62012CC0575_PL
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
1. Czy obywatelowi państwa trzeciego podlegającemu obowiązkowi wizowemu można zezwolić na wjazd na terytorium Unii, jeżeli na granicy zewnętrznej okazuje on ważną wizę umieszczoną w nieważnym dokumencie podróży oraz ważny dokument podróży bez wizy? Oto istota wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w niniejszej sprawie.
I – Ramy prawne
A – Prawo Unii
1. Kodeks graniczny Schengen
2. Rozporządzenie (WE) nr 562/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. ustanawiające wspólnotowy kodeks zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen)(2) zgodnie z art. 1 ma na celu „ustanowienie zasad regulujących kontrolę graniczną osób przekraczających granice zewnętrzne państw członkowskich Unii Europejskiej”.
3. Artykuł 5 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen wymienia następujące warunki wjazdu obywateli państw trzecich:
„W przypadku pobytu nieprzekraczającego trzech miesięcy w okresie sześciomiesięcznym warunki wjazdu obywateli państw trzecich są następujące:
a) posiadają oni ważny dokument podróży lub dokumenty uprawniające do przekroczenia granicy;
b) posiadają oni ważną wizę, jeżeli jest ona wymagana [...]
[...]”.
4. Artykuł 5 ust. 4 lit. b) kodeksu granicznego Schengen przewiduje:
„[n]a zasadzie odstępstwa od ust. 1:
b) obywatelom państw trzecich, którzy spełniają warunki ustanowione w ust. 1, z wyjątkiem warunku ustanowionego w lit. b), którzy zgłaszają się na granicy, można zezwolić na wjazd na terytorium państw członkowskich, jeżeli na granicy zostanie im wydana wiza [...]
[...]
Jeżeli zamieszczenie wizy w dokumencie nie jest możliwe, wizę zamieszcza się wyjątkowo na oddzielnej karcie załączonej do dokumentu [...]”.
5. Artykuł 7 ust. 3 kodeksu granicznego Schengen brzmi następująco:
„Obywatele państw trzecich podlegają szczegółowej odprawie przy wjeździe i wyjeździe:
a) szczegółowa odprawa przy wjeździe obejmuje weryfikację warunków regulujących wjazd, określonych w art. 5 ust. 1, oraz, w stosownych przypadkach, dokumentów zezwalających na pobyt i prowadzenie działalności zawodowej. Weryfikacja dokonywana jest poprzez szczegółowe sprawdzenie następujących elementów:
i) weryfikację posiadania przez obywatela państwa trzeciego ważnego dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy oraz, w stosownych przypadkach, wymaganej wizy lub dokumentu pobytowego;
ii) szczegółowe sprawdzenie dokumentu podróży pod kątem śladów sfałszowania lub podrobienia;
iii) sprawdzenie stempli wjazdu i wyjazdu w dokumencie podróży danego obywatela państwa trzeciego w celu weryfikacji, na podstawie porównania dat wjazdu i wyjazdu, czy osoba ta nie przekroczyła już maksymalnego czasu dozwolonego pobytu na terytorium państw członkowskich;
[...]”.
6. Artykuł 10 ust. 1 lit. b) kodeksu granicznego Schengen stanowi że „dokumenty podróży obywateli państw trzecich są systematycznie stemplowane przy wjeździe i wyjeździe. W szczególności stempel wjazdowy lub wyjazdowy zamieszcza się w [...] dokumentach umożliwiających przekraczanie granicy obywatelom państw trzecich, którym państwo członkowskie wydaje wizę na granicy”.
7. Artykuł 13 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen stanowi, że „[o]bywatelowi państwa trzeciego, który nie spełnia wszystkich warunków wjazdu ustanowionych w art. 5 ust. 1 [...] odmawia się wjazdu na terytorium państw członkowskich”.
2. Kodeks wizowy
8. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiające Wspólnotowy kodeks wizowy (kodeks wizowy)(3) zgodnie z art. 1 ust. 1 ma na celu określenie „trybu i warunków wydawania wiz na tranzyt przez terytorium państw członkowskich lub planowane pobyty na terytorium państw członkowskich nieprzekraczające 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu”.
9. Artykuł 12 kodeksu wizowego, dotyczący dokumentów podróży, stanowi, co następuje:
„Osoba ubiegająca się o wizę przedstawia ważny dokument podróży, który spełnia następujące kryteria:
a) jest ważny jeszcze co najmniej trzy miesiące po planowanej dacie opuszczenia terytorium państw członkowskich lub, w przypadku kilku wizyt, po planowanej dacie ostatniego opuszczenia terytorium państw członkowskich. [...];
b) zawiera przynajmniej dwie wolne strony;
c) został wydany w ciągu ostatnich dziesięciu lat”.
10.
W art. 21 ust. 3 kodeksu wizowego wyjaśnia się, że „[w] celu stwierdzenia, czy osoba ubiegająca się o wizę spełnia warunki wjazdu, konsulat sprawdza [...] czy przedstawiony dokument podróży nie jest fałszywy, podrobiony lub przerobiony”.
11. Artykuł 34 kodeksu wizowego ma następujące brzmienie:
„1. Wizę unieważnia się, jeżeli okaże się, że w chwili wydawania wizy warunki uprawniające do jej otrzymania nie były spełnione [...]. Wizę unieważnia zasadniczo właściwy organ państwa członkowskiego, które ją wydało. Wizę może unieważnić właściwy organ innego państwa członkowskiego; o unieważnieniu tym jest informowany organ państwa członkowskiego, które wydało wizę.
2. Wiza jest cofana, jeżeli okaże się, że warunki uprawniające do jej otrzymania nie są już spełniane. Wizę cofa zasadniczo właściwy organ państwa członkowskiego, które ją wydało. Wizę może cofnąć właściwy organ innego państwa członkowskiego; o cofnięciu tym jest informowany organ państwa członkowskiego, które wydało wizę.
[...]
5. W przypadku unieważnienia lub cofnięcia wizy opatruje się ją stemplem »UNIEWAŻNIONO« lub »COFNIĘTO« [...].
6. Decyzję w sprawie unieważnienia lub cofnięcia wizy oraz powody takiej decyzji przedstawia się osobie ubiegającej się o wizę na standardowym formularzu określonym w załączniku VI.
7. Posiadaczowi wizy, która została unieważniona lub cofnięta, przysługuje prawo do odwołania się od odnośnej decyzji [...]”.
B – Prawo łotewskie
12. Artykuł 4 ust. 1 pkt 1 i 2 Imigrācijas likums (ustawy imigracyjnej) stanowi, co następuje:
„1. Cudzoziemiec ma prawo wjazdu i pobytu na terytorium Republiki Łotewskiej, jeżeli posiada jednocześnie:
1) ważny dokument podróży [...]
2) ważną wizę w ważnym dokumencie podróży [...]”(4) .
13. Artykuł 21 ust. 1 ustawy imigracyjnej stanowi, że przewoźnik powinien upewnić się, iż przewożony przez niego cudzoziemiec posiada dokumenty wymagane do wjazdu do Republiki Łotewskiej. Sankcją za naruszenie tego obowiązku jest nałożenie kary administracyjnej.
II – Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
14. W dniu 8 października 2010 r. towarzystwo lotnicze AS „Air Baltic Corporation” (zwane dalej „Air Baltic Corporation”) w ramach lotu z Moskwy (Rosja) do Rygi (Łotwa) przewiozło obywatela Indii, który podczas kontroli granicznej dokonanej przy przylocie okazał ważny indyjski paszport bez wizy Schengen, a także unieważniony paszport indyjski z wizą wielokrotnego wjazdu kategorii „C” do państw Schengen, wydaną przez Republikę Włoską, z okresem ważności od 25 maja 2009 r. do 25 maja 2014 r. Unieważniony paszport zawierał następującą adnotację: „Paszport unieważniony. Znajdujące się w paszporcie ważne wizy nie są unieważnione”.
15. Władze łotewskie odpowiedzialne za kontrolę, czy obywatele państw trzecich spełniają warunki wjazdu na terytorium Unii, odmówiły wjazdu obywatelowi Indii z uwagi na brak ważnej wizy w ważnym dokumencie podróży.
16. Ponadto, łotewska straż graniczna uznała, że towarzystwo lotnicze naruszyło przepisy prawa krajowego dotyczące imigracji dokonując przewozu na Łotwę podróżnego bez dokumentów podróży niezbędnych do wjazdu na terytorium Łotwy. W konsekwencji decyzją z dnia 14 października 2010 r. nałożono na to towarzystwo karę administracyjną w kwocie 2000 łatów łotewskich (LVL).
17. Air Baltic Corporation wniosła odwołanie od powyższej decyzji do komendanta krajowej straży granicznej, który decyzją z dnia 9 grudnia 2010 r. utrzymał w mocy nałożoną karę administracyjną. Wobec powyższego, Air Baltic Corporation wystąpiła z pierwszą skargą sądową, którą oddalono w dniu 12 sierpnia 2011 r.
18. Następnie, Air Baltic Corporation wniosła apelację do administratīvā apgabaltiesa (Łotwa) wnosząc o uchylenie decyzji nakładającej sporną karę administracyjną.
19. W ocenie sądu odsyłającego, o ile z prawa łotewskiego wynika obowiązek przestawienia na granicy ważnej wizy umieszczonej w ważnym dokumencie podróży, o tyle z prawa Unii nie wynika jasno, czy obywatele państw trzecich podlegający obowiązkowi wizowemu(5) obowiązani są w momencie przekraczania granicy zewnętrznej Unii do posiadania ważnej wizy umieszczonej w ważnym dokumencie podróży ani czy unieważnienie dokumentu podróży, w którym umieszczona jest wiza, ma jakikolwiek wpływ na jej ważność. Sąd odsyłający stawia zatem pytanie, czy straż graniczna rzeczywiście miała prawo uznać, że obywatel Indii nie posiadał dokumentów koniecznych do przekroczenia granicy. Sąd odsyłający podnosi wreszcie, że – jak wskazały strony w toku postępowania przed nim – praktyka stosowana przez władze w przypadku obywateli państw trzecich okazujących na granicach zewnętrznych ważną wizę umieszczoną w nieważnym dokumencie podróży różni się w poszczególnych państwach członkowskich.
20. W związku z tym, ze względu na wątpliwości dotyczące wykładni prawa Unii administratīvā apgabaltiesa (Łotwa) postanowił zawiesić postępowanie i w postanowieniu odsyłającym, które wpłynęło do sekretariatu Trybunału w dniu 7 grudnia 2012 r., zwrócić się do Trybunału na podstawie art. 267 TFUE z trzema następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1) Czy art. 5 [kodeksu granicznego Schengen] należy interpretować w ten sposób, że istnienie ważnej wizy umieszczonej w ważnym dokumencie podróży stanowi niezbędny uprzedni wymóg w celu wjazdu obywateli państw trzecich?
2) Czy zgodnie z przepisami [kodeksu wizowego] unieważnienie dokumentu podróży, w którym umieszczona jest naklejka wizowa, oznacza, że unieważniona zostaje również wydana [danej] osobie wiza?
3) Czy przepisy krajowe przewidujące do celów wjazdu obywateli państw trzecich niezbędny uprzedni wymóg istnienia ważnej wizy umieszczonej w ważnym dokumencie podróży są zgodne z przepisami [kodeksu granicznego Schengen] i [kodeksu wizowego?]”.
III – Postępowanie przed Trybunałem
21. Air Baltic Corporation, rządy łotewski, włoski i fiński oraz Konfederacja Szwajcarska(6) i Komisja Europejska przedłożyły Trybunałowi uwagi na piśmie.
22. Na rozprawie, która odbyła się w dniu 19 marca 2014 r., swoje uwagi przedstawiły ustnie Air Baltic Corporation, rządy łotewski i fiński oraz Komisja.
IV – Ocena prawna
23. Gdyby nieważność dokumentu podróży, w którym umieszczona jest wiza, wpływała na ważność samej wizy, pytanie o możliwość wjazdu na terytorium Unii obywatela państwa trzeciego posiadającego ważną wizę umieszczoną w nieważnym dokumencie podróży i ważny dokument podróży byłoby bezprzedmiotowe.
24. Należy zatem nieco zmienić kolejność pytań prejudycjalnych przedstawionych przez sąd odsyłający i rozpocząć ich analizę od pytania drugiego. Następnie rozważyć należy odpowiedź na pytanie, czy kodeks graniczny Schengen wymaga, by ważna wiza umieszczona była w dokumencie podróży ważnym w momencie przekraczania granicy zewnętrznej Unii. Wreszcie, przy założeniu negatywnej odpowiedzi na powyższe pytanie ustalić należy, czy na tle kodeksu granicznego Schengen i kodeksu wizowego państwa członkowskie uprawione są do formułowania dodatkowych warunków wjazdu ponad przewidziane w wymienionych kodeksach.
A – W przedmiocie ewentualnego wpływu utraty ważności dokumentu podróży, w którym umieszczona jest wiza, na ważność samej wizy
25. Na wstępie podnieść należy, że art. 34 kodeksu wizowego reguluje przesłanki unieważnienia lub cofnięcia wizy. Wizę unieważnia się, jeżeli okaże się, że w chwili wydawania wizy warunki uprawniające do jej otrzymania nie były spełnione(7) lub cofa się, jeżeli okaże się, iż warunki uprawniające do jej otrzymania nie są już spełnione(8) .
26. W obydwu wypadkach kodeks wizowy przewiduje, iż decyzja o unieważnieniu lub cofnięciu wizy należy do właściwych organów państwa członkowskiego, które ją wydało lub właściwych organów innego państwa członkowskiego(9) . Państwa członkowskie posiadają więc wyłączną kompetencję w zakresie decydowania o ważności wizy.
27. Unieważnienie lub cofnięcie wizy oznacza się poprzez umieszczenie na wizie stosownej wzmianki(10) . Decyzję w sprawie unieważnienia lub cofnięcia wizy oraz powody takiej decyzji przedstawia się osobie ubiegającej się o wizę na standardowym formularzu(11) .
28. Z formularza tego wynika, że utrata ważności dokumentu podróży przedstawionego w momencie ubiegania się o wizę nie stanowi przyczyny dla unieważnienia lub cofnięcia wizy. Jak wynika z formularza, jedyną przyczyną dotyczącą bezpośrednio samego dokumentu podróży jest jego „fałszywy, podrobiony lub przerobiony” charakter.
29. Ponieważ w postępowaniu głównym nie kwestionowano faktu spełniania przez obywatela Indii wymagań uzyskania wizy w momencie ubiegania się o nią, przedstawione pytanie dotyczy tego, czy utrata ważności paszportu, w którym umieszczona jest wiza, może prowadzić do cofnięcia samej wizy.
