62020TJ0064_RES
Sprawa T‑64/20
Deutsche Telekom AG
przeciwko
Komisji Europejskiej
Wyrok Sądu (siódma izba w składzie powiększonym) z dnia 13 listopada 2024 r.
Konkurencja – Koncentracje – Niemieckie rynki usług telewizyjnych i usług telekomunikacyjnych – Decyzja uznająca koncentrację za zgodną z rynkiem wewnętrznym i z porozumieniem EOG – Zobowiązania – Ocena horyzontalnych i wertykalnych skutków koncentracji w zakresie konkurencji – Stosunek konkurencji między stronami koncentracji – Zmiana specyficzna dla koncentracji – Oczywisty błąd w ocenie
Skarga o stwierdzenie nieważności – Decyzja o zastosowaniu reguł w dziedzinie koncentracji przedsiębiorstw – Złożona ocena ekonomiczna – Kontrola sądowa – Zakres i ograniczenia – Kontrola stosowania prawa do okoliczności faktycznych – Kontrola oceny wpływu koncentracji na konkurencję – Kontrola ograniczona do sprawdzenia materialnej prawidłowości ustaleń faktycznych i braku oczywistego błędu w ocenie – Kontrola sądowa dokonanej przez Komisję interpretacji pojęć prawa Unii wymagających analizy ekonomicznej przy ich stosowaniu – Objęcie zakresem badania
(art. 263 TFUE; rozporządzenie Rady nr 139/2004, art. 2)
(zob. pkt 51–54)
Koncentracje przedsiębiorstw – Ocena zgodności z rynkiem wewnętrznym – Badanie przez Komisję – Prospektywna analiza – Wymogi dowodowe – Standard dowodowy – Ocena prawdopodobnego przyszłego zachowania jednostki powstałej w wyniku połączenia i jej konkurentów – Ocena prawdopodobieństwa wystąpienia różnego rodzaju przewidywanych konsekwencji w następstwie przedmiotowej koncentracji – Zakres ciężaru dowodu – Spoczywający na Komisji obowiązek poparcia tezy o istnieniu przeszkody zakładanej w odniesieniu do wspomnianej koncentracji wystarczająco istotnymi i spójnymi dowodami, aby móc stwierdzić bardziej prawdopodobny niż nieprawdopodobny charakter analizowanych konsekwencji
(rozporządzenie Rady nr 139/2004, art. 2 ust. 2, 3)
(zob. pkt 55–59)
Koncentracje przedsiębiorstw – Ocena zgodności z rynkiem wewnętrznym – Badanie przez Komisję – Ocena skutków antykonkurencyjnych – Skutki horyzontalne – Presja konkurencyjna wywierana przez strony koncentracji – Ocena istnienia bezpośredniej konkurencji
(rozporządzenie Rady nr 139/2004)
(zob. pkt 80–82)
Koncentracje przedsiębiorstw – Badanie przez Komisję – Decyzja Komisji uznająca koncentrację za zgodną z rynkiem wewnętrznym – Ocena antykonkurencyjnych skutków koncentracji – Ciężar dowodu spoczywający na stronie kwestionującej analizę Komisji w tym względzie
(rozporządzenie Rady nr 139/2004)
(zob. pkt 90, 115, 156, 167, 172, 184, 201, 223, 245, 251, 295, 337, 359, 424)
Koncentracje przedsiębiorstw – Ocena zgodności z rynkiem wewnętrznym – Badanie przez Komisję – Ocena skutków antykonkurencyjnych – Skutki horyzontalne – Presja konkurencyjna wywierana przez strony koncentracji – Ocena istnienia pośredniej konkurencji – Kryteria
(rozporządzenie Rady nr 139/2004)
(zob. pkt 102–114)
Koncentracje przedsiębiorstw – Ocena zgodności z rynkiem wewnętrznym – Badanie przez Komisję – Ocena skutków antykonkurencyjnych – Skutki horyzontalne – Presja konkurencyjna wywierana przez strony koncentracji – Ocena istnienia potencjalnej konkurencji – Kryterium – Rzeczywiste i konkretne możliwości wejścia na rynek – Istotne elementy – Uwzględnienie opinii konkurencyjnych operatorów – Zakres
(rozporządzenie Rady nr 139/2004)
(zob. pkt 134–154)
Koncentracje przedsiębiorstw – Badanie przez Komisję – Konieczność uwzględnienia decyzji władz krajowych – Brak
(rozporządzenie Rady nr 139/2004)
(zob. pkt 155)
Koncentracje przedsiębiorstw – Ocena zgodności z rynkiem wewnętrznym – Stworzenie lub umocnienie pozycji dominującej – Okoliczność, która sama nie wystarczy do stwierdzenia znaczącej przeszkody w skutecznej konkurencji
