62016CC0398
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
M. CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA
ippreżentati fil-25 ta’ Ottubru 2017 (
1
)
Kawżi Magħquda C‑398/16 u C‑399/16
X BV (C‑398/16),
X NV (C‑399/16)
vs
Staatssecretaris van Financiën
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Hoge Raad der Nederlanden (qorti suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi)]
“Proċedura għal deċiżjoni preliminari — Taxxa fuq il-kumpanniji — Libertà ta’ stabbiliment — Tnaqqis minn kumpannija omm residenti ta’ interessi fuq self għall-kisba ta’ azzjonijiet ta’ kumpannija sussidjarja mhux residenti — Tnaqqis minn kumpannija omm residenti tat-telf fil-valur tal-azzjonijiet ta’ kumpannija sussidjarja mhux residenti minħabba varjazzjoni fir-rata tal-kambju — Grupp konsolidat”
1.
Il-Qorti tal-Ġustizzja kellha l-okkażjoni li tiddeċiedi ripetutament fuq il-leġiżlazzjoni tal-Istati Membri dwar it-taxxa imposta fuq il-profitt tal-kumpanniji, fil-każ ta’ gruppi ffurmati minn kumpannija omm u s-sussidjarji tagħha (
2
).
2.
B’mod partikolari, ir-regoli fiskali tal-Pajjiżi l-Baxxi dwar il-gruppi konsolidati ta’ kumpanniji ġew analizzati, f’mill-inqas, żewġ sentenzi preċedenti (
3
). Skont dawn ir-regoli, grupp jista’ jibbenefika mill-iskema ta’ konsolidazzjoni fiskali biss jekk il-kumpanniji kollha li jiffurmaw parti minnu jkunu residenti fil-Pajjiżi l-Baxxi, li jfisser li s-sussidjarji mhux residenti huma esklużi.
3.
Fis-sentenza X Holding (
4
), il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet, bħala prinċipju, il-kompatibbiltà ta’ dik il-leġiżlazzjoni tal-Pajjiżi l-Baxxi mad-dritt tal-Unjoni (b’mod partikolari, mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat FUE dwar il-libertà ta’stabbiliment). Hija kkunsidrat, għalhekk, li l-esklużjoni tal-kumpanniji mhux residenti minn tali sistema ta’ konsolidazzjoni kienet iġġustifikata fid-dawl tan-neċessità li jitħares it-tqassim ekwilibrat tas-setgħa ta’ impożizzjoni bejn l-Istati Membri.
4.
Madankollu, il-portata tas-sentenza X Holding ġiet ikkunsidrata iktar tard, fis-sentenza tat-2 ta’ Settembru 2015, Groupe Steria (
5
), fejn tfakkar li minn din is-sentenza ma setax jiġi dedott li “kull differenza fit-trattament bejn kumpanniji li jappartjenu lil grupp fiskali integrat, minn naħa, u kumpanniji li ma jappartjenux lil tali grupp, min-naħa l-oħra, hija kompatibbli mal-Artikolu 49 TFUE” (
6
). Il-Qorti tal-Ġustizzja żiedet li l-ġustifikazzjoni permessa fis-sentenza X Holding kienet tikkonċerna biss ir-regoli tas-sistema tal-Pajjiżi l-Baxxi li kienu jippermettu t-trasferiment tat-telf fil-grupp fiskali integrat (
7
).
5.
Permezz tad-domandi magħmula f’dawn iż-żewġ rinviji preliminari, il-qorti tar-rinviju fir-realtà tixtieq li tiġi ċċarata l-ġurisprudenza dwar din il-kwistjoni. Hija tixtieq din il-kjarifika sabiex tiddetermina jekk is-sistema tal-integrazzjoni fiskali tal-Pajjiżi l-Baxxi, li taħtha ċerti partiti ta’ spejjeż finanzjarji jistgħu jitnaqqsu fil-kontijiet tal-kumpannija omm, jekk is-sussidjarja tagħha tkun residenti, iżda mhux jekk is-sussidjarja ma tkunx residenti, hijiex kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni.
6.
Id-dritt tal-Pajjiżi l-Baxxi jipprovdi li l-ispejjeż (interessi) li ġġarrab kumpannija meta tikseb finanzjament minn entità oħra fil-grupp ma jistgħux jitnaqqsu, sakemm bejn il-kumpannija omm u dik sussidjarja ma tiġix stabbilita sistema ta’ konsolidazzjoni fiskali, miftuħa biss għal kumpanniji residenti. Il-Kawża C‑398/16 tittratta din ir-regola nazzjonali.
7.
L-istess kriterju japplika għall-qligħ kapitali u t-telf (inklużi dawk li jirriżultaw minn telf minħabba bidliet fir-rata tal-kambju ta’ munita barranija), li ma jittiħdux inkunsiderazzjoni fid-determinazzjoni tal-profitt. Għalhekk, telf ta’ kambju li jirriżulta mis-sehem ta’ kumpannija omm fil-kumpannija sussidjarja tagħha ma jistax jitnaqqas, sakemm, għal darba oħra, it-tnejn ma jkunux integrati fi grupp konsolidat, miftuħ biss għall-kumpanniji residenti. Fil-Kawża C‑399/16 din hija, preċiżament, ir-regola applikata.
I. Il-kuntest ġuridiku
A.
Id-dritt tal-Unjoni
8.
L-Artikolu 49 TFUE jipprovdi:
“Fil-qafas tad-dispożizzjonijiet ta’ hawn taħt ir-restrizzjonijiet għal-libertà ta’ l-istabbiliment ta’ ċittadini ta’ Stat Membru fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, għandhom jiġu projbiti. Tali projbizzjoni għandha testendi ruħha wkoll għal restrizzjonijiet fuq l-istabbiliment ta’ aġenziji, fergħat u sussidjarji, minn ċittadini ta’ Stat Membru stabbiliti fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor.
Il-libertà ta’ l-istabbiliment tinkludi d-dritt li tibda u teżerċita attivitajiet bħala persuna li taħdem għal rasa, kif ukoll li tikkostitwixxi u tmexxi impriżi u b’mod partikolari kumpanniji li jaqgħu taħt it-tifsira tat-tieni subparagrafu ta’ l-Artikolu 54 taħt il-kondizzjonijiet stipulati fil-liġijiet tal-pajjiż ta’ l-istabbiliment, għaċ-ċittadini tiegħu stess, mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu dwar il-kapital.”
9.
Skont l-Artikolu 54 TFUE:
“Il-kumpanniji jew ditti stabbiliti konformement mal-liġijiet ta’ Stat Membru u li jkollhom l-uffiċju reġistrati jew it-tmexxija ċentrali jew is-sede prinċipali ġewwa l-Unjoni, għandhom, għall-fini ta’ dan il-Kapitolu ikunu meqjusa bħala persuni fiżiċi ċittadini ta’ l-Istati Membri.
‘Kumpanniji jew ditti’ ifissru kumpanniji jew ditti stabbiliti skond il-liġijiet ċivili jew kummerċjali, inklużi s-soċjetajiet koperattivi u persuni ġuridiċi oħra regolati bid-dritt pubbliku jew privat, ħlief għal dawk bla skop ta’ qligħ”.
B.
Id-dritt tal-Pajjiżi l-Baxxi
Wet op de vennootschapsbelasting 1969 (Liġi dwar it-taxxa fuq il-kumpanniji tal-1969; iktar ’il quddiem, il-“liġi tal-1969”)
10.
Skont l-Artikolu 10a(2):
“Fid-determinazzjoni tal-profitt, l-interessi akkumulati minn dejn relatat ma’ kumpannija assoċjata ma għandhomx jitnaqqsu, sakemm id-djun ikunu relatati mal-akkwist ta’ […] azzjonijiet f’entità assoċjata, ħlief sa fejn tkun xierqa bidla fl-azzjonarjat aħħari jew il-kontroll aħħari ta’ dik l-entità”.
11.
Skont l-Artikolu 10a(3), il-paragrafu 2 ma għandux japplika jekk il-persuna taxxabbli turi li s-self u t-tranżazzjoni legali li huwa relatat magħhom huma bbażati, b’mod konklużiv, fuq kunsiderazzjonijiet ekonomiċi.
12.
Skont l-Artikolu 13(1), għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-profitt, il-profitt mill-azzjonijiet kif ukoll l-ispejjeż imġarrba fl-akkwist jew fit-trasferiment ta’ dawn l-azzjonijiet ma għandhomx jittieħdu inkunsiderazzjoni (“eżenzjoni tal-azzjonijiet”).
13.
L-Artikolu 15 jipprovdi:
“1.   Meta persuna taxxabbli (il-kumpannija omm) tkun ekonomikament u ġuridikament proprjetarja ta’ mill-inqas 95 % mill-kapital nominali mħallas ta’ persuna taxxabbli oħra (is-sussidjarja), iż-żewġ persuni taxxabbli għandhom jiġu ntaxxati, fuq talba tagħhom, bħallikieku jifformaw unità waħda, jiġifieri bħallikieku l-attivitajiet u l-assi tas-sussidjarja kienu jifformaw parti integrali mill-attivitajiet u mill-assi tal-kumpannija omm. It-taxxa għandha tinġabar mingħand il-kumpannija omm. Għaldaqstant, il-persuni taxxabbli jitqiesu flimkien bħala unità fiskali. Diversi sussidjarji jistgħu jifformaw parti minn entità fiskali unika.
[…]
3.   Il-paragrafu 1 għandu japplika biss sakemm:
[…]
b.
għall-kalkolu tal-profitti, ikunu japplikaw l-istess dispożizzjonijiet fir-rigward taż-żewġ persuni taxxabbli;
c.
iż-żewġ persuni taxxabbli huma stabbiliti fil-Pajjiżi l-Baxxi […]”.
II. Il-fatti tal-kawża u d-domandi preliminari
A.
Kawża C‑398/16
14.
Il-kumpannija Olandiża (
8
) X BV hija parti minn grupp Svediż li jinkludi wkoll kumpannija Taljana. X BV ħolqot kumpannija oħra fl-Italja sabiex tixtri l-azzjonijiet ta’ din tal-aħħar li kienu miżmuma minn terzi, b’kapital ta’ EUR 237312000. Din il-kontribuzzjoni ġiet iffinanzjata permezz ta’ self (bl-interessi) mogħti minn kumpannija Svediża, mill-istess grupp ta’ kumpanniji, lil X BV.
