62021CC0354
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
MACIEJA SZPUNARA
przedstawiona w dniu 14 lipca 2022 r. (
1
)
Sprawa C‑354/21
R.J.R.
przy udziale
Registrų centras
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (najwyższy sąd administracyjny Litwy)]
Odesłanie prejudycjalne – Współpraca sądowa w sprawach cywilnych – Rozporządzenie (UE) nr 650/2012 – Europejskie poświadczenie spadkowe – Skutki poświadczenia – Granice – Wpis składnika majątku spadkowego do rejestru nieruchomości – Odmowa
I. Wprowadzenie
1.
Pewna kobieta mieszkała w Niemczech, podobnie jak jej syn. Umierając, pozostawiła go jako jedynego spadkobiercę. Posiadała nieruchomości w Niemczech i na Litwie. Jej syn uzyskał od organów niemieckich europejskie poświadczenie spadkowe wskazujące, że jest jedynym spadkobiercą całego majątku zmarłej. Przedstawił to poświadczenie organom litewskim, wnosząc o wpisanie nieruchomości do rejestru nieruchomości. Owe organy odmówiły uwzględnienia tego wniosku w oparciu o uzasadnienie, że wspomniane poświadczenie jest niekompletne.
2.
Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym porusza zatem delikatną kwestię rozgraniczenia dziedzin stosowania, odpowiednio, legis successionis i legis registrii, a dokładniej podziału kompetencji między organem wydającym europejskie poświadczenie spadkowe a organem prowadzącym rejestr nieruchomości mającym siedzibę w innym państwie członkowskim.
II. Ramy prawne
A. Prawo Unii
1.
Rozporządzenie (UE) nr 650/2012
3.
Artykuł 1 rozporządzenia (UE) nr 650/2012 (
2
), zatytułowany „Zakres stosowania”, stanowi:
„1.   Niniejsze rozporządzenie stosuje się do dziedziczenia majątku po osobach zmarłych. Niniejszego rozporządzenia nie stosuje się do spraw podatkowych, celnych ani administracyjnych.
2.   Z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia wyłączone są:
[…]
k)
charakter praw rzeczowych; oraz
l)
wszelkie wpisy do rejestru praw do nieruchomości lub rzeczy ruchomych, łącznie z wymogami prawnymi dotyczącymi takich wpisów, oraz skutki wpisu lub braku wpisu takich praw do rejestru”.
4.
Rozdział VI tego rozporządzenia, zatytułowany „Europejskie poświadczenie spadkowe”, zawiera art. 62–73 tego rozporządzenia.
5.
Artykuł 62 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Ustanowienie europejskiego poświadczenia spadkowego”, stanowi w ust. 1 i 3:
„1.   Niniejszym rozporządzeniem ustanawia się europejskie poświadczenie spadkowe (zwane dalej »poświadczeniem«), które jest wydawane w celu wykorzystania w innym państwie członkowskim i które rodzi skutki wymienione w art. 69.
[…]
3.   Poświadczenie nie zastępuje dokumentów wewnętrznych wykorzystywanych do podobnych celów w państwach członkowskich. Jednak poświadczenie wydane w celu wykorzystania w innym państwie członkowskim rodzi także skutki wymienione w art. 69 w państwie członkowskim, którego organy wydały to poświadczenie zgodnie z niniejszym rozdziałem”.
6.
Artykuł 63 tego rozporządzenia, zatytułowany „Przeznaczenie poświadczenia”, stanowi w ust. 1 i 2:
„1.   Poświadczenie jest przeznaczone do wykorzystywania przez spadkobierców […], którzy potrzebują wykazać w innym państwie członkowskim swój status lub wykonywać, odpowiednio, swoje prawa jako spadkobiercy […].
2.   Poświadczenie można wykorzystywać w szczególności do wykazania jednego lub kilku z poniższych:
[…]
b)
przyznania spadkobiercy(-om) lub, w zależności od przypadku, zapisobiercy(-om) wymienionemu(-ym) w poświadczeniu konkretnego składnika majątku lub konkretnych składników majątku stanowiących część spadku;
[…]”.
7.
Artykuł 67 rozporządzenia nr 650/2012, zatytułowany „Wydanie poświadczenia”, przewiduje w ust. 1:
„Organ wydający niezwłocznie wydaje poświadczenie zgodnie z procedurą określoną w niniejszym rozdziale wtedy, gdy okoliczności, które mają zostać poświadczone, zostały ustalone na mocy prawa właściwego dla dziedziczenia lub na mocy innego prawa właściwego dla danych kwestii. Organ wydający wykorzystuje formularz przyjęty zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 81 ust. 2”.
8.
Artykuł 68 tego rozporządzenia, zatytułowany „Treść poświadczenia”, stanowi:
„Poświadczenie zawiera następujące informacje, w zakresie, w jakim są one wymagane ze względu na cel jego wydania:
[…]
l) udział przypadający każdemu ze spadkobierców oraz, w stosownych przypadkach, wykaz praw lub składników majątku przypadających każdemu ze spadkobierców;
[…]”.
9.
Artykuł 69 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Skutki poświadczenia”, przewiduje:
„1.   Poświadczenie rodzi skutki we wszystkich państwach członkowskich bez wymogu stosowania jakiejkolwiek szczególnej procedury.
2.   Domniemywa się, że poświadczenie prawidłowo stwierdza okoliczności, które ustalono na mocy prawa właściwego dla dziedziczenia lub na mocy innego prawa właściwego dla danych kwestii. Domniemywa się, że osoba wymieniona w poświadczeniu jako spadkobierca […] posiada status wymieniony w poświadczeniu lub posiada prawa lub uprawnienia określone w poświadczeniu bez żadnych warunków ani ograniczeń odnoszących się do tych praw lub uprawnień innych niż określone w poświadczeniu.
[…]
5.   Poświadczenie stanowi ważny dokument na potrzeby dokonania wpisu majątku spadkowego do właściwego rejestru państwa członkowskiego, z zastrzeżeniem art. 1 ust. 2 lit. k) i l)”.
2.
Rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 1329/2014
10.
Artykuł 1 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 1329/2014 (
3
) stanowi:
„Formularz, który ma być stosowany w przypadku europejskiego poświadczenia spadkowego, o którym mowa w art. 67 ust. 1 [rozporządzenia nr 650/2012], wskazano w załączniku 5 jako formularz V [zwany dalej »formularzem V«]”.
11.
W formularzu V wskazano wykaz załączników, wśród których znajduje się załącznik IV, zatytułowany „Status i prawa spadkobiercy(ów) (OBOWIĄZKOWY, jeżeli celem poświadczenia jest poświadczenie wspomnianych elementów)”.
12.
