62019CJ0233
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla)
30 ta’ Settembru 2020 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja – Direttiva 2008/115/KE – Ritorn taċ-ċittadini ta’ pajjiż terz li jirrisjedu illegalment – Ċittadin ta’ pajjiż terz li għandu marda serja – Deċiżjoni ta’ ritorn – Rimedju ġudizzjarju – Effett sospensiv ipso jure – Kundizzjonijiet – Għoti ta’ għajnuna soċjali – Artikoli 19 u 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea”
Fil-Kawża C‑233/19,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-cour du travail de Liège (il-Qorti Industrijali ta’ Liège, il-Belġju), permezz ta’ deċiżjoni tal‑11 ta’ Marzu 2019, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit‑18 ta’ Marzu 2019, fil-proċedura
B.
vs
Centre public d’action sociale de Líège (CPAS)
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla),
komposta minn J.-C. Bonichot, President tal-Awla, M. Safjan, L. Bay Larsen (Relatur), C. Toader u E. Jääskinen, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: M. Szpunar,
Reġistratur: M. Krausenböck, Amministratur,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tat‑22 ta’ Jannar 2020,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal B., inizjalment minn D. Andrien u P. Ansay, avocats, sussegwentement minn D. Andrien, avocat,
–
għaċ-centre public d’action sociale de Liège, inizjalment minn M. Delhaye u G. Dubois, avocats, sussegwentement minn M. Delhaye u J.-P. Jacques, avocats,
–
għall-Gvern Belġjan, minn P. Cottin, C. Pochet u C. Van Lul, bħala aġenti, assistiti minn C. Piront u S. Matray, avocates,
–
għall-Gvern Ċek, minn M. Smolek, bħala aġent,
–
għall-Gvern Olandiż, minn J. Langer, J. M. Hoogveld, M. K. Bulterman u H. S. Gijzen, bħala aġenti,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn A. Azema u C. Cattabriga, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tat‑28 ta’ Mejju 2020,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 5 u 13 kif ukoll tal-Artikolu 14(1)(b) tad-Direttiva 2008/115/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ Diċembru 2008 dwar standards u proċeduri komuni fl-Istati Membri għar-ritorn ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu qegħdin fil-pajjiż illegalment (ĠU 2008, L 348, p. 98).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn B., ċittadin ta’ pajjiż terz, u ċ-centre public d’action sociale de Liège (iċ-Ċentru Pubbliku ta’Azzjoni Soċjali, il-Belġju) (iktar ’il quddiem iċ-“CPAS”) dwar deċiżjonijiet ta’ dan tal-aħħar li jirtiraw lil B. il-benefiċċju tal-għajnuna soċjali.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3
Il-punt 2 tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 2008/115 jiddefinixxi l-kunċett ta’ “soġġorn illegali” bħala “il-preżenza fit-territorju ta’ Stat Membru, ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz li ma jissodisfax, jew m’għadux jissodisfa l-kondizzjonijiet ta’ dħul kif stabbiliti fl-Artikolu 5 tar-[Regolament (KE) Nru 562/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑15 ta’ Marzu 2006 li jistabbilixxi Kodiċi Komunitarju dwar ir-regoli li jirregolaw il-moviment ta’ persuni minn naħa għal oħra tal-fruntiera (Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen) (ĠU 2006, L 105, p. 1)] jew kondizzjonijiet oħrajn għal dħul, soġġorn jew residenza f’dak l-Istat Membru”
4
L-Artikolu 5 ta’ din id-direttiva jistipula:
“Fl-implimentazzjoni ta’ din id-Direttiva, l-Istati Membri għandhom jieħdu kont dovut ta’:
[…]
(c)
l-istat tas-saħħa taċ-ċittadin ta’ pajjiż terz konċernat u,
jirrispettaw il-prinċipju ta’ non-refoulement.”
5
L-Artikolu 9(1) tal-imsemmija direttiva huwa fformulat kif ġej:
“L-Istati Membri għandhom jipposponu t-tneħħija:
[…]
(b)
sakemm jingħata effett sospensiv skond l-Artikolu 13(2).”
6
L-Artikolu 13(1) u (2) tal-istess direttiva jipprevedi:
“1.   Iċ-ċittadin konċernat ta’ pajjiż terz għandu jingħata dritt għal rimedju effettiv li jappella kontra jew li jitlob reviżjoni tad-deċiżjonijiet relatati mar-ritorn, kif imsemmi fl-Artikolu 12(1) quddiem awtorità ġudizzjarja jew amministrattiva kompetenti jew korp kompetenti magħmul minn membri imparzjali u li jgawdu minn salvagwardji ta’ indipendenza.
2.   L-awtorità jew il-korp imsemmijin fil-paragrafu 1 hawn fuq għandhom ikollhom is-setgħa li jirrivedu deċiżjonijiet relatati mar-ritorn, kif imsemmi fl-Artikolu 12(1), inkluża l-possibbiltà li jiġi sospiż temporanjament l-infurzar tagħhom, dment li ma tkunx diġà applikabbli sospensjoni temporanja taħt il-leġislazzjoni nazzjonali.”
7
L-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2008/115 jipprovdi:
“L-Istati Membri għandhom, bl-eċċezzjoni tas-sitwazzjoni koperta fl-Artikoli 16 u 17, jiżguraw li safejn ikun possibbli jiġu kkunsidrati l-prinċipji li ġejjin fir-rigward ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi matul il-perijodu għal tluq volontarju mogħti skond l-Artikolu 7 u matul perijodi li fihom it-tneħħija tkun ġiet posposta skond l-Artikolu 9:
(a)
tinżamm l-għaqda tal-familja ma’ membri tal-familja preżenti fit-territorju tagħhom;
(b)
jingħataw kura tas-saħħa f’emerġenza u trattament essenzjali ta’ mard;
(c)
jingħata aċċess lill-minuri għas-sistema bażika ta’ l-edukazzjoni soġġett għat-tul tas-soġġorn tagħhom;
(d)
jittieħed kont tal-bżonnijiet speċjali ta’ persuni vulnerabbli.”
