62024CJ0257
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (δέκατο τμήμα)
της 10ης Ιουλίου 2025 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Κοινωνική ασφάλιση – Διακινούμενοι εργαζόμενοι – Κανονισμός (ΕΚ) 883/2004 – Άρθρο 3 – Καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής – Ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων – Άρθρο 45 ΣΛΕΕ – Κανονισμός (ΕΕ) 492/2011 – Άρθρο 7 – Ίση μεταχείριση – Κοινωνικά πλεονεκτήματα – Ανήλικο ανάπηρο τέκνο μεθοριακού εργαζομένου – Βοήθημα ένταξης υπό τη μορφή παροχών ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία – Προϋπόθεση διαμονής – Αναλογικότητα»
Στην υπόθεση C‑257/24,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Landessozialgericht Nordrhein-Westfalen (ανώτερο δικαστήριο υποθέσεων κοινωνικής ασφάλισης της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Γερμανία) με απόφαση της 8ης Απριλίου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 12 Απριλίου 2024, στο πλαίσιο της δίκης
PE, εκπροσωπούμενη από τους γονείς της
κατά
Städteregion Aachen
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δέκατο τμήμα),
συγκείμενο από τους Δ. Γρατσία, πρόεδρο τμήματος, E. Regan (εισηγητή) και J. Passer, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: J. Richard de la Tour
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–
η Γερμανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους J. Möller και R. Kanitz,
–
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τον B.‑R. Killmann και την F. van Schaik,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 3 του κανονισμού (ΕΚ) 883/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας (ΕΕ 2004, L 166, σ. 1, και διορθωτικό ΕΕ 2004, L 200, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 988/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Σεπτεμβρίου 2009 (ΕΕ 2009, L 284, σ. 43) (στο εξής: κανονισμός 883/2004), του άρθρου 7, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΕ) 492/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 2011, που αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων στο εσωτερικό της Ένωσης (ΕΕ 2011, L 141, σ. 1), καθώς και του άρθρου 20 ΣΛΕΕ και του άρθρου 21, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ.
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της PE, ανήλικης εκπροσωπούμενης από τους γονείς της, και της Städteregion Aachen (περιφέρειας Άαχεν, Γερμανία), σχετικά με την άρνηση της εν λόγω περιφέρειας να χορηγήσει στην PE βοήθημα ένταξης υπό τη μορφή παροχών ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Ο κανονισμός 883/2004
3
Περιλαμβανόμενο στον τίτλο I του κανονισμού 883/2004, ο οποίος επιγράφεται «Γενικές διατάξεις», το άρθρο 3, το οποίο επιγράφεται «Υλικό πεδίο εφαρμογής», ορίζει τα εξής:
«1.   Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται στις νομοθεσίες που αφορούν τους κλάδους κοινωνικής ασφάλισης που έχουν σχέση με:
α)
παροχές ασθένειας·
[…]
3.   Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται επίσης στις ειδικές μη ανταποδοτικού τύπου παροχές σε χρήμα, οι οποίες καλύπτονται από το άρθρο 70.
[…]
5.   Ο παρών κανονισμός δεν ισχύει:
α)
για την κοινωνική πρόνοια και την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη·
[…]».
4
Περιλαμβανόμενο στον τίτλο III του κανονισμού 883/2004, ο οποίος επιγράφεται «Ειδικές διατάξεις σχετικά με τις διάφορες κατηγορίες παροχών», στο κεφάλαιο 9 με τίτλο «Ειδικές μη ανταποδοτικού τύπου παροχές σε χρήμα», το άρθρο 70, το οποίο επιγράφεται «Γενική διάταξη», προβλέπει στην παράγραφο 2, στοιχείο γʹ, τα εξής:
«Για τους σκοπούς του παρόντος κεφαλαίου, ως “ειδικές μη ανταποδοτικού τύπου παροχές σε χρήμα”, νοούνται εκείνες οι οποίες:
[…]
γ)
περιλαμβάνονται στο παράρτημα Χ.»
5
Το παράρτημα X του εν λόγω κανονισμού, υπό τον τίτλο «Γερμανία», έχει ως εξής:
«α)
Βασικό εισόδημα διαβίωσης για ηλικιωμένους και άτομα με μειωμένη ικανότητα βιοπορισμού, δυνάμει του κεφαλαίου 4 του Τόμου XII του κοινωνικού κώδικα·
β)
παροχές για την κάλυψη των εξόδων διαβίωσης στο πλαίσιο της βασικής διάταξης για άτομα που αναζητούν εργασία εκτός, όσον αφορά αυτές τις παροχές, εάν ικανοποιούνται οι απαιτήσεις ευελιξίας για προσωρινό συμπλήρωμα ύστερα από τη λήψη παροχής ανεργίας (άρθρο 24 παράγραφος 1 του Τόμου ΙΙ του κοινωνικού κώδικα).»
Ο κανονισμός 492/2011
6
Το άρθρο 7, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 492/2011 προβλέπει τα εξής:
«1.   Ο εργαζόμενος υπήκοος ενός κράτους μέλους δεν δύναται στην επικράτεια των άλλων κρατών μελών, να έχει, λόγω της ιθαγένειάς του, διαφορετική μεταχείριση από τους ημεδαπούς εργαζομένους, ως προς τους όρους απασχόλησης και εργασίας, ιδίως όσον αφορά την αμοιβή, την απόλυση, την επαγγελματική επανένταξη ή την επαναπασχόληση αν έχει καταστεί άνεργος.
2.   Απολαύει των ιδίων κοινωνικών και φορολογικών πλεονεκτημάτων με τους ημεδαπούς εργαζομένους.»
