61991CO0128_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-128/91,
Government of Gibraltar και Gibraltar Development Corporation, εκπροσωπούμενες από τους Ian S. Forrester, QC, δικηγόρο Σκωτίας, και Richard O. Plender, QC, δικηγόρο Αγγλίας και Ουαλίας, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Marc Loesch, 11, rue Goethe,
προσφεύγουσες,
κατά
Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπουμένου από τον Antonio Sacchetini, Διευθυντή της Νομικής Υπηρεσίας, και αρχικώς τον Jacques Delmoly, εν συνεχεία δε τον John Carbery, νομικούς συμβούλους στην ίδια υπηρεσία, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Bruno Eynard, Διευθυντή στη Διεύθυνση Νομικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, 100, boulevard Konrad Adenauer,
καθού,
υποστηριζομένου από
το Βασίλειο της Ισπανίας, εκπροσωπούμενο από τον Alberto Navarro Gonzalez, Γενικό Διευθυντή Κοινοτικού Νομικού και Θεσμικού Συντονισμού, και τη Rosario Silva de Lapuerta, abogado del Estado, προϊσταμένη της Νομικής Υπηρεσίας για τις ενώπιον του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων διαφορές, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την Ισπανική Πρεσβεία, 4-6, boulevard E. Servais,
το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, εκπροσωπούμενο από τον John E. Collins, Assistant Treasury Solicitor, επικουρούμενο από τον Derrick Wyatt, QC, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την Πρεσβεία του Ηνωμένου Βασιλείου, 14, boulevard Roosevelt,
την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον Thomas van Rijn, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Νicola Annecchino, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας, Centre Wagner, Kirchberg,
παρεμβαίνοντες,
που έχει ως αντικείμενο την ακύρωση του άρθρου 1, παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΟΚ) 294/91 του Συμβουλίου, της 4ης Φεβρουαρίου 1991, για τη λειτουργία των αεροπορικών μεταφορών φορτίου μεταξύ κρατών μελών (ΕΕ L 36, σ. 1),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,
συγκείμενο από τους O. Due, Πρόεδρο, Κ. Ν. Κακούρη, G. C. Rodriguez Iglesias, M. Zuleeg και J. L. Murray, προέδρους τμήματος, G. F. Mancini, R. Joliet, F. A. Schockweiler, J. C. Moitinho de Almeida, F. Grevisse, Μ. Diez de Velasco, P. J. G. Kapteyn και D. A. O. Edward, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: C. O. Lenz
γραμματέας: J.-G. Giraud
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα,
εκδίδει την ακόλουθη
Διάταξη
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 8 Μαΐου 1993, η Κυβέρνηση του Γιβραλτάρ και η Gibraltar Development Corporation ζήτησαν, δυνάμει του άρθρου 173, εδάφιο δεύτερο, της Συνθήκης ΕΟΚ, την ακύρωση του κανονισμού (ΕΟΚ) 294/91 του Συμβουλίου, της 4ης Φεβρουαρίου 1991, για τη λειτουργία των αεροπορικών μεταφορών φορτίου μεταξύ κρατών μελών (ΕΕ L 36, σ. 1).
2 Ο κανονισμός 294/91 αφορά την πρόσβαση των κοινοτικών αερομεταφορέων φορτίου στην αγορά προς εκμετάλλευση αεροπορικών μεταφορών φορτίου μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και τον ναύλο για τις αερομεταφορές μεταξύ κρατών μελών. Αποβλέπει αποκλειστικώς στη φιλελευθεροποίηση των αεροπορικών μεταφορών φορτίου, συνεχίζοντας κατ' αυτό τον τρόπο τη φιλελευθεροποίηση των ασφαλισμένων αεροπορικών μεταφορών φορτίου σε συνδυασμό προς την μεταφορά επιβατών, την οποία προβλέπει ο κανονισμός (ΕΟΚ) 2343/90 του Συμβουλίου, της 24ης Ιουλίου 1990, για την πρόσβαση των αερομεταφορέων σε δρομολόγια τακτικών ενδοκοινοτικών αεροπορικών γραμμών και για την κατανομή της μεταφορικής ικανότητας επιβατών μεταξύ αερομεταφορέων στις τακτικές αεροπορικές γραμμές μεταξύ κρατών μελών (ΕΕ 1990 L 217, σ. 8).
