BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Tríú Dlísheomra)
20 Márta 2025 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Limistéar saoirse, slándála agus ceartais – Comhar breithiúnach in ábhair choiriúla – Barántas gabhála Eorpach – Cinneadh Réime 2002/584/JAI – Coinbhleacht idir barántas gabhála Eorpach agus iarraidh ar eiseachadadh arna cur isteach ag tríú Stát – Airteagal 16(3) – Coincheap an ‘údaráis inniúil’ – Reachtaíocht náisiúnta lena dtugtar an chumhacht do chomhlacht feidhmiúcháin rialú a dhéanamh ar an tosaíocht atá le tabhairt don bharántas gabhála Eorpach nó don iarraidh ar eiseachadadh, i gcás coinbhleachta – An ceart chun leighis)
I gCás C‑763/22,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE ón Tribunal judiciaire de Marseille (an Chúirt Choiriúil, Marseille, an Fhrainc), trí bhreith an 14 Nollaig 2022, a fuarthas ag an gCúirt an 16 Nollaig 2022, sna himeachtaí coiriúla i gcoinne
OP
idiragraithe
Procureur de la République
tugann AN CHÚIRT (an Tríú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: K. Jürimäe (Rapóirtéir), Uachtarán an Dara Dlísheomra, ag feidhmiú mar Uachtarán an Tríú Dlísheomra, K. Lenaerts, Uachtarán na Cúirte, ag feidhmiú mar Bhreitheamh den Tríú Dlísheomra, N. Jääskinen, M. Gavalec agus N. Piçarra, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: N. Emiliou,
Cláraitheoir: M. Krausenböck, Riarthóir,
ag féachaint don chuid i scríbhinn den nós imeachta agus tar éis éisteacht an 28 Samhain 2023,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        OP, ag P. Ohayon, avocat,
–        Rialtas na Fraince, ag R. Bénard, B. Dourthe, B. Fodda agus E. Timmermans, i gcáil Gníomhairí,
–        Rialtas na Spáinne, ag A. Gavela Llopis, i gcáil Gníomhaire,
–        Rialtas na hÍsiltíre, ag J. M. Hoogveld, i gcáil Gníomhaire,
–        Rialtas na Polainne, ag B. Majczyna agus J. Sawicka, i gcáil Gníomhairí,
–        an Coimisiún Eorpach, ag S. Grünheid agus J. Hottiaux, i gcáil Gníomhairí,
tar éis éisteacht le Tuairim an Abhcóide Ghinearálta ag éisteacht an 5 Meán Fómhair 2024
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léirmhíniú ar Chinneadh Réime 2002/584/CGB ón gComhairle an 13 Meitheamh 2002 maidir leis an mBarántas Gabhála Eorpach agus na nósanna imeachta um thabhairt suas idir Ballstáit (IO 2002 L 190, lch. 1), arna leasú le Cinneadh Réime 2009/299/CGB ón gComhairle an 26 Feabhra 2009 (IO 2009 L 81, lch. 24) (‘Cinneadh Réime 2002/584’).
2        Rinneadh an iarraidh in imeachtaí coiriúla a tionscnaíodh sa Fhrainc i gcoinne OP, náisiúnach Francach, a gcuirtear ina leith go bhfuair sé agus go raibh trealamh ina sheilbh aige atá beartaithe chun cártaí íocaíochta a ghóchumadh agus go raibh sé rannpháirteach i gcomhlachas coiriúil i ndáil le falsú cártaí íocaíochta idir 2010 agus 2012.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais
3        Léitear aithrisí 5, 7 agus 8 de Chinneadh Réime 2002/584 mar a leanas:
‘(5)      De bharr an chuspóra a shanntar don Aontas le bheith ina limistéar saoirse, slándála agus ceartais, cuirtear deireadh leis an eiseachadadh idir na Ballstáit agus cuirtear córas um thabhairt suas idir údaráis bhreithiúnacha ina ionad. Ina theannta sin, trí thabhairt isteach córais nua shimplithe um dhaoine ciontaithe nó daoine a bhfuil amhras fúthu a thabhairt suas, chun críocha breithiúnais nó ionchúisimh a fhorghníomhú, in ábhair choiriúla, is féidir deireadh a chur leis an gcastacht agus leis na rioscaí moille atá mar shainghnéithe de nósanna imeachta eiseachadta faoi láthair. Ba cheart córas saorghluaiseachta cinntí breithiúnacha in ábhair choiriúla, idir chinntí réamhphianbhreithe agus chinntí pianbhreithe críochnaitheacha, i réimse na saoirse, na slándála agus an cheartais a chur in ionad an chaidrimh comhair thraidisiúnta atá i réim go dtí seo idir na Ballstáit.
[…]
(7)      Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit, ag gníomhú dóibh go haontaobhach, cuspóir an chórais iltaobhaigh eiseachadta atá bunaithe ar Choinbhinsiún Eorpach um Eiseachadadh an 13 Nollaig 1957 a bhaint amach go leordhóthanach agus gur fearr, dá bhrí sin, de bharr a fhairsinge agus a éifeachtaí, is féidir é a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an Chomhairle bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta dá dtagraítear in Airteagal 2 [CAE] agus in Airteagal 5 [CE]. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, a leagtar amach san Airteagal deireanach, ní théann an Cinneadh Réimse seo thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir sin a ghnóthú.
(8)      Ní mór cinntí maidir leis an mbarántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú a bheith faoi réir rialuithe leordhóthanacha, rud a chiallaíonn go mbeidh ar údarás breithiúnach de chuid an Bhallstáit inar gabhadh an duine iarrtha an cinneadh a ghlacadh maidir lena thabhairt suas.’