Id-dritt Belġjan
8
L-Artikolu 57(2) tal-loi organique du 8 juillet 1976 des centres publics d’action sociale (il-Liġi Organika tat-8 ta’ Lulju 1976 taċ-Ċentri Pubbliċi ta’ Azzjoni Soċjali), fil-verżjoni tagħha applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali, jipprevedi:
“Permezz ta’ deroga mid-dispożizzjonijiet l-oħra ta’ din il-liġi, il-missjoni taċ-Ċentru Pubbliku ta’Azzjoni Soċjali hija limitata għal:
1.
l-għoti ta’ għajnuna medika urġenti, fil-konfront ta’ barrani li jirrisjedi illegalment fir-Renju;
[…]
Barrani li jkun iddikjara li huwa refuġjat u li jkun applika sabiex jiġi rrikonoxxut bħala tali, ikun jinsab illegalment fir-Renju meta l-applikazzjoni tiegħu għall-ażil tkun ġiet miċħuda u meta ordni ta’ tluq mit-territorju tkun ġiet innotifikata lill-barrani kkonċernat.
Ħlief għall-għajnuna medika urġenti, l-għajnuna soċjali mogħtija lil barrani li effettivament kien jibbenefika minnha meta jkun innotifikat b’ordni ta’ tluq mit-territorju għandha tintemm fil-jum li fih il-barrani effettivament jitlaq mit-territorju u, mhux iktar tard, mill-jum li fih jiskadi t-terminu stabbilit fl-ordni għat-tluq mit-territorju.
[…]”
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
9
Fl‑4 ta’ Settembru 2015, B. ippreżentat applikazzjoni għall-ażil fil-Belġju. Din l-applikazzjoni ġiet miċħuda mill-awtorità kompetenti. Fis-27 ta’ April 2016, il-Conseil du contentieux des étrangers (il-Kunsill għall-Kwistjonijiet dwar Barranin, il-Belġju) ċaħad ir-rikors ippreżentat minn B. kontra d-deċiżjoni ta’ ċaħda tal-imsemmija applikazzjoni.
10
Fis-26 ta’ Settembru 2016, B. ressqet talba għal awtorizzazzjoni ta’ residenza għal raġunijiet mediċi, immotivata mill-fatt li hija tbati minn diversi tipi ta’ mard serju.
11
Peress li din it-talba ġiet iddikjarata ammissibbli fit‑22 ta’ Diċembru 2016, B. ibbenefikat mill-għajnuna soċjali, imħallsa miċ-CPAS.
12
Permezz ta’ deċiżjonijiet tat-28 ta’ Settembru 2017, innotifikati fit-23 ta’ Ottubru 2017, it-talba għal awtorizzazzjoni ta’ residenza ppreżentata minn B. ġiet miċħuda u l-awtorità kompetenti ħarġet lill-persuna kkonċernata ordni ta’ tneħħija mit-territorju Belġjan.
13
Fit‑28 ta’ Novembru 2017, B. ippreżentat rikors intiż għall-annullament u għas-sospensjoni ta’ dawn id-deċiżjonijiet quddiem il-Conseil du contentieux des étrangers (il-Kunsill għall-Kwistjonijiet dwar Barranin).
14
Permezz ta’ żewġ deċiżjonijiet tat-28 ta’ Novembru 2017, iċ-CPAS irtira lil B. il-benefiċċju tal-għajnuna soċjali mit-23 ta’ Ottubru 2017. Min-naħa l-oħra, huwa taha l-benefiċċju tal-għajnuna medika urġenti mill-1 ta’ Novembru 2017.
15
Fit-28 ta’ Diċembru 2017, B. ippreżentat rikors quddiem it-tribunal du travail de Liège (il-Qorti Industrijali ta’ Liège) mid-deċiżjonijiet taċ-CPAS li rtirawlha l-benefiċċju tal-għajnuna soċjali u talbet lil din il-qorti sabiex terġa’ tagħtiha d-drittijiet għal din l-għajnuna mit-23 ta’ Ottubru 2017.
16
Permezz ta’ sentenza tal-15 ta’ Marzu 2018, din il-qorti ċaħdet dan ir-rikors sa fejn kien jirrigwarda l-benefiċċju tal-għajnuna soċjali.
17
Fis‑16 ta’ April 2018, B. appellat minn din is-sentenza quddiem il-cour du travail de Liège (il-Qorti Industrijali ta’ Liège, il-Belġju).
18
Dik il-qorti tirrileva li l-perijodu kkonċernat mill-appell kien jestendi, fid-dawl tad-data ta’ notifika tal-ordni ta’ tneħħija mit-territorju Belġjan u wara deċiżjoni ġdida adottata miċ-CPAS, mit‑23 ta’ Novembru 2017 sal‑31 ta’ Jannar 2018. Hija tenfasizza li, matul dan il-perijodu, B. ma kellhiex permess ta’ residenza.
19
Wara li warrbet il-possibbiltà li B. tingħata l-benefiċċju tal-għajnuna soċjali billi bbażat ruħha fuq l-eżistenza ta’ impossibbiltà eventwali medika ta’ ritorn, fis-sens tal-leġiżlazzjoni Belġjana dwar l-għajnuna soċjali, il-qorti tar-rinviju tikkonstata li l-eżitu tat-tilwima fil-kawża prinċipali jiddependi fuq l-effetti li għandhom jingħataw lis-soluzzjoni adottata mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tat‑18 ta’ Diċembru 2014, Abdida (C‑562/13, EU:C:2014:2453).
20
Hija tqis, fil-fatt, li hija jkollha tilqa’ r-rikors ta’ B. jekk kellu jiġi rrikonoxxut effett sospensiv tal-appell għall-finijiet ta’ annullament u ta’ sospensjoni ppreżentat quddiem il-Conseil du contentieux des étrangers (il-Kunsill għall-Kwistjonijiet dwar Barranin). Hija tippreċiża li dan ir-rikors ma għandux, skont il-leġiżlazzjoni Belġjana, effett sospensiv, iżda li jista’ jingħatalu tali effett abbażi tas-sentenza tat‑18 ta’ Diċembru 2014, Abdida (C‑562/13, EU:C:2014:2453). Madankollu hija tqis li huwa diffiċli li jiġu ddeterminati l-kundizzjonijiet li fihom qorti soċjali għandha tikkonstata n-natura sospensiva ta’ tali rikors, peress li l-qrati Belġjani adottaw deċiżjonijiet diverġenti fuq din il-kwistjoni.
