62011CC0015_MT
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
I – Introduzzjoni
1. It-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Verwaltungsgerichtshof (l-Awstrija), tikkonċerna l-interpretazzjoni tal-Protokoll dwar il-kondizzjonijiet u l-arranġamenti għall-ammissjoni tar-Repubblika tal-Bulgarija u tar-Rumanija fl-Unjoni Ewropea (2) (iktar ’il quddiem il-“Protokoll”), b’mod partikolari l-Artikolu 20 tiegħu u tal-punt 1(14) tal-Anness VI tiegħu, intitolat “Lista msemmija fl-Artikolu 20 tal-Protokoll: miżuri transitorji, Bulgarija”, kif ukoll tad-Direttiva tal-Kunsill 2004/114/KE, tat-13 ta’ Diċembru 2004, dwar il-kondizzjonijiet ta’ ammissjoni ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi għal skopijiet ta’ studju, skambju ta’ studenti, taħriġ bla ħlas jew servizz volontarju (3) .
2. Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn L. Sommer u l-Landesgeschäftsstelle des Arbeitsmarktservice Wien (aġenzija reġjonali tal-uffiċċju tax-xogħol u tal-impjieg ta’ Vjenna; iktar ’il quddiem l-“Arbeitsmarktservice”) dwar ir-rifjut ta’ din tal-aħħar li tagħti permess ta’ xogħol, mitlub minn L. Summer, lil ċittadin Bulgaru li kien student fl-Awstrija u li xtaq jaħdem bħala xufier part-time.
3. Id-domandi magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja jitolbuha tiddeċiedi fuq l-elementi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni fl-evalwazzjoni tal-obbligu ta’ “standstill” previst fil-punt 1(14) tal-Anness VI tal-Protokoll, kif ukoll fuq l-effett tal-prinċipju ta’ preferenza għaċ-ċittadini tal-Unjoni, stabbilit fl-istess paragrafu, fuq is-sitwazzjoni legali ta’ studenti Bulgari matul il-perijodu transitorju msemmi fl-ewwel subparagrafu tal-punt 1(2) tal-Anness VI ta’ dan il-protokoll. F’dan il-kuntest, dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari ser jippermetti wkoll lill-Qorti tal-Ġustizzja li tesprimi ruħha fuq l-ammissibbiltà tal-miżuri adottati mill-Istati Membri bil-għan li jirregolaw l-aċċess taċ-ċittadini tal-Bulgarija fis-suq tax-xogħol tagħhom matul il-perijodu ta’ applikazzjoni ta’ dawn il-miżuri.
II – Il-kuntest ġuridiku
A – Id-dritt tal-Unjoni
1. Il-Protokoll u l-Anness VI tiegħu
4. It-Trattat ta’ Adeżjoni ġie ffirmat fil-25 ta’ April 2005, u daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 2007 (iktar ’il quddiem id-“data ta’ Adeżjoni”).
5. Skont l-Artikolu 1(3) tat-Trattat ta’ Adeżjoni, “[i]l-kondizzjonijiet u l-arranġamenti għall-ammissjoni qegħdin jiġu stabbiliti fil-Protokoll anness ma’ dan it-Trattat. Id-dispożizzjonijiet ta’ dak il-Protokoll għandhom jagħmlu parti integrali minn dan it-Trattat”.
6. L-Artikolu 20 tal-Protokoll, intiż għal miżuri transitorji, jipprovdi, fost oħrajn, li l-miżuri msemmija fl-Anness VI tal-imsemmi Protokoll huma applikabbli għar-Repubblika tal-Bulgarija taħt il-kundizzjonijiet stabbiliti f’dan l-anness.
7. L-ewwel paragrafu tal-punt 1(2) tal-Anness VI tal-Protokoll jipprovdi li, b’deroga mill-Artikoli 1 sa 6 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1612/68, tal-15 ta’ Ottubru 1968, dwar il-libertà tal-moviment għall-ħaddiema fi ħdan il-Komunità (4), l-Istati Membri attwali sejrin japplikaw, sa tmiem il-perijodu ta’ sentejn wara d-data ta’ adeżjoni (għalhekk sal-1 ta’ Jannar 2009), miżuri nazzjonali, jew dawk li jirriżultaw minn xi ftehim bilaterali, sabiex jirregolaw l-aċċess għas-swieq tax-xogħol tagħhom minn ċittadini Bulgari. L-Istati Membri attwali jistgħu jkomplu japplikaw tali miżuri sa tmiem il-perijodu ta’ ħames snin wara d-data ta’ adeżjoni.
8. Il-punt 1(14) tal-Anness VI tal-Protokoll huwa fformulat hekk:
“L-effett ta’ l-applikazzjoni tal-paragrafi 2 sa 5 u 7 sa 12 ma għandux jirriżulta f’kondizzjonijiet, għal cittadini tal-Bulgarija, ta’ aċċess iktar restrittivi għas-swieq tax-xogħol ta’ l-Istati Membri attwali minn dawk li jkunu fis-seħħ fid-data ta’ l-iffirmar tat-Trattat ta’ l-Adeżjoni.
Minkejja l-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet stabbiliti fil-paragrafi 1 sa 13, l-Istati Membri attwali għandhom, matul kwalunkwe perjodu li fih jiġu applikati miżuri nazzjonali jew miżuri li joħorġu minn xi ftehim bilaterali, jagħtu preferenza lil ħaddiema ċittadini ta’ l-Istati Membri vis-à-vis ħaddiema ċittadini ta’ pajjiżi terzi fir-rigward ta’ l-aċċess għas-suq tax-xogħol tagħhom.
Ħaddiema migranti Bulgari u l-familji tagħhom li jirrisjedu u jaħdmu legalment fi Stat Membru ieħor jew ħaddiema migranti minn Stati Membri oħra u l-familji tagħhom li jirrisjedu u jaħdmu legalment fil-Bulgarija ma għandhomx jiġu trattati b’mod iktar restrittiv minn dawk il-persuni minn pajjiżi terzi li jirrisjedu u jaħdmu f’dak l-Istat Membru jew fil-Bulgarija rispettivament. Barra minn hekk, fl-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ preferenza Komunitarja, ħaddiema migranti minn pajjiżi terzi li jirrisjedu u jaħdmu fil-Bulgarija ma għandhomx jiġu trattati aħjar minn ċittadini tal-Bulgarija.”
2. Id-Direttiva 2004/114
9. Id-Direttiva 2004/114 daħlet fis-seħħ fit-12 ta’ Jannar 2005. Skont l-Artikolu 22 tagħha, il-perijodu ta’ traspożizzjoni skada fit-12 ta’ Jannar 2007.
10. Il-premessa 6 ta’ din id-direttiva tiddikjara li “[w]ieħed mill-għanijiet ta’ l-azzjoni Komunitarja fil-qasam ta’ l-edukazzjoni hu li jippromwovi l-Ewropa fl-intier tagħha bħala ċentru dinji ta’ eċċellenza għall-istudju u t-taħriġ vokazzjonali. Il-promozzjoni tal-mobilità ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi lejn il-Komunita’ għal skopijiet ta’ studju huwa fattur ewlieni f’dik l-istrateġija. L-approssimazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali ta’ l-Istati Membri dwar il-kondizzjonijiet ta’ dħul u residenza hija parti minn dan”.
11. Skont il-premessa 7 tal-istess direttiva, “[i]l-migrazzjoni għall-għanijiet stabbiliti f’din id-Direttiva, li minnha nfisha hija temporanja u ma tiddependix fuq is-sitwazzjoni tas-suq tax-xogħol ta’ l-Istat Membru ospitanti, tikkostitwixxi għamla ta’ arrikkiment reċiproku għall-immigranti konċernati, il-pajjiż ta’ l-oriġni tagħhom u l-Istat Membru ospitanti u tgħin biex tippromwovi familjarità aħjar bejn il-kulturi”.
