61982CJ0238_NL
Partijen
Onderwerp
Overwegingen van het arrest
Beslissing inzake de kosten
Dictum
Partijen
IN ZAAK 238/82,
BETREFFENDE EEN VERZOEK AAN HET HOF KRACHTENS ARTIKEL 177 EEG-VERDRAG VAN DE PRESIDENT VAN DE ARRONDISSEMENTSRECHTBANK TE ' S-GRAVENHAGE IN HET ALDAAR AANHANGIG GEDING TUSSEN
DUPHAR BV EN ANDEREN
EN
STAAT DER NEDERLANDEN, IN DE PERSOON VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID EN MILIEUHYGIENE,
Onderwerp
OM EEN PREJUDICIELE BESLISSING OVER DE UITLEGGING VAN DE ARTIKELEN 3, 5, 30, 34, 36, 85 EN 86 EEG-VERDRAG, VAN RICHTLIJN NR . 65/65 VAN DE RAAD VAN 26 JANUARI 1965 BETREFFENDE DE AANPASSING VAN DE WETTELIJKE EN BESTUURSRECHTELIJKE BEPALINGEN INZAKE FARMACEUTISCHE SPECIALITEITEN ( PB 1965, BLZ . 369 ), EN VAN RICHTLIJN NR . 75/319 VAN DE RAAD VAN 20 MEI 1975 BETREFFENDE DE AANPASSING VAN DE WETTELIJKE EN BESTUURSRECHTELIJKE BEPALINGEN INZAKE FARMACEUTISCHE SPECIALITEITEN ( PB L 147 VAN 1975, BLZ . 13 ),
Overwegingen van het arrest
1 BIJ BESCHIKKING VAN 16 SEPTEMBER 1982, INGEKOMEN TEN HOVE OP 29 SEPTEMBER 1982, HEEFT DE PRESIDENT VAN DE ARRONDISSEMENTSRECHTBANK TE ' S-GRAVENHAGE KRACHTENS ARTIKEL 177 EEG-VERDRAG ENKELE PREJUDICIELE VRAGEN GESTELD OVER DE UITLEGGING VAN DE ARTIKELEN 3, 5, 30, 34, 36, 85 EN 86 VAN HET VERDRAG, VAN RICHTLIJN NR . 65/65 VAN DE RAAD VAN 26 JANUARI 1965 BETREFFENDE DE AANPASSING VAN DE WETTELIJKE EN BESTUURSRECHTELIJKE BEPALINGEN INZAKE FARMACEUTISCHE SPECIALITEITEN ( PB 1965, BLZ . 369 ), EN VAN RICHTLIJN NR . 75/319 VAN DE RAAD VAN 20 MEI 1975 BETREFFENDE DE AANPASSING VAN DE WETTELIJKE EN BESTUURSRECHTELIJKE BEPALINGEN INZAKE FARMACEUTISCHE SPECIALITEITEN ( PB L 147 VAN 1975, BLZ . 13 ), TENEINDE ZICH EEN OORDEEL TE KUNNEN VORMEN OVER DE VERENIGBAARHEID MET DEZE BEPALINGEN VAN EEN NATIONALE REGELING BETREFFENDE DE VERSTREKKING VAN GENEES- EN VERBANDMIDDELEN TEN LASTE VAN EEN STELSEL VAN VERPLICHTE ZIEKTEKOSTENVERZEKERING .
2 DE VRAGEN ZIJN GEREZEN IN HET KADER VAN EEN KORT GEDING, TEGEN DE STAAT DER NEDERLANDEN ( HIERNA : VERWEERDER IN HET HOOFDGEDING ) AANGESPANNEN DOOR 23 FARMACEUTISCHE ONDERNEMINGEN ( HIERNA : VERZOEKSTERS IN HET HOOFDGEDING ) EN STREKKENDE TOT HET BUITEN WERKING STELLEN VAN DE ARTIKELEN 2 EN 3 EN DE BIJLAGEN VAN HET BESLUIT FARMACEUTISCHE HULP ZIEKENFONDSVERZEKERING VAN 22 JULI 1982 ( STCRT . 1982, NR . 139 ) WEGENS STRIJD MET HET GEMEENSCHAPSRECHT, INZONDERHEID DE ARTIKELEN 3, 5, 30, 34, 36, 85 EN 86 VAN HET VERDRAG EN DE RICHTLIJNEN NRS . 65/65 EN 75/319 VOORNOEMD .
3 GENOEMD BESLUIT HEEFT TOT DOEL, DE KWALITEIT VAN DE FARMACOTHERAPEUTISCHE VERSTREKKINGEN TE VERBETEREN EN DE AANZIENLIJKE TEKORTEN BIJ DE NEDERLANDSE ZIEKENFONDSVERZEKERING TERUG TE DRINGEN . HIERTOE BEPAALT ARTIKEL 2 VAN HET BESLUIT, DAT DE ZIEKENFONDSVERZEKERDEN GEEN RECHT HEBBEN OP VERSTREKKING VAN DE GENEES- EN VERBANDMIDDELEN WELKE ZIJN VERMELD IN DE BIJLAGEN 1 EN 2 BIJ HET BESLUIT, TERWIJL ZIJ VOLGENS ARTIKEL 3 SLECHTS RECHT HEBBEN OP VERSTREKKING VAN DE GENEESMIDDELEN VERMELD IN BIJLAGE 4 BIJ HET BESLUIT, INDIEN REDELIJKERWIJS AANNEMELIJK IS DAT HET NIET VERSTREKKEN VAN HET DESBETREFFENDE GENEESMIDDEL EEN ONAANVAARDBARE NADELIGE INVLOED ZAL HEBBEN OP HET RESULTAAT VAN DE BEHANDELING, EN INDIEN EN VOOR ZOVER HET ZIEKENFONDS VOOR DIE VERSTREKKING VOORAF TOESTEMMING HEEFT VERLEEND .