15.
Bħala riżultat ta’ dak is-self, fl-2004, X BV kellha tħallas, lill-kumpannija Svediża li tatha dak is-self, is-somma ta’ EUR 6503261 f’interessi. Fid-dikjarazzjoni tat-taxxa fuq il-kumpanniji tagħha għall-2004, X BV naqqset dak l-ammont bħala spiża li tista’ titnaqqas mid-dħul tagħha. Madankollu, l-amministrazzjoni fiskali tal-Pajjiżi l-Baxxi ma ppermettietx dak it-tnaqqis, fuq il-bażi tal-Artikolu 10a(2)(b) tal-liġi tal-1969, u bagħtitilha l-avviż ta’ aġġustament fiskali inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
16.
Fir-rikors tagħha kontra dan l-aġġustament, X BV sostniet li l-interessi fuq is-self kienu jkunu jistgħu jitnaqqsu kieku tħalliet tistabbilixxi entità fiskali unika mas-sussidjarja tagħha. Peress li d-dritt Olandiż jirriżerva din il-possibbiltà għall-kumpanniji residenti, X BV issostni li sofriet restrizzjoni fuq il-libertà ta’ stabbiliment tagħha, bi ksur tal-Artikoli 49 TFUE u 54 TFUE.
17.
Il-Hoge Raad der Nederlanden (qorti suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi), adita bl-appell, għamlet id-domanda preliminari li ġejja lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“L-Artikoli 43 u 48 KE (li issa huma l-Artikoli 49 u 54 TFUE) għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali skont liema kumpannija omm stabbilita fi Stat Membru ma hijiex awtorizzata tnaqqas l-interessi fir-rigward ta’ self li għandu rabta ma’ kontribuzzjoni ta’ kapital magħmula lil sussidjarja stabbilita fi Stat Membru ieħor, filwaqt li hija tkun tista’ tibbenefika minn dan it-tnaqqis li kieku din is-sussidjarja tkun ġiet inkluża mal-imsemmija kumpannija omm f’entità fiskali unika – b’karatteristiċi bħal dawk tal-entità fiskali unika Olandiża – peress li f’dan il-każ, minħabba l-konsolidazzjoni, ma jkun hemm l-ebda rabta ma’ tali kontribuzzjoni ta’ kapital?”
B.
Kawża C-399/16
18.
Il-kumpannija Olandiża X NV tappartjeni għal grupp ta’ kumpanniji li jinkludi, b’mod partikolari u fis-sistema ta’ entità fiskali unika, lis-sussidjarja A Holdings BV. Din tal-aħħar, min-naħa tagħha, hija detentur tal-azzjonijiet kollha fil-kumpannija Brittanika A Holdings UK.
19.
Fil-11 ta’ Novembru 2008, A Holdings BV ikkontribwiet l-azzjonijiet tagħha f’A Holdings UK lill-kumpannija sussidjarja Brittanika tagħha C (
9
).
20.
Fid-dikjarazzjonijiet tat-taxxa fuq il-kumpanniji tagħha għas-snin finanzjarji 2008 u 2009, X NV naqqset bħala spejjeż it-telf iġġenerat fuq l-azzjonijiet tagħha minħabba l-varjazzjoni fir-rata tal-kambju. L-amministrazzjoni Olandiża ma aċċettax dak it-tnaqqis, skont l-Artikolu 13(1) tal-liġi tal-1969 (
10
).
21.
X NV appellat mid-deċiżjoni amministrattiva billi argumentat li, kieku kienet awtorizzata li tistabbilixxi grupp ikkonsolidat mas-sussidjarja Brittanika tagħha, kienet tkun tista’ tnaqqas it-telf tal-kambju li sar. Peress li din il-possibbiltà hija rriservata mid-dritt Olandiż għall-kumpanniji residenti biss, hija tikkunsidra li sofriet restrizzjoni fuq l-eżerċizzju tal-libertà ta’ stabbiliment tagħha.
22.
Il-Hoge Raad der Nederlanden (qorti suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi), li sar l-appell quddiemha, ressqet id-domandi preliminari li ġejjin quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja:
“1)
L-Artikoli 43 u 48 KE (issa l-Artikoli 49 u 54 TFUE) għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li abbażi tagħha kumpannija [omm] stabbilita fi Stat Membru ma tistax ddaħħl fil-kontijiet ebda telf tal-kambju fuq l-ammont li hija investiet f’sussidjarja stabbilita fi Stat Membru ieħor, filwaqt li hija tkun tista’ tagħmel dan jekk is-sussidjarja kienet ġiet inkluża f’entità fiskali waħda – li għandha l-karatteristiċi li huma dawk tal-entità fiskali waħda Olandiża – ma’ din il-kumpannija [omm] stabbilita fl-imsemmi l-ewwel Stat Membru, u dan b’konsegwenza tal-konsolidazzjoni fi ħdan l-entità fiskali waħda?
2)
Fil-każ ta’ risposta affermattiva għall-ewwel domanda, jista’ jew għandu, għall-finijiet tad-determinazzjoni tat-telf fil-kambju li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni, wieħed jitlaq mill-prinċipju li ser jiġu inklużi fl-entità fiskali waħda anki s-sussidjarji (waħda jew diversi mis-sussidjarji), diretti jew indiretti, stabbiliti fl-Unjoni Ewropea u miżmuma indirettament, permezz ta’ din is-sussidjarja [imsemmija fl-ewwel domanda], mill-kumpannija [omm] inkwistjoni?
3)
Fil-każ ta’ risposta affermattiva għall-ewwel domanda, hemm lok li jiġi kkunsidrat biss it-telf fil-kambju li, fil-każ li jkun inkluż fl-entità fiskali waħda tal-kumpannija [omm], kien seħħ fis-snin kontenzjużi, jew hemm lok ukoll li jiġu kkunsidrati wkoll ir-riżultati tal-kambju li seħħew fis-snin preċedenti?”
III. Sunt tal-osservazzjonijiet tal-partijiet
A.
Kawża C‑398/16
23.
X BV tiddefendi d-dritt tagħha li jitnaqqsu l-interessi fuq self riċevut minn sussidjarja Svediża, li tappartjeni għall-grupp ta’ kumpanniji tagħha. It-tnaqqis kien ikun permess kieku s-sussidjarja kienet residenti fiskali fil-Pajjiżi l-Baxxi u kienet tifforma grupp ikkonsolidat magħha, li ma huwiex possibbli taħt id-dritt Olandiż. It-trattament differenti li tikkawża din il-liġi jwassal sabiex l-investiment sabiex jiġu stabbiliti sussidjarji fi Stati Membri oħra tal-Unjoni jkun inqas attraenti minn dak li jsir fil-Pajjiżi l-Baxxi.
24.
X BV iżżid li din id-differenza tista’ tiġi ġġustifikata biss minn raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali, sakemm ma tmurx lil hinn minn dak li huwa meħtieġ sabiex jiġi protett dak l-interess.
25.
X BV targumenta, b’riferiment għas-sentenza X Holding, li ċ-ċaħda tat-tnaqqis ma tikkorrispondix għall-għan tal-preservazzjoni tal-kondiviżjoni bbilanċjata tas-setgħa ta’ tassazzjoni bejn l-Istati Membri, peress li t-tnaqqis ma jwassalx għal spostament tal-bażi taxxabbli minn Stat għall-ieħor.
26.
Skont X BV, ir-restrizzjoni applikata lanqas ma tista’ taqa’ taħt il-ħtieġa li tiġi żgurata l-konsistenza tas-sistema fiskali tal-gruppi kkonsolidati. Hija ssostni li l-Qorti tal-Ġustizzja (
11
) ma tilqax din il-ġustifikazzjoni, sakemm ma jkunx hemm rabta diretta bejn l-għoti tal-vantaġġ fiskali u l-kumpens ta’ dan il-vantaġġ permezz ta’ impożizzjoni fiskali partikolari. Fil-każ inkwistjoni ma hemmx rabta diretta (fis-sens li l-profitt jipprovdi kumpens għat-taxxa) bejn il-possibbiltà ta’ tnaqqis tal-interessi tas-self mir-riżultat tal-grupp ikkonsolidat u l-iżvantaġġi msemmija fid-digriet tar-rinviju (
12
).
27.
X BV tikkonkludi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tirrispondi d-domanda fl-affermattiv.
28.
Għall-Kummissjoni, ir-relazzjoni bejn kumpannija omm u s-sussidjarja tagħha, Olandiża wkoll, hija suġġetta għal trattament differenti minn dak bejn din il-kumpannija omm u kumpannija sussidjarja mhux residenti. L-Artikolu 10a tal-liġi tal-1969 jippermetti fl-ewwel każ biss, permezz ta’ konsolidazzjoni, it-tnaqqis tal-interessi fuq self minn kumpannija fil-grupp, li l-ammont tiegħu japplika għall-kontribuzzjoni tal-kapital f’sussidjarja oħra.
29.
Il-Kummissjoni tiddikjara li tali differenza ta’ trattament ma tirriżultax direttament mill-Artikolu 10a tal-liġi tal-1969, peress li dan jipprovdi għal ċerti tranżazzjonijiet bejn entitajiet assoċjati, sabiex jiġu evitati l-abbużi, u japplika ugwalment kemm għal sitwazzjonijiet nazzjonali kif ukoll għal dawk transkonfinali. Id-differenza bejn ir-relazzjonijiet nazzjonali u dawk intrakomunitarji hija konsegwenza tar-reġim ta’ tassazzjoni tal-gruppi kkonsolidati: filwaqt li, f’sitwazzjoni transnazzjonali, huwa impossibbli li tiġi evitata l-applikazzjoni tal-Artikolu 10a tal-liġi tal-1969, huwa possibbli li dan isir f’sitwazzjoni purament nazzjonali, permezz tal-ħolqien ta’ grupp ikkonsolidat.
30.
Fuq il-bażi tas-sentenza X Holding, il-Kummissjoni ssostni li d-differenza fit-trattament għandha tkun iġġustifikata minn raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali, peress li s-sitwazzjoni ta’ kumpannija omm residenti li tixtieq li tistabbilixxi entità fiskali unika ma’ kumpannija sussidjarja residenti wkoll u dik ta’ kumpannija omm residenti ma’ kumpannija sussidjarja mhux residenti huma oġġettivament paragunabbli.
