62024CJ0197
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Ir-Raba’ Awla)
13 ta’ Novembru 2025 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Direttiva 2011/7/UE – Ġlieda kontra l-ħlas tard fit-tranżazzjonijiet kummerċjali – Kamp ta’ applikazzjoni – Punti 1 u 3 tal-Artikolu 2 – Kunċett ta’ ‘intrapriża’ – Kunċett ta’ ‘transazzjoni kummerċjali’ – Kuntratt għall-provvista ta’ servizzi legali fil-kuntest li titwaqqaf kumpannija kummerċjali – Direttiva 93/13/KEE – Artikolu 2(b) – Kunċett ta’ konsumatur – Persuna fiżika li użat is-servizzi ta’ avukat bl-għan li titwaqqaf kumpannija kummerċjali”
Fil-Kawża C‑197/24 [Šiľarský] (
i
),
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Mestský súd Bratislava IV (il-Qorti Distrettwali ta’ Bratislava IV, ir-Repubblika tas-Slovakkja), permezz ta’ deċiżjoni tat‑13 ta’ Frar 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit‑12 ta’ Marzu 2024, fil-proċedura
AK
vs
RU,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Ir-Raba’ Awla),
komposta minn I. Jarukaitis, President tal‑Awla, K. Lenaerts, President tal-Qorti tal-Ġustizzja, li qed jaġixxi bħala Mħallef tar-Raba’ Awla, M. Condinanzi, N. Jääskinen u R. Frendo (Relatriċi), Imħallfin,
Avukat Ġenerali: D. Spielmann,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għall-Gvern Slovakk, minn E. V. Larišová u A. Lukáčik, bħala aġenti,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn P. Kienapfel, R. Lindenthal u D. Milanowska, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tat‑30 ta’ April 2025,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 1(2), tal-punti 1 u 3 tal-Artikolu 2 u tal-Artikolu 6 tad-Direttiva 2011/7/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ Frar 2011 dwar il-ġlieda kontra l-ħlas tard fi transazzjonijiet kummerċjali (ĠU 2011, L 48, p. 1), kif ukoll tal-Artikolu 2(b) u tal-Artikolu 8 tad-Direttiva tal-Kunsill 93/13 KEE tal‑5 ta’ April 1993 dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 288, rettifika fil-ĠU 2023, L 17, p. 100).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn AK, kumpannija li tipprovdi servizzi legali, u RU, persuna fiżika, dwar il-ħlas ta’ onorarji dovuti abbażi tal-provvista ta’ servizzi legali.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Id-Direttiva 2011/7
3
Il-premessa 8 tad-Direttiva 2011/7 tistabbilixxi li:
“Il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-Direttiva għandu jkun limitat għall-ħlasijiet magħmula bħala remunerazzjoni għal transazzjonijiet kummerċjali. Din id-Direttiva m’għandhiex tirregola transazzjonijiet mal-konsumaturi […]”
4
L-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva, intitolat “Suġġett u kamp ta’ applikazzjoni” jipprovdi fil-paragrafu (2) tiegħu:
“Din id-Direttiva għandha tapplika għall-ħlasijiet kollha magħmula bħala remunerazzjoni għal transazzjonijiet kummerċjali.”
5
Skont l-Artikolu 2 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Definizzjonijiet”:
“Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva, għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
1)
‘transazzjonijiet kummerċjali’ tfisser transazzjonijiet bejn l-intrapriżi jew bejn l-intrapriżi u l-awtoritajiet pubbliċi li jwasslu għall-forniment ta’ prodotti jew il-provvista ta’ servizzi għar-remunerazzjoni;
[…]
3)
‘intrapriża’ tfisser kull organizzazzjoni, għajr awtorità pubblika, li taġixxi fil-kors tal-attività ekonomika jew professjonali indipendenti tagħha, anke meta dik l-attività titwettaq minn persuna waħda;
[…]”
6
L-Artikolu 6 tal-istess direttiva, intitolat “Kumpens għall-ispejjeż ta’ rkupru”, jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“L-Istati Membri għandhom jiżguraw li, fejn l-imgħax għal ħlas tard isir dovut fi transazzjonijiet kummerċjali b’mod konformi mal-Artikolu 3 jew 4, il-kreditur huwa intitolat li jikseb mingħand id-debitur, bħala minimu, somma stabbilita ta’ EUR 40.”
