Υπόθεση C‑712/25 PPU [Rastoshev] (i)
XM
(αίτηση του Apelativen sad – Sofia για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)
Απόφαση του Δικαστηρίου (τέταρτο τμήμα) της 12ης Φεβρουαρίου 2026
« Αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως – Χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης – Δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις – Απόφαση-πλαίσιο 2002/584 – Ευρωπαϊκό ένταλμα συλλήψεως εκδοθέν με σκοπό την άσκηση ποινικής διώξεως – Εκτέλεση ευρωπαϊκού εντάλματος συλλήψεως – Άρθρο 4, σημείο 7, στοιχείο αʹ – Λόγοι προαιρετικής μη εκτελέσεως – Αδικήματα που διαπράχθηκαν εξ
ολοκλήρου ή εν μέρει στο έδαφος του κράτους μέλους εκτελέσεως – Κίνδυνος ατιμωρησίας »
Δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις – Απόφαση-πλαίσιο για το ευρωπαϊκό ένταλμα συλλήψεως και τις διαδικασίες παραδόσεως μεταξύ των κρατών μελών – Λόγοι προαιρετικής μη εκτελέσεως του ευρωπαϊκού εντάλματος συλλήψεως – Αξιόποινη πράξη τελεσθείσα, εξ ολοκλήρου ή εν μέρει, στο έδαφος του κράτους μέλους εκτελέσεως – Περιθώριο εκτιμήσεως της δικαστικής αρχής εκτελέσεως – Περιεχόμενο – Άρνηση εκτελέσεως του εντάλματος απλώς και μόνον λόγω του τόπου τελέσεως της αξιόποινης αυτής πράξεως – Δεν επιτρέπεται
(Απόφαση-πλαίσιο 2002/584 του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση-πλαίσιο 2009/299, άρθρο 1 § 1, άρθρα 3, 4 και 4α)
(βλ. σκέψεις 33-48, 52 και διατακτ.)
Σύνοψη
Επιληφθέν αιτήσεως του Apelativen sad –
Sofia για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως (εφετείο Σόφιας, Βουλγαρία), το Δικαστήριο αποφαίνεται, στο πλαίσιο επείγουσας προδικαστικής υποθέσεως, για πρώτη φορά επί της ερμηνείας του λόγου προαιρετικής μη εκτελέσεως ευρωπαϊκού εντάλματος συλλήψεως (ΕΕΣ) που αφορά αξιόποινες πράξεις οι οποίες διεπράχθησαν εξ ολοκλήρου ή εν μέρει στο έδαφος του κράτους μέλους εκτελέσεως, κατά την έννοια της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584 (1).
Στις 18 Σεπτεμβρίου 2025, ο αρμόδιος για την ανάκριση αντιπρόεδρος στο tribunal judiciaire de Marseille (πλημμελειοδικείο Μασσαλίας, Γαλλία) εξέδωσε ΕΕΣ κατά του XM, με σκοπό την άσκηση ποινικής διώξεως και την παράδοσή του στις γαλλικές αρχές για διάφορες
αξιόποινες πράξεις τις οποίες φέρεται να έχει διαπράξει μεταξύ 2018 και 2024. Οι
αξιόποινες αυτές πράξεις διεπράχθησαν στο πλαίσιο εγκληματικής οργανώσεως με σκοπό τη χειραγώγηση
αθλητικών αγώνων και τελέσθηκαν στο έδαφος πλειόνων κρατών μελών, μεταξύ των οποίων η Γαλλία και η Βουλγαρία.
Με απόφαση της 20ής Οκτωβρίου 2025, το Sofiyski gradski sad (πλημμελειοδικείο Σόφιας, Βουλγαρία) διέταξε την εκτέλεση του εν λόγω ΕΕΣ και έθεσε τον XM υπό προσωρινή κράτηση έως την πραγματική παράδοσή του στις γαλλικές αρχές.
