62025CJ0062
WYROK TRYBUNAŁU (ósma izba)
z dnia 26 marca 2026 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Ochrona konsumentów – Dyrektywa 98/6/WE – Podawanie cen produktów – Artykuł 2 lit. a) – Pojęcie „ceny sprzedaży” – Sprzedaż przez Internet – Ryczałtowa opłata manipulacyjna w przypadku zamówienia o łącznej wartości poniżej kwoty minimalnej – Wyłączenie tej opłaty z ceny sprzedaży danego produktu
W sprawie C‑62/25
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości, Niemcy) postanowieniem z dnia 23 stycznia 2025 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 29 stycznia 2025 r., w postępowaniu:
Bundesverband der Verbraucherzentralen und Verbraucherverbände – Verbraucherzentrale Bundesverband e.V.
przeciwko
JZ,
TRYBUNAŁ (ósma izba),
w składzie: O. Spineanu-Matei, prezeska izby, N. Piçarra (sprawozdawca) i N. Fenger, sędziowie,
rzecznik generalny: N. Emiliou,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu Bundesverband der Verbraucherzentralen und Verbraucherverbände – Verbraucherzentrale Bundesverband e.V. – P. Wassermann, Rechtsanwalt,
–
w imieniu rządu niemieckiego – J. Möller oraz P. Wagner, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – P. Kienapfel oraz B.-R. Killmann, w charakterze pełnomocników,
podjąwszy, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy art. 2 lit. a) dyrektywy 98/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom (Dz.U. 1998, L 80, s. 27).
2
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Bundesverband der Verbraucherzentralen und Verbraucherverbände – Verbraucherzentrale Bundesverband e.V. (związkiem federalnym organizacji i stowarzyszeń konsumenckich, Niemcy) (zwanym dalej „BV”) a JZ, prowadzącym sklep internetowy, w przedmiocie ewentualnego obowiązku zawarcia w cenie sprzedaży towarów oferowanych na jego stronie internetowej ryczałtowej opłaty manipulacyjnej pobieranej w razie zamówienia, którego wartość nie przekracza określonej kwoty minimalnej.
Ramy prawne
Prawo Unii
3
Motywy 2, 6 i 12 dyrektywy 98/6 mają następujące brzmienie:
„(2)
Konsumentom należy zapewnić wysoki poziom ochrony; Wspólnota [Europejska] powinna wnieść w ten poziom wkład, prowadząc szczególne działania wspierające i uzupełniające politykę prowadzoną przez państwa członkowskie dotyczącą dokładnego, przejrzystego i jednoznacznego informowania konsumentów o cenach oferowanych im produktów.
[…]
(6)
Obowiązek podawania ceny sprzedaży oraz ceny jednostkowej przyczynia się znacząco do lepszego przekazywania informacji konsumentom, jako że najłatwiejszym i zarazem najlepszym sposobem jest umożliwienie konsumentom dokonania oceny i porównania cen produktów w sposób optymalny i tym samym dokonania świadomego wyboru na podstawie prostych porównań.
[…]
(12)
Przepisy mające zastosowanie na poziomie Wspólnoty mogą zapewnić jednolitą i przejrzystą informację, z korzyścią dla wszystkich konsumentów rynku wewnętrznego; […]”.
4
Artykuł 1 tej dyrektywy stanowi:
„Celem niniejszej dyrektywy jest ustalenie podawania ceny sprzedaży oraz ceny za jednostki miary produktów oferowanych konsumentom przez podmioty gospodarcze w celu lepszego przekazywania informacji konsumentom oraz ułatwienia porównywania cen”.
5
Artykuł 2 wspomnianej dyrektywy przewiduje:
„Do celów niniejszej dyrektywy:
a)
cena sprzedaży oznacza cenę końcową za jednostkę produktu lub daną ilość produktu, włącznie z podatkiem VAT i wszystkimi pozostałymi podatkami;
[…]”.
6
Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej dyrektywy:
„Cena sprzedaży i cena jednostkowa muszą być jednoznaczne, łatwo dostrzegalne i czytelne. […]”.
Prawo niemieckie
7
Paragraf 2 pkt 3 Preisangabenverordnung (rozporządzenia w sprawie podawania cen), w brzmieniu obowiązującym w postępowaniu głównym (zwanym dalej „PAngV”), przewiduje:
„Do celów niniejszego rozporządzenia:
[…]
3.   »cena całkowita« to cena, w tym podatek obrotowy i inne składniki ceny, którą należy zapłacić za produkt lub usługę”.
