62023CJ0633_RES
Cás C-633/23
Electrabel SA agus páirtithe eile
v
Commission de Régulation de l’Electricité et du Gaz (CREG)
(Iarraidh ar réamhrialú ó Cour d’appel de Bruxelles (an Chúirt Achomhairc, an Bhruiséil, an Bheilg))
Breithiúnas na Cúirte (an Ceathrú Dlísheomra) an 18 Nollaig 2025
(Tarchur chun réamhrialú – Margadh inmheánach leictreachais – Rialachán (AE) 2022/1854 – Idirghabháil éigeandála chun aghaidh a thabhairt ar phraghsanna arda fuinnimh – Airteagal 2(5) agus (9) – Airteagail 6 go 8 – Caidhp ar ioncam margaidh a fhaigheann táirgeoirí leictreachais a úsáideann foinsí fuinnimh áirithe – ‘Ioncam margaidh’ a chinneadh – Reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear d’úsáid toimhdí atá neamh-infhrisnéise nó infhrisnéise trí thoimhdí eile – Prionsabal na comhréireachta – Airteagal 22(2)(c) – Tréimhse chur i bhfeidhm Airteagail 6 go 8 den Rialachán sin – Beart lena gcuirtear caidhp ar ioncam a chur i bhfeidhm ar feadh tréimhse roimh an tréimhse a fhoráiltear leis an Rialachán sin, faoi reachtaíocht náisiúnta arna glacadh tar éis theacht i bhfeidhm an Rialacháin sin – Prionsabail thosaíocht agus éifeachacht dhlí an Aontais – Prionsabal an chomhair dhílis)
Fuinneamh – Margadh inmheánach leictreachais – Rialachán 2022/1854 – Idirghabháil éigeandála chun aghaidh a thabhairt ar phraghsanna arda fuinnimh – Caidhp ar ioncam margaidh a fhaigheann táirgeoirí leictreachais a úsáideann foinsí fuinnimh áirithe – Reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear d’úsáid toimhdí neamh-infhrisnéise nó infhrisnéise trí thoimhdí eile – Prionsabal na comhréireachta – Inghlacthacht – Coinníoll
(Rialachán 2022/1854 ón gComhairle, aithris 37 agus Airteagal 1, 2(5) agus (9) agus 6 go 8)
(féach míreanna 38-53, 55, an chuid oibríochtúil 1)
Fuinneamh – Margadh inmheánach leictreachais – Rialachán 2022/1854 – Idirghabháil éigeandála chun aghaidh a thabhairt ar phraghsanna arda fuinnimh – Caidhp ar ioncam margaidh a fhaigheann táirgeoirí leictreachais a úsáideann foinsí fuinnimh áirithe – Reachtaíocht náisiúnta arna glacadh tar éis theacht i bhfeidhm Rialachán 2022/1854 – Rialachán lena n-eagraítear cur i bhfeidhm birt lena gcuirtear caidhp ar ioncam margaidh ar feadh tréimhse roimh an tréimhse dá bhforáiltear sa Rialachán sin – Prionsabail thosaíocht agus éifeachacht dhlí an Aontais agus prionsabal an chomhair dhílis – Inghlacthacht
(Airteagal 4(3) CAE; Airteagal 288 CFAE; Rialachán 2022/1854 ón gComhairle, Airteagal 6 go 8 agus 22(2)(c))
(féach míreanna 57-65, an chuid oibríochtúil 2)
Résumé
Tar éis tarchur chun réamhrialú ó cour d’appel de Bruxelles (an Chúirt Achomhairc, an Bhruiséil, an Bheilg), tugann an Chúirt Bhreithiúnais rialú maidir le léiriú Rialachán 2022/1854, lena dtugtar isteach idirghabháil éigeandála chun maolú a dhéanamh ar éifeachtaí praghsanna arda fuinnimh, go háirithe trí chaidhp shainordaitheach a chur ar an ioncam a fhaigheann táirgeoirí leictreachais ó fhoinsí áirithe. (
1
) Sa chomhthéacs sin, scrúdaíonn sí an modh chun an t-ioncam ón margadh leictreachais atá faoi réir na caidhpe sin a chinneadh agus sonraíonn sí raon feidhme ama an Rialacháin sin, i bhfianaise na reachtaíochta náisiúnta a glacadh nuair a bhí an Rialachán sin i bhfeidhm agus foráiltear freisin do chur i bhfeidhm birt lena gcuirtear caidhp ar an ioncam margaidh sin.