3 'Οπως και ο τελευταίος αυτός κανονισμός, ο 294/91 προβλέπει την αναστολή της εφαρμογής του στον αερολιμένα του Γιβραλτάρ μέχρις ότου τεθεί σε εφαρμογή το καθεστώς συνεργασίας το οποίο συμφωνήθηκε μεταξύ των κυβερνήσεων της Ισπανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου.
4 Η πρόβλεψη αυτή περιέχεται στο άρθρο 1, παράγραφος 3, του κανονισμού, το οποίο αποτελεί αντικείμενο της παρούσας προσφυγής και έχει ως εξής:
"Η εφαρμογή του παρόντος κανονισμού στον αερολιμένα του Γιβραλτάρ αναστέλλεται μέχρις ότου τεθεί σε εφαρμογή το καθεστώς που προβλέπεται στην από 2ας Δεκεμβρίου 1987 κοινή δήλωση των Υπουργών Εξωτερικών του Βασιλείου της Ισπανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Οι κυβερνήσεις του Βασιλείου της Ισπανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου θα ενημερώσουν το Συμβούλιο για τη σχετική ημερομηνία".
5 Η κοινή δήλωση των υπουργών εξωτερικών του Βασιλείου της Ισπανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου της 2ας Δεκεμβρίου 1987 προβλέπει, μεταξύ άλλων, στο όγδοο σημείο της, ότι το καθεστώς κοινής χρήσεως του αερολιμένα του Γιβραλτάρ θα αρχίσει να ισχύει μόλις οι βρετανικές αρχές γνωστοποιήσουν στις αντίστοιχες ισπανικές ότι τέθηκε σε ισχύ η νομοθεσία που απαιτείται για την εφαρμογή του σημείου 3.3 (τελωνειακός έλεγχος και έλεγχος της μεταναστεύσεως σε κάθε τερματικό σταθμό) και μόλις περατωθεί η κατασκευή του ισπανικού τερματικού σταθμού και, εν πάση περιπτώσει, ένα έτος το αργότερο μετά τη μόλις αναφερθείσα γνωστοποίηση.
6 Kατά της προσφυγής αυτής το Συμβούλιο υπέβαλε ένσταση απαραδέκτου εκ του άρθρου 91, παράγραφος 1, εδάφιο πρώτο, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου και ζήτησε από το Δικαστήριο να αποφανθεί επί της ενστάσεως χωρίς να εισέλθει στην εξέταση της ουσίας.
7 Με διατάξεις της 16ης Οκτωβρίου 1991, ο πρόεδρος του Δικαστηρίου επέτρεψε, σύμφωνα με το άρθρο 93, παράγραφοι 1 και 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, στο Βασίλειο της Ισπανίας, το Ηνωμένο Βασίλειο και στην Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων να παρέμβουν υπέρ της καθής.
8 Προς στήριξη της ενστάσεώς του απαραδέκτου, το Συμβούλιο αμφισβητεί κατ' αρχάς την ενεργητική νομιμοποίηση της Κυβερνήσεως του Γιβραλτάρ υποστηρίζοντας ότι, κατά το βρετανικό δίκαιο, η άσκηση της παρούσας προσφυγής ανήκει στην αρμοδιότητα του Κυβερνήτη. Θεωρεί εν συνεχεία ότι η προσβαλλόμενη διάταξη δεν αφορά ούτε άμεσα ούτε ατομικά τις δύο προσφεύγουσες, ούτε την Κυβέρνηση του Γιβραλτάρ ούτε την Gibraltar Development Corporation.