Id-Direttiva 93/13
7
L-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 93/13 jipprovdi:
“L-għan ta’ din id-Direttiva huwa li japprossima l-liġijiet, ir-regolamenti u d-disposizzjonijiet amministrattivi ta’ l-Istati Membri relatati ma’ klawżoli inġusti f’kuntratti konklużi bejn bejjiegħ jew fornitur u konsumatur.”
8
Skont l-Artikolu 2(b) ta’ din id-direttiva:
“Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva:
[…]
(b)
‘konsumatur’ tfisser kull persuna naturali li, f’kuntratti koperti minn din id-Direttiva, tkun qiegħda taġixxi għal skopjiet li jkunu barra s-sengħa, in-negozju jew il-professjoni tagħha”.
9
L-Artikolu 8 tal-imsemmija direttiva jipprovdi:
“L-Istati Membri jistgħu jadottaw jew iżommu l-aktar disposizzjonijiet stretti kompatibbli mat-Trattat fil-qasam kopert minn din id-Direttiva, biex jiżguraw grad massimu ta’ protezzjoni għall-konsumatur.”
Id‑dritt Slovakk
Il-Kodiċi tal-Kummerċ
10
L-Artikolu 369c taż-zákon č. 513/1991 Zb. Obchodný zákonník (il-Liġi Nru 513/1991 dwar il-Kodiċi tal-Kummerċ), fil-verżjoni tagħha applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“Kodiċi tal-Kummerċ”), jipprovdi, fil-paragrafu 1 u 2 tiegħu:
“(1)   Id-dewmien tad-debitur jagħti dritt lill-kreditur […] għar-rimbors fil-forma ta’ somma f’daqqa tal-ispejjeż marbuta mal-irkupru tad-dejn, mingħajr ma tkun meħtieġa twissija speċifika. L-ammont tar-rimbors fiss tal-ispejjeż marbuta mal-irkupru tad-dejn huwa stabbilit b’digriet mill-Gvern tar-Repubblika Slovakka.
(2)   Il-paragrafu 1 m’għandux japplika jekk l-obbligu jirriżulta minn kuntratt konkluż ma’ konsumatur u d-debitur huwa l-konsumatur”.
Il-Kodiċi Ċivili
11
L-Artikolu 52 taż-zákon č. 40/1964 Zb. Občiansky zákonník (il-Liġi Nru 40/1964 li tistabbilixxi l-Kodiċi Ċivili), tas-26 ta’ Frar 1964, fil-verżjoni tagħha applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“Kodiċi Ċivili”), jipprovdi:
“(1)   ‘Kuntratt konkluż ma’ konsumatur’ ifisser kull kuntratt, tkun xi tkun il-forma legali tiegħu, li jiġi konkluż bejn bejjiegħ jew fornitur u konsumatur.
(2)   Id-dispożizzjonijiet dwar il-kuntratti konklużi ma’ konsumatur, kif ukoll kull dispożizzjoni oħra li tkun tirregola relazzjoni legali li fiha konsumatur ikun parti, għandhom japplikaw fil-każijiet kollha fejn dan ikun favorevoli għall-konsumatur. Il-konvenzjonijiet jew il-ftehimiet diverġenti, li l-kontenut jew l-għan tagħhom ikunu intiżi li jevitaw din id-dispożizzjoni, għandhom ikunu invalidi. Ir-relazzjonijiet legali kollha li l-konsumatur ikun parti fihom għandhom bħala regola ġenerali dejjem ikunu suġġetti għad-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi Ċivili, anki jekk, normalment, ikun hemm lok li jiġu applikati d-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Kummerċ.
(3)   Il-bejjiegħ jew fornitur huwa persuna li, waqt il-konklużjoni u l-eżekuzzjoni ta’ kuntratt konkluż ma’ konsumatur, jaġixxi fil-kuntest tal-attività kummerċjali tiegħu jew ta’ attività professjonali oħra.
(4)   Il-konsumatur huwa persuna fiżika li, waqt il-konklużjoni u l-eżekuzzjoni ta’ kuntratt konkluż ma’ bejjiegħ jew fornitur, ma jaġixxix fil-kuntest tal-attività kummerċjali tiegħu jew ta’ attività professjonali oħra.”
