62023CJ0157_RES
Kawża C‑157/23
Ford Italia SpA
vs
ZP et
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Corte suprema di cassazione)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Il‑Ħames Awla) tad‑19 ta’ Diċembru 2024
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet – Responsabbiltà għal prodotti difettużi – Direttiva 85/374/KEE – Artikolu 3(1) – Kunċett ta’ ‘produttur’ – Kunċett ta’ ‘persuna li tippreżenta ruħha bħala produttur’ – Kundizzjonijiet – Fornitur li ismu jikkoinċidi parzjalment ma’ dak tal-produttur u mat-trade mark mwaħħla fuq il-prodott minn dan tal-aħħar”
Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet – Responsabbiltà għal prodotti difettużi – Direttiva 85/374 – Kunċett ta’ produttur – Persuna li tippreżenta ruħha bħala produttur – Fornitur ta’ prodott difettuż li ma jkunx waħħal ismu, it-trade mark tiegħu jew xi sinjal distintiv ieħor fuq dan il-prodott – Isem il-fornitur jew element distintiv tiegħu li jikkoinċidi ma’ dak tal-produttur u mat-trade mark imwaħħla fuq il-prodott minn dan tal-aħħar – Inklużjoni
(Direttiva tal-Kunsill 85/374, Artikoli 1 u 3(1))
(ara l-punti 31 sa 37, u 39 sa 48, u d-dispożittiv)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari mill-Corte suprema di Cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni, l-Italja), il-Qorti tal-Ġustizzja tat deċiżjoni dwar l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “produttur”, u b’mod iktar partikolari dwar dak ta’ “persuna li tippreżenta ruħha bħala produttur”, fis-sens tad-Direttiva 85/374 (
1
). Għalhekk, hija qieset li jaqa’ taħt dan l-aħħar kunċett il-fornitur ta’ vettura meta dan il-fornitur ma jkunx materjalment waħħal ismu, it-trade mark tiegħu jew sinjal distintiv ieħor fuq dan il-prodott, iżda t-trade mark tal-vettura, imwaħħla fuqha mill-produttur, tkun tikkoinċidi, minn naħa, mal-isem tal-imsemmi fornitur jew ma’ element distintiv tiegħu u, min-naħa l-oħra, mal-isem tal-produttur. Għaldaqstant, huwa għandu jerfa’ r-responsabbiltà tiegħu minħabba d-difetti tal-vettura.
Fl‑4 ta’ Lulju 2001, ZP xtara vettura bil-mutur tat-trade mark Ford (iktar ’il quddiem il-“vettura inkwistjoni”) mingħand Stracciari SpA, konċessjonarja ta’ din it-trade mark stabbilita fl-Italja. Il-vettura inkwistjoni, prodotta minn Ford WAG, kumpannija stabbilita fil-Ġermanja, ġiet ipprovduta lil Stracciari permezz ta’ Ford Italia, li kienet tiddistribwixxi fl-Italja l-vetturi prodotti minn Ford WAG.
Fis‑27 ta’ Diċembru 2001, ZP kien involut f’inċident tat-traffiku li matulu airbag li kien jgħammar il-vettura inkwistjoni ma ħadimx.
Fit‑8 ta’ Jannar 2004, ZP ippreżenta rikors quddiem it-Tribunale di Bologna (il-Qorti Distrettwali ta’ Bologna, l-Italja) kontra Stracciari u Ford Italia sabiex jikseb il-kundanna tagħhom għall-kumpens għad-danni li huwa qies li ġarrab minħabba d-difett tal-vettura inkwistjoni. Dik il-qorti kkonstatat ir-responsabbiltà mhux kuntrattwali ta’ Ford Italia minħabba d-difett ta’ manifattura tal-airbag li kien jgħammar il-vettura inkwistjoni.
L-appell ippreżentat minn Ford Italia kontra din id-deċiżjoni ġie miċħud mill-Corte d’appello di Bologna (il-Qorti tal-Appell ta’ Bologna), li kkonfermat ir-responsabbiltà ta’ Ford Italia, bl-istess mod bħal dik tal-produttur.
