62015TJ0076
ARREST VAN HET GERECHT (Zevende kamer)
18 januari 2018 (
*1
)
„Onderzoek en technologische ontwikkeling – EIT – Kaderprogramma voor onderzoek en innovatie Horizon 2020 – Uitnodiging tot het indienen van voorstellen voor de aanwijzing van een kennis- en innovatiegemeenschap – Afwijzing van de offerte van verzoeksters – Verordening (EG) nr. 294/2008 – Verordening (EU) nr. 1290/2013 – Onrechtmatige delegatie van bevoegdheden”
In zaak T‑76/15,
Kenup Foundation, gevestigd te Kalkara (Malta),
Candena GmbH, gevestigd te Lüneburg (Duitsland),
CO BIK Center odličnosti za biosenzoriko, instrumentacijo in procesno kontrolo, gevestigd te Ajdovščina (Slovenië),
Evotec AG, gevestigd te Hamburg (Duitsland),
aanvankelijk vertegenwoordigd door U. Soltész, C. Wagner, H. Weiß en A. Richter, vervolgens door Soltész, Weiß en Richter, en ten slotte door Soltész en Weiß, advocaten,
verzoeksters,
ondersteund door
Republiek Malta, vertegenwoordigd door M. E. Perici Calascione als gemachtigde,
en
Stiftung Universität Lüneburg, vertegenwoordigd door F. Oehl, advocaat,
interveniëntes,
tegen
Europees Instituut voor innovatie en technologie (EIT), vertegenwoordigd door M. Kern als gemachtigde, bijgestaan door P. de Bandt et M. Gherghinaru, advocaten,
verweerder,
betreffende een verzoek krachtens artikel 263 VWEU tot nietigverklaring van de besluiten van 9 december 2014, waarvan de inhoud is medegedeeld bij brief van 10 december 2014 en bij welke het EIT de kennis- en innovatiegemeenschap (KIG) „Innovatie voor gezond leven en actief ouder worden” heeft aangewezen en het door het Kenup-consortium ingediende voorstel heeft afgewezen,
wijst
HET GERECHT (Zevende kamer),
samengesteld als volgt: V. Tomljenović, president, A. Marcoulli (rapporteur) en A. Kornezov, rechters,
griffier: E. Coulon,
het navolgende
Arrest (
1
)
[omissis]
Procedure en conclusies van partijen
9
Bij verzoekschrift, neergelegd ter griffie van het Gerecht op 18 februari 2015, hebben verzoeksters Kenup Foundation, Candena GmbH, CO BIK Center odličnosti za biosenzoriko, instrumentacijo in procesno kontrolo (hierna: „onderzoeksorganisatie”) en Evotec AG onderhavig beroep ingesteld.
10
Op 1 juni 2015 heeft het EIT een verweerschrift ingediend.
11
Bij beschikking van de president van de Achtste kamer van het Gerecht van 6 juli 2015 is de Republiek Malta toegelaten tot interventie aan de zijde van verzoeksters.
12
Bij beschikking van de president van de Achtste kamer van het Gerecht van 19 oktober 2015 is Stiftung Universität Lüneburg toegelaten tot interventie aan de zijde van verzoeksters.
13
De memorie in interventie van de Republiek Malta is ingediend op 16 november 2015.
14
De repliek is op 16 november 2015 ter griffie van het Gerecht neergelegd.
15
De memorie in interventie van Stiftung Universität Lüneburg is ingediend op 2 december 2015.
16
De dupliek is op 27 januari 2016 ter griffie van het Gerecht neergelegd.
17
Bij de wijziging van de samenstelling van de kamers van het Gerecht is onderhavige zaak toegewezen aan de Zevende kamer, waarin een nieuwe rechter-rapporteur is aangewezen.
18
Bij akte van 10 mei 2016 hebben verzoeksters een nieuw bewijsmiddel ingediend, waarover het EIT, de Republiek Malta en Stiftung Universität Lüneburg opmerkingen hebben gemaakt.
19
Bij wijze van maatregel tot organisatie van de procesgang heeft het Gerecht op 5 mei 2017 partijen schriftelijke vragen gesteld, waarop zij binnen de termijn hebben geantwoord.
20
Bij akte van 4 juli 2017 hebben verzoeksters een nieuw middel en nieuwe bewijsmiddelen ingediend, waarover het EIT en de Republiek Malta opmerkingen hebben gemaakt.
