzjoni kontra din ir-responsabbiltà (ĠU 2009, L 263, p. 11), ikkodifikat il-ħames direttivi li kienu ġew adottati sabiex jiġu approssimati l-leġiżlazzjonijiet tal-Istati Membri dwar l-assigurazzjoni obbligatorja tal-karozzi.
4
Madankollu, peress li l-fatti li wasslu għall-kawża prinċipali seħħew matul is-sena 2007, qabel id-dħul fis-seħħ tad-Direttiva 2009/103, il-kuntest ġuridiku rilevanti jibqa’ dak ikkostitwit b’mod partikolari mid-Direttiva 2000/26.
5
Skont il-premessa 8 tad-Direttiva 2000/26, l-intenzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni Ewropea kienet li l-persuni leżi b’riżultat ta’ inċident tat-traffiku jiġu ggarantiti trattament paragunabbli irrispettivament minn fejn fil-Komunità Ewropea jkun seħħ l-inċident.
6
Barra minn hekk, id-Direttiva 2000/26 tinkludi l-premessi li ġejjin:
“(10)
Dan ifisser li tingħata lill-parti danneġġjata d-dritt ta’ azzjoni diretta kontra l-impriża ta’ assikurazzjoni tal-parti responsabbli.
(11)
Soluzzjoni sodisfaċenti tista’ tkun, għal parti li tkun sofriet telf jew korriment bħala riżultat ta’ inċident ta’ vettura bil-mutur li jidħol fil-kamp ta’ din id-Direttiva u li jseħħ fi Stat għajr dak tar-residenza tagħhom li jkunu intitolati għal pretensjonijiet fl-Istat Membru tar-residenza kontra rappreżentant għall-pretensjonijiet maħtur hemm mill-impriża ta’ assikurazzjoni tal-parti responsabbli.
(12)
Din is-soluzzjoni tkun tiffaċilita li l-ħsara sofruta minn partijiet li jsofru danni barra mill-Istat Membru tar-residenza tagħhom jkunu ttrattati bi proċeduri familjari għalihom.
(13)
Din is-sistema ta’ rappreżentanti għal pretensjonijiet fl-Istat Membru tar-residenza tal-parti danneġġjata ma taffetwa la s-sustanza tal-liġi li għandha tkun applikata f’kull każ individwali u lanqas il-kwistjoni ta’ ġurisdizzjoni.
(14)
L-eżistenza ta’ dritt ta’ azzjoni diretta kontra impriża ta’ assikurazzjoni għal parti li tkun sofriet telf jew korriment hija supplement loġiku għall-ħatra ta’ dawn ir-rappreżentanti u aktar minn hekk ittejjeb il-posizzjoni legali tal-partijiet li jsofru danni f’inċidenti ta’ vetturi bil-mutur li jseħħu barra mill-Istat Membru tar-residenza ta’ dik il-parti.
(15)
Sabiex jimtlew il-lakuni in kwistjoni, għandha ssir disposizzjoni sabiex l-Istat Membru ta’ fejn l-impriża ta’ l-assikurazzjoni tkun awtorizzata iġiegħel lill-impriża taħtar rappreżentanti għall-pretensjonijiet li jkunu jew residenti jew stabbiliti fl-Istati Membri l-oħra biex jiġbru l-informazzjoni kollha meħtieġa fir-rigward ta’ pretensjonijiet li jirriżultaw minn inċidenti bħal dawn u li jieħdu l-azzjoni approprjata biex iħallsu il-pretensjonijiet f’isem u għall-kont ta’ l-impriża ta’ assikurazzjoni, inkluż il-pagament ta’ kumpens għal dan; ir-rappreżentant għat-talbiet għandu jkollu poteri suffiċjenti biex jirrappreżenta l-impriża ta’ assikurazzjoni fir-rigward ta’ persuni li jsofru danni minn inċidenti bħal dawn, u wkoll biex jirrappreżenta l-impriża ta’ assikurazzjoni quddiem awtoritajiet nazzjonali inklużi, meta approprjat, quddiem il-qrati, sa kemm dan ikun kompatibbli mar-regoli tal-liġi privata internazzjonali dwar l-assenjazzjoni ta’ ġurisdizzjoni.
(16)
L-attivitajiet tar-rappreżentant għall-pretensjonijiet mhumiex biżżejjed sabiex jagħtu ġurisdizzjoni lill-qrati ta’ l-Istat Membru tar-residenza tal-parti li tkun sofriet danni jekk ir-regoli tal-liġi privata internazzjonali dwar l-assenjazzjoni ta’ ġurisdizzjoni ma jkunux jipprovdu dan.