21
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-cour du travail de Liège (il-Qorti Industrijali ta’ Liège) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari segwenti:
“L-Artikoli 5 u 13 tad-Direttiva 2008/115 […], moqrija fid-dawl tal-Artikoli 19(2) u 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, kif ukoll l-Artikolu 14(1)(b) ta’ din id-direttiva, moqrija fid-dawl tas-sentenza [tat-18 ta’ Diċemrbu 2014, Abdida (C‑562/13, EU:C:2014:2453)], għandhom jiġu interpretati bħala li jagħtu effett suspensiv lil rikors eżerċitat kontra deċiżjoni li tordna lil ċittadin ta’ pajjiż terz milqut minn marda serja li jitlaq mit-territorju ta’ Stat Membru, billi l-awtur tar-rikors isostni li l-eżekuzzjoni ta’ din id-deċiżjoni tista’ tesponih għal riksju serju ta’ deterjorament serju u irriversibbli tal-istat ta’ saħħtu
–
mingħajr il-ħtieġa li titwettaq evalwazzjoni tar-rikors, is-sempliċi preżentata tiegħu hija suffiċjenti sabiex tissospendi l-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni li tordna t-tluq mit-territorju
–
jew permezz ta’ stħarriġ marġinali dwar l-eżistenza ta’ ilment invokabbli jew tal-assenza ta’ ta’ inammissibbiltà jew ta’ nuqqas manifest ta’ bażi għar-rikors quddiem il-Kunsill għall-Kwistjonijiet dwar Barranin
–
jew inkella permezz ta’ stħarriġ sħiħ u komplut min-naħa tal-qrati tax-xogħol sabiex jiġi ddeterminat jekk l-eżekuzzjoni ta’ din id-deċiżjoni tistax tesponi lill-awtur tar-rikors għal riskju serju ta’ deterjorazzjoni serja u irriversibbli tal-istat ta’ saħħtu?”
Fuq id-domanda preliminari
Dwar il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja u l-ammissibbiltà tad-domanda magħmula
22
Il-Gvern Belġjan jargumenta, fl-ewwel lok, li t-talba għal deċiżjoni preliminari hija inammissibbli sa fejn din hija intiża li tikseb mill-Qorti tal-Ġustizzja interpretazzjoni tad-dritt Belġjan. Minn naħa, il-kundizzjonijiet għall-għoti ta’ permess ta’ residenza u tal-benefiċċju tal-għajnuna soċjali huma, fil-kawża prinċipali, irregolati esklużivament b’dan id-dritt. Min-naħa l-oħra, ma huwiex il-kompitu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tiddeċiedi bejn id-diversi linji nazzjonali ta’ ġurisprudenza msemmija mill-qorti tar-rinviju.
23
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jsegwi li ma huwiex il-kompitu tagħha, fil-kuntest tal-proċedura għal deċiżjoni preliminari, li tinterpreta dispożizzjonijiet leġiżlattivi jew regolatorji nazzjonali (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑27 ta’ Frar 2014, Pohotovosť, C‑470/12, EU:C:2014:101, punt 60, kif ukoll tal‑20 ta’ Jannar 2016, DHL Express (Italy) u DHL Global Forwarding (Italy), C‑428/14, EU:C:2016:27, punt 70).
24
Madankollu, f’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju ma tistaqsix lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-dritt Belġjan li jirregolaw ir-residenza jew l-għajnuna soċjali, iżda dwar il-portata preċiża tal-obbligu proċedurali li jirriżulta mid-dritt tal-Unjoni li jimponi l-obbligu li jiġi żgurat, f’ċerti każi, effett sospensiv lil rikors eżerċitat kontra deċiżjoni ta’ ritorn. Iċ-ċirkustanza li l-portata ta’ dan l-obbligu li jirriżulta mid-dritt tal-Unjoni ġiet mifhuma b’mod differenti minn diversi qrati Belġjani ma hijiex ta’ natura li teskludi li l-Qorti tal-Ġustizzja tkun tista’ tiġi adita b’talba għal deċiżjoni preliminari intiża li tippreċiża l-portata tal-imsemmi obbligu.
25
Fit-tieni lok, il-Gvern Belġjan iqis li ma huwiex neċessarju li tingħata risposta għad-domanda magħmula sabiex tiġi deċiża l-kawża prinċipali. Fil-fatt, sabiex tingħata deċiżjoni fuq ir-rikors ta’ B., il-qorti tar-rinviju għandha sempliċement teskludi l-eżistenza ta’ impossibbiltà medika ta’ ritorn, li hija diġà għamlet, u din il-qorti tista’ tieħu konjizzjoni tal-possibbiltà, għall-persuna kkonċernata, li titlob proroga tat-terminu ta’ tluq volontarju li ngħatalha, li jippermetti lil B. tkompli tibbenefika mill-għajnuna soċjali.
26
Bl-istess mod, l-effett tad-domanda magħmula fuq is-soluzzjoni tat-tilwima fil-kawża prinċipali ġie kkontestat mill-Gvern Belġjan fl-osservazzjonijiet orali tiegħu, kif ukoll mill-Gvern Ċek u dak Olandiż, minħabba l-fatt li B. tkompli tirrisjedi b’mod irregolari fit-territorju Belġjan, anki fil-każ ta’ sospensjoni tad-deċiżjoni ta’ ritorn meħuda fil-konfront tagħha. Dawn il-gvernijiet jiddeduċu minn dan li t-talba tagħha għal għajnuna soċjali dejjem tista’ tiġi miċħuda wara tali sospensjoni, peress li d-dritt tal-Unjoni ma jipprekludix li ċittadin ta’ pajjiż terz li jirrisjedi b’mod irregolari jibbenefika minn għajnuna soċjali f’ammont iktar baxx minn dak mogħti lil ċittadin ta’ pajjiż terz li jirrisjedi b’mod regolari.
27
Il-Gvern Belġjan jargumenta, barra minn hekk, li l-qorti tar-rinviju ma għandhiex kompetenza, bħala qorti industrijali, li tagħti effett sospensiv lil rikors li jaqa’ taħt il-kompetenza esklużiva ta’ qorti Belġjana oħra u li l-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, il-Belġju) diġà wieġbet għad-domanda magħmula f’sentenza reċenti.
