Wydanie tymczasowe
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
ANDREI BIONDIEGO
przedstawiona w dniu 30 kwietnia 2026 r.(1)
Sprawa C‑157/25
Administratie Douane & Accijnzen – Regio Antwerpen,
Openbaar Ministerie
Postępowanie karne
przeciwko
NV Jas Forwarding Worldwide (Belgium),
Gerlach & Co. NV,
BO BayWa r.e. Solar Systems SARL,
BO bejulo,
BO Memodo,
BO Densys pv5,
BO HelioActive Rendszerintegrator,
BO Donauer Solar Systems
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Rechtbank van eerste aanleg te Antwerpen (sąd pierwszej instancji w Antwerpii, Belgia)]
Odesłanie prejudycjalne – Polityka handlowa – Cła antydumpingowe i wyrównawcze – Rozporządzenia wykonawcze (UE) 2016/184, 2016/185, 2017/366 i 2017/367 – Przywóz modułów fotowoltaicznych zmontowanych w Korei Południowej lub Wietnamie z ogniw fotowoltaicznych wyprodukowanych w Malezji lub na Tajwanie – Wyrażenie „wysyłane z Malezji lub Tajwanu” – Zgłoszenia celne – Państwo wysyłki – Wskazanie kodu towaru – Dowód zwolnienia
I.      Wprowadzenie
1.        W obecnym kontekście handlu międzynarodowego, charakteryzującym się możliwością łatwego przenoszenia procesów produkcyjnych lub ich części, coraz łatwiej jest stosować praktyki, takie jak drobne operacje montażowe, mające na celu obejście środków ochrony handlu, takich jak cła antydumpingowe lub antysubsydyjne. W takiej sytuacji kluczowe znaczenie ma, aby Unia Europejska dysponowała skutecznymi instrumentami ochrony handlu, które zapewnią przywrócenie warunków uczciwej konkurencji na rynku wewnętrznym oraz zneutralizują nieuczciwe korzyści wynikające z praktyk dumpingowych lub zagranicznych subsydiów rządowych, które powodują szkodę dla przemysłu Unii(2).
2.        W tym kontekście przyjęte przez Unię środki przeciwdziałające obchodzeniu środków, takie jak te będące przedmiotem niniejszej sprawy, odgrywają zasadniczą rolę. Wdrożenie tych środków w praktyce może jednak wiązać się ze znacznymi trudnościami w państwach członkowskich i powodować sytuacje braku pewności prawa w okolicznościach charakteryzujących się istotnymi skutkami gospodarczymi oraz potencjalnie poważnymi konsekwencjami, nawet o charakterze karnym, dla zainteresowanych podmiotów, w szczególności dla importerów.
3.        Odesłanie prejudycjalne rozpatrywane w niniejszej sprawie stanowi przykład takich trudności. Trybunał sprawiedliwości Unii Europejskiej musi w szczególności wyjaśnić, w jakim zakresie środki przeciwdziałające obchodzeniu ceł antydumpingowych i wyrównawczych, dotyczących modułów fotowoltaicznych, mogą być stosowane w przypadku, gdy moduły te nie są wysyłane bezpośrednio z państw objętych środkami przeciwdziałającymi obchodzeniu ceł (wysyłka pośrednia). Ponadto niniejsza sprawa stanowi dla Trybunału okazję do wyjaśnienia niekiedy złożonego związku między uregulowaniami celnymi, z jednej strony, a uregulowaniami antydumpingowymi i antysubsydyjnymi z drugiej strony. Jak wiadomo, uregulowania te często się pokrywają, ponieważ w większości przypadków zarówno cła zwykłe, jak i cła antydumpingowe lub antysubsydyjne są pobierane jednocześnie i przez te same organy, a mianowicie organy celne państw członkowskich.
4.        Pytania prejudycjalne będące przedmiotem niniejszej sprawy zostały przedstawione w ramach postępowania karnego wszczętego przeciwko ośmiu spółkom(3) (zwanym dalej „spółkami, przeciwko którym toczy się postępowanie karne”) przed Rechtbank van eerste aanleg te Antwerpen (sądem pierwszej instancji w Antwerpii, Belgia; będącym sądem odsyłającym), dotyczącego uchylania się od zapłaty ceł związanych z przywozem modułów fotowoltaicznych z Malezji i Tajwanu.
5.        W 2013 r. Rada nałożyła cło antydumpingowe(4) i cło wyrównawcze(5) na przywóz modułów fotowoltaicznych z krzemu krystalicznego i głównych komponentów (tj. ogniw i płytek) pochodzących lub wysłanych z Chińskiej Republiki Ludowej.
6.        W 2016 r. Komisja, stwierdziwszy, że wspomniane wyżej środki wyrównawcze i antydumpingowe były obchodzone za pośrednictwem Malezji i Tajwanu, postanowiła rozszerzyć, poprzez przyjęcie rozporządzeń wykonawczych 2016/184(6) i 2016/185(7), rzeczone cła na przywóz modułów fotowoltaicznych z krzemu krystalicznego i głównych komponentów (tj. ogniw) wysyłanych z Malezji i Tajwanu, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji i Tajwanu(8).
7.        W przywołanych rozporządzeniach wykonawczych 2016/184 i 2016/185 wymieniono malezyjskie i tajwańskie spółki produkcyjne, które współpracowały w dochodzeniu i zostały zwolnione z tych ceł antydumpingowych i wyrównawczych, przy czym każdej z nich przypisano dodatkowy kod TARIC(9).
8.        Te rozporządzenia wykonawcze przewidywały również, że stosowanie zwolnień do wspomnianych wyżej spółek jest uwarunkowane przedstawieniem organom celnym danego państwa członkowskiego ważnej faktury handlowej, wystawionej przez producenta lub wysyłającego, na której znajduje się oświadczenie, które musi spełniać określone w nich wymogi formalne(10). W przypadku przywozu modułów fotowoltaicznych z krzemu krystalicznego wśród tych wymogów formalnych przewidziano wskazanie dodatkowego kodu TARIC zarówno producenta modułów, jak i producenta ogniw fotowoltaicznych. W owych rozporządzeniach wykonawczych uściślono również, że jeżeli taka faktura nie zostanie przedstawiona lub we wspomnianym wyżej oświadczeniu nie ujęto rzeczonych dodatkowych kodów TARIC, zastosowanie ma stawka ceł wyrównawczych lub antydumpingowych nałożonych odpowiednio we wspomnianych rozporządzeniach wykonawczych z 2013 r., obowiązująca w odniesieniu do „wszystkich pozostałych przedsiębiorstw”. Ponadto oba rozporządzenia wykonawcze 2016/184
i  2016/185 przewidywały, że o ile nie określono inaczej, zastosowanie mają obowiązujące przepisy dotyczące należności celnych(11).
9.        W 2017 r., w wyniku dwóch procedur przeglądu wszczętych w związku z wygaśnięciem pierwotnych środków wyrównawczych i antydumpingowych, Komisja przyjęła rozporządzenia wykonawcze 2017/366(12) i 2017/367(13), na mocy których wspomniane środki antydumpingowe i wyrównawcze wprowadzone w 2013 r. zostały wyjątkowo przedłużone na okres 18 miesięcy, po upływie którego środki te nie były już przedłużane(14). W tych rozporządzeniach wykonawczych utrzymano zwolnienia dla producentów eksportujących z Malezji i Tajwanu, którzy byli już zwolnieni z ceł antydumpingowych i wyrównawczych na mocy rozporządzeń 2016/184 i nr 2016/185(15). Ponadto, w celu stosowania zwolnień, przewidziano w nich takie same wymogi formalne jak te wymienione w pkt 8 powyżej, a także odniesienie do obowiązujących przepisów dotyczących ceł(16).
10.      W rzeczywistości w okresie od 1 listopada 2016 r. do 4 września 2018 r. spółki, przeciwko którym toczy się postępowanie karne, złożyły 481 zgłoszeń przywozowych dotyczących modułów fotowoltaicznych z krzemu krystalicznego (zwanych dalej „modułami fotowoltaicznymi”). Moduły te składały się z ogniw słonecznych wyprodukowanych w Malezji lub na Tajwanie, które przewieziono stamtąd do Korei Południowej lub Wietnamu w celu ich zmontowania w moduły fotowoltaiczne. Następnie moduły zostały przetransportowane z Korei Południowej lub Wietnamu do Unii.
11.      W zgłoszeniach spółki, przeciwko którym toczy się postępowanie karne, wskazały, że w większości przypadków(17) moduły fotowoltaiczne pochodzą (w znaczeniu „d’origine”) z Korei Południowej lub Wietnamu oraz „pochodzą” (w znaczeniu „provenant”) z Korei Południowej lub Wietnamu, bądź że pochodzą (w znaczeniu „d’origine”) z Malezji lub Tajwanu, lecz „pochodzą” (w znaczeniu „provenant”) z Korei Południowej lub Wietnamu. Spółki te nie stosowały także kodów TARIC odpowiadających modułom przywożonym z Malezji lub Tajwanu(18). Ponadto nie zawsze dołączano do modułów fotowoltaicznych faktury handlowe zawierające oświadczenie wymagane na mocy rozporządzeń wykonawczych 2016/184 i 2016/185 oraz 2017/366 i 2017/367 (zwanych dalej łącznie „rozpatrywanymi rozporządzeniami wykonawczymi”) i wspomniane w pkt 8 powyżej.
