62022CC0227
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
PRIIT PIKAMÄE
της 13ης Ιουλίου 2023 (
1
)
Υπόθεση C‑227/22
IL
κατά
Regionalna direktsia «Avtomobilna administratsia» Pleven
[αίτηση του Administrativen sad – Gabrovo(διοικητικού πρωτοδικείου Gabrovo, Βουλγαρία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
«Προδικαστική παραπομπή – Μεταφορές – Οδηγία 2006/126/ΕΚ – Άδεια οδήγησης –Σωματική και διανοητική ικανότητα οδήγησης – Συχνότητα ιατρικών εξετάσεων για τη διαπίστωση της ψυχικής και διανοητικής ικανότητας των οδηγών – Έγγραφο που πιστοποιεί την ψυχολογική καταλληλότητα των οδηγών»
I. Εισαγωγή
1.
Η υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, την οποία υπέβαλε το Administrativen sad - Gabrovo (διοικητικό πρωτοδικείο Gabrovo, Βουλγαρία) σύμφωνα με το άρθρο 267 ΣΛΕΕ, αφορά την ερμηνεία των διατάξεων της οδηγίας 2006/126/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2006, για την άδεια οδήγησης (
2
).
2.
Η αίτηση υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ του IL, Βούλγαρου υπηκόου, και της Regionalna direktsia «Avtomobilna administratsia» Pleven (Περιφερειακής Διεύθυνσης μηχανοκίνητων οχημάτων Pleven, Βουλγαρία), σχετικά με απόφαση δυνάμει της οποίας επιβλήθηκε στον IL διοικητική κύρωση για τον λόγο ότι, στο πλαίσιο οδικού ελέγχου, δεν ήταν σε θέση να επιδείξει έγκυρο πιστοποιητικό ψυχολογικής καταλληλότητας, όπως απαιτείται από το εθνικό δίκαιο.
3.
Το Δικαστήριο καλείται στην υπό κρίση υπόθεση να αποφανθεί επί του εύρους της εναρμονίσεως βάσει της οδηγίας 2006/126, καθώς και επί της αρμοδιότητας των κρατών μελών να θεσπίζουν αυστηρότερα μέτρα προς διασφάλιση της οδικής ασφάλειας. Το Δικαστήριο θα πρέπει να κρίνει εάν το πιστοποιητικό ψυχολογικής καταλληλότητας που απαιτείται από τη βουλγαρική νομοθεσία συνιστά μέτρο το οποίο εμπίπτει στους προβλεπόμενους στην εν λόγω οδηγία μηχανισμούς ή εάν, αντιθέτως, πρέπει να θεωρηθεί ως αδικαιολόγητο εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και, ως εκ τούτου, ως μέτρο ασυμβίβαστο προς έναν από τους κύριους σκοπούς που επιδιώκει ο νομοθέτης της Ένωσης. Κρίσιμο ζήτημα στην παρούσα υπόθεση είναι να διαπιστωθεί ποια είναι η λειτουργία του επίμαχου πιστοποιητικού ψυχολογικής καταλληλότητας και να προσδιοριστεί κατά πόσον το έγγραφο αυτό είναι περιττό δεδομένης της αποδεικτικής αξίας που έχει ήδη η άδεια οδήγησης.
II. Το νομικό πλαίσιο
Α.
Το δίκαιο της Ένωσης
4.
Το άρθρο 7 της οδηγίας 2006/126 προβλέπει τα εξής:
«1.   Η άδεια οδήγησης χορηγείται μόνο σε όσους υποψηφίους:
α)
έχουν επιτύχει σε δοκιμασία ελέγχου των ικανοτήτων και της συμπεριφοράς και σε δοκιμασία ελέγχου των γνώσεων και πληρούν τις απαιτήσεις υγείας σύμφωνα με τις διατάξεις των Παραρτημάτων II και III·
[…]
α)
Από την 19 Ιανουαρίου 2013, οι άδειες που εκδίδονται από τα κράτη μέλη για τις κατηγορίες ΑΜ, Α1, Α2, Α, Β, Β1 και ΒΕ έχουν 10ετή διοικητική ισχύ.
Τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν να εκδίδουν τις άδειες αυτές για διάρκεια διοικητικής ισχύος έως δεκαπέντε ετών.
β)
Από την 19 Ιανουαρίου 2013, οι άδειες που εκδίδονται από τα κράτη μέλη για τις κατηγορίες C, CΕ, C1, C1Ε, D, DΕ, D1, D1Ε έχουν 5ετή διοικητική ισχύ.
[…]
3.   Η ανανέωση της άδειας οδήγησης τη στιγμή της λήξης της διοικητικής της ισχύος υπόκειται στα ακόλουθα:
α)
σε συνεχή εκπλήρωση των ελάχιστων προδιαγραφών για τη σωματική και διανοητική ικανότητα οδήγησης που περιγράφονται στο παράρτημα ΙΙΙ για τις άδειες οδήγησης των κατηγοριών C, CΕ, C1, C1Ε, D, DΕ, D1, D1Ε· και
[…]
Τα κράτη μέλη μπορούν να περιορίζουν τη διάρκεια διοικητικής ισχύος που ορίζεται στην παράγραφο 2, αδειών οδήγησης που χορηγούνται σε νέους οδηγούς για οποιαδήποτε κατηγορία προκειμένου να εφαρμόζουν στους οδηγούς αυτούς ειδικά μέτρα που αποσκοπούν στη βελτίωση της οδικής ασφάλειας.
Τα κράτη μέλη μπορούν να περιορίζουν τη διάρκεια διοικητικής ισχύος της πρώτης άδειας που χορηγείται σε νέους οδηγούς για τις κατηγορίες C και D σε 3 έτη προκειμένου να μπορούν να εφαρμόζουν στους οδηγούς αυτούς ειδικά μέτρα για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειάς τους.
Τα κράτη μέλη μπορούν να περιορίζουν τη διάρκεια διοικητικής ισχύος που ορίζεται στην παράγραφο 2, επιμέρους αδειών οδήγησης για οποιαδήποτε κατηγορία στην περίπτωση που κρίνεται αναγκαία η συχνότερη διεξαγωγή ιατρικών ελέγχων ή η λήψη άλλων ειδικών μέτρων, όπως οι περιορισμοί για τους παραβάτες του κώδικα οδικής κυκλοφορίας.
[…]»
5.
Το παράρτημα III της εν λόγω οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ελάχιστες προδιαγραφές για τη σωματική και τη διανοητική ικανότητα οδήγησης μηχανοκινήτου οχήματος», ορίζει τα εξής:
«ΟΡΙΣΜΟΙ
1.
Για τους σκοπούς του παρόντος παραρτήματος, οι οδηγοί κατατάσσονται σε δύο ομάδες:
1.1.
Ομάδα 1
οδηγοί οχημάτων των κατηγοριών A, A 1, A 2[,] AM[,] B, B1 και BE.
1.2.
Ομάδα 2
οδηγοί οχημάτων των κατηγοριών C, CE, C1, C1E, D, DE και D1 και D1E.
[…]
ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ
[…]
4.
Ομάδα 2
Οι υποψήφιοι πρέπει να υποβάλλονται σε ιατρική εξέταση πριν από την αρχική χορήγηση άδειας και στη συνέχεια, οι οδηγοί ελέγχονται δυνάμει του ισχύοντος εθνικούς συστήματος στο κράτος μέλος της κανονικής διαμονής στα πλαίσια κάθε ανανέωσης της άδειας οδήγησης.
5.
Κατά τη χορήγηση ή για κάθε μεταγενέστερη ανανέωση μιας άδειας οδήγησης, τα κράτη μέλη μπορούν να απαιτούν την τήρηση αυστηρότερων κανόνων από αυτούς που προβλέπει το παρόν παράρτημα.
[…]
ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ
Ομάδα 1
13.1.
Η άδεια οδήγησης δεν πρέπει να χορηγείται ούτε να ανανεώνεται στους υποψηφίους ή τους οδηγούς:
που πάσχουν από σοβαρές διανοητικές διαταραχές, συγγενείς ή επίκτητες λόγω ασθενειών, τραυματισμών ή νευρο-χειρουργικών παρεμβάσεων,
που παρουσιάζουν σοβαρή διανοητική καθυστέρηση,
που παρουσιάζουν σοβαρές διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω γήρατος, ή σοβαρές διαταραχές της κριτικής και προσαρμοστικής ικανότητας και της συμπεριφοράς, οι οποίες συνδέονται με την προσωπικότητα,
εκτός εάν η αίτηση υποστηρίζεται από έγκυρη ιατρική γνωμάτευση και υπό την προϋπόθεση, εάν υπάρχει ανάγκη, τακτικού ιατρικού ελέγχου.
Ομάδα 2
13.2.
Η αρμόδια ιατρική αρχή πρέπει να λαμβάνει δεόντως υπόψη της τους πρόσθετους κινδύνους που συνδέονται με την οδήγηση των οχημάτων από άτομα που εμπίπτουν στον ορισμό της ομάδας αυτής.»
Β.
Το βουλγαρικό δίκαιο
6.
Το άρθρο 51, παράγραφος 4, του Zakon za balgarskite lichni dokumenti (νόμου περί βουλγαρικών εγγράφων ταυτότητας) προβλέπει τα εξής:
«Η διάρκεια ισχύος των αδειών οδήγησης των κατηγοριών С, CE, C1, C1E, D, DE, D1, D1E και Т είναι πενταετής.»
7.
Το άρθρο 8, παράγραφος 1, της Naredba no 36 ot 15.5.2006 za iziskvaniyata za psikhologicheska godnost i usloviyata i reda za provezhdane na psikhologicheskite izsledvaniya na kandidati za pridobivane na pravosposobnost za upravlenie na MPS, na vodachi na MPS i na predsedateli na izpitni komisii i za izdavane na udostovereniya za registratsiya za izvarshvane na psikhologicheski izsledvaniya (κανονιστικής αποφάσεως αριθ. 36, σχετικά με τις απαιτήσεις ψυχολογικής καταλληλότητας, καθώς και σχετικά με τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία διεξαγωγής των ψυχολογικών εξετάσεων των υποψηφίων για άδεια οδήγησης, των οδηγών και των προέδρων των επιτροπών εξέτασης οδηγών καθώς και σχετικά με τη χορήγηση βεβαιώσεων εγγραφής για τη διεξαγωγή ψυχολογικών εξετάσεων), της 15ης Μαΐου 2006 (στο εξής: κανονιστική απόφαση αριθ. 36), ορίζει τα εξής:
«Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να προσκομίζουν πιστοποιητικό ψυχολογικής καταλληλότητας σε κάθε περίπτωση έναρξης απασχόλησης και εκτέλεσης καθηκόντων οδηγού ταξί ή οδηγού οχήματος δημόσιων οδικών μεταφορών επιβατών και εμπορευμάτων, καθώς και προέδρου επιτροπών εξέτασης οδηγών».
