62021CC0558
CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL
J. KOKOTT
van 20 april 2023 (
1
)
Zaak C‑558/21 P
Global Silicones Council e.a.
tegen
Europese Commissie
„Hogere voorziening – Verordening (EG) nr. 1907/2006 (Reach) – Wijziging van bijlage XVII bij verordening (EG) nr. 1907/2006 inzake de beperkingen op de vervaardiging, het in de handel brengen en het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen, mengsels en voorwerpen – Beperking van het gebruik van octamethylcyclotetrasiloxaan (‚D4’) en decamethylcyclopentasiloxaan (‚D5’) – Persistente, bioaccumulerende en toxische stoffen – Zeer persistente en zeer bioaccumulerende stoffen – Onaanvaardbare risico’s – Motivering”
I. Inleiding
1.
Op grond van de Reach-verordening (
2
) kan de Commissie de vervaardiging, het gebruik of het in de handel brengen van stoffen beperken indien aan deze activiteiten een onaanvaardbaar risico voor de gezondheid van de mens of het milieu verbonden is.
2.
Bijzondere risico’s bestaan onder meer voor stoffen die persistent, bioaccumulerend en toxisch („PBT”) of zeer persistent en zeer bioaccumulerend („zPzB”) zijn. (
3
) Dergelijke stoffen worden slechts zeer langzaam of helemaal niet afgebroken en kunnen derhalve in het milieu accumuleren. De effecten van een dergelijke accumulatie zijn op lange termijn niet voorspelbaar. Een dergelijke accumulatie is in de praktijk ook moeilijk terug te draaien, aangezien het stoppen van het vrijkomen van de stof niet noodzakelijkerwijs leidt tot een vermindering van de stofconcentratie in het milieu. Bovendien kunnen PBT- of zPzB-stoffen afgelegen gebieden verontreinigen die beschermd moeten worden tegen verdere verontreiniging door gevaarlijke stoffen ten gevolge van menselijke activiteiten. (
4
)
3.
Bij de litigieuze verordening (
5
) verbiedt de Commissie het gebruik van octamethylcyclotetrasiloxaan („D4”) en decamethylcyclopentasiloxaan („D5”) (hierna: „betrokken stoffen”) in afwasbare cosmetische producten, omdat D4 een PBT-/zPzB-stof en D5 een zPzB-stof is.
4.
Nu het Gerecht het beroep tegen de litigieuze verordening heeft verworpen, werpt de onderhavige hogere voorziening met name de vraag op of de Commissie zelf het bestaan van onaanvaardbare risico’s in verband met de betrokken stoffen had moeten vaststellen, hoe het begrip onaanvaardbare risico’s moet worden toegepast en of het verbod voldoende gemotiveerd is. Bovendien staat de indeling van de betrokken stoffen als PBT-/zPzB- of zPzB-stoffen ter discussie, maar dat behandel ik alleen in mijn conclusie in de parallel aanhangige zaak C‑559/21 P, Global Silicones/ECHA.
II. Toepasselijke bepalingen
5.
De Reach-verordening geeft de Commissie de bevoegdheid de vervaardiging, het gebruik of het in de handel brengen van stoffen te beperken (titel VIII).
6.
Artikel 68, lid 1, van de Reach-verordening vormt de rechtsgrondslag voor het opleggen van beperkingen:
„Wanneer aan de vervaardiging, het gebruik of het in de handel brengen van stoffen een onaanvaardbaar risico voor de gezondheid van de mens of voor het milieu is verbonden dat een aanpak op Gemeenschapsniveau vereist, wordt bijlage XVII volgens de in artikel 133, lid 4, bedoelde procedure zodanig gewijzigd dat aan de vervaardiging, het gebruik of het in de handel brengen van de stoffen, als zodanig of in mengsels of voorwerpen, nieuwe beperkingen worden gesteld of bestaande beperkingen van die bijlage worden gewijzigd volgens de procedure van de artikelen 69 tot en met 73. Voor een dergelijk besluit wordt rekening gehouden met het sociaaleconomische effect van de beperking, met inbegrip van de beschikbaarheid van alternatieven.
[…]”
7.
Artikel 69 van de Reach-verordening regelt het inleiden van een procedure om een beperking op te leggen. Lid 4 betreft de inleiding van een procedure door een lidstaat:
„Indien een lidstaat van oordeel is dat de vervaardiging, het in de handel brengen of het gebruik van een stof als zodanig of in een mengsel of voorwerp een risico voor de gezondheid van de mens of voor het milieu met zich meebrengt dat niet afdoende wordt beheerst en moet worden aangepakt, deelt hij het Agentschap mee voornemens te zijn een dossier samen te stellen overeenkomstig de voorschriften van de desbetreffende punten van bijlage XV.”
8.
Voorts voorziet artikel 69 van de Reach-verordening in inspraak van het publiek en moeten volgens de artikelen 70 tot en met 72 de adviezen van het Comité risicobeoordeling en het Comité sociaaleconomische analyse worden ingewonnen.
9.
Artikel 73, lid 1, van de Reach-verordening regelt de vaststelling van de beperking:
„Indien aan de voorwaarden van artikel 68 is voldaan, stelt de Commissie […] een ontwerp tot wijziging van bijlage XVII op.
Wanneer in de ontwerp-wijziging wordt afgeweken van het oorspronkelijke voorstel of de adviezen van het Agentschap niet in aanmerking worden genomen, geeft de Commissie een uitvoerige toelichting op de redenen voor de verschillen.”
10.
Overeenkomstig artikel 73, lid 2, en artikel 133 van de Reach-verordening wordt het uiteindelijke besluit vastgesteld in een comitéprocedure waarbij de lidstaten betrokken zijn.
11.
Bijlage I bij de Reach-verordening bevat de algemene bepalingen voor de beoordeling van stoffen en de opstelling van chemische veiligheidsrapporten. In punt 4.0.1 wordt de behandeling van PBT- en zPzB-stoffen beschreven:
„De PBT- en zPzB-beoordeling is bedoeld om te bepalen of de stof aan de criteria in bijlage XIII voldoet en, indien dat het geval is, te bepalen wat de potentiële emissie van de stof is. Een beoordeling van de gevaren overeenkomstig de hoofdstukken 1 en 3 van deze bijlage waarin alle effecten op lange termijn worden beschreven, en waarin de blootstelling van de mens en het milieu op lange termijn, wordt geraamd overeenkomstig hoofdstuk 5 (Beoordeling van de blootstelling), stap 2 (Schatting van de blootstelling), kan niet met voldoende betrouwbaarheid worden uitgevoerd voor stoffen die aan de PBT- en zPzB-criteria van bijlage XIII voldoen. Derhalve is een aparte PBT- en zPzB-beoordeling nodig.”
12.
Punt 6.5 van bijlage I bij de Reach-verordening regelt met name het risicobeheer van PBT-/zPzB-stoffen:
„[…]
Voor stoffen die aan de PBT- en zPzB-criteria voldoen, gebruikt de fabrikant of importeur de overeenkomstig punt 5, stap 2, verkregen informatie wanneer hij risicobeheersmaatregelen die de blootstelling van mens en milieu alsmede de emissies tot een minimum beperken, op zijn locatie toepast en aan downstreamgebruikers aanbeveelt, zulks in alle fasen van de uit de vervaardiging of het geïdentificeerde gebruik voortvloeiende levenscyclus van de stof.”
