62019TJ0256
WYROK SĄDU (czwarta izba)
z dnia 24 listopada 2021 r. (
*1
)
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające przyjęte wobec Syrii – Zamrożenie środków finansowych – Błędy w ocenie – Proporcjonalność – Prawo własności – Prawo do wykonywania działalności gospodarczej – Nadużycie władzy – Obowiązek uzasadnienia – Prawo do obrony – Prawo do rzetelnego procesu
W sprawie T‑256/19
Bashar Assi, zamieszkały w Damaszku (Syria), którego reprezentował adwokat L. Cloquet,
strona skarżąca,
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej, którą reprezentowali S. Kyriakopoulou i V. Piessevaux, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
mającej za przedmiot skargę na podstawie art. 263 TFUE o stwierdzenie nieważności decyzji wykonawczej Rady (WPZiB) 2019/87 z dnia 21 stycznia 2019 r. w sprawie wykonania decyzji 2013/255/WPZiB dotyczącej środków ograniczających skierowanych przeciwko Syrii (Dz.U. 2019, L 18 I, s. 13), rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2019/85 z dnia 21 stycznia 2019 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (UE) nr 36/2012 w sprawie środków ograniczających w związku z sytuacją w Syrii (Dz.U. 2019, L 18 I, s. 4), decyzji Rady (WPZiB) 2019/806 z dnia 17 maja 2019 r. zmieniającej decyzję 2013/255/WPZiB dotyczącą środków ograniczających skierowanych przeciwko Syrii (Dz.U. 2019, L 132, s. 36), rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2019/798 z dnia 17 maja 2019 r. wykonującego rozporządzenie (UE) nr 36/2012 w sprawie środków ograniczających w związku z sytuacją w Syrii (Dz.U. 2019, L 132, s. 1; sprostowanie Dz.U. 2019, L 234, s. 31), decyzji Rady (WPZiB) 2020/719 z dnia 28 maja 2020 r. zmieniającej decyzję 2013/255/WPZiB dotyczącą środków ograniczających skierowanych przeciwko Syrii (Dz.U. 2020, L 168, s. 66) i rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2020/716 z dnia 28 maja 2020 r. wykonującego rozporządzenie (UE) nr 36/2012 w sprawie środków ograniczających w związku z sytuacją w Syrii (Dz.U. 2020, L 168, s. 1) w zakresie, w jakim akty te dotyczą skarżącego,
SĄD (czwarta izba),
w składzie: S. Gervasoni, prezes, L. Madise i J. Martín y Pérez de Nanclares (sprawozdawca), sędziowie,
sekretarz: L. Ramette, administrator,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 22 października 2020 r.,
wydaje następujący
Wyrok (
1
)
Okoliczności powstania sporu oraz okoliczności faktyczne zaistniałe po wniesieniu skargi
[…]
12
Decyzją wykonawczą Rady (WPZiB) 2019/87 z dnia 21 stycznia 2019 r. w sprawie wykonania decyzji 2013/255 (Dz.U. 2019, L 18 I, s. 13) oraz rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) 2019/85 z dnia 21 stycznia 2019 r. w sprawie wykonania rozporządzenia nr 36/2012 (Dz.U. 2019, L 18 I, s. 4) (zwanymi dalej łącznie „pierwotnymi aktami”) nazwisko skarżącego zostało umieszczone w pozycji 270 tabeli A wykazów nazwisk i nazw osób, podmiotów i organów objętych środkami ograniczającymi, które to wykazy figurują w załączniku I do decyzji 2013/255 i w załączniku II do rozporządzenia nr 36/2012 (zwanych dalej łącznie „spornymi wykazami”) z podaniem następującego uzasadnienia:
„Prominentny przedsiębiorca działający w Syrii, posiadający udziały i prowadzący działalność w wielu sektorach syryjskiej gospodarki, m.in. partner założyciel linii lotniczej Fly Aman oraz prezes zarządu »Aman Damascus [Dimashq]«, spółki joint venture uczestniczącej w budowie Marota City – luksusowego kompleksu mieszkalno-handlowego wspieranego przez reżim. Jako prezes zarządu »Aman [Dimashq]« Bashar Mohammad Assi czerpie korzyści z reżimu lub go wspiera”.
[…]
16
W dniu 17 maja 2019 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2019/806 zmieniającą decyzję 2013/255 (Dz.U. 2019, L 132, s. 36), która przedłużyła obowiązywanie tej ostatniej decyzji do dnia 1 czerwca 2020 r.; w tym samym dniu Rada przyjęła również rozporządzenie wykonawcze (UE) 2019/798 wykonujące rozporządzenie nr 36/2012 (Dz.U. 2019, L 132, s. 1; sprostowanie Dz.U. 2019, L 234, s. 31) (zwane dalej łącznie „aktami utrzymującymi z 2019 r.”). Nazwisko skarżącego pozostawiono w pozycji 270 tabeli A spornych wykazów z uzasadnieniem identycznym z tym, które figurowało w pierwotnych aktach (zwanym dalej „uzasadnieniem z 2019 r.”).