4        Foráiltear le hAirteagal 1 den Chinneadh Réime sin, dar teideal ‘Sainmhíniú ar an mbarántas gabhála Eorpach agus an oibleagáid é a fhorghníomhú’ mar a leanas:
‘1.      Is cinneadh breithiúnach arna eisiúint ag Ballstát é an barántas gabhála Eorpach chun go ndéanfadh Stát eile duine iarrtha a ghabháil agus a thabhairt suas, chun críocha ionchúisimh choiriúla a sheoladh nó pianbhreith choimeádta nó ordú coinneála a fhorghníomhú.
Aistriúchán neamhoifigiúil
2.      Déanfaidh na Ballstáit aon bharántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú ar bhonn phrionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh agus i gcomhréir le forálacha an Chinnidh Réime seo.
3.      Ní bheidh d’éifeacht leis an gCinneadh Réime seo an oibleagáid a mhodhnú chun cearta bunúsacha agus bunphrionsabail dlí a urramú mar a chumhdaítear iad le hAirteagal 6 den Chonradh ar an Aontas Eorpach.’
Aistriúchán neamhoifigiúil’
5        De réir Airteagal 16 den Chinneadh Réime sin, dar teideal ‘Cinneadh i gcás iarrataí iomadúla’:
‘1.      Má tá barántais ghabhála Eorpacha eisithe ag dhá Bhallstát nó níos mó i leith an duine chéanna, is é an t‑údarás breithiúnach forghníomhaitheach a ghlacfaidh an cinneadh faoi cé acu de na barántais ghabhála Eorpacha atá le forghníomhú agus aird chuí aige ar na himthosca uile agus go háirithe tromchúis choibhneasta agus ionad na gcionta, dátaí na mbarántas gabhála Eorpach faoi seach agus má tharlaíonn go bhfuil an barántas eisithe ar mhaithe le hionchúiseamh nó ar mhaithe le pianbhreith nó ordú coinneála a fhorghníomhú.
[...]
3.      I gcás coimhlint idir barántas gabhála Eorpach agus iarraidh ar eiseachadadh arna tíolacadh ag tríú Stát, is é údarás inniúil an Bhallstáit fhorghníomhaithigh a dhéanfaidh an cinneadh maidir leis an tosaíocht atá le tabhairt don bharántas gabhála Eorpach nó don iarraidh ar eiseachadadh, agus aird chuí á tabhairt aige ar na himthosca go léir, go háirithe na himthosca dá dtagraítear i mír 1, chomh maith leis na himthosca dá dtagraítear sa Choinbhinsiún is infheidhme.’
6        Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 28 den Chinneadh Réime sin, dar teideal ‘Tabhairt suas nó eiseachadadh ina dhiaidh sin’:
‘1.      Féadfaidh gach Ballstát a chur in iúl d’Ardrúnaíocht na Comhairle go dtoimhdítear, ina chaidreamh le Ballstáit eile a bhfuil an fógra céanna tugtha acu, go bhfuil toiliú tugtha chun duine a thabhairt suas do Bhallstát seachas an Ballstát forghníomhaitheach de bhun [BGE] arna eisiúint i leith cion a rinneadh sular tugadh suas é, ach amháin má shonraíonn an t‑údarás breithiúnach forghníomhaitheach a mhalairt ina chinneadh maidir le tabhairt suas i gcás ar leith.
2.      In aon chás, féadfar an duine a tugadh suas don Bhallstát eisiúna de bhun barántas gabhála Eorpach, gan toiliú an Bhallstáit fhorghníomhaithigh, a thabhairt suas do Bhallstát eile seachas an Ballstát forghníomhaitheach de bhun barántas gabhála Eorpach arna eisiúint i leith aon chion a rinneadh roimh a thabhairt suas nó a tabhairt suas sna cásanna seo a leanas:
a)      i gcás ina raibh an deis ag an duine iarrtha déanamh amhlaidh, nár fhág sé nó sí críoch an Bhallstáit chuig ar tugadh suas é nó í laistigh de 45 lá tar éis é nó í a scaoileadh saor go críochnaitheach, nó gur fhill sé nó sí ar an gcríoch sin tar éis dó nó di an chríoch a fhágáil;
b)      i gcás ina n‑aontaíonn an duine iarrtha go dtabharfar suas é nó í do Bhallstát seachas an Ballstát forghníomhaitheach de bhun barántas gabhála Eorpach. Déanfar an toiliú os comhair údaráis bhreithiúnacha inniúla an Bhallstáit eisiúna agus déanfar é a thaifeadadh i gcomhréir le dlí náisiúnta an Stáit sin. Déanfar é a dhréachtú ar bhealach a thaispeánfaidh go bhfuil an duine lena mbaineann tar éis é a thabhairt dá dheoin féin agus go hiomlán ar na hiarmhairtí a bhí ann dá bharr. Chuige sin, beidh sé de cheart ag an duine iarrtha comhairle dlíodóra a fháil;
c)      nuair nach bhfuil an duine iarrtha faoi réir riail na speisialtachta, i gcomhréir le hAirteagal 27(3)(a), (e), (f) agus (g).
3.      Toilíonn an t‑údarás breithiúnach forghníomhaithe don tabhairt suas do Bhallstát eile de réir na rialacha seo a leanas:
a)      tíolacfar an iarraidh ar thoiliú i gcomhréir le hAirteagal 9, agus beidh an fhaisnéis a luaitear in Airteagal 8(1) agus aistriúchán mar a luaitear in Airteagal 8(2) ag gabháil léi;
b)      tabharfar an toiliú nuair atá an cion a ndearnadh an iarraidh ina leith faoi réir tabhairt suas i gcomhréir le forálacha an Chinnidh Réime seo;
c)      glacfar an bhreith tráth nach déanaí ná 30 lá tar éis an iarraidh a fháil;
d)      diúltófar an toiliú ar an bhforas dá dtagraítear in Airteagal 3 ach seachas sin ní fhéadfar é a dhiúltú ach amháin ar an bhforas dá dtagraítear in Airteagal 4.
