Προσωρινό κείμενο
ΔΙΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ένατο τμήμα)
της 26ης Ιανουαρίου 2017 (*)
«Αίτηση αναιρέσεως – Άρθρο 181 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου – Ρήτρα διαιτησίας – Σύμβαση “Multi-level patient-specific artery and artherogenesis model for outcome prediction, decision support treatment, and virtual hand-on training (ARTreat)”, συναφθείσα στο πλαίσιο του εβδόμου προγράμματος-πλαισίου δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (2007‑2013) – Καταγγελία της συμβάσεως αυτής λόγω παρατυπιών διαπραχθεισών κατά την εκτέλεση άλλης συμβάσεως συναφθείσας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Καλή πίστη – Δικαιολογημένη εμπιστοσύνη όσον αφορά το ότι η Επιτροπή δεν θα προέβαινε σε καταγγελία»
Στην υπόθεση C‑45/16 P,
με αντικείμενο αίτηση αναιρέσεως δυνάμει του άρθρου 56 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ασκήθηκε στις 26 Ιανουαρίου 2016,
d.d. Synergy Hellas Ανώνυμη Εμπορική Εταιρεία Παροχής Υπηρεσιών Πληροφορικής, με έδρα την Αθήνα (Ελλάδα), εκπροσωπούμενη από τον Κ. Δάμη, δικηγόρο,
αναιρεσείουσα,
όπου ο έτερος διάδικος είναι η
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τον R. Lyal,
εναγομένη πρωτοδίκως,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (ένατο τμήμα),
συγκείμενο από τους E. Juhász, πρόεδρο τμήματος, C. Vajda (εισηγητή) και Κ. Λυκούργο, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: N. Wahl
γραμματέας: A. Calot Escobar
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να αποφανθεί με αιτιολογημένη διάταξη σύμφωνα με το άρθρο 181 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου,
εκδίδει την ακόλουθη
Διάταξη
1        Με την αίτηση αναιρέσεως η d.d. Synergy Hellas Ανώνυμη Εμπορική Εταιρεία Παροχής Υπηρεσιών Πληροφορικής (στο εξής: Synergy Hellas) ζητεί την αναίρεση της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 18ης Νοεμβρίου 2015, Synergy Hellas κατά Επιτροπής (T‑106/13, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, EU:T:2015:860), με την οποία απορρίφθηκαν τα αιτήματα προς αποζημίωση λόγω συμβατικής και εξωσυμβατικής ευθύνης τα οποία είχε προβάλει στο πλαίσιο της εκτελέσεως, ιδίως, της συμβάσεως «Multi-level patient-specific artery and artherogenesis model for outcome prediction, decision support treatment, and virtual hand-on training (ARTreat)» (στο εξής: σύμβαση ARTreat) την οποία είχε συνάψει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τη Synergy Hellas βάσει του εβδόμου προγράμματος-πλαισίου, που υιοθετήθηκε με την απόφαση 1982/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2007-2013) (ΕΕ 2006, L 412, σ. 1, στο εξής: έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο).
Το νομικό πλαίσιο
Το συμβατικό πλαίσιο
2        Το άρθρο 9, πρώτο εδάφιο, της συμβάσεως ARTreat ορίζει ότι αυτή διέπεται από τους συμβατικούς όρους, τις πράξεις της Ένωσης που αφορούν το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο, τον δημοσιονομικό κανονισμό που ισχύει για τον προϋπολογισμό της Ένωσης και τους κανόνες εφαρμογής του, τους άλλους κανόνες του δικαίου της Ένωσης και, επικουρικώς, το βελγικό δίκαιο.
3        Στο άρθρο 9, τρίτο εδάφιο, της συμβάσεως ARTreat περιλαμβάνεται ρήτρα διαιτησίας παρέχουσα στο Γενικό Δικαστήριο, σε πρώτο βαθμό, και στο Δικαστήριο, στο πλαίσιο αιτήσεως αναιρέσεως, την αποκλειστική αρμοδιότητα επιλύσεως κάθε διαφοράς μεταξύ των μερών όσον αφορά την ερμηνεία, την εφαρμογή και το κύρος της εν λόγω συμβάσεως.
4        Κατά το άρθρο II.22, παράγραφος 5, του παραρτήματος II της συμβάσεως ARTreat, η τελική έκθεση οικονομικού ελέγχου αποστέλλεται στον ενδιαφερόμενο δικαιούχο εντός δύο μηνών από της λήξεως της προθεσμίας την οποία έχει ο τελευταίος για να διατυπώσει τις παρατηρήσεις του επί του σχεδίου εκθέσεως.
5        Το άρθρο II.38, παράγραφος 1, του παραρτήματος II της συμβάσεως ARTreat προβλέπει ότι:
«[…] η Επιτροπή μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση επιδοτήσεως ή να παύσει τη συμμετοχή του δικαιούχου στις ακόλουθες περιπτώσεις:
[...]
γ)      όταν ο δικαιούχος εκ προθέσεως ή εξ αμελείας διέπραξε παρατυπία κατά την εκτέλεση κάθε συμβάσεως επιδοτήσεως συναφθείσας με την Επιτροπή.»
Το βελγικό δίκαιο
6        Δυνάμει του άρθρου 1134 του αστικού κώδικα, οι νομίμως συναπτόμενες συμβάσεις πρέπει να εκτελούνται καλοπίστως.
