62019CC0420
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
GIOVANNIEGO PITRUZZELLI
przedstawiona w dniu 17 września 2020 r. (
1
)
Sprawa C‑420/19
Maksu- ja Tolliamet
przeciwko
Heavyinstall OÜ
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Riigikohus (sąd najwyższy, Estonia)]
Odesłanie prejudycjalne – Wzajemna pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń – Wniosek o zastosowanie środków zabezpieczających – Orzeczenie sądowe wnioskującego państwa członkowskiego do celów podjęcia środków zabezpieczających – Jurysdykcja sądu współpracującego państwa członkowskiego w zakresie oceny występowania przesłanek uzasadniających podjęcie środków zabezpieczających na podstawie przepisów krajowych i zgodnie z praktykami administracyjnymi tego państwa
I. Wprowadzenie
1.
Czy w ramach wzajemnej pomocy między państwami członkowskimi przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń, przewidzianej w dyrektywie 2010/24/UE (
2
), sąd państwa członkowskiego, do którego został skierowany wniosek o zastosowanie środków zabezpieczających jest związany stanowiskiem sądu wnioskującego państwa członkowskiego co do konieczności i możliwości podjęcia takich środków, w sytuacji gdy dokument zawierający takie stanowisko został przekazany jednocześnie z wnioskiem?
2.
Takie w zarysie pytanie zostało postawione we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wniesionym do Trybunału przez Riigikohus (sąd najwyższy, Estonia).
3.
Niniejsze pytanie prejudycjalne zostało podniesione w ramach sporu dotyczącego skargi wniesionej przez Maksu- ja Tolliamet (organ podatkowy i celny, Estonia; zwany dalej „estońskim organem podatkowym”) na orzeczenie Tallinna Ringkonnakohus (sądu apelacyjnego w Tallinie, Estonia), w którym sąd ten odmówił uwzględnienia żądania tego organu dotyczącego zezwolenia na podjęcie środków zabezpieczających wobec spółki Heavyinstall OÜ (zwanej dalej „Heavyinstall”). Żądanie to było następstwem wniosku fińskich organów o zastosowanie środków zabezpieczających skierowanego do estońskich organów zgodnie z przepisami dotyczącymi wzajemnej pomocy ustanowionymi dyrektywą 2010/24.
II. Ramy prawne
A.
Prawo Unii
4.
Artykuł 14 dyrektywy 2010/24, zatytułowany „Spory” stanowi:
„1.   Spory dotyczące wierzytelności, pierwotnego tytułu wykonawczego umożliwiającego egzekucję we wnioskującym państwie członkowskim lub jednolitego tytułu wykonawczego umożliwiającego egzekucję we współpracującym państwie członkowskim oraz spory dotyczące ważności powiadomienia dokonanego przez właściwy organ wnioskującego państwa członkowskiego podlegają kompetencjom odpowiednich organów wnioskującego państwa członkowskiego. Jeżeli w trakcie procedury odzyskiwania wierzytelności wierzytelność, pierwotny tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję we wnioskującym państwie członkowskim lub jednolity tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję we współpracującym państwie członkowskim zostają zaskarżone przez zainteresowaną stronę, organ współpracujący informuje taką zainteresowaną stronę, że sprawa musi zostać przez nią wniesiona przed odpowiedni organ wnioskującego państwa członkowskiego, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie.
2.   Spory dotyczące środków egzekucyjnych podjętych we współpracującym państwie członkowskim lub dotyczące ważności powiadomienia dokonanego przez właściwy organ współpracującego państwa członkowskiego są wnoszone przed odpowiedni organ tego państwa członkowskiego zgodnie z jego przepisami ustawowymi i wykonawczymi.
[…]”.
5.
Artykuł 16 dyrektywy 2010/24, zatytułowany „Wniosek o podjęcie środków zabezpieczających”, ma następujące brzmienie:
„1.   Na wniosek organu wnioskującego organ współpracujący podejmuje środki zabezpieczające, o ile zezwalają na to jego przepisy krajowe i jest to zgodne ze stosownymi praktykami administracyjnymi, w celu zapewnienia odzyskania wierzytelności, w przypadku gdy wierzytelność lub tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję we wnioskującym państwie członkowskim zostały zaskarżone w chwili składania wniosku lub w przypadku gdy wierzytelność nie jest jeszcze przedmiotem tytułu wykonawczego umożliwiającego egzekucję we wnioskującym państwie członkowskim, o ile środki zabezpieczające są również możliwe w podobnej sytuacji na mocy przepisów krajowych i praktyk administracyjnych wnioskującego państwa członkowskiego.
Dokument umożliwiający podjęcie środków zabezpieczających we wnioskującym państwie członkowskim i dotyczący wierzytelności będącej przedmiotem wniosku o udzielenie wzajemnej pomocy, o ile taki istnieje, jest załączany do wniosku o podjęcie środków zabezpieczających we współpracującym państwie członkowskim. Dokument ten nie podlega żadnemu zatwierdzeniu, uzupełnieniu ani zastąpieniu we współpracującym państwie członkowskim.
[…]”.
6.