Maidir leis na cásanna a luaitear in Airteagal 5 ní mór don Bhallstát eisiúna na ráthaíochtaí dá bhforáiltear ann a thabhairt.
4.      D’ainneoin mhír 1, ní dhéanfar duine a tugadh suas de bhun barántas gabhála Eorpach a eiseachadadh chuig tríú Stát gan toiliú údarás inniúil an Bhallstáit a thug suas an duine. Tabharfar an toiliú sin i gcomhréir leis na Coinbhinsiúin atá ina gceangal ar an mBallstát sin, agus lena dhlí intíre.’
Dlí na Spáinne
7        Foráiltear le hAirteagal 57(2) de Ley 23/2014 de réréocimiento de resoluciones penales en la Unión Europea (Dlí 23/2014 maidir le haitheantas frithpháirteach do bhreithiúnais in ábhair choiriúla san Aontas Eorpach) an 20 Samhain 2014 (BOE Uimh. 282, an 21 Samhain 2014, lch. 1), i gcás iomaíocht idir barántas gabhála Eorpach agus iarraidh ar eiseachadadh arna cur isteach ag tríú Stát, go gcuirfidh údarás breithiúnach na Spáinne na himeachtaí ar fionraí agus go gcuirfidh sé na doiciméid uile chuig an Aireacht Dlí agus Cirt, a chuirfidh togra le haghaidh cinneadh maidir leis an tosaíocht atá le tabhairt don bharántas gabhála Eorpach nó don iarraidh ar eiseachadadh chuig Comhairle na nAirí.
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear
8        Ionchúisítear OP, náisiúnach Francach, as páirt a ghlacadh sa Fhrainc, sa Rómáin agus sa Téalainn, idir Bealtaine 2010 agus Eanáir 2012, i gcomhlachas coiriúil d’fhonn cionta a dhéanamh i ndáil le góchumadh nó falsú cártaí íocaíochta, trealamh faighte agus coinnithe atá beartaithe chun cártaí íocaíochta a ghóchumadh nó a fhalsú agus doiciméid riaracháin bhréagacha a choinneáil agus a úsáid. Tá na cionta sin inphionóis le príosúnacht 5 bliana ar a laghad.
9        Maidir leis na fíorais sin, tarchuireadh OP chuig Dlísheomra Coiriúil an tribunal judiciaire de Marseille (Cúirt Choiriúil, Marseille, an Fhrainc), an chúirt a rinne an tarchur sa chás seo. Fad a bhí sé le triail i mí Mheán Fómhair 2021, chuir a dhlíodóir in iúl don chúirt sin gur gabhadh é agus gur cuireadh i bpríosún é sa Spáinn i ndáil le hiarraidh ar eiseachadadh arna heisiúint ag údaráis na hEilvéise a fhorghníomhú.
10      Tar éis iarraidh ó OP a bheith in ann teacht i láthair ag a triail sa Fhrainc, agus tar éis di cur i gcoinne eiseachadadh chuig an Eilvéis, chinn an chúirt a rinne an tarchur barántas gabhála Eorpach a eisiúint ina choinne an 3 Meitheamh 2022.
11      Mar sin féin, cuireadh in iúl don chúirt sin, le hordú an Juzgado Central de Instrucción no 3 de Madrid (Cúirt Náisiúnta Uimh. 3, Maidrid, an Spáinn) an 2 Meán Fómhair 2022, gur chinn Comhairle Airí na Spáinne tosaíocht a thabhairt don iarraidh ar eiseachadadh a d’eisigh údaráis na hEilvéise agus, dá bhrí sin, gan an barántas gabhála Eorpach a chomhlíonadh.
12      Is léir ón iarraidh ar réamhrialú go bhforáiltear le hAirteagal 57 de Dhlí na Spáinne 23/2014 nach mór d’údarás breithiúnach na Spáinne na himeachtaí a chur ar fionraí agus na doiciméid uile a sheoladh chuig an Aireacht Dlí agus Cirt, i gcás ina dtagann barántas gabhála Eorpach agus iarraidh ar eiseachadadh arna tíolacadh ag tríú Stát. Is faoi Chomhairle na nAirí atá sé an cinneadh maidir leis an tosaíocht atá le tabhairt do cheann de na gníomhartha sin, gan aon achomharc a dhéanamh ina choinne.
13      Le linn éisteacht a tionóladh an 2 Nollaig 2022 os comhair na cúirte a rinne an tarchur, d’iarr dlíodóir OP ar an gcúirt sin ceist a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú maidir le comhoiriúnacht dhlí na Spáinne le forálacha Chinneadh Réime 2002/584. Mheas Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí nach bhféadfaí ceist den sórt sin a ardú a mhéid nach raibh leas dlisteanach ag an gcúirt a rinne an tarchur sa díospóid sna príomhimeachtaí chun ceist den sórt sin a tharchur.
14      Ós rud é nach bhfuil sí ar aon tuairim leis sin, tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire nár tugadh le reachtaíocht na Spáinne, ach do chomhlacht rialtais, sa chás seo, do Chomhairle na nAirí, an chumhacht chun cinneadh a ghlacadh maidir leis an tosaíocht atá le tabhairt do bharántas gabhála Eorpach nó d’iarraidh ar eiseachadadh ó údaráis tríú Stát i gcás coinbhleacht idir an dá ghníomh sin. Bheadh deonú dlínse den sórt sin contrártha le hAirteagail 6 agus 7 de Chinneadh Réime 2002/584, nach dtagraíonn ach d’údaráis bhreithiúnacha.
