62021CJ0501
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tmien Awla)
15 ta’ Ġunju 2023 (
*1
)
“Appell – Rikors għal annullament – Ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq mill-Unjoni Ewropea u mill-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika – Deċiżjoni (UE) 2020/135 – Ċittadini tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq – Konsegwenzi ta’ dan il-ftehim fuq l-istatus ta’ ċittadin tal-Unjoni Ewropea u fuq drittijiet marbuta ma’ dan l-istatus għal dawn iċ-ċittadini – Ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE – Locus standi – Kundizzjonijiet – Interess ġuridiku”
Fil-Kawża C‑501/21 P,
li għandha bħala suġġett appell skont l-Artikolu 56 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, ippreżentat fit‑13 ta’ Awwissu 2021,
Harry Shindler, residenti f’San Benedetto del Tronto (l-Italja),
Christopher David Randolph, residenti f’Ballinlassa, Belcarra, Castlebar (l-Irlanda),
Douglas Edward Watson, residenti f’Beaumont (Franza),
Michael Charles Strawson, residenti f’Serralongue (Franza),
Hilary Elizabeth Walker, residenti f’Cadix (Spanja),
Sarah Caroline Griffiths, residenti fi Claviers (Franza),
James Graham Cherrill, residenti f’Sainte‑Colombe‑de‑Duras (Franza),
Anita Ruddell Tuttell, residenti f’Fontaine‑l’Étalon (Franza),
Joséphine French, residenti f’Oupia (Franza),
William John Tobbin, residenti f’Vannes (Franza),
irrappreżentati minn J. Fouchet, avukat,
appellanti,
il-parti l-oħra fil-kawża li hija:
Il‑Kunsill tal‑Unjoni Ewropea, irrappreżentat minn M. Bauer, J. Ciantar u R. Meyer, bħala aġenti,
konvenut fl-ewwel istanza,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It‑Tmien Awla),
komposta minn M. Safjan, President tal-Awla, N. Jääskinen (Relatur) u M. Gavalec, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: N. Emiliou,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li taqta’ l-kawża mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
Permezz tal-appell tagħhom, Harry Shindler, Christopher David Randolph, Douglas Edward Watson, Michael Charles Strawson, Hilary Elizabeth Walker, Sarah Caroline Griffiths, James Graham Cherrill, Anita Ruddell Tuttell, Joséphine French u William John Tobbin jitolbu l-annullament tad-digriet tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea, tat‑8 ta’ Ġunju 2021, Shindler et vs Il‑Kunsill (T‑198/20, iktar ’il quddiem id-digriet appellat, EU:T:2021:348), li permezz tiegħu l-Qorti Ġenerali ċaħdet bħala inammissibbli r-rikors tagħhom intiż għall-annullament, totali jew parzjali, minn naħa, tal-Ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq mill-Unjoni Ewropea u mill-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (ĠU 2020, L 29, p. 7, iktar ’il quddiem il-“Ftehim dwar il-ħruġ”) u, min-naħa l-oħra, tad-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2020/135 tat‑30 ta’ Jannar 2020 dwar il-konklużjoni tal-Ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq mill-Unjoni Ewropea u mill-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (ĠU 2020, L 29, p. 1, iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kontenzjuża”) (iktar ’il quddiem, flimkien, l-“atti kontenzjużi”).
Il‑fatti li wasslu għall‑kawża u l‑atti kontenzjużi
2
L-appellanti huma ċittadini tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq residenti fl-Irlanda, fi Spanja, fi Franza u fl-Italja.
3
Fit‑23 ta’ Ġunju 2016, iċ-ċittadini tar-Renju Unit iddeċidew permezz ta’ referendum favur il-ħruġ tal-Istat tagħhom mill-Unjoni Ewropea.
4
Fid‑29 ta’ Marzu 2017, ir-Renju Unit innotifika lill-Kunsill Ewropew dwar l-intenzjoni tiegħu li joħroġ mill-Unjoni, b’applikazzjoni tal-Artikolu 50(2) TUE.
5
Fl‑24 ta’ Jannar 2020, ir-rappreżentanti tal-Unjoni u tar-Renju Unit iffirmaw il-Ftehim dwar il-ħruġ.
6
Fit‑30 ta’ Jannar 2020, il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea adotta d-deċiżjoni kontenzjuża. Bis-saħħa tal-Artikolu 1 ta’ din id-deċiżjoni, il-Ftehim dwar il-ħruġ ġie approvat f’isem l-Unjoni u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika.
7
Fil‑31 ta’ Jannar 2020, ir-Renju Unit ħareġ mill-Unjoni u mill-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika. Fl‑1 ta’ Frar 2020, il-Ftehim dwar il-Ħruġ daħal fis-seħħ.
Il‑proċedura quddiem il‑Qorti Ġenerali u d‑digriet appellat
8
Permezz ta’ rikors ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fit‑30 ta’ Marzu 2020, l-appellanti fetħu kawża intiża għall-annullament, totali jew parzjali, tal-atti kontenzjużi
9
Fil‑21 ta’ April 2020, l-appellanti ppreżentaw nota intiża sabiex il-Qorti Ġenerali tagħmel domandi preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja. Fit‑28 ta’ April 2020, il-President tal-Qorti Ġenerali ddeċieda li ma jinkludix din in-nota fil-proċess.
10
Permezz ta’ att separat ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fl‑14 ta’ Lulju 2020, il-Kunsill qajjem eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà tar-rikors.