12.      Algemene Administratie van de Douane en Accijnzen (organ administracji celnej i akcyzowej, Belgia; zwany dalej „organem celnym”) zarzucił spółkom, przeciwko którym toczy się postępowanie karne, że nie zgłosiły modułów fotowoltaicznych jako pochodzących (w znaczeniach „d’origine” i „provenant”) z Malezji lub Tajwanu, stosują błędne kody TARIC oraz nie spełniły wymogów formalnych przewidzianych w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych.
13.      W związku z tym na wniosek organu celnego wszczęto przed sądem odsyłającym przedmiotowe postępowanie karne przeciwko spółkom, przeciwko którym toczy się to postępowanie. Przeciw spółkom tym toczy się zatem postępowanie karne przed sądem odsyłającym z powodu uchylania się od płacenia ceł antydumpingowych na łączną kwotę 17 mln EUR oraz ceł wyrównawczych na łączną kwotę 3,66 mln EUR w związku z przywozem paneli fotowoltaicznych z Tajwanu i Malezji, które to uchylanie się od płacenia ceł wyrażało się między innymi poprzez następujące czyny: niezgodne z prawdą wskazywanie Korei Południowej lub Wietnamu jako państwa pochodzenia (w znaczeniu „origine”), niezgodne z prawdą wskazywanie Korei Południowej lub Wietnamu jako państwa „pochodzenia” (w znaczeniu „provenance”), wskazywanie nieprawidłowego kodu TARIC lub nieprzedstawienie wymaganych dokumentów handlowych.
14.      W tym kontekście sąd odsyłający musi ustalić odpowiedzialność karną spółek, przeciwko którym toczy się postępowanie karne, w odniesieniu do tych czynów. Wychodząc z założenia, że przedmiotowe moduły fotowoltaiczne powinny były zostać zgłoszone jako pochodzące (w znaczeniu „d’origine”) z Malezji i Tajwanu, ponieważ zostały wyprodukowane z ogniw pochodzących (w znaczeniu „d’origine”) z tych krajów, sąd ten zmierza do ustalenia, czy te moduły fotowoltaiczne powinny były zostać zgłoszone jako „pochodzące” (w znaczeniu „provenant”) z Malezji lub Tajwanu w rozumieniu rozpatrywanych rozporządzeń wykonawczych na podstawie kodów TARIC mających zastosowanie do modułów fotowoltaicznych przywożonych z Malezji lub Tajwanu.
15.      Sąd odsyłający uważa, że na podstawie zawartych w tych rozporządzeniach wykonawczych odesłań do uregulowań celnych można uwzględnić przepisy dotyczące pola 15 przewidzianego w załączniku 9, dodatek C1, w tytule II. C(19) rozporządzenia delegowanego 2016/341(20), zatytułowanego „[p]aństwo wysyłki/wywozu”. Zgodnie z tym przepisem w wyniku, po pierwsze, transakcji handlowej, a po drugie, zatrzymania niezwiązanego z przewozem, za „państwo wysyłki” modułów fotowoltaicznych nie powinno się już uważać Malezji lub Tajwanu, lecz Koreę Południową lub Wietnam.
16.      Ponadto sąd odsyłający zauważa, że zgodnie ze skierowaną do OLAF‑u(21) opinią służby prawnej Komisji z dnia 10 kwietnia 2019 r. użyte w rozporządzeniach wykonawczych 2016/184
i  2016/185 pojęcie „pochodzące z” (w znaczeniu „provenant du”) należy interpretować szeroko, tak aby obejmowało ono również pośrednie wysyłki ogniw słonecznych z Malezji lub Tajwanu, z których to ogniw składane są moduły fotowoltaiczne w państwach trzecich.
17.      Zdaniem sądu odsyłającego wykładnia ta wydaje się jednak odbiegać od tego, co zostało przewidziane w rozporządzeniu delegowanym 2016/341, i wydaje się, że trudno ją również pogodzić z systemem zwolnień przewidzianym w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych. Aby skorzystać z tych zwolnień w przypadku modułów fotowoltaicznych, w oświadczeniu należy bowiem obowiązkowo wskazać dwa dodatkowe kody TARIC, a mianowicie kod producenta modułów oraz kod producenta ogniw. Jednakże nie można wskazać dodatkowego kodu TARIC producenta modułów fotowoltaicznych, jeżeli wyłącznie ogniwa zostały wyprodukowane w Malezji lub na Tajwanie.
18.      Sąd odsyłający zwraca się także z pytaniem, czy oświadczenia na fakturach wystawionych przez spółki, przeciwko którym toczy się postępowanie karne, spełniają wymogi formalne określone w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych oraz czy wszystkie aspekty oświadczenia są istotne dla jego ważności, czy też importerzy mogą wykorzystać inne środki dowodowe w celu wykazania prawidłowości tych oświadczeń.
19.      W tych okolicznościach sąd odsyłający postanowił zawiesić postępowanie karne i zwrócić się do Trybunału z trzema pytaniami prejudycjalnymi. Jednakże na wniosek Trybunału niniejsza opinia skupi się na pytaniach prejudycjalnych pierwszym i trzecim, w których sąd odsyłający zwraca się o ustalenie:
„1.      Czy moduły lub panele fotowoltaiczne z krzemu krystalicznego, które zmontowano w Korei Południowej lub Wietnamie z ogniw fotowoltaicznych wyprodukowanych w Malezji lub na Tajwanie, a następnie przywieziono do Unii z Korei Południowej lub Wietnamu, należy uznać za »wysłane z Malezji lub Tajwanu« w rozumieniu rozporządzeń wykonawczych 2016/1841, 2016/1852, 2017/3663 i 2017/3674, wobec czego w zgłoszeniu takich modułów lub paneli fotowoltaicznych z krzemu krystalicznego należy podać Malezję lub Tajwan jako »państwo wysyłki« oraz kody towarów właściwe dla modułów lub paneli fotowoltaicznych z krzemu krystalicznego »przywożonych z Malezji lub Tajwanu«?
[…]
3.      W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze: czy oświadczenie na ważnej fakturze handlowej musi wówczas dokładnie odpowiadać brzmieniu i wymogom (formalnym) określonym w art. 4 ust. 2 rozporządzeń wykonawczych 2017/366 i 2017/367 oraz art. 1 ust. 2 rozporządzeń wykonawczych 2016/184 i 2016/185, czy też można odejść od tego brzmienia i wymogów (formalnych), gdy przedłożone zostaną inne środki dowodowe na okoliczność prawidłowości i autentyczności deklaracji na fakturze lub też bez ich przedłożenia?”.
II.    Analiza
A.      W przedmiocie pierwszego pytania prejudycjalnego
20.      Pierwsze pytanie prejudycjalne można podzielić na dwie części. Po pierwsze, sąd odsyłający zwraca się z pytaniem o to, w jaki sposób należy interpretować wyrażenie „wysyłane z Malezji i Tajwanu” użyte w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych(22) w odniesieniu do modułów fotowoltaicznych montowanych w Korei Południowej lub Wietnamie z ogniw fotowoltaicznych wyprodukowanych w Malezji lub na Tajwanie, a następnie przywiezionych do Unii z Korei Południowej lub Wietnamu. Po drugie, sąd ten zwraca się do Trybunału o ustalenie konsekwencji wynikających z dokonania wykładni tego wyrażenia dla obowiązków o charakterze celnym (w szczególności dla wskazania państwa wysyłki oraz stosowania odpowiednich kodów towaru) w odniesieniu do przywozu do Unii wymienionych wyżej modułów.
21.      Na wstępie należy zauważyć, że sąd odsyłający ustalił, iż przedmiotowe moduły fotowoltaiczne, choć zostały zmontowane w Korei Południowej lub w Wietnamie, to pochodzą
(w znaczeniu „d’origine”) z Malezji i Tajwanu. Pochodzenie (w znaczeniu „origine”) modułów fotowoltaicznych określa się bowiem na podstawie pochodzenia (w znaczeniu „origine”) ogniw fotowoltaicznych(23), które w niniejszej sprawie pochodzą (w znaczeniu „d’origine”) z Malezji i Tajwanu. Wątpliwości sądu odsyłającego ograniczają się zatem do kwestii, czy w okolicznościach niniejszej sprawy moduły te należy uznać również za „wysyłane z Malezji i Tajwanu” w rozumieniu rozpatrywanych rozporządzeń wykonawczych.
