62021TJ0403_RES
Sprawa T‑403/21
(publikacja fragmentów)
Norddeutsche Landesbank – Girozentrale
przeciwko
Jednolitej Radzie ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji
Wyrok Sądu (ósma izba w składzie powiększonym) z dnia 17 lipca 2024 r.
Unia gospodarcza i walutowa – Unia bankowa – Jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych i niektórych firm inwestycyjnych (SRM) – Jednolity fundusz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (SRF) – Decyzja SRB w sprawie obliczenia składek ex ante za 2021 r. – Obowiązek uzasadnienia – Równość traktowania – Proporcjonalność – Zakres uznania, jakim dysponuje SRB – Oczywisty błąd w ocenie – Zarzut niezgodności z prawem – Zakres uznania, jakim dysponuje Komisja – Ograniczenie w czasie skutków wyroku
Instytucje Unii Europejskiej – Wykonywanie uprawnień – Uprawnienia przyznane Komisji w celu przyjmowania aktów delegowanych – Zakres – Złożone oceny i analizy – Szeroki zakres uznania – Określenie metody obliczania składek ex ante na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (SRF) – Ustalenie kryteriów dostosowania owych składek – Kontrola sądowa – Granice
(art. 290 TFUE; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 806/2014, motyw 41; rozporządzenie Komisji 2015/63; dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59)
(zob. pkt 46–48)
Polityka gospodarcza i pieniężna – Polityka gospodarcza – Jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych i niektórych firm inwestycyjnych – Składki ex ante na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji – Obliczenie mnożnika korekty składek stosownie do profilu ryzyka instytucji – Klasyfikacja owych instytucji wedle metody binningu dla celów obliczenia tego mnożnika
(rozporządzenie Komisji 2015/63, art. 6, art. 9 ust. 3, załącznik I; dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59, art. 103 ust. 7)
(zob. pkt 106–113, 115–120)
Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres – Przedstawienie przez autora wyjaśnień dotyczących uzasadnienia aktu w toku postępowania przed sądem Unii – Warunki – Brak sprzeczności i obowiązek spójności wyjaśnień ze wspomnianym uzasadnieniem
(zob. pkt 156, 157)
Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres – Decyzja Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) w sprawie ustalenia składek ex ante na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (SRF) – Spoczywający na SRB obowiązek podania do wiadomości instytucji kredytowych, których to dotyczy, metody obliczania tych składek i metody określania kwoty rocznego poziomu docelowego
(rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 806/2014, rozporządzenie Rady 2015/81, art. 4; rozporządzenie Komisji 2015/63, art. 4 ust. 2, załącznik I)
(zob. pkt 159, 160)
Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres – Decyzja Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) w sprawie ustalenia składek ex ante na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (SRF) – Brak konieczności wymieniania w tej decyzji wszystkich elementów pozwalających na sprawdzenie prawidłowości obliczenia składek – Wyważenie między obowiązkiem uzasadnienia a zasadą ogólną ochrony tajemnicy handlowej zainteresowanych instytucji – Zgodność z prawem przepisów dotyczących metody obliczania składek ex ante na rzecz SRF – Zasada poszanowania tajemnicy handlowej – Spoczywający na SRB obowiązek opublikowania i przekazania instytucjom kredytowym, których to dotyczy, w formie zbiorczej i zanonimizowanej, dotyczących tych instytucji informacji wykorzystanych do obliczenia składki ex ante
(art. 296 akapit drugi TFUE; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 806/2014; rozporządzenie Komisji 2015/63, art. 4–7, 9, załącznik I; dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59)
(zob. pkt 173–183)
Instytucje Unii Europejskiej – Wykonywanie uprawnień – Uprawnienia przyznane Komisji w celu przyjmowania aktów delegowanych – Zakres – Złożone oceny i analizy – Szeroki zakres uznania – Określenie metody obliczania składek ex ante na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (SRF) – Stosowanie i ustalanie wagi wskaźnika ryzyka „instytucjonalny system ochrony (IPS)” – Kontrola sądowa – Granice
(rozporządzenie Komisji 2015/63, art. 7 ust. 4)
(zob. pkt 296, 297)
Polityka gospodarcza i pieniężna – Polityka gospodarcza – Jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych i niektórych firm inwestycyjnych – Składki ex ante na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji – Obliczenie mnożnika korekty składek stosownie do profilu ryzyka instytucji – Naruszenie wolności prowadzenia działalności gospodarczej – Brak
(Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 16; rozporządzenie Komisji 2015/63)
(zob. pkt 417–420, 423)
Streszczenie
Sąd, do którego wniesiono skargę o stwierdzenie nieważności, którą uwzględnił, stwierdził nieważność decyzji Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (zwanej dalej „SRB”) dotyczącej ustalenia składek ex ante za 2021 r. na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (zwanego dalej „SRF”) w odniesieniu do Norddeutsche Landesbank – Girozentrale, skarżącej, ze względu na naruszenie przez SRB ciążącego na niej obowiązku uzasadnienia dotyczącego określenia rocznego poziomu docelowego.
