62020CJ0570
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla)
5 ta’ Mejju 2022 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Taxxa fuq il-valur miżjud (VAT) – Direttiva 2006/112/KE – Ħabi frawdolenti tat-taxxa dovuta – Sanzjonijiet – Leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi sanzjoni amministrattiva u sanzjoni kriminali għall-istess fatti – Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Artikolu 49 – Artikolu 50 – Prinċipju ta’ ne bis in idem – Artikolu 52(1) – Limitazzjonijiet imposti fuq il-prinċipju ta’ ne bis in idem – Rekwiżit li jiġu pprovduti regoli ċari u preċiżi – Possibbiltà li tittieħed inkunsiderazzjoni l-interpretazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali mill-qrati nazzjonali – Neċessità li jiġu previsti regoli li jiżguraw il-proporzjonalità tas-sanzjonijiet imposti kollha – Sanzjonijiet ta’ natura differenti”
Fil-Kawża C‑570/20,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza), permezz ta’ deċiżjoni tal‑21 ta’ Ottubru 2020, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit‑28 ta’ Ottubru 2020, fil-proċeduri kriminali kontra
BV,
fil-preżenza ta’:
Direction départementale des finances publiques de la Haute-Savoie,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla),
komposta minn A. Arabadjiev, President tal-Awla, I. Ziemele, T. von Danwitz (Relatur), P. G. Xuereb u A. Kumin, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: M. Campos Sánchez-Bordona,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li rat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal BV, minn L. Goldman, avocat,
–
għall-Gvern Franċiż, minn E. de Moustier u A. Daniel, bħala aġenti,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn A. Armenia u C. Ehrbar, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tad‑9 ta’ Diċembru 2021,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 50 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali mibdija kontra BV dwar ksur fil-qasam tat-taxxa b’mod partikolari fil-kuntest tat-taxxa fuq il-valur miżjud (VAT).
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt tal‑Unjoni
3
L-Artikolu 2(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE tat‑28 ta’ Novembru 2006 dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (ĠU 2006, L 347, p. 1, rettifika fil-ĠU 2007, L 335, p. 60) jiddetermina t-tranżazzjonijiet suġġetti għall-VAT.
4
Skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 273 ta’ din id-direttiva:
“L-Istati Membri jistgħu jimponu obbligi oħrajn li jidhrulhom meħtieġa biex jiżguraw il-ġbir korrett ta’ VAT u biex ma ssirx frodi, soġġett għall-ħtieġa ta’ trattament indaqs bejn transazzjonijiet domestiċi u transazzjonijiet li jsiru bejn Stati Membri minn persuni taxxabbli u sakemm dawn l-obbligi, fin-negozju bejn Stati Membri, ma jagħtux lok għal formalitajiet konnessi mal-qsim ta’ fruntieri.”
Id-dritt Franċiż
5
L-Artikolu 1729 tal-code général des impôts (il-Kodiċi Ġenerali tat-Tassazzjoni), fil-verżjoni tiegħu applikabbli għall-fatti fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“KĠT”), kien jiddisponi:
“L-ineżattezzi jew l-ommissjonijiet misjuba f’dikjarazzjoni jew f’att li jinvolvu l-indikazzjoni ta’ elementi rilevanti għall-bażi taxxabbli jew għall-ħlas tat-taxxa kif ukoll il-ħlas lura ta’ kreditu ta’ natura fiskali li l-ħlas tiegħu nkiseb indebitament mingħand l-Istat għandhom jagħtu lok għall-applikazzjoni ta’ żieda ta’:
a.
40 % f’każ ta’ nuqqas intenzjonali;
[…]”
6
L-Artikolu 1741 tal-KĠT, fil-verżjoni tiegħu applikabbli fid-data tal-fatti fil-kawża prinċipali, li jirriżulta mil-loi no 2010‑1658 du 29 décembre 2010 (il-Liġi Nru 2010‑1658 tad‑29 ta’ Diċembru 2010, kien jipprevedi:
“Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet speċifiċi li jinsabu f’dan il-kodiċi, min ikun evita b’mod frawdolenti jew ipprova jevita b’mod frawdolenti l-istabbiliment jew il-ħlas totali jew parzjali tat-taxxi previsti f’dan il-kodiċi, jew billi naqas volontarjament milli jagħmel id-dikjarazzjoni tiegħu fit-termini stabbiliti, jew billi ħeba volontarjament parti mis-somom suġġett għat-taxxa, jew billi organizza l-insolvenza tiegħu jew ostakola permezz ta’ manuvri oħra l-irkupru tat-taxxa, jew billi aġixxa b’xi mod ieħor frawdolenti, huwa suġġett, irrispettivament mis-sanzjonijiet fiskali applikabbli, għal multa ta’ EUR 37500 u għal piena ta’ ħabs ta’ ħames snin. Meta l-fatti jkunu twettqu jew ġew iffaċilitati permezz jew ta’ xiri jew ta’ bejgħ mingħajr irċevuta, jew bi rċevuta li ma tirreferix għal operazzjonijiet reali, jew li l-għan tagħhom kien il-kisba mill-Istat ta’ ħlas lura mhux iġġustifikat, l-awtur huwa suġġett għal multa ta’ EUR 75000 u għal sentenza ta’ priġunerija ta’ ħames snin.
Madankollu, din id-dispożizzjoni hija applikabbli biss, f`każ ta’ ħabi, jekk dan jaqbeż parti minn għaxra tal-ammont taxxabbli jew l-ammont ta’ EUR 153.
Kull persuna kkundannata b’applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu tista’ tiġi mċaħħda mid-drittijiet ċiviċi, ċivili u tal-familja, skont il-modalitajiet previsti fl-Artikolu 131‑26 tal-Kodiċi Kriminali.
