62024CJ0215_RES
Υπόθεση C-215/24 [Fira] (
i
)
YX
(Αίτηση του Tribunal Judicial da Comarca do Porto - Juízo Local Criminal de Vila Nova de Gaia για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)
Απόφαση του Δικαστηρίου (τέταρτο τμήμα) της 11ης Σεπτεμβρίου 2025
«Προδικαστική παραπομπή – Χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης – Δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις – Απόφαση-πλαίσιο 2002/584/ΔΕΥ – Ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης εκδοθέν με σκοπό την εκτέλεση στερητικής της ελευθερίας ποινής – Άρθρο 4, σημείο 6 – Λόγος προαιρετικής μη εκτέλεσης του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης – Σκοπός κοινωνικής επανένταξης – Κατοικία του καταδικασθέντος – Ανάληψη της εκτέλεσης της ποινής από το κράτος μέλος εκτέλεσης σύμφωνα με το εσωτερικό του δίκαιο – Απόφαση-πλαίσιο 2008/909/ΔΕΥ – Αμοιβαία αναγνώριση ποινικών αποφάσεων προς τον σκοπό της εκτέλεσής τους σε άλλο κράτος μέλος – Αναστολή της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής με απόφαση δικαστηρίου του κράτους μέλους εκτέλεσης – Άρθρο 8 – Υποχρέωση του κράτους εκτέλεσης να αναγνωρίσει την απόφαση και να εκτελέσει την ποινή – Άρθρο 17 – Ευχέρεια του κράτους εκτέλεσης να καθορίζει τη διαδικασία εκτέλεσης της ποινής»
Δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις – Απόφαση-πλαίσιο 2008/909 σχετικά με την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης σε ποινικές αποφάσεις – Άρνηση του κράτους μέλους εκτέλεσης να εκτελέσει ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης εκδοθέν προς τον σκοπό της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής ή στερητικού της ελευθερίας μέτρου ασφαλείας – Δέσμευση του κράτους μέλους εκτέλεσης να εκτελέσει την ποινή – Μεταγενέστερη αναστολή εκτέλεσης της ποινής από άλλη δικαστική αρχή του κράτους μέλους εκτέλεσης – Δεν επιτρέπεται
(Απόφαση-πλαίσιο 2008/909 του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση-πλαίσιο 2009/299, άρθρα 8 § 1 και 17 § 1)
(βλ. σκέψεις 66, 71-78, 83-85 και διατακτ.)
Σύνοψη
Στο πλαίσιο διαδικασίας για την εκτέλεση ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης εκδοθέντος προς τον σκοπό της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής, το Δικαστήριο διευκρινίζει ότι η αρμόδια δικαστική αρχή ενός κράτους μέλους δεν μπορεί, στην περίπτωση που έχει αρνηθεί την εκτέλεση του εν λόγω εντάλματος σύλληψης και έχει αναλάβει τη δέσμευση να εκτελέσει την ποινή, να αναστείλει την εκτέλεση της ποινής αυτής.
Ο YX καταδικάστηκε σε στερητική της ελευθερίας ποινή έξι μηνών από το Tribunal Judicial da Comarca do Porto - Juízo Local Criminal de Vila Nova de Gaia (πρωτοδικείο Πόρτο - τοπικό πλημμελειοδικείο Vila Nova de Gaia, Πορτογαλία), το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο. Δεδομένου ότι ο καταδικασθείς είχε εν τω μεταξύ μεταφέρει την κατοικία του στην Ισπανία, το αιτούν δικαστήριο εξέδωσε ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης για την παράδοσή του με σκοπό την εκτέλεση της στερητικής της ελευθερίας ποινής.
Η αρμόδια ισπανική δικαστική αρχή αρνήθηκε, δυνάμει του άρθρου 4, σημείο 6, της απόφασης-πλαισίου 2002/58 (
1
), την παράδοση του YX στο αιτούν δικαστήριο και δήλωσε ότι αναγνωρίζει την απόφαση του αιτούντος δικαστηρίου προς τον σκοπό της εκτέλεσής της στην Ισπανία.
Κατ’ εφαρμογήν του ισπανικού ποινικού κώδικα, το Juzgado Central de lo Penal no 1 de Madrid (εθνικό ποινικό δικαστήριο αριθ. 1 της Μαδρίτης, Ισπανία) ανέστειλε για δύο έτη την εκτέλεση της επίμαχης στην κύρια δίκη στερητικής της ελευθερίας ποινής.