15      Braitheann cumhacht na cúirte a rinne an tarchur chun imeachtaí a thionscnamh os comhair OP agus chun obair an cheartais a shaothrú go díreach ar an gcinneadh a rinne údaráis na Spáinne sa chás seo. Dá bhrí sin, tá leas dlisteanach ag an gcúirt sin i bhfreagra na Cúirte ar cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú maidir le comhoiriúnacht dhlí na Spáinne le Cinneadh Réime 2002/584.
16      Sna himthosca sin, chinn an tribunal judiciaire de Marseille (Cúirt Choiriúil Marseille) bac a chur ar na himeachtaí agus an cheist seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘An gcuireann Creat‑Chinneadh [2002/584] bac ar reachtaíocht Bhallstáit inniúlacht a bhronnadh chun cinneadh a dhéanamh cé acu de bharántas gabhála Eorpach agus iarraidh ar eiseachadadh ó thríú Stát atá le forghníomhú ag údarás rialtais, gan an fhéidearthacht achomharc a fháil?’
Inghlacthacht
17      Áitíonn Rialtas na Spáinne go bhfuil an iarraidh ar réamhrialú do-ghlactha. Ar an gcéad dul síos, measann an Rialtas sin nach n‑aithníonn an chúirt a rinne an tarchur cinntí breithiúnacha agus rialtais na Spáinne a bhféadfadh freagra ar an gceist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú difear a dhéanamh dóibh nó forálacha Chinneadh Réime 2002/584 a bhfuil amhras ar an gcúirt sin ina leith, contrártha le ceanglais Airteagal 94 de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais. Ar an dara dul síos, measann an rialtas sin go bhfuil an cheist sin hipitéiseach. Ní féidir le freagra ar an gceist sin rannchuidiú le réiteach na díospóide sna príomhimeachtaí a mhéid a bhaineann sé le comhoiriúnacht sásra nós imeachta Spáinneach leis an gCinneadh Réime sin.
18      Ar an gcéad dul síos, maidir leis an éileamh nach gcomhlíonann an iarraidh ar réamhrialú na ceanglais dá dtagraítear in Airteagal 94 de na Rialacha Nós Imeachta, is léir ón iarraidh sin go gcuireann an chúirt a rinne an tarchur amhras in iúl, go bunúsach, maidir le comhoiriúnacht Airteagal 57(2) de Dhlí 23/2014 le hAirteagal 16(3) de Chinneadh Réime 2002/584. Ar an gcaoi chéanna, tagraíonn an chúirt sin do chinneadh ó Chomhairle Airí na Spáinne lenar tugadh tosaíocht don iarraidh ar eiseachadadh a d’eisigh údaráis na hEilvéise i gcoinne OP, cinneadh a luadh san ordú a sheol an Juzgado Central de Instrucción no 3 de Madrid (Cúirt Náisiúnta Uimh. 3, Maidrid) chuig an gcúirt sin tar éis eisiúint an bharántais gabhála Eorpaigh i gcoinne OP.
19      Dá bhrí sin, tá comhthéacs dlíthiúil agus fíorasach a hiarrata ar léiriú sainithe go leordhóthanach ag an gcúirt a rinne an tarchur chun cur ar chumas na Cúirte raon feidhme na ceiste a tarchuireadh a thuiscint agus chun freagraí úsáideacha a thabhairt di, agus ag an am céanna ligean do rialtais na mBallstát agus do na daoine leasmhara dá dtagraítear in Airteagal 23 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh a gceart chun barúlacha i scríbhinn a chur isteach a fheidhmiú, ceart atá le cosaint ag an gCúirt (féach, chuige sin, breithiúnas an 28 Samhain 2023, Commune d’Ans, C‑148/22, EU:C:2023:924, mír 47 agus an cásdlí dá dtagraítear).
20      Ar an dara dul síos, maidir leis an éileamh go bhfuil an cheist a tarchuireadh chuig an gCúirt hipitéiseach, ba cheart a mheabhrú, de réir cásdlí socair, i gcomhthéacs an chomhair idir an Chúirt agus na cúirteanna náisiúnta dá bhforáiltear in Airteagal 267 CFAE, gur faoin gcúirt náisiúnta amháin ar tugadh na príomhimeachtaí os a comhair, agus nach mór freagracht a ghlacadh as an gcinneadh breithiúnach ina dhiaidh sin, atá sé a chinneadh, i bhfianaise imthosca sonracha an cháis, an gá atá le réamhrialú chun go mbeidh sí in ann breithiúnas a thabhairt agus ábharthacht na gceisteanna a chuireann sí faoi bhráid na Cúirte araon. Dá bhrí sin, i gcás ina mbaineann na ceisteanna a chuirtear le léiriú dhlí an Aontais, tá sé de cheangal ar an gCúirt, i bprionsabal, rialú a thabhairt (breithiúnas an 31 Eanáir 2023, Puig Gordi agus páirtithe eile, C‑158/21, EU:C:2023:57, mír 50 agus an cásdlí dá dtagraítear).
21      Ní féidir leis an gCúirt diúltú rialú a thabhairt ar cheist arna tarchur chun réamhrialú ag cúirt náisiúnta ach amháin má dhealraíonn sé go follasach nach bhfuil baint ar bith ag an léiriú arna iarraidh ar dhlí an Aontais le fíorais iarbhír nó le cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí, más fadhb de chineál hipitéiseach í, nó mura bhfuil an fhaisnéis fhíorasach agus dhlíthiúil is gá ag an gCúirt chun freagra úsáideach a thabhairt ar na ceisteanna a cuireadh uirthi (breithiúnas an 31 Eanáir 2023, Puig Gordi agus páirtithe eile, C‑158/21, EU:C:2023:57, mír 51 agus an cásdlí dá dtagraítear).