9 Η Κυβέρνηση του Γιβραλτάρ και η Gibraltar Development Corporation ζητούν την απόρριψη της ενστάσεως απαραδέκτου. Ισχυρίζονται, πρώτον, ότι η νομική προσωπικότητα της Κυβερνήσεως του Γιβραλτάρ αναγνωρίζεται από το βρετανικό δίκαιο και περιλαμβάνει, ειδικότερα, την ικανότητα ασκήσεως της παρούσας προσφυγής καθόσον αυτή αφορά "ζήτημα καθορισμένου τοπικού συμφέροντος" κατά την έννοια του άρθρου 55 του διατάγματος της 23ης Μαΐου 1969 περί του Συντάγματος του Γιβραλτάρ και της υπουργικής διατάξεως της ιδίας ημερομηνίας, η οποία συγκαταλέγει τον τουρισμό και τον πολιτικό τερματικό σταθμό μεταξύ των αρμοδιοτήτων που αναγνωρίζονται στους υπουργούς του Γιβραλτάρ. Τέλος, η Gibraltar Development Corporation υποστηρίζει ότι η ανωτέρω διάταξη την αφορά άμεσα και ατομικά υπό την ιδιότητά της ως ιδιοκτητρίας του πολιτικού τερματικού σταθμού του αερολιμένα του Γιβραλτάρ.
10 'Ολοι οι παρεμβαίνοντες επανέλαβαν και ανέπτυξαν την ένσταση απαραδέκτου την οποία υπέβαλε το Συμβούλιο, αφενός αμφισβητώντας τη νομική ικανότητα και την αρμοδιότητα της Κυβερνήσεως του Γιβραλτάρ προς άσκηση της προσφυγής και, αφετέρου, υποστηρίζοντας ότι ο προσβαλλόμενος κανονισμός δεν περιέχει απόφαση που να αφορά άμεσα και ατομικά κάποια από τις δύο προσφεύγουσες.
11 Δυνάμει του άρθρου 91, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας, σε περίπτωση που ασκείται ένσταση σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου, η επ' αυτής διαδικασία συνεχίζεται προφορικά, εκτός αν το Δικαστήριο αποφασίσει άλλως. Εν προκειμένω, το Δικαστήριο κρίνει ότι έχει επαρκή στοιχεία ώστε να αποφανθεί δια διατάξεως επί του παραδεκτού της προσφυγής, χωρίς προφορική διαδικασία.
12 Σύμφωνα με το άρθρο 173 της Συνθήκης ΕΟΚ:
"Το Δικαστήριο ελέγχει τη νομιμότητα των πράξεων του Συμβουλίου και της Επιτροπής, εκτός των συστάσεων και των γνωμών. Για το σκοπό αυτόν είναι αρμόδιο να αποφαίνεται επί προσφυγών που ασκούνται από κράτος μέλος, το Συμβούλιο ή την Επιτροπή λόγω αναρμοδιότητος, παραβάσεως ουσιώδους τύπου, παραβάσεως της παρούσης συνθήκης ή οποιουδήποτε κανόνα δικαίου σχετικού με την εφαρμογή της ή λόγω καταχρήσεως εξουσίας.
Κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο δύναται με τις ίδιες προϋποθέσεις να ασκήσει προσφυγή κατά των αποφάσεων που απευθύνονται σ' αυτό, καθώς και κατά αποφάσεων που, αν και εκδίδονται ως κανονισμοί ή αποφάσεις που απευθύνονται σε άλλο πρόσωπο, το αφορούν άμεσα και ατομικά (...)".
13 Δεδομένου ότι η Κυβέρνηση του Γιβραλτάρ και η Gibraltar Development Corporation δεν συγκαταλέγονται μεταξύ των προσφευγόντων τους οποίους προβλέπει το πρώτο εδάφιο του άρθρου 173, αλλ' ούτε και το ισχυρίζονται, το παραδεκτό της προσφυγής τους πρέπει να εκτιμηθεί αποκλειστικώς βάσει των διατάξεων του δευτέρου εδαφίου του άρθρου αυτού.
14 Πρέπει, πρώτον, να υπενθυμιστεί ότι το Δικαστήριο, ήδη με την απόφασή του της 14ης Δεκεμβρίου 1962, 16/62 και 17/62, Confederation nationale des producteurs de fruits et legumes κατά Συμβουλίου (Συλλογή τόμος 1954-1964, σ. 829), διευκρίνισε ότι ο όρος "απόφαση" που περιέχεται στο δεύτερο εδάφιο του άρθρου 173 πρέπει να νοείται υπό την τεχνική έννοια που προκύπτει από το άρθρο 189 της ιδίας Συνθήκης και ότι το κριτήριο διακρίσεως μεταξύ πράξεως κανονιστικής φύσεως και αποφάσεως υπό την έννοια του τελευταίου αυτού άρθρου πρέπει να αναζητηθεί στη γενική ή μη ισχύ της επίδικης πράξεως.
