62021CJ0607_RES
Zaak C‑607/21
XXX
tegen
Belgische Staat
[verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door de Raad van State (België)]
Arrest van het Hof (Eerste kamer) van 10 april 2025
„Prejudiciële verwijzing – Burgerschap van de Unie – Richtlijn 2004/38/EG – Recht van vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten voor de burgers van de Unie en hun familieleden – Artikel 3 – Begunstigden – Artikel 2, punt 2, onder d) – Familielid – Rechtstreekse bloedverwant in opgaande lijn van de partner van een burger van de Unie die ten laste is van die burger van de Unie en/of die partner – Beoordeling van de voorwaarde inzake het ‚ten laste’ zijn – Relevante datum om de materiële afhankelijkheid vast te stellen – Artikel 10 – Voorwaarden voor de afgifte van een verblijfskaart – Declaratoire aard van een verblijfskaart – Aanvraag voor een verblijfskaart in de gastlidstaat meerdere jaren na het vertrek uit het land van oorsprong – Gevolgen van een situatie van onregelmatig verblijf op grond van de nationale regelgeving voor de beoordeling van de voorwaarde inzake het ‚ten laste’ zijn”
Burgerschap van de Unie – Recht om vrij op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven – Richtlijn 2004/38 – Begunstigden – Derdelander die rechtstreekse bloedverwant in opgaande lijn is van de partner van een burger van de Unie en die ten laste is van die burger van de Unie en/of die partner – Betrokken derdelander die zich in de gastlidstaat voegt bij die partner en die burger, beiden Unieburgers – Betrokken lidstaat die de lidstaat is van de nationaliteit van de burger bij wie hij zich wenst te voegen maar niet van de nationaliteit van zijn partner – Daaronder begrepen
[Richtlijn 2004/38 van het Europees Parlement en de Raad, art. 2, punt 2, art. 3, lid 1, en art. 7, lid 1, onder a), b), en c), en lid 2]
(zie punten 28‑34)
Burgerschap van de Unie – Recht om vrij op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven – Richtlijn 2004/38 – Begunstigden – Derdelander die rechtstreekse bloedverwant in opgaande lijn is van de partner van een burger van de Unie en die ten laste is van die burger van de Unie en/of die partner – Voorwaarde van afhankelijkheid – Beoordeling in het licht van de situatie van die bloedverwant in opgaande lijn in zijn land van oorsprong op de datum van zijn vertrek op basis van documenten die voor die datum zijn afgegeven – Verstrijken van meerdere jaren tussen de datum van aankomst in de gastlidstaat en de datum van indiening van een aanvraag voor een verblijfskaart – Beoordeling in het licht van de situatie van die bloedverwant in opgaande lijn in de gastlidstaat op de datum van indiening van die aanvraag voor een verblijfskaart
[Richtlijn 2004/38 van het Europees Parlement en de Raad, art. 2, punt 2, onder d), art. 7, lid 2, en art. 10]
(zie punten 35‑59, dictum 1)
Burgerschap van de Unie – Recht om vrij op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven – Richtlijn 2004/38 – Verblijfsrecht dat is afgeleid van de rechten die een Unieburger geniet – Begunstigden – Derdelander die rechtstreekse bloedverwant in opgaande lijn is van de partner van een burger van de Unie en die ten laste is van die burger van de Unie en/of die partner – Bewijs dat aan de voorwaarde van de afhankelijkheidsverhouding is voldaan zowel op de datum van zijn aankomst in de gastlidstaat als op de datum van zijn aanvraag voor een verblijfskaart meerdere jaren na zijn aankomst – Daaronder begrepen – Voorwaarden – Onregelmatig verblijf van de betrokken bloedverwant in de gastlidstaat op de datum van zijn aanvraag – Geen invloed
[Richtlijn 2004/38 van het Europees Parlement en de Raad, art. 2, punt 2, onder d), art. 7, lid 2, en art. 10]
(zie punten 61‑66, dictum 2)
Samenvatting
Naar aanleiding van een verzoek om een prejudiciële beslissing in het kader van een geding over een aanvraag voor een verblijfskaart die door een rechtstreekse bloedverwant in opgaande lijn van de partner van een Unieburger is ingediend, verduidelijkt het Hof de beoordeling van de voorwaarde inzake de afhankelijkheidsverhouding tussen die rechtstreekse bloedverwant in opgaande lijn en die burger of zijn partner met het oog op de verkrijging van een afgeleid verblijfsrecht op grond van richtlijn 2004/38 (
1
).
