Edizzjoni Provviżorja
KONKLUŻJONIJIET TAL‑AVUKAT ĠENERALI
SZPUNAR
ippreżentati fid‑19 ta’ Marzu 2026 (1)
Kawża C‑842/24
DNO Yemen AS
vs
Petrolin Trading Limited,
Moe Oil & Gas Yemen Limited,
The Ministry of Oil and Minerals (of The Republic of Yemen),
Yemen Oil & Gas Corporation / The Yemen Company,
Dove Energy Limited, stralċata
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi fid-dawl tas-sitwazzjoni fil-Jemen – Projbizzjoni li jitqiegħdu fondi indirettament għad-dispożizzjoni tal-persuni, entitajiet jew organi suġġetti għall-miżuri – Tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ fondi lil entitajiet pubbliċi mhux suġġetti għall-miżuri iżda suġġetti għall-influwenza ta’ persuni li huma suġġetti”
I.      Introduzzjoni
1.        Il-miżuri restrittivi stabbiliti mill-Unjoni Ewropea fil-konfront ta’ persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew organi għandhom, fil-kuntest ġeopolitiku attwali, post ċentrali fil-kuntest tal-politika estera u ta’ sigurtà komuni (PESK). Peress li normalment huma implimentati permezz ta’ regolament adottat mill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea abbażi tal-Artikolu 215 TFUE, dawn il-miżuri huma direttament applikabbli fl-ordinament ġuridiku tal-Istati Membri u huma imposti fuq il-korpi tagħhom kollha, inkluż il-qrati nazzjonali. Dan huwa l-każ, b’mod partikolari, tar-Regolament (UE) Nru 1352/2014 (2), inkwistjoni f’din il-kawża.
2.        Il-projbizzjoni li jitqiegħdu fondi jew riżorsi ekonomiċi, direttament jew indirettament, għad-dispożizzjoni ta’ ċerti persuni, entitajiet jew organi, prevista fl-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014, hija waħda mill-miżuri restrittivi normalment adottati. Din il-projbizzjoni tista’ taffettwa obbligi kuntrattwali, inkluż dawk li kienu s-suġġett ta’ sentenza ta’ arbitraġġ. Dan huwa l-isfond ta’ din il-kawża.
3.        Fil-kuntest ta’ rikors kontra sentenza ta’ arbitraġġ, għar-raġuni li l-eżekuzzjoni tagħha tikkostitwixxi tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ fondi pprojbit mill-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014, il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza), il-qorti tar-rinviju, tagħmel tliet domandi preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja intiżi, essenzjalment, sabiex tippreċiża, minn naħa, il-portata ta’ din il-projbizzjoni, u min-naħa l-oħra, il-livell ta’ prova meħtieġ sabiex l-imsemmija projbizzjoni tkun applikabbli, kif ukoll it-tqassim tal-oneru ta’ din il-prova.
II.    Il-kuntest ġuridiku
A.      Id-dritt internazzjonali
4.        Fis‑26 ta’ Frar 2014, il-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti adotta r-Riżoluzzjoni 2140(2014)
matul is-7119-il sessjoni tiegħu. Skont din ir-riżoluzzjoni:
“Il-Kunsill tas-Sigurtà,
[...]
Waqt li jirriafferma l-impenn qawwi tiegħu għall-unità, is-sovranità, l-indipendenza u l-integrità territorjali tal-Jemen,
[...]
Waqt li jikkonstata bi tħassib il-problemi ta’ ordni pubbliku, ekonomiku, umanitarju u ta’ sigurtà, inkluż il-vjolenza li għadu jesperjenza l-Jemen,
[...]
Waqt li jikkunsidra li s-sitwazzjoni fil-Jemen tikkostitwixxi theddida kontra l-paċi u s-sigurtà internazzjonali fir-reġjun,
Waqt li jaġixxi skont il-Kapitolu VII tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti [(3)],
[...]
11.      Jiddeċiedi li l-Istati Membri kollha għandhom, għal perijodu inizjali ta’ sena li jibda mill-adozzjoni ta’ din ir-riżoluzzjoni, jiffriżaw immedjatament il-fondi, assi finanzjarji oħra u riżorsi ekonomiċi li jinsabu fit-territorju tagħhom li huma fil-pussess jew taħt il-kontroll dirett jew indirett ta’ persuni jew entitajiet innominati [...] jew ta’ kull persuna jew entità li taġixxi għan-nom jew fuq l-ordinijiet tagħhom, jew ta’ kull entità fil-pussess tagħhom jew taħt il-kontroll tagħhom, u Barra minn hekk, jiddeċiedi li l-Istati Membri kollha għandhom jiżguraw li jipprekludu li ċ-ċittadini tagħhom jew kwalunkwe persuna jew entità li tinsab fit-territorju tagħhom iqiegħdu għad-dispożizzjoni ta’ dawn il-persuni jew entitajiet kwalunkwe fondi, assi finanzjarji jew riżorsi ekonomiċi, jew jippermettulhom li jużawhom għall-benefiċċju tagħhom;
[...]” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
B.      Id-dritt tal-Unjoni
1.      Ir-Regolament Nru 1352/2014
5.        L-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1352/2014 (4) jipprovdi:
“1.      Il-fondi u r-riżorsi ekonomiċi kollha li jappartjenu, li huma l-proprjetà, jew li huma fil-pussess jew taħt il-kontroll ta’ xi persuna fiżika jew ġuridika, entità jew korp elenkat fl-Anness I għal dan ir-Regolament jiġu ffriżati.
2.      L-ebda fond jew riżorsa ekonomika ma jitqiegħdu għad-disposizzjoni, direttament jew indirettament, jew għall-beneficċju ta’ xi persuna fiżika jew ġuridika, entità jew korp elenkati fl-Anness I” (5).
6.        L-Artikolu 3(1) ta’ dan ir-regolament jipprevedi:
“L-Anness I jinkludi persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet u korpi identifikati mill-[Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti (6)] bħala li huma involuti jew li jipprovdu appoġġ għal atti li jheddu l-paċi, is-sigurtà jew l-istabbiltà tal-Jemen [...]”
7.        L-Artikolu 11 tal-imsemmi regolament jipprevedi:
“1.      L-iffriżar ta’ fondi u riżorsi ekonomiċi jew ir-rifjut li dawn il-fondi jew ir-riżorsi ekonomiċi jsiru disponibbli, li jsir in bona fede għar-raġuni li din l-azzjoni tkun konformi ma’ dan ir-Regolament, ma joħolqu l-ebda tip ta’ responsabbiltà fuq il-persuna fiżika jew ġuridika jew l-entità jew il-korp li jwettaq tali azzjoni, jew fuq id-diretturi jew l-impjegati tiegħu, sakemm ma jiġix ippruvat li l-fondi u r-riżorsi ekonomiċi ġew iffriżati jew miżmuma minħabba negliġenza.
2.      Azzjonijiet minn persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew korpi ma joħolqu l-ebda responsabbiltà, tal-ebda tip, għalihom jekk dawn ma kinux jafu, u ma kellhom l-ebda raġuni valida li jissuspettaw, li l-azzjonijiet tagħhom jiksru l-projbizzjonijiet stabbiliti f’dan ir-Regolament.”
8.        Il-lista li tinsab fl-Anness I ta’ dan l-istess regolament tikkorrispondi għall-Anness tad-Deċiżjoni 2014/932. Fil-verżjoni tagħhom applikabbli
ratione temporis
għall-kawża prinċipali, dawn il-listi kienu jinkludu sitt persuni fiżiċi li jappartjeni jew li huma alleati mal-moviment The Houthis. Imbagħad, żdiedu f’din il-lista mhux biss l-isem ta’ persuni oħra (7) iżda wkoll il-moviment The Houthis, kollu kemm hu (8).
2.      Il-Linji gwida dwar il-miżuri restrittivi
9.        Il-punt 55b tal-Linji gwida dwar l-implimentazzjoni u l-evalwazzjoni ta’ miżuri restrittivi (sanzjonijiet) fil-kuntest tal-politika estera u ta’ sigurtà komuni tal-UE (9) (iktar ’il quddiem il-“Linji gwida dwar il-miżuri restrittivi”) (10) jipprovdi:
“Il-kriterji li għandhom jitqiesu meta jkun qed jiġi evalwat jekk persuna jew entità ġuridika hix ikkontrollata minn persuna jew entità oħra, weħidha jew skont qbil ma’ azzjonist jew parti terza oħra, jistgħu jinkludu, fost l-oħrajn [...]:
[...]
(d)      li wieħed ikollu d-dritt li jeżerċita influwenza dominanti fuq persuna jew entità ġuridika, skont qbil li jkun daħal fih ma’ dik il-persuna jew l-entità ġuridika, jew skont dispożizzjoni fil-Memorandum jew Statut ta' Assoċjazzjoni tagħha, fejn il-liġi li tirregola lil dik il-persuna jew l-entità ġuridika tippermetti li tkun soġġetta għal ftehim jew dispożizzjoni ta’ dik ix-xorta;
(e)      li wieħed ikollu l-poter li jeżerċita d-dritt li jeżerċita influwenza dominanti kif imsemmi fil-punt (d), mingħajr ma jkun id-detentur ta’ dak id-dritt;
(f)      li wieħed ikollu d-dritt li juża l-assi kollha ta’ persuna jew entità ġuridika jew parti minnhom;
[...]
Jekk jintlaħaq kwalunkwe wieħed minn dawn il-kriterji, jitqies li persuna jew entità ġuridika tkun kkontrollata minn persuna jew entità oħra, sakemm ma jkunx jista’ jiġi stabbilit bil kontra abbażi ta’ każ b’każ.”
10.      Il-punt 55d tal-imsemmija linji gwida jippreċiża:
“Jekk tiġi stabbilita proprjetà jew kontroll f'konformità mal-kriterji msemmija hawn fuq, il-fatt li jsiru disponibbli fondi jew riżorsi ekonomiċi għal persuni jew entitajiet ġuridiċi mhux elenkati li huma proprjetà ta’ jew kontrollati minn persuna jew entità elenkata, fil-prinċipju ser jitqiesu li huma jsiru disponibbli indirettament lil dawn tal-aħħar, sakemm ma jiġix iddeterminat b'mod raġonevoli, każ b'każ u permezz ta' approċċ ibbażat fuq ir-riskju, waqt li jitqiesu ċ-ċirkostanzi rilevanti kollha, inklużi l-kriterji msemmija hawn taħt, li l-fondi jew ir riżorsi ekonomiċi kkonċernati mhux ser jintużaw minn dik il-persuna jew entità elenkata jew ikunu ta' benefiċċju għaliha
.
Il-kriterji li għandhom jiġu kkunsidrati jinkludu, fost l-oħrajn::
(a)      id-data u n-natura tar-rabtiet kuntrattwali bejn l-entitajiet ikkonċernati (bħal kuntratti ta' bejgħ, xiri, jew distribuzzjoni)
;
(b)      ir-rilevanza tas-settur ta' attività tal-entità mhux elenkata għall-entità elenkata
;
(c)      il-karatteristiċi tal-fondi jew ir-riżorsi ekonomiċi li jsiru disponibbli, inkluż l-użu prattiku potenzjali tagħhom mill-entità elenkata, u l-faċilità li biha jiġu ttrasferiti lill-entità elenkata
;
[...]”
11.      Il-punt 55e tal-istess linji gwida jipprevedi:
“Ta’ min jinnota li d-disponibbiltà indiretta ta’ fondi jew riżorsi ekonomiċi għal persuni jew entitajiet elenkati tista’ wkoll tinkludi d-disponibbiltà ta’ dawn il-fondi jew ir-riżorsi ekonomiċi għal persuni jew entitajiet li mhumiex proprjetà ta’ entitajiet elenkati jew li mhumiex ikkontrollati minnhom.”
C.      Id-dritt Franċiż
12.      B’konformità mal-Artikolu 1518 tal-Code de procédure civile (il-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili), “[i]s-sentenza mogħtija fi Franza fil-qasam tal-arbitraġġ internazzjonali tista’ tkun biss is-suġġett ta’ rikors għal annullament”.
13.      Skont il-punt 5 tal-Artikolu 1520 ta’ dan il-kodiċi, “ir-rikors għal annullament jinfetaħ biss jekk: [...] [i]r-rikonoxximent jew l-eżekuzzjoni tas-sentenza tmur kontra l-ordni pubbliku internazzjonali”.
14.      Skont il-ġurisprudenza tal-qorti tar-rinviju, hija l-qorti tal-annullament li għandha tiddetermina, b’mod konkret, jekk l-inklużjoni, fl-ordinament ġuridiku Franċiż, ta’ sentenza ta’ arbitraġġ tiksrix b’mod serju l-ordni pubbliku internazzjonali (11).