31.
Mill-perspettiva tal-kondiviżjoni tas-setgħa ta’ tassazzjoni bejn l-Istati Membri, il-Kummissjoni temmen li ma hemm ebda ġustifikazzjoni, peress li f’dan il-każ hemm involuta biss is-setgħa ta’ tassazzjoni tal-Pajjiżi l-Baxxi.
32.
Rigward l-effett possibbli fuq il-konsistenza tas-sistema fiskali Olandiża, il-Kummissjoni temmen li ma hemmx għalfejn li din tiġi invokata, minħabba li ma hemm ebda rabta diretta bejn il-vantaġġ fiskali miksub u l-kumpens għal dan permezz ta’ impożizzjoni fiskali speċifika (
13
). Fil-fehma tagħha, l-inkonsistenza tinsab fis-sistema fiskali Olandiża nnifisha, peress li minn naħa waħda, tqis li huwa meħtieġ li tapplika d-dispożizzjonijiet kontra l-abbuż tal-Artikolu 10a tal-liġi tal-1969 kemm għas-sitwazzjonijiet nazzjonali kif ukoll għal dawk transkonfinali, filwaqt li, min-naħa l-oħra, tippermetti lill-gruppi kkonsolidati purament nazzjonali sabiex jevitaw l-applikazzjoni ta’ dawn ir-regoli.
33.
Il-Gvern Olandiż isostni li l-Artikolu 10a(2), tal-Liġi tal-1969 ma huwiex, fih innifsu, kuntrarju għal-libertà ta’ stabbiliment. L-ostakoli possibbli, f’dan il-każ, jirriżultaw mill-fatt li kumpannija omm residenti ma tistax tifforma entità fiskali unika ma’ kumpannija sussidjarja mhux residenti. Madankollu, huwa jinvoka raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali sabiex jiġġustifika dik ir-regola.
34.
It-tnaqqis tal-interessi fi ħdan grupp ikkonsolidat jirriżulta min-natura stess ta’ dan il-grupp. Minħabba l-konsolidazzjoni, kontribuzzjoni ta’ kapital bejn kumpannija omm u sussidjarja fiskalment ma hijiex viżibbli fi ħdan l-entità fiskali unika, peress li t-tranżazzjonijiet intragrupp huma nnewtralizzati. Peress li fis-sistema ta’ konsolidazzjoni jeżisti biss patrimonju wieħed, allokat lill-kumpannija omm, kontribuzzjoni tal-kapital ma hijiex fiskalment possibbli fi ħdan l-entità fiskali unika. Għalhekk, f’każ bħal dan, l-Artikolu 10a tal-liġi 1969 ma huwiex applikabbli u t-tnaqqis tal-interessi għandu rabta diretta u indissolubbli mal-konsolidazzjoni fi ħdan l-entità fiskali unika.
35.
Il-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi jikkonkludi li dak li jissejjaħ “approċċ speċifiku” wara s-sentenza X Holding ma japplikax għad-dispożizzjoni kkontestata. Madankollu, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tadotta dak l-approċċ, id-differenza fit-trattament tista’ tiġi ġġustifikata minn raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali: il-limitazzjoni fuq it-tnaqqis tal-interessi għandha l-għan li tevita arranġamenti artifiċjali mhux motivati minn raġunijiet ekonomiċi. Il-possibbiltà mogħtija lill-kontribwent mill-Artikolu 10a(3) tal-liġi tal-1969, li permezz tiegħu jkun jista’ juri li ma jkunx wettaq arranġament artifiċjali, tiżgura l-proporzjonalità tal-miżura.
B.
Kawża C‑399/16
1. Fuq l-ewwel domanda preliminari
36.
Il-kumpannija X NV u l-Kummissjoni jsostnu li, skont il-liġi Olandiża, it-telf tal-kambju mġarrab fir-rigward tal-azzjonijiet tagħha f’sussidjarja Brittanika ma jistax jitnaqqas fid-dikjarazzjoni tat-taxxa fuq il-kumpanniji. Dak l-istess telf kien ikun jista’ jitnaqqas fis-sistema ta’ konsolidazzjoni fiskali, kieku s-sussidjarja kienet stabbilita fil-Pajjiżi l-Baxxi, realtà oġġettivament paragunabbli ma’ dik ta’ kumpannija Olandiża ma’ sussidjarja Olandiża wkoll li twettaq l-attivitajiet tagħha fir-Renju Unit. It-trattament differenti ta’ sitwazzjonijiet simili jikkostitwixxi ostakolu għal-libertà ta’ stabbiliment.
37.
L-uniċi ġustifikazzjonijiet għal din id-differenza fit-trattament huma li tinżamm il-kondiviżjoni bbilanċjata tas-setgħa ta’ tassazzjoni bejn l-Istati Membri jew is-salvagwardja tal-konsistenza tas-sistema fiskali Olandiża.
38.
F’dak li jirrigwarda l-ewwel ġustifikazzjoni, X NV u l-Kummissjoni jikkunsidraw li l-awtorità tat-taxxa tal-Pajjiżi l-Baxxi ma hijiex involuta f’dan il-każ. It-telf tal-kambju mġarrab mill-kumpannija Olandiża rigward is-sehem tagħha fis-sussidjarja Brittanika ma tidhirx fil-kontijiet ta’ din tal-aħħar, li jsiru fil-lira sterlina.
39.
Fir-rigward tat-tieni ġustifikazzjoni (possibbli), X NV u l-Kummissjoni jirrimarkaw li, sabiex tiġi permessa s-salvagwardja tal-konsistenza tas-sistema fiskali bħala tali, għandu jkun hemm rabta diretta bejn, minn naħa waħda, l-għoti tal-vantaġġ fiskali u, min-naħa l-oħra, il-kumpens għal dak il-vantaġġ b’imposta ta’ taxxa speċifika. F’dan il-każ, ma hemmx din ir-rabta bejn il-vantaġġ (jiġifieri, it-tnaqqis tat-telf tal-kambju) u l-iżvantaġġi msemmija mill-qorti tar-rinviju (
14
).
40.
Għall-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi, X NV tipprova tevita l-konsegwenza negattiva tal-Artikolu 13 tal-liġi tal-1969 (impossibbiltà li jitnaqqas it-telf tal-kambju) u tibbenefika, madankollu, mill-“eżenzjoni tal-azzjonijiet”. Madankollu, skont id-dritt Olandiż, din l-applikazzjoni limitata tal-“eżenzjoni tal-azzjonijiet” ma setgħetx tinkiseb minn kumpannija omm ma’ sussidjarja residenti.
41.
Skont il-Gvern Olandiż, fis-sentenzi X Holding u Groupe Steria (
15
), il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li l-kumpens tal-profitti u t-telf individwali tal-kumpanniji ta’ entità fiskali unika, attribwiti lill-kumpannija omm, u n-newtralizzazzjoni tat-tranżazzjonijiet intragrupp huma intrinsikament marbutin mal-istabbiliment ta’ entità fiskali unika, li fi ħdanha s-sehem f’kumpannija oħra tal-grupp ma jkollu ebda riperkussjoni fiskali u lanqas ma jkollhom riperkussjoni fiskali r-riżultati ta’ dan is-sehem.
42.
Il-possibbiltà li jiġi ffurmat grupp ikkonsolidat ma jimplikax vantaġġ fiskali, a priori, fir-rigward tar-riskju tat-telf tal-kambju, peress li, għalkemm il-leġiżlazzjoni Olandiża timpedixxi li jitnaqqas dan tal-aħħar, hija lanqas ma tinkludi l-profitti mill-kambju fil-bażi tad-dħul taxxabbli tal-kumpanniji. Għalhekk, l-esklużjoni tat-telf tal-kambju fuq is-sehem f’kumpannija sussidjarja mhux residenti ma tostakolax il-libertà ta’ stabbiliment.
43.
Barra minn hekk, it-telf tal-kambju ma jistax jitqies fit-tassazzjoni ta’ grupp ikkonsolidat, anki jekk l-applikazzjoni tal-“eżenzjoni tal-azzjonijiet” ma tkunx permessa. Peress li l-fatturi marbutin mal-pussess ta’ azzjonijiet (bħall-kondiviżjoni tal-profitti u l-bidliet fil-valur tas-sehem) ma humiex integrati fir-riżultat finali tal-entità fiskali unika, ma jistgħux iwasslu għal tnaqqis. Għalhekk, f’dak li jirrigwarda t-telf tal-kambju, ma hemm l-ebda differenza fit-trattament bejn kumpannija omm b’kumpannija sussidjarja mhux residenti u kumpannija omm b’kumpannija sussidjarja residenti (meta t-tnejn li huma jeżistu fi grupp ikkonsolidat).
2. Fuq it-tieni u t-tielet domandi preliminari
44.
F’dak li jirrigwarda t-tieni domanda, X NV u l-Kummissjoni josservaw li d-dritt Olandiż iħalli lill-kumpannija omm libera sabiex tifforma grupp ikkonsolidat mas-sussidjarji residenti tagħha jew le u, barra minn hekk, tippermettilha tagħżel ma’ liema sussidjarji tagħmel dan. Ma għandu jkun hemm l-ebda trattament sfavorevoli għall-gruppi transkonfinali, meta mqabbel ma’ dak mogħti lil grupp kompletament nazzjonali, fir-rigward ta’ elementi partikolari. Dan ifisser li, peress li l-bażi tal-paragun huwa t-tnaqqis tat-telf tal-kambju relatat mat-tassazzjoni tal-entitajiet fiskali nazzjonali uniċi, it-trattament mogħti lil kumpannija omm b’sussidjarja barranija ma jistax ikun inqas favorevoli.
45.
Fir-rigward tat-tielet domanda, X NV u l-Kummissjoni jargumentaw li l-kumpannija rikorrenti ma għandhiex tiġi intaxxata b’mod iktar dannuż minn dak li jikkorrispondi għal grupp nazzjonali li jinkludi l-kumpannija omm u l-kumpanniji sussidjarji f’entità fiskali unika.
46.