[…]
21
W dniu 28 maja 2020 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2020/719 zmieniającą decyzję 2013/255 (Dz.U. 2020, L 168, s. 36), która przedłużyła obowiązywanie tej ostatniej decyzji do dnia 1 czerwca 2021 r., oraz rozporządzenie wykonawcze (UE) 2020/716 wykonujące rozporządzenie nr 36/2012 (Dz.U. 2020, L 168, s. 1; sprostowanie Dz.U. 2020, L 234, s. 31) (zwane dalej łącznie „aktami utrzymującymi z 2020 r.”). Nazwisko skarżącego pozostawiono w pozycji 270 tabeli A spornych wykazów z uzasadnieniem częściowo różniącym się od tego, które figurowało w aktach utrzymujących z 2019 r. (zwanym dalej „uzasadnieniem z 2020 r.”). Rada wsparła przyjęcie wobec niego środków ograniczających uzasadnieniem częściowo różniącym się od tego, które figurowało w aktach utrzymujących z 2019 r., mianowicie uzasadnieniem następującym:
„Prominentny przedsiębiorca działający w Syrii, posiadający udziały i prowadzący działalność w wielu sektorach syryjskiej gospodarki, m.in. partner założyciel linii lotniczej Fly Aman oraz do maja 2019 r. prezes zarządu »Aman [Dimashq]«, spółki joint venture uczestniczącej w budowie Marota City – luksusowego kompleksu mieszkalno-handlowego wspieranego przez reżim. Czerpie korzyści dzięki reżimowi syryjskiemu i wspiera go przez swoją działalność biznesową. 30.1.2020 założył – wraz z Samerem Fozem i w jego imieniu – spółkę »Aman Facilities«”.
[…]
Postępowanie i żądania stron
23
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 15 kwietnia 2019 r. skarżący wniósł niniejszą skargę o stwierdzenie nieważności pierwotnych aktów w zakresie, w jakim akty te dotyczą skarżącego.
24
Odrębnym pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 30 lipca 2019 r. skarżący dostosował skargę na podstawie art. 86 regulaminu postępowania przed Sądem, tak by zmierzała ona również do stwierdzenia nieważności aktów utrzymujących z 2019 r. w zakresie, w jakim akty te dotyczą skarżącego. Skarżący powtórzył żądania zawarte w skardze.
25
W dniu 8 sierpnia 2019 r. Rada złożyła w sekretariacie Sądu odpowiedź na skargę i uwagi dotyczące pierwszego pisma dostosowującego skargę.
26
Replika została złożona w dniu 1 października 2019 r.
27
Decyzją z dnia 17 października 2019 r. prezes Sądu, na podstawie art. 27 § 3 regulaminu postępowania, przydzielił sprawę nowemu sędziemu sprawozdawcy, przydzielonemu do czwartej izby.
28
Duplika została złożona w dniu 8 stycznia 2020 r.
29
Pisemny etap postępowania został zamknięty w dniu 8 stycznia 2020 r.
30
W ramach środków organizacji postępowania przewidzianych w art. 89 § 3 lit. a) regulaminu postępowania Sąd w dniu 22 lipca 2020 r. zwrócił się do Rady o udzielenie odpowiedzi na kilka pytań. Rada uczyniła to w zakreślonym terminie.
31
Odrębnym pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 13 sierpnia 2020 r. skarżący, na podstawie art. 86 regulaminu postępowania, dostosował skargę po raz drugi, tak by zmierzała ona również do stwierdzenia nieważności aktów utrzymujących z 2020 r. w zakresie, w jakim akty te dotyczą skarżącego. Skarżący powtórzył również żądania zawarte w skardze oraz w pierwszym piśmie dostosowującym skargę, a także przedstawił nowe argumenty.
32
W dniu 2 października 2020 r. Rada przedstawiła swoje uwagi w przedmiocie drugiego pisma dostosowującego skargę.
33
Na rozprawie w dniu 22 października 2020 r. zostały wysłuchane wystąpienia stron i ich odpowiedzi na pytania Sądu.
34
Skarżący wnosi do Sądu o:
–
stwierdzenie nieważności pierwotnych aktów, aktów utrzymujących z 2019 r. oraz aktów utrzymujących z 2020 r. (zwanych dalej łącznie „zaskarżonymi aktami”) w zakresie, w jakim akty te dotyczą skarżącego;
–
obciążenie Rady kosztami postępowania.
35
Rada wnosi do Sądu o:
–
oddalenie skargi;
–
obciążenie skarżącego kosztami postępowania;
–
tytułem żądania ewentualnego, na wypadek stwierdzenia przez Sąd nieważności zaskarżonych aktów w zakresie, w jakim dotyczą one skarżącego, utrzymanie w mocy skutków decyzji wykonawczej 2019/87 oraz decyzji 2019/806 i 2020/719 w zakresie, w jakim akty te dotyczą skarżącego, do czasu, gdy skuteczne stanie się stwierdzenie nieważności rozporządzeń wykonawczych 2019/85, 2019/798 i 2020/716 w zakresie, w jakim akty te dotyczą skarżącego.
Co do prawa
[…]
W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego błędów w ocenie
82
W pierwszej kolejności skarżący zaprzecza, by był prominentnym przedsiębiorcą działającym w Syrii. W tym względzie kwestionuje on okoliczności uwzględnione przez Radę na potrzeby umieszczenia jego nazwiska w spornych wykazach. W szczególności skarżący podnosi, że jest on zwykłym pracownikiem zatrudnionym przez Aman Holding JSC. Przyznaje on, że w ramach swoich obowiązków był odpowiedzialny za reprezentowanie Aman Holding w zarządzie Aman Damascus JSC (zwanej dalej „Aman Dimashq”) i pełnił funkcję prezesa zarządu tej ostatniej spółki. Jednakże twierdzi on, że zrezygnował ze stanowiska w Aman Holding i że w związku z tym w ramach swoich obowiązków nie reprezentuje już tej spółki jako członek zarządu Aman Dimashq. W tym względzie podnosi on, że Aman Dimashq nie jest spółką joint venture korzystającą ze wsparcia reżimu i że w ramach projektu Marota City nie wykorzystywała wywłaszczonych gruntów należących do osób wysiedlonych z powodu konfliktu w Syrii, co miało im uniemożliwić powrót do domów. W replice podnosi on, że grunty, na których będzie realizowany projekt Marota City, nie były miejscem starć między siłami opozycji a reżimem syryjskim oraz że dzielnice Damaszku (Syria) znajdujące się na tym obszarze nigdy nie zostały zniszczone w czasie konfliktu zbrojnego, który toczył się w Syrii. Wreszcie zaprzecza on, by posiadał jakiekolwiek udziały w spółce joint venture Aman Dimashq. Ponadto skarżący twierdzi, po pierwsze, że nie posiada udziału we Fly Aman, a po drugie, że nie jest partnerem założycielem tej spółki, ponieważ zanim utworzenie Fly Aman stało się skuteczne, doszło do zastąpienia skarżącego jako założyciela i akcjonariusza.
