Προσωρινό κείμενο
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (δεύτερο τμήμα)
της 16ης Απριλίου 2026 (*)
« Προδικαστική παραπομπή – Περιβάλλον – Ατμοσφαιρική ρύπανση – Σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου – Οδηγία 2003/87/ΕΚ – Μεταβατικοί κανόνες για τη δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων – Άρθρο 10α – Εθνική νομοθεσία η οποία υπάγει σε φόρο επί των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2) τους φορείς εκμετάλλευσης στους οποίους έχει κατανεμηθεί δωρεάν σημαντική ποσότητα δικαιωμάτων »
Στην υπόθεση C‑519/24,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Veszprémi Törvényszék (πρωτοβάθμιο δικαστήριο Veszprém, Ουγγαρία) με απόφαση της 8ης Ιουλίου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 29 Ιουλίου 2024, στο πλαίσιο της δίκης
Nitrogénművek Vegyipari Zrt.
κατά
Nemzeti Adó- és Vámhivatal Fellebbviteli Igazgatósága,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),
συγκείμενο από τους K. Jürimäe, πρόεδρο τμήματος, K. Lenaerts, Πρόεδρο του Δικαστηρίου, ασκούντα καθήκοντα δικαστή του δευτέρου τμήματος, F. Schalin (εισηγητή), M. Gavalec και Z. Csehi, δικαστές,
γενική εισαγγελέας: T. Ćapeta
γραμματέας: I. Illéssy, διοικητικός υπάλληλος,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 25ης Ιουνίου 2025,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–        η Nitrogénművek Vegyipari Zrt., εκπροσωπούμενη από τους P. Bibók, Zs. Okányi και D. Zlati, ügyvédek,
–        η Ουγγρική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον M. Z. Fehér και την K. Szíjjártó,
–        η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από την A. Armenia και τους B. Béres, B. De Meester και G. Wils,
αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις της κατά τη συνεδρίαση της 9ης Οκτωβρίου 2025,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1        Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία:
–        των αιτιολογικών σκέψεων 5, 7 και 20, καθώς και του άρθρου 1, του άρθρου 3, στοιχείο στʹ, των άρθρων 10 και 11 της οδηγίας
2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Οκτωβρίου 2003,
σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Κοινότητας και την τροποποίηση της οδηγίας 96/61/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΕ
2003, L 275, σ. 32), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία (ΕΕ) 2018/410 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Μαρτίου 2018 (ΕΕ
2018, L 76, σ. 3) (στο εξής: οδηγία 2003/87)·
–        των άρθρων 18, 49 και 56 ΣΛΕΕ·
–        των άρθρων 17 και 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης)·
–        του άρθρου 14 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, που υπογράφηκε στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950 (στο εξής: ΕΣΔΑ), και του άρθρου 1 του πρόσθετου πρωτοκόλλου αριθ. 1, που υπογράφηκε στο Παρίσι στις 20 Μαρτίου 1952.
2        Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Nitrogénművek Vegyipari Zrt., ουγγρικής ανώνυμης εταιρίας η οποία δραστηριοποιείται στον τομέα της παραγωγής λιπασμάτων (στο εξής: Nitrogénművek), και της Nemzeti Adó-
és Vámhivatal Fellebbviteli Igazgatósága (διεύθυνσης προσφυγών της εθνικής φορολογικής και τελωνειακής αρχής, Ουγγαρία), όσον αφορά την καταβολή του θεσπισθέντος με εθνική ρύθμιση φόρου επί των δικαιωμάτων εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα (CO2) (στο εξής: φόρος επί των δικαιωμάτων εκπομπής CO2) που προκύπτει από τη χρήση δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπής.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
3        Οι αιτιολογικές σκέψεις 5, 7 και 20 της οδηγίας 2003/87 έχουν ως εξής:
«(5)      Η [Ευρωπαϊκή] Ένωση και τα κράτη μέλη της έχουν συμφωνήσει να εκπληρώσουν τις δεσμεύσεις τους για μείωση των ανθρωπογενών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου στα πλαίσια του πρωτοκόλλου του Κιότο [Ιαπωνία] από κοινού, σύμφωνα με την απόφαση
2002/358/ΕΚ [του Συμβουλίου, της 25ης Απριλίου 2002, για την έγκριση, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, του Πρωτοκόλλου του Κιότο στη Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τις κλιματικές μεταβολές και την από κοινού τήρηση των σχετικών δεσμεύσεων (ΕΕ
2002, L 130, σ. 1)]. Στόχος της παρούσας οδηγίας είναι να συμβάλει, μέσω μιας εύρυθμης ευρωπαϊκής αγοράς δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου, στην αποτελεσματικότερη εκπλήρωση των δεσμεύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της και να περιορίσει, κατά το δυνατόν, τις αρνητικές επιπτώσεις της στην οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση.
[...]
(7)      Είναι αναγκαίες κοινοτικές διατάξεις σχετικά με την κατανομή των δικαιωμάτων από τα κράτη μέλη για να προστατευθεί η ακεραιότητα της εσωτερικής αγοράς και να αποφευχθούν στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό.
[...]
(20)      Η παρούσα οδηγία ενθαρρύνει τη χρήση τεχνολογιών οι οποίες είναι πιο αποδοτικές από ενεργειακή άποψη, συμπεριλαμβανομένης της τεχνολογίας συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας, και οι οποίες δημιουργούν λιγότερες εκπομπές ανά μονάδα παραγωγής [...]».
4        Το άρθρο 1 της οδηγίας αυτής, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αντικείμενο», ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Η παρούσα οδηγία καθιερώνει ένα σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Ένωσης (“ΣΕΔΕ της ΕΕ”) προκειμένου να προωθήσει τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά τρόπο αποδοτικό από πλευράς κόστους και οικονομικώς αποτελεσματικό.»