Il-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi jemmen li kemm it-tieni domanda kif ukoll it-tielet waħda għandhom jingħataw l-istess risposta. Ma jistax jiġi ddikjarat li l-kumpannija omm tista’ tagħżel liema kumpanniji u liema snin finanzjarji tinkludi fid-dikjarazzjoni tal-grupp ikkonsolidat fittizju. Kieku kellha din il-libertà, din titwettaq a posteriori, ibbażata fuq data magħrufa, li jippermettilha li tqis l-iżviluppi fir-rati tal-kambju u tagħżel (“cherry picking”) liema sussidjarja u liema sena finanzjarja tkun l-iktar konvenjenti sabiex tiġi inkluża, bir-riskju li l-bażi taxxabbli tista’ ġġarrab erożjoni.
IV. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
47.
It-talbiet għal deċiżjoni preliminari ġew irreġistrati fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fit-18 ta’ Lulju 2016.
48.
Fid-9 ta’ Awwissu 2016 ġie deċiż li jingħaqdu l-Kawżi C‑398/16 u C‑399/16.
49.
Saru osservazzjonijiet bil-miktub minn X BV, X NV, il-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi u l-Kummissjoni Ewropea. Ma ġiex meqjus neċessarju li tinżamm seduta.
V. L-evalwazzjoni
A.
Rimarki preliminari
50.
Id-domandi li għandha tirrispondi l-Qorti tal-Ġustizzja f’dan ir-rinviju jikkonċernaw it-tassazzjoni tal-gruppi ta’ kumpanniji, li s-sistema fiskali tagħhom tista’ tippreżenti modalitajiet differenti. Skont waħda minnhom, kull entità li hija parti mill-grupp taġixxi bħala kontribwent indipendenti, jiġifieri, hija intaxxata fuq id-dħul kollu miksub, anki jekk uħud minn dan id-dħul jiġi mit-twettiq ta’ tranżazzjonijiet ma’ entitajiet fl-istess grupp.
51.
Liġijiet oħra, għall-kuntrarju, jagħtu lill-gruppi l-għażla ta’ taxxa taħt is-sistema speċjali ta’ konsolidazzjoni fiskali, b’tali mod li t-taxxa tkun imposta darba biss fuq il-grupp innifsu, bħala unità ekonomika (b’mod partikolari, fuq il-kumpannija omm). Dan il-mudell jimplika li t-tranżazzjonijiet bejn entitajiet fil-grupp huma fiskalment newtrali, jiġifieri, ma jiġux ikkalkulati sabiex tiġi stabbilita l-bażi taxxabbli.
52.
F’dawn iż-żewġ każijiet hemm il-fatt komuni li l-kumpannija omm, residenti fil-Pajjiżi l-Baxxi, tiddikjara li sofriet telf ekonomiku, li jirriżulta mir-relazzjonijiet mas-sussidjarji tagħha, li ma jistax jitnaqqas fid-dikjarazzjoni tat-taxxa fuq il-kumpanniji tagħha, minħabba li dan ma huwiex permess mil-leġiżlazzjoni ta’ dak l-Istat Membru. It-tnaqqis ikun permess, kieku din il-kumpannija omm tkun tista’ tistabbilixxi entità fiskali unika (grupp ikkonsolidat) ma’ dawk is-sussidjarji mhux residenti.
53.
Il-leġiżlazzjoni Olandiża tipprovdi li l-gruppi ta’ kumpanniji jistgħu jaqgħu taħt is-sistema ta’ konsolidazzjoni fiskali biss jekk ikunu jikkonsistu minn kumpanniji residenti fil-Pajjiżi l-Baxxi. Il-kumpanniji mhux residenti ma jistgħux jaċċedu għal din is-sistema. Kif diġà pprovdejt iktar ’il fuq (
16
), il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat, fis-sentenza X Holding, li t-telf ta’ sussidjarja mhux residenti fil-Pajjiżi l-Baxxi ma jistax jittieħed inkunsiderazzjoni sabiex titnaqqas il-bażi taxxabbli tal-kumpannija omm, minħabba li d-dritt Olandiż jirriżerva l-konsolidazzjoni għas-sussidjarji residenti. Għall-Qorti tal-Ġustizzja, din id-differenza fit-trattament kienet iġġustifikata mill-protezzjoni tal-kondiviżjoni bbilanċjata tas-setgħa ta’ tassazzjoni bejn l-Istati Membri.
54.
Il-Hoge Raad (qorti suprema) interpretat is-sentenza X Holding fis-sens li l-Artikoli 43 KE u 48 KE ma jippermettux biss “il-konsegwenza (irriżervata għall-kumpanniji residenti), idderivata mill-essenza tal-entità fiskali unika, li jista’ jiġi kkumpensat it-telf fi ħdan l-entità fiskali unika, iżda wkoll differenzi oħra fit-trattament li, meta tiġi stabbilita t-taxxa, jirriżultaw mill-konsolidazzjoni”. Fid-dikjarazzjonijiet tagħha, “il-Hoge Raad (qorti suprema) ma ppermettietx lill-kontribwenti, permezz tal-invokazzjoni tal-libertà ta’ stabbiliment, jiksbu fid-diskrezzjoni tagħhom il-vantaġġi ta’ elementi speċifiċi marbutin direttament mal-essenza tal-entità fiskali unika (il-konsolidazzjoni)” (
17
).
55.
Għaldaqstant, għall-qorti tar-rinviju, ir-regola ta’ “kollox jew xejn” tista’ tiġi dedotta mis-sentenza X Holding, skont liema ma huwiex possibbli li jintgħażlu biss ċerti effetti tas-sistema ta’ entità fiskali unika. Kull vantaġġ li jirriżulta mill-formazzjoni ta’ entità fiskali unika ma’ sussidjarji residenti jkun iġġustifikat, peress li ma huwiex possibbli li jiġi adottat “approċċ speċifiku” fir-rigward tal-unità fiskali. Għalhekk, ma kienx possibbli li l-impatt tal-konsolidazzjoni fiskali jiġi estiż għal entitajiet mhux residenti.
56.
Id-deċiżjonijiet ulterjuri tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenzi Groupe Steria u Finanzamt Linz (
18
) wasslu għad-dubji tal-qorti tar-rinviju. F’dawn iż-żewġ kawżi, id-differenzi fit-trattament li ġew imwarrba mill-Qorti tal-Ġustizzja kienu jikkonċernaw preċiżament “elementi speċifiċi” (l-ispejjeż u l-oneri tal-azzjonijiet tal-kumpannija omm, l-ewwel, u d-deprezzament tal-valur kummerċjali, it-tieni) tar-relazzjoni bejn il-kumpanniji omm u dawk sussidjarji, residenti u mhux residenti, fil-qafas tat-tassazzjoni tal-gruppi ta’ kumpanniji.
57.
B’mod speċifiku, fis-sentenza Groupe Steria, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li l-“vantaġġi fiskali differenti mit-trasferiment tat-telf fi ħdan il-grupp fiskali integrat” għandhom jiġu eżaminati separatament. Huwa biss fl-aħħar ta’ dak l-eżami li jkun possibbli li jiġi ċċarat “jekk Stat Membru jistax jirriżerva dawn il-vantaġġi għall-kumpanniji li jagħmlu parti minn grupp fiskali integrat u, għaldaqstant, jeskludi dawn il-vantaġġi f’sitwazzjonijiet transkonfinali” (
19
).
58.
Fid-dawl ta’ din il-premessa, se nwettaq studju tad-domandi preliminari, wara liema għandu jiġi deċiż jekk il-leġiżlazzjoni Olandiża applikata f’dawn iż-żewġ kawżi tistax tmur kontra l-Artikolu 49 TFUE, li jeħtieġ it-tneħħija ta’ restrizzjonijiet fuq il-libertà ta’ stabbiliment.
59.
Jiena se nsegwi l-metodu li permezz tiegħu l-Qorti tal-Ġustizzja twettaq, sistematikament, l-analiżi tad-domandi preliminari mressqa f’każijiet simili għal dan, li jirrigwardaw il-qasam tat-tassazzjoni diretta. Il-mod ta’ kif taħdem, f’fażijiet jew stadji, ifittex li jidentifika, l-ewwel nett, il-libertà applikabbli u r-restrizzjoni eventwali fir-rigward tagħha. It-tieni nett, dan iqabbel is-sitwazzjonijiet inkwistjoni, sabiex jiġi ddeterminat jekk dawn kinux suġġetti għal trattament differenti, fatt li jeħtieġ eżami ddettaljat tal-leġiżlazzjoni interna li tkun stabbilita. Fl-aħħar nett, dan jinvestiga l-ġustifikazzjonijiet eventwali, ibbażati fuq raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali, u l-proporzjonalità tal-miżura nazzjonali li tirrestrinġi l-libertà inkwistjoni.
60.
Ninnota, mal-ewwel, li trattament fiskali differenti bejn sussidjarji residenti u mhux residenti fl-Istat tal-kumpannija omm jista’ jfisser li din tal-aħħar ikollha ostakolu għall-eżerċizzju tal-libertà ta’ stabbiliment tagħha peress li jiddisswadiha milli toħloq sussidjarji fi Stati Membri oħra (
20
). Id-dispożizzjoni kkonċernata tat-TFUE, għalhekk, hija l-Artikolu 49 u dik id-differenza fit-trattament bejn is-sussidjarji, residenti jew mhux residenti, tinvolvi restrizzjoni għal-libertà stabbilita fih.
61.
Sabiex dan it-trattament differenti jkun kompatibbli mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-libertà ta’ stabbiliment, dan għandu jikkonċerna sitwazzjonijiet li ma humiex oġġettivament paragunabbli jew ikun iġġustifikat minn raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali (
21
). Anki jekk ikun iġġustifikat, ikun meħtieġ ukoll li l-applikazzjoni tiegħu tkun adattata sabiex tiggarantixxi t-twettiq tal-għan inkwistjoni u ma teċċedix dak li huwa neċessarju sabiex dan l-għan jintlaħaq (
22
).
B.
Fuq il-Kawża C‑398/16
62.
Fil-qosor, is-sitwazzjoni fattwali oriġinali tikkonsisti f’każ li tinvolvi tliet kumpanniji tal-istess grupp residenti f’diversi Stati Membri tal-Unjoni. Minn naħa waħda, kumpannija Svediża tat self b’interess lil kumpannija Olandiża. Min-naħa l-oħra, din il-kumpannija Olandiża investiet il-kapital misluf fl-akkwist ta’ azzjonijiet ta’ sussidjarja Taljana.
63.
It-tilwima tqum minħabba li l-kumpannija Olandiża tixtieq tnaqqas l-ammont tal-interessi dovuti lill-kumpannija tal-istess grupp fid-dikjarazzjoni tat-taxxa fuq il-kumpanniji tagħha.
