Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
MACIEJ SZPUNAR
της 19ης Μαρτίου 2026 (1)
Υπόθεση C‑842/24
DNO Yemen AS
κατά
Petrolin Trading Limited,
Moe Oil & Gas Yemen Limited,
The Ministry of Oil and Minerals (of The Republic of Yemen),
Yemen Oil & Gas Corporation / The Yemen Company,
Dove Energy Limited, υπό εκκαθάριση
[αίτηση του Cour de cassation (Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, Γαλλία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
« Προδικαστική παραπομπή – Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της καταστάσεως στην Υεμένη – Απαγόρευση έμμεσης διαθέσεως κεφαλαίων σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα, οντότητες ή οργανισμούς σε βάρος των οποίων έχουν επιβληθεί τα εν λόγω μέτρα – Διάθεση κεφαλαίων σε δημόσιους φορείς οι οποίοι δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των μέτρων, αλλά τελούν υπό την επιρροή προσώπων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής τους »
I.      Εισαγωγή
1.        Τα περιοριστικά μέτρα που θεσπίζονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση σε βάρος φυσικών ή νομικών προσώπων, οντοτήτων ή οργανισμών κατέχουν, στο τρέχον γεωπολιτικό πλαίσιο, κεντρική θέση στο πεδίο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ). Καθόσον τα μέτρα αυτά τίθενται κατά κανόνα σε εφαρμογή μέσω κανονισμών που εκδίδονται από το Συμβούλιο βάσει του άρθρου 215 ΣΛΕΕ, έχουν άμεση εφαρμογή στην έννομη τάξη των κρατών μελών και δεσμεύουν όλα τα όργανά τους, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών δικαστηρίων. Τούτο ισχύει, μεταξύ άλλων, και στην περίπτωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1352/2014 (2), ο οποίος αποτελεί το αντικείμενο της υπό κρίση υποθέσεως.
2.        Η απαγόρευση διαθέσεως κεφαλαίων ή οικονομικών πόρων, άμεσα ή έμμεσα, σε ορισμένα πρόσωπα, οντότητες ή οργανισμούς, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014, συγκαταλέγεται μεταξύ των περιοριστικών μέτρων που κατά κανόνα θεσπίζονται. Η απαγόρευση αυτή δύναται να επηρεάσει συμβατικές υποχρεώσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που έχουν αποτελέσει αντικείμενο διαιτητικής αποφάσεως. Αυτό συνιστά το υπόβαθρο της υπό κρίση υποθέσεως.
3.        Στο πλαίσιο ασκήσεως αγωγής κατά διαιτητικής αποφάσεως, για τον λόγο ότι η εκτέλεση της τελευταίας θα συνιστούσε διάθεση κεφαλαίων απαγορευόμενη από το άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014, το Cour de cassation (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, Γαλλία), ήτοι το αιτούν δικαστήριο, υποβάλλει στο Δικαστήριο τρία προδικαστικά ερωτήματα με τα οποία ζητείται, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί, αφενός, το περιεχόμενο της εν λόγω απαγορεύσεως και, αφετέρου, το επίπεδο αποδείξεως που απαιτείται για την εφαρμογή της εν λόγω απαγορεύσεως, καθώς και η κατανομή του βάρους αποδείξεως.
II.    Το νομικό πλαίσιο
Α.      Το διεθνές δίκαιο
4.        Στις 26 Φεβρουαρίου 2014, κατά την 7119η σύνοδό του, το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών ενέκρινε το ψήφισμα 2140(2014). Το εν λόγω ψήφισμα προβλέπει τα εξής:
«Το Συμβούλιο Ασφαλείας,
[...]
Επιβεβαιώνοντας
τη σταθερή δέσμευσή του όσον αφορά την ενότητα, την κυριαρχία, την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Υεμένης,
[...]
Διαπιστώνοντας
με ανησυχία τα πολιτικής, οικονομικής και ανθρωπιστικής φύσεως προβλήματα, καθώς και τα προβλήματα ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένης της συνεχιζόμενης βίας στην Υεμένη,
[...]
Λαμβάνοντας υπόψη ότι η κατάσταση στην Υεμένη συνιστά απειλή για τη διεθνή ειρήνη και την ασφάλεια στην περιοχή,
Ενεργώντας
δυνάμει του κεφαλαίου VII του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών [(3)],
[...]
11.      Αποφασίζει
ότι όλα τα κράτη μέλη οφείλουν, για ένα αρχικό χρονικό διάστημα ενός έτους από την έκδοση του παρόντος ψηφίσματος, να δεσμεύσουν αμέσως τα κεφάλαια, λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και οικονομικούς πόρους τα οποία ευρίσκονται στο έδαφός τους και τα οποία ανήκουν ή τελούν υπό τον άμεσο ή έμμεσο έλεγχο καταχωρισμένων πρόσωπων ή οντοτήτων [...] ή κάθε άλλου προσώπου ή οντότητας που ενεργεί εξ ονόματός τους ή βάσει οδηγιών τους, ή κάθε άλλης οντότητας που τελεί υπό την κατοχή ή υπό τον έλεγχό τους, και αποφασίζει περαιτέρω ότι όλα τα κράτη μέλη οφείλουν να διασφαλίσουν ότι οι υπήκοοί τους ή οποιοδήποτε πρόσωπο ή οντότητα ευρισκόμενη στο έδαφός τους δεν θα θέτουν στη διάθεση των εν λόγω προσώπων ή οντοτήτων κεφάλαια, χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ή οικονομικούς πόρους, ούτε θα επιτρέπουν τη χρησιμοποίηση αυτών προς όφελός τους·
[...]».
Β.      Το δίκαιο της Ένωσης
1.      Ο κανονισμός 1352/2014
5.        Το άρθρο 2 του κανονισμού 1352/2014 (4) ορίζει τα εξής:
«1.      Δεσμεύονται όλα τα κεφάλαια και οι οικονομικοί πόροι που βρίσκονται στην ιδιοκτησία, στην κατοχή ή υπό τον έλεγχο οιουδήποτε από τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα, οντότητες ή οργανισμούς που απαριθμούνται στο παράρτημα I του παρόντος κανονισμού.
2.      Κανένα κεφάλαιο ή οικονομικός πόρος δεν διατίθεται, άμεσα ή έμμεσα, στα φυσικά ή νομικά πρόσωπα, οντότητες ή οργανισμούς που απαριθμούνται στο παράρτημα I ή προς όφελός τους» [(5)].
6.        Το άρθρο 3, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού προβλέπει τα εξής:
«Το παράρτημα I περιλαμβάνει φυσικά ή νομικά πρόσωπα, οντότητες και οργανισμούς τα οποία αναγνωρίζονται από την επιτροπή κυρώσεων [του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών (6)], ως εμπλεκόμενα ή παρέχοντα στήριξη για την τέλεση πράξεων οι οποίες απειλούν την ειρήνη, την ασφάλεια ή τη σταθερότητα της Υεμένης […].»
7.        Το άρθρο 11 του εν λόγω κανονισμού προβλέπει τα εξής:
«1.      Η δέσμευση κεφαλαίων και οικονομικών πόρων ή η άρνηση διάθεσης κεφαλαίων ή οικονομικών πόρων που έγινε καλόπιστα και με την πεποίθηση ότι συνάδει με τον παρόντα κανονισμό, δεν θεμελιώνει κανενός είδους ευθύνη του φυσικού ή νομικού προσώπου ή της οντότητας ή του οργανισμού που προέβη σε αυτή την ενέργεια ή των διευθυντών ή των υπαλλήλων του, εκτός εάν αποδεικνύεται ότι τα κεφάλαια και οι οικονομικοί πόροι δεσμεύθηκαν ή παρακρατήθηκαν λόγω αμέλειας.
2.      Οι ενέργειες φυσικών ή νομικών προσώπων, οντοτήτων ή οργανισμών δεν θεμελιώνουν κανενός είδους ευθύνη αυτών, εάν δεν γνώριζαν και δεν είχαν εύλογη αιτία να υποπτευθούν ότι με τις ενέργειές τους θα παραβίαζαν τις απαγορεύσεις που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό.»
8.        Ο κατάλογος που περιλαμβάνεται στο παράρτημα I του ίδιου κανονισμού συμπίπτει με τον κατάλογο του παραρτήματος της αποφάσεως 2014/932. Στους εν λόγω καταλόγους, όπως αυτοί ίσχυαν κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης, περιλαμβάνονταν έξι φυσικά πρόσωπα που ανήκαν στο κίνημα των Χούθι ή συνδέονταν με αυτό. Μεταγενέστερα, ο κατάλογος αυτός επεκτάθηκε ώστε να περιλάβει τόσο επιπλέον πρόσωπα (7) όσο και το κίνημα των Χούθι συνολικά ως οντότητα (8).
2.      Οι κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τα περιοριστικά μέτρα
9.        Το σημείο 55β των κατευθυντήριων γραμμών για την εφαρμογή και την αξιολόγηση των περιοριστικών μέτρων (κυρώσεων) στο πλαίσιο της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας της ΕΕ (9) (στο εξής: κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τα περιοριστικά μέτρα) (10) ορίζει τα εξής:
«Στα κριτήρια που συνεκτιμώνται ώστε να αξιολογηθεί κατά πόσον νομικό πρόσωπο ή οντότητα ελέγχεται από άλλο πρόσωπο ή οντότητα, αποκλειστικά ή δυνάμει συμφωνίας με άλλο μέτοχο ή άλλο τρίτο μέρος, μπορούν να συγκαταλέγονται μεταξύ άλλων τα εξής [...]:
[...]
(δ)      το δικαίωμα άσκησης κυριαρχικής επιρροής σε ένα νομικό πρόσωπο ή οντότητα, δυνάμει συμφωνίας που έχει συναφθεί με το εν λόγω νομικό πρόσωπο ή οντότητα, ή σύμφωνα με την ιδρυτική του πράξη ή τις καταστατικές διατάξεις, εφόσον το δίκαιο από το οποίο διέπεται το εν λόγω νομικό πρόσωπο ή οντότητα επιτρέπει την υπαγωγή σε παρόμοια συμφωνία ή όρο·
(ε)      η δυνατότητα δικαιώματος άσκησης κυριαρχικής επιρροής, όπως αναφέρεται στο στοιχείο δʹ, χωρίς παράλληλη κατοχή του δικαιώματος αυτού·
(στ)      το δικαίωμα χρησιμοποίησης του συνόλου ή μέρους των περιουσιακών στοιχείων ενός νομικού προσώπου ή μιας οντότητας·
[...]
Αν πληρούται οποιοδήποτε από τα κριτήρια αυτά, τότε θεωρείται ότι το νομικό πρόσωπο ή οντότητα ελέγχεται από άλλο πρόσωπο ή οντότητα, εκτός αν κατά περίπτωση μπορεί να διαπιστωθεί το αντίθετο.»
10.      Στο σημείο 55δ των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών διευκρινίζονται τα εξής:
«Εάν η κυριότητα ή ο έλεγχος διαπιστώνεται σύμφωνα με τα ανωτέρω κριτήρια, η διάθεση κεφαλαίων ή οικονομικών πόρων σε μη καταχωρηθέντα νομικά πρόσωπα ή οντότητες τα οποία ανήκουν σε καταχωρηθέν πρόσωπο ή οντότητα ή ελέγχονται από αυτά θα θεωρείται κατ’ αρχήν ως έμμεση διάθεση αυτών στο/στην τελευταίο/τελευταία, εκτός εάν μπορεί ευλόγως να αποδειχθεί, κατά περίπτωση και με προσέγγιση βασιζόμενη στην ανάλυση του κινδύνου, λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές περιστάσεις και συμπεριλαμβανομένων των κατωτέρω κριτηρίων, ότι τα εν λόγω κεφάλαια ή οικονομικοί πόροι δεν θα χρησιμοποιηθούν από ή υπέρ του εν λόγω καταχωρηθέντος προσώπου ή οντότητας.
Στα κριτήρια που θα συνεκτιμηθούν περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων τα εξής:
(α)      η ημερομηνία και η φύση των συμβατικών δεσμών μεταξύ των οικείων οντοτήτων (φέρ’ ειπείν συμβόλαια πωλήσεων, αγοράς ή διανομής)·
(β)      η σημασία του τομέα δραστηριότητας της μη καταχωρηθείσας οντότητας για την καταχωρηθείσα οντότητα·
(γ)      τα χαρακτηριστικά των κεφαλαίων ή οικονομικών πόρων που καθίστανται διαθέσιμοι, συμπεριλαμβανομένης τους δυνητικής πρακτικής χρήσης τους από την καταχωρηθείσα οντότητα και τους ευχέρειας μεταβίβασής τους σε αυτήν.
[...]»
11.      Το σημείο 55ε των ίδιων κατευθυντήριων γραμμών προβλέπει τα εξής:
«Σημειωτέον ότι η έμμεση διάθεση κεφαλαίων ή οικονομικών πόρων σε καταχωρηθέντα πρόσωπα ή οντότητες μπορεί να συμπεριλαμβάνει επίσης τη διάθεση αυτών των στοιχείων σε πρόσωπα ή οντότητες που δεν ανήκουν σε καταχωρηθείσες οντότητες ούτε ελέγχονται από αυτές.»
Γ.      Το γαλλικό δίκαιο
12.      Σύμφωνα με το άρθρο 1518 του code de procédure civile (κώδικα πολιτικής δικονομίας, Γαλλία), «[κ]ατά διαιτητικής αποφάσεως εκδοθείσας στη Γαλλία επί διεθνούς διαιτησίας μπορεί να ασκηθεί μόνον αγωγή ακυρώσεως».
13.      Κατά το άρθρο 1520, σημείο 5, του εν λόγω κώδικα, «η αγωγή ακυρώσεως επιτρέπεται μόνον εφόσον: [...] [η] αναγνώριση ή εκτέλεση της διαιτητικής αποφάσεως είναι αντίθετη προς τη διεθνή δημόσια τάξη».
14.      Κατά τη νομολογία του αιτούντος δικαστηρίου, εναπόκειται στο δικαστήριο που έχει επιληφθεί της ακυρώσεως να εξετάσει, συγκεκριμένα, εάν η ένταξη της διαιτητικής αποφάσεως στη γαλλική έννομη τάξη παραβιάζει κατάφωρα τη διεθνή δημόσια τάξη (11).
15.      Σύμφωνα με το άρθρο 1527, παράγραφος 2, του ίδιου κώδικα, «[η] απόρριψη της αγωγής ακυρώσεως καθιστά εκτελεστή τη διαιτητική απόφαση ή τις διατάξεις της που δεν θίγονται από την ακυρωτική κρίση του δικαστηρίου».
III. Η διαφορά της κύριας δίκης, τα προδικαστικά ερωτήματα και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
16.       Το Υπουργείο Πετρελαίου και Ορυκτών Πόρων της Δημοκρατίας της Υεμένης (στο εξής: Υπουργείο) και η Yemen Oil and Gas Corporation (στο εξής: YOGC), εταιρία ανήκουσα εξ ολοκλήρου στο Κράτος της Υεμένης, συνήψαν με τις εταιρίες DNO Yemen AS (στο εξής: DNO), Petrolin Trading (στο εξής: Petrolin), MOE Oil and Gas Yemen (στο εξής: MOE) και Dove Energy συμφωνίες εκμετάλλευσης και κατανομής της παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι οποίες περιλαμβάνουν ρήτρα διαιτησίας.