5        Το άρθρο 3 της εν λόγω οδηγίας, το οποίο επιγράφεται «Ορισμοί», προβλέπει τα εξής:
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
[...]
(στ)      “φορέας εκμετάλλευσης”: κάθε πρόσωπο το οποίο εκμεταλλεύεται ή διευθύνει την εγκατάσταση ή, όπου αυτό προβλέπεται από την εθνική νομοθεσία, στο οποίο έχουν μεταβιβασθεί αποφασιστικές οικονομικές εξουσίες όσον αφορά την τεχνική λειτουργία της εγκατάστασης».
6        Το άρθρο 10 της ίδιας οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Πλειστηριασμός δικαιωμάτων», ορίζει στην παράγραφο 1, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, τα εξής:
«Από το 2019 και μετά, τα κράτη μέλη θέτουν σε πλειστηριασμό όλα τα δικαιώματα που δεν έχουν κατανεμηθεί δωρεάν σύμφωνα με τα άρθρα 10α και 10γ της παρούσας οδηγίας και δεν έχουν τοποθετηθεί στο αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς που θεσπίστηκε με την απόφαση (ΕΕ) 2015/1814 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου[, της 6ης Οκτωβρίου 2015, σχετικά με τη θέσπιση και τη λειτουργία αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς όσον αφορά το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου και την τροποποίηση της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ
2015, L 264, σ. 1)] ή δεν έχουν ακυρωθεί σύμφωνα με το άρθρο 12
παράγραφος 4 της παρούσας οδηγίας.
Από το 2021 και μετά και με την επιφύλαξη πιθανής μείωσης δυνάμει του άρθρου 10α παράγραφος 5α, το ποσοστό των δικαιωμάτων προς πλειστηριασμό είναι 57 %.»
7        Το άρθρο 10α της οδηγίας
2003/87, το οποίο φέρει τον τίτλο «Μεταβατικοί ενωσιακοί κανόνες για εναρμονισμένη δωρεάν κατανομή», προβλέπει στις παραγράφους 1 και 6 τα εξής:
«1.      Ανατίθεται στην [Ευρωπαϊκή] Επιτροπή η εξουσία να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 23 για τη συμπλήρωση της παρούσας οδηγίας σχετικά με τους πλήρως εναρμονισμένους κανόνες που ισχύουν σε ολόκληρη την Ένωση για την κατανομή των δικαιωμάτων που αναφέρονται στις παραγράφους 4, 5, 7 και 19 του παρόντος άρθρου.
[…]
6.      Τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν χρηματοδοτικά μέτρα σύμφωνα με το δεύτερο και το τέταρτο εδάφιο υπέρ τομέων ή υποτομέων οι οποίοι εκτίθενται σε πραγματικό κίνδυνο διαρροής διοξειδίου του άνθρακα λόγω σημαντικού έμμεσου κόστους που προκύπτει από το κόστος εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που μετακυλίεται στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, υπό την προϋπόθεση ότι τα εν λόγω χρηματοδοτικά μέτρα είναι σύμφωνα με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις, και ιδίως ότι δεν προκαλούν αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά. [...]
[...]»
Το ουγγρικό δίκαιο
Ο νόμος CL του 2017
8        Το άρθρο 195 του adózás rendjéről szóló 2017. évi CL. törvény (νόμου CL του 2017, περί κώδικα φορολογικής διαδικασίας) (Magyar Közlöny 2017/192) ορίζει τα εξής:
«Η φορολογική αρχή αποφασίζει επί της συμπληρωματικής δηλώσεως εντός δεκαπέντε ημερών από την υποβολή της, χωρίς να προβεί σε έλεγχο, σε περίπτωση κατά την οποία φορολογούμενος έχει υποβάλει τη συμπληρωματική δήλωση προβάλλοντας αποκλειστικώς και μόνον ότι ο κανόνας δικαίου στον οποίο στηρίζεται η υπαγωγή στον φόρο είναι αντισυνταγματικός ή αντίθετος προς δεσμευτική νομική πράξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή ότι κανονιστική ρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης είναι αντίθετη προς άλλον κανόνα δικαίου, εφόσον το [Alkotmánybíróság (Συνταγματικό Δικαστήριο, Ουγγαρία)], το [Kúria (Ανώτατο Δικαστήριο, Ουγγαρία)] ή το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έχουν, κατά τον χρόνο υποβολής της συμπληρωματικής δήλωσης, αποφανθεί επί του ζητήματος αυτού ή εφόσον η δήλωση αυτή δεν συμμορφώνεται προς τη δημοσιευθείσα απόφαση.»
Το κυβερνητικό διάταγμα 320/2023
9        Το a jelentős térítésmentes kibocsátásiegység-kiosztásban részesülő létesítmény üzemeltetőjét érintő egyes veszélyhelyzeti szabályokról szóló 320/2023. (VII. 17.) Kormányrendelet (κυβερνητικό διάταγμα
320/2023, σχετικά με ορισμένους κανόνες έκτακτης ανάγκης όσον αφορά τους φορείς εκμετάλλευσης εγκαταστάσεων στους οποίους έχει κατανεμηθεί δωρεάν σημαντική ποσότητα δικαιωμάτων εκπομπής), της 17ης Ιουλίου 2023 (Magyar Közlöny 2023/106, στο εξής: κυβερνητικό διάταγμα
320/2023), εκδόθηκε στο πλαίσιο της κατάστασης έκτακτης ανάγκης την οποία κήρυξαν οι ουγγρικές αρχές λόγω του πολέμου μεταξύ της Ουκρανίας και της Ρωσίας. Προβλέπεται η επιβολή δύο φορολογικών επιβαρύνσεων στους φορείς εκμετάλλευσης στους οποίους έχει κατανεμηθεί δωρεάν σημαντική ποσότητα δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ της ΕΕ. Σύμφωνα με το άρθρο του 4, το κυβερνητικό διάταγμα
320/2023 τέθηκε σε ισχύ την τρίτη ημέρα από της δημοσίευσής του, ήτοι στις 17 Ιουλίου 2023.