22      Mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i míreanna 25 agus 26 dá Thuairim, i gcomhthéacs an chórais comhair a bunaíodh le Cinneadh Réime 2002/584, d’fhéadfadh sé go mbeadh soiléiriú ag teastáil ó chúirt an Bhallstáit eisiúna maidir le comhoiriúnacht, le dlí an Aontais, na gcoinníollacha chun barántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú sa Bhallstát forghníomhaitheach. Is amhlaidh atá, go háirithe, i gcás ina gceadaítear leis an léiriú atá á lorg ar an gCinneadh Réime sin don chúirt a rinne an tarchur lena mbaineann a chinneadh conas ba cheart barántas gabhála Eorpach ar leith a eisiúint nó a tharraingt siar, nó gur cheart barántas gabhála Eorpach nua a eisiúint, i gcás inar diúltaíodh barántas gabhála níos luaithe a fhorghníomhú (breithiúnas an 31 Eanáir 2023, Puig Gordi agus páirtithe eile, C‑158/21, EU:C:2023:57, mír 54 agus an cásdlí dá dtagraítear).
23      Sa chás seo, le freagra ón gCúirt Bhreithiúnais ar an gceist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú, ba cheart go gcuirfí ar chumas na cúirte a rinne an tarchur gníomhú agus láneolas aici ar na fíorais agus, más gá, an barántas gabhála Eorpach a cuireadh chuig cúirteanna na Spáinne a tharraingt siar.
24      Sna himthosca sin, ní féidir an cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú a mheas mar cheist hipitéiseach. Dá bhrí sin, tá an iarraidh ar réamhrialú inghlactha. Dá bhrí sin, tá an tarchur chun réamhrialú inghlactha.
Cás nach dtéann ar aghaidh chun breithiúnais
25      Ag an éisteacht os comhair na Cúirte, dúirt dlíodóir OP gur eiseachadadh Ríocht na Spáinne OP chuig an Eilvéis agus, dá bhrí sin, nach raibh sé ar chríoch na Spáinne a thuilleadh. Dá bhrí sin, de réir an Choimisiúin Eorpaigh, níl aon chuspóir leis an iarraidh ar réamhrialú agus is iomchuí a dhearbhú nach gá breithniú a dhéanamh.
26      I ndáil leis sin, áfach, níor dheimhnigh Rialtas na Spáinne an fhaisnéis a bhaineann le heiseachadadh OP, cé gur ceistíodh go sonrach í ina leith sin ag an éisteacht a reáchtáladh os comhair na Cúirte. Ar an gcaoi chéanna, níor chuir an chúirt a rinne an tarchur an Chúirt ar an eolas faoi athrú ar imthosca a d’fhéadfadh difear a dhéanamh dá tarchur féin nó a hiarraidh ar réamhrialú a tharraingt siar, i gcomhréir le mír 26 de Mholtaí Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh chuig cúirteanna agus binsí náisiúnta maidir le himeachtaí um réamhrialú a thionscnamh (IO 2019 C 380, lch. 1). Sna himthosca sin, níl aon chúis leis an gcás a dhíbhe.
An cheist a tharchuirtear
27      Lena ceist aonair, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 16(3) de Chinneadh Réime 2002/584 a léiriú sa chaoi go bhféadfaidh comhlacht feidhmiúcháin, i gcás coimhlint idir barántas gabhála Eorpach agus iarraidh ar eiseachadadh, cinneadh a dhéanamh maidir leis an tosaíocht atá le tabhairt do cheann de na gníomhartha sin agus, i gcás inarb iomchuí, nach mór cinneadh den sórt sin a bheith faoi réir athbhreithniú breithiúnach.
28      Faoi Airteagal 16(3) de Chinneadh Réime 2002/584, i gcás coinbhleacht idir barántas gabhála Eorpach agus iarraidh ar eiseachadadh arna cur isteach ag tríú Stát, is é údarás inniúil an Bhallstáit fhorghníomhaithigh a dhéanfaidh an cinneadh maidir leis an tosaíocht atá le tabhairt don bharántas gabhála Eorpach nó don iarraidh ar eiseachadadh, agus aird chuí á tabhairt ar na himthosca go léir, go háirithe iad siúd dá dtagraítear i mír 1, chomh maith leo siúd a luaitear sa Choinbhinsiún is infheidhme.
29      Ar an gcéad dul síos, is gá a chinneadh an bhféadfadh comhlacht na cumhachta feidhmiúcháin teacht faoi choincheap an ‘údaráis inniúil’ de réir bhrí na forála sin.
30      Ar an gcéad dul síos, is léir ó fhoclaíocht na forála sin, i gcás coinbhleachta, go nglacann ‘údarás inniúil’ an Bhallstáit fhorghníomhaithigh an cinneadh maidir leis an tosaíocht atá le tabhairt don bharántas gabhála Eorpach nó don iarraidh ar eiseachadadh, agus an coincheap sin in ann, i bprionsabal, d’aon údarás náisiúnta, lena n‑áirítear orgán de chuid an fheidhmeannais.
31      Ina dhiaidh sin, maidir le comhthéacs Airteagal 16(3) de Chinneadh Réime 2002/584, ba cheart a thabhairt faoi deara, i gcás barántais ghabhála Eorpacha chomhthráthacha arna n‑eisiúint ag roinnt Ballstát i leith an duine chéanna, go dtugtar le hAirteagal 16(1) an chumhacht don ‘údarás breithiúnach forghníomhaitheach’ cinneadh a dhéanamh maidir le cé acu de na barántais sin atá le forghníomhú. Os a choinne sin, foráiltear le hAirteagal 16(3) gur faoin ‘údarás inniúil’, agus ní faoin údarás breithiúnach forghníomhaitheach, atá sé cinneadh a dhéanamh, i gcás coinbhleachta, maidir leis an tosaíocht atá le tabhairt don bharántas gabhála Eorpach nó don iarraidh ar eiseachadadh. Dá bhrí sin, ní féidir caitheamh leis na coincheapa ‘údarás breithiúnach’ agus ‘údarás inniúil’, i gcomhthéacs an Airteagail sin, ar an mbealach céanna.
