62023CO0058
DIGRIET TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tmien Awla)
27 ta’ Settembru 2023 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Artikolu 99 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja – Spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja – Politika tal-ażil – Proċeduri komuni għall-għoti u għall-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali – Direttiva 2013/32/UE – Artikoli 22 u 23 – Dritt għall-għajnuna legali u għar-rappreżentanza – Artikolu 46(4) – Terminu raġonevoli għall-preżentata ta’ rikors – Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Dritt għal rimedju effettiv quddiem qorti – Ċaħda ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali, peress li manifestament infondata, permezz ta’ proċedura mħaffa”
Fil-Kawża C‑58/23 [Abboudnam] (
i
),
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Upravno sodišče (il-Qorti Amministrattiva, is-Slovenja), permezz ta’ deċiżjoni tal‑31 ta’ Jannar 2023, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fis‑6 ta’ Frar 2023, fil-proċedura
Y.N.
vs
Republika Slovenija,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tmien Awla),
komposta minn M. Safjan, President tal-Awla, N. Piçarra (Relatur) u N. Jääskinen, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: T. Ćapeta,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstemgħet l-Avukata Ġenerali, li tagħti deċiżjoni permezz ta’ digriet motivat, konformement mal-Artikolu 99 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja,
tagħti l-preżenti
Digriet
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 46(4) tad-Direttiva 2013/32/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Ġunju 2013 dwar proċeduri komuni għall-għoti u l-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali (ĠU 2013, L 180, p. 60), moqri flimkien mal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn Y.N. u r-Republika Slovenija (ir-Repubblika tas-Slovenja), fir-rigward tad-deċiżjoni tal-Ministeru għall-Intern tas-Slovenja (iktar ’il quddiem il-“Ministeru għall-Intern”) li jiċħad bħala manifestament infondat, permezz ta’ proċedura mħaffa, l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali mressqa minn Y.N. (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali”).
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3
Il-premessi 20, 23, 25, u 50 tad-Direttiva 2013/32 jiddikjaraw:
“(20)
F’ċirkostanzi definiti b’mod ċar fejn applikazzjoni x’aktarx li hi bla bażi […], l-Istati Membri għandhom ikunu jistgħu jgħaġġlu l-proċedura ta’ eżami, b’mod partikolari billi jiġu introdotti limiti ta’ żmien iqsar, iżda raġonevoli, għal ċerti passi proċedurali, mingħajr preġudizzju għal eżami adegwat u sħiħ u l-aċċess effettiv tal-applikant għal prinċipji bażiċi u garanziji previsti f’din id-Direttiva.
[…]
(23)
Fi proċeduri ta’ appelli, suġġetti għal ċerti kundizzjonijiet, l-applikanti għandhom jingħataw assistenza legali mingħajr ħlas u rappreżentanza minn persuni kompetenti li jipprovduhom taħt il-liġi nazzjonali. Barra minn hekk, fl-istadji kollha tal-proċedura, l-applikanti għandhom ikollhom id-dritt li jikkonsultaw, bi spiża tagħhom, konsulenti legali jew kunsillieri ammessi jew permessi għal tali skop taħt il-liġi nazzjonali.
[…]
(25)
Fl-interess ta’ rikonoxximent korrett dawk il-persuni fil-bżonn ta’ protezzjoni bħala rifuġjati fis-sens tal-Artikolu 1 tal-[Konvenzjoni dwar l-Istatus tar-Refuġjati, iffirmata f’Genève fit-28 ta’ Lulju 1951 (Ġabra tat-trattati tan-Nazzjonijiet Uniti, Vol. 189, p. 150, Nru 2545 (1954)), issupplimentat u emendat bil-Protokoll dwar l-Istatus tar-Refuġjati, konkluż fi New York fil-31 ta’ Jannar 1967] jew bħala persuni eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja, kull applikant għandu jkollu aċċess effettiv għall-proċeduri, l-opportunità li jikkopera u jikkomunika sewwa mal-awtoritajiet kompetenti sabiex jippreżenta l-fatti relevanti tal-każ tiegħu u l-garanziji proċedurali suffiċjenti sabiex isegwi l-każ tiegħu matul l-istadji kollha tal-proċedura. Barra minn hekk, il-proċedura li fiha tiġi eżaminata applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali għandha normalment tagħti lil applikant għall-inqas […] aċċess għas-servizzi ta’ interpretu sabiex ikun jista’ jippreżenta l-każ tiegħu jekk jiġi intervistat mill-awtoritajiet, […] l-opportunità li jikkonsulta ma’ konsulent legali jew konsulent ieħor; id-dritt li jiġi nfurmat dwar il-pożizzjoni legali tiegħu f’mumenti deċiżivi matul il-proċedura, f’ilsien li jifhem jew raġonevolment ikun mistenni jifhem u, fil-każ ta’ deċiżjoni negattiva, id-dritt għal rimedju effettiv quddiem qorti jew tribunal.