Il-qorti tista’, ukoll, tordna l-affissjoni tad-deċiżjoni mogħtija u x-xandir tagħha taħt il-kundizzjonijiet stipulati fl-Artikoli 131‑35 jew 131‑39 tal-Kodiċi Kriminali. […]”
7
L-Artikolu L. 228 tal-livre des procédures fiscales (il-Kodiċi tal-Proċeduri Fiskali, iktar ’il quddiem il-“KPF”), fil-verżjoni tiegħu applikabbli fid-data tal-fatti fil-kawża prinċipali, kien jistabbilixxi:
Taħt piena ta’ inammissibbiltà, l-ilmenti intiżi għall-applikazzjoni ta’ pieni kriminali fi kwistjonijiet ta’ taxxi diretti, ta’ taxxa fuq il-valur miżjud u ta’ taxxi oħra fuq id-dħul mill-bejgħ, ta’ miżati ta’ reġistrazzjoni, ta’ taxxa ta’ pubblikazzjoni relatata ma proprjetà immobbli u ta’ taxxi tal-boll jiġu ppreżentati mill-Amministrazzjoni bil-kunsens tal-Kummissjoni tar-Reati tat-Taxxa”.
8
Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza), mid-dispożizzjonijiet ikkunsidrati flimkien tal-Artikolu 1741 tas-KĠT u tal-Artikoli L. 228 et seq. tal-Kodiċi tal-Proċeduri Fiskali jirriżulta li, taħt piena ta’ inammissibbiltà, il-proċeduri fir-rigward tal-akkuża ta’ frodi fiskali jistgħu jinbdew mill-uffiċċju tal-prosekutur pubbliku biss fuq ilment minn qabel tal-amministrazzjoni fiskali.
9
Permezz tad-Deċiżjonijiet QPC Nru 2016‑545 tal‑24 ta’ Ġunju 2016, QPC Nru 2016‑546 tal‑24 ta’ Ġunju 2016, QPC Nru 2016‑556 tat‑22 ta’ Lulju 2016 u QPC Nru 2018‑745 tat‑23 ta’ Novembru 2018, il-Conseil constitutionnel (il-Kunsill Kostituzzjonali, Franza) iddikjara li l-kumulu ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet kriminali u fiskali fil-każ ta’ ħabi ta’ somom suġġetti għat-taxxa u fil-każ ta’ ommissjoni ta’ dikjarazzjoni, kif jirriżulta mid-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 1729 u 1741 tal-KĠT, huwa konformi mal-prinċipji ta’ neċessità u ta’ proporzjonalità ta’ delitti u ta’ pieni. Il-Conseil constitutionnel (il-Kunsill Kostituzzjonali), fil-fatt, iddikjara li dawn id-dispożizzjonijiet “jippermettu li jiġi żgurat flimkien il-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Istat kif ukoll l-ugwaljanza quddiem it-taxxa, billi jfittxu għanijiet komuni, kemm dissważivi kif ukoll repressivi”, li “[l]-irkupru tal-kontribuzzjoni pubblika neċessarja u l-għan tal-ġlieda kontra l-frodi fiskali jiġġustifikaw il-ftuħ ta’ proċeduri komplementari fil-każijiet ta’ frodi l-iktar serji”, u li, “[m]al-kontrolli li fi tmiemhom l-amministrazzjoni fiskali tapplika sanzjonijiet pekunjarji, jistgħu għalhekk jiżdiedu proċeduri kriminali taħt kundizzjonijiet u skont proċeduri organizzati mil-liġi”.
10
Madankollu, il-Conseil constitutionnel (il-Kunsill Kostituzzjonali), fid-dawl tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, esprima tliet riżervi ta’ interpretazzjoni li għandhom l-effett li jillimitaw il-possibbiltà li jseħħ tali kumulu, jiġifieri,
–
l-ewwel, persuna taxxabbli li tkun ġiet meħlusa mit-taxxa permezz ta’ deċiżjoni ġudizzjarja li tkun saret definittiva għal raġuni sostantiva ma tistax tiġi kkundannata kriminalment għal frodi fiskali;
–
it-tieni, l-Artikolu 1741 tal-KĠT japplika biss għall-każijiet l-iktar serji ta’ ħabi frawdolenti ta’ somom suġġetti għat-taxxa, jew ta’ ommissjonijiet dikjarattivi, peress li din is-serjetà tista’ tirriżulta mill-ammont ta’ dazji frawdolenti, min-natura tal-aġir tal-persuna akkużata jew miċ-ċirkustanzi tal-intervent tagħhom; u
–
it-tielet, għalkemm il-possibbiltà li jinbdew żewġ proċeduri tista’ twassal għal kumulu ta’ sanzjonijiet, il-prinċipju ta’ proporzjonalità jimplika li, fi kwalunkwe każ, l-ammont globali tas-sanzjonijiet eventwalment imposti ma jaqbiżx l-ogħla ammont ta’ waħda mis-sanzjonijiet sostnuti.
Il‑kawża prinċipali u d‑domandi preliminari
11
BV ipprattika l-professjoni ta’ awditur bħala imprenditur individwali sal‑14 ta’ Ġunju 2011. F’dan ir-rigward, huwa kien suġġett ipso iure għall-VAT u kien jaqa’, fid-dawl tad-dħul mill-bejgħ tiegħu, taħt is-sistema normali ta’ tassazzjoni, bis-sottomissjoni ta’ dikjarazzjonijiet ta’ kull xahar.
12
L-amministrazzjoni fiskali wettqet operazzjonijiet ta’ verifika tal-kontabbiltà għas-snin 2009, 2010 u 2011.
13
Fl‑10 ta’ Marzu 2014, l-amministrazzjoni fiskali ressqet ilment quddiem il-procureur de la République d’Annecy (l-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku tar-Repubblika ta’ Annecy, Franza) kontra BV, fejn akkużatu li ppreżenta kontabbiltà irregolari, talli għamel dikjarazzjonijiet tal-VAT imnaqqsa permezz tal-ħabi tal-parti l-kbira tad-dħul miġbur, li għamel dikjarazzjonijiet ta’ profitti mhux kummerċjali mnaqqsa u talli ssottoskriva dikjarazzjonijiet tad-dħul mnaqqas li kienu jirreferu għal profitt mhux kummerċjali inqas minn dak effettivament imwettaq. Skont l-imsemmi lment, l-ammont tal-VAT li fir-rigward tiegħu kien hemm evażjoni kien jammonta għal EUR 82507 u l-ammont tat-taxxa fuq id-dħul li fir-rigward tiegħu kien hemm evażjoni kien jammonta għal EUR 108883.