10      Κατά το άρθρο 1, παράγραφος 1, του κυβερνητικού διατάγματος
320/2023, ως φορέας εκμετάλλευσης στον οποίο έχει κατανεμηθεί δωρεάν σημαντική ποσότητα δικαιωμάτων εκπομπής νοείται κάθε φορέας εκμετάλλευσης του οποίου η εγκατάσταση περιλαμβάνει υποεγκατάσταση με δείκτη αναφοράς προϊόντος, όπως ορίζεται στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2019/331 της Επιτροπής, της 19ης Δεκεμβρίου 2018, σχετικά με τον καθορισμό ενωσιακών μεταβατικών κανόνων για την εναρμονισμένη δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπής κατ’ εφαρμογή του άρθρου 10α της οδηγίας 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ
2019, L 59, σ. 8), ή υποεγκατάσταση εκπομπών διεργασίας κατά την έννοια του ίδιου κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού, και του οποίου η εγκατάσταση ή η υποεγκατάσταση
–        είχε ετήσιο μέσο όρο πιστοποιημένων εκπομπών CO2 κατά τη διάρκεια των τριών ετών που προηγήθηκαν του έτους αναφοράς άνω των 25 000 τόνων και
–        έλαβε δωρεάν, κατά τη διάρκεια του έτους που προηγήθηκε του έτους αναφοράς, δικαιώματα εκπομπής, τα οποία αντιστοιχούν τουλάχιστον στο 50 % του μέσου όρου των συνολικών πιστοποιημένων εκπομπών [CO2] των τριών ετών που προηγήθηκαν του έτους αναφοράς.
11      Η πρώτη φορολογική επιβάρυνση που θεσπίστηκε με το κυβερνητικό διάταγμα, η μόνη την οποία αφορούν τα προδικαστικά ερωτήματα, συνίσταται στον φόρο επί των δικαιωμάτων εκπομπής CO2, ο οποίος ανέρχεται σε 36
ευρώ ανά τόνο ετήσιων εκπομπών του φορέα εκμετάλλευσης. Η βάση επιβολής του φόρου αυτού δηλώνεται και καταβάλλεται πριν από τις 31 Μαΐου του έτους που έπεται του οικείου φορολογικού έτους. O φόρος επί των δικαιωμάτων εκπομπής CO2 για το έτος 2023 επιβλήθηκε επί του συνόλου των εκπομπών του έτους αυτού και, επομένως, και επί των προγενέστερων της έναρξης ισχύος του διατάγματος εκπομπών.
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
12      Η Nitrogénművek, η οποία εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κυβερνητικού διατάγματος 320/2023, κρίθηκε υπόχρεη για την πρώτη από τις φορολογικές επιβαρύνσεις που θεσπίστηκαν με το διάταγμα αυτό.
13      Στις 21 Δεκεμβρίου 2023 η εταιρία αυτή υπέβαλε στη Nemzeti Adó- és Vámhivatal Veszprém Vármegyei Adó- és Vámigazgatósága (διεύθυνση φόρων και τελωνείων για την επαρχία Veszprém της εθνικής φορολογικής και τελωνειακής αρχής, Ουγγαρία) συμπληρωματική δήλωση σχετικά με τον φόρο επί των δικαιωμάτων εκπομπής CO2, βάσει του άρθρου 195 του νόμου CL του 2017. Δήλωσε
ότι επρόκειτο να προβεί σε μείωση της φορολογικής της υποχρέωσης κατά το ποσό των 2 561 256 000 ουγγρικών φιορινιών (HUF), για το χρονικό διάστημα από 1ης Απριλίου 2023 έως 30 Ιουνίου 2023.
14      Ειδικότερα, η εταιρία αυτή αμφισβήτησε τη συμβατότητα του κυβερνητικού διατάγματος
320/2023 με τον Magyarország Alaptörvénye (Θεμελιώδη Νόμο της Ουγγαρίας) και με τη νομοθεσία της Ένωσης.
15      Κατόπιν της κατ’ ουσίαν απόρριψης της συμπληρωματικής δήλωσης από τη διεύθυνση φόρων και τελωνείων για την επαρχία Veszprém της εθνικής φορολογικής και τελωνειακής αρχής και, εν συνεχεία, από τη διεύθυνση προσφυγών της εθνικής φορολογικής και τελωνειακής αρχής, η Nitrogénművek προσέφυγε ενώπιον του Veszprémi Törvényszék (πρωτοβάθμιου δικαστηρίου Veszprém, Ουγγαρία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου.
16      Η Nitrogénművek προβάλλει ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου ότι ο φόρος επί των δικαιωμάτων εκπομπής CO2, ο οποίος συνδέεται ευθέως με τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπής CO2 που κατανέμονται δυνάμει της οδηγίας
2003/87, είναι αντίθετος προς τους σκοπούς τους οποίους επιδιώκει η Ένωση στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ της ΕΕ. Υποστηρίζει, επιπλέον, ότι το κυβερνητικό διάταγμα
320/2023 εισάγει δυσμενείς διακρίσεις, δημιουργεί εμπόδια στην άσκηση των θεμελιωδών ελευθεριών οι οποίες κατοχυρώνονται με τις Συνθήκες, θίγει την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, την ελευθερία εγκατάστασης και το δικαίωμα ιδιοκτησίας, δύναται δε να είναι αντίθετο και προς τη νομοθεσία περί κρατικών ενισχύσεων.
