62021TJ0167_RES
Kawża T‑167/21
European Gaming and Betting Association
vs
Il-Kummissjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (Id-Disa’ Awla) ta‑15 ta’ Novembru 2023
“Għajnuna mill-Istat – Miżura statali li testendi liċenzji tal-logħob tal-ażżard mogħtija mill-Pajjiżi l-Baxxi – Deċiżjoni li tikkonstata l-assenza ta’ għajnuna mill-Istat – Assenza ta’ ftuħ ta’ proċedura ta’ investigazzjoni formali – Diffikultajiet serji – Drittijiet proċedurali tal-partijiet interessati”
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Eżami mill-Kummissjoni – Fażi preliminari u fażi kontradittorja – Obbligu tal-Kummissjoni li tiftaħ il-proċedura kontradittorja fil-każ ta’ diffikultajiet serji – Ċirkustanzi li jippermettu l-attestazzjoni tal-eżistenza ta’ tali diffikultajiet – Natura insuffiċjenti jew inkompleta tal-eżami mwettaq mill-Kummissjoni
(Artikolu 108(2) u (3) TFUE; Regolament tal-Kunsill 2015/1589, Artikolu 4)
(ara l-punti 29 sa 39, 44 sa 51)
Sunt
Il-leġiżlazzjoni Olandiża dwar il-logħob tal-ażżard hija bbażata fuq sistema ta’ awtorizzazzjonijiet esklużivi, jew liċenzji, li tipprovdi li l-organizzazzjoni jew il-promozzjoni ta’ logħob tal-ażżard hija pprojbita, sakemm ma tkunx ingħatat awtorizzazzjoni amministrattiva għal dan l-għan.
Skont regola ta’ politika ġenerali adottata mis-Segretarju tal-Istat Olandiż għas-Sigurtà u għall-Ġustizzja, l-Awtorità Olandiża tal-Logħob tal-Ażżard ġeddiet sitt liċenzji li kienu waslu sabiex jiskadu relatati, b’mod partikolari, mal-organizzazzjoni ta’ lotteriji u ta’ mħatri sportivi u tiġrijiet taż-żwiemel (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien, il-“miżura kkontestata”).
Peress li qieset li din ir-regola ta’ politika ġenerali u t-tiġdid tas-sitt liċenzji esklużivi jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat favur id-detenturi storiċi, assoċjazzjoni li tiġbor flimkien operaturi Ewropej tal-logħob u tal-imħatri online, European Gaming and Betting Association (iktar ’il quddiem ir-“rikorrenti”) ressqet ilment quddiem il-Kummissjoni Ewropea.
Dan l-ilment ġie miċħud mill-Kummissjoni mingħajr il-ftuħ tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali prevista fl-Artikolu 108(2) TFUE (
1
).
Fid-deċiżjoni tagħha, il-Kummissjoni qieset li, fl-assenza ta’ vantaġġ mogħti lid-detenturi ta’ liċenzji, il-miżura kkontestata ma kinitx tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni enfasizzat li l-leġiżlazzjoni Olandiża kienet tobbliga lid-detenturi tal-liċenzji kkonċernati jħallsu d-dħul iġġenerat mill-attivitajiet tal-logħob tal-ażżard lil korpi ta’ interess ġenerali speċifikati fil-liċenzji, wara t-tnaqqis tal-ispejjeż tagħhom u tal-ispejjeż raġonevoli.
Adita b’rikors għal annullament ippreżentat mir-rikorrenti, il-Qorti Ġenerali tannulla din id-deċiżjoni tal-Kummissjoni għar-raġuni li hija ma eżaminatx il-kwistjoni dwar jekk il-miżura kkontestata kinitx tagħti vantaġġ indirett lill-korpi li lilhom id-detenturi ta’ liċenzji kellhom iħallsu parti mid-dħul tagħhom u, b’dan il-mod, eskludiet li din il-kwistjoni setgħet tqajjem diffikultajiet serji fil-klassifikazzjoni tal-imsemmija miżura bħala għajnuna mill-Istat li biss il-proċedura ta’ investigazzjoni formali prevista fl-Artikolu 108(2) TFUE kienet tippermetti li tiġi ċċarata. F’dan il-kuntest, il-Qorti Ġenerali tagħmel preċiżazzjonijiet dwar il-portata tal-eżami li għandu jitwettaq mill-Kummissjoni meta hija jkollha tivverifika jekk miżura partikolari tikkostitwixxix għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti Ġenerali
Insostenn tar-rikors tagħha, ir-rikorrenti invokat b’mod partikolari ksur tad-drittijiet proċedurali tagħha minħabba r-rifjut tal-Kummissjoni li tiftaħ il-proċedura ta’ investigazzjoni formali, prevista fl-Artikolu 108(2) TFUE, filwaqt li l-eżami preliminari fis-sens tal-Artikolu 108(3) TFUE ma kienx jippermetti li jiġu eliminati d-dubji kollha dwar l-eżistenza ta’ għajnuna. F’dan ir-rigward, ir-rikorrenti sostniet, essenzjalment, li l-Kummissjoni kienet ikkonkludiet b’mod żbaljat fid-deċiżjoni kkontestata li ma kien hemm ebda dubju fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk il-miżura kkontestata kinitx tagħti vantaġġ lill-benefiċjarji tagħha.
