WYROK SĄDU DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ
UNII EUROPEJSKIEJ
(trzecia izba)
z dnia 15 grudnia 2015 r.
Sprawy połączone F‑101/14, F‑102/14 i F‑103/14
Nicole Clarke i inni
przeciwko
Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM)
Służba publiczna – Personel tymczasowy – Personel OHIM – Umowa na czas określony zawierająca klauzulę o jej rozwiązaniu – Klauzula o rozwiązaniu umowy, w przypadku gdy pracownik nie zostanie umieszczony na liście rezerwy kadrowej konkursu – Początek obowiązywania klauzuli o rozwiązaniu umowy – Konkursy otwarte OHIM/AD/01/13 i OHIM/AST/02/13
Przedmiot:      Skargi wniesione na podstawie art. 270 TFUE, w których N. Clarke, S. Dickmanns i E. Papathanasiou żądają w istocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 28 listopada 2013 r., w drodze których prezes Urzędu Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM, zwanego dalej „urzędem”) postanowił, że na podstawie klauzuli o rozwiązaniu umowy zawartej w ich umowach o pracę w charakterze członka personelu tymczasowego brak umieszczenia ich na listach rezerwy kadrowej konkursów otwartych OHIM/AD/01/13 i OHIM/AST/02/13 spowoduje ustanie ich stosunku pracy dla urzędu.
Orzeczenie:      Skargi zostają oddalone. Nicole Clarke, S. Dickmanns i E. Papathanasiou porywają własne koszty i zostają obciążone połową kosztów poniesionych przez Urząd Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory). Urząd Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) pokrywa połowę własnych kosztów.
Streszczenie
1.      Skargi urzędników – Akt niekorzystny – Pojęcie – Decyzja o wykonaniu klauzuli o rozwiązaniu umowy o pracę w charakterze członka personelu tymczasowego uzależniającej kontynuację stosunku pracy od umieszczenia pracownika na liście rezerwy kadrowej konkursu otwartego – Włączenie
(regulamin pracowniczy, art. 90 ust. 2)
2.      Urzędnicy – Personel tymczasowy – Rozwiązanie umowy zawartej na czas określony – Umowa zawierająca klauzulę o jej rozwiązaniu w przypadku nieumieszczenia na liście rezerwy kadrowej sporządzonej na zakończenie konkursu ogólnego o specjalizacji „własność przemysłowa” – Ogłoszenie o konkursie przewidujące specjalizację w obszarze własności intelektualnej – Obowiązywanie klauzuli
3.      Urzędnicy – Zatrudnienie – Powołanie do grupy zaszeregowania i zaklasyfikowanie na stopień – Członek personelu tymczasowego powołany na urzędnika – Uwzględnienie doświadczenia zawodowego w charakterze członka personelu tymczasowego – Brak – Brak możliwości podniesienia naruszenia zasady równego traktowania
(regulamin pracowniczy, art. 32, załącznik XIII, art. 5 ust. 4; warunki zatrudnienia innych pracowników, art. 8)
4.      Urzędnicy – Personel tymczasowy – Zatrudnienie – Umowa o pracę na czas określony zawierająca klauzulę o jej rozwiązaniu w przypadku nieumieszczenia pracownika na liście rezerwy kadrowej konkursu otwartego – Przywrócenie do pracy członka personelu tymczasowego w następstwie stwierdzenia nieważności decyzji o wykonaniu klauzuli o rozwiązaniu umowy – Przywrócenie pracownika do pracy następujące w ramach nowej umowy – Przywrócenie do pracy rozumiane nie jako późniejsze przedłużenie umowy zawartej na czas określony
[warunki zatrudnienia innych pracowników, art. 2 lit. a), b), art. 8 akapity pierwszy, drugi; dyrektywa Rady 1999/70, załącznik, klauzula 5, pkt 1]
1.      Zarówno uprzednie zażalenie w drodze administracyjnej, jak i skarga winny być zgodnie z art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego skierowane przeciwko aktowi niekorzystnemu, wywołującemu wiążące skutki prawne, które mogą w sposób bezpośredni i natychmiastowy naruszać interesy skarżącego, zmieniając w istotny sposób jego sytuację prawną.