11
Fil‑21 ta’ Awwissu 2020, l-appellanti ppreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom fuq din l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà.
12
Permezz ta’ digriet tal‑5 ta’ Novembru 2020, il-Qorti Ġenerali għaqdet l-imsemmija eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mal-mertu u rriżervat l-ispejjeż.
13
Fit‑18 ta’ Jannar 2021, il-Kunsill ippreżenta risposta. Fil‑11 ta’ Frar 2021, il-President tal-Għaxar Awla Estiża tal-Qorti Ġenerali ddeċieda li ma jinnotifikax din ir-risposta lill-appellanti.
14
Permezz ta’ ittra ppreżentata fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fid‑19 ta’ Jannar 2021, l-appellanti talbu s-sospensjoni tal-proċedura relatata mal-eżami tar-rikors. Permezz ta’ ittra ppreżentata fir-Reġistru fit‑8 ta’ Frar 2021, il-Kunsill ippreżenta l-osservazzjonijiet tiegħu fuq din it-talba għal sospensjoni. Permezz ta’ deċiżjoni tal‑10 ta’ Frar 2021, il-President tal-Għaxar Awla Estiża tal-Qorti Ġenerali ċaħad l-imsemmija talba għal sospensjoni.
15
Permezz tad-digriet appellat, il-Qorti Ġenerali, fl-ewwel lok, qieset, fil-punti 19 sa 21 tiegħu, li, minkejja li hija kienet preċedentement iddeċidiet li tgħaqqad mal-mertu l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mill-Kunsill, hija kellha biżżejjed informazzjoni mill-atti tal-proċess sabiex tagħti deċiżjoni permezz ta’ digriet, skont l-Artikolu 130 tar-Regoli tal-Proċedura tagħha.
16
Fit-tieni lok, fir-rigward tas-suġġett tar-rikors, wara li fakkret, fil-punti 22 sa 28 tad-digriet appellat, li, meta tiġi adita b’rikors dirett kontra ftehim internazzjonali konkluż mill-Unjoni, il-qorti tal-Unjoni tikklassifika mill-ġdid dan ir-rikors bħala li huwa dirett kontra d-deċiżjoni li tapprova l-konklużjoni ta’ dan il-ftehim internazzjonali, il-Qorti Ġenerali kklassifikat mill-ġdid ir-rikors ippreżentat mill-appellanti bħala li huwa dirett biss kontra d-deċiżjoni kontenzjuża.
17
Fit-tielet lok, fir-rigward tal-fondatezza tal-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mill-Kunsill, il-Qorti Ġeneral qieset li l-appellanti ma jissodisfaw ebda waħda mill-kundizzjonijiet previsti sabiex ikollhom locus standi, fis-sens tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
18
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali rrilevat, fil-punt 32 tad-digriet appellat, li, għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-locus standi tal-appellanti, kien hemm lok li jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss id-deċiżjoni kontenzjuża, iżda wkoll in-natura u l-kontenut tal-Ftehim dwar il-ħruġ.
19
F’dan il-kuntest, il-Qorti Ġenerali kkonstatat, l-ewwel, fil-punt 33 tad-digriet appellat, li l-appellanti la kienu destinatarji tad-deċżjoni kontenzjuża u lanqas kienu destinatarji tal-Ftehim dwar il-ħruġ u li, għalhekk, huma ma kellhomx dritt għal azzjoni legali abbażi tal-ewwel parti tas-sentenza tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
20
It-tieni, fir-rigward tal-locus standi tal-appellanti taħt it-tieni parti tas-sentenza tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, b’mod partikolari tal-kundizzjoni li r-rikorrent għandu jkun ikkonċernat individwalment, il-Qorti Ġenerali fakkret, fil-punt 49 tad-digriet appellat, li kienu l-appellanti li kellhom juru li, sa fejn id-deċiżjoni kontenzjuża ċaħdithom mill-istatus ta’ ċittadini tal-Unjoni u mid-drittijiet marbuta ma’ dan l-istatus, din id-deċiżjoni taffettwahom minħabba ċerti kwalitajiet li huma partikolari għalihom jew minħabba sitwazzjoni ta’ fatt li tikkaratterizzahom meta mqabbla ma’ kull persuna oħra u, minħabba dan il-fatt, tindividwalizzahom bl-istess mod bħad-destinatarji ta’ tali deċiżjoni.
21
Il-Qorti Ġenerali qieset, fil-punt 57 tad-digriet appellat, li l-appellanti ma kinux ikkonċernati individwalment mid-deċiżjoni kontenzjuża u li, għaldaqstant, huma ma kellhomx locus standi taħt it-tieni parti tas-sentenza tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, mingħajr ma kien neċessarju li jiġi eżaminat jekk huma kinux ikkonċernati direttament minn din id-deċiżjoni.
22
It-tielet, fir-rigward tal-locus standi tal-appellanti taħt it-tielet parti tas-sentenza tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, il-Qorti Ġenerali rrilevat, fil-punti 62 sa 64 tad-digriet appellat, li d-deċiżjoni kontenzjuża kienet “att mhux leġiżlattiv ta’ portata ġenerali”.
23
Il-Qorti Ġenerali qieset, fil-punti 80 u 81 tad-digriet appellat, li l-kunċett ta’ “att regolatorju” fis-sens tat-tielet parti tas-sentenza tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE kellu jiġi interpretat fis-sens li ma jinkludix id-deċiżjonijiet li japprovaw il-konklużjoni ta’ ftehim internazzjonali, bħad-deċiżjoni kontenzjuża, li tapprova il-konklużjoni ta’ ftehim li jistabbilixxi l-modalitajiet tal-ħruġ ta’ Stat Membru mill-Unjoni.
