62023CJ0798_RES
Cás C-798/23 [Abbottly] (
i
)
An tAire Dlí agus Cirt
v
SH
(Iarraidh ar réamhrialú ón gCúirt Uachtarach (Éire))
Breithiúnas na Cúirte (an Chéad Dlísheomra) an 9 Deireadh Fómhair 2025
(Tarchur chun réamhrialú – Comhar póilíneachta agus comhar breithiúnach in ábhair choiriúla – Cinneadh Réime 2002/584/CGB – Airteagal 4a(1) – Nósanna imeachta um thabhairt suas idir Ballstáit – Barántas gabhála Eorpach – Coinníollacha maidir le forghníomhú – Forais le neamhfhorghníomhú roghnach – Forghníomhú éigeantach – Eisceachtaí – An coincheap ‘triail a raibh an cinneadh mar thoradh uirthi’ – Pianbhreith chomhlántach de chur faoi mhaoirseacht na bpóilíní – Sárú na gcoinníollacha a fhorchuirtear leis an maoirseacht sin – Cinneadh lena ndéantar pianbhreith choimeádta den phianbhreith lena gcuirtear an duine faoi mhaoirseacht na bpóilíní – Pianbhreith arna tabhairt in absentia)
Comhar breithiúnach in ábhair choiriúla – Cinneadh Réime maidir leis an mbarántas gabhála Eorpach agus na nósanna imeachta um thabhairt suas idir na Ballstáit – Forais le neamhfhorghníomhú roghnach an bharántais gabhála Eorpaigh – Barántas arna eisiúint chun pianbhreith choimeádta a fhorghníomhú – Neamhláithreacht an duine lena mbaineann ag an triail – An coincheap ‘triail a raibh an cinneadh mar thoradh uirthi’ –An coincheap ‘cinneadh’ – Cinneadh an phianbhreith de chur faoi mhaoirseacht na bpóilíní a thiontú ina pianbhreith choimeádta ar bhonn cóimheas socraithe – Cuimsiú
(Cinneadh Réime 2002/584 ón gComhairle, arna leasú le Cinneadh Réime 2009/299, Airteagal 4a(1))
(féach míreanna 36, 44-51, 54 agus an chuid oibríochtúil)
Résumé
I gcomhthéacs imeachtaí a bhaineann le barántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú (‘an barántas gabhála Eorpach atá i gceist’) arna eisiúint i gcoinne duine nádúrtha, d’fhonn pianbhreith choimeádta arna forchur tar éis pianbhreith chomhlántach de chur faoi mhaoirseacht na bpóilíní a thiontú, rinne an Chúirt an coincheap ‘triail a raibh an cinneadh mar thoradh uirthi’ in Airteagal 4a(1) de Chinneadh Réime 2002/584 (
1
) a léiriú.
In 2014, chiontaigh cúirteanna na Laitvia an duine lena mbaineann, SH in dhá chion choiriúla. In 2015, rinneadh na ciontuithe sin a thiomsú i bpianbhreith choimeádta 4 bliana agus 9 mí san iomlán, mar aon le pianbhreith chomhlántach 3 bliana de chur faoi mhaoirseacht na bpóilíní, ag tosú ón uair a bhí a phianbhreith choimeádta curtha isteach ag SH.
Ós rud é nár chomhlíon SH an oibleagáid, a cheanglaítear i ndáil lena chur faoi mhaoirseacht na bpóilíní, dul chuig stáisiún na bpóilíní laistigh de 3 lá oibre tar éis é a scaoileadh, fuarthas ciontach é i gcion riaracháin agus ordaíodh dó dhá fhíneáil a íoc.
An 19 Lúnasa 2020, ar iarratas sheirbhís stáisiúin póilíneachta inniúil na Laitvia, thug cúirt inniúil na Laitvia cinneadh lena n-ordaítear go ndéanfaí an tréimhse a bhí fágtha de phianbhreith chomhlántach SH de chur faoi mhaoirseacht na bpóilíní, eadhon 2 bhliain agus 2 lá, a thiontú ina pianbhreith choimeádta 1 bhliain agus 1 lá, i gcomhréir leis an bhféidearthacht dá bhforáiltear i ndlí coiriúil na Laitvia (
2
). Tugadh an cinneadh sin i ndiaidh éisteachta a tionóladh gan SH a bheith i láthair, ós rud é nach bhfuair sé an toghairm a seoladh chuige. Ní dhearna SH agóid i gcoinne an chinnidh ar achomharc.