12. F’dak li jikkonċerna l-attivitajiet ekonomiċi tal-istudenti, il-premessa 18 tindika li “[s]abiex l-istudenti li huma ċittadini ta’ pajjiżi terzi jitħallew ikopru parti mill-ispejjeż ta’ l-istudji tagħhom għandhom jingħataw aċċess għas-suq tax-xogħol, taħt il-kondizzjonijiet stabbiliti f’din id-Direttiva. Il-prinċipju ta’ aċċess għall-istudenti għas-suq tax-xogħol, taħt il-kondizzjonijiet ta’ din id-Direttiva, għand[u] jkun regola ġenerali, iżda, f’ċirkustanzi eċċezzjonali, l-Istati Membri għandhom jkollhom il-possibbiltà li jieħdu kont tas-sitwazzjoni tas-swieq tax-xogħol nazzjonali tagħhom”.
13. L-Artikolu 1 tad-Direttiva 2004/114 jipprovdi:
“ L-għan ta’ din id-Direttiva hu li tiddetermina:
a) il-kondizzjonijiet ta’ ammissjoni ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi fit-territorju ta’ l-Istati Membri għal perijodu ta’ iktar minn tliet xhur għall-fini ta’ studju, skambju ta’ studenti, taħriġ mingħajr ħlas jew servizz volontarju;
b) ir-regoli dwar il-proċeduri għal ammissjoni ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi fit-territorju ta’ l-Istati Membri għal dawk il-finijiet.”
14. Skont l-Artikolu 2(1)(a) ta’ din id-direttiva, il-kunċett ta’ “ċittadin ta’ pajjiżi terzi” ifisser “kwalunkwe persuna li mhix ċittadin ta’ l-Unjoni Ewropea fis-sens tat-tifsira ta’ l-Artikolu 17(1) tat-Trattat”.
15. Taħt it-titolu “Attivitajiet ekonomiċi minn studenti”, l-Artikolu 17 ta’ din id-direttiva, li jinsab fil-Kapitolu IV, imsejjaħ “Trattament taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi konċernati”, jipprovdi dan li ġej:
“1. Barra mill-ħin ta’ studju tagħhom u bla ħsara għar-regoli u l-kondizzjonijiet applikabbli għall-attività rilevanti fl-Istat Membru ospitanti, l-istudenti għandhom ikunu ntitolati li jeżerċitaw attivita ekonomika bħala persuni impjegati u jistgħu jkunu ntitolati jeżerċitaw attività ekonomika bħala persuni li jaħdmu għal rashom. Is-sitwazzjoni tas-suq tax-xogħol fl-Istat Membru msemmi tista tittieħed in konsiderazzjoni.
Fejn jeħtieġ, Stati Membri għandhom jagħtu lill-istudenti u/jew lil dawk li jimpjegaw awtorizzazzjoni minn qabel skond il-leġislazzjoni nazzjonali.
Kull Stat Membru għandu jiddetermina n-numru massimu ta’ sigħat fil-ġimgħa jew ġranet jew xhur fis-sena permessi għal tali attività ekonomika, li m’għandhomx ikunu inqas minn 10 sigħat fil-ġimgħa, jew l-ekwivalenti fi ġranet jew xhur fis-sena.
Aċċess għal attivitajiet ekonomiċi għall-ewwel sena ta’ residenza jistgħu jiġu ristretti mill-Istat Membru li jospita.
Stati Membri jistgħu jeħtieġu li studenti jirrapportaw, minn qabel jew mod ieħor, lill-awtorità magħżula mill-Istat Membru konċernat, li huma involuti f’attività ekonomika. Min jimpjegahom jista’ wkoll ikun soġġett għal obbligu li jirrapporta, minn qabel jew mod ieħor.”
A – Id-dritt nazzjonali
16. Skont l-Artikolu 64(2) tal-Liġi dwar l-istabbiliment u r-residenza (Niederlassungs- und Aufenthaltsgesetz) (5), il-permess ta’ residenza maħruġ lil studenti barranin jinkludi wkoll l—eżerċizzju ta’ attività bħala persuna impjegata, sakemm dik l-attività ma tippreġudikax l-istudji, li jkunu r-raġuni tar-residenza.
17. Il-permess ta’ xogħol huwa mogħti skont id-dispożizzjonijiet tal-Liġi dwar l-impjieg tal-barranin (Ausländerbeschätigungsgesetz, iktar ’il quddiem l-“AuslBG”) (6) . L-Artikolu 4 ta’ din il-liġi, imsejjaħ “Kundizzjonijiet tal-permess ta’ xogħol”, jiddisponi fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Bla ħsara għal dispożizzjonijiet f’sens kuntrarju, permess ta’ xogħol jinħareġ meta s-sitwazzjoni u l-iżvilupp tas-suq tax-xogħol jippermettu l-impjieg u meta l-interess pubbliku jew ekonomiku superjuri ma jopponux li jsir dan.”
18. L-Artikolu 4(6) tal-AuslBG jirregola s-sitwazzjonijiet li fihom ġie rreġistrat in-numru massimu ta’ barranin impjegati mil- Länder konformement mal-Artikolu 13 ta’ din il-liġi ikun inqabeż. F’każijiet bħal dawn, ma jistgħux jinħarġu permessi ta’ xogħol ġodda ħlief taħt ċerti kundizzjonijiet li jissemmew f’dan l-artikolu.
19. L-Artikolu 4 b tal-AuslBG, imsejjaħ “Eżami tas-sitwazzjoni tas-suq tax-xogħol”, jipprovdi dan li ġej fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Is-sitwazzjoni u l-iżvilupp tas-suq tax-xogħol [Artikolu 4(1)] li jippermettu li jinħareġ permess ta’ xogħol meta l-pożizzjoni vakanti ta’ impjieg li jixtieq jokkupa l-barrani li hija s-suġġett tat-talba ma tistax timtela minn ċittadin Awstrijak jew minn barrani disponibbli fis-suq tax-xogħol li huwa lest u kapaċi jeżerċita x-xogħol inkwistjoni bil-kundizzjonijiet awtorizzati mil-liġi. Fost il-barranin disponibbli, għandha tingħata preferenza lil dawk li huma intitolati għall-benefiċċji taħt l-assigurazzjoni tal-qgħad, dawk li jkollhom permess ta’ xogħol, eżenzjoni minn permess ta’ xogħol jew ċertifikat ta’ stabbiliment kif ukoll iċ-ċittadini taż-ŻEE [Artikolu 2(6)] u l-ħaddiema taħt il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni mat-Turkija […]”.
III – Il-kawża prinċipali, id-domandi preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
20. L. Sommer, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali, kien talab, fit-30 ta’ Jannar 2008, il-ħruġ ta’ permess ta’ xogħol għal student li huwa ċittadin Bulgaru, li kien ilu residenti għal iktar minn sena fl-Awstrija, bil-għan li jimpjegah bħala xufier ta’ trakk sabiex jagħmel kunsinni ta’ malajr billejl fi Vjenna. Din it-talba ġiet miċħuda b’deċiżjoni tal-Arbeitsmarktservice tat-8 ta’ Frar 2008 abbażi tal-punt 1 tal-Artikolu 4(6) tal-AuslBG.
21. L. Sommer ressaq ilment kontra din id-deċiżjoni quddiem l-Arbeitsmarktservice li, b’deċiżjoni tas-17 ta’ Marzu 2008, ma aċċettatx dan l-ilment billi mill-ġdid irreferiet b’mod partikolari għall-Artikolu 4(6) tal-AuslBG, għar-raġuni li n-numru massimu ta’ ħaddiema barranin stabbilit mil-Land ta’ Vjenna kien diġà nqabeż u li l-kundizzjonijiet supplimentari previsti minn din id-dispożizzjoni ma kinux ġew issodisfatti. L. Sommer ippreżenta rikors kontra din id-deċiżjoni quddiem il-qorti tar-rinviju.
