62024CJ0481_RES
Kawża C‑481/24
E. sp.j.
vs
C. sp. z o.o.
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mis-Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) tat‑18 ta’ Diċembru 2025
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Direttiva 2011/7/UE – Ġlieda kontra l-ħlas tardiv fit-tranżazzjonijiet kummerċjali – Artikolu 3(1) u (3)(a) – Interessi moratorji – Artikolu 6(1) u (2) – Kumpens għall-ispejjeż ta’ rkupru – Kundizzjonijiet – Leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi t-tpaċija ta’ pretensjonijiet reċiproċi permezz ta’ dikjarazzjoni li għandha effett retroattiv – Estinzjoni simultanja tal-pretensjonijiet sal-ammont l-iktar baxx – Effetti fuq l-interessi u fuq il-kumpens”
Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet – Ġlieda kontra l-ħlas tardiv fit-tranżazzjonijiet kummerċjali – Direttiva 2011/7 – Interessi moratorji – Kumpens għall-ispejjeż ta’ rkupru – Leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi t-tpaċija ta’ pretensjonijiet reċiproċi permezz ta’ dikjarazzjoni li għandha effett retroattiv – Preżentazzjoni ta’ tali dikjarazzjoni wara l-iskadenza tal-perijodu għall-ħlas kuntrattwali ta’ pretensjoni – Effetti – Estinzjoni retroattiva tad-dritt tal-kreditur għall-imsemmija interessi u għall-imsemmi kumpens – Ammissibbiltà
(Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2011/7, Artikoli 3(1) u (3)(a), u 6(1) u (2))
(ara l-punti 30 sa 38, 41 sa 44, 46 sa 50, u 54, u d-dispożittiv)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari mis-Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie (il-Qorti Distrettwali tal-Belt ta’ Varsavja, il-Polonja), il-Qorti tal-Ġustizzja għamlet preċiżazzjonijiet dwar il-portata tal-armonizzazzjoni tar-regoli dwar il-ħlas tardiv fit-tranżazzjonijiet kummerċjali mwettqa mid-Direttiva 2011/7 (
1
) kif ukoll dwar l-awtonomija li l-Istati Membri għandhom fir-regolamentazzjoni tal-mekkaniżmi ta’ estinzjoni tal-pretensjonijiet li jikkorrispondu għad-drittijiet mogħtija minn din id-direttiva, bħalma huwa mekkaniżmu ta’ tpaċija ta’ pretensjonijiet magħmula permezz ta’ dikjarazzjoni li għandha effett retroattiv.
Il-kumpannija E. kellha diversi pretensjonijiet fil-konfront tal-kumpannija C. Dawn il-pretensjonijiet kienu jikkorrispondu għall-eżekuzzjoni ta’ servizzi ta’ trasport li kienu taw lok għall-ħruġ ta’ fatturi li ma tħallsux fit-termini previsti. Minħabba l-ħlas tardiv ta’ dawn il-pretensjonijiet, il-kumpannija E. adixxiet lill-qorti tar-rinviju b’azzjoni intiża sabiex tikseb il-ħlas tal-imsemmija pretensjonijiet, flimkien mal-interessi bir-rata legali, kif ukoll kumpens għall-ispejjeż ta’ rkupru, konformement mad-dispożizzjonijiet tal-Liġi Pollakka dwar id-Dewmien Eċċessiv.
Il-kumpannija C. allegat li d-dejn tagħha kien intemm, b’mod partikolari minħabba l-fatt li, fit‑2 ta’ Settembru 2022, hija kienet ippreżentat dikjarazzjoni ta’ tpaċija bbażata fuq pretensjoni għal kumpens li hija kellha fil-konfront tal-kumpannija E. Il-kumpannija C. sostniet li, mis‑7 ta’ Marzu 2022, id-data li fiha t-terminu għall-ħlas ta’ din il-pretensjoni għal kumpens kien skada, il-kumpannija E. kienet tilfet, bis-saħħa tal-effett retroattiv li l-Artikolu 499 tal-Kodiċi Ċivili Pollakk jagħti lil tali dikjarazzjoni, id-dritt li titlob l-interessi u l-kumpens previsti mil-Liġi Pollakka dwar id-Dewmien Eċċessiv.
Il-qorti tar-rinviju fakkret li din id-dispożizzjoni tal-Kodiċi Ċivili tipprevedi li d-dikjarazzjoni ta’ tpaċija għandha effett retroattiv mill-mument li fih it-tpaċija tkun saret possibbli, jiġifieri meta l-pretensjoni tal-awtur ta’ din id-dikjarazzjoni tkun saret eżiġibbli minħabba l-iskadenza tat-terminu għall-ħlas. F’dan il-kuntest, hija staqsiet dwar jekk dan l-effett retroattiv, li jwassal għat-telf tad-dritt tal-kreditur l-ieħor li jitlob kemm l-interessi kif ukoll il-kumpens għall-ispejjeż ta’ rkupru, setax jikser l-Artikolu 3(1) u (3)(a) kif ukoll l-Artikolu 6(1) u (2) tad-Direttiva 2011/7 (iktar ’il quddiem id-“dispożizzjonijiet li ntalbet l-interpretazzjoni tagħhom”).
