61984CJ0207_EL
Διάδικοι
Αντικείμενο της υπόθεσης
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση 207/84,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του College van Beroep voor het Bedrijfsleven, ’s-Gravenhage ( Χάγη ), προς το Δικαστήριο, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης EOK, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του παραπέμποντος δικαστηρίου μεταξύ
Rederij L . De Boer en Zn . BV
και Produktschap voor Vis en Visprodukten,
Αντικείμενο της υπόθεσης
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία ιδίως του κανονισμού 3796/81 του Συμβουλίου, της 29ης Δεκεμβρίου 1981, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα των προϊόντων αλιείας ( EE L 379, σ . 1 ) και του κανονισμού 170/83 του Συμβουλίου, της 25ης Ιανουαρίου 1983, περί θεσπίσεως κοινοτικού καθεστώτος διατηρήσεως και διαχειρίσεως των αλιευτικών πόρων ( EE L 24, σ . 1 ),
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με απόφαση της 7ης Αυγούστου 1984, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 16 Αυγούστου 1984, το College van Beroep voor het Bedrijfsleven υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης EOK, προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία ιδίως του κανονισμού 3796/81 του Συμβουλίου, της 29ης Δεκεμβρίου 1981, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα των προϊόντων αλιείας ( EE L 379, σ . 1 ) και του κανονισμού 170/83 του Συμβουλίου, της 25ης Ιανουαρίου 1983, περί θεσπίσεως κοινοτικού καθεστώτος διατηρήσεως και διαχειρίσεως των αλιευτικών πόρων ( EE L 24, σ . 1 ), προκειμένου να κρίνει αν συμβιβάζεται προς τις διατάξεις αυτές η Besluit Regeling Maatjesharingvisserij Noordzee ( απόφαση περί ρυθμίσεως της αλιείας νεαρής ρέγγας στη Βόρεια Θάλασσα ), την οποία εξέδωσε ο πρόεδρος του Produktschap voor Vis en Visprodukten ( του ολλανδικού οργανισμού ιχθύων και προϊόντων ιχθύων ) και η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 28 Μα ΐου 1983 ( Vb . BO 1983, 22-15, αριθ . VV, σ . 17 ).
2 Ρέγγα « maatjes » ή νεαρή ρέγγα είναι η ρέγγα που αλιεύεται κατά τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο στο κεντρικό και το βόρειο τμημα της Βόρειας Θάλασσας· η ρέγγα αυτή βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο της ανάπτυξής της, πριν από την ωοτοκία, και διακρίνεται από υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρές ουσίες και από μαλακή υφή . Λόγω των χαρακτηριστικών αυτών, δεν προσφέρεται προς μεταποίηση, αλλά, αφού υποβληθεί σε αφαίρεση των εντοσθίων και ελαφρό αλάτισμα, εκτιμάται ιδιαίτερα από τους καταναλωτές και ιδίως τους Ολλανδούς .
3 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της ναυτιλιακής εταιρίας L . De Boer en Zn . BV ( στο εξής : De Boer ) και του Produktschap voor Vis en Visprodukten ( στο εξής : Produktschap ). H De Boer προσβάλλει ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου την απόφαση της 4ης Ιουλίου 1984, με την οποία ο Produktschap της ανακάλεσε, βάσει της προαναφερθείσας απόφασης, τις άδειες αλιείας ρέγγας στο βόρειο και το κεντρικό τμήμα της Βόρειας Θάλασσας για το έτος 1983, με την αιτιολογία ότι η De Boer εκφόρτωσε ρέγγα έντονα αλατισμένη και ολόκληρη ( με τα εντόσθια ).
Το κανονιστικό πλαίσιο και το ιστορικό της διαφοράς στην κύρια υπόθεση
4 O κανονισμός 3796/81 θεσπίζει, στον τομέα των προϊόντων αλιείας, κοινή οργάνωση αγοράς, η οποία περιλαμβάνει καθεστώς τιμών και συναλλαγών με τις τρίτες χώρες, καθώς και κοινούς κανόνες στον τομέα του ανταγωνισμού· το καθεστώς αυτό ισχύει, μεταξύ άλλων, για τους νωπούς ιχθύες ( ζώντες ή μη ), τους διατηρημένους δι’ απλής ψύξεως ή τους κατεψυγμένους ιχθύες . O ίδιος κανονισμός προβλέπει ιδίως την εφαρμογή κανόνων εμπορίας, τη σύσταση οργανώσεων παραγωγών — οι οποίες μπορούν να επιβάλλουν στα μέλη τους να συμμορφώνονται προς ορισμένους κανόνες, ιδίως στον τομέα της παραγωγής και της εμπορίας — και τη δυνατότητα θεσπίσεως συστήματος παρεμβάσεως .