Το γερμανικό δίκαιο
7
Ο Neuntes Buch Sozialgesetzbuch (κώδικας κοινωνικής ασφάλισης, ένατο βιβλίο), με τίτλο «Αποκατάσταση και συμμετοχή ατόμων με αναπηρία», όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: SGB IX), προβλέπει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες χορηγείται βοήθημα ένταξης υπό τη μορφή ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία.
8
Το άρθρο 101, παράγραφος 1, του SGB IX, ορίζει τα εξής:
«Οι Γερμανοί υπήκοοι που έχουν τη συνήθη διαμονή τους στην αλλοδαπή δεν λαμβάνουν παροχές προς υποστήριξη της ένταξης. Οι παροχές αυτές μπορούν να χορηγηθούν κατ’ εξαίρεση μόνο σε μεμονωμένες περιπτώσεις, εφόσον τούτο επιβάλλεται λόγω εξαιρετικής κατάστασης έκτακτης ανάγκης και εάν αποδεικνύεται ταυτόχρονα ότι δεν είναι δυνατή η επιστροφή στο γερμανικό έδαφος για τους ακόλουθους λόγους:
1.   φροντίδα και ανατροφή τέκνου το οποίο πρέπει για νομικούς λόγους να παραμείνει στην αλλοδαπή·
2.   μακράς διάρκειας νοσηλεία σε νοσηλευτικό ίδρυμα ή σοβαρή αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης· ή
3.   πράξη επιβολής δημόσιας εξουσίας».
9
Το άρθρο 104, παράγραφος 1, του SGB IX, έχει ως εξής:
«Οι παροχές προς υποστήριξη της ένταξης καθορίζονται βάσει των ιδιαιτεροτήτων κάθε περίπτωσης, ιδίως ανάλογα με τη φύση των αναγκών, την προσωπική κατάσταση, τον κοινωνικό περίγυρο και τους ιδίους πόρους και μέσα […]».
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
10
Η προσφεύγουσα της κύριας δίκης, Γερμανίδα και Ιρλανδή υπήκοος γεννηθείσα στη Γερμανία το 2009, ζει με τους γονείς της στο Βέλγιο πλησίον των γερμανικών συνόρων. Η μητέρα της, Γερμανίδα υπήκοος, εργάζεται ως ιατρός πλήρους απασχόλησης με έμμισθη δραστηριότητα στο Άαχεν (Γερμανία). Ο πατέρας της, Ιρλανδός υπήκοος, ήταν υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που υπηρετούσε στο Μάαστριχτ (Κάτω Χώρες).
11
Η προσφεύγουσα της κύριας δίκης πάσχει από διανοητική αναπηρία και χρήζει ειδικής φροντίδας. Αφού παρακολούθησε σχολείο ειδικής αγωγής στο Eupen (Βέλγιο), από το σχολικό έτος 2017/2018 φοιτά σε σχολεία χωρίς αποκλεισμούς στο Άαχεν. Κατόπιν αιτήσεώς της, η περιφέρεια Άαχεν τής χορήγησε, σύμφωνα με τις διατάξεις του SGB IX, βοήθημα ένταξης υπό τη μορφή παροχών ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία για τα σχολικά έτη 2017‑2018 έως 2020‑2021, καλύπτοντας τα έξοδα ενισχυτικής διδασκαλίας, αρχικώς, 15 ωρών και, στη συνέχεια, 35 ωρών εβδομαδιαίως.
12
Με απόφαση της 9ης Ιουνίου 2021, η περιφέρεια Άαχεν απέρριψε αίτηση χορήγησης του εν λόγω βοηθήματος ένταξης για το σχολικό έτος 2021‑2022, με την αιτιολογία ότι η προσφεύγουσα της κύριας δίκης δεν πληροί την προϋπόθεση διαμονής στην ημεδαπή που απορρέει από το άρθρο 101, παράγραφος 1, του SGB IX, διότι έχει τη συνήθη διαμονή της στο Βέλγιο. Με απόφαση της 20ής Αυγούστου 2021, η ως άνω αρχή απέρριψε, για τον ίδιο λόγο, τη διοικητική ένσταση που άσκησε η προσφεύγουσα της κύριας δίκης κατά της αρχικής απορριπτικής αποφάσεως.
13
Με απόφαση της 25ης Ιανουαρίου 2022, το Sozialgericht Aachen (δικαστήριο κοινωνικών υποθέσεων Άαχεν, Γερμανία) απέρριψε, για τον ίδιο επίσης λόγο, την προσφυγή που άσκησε η προσφεύγουσα της κύριας δίκης, εκπροσωπούμενη από τους γονείς της, κατά των αποφάσεων αυτών. Επιπλέον, το εν λόγω δικαστήριο έκρινε ότι το δικαίωμα λήψης του προβλεπόμενου από τον SGB IX βοηθήματος ένταξης υπό τη μορφή παροχών ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία δεν μπορεί να θεμελιωθεί ούτε στο δίκαιο της Ένωσης, διότι το βοήθημα αυτό δεν εμπίπτει στις «παροχές ασθένειας» του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 883/2004, και η παράγραφος 5, στοιχείο αʹ, του ίδιου άρθρου ορίζει ρητώς ότι ο εν λόγω κανονισμός δεν ισχύει για την «κοινωνική πρόνοια και την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη».