Tym samym decyzja o wykonaniu względem zainteresowanego zawartej w jego umowie o pracę w charakterze członka personelu tymczasowego klauzuli o jej rozwiązaniu, z racji opublikowania ogłoszenia o konkursie, może mieć dla niego niekorzystne skutki, ponieważ taka klauzula uzależnia zachowanie jego stosunku pracy od umieszczenia go na liście rezerwy kadrowej konkursu, o którym mowa w tym ogłoszeniu. Jest tak, w szczególności zważywszy na brak pewności zainteresowanego, czy znajdzie się na liście rezerwy kadrowej sporządzonej na zakończenie tego konkursu otwartego zorganizowanego przez Europejski Urząd Doboru Kadr.
(zob. pkt 44, 45)
Odesłanie
Sąd Pierwszej Instancji, wyrok z dnia 13 lipca 2000 r., Hendrickx/Cedefop, T‑87/99, EU:T:2000:191, pkt 37
Sąd Unii Europejskiej, wyrok z dnia 20 maja 2010 r., Komisja/Violetti i in., T‑261/09 P, EU:T:2010:215, pkt 46
Sąd do spraw Służby Publicznej, wyrok z dnia 14 kwietnia 2011 r., Clarke i in./OHIM, F‑82/08, EU:F:2011:45, pkt 54, 74, 76, 81
2.      Brzmienie zawartej w umowie o pracę w charakterze członka personelu tymczasowego klauzuli o jej rozwiązaniu, przewidujące zakończenie umowy w przypadku nieumieszczenia pracownika na liście rezerwy kadrowej następnego konkursu otwartego dla jego grupy funkcyjnej o specjalizacji „własność przemysłowa”, organizowanego przez Europejski Urząd Doboru Kadr, nie wyklucza jednak co do zasady, by konkurs zorganizowany w dziedzinie własności intelektualnej mógł być w sposób ważny włączony do postanowień umowy tego pracownika, gdyż specjalizacja „własność przemysłowa” wchodzi w skład dziedziny własności intelektualnej.
Wynika z tego, że ogłoszenie o konkursie dotyczące specjalizacji w obszarze własności intelektualnej może być włączone w hipotezę klauzuli o rozwiązaniu umowy, z uwzględnieniem nie tylko treści tego ogłoszenia, ustalającej teoretyczne ramy egzaminów, lecz również faktycznych warunków prowadzania tych egzaminów, przy czym warunki te ocenia się, biorąc pod uwagę materiał przedstawiony sądowi i kontradyktoryjne debaty stron.
(zob. pkt 57)
3.      Decyzja o wykonaniu zawartej w umowie o pracę w charakterze członka personelu tymczasowego klauzuli o jej rozwiązaniu, uzależniającej kontynuację stosunku pracy od umieszczenia go na liście rezerwy kadrowej konkursu otwartego, nie ma bezpośredniego ani natychmiastowego skutku polegającego na powołaniu zainteresowanego na czas nieokreślony do grupy funkcyjnej i grupy zaszeregowania, dla których rozpisano konkurs. Nie uprawnia to więc zainteresowanego do twierdzenia, że taka decyzja narusza zasadę równego traktowania z tego względu, że skutkuje powołaniem go na czas nieokreślony do tej samej grupy zaszeregowania co osoby początkujące, mimo jego doświadczenia zawodowego.
W każdym razie za decyzję o wstąpieniu do służby publicznej Unii, czy to w drodze konkursu, czy też zatrudnienia na podstawie umowy, odpowiedzialny jest wyłącznie zainteresowany. Decyzja ta może mieć reperkusje dla przebiegu kariery zawodowej, w charakterze urzędnika, dawnego pracownika umownego, przy czym takich konsekwencji nie można przypisywać organowi powołującemu. Nie można bowiem przyjąć twierdzenia, że zasada równego traktowania kandydatów biorących udział w konkursie może zostać naruszona przez to, że istnieją różnice wynikające z okoliczności właściwych poszczególnym kandydatom.
