62024CJ0182_RES
Cás C-182/24
RB, mar chomharba i dteideal ar Claude ChabrolagusNM, dá ndéanann a choimeádaí NM ionadaíocht, mar chomharba i dteideal ar Claude ChabrolagusDR, mar chomharba i dteideal ar Claude ChabrolagusZB mar chomharba i dteideal ar Claude ChabrolagusVQ mar chomharba i dteideal ar Claude ChabrolagusRZ mar chomharba i dteideal ar Paul GégauffagusDQ mar chomharba i dteideal ar Paul GégauffagusFI mar chomharba i dteideal ar Paul GégauffagusLF mar chomharba i dteideal ar Paul Gégauff
v
Société des Auteurs et Compositeurs Dramatiques (SACD)agusRadio Days SARLagusBrinter Company LtdagusBSagusMWagusArtedis SAagusPanoceanic Films SA
(iarraidh ar réamhrialú ó Tribunal judiciaire de Paris (Cúirt Bhreithiúnais Pháras, an Fhrainc)
Breithiúnas na Cúirte (an Chéad Dlísheomra) an 18 Nollaig 2025
(Tarchur chun réamhrialú – Maoin intleachtúil – Cóipcheart agus cearta gaolmhara – Treoir 2001/29/CE – Airteagail 2 go 4 agus 8 – Treoir 2004/48/CE – Airteagail 1 go 3 – Treoir 2006/115/CE – Treoir 2006/116/CE – Airteagail 1, 2 agus 9 – Airteagail 17 agus 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh – Leigheasanna – Ceart chun leigheas éifeachtach a fháil – Reachtaíocht náisiúnta lena gcuirtear inghlacthacht caingne mar gheall ar shárú arna tionscnamh ag duine de chomhdhílseánaigh an chóipchirt i saothar cineamatagrafach faoi réir amhras a chaitheamh ar chomhdhílseánaigh uile an chirt sin)
Comhfhogasú reachtaíochta – Cóipcheart agus cearta gaolmhara – Treoracha 2001/29, 2004/48 agus 2006/116 – Ceart chun leigheas éifeachtach a fháil – Reachtaíocht náisiúnta lena gcuirtear inghlacthacht caingne mar gheall ar shárú an chóipchirt i gcomhshaothar faoi réir amhras a chaitheamh ar chomhdhílseánaigh uile an chirt sin – Inghlacthacht – Coinníollacha – Gan imeachtaí casta ná costasach gan ghá a bheith ann – Úrram ar phrionsabal na héifeachtachta agus ar Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha
(An Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagal 17 agus 47; Treoracha 2001/29 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 8, 2004/48, Airteagal 3 agus 2006/116, Airteagal 1)
(féach míreanna 52, 54-60, 63-78 agus an chuid oibríochtúil)
Résumé
Agus tarchur chun réamhrialú á éisteacht aici ó tribunal judiciaire de Paris (Cúirt Pháras, an Fhrainc), rialaíonn an Chúirt maidir le comhoiriúnacht reachtaíochta náisiúnta le dlí an Aontais lena gcuirtear inghlacthacht caingne mar gheall ar shárú ar chóipcheart i gcomhshaothar faoi réir chomhshealbhóirí uile an chóipchirt sin a thabhairt faoi cheist.
Rinne Chabrol 14 scannán agus comhoibrigh Gégauff ar chúig cinn dóibh. In 1990, shann siad na cearta saothraithe do na scannáin sin chuig dáileoir ar feadh tréimhse 30 bliain. In 2019, thionscain oidhrí Chabrol agus Gégauff faoi seach, na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí, caingean i gcoinne an dáileora atá i gceist agus cuideachtaí eile, ag iarraidh, inter alia, go n-íocfaí damáistí as an díobháil a bhaineadh dóibh mar thoradh ar shárú ar oibleagáidí conarthacha agus ar shárú cóipchirt a bhaineann leis na scannáin atá i gceist.