24
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Qorti Ġenerali qieset, fil-punti 82 u 83 tad-digriet appellat, li l-appellanti ma kellhomx locus standi taħt it-tielet parti tas-sentenza tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, li l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mill-Kunsill kellha tintlaqa’ u li, għaldaqstant, ir-rikors kellu jiġi miċħud bħala inammissibbli.
Il‑proċedura quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja u t‑talbiet tal‑appellanti
25
Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fit‑13 ta’ Awwissu 2021, l-appellanti ppreżentaw appell kontra d-digriet appellat.
26
Permezz tal-appell tagħhom, l-appellanti jitolbu li l-Qorti tal-Ġustizzja:
–
tannulla d-digriet appellat;
–
tannulla l-atti kontenzjużi kollha kemm huma;
–
sussidjarjament, tannulla parzjalment l-atti kontenzjuża sa fejn dawn jagħmlu distinzjoni bejn iċ-ċittadini tal-Unjoni u ċ-ċittadini tar-Renju Unit mill‑1 ta’ Frar 2020 u, b’mod partikolari, is-sitt paragrafu tal-preambolu u l-Artikoli 9, 10 u 127 tal-Ftehim dwar il-ħruġ, u
–
tikkundanna lill-Kunsill għall-ispejjeż, “inklużi l-ispejjeż tal-avukat”.
27
Il-Kunsill jitlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:
–
tiċħad l-appell, u
–
tikkundanna lill-appellanti għall-ispejjeż.
28
Permezz tal-atti ppreżentati fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fis‑6 u fid‑9 ta’ Jannar 2023, il-partijiet wieġbu għall-mistoqsija li għandha titwieġeb bil-miktub magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja, abbażi tal-Artikolu 61 tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, dwar il-konsegwenzi possibbli li għandhom jiġu misluta mis-sentenza tad‑9 ta’ Ġunju 2022, Préfet du Gers u Institut national de la statistique et des études économiques (C‑673/20, EU:C:2022:449), fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-ammissibbiltà tar-rikors ippreżentat quddiem il-Qorti Ġenerali.
29
Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fl‑1 ta’ Marzu 2023, ir-rappreżentant tal-appellanti informa lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-mewt ta’ H. Shindler, li seħħet fl‑20 ta’ Frar 2023, mingħajr indikazzjoni fir-rigward tat-tkomplija tal-kawża mill-aventi kawża tiegħu.
Fuq l‑appell
30
Insostenn tal-appell tagħhom, l-appellanti jqajmu, essenzjalment, żewġ aggravji, ibbażati, l-ewwel wieħed, fuq l-irregolarità tal-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali u, it-tieni wieħed, fuq żbalji ta’ liġi fl-evalwazzjoni tal-ammissibbiltà tar-rikors.
Fuq l‑ewwel aggravju
L‑argumenti tal‑partijiet
31
Permezz tal-ewwel aggravju, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali kisret l-Artikolu 130 tar-Regoli tal-Proċedura tagħha kif ukoll il-prinċipju ta’ smigħ xieraq.
32
F’dan ir-rigward, l-appellanti jsostnu, fl-ewwel lok, li dan l-artikolu huwa intiż li jippermetti lill-partijiet jiddiskutu l-motivi kollha proposti lill-Qorti Ġenerali u, sabiex jagħmlu dan, li jikkonformaw ruħhom mat-termini l-ġodda stabbiliti fir-rigward tagħhom. Għalhekk, l-appellanti jilmentaw li l-Qorti Ġenerali, minn naħa, stabbilixxiet, skont l-imsemmi artikolu, terminu għall-Kunsill sabiex huwa jippreżenta d-difiża tiegħu fuq il-mertu, mingħajr ma tathom sussegwentement terminu ġdid sabiex huma jkunu jistgħu jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom kemm fuq l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà invokata minn din l-istituzzjoni kif ukoll fuq ir-risposta ppreżentata minn din tal-aħħar.
33
Min-naħa l-oħra, l-appellanti jikkontestaw ir-rifjut tal-Qorti Ġenerali li tikkomunikalhom din ir-risposta u ċ-ċaħda tar-rikors tagħhom fid-digriet appellat, mingħajr ma nżammet seduta jew ġiet ipprovduta xi informazzjoni dwar l-iżvolġiment tal-kawża wara li l-kawża ngħaqdet mal-mertu.
34
Minn dan l-appellanti jiddeduċu li huma kienu ġew “imqarrqa” fir-rigward tal-iżvolġiment tal-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali u li l-partijiet fil-kawża ma tqegħdux fuq l-istess livell, fejn l-appellanti jsostnu li huma ma kellhomx l-opportunità li jagħtu l-opinjoni tagħhom. Skonthom, il-Qorti Ġenerali b’hekk kisret il-prinċipju ta’ opportunitajiet ugwali għall-partijiet, li huwa korollarju tal-kunċett stess ta’ smigħ xieraq, iggarantit b’mod partikolari fl-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.