(rozporządzenie Rady nr 139/2004, art. 2 ust. 2, 3)
(zob. pkt 191–197)
Koncentracje przedsiębiorstw – Ocena zgodności z rynkiem wewnętrznym – Badanie przez Komisję – Ocena skutków antykonkurencyjnych – Skutki wertykalne – Ocena prawdopodobieństwa zaistnienia scenariusza obejmującego antykonkurencyjne zamknięcie rynku czynników produkcji – Kryteria – Zdolność do zamknięcia w znacznym stopniu dostępu do czynników produkcji – Motywacja do zamknięcia dostępu do rynku czynników produkcji – Znaczący negatywny wpływ utrudniania dostępu do rynku na konkurencję na rynku niższego szczebla – Przesłanki kumulatywne
(rozporządzenie Rady nr 139/2004, art. 2; komunikat Komisji 2008/C 265/07, pkt 31, 32)
(zob. pkt 275–294, 318–327, 331–336, 341–358)
Koncentracje przedsiębiorstw – Badanie przez Komisję – Wydanie decyzji stwierdzającej zgodność koncentracji z rynkiem wewnętrznym – Zobowiązania danych przedsiębiorstw mogące spowodować uznanie zgłoszonej transakcji za zgodną z rynkiem wewnętrznym – Dopuszczalność zobowiązań dotyczących zachowań, jak i zobowiązań natury strukturalnej – Uprawnienia dyskrecjonalne instytucji / Uznanie przysługujące instytucjom
(rozporządzenie Rady nr 139/2004, art. 2; komunikat Komisji 2008/C 267/01, pkt 16)
(zob. pkt 370–379)
Koncentracje przedsiębiorstw – Badanie przez Komisję – Wydanie decyzji stwierdzającej zgodność koncentracji z rynkiem wewnętrznym – Zobowiązania danych przedsiębiorstw mogące spowodować uznanie zgłoszonej transakcji za zgodną z rynkiem wewnętrznym – Uwzględnienie zobowiązań przedstawionych po terminie końcowym – Przesłanki
(rozporządzenie Rady nr 139/2004, rozporządzenie Komisji nr 802/2004, art. 19 ust. 2; komunikat Komisji 2008/C 267/01, pkt 94)
(zob. pkt 415–421)
Streszczenie
Wyrokami z tego samego dnia Sąd oddalił trzy skargi o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Europejskiej zatwierdzającej jako zgodną z rynkiem wewnętrznym koncentrację w sektorze usług telewizyjnych i telekomunikacyjnych mającą na celu nabycie przez Vodafone Group plc niektórych aktywów Liberty Global plc (
1
). Sąd orzekł przy tym, że Komisja nie zasługuje na krytykę za to, że przy badaniu zgodności tej koncentracji z rynkiem wewnętrznym, którego dokonuje na podstawie art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 139/2004 (
2
), uprzywilejowała kryterium znaczącej przeszkody w skutecznej konkurencji względem kryterium dominacji.
Spółki Vodafone i Liberty Group to dwaj operatorzy prowadzący działalność w sektorze usług telewizyjnych i telekomunikacyjnych w kilku państwach Unii, między innymi w Niemczech. W tym kraju spółka Liberty Group prowadzi działalność za pośrednictwem swojej spółki zależnej Unitymedia GmbH.
W 2018 r. spółka Vodafone zgłosiła Komisji, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw, planowaną koncentrację mającą umożliwić jej nabycie wyłącznej kontroli nad działalnością telekomunikacyjną spółki Liberty Global w kilku państwach członkowskich, między innymi w Niemczech. Koncentracja (zwana dalej „rozpatrywaną koncentracją”) polegała na umowie kupna i sprzedaży, na mocy której spółka Vodafone zamierzała nabyć 100 % akcji spółki Unitymedia.
Uznawszy, że koncentracja ta wzbudza poważne wątpliwości co do jej zgodności z rynkiem wewnętrznym, Komisja postanowiła wszcząć postępowanie w sprawie szczegółowego badania. Po zakończeniu tego postępowania Komisja uznała koncentrację za zgodną z rynkiem wewnętrznym oraz z Porozumieniem o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG), pod warunkiem spełnienia przez spółkę Vodafone określonych zobowiązań (
3
).