14
Η προσφεύγουσα της κύριας δίκης, εκπροσωπούμενη από τους γονείς της, άσκησε ενώπιον του Landessozialgericht Nordrhein-Westfalen (ανώτερου δικαστηρίου υποθέσεων κοινωνικής ασφάλισης της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Γερμανία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου, έφεση με αίτημα να μεταρρυθμιστεί η πρωτόδικη απόφαση και να υποχρεωθεί η περιφέρεια Άαχεν, διά τροποποιήσεως της απόφασης της 9ης Ιουνίου 2021, όπως αυτή επικυρώθηκε με την απόφαση της 20ής Αυγούστου 2021, να της αποδώσει τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε για την ενισχυτική διδασκαλία που της παρασχέθηκε κατά την περίοδο μεταξύ της 1ης Αυγούστου 2021 και της 30ής Νοεμβρίου 2021, ύψους 12782,32 ευρώ, δεδομένου ότι η Γερμανόφωνη Κοινότητα του Βελγίου είχε αναλάβει να καλύψει τα έξοδα ενισχυτικής διδασκαλίας για την περίοδο από 1ης Δεκεμβρίου 2021 έως 30 Ιουνίου 2022.
15
Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι, βάσει του εθνικού δικαίου, η έφεση της οποίας έχει επιληφθεί πρέπει να απορριφθεί. Διερωτάται, ωστόσο, αν το εθνικό δίκαιο είναι, συναφώς, συμβατό με το δίκαιο της Ένωσης.
16
Πρώτον, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν η υπό κρίση υπόθεση εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 883/2004. Ως παροχή συμμετοχής στην εκπαίδευση με τη μορφή ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία, το επίμαχο στην κύρια δίκη βοήθημα ένταξης δεν φαίνεται να συνιστά παροχή κοινωνικής ασφάλισης εμπίπτουσα στο καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής του κανονισμού αυτού, διότι δεν εξαρτάται από τη συνδρομή αντικειμενικών προϋποθέσεων, όπως, μεταξύ άλλων, του βαθμού αναπηρίας, και χορηγείται ανάλογα με τις ατομικές ανάγκες του ενδιαφερομένου, βάσει εξατομικευμένης εξέτασης των αναγκών αυτών από την αρμόδια εθνική αρχή.
17
Επιπλέον, είναι αμφίβολο, κατά το αιτούν δικαστήριο, αν το προβλεπόμενο από τον SGB IX βοήθημα ένταξης υπό τη μορφή ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία μπορεί να χαρακτηριστεί ως «παροχή ασθένειας», κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 883/2004, δεδομένου ότι ο όρος «ασθένεια», υπό τη συνήθη έννοιά του, σημαίνει μια πρόσκαιρη μεταβολή της κατάστασης της υγείας, ενώ σκοπός του εν λόγω βοηθήματος ένταξης είναι να παράσχει στους δικαιούχους του τη δυνατότητα παρακολούθησης μαθημάτων προσαρμοσμένων στις ικανότητες και στις επιδόσεις τους, και να προαγάγει τη συμμετοχή τους στον κοινωνικό βίο.
18
Επομένως, το προβλεπόμενο από τον SGB IX βοήθημα ένταξης υπό τη μορφή ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία φαίνεται να εμπίπτει μάλλον στην έννοια της «κοινωνικής πρόνοιας», η οποία, δυνάμει του άρθρου 3, παράγραφος 5, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 883/2004, εξαιρείται ρητώς από το καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής του κανονισμού αυτού. Συγκεκριμένα, το εν λόγω βοήθημα ένταξης δεν αναφέρεται σε κάποιον από τους κινδύνους του άρθρου 3, παράγραφος 1, του ως άνω κανονισμού. Επιπλέον, οι περίοδοι επαγγελματικής δραστηριότητας, καταβολής εισφορών ή ασφάλισης δεν έχουν καμία σημασία για τη θεμελίωση του δικαιώματος λήψης του, δεδομένου ότι το βοήθημα αυτό παρέχεται κατά περίπτωση και δη επικουρικώς. Το επίμαχο βοήθημα ένταξης δεν αποτελεί ούτε ειδική μη ανταποδοτικού τύπου παροχή σε χρήμα, κατά την έννοια του άρθρου 70 του κανονισμού 883/2004, διότι δεν περιλαμβάνεται στο παράρτημα Χ του κανονισμού αυτού.
19
Δεύτερον, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι είναι αναγκαίο να διευκρινιστεί αν ο αποκλεισμός πολίτη της Ένωσης από το προβλεπόμενο στον SGB IX βοήθημα ένταξης υπό τη μορφή ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία συνάδει με το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011, κατά το οποίο κάθε εργαζόμενος υπήκοος κράτους μέλους δικαιούται, στο έδαφος των άλλων κρατών μελών, τα ίδια κοινωνικά πλεονεκτήματα με τους ημεδαπούς εργαζομένους. Δεδομένου δε ότι η μητέρα της προσφεύγουσας της κύριας δίκης έκανε χρήση του δικαιώματός της ελεύθερης κυκλοφορίας, δικαιούται να επικαλεστεί τη διάταξη αυτή έναντι του κράτους μέλους του οποίου είναι υπήκοος. Το Δικαστήριο δεν έχει, ωστόσο, αποφανθεί ακόμη επί του ζητήματος αν ένα βοήθημα ένταξης υπό τη μορφή παροχών υποστήριξης της σχολικής φοίτησης ανάπηρου τέκνου μεθοριακού εργαζομένου συνιστά «κοινωνικό πλεονέκτημα» κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως. Η ευρεία ερμηνεία της έννοιας του «κοινωνικού πλεονεκτήματος» θα μπορούσε να συνηγορήσει υπέρ της άποψης ότι το εν λόγω βοήθημα εμπίπτει στην έννοια αυτή. Η προϋπόθεση διαμονής από την οποία εξαρτάται η χορήγηση του προβλεπόμενου από τον SGB IX βοηθήματος ένταξης υπό τη μορφή ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία θα μπορούσε δε να συνιστά έμμεση δυσμενή διάκριση, δεδομένου ότι μπορεί, από τη φύση της, να θίξει περισσότερο τους μεθοριακούς απ’ ό,τι τους ημεδαπούς εργαζομένους.