21
Het Gerecht (Zevende kamer) heeft krachtens artikel 106, lid 3, van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht beslist om zonder mondelinge behandeling uitspraak te doen.
22
Verzoeksters, ondersteund door de Republiek Malta en Stiftung Universität Lüneburg, vragen het Gerecht in wezen om
–
de besluiten van 9 december 2014, waarvan de inhoud is medegedeeld bij brief van 10 december 2014 (hierna: „bestreden besluiten”) en bij welke het EIT de kennis- en innovatiegemeenschap (KIG) „Innovatie voor gezond leven en actief ouder worden” heeft aangewezen en het door het Kenup-consortium ingediende voorstel heeft afgewezen, nietig te verklaren, en
–
het EIT te verwijzen in de kosten.
23
Het EIT vraagt het Gerecht om
–
het beroep te verwerpen, en
–
verzoeksters te verwijzen in de kosten, met inbegrip van de kosten van het EIT.
In rechte
[omissis]
Ten gronde
[omissis]
47
Het Gerecht zal in de eerste plaats het eerste middel onderzoeken.
48
Verzoeksters, ondersteund door de Republiek Malta en Stiftung Universität Lüneburg, voeren aan dat naar hun oordeel de door het EIT gemandateerde onafhankelijke deskundigen zich niet hebben beperkt tot louter het geven van advies, zoals hun wettig was toevertrouwd. Volgens verzoeksters hebben deze deskundigen namelijk de opdracht gekregen om een voorselectie van de voorstellen te maken en hebben zij op grond daarvan het door het Kenup-consortium ingediende voorstel kunnen uitsluiten zonder dat de raad van bestuur een besluit heeft vastgesteld en zonder dat deze het voorstel heeft bekeken. Hoewel de deskundigen een belangrijke rol spelen bij de evaluatie van de voorstellen voor een KIG, valt de selectie en de aanwijzing ervan louter onder de bevoegdheid van de raad van bestuur, waarbij – gelet op met name het fundamentele belang van een dergelijk besluit – geen delegatie mogelijk is. Het besluit naar aanleiding van de door de deskundigen uitgevoerde voorselectie kan des te minder aan de raad van bestuur worden toegeschreven, daar deze in strijd met verordening nr. 1290/2013 de deskundigen, die geen instructie of richtsnoer hebben ontvangen en op wie door de raad van bestuur ook geen toezicht is gehouden, niet heeft benoemd. Deze taken werden in casu vervuld door de opdrachtgever, namelijk de directeur van het EIT. In dit verband betogen verzoeksters dat de directeur van het EIT de evaluatieprocedure op ongewenste wijze heeft beïnvloed. Ten slotte voeren verzoeksters aan dat de deskundigen weliswaar over een ruime beoordelingsmarge beschikten, maar dat de raad van bestuur zich niet op hun evaluatie kon verlaten zonder deze evaluatie te controleren.
49
Het EIT bestrijdt deze argumenten en voert aan dat het besluit tot aanwijzing van de KIG door de raad van bestuur is vastgesteld na een procedure die overeenkomstig de op het EIT toepasselijke regelingen is verlopen en overeenkomstig de uitnodiging tot het indienen van voorstellen. Het EIT benadrukt dat het opzetten en beheren van een uitnodiging tot het indienen van voorstellen niet louter onder de bevoegdheid valt van de raad van bestuur, aangezien er taken toevallen aan zowel onafhankelijke deskundigen als de directeur van het EIT. Met betrekking hiertoe voert het EIT aan dat, in tegenstelling tot hetgeen door verzoeksters wordt gesteld, de selectie van de deskundigen niet tot de bevoegdheid van de raad van bestuur behoort. Het betoogt bovendien dat heel de aanwijzingsprocedure volledig onder het toezicht van de raad van bestuur is blijven staan. Zo heeft de raad van bestuur criteria voor de selectie van de KIG, de tekst van de uitnodiging tot het indienen van voorstellen en de totaalaanpak van de evaluatie vastgelegd. De raad van bestuur heeft tevens zijn goedkeuring gegeven aan de profielen, de selectiecriteria en ‑procedure voor de onafhankelijke deskundigen en de samenstelling van de deskundigenpanels. Bovendien is de raad van bestuur naar behoren geïnformeerd over de uitkomst van de door de deskundigen gevoerde evaluatieprocedure. Ten slotte heeft hij na de hoorzittingen alleen het besluit vastgesteld tot aanwijzing van de KIG en tot afwijzing van het voorstel van het Kenup-consortium, waarbij hierover door de deskundigen geen enkel besluit is genomen.