17      Το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ως προς τη συμβατότητα του φόρου επί των δικαιωμάτων εκπομπής CO2 με την οδηγία 2003/87. Εκτιμά ότι οι απαντήσεις στα ερωτήματα που υποβάλλονται στο πλαίσιο της υπό κρίση υπόθεσης δεν μπορούν να συναχθούν σαφώς από τη νομολογία του Δικαστηρίου, δεδομένου ότι οι αποφάσεις του Δικαστηρίου τις οποίες επικαλείται η Nitrogénművek έχουν διαφορετικό αντικείμενο από εκείνο της προσφυγής της οποίας έχει επιληφθεί.
18      Υπό τις συνθήκες αυτές, το Veszprémi törvényszék (πρωτοβάθμιο δικαστήριο Veszprém) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)      Πρέπει ή μπορεί να γίνει δεκτό ότι οι σκοποί και οι διατάξεις της οδηγίας 2003/87 –ειδικότερα, μεταξύ άλλων, τα άρθρα της 1, 10 και 11 και οι αιτιολογικές σκέψεις 5, 7 και 20 αυτής– έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνικό μέτρο [το κυβερνητικό διάταγμα
320/2023] το οποίο:
–        επιβάλλει, στις εκπομπές που παράγονται από τη χρήση δικαιωμάτων εκπομπής, εκ των υστέρων φορολογική επιβάρυνση (επιβολή επιβάρυνσης)·
–        επιβάλλει, στις εκπομπές που παράγονται από τη χρήση δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπής, εκ των υστέρων φορολογική επιβάρυνση (επιβολή επιβάρυνσης)·
–        επιβάλλει, στις εκπομπές που παράγονται από τη χρήση δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπής, εκ των υστέρων φορολογική επιβάρυνση (επιβολή επιβάρυνσης), με αποτέλεσμα τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπής να στερούνται την αξία και το αντισταθμιστικό αποτέλεσμά τους·
–        επιβάλλει, στις εκπομπές που παράγονται από τη χρήση δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπής, εκ των υστέρων φορολογική επιβάρυνση (επιβολή επιβάρυνσης), με αποτέλεσμα οι φορείς εκμετάλλευσης να αποτρέπονται να μειώσουν τις εκπομπές τους, να βελτιώσουν την περιβαλλοντική απόδοσή τους ή να επενδύσουν σε περισσότερο φιλικές προς το περιβάλλον τεχνολογίες·
–        επιβάλλει, στις εκπομπές που παράγονται από τη χρήση κατανεμηθέντων δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπής, εκ των υστέρων φορολογική επιβάρυνση (επιβολή επιβάρυνσης), ο σκοπός της οποίας ουδόλως συνδέεται με την προστασία του περιβάλλοντος ή με το [ΣΕΔΕ της ΕΕ] και τους σκοπούς του, δεδομένου ότι σκοπός και μόνη βάση για την έγκριση της επιβολής της εν λόγω επιβάρυνσης είναι αντιθέτως η αντιμετώπιση των συνεπειών της ένοπλης σύρραξης και της ανθρωπιστικής καταστροφής πλησίον της Ουγγαρίας;
2)      Λαμβανομένης υπόψη της απαγόρευσης των διακρίσεων που απορρέει από τα άρθρα 18, 49 και 56 ΣΛΕΕ, το άρθρο 21 του Χάρτη και το άρθρο 14 της ΕΣΔΑ, πρέπει ή μπορεί να γίνει δεκτό ότι η έννοια του “φορέα εκμετάλλευσης”, που ορίζεται στο άρθρο 3, στοιχείο στʹ, της [οδηγίας
2003/87], δεν συνάδει με εθνικό μέτρο [το κυβερνητικό διάταγμα
320/2023] το οποίο εισάγει αδικαιολόγητη και αυθαίρετη διάκριση μη ερειδόμενη σε επιτακτικό λόγο γενικού συμφέροντος εις βάρος συγκεκριμένης κατηγορίας φορέων εκμετάλλευσης σε σχέση με τους φορείς εκμετάλλευσης που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του;
3)      Πρέπει ή μπορεί να γίνει δεκτό ότι τα άρθρα 18, 49 και 56 ΣΛΕΕ έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνικό μέτρο [το κυβερνητικό διάταγμα 320/2023] το οποίο περιορίζει την άσκηση των σχετικών ελευθεριών και το οποίο:
–        εισάγει αδικαιολόγητη και αυθαίρετη διάκριση μη ερειδόμενη σε επιτακτικό λόγο γενικού συμφέροντος εις βάρος συγκεκριμένης κατηγορίας φορέων εκμετάλλευσης, κατά την έννοια του άρθρου 3, στοιχείο στʹ, της οδηγίας
2003/87, μέσω της υπαγωγής τους σε διαφορετική (δυσμενέστερη) ρύθμιση·
–        καθορίζει προσωπικό πεδίο εφαρμογής κατά τρόπο αυθαίρετο και μη ερειδόμενο σε επιτακτικό λόγο γενικού συμφέροντος, το οποίο δεν είναι πρόσφορο για την επίτευξη των σκοπών της εξουσιοδότησης δυνάμει της οποίας θεσπίστηκε, και
–        θεσπίζεται κατά τρόπο αιφνίδιο και απρόβλεπτο, με παρέλευση τριών μόνον ημερών μεταξύ της δημοσίευσης και της έναρξης ισχύος του, ενώ συγχρόνως επιβάλλει εκ των υστέρων υποχρεώσεις με αναδρομικό χαρακτήρα σχετικά με πράξεις που πραγματοποιήθηκαν πριν από την έναρξη ισχύος του;
4)      Πρέπει ή μπορεί να γίνει δεκτό ότι η προστασία του δικαιώματος ιδιοκτησίας, που κατοχυρώνεται στο άρθρο 17 του Χάρτη και στο άρθρο 1 του πρώτου πρόσθετου πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνικό μέτρο [το κυβερνητικό διάταγμα
320/2023] που έχει χαρακτήρα δήμευσης και στερεί πλήρως, στο εγγύς μέλλον, τους φορείς εκμετάλλευσης που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του από τα κέρδη τους, με αποτέλεσμα να συνιστά δυσανάλογη και ανεπίτρεπτη επέμβαση;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
19      Υπενθυμίζεται εκ προοιμίου ότι, κατά πάγια νομολογία, στο πλαίσιο της προβλεπόμενης από το άρθρο 267 ΣΛΕΕ διαδικασίας συνεργασίας μεταξύ των εθνικών δικαστηρίων και του Δικαστηρίου, στο Δικαστήριο απόκειται να δώσει στο εθνικό δικαστήριο χρήσιμη απάντηση που να του παρέχει τη δυνατότητα επίλυσης της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί. Υπό το πρίσμα αυτό, το Δικαστήριο μπορεί να αναδιατυπώσει, εφόσον είναι αναγκαίο, τα ερωτήματα που του έχουν υποβληθεί (απόφαση της 29ης Απριλίου 2021, Granarolo, C‑617/19, EU:C:2021:338, σκέψη 32).
