62009CJ0536_MT
Partijiet
Motivi tas-sentenza
Parti operattiva
Partijiet
Fil-Kawża C‑536/09,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l‑Artikolu 267 TFUE, imressqa minn Upravno sodišče Republike Slovenije (Is‑Slovenja), permezz ta’ deċiżjoni tal-15 ta’ Diċembru 2009, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fil-21 ta’ Diċembru 2009, fil-proċedura
Marija Omejc
vs
Republika Slovenija,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Seba’ Awla),
komposta minn D. Šváby, President tal-Awla, G. Arestis (Relatur) u J. Malenovský, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: J. Mazák,
Reġistratur: A. Impellizzeri, Amministratur,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tas-16 ta’ Frar 2011,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
– għal M. Omejc, minn M. Klofutar, odvetnik,
– għall-Gvern Sloven, minn N. Aleš Verdir u V. Klemenc, bħala aġenti,
– għall-Kummissjoni Ewropea, minn F. Clotuche‑Duvieusart u M. Peternel, kif ukoll minn D. Kukovec, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni, meħuda wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
Motivi tas-sentenza
1. It-talba għal deċiżjoni preliminari tikkonċerna l-interpretazzjoni tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 796/2004, tal-21 ta’ April 2004, li jippreskrivi regoli dettaljati għall-implimentazzjoni ta’ konformità, modulazzjoni u amministrazzjoni integrata u sistema ta’ kontroll kif hemm provvediment dwarhom fir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1782/2003, [tad-29 ta’ Settembru 2003], li jistabbilixi regoli komuni għal skemi ta’ sostenn dirett taħt il‑politika agrikola komuni u li jistabbilixxi ċerti skemi ta’ sostenn għall-bdiewa (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 44, p. 243).
2. Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn M. Omejc, imprenditur agrikolu, u r-Repubblika tas-Slovenja, irrappreżentata mill-Ministeru tal-Agrikoltura, Silvikoltura u Alimentazzjoni, fir-rigward taċ-ċaħda minn din tal-aħħar tal-ilment imressaq mill-parti kkonċernata kontra d-deċiżjoni tal-Aġenzija tar-Repubblika tas-Slovenja għas-swieq agrikoli u l-iżvilupp rurali (iktar ’il quddiem il-“korp li jħallas l-għajnuna”) li ċaħdet it-talba tagħha għal għajnuna diretta lill-agrikoltura ppreżentata għas-sena 2006.
Il-kuntest ġuridiku
3. L-ewwel premessa tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1782/2003, tad-29 ta’ Settembru 2003, li jistabbilixxi regoli komuni għal skemi diretti ta’ appoġġ fi ħdan il-politika agrikola komuni u li jistabbilixxi ċerti skemi ta’ appoġġ għall-bdiewa u li jemenda r-Regolamenti (KEE) Nru 2019/93, (KE) Nru 1452/2001, (KE) Nru 1453/2001, (KE) Nru 1454/2001, (KE) Nru 1868/94, (KE) Nru 1251/1999, (KE) Nru 1254/1999, (KE) Nru 1673/2000, (KE) Nru 2358/71 u (KE) Nru 2529/2001 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Volume 40, p. 269), hija redatta kif ġej:
“Għandhom jiġu stabbiliti kondizzjonijiet komuni għall-pagamenti diretti taħt il‑varji skemi ta’ appoġġ għad-dħul fl-isfond tal-politika agrikola komuni.”
4. L-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1782/2003 jipprovdi:
“Għall-għanijiet ta’ dan ir-Regolament għandhom japplikaw dawn id‑definizzjonijiet:
a) “bidwi” ifisser persuna naturali jew legali, jew grupp ta’ persuni naturali jew legali, hu x’inhu l-istatus legali mogħti lil dan il-grupp u lill-membri tiegħu mil-liġi nazzjonali, li l-ażjenda tiegħu tinsab f’territorju tal-Komunità, kif imsemmi fl-Artikolu 299 tat-Trattat, u li jeserċita attività agrikola;
[...]”
5. Skont il-premessa 29 tar-Regolament Nru 796/2004:
“Il-konformità mad-dispożizzjonijiet dwar l-iskemi għall-għajnuna mmaniġġati taħt is-sistema integrata għandha tkun immonitorjata effettivament. Għal dan il‑għan, u biex ikun hemm livell armonizzat ta’ mmonitorjar fl-Istati Membri kollha, huwa meħtieġ li jiġu stipulati fid-dettal il-kriterji u l-proċeduri tekniċi għat-twettieq tal-verifiki amministrattivi u fuq il-post fir-rigward kemm tal-kriterji eliġibbli stabbiliti għall-iskemi ta’ għajnuna u l-verifika tal-obbligi ta’ konformità. B’żieda, fir-rigward tal-verifiki dwar il-konformità mal-kriterji eliġibbli, il-verifiki fuq il-post għandhom, bħala regola ġenerali, ma jkunux imħabbra minn qabel. Fejn xieraq, l-Istati Membri għandhom jimpenjaw ruħhom li jaqgħdu flimkien il‑kontrolli varji taħt dan ir-Regolament.”