50
Overwogen moet worden dat het eerste middel van het verzoekschrift uit twee onderdelen bestaat. Met het eerste onderdeel betogen verzoeksters in wezen dat het besluit tot afwijzing van het voorstel van het Kenup-consortium door een onbevoegde instantie is genomen, gegeven het feit dat het besluit voortvloeit uit een besluit van de onafhankelijke deskundigen en niet uit een formeel besluit van de raad van bestuur. Met het tweede onderdeel van het middel beroepen verzoeksters zich op de onrechtmatige delegatie – aan de onafhankelijke deskundigen – van de bevoegdheden die toekomen aan de raad van bestuur, zonder dat deze leiding geeft aan de werkzaamheden van die deskundigen of er toezicht op houdt.
51
Vooraf zij er allereerst aan herinnerd dat volgens artikel 1, lid 2, van verordening nr. 1290/2013 de deelname aan acties onder contract die worden uitgevoerd ter tenuitvoerlegging van het kaderprogramma Horizon 2020 wordt geregeld door de bepalingen van verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie en tot intrekking van verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 (PB 2012, L 298, blz. 1) en van de gedelegeerde verordening, onder voorbehoud van de specifieke regels die zijn vastgesteld bij verordening nr. 1290/2013. Volgens artikel 1, lid 3, van verordening nr. 1290/2013 kunnen op grond van verordening nr. 294/2008 tevens regels worden vastgesteld die afwijken van de regels in verordening nr. 1290/2013.
52
Als gevolg hiervan dient het EIT zich bij de selectie en de aanwijzing van een KIG voor de tenuitvoerlegging van het kaderprogramma Horizon 2020, zoals in casu, ten eerste te voegen naar de regels die zijn vastgesteld bij verordening nr. 294/2008, vervolgens naar de regels voor deelname aan het kaderprogramma Horizon 2020 en ten slotte naar verordening nr. 1605/2002 en de gedelegeerde verordening.
53
Voorts moet eraan worden herinnerd dat volgens artikel 4 van verordening nr. 294/2008, in de versie die in casu van toepassing is, „het EIT […] een raad van bestuur [heeft], bestaande uit vooraanstaande leden met ervaring op het gebied van het hoger onderwijs, het onderzoek, innovatie of in het bedrijfsleven[, die] verantwoordelijk is voor het sturen van de werkzaamheden van het EIT, voor de selectie, aanwijzing en evaluatie van de KIG’s en voor alle andere strategische beslissingen”. Artikel 5 van deze verordening bepaalt dat „[o]m zijn doelstellingen te verwezenlijken […] het EIT tot taak [heeft] om […] KIG’s te selecteren en aan te wijzen”. Volgens artikel 7 van deze verordening „[worden de] partnerschappen die een KIG worden, […] door het EIT geselecteerd via een prestatiegerichte, open en transparante procedure [en worden de] nadere criteria voor de selectie van KIG’s, die gebaseerd zijn op de beginselen van uitmuntendheid en innovatie, [....] door het EIT vastgesteld en gepubliceerd”. Dit artikel vermeldt tevens dat „bij de selectieprocedure […] externe onafhankelijke deskundigen [worden] betrokken”.
54
Ten slotte bepaalt artikel 15 van verordening nr. 1290/2013 dat „[d]e ingediende voorstellen worden geëvalueerd aan de hand van [verscheidene] selectie- en gunningscriteria[, namelijk] excellentie[,] effect [en] kwaliteit en efficiëntie van de uitvoering”, dat „[v]oorstellen worden gerangschikt aan de hand van de evaluatieresultaten”, dat „[d]e selectie […] plaats[vindt] op basis van deze rangschikking” en dat „[d]e evaluatie wordt uitgevoerd door onafhankelijke deskundigen”. Artikel 40 van die verordening bepaalt dat „[d]e Commissie en, waar van toepassing, de financieringsorganen […] onafhankelijke deskundigen [kunnen] aanstellen om voorstellen te evalueren overeenkomstig artikel 15, of om advies of bijstand te verlenen met betrekking tot […] de evaluatie van voorstellen […]”.