Ιστορικό της διαφοράς
7        Το Γενικό Δικαστήριο συνόψισε το ιστορικό της διαφοράς στις σκέψεις 1 έως 30 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Οι σκέψεις που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για την παρούσα αίτηση αναιρέσεως είναι οι ακόλουθες:
«1.      Κατόπιν της αποφάσεως 1513/2002/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 2002, για το έκτο πρόγραμμα πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, με σκοπό τη συμβολή στη δημιουργία του ευρωπαϊκού χώρου έρευνας και στην καινοτομία (2002-2006) (ΕΕ 2002, L 232, σ. 1), η Επιτροπή συνήψε σύμβαση επιδοτήσεως με τη [Synergy Hellas], μέλος κοινοπραξίας, με τίτλο “Communication environment for Judicial European Network in Western Balkans (J‑WeB)” (στο εξής: σύμβαση J‑WeB).
2      Εξάλλου, στο πλαίσιο της αποφάσεως [1982/2006], η Επιτροπή συνήψε δύο άλλες συμβάσεις επιδοτήσεως με τη [Synergy Hellas], μέλος κοινοπραξίας, με τίτλο [“σύμβαση ARTreat”] και “Controlling Chronic Diseases related to Metabolic Disorders (Metabo)” (στο εξής: σύμβαση Metabo).
3      Στο πλαίσιο της εκτελέσεως της συμβάσεως J‑WeB, η Επιτροπή ανέθεσε στην εταιρία Κυπρής & Συνεργάτες τον οικονομικό έλεγχο των εξόδων που είχε δηλώσει η [Synergy Hellas]. Ο εν λόγω οικονομικός έλεγχος διενεργήθηκε στο διάστημα μεταξύ 17 και 20 Οκτωβρίου 2011. Κατά την ίδια περίοδο, η ως άνω εταιρία διενήργησε επίσης εξ ονόματος της Επιτροπής οικονομικό έλεγχο όσον αφορά τα έξοδα που είχε δηλώσει η [Synergy Hellas] για το έργο [που αποτελεί αντικείμενο της συμβάσεως ARTreat (στο εξής: ARTreat)].
4      Στις 4 Απριλίου 2012 διαβιβάστηκε στη [Synergy Hellas] σχέδιο εκθέσεως οικονομικού ελέγχου της εταιρίας Κυπρής & Συνεργάτες σχετικά με το έργο [που αποτελεί αντικείμενο της συμβάσεως J‑WeB (στο εξής: έργο J‑WeB)]. Με το σχέδιο αυτό οικονομικού ελέγχου η ως άνω εταιρία ορκωτών ελεγκτών διαπίστωσε παρατυπίες και δηλώσεις ανακριβών εξόδων. Από τα 518 984,04 ευρώ των εξόδων που είχε δηλώσει η [Synergy Hellas], μόνον 9 701,51 ευρώ κρίθηκαν επιλέξιμα από τους ελεγκτές.
[...]
6      Στις 31 Μαΐου 2012 η εταιρία Κυπρής & Συνεργάτες συνέταξε την τελική έκθεση οικονομικού ελέγχου σχετικά με το έργο J‑WeB [που] επιβεβαίωσε τα πορίσματα του σχεδίου οικονομικού ελέγχου [...].
7      Με έγγραφο της 14ης Ιουνίου 2012 η Επιτροπή πληροφόρησε τη [Synergy Hellas] ότι επιβεβαιώνει τα πορίσματα του τελικού οικονομικού ελέγχου όσον αφορά το έργο [και ότι είχε την] πρόθεση [...] να παύσει τη συμμετοχή της τελευταίας στις υφιστάμενες συμβάσεις επιδοτήσεως που είχαν συναφθεί στο πλαίσιο του εβδόμου προγράμματος-πλαισίου, λαμβανομένων υπόψη των διαπιστωνόμενων στην εν λόγω τελική έκθεση οικονομικού ελέγχου παρατυπιών.
[...]
10      Στις 29 Ιουνίου 2012 η Επιτροπή γνωστοποίησε στη [Synergy Hellas], αφενός, την πρόθεσή της να αναζητήσει τα οφειλόμενα κατόπιν του εν λόγω ελέγχου ποσά για το έργο J‑WeB και, αφετέρου, την απόφασή της να πάψει τη συμμετοχή της τελευταίας [στο έργο] ARTreat και στο [έργο που αποτελεί αντικείμενο της συμβάσεως Metabo (στο εξής: έργο Metabo)] κατ’ εφαρμογήν του άρθρου ΙΙ.38, παράγραφος 1, στοιχείο c, του παραρτήματος II των σχετικών με τα έργα αυτά συμβάσεων. [...]