13.
Bijlage XV bij de Reach-verordening bevat de voorschriften voor een dossier waarin een beperking wordt voorgesteld. Reeds in de inleiding wordt verwezen naar bijlage I:
„De relevante onderdelen van bijlage I zullen worden gebruikt om het model en de methode te bepalen volgens welke de dossiers overeenkomstig deze bijlage moeten worden opgesteld.”
14.
Een andere verwijzing naar bijlage I staat in een onderafdeling van bijlage XV, punt 3, bij de Reach-verordening:
„Informatie over gevaren en risico’s
De risico’s die met de beperking moeten worden aangepakt, worden beschreven op basis van een gevaren- en risicobeoordeling overeenkomstig de relevante onderdelen van bijlage I en worden gedocumenteerd op basis van het model dat in deel B voor het chemische veiligheidsrapport is beschreven.
Er zal worden aangetoond dat de toegepaste risicobeheersmaatregelen (inclusief die welke zijn vastgesteld in registraties als bedoeld in de artikelen 10 tot en met 14) niet volstaan.”
III. Feiten en procedure
15.
Op 17 april 2015 heeft het Verenigd Koninkrijk bij het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) overeenkomstig bijlage XV bij de Reach-verordening een dossier ingediend waarin wordt voorgesteld het gebruik van de betrokken stoffen te beperken in cosmetische producten die bij normale gebruiksomstandigheden na het aanbrengen met water worden verwijderd. Dit was nodig om te voorkomen dat de betrokken stoffen in het afvalwater terecht zouden komen.
16.
Op 10 maart 2016 heeft het Comité risicobeoordeling van ECHA een advies uitgebracht waarin werd vastgesteld dat D4 voldoet aan de criteria voor PBT- en zPzB-stoffen en dat D5 voldoet aan de criteria voor zPzB-stoffen. Het comité bevestigde de risico’s die ontstaan wanneer deze stoffen in het water terechtkomen. Het concludeerde ook dat de voorgestelde beperking een gerichte en passende maatregel voor de hele Unie is om het vrijkomen van de betrokken stoffen uit afwasbare producten tot een minimum te beperken.
17.
Op 9 juni 2016 heeft het Comité sociaaleconomische analyse van ECHA advies uitgebracht en geconcludeerd dat de voorgestelde beperking de meest geschikte maatregel is om de lozing van de betrokken stoffen in het afvalwater te verminderen, gelet op de sociaaleconomische voor- en nadelen ervan.
18.
Middels de litigieuze verordening van 10 januari 2018 heeft de Commissie bijlage XVII bij de Reach-verordening in die zin gewijzigd dat geen van de betrokken stoffen na 31 januari 2020 in afwasbare cosmetische producten in de handel mag worden gebracht in concentraties gelijk aan of groter dan 0,1 gewichtspercent. (
6
) Daar wordt verduidelijkt dat onder „afwasbare cosmetische producten” worden verstaan producten die in normale gebruiksomstandigheden met water worden verwijderd.
19.
Volgens overweging 8 van de litigieuze verordening is deze beperking van het gebruik van beide stoffen gebaseerd op de gevaarlijke eigenschappen van D4 als PBT- en zPzB-stof en van D5 als zPzB-stof. Bijgevolg vormt de aanwezigheid van de betrokken stoffen in bepaalde cosmetische producten, die na het aanbrengen met water worden verwijderd, een risico voor het milieu.
20.
Overweging 9 verduidelijkt de reikwijdte van de beperking:
„[…] In cosmetische producten die bestemd zijn voor langdurig contact met de huid, het haar of de slijmvliezen verdampt D4 en D5 na verloop van tijd en worden eventuele residuen verwijderd tijdens normale lichaamsverzorging. Deze producten zijn niet in het bijlage XV-dossier behandeld omdat zij niet de belangrijkste bron van risico’s voor het milieu door D4 en D5 zijn en het risico dat zij mogelijk voor het milieu inhouden dus nog niet door het Comité risicobeoordeling is beoordeeld. Bijgevolg moet de beperking enkel van toepassing zijn op afwasbare cosmetische producten die bij normale gebruiksomstandigheden met water worden verwijderd kort nadat zij worden aangebracht, aangezien D4 en D5 dan in het aquatische milieu terechtkomen voordat zij verdampen.”
21.
De eerste rekwirant, Global Silicones Council, vertegenwoordigt bedrijven die wereldwijd siliconenproducten produceren en verkopen. De andere rekwiranten, Wacker Chemie AG, Momentive Performance Materials GmbH, Shin-Etsu Silicones Europe BV en Elkem Silicones France SAS, zijn in de Europese Unie gevestigde ondernemingen die siliconenproducten, in het bijzonder D4 en D5, vervaardigen, verkopen en leveren.
22.
Zij hebben beroep ingesteld tegen de litigieuze verordening. Het Gerecht heeft dit beroep verworpen bij het bestreden arrest van 30 juni 2021, Global Silicones Council e.a./Commissie (T‑226/18, niet gepubliceerd, EU:T:2021:403).
23.
Op 8 september 2021 hebben rekwiranten de onderhavige hogere voorziening ingesteld. Zij verzoeken het Hof:
1)
het bestreden arrest te vernietigen;
2)
de litigieuze verordening nietig te verklaren of, subsidiair, de zaak terug te verwijzen naar het Gerecht, en
3)
de Commissie te verwijzen in de kosten van de procedure, met inbegrip van de kosten van de procedure bij het Gerecht.
24.
De American Chemicals Council (ACC) heeft aan de zijde van rekwiranten geïntervenieerd in de procedure bij het Gerecht en steunt hun vorderingen.
25.
De Europese Commissie verzet zich tegen de hogere voorziening en verzoekt het Hof:
1)
de hogere voorziening af te wijzen, en
2)
rekwiranten te verwijzen in de kosten.
26.
Duitsland en ECHA hebben aan de zijde van de Commissie geïntervenieerd in de procedure bij het Gerecht. Zij ondersteunen de Commissie en verzoeken rekwiranten te verwijzen in de kosten. De andere interveniënten aan de zijde van de Commissie voor het Gerecht hebben niet deelgenomen aan de procedure in hogere voorziening.
27.
De betrokken partijen hebben schriftelijke opmerkingen ingediend. Het Hof heeft afgezien van een mondelinge behandeling omdat op grond van de schriftelijke procedure geen nadere informatie nodig is.
IV. Juridische beoordeling
28.
Rekwiranten en ACC voeren vijf middelen aan.
29.
Het vierde en het vijfde middel betreffen de vaststelling van de bioaccumulerende eigenschappen van D4 en D5. Zij komen grotendeels overeen met de middelen die rekwiranten en ACC hebben aangevoerd in zaak C‑559/21 P, Global Silicones Council/ECHA, en moeten worden afgewezen op grond van de overwegingen die ik in mijn conclusie in die zaak van 20 april 2023 uiteenzet. Daarom zal ik in de onderhavige conclusie niet verder ingaan op deze middelen.
30.