6. Skont il-premessa 55 ta’ dan ir-regolament:
“Biex jiġu protetti effettivament l-interessi finanzjarji tal-Komunità għandhom jiġu adottati miżuri adegwati għall-ġlieda kontra l-irregolaritajiet u l-frodi. Għandhom isiru dispożizzjonijiet separati fil-każi ta’ irregolaritajiet misjuba fir-rigward talk-kriterji ta’ eliġibilita għall-iskemi differenti konċernati ta’ għajnuna.”
7. L-Artikolu 23 tar-Regolament Nru 796/2004 jipprovdi:
“1. Il-verifiki amministrattivi u fuq il-post li hemm provvediment dwarhom f’dan ir-Regolament għandhom isiru b’dak il-mod li tiġi żgurata l-verifikazzjoni effettiva tal-konformità mat-termini li taħthom jingħataw l-għajnuniet u tal-ħtiġiet u l-istandards relevanti għall-konformità reċiproka.
2. L-applikazzjonijiet għall-għajnuna konċernata għandhom jiġu rifjutati jekk il-bidwi jew ir-rappresentant tiegħu jipprevjeni milli titwettaq verifika fuq il-post.”
8. L-Artikolu 25(1) ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“Il-verifiki fuq il-post ma għandhom jitħabbru minn qabel. Iżda, kemm-il darba l‑għan tal-kontroll ma jiġix perikolat, jista’ jingħata avviż bil-quddiem, limitat strettament għall-perjodu minimu ta’ żmien meħtieġ. Dak l-avviż għandhu, ħlief f’każi debitament ġustifikati, ma jisboqx it-48 siegħa.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
9. Fil-15 ta’ Marzu 2006, M. Omejc ressqet talba ta’ għajnuna diretta lill-agrikoltura, quddiem il-korp li jħallas l-għajnuna, għas-sena 2006.
10. Meta saret l-ewwel verifika mhux imħabbra fis-7 ta’ Settembru 2006 u li kienet saret fir-rigward tal-artijiet kif ukoll tal-bhejjem tal-azjenda agrikola u li minnha hija responsabbli r-rikorrenti fil-kawża prinċipali, ġiet ikkonstatata irregolarità waħda biss, jiġifieri n-nuqqas ta’ mmarkar fuq waħda min-nagħaġ ta’ din l‑azjenda.
11. Sabiex tivverifika jekk din l-irregolarità kinitx ġiet irrettifikata, l-ispettriċi tal-korp li jħallas l-għajnuna xtaq jipproċedi għal verifika oħra fil-post fl-24 ta’ Novembru 2006. Lejlet il-verifika, din l-ispettriċi kienet ċemplet in-numru tat-telefon fiss ta’ din l-azjenda u kienet informat lill-missier M. Omejc, li kien jirrisjedi fl-azjenda, dwar din il-verifika. Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, li ma kinitx tgħix iktar fl-azjenda, kienet madankollu indikat, fit-talba tagħha għal għajnuna, in-numru tat-telefon ċellulari li fuqu kien possibbli li wieħed jikkomunika magħha.
12. Peress li l-missier ta’ M. Omejc ma kienx f’pożizzjoni li jinforma lill-parti kkonċernata dwar l-iżvolġiment tal-imsemmija verifika u peress li ma kienx inkarigat milli jirrappreżenta lit-tifla tiegħu, l-imsemmija ispettriċi ma setgħetx, fin-nuqqas ta’ M. Omejc, tivverifika d-dokumentazzjoni neċessarja u, għaldaqstant, twettaq il-verifika fil-post tal-24 ta’ Novembru 2006. Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ġiet informata dwar dawn il-fatti biss meta kkuntattjat lill-istess ispettriċi fuq in-numru tat-telefon li din tal-aħħar kienet indikat lil missierha u meta din il-verifika kienet mitmuma.
13. Permezz ta’ deċiżjoni tal-14 ta’ Diċembru 2006, il-korp li jħallas l-għajnuna talab it-talba għal għajnuna ppreżentata minn M. Omejc billi bbażat ruħha fuq l‑Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 796/2004, fuq il-bażi li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali ma kinitx ippermettiet lill-persuna inkarigata minn dan il-korp sabiex twettaq il-verifika fil-post.
