61991CJ0190_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-190/91,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Tribunale amministrativo regionale per il Veneto (Ιταλία) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
Antonio Lante
και
Regione Veneto,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του κανονισμού (ΕΟΚ) 797/85 του Συμβουλίου, της 12ης Μαρτίου 1985, για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των γεωργικών διαρθρώσεων (ΕΕ L 93, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1760/87 του Συμβουλίου, της 15ης Ιουνίου 1987 (ΕΕ L 167, σ. 1), όπως τροποποιήθηκαν αμφότεροι με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1094/88 του Συμβουλίου, της 25ης Απριλίου 1988 (ΕΕ L 106, σ. 28), καθώς και του κανονισμού (ΕΟΚ) 4115/88 της Επιτροπής, της 21ης Δεκεμβρίου 1988, που καθορίζει τις λεπτομέρειες εφαρμογής του καθεστώτος ενισχύσεων στην εκτατικοποίηση της παραγωγής (ΕΕ L 361, σ. 13),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα),
συγκείμενο από τους J. L. Murray, πρόεδρο του δευτέρου τμήματος και προεδρεύοντα του έκτου τμήματος, G. F. Mancini, F. A. Schockweiler, M. Diez de Velasco και P. J. G. Kapteyn, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: W. Van Gerven
γραμματέας: L. Hewlett, υπάλληλος διοικήσεως,
λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
* ο Antonio Lante, εκπροσωπούμενος από την W. Viscardini Dona, δικηγόρο Πάδουας,
* η Ιταλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον καθηγητή Luigi Ferrari Bravo, προϊστάμενο της Υπηρεσίας Κοινοτικών Διαφορών του Υπουργείου Εξωτερικών, και τον Oscar Fiumara, avvocato dello Stato,
* η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τους Eugenio de March και Francisco Santaolalla, νομικούς συμβούλους, επικουρούμενους από τον A. Carnelutti, δικηγόρο Παρισιού,
έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,
αφού άκουσε τις παρατηρήσεις που ανέπτυξαν προφορικά οι διάδικοι κατά τη συνεδρίαση της 17ης Σεπτεμβρίου 1992,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 15ης Οκτωβρίου 1992,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με διάταξη της 3ης Μαΐου 1991, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 25 Ιουλίου 1991, το Tribunale amministrarivo regionale per il Veneto υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, δύο προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία του κανονισμού (ΕΟΚ) 797/85 του Συμβουλίου, της 12ης Μαρτίου 1985, για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των γεωργικών διαρθρώσεων (ΕΕ L 93, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1760/87 του Συμβουλίου, της 15ης Ιουνίου 1987 (ΕΕ L 167, σ. 1), όπως τροποποιήθηκαν αμφότεροι με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1094/88 του Συμβουλίου, της 25ης Απριλίου 1988 (ΕΕ L 106, σ. 28), καθώς και του κανονισμού (ΕΟΚ) 4115/88 της Επιτροπής, της 21ης Δεκεμβρίου 1988, που καθορίζει τις λεπτομέρειες εφαρμογής του καθεστώτος ενισχύσεων στην εκτατικοποίηση της παραγωγής (ΕΕ L 361, σ. 13).
2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν κατά την εκδίκαση προσφυγής που άσκησε ο Α. Lante κατά αποφάσεως του Istituto regionale per l' agricoltura di Verona, της 19ης Σεπτεμβρίου 1990. Με την απόφαση αυτή απορρίφθηκε η αίτηση του Lante να του χορηγηθεί, βάσει των προαναφερθέντων κανονισμών, ενίσχυση λόγω εκτατικοποιήσεως της παραγωγής βοοειδών.
3 Ο Lante έχει την κυριότητα μιας μονάδας εντατικής εκτροφής βοοειδών προοριζόμενων για σφαγή η Regione Veneto (Περιφέρεια της Βενετίας) απέρριψε την αίτησή του, με το αιτιολογικό ότι η ενίσχυση αυτή δεν καταβάλλεται στις εντατικές κτηνοτροφικές μονάδες στις οποίες τα ζώα εκτρέφονται με χορτονομή που δεν προέρχεται, κατά το ένα τέταρτο τουλάχιστον, από το αγρόκτημα της κτηνοτροφικής μονάδας.