De eerste drie middelen in de onderhavige zaak betreffen daarentegen het feit dat het Gerecht het standpunt van de Commissie heeft bevestigd dat het vrijkomen van de betrokken stoffen een risico inhoudt dat een beperking van het gebruik van deze stof in afwasbare cosmetische producten rechtvaardigt.
31.
In zoverre verzetten rekwiranten zich in de eerste plaats formeel tegen het feit dat de Commissie niet zelf heeft vastgesteld dat de beperking noodzakelijk was om een onaanvaardbaar risico tegen te gaan, maar zich grotendeels heeft gebaseerd op beoordelingen in de loop van de voorafgaande procedure (zie onder B). Inhoudelijk komen zij op tegen de details van de beoordeling van dit risico (zie onder C). Voor de bespreking van deze middelen zal ik eerst de rechtsnorm uiteenzetten die moet worden gevolgd bij de toepassing van de relevante bepaling, artikel 68, lid 1, van de Reach-verordening (zie onder A).
A.
Rechtsnorm
32.
Overeenkomstig artikel 68, lid 1, van de Reach-verordening legt de Commissie beperkingen op wanneer aan de vervaardiging, het gebruik of het in de handel brengen van stoffen een onaanvaardbaar
risico voor de gezondheid van de mens of voor het milieu is verbonden.
33.
Bij de beoordeling of een risico onaanvaardbaar is, moet de Commissie het evenredigheidsbeginsel toepassen. Zo waarborgt zij dat de beperking de grondrechten eerbiedigt. Beschermingsmaatregelen, zoals de aan de orde zijnde beperking, mogen worden genomen indien zij noodzakelijk zijn en beantwoorden aan door de Unie erkende doelstellingen van algemeen belang of aan de eisen van de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen. In dit verband moet, indien er tussen meerdere (gelijkelijk (
7
)) passende maatregelen kan worden gekozen, de minst bezwarende worden toegepast; voorts moeten de opgelegde lasten in een redelijke verhouding staan tot de nagestreefde doelstellingen. (
8
)
34.
Artikel 68, lid 1, van de Reach-verordening dient het specifieke doel de risico’s die verbonden zijn aan de vervaardiging, het gebruik of het in de handel brengen van stoffen, te verminderen of te voorkomen. Een krachtens deze bepaling vastgestelde beperking moet in de eerste plaats geschikt zijn om dit doel te bereiken en in de tweede plaats daartoe noodzakelijk zijn, dat wil zeggen het minst bezwarende middel vormen.
35.
In de derde plaats moeten de aan de beperking verbonden lasten in een redelijke verhouding staan tot de nagestreefde vermindering of voorkoming van het betrokken risico.
36.
De wetgever heeft deze verhouding in artikel 68, lid 1, van de Reach-verordening geconcretiseerd met het begrip „onaanvaardbaar risico”. Om „onaanvaardbaar” te zijn en een beperking te rechtvaardigen, moet het gaan om een aanzienlijk risico. Er zijn ook „aanvaardbare” risico’s denkbaar, die niet met een beperking mogen worden bestreden. Uit de artikelen 35 en 37 van het Handvest, artikel 114, lid 3, VWEU en artikel 1, lid 1, alsmede overweging 1 van de Reach-verordening volgt echter dat een hoog niveau van bescherming van de gezondheid van de mens en het milieu moet worden nagestreefd. Hiermee moet ook rekening worden gehouden bij het vaststellen van beperkingen.
37.
In dit verband is de concrete bepaling van het risiconiveau dat voor de samenleving aanvaardbaar lijkt, de taak van de instellingen die belast zijn met beleidskeuzen. Het aanvaardbare risico wordt immers niet alleen bepaald op basis van puur natuurwetenschappelijke overwegingen, maar ook door rekening te houden met maatschappelijke factoren. (
9
) Artikel 68, lid 1, van de Reach-verordening wijst deze taak bij de vaststelling van een beperking toe aan de Commissie, die deze uitoefent via een comitéprocedure waarbij de lidstaten betrokken zijn.
38.
Aangezien de beoordeling of een risico onaanvaardbaar is, een zeer complexe wetenschappelijke en technische kwestie is die ook beleidsoverwegingen vereist, beschikt de Commissie over een ruime beoordelingsvrijheid. Dergelijke maatregelen kunnen door de rechterlijke instanties van de Unie alleen worden getoetst op kennelijke beoordelingsfouten of een klaarblijkelijke overschrijding van de grenzen van de beoordelingsvrijheid. In een dergelijke context kan de rechter van de Unie zijn beoordeling van de wetenschappelijke en technische feiten immers niet in de plaats stellen van die van de instellingen van de Unie waaraan de wetgever die taak bij uitsluiting heeft toevertrouwd. (
10
)
39.
Voor zover de instellingen van de Unie echter over een dergelijke beoordelingsvrijheid beschikken, is het des te belangrijker dat de door de rechtsorde van de Unie in administratieve procedures geboden waarborgen in acht worden genomen. Tot die waarborgen behoren met name het recht op een besluit dat toereikend is gemotiveerd. Enkel dan kan het Hof nagaan of voldaan is aan alle feitelijke en juridische vereisten waarvan de uitoefening van de beoordelingsvrijheid afhangt. (
11
)
B.
De formele „scheidingsthese”
40.
Met het eerste onderdeel van het eerste middel en het tweede middel stellen rekwiranten en ACC bezwaren aan de orde die eerder formeel van aard zijn.
41.
De Commissie heeft in de motivering van de litigieuze verordening immers niet uitgelegd dat en waarom zij zelf meent dat aan het betrokken gebruik van de betrokken stoffen een onaanvaardbaar
risico verbonden is. In overweging 8 van de litigieuze verordening heeft zij integendeel enkel vastgesteld dat de aanwezigheid van de betrokken stoffen in bepaalde cosmetische producten, die na het aanbrengen met water worden verwijderd, een risico voor het milieu vormt. Dit risico is gelegen in het feit dat D4 een PBT-stof en een zPzB-stof is en dat D5 een zPzB-stof is.
42.
Hoewel uitgebreidere beoordelingen en bevindingen te vinden zijn in de adviezen die het Verenigd Koninkrijk, het Comité risicobeoordeling en het Comité sociaaleconomische analyse van ECHA in de voorafgaande procedure hebben ingediend, wensen rekwiranten en ACC deze niet te aanvaarden. Dit betoog kan samenvattend „scheidingsthese” worden genoemd.
43.
Hieronder zal ik eerst deze scheidingsthese weerleggen en vervolgens de motivering van de litigieuze verordening onderzoeken.
1. Eerste onderdeel van het eerste middel – inaanmerkingneming van de voorafgaande procedure
44.
Met het eerste onderdeel van het eerste middel komen rekwiranten en ACC op tegen de vaststellingen van het Gerecht in de punten 192 en 217 van het bestreden arrest, die erop neerkomen dat de Commissie de beoordelingen en bevindingen in de voorafgaande procedure impliciet kan overnemen en dat in casu ook heeft gedaan.
45.
Volgens rekwiranten en ACC moeten de uitkomsten van de voorafgaande procedure strikt worden gescheiden van de beoordeling die de Commissie moet maken wanneer zij een beperking oplegt. Artikel 68, lid 1, van de Reach-verordening verleent immers alleen aan de Commissie de bevoegdheid om een beperking op te leggen, en dit is de meest zware ingreep waarin de verordening voorziet. Bovendien wordt alleen in deze bepaling het begrip onaanvaardbaar risico gebruikt, terwijl het niet voorkomt in de bepalingen betreffende de voorafgaande procedure.