[…]
(50)
Ikun jirrifletti prinċipju bażiku tal-liġi tal-Unjoni li d-deċiżjonijiet meħuda fir-rigward ta’ applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali […] jkunu suġġetti għal rimedju effettiv quddiem qorti jew tribunal.”
4
L-Artikolu 12 ta’ din id-direttiva, intitolat “Garanziji għall-applikanti”, jipprovdi:
“1.   Fir-rigward tal-proċeduri provduti fil-Kapitolu III, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-applikanti kollha jgawdu l-garanziji li gejjin:
[…]
(b)
għandhom jirċievu s-servizzi ta’ interpretu sabiex jippreżentaw il-każ tagħhom quddiem l-awtoritajiet kompetenti meta dan ikun meħtieġ. L-Istati Membri għandhom jikkunsidraw bħala meħtieġ l-għoti ta’ dawn is-servizzi għall-inqas meta l-applikant huwa intervistat kif imsemmi fl-Artikoli 14 sa 17 u 34 u meta ma tkunx tista’ tiġi żgurata komunikazzjoni adegwata mingħajr dawn is-servizzi. F’dan il-każ u f’każijiet oħra fejn l-awtoritajiet kompetenti jsejħu lill-applikant, dawn is-servizzi għandhom jiġu mħallsa minn fondi pubbliċi;
[…]
2.   Fir-rigward tal-proċeduri previsti fil-Kapitolu V, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-applikanti kollha igawdu garanziji ekwivalenti għal dawk imsemmija fil-paragrafu 1(b) sa (e).”
5
L-Artikolu 20(1) tal-imsemmija direttiva jipprevedi li l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-assistenza legali u r-rappreżentanza mingħajr ħlas jingħataw meta dawn jintalbu fil-kuntest tal-proċeduri ta’ appell imsemmija fl-Artikolu 46 tagħha.
6
L-Artikolu 22(1) tal-istess direttiva jiggarantixxi lill-applikanti l-possibbiltà effettiva li jikkonsultaw, bi spejjeż tagħhom stess, konsulent legali jew konsulent ieħor irrikonoxxut bħala tali jew awtorizzat għal dan il-għan bis-saħħa tad-dritt nazzjonali, dwar materji relatati mal-applikazzjonijiet tagħhom għal protezzjoni internazzjonali, fl-istadji proċedurali kollha, inkluż wara deċiżjoni negattiva.
7
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 23(1) tad-Direttiva 2013/32 jippreċiża li l-konsulent legali jew dan il-konsulent ieħor għandhom ikollhom “aċċess għall-informazzjoni li tinsab fil-fajl tal-applikant li fuq il-bażi tiegħu jkun hemm jew tkun ser tittieħed deċiżjoni”.
8
Intitolat “Id-dritt għal rimedju effettiv”, l-Artikolu 46(1) u (4) ta’ din id-direttiva jipprevedi:
“1.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-applikanti jkollhom id-dritt għal rimedju effettiv quddiem qorti jew tribunal, kontra dawn li ġejjin:
(a)
deċiżjoni meħuda dwar l-applikazzjoni tagħhom għall-protezzjoni internazzjonali […]
[…]
4.   L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu limiti ta’ żmien raġonevoli u regoli meħtieġa oħra għall-applikant sabiex jeżerċita d-dritt tiegħu għal rimedju effettiv skont il-paragrafu 1. Il-limiti ta’ żmien ma għandhomx jagħmlu tali eżerċizzju impossibbli jew eċċessivament diffiċli.”
