62022CJ0558_SUM
Υπόθεση C-558/22
Autorità di Regolazione per Energia Reti και Ambiente (ARERA)
κατά
Fallimento Esperia SpAκαιGestore dei Servizi Energetici SpA - GSE
[αίτηση του Consiglio di Stato για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
Απόφαση του Δικαστηρίου (δεύτερο τμήμα) της 7ης Μαρτίου 2024
«Προδικαστική παραπομπή – Εθνικό καθεστώς στήριξης το οποίο προβλέπει τη χορήγηση εμπορεύσιμων πράσινων πιστοποιητικών στους εθνικούς παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές – Εισαγωγή ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές σε άλλο κράτος μέλος – Υποχρέωση αγοράς πράσινων πιστοποιητικών – Κύρωση – Απαλλαγή – Οδηγία 2001/77/ΕΚ – Οδηγία 2009/28/ΕΚ – Καθεστώς στήριξης – Εγγυήσεις προέλευσης – Ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων – Άρθρα 18, 28, 30, 34 και 110 ΣΛΕΕ – Κρατικές ενισχύσεις – Άρθρα 107 και 108 ΣΛΕΕ – Κρατικοί πόροι – Επιλεκτικό πλεονέκτημα»
Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αρχές – Ίση μεταχείριση – Διάκριση λόγω ιθαγένειας – Σχέση μεταξύ του άρθρου 18 ΣΛΕΕ και των άρθρων 28, 30, 34 και 110 ΣΛΕΕ
(Άρθρα 18, 28, 30, 34 και 110 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψη 39)
Περιβάλλον – Προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας – Οδηγία 2001//77 – Εθνικό καθεστώς στήριξης το οποίο προβλέπει τη χορήγηση εμπορεύσιμων πιστοποιητικών στους εθνικούς παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας, κατ’ αναλογία προς την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας – Εισαγωγείς ηλεκτρικής ενέργειας οι οποίοι δεν έχουν αποδείξει, μέσω της υποβολής εγγυήσεων προέλευσης, ότι η παραγωγή τους προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές – Μέτρο το οποίο προβλέπει υποχρέωση των ενδιαφερόμενων εισαγωγέων να αγοράσουν πράσινη ηλεκτρική ενέργεια ή πράσινα πιστοποιητικά από τους εθνικούς παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας – Επιτρέπεται – Αναλογικότητα του μέτρου – Έλεγχος από το αιτούν δικαστήριο
(Άρθρα 34 και 36 ΣΛΕΕ· οδηγία 2001/77 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αιτιολογικές σκέψεις 10, 11 και 14, άρθρα 1, 3 § § 1 και 2, 4 και 5)
(βλ. σκέψεις 43-49, διατακτ. 2)
Περιβάλλον – Προώθηση της χρησιμοποίησης της ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές – Οδηγία 2009//28 – Δεσμευτικοί στόχοι όσον αφορά το μερίδιο της ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές – Μέτρα τα οποία λαμβάνονται προς επίτευξη των στόχων αυτών – Εξουσία εκτιμήσεως των κρατών μελών – Εθνικό καθεστώς στήριξης το οποίο προβλέπει τη χορήγηση εμπορεύσιμων πιστοποιητικών στους εθνικούς παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας ανάλογα με την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας – Εισαγωγείς ηλεκτρικής ενέργειας οι οποίοι δεν έχουν αποδείξει, μέσω της υποβολής εγγυήσεων προέλευσης, ότι η παραγωγή τους προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές – Μέτρο το οποίο προβλέπει υποχρέωση των ενδιαφερόμενων εισαγωγέων να αγοράσουν πράσινη ηλεκτρική ενέργεια ή πράσινα πιστοποιητικά από τους εθνικούς παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας – Επιτρέπεται – Αναλογικότητα του μέτρου – Έλεγχος από το αιτούν δικαστήριο
(Άρθρα 34 και 36 ΣΛΕΕ· οδηγία 2009/28 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αιτιολογικές σκέψεις 25, 52 και 56, άρθρα 2, 3 και 15)
(βλ. σκέψεις 53-57, διατακτ. 2)
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Αρμοδιότητες της Επιτροπής και αρμοδιότητες των εθνικών δικαστηρίων – Ρόλος των εθνικών δικαστηρίων – Εκτίμηση του κατά πόσον οι λεπτομέρειες εφαρμογής ενός καθεστώτος ενισχύσεων συμβιβάζονται με τις διατάξεις της Συνθήκης – Αρμοδιότητα η οποία περιορίζεται στις λεπτομέρειες που δεν είναι αναγκαίες για την υλοποίηση του σκοπού του καθεστώτος ενισχύσεων ή για τη λειτουργία του – Καθεστώς στήριξης της παραγωγής πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας – Εισαγωγείς και φορείς υπεύθυνοι για εγκαταστάσεις που εισάγουν ή παράγουν ηλεκτρική ενέργεια από μη ανανεώσιμες πηγές – Καθεστώς το οποίο υποχρεώνει τους εν λόγω εισαγωγείς και φορείς να διοχετεύουν, σε ετήσια βάση, ποσόστωση πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας στο εθνικό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας – Άρρηκτη σύνδεση των λεπτομέρειες εφαρμογής του συγκεκριμένου καθεστώτος ενισχύσεων με τον ίδιο τον σκοπό του – Αναρμοδιότητα του εθνικού δικαστηρίου να κρίνει αν αυτές οι λεπτομέρειες εφαρμογής συμβιβάζονται με τις διατάξεις της Συνθήκης
(Άρθρα 107 και 108 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 60 και 61)