De bhun Rialachán 2022/1854, tugadh isteach le Dlí Leictreachais na Beilge caidhp ar ioncam margaidh táirgeoirí leictreachais áirithe, trí thobhach chun tairbhe an Stáit ar bharrachas ioncaim arna réadú le linn tréimhse shonraithe. (
2
)
An 28 Feabhra 2023, ghlac Commission de régulation de l’électricité et du gaz (CREG), i gcomhréir le foráil den Dlí Leictreachais, (
3
)cinneadh maidir le samhail an dearbhaithe agus formáid na ndoiciméad atá le cur isteach ag féichiúnaithe an tobhaigh a bhunaítear leis an dlí sin.
An 29 agus an 30 Márta 2023, thug na hiarratasóirí, ar daoine dlítheanacha iad arna rialú ag an dlí príobháideach atá faoi réir an tobhaigh sin, go háirithe táirgeoirí agus/nó soláthróirí leictreachais, nó cónaidhmeanna gnóthas in earnáil an fhuinnimh a ghníomhaíonn chun leasa a gcomhaltaí, trí chaingean os comhair na cúirte a rinne an tarchur lena n-iarrtar go gcuirfí an cinneadh sin ar neamhní. Mar thaca leis na caingne sin, maíonn na hiarratasóirí gur glacadh Cinneadh ó CREG an 28 Feabhra 2023 de shárú ar Rialachán 2022/1854, Airteagal 288 CFAE agus prionsabail thosaíocht agus éifeachtacht dhlí an Aontais.
Tugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara go bhfuil an shamhail chun ioncam a dhearbhú dá bhforáiltear i gCinneadh CREG an 28 Feabhra 2023 bunaithe ar shraith toimhdí nach féidir leis an bhféichiúnaí éalú astu go hiomlán riamh, agus mar thoradh air sin nach mbeidh sé in ann an t-ioncam iarbhír a dhearbhú. I ndáil leis sin, tá amhras uirthi go n-údaraítear do na Ballstáit leis an bhféidearthacht cead a thabhairt do na Ballstáit úsáid a bhaint as meastacháin chun an chaidhp ar ioncam margaidh a ríomh (
4
) foráil a dhéanamh maidir le córas atá bunaithe ar thoimhdí neamh-infhrisnéise amháin nó ar thoimhdí atá infhrisnéise go páirteach ach ar chaoi a ligtear d’eilimintí arna réamhchinneadh go teoiriciúil ag an mBallstát fanacht, gan an t-ioncam a fhaightear iarbhír a chur san áireamh. Ina theannta sin, a mhéid a bhaineann leis an tréimhse a chumhdaítear le Cinneadh ó CREG an 28 Feabhra 2023, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an áirítear leis an rogha atá ag na Ballstáit bearta a choinneáil ar bun nó a thabhairt isteach lena gcuirtear teorainn bhreise le hioncam margaidh (
5
) an rogha chun scéim maidir le caidhp a thabhairt isteach roimh dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin sin.
Measúnú na Cúirte Breithiúnais
Sa chéad áit, maidir le méid an ioncaim margaidh nach mór an beart lena gcuirtear caidhp ar ioncaim arna fhorchur le Rialachán 2022/1854 a chur i bhfeidhm maidir leis a chinneadh, cinneann an Chúirt Bhreithiúnais go leanann sé ó fhoclaíocht a fhorálacha nach féidir an chaidhp sin a chur i bhfeidhm maidir le hioncaim theoiriciúla nach bhfreagraíonn do réaltacht an mhargaidh, ach nach mór é a chur i bhfeidhm maidir le méideanna a léiríonn an t-ioncam iarbhír a fhaigheann na hoibreoirí lena mbaineann. Mar sin féin, ní shonraítear in aon cheann d’fhorálacha ábhartha an Rialacháin sin an modh lena gcinnfear an t-ioncam sin.
Dá bhrí sin, cuireann an Chúirt Bhreithiúnais in iúl gur faoi na Ballstáit atá sé an modh a chinneadh chun na hioncaim mhargaidh nach mór an beart lena gcuirtear caidhp ar ioncaim a chur i bhfeidhm maidir leo a chinneadh. Mar sin féin, a mhéid, i gcomhthéacs an fheidhmithe sin, a chuireann na Ballstáit Rialachán 2022/1854 chun feidhme, ní mór dóibh a gcumhachtaí a fheidhmiú ar bhealach lena gcaomhnaítear éifeachtacht fhorálacha an Rialacháin sin.