8.
Το άρθρο 8, παράγραφος 2, της κανονιστικής αποφάσεως αριθ. 36 προβλέπει τα εξής:
«Το πιστοποιητικό ψυχολογικής καταλληλότητας έχει διάρκεια ισχύος τριών ετών από την ημερομηνία εκδόσεώς του […]».
9.
Το άρθρο 8, παράγραφος 4, της εν λόγω κανονιστικής αποφάσεως ορίζει τα εξής:
«Τα πρόσωπα που μνημονεύονται στην παράγραφο 1 υποβάλλονται σε ψυχολογική εξέταση κάθε τρία έτη από την ημερομηνία εκδόσεως του τελευταίου πιστοποιητικού ψυχολογικής καταλληλότητας».
10.
Το άρθρο 13, παράγραφος 1, της Naredba no 1-157 ot 1.10.2002 za usloviyata i reda za izdavane na svidetelstvo za upravlenie na motorni prevozni sredstva, otcheta na vodachite i tyahnata distsiplina (κανονιστικής αποφάσεως 1‑157, σχετικά με τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία έκδοσης αδειών οδήγησης, το μητρώο οδηγών και το πειθαρχικό καθεστώς τους), της 1ης Οκτωβρίου 2002 (στο εξής: κανονιστική απόφαση αριθ. 1-157), προβλέπει τα εξής:
«Η αρχική έκδοση άδειας οδήγησης πραγματοποιείται βάσει πρωτότυπου πρακτικού επιτυχίας στις εξετάσεις οδήγησης το οποίο αποστέλλεται από το αρμόδιο περιφερειακό τμήμα της Drzhavna avtomobilna inspektsiya [Κρατικής Επιθεώρησης αυτοκινήτων, Βουλγαρία], ο δε ενδιαφερόμενος οφείλει να προσκομίζει τα εξής:
1. έντυπο αίτησης και τα προσαρτημένα έγγραφα σύμφωνα με την Pravilnik za izdavane na balgarskite lichni dokumenti [κανονιστική απόφαση για την έκδοση βουλγαρικών εγγράφων ταυτότητας]·
[…]
3. βεβαίωση σχετικά με τη σωματική ικανότητα του οδηγού/του υποψηφίου για την απόκτηση άδειας οδήγησης η οποία εκδίδεται από ιατρό ασκούντα γενική ιατρική, από τις επιτροπές ιατρικών εμπειρογνωμόνων των περιφερειακών υπηρεσιών μεταφορών (TOLEK) ή από την κεντρική επιτροπή ιατρικών εμπειρογνωμόνων για τις μεταφορές (TTSLEK)·
4. αντίγραφο του πιστοποιητικού ψυχολογικής καταλληλότητας για τη χορήγηση άδειας οδήγησης των κατηγοριών C1, С, D1, D και Ttm (τροχιοδρομικά οχήματα)·
5. αντίγραφο της βεβαίωσης ολοκλήρωσης σεμιναρίου για οδηγούς οχημάτων σχετικά με την παροχή πρώτων βοηθειών σε περίπτωση τροχαίου ατυχήματος·
6. δήλωση του ενδιαφερομένου ότι δεν έχει τη συνήθη διαμονή του σε άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι δεν κατέχει έγκυρη άδεια οδήγησης εκδοθείσα από κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης·
7. αντίγραφο του πιστοποιητικού με το οποίο βεβαιώνεται η ολοκλήρωση τουλάχιστον του πρώτου κύκλου δευτεροβάθμιων σπουδών και, σε περίπτωση που η σχολική εκπαίδευση πραγματοποιήθηκε στην αλλοδαπή, βεβαίωση σύμφωνα με το άρθρο 110, παράγραφος 2, της Naredba no 11 ot 1 septembri 2016 g. za otsenyavane na rezultatite ot obuchenieto na uchenitsite [κανονιστικής αποφάσεως αριθ. 11, σχετικά με την αξιολόγηση των σχολικών επιδόσεων], της 1ης Σεπτεμβρίου 2016 […]».
11.
Το άρθρο 15, παράγραφος 2, της κανονιστικής αποφάσεως 1-157 προβλέπει τα εξής:
«Για την ανανέωση της άδειας οδήγησης σύμφωνα με την παράγραφο 1, οι οδηγοί οφείλουν να επιδεικνύουν τα έγγραφα που μνημονεύονται στο άρθρο 13, παράγραφος 1, σημεία 1, 3 και 6, καθώς και την αντικατασταθείσα άδεια οδήγησης.»
12.
Σύμφωνα με το άρθρο 178c, παράγραφος 5, του Zakon za dvizhenieto po patishtata (νόμου περί οδικής κυκλοφορίας), ο οδηγός ο οποίος εκτελεί μεταφορές με ταξί, μεταφορές για ίδιο λογαριασμό ή δημόσιες μεταφορές επιβατών ή εμπορευμάτων χωρίς να διαθέτει έγκυρο πιστοποιητικό ψυχολογικής καταλληλότητας τιμωρείται με πρόστιμο ύψους 500 βουλγαρικών λεβ (BGN) (περίπου 255 ευρώ).
13.
Κατά την παράγραφο 35, σημείο 3, των Dopalnitelnite razporedbi na Zakona za izmenenie i dopalnenie na Zakona za dvizhenieto po patishtata (συμπληρωματικών διατάξεων του νόμου για την τροποποίηση και τη συμπλήρωση του νόμου περί οδικής κυκλοφορίας), ο νόμος περί οδικής κυκλοφορίας αποσκοπεί στη μεταφορά των απαιτήσεων της οδηγίας 2006/126 στην εθνική έννομη τάξη.
III. Τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς, η κύρια δίκη και τα προδικαστικά ερωτήματα
14.
Ο IL είναι κάτοχος άδειας οδήγησης για οχήματα των κατηγοριών A, A1, Α2, ΑΜ, В, В1, С, CE, C1, C1E, D, DE, D1, D1E και TCT. Η άδειά του οδήγησης έχει διάρκεια ισχύος από τις 28 Νοεμβρίου 2019 έως τις 28 Νοεμβρίου 2024.
15.
Στις 4 Αυγούστου 2021 οι αρχές σταμάτησαν τον IL για έλεγχο ενώ οδηγούσε ένα σύνολο συζευγμένων οχημάτων που αποτελείτο από έλκον όχημα (τράκτορα) και από ημιρυμουλκούμενο, με το οποίο παρείχε υπηρεσίες δημόσιας μεταφοράς εμπορευμάτων. Από τον διενεργηθέντα έλεγχο διαπιστώθηκε ότι δεν ήταν σε θέση να προσκομίσει έγκυρο πιστοποιητικό ψυχολογικής καταλληλότητας. Το τελευταίο πιστοποιητικό ψυχολογικής καταλληλότητας που του είχε χορηγηθεί είχε εκδοθεί στις 7 Οκτωβρίου 2017 και ίσχυε έως τις 7 Δεκεμβρίου 2020.
16.
Οι ελεγκτικές αρχές βεβαίωσαν διοικητική παράβαση λόγω παραβάσεως του άρθρου 8, παράγραφος 1, της κανονιστικής αποφάσεως αριθ. 36, καθόσον ο IL δεν επέδειξε έγκυρο πιστοποιητικό ψυχολογικής καταλληλότητας. Επ’ αυτής της βάσης, ο διευθυντής της Περιφερειακής Διεύθυνσης μηχανοκίνητων οχημάτων του Pleven εξέδωσε στις 24 Αυγούστου 2021 απόφαση επιβολής διοικητικής κυρώσεως εις βάρος του IL, με την οποία του επεβλήθη για τη διαπιστωθείσα παράβαση του άρθρου 8, παράγραφος 1, της κανονιστικής αποφάσεως αριθ. 36 και βάσει του άρθρου 178c, παράγραφος 5, του νόμου περί οδικής κυκλοφορίας διοικητική κύρωση συνιστάμενη σε πρόστιμο ύψους 500 BGN (περίπου 255 ευρώ).
17.
Ο IL προσέβαλε το πρόστιμο αυτό ενώπιον του Rayonen sad Sevlievo (περιφερειακού δικαστηρίου Sevlievo, Βουλγαρία), υποστηρίζοντας κατ’ ουσίαν ότι το άρθρο 8 της κανονιστικής αποφάσεως αριθ. 36 και η κύρωση που προβλέπεται στο άρθρο 178c, παράγραφος 5, του νόμου περί οδικής κυκλοφορίας αντιβαίνουν στις διατάξεις της οδηγίας 2006/126. Το εν λόγω δικαστήριο, παραπέμποντας στο σημείο 4 του παραρτήματος III της οδηγίας, έκρινε ότι ένα κράτος μέλος δύναται να επιβάλει στους οδηγούς επιπρόσθετες, αυστηρότερες απαιτήσεις όσον αφορά τη συχνότητα διεξαγωγής των περιοδικών εξετάσεων. Με βάση το σκεπτικό αυτό, το Rayonen sad Sevlievo (περιφερειακό δικαστήριο Sevlievo) απεφάνθη, με απόφαση της 10ης Δεκεμβρίου 2021, ότι δεν υπάρχει αντίθεση μεταξύ του εθνικού δικαίου και του δικαίου της Ένωσης και επικύρωσε την απόφαση περί επιβολής διοικητικής κυρώσεως.
18.
Ο IL άσκησε αναίρεση ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, του Administrativen sad – Gabrovo (διοικητικού πρωτοδικείου Gabrovo), υποστηρίζοντας ότι το πρωτοβάθμιο δικαστήριο είχε εφαρμόσει εσφαλμένως την οδηγία 2006/126.
19.
Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι οι διατάξεις της οδηγίας 2006/126 ενέχουν αμφισημία και ότι, σε ορισμένο βαθμό, είναι αντιφατικές. Αφενός, υπογραμμίζει ότι, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 9 της εν λόγω οδηγίας, η απόδειξη της πλήρους τήρησης των ελάχιστων προδιαγραφών σωματικής και διανοητικής ικανότητας κατά την οδήγηση για τους οδηγούς οχήματος που προορίζεται για μεταφορά επιβατών και εμπορευμάτων θα πρέπει να παρέχεται κατά τη στιγμή της έκδοσης της άδειας οδήγησης και στη συνέχεια περιοδικά. Στην ίδια αιτιολογική σκέψη συνιστάται ρητώς οι σχετικές ιατρικές εξετάσεις να συμπίπτουν με την ανανέωση της άδειας οδήγησης και να καθορίζονται, συνεπώς, από τη διάρκεια ισχύος της άδειας οδήγησης. Αφετέρου, το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει ότι το σημείο 4 του παραρτήματος III της οδηγίας 2006/126 παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να προβλέπουν στην εθνική νομοθεσία την ενδεδειγμένη κατά την άποψή τους συχνότητα των ιατρικών εξετάσεων για τους οδηγούς οχημάτων της ομάδας 2 (κατηγορίες C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 και D1E) και ότι η συχνότητα αυτή μπορεί να διαφοροποιείται από τη διάρκεια ισχύος της άδειας οδήγησης.
