62024TJ0058_RES
Zaak T‑58/24
Tiktok Technology Ltd
tegen
Europese Commissie
Arrest van het Gerecht (Eerste kamer – uitgebreid) van 10 september 2025
„Digitale diensten – Verordening (EU) 2022/2065. – Besluit van de Commissie houdende vaststelling van het bedrag van de toezichtsvergoeding voor het jaar 2023 – Artikel 43, leden 3 en 5, van verordening 2022/2065 – Artikel 4, lid 2, van Gedelegeerde Verordening (EU) 2023/1127 – Methode voor de berekening van het gemiddeld aantal maandelijkse actieve afnemers – Werking in tijd van gevolgen van nietigverklaring
Harmonisatie van de wetgeving – „Digitale diensten – Verordening 2022/2065 – Vaststelling van de toezichtsvergoeding die van toepassing is op zeer grote onlineplatforms en zeer grote onlinezoekmachines – Methode voor de berekening van het gemiddeld aantal maandelijkse actieve afnemers – Gemeenschappelijke methode voor zeer grote onlineplatforms en zeer grote onlinezoekmachines – Toelaatbaarheid
(Verordening 2022/2065 van het Europees Parlement en de Raad, art. 33, leden 3 en 4, art. 43, leden 3–5, art. 87, leden 4–6; verordening 2023/1127 van de Commissie, art. 4, leden 1 en 2)
(zie punten 32, 34)
Harmonisatie van de wetgeving – „Digitale diensten – Verordening 2022/2065 – Vaststelling van de toezichtsvergoeding die van toepassing is op zeer grote onlineplatforms en zeer grote onlinezoekmachines – Methode voor de berekening van het gemiddeld aantal maandelijkse actieve afnemers – Vaststelling in een individuele uitvoeringshandeling – Onrechtmatigheid – Verplichting om een dergelijke methode vast te stellen in een gedelegeerde handeling
(Verordening 2022/2065 van het Europees Parlement en de Raad, art. 33, leden 3 en 4, art. 43, leden 3–5, art. 87, leden 4–6; verordening 2023/1127 van de Commissie, art. 4, leden 1 en 2)
(zie punten 37, 41‑43, 45, 46, 50)
Beroep tot nietigverklaring – Arrest houdende nietigverklaring – Gevolgen – Beperking door het Hof – Besluit van de Commissie houdende vaststelling van het bedrag van de toezichtsvergoeding – Nietigverklaring – Handhaving van de gevolgen van de bestreden handeling tot de vervanging van deze handeling binnen een redelijke termijn van maximum twaalf maanden – Rechtvaardiging op grond van de rechtszekerheid en de correcte uitvoering van de toezichthoudende taken waarmee de Commissie op grond van verordening 2022/2065 belast is
(Art. 264 en 266, lid 1, VWEU)
(zie punten 60, 61, 63, 65, 66)
Samenvatting
In het kader van twee beroepen tot nietigverklaring van de besluiten van de Europese Commissie tot vaststelling van het bedrag van de toezichtsvergoeding die voor 2023 van toepassing is op Facebook en Instagram enerzijds en TikTok anderzijds, spreekt het Gerecht zich voor het eerst uit over de uitlegging van de bepalingen betreffende de vaststelling van de toezichtsvergoeding die de aanbieders van zeer grote onlineplatforms (hierna: „ZGOP’s”) (
1
)verschuldigd zijn voor de financiering van de toezichthoudende taken die de Commissie bij de digitaledienstenverordening zijn opgedragen. Het Gerecht oordeelt in beide zaken dat de Commissie het recht onjuist heeft toegepast door de gemeenschappelijke methode voor de berekening van het gemiddeld aantal maandelijkse actieve afnemers van de dienst (hierna: „GAMAA”) vast te stellen in een uitvoeringshandeling en niet in een gedelegeerde handeling, en verklaart de bestreden besluiten bijgevolg nietig.
Verzoeksters, Meta Platforms Ireland Ltd voor de diensten Facebook en Instagram, enerzijds, en TikTok Technology Ltd voor de dienst TikTok, anderzijds, zijn vennootschappen die als ZGOP’s aangewezen diensten leveren. Overeenkomstig artikel 43 van de digitaledienstenverordening moeten zij jaarlijks een toezichtsvergoeding betalen om de door de Commissie gemaakte toezichtkosten te dekken.
Bij twee uitvoeringsbesluiten van 27 november 2023 heeft de Commissie het bedrag van deze vergoeding vastgesteld voor 2023, enerzijds voor Facebook en Instagram en anderzijds voor TikTok (
2
). Dit bedrag is overeenkomstig artikel 43, lid 3, tweede alinea, van de digitaledienstenverordening vastgesteld volgens de methode en de procedures van gedelegeerde verordening 2023/1127 (
3
), in het bijzonder artikel 5 ervan. Voor de vaststelling van dat bedrag heeft de Commissie voor alle ZGOP’s en alle zeer grote onlinezoekmachines een gemeenschappelijke methodologie toegepast - die zij als bijlage bij de bestreden besluiten heeft gevoegd - om het GAMAA van de aangewezen diensten te berekenen en de jaarlijkse toezichtsvergoeding over hen te verdelen volgens de in artikel 43 van de digitaledienstenverordening neergelegde beginselen.