15.      B’konformità mal-Artikolu 1527(2) tal-imsemmi kodiċi, “[i]ċ-ċaħda tar-rikors għal annullament tagħti l-exequatur lis-sentenza ta’ arbitraġġ jew lid-dispożizzjonijiet tagħha li ma humiex affettwati miċ-ċensura tal-qorti”.
III. Il-kawża prinċipali, id-domandi preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
16.      Il-Ministeru għaż-Żejt u għall-Minerali tar-Repubblika tal-Jemen (iktar ’il quddiem il-“Ministeru”) u Yemen Oil and Gas Corporation (iktar ’il quddiem “YOGC”), kumpannija miżmuma kollha kemm hi mill-Istat Jeminit, ikkonkludew ma’ DNO Yemen AS (iktar ’il quddiem “DNO”), Petrolin Trading (iktar ’il quddiem “Petrolin”), MOE Oil and Gas Yemen (iktar ’il quddiem “MOE”) u
Dove Energy ftehimiet ta’ użu u ta’ tqassim tal-produzzjoni ta’ żejt u ta’ gass naturali li jinkludu klawżola ta’ arbitraġġ.
17.      Matul is-sena 2014, DNO, Petrolin, MOE u
Dove Energy indikaw il-volontà tagħhom li jirtiraw ruħhom minn dawn il-ftehimiet. Fl‑2015, il-Ministeru u YOGC bdew proċedura ta’ arbitraġġ taħt il-patroċinju tal-Kamra tal-Kummerċ Internazzjonali, u permezz ta’ sentenza mogħtija f’Pariġi (Franza) fil‑15 ta’ Lulju 2019, DNO, Petrolin u MOE kienu kkundannati jħallsuhom id-danni (iktar ’il quddiem is-“sentenza ta’ arbitraġġ”).
18.      DNO, Petrolin u MOE ppreżentaw rikors quddiem il-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi, Franza) billi argumentaw, b’mod partikolari, li din is-sentenza kienet tmur kontra l-ordni pubbliku internazzjonali sa fejn l-eżekuzzjoni tagħha kienet tirriskja li tqiegħed fondi indirettament għad-dispożizzjoni ta’ persuni fiżiċi jew ġuridiċi, ta’ entitajiet jew ta’ organi inklużi fil-lista li tinsab fl-Anness I tar-Regolament Nru 1352/2014 (iktar ’il quddiem il-“persuni nnominati”), fis-sens tal-Artikolu 2(2) tiegħu.
19.      Fil-fatt, matul is-sena 2014, il-kunflitt fil-Jemen bejn il-Gvern irrikonoxxut mill-komunità internazzjonali (iktar ’il quddiem il-“Gvern leġittimu”) u l-moviment
The Houthis intensifika wara li dan tal-aħħar ħa l-kontroll ta’ San'a, il-kapitali tal-pajjiż. Fl‑2015, koalizzjoni internazzjonali intervjeniet insostenn tal-Gvern leġittimu, li jippresedi provviżorjament f’Aden (il-Jemen). Il-kunflitt u l-“qsim” tal-ekonomija u tas-soċjetà Jemenita li rriżultaw wasslu għall-istabbiliment ta’ strutturi ta’ governanza parallela: il-moviment The Houthis juża l-infrastrutturi eżistenti f’San'a (12), filwaqt li l-Gvern leġittimu jibbaża ruħu fuq l-iżvilupp ta’ kapaċitajiet istituzzjonali ġodda (13).
20.      Permezz ta’ sentenza tal‑5 ta’ Ottubru 2021, il-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi) ċaħdet ir-rikors ippreżentat minn DNO, Petrolin u MOE, għar-raġuni li l-verifika li hija kellha twettaq skont l-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 kellha ssir fir-rigward tas-sitwazzjoni kif kienet fil-ġurnata li fiha l-qorti tiddeċiedi u tkun ibbażata fuq indizji gravi, preċiżi u konkordanti li jippermettu l-identifikazzjoni ta’ ksur ta’ din is-sistema ta’ sanzjonijiet.
21.      F’dan il-każ, din il-qorti kkunsidrat li, sabiex ikun identifikat tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ fondi b’mod indirett, kellu jiġi stabbilit li l-Ministeru u YOGC aġixxew effettivament “għan-nom, taħt il-kontroll jew fuq struzzjoni” ta’ persuni nnominati u li kellhom l-intenzjoni jużaw il-fondi għall-benefiċċju ta’ dawn tal-aħħar. Hija bbażat ruħha, f’dan ir-rigward, fuq il-kriterji indikati fil-punt 55b tal-Linji gwida dwar il-miżuri restrittivi.
22.      F’dan ir-rigward, il-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi) ikkunsidrat, minn naħa, li ebda prova prodotta ma kienet tippermetti li jiġi kkonfermat li l-Ministeru, rappreżentant tal-Gvern leġittimu, irrikonoxxut mill-komunità internazzjonali u li jibbenefika mis-sostenn tal-Bank Dinji u tal-Fond Monetarju Internazzjonali (FMI), aġixxa taħt il-kontroll jew fuq struzzjoni ta’ persuni nnominati, minkejja li l-kunflitt armat fil-Jemen kien prinċipalment bejn dan il-gvern u l-moviment The Houthis.
23.      Min-naħa l-oħra, din il-qorti sostniet li, minkejja li mill-provi prodotti fid-dibattiti kien jirriżulta li l-kontroll ta’ YOGC kien ġie invokat kemm mill-Gvern leġittimu kif ukoll mill-moviment The Houthis – din is-sitwazzjoni kienet kklassifikata, fil-kawża prinċipali, bħala “influwenza kompetitriċi” –, bl-ebda mod ma kien ġie stabbilit li dawn iż-żewġ partijiet kienet aġixxew flimkien u li YOGC kienet taħt il-kontroll ta’ dan il-moviment. F’dan ir-rigward, hija bbażat ruħha fuq ittra tat‑23 ta’ Awwissu 2015 tal-Prim Ministru tal-Gvern leġittimu, indirizzata lill-kumpanniji taż-żejt barranin, jistedinhom sabiex jittrattaw biss ma’ persuni mqiegħda taħt l-awtorità ta’ dan il-gvern u jindikalhom li d-deċiżjonijiet kollha, nominazzjonijiet u direttivi tal-milizji ta’ The Houthis adottati matul ix-xahar ta’ Frar 2015 u indirizzati lill-Ministeru u lill-awtoritajiet u organi affiljati ma’ dan il-ministeru kellhom jiġu kkunsidrati nulli u mingħajr effett, li dawn ma kellhomx jiġu applikati, u fl-aħħar nett, li l-operaturi barranin ma kellhomx iħallsu l-ammonti dovuti lill-Istat sakemm ma jkunux informati bil-post u l-ħin tal-ħlas.
24.      Barra minn hekk, hija kkunsidrat li ċ-ċirkustanzi, minn naħa, li
s-sit internet uffiċjali ta’ YOGC, li seta’ kien suġġett ta’ piraterija, isemmi l-isem ta’ Ministru ta’ The Houthis, u min-naħa l-oħra, li
r-rapport tal-aġenzija tal-istampa Jemenita Saba dwar laqgħa miżmuma fil-preżenza tal-Prim Ministru ta’ The Houthis – li matulha d-direttur eżekuttiv ta’ YOGC kien ipprovda espożizzjoni qasira dwar, b’mod partikolari, il-programm ta’ razzjonalizzazzjoni taż-żejt, tad-diżil u tal-gass domestiku fil-livell tas-segretarjat tal-kapitali u tar-reġjuni taħt il-kontroll ta’ The Houthis – ma humiex suffiċjenti sabiex jidentifikaw teħid ta’ kontroll ta’ YOGC.
25.      Fl-aħħar nett, hija rrilevat li l-assenza ta’ link lejn is-sit internet ta’ YOGC mis-sit uffiċjali tal-Gvern leġittimu (aċċessibbli mill-indirizz www.mom-ye.com), kif ukoll il-fatt li dan
is-sit internet juża l-isem tad-dominju governattiv preċedenti
(www.mom-gov.ye) użat minn The Houthis li ssekwestraw is-sit internet governattiv preċedenti, ma jikkontestawx il-fatt li l-kontroll ta’ YOGC kien invokat ukoll mill-Gvern leġittimu.
26.      F’Marzu 2022, ir-Repubblika tal-Jemen, irrappreżentata mill-Ministeru, ippreżentat talba għal eżekuzzjoni tas-sentenza ta’ arbitraġġ quddiem il-Qorti Distrettwali ta’ Oslo (in-Norveġja) li, billi qieset li hija eżekuttiva, ordnat lil DNO tħallas id-danni dovuti. Din id-deċiżjoni saret definittiva fl‑4 ta’ Novembru 2023.
27.      Fl‑4 ta’ Diċembru 2023, DNO ħallset lill-Ministeru l-ammont nett dovut skont is-sentenza ta’ arbitraġġ. Permezz ta’ ittra tat‑13 ta’ Diċembru 2022, YOGC ikkonfermat, fuq talba ta’ DNO, li kienet ittrasferiet id-drittijiet tagħha kollha skont din is-sentenza u ddikjarat li ma kellhiex l-intenzjoni li titlob l-ammonti diġà mħallsa lil dan tal-aħħar.
28.      DNO u
Petrolin ippreżentaw, rispettivament, appell u appell inċidentali mis-sentenza tal-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi) quddiem il-qorti tar-rinviju. Insostenn tal-appelli tagħhom ibbażati fuq il-ksur serju tal-ordni pubbliku internazzjonali, dawn il-kumpanniji argumentaw, essenzjalment, li l-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi) kienet wettqet żball, minn naħa, billi llimitat ruħha għall-eżami dwar jekk YOGC kinitx miżmuma jew ikkontrollata minn persuni nnominati, u min-naħa l-oħra, billi ma vverifikatx jekk l-eżekuzzjoni tas-sentenza ta’ arbitraġġ inkwistjoni kinitx tqiegħed – jew tirriskja li tqiegħed – fondi għad-dispożizzjoni ta’ dawn il-persuni.
29.      F’dan ir-rigward, fl-ewwel lok, il-qorti tar-rinviju tfakkar il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tipprovdi li l-espressjoni “tqegħid [...] għad-dispożizzjoni” għandha tifsira wiesgħa (14), kif ukoll l-għan preventiv ta’ miżuri restrittivi (15).
30.      Fit-tieni lok, din il-qorti tenfasizza li l-kwistjoni ċentrali mqajma f’din il-kawża tirrigwarda l-kriterji li jippermettu li tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni indirett ta’ fondi għall-benefiċċju ta’ persuni nnominati minħabba l-ħlas, b’eżekuzzjoni ta’ sentenza ta’ arbitraġġ (16), ta’ ammonti dovuti lill-Ministeru u lil YOGC, b’teħid inkunsiderazzjoni illi dawn tal-aħħar ma humiex persuni nnominati. Barra minn hekk, hija tosserva li s-sitwazzjoni fattwali tqajjem kwistjonijiet tal-oneru tal-prova, fid-dawl tas-sitwazzjoni politika inċerta tal-Jemen.
31.      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura u tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi li ġejjin:
“1)      L-Artikolu 2(2) tar-[Regolament Nru 1352/2014] għandu jiġi interpretat, fid-dawl tal-linji gwida [dwar il-miżuri restrittivi], fis-sens li t-tqegħid għad-dispożizzjoni indirett jista’ jinftiehem bħala t-tqegħid ta’ fondi għad-dispożizzjoni ta’ entitajiet pubbliċi mhux suġġetti għall-miżuri restrittivi, jekk jiġi stabbilit li l-persuni suġġetti għal dawn il-miżuri jeżerċitaw, fi ħdan dawn l-entitajiet, influwenza li tikkompeti ma’ dik tal-Gvern leġittimu mhux suġġett għal dawn il-miżuri?
2)      Meta l-eżistenza ta’ din l-influwenza kompetitriċi tiġi stabbilita, l-Artikolu 2(2) tar-[Regolament Nru 1352/2014] għandu jiġi interpretat fis-sens li l-entitajiet li l-fondi jitqiegħdu għad-dispożizzjoni tagħhom huma preżunti li huma kkontrollati mill-persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi? Fil-każ ta’ risposta fil-pożittiv, din il-preżunzjoni tippermetti l-produzzjoni ta’ prova kuntrarja? F’dan ir-rigward, il-fatt li l-Gvern leġittimu, li ma huwiex suġġett għall-miżuri restrittivi, ma jikkooperax mal-persuni suġġetti għal dawn il-miżuri huwa rilevanti?