28
Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, fil-kuntest tal-kooperazzjoni bejn din tal-aħħar u l-qrati nazzjonali stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, hija biss il-qorti nazzjonali li quddiemha titressaq it-tilwima u li għandha tagħti d-deċiżjoni ġudizzjarja li għandha tevalwa, fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża, kemm il-ħtieġa ta’ deċiżjoni preliminari sabiex tkun f’pożizzjoni li tagħti l-ġudizzju tagħha kif ukoll ir-rilevanza tad-domandi li hija tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja. Konsegwentement, meta d-domandi magħmula jirrigwardaw l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja hija, bħala prinċipju, marbuta li tagħti deċiżjoni (sentenza tal-4 ta’ Diċembru 2018, Minister for Justice and Equality u Commissioner of An Garda Síochána, C‑378/17, EU:C:2018:979, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata).
29
Minn dan isegwi li d-domandi dwar id-dritt tal-Unjoni jgawdu minn preżunzjoni ta’ rilevanza. Ir-rifjut tal-Qorti tal-Ġustizzja li tagħti deċiżjoni dwar domanda preliminari magħmula minn qorti nazzjonali huwa possibbli biss meta jkun jidher b’mod manifest li l-interpretazzjoni mitluba tad-dritt tal-Unjoni ma għandha l-ebda rabta mar-realtà jew mas-suġġett tat-tilwima fil-kawża prinċipali, meta l-problema tkun ta’ natura ipotetika jew ukoll meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex għad-dispożizzjoni tagħha l-punti ta’ fatt u ta’ liġi meħtieġa sabiex tirrispondi b’mod utli għad-domandi li jkunu sarulha (sentenza tal-4 ta’ Diċembru 2018, Minister for Justice and Equality u Commissioner of An Garda Síochána, C‑378/17, EU:C:2018:979, punt 27 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
30
F’dan il-każ, ċertament hemm lok jiġi kkonstatat li, fid-dawl tad-definizzjoni tal-kunċett ta’ “soġġorn illegali” stipulat fil-punt 2 tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 2008/115, eventwali sospensjoni tad-deċiżjoni ta’ ritorn meħuda fil-konfront ta’ B. ma timplikax li r-residenza tagħha għandha tiġi kklassifikata bħala “legali” fis-sens ta’ din id-direttiva. F’dawn il-kundizzjonijiet, ma jistax jitqies li d-dritt tal-Unjoni jimponi fuq ir-Renju tal-Belġju, wara tali sospensjoni, l-obbligu li jiżgura lil B. drittijiet ekwivalenti għal dawk li jgawdu minnhom iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jirrisjedu legalment f’dan l-Istat Membru.
31
Dan ingħad, mid-deċizjoni tar-rinviju jsegwi li l-leġiżlazzjoni Belġjana tipprevedi li, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali fejn il-persuna kkonċernata tkun ippreżentat applikazzjoni għall-ażil li ġiet miċħuda jew fejn din il-persuna ma jkollhiex permess ta’ residenza, il-benefiċċju tal-għajnuna soċjali jiġi limitat biss wara li deċiżjoni ta’ ritorn tkun ġiet innotifikata lill-imsemmija persuna. Il-qorti tar-rinviju tqis, barra minn hekk, li din il-limitazzjoni tista’ ma tibdiex mill-jum meta tkun ġiet ikkonstatata l-illegalità tar-residenza ta’ B., iżda, l-ikar kmieni, il-jum tal-iskadenza tat-terminu ta’ tluq volontarju mogħti lill-persuna kkonċernata fid-deċiżjoni ta’ ritorn meħuda fil-konfront tagħha.
32
Fid-dawl tar-rabta kkonstatata b’dan il-mod mill-qorti tar-rinviju bejn l-effetti ta’ deċiżjoni ta’ ritorn u l-limitazzjoni tal-benefiċċju tal-għajnuna soċjali mogħtija skont il-leġiżlazzjoni Belġjana, ma jistax jitqies li l-interpretazzjoni mitluba tar-regoli tad-dritt tal-Unjoni dwar eventwali sospensjoni ipso jure tal-effetti ta’ tali deċiżjoni manifestament ma għandhiex rabta mas-suġġett tat-tilwima fil-kawża prinċipali, sakemm ma tiġix ikkontestata l-interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali mogħtija mill-qorti tar-rinvju, li taqa’ taħt il-kompetenza esklużiva tagħha fil-qafas ta’ proċedura msemmija fl-Artikolu 267 TFUE (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑21 ta’ Ġunju 2016, New Valmar, C‑15/15, EU:C:2016:464, punt 25, kif ukoll tal‑1 ta’ Ottubru 2019, Blaise et, C‑616/17, EU:C:2019:800, punt 37).
33
Din il-konstatazzjoni ma tistax tiġi kkontestata biċ-ċirkustanza li r-rikors ta’ B. kontra d-deċiżjoni ta’ ritorn meħuda fil-konfront tagħha ġie ppreżentat biss fit‑28 ta’ Novembru 2017, filwaqt li t-tilwima fil-kawża prinċipali tikkonċerna l-benefiċċju tal-għajnuna soċjali għall-perijodu li jestendi mit‑23 ta’ Novembru 2017 sal‑31 ta’ Jannar 2018. Fil-fatt, din iċ-ċirkustanza ma timplikax, fi kwalunkwe każ, li d-domanda magħmula hija manifestament ta’ natura ipotetika għall-perijodu li jestendi mit‑28 ta’ Novembru 2017 sal‑31 ta’ Jannar 2018.
34
Barra minn hekk, bħalma tenfasizza l-Kummissjoni, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jsegwi li għandhom jiġu żgurati ċerti garanzija sakemm iseħħ ir-ritorn, li jistgħu jinkludu t-teħid ta’ responsabbiltà tal-bżonnijiet bażiċi tal-persuna kkonċernata, skont l-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2008/115, fis-sitwazzjonijiet li fihom l-Istat Membru kkonċernat huwa obbligat li joffri lil din il-persuna rimedju b’effett ta’ sospensjoni ipso jure kontra deċiżjoni ta’ ritorn meħuda fil-konfront tagħha, anki jekk din il-persuna tirrisjedi illegalment fit-territorju tal-Istat Membru inkwistjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑18 ta’ Diċembru 2014, Abdida, C‑562/13, EU:C:2014:2453, punti 53, 55 u 58 sa 60).