17.      Κατά το έτος 2014, οι εταιρίες DNO, Petrolin, MOE και Dove Energy εξέφρασαν τη βούλησή τους να καταγγείλουν τις εν λόγω συμφωνίες. Το 2015 το Υπουργείο και η YOGC κίνησαν διαδικασία διαιτησίας υπό την αιγίδα του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου και, δυνάμει διαιτητικής αποφάσεως εκδοθείσας στο Παρίσι (Γαλλία) στις 15 Ιουλίου 2019, οι DNO, Petrolin και MOE υποχρεώθηκαν να καταβάλουν στο Υπουργείο και την YOGC αποζημίωση (στο εξής: διαιτητική απόφαση).
18.      Οι εταιρίες DNO, Petrolin και MOE άσκησαν αγωγή ακυρώσεως ενώπιον του cour d’appel de Paris (εφετείου Παρισίων, Γαλλία) προβάλλοντας, μεταξύ άλλων, ότι η εν λόγω διαιτητική απόφαση ήταν αντίθετη προς τη διεθνή δημόσια τάξη, καθόσον η εκτέλεσή της ενείχε τον κίνδυνο να θέσει εμμέσως κεφάλαια στη διάθεση φυσικών ή νομικών προσώπων, οντοτήτων ή οργανισμών που περιλαμβάνονται στον κατάλογο του παραρτήματος I του κανονισμού 1352/2014 (στο εξής: καταχωρισμένα πρόσωπα), κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού.
19.      Συγκεκριμένα, κατά το έτος 2014, η σύγκρουση στην Υεμένη μεταξύ της αναγνωρισμένης από τη διεθνή κοινότητα κυβερνήσεως (στο εξής: νόμιμη κυβέρνηση) και του κινήματος των Χούθι εντάθηκε κατόπιν της κατάληψης του ελέγχου της Σαναά, πρωτεύουσας της χώρας, από το κίνημα των Χούθι. Το 2015 ένας διεθνής συνασπισμός κρατών παρενέβη προς υποστήριξη της νόμιμης κυβερνήσεως, η οποία εδρεύει προσωρινώς στο Άντεν (Υεμένη). Η σύγκρουση και η επακόλουθη «διχοτόμηση» της οικονομίας και της κοινωνίας της Υεμένης οδήγησαν στην εγκαθίδρυση παράλληλων δομών διακυβέρνησης: το μεν κίνημα των Χούθι χρησιμοποιεί τις υφιστάμενες θεσμικές υποδομές στη Σαναά (12), ενώ η νόμιμη κυβέρνηση βασίζεται στην ανάπτυξη νέων θεσμικών δομών (13).
20.      Με απόφαση της 5ης Οκτωβρίου 2021, το cour d’appel de Paris (εφετείο Παρισίων) απέρριψε την αγωγή ακυρώσεως που άσκησαν οι DNO, Petrolin και MOE, με το σκεπτικό ότι ο έλεγχος τον οποίο όφειλε να διενεργήσει βάσει του άρθρου 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 έπρεπε να πραγματοποιηθεί με γνώμονα την κατάσταση όπως αυτή εκτιμήθηκε κατά την ημερομηνία εκδόσεως της αποφάσεως του δικαστηρίου και να ερείδεται σε σοβαρές, συγκεκριμένες και συγκλίνουσες αποδείξεις από τις οποίες να μπορεί να στοιχειοθετηθεί παράβαση του εν λόγω καθεστώτος κυρώσεων.
21.      Το εν λόγω δικαστήριο έκρινε εν προκειμένω ότι, για να μπορούν κεφάλαια να θεωρηθούν ως εμμέσως διατιθέμενα, έπρεπε να αποδειχθεί ότι το Υπουργείο και η YOGC ενεργούσαν πράγματι «εξ ονόματος, υπό τον έλεγχο ή βάσει οδηγιών» καταχωρισμένων προσώπων και ότι είχαν την πρόθεση να χρησιμοποιήσουν τα κεφάλαια προς όφελος των προσώπων αυτών. Προς τούτο, στηρίχθηκε στα κριτήρια του σημείου 55β των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τα περιοριστικά μέτρα.
22.      Συναφώς, το cour d’appel de Paris (εφετείο Παρισίων) έκρινε, αφενός, ότι κανένα από τα προσκομισθέντα στοιχεία δεν επιβεβαίωνε ότι το Υπουργείο, ως εκπρόσωπος της νόμιμης κυβερνήσεως, η οποία αναγνωρίζεται από τη διεθνή κοινότητα και απολαμβάνει της υποστήριξης της Παγκόσμιας Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), ενεργούσε υπό τον έλεγχο ή κατ’ εντολήν καταχωρισμένων προσώπων, τη στιγμή που η ένοπλη σύρραξη στην Υεμένη φέρει αντιμέτωπη πρωτίστως την εν λόγω κυβέρνηση με το κίνημα των Χούθι.
23.      Αφετέρου, το ίδιο δικαστήριο έκρινε ότι, μολονότι από τα στοιχεία που προσκομίστηκαν κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση προέκυπτε ότι τον έλεγχο της YOGC διεκδικούσαν τόσο η νόμιμη κυβέρνηση όσο και το κίνημα των Χούθι –κατάσταση η οποία χαρακτηρίστηκε στην υπόθεση της κύριας δίκης ως «αντίρροπη
επιρροή»–, εντούτοις ουδόλως αποδείχθηκε ότι τα δύο αυτά μέρη ενεργούσαν συντονισμένα ή ότι η YOGC τελούσε υπό τον έλεγχο του εν λόγω κινήματος. Συναφώς, το δικαστήριο στηρίχθηκε σε επιστολή της 23ης Αυγούστου 2015 του πρωθυπουργού της νόμιμης κυβερνήσεως, απευθυνόμενη προς τις αλλοδαπές εταιρίες πετρελαίου, με την οποία αυτές καλούνταν να συναλλάσσονται αποκλειστικώς με πρόσωπα υπαγόμενα στην εξουσία της εν λόγω κυβερνήσεως και πληροφορούνταν ότι όλες οι αποφάσεις, διορισμοί και εντολές που είχαν εκδοθεί από τις πολιτοφυλακές των Χούθι τον Φεβρουάριο του 2015 και οι οποίες απευθύνονταν στο Υπουργείο και στις υπαγόμενες σε αυτό αρχές και οργανισμούς έπρεπε να θεωρούνται άκυρες και ανυπόστατες, ότι δεν έπρεπε να εφαρμόζονται και, τέλος, ότι οι αλλοδαποί φορείς εκμετάλλευσης δεν έπρεπε να προβούν στην καταβολή των οφειλόμενων στο κράτος [της Υεμένης] ποσών έως ότου ενημερωθούν για τον τόπο και τον χρόνο καταβολής.
24.      Περαιτέρω, το cour d’appel de Paris (εφετείο Παρισίων) έκρινε ότι περιστάσεις όπως, αφενός, το γεγονός ότι στον επίσημο ιστότοπο της YOGC, ο οποίος θα μπορούσε να είχε παραβιαστεί, μνημονευόταν το όνομα ενός υπουργού των Χούθι και, αφετέρου, η ανταπόκριση του ειδησεογραφικού πρακτορείου της Υεμένης Saba σχετικά με μια συνάντηση που πραγματοποιήθηκε παρουσία του πρωθυπουργού των Χούθι –στο πλαίσιο της οποίας ο εκτελεστικός διευθυντής της YOGC προέβη σε μια σύντομη παρουσίαση, μεταξύ άλλων, του προγράμματος χορηγήσεως δελτίων βενζίνης, ντίζελ και οικιακού αερίου στο επίπεδο της Γραμματείας της πρωτεύουσας και των ελεγχόμενων από τους Χούθι επαρχιών– δεν επαρκούσαν για να τεκμηριώσουν απόκτηση του ελέγχου της YOGC.
25.      Τέλος, το εν λόγω δικαστήριο επισήμανε ότι η απουσία συνδέσμου προς τον ιστότοπο της YOGC από τον επίσημο ιστότοπο της νόμιμης κυβερνήσεως (προσβάσιμο στη ηλεκτρονική διεύθυνση www.mom-ye.com), καθώς και το γεγονός ότι ο ιστότοπος της YOGC χρησιμοποιεί το παλαιό κυβερνητικό όνομα τομέα (www.mom-gov.ye) που χρησιμοποιείται από τους Χούθι, οι οποίοι κατέλαβαν τον πρώην κυβερνητικό ιστότοπο, δεν αναιρούν το γεγονός ότι τον έλεγχο της YOGC διεκδικούσε επίσης και η νόμιμη κυβέρνηση.
26.      Τον Μάρτιο του 2022 η Δημοκρατία της Υεμένης, εκπροσωπούμενη από το Υπουργείο, υπέβαλε αίτηση εκτελέσεως της διαιτητικής αποφάσεως ενώπιον του περιφερειακού δικαστηρίου του Όσλο (Νορβηγία), το οποίο, κρίνοντας ότι η εν λόγω απόφαση είναι εκτελεστή, διέταξε την DNO να καταβάλει τις οφειλόμενες αποζημιώσεις. Η απόφαση αυτή κατέστη αμετάκλητη στις 4 Νοεμβρίου 2023.
27.      Στις 4 Δεκεμβρίου 2023 η DNO κατέβαλε στο Υπουργείο το καθαρό ποσό που οφειλόταν βάσει της διαιτητικής αποφάσεως. Με επιστολή της 13ης Δεκεμβρίου 2022, η YOGC επιβεβαίωσε, κατόπιν αιτήματος της DNO, ότι είχε εκχωρήσει στο Υπουργείο όλα τα δικαιώματά της που απέρρεαν από τη συγκεκριμένη απόφαση και δήλωσε ότι δεν είχε την πρόθεση να αξιώσει τα ποσά που είχαν ήδη καταβληθεί στο Υπουργείο.
28.      Η DNO και η Petrolin άσκησαν, αντιστοίχως, αναίρεση και ανταναίρεση κατά της αποφάσεως του cour d’appel de Paris (εφετείου Παρισίων) ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου. Προς στήριξη των αιτήσεών τους, οι οποίες βασίζονται στην κατάφωρη παραβίαση της διεθνούς δημοσίας τάξεως, οι εν λόγω εταιρίες προέβαλαν, κατ’ ουσίαν, ότι το cour d’appel de Paris (εφετείο Παρισίων) υπέπεσε σε πλάνη, καθόσον, αφενός, περιορίστηκε να εξετάσει εάν η YOGC δεν ανήκε σε καταχωρισμένα πρόσωπα ούτε ελεγχόταν από αυτά και, αφετέρου, παρέλειψε να διακριβώσει εάν η εκτέλεση της επίμαχης διαιτητικής αποφάσεως θα έθετε –ή θα ενείχε τον κίνδυνο να θέσει– κεφάλαια στη διάθεση των εν λόγω προσώπων.
29.      Το αιτούν δικαστήριο, κατά πρώτον, υπενθυμίζει συναφώς τη νομολογία του Δικαστηρίου σύμφωνα με την οποία ο όρος «διατίθενται» έχει ευρύ εννοιολογικό περιεχόμενο (14), καθώς και τον προληπτικό χαρακτήρα των περιοριστικών μέτρων (15).
30.      Κατά δεύτερον, το αιτούν δικαστήριο υπογραμμίζει ότι το κεντρικό ζήτημα που εγείρεται στην υπό κρίση υπόθεση αφορά τα κριτήρια βάσει των οποίων τα κεφάλαια μπορούν να θεωρηθούν ως εμμέσως διατιθέμενα σε καταχωρισμένα πρόσωπα λόγω της καταβολής, σε εκτέλεση διαιτητικής αποφάσεως (16), των οφειλόμενων ποσών στο Υπουργείο και στην YOGC, δεδομένου ότι τα τελευταία δεν αποτελούν καταχωρισμένες οντότητες. Εξάλλου, το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί ότι τα πραγματικά περιστατικά εγείρουν ζητήματα σχετικά με το βάρος αποδείξεως λόγω της αβεβαιότητας όσον αφορά την πολιτική κατάσταση στην Υεμένη.
31.      Υπό τις συνθήκες αυτές, το Cour de cassation (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, Γαλλία) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)      Υπό το φως των κατευθυντήριων γραμμών [σχετικά με τα περιοριστικά μέτρα], έχει το άρθρο 2, παράγραφος 2, του [κανονισμού 1352/2014] την έννοια ότι η έμμεση διάθεση καταλαμβάνει επίσης τα κεφάλαια που διατίθενται σε δημόσιους φορείς οι οποίοι δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των θεσπισθέντων περιοριστικών μέτρων, στην περίπτωση που αποδεικνύεται ότι τα πρόσωπα εις βάρος των οποίων έχουν όντως επιβληθεί τα περιοριστικά μέτρα ασκούν στους εν λόγω φορείς επιρροή αντίρροπη προς εκείνη της νόμιμης κυβέρνησης η οποία δεν εμπίπτει ούτε η ίδια στο πεδίο εφαρμογής των μέτρων αυτών;
2)      Όταν διαπιστώνεται η ύπαρξη τέτοιας αντίρροπης επιρροής, έχει το άρθρο 2, παράγραφος 2, του [κανονισμού 1352/2014] την έννοια ότι τεκμαίρεται ότι οι οντότητες στις οποίες διατίθενται τα κεφάλαια ελέγχονται από τα πρόσωπα εις βάρος των οποίων έχουν επιβληθεί τα περιοριστικά μέτρα; Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης, χωρεί απόδειξη περί του αντιθέτου; Ασκεί επ’ αυτού επιρροή το γεγονός ότι η νόμιμη κυβέρνηση, η οποία δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των εν λόγω περιοριστικών μέτρων, δεν συνεργάζεται με τα πρόσωπα εις βάρος των οποίων έχουν επιβληθεί τα μέτρα αυτά;
3)      Όταν από τα προσκομισθέντα ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου αποδεικτικά στοιχεία δεν μπορεί να εκτιμηθεί αν η καθοριστική επιρροή επί της οντότητας στην οποία διατίθενται τα κεφάλαια ασκείται από τη νόμιμη κυβέρνηση ή από τα πρόσωπα εις βάρος των οποίων έχουν επιβληθεί οι κυρώσεις, αρκεί για την εφαρμογή των κυρώσεων ο απλός εύλογος κίνδυνος να επωφεληθούν εν τέλει τα τελευταία αυτά πρόσωπα από το σύνολο ή από μέρος των κεφαλαίων;»
32.      Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν η DNO, το Υπουργείο, η Γαλλική, η Ιταλική και η Ολλανδική Κυβέρνηση καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι ίδιοι μετέχοντες στη διαδικασία, πλην της Ιταλικής και της Ολλανδικής Κυβερνήσεως, παρέστησαν στην επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 19ης Νοεμβρίου 2025.