5 Εκτιμώντας ότι η Κοινότητα πρέπει να διασφαλίσει, με κατάλληλη πολιτική προστασίας των αλιευτικών βυθών, τη διατήρηση και την ανασύσταση των αποθεμάτων, το Συμβούλιο εξέδωσε τον προαναφερθέντα κανονισμό 170/83 . Το άρθρο 1 του κανονισμού αυτού ορίζει ότι « με σκοπό την προστασία των αλιευτικών πεδίων, τη διατήρηση των θαλάσσιων βιολογικών πόρων και την ισόρροπη εκμετάλλευσή τους σε διαρκή βάση και υπό κατάλληλες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες, θεσπίζεται κοινοτικό καθεστώς διατήρησης και διαχείρισης των αλιευτικών πόρων . Για το σκοπό αυτό, το καθεστώς αυτό περιλαμβάνει, ιδίως, μέτρα διατήρησης, κανόνες χρησιμοποίησης και κατανομής των πόρων ... και μέτρα ελέγχου » . Κατά τα άρθρα 3 και 4 του ιδίου κανονισμού, η ποσότητα των αλιευμάτων μπορεί να περιορίζεται, αυτή δε η διατιθέμενη για την Κοινότητα ποσότητα αλιευμάτων « κατανέμεται μεταξύ των κρατών μελών κατά τρόπο που να εξασφαλίζει σε κάθε κράτος μέλος σχετική σταθερότητα των δραστηριοτήτων που ασκούνται σε κάθε απόθεμα » . Το άρθρο 5, παράγραφος 2, ορίζει ότι « τα κράτη μέλη καθορίζουν, τηρώντας τις ισχύουσες κοινοτικές διατάξεις, τις λεπτομέρειες για τη χρησιμοποίηση των ποσοστώσεων που τους έχουν παραχωρηθεί » . Τέλος, με το άρθρο 13 συνιστάται επιτροπή διαχειρίσεως των αλιευτικών πόρων . H επιτροπή αυτή διατυπώνει τη γνώμη της επί των μέτρων διαχειρίσεως που προτίθεται να λάβει η Επιτροπή ( άρθρο 14, παράγραφος 2 ).
6 O κανονισμός 1353/83 του Συμβουλίου, της 26ης Μαΐου 1983, περί καθορισμού προσωρινών ποσοστώσεων των αποθεμάτων ρέγγας στο βόρειο και κεντρικό τμήμα της Βόρειας Θάλασσας ( EE L 139, σ . 54 ), αφού αναφέρεται στον κανονισμό 170/83 και στο γεγονός ότι, όσον αφορά τα αποθέματα ρέγγας στο βόρειο και κεντρικό τμήμα της Βόρειας Θάλασσας, οι αλιευτικές δραστηριότητες είχαν απαγορευτεί « μέχρις ότου το Συμβούλιο λάβει απόφαση επί των προτάσεων της Επιτροπής για ... τις ποσοστώσεις που θα ισχύσουν κατά το 1983 », ορίζει στο άρθρο 1 ότι « επιτρέπεται η αλιεία της ρέγγας στο βόρειο και κεντρικό τμήμα της Βόρειας Θάλασσας ... από την 1η Ιουνίου 1983, εκτός της αλιείας που πραγματοποιείται από αλιείς των Κάτω Χωρών, στους οποίους επιτρέπεται να αρχίσουν την αλιεία στις 28 Μα ΐου 1983 », τούτο δε για το λόγο ότι, κατά την 4η αιτιολογική σκέψη του ίδιου κανονισμού, « στην περίπτωση των αλιέων των Κάτω Χωρών, η ιστορική παράδοση δικαιολογεί την εκ μέρους τους έναρξη της αλιείας » από την προαναφερθείσα ημερομηνία .
7 H προσωρινή ποσόστωση που καθορίστηκε με το παράρτημα του ίδιου κανονισμού ανερχόταν σε 3 000 τόνους .
8 Το καθήκον της διαχείρισης της ολλανδικής ποσόστωσης έχει ανατεθεί από την ολλανδική νομοθεσία στον Produktschap voor Vis en Visprodukten, ο οποίος είναι όργανο που εντάσσεται στη δημοσίου δικαίου επαγγελματική οργάνωση που υπάρχει στις Κάτω Χώρες . Οι Produktschappen, όπως αυτός της παρούσας υποθέσεως, είναι επιφορτισμένοι με δημοσίου δικαίου καθήκοντα σε ορισμένο τομέα της οικονομικής ζωής· μπορούν να λαμβάνουν αποφάσεις κανονιστικού χαρακτήρα .
9 Στο πλαίσιο των εξουσιών που του έχουν ανατεθεί από την ολλανδική νομοθεσία, ο Produktschap εξέδωσε την προαναφερθείσα απόφαση, της οποίας το άρθρο 2 ορίζει ότι απαγορεύεται η αλιεία ρέγγας στο προαναφερθέν τμήμα της Βόρειας Θάλασσας χωρίς άδεια αλιείας που να ισχύει για το 1983 . Κατά το άρθρο 5, στοιχείο β ), της απόφασης, άδεια μπορεί να εκδοθεί μόνο υπό την προϋπόθεση ότι η αλιευόμενη ρέγγα μπορεί να υποβληθεί σε αλάτισμα και αφαίρεση των εντοσθίων επί του πλοίου, για το οποίο ζητείται η άδεια . Το άρθρο 6 προβλέπει ότι ο Produktschap μπορεί να ανακαλέσει την άδεια σε περίπτωση μη τηρήσεως των διατάξεων αυτών . Τέλος, σύμφωνα με το άρθρο 9, η αλιευόμενη ρέγγα πρέπει είτε να υποβάλλεται σε αφαίρεση των εντοσθίων και αλάτισμα είτε να καταψύχεται επί του πλοίου . Απαγορεύεται, κατά συνέπεια, κάθε άλλος τρόπος παρασκευής ή μεταποίησης της αλιευόμενης ρέγγας .