(16a)
Skond l-Artikolu 11[(2)] moqri flimkien ma’ l-Artikolu 9(1)(b) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001 tat-22 ta’ Diċembru 2000 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-infurzar ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali [(ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 4, p. 42)], partijiet danneġġjati jistgħu jiftħu proċeduri legali kontra provvedituri tal-assigurazzjoni kontra responsabbiltà ċivili fl-Istat Membru fejn huma domiċiljati.
[...]”
7
Skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 2000/26:
“L-objettiv ta’ din id-Direttiva huwa li jistabbilixxi dispożizzjonijiet speċjali applikabbli għal partijiet li jsofru danni intitolati għal kumpens fir-rigward ta’ telf jew korriment li jirriżulta minn inċidenti li jseħħu fi Stat Membru minbarra dak l-Istat Membru tar-residenza tal-parti danneġġjata li jkunu ikkawżati mill-użu ta’ vetturi assigurati u normalment ibbażati fi Stat Membru.”
8
L-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva jipprovdi li kull Stat Membru għandu jiżgura li l-persuni leżi, imsemmija fl-Artikolu 1 tagħha, li d-dannu li jġarrbu jirriżulta minn inċidenti, fis-sens ta’ dik id-dispożizzjoni, igawdu minn dritt ta’ azzjoni diretta kontra l-impriża ta’ assigurazzjoni li tkopri l-persuna responsabbli kontra r-responsabbiltà ċivili.
9
Skont l-Artikolu 4 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Rappreżentanti għal pretensjonijiet”:
“1.   Kull Stat Membru għandu jieħu l-miżuri meħtieġa biex jassigura li l-impriżi kollha ta’ assigurazzjoni li jkopru r-riskji kklassifikati fil-klassi 10 tal-punt A ta’ l-Anness tad-Direttiva 73/239/KEE [tal-Kunsill, tal-24 ta’ Lulju 1973, dwar il-koordinament ta’ liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi li jirrigwardaw il-bidu u t-twettiq tan-negozju tal-assigurazzjoni diretta barra mill-assigurazzjoni tal-ħajja (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 1, p. 14)], minbarra r-responsabbiltà ta’ trasportaturi, jaħtru rappreżentanti għal pretensjonijiet f’kull Stat Membru barra minn dak li fih ikunu irċevew l-awtorizzazzjoni uffiċjali tagħhom. Ir-rappreżentant għall-pretensjonijiet għandu jkun responsabbli għall-amministrazzjoni u l-pagament tal-pretensjonijiet li joriġinaw minn inċident fil-każijiet li hemm referenza għalihom fl-Artikolu 1. Ir-rappreżentant tal-pretensjonijiet għandu jkun residenti jew stabbilit fl-Istat Membru ta’ fejn hu jkun maħtur.
[...]
4.   Ir-rappreżentant tal-pretensjonijiet għandu, fir-rigward ta’ dawn il-pretensjonijiet, jiġbor l-informazzjoni kollha meħtieġa inkonnessjoni mal-pagament għall-pretensjonijiet u għandu jieħu l-miżuri meħtieġa biex jinnegozja l-pagament tal-pretensjonijiet. Il-ħtieġa li jkun maħtur rappreżentant tal-pretensjonijiet m’għandhiex tippreġudika d-dritt tal-parti danneġġjata jew ta’ l-impriża tagħha ta’ assigurazzjoni li tibda proċeduri diretti kontra l-persuna li tkun ikkawżat l-inċident jew l-impriża ta’ l-assigurazzjoni tagħha.
5.   Rappreżentanti tal-pretensjonijiet għandu jkollhom poteri biżżejjed biex jirrappreżentaw l-impriża ta’ assigurazzjoni fir-rigward ta’ partijiet danneġġjati fil-każijiet li jirreferi għalihom l-Artikolu 1 u li jissodisfaw it-talbiet tagħhom bis-sħiħ. Għandhom ikunu kapaċi li jeżaminaw każijiet fil-lingwa/lingwi uffiċjali ta’ l-Istat Membru tar-residenza tal-parti danneġġjata.