W zaskarżonej decyzji Komisja w pierwszej kolejności dokonała oceny skutków horyzontalnych, wertykalnych i konglomeracyjnych koncentracji, w szczególności w Niemczech. Po przeprowadzeniu tej analizy, o ile Komisja stwierdziła brak znaczącej przeszkody w skutecznej konkurencji (zwanej dalej „ZPSK”) na rynku detalicznego świadczenia usług transmisji sygnału telewizyjnego, na rynku udostępniania detalicznych pakietów wielousługowych oraz na rynku świadczenia detalicznych usług telewizyjnych, o tyle stwierdziła ona ZPSK na rynku stacjonarnego dostępu do Internetu i na rynku zakupu sygnału telewizyjnego.
W drugiej kolejności zbadała ona, czy zobowiązania zaproponowane przez Vodafone mogą uczynić koncentrację zgodną z rynkiem wewnętrznym, w szczególności w odniesieniu do dwóch rynków, na których stwierdzono problemy w zakresie konkurencji.
Skarżące, Deutsche Telekom AG, Tele Columbus AG i NetCologne Gesellschaft für Telekommunikation mbH, są spółkami z siedzibą w Niemczech oferującymi usługi telewizyjne, internetowe i telefoniczne. Każda z nich wniosła do Sądu skargę o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim jej ona dotyczy.
Odpowiednio w swoich skargach podnoszą one w szczególności, po pierwsze, błąd Komisji w ocenie dotyczącej skutków horyzontalnych rozpatrywanej koncentracji, w szczególności na rynku detalicznego świadczenia usług transmisji sygnału telewizyjnego oraz na rynku zakupu sygnału telewizyjnego, a także skutków wertykalnych na pośrednim rynku transmisji sygnału telewizyjnego. Po drugie, kwestionują one wystarczający i odpowiedni charakter zobowiązań uznanych za wiążące w zaskarżonej decyzji, aby uczynić koncentrację zgodną z rynkiem wewnętrznym.
Ocena Sądu
Na wstępie Sąd przypomniał znajdujące zastosowanie w sprawie zasady wynikające z orzecznictwa w odniesieniu do dogłębności kontroli sądowej, do przeprowadzenia której jest on zobowiązany w odniesieniu do dowodu braku znaczącej przeszkody w skutecznej konkurencji, którego wykazanie należy do Komisji.
W tym względzie wyjaśnił on, że w dziedzinie koncentracji rozporządzenie w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw przyznaje Komisji pewne uprawnienia dyskrecjonalne, zwłaszcza w zakresie oceny natury ekonomicznej. W tym zakresie, chociaż Sąd nie może zastąpić oceny dokonanej przez Komisję własną oceną ekonomiczną, powinien on nie tylko zbadać materialną prawdziwość przytoczonych dowodów, ich wiarygodność i spójność, ale także sprawdzić, czy te dowody stanowią zbiór istotnych danych, które należy wziąć pod uwagę w celu oceny złożonej sytuacji, i czy mogą one stanowić poparcie dla wniosków wyciągniętych na ich podstawie.
W odniesieniu do wymogów dowodowych obowiązujących Komisję w celu wykazania, że zgłoszona koncentracja znacząco przeszkodzi skutecznej konkurencji lub że jej nie przeszkodzi i że w związku z tym powinna zostać uznana za niezgodną lub za zgodną z rynkiem wewnętrznym, Sąd podkreślił, iż ze względu na prospektywny charakter wymaganej analizy ekonomicznej wystarczy, że Komisja wykaże za pomocą wystarczająco istotnych i spójnych dowodów, iż jest bardziej prawdopodobne niż nieprawdopodobne, że owa koncentracja znacząco przeszkodzi skutecznej konkurencji na rynku wewnętrznym lub jego znacznej części – lub też że jej nie przeszkodzi.
To właśnie w świetle tych uwag Sąd zbadał najpierw skutki koncentracji na rynku niemieckim, a następnie zobowiązania uznane za wiążące w zaskarżonej decyzji.
W przedmiocie analizy skutków koncentracji
W przedmiocie nieskoordynowanych skutków horyzontalnych koncentracji na rynku świadczenia detalicznych usług transmisji sygnału telewizyjnego na rzecz klientów zamieszkałych w budynkach wielomieszkaniowych
Sąd zbadał najpierw oczywiste błędy w ocenie i naruszenia prawa popełnione jakoby przez Komisję w ramach analizy skutków horyzontalnych na rynku świadczenia detalicznych usług transmisji sygnału telewizyjnego na rzecz klientów zamieszkałych w budynkach wielomieszkaniowych [multi dwelling units (MDU), zwanym dalej „rynkiem MDU”].