Artykuł 17 dyrektywy 2010/24, zatytułowany „Przepisy dotyczące wniosku o podjęcie środków zabezpieczających”, przewiduje:
„W celu wykonania art. 16 stosuje się odpowiednio art. 10 ust. 2, art. 13 ust. 1 i 2, art. 14 i 15”.
7.
Artykuł 18 dyrektywy 2010/24, zatytułowany „Ograniczenia obowiązków organu współpracującego”, stanowi:
„1.   Organ współpracujący nie jest zobowiązany do udzielenia pomocy przewidzianej w art. 10–16, jeżeli odzyskanie wierzytelności – z uwagi na sytuację dłużnika – spowodowałoby poważne trudności gospodarcze lub społeczne we współpracującym państwie członkowskim, o ile przepisy ustawowe, wykonawcze i praktyki administracyjne obowiązujące w tym państwie członkowskim dopuszczają taki wyjątek w przypadku wierzytelności krajowych.
2.   Organ współpracujący nie jest zobowiązany do udzielenia pomocy przewidzianej w art. 5 i art. 7–16, jeżeli pierwotny wniosek o udzielenie pomocy na podstawie art. 5, 7, 8, 10 lub 16 został złożony w odniesieniu do wierzytelności, które mają ponad pięć lat, licząc od terminu płatności wierzytelności we wnioskującym państwie członkowskim do daty pierwotnego wniosku o udzielenie pomocy.
[…]
3.   Państwo członkowskie nie jest zobowiązane do udzielenia pomocy, w przypadku gdy całkowita kwota roszczeń objętych niniejszą dyrektywą, w odniesieniu do których występuje się z wnioskiem o pomoc, wynosi mniej niż 1500 EUR.
4.   Organ współpracujący informuje organ wnioskujący o powodach udzielenia odmownej odpowiedzi na wniosek o udzielenie pomocy”.
B.
Prawo estońskie
8.
Paragraf 130 Maksukorralduse seadus (ordynacji podatkowej, zwanej dalej „estońską ordynacją podatkową”), zatytułowany „Czynności egzekucyjne organu podatkowego”, stanowi:
„1.   Jeżeli podatnik nie wykonał zobowiązania finansowego w terminie wyznaczonym w akcie administracyjnym organu podatkowego lub w decyzji wymienionej w § 128 ust. 4 pkt 2 lub 3, organ podatkowy rozpoczyna odzyskiwanie długu w trybie egzekucji. Organ podatkowy ma prawo:
1)
wnieść o dokonanie w księdze wieczystej lub innym rejestrze majątkowym bez zgody zainteresowanego wpisu o zakazie rozporządzania;
2)
wnieść o ustanowienie hipoteki na nieruchomości, statku wpisanym do rejestru statków lub statku powietrznym wpisanym do rejestru cywilnej żeglugi powietrznej zgodnie z przepisami ustawy o własności regulującymi hipotekę przymusową;
3)
dokonać egzekucji z praw finansowych zgodnie z przepisami niniejszej ustawy oraz aktów prawnych regulujących postępowanie egzekucyjne;
4)
dokonać zajęcia innych praw majątkowych, z których nie można przeprowadzić egzekucji w rozumieniu pkt 3 niniejszego ustępu, oraz wnieść o dokonanie we właściwym rejestrze tych praw wpisu o zakazie rozporządzania tymi prawami;
5)
wydać nakaz zablokowania papierów wartościowych lub rachunku papierów wartościowych zgodnie z przepisami ustawy o rejestrze papierów wartościowych […]”.
9.
Paragraf 1361 estońskiej ordynacji podatkowej, zatytułowany „Środki zabezpieczające przed ustaleniem wierzytelności pieniężnej lub zobowiązania”, ma następujące brzmienie:
„1.   Jeżeli w toku kontroli prawidłowości uiszczania podatków powstanie uzasadnione podejrzenie, że po ustaleniu zobowiązania lub wierzytelności pieniężnej wynikających z ustawy podatkowej ich egzekucja w wyniku działania podatnika może okazać się istotnie trudniejsza lub niemożliwa, naczelnik organu podatkowego lub upoważniony przez niego urzędnik może skierować do sądu administracyjnego wniosek o udzielenie zezwolenia na czynność egzekucyjną przewidzianą w § 130 ust. 1 niniejszej ustawy.
[…]”.
III. Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne
10.
W dniu 13 marca 2018 r. fiński organ podatkowy zwrócił się do estońskiego organu podatkowego z wnioskiem o zastosowanie środków zabezpieczających wobec Heavyinstall na podstawie art. 16 dyrektywy 2010/24 (zwanym dalej „wnioskiem o udzielenie pomocy”) w celu zagwarantowania wykonania zobowiązania podatkowego obciążającego tę spółkę. Do wniosku zostało załączone orzeczenie Keski-Pohjanmaan käräjäoikeus (sądu pierwszej instancji w Keski-Pohjanmaa, Finlandia) z dnia 8 lutego 2018 r., w którym na wniosek fińskiego organu podatkowego zezwolono na zajęcie majątku tejże spółki w celu zabezpieczenia wierzytelności w kwocie 320022 EUR.
11.
