61984CJ0058_EL
Διάδικοι
Αντικείμενο της υπόθεσης
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση 58/84,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Cour du travail της Λιέγης προς το Δικαστήριο, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης EOK, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του παραπέμποντος δικαστηρίου μεταξύ
Office national des pensions pour travailleurs salaries ( ONPTS )
και
Francesco Romano
Αντικείμενο της υπόθεσης
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία των άρθρων 12 και 46 του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς και στις οικογένειές τους που διακινούνται εντός της Κοινότητος ( EE ειδ . έκδ . 05/001, σ . 73 ) και του κανονισμού 574/72 του Συμβουλίου, της 25ης Μαρτίου 1972, περί του τρόπου εφαρμογής του κανονισμού 1408/71 ( EE ειδ . έκδ . 05/001, σ . 138 ),
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με απόφαση της 24ης Φεβρουαρίου 1984, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 6 Μαρτίου του ίδιου έτους, το Cour du travail της Λιέγης υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης EOK, τρία προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία των άρθρων 12 και 46 του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς και τις οικογένειές τους που διακινούνται εντός της Κοινότητος ( EE ειδ . έκδ . 05/001, σ . 73 ) και του κανονισμού 574/72 του Συμβουλίου, της 21ης Μαρτίου 1972, περί του τρόπου εφαρμογής του κανονισμού 1408/71 ( EE ειδ . έκδ . 05/001, σ . 138 ).
2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς που έχει ως αντικείμενο την απόφαση του Office national des pensions pour travailleurs salaries ( Εθνικό Ταμείο συντάξεως μισθωτών ) ( ONPTS ) να μην αναγνωρίσει στον F . Romano, ιταλό πρώην εργάτη ορυχείου, δικαίωμα πλήρους συντάξεως 30/30στών, με την αιτιολογία ότι ο ενδιαφερόμενος λαμβάνει μειωμένες συντάξεις για περιόδους απασχολήσεως που συμπλήρωσε στην Ιταλία και στη Γερμανία .
3 Όπως προκύπτει από τη δικογραφία που διαβίβασε το εθνικό δικαστήριο, ύστερα από την επελθούσα κατά την 1η Απριλίου 1975 τροποποίηση του άρθρου 10, παράγραφος 3, του βελγικού βασιλικού διατάγματος υπ’ αριθ . 50, της 24ης Οκτωβρίου 1967, ο εργάτης ορυχείου που εργάστηκε στο υπέδαφος ορυχείου επί περίοδο 25 ετών δικαιούται πλήρους συντάξεως 30/30στών . Τα πέντε πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολή σεως που του αναγνωρίζονται δεν εντοπίζονται χρονικά . Πάντως η πρακτική του ONPTS ήταν να μειώνει αυτά τα έτη πλασματικής απασχολήσεως αναλόγως των ετών πραγματικής απασχολήσεως σε άλλο κράτος μέλος . H πρακτική βρήκε έρεισμα στο νόμο της 10ης Φεβρουαρίου 1981 που ίσχυσε αναδρομικά από 1ης Ιανουαρίου 1981, και προβλέπει ότι ο αριθμός των πρόσθετων ετών που αναγνωρίζονται κατ’ αυτόν τον τρόπο στον εργάτη ορυχείου μειώνεται κατά τον αριθμό των ετών για τα οποία ο εν λόγω εργάτης μπορεί να αξιώσει σύνταξη δυνάμει άλλου βελγικού συστήματος, εκτός του συστήματος των αυτοτελώς εργαζομένων, ή δυνάμει συστήματος αλλοδαπής χώρας .