22. Skont il-qorti tar-rinviju, jirriżulta minn interpretazzjoni letterali tad-dispożizzjonijiet magħquda tal-Artikoli 1(a) u 2(a) tad-Direttiva 2004/114, li ċittadin Bulgaru ma jaqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva, peress li huwa ma huwiex iktar, wara l-adeżjoni tar-Repubblika tal-Bulgarija fl-Unjoni fl-1 ta’ Jannar 2007, “ċittadin ta’ pajjiż terz” fit-tifsira tagħha. Fid-dawl ta’ dan, hija ssaqsi b’mod partikolari dwar l-effetti tal-adeżjoni tar-Repubblika tal-Bulgarija fuq is-sitwazzjoni ta’ student Bulgaru. Speċifikament, hija tistaqsi jekk il-bidla tal-istatus deskritt iktar ’il fuq tistax jinvolvi deterjorament tas-sitwazzjoni legali ta’ student Bulgaru jew ta’ trattament inqas favorevoli meta pparagunat ma’ studenti ta’ pajjiżi terzi, ħaġa li tkun kuntrarja għad-dispożizzjonijiet tal-punt 1(14) tal-Anness VI tal-Protokoll.
23. Il-qorti tar-rinviju ssostni wkoll li l-ħrug ta’ permess ta’ xogħol huwa suġġett, skont l-Artikolu 4(1) tal-AuslBG, għall-eżami, minn naħa, tas-sitwazzjoni u l-iżvilupp tas-suq tax-xogħol u, min-naħa l-oħra, tal-interessi pubbliċi jew ekonomiċi superjuri li jistgħu jipprekludu l-impjieg ta’ tali ħaddiem.
24. F’dan il-kuntest, permezz ta’ deċiżjoni tad-9 ta’ Diċembru 2010, il-Verwaltungsgerichtshof iddeċiediet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1) Fid-dawl tal-ewwel jew tat-tielet paragrafi tal-punt 14 tal-punt 1 [intitolat] ‘Moviment liberu tal-persuni’, tal-Anness VI [intitolat] ‘[Lista msemmija fl-Artikolu 20 tal-Protokoll: Miżuri transitorji, Bulgarija]’, [tal-Protokoll], id-Direttiva [2004/114] tapplika fl-Awstrija fir-rigward ta’ student Bulgaru?
2) Fil-każ ta’ risposta pożittiva għall-ewwel domanda; id-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari l-Artikolu 17 tad-Direttiva 2004/114, jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li, bħad-dispożizzjonijiet ta[l-AuslBG] applikabbli fil-kawża prinċipali, tipprevedi fi kwalunkwe każ eżami tas-sitwazzjoni tas-suq tax-xogħol qabel ma jinħareġ għal persuna li tħaddem permess tax-xogħol ta’ student li jkun ilu iktar minn sena joqgħod fit-territorju federali (Artikolu 3 tad-Direttiva 2004/114) u li barra minn hekk tissuġġetta l-ħruġ ta’ permess tax-xogħol għal kundizzjonijiet supplimentari fil-każ ta’ eċċess tan-numru massimu stabbilit ta’ barranin impjegati?”
25. It-talba għal deċiżjoni preliminari ppreżentata mill-Verwaltungsgerichtshof ġiet irreġistrata fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fit-12 ta’ Jannar 2011.
26. Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub minn L. Sommer, il-Gvern Awstrijak, u l-Kummissjoni Ewropea. L-ebda parti ma talbet li tinżamm seduta.
IV – Analiżi
A – Fuq is-sitwazzjoni legali taċ-ċittadini Bulgari wara l-adeżjoni tar-Repubblika tal-Bulgarija mal-Unjoni
27. Minħabba l-kumplessità tal-aspetti temporali tas-sitwazzjoni legali fil-kawża prinċipali, jidher utli li nippreżenta f’forma ta’ tabella sunt tad-dati rilevanti għall-finijiet ta’ deċiżjoni tal-kawża li tressqet quddiem il-qorti tar-rinviju.
>lt>1
28. Kif jirriżulta minn din it-tabella, fit-30 ta’ Jannar 2008 L. Sommer ippreżenta t-talba għal permess ta’ xogħol li tat lok għall-kawża prinċipali, li kienet tikkonċerna ċittadin Bulgaru li kien jistudja fl-Awstrija. F’din id-data u sa tmiem il-perijodu ta’ sentejn wara d-data ta’ adeżjoni, l-Istati Membri kienu applikaw, konformement mal-ewwel subparagrafu tal-punt 1(2) tal-Anness VI tal-Protokoll, miżuri nazzjonali jew miżuri li jirriżultaw minn ftehim bilaterali sabiex jirregolaw l-aċċess għas-swieq tax-xogħol tagħhom minn ċittadini Bulgari. Skont din l-istess dispożizzjoni, l-imsemmija Stati setgħu jkomplu japplikaw dawn il-miżuri sal-aħħar tal-perijodu ta’ ħames snin wara d-data ta’ adeżjoni.
29. L-ewwel subparagrafu tal-punt 1(14) tal-Anness VI tal-Protokoll jillimita madankollu l-kompetenza rikonoxxuta f’dan ir-rigward lill-Istati Membri billi jippreċiża li l-miżuri transitorji msemmija ma jistgħux ikollhom l-effett li joħolqu, għaċ-ċittadini Bulgari, kundizzjonijiet ta’ aċċess għas-suq tax-xogħol tal-Istati Membri attwali f’dak iż-żmien iktar restrittivi minn dawk eżistenzi fid-data tal-iffirmar tat-Trattat ta’ Adeżjoni.
30. Fid-data tal-iffirmar tat-Trattat ta’ Adeżjoni, jiġifieri fil-25 ta’ April 2005, id-Direttiva 2004/114 kienet diġà fis-seħħ mit-12 ta’ Jannar 2005, anki jekk it-terminu ta’ traspożizzjoni kien għadu ma skadiex. F’dik id-data tal-iffirmar, iċ-ċittadini Bulgari kienu għalhekk koperti, bħala ċittadini ta’ pajjiż terz, mid-Direttiva 2004/114 li madankollu t-terminu ta’ traspożizzjoni tagħha kien għadu ma skadiex.
B – Fuq l-applikabbiltà tad-Direttiva 2004/114 għal student Bulgaru wara d-dħul tar-Repubblika tal-Bulgarija fl-Unjoni
31. Bl-ewwel domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi essenzjalment jekk, minn naħa waħda l-klawżola ta’ “standstill”, u, min-naħa l-oħra, il-prinċipju ta’ preferenza għaċ-ċittadini tal-Unjoni, kif imsemmija fil-punt 1(14) tal-Anness VI tal-Protokoll, jimplikawx dmir li japplikaw id-Direttiva 2004/114 għal ċittadin Bulgaru anki wara l-adeżjoni tar-Repubblika tal-Bulgarija mal-Unjoni.
32. Sabiex tingħata risposta għal din id-domanda, għandha qabel xejn tiġi eżaminata l-portata tal-obbligi msemmija fil-punt 1(14) tal-Anness VI tal-Protokoll.
1. Fuq l-obbligu ta’ “standstill”
33. L-obbligu li huwa marbut mal-klawżola ta’ “standstill”, li jinsab fl-ewwel subparagrafu tal-punt 1(14) tal-Anness VI tal-Protokoll, għandu l-għan li jevita li l-applikazzjoni ta’ miżuri transitorji fl-Istati Membri jkollha l-effett li toħloq, fir-rigward taċ-ċittadini Bulgari, kundizzjonijiet ta’ aċċess iktar restrittivi għas-suq tax-xogħol tal-Istati Membri minn dawk eżistenti fid-data tal-iffirmar tat-Trattat ta’ Adeżjoni.
34. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-għan aħħari tal-klawżoli ta’ “standstill” huwa dak li jevita li Stat Membru jkun jista’ jadotta miżuri ġodda li jkollhom l-għan jew l-effett li joħolqu kundizzjonijiet iktar restrittivi minn dawk li kienu applikabbli qabel id-data li fiha dawk il-klawżoli jkollhom effett (7) . Il-bidla fl-istatus minn ċittadin ta’ pajjiż terz għal ċittadin tal-Unjoni, sussegwentement għall-adeżjoni ta’ dak il-pajjiż fl-Unjoni, ma għandhiex għalhekk twassal, għall-persuni kkonċernati, għal deterjorament tal-kundizzjonijiet ta’ aċċess għas-suq tax-xogħol.
35. Minn din il-perspettiva, l-obbligu impost fuq kull Stat Membru bis-saħħa tal-klawżola ta’ “standstill” stabbilita fl-ewwel subparagrafu tal-punt 1(14) tal-Anness VI tal-Protokoll għandu natura statika. Din il-klawżola għandha l-għan li tevita d-deterjorament tas-sitwazzjoni legali tal-persuni kkonċernati fil-konfront tas-sitwazzjoni legali tagħhom fid-data tal-iffirmar tat-Trattat ta’ Adeżjoni, jiġifieri l-25 ta’ April 2005.
36. Kif turi b’mod ċar it-tabella sinottika hawn fuq, id-Direttiva 2004/114 kienet diġà fis-seħħ fid-data tal-iffirmar tat-Trattat ta’ Adeżjoni, imma t-terminu ta’ traspożizzjoni tagħha ma kienx għadu skada. Issa, skont ġurisprudenza stabbilita, id-direttivi ma għandhomx, f’dan l-istadju, effett dirett (8), u l-obbligu fuq il-qrati nazzjonali li jinterpetaw id-dritt intern inkonformità mad-dispożizzjonijiet ta’ dawn id-direttivi jolqot biss is-sitwazzjonijiet fejn interpretazzjoni “mhux konformi” toħloq riskju li, wara l-iskadenza tal-terminu ta’ traspożizzjoni, ikun kompromess serjament it-twettiq tal-għan imfittex mid-direttiva inkwistjoni, u mhux sabiex jagħti, b’mod antiċipat, effett għar-regoli li jinsabu fiha (9) .
37. F’dan ir-rigward, nenfasizza li jiena ma naqbilx mal-pożizzjoni difiża mill-Gvern Awstrijak u l-Kummissjoni fis-sens li l-valur normattiv tad-Direttiva 2004/114 jiddefinixxi l-kontenut tal-obbligu ta’ “standstill” li jissemma fil-punt 1(14) tal-Anness VI tal-Protokoll. Fid-data tal-iffirmar tat-Trattat ta’ Adeżjoni, jiġifieri l-25 ta’ April 2005, ir-Repubblika tal-Awstrija ma kinitx obbligata li tapplika din id-direttiva la għal ċittadin ta’ pajjiż terz u lanqas għal ċittadin Bulgaru, peress illi t-terminu ta’ traspożizzjoni tagħha kien għadu ma skadiex. Kull interpretazzjoni differenti tkun kapaċi li tirrendi mhux effettiv l-għan tat-terminu ta’ traspożizzjoni, u toħloq ir-riskju ta’ konfużjoni dwar in-natura ġuridika proprja tad-direttivi li huma atti leġiżlattivi li jipproduċu effetti vinkolanti biss wara t-traspożizzjoni tagħhom fid-dritt nazzjonali.
38. Isegwi li, fid-data tal-iffirmar tat-Trattat ta’ Adeżjoni, id-Direttiva 2004/114 kienet tipprekludi biss li r-Repubblika tal-Awstrija tadotta dispożizzjonijiet li jikkompromettu serjament it-twettiq tar-riżultat imfittex b’din id-direttiva. Din il-projbizzjoni, li tirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża li tat lok għas-sentenza Inter-Environnement Wallonie (10), tgħin sabiex tiggarantixxi l-effettività tad-direttivi wara l-iskadenza tat-terminu ta’ traspożizzjoni.
39. Għal din ir-raġuni, barra s-sitwazzjonijiet imsemmija fil-ġurisprudenza Inter-Environnement Wallonie, iċċitata iktar ’il fuq, il-kontenut tal-obbligu ta’ “standstill” għandu jiġi ddeterminat, f’din il-kawża, esklużivament fid-dawl tal-miżuri nazzjonali jew tal-miżuri li jirriżultaw minn ftehim bilaterali, u mhux fid-dawl tad-Direttiva 2004/114. Konsegwentement, l-imsemmi obbligu ta’ “standstill” jista’ jkun rilevanti għall-finijiet tal-evalwazzjoni tas-sitwazzjoni legali fil-kawża prinċipali biss jekk il-leġiżlazzjoni Awstrijaka għaddiet minn bidliet li kellhom l-effett li jirrendu l-aċċess għas-suq tax-xogħol Awstrijak għall-istudenti Bulgari iktar diffiċli wara l-25 ta’ April 2005 fil-konfront tal-aċċess li kien mogħti lilhom bil-leġiżlazzjoni applikabbli li kienet fis-seħħ qabel dik id-data (11) . Hija l-qorti nazzjonali li għandha tivverifika jekk tali deterjorament ma seħħx.
2. Fuq il-prinċipju ta’ preferenza għaċ-ċittadini tal-Unjoni
40. It-tieni subparagrafu tal-punt 1(14) tal-Anness VI tal-Protokoll jistabbilixxi l-prinċipju ta’ preferenza għaċ-ċittadini tal-Unjoni, li jobbliga lill-Istati Membri li, irrispettivament mill-miżuri meħuda waqt il-perijodu transitorju, jagħtu l-prijorità, fl-aċċess għas-suq tax-xogħol tagħhom, liċ-ċittadini ta’ Stat Membru fil-konfront ta’ ħaddiema ċittadini ta’ pajjiż terz (12) .
41. Filwaqt li l-obbligu li jirriżulta mill-klawżola ta’ “standstill” għandu natura statika, il-prinċipju ta’ preferenza għaċ-ċittadini tal-Unjoni, li jimponi li l-Istati Membri jagħtu l-preferenza liċ-ċittadini tal-Unjoni fil-kuntest tal-aċċess għas-suq tax-xogħol tagħhom, huwa dinamiku, mill-perspettiva temporali. Fi kliem ieħor, iċ-ċittadini Bulgari għandhom ikunu jistgħu, konformement mat-tieni subparagrafu tal-punt 1(14) tal-Anness VI tal-Protokoll, jibbenefikaw mhux biss mill-istess titjib fit-trattament tagħhom bħaċ-ċittadini ta’ pajjiż terz li jkunu jinsabu f’sitwazzjoni paragunabbli, iżda wkoll minn trattament preferenzjali fil-konfront tagħhom. Il-kontenut ta’ dan l-aħħar obbligu jista’ għalhekk jevolvi matul iż-żmien.
42. F’dan il-każ, id-data rilevanti għall-evalwazzjoni tas-sitwazzjoni mill-perspettiva tal-prinċipju ta’ preferenza għaċ-ċittadini tal-Unjoni, hija t-30 ta’ Jannar 2008, id-data tal-introduzzjoni tat-talba għall-ħruġ tal-permess ta’ xogħol. F’dik id-data, it-terminu ta’ traspożizzjoni tad-Direttiva 2004/114 kien diġà skada għal iktar minn sena.
43. Il-kundizzjonijiet ta’ aċċess għas-suq tax-xogħol stabbiliti minn din id-direttiva, minkejja li ma humiex direttament applikabbli għal student ta’ ċittadinanza Bulgara, bħal ma huwa dak li L. Sommer jixtieq jimpjega fil-kawża prinċipali, jikkostitwixxu madankollu l-livell minimu stabbilit mill-Protokoll, li japplika wkoll fil-konfront ta’ tali student matul il-perijodu ta’ applikazzjoni tal-miżuri transitorji. Konsegwentement l-effetti legali tad-Direttiva 2004/114 dwar is-sitwazzjoni ta’ studenti li huma ċittadini ta’ pajjiż terz japplikaw ukoll għall-istudenti Bulgari bis-saħħa ta’ dan l-obbligu, li joħrog mit-Trattat ta’ Adeżjoni, u għalhekk minn att ta’ dritt primarju.