64.
B’mod ġenerali, l-Artikolu 10a (2), tal-liġi tal-1969 jimpedixxi t-tnaqqis meta jkun sar self bejn kumpanniji fl-istess grupp (kumpanniji assoċjati). Madankollu, din il-limitazzjoni tista’ tiġi evitata jekk dawn il-kumpanniji assoċjati jeżerċitaw l-għażla li jiġu intaxxati bħala grupp ikkonsolidat jew entità fiskali unika.
65.
Fid-dritt Olandiż, il-kostituzzjoni ta’ gruppi kkonsolidati hija rregolata mill-prinċipji li ġejjin:
–
Hemm libertà tal-għażla tal-kumpanniji li se jiffurmaw il-grupp ikkonsolidat (
23
).
–
Il-possibbiltà li jiġi ffurmat grupp ikkonsolidat hija limitata għal kumpanniji residenti fil-Pajjiżi l-Baxxi (
24
).
66.
Id-differenza fit-trattament tirriżulta, skont il-punt 2.8.3 tad-digriet tar-rinviju, mill-fatt li kieku s-sussidjarja kienet stabbilita fil-Pajjiżi l-Baxxi, kienet tkun tista’ tiġi inkluża fl-entità fiskali unika flimkien mal-kumpannija Olandiża. F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Artikolu 10a tal-liġi tal-1969 ma jkunx japplika u l-interessi tas-self ikunu jistgħu jitnaqqsu.
67.
Għalhekk, l-investiment sabiex jinkiseb il-kapital kollu ta’ sussidjarja residenti jsir aktar attraenti milli l-akkwist ta’ dak ta’ sussidjarja mhux residenti: l-ispejjeż finanzjarji (interessi) tas-self magħmul sabiex jinxtraw l-azzjonijiet jew l-azzjonijiet soċjali jistgħu jitnaqqsu fl-ewwel każ, iżda mhux fit-tieni wieħed.
68.
Dawn huma sitwazzjonijiet paragunabbli? Ir-risposta affermattiva ġiet ipprovduta mill-Qorti tal-Ġustizzja, speċifikament fir-rigward tal-istess leġiżlazzjoni Olandiża (l-Artikolu 15 tal-liġi tal-1969) li tapplika għal dawn iż-żewġ riferimenti preliminari.
69.
Fis-sentenza X Holding, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li “[i]s-sitwazzjoni ta’ kumpannija omm residenti li tixtieq tifforma entità fiskali unika ma’ sussidjarja residenti u dik ta’ kumpannija omm residenti li tixtieq tifforma entità fiskali unika ma’ sussidjarja mhux residenti huma, fid-dawl tal-għan ta’ sistema fiskali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, oġġettivament paragunabbli peress li t-tnejn li huma jfittxu li jibbenefikaw mill-vantaġġi ta’ din is-sistema li tippermetti, b’mod partikolari, li l-profitti u t-telf tal-kumpanniji integrati fl-entità fiskali unika jiġu kkonsolidati fil-livell tal-kumpannija omm u li t-tranżazzjonijiet imwettqa fi ħdan il-grupp ikunu ta’ natura fiskalment newtra” (
25
).
70.
Is-sentenza X Holding kienet tikkonċerna t-tnaqqis, mill-kumpannija omm, tat-telf tal-kumpannija sussidjarja, sabiex jiġi kkunsidrat il-profitt tas-sussidjarja għas-sena finanzjarja kollha. Għalkemm f’dan il-każ it-tnaqqis propost ma huwiex identiku (
26
), naħseb li jeżistu wkoll żewġ sitwazzjonijiet oġġettivament paragunabbli, minħabba li hemm spiża finanzjarja mġarrba mill-kumpannija omm, marbuta mas-sehem tagħha fis-sussidjarja, kemm jekk ikun hemm konsolidazzjoni jew le.
71.
Barra minn hekk, jeżisti ċertu paralleliżmu mal-kawża Groupe Steria. F’din is-sentenza ġie deċiż jekk l-hekk imsejħa “parti mill-ispejjeż integrata mill-ġdid fil-bilanċ” (li rrappreżentat l-ispejjeż tal-kumpannija omm minħabba s-sehem tagħha fil-kumpanija sussidjarja) kinitx tista’ titnaqqas mis-sistema ta’ konsolidazzjoni, li kienu esklużi minnha s-sussidjarji mhux residenti. Hawnhekk id-dibattitu huwa dwar spejjeż oħra (l-interessi fuq self) magħmula mill-kumpannija omm, sabiex jiġi deċiż jekk il-klassifikazzjoni tagħhom bħala li ma jistgħux jitnaqqsu tagħmilx l-eżerċizzju tal-libertà ta’ stabbiliment inqas attraenti, f’dan il-livell.
72.
Għalhekk, mill-perspettiva tal-“approċċ speċifiku”, imsemmi mill-qorti tar-rinviju, ma naħsibx li jista’ jiġi miċħud li s-sitwazzjonijiet huma paragunabbli u, għalhekk, id-differenza fit-trattament mogħti għal imġiba fiskali simili.
73.
Minħabba t-trattament differenti f’sitwazzjonijiet oġġettivament paragunabbli, l-attenzjoni għandha tkun iffukata fuq jekk hemmx raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali li tiġġustifika dan. F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tirreferi għall-konsistenza tas-sistema Olandiża ta’ konsolidazzjoni fiskali.
74.
Fis-sentenza Groupe Steria l-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li, “[s]abiex argument ibbażat fuq tali ġustifikazzjoni jkun jista’ jintlaqa’, huwa meħtieġ li tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ rabta diretta bejn il-vantaġġ fiskali kkonċernat u t-tpaċija ta’ dan il-vantaġġ permezz ta’ piż fiskali partikolari, fejn in-natura diretta ta’ din ir-rabta għandha tiġi evalwata fid-dawl tal-għan tal-leġiżlazzjoni inkwistjoni (sentenza [tat-13 ta’ Marzu 2014], Bouanich, C‑375/12, EU:C:2014:138, punt 69 u l-ġurisprudenza ċċitata)” (
27
).
75.
La fid-digriet tar-rinviju u lanqas fl-argumenti tal-Gvern Olandiż ma nara li hemm raġunijiet suffiċjenti sabiex dik il-ġustifikazzjoni tiġi aċċettata. Fir-realtà, l-argumenti ta’ dan il-Gvern (
28
) huma limitati, pjuttost, sabiex jiffavorixxu l-applikazzjoni “mingħajr restrizzjonijiet” tas-sentenza X Holding, filwaqt li jiġi miċħud l-“approċċ speċifiku”. Barra minn hekk_il-Gvern Olandiż jiċċita s-sentenza Groupe Steria biss sabiex jinvoka l-ħtieġa li tiġi ppreservata l-kondiviżjoni bbilanċjata tas-setgħa ta’ tassazzjoni bejn l-Istati Membri, mingħajr ma jiżviluppa din il-kwistjoni (ma jispjegax għalfejn, f’dan il-każ, hemm żbilanċ).
76.
Għall-Kawża C‑398/16, l-invokazzjoni tal-Gvern Olandiż li s-sistema ta’ konsolidazzjoni fiskali tinkludi pakkett konsistenti ta’ vantaġġi u żvantaġġi hija ġenerika wisq. Dan ma jipprovdi ebda evidenza konklużiva li, kif diġà għidt, speċifikament fir-rigward tat-tnaqqis tal-interessi fuq is-self lil kumpannija sussidjarju, tiġi miksura l-koerenza ta’ dik is-sistema.
77.
L-osservazzjonijiet ta’ dan il-Gvern iffukati fuq il-ġlieda kontra l-evażjoni tat-taxxa, bħala raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali (li, madankollu, il-qorti tar-rinviju ma tirreferix għalihom fil-paragrafu 2.8.6 tad-digriet tar-rinviju tagħha) huma iktar espliċiti. Huwa jispjega li l-għan tal-Artikolu 10a tal-liġi tal-1969 huwa li jipprevjeni kwalunkwe arranġamenti artifiċjali li ma jsegwux kawżi ekonomiċi reali, iżda li huma maħsuba unikament sabiex jevadu l-ħlas tat-taxxi pagabbli fuq il-profitti miksuba fit-territorju Olandiż (
29
).
78.
Bl-istess mod, il-Gvern Olandiż isostni li l-aċċettazzjoni tal-possibbiltà ta’ għażla mill-kontribwent a posteriori jammonta għal għażla fiskali iktar favorevoli. Dan l-argument, madankollu, huwa espost fil-qosor, rigward il-problemi relatati mat-tnaqqis tal-interessi tas-self (jiġi żviluppat iktar fir-rigward tat-telf suġġett tal-Kawża C‑399/16).
79.
Regola bħal dik tal-Artikolu 10a(2) tal-Liġi tal-1969, maħsuba sabiex tiġġieled il-frodi fiskali, tista’, effettivament, tiġġustifika ċerti restrizzjonijiet fuq il-libertà ta’ stabbiliment (
30
). Kif jispjega l-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi, filwaqt li d-dividendi riċevuti minn kumpannija tal-grupp iżidu l-bażi taxxabbli, l-interessi fuq self bejn l-istess kumpanniji jnaqqsuha. Għalhekk, hemm ċertu riskju għall-integrità tal-bażi taxxabbli u l-għan huwa li jiġi evitat li d-dħul jiġi “paċut” fil-forma ta’ self li jiġġenera interessi li, minbarra li ma humiex integrat fil-bażi taxxabbli tar-riċevitur, jippermettu tnaqqis fl-ammont ta’ dawk l-interessi.
80.
Barra minn hekk, l-Artikolu 10a tal-liġi tal-1969 japplika għar-relazzjonijiet bejn il-kumpanniji tal-grupp, irrispettivament minn jekk humiex residenti jew le fil-Pajjiżi l-Baxxi. Għalhekk, id-diffikultajiet ma jqumux bħala riżultat ta’ din ir-regola, peress li, fil-qafas tal-ġlieda kontra l-evażjoni fiskali, din tipprovdi trattament ugwali lil kumpanniji residenti u lil kumpanniji mhux residenti.
81.