Id-dritt Sloven
9
L-ewwel sentenza tal-Artikolu 70(1) taż-Zakon o mednarodni zaščiti (il-Liġi dwar il-Protezzjoni Internazzjonali), tal‑4 ta’ Marzu 2016 (Uradni list RS, Nru 16/17, iktar ’il quddiem iż-“ZMZ‑1”), tiffissa terminu ta’ ħmistax‑il jum, min-notifika ta’ deċiżjoni amministrattiva ta’ korp kompetenti, għat-tressiq ta’ appell kontra din id-deċiżjoni quddiem l-Upravno sodišče (il-Qorti Amministrattiva, is-Slovenja). Meta tali deċiżjoni tiġi adottata permezz ta’ proċedura mħaffa, it-tieni sentenza ta’ dan l-Artikolu 70(1) tnaqqas dan it-terminu għal tlett ijiem min-notifika ta’ din id-deċiżjoni.
10
Mill-Artikolu 111(2) u (4) taż-Zakon o pravdnem postopku (il-Liġi dwar il-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili), tal‑15 ta’ Marzu 1999 (Uradni list RS, Nru 73/07), moqri flimkien mal-Artikolu 22(1) taż-Zakon o upravnem sporu (il-Liġi dwar il-Kontenzjuż Amministrattiv), tat‑28 ta’ Settembru 2006 (Uradni list RS, Nru 105/06), jirriżulta li, jekk jiġi ffissat terminu f’jiem, dan it-terminu jibda jiddekorri mill-ewwel jum wara dak tan-notifika jew tal-komunikazzjoni tal-imsemmija deċiżjoni. Jekk l-aħħar jum tal-imsemmi terminu jkun nhar ta’ Sibt, nhar ta’ Ħadd jew btala pubblika prevista mil-liġi nazzjonali, l-istess terminu jiskadi ma tmiem l-ewwel jum ta’ xogħol segwenti.
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
11
Id-deċiżjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li permezz tagħha l-Ministeru għall-Intern ċaħad bħala manifestament inammissibbli l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali mressqa minn Y.N., ċittadin Marokkin, ġiet adottata permezz ta’ proċedura mħaffa. Konformement mat-tieni sentenza tal-Artikolu 70(1) taż-ZMZ‑1, it-terminu għal appell kontra tali deċiżjoni tnaqqas minn ħmistax‑il jum għal tlett ijiem mid-data tan-notifika ta’ din id-deċiżjoni.
12
Y.N. adixxa lill-Upravno sodišče (il-Qorti Amministrattiva), il-qorti tar-rinviju, b’rikors kontra d-deċiżjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali, billi sostna, minn naħa, li, peress li n-notifika ta’ din id-deċiżjoni seħħet fit‑23 ta’ Diċembru 2022, lejliet week-end btala, it-terminu effettiv biex din id-deċiżjoni tiġi appellata tnaqqas għal jum ta’ xogħol wieħed biss. Min-naħa l-oħra, minkejja li jitkellem biss bl-Għarbi, huwa ma kellux interpretu għad-dispożizzjoni tiegħu u għalhekk ma kienx f’qagħda li jikkomunika b’mod effettiv mal-mandatarju tiegħu, fejn il-konverżazzjonijiet bejniethom jammontaw għal skambju ta’ messaġġi qosra (SMS) bl-użu ta’ traduttur elettroniku. Dawn iċ-ċirkustanzi ma ppermettewlux jipprepara r-rikors tiegħu b’mod effettiv, bi ksur tad-dritt tiegħu għal rimedju ġudizzjarju effettiv.
13
Il-qorti tar-rinviju tikkonferma li, f’dan il-każ, l-aħħar jum tat-terminu għall-preżentata ta’ rikors, li beda jiddekorri fl‑24 ta’ Diċembru 2022, kien is‑26 ta’ Diċembru 2022, jum ta’ btala fis-Slovenja, fejn għalhekk dan it-terminu kien skada fi tmiem l-ewwel jum ta’ xogħol wara, jiġifieri s‑27 ta’ Diċembru 2022.