11      Στις 17 Ιουλίου 2012 η [Synergy Hellas] υπέβαλε στην Επιτροπή αίτημα αναθεωρήσεως της αποφάσεως περί παύσεως της συμμετοχής της στα έργα ARTreat και Metabo από την εσωτερική επιτροπή εξέτασης αξιολογήσεων (στο εξής: επιτροπή προσφυγών) την οποία αφορά το σημείο 5.3 του παραρτήματος της αποφάσεως 2011/161/ΕΕ, Ευρατόμ της Επιτροπής, της 28ης Φεβρουαρίου 2011, η οποία τροποποιεί την απόφαση E(2008) 4617 σχετικά με τους κανόνες για τις διαδικασίες υποβολής, αξιολόγησης, επιλογής και κατακύρωσης προτάσεων για έμμεσες δράσεις στο πλαίσιο του εβδόμου προγράμματος‑πλαισίου […], [καθώς και] στο πλαίσιο του εβδόμου προγράμματος-πλαισίου δραστηριοτήτων πυρηνικής έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ) (2007-2011) (ΕΕ 2011, L 75, σ. 1). [Το αίτημα αυτό] συμπληρώθηκε από τη [Synergy Hellas] στις 20 Ιουλίου 2012.
12      Στις 26 Ιουλίου 2012 η [Synergy Hellas] υπέβαλε αίτημα αναθεωρήσεως της τελικής εκθέσεως οικονομικού ελέγχου σχετικά με το έργο J‑WeB. Επιπροσθέτως, ζήτησε τη διακοπή των διαδικασιών εισπράξεως για το έργο J‑WeB.
13      Με έγγραφο της 30ής Ιουλίου 2012 η Επιτροπή απέρριψε το αίτημα αναθεωρήσεως της τελικής εκθέσεως οικονομικού ελέγχου σχετικά με το έργο J‑WeB με την αιτιολογία ότι η διαδικασία αναθεωρήσεως δεν αφορούσε τη διαδικασία ανακτήσεως των σχετικών ποσών.
[...]
15      Με έγγραφο της 31ης Ιουλίου 2012 η Επιτροπή ενημέρωσε τη [Synergy Hellas] για τη σύσταση επιτροπής προσφυγών επιφορτισμένης να εξετάσει το προσηκόντως υποβληθέν αίτημα που στρεφόταν κατά του αποκλεισμού της από τα έργα ARTreat και Metabo.
[...]
18      Στις 14 Αυγούστου 2012 η [Synergy Hellas] άσκησε αγωγή κατά της Επιτροπής ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου (υπόθεση T‑365/12) με αντικείμενο, αφενός, την καταβολή εντόκως των ποσών που οφείλονται σε εκτέλεση της συμβάσεως J‑WeB και, αφετέρου, την αποκατάσταση της ζημίας που ισχυρίζεται ότι υπέστη λόγω της εκ μέρους της Επιτροπής παραβιάσεως του επαγγελματικού απορρήτου και λόγω της μη ανακοινώσεως ορισμένων πληροφοριών, καθώς και την καταβολή αντισταθμιστικών τόκων και τόκων υπερημερίας. Η [Synergy Hellas] υπέβαλε παράλληλα με την αγωγή αυτή αίτημα αναστολής εκτελέσεως (υπόθεση T‑365/12 R).
19      Στις 22 Αυγούστου 2012 πραγματοποιήθηκε συνάντηση μεταξύ της [Synergy Hellas], εκπροσώπων της Επιτροπής και εκπροσώπων της [Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF)]. Από τα πρακτικά της συναντήσεως αυτής προκύπτει ότι συμφωνήθηκαν τα ακόλουθα:
–        η μονάδα R4 της Γενικής Διευθύνσεως “Επικοινωνιακά δίκτυα, Περιεχόμενο και Τεχνολογίες” της Επιτροπής (στο εξής: μονάδα R4) δεν θα αναθεωρήσει τα πορίσματα της εκθέσεως οικονομικού ελέγχου του έργου J‑WeB·
–        η μονάδα R4 θα αποστείλει στη [Synergy Hellas] το σχέδιο οικονομικού ελέγχου όσον αφορά το έργο ARTreat και αναθεωρημένη έκθεση οικονομικού ελέγχου όσον αφορά το έργο Metabo, που απορρίπτει όλα τα έξοδα προσωπικού λόγω ελλείψεως αξιοπιστίας του συστήματος καταχωρίσεως του χρόνου εργασίας και λόγω ελλείψεως επαρκών εναλλακτικών αποδεικτικών στοιχείων·
–        η μονάδα R4 θα συγκαλέσει την επιτροπή προσφυγών II προκειμένου να δεχθεί τη διατήρηση της [Synergy Hellas] ως συνεργάτη στα έργα ARTreat και Metabo χωρίς καμία υποχρέωση (“R4 will convene the redress II committee to accept the continuation of [Synergy Hellas] as a partner in the ARTreat and Metabo projects without any obligation”)·
–        η [Synergy Hellas] έχει στη διάθεσή της χρόνο 30 ημερών για να υποβάλει εναλλακτικά αποδεικτικά στοιχεία όσον αφορά τις επιλέξιμες δαπάνες προσωπικού· επιλέξιμες είναι μόνον οι δαπάνες για τα μέλη του προσωπικού με ουσιαστική και υποστατή εργασία·
–        η μονάδα R4 θα αναθεωρήσει τις εκθέσεις οικονομικού ελέγχου των έργων ARTreat και Metabo·
–        η μονάδα H5 θα καθορίσει το οφειλόμενο ποσό·
–        το χρονοδιάγραμμα της επιστροφής των οφειλομένων ποσών θα εξεταστεί μαζί με τον υπεύθυνο των λογιστικών υπηρεσιών.
