62022CC0566
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
JEAN RICHARD DE LA TOUR
της 12ης Οκτωβρίου 2023 (
1
)
Υπόθεση C‑566/22
Inkreal s. r. o.
κατά
Dúha reality s. r. o.
[αίτηση του Nejvyšší soud (Ανωτάτου Δικαστηρίου, Τσεχική Δημοκρατία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
«Προδικαστική παραπομπή – Δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις – Διεθνής δικαιοδοσία, αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις – Κανονισμός (ΕΕ) 1215/2012 – Πεδίο εφαρμογής – Άρθρο 25 – Ρήτρα παρεκτάσεως διεθνούς δικαιοδοσίας – Συμβαλλόμενα μέρη τα οποία έχουν την κατοικία τους στο ίδιο κράτος μέλος και τα οποία συνομολογούν ότι, για την επίλυση των διαφορών εκ της συμβάσεώς τους, διεθνή δικαιοδοσία έχουν τα δικαστήρια άλλου κράτους μέλους – Στοιχείο αλλοδαπότητας»
I. Εισαγωγή
1.
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά, κατ’ ουσίαν, την ερμηνεία του άρθρου 25, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΕ) 1215/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2012, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (
2
).
2.
Η υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ δύο εταιριών που έχουν την κατοικία τους στο ίδιο κράτος μέλος, με αντικείμενο τον καθορισμό του δικαστηρίου που είναι κατά τόπον αρμόδιο να αποφανθεί επί αγωγής με αίτημα την καταβολή απαιτήσεων που γεννήθηκαν από τη μη εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από δύο συμβάσεις δανείου οι οποίες συνήφθησαν στο εν λόγω κράτος μέλος και με τις οποίες προβλέφθηκε ότι τυχόν διαφορά εκ των συμβάσεων υπάγεται στη δικαιοδοσία δικαστηρίου άλλου κράτους μέλους.
3.
Το ζήτημα που υποβάλλεται για πρώτη φορά στην κρίση του Δικαστηρίου είναι αν η ύπαρξη ρήτρας παρεκτάσεως διεθνούς δικαιοδοσίας συνιστά αφ’εαυτής στοιχείο αλλοδαπότητας επαρκές ώστε να συνεπάγεται την εφαρμογή του άρθρου 25, παράγραφος 1, του κανονισμού 1215/2012.
4.
Η ανάλυση των διαφόρων θεωρητικών επιχειρημάτων καθώς και των επιχειρημάτων που αντλούνται από τη νομολογία πλειόνων ευρωπαϊκών δικαστηρίων με οδηγούν στο να προτείνω στο Δικαστήριο λύση με την οποία δίνεται αρνητική απάντηση στο υποβληθέν προδικαστικό ερώτημα καθώς και να διευκρινίσω το χρονικό σημείο κατά το οποίο πρέπει να εκτιμάται η πλήρωση της προϋπόθεσης του διεθνούς χαρακτήρα.
II. Το νομικό πλαίσιο
Α.
Το δίκαιο της Ένωσης
5.
Η αιτιολογική σκέψη 3 του κανονισμού 1215/2012 έχει ως εξής:
«Η [Ευρωπαϊκή] Ένωση θέτει ως στόχο τη διατήρηση και την ανάπτυξη ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, μεταξύ άλλων διευκολύνοντας την πρόσβαση στη δικαιοσύνη, ιδίως με την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης των δικαστικών και εξωδικαστικών αποφάσεων σε αστικές υποθέσεις. Προκειμένου να δημιουργήσει σταδιακά έναν τέτοιο χώρο, η Ένωση πρέπει να θεσπίσει μέτρα στον τομέα της δικαστικής συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις, οι οποίες έχουν διασυνοριακές επιπτώσεις, ιδίως όταν αυτό είναι απαραίτητο για την καλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.» (
3
)
6.
Το άρθρο 25, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού (
4
) ορίζει τα εξής:
«Αν τα μέρη, ανεξαρτήτως του τόπου κατοικίας τους, συμφώνησαν ότι ένα δικαστήριο ή τα δικαστήρια κράτους μέλους θα δικάζουν τις διαφορές που έχουν προκύψει ή που θα προκύψουν από συγκεκριμένη έννομη σχέση, το δικαστήριο αυτό ή τα δικαστήρια του κράτους αυτού έχουν διεθνή δικαιοδοσία, εκτός αν η συμφωνία είναι άκυρη ως προς την ουσιαστική της ισχύ της βάσει της νομοθεσίας του οικείου κράτους μέλους. Αυτή η δικαιοδοσία είναι αποκλειστική εκτός αν τα μέρη συμφώνησαν άλλως. […]»
Β.
Το τσεχικό δίκαιο
7.
Το άρθρο 11, παράγραφος 3, του zákon č. 99/1963 Sb., občanský soudní řád (νόμου 99/1963 περί κώδικα πολιτικής δικονομίας, στο εξής: κώδικας πολιτικής δικονομίας), έχει ως εξής:
«Όταν μια υπόθεση υπάγεται στη δικαιοδοσία των δικαστηρίων της Τσεχικής Δημοκρατίας, αλλά ελλείπουν ή δεν μπορούν να διαπιστωθούν οι προϋποθέσεις προσδιορισμού της κατά τόπον αρμοδιότητας, το Nejvyšší soud [Ανώτατο Δικαστήριο, Τσεχική Δημοκρατία] ορίζει το δικαστήριο που θα εξετάσει και θα εκδικάσει την υπόθεση.»
III. Το ιστορικό της διαφοράς της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
8.
Ο FD, κάτοικος Σλοβακίας, ως δανειστής, και η Dúha reality s. r. o., εταιρία η οποία έχει την κατοικία της (
5
) στη Σλοβακία, ως δανειολήπτρια, συνήψαν δύο συμβάσεις δανείου στις 29 Ιουνίου 2016 και στις 11 Μαρτίου 2017, αντιστοίχως.
9.
Δυνάμει σύμβασης εκχώρησης απαιτήσεων της 8ης Δεκεμβρίου 2021, ο FD εκχώρησε τις απαιτήσεις του από τις ως άνω συμβάσεις χρηματικού δανείου στην Inkreal, εταιρία η οποία έχει την κατοικία της στη Σλοβακία.
10.
Με καθεμία από τις προμνησθείσες συμβάσεις, τα συμβαλλόμενα μέρη συνομολόγησαν ότι «τυχόν ασάφειες και διαφορές εκ της παρούσας συμβάσεως διευθετούνται κατ’ αρχήν μέσω αμοιβαίας διαπραγμάτευσης με στόχο την επίτευξη αποδεκτής και από τα δύο μέρη λύσης. Εφόσον τα συμβαλλόμενα μέρη αδυνατούν να επιλύσουν τη διαφορά, αυτή θα επιλυθεί από το καθ’ ύλην και κατά τόπον αρμόδιο τσεχικό δικαστήριο, σύμφωνα με τον [κώδικα πολιτικής δικονομίας], όπως εκάστοτε ισχύει».
11.
Λόγω μη εξόφλησης των χρηματικών δανείων από την Dúha reality, στις 30 Δεκεμβρίου 2021 η Inkreal προσέφυγε ενώπιον του Nejvyšší soud (Ανωτάτου Δικαστηρίου), βάσει της προμνησθείσας ρήτρας, την οποία εκλαμβάνει ως συμφωνία περί απονομής διεθνούς δικαιοδοσίας υπέρ των τσεχικών δικαστηρίων για την επίλυση των διαφορών εκ των συμβάσεων χρηματικού δανείου. Στα αιτήματά της Inkreal περιλαμβάνονται, αφενός, η εξόφληση των απαιτήσεών της και, αφετέρου, ο καθορισμός του κατά τόπον αρμόδιου τσεχικού δικαστηρίου για να αποφανθεί επί της ουσίας της διαφοράς δυνάμει του άρθρου 11, παράγραφος 3, του κώδικα πολιτικής δικονομίας.
12.
Προς στήριξη του ανωτέρω αιτήματος, η Inkreal υποστηρίζει ότι βασίζεται σε ρήτρα παρέκτασης της δικαιοδοσίας, έγκυρη στο πλαίσιο σχέσης ιδιωτικού δικαίου με στοιχείο αλλοδαπότητας, κατά το άρθρο 25, παράγραφος 1, του κανονισμού 1215/2012, μη υπάρχουσας άλλης, ειδικής ή αποκλειστικής, δικαιοδοσίας δυνάμει του εν λόγω κανονισμού.
13.
Λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας του Δικαστηρίου (
6
), το αιτούν δικαστήριο διατηρεί αμφιβολίες για το αν ο κανονισμός 1215/2012 και, κατά συνέπεια το άρθρο του 25, παράγραφος 1, έχουν εφαρμογή σε περίπτωση στην οποία το μόνο στοιχείο το οποίο θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι έχει διεθνή χαρακτήρα είναι το γεγονός ότι τα συμβαλλόμενα μέρη, τα οποία έχουν την κατοικία τους στο ίδιο κράτος μέλος, συνομολογούν τη διεθνή δικαιοδοσία των δικαστηρίων άλλου κράτους μέλους.
14.
Ειδικότερα, τα κύρια επιχειρήματα υπέρ της δυνατότητας εφαρμογής του ως άνω κανονισμού αφορούν τη συμβατική αυτονομία των συμβαλλόμενων μερών, την ομοιόμορφη ερμηνεία και την εναρμονισμένη εφαρμογή του άρθρου 25 του εν λόγω κανονισμού καθώς και τις μη εύλογες συνέπειες σε περίπτωση αδυναμίας εφαρμογής της συγκεκριμένης διάταξης.
15.
Αντιθέτως, ο κύριος λόγος που συνηγορεί υπέρ της μη εφαρμογής του ίδιου κανονισμού είναι η έλλειψη στοιχείου αλλοδαπότητας και, ως εκ τούτου, ο αμιγώς εθνικός χαρακτήρας της υπόθεσης. Το συμπέρασμα αυτό στηρίζεται, μεταξύ άλλων, στην άποψη ότι η βούληση και μόνον των μερών να καθορίσουν δικαστήριο άλλου κράτους μέλους ως έχον διεθνή δικαιοδοσία δεν μπορεί να συνεπάγεται «διεθνοποίηση» της επίμαχης κατάστασης.
