62021CJ0779_RES
Sprawy połączone C‑779/21 P i C‑799/21 P
Komisja EuropejskaiRada Unii Europejskiej
przeciwko
Front populaire pour la libération de la Saguia el-Hamra et du Rio de oro(Front Polisario)
Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 4 października 2024 r.
Odwołanie – Działania zewnętrzne – Umowy międzynarodowe – Układ eurośródziemnomorski ustanawiający stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Królestwem Marokańskim, z drugiej strony – Porozumienie dotyczące zmiany protokołów nr 1 i 4 do tego układu – Akt zawarcia – Twierdzenia dotyczące naruszeń prawa międzynarodowego ze względu na stosowanie tego porozumienia do terytorium Sahary Zachodniej – Skarga o stwierdzenie nieważności – Dopuszczalność – Zdolność sądowa – Legitymacja procesowa czynna – Przesłanka, zgodnie którą sporny środek musi w pewnych przypadkach dotyczyć skarżącego bezpośrednio i indywidualne – Zasada względnej skuteczności traktatów – Zasada samostanowienia – Terytoria niesamodzielne – Artykuł 73 Karty Narodów Zjednoczonych – Uprawnienia dyskrecjonalne Radu Unii Europejskiej – Międzynarodowe prawo zwyczajowe – Zasady ogólne prawa Unii – Zgoda ludu terytorium niesamodzielnego, któremu przysługuje prawo do samostanowienia jako podmiotowi trzeciemu wobec umowy międzynarodowej
Skarga o stwierdzenie nieważności – Osoby fizyczne lub prawne – Akty dotyczące ich bezpośrednio i indywidualnie – Bezpośrednie oddziaływanie – Indywidualne oddziaływanie – Kryteria – Porozumienie między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim zmieniające protokoły do układu eurośródziemnomorskiego – Decyzja 2019/217 – Uwzględnienie samej treści umowy międzynarodowej oraz jej skutków prawnych na terytorium trzecim – Produkty pochodzące z terytorium niesamodzielnego – Wykonywanie prawa do samostanowienia – Bezpośrednie i indywidualne oddziaływanie na lud Sahary Zachodniej – Przesłanki
(art. 263 akapit czwarty TFUE; decyzja 2019/217)
(zob. pkt 86–95, 99, 107, 108)
Skarga o stwierdzenie nieważności – Osoby fizyczne lub prawne – Akty dotyczące ich bezpośrednio – Bezpośrednie oddziaływanie – Porozumienie między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim zmieniające protokoły do układu eurośródziemnomorskiego – Decyzja 2019/217 – Akt dotyczący jedynie stosunków między Unią a jej państwami członkowskimi – Wykonanie mające charakter czysto automatyczny
(art. 263 akapit czwarty TFUE; decyzja 2019/217)
(zob. pkt 96)
Skarga o stwierdzenie nieważności – Właściwość Trybunału – Akty wydane przez instytucje – Badanie zgodności z traktatami umowy międzynarodowej zawartej przez Unię – Dopuszczalność – Akt powiadomienia drugiej strony o zatwierdzeniu umowy międzynarodowej – Brak kompetencji
[art. 19 ust. 3 lit. b) TUE; art. 267 akapit pierwszy lit. b) TFUE; decyzja 2019/217]
(zob. pkt 97, 98)
Umowy międzynarodowe – Umowy zawierane przez Unię – Umowy podlegające regulacjom prawa międzynarodowego – Traktaty i państwa trzecie – Negocjacje i zawarcie – Zasada dobrowolnej zgody – Lud terytorium niesamodzielnego i ludność tego terytorium – Pojęcie ludności – Mieszkańcy terytorium – Włączenie – Pojęcie ludu – Jednostka polityczna i status podmiotu prawa do samostanowienia – Włączenie
(art. 21 ust. 2 TUE)
(zob. pkt 129)