32      Ba cheart a thabhairt faoi deara freisin go leanann an t‑idirdhealú sin an loighic chéanna a leagtar amach in Airteagal 28 de Chinneadh Réime 2002/584, a bhaineann le cásanna tabhartha suas nó eiseachadta tar éis barántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú. Leagtar amach i míreanna 1 go 3 den Airteagal sin na coinníollacha faoina bhféadfar duine a tugadh suas don Bhallstát eisiúna de bhun barántas den sórt sin a thabhairt suas do Bhallstát eile, atá éagsúil leis an mBallstát forghníomhaitheach, de bhun barántas gabhála Eorpach arna eisiúint i leith cion a rinneadh roimh an tabhairt suas tosaigh. Sa chomhthéacs sin, fágann mír 3 den Airteagal sin go bhfuil tabhairt suas ina dhiaidh sin coinníollach, i bprionsabal, ar thoiliú an údaráis bhreithiúnaigh a fhorghníomhaíonn an chéad bharántas gabhála Eorpach.
33      Os a choinne sin, foráiltear le hAirteagal 28(4) de Chinneadh Réime 2002/584, a dhéileálann go sonrach le cás eiseachadta ina dhiaidh sin, nach féidir duine a tugadh suas de bhun barántas gabhála Eorpach a eiseachadadh chuig tríú Stát gan toiliú ó ‘údarás inniúil’ an Bhallstáit fhorghníomhaithigh.
34      Amhail Airteagal 16(3) de Chinneadh Réime 2002/584, le hAirteagal 28(4) den Chinneadh Réime sin, tugtar cumhacht cinnteoireachta do ‘údarás inniúil’ i gcás ina mbaineann an cinneadh atá faoi chonspóid le hiarraidh ar eiseachadadh, agus ní leis an údarás breithiúnach lena mbaineann, amhail i gcásanna nach mbaineann ach le barántas gabhála Eorpach amháin nó níos mó. Is éard atá i gceist leis an gcoincheap ‘údarás inniúil’ an rogha atá ag na Ballstáit an t‑údarás a ainmniú nach mór dó a bheith ar an eolas faoi chinntí a bhaineann le hiarraidh ar eiseachadadh.
35      Ar deireadh, tacaítear le léiriú den sórt sin ar Airteagal 16(3) de Chinneadh Réime 2002/584 leis na cuspóirí a shaothraítear leis an gCinneadh Réime sin.
36      Mínítear an t‑idirdhealú sin, arna dhéanamh le Cinneadh Réime 2002/584 idir coincheap an ‘t-údarás breithiúnach’ agus coincheap an ‘t-údarás inniúil’, leis an bhfíoras, mar is léir ó aithrisí 5 agus 8 de, go bhféachtar leis an gCinneadh Réime sin, inter alia, le nós imeachta simplithe a chruthú le haghaidh cásanna a bhaineann go heisiach le tabhairt suas daoine a ciontaíodh nó a bhfuil amhras fúthu gur sháraigh siad an dlí coiriúil i gcomhthéacs an chomhair bhreithiúnaigh laistigh den Aontas arna bhunú leis an gCinneadh Réime sin, agus gan nósanna imeachta eiseachadta a chomhchuibhiú.
37      Cé go gceanglaítear le Cinneadh Réime 2002/584 go gcuirfidh údaráis bhreithiúnacha na Stát sin an nós imeachta um thabhairt suas idir na Ballstáit i gcrích, d’fhéadfadh iarrataí ar eiseachadadh teacht faoi inniúlacht údarás eile, go háirithe comhlachtaí an fheidhmeannais, laistigh de na Ballstáit.
38      Agus an coincheap sin á úsáid aige, ba mhian le reachtas an Aontais, dá bhrí sin, gnéithe sonracha na nósanna imeachta eiseachadta atá éagsúil go bunúsach leis an gcóras um thabhairt suas a bunaíodh le Cinneadh Réime 2002/584 a chur san áireamh. Tá nósanna imeachta eiseachadta, a rialaítear go háirithe le comhaontuithe idirnáisiúnta, bunaithe ar phrionsabal na cómhalartachta idir na Stáit lena mbaineann agus tá breithnithe polaitiúla agus taidhleoireachta i gceist leo. Ar an taobh eile, tá sé beartaithe le Cinneadh Réime 2002/584, mar is léir go háirithe ó Airteagal 1(1) agus (2) agus aithrisí 5 agus 7 de, córas a chur in ionad an chórais iltaobhaigh eiseachadta idir na Ballstáit chun daoine ciontaithe nó amhrasta a thabhairt suas chun críocha breithiúnais nó ionchúisimh a fhorghníomhú, agus an córas deireanach sin bunaithe ar phrionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh (breithiúnas an 24 Samhain 2020, Openbaar Ministerie (Brionnú doiciméad), C‑510/19, EU:C:2020:953, mír 28 agus an cásdlí dá dtagraítear).
39      I gcás coimhlint idir barántas gabhála Eorpach agus iarraidh ar eiseachadadh, ní gá gur ceist do chóras comhair bhreithiúnaigh amháin é an cinneadh maidir le tosaíocht a thabhairt do cheann amháin nó don cheann eile. Dá bhrí sin, le Cinneadh Réime 2002/584, ceadaítear do na Ballstáit an chumhacht a thabhairt don údarás a bhfuil dlínse aige in ábhair eiseachadta an cinneadh maidir leis an tosaíocht dá bhforáiltear in Airteagal 16(3) den Chinneadh Réime sin a ghlacadh.