1.      W przedmiocie wykładni wyrażenia „wysyłane z Malezji i Tajwanu” w rozumieniu rozpatrywanych rozporządzeń wykonawczych
22.      Przed Trybunałem zaproponowano zasadniczo dwie możliwe wykładnie użytego w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych wyrażenia „wysyłane z Malezji i Tajwanu”. Zgodnie z pierwszym podejściem, za którym opowiadają się spółki, przeciwko którym toczy się postępowanie karne przed sądem odsyłającym, należy przyjąć zawężającą wykładnię tego wyrażenia w tym znaczeniu, że odnosi się ono wyłącznie do bezpośredniej „wysyłki” modułów fotowoltaicznych z Malezji lub Tajwanu. Wykładnia ta jest zgodna z pojęciem „państwa wysyłki/wywozu” w rozumieniu uregulowań celnych(24), a zatem prowadzi do wyłączenia przedmiotowych transakcji przywozu z zakresu stosowania rozpatrywanych rozporządzeń wykonawczych.
23.      Zgodnie z drugim podejściem, proponowanym przez Komisję i Królestwo Belgii, należałoby przyjąć szeroką wykładnię tego wyrażenia, która obejmowałaby nie tylko sytuacje bezpośredniej wysyłki z Malezji i Tajwanu, lecz także sytuacje takie jak te rozpatrywane przez sąd odsyłający, w których moduły fotowoltaiczne, składające się z ogniw fotowoltaicznych wyprodukowanych w tych dwóch krajach, są montowane w państwach trzecich, a stamtąd wysyłane do Unii.
24.      Należy zatem dokonać wykładni wyrażenia „wysyłane z Malezji i Tajwanu” tak, jak zostało ono użyte w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych. W tym względzie z utrwalonego orzecznictwa wynika, że w tym celu należy uwzględniać nie tylko brzmienie przepisu prawa Unii, lecz także jego kontekst oraz cele regulacji, której część przepis ten stanowi(25).
a)      W przedmiocie wykładni językowej
25.      Co się tyczy przede wszystkim wykładni językowej, pragnę zauważyć, że analiza różnych wersji językowych odpowiednich przepisów rozpatrywanych rozporządzeń wykonawczych wskazuje na pewne istotne rozbieżności terminologiczne.
26.      W pierwszej (większościowej) grupie wersji językowych użyto bowiem terminów, które wydają się odnosić do samego aktu „wysyłki” lub „przesyłki” handlowej. I tak na przykład w wersji angielskiej użyto wyrażenia „consigned from Malaysia and Taiwan”, w wersji niemieckiej wyrażenia „aus Malaysia und Taiwan versandte Einfuhren”, a w wersji niderlandzkiej, będącej językiem sądu odsyłającego, wyrażenia „verzonden uit Maleisië en Taiwan”(26).
27.      Natomiast w przypadku drugiej (mniejszościowej) grupy wersji językowych rozpatrywanych rozporządzeń wykonawczych, do której należą wersje włoska (a także hiszpańska i grecka)(27), użyto terminu „proveniente” („pochodzący”), który nie odnosi się zatem do samego aktu wysyłki, lecz do „pochodzenia” (w znaczeniu „provenance”) modułów fotowoltaicznych.
28.      Z kolei wersja francuska wyróżnia się tym, że użyto w niej obu tych wyrażeń. W wersji tej użyto bowiem, zgodnie z pierwszą grupą, wyrażenia
„expédiés de” w odniesieniu do Malezji i Tajwanu, lecz użyto wyrażenia
„en provenance de”, zgodnie z drugą grupą wersji językowych, w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej, podczas gdy w innych wersjach językowych użyto tego samego wyrażenia w odniesieniu zarówno do Malezji i Tajwanu, jak i do Chińskiej Republiki Ludowej.
29.      Analiza językowa różnych wersji językowych omawianego wyrażenia nie pozwala zatem na wyciągnięcie jednoznacznego wniosku co do znaczenia, jakie należy przypisać wyrażeniu „wysyłane z Malezji i Tajwanu” w rozumieniu rozpatrywanych rozporządzeń wykonawczych. Chociaż w większości wersji językowych użyto terminu „wysyłka”, który jest zgodny z pierwszą z możliwych wykładni przedstawionych przed Trybunałem, wskazanych w pkt 22 powyżej, to jednak w innych wersjach językowych użyto pojęcia „pochodzenia”
(w znaczeniu „provenance”), które jest bliższe drugiej z proponowanych wykładni.
30.      W tym kontekście z orzecznictwa wynika, że celem zapewnienia jednolitych interpretacji i stosowania tego samego aktu, w przypadku którego wersja w jednym języku Unii różni się od wersji ustanowionych w innych językach, sporny przepis należy interpretować w zależności od kontekstu i celu uregulowania, którego jest on częścią(28).
b)      W przedmiocie wykładni kontekstowej
31.      Jeśli chodzi o analizę systemową, kontekstem, w jaki wpisuje się rozpatrywane wyrażenie, są przepisy prawa Unii dotyczące przeciwdziałania obchodzeniu ceł antydumpingowych i wyrównawczych. Jak bowiem wynika z pkt 6 i 9 powyżej, rozporządzenia wykonawcze 2016/184 i 2016/185 są rozporządzeniami przeciwdziałającymi obchodzeniu środków, natomiast rozporządzenia wykonawcze 2017/366 i 2017/367 są rozporządzeniami, w drodze których przedłużono, w następstwie procedur przeglądu(29), pierwotne środki antydumpingowe i wyrównawcze dotyczące Chińskiej Republiki Ludowej oraz które zawierają również przedłużenie odpowiednich środków przeciwdziałających obchodzeniu środków wprowadzonych wspomnianymi rozporządzeniami wykonawczymi z 2016 r. w odniesieniu do Malezji i Tajwanu.
32.      W tym względzie należy zauważyć, że uregulowania odnoszące się do obchodzenia środków stanowią ramy prawne, które są częścią uregulowań antydumpingowych Unii i posiadają własną specyfikę, a zatem stanowią szczególny system prawny w tej dziedzinie(30). Podobne uwagi dotyczą uregulowań Unii przeciwdziałających obchodzeniu środków antysubsydyjnych(31).
33.      Wynika z tego, że pojęcia i wyrażenia użyte w szczególnym kontekście prawnym środków przeciwdziałających obchodzeniu środków – niezależnie od tego, czy są to środki antydumpingowe, czy antysubsydyjne – należy interpretować w oparciu o system właściwy dla takich uregulowań, a zatem w świetle konkretnych celów, jakie realizują te przepisy oraz środki przyjęte na ich podstawie.
34.      Jednakże w kontekście niniejszej sprawy sąd odsyłający porusza kwestię wzajemnego oddziaływania środków przeciwdziałających obchodzeniu środków antydumpingowych i antysubsydyjnych oraz przepisów prawa celnego. Sąd ten zwraca uwagę, że w języku niderlandzkim (podobnie jak w kilku innych wersjach językowych, o których mowa w pkt 26 powyżej) istnieje zgodność między wyrażeniami użytymi w rozporządzeniach wykonawczych a wyrażeniami użytymi w uregulowaniach celnych, które w obu przypadkach odnoszą się do „wysyłki” w znaczeniu fizycznym. Wspomniana w pkt 23 powyżej wykładnia rozszerzająca byłaby zatem sprzeczna z przepisami prawa celnego, w których użyto wyrażeń analogicznych do tych użytych w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych.
35.      W tym względzie pragnę zauważyć, że uregulowania antydumpingowe i antysubsydyjne, z jednej strony, oraz uregulowania celne, z drugiej strony, stanowią odrębne uregulowania, choć łączy je fakt, że każde z nich dotyczy przywozu do Unii.
36.      Po pierwsze, wszystkie z nich wprawdzie należą do wyłącznych kompetencji Unii, lecz są one autonomiczne(32) i opierają się na podstawach prawnych, które nie są całkowicie zbieżne(33). Po drugie, służą one realizacji różnych celów. Jak już wspomniano powyżej, uregulowania antydumpingowe i antysubsydyjne Unii stanowią instrumenty ochrony handlu, których zasadniczym celem jest przywrócenie warunków uczciwej konkurencji na rynku wewnętrznym poprzez przeciwdziałanie nieuzasadnionym korzyściom wynikającym z praktyk dumpingowych lub zagranicznych subsydiów państwowych, które powodują szkodę dla przemysłu Unii(34). Natomiast prawo celne reguluje wszystkie przepisy i procedury mające zastosowanie do towarów wprowadzanych na obszar celny Unii lub z niego wywożonych, zapewniając, po pierwsze, prawidłowe nakładanie opłat przewidzianych w kodeksie celnym(35), a po drugie, jednolite wdrażanie przepisów celnych na całym terytorium Unii(36).
37.      Trybunał wyjaśnił zatem, że choć istnieje funkcjonalna niezależność środków antydumpingowych od wspólnej taryfy celnej(37), to jednak uregulowania celne mają zastosowanie do ceł antydumpingowych lub ceł wyrównawczych jedynie wtedy, gdy przewidują to rozporządzenia ustanawiające takie cła(38). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, w której, jak wskazano w pkt 8 i 9 powyżej, rozpatrywane rozporządzenia wykonawcze odsyłają wyraźnie do „obowiązujących przepisów dotyczących należności celnych”.