20.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται εάν, σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας 2006/126, τα κράτη μέλη δύνανται να απαιτούν από τους οδηγούς των κατηγοριών αυτών να υποβάλλονται σε ιατρικές εξετάσεις για τη διαπίστωση της διανοητικής και ψυχικής ικανότητάς τους σε χρονικά διαστήματα συντομότερα από τη διάρκεια ισχύος της άδειας οδήγησης και να απαιτούν χωριστό έγγραφο, πέραν της άδειας οδήγησης, για την πιστοποίηση της ικανότητάς τους αυτής, ή εάν η κατοχή έγκυρης άδειας οδήγησης των προμνησθεισών κατηγοριών πιστοποιεί και την ψυχική και διανοητική ικανότητα του οδηγού, δεδομένου ότι η ικανότητα αυτή έχει ήδη διαπιστωθεί κατά την αρχική έκδοση και/ή ανανέωση της άδειας οδήγησης.
21.
Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι τέθηκε επίσης ενώπιόν του το ζήτημα εάν η προβλεπόμενη στη βουλγαρική νομοθεσία κύρωση εις βάρος οδηγού του οποίου η άδεια οδήγησης των κατηγοριών C, CE, Cl, C1E, D, DE, D1, D1E και Tkt είναι μεν έγκυρη αλλά ο οδηγός αυτός δεν είναι σε θέση να προσκομίσει στις ελεγκτικές αρχές πιστοποιητικό ψυχολογικής καταλληλότητας επειδή έχει λήξει η ισχύς του, αντιβαίνει στη ρύθμιση σχετικά με την ισόχρονη διάρκεια της διοικητικής ισχύος των αδειών οδήγησης και των ιατρικών εξετάσεων σωματικής και διανοητικής ικανότητας που προβλέπει η οδηγία 2006/126, ή εάν η εφαρμογή των εθνικών κανόνων από την επιβάλλουσα τις κυρώσεις αρχή έχει ως αποτέλεσμα την παραβίαση του δικαίου της Ένωσης.
22.
Υπό τις συνθήκες αυτές το Administrativen sad - Gabrovo (διοικητικό πρωτοδικείο Gabrovo) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Παρέχουν οι διατάξεις της οδηγίας 2006/126 στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να απαιτούν από τους οδηγούς οχημάτων των κατηγοριών С, CE, C1, C1E, D, DE, D1, D1E να υποβάλλονται σε ιατρικές εξετάσεις για τη διαπίστωση της ψυχικής και της διανοητικής ικανότητάς τους, σε χρονικά διαστήματα συντομότερα από τη διάρκεια ισχύος της άδειας οδήγησης, και να απαιτούν, στο πλαίσιο αυτό, χωριστό έγγραφο (πέραν της άδειας οδήγησης) για την πιστοποίηση της ικανότητάς τους; Ή μήπως η κατοχή έγκυρης άδειας οδήγησης των προμνησθεισών κατηγοριών πιστοποιεί και την ψυχική και διανοητική ικανότητα του οδηγού, δεδομένου ότι η ικανότητα αυτή έχει ήδη διαπιστωθεί κατά την αρχική έκδοση και/ή ανανέωση της άδειας οδήγησης;
2)
Συνάδει με το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας [2006/126], καθώς και με τις αιτιολογικές σκέψεις 8 και 9 της εν λόγω οδηγίας, εθνική ρύθμιση, όπως η επίμαχη στην υπό κρίση υπόθεση, η οποία προβλέπει, εκτός από τις ελάχιστες απαιτήσεις για τις εξετάσεις οδήγησης (παράρτημα II της οδηγίας [2006/126]) και τις ελάχιστες προδιαγραφές για τη σωματική και διανοητική ικανότητα (παράρτημα III της οδηγίας [2006/126]), πρόσθετες προϋποθέσεις για τη διαπίστωση της ψυχολογικής καταλληλότητας των οδηγών που μεταφέρουν επιβάτες και/ή εμπορεύματα;
3)
Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο [δεύτερο] προδικαστικό ερώτημα: Υπόκεινται οι απαιτήσεις αυτές στο προβλεπόμενο στην οδηγία [2006/126] –και ιδίως στην αιτιολογική σκέψη 9, τέταρτη περίοδος, καθώς και στο άρθρο 7, παράγραφος 3, της οδηγίας [2006/126]– καθεστώς σχετικά με την ισόχρονη διάρκεια της διοικητικής ισχύος των αδειών οδήγησης και των ιατρικών εξετάσεων στο πλαίσιο της εφαρμογής των ελάχιστων προδιαγραφών για τη σωματική και τη διανοητική ικανότητα;»
IV. Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
23.
Η από 22ας Μαρτίου 2022 απόφαση περί παραπομπής περιήλθε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 31 Μαρτίου 2022.
24.
Με διάταξη της 27ης Μαΐου 2022, η οποία καταχωρίστηκε στη Γραμματεία στις 30 Μαΐου 2022, το αιτούν δικαστήριο απέστειλε προσθήκη στην απόφασή του περί παραπομπής.
25.
Ο IL, η Βουλγαρική Κυβέρνηση και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσαν γραπτές παρατηρήσεις εντός της προθεσμίας που τάσσει το άρθρο 23 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
26.
Σύμφωνα με το άρθρο 61, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, το Δικαστήριο κάλεσε στις 14 Φεβρουαρίου 2023 τη Βουλγαρική Κυβέρνηση να απαντήσει εγγράφως σε ερώτημα. Η απάντηση στο ερώτημα αυτό κατατέθηκε εντός της ταχθείσας προθεσμίας.
27.
Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 3ης Μαΐου 2023, ο δικαστικός πληρεξούσιος του IL και οι εκπρόσωποι της Βουλγαρικής Κυβέρνησης και της Επιτροπής ανέπτυξαν προφορικώς τις παρατηρήσεις τους.
V. Νομική ανάλυση
Α.
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
28.
Οι σχετικοί με τις άδειες οδήγησης κανόνες αποτελούν βασική συνιστώσα της κοινής πολιτικής μεταφορών, συμβάλλοντας στη βελτίωση της οδικής ασφάλειας και διευκολύνοντας την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων. Το Δικαστήριο έχει αναγνωρίσει στη νομολογία του ότι η κατοχή αδείας οδήγησης που έχει αναγνωρισθεί προσηκόντως από το κράτος υποδοχής μπορεί να έχει αντίκτυπο στην ουσιαστική άσκηση, εκ μέρους των προσώπων που υπάγονται στο δίκαιο της Ένωσης, ενός μεγάλου αριθμού επαγγελματικών δραστηριοτήτων, μισθωτών ή ανεξαρτήτων (
3
). Το Δικαστήριο έχει κρίνει επίσης ότι ο κάτοχος άδειας οδήγησης μπορεί να τη χρησιμοποιήσει για να αποδείξει την ιθαγένειά του ενώπιον των αρχών του κράτους υποδοχής, ως εάν επρόκειτο για έγγραφο ισοδύναμο με δελτίο ταυτότητας ή διαβατήριο (
4
). Είναι σημαντικό να επισημανθεί η συγκεκριμένη πτυχή, διότι η κατοχή των εν λόγω εγγράφων συνιστά τυπική απαίτηση, προβλεπόμενη στη νομοθεσία, προκειμένου να μπορεί κανείς να ασκήσει το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής στο έδαφος των κρατών μελών. Υπ’ αυτό το πρίσμα, μπορεί να υποστηριχθεί ότι η άδεια οδήγησης συμβάλλει στην πραγμάτωση των δικαιωμάτων των πολιτών της Ένωσης στην εσωτερική αγορά.
29.
Παρά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί στον τομέα της εναρμόνισης των κανόνων που αφορούν τις άδειες οδήγησης, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τις διατάξεις για την περιοδική ανανέωση των αδειών και τις υποκατηγορίες οχημάτων, γεγονός που κατέστησε αναγκαία μια πιο προωθημένη εναρμόνιση προς επίτευξη των πολιτικών της Ένωσης. Αυτός ακριβώς είναι ο σκοπός που επιδίωξε ο νομοθέτης της Ένωσης με την έκδοση της οδηγίας 2006/126. Επομένως, γίνεται κατανοητό ότι τυχόν εθνικά μέτρα τα οποία αποκλίνουν κατά τα φαινόμενα από τις προβλέψεις της οδηγίας πρέπει να υπόκεινται σε ενδελεχή έλεγχο. Τούτο ισχύει ιδιαιτέρως όσον αφορά τις απαιτήσεις για τη χορήγηση της άδειας οδήγησης, παρά την εξουσία που διαθέτουν τα κράτη μέλη να επιβάλλουν αυστηρότερες απαιτήσεις σε ορισμένες περιπτώσεις.
30.
Όπως επισημάνθηκε στην εισαγωγή, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν να διευκρινιστεί ποιες είναι οι απαιτήσεις που επιβάλλει η οδηγία 2006/126 και αν το προβλεπόμενο στη βουλγαρική νομοθεσία πιστοποιητικό ψυχολογικής καταλληλότητας εμπίπτει στους μηχανισμούς που προβλέπονται στην εν λόγω οδηγία ή εάν, αντιθέτως, πρέπει να θεωρηθεί ως αδικαιολόγητο εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και, ως εκ τούτου, ως μέτρο ασύμβατο προς έναν από τους προαναφερθέντες νομοθετικούς σκοπούς (
5
). Αυτό θα εξαρτηθεί κυρίως από τη λειτουργία που επιτελεί το εν λόγω έγγραφο. Το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το οποίο υποβλήθηκε μεταγενέστερα από το αιτούν δικαστήριο, παρέχει κατά τα φαινόμενα ορισμένες διευκρινίσεις επί του πρώτου, ενώ το τρίτο προδικαστικό ερώτημα υποβάλλεται μόνο σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο δεύτερο. Θεωρώ λογικό η εξέταση των προδικαστικών ερωτημάτων να γίνει με τη σειρά υπό την οποία υποβλήθηκαν.
Β.
Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
31.
Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί εάν οι διατάξεις του δικαίου της Ένωσης, και ειδικότερα της οδηγίας 2006/126, παρέχουν στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να απαιτούν από τους οδηγούς οχημάτων των κατηγοριών C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 και D1E να υποβάλλονται σε ιατρικές εξετάσεις για τη διαπίστωση της ψυχικής και διανοητικής ικανότητάς τους, σε χρονικά διαστήματα συντομότερα από τη διάρκεια ισχύος της άδειας οδήγησης, και να απαιτούν, στο πλαίσιο αυτό, χωριστό έγγραφο, πέραν της άδειας οδήγησης, για την πιστοποίηση της ικανότητάς τους, ή εάν η κατοχή άδειας οδήγησης πιστοποιεί και την ψυχική και διανοητική ικανότητα του οδηγού δεδομένου ότι η ικανότητα αυτή έχει ήδη διαπιστωθεί κατά την αρχική έκδοση και/ή ανανέωση της άδειας οδήγησης.