30. Nie ulega wątpliwości, że osoba ubiegająca się o wizę w momencie składania wniosku zobowiązana jest do przedstawienia ważnego dokumentu podróży. Jednakże z lektury art. 34 kodeksu wizowego w związku z załącznikiem VI do tego kodeksu wynika, że utrata ważności dokumentu podróży po wydaniu wizy nie powoduje podważenia faktu spełnienia warunków wydania wizy, pod warunkiem że dana osoba jest w stanie przedstawić nowy ważny dokument podróży.
31. Należy również podkreślić, że kodeks wizowy gwarantuje osobom, których wiza została cofnięta, prawo do środka odwoławczego. Postępowanie odwoławcze prowadzone jest przeciwko państwu członkowskiemu, które podjęło decyzję w sprawie cofnięcia wizy, a państwo członkowskie obowiązane jest udzielić informacji dotyczących istniejącego trybu odwoławczego. Informacje o cofniętej wizie wprowadza się do wizowego systemu informatycznego (VIS)(12) . Powyższe prawo do informacji i do środka odwoławczego nie mogłoby zostać zapewnione w przypadku, gdyby ważność wizy Schengen uzależniona była od decyzji władz państwa trzeciego.
32. Reżim prawny unieważnienia i cofnięcia wizy, taki jak ustanowiony w kodeksie wizowym, wydaje się wobec tego opierać na zasadzie, zgodnie z którą o unieważnieniu lub cofnięciu wizy decydują władze państw członkowskich. Zachowano w tym zakresie pewną zbieżność trybów postępowania, gdyż do państw członkowskich należy również wydanie wizy(13) .
33. Wydana wiza odnosi skutek wobec wszystkich państw członkowskich. Jest zatem ważne, by wyłączna kompetencja państw członkowskich do przyznania lub odmowy przyznania wizy nie była omijana poprzez decyzje władz państw trzecich. Innymi słowy, zasada wzajemnego uznawania powinna przeważać aż do momentu, gdy – jak w niniejszej sprawie – unijne służby graniczne stwierdzą na tyle znaczącą zmianę sytuacji obywatela państwa trzeciego, że może ona uzasadniać podważenie oceny dokonanej przez władze państwa, które przyznało wizę.
34. Nie można więc zgodzić się z opinią rządu łotewskiego wyrażoną na rozprawie, że w momencie utraty ważności paszportu, w którym umieszczono wizę, cały dokument – włączając w to umieszczoną w nim wizę Schengen – ma taką wartość jak kartka papieru.
35. Z wymienionych wyżej powodów stwierdzić należy, iż decyzja o unieważnieniu wizy Schengen może zostać podjęta jedynie w przypadkach opisanych w art. 34 kodeksu wizowego, a jej wydanie w każdym przypadku należy do wyłącznej kompetencji władz państw członkowskich. W związku z tym utrata ważności dokumentu podróży, w którym umieszczona jest wiza Schengen, nie może sama w sobie wpływać na ważność wizy, co w niniejszej sprawie zostało zresztą dostrzeżone przez władze państwa wydania danego paszportu, skoro umieściły one adnotację, zgodnie z którą paszport wprawdzie został unieważniony, ale znajdujące się w nim ważne wizy nie są unieważnione.
B – Co do podnoszonego obowiązku przedstawienia ważnej wizy umieszczonej w ważnym dokumencie podróży
36. O ile obywatelowi Indii nie można było odmówić wstępu na teren Unii wyłącznie z powodu nieważności paszportu zawierającego wizę Schengen, gdyż samo unieważnienie paszportu nie wpływa na ważność wizy, o tyle ustalenia wymaga jeszcze kwestia, czy kodeks wizowy Schengen tytułem warunku wstępu na terytorium Unii wymaga posiadania ważnej wizy umieszczonej w ważnym dokumencie podróży.
37. Celem udzielenia odpowiedzi na powyższe pytanie rozpocznę od wykazania potrzeby uzupełnienia wykładni literalnej z uwagi na rozbieżności językowe i odwołam się do wykładni systemowej. Następnie przed sformułowaniem wniosków końcowych zweryfikuję, czy wykładnia celowościowa potwierdza wnioski wysnute z tak przeprowadzonej analizy.
1. Konieczność uzupełnienia wykładni literalnej i rozbieżności językowe
38. Artykuł 5 ust. 1 kodeksu wizowego Schengen wymienia warunki, jakie spełnić musi obywatel państwa trzeciego celem uzyskania prawa wjazdu na terytorium Unii. Przepis ten przewiduje pięć kumulatywnych przesłanek. W lit. a) powyższego przepisu wymaga się, by obywatel państwa trzeciego „posiadał ważny dokument podróży uprawniający posiadacza do przekroczenia granicy”, natomiast w lit. b) wskazano, że rzeczony obywatel powinien „posiadać ważną wizę”, jeżeli jest ona wymagana.
39. Ścisła wykładnia językowa art. 5 ust. 1 prowadzi do wniosku, że warunek posiadania ważnego dokumentu podróży jest odrębny od warunku posiadania wizy, prawodawca nie zawarł jednak żadnych wskazówek co do „fizycznej” postaci tych dwóch dokumentów.
40. Niemniej jednak jestem zdania, w świetle uwag przedstawionych przez rząd fiński, że art. 5 ust. 1 kodeksu wizowego Schengen, choć nie zawiera wprost obowiązku przedstawienia ważnej wizy zawartej w ważnym dokumencie podróży w momencie przekraczania granic zewnętrznych Unii, to wziąwszy pod uwagę system, w ramach którego funkcjonuje ten przepis, nie może być on interpretowany w oderwaniu od innych norm tego systemu. Artykuł 5 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen należy zatem interpretować nie tylko na tle pozostałych przepisów tego kodeksu, ale i na tle właściwych przepisów kodeksu wizowego, z którym kodeks graniczny Schengen pozostaje w ścisłym związku(14) .
41. Proponuję więc, by zgodnie z klasycznymi metodami wykładnię literalną powyższego przepisu uzupełnić o wykładnię systemową i celowościową. Zabieg ten jest tym bardziej niezbędny, że celem ustalenia, czy pod pojęciem „ważnej wizy” w rozumieniu art. 5 ust. 1 kodeksu wizowego Schengen rozumie się – podobnie jak w kodeksie wizowym – wizę umieszczoną w ważnym dokumencie podróży, w toku niniejszego postępowania zainteresowane strony odwołały się do art. 7 ust. 3 lit. a) ppkt i) kodeksu granicznego Schengen. W ocenie rządu fińskiego art. 7 ust. 3 lit. a) ppkt i) kodeksu granicznego Schengen mówiący o dokumencie podróży „oraz” ważnej wizie oznacza, że na granicy przedstawić można wyłącznie ważny dokument podróży zawierający wizę.
42. Strona skarżąca w postępowaniu głównym podnosi w tej kwestii, że o ile art. 7 ust. 3 lit. a) ppkt i) kodeksu granicznego Schengen w łotewskiej wersji językowej stanowi wprost, iż wiza powinna być umieszczona w ważnym dokumencie podróży, o tyle nie ma to już miejsca w innych wersjach językowych tego przepisu. Wersje duńska, angielska, francuska i szwedzka ograniczają się do wymogu, aby dokumentowi podróży „towarzyszyła” wiza, co nie musi koniecznie oznaczać fizycznego umieszczenia jej w ważnym dokumencie podróży.