10 Κατά το εθνικό δικαστήριο, σκοπός της εν λόγω αποφάσεως ήταν να χρησιμοποιηθεί, στην πραγματικότητα, η περιορισμένη ποσόστωση που είχε χορηγηθεί στις Κάτω Χώρες αποκλειστικά για τον εφοδιασμό σε νεαρή ρέγγα . Πρόθεση του Produktschap ήταν με τον τρόπο αυτό να συνεχιστεί η ολλανδική αλιευτική παράδοση, η οποία απαιτεί οι ολλανδοί αλιείς να εκφορτώνουν, κατά τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο, μεγάλη ποσότητα νεαρής ρέγγας για να ικανοποιήσουν τις ανάγκες του ολλανδού καταναλωτή . Προορίζοντας την ποσόστωση αυτή για τους παραδοσιακούς αλιείς ρέγγας, ο Produktschap επιδίωκε έτσι να αποφευχθεί η χρήση της ποσόστωσης για την αλιεία ρέγγας που δεν θα εκφορτωνόταν ως νεαρή ρέγγα, αλλά υπό τη μορφή ρέγγας έντονα αλατισμένης και ολόκληρης ( με τα εντόσθια ).
11 Βάσει της εν λόγω αποφάσεως, εκδόθηκαν άδειες αλιείας ρέγγας στην De Boer . Ωστόσο, οι άδειες αλιείας ρέγγας της De Boer ανακλήθηκαν με την προσβαλλόμενη στην κύρια δίκη απόφαση, διότι είχε εκφορτώσει από τα πλοία της ρέγγα έντονα αλατισμένη και ολόκληρη ( με τα εντόσθια ).
Το προδικαστικό ερώτημα
12 Το εθνικό δικαστήριο παρατηρεί, με την απόφασή του περί παραπομπής, ότι κλίνει υπέρ της απόψεως ότι μια ρύθμιση, η οποία επιτρέπει τη χρήση της ποσόστωσης στους αλιείς που μπορούν να φέρουν νεαρή ρέγγα από την υποκείμενη στη ρύθμιση ζώνη αλιείας, δεν μπορεί για το λόγο αυτό να θεωρηθεί ως μη επιτρεπτή . Όταν, όμως η ρύθμιση αυτή έχει ως αποτέλεσμα να μην επιτρέπει την είσοδο στην αγορά σε ρέγγα καλής ποιότητας, η οποία εμπίπτει στην ποσόστωση αυτή, υπό το πρόσχημα ότι έχει μεταποιηθεί σε προϊόν άλλο, πλην της νεαρής ρέγγας, το εθνικό δικαστήριο διερωτάται αν το γεγονός αυτό συνιστά παραβίαση των ελευθεριών που προστατεύονται από τη Συνθήκη EOK . Υπέβαλε, κατά συνέπεια, το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο :
« Το κοινοτικό δίκαιο στο παρόν στάδιο εξελίξεώς του απαγορεύει τη θέσπιση εθνικών διοικητικών κανονιστικών διατάξεων, όπως οι οριζόμενες στην απόφαση του 1983, που αφορούν τη διαχείριση ποσόστωσης ( περιορισμένης ) όπως η ποσόστωση στην υπό κρίση περίπτωση, όταν οι διατάξεις αυτές έχουν ως αποτέλεσμα να εμποδίζουν την εμπορία ρέγγας που έχει αλιευθεί στις διαιρέσεις της Βόρειας Θάλασσας στις οποίες αναφέρεται η ποσόστωση και που έχει υποβληθεί σε ορισμένη κατεργασία, και συγκεκριμένα είναι ολόκληρη ( με τα εντόσθια ) και έντονα αλατισμένη, έστω και αν η ρέγγα αυτού του τύπου είναι καθαυτή σύμφωνη με τις ισχύουσες εθνικές κοινοτικές διατάξεις ; »
13 Με το ερώτημα αυτό κατ’ ουσίαν ερωτάται αν το κοινοτικό δίκαιο και ιδίως οι κανονισμοί 170/83, 1353/83 και 3796/81 έχουν την έννοια ότι απαγορεύουν τη θέσπιση κανονιστικών διατάξεων εκ μέρους οργάνου που εντάσσεται στην επαγγελματική οργάνωση κράτους μέλους και είναι επιφορτισμένο με δημοσίου δικαίου καθήκοντα, οι οποίες να ορίζουν, αφενός, ότι μόνο οι αλιείς, που διαθέτουν εξοπλισμό για το αλάτισμα και την αφαίρεση των εντοσθίων της αλιευόμενης ρέγγας επί του πλοίου, μπορούν να λάβουν άδεια αλιείας ρέγγας για να χρησιμοποιήσουν την ποσόστωση και, αφετέρου, ότι η αλιευόμενη ρέγγα πρέπει υποχρεωτικά είτε να υποβάλλεται σε αφαίρεση των εντοσθίων και αλάτισμα είτε να καταψύχεται επί του πλοίου, ως προϋπόθεση για την εμπορία του οικείου προϊόντος .