Issa, din l-ispjegazzjoni hija mminata mill-fatt li dan l-iskop kontra l-evażjoni ma jaffettwax kumpanniji residenti li jkunu eżerċitaw l-għażla għat-taxxa taħt is-sistema ta’ konsolidazzjoni fiskali. Il-ġlieda kontra l-frodi fiskali tista’ tispjega, tabilħaqq, l-eżistenza tar-regola, iżda huwa diffiċli li wieħed jifhem għaliex tali trattament tant żbilanċjat jingħata lir-relazzjonijiet bejn il-kumpanniji tal-grupp skont jekk ibbenefikawx mis-sistema ta’ konsolidazzjoni fiskali jew le. Filwaqt li l-interesssi fuq self intragrupp, bħala regola ġenerali, ma jistgħux jitnaqqsu, irrispettivament mir-residenza tal-kumpanniji, għal gruppi kkonsolidati dawn jitnaqqsu.
82.
F’self mogħti minn kumpannija (omm) Olandiża lil kumpannija sussidjarja Olandiża, f’kuntest ta’ konsolidazzjoni fiskali, l-interessi jkunu jistgħu jitnaqqsu għal dik tal-ewwel. Min-naħa l-oħra, jekk l-istess self isir mill-kumpannija omm lil sussidjarja Taljana, il-konsolidazzjoni ma tkunx possibbli u l-interessi ma jistgħux jitnaqqsu. Mill-perspettiva tal-evażjoni fiskali, jekk l-għan imfittex ma huwiex li titnaqqas b’mod artifiċjali l-bażi taxxabbli tal-kumpannija omm fil-Pajjiżi l-Baxxi, ma huwiex possibbli li wieħed jifhem ir-raġuni għaliex dan jitħalla jsir meta jkunu involuti kumpanniji Olandiżi biss u huwa pprojbit fil-każ li tkun involuta kumpannija minn Stat Membru terz: l-istess evażjoni tista’ ssir fiż-żewġ każijiet.
83.
Fil-qosor, ma nemminx li l-ġlieda kontra l-evażjoni fiskali hija raġuni imperattiva fl-interess ġenerali li tippermetti li trattament mhux ugwali, peress li huwa preċiżament it-tfassil tal-konsolidazzjoni fiskali fil-Pajjiżi l-Baxxi dak li jipprovdi opportunità għal vantaġġ leġittimu għall-gruppi tal-kumpanniji residenti, filwaqt li jeskludih minn dawk li huma integrati minn kumpanniji mhux residenti (
31
).
84.
Barra minn hekk, bl-istess mod li huwa possibbli li jiġi ddeterminat jekk is-self bejn il-kumpannija omm u s-sussidjarja residenti jaħbix arranġament artifiċjali, mingħajr spjegazzjoni ekonomika reali, sabiex jitnaqqas il-piż tat-taxxa tal-ewwel waħda b’mod mhux raġonevoli (
32
), ma narax għaliex ma tistax tapplika l-istess verifika għar-relazzjonijiet mas-sussidjarja mhux residenti. Il-possibbiltà li, f’kull każ, tintwera r-realtà ekonomika sottostanti hija, madankollu, miċħuda a priori minn leġiżlazzjoni li, sempliċement, ma tippermettix dan għall-kumpanniji mhux residenti, u tipprojbixxi li dawn jiffurmaw parti mis-sistema ta’ konsolidazzjoni tal-gruppi fil-Pajjiżi l-Baxxi.
85.
Finalment, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet, b’mod partikolari, fis-sentenza Euro Park Service (
33
), li “l-istituzzjoni ta’ regola li għandha portata ġenerali li awtomatikament teskludi ċerti kategoriji ta’ tranżazzjonijiet mill-vantaġġ fiskali, mingħajr ma tittieħed inkunsiderazzjoni l-kwistjoni dwar jekk hemmx jew le effettivament frodi jew evażjoni fiskali, tmur lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jiġu evitati tali frodi jew tali evażjoni fiskali […]”.
C.
Fuq il-Kawża C‑399/16
86.
Qabel ma nanalizza d-domandi preliminari ta’ din il-kawża, naħseb li huwa xieraq li jsiru żewġ osservazzjonijiet. L-ewwel waħda tirrigwarda l-ambitu preċiż tad-differenzi negattivi tal-kambju li jikkonċernaw l-azzjonijiet tal-kumpannija omm fis-sussidjarji tagħha mhux residenti, meta l-kumpanniji joperaw b’muniti differenti.
87.
F’dan ir-rigward, inqis li l-kwalifika tal-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi meta jiddistingwi bejn “telf fil-kambju tas-sussidjarja” u “telf fil-kambju fuq is-sussidjarja” hija korretta. Dawk tal-ewwel huma relatati mat-telf li jirriżulta mill-investimenti magħmula mis-sussidjarja f’munita barranija, li huma riflessi fil-qligħ ta’ dik is-sussidjarja. Għall-kuntrarju, it-“telf fil-kambju fuq is-sussidjarja” inaqqas, mill-inqas mill-perspettiva ta’ kontabbiltà, il-valur tal-investiment tal-kumpannija omm fl-azzjonijiet tagħha (f’munita barranija) fil-kumpannija sussidjarja, u jaffettwa l-qligħ tal-kumpannija omm.
88.
F’din il-kawża, it-telf tal-kambju huwa relatat direttament mal-valur tal-azzjonijiet u mhux mar-riżultat tal-investimenti magħmula mis-sussidjarja. Għaldaqstant, dan huwa l-każ tat-tieni ipoteżi msemmija.
89.
It-tieni osservazzjoni tirrigwarda ż-żieda jew it-tnaqqis fil-valur tal-azzjonijiet li jkollha l-kumpannija omm fil-kapital tal-kumpannija sussidjarja, li x’aktarx ikunu affettwati minn varjazzjonijiet fir-rata tal-kambju. Dan il-fattur jista’ jitqies minn żewġ approċċi: a) l-evoluzzjoni ta’ dan il-valur waqt li l-azzjonijiet jinsabu fl-ekwità tal-kumpannija omm u b) id-differenza fil-valur murija fil-mument li fih l-azzjonijiet jiġu ttrasferiti, jiġifieri, bejn il-valur tal-kisba u dak tat-trasferiment.
90.
Fil-fehma tiegħi, hemm nuqqas ta’ ċarezza fuq dan il-punt fid-digriet tar-rinviju: l-ewwel domanda preliminari tidher li tikkunsidra l-ipoteżi ta’ bidla fis-sidien tal-azzjonijiet, filwaqt li t-tielet waħda tikkonċerna l-perijodu li fih dawn l-azzjonijiet baqgħu fil-pussess tal-kumpannija omm, mingħajr ma ġew trażmessi.
91.
Għalhekk, sabiex jiġi ddefinit id-dibattitu kif suppost, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tindirizza t-telf tal-valur, li jirriżulta mir-rata tal-kambju, meta jiġu ttrasferiti l-azzjonijiet; ir-risposta għat-tielet domanda, għall-kuntrarju, għandha tindirizza l-iżvalutar tagħhom filwaqt li jibqgħu fil-patrimonju tal-kumpannija omm, jiġifieri, il-konstatazzjoni sempliċi tal-kontabbiltà ta’ deprezzament tal-azzjonijiet.
1.
Fuq l-ewwel domanda preliminari
92.
Fid-dawl tal-osservazzjonijiet tal-partijiet, speċjalment tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali, il-kontroversja tqum minħabba li, fl-opinjoni tagħha, it-telf tal-kambju, muri fil-mument tal-kontribuzzjoni tal-azzjonijiet minn A Holdings UK lis-sussidjarja tagħha C, kien ikun jista’ jitnaqqas kieku X NV setgħet tintegra lis-sussidjarja Brittanika fil-grupp ikkonsolidat tagħha (
34
).
93.
Ir-raġuni hija li l-Artikolu 13 tal-liġi tal-1969 jistabbilixxi dik li tissejjaħ “eżenzjoni tal-azzjonijiet”: fid-determinazzjoni tal-profitt tal-kumpannija, ma għandhomx jitqiesu l-profitti minn sehem jew l-ispejjeż imġarrba matul l-akkwist jew it-trasferiment ta’ dan is-sehem. Din ir-regola, madankollu, ma hijiex applikabbli fil-każ ta’ konsolidazzjoni fiskali.
94.
Il-qorti tar-rinviju tosserva d-differenza fit-trattament u tipprovdi li kumpannija omm stabbilita fil-Pajjiżi l-Baxxi “ma tistax tieħu inkunsiderazzjoni telf mill-kambju rigward l-ammont li tkun investiet f’kumpannija sussidjarja stabbilita fi Stat Membru ieħor, filwaqt li tista’ tagħmel dan f’każ li s-sussidjarja kienet inkluża f’entità fiskali unika —bil-karatteristiċi tal-entità fiskali unika Olandiża— flimkien mal-kumpannija omm stabbilita fil-[Pajjiżi l-Baxxi], u dan bħala riżultat tal-konsolidazzjoni fi ħdan tal-entità fiskali unika”.
95.
Mal-ewwel daqqa ta’ għajn, għalhekk, jidher li hemm trattament differenti li jista’ jillimita l-eżerċizzju tal-libertà ta’ stabbiliment. Din id-differenza tista’ tiġi rrikonċiljata biss mad-dispożizzjonijiet tat-TFUE li jirregola din il-libertà jekk taffettwa sitwazzjonijiet li ma humiex oġġettivament paragunabbli jew tkun iġġustifikata minn raġunijiet ta’ interess ġenerali.
96.
Il-Hoge Raad (qorti suprema) tuża soluzzjoni bi tliet alternattivi għall-problema mqajma: a) li tiġi applikata s-sistema fiskali rilevanti għal stabbilimenti permanenti barra mill-pajjiż, b) li l-kumpanniji sussidjarji residenti jwettqu tranżazzjonijiet b’munita funzjonali differenti mill-euro u c) li mhux biss it-telf mill-kambju jiġi injorat fid-determinazzjoni tal-bażi taxxabbli, iżda wkoll il-profitti potenzjali fil-kambju.
97.