XXX, die de Marokkaanse nationaliteit heeft, is de moeder van een Belgisch onderdaan die in België woont met zijn partner N.E.K., die de Nederlandse nationaliteit heeft en die met de zoon van XXX in 2005 in België een formele verklaring van samenwoning heeft afgelegd.
In juli 2011 kwam XXX binnen op het Belgische grondgebied en in september 2011 heeft zij als rechtstreekse bloedverwant in opgaande lijn ten laste van haar zoon bij de Belgische autoriteiten een aanvraag voor een verblijfskaart ingediend.
Nadat dit verzoek was afgewezen wegens een wijziging van het Belgische recht inzake gezinshereniging, heeft XXX in 2015 een tweede aanvraag voor een verblijfskaart ingediend, ditmaal als familielid van N. E. K.
Die nieuwe aanvraag werd afgewezen op grond dat, ten eerste, XXX niet had aangetoond dat de familieleden bij wie zij zich wenste te voegen over voldoende bestaansmiddelen beschikten om haar ten laste te nemen en, ten tweede, de documenten ten bewijze van het bestaan van een afhankelijkheidsverhouding te oud waren. Die afwijzing en het bijbehorende bevel om het Belgisch grondgebied te verlaten werden bevestigd door de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen (België).
Een derde aanvraag voor een verblijfskaart die XXX in 2017 als familielid van de partner van haar zoon had ingediend, werd eveneens afgewezen omdat de Belgische autoriteiten van mening waren dat de documenten uit 2010 en 2011 ten bewijze van de afhankelijkheid van XXX, te oud waren.
Bij een arrest van augustus 2019 van de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen werd die afwijzing bevestigd op grond dat de door XXX overgelegde documenten wel leken aan te tonen dat er in 2010 en 2011 sprake was van een situatie van financiële afhankelijkheid maar dat daaruit niet bleek dat er op de datum van haar aanvraag voor een verblijfskaart sprake was van een dergelijke situatie.
De verwijzende rechter, bij wie beroep tegen dat arrest is ingesteld, heeft beslist het Hof vragen te stellen over het relevante tijdstip voor de beoordeling van de voorwaarde inzake de afhankelijkheidsverhouding en over de eventuele gevolgen voor deze beoordeling van het illegale verblijf van verzoeker op het grondgebied van de gastlidstaat.
Beoordeling door het Hof
Vooraf verduidelijkt het Hof dat rechtstreekse bloedverwanten in opgaande lijn die ten laste zijn van de partner van een Unieburger die in een lidstaat verblijft waarvan hij niet de nationaliteit heeft, worden geacht voor de toepassing van de door richtlijn 2004/38 gewaarborgde rechten, familieleden te zijn van een Unieburger, voor zover het geregistreerd partnerschap voldoet aan de criteria van artikel 2, punt 2, onder b), van die richtlijn. In casu lijkt de verwijzende rechter ervan uit te gaan dat de in 2005 afgelegde verklaring van samenwoning de sluiting van een dergelijk partnerschap vormt en is richtlijn 2004/38 dus van toepassing. Indien XXX kan aantonen dat zij ten laste is van het huishouden van de gezinshereniger in de zin van artikel 2, punt 2, onder d), van die richtlijn, kan zij zich derhalve beroepen op de door die richtlijn gewaarborgde rechten, zoals het in artikel 7, lid 2, van die richtlijn gewaarborgde verblijfsrecht van meer dan drie maanden.
In de eerste plaats volgt wat de grond van de zaak betreft volgens het Hof uit richtlijn 2004/38 (
2
) dat de bevoegde autoriteit, om vast te stellen of de rechtstreekse bloedverwant in opgaande lijn van de partner van een Unieburger ten laste is van die Unieburger en/of die partner, rekening moet houden met zowel de situatie van die bloedverwant in opgaande lijn in zijn land van oorsprong op de datum waarop hij dat land heeft verlaten en zich bij die Unieburger in de gastlidstaat heeft gevoegd, in voorkomend geval op basis van documenten die vóór die datum zijn afgegeven, als met de situatie van die bloedverwant in opgaande lijn in die lidstaat op de datum van indiening van een aanvraag voor een verblijfskaart, wanneer tussen die twee data meerdere jaren zijn verstreken.