3)      Meta l-provi prodotti quddiem il-qorti nazzjonali ma jippermettux li jiġi evalwat jekk l-influwenza determinanti fi ħdan l-entità li l-fondi jitqiegħdu għad-dispożizzjoni tagħha toriġinax mill-Gvern leġittimu jew mill-persuni suġġetti għas-sanzjonijiet, is-sempliċi riskju raġonevoli li dawn tal-aħħar jibbenefikaw finalment minn dawn il-fondi kollha jew minn parti minnhom huwa suffiċjenti sabiex jiġu applikati s-sanzjonijiet?”
32.      Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub minn DNO, il-Ministeru, il-Gvern Franċiż, Taljan u dak Olandiż, kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea. L-istess partijiet, bl-eċċezzjoni tal-Gvern Taljan u dak Olandiż, ipparteċipaw fis-seduta li nżammet fid‑19 ta’ Novembru 2025.
IV.    Analiżi
A.      Fuq l-ewwel domanda preliminari
1.      Kummenti preliminari
33.      Permezz tal-ewwel domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 għandux jiġi interpretat fis-sens li jinkludi l-ħlas ta’ fondi, b’eżekuzzjoni ta’ sentenza ta’ arbitraġġ, lil entità pubblika mhux innominata, jekk jiġi stabbilit li fi ħdan din l-entità hija eżerċitata influwenza kompetitriċi, kemm minn persuni nnominati kif ukoll minn entità mhux innominata.
34.      Preliminarjament, nirrileva li din id-domanda ma tirrigwardax espressament il-kunċett ta’ “kontroll”, fis-sens wiesa’ ta’ din il-kelma fil-kuntest ta’ miżuri restrittivi. Madankollu, mill-motivi tad-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-mistoqsijiet tal-qorti tar-rinviju jirriżultaw mid-deċiżjoni tal-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi). Fil-fatt, din tal-aħħar ikkunsidrat, billi bbażat ruħha fuq il-punti 55b u 55d tal-Linji gwida dwar il-miżuri restrittivi, relatati mal-kunċett ta’ “kontroll”, li influwenza kompetitriċi (17) ma taqax taħt l-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014, peress li l-kriterju rilevanti, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, huwa essenzjalment, l-eżistenza ta’ kontroll fuq id-destinatarji tal-fondi minn persuni nnominati. Barra minn hekk, fl-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tirreferi espressament għal dawn il-linji gwida.
35.      Għalhekk, fil-kuntest tal-analiżi ta’ din id-domanda, ser nipproċedi, qabelxejn, sabiex infakkar fil-qosor il-ġurisprudenza dwar l-interpretazzjoni wiesgħa tal-kunċett ta’ “tqegħid għad-dispożizzjoni dirett u indirett”. Imbagħad, ser nippreċiża, fir-rigward ta’ dan il-kunċett, ir-rilevanza tal-eżistenza – kif ukoll tal-assenza – ta’ kontroll. Fl-aħħar nett, ser nuri li, anki fl-assenza ta’ kontroll, l-eżistenza ta’ influwenza kompetitriċi tista’ tkun suffiċjenti sabiex jiġi kkonstatat li l-fondi kienu tqiegħdu għad-dispożizzjoni b’mod indirett, fis-sens tal-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014.
2.      It-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ fondi b’mod dirett jew indirett: tifsira wiesgħa
36.      Mis-sentenza Möllendorf jirriżulta li l-użu tal-kliem “direttament jew indirettament” juri li l-projbizzjoni ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ fondi hija fformulata b’mod partikolarment wiesa’. Bl-istess mod, u kif fakkret il-qorti tar-rinviju, l-espressjoni “tqegħid [...] għad-dispożizzjoni” għandha tifsira wiesgħa, li ma għandhiex kwalifikazzjoni ġuridika partikolari, iżda tinkludi kull att li t-twettiq tiegħu huwa neċessarju, skond id-dritt nazzjonali applikabbli, sabiex persuna effettivament tikseb il-poter li tiddisponi bis-sħiħ mill-merkanzija kkonċernata (18).
37.      Fil-kawża li tat lok għas-sentenza Afrasiabi et, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet speċifikament dwar il-kunċett ta’ “tqegħid għad-dispożizzjoni indirett” fil-kuntest tal-kunsinna u tal-installazzjoni ta’ riżorsa ekonomika f’entità mhux innominata, magħmul minn persuna mhux innominata li madankollu kienet taġixxi għall-benefiċċju ta’ entità nnominata (19).
38.      F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat (20), qabelxejn, li l-fatt li taġixxi
f’isem, taħt il-kontroll jew fuq l-istruzzjonijiet ta’ persuna nnominata jikkostitwixxi wkoll element li jiġġustifika l-inklużjoni f’lista ta’ persuni suġġetti għal miżuri restrittivi (21). Imbagħad, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li dan l-istess element jirriżulta wkoll rilevanti sabiex tiġi evalwata l-projbizzjoni ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni indirett ta’ fondi (22). Fl-aħħar nett, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li kien rilevanti wkoll il-fatt li kien hemm l-intenzjoni li jisfrutta l-assi kkonċernat favur persuna nnominata (23).
39.      Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi) ibbażat ruħha fuq dawn l-istess elementi (24). Għalhekk, hija kkunsidrat, wara li kkonstatat l-assenza tagħhom, li l-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 ma tistax tapplika f’dan il-każ.
40.      Madankollu, l-elementi stabbiliti fis-sentenza
Afrasiabi et ma jistgħux, fil-fehma tiegħi, jikkostitwixxu lista eżawrjenti taċ-ċirkustanzi li jippermettu li jiġi kkonstatat it-tqegħid għad-dispożizzjoni indirett ta’ fondi. Fil-fatt, kif indikat espressament il-Qorti tal-Ġustizzja, dawn huma elementi rilevanti.
Kwalunkwe interpretazzjoni oħra tmur kontra t-tifsira wiesgħa tal-kunċett ta’ “tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ fondi”.
41.      Issa, din it-tifsira wiesgħa għandha tinftiehem fil-kuntest tan-neċessità li jintlaħqu l-għanijiet previsti mir-Regolament Nru 1352/2014, kif ukoll sabiex tiġi żgurata l-effettività ta’ miżuri restrittivi li previsti fih u li jiġi evitat kull riskju ta’ evażjoni (25).
42.      F’dan ir-rigward, mill-preambolu tar-Riżoluzzjoni 2140(2014), kif ukoll mill-premessa 5 tar-Regolament Nru 1352/2014, jirriżulta li l-miżuri restrittivi inkwistjoni f’dan il-każ huma intiżi sabiex jaffaċċjaw it-theddida konkreta li s-sitwazzjoni fil-Jemen tpoġġi fuq il-paċi u s-sigurtà internazzjonali fir-reġjun. Skont l-Artikolu 3 ta’ dan ir-regolament, l-Anness I tiegħu jinkludi l-persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet u organi li, abbażi tal-konstatazzjonijiet tal-Kumitat tas-Sanzjonijiet, huma involuti jew jipprovdu appoġġ għal atti li jheddu l-paċi, is-sigurtà jew l-istabbiltà tal-Jemen. Bħall-parti l-kbira tal-miżuri restrittivi adottati mill-Unjoni, il-miżuri inkwistjoni għandhom għan preventiv, fis-sens li huma intiżi sabiex jipprekludu dan it-tip ta’ atti (26).
43.      Konsegwentement, il-projbizzjoni ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ fondi hija intiża sabiex tevita kull użu ta’ fondi sabiex jitwettqu jew jiġu appoġġjati atti li jheddu l-paċi, is-sigurtà jew l-istabbiltà tal-Jemen (27). Issa, interpretazzjoni li tipprovdi li din il-projbizzjoni hija limitata esklużivament għal sitwazzjonijiet ta’ proprjetà jew ta’ kontroll tmur kontra dan il-għan. Sitwazzjonijiet oħra jistgħu jaqgħu taħt din il-projbizzjoni.
44.      Ġurisprudenza iktar reċenti donnha tikkonferma dan l-approċċ. Fl-ewwel lok, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat, fis-sentenza SH, li sabiex fondi jkunu jistgħu jiġu kkunsidrati bħala li tqiegħdu indirettament għad-dispożizzjoni ta’ persuna nnominata, huwa neċessarju li jkunu jistgħu jitħallsu lura lil din il-persuna jew li din tal-aħħar ikollha s-setgħa li tiddisponi minn dawn il-fondi, b’mod partikolari fid-dawl tal-eżistenza ta’ rabtiet ġuridiċi jew finanzjarji bejn il-benefiċjarju tal-fondi u tali persuna (28).
45.      Fit-tieni lok, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat, fis-sentenza E u F, li t-tifsira wiesgħa tal-kunċett ta’ “tqegħid għad-dispożizzjoni” hija indipendenti mill-eżistenza,
jew le, ta’ relazzjonijiet bejn l‑awtur u d‑destinatarju tal-att ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni inkwistjoni (29). Huwa minnu li, fil-kawża li tat lok għal din is-sentenza, il-qorti tar-rinviju staqsiet jekk il-projbizzjoni ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni tirrigwardax it-trasferiment ta’ fondi lil entità nnominata minn membru mhux innominat ta’ din l-entità (30). Għalhekk, inqis li bħala prinċipju, tali konstatazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, sa fejn hija konformi mat-tifsira wiesgħa ta’ din il-projbizzjoni, għandha testendi għall-ineżistenza ta’ relazzjonijiet formali bejn l-awtur u d-destinatarju tal-att ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni.
3.      Fuq ir-rilevanza tal-eżistenza ta’ kontroll
46.      Jidher li, fost il-kriterji stabbiliti mill-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenza Afrasiabi et, sabiex tiddetermina l-eżistenza ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni indirett ta’ fondi, il-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi) ibbażat ruħha, b’mod partikolari, fuq il-kontroll eżerċitat fuq id-destinatarju tal-fondi minn persuni nnominati, fid-dawl tal-punti 55b u 55d tal-Linji gwida dwar il-miżuri restrittivi. Għalhekk, għandha tiġi ppreċiżata r-rilevanza ta’ dan il-kriterju.
47.      Skont il-punt 55d ta’ dawn il-linji gwida, jekk, fid-dawl tal-kriterji msemmija fil-punt 55b tagħhom, jiġi stabbilit kontroll, il-fatt li fondi jitqiegħdu għad-dispożizzjoni ta’ persuni mhux innominati li huma l-proprjetà ta’ persuna nnominata jew huma taħt il-kontroll tagħha, ikun bħala prinċipju kkunsidrat bħala tqegħid indirett ta’ fondi għad-dispożizzjoni tal-persuna nnominata.
48.      Madankollu, anki jekk l-imsemmija linji gwida ma għandhomx effett legali vinkolanti (31), inqis li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni wkoll il-punt 55e tagħhom, li kif targumenta DNO, ma ssemmiex mill-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi).
49.      Skont dan il-punt, il-projbizzjoni ta’ tqegħid indirett ta’ fondi għad-dispożizzjoni ta’ persuni nnominati għandha tapplika wkoll fl-assenza ta’ rabta ta’ proprjetà jew ta’ kontroll bejn dawn il-persuni nnominati u d-destinatarji tal-fondi (32).
50.      Għalhekk, essenzjalment, l-eżistenza ta’ kontroll tippermetti li tiġi preżunta l-eżistenza ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni indirett ta’ fondi. Fl-assenza ta’ kontroll, din il-kwistjoni għandha tiġi evalwat każ b’każ.
51.      Fil-fehma tiegħi, tali interpretazzjoni hija konformi mas-sentenza Afrasiabi et, kif interpretata fil-punt 40 ta’ dawn il-konklużjonijiet, kif ukoll mal-ġurisprudenza sussegwenti msemmija fil-punti 44 u 45 tagħhom.
52.      Konsegwentement, qorti nazzjonali ma tistax tikkonkludi li l-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 ma għandhiex tapplika sempliċement minħabba l-fatt li d-destinatarju dirett tal-fondi ma huwiex ikkontrollat minn persuni nnominati, fis-sens tal-punt 55b tal-Linji gwida dwar il-miżuri restrittivi. B’kuntrast ma’ dan, hija għandha teżamina jekk dawn il-fondi jistgħux jitħallsu lura lil tali persuni jew jekk dawn għandhomx is-setgħa li jiddisponu minnhom (33). Dan l-eżami jiddependi fuq provi li jkollha l-qorti nazzjonali, bħal dawk imsemmija fil-punti 19 u 23 sa 25 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
4.      L-influwenza kompetitriċi
53.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, għandu jiġi kkonstatat li l-projbizzjoni prevista fl-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 tista’ tinkludi l-ħlas ta’ fondi lil entità mhux innominata meta jiġi stabbilit li persuni nnominati jeżerċitaw fuqha influwenza li tikkompeti ma’ dik ta’ entità mhux innominata. Fil-fatt, u kif argumentaw, essenzjalment, il-Gvern Taljan u Olandiż, kif ukoll il-Kummissjoni, din il-projbizzjoni għandha tapplika għas-sitwazzjonijiet kollha li jippermettu lill-persuni nnominati jaċċedu għall-fondi inkwistjoni.