16.
Υπό τις συνθήκες αυτές και λαμβανομένων υπόψη των θεωρητικών διαφορών και νομολογιακών αποκλίσεων που αναδεικνύονται από την εξέταση των αποφάσεων ορισμένων ανωτάτων δικαστηρίων άλλων κρατών μελών, το Nejvyšší soud (Ανώτατο Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Δύναται η εφαρμογή του κανονισμού [1215/2012] να θεμελιωθεί, όσον αφορά την ύπαρξη στοιχείου αλλοδαπότητας, το οποίο αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη δυνατότητα εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού, αποκλειστικώς και μόνον στο ότι τα συμβαλλόμενα μέρη, τα οποία κατοικούν στο ίδιο κράτος μέλος, συνομολόγησαν ρήτρα παρεκτάσεως διεθνούς δικαιοδοσίας των δικαστηρίων άλλου κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης;»
17.
Γραπτές παρατηρήσεις υπέβαλαν η Dúha reality, η Τσεχική και η Ελβετική Κυβέρνηση καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
IV. Ανάλυση
Α.
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
18.
Κατά πρώτον, διευκρινίζεται ότι οι διατάξεις του άρθρου 25 του κανονισμού 1215/2012 σχετικά με την παρέκταση διεθνούς δικαιοδοσίας είναι ισοδύναμες εκείνων που περιέχονταν σε προϊσχύσασες νομικές πράξεις (
7
). Ως εκ τούτου, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η δοθείσα από το Δικαστήριο ερμηνεία σε οποιαδήποτε εξ αυτών ισχύει και για τις άλλες (
8
).
19.
Κατά δεύτερον, καθόσον η διαφορά της κύριας δίκης εντάσσεται στο πλαίσιο εκχώρησης απαιτήσεων, φρονώ ότι είναι σκόπιμο να υπογραμμίσω, αφενός, ότι το Δικαστήριο έχει υπενθυμίσει ότι το άρθρο 25, παράγραφος 1, του κανονισμού 1215/2012 δεν διευκρινίζει αν είναι δυνατόν να υπάρξει διαδοχή σε σχέση με ρήτρα παρεκτάσεως διεθνούς δικαιοδοσίας, πέραν του κύκλου των συμβαλλομένων σε συγκεκριμένη σύμβαση, ώστε η ρήτρα να δεσμεύει τρίτον, συμβαλλόμενο σε μεταγενέστερη σύμβαση και υπεισελθόντα εν όλω ή εν μέρει στα δικαιώματα και στις υποχρεώσεις ενός εκ των συμβαλλομένων στην αρχική σύμβαση (
9
). Αφετέρου, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι μόνο σε περίπτωση κατά την οποία, σύμφωνα με το εφαρμοστέο επί της ουσίας εθνικό δίκαιο, ο τρίτος υπεισήλθε σε όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του αρχικού συμβαλλομένου είναι δυνατόν ρήτρα παρεκτάσεως διεθνούς δικαιοδοσίας ως προς την οποία αυτός δεν είχε συναινέσει να δεσμεύει τον εν λόγω τρίτο (
10
). Εν προκειμένω, από τη διαδικασία που εξέθεσε το αιτούν δικαστήριο προκύπτει ότι η Inkreal, τρίτος στη σύμβαση που περιέχει τη ρήτρα παρεκτάσεως διεθνούς δικαιοδοσίας, θεώρησε ότι δεσμεύεται από αυτήν.
Β.
Επί της ουσίας
20.
Με την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 25 του κανονισμού 1215/2012 έχει την έννοια ότι έχει εφαρμογή σε αμιγώς εσωτερική κατάσταση, για τον λόγο και μόνον ότι τα συμβαλλόμενα μέρη που έχουν την κατοικία τους στο ίδιο κράτος μέλος όρισαν δικαστήριο ή δικαστήρια άλλου κράτους μέλους για να δικάζουν τις διαφορές που ανέκυψαν ή πρόκειται να ανακύψουν μεταξύ τους.
21.
Ορθώς το αιτούν δικαστήριο εξέθεσε τις δύο αντίθετες απόψεις που έχουν υποστηριχθεί στη θεωρία και που έχουν γίνει δεκτές από τα δικαστήρια των κρατών μελών εκ του γεγονότος ότι το άρθρο 25, παράγραφος 1, του κανονισμού 1215/2012 δεν θέτει ως προϋπόθεση την ύπαρξη στοιχείου αλλοδαπότητας, και τούτο χωρίς μεταβολή σε σχέση με τα προϊσχύσαντα άρθρα που είχαν εφαρμογή στη ρήτρα παρεκτάσεως δικαιοδοσίας από την έναρξη ισχύος της Σύμβασης των Βρυξελλών (
11
), την οποία διαδέχθηκε ο κανονισμός 44/2001 (
12
).
22.
Είναι αληθές ότι από το γράμμα των προμνησθεισών διατάξεων δεν μπορεί να αντληθεί κανένα επιχείρημα. Επισημαίνεται μόνον ότι η προϋπόθεση ένα τουλάχιστον συμβαλλόμενο μέρος να έχει την κατοικία του στο έδαφος κράτους μέλους για να μπορεί να οριστεί δικαστήριο ή δικαστήρια κράτους μέλους δεν περιέχεται στο άρθρο 25, παράγραφος 1, του κανονισμού 1215/2012. Επιπλέον, το εύρος της ρήτρας παρεκτάσεως διεθνούς δικαιοδοσίας περιορίζεται στις διαφορές που ανάγονται στην έννομη σχέση επ’ ευκαιρία της οποίας συνήφθη η εν λόγω ρήτρα (
13
).
23.
Ως εκ τούτου, προκειμένου να μπορούν να ορίσουν το δικαστήριο κράτους μέλους ως έχον διεθνή δικαιοδοσία, η επιλογή των μερών δεν υπόκειται σε οποιαδήποτε άλλη απαίτηση όπως, ειδικότερα, την ύπαρξη συνάφειας μεταξύ του υποδεικνυόμενου δικαστηρίου και της διαφοράς (
14
). Αρκεί η ρήτρα να προσδιορίζει τα αντικειμενικά στοιχεία ως προς τα οποία τα μέρη ήλθαν σε συμφωνία προκειμένου να επιλέξουν το δικαστήριο ή τα δικαστήρια στα οποία επιθυμούν να υποβάλουν τις διαφορές τους που έχουν ανακύψει ή θα ανακύψουν. Τα στοιχεία αυτά πρέπει να είναι αρκούντως ακριβή ώστε να παρέχουν στον δικάζοντα δικαστή τη δυνατότητα να εξακριβώσει αν έχει διεθνή δικαιοδοσία (
15
).
24.
Η προεκτεθείσα ευελιξία στηρίζεται, από τη Σύμβαση των Βρυξελλών και έπειτα, στην επιδίωξη της πλήρους αποτελεσματικότητας της αυτονομίας της βούλησης των μερών (
16
) ως προς την παρέκταση της διεθνούς δικαιοδοσίας, χωρίς εντούτοις να συνιστά, κατά τη γνώμη μου, εξαίρεση από τις προϋποθέσεις εφαρμογής του κανονισμού 1215/2012, περιλαμβανομένης της απαίτησης στοιχείου αλλοδαπότητας (
17
).
25.
Συναφώς, υπογραμμίζεται, κατ’ αρχάς, ότι, εν αντιθέσει προς ορισμένους άλλους κανονισμούς (
18
), πλην όμως όπως η πλειονότητα των κανονισμών που αφορούν τη συνεργασία σε αστικές υποθέσεις οικογενειακού δικαίου, διατροφής ή αφερεγγυότητας, ο κανονισμός 1215/2012 δεν περιέχει καμία διάταξη σχετικά με τον διεθνή χαρακτήρα της επίμαχης κατάστασης, μολονότι θέτει προϋποθέσεις για τη δυνατότητα εφαρμογής του (
19
).
26.
Εν συνεχεία, στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι «η ίδια η εφαρμογή των κανόνων διεθνούς δικαιοδοσίας της Συμβάσεως των Βρυξελλών […] απαιτεί την ύπαρξη στοιχείου αλλοδαπότητας» (
20
). Η αρχή αυτή επαναβεβαιώθηκε σε πλείονες άλλες αποφάσεις σε σχέση με τους κανονισμούς 44/2001 (
21
) και 1215/2012 (
22
).
27.
Τέλος, τέτοια ερμηνεία καθίσταται επιβεβλημένη λαμβανομένων υπόψη των νομικών βάσεων του εν λόγω κανονισμού (
23
), μολονότι η αναδιατύπωση του κανονισμού 44/2001 στην οποία προέβη αποσκοπεί στη διευκόλυνση της κυκλοφορίας και της αναγνώρισης των αποφάσεων στον ευρωπαϊκό δικαστικό χώρο χωρίς περιορισμό λόγω του διεθνούς χαρακτήρα της διαφοράς (
24
) καθώς και, όσον αφορά τις συμφωνίες παρεκτάσεως διεθνούς δικαιοδοσίας, στην οικουμενική εφαρμογή τους, στοιχείο το οποίο συνιστά καινοτομία (
25
).
28.
Συγκεκριμένα, το άρθρο 81 ΣΛΕΕ, το οποίο συνιστά τη νομική βάση του κανονισμού 1215/2012, προβλέπει στην παράγραφό του 1, πρώτη περίοδος, ότι «[η] Ένωση αναπτύσσει δικαστική συνεργασία στις αστικές υποθέσεις που έχουν διασυνοριακές επιπτώσεις, βάσει της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης των δικαστικών και εξώδικων αποφάσεων» (
26
).
29.
Δεδομένου ότι σκοπός του κανονισμού 1215/2012 είναι η ενοποίηση των κανόνων σύγκρουσης δικαιοδοσιών και όχι η αντικατάσταση των εσωτερικών κανόνων των κρατών μελών που διέπουν τις εσωτερικές διαφορές, η εφαρμογή του, και επομένως η εφαρμογή του άρθρου του 25, προϋποθέτει η επίμαχη κατάσταση να έχει διεθνή χαρακτήρα εντός των ορίων του δικαίου της Ένωσης (
27
).
