62021TJ0377_RES
Kawża T‑377/21
Eurecna SpA
vs
Il-Kummissjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (Id-Disa’ Awla) tat‑12 ta’ Lulju 2023
“Aċċess għal dokumenti – Regolament (KE) Nru 1049/2001 – Rapport finali tal-investigazzjoni tal-OLAF dwar l-eżekuzzjoni ta’ kuntratt għal servizzi ffinanzjat mill-FEŻ – Rifjut ta’ aċċess – Eċċezzjoni dwar il-protezzjoni tal-proċess deċiżjonali – Eċċezzjoni dwar il-protezzjoni tal-għanijiet tal-attivitajiet ta’ spezzjoni, ta’ investigazzjoni u ta’ awditu – Preżunzjoni ġenerali – Obbligu ta’ motivazzjoni”
Istituzzjonijiet tal‑Unjoni Ewropea – Dritt ta’ aċċess tal‑pubbliku għal dokumenti – Regolament Nru 1049/2001 – Eċċezzjonijiet għad‑dritt ta’ aċċess għal dokumenti – Obbligu tal‑istituzzjoni li tagħmel eżami konkret u individwali tad‑dokumenti – Assenza – Possibbiltà li wieħed jibbaża ruħu fuq preżunzjonijiet ġenerali li japplikaw għal ċerti kategoriji ta’ dokumenti – Obbligu ta’ motivazzjoni – Portata – Motivazzjoni limitata għall‑invokazzjoni tal-eċċezzjoni kkonċernata
(Regolament tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill Nru 1049/2001, Artikolu 4(2))
(ara l-punti 26 sa 28, 40, 60, 61, 84)
Istituzzjonijiet tal‑Unjoni Ewropea – Dritt ta’ aċċess tal‑pubbliku għal dokumenti – Regolament Nru 1049/2001 – Eċċezzjonijiet għad-dritt ta’ aċċess għal dokumenti – Protezzjoni tal‑għanijiet tal‑attivitajiet ta’ spezzjoni, ta’ investigazzjoni u ta’ awditu – Applikazzjoni għad‑dokumenti ta’ investigazzjoni tal‑Uffiċju Ewropew ta’ Kontra l‑Frodi (OLAF) – Preżunzjoni ġenerali ta’ ksur imressqa għall‑protezzjoni tal‑interessi involuti f’tali investigazzjoni minħabba l‑iżvelar tal‑imsemmija dokumenti – Applikazzjoni wara l‑għeluq ta’ dawn l‑attivitajiet – Kundizzjonijiet
(Regolament tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill Nru 1049/2001, it‑tielet inċiż tal‑Artikolu 4(2))
(ara l-punti 32 sa 36, 43, 50 sa 53, 57)
Istituzzjonijiet tal‑Unjoni Ewropea – Dritt ta’ aċċess tal‑pubbliku għal dokumenti – Regolament Nru 1049/2001 – Eċċezzjonijiet għad‑dritt ta’ aċċess għal dokumenti – Protezzjoni tal‑proċess deċiżjonali – Protezzjoni tad‑dokumenti mħejjija fil‑kuntest ta’ proċedura li tkun diġà ntemmet – Portata – Rifjut ta’ aċċess – Obbligu ta’ motivazzjoni – Portata
(Regolament tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill Nru 1049/2001, it‑tieni subparagrafu tal‑Artikolu 4(3))
(ara l-punti 64 sa 66, 68, 69)
Sunt
Ir-rikorrenti, Eurecna SpA, hija kumpannija attiva fil-qasam tal-provvista ta’ servizzi marbuta mat-teknoloġija tal-informatika. Fl‑2014, l-Assoċjazzjoni tal-pajjiżi u t-territorji extra‑Ewropej tal-Unjoni Ewropea (OCTA) iffirmat magħha kuntratt ta’ servizz, iffinanzjat mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp (FEŻ), li kellu bħala għanijiet ġenerali tiegħu t-tisħiħ tal-iżvilupp sostenibbli u tad-diversifikazzjoni ekonomika permezz ta’ soluzzjonijiet innovattivi, kif ukoll it-titjib tal-kompetittività tal-pajjiżi u tat-territorji extra‑Ewropej.