20      Συναφώς, το γεγονός ότι, από τυπικής άποψης, ένα εθνικό δικαστήριο υπέβαλε αίτηση προδικαστικής αποφάσεως παραπέμποντας μόνο σε ορισμένες διατάξεις του δικαίου της Ένωσης δεν εμποδίζει το Δικαστήριο να του παράσχει όλα τα ερμηνευτικά στοιχεία που μπορεί να του είναι χρήσιμα για την εκδίκαση της υπόθεσης της οποίας έχει επιληφθεί, ανεξαρτήτως του αν στα ερωτήματά του γίνεται ή όχι μνεία των εν λόγω διατάξεων. Στο Δικαστήριο εναπόκειται, συναφώς, να συναγάγει, από το σύνολο των στοιχείων που του παρέχει το εθνικό δικαστήριο και ιδίως από το σκεπτικό της απόφασης περί παραπομπής, εκείνα τα στοιχεία του δικαίου της Ένωσης που χρήζουν ερμηνείας, λαμβανομένου υπόψη του αντικειμένου της διαφοράς (απόφαση της 29ης Απριλίου 2021, Granarolo, C‑617/19, EU:C:2021:338, σκέψη 33).
21      Εν προκειμένω, η διαφορά της κύριας δίκης αφορά, κατ’ ουσίαν, τη νομιμότητα του κυβερνητικού διατάγματος
320/2023, το οποίο επιβάλλει φόρο επί των δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου. Σύμφωνα με το άρθρο 3 του διατάγματος αυτού, βάση επιβολής του φόρου είναι η εκφραζόμενη σε τόνους CO2 ποσότητα εκπομπών του υποκείμενου στον φόρο φορέα εκμετάλλευσης, με πάγιο συντελεστή οριζόμενο στο ισοδύναμο σε ουγγρικά φιορίνια των 36 ευρώ ανά τόνο CO2. Όπως προκύπτει από την απόφαση περί παραπομπής, το άρθρο 1 του κυβερνητικού διατάγματος
320/2023 υπάγει στον εν λόγω φόρο κάθε φορέα εκμετάλλευσης στον οποίο έχει κατανεμηθεί δωρεάν σημαντική ποσότητα
δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ της ΕΕ, ο οποίος διαθέτει εγκατάσταση ή υποεγκατάσταση με δείκτη αναφοράς προϊόντος και/ή υποεγκατάσταση εκπομπών διεργασίας και του οποίου η εγκατάσταση ή η υποεγκατάσταση έχει, αφενός, ετήσιο μέσο όρο πιστοποιημένων εκπομπών CO2 κατά τη διάρκεια των τριών ετών που προηγήθηκαν του έτους αναφοράς άνω των 25 000 τόνων και, αφετέρου, έλαβε δωρεάν, κατά τη διάρκεια του έτους που προηγήθηκε του έτους αναφοράς, δικαιώματα εκπομπής, τα οποία αντιστοιχούν τουλάχιστον στο 50 % του μέσου όρου των συνολικών πιστοποιημένων εκπομπών CO2 των τριών ετών που προηγήθηκαν του έτους αναφοράς.
22      Μολονότι, στο αρχικό κείμενο της οδηγίας
2003/87, η διάταξη η οποία ρύθμιζε τη δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπής CO2 ήταν πράγματι το άρθρο 10, κρίσιμη διάταξη συναφώς είναι το άρθρο 10α της οδηγίας αυτής, κατόπιν της έκδοσης της οδηγίας 2009/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2009, για τροποποίηση της οδηγίας 2003/87/ΕΚ με στόχο τη βελτίωση και την επέκταση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου της Κοινότητας (ΕΕ
2009, L 140, σ. 63). Επομένως, στο πλαίσιο του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος, πρέπει να ερμηνευθεί το άρθρο 10α της οδηγίας 2003/87.