30.
Υπό τις συνθήκες αυτές, ποια κριτήρια πρέπει να ληφθούν υπόψη;
31.
Τάσσομαι υπέρ της άποψης, την οποία διατύπωσαν ορισμένοι συγγραφείς στη γερμανική (
28
), αγγλική (
29
) και γαλλική (
30
) γλώσσα και την οποία υιοθέτησαν τα ανώτατα δικαστήρια ορισμένων κρατών μελών (
31
), η οποία δεν δέχεται ότι η επίμαχη στην υπό κρίση διαφορά κατάσταση μπορεί να έχει διεθνή χαρακτήρα απλώς και μόνο λόγω της βούλησης των μερών, και τούτο για πέντε βασικούς λόγους.
32.
Κατά πρώτον, εάν θεωρηθεί ότι η δυνατότητα εφαρμογής διάταξης του κανονισμού 1215/2012 προϋποθέτει την ύπαρξη διεθνούς στοιχείου, δεν θα είναι λογικό να γίνει δεκτό ότι η εν λόγω προϋπόθεση πληρούται εκ προοιμίου εκ μόνης της βουλήσεως των μερών όταν υφίσταται μια αμιγώς εσωτερική κατάσταση. Με άλλα λόγια, τέτοια ερμηνεία θα συνεπαγόταν να μην απαιτείται η ύπαρξη οποιουδήποτε διεθνούς στοιχείου ως προϋπόθεση η οποία θα πρέπει να πληρούται βάσει αντικειμενικών κριτηρίων (
32
).
33.
Κατά δεύτερον, σε διασυνοριακή κατάσταση, η οποία υπόκειται, εν πάση περιπτώσει, στους ιδιαίτερους κανόνες περί διεθνούς δικαιοδοσίας που καθορίζονται με τον κανονισμό 1215/2012, η παρέκταση διεθνούς δικαιοδοσίας που προβλέπεται στο άρθρο 25 του εν λόγω κανονισμού προβλέφθηκε ως τρόπος με τον οποίο τα μέρη μπορούν να επιλέξουν, συμφωνώντας από κοινού, να παρεκκλίνουν από τους εν λόγω επιτακτικού χαρακτήρα κανόνες (
33
). Σε εσωτερική κατάσταση, τέτοια παρέκταση διεθνούς δικαιοδοσίας θα είχε, επομένως, ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα την παρέκκλιση από τους εθνικούς κανόνες περί διεθνούς δικαιοδοσίας και περί επιλογής δικαστηρίου (
34
). Πάντως, μολονότι εντάσσεται σε πλαίσιο ενίσχυσης της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και ενοποίησης των κανόνων περί σύγκρουσης δικαίων (
35
), ο επίμαχος κανονισμός δεν μπορεί να έχει ως συνέπεια την εξάλειψη κάθε διάκρισης μεταξύ των εσωτερικών και των διεθνών κανόνων δικαιοδοσίας που διέπονται από το δίκαιο της Ένωσης (
36
).
34.
Συνεπώς, φρονώ ότι τέσσερα επιχειρήματα περί του αντιθέτου, αντλούμενα από τη γραμματική ή την τελολογική ερμηνεία του άρθρου 25 του κανονισμού 1215/2012, δεν μπορούν να γίνουν δεκτά. Πρώτον, λόγω των προϋποθέσεων εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού (
37
), από το γεγονός ότι μπορεί να συναφθεί συμφωνία παρεκτάσεως δικαιοδοσίας χωρίς η κατοικία ενός εκ των μερών να δημιουργεί σύνδεσμο με κράτος μέλος (
38
) δεν μπορεί να συναχθεί ότι το μόνο στοιχείο αλλοδαπότητας που απαιτεί ο νομοθέτης της Ένωσης είναι η επιλογή δικαστηρίου κράτους μέλους.
35.
Δεύτερον, η αυτονομία της βούλησης των μερών, η οποία δικαιολογεί παραδοσιακά τον κανόνα παρεκτάσεως της δικαιοδοσίας σε περίπτωση επιλογής δικαστηρίου, δεν μπορεί επίσης να προβάλλεται κατά τρόπο τόσο ευρύ ώστε να ισοδυναμεί με την παροχή στα μέρη της δυνατότητας να θέσουν υπό αμφισβήτηση το πεδίο εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού, το οποίο περιορίζεται σε διεθνείς και όχι αμιγώς εσωτερικές καταστάσεις.
36.
Τρίτον, η διευκρίνιση σχετικά με το εφαρμοστέο δίκαιο όσον αφορά το ουσιαστικό κύρος της συμφωνίας παρεκτάσεως διεθνούς δικαιοδοσίας η οποία εισήχθη στο άρθρο 25 του κανονισμού 1215/2012, μολονότι έχει μεγάλη σημασία, δεν μπορεί εντούτοις να δικαιολογήσει τη δυνατότητα εφαρμογής του (
39
), διότι ειδάλλως θα υιοθετείτο μια ερμηνεία βασισμένη στο αποτέλεσμα της εφαρμογής του.
37.
Τέταρτον, μολονότι δεν χωρεί αμφιβολία ότι σκοπός του νομοθέτη της Ένωσης κατά την τροποποίηση του άρθρου 23 του κανονισμού 44/2001 με τον κανονισμό 1215/2012 ήταν να ενισχύσει τη χρήση ρητρών παρεκτάσεως διεθνούς δικαιοδοσίας (
40
) και την αποτελεσματικότητά τους προκειμένου να διασφαλίζεται η ασφάλεια δικαίου για τα μέρη (
41
), εντούτοις, ο σκοπός αυτός δεν μπορεί να δικαιολογήσει την αναγνώριση στα μέρη του δικαιώματος να παρεκκλίνουν από τους εθνικούς κανόνες δικαιοδοσίας χωρίς κανέναν περιορισμό ή χωρίς κανένα συνδετικό στοιχείο (
42
). Συναφώς, υπογραμμίζω ότι, εν προκειμένω, μολονότι η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης κατάσταση θα μπορούσε να συγκριθεί με τις διαφορές στον τραπεζικό τομέα (
43
), το αιτούν δικαστήριο υπενθύμισε ρητώς την έλλειψη κάθε άλλου στοιχείου αλλοδαπότητας πέραν της επιλογής δικαστηρίου άλλου κράτους μέλους (
44
).
38.
Κατά τρίτον, όσον αφορά τη νομολογία του Δικαστηρίου κατά την οποία το στοιχείο αλλοδαπότητας μπορεί να προκύπτει από το αντικείμενο της διαφοράς όταν η επίμαχη κατάσταση είναι ικανή να εγείρει ζητήματα σχετικά με τον καθορισμό της διεθνούς δικαιοδοσίας των δικαστηρίων (
45
), δεν συμμερίζομαι ούτε την άποψη της Τσεχικής Κυβέρνησης ούτε την άποψη της Επιτροπής σχετικά με τις συνέπειες που αντλούν από αυτήν. Συγκεκριμένα, η εν λόγω νομολογία στηρίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια (για παράδειγμα, επέλευση των επίδικων πραγματικών περιστατικών σε τρίτο κράτος (
46
) ή αλλοδαπή ιθαγένεια εναγομένου χωρίς γνωστή κατοικία (
47
)) στα οποία μπορεί να προστεθεί ο τόπος εκπλήρωσης της παροχής (
48
).
39.
Επομένως, από τα προεκτεθέντα δεν μπορεί να συναχθεί ότι η διαδικασία της κύριας δίκης εμπίπτει στην ως άνω νομολογία για τον λόγο και μόνον ότι έχει ως αντικείμενο τον καθορισμό του έχοντος διεθνή δικαιοδοσία δικαστηρίου λαμβανομένης υπόψη της επιλογής δικαστηρίου κράτους μέλους διαφορετικού από εκείνου της κατοικίας των μερών. Κατά τη γνώμη μου, με την αίτηση της οποίας έχει επιληφθεί, το αιτούν δικαστήριο πρέπει να εξακριβώσει αν το άρθρο 25 του κανονισμού 1215/2012 έχει εφαρμογή. Με άλλα λόγια, προκειμένου να αποφανθεί επί της διεθνούς δικαιοδοσίας του, το αιτούν δικαστήριο πρέπει να εκτιμήσει τον διεθνή χαρακτήρα της επίμαχης κατάστασης και όχι να εξετάσει τη νομιμότητα της επίμαχης ρήτρας, υπό το πρίσμα, μεταξύ άλλων, των προστατευτικών κανόνων διεθνούς δικαιοδοσίας που προβλέπονται στον κανονισμό 1215/2012 (
49
).
40.
Κατά τέταρτον, όσον αφορά τη σύγκριση με άλλες νομικές πράξεις, πρώτον, συντάσσομαι με την άποψη που διατύπωσαν ορισμένοι συγγραφείς από την οποία προκύπτει ότι, για τον σκοπό της ερμηνείας του άρθρου 25 του κανονισμού 1215/2012, το άρθρο 3, παράγραφος 3, του κανονισμού Ρώμη I (
50
), το οποίο αφορά την επιλογή του εφαρμοστέου δικαίου σε εσωτερική κατάσταση, δεν πρέπει να αποτελεί σημείο αναφοράς (
51
).
41.
Συγκεκριμένα, αφενός, στον κανονισμό Ρώμη Ι, το κριτήριο που διατυπώνεται στο άρθρο του 1, παράγραφος 1, είναι αυτό των περιπτώσεων «που εμπεριέχουν σύγκρουση νόμων» (
52
) οι οποίες δεν έχουν κατ’ ανάγκην διεθνή χαρακτήρα, όπως προκύπτει από το αντικείμενο του άρθρου 3, παράγραφος 3, του ίδιου κανονισμού (
53
). Αφετέρου, η προμνησθείσα διάταξη δεν μεταβάλλει τη φύση των αμιγώς εσωτερικών καταστάσεων στις οποίες επιλέχθηκε αλλοδαπό δίκαιο, δεδομένου ότι εξακολουθούν να υπόκεινται στις αναγκαστικού δικαίου εθνικές διατάξεις. Το άρθρο 25 του κανονισμού 1215/2012 δεν διασφαλίζει, όμως, συγκεκριμένη δικαιοδοσία. Εν ολίγοις, σε εσωτερικές καταστάσεις, πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ, αφενός, του κανονισμού Ρώμη I, ο οποίος αφορά τη σύγκρουση νόμων που προκύπτει από τη βούληση των μερών, και, αφετέρου, του κανονισμού 1215/2012, ο οποίος δεν αφορά, λόγω των προϋποθέσεων εφαρμογής του, τη σύγκρουση δικαιοδοσιών ως αποτέλεσμα της επιλογής των μερών.