IV.    Ανάλυση
Α.      Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
1.      Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
33.      Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 έχει την έννοια ότι καταλαμβάνει την καταβολή κεφαλαίων, σε εκτέλεση διαιτητικής αποφάσεως, προς δημόσιο φορέα ο οποίος δεν περιλαμβάνεται στους καταχωρισμένους αποδέκτες των περιοριστικών μέτρων, εφόσον αποδεικνύεται ότι ασκείται στον εν λόγω φορέα αντίρροπη επιρροή τόσο από καταχωρισμένα πρόσωπα όσο και από μη καταχωρισμένη οντότητα.
34.      Προκαταρκτικώς, επισημαίνεται ότι το εν λόγω προδικαστικό ερώτημα δεν αφορά ρητώς την έννοια του «ελέγχου», όπως αυτή νοείται στο πλαίσιο των περιοριστικών μέτρων. Εντούτοις, από το σκεπτικό της αποφάσεως περί παραπομπής προκύπτει ότι οι προβληματισμοί του αιτούντος δικαστηρίου απορρέουν από την απόφαση του cour d’appel de Paris (εφετείου Παρισίων). Συγκεκριμένα, το τελευταίο έκρινε, στηριζόμενο στα σημεία 55β και 55δ των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τα περιοριστικά μέτρα, τα οποία αφορούν την έννοια του «ελέγχου», ότι η αντίρροπη επιρροή (17) δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014, καθόσον το κρίσιμο κριτήριο, κατά τη διάταξη αυτή, είναι, κατ’ ουσίαν, η ύπαρξη ελέγχου επί του αποδέκτη των κεφαλαίων από καταχωρισμένα πρόσωπα. Επιπλέον, με το πρώτο προδικαστικό ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο παρέπεμψε ρητώς στις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές.
35.      Επομένως, στο πλαίσιο της εξετάσεως του ως άνω προδικαστικού ερωτήματος, θα προβώ, κατ’ αρχάς, σε μια σύντομη υπόμνηση της νομολογίας σχετικά με την ευρεία ερμηνεία της έννοιας της «άμεσης και έμμεσης διαθέσεως». Εν συνεχεία, θα διευκρινίσω, όσον αφορά την έννοια αυτή, τη σημασία που έχει η ύπαρξη –καθώς και η απουσία– ελέγχου. Τέλος, θα καταδείξω ότι, ακόμη και ελλείψει ελέγχου, η ύπαρξη αντίρροπης επιρροής μπορεί να αρκεί για να διαπιστωθεί ότι κεφάλαια διατέθηκαν εμμέσως, κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014.
2.      Η διάθεση κεφαλαίων με άμεσο ή έμμεσο τρόπο: μια ευρεία ερμηνεία
36.      Από την απόφαση Möllendorf προκύπτει ότι η χρήση της φράσεως «άμεσα ή έμμεσα» καταδεικνύει ότι η απαγόρευση διαθέσεως κεφαλαίων τυγχάνει ιδιαιτέρως ευρείας διατυπώσεως. Ομοίως, και όπως υπενθύμισε το αιτούν δικαστήριο, ο όρος «διατίθενται» έχει ευρύ εννοιολογικό περιεχόμενο, καθόσον δεν αφορά συγκεκριμένη νομική πράξη, αλλά κάθε πράξη που απαιτείται, κατά την ισχύουσα εθνική νομοθεσία, προκειμένου ένα πρόσωπο να αποκτήσει απόλυτη εξουσία διαθέσεως του οικείου πράγματος (18).
37.      Στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση Afrasiabi κ.λπ., το Δικαστήριο εξέτασε ειδικώς την έννοια της «έμμεσης διαθέσεως» οικονομικού πόρου στο πλαίσιο της παράδοσης και της εγκατάστασης σε μη καταχωρισμένη οντότητα, η οποία διευθύνεται από μη καταχωρισμένο πρόσωπο το οποίο, ωστόσο, ενήργησε προς όφελος καταχωρισμένης οντότητας (19).
38.      Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο διαπίστωσε κατ’ αρχάς (20) ότι το γεγονός ότι κάποιος ενεργεί εξ ονόματος, υπό τον έλεγχο ή βάσει οδηγιών ενός προσώπου περιλαμβανομένου σε κατάλογο προσώπων εις βάρος των οποίων επιβάλλονται περιοριστικά μέτρα, συνιστά επίσης στοιχείο που δικαιολογεί την εγγραφή στον εν λόγω κατάλογο (21). Εν συνεχεία, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι το ίδιο αυτό στοιχείο αποδεικνύεται επίσης λυσιτελές προκειμένου να εκτιμηθεί η απαγόρευση έμμεσης διαθέσεως κεφαλαίων (22). Εν τέλει, το Δικαστήριο έκρινε ως ομοίως λυσιτελές το γεγονός της υπάρξεως προθέσεως εκμεταλλεύσεως του οικείου περιουσιακού στοιχείου προς όφελος καταχωρισμένου προσώπου (23).
39.      Από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι το cour d’ appel de Paris (εφετείο Παρισίων) στηρίχθηκε στα ίδια αυτά στοιχεία (24). Ως εκ τούτου, αφού διαπίστωσε την απουσία τους, έκρινε ότι η απαγόρευση που διατυπώνεται στο άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 δεν δύναται να εφαρμοσθεί στην υπό κρίση περίπτωση.
40.      Εντούτοις, κατά τη γνώμη μου, τα στοιχεία που μνημονεύονται στην απόφαση Afrasiabi κ.λπ. δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι συνιστούν εξαντλητικό κατάλογο των περιστάσεων βάσει των οποίων μπορεί να διαπιστωθεί έμμεση διάθεση κεφαλαίων. Πράγματι, όπως έχει ρητώς επισημάνει το Δικαστήριο, πρόκειται για στοιχεία λυσιτελή για την εκτίμηση αυτή.  Οποιαδήποτε διαφορετική ερμηνεία θα αντέβαινε στην ευρεία έννοια της «διαθέσεως κεφαλαίων».
41.      Η ευρεία αυτή έννοια πρέπει, ωστόσο, να ερμηνεύεται υπό το πρίσμα της ανάγκης επιτεύξεως των σκοπών του κανονισμού 1352/2014, καθώς και της διασφαλίσεως της αποτελεσματικότητας των περιοριστικών μέτρων που προβλέπει και της αποτροπής κάθε κινδύνου καταστρατηγήσεώς τους (25).
42.      Συναφώς, από το προοίμιο του ψηφίσματος 2140 (2014), καθώς και από την αιτιολογική σκέψη 5 του κανονισμού 1352/2014, προκύπτει ότι τα επίμαχα εν προκειμένω περιοριστικά μέτρα αποσκοπούν στην αντιμετώπιση της συγκεκριμένης απειλής που η κατάσταση στην Υεμένη συνιστά για τη διεθνή ειρήνη και την ασφάλεια της περιοχής. Κατά το άρθρο 3 του εν λόγω κανονισμού, το παράρτημα I αυτού περιλαμβάνει τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα, οντότητες και οργανισμούς τα οποία αναγνωρίζονται από την επιτροπή κυρώσεων ως εμπλεκόμενα ή παρέχοντα στήριξη για την τέλεση πράξεων οι οποίες απειλούν την ειρήνη, την ασφάλεια ή τη σταθερότητα της Υεμένης. Όπως συμβαίνει γενικώς με τα περιοριστικά μέτρα που θεσπίζει η Ένωση, τα επίμαχα μέτρα έχουν προληπτικό χαρακτήρα, υπό την έννοια ότι αποσκοπούν στην παρεμπόδιση τέτοιου είδους πράξεων (26).
43.      Κατά συνέπεια, σκοπός της απαγορεύσεως διαθέσεως κεφαλαίων είναι να αποφευχθεί οποιαδήποτε χρήση κεφαλαίων για τη διάπραξη ή την υποστήριξη πράξεων που απειλούν την ειρήνη, την ασφάλεια ή τη σταθερότητα της Υεμένης (27). Εντούτοις, μια ερμηνεία κατά την οποία η απαγόρευση αυτή θα περιοριζόταν αποκλειστικώς σε περιπτώσεις ιδιοκτησίας ή ελέγχου θα αντέβαινε στον σκοπό αυτό. Και άλλες καταστάσεις είναι δυνατόν να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω απαγορεύσεως.
44.      Μια πιο πρόσφατη νομολογία φαίνεται να επιβεβαιώνει την προσέγγιση αυτή. Κατά πρώτον, το Δικαστήριο διευκρίνισε, στην απόφαση SH, ότι, για να μπορούν κεφάλαια να θεωρηθούν ως εμμέσως διατεθέντα σε καταχωρισμένο στον κατάλογο πρόσωπο, είναι απαραίτητο να μπορούν τα κεφάλαια αυτά να καταβληθούν περαιτέρω στο πρόσωπο αυτό ή να έχει το εν λόγω πρόσωπο την εξουσία διαθέσεως των κεφαλαίων αυτών, ιδίως λόγω υπάρξεως νομικών ή οικονομικών δεσμών μεταξύ του λήπτη των κεφαλαίων και ενός τέτοιου προσώπου (28).
45.      Κατά δεύτερον, το Δικαστήριο, στην απόφαση E και F, διαπίστωσε ότι το ευρύ σημασιολογικό περιεχόμενο του όρου «διατίθενται» είναι ανεξάρτητο από την ύπαρξη, ή όχι, σχέσεων μεταξύ του δράστη και του αποδέκτη της επίμαχης διαθέσεως (29). Είναι βεβαίως αληθές ότι, στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση εκείνη, το αιτούν δικαστήριο ζητούσε να διευκρινιστεί εάν η απαγόρευση διαθέσεως καταλαμβάνει τη μεταβίβαση κεφαλαίων προς καταχωρισμένη οντότητα από μη καταχωρισμένο μέλος της οντότητας αυτής (30). Τούτου λεχθέντος, φρονώ ότι μια τέτοια διαπίστωση αρχής του Δικαστηρίου, καθόσον συνάδει με το ευρύ εννοιολογικό περιεχόμενο της εν λόγω απαγορεύσεως, πρέπει να επεκτείνεται και στην περίπτωση απουσίας τυπικών σχέσεων μεταξύ του δράστη και του αποδέκτη της πράξεως διαθέσεως.
3.      Η λυσιτέλεια της υπάρξεως ελέγχου
46.      Φαίνεται ότι, μεταξύ των κριτηρίων που διατύπωσε το Δικαστήριο στην απόφαση Afrasiabi κ.λπ., προκειμένου να διαπιστωθεί εάν υφίσταται έμμεση διάθεση κεφαλαίων, το cour d’appel de Paris (εφετείο Παρισίων) στηρίχθηκε ιδίως στον έλεγχο που ασκούν στον αποδέκτη των κεφαλαίων τα καταχωρισμένα πρόσωπα, υπό το πρίσμα του σημείου 55β και 55δ των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τα περιοριστικά μέτρα. Πρέπει, συνεπώς, να διευκρινιστεί η λυσιτέλεια του συγκεκριμένου κριτηρίου.
47.      Κατά το σημείο 55δ των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών, εάν διαπιστώνεται έλεγχος σύμφωνα με τα κριτήρια του σημείου 55β αυτών, η διάθεση κεφαλαίων σε μη καταχωρισμένα πρόσωπα τα οποία ανήκουν σε καταχωρισμένο πρόσωπο ή ελέγχονται από το πρόσωπο αυτό θεωρείται κατ’ αρχήν ως έμμεση διάθεση κεφαλαίων προς το καταχωρισμένο πρόσωπο.
48.      Εντούτοις, παρόλο που οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές δεν έχουν δεσμευτική νομική ισχύ (31), φρονώ ότι πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη και το σημείο 55ε αυτών, το οποίο, όπως επισήμανε η DNO, δεν μνημονεύθηκε από το cour d’appel de Paris (εφετείο Παρισίων).
49.      Κατά το εν λόγω σημείο, η απαγόρευση έμμεσης διαθέσεως κεφαλαίων σε καταχωρισμένα πρόσωπα ισχύει ακόμη και ελλείψει ιδιοκτησιακού δεσμού ή σχέσεως ελέγχου μεταξύ των προσώπων αυτών και του αποδέκτη των κεφαλαίων (32).
50.      Επομένως, κατ’ ουσίαν, από την ύπαρξη ελέγχου μπορεί να συναχθεί η ύπαρξη έμμεσης διαθέσεως κεφαλαίων. Ελλείψει ελέγχου, το ζήτημα αυτό πρέπει να αξιολογείται κατά περίπτωση.
51.      Κατά τη γνώμη μου, μια τέτοια ερμηνεία συνάδει με την απόφαση Afrasiabi κ.λπ., όπως αυτή ερμηνεύεται στο σημείο 40 των παρουσών προτάσεων, καθώς και με τη μεταγενέστερη νομολογία που μνημονεύεται στα σημεία 44 και 45 των παρουσών προτάσεων.
52.      Κατά συνέπεια, ένα εθνικό δικαστήριο δεν δύναται να καταλήξει στη διαπίστωση ότι η απαγόρευση που προβλέπεται στο άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 δεν έχει εφαρμογή αποκλειστικώς και μόνον λόγω του ότι ο άμεσος αποδέκτης των κεφαλαίων δεν ελέγχεται από καταχωρισμένα πρόσωπα, κατά την έννοια του σημείου 55β των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τα περιοριστικά μέτρα. Οφείλει, αντιθέτως, να εξετάσει εάν τα συγκεκριμένα κεφάλαια μπορούν να καταβληθούν περαιτέρω στα πρόσωπα αυτά ή εάν τα τελευταία έχουν την εξουσία να τα διαθέτουν (33). Η εξέταση αυτή εξαρτάται από τα αποδεικτικά στοιχεία που έχει στη διάθεσή του το εθνικό δικαστήριο, όπως αυτά που μνημονεύονται στα σημεία 19 και 23 έως 25 των παρουσών προτάσεων.
4.      Η αντίρροπη επιρροή
53.      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, διαπιστώνεται ότι η απαγόρευση που προβλέπεται στο άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 μπορεί να καταλαμβάνει την καταβολή κεφαλαίων σε μη καταχωρισμένη στον κατάλογο οντότητα όταν αποδεικνύεται ότι καταχωρισμένα πρόσωπα ασκούν επί της οντότητας αυτής αντίρροπη επιρροή προς εκείνη που ασκεί μια μη καταχωρισμένη οντότητα. Πράγματι, όπως υποστήριξαν, κατ’ ουσίαν, η Ιταλική και η Ολλανδική Κυβέρνηση, καθώς και η Επιτροπή, η απαγόρευση αυτή πρέπει να εφαρμόζεται σε όλες τις πραγματικές καταστάσεις κατά τις οποίες παρέχεται στα καταχωρισμένα πρόσωπα η δυνατότητα να έχουν πρόσβαση στα επίμαχα κεφάλαια.