Maidir leis an gceist an gceadaítear do na Ballstáit, i gcomhthéacs an fheidhmithe sin, toimhdí a úsáid, meabhraíonn an Chúirt Bhreithiúnais, ar an gcéad dul síos, i bhfianaise líon mór na n-idirbheart aonair nach mór d’údaráis inniúla na mBallstát forfheidhmiú na caidhpe ar ioncam margaidh a áirithiú ina leith, ba cheart an deis a bheith ag na húdaráis sin meastacháin réasúnacha a úsáid chun an chaidhp sin a ríomh. Mar sin féin, is meastachán ar luach ar leith é meastachán de bharr a chineáil agus ní fhreagraíonn sé i gcónaí do luach beacht. Dá réir sin, féadfar glacadh le haon difríocht idir an t-ioncam iarbhír agus an t-ioncam a mhuirearaítear gan úsáid toimhdí a bheith ar neamhréir le Rialachán 2022/1854, ar choinníoll go bhfuil an difríocht sin, a d’fhéadfadh a bheith diúltach nó dearfach, fós réasúnta, eadhon measartha, agus go bhfuil na meastacháin arna nglacadh de bhun na dtoimhdí sin ionadaíoch ar réaltacht an mhargaidh le linn na tréimhse atá i gceist.
Ar an dara dul síos, is é is cuspóir do Rialachán 2022/1854, (
6
)inter alia, go mbunaítear idirghabháil éigeandála chun maolú a dhéanamh ar éifeachtaí praghsanna arda fuinnimh trí bhearta atá eisceachtúil, spriocdhírithe agus lena mbaineann teorainn ama, agus is é is cuspóir do na bearta, go háirithe, caidhp a thabhairt isteach ar ioncaim mhargaidh a fhaigheann táirgeoirí áirithe ó ghiniúint leictreachais agus iad a athdháileadh ar chustaiméirí deiridh leictreachais ar bhealach spriocdhírithe. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh úsáid meastachán réasúnta, lena n-áirítear i bhfoirm toimhdí, chun bearta gearrthréimhse a chur chun feidhme go tapa a bheith ina modh iomchuí, nó riachtanach fiú, chun éifeachacht an bhirt lena gcuirtear caidhpe ar ioncaim arna fhorchur le Rialachán 2022/1854 a áirithiú agus, dá bhrí sin, an cuspóir sin a bhaint amach.
Ar an tríú dul síos, tugann an Chúirt Bhreithiúnais faoi deara, faoi Rialachán 2022/1854, (
7
) go gceanglaítear ar na Ballstáit bearta éifeachtacha a chur i bhfeidhm chun forfheidhmiú éifeachtach na caidhpe a áirithiú agus chun cosc a chur ar imchéimniú na caidhpe agus go bhféadfadh sé gur gá a áirithiú go ndéanfar líon an mhór sonraí a bhailiú agus a rialú. Dá bhrí sin, ag brath ar imthosca sonracha an mhargaidh náisiúnta atá i gceist nó ar na deacrachtaí teicniúla a d’fhéadfadh a bheith ann maidir leis an bhféidearthacht an t-ioncam nach mór a bheith faoi réir na caidhpe arna forchur leis an Rialachán sin a aonrú, go bhféadfadh sé gur ghá toimhdí a úsáid.
Tugann an Chúirt Bhreithiúnais le tuiscint uaidh sin nach gcuirtear cosc le Rialachán 2022/1854 ar Bhallstát toimhdí a úsáid chun méid na n-ioncam margaidh nach mór a chur faoi réir na caidhpe arna fhorchur leis an Rialachán sin a chinneadh, ar choinníoll go bhfágann na toimhdí sin gur féidir meastacháin réasúnacha a fháil ar na hioncaim sin, atá ionadaíoch ar réaltacht an mhargaidh le linn na tréimhse atá i gceist.