42.
Δεύτερον, συντάσσομαι με την άποψη ότι η ερμηνεία του Δικαστηρίου θα πρέπει να λάβει υπόψη τις γενόμενες επιλογές με τη Σύμβαση της Χάγης, της 30ής Ιουνίου 2005, για τις συμφωνίες παρέκτασης της δικαιοδοσίας (
54
). Λόγω της αλληλεπίδρασης μεταξύ της συγκεκριμένης Σύμβασης και του κανονισμού 1215/2012, η οποία υπομνήσθηκε στις αιτιολογικές σκέψεις 4 και 5 της απόφασης 2014/887, πρέπει να προκριθεί μια λύση συνεπής με τον κανόνα που διατυπώνεται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, της εν λόγω Σύμβασης κατά το οποίο «μία υπόθεση θεωρείται διεθνής, εκτός αν οι συμβαλλόμενοι έχουν τη νόμιμη κατοικία τους στο ίδιο συμβαλλόμενο κράτος και η σχέση μεταξύ των συμβαλλομένων καθώς και όλες οι λοιπές περιστάσεις που αφορούν τη μεταξύ τους διαφορά συνδέονται αποκλειστικά και μόνο με το συγκεκριμένο κράτος, ανεξαρτήτως από τον τόπο του δικαστηρίου που επέλεξαν» (
55
).
43.
Κατά πέμπτον, επισημαίνω επιπλέον ότι, υπό τις συνθήκες αυτές, δεδομένου ότι ο διεθνής χαρακτήρας μπορεί να προκύπτει από διάφορα στοιχεία (
56
), τα εν λόγω στοιχεία θα πρέπει να εκτιμώνται από τον δικάζοντα δικαστή σε συνάρτηση με την εκάστοτε υπόθεση κατά τρόπο ευέλικτο ή εφαρμόζοντας ευρεία ερμηνεία (
57
).
44.
Το σύνολο των ανωτέρω επιχειρημάτων με οδηγούν να προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο αιτούν δικαστήριο ότι η εφαρμογή του άρθρου 25 του κανονισμού 1215/2012 εξαρτάται από προϋπόθεση αλλοδαπότητας η οποία δεν πληρούται απλώς και μόνον λόγω της επιλογής δικαστηρίου κράτους μέλους.
45.
Λόγω των συνεπειών της ερμηνείας αυτής στην πράξη, φρονώ ότι η προτεινόμενη λύση πρέπει να συμπληρωθεί, στην αιτιολογία της απόφασης του Δικαστηρίου, με διευκρίνιση σχετικά με το χρονικό σημείο κατά το οποίο πρέπει να εκτιμηθεί ο διεθνής χαρακτήρας της κατάστασης (
58
), προκειμένου να επιτευχθεί πλήρως ο σκοπός της παροχής χρήσιμης απάντησης στο αιτούν δικαστήριο (
59
).
46.
Συγκεκριμένα, ο διεθνής χαρακτήρας μιας κατάστασης μπορεί να μεταβληθεί με την πάροδο του χρόνου. Εξετάζω, εν προκειμένω, το ενδεχόμενο διεθνοποίησης της κατάστασης όταν το δικαστήριο επιλαμβάνεται της διαφοράς (
60
). Παρατηρώ ότι, και επί του συγκεκριμένου ζητήματος, ελλείψει διευκρινίσεων στον κανονισμό 1215/2012 (
61
), οι θεωρητικές αναλύσεις και οι αποφάσεις των δικαστηρίων των κρατών μελών αποκλίνουν (
62
).
47.
Παρατήρησα ότι, στη μεγάλη πλειονότητά τους, οι συγγραφείς τάσσονται υπέρ εκτίμησης από τον δικαστή αναγόμενης στον χρόνο σύναψης της συμφωνίας παρεκτάσεως διεθνούς δικαιοδοσίας (
63
) και όχι στον χρόνο της προσφυγής στο δικαστήριο που όρισαν τα μέρη (
64
). Φρονώ ότι τα επιχειρήματα που αντλούνται από τον συμβατικό χαρακτήρα του καθορισμού της διεθνούς δικαιοδοσίας (
65
) και από την ασφάλεια δικαίου (
66
) είναι πειστικά, εν αντιθέσει προς το επιχείρημα που αντλείται από την προβλεψιμότητα (
67
). Διαπίστωσα επίσης ότι η νομολογία των κρατών μελών είναι διχασμένη (
68
).
48.
Συγκεκριμένα, αποκλείω το κριτήριο της εξέτασης του διεθνούς χαρακτήρα όταν το δικαστήριο επιλαμβάνεται της διαφοράς, καθότι θεωρώ ότι δεν πληροί τις απαιτήσεις της ασφάλειας δικαίου και ενισχύει τον κίνδυνο του forum shopping, μολονότι, εξαρχής, η επίμαχη κατάσταση ήταν αμιγώς εσωτερική (
69
).
49.
Εντούτοις, λαμβανομένου υπόψη του δικονομικού αντικειμένου της ρήτρας, ήτοι της επιλογής δικαστηρίου στο πλαίσιο ευρωπαϊκού κανονισμού και των σκοπών του εν λόγω κανονισμού, φρονώ ότι μπορεί να εξεταστεί μια εναλλακτική λύση (
70
). Συνεπώς, θα μπορούσε να γίνει δεκτό ότι, σε εσωτερική κατάσταση με προοπτική διεθνοποίησής της (
71
), τα μέρη συνομολογούν κατά τη σύναψη της συμφωνίας τους τον ορισμό δικαστηρίου κράτους μέλους κατά τρόπο αρκούντως επακριβή δηλώνοντας τη βούλησή τους (
72
) και προβλέποντας ότι τα εθνικά δικαστήρια είναι τα μόνα έχοντα δικαιοδοσία σε περίπτωση αμφιβολίας σχετικά με την ύπαρξη κριτηρίου για τη διαπίστωση του διεθνούς χαρακτήρα. Φρονώ ότι μόνον υπό τις συνθήκες αυτές διαφυλάσσεται η ασφάλεια δικαίου (
73
). Στην περίπτωση αυτή, θα απόκειται στο ορισθέν δικαστήριο να εκτιμήσει την πραγμάτωση των προβλέψεων των μερών όταν επιλαμβάνεται της διαφοράς.
V. Πρόταση
50.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο προδικαστικό ερώτημα που υπέβαλε το Nejvyšší soud (Ανώτατο Δικαστήριο, Τσεχική Δημοκρατία) ως εξής:
Το άρθρο 25 του κανονισμού (ΕΕ) 1215/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2012, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις,
έχει την έννοια ότι:
δεν έχει εφαρμογή σε αμιγώς εσωτερική κατάσταση, απλώς και μόνον λόγω του ορισμού από τα μέρη που έχουν την κατοικία τους στο ίδιο κράτος μέλος δικαστηρίου ή δικαστηρίων άλλου κράτους μέλους για την εκδίκαση διαφορών που έχουν προκύψει ή που θα προκύψουν μεταξύ τους.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
(
2
)	ΕΕ 2012, L 351, σ. 1.
(
3
)	Η υπογράμμιση δική μου.
(
4
)	Βλ. για υπόμνηση των προϊσχυσασών διατάξεων του συγκεκριμένου άρθρου, υποσημειώσεις 7, 11 και 12 των παρουσών προτάσεων.
(
5
)	Εκκινώ από την παραδοχή ότι, κατά το Nejvyšší soud (Ανώτατο Δικαστήριο), ήτοι το αιτούν δικαστήριο, η Dúha reality και η Inkreal s. r. o. (βλ. σημείο 9 των παρουσών προτάσεων) «έχουν κατοικία» κατά την έννοια του άρθρου 63, παράγραφος 1, του κανονισμού 1215/2012.
(
6
)	Το αιτούν δικαστήριο παραπέμπει στις αποφάσεις της 1ης Μαρτίου 2005, Owusu (C‑281/02, EU:C:2005:120, σκέψεις 25 και 26), και της 7ης Μαΐου 2020, Parking και Interplastics (C‑267/19 και C‑323/19, EU:C:2020:351, σκέψεις 30 έως 35).
(
7
)	Βλ. άρθρο 17 της Σύμβασης για τη διεθνή δικαιοδοσία και εκτέλεση των αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 1982, L 388, σ. 7), η οποία υπεγράφη στις Βρυξέλλες στις 27 Σεπτεμβρίου 1968, όπως τροποποιήθηκε με τις διαδοχικές συμβάσεις προσχώρησης των νέων κρατών μελών στην εν λόγω Σύμβαση (ΕΕ 1998, C 27, σ. 1) (στο εξής: Σύμβαση των Βρυξελλών), και άρθρο 23 του κανονισμού (ΕΚ) 44/2001 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 2000, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 2001, L 12, σ. 1).
(
8
)	Βλ. απόφαση της 24ης Νοεμβρίου 2022, Tilman [C‑358/21, EU:C:2022:923, σκέψη 34, η οποία αφορά επίσης τη συνεπή ερμηνεία με τις πανομοιότυπες διατάξεις της Σύμβασης για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, η οποία υπεγράφη στις 30 Οκτωβρίου 2007, η σύναψη της οποίας εγκρίθηκε εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με την απόφαση 2009/430/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2008 (ΕΕ 2009, L 147, σ. 1, στο εξής: Σύμβαση του Λουγκάνο ΙΙ)].
(
9
)	Βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 18ης Νοεμβρίου 2020, DelayFix (C‑519/19, EU:C:2020:933, σκέψη 40).