54.      Is-sentenza Petropars Iran
et vs Il‑Kunsill (34), invokata mill-Gvern Franċiż, ma tistax tikkontesta din il-konstatazzjoni. Fil-fatt, il-kawża li tat lok għal din is-sentenza kienet tirrigwarda ż-żamma konġunta tal-kapitali azzjonarji ta’ impriża minn entità nnominata flimkien ma’ entità mhux innominata. F’dan il-kuntest, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li ma kienx fl-interess tal-azzjonisti mhux innominati li jgħinu lill-azzjonist innominat jeżerċita pressjoni fuq is-sussidjarja komuni tagħhom sabiex jiġi evitat l-effett ta’ miżuri restrittivi li jirrigwardaw lilu biss. Il-Qorti Ġenerali enfasizzat ukoll li, f’każ bħal dan, l-eżistenza ta’ kontroll konġunt seta’ jipprekludi l-entità nnominata milli teżerċita pressjoni fuq is-sussidjarja tagħha sabiex tevita l-effett ta’ miżuri restrittivi li jirrigwardawha (35).
55.      Issa, il-każ inkwistjoni, jirrigwarda mhux żamma konġunta tal-kapitali azzjonarji ta’ YOGC, iżda influwenza fattwali invokata kemm mill-moviment The Houthis kif ukoll mill-Gvern leġittimu, f’kuntest ta’ gwerra ċivili. Għalhekk, minħabba din l-influwenza kompetitriċi fuq YOGC, ma jistax jiġi eskluż, fil-fehma tiegħi, li fondi jistgħu jitħallsu lill-moviment The Houthis, jew li dan tal-aħħar għandu s-setgħa li jiddisponi minnhom, fis-sens tas-sentenza SH (36), li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.
56.      Għalhekk, nipproponi li r-risposta għall-ewwel domanda preliminari tkun li l-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-ħlas ta’ fondi, b’eżekuzzjoni ta’ sentenza ta’ arbitraġġ, lil entità li fuqha jeżerċitaw influwenza kompetitriċi kemm persuni nnominati kif ukoll entità mhux innominata, jista’ jaqa’ taħt din id-dispożizzjoni meta dawn il-fondi jistgħu jitħallsu lura lil dawn il-persuni jew meta dawn tal-aħħar ikollhom is-setgħa li jiddisponu minnhom.
B.      Fuq it-tielet domanda preliminari
57.      Permezz tat-tielet domanda preliminari tagħha, li għandha tiġi eżaminata qabel it-tieni waħda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 għandux jiġi interpretat fis-sens li r-riskju raġonevoli li persuni nnominati jibbenefikaw mill-fondi kollha jew parti minnhom imħallsa lil entità mhux innominata, b’eżekuzzjoni ta’ sentenza ta’ arbitraġġ, iwassal għall-applikazzjoni tal-projbizzjoni prevista f’din id-dispożizzjoni.
58.      Infakkar li din id-domanda saret fil-kuntest tal-annullament ta’ sentenza ta’ arbitraġġ li permezz tagħha DNO, Petrolin u MOE ġew ikkundannati jħallsu fondi lill-Ministeru u lil YOGC. Barra minn hekk, il-punt dwar jekk dan il-ħlas kienx imur kontra r-Regolament Nru 1352/2014 jew ir-Riżoluzzjoni 2140(2014) ma kienx eżaminat f’din is-sentenza. Għalhekk, il-qorti tar-rinviju għandha mhux tistħarreġ jekk DNO, Petrolin u MOE kellhomx iżommu l-fondi, iżda tiddetermina jekk, fid-dawl tal-provi li hija għandha, l-imsemmija sentenza ta’ arbitraġġ għandhiex tiġi annullata, sa fejn l-eżekuzzjoni tagħha hija kuntrarja għall-ordni pubbliku internazzjonali. Għalhekk, huwa billi tittieħed il-perspettiva tal-qorti nazzjonali, fil-kuntest ta’ rikors għal annullament, li għandu jiġi ddeterminat il-livell ta’ prova meħtieġ sabiex jiġi kkunsidrat li l-projbizzjoni ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ fondi, fis-sens tal-Artikolu 2(2) ta’ dan ir-regolament għandha tapplika.
59.      Fil-fatt, il-livell ta’ prova jista’ jkun differenti skont il-kuntest ta’ tali evalwazzjoni. Għalhekk, inqis li huwa utli li ssir distinzjoni bejn il-livell ta’ prova meħtieġ fil-kuntest ta’ rikors għal annullament ta’ sentenza ta’ arbitraġġ, bħal f’dan il-każ, dak meħtieġ minn operatur ekonomiku sabiex jiġi evalwat jekk jeżistix riskju li tranżazzjoni tikser l-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014, u dak meħtieġ mill-Kunsill sabiex jimponi miżuri restrittivi.
1.      Fuq il-grad ta’ ċertezza meħtieġ minn operatur ekonomiku sabiex iżomm fondi b’applikazzjoni tal-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014
60.      Kif jirriżulta mill-Artikolu 18 tiegħu, il-kamp ta’ applikazzjoni territorjali u personali tar-Regolament Nru 1352/2014 huwa pjuttost wiesa’. Dan ir-regolament japplika fit-territorju tal-Unjoni għal kull persuna fiżika jew ġuridika, entità jew organu għal kull attività ekonomika eżerċitata kompletament jew parzjalment fl-Unjoni (37).
61.      Għalhekk, l-operaturi ekonomiċi li jaqgħu f’dan il-kamp ta’ applikazzjoni għandhom jiżguraw li l-eżekuzzjoni ta’ obbligu kuntrattwali ma hijiex ipprojbita mill-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 (38).
62.      F’dan il-kuntest, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni l-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 1352/2014. Il-paragrafu 1 ta’ din id-dispożizzjoni jipprevedi li r-rifjut li fondi jitqiegħdu għad-dispożizzjoni għandu jiġi deċiż “in bone fide” għar-raġuni li tali azzjoni hija konformi ma’ dan ir-regolament. Barra minn hekk, skont il-qari konġunt tal-paragrafi 1 u 2 tal-imsemmija dispożizzjoni, waqt l-eżami impost fuqhom skont l-imsemmi regolament, l-operaturi ekonomiċi għandhom juru ċerta diliġenza (39). Minn naħa, huma eżentati minn responsabbiltà talli jkunu żammew fondi, “sakemm ma jiġix ippruvat li [nżammu] minħabba negliġenza”. Min-naħa l-oħra, tqegħid ta’ fondi għad-dispożizzjoni, anki jekk huwa pprojbit mill-istess regolament, ma jwassalx għal responsabbiltà jekk l-operaturi ekonomiċi ma kinux jafu u lanqas seta’ kellhom suspett raġonevoli li dan kien il-każ (40).
63.      Fl-opinjoni tiegħi, mill-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 1352/2014 jirriżulta li l-grad ta’ ċertezza meħtieġ minn operatur ekonomiku sabiex iżomm fondi, skont l-Artikolu 2(2) ta’ dan ir-regolament, huwa pjuttost baxx, peress li l-konvinzjoni, in bona fide u mhux negliġenti, li tali żamma tosserva din id-dispożizzjoni hija suffiċjenti f’dan ir-rigward. Barra minn hekk, jidhirli li din id-dispożizzjoni taqbel sewwa ma’ “approċċ ibbażat fuq ir-riskji” (41), li fil-każ ta’ inċertezza, jagħti privileġġ liż-żamma ta’ fondi.
2.      Fuq il-livell ta’ prova meħtieġ mill-Kunsill sabiex jadotta deċiżjoni ta’ inklużjoni
64.      Sa fejn taqa’ taħt il-PESK, l-adozzjoni ta’ miżuri restrittivi fil-konfront ta’ persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew organi teħtieġ, fl-ewwel lok, deċiżjoni tal-Kunsill li tistabbilixxi l-pożizzjoni tal-Unjoni għal dak li jirrigwarda dawn il-miżuri (Artikolu 29 TUE) u, fit-tieni lok, att ta’ din l-istituzzjoni adottat abbażi tal-Artikolu 215 TFUE (42). F’dan il-kuntest, il-Kunsill jadotta ġeneralment regolamenti li jipprevedu, jekk ikun il-każ, l-iffriżar tal-assi ta’ persuni li jissodisfaw ċerti kriterji marbuta mal-għanijiet li jridu jintlaħqu mill-miżuri inkwistjoni, kif ukoll il-projbizzjoni li jiġu pprovduti lilhom, direttament jew indirettament, fondi jew riżorsi ekonomiċi (43).
65.      B’konformità mat-tieni paragrafu tal-Artikolu 275 TFUE, il-persuni suġġetti għal miżuri restrittivi jistgħu jippreżentaw rikors quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, fil-kundizzjonijiet previsti fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
66.      F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet diversi drabi li, fir-rigward tal-istħarriġ tal-legalità tal-motivi li fuqhom tkun ibbażata d-deċiżjoni tal-Kunsill li isem persuna jiġi inkluż f’lista ta’ persuni li huma suġġetti għal miżuri restrittivi (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni ta’ inklużjoni”), il-qorti tal-Unjoni għandha tiżgura li din id-deċiżjoni, li għandha portata individwali għall-persuna kkonċernata, tkun ibbażata fuq bażi fattwali suffiċjentement solida. L-istħarriġ ġudizzjarju ma jistax ikun limitat għall-evalwazzjoni tal-plawżibbiltà astratta tal-motivi invokati, iżda jirrigwarda l-kwistjoni dwar jekk dawn il-motivi, jew tal-inqas, wieħed minnhom meqjus suffiċjenti minnu nnifsu sabiex isostni l-istess deċiżjoni, humiex issostanzjati (44).
67.      Tali evalwazzjoni għandha ssir billi jiġu eżaminati l-provi mhux b’mod iżolat, iżda fil-kuntest li jagħmlu parti minnu, peress li l-Kunsill jissodisfa l-oneru tal-prova impost fuqu jekk huwa jistabbilixxi quddiem il-qorti tal-Unjoni sensiela ta’ indizji suffiċjentement konkreti, preċiżi u konkordanti li jippermettu li jiġi konkluż li
l-persuna kkonċernata tissodisfa, tal-inqas, wieħed mill-kriterji ta’ nominazzjoni sostnuti mill-Kunsill. Barra minn hekk, huwa dan tal-aħħar li għandu jistabbilixxi l-fondatezza tal-motivi
sostnuti kontra l-persuna kkonċernata, u mhux din tal-aħħar li tipproduċi l-prova negattiva tal-assenza ta’ fondatezza ta’ dawn il-motivi (45).
68.      Il-Kummissjoni targumenta, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, li dawn l-istess rekwiżiti japplikaw “b’mod komparabbli” quddiem qorti nazzjonali, meta persuna tirrifjuta li teżegwixxi sentenza ta’ arbitraġġ billi tallega li din l-eżekuzzjoni tikkostitwixxi tqegħid għad-dispożizzjoni indirett ta’ fondi pprojbit mir-Regolament Nru 1352/2014. Għar-raġunijiet li ser nesponi iktar ’il quddiem, jiena ma naqbilx kompletament ma’ din l-opinjoni.
3.      Fuq il-livell ta’ prova meħtieġ fil-kuntest ta’ rikors għal annullament ta’ sentenza ta’ arbitraġġ quddiem qorti nazzjonali
a)      Livell inferjuri għal dak meħtieġ mill-Kunsill
69.      Fl-ewwel lok, bid-differenza għal deċiżjoni ta’ inklużjoni, l-annullament ta’ sentenza ta’ arbitraġġ li tikkundanna l-ħlas ta’ fondi li jistgħu jitqiegħdu indirettament għad-dispożizzjoni ta’ persuni nnominati ma jikkostitwixxix miżura ta’ portata individwali għall-persuni kkonċernati (46). Huwa lanqas iwassal għad-diżunur u s-suspett pubbliku li deċiżjoni ta’ inklużjoni
tqajjem lejn dawn il-persuni (47). Fil-fatt, dan ma jirrigwardax l-inklużjoni tal-Ministeru jew YOGC fil-lista tal-Anness I tar-Regolament Nru 1352/2014. Din hija kompetenza esklużiva tal-Kunsill.