I bhfianaise na héigeandála a bhaineann le beart lena gcuirtear caidhp ar ioncaim arna fhorchur le Rialachán 2022/1854 a chur i bhfeidhm, i bhfianaise chineál eisceachtúil an bhirt sin agus go bhfuil sé teoranta ó thaobh ama de, is cosúil go bhfuil úsáid toimhdí, lena n-áirítear, de réir mar a bheidh, neamh-infhrisnéise, chun méid an ioncaim nach mór an beart sin a chur i bhfeidhm maidir leis a chinneadh go beacht, comhréireach, ar choinníoll go bhfágann na toimhdí sin gur féidir meastacháin réasúnacha a fháil ar an ioncam sin, atá ionadaíoch ar réaltacht an mhargaidh le linn na tréimhse atá i gceist. Tagann an measúnú ar cé acu a chomhlíonann nó nach gcomhlíonann toimhde áirithe an coinníoll sin faoi inniúlacht na n-údarás náisiúnta, arna ngníomhú faoi rialú na gcúirteanna náisiúnta. Chun críocha an mheasúnaithe sin, ní mór na tosca fíorasacha agus teicniúla uile a bhaineann ní hamháin le staid na n-oibreoirí agus na suiteálacha lena mbaineann, ach leis an margadh náisiúnta leictreachais freisin, a chur san áireamh.
Dá bhrí sin, measann an Chúirt Bhreithiúnais nach gcuirtear cosc le Rialachán 2022/1854 (
8
) agus prionsabal na comhréireachta ar reachtaíocht náisiúnta faoina gcinntear méid na n-ioncam a bhfuil feidhm ag caidhp ar ioncam margaidh dá bhforáiltear de bhun an Rialacháin sin maidir leis, de réir na suiteálacha giniúna leictreachais lena mbaineann, ar bhonn toimhdí neamh-infhrisnéise nó ar bhonn toimhdí infhrisnéise, ach nach féidir a fhrisnéis ach amháin in imthosca áirithe, ar choinníoll go bhfágann na toimhdí sin gur féidir meastacháin réasúnacha a fháil ar na hioncaim sin, ar meastacháin iad atá ionadaíoch ar réaltacht an mhargaidh le linn na tréimhse atá i gceist.
Sa dara háit, maidir le raon feidhme ama Rialacháin 2022/1854, measann an Chúirt Bhreithiúnais nach léir ó aon fhoráil den Rialachán sin go bhfuil feidhm aige sin maidir le beart lena gcuirtear caidhp ar ioncaim a bhunaítear leis an reachtaíocht náisiúnta ar feadh tréimhse roimh theacht i bhfeidhm an Rialacháin sin nó, a fortiori, nach mór don reachtaíocht sin na coinníollacha a leagtar síos leis an Rialachán sin a chomhlíonadh. Dá bhrí sin, in éagmais reachtaíocht an Aontais maidir leis sin, a bhfuil feidhm ratione temporis maidir leis, ní féidir a mheas go mbaintear an rogha de na Ballstáit a gcumhachtaí a fheidhmiú, trí bheart a ghlacadh lena gcuirtear caidhp ar ioncam margaidh atá cosúil leis an mbeart arna fhorchur le Rialachán 2022/1854 a chur i bhfeidhm, ach a bhfuil raon feidhme ama aige atá éagsúil leis an raon feidhme dá bhforáiltear leis an Rialachán sin.
Níl aon tionchar ag an bhfíoras gur glacadh reachtaíocht náisiúnta den sórt sin cé go raibh Rialachán 2022/1854 i bhfeidhm cheana féin i ndáil leis sin, ós rud é nach dtugtar le fios le haon cheann d’fhorálacha den Rialachán sin go raibh sé beartaithe ag reachtas an Aontais an rogha sin a bhaint de na Ballstáit ná feidhmiú na rogha sin a chur faoi réir údarú an Aontais. Os a choinne sin, bheartaigh reachtas an Aontais go sainráite go bhféadfadh na Ballstáit bearta lena gcuirtear caidhp ar ioncam margaidh a thabhairt isteach nó a choinneáil ar bun atá níos déine (
9
) ná an chaidhp dá bhforáiltear leis an Rialachán sin. (
10
) Dá bhrí sin, tá praghsanna an ard sna margaí leictreachais ó mhí Mheán Fómhair 2021 ann agus tá méaduithe móra breise tagtha ar phraghas leictreachais mar aon le luaineacht sa phraghas sin mar thoradh ar chogadh foghach Chónaidhm na Rúise i gcoinne na hÚcráine. (
11
) Ina theannta sin, thug reachtas an Aontais faoi deara (
12
) go raibh tionchar diúltach ag an ngéarchéim fuinnimh sin ar na Ballstáit uile, cé nach ionann an tionchar sin, agus go raibh méadú foircneach agus marthanach ar phraghsanna ó mhí Feabhra 2022.
