62024CJ0084_RES
Cás C-84/24
UAB “EM SYSTEM”
v
AB SEB bankasagusAS “Citadele banka” Lietuvos filialas
(iarraidh ar réamhrialú ón Lietuvos Aukščiausiasis Teismas)
Breithiúnas na Cúirte (an Chéad Dlísheomra) an 12 Márta 2026
(Renvoi préjudiciel – Comhbheartas eachtrach agus slándála – Rialachán (CE) Uimh. 765/2006 – Bearta sriantacha i bhfianaise na staide sa Bhealarúis – Airteagal 2(1) – Iarscríbhinn I – Liosta na ndaoine, na n-eintiteas agus na gcomhlachtaí atá faoi réir bearta sriantacha – Clárú ainm scairshealbhóra cuideachta ar an liosta sin – Coinneáil 50 % de chaipiteal na cuideachta sin ag an scairshealbhóir sin – Reo chistí na cuideachta nach bhfuil ar an liosta – Rialú ag duine nó ag eintiteas atá liostaithe thar dhuine dhlítheanach nach bhfuil liostaithe – Critéir mheasúnaithe – Ceart chun cosaint dlí éifeachtach a fháil – Cearta na gcosanta)
Comhbheartas eachtrach agus slándála – Bearta sriantacha i gcoinne na Bealarúise – Reo cistí daoine agus eintiteas áirithe ag féachaint don staid sa Bhealarúis – Coincheap na gcistí – Sócmhainní arna dtaisceadh i gcuntais bhainc cuideachta – Cuimsiú
(Rialachán Uimh. 765/2006 ón gComhairle, Airteagal 1(1)(b) agus Airteagal 2(1), agus Rialachán Uimh. 1014/2012 ón gComhairle)
(féach míreanna 50 agus 51)
Comhbheartas eachtrach agus slándála – Bearta sriantacha i gcoinne na Bealarúise – Reo cistí agus acmhainní eacnamaíocha atá faoi úinéireacht, faoi sheilbh nó faoi rialú daoine, eintiteas nó comhlachtaí atá faoi réir na mbeart sin – Raon feidhme – Sócmhainní atá sna cuntais bhainc cuideachta nach bhfuil faoi réir beart sriantach – 50 % de chaipiteal na cuideachta sin atá faoi sheilbh duine atá faoi réir na mbeart sin – Toimhde go rialaíonn an duine sin an chuideachta agus a cistí – Cuimsiú
(Rialachán Uimh. 765/2006 ón gComhairle, Airteagal 2(1) agus Rialachán Uimh. 1014/2012 ón gComhairle)
(féach míreanna 54-57, 63-73, 77-85, 89-93, an chuid oibríochtúil 1)
Dlí an Aontais Eorpaigh – Prionsabail – Cearta na gcosanta – Ceart chun cosaint dlí éifeachtach a fháil – Bearta sriantacha i gcoinne na Bealarúise – Reo cistí daoine agus eintiteas áirithe ag féachaint don staid sa Bhealarúis – Oibleagáidí na Comhairle – An fhianaise inchoiritheach agus an ceart chun éisteacht a fháil a chur in iúl don duine lena mbaineann – Ceart chun rochtain a fháil ar an gcomhad
(An Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagail 41 agus 47; Rialachán Uimh. 765/2006 ón gComhairle, Airteagal 2(1) agus Rialachán Uimh. 1014/2012 ón gComhairle)
(féach míreanna 102-105)
Dlí an Aontais Eorpaigh – Prionsabail – Cearta na gcosanta – Ceart chun cosaint dlí éifeachtach a fháil – Bearta sriantacha i gcoinne na Bealarúise – Reo cistí cuideachta nach bhfuil faoi réir na mbeart – Cistí a thoimhdítear a bheith faoi úinéireacht nó faoi rialú duine atá faoi réir na mbeart sin – Oibleagáid ar na Ballstáit nós imeachta a chur i bhfeidhm lena bhféadfar agóid a dhéanamh i gcoinne an bhirt reoite cistí agus deireadh a chur leis
(Airteagal 19(1) CAE; An Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagal 47; Rialachán Uimh. 765/2006 ón gComhairle, Airteagal 2(1) agus Airteagal 8a, agus Rialachán Uimh. 1014/2012 ón gComhairle)
(féach míreanna 106-112, 120, an chuid oibríochtúil 2)
Résumé
Maidir le tarchur chun réamhrialú ó Lietuvos Aukščiausiasis Teismas (Cúirt Uachtarach na Liotuáine), soiléiríonn an Chúirt raon feidhme reo na gcistí agus na n-acmhainní eacnamaíocha atá faoi úinéireacht, i seilbh nó faoi rialú daoine nó eintiteas atá faoi réir bearta sriantacha arna nglacadh i bhfianaise na staide sa Bhealarúis, de réir bhrí Airteagal 2(1) de Rialachán Uimh. 765/2006. (
1
)
In 2020, reoigh dhá institiúid baincéireachta de chuid na Liotuáine na sócmhainní a shealbhaítear i gcuntais bhainc na cuideachta UAB “EM SYSTEM” (‘EM System’), ar an bhforas gur áiríodh duine dá bheirt scairshealbhóirí, a shealbhaíonn 50 % dá chaipiteal, ar liosta na ndaoine, na n-eintiteas nó na gcomhlachtaí atá faoi réir na mbeart sriantach. (
2
)
Ós rud é gur díbheadh na caingne a thionscain EM System i gcoinne reo na sócmhainní a bhí ina chuntais ag an gcéad chéim agus ar achomharc, thug an chuideachta sin achomharc os comhair na cúirte a rinne an tarchur, ag maíomh nach raibh a cistí faoi rialú iarbhír ag an scairshealbhóir a áirítear ar an liosta atá i gceist.