70.      Fit-tieni lok, skont l-Artikolu 296 TFUE, il-Kunsill huwa suġġett għall-obbligu li jimmotiva tali deċiżjonijiet kif ukoll għall-osservanza tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba, b’konformità mal-Artikolu 41 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (48). Dawn id-dispożizzjonijiet ma jorbtux parti privata li, fil-kuntest ta’ rikors għal annullament, targumenta li t-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ fondi huwa pprojbit mir-Regolament Nru 1352/2014.
71.      Fit-tielet lok, l-għodod għad-dispożizzjoni ta’ operatur ekonomiku ma humiex komparabbli ma’ dawk li għandu l-Kunsill, li huwa mogħti kompetenza speċifika fil-qasam.
b)      Livell superjuri għal dak meħtieġ lil hinn minn proċedura ġudizzjarja
72.      Madankollu, nikkunsidra wkoll li, fil-kuntest ta’ rikors għal annullament ta’ sentenza ta’ arbitraġġ, bħal f’dan il-każ, il-grad ta’ ċertezza pjuttost baxx meħtieġ mill-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 1352/2014 ma għandux japplika.
73.      Fl-ewwel lok, għandu jitfakkar li l-applikazzjoni tal-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 għal tali każ jista’ jimplika, jekk ikun il-każ, l-annullament ta’ sentenza ta’ arbitraġġ mogħtija b’mod leġittimu, fid-dawl tal-awtonomija tal-volontà tal-partijiet (49). Kunsiderazzjonijiet ta’ ċertezza legali, kif ukoll ta’ effettività tal-proċedura ta’ arbitraġġ, jimponu li tali annullament ikun limitat għal dak li huwa strettament neċessarju (50).
74.      Fit-tieni lok, kif targumenta l-Kummissjoni bi tweġiba għal mistoqsija tal-Qorti tal-Ġustizzja waqt is-seduta, il-qorti nazzjonali għandha provi prodotti miż-żewġ partijiet, inkluż il-parti li r-rabtiet potenzjali tagħha ma’ persuni nnominati huma inkwistjoni. Dan jimplika neċessarjament għarfien aħjar taċ-ċirkustanzi, meta mqabbel ma’ sitwazzjoni li fiha operatur ekonomiku, b’applikazzjoni ta’ proċeduri interni fil-qasam ta’ diliġenza (due diligence) (51), għandu jiddeċiedi jekk għandux iżomm il-fondi.
c)      Riskju raġonevoli huwa suffiċjenti?
75.      Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-livell ta’ prova meħtieġ sabiex qorti nazzjonali tannulla sentenza ta’ arbitraġġ minħabba l-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 għandu jkun inferjuri għal dak meħtieġ quddiem il-qorti tal-Unjoni fil-kuntest tal-annullament ta’ deċiżjoni ta’ inklużjoni. Dan il-livell għandu, mill-banda l-oħra, ikun superjuri għal dak meħtieġ lil hinn minn proċedura ġudizzjarja. Tqum għalhekk il-kwistjoni dwar jekk l-eżistenza ta’ riskju raġonevoli li persuni nnominati jibbenefikaw mill-fondi kollha jew parti minnhom, huwiex suffiċjenti sabiex tapplika l-projbizzjoni stabbilita f’din id-dispożizzjoni.
76.      F’dan ir-rigward, nikkonstata qabelxejn, li la l-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 u lanqas ebda dispożizzjoni oħra ta’ dan ir-regolament ma jipprevedu direttament il-livell ta’ prova meħtieġ sabiex il-projbizzjoni ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ fondi tkun tista’ tapplika. Madankollu, dan ma jfissirx li tali kwistjoni hija neċessarjament suġġetta għall-awtonomija proċedurali tal-Istati Membri (52). Fil-fatt, nikkunsidra li l-livell ta’ prova meħtieġ sabiex tapplika din il-projbizzjoni jirriżulta b’mod impliċitu mis-sistemi ta’ miżuri restrittivi stabbiliti mill-Unjoni, u għalhekk, għandu jiġi ddeterminat abbażi tad-dritt tal-Unjoni.
77.      F’dan ir-rigward, inqis li t-tifsira wiesgħa tal-kunċett ta’ “tqegħid għad-dispożizzjoni”, li rreferejt għaliha fil-kuntest tal-analiżi tal-ewwel domanda preliminari, kif ukoll in-natura nnifisha tal-miżuri restrittivi u l-għanijiet li jiġġustifikaw l-adozzjoni tagħhom jeħtieġu livell ta’ prova bbażat, essenzjalment, fuq l-eżistenza ta’ riskju raġonevoli. Minn dan isegwi li tali riskju huwa intrinsikament marbut mal-kunċett ta’ “tqegħid għad-dispożizzjoni indirett”, fis-sens tal-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014, u għalhekk, għandu jifforma parti integrali minn dan il-kunċett (53).
78.      Fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-għanijiet li jiġġustifikaw l-adozzjoni ta’ miżuri restrittivi fid-dawl tas-sitwazzjoni fil-Jemen (54), infakkar b’mod partikolari, li l-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 għandha għan preventiv, sa fejn hija intiża li tevita li l-fondi kkonċernati jintużaw sabiex jappoġġjaw jew jitwettqu atti li jheddu l-paċi, is-sigurtà jew l-istabbiltà fil-Jemen.
79.      Dan l-għan, kif ukoll il-ħtieġa li jiġi żgurat l-effett utli tar-Regolament Nru 1352/2014 u li tiġi evitata l-evażjoni tiegħu, jeżiġu li l-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 2(2) ta’ dan ir-regolament tapplika meta jkun jeżisti riskju raġonevoli li persuni nnominati jibbenefikaw mill-fondi kollha jew parti minnhom.
80.      Fit-tieni lok, skont ġurisprudenza stabbilita, il-miżuri restrittivi huma ta’ natura kawtelatorja, temporanja u riversibbli, sa fejn ma humiex intiżi li jċaħħdu lill-persuni affettwati mill-proprjetà tagħhom (55). Barra minn hekk, l-importanza tal-għanijiet imfittxija minn dawn il-miżuri hija ta’ natura li tiġġustifika konsegwenzi negattivi, anki kunsiderevoli, għal ċerti operaturi, inklużi dawk li m’għandhom ebda responsabbiltà fir-rigward tas-sitwazzjoni li wasslet għall-adozzjoni tal-miżuri kkonċernati (56).
81.      Fid-dawl ta’ din il-ġurisprudenza, jiena tal-opinjoni li l-argument tal-Ministeru u tal-Gvern Franċiż li l-annullament tas-sentenza ta’ arbitraġġ għandu l-konsegwenza li l-Gvern leġittimu, sostnut mill-komunità internazzjonali, ma jirċevix il-fondi kkonċernati, ma huwiex rilevanti.
82.      Fil-fatt, l-applikazzjoni tal-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 hija newtrali fir-rigward tal-mertu tat-tilwima kuntrattwali bejn, b’mod partikolari, DNO u l-Ministeru u YOGC. Kif ġustament irrilevat DNO waqt is-seduta, xejn ma jipprekludi lill-Ministeru li jibda, waħdu, proċedura ta’ arbitraġġ ġdida. Barra minn hekk, xejn ma jipprekludi l-ħlas ta’ fondi lil YOGC ladarba r-riskju ta’ tqegħid indirett ta’ fondi għad-dispożizzjoni ta’ persuni nnominati ma jkunx għadu jeżisti, jew anki ladarba dawn il-persuni ma jkunux għadhom fil-lista tal-Anness I ta’ dan ir-regolament (57).
83.      Fit-tielet lok, l-interpretazzjoni li tipprovdi li l-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 tapplika meta jeżisti riskju raġonevoli li persuna nnominata tibbenefika minn fondi hija kkorroborata wkoll mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tagħti effett lit-tifsira wiesgħa tal-kunċett ta’ “tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ fondi”.
84.      Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat, fis-sentenza SH, li l-possibbiltà li l-fondi jitħallsu lura lil persuna nnominata taqa’ taħt il-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 (58).
85.      Barra minn hekk, il-fatt li l-fondi jkunu, direttament jew indirettament, imqiegħda għad-dispożizzjoni ta’ persuna nnominata, fih innifsu, jinkludi riskju ta’ użu ħażin sabiex jiġu appoġġjati attivitajiet li jmorru kontra l-għanijiet tal-miżuri restrittivi, indipendentement mill-prova illi l-imsemmija fondi kienu effettivament użati mill-entità inkwistjoni għal attivitajiet ta’ dan it-tip (59).
86.      Barra minn hekk, skont ġurisprudenza stabbilita, meta l-fondi ta’ entità li tissodisfa kriterju ta’ nominazzjoni jiġi ffriżati, jeżisti riskju sinjifikattiv li din teżerċita, sabiex tevita l-effett tal-miżuri li japplikaw fir-rigward tagħha,
pressjoni fuq l-entitajiet li hija żżomm jew tikkontrolla. L-iffriżar tal-fondi ta’ dawn l-entitajiet miżmuma jew ikkontrollati huwa għalhekk neċessarju u xieraq sabiex tiġi żgurata l-effikaċja tal-miżuri adottati u sabiex jiġi ggarantit li dawn il-miżuri ma jiġux evitati (60).
87.      Għalhekk minn tali kontroll jew tali żamma jirriżulta riskju sinjifikattiv li l-entità nnominata tista’ tibbenefika minn fondi li jappartjenu lill-entitajiet miżmuma jew ikkontrollati. Huwa dan ir-riskju li jiġġustifika l-iffriżar ta’ fondi ta’ dawn l-entitajiet, previst fl-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 1352/2014.
88.      Madankollu, it-tielet domanda preliminari hija bbażata fuq il-premessa li riskju raġonevoli ta’ tali benefiċċju diġà seħħ. Fid-dawl tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 86 ta’ dawn il-konklużjonijiet, inqis li r-riskju raġonevoli li persuni nnominati jibbenefikaw finalment mill-fondi kollha jew parti minnhom imqiegħda għad-dispożizzjoni ta’ entità mhux innominata għandu jkun suffiċjenti wkoll sabiex l-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 ikun applikabbli.
89.      Barra minn hekk, in-neċessità li jiġi ggarantit l-effett sħiħ tad-dritt tal-Unjoni fil-kuntest ta’ proċedura ċivili tista’, f’ċerti ċirkustanzi, timplika ċerta flessibbiltà tar-regoli fil-qasam tal-produzzjoni tal-prova.
90.      Kif ser nargumenta waqt l-eżami tat-tieni domanda preliminari, din il-flessibbiltà donnha għandha tapplika għal sitwazzjonijiet fejn, jekk ikun il-każ, ir-rikorrent jesperjenza manifestament l-ikbar diffikultà sabiex jiġbor il-provi rilevanti, u sa fejn il-konvenut jitħalla jipproduċi elementi rilevanti sabiex jopponi għall-pretensjoni tar-rikorrent (61).
91.      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-fatt li l-provi kollha li jkollha qorti nazzjonali jkollhom it-tendenza li jindikaw prima facie li projbizzjoni prevista mid-dritt tal-Unjoni għandha tapplika jidher suffiċjenti sabiex il-parti l-oħra jkollha tistabbilixxi b’mod suffiċjenti fid-dritt li dan ma huwiex il-każ (62). Fil-fehma tiegħi, tali livell ta’ prova huwa ekwivalenti, essenzjalment, għar-riskju raġonevoli suġġett tat-tielet domanda preliminari.
92.      Barra minn hekk nixtieq nindika li diversi partijiet intervenjenti argumentaw li sempliċi riskju ipotetiku u futur li persuna nnominata tibbenefika minn fondi ma jistax ikun suffiċjenti sabiex jiġġustifika l-applikazzjoni tal-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014. Minkejja li, bħala prinċipju, naqbel ma’ tali approċċ, inqis madankollu li l-kelma “raġonevoli”, użata fit-tielet domanda, tippermetti fiha nnifisha li teskludi sempliċi ipoteżijiet li ma humiex ibbażati fuq indizji konkreti, preċiżi u konkordanti li jippermettu li jsostnu tali riskju. Fi kwalunkwe każ, huwa importanti li l-qorti nazzjonali ma tapplikax il-prinċipji li jikkaratterizzaw is-sistema probatorja nazzjonali b’mod li dan iwassal, fil-prattika, sabiex jiġu aċċettati provi mhux rilevanti jew insuffiċjenti (63).
93.      Għalhekk, nipproponi li r-risposta għat-tielet domanda preliminari tkun li l-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-eżistenza ta’ riskju raġonevoli li persuni nnominati jibbenefikaw mill-fondi kollha jew minn parti mill-fondi mħallsa lil entità mhux innominata, b’eżekuzzjoni ta’ sentenza ta’ arbitraġġ, twassal għall-applikazzjoni tal-projbizzjoni stabbilita f’din id-dispożizzjoni.