83
W drugiej kolejności, w odniesieniu do aktów utrzymujących z 2020 r., skarżący kwestionuje nowy powód umieszczenia jego nazwiska w wykazach i podnosi w tym względzie, że jego status w Aman Facilities OPLLC nie pozwala na przydanie mu statusu prominentnego przedsiębiorcy działającego w Syrii, ponieważ spółka ta dysponuje niewielkim kapitałem i jest aktywna w ograniczonej dziedzinie działalności. Ponadto podnosi on, że Aman Facilities nie jest jej oddziałem ani spółką zależną Aman Holding i nie jest wspierana przez tę spółkę lub przez S. Foza.
84
W trzeciej kolejności skarżący zaprzecza, jakoby miał związki z reżimem syryjskim.
85
W czwartej kolejności skarżący podnosi, że w żadnym z dokumentów składających się na dokument WK 50/2019 INIT nie ma odniesienia do zarzucanych mu związków z reżimem syryjskim, lecz dotyczą one głównie S. Foza.
86
Rada kwestionuje argumenty skarżącego.
Rozważania wstępne
[…]
94
Należy przypomnieć, że – jak wynika z pkt 50 i 51 powyżej – umieszczenie nazwiska skarżącego w wykazach opiera się, po pierwsze, na kryterium określonym w art. 27 ust. 2 lit. a) i art. 28 ust. 2 lit. a) decyzji 2013/255, zmienionej decyzją 2015/1836, oraz w art. 15 ust. 1a lit. a) rozporządzenia nr 36/2012, zmienionego rozporządzeniem 2015/1828 (kryterium wiodącego przedsiębiorcy działającego w Syrii), a po drugie, na kryterium określonym w art. 27 ust. 1 i w art. 28 ust. 1 wspomnianej decyzji oraz w art. 15 ust. 1 lit. a) wspomnianego rozporządzenia (kryterium powiązania z reżimem).
[…]
W przedmiocie statusu wiodącego przedsiębiorcy działającego w Syrii
115
Należy sprawdzić, czy wszystkie dowody przedstawione przez Radę czynią zadość ciężarowi dowodu, który spoczywa na niej na mocy orzecznictwa przypomnianego w pkt 89 powyżej, a tym samym stanowią łańcuch wystarczająco konkretnych, precyzyjnych i spójnych poszlak na poparcie pierwszego powodu umieszczenia w wykazie.
116
W tej kwestii Rada uznała, że skarżący jest prominentnym przedsiębiorcą działającym w Syrii, ze względu na jego interesy i działalność w wielu sektorach syryjskiej gospodarki. Co się tyczy pierwotnych aktów i aktów utrzymujących z 2019 r., to dowody przedstawione przez Radę w dokumencie WK 50/2019 INIT odnoszą się do trzech rodzajów działalności, a mianowicie jego statusu partnera założyciela przewoźnika lotniczego Fly Aman, a następnie jego statusu prezesa zarządu spółki Aman Dimashq, spółki joint venture działającej w ramach projektu Marota City, a wreszcie jego funkcji w spółce Aman Holding związanych z wyżej wspomnianym statusem prezesa zarządu. Jeżeli chodzi o akty utrzymujące z 2020 r., to oprócz wyżej wymienionych rodzajów działalności, dodatkowe dowody przedstawione przez Radę w dokumencie WK 3599/2020 REV 1 wspominają o utworzeniu przez skarżącego Aman Facilities, wspólnie z S. Fozem i na jego rzecz.
117
Należy zatem zbadać każdy z tych elementów.
– W przedmiocie statusu partnera założyciela Fly Aman
118
Jeśli chodzi o powód zawarty w zaskarżonych aktach dotyczący statusu partnera założycielskiego Fly Aman, to z dowodów pochodzących z witryn internetowych „Aliqtisadi”, „Eqtsad News” i „7al.net” wynika, że skarżący jest partnerem założycielem Fly Aman. Ponadto witryna internetowa „7al.net” wyjaśnia, że syryjskie ministerstwo handlu wewnętrznego i ochrony konsumentów zatwierdziło statut Fly Aman, w którym skarżący posiada 10% udziałów.
119
W tym względzie, po pierwsze, skarżący kwestionuje posiadanie udziału we Fly Aman i podnosi, że w każdym razie byłby on mniejszościowy. Na poparcie swojego twierdzenia przedstawia pierwszą wersję statutu Fly Aman z dnia 22 lutego 2018 r., podpisaną przez syryjski zarząd przedsiębiorstw, oraz świadectwo rejestracji Fly Aman z dnia 28 maja 2018 r. Po drugie, skarżący kwestionuje twierdzenie, że jest partnerem założycielem Fly Aman, i podnosi, że zanim utworzenie Fly Aman stało się skuteczne, na jego miejsce jako wspólnika założyciela weszła spółka B.