20      Η μονάδα R4 απέστειλε υπόμνημα στην πρόεδρο της επιτροπής προσφυγών. Ο εκπρόσωπος της μονάδας R4 πρότεινε στην επιτροπή αυτή, αφενός, να δεχθεί το αίτημα της [Synergy Hellas] και, αφετέρου, να συστήσει στον αρμόδιο διατάκτη τη διατήρηση της [Synergy Hellas] στις κοινοπραξίες που ήταν επιφορτισμένες με τα έργα ARTreat και Metabo.
21      Στις 3 Σεπτεμβρίου 2012 η Επιτροπή κοινοποίησε στη [Synergy Hellas] το σχέδιό της εκθέσεως οικονομικού ελέγχου όσον αφορά το έργο ARTreat της 24ης Αυγούστου 2012. Με την εν λόγω έκθεση, η Επιτροπή απέρριψε το σύνολο των δαπανών προσωπικού και τις έμμεσες συναφείς δαπάνες που είχε δηλώσει η [Synergy Hellas], με το αιτιολογικό ότι δεν ήταν σύμφωνες προς τους όρους της συμβάσεως ARTreat.
22      Στις 11 Σεπτεμβρίου 2012 η [Synergy Hellas] παραιτήθηκε από τις αγωγές της ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου στις υποθέσεις T‑365/12 και T‑365/12 R. [...]
23      Στις 24 Σεπτεμβρίου 2012 ο συντονιστής του έργου ARTreat απέστειλε ηλεκτρονικό μήνυμα στη [Synergy Hellas], στο οποίο ανέφερε μεταξύ άλλων ότι, κατόπιν συναντήσεως με την υπεύθυνη για το εν λόγω έργο στην Επιτροπή, θεωρούσε ότι η τελευταία ήταν “θετική για την αποδοχή της προσφυγής” της [Synergy Hellas].
[...]
25      Στις 10 Οκτωβρίου 2012 συνεδρίασε η επιτροπή προσφυγών. Από τα πρακτικά της συνεδριάσεως αυτής προκύπτει ότι η επιτροπή προσφυγών υπενθύμισε καταρχάς ότι δεν ήταν αρμόδια για να θέσει υπό αμφισβήτηση τα αποτελέσματα των οικονομικών ελέγχων ή την ερμηνεία τους από τους ελεγκτές, αλλά ότι θα εξέταζε αν η διαδικασία καταγγελίας περιελάμβανε πραγματικά ή διαδικαστικά σφάλματα. Επίσης, η επιτροπή προσφυγών έκρινε ότι δεν ήταν αρμόδια να αποφανθεί επί του αιτήματος της [Synergy Hellas] περί εκ νέου συμμετοχής της στα έργα ARTreat και Metabo. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο αποκλεισμός της [Synergy Hellas] από τα έργα ARTreat και Metabo ήταν σύμφωνος προς τις συμβατικές διατάξεις και σύστησε στον αρμόδιο διατάκτη να εμμείνει στην απόφαση περί καταγγελίας των συμβάσεων ARTreat και Metabo που είχαν συναφθεί με τη [Synergy Hellas].
[...]
28      Στις 11 Δεκεμβρίου 2012 η Επιτροπή ενημέρωσε τη [Synergy Hellas] για το γεγονός ότι η επιτροπή προσφυγών είχε επιβεβαιώσει τον αποκλεισμό της από το έργο ARTreat.
[...]
30      Με έγγραφο της 21ης Δεκεμβρίου 2012 η Επιτροπή επιβεβαίωσε τον αποκλεισμό της [Synergy Hellas] από το έργο ARTreat. [...]»
Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
8        Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 20 Φεβρουαρίου 2013 η Synergy Hellas άσκησε αγωγή στηριζόμενη στο άρθρο 272 και στο άρθρο 340, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
9        Με την αγωγή ζητείτο, κατ’ ουσίαν, πρώτον, να διαπιστώσει το Γενικό Δικαστήριο ότι ο αποκλεισμός της Synergy Hellas από το έργο ARTreat συνιστά παράβαση των συμβατικών υποχρεώσεων της Επιτροπής λόγω παραβιάσεως των αρχών της αναλογικότητας και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και, δεύτερον, να υποχρεώσει το θεσμικό αυτό όργανο να καταβάλει ορισμένα ποσά, εντόκως, για τις πληρωμές που οφείλονται στο πλαίσιο του ως άνω έργου, αφενός, και προς ικανοποίηση της ηθικής βλάβης που υπέστη η Synergy Hellas επειδή εθίγη η επαγγελματική της φήμη, αφετέρου.
10      Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την ως άνω αγωγή και καταδίκασε τη Synergy Hellas στα δικαστικά έξοδα.
Αιτήματα των διαδίκων ενώπιον του Δικαστηρίου
11      Με την αίτηση αναιρέσεως η Synergy Hellas ζητεί από το Δικαστήριο:
–        να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση·
–        να δεχθεί την αγωγή της, και
–        να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
12      Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:
–        να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και
–        να καταδικάσει τη Synergy Hellas στα δικαστικά έξοδα.
Επί της αιτήσεως αναιρέσεως
13      Κατά το άρθρο 181 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, όταν η αίτηση αναιρέσεως είναι, εν όλω ή εν μέρει, προδήλως απαράδεκτη ή προδήλως αβάσιμη, το Δικαστήριο μπορεί, οποτεδήποτε, κατόπιν προτάσεως του εισηγητή δικαστή και αφού ακούσει τον γενικό εισαγγελέα, να αποφασίσει την ολική ή μερική απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως με αιτιολογημένη διάταξη.