6.   L-Istati Membri għandhom joħolqu obbligu, sostenut b’pieni finanzjarji jew amministrattivi ekwivalenti, xierqa, effettivi u sistematiċi, sabiex, fi żmien tliet xhur mid-data ta’ meta l-parti danneġġjata tkun ippreżentat il-pretensjoni tagħha għal indennizz jew direttament jew lill-impriża ta’ assigurazzjoni tal-persuna li tkun ikkawżat l-inċident jew lir-rappreżentant tagħha tal-pretensjonijiet,
(a)
l-impriża ta’ assigurazzjoni tal-persuna li tkun ikkawżat l-inċident jew ir-rappreżentant tagħha tal-pretensjonijiet ikunu meħtieġa jagħmlu offerta raġjonevoli għal indennizz f’każijiet meta r-responsabbiltà ma tkunx ikkontestata u l-ħsarat ikunu ġew ikkwantifikati, jew
(b)
l-impriża ta’ assigurazzjoni li lilha tkun ġiet indirizzata l-pretensjoni għal indennizz jew ir-rappreżentant tagħha tal-pretensjonijiet ikunu meħtieġa jipprovdu tweġiba rraġunata għal punti magħmula fil-pretensjoni f’każijiet meta r-responsabbiltà tkun miċħuda jew ma tkunx ġiet iddeterminata b’mod ċar jew il-ħsarat ma jkunux ġew ikkwantifikati kompletament.
L-Istati Membri għandhom jadottaw dispożizzjonijiet biex jassiguraw li meta l-offerta ma tkunx saret fil-limitu ta’ żmien ta’ tliet xhur, għandu jkun pagabbli imgħax fuq l-ammont ta’ indennizz offert mill-impriża ta’ assigurazzjoni jew mogħti mill-qorti lill-parti danneġġjata.
[...]
8.   Il-ħatra ta’ rappreżentant ta’ pretensjonijiet m’ għandhiex fiha nnifisha tikkostitwixxi l- ftuħ ta’ fergħa fis-sens ta’ l-Artikolu 1(b) tad-Direttiva [tal-Kunsill 92/49/KEE, tat-18 ta’ Ġunju 1992, dwar il-koordinazzjoni ta’ liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi li għandhom x’jaqsmu ma’ assigurazzjoni diretta barra minn assigurazzjoni tal-ħajja u temenda d-Direttivi 73/239/KEE u 88/357/KEE (it-tielet Direttiva dwar assigurazzjoni mhux tal-ħajja) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 1, p. 346),] u r-rappreżentant tal-pretensjonijiet m’għandux jitqies bħala stabbiliment fis-sens ta’ l-Artikolu 2(ċ) tad-Direttiva 88/357/KEE [tal-Kunsill, tat-22 ta’ Ġunju 1988, dwar il-koordinazzjoni ta’ liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi li għandhom x’jaqsmu ma’ assigurazzjoni diretta ta’ xort oħra minn assigurazzjoni tal-ħajja u li jistipulaw id-dispożizzjonijiet li jiffaċilitaw l-eżerċizzju effettiv tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi u li temenda d-Direttiva 73/239/KEE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 1, p. 198)] jew
[...]
—
stabbiliment fis-sens tat-tifsira tar-Regolament (KE) Nru 44/2001 [...]”
Id-dritt Portugiż
10
Id-Direttiva 2000/26 ġiet trasposta fid-dritt Portugiż permezz tad-Decreto-Lei no 72‑A/2003 – Lei do Seguro Obrigatório (Digriet Liġi Nru 72‑A/2003, li jirrigwarda l-liġi dwar l-assigurazzjoni obbligatorja), tal-14 ta’ April 2003, li temenda, minn naħa, id-Decreto-Lei no 522/85 – Seguro Obrigatório de Responsabilidade Civil Automóvel (Digriet Liġi Nru 522/85 dwar l-assigurazzjoni obbligatorja ta’ responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur), tal-31 ta’ Diċembru 1985, u, min-naħa l-oħra, id-Decreto-Lei no 94‑B/98 – Regula as condições de acesso e de exercício da actividade seguradora e resseguradora no território da Comunidade Europeia (Digriet Liġi Nru 94‑B/98, li jirregola l-kundizzjonijiet għall-aċċess u għall-eżerċizzju tal-attività ta’ assigurazzjoni u ta’ riassigurazzjoni fit-territorju tal-Komunità Ewropea), tas-17 ta’ April 1998.