8
Paragraf 3 ust. 1 PAngV ma następujące brzmienie:
„Kto jako przedsiębiorca oferuje konsumentom towary lub usługi bądź jako dostawca towarów lub usług kieruje do konsumentów reklamę poprzez podawanie cen towarów lub usług, jest zobowiązany do podawania ich ceny całkowitej”.
9
Zgodnie z § 6 ust. 1 i 2 PAngV:
„(1)   Każdy, kto jako przedsiębiorca oferuje towary lub usługi konsumentom w celu zawarcia umowy na odległość, musi – poza informacjami wymaganymi na podstawie § 3 ust. 1 i 2 oraz § 4 ust. 1 i 2 – wskazać:
1.
ceny żądane za towary lub usługi obejmujące [VAT] i inne składniki ceny oraz
2.
jeżeli należne są koszty z tytułu transportu, dostawy albo wysyłki lub inne dodatkowe koszty, o ile są należne.
(2)   W przypadku gdy należne są koszty transportu, dostawy, wysyłki lub inne dodatkowe opłaty, należy podać ich kwotę, pod warunkiem że można je w sposób racjonalny obliczyć z wyprzedzeniem”.
Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne
10
JZ sprzedaje za pośrednictwem strony internetowej www.staubsaugerservice.de materiały eksploatacyjne, akcesoria i części zamienne do odkurzaczy. W dniu 1 czerwca 2022 r. JZ oferował na tej stronie internetowej worki filtrujące do odkurzaczy za cenę 14,90 EUR, umieszczając w nagłówku strony internetowej wzmianki: „Bezpłatna dostawa w ciągu 24 godzin w całych Niemczech” i „Bez kosztów wysyłki”.
11
Z prawej strony informacji o cenie umieszczono gwiazdkę. Po najechaniu kursorem na gwiazdkę pojawiał się następujący tekst: „Zawiera VAT, nie zawiera opłat dodatkowych”. Informacja o cenie jako taka nie ulegała przy tym zmianie. Po kliknięciu w gwiazdkę następowało przekierowanie na podstronę z następującymi informacjami:
„Koszty dodatkowe
[…] W zależności od wartości produktów może obowiązywać bezzwrotna opłata manipulacyjna w wysokości 3,95 EUR (w przypadku produktów o wartości od 11 EUR) i 9 EUR (w przypadku produktów o wartości poniżej 11 EUR). Od wartości produktów wynoszącej 29 EUR ta opłata manipulacyjna/dodatkowa co do zasady nie jest pobierana”.
12
Po umieszczeniu produktu w koszyku klientowi, który sprawdzał zawartość koszyka, wyświetlała się informacja o cenie wynoszącej 14,90 EUR oraz kwota w wysokości 3,95 EUR, opatrzona informacją „dopłata/zniżka w związku z zakupem małej ilości (nie obowiązuje przy zakupach o wartości przynajmniej 29 EUR)”.
13
Uznając tę informację o cenie za nieuczciwą, BV wystąpił z powództwem do Landgericht Hannover (sądu krajowego w Hanowerze, Niemcy), żądając w szczególności nakazania JZ zaprzestania oferowania towarów w Internecie i podawania cen, do których nie wliczono ryczałtowej opłaty manipulacyjnej. Sąd ten uwzględnił tę skargę.
14
W wyniku apelacji wniesionej przez JZ Oberlandesgericht Celle (wyższy sąd krajowy w Celle, Niemcy) oddalił żądanie BV, orzekając, że ryczałtowa opłata manipulacyjna – pobierana tylko wtedy, gdy całkowita wartość zamówienia, obejmująca dany produkt i ewentualnie inne produkty, jest niższa od określonej kwoty – powinna zostać wykazana oddzielnie, ponieważ nie stanowi ona elementu całkowitej ceny danego produktu.
15
BV wniósł następnie skargę rewizyjną do Bundesgerichtshof (federalnego trybunału sprawiedliwości, Niemcy), będącego sądem odsyłającym. Zdaniem tego sądu odpowiedź na pytanie, czy ryczałtową opłatę manipulacyjną, z której klient jest zwolniony jedynie wtedy, gdy wartość jego zamówienia przekracza określoną kwotę, należy uwzględnić w cenie sprzedaży jednostki produktu w rozumieniu art. 2 lit. a) dyrektywy 98/6, nie wynika jasno z brzmienia tego przepisu, który definiuje cenę sprzedaży jako „cenę końcową za jednostkę produktu”, lecz również za „daną ilość produktu”.