Zdaniem tego sądu z uwagi na to, że stałe miejsce prowadzenia działalności i ośrodek interesów Heavyinstall znajdowały się w Finlandii, spółka ta była zobowiązana do wypełnienia swych zobowiązań podatkowych w tym państwie członkowskim. Jednakże, po pierwsze, Heavyinstall, mimo iż posiadała stałe miejsce prowadzenia działalności w Finlandii, nie składała zeznań podatkowych i nie uiszczała tam jakichkolwiek podatków, po drugie, jej jedyny wspólnik przekazał fałszywe informacje dotyczące zarówno działalności gospodarczej spółki, jak i swojego miejsca zamieszkania. W związku z tym występowało ryzyko, że spółka podejmie podobne działania również w odniesieniu do zobowiązań podatkowych, które miały zostać ustalone w wyniku toczącego się postępowania podatkowego, a w szczególności, zatai, zniszczy czy też przeniesie majątek na osobę trzecią lub będzie działać w inny sposób, zagrażający zaspokojeniu wierzytelności fińskiego organu podatkowego.
12.
W następstwie wniosku o udzielenie pomocy w dniu 29 marca 2018 r. estoński organ podatkowy zwrócił się do Tallinna Halduskohus (sądu administracyjnego w Tallinie, Estonia) z wnioskiem o wydanie zezwolenia na zastosowanie środków zabezpieczających, a w szczególności wpisanie w Estonii zakazu rozporządzania pojazdami będącymi własnością Heavyinstall (dwóch przyczep o wartości około 7500 EUR każda oraz samochodu ciężarowego o wartości około 9500 EUR), oraz tymczasowe zajęcie rachunków bankowych przedsiębiorstwa we wszystkich estońskich instytucjach kredytowych na kwotę 297304 EUR (zwanym dalej „wnioskiem o zezwolenie na zastosowanie środków zabezpieczających”).
13.
Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2018 r. sąd ten oddalił wniosek o zezwolenie na zastosowanie środków zabezpieczających.
14.
W następstwie tego postanowienia estoński organ podatkowy wniósł skargę do Tallinna Ringkonnakohus (sądu apelacyjnego w Tallinie, Estonia), który oddalił skargę organu administracji, ponieważ nie był przekonany co do faktu, że wypełnienie zobowiązań podatkowych ciążących na Heavyinstall może wskutek działań samej spółki okazać się utrudnione lub niemożliwe, a zatem co do tego, że została spełniona przesłanka, o której mowa w § 1361 ust. 1 estońskiej ordynacji podatkowej.
15.
Estoński organ podatkowy wniósł środek prawny na postanowienie sądu apelacyjnego do Riigikohus (sądu najwyższego, Estonia, zwanego dalej „sądem odsyłającym”), żądając uchylenia tego postanowienia i wydanie nowego postanowienia uwzględniającego wniosek o podjęcie środków zabezpieczających względem Heavyinstall. W ramach tego środka prawnego sąd odsyłający zastanawia się nad wykładnią dyrektywy 2010/24, w szczególności jej art. 16, który dotyczy wniosku o podjęcie środków zabezpieczających.
16.
Zdaniem sądu odsyłającego kluczowe dla rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym, jest wyjaśnienie kwestii, czy sąd państwa członkowskiego, zajmując stanowisko w przedmiocie wniosku o zastosowanie środków zabezpieczających złożonego przez organ podatkowy innego państwa członkowskiego na podstawie art. 16 dyrektywy 2010/24, może sam dokonać oceny środków dowodowych przedstawionych na poparcie takiego wniosku i zgodnie z własnym przekonaniem zdecydować, czy są spełnione przesłanki podjęcia środków zabezpieczających czy też tenże sąd jest zobowiązany oprzeć się na ustaleniach sądu wnioskującego państwa członkowskiego.
17.
Sąd odsyłający postanowił zatem zawiesić postępowania i postanowieniem, złożonym w dniu 29 maja 2019 r., zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy art. 16 dyrektywy Rady 2010/24/UE z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń należy interpretować w ten sposób, że sąd państwa członkowskiego, które otrzymało wniosek o podjęcie środków zabezpieczających, rozstrzygając w sprawie tego wniosku na podstawie prawa krajowego (co sąd współpracujący może uczynić zgodnie z art. 16 zdanie pierwsze), jest związany stanowiskiem sądu państwa siedziby wnioskodawcy w odniesieniu do konieczności i możliwości podjęcia środków zabezpieczających, jeżeli sądowi przedłożono dokument zawierający to stanowisko [art. 16 (ust. 1) akapit drugi zdanie ostatnie, zgodnie z którym dokument ten nie podlega żadnemu zatwierdzeniu, uzupełnieniu ani zastąpieniu we współpracującym państwie członkowskim]?”.
IV. Analiza prawna
18.
W swym pytaniu prejudycjalnym sąd odsyłający zwraca się do Trybunału o rozstrzygnięcie kwestii, czy art. 16 dyrektywy 2010/24 należy interpretować w ten sposób, że sąd państwa członkowskiego, które otrzymało wniosek o podjęcie środków zabezpieczających, rozstrzygając ten wniosek na podstawie prawa krajowego, jest związany stanowiskiem sądu wnioskującego państwa członkowskiego co do konieczności i możliwości podjęcia środków zabezpieczających, jeżeli sądowi przedłożono dokument zawierający takie stanowisko.