44. Madankollu, jidhirli li, f’tali sitwazzjoni, l-effetti legali ta’ direttiva għandhom jiġu assimilati ma’ dawk ta’ direttiva tal-Unjoni, u mhux ma’ dawk ta’ att ta’ dritt primarju. Fin-nuqqas ta’ dan, id-direttivi li l-applikabbiltà tagħhom tirriżulta mit-Trattat ta’ Adeżjoni jkollhom valur normattiv ikbar minn dak mogħti lil direttivi oħra (13) .
45. Għalhekk, il-kundizzjonijiet previsti mid-Direttiva 2004/114 jiffurmaw, b’mod parallel, il-livell minimu għall-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ preferenza għaċ-ċittadini tal-Unjoni. Konsegwentement, jekk l-aċċess għas-suq tax-xogħol Awstrijak għandu jingħata lil student li huwa ċittadin ta’ pajjiż terz skont ir-regoli previsti mid-Direttiva 2004/114, student Bulgaru għandu jkun jista’ jgawdi minn dak l-aċċess taħt kundizzjonijiet tal-inqas daqstant favorevoli u, minbarra dan, bi prijorità fuq l-istudent l-ieħor li huwa ċittadin ta’ pajjiż terz (14) .
46. Fi kliem ieħor, l-adeżjoni tar-Repubblika tal-Bulgarija mal-Unjoni kellha bħala konsegwenza li ċ-cittadini Bulgari għaddew minn status ta’ ċittadini ta’ pajjiż terz għal dak ta’ ċittadini tal-Unjoni. Din il-bidla fl-istatus taċ-ċittadini Bulgari ma tfissirx li d-Direttiva 2004/114 hija applikabbli għalihom. Madankollu, jirriżulta mill-prinċipju ta’ preferenza għaċ-ċittadini tal-Unjoni stabbilit fit-tieni subparagrafu tal-punt 1(14) tal-Anness VI tal-Protokoll, li huwa neċessarju li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-kundizzjonijiet ta’ aċċess għas-suq tax-xogħol stabbiliti mid-Direttiva 2004/114 bħala minimu applikabbli wkoll għal student Bulgaru matul il-perijodu ta’ validità tal-miżuri transitorji (15) .
47. Konsegwentement, b’applikazzjoni tal-prinċipju ta’ preferenza għaċ-ċittadini tal-Unjoni, ċittadin Bulgaru, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma jistax jiġi ttrattat b’mod iktar żvantaġġuż (prinċipju stabbilit fit-tielet subparagrafu tal-punt 1(14) tal-Anness VI tal-Protokoll) minn ċittadin ta’ pajjiż terz li jinsab f’sitwazzjoni paragunabbli. Barra minn hekk, f’dak li jikkonċerna l-aċċess għas-suq tax-xogħol, huwa għandu mhux biss ikun jista’ jgawdi minn tali aċċess taħt kundizzjonijiet favorevoli daqs dawk applikabbli għal ċittadini ta’ pajjiż terz, iżda wkoll bi prijorità fuq dawn tal-aħħar.
48. Madankollu, għandu jiġi enfasizzat li l-kunċett ta’ “ċittadin ta’ pajjiż terz” ma jistax japplika għal persuni li, skont ftehim internazzjonali konklużi bejn l-Unjoni u l-pajjiżi terzi, igawdu minn trattament ugwali għal dak taċ-ċittadini tal-Unjoni, bħal ma huma ċ-ċittadini tal-pajjiżi taż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE). Fil-fatt, interpretazzjoni kuntrarja tirrendi mhux effettiva s-sistema stabbilita mill-Protokoll matul il-perijodu transitorju, u tista’ ċċaħħad parti kbira mill-effettività tal-ewwel subparagrafu tal-punt 1(2) tal-Anness VI tal-Protokoll, li jipprovdi l-applikazzjoni tal-miżuri nazzjonali jew tal-miżuri li jirriżultaw minn ftehim bilaterali matul il-perijodu transitorju (16) .
49. F’dan il-kuntest, jidhirli li jkun ukoll utili li nżid li, minn naħa, b’applikazzjoni tal-prinċipju ta’ preferenza għaċ-ċittadini tal-Unjoni, huwa possibbli, għall-individwi li jinsabu f’sitwazzjoni legali bħal dik fil-kawża prinċipali, li jinvokaw id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2004/114, li huma, mill-perspettiva tal-kontenut tagħhom, inkundizzjonali u suffiċjentement preċiżi, quddiem il-qrati nazzjonali kontra l-Istat Membru ospitanti, sakemm il-kundizzjonijiet stabbiliti mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-effett dirett tad-direttivi jkunu ssodisfatti (17) .
50. Min-naħa l-oħra, hija ġurisprudenza stabbilita li l-qrati nazzjonali huma obbligati li jinterpretaw id-dritt intern kemm jista’ jkun fid-dawl tat-test u l-għan tad-direttiva inkwistjoni sabiex jintlaħaq ir-riżultat intiż minnha. Għalhekk jirriżulta minn dan l-obbligu ta’ interpretazzjoni konformi li l-qrati nazzjonali huma obbligati li jinterpretaw id-dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt nazzjonali b’mod konformi mal-rekwiżiti tad-direttiva (18) .
C – Fuq il-kompatibbiltà ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali mad-Direttiva 2004/114
51. Bit-tieni domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, fl-ipoteżi ta’ risposta pożittiva għall-ewwel domanda, jekk id-dritt tal-Unjoni, u b’mod partikolari l-Artikolu 17 tad-Direttiva 2004/114, jipprekludix leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li, bħad-dispożizzjonijiet tal-AuslBG applikabbli fil-kawża prinċipali, tipprovdi eżami sistematiku tas-sitwazzjoni tas-suq tax-xogħol nazzjonali qabel ma jinħareġ lil persuna li timpjega permess ta’ xogħol għal student li jkun diġà ilu jirrisjedi għal iktar minn sena fit-territorju federali, u li, minbarra dan, tissuġġetta il-ħruġ ta’ tali permess għal kundizzjonijiet supplimentari fil-każ li jinqabeż in-numru massimu ta’ impjegati barranin iffissat mil-Land ikkonċernat.
1. Fuq ir-relazzjoni bejn l-għanijiet li għandhom jintlaħqu mid-Direttiva 2004/114 u l-miżuri restrittivi stabbiliti mil-leġiżlazzjoni Awstrijaka
52. Sabiex tingħata risposta għad-domanda li saret mill-qorti tar-rinviju, għandhom, l-ewwel nett, jiġu ppreżentati l-għanijiet li għandhom jintlaħqu mid-Direttiva 2004/114.
53. Konformement mal-premessi 6 u 7 tad-Direttiva 2004/114, din għandha bħala għan li tiffavorixxi l-mobbiltà tal-istudenti li huma ċittadini ta’ pajjiż terz lejn l-Unjoni għal skopijiet ta’ edukazzjoni. Din il-mobbiltà għandha bħala għan li tippromwovi l-Ewropa bħala ċentru dinji ta’ eċċellenza fl-istudju u t-taħriġ vokazzjonali. F’dan il-qasam, din hija migrazzjoni mfittxija mill-Unjoni, temporanja u indipendenti mis-sitwazzjoni tas-suq tax-xogħol.
54. Skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 17(1) tad-Direttiva 2004/114, l-istudenti koperti minn din id-direttiva għandhom ikunu intitolati li jeżerċitaw attivita ekonomika bħala persuni impjegati u li jeżerċitaw attività ekonomika bħala persuni li jaħdmu għal rashom barra mill-ħin iddedikat għall-istudju, u bla ħsara għar-regoli u l-kundizzjonijiet applikabbli għall-attività rilevanti fl-Istat Membru ospitanti. Jista’ jidher, mal-ewwel daqqa t’għajn, li l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 17(1) ta’ din id-direttiva jagħti lill-persuni kkonċernati dritt suġġettiv ta’ aċċess għall-impjieg, tal-inqas meta ma tkunx involuta attività ekonomika bħala persuni li jaħdmu għal rashom. Madankollu, it-tieni sentenza ta’ din id-dispożizzjoni tippermetti lill-Istati Membri kkonċernati, minkejja r-regola stabbilita fl-ewwel sentenza, li jieħdu inkunsiderazzjoni s-sitwazzjoni tas-suq tax-xogħol tagħhom. It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 17(1) ta’ din id-direttiva jipprovdi wkoll il-possibilità li tingħata, fejn meħtieġ, awtorizzazzjoni minn qabel lill-istudenti u/jew min jimpjegahom.
55. Minbarra dan, l-Artikolu 17(2) sa (4) tad-Direttiva 2004/114 jelenka l-miżuri li l-Istati Membri huma awtorizzati jieħdu bl-għan li jirregolaw l-aċċess għax-xogħol tal-istudenti li jkunu ċittadini ta’ pajjiż terz. Inħoss li l-Istati Membri huma obbligati li japplikawhom prinċipalment sabiex jevitaw li dawn l-istudenti joħolqu diffikultajiet fis-suq tax-xogħol tagħhom bħala sorsi supplimentari ta’ ħaddiema.
56. Huwa biss wara li jkun eżawrixxa l-imsemmija possibiltajiet li l-Istat Membru ospitanti jista’ jinvoka t-tieni sentenza tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 17(1) tad-Direttiva 2004/114, sabiex jieħu inkunsiderazzjoni s-sitwazzjoni tas-suq tax-xogħol. Fid-dawl ta’ dan, jiena nikkunsidra li din id-dispożizzjoni tista’ tiġi applikata biss f’każ eċċezzjonali, kif jirriżulta mill-premessa 18 ta’ din id-direttiva, u li l-miżuri maħsuba jkunu ġġustifikati u proporzjonali mal-għan imfittex.
57. Din l-interpretazzjoni hija kkorroborata mhux biss mill-istruttura ġenerali tad-Direttiva 2004/114, iżda wkoll mill-għan imsemmi f’din il-premessa 18 li tindika li l-aċċess għas-suq tax-xogħol għandu jikkostitwixxi r-regola ġenerali fil-kuntest tas-sistema stabbilita minn din id-direttiva. Fil-fatt, hija tippermetti li jiġi żgurat it-twettiq tal-għan prinċipali ta’ din id-direttiva, diġà mfakkar hawn fuq, li jikkonsisti fil-promozzjoni tal-mobbiltà tal-istudenti li huma ċittadini ta’ pajjiż terz lejn l-Unjoni għal skopijiet ta’ edukazzjoni u sabiex l-Ewropa tiġi promossa bħala ċentru dinji ta’ eċċellenza għall-istudju u t-taħriġ vokazzjonali.
58. Konsegwentement, fid-dawl tal-kliem tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 17(1) tad-Direttiva 2004/114, u tal-għanijiet li għandhom jintlaħqu minnha, din id-dispożizzjoni għandha tiġi interpretata fis-sens li l-aċċess għas-suq tax-xogħol jikkostitwixxi r-regola applikabbli għall-istudenti li huma ċittadini ta’ pajjiż terz wara l-ewwel sena ta’ residenza tagħhom, u li r-restrizzjonijiet għal dan l-aċċess jikkostitwixxu l-eċċezzjoni. Konsegwentement, it-teħid inkunsiderazzjoni tas-sitwazzjoni tas-suq tax-xogħol ma għandux ikun possibbli ħlief f’każijiet eċċezzjonali li jkollhom x’jaqsmu, pereżempju, mad-diffikultaijiet li jiltaqa’ magħhom settur tas-suq tax-xogħol jew reġjun tal-Istat Membru ospitanti, jew inkella d-deterjorament eċċezzjonali tas-sitwazzjoni tal-impjiegi fil-livell nazzjonali (19) .
59. F’dan il-kuntest, nosserva li l-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar il-kontradizzjoni li, fil-fehma tagħha, teżisti bejn it-tieni sentenza tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 17(1) tad-Direttiva 2004/114 u l-Artikolu 17(3) ta’ din id-direttiva.
60. Sabiex jiġu rrikonċiljati dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet, għandu jsir riferiment għal interpretazzjoni li tieħu inkunsiderazzjoni l-istruttura ġenerali u l-għan finali tad-Direttiva 2004/114. L-Artikolu 17(3) tagħha jippermetti li l-aċċess għas-suq tax-xogħol ikun ristrett matul l-ewwel sena ta’ residenza għal skopijiet ta’ studju, mingħajr ma tkun mitluba ebda ġustifikazzjoni. Tali possibbiltà jidhirli li hija neċessarja sabiex jiġu evitati l-abbużi ta’ din id-direttiva u sabiex ikun garantit li l-istudju effettivament jikkostitwixxi r-raġuni prinċipali tar-residenza tal-persuni kkonċernati fit-territorju nazzjonali. F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont il-premessa 7 ta’ din id-direttiva, il-migrazzjoni għall-għanijiet imsemmija fiha hija temporanja u ma tiddependix fuq is-sitwazzjoni tas-suq tax-xogħol tal-Istat Membru ospitanti. Għal din ir-raġuni, sa tmiem l-ewwel sena ta’ residenza, l-istudenti kkonċernati jgawdu mill-aċċess għall-attivitajiet ekonomiċi biss taħt il-kundizzjonijiet u bir-restrizzjonijiet previsti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali.
61. Minkejja dan, tali miżura, limitata ratione temporis, hija inqas restrittiva minn dik prevista fit-tieni sentenza tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 17(1) tal-istess direttiva. It-teħid inkunsiderazzjoni tas-sitwazzjoni tas-suq tax-xogħol fl-Istat Membru inkwistjoni, awtorizzat b’din id-dispożizzjoni, jikkostitwixxi fil-fatt dispożizzjoni derogatorja ta’ natura ġenerali, mhux limitata għall-ewwel sena ta’ residenza, li teħtieġ, kif diġà indikajt, l-eżistenza ta’ sitwazzjoni eċċezzjonali.
62. Fir-rigward tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li eżami sistematiku tas-suq tax-xogħol huwa rikjest minn din il-leġiżlazzjoni (20) . Speċifikament, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti, u b’mod partikolari tal-Artikolu 4(1) tal-AuslBG, qabel ma jinħareġ il-permess ta’ xogħol, l-awtorità kompetenti għandha l-obbligu li tivverifika, sistematikament, jekk is-sitwazzjoni u l-iżvilupp tas-suq tax-xogħol ma jopponux li dan l-impjieg jittieħed minn studenti li huma ċittadini ta’ pajjiż terz.
63. Għall-kuntrarju, id-dispożizzjoni tal-Artikolu 4 b(1) tal-AuslBG, li tipprovdi li dan il-permess jista’ jingħata lil tali student biss jekk il-pożizzjoni vakanti inkwistjoni ma tistax timtela minn ċittadin Awstrijak jew minn barrani li jitqies li huwa ċittadin Awstrijak, bħal ċittadin tal-Unjoni, ma tidhirx iġġustifikata fid-dawl tal-prinċipju ta’ preferenza għaċ-ċittadini tal-Unjoni, stabbilit mid-dritt tal-Unjoni u msemmi, fost oħrajn, fit-tieni subparagrafu tal-punt 1(14) tal-Anness VI tal-Protokoll.
64. Konsegwentement, leġiżlazzjoni nazzjonali li għandha l-effett li toħloq sitwazzjoni li fiha l-istudenti, li huma ċittadini ta’ pajjiż terz, koperti mid-Direttiva 2004/114, ma jiksbux, anki wara li tgħaddi l-ewwel sena ta’ residenza tagħhom, l-aċċess għas-suq tax-xogħol bħala regola ġenerali, iżda biss eċċezzjonalment, hija inkompatibbli mal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 17(1) ta’ din id-direttiva.