43. Pomimo że przedstawione pytanie dotyczy interpretacji art. 5 kodeksu granicznego Schengen, co do którego nie zachodzą żadne rozbieżności językowe, to należy uznać, iż art. 7 tego kodeksu jest fundamentalnym przepisem dotyczącym wspólnego zarządzania granicami zewnętrznymi Unii i może znacząco przyczynić się do ustalenia znaczenia art. 5.
44. Podnieść w tej kwestii należy, iż wymóg jednolitego stosowania i jednolitej wykładni aktu prawa Unii wyklucza rozpatrywanie jednej wersji językowej tekstu w oderwaniu od innych, lecz wymaga ustalenia jego wykładni w zależności od rzeczywistej woli i celu autora, a zwłaszcza w świetle wszystkich wersji językowych(15) . Brzmienie przepisu w jednej z wersji językowych nie może stanowić samodzielnej podstawy dla interpretacji tego przepisu, nie można mu również przyznawać nadrzędnego charakteru w stosunku do innych wersji językowych, gdyż stałoby to w sprzeczności z wymogiem jednolitego stosowania przepisów prawa Unii(16) .
45. Zarówno konieczność potwierdzenia pierwszego wniosku płynącego z wykładni literalnej art. 5 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen, jak i konieczność przezwyciężenia trudności interpretacyjnych związanych z różnymi wersjami językowymi art. 7 ust. 3 a) ppkt i) powyższego kodeksu wymagają uzupełnienia powyższej argumentacji o analizę systemową i celowościową.
2. Analiza systemowa
46. Ze względu na to, że kontrola wizy na zewnętrznych granicach Unii poprzedzona jest procedurą jej wydania, rozpocznę od analizy kodeksu wizowego.
47. I tak, obywatel państwa trzeciego ubiegający się o wizę powinien złożyć wniosek we właściwym konsulacie nie wcześniej niż trzy miesiące przed rozpoczęciem planowanej wizyty(17) . Składa on wniosek na ustalonym formularzu(18) i przedstawia dokument podróży(19), który jest ważny jeszcze co najmniej trzy miesiące po planowanej dacie opuszczenia terytorium państw członkowskich(20), zawierający przynajmniej dwie wolne strony i wydany w ciągu ostatnich dziesięciu lat(21) . W polach od 12 do 16 formularza należy, między innymi, wskazać typ dokumentu podróży, jego numer, datę wydania i ważności oraz organ, który dokument wydał.
48. Po skompletowaniu i złożeniu wniosku stosowne władze ustalają, czy „osoba ubiegająca się o wizę spełnia warunki wjazdu określone w art. 5 ust. 1 lit. a), c), d) i e) kodeksu granicznego Schengen”(22), a w szczególności, czy „przedstawiony dokument podróży nie jest fałszywy, podrobiony lub przerobiony”(23) . Wizy wielokrotnego wjazdu, takie jak wiza wydana w postępowaniu głównym, wydaje się z okresem ważności wynoszącym od sześciu miesięcy do pięciu lat(24) .
49. Następnie naklejkę wizową wypełnia się zgodnie z wymogami określonymi w art. 27 i w załączniku VII do kodeksu wizowego. Zawiera ona wpisy dotyczące okresu pobytu, do jakiego uprawniony jest posiadacz wizy i numer dokumentu podróży, w którym umieszcza się naklejkę wizową, o ile naklejka wizowa nie jest umieszczana na odrębnym arkuszu(25) . Wydrukowaną naklejkę wizową umieszcza się następnie w dokumencie podróży zgodnie z wymogami art. 29 i załącznika VIII do kodeksu wizowego. Naklejkę wizową umieszcza się co do zasady „na pierwszej stronie dokumentu podróży, na której nie widnieją żadne wpisy ani stemple”(26), o ile naklejka wizowa nie jest umieszczana na odrębnym arkuszu(27) .
50. Moment wydania wizy nie pokrywa się zazwyczaj z momentem przekroczenia granic zewnętrznych Unii(28), tym bardziej, że wizy wielokrotnego wjazdu wydaje się, jak wcześniej wskazano, z okresem ważności od sześciu miesięcy do pięciu lat. Kodeks wizowy ogranicza się do wskazania, że okres ważności dokumentu podróży przedstawionego w momencie ubiegania się o wizę powinien wynosić co najmniej trzy miesiące po planowanej dacie opuszczenia terytorium Unii(29) . W każdym razie przypominam, że powyższe twierdzenie dotyczy wyłącznie przesłanek wymaganych w momencie ubiegania się o wizę, a władze konsularne w każdym razie nie mają wpływu na to, co stanie się z dokumentem podróży w okresie pomiędzy złożeniem wniosku wizowego a momentem faktycznego przekroczenia granic zewnętrznych Unii.
51. Po zweryfikowaniu przez władze konsularne w szczególności ważności przedstawionego dokumentu podróży i wydaniu wizy kolejny etap stanowi kontrola graniczna(30) .
52. Na wstępie wskazać należy, iż jeśli chodzi o kodeks graniczny Schengen, to jego celem jest ustanowienie „zasad regulujących kontrolę graniczną osób przekraczających granice zewnętrzne państw członkowskich”(31) . Kwestią fundamentalną wydaje się jednolite stosowanie tych zasad. Podzielam w tym zakresie uwagi skarżącej w postępowaniu głównym dotyczące rozbieżnych praktyk krajowych.
53. Jak wyżej wskazano, warunki wjazdu określone w art. 5 kodeksu granicznego Schengen przewidują obowiązek posiadania ważnego dokumentu lub dokumentów podróży uprawniających posiadacza do przekroczenia granicy oraz posiadania ważnej wizy, jeżeli jest ona wymagana. Należy zauważyć, że wśród powyższych warunków wjazdu brak jest warunku dotyczącego przedstawienia określonego ważnego dokumentu podróży zawierającego określoną ważną wizę.
54. Obywatel państwa trzeciego w momencie przekraczania granicy poddawany jest szczegółowej odprawie obejmującej weryfikację spełnienia warunków wjazdu, o których mowa w art. 5 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen i szczegółową weryfikację, czy obywatel danego państwa trzeciego posiada „ważny dokument podróży” „ oraz ”, w stosownych przypadkach, wymaganą wizę(32) . Sprawdzane są również stemple wjazdu i wyjazdu „w dokumencie podróży” w celu weryfikacji, na podstawie porównania dat, czy obywatel ten nie przekroczył już maksymalnego czasu dozwolonego pobytu na terytorium Unii.
55. W toku szczegółowej odprawy, o której mowa w art. 7 ust. 3 kodeksu granicznego Schengen, wyróżnić można dwa etapy. Pierwszy etap polega na weryfikacji samego faktu posiadania przez obywatela państwa trzeciego ważnego dokumentu podróży oraz wizy. Kolejny etap polega na pogłębionej kontroli w pełnym tego słowa znaczeniu obejmującej szczegółowe sprawdzenie pod kątem śladów sfałszowania lub podrobienia, porównanie dat wjazdu i wyjazdu, weryfikację posiadania wystarczających środków na powrót etc(33) .
56. Domniemana w oparciu o art. 5 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen rozłączność obowiązków przedstawienia ważnego dokumentu podróży oraz ważnej wizy została tym samym potwierdzona.
57. Po odbyciu powyższej odprawy uzyskuje się zezwolenie na wjazd. W takim przypadku dokumenty podróży obywateli państw trzecich są systematycznie stemplowane przy wjeździe i wyjeździe(34), stempel wjazdowy lub wyjazdowy zamieszcza się w szczególności w dokumentach „ zawierających ważną wizę, umożliwiających obywatelom państw trzecich przekroczenie granicy”(35) . Warunek ważności formułowany jest wyłącznie w stosunku do wizy, a nie do dokumentu podróży.