14. Fis-27 ta’ Diċembru 2006, M. Omejc ippreżentat ilment kontra din id-deċiżjoni quddiem il-Ministeru tal-Agrikoltura, Silvikoltura u Alimentazzjoni. Permezz ta’ deċiżjoni tat-18 ta’ April 2007, dan il-ministeru ċaħad dan l-ilment billi kkunsidra li l-verifika fil-post kienet ġiet prekluża, jew saħansitra magħmula impossibbli, għal raġunijiet esklużivament attribwibbli lir-rikorrenti fil-kawża prinċipali u li, għalhekk, id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 796/2004 kienu ġew applikati korrettament mill-korp li jħallas l-għajnuna.
15. Fis-27 ta’ Ġunju 2007, M. Omejc ippreżentat rikors quddiem l-Upravno sodišče Republike Slovenije għall-annullament tad-deċiżjoni ta’ ċaħda tal-ilment tagħha kif ukoll għall-għoti tal-għajnuna mitluba.
16. Fit-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari, din il-qorti tosserva li l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 796/2004 ma jispeċifikax jekk iċ-ċaħda ta’ talba għal għajnuna għandhiex issir sew f’każ intenzjonali kif ukoll f’każ ta’ negliġenza tal-bidwi jew tar-rappreżentant tiegħu. Barra minn hekk, din id-dispożizzjoni ma tiddefinixxix il-kunċett ta’ “rappreżentant”. Għaldaqstant, wara li kkunsidrat li s‑soluzzjoni tal-kawża prinċipali kienet teħtieġ l-interpretazzjoni ta’ din id‑dispożizzjoni tar-Regolament Nru 796/2004, l-imsemmija qorti ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel id-domandi preliminari li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1) [Il-kliem] “jipprevjeni milli titwettaq verifika fuq il-post” [għandha jiġu] interpretat[i] b’applikazzjoni tad-dritt nazzjonali li jorbot il-kunċett ta’ projbizzjoni mal-aġir intenzjonali ta’ persuna partikolari jew man-negliġenza tagħha?
2) Fil-każ ta’ risposta negattiva għall-ewwel domanda, [il-kliem] “jipprevjeni milli titwettaq verifika fuq il-post”, [għandhom jiġu] interpretat[i] fis-sens li [jkopru] wkoll, barra l-atti intenzjonali jew is-sitwazzjonijiet maħluqa apposta li jrendu impossibbli li titwettaq verifika, kull att ieħor jew kull ommissjoni oħra attribwibbli għan-negliġenza tal-bidwi jew tar-rappreżentant tiegħu jekk minħabba dan, il-verifika fuq il-post ma tistax titwettaq kompletament?
3) Fil-każ ta’ risposta affermattiva għat-tieni domanda, l-impożizzjoni ta’ sanzjoni abbażi tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament [Nru 796/2004], tiddependi mill-fatt li l-bidwi ġie informat b’mod adattat dwar il-parti tal-verifika li teħtieġ il-parteċipazzjoni tiegħu?
4) Fil-każ fejn il-persuna responsabbli għar-razzett ma tgħix fih, il-kwistjoni tad-definizzjoni tar-rappreżentant abbażi tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament [Nru 796/2004], għandha tiġi evalwata fid-dawl tad-dritt nazzjonali jew tad-dritt Komunitarju?
5) Jekk [din] id-domanda [...] għandha tiġi evalwata fid-dawl tad-dritt Komunitarju, id-dispożizzjoni tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament [Nru 796/2004], għandha tiġi interpretata fis-sens li għandha tiġi kkunsidrata bħala r-rappreżentant tal-bidwi waqt il-verifiki fuq il-post, kull persuna adulta, li tista’ taħdem, li tgħix fir-razzett [fl-azjenda agrikola] u li hija responsabbli għal mill-inqas parti tal-ġestjoni ta’ dan ir-razzett [din l-azjenda agrikola]?
6) Jekk [l-imsemmija ] domanda [...] għandha tiġi eżaminata fid-dawl tad-dritt Komunitarju u jekk ir-risposta [għall-ħames domanda] hija negattiva, il‑persuna responsabbli ta’ razzett [azjenda agrikola] (bidwi fis-sens tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament [Nru 796/2004]), li ma jgħix hemmhekk huwa marbut biex jinnomina rappreżentant li jista’, ġeneralment, jiġi kkuntattjat f’kull mument fir-razzett [fl-azjenda agrikola]?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel u t-tieni domandi
17. Permezz tal-ewwel u t-tieni domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju ssaqsi, essenzjalment, jekk il-kliem “jipprevjeni milli titwettaq verifika fuq il-post”, fl-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 796/2004 jikkorrispondux għal kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni li għandu jiġi interpretat b’mod uniformi fl-Istati Membri kollha u, jekk ikun il-każ, jekk dan il‑kunċett għandux jinfthiem fis-sens li jkopri, minbarra aġir intenzjonali, kull att jew kull ommissjoni attribwibbli għan-negliġenza tal-bidwi jew tar-rappreżentant tiegħu, li jkollhom bħala konsegwenza li jipprekludu l-iżvolġiment tal-verifika fil-post fl-intier tagħha.