Ar bhonn na reachtaíochta náisiúnta atá i gceist, rinne na cosantóirí sna príomhimeachtaí pléadáil do-ghlacthachta ar an bhforas nár iarradh ar 19 gcomhúdar na scannán páirt a ghlacadh sna himeachtaí. Ní raibh na hiarratasóirí in ann na comhúdair go léir ná a gcomharbaí i dteideal a aimsiú ná a shainaithint, mar gheall ar líon na scannán lena mbaineann, a n-aois, éagsúlacht na bpáirtithe leasmhara agus bás roinnt de na comhúdair sin.
Is sa chomhthéacs sin a fhiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, maidir le comhoiriúnacht na reachtaíochta náisiúnta atá i gceist le hAirteagal 8 de Threoir 2001/29 (
1
), le hAirteagal 3 de Threoir 2004/48 (
2
), agus le hAirteagal 1 de Threoir 2006/116 (
3
), arna léamh i gcomhar le hAirteagail 17 agus 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’).
Measúnú na Cúirte Breithiúnais
Sa chéad áit, tugann an Chúirt dá haire go gceanglaítear le hAirteagal 8 de Threoir 2001/29, le hAirteagal 3 de Threoir 2004/48 agus le hAirteagal 1 de Threoir 2006/116 ar na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir leis na nósanna imeachta is gá chun cosaint éifeachtach na gceart maoine intleachtúla dá dtagraítear sna treoracha sin a áirithiú, agus toirmeasc a chur, go háirithe, ar nósanna imeachta atá casta nó costasach gan ghá. Mar mhalairt ar sin, ní chinntear le haon cheann de na hAirteagail sin, lena fhoclaíocht amháin, na rialacha mionsonraithe maidir leis an gcosaint sin i gcás ina bhfuil cóipcheart i gcomhsheilbh. Maidir le comhthéacs na bhforálacha sin, tugann an Chúirt faoi deara nach gcinntear leis na hairteagail eile de na trí threoir ach oiread na rialacha mionsonraithe maidir le feidhmiú na leigheasanna lena mbaineann i gcás ina bhfuil cóipcheart i gcomhsheilbh. Maidir leis na cuspóirí atá á saothrú, is léir ó aithrisí na dTreoracha sin go bhféachann siad, ach go háirithe, le hardleibhéal cosanta a sholáthar do mhaoin intleachtúil, lena n-áirítear cóipcheart. Go háirithe, maidir le Treoir 2004/48, níl sé i gceist le forálacha na Treorach sin gach gné de chearta maoine intleachtúla a rialú, ach na gnéithe sin amháin a bhaineann go dlúth, ar an gcéad dul síos, le forfheidhmiú na gceart sin agus, ar an dara dul síos, lena sárú, trína cheangal go mbeidh leigheasanna éifeachtacha dlí ann atá ceaptha chun aon sárú ar cheart maoine intleachtúla atá ann cheana a chosc, a fhoirceannadh nó a leigheas. Dá bhrí sin, faoi réir na hoibleagáide foráil a dhéanamh maidir le leigheasanna nach bhfuil casta ná costasach, gan ghá, gur faoi na Ballstáit atá sé, i gcomhréir le prionsabal neamhspleáchas nós imeachta, na rialacha nós imeachta mionsonraithe a leagan síos lena rialaítear na leigheasanna lena mbaineann, lena n-áirítear i gcás ina bhfuil cearta maoine intleachtúla i gcomhsheilbh.