2. Fuq l-eżistenza ta’ ġustifikazzjoni għall-miżuri restrittivi
65. Sabiex tintwera l-eżistenza ta’ sitwazzjoni eċċezzjonali li tiġġustifika l-eżami sistematiku tas-sitwazzjoni tas-suq tax-xogħol sabiex jinħareġ permess ta’ xogħol lil student ċittadin ta’ pajjiż terz, il-fatt li jiġu invokati kunsiderazzjonijiet ġenerali dwar il-karatteristiċi tas-suq tax-xogħol tal-Istat Membru kkonċernat ma jidhirlix li huwa suffiċjenti.
66. F’dan ir-rigward, niċċara li dan l-approċċ globali ma jistax jiġi ġġustifikat suffiċjentement bl-eżistenza ta’ livell, anki għoli, ta’ qgħad fis-suq tax-xogħol nazzjonali, ħlief jekk tkun teżisti sitwazzjoni eċċezzjonali (21) . Fil-fatt, nenfasizza li d-Direttiva 2004/114 kienet ġiet adottata minkejja l-eżistenza ta’ livell ta’ qgħad mhux żgħir fl-Istati Membri tal-Unjoni kollha flimkien. Il-miżuri previsti fil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni ma jistgħux għalhekk jiġu ġġustifikati minn tali kunsiderazzjonijiet ġenerali.
67. Fir-rigward speċifikament tal-ammissibbiltà tas-sistema Awstrijaka inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jirriżula mid-deċiżjoni tar-rinviju li, fil-każ li jinqabeż in-numru massimu ffissat ta’ ħaddiema barranin, il-ħruġ ta’ permess ta’ xogħol liċ-ċittadini ta’ pajjiż terz huwa suġġett, minbarra għal eżami sistematiku tas-sitwazzjoni u l-iżvilupp tas-suq tax-xogħol, għall-applikazzjoni ta’ kundizzjonijiet supplimentari. Peress li d-Direttiva 2004/114 tipprekludi eżami sistematiku tas-sitwazzjoni tas-suq tax-xogħol, jiena tal-fehma li hija teskludi wkoll, u a fortiori, miżuri nazzjonali li jmorru lil hinn minn dan l-eżami sistematiku, u li jeżiġu minbarra dan kundizzjonijiet supplimentari tat-tip bħal dawk previsti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali sabiex jinħareġ permess ta’ xogħol.
68. Fl-aħħar nett, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, meta l-Istati Membri jadottaw miżuri ta’ applikazzjoni ta’ leġiżlazzjoni tal-Unjoni, l-awtoritaijiet nazzjonali huma obbligati li jeżerċitaw is-setgħa diskrezzjonali tagħhom b’rispett lejn il-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, li fosthom insibu l-prinċipju ta’ proporzjonalità (22) . Konformement ma’ dan il-prinċipju, il-miżuri li l-Istati Membri għandhom il-fakultà li jadottaw għandhom ikunu kapaċi li jilħqu l-għan maħsub u ma jistgħux imorru lil hinn minn dak neċessarju sabiex dan jintlaħaq (23) .
69. F’dan il-kuntest, għandu wkoll jiġi enfasizzat il-fatt li l-marġni ta’ diskrezzjoni li jgawdu minnu l-Istati Membri ma jistax jiġi użat b’mod li jikkomprometti l-għanijiet prinċipali tad-Direttiva 2004/114, bħal dawk imfakkra iktar ’il fuq (24) .
70. Fid-dawl tal-elementi esposti, għandha tkun il-qorti tar-rinviju li tivverifika jekk il-leġiżlazzjoni nazzjonali tissodisfax dawn ir-rekwiżiti sabiex tiġġustifika l-miżuri restrittivi previsti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali dwar l-aċċess għas-suq tax-xogħol Awstrijak minn studenti li huma ċittadini ta’ pajjiż terz.
V – Konklużjoni
71. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposta għad-domandi preliminari magħmulin mill-Verwaltungsgerichtshof kif ġej:
“1) Id-Direttiva tal-Kunsill 2004/114/KE, tat-13 ta’ Diċembru 2004, dwar il-kondizzjonijiet ta’ ammissjoni ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi għal skopijiet ta’ studju, skambju ta’ studenti, taħriġ bla ħlas jew servizz volontarju, ma tapplikax għal student Bulgaru sussegwentement għall-adeżjoni tar-Repubblika tal-Bulgarija mal-Unjoni Ewropea. Madankollu, b’applikazzjoni tal-prinċipju ta’ preferenza għaċ-ċittadini tal-Unjoni previst fit-tieni subparagrafu tal-punt 1(14) tal-Anness VI tal-Protokoll dwar il-kondizzjonijiet u l-arranġamenti għall-ammissjoni tar-Repubblika tal-Bulgarija u tar-Rumanija fl-Unjoni Ewropea, id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2004/114 jikkostitwixxu, matul il-perijodu transitorju previst fl-ewwel subparagrafu tal-punt 1(2) tal-Anness VI tal-imsemmi protokoll, il-livell minimu sabiex jiġu stabbiliti l-kundizzjonijiet ta’ aċċess tal-istudenti Bulgari għas-suq tax-xogħol Awstrijak. L-imsemmi prinċipju jirrikjedi, b’mod partikolari, li student Bulgaru jkun jista’ jgawdi minn tali aċċess, mhux biss taħt kundizzjonijiet favorevoli daqs dawk applikabbli għal ċittadin ta’ pajjiż terz, iżda, minbarra dan, bi prijorità fuq dan tal-aħħar.
2) Id-dritt tal-Unjoni, u b’mod partikolari l-Artikolu 17 tad-Direttiva 2004/114, jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tipprovdi għal eżami sistematiku tas-sitwazzjoni tas-suq tax-xogħol qabel il-ħruġ, lil persuna li timpjega, ta’ permess ta’ xogħol sabiex jiġi impjegat student li jkun ilu residenti fit-territorju nazzjonali għal iktar minn sena, u li, barra minn hekk, tissuġġetta l-ħruġ ta’ tali permess ta’ xogħol għal kundizzjonijiet oħra f’każ li jinqabeż in-numru massimu stabbilit ta’ barranin impjegati fit-territorju kkonċernat.”
(1) .
(2)  — ĠU L 2005, L 157, p. 29. Dan il-Protokoll jifforma parti integrali mit-Trattat bejn ir-Renju tal-Belġju, ir-Repubblika Ċeka, ir-Renju tad-Danimarka, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, ir-Repubblika tal-Estonja, ir-Repubblika Ellenika, ir-Renju ta’ Spanja, ir-Repubblika Franċiża, l-Irlanda, ir-Repubblika Taljana, ir-Repubblika ta’ Ċipru, ir-Repubblika tal-Latvja, ir-Repubblika tal-Litwanja, il-Gran Dukat tal-Lussemburgu, ir-Repubblika tal-Ungerija, ir-Repubblika ta’ Malta, ir-Renju tal-Olanda, ir-Repubblika tal-Awstrija, ir-Repubblika tal-Polonja, ir-Repubblika Portugiża, ir-Repubblika tas-Slovenja, ir-Repubblika Slovakka, ir-Repubblika tal-Finlandja, ir-Renju tal-Isvezja, ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq (l-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea) u r-Repubblika tal-Bulgarija u r-Rumanija, dwar l-adeżjoni tar-Repubblika tal-Bulgarija u tar-Rumanija mal-Unjoni Ewropea (ĠU L 2005, 157, p. 11, iktar ’il quddiem it-“Trattat ta’ Adeżjoni”).
(3)  — ĠU L 153M, p. 330.
(4)  — ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 1, p. 15
(5)  — BGBl. I, 100/2005.
