Edizzjoni Provviżorja
SENTENZA TAL-QORTI ĠENERALI (It-Tieni Awla komposta minn ħames Imħallfin)
15 ta’ April 2026 (*)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Tassazzjoni – Dazji tas-sisa – Dazji tas-sisa applikabbli għat-tabakk immanifatturat – Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2011/64/UE – Interpretazzjoni tal-kunċett ta’ ‘tabakk għat-tipjip’ – Teħid inkunsiderazzjoni tad-dispożizzjonijiet tan-Nomenklatura Magħquda u tan-Noti ta’ Spjega – Validità – Ċertezza legali – Prinċipju ta’ legalità tar-reati u tal-pieni”
Fil-Kawża T‑190/25,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mil-Lietuvos Aukščiausiasis Teismas (il-Qorti Suprema tal-Litwanja), permezz ta’ deċiżjoni tas‑27 ta’ Frar 2025, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fis‑27 ta’ Frar 2025, fil-proċeduri kriminali kontra
A.K.,
“Tabako lapai” UAB,
fil-preżenza ta’:
Lietuvos Respublikos generalinė prokuratūra,
IL-QORTI ĠENERALI (It-Tieni Awla komposta minn ħames Imħallfin),
komposta minn N. Półtorak, Presidenta, G. Hesse (Relatur), G. Steinfatt, D. Petrlík u I. Dimitrakopoulos, Imħallfin,
Avukata Ġenerali: M. Brkan,
Reġistratur: V. Di Bucci,
wara li rat it-trażmissjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja tat-talba għal deċiżjoni preliminari lill-Qorti Ġenerali fid‑19 ta’ Diċembru 2024, skont it-tielet paragrafu tal-Artikolu 50b tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea,
wara li rat is-suġġett imsemmi fil-punt (b) tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 50b tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea u l-assenza ta’ domanda indipendenti ta’ interpretazzjoni fis-sens tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 50b tal-imsemmi Statut,
wara li rat il-fażi bil-miktub tal-proċedura,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–        għall-Gvern Litwan, minn V. Kazlauskaitė-Švenčionienė, bħala aġent,
–        għall-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, minn R. Liudvinavičiūtė u S. Santoro u O. Segnana, bħala aġenti,
–        għall-Kummissjoni Ewropea, minn M. Björkland kif ukoll A. Demeneix u J. Jokubauskaitė, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstemgħet l-Avukata Ġenerali, li taqta’ l-kawża mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda, minn naħa, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 5(1)(a), tad-Direttiva tal-Kunsill 2011/64/UE tal‑21 ta’ Ġunju 2011 dwar l-istruttura u r-rati tad-dazju tas-sisa fuq it-tabakk manifatturat (ĠU 2011, L 176, p. 24), u tal-intestaturi 2401 u 2403 tan-Nomenklatura Magħquda li tinsab fl-Anness I tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2658/87 tat‑23 ta’ Lulju 1987 dwar in-nomenklatura tat-tariffa u l-istatistika u dwar it-Tariffa Doganali Komuni ta’ Dwana (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 2, p. 382), kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 254/2000 tal‑31 ta’ Jannar 2000 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 9, p. 357), fil-verżjoni tiegħu li tirriżulta mir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2017/1925 tat‑12 ta’ Ottubru 2017 (ĠU 2017, L 282, p. 1) (iktar ’il quddiem in-“NM”), kif ukoll, min-naħa l-oħra, dwar il-validità tal-Artikolu 5(1)(a) tad-Direttiva 2011/64 u tan-NM fid-dawl tal-Artikolu 49(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”) u tal-prinċipju ġenerali ta’ ċertezza legali.
2        Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali mibdija kontra “Tabako lapai” UAB, kumpannija rregolata mid-dritt Litwan, u A.K., id-direttur tagħha, dwar ksur fil-qasam tad-dazji tas-sisa.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Id-Direttiva 2011/64
3        Il-premessi 2, 3, 8 u 9 tad-Direttiva 2011/64 jiddikjaraw:
“(2)      Jeħtieġ li l-leġiżlazzjoni fiskali tal-Unjoni dwar il-prodotti tat-tabakk tiżgura t-tħaddim tajjeb tas-suq intern u, fl-istess ħin, livell għoli ta’ ħarsien tas-saħħa [...]
(3)      Wieħed mill-għanijiet tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea huwa li jimmantjeni unjoni ekonomika, li l-karatteristiċi tagħha huma simili għal dawk ta’ suq domestiku, fejn hemm kompetizzjoni attiva. Fejn jidħol tabakk manifatturat, l-intenzjoni wara dan il-għan hija biex l-applikazzjoni fl-Istati Membri tat-taxxi li jaffettwaw il-konsum ta’ prodotti f’dan is-settur ma toħloqx distorsjoni fil-kondizzjonijiet tal-kompetizzjoni u ma tfixkilx il-moviment liberu fi ħdan l-Unjoni.
[...]
(8)      Sabiex tiġi żgurata tassazzjoni uniformi u ġusta, għandha tiġi prevista definizzjoni ta’ sigaretti, sigarri u sigarri żgħar u tabakk ieħor għat-tipjip sabiex, għall-finijiet tad-dazju tas-sisa, [...] it-tabakk għat-tipjip li f’ħafna aspetti jixbah tabakk imqatta’ fin intiż għall-brim tas-sigaretti jiġi ttrattat bħala tabakk imqatta’ fin [...].