58. Natomiast jeżeli obywatel państwa trzeciego nie spełnia wszystkich warunków wjazdu ustanowionych w art. 5 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen, odmawia mu się wjazdu w drodze uzasadnionej decyzji podającej dokładne przyczyny odmowy wydawanej w formie standardowego formularza(36) . Wśród przyczyn odmowy wjazdu zawartych w formularzu wymienia się, po pierwsze, brak posiadania ważnego dokumentu podróży(37) oraz po drugie, brak posiadania ważnej wizy(38) .
59. Wyżej przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, że ustawodawca nie ustanawia wyraźnego obowiązku umieszczenia ważnej wizy w ważnym dokumencie podróży. Rozłączność obowiązków posiadania ważnego dokumentu podróży i ważnej wizy wynika nie tylko z art. 5 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen, ale i ze struktury pozostałych przepisów(39) .
60. Reasumując, tak z punktu widzenia językowego jak i systemowego, nic nie stoi na przeszkodzie interpretacji art. 5 kodeksu granicznego Schengen, zgodnie z którą celem uzyskania zezwolenia na wjazd na terytorium Unii, obywatel państwa trzeciego podlegający obowiązkowi wizowemu nie jest zobowiązany do posiadania ważnej wizy umieszczonej w ważnym dokumencie podróży.
61. Niemniej jednak należy zweryfikować, czy powyższa interpretacja nie zagraża celom realizowanym przez kodeks wizowy i kodeks graniczny Schengen.
3. Wykładnia celowościowa
62. Kodeks graniczny Schengen ustanawia system ochrony granic, którego celem jest zapobieganie niedozwolonemu przekraczaniu granicy, zwalczanie przestępczości transgranicznej oraz podejmowanie środków w stosunku do osób, które przekroczyły granicę nielegalnie oraz zatrzymywanie takich osób(40) . Motyw 6 kodeksu granicznego Schengen stanowi między innymi, iż kontrola graniczna „leży w interesie nie tylko państwa członkowskiego, na którego granicach zewnętrznych jest ona dokonywana, ale w interesie wszystkich państw członkowskich, które zniosły kontrolę graniczną na granicach wewnętrznych” oraz iż powinna ona pomagać „w zwalczaniu nielegalnej imigracji i handlu ludźmi oraz zapobieganiu wszelkim zagrożeniom dla bezpieczeństwa wewnętrznego, porządku publicznego, zdrowia publicznego i stosunków międzynarodowych państw członkowskich”(41) .
63. Zdaniem Trybunału kodeks graniczny Schengen „wpisuje się w bardziej ogólne ramy przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości bez granic wewnętrznych, w której zagwarantowana jest swoboda przepływu osób, w powiązaniu z właściwymi środkami w odniesieniu do kontroli granic zewnętrznych, azylu, imigracji, jak również zapobiegania i zwalczania przestępczości. [...] Wytyczne wprowadzone przez układ z Schengen opierają się w konsekwencji na przestrzeganiu zharmonizowanych zasad kontroli na granicach zewnętrznych, a w tym przypadku, na ścisłym przestrzeganiu warunków wjazdu obywateli państw trzecich na terytorium państw będących stronami tego układu, ustanowionych w [kodeksie granicznym Schengen]. Każde państwo członkowskie, którego terytorium wchodzi w skład obszaru Schengen, powinno bowiem zostać zapewnione o skuteczności i rygorze kontroli dokonywanych przez inne państwa tego obszaru”(42) . Trybunał stoi ponadto na stanowisku, iż „celem kontroli granicznej jest z jednej strony zapewnienie, że można zezwolić na wjazd osób na terytorium państwa członkowskiego lub na opuszczenie tego terytorium, a z drugiej strony uniemożliwienie uniknięcia przez osoby odprawy granicznej”(43) .
64. Przyjęcie kodeksu wizowego wpisuje się również w ogólniejszy cel stopniowego wzmacniania przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, a sam kodeks wizowy służy dwóm celom: ustanowieniu złożonego systemu zmierzającego do ułatwienia legalnych podróży oraz przeciwdziałaniu nielegalnej imigracji, przez harmonizację przepisów krajowych oraz zasad wydawania wiz(44) . Przy interpretacji kodeksu wizowego Trybunał czuwa więc, by nie naruszono celów polegających na ułatwieniu podróżowania oraz na unikaniu nierównego traktowania ubiegających się o wizę(45) .
65. Rząd fiński utrzymuje, że realizacja celów w postaci bezpieczeństwa, płynności przekraczania granic, zapobiegania zagrożeniom dla porządku, bezpieczeństwa lub zdrowia publicznego, walki z przestępczością transgraniczną, nielegalną imigracją i handlem ludźmi jest ułatwiona, jeżeli ważna wiza jest umieszczona w również ważnym dokumencie podróży.
66. Powyższa opinia nie powinna być przeceniana i w żadnym przypadku nie można jej przyznawać decydującego znaczenia.
67. Opisując powyżej system ustanowiony przez kodeks graniczny Schengen oraz kodeks wizowy, wskazałem na pewne elementy tego systemu, które pozwalając na zagwarantowanie skuteczności kontroli granicznej nie potwierdzają jednak stawianej przez rząd fiński tezy. W ramach postępowania głównego władzom odpowiedzialnym za kontrolę na granicach zewnętrznych przedstawiono dokument podróży, w oparciu o który wystawiona została wiza oraz „nowy” dokument podróży. Istniała zatem możliwość upewnienia się co do „zgodności” dokumentu przedstawionego w momencie ubiegania się o wizę – i rzeczywiście zweryfikowanego przez właściwe władze konsularne – z dokumentem zawierającym ważną wizę, przedstawionym w momencie przekraczania granic zewnętrznych Unii. Przedstawienie ważnego dokumentu podróży pozwalało między innymi na potwierdzenie tożsamości obywatela państwa trzeciego oraz weryfikację pierwszego warunku wjazdu. Jednoczesne przedstawienie obydwu dokumentów podróży wydanych jeden po drugim pozwalało ponadto na weryfikację stempli umieszczonych na tych dokumentach przy wjeździe i wyjeździe, w oparciu o które właściwe władze ustalają, czy nie doszło do przekroczenia maksymalnego dozwolonego okresu pobytu.
68. Mając na uwadze fundamentalne znaczenie, jakie dla państw członkowskich ma zapewnienie rzeczywistej i skutecznej kontroli na granicach zewnętrznych Unii oraz rozumiejąc, że konieczność okazywania dwóch różnych dokumentów podróży – jednego ważnego a jednego unieważnionego – może nieco komplikować zadania władz odpowiedzialnych za kontrolę graniczną(46), wskazać należy, iż nie wykazano, by rozpatrywany przypadek zagrażał lub mógłby zagrażać celom bezpieczeństwa realizowanym przez kodeks graniczny Schengen.
69. W tej kwestii zaznaczyć ponadto należy, że istnieje znaczna różnica pomiędzy rozpatrywanym przypadkiem a przywoływanymi przez rząd fiński powtarzającymi się w trakcie kontroli granicznej trudnościami związanymi z faktem, iż niektórzy obywatele państw trzecich okazują na granicy więcej niż dwa dokumenty podróży, ważne i nieważne.