15 Εξάλλου, από πάγια νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι η γενική ισχύς και, επομένως, η κανονιστική φύση μιας πράξεως δεν τίθεται εν αμφιβόλω όταν είναι δυνατό να καθοριστεί με μικρότερη ή μεγαλύτερη ακρίβεια ο αριθμός ή ακόμη και η ταυτότητα των υποκειμένων δικαίου επί των οποίων έχει εφαρμογή σε μια δεδομένη χρονική στιγμή, εφόσον η εφαρμογή αυτή δεν αμφισβητείται ότι στηρίζεται επί αντικειμενικής νομικής ή πραγματικής καταστάσεως, την οποία καθορίζει η ίδια η πράξη εν σχέσει προς το σκοπό της (αποφάσεις της 11ης Ιουλίου 1968, 6/68, Zuckerfabrik Watenstedt κατά Συμβουλίου, Συλλογή τόμος 1965-1968, σ. 791 της 16ης Απριλίου 1970, 64/69, Compagnie francaise commerciale et financiere κατά Συμβουλίου, Συλλογή τόμος 1969-1971, σ. 301, σκέψη 11 της 30ής Σεπτεμβρίου 1982, 242/81, Roquette Freres κατά Συμβουλίου, Συλλογή 1982, σ. 3213, σκέψη 7 της 26ης Απριλίου 1988, 97/86, 193/86, 99/86 και 215/86, Αστερίς κατά Επιτροπής, Συλλογή 1988, σ. 2181, σκέψη 13 διάταξη της 13ης Ιουλίου 1988, 160/88 R, Federation europeenne de la sante animale κατά Συμβουλίου, Συλλογή 1988, σ. 4121, σκέψη 29 απόφαση της 24ης Νοεμβρίου 1992, C-15/91 και C-108/91, Buckl κατά Επιτροπής, Συλλογή 1992, σ. Ι-6061, σκέψη 25).
16 Τέλος, το Δικαστήριο έχει ήδη δεχθεί ότι περιορισμοί ή παρεκκλίσεις προσωρινού χαρακτήρα (προαναφερθείσες αποφάσεις Zuckerfabrik Watenstedt κατά Συμβουλίου και Compagnie francaise commerciale et financiere κατά Συμβουλίου, σκέψεις 12 έως 15) ή με εδαφικώς περιορισμένη έκταση εφαρμογής (απόφαση της 18ης Ιανουαρίου 1979, 103/78 έως 109/78, Societe des usines de Beauport κατά Συμβουλίου, Συλλογή τόμος 1979/Ι, σ. 13, σκέψεις 15 έως 19), τους οποίους περιέχει κάποιο νομοθέτημα, αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα του συνόλου των διατάξεων στις οποίες περιλαμβάνονται και μετέχουν του γενικού χαρακτήρα των διατάξεων αυτών, εκτός εάν συντρέχει περίπτωση υπερβάσεως εξουσίας.
17 Εν προκειμένω, η γενική ισχύς του κανονισμού 294/91 δεν αμφισβητείται παρά μόνον ως προς το άρθρο 1, παράγραφος 3. Ο κανονισμός αυτός αφορά, πράγματι, όλους τους κοινοτικούς αερομεταφορείς φορτίου και καθορίζει τους νέους κανόνες προσβάσεώς τους στην αγορά και ιδίως την άσκηση των δικαιωμάτων μεταφοράς.