(9)      Sa fejn dazji tas-sisa huma kkonċernati, l-armonizzazzjoni tal-istrutturi għandha, b’mod partikolari, tirriżulta f’kompetizzjoni fid-diversikategoriji ta’ tabakk manifatturat li jiffurmaw parti mill-istess grupp li ma ġġarrabx distorsjoni bl-effetti tal-imposizzjoni tat-taxxa u, konsegwentement, fil-ftuħ tas-swieq nazzjonali tal-Istati Membri.”
4        L-Artikolu 1 tad-Direttiva 2011/64, intitolat “Suġġett”, huwa fformulat kif ġej:
“Din id-Direttiva tistabbilixxi prinċipji ġenerali għall-armonizzazzjoni tal-istruttura u r-rati tad-dazju tas-sisa li l-Istati Membri jimponu fuq it-tabakk manifatturat.”
5        L-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 2011/64 jipprevedi:
“Għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva tabakk manifatturat għandu jfisser:
[...]
(c)      tabakk tat-tipjip:
(i)      tabakk imqatta’ fin intiż għall-brim tas-sigaretti,
(ii)      tabakk ieħor għat-tipjip.”
6        L-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2011/64 jistabbilixxi:
“Għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva tabakk għat-tipjip ifisser:
(a)      tabakk li gie mqatta’ jew maqsum, mdawwar jew ippressat f’forma ta’ kaxxi u jista’ jintuża għat-tipjip mingħajr ipproċessar industrijali ulterjuri;
(b)      l-iskart tat-tabakk [...]”
In-NM
7        It-tieni parti tan-NM, intitolata “Skeda ta’ dazji tad-dwana”, tinkludi Taqsima IV, intitolata “Preparazzjonijiet tal-ikel; xorb, spirti u ħall; tabakk u sostituti manifatturati tat-tabakk”, li fiha hemm il-Kapitolu 24, intitolat “Fdal u skart mill-industrija tal-ikel; għalf tal-annimali ppreparat”. Dan il-kapitolu jinkludi l-intestaturi u s-subintestaturi li ġejjin:
Kodiċi NM
Deskrizzjoni
2401
Tabakk mhux manifatturat; skart tat-tabakk:
[...]
[...]
2403
Tabakk manifatturat u sostituti ta’ tabakk manifatturat oħrajn; tabakk “omoġenizzat” jew “rikostitwit” ; estratti u essenzi
– Tabakk tat-tipjip, kemm jekk fih sostituti ta’ tabakk f’kull proporzjon kif ukoll jekk ma fihx
[...]
[...]
2403 19
– – oħrajn:
2403 19 10
– – – F’pakketti immedjati b’kontenut nett mhux ikbar minn 500 g
2403 19 90
– – – oħrajn
[...]
[...]
In-Noti ta’ Spjega tan-NM
8        In-Noti ta’ Spjega għan-Nomenklatura Magħquda tal-Unjoni Ewropea (ĠU 2015, C 76, p. 1), kif emendati (ĠU 2016, C 121, p. 4) (iktar ’il quddiem in-“Noti ta’ Spjega għan-NM”), dwar il-Kapitolu 24 tan-NM, jipprevedu, fir-rigward tas-subintestaturi 2403 19 10 u 2403 19 90, li “[t]abakk tat-tipjip huwa tabakk li kien maqtugħ jew inkella maqsum, mgħawweġ jew pressat fi blokki li jistgħu jkunu mpejpin mingħajr aktar proċessar industrijali”.
9        L-Anness A tal-Kapitolu 24 tan-Noti ta’ Spjega għan-NM, intitolat “Test tat-‘tipjip’ għat-tabakk u l-prodotti tat-tabakk”, jipprevedi, fil-parti tiegħu dwar il-“kamp ta’ applikazzjoni”:
“It-test ta’ ‘tipjip’ huwa intiż sabiex jistabbilixxi metodu armonizzat li jippermetti li ssir distinzjoni bejn it-tabakk immanifatturat (tabakk lest għat-tipjip mingħajr trattament addizzjonali) u l-intestatura 2403 mit-tabakk mhux manifatturat jew mhux immanifatturat li jaqa’ taħt l-intestatura 2401. Sabiex issir distinzjoni bejn it-tabakk manifatturat tal-intestatura 2403 u t-tabakk mhux manifatturat tal-intestatura 2401, għandu jsir test tat-tipjip [...]”
10      L-Anness A tal-Kapitolu 24 tan-Noti ta’ Spjega għan-NM jipprovdi, fil-parti tiegħu dwar it-“tħejjija tal-kampjun”:
“Il-kampjun għandu jiġi mħallat sew u, jekk ikun meħtieġ, għandu jiġi sottokampjunat billi jiġi ffurmat f’konu li jinqasam f’erba’ biċċiet. Meta l-kampjun ikun niexef (jiġifieri meta l-kontenut ta’ ilma jkun ta’ inqas minn 8 % skont il-massa), għandu jiġi kkundizzjonat (temperatura ta’ 22 ± 1 °C u umdità ta’ 60 ± 3 %) għal mill-inqas 48 siegħa.
Il-kampjun ma għandux jinqata’, jinkiser, jew jiġi mgħaffeġ, mitħun jew maqsum.”