14      Το άρθρο αυτό πρέπει να εφαρμοστεί εν προκειμένω.
15      Προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως, η Synergy Hellas προβάλλει τρεις λόγους.
Επί του πρώτου λόγου, που στηρίζεται σε εσφαλμένη εκτίμηση της αρχής της καλής πίστεως κατά την εκτέλεση της συμβάσεως ARTreat
Επιχειρήματα των διαδίκων
16      Με τον πρώτο λόγο η Synergy Hellas προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι υπέπεσε σε πλάνη κατά την ερμηνεία του άρθρου 1134 του βελγικού αστικού κώδικα, σχετικού με την εφαρμογή της αρχής της καλής πίστεως στην εκτέλεση μιας συμβάσεως. Το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη την ερμηνεία της αρχής αυτής από το Cour de cassation (ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο, Βέλγιο) κατά την οποία η εν λόγω αρχή απαγορεύει στους συμβαλλομένους την κατάχρηση δικαιώματος που αναγνωρίζεται από τη σύμβαση· μια τέτοια κατάχρηση συνίσταται στην άσκηση δικαιώματος με τρόπο που υπερβαίνει προδήλως τα όρια της συνήθους ασκήσεως του δικαιώματος αυτού από συνετό και επιμελή δικαιούχο.
17      Η Synergy Hellas υποστηρίζει ότι η μη τήρηση της συμφωνίας που συνήφθη κατά τη συνάντηση της 22ας Αυγούστου 2012, σχετικής με τη συνέχιση της συμμετοχής της στο έργο ARTreat, αιτιολογείται ανεπαρκώς στη σκέψη 81 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, όπου το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι δεν μπορούσε να συναχθεί από το κρίσιμο χωρίο των πρακτικών της ως άνω συναντήσεως ότι η Επιτροπή είχε δημιουργήσει στη Synergy Hellas δικαιολογημένη εμπιστοσύνη ότι δεν θα κατήγγελλε τη σύμβαση ARTreat. Ενεργώντας με τον τρόπο αυτόν, το Γενικό Δικαστήριο δεν απάντησε στα επιχειρήματα της ως άνω εταιρίας σχετικά με το αν η συμπεριφορά του υπευθύνου για το εν λόγω έργο στην Επιτροπή υπερέβη τα όρια της συνήθους ασκήσεως συμβατικού δικαιώματος από συνετό και επιμελή δικαιούχο. Συναφώς, η Επιτροπή παρακίνησε τη Synergy Hellas να παραιτηθεί από την αγωγή της στην υπόθεση T‑365/12 και παρέβη τους όρους της συμβάσεως ARTreat, παραβιάζοντας κάθε έννοια καλής πίστεως καθόσον παρουσίασε την αποδοχή της εκθέσεως οικονομικού ελέγχου για το έργο J‑WeB ως λόγο καταγγελίας της συμβάσεως αυτής.
18      Η Επιτροπή φρονεί ότι ο ως άνω λόγος είναι απαράδεκτος και, εν πάση περιπτώσει, αβάσιμος.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
19      Πρέπει να σημειωθεί ότι, αντιθέτως προς όσα διατείνεται η Synergy Hellas, το Γενικό Δικαστήριο, στη σκέψη 73 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, έλαβε υπόψη το άρθρο 1134 του βελγικού αστικού κώδικα, που έχει εφαρμογή επικουρικώς στη σύμβαση ARTreat δυνάμει του άρθρου 9, πρώτο εδάφιο, αυτής, καθώς και την εκ μέρους του Cour de cassation (ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου) ερμηνεία του εν λόγω άρθρου 1134. Στην ίδια σκέψη, την οποία εξάλλου δεν αμφισβητεί η Synergy Hellas, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι δεν μπορούσε να αποκλειστεί ότι συνιστά κατάχρηση δικαιώματος, βάσει της ερμηνείας αυτής, το γεγονός ότι ο δικαιούχος ασκεί το δικαίωμά του αφού δημιούργησε, στον αντισυμβαλλόμενό του, δικαιολογημένη εμπιστοσύνη ότι δεν θα ενεργήσει με τρόπο αντικειμενικώς ασυμβίβαστο προς τη συνήθη άσκηση του σχετικού δικαιώματος.
20      Εντούτοις, το Γενικό Δικαστήριο, στη σκέψη 74 της αποφάσεως αυτής, έκρινε ότι, εν προκειμένω, η Επιτροπή ουδόλως είχε δημιουργήσει δικαιολογημένη εμπιστοσύνη στη Synergy Hellas ότι δεν θα προέβαινε σε καταγγελία της συμβάσεως ARTreat κατ’ εφαρμογήν του άρθρου II.38, παράγραφος 1, στοιχείο c, του παραρτήματος II της εν λόγω συμβάσεως κατόπιν των αποτελεσμάτων του οικονομικού ελέγχου της συμβάσεως J‑WeB, ο οποίος αποκάλυψε μεγάλο αριθμό μη αποδεκτών εξόδων.