40      Mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 68 dá Thuairim, trí lánrogha leathan a fhágáil ag na Ballstáit chun an t‑údarás atá freagrach a ainmniú, i gcás coinbhleacht idir barántas gabhála Eorpach agus iarraidh ar eiseachadadh, chuir reachtas an Aontais san áireamh go bhféadfadh cinneadh den sórt sin a bheith bunaithe, ag brath ar ghnéithe sonracha na gcóras náisiúnta, ar bhreithnithe nach bhfuil breithiúnach go heisiach.
41      I ndáil leis sin, foráiltear le hAirteagal 16(3) de Chinneadh Réime 2002/584 go ndéanfaidh an t‑údarás inniúil a chinneadh maidir le tosaíocht agus aird chuí á tabhairt ar imthosca uile an cháis agus, go háirithe, ar na himthosca dá dtagraítear i mír 1 den fhoráil sin, eadhon an tromchúis choibhneasta agus an áit ina ndearnadh na cionta, dátaí an bharántais gabhála Eorpaigh agus na hiarrata ar eiseachadadh faoi seach, agus na himthosca a luaitear sna coinbhinsiúin is infheidhme maidir leis an iarraidh ar eiseachadadh atá i gceist. Trí thagairt a dhéanamh do na critéir a leagtar síos i mír 1, dá bhforáiltear maidir le barántais ghabhála Eorpacha chomhthráthacha agus do na critéir a leagtar síos sna coinbhinsiúin is infheidhme maidir le hiarrataí ar eiseachadadh, cumhdaítear leis an bhforáil sin rogha reachtas an Aontais chun a chur san áireamh go bhféadfaidh comhlacht feidhmiúcháin an cinneadh tosaíochta a ghlacadh, a mhéid is féidir é a bhunú ar bhreithnithe nach breithnithe breithiúnacha amháin iad.
42      Dá réir sin, ní mór Airteagal 16(3) de Chinneadh Réime 2002/584 a léiriú sa chaoi go bhféadfaidh comhlacht feidhmiúcháin, i gcás coinbhleacht idir barántas gabhála Eorpach agus iarraidh ar eiseachadadh, dlínse a bheith aige chun cinneadh a dhéanamh maidir leis an tosaíocht atá le tabhairt do cheann amháin nó do cheann eile de na gníomhartha sin.
43      Ar an dara dul síos, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an gá an cinneadh maidir le tosaíocht, dá bhforáiltear in Airteagal 16(3) de Chinneadh Réime 2002/584, a bheith faoi réir athbhreithniú breithiúnach.
44      Ba cheart a chur in iúl nach leagtar síos go huileghabhálach leis an bhforáil sin an nós imeachta lena rialaítear cásanna coinbhleachta idir barántas gabhála Eorpach agus iarraidh ar eiseachadadh. Ní shonraítear ann ach gnéithe áirithe nós imeachta a bhaineann leis an gcinneadh maidir leis an tosaíocht atá le tabhairt do cheann amháin nó do cheann eile den dá ghníomh sin, lena bhfágtar faoi na Ballstáit an rogha maidir le foirm an chinnidh sin nó maidir leis an tráth a bhfuil sé le glacadh.
45      I ndáil leis sin, sonraítear san fhoráil sin nach mór don údarás inniúil imthosca uile an cháis a chur san áireamh go cuí, lena n‑áirítear iad siúd dá dtagraítear i mír 41 den bhreithiúnas seo. Dá bhrí sin, cé go bhfuil corrlach lánroghnach ag an údarás sin nuair a dhéanann sé a chinneadh maidir le tosaíocht, is amhlaidh fós nach féidir leis an údarás sin scor de leasanna an duine lena mbaineann a chur san áireamh.
46      I bhfianaise cheart an duine lena mbaineann an cinneadh maidir le tosaíocht gan a bheith ina ábhar do chinneadh arna ghlacadh gan aird a thabhairt ar an rogha sin, leanann sé ón gcéad mhír d’Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’) nach mór do na Ballstáit, ar mhaithe leis an duine sin, foráil a dhéanamh maidir leis an bhféidearthacht leigheas breithiúnach éifeachtach a fháil chun a áirithiú go gcomhlíonfar na ceanglais dá dtagraítear sa mhír roimhe seo den bhreithiúnas seo.
47      In éagmais sonraí maidir leis na rialacha nós imeachta lena rialaítear glacadh an chinnidh maidir le tosaíocht, ar thaobh amháin, agus maidir le leigheas breithiúnach den sórt sin, ar an taobh eile, is faoi chóras dlí náisiúnta gach Ballstáit, i gcomhréir le prionsabal an neamhspleáchais ó thaobh nósanna imeachta de, atá sé rialacha mionsonraithe nós imeachta a leagan síos lena rialaítear an chaingean sin agus, ar bhonn níos ginearálta, na rialacha sin atá beartaithe chun staideanna coinbhleachta idir barántas gabhála Eorpach agus iarraidh ar eiseachadadh a rialú.
48      Cé go gcoinníonn na Ballstáit, i gcomhréir leis an bprionsabal sin, an chumhacht chun rialacha a ghlacadh ina leith sin a d’fhéadfadh a bheith éagsúil ó Bhallstát amháin go Ballstát eile, ní mór dóibh a áirithiú, mar sin féin, nach gcuireann na rialacha sin bac ar cheanglais Chinneadh Réime 2002/584 (féach, chuige sin, breithiúnas an 26 Deireadh Fómhair 2021, Openbaar Ministerie (An ceart chun éisteacht a fháil ón údarás breithiúnach forghníomhaitheach), C‑428/21 PPU agus C‑429/21 PPU, EU:C:2021:876, mír 60 agus an cásdlí dá dtagraítear).