4 BLIJKENS DE IN HET BESLUIT VERVATTE TOELICHTING ZIJN DE BEWEEGREDENEN VOOR DE UITSLUITING VAN DE IN DE BIJLAGEN VERMELDE GENEESMIDDELEN UIT HET VERSTREKKINGENPAKKET VOOR ELK VAN DIE BIJLAGEN VERSCHILLEND . WAT BIJLAGE 1 BETREFT, BERUST DE UITSLUITING VAN DE ALDAAR GENOEMDE GENEESMIDDELEN OP HUN PRIJS, AANGEZIEN NAAR HET OORDEEL VAN DE CENTRALE MEDISCHE PHARMACEUTISCHE COMMISSIE, TER VERVANGING VAN ELK DIER GENEESMIDDELEN GOEDKOPERE MIDDELEN MET EEN ZELFDE THERAPEUTISCHE WERKING BESCHIKBAAR ZIJN . BIJLAGE 2 HEEFT BETREKKING OP OOK BUITEN DE APOTHEEK VERKRIJGBARE, ZOGENOEMDE DROGISTERIJ-ARTIKELEN, EN BIJLAGE 4 OP GENEESMIDDELEN DIE, VOLGENS GENOEMDE COMMISSIE, OP FARMACOTHERAPEUTISCHE GRONDEN NIET DAN IN ZEER BIJZONDERE GEVALLEN DIENEN TE WORDEN VOORGESCHREVEN .
5 VAN OORDEEL DAT DE BESLISSING VAN HET GESCHIL AFHANGT VAN DE UITLEGGING VAN VERSCHEIDENE REGELS VAN GEMEENSCHAPSRECHT, HEEFT DE PRESIDENT VAN DE ARRONDISSEMENTSRECHTBANK TE ' S-GRAVENHAGE HET HOF DE NAVOLGENDE PREJUDICIELE VRAGEN VOORGELEGD :
'
' A ) MOET HET GEMEENSCHAPSRECHT, NEERGELEGD IN DE ARTIKELEN 30, 34 EN 36 VAN HET EEG-VERDRAG ALDUS WORDEN UITGELEGD DAT DIE ARTIKELEN EEN LID-STAAT BELETTEN OM, MET HET OOG OP BESPARINGEN OP HET TERREIN VAN DE FARMACEUTISCHE HULP AAN ZIEKENFONDSVERZEKERDEN, EENZIJDIGE VOORSCHRIFTEN IN TE VOEREN, WAARBIJ AAN DE VERZEKERDEN EEN RECHT OP VERSTREKKING VAN MET NAME GENOEMDE GENEES- EN VERBANDMIDDELEN WORDT ONTZEGD?
B)MOET HET GEMEENSCHAPSRECHT, NEERGELEGD IN ARTIKEL 5 VAN HET EEG-VERDRAG IN VERBAND MET DE ARTIKELEN 21 JUNCTO 11, 12 EN 5 VAN RICHTLIJN
NR . 65/65 EN 32 JUNCTO 28 EN 31 VAN RICHTLIJN NR . 75/319, ALDUS WORDEN UITGELEGD DAT AAN DIE BEPALINGEN RECHTSTREEKSE WERKING TOEKOMT?
C)ZO JA, MOETEN DIE BEPALINGEN DAN WORDEN UITGELEGD IN VORENBEDOELDE ZIN?
D)MOET HET GEMEENSCHAPSRECHT, NEERGELEGD IN DE ARTIKELEN 3F JUNCTO 85 EN 86 VAN HET EEG-VERDRAG ALDUS WORDEN UITGELEGD DAT AAN DIE BEPALINGEN RECHTSTREEKSE WERKING TOEKOMT?
E)ZO JA, MOETEN DIE BEPALINGEN DAN WORDEN UITGELEGD IN VORENBEDOELDE ZIN?
'
'
I - DE EERSTE VRAAG
6 MET DE EERSTE VRAAG WORDT IN WEZEN BEOOGD TE VERNEMEN, OF HET VERBOD VAN MAATREGELEN VAN GELIJKE WERKING ALS KWANTITATIEVE BEPERKINGEN BIJ INVOER ( ARTIKEL 30 ) EN BIJ UITVOER ( ARTIKEL 34 ) VAN TOEPASSING IS OP MAATREGELEN VAN HET BOVENOMSCHREVEN TYPE, WAARBIJ EEN LID-STAAT, TER VERWEZENLIJKING VAN BEZUINIGINGEN IN DE SFEER VAN DE VERPLICHTE ZIEKTEKOSTENVERZEKERING, DE VERSTREKKING VAN MET NAME GENOEMDE GENEES- EN VERBANDMIDDELEN AAN DE BIJ DIT STELSEL VERZEKERDE PERSONEN ONTZEGT . DAARNAAST WENST DE NATIONALE RECHTER TE VERNEMEN OF, ZO DIT GEDEELTE VAN DE VRAAG BEVESTIGEND ZOU WORDEN BEANTWOORD, ARTIKEL 36 EEG-VERDRAG EEN UITZONDERING OP DIT VERBOD TOELAAT .