46.
Dit betoog is evenwel niet overtuigend. De vaststellingen van het Gerecht zijn immers in overeenstemming met artikel 73, lid 1, tweede alinea, van de Reach-verordening. Op grond daarvan moet de Commissie een uitvoerige toelichting geven op de redenen voor de verschillen wanneer in de ontwerpwijziging wordt afgeweken van het oorspronkelijke voorstel (van de lidstaat of van ECHA) of de adviezen van het Agentschap niet in aanmerking worden genomen. Omgekeerd volgt hieruit dat de Commissie geen uitvoerige motivering hoeft te geven indien de beperking in overeenstemming is met het oorspronkelijke voorstel en de adviezen. Het Gerecht verwijst in punt 213 van het bestreden arrest terecht naar deze bepaling.
47.
In ieder geval lijkt de strikte scheiding tussen de beoordeling door de Commissie en de voorafgaande procedure ook in de praktijk niet realistisch. De Commissie besluit in een comitéprocedure waarbij de lidstaten betrokken zijn. Tegelijkertijd worden de lidstaten overeenkomstig artikel 85 van de Reach-verordening nauw betrokken bij de samenstelling en de werkzaamheden van de comités die in de voorafgaande procedure advies uitbrengen.
48.
Zoals het Gerecht in de punten 188 en volgende van het bestreden arrest uiteenzet, zijn de adviezen in de voorafgaande procedure er ook op gericht een onaanvaardbaar risico aan te tonen (of te weerleggen). De toepasselijke bepalingen beschrijven dit risico immers slechts in andere bewoordingen.
49.
Zo hangt reeds de inleiding van de procedure door een lidstaat krachtens artikel 69, lid 4, van de Reach-verordening af van het feit dat de lidstaat van oordeel is dat de vervaardiging, het in de handel brengen of het gebruik van de stof een risico met zich meebrengt dat niet afdoende wordt beheerst en moet worden aangepakt. Zolang dit het geval is, is het risico onaanvaardbaar. Als het eenmaal afdoende beheerst wordt, is het ook aanvaardbaar.
50.
Het is juist dat het Gerecht in punt 199 van het bestreden arrest vaststelt dat een onaanvaardbaar risico niet hetzelfde is als een risico dat niet afdoende wordt beheerst en moet worden aangepakt. Anders dan rekwiranten betogen, is dit echter niet in strijd met de punten 192 en 217, waar het Gerecht de Commissie toestaat de bevindingen van de voorafgaande procedure over te nemen bij de beoordeling of een risico al dan niet aanvaardbaar is. In de context van de punten 198 en 199 is bovengenoemde vaststelling in punt 199 in feite vooral bedoeld om tot uitdrukking te brengen dat de beoordeling van het risico in de loop van de procedure verder zal worden uitgediept, met name door de ECHA-comités, hetgeen Duitsland onderbouwt met verwijzingen naar de ontstaansgeschiedenis van de regeling.
51.
Dit blijkt ook uit een nadere beschouwing van de voorafgaande procedure.
52.
In het in eerste instantie op te stellen dossier moet de lidstaat, overeenkomstig bijlage XV, deel II, punt 3, bij de Reach-verordening, aantonen dat de toegepaste risicobeheersmaatregelen niet volstaan, en de voorgestelde beperking motiveren, met name wat betreft de noodzaak van maatregelen voor de hele Unie. De lidstaat moet ook motiveren dat de beperking geschikt is om de risico’s binnen een redelijke termijn tot een aanvaardbaar niveau terug te brengen dat in verhouding staat tot het risico. Dit betekent noodzakelijkerwijs dat het dossier gebaseerd moet zijn op ten minste een tot dusver onaanvaardbaar risico.
53.
Nadat de lidstaat dit alles heeft aangetoond, brengen het Comité risicobeoordeling (artikel 70 van de Reach-verordening) en het Comité sociaaleconomische analyse (artikel 71) advies uit over het voorstel en de motivering ervan, rekening houdend met de inspraak van het publiek. Daarbij beoordelen zij enerzijds het risico en anderzijds de sociaaleconomische gevolgen van de voorgestelde beperkingen in het kader van hun respectieve bevoegdheden.
54.
In punt 217 van het bestreden arrest geeft het Gerecht dus enkel aan dat de Commissie niet zelf nog eens uitdrukkelijk een onaanvaardbaar risico hoeft vast te stellen wanneer zij een beperking oplegt en daarbij de beoordelingen van de voorafgaande procedure waaruit dit risico reeds blijkt, overneemt. Dat deze benadering aan de litigieuze verordening ten grondslag ligt, is door de Commissie uitdrukkelijk bevestigd in de gerechtelijke procedure.
55.
Vanwege dit verband tussen de voorafgaande procedure en de beslissing van de Commissie moet bovendien het argument dat de beoordeling van een onaanvaardbaar risico niet op bijlage I bij de Reach-verordening kan worden gebaseerd, worden afgewezen. Dit argument is namelijk eveneens gebaseerd op de vermeende scheiding tussen de voorafgaande procedure en de beoordeling door de Commissie. Dat bijlage I van toepassing is op de voorafgaande procedure wordt niet betwist.
56.
De door rekwiranten en ACC in het eerste onderdeel van het eerste middel bepleite scheidingsthese moet dus worden verworpen. De resultaten van de voorafgaande procedure moeten integendeel in aanmerking worden genomen, en dit zowel bij het onderzoek van de volledigheid van de motivering van de litigieuze verordening als bij de beoordeling van deze motivering indien de Commissie deze, zoals in casu, overneemt.
2. Tweede middel – ontoereikende motivering van de litigieuze verordening
57.
Voortbouwend op de scheidingsthese klagen rekwiranten en ACC met het tweede middel dat het Gerecht de motivering van de litigieuze verordening in punt 337 van het bestreden arrest ten onrechte als toereikend heeft aanvaard.
58.
De motivering van een handeling blijkt evenwel niet alleen uit de bewoordingen ervan, maar ook uit de context en het geheel van rechtsregels die op de betreffende materie van toepassing zijn. (
12
) In het onderhavige geval dragen met name de adviezen uit de voorafgaande procedure, die de Commissie overneemt, bij tot de motivering. Deze waren rekwiranten bekend; zij konden er zelfs opmerkingen over maken tijdens de voorafgaande procedure. Bijgevolg kan ook dit middel niet slagen.
59.
Het ware inderdaad wenselijk dat de motivering van de litigieuze verordening geheel of althans voor een belangrijk deel uit de overwegingen zou blijken. Zo zou de Commissie niet alleen de toetsing van de verordening vergemakkelijken, maar ook het risico van misverstanden voorkomen. Niettemin is het mogelijk de motivering van de litigieuze verordening te reconstrueren, rekening houdend met de in de voorafgaande procedure uitgebrachte adviezen.
60.
De litigieuze verordening beperkt de vervaardiging, het gebruik en het in de handel brengen van de betrokken stoffen niet volledig. Zij verbiedt veeleer het in de handel brengen van deze stoffen in cosmetische producten die bij normale gebruiksomstandigheden na het aanbrengen met water worden verwijderd.