Εκτιμώντας ότι μια τέτοια απόφαση αναστολής της ποινής είναι ικανή να υπονομεύσει τους σκοπούς που επιδιώκονται με την απόφαση-πλαίσιο 2008/909 (
2
) και την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης, το αιτούν δικαστήριο υπέβαλε στο Δικαστήριο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως. Επισημαίνει ότι η αρμόδια αρχή του κράτους εκτέλεσης υποχρεούται, κατ’ αρχήν, να αναγνωρίσει την καταδικαστική απόφαση της αρμόδιας αρχής του κράτους έκδοσης και να εκτελέσει την επιβληθείσα ποινή, της οποίας η διάρκεια και η φύση πρέπει να αντιστοιχούν σε εκείνες που προβλέπονται στην καταδικαστική απόφαση. Ως εκ τούτου, η αρμόδια αρχή του κράτους εκτέλεσης δεν μπορεί να μεταβάλει την ουσία της ποινής που επέβαλε η αρμόδια αρχή του κράτους έκδοσης ούτε να αναστείλει την εκτέλεση της ποινής που επιβλήθηκε στον καταδικασθέντα στο κράτος έκδοσης, διότι άλλως παραβαίνει το άρθρο 8 της απόφασης-πλαισίου 2008/909.
Επιπλέον, κατά το αιτούν δικαστήριο, το άρθρο 17 της απόφασης-πλαισίου 2008/909, δυνάμει του οποίου η εκτέλεση ποινής διέπεται από το δίκαιο του κράτους εκτέλεσης, αναφέρεται μόνον σε μέτρα που αποσκοπούν στη διασφάλιση της εκτέλεσης στην πράξη της στερητικής της ελευθερίας ποινής και συνεπώς δεν καλύπτει, αντιθέτως προς όσα έκρινε το εθνικό ποινικό δικαστήριο αριθ. 1 της Μαδρίτης, απόφαση περί αναστολής εκτέλεσης τέτοιας ποινής.
Το Δικαστήριο διαπιστώνει συνεπώς ότι πρέπει να εξεταστεί αν η αναστολή της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής μπορεί να θεωρηθεί ότι συνιστά τροποποίηση της καταδικαστικής απόφασης, οπότε το άρθρο 8, παράγραφος 1, της απόφασης-πλαισίου 2008/909 θα αντιτίθεται στη χορήγησή της από την αρμόδια αρχή του κράτους εκτέλεσης, ή ότι εμπίπτει στην εκτέλεση της καταδικαστικής απόφασης, οπότε το άρθρο 17, παράγραφος 1, της απόφασης-πλαισίου 2008/909 θα επιτρέπει στην εν λόγω αρχή τη χορήγηση τέτοιας αναστολής.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Το Δικαστήριο επισημαίνει ευθύς εξ αρχής ότι ούτε το άρθρο 8, παράγραφος 1, ούτε το άρθρο 17, παράγραφος 1, της απόφασης-πλαισίου 2008/909 αναφέρονται ρητώς στην περίπτωση αναστολής, από την αρμόδια αρχή του κράτους εκτέλεσης, της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής η οποία επιβλήθηκε από την αρμόδια αρχή του κράτους έκδοσης. Ειδικότερα, από κανένα στοιχείο του γράμματος των εν λόγω διατάξεων δεν μπορεί να συναχθεί αν ένα τέτοιο μέτρο αναστολής εμπίπτει στη «διαδικασία εκτέλεσης» της ποινής κατά την έννοια του άρθρου 17, παράγραφος 1, της απόφασης-πλαισίου 2008/909.