14
Din il-qorti tirrileva, barra minn hekk, li ċ-ċirkustanzi tal-każ huma differenti minn dawk tal-kawża li tat lok għas-sentenza tad‑9 ta’ Settembru 2020, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Ċaħda ta’ talba ulterjuri – Terminu għall-preżentata ta’ rikors) (C‑651/19, EU:C:2020:681), li fih il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 46 tad-Direttiva 2013/32, moqri fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta, ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tissuġġetta l-preżentata ta’ rikors ġudizzjarju kontra deċiżjoni li tiċħad bħala inammissibbli talba ulterjuri ta’ protezzjoni internazzjonali għal terminu ta’ dekadenza ta’ għaxart ijiem, inklużi l-btajjel pubbliċi, min-notifika ta’ tali deċiżjoni, bil-kundizzjoni li l-applikanti għal protezzjoni internazzjonali jistgħu, f’tali terminu, jeżerċitaw b’mod effettiv il-garanziji u drittijiet proċedurali rrikonoxxuti lilhom mid-Direttiva 2013/32.
15
Filwaqt li taċċetta li t-terminu għal preżentata ta’ rikors kontra deċiżjoni ta’ ċaħda ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali manifestament infondata jista’ jkun iqsar mit-terminu ta’ ħmistax‑il jum previst għall-proċedura ordinarja, il-qorti tar-rinviju madankollu tqis li t-terminu ta’ tlett ijiem previst fil-kuntest tal-proċedura mħaffa, huwa, b’mod sproporzjonat, inqas favorevoli minn dak previst għall-proċedura ordinarja.
16
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Upravno sodišče (il-Qorti Amministrattiva) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikolu 46(4) tad-[Direttiva 2013/32], moqri flimkien mal-Artikolu 47 tal-Karta, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludu regola proċedurali nazzjonali, bħat-tieni sentenza tal-Artikolu 70(1) taż-ZMZ-1, li, għall-preżentata ta’ rikors kontra deċiżjoni li permezz tagħha l-awtorità kompetenti tiċħad talba bħala manifestament infondata fil-kuntest ta’ proċedura mħaffa, tipprevedi terminu ta’ dekadenza ta’ tlett ijiem li jiddekorri min-notifika ta’ tali deċiżjoni, inklużi l-btajjel pubbliċi, fejn tali terminu jista’ jiskadi fi tmiem il-jum ta’ xogħol ta’ wara?”
Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
Fuq it-talba għal proċedura b’urġenza għal deċiżjoni preliminari
17
Permezz ta’ att separat sottomess fir-Reġistru fis‑6 ta’ Frar 2023, il-qorti tar-rinviju talbet biex il-kawża tiġi ttrattata permezz ta’ proċedura b’urġenza għal deċiżjoni preliminari, fejn osservat, minn naħa, li l-interpretazzjoni tal-Artikolu 46(4) tad-Direttiva 2013/32 li biha adixxiet lill-Qorti tal-Ġustizzja għandha effett fuq l-eżami ta’ rikorsi simili ppreżentati quddiemha u, min-naħa l-oħra, li l-kwistjoni ta’ liġi mqajma f’dan il-każ, ladarba kienet tirrigwarda d-dritt għal rikors ġudizzjarju effettiv, kienet tiġġustifika, min-natura tagħha stess, risposta fl-iqsar żmien possibbli.
18
Permezz ta’ deċiżjoni tas‑16 ta’ Frar 2023, it-Tielet Awla tal-Qorti tal-Ġustizzja, magħżula konformement mal-Artikolu 108(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, ċaħdet din it-talba minħabba li kienet nieqsa l-kundizzjoni ta’ urġenza.
19
Fir-rigward tal-ewwel motiv invokat mill-qorti tar-rinviju, it-Tielet Awla tal-Qorti tal-Ġustizzja osservat li n-numru kunsiderevoli ta’ persuni jew ta’ sitwazzjonijiet ġuridiċi potenzjalment ikkonċernati mid-deċiżjoni li qorti tar-rinviju għandha tagħti wara li tkun adixxiet lill-Qorti tal-Ġustizzja b’rinviju għal deċiżjoni preliminari, bħala tali, ma jikkostitwixxix ċirkustanza eċċezzjonali li jista’ jiġġustifika l-applikazzjoni tal-proċedura b’urġenza għal deċiżjoni preliminari. Fir-rigward tat-tieni motiv, li huwa bbażat fuq il-fatt li kull talba għal deċiżjoni preliminari dwar l-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni relatata mad-dritt għal rimedju ġudizzjarju effettiv jirrikjedi li l-Qorti tal-Ġustizzja tipprovdi risposta b’ħeffa, din l-awla kkunsidrat li tali motiv ma kienx biżżejjed, fih innifsu, biex jiġġustifika li kawża tkun suġġetta għall-proċedura b’urġenza, peress li din tikkostitwixxi strument proċedurali intiż għal sitwazzjoni ta’ urġenza straordinarja.