21      Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε τα στοιχεία που προσκόμισε η Synergy Hellas και έκρινε κατά βάση ότι κανένα από αυτά δεν ήταν ικανό να δημιουργήσει στη Synergy Hellas μια τέτοια δικαιολογημένη εμπιστοσύνη. Ειδικότερα, συνεκτίμησε επ’ αυτού, στις σκέψεις 81 έως 83 της εν λόγω αποφάσεως, τόσο τα πρακτικά της συναντήσεως της 22ας Αυγούστου 2012 όσο και το υπόμνημα που απέστειλε στη συνέχεια η μονάδα R4 στην πρόεδρο της επιτροπής προσφυγών. Λαμβάνοντας υπόψη τις ως άνω εκτιμήσεις, το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε, στη σκέψη 98 της ίδιας αποφάσεως, ότι από τα πρακτικά αυτά δεν μπορούσε να διαπιστωθεί ότι υπήρξε συμφωνία μεταξύ των μερών δυνάμει της οποίας η Επιτροπή δεν θα προέβαινε σε καταγγελία της συμβάσεως ARTreat κατόπιν της εκθέσεως του οικονομικού ελέγχου σχετικά με το έργο J‑WeB.
22      Εξ αυτού συνάγεται ότι, με τον πρώτο λόγο της, η Synergy Hellas αμφισβητεί, στην πραγματικότητα, τις πραγματικές εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου. Πράγματι, η επιχειρηματολογία της σχετικά με παραβίαση της αρχής της καλής πίστεως που συνίσταται σε κατάχρηση από την Επιτροπή συμβατικού δικαιώματος στηρίζεται στην παραδοχή ότι το θεσμικό αυτό όργανο συμφώνησε κατά τη συνάντηση της 22ας Αυγούστου 2012 να μην καταγγείλει τη σύμβαση ARTreat, σε αντίθεση με τις εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου όσον αφορά τα πρακτικά της εν λόγω συναντήσεως.
23      Επιβάλλεται όμως η υπόμνηση ότι, κατά το άρθρο 256, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ και το άρθρο 58, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η αίτηση αναιρέσεως περιορίζεται στα νομικά ζητήματα. Το Γενικό Δικαστήριο είναι το μόνο αρμόδιο να εξακριβώνει και να εκτιμά τα κρίσιμα πραγματικά περιστατικά και να εξετάζει τα αποδεικτικά στοιχεία. Επομένως, η εκτίμηση των εν λόγω πραγματικών περιστατικών και αποδεικτικών στοιχείων δεν συνιστά, υπό την επιφύλαξη του ενδεχομένου παραμορφώσεώς τους, νομικό ζήτημα υποκείμενο, ως τέτοιο, στον έλεγχο του Δικαστηρίου στο πλαίσιο της αναιρετικής διαδικασίας.
24      Δεδομένου ότι η Synergy Hellas δεν προέβαλε τέτοιου είδους παραμόρφωση στο πλαίσιο του πρώτου λόγου, ο λόγος αυτός πρέπει επομένως να απορριφθεί ως προδήλως απαράδεκτος.
Επί του δευτέρου λόγου, που στηρίζεται σε εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή συμβατικής ρήτρας, καθώς και σε προδήλως εσφαλμένη εκτίμηση των αποδεικτικών στοιχείων
Επιχειρήματα των διαδίκων
25      Η Synergy Hellas σημειώνει ότι, κατά το άρθρο II.22, παράγραφος 5, του παραρτήματος II της συμβάσεως ARTreat, η τελική έκθεση οικονομικού ελέγχου σχετικά με την ως άνω σύμβαση πρέπει να αποστέλλεται στον δικαιούχο εντός δύο μηνών από της λήξεως της προθεσμίας την οποία αυτός διαθέτει για να διατυπώσει τις παρατηρήσεις του επί του σχεδίου εκθέσεως, αλλά εν προκειμένω η Επιτροπή δεν τήρησε την εν λόγω δίμηνη προθεσμία.
26      Η Synergy Hellas υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, αγνοώντας το αίτημα που διατύπωσε με την αγωγή της, δεν έλαβε υπόψη την ως άνω συμβατική ρήτρα. Λαμβανομένης υπόψη της παραβάσεως της ρήτρας αυτής από την Επιτροπή, το Γενικό Δικαστήριο, απορρίπτοντας το σχετικό αίτημα, προέβη σε εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή της εν λόγω συμβατικής ρήτρας, καθώς και σε προδήλως εσφαλμένη εκτίμηση των αποδεικτικών στοιχείων.
27      Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι ο ως άνω λόγος είναι απαράδεκτος και, εν πάση περιπτώσει, αβάσιμος.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
28      Ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, η αιτίαση της Synergy Hellas σχετικά με τη μη τήρηση της προθεσμίας των δύο μηνών την οποία προβλέπει το άρθρο II.22, παράγραφος 5, του παραρτήματος II της συμβάσεως ARTreat προβλήθηκε στο πλαίσιο της επιχειρηματολογίας της προς απόδειξη του ότι η καταγγελία της προαναφερθείσας συμβάσεως ήταν αντίθετη προς την αρχή της αναλογικότητας.