4. Uwagi końcowe
70. Zezwolenie na wjazd obywatelowi państwa trzeciego okazującemu w trakcie kontroli na granicach zewnętrznych Unii nieważny dokument podróży zawierający wizę wymaganą dla wjazdu na terytorium Unii oraz ważny dokument podróży wydaje się wreszcie zgodne ze standardami międzynarodowymi. Air Baltic Corporation i rząd łotewski wskazały bowiem, a twierdzenie to nie spotkało się ze sprzeciwem, że w pkt 3.53 załącznika 9 do Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym, podpisanej w Chicago 7 grudnia 1994 r., zaleca się, by w przypadku unieważnienia dokumentu podróży zawierającego ważną wizę, wizę tę uznawać za ważną aż do końca okresu jej ważności, o ile załączono do niej ważny dokument podróży.
71. Rząd łotewski poddaje jednak w wątpliwość, czy praktyka ta może znaleźć zastosowanie na tle kodeksu granicznego Schengen. Wymieniona konwencja zaleca bowiem powyższe w przypadku, gdy wiza nie pozwala na wjazd obywatela państwa trzeciego na terytorium kraju, który wizę wydał. Należy jednak zauważyć, że Unia, mimo iż nie jest stroną owej konwencji, przyjęła już w pewnym zakresie powyższy standard międzynarodowy. W ramach nowelizacji podręcznika dotyczącego postępowania w sprawie wydawania wiz i wprowadzania zmian do wiz wydanych(47), dokonanej decyzją wykonawczą Komisji C(2011) 5501 wersja ostateczna z dnia 4 sierpnia 2011 r., do pkt 4.1.1 dodano bowiem nowy ustęp, zgodnie z którym „podróżny jest co do zasady zobowiązany do posiadania ważnej wizy umieszczonej w ważnym dokumencie podróży. Jednakże, jeżeli wszystkie puste strony dokumentu podróży zajęte są przez wizy lub stemple wjazdowe lub wyjazdowe, dopuszcza się posiadanie »zapełnionego« i unieważnionego dokumentu podróży zawierającego ważną wizę oraz nowego dokumentu podróży”(48) .
72. Komisja uznała więc, że posiadanie dwóch różnych dokumentów podróży, jednego unieważnionego, ale zawierającego ważną wizę i drugiego bez wizy nie zagraża skuteczności kontroli na granicach zewnętrznych Unii. Ze swojej strony rząd łotewski w toku rozprawy wyjaśnił, że powyższe zalecenie zostało wprowadzone do porządku prawnego przy okazji reformy prawa krajowego.
73. Faktem jest, że pkt 4.1.1 podręcznika dotyczącego wydawania wiz i wprowadzania zmian do wiz wydanych dotyczy konkretnego przypadku, to jest takiego, gdy dokument zawierający wizę został unieważniony z powodu braku wolnych stron w dokumencie, a ponadto ma on jedynie charakter zalecenia. Niemniej jednak należy zagwarantować realizację wszystkich celów kodeksu wizowego, w tym zapobieganie zjawisku polegającemu na wykorzystywaniu mniej rygorystycznych procedur wizowych i różnego traktowania osób ubiegających się o wizę(49) .
74. Z tego punktu widzenia różnice w praktykach krajowych, na które zwracał uwagę sąd odsyłający, skarżąca w postępowaniu głównym oraz rząd łotewski są niepokojące, gdyż w konsekwencji prowadzą do lepszego lub gorszego uszczelnienia granic zewnętrznych Unii. Jak podnosi Air Baltic Corporation, istnieje realne ryzyko, że decyzja władz krajowych o zezwoleniu na wjazd lub odmowie wjazdu na terytorium Unii obywatelom państw trzecich posiadających dwa dokumenty podróży: jeden nieważny zawierający wizę i drugi ważny bez wizy, będzie stanowić kryterium wyboru państwa członkowskiego, przez które obywatel państwa trzeciego będzie chciał dostać się na terytorium Unii. Ujednolicenie praktyk stosowanych przez straż graniczną wydaje się zatem konieczne, nie tylko w przypadkach, gdy w dokumencie podróży brak jest wolnych stron.
75. Ponadto przyczyny, które skłoniły władze państwa trzeciego wydające dokument podróży do jego unieważnienia, w większości przypadków nie podlegają władzom państw członkowskich odpowiedzialnym za kontrolę na granicach zewnętrznych. W postępowaniu głównym przyczyny te pozostają nieznane. Jednakże, o ile nieważność zostaje „skorygowana” poprzez przedstawienie dokumentu podróży, którego okres ważności odpowiada co najmniej maksymalnemu dopuszczalnemu okresowi pobytu na terytorium Unii i po zweryfikowaniu autentyczności nowego dokumentu podróży brak jest w mojej ocenie powodów, dla których przyznanie prawa wjazdu na terytorium Unii obywatelowi państwa trzeciego przedstawiającego nieważny dokument podróży i ważny dokument podróży należałoby ograniczać wyłącznie do przypadków, gdy nieważność wynika z braku wolnych stron w dokumencie.
76. W każdym razie, skoro w tym ostatnim przypadku Komisja i państwa członkowskie, które zastosowały się do zalecenia nie uznały, że przedstawienie dwóch różnych dokumentów podróży utrudnia kontrolę długości pobytu, trudno mi zrozumieć, dlaczego miałoby tak być w omawianym wypadku. Jak wyżej wskazano, następstwo chronologiczne obydwu dokumentów podróży przedstawionych przez obywatela Indii pozwalało bowiem straży granicznej na stwierdzenie, że nie doszło do przekroczenia maksymalnego dozwolonego okresu pobytu na terytorium Unii. Wreszcie wskazać należy, iż powyższa możliwość nie stoi na przeszkodzie stosowaniu art. 11 kodeksu granicznego Schengen, który ustanawia możliwe do obalenia domniemanie, że „[j]eżeli w dokumencie podróży obywatela państwa trzeciego nie zamieszczono stempla wjazdu, właściwe organy krajowe mogą domniemywać, że posiadacz nie spełnia lub przestał spełniać obowiązujące w danym państwie członkowskim warunki dotyczące czasu trwania pobytu”.
77. Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, iż art. 5 ust. 1 kodeksu wizowego Schengen należy interpretować w ten sposób, że ważna wiza wymagana od obywatela państwa trzeciego podlegającego obowiązkowi wizowemu w momencie przekraczania granic zewnętrznych Unii nie musi być bezwzględnie umieszczona w ważnym dokumencie podróży, a warunki wjazdu, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. a) i b) powyższego kodeksu mogą być rozpatrywane rozłącznie, o ile ów obywatel w momencie przekraczania granic zewnętrznych okaże prawdziwy dokument podróży, którego okres ważności odpowiada co najmniej maksymalnemu okresowi pobytu dozwolonemu przez wizę Schengen, która to wiza zawarta jest w unieważnionym dokumencie podróży.
C – W przedmiocie trzeciego pytania prejudycjalnego
78. W przypadku gdy zgodnie z kodeksem granicznym Schengen i kodeksem wizowym obywatel państwa trzeciego podlegający obowiązkowi wizowemu nie jest zobowiązany do okazania wizy umieszczonej w ważnym dokumencie podróży, sąd odsyłający w istocie dąży do ustalenia, czy państwa członkowskie są uprawnione do ustanowienia dodatkowych warunków wjazdu oprócz warunków zawartych w dwóch powyższych kodeksach.
79. Jako że warunki wjazdu są wymienione w art. 5 kodeksu granicznego Schengen, przepis ten należy bezwzględnie odczytywać w związku z art. 13 tego kodeksu, który dotyczy wypadków odmowy wjazdu.