61.
Uit met name overweging 9 blijkt duidelijk dat het rechtstreekse doel van deze beperking de vermindering van de lozing van de betrokken stoffen in het aquatisch milieu is. Dit is de belangrijkste bron van de risico’s voor het milieu die aan deze stoffen verbonden zijn. Het advies van het Comité risicobeoordeling komt tot dezelfde conclusie. (
13
)
62.
In hun adviezen bespreken het Comité risicobeoordeling en het Comité sociaaleconomische analyse de geschiktheid van het verbod op het litigieuze gebruik om dit doel te bereiken, en verklaren zij dat andere maatregelen minder doeltreffend zouden zijn.
63.
Wat de verhouding tussen het doel van het verbod en de daarmee gepaard gaande lasten betreft, zijn de verklaringen in de voorafgaande procedure over het belang van de milieurisico’s inderdaad tegenstrijdig. Deze tegenstrijdigheden doen evenwel niet af aan de inhoud van de litigieuze verordening.
64.
Het uitgangspunt is de constatering dat de effecten van PBT‑/zPzB-stoffen in het milieu en uiteindelijk op de mens onvoorspelbaar zijn omdat deze stoffen kunnen blijven accumuleren. (
14
)
65.
Derhalve zag het Verenigd Koninkrijk enerzijds in zijn dossier ter motivering van het beperkingsvoorstel in elke uitstoot van de betrokken stoffen een indicatie van een „onaanvaardbaar risico” (
15
), maar anderzijds beschouwde het de uitstoot in de lucht als ongevaarlijk, omdat kon worden aangenomen dat de stoffen daar zouden blijven totdat zij afgebroken zijn (
16
).
66.
Ook het Comité risicobeoordeling eist in beginsel dat elke uitstoot van de betrokken stoffen tot een minimum wordt beperkt (
17
), en verzet zich er zelfs tegen dat de uitstoot in de lucht als ongevaarlijk wordt beschouwd. Volgens het comité bevat een recentere studie juist aanwijzingen dat een uitstoot in de lucht ook gepaard gaat met een risico van depositie in het water of de bodem. (
18
)
67.
Ondanks hun verdergaande verklaringen over de risico’s van de betrokken stoffen hebben zowel het Verenigd Koninkrijk als het Comité risicobeoordeling alleen het verbod voorgesteld dat bij de litigieuze verordening wordt opgelegd en dat uitsluitend tot doel heeft lozingen in het aquatisch milieu te voorkomen. Het comité benadrukte alleen dat het risico van een uitstoot in de lucht verder moet worden onderzocht bij de toekomstige toetsing van de beperking. (
19
)
68.
Het verbodsvoorstel van het Verenigd Koninkrijk en de goedkeuring van het Comité risicobeoordeling kunnen derhalve alleen worden verklaard door het feit dat de betrokken stoffen waarschijnlijk niet volledig zullen afbreken wanneer zij in het aquatisch milieu terechtkomen, maar ten minste gedeeltelijk in het milieu zullen accumuleren.
69.
Ten slotte hebben het Verenigd Koninkrijk en het Comité sociaaleconomische analyse de verhouding tussen de voordelen en de lasten van de voorgestelde beperking onderzocht. Ook dit comité deelde niet alle beoordelingen van het Verenigd Koninkrijk, met name wat betreft de monetaire waardering van de voordelen van de beperking, maar concludeerde niettemin, net als deze voormalige lidstaat, dat de voordelen duidelijk opwegen tegen de nadelen.
70.
Aangezien de Commissie met de litigieuze verordening het voorstel van het Verenigd Koninkrijk, zoals bevestigd door de comités, heeft gevolgd, moet worden aangenomen dat zij, met name op basis van de vergelijking van de voor- en nadelen van het verbod, tot de conclusie is gekomen dat het risico dat het moest tegengaan, onaanvaardbaar was. Zo begrijp ik ook de vaststelling van het Gerecht in punt 187 van het bestreden arrest.
3. Voorlopige conclusie
71.
De formele bezwaren tegen de behandeling door het Gerecht van de motivering van de litigieuze verordening zijn dus ongegrond.
C.
Inhoudelijke bezwaren tegen de litigieuze verordening
72.
Het tweede onderdeel van het eerste middel en het derde middel hebben betrekking op inhoudelijke bezwaren tegen de litigieuze verordening. Zij betreffen hoofdzakelijk de eerste fase van de in artikel 68, lid 1, van de Reach-verordening voorgeschreven evenredigheidstoets, namelijk de risicobeoordeling. De bezwaren zijn echter gebaseerd op overdreven wettelijke vereisten en op een verkeerd begrip van het bestreden arrest en de litigieuze verordening.
1. Tweede onderdeel van het eerste middel – drempel van onaanvaardbaar risico
73.
Met het tweede onderdeel van het eerste middel verwijten rekwiranten het Gerecht dat het in punt 202 van het bestreden arrest ten onrechte heeft toegestaan dat de Commissie of de adviezen uit de voorafgaande procedure geen kritische drempel voor de waarschijnlijkheid van voor de samenleving onaanvaardbare nadelige gevolgen hebben gedefinieerd. De Commissie is er met andere woorden niet in geslaagd de grens tussen een aanvaardbaar en een onaanvaardbaar risico te bepalen.
74.
De Commissie was echter niet verplicht dit te bepalen.
75.
Aangezien de risico’s van de betrokken stoffen zijn gebaseerd op de PBT‑/zPzB-eigenschappen ervan, volgt uit bijlage I, punt 4.0.1, bij de Reach-verordening dat het niet nodig is een aanvaardbaar risico te definiëren, zoals het Gerecht in de punten 190, 191 en 202 van het bestreden arrest heeft opgemerkt.
76.
In bijlage I, punt 4.0.1, bij de Reach-verordening staat dat een beoordeling van de gevaren voor mens en milieu en een raming van de blootstelling op lange termijn niet met voldoende betrouwbaarheid kan worden uitgevoerd voor PBT‑/zPzB-stoffen. In het kader van de chemische veiligheidsbeoordeling en het chemische veiligheidsrapport wordt derhalve alleen aan de hand van de criteria van bijlage XIII onderzocht of het gaat om PBT-/zPzB-stoffen, en dient vervolgens het vrijkomen van deze stoffen te worden beschreven.
77.
De reden voor deze regeling is dat dergelijke stoffen kunnen accumuleren. Daarom is het ook niet mogelijk de bepaling van een aanvaardbaar risico voor PBT-/zPzB-stoffen te baseren op specifieke drempels voor het vrijkomen van deze stoffen.
78.
Voor zover rekwiranten daar de methode van een wetenschappelijke organisatie tegenoverstellen om de risico’s van PBT-/zPzB-stoffen kwantitatief te bepalen, kan deze methode inderdaad wetenschappelijk verantwoord zijn. Zij vindt echter geen grondslag in de toepasselijke regelingen van de Reach-verordening. Daarin staat dat het risico van accumulatie van deze stoffen het onmogelijk maakt een hoeveelheid te bepalen die zonder gevaren kan vrijkomen.
79.