38.      Wynika z tego, że w określonych okolicznościach ramy prawne właściwe dla prawa celnego Unii mogą mieć znaczenie również dla celów wykładni przepisów antydumpingowych lub antysubsydyjnych. Jednakże w zakresie, w jakim wyrażenia, których wykładni należy dokonać, są wyrażeniami właściwymi i specyficznymi dla uregulowań antydumpingowych i antysubsydyjnych, mają one autonomiczną i odrębną treść właściwą dla tych uregulowań oraz służą realizacji celów właściwych tym uregulowaniom. Nie muszą one zatem koniecznie pokrywać się z wyrażeniami (nawet jeśli są one podobne) występującymi w uregulowaniach celnych, a wykładnia ich znaczenia oparta na tych celach nie może być zmieniana ze względu na spójność z terminologią właściwą dla prawa celnego(39). Jest to tym bardziej zasadne, gdy wykładnia zgodna z prawem celnym mogłaby naruszyć cele właściwe dla uregulowań Unii dotyczących ochrony handlu, w szczególności uregulowań dotyczących przeciwdziałania obchodzeniu środków.
39.      W przypadku wątpliwości interpretacyjnych dotyczących pojęć właściwych dla prawa antydumpingowego lub antysubsydyjnego oraz prawa celnego, które są do siebie podobne, pierwszeństwo powinna mieć wykładnia w świetle celów uregulowań antydumpingowych lub antysubsydyjnych. Ponadto w niniejszej sprawie znajduje to potwierdzenie w ogólnym charakterze odesłania zawartego w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych do uregulowań celnych, które mają zastosowanie, „o ile nie określono inaczej” w tych rozporządzeniach.
40.      Podsumowując, z powyższego wynika, że skoro użyte w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych wyrażenie „wysyłane z Malezji i Tajwanu” zostało zastosowane w kontekście prawnym środków przeciwdziałających obchodzeniu środków antydumpingowych i antysubsydyjnych, to należy je interpretować w świetle konkretnych celów właściwych tym uregulowaniom oraz środków przyjętych na ich podstawie.
c)      W przedmiocie wykładni celowościowej
41.      Jeśli chodzi o cel uregulowań przeciwdziałających obchodzeniu środków, z utrwalonego orzecznictwa wynika, że jedynym celem rozporządzenia rozszerzającego cło antydumpingowe jest zapewnienie skuteczności takiego cła i przeciwdziałanie jego obchodzeniu. W konsekwencji środek rozszerzający ostateczne cło antydumpingowe ma na celu ochronę skutecznego stosowania ostatecznych środków antydumpingowych(40).
42.      Zatem przepisy prawa Unii przeciwdziałające obchodzeniu środków i wyrażenia użyte w środkach przyjętych na tej podstawie należy interpretować, mając na względzie powyższy cel, a mianowicie zapewnienie skuteczności środków antydumpingowych przyjmowanych przez Unię i uniknięcie ich obchodzenia(41). Te same zasady mają zastosowanie do środków antysubsydyjnych(42).
43.      Wynika z tego, że wykładnia umożliwiająca podmiotom gospodarczym łatwe obejście rozszerzenia ostatecznego cła (niezależnie od tego, czy jest to cło antydumpingowe czy wyrównawcze) poprzez montaż w państwach trzecich, co mogłoby zagrozić skuteczności przepisów i środków Unii przeciwdziałających obchodzeniu środków, jest sprzeczna z celami tych przepisów i środków(43).
44.      W niniejszej sprawie rozpatrywane rozporządzenia wykonawcze ustanawiają domniemanie wzruszalne, zgodnie z którym każde ogniwo fotowoltaiczne pochodzące (w znaczeniu „provenant”) z Tajwanu lub Malezji stanowi obejście środków antydumpingowych lub antysubsydyjnych dotyczących ogniw i modułów fotowoltaicznych pochodzących (w znaczeniu „d’origine” lub „provenant”) z Chińskiej Republiki Ludowej. Jedyny wyjątek dotyczy ogniw lub modułów wyprodukowanych przez przedsiębiorstwa, które współpracowały w ramach dochodzeń antydumpingowych i antysubsydyjnych oraz wykazały, że nie stosowały bezprawnych praktyk(44). Są to producenci działający w dobrej wierze, których nie można uznać za odpowiedzialnych za obejście pierwotnych środków antydumpingowych i wyrównawczych nałożonych na produkty chińskie.
45.      Proponowana zawężająca wykładnia użytego w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych wyrażenia „wysyłane z Malezji i Tajwanu” oznaczałaby, że jedynie „bezpośrednie wysyłki” do Unii – malezyjskich lub tajwańskich ogniw lub modułów zawierających takie ogniwa – dokonywane z Malezji i Tajwanu powinny zostać objęte zakresem stosowania tych rozporządzeń. Takie podejście skutkowałoby tym, że samo dodanie na drodze do Unii państwa trzeciego, w którym odbywa się przetwarzanie inne niż istotne, a mianowicie montaż malezyjskich lub tajwańskich ogniw fotowoltaicznych w moduły fotowoltaiczne wysyłane następnie do Unii, sprawiłoby, że wspomniane domniemanie przewidziane w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych stałoby się bezskuteczne. Mimo iż przedmiotowe moduły składają się w swoim głównym komponencie – który zresztą określa ich pochodzenie (w znaczeniu „origine”)(45) – z malezyjskich lub tajwańskich ogniw objętych środkiem przeciwdziałającym obchodzeniu środków, są one wyłączone ze środka przeciwdziałającego obchodzeniu środków. Taka wykładnia mogłaby zatem osłabić skuteczność środków przeciwdziałających obchodzeniu środków, których celem jest zapewnienie skuteczności ceł antydumpingowych i antysubsydyjnych nałożonych na ogniwa i moduły oraz zapobieganie ich obchodzeniu. Byłaby ona zatem sprzeczna z celami rozpatrywanych rozporządzeń wykonawczych.
46.      Natomiast szeroka wykładnia wyrażenia „wysyłane z Malezji i Tajwanu”, która pokrywa się z pojęciem „pochodzenia” (w znaczeniu „provenance”) i nie ogranicza się jedynie do „bezpośredniej wysyłki” oraz pozwala na objęcie sytuacji „wysyłek pośrednich”, o których mowa w poprzednim punkcie, zakresem stosowania środków przeciwdziałających obchodzeniu środków, może zapewnić pełną skuteczność tych środków zgodnie z celami realizowanymi przez rozpatrywane rozporządzenia wykonawcze.
47.      W tym względzie należy zauważyć, że choć z przytoczonego wyroku Kolachi wynika, iż pojęcie „pochodzenia” (w znaczeniu „provenance”) w kontekście uregulowań dotyczących przeciwdziałania obchodzeniu ceł antydumpingowych oraz pojęcie „pochodzenia” (w znaczeniu „origine”) w rozumieniu prawa celnego nie pokrywają się(46), to jednak z wyroku tego wynika, że pojęcie „pochodzenia” (w znaczeniu „provenance”) jest pojęciem bardziej elastycznym i szerszym niż pojęcie „pochodzenia” (w znaczeniu „origine”)(47) oraz ma na celu uproszczenie ciężaru dowodu obejścia środków dla instytucji Unii(48).  W tym kontekście można uznać, że pojęcie „pochodzenia” (w znaczeniu „provenance”) obejmuje swoim zakresem pojęcie „pochodzenia” (w znaczeniu „origine”). Jeżeli dany produkt „pochodzi” (w znaczeniu „d’origine”) z danego kraju, to tym bardziej pochodzi on (w znaczeniu „provenant”) z tego kraju. Potwierdza to fakt, że rozpatrywane rozporządzenia wykonawcze mają zastosowanie do ogniw lub modułów fotowoltaicznych „zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji i Tajwanu”. Podobnie jak w wyroku Kolachi nie jest konieczne, aby instytucje udowodniły, że ogniwa i moduły pochodzą (w znaczeniu „d’origine”) z Malezji lub Tajwanu; wystarczy, że pochodzą one (w znaczeniu „provenant”) z tych państw. Jeżeli jednak moduły pochodzą (w znaczeniu „d’origine”) z tych państw, tym bardziej będą one również pochodziły (w znaczeniu „provenant”) z tych państw i w związku z tym będą miały zastosowanie przepisy przeciwdziałające obchodzeniu środków.