Ina dhiaidh sin, d’eisigh cúirt inniúil na Laitvia barántas gabhála Eorpach i leith SH chun an phianbhreith choimeádta a forchuireadh air an 19 Lúnasa 2020 a fhorghníomhú.
Rinne an tAire Dlí agus Cirt (Éire) iarratas chuig údaráis bhreithiúnacha inniúla na hÉireann ar SH a thabhairt suas do Phoblacht na Laitvia faoin mbarántas gabhála Eorpach atá i gceist. Tar éis an t-iarratas a dhíbhe ag an gcéad chéim agus ina dhiaidh sin ar achomharc, ar bhonn na forála lena dtrasuitear Airteagal 4a(1) de Chinneadh Réime 2002/584 (
3
) i ndlí na hÉireann, thug an tAire Dlí agus Cirt achomharc eisceachtúil os comhair na cúirte a rinne an tarchur, an Chúirt Uachtarach (Éire).
Dar leis an gcúirt a rinne an tarchur, tá an cinneadh atá i gceist inchomparáide le cúlghairm forghníomhaithe pianbhreithe nach dtagann, i gcomhréir le cinntí na Cúirte Breithiúnas in Ardic (
4
), faoi raon feidhme Airteagal 4a(1) de Chinneadh Réime 2002/584. Is léir ón mbreithiúnas sin nach gcumhdaítear leis an gcoincheap ‘cinneadh’, de réir bhrí na forála sin, cinneadh maidir le forghníomhú nó cur i bhfeidhm pianbhreithe coimeádta a forchuireadh roimhe sin, amhail fionraíocht an fhorghníomhaithe a chúlghairm, ach amháin i gcás ina raibh sé de chuspóir nó d’éifeacht an chinnidh sin cineál nó quantum na pianbhreithe sin a mhodhnú agus go bhfuil corrlach lánroghnach ag an údarás a d’eisigh í ina leith sin.
Sa chás seo, ós rud é nach ndearna cúirt na Laitvia a d’eisigh an barántas gabhála Eorpach atá i gceist aon chinneadh breithiúnach nua lena modhnaítear cineál agus quantum na pianbhreithe coimeádta a forchuireadh roimhe sin, measann an chúirt a rinne an tarchur nár cheart tabhairt suas SH a dhiúltú. I gcás sárú na gcoinníollacha maidir le cur faoi mhaoirseacht na bpóilíní, chinnfí fad an chaillte saoirse a d’fhéadfaí a fhorchur le ríomh uimhríochtúil dá bhforáiltear le dlí na Laitvia. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh an cinneadh lena n-athraítear an phianbhreith chomhlántach de chur faoi mhaoirseacht na bpóilíní ina pianbhreith choimeádta a bheith cosúil le cinneadh maidir le forghníomhú nó cur i bhfeidhm pianbhreithe coimeádta a forchuireadh roimhe sin agus, dá bhrí sin, ní thiocfadh sé faoi raon feidhme Airteagal 4a(1) de Chinneadh Réime 2002/584.
Mar sin féin, tá amhras ar an gcúirt a rinne an tarchur, cé go raibh an t-ionchas go mbeadh téarma nua príosúnachta ina dhlúthchuid de na pianbhreitheanna roimhe sin a forchuireadh ar SH agus a tiomsaíodh in 2015, an amhlaidh nár ceanglaíodh leis an bpianbhreith a forchuireadh an 19 Lúnasa 2020 ar SH ach na pianbhreitheanna coimeádta a leagadh síos ar dtús a chur isteach.
Sa chomhthéacs sin, fiafraíonn an Chúirt Uachtarach an gcumhdaítear leis an gcoincheap ‘triail a bhfuil an cinneadh mar thoradh uirthi’, de réir bhrí Airteagal 4a(1) de Chinneadh Réime 2002/584, imeachtaí ar féidir le cúirt náisiúnta, ag a ndeireadh a ordú, mar gheall ar shárú na gcoinníollacha a bhí ag gabháil le pianbhreith de chur faoi mhaoirseacht na bpóilíní a forchuireadh ar an duine lena mbaineann roimhe sin mar chomhlánú ar phianbhreith choimeádta, go ndéanfar tréimhse na pianbhreithe breise sin nár cuireadh isteach a thiontú ina pianbhreith choimeádta.