16
Przywołując orzecznictwo Trybunału, zgodnie z którym cena sprzedaży produktu musi koniecznie zawierać nieuniknione i przewidywalne elementy ceny, które obligatoryjnie obciążają konsumenta i stanowią świadczenie pieniężne za nabycie tego produktu, sąd ten zastanawia się w szczególności nad nieuniknionym i przewidywalnym dla konsumenta charakterem rozpatrywanej ryczałtowej opłaty manipulacyjnej. Skłania się on do uznania, że opłaty te nie powinny być wliczane do ceny sprzedaży w rozumieniu art. 2 lit. a) dyrektywy 98/6. Jego zdaniem najlepszym sposobem uniknięcia wprowadzenia konsumenta w błąd jest, po pierwsze, podanie ceny sprzedaży, z wyłączeniem stałych opłat manipulacyjnych, a po drugie, poinformowanie konsumenta, że opłaty te są pobierane poniżej pewnego progu zamówienia, poprzez wskazanie ich kwoty.
17
W tych okolicznościach Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy opłatę manipulacyjną, której nie pobiera się jedynie wtedy, kiedy łączna wartość zamówienia przekracza określoną kwotę minimalną, należy wliczać do ceny sprzedaży podawanej za jednostkę produktu w rozumieniu art. 2 lit. a) dyrektywy [98/6]?”.
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
18
Poprzez swoje jedyne pytanie sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 2 lit. a) dyrektywy 98/6 należy interpretować w ten sposób, że pojęcie „ceny sprzedaży” powinno obejmować ryczałtową opłatę manipulacyjną, której kwota, po pierwsze, różni się w zależności od całkowitej wartości zamówienia złożonego przez nabywcę danego produktu i ewentualnie innych produktów, a po drugie, jest pobierana tylko wtedy, gdy całkowita wartość tego zamówienia jest niższa od kwoty minimalnej.
19
Cena sprzedaży zdefiniowana jest w art. 2 lit. a) dyrektywy 98/6 i oznacza ona cenę końcową za jednostkę produktu lub daną ilość produktu włącznie z VAT i wszystkimi pozostałymi podatkami.
20
Jako cena ostateczna cena sprzedaży musi koniecznie zawierać nieuniknione i przewidywalne elementy tej ceny, które obligatoryjnie obciążają konsumenta i stanowią świadczenie pieniężne za nabycie danego produktu [zob. podobnie wyrok z dnia 29 czerwca 2023 r., Verband Sozialer Wettbewerb (Opakowania z doliczoną kaucją zwrotną), C‑543/21, EU:C:2023:527, pkt 19 i przytoczone tam orzecznictwo].
21
Z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, po pierwsze, że ryczałtowa opłata manipulacyjna jest stosowana tylko w przypadku, gdy całkowita kwota zakupionych produktów jest niższa od wartości minimalnej. Po drugie, w przypadku gdy ta ryczałtowa opłata jest pobierana, jej wysokość różni się w zależności od całkowitej kwoty zakupionych produktów.
22
O ile ryczałtowa opłata manipulacyjna jest zawarta we wzajemnym wynagrodzeniu pieniężnym związanym z nabyciem danego produktu, o tyle nie można jej uznać za „obowiązkowo” obciążającą konsumenta. Ten ostatni może bowiem uniknąć zapłaty tej opłaty, dokonując zakupu kilku produktów, nawet różnych, w taki sposób, aby osiągnąć wymaganą minimalną wartość. Do sądu krajowego należy jednak zbadanie, czy ta możliwość uniknięcia zapłaty ryczałtowej opłaty manipulacyjnej jest realna, w szczególności w świetle kwoty tej minimalnej wartości.
23
Włączenie tej opłaty do „ceny sprzedaży” w rozumieniu art. 2 lit. a) dyrektywy 98/6 mogłoby zatem zagrozić ostatecznemu charakterowi tej ceny w rozumieniu orzecznictwa przypomnianego w pkt 20 niniejszego wyroku. W związku z tym owa opłata nie powinna być objęta tym pojęciem „ceny sprzedaży”.