Il-Liġi dwar il-Professjoni ta’ Avukat
12
L-Artikolu 18(4) taż-zákon č 586/2003 Z. z. o advokácii a o zmene a doplnení zákona č. 455/1991 Zb. o živnostenskom podnikaní (živnostenský zákon) v znení neskorších predpisov (il-Liġi Nru 586/2003 dwar il-Professjoni ta’ Avukat u li temenda u tikkompleta l-Liġi Nru 455/1991 dwar l-Eżerċizzju ta’ Professjoni Indipendenti (il-Liġi dwar il-Professjonijiet Indipendenti)), fil-verżjoni tagħha applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar il-Professjoni ta’ Avukat”), jipprevedi:
“Meta jipprovdi servizz legali, l-avukat għandu jinforma lill-klijent, li huwa konsumatur tas-servizz legali, bl-ammont tar-remunerazzjoni dovuta bħala korrispettiv għall-att ta’ servizz legali qabel l-istess bidu ta’ dan l-att, u fin-nuqqas ta’ dan huwa ma jkollux dritt għal remunerazzjoni […]”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
13
AK, kumpannija li tipprovdi servizzi legali, adixxiet lill-Mestský súd Bratislava IV (il-Qorti Distrettwali ta’ Bratislava IV, ir-Repubblika Slovakka), li hija l-qorti tar-rinviju, sabiex tikseb il-kundanna ta’ RU, persuna fiżika, għall-ħlas ta’ onorarji dovuti abbażi tal-provvista ta’ servizzi legali u ta’ somma f’daqqa ta’ EUR 40 bħala rimbors tal-ispejjeż marbuta mal-irkupru tad-dejn, konformement mal-Artikolu 369c tal-Kodiċi tal-Kummerċ li jimplimenta l-Artikolu 6 tad-Direttiva 2011/7.
14
Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li RU, li xtaq jistabbilixxi kumpannija b’responsabbiltà limitata rregolata mid-dritt Slovakk li tagħha huwa kofundatur, soċju u amministratur, ikkuntattja fl‑2022 avukata li sussegwentement saret soċju tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali. Ġie konkluż kuntratt oralment għall-provvista ta’ servizzi legali, għal remunerazzjoni fil-forma ta’ somma f’daqqa.
15
Skont il-qorti tar-rinviju, abbozz ta’ kuntratt ta’ kumpannija kif ukoll dokumenti oħra tfasslu u sussegwentement ntbagħtu lil RU, kif ukoll fattura li ma tħallsitx fid-data tal-iskadenza tagħha, jiġifieri fis‑17 ta’ Jannar 2023.
16
Fil-kuntest tal-kawża prinċipali, RU jikkontesta li kkonkluda kuntratt ta’ provvista ta’ servizzi legali kif ukoll l-eżistenza ta’ ftehim dwar remunerazzjoni għal dawn is-servizzi, peress li l-kuntratt ta’ kumpannija kif ukoll id-dokumenti l-oħra ntbagħtulu mingħajr talba minn qabel f’dan is-sens. Barra minn hekk, huwa jqis li, minħabba l-kwalità tiegħu ta’ konsumatur, it-tilwima għandha tiġi rregolata mid-dispożizzjonijiet tad-dritt ċivili, filwaqt li AK issostni li din hija tilwima kummerċjali, irregolata mid-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-kummerċ.
17
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Mestský súd Bratislava IV (il-Qorti Distrettwali ta’ Bratislava IV) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
L-Artikolu 1(2) tad-Direttiva [2011/7], moqri flimkien mal-punti 1 u 3 tal-Artikolu 2 u mal-Artikolu 6(1) tal-imsemmija direttiva, għandu jiġi interpretat fis-sens li (i) il-persuna fiżika li, f’każ bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tuża s-servizzi legali ta’ avukat bl-għan li titwaqqaf kumpannija li tagħha hija għandha ssir l-amministratratur u waħda miż-żewġ fundaturi u soċji għandha titqies bħala ‘intrapriża’, u (ii) it-tranżazzjoni li, f’każ bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, twassal għall-provvista ta’ servizzi ta’ avukat lil tali persuna fiżika bl-għan li titwaqqaf kumpannija għandha titqies bħala ‘transazzjoni kummerċjali’?