35
Barra minn hekk, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali ddeċidiet bi ksur tal-Artikolu 64 tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, sa fejn, skont il-kliem ta’ dan l-artikolu, hija għandha “tieħu inkunsiderazzjoni biss l-atti proċedurali u l-annessi li r-rappreżentanti tal-partijiet setgħu jikkonsultaw u li fuqhom setgħu jesprimu ruħhom”. Tali irregolarità proċedurali hija kkonfermata, skont l-appellanti, mill-fatt li l-Qorti Ġenerali kkomunikat lir-rikorrent ir-risposta ppreżentata mill-Kunsill fil-Kawża T‑231/20, Price vs Il‑Kunsill.
36
Fit-tieni lok, l-appellanti jsostnu li, fid‑19 ta’ Jannar 2021, huma talbu s-sospensjoni tal-proċedura abbażi tal-Artikolu 69 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali, sabiex dik il-qorti tkun tista’ tagħti deċiżjoni, “wara li tkun semgħet il-partijiet”, skont l-Artikolu 54 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea. Madankollu, il-partijiet bl-ebda mod ma nstemgħu fuq din it-talba għal sospensjoni.
37
Fit-tielet lok, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali tat deċiżjoni mingħajr ma ddeċidiet fuq it-talba tal-Kunsill li tiġi adita l-Qorti tal-Ġustizzja minħabba l-“identiċità tal-kwistjonijiet fuq il-mertu mqajma mill-appellanti” u dawk li huma s-suġġett tat-talbiet għal deċiżjoni preliminari mressqa mit-tribunal judiciaire de Perpignan (il-Qorti Ġudizzjarja ta’ Perpignan, Franza) u mit-tribunal judiciaire d’Auch (il-Qorti Ġudizzjarja ta’ Auch, Franza) skont l-Artikolu 267 TFUE.
38
Il-Kunsill isostni li l-ewwel aggravju huwa manifestament ikkundannat li jiġi miċħud.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
39
Fl-ewwel lok, fir-rigward tal-allegazzjonijiet li permezz tagħhom l-appellanti jilmentaw li l-Qorti Ġenerali kisret l-Artikoli 64 u 130 tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, għandu jitfakkar li ebda dispożizzjoni tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali ma tista’ tiġi interpretata fis-sens li l-fatt li l-Qorti Ġenerali ddeċidiet, b’applikazzjoni tal-Artikolu 130(7) tagħhom, li tirriżerva l-evalwazzjoni ta’ eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà għas-sentenza li ttemm l-istanza jfisser li hija mċaħħda mill-possibbiltà li tiċħad, mingħajr il-fażi orali tal-proċedura, ir-rikors bħala inammissibbli permezz ta’ digriet motivat. Fil-fatt, għall-kuntrarju, mill-Artikolu 130(6) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali jirriżulta li, fil-każ ta’ eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà jew ta’ nuqqas ta’ kompetenza, il-Qorti Ġenerali tista’ tiddeċiedi li tiftaħ il-fażi orali tal-proċedura (ara, f’dan is-sens, id-digriet tad‑19 ta’ Frar 2008, Tokai Europe vs Il‑Kummissjoni, C‑262/07 P, mhux ippubblikat, EU:C:2008:95, punti 26 u 27).
40
Minn dan isegwi li l-Qorti Ġenerali ma wettqet ebda irregolarità proċedurali meta ddeċidiet, qabel kollox, li tgħaqqad mal-mertu l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mill-Kunsill, skont l-Artikolu 130(7) tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, u, sussegwentement, li tagħti deċiżjoni permezz ta’ digriet motivat.
41
Barra minn hekk, mill-punt 10 tad-digriet appellat jirriżulta li, fil‑21 ta’ Awwissu 2020, l-appellanti ppreżentaw fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali l-osservazzjonijiet tagħhom dwar din l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà. Konsegwentement, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li, peress li l-appellanti setgħu jsostnu l-osservazzjonijiet tagħhom dwar l-imsemmija eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà u peress li l-Qorti Ġenerali llimitat ruħha li tagħti deċiżjoni permezz ta’ digriet motivat mingħajr ma taqta kwistjonijiet ta’ mertu, il-prinċipju ta’ kontradittorju ġie osservat u, għaldaqstant, id-drittijiet tad-difiża tal-appellanti ġew irrispettati.
42
Barra minn hekk, għandu jiġi kkonstatat li peress li l-Qorti Ġenerali ma ddeċidietx fuq il-mertu tal-kawża fid-digriet appellat, hija lanqas ma kisret l-Artikolu 64 tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, sa fejn huwa manifest li l-Qorti Ġenerali ma ħaditx inkunsiderazzjoni r-risposta ppreżentata mill-Kunsill. Dawn il-kunsiderazzjonijiet ma jistgħux jiġu kkontestati, kuntrarjament għal dak li jallegaw l-appellanti, mill-fatt li, fil-kuntest ta’ proċedura oħra, il-Qorti Ġenerali kkomunikat lir-rikorrent ir-risposta ppreżentata mill-Kunsill.
43
Fit-tieni lok, fir-rigward tal-allegazzjonijiet li permezz tagħhom l-appellanti jilmentaw li l-Qorti Ġenerali ma semgħetx lill-partijiet fir-rigward tat-talba tagħhom għas-sospensjoni tal-proċedura, imressqa skont l-Artikolu 54 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea u l-Artikolu 69 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali, mill-punt 16 tad-digriet appellat jirriżulta li fid‑19 ta’ Jannar u fit‑8 ta’ Frar 2021 rispettivament, l-appellanti ressqu talba għas-sospensjoni tal-proċedura u l-Kunsill ippreżenta l-osservazzjonijiet tiegħu dwar din it-talba għal sospensjoni, u li l-President tal-Għaxar Awla Estiża tal-Qorti Ġenerali ċaħad, permezz ta’ deċiżjoni tal‑10 ta’ Frar 2021, l-imsemmija talba għal sospensjoni. Għaldaqstant, dawn l-allegazzjonijiet ma jistgħux jirnexxu u għandhom jiġu miċħuda.