80. Wjazdu „odmawia się obywatelowi państwa trzeciego, który nie spełnia wszystkich warunków wjazdu ustanowionych w art. 5 ust. 1”. Decyzja o odmowie wjazdu podawana jest do wiadomości obywatela państwa trzeciego na standardowym formularzu(50) . Formularz ten przewiduje dziewięć przyczyn odmowy wjazdu. Osiem z nich odpowiada warunkom wjazdu ustanowionym w art. 5 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen(51) .
81. Jedyny powód odmowy wjazdu niemający związku z rzeczonym art. 5 dotyczy przekroczenia maksymalnego dozwolonego okresu pobytu.
82. W każdym wypadku standardowy formularz nie przewiduje możliwości uzupełnienia go przez straż graniczną o dodatkowe, nieuwzględnione w nim przyczyny odmowy wjazdu.
83. W świetle twierdzeń Trybunału dotyczących art. 32 kodeksu wizowego zawartych w wyroku Koushkaki(52) fakt, że art. 13 kodeksu granicznego Schengen poprzez odwołanie do art. 5 tego kodeksu ustanawia listę przyczyn odmowy wjazdu stanowiąc jednocześnie, iż dokładna przyczyna musi zostać zakomunikowania wnioskodawcy w formie standardowego formularza, określonego w załączniku V do kodeksu granicznego Schengen, stanowi argument na poparcie tezy, że lista przyczyn odmowy [...] jest wyczerpująca”.
84. Ponadto cel w postaci ułatwienia zgodnego z prawem podróżowania realizowany przez kodeks wizowy i przywołany przez Trybunał w pkt 52 wyroku Koushkaki nie zostałby osiągnięty, gdyby władze państwa członkowskiego mogły odmówić wjazdu obywatelowi państwa trzeciego, który spełnia wszystkie warunki wjazdu wymienione w art. 5 kodeksu granicznego Schengen i nie przekroczył maksymalnego dopuszczalnego okresu pobytu.
85. Ponadto walka z wykorzystywaniem mniej rygorystycznych procedur wizowych wymaga zapewnienia jednolitego stosowania warunków wjazdu oraz ich odpowiednika – jednolitego stosowania przyczyn odmowy wjazdu(53) .
86. Dodać ponadto należy, iż w odróżnieniu od ww. sprawy Koushkaki, wprowadzenie przez ustawodawcę krajowego dodatkowego warunku nie jest porównywalne ze złożonymi ocenami indywidualnych sytuacji mogących wchodzić w zakres swobodnego uznania, jaki prawodawca Unii celowo pozostawił w kompetencji państw członkowskich, jeśli chodzi o konkretną ocenę niektórych przyczyn odmowy wydania wizy(54) .
87. Jak słusznie wskazała w toku rozprawy Komisja, zakres swobodnego uznania przyjęty w ww. wyroku Koushkaki nie może być odnoszony do dwóch pierwszych warunków wjazdu o charakterze technicznym, wymienionych w art. 5 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen. Ustawodawca krajowy nie tylko nie jest zatem uprawniony do uzupełniania powyższych warunków o warunek dodatkowy, ale także nie można twierdzić, iż w niniejszej sprawie ów ustawodawca skorzystał z zakresu swobodnego uznania w celu interpretacji dwóch pierwszych warunków w taki sposób, że jeden nie może być spełniony bez drugiego.
88. Artykuł 5 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen w związku z art. 13 powyższego kodeksu należy zatem interpretować w ten sposób, że państwa członkowskie nie mogą nakładać na obywateli państw trzecich dodatkowych warunków w celu zezwolenia im na wjazd na terytorium Unii.
V – Wnioski
89. W świetle powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał udzielił następującej odpowiedzi na przeredagowane przeze mnie pytania prejudycjalne przedstawione przez administratīvā apgabaltiesa:
1) Decyzja w sprawie unieważnienia wizy Schengen może zostać wydana jedynie w warunkach przewidzianych w art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks wizowy (kodeks wizowy), a jej wydanie w każdym przypadku należy do wyłącznej kompetencji władz państw członkowskich. W związku z tym utrata ważności dokumentu podróży, w którym została umieszczona wiza Schengen, nie może sama w sobie wpływać na ważność wizy.
2) Rozporządzenie (WE) nr 562/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. ustanawiające wspólnotowy kodeks zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) należy interpretować w ten sposób, że obywatel państwa trzeciego podlegający obowiązkowi wizowemu, przedstawiający na granicy zewnętrznej Unii Europejskiej nieważny dokument podróży zawierający ważną wizę oraz ważny dokument podróży bez wizy, spełnia warunki wjazdu określone w art. 5 ust. 1 lit. a) i w art. 5 ust. 1 lit. b) powyższego kodeksu, o ile okres ważności nowego dokumentu podróży faktycznie odpowiada co najmniej maksymalnemu okresowi pobytu dozwolonemu przez wizę Schengen.
3) Artykuł 5 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen w związku z art. 13 powyższego kodeksu należy interpretować w ten sposób, że państwa członkowskie nie mogą nakładać na obywateli państw trzecich dodatkowych warunków w celu zezwolenia im na wjazd na terytorium Unii Europejskiej.
(1) .
(2)
–	Dz.U. L 105, s. 1.
(3)
–	Dz.U. L 243, s. 1.
(4)
– Postanowienie to należy rozumieć w ten sposób, że celem uzyskania prawa wjazdu obywatel państwa trzeciego podlegający obowiązkowi wizowemu zobowiązany jest przedstawić ważny dokument podróży, w którym zamieszczona jest ważna wiza.
(5)
–	Zobacz rozporządzenie Rady (WE) nr 539/2001 z dnia 15 marca 2001 r. wymieniające państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu (Dz.U. L 81, s. 1), z późniejszymi zmianami.
(6)
–	Zgodnie z art. 8 ust. 2 porozumienia pomiędzy Unią Europejską, Wspólnotą Europejską i Konfederacją Szwajcarską w sprawie włączenia Konfederacji Szwajcarskiej we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Scheng en (Dz.U. L 53, s. 52).
(7)
–	Artykuł 34 ust. 1 kodeksu wizowego. Zobacz także pkt 2 części A załącznika V do kodeksu granicznego Schengen.
(8)
–	Artykuł 34 ust. 2 kodeksu wizowego.
(9)
–	W odniesieniu do sytuacji, w których dopuszczalne jest unieważnienie wizy przez właściwe władze państwa członkowskiego innego niż państwo członkowskie, które wizę wydało zob. wyrok Vo (C‑83/12 PPU, EU:C:2012:202, pkt 39). W przypadku unieważnienia lub cofnięcia wizy przez państwo członkowskie inne niż państwo, które wydało wizę, o unieważnieniu tym jest informowany organ państwa członkowskiego, które wydało wizę (zob. art. 34 ust. 1 i 2 in fine kodeksu wizowego).
(10)
–	Artykuł 34 ust. 5 kodeksu wizowego.
(11)
–	Artykuł 34 ust. 6 i załącznik VI do kodeksu wizowego.
(12)
–	Artykuł 34 ust. 6–8 kodeksu wizowego.
