62018TO0574_RES
Zaak T‑574/18 R
Agrochem-Maks d.o.o.
tegen
Europese Commissie
Beschikking van de president van het Gerecht van 21 januari 2019
„Kort geding – Gewasbeschermingsmiddelen – Werkzame stof oxasulfuron – Niet-verlenging van de goedkeuring voor het op de markt brengen – Verzoek tot opschorting van de tenuitvoerlegging – Geen spoedeisendheid – Belangenafweging”
Kort geding – Opschorting van de tenuitvoerlegging – Voorlopige maatregelen – Voorwaarden voor toekenning – Ernstige en onherstelbare schade – Financiële schade – Ernst van de schade – Situatie waarin het voortbestaan van de verzoekende vennootschap in gevaar kan komen – Beoordeling met inachtneming van haar omvang en haar omzet, alsmede van de situatie van de groep waartoe zij behoort – Activiteit op sterk gereguleerde markten – Inaanmerkingneming van de specifieke omstandigheden van elk geval
(Art. 278 en 279 VWEU)
(zie punten 32‑35, 39, 40‑47, 49)
Recht van de Europese Unie – Beginselen – Bescherming van het gewettigd vertrouwen – Aanvoeren van dit beginsel tegen een Unieregeling – Voorwaarden – Vereiste dat een instelling van de Unie een situatie in het leven heeft geroepen waarin een gewettigd vertrouwen kan worden geschapen – Procedure voor de verlenging van de goedkeuring van een gewasbeschermingsmiddel – Resultaten van het door de lidstaat-rapporteur geleverde tussentijdse verslag – Geen gewettigd vertrouwen
(zie punt 48)
Kort geding – Opschorting van de tenuitvoerlegging – Voorlopige maatregelen – Voorwaarden voor toekenning – Uitvoeringsverordening tot niet-verlenging van de goedkeuring van een werkzame stof met het oog op het op de markt brengen – Vaststelling van de risico’s voor de menselijke gezondheid – Rechterlijke toetsing – Omvang – Afweging van alle betrokken belangen
(Art. 268, 278, 279 en 340 VWEU)
(zie punten 85‑94)
Samenvatting
In de beschikking Agrochem-Maks/Commissie (T‑574/18 R) van 21 januari 2019 heeft de president van het Gerecht het verzoek in kort geding afgewezen dat een op de Kroatische markt van gewasbeschermingsmiddelen actieve vennootschap krachtens de artikelen 278 en 279 VWEU had ingediend met het oog op de opschorting van de tenuitvoerlegging van uitvoeringsverordening (EU) 2018/1019 tot niet-verlenging van de goedkeuring van de werkzame stof oxasulfuron (
1
). Het verzoek in kort geding was ingediend in het kader van een beroep tot nietigverklaring van deze uitvoeringsverordening. De vennootschap heeft in wezen aangevoerd dat zij ernstige en onherstelbare schade zou lijden wegens het risico dat haar omzet zou worden aangetast, zij marktaandeel zou verliezen en de totale waarde van haar onderneming zou verminderen.
Wat in de eerste plaats de spoedeisendheid en, meer bepaald, de ernst van de gestelde – louter financiële – schade betreft, heeft de president van het Gerecht in herinnering gebracht dat het risico op financiële moeilijkheden dat wordt gelopen door ondernemingen die op sterk gereguleerde markten actief zijn en die een verlies van minder dan 10 % van hun omzet lijden, niet zodanig is dat het hun voortbestaan in gevaar kan brengen, en dat het risico op financiële moeilijkheden dat deze ondernemingen lopen wanneer zij een verlies van bijna twee derde van hun omzet lijden, weliswaar zodanig is dat het hun voortbestaan in gevaar kan brengen, maar dat in een sterk gereguleerde sector als de gewasbeschermingsmiddelensector, die vaak aanzienlijke investeringen vergt en waar de bevoegde instanties, om redenen die voor de betrokken ondernemingen niet altijd kunnen worden voorzien, soms dienen in te grijpen wanneer de volksgezondheid wordt bedreigd, het aan die ondernemingen is om zich door middel van een adequaat beleid tegen de gevolgen van dat ingrijpen te wapenen, omdat zij anders zelf de daardoor veroorzaakte schade dienen te dragen. De president van het Gerecht heeft gepreciseerd dat de kortgedingrechter bij de beoordeling van de ernst van de schade niet louter op mechanische en rigide wijze mag uitgaan van de relevante omzet, maar ook rekening moet houden met de omstandigheden van het geval en deze bij het geven van zijn beslissing in verband moet brengen met het veroorzaakte omzetverlies. Volgens de president van het Gerecht moet dit verbod van een mechanische en rigide beoordeling, dat voornamelijk is aangevoerd om de rechter in staat te stellen om te beoordelen of de gestelde schade als ernstig kan worden aangemerkt, ook al is de omzet niet hoger dan de indicatieve drempel van 10 %, aldus moet worden opgevat de rechter ook moet beoordelen of, gelet op de omstandigheden van het geding, ondanks de overschrijding van deze drempel toch moet worden vastgesteld dat de ernst van de schade niet is aangetoond.