Οι κατατεθείσες παρατηρήσεις
14 H De Boer εξηγεί, όσον αφορά τα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως, ότι βρέθηκε προ αφθονίας αλιευμάτων ρέγγας . ´Ηταν αδύνατο να αφαιρεθούν τα εντόσθια από όλες τις ρέγγες που είχαν αλιευθεί . Έτσι, αφενός, περιόρισε τις εργασίες αφαιρέσεως των εντοσθίων σε εκείνες τις ρέγγες που ήταν κατάλληλες να πωληθούν ως « maatjes » από άποψη αναπτύξεως και σχήματος και, αφετέρου, μεταποίησε τις υπόλοιπες ρέγγες σε ρέγγες έντονα αλατισμένες ( παστές ) και τις εξήγαγε σε άλλο κράτος μέλος .
15 Ως προς την ουσία, η De Boer αμφισβητεί ότι η ολλανδική κανονιστική ρύθμιση συμβιβάζεται με το κοινοτικό δίκαιο . Κατ’ αυτήν, πρώτον, την εξουσία να θεσπίζουν κανόνες ως προς την ποιότητα της ρέγγας έχουν αποκλειστικά η Κοινότητα αφενός και οι οργανώσεις παραγωγών αφετέρου, λαμβάνοντας υπόψη την κατάσταση στον τομέα της αλιείας, όπως έχει οριστεί με τον κανονισμό 3796/81 . Δεύτερον, από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι δεν συμβιβάζονται με μια κοινή οργάνωση αγοράς όλες οι εθνικές διατάξεις ή πρακτικές που μπορούν να μεταβάλουν τα ρεύματα εισαγωγών ή εξαγωγών, εμποδίζοντας τους παραγωγούς να διεξαγάγουν ελεύθερα την εμπορία των οικείων προϊόντων, πράγμα που συμβαίνει εν προκειμένω .
16 H De Boer παρατηρεί, εξάλλου, ότι η εθνική κανονιστική ρύθμιση που είχε ως στόχο να χρησιμοποιηθεί η ποσόστωση, που έχει χορηγηθεί στις Κάτω Χώρες, αποκλειστικά για τις « maatjes » αντιβαίνει προς την αρχή της αναλογικότητας, εφόσον απαγόρευε το έντονο αλάτισμα ( πάστωμα ) της ρέγγας που δεν ήταν πλέον κατάλληλη για να διατεθεί στο εμπόριο ως « maatjes », λόγω του σχήματος και της ηλικίας της . Τέλος, η επίδικη ολλανδική κανονιστική ρύθμιση ενέχει στοιχεία διακρίσεως και αυθαιρεσίας, εφόσον επέτρεψε μεν την κατάψυξη της ρέγγας επί του πλοίου, σιωπά όμως ως προς τη μορφή υπό την οποία η κατεψυγμένη αυτή ρέγγα θα διετίθετο τελικά στο εμπόριο .
17 H ολλανδική κυβέρνηση εκθέτει ότι η επίδικη εθνική κανονιστική ρύθμιση αποσκοπούσε σε ένα διττό στόχο· δηλαδή, πρώτον, στον έλεγχο του αριθμού των πλοίων που μπορούν να επιδοθούν στην αλιεία και, δεύτερον, στην καλύτερη οικονομική αξιοποίηση της ποσόστωσης ρέγγας που της είχε χορηγηθεί . O αποκλεισμός της εισόδου στην αγορά ρέγγας ολόκληρης ( με τα εντόσθια ) αλλά έντονα αλατισμένης ( παστής ) επέτρεψε να επιτευχθεί το αποτέλεσμα οι ρέγγες που τίθενται στην αγορά να είναι κυρίως « maatjes » . H πρακτική αυτή ήταν σύμφωνη με την παραδοσιακή μορφή της συγκεκριμένης αυτής αλιείας και επέτρεψε ταυτόχρονα, ενόψει της υψηλής τιμής του προϊόντος, την ορθολογικότερη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων του είδους .