44
Fit-tielet lok, fir-rigward tal-allegazzjonijiet li permezz tagħhom l-appellanti jilmentaw li l-Qorti Ġenerali tat deċiżjoni mingħajr ma ddeċidiet fuq it-talba tal-Kunsill li tiġi adita l-Qorti tal-Ġustizzja minħabba l-“identiċità tal-kwistjonijiet fuq il-mertu mqajma mill-appellanti” u dawk li huma s-suġġett tat-talbiet għal deċiżjoni preliminari mressqa mit-tribunal judiciaire de Perpignan (il-Qorti Ġudizzjarja ta’ Perpignan) u mit-tribunal judiciaire d’Auch (il-Qorti Ġudizzjarja ta’ Auch) skont l-Artikolu 267 TFUE, mill-proċess tal-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali ma jirriżultax li tali talba tressqet mill-Kunsill. Għaldaqstant, dawn l-allegazzjonijiet għandhom jiġu miċħuda wkoll.
45
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, l-ewwel aggravju għandu jiġi miċħud.
Fuq it‑tieni aggravju
L‑argumenti tal‑partijiet
46
Permezz tat-tieni aggravju, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żbalji ta’ liġi fl-evalwazzjoni tagħha tal-locus standi tagħhom taħt it-tieni u t-tielet parti tas-sentenza tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE. Dan l-aggravju huwa maqsum f’żewġ partijiet.
47
Permezz tal-ewwel parti tat-tieni aggravju, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta ddeċidiet li d-deċiżjoni kontenzjuża ma setgħetx tiġi kklassifikata bħala “att regolatorju”, fis-sens tat-tielet parti tas-sentenza tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
48
L-appellanti jfakkru li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fis-sentenza tat‑3 ta’ Ottubru 2013, Inuit Tapiriit Kanatami et vs Il‑Parlament u Il‑Kunsill, (C‑583/11 P, EU:C:2013:625, punt 60), li l-kriterju ta’ “att regolatorju” huwa intiż li jippermetti lill-persuni fiżiċi u ġuridiċi jippreżentaw, f’kundizzjonijiet inqas stretti, rikors għal annullament kontra atti ta’ portata ġenerali bl-esklużjoni tal-atti leġiżlattivi. Issa, il-Qorti Ġenerali żiedet, fil-punti 61 u 62, kif ukoll fil-punti 67 sa 81 tad-digriet appellat, “kundizzjoni oħra”, li ma tirriżultax mill-ġurisprudenza li tirriżulta minn dik is-sentenza.
49
F’dan ir-rigward, l-appellanti jilmentaw li l-Qorti Ġenerali qieset, fid-digriet appellat, li l-Ftehim dwar il-ħruġ kien ftehim internazzjonali. Huma jsostnu li r-Renju Unit kien għadu Stat Membru tal-Unjoni fid-data li fiha ġie ffirmat dan il-ftehim u li għalhekk dan il-ftehim għandu jitqies bħala “att intern” tal-Unjoni.
50
In-natura tal-Ftehim dwar il-ħruġ hija kkorroborata, skont l-appellanti, minn naħa, mill-għan stess ta’ dan il-ftehim, li huwa, hekk kif jirriżulta mis-sitt paragrafu tal-preambolu tiegħu, li jirregola s-sitwazzjonijiet maħluqa mid-dritt tal-Unjoni u, min-naħa l-oħra, mid-dispożizzjonijiet tal-imsemmi ftehim li huma xiehda ta’ limitazzjoni tas-sovranità tar-Renju Unit, bħall-Artikolu 6 tiegħu, li jipprevedi li d-dritt tal-Unjoni għandu jkompli japplika meta l-Ftehim dwar il-ħruġ jagħmel riferiment għalih, u l-Artikolu 4 tiegħu, li jipprovdi li, fil-każ ta’ tilwima, l-awtoritajiet ġudizzjarji u amministrattivi tar-Renju Unit għandhom jieħdu debitament inkunsiderazzjoni l-ġurisprudenza rilevanti tal-Qorti tal-Ġustizzja deċiża wara t-tmiem tal-perijodu previst fl-Artikolu 126 ta’ dan il-ftehim, imsejjaħ “perijodu ta’ tranżizzjoni”.
51
Barra minn hekk, l-appellanti jikkontestaw l-analiżi mwettqa mill-Qorti Ġenerali fid-digriet appellat dwar l-“atti regolatorji” u, b’mod partikolari, dik dwar jekk id-deċiżjonijiet li japprovaw il-konklużjoni ta’ ftehim internazzjonali jistgħux jitqiesu bħala tali atti. B’mod partikolari, l-appellanti jilmentaw li l-Qorti Ġenerali naqset milli tieħu inkunsiderazzjoni l-Artikolu 275 TFUE. Peress li dan l-artikolu jipprevedi li ċerti ftehimiet internazzjonali jew ċerti atti huma esklużi mill-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, il-kwistjoni għalhekk hija f’dan il-każ “jekk il-Ftehim dwar il-ħruġ huwiex att li jaqa’ taħt il-politika estera jew ta’ sigurtà komuni jew adottat abbażi ta’ dispożizzjonijiet relatati ma’ din il-politika”. Issa, skont l-appellanti, la d-deċiżjoni li tapprova l-konklużjoni ta’ ftehim internazzjonali u lanqas l-iffirmar ta’ dan il-ftehim ma jaqgħu taħt il-politika estera jew ta’ sigurtà komuni u l-atti kontenzjużi ma jistgħux għalhekk jiġu esklużi mill-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja.