19.
Niniejsze pytanie prejudycjalne wymaga ustalenia zakresu uprawnień sądu współpracującego państwa członkowskiego w związku z wnioskiem o podjęcie środków zabezpieczających w ramach systemu wzajemnej pomocy między państwami członkowskimi ustanowionego dyrektywą 2010/24, w odniesieniu w szczególności do dwóch odrębnych aspektów: konieczności podjęcia środków zabezpieczających oraz możliwości ich podjęcia.
20.
Chciałbym na wstępie zaznaczyć, że z art. 16 ust. 1 akapit drugi dyrektywy 2010/24 wynika, że do wniosku o udzielenie pomocy dotyczącego podjęcia środków zabezpieczających może bądź nie zostać załączony dokument sporządzony we wnioskującym państwie członkowskim do celów podjęcia środków zabezpieczających i dotyczący wierzytelności, do której odnosi się wniosek o udzielenie wzajemnej pomocy (
3
). Dokument taki może stanowić decyzja administracyjna lub orzeczenie sądowe wydane przez sąd wnioskującego państwa członkowskiego (
4
).
21.
Z postanowienia odsyłającego wynika, że w postępowaniu głównym zawisłym przed sądem odsyłającym do wniosku o udzielenie pomocy dotyczącego podjęcia środków zabezpieczających skierowanego przez fińskie organy podatkowe do estońskich organów było załączone orzeczenie sądowe, które zawierało analizę dotyczącą występowania na gruncie prawa fińskiego przesłanek podjęcia środków zabezpieczających względem Heavyinstall. Zarówno sąd pierwszej instancji, jak i sąd apelacyjny dokonały ponownej oceny na podstawie własnych kryteriów prawa estońskiego występowania takich przesłanek.
22.
W tym to kontekście sąd odsyłający zwraca się do Trybunału o dokonanie wykładni art. 16 dyrektywy 2010/24 w celu zbadania, czy i w jakim zakresie w ramach systemu wzajemnej pomocy między państwami członkowskimi utworzonego na mocy rzeczonej dyrektywy, przepis ten umożliwia sądowi współpracującego państwa członkowskiego dokonanie oceny załączonego dokumentu obejmującego orzeczenie sądowe wydane przez sąd wnioskującego państwa członkowskiego oraz dokonanie oceny według własnego uznania, czy występują przesłanki dotyczące konieczności i możliwości podjęcia środków zabezpieczających zgodnie z żądaniem wnioskującego organu.
23.
W postanowieniu odsyłającym tenże sąd twierdzi, że skłania się do przyjęcia wykładni art. 16 dyrektywy 2010/24, zgodnie z którą orzeczenie sądu wnioskującego państwa członkowskiego załączone do wniosku o udzielenie pomocy stanowi w odniesieniu do procedury zatwierdzenia środków zabezpieczających przed sądem współpracującego państwa członkowskiego, wyłącznie środek dowodowy, który powinien zostać poddany ocenie przez sąd współpracującego państwa członkowskiego w celu zbadania występowania przesłanek podjęcia środków zabezpieczających na podstawie prawa tego państwa.
24.
Strony, które przedstawiły uwagi przed Trybunałem, nie zgadzają się co do wykładni rozważanego przepisu, jaką należy przyjąć. Rząd szwedzki zgadza się ze stanowiskiem sądu odsyłającego i również twierdzi, że wyrok sądu wnioskującego państwa członkowskiego, który zezwala na podjęcie środków zabezpieczających stanowi wyłącznie środek dowodowy przed sądem współpracującego państwa członkowskiego. Rządy estoński i węgierski uważają natomiast, że sąd współpracującego państwa członkowskiego jest związany opinią sądu wnioskującego państwa członkowskiego co do konieczności i możliwości podjęcia środków tymczasowych, jeżeli dokument zawierający taką opinię zostaje przedłożony temu sądowi.
25.
Komisja Europejska twierdzi, że z wyjątkiem nadzwyczajnych przypadków do wnioskującego organu należy badanie kwestii konieczności podjęcia środków zabezpieczających. Co się tyczy natomiast możliwości zastosowania takich środków, dokument załączony do wniosku o udzielenie pomocy miałby jedynie dostarczać wskazówek odnośnie do możliwości podjęcia ich we wnioskującym państwie członkowskim.
26.
W związku z tym, aby udzielić odpowiedzi na pytanie prejudycjalne przedłożone przez sąd odsyłający, należy dokonać wykładni art. 16 dyrektywy 2010/24.
27.
W tym względzie z utrwalonego orzecznictwa wynika, że z wymogu jednolitego stosowania prawa Unii oraz zasady równego traktowania wynika, że treść przepisu prawa Unii, który nie zawiera wyraźnego odesłania do prawa państw członkowskich do celów ustalenia jego znaczenia i zakresu, powinna zwykle w całej Unii być przedmiotem autonomicznej i jednolitej wykładni, którą należy ustalić z uwzględnieniem nie tylko jego brzmienia, ale również kontekstu tego przepisu oraz celu danego uregulowania (
5
).