18 Κατά την άποψη της ολλανδικής κυβέρνησης, το κοινοτικό δίκαιο δεν απαγορεύει την επίδικη κανονιστική ρύθμιση . Το άρθρο 5, παράγραφος 2, του κανονισμού παρέχει ευρείες αρμοδιότητες στα κράτη μέλη ως προς τη διαχείριση των ποσοστώσεων . Εξάλλου, το άρθρο 20 του κανονισμού 171/83 του Συμβουλίου, της 25ης Ιανουαρίου 1983, περί ορισμένων προσωρινών τεχνικών μέτρων διατηρήσεως των αλιευτικών πόρων ( EE L 24, σ . 14 ), προβλέπει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να λαμβάνουν ακόμη αυστηρότερα μέτρα που αποσκοπούν στην καλύτερη διαχείριση ή καλύτερη χρήση των ποσοστώσεων που έχουν χορηγηθεί . H κανονιστική ρύθμιση, εξάλλου, δεν είχε ως αποτέλεσμα την επιβολή υπερβολικών περιορισμών ή διακρίσεων . H αλιεία ρέγγας σε άλλες ζώνες ή κατά τους μήνες Σεπτέμβριο και Οκτώβριο 1983 δεν υποβλήθηκε σε περιορισμούς . Επίσης, η χρησιμοποίηση της επίδικης ποσόστωσης επιτρεπόταν, χωρίς διάκριση, σε όλους τους αλιείς του οικείου κλάδου . H συμμετοχή στην αλιεία είχε εξαρτηθεί μόνο από την πλήρωση ορισμένων προϋποθέσεων που στηρίζονταν σε αντικειμενικά κριτήρια . Τέλος, δεν τίθεται ζήτημα παρεμποδίσεως της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, εφόσον η παστή ολόκληρη ρέγγα μπορούσε να εκφορτωθεί στο πλαίσιο άλλων ποσοστώσεων που παρέχονται στις Κάτω Χώρες . Σ’ αυτά προστίθεται ακόμη το στοιχείο ότι δεν μπορεί να γίνει λόγος για μηχανισμό αγοράς, όταν πρόκειται για συνθήκες περιορισμού των αλιευμάτων .
19 H γαλλική κυβέρνηση, που παρενέβη κατά το στάδιο της προφορικής διαδικασίας, φρονεί, όπως και η ολλανδική κυβέρνηση, πρώτον, ότι τα μέτρα, τα οποία έλαβε ο Produktschap, εμπίπτουν στην εθνική και κρατική αρμοδιότητα . Αντλεί το επιχείρημα αυτό από τη διάταξη του άρθρου 5, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 170/83, η οποία πρέπει να τύχει ευρείας ερμηνείας, αν μη τι άλλο, διότι η επιτροπή διαχειρίσεως, που ήταν αρμόδια, εφόσον κρινόταν αναγκαίο, να θεσπίσει τις λεπτομέρειες εφαρμογής της εν λόγω διάταξης, δεν έκρινε σκόπιμο να διευκρινίσει το περιεχόμενο των λεπτομερειών της χρήσης των ποσοστώσεων . Περαιτέρω, η γαλλική κυβέρνηση στηρίζεται στην απόφαση του Δικαστηρίου της 7ης Φεβρουαρίου 1984 ( Jongeneel Kaas, 237/82, Συλλογή 1984, σ . 483 ), με την οποία αναγνωρίστηκε ότι, ελλείψει κοινοτικής ρυθμίσεως, τα κράτη μέλη διατηρούν τις αρμοδιότητές τους ως προς την επιβολή κανόνων που αποσκοπούν στην επίτευξη ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζητήσεως . H προσαρμογή της προσφοράς προς τη ζήτηση διαδραματίζει ακριβώς πρωταρχικό ρόλο στην κοινή οργάνωση αγοράς των προϊόντων αλιείας, ο οποίος όμως δεν αποκλείει το ρόλο του κράτους . Προκύπτει, ιδίως από τις αιτιολο γικές σκέψεις του κανονισμού 3796/81, ότι τα μέτρα που θέσπισε ο Produktschap είναι σύμφωνα προς τους σκοπούς της σχετικής ρυθμίσεως . Ούτε αντιβαίνουν, εξάλλου, προς την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, βάσει των κριτηρίων που αναγνώρισε το Δικαστήριο με την προαναφερθείσα απόφασή του .
20 Επικουρικώς και μόνο, η γαλλική κυβέρνηση προτείνει να αναγνωριστεί ότι οι οργανώσεις παραγωγών είναι αρμόδιες για τη θέσπιση μέτρων, όπως εκείνα που θέσπισε ο Produktschap .
21 H Επιτροπή φρονεί ότι εν προκειμένω πρέπει να εξεταστούν δύο διαφορετικά εθνικά μέτρα, αφενός το μέτρο της αποκλειστικής χρησιμοποίησης της ποσόστωσης από τους αλιείς που είναι σε θέση να μεταποιούν τη ρέγγα σε « maatjes » και αφετέρου το μέτρο της επιβολής στους αλιείς των εργασιών παρασκευής ή μεταποίησης, οι οποίες στην πραγματικότητα αποσκοπούν στη ρύθμιση της προσφοράς νεαρής ρέγγας .