(
10
)	Βλ. απόφαση της 18ης Νοεμβρίου 2020, DelayFix (C‑519/19, EU:C:2020:933, σκέψη 47 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
11
)	Βλ. άρθρο 17, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, της Σύμβασης των Βρυξελλών, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 11 της Σύμβασης, της 9ης Οκτωβρίου 1978, σχετικά με την προσχώρηση του Βασιλείου της Δανίας, της Ιρλανδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας στην εν λόγω Σύμβαση (ΕΕ 1982, L 388, σ. 24), και με το άρθρο 7 της Σύμβασης, της 26ης Μαΐου 1989, σχετικά με την προσχώρηση του Βασιλείου της Ισπανίας και της Πορτογαλικής Δημοκρατίας στην ίδια Σύμβαση (ΕΕ 1989, L 285, σ. 1), κατά το οποίο, «[α]ν τα μέρη, από τα οποία ένα τουλάχιστον έχει την κατοικία του στο έδαφος συμβαλλόμενου κράτους, συμφώνησαν ότι ένα δικαστήριο ή τα δικαστήρια συμβαλλόμενου κράτους θα δικάζουν τις διαφορές που έχουν προκύψει ή που θα προκύψουν από συγκεκριμένη έννομη σχέση, το δικαστήριο αυτό ή τα δικαστήρια του κράτους αυτού έχουν αποκλειστική διεθνή δικαιοδοσία».
(
12
)	Βλ. άρθρο 23, παράγραφος 1, του κανονισμού 44/2001 που ορίζει τα εξής: «[α]ν τα μέρη, από τα οποία ένα τουλάχιστον έχει την κατοικία του στο έδαφος κράτους μέλους, συμφώνησαν ότι ένα δικαστήριο ή τα δικαστήρια κράτους μέλους θα δικάζουν τις διαφορές που έχουν προκύψει ή που θα προκύψουν από συγκεκριμένη έννομη σχέση, το δικαστήριο αυτό ή τα δικαστήρια του κράτους αυτού έχουν διεθνή δικαιοδοσία. Αυτή η δικαιοδοσία είναι αποκλειστική εκτός αν τα μέρη συμφώνησαν άλλως […]».
(
13
)	Βλ. αποφάσεις της 21ης Μαΐου 2015, CDC Hydrogen Peroxide (C‑352/13, EU:C:2015:335, σκέψη 68 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 8ης Μαρτίου 2018, Saey Home & Garden (C‑64/17, EU:C:2018:173, σκέψη 30).
(
14
)	Βλ. αποφάσεις της 17ης Ιανουαρίου 1980, Zelger (56/79, EU:C:1980:15, σκέψη 4), και της 16ης Μαρτίου 1999, Castelletti (C‑159/97, EU:C:1999:142, σκέψη 50 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Βλ., εντούτοις, τον ίδιο γενικό κανόνα ο οποίος διατυπώνεται στις αιτιολογικές σκέψεις 8 και 13 των κανονισμών 44/2001 και 1215/2012, αντιστοίχως. Συγκριτικά, βλ. άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΕ) 650/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 4ης Ιουλίου 2012, σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο, την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων, την αποδοχή και εκτέλεση δημόσιων εγγράφων στον τομέα της κληρονομικής διαδοχής και την καθιέρωση ευρωπαϊκού κληρονομητηρίου (ΕΕ 2012, L 201, σ. 107). Υπ’ αυτή την έννοια, βλ. άρθρο 7 του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1103 του Συμβουλίου, της 24ης Ιουνίου 2016, για τη θέσπιση ενισχυμένης συνεργασίας στον τομέα της διεθνούς δικαιοδοσίας, του εφαρμοστέου δικαίου και της αναγνώρισης και εκτέλεσης αποφάσεων σε ζητήματα περιουσιακών σχέσεων των συζύγων (ΕΕ 2016, L 183, σ. 1).
(
15
)	Βλ. αποφάσεις της 9ης Νοεμβρίου 2000, Coreck (C‑387/98, EU:C:2000:606, σκέψη 15), και της 7ης Ιουλίου 2016, Hőszig (C‑222/15, EU:C:2016:525, σκέψη 43).
(
16
)	Βλ. αιτιολογικές σκέψεις 14 και 15 του κανονισμού 1215/2012 καθώς και αποφάσεις της 7ης Ιουλίου 2016, Hőszig (C‑222/15, EU:C:2016:525, σκέψη 44), και της 18ης Νοεμβρίου 2020, DelayFix (C‑519/19, EU:C:2020:933, σκέψη 38).
(
17
)	Υπενθυμίζεται επίσης ότι η ένδικη διαφορά πρέπει να είναι αστική και εμπορική υπόθεση κατά την έννοια του κανονισμού 1215/2012, βλ. Nourissat, C., «L’avenir des clauses attributives de juridiction d’après le règlement “Bruxelles I bis”», Mélanges en l’honneur du professeur Bernard Audit: les relations privées internationales, Librairie générale de droit et de jurisprudence, Issy-les-Moulineaux, 2014, σ. 567 έως 579, ιδίως σ. 570.
(
18
)	Βλ. άρθρο 3, παράγραφος 1, των κανονισμών (ΕΚ) 1896/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2006, για τη θέσπιση διαδικασίας ευρωπαϊκής διαταγής πληρωμής (ΕΕ 2006, L 399, σ. 1), και (ΕΚ) 861/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Ιουλίου 2007, για τη θέσπιση ευρωπαϊκής διαδικασίας μικροδιαφορών (ΕΕ 2007, L 199, σ. 1). Βλ., για τον κανονισμό 1896/2006, απόφαση της 7ης Μαΐου 2020, Parking και Interplastics (C‑267/19 και C‑323/19, EU:C:2020:351, σκέψη 33). Συγκριτικά, βλ. κανονισμούς (ΕΚ) 593/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Ιουνίου 2008, για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές (Ρώμη I) (ΕΕ 2008, L 177, σ. 6) (στο εξής: κανονισμός Ρώμη I)· (ΕΚ) 864/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Ιουλίου 2007, για το εφαρμοστέο δίκαιο στις εξωσυμβατικές ενοχές («Ρώμη II») (ΕΕ 2007, L 199, σ. 40) (στο εξής: κανονισμός Ρώμη II), και (ΕΕ) 1259/2010 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2010, για τη θέσπιση ενισχυμένης συνεργασίας στον τομέα του δικαίου που είναι εφαρμοστέο στο διαζύγιο και τον δικαστικό χωρισμό (ΕΕ 2010, L 343, σ. 10) (στο εξής: κανονισμός Ρώμη III). Στο άρθρο 1, παράγραφος 1, εκάστου εκ των ως άνω κανονισμών, το κριτήριο εφαρμογής τους διατυπώνεται ως εξής: «στις περιπτώσεις που εμπεριέχουν σύγκρουση νόμων [κανονισμός Ρώμη Ι]/σε περίπτωση που περιλαμβάνουν σύγκρουση δικαίων [κανονισμός Ρώμη ΙΙ]/σε περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει σύγκρουση δικαίων [κανονισμός Ρώμη III]». Στο κείμενο των εν λόγω άρθρων στη γερμανική γλώσσα προκρίθηκε η έννοια «Verbindung zum Recht verschiedener Staaten», ήτοι η έννοια του συνδέσμου με το δίκαιο πλειόνων κρατών.
(
19
)	Απόφαση της 7ης Μαΐου 2020, Parking και Interplastics (C‑267/19 και C‑323/19, EU:C:2020:351, σκέψη 35).
(
20
)	Βλ. απόφαση της 1ης Μαρτίου 2005, Owusu (C‑281/02, EU:C:2005:120, σκέψη 25).
(
21
)	Βλ. απόφαση της 17ης Νοεμβρίου 2011, Hypoteční banka (C‑327/10, EU:C:2011:745, σκέψη 29).
(
22
)	Βλ. αποφάσεις της 25ης Φεβρουαρίου 2021, Markt24 (C‑804/19, EU:C:2021:134, σκέψη 32), και της 8ης Σεπτεμβρίου 2022, IRnova (C‑399/21, EU:C:2022:648, σκέψη 27).
(
23
)	Βλ., για τους σκοπούς του επίμαχου κανονισμού, άρθρο 3, παράγραφος 2, ΣΕΕ και άρθρο 67 ΣΛΕΕ.
(
24
)	Κατά την αιτιολογική σκέψη 26 του κανονισμού 1215/2012, «η απόφαση που εκδίδεται από τα δικαστήρια κράτους μέλους θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εάν είχε εκδοθεί στο κράτος μέλος αναγνώρισης ή εκτέλεσης».
(
25
)	Βλ. σημείο 22 των παρουσών προτάσεων.
(
26
)	Η υπογράμμιση δική μου. Βλ., επίσης, αιτιολογικές σκέψεις 3 και 5 του κανονισμού 1215/2012.
(
27
)	Βλ. Audit, B., και d’Avout, L., Droit international privé, 9η έκδ., Librairie générale de droit et de jurisprudence, Παρίσι, 2022, σημείο 625 (σ. 539 και 540) και σημείο 628 (σ. 544). Βλ., επίσης, Gaudemet-Tallon, H., και Ancel, M.-E., Compétence et exécution des jugements en Europe, Règlements 44/2001 et 1215/2012, Conventions de Bruxelles (1968) et de Lugano (1998 et 2007), 6η έκδ., Librairie générale de droit et de jurisprudence, συλλογή «Droit des affaires», Παρίσι, 2018, σημείο 82 (σ. 117) και σημείο 141 (σ. 189). Όσον αφορά την αναγκαιότητα αποσαφήνισης της προϋπόθεσης αυτής, βλ. μελέτη που εκπόνησε για την Επιτροπή η Milieu SRL, με τίτλο «Study to support the preparation of a report on the application of Regulation (EU) no 1215/2012 on jurisdiction and the recognition and enforcement of judgments in civil and commercial matters (Brussels Ia Regulation)» (στο εξής: μελέτη που εκπονήθηκε για την Επιτροπή), Ιανουάριος 2023, σ. 14, 54 έως 59 καθώς και 263 και 264. Βλ., συμπληρωματικά, τη λεπτομερή ανάλυση, της 31ης Ιουλίου 2022, με τίτλο «Regulation Brussels Ia: a standard for free circulation of judgments and mutual trust in the European Union», με αντικείμενο τις εθνικές πρακτικές σε όλα τα νυν κράτη μέλη και στο Ηνωμένο Βασίλειο, σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 25 του κανονισμού 1215/2012, η οποία καταρτίστηκε, βάσει των ίδιων ερωτήσεων στις οποίες στηρίχθηκε η μελέτη που εκπονήθηκε για την Επιτροπή (ερωτήσεις υπ’ αριθ. 41 έως 49), από το Internationaal Juridisch Instituut στο πλαίσιο του έργου JUDGTRUST που χρηματοδότησε η Επιτροπή, σ. 34 έως 38 και 163 έως 176.