20
Όσον αφορά το ζήτημα αν ένας τέτοιος περιορισμός είναι δικαιολογημένος, το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί ότι η διακινδύνευση της οικονομικής ισορροπίας του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης μπορεί να συνιστά θεμιτό σκοπό γενικού συμφέροντος ικανό να δικαιολογήσει τον αποκλεισμό των κατοίκων αλλοδαπής από το δικαίωμα λήψης παροχών. Συναφώς, οι προβλεπόμενες στον SGB IX εξαιρέσεις που αποκλείουν τη χορήγηση του βοηθήματος σε κατοίκους αλλοδαπής σε περίπτωση ιδιαίτερων δυσχερειών, οι οποίες συνδέονται κυρίως με την πιθανή χορήγηση παροχών εντός του κράτους μέλους διαμονής, μπορούν να αποκλείσουν το ενδεχόμενο αδικαιολόγητης δυσμενούς διάκρισης. Εξάλλου, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι η αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων, η οποία κατοχυρώνεται γενικώς στο άρθρο 18 ΣΛΕΕ, συγκεκριμενοποιήθηκε με το άρθρο 3, παράγραφος 5, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 883/2004 όσον αφορά τις παροχές κοινωνικής πρόνοιας, όπερ δικαιολογεί τη μη χορήγηση του επίμαχου βοηθήματος ένταξης σε πρόσωπα που δεν διαμένουν στην ημεδαπή. Ο εν λόγω αποκλεισμός επιβεβαιώνει, επομένως, την αρχή της εδαφικότητας που στηρίζεται στο δημόσιο διεθνές δίκαιο, κατά την οποία οι παροχές πρόνοιας που χρηματοδοτούνται από τους φόρους πρέπει να χορηγούνται μόνο στα πρόσωπα που κατοικούν στην ημεδαπή.
21
Τούτου λεχθέντος, δεν είναι βέβαιο αν ο αποκλεισμός των κατοίκων αλλοδαπής από τη λήψη του προβλεπόμενου από τον SGB IX βοηθήματος ένταξης υπό τη μορφή ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία είναι πράγματι αναγκαίος για την ορθή χρησιμοποίηση των φορολογικών πόρων. Ειδικότερα, δεν είναι σαφές σε ποιο βαθμό η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας θα εξοικονομήσει όντως δαπάνες χάρη στον αποκλεισμό αυτόν, ο οποίος προβλέφθηκε με τη θέσπιση αυστηρότερης κανονιστικής ρύθμισης την 1η Ιανουαρίου 2004. Επιπλέον, λόγω του συγκεκριμένου αποκλεισμού, οι Γερμανοί υπήκοοι που διαμένουν στην αλλοδαπή ενδέχεται να αναγκαστούν να επιστρέψουν στη Γερμανία, όπερ θα συνεπαγόταν αύξηση των δαπανών για το εν λόγω κράτος μέλος. Στο μέτρο που ο εθνικός νομοθέτης επιδίωξε, με την αυστηρότερη αυτή ρύθμιση, να περιορίσει τις καταχρήσεις όσον αφορά το ως άνω βοήθημα ένταξης, ο σκοπός αυτός φαίνεται να είναι επίσης αμφίβολος, ιδίως υπό το πρίσμα της αρχής της αναλογικότητας. Συγκεκριμένα, δεν υφίσταται κίνδυνος κατάχρησης όσον αφορά τις παρεχόμενες στο γερμανικό έδαφος υπηρεσίες που συνιστούν παροχές σε είδος. Δεν υπάρχουν επίσης στοιχεία από τα οποία να προκύπτει κατάχρηση δικαιώματος εκ μέρους της προσφεύγουσας της κύριας δίκης διά τεχνητής δημιουργίας των προϋποθέσεων για την απόκτηση των κοινωνικών πλεονεκτημάτων που μνημονεύονται στο άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011. Τέλος, στο μέτρο που σκοπός του αποκλεισμού όσων δεν διαμένουν στην ημεδαπή είναι η απαλλαγή των αρμόδιων εθνικών αρχών από το επαχθές καθήκον εξέτασης των προϋποθέσεων χορήγησης του βοηθήματος στους Γερμανούς πολίτες που δεν διαμένουν στην ημεδαπή, η αναγκαιότητα του αποκλεισμού των ως άνω προσώπων παραμένει αμφίβολη, δεδομένου ότι οι σχετικές υπηρεσίες παρέχονται στο γερμανικό έδαφος.
22
Τρίτον, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν ο αποκλεισμός των προσώπων που διαμένουν στην αλλοδαπή από το βοήθημα ένταξης υπό τη μορφή ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία συνιστά αντικειμενικώς δικαιολογημένο περιορισμό του δικαιώματος που αντλούν οι πολίτες της Ένωσης από το άρθρο 20 ΣΛΕΕ και από το άρθρο 21, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ. Συγκεκριμένα, η προσφεύγουσα της κύριας δίκης περιέρχεται, κατά την άποψη του αιτούντος δικαστηρίου, σε μειονεκτικότερη θέση για τον λόγο και μόνον ότι επέλεξε να ασκήσει το δικαίωμά της ελεύθερης κυκλοφορίας επιλέγοντας ως τόπο διαμονής της το Βέλγιο.