Επιληφθέν
εφέσεως ασκηθείσας από τον XM κατά της πρωτόδικης αποφάσεως, το αιτούν δικαστήριο διαπίστωσε ότι στη Βουλγαρία υπάρχουν δύο διιστάμενες νομολογιακές τάσεις όσον αφορά την ερμηνεία της διατάξεως με την οποία μεταφέρθηκε στο βουλγαρικό δίκαιο το άρθρο 4, σημείο 7, στοιχείο αʹ, της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584 (2). Σύμφωνα με την πρώτη τάση της νομολογίας, το γεγονός και μόνον ότι η αξιόποινη πράξη την οποία αφορά το ΕΕΣ διεπράχθη, εξ ολοκλήρου ή εν μέρει, στο έδαφος της Βουλγαρίας δεν αρκεί για να δικαιολογήσει την άρνηση εκτελέσεως. Αντιθέτως, κατά τη δεύτερη τάση της νομολογίας, η περίσταση αυτή πρέπει να θεωρείται επαρκής λόγος αρνήσεως εκτελέσεως, δεδομένου ότι ο βουλγαρικός ποινικός κώδικας έχει εφαρμογή σε κάθε αδίκημα που τελείται στο έδαφος του εν λόγω κράτους μέλους, άνευ
εξαιρέσεων.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το αιτούν δικαστήριο ζήτησε από το Δικαστήριο να ερμηνεύσει το άρθρο 4, σημείο 7, στοιχείο αʹ, της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Κατ’ αρχάς, το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι η απόφαση-πλαίσιο προβλέπει, αφενός, λόγους υποχρεωτικής μη εκτελέσεως του ΕΕΣ (3) και, αφετέρου, λόγους προαιρετικής μη εκτελέσεως (4) τους οποίους τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να μεταφέρουν ή όχι στο εσωτερικό τους δίκαιο. Εντούτοις, σε περίπτωση μεταφοράς των λόγων προαιρετικής μη εκτελέσεως στο εσωτερικό δίκαιο, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να προβλέπουν ότι οι δικαστικές αρχές υποχρεούνται να αρνούνται αυτομάτως την εκτέλεση κάθε ΕΕΣ το οποίο εμπίπτει στους λόγους αυτούς. Ειδικότερα, οι εν λόγω αρχές πρέπει να διαθέτουν περιθώριο εκτιμήσεως το οποίο να τους παρέχει τη δυνατότητα να προβαίνουν σε κατά περίπτωση εξέταση λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των περιστάσεων που ασκούν επιρροή συναφώς. Αν οι δικαστικές αρχές δεν είχαν τη δυνατότητα αυτή, η απλή δυνατότητα αρνήσεως εκτελέσεως ενός ΕΕΣ θα μετατρεπόταν σε πραγματική υποχρέωση, ενώ μια τέτοια άρνηση συνιστά την εξαίρεση και η εκτέλεση του ΕΕΣ τον κανόνα. Επομένως, από το γράμμα του άρθρου 4 της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584, και ειδικότερα από τη χρήση του ρήματος «μπορώ», προκύπτει ότι η δικαστική αρχή εκτελέσεως πρέπει να διαθέτει περιθώριο εκτιμήσεως προκειμένου να αποφασίσει αν πρέπει ή όχι να αρνηθεί την εκτέλεση του ΕΕΣ για τους λόγους που προβλέπονται στο εν λόγω άρθρο 4.
Όσον αφορά ειδικότερα το άρθρο 4, σημείο 7, στοιχείο αʹ, της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι, ορίζοντας τον λόγο αρνήσεως που προβλέπει η διάταξη αυτή ως προαιρετικό, ο νομοθέτης της Ένωσης θέλησε να έχει τόσο η δικαστική αρχή εκδόσεως όσο και η δικαστική αρχή εκτελέσεως του ΕΕΣ τη δυνατότητα διώξεως του προσώπου εις βάρος του οποίου έχει εκδοθεί το ένταλμα, ούτως ώστε η ποινική δίωξη να μπορεί να ασκηθεί από τη δικαστική αρχή η οποία ευρίσκεται στην πλέον κατάλληλη θέση από την άποψη της ορθής απονομής της ποινικής δικαιοσύνης.
Προσέτι, κατά το άρθρο
της
1, παράγραφος 1, η απόφαση-πλαίσιο 2002/584
έχει ως σκοπό να καταστήσει δυνατή τη σύλληψη και την παράδοση καταζητουμένου, προκειμένου να αποτραπεί το ενδεχόμενο να παραμείνει ατιμώρητη η διαπραχθείσα αξιόποινη πράξη και να διασφαλισθεί η άσκηση ποινικής διώξεως εις βάρος του. Ο σκοπός αυτός εντάσσεται, γενικότερα, στον σκοπό της προλήψεως και της καταπολεμήσεως της εγκληματικότητας εντός του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, ο οποίος προβλέπεται στο άρθρο 3, παράγραφος 2, ΣΕΕ στην εφαρμογή του οποίου αποσκοπεί η ανωτέρω απόφαση-πλαίσιο, αποτρέποντας τον κίνδυνο ατιμωρησίας των προσώπων που έχουν διαπράξει αξιόποινη πράξη. Το Δικαστήριο εκτιμά ωστόσο ότι θα υπήρχε ο κίνδυνος να διακυβευθεί η επίτευξη των εν λόγω σκοπών αν η δικαστική αρχή εκτελέσεως ήταν υποχρεωμένη, ανεξαρτήτως των ιδιαίτερων περιστάσεων κάθε περιπτώσεως, να αρνηθεί την εκτέλεση ΕΕΣ εκδοθέντος με σκοπό την άσκηση ποινικής διώξεως και την παράδοση του εκζητουμένου εκ του λόγου και μόνον ότι η αξιόποινη πράξη την οποία αφορά το ένταλμα αυτό
διεπράχθη, εξ ολοκλήρου ή εν μέρει, στο έδαφος του κράτους μέλους εκτελέσεως.