14
Wara investigazzjoni preliminari mwettqa mill-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku tar-Repubblika, BV intbagħtet quddiem it-tribunal correctionnel d’Annecy (il-Qorti Kriminali ta’ Annecy, Franza) sabiex ikun suġġett għar-reati ta’ frodi fiskali permezz ta’ ħabi ta’ somom suġġetti għat-taxxa u ta’ ommissjoni ta’ atti f’dokument ta’ kontabbiltà.
15
Permezz ta’ sentenza tat‑23 ta’ Ġunju 2017, it-tribunal correctionnel d’Annecy (il-Qorti Kriminali ta’ Annecy) iddikjarat lil BV ħati tal-fatti lilu kkontestati, ikkundannatu għal 12‑il xahar priġunerija u ordnat il-pubblikazzjoni tad-deċiżjoni bi spejjeż tiegħu.
16
BV appella minn din is-sentenza quddiem il-cour d’appel de Chambéry (il-Qorti tal-Appell ta’ Chambéry, Franza). Insostenn tal-appell tiegħu, huwa sostna li l-kundanna kriminali tiegħu kienet tmur kontra l-prinċipju ta’ ne bis in idem iggarantit fl-Artikolu 50 tal-Karta, minħabba li, għall-istess fatti, huwa kien diġà s-suġġett ta’ proċedura ta’ aġġustament fiskali li tat lok għall-applikazzjoni ta’ penalitajiet fiskali definittivi, li jammontaw għal 40 % tad-dazji li fir-rigward tagħhom kien hemm evażjoni.
17
Permezz ta’ sentenza tat‑13 ta’ Frar 2019, il-cour d’appel de Chambéry ċaħdet l-appell. Din il-qorti kkunsidrat li l-kumulu ta’ sanzjonijiet kriminali u ta’ sanzjonijiet fiskali li għalihom kien suġġett BV ma kienx imur kontra l-Artikolu 50 tal-Karta, sa fejn l-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali kienet tosserva r-rekwiżiti li jirriżultaw mill-ġurisprudenza tal-Conseil constitutionnel (il-Kunsill Kostituzzjonali) f’dan il-qasam.
18
BV appella mis-sentenza tal-cour d’appel de Chambéry (il-Qorti tal-Appell ta’ Chambéry) quddiem il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni), il-qorti tar-rinviju f’din il-kawża, billi sostna li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma tissodisfax ir-rekwiżit ta’ ċarezza u ta’ prevedibbiltà li għandu josserva kumulu ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet ta’ natura kriminali konformement mal-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza tal‑20 ta’ Marzu 2018, Menci (C‑524/15, EU:C:2018:197, punti 49 sa 51). Barra minn hekk, hija sostniet li, kuntrarjament għall-ġurisprudenza li tirriżulta b’mod partikolari mis-sentenza tal‑20 ta’ Marzu 2018, Garlsson Real Estate et (C‑537/16, EU:C:2018:193, punti 56 u 60), l-imsemmija leġiżlazzjoni nazzjonali ma tipprevedix regoli li jippermettu li jiġi żgurat li s-severità tas-sanzjonijiet kollha imposti ma teċċedix is-serjetà tal-ksur ikkonstatat.
19
Preliminarjament, il-qorti tar-rinviju tqis li, sa fejn il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali hija intiża, b’mod partikolari, li tiġġieled kontra r-reati fil-qasam tal-VAT sabiex jiġi ggarantit il-ġbir tal-VAT kollha dovuta, din tikkostitwixxi implimentazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta, b’tali mod li hija għandha tosserva l-prinċipju ta’ ne bis in idem iggarantit mill-Artikolu 50 tagħha.
20
Fir-rigward tar-rekwiżit ta’ ċarezza u ta’ prevedibbiltà, dik il-qorti tirrileva li l-Artikoli 1729 u 1741 tal-KĠT jiddefinixxu bi preċiżjoni l-atti u n-nuqqasijiet li jistgħu jkunu s-suġġett ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet kriminali u fiskali u li l-applikazzjoni tagħhom kienet is-suġġett mill-Conseil constitutionnel (il-Kunsill Kostituzzjonali) tat-tliet riżervi ta’ interpretazzjoni mfakkra fil-punt 10 ta’ din is-sentenza.
21
Fir-rigward, b’mod iktar partikolari, tat-tieni riżerva ta’ interpretazzjoni, l-imsemmija qorti tenfasizza li hija ppreċiżat il-metodi ta’ applikazzjoni tagħha. Għalhekk, meta l-imputat ta’ frodi fiskali jiġġustifika li kien suġġett, personalment, għal sanzjoni fiskali għall-istess fatti, hija l-qorti kriminali li għandha tiddeċiedi, qabelxejn, dwar il-klassifikazzjoni tal-ksur fir-rigward tal-elementi kostituttivi previsti fl-Artikolu 1741 tal-KĠT. Sussegwentement, hija għandha tivverifika, jekk ikun il-każ ex officio, li l-fatti kkunsidrati jippreżentaw grad ta’ serjetà ta’ natura li jiġġustifika r-repressjoni kriminali flimkien mar-repressjoni fiskali, fid-dawl tal-kriterji stabbiliti mill-Conseil constitutionnel (il-Kunsill Kostituzzjonali) li jirrigwardaw l-ammont tad-dazji frawdolenti ffrawdati, in-natura tal-aġir jew taċ-ċirkustanzi tal-intervent tagħhom. Fl-aħħar, id-deċiżjoni dwar is-serjetà għandha tkun motivata u għandha tingħata qabel l-għażla u l-motivazzjoni tal-pieni imposti.