7 VOOR DE BEANTWOORDING VAN DEZE VRAAG MOETEN DE ARTIKELEN 30, 34 EN 36 EEG-VERDRAG WORDEN UITGELEGD, REKENING HOUDEND MET DE BIJZONDERHEDEN VAN DE BETROKKEN NATIONALE REGELING .
A - DE UITLEGGING VAN DE ARTIKELEN 30 EN 36 EEG-VERDRAG
8 VERZOEKSTERS IN HET HOOFDGEDING STELLEN VOOR, ARTIKEL 30 ALDUS UIT TE LEGGEN, DAT EEN REGELING ALS DE ONDERHAVIGE EEN MAATREGEL VAN GELIJKE WERKING ALS EEN KWANTITATIEVE INVOERBEPERKING VORMT, OMDAT ZIJ HET INTRACOMMUNAUTAIRE HANDELSVERKEER BEPERKT EN HET DE LEVERANCIERS VAN BEPAALDE INGEVOERDE GENEESMIDDELEN ONMOGELIJK MAAKT DEZE OP DE BETROKKEN MARKT TE VERKOPEN, NU 70 % VAN HET TOTALE GENEESMIDDELENVERBRUIK VOOR REKENING VAN HET ZIEKENFONDS KOMT .
9 ZIJ VOEREN AAN, DAT EEN DERGELIJKE MAATREGEL NIET AAN HET VERBOD VAN ARTIKEL 30 KAN ONTKOMEN OP DE ENKELE GROND DAT HIJ ZONDER ONDERSCHEID VAN TOEPASSING IS OP NATIONALE EN INGEVOERDE PRODUKTEN . VOLGENS ' S HOFS RECHTSPRAAK IMMERS ZOUDEN MAATREGELEN DIE, OFSCHOON ZONDER ONDERSCHEID VAN TOEPASSING OP NATIONALE EN UIT ANDERE LID-STATEN INGEVOERDE PRODUKTEN, HET INTRACOMMUNAUTAIRE HANDELSVERKEER BELEMMEREN, SLECHTS AAN HET VERBOD VAN MAATREGELEN VAN GELIJKE WERKING ONTKOMEN INDIEN :
A ) EEN GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING ONTBREEKT ;
B)DE BELEMMERINGEN HET GEVOLG ZIJN VAN DISPARITEITEN TUSSEN DE NATIONALE WETTELIJKE REGELINGEN INZAKE DE VERHANDELING VAN EEN PRODUKT ;
C)ER DWINGENDE REDENEN VOOR BESTAAN, ONDER MEER VERBAND HOUDEND MET DE DOELTREFFENDHEID VAN FISCALE CONTROLES, DE BESCHERMING VAN DE VOLKSGEZONDHEID, DE EERLIJKHEID VAN DE HANDELSTRANSACTIES EN DE BESCHERMING VAN DE CONSUMENT, EN
D)DEZE DWINGENDE REDENEN DE BELEMMERINGEN NOODZAKELIJK MAKEN .
10 VOLGENS VERZOEKSTERS IN HET HOOFDGEDING IS VOOR GEEN VAN DE DRIE GROEPEN GENEESMIDDELEN DIE INGEVOLGE HET BESTREDEN BESLUIT VAN VERSTREKKING ZIJN UITGESLOTEN, AAN DEZE VOORWAARDEN VOLDAAN . WAT DE UITSLUITING VAN GENEESMIDDELEN OP GROND VAN HUN PRIJS BETREFT ( BIJLAGE 1 ), ZOU, ZELFS WANNEER BEZUINIGING OP DE KOSTEN VAN DE GEZONDHEIDSZORG ZEKERE BEPERKINGEN OP DE FUNDAMENTELE REGEL VAN HET VRIJE VERKEER VAN GOEDEREN RECHTVAARDIGT, EEN NATIONALE MAATREGEL NEERKOMEND OP EEN ZO ALGEMEEN VERBOD, TE VER GAAN . DAT DOEL ZOU IMMERS KUNNEN WORDEN BEREIKT DOOR MAATREGELEN DIE DE WERKING VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT EN VAN DE MEDEDINGING MINDER ERNSTIG BEINVLOEDEN . MET BETREKKING TOT DE DROGISTERIJ-ARTIKELEN ( BIJLAGE 2 ) BESTRIJDEN ZIJ DAT ZICH EEN VAN DE IN ' S HOFS RECHTSPRAAK ERKENDE DWINGENDE REDENEN VOORDOET EN, INZONDERHEID, DAT EEN RECHTVAARDIGING KAN WORDEN ONTLEEND AAN DE BESCHERMING VAN DE VOLKSGEZONDHEID . OOK TEN AANZIEN VAN DE GENEESMIDDELEN DIE OP FARMACOTHERAPEUTISCHE GRONDEN ZIJN UITGESLOTEN ( BIJLAGE 4 ), BESTRIJDEN ZIJ DAT AAN BOVENGENOEMDE VOORWAARDEN IS VOLDAAN ; DE BELEMMERING ZOU MET NAME NIET HET GEVOLG ZIJN VAN DISPARITEITEN TUSSEN NATIONALE WETTELIJKE REGELINGEN INZAKE DE VERHANDELING VAN DE BETROKKEN PRODUKTEN .