23
Υπό τις περιστάσεις αυτές, το Landessozialgericht Nordrhein-Westfalen (ανώτερο δικαστήριο υποθέσεων κοινωνικής ασφάλισης της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Έχει το άρθρο 3 του [κανονισμού 883/2004] την έννοια ότι το προβλεπόμενο από τον [SGB IX] βοήθημα ένταξης υπό τη μορφή παροχών ενισχυτικής διδασκαλίας συνιστά παροχή κατά την έννοια του εν λόγω άρθρου 3 και, ως εκ τούτου, εμπίπτει στο καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής του ως άνω κανονισμού;
Στην περίπτωση που η απάντηση στο πρώτο ερώτημα είναι αρνητική:
2)
Έχει το άρθρο 7, παράγραφος 2, του [κανονισμού 492/2011] την έννοια ότι αντιβαίνει σε αυτό διάταξη της νομοθεσίας κράτους μέλους η οποία για τη χορήγηση των προβλεπόμενων από τον SGB IX παροχών βοηθήματος ένταξης υπό τη μορφή παροχών ενισχυτικής διδασκαλίας προϋποθέτει τη συνήθη διαμονή του δικαιούχου στο έδαφος του εν λόγω κράτους μέλους;
3)
Υπάρχει αδικαιολόγητος περιορισμός του προβλεπόμενου από τα άρθρα 20 και 21, παράγραφος 1, [ΣΛΕΕ] δικαιώματος των πολιτών της Ένωσης, όταν το βοήθημα ένταξης, που προβλέπεται από τον SGB IX υπό τη μορφή παροχών ενισχυτικής διδασκαλίας, δεν χορηγείται σε πολίτες της Ένωσης που έχουν την κατοικία ή τη συνήθη διαμονή τους σε άλλο (όμορο) κράτος μέλος, ενώ οι υπηρεσίες που συνιστούν την παροχή σε είδος παρέχονται στο κράτος μέλος της προσωρινής διαμονής τους;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
24
Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 3 του κανονισμού 883/2004 έχει την έννοια ότι μια παροχή, όπως το προβλεπόμενο από τον SGB IX βοήθημα ένταξης υπό τη μορφή παροχών ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία, εμπίπτει στο καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής του κανονισμού αυτού.
25
Προκειμένου να δοθεί απάντηση στο ως άνω ερώτημα, πρέπει, πρώτον, να εξακριβωθεί αν ένα τέτοιο βοήθημα ένταξης συνιστά παροχή «κοινωνικής ασφάλισης», κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού.
26
Κατά πάγια νομολογία, η διάκριση μεταξύ των παροχών που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 883/2004 και των παροχών που εξαιρούνται από αυτό στηρίζεται κατ’ ουσίαν στα συστατικά στοιχεία κάθε παροχής, ιδίως δε στον σκοπό και στις προϋποθέσεις χορήγησής της, και όχι στο αν μια παροχή χαρακτηρίζεται από την εθνική νομοθεσία ως παροχή κοινωνικής ασφάλισης (απόφαση της 11ης Απριλίου 2024, Sozialministeriumservice, C‑116/23, EU:C:2024:292, σκέψη 32 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
27
Επομένως, μια παροχή μπορεί να θεωρηθεί παροχή κοινωνικής ασφάλισης, κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 883/2004, μόνον εάν, αφενός, χορηγείται στους δικαιούχους ανεξάρτητα από οποιαδήποτε εξατομικευμένη και κατά διακριτική ευχέρεια στάθμιση των ατομικών αναγκών, με βάση κατάσταση καθοριζόμενη από τον νόμο, και, αφετέρου, αναφέρεται σε έναν από τους κινδύνους οι οποίοι απαριθμούνται ρητώς στο άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 883/2004. Οι δύο αυτές προϋποθέσεις πρέπει να συντρέχουν σωρευτικώς (απόφαση της 11ης Απριλίου 2024, Sozialministeriumservice, C‑116/23, EU:C:2024:292, σκέψη 33 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
28
Υπενθυμίζεται ότι η πρώτη προϋπόθεση που μνημονεύεται στην προηγούμενη σκέψη πληρούται, εφόσον η παροχή χορηγείται βάσει αντικειμενικών κριτηρίων των οποίων η συνδρομή παρέχει το δικαίωμα λήψεώς της, χωρίς η αρμόδια εθνική αρχή να δύναται να λάβει υπόψη άλλες υποκειμενικές περιστάσεις (απόφαση της 11ης Απριλίου 2024, Sozialministeriumservice, C‑116/23, EU:C:2024:292, σκέψη 34 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
29
Εν προκειμένω, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι το προβλεπόμενο από τον SGB IX βοήθημα ένταξης υπό τη μορφή παροχών ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία δεν εξαρτάται από την πλήρωση αντικειμενικών προϋποθέσεων όπως, μεταξύ άλλων, συγκεκριμένου ποσοστού ή επιπέδου ανικανότητας ή αναπηρίας, αλλά χορηγείται από την αρμόδια εθνική αρχή, σύμφωνα με το άρθρο 104, παράγραφος 1, του SGB IX, ανάλογα με τις ατομικές ανάγκες του ενδιαφερομένου, βάσει εξατομικευμένης και κατά διακριτική ευχέρεια εξέτασης της κατάστασής του από την εν λόγω αρχή.
30
Υπό τις συνθήκες αυτές, διαπιστώνεται ότι το προβλεπόμενο από τον SGB IX βοήθημα ένταξης υπό τη μορφή παροχών ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία δεν πληροί την πρώτη εκ των δύο σωρευτικών προϋποθέσεων που εκτίθενται στη σκέψη 27 της παρούσας αποφάσεως και, ως εκ τούτου, το βοήθημα αυτό δεν συνιστά παροχή «κοινωνικής ασφάλισης», κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 883/2004.