W pkt 9 owego załącznika IV należy wskazać „[s]kładnik lub składniki majątku przypisane [przyznane] spadkobiercy, w odniesieniu do których wnioskowano o wydanie poświadczenia”. Należy również określić składnik lub składniki majątku oraz wskazać wszystkie istotne szczegółowe informacje umożliwiające identyfikację. Ponadto przypis 13, dotyczący tego punktu, został sformułowany w następujący sposób: „W przypadku gdy składnik majątku jest wpisany do rejestru, proszę podać informacje wymagane na mocy prawa państwa członkowskiego, w którym prowadzi się dany rejestr, aby umożliwić identyfikację wspomnianego składnika majątku [np. w przypadku nieruchomości należy wskazać jej dokładny adres, numer w rejestrze gruntów, numer działki lub numer katastru, opis nieruchomości (w stosownych przypadkach należy załączyć odpowiednie dokumenty)]”.
B. Prawo litewskie
13.
Lietuvos Respublikos nekilnojamojo turto registro įstatymas (ustawa Republiki Litewskiej o rejestrze nieruchomości), zmieniona ustawą nr XII‑1833 z dnia 23 czerwca 2015 r. (zwana dalej „ustawą o rejestrze nieruchomości”), stanowi w art. 5 ust. 2, że prowadzący rejestr nieruchomości odpowiada, zgodnie z tą ustawą, za prawidłowość i ochronę danych zgromadzonych w rejestrze nieruchomości. Organ ten odpowiada jedynie za zgodność danych wpisanych do rejestru nieruchomości z dokumentami, na podstawie których dane te zostały wpisane.
14.
Artykuł 22 wspomnianej ustawy reguluje podstawy prawne wpisu do rejestru nieruchomości praw rzeczowych do nieruchomości, obciążeń takich praw i faktów mających znaczenie prawe. Przepis ten zawiera wykaz dokumentów poświadczających powstanie praw do nieruchomości lub faktów mających znaczenie prawne, na podstawie których prawa te, ich obciążenia lub owe fakty prawne są wpisywane do rejestru nieruchomości, wymieniając między innymi w pkt 1) decyzje organów publicznych, w pkt 2) wyroki, orzeczenia, postanowienia i decyzje sądów, a w pkt 5) poświadczenia dziedziczenia.
15.
Artykuł 23 tej ustawy, który określa zasady składania wniosków o wpis praw rzeczowych do nieruchomości, obciążeń takich praw i faktów mających znaczenie prawne, przewiduje w ust. 2, że do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające powstanie praw do nieruchomości, obciążeń tych praw lub faktów mających znaczenie prawne, o których wpis się wnosi. Artykuł 23 ust. 3 ustawy o rejestrze nieruchomości stanowi, że dokumenty, na podstawie których prawa do nieruchomości, obciążenia tych praw oraz fakty mające znaczenie prawne są potwierdzane, powstają, wygasają, są przenoszone lub obciążane, muszą spełniać wymogi przewidziane w aktach prawnych i zawierać dane niezbędne do dokonania wpisu w rejestrze nieruchomości. Zgodnie z art. 23 ust. 4 tej ustawy dokumenty, na podstawie których wnioskuje się o wpis, muszą być zredagowane czytelnie i muszą zawierać pełne imiona, nazwiska, nazwy prawne, adresy, numery identyfikacyjne osób dla których praw wpis ów ma znaczenie, jak również unikalny numer nieruchomości, której dotyczy wpis, nadawany zgodnie z Lietuvos Respublikos nekilnojamojo turto kadastro nuostatai (statutem katastru nieruchomości Republiki Litewskiej).
16.
Zgodnie z art. 29 wspomnianej ustawy podmiot prowadzący rejestr nieruchomości odmawia dokonania wpisu praw do nieruchomości, obciążeń takich praw i faktów mających znaczenie prawne, jeżeli w trakcie rozpatrywania wniosku o wpis stwierdzi, że dokument przedstawiony na poparcie tego wniosku nie spełnia wymogów tej ustawy lub że wniosek lub dokument złożony do tego organu nie zawiera przewidzianych w Nekilnojamojo turto registro nuostatai (statucie rejestru nieruchomości) (
4
) danych niezbędnych do identyfikacji nieruchomości i osób nabywających do niej prawa.
17.
W pkt 14.2.2 statutu rejestru nieruchomości wskazano, że danymi identyfikującymi nieruchomość są 1) obszar katastralny, blok katastralny i numer katastralny działki gruntu; 2) unikalny numer (kod identyfikacyjny) działki gruntu; 3) unikalny numer (kod identyfikacyjny) budowli i 4) unikalny numer (kod identyfikacyjny) mieszkania lub lokalu.
III. Spór w postępowaniu głównym, pytanie prejudycjalne i postępowanie przed Trybunałem
18.
Wnoszący odwołanie w postępowaniu głównym ma obywatelstwo litewskie i niemieckie i zamieszkuje w Niemczech.
19.
W dniu 6 grudnia 2015 r. zmarła matka wnoszącego odwołanie w postępowaniu głównym (zwana dalej „zmarłą”), której miejscem zwykłego pobytu były wówczas Niemcy. Wnoszący odwołanie w postępowaniu głównym, jedyny spadkobierca, przyjął wprost spadek po zmarłej w Niemczech. Zwrócił się on do właściwego sądu niemieckiego, aby uzyskać europejskie poświadczenie spadkowe, ponieważ spadek obejmował składniki majątkowe znajdujące się nie tylko w Niemczech, ale również na Litwie.
20.
W dniu 24 września 2018 r. Amtsgericht Bad Urach (sąd rejonowy w Bad Urach, Niemcy) wydał wnoszącemu odwołanie w postępowaniu głównym poświadczenie dziedziczenia nr 1 VI 174/18 (zwane dalej „poświadczeniem dziedziczenia”), w którym wskazano, że G.R., który zmarł w dniu 10 maja 2014 r., pozostawił swój majątek zmarłej, będącej jej jedyną spadkobierczynią.
21.
W tym samym dniu sąd ten wydał europejskie poświadczenie spadkowe nr 1 VI 175/18 (zwane dalej „europejskim poświadczeniem spadkowym”), w którym wskazano, że zmarła pozostawiła swój majątek wnoszącemu odwołanie w postępowaniu głównym, który był jej jedynym spadkobiercą i przyjął spadek wprost.
22.
W dniu 15 marca 2019 r. wnoszący odwołanie w postępowaniu głównym złożył wniosek do Registrų centras (rejestru centralnego), organu państwowego odpowiedzialnego w szczególności za prowadzenie katastru i rejestru nieruchomości na Litwie, w celu wpisania do rejestru swojego prawa własności nieruchomości należących do zmarłej na Litwie. Na poparcie swojego wniosku przedstawił wydane przez niemiecki sąd: poświadczenie dziedziczenia oraz europejskie poświadczenie spadkowe.
23.