Jiena se niffoka fuq l-aħħar waħda minn dawn it-tliet opzjonijiet, mingħajr ma huwa neċessarju li neżamina l-ewwel tnejn. Il-qorti tar-rinviju, f’dan ir-rigward, ġustament, tirreferi għall-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenzi Deutsche Shell (
35
) u X (
36
). Hija tissuġġerixxi, abbażi ta’ din il-ġurisprudenza, li l-impossibbiltà li titnaqqas differenza negattiva mir-rata tal-kambju tista’ tkun iġġustifikata minħabba l-fatt li lanqas id-differenzi pożittivi fir-rata tal-kambju ma huma kkunsidrati. Din il-pożizzjoni (
37
) hija bbażata fuq il-punti 38, 40 u 41 tas-sentenza X kif ukoll fuq il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott ippreżentati ma’ dik il-kawża (
38
).
98.
It-tilwima deċiża fis-sentenza X kienet tikkonċerna wkoll it-tnaqqis tat-telf kapitali ġġenerat, fil-valur tal-azzjonijiet, minħabba telf li jirriżulta minn bidliet fir-rata tal-kambju. Għalkemm il-liġi Svediża, ċertament kienet tipprojbixxi t-tnaqqis tat-telf li jirriżulta mir-rata tal-kambju meta kumpannija omm tbigħ, b’telf, l-azzjonijiet tagħha lil sussidjarja li ma hijiex residenti, lanqas ma kienet tintaxxa lill-istess kumpannija fuq il-qligħ miskub, skont l-istess kunċett, fuq dawk l-azzjonijiet.
99.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li, “mid-dispożizzjonijiet tat-Trattat FUE dwar il-libertà ta’ stabbiliment ma jistax jiġi dedott li dan l-Istat Membru huwa obbligat jeżerċita — barra minn hekk b’mod asimetriku — il-kompetenza fiskali tiegħu sabiex jippermetti t-tnaqqis tat-telf ikkawżat minn tranżazzjonijiet li r-riżultati tagħhom, li kieku kienu pożittivi, fi kwalunkwe każ ma kinux jiġu ntaxxati”. Minn dan jiġi dedott li “l-Artikolu 49 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni fiskali ta’ Stat Membru li, bħala prinċipju, teżenta mit-taxxa fuq il-kumpanniji l-qligħ kapitali mwettaq fuq azzjonijiet u li teskludi b’mod korrispondenti t-tnaqqis tat-telf kapitali mwettaq fuq dawn l-azzjonijiet, anki meta dan it-telf kapitali jirriżulta minn telf tal-kambju” (
39
).
100.
Sakemm mhux qiegħed ninterpreta l-leġiżlazzjoni Olandiża li jirreferi għaliha d-digriet tar-rinviju f’dan il-każ b’mod żbaljat, fir-rigward tal-“eżenzjoni tal-azzjonijiet” u l-bqija tar-regoli applikabbli għat-tassazzjoni tal-qligħ u t-telf iġġenerati mill-varjazzjoni tar-rata tal-kambju li tikkonċerna l-azzjonijiet f’sussidjarji mhux residenti, nemmen li l-istess soluzzjoni għas-sentenza X tapplika għal din il-kawża.
101.
Għalkemm fil-Kawża C‑686/13, X, il-kunflitt tqajjem fil-kuntest tar-relazzjoni bejn il-kumpannija omm u s-sussidjarja tagħha barra minn grupp ikkonsolidat, ma nara li hemm ebda problema sabiex is-sentenza msemmija f’dik il-kawża tiġi trasposta għal din. Il-fattur deċiżiv, fil-fehma tiegħi, huwa li l-qligħ li ġej mir-rata tal-kambju differenti lanqas ma huwa inkluż fil-bażi taxxabbli tat-taxxa fuq il-kumpanniji, f’ċirkustanzi bħal dawn. Dan ifisser li, fil-kliem tal-qorti tar-rinviju, qed naffaċċjaw xenarju “fejn la jistgħu jitqiesu d-differenzi pożittivi fil-kambju u lanqas id-differenzi negattivi” (
40
).
102.
Jekk dan huwa l-każ —kif jidher li ssostni l-qorti tar-rinviju skont il-liġi domestika tagħha u bi qbil mal-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi— id-differenza fit-trattament tat-telf tal-kambju ta’ valur tal-azzjonijiet tal-kumpannija omm fis-sussidjarja mhux residenti, meta din tal-aħħar ma tistax tifforma parti mill-grupp ikkonsolidat, ma tillimitax il-libertà ta’ stabbiliment, għall-istess raġunijiet li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà stabbiliet fis-sentenza X.
103.
Ir-risposta għal din id-domanda preliminari tagħlaq l-aċċess għaż-żewġ domandi l-oħra li saru mill-qorti tar-rinviju. Madankollu, se neżaminahom fil-qosor u b’mod konġunt (skont l-opinjoni tal-Gvern Olandiż), sabiex nipprovdi għall-każ li fih il-Qorti tal-Ġustizzja tagħżel li tirrispondi l-ewwel domanda fl-affermattiv.
2.
Fuq it-tieni u t-tielet domanda preliminari
104.
Fl-ipoteżi fejn il-kumpannija omm kienet tista’ tikkalkula mat-telf tagħha t-telf tal-azzjonijiet tagħha f’sussidjarji mhux residenti li jirriżultaw minn differenza fir-rata tal-kambju, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf: a) jekk dik il-possibbiltà hijiex estiża għas-“sussidjarji (waħda jew diversi mis-sussidjarji), diretti jew indiretti, stabbiliti fl-Unjoni Ewropea u miżmuma indirettament, permezz ta’ din is-sussidjarja […] mill-kumpannija omm inkwistjoni”; u b) jekk għandux jiġi inkluż biss it-telf li “kien seħħ fis-snin kontenzjużi” jew ukoll fi snin preċedenti.
105.
Skont l-informazzjoni ġuridika meħuda mill-proċess, jidher li s-sistema ta’ konsolidazzjoni stabbilita fid-dritt Olandiż toffri l-possibbiltà li jintgħażlu l-kumpanniji li huma inklużi fil-grupp (maħsub bħala entità fiskali unika) u dawk li ma humiex (
41
). Għalhekk, fil-prinċipju, ma għandux ikun hemm raġunijiet sabiex is-sussidjarji mhux residenti jiġu mċaħħda minn dak li huwa awtorizzat għas-sussidjarji residenti.
106.
Madankollu, il-kawża prinċipali tirrigwarda biss l-integrazzjoni tat-telf, minħabba differenzi fir-rata tal-kambju, li huwa relatat mal-azzjonijiet f’sussidjarja partikolari mhux residenti. Għalhekk il-kontenut tat-tieni domanda huwa pjuttost ipotetiku: dak li qiegħed jiġi diskuss hawn huwa l-possibbiltà li tiġi inkluża fil-grupp ikkonsolidat is-sussidjarja Brittanika u mhux kwalunkwe sussidjarja oħra, diretta jew indiretta. Magħmula f’dawn it-termini, id-domanda ssir inammissibbli.
107.
Lanqas ma nemmen li l-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tagħti risposta utli għat-tielet domanda preliminari. Fil-fatt, l-ebda waħda mill-partijiet fil-proċeduri ma tissuġġerixxi li dan isir direttament, fuq il-bażi tad-dritt tal-Unjoni. Anki l-kumpannija rikorrenti fil-kawża prinċipali (X NV) hija favur il-kunċett li s-soluzzjoni għad-domanda tinsab fid-dritt nazzjonali, u mhux fid-dritt tal-Unjoni, peress li huma r-regoli nazzjonali dawk li jirregolaw il-kunċett ta’ profitt annwali taxxabbli.
108.
Infakkar li, kunċettwalment, tista’ ssir distinzjoni bejn it-telf tal-valur tal-azzjonijiet meta jkunu fil-pussess ta’ A Holdings BV u dak imwettaq permezz tat-trasferiment tagħhom. Id-domanda tidher li tikkonċerna d-deprezzament tal-azzjonijiet, bħala komponenti tal-patrimonju soċjali, minħabba d-differenzi fir-rata tal-kambju.
109.
Jekk il-kontabbiltà għandha tagħti informazzjoni dwar is-sitwazzjoni finanzjarja tal-kumpannija f’data speċifika, id-deprezzament tal-azzjonijiet jista’ jiġi kkalkulat, f’termini ta’ kontabbiltà, permezz ta’ diversi kriterji. Sakemm dawn l-azzjonijiet ikunu elementi tal-assi tal-kumpannija ta’ investiment, id-deprezzament tagħhom fil-kontijiet tal-kumpannija jista’ jsir, pereżempju, billi jsiru aġġustamenti korrispondenti għal telf minn deprezzament.
110.
Meta l-azzjonijiet huma ddenominati f’munita differenti minn dik użata mill-kumpannija omm, il-bidla fir-rata tal-kambju tista’ tiġġenera varjazzjonijiet ekonomiċi, li huma ftit jew wisq permanenti. Madankollu, sabiex dawn il-varjazzjonijiet ikollhom impatt fuq il-bażi taxxabbli, għal skopijiet tat-taxxa fuq il-kumpanniji, normalment, ikun meħtieġ li dawn jikkostitwixxu telf ekonomiku reali.
111.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax tanalizza jekk ir-rekord tal-kontabbiltà tal-iżvalutazzjoni tal-azzjonijiet jaffettwax id-determinazzjoni tal-bażi taxxabbli, skont id-dritt nazzjonali jew le. Hija l-qorti tar-rinviju, skont il-leġiżlazzjoni fiskali tagħha, dik li għandha tiddetermina jekk kienx hemm telf ekonomiku reali li affettwa l-qligħ tal-kumpannija omm, biss fis-sena li fiha ġew ittrasferiti l-azzjonijiet jew inkella f’kull waħda mis-snin finanzjarji preċedenti (
42
).
VI. Konklużjoni
112.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha twieġeb lill-Hoge Raad der Nederlanden (qorti suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi) kif ġej:
“L-Artikolu 49 TFUE:
–
Jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li permezz tagħha kumpannija omm stabbilita fi Stat Membru ma tistax tnaqqas l-interessi minn self relatat ma’ spejjeż kapitali f’kumpannija sussidjarja stabbilita fi Stat Membru ieħor, filwaqt li din kienet tkun tista’ tibbenefika minn dak it-tnaqqis li kieku s-sussidjarja kienet residenti fl-istess Stat Membru bħall-kumpannija omm.