22
Fir-rigward tal-punt dwar jekk is-severità tas-sanzjonijiet imposti kollha hijiex limitata għal dak li huwa strettament neċessarju, il-qorti tar-rinviju tirrileva li, skont it-tieni riżerva ta’ interpretazzjoni maħruġa mill-Conseil constitutionnel (il-Kunsill Kostituzzjonali), il-leġiżlazzjoni Franċiża tillimita l-proċeduri kriminali għar-reati li jippreżentaw ċerta serjetà, li fir-rigward tagħhom il-leġiżlatur nazzjonali ppreveda, minbarra piena ta’ multa, piena li ċċaħħad il-libertà.
23
Barra minn hekk, skont it-tielet riżerva ta’ interpretazzjoni, il-fakultà li jiġu akkumulati sanzjonijiet hija limitata mill-impossibbiltà li jinqabeż l-ogħla ammont ta’ waħda mis-sanzjonijiet sostnuti. Madankollu, il-qorti tar-rinviju tippreċiża li, skont il-ġurisprudenza tagħha stess, din it-tielet riżerva ta’ interpretazzjoni tikkonċerna biss is-sanzjonijiet tal-istess natura, jiġifieri s-sanzjonijiet pekunjarji, sa fejn din tippreżupponi li l-qorti tkun tista’ twettaq paragun tal-massimi tas-sanzjonijiet kriminali u fiskali sostnuti sabiex jiġi ddeterminat l-ammont l-iktar għoli li jikkostitwixxi l-limitu. Għalhekk, din ir-riżerva ta’ interpretazzjoni ma tapplikax fil-każ ta’ kumulu ta’ sanzjonijiet pekunjarji fiskali u ta’ piena li ċċaħħad il-libertà.
24
F’dan il-kuntest, il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni) iddeċidiet li tissospendi li taqta’ l-kawża u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
Ir-rekwiżit ta’ ċarezza u ta’ prevedibbiltà taċ-ċirkustanzi li fihom il-ħabi ta’ dikjarazzjonijiet fil-qasam tal-VAT dovuta jista’ jkun is-suġġett ta’ kumulu ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet kriminali huwa ssodisfatt permezz ta’ regoli nazzjonali bħal dawk […] deskritti [fit-talba għal deċiżjoni preliminari]?
2)
Ir-rekwiżit ta’ neċessità u ta’ proporzjonalità tal-kumulu ta’ tali sanzjonijiet huwa ssodisfatt permezz ta’ regoli nazzjonali bħal dawk […] deskritti [fit-talba għal deċiżjoni preliminari]?”
Fuq id‑domandi preliminari
25
Permezz taż-żewġ domandi preliminari tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk id-dritt fundamentali ggarantit mill-Artikolu 50 tal-Karta, moqri flimkien mal-Artikolu 52(1) tagħha, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi
–
li l-limitazzjoni tal-kumulu ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet ta’ natura kriminali fil-każ ta’ ħabi frawdolenti jew ta’ ommissjonijiet dikjarattivi fil-qasam tal-VAT previst minn leġiżlazzjoni nazzjonali għall-każijiet l-iktar serji jirriżulta biss minn ġurisprudenza stabbilita li tinterpreta, b’mod restrittiv, id-dispożizzjonijiet legali li jiddefinixxu l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni ta’ dan il-kumulu, u/jew
–
leġiżlazzjoni nazzjonali li ma tiżgurax, fil-każijiet ta’ kumulu ta’ sanzjoni pekunjarja u ta’ piena li ċċaħħad il-libertà, permezz ta’ regoli ċari u preċiżi, jekk ikun il-każ kif interpretati mill-qrati nazzjonali, li s-sanzjonijiet kollha imposti ma jeċċedux is-serjetà tal-ksur ikkonstatat.
26
Preliminarjament, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, sanzjonijiet amministrattivi imposti mill-awtoritajiet fiskali nazzjonali u proċeduri kriminali miftuħa għal ksur fil-qasam tal-VAT jikkostitwixxu implimentazzjoni tal-Artikoli 2 u 273 tad-Direttiva 2006/112 kif ukoll tal-Artikolu 325 TFUE u, għaldaqstant, tad-dritt tal-Unjoni, fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta, u għandhom, konsegwentement, josservaw id-dritt fundamentali ggarantit fl-Artikolu 50 ta’ din tal-aħħar (sentenza tal‑20 ta’ Marzu 2018, Menci, C‑524/15, EU:C:2018:197, punt 21 u l-ġurisprudenza ċċitata).
27
Skont din id-dispożizzjoni, l-ebda persuna ma tista’ terġa’ tkun ipproċessata jew ikkundannata għal reat li fir-rigward tiegħu tkun diġà instabet mhux ħatja jew li fir-rigward tiegħu tkun ġiet ikkundannata fl-Unjoni b’sentenza definittiva konformement mal-liġi.
28
F’dan il-każ, fil-kuntest tal-proċedura kriminali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, BV huwa suġġett għal atti ta’ ħabi frawdolenti u ta’ ommissjonijiet dikjarattivi fil-qasam tal-VAT filwaqt li, skont l-indikazzjonijiet li jinsabu fit-talba għal deċiżjoni preliminari, diġà ġie impost sanzjoni amministrattiva definittiva, għall-istess fatti, ta’ natura kriminali fis-sens tal-Artikolu 50 tal-Karta. Issa, tali kumulu ta’ proċeduri jikkostitwixxi limitazzjoni tad-dritt fundamentali stabbilit minn din id-dispożizzjoni tal-Karta, peress li din tipprojbixxi li jiġu imposti, għal fatti identiċi, diversi sanzjonijiet ta’ natura kriminali wara proċeduri differenti mmexxija għal dan il-għan (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑20 ta’ Marzu 2018, Menci, C‑524/15, EU:C:2018:197, punt 35).