W wyroku Sąd przedstawił wyjaśnienia dotyczące zgodności metody binningu, stosowanej w celu skorygowania podstawowych składek rocznych o rzeczywisty profil ryzyka instytucji będących podatnikami, z prawem wyższej rangi.
Skarżąca jest instytucją kredytową z siedzibą w Niemczech. W dniu 14 kwietnia 2021 r. SRB przyjęła decyzję, w której ustaliła (
1
) składki ex ante za 2021 r. na rzecz SRF, jakie winny uiścić instytucje kredytowe i niektóre firmy inwestycyjne, w tym skarżąca (
2
).
Ocena Sądu
Co się tyczy niezgodności z prawem tytułu „Krok 2” załącznika I do rozporządzenia delegowanego 2015/63 (
3
) (zwanego dalej „zaskarżonym przepisem”), skarżąca podnosi, że Komisja popełniła błąd w ocenie, przyjmując przewidzianą w nim metodę binningu, ponieważ uniemożliwiała ona SRB skorygowanie w odpowiedni sposób podstawowych składek rocznych o rzeczywisty profil ryzyka instytucji.
W tym względzie w pierwszej kolejności Sąd wskazał trzy etapy tej metody.
Przede wszystkim SRB powinna obliczyć liczbę przedziałów, aby porównać instytucje z uwzględnieniem różnych wskaźników i wskaźników składowych ryzyka, następnie powinna co do zasady zaklasyfikować do każdego przedziału taką samą liczbę instytucji, zaczynając od przypisania do pierwszego przedziału instytucji o najniższych wartościach surowego wskaźnika, i wreszcie powinna przypisać wszystkim instytucjom ujętym w określonym przedziale taki sam wynik zwany „wskaźnikiem zdyskretyzowanym”, który musi uwzględnić przy pozostałych obliczeniach właściwego dla nich mnożnika korekty.
W drugiej kolejności Sąd podkreślił, że z metody tej wynikają dwie szczególne sytuacje.
Z jednej strony nie jest wykluczone, że zastosowanie tej metody może prowadzić do sytuacji, w których instytucje mające dla danego wskaźnika ryzyka wartości świadczące o tym, że ich profile są mniej ryzykowne dla tego wskaźnika niż średnia wartość danych instytucji, są jednak przypisane, w odniesieniu do rozpatrywanego wskaźnika, do jednego z przedziałów, do którego należą instytucje obarczone relatywnie większym ryzykiem. Wynika to w szczególności z faktu, że niektóre instytucje mają tak zwane wartości „skrajne”, czyli wartości wykazujące duże odchylenie od średniej. Z drugiej strony, ze względu na istnienie tych skrajnych wartości, nie jest wykluczone, że stosowanie metody „binningu” może prowadzić do sytuacji, w jakich instytucje, których wartości dla danego wskaźnika ryzyka są bliskie analogicznym wartościom instytucji przypisanych do poprzedniego przedziału, są mimo to zaklasyfikowane do kolejnego przedziału, w którym znajdują się instytucje, dla których wartości tego samego wskaźnika ryzyka mogą czasem być istotnie wyższe.
Nie oznacza to jednak, że metoda binningu jest dotknięta oczywistym błędem w ocenie.