28.
Co się tyczy w pierwszej kolejności brzmienia art. 16 dyrektywy 2010/24, przepis ten przewiduje w ust. 1 akapit pierwszy, że na wniosek organu wnioskującego organ państwa współpracującego podejmuje środki zabezpieczające w celu zapewnienia odzyskania wierzytelności w dwóch sytuacjach, po pierwsze, w przypadku gdy wierzytelność lub tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję we wnioskującym państwie członkowskim zostały zaskarżone w chwili składania wniosku, a po drugie, w przypadku gdy wierzytelność nie jest jeszcze przedmiotem tytułu wykonawczego umożliwiającego egzekucję we wnioskującym państwie członkowskim.
29.
Podjęcie środków zabezpieczających ze strony współpracującego organu jest następnie uzależnione od dwóch przesłanek, z których jedna dotyczy współpracującego państwa członkowskiego, a druga wnioskującego państwa członkowskiego.
30.
Środki zabezpieczające mogą zatem zostać podjęte, po pierwsze „o ile zezwalają na to […] przepisy krajowe [państwa współpracującego] i jest to zgodne ze stosownymi praktykami administracyjnymi”, a po drugie, „o ile środki zabezpieczające są również możliwe w podobnej sytuacji na mocy przepisów krajowych i praktyk administracyjnych wnioskującego państwa członkowskiego”.
31.
Następnie z art. 16 ust. 1 akapit drugi wynika, że dokument umożliwiający podjęcie środków zabezpieczających we wnioskującym państwie członkowskim, dotyczący wierzytelności będącej przedmiotem wniosku o udzielenie wzajemnej pomocy, o ile taki istnieje, jest załączany do wniosku o podjęcie środków zabezpieczających we współpracującym państwie członkowskim (
6
).
32.
Ostatnie zdanie tego akapitu drugiego przewiduje ponadto, że dokument ten nie podlega żadnemu zatwierdzeniu, uzupełnieniu ani zastąpieniu we współpracującym państwie członkowskim.
33.
W końcu zgodnie z art. 16 ust. 2 odnośnej dyrektywy do wniosku o podjęcie środków zabezpieczających można załączyć inne niż wymienione w ust. 1 akapit drugi dokumenty wydane we wnioskującym państwie członkowskim.
34.
Z analizy tekstu art. 16 dyrektywy 2010/24 wynika, że jakkolwiek przepis ten nie określa wyraźnie zakresu uprawnień sądu współpracującego państwa członkowskiego w przypadku złożenia wniosku o podjęcie środków zabezpieczających w ramach systemu wzajemnej pomocy, dostarcza on jednak pewnych wskazówek w tym zakresie.
35.
Z jednej strony, co się tyczy analizy, jaką w przypadku złożenia tego rodzaju wniosku powinien przeprowadzić sąd współpracującego państwa członkowskiego na podstawie prawa krajowego, przepis ten przewiduje, że ogranicza się ona do zbadania, czy na podjęcie żądanych środków zabezpieczających „zezwalają” przepisy krajowe i czy jest to zgodne ze stosownymi praktykami administracyjnymi. Wynika stąd, że analiza, jaką powinien przeprowadzić taki sąd na podstawie prawa krajowego, wydaje się być ograniczona do kwestii możliwości podjęcia na gruncie porządku krajowego środków zabezpieczających, o jakich zastosowanie wniesiono we wniosku o udzielenie wzajemnej pomocy (
7
).
36.
Z drugiej strony z przepisu tego wynika, że dokument wnioskującego organu, który zostanie (ewentualnie) załączony do wniosku i który umożliwia podjęcie środków zabezpieczających we wnioskującym państwie członkowskim, nie wymaga jakiegokolwiek zatwierdzenia we współpracującym państwie członkowskim i nie może być w nim uzupełniony lub zastąpiony. Wynika stąd, że analiza zawarta w takim załączonym ewentualnie dokumencie, która zazwyczaj dotyczy występowania przesłanek podjęcia środków zabezpieczających w świetle prawa krajowego wnioskującego państwa członkowskiego, nie powinna i nie może być uzupełniona ani zastąpiona we współpracującym państwie członkowskim, co wydaje się wskazywać, jak twierdzą rządy estoński i węgierski, że zawarte w nim uwagi co do konieczności podjęcia środków zabezpieczających i możliwości podjęcia takich środków we wnioskującym państwie członkowskim wiążą sąd współpracującego państwa członkowskiego (
8
).
37.
Wykładnia art. 16 dyrektywy 2010/24, która wyłania się z analizy językowej tego przepisu, znajduje ponadto potwierdzenie zarówno w analizie systemowej, jak i analizie celów tej dyrektywy.
38.
Co się tyczy bowiem w drugiej kolejności analizy kontekstu, w jaki wpisuje się art. 16 dyrektywy 2010/24 należy zauważyć, że przepis ten jest zawarty w rozdziale IV tejże dyrektywy, który reguluje „Środki odzyskiwania wierzytelności lub środki zabezpieczające”.
39.