Agus amhras uirthi, go háirithe, maidir leis na critéir atá le cur san áireamh chun a chinneadh an bhfuil duine dlítheanach nó eintiteas faoi úinéireacht nó faoi rialú duine nó eintitis eile, de réir bhrí Airteagal 2(1) de Rialachán Uimh. 765/2006, chinn an chúirt sin bac a chur ar na himeachtaí agus an t-ábhar a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú.
Measúnú na Cúirte
Mar réamhphointe, meabhraíonn an Chúirt go bhforáiltear le hAirteagal 2(1) de Rialachán Uimh. 765/2006 do reo na gcistí agus na n-acmhainní eacnamaíocha uile ar leis na daoine nádúrtha nó dlítheanacha, na heintitis agus na comhlachtaí a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán sin iad, atá faoina n-úinéireacht, faoina seilbh nó faoina rialú.
Tar éis léiriú litriúil agus comhthéacsúil a dhéanamh ar Airteagal 2(1) de Rialachán Uimh. 765/2006, tugann an Chúirt dá haire, ar an gcéad dul síos, go bhfuil feidhm ag reo cistí faoin bhforáil sin ní hamháin maidir leis na daoine agus na heintitis atá ar an liosta in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán sin, ach freisin maidir le daoine agus eintitis nach luaitear faoina n-ainm ar an liosta sin, ar choinníoll go bhfuil a gcistí agus a n-acmhainní eacnamaíocha faoi úinéireacht, faoi sheilbh nó faoi rialú duine, eintitis nó comhlachta atá ar an liosta sin.
Tacaítear leis an léiriú sin leis an gcuspóir atá á shaothrú leis na bearta sriantacha arna nglacadh i bhfianaise na staide sa Bhealarúis, eadhon an brú ar réimeas Lukashenko a mhéadú agus iallach a chur air a iompar a athrú.
Chun an cuspóir sin a bhaint amach, is gá, ar an gcéad dul síos, na bearta sin a chur i bhfeidhm maidir leis an ngrúpa daoine, grúpaí nó eintiteas is leithne is féidir chun cosc a chur ar dhul timpeall orthu. Dá bhrí sin, ní mór léiriú leathan a dhéanamh ar na coincheapa ‘úinéireacht’ agus ‘rialú’ de réir bhrí Airteagal 2(1) de Rialachán Uimh. 765/2006, agus modhanna díreacha agus indíreacha araon á gcur san áireamh chun tionchar a imirt ar úsáid cistí agus acmhainní eacnamaíocha duine, eintitis nó comhlachta a bhfuil baint acu le duine liostaithe.
Ar an taobh eile, tá sé ríthábhachtach an éifeacht ghanfhiosaíochta agus an luas lena bhforchuirtear na bearta sin a áirithiú, ionas nach féidir leas a bhaint go héasca as lúba ar lár a bhainfeadh a n-éifeachtacht de na bearta sin. Chun an baol a sheachaint go n-imeoidh sócmhainní an duine lena mbaineann na bearta sriantacha má chuirtear moill ar a gcur chun feidhme, tá sé ríthábhachtach go mbeadh siad siúd go léir atá freagrach as Rialachán Uimh. 765/2006 a chur chun feidhme in ann cinneadh a dhéanamh a luaithe is féidir maidir leis na cistí agus na hacmhainní eacnamaíocha a chumhdaítear leis na bearta sin a reo.