W tym względzie Sąd przypomniał w pierwszej kolejności, że w rozporządzeniu delegowanym 2015/63 przewidziano (
4
) metodę korekty składek ex ante o profil ryzyka instytucji, która to metoda opiera się na porównaniu ich profilów ryzyka. Tymczasem, jak wynika z badania empirycznego przeprowadzonego przed przyjęciem rozporządzenia delegowanego 2015/63, którego wyniki podsumowano w analizie technicznej Joint Research Centre (Wspólnego Centrum Badawczego, zwanego dalej „JRC”) Komisji, metoda binningu znajduje się wśród metod, które mogą pozwolić na dokonanie takiego porównania, a nawet jest uważana za najwłaściwszą metodę do tego celu. Metoda binningu jest bowiem metodą statystyczną uznaną do celów przetwarzania wartości skrajnych, ponieważ w miarę możliwości zapobiega ona temu, by obecność tych wartości prowadziła do przeinaczonych porównań. W niniejszej sprawie metoda ta pozwala uniknąć sytuacji, w której instytucje o wysokich wartościach niektórych wskaźników ryzyka otrzymują jednak punktację, która wskazuje na niski profil ryzyka w odniesieniu do tych wskaźników, ponieważ istnieją pewne instytucje o wartościach skrajnych.
W drugiej kolejności Sąd wskazał, że metoda binningu jest łatwą metodą porównywania dużej liczby danych zgłaszanych przez instytucje, których składki ex ante są dostosowane do ich profilu ryzyka. W tym względzie wyjaśnił on, że zaskarżony przepis przewiduje zasadę, zgodnie z którą liczba przedziałów jest obliczana na podstawie określonego w nim wzoru, a także zasadę, zgodnie z którą SRB klasyfikuje, co do zasady, do każdego przedziału taką samą liczbę instytucji, zaczynając od przypisania do pierwszego przedziału instytucji o najniższych wartościach surowego wskaźnika. Wynika stąd, że metoda binningu przewiduje obiektywne zasady, które mogą być łatwo stosowane przez SRB, co stanowi zresztą cel, który może być zgodnie z prawem realizowany przez przepisy Unii.
W trzeciej kolejności Sąd uznał, że konsekwencje dwóch wyżej wymienionych sytuacji należy zrelatywizować za pomocą czterech następujących okoliczności. Po pierwsze, korekta składek ex ante może być dokonana jedynie w zakresie współczynnika między 0,8 a 1,5 (
5
). Podstawowa składka roczna pozostaje zatem decydującym elementem ustalania składek ex ante w oparciu o profil ryzyka instytucji.
Po drugie, Sąd wskazał, że – jak wynika w istocie z analizy technicznej JRC – sytuacje te są ograniczone, ponieważ występują przede wszystkim w ostatnich przedziałach, a nie w zdecydowanej większości przedziałów.
Po trzecie, Sąd stwierdził, że instytucje znajdujące się w tych ostatnich przedziałach mają wyższe wartości dla danego wskaźnika ryzyka niż instytucje przypisane do niższych przedziałów.
Po czwarte, metoda korekty składek ex ante o profil ryzyka bierze pod uwagę wiele wskaźników ryzyka (
6
). Instytucja jest zatem ostatecznie przypisana do wielu przedziałów w zależności od właściwych jej i innym instytucjom wartości dla każdego ze wskaźników ryzyka. Jak wynika przy tym z analizy technicznej JRC, instytucje znajdują się zwykle w różnych przedziałach dla różnych wskaźników ryzyka, co pozwala na dokonanie ogólnego porównania danych instytucji.
W tych okolicznościach Sąd oddalił argument, wedle którego ustanawiając metodę binningu, rozporządzenie delegowane 2015/63 jest obarczone oczywistym błędem w ocenie.
(
1
)	Zgodnie z art. 70 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 806/2014 z dnia 15 lipca 2014 r. ustanawiającego jednolite zasady i jednolitą procedurę restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych i niektórych firm inwestycyjnych w ramach jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 (Dz.U. 2014, L 225, s. 1).
(
2
)	Decyzja Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji SRB/ES/2021/22 z dnia 14 kwietnia 2021 r. w sprawie obliczenia składek ex ante za 2021 r. na poczet jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.
(
3
)	Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2015/63 z dnia 21 października 2014 r. uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE w odniesieniu do składek ex ante wnoszonych na rzecz mechanizmów finansowania restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (Dz.U 2015, L 11, s. 44).
(
4
)	Zgodnie z art. 103 ust. 7 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiającej ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych oraz zmieniającej dyrektywę Rady 82/891/EWG i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/24/WE, 2002/47/WE, 2004/25/WE, 2005/56/WE, 2007/36/WE, 2011/35/UE, 2012/30/UE i 2013/36/UE oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1093/2010 i (UE) nr 648/2012 (Dz.U. 2014, L 173, s. 190).
(
5
)	Zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia delegowanego nr 2015/63.
(
6
)	Zgodnie z art. 6 rozporządzenia delegowanego 2015/63.