(6)  — Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li kellha tkun l-Arbeitsmarktservice li tapplika fil-każ partikolari l-verżjoni ta’ din il-liġi fis-seħħ fit-30 ta’ Jannar 2008, data li fiha l-proċedura amministrattiva nazzjonali nbdiet permezz tal-introduzzjoni tat-talba mressqa fil-kawża għal permess ta’ xogħol. F’dak li jikkonċerna l-Artikolu 4 tal-AuslBG, din hija l-verżjoni ppubblikata fil-BGBl. I, 78/2007. F’dak li jirrigwarda l-Artikolu 4 b tal-AuslBG, il-verżjoni tiegħu ġiet ippubblikata fil-BGBl. I, 28/2004.
(7)  — Sentenza tal-21 ta’ Jannar 2010, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja (C-546/07, Ġabra p. I-439, punt 66 u l-ġurisprudenza ċċitata). Ara wkoll, b’analoġija u dwar l-interpretazzjoni ta’ klawżoli ta’ “standstill” fil-kuntest tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni KEE — Turkija, is-sentenza tal-15 ta’ Novembru 2011, Dereci et
(C-256/11, Ġabra p. I-11315, punt 88 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(8)  — Fi kliem ieħor, iċ-ċittadini privati jistgħu jinvokaw id-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva kontra l-Istat Membru inkwistjoni biss wara li jkun skada t-terminu ta’ traspożizzjoni. Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-5 ta’ Frar 2004, Rieser Internationale Transporte (C-157/02, Ġabra p. I-1477, punt 69).
(9)  — Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat-23 ta’ April 2009, VTB-VAB u Galatea (C-261/07 u C-299/07, Ġabra p. I-2949, punt 39 u l-ġurisprudenza ċċitata), kif ukoll dik tal-14 ta’ Jannar 2010, Plus Warenhandelsgesellschaft (C-304/08, Ġabra p. I-217, punt 29).
(10)  — Sentenza tat-18 ta’ Diċembru 1997 (C-129/96, Ġabra p. I-7411, punt 45). Ara, ukoll, is-sentenza tas-26 ta’ Mejju 2011, Stichting Natuur en Milieu et (C-165/09 sa C-167/09, Ġabra p. I-4599, punti 78 u 79 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
(11)  — Ara, b’analoġija, is-sentenza tat-23 ta’ Marzu 1983, Peskeloglou (77/82, Ġabra p. 1085, punti 11 sa 14).
(12)  — L-ewwel domanda preliminari jidher li fiha, jekk mhux qed niżbalja, ineżatezza żgħira, peress, kuntrarjament għal dak li ssostni l-qorti tar-rinviju, il-prinċipju ta’ preferenza għaċ-ċittadini tal-Unjoni jissemma ex admissis fit-tieni subparagrafu tal-punt 1(14) tal-Anness VI tal-Protokoll. Għall-kuntrarju, it-tielet subparagrafu tal-punt 1(14) ta’ dan l-anness, li jissemma fl-ewwel domanda preliminari, jipprovdi li l-ħaddiema migranti Bulgari li jirrisjedu u jaħdmu legalment fi Stat Membru ieħor ma jistgħux jiġu ttrattati b’mod iktar restrittiv minn ħaddiema migranti li ġejjin minn Stat terz.
(13)  — Dan il-prinċipju li l-atti ta’ dritt sekondarju jikkonservaw in-natura ġuridika tagħhom wara l-adeżjoni tal-Istati mal-Unjoni huwa stabbilit sew fid-dritt tal-Unjoni. Dan huwa espress, b’mod partik olari, fl-Artikolu 8(1) tal-Protokoll li jipprovdi li l-atti adottati mill-istituzzjonijiet li magħhom jirrelataw id-dispożizzjonijiet transitorji stabbiliti f'dan il-protokoll għandhom iżommu n-natura ġuridika tagħhom. Ara f’dan is-sens, is-sentenza tal-20 ta’ Settembru 1988, Spanja vs Il-Kunsill (203/86, Ġabra p. 4563, punt 5).
(14)  — Fid-dawl ta’ dan, jiena nsostni li tali trattament prijoritarju ma jikkostitwixxix diskriminazzjoni taċ-ċittadini ta’ pajjiż terz, ipprojbita mill-Artikolu 21 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea. Dan japplika wkoll meta dispożizzjonijiet tad-dritt sekondarju jiġu applikati għaċ-ċittadini ta’ pajjiż terz.
(15)  — F’dan il-kuntest huwa importanti li jiġi rrilevat ukoll li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, id-dispożizzjonijiet ta’ att ta’ adeżjoni li jippermettu deroga mir-regoli tat-Trattat huma ta’ interpretazzjoni stretta fir-rigward tad-dispożizzjonijiet ikkonċernati tat-Trattat, u għandhom jiġu limitati għal dak li huwa assolutament neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan tiegħu. Ara f’dan is-sens, is-sentenza tat-28 ta’ April 2009, Apostolides (C-420/07, Ġabra p. I-3571, punt 35 u l-ġurisprudenza ċċitata). F’din il-kawża, dan ifisser li l-istatus ta’ ċittadin Bulgaru għandu jkun differenti mill-istatus taċ-ċittadini tal-Istati Membri l-oħra mill-inqas possibbli.
(16)  — Ara, b’analoġija, is-sentenza tal-10 ta’ Frar 2011, Vicoplus et
(C-307/09 sa C-309/09, Ġabra p. I-453, punt 35).
(17)  — Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat-3 ta’ Marzu 2011, Auto Nikolovi (C-203/10, Ġabra p. I-1083, punt 61 u l-ġurisprudenza ċċitata), kif ukoll tal-24 ta’ Novembru 2011, ASNEF u FECEMD (C-468/10 u C-469/10, Ġabra p. I-12181, punt 51).
(18)  — Ara, b’mod partikolari, f’dak li jikkonċerna l-obbligu ta’ interpretazzjoni konformi, is-sentenza tat-23 ta’ April 2009, Angelidaki et
(C-378/07 sa C-380/07, Ġabra p. I-3071, punti 197 sa 207 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(19)  — Fi kliem ieħor, sitwazzjoni tista’ tiġi kklassifikata bħala eċċezzjonali f’mill-inqas tliet ipotesijiet. L-ewwel nett, jista’ jkun każ ta’ problema reġjonali, meta r-rata tal-qgħad f’reġjun hija konsiderevolment ogħla mill-medja nazzjonali. It-tieni nett, is-sitwazzjoni eċċezzjonali tista’ tkun marbuta wkoll ma’ żbilanċ settorjali, meta settur partikolari tas-suq tax-xogħol jiltaqa’ ma’ diffikultajiet kbar. It-tielet, fl-aħħar nett, fuq livell nazzjonali, is-sitwazzjoni tax-xogħol tista’ tiddeterjora b’mod eċċezzjonali. Id-deterjorament attwali tas-sitwazzjoni tax-xogħol fi Spanja jista’ jkun eżempju ta’ din l-ipotesi.
(20)  — Għandu jiġi osservat ukoll li b’digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-22 ta’ Novembru 2011, il-kawża Il-Kummissjoni vs L-Awstrija (C-568/10) tħassret mir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja. F’dik il-kawża, il-Kummissjoni kienet akkużat lir-Repubblika tal-Awstrija li naqset milli twettaq l-obbligi imposti fuqha skont l-Artikolu 17 tad-Direttiva 2004/114 billi żammet id-dritt nazzjonali kif espost hawn fuq. Il-Kummissjoni kienet irrinunzjat din il-proċedura fl-4 ta’ Ottubru 2010 minħabba l-fatt li l-Artikolu 4 tal-AuslBG kien ġie emendat fis-sens li din id-dispożizzjoni llum fiha regola li tgħid li l-ħruġ tal-permess ta’ xogħol għal studenti ċittadini ta’ pajjiż terz ma huwiex suġġett għal eżami sistematiku tas-suq tax-xogħol.
(21)  — Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 19 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(22)  — Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal-1 ta’ Diċembru 2011, Painer (C-145/10, Ġabra p. I-12533, punt 105 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(23)  — Ibidem
(punt 106 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(24)  — Ara, b’analoġija, is-sentenza Painer, iċċitata iktar ’il fuq (punt 107).