29      Στη σκέψη 110 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως το Γενικό Δικαστήριο έκρινε τα εξής:
«Εντούτοις, η καθυστέρηση στη σύνταξη της εκθέσεως οικονομικού ελέγχου σχετικά με το έργο ARTreat δεν μπορεί να επηρεάσει το σύμφωνο προς την αρχή της αναλογικότητας της καταγγελίας της εν λόγω συμβάσεως, λαμβανομένων υπόψη των παρατυπιών που διαπιστώνονται στην τελική έκθεση οικονομικού ελέγχου σχετικά με το έργο J‑WeB. Πράγματι το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν τήρησε την προθεσμία αποστολής της τελικής εκθέσεως οικονομικού ελέγχου για το έργο ARTreat λόγω του σημαντικού αριθμού συμπληρωματικών εξηγήσεων και λόγω της υποβολής περαιτέρω στοιχείων εκ μέρους της [Synergy Hellas] δεν επηρεάζει την εφαρμογή του άρθρου ΙΙ.38, παράγραφος 1, στοιχείο c, του παραρτήματος II της συμβάσεως ARTreat λαμβανομένων υπόψη των αποτελεσμάτων της τελικής εκθέσεως οικονομικού ελέγχου του έργου J‑WeB.»
30      Από τη σκέψη αυτή της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, την οποία παραθέτει η ίδια η Synergy Hellas στην αίτηση αναιρέσεως, προκύπτει ότι το επιχείρημα κατά το οποίο το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη το άρθρο II.22, παράγραφος 5, του παραρτήματος II της συμβάσεως ARTreat είναι προδήλως αβάσιμο.
31      Πράγματι, επισημαίνοντας την καθυστέρηση στην κατάρτιση της εκθέσεως οικονομικού ελέγχου για το έργο ARTreat έναντι των όσων προέβλεπε η ως άνω συμβατική ρήτρα, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, για τους λόγους που εκτίθενται στην εν λόγω σκέψη, ότι η καθυστέρηση αυτή δεν μπορούσε να επηρεάσει το σύμφωνο προς την αρχή της αναλογικότητας της καταγγελίας της εν λόγω συμβάσεως.
32      Όσον αφορά την επιχειρηματολογία κατά την οποία το Γενικό Δικαστήριο προέβη σε εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή της ως άνω συμβατικής ρήτρας, καθώς και σε προδήλως εσφαλμένη εκτίμηση των αποδεικτικών στοιχείων, πρέπει να σημειωθεί ότι η Synergy Hellas, αναφερόμενη σε δύο αποφάσεις με τις οποίες το Δικαστήριο είχε ακυρώσει αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου και είχε αναπέμψει ενώπιόν του τις σχετικές υποθέσεις, χωρίς ωστόσο να εξηγεί με ποιον τρόπο οι εν λόγω αποφάσεις του Δικαστηρίου συνεπάγονται ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, περιορίζεται στο να προβάλει ότι το Γενικό Δικαστήριο έπρεπε να διαπιστώσει ότι η Επιτροπή είχε παραβεί το άρθρο II.2, παράγραφος 5, του παραρτήματος II της συμβάσεως ARTreat, καθόσον η αποστολή της εν λόγω εκθέσεως οικονομικού ελέγχου πραγματοποιήθηκε με καθυστέρηση 31 μηνών. Εντούτοις, το επιχείρημα αυτό δεν είναι ικανό να κλονίσει το βάσιμο της συλλογιστικής του Γενικού Δικαστηρίου που περιλαμβάνεται στη σκέψη 110 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 31 της παρούσας διατάξεως.
33      Εξ αυτού προκύπτει ότι ο δεύτερος λόγος είναι απορριπτέος ως προδήλως αβάσιμος.
Επί του τρίτου λόγου, που στηρίζεται σε προδήλως εσφαλμένη εκτίμηση των αποδεικτικών στοιχείων καθώς και σε ανεπαρκή αιτιολογία
Επιχειρήματα των διαδίκων
34      Με τον τρίτο λόγο η Synergy Hellas προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι δεν αποφάνθηκε με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση επί ορισμένων αποδεικτικών στοιχείων που είχε προσκομίσει η ίδια, ήτοι τα πρακτικά της συναντήσεως της 22ας Αυγούστου 2012, το υπόμνημα που απέστειλε στη συνέχεια η μονάδα R4 στην πρόεδρο της επιτροπής προσφυγών, καθώς και την παραίτηση της Synergy Hellas από την αγωγή της στην υπόθεση T‑365/12 λόγω της συμφωνίας της 22ας Αυγούστου 2012.
35      Επιπροσθέτως, η Synergy Hellas διατείνεται ότι η αιτιολογία των σκέψεων 80 έως 84 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, όπου το Γενικό Δικαστήριο αξιολόγησε τα ως άνω πρακτικά και το υπόμνημα αυτό, δεν είναι σαφής και δίδει λαβή για αμφιβολίες.
36      Κατά τα λοιπά, η Synergy Hellas υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε τα εν λόγω αποδεικτικά στοιχεία, η δε σχετική παραμόρφωση προκύπτει προδήλως από τα έγγραφα της δικογραφίας, καθόσον οι λόγοι για τους οποίους έλαβαν χώρα τα σχετικά πραγματικά περιστατικά ή ο λόγος για τον οποίο η Synergy Hellas παραιτήθηκε από τα δικαιώματά της δεν προκύπτουν από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση.