120
Należy zauważyć, że potwierdzenie rejestracji Fly Aman z dnia 28 maja 2018 r. zawiera informację, iż założycielami przedsiębiorstwa są K. Al Zoubi i spółka B. Ponadto wynika z niego, że spółka B jest akcjonariuszem Fly Aman obok K. Al Zoubiego. Natomiast nazwisko skarżącego nie zostało w nim wymienione. Jednakże pierwsza wersja statutu Fly Aman z dnia 22 lutego 2018 r., podpisana przez syryjski zarząd przedsiębiorstw, wskazuje skarżącego jako założyciela i partnera Fly Aman oraz wspomina, że posiada on 10% kapitału przedsiębiorstwa. W tym względzie należy zauważyć, że skarżący nie wykazał, iż statut Fly Aman z dnia 22 lutego 2018 r. nie wywoływał skutków prawnych w okresie między datą statutu a datą świadectwa rejestracji z dnia 28 maja 2018 r. w odniesieniu do okoliczności, że – jak twierdzi – spółka nie została utworzona, podczas gdy jej statut został zatwierdzony przez syryjski zarząd przedsiębiorstw. Podczas rozprawy potwierdził on natomiast, że nie chodzi o pierwszą wersję, lecz o ostateczny statut Fly Aman, oczekujący na rejestrację w syryjskim zarządzie przedsiębiorstw. Wreszcie skarżący przyznaje, że nie przedstawił dowodu przeniesienia swojego udziału na spółkę B, wskazaną jako partner założyciel w świadectwie rejestracji z dnia 28 maja 2018 r. W tym miejscu należy przypomnieć, że nazwisko skarżącego zostało umieszczone w spornych wykazach ze względu na jego status partnera założyciela przewoźnika lotniczego Fly Aman, a nie status zwykłego akcjonariusza. W każdym razie skarżący sam sobie zaprzecza w swoich pismach, ponieważ kwestionuje fakt bycia akcjonariuszem, przyznaje jednak, że nim jest, gdy utrzymuje, że jest jedynie akcjonariuszem mniejszościowym. Ponadto w odniesieniu do aktów utrzymujących z 2020 r. należy dodać, że dowody pochodzące z witryn internetowych „Aliqtisadi” i „Eqtsad News”, zawarte w dokumencie WK 3599/2020 REV 1, wskazują, że skarżący jest partnerem założycielem Fly Aman.
121
Z powyższego wynika, że skarżący nie zdołał podważyć powodu, zgodnie z którym był on partnerem założycielem Fly Aman przy jej utworzeniu w dniu 22 lutego 2018 r. Tak więc zawarty w zaskarżonych aktach powód umieszczenia w wykazie dotyczący faktu, że skarżący jest partnerem założycielem przedsiębiorstwa lotniczego Fly Aman, jest zasadny.
– W przedmiocie statusu prezesa zarządu Aman Dimashq
[…]
127
Po drugie, co się tyczy aktów utrzymujących z 2020 r., należy zauważyć, że jeśli chodzi o powód dotyczący statusu skarżącego jako prezesa zarządu Aman Dimashq, Rada pozostawiła nazwisko skarżącego w spornych wykazach, wskazując dokładnie datę rezygnacji, na którą powołuje się zainteresowany, to znaczy maj 2019 r. Oznacza to, że Rada przyjęła jako udowodniony fakt, że od maja 2019 r. skarżący nie był już prezesem zarządu Aman Dimashq.
128
Z orzecznictwa wynika, że okoliczność, iż dana osoba przestała pełnić funkcje w ramach struktury, sama w sobie nie oznacza, że te dawne funkcje są pozbawione znaczenia, jako że jej wcześniejsza działalność może mieć wpływ na jej zachowanie. W orzecznictwie uściślono jednak, że dawne funkcje danej osoby, rozpatrywane odrębnie, nie mogą uzasadniać umieszczenia jej nazwiska w rozpatrywanych wykazach. Gdyby Rada zamierzała oprzeć się na wcześniejszej działalności tej osoby, powinna ona bowiem przedstawić poważne i spójne poszlaki pozwalające racjonalnie uznać, że osoba ta utrzymuje związki ze strukturą, która zatrudniała ją w dniu przyjęcia zaskarżonego aktu, co uzasadniałoby umieszczenie jej nazwiska w wykazach po zaprzestaniu przez nią działalności w ramach tej struktury (zob. analogicznie wyroki: z dnia 6 września 2013 r., Bateni/Rada, T‑42/12 i T‑181/12, niepublikowany, EU:T:2013:409, pkt 64, 65; z dnia 18 lutego 2016 r., Jannatian/Rada, T‑328/14, niepublikowany, EU:T:2016:86, pkt 40).