Thairis sin, níor chuir an chúirt a rinne an tarchur aon amhras in iúl maidir le comhoiriúnacht na reachtaíochta náisiúnta atá i gceist le forálacha eile de dhlí an Aontais a d’fhéadfadh a bheith infheidhme ratione temporis. Ina theannta sin, cuireann an Chúirt Bhreithiúnais in iúl, ar thaobh amháin, nach féidir le hAirteagal 288 CFAE nó prionsabail thosaíocht agus éifeachacht dhlí an Aontais raon feidhme rialacháin arna chinneadh ag reachtas an Aontais a athrú. Ar an taobh eile, i gcomhréir le prionsabal an chomhair dhílis, (
13
) staonann gach Ballstát, go háirithe, ó gach beart lena bhféadfaí baint amach chuspóirí an Aontais a chur i mbaol. Mar sin féin, i bhfianaise, go háirithe, an fhíorais go saothraítear le beart lena gcuirtear caidhp ar ioncaim a chur i bhfeidhm atá cosúil leis an gceann dá bhforáiltear le Rialachán 2022/1854 cuspóirí atá comhoiriúnach le cuspóirí an Rialacháin sin, ní féidir a mheas, trí bheart den sórt sin a chur i bhfeidhm ar an leibhéal náisiúnta sula bhforchuirtear é ar leibhéal an Aontais, go sáródh Ballstát an prionsabal sin.
Dá bhrí sin, rialaíonn an Chúirt Bhreithiúnais nach gcuirtear cosc le Rialachán 2022/1854, (
14
) arna léamh i gcomhar le hAirteagal 288 CFAE agus le prionsabail thosaíocht agus éifeachtacht dhlí an Aontais agus an chomhair dhílis, ar reachtaíocht náisiúnta arna glacadh tar éis theacht i bhfeidhm an Rialacháin sin agus lena bhforáiltear do bheart lena gcuirtear caidhp ar ioncam margaidh a chur i bhfeidhm atá cosúil leis an mbeart arna fhorchur leis an Rialachán sin a chur i bhfeidhm, ach ar feadh tréimhse roimh an tréimhse a leagtar síos leis an Rialachán sin.
(
1
)	Rialachán (AE) 2022/1854 ón gComhairle an 6 Deireadh Fómhair 2022 maidir le hidirghabháil éigeandála chun aghaidh a thabhairt ar phraghsanna arda fuinnimh (IO 2022 L 261, lch. 1), Airteagail 6 agus 7.
(
2
)	Airteagal 22b den Dlí a bhaineann le heagrú an mhargaidh leictreachais an 29 Aibreán 1999 (Moniteur belge an 11 Bealtaine 1999, lch. 16264), arna leasú leis an Dlí lena leasaítear an Dlí a bhaineann le heagrú an mhargaidh leictreachais agus lena dtugtar isteach caidhp ar ioncam margaidh na dtáirgeoirí leictreachais an 16 Nollaig 2022 (Moniteur belge an 22 Nollaig 2022, lch. 98819) (‘an Dlí Leictreachais’).
(
3
)	Foráiltear leis an gceathrú fomhír d’Airteagal 22b(6) den Dlí Leictreachais d’oibleagáid ar na féichiúnaithe i leith an tobhaigh a thugtar isteach le hAirteagal 22b dearbhú agus ábhar an dearbhaithe sin a chur faoi bhráid CREG faoi dháta áirithe.
(
4
)	De réir aithris 37 de Rialachán 2022/1854, ba cheart do na Ballstáit meastacháin réasúnacha a úsáid chun an chaidhp ar ioncaim mhargaidh a ríomh.
(
5
)	Dá bhforáiltear in Airteagal 8(1)(a) de Rialachán 2022/1854.
(
6
)	Mar is léir ó Airteagal 1.
(
7
)	Airteagal 6(3), Airteagal 6(2) agus Airteagal 7(6).
(
8
)	Go sonrach, Airteagail 6 go 8, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 2(5) agus (9) de.
(
9
)	Airteagal 8(1)(a) de Rialachán 2022/1854.
(
10
)	Airteagal 6(1).
(
11
)	Aithris 1 de Rialachán 2022/1854.
(
12
)	Aithris 5 de Rialachán 2022/1854.
(
13
)	Airteagal 4(3)CAE.
(
14
)	Go sonrach, Airteagail 6 go 8 agus Airteagal 22(2)(c).