Decyzją z dnia 20 marca 2019 r. wydział w Taurogach departamentu „Rejestr nieruchomości” służb ds. zarządzania rejestrami nieruchomości państwowego rejestru centralnego (zwany dalej „wydziałem”) oddalił ten wniosek ze względu na to, że przedstawione europejskie poświadczenie spadkowe nie zawierało danych niezbędnych do celów identyfikacji nieruchomości przewidzianych w ustawie o rejestrze nieruchomości, a mianowicie nie wskazano w nim nieruchomości odziedziczonych przez wnoszącego odwołanie.
24.
Wnoszący odwołanie wniósł odwołanie od tej decyzji do komisji ds. sporów przy tymże państwowym rejestrze centralnym (zwanej dalej „komisją”), która decyzją z dnia 9 maja 2019 r. utrzymała w mocy decyzję wydziału.
25.
Wnoszący odwołanie w postępowaniu głównym wniósł skargę na decyzje wydziału i komisji do Regionų apygardos administracinio teismo Klaipėdos rūmai (oddziału w Kłajpedzie regionalnego sądu administracyjnego, Litwa), który orzeczeniem z dnia 30 grudnia 2019 r. oddalił tę skargę jako bezzasadną.
26.
Wnoszący odwołanie w postępowaniu głównym wniósł odwołanie od tego orzeczenia do Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (najwyższego sądu administracyjnego Litwy). Sąd ten, orzekając w składzie powiększonym, uznał, że zawisły przed nim spór dotyczy kwestii związanych z wykładnią rozporządzenia nr 650/2012.
27.
Przede wszystkim sąd odsyłający zauważa, że zgodnie z art. 69 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 650/2012 poświadczenie stanowi ważny dokument na potrzeby dokonania wpisu składnika majątku spadkowego do właściwego rejestru państwa członkowskiego, z zastrzeżeniem art. 1 ust. 2 lit. k) i l) tego rozporządzenia, co oznacza, że poświadczenie to nie ma wpływu na stosowanie art. 1 ust. 2 lit. l) tego rozporządzenia.
28.
Sąd odsyłający podkreśla, że na Litwie dokumenty mogące służyć za podstawę wpisu praw do nieruchomości do rejestru nieruchomości zostały wymienione w art. 22 ustawy o rejestrze nieruchomości oraz że art. 23 ust. 2–4 tej ustawy określa w sposób ścisły informacje i dane, które dokumenty te muszą poświadczać. Sąd ten wyjaśnia, że podmiot prowadzący rejestr nieruchomości, jako organ administracji publicznej, działa wyłącznie na podstawie uprawnień przyznanych mu na mocy ustawy, która nie przyznaje mu uprawnienia do samodzielnego ustalania zakresu praw własności ani do gromadzenia informacji i dowodów poświadczających wystąpienie pewnych okoliczności lub ich niewystąpienie. Wskazuje on, że w konsekwencji zgodnie z przepisami krajowymi mającymi znaczenie dla niniejszej sprawy informacje niezbędne do dokonania wpisu do rejestru nieruchomości można przedstawić wyłącznie za pośrednictwem dokumentów wymienionych w art. 22 ustawy o rejestrze nieruchomości oraz że jeżeli dostarczone informacje są niekompletne, podmiot prowadzący rejestr nieruchomości nie jest uprawniony do uwzględnienia innych.
29.
Sąd odsyłający podnosi również, w odniesieniu do okoliczności sprawy w postępowaniu głównym, że europejskie poświadczenie spadkowe wydane przez niemiecki sąd zostało sporządzone przy użyciu formularza V i zawiera załącznik IV do tego formularza, poświadczający status i prawa spadkobiercy. Zauważa on jednak, że w pkt 9 tego załącznika nie przedstawiono żadnej informacji umożliwiającej identyfikację składnika lub składników majątku przyznanych spadkobiercy, w odniesieniu do których wnioskowano o wydanie poświadczenia.
30.
Sąd ten zauważa, że z argumentów wysuniętych przez wnoszącego odwołanie w postępowaniu głównym oraz z przytoczonego przez niego orzecznictwa sądów niemieckich wynika, iż to nie przez niedopatrzenie organ, który wydał europejskie poświadczenie spadkowe, nie zamieścił tych danych. Wnoszący odwołanie podnosi w szczególności, że w niemieckim prawie spadkowym panuje zasada sukcesji uniwersalnej i że w konsekwencji gdy jest tylko jeden spadkobierca, otrzymuje on całość majątku zmarłego, a w prawie niemieckim nie jest możliwe wskazanie lub określenie w jakikolwiek sposób składników majątku spadkowego. Jego zdaniem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądy niemieckie nie stosują w związku z tym art. 68 lit. l) rozporządzenia nr 650/2012, który stanowi, że poświadczenie określa udział przypadający każdemu ze spadkobierców oraz, w stosownych przypadkach, wykaz praw lub składników majątku przypadających każdemu ze spadkobierców.
31.
Z uwagi na cele realizowane przez prawodawcę Unii poprzez ustanowienie europejskiego poświadczenia spadkowego, w szczególności cel polegający na szybkim, łatwym i skutecznym załatwieniu sprawy spadkowej mającej skutki transgraniczne w Unii, sąd odsyłający ma wątpliwości co do wykładni, jaką należy nadać art. 1 ust. 2 lit. l) i art. 69 ust. 5 rozporządzenia nr 650/2012, w szczególności w odniesieniu do związku tych przepisów z prawem krajowym państwa członkowskiego, w którym znajduje się składnik majątku spadkowego, regulującym warunki związane z wpisem prawa własności do rejestru nieruchomości.
32.
W tych okolicznościach Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (najwyższy sąd administracyjny Litwy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy art. 1 ust. 2 lit. l) i art. 69 ust. 5 [rozporządzenia nr 650/2012] należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniom prawnym państwa członkowskiego położenia nieruchomości, zgodnie z którymi prawo własności może zostać wpisane do rejestru nieruchomości na podstawie europejskiego poświadczenia spadkowego jedynie w przypadku, gdy wszystkie dane niezbędne do wpisu podano w tym europejskim poświadczeniu spadkowym?”.
33.
Uwagi na piśmie przedstawiły rządy litewski, czeski, niemiecki, hiszpański, francuski i węgierski oraz Komisja Europejska. Rządy litewski, niemiecki, hiszpański oraz Komisja przedstawiły swoje uwagi ustnie na rozprawie, która odbyła się w dniu 4 maja 2022 r.
IV. Analiza
34.
Poprzez swoje pytanie prejudycjalne sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy rozporządzenie nr 650/2012, a w szczególności art. 1 ust. 2 lit. l), art. 68 lit. l) i art. 69 ust. 5 tego rozporządzenia, stoją na przeszkodzie stosowaniu przepisów prawa krajowego, na mocy których nieruchomość nabyta przez jedynego spadkobiercę na podstawie prawa spadkowego opartego na zasadzie sukcesji uniwersalnej może zostać wpisana do rejestru nieruchomości państwa członkowskiego, na którego terytorium nieruchomość ta jest położona, na podstawie europejskiego poświadczenia spadkowego jedynie wtedy, gdy wszystkie dane identyfikujące nieruchomość wymagane przez prawo krajowe tego państwa członkowskiego są wskazane w tym poświadczeniu.