20
It-Tielet Awla tal-Qorti tal-Ġustizzja fakkret, barra minn hekk, li l-kriterju prinċipali biex jiġi ddeterminat jekk il-kundizzjoni ta’ urġenza ġietx issodisfata huwa dak dwar l-eżistenza ta’ priġunerija tar-rikorrent fil-kawża prinċipali (sentenza tat‑12 ta’ Jannar 2023, MV (Kumulu tal-pieni), C‑583/22 PPU, EU:C:2023:5, punt 45) u osservat li mill-proċess għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja kien jirriżulta li dan ir-rikorrent ma kien suġġett għal ebda miżura ta’ priġunerija. Hija osservat ukoll li, sa fejn, bis-saħħa tad-dritt nazzjonali, l-imsemmi rikorrent ma setgħax ikun suġġett għal tkeċċija sakemm id-deċiżjoni dwar l-applikazzjoni tiegħu għal permess ta’ residenza ma ssirx definittiva, ir-riskju ta’ tneħħija lejn pajjiż fejn ikun jista’ jiġi espost għall-piena tal-mewt, għat-tortura jew għal pieni jew trattamenti inumani jew degradanti oħra seta’ jiġi eskluż.
Fuq it‑talba għal proċedura mħaffa
21
Il-qorti tar-rinviju ressqet ukoll talba għal trattament permezz ta’ proċedura mħaffa, taħt l-Artikolu 105 tar-Regoli tal-Proċedura, ibbażata fuq motivi identiċi għal dawk invokati insostenn tat-talba tagħha għal trattament permezz ta’ proċedura b’urġenza għal deċiżjoni preliminari, indikati fil-punt 17 ta’ dan id-digriet. Din it-talba ġiet miċħuda permezz ta’ deċiżjoni tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tal‑1 ta’ Marzu 2023 għall-istess raġunijiet bħal dawk esposti fil-punt 19 ta’ dan id-digriet.
Fuq id-domanda preliminari
22
Bis-saħħa tal-Artikolu 99 tar-Regoli tal-Proċedura, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’, b’mod partikolari meta r-risposta għal domanda preliminari tkun tista’ tiġi dedotta b’mod ċar mill-ġurisprudenza jew meta r-risposta għal tali domanda ma tħalli lok għal ebda dubju raġonevoli, f’kull mument, fuq proposta tal-Imħallef Relatur, wara li jinstema’ l-Avukat Ġenerali, tiddeċiedi permezz ta’ digriet motivat.
23
Ġie deċiż li tiġi applikata din id-dispożizzjoni fil-kuntest ta’ din il-kawża.
24
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 46(4) tad-Direttiva 2013/32, moqri fid-dawl tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi terminu ta’ tlett ijiem, li jinkludi l-btajjel pubbliċi, għall-preżentata ta’ rikors ġudizzjarju kontra deċiżjoni li tiċħad bħala manifestament infondata applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali adottata permezz ta’ proċedura mħaffa.
25
L-Artikolu 46(1) u (4) ta’ din id-direttiva, moqri fid-dawl tal-premessa 50 tagħha, jobbliga lill-Istati Membri jipprevedu termini raġonevoli ta’ appell u jiddikjaraw ir-regoli l-oħra neċessarji sabiex l-applikant għal protezzjoni internazzjonali jkun jista’ jeżerċita d-dritt tiegħu għal rimedju effettiv quddiem qorti. Din id-dispożizzjoni tispeċifika wkoll li dawn it-termini ma jistgħux irendu tali eżerċizzju impossibbli jew eċċessivament diffiċli.
