62023CJ0135_RES
Υπόθεση C-135/23
Gesellschaft für musikalische Aufführungs- und mechanische Vervielfältigungsrechte eV (GEMA)
κατά
GL
(αίτηση του Amtsgericht Potsdam για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)
Απόφαση του Δικαστηρίου (πρώτο τμήμα) της 20ής Ιουνίου 2024
«Προδικαστική παραπομπή – Διανοητική ιδιοκτησία – Δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικά δικαιώματα – Οδηγία 2001/29/ΕΚ – Άρθρο 3, παράγραφος 1 – Παρουσίαση στο κοινό – Έννοια – Απλή παροχή των υλικών μέσων – Διάθεση, εντός διαμερισμάτων, συσκευών τηλεόρασης εξοπλισμένων με εσωτερική κεραία που καθιστά δυνατή τη λήψη σημάτων και τη μετάδοση εκπομπών – Κερδοσκοπικός χαρακτήρας – Αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας
Προσέγγιση των νομοθεσιών – Δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικά δικαιώματα – Oδηγία 2001/29 – Εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας – Παρουσίαση στο κοινό – Έννοια – Κριτήρια εκτιμήσεως
(Οδηγία 2001/29 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 3 § 1)
(βλ. σκέψεις 17-26)
Προσέγγιση των νομοθεσιών – Δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικά δικαιώματα – Oδηγία 2001/29 – Εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας – Παρουσίαση στο κοινό – Έννοια – Διάθεση, εντός εκμισθούμενων διαμερισμάτων, συσκευών τηλεόρασης εξοπλισμένων με εσωτερική κεραία που καθιστά δυνατή τη λήψη σημάτων και τη μετάδοση εκπομπών – Εμπίπτει – Προϋπόθεση – Νέο κοινό – Μισθωτές βραχυχρόνιων μισθώσεων
(Οδηγία 2001/29 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 3 § 1)
(βλ. σκέψεις 27-46 και διατακτ.)
Σύνοψη
Tο Δικαστήριο, επιληφθέν αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως που υπέβαλε το Amtsgericht Potsdam (ειρηνοδικείο Potsdam, Γερμανία), διευκρινίζει την έννοια της «παρουσίασης στο κοινό» προστατευόμενου έργου, κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29/ΕΚ (
1
), στο πλαίσιο της διάθεσης, από τον φορέα εκμετάλλευσης ακινήτου με διαμερίσματα, συσκευών τηλεόρασης εξοπλισμένων με εσωτερική κεραία οι οποίες καθιστούν δυνατή τη λήψη σημάτων και τη μετάδοση εκπομπών.
Ο Gesellschaft für musikalische Aufführungs- und mechanische Vervielfältigungsrechte eV (GEMA), οργανισμός συλλογικής διαχείρισης δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας στον τομέα της μουσικής, άσκησε αγωγή αποζημίωσης με βάση δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας, στρεφόμενη κατά του GL, ο οποίος εκμεταλλεύεται πολυκατοικία με 18 εκμισθούμενα διαμερίσματα, για τον λόγο ότι ο GL διαθέτει εντός των διαμερισμάτων τις εν λόγω συσκευές τηλεόρασης.
Προς επίλυση της διαφοράς, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν η έννοια της «παρουσίασης στο κοινό», κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29 (στο εξής: έννοια της «παρουσίασης στο κοινό»), καταλαμβάνει τη διάθεση τέτοιων συσκευών τηλεόρασης.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Κατ’ αρχάς, το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι η έννοια της «παρουσίασης στο κοινό» απαρτίζεται από δύο σωρευτικά στοιχεία, ήτοι από μια πράξη παρουσίασης έργου και από την παρουσίαση του έργου αυτού σε κοινό, και απαιτεί εξατομικευμένη εκτίμηση. Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, ο καθοριστικός ρόλος του χρήστη όσον αφορά την παροχή στους πελάτες του πρόσβασης σε προστατευόμενα έργα και το αν η παρέμβασή του είναι ηθελημένη, ιδίως αν αυτή έχει κερδοσκοπικό χαρακτήρα, αποτελούν ειδικότερα τα στοιχεία εκείνα τα οποία καθιστούν δυνατή τη διάκριση μεταξύ, αφενός, της «παρουσίασης στο κοινό» και, αφετέρου, της «απλής παροχής των υλικών μέσων» (
2
).
Το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι, μολονότι εναπόκειται στο εθνικό δικαστήριο να κρίνει αν ο φορέας εκμετάλλευσης του ακινήτου της κύριας δίκης διενεργεί πράξη «παρουσίασης στο κοινό», εναπόκειται εντούτοις στο Δικαστήριο να παράσχει χρήσιμες ενδείξεις προς τούτο, ώστε να είναι σε θέση το αιτούν δικαστήριο να επιλύσει τη διαφορά της οποίας έχει επιληφθεί.
