62021TJ0142_RES
Sprawa T‑142/21
Wizz Air Hungary Légiközlekedési Zrt. (Wizz Air Hungary Zrt.)
przeciwko
Komisji Europejskiej
Wyrok Sądu (dziesiąta izba w składzie powiększonym) z dnia 29 marca 2023 r.
Pomoc państwa – Rumuński rynek transportu lotniczego – Pomoc przyznana przez Rumunię na rzecz Blue Air w ramach pandemii COVID-19 – Pomoc na ratowanie Blue Air – Pożyczka gwarantowana przez państwo rumuńskie – Decyzja o niewnoszeniu zastrzeżeń – Skarga o stwierdzenie nieważności – Pomoc przeznaczona na naprawę szkód spowodowanych zdarzeniem nadzwyczajnym – Artykuł 107 ust. 2 lit. b) TFUE – Oszacowanie szkody – Związek przyczynowy – Istniejące wcześniej trudności finansowe beneficjenta – Uwzględnienie kosztów, których można uniknąć – Wytyczne dotyczące pomocy państwa na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw niefinansowych znajdujących się w trudnej sytuacji – Artykuł 107 ust. 3 lit. c) TFUE – Przyczynienie się pomocy do osiągnięcia celu leżącego we wspólnym interesie – Jednorazowość pomocy na ratowanie – Zasada niedyskryminacji – Swoboda świadczenia usług – Swoboda przedsiębiorczości – Obowiązek uzasadnienia
Pomoc przyznawana przez państwa – Zakaz – Odstępstwa – Pomoc zgodna z rynkiem wewnętrznym – Pomoc mająca na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi – Ścisła wykładnia
[art. 107 ust. 2 lit. b) TFUE]
(zob. pkt 15–17)
Pomoc przyznawana przez państwa – Zakaz – Odstępstwa – Pomoc zgodna z rynkiem wewnętrznym – Pomoc mająca na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi – Dotacja bezpośrednia na rzecz przewoźnika lotniczego mająca na celu naprawienie poniesionych przez niego szkód w ramach pandemii COVID-19 – Ocena w świetle art. 107 ust. 2 lit. b) TFUE – Kryteria
[art. 107 ust. 2 lit. b) TFUE]
(zob. pkt 18–36)
Pomoc przyznawana przez państwa – Zakaz – Odstępstwa – Pomoc zgodna z rynkiem wewnętrznym – Pomoc mająca na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi – Ocena – Środek pomocy nienaprawiający całości szkód spowodowanych zdarzeniem nadzwyczajnym – Włączenie
[art. 107 ust. 2 lit. b) TFUE]
(zob. pkt 37–44)
Pomoc przyznawana przez państwa – Zakaz – Odstępstwa – Pomoc, która może być uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym – Pomoc na ratowanie przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji – Ocena w świetle art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE i wytycznych dotyczących pomocy państwa na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw niefinansowych znajdujących się w trudnej sytuacji – Kryteria – Przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji – Spółka znajdująca się w trudnej sytuacji nienależąca do grupy – Spółka mogąca skorzystać z pomocy na podstawie wytycznych
[art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE; komunikat Komisji 2014/C 249/01, pkt 22]
(zob. pkt 55–59)
Pomoc przyznawana przez państwa – Zakaz – Odstępstwa – Pomoc, która może być uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym – Pomoc na ratowanie przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji – Ocena w świetle art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE i wytycznych dotyczących pomocy państwa na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw niefinansowych znajdujących się w trudnej sytuacji – Kryteria – Realizacja celu leżącego we wspólnym interesie – Środek, który ma zapobiec trudnościom społecznym lub zaradzić niedoskonałości rynku – Ryzyko przerwania świadczenia ważnej usługi, którą trudno jest zastąpić w razie upadku beneficjenta pomocy
[art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE; komunikat Komisji 2014/C 249/01, pkt 43, 44]
(zob. pkt 63–71, 82–85, 91, 94, 95)
Pomoc przyznawana przez państwa – Decyzja Komisji – Ocena zgodności z prawem w oparciu o informacje dostępne w momencie wydania decyzji – Obowiązek poszukiwania przez Komisję wszelkich informacji mających związek ze sprawą i należących do dziedziny publicznej – Brak
[art. 107 ust. 1 lit. b) TFUE]
(zob. pkt 146–148)
Swoboda świadczenia usług – Postanowienia traktatu – Zakres stosowania – Usługi w dziedzinie transportu w rozumieniu art. 58 ust. 1 TFUE – Usługi transportu lotniczego – Szczególny reżim prawny
(art. 56, art. 58 ust. 1, art. 100 ust. 2 TFUE)
(zob. pkt 180, 181)
Pomoc przyznawana przez państwa – Decyzja Komisji o niewnoszeniu zastrzeżeń wobec środka krajowego – Obowiązek uzasadnienia – Naruszenie – Brak
[art. 107 ust. 2 lit. b), art. 107 ust. 3 lit. c), art. 296 TFUE]
(zob. pkt 196–208)
Streszczenie
Skarga na decyzję Komisji zatwierdzającą pomoc Rumunii na rzecz przedsiębiorstwa lotniczego Blue Air w związku z pandemią COVID-19 została oddalona w całości
W dniu 18 sierpnia 2020 r. Rumunia zgłosiła Komisji Europejskiej środek pomocy na rzecz przewoźnika lotniczego Blue Air Aviation S.A. (zwanego dalej „Blue Air”) w formie pożyczki w wysokości około 62130000 EUR gwarantowanej przez państwo z preferencyjną stopą oprocentowania.