54.      Η απόφαση Petropars Iran κ.λπ. κατά Συμβουλίου (34), την οποία επικαλείται η Γαλλική Κυβέρνηση, δεν δύναται να θέσει εν αμφιβόλω τη διαπίστωση αυτή. Συγκεκριμένα, η υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση εκείνη αφορούσε περίπτωση κατά την οποία στο εταιρικό κεφάλαιο μιας επιχειρήσεως συμμετείχαν από κοινού τόσο μια καταχωρισμένη οντότητα όσο και μια μη καταχωρισμένη οντότητα. Στο πλαίσιο αυτό, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι δεν ήταν προς το συμφέρον των μη καταχωρισμένων εταίρων να βοηθήσουν τον καταχωρισμένο εταίρο να ασκήσει πίεση στην κοινή θυγατρική τους εταιρία προκειμένου να παρακαμφθεί το αποτέλεσμα των περιοριστικών μέτρων που στρέφονταν αποκλειστικώς κατά του τελευταίου. Το Γενικό Δικαστήριο υπογράμμισε επίσης ότι, σε μια τέτοια περίπτωση, η ύπαρξη κοινού ελέγχου μπορούσε να εμποδίσει την καταχωρισμένη οντότητα να ασκήσει πίεση στη θυγατρική της με σκοπό την καταστρατήγηση των περιοριστικών μέτρων που την αφορούσαν (35).
55.      Εν προκειμένω, όμως, δεν πρόκειται για από κοινού συμμετοχή στο εταιρικό κεφάλαιο της YOGC, αλλά για μια de facto επιρροή την οποία διεκδικούν τόσο το κίνημα των Χούθι όσο και η νόμιμη κυβέρνηση, εντός ενός πλαισίου εμφυλίου πολέμου. Επομένως, λόγω της αντίρροπης αυτής επιρροής επί της YOGC, δεν δύναται, κατά τη γνώμη μου, να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να μπορέσουν να καταβληθούν κεφάλαια στο κίνημα των Χούθι ή να έχει το κίνημα αυτό την εξουσία να τα διαθέτει, κατά την έννοια της αποφάσεως SH (36), όπερ εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει.
56.      Επομένως, προτείνω να δοθεί στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα η απάντηση ότι το άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 έχει την έννοια ότι η καταβολή κεφαλαίων, σε εκτέλεση διαιτητικής αποφάσεως, σε οντότητα επί της οποίας τόσο καταχωρισμένα πρόσωπα όσο και μια μη καταχωρισμένη οντότητα ασκούν αντίρροπη επιρροή, δύναται να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω διατάξεως όταν τα κεφάλαια αυτά μπορούν να καταβληθούν περαιτέρω στα πρόσωπα αυτά ή όταν τα τελευταία έχουν την εξουσία να τα διαθέτουν.
Β.      Επί του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος
57.      Με το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, η εξέταση του οποίου πρέπει να προηγηθεί της εξετάσεως του δευτέρου, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 έχει την έννοια ότι ο εύλογος κίνδυνος να επωφεληθούν καταχωρισμένα πρόσωπα από το σύνολο ή μέρος των κεφαλαίων που καταβλήθηκαν σε μη καταχωρισμένη στον κατάλογο οντότητα, σε εκτέλεση διαιτητικής αποφάσεως, αρκεί για την ενεργοποίηση της απαγορεύσεως που προβλέπεται στην εν λόγω διάταξη.
58.      Υπενθυμίζεται ότι το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο αγωγής ακυρώσεως διαιτητικής αποφάσεως δυνάμει της οποίας οι DNO, Petrolin και MOE υποχρεώθηκαν να καταβάλουν κεφάλαια στο Υπουργείο και στην YOGC. Επιπλέον, το ζήτημα εάν η καταβολή αυτή ήταν αντίθετη προς τον κανονισμό 1352/2014 ή προς το ψήφισμα 2140 (2014) δεν εξετάστηκε στην εν λόγω διαιτητική απόφαση. Επομένως, στο αιτούν δικαστήριο δεν απόκειται να εξετάσει εάν οι DNO, Petrolin και MOE όφειλαν να παρακρατήσουν τα κεφάλαια, αλλά να κρίνει εάν, λαμβανομένων υπόψη των αποδεικτικών στοιχείων που έχει στη διάθεσή του, η εν λόγω διαιτητική απόφαση πρέπει να ακυρωθεί, καθόσον η εκτέλεσή της αντίκειται στη διεθνή δημόσια τάξη. Συνεπώς, το επίπεδο αποδείξεως που απαιτείται προκειμένου να θεωρηθεί ότι έχει εφαρμογή η απαγόρευση διαθέσεως κεφαλαίων, κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού, πρέπει να καθοριστεί από τη σκοπιά του εθνικού δικαστηρίου, στο πλαίσιο αγωγής ακυρώσεως.
59.      Πράγματι, το απαιτούμενο επίπεδο αποδείξεως μπορεί να διαφέρει αναλόγως του πλαισίου εντός του οποίου πραγματοποιείται η σχετική εκτίμηση. Ως εκ τούτου, κρίνεται σκόπιμο να γίνει διάκριση μεταξύ του επιπέδου αποδείξεως που απαιτείται στο πλαίσιο αγωγής ακυρώσεως διαιτητικής αποφάσεως, όπως εν προκειμένω, εκείνου που απαιτείται από οικονομικό φορέα προκειμένου να εκτιμήσει εάν υφίσταται κίνδυνος μια συναλλαγή να παραβιάζει το άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού αριθ. 1352/2014, και εκείνου που απαιτείται από το Συμβούλιο για την επιβολή περιοριστικών μέτρων.
1.      Επί του βαθμού βεβαιότητας που απαιτείται από οικονομικό φορέα για την παρακράτηση κεφαλαίων κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014
60.      Όπως προκύπτει από το άρθρο 18 του κανονισμού 1352/2014, το εδαφικό και προσωπικό πεδίο εφαρμογής του συγκεκριμένου άρθρου είναι ιδιαιτέρως ευρύ. Ο εν λόγω κανονισμός εφαρμόζεται εντός του εδάφους της Ένωσης σε κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, οντότητα ή οργανισμό για οποιαδήποτε οικονομική δραστηριότητα ασκείται εν όλω ή εν μέρει εντός της Ένωσης (37).
61.      Επομένως, οι οικονομικοί φορείς που εμπίπτουν στο εν λόγω πεδίο εφαρμογής οφείλουν να διασφαλίζουν ότι η εκπλήρωση μιας συμβατικής υποχρεώσεως δεν απαγορεύεται βάσει του άρθρου 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 (38).
62.      Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να ληφθεί υπόψη το άρθρο 11 του κανονισμού 1352/2014. Η παράγραφος 1 της εν λόγω διατάξεως προβλέπει ότι η άρνηση διαθέσεως κεφαλαίων πρέπει να αποφασίζεται «καλόπιστα» με την πεποίθηση ότι μια τέτοια ενέργεια συνάδει με τον ως άνω κανονισμό. Περαιτέρω, από τη συνδυασμένη ερμηνεία των παραγράφων 1 και 2 της διατάξεως αυτής προκύπτει ότι, κατά την εξέταση στην οποία οφείλουν να προβαίνουν δυνάμει του εν λόγω κανονισμού, οι οικονομικοί φορείς πρέπει να επιδεικνύουν ορισμένο βαθμό επιμέλειας (39). Αφενός, απαλλάσσονται από την ευθύνη για την παρακράτηση κεφαλαίων, «εκτός εάν αποδεικνύεται ότι τα κεφάλαια παρακρατήθηκαν λόγω αμέλειας». Αφετέρου, η διάθεση κεφαλαίων, ακόμη και αν απαγορεύεται από τον ίδιο κανονισμό, δεν συνεπάγεται ευθύνη εφόσον οι οικονομικοί φορείς δεν γνώριζαν ούτε είχαν εύλογη αιτία να υποπτευθούν ότι συνέτρεχε τέτοια περίπτωση (40).
63.      Είμαι της γνώμης ότι από το άρθρο 11 του κανονισμού 1352/2014 προκύπτει ότι ο βαθμός βεβαιότητας που απαιτείται από έναν οικονομικό φορέα προκειμένου να παρακρατήσει κεφάλαια, σύμφωνα με το άρθρο 2, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού, είναι μάλλον χαμηλός, καθόσον αρκεί η καλή τη πίστει και μη αμελής πεποίθηση ότι η παρακράτηση αυτή συνάδει με τη συγκεκριμένη διάταξη. Επιπλέον, η διάταξη αυτή φαίνεται να ευθυγραμμίζεται με «μια προσέγγιση βασισμένη στον κίνδυνο» (41), η οποία προκρίνει, σε περίπτωση αβεβαιότητας, την παρακράτηση των κεφαλαίων.
2.      Επί του απαιτούμενου από το Συμβούλιο επιπέδου αποδείξεως για τη λήψη απόφασης καταχώρισης
64.      Καθόσον εμπίπτει στην ΚΕΠΠΑ, η θέσπιση περιοριστικών μέτρων σε βάρος φυσικών ή νομικών προσώπων, οντοτήτων ή οργανισμών προϋποθέτει, σε πρώτο στάδιο, απόφαση του Συμβουλίου με την οποία καθορίζεται η θέση της Ένωσης ως προς τα μέτρα αυτά (άρθρο 29 ΣΕΕ) και, σε δεύτερο στάδιο, πράξη του ιδίου οργάνου εκδοθείσα βάσει του άρθρου 215 ΣΛΕΕ (42). Στο πλαίσιο αυτό, το Συμβούλιο εκδίδει γενικώς κανονισμούς που προβλέπουν, κατά περίπτωση, τη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων των προσώπων που πληρούν ορισμένα κριτήρια συνδεόμενα με τους σκοπούς τους οποίους επιδιώκουν τα επίμαχα μέτρα, καθώς και την απαγόρευση άμεσης ή έμμεσης διαθέσεως κεφαλαίων ή οικονομικών πόρων σε αυτά (43).
65.      Σύμφωνα με το άρθρο 275, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, τα πρόσωπα που υπόκεινται σε περιοριστικά μέτρα δύνανται να ασκήσουν προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
66.      Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο έχει επανειλημμένως κρίνει ότι, στο πλαίσιο του ελέγχου της νομιμότητας των λόγων στους οποίους στηρίζεται η απόφαση του Συμβουλίου περί καταχώρισης του ονόματος προσώπου σε κατάλογο προσώπων εις βάρος των οποίων επιβάλλονται περιοριστικά μέτρα (στο εξής: απόφαση καταχώρισης), τα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης οφείλουν να εξακριβώνουν ότι μια τέτοια απόφαση, η οποία έχει ατομικό χαρακτήρα για το ενδιαφερόμενο πρόσωπο, ερείδεται σε επαρκώς στέρεη πραγματική βάση. Ο δικαστικός έλεγχος δεν μπορεί να περιορίζεται στην εκτίμηση της αφηρημένης πιθανολόγησης των προβαλλομένων λόγων, αλλά αφορά το ζήτημα εάν οι λόγοι αυτοί ή, τουλάχιστον, ένας εξ αυτών που θεωρείται αφ’ εαυτού επαρκής για να θεμελιώσει τη συγκεκριμένη απόφαση, είναι τεκμηριωμένοι (44).
67.      Η ανωτέρω εκτίμηση πρέπει να γίνεται με την εξέταση των αποδεικτικών στοιχείων όχι μεμονωμένα, αλλά εντός του πλαισίου στο οποίο εντάσσονται, δεδομένου ότι το Συμβούλιο ανταποκρίνεται στο βάρος αποδείξεως που φέρει, εφόσον προβάλλει ενώπιον του δικαστή της Ένωσης ένα σύνολο επαρκώς συγκεκριμένων, σαφών και συγκλινουσών ενδείξεων βάσει των οποίων μπορεί να συναχθεί ότι το ενδιαφερόμενο πρόσωπο πληροί, τουλάχιστον, ένα από τα κριτήρια καταχωρίσεως που έχει δεχθεί το Συμβούλιο. Επιπλέον, στο τελευταίο εναπόκειται να αποδείξει το βάσιμο της αιτιολογίας που ελήφθη υπόψη κατά του εμπλεκόμενου προσώπου, και όχι στο πρόσωπο αυτό να αποδείξει ότι η εν λόγω αιτιολογία δεν είναι βάσιμη (45).
68.      Η Επιτροπή υποστηρίζει, στις γραπτές παρατηρήσεις της, ότι οι ίδιες αυτές απαιτήσεις εφαρμόζονται «κατά τρόπο παρεμφερή» ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων, όταν ένα πρόσωπο αρνείται να εκτελέσει διαιτητική απόφαση προβάλλοντας ότι η εκτέλεση αυτή θα συνιστούσε έμμεση διάθεση κεφαλαίων απαγορευόμενη από τον κανονισμό 1352/2014. Για τους λόγους που θα εκθέσω στη συνέχεια, δεν συμμερίζομαι πλήρως την άποψη αυτή.
3.      Επί του απαιτούμενου βαθμού αποδείξεως στο πλαίσιο αγωγής ακυρώσεως διαιτητικής αποφάσεως ενώπιον εθνικού δικαστηρίου
α)      Ένα κατώτατο όριο χαμηλότερο από εκείνο που απαιτείται από το Συμβούλιο
69.      Κατά πρώτον, σε αντίθεση με τις αποφάσεις καταχώρισης, η ακύρωση μιας διαιτητικής αποφάσεως η οποία υποχρεώνει στην καταβολή κεφαλαίων τα οποία ενδέχεται να διατεθούν εμμέσως σε καταχωρισμένα πρόσωπα δεν συνιστά μέτρο το οποίο έχει ατομικό χαρακτήρα για τα οικεία πρόσωπα (46). Επίσης, δεν συνεπάγεται τη δημόσια απαξία και τη δυσπιστία που προκαλεί προς τα πρόσωπα αυτά μια απόφαση καταχώρισης (47). Πράγματι, δεν πρόκειται για καταχώριση του Υπουργείου ή της YOGC στον κατάλογο του παραρτήματος Ι του κανονισμού αριθ. 1352/2014. Η αρμοδιότητα αυτή ανήκει αποκλειστικά στο Συμβούλιο.
70.      Κατά δεύτερον, βάσει του άρθρου 296 ΣΛΕΕ, το Συμβούλιο υπέχει υποχρέωση αιτιολόγησης των σχετικών αποφάσεων, καθώς και υποχρέωση τηρήσεως της αρχής της χρηστής διοικήσεως, σύμφωνα με το άρθρο 41 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (48). Οι διατάξεις αυτές δεν δεσμεύουν έναν ιδιώτη διάδικο ο οποίος, στο πλαίσιο αγωγής ακυρώσεως, προβάλλει ότι η διάθεση κεφαλαίων απαγορεύεται από τον κανονισμό 1352/2014.
71.      Κατά τρίτον, τα μέσα που έχει στη διάθεσή του ένας οικονομικός φορέας τελούν σε προφανή αναντιστοιχία με εκείνα που διαθέτει το Συμβούλιο, στο οποίο έχει ανατεθεί ειδική αρμοδιότητα επί του θέματος.