48.      Ponadto, wbrew twierdzeniom niektórych spółek, przeciwko którym toczy się postępowanie karne przed sądem odsyłającym, szeroka wykładnia nie prowadzi do niezgodnego z prawem rozszerzenia na Koreę Południową i Wietnam środków przeciwdziałających obchodzeniu środków, ustanowionych w odniesieniu do Malezji i Tajwanu. Nie ma bowiem mowy o rozszerzeniu tych środków na Koreę Południową i Wietnam, a jedynie przedstawiono wykładnię rozpatrywanych rozporządzeń wykonawczych, która pozwala uniknąć „obchodzenia środków przeciwdziałających obchodzeniu środków”. Producenci ogniw lub modułów z Korei Południowej i Wietnamu nie są bezpośrednio objęci środkami przeciwdziałającymi obchodzeniu ceł antydumpingowych i antysubsydyjnych. Nie ustanowiono w stosunku do nich żadnego domniemania, jak ma to miejsce w przypadku Malezji lub Tajwanu. Ta szeroka wykładnia dotyczy ich tylko wtedy, gdy produkują moduły fotowoltaiczne, wykorzystując jako główne komponenty tych modułów malezyjskie lub tajwańskie ogniwa fotowoltaiczne objęte środkami przeciwdziałającymi obchodzeniu środków. W takim przypadku, ponieważ moduły fotowoltaiczne należy uznać za pochodzące z Malezji i Tajwanu, istotne będą uregulowania dotyczące przeciwdziałania obchodzeniu środków, dotyczące tych państw. Taka wykładnia nie wydaje się wcale nieracjonalna w stosunku do producentów z tych państw, którzy wywożą moduły fotowoltaiczne do Unii.
49.      Ponadto nie wydaje się słuszne twierdzenie, jak czynią to niektóre spółki, przeciwko którym toczy się postępowanie karne przed sądem odsyłającym, że prawodawca nigdy nie zamierzał objąć modułów fotowoltaicznych montowanych w państwach trzecich środkami przeciwdziałającymi obchodzeniu środków. Rozpatrywane rozporządzenia wykonawcze dotyczą bowiem nie tylko modułów fotowoltaicznych, lecz również ogniw fotowoltaicznych jako głównego komponentu tych modułów. Jak widać, dopuszczenie wykładni zawężającej pozbawiłoby te środki ich skuteczności (effet utile). W odniesieniu do tych rozporządzeń wykonawczych zamiarem prawodawcy – który z pewnością ma znaczenie przy dokonywaniu wykładni przepisów prawa Unii(49) – było zapobieganie obchodzeniu środków antydumpingowych i antysubsydyjnych.
50.      Szeroka wykładnia jest również spójna z systemem przeciwdziałania obchodzeniu środków, który – jak wynika z orzecznictwa – opiera się na odpowiedzialności importera, który zawsze ma możliwość wykazania, że dane transakcje przywozu nie są objęte zakresem stosowania środków przeciwdziałających obchodzeniu środków lub że są one objęte jednym ze zwolnień przewidzianych w tych środkach, a mianowicie, w niniejszej sprawie, że moduły fotowoltaiczne zawierają ogniwa wyprodukowane przez jednego z malezyjskich lub tajwańskich producentów objętych zwolnieniem(50). Ponadto wykładnia ta nie jest w żaden sposób sprzeczna z orzecznictwem, na które powołały się spółki, przeciwko którym toczy się postępowanie karne(51).
51.      Podsumowując, wykładnia zawartego w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych wyrażenia „wysyłane z Malezji i Tajwanu”, dokonana w kontekście przepisów i środków przeciwdziałających obchodzeniu środków antydumpingowych i antysubsydyjnych w świetle celów tych przepisów i środków, przemawia za szeroką wykładnią tego wyrażenia jako odnoszącego się do „pochodzenia” (w znaczeniu „provenance”), nie zaś do „wysyłki” w ścisłym tego słowa znaczeniu.
2.      W przedmiocie konsekwencji dotyczących obowiązków zgłoszenia celnego
52.      W drugiej części pierwszego pytania prejudycjalnego sąd odsyłający zastanawia się także nad praktycznymi konsekwencjami wynikającymi z wykładni wyrażenia „wysyłane z Malezji lub Tajwanu” w odniesieniu do obowiązków celnych spoczywających na importerach w przypadku przywozu modułów fotowoltaicznych takich jak te, które są przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. Sąd odsyłający zwraca się w szczególności z pytaniem, czy moduły te należy zgłaszać, wskazując Malezję lub Tajwan jako „państwo wysyłki”, a także, jakie kody towaru należy stosować. Sąd ten ma wątpliwości co do możliwości dopełnienia przez importerów w praktyce formalności wymaganych na mocy rozpatrywanych rozporządzeń wykonawczych.
53.      W tym względzie, jak wskazano w pkt 50 powyżej, w systemie opartym na odpowiedzialności importera to na nim spoczywa obowiązek wykazania, że towary przywożone do Unii mogą być zwolnione ze środków antydumpingowych lub antysubsydyjnych, aby mógł on skorzystać ze zwolnień. W związku z tym to na nim spoczywa obowiązek spełnienia wymogów formalnych określonych w odpowiednich uregulowaniach oraz wskazania różnych odpowiednich kodów TARIC. W niniejszej sprawie zatem, w celu skorzystania z przedmiotowych zwolnień, ze zgłoszenia celnego musiało jednoznacznie wynikać, że przedmiotowe moduły fotowoltaiczne zawierają ogniwa wyprodukowane w Malezji i na Tajwanie przez producentów zwolnionych na mocy rozpatrywanych rozporządzeń wykonawczych, a ponadto należało przedstawić całą dokumentację zawierającą w miarę możliwości wszystkie wymagane informacje.
54.      Spółki, przeciwko którym toczy się postępowanie karne, podnoszą jednak szereg kwestii, które zostały poruszone przez sąd odsyłający w postanowieniu odsyłającym.
55.      Po pierwsze, nasuwa się kwestia dotycząca wskazania „państwa wysyłki/wywozu” w polu 15 załącznika 9 do rozporządzenia delegowanego 2016/341.
56.      W tym względzie w niektórych wersjach językowych, takich jak wersje angielska lub włoska, w których w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych i w uregulowaniach celnych(52) użyto różnych wyrażeń, kwestia ta nie wydaje się problematyczna. Jednakże w wersjach językowych, w których użyto tej samej terminologii w obu uregulowaniach, jak na przykład w wersji francuskiej lub w języku postępowania, to znaczy w języku niderlandzkim(53), użycie tych samych wyrażeń może natomiast rzeczywiście wprowadzać w błąd.
57.      W tym kontekście uważam, że pomimo tych niespójności językowych jasne jest, iż „państwem wysyłki”, o którym mowa we wspomnianym polu 15, jest państwo, z którego moduły zostały rzeczywiście wysłane – niekoniecznie odpowiadające państwu „pochodzenia” (w znaczeniu „provenance”) w rozumieniu środków przeciwdziałających obchodzeniu środków – to znaczy, w niniejszej sprawie, Korea Południowa lub Wietnam. Wynika to zarówno, jak słusznie zauważył sąd odsyłający, z uwag do pola 15(54), jak i z użycia spójnej terminologii w innych wersjach językowych, takich jak wersje angielska i włoska.
58.      Niemniej jednak, jak zauważyła Komisja na rozprawie w celu jednoznacznego wykazania, że przedmiotowe moduły fotowoltaiczne zawierały ogniwa wyprodukowane w Malezji i na Tajwanie przez producentów objętych zwolnieniem, było całkiem możliwe, a wręcz konieczne, wskazanie w polu 33, dotyczącym „kodu towaru”, wraz z odpowiednim kodem modułów fotowoltaicznych, kodu TARIC odnoszącego się do ogniw produkowanych przez objętych zwolnieniem producentów malezyjskich lub tajwańskich wraz z dodatkowym kodem TARIC odnoszącym się do konkretnego producenta wskazanego w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych.
59.      Po drugie, niektóre ze spółek, przeciwko którym toczy się postępowanie karne, utrzymują, że złożenie i dołączenie oświadczeń wymaganych w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych było niemożliwe, w szczególności dlatego, że nie istnieje dodatkowy kod TARIC dla południowokoreańskich lub wietnamskich producentów modułów fotowoltaicznych. Jednakże z brzmienia, odpowiednio, art. 1 ust. 2 rozporządzeń 2016/184 i 2016/185 oraz art. 4 ust. 2 rozporządzeń 2017/366 i 2017/367 nie wynika, by w niniejszej sprawie niemożliwe było złożenie i dołączenie takich oświadczeń. Po pierwsze, oświadczenia te muszą być złożone „przez producenta lub wysyłającego”, który wystawił fakturę. W niniejszej sprawie wydaje się, że podmiotem tym może być producent południowokoreański lub wietnamski, który wyprodukował moduł fotowoltaiczny, a nie producent malezyjski lub tajwański, który wyprodukował ogniwo. Nie jest jasne, dlaczego podmiot ten nie mógłby złożyć takiego oświadczenia. Po drugie, co się tyczy treści oświadczenia, choć nie można było wskazać dodatkowego kodu TARIC producenta południowokoreańskiego lub wietnamskiego – który nie istnieje, ponieważ producenci ci nie zostali uwzględnieni w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych – to można było i należało wskazać, zgodnie z wyraźnym wymogiem, dodatkowy kod TARIC (oprócz nazwy i adresu) malezyjskiego lub tajwańskiego producenta ogniw fotowoltaicznych, z których składał się moduł, zwolnionego ze środków przeciwdziałających obchodzeniu środków.