Jeśli chodzi o wzajemną presję konkurencyjną wywieraną przez strony koncentracji, Sąd uznał w pierwszej kolejności, że ze względu na brak znacznego pokrywania się ich działalności Komisja nie popełniła oczywistego błędu w ocenie, gdy stwierdziła, iż nie były one bezpośrednimi konkurentami przed koncentracją, i to pomimo uwzględnionych przez Komisję wyjątkowych przypadków takiego pokrywania się, których nieznaczny charakter nie został podważony poprzez dowody. Jak z tego wynika, produkty sprzedawane przez strony koncentracji nie były w praktyce konkurencyjne.
W drugiej kolejności Komisja nie popełniła oczywistego błędu w ocenie, stwierdzając brak pośredniej konkurencji pomiędzy stronami koncentracji. W tym względzie Sąd przypomniał, że przedsiębiorstwa pozostają w stosunku pośredniej konkurencji w szczególności, gdy doznają podobnej presji konkurencyjnej ze strony innych przedsiębiorstw, z którymi każde z nich konkuruje bezpośrednio, lub gdy inne czynniki, takie jak wymagania narzucone przez klientów, ograniczają w porównywalny sposób ich możliwości ustalania swoich cen i swoich warunków handlowych.
W niniejszym przypadku Sąd stwierdził, że co się tyczy wzajemnego monitorowania przez strony koncentracji swojej działalności i porównywania swoich ofert produktowych, to owe przypadki analiz porównawczych nie wykraczały poza zwykłe handlowe analizy porównawcze mające na celu monitorowanie i ewentualne naśladowanie najlepszych praktyk w sektorze. Ta forma porównania, polegająca na analizie wyników rynku lub najlepszych praktyk sektorowych, w tym w innych państwach członkowskich lub w państwach trzecich, nie może zaś zostać uznana za pośrednią presję konkurencyjną. Ponadto z zaskarżonej decyzji wynika, że umowy zawarte z właścicielami MDU (zwanymi dalej „klientami MDU”) są wynikiem negocjacji, przetargów lub formalnych postępowań przetargowych. Nie są to zatem standardowe umowy, które mogłyby z łatwością zostać poddane analizie porównawczej na podstawie zwykłej obserwacji praktyk sektorowych.
Co więcej, jeśli chodzi o konkurencję w dziedzinie infrastruktury między stronami koncentracji, Komisja stwierdziła, że działalność inwestycyjna i innowacyjna w ramach sieci prowadzona przez każdą ze stron koncentracji nie miała żadnego bezpośredniego wpływu na strategię innowacyjną i inwestycyjną w ramach sieci drugiej strony oraz że monitorowanie przez każdą ze stron działań prowadzonych w tym względzie przez drugą stronę polegało na zwykłych porównawczych analizach handlowych, co nie stanowi formy pośredniej presji konkurencyjnej.
W trzeciej kolejności skarżące nie wykazały również istnienia potencjalnej konkurencji pomiędzy stronami koncentracji, wobec czego bezskutecznie zarzucały Komisji, że uznała, iż jest mało prawdopodobne, by strony te, w braku rozpatrywanej koncentracji, rozszerzyły swoją działalność w zasięgu kablowym drugiej strony, tak aby wyeliminować potencjalną konkurencję, powodując w ten sposób ZPSK.
W czwartej kolejności, jeśli chodzi o podnoszone istnienie zbiorowej pozycji dominującej przed rozpatrywaną koncentracją, wynikającej z milczącej zmowy między stronami koncentracji i wyjaśniającej brak rzeczywistej lub potencjalnej konkurencji między nimi na rynku MDU, Sąd stwierdził, że jeżeli argument ten zmierza do ujawnienia kartelu, to ów zarzut szczegółowy jest bezskuteczny, ponieważ argument ten nie dotyczy przedmiotu zaskarżonej decyzji, lecz raczej praktyk objętych potencjalnie zakresem stosowania art. 101 lub 102 TFUE. W każdym razie dla kontroli koncentracji nieistotne jest poszukiwanie przyczyn – związanych ewentualnie z naruszeniem reguł konkurencji Unii – braku konkurencji między stronami koncentracji.
Natomiast jeżeli argument ten ma na celu ujawnienie istnienia zbiorowej pozycji dominującej, twierdzenia te nie zostały potwierdzone analizą dokumentów wewnętrznych wspomnianych stron i zostały podważone przez powód – potencjalnie sprzeczny z prawem konkurencji Unii – dla którego strony koncentracji nie starały się konkurować ze sobą przed koncentracją.