35
F’dawn il-kundizzjonijiet, iċ-ċirkustanza li B. seta’ eventwalment kellha possibbiltajiet proċedurali oħrajn previsti mil-leġiżlazzjoni Belġjana sabiex tikseb il-benefiċċju tal-għajnuna soċjali, anki jekk jitqiesu ppruvati, ma huwiex ta’ natura li jwassal għall-inammissibbiltà tad-domanda magħmula. Fil-fatt, peress li l-qorti tar-rinviju ma qisitx li din iċ-ċirkustanza kienet tipprekludi lil B. milli tippreżenta b’mod validu l-azzjoni fil-kawża prinċipali, din ma tippermettix li tiġi mwarrba n-neċessità ta’ risposta għal din id-domanda sabiex tingħata deċiżjoni fit-tilwima fil-kawża prinċipali.
36
Bl-istess mod, l-allegazzjoni tal-Gvern Belġjan skont liema l-qorti tar-rinviju ma għandhiex kompetenza, skont ir-regoli tad-dritt nazzjonali, li tieħu pożizzjoni fuq l-effett sospensiv ta’ rikors eżerċitat kontra deċiżjoni ta’ ritorn, ma tistax tkun biżżejjed sabiex twassal għall-inammissibbiltà ta’ din id-domanda, sa fejn ma huwiex il-kompitu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tikkontesta l-evalwazzjoni, mill-qorti tar-rinviju, tar-regoli nazzjonali ta’ organizzazzjoni u ta’ proċeduri ġudizzjarji (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑16 ta’ Ġunju 2015, Gauweiler et, C‑62/14, EU:C:2015:400, punt 26, kif ukoll tal‑10 ta’ Diċembru 2018, Wightman et, C‑621/18, EU:C:2018:999, punt 30).
37
Barra minn hekk, filwaqt li dan il-gvern jieħu vantaġġ mill-eżistenza ta’ sentenza reċenti tal-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni) li tista’ twieġeb għall-mistoqsijiet tal-qorti tar-rinviju, għandu jitfakkar li, anki jekk jitqies li din tal-aħħar hija marbuta bis-soluzzjoni mogħtija f’din is-sentenza, din iċ-ċirkustanza ma tistax tneħħilha l-possibbiltà, prevista fl-Artikolu 267 TFUE, li tadixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja b’domandi ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni intiżi li jippermettulha tagħti sentenza konformi mad-dritt tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑22 ta’ Ġunju 2010, Melki u Abdeli, C‑188/10 u C‑189/10, EU:C:2010:363, punt 42).
38
Fit-tielet lok, il-Gvern Belġjan jargumenta li l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex kompetenza sabiex tinterpreta l-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”) f’din il-kawża. Fil-fatt, dan l-artikolu japplika biss fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni. Issa, filwaqt li l-qorti tar-rinviju ssemmi ċerti dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2008/115, din il-qorti ma tistabbilixxi ebda rabta bejnhom u l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, minkejja li hija obbligata li tagħmel dan skont l-Artikolu 94(c) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.
39
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li t-talba għal deċiżjoni preliminari għandha tinkludi, konformement mal-Artikolu 94(c) tar-Regoli tal-Proċedura, l-espożizzjoni tar-raġunijiet li wasslu lill-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar l-interpretazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, kif ukoll ir-rabta li hija tistabbilixxi bejn dawn id-dispożizzjonijiet u l-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali.
40
F’din il-kawża, jidher li, billi esponiet, minn naħa, ir-rabta stabbilita, fid-dritt Belġjan, bejn l-effetti ta’ deċiżjoni ta’ ritorn u l-limitazzjoni tal-benefiċċju tal-għajnuna soċjali fis-sitwazzjoni fil-kawża prinċipali, kif ukoll, min-naħa l-oħra, il-mistoqsijiet tagħha dwar il-konsegwenzi konkreti li għandhom jiġu misluta, f’din is-sitwazzjoni, mis-sentenza tat‑18 ta’ Diċembru 2014, Abdida (C‑562/13, EU:C:2014:2453), il-qorti tar-rinviju ssodisfat l-obbligu stipulat fl-Artikolu 94(c) tar-Regoli tal-Proċedura.
41
Barra minn hekk, peress li din il-qorti stabbilixxiet li l-eżitu tat-tilwima fil-kawża prinċipali jiddependi mill-applikazzjoni tar-regoli stipulati mid-Direttiva 2008/115, dwar l-azzjonijiet kontra deċiżjoni ta’ ritorn, il-kompetenza tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tinterpreta l-Artikolu 47 tal-Karta ma tistax, f’dan il-każ, tiġi kkontestata.
42
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, hemm lok li tingħata risposta għad-domanda magħmula.
Fuq il-mertu
43
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, liema huma l-kundizzjonijiet li fihom l-Artikoli 5 u 13 tad-Direttiva 2008/115, moqrija fid-dawl tal-Artikolu 19(2) u tal-Artikolu 47 tal-Karta, għandhom jiġu interpretati fis-sens li qorti nazzjonali, adita b’tilwima fil-qasam ta’ għajnuna soċjali li l-eżitu tagħha huwa marbut ma’ eventwali sospensjoni tal-effetti ta’ deċiżjoni ta’ ritorn meħuda fil-konfront ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz li għandu marda serja, għandha tqis li rikors intiż għall-annullament u għas-sospensjoni ta’ din id-deċiżjoni iwassal, ipso jure, għas-sospensjoni tagħha, minkejja li din is-sospensjoni ma tirriżultax mill-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali.
44
Qabelxejn, għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 13(1) u (2) tad-Direttiva 2008/115, ċittadin ta’ pajjiż terz għandu jkollu rimedju ġudizzjarju effettiv sabiex jikkontesta deċiżjoni ta’ ritorn meħuda fil-konfront tiegħu, iżda dan ir-rimedju mhux neċessarjament ikollu effett sospensiv (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑18 ta’ Diċembru 2014, Abdida, C‑562/13, EU:C:2014:2453, punti 43 u 44).
45
Madankollu, il-karatteristiċi ta’ tali rimedju għandhom jiġu ddeterminati konformement mal-Artikolu 47 tal-Karta, skont liema kull persuna li tkun ġarrbet ksur tad-drittijiet u tal-libertajiet tagħha ggarantiti mid-dritt tal-Unjoni għandha dritt għal rimedju effettiv quddiem qorti skont il-kundizzjonijiet previsti fl-imsemmi artikolu, u mal-prinċipju ta’ non-refoulement, iggarantit, b’mod partikolari, fl-Artikolu 19(2) tal-Karta u fl-Artikolu 5 tad-Direttiva 2008/115 (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑18 ta’ Diċembru 2014, Abdida, C‑562/13, EU:C:2014:2453, punti 45 u 46, kif ukoll tad‑19 ta’ Ġunju 2018, Gnandi, C‑181/16, EU:C:2018:465, punti 52 u 53).