2)
Fil-każ ta’ risposta fin-negattiv għall-ewwel domanda, il-kunċett ta’ ‘konsumatur’, fis-sens tal-punt (b) tal-Artikolu 2 tad-Direttiva [93/13], moqri flimkien mal-Artikolu 8 tal-imsemmija direttiva, għandu jiġi interpretat fis-sens li, f’każ bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jinkludi wkoll il-persuna fiżika li kontriha titressaq talba għall-irkupru ta’ dejn li jirriżulta minn kuntratt għall-provvista ta’ servizzi legali, fejn is-suġġett tal-imsemmi kuntratt kien il-provvista ta’ servizzi legali bl-għan li titwaqqaf kumpannija u li l-imsemmija persuna fiżika kellha ssir l-amministratratur u waħda miż-żewġ fundaturi u soċji tagħha?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
18
Għandu jiġi rrilevat li r-rikors ippreżentat minn AK huwa bbażat, b’mod partikolari, fuq l-Artikolu 369c tal-Kodiċi tal-Kummerċ li jittrasponi fid-dritt Slovakk l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2011/7, imsemmi fl-ewwel domanda. Dan tal-aħħar jobbliga lill-Istati Membri li jiżguraw li, meta interessi moratorji jkunu dovuti fi tranżazzjonijiet kummerċjali, il-kreditur ikollu d-dritt li jikseb mingħand id-debitur, bħala minimu, il-ħlas ta’ ammont stabbilit ta’ EUR 40.
19
Madankollu, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li d-domandi tal-qorti tar-rinviju jirrigwardaw b’mod iktar preċiż il-kunċetti ta’ “transazzjoni kummerċjali” u ta’ “intrapriża”, fis-sens ta’ din id-direttiva.
20
Għalhekk, għandu jitqies li, permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2011/7, moqri flimkien mal-punti 1 u 3 tal-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva, għandux jiġi interpretat fis-sens li l-fatt li persuna fiżika rrikorriet għas-servizzi ta’ avukat bl-għan li titwaqqaf kumpannija kummerċjali, li tagħha hija kellha ssir kofundatur, soċju u amministratur, huwiex fih innifsu biżżejjed sabiex din il-persuna tiġi kklassifikata bħala “intrapriża” u, għaldaqstant, it-tranżazzjoni konkluża ma’ dan l-avukat bħala “kummerċjali”, fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.
21
Preliminarjament, għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2011/7, din tapplika għall-ħlasijiet kollha magħmula bħala remunerazzjoni għal “transazzjonijiet kummerċjali”. Dan il-kunċett huwa ddefinit fil-punt 1 tal-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva bħala li jkopri “transazzjonijiet bejn l-intrapriżi jew bejn l-intrapriżi u l-awtoritajiet pubbliċi li jwasslu għall-forniment ta’ prodotti jew il-provvista ta’ servizzi għar-remunerazzjoni”. Din l-aħħar dispożizzjoni għandha tinqara fid-dawl tal-premessa 8 tal-imsemmija direttiva li tippreċiża li huma esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tagħha t-tranżazzjonijiet imwettqa mal-konsumaturi (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑15 ta’ Diċembru 2016, Nemec, C‑256/15, EU:C:2016:954, punt 30, u tat‑13 ta’ Jannar 2022, New Media Development & Hotel Services, C‑327/20, EU:C:2022:23, punt 31 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
22
Skont il-punt 3 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2011/7, “intrapriża”, fis-sens tagħha, tfisser kull organizzazzjoni, għajr awtorità pubblika, li taġixxi fil-kors tal-attività ekonomika jew professjonali indipendenti tagħha, anki meta dik l-attività titwettaq minn persuna waħda.
23
Għandu jiġi rrilevat ukoll li d-Direttiva 2011/7 ssostitwiet id-Direttiva 2000/35/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kummissjoni [Kunsill] tad‑29 ta’ Ġunju 2000 dwar il-ġlieda kontra ħlasijiet tard fi transazzjonijiet kummerċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 1, p. 226). Issa, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet, fir-rigward tad-dispożizzjonijiet ta’ din tal-aħħar ekwivalenti għal dawk imsemmija fil-punti 21 u 22 ta’ din is-sentenza, li r-rekwiżit li persuna taġixxi bħala organizzazzjoni fil-kuntest ta’ attività ekonomika jew professjonali indipendenti jimplika li din il-persuna, irrispettivament mill-forma tagħha u mill-istatus legali tagħha fid-dritt nazzjonali, teżerċita din l-attività b’mod strutturat u stabbli. Din tal-aħħar ma tistax tillimita ruħha għal provvista ta’ darba u iżolata, u t-tranżazzjoni kkonċernata għandha taqa’ fil-kuntest tal-imsemmija attività (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Diċembru 2016, Nemec, C‑256/15, EU:C:2016:954, punti 33 u 34).