W piątej kolejności, w odniesieniu do zarzutu szczegółowego opartego na nieuwzględnieniu przez Komisję zwiększenia zasobów wynikającego z koncentracji, które pozwoliłoby stronom koncentracji wykluczyć swoich konkurentów poprzez stosowanie, w szczególności, drapieżnych cen, Sąd wskazał, że takie zwiększenie, nawet jeśli zostanie wykazane, nie jest samo w sobie wystarczające do uznania tej koncentracji za niezgodną z rynkiem wewnętrznym. Komisja może bowiem uznać koncentrację za niezgodną z rynkiem wewnętrznym wyłącznie w przypadku, kiedy stwierdzi ZPSK, która jest bezpośrednim i natychmiastowym skutkiem koncentracji. Taka ZPSK, będąca wynikiem przyszłych decyzji podmiotu powstałego w wyniku koncentracji, może zostać uznana za bezpośredni i natychmiastowy skutek koncentracji, jeżeli zmiany właściwości i struktury rynku spowodowane przez tę koncentrację sprawiają, że owo przyszłe zachowanie staje się możliwe i rozsądne z ekonomicznego punktu widzenia. W niniejszym zaś przypadku strony koncentracji miały już możliwość zachowywania się, w znacznej mierze, w sposób niezależny od swoich konkurentów i swoich klientów MDU, niezależnie od ewentualnego zwiększenia zasobów wynikającego z koncentracji.
Z tych samych powodów Sąd oddalił argumentację, zgodnie z którą rozpatrywana koncentracja znacznie zmniejszyłaby presję konkurencyjną wywieraną przez konkurentów na rynku MDU, co mogłoby powodować ZPSK. Dokładniej rzecz ujmując, siła finansowa podmiotu powstałego w wyniku koncentracji w stosunku do jego konkurentów pozwalałby mu uniemożliwić tym konkurentom rozwój. Choć prawdą jest, że zmniejszenie presji konkurencyjnej wywieranej przez konkurentów w wyniku koncentracji może powodować ZPSK, stwierdzenie zwiększenia siły finansowej podmiotu powstałego w wyniku koncentracji nie pozwala samo w sobie na wyciągnięcie wniosku o istnieniu takiej przeszkody. Aby ocenić zgodność koncentracji z rynkiem wewnętrznym, Komisja musi bowiem brać pod uwagę całokształt innych elementów, takich jak struktura właściwych rynków, rzeczywista lub potencjalna konkurencja ze strony innych przedsiębiorstw, pozycja rynkowa przedsiębiorstw uczestniczących w koncentracji oraz ich siła ekonomiczna i finansowa, możliwości wyboru dostawców i użytkowników, bariery wejścia na rynek oraz trendy podaży i popytu.
W odniesieniu do zarzutu szczegółowego opartego na nieuwzględnieniu przez Komisję stworzenia przez Vodafone pozycji dominującej na rynku MDU, co doprowadziłoby do naruszenia zasady konkurencji, Sąd przypomniał, że zgodnie z rozporządzeniem w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw w ramach kontroli koncentracji Komisja powinna ocenić, czy koncentracja może znacząco utrudnić skuteczną konkurencję na rynku wewnętrznym lub na jego znacznej części, przy czym okoliczność, że koncentracja stworzyłaby lub umocniłaby pozycję dominującą, nie jest sama w sobie wystarczająca, aby uznać, że koncentracja ta byłaby niezgodna z rynkiem wewnętrznym. Taka prospektywna analiza polega na zbadaniu, w jaki sposób taka koncentracja mogłaby zmienić czynniki wpływające na stan konkurencji na danym rynku. Nie można zatem zarzucić Komisji, że w niniejszym przypadku przeprowadziła prospektywną analizę dotyczącą w szczególności nieskoordynowanych skutków horyzontalnych koncentracji na rynku MDU. W ramach zaś tej analizy, jako że Komisja stwierdziła brak ZPSK ze względu na to, iż koncentracja nie wyeliminowałaby presji konkurencyjnej między stronami ani też nie osłabiłaby presji konkurencyjnej wywieranej przez pozostałych konkurentów, nie była ona zobowiązana do zbadania, czy wspomniana koncentracja stworzy lub umocni pozycję dominującą, w szczególności ze względu na pokrycie o zasięgu krajowym, po dokonaniu koncentracji, przez połączone sieci kablowe stron tej koncentracji.
Ponadto zasięg sieci kablowej stron koncentracji nie może być uznany za wpływający na stan koncentracji na rynku MDU czynnik, którego zmiana powodowałaby ZPSK. Jak z tego wynika, samo rozszerzenie geograficzne sieci kablowej podmiotu powstałego w wyniku koncentracji, niezależnie od tego, czy jest ono specyficzne dla tej koncentracji, czy też takie nie jest, nie musi powodować zmiany czynnika wpływającego na stan konkurencji na rynku MDU, a zatem nie musi powodować ZPSK.