3.      Wnioski w przedmiocie pierwszego pytania prejudycjalnego
60.      Z całości powyższych rozważań wynika, że zawarte w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych wyrażenie „wysyłane z Malezji i Tajwanu” należy interpretować w ten sposób, że odnosi się ono do pochodzenia przedmiotowych modułów fotowoltaicznych. W związku z tym moduły lub panele fotowoltaiczne z krzemu krystalicznego, które zmontowano w Korei Południowej lub Wietnamie z ogniw fotowoltaicznych wyprodukowanych w Malezji lub na Tajwanie, a następnie przywieziono do Unii z Korei Południowej lub Wietnamu, należy uznać za „pochodzące z Malezji lub Tajwanu” w rozumieniu tych rozporządzeń wykonawczych. Należy uznać, że „państwem wysyłki” tych modułów lub paneli fotowoltaicznych, w rozumieniu pola 15 przewidzianego w załączniku 9, dodatek C. 1, w tytule II. C rozporządzenia delegowanego 2016/341, jest Korea Południowa lub Wietnam oraz należy je wskazać za pomocą odpowiednich kodów towaru właściwych dla modułów lub paneli fotowoltaicznych „przywożonych z Malezji lub Tajwanu”.
B.      W przedmiocie trzeciego pytania prejudycjalnego
61.      W ramach trzeciego pytania prejudycjalnego sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy oświadczenie zawarte w prawidłowo sporządzonej fakturze handlowej musi być zgodne z dokładnym brzmieniem i wymogami formalnymi przewidzianymi w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych(55), czy też importerzy mogą odstąpić od tego brzmienia i wymogów formalnych, opierając się lub nie opierając się na innych dowodach potwierdzających prawidłowość i autentyczność oświadczenia zawartego w fakturze.
62.      W tym względzie z orzecznictwa wynika, że przepisy przewidujące zwolnienia z ceł antydumpingowych i wyrównawczych podlegają ścisłej wykładni. Zwolnienia te mogą bowiem zostać przyznane wyłącznie po spełnieniu określonych warunków, w szczególnych przewidzianych przypadkach, i stanowią w związku z tym wyjątek w stosunku do ogólnego reżimu ceł antydumpingowych i ceł wyrównawczych(56).
63.      Zgodnie z tym orzecznictwem odpowiednie przepisy rozporządzeń wykonawczych, które przewidują szczególne wymogi formalne umożliwiające skorzystanie z przewidzianych w nich zwolnień, należy zatem interpretować ściśle. Wynika z tego, że co do zasady nie należy dopuszczać wyjątków od tych wymogów formalnych, które mają na celu potwierdzenie prawdziwości informacji dotyczących przywożonych produktów objętych zwolnieniami. Oświadczenie zawarte w fakturze handlowej sporządzonej w prawidłowej formie przewidzianej w tych przepisach musi zatem zawierać, w miarę możliwości, wszystkie elementy i informacje, których wskazanie jest wymagane na mocy tych przepisów. W związku z tym oświadczenia, które nie zawierają wszystkich wymaganych informacji, nie mogą co do zasady zostać przyjęte.
64.      Niemniej jednak wykładnia tych przepisów, która odmawiałaby przyznania zwolnień importerowi z powodu braku wskazania w wymaganej dokumentacji informacji, której nie można podać, ponieważ informacja ta nie istnieje, jest moim zdaniem nieracjonalna i sprzeczna z zasadą proporcjonalności. I tak, jak już wspomniano w pkt 59 niniejszej opinii, w niniejszej sprawie importerzy nie mieli praktycznej możliwości wskazania w oświadczeniu wymaganym na mocy odpowiednich przepisów dodatkowego kodu TARIC południowokoreańskiego lub wietnamskiego producenta ze względu na to, że kod ten nie istniał, gdyż producenci ci nie zostali uwzględnieni w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych. W tych okolicznościach moim zdaniem brak wskazania dodatkowego kodu TARIC we wspomnianym wyżej oświadczeniu nie może prowadzić do odmowy przyznania przedmiotowych zwolnień, o ile właściwe organy krajowe ustalą, ewentualnie na podstawie innych elementów, prawdziwość stwierdzeń zawartych w samym oświadczeniu. Takimi innymi elementami mogą być na przykład faktury zakupu ogniw fotowoltaicznych przez producenta wietnamskiego lub południowokoreańskiego od objętego zwolnieniem producenta malezyjskiego lub tajwańskiego.
65.      W konsekwencji moim zdaniem na trzecie pytanie prejudycjalne należy odpowiedzieć w ten sposób, że art. 1 ust. 2 rozporządzeń wykonawczych 2016/184 i 2016/185 oraz art. 4 ust. 2 rozporządzeń wykonawczych 2017/366 i 2017/367 należy interpretować w ten sposób, iż oświadczenia, o których w nich mowa, muszą zawierać wszystkie elementy i informacje, których wskazanie jest wymagane na mocy tych przepisów, z zastrzeżeniem elementów lub informacji, których przedstawienie jest praktycznie niemożliwe, ponieważ one nie istnieją. W takim przypadku właściwe organy krajowe mogą, w razie potrzeby i w stosownym przypadku, ustalić, czy spełnione zostały wymogi niezbędne do skorzystania ze zwolnień przewidzianych w tych rozporządzeniach wykonawczych, ewentualnie na podstawie innych istotnych elementów.
C.      Uwagi dotyczące postępowania głównego
66.      Poza odpowiedziami na pytania prejudycjalne uważam za stosowne poczynić dodatkowe uwagi, które mogą okazać się pomocne dla sądu odsyłającego w rozstrzygnięciu zawisłego przed nim sporu.
67.      Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem, w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE procedury współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem zadaniem Trybunału jest dostarczenie sądowi krajowemu wszystkich elementów wykładni prawa Unii, które mogą być użyteczne dla rozstrzygnięcia zawisłej przed nim sprawy, bez względu na to, czy sąd ten zawarł owe kwestie w treści swego pytania(57).
68.      W tym względzie przypominam, że spór zawisły przed sądem odsyłającym dotyczy postępowania karnego przeciwko spółkom oskarżonym o czyny wymienione w pkt 13 powyżej.
69.      Tymczasem z rozważań przedstawionych w niniejszej opinii jasno wynika, że wykładnia wyrażenia „pochodzenie” (w znaczeniu „provenance”) (we wszystkich językach, a z pewnością w języku niderlandzkim) w kontekście przedmiotowych środków przeciwdziałających obchodzeniu środków nie jest rzeczywiście tak jednoznaczna, w szczególności w odniesieniu do pokrywania się tej terminologii z wyrażeniem „państwo wysyłki” zawartym w uregulowaniach celnych(58). Taka niepewność mogłaby zatem również znaleźć odzwierciedlenie w kwestii prawidłowego stosowania odpowiednich kodów towarów, a tym samym w kwestii zakresu i proporcjonalności kar nakładanych w przypadku ewentualnych naruszeń.
70.      Oczywiście, jak wynika z utrwalonego orzecznictwa, do państwa członkowskiego należy ustalenie charakteru sankcji (administracyjnych lub karnych), które należy nałożyć w przypadku nieprzestrzegania uregulowań wspólnotowych. Jednakże sankcje te powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające(59).
71.      Mając powyższe na uwadze, do sądu odsyłającego należy ustalenie, w świetle okoliczności i konkretnych elementów właściwych dla każdej sprawy, w której musi on wydać orzeczenie, oraz na podstawie przepisów własnego porządku prawnego, czy ewentualna sytuacja niepewności prawnej co do znaczenia, jakie należy nadać wyrażeniu „wysyłane z Malezji i Tajwanu” w języku niderlandzkim, może uzasadniać nałożenie sankcji karnej w postępowaniu głównym za rozpatrywane czyny, czy też może ona ewentualnie stanowić pewną formę okoliczności łagodzącej odpowiedzialność karną.
72.      Jednakże w tym względzie pragnę jedynie zauważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zasada pewności prawa wymaga, z jednej strony, aby normy prawa były jasne i precyzyjne, zaś z drugiej strony, aby ich stosowanie było przewidywalne dla jednostek, w szczególności gdy normy te mogą mieć dla nich negatywne konsekwencje. Zasada ta wymaga w szczególności, aby dane uregulowanie umożliwiało zainteresowanym dokładne zapoznanie się z zakresem obowiązków, jakie na nich nakłada, oraz aby mogli oni poznać jednoznacznie swoje prawa i obowiązki i podjąć w związku z tym odpowiednie działania(60).