(
28
)	Βλ. Mankowski, P., «Article 25 Brüssel Ia-VO», σε Rauscher, T., και Leible, S., Europäisches Zivilprozess- und Kollisionsrecht: EuZPR/EuIPR: Kommentar. Band I, Brüssel Ia-Verordnung, 5η έκδ., Otto Schmidt, Κολωνία, 2021, ιδίως σημεία 32 και 35· Hausmann, R., «Gerichtsstands-und Schiedsvereinbarungen», σε Reithmann, C., και Martiny, D., Internationales Vertragsrecht, 9η έκδ., Otto Schmidt, Κολωνία, 2022, σημεία 7.19 επ.· Dörner, H., «Artikel 25 [Zulässigkeit und Form von Gerichtsstandsvereinbarungen]», σε Saenger, I., Zivilprozessordnung: Familienverfahren, Gerichtsverfassung, Europäisches Verfahrensrecht: Handkommentar, 9η έκδ., Nomos, Μπάντεν-Μπάντεν, 2021, ιδίως σημείο 6. Υπέρ της αντίθετης προσέγγισης, βλ. Staudinger, H., «Gerichtsstands-und Schiedsvereinbarungen», Internationale Zuständigkeit für Vertragsklagen; Gerichtsstands- und Schiedsvereinbarungen, De Gruyter, Βερολίνο, 2011, σημείο 241· Geimer, R., «Artikel 25 EuGVVO», Zöller, R., Zivilprozessordnung, 33η έκδ., Otto Schmidt, Κολωνία, 2020, σημείο 3.
(
29
)	Βλ. Brosch, M., και Kahl, L.-M., «Article 25», σε Requejo Isidro, M., Brussels I bis: A Commentary on Regulation (EU) no 1215/2012, Edward Elgar Publishing, Cheltenham, 2022, σ. 344 έως 374, ιδίως σημείο 25.03, και, υπό αντίθετη έννοια, Magnus, U., «Article 25», σε Magnus, U., και Mankowski, P., European Commentaries on Private International Law, Brussels Ibis Regulation, 2η έκδ., Otto Schmidt, Κολωνία, 2023, σ. 579 έως 642, ιδίως σημείο 25 (σ. 599).
(
30
)	Βλ. έκθεση του καθηγητή P. Schlosser για τη Σύμβαση της 9ης Οκτωβρίου 1978, περί προσχωρήσεως του Βασιλείου της Δανίας, της Ιρλανδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας στη Σύμβαση για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις καθώς και στο Πρωτόκολλο για την ερμηνεία από το Δικαστήριο της Συμβάσεως αυτή (ΕΕ 1986, C 298, σ. 99), σημείο 174· Gothot, P., και Holleaux, D., La Convention de Bruxelles du 27 septembre 1968: compétence judiciaire et effets des jugements dans la CEE, Jupiter, Παρίσι, 1985, σκέψη 167 (σ. 99)· Gaudemet-Tallon, H., και Ancel, M.‑E., όπ.π., σημείο 141 (σ. 189)· κατ’ επέκταση, Sindres, D., «Compétence judiciaire, Reconnaissance et Exécution des décisions en matière civile et Commerciale. – Compétence. – Règles ordinaires de compétence. – Dispositions générales. – Article 4 du règlement (UE) no 1215/2012», JurisClasseur Droit international, LexisNexis, Παρίσι, 2 Νοεμβρίου 2021, τεύχος 584-125, σημείο 27· Audit, B., και d’Avout, L., όπ.π., σημείο 675 (σ. 587 και 588). Υπό αντίθετη έννοια, βλ. έκθεση του P. Jenard περί της Συμβάσεως των Βρυξελλών (ΕΕ 1986, C 298, σ. 29), σ. 38· Droz, G., Compétence judiciaire et effets des jugements dans le Marché commun (Étude de la Convention de Bruxelles du 27 septembre 1968), Dalloz, Παρίσι, 1972, σημείο 207 (σ. 129 και 130)· Beraudo, J.‑P., και Beraudo, M.‑J., «Convention de Bruxelles/Conventions de Lugano. Règlement (CE) no 44/2001/Règlement (UE) no 1215/2012. – Généralités et champs d’application», JurisClasseur procédure civile, LexisNexis, Παρίσι, 24 Μαρτίου 2023, τεύχος 2100-15, σημείο 46.
(
31
)	Εξ όσων γνωρίζω, από τις ακόλουθες αποφάσεις, μεταξύ άλλων, προκύπτει ότι για τον χαρακτηρισμό του διεθνούς χαρακτήρα της κατάστασης λαμβάνονται υπόψη διάφορα στοιχεία: στη Γερμανία, στο πλαίσιο της Σύμβασης για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις που έγινε στο Λουγκάνο στις 16 Σεπτεμβρίου 1988 (ΕΕ 1988, L 319, σ. 9), απόφαση του Bundesgerichtshof (Ανωτάτου Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου, Γερμανία) της 23ης Ιουλίου 1998 (II ZR 286/97)· στη Γαλλία, αποφάσεις του Cour de cassation (Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, Γαλλία), 1ο τμήμα αστικών υποθέσεων, της 4ης Οκτωβρίου 2005 (αριθ. 02-12.959) και της 30ής Σεπτεμβρίου 2020 (αριθ. 19‑15.626)· στην Ιταλία, αποφάσεις της ολομέλειας του Corte suprema di cassazione (Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, Ιταλία) της 30ής Δεκεμβρίου 1998 (αριθ. 12907), της 14ης Φεβρουαρίου 2011 (αριθ. 3568, σκέψη 5.2) και της 10ης Μαΐου 2019 (αριθ. 12585, σκέψη 5), και στην Πορτογαλία, αποφάσεις του Supremo Tribunal de Justiça (Ανωτάτου Δικαστηρίου, Πορτογαλία) της 26ης Ιανουαρίου 2016 (540/14.4TVLSB.S1) και της 4ης Φεβρουαρίου 2016 (536/14.6TVLSB.L1.S1). Υπό την αντίθετη έννοια, εκδόθηκαν οι ακόλουθες αποφάσεις: στην Αυστρία, διατάξεις του Oberster Gerichtshof (Ανωτάτου Δικαστηρίου, Αυστρία) της 5ης Ιουνίου 2007 (10 Ob 40/07s) και της 29ης Ιουνίου 2020 (2 Ob 104/19m, σκέψη 2), και στις Κάτω Χώρες, απόφαση του Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden (εφετείου Arnhem-Leeuwarden, Κάτω Χώρες) της 27ης Οκτωβρίου 2015 (200.157.017/01, σκέψεις 3.10 και 3.12) και απόφαση του rechtbank Rotterdam (πρωτοδικείου Ρότερνταμ, Κάτω Χώρες) της 1ης Απριλίου 2016 (4080627 CV EXPL 15-3441, σκέψη 3.4). Βλ., εντούτοις, αποκλίνουσα απόφαση του rechtbank Amsterdam (πρωτοδικείου Άμστερνταμ, Κάτω Χώρες) της 11ης Απριλίου 2019 (7342297 CV EXPL 18-25262, σκέψεις 9 έως 11). Το Hoge Raad der Nederlanden (Ανώτατο Δικαστήριο των Κάτω Χωρών) δεν έχει εκδώσει καμία απόφαση.
(
32
)	Βλ., συναφώς, Stark, L., L’internationalité en droit international privé, διδακτορική διατριβή υποστηριχθείσα στις 28 Νοεμβρίου 2020, σ. 27 και 28.
(
33
)	Βλ. αποφάσεις της 24ης Ιουνίου 1986, Anterist (22/85, EU:C:1986:255, σκέψη 13), και της 8ης Μαρτίου 2018, Saey Home & Garden (C‑64/17, EU:C:2018:173, σκέψη 24).
(
34
)	Βλ., επ’ αυτού, Stark, L., όπ.π., σ. 261, και πρβλ. Sindres, D., όπ.π., σημείο 27.
(
35
)	Βλ. κανονισμοί Ρώμη I, II και III.
(
36
)	Βλ., επ’ αυτού, Mailhé, F., «Convention attributive de juridiction», Espace judiciaire civil européen, Arrêts de la CJUE et commentaires, Bruylant, Βρυξέλλες, 2020, σ. 476 έως 480, ιδίως σημείο 571 (σ. 478), κατά τον οποίο «η “εναλλαξιμότητα” των δικαστηρίων των κρατών μελών ισχύει προς το παρόν μόνον για τις έννομες σχέσεις αυτές καθεαυτές οι οποίες δεν υπάγονται πλέον, λόγω της ύπαρξης στοιχείων αλλοδαπότητας, στη δικαιοδοσία των δικαστηρίων ενός και μόνον κράτους μέλους».
(
37
)	Βλ. σημείο 29 των παρουσών προτάσεων.
(
38
)	Βλ. Magnus, U., όπ.π., σημείο 25 (σ. 599).