Umowy międzynarodowe – Umowy zawierane przez Unię – Umowy podlegające regulacjom prawa międzynarodowego – Stosowanie Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów – Traktaty i państwa trzecie – Negocjacje i zawarcie – Zasada dobrowolnej zgody – Lud terytorium niesamodzielnego i ludność tego terytorium – Obowiązek uzyskania zgody tego ludu – Konsultacje z zainteresowaną ludnością – Naruszenie obowiązku
(art. 21 ust. 2 TUE)
(zob. pkt 130)
Umowy międzynarodowe – Umowy zawierane przez Unię – Umowy podlegające regulacjom prawa międzynarodowego – Stosowanie Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów – Traktaty i państwa trzecie – Negocjacje i zawarcie – Zasady – Zasada, zgodnie z którą traktaty nie mogą ani szkodzić, ani przynosić korzyści podmiotom trzecim – Zakres
(art. 21 ust. 1 TUE)
(zob. pkt 131, 132)
Umowy międzynarodowe – Umowy zawierane przez Unię – Decyzja Rady dotycząca porozumienia między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim zmieniającego protokoły do układu eurośródziemnomorskiego – Umowy podlegające regulacjom prawa międzynarodowego – Stosowanie Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów – Traktaty i państwa trzecie – Negocjacje i zawarcie – Zasada dobrowolnej zgody – Lud terytorium niesamodzielnego i ludność tego terytorium – Konsultacje z ludnością – Obowiązek uzyskania zgody tego ludu – Naruszenie – Wpływ na ważność zawarcia umowy – Istnienie zakresu uznania Rady – Brak wpływu
(art. 3 ust. 5, art. 21 ust. 1 TUE; art. 207 ust. 1 TFUE; porozumienie między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim dotyczące zmiany protokołów nr 1 i 4 do układu eurośródziemnomorskiego o stowarzyszeniu WE-Maroko, motyw 10; decyzja 2019/217)
(zob. pkt 133–136, 145)
Umowy międzynarodowe – Umowy zawierane przez Unię – Wykładnia – Właściwość sądu Unii – Przesłanki – Umowy podlegające regulacjom prawa międzynarodowego – Stosowanie Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów – Traktaty i państwa trzecie – Zasada dobrowolnej zgody – Wymogi i skutki prawne w kontekście wykonywania przez lud przysługującego mu prawa do samostanowienia – Terytorium niesamodzielne – Wymóg wyraźnej zgody – Naruszenie prawa
(porozumienie między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim dotyczące zmiany protokołów nr 1 i 4 do układu eurośródziemnomorskiego o stowarzyszeniu WE-Maroko; decyzja 2019/217)
(zob. pkt 141, 144, 146–149, 157)
Umowy międzynarodowe – Umowy zawierane przez Unię – Wykładnia – Właściwość sądu Unii – Przesłanki – Umowy podlegające regulacjom prawa międzynarodowego – Stosowanie Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów – Traktaty i państwa trzecie – Zasada dobrowolnej zgody – Wymogi i skutki prawne w kontekście wykonywania przez lud przysługującego mu prawa do samostanowienia – Terytorium niesamodzielne – Dorozumiana zgoda – Przesłanki – Określona, konkretna i istotna korzyść wynikająca z eksploatacji zasobów naturalnych tego terytorium – Niespełnienie przesłanki – Brak zgody
(art. 21 ust. 1 TUE, porozumienie między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim dotyczące zmiany protokołów nr 1 i 4 do układu eurośródziemnomorskiego o stowarzyszeniu WE-Maroko; decyzja 2019/217)
(zob. pkt 152–156, 158–160, 162)
Skarga o stwierdzenie nieważności – Właściwość sądu Unii – Akty wydane przez instytucje – Żądanie zbadania zgodności z prawem międzynarodowym umowy międzynarodowej zawartej przez Unię – Dopuszczalność