Το Δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η εφαρμογή του λόγου μη εκτελέσεως που προβλέπεται στο άρθρο 4, σημείο 7, στοιχείο αʹ, της απόφασης-πλαισίου 2002/584 πρέπει να επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια της δικαστικής αρχής εκτελέσεως. Προς τούτο, το αιτούν δικαστήριο πρέπει να διαθέτει περιθώριο εκτιμήσεως που να του παρέχει τη δυνατότητα να προβαίνει σε εξέταση του συνόλου των κρίσιμων περιστάσεων της συγκεκριμένης υποθέσεως, προκειμένου να καθορίσει ποια από τις δικαστικές αρχές, η δικαστική αρχή εκδόσεως του εντάλματος ή η δικαστική αρχή εκτελέσεως, ευρίσκεται στην πλέον κατάλληλη θέση για τη διασφάλιση της ορθής απονομής της ποινικής δικαιοσύνης και, κατά συνέπεια, τη
διαφύλαξη του εννόμου συμφέροντος όλων των κρατών μελών για την πρόληψη της εγκληματικότητας εντός του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης. Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο όταν οι αξιόποινες πράξεις για τις οποίες εκδόθηκε το ΕΕΣ εντάσσονται στο πλαίσιο σύνθετης διεθνούς εγκληματικής οργανώσεως, με αποτέλεσμα να έχουν ενδεχομένως διαπραχθεί, εν μέρει, και να παράγουν τα αποτελέσματά τους στο έδαφος πλειόνων κρατών μελών, ιδίως στο έδαφος του κράτους μέλους εκδόσεως του εντάλματος, εντός του οποίου ασκήθηκε δίωξη κατά του ενδιαφερομένου.
Επομένως, στο πλαίσιο της εκτιμήσεώς της, η δικαστική αρχή εκτελέσεως πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες περιστάσεις κάθε συγκεκριμένης περιπτώσεως, όπως τη φύση και τα χαρακτηριστικά της αξιόποινης πράξεως, και ειδικότερα, εφόσον τούτο παρίσταται αναγκαίο, τη διεθνή διάστασή της, τον τόπο επελεύσεως της ζημίας την οποία προκάλεσε η αξιόποινη πράξη, καθώς και την πρόοδο της ποινικής διαδικασίας στο κράτος μέλος εκδόσεως και, ενδεχομένως, στο κράτος μέλος εκτελέσεως.
Επομένως, η προβλεπόμενη από το βουλγαρικό ποινικό δίκαιο κατά τόπον διεθνής δικαιοδοσία σε ποινικές υποθέσεις δεν μπορεί να αποτελέσει επαρκή λόγο για τη μη εκτέλεση ΕΕΣ, αφού, εν προκειμένω, οι βουλγαρικές δικαστικές αρχές δεν κίνησαν ποινική δίωξη κατά του ενδιαφερομένου.
Κατά συνέπεια, το Δικαστήριο αποφαίνεται ότι το άρθρο 4, σημείο 7, στοιχείο αʹ, της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584 αντιτίθεται στη νομολογία κράτους μέλους κατά την οποία το γεγονός ότι η αξιόποινη πράξη για την οποία εκδόθηκε ΕΕΣ με σκοπό την άσκηση ποινικής διώξεως διαπράχθηκε, εξ ολοκλήρου ή εν μέρει, στο έδαφος του κράτους μέλους εκτελέσεως αρκεί προκειμένου αυτό να αρνηθεί την εκτέλεση του εντάλματος.
i      Η ονομασία που έχει δοθεί στην παρούσα υπόθεση είναι πλασματική. Δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό όνομα κανενός διαδίκου.
1      Απόφαση-πλαίσιο 2002/584/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2002, για το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ των κρατών μελών (ΕΕ 2002, L 190, σ. 1, και διορθωτικό ΕΕ 2013, L 222, σ. 14), όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση-πλαίσιο 2009/299/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2009 (ΕΕ 2009, L 81, σ. 24) (στο εξής: απόφαση-πλαίσιο 2002/584).
2      Η διάταξη αυτή προβλέπει ότι η δικαστική αρχή εκτελέσεως μπορεί να αρνηθεί την εκτέλεση του ΕΕΣ όταν το ένταλμα αφορά αξιόποινες πράξεις οι οποίες, σύμφωνα με το δίκαιο του κράτους μέλους εκτελέσεως, διεπράχθησαν εξ ολοκλήρου
ή εν μέρει στο έδαφος του κράτους μέλους εκτελέσεως ή σε εξομοιούμενο προς αυτό τόπο.
3      Οι λόγοι αυτοί παρατίθενται στο άρθρο 3 της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584.
4      Οι λόγοι αυτοί παρατίθενται στα άρθρα 4 και 4α της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584.