11 DE NEDERLANDSE STAAT, VERWEERDER IN HET HOOFDGEDING, BETOOGT DAT MAATREGELEN VAN HET TYPE DAT IN HET HOOFDGEDING AAN DE ORDE IS, NIET ONDER HET VERBOD VAN ARTIKEL 30 VALLEN . OP DE EERSTE PLAATS STELT HIJ, DAT HET INTRACOMMUNAUTAIRE HANDELSVERKEER NIET WORDT BELEMMERD . ALS FINANCIER VAN HET OVERGROTE DEEL VAN HET VERBRUIK AAN GENEES- EN VERBANDMIDDELEN ZOU DE OVERHEID OPTREDEN ALS MARKTDEELNEMER EN ALS ZODANIG ZOU ZIJ, ZOALS ALLE ANDERE MARKTDEELNEMERS, EEN KEUZE KUNNEN MAKEN UIT HET AANBOD EN AAN EEN BEPAALD PRODUKT DE VOORKEUR KUNNEN GEVEN . WANNEER DE OVERHEID ZICH, ZOALS IN CASU, LAAT LEIDEN DOOR OBJECTIEVE, DOOR HET STREVEN NAAR HANDHAVING VAN DE KWALITEIT VAN DE GEZONDHEIDSZORG INGEGEVEN OVERWEGINGEN, ZOU ER GEEN SPRAKE KUNNEN ZIJN VAN BELEMMERINGEN VAN DE HANDEL TUSSEN LID-STATEN .
12 VERWEERDER IN HET HOOFDGEDING BETOOGT VOORTS DAT, ZO MAATREGELEN ALS DE ONDERHAVIGE AL KONDEN WORDEN GEACHT HET HANDELSVERKEER TE BELEMMEREN, ZIJ NIETTEMIN GEEN BIJ ARTIKEL 30 VERBODEN MAATREGELEN VAN GELIJKE WERKING ALS KWANTITATIEVE BEPERKINGEN VORMEN . ZIJ ZIJN IMMERS ZONDER ONDERSCHEID VAN TOEPASSING OP NATIONALE EN INGEVOERDE PRODUKTEN EN BEANTWOORDEN AAN DWINGENDE VEREISTEN - IN DIT GEVAL DE SANERING EN, BIJGEVOLG, DE INSTANDHOUDING VAN EEN NATIONAAL STELSEL VAN ZIEKTEKOSTENVERZEKERING -, DIE VOLGENS ' S HOFS ARREST VAN 20 FEBRUARI 1979 ( ZAAK 120/78, REWE, JURISPR . 1979, BLZ . 649 ) DIT SOORT BELEMMERINGEN RECHTVAARDIGEN EN AAN HET VERBOD VAN ARTIKEL 30 ONTTREKKEN . SUBSIDIAIR MEENT VERWEERDER IN HET HOOFDGEDING DAT, ZO DE BETROKKEN MAATREGELEN TOCH ALS MAATREGELEN VAN GELIJKE WERKING ALS KWANTITATIEVE BEPERKINGEN ZIJN TE BESCHOUWEN, DE IN ARTIKEL 36 EEG-VERDRAG VOORZIENE UITZONDERING VOOR BEPERKINGEN DIE GERECHTVAARDIGD ZIJN UIT HOOFDE VAN BESCHERMING VAN DE VOLKSGEZONDHEID, EROP VAN TOEPASSING IS .
13 VOOR DE COMMISSIE IS HET BESLUIT EEN MAATREGEL VAN GELIJKE WERKING ALS EEN KWANTITATIEVE BEPERKING . ZIJ WIJST ER EVENWEL OP, DAT HET HOF IN ZIJN VOORNOEMD ARREST VAN 20 FEBRUARI 1979 GEEN UITPUTTENDE OPSOMMING HEEFT GEGEVEN VAN DE DWINGENDE REDENEN DIE EEN NATIONALE, DE INVOER BEPERKENDE MAATREGEL KUNNEN RECHTVAARDIGEN . HET ONDERHAVIGE BESLUIT, DAT HET FINANCIEEL BEHEER VAN HET STELSEL VAN VERPLICHTE ZIEKTEKOSTENVERZEKERING BEOOGT TE SANEREN, ZOU ALS VERENIGBAAR MET ARTIKEL 30 KUNNEN WORDEN BESCHOUWD, OOK AL WORDEN DE HANDELSSTROMEN ERDOOR BEINVLOED . DE MAATREGEL ZOU OBJECTIEF ZOWEL VOOR IN NEDERLAND VERVAARDIGDE ALS VOOR INGEVOERDE GENEESMIDDELEN GEL
DEN . DE PRODUKTEN ZOUDEN NIET VERSCHILLEND WORDEN BEHANDELD NAAR GELANG VAN HUN HERKOMST . VOORTS ZOUDEN GEEN MAATREGELEN ZIJN GENOMEN DIE RECHTSTREEKS DE VERHANDELING ALS ZODANIG VAN DE PRODUKTEN KUNNEN RAKEN . DE VERHANDELING ZOU GEHEEL VRIJ WORDEN GELATEN, ZODAT IEDEREEN DE BETROKKEN GENEESMIDDELEN, ZO NODIG OP DOKTERSVOORSCHRIFT, KAN VERKRIJGEN . ZOU HET HOF EVENWEL DE BETROKKEN MAATREGELEN MET ARTIKEL 30 ONVERENIGBAAR ACHTEN, DAN ZIJN, ALDUS DE COMMISSIE, DE IN ARTIKEL 36 GENOEMDE RECHTVAARDIGINGSGRONDEN, IN CASU NIET VAN TOEPASSING .
