62021CJ0588_RES
Kawża C‑588/21 P
Public.Resource.Org, Inc.uRight to Know CLG
vs
Il‑Kummissjoni Ewropea et
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) tal‑5 ta’ Marzu 2024
“Appell – Aċċess għad-dokumenti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea – Regolament (KE) Nru 1049/2001 – Artikolu 4(2) – Eċċezzjonijiet – Rifjut ta’ aċċess għal dokument li l-iżvelar tiegħu jippreġudika l-protezzjoni tal-interessi kummerċjali ta’ persuna naturali jew legali partikolari, inkluża l-proprjetà intellettwali – Interess pubbliku superjuri li jiġġustifika l-iżvelar – Standards armonizzati adottati mill-Kumitat Ewropew għall-Istandardizzazzjoni (CEN) – Protezzjoni li tirriżulta mid-drittijiet tal-awtur – Prinċipju tal-Istat tad-dritt – Prinċipju ta’ trasparenza – Prinċipju ta’ aċċess miftuħ – Prinċipju ta’ governanza tajba”
Proċedura ġudizzjarja – Proċedura orali – Ftuħ mill-ġdid – Obbligu ta’ ftuħ mill-ġdid tal-proċedura orali sabiex il-partijiet ikunu jistgħu jippreżentaw osservazzjonijiet fuq punti ta’ liġi mqajma fil-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali – Assenza
(It-tieni paragrafu tal-Artikolu 252 TFUE; Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, Artikolu 83)
(ara l-punti 47, 48)
Istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea – Dritt ta’ aċċess pubbliku għal dokumenti – Regolament Nru 1049/2001 – Eċċezzjonijiet għad-dritt ta’ aċċess għal dokumenti – Protezzjoni tal-interessi kummerċjali ta’ persuna partikolari – Interess pubbliku superjuri li jiġġustifika l-iżvelar ta’ dokumenti – Standards armonizzati li jagħmlu parti mid-dritt tal-Unjoni – Aċċess liberu għal dawn l-istandards li jirriżulta mill-prinċipji tal-Istat tad-dritt u ta’ trasparenza
(Artikolu 15(3) TFUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 42; Regolamenti tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 1049/2001, Artikolu 4(2), Regolamenti Nru 1907/2006 u Nru 1025/2012; Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2009/48)
(ara l-punti 66 sa 69, 72 sa 74, 77 sa 83, 85)
Sunt
Filwaqt li laqgħet l-appell ippreżentat minn Public.Resource.Org Inc. u Right to Know CLG, l-appellanti, mis-sentenza tal-Qorti Ġenerali fil-kawża Public.Resource.Org u Right to Know vs Il‑Kummissjoni (
1
), il-Qorti tal-Ġustizzja, bl-Awla Manja bħala l-kulleġġ ġudikanti, tat deċiżjoni, għall-ewwel darba, dwar l-eżistenza ta’ interess pubbliku superjuri li jiġġustifika l-iżvelar ta’ standards armonizzati adottati mill-Kumitat Ewropew għall-Istandardizzazzjoni (CEN).
L-appellanti kienu organizzazzjonijiet mingħajr skop ta’ lukru li l-funzjoni prijoritarja tagħhom kienet li jagħmlu l-liġi liberament aċċessibbli għaċ-ċittadini kollha. Fil‑25 ta’ Settembru 2018, huma ressqu quddiem il-Kummissjoni Ewropea talba għal aċċess għal erba’ standards armonizzati adottati miċ-CEN, li tlieta minnhom kienu jikkonċernaw is-sigurtà tal-ġugarelli filwaqt li wieħed minnhom kien jikkonċerna l-kontenut massimu ta’ nikil għal ċerti prodotti (
2
).
Il-Kummissjoni rrifjutat li tilqa’ t-talba għal aċċess, abbażi tal-ewwel inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1049/2001 (
3
), li abbażi tiegħu l-aċċess għal dokument għandu jiġi rrifjutat fil-każ li l-iżvelar tiegħu jippreġudika l-protezzjoni tal-interessi kummerċjali ta’ persuna fiżika jew ġuridika partikolari, inkluż fir-rigward tal-proprjetà intellettwali, sakemm interess pubbliku superjuri ma jiġġustifikax l-iżvelar tad-dokument inkwistjoni.