C.      Fuq it-tieni domanda preliminari
94.      Permezz tat-tieni domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 għandux jiġi interpretat fis-sens li, fil-kuntest ta’ rikors għal annullament ta’ sentenza ta’ arbitraġġ li tistabbilixxi kundanna għall-ħlas ta’ danni, il-fatt li persuni nnominati jeżerċitaw, fi ħdan entità pubblika mhux innominata, influwenza li tikkompeti ma’ dik ta’ entità mhux innominata jippermettix li jiġi preżunt li dawn il-persuni jikkontrollaw din l-entità pubblika. Jekk ikun il-każ, il-qorti tar-rinviju tistaqsi wkoll jekk tali preżunzjoni hijiex konfutabbli, fid-dawl, b’mod partikolari, tal-assenza ta’ kooperazzjoni bejn din l-entità u dawn il-persuni.
1.      L-assenza ta’ preżunzjoni ta’ kontroll
95.      Sabiex tingħata risposta għal din id-domanda, infakkar, qabelxejn, li l-kunċett ta’ “kumpannija kkontrollata” ma għandux, fil-qasam tal-miżuri restrittivi, l-istess portata bħal dik li għandu
fid-dritt tal-kumpanniji, fejn il-kwistjoni tkun li tiġi identifikata r-responsabbiltà kummerċjali ta’ kumpannija li legalment tkun taħt il-kontroll deċiżjonali ta’ entità kummerċjali oħra (64).
96.      Fil-fatt, fil-qasam tal-miżuri restrittivi, il-kunċett ta’ “kumpannija kkontrollata” jkopri s-sitwazzjoni fejn il-persuna jew l-entità nnominata tkun f’pożizzjoni li tinfluwenza l-għażliet kummerċjali ta’ persuna jew entità oħra li magħha jkollha relazzjonijiet kummerċjali, u dan anki fl-assenza ta’ kwalunkwe rabta legali, ta’ proprjetà jew ta’ parteċipazzjoni fil-kapital, bejn dawn iż-żewġ persuni jew entitajiet (65).
97.      Għalhekk, il-prattika deċiżjonali tal-Kunsill ippermettiet l-identifikazzjoni ta’ ċerti “sitwazzjonijiet” li jimplikaw li entità hija kkontrollata, li lista tagħhom (mhux eżawrjenti) tinsab fil-punt 55b tal-Linji gwida dwar il-miżuri restrittivi (66).
98.      Dawn is-sitwazzjonijiet kienu wkoll, essenzjalment, “ikkodifikati” minn ċerti regolamenti fil-qasam (67). Waħda minn dawn is-sitwazzjonijiet hija dik fejn persuna jew entità għandha d-dritt jew is-setgħa, de facto, li teżerċita influwenza dominanti. Jekk waħda minn dawn il-kundizzjonijiet tiġi ssodisfatta, il-kontroll huwa stabbilit, ħlief jekk tkun tista’ tiġi prodotta prova kuntrarja, każ b’każ (68).
99.      Mill-banda l-oħra, minkejja li kif jirriżulta mill-ġurisprudenza msemmija fil-punt 96 ta’ dawn il-konklużjonijiet, sitwazzjonijiet oħra jistgħu jkunu rilevanti, xorta jibqa’ l-fatt li dawn ma jistgħux jippermettu li jiġi preżunt il-kontroll tal-entità inkwistjoni. A fortiori, kif jirriżulta mill-punt 50 ta’ dawn il-konklużjonijiet, dawn is-sitwazzjonijiet lanqas ma għandhom jippermettu li jiġi preżunt li fondi jitqiegħdu indirettament għad-dispożizzjoni ta’ persuna nnominata, fis-sens tal-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 (69). Fil-fehma tiegħi, dawn is-sitwazzjonijiet oħra jinkludu l-influwenza kompetitriċi.
100. Minn dan isegwi li hija l-qorti adita b’rikors kontra sentenza ta’ arbitraġġ mogħtija favur entità li fuqha hija eżerċitata influwenza kompetitriċi minn persuni nnominati li għandha twettaq evalwazzjoni bbażata mhux fuq preżunzjonijiet ġenerali, iżda fuq eżami tal-provi kollha prodotti lilha u billi tieħu inkunsiderazzjoni l-kuntest li fih jaqgħu dawn l-elementi, sabiex tiddetermina jekk jippermettux li tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ riskju raġonevoli li fondi jitqiegħdu indirettament għad-dispożizzjoni ta’ dawn il-persuni.
101. Madankollu, sabiex tingħata risposta kompletament utli lill-qorti tar-rinviju, għandu jiġi ċċarat ukoll it-tqassim tal-oneru tal-prova fil-kuntest ta’ kawża bħal dik prinċipali.
2.      It-tqassim tal-oneru tal-prova
102. Infakkar li, mid-deċiżjoni tar-rinviju kif ukoll mill-ispjegazzjonijiet mogħtija mill-Gvern Franċiż waqt is-seduta, jirriżulta li fil-kuntest ta’ rikors għal annullament ta’ sentenza ta’ arbitraġġ, hija l-qorti li għandha tivverifika, b’mod konkret, jekk l-inklużjoni, fl-ordinament ġuridiku Franċiż, ta’ sentenza ta’ arbitraġġ, tiksirx b’mod serju l-ordni pubbliku internazzjonali (70). Skont dan il-gvern, essenzjalment, hija l-parti li tinvoka tali ksur li għandha tipproduċi prova tiegħu (jew tas-serjetà tiegħu). Għalhekk, f’dan il-każ, mingħajr ħsara għall-verifika mill-qorti tar-rinviju, l-oneru tal-prova huwa totalment fuq il-persuna li targumenta l-ksur tal-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 (71).
103. Madankollu, għandu jiġi kkonstatat li tali oneru tal-prova jista’ jagħmel impossibbli jew eċċessivament diffiċli, kemm għall-qorti tar-rinviju kif ukoll għar-rikorrent, il-konstatazzjoni ta’ ksur tal-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014, u għalhekk jikkomprometti l-effettività ta’ din il-projbizzjoni (72).
104. Fil-fatt, il-provi rilevanti sabiex jiġi stabbilit jew eskluż dan il-ksur huma diffiċilment aċċessibbli għal terzi, b’mod partikolari f’kuntest ta’ gwerra ċivili bħal f’dan il-każ.
105. Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà rrikonoxxiet din id-diffikultà fil-kuntest ta’ deċiżjonijiet ta’ inklużjoni, billi fakkret li jista’ jittieħed inkunsiderazzjoni l-kuntest li fih jidħlu dawn il-miżuri, u b’mod partikolari,
id-diffikultà sabiex jinkisbu provi iktar preċiżi fi Stat f’sitwazzjoni ta’ gwerra ċivili (73).
106. Barra minn hekk, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali, fl-assenza ta’ setgħat ta’ investigazzjoni f’pajjiżi terzi, l-evalwazzjoni tal-awtoritajiet tal-Unjoni għandha, fil-fatt, tkun ibbażata fuq sorsi ta’ informazzjoni aċċessibbli għall-pubbliku, rapporti, artikli mill-istampa u rapporti tas-servizzi sigrieti jew sorsi ta’ informazzjoni oħra simili. Għalhekk, l-artikli mill-istampa jistgħu jintużaw sabiex jikkorroboraw l-eżistenza ta’ ċerti fatti meta dawn ikunu suffiċjentement konkreti, preċiżi u konkordanti fir-rigward tal-fatti deskritti fihom. Il-Qorti Ġenerali kkunsidrat ukoll li jkun eċċessiv u sproporzjonat li l-Kunsill ikun meħtieġ jinvestiga huwa stess il-veraċità tal-fatti li jiġu rrapportati minn diversi media (74).
107. Fil-fehma tiegħi, dawn il-kunsiderazzjonijiet japplikaw iktar u iktar fil-kuntest ta’ rikors għal annullament ta’ sentenza ta’ arbitraġġ quddiem il-qrati nazzjonali.
108. Fil-fatt, huma l-qrati nazzjonali li għandhom japplikaw, fil-kuntest tal-kompetenzi tagħhom, id-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni sabiex jiżguraw l-effett sħiħ tagħhom (75).
109. Fil-kuntest ta’ din il-kawża, huwa meħtieġ ukoll li tittieħed inkunsiderazzjoni n-natura essenzjali tad-dispożizzjonijiet inkwistjoni għall-ordinament ġuridiku tal-Unjoni jew l-importanza fundamentali tagħhom għat-twettiq tal-missjonijiet fdati lill-Unjoni (76). Fil-fatt, l-osservanza ta’ dan it-tip ta’ dispożizzjonijiet għandha tkun is-suġġett ta’ kontroll komplet u effettiv min-naħa tal-qrati nazzjonali fil-kuntest ta’ rikors għal annullament ta’ sentenza ta’ arbitraġġ (77).
110. F’dawn iċ-ċirkustanzi, sabiex jiġi żgurat l-effett sħiħ tal-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014,
nikkunsidra li, fil-kuntest ta’ rikors għal annullament ta’ sentenza ta’ arbitraġġ li tirrigwarda l-allegata applikazzjoni tal-projbizzjoni stabbilita f’din id-dispożizzjoni, meta l-provi kollha li jkollha l-qorti nazzjonali (78) ikollhom tendenza jindikaw li jeżisti riskju raġonevoli li persuni nnominati jibbenefikaw minn fondi mħallsa lil entità mhux nnominata, huma l-konvenuti, f’dan il-każ il-Ministeru u YOGC, li għandhom jistabbilixxu b’mod suffiċjenti fid-dritt l-ineżistenza ta’ dan ir-riskju (79).
111. Skont il-proċess sottomess lill-Qorti tal-Ġustizzja, il-provi li għandhom il-qrati nazzjonali jirrigwardaw, essenzjalment, l-invokazzjoni mill-moviment The Houthis tal-kontroll fuq YOGC, il-fatt li fuq is-sit internet uffiċjali ta’ din il-kumpannija jissemma isem ta’ ministru ta’ The Houthis, il-fatt li dan is-sit juża l-isem ta’ dominju użat minn dan il-moviment (“.ye”), kif ukoll l-allegata parteċipazzjoni tal-Prim Minitru ta’ The Houthis f’laqgħa ta’ YOGC, irrapportata minn aġenzija tal-istampa Jemenita.
112. Fid-dawl tal-ġurisprudenza li għadni kif fakkart (80), jidhirli li dawn l-elementi huma suffiċjenti sabiex jindikaw l-eżistenza ta’ riskju raġonevoli li persuni nnominati jibbenefikaw minn fondi mħallsa lil entità mhux innominata, li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.
113. F’dawn iċ-ċirkustanzi, u sabiex tiġi ggarantita l-effettività tal-projbizzjoni ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ fondi, huma l-konvenuti li ser ikollhom jipproduċu lill-qorti tar-rinviju elementi li għandhom tendenza jindikaw li dan ir-riskju, fil-prattika, ma jeżistix. F’dan ir-rigward, huma jistgħu, b’mod partikolari, juru li huma stabbilixxew proċeduri interni sabiex jevitaw dan ir-riskju, bħall-firewalls, li s-sit internet ta’ YOGC tuża d-dominju “.com”, jew anki li dan is-sit kien is-suġġett ta’ piraterija. Kif jirriżulta mill-punt 104 ta’ dawn il-konklużjonijiet, dawn il-partijiet huma l-uniċi li jista’ jkollhom din it-tip ta’ informazzjoni.
114. Barra minn hekk, il-fatt li l-Gvern leġittimu ma jikkooperax mal-moviment The Houthis jista’ jittieħed ukoll inkunsiderazzjoni mill-qorti tar-rinviju fil-kuntest tal-evalwazzjoni tas-saħħa probatorja ta’ kull wieħed mill-elementi li hija għandha (81). Madankollu, nikkunsidra li dan il-fatt ma jistax ikun deċiżiv. Fil-fatt, ma hijiex l-influwenza tal-moviment The Houthis fuq il-Ministeru iżda l-influwenza tiegħu fuq YOGC li tista’ tiġġustifika l-applikazzjoni tal-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014. Għalhekk, hija l-portata tal-influwenza tal-Ministeru fuq YOGC li ser tkun determinanti, b’mod partikolari, sabiex turi l-adozzjoni ta’ proċeduri interni li jiggarantixxu li l-moviment The Houthi ma jkollux aċċess għall-fondi.