Id-dritt Litwan
Il-Kodiċi Kriminali Litwan
11      L-Artikolu 1992 tal-Lietuvos Respublikos baudžiamasis kodeksas (il-Kodiċi Kriminali Litwan), tas‑26 ta’ Settembru 2000 (Žin., 2000, Nru 89–2741), kif emendat, intitolat “Detenzjoni illegali ta’ prodotti suġġetti għad-dazju tas-sisa”, jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Kull min, bi ksur tal-proċedura stabbilita, jakkwista, iżomm, jittrasporta, jibgħat, juża jew ibigħ prodotti suġġetti għad-dazju tas-sisa b’valur ta’ iktar minn 150 [livelli ta’ għajxien minimi] iżda li ma jeċċedix 400 [livelli ta’ ħajja minimi], għandu jiġi ssanzjonat b’multa jew b’piena ta’ priġunerija ta’ massimu ta’ erba’ snin.”
12      L-Artikolu 202(1) tal-Kodiċi Kriminali Litwan, intitolat “Eżerċizzju illegali ta’ attività ekonomika, kummerċjali, finanzjarja jew professjonali”, jipprovdi:
“Kull min iwettaq fuq bażi professjonali jew fuq skala kbira attività ekonomika, kummerċjali, finanzjarja jew professjonali mingħajr ma jkollu l-liċenzja (awtorizzazzjoni) meħtieġa għal din l-attività jew b’kull mod illegali ieħor għandu jiġi ssanzjonat b’piena ta’ xogħlijiet fl-interess ġenerali, jew b’piena ta’ multa, jew b’piena li tirrestrinġi l-libertà jew b’piena ta’ priġunerija ta’ massimu ta’ erba’ snin.”
Il-Liġi Litwana dwar id-Dazji tas-Sisa
13      L-Artikolu 2(1) tal-Lietuvos Respublikos akcizųįstatymas Nr. IX-569 (il-Liġi Litwana dwar id-Dazji tas-Sisa Nru IX-569), tat‑30 ta’ Ottubru 2001 (Žin., 2001, Nru 98–3482), kif emendata, jiċċita, fost il-prodotti suġġetti għad-dazju tas-sisa, it-tabakk immanifatturat.
14      Skont l-Artikolu 3(9) tal-Liġi Litwana dwar id-Dazji tas-Sisa, il-kunċett ta’ “tabakk manifatturat” ikopri s-sigaretti, is-sigarri, is-cigarillos u t-tabakk għat-tipjip. Barra minn hekk, lil-punt 27 tal-Artikolu 3(1) tal-imsemmija liġi jipprevedi li, “tabakk għat-tipjip” ifisser tabakk li jkun ġie mqatta’, imqatta’ jew maqsum b’xi mod ieħor jew ippressat f’forma ta’ kaxxi (kubi) li jista’ jiġi mpejjep mingħajr ipproċessar industrijali ieħor.
15      Skont l-Artikolu 3(38) tal-Liġi Litwana dwar id-Dazji tas-Sisa:
“F’din il-liġi u fl-annessi tagħha, il-kodiċijiet ta’ prodotti huma indikati skont il-verżjoni tan-NM tas-sena kurrenti, kif tidher fid-direttiva rilevanti tal-Kunsill li tistabbilixxi t-tassazzjoni tal-prodotti kkonċernati.”
Il-Liġi Litwana dwar il-Kontroll tat-Tabakk, il-Prodotti tat-Tabakk u Prodotti Relatati
16      Skont l-Artikolu 2(20) tal-Lietuvos Respublikos tabako, tabako gaminių ir su jais susijusių gaminių kontrolės įstatymas Nr. I-1143 (il-Liġi Litwana dwar il-Kontroll tat-Tabakk, il-Prodotti tat-Tabakk u Prodotti Relatati Nru I-1143), tal‑20 ta’ Diċembru 1995 (Žin., 1996, Nru 11–281), kif emendata, il-kunċett ta’ “tabakk mhux immanifatturat” ikopri l-weraq tat-tabakk u partijiet oħra tat-tabakk, sħaħ jew le b’mod ieħor, bl-eċċezzjoni ta’ dawk li huma kkunsidrati bħala tabakk immanifatturat skont il-Liġi Litwana dwar id-Dazji tas-Sisa.
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
17      It-talba għal deċiżjoni preliminari taqa’ fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali kontra Tabako lapai u A.K., li huma akkużati li mmanifatturaw u ħażnu, mingħajr ma kellhom liċenzja, kwantitajiet kbar ta’ tabakk immanifatturat suġġett għad-dazju tas-sisa.
18      Tabako lapai kienet importatriċi u esportatriċi ta’ materja prima tat-tabakk. Hija pproċediet għal trasformazzjoni parzjali tat-tabakk importat li kien jikkonsisti, essenzjalment, fit-tqattigħ, fid-diviżjoni, fl-irrigazzjoni, fit-tqattigħ parzjali jew komplet tal-weraq tat-tabakk
u fl-imballaġġ tagħhom f’basktijiet tal-plastik ta’ 20 kilogramma. Madankollu, it-tabakk ma kienx maqtugħ. Dan it-tabakk, parzjalment ipproċessat, kien sussegwentement esportat lejn Stati Membri oħra tal-Unjoni Ewropea.
19      Laboratorju doganali ġie inkarigat jivverifika jekk it-tabakk ipproċessat b’dan il-mod kienx tassew tabakk mhux immanifatturat li, f’dan ir-rigward, ma kienx jaqa’ fil-kategorija ta’ prodotti suġġetti għad-dazju tas-sisa. Għal dan l-għan, speċjalista fil-laboratorju wettaq test tat-tipjip, li ppermettielu jikkonkludi li t-tabakk li jinsab fil-maħżen ta’ Tabako lapai kien jikkorrispondi għad-deskrizzjoni tat-tabakk immanifatturat u, b’mod iktar partikolari, għal dik tat-tabakk għat-tipjip. Sabiex jasal għal din il-konklużjoni, dan l-ispeċjalista kellu jaqta’ kampjun tat-tabakk inkwistjoni, ipoġġih f’tubu tas-sigarettii u jpejpu. B’hekk huwa seta’ jistabbilixxi li dan it-tabakk kien adattat għat-tipjip, wara li wettaq xi manipulazzjonijiet preparatorji sempliċi, li kienu jikkonsistu fit-tqattigħ tal-kampjun bl-idejn jew fid-diviżjoni tiegħu.