129
W niniejszej sprawie z dokumentu WK 3599/2020 REV 1 nie wynika, by Rada przedstawiła poważne i spójne poszlaki w rozumieniu orzecznictwa przypomnianego w pkt 128 powyżej, pozwalające racjonalnie uznać, że skarżący utrzymywał więzi ze strukturą, która go zatrudniała w dniu przyjęcia zaskarżonego aktu. I tak dokument WK 3599/2020 REV 1 nie zawiera żadnego dowodu mogącego wykazać, że pomimo rezygnacji skarżącego w maju 2019 r. należy utrzymać tę wzmiankę w uzasadnieniu umieszczenia w wykazie. W szczególności Rada nie wyjaśnia ani nie wykazała, w jaki sposób okoliczność, że skarżący był prezesem zarządu Aman Dimashq do maja 2019 r., uzasadnia w dniu przyjęcia aktów utrzymujących z 2020 r. wykorzystanie tego elementu w celu wykazania jego statusu prominentnego przedsiębiorcy działającego w Syrii. W tym względzie nie wykazała ona, że skarżący utrzymywał szczególne więzi z Aman Dimashq. Należy jeszcze zauważyć, że na rozprawie Rada przyznała, iż skarżący zaprzestał sprawowania funkcji poprzez złożenie rezygnacji, lecz powołała się jedynie na inne rodzaje jego działalności gospodarczej w celu uzasadnienia, ze względu na ich znaczenie, uznania skarżącego za prominentnego przedsiębiorcę działającego w Syrii.
130
W konsekwencji należy stwierdzić, że w odniesieniu do aktów utrzymujących z 2020 r. Rada nie mogła uwzględnić powodu dotyczącego statusu skarżącego jako prezesa zarządu Aman Dimashq do maja 2019 r. w celu wykazania jego statusu wiodącego przedsiębiorcy działającego w Syrii.
– W przedmiocie udziału skarżącego, jako prezesa zarządu Aman Dimashq– spółki joint venture biorącej udział w budowie kompleksu Marota City – w luksusowym projekcie mieszkalno-handlowym wspieranym przez reżim
[…]
135
Po drugie, co się tyczy uzasadnienia zawartego w aktach utrzymujących z 2020 r., wystarczy stwierdzić, że skoro w pkt 130 powyżej wykazano, iż w celu udowodnienia statusu skarżącego jako prominentnego przedsiębiorcy działającego w Syrii Rada nie mogła uwzględnić powodu dotyczącego jego pozycji prezesa zarządu spółki Aman Dimashq do maja 2019 r., tym bardziej nie może ona w celu wykazania wspomnianego statusu uwzględnić jego udziału w tym charakterze w projekcie Marota City.
– W przedmiocie statusu pracownika Aman Holding
[…]
138
Po drugie, w ramach badania zgodności z prawem aktów utrzymujących z 2020 r. należy przypomnieć, jak stwierdził Sąd w pkt 130 powyżej, że skarżący nie był już prezesem zarządu Aman Dimashq.
139
Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżący pozostawał na stanowisku w Aman Holding przez około rok po dniu rezygnacji. Dodatkowo w odpowiedzi na pytanie Sądu zadane na rozprawie skarżący wyjaśnił, że jego wynagrodzenie zostało obniżone o połowę. W szczególności umowa o pracę zawarta z Aman Holding przewidywała, że otrzymuje on wynagrodzenie w wysokości 1250000 SYP (około 2526,60 EUR) miesięcznie. Ponadto podnosi on, że nie jest on już tak zaangażowany w projekty Aman Holding, ponieważ nadzoruje ich mniej. Ponadto w swoich pismach – co potwierdzono na rozprawie – skarżący zwrócił się do Aman Holding o zezwolenie na utworzenie Aman Facilities ze względu na fakt, że otrzymywał wynagrodzenie od Aman Holding i że zamierzał przyjąć nazwę handlową zbliżoną do nazwy Aman Holding, co wskazuje, że nie miał on pełnej swobody w prowadzeniu swego przedsięwzięcia gospodarczego według własnego uznania. Wreszcie skarżący podniósł, że Aman Holding pomógł mu znaleźć adwokata, który będzie go reprezentował i przyjął na siebie koszty sądowe, które poniesie w ramach skargi skierowanej przeciwko spornym środkom ograniczającym.
140
Wynika stąd, że skarżący zachowuje związki z Aman Holding, lecz zmieniły się one znacznie w porównaniu z tymi, które istniały w chwili przyjęcia pierwotnych aktów i aktów utrzymujących z 2019 r. Skarżący twierdzi bowiem, a Rada temu nie zaprzecza, że nie nadzoruje już projektu i że Aman Holding pozwolił mu na zachowanie zatrudnienia w oczekiwaniu na znalezienie innego źródła dochodów. Ponadto ze względu na to, że skarżący nie jest już pełnomocnikiem spółki, lecz jedynie zwykłym pracownikiem Aman Holding, nie można jego zdaniem przyjąć, że jego działalność w ramach tej spółki czyni go wiodącym przedsiębiorcą. W związku z tym należy stwierdzić, w odniesieniu do aktów utrzymujących z 2020 r., że Rada nie mogła przyjąć, w celu wykazania statusu skarżącego jako prominentnego przedsiębiorcy działającego w Syrii, jego statusu pracownika w Aman Holding.
– W przedmiocie statusu członka założyciela Aman Facilities wspólnie i na rzecz S. Foza
141
Co się tyczy nowego powodu zawartego w aktach utrzymujących z 2020 r., należy zauważyć, że skarżący przyznaje, iż utworzył Aman Facilities i uzasadnia to trudnościami w znalezieniu zatrudnienia w następstwie przyjęcia przez Radę pierwotnych aktów i aktów utrzymujących z 2019 r.