Zgłoszony środek dotyczył dwóch odrębnych środków pomocy opartych na dwóch różnych podstawach prawnych, z których każdy obejmuje określoną kwotę pomocy. Pierwszą pomoc stanowiła pożyczka w wysokości 28290000 EUR mająca na celu naprawienie szkody poniesionej bezpośrednio z powodu odwołania lub reorganizacji lotów Blue Air w następstwie wprowadzenia ograniczeń w podróżowaniu w kontekście pandemii COVID-19 w okresie od dnia 16 marca do dnia 30 czerwca 2020 r. (zwana dalej „środkiem odszkodowawczym”). Druga pomoc dotyczyła pożyczki w wysokości 33840000 EUR przeznaczonej na częściowe pokrycie pilnych potrzeb Blue Air w zakresie płynności wynikających ze strat operacyjnych poniesionych w następstwie pandemii (zwana dalej „pomocą na ratowanie”).
Bez wszczynania formalnego postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 108 ust. 2 TFUE Komisja stwierdziła decyzją z dnia 20 sierpnia 2020 r. (
1
), że zgłoszony środek stanowi pomoc państwa, której oba aspekty są zgodne z rynkiem wewnętrznym. I tak Komisja uznała środek odszkodowawczy za zgodny z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 2 lit. b) TFUE (
2
). Pomoc na ratowanie została natomiast uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE (
3
) w związku z wytycznymi dotyczącymi pomocy państwa na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw niefinansowych znajdujących się w trudnej sytuacji (zwanymi dalej „wytycznymi”) (
4
).
Przewoźnik lotniczy Wizz Air Hungary Zrt. wniósł skargę o stwierdzenie nieważności tej decyzji, która została oddalona przez dziesiątą izbę Sądu w składzie powiększonym. Swoim wyrokiem Sąd potwierdził analizę zgodności zgłoszonego środka z rynkiem wewnętrznym przeprowadzoną przez Komisję.
Ocena Sądu
Sąd oddalił w pierwszej kolejności zarzut nieważności dotyczący błędnego zastosowania art. 107 ust. 2 lit. b) TFUE. W tym względzie skarżący zarzucił Komisji w szczególności popełnienie błędów w ocenie szkody poniesionej przez Blue Air ze względu na ograniczenia w podróżowaniu nałożone w kontekście pandemii COVID-19.
W tej kwestii Sąd przypomniał, że zgodnie z art. 107 ust. 2 lit. b) TFUE naprawione mogą być jedynie szkody gospodarcze bezpośrednio spowodowane klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi. Wynika z tego, że pomoc, która może być wyższa od strat poniesionych przez jej beneficjentów, nie jest objęta art. 107 ust. 2 lit. b) TFUE. Poza tym Sąd przypomniał również, że zdarzenie powodujące powstanie szkody, tak jak zostało ono określone w zaskarżonej decyzji, powinno stanowić decydującą przyczynę szkody, którą ma rekompensować pomoc, i być bezpośrednio jej źródłem.
Aby móc uznać środek odszkodowawczy za zgodny z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 2 lit. b) TFUE, Komisja powinna była zatem ze szczególną uwagą rozważyć, czy ograniczenia w podróżowaniu nałożone w ramach pandemii COVID-19 stanowiły rzeczywiście decydującą przyczynę szkody, którą środek ten miał naprawić, czy też, przeciwnie, część tej szkody była spowodowana istniejącymi wcześniej trudnościami Blue Air.