14 DE DEENSE REGERING HEEFT ALS HAAR MENING TE KENNEN GEGEVEN, DAT EEN NATIONALE REGELING KRACHTENS WELKE OM SOCIALE REDENEN EN VOLGENS OBJECTIEVE CRITERIA DE KOSTEN VAN FARMACEUTISCHE HULP WORDEN VERGOED, NIET IN STRIJD IS MET DE ARTIKELEN 30 E.V . VAN HET VERDRAG, MITS BIJ DE KEUZE VAN DE VOOR VERGOEDING IN AANMERKING KOMENDE FARMACEUTISCHE SPECIALITEITEN UITSLUITEND REKENING WORDT GEHOUDEN MET HUN THERAPEUTISCHE WAARDE EN HUN KOSTEN BIJ EEN NORMALE EN NOODZAKELIJKE MEDISCHE BEHANDELING, EN EEN EN ANDER EERLIJK EN OBJECTIEF WORDT BEOORDEELD .
15 TER BEPALING VAN DE DRAAGWIJDTE VAN HET VERBOD VAN ARTIKEL 30 EEG-VERDRAG TEN OPZICHTE VAN NATIONALE MAATREGELEN VAN HET ONDERHAVIGE TYPE, ZIJ IN DE EERSTE PLAATS GEWEZEN OP EEN BIJZONDERHEID VAN DE DOOR DE RECHTER AAN HET GEMEENSCHAPSRECHT TE TOETSEN REGELING : ONDER DEZE REGELING IS EEN GROOT DEEL VAN DE BEVOLKING IN BEGINSEL VERZEKERD TEGEN DE KOSTEN VAN ALLE GENEESMIDDELEN DIE DOOR EEN ERKEND ARTS AAN EEN PATIENT KUNNEN WORDEN VOORGESCHREVEN . IN DIT OPZICHT VERSCHILT ZIJ VAN DE WETTELIJKE REGELINGEN VAN ANDERE LID-STATEN, WAAR DE VOOR VERGOEDING IN AANMERKING KOMENDE GENEESMIDDELEN OF DAARMEE GELIJKGESTELDE PRODUKTEN OP EEN LIMITATIEVE LIJST WORDEN GEPLAATST . DIT VERKLAART WAAROM IN DE NEDERLANDSE REGELING, TENEINDE TOT VERMINDERING VAN DE TE VERGOEDEN KOSTEN TE KOMEN, LIJSTEN ZIJN GEINTRODUCEERD VAN GENEESMIDDELEN DIE NIET VOOR VERGOEDING IN AANMERKING KOMEN .
16 AL KAN MEN HET BEVOEGDE OVERHEIDSORGAAN VAN EEN LID-STAAT, DAT IN HET KADER VAN EEN DOOR MIDDEL VAN BIJDRAGEN VAN DE VERZEKERDEN EN DE OVERHEID GEFINANCIERD STELSEL VAN ZIEKTEKOSTENVERZEKERING EEN REGELING VASTSTELT WAARBIJ DE VERGOEDING VAN ZIEKTEKOSTEN WORDT BEPERKT, NIET OP EEN LIJN STELLEN, GELIJK VERWEERDER IN HET HOOFDGEDING DOET, MET EEN MARKTDEELNEMER DIE VAN GEVAL TOT GEVAL VRIJELIJK DE GOEDEREN KIEST DIE HIJ OP DE MARKT KOOPT, TOCH MOET
WORDEN ERKEND DAT HET GEMEENSCHAPSRECHT NIET AFDOET AAN DE BEVOEGDHEID VAN DE LID-STATEN OM HUN SOCIALE-ZEKERHEIDSSTELSELS AAN TE PASSEN EN, MET NAME MET HET OOG OP HET FINANCIELE EVENWICHT VAN HUN STELSELS VAN ZIEKTEKOSTENVERZEKERING, MAATREGELEN TE NEMEN TER REGULERING VAN HET VERBRUIK VAN FARMACEUTISCHE PRODUKTEN .
17 EVENZO MOET WORDEN ERKEND, DAT HET IN BEGINSEL NIET ONVERENIGBAAR IS MET HET GEMEENSCHAPSRECHT WANNEER EEN LID-STAAT IN EEN STELSEL ALS THANS IN NEDERLAND VAN KRACHT IS EN WAARONDER ALLE GENEESMIDDELEN WORDEN VERGOED DIE KUNNEN WORDEN VOORGESCHREVEN, LIMITATIEVE LIJSTEN OPSTELT WAARDOOR BEPAALDE PRODUKTEN VAN VERGOEDING WORDEN UITGESLOTEN, TENEINDE TOT DE DOOR HEM GEWENSTE KOSTENVERMINDERING TE KOMEN .