W ramach tegoż rozdziału IV art. 10–15 regulują różne aspekty wniosków o odzyskanie wierzytelności złożonych zgodnie z dyrektywą 2010/24, art. 16–17 dotyczą wniosków o wzajemną pomoc w dziedzinie środków zabezpieczających, a art. 18–20 odnoszą się do kwestii wspólnych dla tych dwóch rodzajów wniosków. Zgodnie z art. 17 tej dyrektywy określone przepisy dotyczące wniosków o odzyskanie wierzytelności, w tym w szczególności art. 14, zatytułowany „Spory” stosuje się odpowiednio w celu wykonania jej art. 16.
40.
Co się tyczy w szczególności wskazanego art. 14 dyrektywy 2010/24, Trybunał wyjaśnił już zakres i cel podziału kompetencji między odpowiednio sądami wnioskujących a sądami współpracujących państw członkowskich.
41.
Z orzecznictwa tego wynika bowiem, że art. 14 dyrektywy 2010/24 przewiduje podział – pomiędzy organy wnioskującego i współpracującego państwa członkowskiego – kompetencji w dziedzinie rozpoznawania sporów dotyczących, po pierwsze, wierzytelności, pierwotnego tytułu wykonawczego umożliwiającego egzekucję we wnioskującym państwie członkowskim, jednolitego tytułu wykonawczego umożliwiającego egzekucję we współpracującym państwie członkowskim lub ważności powiadomienia dokonanego przez właściwy organ wnioskującego państwa członkowskiego, oraz po drugie, środków egzekucyjnych podjętych we współpracującym państwie członkowskim lub ważności powiadomienia dokonanego przez właściwy organ tego ostatniego państwa członkowskiego (
9
).
42.
Trybunał wyjaśnił, że ten podział kompetencji jest konsekwencją faktu, że wierzytelność i umożliwiający przeprowadzenie jej odzyskiwania tytuł wykonawczy są oparte na przepisach prawa obowiązującego we wnioskującym państwie członkowskim, podczas gdy środki egzekucji są podejmowane we współpracującym państwie członkowskim, zgodnie z przepisami prawa znajdującymi w nim zastosowanie (
10
).
43.
Wskazany w orzecznictwie cel w odniesieniu do art. 14 dyrektywy 2010/24 w dziedzinie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności, znajdującego zastosowanie odpowiednio w ramach wniosku o udzielenie wzajemnej pomocy dotyczącego podjęcia środków zabezpieczających złożonego w rozumieniu art. 16 tej dyrektywy, może być, jak się zdaje, zastosowany poprzez analogię, przy definiowaniu podziału kompetencji między sądem wnioskującego państwa członkowskiego a sądem współpracującego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy do wniosku o udzielenie wzajemnej pomocy dotyczącego podjęcia środków zabezpieczających jest dołączone, tak jak w sprawie zawisłej przed sądem odsyłającym, orzeczenie sądowe sądu wnioskującego państwa członkowskiego, które stwierdza występowanie, zgodnie z prawem krajowym tego państwa, przesłanek podjęcia środków zabezpieczających.
44.
Przyjmując taki cel, wynikający z niego podział kompetencji między sądem wnioskującego państwa członkowskiego a sądem współpracującego państwa członkowskiego oznacza, że pierwszemu z nich przysługuje kompetencja w zakresie sporów dotyczących wierzytelności i przesłanek umożliwiających podjęcie środków zabezpieczających ustanowionych na podstawie przepisów prawa obowiązujących we wnioskującym państwie członkowskim, a drugiemu z nich kompetencja w zakresie postępowań w sprawie przyjęcia środków zabezpieczających we współpracującym państwie członkowskim, zgodnie z prawem krajowym i praktykami administracyjnymi tego państwa.
45.
Z powyższych rozważań wynika, że analiza kontekstu, w jaki wpisuje się art. 16 dyrektywy 2010/24 skłania do stwierdzenia, że sądowi współpracującego państwa członkowskiego, jakim jest w postępowaniu głównym sąd estoński, przysługuje kompetencja w zakresie zbadania zgodności postępowania w sprawie podjęcia środków zabezpieczających na terytorium tego państwa z przepisami ustawodawczymi i praktykami administracyjnymi tego państwa, ale nie w zakresie występowania materialnych przesłanek podjęcia środków zabezpieczających, w sytuacji gdy istnieje w tym przedmiocie orzeczenie sądowe wydane przez sąd wnioskującego państwa członkowskiego.
46.
Ponadto z orzecznictwa wynika, że dyrektywa 2010/24, która jest oparta na zasadzie wzajemnego zaufania między państwami członkowskimi, nie przyznaje właściwym organom współpracującego państwa członkowskiego uprawnienia w zakresie kontroli aktów wnioskującego państwa członkowskiego (
11
). Ponadto właściwe organy wnioskującego państwa członkowskiego lub państwa członkowskiego, do którego skierowano wniosek, są najbardziej właściwe dla dokonania wykładni prawa krajowego i podjęcia decyzji co do istoty sprawy w kwestii zgodności z prawem przedmiotowego aktu (
12
).
47.