46
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeduċiet mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti li r-rikors ippreżentat kontra deċiżjoni ta’ ritorn għandu, sabiex tiġi żgurata, fir-rigward taċ-ċittadin ikkonċernat ta’ pajjiż terz, l-osservanza tar-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Artikolu 47 tal-Karta u mill-prinċipju ta’ non-refoulement, ikollu effett sospensiv ipso jure, peress li l-eżekuzzjoni ta’ din id-deċiżjoni tista’, b’mod partikolari, tesponi lil dan iċ-ċittadin għal riskju reali li jiġi ssuġġettat għal trattamenti kuntrarji għall-Artikolu 19(2) tal-Karta (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Ġunju 2018, Gnandi, C‑181/16, EU:C:2018:465, punt 56).
47
Dan huwa l-każ, b’mod partikolari, meta l-eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni ta’ ritorn tista’ tesponi lil ċittadin ta’ pajjiż terz li għandu marda serja għal riskju serju ta’ deterjorament gravi u irriversibbli tal-istat ta’ saħħa tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑18 ta’ Diċembru 2014, Abdida, C‑562/13, EU:C:2014:2453, punt 53).
48
Huwa qabel kollox il-leġiżlatur nazzjonali li għandu jieħu l-miżuri neċessarji sabiex jissodisfa dan l-obbligu. Għalhekk, jekk ikun il-każ, huwa l-kompitu tiegħu li jemenda l-leġiżlazzjoni tiegħu sabiex jiżgura li r-rikors ippreżentat minn ċittadin ta’ pajjiż terz igawdi ipso jure, fis-sitwazzjonijiet imsemmija fil-punti 46 u 47 ta’ din is-sentenza, minn effett sospensiv (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2018, Kolev et, C‑612/15, EU:C:2018:392, punt 65).
49
Sa fejn id-dritt tal-Unjoni ma jiddefinixxix bi preċiżjoni l-modalitajiet konkreti tar-rimedju sospensiv ipso jure li għandu jkun miftuħ kontra d-deċiżjoni ta’ ritorn, l-Istati Membri għandhom ċertu marġni ta’ manuvra f’dan ir-rigward.
50
Għaldaqstant, fil-kuntest tal-organizzazzjoni tal-proċeduri ta’ rimedji kontra deċiżjoni ta’ ritorn, Stat Membru jista’ jipprevedi, għal dan l-għan, rimedju ġudizzjarju speċifiku, li jiżdied ma’ rikors għal annullament li ma għandux effett sospensiv, li jista’ wkoll jiġi ppreżentat kontra din id-deċiżjoni, sakemm ir-regoli proċedurali nazzjonali applikabbli jkunu suffiċjentement preċiżi, ċari u prevedibbli biex jippermettu li l-partijiet fil-kawża jkunu jafu b’eżattezza d-drittijiet tagħhom (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑8 ta’ Marzu 2017, Euro Park Service, C‑14/16, EU:C:2017:177, punt 40).
51
Barra minn hekk, peress li l-Gvern Belġjan jargumenta li rimedju sospensiv ipso jure għandu jiġi żgurat biss kontra deċiżjoni ta’ tneħħija u mhux kontra deċiżjoni ta’ ritorn, għandu jiġi enfasizzat li mill-punti 44 sa 49 tas-sentenza ta’ llum, CPAS de Seraing (C‑402/19), isegwi li l-protezzjoni ġudizzjarja żgurata lil ċittadin ta’ pajjiż terz li huwa s-suġġett ta’ deċiżjoni ta’ ritorn, li l-eżekuzzjoni tagħha tista’ tesponih għal riskju reali li jkun suġġett għal trattamenti kuntrarji għall-Artikolu 19(2) tal-Karta, tkun insuffiċjenti jekk dan iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz ma kellux rimedju sospensiv ipso jure kontra din id-deċiżjoni min-notifika tagħha.
52
Barra minn hekk, filwaqt li dan il-gvern jargumenta li l-leġiżlazzjoni Belġjana hija konformi mad-dritt tal-Unjoni, għandu jitfakkar li s-sistema ta’ kooperazzjoni stabbilita mill-Artikolu 267 TFUE hija bbażata fuq separazzjoni netta tal-funzjonijiet bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja. Fil-kuntest ta’ kawża ppreżentata skont dan l-artikolu, l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet nazzjonali għandha ssir mill-qrati tal-Istati Membri u mhux mill-Qorti tal-Ġustizzja, u ma huwiex il-kompitu ta’ din tal-aħħar li tagħti deċiżjoni dwar il-kompatibbiltà ta’ regoli tad-dritt intern mad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑17 ta’ Diċembru 1981, Frans-Nederlandse Maatschappij voor Biologische Producten, 272/80, EU:C:1981:312, punt 9, u tat‑30 ta’ April 2020, CTT – Correios de Portugal, C‑661/18, EU:C:2020:335, punt 28).
53
F’dan ir-rigward, huwa l-kompitu tal-qrati nazzjonali, billi jieħdu inkunsiderazzjoni r-regoli kollha tad-dritt nazzjonali u skont il-metodi ta’ interpretazzjoni rrikonoxxuti minnu, li jinterpretaw dawn ir-regoli f’konformità mad-Direttiva 2008/115, inkluż billi jibdlu, fejn xieraq, ġurisprudenza stabbilita, jekk din tkun ibbażata fuq interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali li tkun inkompatibbli ma’ din id-direttiva (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑14 ta’ Mejju 2019, CCOO, C‑55/18, EU:C:2019:402, punti 69 u 70).