22 Ως προς το δικαίωμα χρήσεως της ποσόστωσης, η Επιτροπή συνάγει από τις διατάξεις των άρθρων 2 και 4 του κανονισμού 170/83 ότι οι διατάξεις, τις οποίες οφείλουν να θεσπίζουν τα κράτη μέλη για τη χρήση της ποσόστωσης που τους χορηγείται, πρέπει να αποσκοπούν στον καταμερισμό του περιορισμού της αλιευτικής δραστηριότητας μεταξύ των ενδιαφερόμενων αλιέων . Το πρώτο από τα πιο πάνω μέτρα, το μέτρο της αποκλειστικής χρησιμοποίησης της ποσόστωσης από μια ορισμένη κατηγορία αλιέων, εντάσσεται, κατά την άποψη της Επιτροπής, στις κατευθύνσεις των κανονισμών 170/83 και 1353/83 και είναι σύμφωνο με τις ισχύουσες κοινοτικές διατάξεις .
23 Ως προς τις εθνικές κανονιστικές διατάξεις που ρυθμίζουν την παρασκευή και τη μεταποίηση της ρέγγας, η Επιτροπή αναφέρεται στον κανονισμό 3796/81, από τον οποίο συνάγει ότι σημαντικά καθήκοντα ανατίθενται στις οργανώσεις παραγωγών, ιδίως στο πλαίσιο της εφαρμογής των μέτρων παρεμβάσεως, του καθορισμού και της εκτέλεσης των αλιευτικών προγραμμάτων, της συγκέντρωσης της προσφοράς των διαφόρων προϊόντων και της ποσοτικής και ποιοτικής προσαρμογής της προσφοράς προς τις ανάγκες της αγοράς . H Επιτροπή εφιστά, εξάλλου, την προσοχή στο άρθρο 2 του προαναφερθέντος κανονισμού, το οποίο προβλέπει τη δυνατότητα καθορισμού κοινών κανόνων εμπορίας για όλα τα προϊόντα που υπάγονται στην κοινή οργανωση αγοράς, πράγμα που έχει ήδη γίνει σχετικά με το μέγεθος και τη νωπότητα των πιο σημαντικών ποικιλιών ιχθύων, μεταξύ των οποίων και η ρέγγα .
24 Κατά την Επιτροπή, από την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι, αφότου η Κοινότητα εξέδωσε, δυνάμει του άρθρου 40 της Συνθήκης EOK, κανονι σμούς περί θεσπίσεως κοινής οργανώσεως αγοράς σε συγκεκριμένο τομέα, όπως εν προκειμένω, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να απέχουν από κάθε μέτρο που θα μπορούσε να εισαγάγει παρέκκλιση απ’ αυτήν ή να παραβλάψει τη λειτουργία της . Όσον αφορά τον τομέα των προϊόντων αλιείας, η μόνη παρέμβαση, την οποία επιτρέπεται να ενεργήσουν στην αγορά τα κράτη μέλη, συνίσταται στο να καθιστούν υποχρεωτικούς ορισμένους κανόνες των οργανώσεων παραγωγών . Το επίδικο εθνικό μέτρο ενέχει στην πραγματικότητα όχι μόνο απαγόρευση μεταποιήσεως, αλλά και ευθεία απαγόρευση εμπορίας της ρέγγας σε ακατέργαστη μορφή, πράγμα που αντιβαίνει ευθέως προς την αρχή της ανοικτής αγοράς και της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων μεταξύ των κρατών μελών .
25 Τέλος, η Επιτροπή παρατηρεί ότι το επίδικο μέτρο με κανένα τρόπο δεν συνδέεται προς ποιοτικές απαιτήσεις για τη ρέγγα « maatjes » και, αν ακόμη υποτεθεί ότι μπορεί να θεωρηθεί ως κανόνας ποιότητας, εξακολουθεί να μη συμβιβάζεται προς την οργάνωση αγοράς, διότι είναι πρόδηλο ότι εμπίπτει στην αρμοδιότητα των οργανώσεων παραγωγών .
Περί των προϋποθέσεων χρήσεως της ποσόστωσης εκ μέρους των αλιέων
26 Ως προς τα κριτήρια που ορίζονται για τη λήψη άδειας αλιείας, πρέπει να υπομνηστεί ότι με το προαναφερθέν άρθρο 1 του κανονισμού 170/83 θεσπίζεται « κοινοτικό καθεστώς διατήρησης και διαχείρισης των αλιευτικών πόρων », με το δε άρθρο 5, παράγραφος 2, επιφυλάσσεται στα κράτη μέλη η αρμοδιότητα να καθορίζουν, « τηρώντας τις ισχύουσες κοινοτικές διατάξεις, τις λεπτομέρειες για τη χρησιμοποίηση των ποσοστώσεων που τους έχουν παραχωρηθεί » .
27 O κανονισμός 1353/83, με τον οποίο επιτρέπεται η αλιεία σε περιορισμένη ποσότητα επί των αποθεμάτων ρέγγας στο βόρειο και κεντρικό τμήμα της Βόρειας Θάλασσας και χορηγούνται ποσοστώσεις στα κράτη μέλη, παραπέμπει ρητά στον κανονισμό 170/83 . Εντάσσεται, επομένως, στο πλαίσιο της κοινοτικής πολιτικής προστασίας των αλιευτικών πεδίων, διατηρήσεως και ανασυστάσεως των αποθεμάτων . Άρα, ο καθορισμός των εκτελεστικών διατάξεων για τη χρησιμοποίηση της ποσόστωσης που έχει χορηγηθεί στα κράτη μέλη για την αλιεία ρέγγας με τον κανονισμό 1353/83 έχει ανατεθεί αποκλειστικά στις εθνικές αρχές .