52
Flimkien ma’ dan, l-appellanti jikkontestaw l-evalwazzjoni tal-Qorti Ġenerali tas-supremazija tal-ftehimiet internazzjonali konklużi mill-Unjoni fuq l-atti l-oħra ta’ portata ġenerali. Huma jsostnu, f’dan ir-rigward, li l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja hija eżerċitata fuq l-atti kollha tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni, irrispettivament minn jekk dawn ikunux leġiżlattivi jew le, u li l-ftehimiet internazzjonali huma konsegwentement atti regolatorji li jaqgħu taħt l-Artikolu 263 TFUE.
53
Issa, l-appellanti jsostnu li l-atti kontenzjużi huma atti regolatorji li ma jinvolvux miżuri ta’ implimentazzjoni u li l-effetti tagħhom, bħat-telf tal-istatus ta’ ċittadin tal-Unjoni u tad-drittijiet marbuta ma’ dan l-istatus, ma jiddependux mill-eżistenza ta’ tali miżuri. Huma jqisu li għandhom locus standi kontra dawn l-atti taħt it-tielet parti tas-sentenza tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
54
Permezz tat-tieni parti tat-tieni aggravju, l-appellanti essenzjalment isostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi f’dak li jirrigwarda l-evalwazzjoni tal-locus standi tagħhom taħt it-tieni parti tas-sentenza tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, minħabba li n-natura speċifika tas-sitwazzjoni tagħhom turi li huma kkonċernati individwalment mill-atti kontenzjużi.
55
L-appellanti jsostnu, f’dan ir-rigward, li huma “ġew imċaħħda milli jopponu b’mod demokratiku għat-telfa taċ-ċittadinanza Ewropea tagħhom” minkejja li huma “kkonċernati direttament u individwalment” mid-deċiżjoni kontenzjuża.
56
F’dan ir-rigward, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi fil-punt 51 tad-digriet appellat meta qieset li d-deċiżjoni kontenzjuża kienet taffettwahom “minħabba l-kwalità oġġettiva tagħhom ta’ ċittadini tar-Renju Unit”. L-appellanti jfakkru li r-rikors tagħhom kien intiż għall-annullament tal-atti kontenzjużi “sa fejn huma ma [kinux żammew] iċ-ċittadinanza Ewropea u l-attributi tagħha”, li kien intiż li juri li ċ-ċittadini tar-Renju Unit li kienu jirrisjedu fl-Unjoni kienu jifformaw “grupp ta’ persuni speċifiċi” b’tali mod li “l-fatt li huma jitħallew barra” jaffettwahom iktar minn kull persuna oħra. Għalhekk, il-kundizzjoni li r-rikorrent għandu jkun individwalment ikkonċernat għandha tiġi evalwata fid-dawl tal-effetti tad-deċiżjoni kontenzjuża fuq l-appellanti u mhux fid-dawl tal-għan tagħha biss.
57
Barra minn hekk, l-appellanti jikkontestaw l-evalwazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali inklużi fil-punt 52 tad-digriet appellat, li skonthom ċ-ċirkustanzi li huma invokaw ma jippermettux li jitqies li huma jagħmlu parti minn “ċirku ristrett ta’ persuni”, fis-sens tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 41 ta’ dan id-digriet.
58
L-appellanti jsostnu, f’dan ir-rigward, li l-kwistjoni dwar jekk il-kundizzjoni li r-rikorrent għandu jkun individwalment ikkonċernat hijiex issodisfatta kellha wkoll tiġi evalwata b’riferiment għall-effetti magħquda tal-atti kontenzjużi. Fil-fehma tagħhom, l-atti regolatorji jistgħu jaffettwaw numru kbir ta’ persuni, iżda huwa biss billi jittieħed inkunsiderazzjoni l-mod li bih dawn jaffettwaw is-sitwazzjonijiet individwali tagħhom li din il-kundizzjoni tista’ verament tiġi evalwata. Għalhekk, l-appellanti jagħmlu parti minn “ċirku ristrett ta’ persuni”, sa fejn huma eletturi potenzjali tar-Renju Unit fl-elezzjonijiet muniċipali Franċiżi u sa fejn, fosthom, hemm kunsilliera muniċipali Brittaniċi diġà eletti fi Franza, persuni residenti fi Franza u persuni li ma setgħux jitolbu n-nazzjonalità doppja Spanjola u dik tar-Renju Unit. Barra minn hekk, it-telf tal-istatus ta’ ċittadin tal-Unjoni u tad-drittijiet marbuta ma’ dan l-istatus kellu wkoll konsegwenzi partikolari oħra bħat-tnaqqis fil-livell tal-ħajja tagħhom li juri interess li jagħtihom locus standi.