β)      Ένα κατώτατο όριο υψηλότερο από εκείνο που απαιτείται εκτός δικαστικής διαδικασίας
72.      Τούτου λεχθέντος, φρονώ επίσης ότι, στο πλαίσιο αγωγής ακυρώσεως διαιτητικής αποφάσεως, όπως εν προκειμένω, δεν τυγχάνει εφαρμογής ο σχετικά χαμηλός βαθμός βεβαιότητας που απαιτείται από το άρθρο 11 του κανονισμού 1352/2014.
73.      Κατά πρώτον, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η εφαρμογή του άρθρου 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 σε μια τέτοια περίπτωση ενδέχεται να συνεπάγεται, κατά περίπτωση, την ακύρωση μιας νομίμως εκδοθείσας διαιτητικής αποφάσεως, υπό το πρίσμα της αρχής της αυτονομίας της βουλήσεως των μερών(49). Η επιταγή περί ασφάλειας δικαίου καθώς και η ανάγκη διασφαλίσεως της αποτελεσματικότητας της διαιτητικής διαδικασίας επιβάλλουν να περιορίζεται η ακύρωση αυτή στο απολύτως αναγκαίο (50).
74.      Κατά δεύτερον, όπως υποστήριξε η Επιτροπή απαντώντας σε ερώτηση του Δικαστηρίου κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, το εθνικό δικαστήριο έχει στη διάθεσή του τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισαν αμφότεροι οι διάδικοι, περιλαμβανομένου του διαδίκου για τον οποίον ενδέχεται να τίθεται ζήτημα δυνητικών δεσμών με καταχωρισμένα πρόσωπα. Τούτο συνεπάγεται κατ’ ανάγκη πληρέστερη γνώση των περιστάσεων, σε σχέση με την περίπτωση κατά την οποία ένας οικονομικός φορέας, κατ’ εφαρμογήν εσωτερικών διαδικασιών δέουσας επιμέλειας (due diligence) (51), οφείλει να αποφασίσει εάν πρέπει να παρακρατήσει κεφάλαια.
γ)      Αρκεί η ύπαρξη εύλογου κινδύνου;
75.      Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι το επίπεδο αποδείξεως που απαιτείται προκειμένου εθνικό δικαστήριο να ακυρώσει διαιτητική απόφαση λόγω της απαγορεύσεως που προβλέπεται στο άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 πρέπει να είναι χαμηλότερο από εκείνο που απαιτείται ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης στο πλαίσιο προσφυγής ακυρώσεως αποφάσεως καταχωρίσεως. Αντιθέτως, το επίπεδο αυτό πρέπει να είναι υψηλότερο από εκείνο που απαιτείται εκτός δικαστικής διαδικασίας. Ανακύπτει, συνεπώς, το ζήτημα εάν η ύπαρξη εύλογου κινδύνου να επωφεληθούν καταχωρισμένα στον κατάλογο πρόσωπα από το σύνολο ή μέρος των κεφαλαίων αρκεί για την εφαρμογή της απαγορεύσεως που προβλέπεται στην εν λόγω διάταξη.
76.      Συναφώς, διαπιστώνεται εκ προοιμίου ότι ούτε το άρθρο 2, παράγραφος 2, αλλά ούτε και οποιαδήποτε άλλη διάταξη του κανονισμού 1352/2014 προβλέπουν ευθέως το απαιτούμενο επίπεδο αποδείξεως προκειμένου να τύχει εφαρμογής η απαγόρευση διαθέσεως κεφαλαίων. Τούτο δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι το ζήτημα αυτό υπόκειται κατ’ ανάγκην στη δικονομική αυτοτέλεια των κρατών μελών (52). Συγκεκριμένα, φρονώ ότι το επίπεδο αποδείξεως που απαιτείται για την εφαρμογή της εν λόγω απαγορεύσεως απορρέει εμμέσως από το σύστημα περιοριστικών μέτρων που έχει θεσπίσει η Ένωση και πρέπει, ως εκ τούτου, να καθορίζεται βάσει του δικαίου της Ένωσης.
77.      Συναφώς, εκτιμώ ότι το ευρύ εννοιολογικό περιεχόμενο του όρου «διατίθενται», στο οποίο αναφέρθηκα κατά την εξέταση του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος, καθώς και η ίδια η φύση των περιοριστικών μέτρων και οι σκοποί που δικαιολογούν τη θέσπισή τους, απαιτούν ένα επίπεδο αποδείξεως βασιζόμενο, κατ’ ουσίαν, στην ύπαρξη εύλογου κινδύνου. Επομένως, ένας τέτοιος κίνδυνος συνδέεται εγγενώς με την έννοια της «έμμεσης διαθέσεως», κατά το άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014, και πρέπει, ως εκ τούτου, να θεωρείται αναπόσπαστο στοιχείο της έννοιας αυτής (53).
78.      Όσον αφορά, κατά πρώτον, τους σκοπούς που δικαιολογούν τη θέσπιση περιοριστικών μέτρων λόγω της καταστάσεως στην Υεμένη (54), υπενθυμίζεται ειδικότερα ότι η απαγόρευση που προβλέπεται στο άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 έχει προληπτικό χαρακτήρα, καθόσον αποσκοπεί στην αποτροπή του ενδεχομένου χρησιμοποίησης των επίμαχων κεφαλαίων για την υποστήριξη ή την τέλεση πράξεων που απειλούν την ειρήνη, την ασφάλεια ή τη σταθερότητα της Υεμένης.
79.      Ο σκοπός αυτός καθώς και η ανάγκη διασφαλίσεως της πρακτικής αποτελεσματικότητας του κανονισμού 1352/2014 και αποτροπής της καταστρατηγήσεώς του επιβάλλουν την εφαρμογή της απαγορεύσεως του άρθρου 2, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού ήδη από τη στιγμή που υφίσταται εύλογος κίνδυνος να επωφεληθούν καταχωρισμένα πρόσωπα από το σύνολο ή μέρος των κεφαλαίων.
80.      Κατά δεύτερον, σύμφωνα με πάγια νομολογία, τα περιοριστικά μέτρα έχουν χαρακτήρα συντηρητικό, προσωρινό και αναστρέψιμο, καθόσον δεν στερούν τα θιγόμενα πρόσωπα από την ιδιοκτησία τους (55). Επιπλέον, η σημασία των επιδιωκόμενων με τα μέτρα αυτά σκοπών δύναται να δικαιολογήσει αρνητικές συνέπειες, έστω και σοβαρές, ως προς ορισμένους οικονομικούς φορείς, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν φέρουν καμία ευθύνη για την κατάσταση που οδήγησε στη λήψη των μέτρων αυτών (56).
81.      Λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας αυτής, φρονώ ότι το επιχείρημα του Υπουργείου και της Γαλλικής Κυβερνήσεως ότι η ακύρωση της διαιτητικής αποφάσεως θα είχε ως συνέπεια να μη λάβει η νόμιμη κυβέρνηση, η οποία υποστηρίζεται από τη διεθνή κοινότητα, τα επίμαχα κεφάλαια στερείται λυσιτέλειας.
82.      Πράγματι, η εφαρμογή της απαγορεύσεως που προβλέπεται στο άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 είναι ουδέτερη ως προς την ουσία της συμβατικής διαφοράς μεταξύ, ιδίως, της DNO, αφενός, και του Υπουργείου και της YOGC, αφετέρου. Όπως ορθώς επισήμανε η DNO κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, τίποτε δεν εμποδίζει το Υπουργείο να κινήσει εκ νέου διαιτητική διαδικασία αυτοτελώς. Ομοίως, τίποτε δεν θα απέκλειε την καταβολή κεφαλαίων στην YOGC αφ’ ης στιγμής ο κίνδυνος έμμεσης διαθέσεως κεφαλαίων σε καταχωρισμένα πρόσωπα παύσει να υφίσταται, ή ακόμη και όταν τα πρόσωπα αυτά δεν περιλαμβάνονται πλέον στον κατάλογο του παραρτήματος I του εν λόγω κανονισμού (57).
83.      Κατά τρίτον, η ερμηνεία σύμφωνα με την οποία η απαγόρευση του άρθρου 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 εφαρμόζεται όταν συντρέχει εύλογος κίνδυνος να επωφεληθεί ένα καταχωρισμένο πρόσωπο από τα κεφάλαια επιρρωννύεται επίσης από τη νομολογία του Δικαστηρίου η οποία προσδίδει ευρεία έννοια στον όρο «διάθεση κεφαλαίων».
84.      Πράγματι, το Δικαστήριο έκρινε, στην απόφαση SH, ότι η πιθανότητα τα κεφάλαια αυτά να καταβληθούν περαιτέρω σε καταχωρισμένο πρόσωπο εμπίπτει στην απαγόρευση του άρθρου 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 (58).
85.      Επιπλέον, το γεγονός ότι τα κεφάλαια τίθενται, άμεσα ή έμμεσα, στη διάθεση καταχωρισμένου προσώπου ενέχει, αυτό καθ’ εαυτό, τον κίνδυνο χρησιμοποιήσεώς τους για την υποστήριξη δραστηριοτήτων αντίθετων προς τους σκοπούς των περιοριστικών μέτρων, ανεξαρτήτως αποδείξεως ότι τα κεφάλαια αυτά χρησιμοποιήθηκαν πράγματι από την εν λόγω οντότητα για δραστηριότητες της φύσεως αυτής (59).
86.      Εξάλλου, κατά πάγια νομολογία, όταν δεσμεύονται τα κεφάλαια οντότητας που πληροί ένα κριτήριο καταχωρίσεως στον κατάλογο, υπάρχει ο μη αμελητέος κίνδυνος η οντότητα αυτή να ασκήσει πίεση στις οντότητες που της ανήκουν ή που ελέγχει να καταστρατηγήσουν το αποτέλεσμα των μέτρων που την αφορούν. Ως εκ τούτου, η δέσμευση των κεφαλαίων των εν λόγω οντοτήτων οι οποίες ανήκουν σε καταχωρισμένο πρόσωπο ή ελέγχονται από αυτό είναι αναγκαία και κατάλληλη για τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας των ληφθέντων μέτρων και προς αποτροπή της καταστρατηγήσεώς τους (60).
87.      Συνεπώς, από μια τέτοια σχέση ελέγχου ή ιδιοκτησίας προκύπτει ο μη αμελητέος κίνδυνος να μπορέσει η καταχωρισμένη οντότητα να επωφεληθεί από τα κεφάλαια που ανήκουν στις οντότητες που της ανήκουν ή ελέγχονται από αυτήν. Αυτός ακριβώς ο κίνδυνος δικαιολογεί τη δέσμευση των κεφαλαίων των οντοτήτων αυτών, όπως προβλέπεται στο άρθρο 2, παράγραφος 1, του κανονισμού 1352/2014.
88.      Ωστόσο, το τρίτο προδικαστικό ερώτημα στηρίζεται στην παραδοχή ότι έχει ήδη αποδειχθεί η ύπαρξη εύλογου κινδύνου τέτοιου οφέλους. Λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας που μνημονεύεται στο σημείο 86 των παρουσών προτάσεων, εκτιμώ ότι ο εύλογος κίνδυνος να επωφεληθούν τελικώς καταχωρισμένα πρόσωπα από το σύνολο ή μέρος των κεφαλαίων που τίθενται στη διάθεση μη καταχωρισμένης οντότητας πρέπει επίσης να αρκεί για την εφαρμογή του άρθρου 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014.
89.      Επιπλέον, η ανάγκη διασφαλίσεως της πλήρους αποτελεσματικότητας του δικαίου της Ένωσης στο πλαίσιο αστικής δίκης μπορεί, υπό ορισμένες περιστάσεις, να συνεπάγεται μια σχετική χαλάρωση των κανόνων περί διεξαγωγής των αποδείξεων.
90.      Όπως θα αναπτύξω κατά την εξέταση του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος, η χαλάρωση αυτή φαίνεται να έχει εφαρμογή σε περιπτώσεις κατά τις οποίες, ενδεχομένως, ο ενάγων αντιμετωπίζει προδήλως εξαιρετική δυσχέρεια να συλλέξει τα κρίσιμα αποδεικτικά στοιχεία και εφόσον ο εναγόμενος έχει τη δυνατότητα να προσκομίσει κρίσιμα στοιχεία προκειμένου να αντικρούσει την αξίωση του ενάγοντος (61).
91.      Υπό τις συνθήκες αυτές, το γεγονός ότι το σύνολο των αποδεικτικών στοιχείων που έχει στη διάθεσή του ένα εθνικό δικαστήριο τείνει να καταδείξει εκ πρώτης όψεως ότι τυγχάνει εφαρμογής απαγόρευση προβλεπόμενη από το δίκαιο της Ένωσης φαίνεται να αρκεί ώστε να μετακυλισθεί στον έτερο διάδικο το βάρος να αποδείξει επαρκώς κατά νόμον ότι δεν συντρέχει τέτοια περίπτωση (62). Κατά τη γνώμη μου, ένα τέτοιο επίπεδο αποδείξεως ισοδυναμεί, κατ’ ουσίαν, με τον εύλογο κίνδυνο που αποτελεί το αντικείμενο του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος.
92.      Επιπλέον, θα ήθελα να επισημάνω ότι πολλοί από τους παρεμβαίνοντες διαδίκους υποστήριξαν ότι ένας απλός υποθετικός και μελλοντικός κίνδυνος να επωφεληθεί ένα καταχωρισμένο πρόσωπο από τα κεφάλαια δεν αρκεί για να δικαιολογήσει την εφαρμογή του άρθρου 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014. Μολονότι, κατ’ αρχήν, συμμερίζομαι την προσέγγιση αυτή, εκτιμώ, εντούτοις, ότι ο όρος «εύλογος», ο οποίος χρησιμοποιείται στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα, αρκεί αφ’ εαυτού για να αποκλείσει απλές περιπτώσεις οι οποίες δεν βασίζονται σε συγκεκριμένες, σαφείς και συγκλίνουσες ενδείξεις που τεκμηριώνουν έναν τέτοιο κίνδυνο. Εν πάση περιπτώσει, είναι σημαντικό το εθνικό δικαστήριο να μην εφαρμόζει τις αρχές που διέπουν το εθνικό σύστημα αποδείξεως κατά τρόπο που θα κατέληγε, στην πράξη, στην αποδοχή αλυσιτελών ή ανεπαρκών αποδείξεων (63).
93.      Επομένως, προτείνω να δοθεί στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα η απάντηση ότι το άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 έχει την έννοια ότι η ύπαρξη εύλογου κινδύνου να επωφεληθούν καταχωρισμένα πρόσωπα από το σύνολο ή μέρος των κεφαλαίων που καταβλήθηκαν σε μη καταχωρισμένη οντότητα, σε εκτέλεση διαιτητικής αποφάσεως, ενεργοποιεί την εφαρμογή της απαγορεύσεως που προβλέπεται στην εν λόγω διάταξη.