31
Εντούτοις, υπενθυμίζεται ότι το άρθρο 3, παράγραφος 3, επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού αυτού στις ειδικές μη ανταποδοτικού τύπου παροχές σε χρήμα οι οποίες καλύπτονται από το άρθρο 70. Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει, δεύτερον, να εξακριβωθεί αν το προβλεπόμενο από τον SGB IX βοήθημα ένταξης υπό τη μορφή παροχών ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία συνιστά τέτοια παροχή.
32
Ως προς το ζήτημα αυτό αρκεί η επισήμανση ότι από το ίδιο το γράμμα του άρθρου 70, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, του κανονισμού 883/2004 προκύπτει ότι ως ειδικές μη ανταποδοτικού τύπου παροχές σε χρήμα νοούνται αποκλειστικά και μόνον οι παροχές που περιλαμβάνονται στο παράρτημα Χ του εν λόγω κανονισμού. Όμως, το προβλεπόμενο από τον SGB IX βοήθημα ένταξης υπό τη μορφή παροχών ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία δεν περιλαμβάνεται στο παράρτημα αυτό. Επομένως, δεν συνιστά τέτοια παροχή (πρβλ. απόφαση της 12ης Μαρτίου 2020, Caisse d’assurance retraite et de la santé au travail d’Alsace-MoselleC‑769/18, EU:C:2020:203, σκέψη 35).
33
Κατά συνέπεια, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 3 του κανονισμού 883/2004 έχει την έννοια ότι μια παροχή όπως το προβλεπόμενο από τον SGB IX βοήθημα ένταξης υπό τη μορφή παροχών ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία δεν εμπίπτει στο καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής του κανονισμού αυτού, διότι η χορήγηση της παροχής αυτής δεν εξαρτάται από την πλήρωση αντικειμενικών προϋποθέσεων, αλλά στηρίζεται σε εξατομικευμένη εκτίμηση των αναγκών του ενδιαφερομένου από την αρμόδια εθνική αρχή.
Επί του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος
34
Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011 έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση βάσει της οποίας η χορήγηση βοηθήματος ένταξης υπό τη μορφή παροχών ενισχυτικής διδασκαλίας σε ανάπηρο τέκνο μεθοριακού εργαζομένου που είναι πολίτης της Ένωσης τελεί υπό την προϋπόθεση ότι το τέκνο αυτό διαμένει στην ημεδαπή.
35
Προκειμένου να δοθεί απάντηση στο ως άνω ερώτημα, πρέπει, πρώτον, να υπομνησθεί ότι κάθε πολίτης της Ένωσης, ανεξαρτήτως του τόπου κατοικίας του και της ιθαγένειάς του, ο οποίος κάνει χρήση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων και ο οποίος ασκεί επαγγελματική δραστηριότητα σε κράτος μέλος άλλο από εκείνο της κατοικίας του, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 45 ΣΛΕΕ, διάταξης την οποία ο κανονισμός 492/2011 επιδιώκει να εξειδικεύσει (απόφαση της 2ας Απριλίου 2020, PF κ.λπ., C‑830/18, EU:C:2020:275, σκέψη 21 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
36
Συγκεκριμένα, ο κανονισμός αυτός ευνοεί αδιακρίτως τόσο τους διακινούμενους εργαζομένους που διαμένουν σε κράτος μέλος υποδοχής όσο και τους μεθοριακούς εργαζομένους οι οποίοι, μολονότι ασκούν την έμμισθη δραστηριότητά τους στο τελευταίο αυτό κράτος μέλος, διαμένουν σε άλλο κράτος μέλος (πρβλ. απόφαση της 15ης Ιουνίου 2023, Thermalhotel Fontana (C‑411/22, EU:C:2023:490, σκέψη 34 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
37
Εν προκειμένω, διαπιστώνεται ότι η μητέρα της προσφεύγουσας της κύριας δίκης είναι Γερμανίδα υπήκοος η οποία εργάζεται στη Γερμανία, αλλά διαμένει στο Βέλγιο.
38
Καθόσον έχει ασκήσει το δικαίωμά της ελεύθερης κυκλοφορίας, η εν λόγω μεθοριακή εργαζόμενη δικαιούται επομένως να επικαλεστεί, έναντι του κράτους μέλους του οποίου είναι υπήκοος, τον κανονισμό 492/2011, και ιδίως το άρθρο 7, παράγραφος 2, αυτού, το οποίο κατοχυρώνει την αρχή της ίσης μεταχείρισης μεταξύ των εργαζομένων όσον αφορά τα «κοινωνικά πλεονεκτήματα» που απολαύουν, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής. Τα μέλη της οικογένειας του μεθοριακού εργαζομένου επωφελούνται εμμέσως της ίσης μεταχειρίσεως (πρβλ. απόφαση της 2ας Απριλίου 2020, PF κ.λπ., C‑830/18, EU:C:2020:275, σκέψεις 25 και 26 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
39
Δεύτερον, όσον αφορά την έννοια των «κοινωνικών πλεονεκτημάτων», κατά το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, η εν λόγω έννοια καλύπτει όλα τα πλεονεκτήματα τα οποία, ανεξαρτήτως του αν συνδέονται με σύμβαση εργασίας, αναγνωρίζονται γενικώς στους ημεδαπούς εργαζομένους λόγω του ότι έχουν απλώς την κατοικία τους στην ημεδαπή και των οποίων η επέκταση στους εργαζομένους υπηκόους άλλων κρατών μελών δύναται να διευκολύνει την κινητικότητά τους. Η αναφορά της διατάξεως αυτής στα κοινωνικά πλεονεκτήματα δεν πρέπει να ερμηνεύεται περιοριστικά (πρβλ. απόφαση της 11ης Απριλίου 2024, Sozialministeriumservice (C‑116/23, EU:C:2024:292, σκέψη 51 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
40
Κοινωνικά πλεονεκτήματα συνιστούν, επομένως, οι κοινωνικές παροχές που χορηγούνται στο εξαρτώμενο τέκνο διακινούμενου εργαζομένου ο οποίος πρέπει να συνεισφέρει στη συντήρησή του (πρβλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 20ής Ιουνίου 1985, Deak, 94/84, EU:C:1985:264, σκέψη 24, της 18ης Ιουνίου 1987, Lebon, 316/85, EU:C:1987:302, σκέψη 13, και της 20ής Ιουνίου 2013, Giersch κ.λπ., C‑20/12, EU:C:2013:411, σκέψη 39 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
41
Εκ των προεκτεθέντων προκύπτει ότι ένα βοήθημα ένταξης υπό τη μορφή παροχών ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία όπως το προβλεπόμενο από τον SGB IX συνιστά κοινωνικό πλεονέκτημα, κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011.