20      Permezz ta’ sentenza tat‑28 ta’ Marzu 2024, il-Lietuvos apeliacinis teismas (il-Qorti tal-Appell tal-Litwanja) irrikonoxxiet lil Tabako lapai u A.K. ħatja tal-kapijiet ta’ reati previsti fl-Artikolu 2(1) u fl-Artikolu 202(1) tal-Kodiċi Kriminali Litwan u kkundannathom, rispettivament, għal piena ta’ likwidazzjoni u għal multa. Tabako lapai u A.K. appellaw fil-kassazzjoni minn din is-sentenza quddiem il-Lietuvos Aukščiausiasis Teismas (il-Qorti Suprema tal-Litwanja), li hija l-qorti tar-rinviju.
21      Il-qorti tar-rinviju tqis li, sa fejn l-operazzjoni li tikkonsisti, għall-finijiet tat-test tat-tipjip, fit-tqattigħ ta’ kampjun ta’ tabakk bl-idejn ma għandhiex in-natura ta’ “ipproċessar industrijali ulterjuri”, fis-sens tal-Artikolu 5(1)(a) tad-Direttiva 2011/64 u tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, it-tabakk inkwistjoni fil-kawża prinċipali jista’ jaqa’, taħt il-kunċett ta’ “tabakk għat-tipjip”, għall-applikazzjoni tad-dazji tas-sisa. Hija tirrileva, madankollu, li, peress li din l-operazzjoni ppreġudikat l-integrità tal-kampjun, bi ksur tal-kundizzjonijiet tat-testijiet tat-tipjip stabbiliti fin-Noti ta’ Spjega għan-NM, l-istess tabakk jista’ jitqies, għall-applikazzjoni tad-dazji doganali, li ma jistax jiġi mpejjep mingħajr “ipproċessar industrijali ulterjuri” u għandu jiġi kklassifikat taħt l-intestatura 2401 għan-NM, bħala “tabakk mhux manifatturat”.
22      Skont il-qorti tar-rinviju, anki jekk il-leġiżlatur tal-Unjoni għażel li ma jistabbilixxix rabta diretta bejn il-leġiżlazzjoni dwar id-dazji tas-sisa u dik dwar id-dazji doganali f’dak li jirrigwarda d-definizzjoni tal-prodotti, jeżistu dubji raġonevoli dwar il-ġustifikazzjoni ta’ sitwazzjoni li fiha l-istess tabakk jiġi ttrattat b’mod differenti minn dawn iż-żewġ leġiżlazzjonijiet kemm mill-perspettiva tal-possibbiltà li jitpejpu mingħajr “ipproċessar industrijali ulterjuri” kif ukoll mill-perspettiva tal-klassifikazzjoni tiegħu bħala “tabakk għat-tipjip”.
23      Il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk, f’dan il-kuntest, is-sempliċi assenza ta’ riferiment dirett fid-Direttiva 2011/64 għan-Noti ta’ Spjega għan-NM hijiex biżżejjed sabiex tiġġustifika li dawn ma jiġux applikati sabiex jiġi ddefinit it-“tabakk manifatturat”, fis-sens ta’ din id-direttiva. Hija tistaqsi wkoll dwar il-kwistjoni jekk il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni li tipprovdi li t-tabakk intiż għat-tipjip huwa deskritt u ddefinit f’termini identiċi għall-applikazzjoni tad-dazji doganali u tad-dazji tas-sisa, iżda tista’ tiġi ttrattata b’mod differenti skont il-metodu segwit għat-test tat-tipjip previst fin-Noti ta’ Spjega għan-NM, tissodisfax ir-rekwiżiti tal-prinċipju ġenerali ta’ ċertezza legali. Hija tistaqsi, b’mod partikolari, jekk din il-leġiżlazzjoni tippermettix lill-persuni kkonċernati jipprevedu b’mod raġonevoli jekk l-aġir tagħhom b’rabta ma’ prodotti suġġetti għad-dazji tas-sisa jistax jagħti lok għar-responsabbiltà kriminali tagħhom jew għal responsabbiltà ekwivalenti.
24      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Lietuvos Aukščiausiasis Teismas (il-Qorti Suprema tal-Litwanja) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:
“1)      Fid-determinazzjoni ta’ jekk it-tabakk inkwistjoni f’din il-kawża huwiex ‘tabakk għat-tipjip’ fis-sens tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 2011/64/UE tal‑21 ta’ Ġunju 2011 dwar l-istruttura u r-rati tad-dazju tas-sisa fuq it-tabakk manifatturat, u fl-applikazzjoni tad-definizzjoni f’dik id-dispożizzjoni u fil-ġurisprudenza rilevanti tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, il-qorti nazzjonali tista’ tibbaża ruħha wkoll, barra minn hekk, fuq id-dispożizzjonijiet tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2658/87 tat‑23 ta’ Lulju 1987 dwar in-nomenklatura tat-tariffa u l-istatistika u dwar it-Tariffa Doganali Komuni ta’ Dwana fir-rigward tal-klassifikazzjoni ta’ dak it-tabakk u fuq [in-Noti ta’ Spjega għan-Nomenklatura Magħquda (NM) tal-Unjoni Ewropea]?