Fl-2020, adit mill-Kummissjoni Ewropea b’talba għal verifika tal-irregolaritajiet li setgħu twettqu fl-eżekuzzjoni ta’ dan il-kuntratt, l-Uffiċċju Ewropew ta’ Kontra l-Frodi (OLAF) fetaħ investigazzjoni.
Permezz ta’ ittra tal‑4 ta’ Diċembru 2020, l-OLAF informa lir-rikorrenti li r-rapport finali tal-investigazzjoni kien għadda għand il-prosekutur pubbliku ta’ Venezia (l-Italja) u għand id-Direttorat Ġenerali tal-Kummissjoni għall-Kooperazzjoni Internazzjonali u l-Iżvilupp. Dan ir-rapport kellu miegħu rakkomandazzjonijiet dwar miżuri ta’ segwitu li jinvolvu, b’mod partikolari, il-ftuħ ta’ investigazzjoni kriminali dwar frodi u l-irkupru tas-somom imħallsa u meqjusa ineliġibbli minħabba nuqqas ta’ fatturazzjoni ta’ onorarji u spejjeż mhux iġġustifikati minn naħa tar-rikorrenti. Fl-2021, din tal-aħħar talbet l-aċċess għar-rapport finali tal-OLAF u għall-annessi tiegħu. Ftit wara li saret din it-talba, hija rċeviet ittra ta’ informazzjoni minn qabel mill-Kummissjoni, li tinformaha bil-ftuħ tal-proċedura ta’ rkupru. Permezz tad-deċiżjoni tiegħu tas‑26 ta’ April 2021, l-OLAF irrifjuta li jagħti aċċess għad-dokumenti mitluba billi invoka l-applikazzjoni tal-preżunzjoni ġenerali ta’ kunfidenzjalità tad-dokumenti relatati mal-investigazzjonijiet tiegħu (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”).
Adita b’rikors għal annullament kontra din id-deċiżjoni, il-Qorti Ġenerali għarblet ir-rabta bejn il-prinċipji li jirriżultaw mill-ġurisprudenza dwar l-obbligu ta’ motivazzjoni u dawk dwar il-preżunzjoni ġenerali ta’ kunfidenzjalità tad-dokumenti marbuta mal-investigazzjonijiet tal-OLAF, fid-dawl tal-eċċezzjoni dwar il-protezzjoni tal-għanijiet tal-attivitajiet ta’ spezzjoni (
1
). Abbażi tal-ġurisprudenza li tgħid li l-protezzjoni ta’ tali investigazzjonijiet tkopri wkoll is-segwitu tagħhom, kemm‑il darba dan tal-aħħar jingħata f’terminu raġonevoli, il-Qorti Ġenerali rrilevat li l-motivazzjoni ta’ deċiżjoni ta’ rifjut ta’ aċċess għandha turi r-raġunament tal-OLAF dwar l-applikazzjoni ratione temporis ta’ din il-preżunzjoni ġenerali ta’ kunfidenzjalità (
2
). Billi kkonstatat, f’dan il-każ, l-insuffiċjenza ta’ motivazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata fir-rigward ta’ dan il-punt, il-Qorti Ġenerali, konsegwentement, annulat l-imsemmija deċiżjoni.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti Ġenerali
Fl-ewwel lok, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li l-motivazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata kienet tippermetti lir-rikorrenti tifhem li l-OLAF, sabiex jirrifjuta li jiġu żvelati d-dokumenti mitluba, invoka l-preżunzjoni ġenerali ta’ kunfidenzjalità. Fil-fatt, mid-deċiżjoni kkontestata rriżulta li l-OLAF qies li d-dokumenti mitluba kienu jaqgħu taħt l-eċċezzjoni dwar il-protezzjoni tal-għanijiet tal-attivitajiet ta’ spezzjoni, minħabba preżunzjoni ġenerali ta’ nuqqas ta’ aċċessibbiltà għad-dokumenti relatati mal-investigazzjonijiet tiegħu.