18. F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat qabel kollox li la l-imsemmi Artikolu 23(2) u ebda dispożizzjoni oħra tar-Regolament Nru 796/2004 ma jinkludu riferiment għad-dritt nazzjonali fir-rigward tal-kunċett li għalih jikkorrispondu l-kliem “jipprevjeni milli titwettaq verifika fuq il-post”.
19. F’tali ċirkustanza, skont ġurisprudenza stabbilita tal‑Qorti tal‑Ġustizzja, mir-rekwiżiti kemm tal‑applikazzjoni uniformi tad‑dritt tal‑Unjoni kif ukoll mill‑prinċipju ta’ ugwaljanza jirriżulta li t‑termini ta’ dispożizzjoni tad‑dritt tal‑Unjoni li ma tinkludi ebda riferiment espress għad‑dritt tal‑Istati Membri sabiex jiġu ddeterminati s‑sens u l‑portata tagħha għandhom, fl‑Unjoni Ewropea kollha, normalment jiġu interpretati b’mod awtonomu u uniformi fejn din l‑interpretazzjoni għandha tkun waħda studjata fid‑dawl tal‑kuntest tad‑dispożizzjoni u tal‑għan segwit mil‑leġiżlazzjoni inkwistjoni (ara, b’mod partikolari, is‑sentenzi tat‑18 ta’ Jannar 1984, Ekro, 327/82, Ġabra p. 107, punt 11; tad‑19 ta’ Settembru 2000, Linster, C‑287/98, Ġabra p. I‑6917, punt 43, u tal-21 ta’ Ottubru 2010, Padawan, C‑467/08, Ġabra p. I‑10055, punt 32).
20. Minn din il-ġurisprudenza jirriżulta li l-kliem “jipprevjeni milli titwettaq verifika fuq il-post”, li jinsabu f’dispożizzjoni li tagħmel parti minn regolament li ma jinkludi ebda riferiment għad-drittijiet nazzjonali, għandhom jiġu kkunsidrati bħala li jikkorrispondu għal kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni, li s-sens u l‑portata tagħhom għandhom ikunu identiċi fl-Istati Membri kollha. Għaldaqstant, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tagħti interpretazzjoni uniformi lil dawn il‑kliem fis-sistema legali tal-Unjoni.
21. F’dan ir-rigward, għandha titfakkar il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja li tgħid li, għall-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, ma għandhomx jittieħdu inkunsiderazzjoni biss il-kliem tagħha, iżda wkoll il‑kuntest tagħha u l-għanijiet segwiti mil-leġiżlazzjoni li minnha hija tagħmel parti (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tas-17 ta’ Novembru 1983, Merck, 292/82, Ġabra p. 3781, punt 12; tal-1 ta’ Marzu 2007, Schouten, C‑34/05, Ġabra p. I‑1687, punt 25, kif ukoll tat-22 ta’ Diċembru 2010, Feltgen u Bacino Charter Company, C‑116/10, Ġabra p. I‑0000, punt 12).
22. Qabel kollox, għandu jiġi osservat li l-kliem innifsu tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 796/2004 ma jinkludi ebda indikazzjoni relatata mas-sens li għandu jingħata lill-kliem “jipprevjeni milli titwettaq verifika fuq il-post” li huwa jsemmi. Fil-fatt, din id-dispożizzjoni sempliċement issemmi li t-talbiet għal għajnuna kkonċernati jiġu miċħuda jekk il-bidwi jew ir-rappreżentant tiegħu “jipprevjeni milli titwettaq verifika fuq il-post” u ma jispeċifikax li l-fatt li jiġi prekluż it-twettiq ta’ verifika għandu jkun konsegwenza ta’ aġir li jkopri, minbarra l-aġir intenzjonali, kull att jew kull ommissjoni attribwibbli għan-negliġenza tal-bidwi jew tar-rappreżentant tiegħu.
23. Sussegwentement, minn eżami komparattiv tal-verżjonijiet lingwistiċi differenti tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 796/2004 jirriżulta li din id-dispożizzjoni tippreżenta diverġenzi fir-rigward tal-kliem “jipprevjeni milli titwettaq verifika fuq il-post”. Fil-fatt, ċerti verżjonijiet lingwistiċi, bħall-verżjonijiet fil-lingwa Ingliża, Franċiża u Slovena, jużaw il-kelma “jipprekludi”, filwaqt li verżjonijiet lingwistiċi oħra jużaw formulazzjoni differenti. Għalhekk il-verżjoni bil-lingwa Ġermaniża tagħmel użu mill-kliem “tagħmel impossibbli” filwaqt li l-verżjoni bil-lingwa Taljana tissuġġetta ċ-ċaħda tat-talbiet ikkonċernati għall-kundizzjoni li “verifika fuq il-post ma tkunx tista’ ssir minħabba raġunijiet attribwibbli lill-bidwi jew lir-rappreżentant tiegħu”.