24
Għall-finijiet ta’ tali evalwazzjoni, iċ-ċirkustanzi kollha relatati mat-tranżazzjoni kkonċernata għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Diċembru 2016, Nemec, C‑256/15, EU:C:2016:954, punt 41).
25
F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju ma jirriżultax li RU, li huwa persuna fiżika, kien jeżerċita b’mod strutturat u stabbli attività ekonomika jew professjonali indipendenti li fil-kuntest tagħha kienet taqa’ t-tranżazzjoni li permezz tagħha huwa rrikorra għas-servizzi ta’ avukat.
26
Din il-kunsiderazzjoni tipprekludi wkoll l-ipoteżi, invokata mill-qorti tar-rinviju, li RU jista’ jiġi kklassifikat bħala intrapriża minħabba l-fatt li huwa talab servizzi legali għal attività professjonali futura. Fil-fatt, ir-rekwiżit li t-tranżazzjoni kkonċernata għandha taqa’ fil-kuntest tal-attività ekonomika jew professjonali indipendenti tal-persuna inkwistjoni għandu jiġi evalwat fil-mument tal-konklużjoni ta’ din it-tranżazzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑14 ta’ Novembru 2024, Agenciart – Management Artístico, C‑643/23, EU:C:2024:959, punt 35). F’dan ir-rigward, il-possibbiltà li l-kwalità ta’ din il-persuna tevolvi, b’mod partikolari minħabba t-tranżazzjoni li għaddiet, ma hijiex ta’ natura li tbiddel il-kwalità ta’ din tal-aħħar fid-data tal-konklużjoni tat-tranżazzjoni (ara, f’dan is-sens, fir-rigward tad-Direttiva 93/13, is-sentenza tal‑20 ta’ Marzu 2025, Arce, C‑365/23, EU:C:2025:192, punt 51).
27
Barra minn hekk, għalkemm mill-ġurisprudenza msemmija fil-punt 24 ta’ din is-sentenza jirriżulta li r-rabta bejn it-tranżazzjoni inkwistjoni u l-għan imfittex mill-persuna li tikkonkludiha tista’ tkun wieħed mill-elementi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex jiġi evalwat jekk id-Direttiva 2011/7 tapplikax f’każ partikolari, dan ma jistax, waħdu, ikun biżżejjed sabiex jitqies li RU aġixxa bħala “intrapriża” fis-sens tal-punt 3 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2011/7, meta huwa kkonkluda t-tranżazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
28
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar ir-rilevanza eventwali, għall-finijiet ta’ din il-kawża, tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tirriżulta mis-sentenza tat‑3 ta’ Lulju 1997, Benincasa (C‑269/95, EU:C:1997:337), kif ukoll mis-sentenza tal‑14 ta’ Marzu 2013, Česká spořitelna (C‑419/11, EU:C:2013:165), sa fejn, fil-kawżi li taw lok għal dawn is-sentenzi, ittieħdu inkunsiderazzjoni ċerti ċirkustanzi fattwali sabiex jiġi konkluż li l-persuna kkonċernata kienet teżerċita attività kummerċjali.
29
Madankollu, għandu jitfakkar li dawn iż-żewġ kawżi kienu jikkonċernaw l-interpretazzjoni tar-regoli ta’ ġurisdizzjoni fil-qasam tal-kuntratti konklużi mill-konsumaturi u li, fihom, il-Qorti tal-Ġustizzja interpretat il-kunċett ta’ “konsumatur” fis-sens ta’ dawn ir-regoli ta’ ġurisdizzjoni. Issa, minn naħa, għalkemm il-premessa 8 tad-Direttiva 2011/7 tippreċiża li t-tranżazzjonijiet imwettqa mal-konsumaturi ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva, l-applikabbiltà tagħha hija ddefinita b’mod pożittiv, fl-Artikolu 1 tagħha, b’riferiment għat-“transazzjonijiet kummerċjali” bejn “intrapriżi”.