23      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 1 και το άρθρο 10α της οδηγίας 2003/87, ερμηνευόμενα υπό το πρίσμα των αιτιολογικών σκέψεων 5, 7 και 20 της οδηγίας αυτής, έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση η οποία υπάγει ειδικώς οικονομικό φορέα στον οποίο έχει κατανεμηθεί δωρεάν σημαντική ποσότητα δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ της ΕΕ στην καταβολή φόρου επί των δικαιωμάτων εκπομπής CO2 της εγκατάστασής του με δείκτη αναφοράς προϊόντος και/ή εκπομπών διεργασίας, όταν η ρύθμιση αυτή συνεπάγεται την εξουδετέρωση του αντισταθμιστικού αποτελέσματος της κατανομής τέτοιων δικαιωμάτων και αντιβαίνει στους σκοπούς της διατήρησης της ανταγωνιστικότητας και της αποτροπής της διαρροής άνθρακα.
24      Εκ προοιμίου, όπως προκύπτει από το άρθρο 1 της οδηγίας 2003/87, η οδηγία αυτή θεσπίζει εντός της Ένωσης ένα ΣΕΔΕ της ΕΕ προκειμένου να προωθήσει τη μείωση των εκπομπών CO2 κατά τρόπο αποδοτικό από πλευράς κόστους και οικονομικώς αποτελεσματικό (απόφαση της 12ης Απριλίου 2018, PPC Power, C‑302/17, EU:C:2018:245, σκέψη 18).
25      Το Δικαστήριο έχει επανειλημμένα κρίνει ότι ο κύριος σκοπός της οδηγίας 2003/87 έγκειται στην ουσιώδη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Ο σκοπός αυτός πρέπει να επιτευχθεί τηρουμένων ορισμένων επιμέρους σκοπών και με τη χρήση ορισμένων μηχανισμών. Κύριο μέσο προς τον σκοπό αυτό είναι το ΣΕΔΕ της ΕΕ. Οι λοιποί επιμέρους σκοποί τους οποίους πρέπει να εξυπηρετεί το εν λόγω σύστημα είναι, μεταξύ άλλων, όπως εκτίθεται στις αιτιολογικές σκέψεις 5 και 7 της οδηγίας, η διασφάλιση της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης, καθώς και η προστασία της ακεραιότητας της εσωτερικής αγοράς και των όρων ανταγωνισμού (απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2013, Iberdrola κ.λπ., C‑566/11, C‑567/11, C‑580/11, C‑591/11, C‑620/11 και
C‑640/11, EU:C:2013:660, σκέψη 43 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
26      Όπως επίσης εκτίθεται στην αιτιολογική σκέψη 20 της οδηγίας
2003/87, ένας ακόμη επιμέρους σκοπός τον οποίο επιδιώκει το ΣΕΔΕ της ΕΕ συνίσταται στην προώθηση της μείωσης των εκπομπών αυτών μέσω τεχνολογικών βελτιώσεων, όπως η χρήση τεχνολογιών οι οποίες είναι πιο αποδοτικές από ενεργειακή άποψη και οι οποίες δημιουργούν λιγότερες εκπομπές ανά μονάδα παραγωγής.
27      Για την επίτευξη του σκοπού της μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου με τον τρόπο αυτό, η οδηγία
2003/87 στηρίζεται στην οικονομική αξία των δικαιωμάτων προκειμένου να παρέχονται κίνητρα στις επιχειρήσεις για τη μείωση των εκπομπών τους και καθιερώνει, προς τούτο,
το ΣΕΔΕ της ΕΕ. Έτσι, οι επιχειρήσεις μπορούν να χρησιμοποιούν τα δικαιώματα εκπομπής που τους έχουν κατανεμηθεί ή να τα πωλούν, ανάλογα με την τρέχουσα αξία τους στην αγορά και τα κέρδη που θα μπορούσαν συνεπώς να αντλήσουν οι ίδιες (πρβλ. αποφάσεις της 17ης Οκτωβρίου 2013, Iberdrola κ.λπ., C‑566/11, C‑567/11, C‑580/11, C‑591/11, C‑620/11, και C‑640/11, EU:C:2013:660, σκέψεις 47, 49 και 55, και της 12ης Απριλίου 2018, PPC Power, C‑302/17, EU:C:2018:245, σκέψη 24).
28      Στο πλαίσιο αυτό, η δωρεάν κατανομή των εν λόγω δικαιωμάτων εκπομπής προβλέπεται προς τον σκοπό της αποτροπής της απώλειας ανταγωνιστικότητας ορισμένων κλάδων παραγωγής της Ένωσης, το οποίο μπορεί να οδηγήσει στο φαινόμενο της μετεγκατάστασης της παραγωγής το οποίο είναι γνωστό ως «διαρροή του άνθρακα» (πρβλ. αποφάσεις της 17ης Οκτωβρίου 2013, Iberdrola κ.λπ., C‑566/11, C‑567/11, C‑580/11, C‑591/11, C‑620/11, και C‑640/11, EU:C:2013:660, σκέψη 39, και της 26ης Φεβρουαρίου 2015, ŠKO‑Energo, C‑43/14, EU:C:2015:120, σκέψη 28). Επομένως, προκειμένου να επιτευχθεί ο σχετικός με την ανταγωνιστικότητα των βιομηχανιών της Ένωσης σκοπός, το άρθρο 10α της οδηγίας 2003/87 θεσπίζει ένα σύνολο μεταβατικών κανόνων για τη δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπής. Η παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του άρθρου αυτού προβλέπει ειδικότερα ότι ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 23
της οδηγίας αυτής για τη συμπλήρωσή της όσον αφορά τους πλήρως εναρμονισμένους κανόνες που ισχύουν σε ολόκληρη την Ένωση για την κατανομή των δικαιωμάτων που αναφέρονται στο άρθρο 10α, παράγραφοι 4, 5, 7 και 19. Το άρθρο 10α, παράγραφος 1, δεύτερο έως τέταρτο εδάφιο, και παράγραφος 2, της ίδιας οδηγίας διευκρινίζει τη μέθοδο υπολογισμού καθώς και τον τρόπο δωρεάν κατανομής των δικαιωμάτων εκπομπής, κατόπιν του εκ των προτέρων καθορισμού δεικτών αναφοράς, ανά προϊόν, που πρέπει να χρησιμοποιούνται για κάθε τομέα και υποτομέα.