28 Στην περίπτωση που με εθνική κανονιστική ρύθμιση ελέγχεται ο αριθμός των πλοίων που μπορούν να επιδοθούν στην αλιεία ρέγγας, με τον καθορισμό ως κριτηρίου για τη χορήγηση άδειας χρησιμοποίησης της ποσόστωσης της ικανότητας του αιτούντος αλιέως να μεταποιήσει επί του πλοίου την αλιευόμενη ρέγγα σε ρέγγα « maatjes » ( δηλαδή νεαρή ρέγγα που υποβάλλεται σε αλάτισμα και αφαίρεση των εντοσθίων ), η εν λόγω κανονιστική ρύθμιση συνιστά εκτελεστική διάταξη για τη χρήση της ποσόστωσης κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 2, του κανονισμού 170/83, η οποία εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών και είναι σύμφωνη προς τις διατάξεις και το σκοπό του εν λόγω κανονισμού, καθώς και του κανονισμού 1353/83 .
29 Πρέπει επομένως να γίνει δεκτό ότι το κοινοτικό δίκαιο και ιδίως οι κανονισμοί 170/83 του Συμβουλίου, της 25ης Ιανουαρίου 1983, περί θεσπίσεως κοινοτικού καθεστώτος διατηρήσεως και διαχειρίσεως των αλιευτικών πόρων, και 1353/83 του Συμβουλίου, της 26ης Μα ΐου 1983, περί καθορισμού προσωρινών ποσοστώσεων των αποθεμάτων ρέγγας στο βόρειο και κεντρικό τμήμα της Βόρειας Θάλασσας, δεν απαγορεύουν τη θέσπιση κανονιστικών διατάξεων εκ μέρους οργάνου που εντάσσεται στην επαγγελματική οργάνωση κράτους μέλους και είναι επιφορτισμένο με δημοσίου δικαίου καθήκοντα, οι οποίες να ορίζουν ότι μόνο οι αλιείς, που διαθέτουν εξοπλισμό για το αλάτισμα και την αφαίρεση των εντοσθίων της αλιευόμενης ρέγγας επί του πλοίου, μπορούν να λάβουν άδεια αλιείας ρέγγας .
Περί των μέτρων που ρυθμίζουν την παρασκευή και μεταποίηση
30 Όσον αφορά μια κανονιστική ρύθμιση, την οποία θεσπίζει οργανισμός δημοσίου δικαίου και η οποία ορίζει ότι η ρέγγα που αλιεύεται στο πλαίσιο της ποσόστωσης που έχει χορηγηθεί στα κράτη μέλη με τον κανονισμό 1353/83 πρέπει είτε να υποβάλλεται σε αφαίρεση των εντοσθίων και αλάτισμα είτε να καταψύχεται επί του πλοίου, πρέπει να γίνει δεκτό ότι παρόμοιες διατάξεις δεν έχουν καμία σχέση με την προστασία και τη διατήρηση των αλιευτικών πεδίων ή με την ισόρροπη εκμετάλλευσή τους, στόχους που εξαγγέλλονται στο άρθρο 1 του κανονισμού 170/83, αλλά πρέπει να θεωρηθούν ως προϋποθέσεις της εμπορίας του οικείου προϊόντος .
31 Σχετικά με τον τομέα της εμπορίας των προϊόντων αλιείας, ο κανονισμός 3796/81 θεσπίζει ένα σύνολο μέτρων που αποσκοπούν στη σταθεροποίηση των αγορών, στην εφαρμογή κοινών κανόνων εμπορίας στα οικεία προϊόντα και στην εξασφάλιση δίκαιης τιμής με την προσφυγή σε μέτρα παρεμβάσεως . Όσον αφορά ειδικότερα τα μέτρα που αποσκοπούν στην προώθηση της συγκέντρωσης της προσφοράς και της ρύθμισης των τιμών, το άρθρο 5, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, δεύτερη περίπτωση, του προαναφερθέντος κανονισμού αναθέτει στις οργανώσεις παραγωγών την αρμοδιότητα να εκδίδουν μέτρα που συνεπάγονται για τα μέλη την υποχρέωση « να εφαρμόζουν στην παραγωγή και στην εμπορία τους κανόνες που θεσπίστηκαν από την οργά νωση παραγωγών, με σκοπό ιδίως τη βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων και την προσαρμογή του όγκου της προσφοράς στις απαιτήσεις της αγοράς » . Προς το σκοπό αυτό, το άρθρο 7 του ίδιου κανονισμού παρέχει στα κράτη μέλη την εξουσία να καθιστά υποχρεωτικούς για τα μη μέλη μιας οργάνωσης παραγωγών τους κανόνες εμπορίας που αναφέρονται στο προαναφερθέν άρθρο 5 .