42
Τρίτον, υπογραμμίζεται ότι η διάταξη αυτή αποτελεί ειδική έκφραση, στον συγκεκριμένο τομέα της χορήγησης κοινωνικών πλεονεκτημάτων, της αρχής της ίσης μεταχείρισης που κατοχυρώνεται στο άρθρο 45 ΣΛΕΕ και πρέπει να ερμηνεύεται κατά τον ίδιο τρόπο με την τελευταία αυτή διάταξη (απόφαση της 2ας Απριλίου 2020, PF κ.λπ., C‑830/18, EU:C:2020:275, σκέψη 29 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
43
Η αρχή της ίσης μεταχείρισης απαγορεύει όχι μόνον τις εμφανείς διακρίσεις λόγω ιθαγένειας, αλλά και κάθε συγκεκαλυμμένη μορφή διάκρισης η οποία, με την εφαρμογή άλλων κριτηρίων διαφοροποίησης, καταλήγει στην πράξη στο ίδιο αποτέλεσμα (απόφαση της 2ας Απριλίου 2020, PF κ.λπ., C‑830/18, EU:C:2020:275, σκέψη 30 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
44
Όμως, μια προϋπόθεση διαμονής, όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης, από την οποία η νομοθεσία του οικείου κράτους μέλους εξαρτά τη χορήγηση του βοηθήματος ένταξης υπό τη μορφή παροχών ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία, μπορεί από τη φύση της να θέσει σε μειονεκτικότερη θέση τους μεθοριακούς εργαζομένους που διαμένουν σε άλλο κράτος μέλος, με αποτέλεσμα να συνιστά έμμεση δυσμενή διάκριση η οποία εμπίπτει στο άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011 (πρβλ. απόφαση της 2ας Απριλίου 2020, PF κ.λπ. (C‑830/18, EU:C:2020:275, σκέψεις 31 και 32 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
45
Ως εκ τούτου, μια εθνική ρύθμιση όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, η οποία θέτει σε μειονεκτικότερη θέση ορισμένους εργαζομένους για τον λόγο και μόνον ότι εγκαταστάθηκαν σε άλλο κράτος μέλος, συνιστά περιορισμό της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων, κατά την έννοια του άρθρου 45 ΣΛΕΕ, καθόσον, ακόμη και αν εφαρμόζεται αδιακρίτως, μπορεί να εμποδίσει ή να αποθαρρύνει, μεταξύ άλλων, έναν υπήκοο κράτους μέλους από το να εγκαταλείψει το κράτος καταγωγής του προκειμένου να ασκήσει το δικαίωμά του ελεύθερης κυκλοφορίας (πρβλ. απόφαση της 2ας Απριλίου 2020, PF κ.λπ., C‑830/18, EU:C:2020:275, σκέψη 36 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
46
Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, ένας τέτοιος περιορισμός της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων μπορεί να επιτραπεί μόνον εάν δικαιολογείται αντικειμενικώς. Προκειμένου δε να είναι δικαιολογημένος, πρέπει να είναι πρόσφορος να διασφαλίσει την επίτευξη ενός θεμιτού σκοπού και να μη βαίνει πέραν του αναγκαίου για την επίτευξη του σκοπού αυτού μέτρου (πρβλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 13ης Δεκεμβρίου 2012, Caves Krier Frères, C‑379/11, EU:C:2012:798, σκέψη 48, και της 2ας Απριλίου 2020, PF κ.λπ., C‑830/18, EU:C:2020:275, σκέψη 39 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
47
Εν προκειμένω, η Γερμανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης προϋπόθεση της διαμονής δικαιολογείται από τον επιδιωκόμενο σκοπό που συνίσταται στη διασφάλιση, αφενός, πραγματικής σχέσης μεταξύ του αιτούντος το βοήθημα ένταξης υπό τη μορφή παροχών ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία και του κράτους μέλους που χορηγεί το βοήθημα αυτό και, αφετέρου, της οικονομικής ισορροπίας του εθνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης.