4 Το Tribunale amministrativo regionale per il Veneto, εκτιμώντας ότι, προκειμένου να επιλύσει τη διαφορά, είναι αναγκαία η ερμηνεία των ανωτέρω κανονισμών, ανέστειλε τη δίκη και υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
"1) 'Εχει η παράγραφος 3, στοιχείο α', του άρθρου 1β του κανονισμού (ΕΟΚ) 1094/88 την έννοια ότι επιτρέπεται στα κράτη μέλη να αποκλείουν * κατά τον καθορισμό των όρων της χορηγήσεως της ενισχύσεως για την εκτατικοποίηση της παραγωγής, ο οποίος πραγματοποιείται σύμφωνα με το οικείο εσωτερικό δημόσιο δίκαιο * ορισμένες κατηγορίες επιχειρήσεων, όπως π.χ. τις λεγόμενες "εντατικές" κτηνοτροφικές μονάδες (δηλαδή τις μονάδες στις οποίες η εκτροφή των ζώων δεν συναρτάται προς συγκεκριμένο αγρόκτημα), από τη χορήγηση της ενισχύσεως αυτής, με το σκεπτικό ότι το είδος αυτό της ενισχύσεως προορίζεται αποκλειστικά και μόνο για τις γεωργικές ή κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις;
Επιτρέπεται η ερμηνεία αυτή, ενόψει των γενικών σκοπών της πολιτικής των γεωργικών διαρθρώσεων τους οποίους επιδιώκει ο κανονισμός (ΕΟΚ) 797/85 (με τις μεταγενέστερες τροποποιήσεις και συμπληρώσεις του), καθώς και των σημερινών κατευθυντήριων γραμμών της κοινής γεωργικής πολιτικής, οι οποίες απορρέουν από την κοινοτική ρύθμιση, και ενόψει επίσης του ότι από την κοινοτική νομοθεσία δεν προκύπτει κανείς γενικός και ενιαίος ορισμός της γεωργικής εκμεταλλεύσεως (ΔΕΚ, απόφαση της 28ης Φεβρουαρίου 1978 στην υπόθεση 85/77) και τέλος του ότι το άρθρο 2 και το παράρτημα Ι του κανονισμού (ΕΟΚ) 4115/88 της Επιτροπής ορίζουν ότι για το προϊόν "βόειο κρέας" χορηγείται η επίμαχη ενίσχυση;
2) Εφόσον δοθεί καταφατική απάντηση στο ανωτέρω ερώτημα, το Δικαστήριο ερωτάται επίσης αν το άρθρο 10, παράγραφος 3, δεύτερη περίπτωση, του κανονισμού (ΕΟΚ) 4115/88, το οποίο προβλέπει ότι οι επιφάνειες χορτονομής πρέπει να εξακολουθήσουν να χρησιμοποιούνται για τη διατροφή των ζώων της εκμεταλλεύσεως, έχει την έννοια ότι οι κτηνοτροφικές μονάδες στις οποίες τα ζώα εκτρέφονται με χορτονομή που δεν παράγεται τουλάχιστον κατά το ένα τέταρτο στο οικείο αγρόκτημα δεν δικαιούνται την ενίσχυση λόγω εκτατικοποιήσεως της παραγωγής, οι όροι χορηγήσεως της οποίας έχουν καθοριστεί από τον ίδιο αυτό κανονισμό 4115/88;"
5 Στην έκθεση ακροατηρίου αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά και το νομικό πλαίσιο της διαφοράς της κύριας δίκης, η εξέλιξη της διαδικασίας και οι έγγραφες παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
6 Πρέπει καταρχάς να τονιστεί ότι η διαφορά της κύριας δίκης αφορά τον τρόπο με τον οποίο οι εθνικές αρχές εφαρμόζουν την κοινοτική ρύθμιση με την οποία επιδιώκεται η μείωση των πλεονασμάτων παραγωγής στον τομέα του βοείου κρέατος.