30
Min-naħa l-oħra, kif irrileva, essenzjalment, l-Avukat Ġenerali fil-punt 40 tal-konklużjonijiet tiegħu, id-Direttiva 2011/7 hija intiża li tiskoraġġixxi d-dewmien fil-ħlas u li tipproteġi b’mod effettiv lill-kreditur kontra tali dewmien (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑12 ta’ Diċembru 2024, Tusnia, C‑725/23, EU:C:2024:1015, punt 29 u l-ġurisprudenza ċċitata). Dawn l-għanijiet huma għalhekk differenti minn dak previst mir-regoli ta’ ġurisdizzjoni interpretati fis-sentenzi ċċitati fil-punt 28 ta’ din is-sentenza.
31
Konsegwentement, għandu jiġi konkluż li l-kunsiderazzjonijiet magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja f’dawn is-sentenzi ma jistgħux jiġu trasposti għall-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “intrapriża”, fis-sens tad-Direttiva 2011/7.
32
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2011/7, moqri flimkien mal-punti 1 u 3 tal-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva, għandu jiġi interpretat fis-sens li l-fatt li persuna fiżika rrikorriet għas-servizzi ta’ avukat bl-għan li titwaqqaf kumpannija kummerċjali, li tagħha hija kellha ssir kofundatur, soċju u amministratur, ma huwiex biżżejjed, waħdu, sabiex din il-persuna tiġi kklassifikata bħala “intrapriża” u, għaldaqstant, it-tranżazzjoni konkluża ma’ dan l-avukat bħala “kummerċjali”, fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.
Fuq it-tieni domanda
33
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 2(b) tad-Direttiva 93/13, moqri flimkien mal-Artikolu 8 ta’ din id-direttiva, għandux jiġi interpretat fis-sens li persuna fiżika, li fir-rigward tagħha jiġi invokat dejn li jirriżulta minn kuntratt ta’ provvista ta’ servizzi legali bl-għan li titwaqqaf kumpannija kummerċjali li tagħha hija kellha ssir kofundatur, soċju u amministratur, taqa’ taħt il-kunċett ta’ “konsumatur”, fis-sens ta’ din id-direttiva.
Fuq il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja
34
Il-qorti tar-rinviju tindika li l-kawża prinċipali ma tikkonċernax il-problema tal-klawżoli inġusti li jinsabu f’kuntratt li jorbot bejjiegħ jew fornitur ma’ konsumatur. Hija tqis, madankollu, li l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 93/13 mitluba hija neċessarja, fil-każ fejn il-persuna fiżika konvenuta fil-kawża prinċipali ma taqax taħt il-kunċett ta’ “intrapriża”, fis-sens tal-punt 3 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2011/7, peress li l-kunċett ta’ “konsumatur” imsemmi fl-Artikolu 52(4) tal-Kodiċi Ċivili, li jittrasponi fid-dritt Slovakk l-Artikolu 2(b) tad-Direttiva 93/13, huwa riprodott fl-Artikolu 18(4) tal-Liġi dwar il-Professjoni ta’ Avukat, li huwa inkwistjoni fit-tilwima fil-kawża prinċipali.
35
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li skont ġurisprudenza stabbilita, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq talba għal deċiżjoni preliminari li tirrigwarda dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni f’sitwazzjonijiet fejn, minkejja li l-fatti fil-kawża prinċipali ma jaqgħux direttament fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan id-dritt, id-dispożizzjonijiet tal-imsemmi dritt kienu saru applikabbli permezz tad-dritt nazzjonali minħabba riferiment magħmul minn dan tal-aħħar għall-kontenut tagħhom (sentenzi tas‑7 ta’ Novembru 2018, K u B, C‑380/17, EU:C:2018:877, punt 34 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata, u tal‑24 ta’ Novembru 2022, Cafpi u Aviva assurances, C‑691/21, EU:C:2022:926, punt 30).
36
Fil-fatt f’tali sitwazzjonijiet, jeżisti interess ċert tal-Unjoni Ewropea li, sabiex jiġu evitati diverġenzi ta’ interpretazzjoni futuri, id-dispożizzjonijiet meħuda mid-dritt tal-Unjoni għandhom jiġu interpretati b’mod uniformi (sentenzi tas‑7 ta’ Novembru 2018, K u B, C‑380/17, EU:C:2018:877, punt 35 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata, u tal‑24 ta’ Novembru 2022, Cafpi u Aviva assurances, C‑691/21, EU:C:2022:926, punt 31).