(art. 21 ust. 1 TUE, porozumienie między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim dotyczące zmiany protokołów nr 1 i 4 do układu eurośródziemnomorskiego o stowarzyszeniu WE-Maroko; decyzja 2019/217)
(zob. pkt 172–176)
Odwołanie – Odwołanie uznane za bezzasadne – Zaskarżony wyrok, w którym stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji, utrzymując w mocy jej skutki do czasu ogłoszenia wyroku Trybunału – Utrzymanie w mocy przez Trybunał skutków zaskarżonej decyzji – Uzasadnienie oparte na pewności prawa
(art. 264 akapit drugi TFUE, porozumienie między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim dotyczące zmiany protokołów nr 1 i 4 do układu eurośródziemnomorskiego o stowarzyszeniu WE-Maroko; decyzja 2019/217)
(zob. pkt 183–186)
Streszczenie
Trybunał w składzie wielkiej izby oddalił w dwóch wyrokach, mianowicie w wyroku w sprawach połączonych C‑778/21 P i C‑798/21 P oraz w wyroku w sprawach połączonych C‑779/21 P i C‑799/21 P, odwołania wniesione przez Komisję Europejską i Radę Unii Europejskiej od dwóch wyroków Sądu stwierdzających nieważność decyzji Rady zatwierdzających zawarcie umów między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim w następstwie skarg o stwierdzenie nieważności tych decyzji wniesionych przez Front populaire pour la libération de la Saguia el-Hamra et du Rio de Oro (Front Polisario).
Decyzją 2019/217 (
1
) Rada zatwierdziła zawarcie porozumienia między Unią a Królestwem Marokańskim dotyczącego zmiany niektórych protokołów do Układu eurośródziemnomorskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Królestwem Marokańskim, z drugiej strony (
2
). Decyzją 2019/441 (
3
) Rada zatwierdziła również zawarcie Umowy o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim, protokołu wykonawczego do niej oraz wymiany listów towarzyszącej umowie, a rozporządzeniem 2019/440 (
4
) – przydział uprawnień do połowów na podstawie rzeczonej umowy oraz protokołu wykonawczego do niej. Te dwie decyzje były następstwem wyroku z dnia 21 grudnia 2016 r., Rada/Front Polisario (C‑104/16 P, EU:C:2016:973), w którym Trybunał stwierdził między innymi, że układ eurośródziemnomorski o stowarzyszeniu obejmował jedynie terytorium Królestwa Marokańskiego, a nie terytorium niesamodzielne Sahary Zachodniej, oraz wyroku z dnia 27 lutego 2018 r., Western Sahara Campaign UK (C‑266/16, EU: C:2018:118), w którym Trybunał przyjął zasadniczo podobne rozumowanie w odniesieniu do porozumień w sprawie połowów zawartych z Królestwem Marokańskim w zakresie wód przyległych do Sahary Zachodniej.
Zatwierdzone decyzją 2019/217 porozumienie zmieniało protokoły do układu eurośródziemnomorskiego o stowarzyszeniu dotyczące przepisów mających zastosowanie do przywozu do Unii Europejskiej produktów rolnych, ryb i produktów rybołówstwa pochodzących z Maroka oraz definicji pojęcia „produktów pochodzących” w celu rozszerzenia preferencji taryfowych przyznanych produktom pochodzenia marokańskiego wywożonym do Unii na produkty pochodzące z Sahary Zachodniej wywożone pod kontrolą marokańskich organów celnych. Porozumienie połowowe między Wspólnotą Europejską a Marokiem (
5
) zostało zmienione w celu włączenia do zakresu stosowania tego porozumienia wód przyległych do terytorium Sahary Zachodniej.
W skargach złożonych w 2019 r. na te akty w trzech sprawach Front Polisario/Rada (T‑279/19, T‑344/19 i T‑356/19), Front Polisario zażądał stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji i zaskarżonego rozporządzenia.