11
Skont l-Artikolu 43 tad-Digriet Liġi Nru 522/85, kif emendat bid-Digriet Liġi Nru 72‑A/2003:
“1.   Il-kumpanniji ta’ assigurazzjoni li għandhom is-sede tagħhom fil-Portugall, kif ukoll il-fergħat fil-Portugall ta’ kumpanniji li għandhom is-sede tagħhom barra mit-territorju tal-Komunità Ewropea, li huma awtorizzati jkopru r-riskji tal-qasam ‘responsabbiltà ċivili tal-vetturi bil-mutur li joperaw fuq l-art bl-eċċezzjoni tar-responsabbiltà tat-trasportatur’ huma liberi li jagħżlu r-rappreżentant tagħhom, f’kull wieħed mill-Istati Membri l-oħra, li ser ikun responsabbli għall-ipproċessar u għall-pagament, fil-pajjiż ta’ residenza tal-vittma, tal-pretensjonijiet li jkunu tressqu fi Stat li ma huwiex dak ta’ residenza tagħha (‘rappreżentant għal pretensjonijiet’).
2.   Ir-rappreżentant għal pretensjonijiet, li għandu jirrisjedi jew ikun stabbilit fl-Istat Membri li għalih jinħatar, jista’ jaġixxi f’isem kumpannija ta’ assigurazzjoni waħda jew iktar.
3.   Ir-rappreżentant għal pretensjonijiet għandu jkollu poteri suffiċjenti sabiex jirrappreżenta l-kumpannija ta’ assigurazzjoni fir-rigward tal-persuni leżi fil-każijiet previsti fl-Artikolu 1 u sabiex jissodisfa t-talbiet tagħhom għal kumpens bis-sħiħ. Huwa għandu jkun f’pożizzjoni li jeżamina l-każ bil-lingwa jew bil-lingwi uffiċjali tal-Istat Membru ta’ residenza tal-persuna leża.
4.   Fir-rigward ta’ tali pretensjonijiet, ir-rappreżentant għal pretensjonijiet għandu jiġbor l-informazzjoni kollha neċessarja b’rabta mal-pagament tal‑pretensjonijiet inkwistjoni u jieħu l-miżuri neċessarji sabiex jinnegozja l-pagament tagħhom.
[...]”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
12
Fis-17 ta’ Ottubru 2007, inċident tat-traffiku fuq awtostrada Spanjola li fih kienet involuta vettura tal-kiri li kienet assigurata, fi Spanja, mill-kumpannija Helvetia Compañía Suiza, S.A. de Seguros y Reaseguros (iktar ’il quddiem “Helvetia”) ikkawża l-mewt ta’ Luis de Sousa Alves u danni fiżiċi lil A. J. Vieira de Azevedo, it-tnejn li huma ċittadini Portugiżi.
13
A. J. Vieira de Azevedo kif ukoll mart u wlied L. de Sousa Alves ippreżentaw rikorsi, quddiem l-Instância Central Cível da Comarca do Porto-Este (Penafiel) [qorti ċivili distrettwali ta’ Porto-Este (Penafiel), il-Portugall], intiżi għall-kumpens għad-danni mġarrba. Il-konvenuti f’dawn ir-rikorsi kienu, minn naħa, CED, ir-rappreżentant ta’ Helvetia fil-Portugall, u, min-naħa l-oħra, sussidjarjament, il-fond ta’ garanzija tal-karozzi.
14
Peress li dik il-qorti kkonstatat “l-assenza ta’ kapaċità li titressaq quddiem il-qorti” ta’ CED, u konsegwentement, tal-fond ta’ garanzija tal-karozzi, hija ċaħdet dawn ir-rikorsi.
15
A. J. Vieira de Azevedo kif ukoll mart u wlied L. de Sousa Alves appellaw mid-deċiżjoni li ċaħdet l-imsemmija rikorsi quddiem it-Tribunal da Relação do Porto (qorti tal-appell ta’ Porto, il-Portugall). Huma jsostnu li CED, fil-kwalità tagħha ta’ rappreżentant ta’ Helvetia fil-Portugall, setgħet titressaq quddiem il-qrati Portugiżi għall-finijiet tal-kumpens għad-danni mġarrba.
16
Il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk ir-rappreżentanti tal-kumpanniji ta’ assigurazzjoni li jeżerċitaw l-attività tagħhom barra mill-pajjiż, kif maħtura skont l-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/26 u li għandu jkollhom il-poteri neċessarji għall-ġestjoni u għall-pagament tal-pretensjonijiet, għandhomx, barra minn hekk, il-kapaċità li jitressqu quddiem qorti minn ċittadini nazzjonali.