Εντούτοις, ενώ η πρώτη παράγραφος του άρθρου 17 της απόφασης-πλαισίου 2008/909 προβλέπει ότι οι αρμόδιες αρχές του κράτους εκτέλεσης ασκούν αποκλειστική αρμοδιότητα όσον αφορά ολόκληρη τη διαδικασία εκτέλεσης μιας ποινής και όλα τα σχετικά μέτρα, στα οποία περιλαμβάνεται η πρόωρη ή υπό όρους αποφυλάκιση, οι παράγραφοι 3 και 4 του ίδιου άρθρου προβλέπουν τα δικαιώματα της αρμόδιας αρχής του κράτους έκδοσης, αφενός, να ενημερωθεί, κατόπιν αιτήσεώς της, σχετικά με τις εφαρμοστέες διατάξεις για ενδεχόμενη πρόωρη ή υπό όρους αποφυλάκιση και, αφετέρου, να ανακαλέσει το πιστοποιητικό (
3
) με το οποίο δηλώνεται η συγκατάθεση του κράτους έκδοσης για την εκτέλεση της ποινής στο κράτος εκτέλεσης, καθώς και τη δυνατότητά της να υποδείξει τις προϋποθέσεις της πρόωρης ή υπό όρους αποφυλάκισης που ισχύουν στο κράτος έκδοσης, ώστε αυτές να ληφθούν υπόψη από την αρμόδια αρχή του κράτους εκτέλεσης.
Επομένως, μολονότι οι προνομίες που αναγνωρίζει το άρθρο 17, παράγραφοι 3 και 4, της απόφασης-πλαισίου 2008/909 στην αρμόδια αρχή του κράτους έκδοσης θα έπρεπε να ισχύουν, κατά μείζονα λόγο, για την αναστολή εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής, δεδομένου ότι ένα τέτοιο μέτρο λαμβάνεται προτού αρχίσει η πραγματική εκτέλεση της ποινής και, ως εκ τούτου, έχει ως αποτέλεσμα, σε αντίθεση με την πρόωρη ή υπό όρους αποφυλάκιση, την αναστολή ολόκληρης της ποινής αυτής, το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι ο νομοθέτης της Ένωσης προέβλεψε τις προνομίες αυτές μόνο σε σχέση με τις προϋποθέσεις της πρόωρης ή υπό όρους αποφυλάκισης.
Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο κρίνει ότι ένα τέτοιο μέτρο αναστολής της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής δεν εμπίπτει στην έννοια της «διαδικασίας εκτέλεσης» κατά το άρθρο 17, παράγραφος 1, της απόφασης-πλαισίου 2008/909.
Η εκτίμηση αυτή επιρρωννύεται από το γεγονός ότι η απόφαση-πλαίσιο 2008/947 (
4
), από το πεδίο εφαρμογής της οποίας εξαιρείται το πεδίο εφαρμογής της απόφασης-πλαισίου 2008/909 (
5
), έχει εφαρμογή ειδικά για τις δικαστικές αποφάσεις οι οποίες περιλαμβάνουν αναστολή της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής ή συνοδεύονται από χωριστή απόφαση περί αναστολής και εκδίδονται, και στις δύο περιπτώσεις, από αρμόδια αρχή του κράτους έκδοσης (
6
). Επομένως, η απόφαση-πλαίσιο 2008/947 επιβεβαιώνει ότι η χορήγηση αναστολής της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής εμπίπτει στην αρμοδιότητα της αρμόδιας αρχής του κράτους έκδοσης και, ως εκ τούτου, αποτελεί αντικείμενο της προς αναγνώριση καταδικαστικής απόφασης, δεν αφορά δε την εκτέλεση της απόφασης αυτής ούτε, επομένως, εμπίπτει στην αρμοδιότητα της αρμόδιας αρχής του κράτους εκτέλεσης.
Εξάλλου, η δυνατότητα του κράτους εκτέλεσης να προσαρμόζει, πέραν των περιπτώσεων που προβλέπονται ρητώς στα άρθρα 8 και 17 της απόφασης-πλαισίου 2008/909, την ποινή που επιβλήθηκε εντός του κράτους έκδοσης ή τη διαδικασία εκτέλεσής της θα μπορούσε να θίξει την ιδιαίτερη αμοιβαία εμπιστοσύνη προς τα αντίστοιχα νομικά συστήματά τους και θα αντέβαινε συνεπώς στον σκοπό περαιτέρω ανάπτυξης της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά την εκτέλεση των ποινικών αποφάσεων. Συνεπώς, τα άρθρα 8 και 17 διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην εξυπηρέτηση του σκοπού αυτού κατά το μέτρο που καθορίζουν, όσον αφορά την αναγνώριση και την εκτέλεση ποινικών αποφάσεων, την έκταση και τα όρια των αρμοδιοτήτων που αναγνωρίζονται στις αρμόδιες αρχές του κράτους εκτέλεσης.