29
Madankollu, skont ġurisprudenza stabbilita, limitazzjoni tad-dritt fundamentali ggarantit mill-Artikolu 50 tal-Karta tista’ tiġi ġġustifikata abbażi tal-Artikolu 52(1) tagħha (sentenzi tal‑20 ta’ Marzu 2018, Menci, C‑524/15, EU:C:2018:197, punt 40 u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tat‑22 ta’ Marzu 2022, Nordzucker et, C‑151/20, EU:C:2022:203, punt 49).
30
Konformement mal-ewwel sentenza tal-Artikolu 52(1) tal-Karta, kull limitazzjoni għall-eżerċizzju tad-drittijiet u tal-libertajiet irrikonoxxuti minnha għandha tkun prevista mil-liġi u għandha tosserva l-kontenut essenzjali ta’ dawn id-drittijiet u libertajiet. Skont it-tieni sentenza tal-imsemmi paragrafu, bla ħsara għall-prinċipju ta’ proporzjonalità, jistgħu jiġu imposti limitazzjonijiet għall-imsemmija drittijiet u għall-imsemmija libertajiet biss jekk tali limitazzjonijiet ikunu neċessarji u jekk effettivament jissodisfaw għanijiet ta’ interess ġenerali rikonoxxuti mill-Unjoni jew ħtieġa li jiġu protetti drittijiet u libertajiet ta’ oħrajn.
31
F’dan il-każ, l-ewwel, huwa stabbilit li l-possibbiltà ta’ kumulu ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet kriminali kif ukoll ta’ proċeduri u sanzjonijiet amministrattivi ta’ natura kriminali hija prevista mil-liġi, jiġifieri mill-Artikoli 1729 u 1741 tal-KĠT. Għalkemm ir-rekwiżit li kull limitazzjoni tal-eżerċizzju tad-drittijiet fundamentali għandha tkun prevista mil-liġi jimplika li l-bażi legali li tippermetti l-interferenza f’dawn id-drittijiet għandha tiddefinixxi hija stess il-portata tal-limitazzjoni tal-eżerċizzju tad-dritt ikkonċernat, dan ir-rekwiżit jitħallat fil-parti l-kbira mar-rekwiżiti ta’ ċarezza u ta’ preċiżjoni li jirriżultaw mill-prinċipju ta’ proporzjonalità (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑16 ta’ Lulju 2020, Facebook Ireland u Schrems, C‑311/18, EU:C:2020:559, punt 180), li ser tiġi eżaminata fil-punti 34 et seq. ta’ din is-sentenza.
32
It-tieni, leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali tosserva l-kontenut essenzjali tal-Artikolu 50 tal-Karta, sa fejn, skont l-indikazzjonijiet li jinsabu fil-proċess għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, hija tippermetti tali kumulu ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet biss fuq kundizzjonijiet restrittivi, li jiżguraw għaldaqstant li d-dritt iggarantit f’dan l-Artikolu 50 ma huwiex imminat bħala tali.
33
It-tielet, mill-proċess għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li din il-leġiżlazzjoni hija intiża sabiex tiggarantixxi l-ġbir tal-VAT kollha dovuta. Fid-dawl tal-importanza li l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tagħti, sabiex jintlaħaq dan l-għan, lill-ġlieda kontra r-reati fil-qasam tal-VAT, il-limitazzjoni tal-prinċipju ta’ ne bis in idem li tirriżulta minn leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali tissodisfa għan ta’ interess ġenerali.
34
Għal dak li jikkonċerna, ir-raba’, il-prinċipju ta’ proporzjonalità, dan jeżiġi li l-kumulu ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet previst mil-leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma taqbiżx il-limiti ta’ dak li huwa xieraq u neċessarju sabiex jitwettqu għanijiet leġittimi li għandhom jintlaħqu minn din il-leġiżlazzjoni, peress li huwa mifhum li, meta jkun hemm għażla bejn diversi miżuri xierqa, għandha tintuża dik li hija l-inqas vinkolanti u li l-inkonvenjenzi kkawżati minnha ma għandhomx ikunu sproporzjonati meta mqabbla mal-għanijiet imfittxija (sentenza tal‑20 ta’ Marzu 2018, Menci, C‑524/15, EU:C:2018:197, punt 46 u l-ġurisprudenza ċċitata).
35
Leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi l-possibbiltà ta’ tali kumulu ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet hija xierqa sabiex jintlaħaq l-għan leġittimu tal-ġlieda kontra l-ksur fil-qasam tal-VAT sabiex jiġi ggarantit il-ġbir tal-VAT kollha dovuta (sentenza tal‑20 ta’ Marzu 2018, Menci, C‑524/15, EU:C:2018:197, punt 48).
36
Fir-rigward tan-natura strettament neċessarja ta’ tali leġiżlazzjoni nazzjonali, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat, fil-punti 49, 53 u 55 tas-sentenza tal‑20 ta’ Marzu 2018, Menci (C‑524/15, EU:C:2018:197), li hija għandha tipprevedi regoli ċari u preċiżi li, qabelxejn, jippermettu lill-parti f’kawża tipprevedi liema atti u ommissjonijiet jistgħu jkunu s-suġġett ta’ tali kumulu ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet, sussegwentement, jiżguraw koordinazzjoni tal-proċeduri sabiex jitnaqqas għal dak li huwa strettament neċessarju l-piż supplimentari li jinvolvi kumulu ta’ proċeduri ta’ natura kriminali li jippermettu, finalment, li jiġu żgurati, b’mod indipendenti, li s-severità tas-sanzjonijiet kollha imposti jikkorrispondu mas-serjetà tar-reat ikkonċernat.
