Υπόθεση T-386/14.
FIH Holding A/S
και
FIH Erhvervsbank A/S
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής
«Κρατικές ενισχύσεις – Τραπεζικός τομέας – Ενίσχυση που χορηγήθηκε στη δανική τράπεζα FIH, με τη μορφή μεταβιβάσεως των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων της τράπεζας προς μια νέα θυγατρική και εν συνεχεία αγοράς αυτών από τον δανικό οργανισμό για τη διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας – Κρατικές ενισχύσεις υπέρ των τραπεζών σε περίοδο κρίσης – Απόφαση με την οποία η ενίσχυση κηρύσσεται συμβατή με την εσωτερική αγορά – Έννοια της ενισχύσεως – Κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή – Κριτήριο του ιδιώτη πιστωτή – Υπολογισμός του ύψους της ενισχύσεως – Υποχρέωση αιτιολογήσεως»
Περίληψη – Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (έκτο τμήμα)
της 15ης Σεπτεμβρίου 2016
1.      Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Έννοια – Χορήγηση πλεονεκτήματος στους δικαιούχους – Κριτήρια εκτιμήσεως – Είσπραξη απαιτήσεων του Δημοσίου – Κριτήριο του ιδιώτη πιστωτή – Ενίσχυση που χορηγείται σε τράπεζα η οποία έχει ήδη ωφεληθεί από δημόσια εισφορά κεφαλαίου και κρατικές εγγυήσεις και η οποία αντιμετωπίζει οικονομικές δυσχέρειες
(Άρθρο 107 ΣΛΕΕ)
2.      Πράξεις των οργάνων – Αιτιολογία – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Περιεχόμενο – Απόφαση της Επιτροπής σε θέματα κρατικών ενισχύσεων
(Άρθρο 296 ΣΛΕΕ· Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 41 § 2, στοιχείο γʹ)
3.      Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Διοικητική διαδικασία – Υποχρεώσεις της Επιτροπής – Δυνατότητα του αποδέκτη των ενισχύσεων να επικαλεσθεί δικαιώματα τόσο εκτεταμένα όσο τα δικαιώματα άμυνας – Δεν υφίσταται
(Άρθρο 108 §§ 2 και 3 ΣΛΕΕ· Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 48)
1.      Για να εκτιμηθεί αν ορισμένο κρατικό μέτρο συνιστά ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 ΣΛΕΕ πρέπει να προσδιορισθεί αν η αποδέκτρια επιχείρηση άντλησε οικονομικό όφελος το οποίο δεν θα είχε αποκομίσει υπό τις συνήθεις συνθήκες της αγοράς.
Προκειμένου, συνεπώς, να κριθεί αν μια παρέμβαση δημόσιων αρχών στο κεφάλαιο επιχειρήσεως έχει τον χαρακτήρα κρατικής ενισχύσεως, πρέπει να εκτιμηθεί αν, υπό παρεμφερείς συνθήκες, ιδιώτης επενδυτής συγκρίσιμου μεγέθους με το μέγεθος των οργανισμών που διαχειρίζονται τον δημόσιο τομέα, θα μπορούσε να οδηγηθεί στη λήψη του επίμαχου μέτρου.
Όταν, πάντως, πρόκειται για περίπτωση εισπράξεως απαιτήσεων του Δημοσίου, δεν πρέπει να εξετάζεται αν οι επίμαχοι δημόσιοι οργανισμοί συμπεριφέρθηκαν όπως θα είχαν συμπεριφερθεί επενδυτές του δημόσιου τομέα των οποίων οι παρέμβαση θα έπρεπε να συγκριθεί με τη συμπεριφορά ιδιώτη επενδυτή, ο οποίος ακολουθεί διαρθρωτική, γενική ή τομεακή, πολιτική με γνώμονα την προοπτική μακροπρόθεσμης αποδοτικότητας των επενδυόμενων κεφαλαίων. Στην πραγματικότητα, οι οργανισμοί αυτοί πρέπει να συγκρίνονται με ιδιώτη πιστωτή ο οποίος προσπαθεί να επιτύχει την επιστροφή των οφειλόμενων ποσών εκ μέρους οφειλέτη που αντιμετωπίζει οικονομικές δυσχέρειες.
Στο πλαίσιο αυτό, ενδέχεται να είναι εύλογο για μια επιχείρηση η οποία έχει συμμετοχή στο κεφάλαιο εταιρίας προς την οποία έχει επίσης παράσχει εγγύηση, να υιοθετήσει μέτρα τα οποία συνεπάγονται κόστος, όταν τα μέτρα αυτά επιτρέπουν να μειωθεί σημαντικά ή και να εξαλειφθεί ο κίνδυνος απώλειας του κεφαλαίου και καταπτώσεως της εγγυήσεως. Ειδικότερα, ενδέχεται να είναι εύλογο από οικονομικής απόψεως για το εν λόγω κράτος μέλος να δεχτεί μέτρα, όπως η μεταβίβαση απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων, εφόσον τα μέτρα αυτά έχουν περιορισμένο κόστος και συνεπάγονται μειωμένους κινδύνους, ελλείψει των οποίων θα ήταν εξαιρετικά πιθανό να υποστεί ζημία μεγαλύτερη από το ανωτέρω κόστος.
Εξάλλου, το γεγονός και μόνο ότι ένα κράτος μέλος έχει ήδη πραγματοποιήσει εισφορές κεφαλαίου οι οποίες έχουν χαρακτηρισθεί ως ενισχύσεις προς κάποια επιχείρηση δεν αποκλείει, a priori, τη δυνατότητα η μεταγενέστερη εισφορά κεφαλαίου να μπορεί να χαρακτηριστεί ως επένδυση που πληροί το κριτήριο του ιδιώτη επιχειρηματία σε οικονομία της αγοράς. Αυτό που έχει καθοριστική σημασία για την ανάλυση του μεταγενέστερου μέτρου είναι το ζήτημα αν η συμπεριφορά του Κράτους ανταποκρίνεται σε κριτήριο οικονομικής ορθολογικότητας.
Τέλος, το κριτήριο του ιδιώτη επιχειρηματία σε οικονομία της αγοράς δεν αποτελεί εξαίρεση που εφαρμόζεται μόνο κατόπιν αιτήματος κράτους μέλους. Το κριτήριο αυτό, όταν είναι εφαρμοστέο, περιλαμβάνεται στα κριτήρια τα οποία οφείλει να λαμβάνει υπόψη η Επιτροπή προκειμένου να διαπιστώσει την ύπαρξη ενισχύσεως.
(βλ. σκέψεις 54-57, 59, 60, 65, 66, 74)
2.      Βλ. το κείμενο της αποφάσεως.
(βλ. σκέψεις 91-94, 100-104)
3.      Βλ. το κείμενο της αποφάσεως.
(βλ. σκέψη 99)