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Επιπτώσεις στο εμπόριο μεταξύ κρατών μελών – Νόθευση του ανταγωνισμού – Κριτήρια εκτιμήσεως – Μέτρο χάρη στο οποίο οι εθνικοί παραγωγοί πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας μπορούσαν να πωλήσουν την ηλεκτρική τους ενέργεια χωρίς να χρειάζεται να αγοράσουν πράσινη ηλεκτρική ενέργεια ή πράσινα πιστοποιητικά – Μέτρο χάρη στο οποίο οι ίδιοι αυτοί παραγωγοί μπορούσαν να πωλήσουν τα πράσινα πιστοποιητικά που είχαν λάβει δωρεάν, κατ’ αναλογία προς την παραχθείσα πράσινη ηλεκτρική ενέργεια, σε παραγωγούς ή σε εισαγωγείς ηλεκτρικής ενέργειας παραχθείσας από μη ανανεώσιμες πηγές – Μέτρο το οποίο είναι πιθανόν να επηρεάσει το εμπόριο στον τομέα αυτόν και να νοθεύσει τον ανταγωνισμό – Εμπίπτει
(Άρθρο 107 § 1 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 63-66)
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Έννοια – Ενισχύσεις προερχόμενες από κρατικούς πόρους – Χορήγηση, από το Δημόσιο, πλεονεκτήματος μέσω κρατικών πόρων – Καθεστώς το οποίο επιτρέπει τη δωρεάν διάθεση πράσινων πιστοποιητικών στους εθνικούς παραγωγούς πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας – Καθεστώς το οποίο αναθέτει σε οντότητα που μπορεί να εξομοιωθεί με το Δημόσιο την εφαρμογή μηχανισμού μέσω του οποίου διασφαλίζεται ότι τα πράσινα πιστοποιητικά θα έχουν ορισμένη αξία – Καθεστώς το οποίο συνεπάγεται μεταβίβαση κρατικών πόρων – Εμπίπτει – Έλεγχος από το αιτούν δικαστήριο
(Άρθρο 107 § 1 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 74-79)
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Έννοια – Επιλεκτικός χαρακτήρας του μέτρου – Μέτρο το οποίο παρέχει πλεονέκτημα στους παραγωγούς πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας – Εθνικό καθεστώς στήριξης το οποίο προβλέπει τη χορήγηση εμπορεύσιμων πιστοποιητικών στους εθνικούς παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας ανάλογα με την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας – Πλαίσιο αναφοράς για τη διαπίστωση της ύπαρξης πλεονεκτήματος – Οριοθέτηση καθ’ ύλην – Κριτήρια – Καθορισμός πλαισίου αναφοράς το οποίο πρέπει να διέπεται από αυτοτελή νομική λογική, να έχει ειδικό σκοπό και να μην είναι δυνατόν να προσαρτηθεί σε κάποιο αλλότριο συνεκτικό σύνολο κανόνων δικαίου
(Άρθρο 107 § 1 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 80, 81, 83-85, 87)
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Έννοια – Επιλεκτικός χαρακτήρας του μέτρου – Μέτρο το οποίο παρέχει πλεονέκτημα στους παραγωγούς πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας – Εθνικό καθεστώς στήριξης το οποίο προβλέπει τη χορήγηση εμπορεύσιμων πιστοποιητικών στους εθνικούς παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας ανάλογα με την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας – Δικαιολογητικός λόγος αντλούμενος από τη φύση ή την οικονομία του συστήματος αναφοράς – Επιτρέπεται – Εκτίμηση από το εθνικό δικαστήριο
(Άρθρα 107 και 108 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 80, 87-95, 124, διατακτ. 3)
Ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων – Δασμοί – Φόροι ισοδυνάμου αποτελέσματος – Εσωτερικοί φόροι – Εισαγωγή ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται σε άλλο κράτος μέλος – Εισαγωγείς ηλεκτρικής ενέργειας οι οποίοι δεν είναι σε θέση να υποβάλουν εγγυήσεις προέλευσης – Εθνικό μέτρο το οποίο υποχρεώνει τους εν λόγω εισαγωγείς από τα άλλα κράτη μέλη να αγοράσουν πράσινα πιστοποιητικά ή πράσινη ηλεκτρική ενέργεια από τους εθνικούς παραγωγούς, κατ’ αναλογία προς την εισαγόμενη ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας – Μέτρο το οποίο προβλέπει την επιβολή κύρωσης σε περίπτωση μη τήρησης της ως άνω υποχρέωσης – Επιτρέπεται
(Άρθρα 28, 30 και 110 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 98-103, 124, διατακτ. 1)
Ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων – Ποσοτικοί περιορισμοί – Μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος – Μέτρο το οποίο προβλέπει την υποχρέωση των εισαγωγέων ηλεκτρικής ενέργειας να αγοράζουν πράσινα πιστοποιητικά ή πράσινη ηλεκτρική ενέργεια – Μέτρο το οποίο προβλέπει επίσης την υποχρέωση των ίδιων εισαγωγέων να προσκομίζουν, σε περίπτωση εισαγωγής πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας, εγγυήσεις προέλευσης προκειμένου να τύχουν απαλλαγής από την προαναφερθείσα υποχρέωση αγοράς – Επιτρέπεται – Δικαιολογητικός λόγος – Προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές – Τήρηση της αρχής της αναλογικότητας – Έλεγχος από το αιτούν δικαστήριο
(Άρθρα 34 και 36 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 105-124, διατακτ. 2)
Βλ. το κείμενο της απόφασης.