18 OOK AL HOUDEN MAATREGELEN ALS DE ONDERHAVIGE GEEN RECHTSTREEKS VERBAND MET DE INVOER VAN GENEESMIDDELEN VAN OORSPRONG UIT ANDERE LID-STATEN, TOCH DIENT MEN NIET UIT HET OOG TE VERLIEZEN DAT ZIJ, AL NAAR GELANG HUN OPZET EN HET GEBRUIK DAT ERVAN WORDT GEMAAKT, DE AFZETMOGELIJKHEDEN VAN DE PRODUKTEN KUNNEN BEINVLOEDEN EN IN ZOVERRE OOK INDIRECT DE INVOER .
19 IN DIT VERBAND ZIJ ERAAN HERINNERD, DAT 80 % VAN DE IN NEDERLAND VERBRUIKTE GENEESMIDDELEN WORDT INGEVOERD, EN DAT 70 % VAN HET TOTALE VERBRUIK TEN LASTE VAN DE PUBLIEKRECHTELIJKE ZIEKENFONDSEN KOMT . WANNEER EEN GENEESMIDDEL DUS WORDT UITGESLOTEN VAN VERGOEDING DOOR HET VERZEKERINGSORGAAN, WORDT HET MINDER GEKOCHT EN BESTAAT DE KANS DAT HET VOLLEDIG VAN DE NATIONALE MARKT VERDWIJNT .
20 NIETTEMIN KAN EEN REGELING VAN HET ONDERHAVIGE TYPE, GELET OP HET SPECIFIEKE KARAKTER VAN DE HANDEL IN FARMACEUTISCHE PRODUKTEN, WAARVAN EEN KENMERKENDE BIJZONDERHEID IS DAT DE MEDISCHE KOSTEN WORDEN GEDRAGEN DOOR DE SOCIALE-ZEKERHEIDSINSTELLINGEN IN PLAATS VAN DOOR DE VERBRUIKERS, NIET WORDEN BESCHOUWD ALS EEN BEPERKING VAN DE DOOR ARTIKEL 30 EEG-VERDRAG GEWAARBORGDE VRIJHEID VAN INVOER, MITS AAN BEPAALDE VOORWAARDEN IS VOLDAAN .
21 VOOR DE VERENIGBAARHEID VAN EEN DERGELIJKE REGELING MET HET VERDRAG IS VEREIST, DAT BIJ DE KEUZE VAN DE UIT TE SLUITEN GENEESMIDDELEN OP GEEN ENKELE
WIJZE WORDT GEDISCRIMINEERD TEN NADELE VAN INGEVOERDE GENEESMIDDELEN . DE NEGATIEVE LIJSTEN MOETEN DERHALVE WORDEN OPGESTELD VOLGENS OBJECTIEVE CRITERIA DIE GEEN VERBAND HOUDEN MET DE OORSPRONG VAN DE PRODUKTEN EN VOOR IEDERE IMPORTEUR CONTROLEERBAAR ZIJN . INDIEN AAN DEZE VOORWAARDEN IS VOLDAAN, HANGT DE TOEGANG TOT DE NEDERLANDSE MARKT VOOR EEN IMPORTEUR AF VAN DE VRAAG OF HIJ EEN PRODUKT KAN AANBIEDEN DAT, BIJ GELIJKE THERAPEUTISCHE WAARDE, EEN PRIJSVOORDEEL BIEDT TEN OPZICHTE VAN EEN ANDER OP DE MARKT VERKRIJGBAAR PRODUKT . EEN ZODANIGE REGELING LAAT DE VRIJHEID VAN VERHANDELING ONAANGETAST VOOR IEDER PRODUKT DAT AAN DIT, NIET OP DE AARD MAAR UITSLUITEND OP DE PRIJS ERVAN TOEGESPITST CRITERIUM BEANTWOORDT .
22 OP DE EERSTE VRAAG MOET DERHALVE WORDEN GEANTWOORD, DAT MAATREGELEN IN HET KADER VAN EEN NATIONAAL STELSEL VAN VERPLICHTE ZIEKTEKOSTENVERZEKERING, WAARBIJ DE VERZEKERDEN HET RECHT OP VERSTREKKING VAN MET NAME GENOEMDE GENEESMIDDELEN TEN LASTE VAN HET VERZEKERINGSORGAAN WORDT ONTZEGD, VERENIGBAAR ZIJN MET ARTIKEL 30 EEG-VERDRAG, WANNEER DE AANWIJZING VAN DE UIT TE SLUITEN GENEESMIDDELEN GESCHIEDT ZONDER DISCRIMINATIE NAAR DE OORSPRONG VAN DE PRODUKTEN EN OP GROND VAN OBJECTIEVE EN CONTROLEERBARE CRITERIA, ZOALS DE VERKRIJGBAARHEID OP DE MARKT VAN ANDERE, MINDER DURE PRODUKTEN MET EEN ZELFDE THERAPEUTISCHE WERKING, HET FEIT DAT HET PRODUKTEN BETREFT DIE ZONDER DOKTERSVOORSCHRIFT VRIJELIJK WORDEN VERHANDELD, OF PRODUKTEN DIE VAN VERGOEDING WORDEN UITGESLOTEN OP FARMACOTHERAPEUTISCHE EN UIT HOOFDE VAN BESCHERMING VAN DE VOLKSGEZONDHEID GERECHTVAARDIGDE GRONDEN, MITS HET MOGELIJK IS DE LIJSTEN TE WIJZIGEN TELKENS WANNEER DE EERBIEDIGING VAN DE CRITERIA ZULKS VEREIST .