17
F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-Tribunal da Relação do Porto (qorti tal-appell ta’ Porto) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel id-domandi preliminari li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1)
[Id-Direttiva 2000/26], b’mod partikolari fil-premessa 16a u fl-Artikolu 4[(4), (5) u (8)] tagħha[,] [...] tippermetti li titressaq azzjoni kontra r-rappreżentant tal-kumpannija ta’ assigurazzjoni li ma toperax fil-pajjiż fejn tressqet l-azzjoni ġudizzjarja għad-danni minħabba inċident tat-traffiku, abbażi tal-polza ta’ assigurazzjoni obbligatorja ta’ responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur stabbilita fi Stat Membru ieħor tal-Unjoni Ewropea?
2)
Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv, din l-azzjoni ġudizzjarja hija suġġetta għall-klawżoli konkreti tal-kuntratt ta’ rappreżentanza li jorbot lir-rappreżentant mal-kumpannija ta’ assigurazzjoni?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
18
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/26 għandux jiġi interpretat fis-sens li jimponi fuq l-Istati Membri li jipprevedu li r-rappreżentant responsabbli, skont dan l-artikolu, għall-pagament tal-pretensjonijiet jista’ jitressaq huwa stess, minflok l-impriża ta’ assigurazzjoni li huwa jirrappreżenta, quddiem il-qorti nazzjonali adita b’rikors għad-danni ppreżentat minn persuna leża li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva.
19
Preliminarjament, għandu jitfakkar li, sabiex tiġi ddeterminata l-portata ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni fl-istess ħin it-termini, il-kuntest u l-għanijiet tagħha (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal-10 ta’ Ottubru 2013, Spedition Welter, C‑306/12, EU:C:2013:650, punt 17).
20
Skont l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2000/26, kull Stat Membru għandu jieħu l-miżuri meħtieġa sabiex jiżgura li l-impriżi ta’ assigurazzjoni kollha li jkopru r-riskji tal-użu ta’ vetturi bil-mutur li joperaw fuq l-art, jaħtru, f’kull Stat Membru minbarra dak li fih ikunu rċevew l-awtorizzazzjoni uffiċjali tagħhom, rappreżentant għal pretensjonijiet li għandu jkun responsabbli għall-ġestjoni u għall-pagament tal-pretensjonijiet li joriġinaw minn inċident fil-każijiet previsti fl-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva. Fihom infushom, dawn id-dispożizzjonijiet ma jimplikawx li tali rappreżentant jista’ jitressaq, minflok l-impriża ta’ assigurazzjoni li huwa jirrappreżenta, quddiem il-qorti nazzjonali.
21
Il-possibbiltà li r-rappreżentant għal pretensjonijiet jitressaq quddiem il-qorti lanqas ma tirriżulta mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 4(4) tad-Direttiva 2000/26, li skonthom dan ir-rappreżentant għandu, fir-rigward ta’ tali pretensjonijiet, jiġbor l-informazzjoni kollha meħtieġa marbuta mal-pagament ta’ dawn il-pretensjonijiet u jieħu l-miżuri meħtieġa sabiex jinnegozja dan il-pagament. Fil-fatt, permezz ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, il-leġiżlatur tal-Unjoni llimita ruħu li jispeċifika l-kompiti li għalihom huwa responsabbli l-imsemmi rappreżentant fil-kuntest ta’ pagament innegozjat tal-pretensjonijiet, mingħajr ma għamel riferiment għal eventwali proċeduri ġudizzjarji.
22
Billi jispeċifika wkoll li, bis-sempliċi fatt li jinħatar rappreżentant tal-pretensjonijiet il-persuna leża jew l-impriża ta’ assigurazzjoni tagħha ma tiċċaħħadx mill-possibbiltà li tibda proċeduri diretti kontra l-persuna li tkun ikkawżat l-inċident jew l-impriża ta’ assigurazzjoni tagħha, l-istess Artikolu 4(4) tad-Direttiva 2000/26 jillimita ruħu li jċaħħad it-tressiq ta’ dan ir-rappreżentant quddiem il-qorti minn kwalunkwe natura esklużiva u, fih innifsu, ma jinkludi ebda rikonoxximent tal-possibbiltà li titressaq kawża ppreżentata direttament kontra l-imsemmi rappreżentant.
23
Għalkemm, skont il-kliem tal-Artikolu 4(5) tad-Direttiva 2000/26, ir-rappreżentant għal pretensjonijiet għandu jkollu poteri suffiċjenti sabiex jirrappreżenta l-impriża ta’ assigurazzjoni fir-rigward tal-persuni leżi u sabiex jissodisfa t-talbiet tagħhom għal kumpens bis-sħiħ, din id-dispożizzjoni li tiffissa b’dan il-mod l-għanijiet ta’ din ir-rappreżentanza, ma tispeċifikax il-portata eżatta tal-poteri mogħtija sabiex jintlaħqu dawn l-għanijiet (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-10 ta’ Ottubru 2013, Spedition Welter, C‑306/12, EU:C:2013:650, punt 18).