37
Il-qorti tar-rinviju tistaqsi, fl-ewwel lok, dwar l-ewwel wieħed mir-rekwiżiti mfakkra fil-punt preċedenti li, fir-rigward tad-dritt fundamentali ggarantit fl-Artikolu 50 tal-Karta, jirrifletti wkoll il-prinċipju ta’ nullum crimen, nulla poena sine lege stabbilit fl-Artikolu 49(1) tal-Karta. Fil-fatt, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punti 56 sa 58 tal-konklużjonijiet tiegħu, dan l-aħħar prinċipju japplika għall-kumulu ta’ sanzjoni amministrattiva definittiva ta’ natura kriminali, fis-sens tal-Artikolu 50 tal-Karta, u ta’ proċeduri kriminali, sa fejn din l-akkumulazzjoni tista’ twassal għal konsegwenza iktar serja, għall-persuna kkonċernata, minn dik li tirriżulta biss mill-proċeduri kriminali. B’mod partikolari, il-piż repressiv li jirriżulta mill-kumulu ta’ sanzjonijiet ta’ natura kriminali jista’ jmur lil hinn minn dak previst mil-liġi għal aġir inkriminat, raġuni li għaliha huwa neċessarju li kull dispożizzjoni li tawtorizza repressjoni doppja tosserva r-rekwiżiti marbuta mal-prinċipju ta’ nullum crimen, nulla poena sine lege kif iggarantit fl-Artikolu 49(1) tal-Karta.
38
Issa, fir-rigward tal-prinċipju ta’ nullum crimen, nulla poena sine lege, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, għalkemm dan il-prinċipju jeżiġi li l-liġi tiddefinixxi b’mod ċar il-ksur u l-pieni li jikkastigawhom, din il-kundizzjoni tkun issodisfatta meta l-parti f’kawża tkun tista’ tagħraf, mill-kliem tad-dispożizzjoni rilevanti u, jekk meħtieġ, bl-għajnuna tal-interpretazzjoni li hija mogħtija mill-qrati dwar dan, liema atti jew ommissjonijiet jimplikaw ir-responsabbiltà kriminali tagħha (sentenzi tat‑22 ta’ Ottubru 2015, AC‑Treuhand vs Il‑Kummissjoni, C‑194/14 P, EU:C:2015:717, punt 40 u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tal‑11 ta’ Ġunju 2020, Prokuratura Rejonowa w Słupsku, C‑634/18, EU:C:2020:455, punt 49).
39
Għalhekk, il-fatt li l-kundizzjonijiet meħtieġa għal kumulu ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet ta’ natura kriminali ma jirriżultawx esklużivament minn dispożizzjonijiet leġiżlattivi iżda wkoll mill-interpretazzjoni tagħhom mill-qrati nazzjonali ma huwiex, fih innifsu, ta’ natura li jikkontesta n-natura ċara u preċiża tal-leġiżlazzjoni nazzjonali, bil-kundizzjoni madankollu li l-parti f’kawża tkun tista’ tkun taf, mill-kliem tad-dispożizzjonijiet rilevanti u jekk ikun hemm bżonn bl-għajnuna tal-interpretazzjoni tagħhom mogħtija minn dawn il-qrati, liema atti u ommissjonijiet jistgħu jagħtu lok għal tali kumulu ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet.
40
F’dak li jirrigwarda l-użu, mil-leġiżlatur nazzjonali, ta’ kunċetti ġenerali sabiex jiġi ddeterminat l-aġir li jista’ jagħti lok għal kumulu ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet ta’ natura kriminali, għandu jitfakkar li, fil-punti 52 u 53 tas-sentenza tagħha tal‑20 ta’ Marzu 2018, Garlsson Real Estate et (C‑537/16, EU:C:2018:193), il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża li wasslet għal din is-sentenza kienet suffiċjentement ċara u preċiża, minkejja li din il-leġiżlazzjoni nazzjonali tissuġġetta dan il-kumulu fuq il-kwistjoni ta’ jekk l-aġir inkwistjoni kienx jista’ jwassal għal “bidla sinjifikattiva” fil-valur tal-istrumenti finanzjarji u, għalhekk, fl-interpretazzjoni ta’ kunċett ġenerali li jeħtieġ evalwazzjoni sinjifikattiva mill-qrati nazzjonali.
41
Fil-fatt, mill-ġurisprudenza dwar il-prinċipju ta’ nullum crimen, nulla poena sine lege jirriżulta li dan il-prinċipju ma jistax jiġi interpretat bħala li jipprojbixxi l-kjarifika gradwali tar-regoli tar-responsabbiltà kriminali permezz tal-interpretazzjoni ġudizzjarja ta’ kawża għal oħra, bil-kundizzjoni li r-riżultat ikun raġonevolment prevedibbli fil-mument meta twettaq il-ksur, fid-dawl b’mod partikolari tal-interpretazzjoni mogħtija f’dak iż-żmien fil-ġurisprudenza dwar id-dispożizzjoni legali inkwistjoni (sentenzi tat‑22 ta’ Ottubru 2015, AC‑Treuhand vs Il‑Kummissjoni, C‑194/14 P, EU:C:2015:717, punt 41 u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tal‑11 ta’ Ġunju 2020, Prokuratura Rejonowa w Słupsku, C‑634/18, EU:C:2020:455, punt 50).
42
Għalhekk, u bla ħsara għall-istess kundizzjonijiet, il-fatt li l-ġurisprudenza nazzjonali tirreferi, fil-kuntest tal-interpretazzjoni tagħha tad-dispożizzjonijiet leġiżlattivi rilevanti, għal kunċetti ġenerali li għandhom gradwalment jiġu ċċarati, bħala prinċipju, ma jipprekludix li l-leġiżlazzjoni nazzjonali tkun tista’ titqies li tipprevedi regoli ċari u preċiżi li jippermettu lill-parti f’kawża tipprevedi liema atti u ommissjonijiet jistgħu jkunu s-suġġett ta’ kumulu ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet ta’ natura kriminali.