142
Po pierwsze, należy zauważyć, że data utworzenia Aman Facilities wskazana w uzasadnieniu aktów utrzymujących z 2020 r. nie odpowiada dacie przytoczonej przez skarżącego w drugim piśmie dostosowującym skargę. W uzasadnieniu tym sprecyzowano bowiem, że spółka została utworzona w dniu 30 stycznia 2020 r., co potwierdza artykuł w witrynie internetowej „Aliqtisadi”. Skarżący wskazuje natomiast, że spółka została utworzona w maju 2019 r., zaledwie kilka dni, zanim jego rezygnacja ze stanowiska pełnomocnika spółki w Aman Holding stała się skuteczna, co nastąpiło w dniu 28 maja 2019 r. Ponadto zgodnie z przedstawionym przez skarżącego świadectwem rejestracji spółka Aman Facilities została utworzona w dniu 23 maja 2019 r. Wreszcie zaświadczenie wydane przez Syria International Islamic Bank również potwierdza fakt utworzenia przed dniem 30 stycznia 2020 r., ponieważ spłata pożyczki przyznanej w celu utworzenia tej spółki rozpoczęła się w dniu 10 listopada 2019 r. Ta różnica w datach nie jest jednak w stanie wpłynąć na zgodność z prawem aktów utrzymujących z 2020 r., ponieważ nawet gdyby uznać, że Rada przyjęła błędną datę, to jednak skarżący przyznaje, że utworzył tę spółkę przed przyjęciem wspomnianych aktów.
143
Po drugie, z artykułu pochodzącego z witryny internetowej „Aliqtisadi” wynika, że Aman Facilities prowadzi działalność w sektorze turystycznym i świadczy usługi hotelowe. Zgodnie z tym artykułem spółka działa w następujących obszarach: zarządzanie hotelami, obiektami prywatnymi oraz placówkami turystycznymi, usługowymi, administracyjnymi lub doradczymi w zakresie turystyki i usług. Skarżący utrzymuje, że Aman Facilities świadczy usługi sprzątania i sterylizacji na rzecz określonych przedsiębiorstw i obiektów, co może obejmować hotele, lecz zaprzecza, że spółka ta prowadzi lub rozwija działalność hotelarską i turystyczną. Na poparcie swojego argumentu przedstawia dwie umowy o świadczenie usług, których przedmiot potwierdza, że Aman Facilities świadczy usługi sprzątania i sterylizacji w hotelu. Skarżący przedstawia również świadectwo rejestracji Aman Facilities z dnia 22 stycznia 2020 r., które jednak potwierdza opis przedmiotu działalności Aman Facilities przedstawiony w artykule „Aliqtisadi”. W związku z tym obie umowy o świadczenie usług i świadectwo rejestracji Aman Facilities nie podważają wykazu obszarów działalności wymienionych w artykule „Aliqtisadi”, a tym samym znaczenia tego artykułu.
144
Po trzecie, co się tyczy części uzasadnienia z 2020 r. wskazującej, że skarżący utworzył Aman Facilities wspólnie z S. Fozem i na jego rzecz, należy zauważyć, że Rada przedstawiła tylko jeden artykuł mający na celu jej poparcie, mianowicie artykuł zatytułowany „Bashar Assi, nowy człowiek S. Foza ds. inwestycji”, pochodzący z witryny internetowej „Eqtsad News”, w którym mowa jest o powiązaniach między S. Fozem a skarżącym. Zgodnie z tym artykułem S. Foz posługuje się nazwiskiem skarżącego w celu tworzenia nowych spółek. To właśnie w ramach tej współpracy skarżący uzyskał zezwolenie syryjskiego ministerstwa handlu wewnętrznego i ochrony konsumentów na utworzenie Aman Facilities.
145
Należy zauważyć, że w tej kwestii skarżący przedłożył honorowe oświadczenie, sporządzone przez osobę z kierownictwa Syria International Islamic Bank w dniu 13 sierpnia 2020 r., w którym wykazano istnienie pożyczki w kwocie 20 mln SYP (około 26000 EUR) przyznanej skarżącemu oraz harmonogram spłaty tej pożyczki, rozpoczynający się w dniu 10 listopada 2019 r. Zdaniem skarżącego owa pożyczka bankowa została wykorzystana do sfinansowania części kosztów utworzenia Aman Facilities, podczas gdy pozostała część została sfinansowana z jego prywatnych funduszy. W tej kwestii Rada na rozprawie wskazała, że nie można wykluczyć, iż skarżący miał inne źródła finansowania za pośrednictwem S. Foza lub innego banku, choć przyznała, że nie dysponuje żadnymi dowodami potwierdzającymi ten pogląd.
146
Z powyższego wynika, że skarżący wykazał, co nie zostało skutecznie podważone przez Radę, że zaciągnął pożyczkę we własnym imieniu w celu utworzenia Aman Facilities. Podobnie z artykułu pochodzącego z witryny internetowej „Eqtsad News” wynika, że zezwolenie na utworzenie wspomnianej spółki zostało udzielone skarżącemu przez syryjskie ministerstwo handlu wewnętrznego i ochrony konsumentów. Natomiast nie wynika z niego, że Aman Facilities została oficjalnie utworzona przez skarżącego oraz S. Foza.
147
Po czwarte, podczas rozprawy Rada powołała się na podobieństwo istniejące między nazwami Aman Holding i Aman Facilities w celu podkreślenia związku istniejącego pomiędzy S. Fozem a skarżącym i tym samym wykazania, że w rzeczywistości Aman Facilities została utworzona na rzecz S. Foza. Z kolei skarżący uzasadnia ten wybór tym, że stanowił on atut marketingowy, pozwalając na zyskanie na widoczności i rozwijanie działalności, korzystając z prestiżu spółki Aman Holding.
148
W tym względzie wystarczy stwierdzić, że okoliczność, iż nazwy tych dwóch spółek zawierają wspólny termin „Aman”, nie może sama w sobie stanowić wystarczającego dowodu, aby wykazać, że Aman Facilities została utworzona wspólnie z S. Fozem i na jego rzecz. Podobnie, nawet jeśli skarżący wskazał, że wybrał nazwę Aman Facilities, by korzystać z renomy Aman Holding, to z żadnego dowodu zawartego w dokumencie WK 3599/2020 REV 1 nie wynika, że Aman Facilities została nazwana w ten sposób ze względu na związek z Aman Holding ani że S. Foz wyraził zgodę na takie działanie.