2)      Jekk ir-risposta għall-ewwel domanda hija fl-affermattiv:
1)      l-Artikolu 5(1)(a) tad-Direttiva 2011/64 għandha tiġi interpretata fis-sens li t-tabakk għandu jitqies bħala “tabakk għat-tipjip” anki jekk dak it-tabakk ġie kklassifikat taħt l-Intestatura tan-NM Nru 2403 (tabakk manifatturat) skont ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2017/1925 tat‑12 ta’ Ottubru 2017 li jemenda l-Anness I tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2658/87 dwar in-nomenklatura tat-tariffa u l-istatistika u dwar it-Tariffa Doganali Komuni ta’ Dwana mingħajr ma jkunu ġew issodisfatti l-kundizzjonijiet għat-test tat-tipjip deskritt fl-Anness għan-Noti ta’ Spjega għan-NM, bħal f’dan il-każ?
2)      kif għandha tiġi interpretata l-Intestatura NM Nru 2401 (tabakk mhux manifatturat) għall-iskopijiet tal-klassifikazzjoni tat-tabakk taħt ir-Regolament 2017/1925, fejn ir-riżultat ta’ test tat-tipjip imwettaq skont in-Noti ta’ Spjega għan-NM ikun negattiv, iżda t-tabakk jitqies li huwa tabakk manifatturat għall-iskopijiet tal-Artikolu 5(1)(a) tad-Direttiva 2011/64?
3)      Jekk ir-risposta għall-ewwel domanda hija fin-negattiv, tali leġiżlazzjoni, fejn it-tabakk għat-tipjip huwa ddefinit, essenzjalment, bl-istess mod iżda huwa kklassifikat b’mod differenti taħt l-Artikolu 5(1)(a) tad-Direttiva 2011/64 u taħt in-NM, hija inkonsistenti mal-prinċipju ġenerali ta’ ċertezza legali u mal-prinċipju ta’ nulla poena sine lege, kif stabbiliti fl-Artikolu 49(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
25      Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk hemmx lok li tibbaża ruħha fuq intestaturi tariffarji tan-NM u fuq noti ta’ spjega għan-NM sabiex tinterpreta l-Artikolu 5(1)(a) tad-Direttiva 2011/64.
26      Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, id-Direttiva 2011/64 għandha l-għan, kif jirriżulta mill-Artikolu 1 tagħha, li tistabbilixxi l-prinċipji ġenerali tal-armonizzazzjoni tal-istrutturi u tar-rati tad-dazju tas-sisa li għalihom l-Istati Membri jissuġġettaw it-tabakk immanifatturat. Għaldaqstant din id-direttiva taqa’ taħt il-leġiżlazzjoni fiskali tal-Unjoni applikabbli għall-prodotti tat-tabakk, leġiżlazzjoni li, skont il-premessa 2 tal-imsemmija direttiva, għandha bħala għan li tiżgura l-funzjonament it-tajjeb tas-suq intern, u fl-istess waqt, livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa (sentenza tas‑6 ta’ April 2017, Eko-Tabak, C‑638/15, EU:C:2017:277, punt 17).
27      Barra minn hekk, mill-premessa 3 tad-Direttiva 2011/64, jirriżulta wkoll li din għalhekk tfittex li tiżgura li l-applikazzjoni, fi ħdan l-Istati Membri, tat-taxxi li jaffettwaw il-konsum tal-prodotti tas-settur tat-tabakk immanifatturat ma toħloqx distorsjoni fil-kundizzjonijiet tal-kompetizzjoni u ma tfixkilx il-moviment liberu ta’ dawn il-prodotti fi ħdan l-Unjoni. B’mod partikolari, huwa essenzjalment indikat fil-premessa 8 ta’ din id-direttiva li l-prodotti li minn numru ta’ aspetti jixbhu l-prodotti li jaqgħu taħt l-imsemmija direttiva għandhom jiġu ttrattati bħalhom, filwaqt li l-premessa 9 ta’ din l-istess direttiva tiddikjara li l-armonizzazzjoni tal-istrutturi tad-dazji tas-sisa għandu jkollha bħala effett li ma jkunx hemm distorsjoni tal-kompetizzjoni tal-kategoriji differenti ta’ tabakk immanifatturat li jappartjeni għall-istess grupp minħabba l-effetti tat-tassazzjoni u li, permezz tagħha jseħħ il-ftuħ tas-swieq nazzjonali tal-Istati Membri (sentenza tas‑6 ta’ April 2017, Eko-Tabak, C‑638/15, EU:C:2017:277, punt 18).
28      Għandu jitfakkar ukoll li, għall-finijiet tal-interpretazzjoni tad-Direttiva 2011/64, il-kunċett ta’ “tabakk għat-tipjip” ma jistax, fid-dawl tal-għanijiet ta’ din id-direttiva, jiġi interpretat b’mod restrittiv (sentenza tas‑6 ta’ April 2017, Eko-Tabak, C‑638/15, EU:C:2017:277, punt 24).
29      Fir-rigward tal-kunċett ta’ “ipproċessar industrijali”, użat fl-imsemmi Artikolu 5(1)(a), dan il-kunċett jirrigwarda komunement l-ipproċessar, abitwalment fuq skala kbira, skont proċess standardizzat, ta’ materja prima f’oġġetti materjali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ April 2017, Eko-Tabak, C‑638/15, EU:C:2017:277, punt 30).