48
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, βεβαίως, οι σκοποί τους οποίους επιδιώκει μια εθνική κανονιστική ρύθμιση σχετικά με την εξακρίβωση πραγματικής σχέσης μεταξύ του αιτούντος κοινωνική παροχή και του αρμόδιου κράτους μέλους, καθώς και με τη διατήρηση της οικονομικής ισορροπίας του εθνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης, συνιστούν κατ’ αρχήν θεμιτούς σκοπούς δυνάμενους να δικαιολογήσουν περιορισμούς στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων [πρβλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 25ης Ιουλίου 2018, A (Βοήθεια για άτομο με αναπηρία), C‑679/16, EU:C:2018:601, σκέψη 69 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
49
Εντούτοις, μια προϋπόθεση διαμονής, όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, βαίνει πέραν του αναγκαίου για την επίτευξη των σκοπών αυτών μέτρου. Πράγματι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, καθόσον οι μεθοριακοί εργαζόμενοι συμβάλλουν στη χρηματοδότηση των κοινωνικών πολιτικών του κράτους μέλους υποδοχής μέσω των φορολογικών και κοινωνικών εισφορών που καταβάλλουν στο εν λόγω κράτος στο πλαίσιο της έμμισθης δραστηριότητας που ασκούν σ’ αυτό, πρέπει να μπορούν να απολαύουν, μεταξύ άλλων, των κοινωνικών πλεονεκτημάτων υπό τις ίδιες προϋποθέσεις με τους εργαζομένους που διαμένουν στην ημεδαπή (πρβλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 16ης Μαΐου 2024, Hocinx, C‑27/23, EU:C:2024:404, σκέψη 31 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
50
Στον βαθμό αυτόν, υφίσταται πραγματικός και επαρκής σύνδεσμος μεταξύ του αιτούντος το βοήθημα ένταξης υπό τη μορφή παροχών ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία και του αρμόδιου κράτους μέλους, ο οποίος μπορεί να παράσχει στο εν λόγω κράτος μέλος τη δυνατότητα να βεβαιωθεί ότι το οικονομικό βάρος που συνδέεται με την καταβολή της παροχής αυτής δεν καθίσταται υπερβολικό [βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 25ης Ιουλίου 2018, A (Βοήθεια για άτομο με αναπηρία), C‑679/16, EU:C:2018:601, σκέψη 71 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
51
Εξάλλου, στο μέτρο που η Γερμανική Κυβέρνηση τονίζει την ανάγκη να λαμβάνεται υπόψη ο κοινωνικός περίγυρος του ατόμου με αναπηρία προκειμένου να διασφαλίζεται ότι το εν λόγω βοήθημα ένταξης ανταποκρίνεται επακριβώς στις ειδικές ατομικές ανάγκες του και, ως εκ τούτου, να είναι δυνατός ο έλεγχος της αποτελεσματικότητάς του καθώς και των αποτελεσμάτων του, αρκεί να επισημανθεί ότι από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι το εν λόγω βοήθημα είναι παροχή σε είδος χορηγούμενη στο γερμανικό έδαφος στο πλαίσιο της φοίτησης του ανάπηρου τέκνου σε σχολείο και, ως εκ τούτου, οι γερμανικές αρχές είναι απολύτως σε θέση να διενεργήσουν όλους τους αναγκαίους ελέγχους για μια τέτοια εξατομικευμένη εκτίμηση, ακόμη και αν το τέκνο και οι γονείς του έχουν τη συνήθη διαμονή τους σε άλλο κράτος μέλος. Εξάλλου, και εν πάση περιπτώσει, η Γερμανική Κυβέρνηση δεν εξηγεί τους λόγους για τους οποίους η διαμονή στην ημεδαπή είναι αναγκαία για την εξατομίκευση μιας τέτοιας παροχής σε είδος.
52
Κατά συνέπεια, στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011 έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση βάσει της οποίας η χορήγηση βοηθήματος ένταξης υπό τη μορφή παροχών ενισχυτικής διδασκαλίας σε ανάπηρο τέκνο μεθοριακού εργαζομένου που είναι πολίτης της Ένωσης τελεί υπό την προϋπόθεση ότι το εν λόγω τέκνο διαμένει στην ημεδαπή, καθόσον μια τέτοια προϋπόθεση βαίνει πέραν του αναγκαίου μέτρου για την επίτευξη των σκοπών που επιδιώκει η ρύθμιση αυτή.
Επί του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος
53
Λαμβανομένης υπόψη της απάντησης που δόθηκε στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, παρέλκει η απάντηση στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα.
Επί των δικαστικών εξόδων
54
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δέκατο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Το άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΚ) 883/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 988/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Σεπτεμβρίου 2009,
έχει την έννοια ότι:
μια παροχή όπως το βοήθημα ένταξης υπό τη μορφή παροχών ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά με αναπηρία το οποίο προβλέπεται από τον Neuntes Buch Sozialgesetzbuch (κώδικα κοινωνικής ασφάλισης, ένατο βιβλίο), δεν εμπίπτει στο καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 883/2004, διότι η χορήγηση της παροχής αυτής δεν εξαρτάται από την πλήρωση αντικειμενικών προϋποθέσεων, αλλά στηρίζεται σε εξατομικευμένη εκτίμηση των αναγκών του ενδιαφερομένου από την αρμόδια εθνική αρχή.
2)
Το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΕ) 492/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 2011, που αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων στο εσωτερικό της Ένωσης,
έχει την έννοια ότι:
αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση βάσει της οποίας η χορήγηση βοηθήματος ένταξης υπό τη μορφή παροχών ενισχυτικής διδασκαλίας σε ανάπηρο τέκνο μεθοριακού εργαζομένου που είναι πολίτης της Ένωσης τελεί υπό την προϋπόθεση ότι το εν λόγω τέκνο διαμένει στην ημεδαπή, καθόσον μια τέτοια προϋπόθεση βαίνει πέραν του αναγκαίου μέτρου για την επίτευξη των σκοπών που επιδιώκει η ρύθμιση αυτή.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.