Γ.      Επί του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος
94.      Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 έχει την έννοια ότι, στο πλαίσιο αγωγής ακυρώσεως διαιτητικής αποφάσεως που επιτάσσει την καταβολή αποζημιώσεως, το γεγονός ότι καταχωρισμένα πρόσωπα ασκούν σε μη καταχωρισμένο δημόσιο φορέα αντίρροπη επιρροή προς εκείνη μιας άλλης μη καταχωρισμένης οντότητας καθιστά δυνατή τη συναγωγή τεκμηρίου ότι τα πρόσωπα αυτά ελέγχουν τον εν λόγω δημόσιο φορέα. Σε καταφατική περίπτωση, το αιτούν δικαστήριο ζητεί επίσης να διευκρινιστεί εάν ένα τέτοιο τεκμήριο είναι αμάχητο, λαμβανομένης υπόψη, μεταξύ άλλων, της έλλειψης συνεργασίας μεταξύ της οντότητας αυτής και των εν λόγω προσώπων.
1.      Η απουσία τεκμηρίου ελέγχου
95.      Προκειμένου να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αυτό, υπενθυμίζεται, κατ’ αρχάς, ότι η έννοια της «εταιρίας που τελεί υπό τον έλεγχο άλλης οντότητας» δεν έχει, στον τομέα των περιοριστικών μέτρων, το ίδιο περιεχόμενο με εκείνο το οποίο έχει γενικώς στο εταιρικό δίκαιο προκειμένου να προσδιοριστεί η επιχειρηματική ευθύνη εταιρίας της οποίας οι αποφάσεις τελούν νομικώς υπό τον έλεγχο άλλης εμπορικής οντότητας (64).
96.      Ειδικότερα, στον τομέα των περιοριστικών μέτρων, η έννοια της «εταιρίας που τελεί υπό τον έλεγχο άλλης οντότητας» αφορά την περίπτωση κατά την οποία το καταχωρισμένο πρόσωπο ή η καταχωρισμένη οντότητα είναι σε θέση να επηρεάσει τις επιχειρηματικές επιλογές άλλου προσώπου ή οντότητας με την οποία διατηρεί εμπορικές σχέσεις, τούτο δε έστω και εν απουσία οποιουδήποτε νομικού ή ιδιοκτησιακού δεσμού ή δεσμού κεφαλαιακής συμμετοχής μεταξύ των δύο αυτών οικονομικών οντοτήτων (65).
97.      Πάντως, η πρακτική λήψεως αποφάσεων του Συμβουλίου κατέστησε δυνατό τον προσδιορισμό ορισμένων «καταστάσεων» από τις οποίες προκύπτει ότι μια οντότητα τελεί υπό έλεγχο, ένας (μη εξαντλητικός) κατάλογος των οποίων παρατίθεται στο σημείο 55β των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τα περιοριστικά μέτρα (66).
98.      Οι καταστάσεις αυτές έχουν, κατ’ ουσίαν, «κωδικοποιηθεί» και σε ορισμένους κανονισμούς του οικείου τομέα (67). Μία από τις καταστάσεις αυτές είναι εκείνη κατά την οποία ένα πρόσωπο ή μια οντότητα έχει το δικαίωμα ή την de facto δυνατότητα να ασκεί κυριαρχική επιρροή. Εφόσον πληρούται μία από τις προϋποθέσεις αυτές, τεκμαίρεται ότι υπάρχει έλεγχος, εκτός εάν αποδειχθεί το αντίθετο κατά περίπτωση (68).
99.      Αντιθέτως, μολονότι, όπως προκύπτει από τη νομολογία που μνημονεύθηκε στο σημείο 96 των παρουσών προτάσεων, και άλλες καταστάσεις ενδέχεται να είναι λυσιτελείς, εντούτοις αυτές δεν επιτρέπουν τη συναγωγή τεκμηρίου περί ελέγχου της οικείας οντότητας. Κατά μείζονα λόγο, όπως προκύπτει από το σημείο 50 των παρουσών προτάσεων, οι καταστάσεις αυτές δεν μπορούν επίσης να θεμελιώσουν τεκμήριο περί έμμεσης διαθέσεως κεφαλαίων σε καταχωρισμένο πρόσωπο, κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 (69). Μεταξύ των άλλων αυτών καταστάσεων περιλαμβάνεται, κατά τη γνώμη μου, και η περίπτωση της αντίρροπης επιρροής.
100. Συνεπώς, εναπόκειται στο δικαστήριο που επιλαμβάνεται αγωγής κατά διαιτητικής αποφάσεως εκδοθείσας υπέρ οντότητας επί της οποίας ασκείται αντίρροπη επιρροή από καταχωρισμένα πρόσωπα να προβεί σε εκτίμηση η οποία δεν θα βασίζεται σε γενικά τεκμήρια, αλλά σε εξέταση του συνόλου των αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίζονται ενώπιόν του και λαμβανομένου υπόψη του πλαισίου στο οποίο αυτά εντάσσονται, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν από τα στοιχεία αυτά μπορεί να αποδειχθεί η ύπαρξη εύλογου κινδύνου ότι κεφάλαια θα διατεθούν εμμέσως στα πρόσωπα αυτά.
101. Πλην όμως, προκειμένου να δοθεί μια πλήρως λυσιτελής απάντηση στο αιτούν δικαστήριο, απαιτείται ακόμη να διευκρινιστεί η κατανομή του βάρους αποδείξεως στο πλαίσιο διαφοράς όπως αυτή της κύριας δίκης.
2.      H κατανομή του βάρους αποδείξεως
102. Υπενθυμίζεται ότι από την απόφαση περί παραπομπής, καθώς και από τις διευκρινίσεις που παρέσχε η Γαλλική Κυβέρνηση κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, προκύπτει ότι, στο πλαίσιο αγωγής ακυρώσεως διαιτητικής αποφάσεως, εναπόκειται στο δικαστήριο να εξετάσει συγκεκριμένα κατά πόσον η ενσωμάτωση, στη γαλλική έννομη τάξη, μιας διαιτητικής αποφάσεως παραβιάζει κατάφωρα τη διεθνή δημόσια τάξη (70). Σύμφωνα με την εν λόγω κυβέρνηση, κατ’ ουσίαν, ο διάδικος που επικαλείται μια τέτοια παράβαση φέρει το βάρος να την αποδείξει (ή να τη στοιχειοθετήσει). Επομένως, εν προκειμένω, υπό την επιφύλαξη επαληθεύσεως από το αιτούν δικαστήριο, το βάρος αποδείξεως θα έφερε εξ ολοκλήρου το πρόσωπο που προβάλλει παράβαση του άρθρου 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 (71).
103. Επιβάλλεται, ωστόσο, η διαπίστωση ότι μια τέτοια κατανομή του βάρους αποδείξεως ενδέχεται να καταστήσει αδύνατη ή υπέρμετρα δυσχερή, τόσο για το αιτούν δικαστήριο όσο και για τον ενάγοντα, τη διαπίστωση παραβάσεως της απαγορεύσεως του άρθρου 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 και, επομένως, να υπονομεύσει την αποτελεσματικότητα της εν λόγω απαγορεύσεως (72).
104. Πράγματι, τα αποδεικτικά στοιχεία που είναι κρίσιμα για τη στοιχειοθέτηση ή τον αποκλεισμό της συγκεκριμένης παραβιάσεως είναι δυσχερώς προσβάσιμα σε τρίτους, ιδίως σε ένα πλαίσιο εμφυλίου πολέμου, όπως εν προκειμένω.
105. Το Δικαστήριο έχει ήδη αναγνωρίσει τη δυσχέρεια αυτή στο πλαίσιο καταχώρισης, υπενθυμίζοντας ότι μπορεί να ληφθεί υπόψη το πλαίσιο εντός του οποίου εντάσσονται τα μέτρα αυτά και, ειδικότερα, η δυσκολία αποκτήσεως ακριβέστερων αποδεικτικών στοιχείων εντός κράτους ευρισκόμενου σε κατάσταση εμφυλίου πολέμου (73).
106. Επιπλέον, κατά τη νομολογία του Γενικού Δικαστηρίου, οι αρχές της Ένωσης, καθόσον δεν διαθέτουν εξουσία διεξαγωγής έρευνας σε τρίτες χώρες, πρέπει, εκ των πραγμάτων, να στηρίζουν την εκτίμησή τους σε πηγές πληροφόρησης στις οποίες έχει πρόσβαση το κοινό, σε εκθέσεις, άρθρα στον Τύπο, εκθέσεις των μυστικών υπηρεσιών ή σε άλλες παρόμοιες πηγές. Κατά συνέπεια, τα δημοσιεύματα στον Τύπο μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να επιβεβαιώσουν την ύπαρξη ορισμένων πραγματικών περιστατικών εφόσον είναι επαρκώς συγκεκριμένα, ακριβή και συγκλίνοντα ως προς τα πραγματικά περιστατικά που περιγράφονται σε αυτά. Το Γενικό Δικαστήριο έχει επίσης κρίνει ότι θα ήταν υπερβολικό και δυσανάλογο να απαιτείται από το Συμβούλιο να διεξάγει το ίδιο επιτόπια έρευνα προκειμένου να επαληθεύσει την ακρίβεια πραγματικών περιστατικών τα οποία μεταδίδονται από πολυάριθμα μέσα μαζικής ενημέρωσης(74).
107. Κατά τη γνώμη μου, οι σκέψεις αυτές επιβάλλονται κατά μείζονα λόγο στο πλαίσιο αγωγής ακυρώσεως διαιτητικής αποφάσεως ενώπιον εθνικών δικαστηρίων.
108. Πράγματι, στα εθνικά δικαστήρια εναπόκειται να εφαρμόζουν, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, τις διατάξεις του δικαίου της Ένωσης ώστε να εξασφαλίζεται η πλήρης αποτελεσματικότητα των διατάξεων αυτών (75).
109. Στο πλαίσιο της υπό κρίση υποθέσεως, τούτο απαιτεί επίσης να ληφθεί υπόψη ο ουσιώδης χαρακτήρας των επίμαχων διατάξεων για την έννομη τάξη της Ένωσης ή η θεμελιώδης σημασία τους για την εκπλήρωση των αποστολών που έχουν ανατεθεί στην Ένωση (76). Πράγματι, η τήρηση αυτού του είδους των διατάξεων πρέπει να αποτελεί αντικείμενο πλήρους και αποτελεσματικού ελέγχου εκ μέρους των εθνικών δικαστηρίων στο πλαίσιο αγωγής ακυρώσεως διαιτητικής αποφάσεως(77).
110. Υπό τις περιστάσεις αυτές, προκειμένου να διασφαλιστεί η πλήρης αποτελεσματικότητα του άρθρου 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014, φρονώ ότι, στο πλαίσιο αγωγής ακυρώσεως διαιτητικής αποφάσεως η οποία αφορά την προβαλλόμενη εφαρμογή της απαγορεύσεως που προβλέπεται στην εν λόγω διάταξη, όταν το σύνολο των αποδεικτικών στοιχείων που έχει στη διάθεσή του το εθνικό δικαστήριο (78) τείνει να καταδείξει ότι υφίσταται εύλογος κίνδυνος να επωφεληθούν καταχωρισμένα πρόσωπα από τα κεφάλαια που καταβάλλονται σε μη καταχωρισμένη οντότητα, εναπόκειται στους εναγομένους, εν προκειμένω στο Υπουργείο και στην YOGC, να αποδείξουν επαρκώς κατά νόμον ότι δεν υφίσταται ο κίνδυνος αυτός (79).
111. Κατά τη δικογραφία που υποβλήθηκε στο Δικαστήριο, τα αποδεικτικά στοιχεία που έχουν στη διάθεσή τους τα εθνικά δικαστήρια αφορούν, κατ’ ουσίαν, τη διεκδίκηση από το κίνημα Χούθι του ελέγχου επί της YOGC, τη μνεία, στον επίσημο ιστότοπο της εν λόγω εταιρίας, του ονόματος υπουργού των Χούθι, το γεγονός ότι ο ιστότοπος αυτός χρησιμοποιεί το όνομα τομέα που χρησιμοποιείται από το συγκεκριμένο κίνημα («.ye»), καθώς και την προβαλλόμενη συμμετοχή του πρωθυπουργού των Χούθι σε συνάντηση της YOGC, όπως αναφέρθηκε από ειδησεογραφικό πρακτορείο της Υεμένης.
112. Υπό το πρίσμα της νομολογίας που μόλις υπομνήσθηκε (80), φρονώ ότι τα στοιχεία αυτά αρκούν για να καταδειχθεί η ύπαρξη εύλογου κινδύνου να επωφεληθούν καταχωρισμένα  πρόσωπα από τα κεφάλαια που καταβλήθηκαν σε μη καταχωρισμένη οντότητα, όπερ εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει.
113. Υπό τις συνθήκες αυτές, και προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα της απαγορεύσεως διαθέσεως κεφαλαίων, θα απόκειται στους διαδίκους που είναι εναγόμενοι να προσκομίσουν στο αιτούν δικαστήριο στοιχεία που να τείνουν να αποδείξουν ότι ο κίνδυνος αυτός, στην πράξη, δεν υφίσταται. Συναφώς, μπορούν, μεταξύ άλλων, να αποδείξουν ότι έχουν θεσπίσει εσωτερικές διαδικασίες για την αποτροπή του κινδύνου αυτού, όπως μηχανισμούς προστασίας (firewalls), ότι ο ιστότοπος της YOGC χρησιμοποιεί τον τομέα «.com» ή ακόμη ότι ο ιστότοπος αυτός έχει παραβιαστεί. Όπως προκύπτει από το σημείο 104 των παρουσών προτάσεων, οι εν λόγω διάδικοι είναι οι μόνοι που μπορούν να διαθέτουν τέτοιου είδους πληροφορίες.
114. Επιπλέον, το γεγονός ότι η νόμιμη κυβέρνηση δεν συνεργάζεται με το κίνημα των Χούθι μπορεί επίσης να ληφθεί υπόψη από το αιτούν δικαστήριο στο πλαίσιο της αξιολόγησης της αποδεικτικής ισχύος καθενός από τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του (81). Εντούτοις, φρονώ ότι το γεγονός αυτό δεν μπορεί να έχει αποφασιστική σημασία. Συγκεκριμένα, δεν είναι η επιρροή του κινήματος των Χούθι επί του Υπουργείου, αλλά η επιρροή του επί της YOGC που ενδέχεται να δικαιολογεί την εφαρμογή του άρθρου 2, παράγραφος 2, του κανονισμού αριθ. 1352/2014. Καθοριστική θα είναι, συνεπώς, η έκταση της επιρροής του Υπουργείου επί της YOGC, ιδίως προκειμένου να αποδειχθεί η θέσπιση εσωτερικών διαδικασιών που διασφαλίζουν ότι το κίνημα των Χούθι δεν θα έχει πρόσβαση στα κεφάλαια.
115. Εξάλλου, το Υπουργείο, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, υποστήριξε ότι, καθόσον, αφενός, η DNO του κατέβαλε, τον Δεκέμβριο 2023, το οφειλόμενο δυνάμει της διαιτητικής αποφάσεως ποσό και, αφετέρου, η YOGC δήλωσε, το 2022, ότι έχει εκχωρήσει όλα τα δικαιώματά της βάσει της διαιτητικής αποφάσεως στο Υπουργείο και ότι δεν είχε την πρόθεση να αξιώσει τα ποσά που είχε ήδη καταβάλει στο Υπουργείο, ο κίνδυνος παραβάσεως της απαγορεύσεως του άρθρου 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 δεν υφίστατο εν προκειμένω.
