Zaak T‑504/18
XG
tegen
Europese Commissie
Arrest van het Gerecht (Eerste kamer) van 19 december 2019
„Personeel van een particuliere onderneming die informaticadiensten verricht binnen de instelling – Weigering van toegang tot de gebouwen van de Commissie – Bevoegdheid van degene die de handeling heeft vastgesteld”
1.      Beroep tot nietigverklaring – Beroep dat beweerdelijk een geschil van contractuele aard betreft – Beroep tegen een brief van een instelling die losstaat van de contractuele verhouding tussen die instelling en verzoeker – Ontvankelijkheid
(Art. 263 en 288 VWEU)
(zie punten 54‑56, 60‑66)
2.      Instellingen van de Europese Unie – Uitoefening van de bevoegdheden – Delegatie – Voorwaarden – Besluit dat niet afkomstig is van de bevoegde autoriteit of van een autoriteit die persoonlijk is gemandateerd – Onbevoegdheid van degene die het bestreden besluit heeft vastgesteld – Nietigverklaring van het besluit
(zie punten 80‑84, 87‑91, 93, 94, 96)
Samenvatting
In het arrest XG/Commissie (T‑504/18) van 19 december 2019 heeft het Gerecht een besluit van de Commissie tot handhaving van de weigering om verzoeker toegang te verlenen tot haar gebouwen nietig verklaard op grond van de onbevoegdheid van degene die dit besluit had vastgesteld.
De Nationale Veiligheidsoverheid (NVO) had een negatief veiligheidsadvies afgegeven voor verzoeker, een werknemer van een vennootschap die met de Europese Unie een raamovereenkomst heeft gesloten voor de verlening van informaticadiensten aan de Commissie. Ingevolge die raamovereenkomst had het personeel dat in de gebouwen van de aanbestedende dienst werd tewerkgesteld het recht op toegang op voorwaarde dat door de Belgische autoriteiten een positief veiligheidsadvies was afgegeven.
Naar aanleiding van het negatieve veiligheidsadvies heeft verzoeker zich gewend tot het bevoegde Belgische beroepsorgaan, dat van oordeel was dat het advies geen rechtsgrondslag had en dat het bijgevolg niet bevoegd was om uitspraak te doen over de gegrondheid van dat advies.
Na de mededeling van het besluit van het beroepsorgaan heeft de Commissie in een brief van 3 juli 2018 (hierna: „bestreden besluit”) de werkgever van verzoeker ervan in kennis gesteld dat het verbod van toegang tot de gebouwen van de Commissie voor verzoeker werd gehandhaafd op grond van artikel 3 van besluit 2015/443(1), omdat het negatieve advies van de NVO niet door het beroepsorgaan nietig was verklaard. Deze brief was ondertekend door het hoofd van de eenheid Informatiebeveiliging binnen de directie Veiligheid van het directoraat-generaal Personele Middelen en Veiligheid van de Commissie. Verzoeker heeft beroep tot nietigverklaring van het bestreden besluit ingesteld.
Met betrekking tot de vraag of het bestreden besluit kan worden losgekoppeld van het contractuele kader waarin het is vastgesteld, heeft het Gerecht geoordeeld dat dit besluit een handeling vormt die kan worden geacht buiten de raamovereenkomst te vallen en die vatbaar is voor beroep krachtens artikel 263 VWEU. Het bestreden besluit is namelijk door de Commissie vastgesteld op grond van besluit 2015/443, dat deze instelling eigen bevoegdheden verleent om met name de veiligheid binnen haar gebouwen te waarborgen. Voorts doet het bestreden besluit, door het verbod voor verzoeker op toegang tot de gebouwen van de Commissie te handhaven, eenzijdig en buiten het contractuele kader dwingende rechtsgevolgen ontstaan voor de situatie van een derde, zodat het een handeling van openbaar gezag vormt.
Het Gerecht heeft met betrekking tot het middel inzake de onbevoegdheid van degene die het bestreden besluit heeft vastgesteld, geoordeeld dat degene die dat besluit heeft ondertekend niet bevoegd was om het bestreden besluit overeenkomstig de vereisten van besluit 2015/443 vast te stellen. Uit het bestreden besluit blijkt namelijk dat de ambtenaar van de Commissie persoonlijk en schriftelijk door de directeur-generaal Personele Middelen en Veiligheid moet zijn gemandateerd om een besluit houdende een toegangsverbod zoals het bestreden besluit vast te stellen.
Bij de behandeling van de vraag of degene die het bestreden besluit heeft ondertekend geen tekenbevoegdheid had gekregen, heeft het Gerecht er bovendien aan herinnerd dat bij een verlening van tekenbevoegdheid geen bevoegdheid wordt overgedragen aan de gedelegeerde, die uitsluitend wordt gemachtigd om in eigen naam en onder de verantwoordelijkheid van de delegans het document op te stellen en te ondertekenen waarin een besluit is neergelegd dat inhoudelijk door de delegans wordt vastgesteld. Voorts moet een delegatie van tekenbevoegdheid betrekking hebben op duidelijk omschreven beheers- of bestuursmaatregelen.
In casu heeft het Gerecht in de eerste plaats opgemerkt dat de bevoegdheden die zijn vermeld in het door de Commissie overgelegde document, dat een beschrijving bevat van de functie die wordt uitgeoefend door degene die het bestreden besluit heeft ondertekend, niet noodzakelijkerwijs de bevoegdheid omvatten tot uitvaardiging van verboden op de toegang tot de gebouwen van de Commissie. In de tweede plaats heeft het Gerecht vastgesteld dat dit document niet was ondertekend en dat de daarin opgenomen beschrijving van de bevoegdheden van degene die het bestreden besluit had ondertekend vanwege het algemene karakter ervan niet voldeed aan het vereiste van duidelijkheid dat geldt voor de vaststelling van maatregelen waarbij tekenbevoegdheid wordt gedelegeerd. In de derde plaats is een dergelijke delegatie van tekenbevoegdheid onverenigbaar met besluit 2015/443, dat voor de vaststelling van een maatregel tot ontzegging van de toegang een uitdrukkelijk persoonlijk mandaat van de directeur van het DG Personele Middelen en Veiligheid vereist. In die omstandigheden heeft het Gerecht geoordeeld dat de persoon die het bestreden besluit heeft ondertekend, niet bevoegd was om dat besluit vast te stellen.
Na te hebben herinnerd aan zijn rechtspraak volgens welke in het geval dat zich een geschil ontvouwt tussen een instelling en haar personeel en dit geschil de door het Statuut van de ambtenaren van de Europese Unie of een regel van behoorlijk bestuur aan dat personeel toegekende waarborgen in het gedrang brengt, de onbevoegdheid van degene die de bestreden handeling heeft vastgesteld niet noodzakelijkerwijs nietigverklaring van die handeling meebrengt wanneer de verzoekende partij niet heeft aangetoond dat afbreuk is gedaan aan een haar toegekende waarborg, heeft het Gerecht tot slot geoordeeld dat deze rechtspraak niet mag worden uitgebreid tot de betrekkingen tussen de Commissie en derden, aangezien die niet tot de administratie behoren en dus geen aanspraak kunnen maken op de waarborgen die de ambtenaren van de Unie aan hun statuut ontlenen.
1      Besluit (EU, Euratom) 2015/443 van de Commissie van 13 maart 2015 betreffende veiligheid binnen de Commissie (PB 2015, L 72, blz. 41). Artikel 3 bevat de bepalingen en beginselen die de Commissie bij de uitvoering van het besluit in acht moet nemen.