115. Barra minn hekk, il-Ministeru argumenta, waqt is-seduta, li peress li, minn naħa, DNO ħallsitu, f’Diċembru tal‑2023, l-ammont dovut skont is-sentenza ta’ arbitraġġ, u peress li, min-naħa l-oħra, YOGC iddikjarat, fl‑2022, li ttrasferiet id-drittijiet tagħha kollha fir-rigward ta’ din is-sentenza lill-Ministeru u li ma kellhiex intenzjoni li titlob is-somom diġà mħallsa lil dan tal-aħħar, dan ir-riskju ta’ ksur tal-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 kien ineżistenti f’dan il-każ.
116. Minkejja li dawn l-elementi jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni mill-qorti tar-rinviju fid-dawl tal-prinċipju tal-evalwazzjoni libera tal-provi, fil-fehma tiegħi, ma jistgħux ikunu deċiżivi sabiex isostnu l-assenza ta’ dan ir-riskju. Fil-fatt, anki jekk l-ammont dovut tħallas lill-Ministeru, xorta jibqa’ l-fatt li s-sentenza ta’ arbitraġġ ingħatat ukoll favur YOGC. Barra minn hekk, it-trasferiment tad-drittijiet inkwistjoni jista’ jiġi kkonfutat, sa fejn jikkostitwixxi att legali li għandu biss effetti inter partes.
117. Barra minn hekk, skont il-Ministeru, il-fatt li l-oneru tal-prova jiġi trasferit billi jitqiegħed fuq il-konvenut ladarba tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ riskju raġonevoli li persuni nnominati jibbenefikaw minn fondi mħallsa lil entità mhux innominata, imur kontra l-ġurisprudenza li tipprovdi li ma hijiex il-persuna kkonċernata li għandha tipproduċi l-prova negattiva tal-assenza ta’ fondatezza tal-motivi sostnuti fil-konfront tagħha (82). Għar-raġunijiet esposti iktar ’il quddiem, jiena ma naqbilx ma’ din l-opinjoni.
118. Fl-ewwel lok, għandu jiġi osservat li din il-ġurisprudenza tirrigwarda deċiżjoni ta’ inklużjoni. Kif diġà esponejt, dan il-każ huwa suġġett għal rekwiżiti speċifiċi fil-qasam tal-provi.
119. Fit-tieni lok, kif jirriżulta mill-analiżi tiegħi (83), dan it-trasferiment tal-oneru tal-prova huwa neċessarju sabiex jiżgura l-effettività tal-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014. Dan huwa spjegat mill-fatt li normalment huwa l-konvenut li jkollu iktar faċilment provi li juru l-ineżistenza ta’ riskju raġonevoli li persuni nnominati jibbenefikaw minn fondi mħallsa lil entità mhux innominata. Għalhekk, għandu jinstab bilanċ bejn id-diversi interessi inkwistjoni, billi ma jkunux ippreveduti regoli stretti wisq, b’mod partikolari fir-rigward tal-prova negattiva tal-assenza, u lanqas wisq ftit eżiġenti, li l-applikazzjoni tagħhom twassal, fil-prattika, għat-trasferiment totali tal-oneru tal-prova (84).
120. Għalhekk, nipproponi li r-risposta għat-tieni domanda preliminari tkun li l-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 għandu jiġi interpretat fis-sens li, fil-kuntest ta’ rikors għal annullament ta’ sentenza ta’ arbitraġġ li jirrigwarda l-allegata applikazzjoni tal-projbizzjoni stabbilita f’din id-dispożizzjoni, il-fatt li persuni nnominati jeżerċitaw, fi ħdan entità pubbliku mhux innominata, influwenza li tikkompeti ma’ dik li teżerċita entità mhux innominata ma jippermettix li jiġi preżunt li dawn il-persuni jikkontrollaw lil din l-entità pubblika, b’dan illi madankollu, fil-kuntest ta’ dan ir-rikors għal annullament, meta l-provi kollha li jkollha l-qorti nazzjonali jkollhom tendenza jindikaw li jeżisti riskju raġonevoli li persuni nnominati jibbenefikaw minn fondi mħallsa lil entità mhux innominata, din tal-aħħar għandha tistabbilixxi b’mod suffiċjenti fid-dritt l-assenza ta’ tali riskju.
V.      Konklużjoni
121. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej għad-domandi preliminari magħmula mill-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza):
“L-Artikolu 2(2) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 1352/2014 tat‑18 ta’ Diċembru 2014
rigward miżuri restrittivi fid-dawl tas-sitwazzjoni fil-Jemen
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
–        il-ħlas ta’ fondi, b’eżekuzzjoni ta’ sentenza ta’ arbitraġġ, lil entità li fuqha jeżerċitaw influwenza kompetitriċi kemm persuni nnominati kif ukoll entità mhux innominata, jista’ jaqa’ taħt din id-dispożizzjoni meta dawn il-fondi jistgħu jitħallsu lura lil dawn il-persuni jew meta dawn tal-aħħar ikollhom is-setgħa li jiddisponu minnhom;
–        l-eżistenza ta’ riskju raġonevoli li persuni nnominati jibbenefikaw mill-fondi kollha jew minn parti mill-fondi mħallsa lil entità mhux innominata, b’eżekuzzjoni ta’ sentenza ta’ arbitraġġ, twassal għall-applikazzjoni tal-projbizzjoni stabbilita fl-imsemmija dispożizzjoni;
–        fil-kuntest ta’ rikors għal annullament ta’ sentenza ta’ arbitraġġ li jirrigwarda l-allegata applikazzjoni tal-projbizzjoni stabbilita fl-istess dispożizzjoni, il-fatt li persuni nnominati jeżerċitaw, fi ħdan entità pubblika mhux innominata, influwenza li tikkompeti ma’ dik li teżerċita entità mhux innominata ma jippermettix li jiġi preżunt li dawn il-persuni jikkontrollaw lil din l-entità pubblika, b’dan illi madankollu, fil-kuntest ta’ dan ir-rikors għal annullament, meta l-provi kollha li jkollha l-qorti nazzjonali jkollhom tendenza jindikaw li jeżisti riskju raġonevoli li persuni nnominati jibbenefikaw minn fondi mħallsa lil entità mhux innominata, din tal-aħħar għandha tistabbilixxi b’mod suffiċjenti fid-dritt l-assenza ta’ tali riskju.
1      Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
2      Regolament tal-Kunsill tat‑18 ta’ Diċembru 2014 rigward miżuri restrittivi fid-dawl tas-sitwazzjoni fil-Jemen (ĠU 2014, L 365, p. 60).
3      Iffirmata f’San Francisco (l-Istati Uniti) fis‑26 ta’ Ġunju 1945.
4      Kif jirriżulta mill-preambolu tiegħu, dan ir-regolament kien adottat abbażi tal-Artikolu 215 TFUE u d-Deċiżjoni tal-Kunsill 2014/932/PESK tat‑18 ta’ Diċembru 2014 rigward miżuri restrittivi fid-dawl tas-sitwazzjoni fil-Jemen (ĠU 2014, L 365, p. 147).
5      Projbizzjoni fformulata b’mod identiku tinsab fil-maġġoranza tar-regolamenti tal-Unjoni li jistabbilixxu miżuri restrittivi. Għalhekk, l-interpretazzjoni li tatha l-Qorti tal-Ġustizzja fil-ġurisprudenza tagħha hija, bħala prinċipju, rilevanti għall-finijiet tal-interpretazzjoni tal-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014.
6      Ara l-paragrafu 19 tar-Riżoluzzjoni 2140(2014).
7      Ara l-Anness I tad-Deċiżjoni 2014/932, kif emendat fl-aħħar lok bid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (PESK) 2022/2035 tal‑24 ta’ Ottubru 2022 (ĠU 274I, L 2022, p. 4), u l-Anness I tar-Regolament Nru 1352/2014, kif emendat fl-aħħar lok bir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2022/2034 tal‑24 ta’ Ottubru 2022 (ĠU 274I, L 2022, p. 1).
8      Ara l-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (PESK) 2022/420 tal‑14 ta’ Marzu 2022 li timplimenta d-Deċiżjoni 2014/932/PESK rigward miżuri restrittivi fid-dawl tas-sitwazzjoni fil-Jemen (ĠU 2022, L 86, p. 4) u l-Artikolu 1 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2022/419 tal‑14 ta’ Marzu 2022 li jimplimenta r-Regolament (UE) Nru 1352/2014 rigward miżuri restrittivi fid-dawl tas-sitwazzjoni fil-Jemen (ĠU 2022, L 86, p. 1).
9      Linji gwida adottati mill-Kunsill fit‑8 ta’ Diċembru 2003 (15579/03). Huma kienu aġġornati fl‑4 ta’ Mejju 2018 (5664/18).
10      Il-formulazzjoni tal-punt 55b sa 55e ta’ dawn il-linji gwida tikkorrispondi, essenzjalment, għal dik tal-punti 64, 68 u 70 tad-Dokument tal-Kunsill intitolat Aġġornament tal-Aħjar Prattiki tal-UE għall-implimentazzjoni effettiva ta' miżuri restrittivi
(iktar ’il quddiem id-“Dokument dwar l-aħjar prattiki”), fil-verżjoni tiegħu tat‑3 ta’ Lulju 2024 (11623/24).
11      Il-qorti tar-rinviju tirreferi, f’dan ir-rigward, għas-sentenza tas‑17 ta’ Mejju 2023 (Appell Nru 21-24.106, FR:CCASS:2023:C100324).
12      Mill-proċess tal-Qorti tal-Ġustizzja kif ukoll mid-dibattiti waqt is-seduta, jirriżulta li s-sede ta’ YOGC tinsab attwalment f’Aden. Madankollu, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, DNO indikat li s-sede ta’ YOGC kienet tinsab f’San'a. Barra minn hekk, waqt is-seduta, il-Ministeru ppreċiża li l-moviment The Houthis kien ħoloq kumpannija YOGC “mera” li kienet sedenti f’San'a.
13      Ara d-Dokument intitolat “Action Document for Supporting Pathways for Economic Recovery in Yemen”, Annex II to the Commission Implementing Decision on the financing of the special measure in favour of Yemen for 2023, (“Dokument ta’ Azzjoni għal Rotot ta’ Sostenn għal Irkupru Ekonomiku fil-Jemen”, Anness II tad-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-finanzjament tal-miżura speċjali favur il-Jemen għall‑2023), p. 6.
14      Sentenza
Möllendorf u Möllendorf‑Niehuus (C‑117/06, iktar ’il quddiem is-“sentenza
Möllendorf”, EU:C:2007:596, punt 51).
15      Sentenza tal‑11 ta’ Noevembru 2021, Bank Sepah (C‑340/20, iktar ’il quddiem is-“sentenza Bank Sepah”, EU:C:2021:903, punti 53 u 54).
16      Nixtieq nippreċiża li l-qorti tar-rinviju ma tistaqsix lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar jekk l-eżekuzzjoni ta’ sentenza ta’ arbitraġġ, bħala tali, tikkostitwixxix “tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ fondi”, fis-sens tal-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014, u lanqas, jekk ikun il-każ, liema konsegwenzi għandhom jinsiltu minnha. B’differenza minn dan, dan l-aspett huwa s-suġġett tal-kawża Graudu sabiedrība, C‑701/25, pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Għalhekk, il-proposti tiegħi tar-risposti f’dawn il-konklużjonijiet ma jippreġudikawx l-eżami li għandha twettaq il-Qorti tal-Ġustizzja f’dik il-kawża. Fi kwalunkwe każ, il-fondi inkwistjoni f’dan il-każ diġà ġew trasferiti lill-Ministeru (ara l-punt 27 ta’ dawn il-konklużjonijiet).
17      Ara l-punt 23 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
18      Sentenza Möllendorf, punti 50 u 51.
19      Sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2011, Afrasiabi et (C‑72/11, iktar ’il quddiem is-“sentenza Afrasiabi et”, EU:C:2011:874, punt 50).
20      Billi tirreferi, b’mod partikolari, għar-Riżoluzzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti, li kienet serviet bħala bażi għall-adozzjoni tal-miżuri restrittivi inkwistjoni f’dik il-kawża.
21      Sentenza Afrasiabi et, punt 51.
22      Sentenza Afrasiabi et, punt 52.
23      Sentenza Afrasiabi et, punt 53.
Nippreċiża li l-Artikolu 7(3) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 423/2007 tad‑19 ta’ April 2007
dwar miżuri restrittivi kontra l-Iran (ĠU 2007, L 103, p. 1, rettifika fil-ĠU 2009, L 64M, p. 423), imsemmi fis-sentenza
Afrasiabi et, jipprojbixxi li fondi “jintgħamlu [...] għall-benefiċċju” ta’ persuni nnominati. L-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 jirreferi għall-fondi “[użati] għall-benefiċċju” ta’ persuni nnominati.