149
Po piąte, żaden dowód zawarty w dokumencie WK 3599/2020 REV 1 nie wykazuje, że działalność Aman Facilities przynosi korzyści S. Fozowi, lub nawet Aman Holding.
150
Po szóste wreszcie, nawet jeśli z akt sprawy wynika, że S. Foz posiada Aman Holding, należy zauważyć, że uzasadnienia aktów utrzymujących z 2020 r. dotyczą związku istniejącego pomiędzy Aman Facilities a S. Fozem i nie wspominają o związku między Aman Holding i Aman Facilities.
151
Z całości powyższych rozważań wynika, że o ile skarżący przyznaje, iż utworzył Aman Facilities, o tyle nie można stwierdzić, że tworząc wspomnianą spółkę, działał na rzecz S. Foza. Z orzecznictwa wynika, że zważywszy na sytuację w Syrii, Rada wywiązuje się ze spoczywającego na niej ciężaru dowodu, jeśli przedstawia przed sądem Unii łańcuch wystarczająco konkretnych, precyzyjnych i spójnych poszlak pozwalający na ustalenie istnienia wystarczającego związku pomiędzy osobą objętą środkiem polegającym za zamrożeniu środków finansowych a zwalczanym reżimem (wyrok z dnia 21 kwietnia 2015 r., Anbouba/Rada, C‑605/13 P, EU:C:2015:248, pkt 52). W tym znaczeniu jedyny dowód przedstawiony przez Radę w celu wykazania zasadności nowego powodu umieszczenia w wykazie nie spełnia wymogów wynikających z tego orzecznictwa, w szczególności w świetle przedstawienia przez skarżącego dowodów i argumentów przeciwnych.
– Wniosek dotyczący statusu wiodącego przedsiębiorcy działającego w Syrii
[…]
170
W drugiej kolejności, co się tyczy aktów utrzymujących z 2020 r., z powyższego wynika, że Rada przedstawiła łańcuch wystarczająco konkretnych, precyzyjnych i spójnych poszlak pozwalający wykazać, że skarżący był partnerem założycielem Fly Aman i utworzył Aman Facilities. Natomiast, jak wynika z pkt 139 i 140 powyżej, nie wykazała ona, że skarżący odgrywał w Aman Holding główną rolę. Podobnie Rada nie przedstawiła dowodu na to, że Aman Facilities została utworzona wspólnie z S. Fozem i na jego rzecz. Wreszcie Rada niesłusznie oparła się na statusie skarżącego jako prezesa zarządu Aman Dimashq do maja 2019 r. oraz na jego udziale w tym charakterze w projekcie Marota City.
171
Po pierwsze, należy bowiem stwierdzić, że – jak wynika z artykułu z witryny internetowej „Eqtsad News” – Fly Aman jeszcze nie powstał. Skarżący utrzymywał również, co nie zostało zakwestionowane przez Radę, że Fly Aman nie było operacyjny. Po drugie, skarżący potwierdza, że utworzył Aman Facilities. Niemniej jednak utworzenie Aman Facilities, którego przedmiot działalności został opisany w pkt 143 powyżej, nie stanowi samo w sobie wystarczającej podstawy, by uzasadnić status wiodącego przedsiębiorcy działającego w Syrii. Skarżący uściślił ponadto na rozprawie, w odpowiedzi na pytanie Sądu, że spółka ta zatrudniała bardzo ograniczoną liczbę pracowników, maksymalnie pięciu, czego Rada nie zakwestionowała. W takich okolicznościach nie można uznać, że przyjmując akty utrzymujące z 2020 r. Rada wykazała w sposób wystarczający status skarżącego jako wiodącego przedsiębiorcy działającego w Syrii.
172
W związku z tym, co się tyczy aktów utrzymujących z 2020 r., pierwszy powód umieszczenia w wykazie nie został wystarczająco uzasadniony; należy zatem zbadać drugi powód umieszczenia w wykazie.
W przedmiocie powiązania z reżimem syryjskim
173
Należy zauważyć, że jak wynika z aktów utrzymujących z 2020 r., drugi powód umieszczenia w wykazie dotyczy wsparcia dla reżimu syryjskiego i korzyści czerpanych przez skarżącego ze wspomnianego reżimu w związku z jego działalnością gospodarczą.
174
Należy zatem określić działalność gospodarczą, o której mowa.
175
Należy stwierdzić, że działalność gospodarcza, z uwagi na którą Rada uznała, że skarżący wspiera reżim syryjski i czerpie z niego korzyści, to ta sama działalność, która skłoniła ją do uznania go za wiodącego przedsiębiorcę działającego w Syrii.
176
W tym względzie nie można wykluczyć, że w przypadku określonej osoby podstawy umieszczenia w wykazie mogą się do pewnego stopnia pokrywać, ponieważ można zaklasyfikować osobę jako wiodącego przedsiębiorcę prowadzącego działalność w Syrii, a jednocześnie uznać, że w ramach swojej działalności czerpie ona korzyści z reżimu syryjskiego lub wspiera go poprzez tę samą działalność. Wynika to właśnie z faktu, że – jak ustalono w motywie 6 decyzji 2015/1836 – bliskie związki z reżimem syryjskim i wspieranie go przez tę kategorię osób są jednym z powodów, dla których Rada postanowiła tę kategorię utworzyć. Jednak nawet w takiej sytuacji chodzi o różne kryteria (wyrok z dnia 23 września 2020 r., Kaddour/Rada, T‑510/18, EU:T:2020:436, pkt 77).