4 O Romano εργάστηκε ως μισθωτός στην Ιταλία και στη Γερμανία, πριν εργαστεί στο Βέλγιο, από τις 13 Οκτωβρίου 1947 μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου 1959, ως εργάτης υπεδάφους ορυχείου . Από 1ης Μαρτίου 1959 μέχρι 31ης Δεκεμβρίου 1972, έλαβε σύνταξη αναπηρίας ως εργάτης υπεδάφους ορυχείου . Δεδομένου ότι η τελευταία αυτή περίοδος εξομοιώνεται από τη βελγική νομοθεσία με περίοδο πραγματικής απασχόλησης, ο Romano μπόρεσε να δικαιολογήσει σταδιοδρομία 25 ετών . Την 1η Νοεμβρίου 1977 αποχώρησε από την υπηρεσία . Σχετικά με τη σύνταξη που έλαβε για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 1973 μέχρι 31ης Μαρτίου 1975 δεν υπάρχει αμφισβήτηση . Για την περίοδο μετά την 1η Απριλίου 1975, ο ONPTS έκρινε, με απόφαση της 29ης Οκτωβρίου 1979, ότι ο Romano μπορούσε να επικαλεστεί σταδιοδρομία 30 ετών κατά την έννοια του προαναφερθέντος άρθρου 10, παράγραφος 2, 1, του βελγικού Βασιλικού Διατάγματος 50, προκειμένου να λάβει πλήρη σύνταξη, πλην όμως μείωσε την εν λόγω σταδιοδρομία, σύμφωνα με την πάγια πρακτική του, κατά 5/30στά που αντιστοιχούν σε πέντε πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολήσεως, με την αιτιολογία ότι συμπίπτουν με έτη πραγματικής απασχολήσεως που πραγματοποιήθηκαν στην Ιταλία και στη Γερμανία .
5 H απόφαση του ONPTS προσβλήθηκε ενώπιον των αρμοδίων δικαστηρίων . Το Cour du travail της Λιέγης που επελήφθη της διαφοράς έκρινε ότι για την περίοδο προ της θέσεως σε ισχύ του προαναφερθέντος νόμου, η μείωση της βελγικής σύνταξης εργάτη ορυχείου δεν ευρίσκει έρεισμα στο εσωτερικό δίκαιο . Διερωτήθηκε όμως αν η θέση σε ισχύ του νόμου της 10ης Φεβρουαρίου 1981 μπορεί να μεταβάλει την κρίση που διατύπωσε το Δικαστήριο, ως προς τη διοικητική πρακτική, με την απόφαση της 2ας Ιουλίου 1981 ( Celestre, 116, 117, 119, 120 και 121/80, Συλλογή, σ . 1737 ). Κατά συνέπεια, το Cour υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα :
« 1 ) Λαμβανομένης υπόψη της προσθήκης νέων διατάξεων :
α ) στο άρθρο 10, παράγραφος 2, 1, του Βασιλικού Διατάγματος 50 της 24ης Οκτωβρίου 1967, με το νόμο της 10ης Φεβρουαρίου 1981, άρθρο 11·
β ) στο Βασιλικό Διάταγμα της 21ης Δεκεμβρίου 1967, με την προσθήκη του άρθρου 32 quinquies, με το Βασιλικό Διάταγμα της 30ής Μαρτίου 1981, άρθρο 3,
το άρθρο 10, παράγραφος 2, 1, όπως συμπληρώθηκε, αποτελεί κανόνα περί απαραδέκτου της σωρεύσεως κατά την έννοια του άρθρου 12 του κανονισμού 1408/71 ;
2 ) Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης στο πρώτο ερώτημα, ο κανόνας αυτός του νέου άρθρου 10, παράγραφος 2, 1, συμβιβάζεται προς τη Συνθήκη της Ρώμης και προς τους σχετικούς κοινοτικούς κανονισμούς, συγκεκριμένα τους κανονισμούς 1408/71 και 574/72 ;
3 ) Πρέπει να γίνει εφαρμογή του άρθρου 12, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71, σε συνδυασμό με το άρθρο 46, παράγραφος 1, και με ποιο τρόπο στη συγκεκριμένη περίπτωση του εφεσίβλητου, κατόπιν των νέων κανόνων που προκύπτουν από το νόμο της 10ης Φεβρουαρίου 1981 και από το Βασιλικό Διάταγμα της 30ής Μαρτίου 1981, και της ερμηνείας που δίνει στην απόφαση ONPTS κατά Celestre της 2ας Ιουλίου 1981 ο εκκαλών, ο οποίος υποστηρίζει ότι οι κανόνες περί απαραδέκτου της σωρεύσεως δεν εφαρμόζονται ... παρά μόνο αν η σύνταξη υπολογίζεται και χορηγείται δυνάμει του άρθρου 46, παράγραφος 2, α και β, του κανονισμού 1408/71 ; »
6 Τα ερωτήματα που υπέβαλε στο Δικαστήριο το Cour du travail της Λιέγης αφορούν ζήτημα ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου, στην ουσία δηλαδή ερωτάται αν ο εθνικός κανόνας δυνάμει του οποίου μειώνονται τα πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολήσεως που μπορούν να αναγνωριστούν στον εργαζόμενο, αναλόγως του αριθμού των ετών για τα οποία ο τελευταίος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος, αποτελεί ρήτρα μειώσεως κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71, η εφαρμογή της οποίας αποκλείεται δυνάμει της τελευταίας περιόδου της εν λόγω διατάξεως, κατά τον υπολογισμό του ποσού της συντάξεως βάσει του άρθρου 46, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού .
7 O ONPTS ισχυρίζεται ότι δεν μπορεί να γίνει επίκληση του άρθρου 12, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου όταν πρόκειται για παροχή που χορηγείται σύμφωνα με το άρθρο 46, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού . Πράγματι, το άρθρο 12 φέρει τον τίτλο « απαράδεκτο σωρεύσεως των παροχών » ενώ, κατά τον ONPTS, το άρθρο 46, παράγραφος 1, εξουσιοδοτεί το κράτος να προσδιορίζει τις περιόδους ασφαλίσεως ή διαμονής που πρέπει να ληφθούν υπόψη δυνάμει της νομοθεσίας του . Την εξουσία των εθνικών νομοθετών να προσδιορίζουν τις περιόδους ασφαλίσεως επιβεβαιώνει και το άρθρο 1, ιη ), του κανονισμού 1408/71 . Κατά τον ONPTS, το άρθρο 12, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71 αναφέρεται αποκλειστικά σε παροχές και όχι σε περιόδους ασφαλίσεως . Επομένως, κατά την εφαρμογή του άρθρου 46, παράγραφος 1, του κανονισμού 1408/71 δεν πρέπει να αποκλείεται η εφαρμογή εθνικού κανόνα που μειώνει τα πρόσθετα έτη πλασματικής απασχόλησης που μπορούν να αναγνωριστούν στον εργαζόμενο, κατά τον αριθμό των ετών για τα οποία ο τελευταίος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος .
8 O Romano φρονεί ότι η νομοθεσία του είδους της επίδικης εν προκειμένω, περιέχει « ρήτρα μειώσεως » κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71, η εφαρμογή της οποίας αποκλείεται, δυνάμει της εν λόγω διατάξεως, κατά τον υπολογισμό της σύνταξης διακινούμενου εργαζομένου βάσει του άρθρου 46, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού . H μείωση πραγματοποιείται με την αφαίρεση των περιόδων ασφαλίσεως που αναγνωρίζονται κατά την νομοθεσία άλλου κράτους μέλους από εκείνες που λαμβάνονται κανονικά υπόψη για τον υπολογισμό της σύνταξης . Δεν έχει όμως μεγάλη σημασία αλλ’ αποτελεί απλώς τεχνική λεπτομέρεια προς αποφυγή της σώρευσης παροχών . Εξάλλου ο Romano επικαλείται την παράγραφο γ ) του διατακτικού της προαναφερθείσας απόφασης της 2ας Ιουλίου 1981 ( Celestre ).
9 H Επιτροπή φρονεί ότι ο εθνικός κανόνας που μειώνει τα πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολήσεως που μπορούν να αναγνωριστούν στον εργαζόμενο, αναλόγως του αριθμού των ετών για τα οποία ο τελευταίος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος, αποτελεί ρήτρα μειώσεως κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71 και ότι κατά τον υπολογισμό παροχής σύμφωνα με το άρθρο 46, παράγραφος 1, αποκλείεται η εφαρμογή του εθνικού αυτού κανόνα βάσει της τελευταίας περιόδου του εν λόγω άρθρου 12, παράγραφος 2 .