24
Barra minn hekk, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(6) tad-Direttiva 2000/26, li jiddefinixxi r-regoli għall-ipproċessar tat-talbiet għal kumpens li jitressqu jew direttament lill-impriża ta’ assigurazzjoni tal-persuna li tkun ikkawżat l-inċident jew lir-rappreżentant tagħha għal pretensjonijiet, jirreferi biss għall-fażi tal-proċedura ta’ kumpens li fi tmiemha ssir l-offerta ta’ kumpens jew jiġi rrifjutat tali kumpens, mingħajr ma jirregola bi kwalunkwe mod eventwali fażi ġudizzjarja. Għaldaqstant, tali dispożizzjoni ma tistax tiddetermina l-kapaċità li jista’ jkollu r-rappreżentant għal pretensjonijiet f’tali fażi ġudizzjarja.
25
Min-naħa l-oħra, għandu jiġi rrilevat li, skont it-tieni subparagrafu tal-istess Artikolu 4(6) tad-Direttiva 2000/26, l-Istati Membri għandhom jadottaw dispożizzjonijiet sabiex jiżguraw li, meta l-offerta ma tkunx saret fit-terminu ta’ tliet xhur, għandhom ikunu dovuti interessi fuq l-ammont tal-kumpens offert mill-impriża ta’ assigurazzjoni jew mogħti mill-qorti lill-persuna leża. Minn din id-dispożizzjoni jirriżulta li, minkejja l-possibbiltà li talba għal kumpens titressaq lir-rappreżentant tal-impriża ta’ assigurazzjoni, l-offerta ta’ kumpens fl-aħħar mill-aħħar tinħareġ biss minn din l-impriża, bla ħsara għall-għoti ta’ kumpens, jekk ikun il-każ, mill-qorti.
26
Għaldaqstant, għandu jiġi kkonstatat li, fil-fażi mhux ġudizzjarja ta’ din is-sistema ta’ kumpens, ir-rappreżentant għal pretensjonijiet bl-ebda mod ma jissostitwixxi lilu nnifsu għall-impriża li huwa jirrappreżenta u jwettaq biss funzjonijiet ta’ intermedjarju, li huma neċessarjament ta’ natura limitata. Seta’ jkun mod ieħor fil-fażi ġudizzjarja biss li kieku dan ġie previst mil-leġiżlatur tal-Unjoni, ħaġa li ma tirriżultax mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 4(1) sa (6) tad-Direttiva 2000/26.
27
Fl-aħħar nett, l-Artikolu 4(8) tad-Direttiva 2000/26, li skontu l-ħatra ta’ rappreżentant għal pretensjonijiet ma għandhiex fiha nnifisha tikkostitwixxi l-ftuħ ta’ fergħa ta’ impriża ta’ assigurazzjoni u li skontu dan ir-rappreżentant ma għandux jitqies li huwa stabbiliment ta’ tali impriża u lanqas li huwa stabbiliment, fis-sens tar-Regolament Nru 44/2001, ma għandux l-għan u ma jistax ikollu l-effett li jagħti lil dan ir-rappreżentant il-kapaċità li jitressaq quddiem il-qorti nazzjonali, minflok l-impriża ta’ assigurazzjoni.
28
La l-kuntest u lanqas l-għanijiet tad-Direttiva 2000/26 ma jippermettu li jitqies li l-leġiżlatur tal-Unjoni kellu l-intenzjoni li jimponi fuq l-Istati Membri li jipprevedu tali kapaċità.
29
Fil-fatt, filwaqt li, skont l-Artikolu 3 tad-Direttiva 2000/26, kull Stat Membru għandu jiżgura li l-persuni leżi, imsemmija fl-Artikolu 1 tagħha, li d-dannu li jġarrbu jirriżulta minn inċidenti, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, igawdu minn dritt ta’ azzjoni diretta kontra l-impriża ta’ assigurazzjoni li tkopri l-persuna responsabbli kontra responsabbiltà ċivili, la dan l-artikolu u lanqas kwalunkwe dispożizzjoni oħra ta’ din id-direttiva ma jimplikaw li, għall-eżerċizzju ta’ dan id-dritt, għandha tiġi rrikonoxxuta l-possibbiltà għal dawn il-persuni li jressqu direttament ir-rappreżentant għal pretensjonijiet quddiem il-qorti nazzjonali.