Fit-tieni lok, il-Qorti Ġenerali nnotat li, fl-assenza tal-informazzjoni neċessarja, ir-rikorrenti ma kinitx, għall-kuntrarju, f’pożizzjoni li tifhem ir-raġunijiet għaliex l-OLAF, fid-data li fiha ttieħdet id-deċiżjoni kkontestata, kien iqis li d-dokumenti mitluba kienu koperti minn din il-preżunzjoni ġenerali ta’ kunfidenzjalità.
Fil-fatt, għalkemm id-deċiżjoni kkontestata indikat li dawn id-dokumenti jagħmlu parti mill-fajl ta’ investigazzjoni tal-OLAF, dan tal-aħħar sempliċement kkonstatata, f’din id-deċiżjoni, li l-imsemmija investigazzjoni kienet ingħalqet u li r-rapport finali tagħha kien intbagħat lill-Kummissjoni u lill-prosekutur ta’ Venezia, flimkien ma’ rakkomandazzjonijiet dwar azzjonijiet possibbli ta’ segwitu. Madankollu, ir-raġunijiet tad-deċiżjoni kkontestata ma semmewx il-fatt li, qabel ma ttieħdet l-imsemmija deċiżjoni, proprju wara li ġie kkomunikat ir-rapport tal-OLAF, il-Kummissjoni bagħtet ittra ta’ informazzjoni minn qabel lir-rikorrenti sabiex tirkupra l-parti l-kbira tas-somom imħallsa u meqjusa ineliġibbli. Issa, fil-fehma tal-Qorti Ġenerali, dan il-ftuħ mill-Kummissjoni tal-proċedura ta’ rkupru seta’ jitqies bħala azzjoni ta’ segwitu għal waħda mir-rakkomandazzjonijiet tar-rapport tal-OLAF u, għaldaqstant, bħala deċiżjoni li timmarka l-għeluq tal-investigazzjoni. Billi d-deċiżjoni kkontestata ma tgħid xejn dwar dan il-punt, huwa possibbli li wieħed jippreżumi li l-OLAF qies li l-ittra ta’ informazzjoni minn qabel la kellha l-għan u lanqas l-effett li ttemm l-investigazzjoni u li, fid-data li fiha ttieħdet id-deċiżjoni kkontestata, l-awtoritajiet li lilhom kien indirizzat ir-rapport finali tiegħu kienu għadhom ma ddeċidewx, fi żmien raġonevoli, x’segwitu għandu jingħata għal dan ir-rapport.
F’dan il-kuntest, il-Qorti Ġenerali rrilevat li l-OLAF kellu, fir-raġunijiet tad-deċiżjoni kkontestata, jieħu pożizzjoni fuq il-kwistjoni dwar jekk iż-żmien li kien għadda bejn id-data li fiha r-rapport tiegħu ntbagħat lill-awtoritajiet li lilhom dan kien indirizzat u d-data li fiha ttieħdet din id-deċiżjoni kellux jitqies bħala wieħed raġonevoli. F’dan ir-rigward, hija fakkret li, għalkemm id-dokumenti ta’ investigazzjoni tal-OLAF li tkun għadha kif intemmet igawdu mill-preżunzjoni ġenerali ta’ kunfidenzjalità fejn l-awtoritajiet kompetenti jkunu għadhom ma ddeċidewx x’segwitu għandu jingħata għar-rapport ta’ investigazzjoni korrispondenti, dan ikun bil-kundizzjoni li, fid-data li fiha tittieħed id-deċiżjoni ta’ rifjut li l-imsemmija dokumenti jiġu żvelati, iż-żmien li jkun għadda mindu r-rapport tal-OLAF ikun intbagħat lill-awtoritajiet kompetenti ma jkunx jista’ jitqies bħala wieħed irraġonevoli (
3
). F’dan il-każ, għalkemm kien possibbli li wieħed jippreżumi li l-OLAF qies li ż-żmien li għadda ma kienx ta’ natura irraġonevoli, ir-raġunijiet għal tali interpretazzjoni ma jirriżultawx mir-raġunijiet tad-deċiżjoni kkontestata.