35.
Pytanie to odnosi się, po pierwsze, do wymogów dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego, a po drugie, do rozgraniczenia pomiędzy systemem ustanowionym przez rozporządzenie nr 650/2012 a systemem ustanowionym przez prawo krajowe regulujące wpis praw do nieruchomości do rejestru.
36.
Dla przypomnienia – spadkodawczyni, która zmarła w 2015 r., sama była spadkobierczynią swojego męża (w 2014 r.). Niemniej jednak, biorąc pod uwagę informacje przedstawione przez sąd odsyłający i przedłożone pytanie, przedmiotem niniejszej opinii jest jedynie spadek po zmarłej przyjęty przez jej syna.
37.
W tym względzie należy moim zdaniem odróżnić kwestię, czy składnik majątku spadkowego powinien lub może zostać wymieniony w europejskim poświadczeniu spadkowym (
5
), od kwestii, czy organ państwa członkowskiego prowadzący rejestr może odmówić dokonania wpisu tego składnika majątku z tego względu, że nie został on wymieniony w europejskim poświadczeniu spadkowym (
6
). Chciałbym pokrótce omówić miejsce europejskiego poświadczenia spadkowego w systematyce rozporządzenia nr 650/2012, a następnie przeanalizować te dwie kwestie.
38.
Aby rozwiązać kwestię przedstawioną w niniejszej sprawie, można problem przedstawić bardziej bezpośrednio w następujący sposób: albo na organach niemieckich spoczywa, na mocy przepisów rozporządzenia nr 650/2012, obowiązek wyszczególnienia w europejskim poświadczeniu spadkowym danego składnika majątku, albo organy litewskie są zobowiązane, na mocy przepisów rozporządzenia nr 650/2012, uwzględnić wniosek na podstawie europejskiego poświadczenia spadkowego w takim kształcie, w jakim sporządziły je organy niemieckie.
A. W przedmiocie europejskiego poświadczenia spadkowego w systematyce rozporządzenia nr 650/2012
39.
Z motywu 7 rozporządzenia nr 650/2012 wynika, że celem tego rozporządzenia jest ułatwienie prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego poprzez usuwanie przeszkód w swobodnym przepływie osób, które pragną wykonywać przysługujące im prawa w zakresie spraw spadkowych mających skutki transgraniczne (
7
). Rozporządzenie to wpisuje się zatem w ramy tworzenia przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości towarzyszącej rynkowi wewnętrznemu i w konsekwencji powinno być interpretowane w świetle tych zasad (
8
).
40.
Rozporządzenie nr 650/2012 nie dokonuje harmonizacji materialnego prawa spadkowego. Nie zawiera ono zatem co do zasady (
9
) przepisów materialnych w dziedzinie dziedziczenia. Natomiast rozporządzenie to wskazuje, za pomocą norm kolizyjnych, (krajowe) prawo spadkowe mające zastosowanie do dziedziczenia (
10
). W tym względzie w art. 21 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia ustanowiono jako zasadę ogólną zasadę stosowania do ogółu spraw dotyczących spadku prawa państwa, w którym zmarły miał miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci. Ponadto zgodnie z art. 22 ust. 1 tego rozporządzenia każdy może dokonać wyboru prawa państwa, którego obywatelstwo posiada w chwili dokonywania wyboru lub w chwili śmierci, jako prawa, któremu podlega ogół spraw dotyczących jego spadku. Zakres statutu spadkowego został określony w art. 23 rozporządzenia nr 650/2012. Wystarczy zauważyć w tym miejscu, że prawo wskazane jako właściwe na podstawie art. 21 i 22 tego rozporządzenia reguluje ogół spraw dotyczących spadku (
11
), w tym przeniesienie składników majątku (
12
).
41.
Rozporządzenie nr 650/2012 reguluje nie tylko prawo właściwe, ale także jurysdykcję oraz uznawanie i wykonywanie orzeczeń wydanych w państwie członkowskim.
42.
W art. 62 i nast. tego rozporządzenia uregulowano jedną z jego kluczowych innowacji (
13
): europejskie poświadczenie spadkowe.
43.
Poświadczenie to ma pełnić trzy główne funkcje we wszystkich państwach członkowskich (
14
): po pierwsze poświadcza prawa spadkobiercy wobec organów takich jak organy prowadzące rejestr nieruchomości lub wobec prywatnych dłużników spadku takich jak banki, po drugie ustanawia wzruszalne domniemanie dokładności i kompletności jego treści oraz po trzecie chroni osobę trzecią działającą w dobrej wierze, która spełnia świadczenie wobec osoby wskazanej jako spadkobierca lub która nabywa od niego składnik majątku spadkowego.
44.
Europejskie poświadczenie spadkowe funkcjonuje w ramach autonomicznego reżimu prawnego określonego przez przepisy rozdziału VI rozporządzenia nr 650/2012 (
15
), mającego na celu zapewnienie jego jednolitego stosowania we wszystkich państwach członkowskich (
16
). Co się tyczy tego poświadczenia, art. 63–69 tego rozporządzenia dotyczą w szczególności jego celu, kompetencji wymaganej do jego wydania, zasad odnoszących się do wniosku o wydanie poświadczenia, rozpatrzenia tego wniosku i wydania poświadczenia, a także jego treści i skutków.
45.
Zgodnie z art. 63 ust. 1 rozporządzenia nr 650/2012, dotyczącym celu, któremu służy europejskie poświadczenie spadkowe, jest ono przeznaczone do wykorzystania między innymi przez spadkobierców, którzy potrzebują wykazać w innym państwie członkowskim swój status lub wykonywać swoje prawa jako spadkobiercy.
46.
W art. 63 ust. 2 lit. a) i b) rozporządzenia nr 650/2012 uściślono w tym względzie, że poświadczenie to można wykorzystywać w szczególności do wykazania elementów takich jak, odpowiednio, status lub prawa każdego spadkobiercy lub przyznanie spadkobiercy lub, w zależności od przypadku, zapisobiercy wymienionemu w poświadczeniu konkretnego składnika majątku lub konkretnych składników majątku stanowiących część spadku.
B. W przedmiocie treści europejskiego poświadczenia spadkowego
1.
W przedmiocie art. 68 rozporządzenia nr 650/2012
47.
Artykuł 68 rozporządzenia nr 650/2012 zawiera wykaz informacji, które musi zawierać europejskie poświadczenie spadkowe „w zakresie, w jakim są one wymagane ze względu na cel jego wydania”, wśród których znajduje się „udział przypadający każdemu ze spadkobierców oraz, w stosownych przypadkach, wykaz praw lub składników majątku przypadających każdemu ze spadkobierców” (
17
).
a)
W przedmiocie obowiązku wyszczególnienia danego składnika majątku
48.