29      Το άρθρο 10α, παράγραφος 6, πρώτο και τέταρτο εδάφιο, της οδηγίας
2003/87 προβλέπει, κατ’ ουσίαν, ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν χρηματοδοτικά μέτρα υπέρ τομέων και υποτομέων οι οποίοι είναι εκτεθειμένοι σε πραγματικό κίνδυνο διαρροής διοξειδίου του άνθρακα λόγω του σημαντικού έμμεσου κόστους που προκύπτει από το κόστος εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που μετακυλίεται στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, υπό την προϋπόθεση ότι τα εν λόγω χρηματοδοτικά μέτρα είναι σύμφωνα με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις και ιδίως δεν προκαλούν αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά.
30      Συναφώς, όπως επισημαίνει η γενική εισαγγελέας στο σημείο 54 των προτάσεών της, οι κανόνες για την κατανομή των δικαιωμάτων εκπομπής είναι πλήρως εναρμονισμένοι σε επίπεδο Ένωσης. Τούτο απορρέει, μεταξύ άλλων, από την αιτιολογική σκέψη 23 της οδηγίας
2009/29, κατά την οποία «η μεταβατική δωρεάν κατανομή στις εγκαταστάσεις θα πρέπει να προβλέπεται μέσω εναρμονισμένων [κανόνων της Ένωσης], ούτως ώστε να ελαχιστοποιούνται οι στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό [εντός της Ένωσης]».
31      Εξάλλου, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, με τη θέσπιση του άρθρου 10α, παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/87, ο νομοθέτης της Ένωσης
τόνισε την επιτακτική απαίτηση πλήρους εναρμόνισης προβλέποντας ότι «η Επιτροπή πρέπει να υιοθετήσει πλήρως εναρμονισμένα μέτρα εφαρμογής που θα ισχύουν σε ολόκληρη την [Ένωση] για την κατανομή των δικαιωμάτων» και υπέδειξε στην Επιτροπή τα κριτήρια βάσει των οποίων πρέπει να πραγματοποιηθεί η εναρμόνιση αυτή, ήτοι, κατ’ ουσίαν, βάσει δεικτών αναφοράς ανά τομέα και υποτομέα (πρβλ. απόφαση της 22ας Ιουνίου 2016, DK Recycling und Roheisen κατά Επιτροπής, C‑540/14 P, EU:C:2016:469, σκέψη 52).
32      Επιπλέον, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι ο νομοθέτης της Ένωσης, προβλέποντας μια τέτοια μέθοδο δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου, πλήρως εναρμονισμένη ανά τομέα, συγκεκριμενοποίησε τη σημαντική απαίτηση να περιορίζονται στο ελάχιστο οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς (απόφαση της 22ας Ιουνίου 2016, DK Recycling und Roheisen κατά Επιτροπής, C‑540/14 P, EU:C:2016:469, σκέψη 53).
33      Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι καμία από τις προαναφερθείσες διατάξεις δεν περιορίζει μεν ρητώς το δικαίωμα των κρατών μελών να θεσπίζουν μέτρα φορολογικής φύσης ικανά να επηρεάσουν τις οικονομικές συνέπειες των δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου, πλην όμως η θέσπιση τέτοιων μέτρων δεν μπορεί να θίξει τους σκοπούς που επιδιώκει η οδηγία
2003/87, όπως αυτοί υπομνήσθηκαν στις σκέψεις 27 και 29 της παρούσας απόφασης. Πράγματι, είναι αναγκαίο για την ορθή λειτουργία του ΣΕΔΕ της ΕΕ
τα εθνικά φορολογικά μέτρα να μην καταλήγουν στην αποδυνάμωση των κινήτρων για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου μέχρι του σημείου να τα
εξαφανίζουν πλήρως.
34      Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την απόφαση περί παραπομπής, ο ουγγρικός
φόρος επί των δικαιωμάτων εκπομπής CO2 χαρακτηρίζεται, αφενός, από την υπαγωγή,
κατ’ ουσίαν, σε φόρο επί των δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου κάθε φορέα εκμετάλλευσης εγκατάστασης στον οποίο έχει κατανεμηθεί δωρεάν σημαντική ποσότητα δικαιωμάτων εκπομπής, του οποίου η εγκατάσταση περιλαμβάνει υποεγκατάσταση με δείκτη αναφοράς προϊόντος και/ή υποεγκατάσταση εκπομπών διεργασίας και του οποίου η εγκατάσταση υπερέβη τον ετήσιο μέσο όρο των πιστοποιημένων εκπομπών CO2 κατά 25 000 τόνους και έλαβε δωρεάν δικαιώματα που αντιστοιχούν τουλάχιστον στο 50 % του μέσου όρου των συνολικών πιστοποιημένων εκπομπών και, αφετέρου, από την επιβολή επιβάρυνσης στις εκπομπές CO2 του εν λόγω φορέα εκμετάλλευσης η οποία ανέρχεται σε 36 ευρώ ανά τόνο CO2.