Ir-rikors, ippreżentat mir-rikorrenti kontra d-deċiżjoni tal-Kummissjoni, ġie miċħud mill-Qorti Ġenerali fl-intier tiegħu. Dawn tal-aħħar għalhekk ippreżentaw appell quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, billi sostnew li l-Qorti Ġenerali kienet ikkonkludiet b’mod żbaljat li ma kienx hemm interess pubbliku superjuri li jista’ jiġġustifika aċċess liberu għall-istandards armonizzati mitluba.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
Qabelxejn, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret il-portata wiesgħa tad-dritt ta’ aċċess għad-dokumenti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea (
4
). Hija ppreċiżat li dawn l-istituzzjonijiet jistgħu madankollu jipprevalixxu ruħhom minn eċċezzjoni dwar il-protezzjoni tal-interessi kummerċjali ta’ persuna fiżika jew ġuridika partikolari sabiex jirrifjutaw l-aċċess għal dokument fil-każ li l-iżvelar tiegħu jippreġudika l-protezzjoni ta’ dawn l-interessi, inkluża l-proprjetà intellettwali. Madankollu, din l-eċċezzjoni ma hijiex applikabbli meta interess pubbliku superjuri jiġġustifika l-iżvelar tad-dokument ikkonċernat.
F’dan ir-rigward, fl-ewwel lok, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li l-proċedura ta’ tfassil tal-istandards armonizzati ġiet stabbilita mir-Regolament Nru 1025/2012 (
5
), li abbażi tiegħu l-Kummissjoni għandha rwol ċentrali fis-sistema Ewropea ta’ standardizzazzjoni. Għalhekk, anki jekk it-tfassil ta’ dawn l-istandards huwa fdat lil organu rregolat mid-dritt privat, hija biss il-Kummissjoni li tista’ titlob li standard armonizzat jiġi żviluppat sabiex tiġi implimentata direttiva jew regolament. F’dan il-kuntest, hija tiddetermina l-kriterji ta’ kontenut li l-istandard armonizzat mitlub għandu josserva, tistabbilixxi skadenza għall-adozzjoni tiegħu, tissorvelja t-tfassil tiegħu, tipprovdi finanzjament u tagħti deċiżjoni dwar il-pubblikazzjoni tar-referenzi għall-istandard armonizzat ikkonċernat f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea.
Barra minn hekk, għalkemm, l-osservanza tal-istandards armonizzati ġeneralment ma hijiex obbligatorja, l-prodotti li josservaw dawn l-istandards jibbenefikaw minn preżunzjoni tal-konformità mar-rekwiżiti essenzjali li jikkonċernawhom, stabbiliti mil-leġiżlazzjoni ta’ armonizzazzjoni rilevanti tal-Unjoni (
6
). Dan l-effett legali, mogħti minn din il-leġiżlazzjoni, jikkostitwixxi waħda mill-karatteristiċi prinċipali tal-imsemmija standards u jagħmel minn dawn tal-aħħar għodda essenzjali għall-operaturi ekonomiċi, għall-finijiet tal-eżerċizzju tad-dritt għall-moviment liberu ta’ oġġetti jew ta’ servizzi fis-suq tal-Unjoni.
Il-Qorti tal-Ġustizzja nnotat li, f’dan il-każ, tlieta mill-erba’ standards armonizzati mitluba li jikkonċernaw is-sigurtà tal-ġugarelli jirreferu għad-Direttiva 2009/48 (
7
) u li r-referenzi tagħhom kienu ġew ippubblikati f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea. Skont l-Artikolu 13 ta’ din id-direttiva, il-ġugarelli li jkunu ġew prodotti fl-osservanza ta’ dawn l-istandards igawdu mill-preżunzjoni tal-konformità mar-rekwiżiti koperti mill-imsemmija standards. Ir-raba’ standard, li jirrigwarda l-kontenut massimu tan-nikil, jirreferi għar-Regolament Nru 1907/2006 (
8
) u huwa, f’dan il-każ, manifestament obbligatorju, sa fejn l-entrata 27(3) tat-tabella li tinsab fl-Anness XVII ta’ dan ir-regolament tipprevedi li, fir-rigward tan-nikil, l-istandards adottati miċ-CEN iservu bħala proċeduri ta’ ttestjar sabiex tintwera l-konformità tal-prodotti kkonċernati mar-rekwiżiti msemmija f’din l-entrata.
Konsegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li l-istandards armonizzati mitluba jagħmlu parti mid-dritt tal-Unjoni.