30      Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li ma jikkostitwixxux “ipproċessar industrijali” manipulazzjonijiet faċli intiżi li jrendu prodott tat-tabakk mhux lest suxxettibbli għat-tipjip, bħal dik li tikkonsisti sempliċement fl-inklużjoni ta’ rombli tat-tabakk f’tubu tas-sigaretti (ara s-sentenza tat‑12 ta’ Ġunju 2017, Hansson, C‑705/15, EU:C:2019:277, punt 42 u l-ġurisprudenza ċċitata).
31      F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jitqies li jista’ jiġi mpejjep mingħajr “ipproċessar industrijali” ulterjuri, fis-sens tal-Artikolu 5(1)(a) tad-Direttiva 2011/64, it-tabakk immanifatturat li huwa lest jew li jista’ faċilment jitlesta, permezz ta’ mezzi mhux industrijali, għat-tipjip (sentenza tas‑6 ta’ April 2017, Eko-Tabak, C‑638/15, EU:C:2017:277, punt 32).
32      Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa jekk prodott tat-tabakk bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali jissodisfax dan il-kriterju u jistax għalhekk jiġi kklassifikat bħala “tabakk għat-tipjip”, fis-sens tal-Artikolu 5(1)(a) tad-Direttiva 2011/64.
33      Din l-evalwazzjoni ma tistax tiġi affettwata mill-fatt li, kuntrarjament għad-Direttiva 2011/64, in-Noti ta’ Spjega għan-NM jeħtieġu test tat-tipjip sabiex jiġi ddeterminat jekk prodott partikolari jaqax taħt il-kategorija tat-“tabakk mhux manifatturat” jew tat-“tabakk għat-tipjip”, li sabiex jiġu ssodisfatti l-kundizzjonijiet ta’ dan it-test, huwa pprojbit li t-tabakk mill-kampjun jinqatel bi kwalunkwe mod, li jitkisser, li jintlibes, li jiġi sseparat b’xi mod ieħor u li, f’dan il-każ, il-persuna li wettqet it-test tat-tipjip qatgħet bl-idejn kampjun tat-tabakk inkwistjoni fil-kawża prinċipali qabel ma ttestjatu.
34      F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li l-funzjoni u l-għan tal-intestaturi tariffarji tan-NM huma differenti minn dawk tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2011/64.
35      Fil-fatt, in-NM ġiet stabbilita bir-Regolament Nru 2658/87 għall-bżonnijiet kemm tat-Tariffa Doganali Komuni kif ukoll tal-istatistika tal-kummerċ estern tal-Unjoni. Id-Direttiva 2011/64, min-naħa tagħha, għandha l-għan li tiżgura l-funzjonament tajjeb tas-suq intern u, fl-istess ħin, livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa. Huwa dan l-għan li, kif jirriżulta mill-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 28 iktar ’il fuq, jipprekludi, b’mod partikolari, interpretazzjoni restrittiva tal-kunċett ta’ “tabakk għat-tipjip”, fis-sens ta’ din id-direttiva. L-imsemmija direttiva u n-NM jikkostitwixxu għalhekk żewġ oqfsa regolatorji differenti li jistgħu jkunu s-suġġett ta’ interpretazzjonijiet diverġenti.
36      Fil-każ ta’ diverġenza bejn il-klassifikazzjoni prevista mid-Direttiva 2011/64 u dik li tirriżulta min-NM u min-noti ta’ spjega tagħha, il-klassifikazzjoni ta’ prodotti fil-kategorija tat-tabakk għat-tipjip, għall-finijiet tad-Direttiva 2011/64, ma tistax tiġi kkontestata min-Noti ta’ Spjega għan-NM. Fil-fatt, dawn in-noti ta’ spjega ma jistax ikollhom effett fuq id-definizzjoni tat-tabakk għat-tipjip fis-sens tad-Direttiva 2011/64. F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, b’differenza minn direttivi oħra dwar ċerti prodotti suġġetti għad-dazju tas-sisa, bħad-Direttiva tal-Kunsill 2003/96/KE tas‑27 ta’ Ottubru 2003 li tirriforma l-istruttura tal-Komunità dwar tassazzjoni fuq prodotti ta’ enerġija u elettriku (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 405), id-Direttiva 2011/64 ma tagħmel l-ebda riferiment għall-kodiċi tan-nomenklatura magħquda sabiex tiddefinixxi t-tabakki mmanifatturati li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑11 ta’ April 2019, Skonis ir kvapas, C‑638/17, EU:C:2019:316, punti 45 u 46).
37      Konsegwentement, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 5(1)(a) tad-Direttiva 2011/64 għandu jiġi interpretat fis-sens li sabiex prodott jiġi kklassifikat bħala “tabakk għat-tipjip”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, ma hemmx lok li wieħed jibbaża ruħu fuq l-intestaturi tariffarji tan-NM u tan-Noti ta’ Spjega għan-NM.
Fuq it-tieni domanda
38      Fid-dawl tar-risposta mogħtija għall-ewwel domanda, ma hemmx lok li tingħata risposta għat-tieni domanda.
Fuq it-tielet domanda
39      Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk id-Direttiva 2011/64, ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni 2017/1925 u n-Noti ta’ Spjega għan-NM, sa fejn jiddeskrivu u jiddefinixxu f’termini identiċi l-kategorija tat-“tabakk għat-tipjip” għall-applikazzjoni tad-dazji doganali u tad-dazji tas-sisa, iżda jistgħux jittrattaw b’mod differenti l-istess prodott għall-klassifikazzjoni f’din il-kategorija skont il-metodu segwit għat-test tat-tipjip previst fin-Noti ta’ Spjega għan-NM, huma validi fid-dawl tal-prinċipju ġenerali ta’ ċertezza legali u l-prinċipju ta’ nullum crimen, nulla poena sine lege, stabbilit b’mod partikolari fl-Artikolu 49(1) tal-Karta, peress li d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2011/64 jikkostitwixxu essenzjalment leġiżlazzjoni ta’ referenza sabiex jiġi ddefinit is-suġġett ta’ reati previsti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali.