–
Ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali milli tipprovdi li kumpannija omm stabbilita fi Stat Membru ma tistax tnaqqas mill-qligħ tagħha d-differenzi negattivi (telf) li jirriżultaw minn varjazzjonijiet fir-rata tal-kambju, fir-rigward tal-ammont tal-azzjonijiet tagħha f’kumpannija sussidjarja stabbilita fi Stat Membru ieħor, meta l-istess leġiżlazzjoni ma tintaxxax, b’mod simettriku, il-profitt (qligħ) idderivat minn dawn il-varjazzjonijiet”.
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.
(
2
)	Ara, fost oħrajn, is-sentenzi tas-16 ta’ Lulju 1998, ICI (C‑264/96, EU:C:1998:370); tat-18 ta’ Novembru 1999, X u Y (C‑200/98, EU:C:1999:566); tat-8 ta’ Marzu 2001, Metallgesellschaft et (C‑397/98 u C‑410/98, EU:C:2001:134); tat-18 ta’ Settembru 2003, Bosal (C‑168/01, EU:C:2003:479); tat-13 ta’ Diċembru 2005, Marks & Spencer (C‑446/03, EU:C:2005:763); tas-17 ta’ Jannar 2008, Lammers & Van Cleeff (C‑105/07, EU:C:2008:24); tas-27 ta’ Novembru 2008, Papillon (C‑418/07, EU:C:2008:659); tas-6 ta’ Settembru 2012, Philips Electronics UK (C‑18/11, EU:C:2012:532); tal-1 ta’ April 2014, Felixstowe Dock and Railway Company et (C‑80/12, EU:C:2014:200); tat-3 ta’ Frar 2015, Il-Kummissjoni vs Ir-Renju Unit (C‑172/13, EU:C:2015:50); tas-6 ta’ Ottubru 2015, Finanzamt Linz (C‑66/14, EU:C:2015:661); u tas-17 ta’ Mejju 2017, X (C‑68/15, EU:C:2017:379).
(
3
)	Sentenzi tal-25 ta’ Frar 2010, X Holding (C‑337/08, iktar ’il quddiem, “sentenza X Holding, EU:C:2010:89); u tat-12 ta’ Ġunju 2014, SCA Group Holding et (C‑39/13 sa C‑41/13, EU:C:2014:1758).
(
4
)	Punti 18 u 43.
(
5
)	C‑386/14, EU:C:2015:524; iktar ’il quddiem, is-“sentenza Groupe Steria».
(
6
)	Ibidem, punt 27.
(
7
)	Ibidem, punt 27 in fine.
(
8
)	Jiena nuża t-terminu “Olandiża” (jew Taljana, Svediża, eċċ.), għalkemm, fir-realtà, ikun iktar xieraq li wieħed jgħid “kumpannija mhux residenti” fil-Pajjiżi l-Baxxi jew f’kull wieħed mill-Istati rispettivi.
(
9
)	Ir-rotta meħuda mill-azzjonijiet kienet iktar kumplessa u tista’ tinġabar fil-qosor, mingħajr ma jiġu deskritti tranżazzjonijiet addizzjonali oħrajn fejn, fit-12 ta’ Frar 2009, A Holdings BV ittrasferiet l-azzjonijiet tagħha f’C lill-entità D, sussidjarja ta’ X NV inkluża fl-entità fiskali unika. Fl-istess data, D ittrasferiet l-azzjonijiet f’C lis-sussidjarja Lussemburgiża tagħha A Holdings Luxembourg.
(
10
)	Infakkar li, skont din id-dispożizzjoni, la l-profitti miksuba u lanqas it-telf imġarrab minħabba ż-żamma ta’ azzjonijiet ma huma applikati sabiex jiġi ddeterminat il-profitt.
(
11
)	Hija tiċċita s-sentenza tat-12 ta’ Ġunju 2014, SCA Group Holding et (C‑39/13 sa C‑41/13, EU:C:2014:1758, punt 33).
(
12
)	Il-punt 2.8.2.7 ta’ dan id-digriet isemmi, bħala eżempju, xi żvantaġġi fiskali: i) ir-rata tat-taxxa iktar baxxa tista’ tiġi applikata darba biss fuq l-entità fiskali unika; ii) jekk sussidjarja li tifforma parti mill-entità fiskali unika ma tibqax teżisti bħala riżultat tas-sospensjoni ta’ falliment minħabba nuqqas ta’ profitt; iii) kull waħda mis-sussidjarji li jiffurmaw l-entità fiskali unika hija responsabbli in solidum għall-ħlas tat-taxxa fuq il-kumpanniji applikata lill-entità fiskali unika; u (iv) l-investimenti fil-kumpanniji li jappartjenu għall-entità fiskali unika huma miżjuda flimkien, sabiex il-perċentwal li għandu jiġi applikat għat-tnaqqis għal investimenti fl-entità fiskali unika jista’ jkun inqas minn dak li japplika kieku l-kumpanniji jiġu intaxxati separatament mit-taxxa fuq il-kumpanniji.
(
13
)	Hija tiċċita, f’dan ir-rigward, is-sentenzi tat-28 ta’ Jannar 1992, Bachmann (C‑204/90, EU:C:1992:35, punt 31
et seq); u tat-28 ta’ Frar 2008, Deutsche Shell (C‑293/06, EU:C:2008:129, punt 39).
(
14
)	Huma l-istess diġà msemmija fin-nota 12.
(
15
)	Il-punti 43 u 25, rispettivament.
(
16
)	Il-punti 3 u 4 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
17
)	Dan huwa stabbilit fil-punti 2.8.4 u 2.10.1 tad-digriet tar-rinviju fil-Kawżi C‑398/16 u C‑399/16, rispettivament. Is-sentenzi tal-Hoge Raad der Nederlanden (qorti suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi) li laqgħu dik l-interpretazzjoni huma dawk tal-24 ta’ Ġunju 2011, NL:HR:2011:BN3537; u tal-21 ta’ Settembru 2012, NL:HR:2012:BT5858.
(
18
)	Sentenza tas-6 ta’ Ottubru 2015, C‑66/14, EU:C:2015:661.
(
19
)	Sentenza Groupe Steria, punti 27 u 28.
(
20
)	Sentenza tat-13 ta’ Diċembru 2005, Marks & Spencer (C‑446/03, EU:C:2005:763, punti 32 u 33).
(
21
)	Sentenzi X Holding, punt 20, u Groupe Steria, punt 21.
(
22
)	Sentenza tat-13 ta’ Diċembru 2005, Marks & Spencer (C‑446/03, EU:C:2005:763, punt 35).
(
23
)	Dan huwa indikat mill-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi fil-punt 21 tal-osservazzjonijiet tiegħu.
(
24
)	Huwa meħtieġ ukoll li l-istess regoli japplikaw fid-determinazzjoni tal-bażi taxxabbli, iżda dan l-aspett ma huwiex rilevanti fil-Kawża C‑398/16, għalkemm huwa applikabbli għall-Kawża C‑399/16.
(
25
)	Sentenza X Holding, punt 24.
(
26
)	Issa hija meqjusa esklużivament spiża (l-interessi tas-self) li ma taffettwax il-qligħ tas-sussidjarja, iżda biss dak tal-kumpannija omm, marbut mal-investiment fl-akkwist ta’ azzjonijiet tas-sussidjarja.
(
27
)	Sentenza Groupe Steria, punt 31.
(
28
)	Il-punti 52 sa 55 tal-osservazzjonijiet tiegħu, li jagħmel riferiment għalihom (għall-Kawża C‑398/16) fil-punt 95 tal-istess osservazzjonijiet.
(
29
)	L-Artikolu 10a(3) tal-liġi tal-1969 ma jeskludix it-tnaqqis b’mod assolut: huwa jippermetti tnaqqis jekk il-kumpannija kkonċernata turi li ma hijiex stabbilita artifiċjalment mingħajr rabta mar-realtà ekonomika.
(
30
)	Sentenza tat-12 ta’ Settembru 2006, Cadbury Schweppes u Cadbury Schweppes Overseas (C‑196/04, EU:C:2006:544, punt 51).
(
31
)	Kif diġà rrilevajt (fil-punt 32), il-Kummissjoni tindika, f’dan ir-rigward, in-nuqqas ta’ konsistenza tas-sistema fiskali Olandiża li, jekk tapplika fil-prinċipju l-Artikolu 10a tal-Liġi tal‑1969, kemm għal sitwazzjonijiet nazzjonali kif ukoll għal dawk transkonfinali, tippermetti lill-gruppi konsolidati purament nazzjonali sabiex jevitaw l-applikazzjoni ta’ din ir-regola kontra l-evażjoni.
(
32
)	Ara n-nota 33.
(
33
)	Sentenza tat-8 ta’ Marzu 2017 (C‑14/16, EU:C:2017:177, punt 55).
(
34
)	Għalkemm il-punt 2.5 tal-kawża prinċipali jirreferi għall-integrazzjoni possibbli ta’ C fil-grupp ikkonsolidat (“fejn xieraq”), il-parti interessata tillimita l-integrazzjoni ipotetika għal A Holdings UK.
(
35
)	Sentenza tat-28 ta’ Frar 2008 (C‑293/06, EU:C:2008:129).
(
36
)	Sentenza tal-10 ta’ Ġunju 2015 (C‑686/13, iktar ’il quddiem, “sentenza X, EU:C:2015:375).
(
37
)	Il-punt 2.9.5 tad-digriet tar-rinviju: “il-kunsiderazzjonijiet fil-paragrafi 2.9.1, 2.9.2 u 2.9.4 […] jargumentaw favur il-konklużjoni li ma hemmx trattament differenti ta’ suppożizzjonijiet oġġettivament paragunabbli jew ostakolu għal-libertà ta’ stabbiliment, u favur ir-rifjut tal-argument tar-rikorrenti”.
(
38
)	Konklużjonijiet tal-kawża X (C‑686/13, EU:C:2015:31).
(
39
)	Sentenza X, punti 40 u 41. Preċedentement, fil-punti 36 sa 39, il-Qorti tal-Ġustizzja spjegat għalfejn ir-risposta mogħtija fis-sentenza tat-28 ta’ Frar 2008, Deutsche Shell (C‑293/06, EU:C:2008:129), ma kinitx applikabbli għall-kawża X.
(
40
)	Punt 2.9.4 tad-digriet tar-rinviju.
(
41
)	Ara n-nota 23.
(
42
)	F’dan ir-rigward, ara b’mod analogu, is-sentenza tat-28 ta’ Frar 2008, Deutsche Shell (C‑293/06, EU:C:2008:129, punti 24 u 25).