26
Il-karatteristiċi tal-appell previst fl-Artikolu 46(4) tad-Direttiva 2013/32 għandhom jiġu ddeterminati konformement mal-Artikolu 47 tal-Karta, li skontu kull persuna li d-drittijiet u l-libertajiet tagħha ggarantiti mid-dritt tal-Unjoni nkisru għandha dritt għal rimedju effettiv quddiem qorti skont il-kundizzjonijiet previsti f’dan l-aħħar artikolu (sentenza tad‑9 ta’ Settembru 2020, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Ċaħda ta’ applikazzjoni ulterjuri–Terminu għall-preżentata ta’ rikors), C‑651/19, EU:C:2020:681, punt 27). Għalhekk l-Artikolu 46(4) ta’ din id-direttiva jipprekludi kull miżura nazzjonali li tostakola l-eżerċizzju effettiv tar-rimedji previsti fil-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑22 ta’ Ġunju 2023, K.B. u F.S. (Konstatazzjoni ex officio fil-qasam kriminali), C‑660/21, EU:C:2023:498, punt 37).
27
Għaldaqstant, meta l-Istati Membri jiffissaw termini ta’ appell skont dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni bħal dan l-Artikolu 46(4), dawn huma marbuta, konformement mal-Artikolu 51(1) tal-Karta, jiżguraw ir-rispett tad-dritt għal rimedju effettiv quddiem qorti, stabbilit fl-Artikolu 47 tal-Karta, li huwa kkonkretizzat fl-imsemmi Artikolu 46 (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Deutsche Umwelthilfe, C‑752/18, EU:C:2019:1114, punt 34, u tat‑22 ta’ Ġunju 2023, K.B. u F.S. (Konstatazzjoni ex officio fil-qasam kriminali), C‑660/21, EU:C:2023:498, punt 40).
28
Tali termini, kif jirriżulta mill-premessa 20 tad-Direttiva 2013/32, għandhom, fil-każijiet kollha inkwistjoni, jibqgħu raġonevoli u ma jippreġudikawx it-twettiq ta’ eżami xieraq u eżawrjenti tal-applikazzjoni mressqa kif ukoll l-eżerċizzju effettiv, mill-applikant, tad-drittijiet irrikonoxxuti li din id-direttiva tirrikonoxxilhom. Barra minn hekk, kif inhu spjegat fil-premessa 25 tal-imsemmija direttiva, li kull applikant għandu jkollu aċċess effettiv għall-proċeduri, l-opportunità li jikkoopera u jikkomunika sewwa mal-awtoritajiet kompetenti sabiex jippreżenta l-fatti rilevanti li jikkonċernawh, u li jkollu l-garanziji proċedurali suffiċjenti sabiex isegwi l-każ tiegħu matul l-istadji kollha tal-proċedura.
29
Barra minn hekk, mid-dispożizzjonijiet magħquda tal-Artikolu 12(1)(b) u (2) tad-Direttiva 2013/32 jirriżulta li, fir-rigward tal-proċeduri ta’ rikors ġudizzjarju, l-applikanti kollha għandhom jibbenefikaw, sa fejn ikun meħtieġ, mill-garanziji ekwivalenti għal dawk previsti għall-ipproċessar amministrattiv tal-applikazzjonijiet għal protezzjoni internazzjonali, jiġifieri, b’mod partikolari, tas-servizzi ta’ interpretu sabiex iressqu l-argumenti tagħhom lill-awtoritajiet kompetenti.
30
Bl-istess mod, sabiex l-applikanti jkunu jistgħu jeżerċitaw id-dritt tagħhom għal rimedju effettiv quddiem qorti, l-Artikolu 22 tad-Direttiva 2013/32, moqri flimkien mal-premessa 23 tagħha, jiggarantixxi lil dawn l-applikanti d-dritt li jibbenefikaw, fl-istadji kollha tal-proċedura, minn assistenza legali u minn rappreżentanza, li jistgħu jkunu mingħajr ħlas konformement mal-Artikolu 20 ta’ din id-direttiva, inkluż wara deċiżjoni negattiva. Barra minn hekk, l-Artikolu 23 tal-imsemmija direttiva jiggarantixxi lill-konsulenti tal-imsemmija applikanti l-aċċess għall-informazzjoni fil-fajl li fuq il-bażi tagħha tittieħed jew tkun ser tittieħed deċiżjoni (sentenza tad‑9 ta’ Settembru 2020, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Ċaħda ta’ applikazzjoni ulterjuri–Terminu għall-preżentata ta’ rikors), C‑651/19, EU:C:2020:681, punt 62).