Skont ġurisprudenza stabbilita, il-legalità ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni li ma tqajjimx oġġezzjonijiet, ibbażata fuq l-Artikolu 4(3) tar-Regolament 2015/1589 (
2
), tiddependi fuq il-kwistjoni dwar jekk l-evalwazzjoni tal-informazzjoni u tal-elementi li l-Kummissjoni kellha jew seta’ jkollha, matul il-proċedura ta’ investigazzjoni preliminari, kellhiex oġġettivament tqajjem dubji dwar il-kompatibbiltà tal-miżura ta’ għajnuna mas-suq intern, peress li, jekk jeżistu, dawn id-dubji għandhom jagħtu lok għall-ftuħ ta’ proċedura ta’ investigazzjoni formali.
F’dan il-kuntest, ir-rikorrenti sostniet b’mod partikolari li l-Kummissjoni kellha informazzjoni u provi li jippermettu li tiġi ssuspettata l-eżistenza ta’ vantaġġ indirett għall-benefiċċju tal-korpi li lilhom id-detenturi ta’ liċenzji kellhom iħallsu parti mid-dħul tagħhom iġġenerat mill-attivitajiet ta’ logħob tal-ażżard. Issa, billi naqset milli teżamina dan il-fatt, il-Kummissjoni ma kinitx f’pożizzjoni li tneħħi d-dubji kollha dwar l-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat.
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali tikkonstata li mil-leġiżlazzjoni Olandiża dwar il-logħob tal-ażżard suġġetta għall-evalwazzjoni tal-Kummissjoni jirriżulta b’mod ċar li d-detenturi ta’ liċenzji kellhom iħallsu parti mid-dħul tagħhom lill-korpi ta’ interess ġenerali indikati f’dawn il-liċenzji.
Il-Qorti Ġenerali tenfasizza, barra minn hekk, li l-Kummissjoni bbażat l-analiżi tagħha tal-assenza ta’ vantaġġ għad-detenturi ta’ liċenzji preċiżament fuq l-obbligu tagħhom li jħallsu parti mid-dħul tagħhom lil korpi ta’ interess ġenerali.
Minn dan isegwi li, meta ġiet adottata d-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kellha informazzjoni li kellha twassalha sabiex tistaqsi jekk il-leġiżlazzjoni Olandiża dwar il-logħob tal-ażżard kinitx maħsuba b’mod li torjenta l-ħlas tad-dħul iġġenerat mill-attività tad-detenturi ta’ liċenzji inkwistjoni essenzjalment lejn korpi ta’ interess ġenerali indikati minn dawn il-liċenzji, li seta’ jikkostitwixxi vantaġġ indirett u, għaldaqstant, għajnuna mill-Istat għal dawn tal-aħħar.
Barra minn hekk, il-punt 115 tal-avviż tal-Kummissjoni dwar il-kunċett ta’ “għajnuna mill-Istat” (
3
) jippreċiża li vantaġġ indirett jista’ jingħata lil impriża differenti minn dik li lilha ġew ittrasferiti direttament ir-riżorsi tal-Istat. Barra minn hekk, il-punt 116 tal-imsemmi avviż jipprevedi li l-kunċett ta’ “vantaġġ indirett” ikopri s-sitwazzjoni li fiha l-miżura hija maħsuba b’mod li torjenta l-effetti sekondarji tiegħu lejn impriżi jew gruppi ta’ impriżi identifikabbli.
Għaldaqstant, il-Kummissjoni kellha tqajjem il-kwistjoni dwar jekk il-miżura kkontestata kinitx tagħti vantaġġ indirett lill-korpi ta’ interess ġenerali u ma kinitx tikkostitwixxi, konsegwentement, għajnuna għal dawn tal-aħħar.
Issa, fid-dawl tal-assenza totali ta’ investigazzjoni xierqa mill-Kummissjoni ta’ din il-kwistjoni, fl-istadju tal-eżami preliminari, u dan minkejja li l-ħlas ta’ parti mid-dħul iġġenerat mill-attività tad-detenturi ta’ liċenzji lil korpi ta’ interess ġenerali indikati minn dawn il-liċenzji kien jikkostitwixxi waħda mill-karatteristiċi prinċipali tal-leġiżlazzjoni kkontestata, il-Qorti Ġenerali tikkonkludi li l-assenza ta’ eżami tal-imsemmija kwistjoni fid-deċiżjoni kkontestata ma tippermettix li tiġi eskluża l-eżistenza ta’ diffikultajiet serji fir-rigward tagħha.
Konsegwentement, il-Qorti Ġenerali tilqa’ l-ilment ibbażat fuq ksur tad-drittijiet proċedurali tar-rikorrenti minħabba l-assenza ta’ evalwazzjoni, mill-Kummissjoni, tal-kwistjoni dwar jekk il-liċenzji kinux jagħtu vantaġġ indirett lill-korpi li lilhom id-detenturi tal-imsemmija liċenzji kellhom iħallsu parti mid-dħul tagħhom iġġenerat mill-attivitajiet ta’ logħob tal-ażżard.
(
1
)	Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2020) 8965 final, tat‑18 ta’ Diċembru 2020, dwar il-Każ SA.44830 (2016/FC) – Il-Pajjiżi l-Baxxi – Estensjoni tal-liċenzji tal-logħob tal-ażżard fil-Pajjiżi l-Baxxi (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”), li tissemma f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea tal‑15 ta’ Jannar 2021 (ĠU 2021, C 17, p. 1).
(
2
)	Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589 tat‑13 ta’ Lulju 2015 li jistabblixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 108 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (ĠU 2015, L 248, p. 9).
(
3
)	Avviż dwar il-kunċett ta’ għajnuna mill-Istat kif imsemmi fl-Artikolu 107(1) [TFUE] (ĠU 2016, C 262, p. 1).