W sprawie, w której zapadł wyrok Front Polisario/Rada (T‑279/19) (
6
), z jednej strony, oraz w sprawach połączonych, w których zapadł wyrok Front Polisario/Rada (T‑344/19 i T‑356/19) (
7
), z drugiej strony, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji i zaskarżonego rozporządzenia ze względu na niespełnienie wymogu dotyczącego zgody ludu Sahary Zachodniej. Rada nie uwzględniła bowiem w wystarczającym stopniu wszystkich istotnych okoliczności dotyczących sytuacji Sahary Zachodniej i niesłusznie uznała, że dysponuje zakresem uznania w kwestii przestrzegania wymogu, zgodnie z którym lud tego terytorium powinien wyrazić zgodę na stosowanie spornych porozumień na tym terytorium jako podmiot trzeci wobec spornych porozumień zgodnie z zasadą względnej skuteczności traktatów w związku z zasadą samostanowienia.
Zarówno Rada, jak i Komisja wniosły do Trybunału odwołanie od tych wyroków.
Ocena Trybunału
W przedmiocie dopuszczalności skarg o stwierdzenie nieważności wniesionych do Sądu przez Front Polisario
A. W przedmiocie zdolności sądowej Frontu Polisario
W pierwszej kolejności Trybunał przypomniał, że każda osoba fizyczna lub prawna może wnieść, na pewnych warunkach, skargę na akty, których jest adresatem lub które dotyczą jej bezpośrednio i indywidualnie, oraz na akty regulacyjne, które dotyczą jej bezpośrednio i nie wymagają środków wykonawczych. Jednakże Trybunał uznał już zdolność sądową podmiotów przed sądami Unii niezależnie od kwestii ich utworzenia jako osoby prawnej prawa wewnętrznego.
Front Polisario jest samozwańczym ruchem wyzwoleńczym, który powstał w celu prowadzenia walki o niezależność od Królestwa Marokańskiego niesamodzielnego terytorium Sahary Zachodniej oraz o utworzenie suwerennego państwa saharyjskiego. Skoro ów ruch zmierza właśnie – w oparciu o wykonywanie prawa do samostanowienia ludu Sahary Zachodniej – do ustanowienia państwowego porządku prawnego dla tego terytorium, w celu uznania jego zdolności sądowej przed sądami Unii nie można wymagać, aby został on utworzony jako osoba prawna zgodnie z określonym krajowym porządkiem prawnym. Ponadto Front Polisario jest jednym z uprawnionych partnerów do rozmowy w ramach procesu prowadzonego w celu określenia przyszłości Sahary Zachodniej pod egidą Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ), której decyzje wiążą wszystkie państwa członkowskie i instytucje Unii. Wynika z tego, że Front Polisario, który utrzymuje także dwustronne stosunki prawne na szczeblu międzynarodowym, stanowi wystarczający byt prawny, aby posiadać zdolność sądową przed sądami Unii (
8
). W konsekwencji Trybunał uznał, że Sąd mógł, nie naruszając prawa, stwierdzić, iż Front Polisario posiada zdolność sądową przed sądami Unii w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE.
B. W przedmiocie legitymacji procesowej Frontu Polisario
W drugiej kolejności Trybunał zbadał legitymację procesową Frontu Polisario. Jeśli chodzi o kwestię, czy decyzje i zaskarżone rozporządzenie dotyczą Frontu Polisario bezpośrednio, Trybunał przypomniał przede wszystkim dwie przesłanki, które muszą być spełnione kumulatywnie w tym celu, a mianowicie, po pierwsze, by zaskarżony akt wywierał bezpośredni wpływ na sytuację prawną danej osoby, a po drugie, by nie pozostawiał on żadnego uznania swoim adresatom, których obowiązkiem jest go wykonać.
Trybunał uznał w tym względzie, że poprzez wniesione do Sądu skargi o stwierdzenie nieważności Front Polisario zmierzał do zapewnienia ochrony prawa do samostanowienia ludu Sahary Zachodniej (
9
) i że w związku z tym to w świetle skutków zaskarżonych aktów, a tym samym spornych umów, w zakresie sytuacji prawnej tego ludu należy zbadać, czy zaskarżone akty dotyczą Frontu Polisario bezpośrednio.