(
39
)	Σχετικά με τη σημασία ευρείας ερμηνείας του άρθρου 25 του κανονισμού 1215/2012 την οποία προέβαλε η Επιτροπή, προκειμένου να εφαρμόζεται ο εν λόγω ομοιόμορφος κανόνας, βλ. Magnus, U., όπ.π., σημεία 25 και 26 (σ. 599 και 600). Βλ., σχετικά με την εφαρμογή του εθνικού δικαίου και των διεθνών συμβάσεων η οποία περιορίζεται στις συμφωνίες παρεκτάσεως διεθνούς δικαιοδοσίας που αφορούν δικαστήρια τρίτου κράτους, Mailhé, F., όπ.π., σημείο 571 (σ. 477), σχόλιο το οποίο διατυπώνεται για την περίπτωση που πληρούται η προϋπόθεση διεθνούς χαρακτήρα της συμφωνίας παρεκτάσεως διεθνούς δικαιοδοσίας (βλ. σημείο 571, σ. 478). Βλ., επίσης, Gaudemet-Tallon, H., και Ancel, M.‑E., όπ.π., σημείο 139 (σ. 185 και 186). Βλ. επίσης, προς υπόμνηση του επιχειρήματος που αντλείται από τη σημασία αυτή, μελέτη που εκπονήθηκε για την Επιτροπή, σ. 263 και 264.
(
40
)	Βλ. σημείο 27 των παρουσών προτάσεων.
(
41
)	Βλ. σημείο 36 των παρουσών προτάσεων.
(
42
)	Βλ. σημείο 33 των παρουσών προτάσεων. Βλ. επίσης, όσον αφορά τον έλεγχο ενδεχόμενων καταχρήσεων δικαιώματος, Mankowski, P., όπ.π., σημείο 35, καθώς και Stein, F., και Jonas, M., «Artikel 25», Kommentar zur Zivilprozessordnung, τόμος 12 EuGVVO, 23η έκδ., 2022, Mohr Siebeck, Τυβίγγη, σημείο 23.
(
43
)	Βλ., σχετικά με την ειδικότητα των ρητρών στον τραπεζικό τομέα, Gaudemet‑Tallon, H., «Conflit de juridiction. – Contrat de prêt. – Clause attributive de juridiction. – Validité. – Conditions», Journal du droit international (Clunet), LexisNexis, Παρίσι, αριθ. 3, σ. 734 έως 743, ιδίως σ. 739 και 740. Βλ., επίσης, Kleiner, C., «L’élection du for en matière bancaire et financière: entre clauses asymétriques, clauses modèles et quasi-réglementaires», Les clauses attributives de compétence internationale: de la prévisibilité au désordre, Actes du colloque du 21 novembre 2019 au Centre de recherche en droit international privé et du commerce international (CRDI), επιμ. Laazouzi, M., Éditions Panthéon-Assas, Παρίσι, 2021, σ. 47 έως 73, ιδίως σ. 48 έως 55.
(
44
)	Βλ. σημείο 13 των παρουσών προτάσεων.
(
45
)	Βλ. αποφάσεις της 1ης Μαρτίου 2005, Owusu (C‑281/02, EU:C:2005:120, σκέψη 26), της 17ης Νοεμβρίου 2011, Hypoteční banka (C‑327/10, EU:C:2011:745, σκέψη 30), και της 8ης Σεπτεμβρίου 2022, IRnova (C‑399/21, EU:C:2022:648, σκέψη 28).
(
46
)	Βλ. αποφάσεις της 1ης Μαρτίου 2005, Owusu (C‑281/02, EU:C:2005:120, σκέψη 26), και της 8ης Σεπτεμβρίου 2022, IRnova (C‑399/21, EU:C:2022:648, σκέψεις 26 και 31).
(
47
)	Βλ. απόφαση της 17ης Νοεμβρίου 2011, Hypoteční banka (C‑327/10, EU:C:2011:745, σκέψη 34). Πρβλ. αποφάσεις της 7ης Μαΐου 2020, Parking και Interplastics (C‑267/19 και C‑323/19, EU:C:2020:351, σκέψη 33), και της 3ης Ιουνίου 2021, Generalno konsulstvo na Republika Bulgaria (C‑280/20, EU:C:2021:443, σκέψεις 30 έως 37), στις οποίες λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι τουλάχιστον ένας εκ των διαδίκων έχει την κατοικία ή τη συνήθη διαμονή του σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος μέλος του επιληφθέντος δικαστηρίου.
(
48
)	Βλ. Droz, G., «Synthesis of the Discussions of 11 and 12 March 1991», Civil jurisdiction and judgements in Europe, Proceedings of the Colloquium on the Interpretation of the Brussels Convention by the Court of Justice Considered in the Context of the European Judicial Area, Luxembourg, 11 and 12 March 1991, Butterworths, Λονδίνο, 1992, σ. 253 έως 271, ιδίως σ. 263. Βλ., επίσης, Gaudemet‑Tallon, H., και Ancel, M.‑E., όπ.π., σημείο 142 (σ. 190).
(
49
)	Πρβλ. απόφαση της 17ης Νοεμβρίου 2011, Hypoteční banka (C‑327/10, EU:C:2011:745, σκέψη 31).
(
50
)	Σχετικά με την υπόμνηση των θεωρητικών συζητήσεων όσον αφορά το συγκεκριμένο άρθρο, βλ. Stark, L., όπ.π., σ. 137.
(
51
)	Βλ. Magnus, U., όπ.π., σημείο 26 (σ. 599) και σημείο 40 (σ. 606), καθώς και Calvo Caravaca, A.‑L., και Carrascosa González, J., Tratado de derecho internacional privado, τόμος II, Tirant lo Blanch, Βαλένθια, 2020, σ. 2538. Βλ., υπό αντίθετη έννοια, Francq, S., «La refonte du Règlement Bruxelles I: champ d’application et compétence», Revue de droit commercial belge, 2013, σ. 307 έως 333, ιδίως σ. 319 και υποσημείωση 70.
(
52
)	Βλ., επ’ αυτού, ανάλυση της Stark, L., όπ.π., ιδίως σ. 47 έως 49.
(
53
)	Βλ., επίσης, άρθρο 14, παράγραφος 2, του κανονισμού Ρώμη ΙΙ.
(
54
)	Σύμβαση προσαρτηθείσα στο παράρτημα I της απόφασης 2009/397/ΕΚ του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2009, σχετικά με την υπογραφή εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας της σύμβασης για τις συμφωνίες παρέκτασης της δικαιοδοσίας (ΕΕ 2009, L 133, σ. 1), η οποία εγκρίθηκε με την απόφαση 2014/887/ΕΕ του Συμβουλίου, της 4ης Δεκεμβρίου 2014, σχετικά με την έγκριση, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της σύμβασης της Χάγης, της 30ής Ιουνίου 2005, για τις συμφωνίες παρέκτασης της δικαιοδοσίας (ΕΕ 2014, L 353, σ. 5), και τέθηκε σε ισχύ την 1η Οκτωβρίου 2015 στα κράτη μέλη, πλην του Βασιλείου της Δανίας (1η Σεπτεμβρίου 2018) (στο εξής: Σύμβαση της Χάγης του 2005)· διατίθεται στο διαδίκτυο στην ακόλουθη διεύθυνση: https://www.hcch.net/fr/instruments/conventions/full-text/?cid=98. Το άρθρο 1, παράγραφος 1, της Σύμβασης της Χάγης του 2005 ορίζει ότι στην εν λόγω Σύμβαση υπάγονται οι συμφωνίες παρέκτασης αποκλειστικής δικαιοδοσίας οι οποίες συνάπτονται σε αστικές ή εμπορικές υποθέσεις, εφόσον πρόκειται για διεθνή υπόθεση. Βλ., όσον αφορά τη σχέση μεταξύ του κανονισμού 1215/2012 και της εν λόγω Σύμβασης, Magnus, U., όπ.π., σημείο 10 (σ. 590 έως 592).
(
55
)	Βλ., σχετικά με τον συγκεκριμένο συντονισμό, απόφαση της 27ης Απριλίου 2023, A1 και A2 (Ασφάλιση σκάφους αναψυχής) (C‑352/21, EU:C:2023:344, σκέψη 46).
(
56
)	Βλ., συναφώς, σημείο 38 των παρουσών προτάσεων. Βλ., για έκθεση διαφόρων ενδεχόμενων κριτηρίων, Stark, L., όπ.π., σ. 33 και 34. Βλ., ενδεικτικώς, στοιχεία αλλοδαπότητας σχετικά με τα οποία το Supremo Tribunal de Justiça (Ανώτατο Δικαστήριο) είχε, με το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, ζητήσει διευκρινίσεις από το Δικαστήριο στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η διάταξη του προέδρου του δευτέρου τμήματος του Δικαστηρίου της 10ης Μαρτίου 2017, Sociedade Metropolitana de Desenvolvimento (C‑136/16, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2017:237), με την οποία η υπόθεση διαγράφηκε από το πρωτόκολλο του Δικαστηρίου, καθώς και την ανάλυση της Kleiner, C., όπ.π., σ. 59 έως 61. Βλ. επίσης, σχετικά με την εναρμόνιση των ερμηνειών των κανονισμών 1896/2006 και 1215/2012, απόφαση της 7ης Μαΐου 2020, Parking και Interplastics (C‑267/19 και C‑323/19, EU:C:2020:351, σκέψεις 34 και 35).
(
57
)	Πρβλ. απόφαση της 14ης Νοεμβρίου 2013, Maletic (C‑478/12, EU:C:2013:735, σκέψεις 25 έως 29). Βλ., επίσης, ανάλυση της συγκεκριμένης απόφασης από την Stark, L., όπ.π., ιδίως σ. 32 και 33. Βλ., επίσης, Audit, B., και d’Avout, L., όπ.π., σ. 586 έως 596, ιδίως σημείο 675 (σ. 588) και υποσημείωση 258. Βλ., επιπλέον, ανακεφαλαίωση των κριτηρίων που προέκριναν ορισμένα δικαστήρια στη μελέτη που εκπονήθηκε για την Επιτροπή, σ. 58 και 59.
(
58
)	Κατά τη Stark, L., όπ.π., σ. 385, ο καθορισμός του χρονικού σημείου εκτίμησης του διεθνούς χαρακτήρα είναι «πρωταρχικής σημασίας». Βλ., συναφώς, διευκρινίσεις στο άρθρο 3, παράγραφος 3, εκάστου εκ των κανονισμών 1896/2006 και 861/2007.