43
F’dan il-kuntest, għandu jitfakkar mill-ġdid li l-portata tal-prevedibbiltà hekk kif meħtieġa tiddependi b’mod kunsiderevoli mill-kontenut tat-test inkwistjoni, mill-qasam kopert mit-test kif ukoll min-numru u mill-kwalità tad-destinatarji tiegħu. Il-prevedibbiltà tal-liġi ma tipprekludix li l-persuna kkonċernata jkollha tasal sabiex tirrikorri għal konsulenza esperta sabiex tevalwa, b’mod raġonevoli fiċ-ċirkustanzi tal-kawża inkwistjoni, il-konsegwenzi li jistgħu jirriżultaw minn att speċifiku. Dan huwa applikabbli speċjalment għall-professjonisti, li huma mdorrijin jeżerċitaw prudenza kbira fl-eżerċizzju tal-professjoni tagħhom. Wieħed jista’ jistenna wkoll li huma jkollhom attenzjoni partikolari fl-evalwazzjoni tar-riskji li dan jinkludi (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑28 ta’ Ġunju 2005, Dansk Rørindustri et vs Il‑Kummissjoni, C‑189/02 P, C‑202/02 P, C‑205/02 P sa C‑208/02 P u C‑213/02 P, EU:C:2005:408, punt 219 u l-ġurisprudenza ċċitata; tat‑22 ta’ Ottubru 2015, AC‑Treuhand vs Il‑Kummissjoni, C‑194/14 P, EU:C:2015:717, punt 42; kif ukoll tat‑28 ta’ Marzu 2017, Rosneft, C‑72/15, EU:C:2017:236, punt 166).
44
F’dan il-każ, għalkemm hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali tosservax ir-rekwiżiti ta’ ċarezza u ta’ preċiżjoni mfakkra fil-punt 36 ta’ din is-sentenza, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tipprovdi indikazzjonijiet utli f’dan ir-rigward sabiex din tkun tista’ tiddeċiedi l-kawża quddiemha (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑22 ta’ Ġunju 2021, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Effetti ta’ deċiżjoni ta’ tkeċċija), C‑719/19, EU:C:2021:506, punt 82 u l-ġurisprudenza ċċitata).
45
Issa, qabelxejn, mill-indikazzjonijiet li jinsabu fit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li l-Artikolu 1729 tal-KĠT jipprevedi l-kundizzjonijiet li fihom ħabi frawdolenti jew ommissjonijiet dikjarattivi fil-qasam, b’mod partikolari, tal-VAT jistgħu jagħtu lok għall-impożizzjoni ta’ sanzjoni amministrattiva pekunjarja ta’ natura kriminali. Konformement mal-Artikolu 1741 tal-KĠT u fil-kundizzjonijiet imsemmija minn din id-dispożizzjoni, tali aġir jista’, “irrispettivament mis-sanzjonijiet fiskali applikabbli”, ikun ukoll is-suġġett ta’ multa kriminali u ta’ piena li ċċaħħad il-libertà.
46
Sussegwentement, il-Conseil constitutionnel (il-Kunsill Kostituzzjonali) iddeċieda li l-kumulu ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet previsti minn dawn l-artikoli jista’ japplika biss fil-każijiet l-iktar serji ta’ ħabi frawdolenti ta’ somom suġġetti għat-taxxa jew ta’ ommissjonijiet dikjarattivi, filwaqt li ppreċiża li din is-serjetà tista’ tirriżulta mill-ammont tad-dazji frawdolenti, min-natura tal-aġir tal-persuna akkużata jew miċ-ċirkustanzi tal-intervent tagħhom. Issa, bla ħsara għall-evalwazzjoni tal-qorti tar-rinviju, tali interpretazzjoni li wettqet din il-qorti fid-dawl tal-prinċipju ta’ proporzjonalità ma tidhirx, fiha nnifisha, imprevedibbli.
47
Fl-aħħar, il-qorti tar-rinviju tirrileva li hija diġà applikat, diversi drabi, il-ġurisprudenza tal-Conseil constitutionnel (il-Kunsill Kostituzzjonali) imsemmija fil-punt preċedenti u, għalhekk, ippreċiżat il-portata tagħhom. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk, fid-dawl ta’ dawn il-preċedenti ġurisprudenzjali, kienx raġonevolment prevedibbli għal BV, fil-mument meta seħħew il-fatti inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li dawn jistgħu jagħtu lok għal kumulu ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet ta’ natura kriminali skont l-Artikoli 1729 u 1741 tal-KĠT.
48
F’dan il-kuntest, il-fatt li BV kellu, jekk ikun il-każ, jirrikorri għall-assistenza ta’ konsulent legali sabiex jevalwa l-konsegwenzi li jistgħu jirriżultaw mill-fatti li bihom ġie akkużat fid-dawl tal-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni tal-kumulu ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet ta’ natura kriminali previst f’dawn l-artikoli, kif interpretati mill-qrati nazzjonali, ma huwiex, konformement mal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 43 ta’ din is-sentenza, ta’ natura li jikkontesta n-natura ċara u preċiża tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Dan jgħodd iktar u iktar għal BV, peress li jidher li wettaq l-imsemmija fatti fil-kuntest tal-attività professjonali tiegħu ta’ awditur.
49
Fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar it-tielet rekwiżit imsemmi fil-punt 36 ta’ din is-sentenza, li jirriżulta kemm mill-Artikolu 52(1) tal-Karta kif ukoll mill-prinċipju ta’ proporzjonalità tal-pieni stabbilit fl-Artikolu 49(3) tagħha, li jimplika, għall-awtoritajiet kompetenti, l-obbligu, fil-każ ta’ impożizzjoni ta’ sanzjoni oħra, li jiżguraw li s-severità tas-sanzjonijiet imposti kollha ma teċċedix is-serjetà tal-ksur ikkonstatat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑20 ta’ Marzu 2018, Garlsson Real Estate et, C‑537/16, EU:C:2018:193, punt 56).
50
F’dan ir-rigward, għandu jiġi ppreċiżat li, skont il-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 36 kif ukoll fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza, dan ir-rekwiżit japplika, mingħajr eċċezzjoni, għas-sanzjonijiet kollha imposti kumulattivament u, għaldaqstant, kemm għall-kumulu ta’ sanzjonijiet tal-istess natura kif ukoll għall-kumulu ta’ sanzjonijiet ta’ natura differenti, bħal dak ta’ sanzjonijiet pekunjarji u ta’ pieni li jċaħħdu l-libertà. Is-sempliċi fatt li l-awtoritajiet kompetenti għandhom l-intenzjoni li jimponu sanzjonijiet ta’ natura differenti ma jeżentahomx mill-obbligu li jiżguraw li s-severità tas-sanzjonijiet imposti kollha ma teċċedix is-serjetà tal-ksur ikkonstatat, għaliex inkella jinkiser il-prinċipju ta’ proporzjonalità.