Trybunał przypomniał, że chociaż Front Polisario nie został oficjalnie uznany za wyłącznego przedstawiciela ludu Sahary Zachodniej, jest on, zgodnie z rezolucjami najwyższych organów ONZ, uprzywilejowanym partnerem do rozmowy w celu określenia przyszłego statusu Sahary Zachodniej. Te szczególne okoliczności pozwalają uznać, że Front Polisario może zakwestionować przed sądem Unii zgodność z prawem aktu Unii, który wywiera bezpośredni wpływ na sytuację prawną tego ludu. W tym względzie zaskarżone akty, a w konsekwencji sporne umowy, spełniają, poprzez wpływ, jaki wywierają na prawo ludu Sahary Zachodniej do samostanowienia, przesłankę prawną, zgodnie z którą decyzja będąca przedmiotem skargi musi dotyczyć osoby fizycznej lub prawnej bezpośrednio. Biorąc pod uwagę art. 73 Karty Narodów Zjednoczonych i zasadę skutecznej ochrony sądowej, ową przesłankę należy oceniać w niniejszej sprawie w odniesieniu do sytuacji prawnej ludu Sahary Zachodniej, który jest reprezentowany do celów niniejszych spraw przez Front Polisario.
Decyzja w sprawie zawarcia umowy międzynarodowej stanowi ponadto w wewnętrznym porządku prawnym Unii akt ostateczny wyrażający wolę Unii związania się tą umową. Trybunał, który nie jest właściwy do stwierdzenia nieważności umowy międzynarodowej, przypomniał, że decyzja ta stanowi akt zaskarżalny. Natomiast wbrew twierdzeniom niektórych stron powiadomienie drugiej umawiającej się strony o zatwierdzeniu takiej umowy stanowi środek wykonawczy, który co do zasady należy uznać za akt, który nie podlega zaskarżeniu.
Trybunał wywnioskował z tego, że sporne decyzje dotyczyły Frontu Polisario bezpośrednio i że Sąd nie naruszył prawa w tym zakresie.
Co się tyczy indywidualnego oddziaływania na Front Polisario, Trybunał również potwierdził przyjęte przez Sąd podejście, zgodnie z którym w świetle okoliczności, które doprowadziły do sformułowania wniosku o bezpośrednim oddziaływaniu, należy uznać, że zaskarżone decyzje dotyczą go indywidualnie. Trybunał stwierdził w tym względzie, że sporna decyzja dotyczy ludu Sahary Zachodniej, reprezentowanego przez Front Polisario, indywidualnie, ponieważ wyraźne włączenie terytorium Sahary Zachodniej do zakresu stosowania spornych umów, które wiążą Unię na mocy spornych decyzji, zmienia sytuację prawną tego ludu ze względu na jego status podmiotu prawa do samostanowienia w odniesieniu do tego terytorium, jako że ów status odróżnia go od wszelkich innych osób lub podmiotów, w tym od wszelkich innych podmiotów prawa międzynarodowego.
W przedmiocie zgody ludu Sahary Zachodniej na sporne umowy i zakresu przeprowadzonej przez Sąd kontroli sądowej
Zgodnie ze spornymi decyzjami Unia zatwierdziła omawiane umowy po tym, jak Komisja we współpracy z Europejską Służbą Działań Zewnętrznych podjęła „wszystkie rozsądne i możliwe […] działania mające na celu odpowiedni udział odnośnej ludności, aby zapewnić jej zgodę na [te umowy]” (
10
). Trybunał wskazał jednak w tym względzie, że większość obecnej ludności Sahary Zachodniej nie należy do ludu, któremu przysługuje prawo do samostanowienia, a mianowicie ludu Sahary Zachodniej, który w dużej mierze został przesiedlony. Dodał on, że istnieje różnica między pojęciem „ludności” terytorium niesamodzielnego a pojęciem „ludu” tego terytorium. To ostatnie pojęcie oznacza jednostkę polityczną, której przysługuje prawo do samostanowienia, podczas gdy pojęcie „ludności” dotyczy mieszkańców danego terytorium.