Verzoeksters zijn elk tegen deze besluiten opgekomen bij het Gerecht waarbij zij hebben aangevoerd dat de methode voor de berekening van het GAMAA onrechtmatig is voor zover de Commissie haar gedelegeerde bevoegdheid heeft uitgeoefend via individuele uitvoeringshandelingen.
Beoordeling door het Gerecht
Het Gerecht onderzoekt om te beginnen of de digitaledienstenverordening het gebruik van een gemeenschappelijke methodologie voor de berekening van het GAMAA toestaat en het gaat vervolgens na of de Commissie in het onderhavige geval artikel 43 van die verordening heeft geschonden door een dergelijke methodologie vast te stellen in het kader van een uitvoeringshandeling.
In de eerste plaats stelt het Gerecht vast dat geen enkele bepaling van de digitaledienstenverordening of van gedelegeerde verordening 2023/1127 eraan in de weg staat dat de Commissie een bepaalde methodologie voor de berekening van het GAMAA toepast. Bovendien merkt het op dat de relevante factor voor de toepassing van artikel 43 van de digitaledienstenverordening niet het GAMAA in absolute termen van elke aangewezen dienst is, maar de relatieve waarde ervan in vergelijking met de andere aangewezen diensten.
Wat de onderhavige zaak betreft is het Gerecht van oordeel dat de Commissie op goede gronden kon twijfelen aan de algehele coherentie van de door de verschillende aanbieders voor de berekening van het GAMAA gebruikte methoden, temeer daar zij voor sommige van hen niet over hun gegevens beschikte. Bijgevolg mocht zij ter wille van de transparantie en de gelijke behandeling van deze aanbieders een gemeenschappelijke methodologie gebruiken, gelet op het feit dat de verdeling van de toezichtsvergoeding volgens artikel 43 van de digitaledienstenverordening in verhouding moet staan tot het GAMAA van elke aangewezen dienst.
Bovendien volgt uit de bewoordingen van artikel 4, lid 2, tweede alinea, van gedelegeerde verordening 2023/1127 dat geen rangorde wordt opgelegd tussen de drie genoemde informatiebronnen, aangezien deze duidelijk als een alternatief worden voorgesteld, zodat de Commissie niet verplicht was om een van die informatiebronnen te bevoordelen of te negeren. De Commissie heeft dan ook terecht besloten om zich te baseren op andere informatie waarover zij beschikte, zoals genoemde bepaling dit toestaat.
In de tweede plaats merkt het Gerecht op dat uit de algemene opzet en de doelstellingen van de digitaledienstenverordening blijkt dat het begrip „GAMAA” uniform en coherent moet worden opgevat, ongeacht de context en het doel van de toepassing ervan. Indien het de bedoeling van de wetgever zou zijn geweest om te voorzien in verschillende rechtsregelingen naargelang van de vraag of het doel van het gebruik van het GAMAA erin bestaat een dienst als behorende tot de ZGOP’s of de zeer grote onlinezoekmachines aan te wijzen dan wel om de toezichtsvergoeding vast te stellen, zou hij dit immers uitdrukkelijk in duidelijke en nauwkeurige bewoordingen hebben geformuleerd.
In het licht van het voorgaande oordeelt het Gerecht dat de Commissie weliswaar het recht heeft om een gemeenschappelijke methodologie voor de berekening van het GAMAA vast te stellen, maar zij zich daardoor evenwel niet kan onttrekken aan het toezicht op de procedure voor de vaststelling van gedelegeerde handelingen, zoals met name artikel 87, leden 4 en 6, van de digitaledienstenverordening daarin voorziet, door deze gemeenschappelijke methodologie eenvoudigweg als bijlage bij elke uitvoeringshandeling te voegen.
Wat dat betreft verwijst artikel 43 van de digitaledienstenverordening, anders dan artikel 33, lid 3, van die verordening, weliswaar niet uitdrukkelijk naar de vaststelling van een gedelegeerde handeling om de methode voor de berekening van het GAMAA vast te stellen, maar dit neemt niet weg dat dit artikel de Commissie verplicht ervoor te zorgen dat de jaarlijkse toezichtsvergoedingen in verhouding staan tot het GAMAA van elke aangewezen dienst, waarbij de methode en de procedures die moeten worden gebruikt om deze vergoedingen vast te stellen in een gedelegeerde handeling en niet in een uitvoeringshandeling worden vastgelegd.
Met andere woorden, uit een contextuele en systematische uitlegging van de relevante bepalingen van de digitaledienstenverordening blijkt dat artikel 43 van die verordening weliswaar niet uitdrukkelijk refereert aan de in artikel 33 ervan genoemde methode, maar dat het een expliciet verband legt tussen de methode voor de vaststelling van de jaarlijkse toezichtsvergoedingen, die alleen via een gedelegeerde handeling kan worden vastgesteld, en het GAMAA van de aangewezen diensten aan de hand waarvan de vergoedingen moeten worden vastgesteld. Bijgevolg is de methode die wordt gebruikt voor de berekening van het GAMAA een wezenlijk onderdeel van de vaststelling van de toezichtsvergoeding en moet zij als een essentieel en onontbeerlijk onderdeel daarvan worden beschouwd.