10 H Ιταλική Κυβέρνηση συνάγει από το διατακτικό της αποφάσεως της 2ας Ιουλίου 1981 ( Celestre, προαναφερθείσα ) ότι το άρθρο 12, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71 αποκλείει, κατά τον υπολογισμό συντάξεως που εκκαθαρίζεται δυνάμει του άρθρου 46, παράγραφος 1, του κανονισμού, την εφαρμογή εθνικού κανόνα που μειώνει τα πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολήσεως αναλόγως των ετών ασφαλίσεως που έχουν συμπληρωθεί σε άλλο κράτος μέλος .
11 Πρέπει να παρατηρηθεί πρώτον ότι το ποσό της συντάξεως εργαζομένου ο οποίος είχε υπαχθεί στη νομοθεσία περισσοτέρων κρατών μελών υπολογίζεται στο κράτος μέλος όπου « πληροί τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για τη γένεση του δικαιώματος παροχών, χωρίς να χρειάζεται να εφαρμοστούν οι διατάξεις του άρθρου 45 », σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 46, παράγραφος 1 .
12 Όπως έκρινε το Δικαστήριο με την απόφαση της 2ας Ιουλίου του 1981 ( Celestre, προαναφερθείσα ), « όσον αφορά την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 46 του κανονισμού 1408/71, ... όπως προκύπτει από το τελευταίο εδάφιο του άρθρου 12, παράγραφος 2, του κανονισμού, δεν έχουν εφαρμογή οι εθνικές διατάξεις περί μειώσεως, αναστολής ή καταργήσεως . Συνεπώς, το ποσό που αναφέρεται στο άρθρο 46, παράγραφος 1, είναι το ποσό που θα εδικαιούτο ο εργαζόμενος δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας αν δεν ελάμβανε σύνταξη δυνάμει της νομοθεσίας άλλου κράτους μέλους » .
13 Από την προαναφερθείσα απόφαση προκύπτει ότι, σύμφωνα με τα άρθρα 12, παράγραφος 2, και 46, παράγραφος 1, του κανονισμού 1408/71, το ποσό της συντάξεως του διακινούμενου εργαζομένου προσδιορίζεται σύμφωνα με την εφαρμοστέα εθνική νομοθεσία, ανεξάρτητα του δικαιώματος συντάξεως που προκύπτει ενδεχομένως από τη νομοθεσία οποιουδήποτε άλλου κράτους μέλους .
14 Το γεγονός ότι η μείωση των προσθέτων ετών πλασματικής απασχολήσεως που μπορούν να αναγνωριστούν στον εργαζόμενο, αναλόγως του αριθμού των ετών για τα οποία ο τελευταίος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος, γίνεται πλέον, στο εθνικό πλαίσιο, βάσει νομοθετικής διατάξεως και όχι απλώς κατά διοικητική πρακτική δεν μπορεί να μεταβάλει αυτό το συμπέρασμα .
15 Για τους λόγους αυτούς, στο ερώτημα που υπέβαλε το εθνικό δικαστήριο προσήκει η απάντηση ότι ο εθνικός κανόνας που μειώνει τα πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολήσεως που μπορούν να αναγνωριστούν στον εργαζόμενο, αναλόγως του αριθμού των ετών για τα οποία ο τελευταίος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος, αποτελεί ρήτρα μειώσεως κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς και στις οικογένειές τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, η εφαρμογή της οποίας αποκλείεται δυνάμει της τελευταίας περιόδου της εν λόγω διατάξεως, κατά τον υπολογισμό του ποσού της συντάξεως βάσει του άρθρου 46, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού .
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
16 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Ιταλική Κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο δεν αποδίδονται . Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει, έναντι των διαδίκων στην κύρια δίκη, το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων .
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς
TO ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( πέμπτο τμήμα ),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με απόφαση της 24ης Φεβρουαρίου 1984 το Cour du travail της Λιέγης, αποφαίνεται :
O εθνικός κανόνας που μειώνει τα πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολήσεως που μπορούν να αναγνωριστούν στον εργαζόμενο, αναλόγως του αριθμού των ετών για τα οποία ο τελευταίος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος, αποτελεί ρήτρα μειώσεως κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς και τις οικογένειές τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, η εφαρμογή της οποίας αποκλείεται δυνάμει της τελευταίας περιόδου της εν λόγω διατάξεως κατά τον υπολογισμό του ποσού της συντάξεως βάσει του άρθρου 46, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού .