61980CJ0172_NL
Partijen
Onderwerp
Overwegingen van het arrest
Beslissing inzake de kosten
Dictum
Partijen
IN ZAAK 172/80,
BETREFFENDE EEN VERZOEK AAN HET HOF KRACHTENS ARTIKEL 177 EEG-VERDRAG VAN HET AMTSGERICHT ROSENHEIM, IN HET ALDAAR AANHANGIG GEDING TUSSEN
GERHARD ZUCHNER, TE ROSENHEIM,
EN
BAYERISCHE VEREINSBANK AG, TE MUNCHEN,
Onderwerp
OM EEN PREJUDICIELE BESLISSING OVER DE UITLEGGING VAN DE ARTIKELEN 85 EN 86 EEG-VERDRAG,
Overwegingen van het arrest
1 BIJ BESCHIKKING VAN 14 JULI 1980, INGEKOMEN TEN HOVE OP 29 JULI 1980, HEEFT HET AMTSGERICHT ROSENHEIM KRACHTENS ARTIKEL 177 EEG-VERDRAG EEN PREJUDICIELE VRAAG GESTELD OVER DE UITLEGGING VAN DE ARTIKELEN 85 EN 86 EEG-VERDRAG, OM INZICHT TE VERKRIJGEN IN DE DRAAGWIJDTE VAN DEZE BEPALINGEN MET HET
OOG OP DE DOOR EEN IN DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND GEVESTIGDE BANKINSTELLING TOEGEPASTE PROVISIE BIJ HET OVERMAKEN VAN EEN GELDBEDRAG IN HET CHEQUEVERKEER VAN DE ENE LID-STAAT NAAR DE ANDERE .
2 BLIJKENS DE DOOR DE NATIONALE RECHTER OVERGELEGDE STUKKEN SCHREEF DE HOUDER VAN EEN BANKREKENING BIJ DE BAYERISCHE VEREINSBANK TE ROSENHEIM, BONDSREPUBLIEK DUITSLAND, OP 17 JULI 1979 EEN OP DEZE BANKINSTELLING GETROKKEN CHEQUE VAN DM 10 000 UIT TEN GUNSTE VAN EEN IN ITALIE WOONACHTIGE ONTVANGER . VOOR DEZE OVERMAKING WERD ZIJN REKENING DOOR VOORNOEMDE INSTELLING GEDEBITEERD MET EEN OVERMAKINGSPROVISIE ( BEARBEITUNGSGEBUHR ) VAN DM 15, OFWEL 0,15 % VAN HET OVERGEMAAKTE BEDRAG .
3 VAN OORDEEL DAT DE INNING VAN DEZE PROVISIE IN STRIJD WAS MET DE BEPALINGEN VAN HET EEG-VERDRAG, STELDE DE HOUDER VAN DE BANKREKENING BIJ HET AMTSGERICHT ROSENHEIM EEN VORDERING TOT TERUGBETALING IN TEGEN DE BANKINSTELLING .
4 HIJ BETOOGDE ONDER MEER DAT INNING VAN DE LITIGIEUZE PROVISIE IN STRIJD WAS MET DE ARTIKELEN 85 EN 86 EEG-VERDRAG, OP GROND DAT ZIJ EEN DOOR ALLE OF ALTHANS DE MEESTE BANKINSTELLINGEN IN ZOWEL DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND ALS DE ANDERE LID-STATEN VAN DE GEMEENSCHAP GEVOLGDE ONDERLING AFGESTEMDE FEITELIJKE GEDRAGING VORMDE, DIE IN STRIJD WAS MET DE MEDEDINGINGSVOORSCHRIFTEN EN DE HANDEL TUSSEN DE LID-STATEN ONGUNSTIG KON BEINVLOEDEN .
5 TENEINDE OP MET NAME DIT LAATSTE PUNT OPHELDERING TE VERKRIJGEN, HEEFT DE NATIONALE RECHTER BESLOTEN HET HOF KRACHTENS ARTIKEL 177 EEG-VERDRAG DE NAVOLGENDE VRAAG TE STELLEN :
'
' IS IN HET INTRACOMMUNAUTAIRE BETALINGS- EN KAPITAALVERKEER TUSSEN BANKEN DE BEREKENING VAN EEN ALGEMENE OVERMAKINGSPROVISIE TER HOOGTE VAN 0,15 % VAN HET OVER TE MAKEN BEDRAG, ALS AFGESTEMDE FEITELIJKE GEDRAGING WELKE HET HANDELSVERKEER ONGUNSTIG KAN BEINVLOEDEN IN STRIJD MET DE ARTIKELEN 85 EN 86 EEG-VERDRAG ;
'
'
6 TER TERECHTZITTING HEEFT VERWEERSTER IN HET HOOFDGEDING IN DE EERSTE PLAATS AANGEVOERD DAT DE DOOR DE NATIONALE RECHTER GESTELDE VRAAG OVERBODIG IS ; DE IN HET VERDRAG NEERGELEGDE REGELS BETREFFENDE DE MEDEDINGING ZOUDEN, ALTHANS IN VERGAANDE MATE, NIET GELDEN VOOR BANKINSTELLINGEN . DE BANKEN ZOU
DEN WEGENS DE BIJZONDERE AARD VAN DE DOOR HEN VERRICHTE DIENSTEN EN HUN BIJZONDERE BETEKENIS VOOR HET INTERNATIONALE BETALINGSVERKEER MOETEN WORDEN AANGEMERKT ALS ONDERNEMINGEN
'
' BELAST MET HET BEHEER VAN DIENSTEN VAN ALGEMEEN ECONOMISCH BELANG '
'
IN DE ZIN VAN ARTIKEL 90, LID 2, EEG-VERDRAG ; OP GROND VAN DEZE BEPALING ZOUDEN DE REGELS BETREFFENDE DE MEDEDINGING VAN DE ARTIKELEN 85 EN 86 EEG-VERDRAG DAN OOK NIET OP HEN VAN TOEPASSING ZIJN . TOT STAVING VAN DEZE OPVATTING HEEFT VERWEERSTER ZICH BOVENDIEN BEROEPEN OP DE BEPALINGEN VAN DE ARTIKELEN 104 E.V . EEG-VERDRAG, BETREFFENDE
'
' HET ECONOMISCH BELEID '
' .
7 DE DOOR DE BANKEN GEWOONLIJK UIT DE TEGOEDEN VAN HUN CLIENTEN VERRICHTE OVERMAKINGEN VAN DE ENE LID-STAAT NAAR DE ANDERE ZIJN WELISWAAR TRANSACTIES DIE MET NAME IN HET KADER VAN HET INTERNATIONALE KAPITAALVERKEER TOT DE EIGENLIJKE TAAK VAN DE BANKEN BEHOREN, DOCH ZIJN ONVOLDOENDE REDEN OM DEZE INSTELLINGEN HET KARAKTER VAN ONDERNEMINGEN IN DE ZIN VAN ARTIKEL 90, LID 2, EEG-VERDRAG TOE TE KENNEN, TENZIJ KAN WORDEN AANGETOOND DAT ZIJ DOOR DEZE OVERMAKINGEN DIENSTEN VAN ALGEMEEN ECONOMISCH BELANG VERRICHTEN WAARMEE ZIJ OP GROND VAN EEN OVERHEIDSBESLUIT ZIJN BELAST .
8 DE ARTIKELEN 104 E.V . EEG-VERDRAG BEOGEN GEENSZINS, DE BANKEN AAN DE IN HET VERDRAG NEERGELEGDE REGELS BETREFFENDE DE MEDEDINGING TE ONTTREKKEN . DEZE BEPALINGEN, NEERGELEGD IN TITEL II, HOOFDSTUK 2, VAN HET VERDRAG, BETREFFENDE
'
' DE BETALINGSBALANS '
', BRENGEN ENKEL TOT UITDRUKKING DAT DE LID-STATEN HUN ECONOMISCH BELEID ONDERLING MOETEN COORDINEREN ; ZIJ VOORZIEN DAARTOE IN SAMENWERKING TUSSEN DE BEVOEGDE NATIONALE DIENSTVAKKEN EN TUSSEN DE CENTRALE BANKEN VAN DE LID-STATEN, TEN EINDE DE VERWEZENLIJKING VAN DE DOELSTELLINGEN VAN HET VERDRAG MOGELIJK TE MAKEN .
9 GEZIEN HET VOORGAANDE DIENT HET DOOR VERWEERSTER IN HET HOOFDGEDING GE-
VOERDE VERWEER DERHALVE TE WORDEN VERWORPEN .
10 DE VERWIJZENDE RECHTER SPREEKT IN ZIJN PREJUDICIELE VRAAG VAN DE TOEPASSING VAN EEN UNIFORME OVERMAKINGSPROVISIE VAN 0,15 % VOOR DE DOOR HEM GE-
NOEMDE TRANSACTIES . DE VRAAG IS GESTELD MET HET OOG OP ZOWEL ARTIKEL 85 ALS ARTIKEL 86 EEG-VERDRAG . NU DE VERWIJZINGSBESCHIKKING UITSLUITEND HET GEVAL VAN HET BESTAAN VAN ONDERLING AFGESTEMDE FEITELIJKE GEDRAGINGEN ALS MOGELIJKE INBREUK OP DE COMMUNAUTAIRE REGELS BETREFFENDE DE MEDEDINGING
NOEMT, EN ARTIKEL 86 BETREKKING HEEFT OP MISBRUIK VAN EEN MACHTSPOSITIE DOCH NIET OP HET GEVAL VAN ONDERLING AFGESTEMDE FEITELIJKE GEDRAGINGEN, WAAROP UITSLUITEND DE BEPALINGEN VAN ARTIKEL 85 VAN TOEPASSING ZIJN, DIENT IN HET ONDERHAVIGE GEVAL HET ONDERZOEK VAN DE GESTELDE VRAAG TOT DIT LAATSTE ARTIKEL TE WORDEN BEPERKT .
11 VOLGENS ARTIKEL 85, LID 1, EEG-VERDRAG ZIJN
'
' ONVERENIGBAAR MET DE GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT EN VERBODEN . . . ALLE OVEREENKOMSTEN TUSSEN ONDERNEMINGEN, ALLE BESLUITEN VAN ONDERNEMERSVERENIGINGEN EN ALLE ONDERLING AFGESTEMDE FEITELIJKE GEDRAGINGEN WELKE DE HANDEL TUSSEN LID-STATEN ONGUNSTIG KUNNEN BEINVLOEDEN EN ERTOE STREKKEN OF TENGEVOLGE HEBBEN DAT DE MEDEDINGING BINNEN DE GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT WORDT VERHINDERD, BEPERKT OF VERVALST . . . '
' .
12 ZOALS HET HOF ONDER MEER IN ZIJN ARREST VAN 14 JULI 1972 ( ZAAK 48/69, ICI, JURISPR . 1972, BLZ . 619 ) HEEFT OVERWOGEN, VORMT EEN ONDERLING AFGESTEMDE FEITELIJKE GEDRAGING IN DE ZIN VAN ARTIKEL 85, LID 1, EEG-VERDRAG EEN VORM VAN COORDINATIE TUSSEN ONDERNEMINGEN, DIE, ZONDER DAT HET TOT EEN EIGENLIJKE OVEREENKOMST KOMT, DE RISICO ' S DER ONDERLINGE CONCURRENTIE WELBEWUST VERVANGT DOOR EEN FEITELIJKE SAMENWERKING .
13 IN ZIJN ARREST VAN 16 DECEMBER 1975 ( GEVOEGDE ZAKEN 40 TOT 48, 50, 54 TOT 56, 111, 113 EN 114/73, SUIKER UNIE, JURISPR . 1975, BLZ . 1663 ) HEEFT HET HOF VOORTS VERKLAARD DAT DE BEGRIPPEN COORDINATIE EN SAMENWERKING, DIE VOORWAARDEN ZIJN VOOR ONDERLING AFGESTEMDE FEITELIJKE GEDRAGINGEN, ALLERMINST INHOUDEN DAT ER EEN WERKELIJK
'
' PLAN '
'
ZOU MOETEN ZIJN OPGESTELD EN DIENEN TE WORDEN VERSTAAN IN HET LICHT VAN DE IN DE VERDRAGSVOORSCHRIFTEN INZAKE DE MEDEDINGING BESLOTEN VOORSTELLING, DAT IEDERE ONDERNEMER ZELFSTANDIG MOET BEPALEN WELK BELEID HIJ OP DE GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT ZAL VOEREN EN WELKE CONDITIES HIJ ZIJN KLANTEN ZAL BIEDEN .
14 DEZE EIS VAN ZELFSTANDIGHEID SLUIT WELISWAAR NIET UIT DAT DE ONDERNEMER GERECHTIGD IS ZIJN BELEID INTELLIGENT AAN HET VASTGESTELDE OF TE VERWACHTEN MARKTGEDRAG DER CONCURRENTEN AAN TE PASSEN, DOCH STAAT ONVERBIDDELIJK IN DE WEG AAN ENIGERLEI TUSSEN ZULKE ONDERNEMERS AL DAN NIET RECHTSTREEKS OPGENOMEN CONTACT, DAT TEN DOEL OF TENGEVOLGE HEEFT DAT MEDEDINGINGSVOORWAARDEN ONTSTAAN DIE, GELET OP DE AARD DER PRODUKTEN OF VERLEENDE DIENSTEN, DE GROOTTE
EN HET AANTAL DER ONDERNEMINGEN EN OP DE OMVANG VAN DE BETROKKEN MARKT, NIET MET DE NORMAAL TE ACHTEN VOORWAARDEN VAN DIE MARKT OVEREENKOMEN .
15 VOLGENS VERZOEKER IN HET HOOFDGEDING IS IN HET ONDERHAVIGE GEVAL SPRAKE VAN EEN ONDERLING AFGESTEMDE GEDRAGING, OP GROND DAT ALLE ALTHANS DE MEESTE BANKEN BINNEN DE GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT OF ALTHANS IN DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND, BIJ OVERMAKINGEN VAN GELIJKE BEDRAGEN NAAR ANDERE LID-STATEN EEN UNIFORME PROVISIE BEREKENEN .
16 VERWEERSTER IN HET HOOFDGEDING SLUIT NIET UIT DAT DOOR ANDER BANKEN IN ZOWEL DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND ALS ANDERE LID-STATEN EEN EVEN HOGE PROVISIE WORDT BEREKEND . ZIJ HEEFT ECHTER BEKLEMTOOND DAT EEN DERGELIJK PARALLEL GEDRAG NIET BERUST OP EEN OVEREENKOMST OF EEN ONDERLING AFGESTEMDE FEITELIJKE GEDRAGING TUSSEN DEZE BANKEN, STREKKEND OF LEIDEND TOT EEN BIJ ARTIKEL 85 EEG-VERDRAG VERBODEN RESULTAAT . DE BEREKENING VAN DEZE PROVISIE ZOU GERECHTVAARDIGD ZIJN DOOR DE AAN DERGELIJKE OVERMAKINGEN VERBONDEN KOSTEN, MET NAME TEN GEVOLGE VAN DE INGEWIKKELDE AARD VAN DE DAARMEE SAMENHANGENDE WISSELTRANSACTIES . VOORTS ZOU DE VOOR ELKE OVERMAKING VAN EEN ZEKERE OMVANG BEREKENDE UNIFORME PROVISIE SLECHTS EEN GEDEELTELIJKE BIJDRAGE VORMEN IN DE TOTALE KOSTEN VAN DE GEWOONLIJK VERRICHTE OVERMAKINGSTRANSACTIES .
17 DE OMSTANDIGHEID DAT DE REDEN VOOR DE ONDERHAVIGE PROVISIE IS GELEGEN IN DE KOSTEN DIE ZIJN VERBONDEN AAN ALLE GEWOONLIJK DOOR DE BANKEN TEN GUNSTE VAN HUN CLIENTEN VERRICHTE OVERMAKINGSTRANSACTIES NAAR HET BUITENLAND TEZAMEN, EN ZIJ DERHALVE EEN GEDEELTELIJKE VERGOEDING VORMT VAN DEZE KOSTEN DIE VAN AL DEGENEN DIE VAN DEZE DIENST GEBRUIK MAKEN OP UNIFORME WIJZE WORDT VERLANGD, SLUIT NIET DE MOGELIJKHEID UIT DAT EEN PARALLEL GEDRAG OP DIT GEBIED, ONGEACHT DE REDEN ERVAN, KAN LEIDEN TOT EEN SAMENWERKING TUSSEN BANKEN DIE EEN ONDERLING AFGESTEMDE FEITELIJKE GEDRAGING IN DE ZIN VAN ARTIKEL 85 EEG-VERDRAG BEHELST .
18 ZULK EEN FEITELIJKE GEDRAGING ZOU, OP GROND DAT ZIJ BETREKKING HEEFT OP INTERNATIONALE TRANSACTIES,
'
' DE HANDEL TUSSEN LID-STATEN '
'
ONGUNSTIG KUNNEN BEIN-
VLOEDEN IN DE ZIN VAN ARTIKEL 85, DAAR HET IN DIT ARTIKEL VERVATTE BEGRIP
'
' HANDEL '
'
EEN RUIME BETEKENIS HEEFT DIE EVENEENS HET GELDVERKEER OMVAT .
19 ZIJ ZOU VOORTS ONDER HET VERBOD VAN ARTIKEL 85, LID 1, EEG-VERDRAG VALLEN, INDIEN KWAM VAST TE STAAN DAT ZIJ ERTOE STREKT OF TENGEVOLGE HEEFT DAT DE MEDEDINGING OP DE MARKT VAN DOOR DE BANKEN VAN DE ENE NAAR DE ANDERE LID-STAAT VERRICHTE OVERMAKINGEN MERKBAAR ONGUNSTIG WORDT BEINVLOED .
20 DIT ZOU MET NAME HET GEVAL ZIJN INDIEN EEN ONDERLING AFGESTEMDE FEITELIJKE GEDRAGING DE DEELNEMENDE BANKEN IN STAAT ZOU STELLEN, EENMAAL INGENOMEN POSITIES TE BEVRIEZEN EN DAARMEE HUN CLIENTELE DE REELE MOGELIJKHEID TE ONTNEMEN, GEBRUIK TE MAKEN VAN VOORDELIGER DIENSTEN DIE HUN ONDER NORMALE MEDEDINGINGSVOORWAARDEN ZOUDEN WORDEN AANGEBODEN .
21 HET BETREFT HIER EEN FEITELIJKE VRAAG, DIE TER UITSLUITENDE BEOORDELING STAAT VAN DE RECHTER BIJ WIE HET HOOFDGEDING AANHANGIG IS GEMAAKT . DAARTOE DIENT DEZE TE ONDERZOEKEN OF TUSSEN DE BANKEN DIE ZICH PARALLEL GEDRAGEN ONDERLING CONTACT OF ALTHANS EEN UITWISSELING VAN GEGEVENS BESTAAT OVER ONDER MEER DE HOOGTE VAN DE PROVISIES DIE VOOR VERGELIJKBARE OVERMAKINGSTRANSACTIES DAADWERKELIJK ZIJN BEREKEND OF VOOR DE TOEKOMST ZIJN VOORZIEN, EN OF, GELET OP DE VOORWAARDEN VAN DE BETROKKEN MARKT, DE HOOGTE VAN DE UNIFORM BEREKENDE PROVISIE NIET AFWIJKT VAN HET TARIEF DAT BIJ VRIJE MEDEDINGING ZOU HEBBEN GEGOLDEN . VOORTS DIENT HIJ REKENING TE HOUDEN MET HET AANTAL BIJ EEN ZODANIGE GEDRAGING BETROKKEN BANKEN EN HUN POSITIE OP DE MARKT VAN HET GELDVERKEER TUSSEN DE LID-STATEN, ALSMEDE MET DE OMVANG VAN DE OVERMAKINGEN WAARVOOR DE ONDERHAVIGE PROVISIE WORDT BEREKEND TEN OPZICHTE VAN DE TOTALE OMVANG VAN DE DOOR DE BANKEN VAN DE ENE LID-STAAT NAAR DE ANDERE VERRICHTE OVERMAKINGEN .
22 OP GROND VAN HET VORENOVERWOGENE DIENT OP DE GESTELDE VRAAG TE WORDEN GEANTWOORD, DAT PARALLEL GEDRAG BIJ DE BEREKENING VAN EEN UNIFORME BANKPROVISIE VOOR DOOR DE BANKEN UIT DE TEGOEDEN VAN HUN CLIENTEN VERRICHTE OVERMAKINGEN VAN DE ENE LID-STAAT NAAR DE ANDERE, EEN BIJ ARTIKEL 85, LID 1, EEG-VERDRAG VERBODEN ONDERLING AFGESTEMDE FEITELIJKE GEDRAGING VORMT, INDIEN VOOR DE NATIONALE RECHTER KOMT VAST TE STAAN DAT DIT PARALLEL GEDRAG DE VOOR ZULK EEN FEITELIJKE GEDRAGING KENMERKENDE EIGENSCHAPPEN VAN COORDINATIE EN SAMENWERKING VERTOONT EN DAT DEZE GEDRAGING DE MEDEDINGINGSVOORWAARDEN OP DE DIENSTVERLENINGSMARKT VOOR DEZE OVERMAKINGEN MERKBAAR ONGUNSTIG KAN BEINVLOEDEN .
Beslissing inzake de kosten
DE KOSTEN
DE KOSTEN DOOR DE COMMISSIE WEGENS INDIENING HARER OPMERKINGEN BIJ HET HOF GEMAAKT, KUNNEN NIET VOOR VERGOEDING IN AANMERKING KOMEN . TEN AANZIEN VAN DE PARTIJEN IN HET HOOFDGEDING IS DE PROCEDURE ALS EEN ALDAAR GEREZEN INCIDENT TE BESCHOUWEN, ZODAT DE NATIONALE RECHTERLIJKE INSTANTIE OVER DE KOSTEN HEEFT TE BESLISSEN .
Dictum
HET HOF VAN JUSTITIE,
UITSPRAAK DOENDE OP DE DOOR HET AMTSGERICHT ROSENHEIM BIJ BESCHIKKING VAN 14 JULI 1980 GESTELDE VRAAG, VERKLAART VOOR RECHT :
PARALLEL GEDRAG BIJ DE BEREKENING VAN EEN UNIFORME BANKPROVISIE VOOR DOOR DE BANKEN UIT DE TEGOEDEN VAN HUN CLIENTEN VERRICHTE OVERMAKINGEN VAN DE ENE LID-STAAT NAAR DE ANDERE, VORMT EEN BIJ ARTIKEL 85, LID 1, EEG-VERDRAG VERBODEN ONDERLING AFGESTEMDE FEITELIJKE GEDRAGING, INDIEN VOOR DE NATIONALE RECHTER KOMT VAST TE STAAN DAT DIT PARALLEL GEDRAG DE VOOR ZULK EEN FEITELIJKE GEDRAGING KENMERKENDE EIGENSCHAPPEN VAN COORDINATIE EN SAMENWERKING VERTOONT EN DAT DEZE GEDRAGING DE MEDE-
DINGINGSVOORWAARDEN OP DE DIENSTVERLENINGSMARKT VOOR DEZE OVERMAKINGEN MERKBAAR ONGUNSTIG KAN BEINVLOEDEN .