55
Uit alle hierboven in de punten 53 en 54 in herinnering gebrachte bepalingen volgt dat, ten eerste, de selectie en de aanwijzing van de KIG’s tot de bevoegdheid van de raad van bestuur behoren en dat, ten tweede, onafhankelijke deskundigen deelnemen aan de selectieprocedure door de voorstellen te evalueren met de bedoeling deze te rangschikken. De raad van bestuur selecteert de KIG’s op basis van deze rangschikking.
56
In dit verband zij eraan herinnerd dat uit de rechtspraak volgt dat zelfs wanneer het EIT zorgt voor medewerking van externe deskundigen, het in zoverre nog steeds hun werkzaamheden dient te beoordelen (zie in die zin en naar analogie arrest van 8 juli 2009, Zenab/Commissie, T‑33/06, niet gepubliceerd, EU:T:2009:250, punt 64en aldaar aangehaalde rechtspraak).
57
De gegrondheid van elk van beide onderdelen van het eerste middel dient te worden beoordeeld in het licht van de bepalingen en het beginsel waaraan in de punten 51 tot en met 56 hierboven is herinnerd.
Eerste onderdeel
58
Allereerst moet worden opgemerkt dat de bestreden besluiten zijn vastgesteld in het kader van de selectieprocedure voor de KIG „Innovatie voor gezond leven en actief ouder worden”, zoals omschreven in de uitnodiging tot het indienen van voorstellen die is vastgesteld door het EIT. Volgens de aanwijzingen van punt 7 van deze uitnodiging, waarvan vaststaat dat zij zowel door de onafhankelijke deskundigen als door het EIT zijn nageleefd, moesten de in aanmerking komende voorstellen worden geëvalueerd door onafhankelijke deskundigen van hoog niveau. Elk voorstel werd aldus bekeken door vijf deskundigen, namelijk drie themadeskundigen en twee zogenoemde brede deskundigen, waarbij iedere deskundige per voorstel een evaluatierapport moest opstellen. Het deskundigenpanel moest vervolgens voor elk voorstel een geconsolideerd evaluatierapport uitwerken. Daarna werden de drie hoogst gerangschikte voorstellen geëvalueerd door een tweede panel van onafhankelijke deskundigen van hoog niveau dat een uiteindelijke aanbeveling moest opstellen die een overzicht van de drie voorstellen bevatte, alsmede aanbevelingen voor de wijze waarop zij zouden kunnen worden verbeterd of versterkt. Ten slotte moesten de vertegenwoordigers van de drie best beoordeelde voorstellen worden gehoord door de raad van bestuur, alvorens deze de uitverkozen KIG zou aanwijzen.
59
Hieruit volgt dat de onafhankelijke deskundigen zich hebben beperkt tot de evaluatie van de ingediende voorstellen zonder een formeel besluit te nemen over de diskwalificatie van de voorstellen die buiten de top drie vielen. In tegenstelling tot hetgeen door verzoeksters wordt gesteld, is het formele besluit tot afwijzing van het voorstel van het Kenup-consortium genomen door de raad van bestuur gelijk met het besluit om het voorstel genaamd „InnoLife – Better, longer lives” aan te wijzen als KIG „Innovatie voor gezond leven en actief ouder worden”.
60
Bijgevolg dient het eerste onderdeel van het middel te worden afgewezen.
Tweede onderdeel
61
Uit de procedure tot evaluatie van de voorstellen, zoals beschreven in punt 58 hierboven, blijkt dat het deskundigenpanel dat belast was met de uiteindelijke aanbeveling slechts de drie voorstellen moest beoordelen die na de evaluatie van het eerste deskundigenpanel als beste waren beoordeeld. Bovendien moesten alleen de vertegenwoordigers van deze drie voorstellen door de raad van bestuur worden gehoord. In dit verband moet worden opgemerkt dat in de uitnodiging tot het indienen van voorstellen duidelijk was aangegeven dat de KIG door het EIT zou worden geselecteerd op basis van, ten eerste, de geconsolideerde evaluatierapporten met betrekking tot de drie beste voorstellen, zoals vastgesteld door het deskundigenpanel, ten tweede, het rapport vastgesteld door het panel dat belast was met de uiteindelijke aanbeveling en, ten derde, de uitkomst van de hoorzittingen. Het EIT diende zijn selectie dus slechts te maken op de enkele basis van de werkzaamheden van de onafhankelijke deskundigen met betrekking tot de drie best beoordeelde voorstellen en van de uitkomst van de hoorzittingen met de vertegenwoordigers van die voorstellen.