Ford Italia appellat fil-kassazzjoni minn din is-sentenza quddiem il-qorti tar-rinviju, billi kkritikat is-soluzzjoni adottata minnha f’kawża paragunabbli, li fil-kuntest tagħha r-responsabbiltà ta’ Ford WAG, bħala produttur, kienet ġiet estiża għal Ford Italia.
Il-qorti kellha dubji dwar il-portata eżatta tal-espressjoni “billi tqiegħed isimha”, li tinsab fl-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 85/374. Essenzjalment, hija staqsiet jekk l-estensjoni tar-responsabbiltà tal-produttur għall-fornitur kinitx għalhekk limitata għall-każ fejn il-fornitur ikun waħħal materjalment ismu, it-trade mark tiegħu jew sinjal distintiv ieħor fuq il-prodott, bl-intenzjoni li juża konfużjoni bejn l-identità tiegħu u dik tal-produttur, jew jekk din l-estensjoni kinitx tapplika ukoll meta kien jkun sempliċi koinċidenza tad-data ta’ identifikazzjoni, bħalma kien il-każ hawnhekk.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Fl-ewwel lok, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li d-Direttiva 85/374 tfittex armonizzazzjoni kompleta fil-qasam tar-responsabbiltà għal prodotti difettużi. Minħabba f’hekk, il-lista tal-persuni li kontrihom konsumatur jista’ jressaq azzjoni abbażi tas-sistema ta’ responsabbiltà għal prodotti difettużi (
2
) għandha titqies bħala eżawrjenti.
Għalkemm, skont l-Artikolu 1 tad-Direttiva 85/374, il-leġiżlatur tal-Unjoni għażel li jattribwixxi, bħala prinċipju, lill-produttur ir-responsabbiltà għad-danni kkawżati mill-prodotti difettużi tiegħu, l-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva jindika, fost il-professjonisti li jkunu pparteċipaw fil-proċessi ta’ manifattura u ta’ kummerċjalizzazzjoni tal-prodott inkwistjoni, dawk li jistgħu wkoll ikollhom jassumu din ir-responsabbiltà. Fost dawn il-professjonisti jissemmew, minn naħa, il-persuna li tkun għall-inqas parzjalment involuta fil-proċess ta’ manifattura tal-prodott ikkonċernat u, min-naħa l-oħra, il-persuna li tippreżenta ruħha bħala produttur billi tqiegħed isimha, it-trade mark tagħha jew sinjal distintiv ieħor fuq dan il-prodott (
3
). Għalhekk jista’ jiġi konkluż li l-parteċipazzjoni ta’ persuna li tippreżenta ruħha bħala produttur fil-proċess ta’ manifattura tal-prodott ma hijiex neċessarja sabiex din tiġi kklassifikata bħala “produttur”. Ford Italia, li ma kinitx timmanifattura vetturi, iżda sempliċement kienet tixtrihom mill-manifattur tagħhom sabiex tiddistribwixxihom fi Stat Membru ieħor, setgħet taqa’ taħt din l-istess klassifikazzjoni jekk hija ppreżentat ruħha bħala “produttur” billi waħħlet fuq il-vettura inkwistjoni, isimha, it-trade mark tagħha jew sinjal distintiv ieħor. Fil-fatt, permezz ta’ dan it-twaħħil, il-persuna li tippreżenta ruħha bħala produttur tagħti l-impressjoni li hija involuta fil-proċess ta’ produzzjoni jew li tassumi r-responsabbiltà għalih.
Fit-tieni lok, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat qabelxejn li Ford Italia, bħala distributur ta’ prodott difettuż, ma poġġietx materjalment isimha, it-trade mark tagħha jew sinjal distintiv ieħor fuq dan il-prodott. Fid-dawl ta’ din il-preċiżazzjoni, hija eżaminat il-kwistjoni dwar jekk il-fatt li t-trade mark “Ford”, imwaħħla matul il-proċess ta’ manifattura tal-vettura inkwistjoni u li kienet tikkorrispondi għall-isem tal-manifattur ta’ din tal-aħħar, kienet tikkorrispondi wkoll għal element distintiv tal-isem ta’ dan id-distributur kienx biżżejjed sabiex dan tal-aħħar ikun jista’ jiġi kklassifikat bħala “persuna li tippreżenta ruħha bħala produttur”, skont l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 85/374.