Measúnú na Cúirte
Meabhraíonn an Chúirt go gcuireann Airteagal 4a(1) de Chinneadh Réime 2002/584 teorainn leis an bhféidearthacht fhorghníomhú an bharántais gabhála Eorpaigh a dhiúltú trí na cásanna faoina bhféadfar aithint agus forghníomhú cinntí a tugadh ag deireadh trialach nach raibh an duine lena mbaineann i láthair go pearsanta inti a dhiúltú, a liostú go cuimsitheach, i bpointí (a) go (d) den fhoráil sin.
I ngach ceann de na cásanna dá dtagraítear in Airteagal 4a(1)(a) go (d) de Chinneadh Réime 2002/584, tá forghníomhú an bharántais gabhála Eorpaigh gan dochar don cheart chun leigheas éifeachtach agus triail chóir a fháil ná do chearta cosanta an duine lena mbaineann.
Sula bhfíoraítear an ann do cheann de na cásanna sin, ní mór don údarás breithiúnach forghníomhaitheach a chinneadh an raibh air aghaidh a thabhairt ar chás nach raibh an duine iarrtha i láthair go pearsanta ag an ‘triail a raibh an cinneadh mar thoradh uirthi’, de réir bhrí Airteagal 4a(1) de Chinneadh Réime 2002/584.
De réir cásdlí socair, ní mór a thuiscint ón nath sin san fhoráil atá i gceist a thuiscint go n-ainmnítear na himeachtaí inar tugadh an cinneadh breithiúnach lenar forchuireadh pianbhreith deiridh ar an duine a n-iarrtar a thabhairt suas i gcomhthéacs barántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú (
5
).
Chinn an Chúirt nach ionann cinneadh maidir le forghníomhú nó cur i bhfeidhm pianbhreithe coimeádta a forchuireadh roimhe sin agus ‘cinneadh’ de réir bhrí Airteagal 4a(1) de Chinneadh Réime 2002/584, ach amháin i gcás ina ndéanann sé difear do dhearbhú ciontachta nó ina bhfuil sé de chuspóir nó d’éifeacht aige cineál nó quantum na pianbhreithe sin a mhodhnú agus go bhfuil corrlach lánroghnach ag an údarás a d’eisigh í ina leith sin (
6
).
Sa chás seo, ba é an bunús a bhí leis an mbarántas gabhála Eorpach a eisiúint ná an cinneadh lena n-athraítear an phianbhreith chomhlántach de chur faoi mhaoirseacht na bpóilíní ina pianbhreith choimeádta. Ós rud é go bhfuil amhras ar an gcúirt a rinne an tarchur an bhféadfadh cinneadh den sórt sin teacht faoi raon feidhme Airteagal 4a(1) de Chinneadh Réime 2002/584, a mhéid nach bhfuil sé de chuspóir ná d’éifeacht aige cineál agus/nó quantum na pianbhreithe a forchuireadh roimhe sin ar an duine iarrtha a mhodhnú agus nach raibh aon chorrlach lánroghnach ag an údarás a d’eisigh í ina leith sin, dheimhnigh an Chúirt an féidir an cinneadh atá i gceist a aicmiú mar ‘chinneadh maidir le forghníomhú nó cur i bhfeidhm pianbhreithe coimeádta a forchuireadh roimhe sin’, de réir bhrí an chásdlí, agus sa chás sin ní hionann é agus ‘cinneadh’ de réir bhrí Airteagal 4a(1) de Chinneadh Réime 2002/584.
I ndáil leis sin, thug an Chúirt faoi deara go ndealraíonn sé go ndéanann dlí na Laitvia idirdhealú idir cinneadh lena bhforchuirtear pianbhreith choimeádta agus cinneadh chun é a chur faoi mhaoirseacht na bpóilíní, agus is pionós sa bhreis ar phianbhreith choimeádta é an cinneadh deireanach sin i gcónaí.
Thairis sin, ní dhealraíonn sé go bhforáiltear le dlí na Laitvia do shásra chun pianbhreith de chur faoi mhaoirseacht na bpóilíní a thiontú go huathoibríoch ina pianbhreith choimeádta i gcás ina sáraíonn an duine lena mbaineann coinníollacha na maoirseachta sin. ós rud é go bhfuil lánrogha ag an gcúirt ina leith sin.