Nasuwa się następujące pytanie: czy organ odpowiedzialny za wydanie europejskiego poświadczenia spadkowego winien wyszczególnić prawa lub składniki majątku przypadające określonemu spadkobiercy?
49.
Europejskie poświadczenie spadkowe zostało pomyślane jako instrument nadający się do użycia dla wykazania różnych elementów. Jak wynika w szczególności z art. 68 akapit pierwszy rozporządzenia nr 650/2012, zawiera ono informacje wymagane ze względu na cel jego wydania.
50.
To zatem (konkretny) cel, któremu służy europejskie poświadczenie spadkowe, wskazany przez wnioskodawcę zgodnie z art. 65 ust. 3 lit. f) rozporządzenia nr 650/2012, a także właściwe krajowe prawo spadkowe określają treść tego poświadczenia. Z art. 63 ust. 2 lit. a) tego rozporządzenia wynika, że celem wspomnianego poświadczenia jest w szczególności wykazanie statusu „spadkobiercy”. Oczywiście, jak wynika z art. 63 ust. 2 lit. b) wspomnianego rozporządzenia, to samo poświadczenie może być również wykorzystane w celu wykazania innych informacji, takich jak przyznanie spadkobiercy lub spadkobiercom konkretnego składnika majątku lub konkretnych składników majątku stanowiących część spadku. Informacje te mogą moim zdaniem zostać zawarte w europejskim poświadczeniu spadkowym, w zakresie, w jakim jest to uzasadnione jego prawidłowym funkcjonowaniem, aby mogło ono wywoływać pełnię skutków.
51.
Jak zamierzam wykazać w poniższych rozważaniach, aby można było dokonać wpisu, nie jest konieczne posłużenie się informacjami, o których mowa w art. 63 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 650/2012.
1) Sukcesja uniwersalna
52.
Bezsporne jest, że w niniejszej sprawie właściwym krajowym prawem spadkowym jest, zgodnie z art. 21 ust. 1 rozporządzenia nr 650/2012, prawo niemieckie. W konsekwencji zgodnie z tym przepisem prawo to reguluje ogół spraw dotyczących spadku, a w szczególności przeniesienie składników majątku na spadkobiercę (
18
).
53.
W niniejszej sprawie zgodnie z mającym zastosowanie prawem niemieckim na podstawie § 1922 ust. 1 Bürgerliches Gesetzbuch (kodeksu cywilnego) w chwili śmierci osoby (otwarcia spadku) całość jej majątku (spadek) przechodzi na jedną lub kilka osób (spadkobierców). Chodzi tu o zasadę sukcesji uniwersalnej. Jak wskazuje rząd niemiecki, oznacza to, że spadkobierca jest następcą prawnym zmarłego od chwili zaistnienia zdarzenia, które powoduje dziedziczenie, czyli od śmierci zmarłego.
54.
Należy podkreślić, że prawo niemieckie nie przewiduje sukcesji innej niż uniwersalna, co oznacza, że na spadkobierców przechodzą nie konkretne składniki majątku w ramach sukcesji pod tytułem szczególnym (sukcesji syngularnej), lecz ogół majątku jako całość.
55.
W tych okolicznościach nie jest konieczne włączenie inwentarza spadku do europejskiego poświadczenia spadkowego, ponieważ sytuacja, o której mowa w art. 68 lit. l) rozporządzenia nr 650/2012, poprzez wyrażenie „w stosownych przypadkach”, czyli w przypadku istnienia wykazu składników majątku przypadających określonemu spadkobiercy, nie zachodzi.
56.
W takim przypadku w poświadczeniu tym wskazuje się bowiem, że dana osoba jest spadkobiercą konkretnego składnika majątku zmarłej. Jednakże jeżeli spadkobierca jest spadkobiercą uniwersalnym, nie ma potrzeby wyszczególniania konkretnych składników majątku we wspomnianym poświadczeniu.
57.
W tym kontekście odrzucić należy tezę, zgodnie z którą wyrażenie „w stosownych przypadkach” należy rozumieć jako odzwierciedlające jedynie życzenie osoby ubiegającej się o wydanie europejskiego poświadczenia spadkowego (
19
). Jakkolwiek wnioskodawca jest zobowiązany poinformować organ wydający poświadczenie o celu jego wydania (
20
), to jednak do tego organu należy podjęcie na podstawie tej informacji decyzji, czy należy wyszczególnić konkretny składnik majątku, czy nie.
58.
Komisja twierdzi jednak, że takie podejście nie jest zgodne z wymogami rozporządzenia nr 650/2012. Jej zdaniem zakres informacji podanych w europejskim poświadczeniu spadkowym jest bowiem określany nie przez właściwe krajowe prawo spadkowe, lecz przez art. 68 tego rozporządzenia.
59.
Moim zdaniem takie podejście Komisji nie uwzględnia faktu, że rozporządzenie nr 650/2012 nie tylko reguluje jurysdykcję i treść europejskiego poświadczenia spadkowego, lecz również, jak wspomniałem, wskazuje krajowe prawo spadkowe mające zastosowanie w sprawie, które siłą rzeczy ma wpływ na treść tego poświadczenia.
60.
Co prawda art. 68 rozporządzenia nr 650/2012 reguluje w sposób wyczerpujący treść europejskiego poświadczenia spadkowego, nie wyklucza to jednak możliwości, że właściwe krajowe prawo spadkowe, takie jak wskazane w tym rozporządzeniu, może mieć wpływ na tę treść. Przeciwnie, użycie w tym przepisie sformułowań „w zakresie, w jakim [informacje] są […] wymagane ze względu na cel […] wydania [europejskiego poświadczenia spadkowego]” i „w stosownych przypadkach” wskazuje na wolę prawodawcy Unii, aby uwzględnić właściwe prawo spadkowe (podkreślenie moje). Istnieje zatem wyraźna współzależność pomiędzy prawem krajowym a tym rozporządzeniem, ponieważ to właściwe prawo spadkowe określa w pierwszej kolejności treść poświadczenia.
61.
Niemniej jednak organ wydający powinien w stosownych przypadkach wykazać się pewną elastycznością i zastosować praktyki, których stosowanie niekoniecznie ma w zwyczaju, w szczególności gdy ma stosować prawo obce. Nie ma to jednak miejsca w niniejszej sprawie.
2) Sukcesja inna niż uniwersalna
62.
Jeżeli sytuacja nie jest objęta krajowym prawem spadkowym opartym na zasadzie sukcesji uniwersalnej (
21
), a wyżej wymieniony cel może zostać osiągnięty jedynie poprzez wskazanie udziału danej osoby w spadku, jest bardzo prawdopodobne, że dany składnik majątku należy wyszczególnić.
63.