23 VOOR HET GEVAL DE NATIONALE RECHTER ZOU VASTSTELLEN DAT DE MAATREGEL WELKE HIJ OP ZIJN VERENIGBAARHEID MET HET GEMEENSCHAPSRECHT MOET TOETSEN, NIET VOLDOET AAN DE VOORWAARDEN WAARVAN DEZE VERENIGBAARHEID AFHANGT, DIENT, WAT DE TOEPASSING VAN ARTIKEL 36 EEG-VERDRAG BETREFT, TE WORDEN BEDACHT DAT, NAAR HET HOF HERHAALDELIJK HEEFT VASTGESTELD ( ZIE BIJVOORBEELD HET ARREST VAN 19 . 12 . 1961, ZAAK 7/61, COMMISSIE T . ITALIE, JURISPR . 1962, BLZ . 673 ), ARTIKEL 36 BETREKKING HEEFT OP MAATREGELEN VAN NIET-ECONOMISCHE AARD . AAN DEZE BEPALING KAN DERHALVE GEEN RECHTVAARDIGING WORDEN ONTLEEND VOOR EEN MAATREGEL DIE IN DE EERSTE PLAATS EEN BUDGETTAIR DOEL HEEFT, TE WETEN DE VERMINDERING VAN DE KOSTEN VAN EEN STELSEL VAN ZIEKTEKOSTENVERZEKERING .
B - DE UITLEGGING VAN ARTIKEL 34 EEG-VERDRAG
24 DE EERSTE VRAAG STREKT ER VOORTS TOE TE VERNEMEN, OF ARTIKEL 34 EEG-VERDRAG ALDUS MOET WORDEN UITGELEGD, DAT HET ZICH VERZET TEGEN EEN NATIONALE REGELING ALS DE ONDERHAVIGE . VERZOEKSTERS IN HET HOOFDGEDING STELLEN, DAT HET BESTREDEN BESLUIT EEN MAATREGEL VAN GELIJKE WERKING ALS EEN KWANTITATIEVE INVOERBEPERKING IS IN DE ZIN VAN DAT ARTIKEL .
25 IN ZIJN ARREST VAN 8 NOVEMBER 1979 ( ZAAK 15/79, GROENVELD, JURISPR . 1979, BLZ . 3409 ) HEEFT HET HOF REEDS VASTGESTELD, DAT ARTIKEL 34 BETREKKING HEEFT OP NATIONALE MAATREGELEN DIE EEN SPECIFIEKE BEPERKING VAN HET UITGAAND GOEDERENVERKEER TOT DOEL OF GEVOLG HEBBEN EN ALDUS TOT EEN ONGELIJKE BEHANDELING VAN DE BINNENLANDSE HANDEL EN DE UITVOERHANDEL VAN EEN LID-STAAT LEIDEN, WAARDOOR AAN DE NATIONALE PRODUKTIE OF AAN DE BINNENLANDSE MARKT VAN DE BETROKKEN LID-STAAT EEN BIJZONDER VOORDEEL WORDT VERZEKERD .
26 DIT ONDERDEEL VAN DE EERSTE VRAAG MOET DERHALVE ONTKENNEND WORDEN BEANTWOORD .
II - DE TWEEDE EN DE DERDE VRAAG
27 MET ZIJN TWEEDE EN DERDE VRAAG WENST DE PRESIDENT VAN DE ARRONDISSEMENTSRECHTBANK IN WEZEN TE VERNEMEN, OF DE BEPALINGEN VAN ARTIKEL 5 EEG-VERDRAG IN VERBAND MET DE ARTIKELEN 5, 11, 12 EN 21 VAN RICHTLIJN NR . 65/65 VAN DE RAAD VAN 26 JANUARI 1965 EN DE BEPALINGEN VAN ARTIKEL 32 IN VERBAND MET DE ARTIKELEN 28 EN 31 VAN RICHTLIJN NR . 75/319 VAN DE RAAD VAN 20 MEI 1975 RECHTSTREEKSE WERKING HEBBEN ( TWEEDE VRAAG ) EN, ZO JA, OF ZIJ ZICH VERZETTEN TEGEN EEN REGELING VAN HET HIER IN GEDING ZIJNDE TYPE ( DERDE VRAAG ).
28 GELIJK DE COMMISSIE TERECHT HEEFT OPGEMERKT, BETREFT HET BETROKKEN BESLUIT NIET DE TOEGANG TOT DE MARKT IN DE ZIN VAN DE TWEE GENOEMDE RICHTLIJNEN, AANGEZIEN AAN DE GELDIGHEID VAN KRACHTENS DEZE RICHTLIJNEN AFGEGEVEN VERGUNNINGEN NIET WORDT GETORND . VOOR NIEUWE PRODUKTEN DIE IN NEDERLAND OP DE MARKT WORDEN GEBRACHT, WORDT EEN VERGUNNING AFGEGEVEN ZODRA ZIJ AAN DE DAARTOE GESTELDE VOORWAARDEN VOLDOEN . BIJGEVOLG MOET DE DERDE VRAAG ONTKENNEND WORDEN BEANTWOORD . DE TWEEDE VRAAG HEEFT DAARMEE HAAR BELANG VERLOREN .