30
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jitfakkar li d-Direttiva 2000/26 hija intiża sabiex tiggarantixxi li l-vittmi ta’ inċidenti tat-traffiku tal-karozzi jirċievu trattament paragunabbli, irrispettivament minn fejn fl-Unjoni jkunu seħħew dawn l-inċidenti. Għal dan il-għan, dawn il-vittmi għandhom ikunu jistgħu jressqu, fl-Istat Membru ta’ residenza tagħhom, talba għal kumpens lir-rappreżentant għal pretensjonijiet li jkun inħatar f’dan l-Istat mill-impriża ta’ assigurazzjoni tal-persuna responsabbli. Dan ir-rappreżentant għandu l-funzjoni li jiffaċilita l-passi meħuda mill-vittmi ta’ inċidenti, b’mod partikolari billi huma jkunu jistgħu jressqu l-pretensjoni tagħhom bil-lingwa tagħhom.
31
Skont il-premessa 15 tad-Direttiva 2000/26, l-Istati Membri għandhom jipprevedu li r-rappreżentanti għal pretensjonijiet ikollhom poteri suffiċjenti sabiex jirrappreżentaw l-impriża ta’ assigurazzjoni fir-rigward tal-vittmi u wkoll sabiex jirrappreżentaw din l-impriża quddiem l-awtoritajiet nazzjonali, inkluż, jekk ikun il-każ, quddiem il-qrati, sa fejn dan ikun kompatibbli mar-regoli tad-dritt internazzjonali privat dwar l-assenjazzjoni ta’ ġurisdizzjoni.
32
Għaldaqstant, fid-dawl ta’ dawn l-għanijiet, il-leġiżlatur tal-Unjoni mhux biss stabbilixxa sistema li fiha l-persuni leżi jkunu jistgħu, f’kull Stat Membru, iressqu talba għal kumpens lir-rappreżentant tal-assiguratur tal-persuna responsabbli, skont proċeduri li jkunu familjari magħhom, iżda ssupplimenta loġikament din is-sistema, kif speċifika fil-premessa 14 tad-Direttiva 2000/26, permezz tar-rikonoxximent, għall-benefiċċju tal-vittmi, ta’ dritt ta’ azzjoni diretta kontra dan l‑assiguratur, mingħajr ma jkunu obbligati jieħdu proċeduri kontra l-persuna responsabbli.
33
Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet tabilħaqq jirriżulta li l-leġiżlatur tal-Unjoni ried li, mingħajr ma tkun tista’ tqiegħed fid-dubju l-osservanza tar-regoli tad-dritt internazzjonali privat, ir-rappreżentanza tal-impriżi ta’ assigurazzjoni, kif prevista fl-Artikolu 4(5) tad-Direttiva 2000/26, tinkludi l-funzjoni li għandha tippermetti lill-persuni leżi jressqu validament, quddiem il-qrati nazzjonali, kawża għad-danni li jkunu ġarrbu. F’dan il-kuntest, fost il-poteri suffiċjenti li għandu jkollu r-rappreżentant għal pretensjonijiet hemm l-awtorizzazzjoni li jirċievi n-notifika ta’ atti ġudizzjarji (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-10 ta’ Ottubru 2013, Spedition Welter, C‑306/12, EU:C:2013:650, punti 23 u 24).
34
Kif diġà rrilevat il-Qorti tal-Ġustizzja, mix-xogħol preparatorju tad-Direttiva 2000/26 fil-fatt jirriżulta li l-intenzjoni tal-leġiżlatur kienet li l-poter ta’ rappreżentanza eżerċitat minn assiguratur fl-Istat Membru ta’ residenza tal-vittma kien intiż li jinkludi awtorizzazzjoni li jiġu rċevuti notifiki ta’ atti ġudizzjarji, għalkemm ta’ natura limitata, peress li ma kellhiex taffettwa r-regoli tad-dritt internazzjonali privat dwar l-assenjazzjoni ta’ ġurisdizzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-10 ta’ Ottubru 2013, Spedition Welter, C‑306/12, EU:C:2013:650, punt 22).
35
Min-naħa l-oħra, la minn dan ix-xogħol preparatorju u lanqas mill-premessi tad-Direttiva 2000/26 ma jirriżulta li l-intenzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni kienet li din l-awtorizzazzjoni tkun estiża sal-punt li tippermetti li l-kawża tal-persuni leżi, quddiem il-qorti nazzjonali tal-post ta’ residenza tagħhom, bil-għan li jinkiseb kumpens min-naħa tal-impriża ta’ assigurazzjoni tal-persuna responsabbli, tkun tista’ titressaq kontra r-rappreżentant ta’ din l-impriża.