73.      Ponadto z orzecznictwa wynika, że zasada legalności w sprawach karnych, ustanowiona w art. 49 ust. 1 Karty, która stanowi szczególny wyraz ogólnej zasady pewności prawa, wymaga zwłaszcza, aby ustawa jasno określała czyny zabronione i grożące za nie kary. Warunek ten jest spełniony, jeśli zainteresowany na podstawie treści przepisu i w razie potrzeby na podstawie wykładni dokonanej przez sądy jest w stanie określić, jakie działania i zaniechania grożą pociągnięciem go do odpowiedzialności karnej(61).
74.      Do sądu odsyłającego należy zatem wyciągnięcie, w razie potrzeby, konkretnych konsekwencji wynikających z tych zasad orzecznictwa w postępowaniu głównym.
III. Wnioski
75.      W świetle całości powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał odpowiedział na przedłożone przez Rechtbank van eerste aanleg te Antwerpen (sąd pierwszej instancji w Antwerpii, Belgia) pytania prejudycjalne pierwsze i trzecie w następujący sposób:
Zawarte w rozporządzeniach wykonawczych 2016/184, 2016/185, 2017/366 i 2017/367 wyrażenie „wysyłane z Malezji i Tajwanu” należy interpretować w ten sposób, że odnosi się ono do „pochodzenia” przedmiotowych modułów fotowoltaicznych. W związku z tym moduły lub panele fotowoltaiczne z krzemu krystalicznego, które zmontowano w Korei Południowej lub Wietnamie z ogniw fotowoltaicznych wyprodukowanych w Malezji lub na Tajwanie, a następnie przywieziono do Unii z Korei Południowej lub Wietnamu, należy uznać za „pochodzące z Malezji lub Tajwanu” w rozumieniu tych rozporządzeń wykonawczych. Należy uznać, że „państwem wysyłki” tych modułów lub paneli fotowoltaicznych, w rozumieniu pola 15 przewidzianego w załączniku 9, dodatek C. 1, w tytule II. C rozporządzenia delegowanego 2016/341, jest Korea Południowa lub Wietnam oraz należy je wskazać za pomocą odpowiednich kodów towaru właściwych dla modułów lub paneli fotowoltaicznych „przywożonych z Malezji lub Tajwanu”.
Artykuł 1 ust. 2 rozporządzeń wykonawczych 2016/184 i 2016/185 oraz art. 4 ust. 2 rozporządzeń wykonawczych 2017/366 i 2017/367 należy interpretować w ten sposób, że oświadczenia, o których w nich mowa, muszą zawierać wszystkie elementy, których wskazanie jest wymagane na podstawie tych przepisów, z zastrzeżeniem elementów lub informacji, których wskazanie jest praktycznie niemożliwe, ponieważ one nie istnieją. W takim przypadku właściwe organy krajowe mogą,
gdy jest to niezbędne i właściwe,
ustalić, czy spełnione zostały wymogi niezbędne do skorzystania ze zwolnień przewidzianych w tych rozporządzeniach wykonawczych, ewentualnie na podstawie innych istotnych elementów.
1      Język oryginału: włoski.
2      Zobacz w tym względzie także opinię rzecznika generalnego G. Pitruzzelli w sprawie Komisja/Kolachi Raj Industrial (C‑709/17 P, EU:C:2019:303, pkt 1).
3      NV Jas Forwarding Worldwide (Belgia), Gerlach & Co NV, BO Baywa r.e. Solar Systems S.A.R.L., BO Bejulo, BO Memodo, BO Densys pv5, BO HelioActive Rendszerintegrátor i BO Donauer Solar Systems.
4      Rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 1238/2013 z dnia 2 grudnia 2013 r. nakładające ostateczne cło antydumpingowe oraz stanowiące o ostatecznym poborze cła tymczasowego nałożonego na przywóz modułów fotowoltaicznych z krzemu krystalicznego i głównych komponentów (tj. ogniw) pochodzących lub wysyłanych z Chińskiej Republiki Ludowej (Dz.U. 2013, L 325, s. 1).
5      Rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 1239/2013 nakładające ostateczne cło wyrównawcze na przywóz modułów fotowoltaicznych z krzemu krystalicznego i głównych komponentów (tj. ogniw) pochodzących lub wysyłanych z Chińskiej Republiki Ludowej (Dz.U. 2013, L 325, s. 66).
6      Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2016/184 z dnia 11 lutego 2016 r. rozszerzające ostateczne cło wyrównawcze nałożone rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) nr 1239/2013 na przywóz modułów fotowoltaicznych z krzemu krystalicznego i głównych komponentów (tj. ogniw) pochodzących lub wysyłanych z Chińskiej Republiki Ludowej, na przywóz modułów fotowoltaicznych z krzemu krystalicznego i głównych komponentów (tj. ogniw) wysyłanych z Malezji i Tajwanu, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji i Tajwanu (Dz.U. 2016, L 37, s. 56).
7      Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2016/185 z dnia 11 lutego 2016 r. rozszerzające ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem Rady (UE) nr 1238/2013 na przywóz modułów fotowoltaicznych z krzemu krystalicznego i głównych komponentów (tj. ogniw) pochodzących lub wysyłanych z Chińskiej Republiki Ludowej, na przywóz modułów fotowoltaicznych z krzemu krystalicznego i głównych komponentów (tj. ogniw) wysyłanych z Malezji i Tajwanu, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji i Tajwanu (Dz.U. 2016, L 37, s. 76).
8      Zobacz art. 1 ust. 1 rozporządzeń 2016/184 i 2016/185.
9      Zobacz art. 1 ust. 1 rozporządzeń 2016/184 i 2016/185.
10      Zobacz w szczególności art. 1 ust. 2 rozporządzeń 2016/184 i 2016/185.
11      Zobacz art. 1 ust. 4 rozporządzeń 2016/184 i 2016/185.
12      Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017/366 z dnia 1 marca 2017 r. nakładające ostateczne cło wyrównawcze na przywóz modułów fotowoltaicznych z krzemu krystalicznego i głównych komponentów (tj. ogniw) pochodzących lub wysyłanych z Chińskiej Republiki Ludowej w następstwie przeglądu wygaśnięcia zgodnie z art. 18 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1037 i kończące dochodzenie w ramach częściowego przeglądu okresowego zgodnie z art. 19 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2016/1037 (Dz.U. 2017, L 56, s. 1) (Dz.U. 2018, L 183, s. 1).
13      Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017/367 z dnia 1 marca 2017 r. nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywóz modułów fotowoltaicznych z krzemu krystalicznego i głównych komponentów (tj. ogniw) pochodzących lub wysyłanych z Chińskiej Republiki Ludowej w następstwie przeglądu wygaśnięcia zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1036 i kończące dochodzenie w ramach częściowego przeglądu okresowego zgodnie z art. 11 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2016/1036 (Dz.U. 2017, L 56, s. 131) (Dz.U. 2018, L 183, s. 1).
14      Zobacz motywy 783 i 784 rozporządzenia wykonawczego 2017/366, a także motywy 372 i 373 rozporządzenia wykonawczego 2017/367.
15      Zobacz motyw 786 i art. 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego 2017/366, a także motyw 375 i art. 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego 2017/367.
16      Zobacz art. 4 ust. 3 rozporządzeń wykonawczych 2017/366 i 2017/367.
17      Tylko w dwóch przypadkach wskazano, że moduły fotowoltaiczne pochodzą (w znaczeniach „d’origine” i „provenant”) z Tajwanu, zob. pkt 3 postanowienia odsyłającego.
18      Z wyjątkiem dwóch przypadków wskazanych w poprzednim przypisie.
19      Zatytułowanym „[f]ormalności dotyczące dopuszczenia do obrotu, końcowego przeznaczenia, uszlachetniania czynnego, odprawy czasowej oraz składowania celnego”.
20      Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2016/341 z dnia 17 grudnia 2015 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do przepisów przejściowych dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego w okresie, gdy nie działają jeszcze odpowiednie systemy teleinformatyczne, i zmieniające rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2015/2446 (Dz.U. 2016, L 69, s. 1).
21      OCM(2019)10202.
22      Zobacz tytuł, motywy 5, 6, 17 i 18 oraz art. 1 ust. 1 i 3 rozporządzeń wykonawczych 2016/184 i 2016/185, a także art. 4 ust. 1 rozporządzeń wykonawczych 2017/366 i 2017/367.
23      Sąd odsyłający powołuje się na wyrok z dnia 20 maja 2021 r., Renesola UK (C‑209/20, EU:C:2021:400), dotyczący rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 1357/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. zmieniającego rozporządzenie (EWG) nr 2454/93 ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny (Dz.U. 2013, L 341, s. 47). Kwestię tę reguluje obecnie art. 32 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego (Dz.U. 2015, L 343, s. 1).
24      Zobacz pole 15, o którym mowa w pkt 15 powyżej.
25      Zobacz między innymi wyrok z dnia 12 września 2019 r., Komisja/Kolachi Raj Industrial (C‑709/17 P, EU:C:2019:717, pkt 82 i przytoczone orzecznictwo; zwany dalej „wyrokiem Kolachi”).