Ponadto wyłącznie w wyjątkowych przypadkach, podlegających ścisłej wykładni (
13
), dyrektywa 2010/24 umożliwia organom współpracującego państwa członkowskiego odmówienie udzielenia wzajemnej pomocy.
48.
W związku z tym art. 18 dyrektywy 2010/24, zatytułowany „Ograniczenia obowiązków organu współpracującego”, przewiduje trzy szczególne przypadki, w których współpracujące państwo członkowskie może odmówić wzajemnej pomocy – w odniesieniu do wniosków zarówno o odzyskanie wierzytelności, jak też o podjęcie środków zabezpieczających – to jest, po pierwsze, jeżeli wykonanie lub podejmowanie środków zabezpieczających – z uwagi na sytuację dłużnika – spowodowałoby poważne trudności gospodarcze lub społeczne we współpracującym państwie członkowskim; po drugie, gdy upłynęło ponad pięć lat od przyjęcia aktu umożlwiającego egzekucję wierzytelności lub podjęcie środków zabezpieczających i po trzecie, gdy kwota wierzytelności, w odniesieniu do której występuje się o egzekucję lub wnosi się o podjęcie środków zabezpieczających, jest niższa niż 1500 EUR.
49.
Trybunał zauważył ponadto, że wykonania wniosku o odzyskanie wierzytelności można na zasadzie wyjątku odmówić również wówczas, gdyby okazało się, że zagrażałoby to porządkowi publicznemu państwa członkowskiego organu współpracującego (
14
).
50.
W trzeciej kolejności uważam również, że analiza celów dyrektywy 2010/24 potwierdza powyższe rozważania.
51.
Przede wszystkim, jak już zauważono, dyrektywa 2010/24 jest oparta na zasadzie wzajemnego zaufania. Wdrożenie systemu wzajemnej pomocy ustanowionego w tej dyrektywie zależy od występowania wzajemnego zaufania między zainteresowanymi organami krajowymi (
15
).
52.
Ponadto, jak wynika z motywu 4 tejże dyrektywy, jej przyjęcie ma na celu, po pierwsze, rozszerzenie zakresu wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków i ceł, a po drugie, wobec rosnącej liczby wniosków o udzielenie pomocy, zwiększenie wydajności i skuteczności tej pomocy. Wymóg sprawnego funkcjonowania systemu wzajemnej pomocy przewidzianego w dyrektywie 2010/24 został wymieniony także w jej motywie 6.
53.
Ze szczególnym odniesieniem do środków zabezpieczających, motyw 10 podkreśla następnie, że z uwagi na coraz większą mobilność w ramach rynku wewnętrznego oraz ograniczenia nałożone przez traktat lub inne przepisy na gwarancje, które mogą być wymagane od podatników niemających siedziby na terytorium danego kraju, należy rozszerzyć możliwości zwracania się o odzyskanie wierzytelności lub zastosowanie środków zabezpieczających w innym państwie członkowskim.
54.
Ponowne badanie przez sąd współpracującego państwa członkowskiego występowania przesłanek podjęcia środków zabezpieczających w świetle okoliczności danego przypadku, gdy zostały one już potwierdzone przez sąd wnioskującego państwa członkowskiego i załączone zostało do wniosku odnośne orzeczenie, byłoby sprzeczne ze wskazanymi powyżej celami, a w szczególności z zasadą wzajemnego zaufania, na której jest oparta dyrektywa 2010/24. Powodując, że wykonanie wniosku o udzielenie wzajemnej pomocy stałoby się niemożliwe lub nadmiernie utrudnione, byłoby to ponadto niezgodne ze sprawnym funkcjonowaniem, wydajnością i skutecznością przewidzianego w tej dyrektywie systemu wzajemnej pomocy.
55.
Takie ponowne badanie byłoby ponadto sprzeczne zarówno ze szczególnymi wymogami szybkiego działania, które charakteryzują postępowanie w sprawie podjęcia środków zabezpieczających, jak i z wymogiem unikania w ramach postępowania w sprawie udzielenia pomocy, sprzecznych ocen co do tych samych okoliczności faktycznych ze strony rozstrzygających co do istoty organów sądowych dwóch państw członkowskich.
56.
Cele dyrektywy 2010/24 sprzeciwiają się zatem interpretacji jej art. 16, zgodnie z którą sąd współpracującego państwa członkowskiego, z wyjątkiem nadzwyczajnych okoliczności wymienionych w pkt 47–49 powyżej, może odmówić wykonania wniosku o podjęcie środków zabezpieczających w oparciu o ponowne badanie przesłanek, uzasadniających ich podjęcie, w sytuacji gdy przesłanki zostały potwierdzone, jak w sprawie w postępowaniu głównym, przez organ sądowy, a odnośne orzeczenie zostało załączone do wniosku o podjęcie środków zabezpieczających.
57.
Z powyższych rozważań wynika, że art. 16 dyrektywy 2010/24 należy interpretować w ten sposób, że w sytuacji gdy złożony zostanie wniosek o udzielenie wzajemnej pomocy dotyczący podjęcia środków zabezpieczających, do którego załączony jest dokument, o którym mowa w ust. 1 akapit drugi tego przepisu, obejmujący orzeczenie sądu wnioskującego państwa członkowskiego, sąd współpracującego państwa członkowskiego jest związany przyjętym przez tenże sąd stanowiskiem co do konieczności, czyli wystąpienia przesłanek podjęcia żądanych środków zabezpieczających, a także co do możliwości podjęcia środków zabezpieczających we wnioskującym państwie członkowskim.