24
Tę wykładnię potwierdzają cele realizowane przez dyrektywę 98/6, wspomniane w jej art. 1 interpretowanym w świetle motywu 6 tej dyrektywy, mianowicie polegające na polepszeniu przekazywania informacji konsumentom oraz ułatwieniu porównywania cen sprzedaży produktów oferowanych przez przedsiębiorców konsumentom, tak aby mogli oni dokonywać świadomych wyborów. W tym względzie w motywie 12 wspomnianej dyrektywy uściślono, że ma ona na celu zapewnienie jednolitej i przejrzystej informacji z korzyścią dla wszystkich konsumentów na rynku wewnętrznym.
25
Co więcej, zgodnie z art. 4 ust. 1 tejże dyrektywy interpretowanym w świetle jej motywu 2, cena sprzedaży produktów oferowanych konsumentom musi być jednoznaczna, łatwo dostrzegalna i czytelna, tak aby wspomniana informacja była dokładna, przejrzysta i jednoznaczna.
26
W niniejszym przypadku, po pierwsze, jedynie niektóre zakupy danego produktu podlegają ryczałtowej opłacie manipulacyjnej, mianowicie jeżeli całkowita kwota zamówienia jest niższa od kwoty minimalnej. Po drugie, można stosować różną ryczałtową opłatę manipulacyjną w zależności od całkowitej kwoty zakupu. W tych okolicznościach włączenie kwoty tej opłaty do ceny sprzedaży produktu w rozumieniu art. 2 lit. a) dyrektywy 98/6 narażałoby konsumentów na ryzyko dokonania nieprawidłowego porównania [zob. analogicznie wyrok z dnia 29 czerwca 2023 r., Verband Sozialer Wettbewerb (Opakowania z doliczoną kaucją zwrotną), C‑543/21, EU:C:2023:527, pkt 26].
27
Natomiast – jak słusznie zauważa sąd odsyłający – podanie w sposób jasny ewentualnie mającej zastosowanie kwoty opłaty ryczałtowej, oddzielnie i obok ceny sprzedaży danego produktu, pozwala konsumentom na oszacowanie i porównanie cen takiego produktu oraz na dokonanie świadomego wyboru na podstawie prostych porównań, zgodnie z celami dyrektywy 98/6, przypomnianymi w pkt 24 niniejszego wyroku, a także z określonym w motywie 2 tej dyrektywy wymogiem zapewnienia przejrzystości i pełnej jednoznaczności tych cen [zob. analogicznie wyrok z dnia 29 czerwca 2023 r., Verband Sozialer Wettbewerb (Opakowania z doliczoną kaucją zwrotną), C‑543/21, EU:C:2023:527, pkt 27].
28
W tym kontekście właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument jest w stanie zsumować cenę produktu i ewentualną kwotę opłaty ryczałtowej w celu ustalenia kwoty opłat, aby ustalić całkowitą kwotę, którą jest zobowiązany uiścić w chwili zakupu [zob. analogicznie wyrok z dnia 29 czerwca 2023 r., Verband Sozialer Wettbewerb (Opakowania z doliczoną kaucją zwrotną), C‑543/21, EU:C:2023:527, pkt 28].
29
W świetle powyższych rozważań na zadane pytanie należy odpowiedzieć, iż art. 2 lit. a) dyrektywy 98/6 należy interpretować w ten sposób, że pojęcie „ceny sprzedaży” nie powinno obejmować ryczałtowej opłaty manipulacyjnej, która, po pierwsze, różni się w zależności od całkowitej kwoty zamówienia złożonego przez nabywcę danego produktu oraz – w stosownym przypadku – innych produktów, a po drugie, jest pobierana tylko wtedy, gdy całkowita wartość tego zamówienia nie przekracza minimalnej kwoty ustalonej przez sprzedawcę, pod warunkiem że opłata ta jest jasno wskazana i że kwota ta nie jest ustalona w taki sposób, aby uiszczenie tych opłat było w praktyce nieuniknione.
W przedmiocie kosztów
30
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (ósma izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 2 lit. a) dyrektywy 98/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom
należy interpretować w ten sposób, że:
pojęcie „ceny sprzedaży” nie powinno obejmować ryczałtowej opłaty manipulacyjnej, która, po pierwsze, różni się w zależności od całkowitej kwoty zamówienia złożonego przez nabywcę danego produktu oraz – w stosownym przypadku – innych produktów, a po drugie, jest pobierana tylko wtedy, gdy całkowita wartość tego zamówienia nie przekracza minimalnej kwoty ustalonej przez sprzedawcę, pod warunkiem że opłata ta jest jasno wskazana i że kwota ta nie jest ustalona w taki sposób, aby uiszczenie tych opłat było w praktyce nieuniknione.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: niemiecki.