W przedmiocie wertykalnych skutków koncentracji
Następnie, co się tyczy analizy wertykalnych skutków rozpatrywanej koncentracji, w ramach której Komisja zbadała w szczególności prawdopodobieństwo wykluczenia detalicznych dostawców usług transmisji sygnału telewizyjnego na rzecz klientów MDU, Sąd wskazał, że oceniając prawdopodobieństwo zaistnienia scenariusza antykonkurencyjnego obejmującego utrudnianie dostępu do czynników produkcji, Komisja rozważy, zgodnie z wytycznymi w sprawie koncentracji niehoryzontalnych (
4
), po pierwsze, czy podmiot powstały w wyniku koncentracji byłby w stanie znacząco zablokować dostęp do czynników produkcji, po drugie – czy miałby on do tego motywację, a po trzecie – czy strategia wykluczenia miałaby znaczący szkodliwy wpływ na konkurencję wśród przedsiębiorstw działających na rynku niższego szczebla. Jako że te trzy przesłanki mają charakter kumulatywny, niespełnienie jednej z nich jest wystarczające do tego, aby wykluczyć prawdopodobieństwo utrudnienia dostępu do czynników produkcji.
Jeśli chodzi w szczególności o trzecią przesłankę, Komisja doszła do wniosku, że ewentualna strategia wykluczenia nie miałaby w każdym razie znaczącego negatywnego wpływu na konkurencję na rynku niższego szczebla, jako że koncentracja nie spowoduje żadnej specyficznej zmiany w strukturze właściwych rynków, zarówno wyższego, jak i niższego szczebla. Dokładniej rzecz ujmując, rozpatrywana koncentracja nie spowoduje żadnej zmiany zdolności i motywacji stron do wykluczenia dostawców detalicznych usług transmisji sygnału telewizyjnego, w szczególności spółki Tele Columbus, na rzecz klientów MDU w Niemczech. Ponieważ skarżące nie wykazały, że wspomniana ocena Komisji jest obarczona oczywistym błędem, brak trzeciej przesłanki jest wystarczający, aby wykluczyć prawdopodobieństwo antykonkurencyjnego utrudniania dostępu do czynników produkcji.
W przedmiocie nieskoordynowanych skutków horyzontalnych na rynku zakupu sygnału telewizyjnego
Wreszcie, Sąd uznał, że spółka Tele Columbus bezskutecznie podnosiła, iż w swoim badaniu Komisja oceniła w sposób oczywiście błędny nieskoordynowane skutki horyzontalne na rynku zakupu sygnału telewizyjnego, które wynikłyby z zawarcia umów na wyłączność przez podmiot powstały w wyniku koncentracji z nadawcami telewizyjnymi.
Po pierwsze, w zakresie, w jakim Komisji zarzucono nieprzeprowadzenie wszystkich badań pożądanych lub uznanych za użyteczne przez skarżącą, takich jak pewne funkcje techniczne lub aspekty handlowe, skarżąca w żaden sposób nie wyjaśniła, w jaki sposób koncentracja mogłaby mieć na nie wpływ, w szczególności nie wyjaśniła, z jakich powodów ani w jaki sposób podmiot powstały w wyniku koncentracji miałby zdolność, a przede wszystkim interes, aby pogarszać te funkcje i aspekty handlowe podczas negocjacji z nadawcami telewizyjnymi, w jaki sposób, przy uwzględnieniu w szczególności ich znaczenia, mogłoby to znacząco przeszkodzić skutecznej konkurencji na rynku zakupu sygnału telewizyjnego i dlaczego takie prawdopodobne pogorszenie tych funkcji i aspektów handlowych byłoby specyficzne dla koncentracji.
Po drugie, co do twierdzenia, że Komisja nie uwzględniła okoliczności, iż podmiot powstały w wyniku koncentracji będzie miał zdolność i motywację do wprowadzenia częściowej wyłączności w celu zakazania rozpowszechniania treści za pośrednictwem niektórych swoich konkurentów, takich jak ona sama, skarżąca nie wykazała, że taka strategia miałaby znaczący szkodliwy wpływ na konkurencję na rynku niższego szczebla. Ponadto było mało prawdopodobne, aby podmiot powstały w wyniku koncentracji miał motywację do zawierania umów na całkowitą lub częściową wyłączność z nadawcą telewizyjnym, zważywszy na potencjalnie niezgodny z prawem charakter omawianych zachowań sprzecznych z prawem konkurencji.