62
In dit verband blijkt uit de dossierstukken dat de leden van de raad van bestuur via een beschermde website alle voor de KIG „Innovatie voor gezond leven en actief ouder worden” ingediende voorstellen, waaronder het voorstel van het Kenup-consortium, tot hun beschikking hadden. Bovendien had de directeur van het EIT de raad van bestuur vóór de hoorzittingen herinnerd aan de verschillende fasen van de evaluatieprocedure, waaronder de verschillende beoordelingen die globaal en per subcriterium aan de vijf ingediende voorstellen waren toegekend. Daarentegen was geen van de door de onafhankelijke deskundigen uitgevoerde analyses van het voorstel van het Kenup-consortium aan de leden van de raad van bestuur gegeven. Bijlage 1 bij de informatienota van 1 december 2014 die ter attentie van de leden van de raad van bestuur door de directeur van het EIT was opgesteld, en op verzoek van het Gerecht door het EIT aan het Gerecht is voorgelegd, bevatte namelijk slechts een samenvatting van de evaluatierapporten die door het deskundigenpanel uitsluitend zijn opgesteld met betrekking tot de voor de hoorzittingen geselecteerde voorstellen. Verder blijkt niet uit de procedure voor het indienen van voorstellen, en wordt ook niet gesteld, dat leden van de raad van bestuur betrokken waren bij de werkzaamheden van de deskundigen.
63
Zoals het EIT in zijn verweerschrift aanvoert, stond het de leden van de raad van bestuur inderdaad vrij om vragen te stellen en om nadere informatie te vragen over alle voorstellen en de evaluatie ervan door de deskundigen. De leden van de raad van bestuur beschikten evenwel niet, zoals in punt 62 hierboven is aangegeven, over de evaluaties of over een samenvatting van de door het deskundigenpanel uitgevoerde evaluaties met betrekking tot de twee voorstellen die niet voor de hoorzittingen waren geselecteerd.
64
De eventuele initiatieven van de raad van bestuur konden in elk geval niet afdoen aan het feit dat alleen de drie door de deskundigen als beste beoordeelde voorstellen konden worden aangewezen als KIG „Innovatie voor gezond leven en actief ouder worden”. De procedure die was vastgesteld bij de uitnodiging tot het indienen van voorstellen stond immers in de weg aan elke mogelijkheid voor de raad van bestuur om het voorstel van het Kenup-consortium te selecteren en de vertegenwoordigers ervan uit te nodigen voor deelname aan de hoorzittingen, daar dat voorstel door de onafhankelijke deskundigen op de vierde plaats was gezet. Deze gevolgtrekking wordt bevestigd door de brief van 10 december 2014 waarbij de coördinator van het Kenup-consortium werd geïnformeerd over het feit dat het voorstel van dat consortium was afgewezen, en waarin duidelijk een verband wordt gelegd tussen deze uitsluiting en het feit dat het voorstel van het consortium niet onder de eerste drie was gerangschikt. Met betrekking hiertoe kan in navolging van verzoeksters worden opgemerkt dat het EIT in antwoord op hun verzoek om nadere informatie had aangegeven dat de deskundigen bij de uitnodiging tot het indienen van voorstellen een delegatie van bevoegdheid was toegekend om een voorselectie te maken van de voorstellen.
65
Bijgevolg kon de raad van bestuur volgens de bij de uitnodiging tot het indienen van voorstellen bepaalde procedure na de hoorzittingen slechts de door de deskundigen gemaakte rangschikking van de drie beste voorstellen wijzigen, zoals het EIT overigens vermeldt in punt 63 van zijn verweerschrift. De omstandigheid dat volgens artikel 15 van verordening nr. 1290/2013 de selectie van de KIG wordt uitgevoerd op basis van de rangschikking van de voorstellen, aan de hand van de evaluatie door de onafhankelijke deskundigen, kan niet met zich meebrengen dat het EIT – ook niet deels – is gebonden voor wat betreft de aldus gekozen volgorde van de voorstellen.