V. Wnioski
58.
Mając na względzie powyższe rozważania, proponuję, aby Trybunał odpowiedział na pytanie prejudycjalne przedstawione przez Riigikohus (sąd najwyższy, Estonia) w sposób następujący:
Artykuł 16 dyrektywy Rady 2010/24/UE z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń należy interpretować w ten sposób, że w sytuacji gdy zostanie złożony wniosek o udzielenie wzajemnej pomocy dotyczący podjęcia środków zabezpieczających, do którego jest załączony dokument, o którym mowa w ust. 1 akapit drugi tego przepisu, obejmujący orzeczenie sądu wnioskującego państwa członkowskiego, sąd współpracującego państwa członkowskiego jest związany przyjętym przez tenże sąd stanowiskiem co do konieczności czyli wystąpienia przesłanek podjęcia żądanych środków zabezpieczających, a także co do możliwości podjęcia środków zabezpieczających we wnioskującym państwie członkowskim.
(
1
)	Język oryginału: włoski.
(
2
)	Dyrektywa Rady z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń (Dz.U. 2010, L 84, s. 1).
(
3
)	Do takiego wniosku nie może natomiast zostać załączony jednolity tytuł wykonawczy, o którym mowa w art. 12 dyrektywy 2010/24, gdyż, zgodnie z tym przepisem w związku z art. 11 dyrektywy taki tytuł wykonawczy jest zastrzeżony zasadniczo dla wniosków o odzyskanie wierzytelności. Jednolity tytuł wykonawczy może natomiast być podstawą wniosku o zastosowanie środków zabezpieczających, złożonego na podstawie art. 14 ust. 4 akapit drugi dyrektywy, tzn. wówczas gdy spór, o którym mowa w art. 14 ust. 1 (zob. poniżej, pkt 41) powstaje po złożeniu wniosku o odzyskanie wierzytelności i w celu zabezpieczenia jej odzyskania. Ten ostatni przypadek różni się wyraźnie od przypadku przewidzianego w art. 16 (zob. poniżej, pkt 28).
(
4
)	Wynika to ze wzoru deklaracji określającej powody i okoliczności wniosku o podjęcie środków zabezpieczających, o którym mowa w załączniku III do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 1189/2011 z dnia 18 listopada 2011 r. ustalającego szczegółowe przepisy dotyczące niektórych przepisów dyrektywy Rady 2010/24/UE w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń (Dz.U. 2011, L 302, s. 16). W istocie wzór tej deklaracji przewiduje, że wniosek o podjęcie środków zabezpieczających, złożony na podstawie art. 16 dyrektywy 2010/24, może być oparty na decyzji administracyjnej umożliwiającej podjęcie środków zabezpieczających w państwie wnioskującym lub na potwierdzeniu sądowym, że środki zabezpieczające są uzasadnione oraz to, że odnośna decyzja lub potwierdzenie zostają załączone do deklaracji (zob. pkt 2.2 i 2.3 tego wzoru).
(
5
)	Zobacz w szczególności wyrok z dnia 19 grudnia 2019 r., GRDF (C‑236/18, EU:C:2019:1120, pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo). Zobacz również wyrok z dnia 23 stycznia 2020 r., Energiavirasto (C‑578/18, EU:C:2020:35, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
6
)	Chciałbym zauważyć w tym względzie, że wersje językowe angielska i niemiecka odnośnego przepisu jeszcze wyraźniej niż w wersjach włoskiej i francuskiej stanowią, że istnieje obowiązek załączenia takiego dokumentu, o ile taki istnieje. Istnienie takiego obowiązku można już jednak wywieść w tych wersjach z użycia czasu teraźniejszego „jest załączany”.
(
7
)	Moje wyróżnienie.
(
8
)	Moje wyróżnienie.
(
9
)	Wyrok z dnia 14 marca 2019 r., Metirato (C‑695/17, EU:C:2019:209, pkt 33).
(
10
)	Wyrok z dnia 14 marca 2019 r., Metirato (C‑695/17, EU:C:2019:209, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
11
)	Zobacz podobnie w odniesieniu do art. 14 dyrektywy 2010/24 wyrok z dnia 26 kwietnia 2018 r., Donnellan (C‑34/17, EU:C:2018:282, pkt 41, 44).
(
12
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 14 marca 2019 r., Metirato (C‑695/17, EU:C:2019:209, pkt 36).
(
13
)	Zobacz wyrok z dnia 26 kwietnia 2018 r., Donnellan (C‑34/17, EU:C:2018:282, pkt 47).
(
14
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 26 kwietnia 2018 r., Donnellan (C‑34/17, EU:C:2018:282, pkt 47).
(
15
)	Zobacz wyrok z dnia 26 kwietnia 2018 r., Donnellan (C‑34/17, EU:C:2018:282, pkt 41).