37
Għalhekk, interpretazzjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja ta’ dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni f’sitwazzjonijiet li ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dawn tkun iġġustifikata meta dawn id-dispożizzjonijiet saru applikabbli għal tali sitwazzjonijiet mid-dritt nazzjonali b’mod dirett u inkundizzjonat, sabiex jiġi żgurat trattament identiku għal dawn is-sitwazzjonijiet u għal dawk li jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmija dispożizzjonijiet (sentenzi tas‑7 ta’ Novembru 2018, K u B, C‑380/17, EU:C:2018:877, punt 36 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata, u tal‑24 ta’ Novembru 2022, Cafpi u Aviva assurances, C‑691/21, EU:C:2022:926, punt 32).
38
F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju, li hija l-unika li għandha ġurisdizzjoni sabiex tinterpreta d-dritt nazzjonali fil-kuntest tas-sistema ta’ kooperazzjoni ġudizzjarja stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, tindika li l-leġiżlatur Slovakk iddeċieda li japplika b’mod dirett u inkundizzjonat il-kunċett ta’ “konsumatur” imsemmi fl-Artikolu 52(4) tal-Kodiċi Ċivili wkoll fil-qasam tal-onorarji dovuti lill-avukati, permezz tal-Artikolu 18(4) tal-Liġi dwar il-Professjoni ta’ Avukat. Għal din ir-raġuni, l-interpretazzjoni ta’ dan il-kunċett hija neċessarja sabiex tkun tista’ tiddeċiedi l-kawża pendenti quddiemha.
39
Din il-qorti tindika wkoll li, minn naħa, l-Artikolu 52(1) tal-Kodiċi Ċivili japplika, bħad-Direttiva 93/13, għal “kull kuntratt, tkun xi tkun il-forma legali tiegħu, meta dan ikun konkluż bejn bejjiegħ jew fornitur u konsumatur”, u li, min-naħa l-oħra, l-Artikolu 52(4) tal-Kodiċi Ċivili jittrasponi, fid-dritt Slovakk, l-Artikolu 2(b) tad-Direttiva 93/13 billi jirriproduċi, essenzjalment, il-formulazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni.
40
F’dawn iċ-ċirkustanzi, jeżisti interess ċert tal-Unjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi dwar l-interpretazzjoni mitluba.
41
Għaldaqstant, hemm lok li jitqies li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tirrispondi għat-tieni domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju.
Fuq il-mertu
42
Għandu jiġi rrilevat, qabelxejn, li l-Artikolu 8 tad-Direttiva 93/13 huwa intiż li jippermetti lill-Istati Membri, fl-osservanza tat-Trattat FUE, li jiżguraw livell ta’ protezzjoni ogħla għall-konsumatur ikkonċernat permezz ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali iktar stretti minn dawk tal-imsemmija direttiva (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2023, mBank (Reġistru Pollakk tal-klawżoli illegali), C‑139/22, EU:C:2023:692, punt 39). Madankollu, f’dan il-każ, it-tieni domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju tirrigwarda d-definizzjoni tal-kunċett ta’ “konsumatur” u mhux l-evalwazzjoni ta’ natura possibbilment iktar stretta tad-dispożizzjonijiet nazzjonali kkonċernati.
43
Minn dan isegwi li dan l-Artikolu 8 ma huwiex rilevanti għall-finijiet ta’ risposta utli għal din it-tieni domanda.
44
Fir-rigward tal-Artikolu 2(b) ta’ din id-direttiva, dan jiddefinixxi l-“konsumatur” bħala kull persuna fiżika li, fil-kuntratti koperti minn din id-direttiva, taġixxi għal finijiet li ma jaqgħux fil-kuntest tas-sengħa, in-negozju jew il-professjoni tagħha.
45
B’hekk, il-kwalità ta’ “konsumatur” tal-persuna kkonċernata għandha tiġi stabbilita skont kriterju funzjonali, li jevalwa jekk ir-relazzjoni kuntrattwali inkwistjoni tagħmilx parti mill-ambitu ta’ attivitajiet li ma għandhom ebda rabta mal-eżerċizzju ta’ professjoni. Il-Qorti tal-Ġustizzja, barra minn hekk, kellha l-okkażjoni tippreċiża li l-kunċett ta’ “konsumatur”, fis-sens tal-Artikolu 2(b) tad-Direttiva 93/13, huwa, minnu nnifsu, oġġettiv u indipendenti mill-għarfien konkret li l-persuna kkonċernata jista’ jkollha jew mill-informazzjoni li din il-persuna għandha effettivament (sentenza tat‑8 ta’ Ġunju 2023, YYY. (Kunċett ta’ konsumatur), C‑570/21, EU:C:2023:456, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata).