(
59
)	Διευκρινίζεται ότι, από την υπόθεση C‑136/16, που μνημονεύθηκε στην υποσημείωση 56 των παρουσών προτάσεων (διαγράφηκε από το πρωτόκολλο του Δικαστηρίου), προκύπτει ότι στον συγκεκριμένο τομέα μπορεί να τίθεται ένα άλλο ζήτημα. Πρόκειται για το ζήτημα του αν είναι δυνατόν να αποκλειστεί η εφαρμογή ρήτρας παρεκτάσεως διεθνούς αρμοδιότητας. Με την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, το αιτούν δικαστήριο στην εν λόγω υπόθεση είχε εξετάσει το ενδεχόμενο η επιλογή των δικαστηρίων κράτους μέλους διαφορετικού από αυτό του οποίου οι συμβαλλόμενοι είναι υπήκοοι να συνεπάγεται σοβαρές δυσχέρειες σε έναν εξ αυτών χωρίς ο αντισυμβαλλόμενος να έχει συμφέρον που να δικαιολογεί την επιλογή αυτή.
(
60
)	Βλ., ενδεικτικώς, απόφαση της 30ής Σεπτεμβρίου 2021, Commerzbank (C‑296/20, EU:C:2021:784, σκέψεις 39 και 59).
(
61
)	Το ίδιο συμβαίνει επίσης με τον κανονισμό 650/2012 (άρθρο 5) και τον κανονισμό 2016/1103 (άρθρο 7), καθώς και με τη Σύμβαση της Χάγης του 2005 (άρθρο 1). Βλ., σχετικά με την έλλειψη συναίνεσης κατά τη διαπραγμάτευση της εν λόγω Σύμβασης, Ancel, M.-E., «L’internationalité à la lumière de la convention d’electio fori», Le monde du droit: écrits rédigés en l’honneur de Jacques Foyer, Economica, Παρίσι, 2008, σ. 21 έως 47, ιδίως σ. 36, και, σχετικά με την απουσία παρατηρήσεων επί του συγκεκριμένου ζητήματος, Van Loon, H., «Quelques aspects de la mondialisation dans le domaine des conflits de juridictions», Droit international privé: travaux du Comité français de droit international privé, 17ο έτος, 2004-2006, Éditions A. Pedone, Παρίσι, 2008, σ. 227 έως 253. Αντιθέτως, όσον αφορά τον κανονισμό (ΕΚ) 4/2009 του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2008, για τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο, την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων και τη συνεργασία σε θέματα υποχρεώσεων διατροφής (ΕΕ 2009, L 7, σ. 1), βλ. άρθρο 4, παράγραφος 1, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, το οποίο προβλέπει ότι οι προϋποθέσεις ορισμού του έχοντος διεθνή δικαιοδοσία δικαστηρίου πρέπει να πληρούνται κατά τη σύναψη της συμφωνίας παρεκτάσεως δικαιοδοσίας ή όταν το δικαστήριο επιλαμβάνεται της διαφοράς.
(
62
)	Οι συζητήσεις είναι της ίδιας φύσεως με εκείνες που αφορούσαν την προϋπόθεση κατοικίας που περιεχόταν στα άρθρα που ίσχυσαν πριν από το άρθρο 25 του κανονισμού 1215/2012. Βλ., συναφώς, Droz, G., «Synthesis of the Discussions of 11 and 12 March 1991», όπ.π., ιδίως σ. 262, καθώς και Gaudemet-Tallon, H., και Ancel, M.-E., όπ.π., σημείο 136 (σ. 181 και 182).
(
63
)	Βλ. Gaudemet-Tallon, H., και Ancel, M.-E., όπ.π., σημείο 143 (σ. 191), και Kleiner, C., όπ.π., σ. 61, καθώς και Henriques, S., Os Pactos de Jurisdição, no Regulamento (CE) no 44 de 2001, Coimbra Editora, Κοΐμπρα, 2006, σ. 60 και 61, και Ferreira Pinto, F., A., «Contractos de swap concluídos entre entidades com sede em território nacional – jurisdição e lei aplicável», σε Lobo Moutinho, J., Henrique, S., Vaz de Sequeira, E., και Garcia Marques, P., Homenagem ao Professor Doutor Germano Marques da Silva, τόμος I, Universidade Católica Editora, Λισσαβώνα, σ. 799 έως 824, ιδίως σ. 805.
(
64
)	Βλ., υπέρ του συγκεκριμένου κριτηρίου, Hausmann, R., όπ.π., σημείο 7.23 § 7, και Calvo Caravaca, A.-L., και Carrascosa González, J., Tratado de Derecho internacional privado, τόμος I, όπ.π., σ. 122 επ. (κατά τους συγγραφείς αυτούς, πρέπει να ληφθεί υπόψη η εξαφάνιση του «διεθνούς» στοιχείου μετά τη σύναψη της Σύμβασης).
(
65
)	Πρβλ. απόφαση της 24ης Ιουνίου 1986, Anterist (22/85, EU:C:1986:255, σκέψη 14).
(
66
)	Βλ. αιτιολογική σκέψη 3 του κανονισμού 1215/2012 και απόφαση της 10ης Μαρτίου 1992, Powell Duffryn (C‑214/89, EU:C:1992:115, σκέψη 20). Ως εκ τούτου, εάν μια διεθνής κατάσταση έγινε εσωτερική κατάσταση όταν το δικαστήριο επιλαμβάνεται της διαφοράς, η ρήτρα παράγει τα αποτελέσματά της.
(
67
)	Πρβλ. αιτιολογική σκέψη 15 του κανονισμού 1215/2012, κατά την οποία «η αυτονομία των διαδίκων δικαιολογεί άλλο συνδετικό στοιχείο» πέραν αυτού της κατοικίας του εναγομένου, καθώς και Treppoz, E., «L’imprévisibilité du juge élu», Les clauses attributives de compétence internationale: de la prévisibilité au désordre, όπ.π., σ. 91 έως 105, ιδίως σημείο 1 και υποσημείωση 1. Βλ., εντούτοις, απόφαση της 24ης Οκτωβρίου 2018, Apple Sales International κ.λπ. (C‑595/17, EU:C:2018:854, σκέψη 34).
(
68
)	Η γνώμη μου στηρίζεται στις ακόλουθες, όσον το δυνατόν ακριβέστερες, αποφάσεις τις οποίες μπόρεσα να εντοπίσω: απόφαση του Cour de cassation (Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου) της 4ης Οκτωβρίου 2005 (αριθ. 02-12.959) και διάταξη του Sąd Apelacyjny w Katowicach (εφετείου Katowice, Πολωνία) της 21ης Ιανουαρίου 2016 (V ACz 52/16). Εντούτοις, τα ακόλουθα δικαστήρια τάχθηκαν με τις αποφάσεις τους υπέρ της εξέτασης του κριτηρίου όταν το δικαστήριο επιλαμβάνεται της διαφοράς: στη Γερμανία, διάταξη του Oberlandesgericht München (εφετείου Μονάχου, Γερμανία) της 31ης Μαρτίου 1987 (6 W 788/87)· στην Αυστρία, διάταξη του Oberster Gerichtshof (Ανωτάτου Δικαστηρίου) της 5ης Ιουνίου 2007 (10 Ob 40/07s), μετά την οποία καθιερώθηκε ο κανόνας δικαίου Rechtssatz· στην Ιταλία, απόφαση της ολομέλειας του Corte suprema di cassazione (Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου) της 4ης Μαρτίου 2019 (αριθ. 6280), κατά τον κανόνα της perpetuatio jurisdictionis του εσωτερικού δικαίου.
(
69
)	Για αντίθετη άποψη, βλ. Stark, L., όπ.π., σ. 394. Εάν κατισχύσει η δικονομική πτυχή της ρήτρας, θα πρέπει να εξεταστεί ενδεχόμενη σύγκριση με την απόφαση της 13ης Νοεμβρίου 1979, Sanicentral (25/79, EU:C:1979:255, σκέψεις 6 και 7, σχετικά με την ερμηνεία των μεταβατικών διατάξεων της Σύμβασης των Βρυξελλών), στην οποία στηρίζονται οι αναλύσεις και οι αποφάσεις που μνημονεύθηκαν στις υποσημειώσεις 64 και 68 των παρουσών προτάσεων, και με την απόφαση της 24ης Νοεμβρίου 2022, Tilman (C‑358/21, EU:C:2022:923, σκέψη 30, σχετικά με την κατά χρόνον εφαρμογή της Σύμβασης του Λουγκάνο ΙΙ στο Ηνωμένο Βασίλειο). Συγκεκριμένα, λόγω του αντικειμένου των προμνησθεισών αποφάσεων, η εμβέλειά τους θα μπορούσε να περιοριστεί στην ερμηνεία των διατάξεων που αφορούν την κατά χρόνον εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης.
(
70
)	Βλ., όσον αφορά θεωρητικές παρατηρήσεις υπ’ αυτή την έννοια, Ancel, M.-E., όπ.π., ιδίως σημείο 18 in fine (σ. 36), καθώς και Stark, L., όπ.π., ιδίως σ. 393 έως 396.
(
71
)	Βλ. Gaudemet-Tallon, H., και Ancel, M.-E., όπ.π., σημείο 143 (σ. 191) με παραπομπή, στην υποσημείωση 67, σε Gothot, P., και Holleaux, D., όπ.π., σημείο 168 (σ. 100).
(
72
)	Βλ., όσον αφορά την απαίτηση επακριβούς ορισμού, απόφαση της 16ης Μαρτίου 1999, Castelletti (C‑159/97, EU:C:1999:142, σκέψη 48), και νομολογία η οποία μνημονεύεται στην υποσημείωση 15 των παρουσών προτάσεων. Βλ. επίσης, ενδεικτικώς, Kleiner, C., όπ.π., σ. 61, κατά την οποία μελλοντικό γεγονός, όπως ο τόπος εκπλήρωσης παροχής που δεν εκπληρώθηκε, θα μπορούσε να είναι κρίσιμο κριτήριο. Για κριτική της λύσης αυτής, βλ. Stark, L., όπ.π., σ. 393.
(
73
)	Μια τέτοια λύση θα μπορούσε να δώσει απάντηση στις επιφυλάξεις που διατύπωσε ο Geimer, R., «EuGVVO Art. 25», σε Geimer, R., και Schütze, R. A., Europäisches Zivilverfahrensrecht, 4η έκδ., C. H. Beck, Μόναχο, 2020, ιδίως σημείο 39.