In de derde plaats is het Gerecht van oordeel dat, aangezien de berekening van het GAMAA een essentieel en onontbeerlijk onderdeel vormt voor de vaststelling van de vergoeding, de in artikel 43, lid 4, van de digitaledienstenverordening neergelegde verplichting van de Commissie om een gedelegeerde handeling vast te stellen die voorziet in de „gedetailleerde” methodologie en procedures voor de vaststelling van de vergoedingen, dus impliciet maar noodzakelijkerwijs meebrengt dat in een dergelijke handeling op zijn minst voldoende gedetailleerde elementen van de berekeningsmethode van het GAMAA moeten worden vastgelegd.
Laatstgenoemde bepaling verplicht de Commissie in wezen om die verordening hoe dan ook te verduidelijken en te concretiseren door in een gedelegeerde handeling details uit te werken die niet nader zijn bepaald door de wetgever. Voor zover de Commissie in gedelegeerde verordening 2023/1127 slechts in algemene zin drie informatiebronnen vermeldt, te weten de gegevens die door de aanbieder van de dienst zijn gerapporteerd overeenkomstig artikel 24, lid 2, van de digitaledienstenverordening, de informatie waarom is verzocht krachtens artikel 24, lid 3, van deze verordening en alle andere informatie waarover zij beschikt, kan evenwel niet worden geoordeeld dat de Commissie artikel 43, lid 4, van de digitaledienstenverordening heeft nageleefd.
In die omstandigheden oordeelt het Gerecht dat, aangezien het GAMAA zowel een essentieel onderdeel van de methode voor de vaststelling van de toezichtsvergoeding is als een begrip dat in de gehele digitaledienstenverordening uniform en coherent moet worden opgevat, derhalve uit artikel 43, lid 3, van de digitaledienstenverordening, gelezen in samenhang met artikel 33, lid 3, van die verordening, volgt dat de Commissie artikel 43, leden 3, 4 en 5, en artikel 87 van de digitaledienstenverordening heeft geschonden door de methode voor de berekening van het GAMAA in een uitvoeringshandeling en niet in een gedelegeerde handeling vast te stellen. Bijgevolg verklaart het de bestreden besluiten nietig.
Het Gerecht beslist echter om de gevolgen van de bestreden besluiten te handhaven totdat de maatregelen zijn genomen die nodig zijn ter uitvoering van de arresten van het Gerecht, en dit binnen een redelijke termijn van ten hoogste twaalf maanden vanaf de dag waarop de arresten onherroepelijk worden.
Gelet op de redenen die de nietigverklaring van de bestreden besluiten rechtvaardigen, is het Gerecht van oordeel dat de Commissie geen nieuw besluit tot oplegging van de toezichtsvergoeding aan verzoeksters kan vaststellen zonder dat zij eerst de methode voor de berekening van het GAMAA vaststelt bij wege van een gedelegeerde handeling. Derhalve kunnen in voorkomend geval nieuwe besluiten tot vaststelling van de toepasselijke toezichtsvergoeding voor het jaar 2023 slechts worden genomen na een wijziging van gedelegeerde verordening 2023/1127 of na de vaststelling van een nieuwe gedelegeerde handeling tot vaststelling van de methodologie voor de berekening van het GAMAA. Bijgevolg zou de afwijzing van de verzoeken om handhaving van de gevolgen van de bestreden besluiten afbreuk kunnen doen aan de rechtszekerheid en aan de correcte uitvoering van de toezichthoudende taken waarmee de digitaledienstenverordening de Commissie belast.
(
1
)	In de zin van artikel 33, lid 4, van verordening (EU) 2022/2065 van het Europees Parlement en de Raad van 19 oktober 2022 betreffende een eengemaakte markt voor digitale diensten en tot wijziging van richtlijn 2000/31/EG (digitaledienstenverordening) (PB 2022, L 277, blz. 1; hierna:
(
2
)	Uitvoeringsbesluit C(2023) 8176 van de Europese Commissie van 27 november 2023 tot vaststelling van de toezichtsvergoeding die voor Facebook en Instagram geldt krachtens artikel 43, lid 3, van verordening (EU) 2022/2065 van het Europees Parlement en de Raad, en uitvoeringsbesluit C(2023) 8173 van de Europese Commissie van 27 november 2023 tot vaststelling van de toezichtsvergoeding die voor TikTok geldt krachtens artikel 43, lid 3, van verordening (EU) 2022/2065 van het Europees Parlement en de Raad.
(
3
)	Gedelegeerde verordening (EU) 2023/1127 van de Commissie van 2 maart 2023 tot aanvulling van verordening (EU) 2022/2065 van het Europees Parlement en de Raad met de uitvoerige methodologieën en procedures voor de toezichtsvergoedingen die de Commissie in rekening brengt aan aanbieders van zeer grote onlineplatforms en zeer grote onlinezoekmachines (PB 2023, L 149, blz. 16).