32.
Για την εξέταση του συγκεκριμένου προδικαστικού ερωτήματος απαιτείται, αρχικώς, να διαπιστωθεί εάν η απαίτηση περί ψυχολογικής καταλληλότητας την οποία προβλέπει η βουλγαρική ρύθμιση εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2006/126. Μόνον αφότου διαπιστωθεί η πτυχή αυτή, θα πρέπει, σε δεύτερο στάδιο, να προσδιοριστούν οι επιταγές τις οποίες πρέπει να τηρεί η επίμαχη βουλγαρική ρύθμιση.
1. Επί της δυνατότητας εφαρμογής ratione materiae της οδηγίας 2006/126
α) Επί των ιατρικών εξετάσεων για τη διαπίστωση της σωματικής και διανοητικής ικανότητας για την οδήγηση μηχανοκίνητου οχήματος
33.
Όπως προκύπτει από το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 2006/126, η άδεια οδήγησης παρέχει δικαίωμα οδήγησης μηχανοκίνητων οχημάτων των κατηγοριών που ορίζονται στην προμνησθείσα οδηγία. Με άλλα λόγια, προκειμένου ένας οδηγός να ασκεί επαγγελματική δραστηριότητα στον τομέα της οδικής μεταφοράς επιβατών και εμπορευμάτων, είναι απαραίτητο να είναι κάτοχος άδειας οδήγησης της αντίστοιχης κατηγορίας.
34.
Σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2006/126, η άδεια οδήγησης χορηγείται μόνο σε όσους υποψηφίους έχουν επιτύχει σε δοκιμασία ελέγχου των ικανοτήτων και της συμπεριφοράς, καθώς και σε δοκιμασία ελέγχου των γνώσεων, και πληρούν τις ελάχιστες προδιαγραφές για τη σωματική και διανοητική ικανότητα που ορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ της οδηγίας. Περαιτέρω, το άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της εν λόγω οδηγίας απαιτεί η ανανέωση της άδειας οδήγησης να υπόκειται στην εκπλήρωση των ελάχιστων αυτών προδιαγραφών σωματικής και διανοητικής ικανότητας από τους κατόχους αδειών οδήγησης των κατηγοριών C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 και D1E.
35.
Από την εφαρμογή των σχετικών διατάξεων της οδηγίας 2006/126 προκύπτει ότι η διανοητική ικανότητα των κατόχων άδειας οδήγησης οχήματος των κατηγοριών C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 και D1E, και ιδίως των προσώπων που εργάζονται ως επαγγελματίες οδηγοί, έχει ήδη αξιολογηθεί και πιστοποιηθεί κατά τον χρόνο της αρχικής έκδοσης και/ή ανανέωσης των αδειών αυτών. Λαμβανομένης υπόψη της διαπιστώσεως αυτής, φαίνεται παράδοξο να απαιτείται από τους κατόχους έγκυρης άδειας οδήγησης να διαθέτουν, επιπλέον, και χωριστό πιστοποιητικό διανοητικής ικανότητας.
36.
Η απαίτηση περί κατοχής ενός τέτοιου πιστοποιητικού συνιστά μια επιπρόσθετη υποχρέωση, εφόσον οι σκοποί που επιδιώκονται με τα πιστοποιητικά αυτά καλύπτονται ήδη από τις ιατρικές εξετάσεις διανοητικής υγείας τις οποίες απαιτεί η οδηγία 2006/126. Πράγματι, η ανάγκη τήρησης των επιταγών περί οδικής ασφάλειας, η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, η ανάγκη αποφυγής στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και η ιδιαίτερη ευθύνη των οδηγών, ως σκοποί μνημονευόμενοι στις αιτιολογικές σκέψεις 8 και 9 της οδηγίας 2006/126 οι οποίοι δικαιολογούν να διαπιστώνεται κατά την αρχική έκδοση της άδειας οδήγησης ότι τηρούνται οι ελάχιστες προδιαγραφές διανοητικής ικανότητας, προστατεύονται ήδη κατά εναρμονισμένο τρόπο βάσει του άρθρου 7, παράγραφοι 1 και 3, και το παράρτημα ΙΙΙ της οδηγίας.
37.
Για κανέναν αντικειμενικό λόγο δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η δραστηριότητα του επαγγελματία οδηγού εγείρει ειδικά προβλήματα οδικής ασφάλειας τα οποία δεν καλύπτονται ήδη από τις εξετάσεις διανοητικής ικανότητας που προβλέπει η οδηγία 2006/126. Πρέπει συναφώς να σημειωθεί ότι, ως επί το πλείστον, οι άδειες οδήγησης των κατηγοριών C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 και D1E αποκτώνται από τους κατόχους τους ακριβώς με σκοπό την άσκηση της δραστηριότητας του επαγγελματία οδηγού. Δεδομένου ότι η οδηγία 2006/126 καθορίζει επίσης τις ελάχιστες προδιαγραφές για τη διανοητική ικανότητα των οδηγών οχημάτων των εν λόγω κατηγοριών, είναι σαφές ότι στις απαιτήσεις αυτές περιλαμβάνονται επίσης και οι προδιαγραφές που οφείλουν να τηρούν οι οδηγοί σε επίπεδο διανοητικής υγείας για την άσκηση της επαγγελματικής δραστηριότητάς τους.
38.
Δεν μπορεί επίσης να υποστηριχθεί ότι η εναρμόνιση που επετεύχθη με την οδηγία 2006/126 καταλείπει περιθώριο για τη θέσπιση απαιτήσεων ως προς την «ψυχολογική καταλληλότητα» οι οποίες δεν υπάγονται στην κατηγορία της διανοητικής ικανότητας. Η ψυχική υγεία και, κατ’ επέκταση, η διανοητική ικανότητα περιλαμβάνουν εν τέλει τη συναισθηματική, ψυχολογική και κοινωνική ευεξία και, ως εκ τούτου, τις έννοιες της «ψυχικής υγείας» και της «ψυχολογικής καταλληλότητας».
39.
Η οδηγία 2006/126 αποσκοπεί στην εναρμόνιση των ελάχιστων προδιαγραφών όσον αφορά τη διανοητική ικανότητα και διευκρινίζει, στα σημεία 13.1 και 13.2 του παραρτήματος III αυτής, τις διανοητικές διαταραχές που πρέπει να λαμβάνονται συναφώς υπόψη. Ειδικότερα, το σημείο 13.1 αναφέρεται συγκεκριμένα σε «σοβαρές διανοητικές διαταραχές […], τραυματισμ[ούς]» ο όρος δε «τραυματισμός» μπορεί να ερμηνευθεί υπό ευρύτερη έννοια ως τραύμα, περιλαμβάνοντας μεταξύ άλλων ένα οξύ ή χρόνιο γεγονός συναισθηματικής, ψυχολογικής ή κοινωνικής φύσεως. Τούτο καταδεικνύει, αφενός, ότι η «ψυχολογική καταλληλότητα» αποτελεί στοιχείο που μπορεί να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας ως στοιχείο της «διανοητικής ικανότητας» και, αφετέρου, ότι ο νομοθέτης της Ένωσης έχει ήδη αξιολογήσει σε ποιο βαθμό οι ψυχικές διαταραχές πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για τη χορήγηση της άδειας οδήγησης.
β) Επί της βουλγαρικής ρυθμίσεως σχετικά με τις εξετάσεις ψυχολογικής καταλληλότητας
40.
Τα επιχειρήματα που προβάλλει η Βουλγαρική Κυβέρνηση δεν αναιρούν το συμπέρασμα αυτό, όπως θα εξηγήσω κατωτέρω.
41.
Πρώτον, η Βουλγαρική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η «ψυχολογική καταλληλότητα» κατά την έννοια της εθνικής ρύθμισης δεν πρέπει να νοείται ως «ψυχική υγεία» και ως μια κατάσταση απουσίας διανοητικής διαταραχής ή ασθένειας, αλλά ως καταλληλότητα προς άσκηση ορισμένου επαγγέλματος/δραστηριότητας. Κατά τη Βουλγαρική Κυβέρνηση, οι ψυχολογικές εξετάσεις δεν αποτελούν ιατρικές εξετάσεις. Πρόκειται για διακριτές διαδικασίες και για εντελώς διαφορετικό είδος ελέγχου. Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται για μια διαδικασία επαγγελματικής επιλογής, διενεργούμενη βάσει αμιγώς ψυχολογικών και όχι ιατρικών κριτηρίων, από ψυχολόγους, μέσω της χρήσης μεθόδων πειραματικής και διαφορικής ψυχολογίας.
42.
Εντούτοις, πρέπει να επισημανθεί ότι η Βουλγαρική Κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι σκοπός της βουλγαρικής ρύθμισης είναι «η διαπίστωση της ψυχολογικής καταλληλότητας των οδηγών για την οδήγηση μηχανοκίνητων οχημάτων χωρίς να υπάρχει κίνδυνος διάπραξης τροχαίων ατυχημάτων βάσει ορισμένων κρίσιμων ψυχολογικών ιδιοτήτων σε επίπεδο επαγγελματικής δραστηριότητας». Κατά συνέπεια, η εξέταση της ψυχολογικής καταλληλότητας αποσκοπεί κατά τα φαινόμενα και στην πιστοποίηση της συναισθηματικής, ψυχολογικής και κοινωνικής ευεξίας του ενδιαφερομένου, η οποία αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την οδήγηση ενός οχήματος των κατηγοριών C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 και D1E. Εφόσον αμφότερα τα είδη εξετάσεων συνδέονται εγγενώς με την οδήγηση συγκεκριμένου οχήματος, αποσκοπούν και τα δύο στη διασφάλιση της οδικής ασφάλειας. Υπό το πρίσμα αυτό, ουδεμία ουσιαστική διαφοροποίηση κατά τα φαινόμενα υπάρχει μεταξύ του είδους εξέτασης περί ψυχολογικής καταλληλότητας της βουλγαρικής ρύθμισης και της εξέτασης που προβλέπεται στην οδηγία 2006/126.
43.
Δεύτερον, η Βουλγαρική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η επίμαχη εθνική ρύθμιση ήταν ήδη σε ισχύ πριν από την έκδοση της οδηγίας. Ναι μεν η Βουλγαρική Κυβέρνηση διευκρινίζει ότι η επίμαχη εθνική ρύθμιση «ουδόλως παραπέμπει στην οδηγία 2006/126», παραλείπει ωστόσο να αναφέρει κατά πόσον οι βουλγαρικές αρχές διενήργησαν έλεγχο συμβατότητας κατά τη μεταφορά της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο προκειμένου να διαπιστωθεί εάν η επίμαχη ρύθμιση εμπίπτει στους μηχανισμούς που προβλέπει η οδηγία. Χωρίς τη διεξαγωγή ενός τέτοιου ελέγχου συμβατότητας εξακολουθούν να υφίστανται αμφιβολίες ως προς την πτυχή αυτή.