Sa chomhthéacs sin, trí úsáid a bhaint as toimhdí a bhaineann le struchtúr cinnteoireachta inmheánach na ndaoine dlítheanacha lena mbaineann agus as critéir shoiléire chun a shuí go bhfuil duine dlítheanach nó eintiteas dlítheanach faoi úinéireacht nó faoi rialú duine a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán Uimh. 765/2006, éascaítear sainaithint na gcistí nó na n-acmhainní eacnamaíocha atá le reo, rud a rannchuidíonn lena dhéanamh níos deacra sásraí casta imchéimnithe a cheapadh, chun sceitheadh cistí a chosc agus, dá bhrí sin, chun cur chun feidhme éifeachtach beart sriantach a áirithiú.
Áirítear ar na critéir ábhartha a bheith in ann na cistí nó na hacmhainní eacnamaíocha sin a dhiúscairt nó a aistriú nó, ar bhonn níos ginearálta, a bheith in ann tionchar ceannasach a fheidhmiú ar dhuine dlítheanach, ar eintiteas nó ar chomhlacht, go háirithe tríd an gceart a bheith acu nó tríd an gcumhacht a fheidhmiú tromlach chomhaltaí a gcomhlachtaí riaracháin, bainistíochta nó maoirseachta a cheapadh nó a chur as oifig. I ndáil leis sin, tá duine a shealbhaíonn 50 % de chaipiteal cuideachta in ann, i bprionsabal, cinntí áirithe a fhorchur nó a chosc laistigh den chuideachta sin nó, ar a laghad, a áirithiú go ndéantar gníomhaíocht na cuideachta sin i gcomhréir lena mianta. Dá bhrí sin, ní mór a thoimhdiú go bhfágann sealúchas 50 % de chaipiteal cuideachta gur féidir ní hamháin an chuideachta sin a rialú, ach a cistí agus a hacmhainní eacnamaíocha freisin.
I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, tagann an Chúirt ar an gconclúid nach mór a thoimhdiú gur cistí atá faoi úinéireacht nó faoi rialú an duine sin iad na sócmhainní arna dtaisceadh i gcuntais bhainc cuideachta nach bhfuil san áireamh ar an liosta in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán Uimh. 765/2006, ach a bhfuil 50 % dá caipiteal faoi sheilbh duine atá ar an liosta sin agus, dá bhrí sin, nach mór iad a reo, de réir bhrí Airteagal 2(1) den Rialachán sin.
Ar an dara dul síos, is faoi na Ballstáit atá sé nós imeachta a chur i bhfeidhm lena gcuirtear ar chumas daoine dlítheanacha, eintitis agus comhlachtaí ar reodh a gcistí nó a n-acmhainní eacnamaíocha ar an bhforas go dtoimhdítear go bhfuil siad faoi úinéireacht nó faoi rialú duine a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán Uimh. 765/2006, chomh maith leis an duine sin, agóid a dhéanamh, i gcaingean os comhair na n-údarás náisiúnta agus ansin, más iomchuí, os comhair na gcúirteanna náisiúnta inniúla, i gcoinne an bhirt sin agus deireadh a chur leis.
Dar leis an gCúirt, ní bheidh toimhde úinéireachta nó rialaithe den sórt sin comhsheasmhach le prionsabal an dea-riaracháin ná leis an gceart chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a fháil ach amháin a mhéid atá sé infhrisnéise agus gur cuireadh an duine dlítheanach, an t-eintiteas nó an comhlacht lena mbaineann in ann an toimhde sin a fhrisnéis, de réir mar a bheidh, trína léiriú nach bhfuil a chistí ná a acmhainní eacnamaíocha faoi úinéireacht ná faoi rialú iarbhír an duine a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán Uimh. 765/2006 agus, dá bhrí sin, deireadh a chur le reo a gcistí nó a n-acmhainní eacnamaíocha. Ní mór an deis sin a thabhairt freisin don duine atá ar an liosta sin an toimhde maidir le seilbh nó rialú a fhrisnéis.
(
1
)	Rialachán (CE) Uimh. 765/2006 ón gComhairle an 18 Bealtaine 2006 a bhaineann le bearta sriantacha i ndáil leis an mBealarúis (IO 2006 L 134, lch. 1), arna leasú le Rialachán (AE) Uimh. 1014/2012 an 6 Samhain 2012 (IO 2012 L 307, lch. 1).
(
2
)	Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán Uimh. 765/2006, arna leasú le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2020/2129 ón gComhairle an 17 Nollaig 2020 lena gcuirtear chun feidhme Airteagal 8a(1) de Rialachán (CE) Uimh. 765/2006 a bhaineann le bearta sriantacha i ndáil leis an mBealarúis (IO 2020 L 426 I, lch. 1).