Rekwiranten en ACC baseren de verplichting om een aanvaardbaar risico te definiëren ook op het arrest van het Gerecht in de zaak Pfizer, volgens hetwelk voorzorgsmaatregelen veronderstellen dat het beschermingsniveau wordt vastgesteld dat de bevoegde instanties geschikt achten voor de samenleving. Op basis van dit beschermingsniveau zouden deze instanties dan het risiconiveau moeten bepalen dat zij voor de samenleving niet langer aanvaardbaar achten en dat bij overschrijding, ondanks blijvende wetenschappelijke onzekerheid, preventieve maatregelen vereist. Het niveau van risico’s is hier de kritische drempel voor de waarschijnlijkheid van negatieve gevolgen en voor de ernst van die potentiële gevolgen. (
20
)
80.
Reeds uit het arrest van het Hof van Justitie in de zaak Toolex, dat destijds door het Gerecht in het arrest Pfizer is aangehaald, blijkt dat het niet in alle gevallen nodig is de grens tussen aanvaardbare en onaanvaardbare risico’s precies vast te stellen. Daarin had het Hof immers erkend dat, rekening houdend met de moeilijkheden om de kritische drempel voor een ernstig risico te bepalen, een principieel verbod op het gebruik van de betrokken stof gerechtvaardigd was. (
21
)
81.
Uit de vaste rechtspraak van het Hof over het voorzorgsbeginsel volgt dan ook alleen dat voorzorgsmaatregelen in de eerste plaats vereisen dat de mogelijke negatieve gevolgen worden vastgesteld en in de tweede plaats dat op basis van de meest betrouwbare wetenschappelijke gegevens en van de meest recente resultaten van internationaal onderzoek een globale beoordeling van dit risico wordt gemaakt. (
22
) Het Hof verlangt daarentegen geen nauwkeurige bepaling van de grens van het nog aanvaardbare risico.
82.
Dit is logisch omdat deze grens vaak deel uitmaakt van de wetenschappelijke onzekerheid die men met voorzorgsmaatregelen wil aanpakken. Bovendien kunnen er verschillende stoffen zijn met identieke risico’s, waaraan echter verschillend gewogen voordelen verbonden zijn. In dergelijke gevallen is het denkbaar dat hetzelfde risico als aanvaardbaar wordt beschouwd bij een zeer nuttige stof, maar niet bij een minder nuttige stof.
83.
De Commissie was dus ook op basis van algemene overwegingen niet verplicht om precies af te bakenen in hoeverre het risico van het vrijkomen van de betrokken stoffen aanvaardbaar zou kunnen zijn.
84.
Derhalve is ook het tweede onderdeel van het eerste middel ongegrond.
2. Derde middel – emissies als risico-indicatie
85.
Met hun derde middel komen rekwiranten en ACC met name op tegen punt 196 van het bestreden arrest. Daarin gaat het erom dat het Verenigd Koninkrijk in zijn volgens bijlage XV opgestelde dossier en het Comité risicobeoordeling tot de slotsom zijn gekomen dat de risico’s van de betrokken stoffen niet op betrouwbare wijze kunnen worden gekwantificeerd, maar dat de emissies ervan als een indicatie van het risico kunnen worden beschouwd. Het Gerecht beschouwt dit niet als een kennelijke beoordelingsfout die de litigieuze verordening ter discussie zou kunnen stellen.
86.
Rekwiranten en ACC zijn daarentegen van mening dat artikel 68, lid 1, van de Reach-verordening junctis de bijlagen XV en I daarbij niet toelaat dat elke uitstoot van PBT-/zPzB-stoffen als een onaanvaardbaar risico wordt beschouwd. Het is in strijd met eerdere rechtspraak van het Gerecht om voorzorgsmaatregelen te baseren op de uitsluiting van elk risico („nulrisico”). (
23
) Bovendien is het bij de aanpak van risico’s niet voldoende om een risico vast te stellen, maar moeten de voor het beleid verantwoordelijke instellingen in een tweede fase bepalen welk beschermingsniveau moet worden bereikt, dat wil zeggen welk risiconiveau nog aanvaardbaar is, aldus rekwiranten en ACC.
a) Beschermingsniveau
87.
Wat het argument inzake de bepaling van het beschermingsniveau betreft, zij verwezen naar het onderzoek hierboven in het kader van het tweede onderdeel van het eerste middel. Op grond daarvan is het niet nodig om de grens tussen aanvaardbare en onaanvaardbare risico’s te bepalen. De Commissie kan integendeel een bepaald risico onaanvaardbaar achten zonder te bepalen in hoeverre de uitstoot van de betrokken stof een aanvaardbaar risico vormt.
b) Uitstoot als risico-indicatie
88.
Het is evenwel juist dat het advies van het Comité risicobeoordeling en het door het Verenigd Koninkrijk overeenkomstig bijlage XV bij de Reach-verordening ingediende dossier bij oppervlakkige bestudering de indruk wekken dat de beperking uitsluitend is gebaseerd op de noodzaak om de uitstoot van PBT‑/zPzB-stoffen te voorkomen.
89.
De Reach-verordening vereist echter niet dat elke uitstoot van dergelijke stoffen wordt voorkomen. Met name bepaalt punt 6.5 van bijlage I dat fabrikanten en importeurs van PBT-/zPzB-stoffen risicobeheersmaatregelen nemen die alleen bedoeld zijn om emissies tot een minimum te beperken, zonder dat zij deze moeten voorkomen.
90.
Bovendien is het denkbaar dat de voordelen van bepaalde toepassingen van PBT-/zPzB-stoffen zo groot zijn dat zij duidelijk opwegen tegen de risico’s van een uitstoot en een beperking derhalve niet gerechtvaardigd is. Dit is met name te verwachten indien de risicovolle stoffen bij belangrijke toepassingen niet kunnen worden vervangen door minder risicovolle stoffen.
91.
Het argument van rekwiranten op dit punt berust echter op een verkeerde uitlegging van het bestreden arrest en de litigieuze verordening. Uit de inhoud van de litigieuze verordening en de hierboven weergegeven reconstructie van de motivering ervan blijkt immers dat zij niet berust op de overweging dat elke uitstoot van PBT‑/zPzB-stoffen een beperking vereist. De reden voor de beperking is integendeel te voorkomen dat de betrokken stoffen in het water terechtkomen als gevolg van het gebruik ervan in afwasbare cosmetische producten. Het Gerecht verwijst daar ook naar in de punten 194 en 195 van het bestreden arrest, zonder dat rekwiranten en ACC daartegen bezwaar hebben gemaakt.
c) „Nulrisico”
92.
Dienovereenkomstig is ook het argument ongegrond waarmee rekwiranten en ACC aanvoeren dat de Commissie elk risico wil uitsluiten of het bewijs verlangt dat er geen risico bestaat. De litigieuze verordening heeft integendeel betrekking op een specifiek risico, namelijk dat van de lozing van de betrokken stoffen in het aquatisch milieu.
93.
Bovendien berust ook de verwijzing naar eerdere rechtspraak van het Gerecht over het nulrisico op een verkeerd begrip. Volgens het Gerecht kan een preventieve maatregel, of omgekeerd de intrekking of versoepeling ervan, niet afhankelijk worden gesteld van het bewijs dat er geen enkel risico bestaat. In de regel is het onmogelijk dit wetenschappelijk te bewijzen, nu een „nulrisico” in de praktijk niet bestaat. (
24
)
94.