Fit-tielet u l-aħħar lok, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li, fid-dawl tan-natura inkompleta tal-elementi ta’ motivazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata, din tal-aħħar ma ppermettietx lill-Qorti Ġenerali tevalwa l-fondatezza tat-tieni motiv tar-rikorrenti, li jgħid li l-OLAF ma kienx stabbilixxa l-eżistenza ta’ preżunzjoni ta’ kunfidenzjalità tad-dokumenti mitluba abbażi tal-eċċezzjoni dwar il-protezzjoni tal-għanijiet tal-attivitajiet ta’ spezzjoni, ta’ investigazzjoni u ta’ verifika, u lanqas, għaldaqstant, li teżerċita l-istħarriġ tagħha tal-legalità.
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali fakkret li la jeżisti dritt tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni li jirregolarizzaw quddiem il-qorti tal-Unjoni d-deċiżjonijiet tagħhom insuffiċjentement motivati u lanqas obbligu ta’ din tal-aħħar li tieħu inkunsiderazzjoni l-ispjegazzjonijiet addizzjonali li jingħataw biss fil-mori tal-kawża mill-awtur tal-att inkwistjoni sabiex tiġi evalwata l-osservanza tal-obbligu ta’ motivazzjoni. Stat simili tad-dritt jirriskja joskura t-tqassim tal-kompetenzi bejn l-amministrazzjoni u l-qorti tal-Unjoni, idgħajjef l-istħarriġ tal-legalità u jqiegħed f’perikolu l-eżerċizzju tad-dritt għal azzjoni legali (
4
).
Madankollu, anki jekk jiġi aċċettat li l-ispjegazzjonijiet addizzjonali mogħtija mill-Kummissjoni fil-mori tal-kawża setgħu jitqiesu mhux bħala raġunament addizzjonali għad-deċiżjoni kkontestata, iżda bħala kjarifiki neċessarji sabiex tinftiehem b’mod sħiħ l-analiżi li fuqha huwa msejjes ir-raġunament tal-OLAF, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li, fil-kuntest tal-proċedura ġudizzjarja, il-Kummissjoni la ħadet pożizzjoni fuq il-kwistjoni dwar jekk l-ittra ta’ informazzjoni kinitx tikkostitwixxi azzjoni ta’ segwitu li timplika l-għeluq tal-investigazzjoni u lanqas, jekk iva, ma fissret ir-raġunijiet għaliex il-fatt li r-rapport tal-OLAF ntbagħat lill-prosekutur pubbliku ta’ Venezia kellu l-effett li jipproroga l-preżunzjoni ġenerali ta’ kunfidenzjalità. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni lanqas ma ħadet pożizzjoni fuq il-kwistjoni dwar jekk, fid-data li fiha ttieħdet id-deċiżjoni kkontestata, kienx għadda żmien raġonevoli minn meta d-dokumenti mitluba ntbagħtu lill-Kummissjoni u lill-prosekutur pubbliku ta’ Venezia.
(
1
)	Bis-saħħa tat-tielet inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament (KE) Nru 1049/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑30 ta’ Mejju 2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni (ĠU 2001, L 2001, p. 43).
(
2
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad‑19 ta’ Diċembru 2019, BĊE vs Espírito Santo Financial (Portugal) (C‑442/18 P, EU:C:2019:1117, punt 55), u tal‑21 ta’ Ottubru 2020, BĊE vs Estate of Espírito Santo Financial Group (C‑396/19 P, mhux ippubblikata, EU:C:2020:845, punt 62).
(
3
)	Ara s-sentenza tal‑1 ta’ Settembru 2021, Homoki vs Il-Kummissjoni (T‑517/19, mhux ippubblikata, EU:T:2021:529, punt 63 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
4
)	Ara s-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2020, Il-Kummissjoni vs Di Bernardo (C‑114/19 P, EU:C:2020:457, punt 58).