26      Wydaje się, że do tej pierwszej grupy należą wersje portugalska („expedidos da Malásia e de Taiwan”), słowacka („odosielaných z Malajzie a Taiwanu”), czeska („odesílaných z Malajsie a Tchaj-wanu”), bułgarska („изпращан от Малайзия и Тайван”), chorwacka („poslanih iz Malezije i Tajvana”), estońska („Malaisiast ja Taiwanist lähetatud”), łotewska („kuri nosūtīti no Malaizijas un Taivānas”), litewska („siunčiamiems iš Malaizijos ir Taivano”), szwedzka („avsända från Malaysia och Taiwan”), duńska („afsendt fra Malaysia og Taiwan”), węgierska („Malajziában és Tajvanon feladott”), polska („wysyłanych z Malezji i z Tajwanu”), słoweńska („poslanih iz Malezije ali s Tajvana”), fińska („Malesiasta ja Taiwanista lähetettyjen”) oraz rumuńska („expediate din Malaysia și din Taiwan”).
27      „Procedentes de Malasia y Taiwán” w języku hiszpańskim, „προέλευσης Μαλαισίας και Ταϊβάν” w języku greckim.
28      Wyrok Kolachi, pkt 88.
29      Na podstawie art. 11 ust. 2 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1036 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów niebędących członkami Unii Europejskiej (Dz.U. 2016, L 176, s. 21) oraz art. 18 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1037 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie ochrony przed przywozem towarów subsydiowanych z krajów niebędących członkami Unii Europejskiej (Dz.U. 2016, L 176, s. 55).
30      Zobacz w tym względzie uwagi zawarte w pkt 37–39 opinii rzecznika generalnego G. Pitruzzelli w sprawie Komisja/Kolachi Raj Industrial (C‑709/17 P, EU:C:2019:303, przytoczone tam orzecznictwo).
31      Uregulowania przeciwdziałające obchodzeniu środków antysubsydyjnych, tak jak uregulowania przeciwdziałające obchodzeniu środków antydumpingowych, również nie znajdują bowiem żadnego uzasadnienia w zasadach WTO (zob. analogicznie uwagi rzecznika generalnego G. Pitruzzelli, o których mowa w poprzednim przypisie).
32      Uregulowania celne wchodzą w zakres kompetencji w dziedzinie unii celnej, o której mowa w art. 3 ust. 1 lit. a) TFUE, natomiast uregulowania antydumpingowe i antysubsydyjne należą do kompetencji w dziedzinie wspólnej polityki handlowej, o której mowa w art. 3 ust. 1 lit. e) TFUE.
33      Uregulowania antydumpingowe i antysubsydyjne opierają się na kompetencjach w dziedzinie wspólnej polityki handlowej (art. 207 ust. 2 TFUE), natomiast prawo celne opiera się również na kompetencjach w dziedzinie unii i współpracy celnej (w szczególności art. 33 TFUE) oraz w dziedzinie rynku wewnętrznego (art. 114 TFUE).
34      Zobacz w tym względzie wyrok z dnia 15 lipca 2021 r., Profit Europe i Gosselin Forwarding Services (C‑362/20, EU:C:2021:612, pkt 67 i przytoczone tam orzecznictwo), a także opinię rzecznika generalnego G. Hogana w sprawie Jebsen & Jessen (C‑543/19, EU:C:2020:555, pkt 43, 52).
35      Zobacz w tym względzie wyrok z dnia 27 lutego 2014 r., Greencarrier Freight Services Latvia (C‑571/12, EU:C:2014:102, pkt 32).
36      Zobacz w tym względzie wyrok z dnia 11 listopada 1999 r., Söhl & Söhlke (C‑48/98, EU:C:1999:548, pkt 48).
37      Zobacz w tym względzie wyrok z dnia 15 lipca 2021 r., Profit Europe i Gosselin Forwarding Services (C‑362/20, EU:C:2021:612, pkt 68).
38      Wyrok z dnia 22 maja 2019 r., Krohn & Schröder (C‑226/18, EU:C:2019:440, pkt 33).
39      Autonomiczny i odrębny charakter pojęć prawa antydumpingowego w stosunku do pojęć prawa celnego został wskazany w wyroku Kolachi,
pkt 90. Zobacz w tym względzie opinię rzecznika generalnego G. Pitruzzelli w sprawie Komisja/Kolachi Raj Industrial (C‑709/17 P, EU:C:2019:303, pkt 81).
40      Zobacz podobnie wyrok Kolachi, pkt 96 i przytoczone tam orzecznictwo.
41      Opinia rzecznika generalnego G. Pitruzzelli w sprawie Komisja/Kolachi Raj Industrial (C‑709/17 P, EU:C:2019:303, pkt 40).
42      Zobacz wyrok z dnia 4 grudnia 2024 r., PGTEX Morocco/Komisja (T‑246/22, EU:T:2024:880, pkt 42).
43      Zobacz podobnie wyrok Kolachi, pkt 102, 103, 104 i przytoczone tam orzecznictwo.
44      Producentów objętych zwolnieniem wymieniono w art. 1 ust. 1 rozporządzeń wykonawczych 2016/184 i 2016/185 oraz w art. 4 ust. 1 rozporządzeń wykonawczych 2017/366 i 2017/367.
45      Zobacz w tym względzie wyrok z dnia 20 maja 2021 r., Renesola UK (C‑209/20, EU:C:2021:400, pkt 43, 50).
46      Zobacz wyrok Kolachi, pkt 90.
47      Opinia rzecznika generalnego G. Pitruzzelli w sprawie Komisja/Kolachi Raj Industrial (C‑709/17 P, EU:C:2019:303, pkt 81).
48      Zobacz podobnie wyrok Kolachi, pkt 91, 97.
49      Zobacz w tym względzie wyrok z dnia 5 września 2024 r., W. GmbH (C‑67/23, EU:C:2024:680, pkt 74).
50      Zobacz podobnie wyrok Kolachi, pkt 92, 97.
51      Spółki te powołują się, po pierwsze, na wyrok z dnia 5 września 2024 r., W. GmbH (C‑67/23, EU:C:2024:680), który wpisuje się jednak w zupełnie inny kontekst niż środki ochrony handlu, a mianowicie kontekst ustanowienia środków ograniczających w związku z poważnymi i powtarzającymi się naruszeniami praw człowieka przez reżim wojskowy Birmy/Związku Myanmar. Po drugie, spółki te powołują się na postanowienie Sądu z dnia 26 czerwca 2017 r.
Megasol Energie/Komisja (T‑152/16, EU:T:2017:446), w którym jednak Sąd jedynie stwierdził brak interesu prawnego skarżącego w tej sprawie.
52      I tak w języku angielskim w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych użyto wyrażenia „consigned from  Malaysia and Taiwan”, a pole 15 jest zatytułowane „dispatch”. W języku włoskim w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych użyto wyrażenia „provenienti dalla Malaysia e Taiwan” („pochodzące z Malezji i Tajwanu” w znaczeniu „provenant”), a pole 15 jest zatytułowane „paese di spedizione” („państwo wysyłki”).
53      I tak, w języku francuskim w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych użyto wyrażenia „expediés de Malaisie et Taiwan”, a pole 15 jest zatytułowane „pays d’expedition”. W języku niderlandzkim w rozpatrywanych rozporządzeniach wykonawczych użyto wyrażenia „verzonden uit Maleisië en Taiwan”, a pole 15 nosi tytuł „Land van verzending”.
54      Zobacz pkt 27 postanowienia odsyłającego.
55      Zobacz art. 1 ust. 2 rozporządzeń wykonawczych 2016/184 i 2016/185, a także art. 4 ust. 2 rozporządzeń wykonawczych 2017/366 i 2017/367.
56      Wyrok z dnia 22 maja 2019 r., Krohn & Schröder (C‑226/18, EU:C:2019:440, pkt 46).
57      Wyrok z dnia 9 listopada 2023 r., Ministerstvo vnitra České republiky, Odbor azylové a migrační politiky (Zakres stosowania dyrektywy powrotowej) (C‑257/22, EU:C:2023:852, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo).
58      W szczególności we wspomnianym polu 15 zawartym w załączniku 9, dodatek C. 1, w tytule II. C rozporządzenia delegowanego 2016/341.
59      Wyrok z dnia 26 października 1995 r., Siesse (C‑36/94, EU:C:1995:351, pkt 20, 24).
60      Zobacz w tym względzie między innymi wyroki: z dnia 22 stycznia 2026 r., AK Dlhopolec i in. (C‑590/24, EU:C:2026:41, pkt 73); z dnia 29 stycznia 2026 r., Keladis I i Keladis II (C‑72/24 i C‑73/24, EU:C:2026:51, pkt 163 i przytoczone tam orzecznictwo); z dnia 30 kwietnia 2025 r., Alenopik (C‑745/23, EU:C:2025:294, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo).
61      Zobacz w tym względzie wyrok z dnia 22 stycznia 2026 r., AK Dlhopolec i in. (C‑590/24, EU:C:2026:41, pkt 74 i przytoczone tam orzecznictwo).