Trybunał przypomniał następnie, że zgodnie z zasadą ogólnego prawa międzynarodowego względnej skuteczności traktatów traktaty nie mogą szkodzić ani przynosić korzyści podmiotom trzecim. W tym względzie wprowadzenie umowy w życie może mieć wpływ na podmiot trzeci w przypadku włączenia do jej zakresu stosowania terytorium, w stosunku do którego wspomniany podmiot trzeci jest suwerenem lub korzysta z prawa do samostanowienia. W związku z tym lud Sahary Zachodniej powinien wyrazić zgodę na wprowadzenie w życie na terytorium Sahary Zachodniej umowy międzynarodowej między Unią a Królestwem Marokańskim (
11
). Trybunał podkreślił, że działania Unii na arenie międzynarodowej powinny między innymi przyczyniać się do ścisłego przestrzegania i rozwoju prawa międzynarodowego, w szczególności zasad Karty Narodów Zjednoczonych (
12
), wobec czego brak zgody ludu Sahary Zachodniej na wspomniane umowy, których stosowanie rozciąga się na terytorium Sahary Zachodniej lub na wody do niego przyległe, może mieć wpływ na ważność aktów Unii dotyczących zawarcia tych umów.
W przedmiocie konieczności uzyskania zgody ludu Sahary Zachodniej i uznania Frontu Polisario za podmiot, do którego należy wyrażenie tej zgody
Trybunał zauważył przede wszystkim, że Sąd naruszył prawo, gdy stwierdził, iż sporne umowy, przyznając władzom marokańskim pewne kompetencje, których wykonanie jest przewidziane na terytorium Sahary Zachodniej, skutkują nałożeniem obowiązku na lud Sahary Zachodniej (
13
). Choć bowiem wprowadzenie w życie spornych umów oznacza, że działania władz marokańskich dokonywane na terytorium Sahary Zachodniej wywierają skutki prawne zmieniające sytuację prawną ludu tego terytorium, to okoliczność ta nie pozwala jednak uznać, iż wspomniane umowy tworzą obowiązki prawne ciążące na tym ludzie jako na podmiocie prawa międzynarodowego. W tym względzie sporne umowy nie oznaczają uznania przez Unię podnoszonej suwerenności Maroka nad Saharą Zachodnią. Podobnie lud Sahary Zachodniej nie jest na przykład adresatem upoważnień do połowów ani innych aktów administracyjnych wydanych przez władze marokańskie w ramach stosowania Umowy o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim, które byłby zobowiązany uznać, ani środków przyjętych w odniesieniu do nich przez organy Unii i państw członkowskich. Trybunał uznał zatem, że Sąd oparł się na błędnym założeniu, gdy stwierdził, iż wyrażenie zgody ludu Sahary Zachodniej na sporną umowę powinno być wyraźne.
Trybunał zauważył jednak, że międzynarodowe prawo zwyczajowe nie przewiduje szczególnej formy wyrażenia przez podmiot trzeci zgody na umowę, która przyznaje mu prawo (
14
), i nie wyklucza możliwości wyrażenia takiej zgody w sposób dorozumiany w pewnych okolicznościach. Wobec tego można domniemywać istnienia zgody ludu terytorium niesamodzielnego na umowę międzynarodową, w stosunku do której ma on status podmiotu trzeciego i której stosowanie jest przewidziane na terytorium, do którego odnosi się jego prawo do samostanowienia, o ile spełnione są dwie przesłanki. Po pierwsze, rozpatrywana umowa nie powinna tworzyć obowiązku ciążącego na tym ludzie. Po drugie, powinna ona w szczególności przewidywać, że sam dany lud uzyskuje określoną, konkretną, istotną i weryfikowalną korzyść wynikającą z eksploatacji zasobów naturalnych tego terytorium i proporcjonalną do zakresu tej eksploatacji. Rozpatrywana umowa powinna również przewidywać mechanizm regularnej kontroli pozwalający na sprawdzenie rzeczywistego charakteru korzyści przyznanej danemu ludowi. Spełnienie tych przesłanek jest konieczne w celu zapewnienia zgodności takiej umowy z wynikającą z art. 73 Karty Narodów Zjednoczonych i usankcjonowaną w międzynarodowym prawie zwyczajowym zasadą nadrzędności interesów ludów terytoriów niesamodzielnych.