24. Issa, fil-preżenza ta’ tali diverġenzi lingwistiċi, il-portata tal-kunċett tad-dritt tal-Unjoni kkonċernat ma jistax jiġi evalwat abbażi ta’ interpretazzjoni esklużivament testwali. B’hekk, hemm lok li dan il-kunċett jiġi interpretat fid-dawl tal-kuntest li fih huwa inkluż, tal-istruttura ġenerali u tal-għan tal-leġiżlazzjoni li minnu jagħmel parti (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas-27 ta’ Marzu 1990, Cricket St Thomas, C‑372/88, Ġabra p. I‑1345, punt 19; tad-19 ta’ April 2007, Velvet & Steel Immobilien, C‑455/05, Ġabra p. I‑3225, punt 20, kif ukoll tad-9 ta’ Ottubru 2008, Sabatauskas et, C‑239/07, Ġabra p. I‑7523, punt 39).
25. Fir-rigward tal-kuntest li fih huwa inkluż il-kunċett li għalih jikkorrispondi l-kliem “jipprevjeni milli titwettaq verifika fuq il-post”, għandu jiġi osservat li dan il‑kunċett jinsab fl-Artikolu 23 tar-Regolament Nru 796/2004, li għandu importanza partikolari fi ħdan dan ir-regolament, ġaladarba jesponi l-prinċipji ġenerali li skonthom għandhom isiru l-verifiki. F’dan ir-rigward, is‑subparagrafu 1 ta’ din id-dispożizzjoni jipprovdi li l-verifiki amministrattivi u l‑verifiki fil-post previsti mill-imsemmi regolament għandhom isiru b’mod li jiżguraw verifika effiċjenti tal-osservanza tal-kundizzjonijiet ta’ għoti tal-għajnuna kif ukoll tar-rekwiżiti u tar-regoli applikabbli fir-rigward tal-kundizzjonalità.
26. Fl-aħħar nett, mill-kliem tal-premessi 29 u 55 tar-Regolament Nru 796/2004 jirriżulta li, fir-rigward tat-twettiq ta’ verifiki, dan tal-aħħar għandu l-intenzjoni li jiżgura attenzjoni effiċjenti għall-osservanza tad-dispożizzjonijiet dwar l-iskemi ta’ għajnuna amministrati fil-qafas tas-sistema integrata kif ukoll sabiex jipproteġi effiċjentement l-interessi finanzjarji tal-Unjoni billi jadotta miżuri adegwati għall-ġlieda kontra l-irregolaritajiet u l-frodi.
27. B’hekk il-verifiki huma indispensabbli sabiex jinkisbu l-għanijiet segwiti mir-Regolament Nru 796/2004 u, għalhekk, il-fatt li jiġi ostakolat it-twettiq tagħhom, minn din il-perspettiva jista’ biss jagħti lok għal konsegwenzi ġuridiċi importanti, bħaċ-ċaħda tat-talbiet għal għajnuna kkonċernati, hekk kif jipprovdi l‑Artikolu 23(2) ta’ dan ir-regolament, fir-rigward tal-verifiki fil-post.
28. Għalkemm, fid-dawl tal-imsemmija għanijiet ta’ ġlieda kontra l-irregolaritajiet u l‑frodi, dawn il-konsegwenzi ġuridiċi importanti huma ġustifikati meta l-bidwi jew ir-rappreżentant tiegħu jadotta aġir intenzjonali intiż sabiex jaħrab mill-verifika fil-post fis-sens tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 796/20041, l‑istess ma jistax jgħodd meta l-bidwi jew ir-rappreżentant ikun adotta kull miżura li tista’ raġonevolment tkun meħtieġa min-naħa tiegħu sabiex jiggarantixxi li l‑verifika ssir fl-intier. Iċ-ċaħda tat-talbiet ikkonċernati skont din id-dispożizzjoni hija għalhekk ġustifikata, fl-ipoteżi fejn il-bidwi jew ir-rappreżentant tiegħu ma jkunx adotta tali aġir intenzjonali, biss jekk huwa jew ir-rappreżentant tiegħu jkun ipprekluda jew għamel impossibbli t-twettiq tal-imsemmija verifika jew ta’ parti minnha, minħabba kull att jew kull ommissjoni attribwibbli għan-negliġenza tiegħu, mingħajr ma jkun adotta tali miżura.