Om tot deze vaststelling te komen onderzoekt het Hof om te beginnen op welke datum de voorwaarde inzake de afhankelijkheidsverhouding van artikel 2, punt 2, onder d), van richtlijn 2004/38 moet worden beoordeeld. In dit verband moet de bevoegde nationale autoriteit in een situatie waarin er tussen het vertrek van de derdelander uit zijn land van oorsprong en zijn aanvraag voor een verblijfskaart meerdere jaren liggen, in het kader van de administratieve procedure van artikel 10 van richtlijn 2004/38 een verblijfskaart verstrekken aan de aanvrager-derdelander na te hebben nagegaan dat die derdelander voldoet aan de voorwaarden voor een verblijfsrecht van meer dan drie maanden (
3
), en met name of hij onder het begrip „familielid” in de zin van deze richtlijn valt. Zou de nationale bevoegde autoriteit in een dergelijke situatie bij het onderzoek van de aanvraag voor een verblijfskaart niet nagaan of de rechtstreekse bloedverwant in opgaande lijn van een partner van een Unieburger, die zich enkele jaren vóór de indiening van die aanvraag fysiek bij die persoon in de gastlidstaat heeft gevoegd, op het tijdstip van de indiening van de aanvraag inderdaad ten laste is van die Unieburger en/of zijn partner (
4
), dan zou het risico bestaan dat aan die bloedverwant in opgaande lijn een verblijfskaart wordt verstrekt zonder dat hij de voorwaarden (
5
) vervult voor een verblijfsrecht van meer dan drie maanden en dus om een verblijfskaart in die lidstaat te verkrijgen. Bijgevolg moet de derdelander bij de indiening van de aanvraag voor een verblijfskaart aantonen dat hij beschikt over de hoedanigheid van „rechtstreekse bloedverwant in opgaande lijn ten laste” in de zin van artikel 2, punt 2, onder d), van richtlijn 2004/38.
Vervolgens verduidelijkt het Hof dat in een dergelijke situatie, waarin er meerdere jaren zijn verstreken tussen de aankomst van de rechtstreekse bloedverwant in opgaande lijn van de partner van de Unieburger in de gastlidstaat, en de indiening van zijn aanvraag voor een verblijfskaart, die bloedverwant in opgaande lijn ook moet aantonen dat hij ten laste is van die burger of die partner op de datum van aankomst op het grondgebied van de betrokken lidstaat. Zou de controle van de voorwaarde inzake de afhankelijkheidsverhouding beperkt worden tot de situatie van de rechtstreekse bloedverwant in opgaande lijn in de gastlidstaat op de datum van indiening van de aanvraag voor een verblijfskaart, dan zou deze bloedverwant in opgaande lijn een dergelijke kaart namelijk kunnen verkrijgen terwijl hij op de datum waarop hij zich fysiek bij de Unieburger heeft gevoegd niet voldeed aan de voorwaarden voor een verblijfsrecht voor meer dan drie maanden, hetgeen overigens ook in strijd zou zijn met de doelstellingen van richtlijn 2004/38. In het bijzonder zou een dergelijke beperkte controle het risico met zich meebrengen dat het aantal potentiële begunstigden van de door deze richtlijn verleende rechten wordt uitgebreid, waardoor afbreuk wordt gedaan aan de wil van de Uniewetgever, alsook het risico dat de vereisten van die richtlijn worden omzeild.
Het Hof voegt daaraan toe dat die risico’s evenwel niet bestaan wanneer de rechtstreekse bloedverwant in opgaande lijn het grondgebied van de gastlidstaat is binnengekomen en daar aanvankelijk heeft verbleven op grond van een autonoom of afgeleid verblijfsrecht dat naar Unierecht kan worden toegekend op grond van een andere bepaling dan artikel 7, lid 2, van richtlijn 2004/38 of op grond van het nationale recht. In een dergelijke situatie hoeft die bloedverwant in opgaande lijn dus slechts het bewijs te leveren dat hij op de datum van de indiening van zijn aanvraag voor een verblijfskaart ten laste is van de Unieburger en/of diens partner in die lidstaat.