31
Għalhekk, sabiex jiġu osservati r-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Artikolu 46(4) tad-Direttiva 2013/32, moqri fid-dawl tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta, terminu għall-preżentata ta’ rikors jista’ jitqies li huwa materjalment suffiċjenti biex rikors effettiv jiġi ppreparat u ppreżentat quddiem qorti jekk l-applikant ikun jista’ jeżerċita effettivament, f’tali terminu, id-drittijiet proċedurali msemmija fil-punt preċedenti ta’ dan id-digriet.
32
Issa, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li peress li l-Ministeru għall-Intern ma qiegħedx interpretu għad-dispożizzjoni tal-mandatarju tar-rikorrent fil-kawża prinċipali fit-terminu għall-preżentata ta’ rikors inkwistjoni fil-kawża prinċipali, il-konverżazzjonijiet bejn dawn tal-aħħar ammontaw għal skambju ta’ SMS bl-użu ta’ traduttur elettroniku. Minn din jirriżulta wkoll li l-Ministeru għall-Intern ma ta ebda tweġiba għat-talba għal aċċess għall-informazzjoni fil-fajl tar-rikorrent fil-kawża prinċipali, imressqa mill-mandatarju ta’ dan tal-aħħar, li, skont il-qorti tar-rinviju, kienet tirrigwarda l-fatt li d-deċiżjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali kienet ġiet innotifikata lil dan ir-rikorrent ftit qabel btala pubblika.
33
F’dawn iċ-ċirkustanzi, suġġett għal verifiki li għandhom isiru mill-qorti tar-rinviju, sa fejn terminu għall-preżentata ta’ rikors bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali jista’ jċaħħad, fil-prattika, lil applikant mid-dritt tiegħu għal servizzi ta’ interpretu sabiex iressaq l-argumenti tiegħu lill-awtoritajiet kompetenti, iggarantit fl-Artikolu 12(1)(b) u (2) tad-Direttiva 2013/32, mid-dritt tiegħu għall-għajnuna legali u għar-rappreżentanza, iggarantit fl-Artikolu 22 ta’ din id-direttiva, kif ukoll mid-dritt tiegħu ta’ aċċess għall-informazzjoni fil-fajl, previst fl-Artikolu 23 tal-imsemmija direttiva, dan it-terminu ma jiggarantixxix id-dritt għal rimedju effettiv quddiem qorti previst fl-Artikolu 47 tal-Karta.
34
Fir-rigward tal-motivi preċedenti, hemm lok li r-risposta għad-domanda magħmula tkun li l-Artikolu 46(4) tad-Direttiva 2013/32, moqri fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi terminu ta’ tlett ijiem, inklużi l-btajjel pubbliċi, biex jiġi ppreżentat rikors ġudizzjarju kontra deċiżjoni, mogħtija permezz ta’ proċedura mħaffa, li tiċħad applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali bħala manifestament infondata, peress li tali terminu jista’ jostakola l-eżerċizzju effettiv tad-drittijiet iggarantiti fl-Artikolu 12(1)(b) u (2) kif ukoll fl-Artikoli 22 u 23 ta’ din id-direttiva.
Fuq l-ispejjeż
35
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tmien Awla) tordna:
L-Artikolu 46(4) tad-Direttiva 2013/32/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Ġunju 2013 dwar proċeduri komuni għall-għoti u l-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali, moqri fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi terminu ta’ tlett ijiem, inklużi l-btajjel pubbliċi, biex jiġi ppreżentat rikors ġudizzjarju kontra deċiżjoni, mogħtija permezz ta’ proċedura mħaffa, li tiċħad applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali bħala manifestament infondata, peress li tali terminu jista’ jostakola l-eżerċizzju effettiv tad-drittijiet iggarantiti fl-Artikolu 12(1)(b) u (2) kif ukoll fl-Artikoli 22 u 23 ta’ din id-direttiva.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: Is-Sloven.
(
i
)	L-isem ta’ din il-kawża huwa fittizju. Dan l-isem ma jikkorrispondi għall-isem reali ta’ ebda waħda mill-partijiet fil-proċedura.