49      I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, faoi Airteagal 1(3) de, nach féidir é a bheith d’éifeacht ag an gCinneadh Réime sin modhnú a dhéanamh ar an oibleagáid cearta bunúsacha agus prionsabail bhunúsacha dlí a urramú mar a chumhdaítear in Airteagal 6 CAE.
50      Go háirithe, ar an gcéad dul síos, tugtar le tuiscint leis an gceart chun leigheas breithiúnach éifeachtach a fháil a ráthaítear sa chéad mhír d’Airteagal 47 den Chairt go ndéantar an t‑athbhreithniú sin roimh fhorghníomhú an bharántais gabhála Eorpaigh nó na hiarrata ar eiseachadadh agus go bhféadfaidh an t‑údarás breithiúnach atá inniúil chun an leigheas sin a éisteacht athbhreithniú a dhéanamh an ndearnadh an cinneadh tosaíochta agus aird chuí á tabhairt ar na critéir ábhartha uile dá dtagraítear in Airteagal 16(3) de Chinneadh Réime 2002/584.
51      Ar an dara dul síos, ní mór don leigheas breithiúnach a bhaineann leis an gcinneadh maidir leis an tosaíocht dá bhforáiltear in Airteagal 16(3) de Chinneadh Réime 2002/584 a chur ar chumas an duine lena mbaineann agóid a dhéanamh i gcoinne sárú féideartha ar a chearta bunúsacha agus ar a shaoirsí bunúsacha a chumhdaítear sa Chairt.
52      Mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 91 dá Thuairim, is dócha go mbeidh tionchar suntasach ag cinneadh tosaíochta den sórt sin ar staid dhlíthiúil an duine lena mbaineann. Dá dtabharfaí tosaíocht, mar shampla, don iarraidh ar eiseachadadh gan an cinneadh tosaíochta a bheith faoi réir achomhairc, d’fhéadfadh baol a bheith ann go sárófaí cearta agus saoirsí bunúsacha an duine lena mbaineann a chumhdaítear sa Chairt ós rud é, i bhformhór mór na gcásanna, nach dtagann an nós imeachta eiseachadta faoi raon feidhme dhlí an Aontais.
53      Sa chás seo, ba cheart a thabhairt faoi deara, ag an éisteacht a reáchtáladh os comhair na Cúirte, gur luaigh Rialtas na Spáinne, ag teacht salach ar áitreabh na cúirte a rinne an tarchur a leagtar amach ina iarraidh ar réamhrialú, go raibh cinntí maidir le tosaíocht arna nglacadh ag Comhairle na nAirí in ann achomharc a dhéanamh laistigh de theorainneacha na lánrogha a thugtar dó.
54      I ndáil leis sin, cé, mar is léir ó mhír 45 den bhreithiúnas seo, go bhfuil corrlach lánroghnach ag an údarás inniúil dá dtagraítear in Airteagal 16(3) de Chinneadh Réime 2002/584 agus cinneadh á dhéanamh aige maidir le tosaíocht, cuirtear teorainn leis an lánrogha sin leis an oibleagáid ‘aird chuí’ a thabhairt ar na himthosca go léir dá dtagraítear san fhoráil sin, agus mar thoradh air sin ceanglaítear ar an údarás inniúil na cúiseanna leis an gcinneadh a rinneadh a shonrú chun a chur ar chumas an duine lena mbaineann a cheart chun achomhairc a fheidhmiú. Leanann sé ó chásdlí socair go gceanglaítear le héifeachtacht an leighis bhreithiúnaigh a ráthaítear leis an gcéad mhír d’Airteagal 47 den Chairt go mbeidh an duine lena mbaineann in ann na forais ar a bhfuil cinneadh arna ghlacadh ina leith bunaithe a fháil amach (féach, chuige sin, breithiúnas an 25 Aibreán 2024, NW agus PQ (Faisnéis rúnaicmithe), C‑420/22 agus C‑528/22, EU:C:2024:344, mír 81 agus an cásdlí dá dtagraítear).
55      I bhfianaise na gcúiseanna go léir roimhe seo, is é an freagra ar an gceist a tarchuireadh nach mór Airteagal 16(3) de Chinneadh Réime 2002/584 a léiriú sa chaoi go bhféadfaidh comhlacht feidhmiúcháin, i gcás coinbhleacht idir barántas gabhála Eorpach agus iarraidh ar eiseachadadh, cinneadh a dhéanamh maidir leis an tosaíocht atá le tabhairt do cheann de na gníomhartha sin. Ní mór do chinneadh den sórt sin a bheith oscailte do leigheas breithiúnach éifeachtach faoi na coinníollacha nós imeachta atá le cinneadh ag na Ballstáit.
Costais
56      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a cuireadh faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Tríú Dlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 16(3) de Chinneadh Réime 2002/584/JAI ón gComhairle an 13 Meitheamh 2002 maidir leis an mbarántas gabhála Eorpach agus na nósanna imeachta um thabhairt suas idir na Ballstáit, arna leasú le Cinneadh Réime 2009/299/JAI ón gComhairle an 26 Feabhra 2009,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
féadfaidh comhlacht feidhmiúcháin, i gcás coimhlint idir barántas gabhála Eorpach agus iarraidh ar eiseachadadh, cinneadh a dhéanamh maidir leis an tosaíocht atá le tabhairt do cheann de na gníomhartha sin. Ní mór do chinneadh den sórt sin a bheith oscailte do leigheas breithiúnach éifeachtach faoi na coinníollacha nós imeachta atá le cinneadh ag na Ballstáit.
Sínithe
*      Teanga an cháis: an Fhraincis.