Jeśli te dwie przesłanki zostały spełnione, zgodę danego ludu należy uznać za uzyskaną. W konsekwencji okoliczność, że ruch, który prezentuje się jako uprawniony przedstawiciel tego ludu, sprzeciwia się tej umowie, nie może jako taka wystarczyć do podważenia istnienia takiej zgody. To domniemanie może jednak zostać obalone, o ile uprawnieni przedstawiciele wspomnianego ludu udowodnią, że system korzyści przyznanych temu ludowi przez daną umowę czy też mechanizm regularnej kontroli, z którym ma być związany, nie spełniają rzeczonych przesłanek.
W niniejszej sprawie Trybunał stwierdził, że chociaż sporne umowy zmieniają sytuację prawną ludu Sahary Zachodniej w prawie Unii w świetle prawa do samostanowienia, którym on dysponuje, to nie tworzą jednak obowiązków prawnych ciążących na tym ludzie jako na podmiocie prawa międzynarodowego. Pierwsza z dwóch przesłanek jest zatem spełniona.
W odniesieniu do drugiej przesłanki Trybunał stwierdził, że korzyść na rzecz ludu Sahary Zachodniej, posiadająca cechy wymienione powyżej, w sposób oczywisty nie występuje w spornych umowach. Wyjaśnił on ponadto, że gdyby umowa miała w przyszłości przynosić korzyści ludowi Sahary Zachodniej zgodnie ze wspomnianymi wymogami, możliwość osiągania korzyści z tej umowy również przez ogół mieszkańców tego terytorium nie mogłaby stanąć na przeszkodzie stwierdzeniu domniemanej zgody tego ludu.
W przedmiocie możliwości powołania się na prawo międzynarodowe
Trybunał przypomniał, że Unia ma obowiązek wykonywania swoich kompetencji z poszanowaniem prawa międzynarodowego i że w związku z tym jest on właściwy, w ramach skargi o stwierdzenie nieważności, do oceny zgodności umowy międzynarodowej zawartej przez Unię z normami prawa międzynarodowego. Zgodnie z traktatami owe normy są wiążące dla Unii, a sprawowana przez Trybunał kontrola ważności aktu, na mocy którego Unia zawarła taką umowę międzynarodową, może dotyczyć zgodności z prawem tego aktu w świetle samej treści danej umowy międzynarodowej (
15
). Sąd mógł zatem słusznie uznać, że można się powołać na zasadę samostanowienia i zasadę względnej skuteczności traktatów w ramach kontroli ważności spornych decyzji.
Wnioski
Ponieważ Trybunał nie uwzględnił żadnego z zarzutów podniesionych na poparcie odwołań wniesionych przez Radę i Komisję, oddalił on je w całości.
W przedmiocie utrzymania w mocy skutków spornych decyzji w przypadku oddalenia odwołań wniesionych przez Radę i Komisję
W sprawach połączonych C‑778/21 P i C‑798/21 P w zaskarżonym wyroku utrzymano w mocy skutki spornej decyzji do czasu ogłoszenia niniejszego wyroku. Ponieważ protokół wykonawczy do rozpatrywanej umowy wygasł w dniu 17 lipca 2023 r., a sama umowa w sprawie połowów nie zezwala statkom Unii na dostęp do danego „obszaru połowowego”, Trybunał uznał, że żądania ewentualne Komisji i Rady dotyczące utrzymania w mocy skutków spornej decyzji stały się bezprzedmiotowe.