40      Għandu jiġi rrilevat li l-qorti tar-rinviju għamlet it-tielet domanda bla ħsara għal risposta negattiva għall-ewwel domanda. F’dan ir-rigward, mir-risposta mogħtija għall-imsemmija domanda jirriżulta, kif jirriżulta mill-punti 26 sa 32 iktar ’il fuq, bla ħsara għal verifika mill-qorti tar-rinviju, li prodott bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwa prodott suġġett għad-dazji tas-sisa fil-kwalità tiegħu ta’ “tabakk għat-tipjip”, fis-sens tal-Artikolu 5(1)(a) tad-Direttiva 2011/64. Dan huwa l-każ minkejja li dan il-prodott ma jistax jiġi kklassifikat bħala “tabakk għat-tipjip”, fis-sens tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni 2017/1925 u tan-Noti ta’ Spjega għan-NM, peress li ma jissodisfax il-kundizzjonijiet tat-test tat-tipjip deskritt f’dawn in-noti ta’ spjega.
41      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk din id-diverġenza fil-klassifikazzjoni tal-istess prodott hijiex konformi mal-prinċipju ta’ ċertezza legali u mal-prinċipju ta’ nullum crimen, nulla poena sine lege.
42      Minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l-prinċipju ta’ ċertezza legali jeżiġi, b’mod partikolari, li r-regoli ta’ dritt ikunu ċari, preċiżi u prevedibbli fl-effetti tagħhom, b’mod partikolari meta huma jista’ jkollhom effetti li ma humiex favorevoli fuq l-individwi u fuq l-impriżi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑29 ta’ Jannar 2026, Keladis I u Keladis II, C‑72/24 u C‑73/24, EU:C:2026:51, punt 163 u l-ġurisprudenza ċċitata).
43      Barra minn hekk, l-ewwel sentenza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta teżiġi li l-liġi tiddefinixxi b’mod ċar ir-reati u l-pieni li jirreprimuhom, peress li din il-kundizzjoni tkun issodisfatta meta l-individwu jkun jista’ jkun jaf, mill-kliem tad-dispożizzjoni rilevanti u jekk ikun meħtieġ bl-għajnuna tal-interpretazzjoni li tingħata mill-qrati, liema atti u ommissjonijiet jagħtu lok għar-responsabbiltà kriminali tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑9 ta’ Settembru 2021, Ministère public (Sanzjonijiet extraterritorjali), C‑906/19, EU:C:2021:715, punt 46 u l-ġurisprudenza ċċitata).
44      Il-fatt li leġiżlazzjoni tirreferi għal kunċetti wiesgħa li għandhom jiġu ċċarati progressivament ma jipprekludix, bħala prinċipju, li din il-leġiżlazzjoni titqies li tipprevedi regoli ċari u preċiżi li jippermettu lill-parti fil-kawża tipprevedi liema atti u ommissjonijiet jistgħu jkunu s-suġġett ta’ sanzjonijiet ta’ natura kriminali. F’dan ir-rigward, dak li huwa importanti huwa li jsir magħruf jekk l-apparenza ta’ ambigwità jew ta’ natura vaga ta’ dawn il-kunċetti tista’ tiġi eliminata bl-użu tal-metodi ordinarji ta’ interpretazzjoni tad-dritt (sentenza tad‑29 ta’ Lulju 2024, Belgian Association of Tax Lawyers et, C‑623/22, EU:C:2024:639, punt 44 u l-ġurisprudenza ċċitata).
45      Fl-aħħar nett, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li l-grad tal-prevedibbiltà meħtieġa tiddependi b’mod kunsiderevoli mill-kontenut tat-test inkwistjoni, mill-qasam kopert mit-test kif ukoll min-numru u mill-kwalità tad-destinatarji tiegħu. Il-prevedibbiltà tal-liġi ma tipprekludix li l-persuna kkonċernata jkollha tasal sabiex tirrikorri għal konsulenza esperta sabiex tevalwa, b’mod raġonevoli fiċ-ċirkustanzi tal-kawża inkwistjoni, il-konsegwenzi li jistgħu jirriżultaw minn att speċifiku. Dan huwa applikabbli speċjalment għall-professjonisti, li huma mdorrijin jeżerċitaw prudenza kbira fl-eżerċizzju tal-professjoni tagħhom. Wieħed jista’ jistenna wkoll li huma jkollhom attenzjoni partikolari fl-evalwazzjoni tar-riskji li attività bħal din iġġib magħha (sentenza tad‑29 ta’ Lulju 2024, Belgian Association of Tax Lawyers et, C‑623/22, EU:C:2024:639, punt 45 u l-ġurisprudenza ċċitata).