59
Il-Kunsill jikkontesta l-allegazzjonijiet tal-appellanti u jsostni li l-Qorti Ġenerali qieset b’mod korrett li l-appellanti ma kellhom locus standi taħt it-tieni u t-tielet parti tas-sentenza tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
60
Preliminarjament, għandu jiġi rrilevat li l-Qorti Ġenerali ddeċidiet li l-appellanti ma kellhomx dritt jaġixxu taħt ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, billi qieset, fil-punti 57 u 81 rispettivament tad-digriet appellat, li huma ma kinux ikkonċernati individwalment mid-deċiżjoni kontenzjuża, fis-sens tat-tieni u tat-tielet parti tas-sentenza ta’ din id-dispożizzjoni, u li din id-deċiżjoni ma setgħetx tiġi kklassifikata bħala att regolatorju, fis-sens tat-tielet parti tas-sentenza tal-imsemmija dispożizzjoni. Bil-għan ta’ ekonomija proċedurali, il-Qorti Ġenerali telqet mill-premessa li t-“telf” jew iċ-“ċaħda” tal-istatus ta’ ċittadin tal-Unjoni u tad-drittijiet marbuta ma’ dan l-istatus huma konsegwenza tal-adozzjoni tal-imsemmija deċiżjoni.
61
Mingħajr ma hemm bżonn li jiġi evalwat jekk, meta ddeċidiet b’dan il-mod, il-Qorti Ġenerali wettqitx żball ta’ liġi, il-Qorti tal-Ġustizzja tfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, kull fatt relatat mal-ammissibbiltà tar-rikors għal annullament ippreżentat quddiem il-Qorti Ġenerali jista’ jikkostitwixxi motiv ta’ ordni pubbliku li l-Qorti tal-Ġustizzja, adita fil-kuntest ta’ appell, għandha tqajjem ex officio (digrieti tal‑5 ta’ Settembru 2013, ClientEarth vs Il‑Kunsill, C‑573/11 P, mhux ippubblikat, EU:C:2013:564, punt 20, u tal‑4 ta’ Frar 2021, Pilatus Bank vs BĊE, C‑701/19 P, mhux ippubblikat, EU:C:2021:99, punt 23).
62
Issa, skont ġurisprudenza stabbilita, l-ewwel, l-ammissibbiltà ta’ rikors ippreżentat minn persuna fiżika jew ġuridika kontra att mhux indirizzat lilha, taħt ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, hija suġġetta għall-kundizzjoni li jkun irrikonoxxut il-locus standi ta’ tali persuna, li jqum f’żewġ każijiet. Minn naħa, tali rikors jista’ jiġi ppreżentat bil-kundizzjoni li dan l-att ikun jikkonċernaha direttament u individwalment. Min-naħa l-oħra, tali persuna tista’ tippreżenta rikors kontra att regolatorju li ma jkunx jinvolvi miżuri ta’ implimentazzjoni jekk dan ikun jikkonċernaha direttament (ara f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenzi tad‑19 ta’ Diċembru 2013, Telefónica vs Il‑Kummissjoni, C‑274/12 P, EU:C:2013:852, punt 19, kif ukoll tas‑17 ta’ Settembru 2015, Mory et vs Il‑Kummissjoni, C‑33/14 P, EU:C:2015:609, punt 59).
63
It-tieni, rikors għal annullament ippreżentat minn persuna fiżika jew ġuridika jkun ammissibbli biss sa fejn din tal-aħħar ikollha interess fl-annullament tal-att ikkontestat. Tali interess jippreżupponi li l-annullament ta’ dan l-att jista’ jkollu, minnu nnifsu, konsegwenzi ġuridiċi u li r-rikors b’hekk jista’, bl-eżitu tiegħu, jipprovdi benefiċċju lill-parti li tkun ippreżentatu. L-interess ġuridiku jikkostitwixxi għalhekk il-kundizzjoni essenzjali u primarja għal kull azzjoni ġudizzjarja (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Ottubru 1995, Rendo et vs Il‑Kummissjoni, C-19/93, EU:C:1995:339, punt 13, kif ukoll tas‑17 ta’ Settembru 2015, Mory et vs Il‑Kummissjoni, C‑33/14 P, EU:C:2015:609, punti 55 u 58). Għall-kuntrarju, l-interess ġuridiku jkun nieqes meta l-eżitu favorevoli ta’ rikors ma jkunx ta’ natura, fi kwalunkwe każ, li jagħti sodisfazzjon lir-rikorrent (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad‑9 ta’ Ġunju 2011, Evropaïki Dynamiki vs BĊE, C‑401/09 P, EU:C:2011:370, punt 49, kif ukoll tat‑23 ta’ Novembru 2017, Bionorica u Diapharm vs Il‑Kummissjoni, C‑596/15 P u C‑597/15 P, EU:C:2017:886, punt 85).
64
It-tielet, l-interess ġuridiku u l-locus standi jikkostitwixxu kundizzjonijiet għall-ammissibbiltà distinti li persuna fiżika jew ġuridika għandha tissodisfa b’mod kumulattiv sabiex tkun tista’ tippreżenta rikors għal annullament taħt ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE (sentenza tas‑17 ta’ Settembru 2015, Mory et vs Il‑Kummissjoni, C‑33/14 P, EU:C:2015:609, punt 62 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
65
Fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-każ u mingħajr ma hemm bżonn li jiġi evalwat jekk il-Qorti Ġenerali wettqitx żball ta’ liġi meta ddeċidiet hekk kif għamlet fil-punti 45 sa 57, 61, 62 u 67 sa 81 tad-digriet appellat, il-Qorti tal-Ġustizzja tqis li hija għandha tqajjem ex officio l-kwistjoni tal-eżistenza ta’ interess ġuridiku tal-appellanti.