In dit verband heeft de president van het Gerecht om te beginnen opgemerkt dat het feit dat een onderneming distributeur van de betrokken stof is, enerzijds impliceert dat deze onderneming niet de financiële lasten heeft hoeven dragen die de ontwikkeling van een productieactiviteit zou hebben meegebracht, en anderzijds betekent dat moet worden aangetoond dat er geen werkzame oplossingen zijn ter vervanging van die stof.
De president van het Gerecht heeft vervolgens geoordeeld dat wegens het feit dat verzoekster actief is op een sterk gereguleerde markt, rekening dient te worden gehouden met haar handelsstrategie. In het kader van deze beoordeling kan de loutere overschrijding van de indicatieve drempel van 10 % op zich, zonder andere informatie over eventuele maatregelen die de vennootschap gezien de aard van de betrokken markt heeft genomen om potentiële risico’s te vermijden, de rechter in kort geding niet overtuigen van de ernst van de gestelde schade.
In deze context heeft de president van het Gerecht voorts in herinnering gebracht dat het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen slechts kan worden ingeroepen voor een situatie die gewettigd vertrouwen kan wekken en die in het leven is geroepen door de instelling die bevoegd is om het definitieve besluit te nemen, en beklemtoond dat in het kader van een procedure voor de verlenging van de goedkeuring van een gewasbeschermingsmiddel geen beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen ten aanzien van de resultaten voortvloeit uit het door de lidstaat-rapporteur geleverde tussentijdse verslag, daar dit verslag slechts een tussenstap is in een bekende procedure en geenszins vooruitloopt op het definitieve besluit van de Commissie.
Met betrekking tot, in de tweede plaats, de afweging van de belangen en, meer bepaald, verzoeksters argument dat de betrokken werkzame stof geen bekend en bewezen risico voor de volksgezondheid oplevert, heeft de president van het Gerecht met name opgemerkt dat verzoeksters argument dat de stof meer dan twintig jaar lang in alle veiligheid in de Unie is gebruikt zonder dat er ooit schadelijke effecten op de menselijke gezondheid zijn gerapporteerd, niet kan overtuigen. In de gewasbeschermingsmiddelensector doen zich immers niet zelden wetenschappelijke ontwikkelingen voor, die gelegenheid bieden om de stoffen opnieuw te evalueren in het licht van nieuwe wetenschappelijke kennis en ontdekkingen. Dat is de reden waarom verlengingsprocedures bestaan en waarom toelatingen voor het op de markt brengen worden beperkt in de tijd. De kortgedingrechter moet bij de belangenafweging dan ook afgaan op de risico’s die thans bekend zijn en op die welke niet kunnen worden uitgesloten. Voorts staat het niet aan hem om een technische beoordeling te verrichten van wetenschappelijke gegevens, waartoe hij niet de bevoegdheid heeft. De argumenten betreffende de afwezigheid van een risico voor de volksgezondheid, die zijn aangevoerd om het bestaan van een fumus boni juris aan te tonen, moeten bijgevolg in het kader van het toezicht op de rechtmatigheid van de procedure worden onderzocht. Zonder andere elementen, en behoudens het eventuele geval dat een kennelijke beoordelingsfout wordt erkend, kan de kortgedingrechter bij de belangenafweging niet op basis daarvan tot de slotsom komen dat die argumenten voorrang moeten hebben op de betwiste bevindingen, die in beginsel het resultaat zijn van een nauwkeurig en uitgebreid onderzoek. Dit geldt des te meer wanneer de gestelde schade niet voortvloeit uit verzamelde wetenschappelijke gegevens, maar juist uit de afwezigheid daarvan. Op grond van een gebrek aan informatie kan niet worden uitgesloten dat er risico’s voor de volksgezondheid zijn, die dus in aanmerking moeten worden genomen in het licht van de andere belangen die op het spel staan. Aan de vereisten voor de bescherming van de volksgezondheid moet immers in beginsel ontegenzeglijk een groter belang worden toegekend dan aan economische overwegingen, en dwingende vereisten inzake de bescherming van de volksgezondheid kunnen beperkingen rechtvaardigen die – zelfs aanzienlijke – negatieve gevolgen voor bepaalde marktdeelnemers hebben.
(
1
)	Uitvoeringsverordening (EU) 2018/1019 van de Commissie van 18 juli 2018 tot niet-verlenging van de goedkeuring van de werkzame stof oxasulfuron overeenkomstig verordening (EG) nr. 1107/2009 van het Europees Parlement en de Raad betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen, en tot wijziging van uitvoeringsverordening (EU) nr. 540/2011 van de Commissie (PB 2018, L 183, blz. 14).