Anders dan rekwiranten en ACC menen, betekent dit echter niet dat de volledige uitsluiting van een bepaald risico ontoelaatbaar zou zijn. Het punt is veeleer dat een risico preventieve maatregelen niet reeds kan rechtvaardigen op de enkele grond dat het wetenschappelijk niet volledig is uitgesloten. Het Hof benadrukt dan ook regelmatig dat de risicobeoordeling bij de toepassing van het voorzorgsbeginsel niet mag worden gebaseerd op louter hypothetische overwegingen. (
25
) Dit verwijst naar loutere veronderstellingen die nog niet wetenschappelijk zijn onderzocht. (
26
) Daarentegen voldoen wetenschappelijk verankerde bezwaren zelfs bij aanhoudende wetenschappelijke onzekerheid aan de eisen van dit beginsel. (
27
)
95.
Het risico van accumulatie van PBT-/zPzB-stoffen is echter niet hypothetisch, maar wetenschappelijk erkend.
96.
Ook het derde middel moet dus worden afgewezen.
3. Voorlopige conclusie
97.
Derhalve kunnen rekwiranten en ACC ook niet slagen in hun inhoudelijke bezwaren.
D.
Conclusie – Onaanvaardbaarheid van het risico
98.
Alle tot nu toe besproken bezwaren berusten mogelijk op de overtuiging van rekwiranten en ACC dat het Gerecht met name in de punten 204 en 205 van het bestreden arrest ten onrechte heeft aanvaard dat de Commissie op basis van de voorafgaande procedure heeft geconcludeerd dat het met het gebruik van afwasbare cosmetische producten verbonden risico dat de betrokken stoffen in het aquatisch milieu terechtkomen, onaanvaardbaar is.
99.
Deze overtuiging zou echter terug te voeren zijn op het feit dat rekwiranten en ACC zich slechts richten op bepaalde punten van de motivering van de litigieuze verordening, maar de algemene context veronachtzamen.
100.
In dit verband zij er nogmaals op gewezen dat de litigieuze verordening slechts betrekking heeft op een bepaald risico dat verband houdt met het gebruik van de betrokken stoffen, namelijk het risico dat zij in het aquatisch milieu worden geloosd.
101.
Gebruik dat niet gepaard gaat met een dergelijke lozing was daarentegen helemaal geen onderwerp van de procedure. Het gebruik in cosmetische producten die niet bedoeld zijn om binnen korte tijd te worden afgewassen, is besproken, maar valt niet onder de litigieuze verordening. Volgens de huidige stand van de kennis leidt dit gebruik in hoofdzaak tot een uitstoot in de lucht en slechts in geringe mate tot een lozing in het aquatisch milieu.
102.
Zoals blijkt uit overweging 9 van de litigieuze verordening beschouwde de Commissie de lozing in het aquatisch milieu als de „belangrijkste bron van risico’s voor het milieu” en achtte zij deze risico’s dus impliciet onaanvaardbaar. De reden voor deze beoordeling is dat de betrokken stoffen daarbij in het milieu kunnen accumuleren, hetgeen de reden is voor hun indeling als zeer bioaccumulerend.
103.
Deze indeling als zeer bioaccumulerend wordt door rekwiranten en ACC in het kader van het vierde en het vijfde middel in twijfel getrokken. Om de redenen die ik uiteenzet in mijn conclusie van 20 april 2023 in zaak C‑559/21 P, Global Silicones Council/ECHA, acht ik deze middelen ongegrond.
104.
Hierbij wordt echter voorbijgegaan aan de vraag of de beoordeling dat het risico van accumulatie in het milieu onaanvaardbaar is, op een kennelijke vergissing berust. Aangezien rekwiranten in dit verband geen specifieke bezwaren aanvoeren, behoeven slechts twee punten in herinnering te worden gebracht.
105.
Ten eerste beschikt de Commissie bij de beoordeling van deze vraag over een ruime vrijheid, ten aanzien waarvan de rechterlijke instanties van de Unie alleen kunnen toetsen of er sprake is van kennelijk onjuiste rechtsopvattingen. (
28
)
106.
En ten tweede is de evenredigheid van de maatregel intensief onderzocht in het kader van de voorafgaande procedure. Het Comité sociaaleconomische analyse heeft met name vastgesteld dat de voordelen van het verbod veel groter zijn dan de nadelen ervan (
29
), zonder dat rekwiranten of ACC dit in twijfel hebben getrokken.
107.
Van een kennelijke beoordelingsfout is dus geen sprake. Bijgevolg moet de hogere voorziening ook worden afgewezen indien zij aldus zou worden uitgelegd dat zij de in de onderhavige paragraaf behandelde denkbare kritiek bevat.
V. Kosten
108.
Volgens artikel 184, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering beslist het Hof over de kosten wanneer de hogere voorziening ongegrond is.
109.
Overeenkomstig artikel 138, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering, dat ingevolge artikel 184, lid 1, ervan van toepassing is op de procedure in hogere voorziening, wordt de in het ongelijk gestelde partij in de kosten verwezen, voor zover dat is gevorderd.
110.
Aangezien rekwiranten in het ongelijk zijn gesteld, dienen zij overeenkomstig de vordering van de Commissie te worden verwezen in de kosten.
111.
Overeenkomstig artikel 140, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering dragen Duitsland en ECHA, interveniënten in eerste aanleg, hun eigen kosten. (
30
)
112.
Bovendien volgt uit artikel 184, lid 4, van het Reglement voor de procesvoering dat het Hof kan beslissen dat een partij die in eerste aanleg heeft geïntervenieerd, wanneer zij niet zelf de hogere voorziening heeft ingesteld maar aan de schriftelijke of mondelinge behandeling bij het Hof heeft deelgenomen, haar eigen kosten draagt. Aangezien ACC aan de procedure heeft deelgenomen en in het ongelijk is gesteld, dient deze partij haar eigen kosten te dragen. (
31
)
VI. Conclusie
113.
Gelet op een en ander geef ik het Hof in overweging te oordelen als volgt:
„1)
De hogere voorziening wordt afgewezen.
2)
Global Silicones Council en de andere rekwiranten dragen hun eigen kosten alsook de kosten die de Europese Commissie zijn opgekomen in het kader van de hogere voorziening.
3)
De Bondsrepubliek Duitsland, het Europees Agentschap voor chemische stoffen en American Chemistry Council, Inc. (ACC) dragen hun eigen kosten.”
(
1
)	Oorspronkelijke taal: Duits.
(
2
)	Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (Reach), tot oprichting van een Europees Agentschap voor chemische stoffen, houdende wijziging van richtlijn 1999/45/EG en houdende intrekking van verordening (EEG) nr. 793/93 van de Raad en verordening (EG) nr. 1488/94 van de Commissie alsmede richtlijn 76/769/EEG van de Raad en de richtlijnen 91/155/EEG, 93/67/EEG, 93/105/EG en 2000/21/EG van de Commissie (PB 2006, L 396, blz. 1, met rectificatie in PB 2007, L 136, blz.3); hier relevant is de versie zoals gewijzigd bij verordening (EU) 2017/1510 van de Commissie van 30 augustus 2017 (PB 2017, L 224, blz. 110).