Po trzecie, co do twierdzenia, zgodnie z którym podmiot powstały w wyniku koncentracji mógłby korzystać na rynku MDU z przewagi uzyskanej na rynku zakupu sygnału telewizyjnego, mianowicie pobierać taryfy gwarantowane i nabywać treści na warunkach korzystniejszych niż najmniejsi operatorzy sieci kablowych, należy wskazać, z jednej strony, że jeżeli owa przewaga umożliwiłaby mu zaoferowanie klientom MDU bardziej korzystnych cen, należy uznać, że świadczy to o pozytywnych skutkach dla konsumentów, ponieważ jest prawdopodobne, iż takie obniżenie cen znalazłoby odzwierciedlenie w kwocie miesięcznego czynszu lokatorów przedmiotowych budynków, nie zaś w ZPSK. Z drugiej strony, skarżąca nie wykazała, że ta przewaga jest specyficzna dla koncentracji.
W przedmiocie zobowiązań uznanych za wiążące w zaskarżonej decyzji
W zaskarżonej decyzji Komisja, uznawszy, że doszło do ZPSK na rynku stacjonarnego dostępu do Internetu i na rynku zakupu sygnału telewizyjnego, zajęła się analizą zobowiązań zaproponowanych przez spółkę Vodafone i wywiodła na tej podstawie, że rozpatrywana koncentracja, w postaci zmienionej wspomnianymi zobowiązaniami, nie zakłóci w znaczący sposób skutecznej konkurencji na tych rynkach.
Sąd uznał, że analiza przeprowadzona przez Komisję w tym zakresie nie zasługuje na krytykę w odniesieniu do podnoszonego niewystarczającego i nieodpowiedniego charakteru zobowiązań dotyczących rynku zakupu sygnału telewizyjnego (
5
) oraz wskazywanej nieskuteczności zaproponowanego przez spółkę Vodafone zobowiązania dotyczącego rynku stacjonarnego dostępu (zobowiązania WCBA) do Internetu.
W tym względzie Sąd oddalił zarzut szczegółowy oparty na tym, że zobowiązania te odnoszą się wyłącznie do zachowań, a zatem są niewystarczające, aby zaradzić problemom z zakresu konkurencji o charakterze horyzontalnym. Choć bowiem w zawiadomieniu w sprawie środków zaradczych Komisja wyraża preferencję w odniesieniu do zobowiązań strukturalnych, w szczególności ze względu na łatwość ich wdrożenia, to głównie odpowiedni i wystarczający charakter zobowiązań dla rozwiązania stwierdzonego problemu w zakresie konkurencji oraz pewność, że owe zobowiązania będą mogły zostać wykonane, decyduje o ich zaaprobowaniu.
Dokładniej rzecz ujmując, jeśli chodzi o zobowiązania dotyczące rynku zakupu sygnału telewizyjnego, twierdzenie, zgodnie z którym terminologia zastosowana przez Komisję w zaskarżonej decyzji wskazuje na to, że nie miała ona żadnej pewności, iż zobowiązania te byłyby wystarczające i skuteczne, aby zaradzić ZPSK stwierdzonej na rynku zakupu sygnału telewizyjnego, nie może zostać uwzględnione. Choć bowiem Komisja musi mieć pewność, że zaproponowane zobowiązania będą mogły zostać wdrożone oraz że będą wystarczająco solidne i trwałe, to może uznać koncentrację za zgodną z rynkiem wewnętrznym, jeżeli jest wystarczająco prawdopodobne, że owe zobowiązania będą wystarczające i skuteczne dla wyeliminowania stwierdzonej ZPSK.
Ponadto, co się tyczy spóźnionego przedstawienia zobowiązania dotyczącego taryf gwarantowanych, Komisja może dopuścić spóźnione zobowiązania, po pierwsze, jeżeli rozwiążą one jednoznacznie i bez konieczności przeprowadzenia dodatkowego dochodzenia stwierdzone uprzednio problemy w zakresie konkurencji, a po drugie, jeżeli jest dostatecznie dużo czasu na konsultacje z państwami członkowskimi w przedmiocie tych zobowiązań. Ponieważ te dwie kumulatywne przesłanki były w niniejszym przypadku spełnione, Komisja mogła uwzględnić zobowiązanie dotyczące taryf gwarantowanych pomimo jego spóźnionego przedstawienia.
Co się tyczy zobowiązania WCBA, Sąd oddalił zarzut szczegółowy oparty na podnoszonej nieskuteczności wynikającej z tego, że zobowiązanie to nie pozwala na zrekompensowanie zaniku presji konkurencyjnej wywieranej poprzez infrastrukturę i innowacje przez spółkę Unitymedia przed koncentracją.