29. B’hekk, iċ-ċirkustanzi li l-bidwi jew ir-rappreżentant tiegħu jkun adotta kull miżura raġonevoli fis-setgħa tiegħu sabiex jiggarantixxi li t-twettiq tal-verifika fil-post fl-intier tagħha ma tiġix prekluża jew magħmula impossibbli, b’mod partikolari billi jikkomunika lill-korp li jħallas l-għajnuna kkonċernat numru tat-telefon li jippermetti li wieħed jikkomunika miegħu, billi jkun aġixxa in bona fide billi uża d-diliġenza kollha ta’ imprenditur agrikolu informat u li kull aġir frawdolenti huwa eskluż, jikkostitwixxu provi importanti għall-finijiet tad-determinazzjoni dwar jekk dan il-bidwi jew ir-rappreżentant tiegħu ipprekludiex it-twettiq tal-verifika fil-post, fis-sens tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 796/2004. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa jekk dawn iċ-ċirkustanzi seħħewx fil-kawża prinċipali, fid-dawl tal-fatti kollha tal-każ.
30. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ir-risposta għall-ewwel u għat-tieni domandi għandha tkun li l-kliem “jipprevjeni milli titwettaq verifika fuq il‑post”, li jinsabu fl-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 796/2004, jikkorrispondu għal kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni li għandu jiġi interpretat b’mod uniformi fl-Istati Membri kollha fis-sens li jkopri, minbarra l-aġir intenzjonali, kull att jew kull ommissjoni attribwibbli għan-negliġenza tal-bidwi jew tar-rappreżentant tiegħu li kellhom bħala konsegwenza li jipprekludu t-twettiq tal-verifika fil-post fl-intier tagħha, meta dan il-bidwi jew ir-rappreżentant tiegħu ma jkunx adotta kull miżura li setgħet raġonevolment tkun meħtieġa min-naħa tiegħu sabiex jiggarantixxi li din il-verifika ssir fl-intier tagħha.
Fuq it-tielet domanda
31. Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju ssaqsi, essenzjalment, jekk iċ-ċaħda tat-talbiet ta’ għajnuna kkonċernati, taħt l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 796/2004, tiddependix minn jekk il-bidwi jew ir-rappreżentant tiegħu ġiex informat b’mod xieraq tal-parti mill-verifika fil-post li tirrikjedi l‑parteċipazzjoni tiegħu.
32. F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 796/2004 ma jistabbilixxi ebda obbligu li l-bidwi jew ir-rappreżentant tiegħu jiġi informat dwar it-twettiq tal-verifika fil-post, jew ta’ parti minn din il‑verifika. Skont din id-dispożizzjoni, is-sempliċi fatt li t-twettiq ta’ din il-verifika jiġi prekluż jiġġustifika ċ-ċaħda tat-talbiet ikkonċernati, indipendentement minn jekk l-imprenditur agrikolu kienx debitament informat jew le dwar jekk kinitx ser isseħħ verifika. Għalhekk, iċ-ċaħda tat-talbiet prevista fl-imsemmija dispożizzjoni ma hijiex suġġetta għall-kundizzjoni li l-imsemmi imprenditur jew ir‑rappreżentant tiegħu kien, preċedentement, informat b’mod xieraq dwar il-parti tal-verifika fil-post li tirrikjedi l-parteċipazzjoni tiegħu.
33. Barra minn hekk, ma jirriżulta minn ebda dispożizzjoni oħra tar-Regolament Nru 796/2004 li avviż għandu jiġi indirizzat lil imprenditur agrikolu qabel ma ssir verifika fil-post. Bil-kontra, hekk kif jipprovdi l-Artikolu 25(1) ta’ dan ir‑regolament, il-verifiki fil-post, bħala prinċipju, ma jiġux imħabbra minn qabel u avviż bil-quddiem jista’ jingħata biss taħt ċerti kundizzjonijiet.
34. Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, ir-risposta għat-tielet domanda għandha tkun li ċ-ċaħda tat-talbiet ta’ għajnuna kkonċernati, taħt l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 796/2004, ma tiddependix fuq jekk il-bidwi jew ir-rappreżentant tiegħu ġiex informat b’mod xieraq dwar il-parti tal-verifika fil-post li tirrikjedi l-parteċipazzjoni tiegħu.
Fuq ir-raba’ u l-ħames domandi
35. Permezz tar-raba’ u tal-ħames domandi, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il‑qorti tar-rinviju ssaqsi, essenzjalment, jekk il-kunċett ta’ “rappreżentant”, imsemmi fl-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 796/2004, jikkostitwixxix kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni li għandu jiġi interpretat b’mod uniformi fl-Istati Membri kollha u, jekk ikun il-każ, jekk dan il-kunċett għandux jinftiehem fis-sens li jkopri, meta jsiru l-verifiki fil-post, kull persuna adulta, li għandha l-kapaċità legali, li tirrisjedi fl-azjenda agrikola u li lilha tiġi fdata mill-inqas parti mill-amministrazzjoni ta’ din l-azjenda.