Obowiązki nałożone na organy i warunki, których spełnienie jest wymagane w tej dziedzinie, mogą różnić się w zależności od państwa członkowskiego. W szczególności prawo spadkowe mające zastosowanie w innym państwie członkowskim może wymagać pełnego inwentarza spadku, co oznacza obowiązek zamieszczenia takich informacji w europejskim poświadczeniu spadkowym. Taka sytuacja odzwierciedlałaby sytuację, której dotyczy wyrażenie „w stosownych przypadkach” zawarte w art. 68 lit. l) rozporządzenia nr 650/2012.
b)
W przedmiocie możliwości wyszczególnienia danego składnika majątku
64.
Pozostaje ustalić, czy w sytuacji takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym organ wydający europejskie poświadczenie spadkowe może zdecydować o wyszczególnieniu lub braku wyszczególnienia w tym poświadczeniu danej nieruchomości w przypadku złożenia odpowiedniego wniosku przez zainteresowaną osobę.
65.
W tym względzie należy zauważyć, że aby europejskie poświadczenie spadkowe mogło w pełni wywoływać skutki, wymagany jest pewien stopień współpracy i wzajemnego zaufania między organami państw członkowskich. Może to oznaczać obowiązek uwzględnienia przez organ wydający, w duchu lojalnej współpracy z organami innych państw członkowskich, wymogów wynikających z ustawy o rejestrze innego państwa członkowskiego, zwłaszcza gdy organ ten posiada istotne informacje i elementy.
66.
Niemniej jednak taka współpraca pozostaje kwestią delikatną, ponieważ mogą z niej wyniknąć inne problemy prawne.
67.
Załóżmy, że w przypadku złożenia odpowiedniego wniosku wskazanie danego składnika majątku pozostaje fakultatywne dla organu wydającego europejskie poświadczenie spadkowe. Czy w takiej sytuacji będzie to wiążące dla organu prowadzącego rejestr, który dokonuje wpisu tego składnika majątku, położonego w innym państwie członkowskim? A co z art. 69 ust. 2 rozporządzenia nr 650/2012, który przewiduje, że domniemywa się, iż poświadczenie prawidłowo stwierdza okoliczności, które ustalono na mocy prawa właściwego dla dziedziczenia lub na mocy innego prawa właściwego dla danych kwestii? Czy domniemanie to obejmuje także przynależność danego składnika majątku do spadku?
68.
Należy również zauważyć w szczególności, że kwestia przynależności niektórych składników majątku do masy spadkowej nie podlega prawu właściwemu dla spadku, lecz prawu właściwemu dla prawa własności (
22
). Prawo właściwe dla dziedziczenia, które reguluje kwestię przejścia własności i kwestię, kto staje się właścicielem majątku zmarłego, należy bowiem odróżnić od kwestii, czy dany składnik majątku należał do zmarłego.
69.
Wreszcie należy podkreślić, że aby móc wskazać konkretne składniki majątku, organ wydający europejskie poświadczenie spadkowe powinien mieć pełny obraz masy spadkowej (
23
). Tymczasem może to okazać się trudne, jak pokazuje niniejszy przypadek.
2.
W przedmiocie formularza V
70.
Punkt 9 załącznika IV do formularza V ma na celu zidentyfikowanie składników majątku przyznanych spadkobiercy, w odniesieniu do których wnioskowano o wydanie poświadczenia, i wskazuje, że prosi się o określenie składnika lub składników majątku oraz wskazanie wszystkich istotnych szczegółowych informacji umożliwiających identyfikację (
24
).
71.
Wbrew argumentom niektórych uczestników postępowania i opinii niektórych autorów doktryny (
25
) z tego formularza nie można wyciągać żadnych wniosków.
72.
Informacje, do których odnosi się ten pkt 9, należy bowiem dostarczyć jedynie wówczas, gdy dany składnik majątku musi zostać wyszczególniony (
26
). Tymczasem, jak już wskazałem (
27
), nie ma to miejsca w niniejszej sprawie, ponieważ chodzi o sukcesję uniwersalną.
73.
Ponadto należy przypomnieć, że ponieważ (jedynym) celem rozporządzenia wykonawczego nr 1329/2014 jest skonkretyzowanie przepisów rozporządzenia nr 650/2012, nie może ono w żadnym wypadku wykraczać poza przepisy materialne rozporządzenia nr 650/2012. Każde inne podejście prowadziłoby do podważenia zasady równowagi instytucjonalnej. Jako autor rozporządzenia wykonawczego nr 1329/2014 Komisja jest zatem zobowiązana do poszanowania woli prawodawcy. Innymi słowy, to rozporządzenie wykonawcze nie może wymagać w formularzu V przedstawienia informacji, które nie są niezbędne w świetle celu, jakiemu służy europejskie poświadczenie spadkowe. W przeciwnym razie bezpodstawnie pozbawiałoby to przepisy rozporządzenia nr 650/2012 ich treści.
74.
W konsekwencji skoro prawidłowa wykładnia art. 68 rozporządzenia nr 650/2012 prowadzi do wniosku, że przepis ten nie wymaga zidentyfikowania danego litewskiego składnika majątku w europejskim poświadczeniu spadkowym, żaden przepis rozporządzenia wykonawczego nr 1329/2014 nie może pozwalać na przyjęcie odmiennego wniosku. Owo rozporządzenie wykonawcze należy zatem interpretować w świetle rozporządzenia nr 650/2012.
C. W przedmiocie skutków europejskiego poświadczenia spadkowego i jego relacji z krajowymi przepisami dotyczącymi rejestru nieruchomości [art. 1 ust. 2 lit. l) i art. 69 ust. 5 rozporządzenia nr 650/2012]
75.
Zgodnie z art. 69 ust. 5 rozporządzenia nr 650/2012 europejskie poświadczenie spadkowe stanowi ważny dokument na potrzeby dokonania wpisu majątku spadkowego do właściwego rejestru państwa członkowskiego, z zastrzeżeniem art. 1 ust. 2 lit. k) i l) tego rozporządzenia.
76.
Artykuł 1 ust. 2 lit. l) rozporządzenia nr 650/2012, który ma na celu rozgraniczenie dziedzin stosowania legis successionis i legis registrii, stanowi z kolei, że z zakresu stosowania tego rozporządzenia wyłączone są „wszelkie wpisy do rejestru praw do nieruchomości lub rzeczy ruchomych, łącznie z wymogami prawnymi dotyczącymi takich wpisów, oraz skutki wpisu lub braku wpisu takich praw do rejestru”.
77.
Sprawa, która doprowadziła do wydania wyroku Kubicka (
28
), dała Trybunałowi jedyną sposobność dokonania wykładni art. 1 ust. 2 lit. l) rozporządzenia nr 650/2012. W wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 1 ust. 2 lit. k) i l) oraz art. 31 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, iż stoją one na przeszkodzie odmowie uznania przez organ państwa członkowskiego skutków rzeczowych zapisu „windykacyjnego” znanego prawu właściwemu dla dziedziczenia wybranemu przez spadkodawcę zgodnie z art. 22 ust. 1 owego rozporządzenia, gdy odmowa ta następuje w oparciu o uzasadnienie, w myśl którego zapis ten dotyczy prawa własności nieruchomości położonej w tym państwie członkowskim, którego ustawodawstwo nie zna instytucji zapisu wywierającego bezpośredni skutek rzeczowy z chwilą otwarcia spadku.