116. Μολονότι τα στοιχεία αυτά μπορούν να ληφθούν υπόψη από το αιτούν δικαστήριο υπό το πρίσμα της αρχής της ελεύθερης εκτιμήσεως των αποδείξεων, εντούτοις δεν μπορούν, κατά τη γνώμη μου, να έχουν αποφασιστική σημασία για την τεκμηρίωση της απουσίας του εν λόγω κινδύνου. Πράγματι, ακόμη και αν το οφειλόμενο ποσό καταβλήθηκε στο Υπουργείο, γεγονός παραμένει ότι η διαιτητική απόφαση εκδόθηκε και υπέρ της YOGC. Επιπλέον, η εκχώρηση των επίμαχων δικαιωμάτων θα μπορούσε να ανατραπεί, στον βαθμό που συνιστά νομική πράξη παράγουσα αποτελέσματα μόνον μεταξύ των συμβαλλομένων μερών (inter partes).
117. Επιπλέον, κατά το Υπουργείο, η αντιστροφή του βάρους αποδείξεως, με τη μετακύλισή του στην εναγόμενη πλευρά άπαξ και διαπιστωθεί η ύπαρξη ευλόγου κινδύνου να επωφεληθούν καταχωρισμένα πρόσωπα από τα κεφάλαια που καταβάλλονται σε μη καταχωρισμένη οντότητα, θα ήταν αντίθετη προς τη νομολογία σύμφωνα με την οποία δεν εναπόκειται στο ενδιαφερόμενο πρόσωπο να προσκομίσει την αντίθετη απόδειξη της ελλείψεως του βασίμου των λόγων που προβλήθηκαν σε βάρος του (82). Για τους λόγους που εκτίθενται κατωτέρω, δεν συμμερίζομαι την άποψη αυτή.
118. Κατά πρώτον, παρατηρείται ότι η ως άνω νομολογία αφορά απόφαση καταχωρίσεως. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, η περίπτωση αυτή υπόκειται σε ειδικές απαιτήσεις όσον αφορά το καθεστώς αποδείξεως.
119. Κατά δεύτερον, όπως προκύπτει από την ανάλυσή μου (83), αυτή η αντιστροφή του βάρους αποδείξεως είναι αναγκαία για να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα της απαγορεύσεως που προβλέπεται στο άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014. Τούτο εξηγείται από το γεγονός ότι, κατά κανόνα, η εναγόμενη πλευρά έχει ευχερέστερη πρόσβαση στα σχετικά αποδεικτικά στοιχεία προκειμένου να αποδείξει ότι δεν υφίσταται εύλογος κίνδυνος να επωφεληθούν καταχωρισμένα πρόσωπα από τα κεφάλαια που καταβάλλονται σε μη καταχωρισμένη οντότητα. Επομένως, πρέπει να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ των διαφόρων συμφερόντων που διακυβεύονται, χωρίς να θεσπίζονται κανόνες που να είναι υπερβολικά αυστηροί, ιδίως όσον αφορά την αντίθετη απόδειξη, ούτε υπερβολικά επιεικείς, η εφαρμογή των οποίων θα είχε ως αποτέλεσμα, στην πράξη, την πλήρη αντιστροφή του βάρους αποδείξεως (84).
120. Επομένως, προτείνω να δοθεί στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα η απάντηση ότι το άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 έχει την έννοια ότι, στο πλαίσιο αγωγής ακυρώσεως διαιτητικής αποφάσεως αφορώσας την προβαλλόμενη εφαρμογή της απαγορεύσεως που διαλαμβάνεται στην εν λόγω διάταξη, το γεγονός ότι καταχωρισμένα πρόσωπα ασκούν σε έναν μη καταχωρισμένο δημόσιο φορέα επιρροή αντίρροπη προς εκείνη που ασκεί μια άλλη μη καταχωρισμένη οντότητα δεν επιτρέπει τη συναγωγή τεκμηρίου ελέγχου του συγκεκριμένου δημόσιου φορέα από τα εν λόγω πρόσωπα, εξυπακουομένου, ωστόσο, ότι, στο πλαίσιο της ως άνω αγωγής ακυρώσεως, όταν το σύνολο των αποδεικτικών στοιχείων που έχει στη διάθεσή του το εθνικό δικαστήριο τείνει να καταδείξει ότι υφίσταται εύλογος κίνδυνος να επωφεληθούν καταχωρισμένα πρόσωπα από τα κεφάλαια που καταβλήθηκαν σε μη καταχωρισμένη οντότητα, η τελευταία οφείλει να αποδείξει επαρκώς κατά νόμον ότι δεν υφίσταται τέτοιος κίνδυνος.
V.      Πρόταση
121. Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το Cour de cassation (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, Γαλλία) ως εξής:
Το άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1352/2014 του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2014, σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης που επικρατεί στην Υεμένη,
έχει την έννοια ότι:
–        η καταβολή κεφαλαίων, σε εκτέλεση διαιτητικής αποφάσεως, σε οντότητα επί της οποίας τόσο καταχωρισμένα πρόσωπα όσο και μια μη καταχωρισμένη οντότητα ασκούν αντίρροπη επιρροή, δύναται να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω διατάξεως όταν τα κεφάλαια αυτά μπορούν να καταβληθούν περαιτέρω στα πρόσωπα αυτά ή όταν τα τελευταία έχουν την εξουσία να τα διαθέτουν·
–        η ύπαρξη εύλογου κινδύνου να επωφεληθούν καταχωρισμένα πρόσωπα από το σύνολο ή μέρος των κεφαλαίων που καταβλήθηκαν σε μη καταχωρισμένη οντότητα, σε εκτέλεση διαιτητικής αποφάσεως, ενεργοποιεί την εφαρμογή της απαγορεύσεως που προβλέπεται στην εν λόγω διάταξη·
–        στο πλαίσιο αγωγής ακυρώσεως διαιτητικής αποφάσεως αφορώσας την προβαλλόμενη εφαρμογή της απαγορεύσεως που διαλαμβάνεται στην εν λόγω διάταξη, το γεγονός ότι καταχωρισμένα πρόσωπα ασκούν σε έναν μη καταχωρισμένο δημόσιο φορέα επιρροή αντίρροπη προς εκείνη που ασκεί μια άλλη μη καταχωρισμένη οντότητα δεν επιτρέπει τη συναγωγή τεκμηρίου ελέγχου του συγκεκριμένου δημόσιου φορέα από τα εν λόγω πρόσωπα, εξυπακουομένου, ωστόσο, ότι, στο πλαίσιο της ως άνω αγωγής ακυρώσεως, όταν το σύνολο των αποδεικτικών στοιχείων που έχει στη διάθεσή του το εθνικό δικαστήριο τείνει να καταδείξει ότι υφίσταται εύλογος κίνδυνος να επωφεληθούν καταχωρισμένα πρόσωπα από τα κεφάλαια που καταβλήθηκαν σε μη καταχωρισμένη οντότητα, η τελευταία οφείλει να αποδείξει επαρκώς κατά νόμον ότι δεν υφίσταται τέτοιος κίνδυνος.
1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
2      Κανονισμός του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2014, σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης που επικρατεί στην Υεμένη (ΕΕ 2014, L 365, σ. 60).
3      Ο οποίος υπεγράφη στο Σαν Φρανσίσκο (Ηνωμένες Πολιτείες) στις 26 Ιουνίου 1945.
4      Ο εν λόγω κανονισμός, όπως προκύπτει από το προοίμιό του, εκδόθηκε βάσει του άρθρου 215 ΣΛΕΕ και της αποφάσεως 2014/932/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2014, σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Υεμένη (ΕΕ 2014, L 365, σ. 147).
5      Απαγόρευση με πανομοιότυπη διατύπωση περιλαμβάνεται στην πλειονότητα των κανονισμών της Ένωσης με τους οποίους θεσπίζονται περιοριστικά μέτρα. Ως εκ τούτου, η ερμηνεία που έχει υιοθετήσει το Δικαστήριο στη νομολογία του είναι, κατ’ αρχήν, κρίσιμη και για την ερμηνεία του άρθρου 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014.
6      Βλ. παράγραφο 19 του ψηφίσματος 2140 (2014).
7      Βλ. παράρτημα I της αποφάσεως 2014/932, όπως τροποποιήθηκε πλέον πρόσφατα με την εκτελεστική απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2022/2035 του Συμβουλίου, της 24ης Οκτωβρίου 2022 (ΕΕ 274I, L 2022, σ. 4), και παράρτημα I του κανονισμού 1352/2014, όπως τροποποιήθηκε πλέον πρόσφατα με τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2022/2034 του Συμβουλίου, της 24ης Οκτωβρίου 2022 (ΕΕ 2022, L 274I, σ. 1).
8      Βλ. άρθρο 1 της εκτελεστικής απόφασης (ΚΕΠΠΑ) 2022/420 του Συμβουλίου, της 14ης Μαρτίου 2022, για την εφαρμογή της απόφασης 2014/932/ΚΕΠΠΑ σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Υεμένη (ΕΕ 2022, L 86, σ. 4), και άρθρο 1 του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2022/419 του Συμβουλίου, της 14ης Μαρτίου 2022, για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1352/2014 σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης που επικρατεί στην Υεμένη (ΕΕ 2022, L 86, σ. 1).
9      Κατευθυντήριες γραμμές που εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο στις 8 Δεκεμβρίου 2003 (15579/03). Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές επικαιροποιήθηκαν στις 4 Μαΐου 2018 (5664/18). Στις παρούσες προτάσεις, λαμβάνεται υπόψη η τελευταία αυτή εκδοχή.
10      Η διατύπωση των σημείων 55β έως 55ε των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών συμπίπτει, κατ’ ουσίαν, με εκείνη των σημείων 64, 68 και 70 του εγγράφου του Συμβουλίου με τίτλο «Βέλτιστες πρακτικές της ΕΕ για την αποτελεσματική εφαρμογή των περιοριστικών μέτρων» (στο εξής: έγγραφο βέλτιστων πρακτικών), όπως ίσχυε στις 3 Ιουλίου 2024 (11623/24).
11      Το αιτούν δικαστήριο παραπέμπει, συναφώς, στην απόφαση της 17ης Μαΐου 2023 (αίτηση αναιρέσεως αριθ. 21-24.106, FR:CCASS:2023:C100324).
12      Από τη δικογραφία που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο καθώς και από την επ’ ακροατηρίου συζήτηση προκύπτει ότι η έδρα της YOGC ευρίσκεται επί του παρόντος στο Άντεν. Στις γραπτές παρατηρήσεις της, η DNO επισήμανε ωστόσο ότι η έδρα της YOGC ευρίσκεται στη Σαναά. Περαιτέρω, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, το Υπουργείο διευκρίνισε ότι το κίνημα Χούθι είχε συστήσει μια παράλληλη εταιρική οντότητα – «είδωλο» της YOGC η οποία φέρεται να εδρεύει στη Σαναά.
13      Βλ. έγγραφο υπό τον τίτλο «Action Document for Supporting Pathways or Economic Recovery in Yemen», Annex II to the Commission Implementing Decision on the financing of the special measure in favour of Yemen for 2023 (Έγγραφο δράσης για τη στήριξη των οδών οικονομικής ανάκαμψης στην Υεμένη, παράρτημα II της εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής σχετικά με τη χρηματοδότηση του ειδικού μέτρου υπέρ της Υεμένης για το 2023), σ. 6.
14      Απόφαση Möllendorf και Möllendorf-Niehuus (C‑117/06, στο εξής: απόφαση Möllendorf, EU:C:2007:596, σκέψη 51).
15      Απόφαση της 11ης Νοεμβρίου 2021, Bank Sepah (C‑340/20, στο εξής: απόφαση Bank Sepah, EU:C:2021:903, σκέψεις 53 και 54).
16      Θα ήθελα να διευκρινίσω ότι το αιτούν δικαστήριο δεν ερωτά το Δικαστήριο εάν η εκτέλεση διαιτητικής αποφάσεως συνιστά, αυτή καθεαυτήν, «διάθεση κεφαλαίων», κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014, ούτε, σε καταφατική περίπτωση, ποιες συνέπειες θα έπρεπε να συναχθούν από αυτό. Αντιθέτως, η συγκεκριμένη πτυχή αποτελεί το αντικείμενο της υποθέσεως C‑701/25, Graudu sabiedrība, η οποία εκκρεμεί ενώπιον του Δικαστηρίου. Επομένως, οι προτάσεις μου στην υπό κρίση υπόθεση δεν προδικάζουν την εξέταση στην οποία θα προβεί το Δικαστήριο στην εν λόγω υπόθεση. Εν πάση περιπτώσει, τα επίμαχα εν προκειμένω κεφάλαια έχουν ήδη μεταφερθεί στο υπουργείο (βλ. σημείο 27 των παρουσών προτάσεων).
17      Βλ. σημείο 23 των παρουσών προτάσεων.
18      Απόφαση Möllendorf (σκέψεις 50 και 51).
19      Απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2011, Afrasiabi κ.λπ. (C‑72/11, στο εξής: απόφαση Afrasiabi κ.λπ., EU:C:2011:874, σκέψη 50).
20      Παραπέμποντας, μεταξύ άλλων, στο ψήφισμα των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο χρησίμευσε ως βάση για τη λήψη των επίμαχων στην υπόθεση εκείνη περιοριστικών μέτρων.
21      Απόφαση Afrasiabi κ.λπ. (σκέψη 51).
22      Απόφαση Afrasiabi κ.λπ. (σκέψη 52).
23      Απόφαση Afrasiabi κ.λπ. (σκέψη 53). Διευκρινίζεται ότι [στην απόδοσή του στη γαλλική γλώσσα] το άρθρο 7, παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 423/2007 του Συμβουλίου, της 19ης Απριλίου 2007, σχετικά με ορισμένα περιοριστικά μέτρα κατά του Ιράν (ΕΕ 2007, L 103, σ. 1), στο οποίο γίνεται αναφορά στην απόφαση Afrasiabi κ.λπ., απαγορεύει την «αποδέσμευση κεφαλαίων προς όφελος» [«dégagé[s] au profit»] καταχωρισμένων προσώπων. Το δε άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 [στην ίδια γλωσσική απόδοση] αναφέρεται σε κεφάλαια «χρησιμοποιούμενα προς όφελος» [«utilisés au profit»] καταχωρισμένων προσώπων.
24      Βλ. σημεία 21και 22 των παρουσών προτάσεων.
25      Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση Bank Sepah, σκέψη 56. Βλ., επίσης, απόφαση της 12ης Μαρτίου 2026, EM System (C‑84/24, EU:C:2026:181, σκέψη 79), στην οποία το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι, για την επίτευξη του σκοπού που επιδιώκεται με τα περιοριστικά μέτρα, είναι αναγκαίο τα εν λόγω μέτρα να εφαρμόζονται σε ένα όσο το δυνατόν ευρύτερο σύνολο προσώπων, ομάδων ή οντοτήτων προκειμένου να αποφευχθεί η καταστρατήγησή τους.