177
Po pierwsze, z wniosków przedstawionych w pkt 130 i 135 powyżej należy wywieść, że skoro skarżący nie był prezesem zarządu Aman Dimashq w dniu przyjęcia aktów utrzymujących z 2020 r., nie można uznać, że czerpie on z tego tytułu korzyści z reżimu syryjskiego, ani że wspiera go ze względu na swój udział w projekcie Marota City.
178
Po drugie, w pkt 121 powyżej ustalono, że skarżący jest założycielem Fly Aman. Jednakże skarżący twierdzi, że Fly Aman nie jest jeszcze operacyjny. Należy stwierdzić w tym względzie, że z artykułu pochodzącego z witryny internetowej „Eqtsad News” wynika, iż Fly Aman jeszcze nie działa. Żaden dowód zawarty w dokumentach WK 50/2019 INIT i WK 3599/2020 REV 1 nie wykazuje, by skarżący, jako partner założyciel wspomnianego przedsiębiorstwa, korzystał z reżimu syryjskiego lub go wspierał. Prawdą jest, że zgodnie ze stroną internetową „7al.net” w Syrii sektor lotnictwa cywilnego jest dotknięty poważnymi trudnościami w związku operacjami wojskowymi prowadzonymi na tym obszarze i skutkującymi ustaniem ruchu turystycznego i usług w niektórych portach lotniczych. Jednakże Rada nie powołała się na ten argument w swoich pismach w celu uzasadnienia ewentualnego związku pomiędzy utworzeniem spółki a reżimem syryjskim.
179
Po trzecie, o ile z pkt 139 powyżej wynika, że skarżący zachowuje związki z Aman Holding, o tyle z żadnego z dowodów zawartych w dokumentach WK 50/2019 INIT i WK 3599/2020 REV 1 nie wynika, że w związku z tym skarżący czerpie korzyści z reżimu syryjskiego ani że go wspiera. W tym względzie skarżący podniósł, że nie nadzoruje już projektów w spółce Aman Holding. W szczególności przedstawił on dowód, że został zastąpiony w ramach funkcji pełnomocnika Aman Holding i prezesa wybranego do zarządu Aman Dimashq. Wyjaśnił, że tymczasowo zachował status pracownika najemnego w oczekiwaniu na znalezienie innego źródła dochodów. Również wsparcie i korzyści, które skarżący otrzymuje od byłego pracodawcy, nie stanowią bezpośredniego dowodu na to, że wspiera on reżim syryjski lub czerpie z niego korzyści.
180
Wreszcie, po czwarte, jeśli chodzi o spółkę Aman Facilities, o ile z pkt 146 powyżej wynika, że skarżący uzyskał zezwolenie syryjskiego ministerstwa handlu wewnętrznego i ochrony konsumentów na jej utworzenie, o tyle sam fakt utworzenia spółki, zatrudniającej ograniczoną liczbę pracowników, nie może być wystarczający do uznania, że skarżący czerpie korzyści z reżimu syryjskiego i go wspiera. W tym względzie na stronie internetowej „Eqtsad News” jest mowa o istniejących między skarżącym a S. Fozem związkach polegających na posługiwaniu się przez S. Foza nazwiskiem skarżącego w celu utworzenia nowych spółek, w tym Aman Facilities. Dowód ten nie znajduje jednak potwierdzenia w innych dowodach zawartych w dokumencie WK 3599/2020 REV 1. Ponadto należy zauważyć, że dokument WK 3599/2020 REV 1 nie zawiera nic, co pozwalałoby dojść do wniosku, że skarżący wspiera konkretnie reżim syryjski za pośrednictwem Aman Facilities.
181
W świetle całości powyższych rozważań należy stwierdzić, że drugi powód umieszczenia nazwiska skarżącego w rozpatrywanych wykazach ze względu na jego powiązania z reżimem syryjskim nie został wystarczająco wykazany, a zatem pozostawienie nazwiska skarżącego w wykazie nie jest uzasadnione.
182
W związku z tym, co się tyczy aktów utrzymujących z 2020 r., należy uwzględnić zarzut pierwszy skargi i w konsekwencji stwierdzić ich nieważność w zakresie, w jakim dotyczą one skarżącego, bez konieczności badania zarzutów czwartego, drugiego i trzeciego podniesionych na poparcie skargi w odniesieniu do tych aktów.
[…]
Z powyższych względów
SĄD (czwarta izba)
orzeka, co następuje:
1)
Stwierdza się nieważność decyzji Rady (WPZiB) 2020/719 z dnia 28 maja 2020 r. zmieniającej decyzję 2013/255/WPZiB dotyczącą środków ograniczających skierowanych przeciwko Syrii i rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2020/716 z dnia 28 maja 2020 r. wykonującego rozporządzenie (UE) nr 36/2012 w sprawie środków ograniczających w związku z sytuacją w Syrii w zakresie, w jakim akty te dotyczą Bashara Assiego.
2)
W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.
3)
Rada Unii Europejskiej pokrywa, poza własnymi kosztami, połowę kosztów poniesionych przez B. Assiego.
4)
Bashar Assi pokrywa połowę swoich własnych kosztów.
Gervasoni
Madise
Martín y Pérez de Nanclares
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 24 listopada 2021 r.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: angielski.
(
1
)	Poniżej zostały odtworzone jedynie te punkty wyroku, których publikację Sąd uznał za wskazaną.