Για τους ανωτέρω λόγους, το Δικαστήριο συμπεραίνει ότι η αναστολή της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 8 της απόφασης-πλαισίου 2008/909 και δεν μπορεί, κατά συνέπεια, να χορηγείται από την αρμόδια αρχή του κράτους εκτέλεσης κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 17 της απόφασης-πλαισίου.
Τέλος, το Δικαστήριο διευκρινίζει ότι το γεγονός ότι η ανάκληση της αναστολής εκτελέσεως στερητικής της ελευθερίας ποινής, συνεπεία παραβάσεως από τον ενδιαφερόμενο αντικειμενικού όρου που συνοδεύει την αναστολή αυτή, δεν αποτελεί απόφαση, κατά την έννοια του άρθρου 4α της απόφασης-πλαισίου 2002/584 (
7
), και, ως εκ τούτου, μπορεί να εμπίπτει στην εκτέλεση της επιβληθείσας ποινής δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκην ότι είναι της ίδιας φύσης και η απόφαση σχετικά με το αν πρέπει ή όχι, σε συγκεκριμένη περίπτωση, να χορηγηθεί αναστολή της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής.
(
i
)	Η ονομασία που έχει δοθεί στην παρούσα υπόθεση είναι πλασματική. Δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό όνομα κανενός διαδίκου.
(
1
)	Απόφαση-πλαίσιο 2002/584/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2002, για το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ των κρατών μελών (ΕΕ 2002, L 190, σ. 1, στο εξής: απόφαση-πλαίσιο 2002/584). Δυνάμει του άρθρου 4, σημείο 6, της εν λόγω απόφασης-πλαισίου, η αρμόδια δικαστική αρχή εκτέλεσης μπορεί να αρνηθεί την εκτέλεση του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης εάν αυτό έχει εκδοθεί προς τον σκοπό της εκτέλεσης ποινής ή μέτρου ασφαλείας, στερητικών της ελευθερίας, όταν ο καταζητούμενος διαμένει στο κράτος μέλος εκτέλεσης, είναι υπήκοος ή κάτοικός του και αυτό το κράτος δεσμεύεται να εκτελέσει την ποινή ή το μέτρο ασφαλείας σύμφωνα με το εσωτερικό του δίκαιο.
(
2
)	Απόφαση-πλαίσιο 2008/909/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2008, σχετικά με την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης σε ποινικές αποφάσεις οι οποίες επιβάλλουν ποινές στερητικές της ελευθερίας ή μέτρα στερητικά της ελευθερίας, για το σκοπό της εκτέλεσής τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ 2008, L 327, σ. 27), όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση-πλαίσιο 2009/299/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2009 (ΕΕ 2009, L 81, σ. 24) (στο εξής: απόφαση-πλαίσιο 2008/909).
(
3
)	Πρόκειται για το πιστοποιητικό του άρθρου 4 της απόφασης-πλαισίου 2008/909 του οποίου η διαβίβαση αποτελεί έναν από τους όρους που πρέπει να τηρούνται κατά την ανάληψη, από το κράτος εκτέλεσης, της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής που επιβλήθηκε εντός του κράτους έκδοσης.
(
4
)	Απόφαση-πλαίσιο 2008/947/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2008, σχετικά με την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης δικαστικών αποφάσεων και αποφάσεων αναστολής εκτέλεσης της ποινής ή απόλυσης υπό όρους με σκοπό την εποπτεία των μέτρων αναστολής και των εναλλακτικών κυρώσεων (ΕΕ 2008, L 337, σ. 102, και διορθωτικό ΕΕ 2020, L 203, σ. 96).
(
5
)	Άρθρο 1, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της απόφασης-πλαισίου 2008/947.
(
6
)	Άρθρο 2, σημεία 1, 2 και 5, της απόφασης-πλαισίου 2008/947.
(
7
)	Πρβλ. αποφάσεις της 22ας Δεκεμβρίου 2017, Ardic (C-571/17 PPU, EU:C:2017:1026, σκέψεις 77 και 78), και της 23ης Μαρτίου 2023, Minister for Justice and Equality (Άρση αναστολής) (C-514/21 και C-515/21, EU:C:2023:235, σκέψεις 53 και 54).