62021CJ0568_RES
Zaak C‑568/21
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid
tegen
E.,
S.,
[verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door de Raad van State (Nederland)]
Arrest van het Hof (Eerste kamer) van 21 september 2023
„Prejudiciële verwijzing – Ruimte van vrijheid, veiligheid en recht – Dublin-systeem – Verordening (EU) nr. 604/2013 – Criteria en instrumenten om te bepalen welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van een verzoek om internationale bescherming – Verantwoordelijkheid van de lidstaat die de verzoeker een verblijfstitel heeft afgegeven – Artikel 2, onder l) – Begrip ‚verblijfstitel’ – Door een lidstaat verstrekte diplomatieke kaart – Verdrag van Wenen inzake diplomatiek verkeer”
Grenscontroles, asiel en immigratie – Asielbeleid – Criteria en instrumenten om te bepalen welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van een verzoek om internationale bescherming – Verordening nr. 604/2013 – Begrip „verblijfstitel” – Op basis van het Verdrag van Wenen van 1961 inzake diplomatiek verkeer verstrekte diplomatieke kaart – Daaronder begrepen
[Verordening nr. 604/2013 van het Europees Parlement en de Raad, overwegingen 4 en 5 en art. 2, l), en art. 12‑14]
(zie punten 35‑37, 44‑48, 53 en dictum)
Samenvatting
Een derdelander werkte bij de ambassade van zijn land bij lidstaat X en woonde samen met zijn echtgenote en hun kinderen op het grondgebied van deze lidstaat. Tijdens dit verblijf hebben zij van het ministerie van Buitenlandse Zaken van die lidstaat diplomatieke kaarten ontvangen overeenkomstig het Verdrag van Wenen inzake diplomatiek verkeer (
1
). Na een aantal jaar vertrok het gezin uit lidstaat X en verzocht het om internationale bescherming in Nederland.
In januari 2020 heeft de bevoegde Nederlandse autoriteit geweigerd om de door verzoekers in het hoofdgeding ingediende verzoeken om internationale bescherming te behandelen, op grond dat lidstaat X krachtens artikel 12, lid 1, van de Dublin III-verordening (
2
) verantwoordelijk was voor de behandeling ervan. Volgens deze autoriteit vormden de door die lidstaat verstrekte diplomatieke kaarten namelijk verblijfstitels in de zin van artikel 2, onder l), van die verordening, zodat lidstaat X verantwoordelijk was voor de behandeling van de verzoeken.
Verzoekers in het hoofdgeding hebben beroep ingesteld bij de rechtbank Den Haag (Nederland), die hun beroepen in maart 2020 heeft toegewezen op basis van de overweging dat de door de autoriteiten van lidstaat X verstrekte diplomatieke kaarten niet als een verblijfsvergunning konden worden beschouwd, omdat verzoekers in het hoofdgeding reeds op grond van het Verdrag van Wenen beschikten over een verblijfsrecht in deze lidstaat, los van de afgifte van diplomatieke kaarten.
De bevoegde Nederlandse autoriteit heeft tegen deze uitspraak hoger beroep ingesteld bij de Raad van State (Nederland). Om te kunnen bepalen welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van de door verzoekers in het hoofdgeding ingediende verzoeken om internationale bescherming, heeft de Raad van State het Hof de vraag gesteld of een door een lidstaat op grond van het Verdrag van Wenen verstrekte diplomatieke kaart een verblijfstitel in de zin van artikel 2, onder l), van de Dublin III-verordening vormt. In zijn arrest beantwoordt het Hof deze vraag bevestigend.
Beoordeling door het Hof
Om tot deze slotsom te komen verduidelijkt het Hof allereerst dat de in artikel 2, onder l), van de Dublin III‑verordening gehanteerde uitdrukking „een [...] machtiging” ruim is. De in deze bepaling gegeven definitie van het begrip „verblijfstitel” vermeldt niet of de machtiging constitutief dan wel declaratoir van aard is en sluit op grond van het Verdrag van Wenen verstrekte diplomatieke kaarten niet uitdrukkelijk uit.
