62018CJ0123_RES
Zaak C-123/18 P
Hanseatic Trade Trust & Shipping (HTTS) GmbH
tegen
Raad van de Europese Unie
Arrest van het Hof (Grote kamer) van 10 september 2019
„Hogere voorziening – Beroep tot schadevergoeding – Beperkende maatregelen ten aanzien van Iran – Vergoeding van de schade die rekwirante stelt te hebben geleden na de plaatsing van haar naam op de lijst van personen en entiteiten waarop de bevriezing van tegoeden en economische middelen van toepassing is”
Niet-contractuele aansprakelijkheid – Voorwaarden – Voldoende gekwalificeerde schending van het Unierecht – Beoordelingsmarge van de instelling bij de vaststelling van de handeling – Beoordeling van de onrechtmatigheid van de handeling of van het gedrag van de instelling – Toetsing van het bestaan van een voldoende gekwalificeerde schending van het Unierecht – Onmogelijkheid voor de betrokken instelling om zich te beroepen op een relevant element dat bij de vaststelling van de betrokken handeling of bij de gedraging niet in aanmerking is genomen
(Art. 340, tweede alinea, VWEU)
(zie punten 32-34, 36-39, 42-51, 82, 83, 85, 86)
Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen ten aanzien van Iran – Bevriezing van de tegoeden van personen, entiteiten of lichamen waarvan de Raad heeft vastgesteld dat zij meewerken aan nucleaire proliferatie – Verplichting om deze maatregel uit te breiden tot entiteiten die eigendom zijn of onder zeggenschap staan van een dergelijke entiteit – Begrip „entiteit die eigendom is of onder zeggenschap staat”– Indirecte eigendom of zeggenschap – Vermogen tot beïnvloeding van de keuzen van de in eigendom zijnde of onder zeggenschap staande entiteit door de entiteiten of lichamen waarvan de Raad heeft vastgesteld dat zij meewerken aan nucleaire proliferatie – Daaronder begrepen – Ontbreken van een juridische band in de vorm van eigendom of deelneming in het kapitaal van de in eigendom zijnde of onder zeggenschap staande entiteit – Geen invloed – Entiteit die handelt voor rekening van de entiteit waartegen de beperkende maatregel is gericht – Daaronder begrepen
[Verordening nr. 961/2010 van de Raad, art. 16, lid 2, onder d)]
(zie punten 68-70, 75, 77)
Samenvatting
Het arrest van het Gerecht houdende afwijzing van de vordering tot schadeloosstelling die een vennootschap naar Duits recht heeft ingesteld na haar opname op de lijst van personen en entiteiten die worden geraakt door de maatregelen tot bevriezing van tegoeden ten aanzien van Iran, wordt vernietigd.
Bij zijn arrest van 10 september 2019, HTTS/Raad (C-123/18 P), heeft het Hof, in Grote kamer bijeen, de hogere voorziening toegewezen die HTTS Hanseatic Trade Trust & Shipping GmbH (hierna: „rekwirante”) had ingesteld tegen het arrest van het Gerecht van 13 december 2017, HTTS/Raad (T-692/15, EU:T:2017:890; hierna: „bestreden arrest”). Bij dat arrest had het Gerecht het verzoek afgewezen tot vergoeding van de schade die rekwirante meende te hebben geleden omdat haar naam bij twee verordeningen van de Raad (
1
) was opgenomen op de lijsten van personen en entiteiten waarop de maatregelen tot bevriezing van tegoeden en economische middelen ten aanzien van Iran van toepassing zijn (hierna: „litigieuze lijsten”). Anders dan het Gerecht is het Hof van oordeel dat de Raad zich niet kon beroepen op elementen die bij de plaatsing van rekwirante op deze lijsten niet in aanmerking zijn genomen, om aan te tonen dat hij het recht van de Unie niet zodanig had geschonden dat dat kon leiden tot de niet-contractuele aansprakelijkheid van de Unie.
Rekwirante is een vennootschap naar Duits recht die optreedt als scheepsagent en technisch beheerder van schepen. Het geding tussen rekwirante en de Raad is er een uit een reeks van zaken betreffende beperkende maatregelen die in het kader van de strijd tegen de nucleaire proliferatie in Iran zijn genomen tegen een scheepvaartmaatschappij en bepaalde daarmee verbonden natuurlijke of rechtspersonen, waarvan zij er een is. De oorspronkelijke plaatsing van rekwirante op de litigieuze lijsten in juli 2010 is niet betwist. Daarentegen is de tweede plaatsing van haar naam, in oktober 2010, door het Gerecht nietig verklaard (arrest van 7 december 2011, HTTS/Raad, T-562/10, EU:T:2011:716). Bij het bestreden arrest heeft het Gerecht haar vordering tot vergoeding van de schade als gevolg van deze plaatsingen echter afgewezen.
Het Hof is in dezen van oordeel dat het bestreden arrest op verschillende punten blijk geeft van een onjuiste rechtsopvatting. Het benadrukt onder meer dat de voorwaarde voor de niet-contractuele aansprakelijkheid van de Unie die inhoudt dat een voldoende gekwalificeerde schending van een rechtsregel van de Unie moet bestaan, vereist dat er een noodzakelijke – op het gebied van beperkende maatregelen bijzonder belangrijke – afweging wordt gemaakt tussen de bescherming van particulieren tegen de onrechtmatige gedragingen van de instellingen en de handelingsvrijheid die deze instellingen moet worden gelaten om daadkrachtig te kunnen optreden. Gelet op deze overwegingen merkt het Hof op dat in het kader van een schadevordering, net als in het kader van andere beroepen, de onrechtmatigheid van een handeling of gedraging die kan leiden tot de niet-contractuele aansprakelijkheid van de Unie moet worden beoordeeld in het licht van de juridische en feitelijke elementen die ten tijde van de vaststelling van die handeling of gedraging bestonden. Ook moet het bestaan van een voldoende gekwalificeerde schending van een rechtsregel van de Unie noodzakelijkerwijs worden beoordeeld in het licht van de omstandigheden waarin de instelling op die specifieke datum heeft gehandeld. Het Hof trekt hieruit de conclusie dat de betrokken instelling zich, om te betwisten dat er sprake is van een dergelijke schending, alleen kan beroepen op de elementen die zij bij de vaststelling van de betrokken handeling in aanmerking heeft genomen.
Bijgevolg vernietigt het Hof het arrest van het Gerecht en verwijst het de zaak terug naar het Gerecht om te onderzoeken of er mogelijk sprake is van een voldoende gekwalificeerde schending van een rechtsregel van de Unie, zonder dat het Gerecht daarbij rekening mag houden met de elementen die de Raad bij de plaatsing van rekwirante op die lijsten niet in aanmerking heeft genomen.
(
1
)	Uitvoeringsverordening (EU) nr. 668/2010 van de Raad van 26 juli 2010 houdende uitvoering van artikel 7, lid 2, van verordening (EG) nr. 423/2007 betreffende beperkende maatregelen ten aanzien van Iran (PB L 195, blz. 25) en verordening (EU) nr. 961/2010 van de Raad van 25 oktober 2010 betreffende beperkende maatregelen ten aanzien van Iran en tot intrekking van verordening nr. 423/2007 (PB 2010, L 281, blz. 1).