7 Με τα προδικαστικά ερωτήματα το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ' ουσία αν το άρθρο 1β, παράγραφος 3, στοιχείο α', του κανονισμού (ΕΟΚ) 1094/88 έχει την έννοια ότι επιτρέπει στα κράτη μέλη να εξαιρούν, κατά τον καθορισμό των προϋποθέσεων χορηγήσεως της ενισχύσεως λόγω εκτατικοποιήσεως της παραγωγής βοείου κρέατος, ορισμένες κατηγορίες επιχειρήσεων, όπως τις εντατικές κτηνοτροφικές μονάδες, από τη χορήγηση της ενισχύσεως αυτής.
8 Επ' αυτού υπενθυμίζεται ότι το Συμβούλιο, με τον κανονισμό 797/85, ο οποίος τροποποιήθηκε για τελευταία φορά με τον προαναφερθέντα κανονισμό 1094/88, επέβαλε στα κράτη μέλη την υποχρέωση να καθιερώσουν σύστημα ενισχύσεων ως κίνητρο για την εκτατικοποίηση της παραγωγής σε ορισμένους τομείς που εμφανίζουν πλεονάσματα, μεταξύ των οποίων είναι και ο τομέας του βοείου κρέατος, διευκρινίζεται δε ότι ως εκτατικοποίηση νοείται η κατά 20 % τουλάχιστον μείωση, σε χρονικό διάστημα πέντε ετών, της παραγωγής του συγκεκριμένου προϊόντος, χωρίς παράλληλη αύξηση της ικανότητας παραγωγής άλλων πλεονασματικών προϊόντων.
9 Κατά το άρθρο 1β, παράγραφος 3, του προαναφερθέντος κανονισμού 1094/88, τα κράτη μέλη καθορίζουν τους όρους χορηγήσεως της ενισχύσεως, και ιδίως τους τρόπους μειώσεως της παραγωγής, το ύψος της ενισχύσεως, την περίοδο αναφοράς, ανάλογα με την παραγωγή που λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό της μειώσεως, καθώς και την υποχρέωση που πρέπει να αναλάβει ο δικαιούχος, όσον αφορά, μεταξύ άλλων, την εξακρίβωση της πραγματικής μειώσεως της παραγωγής.
10 Με τον προαναφερθέντα κανονισμό 4115/88 η Επιτροπή προέβλεψε τους τρόπους εφαρμογής του καθεστώτος ενισχύσεων λόγω εκτατικοποιήσεως της παραγωγής. Το άρθρο 10, παράγραφος 3, του κανονισμού αυτού προβλέπει ότι, στην περίπτωση εκτατικοποιήσεως της κτηνοτροφικής παραγωγής, ο παραγωγός αναλαμβάνει την υποχρέωση ότι τα μέσα παραγωγής που ελευθερώνονται λόγω της εκτατικοποιήσεως δεν θα χρησιμοποιηθούν ούτε από τον κάτοχο της εκμεταλλεύσεως ούτε από τρίτα πρόσωπα για την αύξηση της παραγωγής που αναφέρεται στο παράρτημα Ι ή της παραγωγής χοιροειδών ή προβατοειδών [πουλερικών] και ότι οι επιφάνειες χορτονομής θα συνεχίσουν να χρησιμοποιούνται για τη διατροφή των ζώων της εκμεταλλεύσεως.
11 'Οσον αφορά τους δυνητικούς δικαιούχους της εν λόγω ενισχύσεως, διαπιστώνεται ότι οι επίμαχοι κανονισμοί δεν περιέχουν καμία ειδική διάταξη που να αφορά τους διαφόρους τύπους παραγωγής.
12 Συνεπώς τίθεται το ζήτημα αν η αρμοδιότητα των κρατών μελών να καθορίζουν τους όρους χορηγήσεως της ενισχύσεως, και ιδίως τους τρόπους μειώσεως της παραγωγής, περιλαμβάνει τη δυνατότητά τους να εξαιρούν από το πεδίο εφαρμογής του καθεστώτος ενισχύσεως τους κτηνοτρόφους βοοειδών που δεν διαθέτουν επαρκή παραγωγή χορτονομής για να εκτρέφουν τα ζώα τους.
13 Επ' αυτού διαπιστώνεται ότι οι επίμαχες κοινοτικές διατάξεις περιορίζουν την αρμοδιότητα των κρατών μελών στα ζητήματα τεχνικού χαρακτήρα και δεν τους επιτρέπουν να προσδιορίζουν τον κύκλο των δικαιούχων. Η αρμοδιότητά τους αυτή αφορά μόνο την πρακτική εφαρμογή του συστήματος ενισχύσεως, δηλαδή την προσαρμογή του στις τοπικές συνθήκες, και ειδικότερα τους συγκεκριμένους τρόπους μειώσεως της παραγωγής.