Συναφώς, το Δικαστήριο επισημαίνει, πρώτον, ότι το πρόσωπο που εκμεταλλεύεται πολυκατοικία, εξοπλίζοντας τα διαμερίσματα με συσκευές τηλεόρασης και εσωτερικές κεραίες οι οποίες, χωρίς άλλη παρέμβαση, λαμβάνουν σήματα και καθιστούν δυνατή τη μετάδοση εκπομπών, ιδίως μουσικής, πραγματοποιεί ηθελημένως παρέμβαση προκειμένου να παράσχει στους πελάτες του πρόσβαση σε τέτοιες εκπομπές, εντός των μισθωμένων διαμερισμάτων και κατά τη διάρκεια της περιόδου μίσθωσης, χωρίς να είναι καθοριστικό το αν οι πελάτες χρησιμοποιούν ή όχι τη δυνατότητα αυτή. Επιπλέον, η παρέμβαση αυτή του εν λόγω φορέα εκμετάλλευσης πρέπει να θεωρηθεί ως παροχή πρόσθετης υπηρεσίας η οποία πραγματοποιείται με σκοπό τον προσπορισμό ορισμένου οφέλους. Επομένως, η προσφορά μιας τέτοιας υπηρεσίας αποδεικνύει τον κερδοσκοπικό χαρακτήρα της παρουσίασης. Συναφώς, δεν ασκεί επιρροή το γεγονός ότι οι συσκευές τηλεόρασης συνδέονται με «εσωτερική» κεραία και όχι με «κεντρική» κεραία, διότι μια τέτοια διάκριση μεταξύ των κεραιών δεν θα ήταν σύμφωνη με την αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας.
Δεύτερον, όσον αφορά το ζήτημα αν τα προστατευόμενα έργα παρουσιάζονται πράγματι σε κοινό, το Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι η έννοια του «κοινού» αφορά έναν απροσδιόριστο αριθμό δυνητικών αποδεκτών και, επιπλέον, προϋποθέτει έναν αρκετά μεγάλο αριθμό προσώπων. Επομένως, η έννοια αυτή περιλαμβάνει ένα ορισμένο ελάχιστο όριο, πράγμα που αποκλείει από την έννοια αυτή έναν εξαιρετικά μικρό ή και ασήμαντο αριθμό ενδιαφερομένων. Προκειμένου να καθορισθεί ο αριθμός αυτός, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη, μεταξύ άλλων, ο αριθμός των προσώπων που μπορούν να έχουν ταυτόχρονα, αλλά και διαδοχικά, πρόσβαση στο ίδιο έργο. Αν το αιτούν δικαστήριο διαπιστώσει ότι τα διαμερίσματα του επίμαχου στην κύρια δίκη ακινήτου αποτελούν αντικείμενο βραχυχρόνιων μισθώσεων, ιδίως ως τουριστικά καταλύματα, οι μισθωτές τους πρέπει να χαρακτηριστούν ως «κοινό», διότι αποτελούν απροσδιόριστο αριθμό δυνητικών αποδεκτών.
Τρίτον, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι, προκειμένου να συντρέχει περίπτωση «παρουσίασης στο κοινό», πρέπει ένα προστατευόμενο έργο να παρουσιάζεται με ειδικό τεχνικό τρόπο, διαφορετικό από όσους έχουν χρησιμοποιηθεί μέχρι πρότινος ή, άλλως, σε «νέο κοινό», το οποίο δεν είχε ήδη ληφθεί υπόψη από τον δικαιούχο όταν επέτρεψε την αρχική παρουσίαση του έργου του στο κοινό. Συναφώς, οι μισθωτές διαμερισμάτων πολυκατοικίας τα οποία αποτελούν αντικείμενο βραχυχρόνιων μισθώσεων, ιδίως ως τουριστικά καταλύματα, μπορούν να αποτελέσουν τέτοιο «νέο» κοινό, δεδομένου ότι τα πρόσωπα αυτά, μολονότι ευρίσκονται εντός της ζώνης κάλυψης της εν λόγω εκπομπής, εντούτοις δεν θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση στο διανεμόμενο έργο χωρίς την παρέμβαση του προσώπου που εκμεταλλεύεται την πολυκατοικία, το οποίο εγκαθιστά στα διαμερίσματα αυτά συσκευές τηλεόρασης με εσωτερική κεραία. Αντιθέτως, αν το αιτούν δικαστήριο διαπιστώσει ότι τα διαμερίσματα αυτά εκμισθώνονται σε μισθωτές οι οποίοι έχουν σ’ αυτά την κύρια ή και τη δευτερεύουσα κατοικία τους, οι μισθωτές αυτοί δεν μπορούν να θεωρηθούν ως «νέο κοινό».
Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο κρίνει ότι ο όρος «παρουσίαση στο κοινό» καταλαμβάνει την ηθελημένη διάθεση, από τον φορέα εκμετάλλευσης ακινήτου με εκμισθούμενα διαμερίσματα, συσκευών τηλεόρασης εξοπλισμένων με εσωτερική κεραία οι οποίες, χωρίς άλλη παρέμβαση, λαμβάνουν σήματα και καθιστούν δυνατή τη μετάδοση εκπομπών, εφόσον οι μισθωτές των διαμερισμάτων αυτών μπορούν να θεωρηθούν ως «νέο κοινό».
(
1
)	Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2001, για την εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας (ΕΕ 2001, L 167, σ. 10), τα κράτη μέλη παρέχουν στους δημιουργούς το αποκλειστικό δικαίωμα να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν κάθε παρουσίαση στο κοινό των έργων τους, ενσυρμάτως ή ασυρμάτως, καθώς και να καθιστούν προσιτά τα έργα τους στο κοινό κατά τρόπο ώστε οποιοσδήποτε να έχει πρόσβαση σε αυτά όπου και όταν επιλέγει ο ίδιος.
(
2
)	Κατά την αιτιολογική σκέψη 27 της οδηγίας 2001/29, η «απλή παροχή των υλικών μέσων για τη διευκόλυνση ή την πραγματοποίηση της παρουσίασης δεν αποτελεί καθαυτή παρουσίαση κατά την έννοια της [εν λόγω] οδηγίας».