36
Fil-fatt, peress li l-persuni leżi jistgħu jinnotifikaw l-atti ġudizzjarji lir-rappreżentant tal-impriża ta’ assigurazzjoni, ma jidhirx li l-għan tad-Direttiva 2000/26, li tfittex li tiffaċilita l-passi li jittieħdu minn dawn il-persuni, ma jintlaħaqx b’dan il-mod u jirrikjedi li dan ir-rappreżentant, barra minn hekk, ikun jista’ jitressaq huwa stess quddiem din il-qorti.
37
Il-leġiżlatur tal-Unjoni speċifika wkoll, fil-premesssa 13 tad-Direttiva 2000/26, li din is-sistema ta’ rappreżentanti għal pretensjonijiet fl-Istat Membru ta’ residenza tal-persuna leża la taffettwa b’xi mod id-dritt sostantiv applikabbli f’kull każ individwali u lanqas il-kwistjoni ta’ ġurisdizzjoni. Issa jekk jiġi aċċettat li l-kawża għad-danni tista’ titressaq direttament quddiem il-qorti nazzjonali kontra dan ir-rappreżentant innifsu u mhux kontra l-impriża li huwa jirrappreżenta, ikun hemm ir-riskju li tiġi affettwata l-ġurisdizzjoni. Barra minn hekk, il-premessa 16 ta’ din id-direttiva tispeċifika wkoll li l-attivitajiet ta’ dan ir-rappreżentant ma humiex suffiċjenti sabiex jagħtu ġurisdizzjoni lill-qrati tal-Istat Membru ta’ residenza tal‑persuna leża jekk dan ma jkun previst mir-regoli tad-dritt internazzjonali privat dwar l-assenjazzjoni ta’ ġurisdizzjoni.
38
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ma jidhirx li l-għan li tittejjeb is-sitwazzjoni legali tal-persuni leżi b’riżultat ta’ inċident tat-traffiku li jkun seħħ barra mill-Istat Membru ta’ residenza tagħhom jimplika li l-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/26, li ma jipprevedix espliċitament li r-rappreżentant għal pretensjonijiet jista’ jitressaq huwa stess quddiem il-qorti, minflok l-impriża ta’ assigurazzjoni li huwa jirrappreżenta, għandu jiġi interpretat, meta dawn il-persuni leżi jistgħu jieħdu proċeduri direttament kontra tali impriża quddiem il-qorti nazzjonali, fis-sens li jimponi impliċitament, iżda neċessarjament, fuq l-Istati Membri li jipprevedu l-possibbiltà li dan ir-rappreżentant jitressaq quddiem il-qorti.
39
Mill-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti jirriżulta li r-risposta li għandha tingħata għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/26 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jimponix fuq l-Istati Membri li jipprevedu li r-rappreżentant responsabbli, skont dan l-artikolu, għall-pagament tal-pretensjonijiet jista’ jitressaq huwa stess, minflok l-impriża ta’ assigurazzjoni li huwa jirrappreżenta, quddiem il-qorti nazzjonali adita b’rikors għad-danni ppreżentat minn persuna leża li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva.
Fuq it-tieni domanda
40
Fid-dawl tar-risposta mogħtija għall-ewwel domanda, ma hemmx lok li tingħata risposta għat-tieni domanda.
Fuq l-ispejjeż
41
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Sitt Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/26/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-16 ta’ Mejju 2000, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri rigward l-assigurazzjoni kontra r-responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur u li temenda d-Direttivi tal-Kunsill 72/239/KEE [73/239/KEE] u 88/357/KEE (Ir-raba’ Direttiva dwar assigurazzjoni għall-vetturi), kif emendata bid-Direttiva 2005/14/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-11 ta’ Mejju 2005, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jimponix fuq l-Istati Membri li jipprevedu li r-rappreżentant responsabbli, skont dan l-artikolu, għall-pagament tal-pretensjonijiet jista’ jitressaq huwa stess, minflok l-impriża ta’ assigurazzjoni li huwa jirrappreżenta, quddiem il-qorti nazzjonali adita b’rikors għad-danni ppreżentat minn persuna leża li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 1 tad-Direttiva 2000/26, kif emendata bid-Direttiva 2005/14.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Portugiż.