(
3
)	Overweging 3 van verordening (EU) nr. 253/2011 van de Commissie van 15 maart 2011 tot wijziging van verordening (EG) nr. 1907/2006 met betrekking tot bijlage XIII (PB 2011, L 69, blz. 7).
(
4
)	ECHA, Guidance on Information Requirements and Chemical Safety Assessment, PBT Assessment (Chapter R.11) (28 juni 2017), blz. 11.
(
5
)	Verordening (EU) 2018/35 van de Commissie van 10 januari 2018 tot wijziging van bijlage XVII bij verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (Reach) wat betreft octamethylcyclotetrasiloxaan (D4) en decamethylcyclopentasiloxaan (D5) (PB 2018, L 6, blz. 45).
(
6
)	Met verordening (EU) 2019/831 van de Commissie van 22 mei 2019 tot wijziging van de bijlagen II, III en V bij verordening (EG) nr. 1223/2009 van het Europees Parlement en de Raad betreffende cosmetische producten (PB 2019, L 137, blz. 29) werd het gebruik van D4 in cosmetica volledig verboden.
(
7
)	Zie arresten van 23 december 2015, Scotch Whisky Association e.a. (C‑333/14, EU:C:2015:845, punt 49); 26 september 2018, Van Gennip e.a. (C‑137/17, EU:C:2018:771, punt 64), en 26 april 2022, Polen/Parlement en Raad (Uploadfilter) (C‑401/19, EU:C:2022:297, punt 83).
(
8
)	Arresten van 11 juli 1989, Schräder HS Kraftfutter (265/87, EU:C:1989:303, punt 21); 9 maart 2010, ERG e.a. (C‑379/08 en C‑380/08, EU:C:2010:127, punt 86), en 4 juni 2020, Hongarije/Commissie (C‑456/18 P, EU:C:2020:421, punt 41).
(
9
)	Arrest van 6 mei 2021, Bayer CropScience en Bayer/Commissie (C‑499/18 P, EU:C:2021:367, punt 155).
(
10
)	Arresten van 15 oktober 2009, Enviro Tech (Europe) (C‑425/08, EU:C:2009:635, punt 47), en 21 juli 2011, Etimine (C‑15/10, EU:C:2011:504, punt 60), alsmede specifiek voor de Reach-verordening beschikkingen van 27 maart 2014, Polyelectrolyte Producers Group e.a./Commissie (C‑199/13 P, niet gepubliceerd, EU:C:2014:205, punt 26); 22 mei 2014, Bilbaína de Alquitranes e.a./ECHA (C‑287/13 P, niet gepubliceerd, EU:C:2014:599, punt 19), en 4 september 2014, Rütgers Germany e.a./ECHA (C‑290/13 P, niet gepubliceerd, EU:C:2014:2174, punt 25).
(
11
)	Arresten van 21 november 1991, Technische Universität München (C‑269/90, EU:C:1991:438, punt 14), en 6 november 2008, Nederland/Commissie (C‑405/07 P, EU:C:2008:613, punt 56).
(
12
)	Arresten van 25 oktober 1984, Interfacultair Instituut Electronenmicroscopie der Rijksuniversiteit te Groningen (185/83, EU:C:1984:331, punt 39); 12 juli 2005, Alliance for Natural Health e.a. (C‑154/04 en C‑155/04, EU:C:2005:449, punt 109), en 29 september 2022, ABLV Bank/GAR (C‑202/21 P, EU:C:2022:734, punt 193).
(
13
)	Advies van het Comité risicobeoordeling van 10 maart 2016 (ECHA/RAC/RES-O-0000001412‑86‑97/D, blz. 6).
(
14
)	Advies van het Comité risicobeoordeling van 10 maart 2016 (ECHA/RAC/RES-O-0000001412‑86‑97/D, blz. 19).
(
15
)	Annex XV Restriction report van juni 2015 (blz. 16 e.v.).
(
16
)	Annex XV Restriction report van juni 2015 (blz. 20).
(
17
)	Advies van het Comité risicobeoordeling van 10 maart 2016 (ECHA/RAC/RES-O-0000001412‑86‑97/D, blz. 6).
(
18
)	Advies van het Comité risicobeoordeling van 10 maart 2016 (ECHA/RAC/RES-O-0000001412‑86‑97/D, blz. 9 en 10).
(
19
)	Advies van het Comité risicobeoordeling van 10 maart 2016 (ECHA/RAC/RES-O-0000001412‑86‑97/D, blz. 26).
(
20
)	Arrest van het Gerecht van 11 september 2002, Pfizer Animal Health/Raad (T‑13/99, EU:T:2002:209, punt 151).
(
21
)	Arrest van 11 juli 2000, Toolex (C‑473/98, EU:C:2000:379, punt 45).
(
22
)	Arresten van 28 januari 2010, Commissie/Frankrijk (C‑333/08, EU:C:2010:44, punt 92), en 1 oktober 2019, Blaise e.a. (C‑616/17, EU:C:2019:800, punt 46).
(
23
)	Rekwiranten beroepen zich met name op de arresten van het Gerecht van 11 september 2002, Pfizer Animal Health/Raad (T‑13/99, EU:T:2002:209, punten 145 en 152), en 17 mei 2018, Bayer CropScience e.a./Commissie (T‑429/13 en T‑451/13, EU:T:2018:280, punt 116).
(
24
)	Zie in het bijzonder arrest van het Gerecht van 17 mei 2018, Bayer CropScience e.a./Commissie (T‑429/13 en T‑451/13, EU:T:2018:280, punt 116).
(
25
)	Arresten van 9 september 2003, Monsanto Agricoltura Italia e.a. (C‑236/01, EU:C:2003:431, punt 106); 28 januari 2010, Commissie/Frankrijk (C‑333/08, EU:C:2010:44, punt 91), en 19 januari 2017, Queisser Pharma (C‑282/15, EU:C:2017:26, punt 60). Zie ook arrest van het Gerecht van 11 september 2002, Pfizer Animal Health/Raad (T‑13/99, EU:T:2002:209, punt 145).
(
26
)	Arresten van 9 september 2003, Monsanto Agricoltura Italia e.a. (C‑236/01, EU:C:2003:431, punt 106); 8 september 2011, Monsanto e.a. (C‑58/10–C‑68/10, EU:C:2011:553, punt 77), en 13 september 2017, Fidenato e.a. (C‑111/16, EU:C:2017:676, punt 51).
(
27
)	Arrest van 22 december 2010, Gowan Comércio Internacional e Serviços (C‑77/09, EU:C:2010:803, punten 78 en 79).
(
28
)	Zie hierboven, punt 38.
(
29
)	Zie hierboven, punt 69.
(
30
)	Wat betreft Duitsland zie arrest van 9 maart 2023, PlasticsEurope/ECHA (C‑119/21 P, EU:C:2023:180, punt 155), en wat betreft ECHA zie arrest van 13 juli 2017, VECCO e.a./Commissie (C‑651/15 P, EU:C:2017:543, punt 50).
(
31
)	Arrest van 6 mei 2021, Bayer CropScience en Bayer/Commissie (C‑499/18 P, EU:C:2021:367, punten 182 en 183).