Minn naħa, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li, meta persuna tipprovdi prodott, huwa irrilevanti jekk hija stess tkunx materjalment waħħlet isimha, it-trade mark tagħha jew sinjal distintiv ieħor fuq dan il-prodott jew jekk isimha kienx fih l-indikazzjoni li twaħħlet miegħu mill-manifattur u li kien jikkorrispondi għall-isem ta’ dan tal-aħħar. Fil-fatt, f’dawn iż-żewġ każijiet, il-fornitur juża l-koinċidenza bejn it-terminu inkwistjoni u l-isem kummerċjali tiegħu stess sabiex jippreżenta ruħu lill-konsumatur bħala responsabbli għall-kwalità tal-prodott u sabiex iqanqal f’dan il-konsumatur aspettattiva paragunabbli għal dik li kien ikollu kieku l-prodott kien jinbiegħ direttament mill-produttur tiegħu. Fiż-żewġ każijiet, din il-persuna għandha titqies bħala persuna li “tippreżenta ruħha bħala produttur”, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 85/374.
Min-naħa l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li, fid-dawl tal-kuntest tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 85/374 u tal-għan imfittex minn din id-direttiva, il-kunċett ta’ “persuna li tippreżenta ruħha bħala produttur” ma jistax ikopri esklużivament il-persuna li materjalment waħħlet isimha, it-trade mark tagħha jew kwalunkwe sinjal distintiv ieħor fuq il-prodott. Ftehim differenti kien iwassal sabiex tiġi ristretta l-portata tal-kunċett ta’ “produttur”, li l-leġiżlatur tal-Unjoni għażel li jagħtih tifsira wiesgħa, u b’hekk tiġi kompromessa l-protezzjoni tal-konsumatur, li għandu jkun jista’ jagħżel liberament li jitlob il-kumpens sħiħ għad-dannu li huwa jkun ġarrab mingħand il-produttur jew mingħand il-persuna li tippreżenta ruħha bħala tali. B’mod partikolari, il-fornitur ta’ prodott “jippreżenta ruħu bħala produttur” meta l-isem ta’ dan il-fornitur jew element distintiv tiegħu jikkoinċidi, minn naħa, mal-isem tal-manifattur u, min-naħa l-oħra, mal-isem, mat-trade mark jew ma’ sinjal distintiv ieħor imwaħħal fuq il-prodott minn dan tal-aħħar.
Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li, skont l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 85/374, il-fornitur ta’ prodott difettuż għandu jitqies bħala “persuna li tippreżenta ruħha bħala produttur” ta’ dan il-prodott meta dan il-fornitur ma kienx materjalment waħħal ismu, it-trade mark tiegħu jew sinjal distintiv ieħor fuq l-imsemmi prodott, iżda t-trade mark li l-produttur kien waħħal fuqu tikkoinċidi, minn naħa, mal-isem tal-imsemmi fornitur jew element distintiv tiegħu u, min-naħa l-oħra, mal-isem tal-produttur.
(
1
)	L-Artikolu 3(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 85/374/KEE tal‑25 ta’ Lulju 1985 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi tal-Istati Membri dwar responsabbiltà għall-prodotti difettużi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 1, p. 257). Skont din id-dispożizzjoni, “‘[p]roduttur’ tfisser manifattur ta’ prodott lest, il-produttur ta’ kull materja prima jew il-manifattur ta’ parti komponenti u kull persuna li, billi tqiegħed isimha, l-marka tan-negozju tagħha jew fattur distintiv ieħor fuq il-prodott tippreżenta lilha stess bħala l-produttur tiegħu”.
(
2
)	Artikoli 1 u 3 tad-Direttiva 85/374.
(
3
)	Artikolu 3(1) tad-Direttiva 85/374.