Fit-tieni lok, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li skont il-kliem tal-Artikolu 2 TUE, l-Unjoni hija bbażata fuq il-prinċipju tal-Istat tad-dritt, li jeżiġi aċċess liberu għad-dritt tal-Unjoni għall-persuni fiżiċi jew ġuridiċi kollha tal-Unjoni, kif ukoll il-possibbiltà, għall-individwi, li jkunu jafu mingħajr ambigwità d-drittijiet u l-obbligi tagħhom (
9
). Dan l-aċċess liberu għandu b’mod partikolari jippermetti lil kull persuna li liġi hija intiża li tipproteġi li tivverifika, fil-limiti permessi mid-dritt, li d-destinatarji tar-regoli stabbiliti minn din il-liġi jikkonformaw ruħhom b’mod effettiv magħhom. Għalhekk, permezz tal-effetti li tagħtih leġiżlazzjoni tal-Unjoni, standard armonizzat jista’ jispeċifika drittijiet mogħtija lill-individwi kif ukoll obbligi imposti fuqhom u dawn l-ispeċifikazzjonijiet jistgħu jkunu neċessarji għalihom sabiex jiġi vverifikat jekk prodott jew servizz partikolari huwiex effettivament konformi mar-rekwiżiti ta’ tali leġiżlazzjoni.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Qorti Ġenerali kkonstatat li interess pubbliku superjuri jiġġustifika l-iżvelar tal-istandards armonizzati mitluba.
(
1
)	Sentenza tal‑14 ta’ Lulju 2021, Public.Resource.Org u Right to Know vs Il‑Kummissjoni (T‑185/19, EU:T:2021:445).
(
2
)	Dawn kienu l-istandards EN 71-5:2015, intitolat “Sigurtà tal-ġugarelli – Parti 5: Ġugarelli ta’ natura kimika (settijiet) minbarra settijiet għal esperimenti”; EN 71‑4:2013, intitolat “Sigurtà tal-ġugarelli – Parti 4: Settijiet għal esperimenti għal attivitajiet ta’ kimika u attivitajiet relatati”; EN 71-12: 2013, intitolat “Sigurtà tal-ġugarelli – Parti 12: Sustanzi N‑nitrosamini u N‑nitrosazjabbli”; u EN 12472:2005+A1:2009, intitolat “Metodu għas-simulazzjoni ta’ xedd u korrożjoni biex wieħed jinduna bit-tisfija ta’ nikil minn oġġetti miżbugħin” (iktar ’il quddiem l-“istandards armonizzati mitluba”).
(
3
)	Regolament (KE) Nru 1049/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑30 ta’ Mejju 2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 3, p. 331).
(
4
)	Dan id-dritt ta’ aċċess għad-dokumenti huwa ggarantit mill-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 15(3) TFUE u mill-Artikolu 42 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea. Dan huwa implimentat b’mod partikolari mir-Regolament Nru 1049/2001.
(
5
)	Regolament (UE) Nru 1025/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑25 ta’ Ottubru 2012 dwar l-Istandardizzazzjoni Ewropea, li jemenda d-Direttivi tal-Kunsill 89/686/KEE u 93/15/KEE u d-Direttivi 94/9/KE, 94/25/KE, 95/16/KE, 97/23/KE, 98/34/KE, 2004/22/KE, 2007/23/KE, 2009/23/KE u 2009/105/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u li jħassar id-Deċiżjoni tal-Kunsill 87/95/KEE u d-Deċiżjoni Nru 1673/2006/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU 2012, L 316, p. 12).
(
6
)	Il-punt 1 tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1025/2012, moqri fid-dawl tal-premessa 5 tiegħu.
(
7
)	Direttiva 2009/48/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-18 ta’ Ġunju 2009 dwar is-sikurezza tal-ġugarelli (ĠU 2009, L 170, p. 1, rettifika fil-ĠU 2013, L 355, p. 92).
(
8
)	Regolament (KE) Nru 1907/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat‑18 ta’ Diċembru 2006 dwar ir-reġistrazzjoni, il-valutazzjoni, l-awtorizzazzjoni u r-restrizzjoni ta’ sustanzi kimiċi (REACH), li jistabbilixxi Aġenzija Ewropea għas-Sustanzi Kimiċi, li jemenda d-Direttiva 1999/45/KE u li jħassar ir-Regolament (KEE) Nru 793/93 tal-Kunsill u r-Regolament (KE) Nru 1488/94 tal-Kummissjoni kif ukoll id-Direttiva 76/769/KEE tal-Kunsill u d-Direttivi 91/155/KEE, 93/67/KEE, 93/105/KE u 2000/21/KE tal-Kummissjoni (ĠU 2006, L 396, p. 1, rettifiki fil-ĠU 2007, L 136, p. 3, ĠU 2008, L 141, p. 22 u fil-ĠU 2009, L 36, p. 84), kif emendat bir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 552/2009 tat‑22 ta’ Ġunju 2009 (ĠU 2009, L 164, p. 7, rettifika fil-ĠU 2014, L 331, p. 41).
(
9
)	Sentenza tat‑22 ta’ Frar 2022, Stichting Rookpreventie Jeugd et (C‑160/20, EU:C:2022:101, punt 41 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).