14 Το γεγονός ότι τα κράτη μέλη δεν έχουν την αρμοδιότητα να περιορίζουν τον κύκλο των δικαιούχων επιβεβαιώνεται από το άρθρο 4, παράγραφος 3, του προαναφερθέντος κανονισμού 4115/88, κατά το οποίο η Επιτροπή μπορεί να επιτρέπει στα κράτη μέλη να καθορίζουν, σε ζώνες όπου η παραγωγή ή τα συστήματα παραγωγής είναι ήδη εκτατικά, ειδικούς όρους για τη χορήγηση της ενισχύσεως. Η διάταξη αυτή παρέχει στα κράτη μέλη ειδική ρυθμιστική αρμοδιότητα για την περίπτωση κατά την οποία σε ορισμένες ζώνες έχει ήδη πραγματοποιηθεί η εκτατικοποίηση, πράγμα που σημαίνει ότι τα κράτη μέλη δεν έχουν, πέραν της ειδικής αυτής περιπτώσεως, καμία εξουσία να περιορίζουν τη χορήγηση της ενισχύσεως εφαρμόζοντας άλλα κριτήρια.
15 Μολονότι από οικονομική και νομική άποψη θα μπορούσαν να υπάρχουν και άλλες δυνατότητες να επιτευχθεί μείωση των πλεονασμάτων κρέατος, είναι γεγονός ότι ο κοινοτικός νομοθέτης επέλεξε ως μέσο για την επίτευξη της μειώσεως αυτής μόνο την εκτατικοποίηση της παραγωγής κρέατος. Κατά συνέπεια, η αρμοδιότητα των κρατών μελών να περιορίζουν τον κύκλο των δικαιούχων της ενισχύσεως θα ήταν ασυμβίβαστη εν προκειμένω με την επιλογή αυτή του κοινοτικού νομοθέτη.
16 Επιπλέον, αν τα κράτη μέλη είχαν τη διακριτική εξουσία να προσδιορίζουν τις κατηγορίες των δικαιούχων της ενισχύσεως, θα υπήρχε το ενδεχόμενο να προκληθούν αδικαιολόγητες διακρίσεις μεταξύ των παραγωγών στα διάφορα κράτη μέλη, κατά παράβαση του άρθρου 40, παράγραφος 3, της Συνθήκης.
17 Κατά συνέπεια, στα ερωτήματα που υπέβαλε το Tribunale amministrativo regionale per il Veneto πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 1β, παράγραφος 3, στοιχείο α', του κανονισμού 1094/88 έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει στα κράτη μέλη να εξαιρούν, κατά τον καθορισμό των όρων χορηγήσεως της ενισχύσεως λόγω εκτατικοποιήσεως της παραγωγής βοείου κρέατος, ορισμένες κατηγορίες επιχειρήσεων, όπως τις εντατικές κτηνοτροφικές μονάδες, από τη χορήγηση της ενισχύσεως αυτής.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
18 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Ιταλική Κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι οποίες υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με διάταξη της 3ης Μαΐου 1991 το Tribunale amministrativo regionale per il Veneto, αποφαίνεται:
Tο άρθρο 1β, παράγραφος 3, στοιχείο α', του κανονισμού (EOK) 1094/88 του Συμβουλίου, της 25ης Απριλίου 1988, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΟΚ) 797/85 και (ΕΟΚ) 1760/87, όσον αφορά την παύση της καλλιέργειας αρόσιμων γαιών καθώς και την εκτατικοποίηση και τη μετατροπή της παραγωγής, έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει στα κράτη μέλη να εξαιρούν, κατά τον καθορισμό των όρων χορηγήσεως της ενισχύσεως λόγω εκτατικοποιήσεως της παραγωγής βοείου κρέατος, ορισμένες κατηγορίες επιχειρήσεων, όπως τις εντατικές κτηνοτροφικές μονάδες, από τη χορήγηση της ενισχύσεως αυτής.