66
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Artikolu 50(1) TUE jipprovdi li kull Stat Membru jista’ jiddeċiedi, konformement mar-regoli kostituzzjonali tiegħu, li joħroġ mill-Unjoni. Id-deċiżjoni ta’ ħruġ taqa’ taħt ir-rieda esklużiva tal-Istat Membru kkonċernat, b’osservanza tar-regoli kostituzzjonali tiegħu, u għalhekk tiddependi biss mill-għażla sovrana tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑10 ta’ Diċembru 2018, Wightman et, C‑621/18, EU:C:2018:999, punt 50 kif ukoll tad‑9 ta’ Ġunju 2022, Préfet du Gers u Institut national de la statistique et des études économiques, C‑673/20, EU:C:2022:449, punt 53).
67
Barra minn hekk, peress li l-pussess tan-nazzjonalità ta’ Stat Membru jikkostitwixxi, konformement mal-Artikolu 9 TUE u mal-Artikolu 20(1) TFUE, kundizzjoni indispensabbli sabiex persuna tkun tista’ tikseb u żżomm l-istatus ta’ ċittadin tal-Unjoni u tibbenefika mid-drittijiet kollha marbuta miegħu, it-telf ta’ din in-nazzjonalità jwassal għalhekk, għall-persuna kkonċernata, għat-telf ta’ dan l-istatus u ta’ dawn id-drittijiet (sentenza tad‑9 ta’ Ġunju 2022, Préfet du Gers u Institut national de la statistique et des études économiques, C‑673/20, EU:C:2022:449, punt 57).
68
Għalhekk, għall-appellanti, it-telf tal-istatus ta’ ċittadin tal-Unjoni u, konsegwentement, it-telf tad-drittijiet marbuta ma’ dan l-istatus, huwa konsegwenza awtomatika biss tad-deċiżjoni meħuda b’mod sovran mir-Renju Unit li joħroġ mill-Unjoni, skont l-Artikolu 50(1) TUE (ara. f’dan is-sens, is-sentenza tad‑9 ta’ Ġunju 2022, Préfet du Gers u Institut national de la statistique et des études économiques, C‑673/20, EU:C:2022:449, punt 59), u mhux tal-Ftehim dwar il-ħruġ jew tad-deċiżjoni kontenzjuża.
69
Minn dan isegwi li r-rikors għandu jiġi miċħud bħala inammissibbli, sa fejn dan huwa dirett kontra l-atti kontenzjużi minħabba li dawn tal-aħħar wasslu lill-appellanti għat-telf tal-istatus ta’ ċittadin tal-Unjoni u tad-drittijiet marbuta ma’ dan l-istatus, filwaqt li dan it-telf jirriżulta biss mid-deċiżjoni meħuda b’mod sovran mir-Renju Unit li joħroġ mill-Unjoni, skont l-Artikolu 50(1) TUE.
70
Fil-fatt, annullament tad-deċiżjoni kontenzjuża ma jistax jagħti benefiċċju lill-appellanti li jista’ jkun il-bażi ta’ interess ġuridiku, peress li dan it-telf, fi kwalunkwe każ, ma jkunx ikkontestat minn dan l-annullament.
71
Peress li l-appellanti ma għandhomx interess ġuridiku fir-rigward tad-deċiżjoni kontenzjuża, ma hemmx lok li jiġi eżaminat l-argument tagħhom ibbażat fuq evalwazzjoni żbaljata tal-locus standi tagħhom taħt it-tieni u t-tielet parti tas-sentenza tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE. Fil-fatt, żball ta’ liġi eventwali ma jkollu ebda effett fuq l-eżitu tat-tilwima u ma jkunx jaffettwa d-dispożittiv tad-digriet appellat sa fejn l-imsemmi rikors ġie miċħud bħala inammissibbli (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑24 ta’ Marzu 2022, Wagenknecht vs Il‑Kummissjoni, C‑130/21 P, EU:C:2022:226, punt 43 u l-ġurisprudneza ċċitata).
72
Minn dan isegwi li, għar-raġunijiet stabbiliti fil-punti 69 u 70 ta’ din is-sentenza, il-Qorti Ġenerali ma wettqitx żball ta’ liġi meta kkonkludiet, fil-punt 83 tad-digriet appellat, li r-rikors kellu jiġi miċħud bħala inammissibbli.
73
It-tieni aggravju għandu għalhekk jiġi miċħud.
74
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, l-appell għandu jiġi miċħud.
Fuq l‑ispejjeż
75
Skont l-Artikolu 184(2) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, meta l-appell ma jkunx fondat, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddeċiedi dwar l-ispejjeż.
76
Skont l-Artikolu 138(1) ta’ dawn ir-Regoli tal-Proċedura, applikabbli għall-proċedura ta’ appell skont l-Artikolu 184(1) tagħhom, il-parti li titlef għandha tbati l-ispejjeż jekk dawn ikunu ntalbu.
77
Peress li l-appellanti tilfu, hemm lok li huma jiġu kkundannati jbatu, minbarra l-ispejjeż tagħhom, dawk sostnuti mill-Kunsill, hekk kif mitlub minn dan tal-aħħar.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It‑Tmien Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-appell huwa miċħud.
2)
Harry Shindler, Christopher David Randolph, Douglas Edward Watson, Michael Charles Strawson, Hilary Elizabeth Walker, Sarah Caroline Griffiths, James Graham Cherrill, Anita Ruddell Tuttell, Joséphine French u William John Tobbin, huma kkundannti għall-ispejjeż.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.