Celem tego zobowiązania, przewidującego wejście na rynek operatora trzeciego, czyli spółki Telefónica, jest bowiem rozwiązanie problemu w zakresie konkurencji wynikającego ze zniknięcia operatora (spółki Vodafone) w zasięgu kablowym spółki Unitymedia, nie zaś zrekompensowanie zaniku presji konkurencyjnej wywieranej poprzez infrastrukturę i innowacje przez tę ostatnią przed koncentracją. Ponadto w każdym razie nie zostało wykazane, że podmiot powstały w wyniku koncentracji przestałby inwestować i wprowadzać innowacje w dawnym zasięgu kablowym spółki Unitymedia, w wyniku czego koncentracja doprowadziłaby do zniknięcia presji konkurencyjnej wynikającej z takich inwestycji i innowacji.
Co do podnoszonej niezdolności spółki Telefónica do wywierania silnej presji konkurencyjnej na rynku stacjonarnego dostępu do Internetu należy stwierdzić, że takie twierdzenie wynika z pewnych ustaleń dokonanych przez Komisję w zaskarżonej decyzji w przedmiocie sytuacji Telefóniki w braku rozpatrywanego zobowiązania i że w związku z tym te ustalenia nie uwzględniają wszystkich obowiązków zaakceptowanych przez spółkę Vodafone w ramach wspomnianego zobowiązania. W konsekwencji ustalenia te nie pozwalają na wyciągnięcie żadnego wniosku co do zdolności i motywacji spółki Telefónica do działania jako żywotna i aktywna siła konkurencyjna po wprowadzeniu w życie tego zobowiązania.
Jeśli chodzi o argumentację, zgodnie z którą zobowiązanie WCBA zagraża rynkowi i wzmacnia jego oligopolistyczną strukturę, przyznając spółce Telefónica dostęp hurtowy na uprzywilejowanych warunkach, Komisja wyjaśniła, że owo rozwiązanie wzmocni tego operatora, lecz nie spowoduje to problemów w zakresie konkurencji, zważywszy, że Telefónica nie była silnym konkurentem w szczególności na rynkach stacjonarnego dostępu do Internetu.
Sąd oddalił również zarzut szczegółowy oparty na podnoszonym niewystarczającym badaniu przeprowadzonym przez Komisję w odniesieniu do zobowiązania WCBA, a także na wskazywanym niewystarczającym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w odniesieniu do tego zobowiązania, ponieważ Komisja zweryfikowała, czy zobowiązanie to nie będzie miało negatywnych skutków, również dla inwestycji w światłowody lub na rynku detalicznym pakietów wielousługowych. Przedstawiła ona również szczegółowo powody, dla których uznała, że tak nie będzie.
Z powyższych względów Sąd oddalił skargę w całości.
(
1
)	Decyzja Komisji C(2019) 5187 final z dnia 18 lipca 2019 r. uznająca za zgodną z rynkiem wewnętrznym i z porozumieniem EOG koncentrację zmierzającą do nabycia przez Vodafone Group plc niektórych aktywów Liberty Global plc (sprawa COMP/M.8864 Vodafone/Certain Liberty Global Assets) (zwana dalej „zaskarżoną decyzją”).
(
2
)	Rozporządzenie Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (rozporządzenie WE w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw) (Dz.U. 2004, L 24, s. 1).
(
3
)	Zobowiązania te obejmują w szczególności: zobowiązanie WCBA („Wholesale Cable Broadband Access”), które przewidywało otwarcie dostępu do sieci kablowej podmiotu powstałego w wyniku koncentracji dla operatora będącego stroną trzecią w celu umożliwienia mu oferowania detalicznych usług stacjonarnego dostępu do Internetu, a także jego własnych usług telewizyjnych OTT (over the top) lub usług świadczonych przez podmioty trzecie; zobowiązanie OTT, które uniemożliwiało podmiotowi powstałemu w wyniku koncentracji ograniczenie nadawcom telewizyjnym, których treści były rozpowszechniane na jego platformie, możliwości rozpowszechniania tych treści za pośrednictwem usługi OTT i które gwarantowało im w tym celu wystarczającą bezpośrednią możliwość połączeń wzajemnych; zobowiązanie HbbTV (Hybrid Broadcast Broadband TV), które obligowało podmiot powstały w wyniku koncentracji do dalszego nadawania sygnału HbbTV nadawców niekodowanych, oraz zobowiązanie dotyczące taryf gwarantowanych, które uniemożliwiało podmiotowi powstałemu w wyniku koncentracji podniesienie taryf gwarantowanych uiszczanych na jego rzecz przez niekodowanych nadawców telewizyjnych.
(
4
)	Wytyczne w sprawie oceny niehoryzontalnych połączeń przedsiębiorstw na mocy rozporządzenia Rady w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (Dz.U. 2008, C 265, s. 6).
(
5
)	Zobowiązania te obejmują zobowiązanie OTT, zobowiązanie dotyczące taryf gwarantowanych i zobowiązania HbbTV.