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Preliminarjament, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li, għall-finijiet tal-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni jeħtieġ li jitqies mhux biss il-kliem tagħha iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet tal-leġiżlazzjoni li minnha tagħmel parti.
Qabelxejn, fir-rigward tal-kliem tad-dispożizzjonijiet li ntalbet l-interpretazzjoni tagħhom, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li, skont l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2011/7, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li, fit-tranżazzjonijiet kummerċjali bejn impriżi, kreditur ikollu d-dritt jitlob interessi moratorji, mingħajr il-ħtieġa ta’ tfakkira, bil-kundizzjoni doppja li huwa jkun issodisfa l-obbligi tiegħu u li ma jkunx irċieva l-ammont dovut fil-ħin, ħlief jekk id-debitur ma jkunx responsabbli għad-dewmien. Barra minn hekk, skont l-Artikolu 3(3)(a) ta’ din id-direttiva, meta dawn il-kundizzjonijiet jkunu ssodisfatti, il-kreditur ikollu dritt għal dawn l-interessi fil-jum ta’ wara d-data tal-ħlas jew fi tmiem it-terminu għall-ħlas stabbilit fil-kuntratt. Barra minn hekk, skont l-Artikolu 6(1) tal-imsemmija direttiva, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li, meta interessi moratorji jkunu dovuti fi tranżazzjonijiet kummerċjali bejn impriżi, il-kreditur ikollu d-dritt jikseb mingħand id-debitur somma minima f’daqqa ta’ EUR 40. Skont l-Artikolu 6(2) tal-istess direttiva, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li din is-somma f’daqqa tkun dovuta, anki fl-assenza ta’ tfakkira lid-debitur, u li l-imsemmi ammont jkun intiż li jikkumpensa lill-kreditur għall-ispejjeż ta’ rkupru mġarrba. Għaldaqstant, l-interessi moratorji u d-dritt għal somma minima f’daqqa previsti mid-Direttiva 2011/7 isiru eżiġibbli awtomatikament mal-iskadenza tat-terminu għall-ħlas previst fl-Artikolu 3(3) sa (5) ta’ din id-direttiva, sakemm il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 3(1) ta’ din l-istess direttiva jkunu ssodisfatti.
Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li mill-formulazzjoni tad-dispożizzjonijiet li ntalbet l-interpretazzjoni tagħhom ma kienx jirriżulta li dawn jirregolaw il-kundizzjonijiet li fihom il-pretensjonijiet li jikkorrispondu għal dawn l-interessi u għal din is-somma f’daqqa jistgħu, jekk ikun il-każ, jintemmu, b’mod partikolari minħabba l-għajbien tal-pretensjoni prinċipali li minnha jirriżultaw.
Sussegwentement, din l-interpretazzjoni letterali hija sostnuta mill-kuntest li minnu tifforma parti din id-dispożizzjoni. Fil-fatt, huwa minnu li d-Direttiva 2011/7 tipprevedi li d-dritt tal-kreditur li jikseb dawn l-interessi u din is-somma f’daqqa jitnissel minn “ħlas tardiv”. Dan il-kunċett ikopri kull ħlas li ma jsirx fil-perijodu ta’ ħlas kuntrattwali jew statutorju, meta l-kreditur ikun wettaq l-obbligi kuntrattwali u legali tiegħu u ma jkunx irċieva l-ammont dovut fil-ħin, ħlief jekk id-debitur ma jkunx responsabbli għall-ħlas tardiv (
2
). Barra minn hekk, il-kunċett ta’ “ammont dovut” (
3
) jirreferi għall-ammont prinċipali li kellu jitħallas fil-perjodu ta’ ħlas kuntrattwali jew statutorju u li għandu jinkludi t-taxxi, id-dazji, l-imposti jew il-miżati applikabbli. Madankollu, la d-definizzjoni ta’ dawn il-kunċetti, la dik tal-kunċett ta’ “interessi moratorji” (
4
), u lanqas, barra minn hekk, xi dispożizzjoni oħra tad-Direttiva 2011/7 ma jipprevedu l-kundizzjonijiet li fihom il-pretensjonijiet li jikkorrispondu għal dawn l-interessi u għal din is-somma f’daqqa jistgħu, jekk ikun il-każ, jiskadu.
Fl-aħħar nett, l-interpretazzjoni letterali tad-dispożizzjonijiet li ntalbet l-interpretazzjoni tagħhom hija kkorroborata wkoll mill-iskop tad-Direttiva 2011/7, li għandha l-għan li tiġġieled kontra l-ħlas tardiv fit-tranżazzjonijiet kummerċjali, sabiex jiġi żgurat il-funzjonament tajjeb tas-suq intern, u b’hekk tittejjeb il-kompetittività tal-impriżi. Madankollu, sabiex jintlaħaq dan l-għan, din id-direttiva ma twettaqx armonizzazzjoni kompleta tar-regoli kollha relatati mal-ħlas tardiv fit-tranżazzjonijiet kummerċjali. Fil-fatt, l-imsemmija direttiva tistabbilixxi biss ċerti regoli f’dan il-qasam, li fosthom hemm dawk dwar l-interessi moratorji u l-kumpens għall-ispejjeż ta’ rkupru. Għaldaqstant, id-Direttiva 2011/7 ma hijiex intiża sabiex tistabbilixxi qafas legali ġenerali fil-qasam tal-obbligi kuntrattwali, iżda sempliċement tistipula ċerti regoli speċifiċi li għandhom jiġu integrati fid-dritt ċivili u kummerċjali nazzjonali.
Konsegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li l-Istati Membri jibqgħu liberi li jirregolaw il-mekkaniżmi ta’ estinzjoni tal-pretensjonijiet li jikkorrispondu għall-interessi moratorji u għas-somma f’daqqa previsti mid-Direttiva 2011/7, bħalma huwa mekkaniżmu ta’ kumpens, bil-kundizzjoni, madankollu, li ma jiġux injorati l-għanijiet imfittxija minn din id-direttiva u li din ma tiġix imċaħħda mill-effett utli tagħha.
Fil-każ ineżami, peress li l-estinzjoni tal-pretensjonijiet reċiproċi seħħet mhux fid-data tad-dikjarazzjoni ta’ tpaċija, iżda f’data preċedenti, jiġifieri dik li fiha t-tpaċija kienet saret possibbli, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li dawn il-pretensjonijiet ma setgħu jagħtu lok għal ebda dritt għal interessi moratorji sa mid-data tal-iskadenza tagħhom. Barra minn hekk, peress li dikjarazzjoni ta’ tpaċija li għandha effett retroattiv ma twassalx għat-telf ta’ dritt għal dawn l-interessi, iżda għandha bħala konsegwenza li dan id-dritt jitqies li qatt ma eżista, ftit jimporta li l-pretensjonijet li jkunu s-suġġett ta’ tpaċija setgħu taw lok, fil-każ ta’ ħlas tardiv, għal interessi kkalkolati b’rati differenti skont in-natura ġuridika, kuntrattwali jew kumpensatorja, tal-pretensjonijiet ikkonċernati.
Fir-rigward tal-fatt li, wara dikjarazzjoni ta’ tpaċija li għandha effett retroattiv, il-kreditur destinatarju ta’ tali dikjarazzjoni ma għandux dritt għal kumpens għall-ispejjeż ta’ rkupru, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li mill-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2011/7 jirriżulta li d-dritt għal somma minima fissa previst minn din id-dispożizzjoni jitnissel taħt l-istess kundizzjonijiet bħal dawk previsti sabiex jibdew jiddekorru l-interessi moratorji. Għaldaqstant, ebda dritt għal somma f’daqqa ma jista’ jitnissel fl-assenza ta’ dritt għal tali interessi. Huwa minnu li kreditur, meta ma jiksibx ħlas fit-terminu previst, jista’ jieħu miżuri sabiex jirkupra l-pretensjoni tiegħu u b’hekk iġarrab ċerti spejjeż li ma jkunx jista’ jirkupra minħabba l-effett retroattiv tad-dikjarazzjoni ta’ tpaċija. Madankollu, kull impriża kreditriċi normalment informata għandha tikkunsidra l-possibbiltà ta’ tali tpaċija malli ssir, fl-istess ħin, debitriċi u kreditriċi ta’ impriża oħra.
Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li l-Artikolu 3(1) u (3)(a), kif ukoll l-Artikolu 6(1) u (2) tad-Direttiva 2011/7 għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li l-interessi moratorji legali u l-kumpens għall-ispejjeż ta’ rkupru ma jkunux dovuti lill-kreditur meta d-debitur ikun ħallas l-ammont dovut permezz ta’ dikjarazzjoni ta’ tpaċija, għalkemm ippreżentata wara l-iskadenza tat-terminu għall-ħlas kuntrattwali, minħabba l-effett retroattiv marbut ma’ din id-dikjarazzjoni mill-mument li fih it-tpaċija tkun saret possibbli.
(
1
)	Direttiva 2011/7/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ Frar 2011 dwar il-ġlieda kontra l-ħlas tard fi transazzjonijiet kummerċjali (ĠU 2011, L 48, p. 1).
(
2
)	Id-definizzjoni ta’ dan il-kunċett tirriżulta mill-punt 4 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2011/7, moqri flimkien mal-Artikolu 3(1) tagħha.
(
3
)	Id-definizzjoni ta’ dan il-kunċett tinsab fil-punt 8 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2011/7.
(
4
)	Id-definizzjoni ta’ dan il-kunċett tinsab fil-punt 5 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2011/7.