Sa dara háit, scrúdaíonn an Chúirt an bhfuil an nós imeachta atá i gceist casta nó costasach gan ghá agus an bhféadfadh sé a bheith ar neamhréir le prionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta agus leis na ceanglais a eascraíonn as Airteagail 17 agus 47 den Chairt. I ndáil leis sin, tugann sí faoi deara go bhfuil sé d’éifeacht ag léiriú na forála sin ag an Cour de cassation (an Chúirt Achomhairc, an Fhrainc) go bhfuil caingean arna tionscnamh ag comhúdar do-ghlactha mura n-iarrtar ar na comhúdair eile go léir nó, de réir mar a bheidh, ar a gcomharbaí i dteideal, páirt a ghlacadh sna himeachtaí, fiú má tá sé deacair, fiú dodhéanta, a iarraidh orthu é sin a dhéanamh mar gheall ar imthosca nach bhfuil neart ag an iarratasóir orthu.
Ar an gcéad dul síos, measann an Chúirt go bhfágann an ceanglas go n-iarrfaí ar na comhúdair uile agus/nó ar a gcomharbaí uile i dteideal páirt a ghlacadh sna himeachtaí nach féidir le cúirt a n-éilimh a scrúdú, i bhfianaise na deacrachta a bhaineann leis na comharbaí uile i dteideal a shainaithint do chomhshealbhóirí an chóipchirt lena mbaineann agus, dá bhrí sin, a iarraidh orthu páirt a ghlacadh sna himeachtaí. Is faoin gcúirt sin atá sé a fháil amach, sa chás seo, an bhfuil sé d’éifeacht ag an gceanglas sin an nós imeachta lena mbaineann a dhéanamh casta agus costasach gan ghá.
Ar an dara dul síos, ní thugann an comhad le fios go ndearnadh aon sárú ar phrionsabal na coibhéise. Mar sin féin, maidir le prionsabal na héifeachtachta, tugann an Chúirt dá haire, i gcás ina mbíonn deacrachtaí tromchúiseacha leanúnacha ann maidir le comhúdair saothair comhchoitinn a shainaithint agus a aimsiú, d’fhéadfadh sé a bheith ródheacair cearta a thugtar le dlí an Aontais do chomhúdair na hoibre sin a fheidhmiú toisc go bhfuil inghlacthacht caingne dlí arna tionscnamh ag comhúdair na hoibre sin a fhéachann lena gcearta a chosaint coinníollach ar bhaint comhúdair uile eile na hoibre sin.
Ar an tríú dul síos, maidir leis an gceart chun maoine a chumhdaítear in Airteagal 17 den Chairt, measann an Chúirt, i gcás ina bhfuil maoin intleachtúil, amhail cóipcheart, ag níos mó ná duine amháin i gcomhpháirt sa saothar céanna, go meastar go bhfuair na daoine sin go léir, faoi dhlí an Aontais, an ceart chun an mhaoin intleachtúil sin a bheith acu, agus go gcosnaítear iad ar an mbealach céanna. Is coinníoll leordhóthanach é aitheantas mar údar saothair chineamatagrafaigh, mar atá sa chás seo, chun an ceart chun maoine a fheidhmiú.