III - DE VIERDE EN DE VIJFDE VRAAG
29 MET ZIJN VIERDE EN VIJFDE VRAAG WENST DE PRESIDENT VAN DE ARRONDISSEMENTSRECHTBANK TE VERNEMEN, OF ARTIKEL 3, SUB F, EN IN SAMENHANG DAARMEE DE ARTIKELEN 85 EN 86 VAN HET VERDRAG RECHTSTREEKSE WERKING HEBBEN EN ZICH VERZETTEN TEGEN EEN REGELING VAN HET ONDERHAVIGE TYPE .
30 DIENAANGAANDE MOET EROP WORDEN GEWEZEN, DAT DE ARTIKELEN 85 EN 86 EEG-VERDRAG BEHOREN TOT DE MEDEDINGINGSREGELS
'
' VOOR DE ONDERNEMINGEN '
'
EN DERHALVE GEEN ROL SPELEN BIJ DE BEOORDELING VAN DE VERENIGBAARHEID MET HET GEMEENSCHAPSRECHT VAN EEN WETTELIJKE REGELING VAN HET TYPE ALS IN HET HOOFDGEDING AAN DE ORDE IS .
Beslissing inzake de kosten
KOSTEN
31 DE KOSTEN DOOR DE REGERING VAN HET KONINKRIJK DENEMARKEN, DE REGERING VAN DE ITALIAANSE REPUBLIEK, EN DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN WEGENS INDIENING HUNNER OPMERKINGEN BIJ HET HOF GEMAAKT, KUNNEN NIET VOOR VERGOEDING IN AANMERKING KOMEN . TEN AANZIEN VAN DE PARTIJEN IN HET HOOFDGEDING IS DE PROCEDURE ALS EEN ALDAAR GEREZEN INCIDENT TE BESCHOUWEN, ZODAT DE NATIONALE RECHTERLIJKE INSTANTIE OVER DE KOSTEN HEEFT TE BESLISSEN .
Dictum
HET HOF VAN JUSTITIE,
UITSPRAAK DOENDE OP DE DOOR DE PRESIDENT VAN DE ARRONDISSEMENTSRECHTBANK TE ' S-GRAVENHAGE BIJ BESCHIKKING VAN 16 SEPTEMBER 1982 GESTELDE VRAGEN, VERKLAART VOOR RECHT :
1 . MAATREGELEN IN HET KADER VAN EEN NATIONAAL STELSEL VAN VERPLICHTE ZIEKTEKOSTENVERZEKERING, WAARBIJ DE VERZEKERDEN HET RECHT OP VERSTREKKING VAN MET NAME GENOEMDE GENEESMIDDELEN TEN LASTE VAN HET VERZEKERINGSORGAAN WORDT ONTZEGD, ZIJN VERENIGBAAR MET ARTIKEL 30 EEG-VERDRAG, WANNEER DE AANWIJZING VAN DE UIT TE SLUITEN GENEESMIDDELEN GESCHIEDT ZONDER DISCRIMINATIE NAAR DE OORSPRONG VAN DE PRODUKTEN
EN OP GROND VAN OBJECTIEVE EN CONTROLEERBARE CRITERIA, ZOALS DE VERKRIJGBAARHEID OP DE MARKT VAN ANDERE, MINDER DURE PRODUKTEN MET EEN ZELFDE THERAPEUTISCHE WERKING, HET FEIT DAT HET PRODUKTEN BETREFT DIE ZONDER DOKTERSVOORSCHRIFT VRIJELIJK WORDEN VERHANDELD, OF PRODUKTEN DIE VAN VERGOEDING WORDEN UITGESLOTEN OP FARMACOTHERAPEUTISCHE EN UIT HOOFDE VAN BESCHERMING VAN DE VOLKSGEZONDHEID GERECHTVAARDIGDE GRONDEN, MITS HET MOGELIJK IS DE LIJSTEN TE WIJZIGEN TELKENS WANNEER DE EERBIEDIGING VAN DE CRITERIA ZULKS VEREIST .
2 . AAN ARTIKEL 36 EEG-VERDRAG KAN GEEN RECHTVAARDIGING WORDEN ONTLEEND VOOR EEN MAATREGEL DIE IN DE EERSTE PLAATS EEN BUDGETTAIR DOEL HEEFT, TE WETEN VERMINDERING VAN DE KOSTEN VAN EEN STELSEL VAN ZIEKTEKOSTENVERZEKERING .
3 . ARTIKEL 34 EEG-VERDRAG VERZET ZICH NIET TEGEN EEN STELSEL ALS IN DE VERWIJZINGSBESCHIKKING OMSCHREVEN .
4 . ARTIKEL 5 EEG-VERDRAG EN DE BEPALINGEN VAN DE RICHTLIJNEN NRS . 65/65 VAN DE RAAD VAN 26 JANUARI 1965 ( PB 1965, BLZ . 369 ) EN 75/319 VAN DE RAAD VAN 20 MEI 1975 ( PB L 147 VAN 1975, BLZ . 13 ) VERZETTEN ZICH NIET TEGEN EEN DERGELIJK STELSEL .
5 . DE ARTIKELEN 85 EN 86 EEG-VERDRAG SPELEN GEEN ROL BIJ DE BEOORDELING VAN DE VERENIGBAARHEID MET HET GEMEENSCHAPSRECHT VAN EEN WETTELIJKE REGELING VAN HET TYPE ALS IN HET HOOFDGEDING AAN DE ORDE IS .