78.
Wyrok Kubicka poskutkował tym, że prawo niemieckie rozpatrywane w postępowaniu głównym nie znalazło zastosowania do przeniesienia własności. Jednakże nie chodziło tam o przepisy dotyczące rejestru nieruchomości. Krajowe przepisy dotyczące rejestru nieruchomości państwa członkowskiego mogą zatem ustanawiać dodatkowe wymogi proceduralne, lecz jedynie w zakresie, w jakim te dodatkowe wymogi nie dotyczą statusu poświadczonego europejskim poświadczeniem spadkowym.
79.
Jak wskazał rzecznik generalny Y. Bot w opinii w sprawie Kubicka (
29
), w praktyce możliwe jest wymaganie innych dokumentów lub informacji w uzupełnieniu europejskiego poświadczenia spadkowego, jeżeli, na przykład, nie zawiera ono elementów wystarczająco precyzyjnych do zidentyfikowania składnika majątku, w odniesieniu do którego ma zostać zarejestrowane przejście własności.
80.
Należy jednak zauważyć, że w niniejszej sprawie organy litewskie dysponują wszystkimi informacjami niezbędnymi do dokonania wpisu do rejestru nieruchomości: są one w stanie zidentyfikować, do kogo należy lub należał dany składnik majątku, a za pomocą europejskiego poświadczenia spadkowego upewnić się, że wnoszący odwołanie w postępowaniu głównym jest spadkobiercą.
81.
W takiej sytuacji skuteczność (effet utile) europejskiego poświadczenia spadkowego byłaby zagrożona, gdyby litewskie przepisy dotyczące rejestru nieruchomości mogły nałożyć dodatkowe obowiązki na wnioskodawcę.
82.
Nawet jeśli konkretny składnik majątku nabyty w drodze dziedziczenia nie został bowiem wskazany w europejskim poświadczeniu spadkowym, jego nabycie można wykazać za pomocą tego poświadczenia. Zgodnie z tą logiką podstawą zmiany rejestru nieruchomości jest nie wskazanie tego składnika majątku we wspomnianym poświadczeniu, lecz posiadanie statusu spadkobiercy przez daną osobę (
30
). W tym względzie owo poświadczenie stanowi dowód sukcesji uniwersalnej przeprowadzanej na podstawie prawa niemieckiego, która obejmuje również majątek zmarłego położony za granicą. To do organu prowadzącego rejestr nieruchomości należy zbadanie, czy dany składnik majątku jest objęty tą sukcesją, a zatem czy należał do zmarłej. Organ powinien wyciągnąć wszelkie konsekwencje z informacji zawartych w europejskim poświadczeniu spadkowym i uznać mianowicie, że osoba wymieniona jako spadkobierca zmarłej jest jej spadkobiercą pod tytułem ogólnym.
83.
Nie ma zatem żadnego uzasadnionego powodu, aby organy litewskie żądały dla celów dokonania wpisu dodatkowych elementów, aby ustalić, czy dana osoba jest spadkobiercą danego składnika majątku. Zobowiązanie tej osoby do zwrócenia się do organów niemieckich, aby wyszczególniły przedmiotową nieruchomość, stanowiłoby nieuzasadniony formalizm.
84.
Podsumowując: dopóki skuteczność (effet utile) rozporządzenia nr 650/2012, a w niniejszym przypadku skuteczność europejskiego poświadczenia spadkowego ustanowionego przez to rozporządzenie nie jest zagrożona, państwa członkowskie mają swobodę stanowienia przepisów dotyczących rejestru nieruchomości. Jednakże art. 1 ust. 2 lit. l) wspomnianego rozporządzenia nie może skutkować pozbawieniem skuteczności (effet utile) europejskiego poświadczenia spadkowego, które, jak przypomniałem, stanowi zgodnie z art. 69 ust. 5 tego rozporządzenia ważny dokument na potrzeby dokonania wpisu majątku spadkowego do właściwego rejestru państwa członkowskiego.
85.
Innymi słowy – o ile przesłanki nabycia spadku co do zasady nie mogą zostać pominięte przez krajowe przepisy dotyczące rejestru nieruchomości (
31
), o tyle europejskie poświadczenie spadkowe stanowiące dowód dziedziczenia ma jednak charakter wiążący i powinno służyć za podstawę wpisu do rejestru niezależnie od tego, czy jego treść odpowiada praktyce zwyczajowo stosowanej w celu sporządzenia takiego poświadczenia (lub porównywalnego dokumentu krajowego) w państwie członkowskim rejestru nieruchomości (
32
). Jedynie wówczas, gdy określenie przedmiotu wniosku w ramach wpisu do rejestru nieruchomości jest obiektywnie niemożliwe, może okazać się konieczne uzupełnienie europejskiego poświadczenia spadkowego w celu wykazania sukcesji uniwersalnej po zmarłym za pomocą dodatkowych dokumentów niezbędnych do dokładnego zidentyfikowania składników majątku spadkowego (
33
).
D. W przedmiocie współpracy między organami (art. 66 ust. 5 rozporządzenia nr 650/2012)
86.
Artykuł 66 rozporządzenia nr 650/2012, który reguluje rozpatrzenie wniosku o wydanie europejskiego poświadczenia spadkowego, stanowi w ust. 5, że do celów tego rozpatrzenia właściwy organ państwa członkowskiego przekazuje, na wniosek, organowi wydającemu innego państwa członkowskiego informacje zawarte w szczególności w rejestrach nieruchomości, rejestrach stanu cywilnego i w rejestrach, w których zarejestrowano dokumenty i fakty mające znaczenie dla dziedziczenia lub małżeńskiego ustroju majątkowego zmarłego lub ustroju mu odpowiadającego, w przypadkach gdy dany właściwy organ byłby uprawniony, na mocy prawa krajowego, do przekazania takich informacji innemu organowi krajowemu.
87.
Komisja uważa, że w niniejszym przypadku niemiecki organ wydający europejskie poświadczenie spadkowe powinien skontaktować się z organami litewskimi w celu uzyskania informacji na temat nieruchomości w ramach rozpatrywania wniosku o wydanie europejskiego poświadczenia spadkowego.
88.
O ile jest oczywiste, że mechanizm współpracy ustanowiony w art. 66 ust. 5 rozporządzenia nr 650/2012 odgrywa kluczową rolę dla prawidłowego funkcjonowania rozpatrywania wniosku, a następnie wydawania poświadczenia, to jednak nie podzielam stanowiska Komisji z tego prostego powodu, że współpracę należy podjąć wyłącznie wtedy, gdy jest konieczna.
89.
Jak wykazano w niniejszej opinii, nie ma to miejsca w niniejszej sprawie, w której organ dokonujący wpisu do rejestru dysponuje wszelkimi informacjami koniecznymi do dokonania wpisu.