18 'Οσο για την προσβαλλόμενη διάταξη, αυτή αναστέλλει την εφαρμογή των νέων κανόνων για τις μεταφορές με προορισμό ή προέλευση το Γιβραλτάρ μέχρι την ημερομηνία ενάρξεως της ισχύος των μέτρων που προβλέπονται στην κοινή δήλωση των Υπουργών Εξωτερικών του Βασιλείου της Ισπανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου της 2ας Δεκεμβρίου 1987. 'Οπως ήδη έκρινε το Δικαστήριο για την ίδια διάταξη που περιλαμβανόταν στην οδηγία 89/463/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Ιουλίου 1989, για την τροποποίηση της οδηγίας 83/416/ΕΟΚ σχετικά με την έγκριση τακτικών διαπεριφερειακών αεροπορικών υπηρεσιών για τη μεταφορά επιβατών, ταχυδρομείου και εμπορευμάτων μεταξύ των κρατών μελών (ΕΕ 1989, L 226, σ. 14), η αναστολή ισχύει εξίσου για όλους τους αερομεταφορείς που επιθυμούν να εκμεταλλευθούν υπηρεσία εναερίας μεταφοράς φορτίου μεταξύ άλλου αερολιμένα της Κοινότητας και του αερολιμένα του Γιβραλτάρ και, γενικότερα, για όλους τους χρήστες του αερολιμένα αυτού. 'Εχει επομένως εφαρμογή επί αντικειμενικώς καθορισμένων περιπτώσεων (απόφαση της 29ης Ιουνίου 1993, C-298/89, Κυβέρνηση του Γιβραλτάρ κατά Συμβουλίου, Συλλογή 1993, σ. Ι-3605, σκέψη 20).
19 Ο επίδικος κανονισμός δικαιολογεί την αναστολή της εφαρμογής του στον αερολιμένα αυτό δι' αναφοράς στη συμφωνία που περιέχεται στην κοινή δήλωση των Υπουργών Εξωτερικών του Βασιλείου της Ισπανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου της 2ας Δεκεμβρίου 1987. 'Οπως ήδη παρατήρησε το Δικαστήριο στην προαναφερθείσα απόφαση Κυβέρνηση του Γιβραλτάρ κατά Συμβουλίου, σκέψη 22, η αναφορά αυτή αποτελεί διαπίστωση της υπάρξεως αντικειμενικού εμποδίου για την εφαρμογή του κανονισμού, εάν ληφθεί υπόψη ο σκοπός του. Πράγματι, ενόψει της διαφωνίας * στην οποία αναφέρονται εκτενώς οι ίδιες οι προσφεύγουσες * μεταξύ του Βασιλείου της Ισπανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, ως προς το ζήτημα της κυριαρχίας επί του εδάφους όπου βρίσκεται ο αερολιμένας του Γιβραλτάρ, καθώς και των δυσχερειών εκμεταλλεύσεως που συνεπάγεται η διαφωνία αυτή για την εκμετάλλευσή του, η ανάπτυξη εναερίων υπηρεσιών μεταξύ του αερολιμένα αυτού και των άλλων αερολιμένων της Κοινότητας έχει ως προϋπόθεση την εφαρμογή του καθεστώτος συνεργασίας το οποίο συμφωνήθηκε μεταξύ των δύο κρατών.
20 Yπό τις συνθήκες αυτές, το άρθρο 1, παράγραφος 3, του κανονισμού 294/91 δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συνιστά απόφαση κατά την έννοια του άρθρου 173, εδάφιο δεύτερο, της Συνθήκης, αλλ' αντιθέτως μετέχει του γενικού χαρακτήρα του κανονισμού αυτού.
21 Επομένως, η προσφυγή είναι απαράδεκτη και συνεπώς πρέπει να απορριφθεί, χωρίς να απαιτείται να εξετασθούν οι λοιποί ισχυρισμοί που προβάλλονται προς στήριξη της ενστάσεως απαραδέκτου.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
22 Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Δεδομένου ότι η Κυβέρνηση του Γιβραλτάρ και η Gibraltar Development Corporation ηττήθηκαν, πρέπει να καταδικαστούν στα δικαστικά έξοδα. Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, οι παρεμβαίνοντες, ήτοι το Βασίλειο της Ισπανίας, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Επιτροπή, φέρουν τα έξοδά τους.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
διατάσσει:
1) Απορρίπτει την προσφυγή ως απαράδεκτη.
2) Καταδικάζει τις προσφεύγουσες στα δικαστικά έξοδα.
3) Οι παρεμβαίνοντες, ήτοι το Βασίλειο της Ισπανίας, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Επιτροπή, φέρουν τα έξοδά τους.
Λουξεμβούργο, 12 Ιουλίου 1993.