51
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fil-punt 60 tas-sentenza tal‑20 ta’ Marzu 2018, Garlsson Real Estate et (C‑537/16, EU:C:2018:193), li dan ir-rekwiżit ta’ proporzjonalità ma huwiex osservat minn leġiżlazzjoni li tipprevedi, għall-kumulu ta’ multa kriminali u ta’ sanzjoni amministrattiva pekunjarja ta’ natura kriminali, li l-irkupru tal-ewwel huwa limitat għall-parti li teċċedi l-ammont tat-tieni waħda, mingħajr ma tipprevedi tali regola wkoll għall-kumulu ta’ sanzjoni amministrattiva pekunjarja ta’ natura kriminali u ta’ piena li ċċaħħad il-libertà.
52
F’dan il-każ, għalkemm, konformement mal-indikazzjonijiet li jinsabu fit-talba għal deċiżjoni preliminari, il-qorti tar-rinviju diġà ddeċidiet, billi bbażat ruħha fuq kunsiderazzjonijiet ta’ proporzjonalità, li l-ammont totali ta’ sanzjoni imposta fil-każ ta’ kumulu ta’ sanzjonijiet ma għandux jaqbeż l-ogħla ammont ta’ waħda mis-sanzjonijiet imposti, din l-istess qorti ppreċiżat li l-imsemmija limitazzjoni tapplika biss għal sanzjonijiet tal-istess natura, jiġifieri għal sanzjonijiet pekunjarji. Issa, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 103 tal-konklużjonijiet tiegħu, tali limitazzjoni ma hijiex ta’ natura li tiżgura l-korrispondenza bejn is-serjetà tal-ksur u s-severità tas-sanzjonijiet kollha imposti meta sanzjoni pekunjarja hija akkumulata ma’ piena li ċċaħħad il-libertà.
53
Sa fejn il-Gvern Franċiż irrileva quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja li l-qorti kriminali hija obbligata tosserva l-prinċipju ta’ proporzjonalità tal-pieni li jagħtiha s-setgħa li taġġusta s-sanzjoni kriminali skont iċ-ċirkustanzi tal-każ, mill-ġurisprudenza mfakkra fil-punti 36 u 49 ta’ din is-sentenza jirriżulta, minn naħa, li l-awtoritajiet kompetenti huma suġġetti għall-obbligu li jiżguraw li s-severità tas-sanzjonijiet imposti kollha ma teċċedix is-serjetà tal-ksur ikkonstatat u, min-naħa l-oħra, li dan l-obbligu għandu jirriżulta, b’mod ċar u preċiż, mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni.
54
Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk dan huwiex il-każ f’din il-kawża, billi tieħu inkunsiderazzjoni l-fatt li hija ddeċidiet, billi tibbaża ruħha wkoll fuq kunsiderazzjonijiet ta’ proporzjonalità, li l-limitazzjoni msemmija fil-punt 52 tapplika biss għall-kumulu ta’ sanzjonijiet tal-istess natura.
55
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għad-domandi preliminari għandha tkun li d-dritt fundamentali ggarantit mill-Artikolu 50 tal-Karta, moqri flimkien mal-Artikolu 52(1) tagħha, għandu jiġi interpretat fis-sens li
–
ma jipprekludix li l-limitazzjoni tal-kumulu ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet ta’ natura kriminali fil-każ ta’ ħabi frawdolenti jew ta’ ommissjonijiet dikjarattivi fil-qasam tal-VAT previst minn leġiżlazzjoni nazzjonali għall-każijiet l-iktar serji jirriżulta biss minn ġurisprudenza stabbilita li tinterpreta, b’mod restrittiv, id-dispożizzjonijiet legali li jiddefinixxu l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni ta’ dan il-kumulu, bil-kundizzjoni li jkun raġonevolment prevedibbli, fil-mument meta jitwettaq il-ksur, li dan jista’ jkun is-suġġett ta’ kumulu ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet ta’ natura kriminali, iżda li
–
jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li ma tiżgurax, fil-każijiet ta’ kumulu ta’ sanzjoni pekunjarja u ta’ piena li ċċaħħad il-libertà, permezz ta’ regoli ċari u preċiżi, jekk ikun il-każ kif interpretati mill-qrati nazzjonali, li s-sanzjonijiet kollha imposti ma jeċċedux is-serjetà tal-ksur ikkonstatat.
Fuq l‑ispejjeż
56
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
Id-dritt fundamentali ggarantit mill-Artikolu 50 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, moqri flimkien mal-Artikolu 52(1) tagħha, għandu jiġi interpretat fis-sens li
–
ma jipprekludix li l-limitazzjoni tal-kumulu ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet ta’ natura kriminali fil-każ ta’ ħabi frawdolenti jew ta’ ommissjonijiet dikjarattivi fil-qasam tat-taxxa fuq il-valur miżjud (VAT) previst minn leġiżlazzjoni nazzjonali għall-każijiet l-iktar serji jirriżulta biss minn ġurisprudenza stabbilita li tinterpreta, b’mod restrittiv, id-dispożizzjonijiet legali li jiddefinixxu l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni ta’ dan il-kumulu, bil-kundizzjoni li jkun raġonevolment prevedibbli, fil-mument meta jitwettaq il-ksur, li dan jista’ jkun is-suġġett ta’ kumulu ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet ta’ natura kriminali, iżda li
–
jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li ma tiżgurax, fil-każijiet ta’ kumulu ta’ sanzjoni pekunjarja u ta’ piena li ċċaħħad il-libertà, permezz ta’ regoli ċari u preċiżi, jekk ikun il-każ kif interpretati mill-qrati nazzjonali, li s-sanzjonijiet kollha imposti ma jeċċedux is-serjetà tal-ksur ikkonstatat.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.