46      F’dan il-każ, kif jirriżulta mill-punti 34 sa 36 iktar ’il fuq, il-metodi ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni kienu jippermettu lill-persuni kkonċernati jipprevedu li l-istess prodott, bħall-prodott inkwistjoni fil-kawża prinċipali, seta’ jiġi kklassifikat fil-kategorija ta’ “tabakk għat-tipjip” fis-sens tal-Artikolu 5(1)(a) tad-Direttiva 2011/64 minkejja li ma kienx ikklassifikat bħala “tabakk għat-tipjip” fis-sens tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni 2017/1925 u tan-Noti ta’ Spjega għan-NM. Fil-fatt, minn naħa, mill-interpretazzjoni teleoloġika ta’ dawn iż-żewġ oqfsa leġiżlattivi, kif ikkonfermata mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, jirriżulta li dawn għandhom għanijiet differenti. In-NM hija maħsuba biex tissodisfa kemm ir-rekwiżiti tat-Tariffa Doganali Komuni kif ukoll l-istatistika tal-kummerċ estern tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑12 ta’ Diċembru 2013, HARK, C‑450/12, EU:C:2013:824, punt 10). Id-Direttiva 2011/64 għandha, min-naħa tagħha, l-għan li tiżgura l-funzjonament tajjeb tas-suq intern u, fl-istess ħin, livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa (sentenza tas‑6 ta’ April 2017, Eko-Tabak, C‑638/15, EU:C:2017:277, punt 17). Min-naħa l-oħra, minħabba l-assenza ta’ riferiment fid-Direttiva 2011/64 għall-kodiċijiet tan-NM sabiex jiġi ddefinit it-tabakk immanifatturat li jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva, l-interpretazzjoni letterali ma kinitx tippermetti li jiġi konkluż li r-Regolament ta’ Implimentazzjoni 2017/1925 u n-Noti ta’ Spjega għan-NM kienu intiżi sabiex jiddeterminaw il-klassifikazzjoni tal-prodotti fil-kategorija tat-“tabakk għat-tipjip” fis-sens tal-Artikolu 5(1)(a) tad-Direttiva 2011/64.
47      Din il-konklużjoni ġiet ikkorroborata mis-sentenza tal‑11 ta’ April 2019, Skonis ir kvapas (C‑638/17, EU:C:2019:316, punti 45 u 46), li minnha jirriżulta li n-Noti ta’ Spjega għan-NM ma jista’ jkollhom ebda effett fuq id-definizzjoni ta’ sigarri jew sigarri żgħar fis-sens tal-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2011/64.
48      Fid-dawl tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punti 44 u 45 iktar ’il fuq, ma jistax jitqies li d-differenza fid-definizzjoni tat-“tabakk għat-tipjip” skont id-Direttiva 2011/64 u skont in-NM ma tissodisfax ir-rekwiżiti tal-prinċipju ġenerali ta’ ċertezza legali u tal-prinċipju ta’ nullum crimen, nulla poena sine lege, stabbilit fl-Artikolu 49(1) tal-Karta.
49      Għaldaqstant, huwa mingħajr ma kiser dan il-prinċipju li l-leġiżlatur tal-Unjoni adotta żewġ leġiżlazzjonijiet f’oqsma differenti li jsegwu għanijiet distinti, li bis-saħħa tagħhom l-istess prodott jista’ jiġi kklassifikat, skont il-leġiżlazzjoni li hija applikata, f’kategoriji differenti.
50      Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-eżami tal-aspetti li fuqhom hija bbażata t-tielet domanda ma żvela ebda element ta’ natura li jaffettwa l-validità tad-Direttiva 2011/64, tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni 2017/1925 u tan-Noti ta’ Spjega għan-NM fid-dawl tal-prinċipju ġenerali ta’ ċertezza legali u tal-prinċipju ta’ nullum crimen, nulla poena sine lege, stabbilit fl-Artikolu 49(1) tal-Karta.
Fuq l-ispejjeż
51      Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi,
IL-QORTI ĠENERALI (It-Tieni Awla komposta minn ħames Imħallfin)
taqta’ u tiddeċiedi:
1)      L-Artikolu 5(1)(a) tad-Direttiva tal-Kunsill 2011/64/UE tal-21 ta' Ġunju 2011 dwar l-istruttura u r-rati tad-dazju tal-konsum applikat għat-tabakk manifatturat,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
sabiex prodott jiġi kklassifikat bħala “tabakk għat-tipjip”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, ma hemmx lok li wieħed jibbaża ruħu fuq l-intestaturi tariffarji tan-Nomenklatura Magħquda li tinsab fl-Anness I tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2658/87 tat‑23 ta’ Lulju 1987 dwar in-nomenklatura tat-tariffa u l-istatistika u dwar it-Tariffa Doganali Komuni ta’ Dwana, kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 254/2000 tal‑31 ta’ Jannar 2000, fil-verżjoni tiegħu li tirriżulta mir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2017/1925 tat‑12 ta’ Ottubru 2017, u fuq in-Noti ta’ Spjega għan-Nomenklatura Magħquda tal-Unjoni Ewropea.
2)      L-eżami tal-aspetti li fuqhom hija bbażata t-tielet domanda ma żvela ebda element ta’ natura li jaffettwa l-validità tad-Direttiva 2011/64, tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni 2017/1925 u tan-Noti ta’ Spjega għan-Nomenklatura Magħquda tal-Unjoni Ewropea fid-dawl tal-prinċipju ġenerali ta’ ċertezza legali u tal-prinċipju ta’ nullum crimen, nulla poena sine lege, stabbilit fl-Artikolu 49(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.
Półtorak
Hesse
Steinfatt
Petrlík
Dimitrakopoulos
Mogħtija f’qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu, fil‑15 ta’ April 2026.
Firem
*      Lingwa tal-kawża: il-Litwan.