Wat vervolgens de context van die bepaling betreft, merkt het Hof op dat het begrip „verblijfstitel” een van de bepalende criteria is voor de toepassing van artikel 12 van de Dublin III-verordening. Artikel 12, lid 1, van deze verordening bepaalt namelijk dat indien de verzoeker houder is van een geldige verblijfstitel, de lidstaat die deze titel heeft afgegeven verantwoordelijk is voor de behandeling van het verzoek om internationale bescherming. De toepassing van de verschillende criteria van de artikelen 12 tot en met 14 van de Dublin III‑verordening moet het in het algemeen mogelijk maken om aan de lidstaat die aan de oorsprong ligt van de binnenkomst of het verblijf van een derdelander op het grondgebied van de lidstaten, de verantwoordelijkheid toe te wijzen om het door die derdelander ingediende verzoek om internationale bescherming te behandelen, rekening houdend met de rol die deze lidstaat heeft gespeeld bij de aanwezigheid van de betrokken derdelander op het grondgebied van de lidstaten. In dit verband merkt het Hof op dat de ontvangende staat in het kader van het Verdrag van Wenen bepaalde voorrechten heeft met betrekking tot de toelating tot zijn grondgebied van personen als lid van het diplomatieke personeel van een zending, zoals de mogelijkheid om iemand tot persona non grata of onaanvaardbare persoon te verklaren, te weigeren om de betrokken persoon als lid van de zending te erkennen (
3
), of te weigeren om het beoogde hoofd van de zending te accrediteren (
4
). In die omstandigheden geeft het feit dat een lidstaat een diplomatieke kaart verstrekt aan een bepaalde persoon blijk van zijn aanvaarding van het verblijf op zijn grondgebied van deze persoon als lid van het diplomatieke personeel van een zending, en blijkt dus uit deze verstrekking dat die lidstaat een rol heeft gespeeld bij de aanwezigheid van die persoon op het grondgebied van de lidstaten.
Wat ten slotte de doelstelling van de Dublin III-verordening betreft, wordt in de overwegingen 4 en 5 daarvan gewezen op het belang van een duidelijke en hanteerbare methode om te bepalen welke lidstaat verantwoordelijk is, die gebaseerd is op objectieve en zowel voor de lidstaten als voor de betrokkenen eerlijke criteria en aan de hand waarvan die lidstaat snel kan worden aangewezen. Wanneer de afgifte van een diplomatieke kaart in aanmerking wordt genomen, draagt dit bij tot deze doelstelling om de verantwoordelijke lidstaat snel aan te wijzen. Hierdoor kan worden voorkomen dat derdelanders kunnen kiezen in welke lidstaat zij een verzoek om internationale bescherming indienen.
(
1
)	Verdrag van Wenen inzake diplomatiek verkeer, gesloten te Wenen op 18 april 1961 en in werking getreden op 24 april 1964 (United Nations Treaty Series, deel 500, blz. 95; hierna: „Verdrag van Wenen”).
(
2
)	Verordening (EU) nr. 604/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 tot vaststelling van de criteria en instrumenten om te bepalen welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van een verzoek om internationale bescherming dat door een onderdaan van een derde land of een staatloze bij een van de lidstaten wordt ingediend (PB 2013, L 180, blz. 31; hierna: „Dublin III‑verordening”). Artikel 12, lid 1, van deze verordening bepaalt: „Wanneer de verzoeker houder is van een geldige verblijfstitel, is de lidstaat die deze titel heeft afgegeven, verantwoordelijk voor de behandeling van het verzoek om internationale bescherming”.
(
3
)	Zie artikel 9 van het Verdrag van Wenen.
(
4
)	Zie artikel 4 van het Verdrag van Wenen.