44.
Τρίτον, διαπιστώνω ορισμένη ασυνέπεια στην επιχειρηματολογία της Βουλγαρικής Κυβέρνησης διότι, αφενός μεν, διευκρινίζει ότι, κατά την προβλεπόμενη στην εθνική νομοθεσία ψυχολογική εξέταση, «οι επαγγελματίες οδηγοί οφείλουν να επιδεικνύουν έγκυρη άδεια οδήγησης, όπερ προϋποθέτει εμμέσως την τήρηση όλων των βασικών απαιτήσεων, συμπεριλαμβανομένων των ελάχιστων προδιαγραφών για τη σωματική και τη διανοητική ικανότητα οδήγησης». Αφετέρου δε, η Βουλγαρική Κυβέρνηση τονίζει την ανάγκη υποβολής των οδηγών σε ψυχολογική αξιολόγηση προκειμένου να επιτευχθεί πρόβλεψη της μελλοντικής συμπεριφοράς τους επί του δρόμου και του κινδύνου διαπράξεως τροχαίων ατυχημάτων.
45.
Η επιχειρηματολογία που προβάλλει η Βουλγαρική Κυβέρνηση προς στήριξη του ισχυρισμού της, ότι η εξέταση ψυχολογικής καταλληλότητας που προβλέπεται στην εθνική νομοθεσία διαφέρει σημαντικά από την εξέταση διανοητικής ικανότητας που προβλέπει η οδηγία 2006/126, δεν είναι κατά τη γνώμη μου πειστική, διότι είναι προφανές ότι υφίσταται αλληλεπικάλυψη λειτουργιών μεταξύ των δύο τύπων εγγράφων (της άδειας οδήγησης και του πιστοποιητικού ψυχολογικής καταλληλότητας) και, ως εκ τούτου, κίνδυνος σύγχυσης όσον αφορά την πρακτική χρησιμότητά τους. Το γεγονός δε αυτό έχει ως αποτέλεσμα να τίθεται σοβαρώς εν αμφιβόλω η λειτουργία της άδειας οδήγησης ως εγγράφου που πιστοποιεί την ικανότητα οδήγησης μηχανοκίνητου οχήματος. Πράγματι, όπως επιβεβαίωσε η Βουλγαρική Κυβέρνηση κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η απαίτηση περί κατοχής αμφοτέρων των εγγράφων ισχύει επί βουλγαρικού εδάφους, ενώ για την οδήγηση μηχανοκίνητου οχήματος σε ολόκληρη την Ένωση αρκεί μόνον η άδεια οδήγησης.
46.
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι, στον βαθμό που η επίμαχη βουλγαρική ρύθμιση αφορά κατ’ ουσίαν ζητήματα τα οποία έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο ελάχιστης εναρμόνισης, η συγκεκριμένη ρύθμιση πρέπει να θεωρηθεί ότι εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2006/126. Λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η εν λόγω οδηγία εναρμονίζει τις ελάχιστες προδιαγραφές για τη διανοητική ικανότητα οδήγησης οχημάτων της προμνησθείσας κατηγορίας, αντικειμενικά, δεν διακρίνω κανέναν λόγο που να δικαιολογεί την επιβολή επιπρόσθετων απαιτήσεων όταν η οδήγηση συνιστά επαγγελματική δραστηριότητα.
47.
Όπως θα εξηγήσω διεξοδικότερα στη συνέχεια, φρονώ ότι το άρθρο 7, παράγραφοι 1 και 3, και το παράρτημα III της οδηγίας 2006/126/ΕΚ δεν επιτρέπουν εθνικά μέτρα με τα οποία επιβάλλεται η υποχρέωση στους οδηγούς που παρέχουν ορισμένες υπηρεσίες μεταφορών να διαθέτουν και χωριστό επιπρόσθετο πιστοποιητικό διανοητικής ικανότητας, εφόσον η κατοχή έγκυρης άδειας οδήγησης πιστοποιεί ήδη τη διανοητική ικανότητα του οδηγού.
2. Επί των απαιτήσεων που επιβάλλει η οδηγία 2006/126 στις εθνικές νομοθεσίες
α) Επί της δυνατότητας να απαιτείται η απόδειξη πρόσθετων ψυχικών και διανοητικών ικανοτήτων κατά την ανανέωση της άδειας οδήγησης
48.
Η ψυχική και διανοητική ικανότητα του οδηγού ελέγχεται κατά κανόνα κατά την έκδοση της άδειας οδήγησης. Ωστόσο, τίθεται το ερώτημα κατά πόσον τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να ζητήσουν μεταγενέστερα την απόδειξη πρόσθετων ψυχικών και διανοητικών ικανοτήτων, ιδίως κατά την ανανέωση της άδειας οδήγησης.
49.
Πρέπει συναφώς να επισημανθεί ότι στο σημείο 4 του παραρτήματος III της οδηγίας 2006/126 προβλέπεται (στην απόδοσή της στη γαλλική γλώσσα) ότι «οι υποψήφιοι πρέπει να υποβάλλονται σε ιατρική εξέταση πριν από την αρχική χορήγηση άδειας και [ότι] στη συνέχεια, οι οδηγοί ελέγχονται δυνάμει του ισχύοντος εθνικού συστήματος στο κράτος μέλος της κανονικής διαμονής στα πλαίσια κάθε ανανέωσης της άδειας οδήγησης». Από τη συγκριτική ανάλυση των διαφόρων γλωσσικών αποδόσεων συνάγεται ότι η φράση αυτή πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η συγκεκριμένη εξέταση πρέπει να διενεργείται κατά την ανανέωση της άδειας οδήγησης (
6
).
50.
Σημειωτέον ότι η απόδοση της διάταξης στη βουλγαρική γλώσσα
δεν αντιστοιχεί καθ’ ολοκληρία στις άλλες γλωσσικές αποδόσεις της οδηγίας 2006/126, δεδομένου ότι η τελευταία περίοδος έχει παραλειφθεί. Εντούτοις, η παράλειψη αυτή δεν μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετική ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης. Κατά πάγια νομολογία, η ανάγκη ομοιόμορφης εφαρμογής και, συνεπώς, ομοιόμορφης ερμηνείας μιας πράξεως της Ένωσης αποκλείει τη μεμονωμένη εξέτασή της σε μία μόνον από τις γλωσσικές της αποδόσεις, αλλά επιβάλλει να ερμηνεύεται αυτή σε συνάρτηση τόσο με την πραγματική βούληση του συντάκτη της όσο και με τον σκοπό που αυτός επιδίωκε, υπό το πρίσμα, ιδίως, των αποδόσεών της σε όλες τις γλώσσες (
7
).
51.
Επομένως, παρά την παράλειψη που διαπιστώνεται στην επίμαχη διάταξη όσον αφορά την απόδοσή της στη βουλγαρική γλώσσα, από τις λοιπές γλωσσικές αποδόσεις της οδηγίας 2006/126 προκύπτει σαφώς ότι επιδίωξη του νομοθέτη της Ένωσης είναι οι ιατρικές εξετάσεις να συμπίπτουν χρονικά με την ανανέωση της άδειας οδήγησης. Όπως ορθώς επισήμανε το αιτούν δικαστήριο στην αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, η ερμηνεία αυτή ερείδεται στην αιτιολογική σκέψη 9, τέταρτη περίοδος, της οδηγίας, καθόσον ρητώς αναφέρεται σε αυτήν ότι «οι εξετάσεις αυτές θα πρέπει να συμπίπτουν με την ανανέωση της άδειας οδήγησης και να καθορίζονται συνεπώς από την διάρκεια ισχύος της άδειας».
52.
Κατά συνέπεια, δεν υπάρχει αντίφαση μεταξύ της αιτιολογικής σκέψης 9 και του παραρτήματος III, σημείο 4, της οδηγίας 2006/126, διότι και οι δύο αυτές διατάξεις αναφέρονται στην ανάγκη οι ιατρικές εξετάσεις
να συμπίπτουν με το χρονικό σημείο της ανανέωσης της άδειας οδήγησης.
β) Επί της δυνατότητας να απαιτείται η απόδειξη πρόσθετων ψυχικών και διανοητικών ικανοτήτων σε χρονικά διαστήματα συντομότερα από τη διάρκεια ισχύος της άδειας οδήγησης
53.
Στη συνέχεια, πρέπει να εξετασθεί εάν αυτό εμποδίζει τα κράτη μέλη να απαιτούν την απόδειξη πρόσθετων ψυχικών και διανοητικών ικανοτήτων σε χρονικά διαστήματα συντομότερα από τη διάρκεια ισχύος της άδειας οδήγησης (
8
).
54.
Συναφώς, είναι αναγκαίο να γίνει διάκριση μεταξύ των διαφόρων κατηγοριών οχημάτων. Σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2006/126, οι άδειες που χορηγούν τα κράτη μέλη για τις κατηγορίες C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 και D1E, οι οποίες βρίσκονται στο επίκεντρο της υπό κρίση υποθέσεως, έχουν διοικητική ισχύ πέντε ετών.
55.
Όπως έχει επισημανθεί στις παρούσες προτάσεις, το σημείο 4 του παραρτήματος III της οδηγίας 2006/126 ορίζει ότι «οι υποψήφιοι πρέπει να υποβάλλονται σε ιατρική εξέταση πριν από την αρχική χορήγηση άδειας και [ότι], στη συνέχεια, οι οδηγοί ελέγχονται δυνάμει του ισχύοντος εθνικού συστήματος στα πλαίσια κάθε ανανέωσης της άδειας οδήγησης». Εκκινώντας από την παραδοχή ότι το γράμμα μιας διατάξεως αποτελεί το σημείο αφετηρίας οποιασδήποτε ερμηνείας, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι από τον συνδυασμό των προαναφερθεισών διατάξεων δεν καταλείπεται, κατά τη γνώμη μου, κανένα περιθώριο ερμηνείας. Ειδικότερα, οι επίμαχες διατάξεις δεν αναφέρονται στη δυνατότητα των κρατών μελών να καθορίζουν συντομότερες προθεσμίες μεταξύ των ιατρικών εξετάσεων για τους οδηγούς της ομάδας 2.
56.