V. Wnioski
90.
W świetle całości powyższych rozważań proponuję, aby na pytanie prejudycjalne przedstawione przez Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (najwyższy sąd administracyjny Litwy) Trybunał odpowiedział w następujący sposób:
Artykuł 1 ust. 2 lit. l), art. 68 lit. l) i art. 69 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego stoją na przeszkodzie stosowaniu przepisów prawa krajowego, na mocy których nieruchomość nabyta przez jedynego spadkobiercę na podstawie prawa spadkowego opartego na zasadzie sukcesji uniwersalnej może zostać wpisana do rejestru nieruchomości państwa członkowskiego, na którego terytorium nieruchomość ta jest położona, na podstawie europejskiego poświadczenia spadkowego jedynie wtedy, gdy wszystkie dane identyfikujące nieruchomość wymagane przez prawo krajowe tego państwa członkowskiego są wskazane w tym poświadczeniu.
(
1
)	Język oryginału: francuski.
(
2
)	Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego (Dz.U. 2012, L 201, s. 107).
(
3
)	Rozporządzenie wykonawcze Komisji z dnia 9 grudnia 2014 r. ustanawiające formularze, o których mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego (Dz.U. 2014, L 359, s. 30).
(
4
)	Statut przyjęty zarządzeniem rządu Republiki Litewskiej nr 379 z dnia 23 kwietnia 2014 r.
(
5
)	Chodzi tu o wykładnię art. 68 rozporządzenia nr 650/2012.
(
6
)	Pytanie to dotyczy wykładni art. 1 ust. 2 lit. l) i art. 69 ust. 5 rozporządzenia nr 650/2012.
(
7
)	Zobacz wyrok z dnia 12 października 2017 r., Kubicka (C‑218/16, EU:C:2017:755, pkt 56).
(
8
)	Zobacz podobnie Ch. Baldus, w: M. Gebauer, T. Wiedmann, Europäisches Zivilrecht, Aufl. 3, C.H. Beck, Münich, 2021, rozdział 44 („Europäische Erbrechtsverordnung”), art. 1, pkt 4.
(
9
)	Zobacz jednak art. 32 i 33 rozporządzenia nr 650/2012.
(
10
)	Zobacz rozdział III rozporządzenia nr 650/2012.
(
11
)	Zobacz art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 650/2012.
(
12
)	Zobacz art. 23 ust. 2 lit. e) rozporządzenia nr 650/2012.
(
13
)	Poświadczenie to ma zasadnicze znaczenie dla załatwiania w praktyce transgranicznych spraw spadkowych. Zobacz szczegółowo B. Hess, Europäisches Zivilprozessrecht, Aufl. 2, De Gruyter, Berlin/Boston, pkt 7.220. Zobacz także P. Wautelet, w: A. Bonomi, P. Wautelet, Le droit européen des successions. Commentaire du règlement (UE) no 650/2012 du 4 juillet 2012, 2e éd., Bruylant, Bruxelles, 2016, art. 62, pkt 1 i nast.
(
14
)	Zobacz J. Kleinschmidt, „Optionales Erbrecht: Das Europäische Nachlasszeugnis als Herausforderung an das Kollisionsrecht”, Rabels Zeitschrift für ausländisches und internationales Privatrecht, 2013, Bd. 4, Nr. 77, s. 723–785, szczególnie s. 726. Zobacz również D. Stamatiadis, w: H.P. Pamboukis, EU Succession Regulation No 650/2012. A Commentary, Nomiki Bibliothiki/C.H. Beck/Hart/Nomos, Ateny/Monachium/Oxford/Baden‑Baden, 2017, art. 62, pkt 26 i nast.
(
15
)	Zobacz wyroki z dnia 21 czerwca 2018 r., Oberle (C‑20/17, EU:C:2018:485, pkt 46); z dnia 16 lipca 2020 r., E.E. (Jurysdykcja i prawo właściwe dla dziedziczenia) (C‑80/19, EU:C:2020:569, pkt 70).
(
16
)	Zobacz moja opinia w sprawie Oberle (C‑20/17, EU:C:2018:89, pkt 90).
(
17
)	Zobacz art. 68 lit. l) rozporządzenia nr 650/2012. Podkreślenie moje.
(
18
)	Zobacz art. 23 ust. 2 lit. e) rozporządzenia nr 650/2012.
(
19
)	Zobacz podobnie również M. Semelová, „Praktische Probleme mit dem (deutschen) Europäischen Nachlasszeugnis in der Tschechischen Republik”, Zeitschrift für das Privatrecht der Europäischen Union (GPR), 2018, Nr. 4, s. 200–203, szczególnie s. 201.
(
20
)	Zobacz art. 65 ust. 3 lit. f) rozporządzenia nr 650/2012.
(
21
)	Chodzi zatem o sytuację inną niż sytuacja w niniejszej sprawie.
(
22
)	Zobacz także podobnie Th. Raff, „Praktische Probleme mit dem (deutschen) Europäischen Nachlasszeugnis in der Tschechischen Republik – Stellungnahme”, Zeitschrift für das Privatrecht der Europäischen Union (GPR), 2018, s. 203–205, szczególnie s. 204.
(
23
)	Zobacz także podobnie P. Wautelet, op.cit., art. 68 pkt 26.
(
24
)	Jeśli chodzi o treść przypisu 13 dotyczącego tego pkt 9 – zob. pkt 12 niniejszej opinii.
(
25
)	Zobacz w szczególności M. Semelová, op.cit., s. 203.
(
26
)	Zobacz także podobnie Th. Raff, op.cit., s. 203; Ch. Budzikiewicz, w: A.L. Calvo Caravaca, A. Davì, H.P. Mansel, The EU Succession Regulation. A Commentary, Cambridge University Press, 2016, art. 68, pkt 19.
(
27
)	Zobacz pkt 53 niniejszej opinii.
(
28
)	Wyrok z dnia 12 października 2017 r. (C‑218/16, EU:C:2017:755, sentencja).
(
29
)	C‑218/16, EU:C:2017:387, pkt 67.
(
30
)	Zobacz także podobnie C.F. Nordmeier, „Die Aufnahme einzelner Nachlassgegenstände in das Europäische Nachlasszeugnis – zum durch den Todesfall bedingten Rechtserwerb und zur Reichweite der Artykuł 68 lit. l und m EuErbVO”, Praxis des Internationalen Privat- und Verfahrensrechts (IPrax), 2019, s. 306–312, szczególnie s. 311.
(
31
)	Zobacz wyrok z dnia 12 października 2017 r., Kubicka (C‑218/16, EU:C:2017:755, pkt 54).
(
32
)	Zobacz także podobnie M. Margoński, Europejskie poświadczenie spadkowe, Wolters Kluwer, Warszawa, 2022, s. 429.
(
33
)	Zobacz również podobnie M. Margoński, op.cit., s. 429.