36. F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat qabel kollox li la l-imsemmi Artikolu 23(2) u ebda dispożizzjoni oħra tar-Regolament Nru 796/2004 ma jinkludu riferiment għad-drittijiet nazzjonali fir-rigward tal-kunċett ta’ “rappreżentant” imsemmi f’dan l-artikolu.
37. Mill-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 19 ta’ din is-sentenza, jirriżulta li dan il‑kunċett ta’ “rappreżentant”, li jinsab f’dispożizzjoni li tagħmel parti minn regolament li ma jinkludi ebda riferiment għad-drittijiet nazzjonali, għandu jiġi kkunsidrat bħala kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni li t-tifsira u l-portata tiegħu għandhom ikunu identiċi fl-Istati Membri kollha. Għaldaqstant, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tagħti lill-imsemmi kunċett ta’ “rappreżentant” interpretazzjoni uniformi fis-sistema legali tal-Unjoni.
38. Kif jirriżulta mill-punt 27 ta’ din is-sentenza, l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 796/2004 jipprovdi li jekk il-bidwi jipprekludi t-twettiq tal-verifika fil‑post, huwa jesponi lilu nnifsu għal konsegwenzi ġuridiċi importanti, peress li t‑talbiet ta’ għajnuna kkonċernati f’dan il-każ jiġu miċħuda. Għandu jiġi osservat ukoll li din id-dispożizzjoni tagħti lok għall-istess konsegwenzi meta l-preklużjoni tat-twettiq tal-verifika tkun dovuta għall-aġir tal-bidwi jew tar-rappreżentant tiegħu, fejn jiġu kkunsidrati b’mod identiku f’dan ir-rigward.
39. B’hekk, fil-każ fejn it-twettiq tal-verifika fil-post tiġi prekluża bl-aġir tar-rappreżentant tal-bidwi, it-talbiet għal għajnuna kkonċernati jiġu miċħuda u l‑bidwi għalhekk ibati l-konsegwenzi ġuridiċi tal-atti jew tal-ommissjonijiet tar-rappreżentant tiegħu. Peress li, f’dan il-każ, huwa l-bidwi li għandu jassumi r‑responsabbiltà sħiħa tal-aġir tar-rappreżentant tiegħu, kull persuna adulta li għandha l-kapaċità legali, li tirrisjedi fl-azjenda agrikola u li lilha tiġi fdata mill-inqas parti mill-amministrazzjoni ta’ din l-azjenda, tista’ tiġi kkunsidrata bħala r‑“rappreżentant” tal-bidwi, fis-sens tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 796/2004, biss jekk l-intenzjoni tal-bidwi li jaħtarha sabiex tirrappreżentah tkun ġiet espressa b’mod ċar.
40. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għar-raba’ u għall-ħames domandi għandha tkun li l-kunċett ta’ “rappreżentant” imsemmi fl-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 796/2004, jikkostitwixxi kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni li għandu jiġi interpretat b’mod uniformi fl-Istati Membri kollha fis-sens li jkopri, meta jsiru l-verifiki fil-post, kull persuna adulta, li għandha kapaċità legali, li tirrisjedi fl-azjenda agrikola u li lilha tiġi fdata mill-inqas parti mill-amministrazzjoni ta’ din l-azjenda, sa fejn il-bidwi jkun esprima b’mod ċar l‑intenzjoni tiegħu li jagħtiha mandat bil-għan li tirrappreżentah u, għaldaqstant, ikun impenja ruħu li jassumi l-atti u l-ommissjonijiet kollha ta’ din il-persuna.
Fuq is-sitt domanda
41. Permezz tas-sitt domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju ssaqsi, essenzjalment, jekk l‑Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 796/2004 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-bidwi, li ma jirrisjedix fl-azjenda agrikola li minnha huwa responsabbli, għandux l-obbligu li jaħtar rappreżentant li, bħala regola ġenerali, tkun tista’ ssir komunikazzjoni miegħu f’kull mument f’din l-azjenda.
42. F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li la l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 796/2004 u ebda dispożizzjoni oħra ta’ dan ir-regolament ma jistabbilixxi obbligu għall-bidwi li ma jirrisjedix fl-azjenda agrikola li minnha huwa responsabbli li jaħtar rappreżentant.