W świetle tych wyjaśnień Sąd oddalił w szczególności argument skarżącego, zgodnie z którym Komisja przeszacowała szkodę poniesioną w wyniku pandemii COVID-19, ponieważ nie wykluczyła strat Blue Air wynikających z istniejących wcześniej trudności. W tym względzie Sąd wyjaśnił, że Komisja porównała rzeczywistą sytuację finansową Blue Air ze scenariuszem kontrfaktycznym, który miałby miejsce w przypadku braku ograniczeń w podróżowaniu, opartym na przychodach i kosztach przewidywanych w budżecie na 2020 r. w okresie od dnia 16 marca do dnia 30 czerwca. Do celów tego scenariusza kontrfaktycznego Komisja wzięła pod uwagę trudności Blue Air istniejące przed pandemią COVID-19. Ponieważ trudności te znalazły również odzwierciedlenie w rzeczywistych wynikach Blue Air, a zatem znalazły się w dwóch scenariuszach porównanych przez Komisję, Sąd stwierdził, że ich wpływ został zneutralizowany przy obliczaniu szkód poniesionych przez Blue Air w wyniku ograniczeń w podróżowaniu nałożonych w kontekście pandemii COVID-19.
W drugiej kolejności Sąd oddalił zarzut nieważności dotyczący błędnego zastosowania art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE w związku z wytycznymi. W tym kontekście skarżący podniósł w szczególności, że Komisja popełniła błąd, twierdząc, iż pomoc na ratowanie służy realizacji celu leżącego we wspólnym interesie w rozumieniu pkt 43 wytycznych.
Sąd stwierdził w tym kontekście, że z pkt 43 wytycznych wynika, iż aby pomoc mogła zostać uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym na podstawie wytycznych, powinna ona przyczyniać się do osiągnięcia celu leżącego we wspólnym interesie, ponieważ ma ona zapobiec trudnościom społecznym lub zaradzić niedoskonałości rynku. Znajduje to potwierdzenie w pkt 44 tych wytycznych, zgodnie z którym państwa członkowskie muszą wykazać, iż upadek beneficjenta mógłby wiązać się z poważnymi trudnościami społecznymi lub znaczącymi niedoskonałościami rynku, w szczególności poprzez wykazanie, że istnieje ryzyko przerwania świadczenia ważnej usługi, którą trudno jest zastąpić i w przypadku której konkurentom trudno byłoby zacząć ją świadczyć.
Jeżeli chodzi o ważny charakter usługi świadczonej przez Blue Air, z decyzji Komisji wynika, że ów przewoźnik lotniczy zapewniał skomunikowanie Rumunii, obsługując krajowe i międzynarodowe połączenia lotnicze, ukierunkowując się jednocześnie na dwie specyficzne kategorie pasażerów, których przemieszczanie się zależało w dużej mierze od tanich połączeń lotniczych, a mianowicie lokalnych drobnych przedsiębiorców i wspólnotę rumuńską mieszkającą poza krajem. Zdaniem Komisji usługi lotnicze Blue Air były ponadto trudne do powielenia, ponieważ inni tani przewoźnicy lotniczy byli obecni w niewielkim stopniu lub wcale nie byli obecni na większości tras Blue Air, a zatem Blue Air zajmował niszę, która nie była obsługiwana przez innych tanich przewoźników lotniczych na rynku rumuńskim.
Ponieważ żaden z argumentów przedstawionych przez skarżącego nie może podważyć tych ustaleń, Sąd doszedł do wniosku, że Komisja słusznie stwierdziła, iż w przypadku opuszczenia rynku przez Blue Air istniałoby konkretne ryzyko przerwania świadczenia niektórych usług pasażerskiego transportu lotniczego, uznawanych za ważne i trudne do zastąpienia w szczególnych okolicznościach niniejszej sprawy, wobec czego zgłoszona pomoc realizowała cel leżący we wspólnym interesie.
Wobec tego, że pozostałe zarzuty podniesione przez skarżącego również okazały się bezzasadne, Sąd oddalił skargę w całości.
(
1
)	Decyzja Komisji C(2020) 5830 final z dnia 20 sierpnia 2020 r. w sprawie pomocy państwa SA.57026 (2020/N) – Rumunia – COVID 19: Pomoc na rzecz Blue Air.
(
2
)	W myśl tego postanowienia pomoc mająca na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi jest zgodna z rynkiem wewnętrznym.
(
3
)	Na mocy tego postanowienia pomoc przeznaczona na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem, może zostać uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym.
(
4
)	Wytyczne dotyczące pomocy państwa na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw niefinansowych znajdujących się w trudnej sytuacji (Dz.U. 2014, C 249, s. 1).