Μολονότι στο σημείο 5 του παραρτήματος III της οδηγίας 2006/126 ορίζεται ότι, «[κ]ατά τη χορήγηση ή για κάθε μεταγενέστερη ανανέωση μιας άδειας οδήγησης, τα κράτη μέλη μπορούν να απαιτούν την τήρηση αυστηρότερων κανόνων από αυτούς που προβλέπει το παρόν παράρτημα» (η υπογράμμιση δική μου), πρέπει εντούτοις να διευκρινισθεί ότι η συγκεκριμένη διάταξη αναφέρεται στη δυνατότητα επιβολής απαιτήσεων που υπερβαίνουν τις «ελάχιστες προδιαγραφές σωματικής και διανοητικής ικανότητας για την οδήγηση μηχανοκίνητων οχημάτων», που ορίζονται στο εν λόγω παράρτημα. Με άλλα λόγια, από τον ίδιο τον τίτλο του παραρτήματος προκύπτει ποιες είναι οι πτυχές που αποτελούν αντικείμενο ελάχιστης εναρμόνισης με την οδηγία 2006/126. Πρόκειται για τις προδιαγραφές που αφορούν τη σωματική και τη
διανοητική ικανότητα (
9
).
57.
Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη δύνανται να καθορίζουν τον τρόπο διεξαγωγής των ιατρικών εξετάσεων και να είναι αυστηρότερα όσον αφορά τη διανοητική ικανότητα των οδηγών της ομάδας 2 ώστε να ληφθούν υπόψη οι ειδικές ανάγκες ασφαλείας της εν λόγω κατηγορίας οχημάτων. Αντιθέτως, δεν είναι δυνατό να παρεκκλίνουν μονομερώς από τη διάρκεια ισχύος της άδειας οδήγησης, η οποία ρυθμίζεται στο άρθρο 7, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2006/126, προκειμένου να απαιτούν να αποδεικνύονται πρόσθετες ψυχικές και διανοητικές ικανότητες.
58.
Μολονότι το άρθρο 7, παράγραφος 3, πέμπτο εδάφιο, της οδηγίας 2006/126 παρέχει κατ’ εξαίρεση τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να περιορίζουν τη διάρκεια διοικητικής ισχύος της άδειας οδήγησης σε μεμονωμένες περιπτώσεις για την κάθε κατηγορία «στην περίπτωση που κρίνεται αναγκαία η συχνότερη διεξαγωγή ιατρικών ελέγχων» προς διασφάλιση της οδικής ασφάλειας, πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη διάταξη επιβεβαιώνει την ήδη αναφερθείσα αρχή, κατά την οποία οι ιατρικές εξετάσεις πρέπει να συμπίπτουν χρονικά με την ανανέωση της άδειας οδήγησης και, επομένως, να καθορίζονται βάσει της διάρκειας ισχύος της εν λόγω άδειας.
59.
Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι τα κράτη μέλη δεν έχουν την εξουσία να απαιτούν την απόδειξη πρόσθετων ψυχικών και διανοητικών ικανοτήτων σε χρονικά διαστήματα συντομότερα από τη διάρκεια ισχύος της άδειας οδήγησης.
γ) Επί της δυνατότητας να απαιτείται χωριστό έγγραφο (πέραν της άδειας οδήγησης) προς πιστοποίηση της ψυχικής και διανοητικής ικανότητας
60.
Από τα συμπεράσματα που εξήχθησαν από την ανωτέρω ανάλυση καθίσταται δυνατό να δοθεί απάντηση στο ερώτημα εάν επιτρέπεται στα κράτη μέλη να απαιτούν χωριστό έγγραφο (πέραν της άδειας οδήγησης) προς πιστοποίηση της ψυχικής και διανοητικής ικανότητας.
61.
Πρώτον, όπως διευκρινίστηκε σε προηγούμενο σημείο των παρουσών προτάσεων, οι σκοποί τους οποίους εξυπηρετεί το απαιτούμενο κατά τη βουλγαρική ρύθμιση πιστοποιητικό διανοητικής ικανότητας καλύπτονται ήδη από τις ιατρικές εξετάσεις ψυχικής υγείας που απαιτούνται από την οδηγία 2006/126. Επομένως, η άδεια οδήγησης, όπως ρυθμίζεται στην εν λόγω οδηγία, διαθέτει την αναγκαία αποδεικτική αξία για τη διανοητική και ψυχική ικανότητα οδήγησης μηχανοκίνητου οχήματος της οικείας κατηγορίας.
62.
Δεύτερον, όπως έχω επισημάνει, η οδηγία 2006/126 απαιτεί οι ιατρικές εξετάσεις να διεξάγονται πριν από την αρχική έκδοση της άδειας οδήγησης καθώς και στο πλαίσιο της ανανέωσής της. Επομένως, δεν υπάρχει, κατά τη γνώμη μου, περιθώριο για την έκδοση ενός εγγράφου όπως το πιστοποιητικό ψυχολογικής καταλληλότητας σε χρόνο διαφορετικό από εκείνον που προβλέπει η εν λόγω οδηγία.
63.
Τρίτον, πρέπει να σημειωθεί ότι, μολονότι η οδηγία 2006/126 προβλέπει ελάχιστη μόνον εναρμόνιση των εθνικών διατάξεων ως προς τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορεί να χορηγηθεί άδεια οδήγησης, διαπιστώνεται ότι η οδηγία προβαίνει, αντιθέτως, σε πλήρη εναρμόνιση όσον αφορά τα αποδεικτικά της ύπαρξης δικαιώματος οδήγησης έγγραφα που πρέπει να αναγνωρίζονται από τα κράτη μέλη δυνάμει του άρθρου 2, παράγραφος 1, της ίδιας οδηγίας (
10
). Το γεγονός αυτό αποκλείει λογικά τη συνύπαρξη της άδειας οδήγησης με οποιοδήποτε άλλο εθνικό έγγραφο που επιτελεί την ίδια λειτουργία.
64.
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω σκέψεων, δεν κρίνεται αναγκαίο να απαιτείται από τους οδηγούς να επιδεικνύουν χωριστό έγγραφο προς πιστοποίηση της ψυχικής και διανοητικής ικανότητά τους. Επιπλέον, φρονώ ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο η απαίτηση περί κατοχής ενός τέτοιου πιστοποιητικού να συνιστά πρόσθετη διοικητική επιβάρυνση, η οποία μπορεί να αποτελέσει αδικαιολόγητο εμπόδιο και, ως εκ τούτου, να παραβιάζει την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων, όπερ εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει. Η ύπαρξη ενός τέτοιου εμποδίου καθίσταται πρόδηλη όταν η διοικητική διαδικασία απαιτεί την καταβολή ενός πρόσθετου τέλους (
11
), γεγονός που ισχύει εν προκειμένω, όπως επιβεβαίωσε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση η Βουλγαρική Κυβέρνηση απαντώντας σε ερώτηση του Δικαστηρίου.
3. Απάντηση στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα
65.
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω σκέψεων, προτείνω στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 7, παράγραφοι 1 και 3, της οδηγίας 2006/126, καθώς και το παράρτημα III αυτής, έχουν την έννοια ότι δεν επιτρέπουν στα κράτη μέλη να επιβάλλουν στον κάτοχο έγκυρης άδειας οδήγησης των κατηγοριών C, CΕ, C1, C1E, D, D1 και D1Ε την υποχρέωση να υποβάλλεται σε ιατρική εξέταση προς απόδειξη της διανοητικής ικανότητάς του σε χρονικά διαστήματα συντομότερα από τη διάρκεια ισχύος της άδειάς του οδήγησης και να απαιτούν, στο πλαίσιο αυτό, πέραν της άδειας οδήγησης, και χωριστό έγγραφο προς πιστοποίηση της διανοητικής ικανότητάς του.
Γ.
Επί του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος
1. Επί της εξουσίας των κρατών μελών να θεσπίζουν αυστηρότερα μέτρα
66.
Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινισθεί κατά πόσον συνάδει προς το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 2006/126 εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει πρόσθετες προϋποθέσεις ‐πέραν των ελάχιστων απαιτήσεων για τις εξετάσεις οδήγησης (παράρτημα ΙΙ της εν λόγω οδηγίας) και των ελάχιστων προδιαγραφών για τη σωματική και διανοητική ικανότητα οδήγησης μηχανοκίνητου οχήματος (παράρτημα ΙΙΙ της προμνησθείσας οδηγίας)‐ προς πιστοποίηση της ψυχολογικής καταλληλότητας των οδηγών οχημάτων τα οποία προορίζονται για τη μεταφορά επιβατών ή εμπορευμάτων.
67.
Πρέπει εκ προοιμίου να σημειωθεί ότι η αιτιολογία που παραθέτει το αιτούν δικαστήριο προς δικαιολόγηση της υποβολής των δύο συμπληρωματικών προδικαστικών ερωτημάτων είναι πολύ συνοπτική, με αποτέλεσμα η κατανόησή τους να καθίσταται δυσχερής. Είναι πάντως προφανές ότι με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα επιδιώκεται η αναδιατύπωση και η αποσαφήνιση του πρώτου. Ειδικότερα, το αιτούν δικαστήριο επιδιώκει κατά τα φαινόμενα να λάβει απαντήσεις σχετικά με τη φύση των εξετάσεων τις οποίες μπορεί ένα κράτος μέλος να θεσπίσει στο πλαίσιο της εθνικής του νομοθεσίας, όπως συμβαίνει στην υπόθεση της κύριας δίκης. Επί τη βάσει ακριβώς της απάντησης αυτής το αιτούν δικαστήριο θα είναι σε θέση να κρίνει εάν η εθνική ρύθμιση συνάδει προς τις διατάξεις της οδηγίας 2006/126. Το γεγονός ότι το αιτούν δικαστήριο αναφέρει ρητώς ότι η επίμαχη βουλγαρική ρύθμιση περιλαμβάνει ορισμένες «πρόσθετες προϋποθέσεις» πέραν εκείνων που προβλέπει η οδηγία αποτελεί, κατά τη γνώμη μου, σημαντικό στοιχείο το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την εξέταση του συγκεκριμένου προδικαστικού ερωτήματος.
68.
Όπως προανέφερα, από το άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2006/126 προκύπτει ότι η άδεια οδήγησης χορηγείται μόνο σε όσους υποψηφίους έχουν επιτύχει σε δοκιμασία ελέγχου των ικανοτήτων και της συμπεριφοράς και σε δοκιμασία ελέγχου των γνώσεων και πληρούν τις απαιτήσεις υγείας σύμφωνα με τις διατάξεις των παραρτημάτων II και III της οδηγίας. Το άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της οδηγίας απαιτεί η ανανέωση της άδειας οδήγησης να υπόκειται σε συνεχή εκπλήρωση των ελάχιστων προδιαγραφών για τη σωματική και τη διανοητική ικανότητα οδήγησης που ορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ της ίδιας οδηγίας.
69.
Λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι οι διατάξεις των παραρτημάτων II και III της οδηγίας 2006/126 επιβάλλουν ορισμένες υποχρεώσεις στα κράτη μέλη, η προσεκτική εξέτασή τους κρίνεται απαραίτητη. Στο παράρτημα II διαλαμβάνονται οι ελάχιστες απαιτήσεις για τις εξετάσεις οδήγησης, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι υποψήφιοι κάτοχοι άδειας οδήγησης διαθέτουν τις αναγκαίες γνώσεις και προσόντα και επιδεικνύουν την απαιτούμενη συμπεριφορά στην οδήγηση. Η κατά τα ανωτέρω θεσπισθείσα εξέταση πρέπει να περιλαμβάνει δοκιμασία ελέγχου γνώσεων και δοκιμασία ελέγχου προσόντων και συμπεριφοράς.
70.
Στο παράρτημα III της οδηγίας 2006/126 θεσπίζονται οι ελάχιστες προδιαγραφές για τη σωματική και τη διανοητική ικανότητα οδήγησης. Στο τμήμα που αφορά τις «διανοητικές διαταραχές», σημεία 13.1 και 13.2, ορίζονται οι ελάχιστες προδιαγραφές για τη διανοητική ικανότητα οδήγησης μηχανοκίνητου οχήματος. Στο σημείο 13.1 διευκρινίζονται οι περιστάσεις υπό τις οποίες η άδεια οδήγησης δεν πρέπει να χορηγείται ούτε να ανανεώνεται στους υποψηφίους ή τους οδηγούς της ομάδας 1, και συγκεκριμένα σε περιπτώσεις σοβαρών διανοητικών διαταραχών, σοβαρής διανοητικής καθυστέρησης, σοβαρών διαταραχών συμπεριφοράς λόγω γήρατος ή σοβαρών διαταραχών της κριτικής και προσαρμοστικής ικανότητας και της συμπεριφοράς, οι οποίες συνδέονται με την προσωπικότητα. Άδεια οδήγησης δύναται να εκδοθεί ή να ανανεωθεί στους εν λόγω υποψηφίους ή οδηγούς μόνον εφόσον «η αίτηση υποστηρίζεται από έγκυρη ιατρική γνωμάτευση και υπό την προϋπόθεση, εάν υπάρχει ανάγκη, τακτικού ιατρικού ελέγχου».
71.
Όσον αφορά τους οδηγούς της ομάδας 2, τους οποίους αφορά η υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, το σημείο 13.2 του εν λόγω παραρτήματος ΙΙΙ συμπληρώνει τη διάταξη του σημείου 13.1 και επιτρέπει στις αρμόδιες ιατρικές αρχές των κρατών μελών να λαμβάνουν δεόντως υπόψη τους πρόσθετους κινδύνους που συνδέονται με την οδήγηση των οχημάτων από άτομα που εμπίπτουν στον ορισμό της συγκεκριμένης ομάδας.
72.
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, είναι δυνατόν να υποστηριχθεί ότι η οδηγία 2006/126 δεν κωλύει τα κράτη μέλη να θεσπίζουν αυστηρότερες προϋποθέσεις όσον αφορά τις εξετάσεις διανοητικής ικανότητας για τους οδηγούς οχημάτων των κατηγοριών C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 και D1E αποκλειστικά σε σχέση με τους οδηγούς της ομάδας 2, εφόσον οι αυστηρότερες αυτές προϋποθέσεις κρίνονται αναγκαίες προκειμένου να πιστοποιηθεί η απουσία οποιασδήποτε νοητικής διαταραχής, λαμβανομένων δεόντως υπόψη των πρόσθετων κινδύνων που συνδέονται με την οδήγηση οχημάτων των συγκεκριμένων κατηγοριών.
73.
Ειδικότερα, από το σημείο 4 του προμνησθέντος παραρτήματος III προκύπτει ότι οι οδηγοί της ομάδας 2 πρέπει να υποβάλλονται στις περιοδικές ιατρικές εξετάσεις που προβλέπει η εθνική νομοθεσία στο πλαίσιο της ανανέωσης της άδειάς τους οδήγησης. Το σημαντικότερο, ωστόσο, είναι το γεγονός ότι στο σημείο 5 του ίδιου παραρτήματος ΙΙΙ αναφέρεται ρητώς ότι τα κράτη μέλη, κατά την αρχική χορήγηση ή για κάθε μεταγενέστερη ανανέωση μιας άδειας οδήγησης, μπορούν να απαιτούν την τήρηση αυστηρότερων κανόνων από εκείνους που προβλέπονται στο παράρτημα.
74.
Συνεπώς, τα κράτη μέλη, στο πλαίσιο του καθορισμού των ιατρικών εξετάσεων στις οποίες πρέπει να υποβάλλονται οι οδηγοί της ομάδας 2, δύνανται να θεσπίζουν αυστηρότερες απαιτήσεις για τους οδηγούς της ομάδας 2 από αυτές που ισχύουν για τους οδηγούς της ομάδας 1 προς εντοπισμό τυχόν «διανοητικών διαταραχών», όπως εκείνες για τις οποίες γίνεται λόγος στο σημείο 13.2 του παραρτήματος III της οδηγίας 2006/126. Σκοπός μιας τέτοιας προσέγγισης είναι να προσαρμόζονται οι ιατρικές εξετάσεις για την πιστοποίηση της διανοητικής ικανότητας των οδηγών στις ειδικότερες ανάγκες ασφαλείας της συγκεκριμένης κατηγορίας οχημάτων.
2. Επί των ορίων που θέτει το δίκαιο της Ένωσης στις εξουσίες των κρατών μελών
75.
Θα ήταν λάθος, ωστόσο, να εξαχθεί εξ αυτού το συμπέρασμα ότι η οδηγία 2006/126 παρέχει στα κράτη μέλη απεριόριστη εξουσία. Τουναντίον, τα μέτρα που μπορούν να θεσπίζουν τα κράτη μέλη πρέπει να συνάδουν με τους σκοπούς της οδηγίας. Από τον συνδυασμό του άρθρου 7 και του παραρτήματος ΙΙΙ της οδηγίας συνάγεται ότι εκ του λόγου αυτού αποκλείεται, ειδικότερα, η επιβολή πρόσθετων αυθαίρετων απαιτήσεων πέραν των ιατρικών εξετάσεων που προβλέπει η προμνησθείσα οδηγία για τη διαπίστωση της ικανότητας οδήγησης μηχανοκίνητου οχήματος.
76.
Περαιτέρω, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να θεσπίζουν ούτε νέες κατηγορίες απαιτήσεων πέραν των προβλεπόμενων στα παραρτήματα ΙΙ και ΙΙΙ της οδηγίας 2006/126, καθόσον θα υπονομευόταν η σκοπούμενη με την εν λόγω οδηγία εναρμόνιση. Στη δεύτερη περίοδο της αιτιολογικής σκέψης 8 αναφέρεται ρητώς ότι «[θ]α πρέπει να εναρμονισθούν οι κανόνες οι σχετικοί με τις εξετάσεις στις οποίες πρέπει να υποβάλλονται οι οδηγοί». Πλην όμως, σε περίπτωση που τα κράτη μέλη επέβαλαν νέες απαιτήσεις όσον αφορά τη διανοητική ικανότητα, θα αντιστρατεύονταν αυτόν ακριβώς τον σκοπό.
77.
Ομοίως, θα πρέπει να υπομνησθεί ότι τα κράτη μέλη, όταν επιβάλλουν απαιτήσεις που υπερβαίνουν την ελάχιστη εναρμόνιση, δεσμεύονται από τις γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των ελευθεριών της εσωτερικής αγοράς (
12
). Κατά συνέπεια, σε περίπτωση που οι εθνικές αρχές αποφασίσουν τη θέσπιση μιας αυστηρότερης εξέτασης προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρχουν διανοητικές διαταραχές που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την οδική ασφάλεια, θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι οιοσδήποτε επακόλουθος περιορισμός της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων είναι δεόντως αιτιολογημένος και σύμφωνος προς την αρχή της αναλογικότητας (
13
).
78.
Συναφώς, διαπιστώνεται ότι, στην υπό κρίση υπόθεση, η Βουλγαρική Κυβέρνηση εκκινεί από την παραδοχή ότι η προβλεπόμενη στην εθνική νομοθεσία ψυχολογική δοκιμασία διαφέρει σημαντικά από την εξέταση διανοητικής ικανότητας που προβλέπεται στην οδηγία 2006/126, χωρίς ωστόσο να αποδεικνύει την ακρίβεια του ισχυρισμού της και χωρίς η εν λόγω ψυχολογική δοκιμασία να προσδίδει όντως προστιθέμενη αξία στην οδική ασφάλεια. Περαιτέρω, πρέπει να σημειωθεί ότι η Βουλγαρική Κυβέρνηση δεν έλαβε θέση επί της δηλώσεως της Επιτροπής κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, σύμφωνα με την οποία το δίκαιο της Ένωσης περιλαμβάνει ήδη επαρκείς ρυθμίσεις, συγκεκριμένα στον τομέα της αναγνωρίσεως των επαγγελματικών προσόντων, προς κάλυψη των απαιτήσεων ασφαλείας που άπτονται της μεταφοράς εμπορευμάτων και επιβατών (
14
). Για τους λόγους αυτούς, φρονώ ότι, υπό την επιφύλαξη των εξακριβώσεων στις οποίες πρέπει να προβεί το αιτούν δικαστήριο, δυσχερώς μπορεί να δικαιολογηθεί η πρόσθετη διοικητική επιβάρυνση που συνεπάγεται για τους οδηγούς η υποχρέωση να κατέχουν πιστοποιητικό ψυχολογικής καταλληλότητας.
79.
Εξάλλου, ακόμη και στην περίπτωση που η ψυχολογική δοκιμασία που προβλέπεται στην βουλγαρική εθνική νομοθεσία διαφέρει σημαντικά από την εξέταση διανοητικής ικανότητας που προβλέπεται στην οδηγία 2006/126, όπερ εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει, διατηρώ αμφιβολίες για το κατά πόσον μπορεί να θεωρηθεί ότι συνάδει με το δίκαιο της Ένωσης η θέσπιση μιας ψυχολογικής δοκιμασίας που αποσκοπεί στην πρόγνωση της μελλοντικής οδηγικής συμπεριφοράς του ενδιαφερομένου και του κινδύνου πρόκλησης ατυχημάτων, μη βασιζόμενης στις απαιτήσεις της οδηγίας 2006/126. Πράγματι, με την επίμαχη ψυχολογική δοκιμασία
επιδιώκεται, στην πραγματικότητα, η θέσπιση μιας νέας κατηγορίας απαιτήσεων και εξετάσεων οι οποίες δεν συνιστούν ιατρικές εξετάσεις προς διαπίστωση της απουσίας ψυχικών διαταραχών δυνάμενων να αποτελέσουν κίνδυνο για την οδική ασφάλεια, πράγμα που ακριβώς αποκλείεται από την οδηγία 2006/126.
3. Απάντηση στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα
80.