66
In dit verband kan het feit dat de leden van het Kenup-consortium de voorwaarden van de uitnodiging tot het indienen van voorstellen vóór de sluitingsdatum van deze uitnodiging niet ter discussie hebben gesteld, hun niet de mogelijkheid ontnemen om ter gelegenheid van onderhavig beroep de onregelmatigheid aan te voeren van de selectieprocedure als omschreven in die uitnodiging tot het indienen van voorstellen. Hier zij eraan herinnerd dat een aanbestedingsdocument, zoals in casu de uitnodiging tot het indienen van voorstellen, geen handeling is waartegen een beroep tot nietigverklaring kan worden ingesteld op grond van artikel 263, vierde alinea, VWEU. De bestreden besluiten waren dus de eerste handelingen waartegen verzoeksters konden opkomen, en daarmee de eerste handelingen die hen in staat stelden om incidenteel op te komen tegen de rechtmatigheid van de door het EIT vastgestelde procedure voor de selectie van de KIG (zie in die zin arrest van 20 september 2011, Evropaïki Dynamiki/EIB, T‑461/08, EU:T:2011:494, punten 73 en 74 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Bijgevolg kan het EIT niet met succes betogen dat de uitsluiting van het Kenup-consortium voortvloeit uit de strikte toepassing van de door de raad van bestuur bepaalde procedure voor het indienen van voorstellen.
67
Uit een en ander volgt dat het argument van verzoeksters gegrond is dat de raad van bestuur in strijd met de bepalingen van artikel 4 van verordening nr. 294/2008 niet volledig zijn bevoegdheden met betrekking tot de selectie van de voorstellen heeft gebruikt, aangezien een deel van die bevoegdheden was gedelegeerd aan deskundigen, zonder dat die raad van bestuur op enig moment een nuttig oordeel heeft kunnen vellen over de werkzaamheden die de deskundigen hebben verricht met betrekking tot de voorstellen die niet onder de eerste drie zijn gerangschikt.
68
Aan deze vaststelling wordt niet afgedaan door de omstandigheid dat de raad van bestuur de tekst van de uitnodiging tot het indienen van voorstellen, de criteria voor de selectie van de KIG en de criteria voor de selectie van de deskundigen die waren belast met de evaluatie van de voorstellen, heeft vastgesteld en dat hij de gehele procedure heeft gevolgd die tot hun selectie heeft geleid.
1
Hieruit volgt dat het tweede onderdeel van het eerste middel moet worden toegewezen, en dat om die reden zowel het besluit waarbij het EIT het voorstel van het Kenup-consortium heeft afgewezen, als het daarmee nauw verbonden besluit waarbij het EIT het voorstel genaamd „InnoLife – Better, longer lives” heeft aangewezen, nietig moet worden verklaard, zonder dat het nodig is een uitspraak te doen over de overige negen middelen van het verzoekschrift, in het bijzonder het middel met betrekking tot het bestaan van belangenverstrengeling voor wat betreft de leden van de raad van bestuur, met name omtrent de vraag of het EIT alle vereiste zorgvuldigheid in acht heeft genomen om zich ervan te vergewissen dat de taken van die leden onafhankelijk en objectief worden uitgeoefend, daar het vereiste van onpartijdigheid de subjectieve onpartijdigheid, maar ook de objectieve onpartijdigheid van die leden omvat, in die zin dat het orgaan of de instantie van de Unie voldoende waarborgen moet bieden om elke gerechtvaardigde twijfel dienaangaande uit te sluiten (zie naar analogie arrest van 11 juli 2013, Ziegler/Commissie, C‑439/11 P, EU:C:2013:513, punt 155), en het voorts zo is dat een dergelijke toetsing moet plaatsvinden los van enig oordeel over het niveau van hun expertise.
[omissis]
HET GERECHT (Zevende kamer),
rechtdoende, verklaart:
1)
De besluiten van 9 december 2014, waarvan de inhoud is medegedeeld bij brief van 10 december 2014 en bij welke het Europees Instituut voor innovatie en technologie (EIT) de kennis- en innovatiegemeenschap (KIG) „Innovatie voor gezond leven en actief ouder worden” heeft aangewezen en het door het Kenup-consortium ingediende voorstel heeft afgewezen, worden nietig verklaard.
2)
Het EIT draagt zijn eigen kosten en die van Kenup Foundation, Candena GmbH, CO BIK Center odličnosti za biosenzoriko, instrumentacijo in procesno kontrolo en Evotec AG.
Tomljenović
Marcoulli
Kornezov
Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op 18 januari 2018.
ondertekeningen
(
*1
)	Procestaal: Engels.
(
1
)	Enkel de punten van dit arrest waarvan het Gerecht publicatie nuttig acht, worden weergegeven.