Ina theannta sin, is é is cuspóir d’aon phianbhreith choimeádta a fhorchuirtear tar éis shárú choinníollacha na pianbhreithe comhlántaí pionós a fhorchur, ní i ndáil leis an gcion coiriúil tosaigh as ar eascair forchur, mar phianbhreith chomhlántach, na pianbhreithe de chur faoi mhaoirseacht na bpóilíní, ach sáruithe sonracha ar na coinníollacha a ghabhann leis an bpianbhreith sin.
Dá bhrí sin, ní hionann cinneadh lena bhforchuirtear pianbhreith choimeádta in ionad pianbhreith chomhlántach de chur faoi mhaoirseacht na bpóilíní agus cinneadh a bhaineann le pianbhreith choimeádta a forchuireadh roimhe sin a fhorghníomhú nó a chur i bhfeidhm, ach ní mór é a mheas mar chinneadh lena bhforchuirtear pianbhreith choimeádta nua, a bhfuil a chineál éagsúil leis an gcinneadh a socraíodh ar dtús.
Ní mór cinneadh den sórt sin a aicmiú mar ‘chinneadh’, de réir bhrí Airteagal 4a(1) de Chinneadh Réime 2002/584, agus ní mór a mheas go dtagann an nós imeachta lenar glacadh é ag a ndeireadh faoin gcoincheap ‘triail a bhfuil an cinneadh mar thoradh uirthi’, de réir bhrí na forála sin.
Shoiléirigh an Chúirt gurb é an rud atá tábhachtach chun go mbeidh ‘triail a bhfuil an cinneadh mar thoradh uirthi’ i gceist, de réir bhrí Airteagal 4a(1) de Chinneadh Réime 2002/584, ná go bhféadfadh cailleadh saoirse a bheith mar thoradh ar imeachtaí a bhaineann le pianbhreith a thiontú, ar imeachtaí iad a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le cailleadh saoirse, cé go bhfuil sé intuartha i gcás shárú na gcoinníollacha lenar ghabh an phianbhreith de mhaoirseacht na bpóilíní, nár chuid den chiontú tosaigh é agus, dá bhrí sin, gur ghá pianbhreith nua a chur in ionad na pianbhreithe sin.
(
i
)	Is ainm bréige é ainm an cháis seo. Ní fhreagraíonn sé d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí
(
1
)	Cinneadh Réime 2002/584/CGB ón gComhairle an 13 Meitheamh 2002 maidir leis an mbarántas gabhála Eorpach agus na nósanna imeachta um thabhairt suas idir Ballstáit (IO 2002 L 190, lch. 1), arna leasú le Cinneadh Réime 2009/299/CGB ón gComhairle an 26 Feabhra 2009 (IO 2009 L 81, lch. 24) (‘Cinneadh Réime 2002/584’).
(
2
)	Foráiltear le dlí coiriúil na Laitvia don fhéidearthacht, don chúirt náisiúnta inniúil, i gcás ina dtugtar dhá chiontú, thar thréimhse bliana, mar gheall ar shárú na gcoinníollacha maidir le cur faoi mhaoirseacht na bpóilíní, an phianbhreith chomhlántach de chur faoi mhaoirseacht na bpóilíní a thiontú ina pianbhreith choimeádta ar feadh tréimhse shocraithe ar bhonn cóimheas socraithe, eadhon 1 lá príosúnachta in aghaidh gach 2 lá de mhaoirseacht na bpóilíní atá fós le cur isteach.
(
3
)	Foráiltear leis an Airteagal sin go bhféadfaidh an t‑údarás breithiúnach forghníomhaitheach diúltú don bharántas gabhála Eorpach, arna eisiúint chun pianbhreith choimeádta nó ordú coinneála a fhorghníomhú, mura raibh an duine lena mbaineann i láthair go pearsanta ag an triail a raibh an cinneadh mar thoradh uirthi, ach amháin sna cásanna dá bhforáiltear i bpointí (a) go (d) de mhír 1 den Airteagal sin.
(
4
)	Breithiúnas an 22 Nollaig 2017, Ardic (C-571/17 PPU, EU:C:2017:1026).
(
5
)	Féach, chuige sin, breithiúnas an 21 Nollaig 2023, Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Ciontú in absentia), C 396/22, EU:C:2023:1029, míreanna 26 agus 27 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
6
)	Breithiúnais an 22 Nollaig 2017, Ardic, (C 571/17 PPU, EU:C:2017:1026, míreanna 77 agus 88), agus an 23 Márta 2023, Minister for Justice and Equality (Deireadh a chur leis an bhfionraíocht) (C 514/21 agus C 515/21, EU:C:2023:235, mír 53).