54
Min-naħa l-oħra, skont il-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni, fl-ipoteżi fejn ikun impossibbli għaliha li tagħmel interpretazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali b’mod konformi mar-rekwiżiti tad-dritt tal-Unjoni, kull qorti nazzjonali, adita fil-qafas tal-kompetenza tagħha, għandha, bħala korp ta’ Stat Membru, l-obbligu li ma tapplikax kull dispożizzjoni nazzjonali li tmur kontra dispożizzjoni ta’ dan id-dritt li għandha effett dirett fil-kawża li tressqet quddiemha (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-24 ta’ Ġunju 2019, Popławski, C‑573/17, EU:C:2019:530, punti 58 u 61, kif ukoll tal-14 ta’ Mejju 2020, Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság Dél-alföldi Regionális Igazgatóság, C‑924/19 PPU u C‑925/19 PPU, EU:C:2020:367, punt 139).
55
Issa, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jsegwi li l-Artikolu 47 tal-Karta huwa suffiċjenti fih innifsu u ma għandux jiġi ppreċiżat minn dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni jew tad-dritt nazzjonali sabiex jagħti lill-individwi dritt invokabbli bħala tali (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas-17 ta’ April 2018, Egenberger, C‑414/16, EU:C:2018:257, punt 78; kif ukoll tal‑14 ta’ Mejju 2020, Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság Dél-alföldi Regionális Igazgatóság, C‑924/19 PPU u C‑925/19 PPU, EU:C:2020:367, punt 140).
56
L-istess japplika għall-Artikolu 13(1) tad-Direttiva 2008/115, peress li l-karatteristiċi tar-rimedju previst f’din id-dispożizzjoni għandhom jiġu ddeterminati konformement mal-Artikolu 47 tal-Karta, li jikkostitwixxi affermazzjoni mill-ġdid tal-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva (sentenza tal‑14 ta’ Mejju 2020, Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság Dél-alföldi Regionális Igazgatóság, C‑924/19 PPU u C‑925/19 PPU, EU:C:2020:367, punt 141).
57
Għaldaqstant, fl-ipoteżi li l-qorti tar-rinviju tasal għall-konklużjoni li l-leġiżlazzjoni Belġjana ma toffrix, lil ċittadin ta’ pajjiż terz impoġġi fis-sitwazzjoni deskritta fil-punti 46 u 47 tas-sentenza odjerna, rimedju ġudizzjarju kontra d-deċiżjoni ta’ ritorn irregolat b’regoli preċiżi, ċari u prevedibbli u li jġib, ipso jure, is-sospensjoni ta’ din id-deċiżjoni, hija għandha tikkonstata n-natura sospensiva tar-rikors ippreżentat minn dan iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz għall-finijiet tal-annullament u tas-sospensjoni tad-deċiżjoni ta’ ritorn meħuda fil-konfront tiegħu u, jekk ikun meħtieġ, ma tapplikax l-leġiżlazzjoni nazzjonali li teskludi li dan ir-rikors jista’ jkollu tali natura (ara, b’analoġija, is-sentenzi tal‑5 ta’ Ġunju 2018, Kolev et, C‑612/15, EU:C:2018:392, punt 66; tad‑29 ta’ Lulju 2019, Torubarov, C‑556/17, EU:C:2019:626, punt 77, kif ukoll tal‑14 ta’ Mejju 2020, Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság Dél-alföldi Regionális Igazgatóság, C‑924/19 PPU u C‑925/19 PPU, EU:C:2020:367, punt 144).
58
Għall-kuntrarju, fl-ipoteżi li l-qorti tar-rinviju tqis li jeżisti tali rimedju ġudizzjarju fid-dritt Belġjan u li l-persuna kkonċernata ma għamlitx użu minnu, minkejja li dan ir-rimedju ġudizzjarju kien jimplika s-sospensjoni ipso jure tad-deċiżjoni ta’ ritorn meħuda fil-konfront tiegħu, il-qorti tar-rinviju ma tkunx obbligata twarrab ir-regoli ta’ proċedura nazzjonali sabiex tikkonstata li r-rikors għal annullament u għal sospensjoni ppreżentat minn din il-persuna għandu natura sospensiva.
59
Barra minn hekk, iċ-ċirkustanza li l-qorti tar-rinviju ma għandhiex kompetenza, skont il-leġiżlazzjoni Belġjana, sabiex tagħti deċiżjoni dwar ir-rikors intiż għall-annullament u għas-sospensjoni tad-deċiżjoni ta’ ritorn inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma hijiex ta’ natura li tostakola lil din il-qorti li tipproċedi għal applikazzjoni diretta tar-regoli tad-dritt tal-Unjoni, sabiex tiddeċiedi l-kwistjoni preliminari, neċessarja għar-riżoluzzjoni tat-tilwima li hija adita biha, dwar in-natura eventwalment sospensiva ipso jure, skont l-Artikolu 13(1) tad-Direttiva 2008/115, moqri fid-dawl tal-Artikoli 19 u 47 tal-Karta, ta’ dan ir-rikors għal annullament u għal sospensjoni ppreżentat quddiem qorti oħra.
60
Fil-fatt, minkejja li l-qorti tar-rinviju ma hijiex imsejħa, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li teżerċita l-kompetenza sabiex tordna s-sospensjoni ta’ deċiżjoni ta’ ritorn, prevista fl-Artikolu 13(2) tad-Direttiva 2008/115, li ngħatat mil-leġiżlatur Belġjan lil qorti oħra, għall-kuntrarju, huwa l-kompitu tagħha li tivverifika, għall-finijiet biss tar-riżoluzzjoni tat-tilwima li hija adita biha, jekk rikors kontra tali deċiżjoni jissodisfax il-kundizzjonijiet neċessarji sabiex ikollu effett sospensiv, li għandu jseħħ ipso jure u għandu għalhekk ikun għall-awtoritajiet nazzjonali kollha fl-oqsma speċifiċi ta’ kompetenza tagħhom, inklużi l-qrati nazzjonali li jiddeċiedu fil-qasam tal-għajnuna soċjali.
61
Awtorità nazzjonali msejħa biex tagħti deċiżjoni f’tali sitwazzjoni madankollu ma għandhiex neċessarjament tistipula, minħabba nuqqasijiet fil-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli, li kull rikors ippreżentat kontra deċiżjoni ta’ ritorn jipproduċi effett sospensiv ipso jure, peress li, bħalma tfakkar fil-punt 44 tas-sentenza odjerna, dan it-tip ta’ rikors ma għandux sistematikament, skont id-dritt tal-Unjoni, tali effett.