43. Barra minn hekk, peress li l-għan tal-verifiki huwa li jiġi żgurat il-kontroll effiċjenti tal-osservanza tal-kundizzjonijiet għall-għoti tal-għajnuna kif ukoll tar-rekwiżiti u tar-regoli applikabbli fil-qasam tal-kundizzjonalità, previst fl-Artikolu 23(1) tar-Regolament Nru 796/2004, il-ħatra ta’ rappreżentant ma tistax tiġi rikjesta lil bidwi minħabba s-sempliċi raġuni li huwa ma jirrisjedix fl-azjenda agrikola tiegħu. Dan l-għan għandu jiġi kkunsidrat li jkun inkiseb ġaladarba l‑bidwi jew ir-rappreżentant tiegħu ma jkunx ipprekluda t-twettiq tal-verifika fil-post fis-sens tal-Artikolu 23(2), skont kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 30 ta’ din is-sentenza.
44. Bl-istess mod, għandu jiġi osservat li ebda dispożizzjoni tar-Regolament Nru 796/2004 ma jissuġġetta lill-bidwi għall-obbligu li wieħed ikun jista’ jikkomunika miegħu f’kull mument fl-azjenda agrikola li minnha huwa responsabbli. B’hekk, għaldaqstant, dan l-obbligu ma jistax ikun rikjest mir-rappreżentant ta’ dan il-bidwi. Fi kwalunkwe każ, tali obbligu għandu jiġi kkunsidrat bħala eċċessivament restrittiv u, fil-prattika, impossibbli li jiġi osservat.
45. Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, ir-risposta għas-sitt domanda għandha tkun li l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 796/2004 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-bidwi, li ma jirrisjedix fl-azjenda agrikola li minnha huwa responsabbli, ma għandux l-obbligu li jaħtar rappreżentant li, bħala regola ġenerali, wieħed ikun jista’ jikkomunika miegħu f’kull mument fl-azjenda.
Fuq l-ispejjeż
46. Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in‑natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Parti operattiva
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Seba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1) Il-kliem “jipprevjeni milli titwettaq verifika fuq il-post”, li jinsabu fl-Artikolu 23(2) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 796/2004, tal‑21 ta’ April 2004, li jippreskrivi regoli dettaljati għall-implimentazzjoni ta’ konformità, modulazzjoni u amministrazzjoni integrata u sistema ta’ kontroll kif hemm provvediment dwarhom fir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1782/2003, [tad-29 ta’ Settembru 2003], li jistabbilixi regoli komuni għal skemi ta’ sostenn dirett taħt il-politika agrikola komuni u li jistabbilixxi ċerti skemi ta’ sostenn għall-bdiewa, jikkorrispondu għal kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni li għandu jiġi interpretat b’mod uniformi fl-Istati Membri kollha fis-sens li jkopri, minbarra l-aġir intenzjonali, kull att jew kull ommissjoni attribwibbli għan-negliġenza tal-bidwi jew tar-rappreżentant tiegħu li kellhom bħala konsegwenza li jipprekludu t-twettiq tal-verifika fil-post fl-intier tagħha, meta dan il-bidwi jew ir-rappreżentant tiegħu ma jkunx adotta kull miżura li setgħet raġonevolment tkun meħtieġa min-naħa tiegħu sabiex jiggarantixxi li din il-verifika ssir fl-intier tagħha.
2) Iċ-ċaħda tat-talbiet ta’ għajnuna kkonċernati, taħt l-Artikolu 23(2) tar‑Regolament Nru 796/2004, ma tiddependix fuq jekk il-bidwi jew ir‑rappreżentant tiegħu ġiex informat b’mod xieraq dwar il-parti tal-verifika fil-post li tirrikjedi l-parteċipazzjoni tiegħu.
3) Il-kunċett ta’ “rappreżentant” imsemmi fl-Artikolu 23(2) tar‑Regolament Nru 796/2004, jikkostitwixxi kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni li għandu jiġi interpretat b’mod uniformi fl-Istati Membri kollha fis-sens li jkopri, meta jsiru l-verifiki fil-post, kull persuna adulta, li għandha kapaċità legali, li tirrisjedi fl-azjenda agrikola u li lilha tiġi fdata mill-inqas parti mill-amministrazzjoni ta’ din l-azjenda, sa fejn il-bidwi jkun esprima b’mod ċar l-intenzjoni tiegħu li jagħtiha mandat bil-għan li tirrappreżentah u, għaldaqstant, ikun impenja ruħu li jassumi l-atti u l-ommissjonijiet kollha ta’ din il-persuna.
4) L-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 796/2004 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-bidwi, li ma jirrisjedix fl-azjenda agrikola li minnha huwa responsabbli, ma għandux l-obbligu li jaħtar rappreżentant li, bħala regola ġenerali, wieħed ikun jista’ jikkomunika miegħu f’kull mument fl-azjenda.