37      Η Επιτροπή εκτιμά ότι ο λόγος αυτός δεν είναι βάσιμος.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
38      Το επιχείρημα ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν αποφάνθηκε επί των στοιχείων στα οποία αναφέρεται η Synergy Hellas προδήλως στερείται ερείσματος. Πράγματι, αφενός, όπως ήδη διαπιστώθηκε στη σκέψη 21 της παρούσας διατάξεως, το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 81 έως 83 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, εκτίμησε τα πρακτικά της συναντήσεως της 22ας Αυγούστου 2012, καθώς και το υπόμνημα που απέστειλε στη συνέχεια η μονάδα R4 στην πρόεδρο της επιτροπής προσφυγών. Αφετέρου, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 100 της αποφάσεως αυτής, ότι δεν προέκυπτε ούτε από τα πρακτικά αυτά ούτε από το ηλεκτρονικό μήνυμα που απέστειλε ο συντονιστής του έργου ARTreat στις 24 Σεπτεμβρίου 2012 στη Synergy Hellas ότι η Επιτροπή δεσμεύτηκε να μην καταγγείλει τη σύμβαση ARTreat σε περίπτωση που η εταιρία αυτή απέσυρε την αγωγή της στην υπόθεση T‑365/12.
39      Όσον αφορά την επιχειρηματολογία που στηρίζεται σε ανεπαρκή αιτιολογία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, από την αιτιολογία μιας αποφάσεως πρέπει να προκύπτει κατά τρόπο σαφή και μη διφορούμενο η συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου, κατά τρόπον ώστε να παρέχει τη δυνατότητα στους ενδιαφερομένους να γνωρίσουν τις αιτιολογίες της εκδιδόμενης αποφάσεως και στο Δικαστήριο να ασκήσει τον δικαιοδοτικό του έλεγχο (απόφαση της 26ης Μαρτίου 2015, Wünsche Handelsgesellschaft International κατά Επιτροπής, C‑7/14 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2015:205, σκέψη 84 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
40      Συναφώς, η Synergy Hellas αρκείται σε επανάληψη, με την αίτηση αναιρέσεως, των σκέψεων 80 έως 84 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως χωρίς να προσδιορίζει τα σημεία των σκέψεων αυτών τα οποία, κατ’ αυτήν, περιέχουν ανεπαρκή αιτιολογία. Εν πάση περιπτώσει, διαπιστώνεται ότι η αιτιολογία που εκτίθεται στις εν λόγω σκέψεις είναι σαφής και δεν δίδει λαβή για αμφιβολίες, με αποτέλεσμα να προκύπτουν με επαρκή βεβαιότητα οι λόγοι για τους οποίους το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι ούτε από τα πρακτικά της συναντήσεως της 22ας Αυγούστου 2012 ούτε από το υπόμνημα που απέστειλε στη συνέχεια η μονάδα R4 στην πρόεδρο της επιτροπής προσφυγών μπορούσε να συναχθεί ότι η Επιτροπή δημιούργησε στη Synergy Hellas δικαιολογημένη εμπιστοσύνη ότι δεν θα προέβαινε σε καταγγελία της συμβάσεως ARTreat.
41      Όσον αφορά την προβαλλόμενη παραμόρφωση των αποδεικτικών στοιχείων από το Γενικό Δικαστήριο, αρκεί η διαπίστωση ότι, αρκούμενη να δηλώσει ότι οι λόγοι για τους οποίους έλαβαν χώρα τα σχετικά πραγματικά περιστατικά ή ο λόγος για τον οποίο η Synergy Hellas παραιτήθηκε από τα δικαιώματά της δεν προκύπτουν από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, η εταιρία αυτή, αντιθέτως προς όσα επιτάσσει η πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, δεν εκθέτει συγκεκριμένα τα στοιχεία τα οποία φέρεται ότι παραμόρφωσε το Γενικό Δικαστήριο ούτε αποδεικνύει τα σφάλματα αναλύσεως τα οποία το οδήγησαν, στο πλαίσιο της εκτιμήσεώς του, στην εν λόγω παραμόρφωση (βλ., συναφώς, απόφαση της 4ης Ιουλίου 2013, Επιτροπή κατά Aalberts Industries κ.λπ., C‑287/11 P, EU:C:2013:445, σκέψη 50 καθώς και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
42      Επομένως, ο τρίτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως προδήλως αβάσιμος.
43      Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, η αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.
Επί των δικαστικών εξόδων
44      Δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, όταν η αίτηση αναιρέσεως είναι αβάσιμη, το Δικαστήριο αποφαίνεται επί των δικαστικών εξόδων.
45      Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του ίδιου αυτού Κανονισμού, που εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, του ως άνω Κανονισμού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
46      Δεδομένου ότι η Επιτροπή ζήτησε να καταδικαστεί η Synergy Hellas στα δικαστικά έξοδα και η τελευταία ηττήθηκε, πρέπει να καταδικασθεί, εκτός από τα δικαστικά έξοδά της, και στα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (ένατο τμήμα) διατάσσει:
1)      Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.
2)      Καταδικάζει την d.d. Synergy Hellas Ανώνυμη Εμπορική Εταιρεία Παροχής Υπηρεσιών Πληροφορικής στα δικαστικά έξοδα.
Λουξεμβούργο, 26 Ιανουαρίου 2017.
Ο Γραμματέας
Ο Πρόεδρος του ενάτου τμήματος
A. Calot Escobar
E. Juhász
* Γλώσσα διαδικασίας: η ελληνική