Wat ten slotte de wijze betreft waarop de belanghebbende kan aantonen dat hij de hoedanigheid heeft van „rechtstreekse bloedverwant in opgaande lijn ten laste” (
6
), bepaalt artikel 10, lid 2, onder d), enkel dat de lidstaten voor de afgifte van de verblijfskaart stukken moeten vragen ter staving dat is voldaan aan de voorwaarden van artikel 2, punt 2, onder d), en dus ook aan de voorwaarde inzake de afhankelijkheidsverhouding. Bij gebreke van nadere bepalingen over de wijze waarop dat bewijs kan worden geleverd, moet worden geoordeeld dat dit met elk passend middel kan gebeuren. In dit verband mogen de documenten die in het verleden zijn afgegeven en die het bestaan aantonen van een afhankelijkheidssituatie in het land van oorsprong van die rechtstreekse bloedverwant in opgaande lijn op de datum waarop hij zich fysiek heeft gevoegd bij die Unieburger en diens partner, niet als te oud worden beschouwd.
In de tweede plaats heeft het Hof voor recht verklaard dat een rechtstreekse bloedverwant in opgaande lijn van de partner van een Unieburger, die kan aantonen dat hij zowel op de datum van zijn aanvraag voor een verblijfskaart, die meerdere jaren na zijn aankomst in de gastlidstaat is ingediend, als op de datum van die aankomst, ten laste was van die Unieburger en/of die partner, krachtens richtlijn 2004/38 (
7
) aanspraak kan maken op een verblijfsrecht van meer dan drie maanden dat is afgeleid van de rechten van een Unieburger en dat wordt vastgesteld door de afgifte van een verblijfskaart, indien die Unieburger voldoet aan de voorwaarden van artikel 7 van die richtlijn. Dat verblijfsrecht kan niet worden geweigerd omdat de rechtstreekse bloedverwant in opgaande lijn op de datum van die aanvraag op grond van de nationale regelgeving onregelmatig verbleef op het grondgebied van die lidstaat.
Op dit punt merkt het Hof in het bijzonder op dat voor de toepassing van richtlijn 2004/38 bij rechtstreekse bloedverwanten in opgaande lijn weliswaar de voorwaarde geldt van de afhankelijkheidsverhouding die in wezen wordt bedoeld in artikel 2, punt 2, onder d), maar dat de hoedanigheid van „familielid” in de zin van die bepaling niet afhangt van het bestaan van een „regelmatig verblijf” in de gastlidstaat.
(
1
)	Richtlijn 2004/38/EG van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 betreffende het recht van vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten voor de burgers van de Unie en hun familieleden, tot wijziging van verordening (EEG) nr. 1612/68 en tot intrekking van de richtlijnen 64/221/EEG, 68/360/EEG, 72/194/EEG, 73/148/EEG, 75/34/EEG, 75/35/EEG, 90/364/EEG, 90/365/EEG en 93/96/EEG (PB 2004, L 158, blz. 77, met rectificaties in PB 2004, L 229, blz. 35, en PB 2018, L 94, blz. 32). Meer in het bijzonder is die voorwaarde inzake de afhankelijkheidsverhouding neergelegd in artikel 2, punt 2), onder d), van richtlijn 2004/38.
(
2
)	Het Hof baseert zich op artikel 2, punt 2, onder d), van richtlijn 2004/38, gelezen in samenhang met artikel 7, lid 2, en artikel 10 van die richtlijn.
(
3
)	Op grond van artikel 7, lid 2, van richtlijn 2004/38.
(
4
)	In de zin van artikel 2, punt 2, onder d), van richtlijn 2004/38.
(
5
)	Artikel 7, lid 2, van richtlijn 2004/38.
(
6
)	In de zin van artikel 2, punt 2, onder d), van richtlijn 2004/38.
(
7
)	Het Hof baseert zich op artikel 7, lid 2, van richtlijn 2004/38, gelezen in samenhang met artikel 2, punt 2, onder d), en artikel 10 van die richtlijn.