Για τους προεκτεθέντες λόγους, προτείνω στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 7, παράγραφοι 1 και 3, καθώς και το παράρτημα III της οδηγίας 2006/126 έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική νομοθετική ρύθμιση με την οποία θεσπίζονται νέες κατηγορίες πρόσθετων προϋποθέσεων, πέραν των ελάχιστων προδιαγραφών για τη διανοητική ικανότητα που προβλέπονται στο παράρτημα III, προς πιστοποίηση της ψυχολογικής καταλληλότητας των οδηγών μηχανοκίνητων οχημάτων τα οποία προορίζονται για τη μεταφορά επιβατών και εμπορευμάτων.
Δ.
Επί του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος
81.
Με το τρίτο προδικαστικό ερώτημα που υπέβαλε, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί εάν οι πρόσθετες απαιτήσεις που επιτρέπει η οδηγία 2006/126 πρέπει να έχουν την ίδια διάρκεια με τη διάρκεια ισχύος των αδειών οδήγησης. Το συγκεκριμένο προδικαστικό ερώτημα συμπίπτει κατά τα φαινόμενα με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου και έχει ήδη απαντηθεί επί της ουσίας στο πλαίσιο της εξετάσεως του πρώτου και του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος.
82.
Συγκεκριμένα, από την εξέταση των εν λόγω προδικαστικών ερωτημάτων καταδείχθηκε ότι τυχόν αυστηρότερες απαιτήσεις που θεσπίζονται –με γνώμονα τους σκοπούς της οδηγίας 2006/126 και την αρχή της αναλογικότητας (
15
)– σε εθνικό επίπεδο όσον αφορά τη σωματική και πνευματική ικανότητα των οδηγών οχημάτων τα οποία προορίζονται για τη μεταφορά επιβατών και εμπορευμάτων πρέπει να ευθυγραμμίζονται προς τις σχετικές με τη διοικητική ισχύ των αδειών οδήγησης και τις ιατρικές εξετάσεις που διεξάγονται κατά την αρχική έκδοση ή την ανανέωσή τους απαιτήσεις (
16
).
83.
Λαμβανομένης υπόψη της λεπτομερούς αναλύσεως που διαλαμβάνεται στις παρούσες προτάσεις, καθώς και των απαντήσεων που προτείνω να δοθούν στα δύο πρώτα προδικαστικά ερωτήματα, φρονώ ότι δεν είναι αναγκαίο να δοθεί χωριστή ειδική απάντηση στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα.
VI. Πρόταση
84.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το Administrativen sad – Gabrovo (διοικητικό πρωτοδικείο Gabrovo, Βουλγαρία) ως εξής:
1)
Το άρθρο 7, παράγραφοι 1 και 3, καθώς και το παράρτημα III της οδηγίας 2006/126/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2006, για την άδεια οδήγησης,
έχουν την έννοια ότι:
δεν επιτρέπουν στα κράτη μέλη να επιβάλλουν στον κάτοχο έγκυρης άδειας οδήγησης των κατηγοριών C, CΕ, C1, C1E, D, DE, D1 και D1Ε την υποχρέωση να υποβάλλεται σε ιατρική εξέταση προς διαπίστωση της διανοητικής ικανότητάς του σε χρονικά διαστήματα συντομότερα από τη διάρκεια ισχύος της άδειάς του οδήγησης και να απαιτούν στο πλαίσιο αυτό, προς πιστοποίηση της διανοητικής ικανότητάς του, ένα χωριστό έγγραφο, πέραν της άδειας οδήγησης.
2)
Το άρθρο 7, παράγραφοι 1 και 3, καθώς και το παράρτημα III της οδηγίας 2006/126,
έχουν την έννοια ότι:
δεν επιτρέπουν τη θέσπιση στην εθνική νομοθεσία νέων κατηγοριών πρόσθετων προϋποθέσεων, πέραν των ελάχιστων προδιαγραφών για τη διανοητική ικανότητα που προβλέπονται στο παράρτημα ΙΙΙ, προς πιστοποίηση της ψυχολογικής καταλληλότητας των οδηγών μηχανοκίνητων οχημάτων που προορίζονται για τη μεταφορά επιβατών και εμπορευμάτων. Ωστόσο, τούτο δεν κωλύει τα κράτη μέλη να θεσπίζουν αυστηρότερα μέτρα στο πλαίσιο των ιατρικών εξετάσεων που προβλέπονται στην εν λόγω οδηγία.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
(
2
)	ΕΕ 2006, L 403, σ. 18.
(
3
)	Βλ. απόφαση της 29ης Απριλίου 2004, Kapper (C‑476/01, EU:C:2004:261, σκέψη 71).
(
4
)	Βλ. απόφαση της 17ης Φεβρουαρίου 2005, Oulane (C‑215/03, EU:C:2005:95, σκέψεις 28 έως 35).
(
5
)	Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, μια ελάχιστη εναρμόνιση δεν εμποδίζει τα κράτη μέλη να διατηρούν ή να θεσπίζουν αυστηρότερα μέτρα, υπό την προϋπόθεση εντούτοις ότι τα μέτρα αυτά δεν είναι ικανά να θέσουν σε σοβαρό κίνδυνο το επιδιωκόμενο από την επίμαχη οδηγία αποτέλεσμα και ότι συνάδουν με τη Συνθήκη ΛΕΕ. Ως προς το τελευταίο αυτό ζήτημα, το Δικαστήριο επισήμανε ότι τα μέτρα αυτά μπορούν, παρά το περιοριστικό αποτέλεσμά τους, να είναι δικαιολογημένα, εφόσον ικανοποιούν επιτακτικό λόγο γενικού συμφέροντος, είναι πρόσφορα για την εξασφάλιση της επιτεύξεως του σκοπού τον οποίο επιδιώκουν και δεν βαίνουν πέραν του αναγκαίου για την επίτευξη του σκοπού μέτρου (βλ. απόφαση της 7ης Ιουλίου 2016, Muladi, C‑447/15, EU:C:2016:533, σκέψεις 43 και 44).
(
6
)	Βλ. τις αποδόσεις στην ισπανική γλώσσα («cada vez que renueven su permiso de conducción»), στη δανική γλώσσα («ved hver fornyelse af kørekortet»), στη γερμανική γλώσσα («bei jeder Erneuerung ihrer Fahrerlaubnis»), στην εσθονική γλώσσα («igal juhiloa uuendamisel»), στην αγγλική γλώσσα («whenever their driving license is renewed»), στην ιταλική γλώσσα («in occasione del rinnovo della patente»), στην ολλανδική γλώσσα («bij elke Verlenging van het Rijbewijs»), στην πολωνική γλώσσα («przy okazji przedłużania ważności prawa jazdy») και στην πορτογαλική γλώσσα («sempre que a carta de condução seja renovada»).
(
7
)	Βλ. αποφάσεις της 12ης Δεκεμβρίου 2013, X (C‑486/12, EU:C:2013:836, σκέψη 19), και της 15ης Μαΐου 2014, Timmel (C‑359/12, EU:C:2014:325, σκέψη 63).
(
8
)	Στην έγγραφη απάντησή της, η Βουλγαρική Κυβέρνηση επισήμανε ότι η επίμαχη εθνική ρύθμιση τροποποιήθηκε μεταγενέστερα, κατά τρόπο ώστε η διάρκεια ισχύος του πιστοποιητικού ψυχολογικής καταλληλότητας να έχει καταστεί αόριστη. Περαιτέρω, το εν λόγω πιστοποιητικό μπορεί να ακυρωθεί και να εκδοθεί εκ νέου μόνο σε ορισμένες ειδικές περιπτώσεις. Εντούτοις, όπως επίσης διευκρίνισε η Βουλγαρική Κυβέρνηση, η εν λόγω νομοθετική τροποποίηση δεν έχει ως αποτέλεσμα την κατάργηση του αντικειμένου της διαφοράς της κύριας δίκης, δεδομένου ότι δεν καλύπτει περιπτώσεις όπως αυτή του αναιρεσείοντος της κύριας δίκης, όπου δεν αμφισβητείται ότι αυτός δεν διέθετε έγκυρο πιστοποιητικό κατά τον χρόνο επιβολής της διοικητικής κύρωσης. Για τους λόγους αυτούς, θεωρώ εύλογο η εξέταση των προδικαστικών ερωτημάτων να γίνει επί τη βάσει της εθνικής ρύθμισης που είχε εφαρμογή ratione temporis επί των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης.
(
9
)	Βλ., συναφώς, Rebler, A., «Die gegenseitige Anerkennung von Fahrerlaubnissen in der EU», Neue Zeitschrift für Verkehrsrecht, τόμος 25, αριθ. 11, 2021, σ. 517.
(
10
)	Βλ. αποφάσεις της 26ης Οκτωβρίου 2017, I (C‑195/16, EU:C:2017:815, σκέψη 57), και της 29ης Απριλίου 2021, Stadt Pforzheim (Αναγραφή μνείας επί του σώματος της άδειας οδήγησης) (C‑56/20, EU:C:2021:333, σκέψη 42).
(
11
)	Βλ. αποφάσεις της 15ης Ιουλίου 2010, Bâtiments et Ponts Construction και WISAG Produktionsservice (C‑74/09, EU:C:2010:431, σκέψη 54), και της 18ης Ιουνίου 2019, Αυστρία κατά Γερμανίας (C‑591/17, EU:C:2019:504, σκέψη 164), σχετικά με περιορισμούς στις θεμελιώδεις ελευθερίες οι οποίοι συνδέονται με την επιβολή τελών και πρόσθετων/υπερβολικών διοικητικής φύσεως δαπανών.
(
12
)	Βλ., συναφώς, σημείο 30 των παρουσών προτάσεων, καθώς και εκεί μνημονευόμενη νομολογία.
(
13
)	Πρβλ. Szedło, M., «EU legislation on driving licenses: does it accelerate or slow down the free movement of persons?», German Law Journal, τόμος 13, αριθ. 3, 2012, σ. 365.
(
14
)	Η Επιτροπή αναφέρθηκε συγκεκριμένα στην οδηγία 2003/59/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 2003, σχετικά με την αρχική επιμόρφωση και την περιοδική κατάρτιση των οδηγών ορισμένων οδικών οχημάτων τα οποία χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά εμπορευμάτων ή επιβατών, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3820/85 του Συμβουλίου και της οδηγίας 91/439/ΕΟΚ του Συμβουλίου και για την κατάργηση της οδηγίας 76/914/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ΕΕ 2003, L 226, σ. 4). Η εν λόγω οδηγία, η οποία ίσχυε έως τις 11 Ιανουαρίου 2023, καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από την οδηγία (ΕΕ) 2022/2561 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 2022, σχετικά με την αρχική επιμόρφωση και την περιοδική κατάρτιση των οδηγών ορισμένων οδικών οχημάτων τα οποία χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά εμπορευμάτων ή επιβατών (ΕΕ 2022, L 330, σ. 46).
(
15
)	Βλ. σημεία 75 επ. των παρουσών προτάσεων.
(
16
)	Βλ. σημεία 53 επ. των παρουσών προτάσεων.