Maidir leis an gceart chun leigheas éifeachtach a fháil, meabhraíonn an Chúirt go n-áirítear le bunbhrí an chirt sin, a chumhdaítear in Airteagal 47 den Chairt, an ghné a bhaineann le bheith in ann rochtain a fháil ar chúirt a bhfuil dlínse aici chun urraim do na cearta a ráthaítear le dlí an Aontais a áirithiú agus, chuige sin, scrúdú a dhéanamh ar gach ceist dlí agus fíorais atá ábhartha do réiteach na díospóide atá os a comhair. Is fíor go gcosnaíonn srian amhail an srian a eascraíonn as an reachtaíocht náisiúnta cearta na gcomhshealbhóirí cirt atá in easnamh, lena dtugtar faisnéis leordhóthanach dóibh chun a chur ar a gcumas páirt a ghlacadh sna himeachtaí nó gan páirt a ghlacadh iontu, rud a rannchuidíonn, go háirithe, le hurraim a ráthú do cheart maoine na gcomhshealbhóirí cirt sin leis an gcuspóir a shaothraítear leis na trí threoir a bhaint amach. Dealraíonn sé, áfach, go bhfuil sé d’éifeacht ag an reachtaíocht sin, in ainneoin na n-iarrachtaí agus an díchill a rinne na hiarratasóirí a iarraidh ar na comhshealbhóirí cóipchirt uile páirt a ghlacadh sna himeachtaí agus nach féidir le cúirt scrúdú a dhéanamh ar a n-éilimh de bharr a ndiongbháilteacht. I gcás den sórt sin, is cosúil go gcuireann an oibleagáid ar na comhshealbhóirí páirt a ghlacadh sna himeachtaí, agus nach mbeidh an chaingean do-ghlactha, cosc ar na hiarratasóirí sin a gcearta féin a fheidhmiú. Níor cheart ceart na gcomhshealbhóirí cirt chun a gcóipcheart a chosaint a chur faoi réir ceanglais nós imeachta atá dodhéanta nó an-deacair a chomhlíonadh, arb ionann é, sa chleachtas, agus neodrú an chirt sin chun cóipcheart a chosaint agus a sháródh an ceart bunúsach a ráthaítear in Airteagal 47 den Chairt.
Faoi réir fíorú ag an gcúirt a rinne an tarchur, is cosúil, dá bhrí sin, go bhféadfadh léiriú agus cur i bhfeidhm na gceanglas nós imeachta a fhorchuirtear ar na hiarratasóirí an nós imeachta lena mbaineann a dhéanamh níos casta agus níos costasaí gan ghá agus prionsabal na héifeachtachta agus Airteagal 47 den Chairt araon a shárú. Dá gcinnfeadh an chúirt a rinne an tarchur nach féidir a dlí náisiúnta a léiriú ar bhealach atá i gcomhréir le dlí an Aontais, cheanglófaí uirthi, laistigh de theorainneacha a dlínse, an chosaint dhlíthiúil a eascraíonn as Airteagal 47 den Chairt, agus lánéifeacht na bhforálacha sin a ráthú trí na forálacha náisiúnta lena mbaineann a fhágáil gan feidhm, más gá.
Dá bhrí sin, sonraíonn an Chúirt nach gcuirtear cosc le hAirteagal 8 de Threoir 2001/29, le hAirteagal 3 de Threoir 2004/48 ná le hAirteagal 1 de Threoir 2006/116 ar reachtaíocht náisiúnta faoina bhfuil inghlacthacht caingne mar gheall ar shárú ar chóipcheart saothair comhchoitinn ag brath ar chomhshealbhóirí uile an chóipchirt sin páirt a ghlacadh sna himeachtaí, ar choinníoll nach bhfágann léiriú agus cur i bhfeidhm na reachtaíochta sin go bhfuil an nós imeachta dá bhforáiltear do nós imeachta casta nó costasach gan ghá agus nach bhfágann an nós imeachta sin go bhfuil sé dodhéanta nó ródheacair ar dhuine amháin nó ar chuid de chomhúdair an chaingean sin a thionscnamh. Ní mór don chúirt náisiúnta, in aon chás, a áirithiú go n-urramófar an ceart chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a fháil a chumhdaítear in Airteagal 47 den Chairt.
(
1
)	Treoir 2001/29/CE ón Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Bealtaine 2001 maidir le gnéithe áirithe de chóipcheart agus de chearta gaolmhara a chomhchuibhiú sa tsochaí faisnéise (IO 2001 L 167, lch. 10).
(
2
)	Treoir 2004/48/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le cearta maoine intleachtúla a fhorfheidhmiú (IO 2004 L 157, lch. 45 agus ceartú IO 2004 L 195 lch. 16).
(
3
)	Treoir 2006/116/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Nollaig 2006 maidir leis an téarma cosanta do chóipcheart agus do chearta gaolmhara áirithe (IO 2006 L 372, lch. 12).