26      Πρβλ. απόφαση Bank Sepah (σκέψη 54 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
27      Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση Bank Sepah (σκέψη 55 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
28      Απόφαση της 17ης Ιανουαρίου 2019, SH (C‑168/17, στο εξής: απόφαση SH, EU:C:2019:36, σκέψη 62).
29      Απόφαση της 29ης Ιουνίου 2010, E και F (C‑550/09, EU:C:2010:382, σκέψη 68).
30      Βλ. απόφαση της 29ης Ιουνίου 2010, E και F (C‑550/09, EU:C:2010:382, σκέψη 63).
31      Βλ. απόφαση της 18ης Σεπτεμβρίου 2024, Kozitsyn κατά Συμβουλίου (T‑607/22 και T‑731/22, EU:T:2024:635, σκέψη 65). Όσον αφορά τον μη δεσμευτικό χαρακτήρα του εγγράφου της Επιτροπής που επικαιροποιήθηκε στις 23 Ιανουαρίου 2026, σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές της, με τίτλο «Frequently asked questions on the implementation of Council Regulation No 833/2014 and Council Regulation No 269/2014», («Συχνές ερωτήσεις σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού 833/2014 και του κανονισμού 269/2014»), βλ. προτάσεις της γενικής εισαγγελέα L. Medina στην υπόθεση Jemerak (C‑109/23, EU:C:2024:307, σημείο 69).
32      Βλ. επίσης, στο ίδιο πνεύμα, έγγραφο με τίτλο «Συχνές ερωτήσεις σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού 833/2014 και του κανονισμού 269/2014», σ. 29.
33      Βλ. απόφαση SH (σκέψη 62).
34      Απόφαση της 5ης Μαΐου 2015 (T‑433/13, EU:T:2015:255).
35      Απόφαση της 5ης Μαΐου 2015, Petropars Iran κ.λπ. κατά Συμβουλίου (T‑433/13, EU:T:2015:255, σκέψη 80).
36      Σκέψη 62 της εν λόγω αποφάσεως.
37      Βλ., κατ αναλογίαν, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα A. Biondi στην υπόθεση Reibel (C‑802/24, EU:C:2026:110, σημείο 37).
38      Πρβλ. απόφαση Möllendorf (σκέψη 62). Βλ. επίσης έγγραφο βέλτιστων πρακτικών, σημείο 33.
39      Πρβλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Y. Bot στην υπόθεση Afrasiabi κ.λπ. (C‑72/11, EU:C:2011:737, σημείο 92).
40      Πρβλ. απόφαση Afrasiabi κ.λπ. (σκέψεις 55 και 56).
41      Βλ. έγγραφο βέλτιστων πρακτικών, σημείο 68.
42      Βλ. αιτιολογική σκέψη 3 του κανονισμού 1352/2014.
43      Βλ. αποφάσεις της 28ης Μαρτίου 2017, Rosneft (C‑72/15, EU:C:2017:236, σκέψεις 55, 88 και 89), και της 10ης Σεπτεμβρίου 2024, Neves 77 Solutions (C‑351/22, EU:C:2024:723, σκέψη 45).
44      Πρβλ. απόφαση της 1ης Αυγούστου 2025, Timchenko κατά Συμβουλίου (C‑702/23 P, EU:C:2025:605, σκέψη 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
45      Πρβλ. απόφαση της 1ης Αυγούστου 2025, Timchenko κατά Συμβουλίου (C‑702/23 P, EU:C:2025:605, σκέψη 39 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
46      Βλ. σημείο 66 των παρουσών προτάσεων.
47      Βλ. απόφαση της 18ης Ιουλίου 2013, Επιτροπή κ.λπ. κατά Kadi (C‑584/10 P, C‑593/10 P και C‑595/10 P, EU:C:2013:518, σκέψη 132 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
48      Βλ. απόφαση της 12ης Μαρτίου 2026, EM System (C‑84/24, EU:C:2026:181, σκέψη 102).
49      Βλ. αποφάσεις της 6ης Μαρτίου 2018, Achmea (C‑284/16, EU:C:2018:158, σκέψη 55), και της 1ης Αυγούστου 2025, Royal Football Club Seraing (C‑600/23, στο εξής: απόφαση Royal Football Club Seraing, EU:C:2025:617, σκέψεις 78 και 79).
50      Πρβλ. αποφάσεις της 1ης Ιουνίου 1999, Eco Swiss (C‑126/97, EU:C:1999:269, σκέψη 35), της 26ης Οκτωβρίου 2006, Mostaza Claro (C‑168/05, EU:C:2006:675, σκέψη 34), και Royal Football Club Seraing (σκέψη 84).
51      Βλ. έγγραφο υπό τον τίτλο «γνωμοδότηση της Επιτροπής σχετικά με το άρθρο 2, παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 269/2014 του Συμβουλίου, C(2021) 4223 τελικό, σ. 4.
52      Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 4ης Ιουνίου 2009, T-Mobile Netherlands κ.λπ. (C‑8/08, EU:C:2009:343, σκέψεις 46, 52 και 53).
53      Βλ., κατ’ αναλογίαν, αποφάσεις της 4ης Ιουνίου 2009, T-Mobile Netherlands κ.λπ. (C‑8/08, EU:C:2009:343, σκέψεις 51 έως 53), καθώς και της 21ης Ιανουαρίου 2016, Eturas κ.λπ. (C‑74/14, EU:C:2016:42, σκέψη 33).
54      Βλ. σημεία 41 έως 43 των παρουσών προτάσεων.
55      Βλ. απόφαση της 15ης Δεκεμβρίου 2022, Instrubel κ.λπ. (C‑753/21 και C‑754/21, EU:C:2022:987, σκέψη 50 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
56      Βλ. αποφάσεις της 3ης Σεπτεμβρίου 2008, Kadi και Al Barakaat International Foundation κατά Συμβουλίου και Επιτροπής (C‑402/05 P και C‑415/05 P, EU:C:2008:461, σκέψη 361 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 1ης Αυγούστου 2025, Timchenko κατά Συμβουλίου (C‑703/23 P, EU:C:2025:608, σκέψη 62).
57      Πρβλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα P. Mengozzi στην υπόθεση SH (C‑168/17, EU:C:2018:798, σημείο 53).
58      Απόφαση SH (σκέψη 62).
59      Απόφαση της 29ης Ιουνίου 2010, E και F (C‑550/09, EU:C:2010:382, σκέψη 77).
60      Βλ. αποφάσεις της 13ης Μαρτίου 2012, Melli Bank κατά Συμβουλίου (C‑380/09 P, EU:C:2012:137, σκέψη 58)· της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, NIOC κ.λπ. κατά Συμβουλίου (C‑595/15 P, EU:C:2016:721, σκέψη 89), και της 31ης Ιανουαρίου 2019, Islamic Republic of Iran Shipping Lines κ.λπ. κατά Συμβουλίου (C‑225/17 P, EU:C:2019:82, σκέψη 110).
61      Πρβλ. απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2021, Bank Melli Iran (C‑124/20, στο εξής: απόφαση Bank Melli Iran, EU:C:2021:1035, σκέψεις 65 έως 67), καθώς και προτάσεις του γενικού εισαγγελέα G. Hogan στην υπόθεση αυτή (EU:C:2021:386, σημείο 95). Πρβλ. επίσης απόφαση της 21ης Ιουνίου 2017, W κ.λπ. (C‑621/15, EU:C:2017:484, σκέψεις 28 έως 32).
62      Βλ. απόφαση Bank Melli Iran (σκέψη 67).
63      Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 21ης Ιουνίου 2017, W κ.λπ.. (C‑621/15 (EU:C:2017:484, σκέψεις 34 και 35).
64      Βλ. απόφαση της 10ης Σεπτεμβρίου 2019, HTTS κατά Συμβουλίου (C‑123/18 P, EU:C:2019:694, σκέψη 70).
65      Βλ. απόφαση της 10ης Σεπτεμβρίου 2019, HTTS κατά Συμβουλίου (C‑123/18 P, EU:C:2019:694, σκέψη 71).
66      Βλ. σημείο 47 των παρουσών προτάσεων.
67      Βλ., μεταξύ άλλων, άρθρο 1, σημείο 6, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2580/2001 του Συμβουλίου, της 27ης Δεκεμβρίου 2001, για τη λήψη ειδικών περιοριστικών μέτρων κατά ορισμένων προσώπων και οντοτήτων με σκοπό την καταπολέμηση της τρομοκρατίας (ΕΕ 2001, L 344, σ. 70), και άρθρο 1, στοιχείο ιʹ, του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 269/2014 του Συμβουλίου, της 17ης Μαρτίου 2014, σχετικά με περιοριστικά μέτρα για ενέργειες που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας (ΕΕ 2014, L 78, σ. 6). Όσον αφορά τον τελευταίο αυτό κανονισμό, βλ. επίσης αιτιολογική σκέψη 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2025/2037 του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2025, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 269/2014 σχετικά με περιοριστικά μέτρα για ενέργειες που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας (ΕΕ L, 2025/2037).
68      Βλ. κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τα περιοριστικά μέτρα, σημείο 55β, in fine. Βλ., επίσης, απόφαση της 12ης Μαρτίου 2026, EM System (C‑84/24, EU:C:2026:181, σκέψη 88).
69      Βλ., a contrario, σημείο 55δ των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τα περιοριστικά μέτρα.
70      Βλ. σημείο 14 των παρουσών προτάσεων.
71      Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση Bank Melli Iran (σκέψη 64).
72      Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση Bank Melli Iran (σκέψη 65).
73      Απόφαση της 21ης Απριλίου 2015, Anbouba κατά Συμβουλίου (C‑605/13 P, EU:C:2015:248, σκέψη 46). Βλ., επίσης, απόφαση της 1ης Οκτωβρίου 2020, Drex Technologies κατά Συμβουλίου (C‑348/19 P, EU:C:2020:782, σκέψη 89).
74      Απόφαση της 6ης Νοεμβρίου 2024, Karić κατά Συμβουλίου (T‑520/22, EU:T:2024:774, σκέψη 82 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
75      Απόφαση της 17ης Σεπτεμβρίου 2002, Muñoz και Superior Fruiticola (C‑253/00, EU:C:2002:497, σκέψη 28 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Βλ., επίσης, όσον αφορά την ειδική περίπτωση των κανονισμών για την επιβολή περιοριστικών μέτρων, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα P. Norkus στην υπόθεση Čiekuri-Shishki (C‑480/24, EU:C:2025:672, σημείο 41).
76      Σημειώνεται ότι, εν προκειμένω, κανένα από τα προδικαστικά ερωτήματα δεν αφορά τον χαρακτήρα των περιοριστικών μέτρων που λαμβάνει η Ένωση ως κανόνων δημοσίας τάξεως. Αντιθέτως, το ζήτημα αυτό αποτελεί αντικείμενο των υποθέσεων C‑802/24, Reibel, και C‑701/25, Graudu sabiedrība, οι οποίες εκκρεμούν ενώπιον του Δικαστηρίου. Θα περιοριστώ, επομένως, στην επισήμανση ότι η σημασία των επιδιωκόμενων με τα περιοριστικά μέτρα της Ένωσης σκοπών φαίνεται αναμφισβήτητη (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση Royal Football Club Seraing, σκέψεις 87 έως 89, και προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Α. Biondi στην υπόθεση Reibel, C‑802/24, EU:C:2026:110, σημείο 63). Εν πάση περιπτώσει, όλοι οι παρεμβαίνοντες στην υπό κρίση υπόθεση θεωρούν δεδομένο ότι το άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1352/2014 εμπίπτει στη δημόσια τάξη της Ένωσης. Επιπλέον, η συγκεκριμένη διάταξη εμπίπτει στη γαλλική διεθνή δημόσια τάξη. Βλ., όσον αφορά τη σχέση μεταξύ της δημόσιας τάξης της Ένωσης και της δημόσιας τάξης των κρατών μελών, απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2024, Real Madrid Club de Fútbol (C‑633/22, EU:C:2024:843, σκέψη 39).
77      Πρβλ. απόφαση Royal Football Club Seraing (σκέψεις 82 και 85 έως 87). Βλ., επίσης, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Α. Biondi στην υπόθεση Reibel (C‑802/24, EU:C:2026:110, σημείο 58).
78      Το ζήτημα του κατά πόσον το εθνικό δικαστήριο υποχρεούται να εξετάσει αυτεπαγγέλτως εάν κάποιος από τους διαδίκους είναι πρόσωπο σε βάρος του οποίου έχουν επιβληθεί περιοριστικά μέτρα αποτελεί το αντικείμενο στην εκκρεμή υπόθεση Čiekuri-Shishki (C‑480/24). Στις προτάσεις του επί της υποθέσεως αυτής, ο γενικός εισαγγελέας P. Norkus προτείνει να δοθεί η απάντηση ότι «το επιλαμβανόμενο δικαστήριο υποχρεούται να εξετάσει αυτεπαγγέλτως, εφόσον υφίστανται σχετικές ενδείξεις, εάν κάποιος από τους διαδίκους περιλαμβάνεται μεταξύ των προσώπων που εμπίπτουν στο άρθρο 2 ή στο άρθρο 11, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ ή βʹ, του κανονισμού 269/2014 και, προς τον σκοπό αυτό, να κάνει χρήση του συνόλου των εξουσιών έρευνας που διαθέτει. Ειδικότερα, υποχρεούται να ζητήσει τις αναγκαίες πληροφορίες από τις αρμόδιες εξειδικευμένες αρχές, προκειμένου να μπορέσει να προβεί στην εξέταση αυτή. Η εν λόγω υποχρέωση ελέγχου αφορά και τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα, τις οντότητες ή τους οργανισμούς που συνδέονται με τους διαδίκους (προτάσεις του γενικού εισαγγελέα P. Norkus στην υπόθεση Čiekuri-Shishki, C‑480/24, EU:C:2025:672, σημείο 60).
79      Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση Bank Melli Iran (σκέψη 67). Βλ., επίσης, κατ’ αναλογίαν, αποφάσεις της 27ης Οκτωβρίου 1993, Enderby (C‑127/92, EU:C:1993:859, σκέψεις 14 και 18), και της 31ης Μαΐου 1995, Royal Copenhagen (C‑400/93, EU:C:1995:155, σκέψεις 24 και 26).
80      Βλ. σημεία 105 και 106 των παρουσών προτάσεων.
81      Πρβλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Y. Bot στην υπόθεση Afrasiabi κ.λπ. (C‑72/11, EU:C:2011:737, σημείο 58).
82      Απόφαση της 18ης Ιουλίου 2013, Επιτροπή κ.λπ. κατά Kadi (C‑584/10 P, C‑593/10 P και C‑595/10 P, EU:C:2013:518, σκέψη 121).
83      Βλ. σημείο 104 των παρουσών προτάσεων.
84      Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 15ης Οκτωβρίου 2015, Nike European Operations Netherlands (C‑310/14, EU:C:2015:690, σκέψη 29).