35      Ωστόσο, ο συγκεκριμένος φόρος, καθόσον βαρύνει ειδικώς ορισμένους οικονομικούς φορείς στους οποίους κατανεμήθηκαν δωρεάν δικαιώματα εκπομπής αερίων θερμοκηπίου, έχει ως αποτέλεσμα να στερεί από τους φορείς αυτούς το κίνητρο να επενδύσουν σε μέτρα για τη μείωση των εκπομπών τους μέχρι του ποσού του οφειλόμενου φόρου. Επιπλέον, ένας τέτοιος φόρος είναι ικανός να εξαλείψει μεγάλο μέρος της οικονομικής αξίας των δικαιωμάτων εκπομπής και ισοδυναμεί με κατάργηση των μηχανισμών παροχής κινήτρων στους οποίους ερείδεται το ΣΕΔΕ της ΕΕ και, κατά συνέπεια, με κατάργηση των κινήτρων για την προώθηση της μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Συναφώς, το γεγονός ότι το ποσό του οφειλόμενου φόρου εξαρτάται γραμμικά από τις πραγματικές εκπομπές δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει χαρακτήρα κινήτρου για τους φορείς εκμετάλλευσης.
36      Η ερμηνεία αυτή δεν αναιρείται από την επιχειρηματολογία της Ουγγρικής Κυβέρνησης η οποία αντλείται από τον μηχανισμό που προβλέπει το άρθρο 3, παράγραφος 6, του κυβερνητικού διατάγματος
320/2003, ο οποίος υποστηρίζεται ότι ενθαρρύνει τους φορείς εκμετάλλευσης να προβούν σε μείωση των εκπομπών τους καθόσον παρέχει
στους υποκείμενους στον φόρο τη δυνατότητα να μειώσουν τη βάση επιβολής του φόρου κατά 50 % όταν οι εκπομπές CO2 που έχουν πραγματοποιήσει είναι μειωμένες σε σχέση με τις πιστοποιημένες εκπομπές του δεύτερου έτους που προηγείται του έτους αναφοράς σε βαθμό τουλάχιστον ίσο με τον συντελεστή γραμμικής μείωσης που χρησιμοποιείται και απαιτείται από το ΣΕΔΕ της ΕΕ. Στην πραγματικότητα, αυτή η μείωση της βάσης επιβολής του φόρου έχει παράλληλα ως αποτέλεσμα να μειώνει σημαντικά την οικονομική αξία των δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου και, ως εκ τούτου, οι οικονομικοί φορείς να χάνουν κάθε κίνητρο επένδυσης σε μέτρα για τη μείωση των εκπομπών τους, διότι τους παρέχεται η δυνατότητα να αποκομίσουν όφελος από την πώληση των μη χρησιμοποιηθέντων δικαιωμάτων τους.
37      Επομένως, προκύπτει ότι ο ουγγρικός φόρος επί των δικαιωμάτων εκπομπής CO2 επιφέρει την κατ’ αποτέλεσμα αναίρεση της αρχής της δωρεάν κατανομής των δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου, την οποία προβλέπει το άρθρο 10α της οδηγίας 2003/87, και την υπονόμευση των σκοπών που επιδιώκει η οδηγία αυτή, όπερ εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει.
38      Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 1 και το άρθρο 10α της οδηγίας
2003/87, ερμηνευόμενα υπό το πρίσμα των αιτιολογικών σκέψεων 5, 7 και 20 της οδηγίας αυτής, έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση η οποία υπάγει ειδικώς οικονομικό φορέα στον οποίο έχει κατανεμηθεί δωρεάν σημαντική ποσότητα δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ της ΕΕ στην καταβολή φόρου επί των δικαιωμάτων εκπομπής CO2 της εγκατάστασής του με δείκτη αναφοράς προϊόντος και/ή εκπομπών διεργασίας, καθόσον η ρύθμιση αυτή έχει ως αποτέλεσμα την εξουδετέρωση του αντισταθμιστικού αποτελέσματος της κατανομής τέτοιων δικαιωμάτων και αντιβαίνει στους σκοπούς της διατήρησης της ανταγωνιστικότητας και της αποτροπής της διαρροής άνθρακα.
Επί του δευτέρου, του τρίτου και του τετάρτου προδικαστικού ερωτήματος
39      Λαμβανομένης υπόψη της απάντησης που δόθηκε στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα, παρέλκει η απάντηση στο δεύτερο, στο τρίτο και στο τέταρτο προδικαστικό ερώτημα.
Επί των δικαστικών εξόδων
40      Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’
αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 1 και το άρθρο 10α της οδηγίας 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Οκτωβρίου 2003, σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Κοινότητας και την τροποποίηση της οδηγίας 96/61/ΕΚ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία (ΕΕ) 2018/410 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Μαρτίου 2018, ερμηνευόμενα σε συνδυασμό με τις αιτιολογικές σκέψεις 5, 7 και 20 της οδηγίας 2003/87, όπως έχει τροποποιηθεί,
έχουν την έννοια ότι:
αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση σύμφωνα με την οποία ο οικονομικός φορέας στον οποίο έχει κατανεμηθεί δωρεάν σημαντική ποσότητα δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου στο πλαίσιο του συστήματος για την εμπορία δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπάγεται ειδικώς στην καταβολή φόρου επί των δικαιωμάτων εκπομπής CO2 της εγκατάστασής του με δείκτη αναφοράς προϊόντος και/ή εκπομπών διεργασίας, καθόσον η ρύθμιση αυτή έχει ως αποτέλεσμα την εξουδετέρωση του αντισταθμιστικού αποτελέσματος της κατανομής τέτοιων δικαιωμάτων και αντιβαίνει στους σκοπούς της διατήρησης της ανταγωνιστικότητας και της αποτροπής της διαρροής άνθρακα.
(υπογραφές)
*      Γλώσσες διαδικασίας: η γαλλική και η ουγγρική.