W sprawach połączonych C‑779/21 P i C‑799/21 P porozumienie zawarte na mocy spornej decyzji weszło w życie w dniu 19 lipca 2019 r. Ponieważ stwierdzenie nieważności tej decyzji, bez utrzymania w mocy przez ograniczony okres jej skutków, mogłoby wywołać poważne negatywne konsekwencje dla działań zewnętrznych Unii i podważyć pewność prawa zobowiązań międzynarodowych, na które wyraziła ona zgodę i które wiążą instytucje i państwa członkowskie, Trybunał postanowił utrzymać w mocy skutki owej decyzji przez okres dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku.
(
1
)	Decyzja Rady (UE) 2019/217 z dnia 28 stycznia 2019 r. w sprawie zawarcia Porozumienia w formie wymiany listów między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim dotyczącego zmiany protokołów nr 1 i 4 do Układu eurośródziemnomorskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Królestwem Marokańskim, z drugiej strony (Dz.U. 2019, L 34, s. 1).
(
2
)	Układ eurośródziemnomorski ustanawiający stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Królestwem Maroka, z drugiej strony, podpisany w Brukseli w dniu 26 lutego 1996 r. (Dz.U. 2000, L 70, s. 2).
(
3
)	Decyzja Rady (UE) 2019/441 z dnia 4 marca 2019 r. w sprawie zawarcia Umowy o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim, protokołu wykonawczego do niej oraz wymiany listów towarzyszącej umowie (Dz.U. 2019, L 77, s. 4).
(
4
)	Rozporządzenie Rady (UE) 2019/440 z dnia 29 listopada 2018 r. w sprawie przydziału uprawnień do połowów na podstawie Umowy o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim oraz protokołu wykonawczego do niej (Dz.U. 2019, L 77, s. 1, zwane dalej „zaskarżonym rozporządzeniem”).
(
5
)	Porozumienie o partnerstwie w sektorze rybołówstwa pomiędzy Wspólnotą Europejską a Królestwem Maroka (Dz.U. 2006, L 141, s. 4).
(
6
)	Wyrok z dnia 29 września 2021 r., Front Polisario/Rada (T‑279/19, EU:T:2021:639).
(
7
)	Wyrok z dnia 29 września 2021 r., Front Polisario/Rada (T‑344/19 i T‑356/19, EU:T:2021:640).
(
8
)	Trybunał wyjaśnił w tym względzie, że kwestia, czy podmiot ten może zgodnie z prawem reprezentować interesy ludu Sahary Zachodniej, dotyczy jego legitymacji procesowej w ramach skargi o stwierdzenie nieważności spornej decyzji, a nie jego zdolności sądowej przed sądem Unii.
(
9
)	Zobacz wyrok z dnia 21 grudnia 2016 r., Rada/Front Polisario (C‑104/16 P, EU:C:2016:973, pkt 88, 91, 105).
(
10
)	Motyw 10 decyzji 2019/217 i motyw 11 decyzji 2019/441.
(
11
)	Zobacz wyrok z dnia 21 grudnia 2016 r., Rada/Front Polisario (C‑104/16 P, EU:C:2016:973, pkt 106).
(
12
)	Artykuł 3 ust. 5 i art. 21 ust. 1 TUE.
(
13
)	Wyroki: z dnia 29 września 2021 r., Front Polisario/Rada (T‑279/19, EU:T:2021:639, pkt 322, 323); z dnia 29 września 2021 r., Front Polisario/Rada (T‑344/19 i T 356/19, EU:T:2021:640, pkt 318).
(
14
)	Zobacz wyrok Stałego Trybunału Sprawiedliwości Międzynarodowej z dnia 7 czerwca 1932 r. w sprawie „Zones Franches de la Haute-Savoie et du Pays de Gex” (Zb.Orz. CPJI 1927, seria A/B, nr 46, s. 148).
(
15
)	Wyrok z dnia 27 lutego 2018 r., Western Sahara Campaign UK (C‑266/16, EU:C:2018:118, pkt 47–51).