(zob. pkt 94)
Odesłanie
Sąd Pierwszej Instancji, wyrok z dnia 5 kwietnia 2005 r., Hendrickx/Rada, T‑376/03, EU:T:2005:116, pkt 33
Sąd do spraw Służby Publicznej, wyrok z dnia 17 października 2013 r., Wasilew/Komisja, F‑77/12, EU:F:2013:150, pkt 31
4.      Pracownik związany niedającą pewności zatrudnienia umową zawierającą klauzulę o jej rozwiązaniu, pozwalającą organowi administracji na zakończenie tej umowy w przypadku niezdania przez pracownika konkursu otwartego, nie może być zmuszony do zaskarżenia takiej klauzuli z chwilą podpisania umowy. Włączenie klauzuli o rozwiązaniu umowy jest przedmiotem złożonego działania, wymagającego podjęcia szeregu decyzji, indywidualnych lub generalnych, przez co zainteresowany pracownik winien mieć możliwość zakwestionowania wpadkowo zgodności z prawem tej klauzuli, zawartej w jego protokole o przywróceniu do pracy, nawet o charakterze indywidualnym, w momencie gdy administracja wyda decyzję o wykonaniu względem niego tej klauzuli.
Dla pracownika, o którego przywróceniu do pracy zdecydowano na podstawie art. 266 TFUE w wykonaniu wyroku stwierdzającego nieważność decyzji o zastosowaniu wobec niego tejże klauzuli, takie przywrócenie do pracy następuje w ramach jego uprzedniej umowę o pracę w charakterze członka personelu tymczasowego, nie zaś w ramach nowej umowy. To przywrócenie do pracy skutkuje umieszczeniem danego pracownika na powrót w ramach wykonania tamtej umowy, w miejscu, w którym znajdował się z chwilą rozpoczęcia obowiązywania decyzji o jej rozwiązaniu. Gdy umowa ta rozumiana jest jako pierwsze przedłużenie w rozumieniu przepisów art. 8 akapit pierwszy warunków zatrudnienia innych pracowników, protokół w sprawie przywrócenia do pracy nie może stanowić drugiego przedłużenia w rozumieniu tych przepisów.
Dla pracownika, którego przywrócenie do pracy następuje w ramach nowej umowy, zasada zapisana w art. 8 akapit pierwszy warunków zatrudnienia innych pracowników dotyczy sytuacji członka personelu tymczasowego, który po zawarciu dwóch kolejnych umów na czas określony kontynuuje nieprzerwanie swój stosunek pracy w danej instytucji lub agencji. W konsekwencji protokół o przywróceniu do pracy tego pracownika nie może stanowić późniejszego przedłużenia, w rozumieniu art. 8 akapit pierwszy WZIP, pierwszej umowy o pracę w charakterze członka personelu tymczasowego w rozumieniu art. art. 2 lit. a) WZIP, gdyż stosunek pracy tego pracownika uległ przerwaniu z powodu rozwiązania jego poprzedniej umowy niemal dwa lata przed podpisaniem tego protokołu.
Dodatkowo, jeśli chodzi o wykładnię art. 8 akapit pierwszy warunków zatrudnienia innych pracowników, w świetle celów dyrektywy 1999/70 dotyczącej Porozumienia ramowego w sprawie pracy na czas określony, zawartego przez UNICE, CEEP oraz ETUC, przepis ten zmierza do ograniczenia korzystania z kolejnych umów o pracę w charakterze członka personelu tymczasowego na czas określony i zalicza się w każdym razie do środków, o których mowa w klauzuli 5 ust. 1 tego porozumienia ramowego, które mogą zapobiegać nadużyciom wynikającym z wykorzystywania kolejnych umów o pracę lub stosunków pracy zawieranych na czas określony.
(zob. pkt 104, 106–110)
Odesłanie
Sąd do spraw Służby Publicznej, wyrok z dnia 15 września 2011 r., Bennett i in./OHIM, F‑102/09, EU:F:2011:138, pkt 65, 80, 105, 106, 112