32 H κανονιστική αυτή ρύθμιση αναθέτει, επομένως, μόνο στις οργανώσεις παραγωγών την αρμοδιότητα να εκδίδουν κανόνες εμπορίας υποχρεωτικούς για τα μέλη τους, περιορίζει δε την εξουσία των κρατών μελών στη δυνατότητα να τους καθιστούν υποχρεωτικούς για τα μη μέλη .
33 Άρα, αντιθέτως προς τις κοινοτικές διατάξεις που διέπουν τη χρησιμοποίηση των ποσοστώσεων αλιευμάτων, οι οποίες αφήνουν κάποιες εξουσίες στις εθνικές αρχές, η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση περί της παραγωγής και της εμπορίας δεν αφήνει πλέον αρμοδιότητα στις αρχές αυτές να επιβάλλουν στους εγκατεστημένους στο έδαφός τους αλιείς κανόνες σχετικούς με τις εργασίες παρασκευής ή μεταποίησης των προϊόντων αλιείας .
34 Ως προς το επιχείρημα, το οποίο αντλεί η ολλανδική κυβέρνηση από το άρθρο 20 του κανονισμού 171/83, κατά το οποίο τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίζουν εθνικά τεχνικά μέτρα που να υπερβαίνουν τις ελάχιστες επιταγές του κανονισμού 171/83 και που να αποσκοπούν στην καλύτερη διαχείριση ή στην καλύτερη χρησιμοποίηση των ποσοστώσεων που έχουν χορηγηθεί, αρκεί να παρατηρηθεί ότι ο εν λόγω κανονισμός, που στηρίζεται στον κανονισμό 170/83, αναφέρεται, στην πραγματικότητα, μόνο σε τεχνικά μέτρα για τη διατήρηση των αλιευτικών πόρων . Αντιθέτως, τα μέτρα που ρυθμίζουν την παρασκευή και τη μεταποίηση του επίδικου είδους ιχθύος δεν επιβάλλουν στους αλιείς κανένα τεχνικό μέτρο για τη διατήρηση των αλιευτικών πόρων .
35 Πρέπει, κατά συνέπεια, να γίνει δεκτό, ότι ο κανονισμός 3796/81 του Συμβουλίου, της 29ης Δεκεμβρίου 1981, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα των προϊόντων αλιείας, και συγκεκριμένα το άρθρο 5, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, έχουν την έννοια ότι απαγορεύουν τη θέσπιση κανονιστικών διατάξεων εκ μέρους οργάνου που εντάσσεται στην επαγγελματική οργάνωση κράτους μέλους και είναι επιφορτισμένο με δημοσίου δικαίου καθήκοντα, οι οποίες να ορίζουν ότι η αλιευόμενη ρέγγα πρέπει υποχρεωτικά είτε να υποβάλλεται σε αφαίρεση των εντοσθίων και αλάτισμα είτε να καταψύχεται επί του πλοίου .
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
36 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η ολλανδική και η γαλλική κυβέρνηση καθώς και η Επιτροπή, οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται . Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους στην κύρια δίκη το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων .
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( τέταρτο τμήμα ),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με απόφαση της 7ης Αυγούστου 1984 το College van Beroep voor het Bedrijfsleven, αποφαίνεται :
Το κοινοτικό δίκαιο και ιδίως οι κανονισμοί 170/83 του Συμβουλίου, της 25ης Ιανουαρίου 1983, περί θεσπίσεως κοινοτικού καθεστώτος διατηρήσεως και διαχειρίσεως των αλιευτικών πόρων, και 1353/83 του Συμβουλίου, της 26ης Μα ΐου 1983, περί καθορισμού προσωρινών ποσοστώσεων των αποθεμάτων ρέγγας στο βόρειο και κεντρικό τμήμα της Βόρειας Θάλασσας, δεν απαγορεύουν τη θέσπιση κανονιστικών διατάξεων εκ μέρους οργάνου που εντάσσεται στην επαγγελματική οργάνωση κράτους μέλους και είναι επιφορτισμένο με δημοσίου δικαίου καθήκοντα, οι οποίες να ορίζουν ότι μόνο οι αλιείς, που διαθέτουν εξοπλισμό για το αλάτισμα και την αφαίρεση των εντοσθίων της αλιευόμενης ρέγγας επί του πλοίου, μπορούν να λάβουν άδεια αλιείας ρέγγας . Ωστόσο, ο κανονισμός 3796/81 του Συμβουλίου, της 29ης Δεκεμβρίου 1981, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα των προϊόντων αλιείας, και συγκεκριμένα στο άρθρο 5, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, έχουν την έννοια ότι απαγορεύουν τη θέσπιση κανονιστικών διατάξεων εκ μέρους του εν λόγω οργάνου, οι οποίες να ορίζουν ότι η αλιευόμενη ρέγγα πρέπει υποχρεωτικά είτε να υποβάλλεται σε αφαίρεση των εντοσθίων και αλάτισμα είτε να καταψύχεται επί του πλοίου .