46
Huwa għaldaqstant b’riferiment għall-kwalità tal-partijiet kontraenti, skont jekk dawn jaġixxux jew le fil-kuntest tal-attività professjonali tagħhom, li d-Direttiva 93/13 tiddefinixxi l-kuntratti li għalihom hija tapplika (sentenza tal‑21 ta’ Marzu 2019, Pouvin u Dijoux, C‑590/17, EU:C:2019:232, punt 23 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
47
F’dan il-każ, kif din ġiet irrilevata fil-punt 25 ta’ din is-sentenza, u bla ħsara għall-verifiki li għandhom isiru mill-qorti tar-rinviju, ebda wieħed mill-elementi pprovduti minn din il-qorti ma jindika li l-persuna fiżika konvenuta fil-kawża prinċipali kienet teżerċita, fil-mument tal-konklużjoni tal-kuntratt ta’ provvista ta’ servizzi legali, attività ekonomika jew professjonali indipendenti li fil-kuntest tagħha dan il-kuntratt seta’ jaqa’.
48
Din l-evalwazzjoni ma tistax tiġi invalidata mill-fatt li l-għan segwit minn RU kien li jwettaq attività kummerċjali.
49
Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-kwalità ta’ “konsumatur” ta’ persuna fis-sens tad-Direttiva 93/13 għandha tiġi evalwata fil-mument tal-konklużjoni tal-kuntratt inkwistjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑20 ta’ Marzu 2025, Arce, C‑365/23, EU:C:2025:192, punt 49 u l-ġurisprudenza ċċitata).
50
F’dan ir-rigward, il-fatt li s-sitwazzjoni tal-persuna fiżika konvenuta fil-kawża prinċipali setgħet tevolvi ma huwiex ta’ natura li jbiddel il-kwalità li hija kellha fid-data tal-konklużjoni tal-kuntratt inkwistjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑20 ta’ Marzu 2025, Arce, C‑365/23, EU:C:2025:192, punt 51).
51
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 2(b) tad-Direttiva 93/13 għandu jiġi interpretat fis-sens li taqa’ taħt il-kunċett ta’ “konsumatur”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, persuna fiżika li kkonkludiet kuntratt li għandu bħala suġġett il-provvista ta’ servizzi legali bl-għan li titwaqqaf kumpannija kummerċjali li tagħha hija kellha ssir kofundatur, soċju u amministratur, bil-kundizzjoni li din il-persuna ma eżerċitatx, fil-mument tal-konklużjoni tal-kuntratt, attività ekonomika jew professjonali indipendenti li fil-kuntest tagħha dan il-kuntratt seta’ ġie rreġistrat.
Fuq l-ispejjeż
52
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2011/7/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ Frar 2011 dwar il-ġlieda kontra l-ħlas tard fi transazzjonijiet kummerċjali, moqri flimkien mal-punti 1 u 3 tal-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
il-fatt li persuna fiżika rrikorriet għas-servizzi ta’ avukat bl-għan li titwaqqaf kumpannija kummerċjali, li tagħha hija kellha ssir kofundatur, soċju u amministratur, ma huwiex biżżejjed, waħdu, sabiex din il-persuna tiġi kklassifikata bħala “intrapriża” u, għaldaqstant, it-tranżazzjoni konkluża ma’ dan l-avukat bħala “kummerċjali”, fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.
2)
L-Artikolu 2(b) tad-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE tal‑5 ta’ April 1993 dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
taqa’ taħt il-kunċett ta’ “konsumatur”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, persuna fiżika li kkonkludiet kuntratt li għandu bħala suġġett il-provvista ta’ servizzi legali bl-għan li titwaqqaf kumpannija kummerċjali li tagħha hija kellha ssir kofundatur, soċju u amministratur, bil-kundizzjoni li din il-persuna ma eżerċitatx, fil-mument tal-konklużjoni tal-kuntratt, attività ekonomika jew professjonali indipendenti li fil-kuntest tagħha dan il-kuntratt seta’ ġie rreġistrat.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: is-Slovakk.
(
i
)	L-isem ta’ din il-kawża huwa fittizju. Dan l-isem ma jikkorrispondi għall-isem reali ta’ ebda waħda mill-partijiet fil-proċedura.