62
Konsegwentement, huwa l-kompitu ta’ din l-awtorità li tivverifika jekk il-kundizzjonijiet li l-garanzija ta’ dan l-effett hija suġġetta għalihom, fid-dritt tal-Unjoni, humiex issodisfatti fil-kawża li hija adita biha, skont is-sitwazzjoni tal-persuna kkonċernata.
63
Issa, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja msemmija fil-punt 47 tas-sentenza odjerna jsegwi li tali effett sospensiv ipso jure għandu jiġi żgurat b’mod imperattiv għar-rikorsi ppreżentati kontra deċiżjoni ta’ ritorn li l-eżekuzzjoni tagħha “tista’” tesponi lil ċittadin ta’ pajjiż terz li għandu marda serja għal “riskju serju” ta’ deterjorament gravi u irriversibbli tal-istat ta’ saħħa tiegħu.
64
F’dan il-kuntest, sabiex jiġi evalwat jekk l-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni ta’ ritorn koperta mir-rikors “tistax” tesponi lill-persuna kkonċernata għal tali riskju, awtorità nazzjonali ma hijiex imsejħa tagħti deċiżjoni fuq il-kwistjoni dwar jekk l-eżekuzzjoni ta’ din id-deċiżjoni twassalx effettivament għal dan ir-riskju.
65
Fil-fatt, li kieku kellha tingħata din is-soluzzjoni, il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-effett sospensiv ipso jure jkunu konfużi ma’ dawk li huwa suġġett għalihom is-suċċess tar-rikors ippreżentat kontra d-deċiżjoni ta’ ritorn. Minn dan ikun isegwi, minn naħa, li d-dimensjoni preventiva tal-effett sospensiv tar-rikors ippreżentat kontra din id-deċiżjoni tkun miksura u, min-naħa l-oħra, li kull awtorità msejħa li tislet il-konsegwenzi ta’ dan l-effett sospensiv ikollha, fil-prattika, twettaq hija stess l-eżami li huwa l-kompitu tal-qorti kompetenti sabiex tiddeċiedi fuq il-legalità tad-deċiżjoni ta’ ritorn.
66
Għaldaqstant, tali awtorità għandha sempliċement tevalwa jekk ir-rikors ippreżentat kontra d-deċiżjoni ta’ ritorn jinkludix argumenti intiżi li jistabbilixxu li l-eżekuzzjoni ta’ din id-deċiżjoni tesponi lil ċittadin ta’ pajjiż terz li għandu marda serja għal riskju serju ta’ deterjorament gravi u irriversibbli tal-istat ta’ saħħa tiegħu li ma jidhrux manifestament infondati. Jekk dan ikun il-każ, ikun il-kompitu tagħha li tqis li d-deċiżjoni ta’ ritorn hija sospiża ipso jure, mill-preżentata ta’ dan ir-rikors, u li tislet minnha l-konsegwenzi li jirriżultaw fil-qafas tal-kompetenza tagħha.
67
Dan l-obbligu huwa bla ħsara għall-possibbiltà tal-Istati Membri li jiddeterminaw ir-regoli nazzjonali ta’ organizzazzjoni u ta’ proċeduri ġudizzjarji u li jipprevedi, f’dan il-qafas, li deċiżjoni fuq l-effett sospensiv ta’ rikors kontra deċiżjoni ta’ ritorn, meħuda minn qorti kompetenti sabiex tiddeċiedi fuq tali rikors, torbot lill-awtoritajiet u l-qrati li għandhom jagħtu deċiżjoni fuq il-garanziji li jgawdi minnhom, fil-qasam tal-għajnuna soċjali, iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz ikkonċernat.
68
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikoli 5 u 13 tad-Direttiva 2008/115, moqrija fid-dawl tal-Artikolu 19(2) u tal-Artikolu 47 tal-Karta, għandhom jiġu interpretati fis-sens li qorti nazzjonali, adita b’tilwima fil-qasam ta’ għajnuna soċjali li l-eżitu tagħha huwa marbut ma’ eventwali sospensjoni tal-effetti ta’ deċiżjoni ta’ ritorn meħuda fil-konfront ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz li għandu marda serja, għandha tqis li rikors intiż għall-annullament u għas-sospensjoni ta’ din id-deċiżjoni jġib, ipso jure, is-sospensjoni tal-imsemmija deċiżjoni, minkejja li din is-sospensjoni ma tirriżultax mill-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali, meta:
–
dan ir-rikors jinkludi argumenti intiżi li jistabbilixxu li l-eżekuzzjoni tal-istess deċiżjoni tesponi lil dan iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz għal riskju serju ta’ deterjorament gravi u irriversibbli tal-istat ta’ saħħa tiegħu, li ma jidhrux manifestament infondati, u
–
din il-leġiżlazzjoni ma tipprevedix rimedju ġudizzjarju ieħor, irregolat b’regoli preċiżi, ċari u prevedibbli, li jġibu, ipso jure, is-sospensjoni ta’ tali deċiżjoni.
Fuq l-ispejjeż
69
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikoli 5 u 13 tad-Direttiva 2008/115/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ Diċembru 2008 dwar standards u proċeduri komuni fl-Istati Membri għar-ritorn ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu qegħdin fil-pajjiż illegalment, moqrija fid-dawl tal-Artikolu 19(2) u tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, għandhom jiġu interpretati fis-sens li qorti nazzjonali, adita b’tilwima fil-qasam ta’ għajnuna soċjali li l-eżitu tagħha huwa marbut ma’ eventwali sospensjoni tal-effetti ta’ deċiżjoni ta’ ritorn meħuda fil-konfront ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz li għandu marda serja, għandha tqis li rikors intiż għall-annullament u għas-sospensjoni ta’ din id-deċiżjoni jġib, ipso jure, is-sospensjoni tal-imsemmija deċiżjoni, minkejja li din is-sospensjoni ma tirriżultax mill-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali, meta:
–
dan ir-rikors jinkludi argumenti intiżi li jistabbilixxu li l-eżekuzzjoni tal-istess deċiżjoni tesponi lil dan iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz għal riskju serju ta’ deterjorament gravi u irriversibbli tal-istat ta’ saħħa tiegħu, li ma jidhrux manifestament infondati, u
–
din il-leġiżlazzjoni ma tipprevedix rimedju ġudizzjarju ieħor, irregolat b’regoli preċiżi, ċari u prevedibbli, li jġibu, ipso jure, is-sospensjoni ta’ tali deċiżjoni.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.