(13)
–	Można zatem przyjąć, że na podstawie samej tylko nieważności przedstawionego paszportu skarżąca w postępowaniu głównym nie mogła przewidzieć decyzji unijnej straży granicznej w sprawie wizy oraz odmówić wstępu na pokład na lotnisku w Moskwie, ponieważ, po pierwsze, paszport zawierał jasną adnotację, że zawarte w nim wizy są nadal ważne oraz po drugie, zgodnie z kodeksem wizowym w każdym wypadku cofnięcie wizy leży w wyłącznej kompetencji właściwych władz państw członkowskich. Gdyby przewoźnik zachował się inaczej, uznał wizę za nieważną wyłącznie z uwagi na utratę ważności paszportu i w konsekwencji odmówił wstępu na pokład w Moskwie, gwarancje przewidziane w art. 34 kodeksu wizowego zostałyby pozbawione skuteczności (effet utile).
(14)
–	Zobacz, przykładowo, art. 21 ust. 1 kodeksu wizowego.
(15)
–	Wyrok Zurita García i Choque Cabrera (C‑261/08 i C‑348/08, EU:C:2009:648, pkt 54 i przytoczone tam orzecznictwo).
(16)
–	Wyrok Zurita García i Choque Cabrera (EU:C:2009:648, pkt 55 i przytoczone tam orzecznictwo).
(17)
–	Artykuł 9 ust. 1 kodeksu wizowego.
(18)
–	Artykuł 10 ust. 3 lit. a) i załącznik I do kodeksu wizowego
(19)
–	Artykuł 10 ust. 3 lit. b) kodeksu wizowego.
(20)
–	W przypadku kilku wizyt, to jest w przypadku, o którym mowa w postępowaniu głównym, zob. art. 12 lit. a) kodeksu wizowego.
(21)
–	Odpowiednio art. 12 lit. b) i c) kodeksu wizowego.
(22)
–	Artykuł 21 kodeksu wizowego.
(23)
–	Artykuł 21 ust. 3 lit. a) kodeksu wizowego.
(24)
–	Artykuł 24 ust. 2 kodeksu wizowego.
(25)
–	Zobacz pkt 6 załącznika VII do kodeksu wizowego.
(26)
–	Punkt 1 załącznika VIII do kodeksu wizowego.
(27)
–	Zobacz art. 29 ust. 2, 3 i 5 kodeksu wizowego.
(28)
–	Oprócz wyjątku: zob. rozdział VI kodeksu wizowego.
(29)
–	Artykuł 12 lit. a) kodeksu wizowego.
(30)
–	W art. 30 kodeksu wizowego sprecyzowano, iż posiadanie wizy nie daje automatycznego prawa do wjazdu.
(31)
–	Artykuł 1 kodeksu granicznego Schengen.
(32)
–	Artykuł 7 ust. 3 lit. a) ppkt i) kodeksu granicznego Schengen. Wyróżnienie moje.
(33)
–	Artykuł 7 ust. 3 lit. a) ppkt ii)-vi) kodeksu granicznego Schengen. Kodeks graniczny Schengen przewiduje również tego rodzaju podział przy wyjeździe obywatela państwa trzeciego z kraju, stanowiąc, iż szczegółowa odprawa przy wyjeździe obejmuje weryfikację posiadania przez obywatela państwa trzeciego dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy [art. 7 ust. 3 lit. b) ppkt i) kodeksu granicznego Schengen] oraz „może również obejmować [...] weryfikację, czy dana osoba posiada ważną wizę, jeżeli jest ona wymagana” [art. 7 ust. 3 lit. c) ppkt i) rzeczonego kodeksu].
(34)
–	Zobacz art. 10 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen.
(35)
–	Artykuł 10 ust. 1 lit. a) kodeksu granicznego Schengen. Wyróżnienie moje.
(36)
–	Zobacz art. 13 ust. 2 kodeksu granicznego Schengen.
(37)
–	Zobacz pkt A formularza załączonego w części B załącznika V do kodeksu granicznego Schengen.
(38)
–	Zobacz pkt C formularza załączonego w części B załącznika V do kodeksu granicznego Schengen.
(39)
–	Powyższy wniosek wydaje się zresztą znajdować potwierdzenie w pkt 6.1 Praktycznego podręcznika dla straży granicznej (podręcznik Schengen) ustalonego przez Komisję decyzją [C(2006) 5186 wersja ostateczna z dnia 6 listopada 2006 r.].
(40)
–	Artykuł 12 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen i wyrok Parlament/Rada (C‑355/10, EU:C:2012:516, pkt 70).
(41)
–	Wyroki: Parlament/Rada (EU:C:2012:516, pkt 70); ANAFE (C‑606/10, EU:C:2012:348, pkt 24).
(42)
–	Wyrok ANAFE (EU:C:2012:348, pkt 25, 26).
(43)
–	Wyrok Adil (C‑278/12 PPU, EU:C:2012:508, pkt 61 i przytoczone tam orzecznictwo).
(44)
–	Zobacz motyw 3 kodeksu wizowego oraz wyrok Vo (EU:C:2012:202 pkt 34, 35).
(45)
–	Wyrok Koushkaki (C‑84/12, EU:C:2013:862, pkt 52, 54).
(46)
–	W każdym przypadku zadanie to jest nie bardziej utrudnione niż w przypadku, o którym mowa w art. 10 ust. 3 akapit drugi kodeksu granicznego Schengen, zgodnie z którym, na wniosek obywatela państwa trzeciego, można zrezygnować z zamieszczania stempla wjazdu lub wyjazdu w paszporcie. W takim przypadku wjazd lub wyjazd odnotowuje się na osobnym arkuszu, podając różne dane tej osoby oraz przekazując go danemu obywatelowi. Skontrolowanie przez właściwe władze, czy nie przekroczono maksymalnego dozwolonego okresu podróży w takim wypadku wymaga również zweryfikowania treści co najmniej dwóch różnych dokumentów, to jest osobnego arkusza oraz dokumentu podróży zawierającego odpowiednio ważną wizę. Również naklejka wizowa może pod pewnymi warunkami zostać umieszczona na odrębnym blankiecie wizowym (zob. art. 29 ust. 2, 3 i 5 kodeksu wizowego).
(47)
–	Decyzja C(2010) wersja ostateczna z dnia 19 marca 2010 r.
(48)
–	Podręcznik Schengen stanowił już, że brak wolnych stron w paszporcie nie stanowi sam w sobie ważnego i wystarczającego powodu do odmowy wjazdu (zob. pkt 4.5 powołanego wyżej podręcznika).
(49)
–	Zobacz motyw 18 kodeksu wizowego. Tymczasem, stosownie do uwag rządu łotewskiego, gdyby obywatel Indii w sytuacji opisanej w postępowaniu głównym stawił się na granicy innego państwa członkowskiego niż Republika Łotewska, prawdopodobnie uzyskałby prawo wjazdu na terytorium Unii.
(50)
–	Część B załącznika V do kodeksu granicznego Schengen.
(51)
–	Przyczyny odmowy A i B mają związek z art. 5 ust. 1 lit. a) kodeksu granicznego Schengen. Przyczyny odmowy C i D mają związek z art. 5 ust. 1 lit. b) powyższego kodeksu. Przyczyny odmowy E i G mają związek z art. 5 ust. 1 lit. c) powyższego kodeksu. Przyczyna odmowa H ma związek z art. 5 ust. 1 lit. d) i e) tego kodeksu, a przyczyna odmowy I również wiąże się z art. 5 ust. 1 lit. e) powyższego kodeksu.
(52)
– EU:C:2013:862, pkt 38.
(53)
–	Analogicznie zob. wyrok Koushkaki (EU:C:2013:862, pkt 53).
(54)
–	Zobacz pkt 56 i nast. wyroku Koushkaki (EU:C:2013:862).