24      Ara l-punti 21 u 22 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
25      Ara, b’analoġija, is-sentenza Bank Sepah, punt 56.
Ara wkoll is-sentenza tat‑12 ta’ Marzu 2026, EM System (C‑84/24, EU:C:2026:181, punt 79), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li, sabiex jintlaħaq l-għan imfittex mill-miżuri restrittivi, huwa neċessarju li dawn jiġu applikati għall-iktar firxa wiesgħa possibbli ta’ persuni, gruppi jew entitajiet sabiex tiġi evitata
l-evażjoni tagħhom.
26      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Bank Sepah, punt 54 u l-ġurisprudenza ċċitata.
27      Ara, b’analoġija, is-sentenza Bank Sepah, punt 55 u l-ġurisprudenza ċċitata.
28      Sentenza tas‑17 ta’ Jannar 2019, SH (C‑168/17, iktar ’il quddiem is-“sentenza SH”, EU:C:2019:36, punt 62).
29      Sentenza tad‑29 ta’ Ġunju 2010, E u F (C‑550/09, EU:C:2010:382, punt 68).
30      Ara s-sentenza tad‑29 ta’ Ġunju 2010, E u F (C‑550/09, EU:C:2010:382, punt 63).
31      Ara s-sentenza tat‑18 ta’ Settembru 2024, Kozitsyn vs Il‑Kunsill (T‑607/22 u T‑731/22, EU:T:2024:635, punt 65). Fir-rigward tal-effett mhux vinkolanti tad-Dokument tal-Kummissjoni aġġornat fit‑23 ta’ Jannar 2026, dwar il-linji gwida tagħha, intitolat “Frequently asked questions on the implementation of Council Regulation No 833/2014 and Council Regulation No 269/2014”, (“Mistoqsijiet frekwenti dwar l-implimentazzjoni tar-Regolament Nru 833/2014 u tar-Regolament Nru 269/2014”), ara l-konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali Medina fil-kawża Jemerak (C‑109/23, EU:C:2024:307, punt 69).
32      Ara wkoll, fl-istess sens, id-Dokument intitolat “Mistoqsijiet frekwenti dwar l-implimentazzjoni tar-Regolament Nru 833/2014 u tar-Regolament Nru 269/2014”, p. 29.
33      Ara s-sentenza SH, punt 62.
34      Sentenza tal‑5 ta’ Mejju 2015 (T‑433/13, EU:T:2015:255).
35      Sentenza tal‑5 ta’ Mejju 2015, Petropars Iran et vs Il‑Kunsill (T‑433/13, EU:T:2015:255, punt 80).
36      Punt 62 ta’ din is-sentenza.
37      Ara, b’analoġija, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Biondi fil-kawża Reibel (C‑802/24, EU:C:2026:110, punt 37).
38      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Möllendorf, punt 62. Ara wkoll id-Dokument dwar l-aħjar prattiki, punt 33.
39      Ara, f’dan is-sens, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali
Bot fil-kawża
Afrasiabi et (C‑72/11, EU:C:2011:737, punt 92).
40      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza
Afrasiabi et, punti 55 u 56.
41      Ara d-Dokument dwar l-aħjar prattiki, punt 68.
42      Ara l-premessa 3 tar-Regolament Nru 1352/2014.
43      Ara s-sentenzi tat‑28 ta’ Marzu 2017,
Rosneft (C‑72/15, EU:C:2017:236, punti 55, 88, u 89), u tal‑10 ta’ Settembru 2024, Neves 77 Solutions (C‑351/22, EU:C:2024:723, punt 45).
44      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑1 ta’ Awwissu 2025, Timchenko vs Il‑Kunsill (C‑702/23 P, EU:C:2025:605, punt 38 u l-ġurisprudenza ċċitata).
45      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑1 ta’ Awwissu 2025, Timchenko vs Il‑Kunsill (C‑702/23 P, EU:C:2025:605, punt 39 u l-ġurisprudenza ċċitata).
46      Ara l-punt 66 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
47      Ara s-sentenza tat‑18 ta’ Lulju 2013, Il‑Kummissjoni et vs Kadi (C‑584/10 P, C‑593/10 P u C‑595/10 P, EU:C:2013:518, punt 132 u l-ġurisprudenza ċċitata).
48      Ara s-sentenza tat‑12 ta’ Marzu 2026, EM System (C 84/24, EU:C:2026:181, punt 102).
49      Ara s-sentenzi tas‑6 ta’ Marzu 2018, Achmea (C‑284/16, EU:C:2018:158, punt 55), u tal‑1 ta’ Marzu 2025, Royal Football Club Seraing (C‑600/23, iktar ’il quddiem is-“sentenza Royal Football Club Seraing”, EU:C:2025:617, punti 78 u 79).
50      Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑1 ta’ Ġunju 1999, Eco Swiss (C‑126/97, EU:C:1999:269, punt 35); tas‑26 ta’ Ottubru 2006,
Mostaza Claro (C‑168/05, EU:C:2006:675, punt 34); u Royal Football Club Seraing (punt 84).
51      Ara d-Dokument intitolat
“avis de la Commission sur l’article 2, paragraphe 2, du règlement (UE) nº 269/2014 du Conseil” (l-“Opinjoni tal-Kummissjoni dwar l-Artikolu 2(2) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 269/2014”), C(2021) 4223 final, p. 4.
52      Ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑4 ta’ Ġunju 2009, T-Mobile Netherlands et (C‑8/08, EU:C:2009:343, punti 46, 52 u 53).
53      Ara, b’analoġija, is-sentenzi tal‑4 ta’ Ġunju 2009, T‑Mobile Netherlands et (C‑8/08, EU:C:2009:343, punti 51 sa 53), kif ukoll tal‑21 ta’ Jannar 2016, Eturas et (C‑74/14, EU:C:2016:42, punt 33).
54      Ara l-punti 41 sa 43 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
55      Ara s-sentenza tal‑15 ta’ Diċembru 2022, Instrubel et (C‑753/21 u C‑754/21, EU:C:2022:987, punt 50 u l-ġurisprudenza ċċitata).
56      Ara s-sentenzi tat‑3 ta’ Settembru 2008, Kadi u Al Barakaat International Foundation vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni
(C‑402/05 P u C‑415/05 P, EU:C:2008:461, punt 361 u l-ġurisprudenza ċċitata), u tal‑1 ta’ Awwissu 2025,
Timchenko vs Il‑Kunsill (C‑703/23 P, EU:C:2025:608, punt 62).
57      Ara, f’dan is-sens, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali
Mengozzi fil-kawża SH (C‑168/17, EU:C:2018:798, punt 53).
58      Sentenza SH, punt 62.
59      Sentenza tad‑29 ta’ Ġunju 2010, E u F (C‑550/09, EU:C:2010:382, punt 77).
60      Ara s-sentenzi tat‑13 ta’ Marzu 2012,
Melli Bank vs Il‑Kunsill (C‑380/09 P, EU:C:2012:137, punt 58); tat‑22 ta’ Settembru 2016, NIOC et vs Il‑Kunsill (C‑595/15 P, EU:C:2016:721, punt 89); u tal‑31 ta’ Jannar 2019, Islamic Republic of Iran Shipping Lines et vs Il‑Kunsill (C‑225/17 P, EU:C:2019:82, punt 110).
61      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑21
ta’ Diċembru 2021,
Bank Melli Iran (C‑124/20, iktar ’il quddiem is-“sentenza Bank Melli Iran”, EU:C:2021:10351035, punti 65 sa 67), kif ukoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali
Hogan f’din il-kawża (EU:C:2021:386, punt 95). Ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑21 ta’ Ġunju 2017, W
et (C‑621/15, EU:C:2017:484, punti 28 sa 32).
62      Ara s-sentenza Bank Melli Iran (punt 67).
63      Ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑21 ta’ Ġunju 2017, W
et (C‑621/15, EU:C:2017:484, punti 34 u 35).
64      Ara s-sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2019, HTTS vs Il‑Kunsill (C‑123/18 P, EU:C:2019:694, punt 70).
65      Ara s-sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2019, HTTS vs Il‑Kunsill (C‑123/18 P, EU:C:2019:694, punt 71).
66      Ara l-punt 47 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
67      Ara, b’mod partikolari, l-Artikolu 1(6) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2580/2001 tas‑27 ta’ Diċembru 2001
dwar miżuri restrittivi speċifiċi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet bil-għan li jiġi miġġieled it-terroriżmu (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malta, Kapitolu 18, Vol. 1, p. 207) u l-Artikolu 1(j) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 269/2014 tas‑17 ta’ Marzu 2014
dwar miżuri restrittivi fir-rigward ta’ azzjonijiet li jdgħajfu jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukraina (ĠU 2014, L 78, p. 6, rettifika fil-ĠU 2014, L 294, p. 64). Fir-rigward ta’ dan l-aħħar regolament, ara wkoll il-premessa 6 tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2025/2037 tat‑23 ta’ Ottubru 2025 li jemenda r-Regolament Nru 269/2014 dwar miżuri restrittivi fir-rigward ta’ azzjonijiet li jdgħajfu jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukrajna (ĠU L, 2025/2037).
68      Ara l-Linji gwida dwar il-miżuri restrittivi, fl-aħħar tal-punt 55b.
Ara wkoll is-sentenza tat‑12 ta’ Marzu 2026, EM System (C‑84/24, EU:C:2026:181, punt 88).
69      Ara, għall-kuntrarju, il-punt 55d tal-Linji gwida dwar il-miżuri restrittivi.
70      Ara l-punt 14 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
71      Ara, b’analoġija, is-sentenza
Bank Melli Iran (punt 64).
72      Ara, b’analoġija, is-sentenza
Bank Melli Iran (punt 65).
73      Sentenza tal‑21 ta’ April 2015, Anbouba vs Il‑Kunsill (C‑605/13 P, EU:C:2015:248, punt 46). Ara wkoll, is-sentenza tal‑1 ta’ Ottubru 2020, Drex Technologies vs Il‑Kunsill (C‑348/19 P, EU:C:2020:782, punt 89).
74      Sentenza tas‑6 ta’ Novembru 2024, Karić vs Il‑Kunsill (T‑520/22, EU:T:2024:774, punt 82 u l-ġurisprudenza ċċitata).
75      Sentenza tas‑17 ta’ Settembru 2002, Muñoz u Superior Fruiticola (C‑253/00, EU:C:2002:497, punt 28 u l-ġurisprudenza ċċitata). Ara wkoll, fir-rigward tal-każ speċifiku tar-regolamenti li jistabbilixxu miżuri restrittivi, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Norkus fil-kawża Čiekuri‑Shishki (C‑480/24, EU:C:2025:672, punt 41).
76      Nosserva li, f’dan il-każ, ebda waħda mid-domandi preliminari ma tirrigwarda n-natura ta’ ordni pubbliku ta’ miżuri restrittivi adottati mill-Unjoni. B’differenza minn dan, dan il-punt huwa s-suġġett tal-kawżi Reibel, C‑802/24, u Graudu sabiedrība, C‑701/25, pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Għalhekk, ser nirrileva biss li ma hemmx dubju dwar l-importanza tal-għanijiet imfittxija mill-miżuri restrittivi stabbiliti mill-Unjoni (ara, b’analoġija, is-sentenza Royal Football Club Seraing, punti 87 sa 89 u l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Biondi fil-kawża Reibel, C‑802/24, EU:C:2026:110, punt 63). Fi kwalunkwe każ, il-partijiet intervenjenti kollha f’din il-kawża jiddikjaraw li l-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1352/2014 jaqa’ taħt l-ordni pubbliku tal-Unjoni. Barra minn hekk, din id-dispożizzjoni taqa’ taħt l-ordni pubbliku internazzjonali Franċiż. Ara, fir-rigward tar-rabta bejn l-ordni pubbliku tal-Unjoni u dak tal-Istati Membri, is-sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2024, Real Madrid Club de Fútbol (C‑633/22, EU:C:2024:843, punt 39).
77      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza
Royal Football Club Seraing (punti 82 u 85 sa 87).
78      Il-kwistjoni dwar jekk il-qorti nazzjonali hijiex marbuta tivverifika ex officio jekk waħda mill-partijiet fil-proċedura hijiex persuna nnominata għal miżuri restrittivi hija inkwistjoni fil-kawża pendenti Čiekuri‑Shishki (C‑480/24). Fil-konklużjonijiet tiegħu f’dan il-kawża, l-Avukat Ġenerali Norkus jipproponi li tingħata risposta fis-sens li “l-qorti adita hija obbligata tivverifika ex officio, meta jkollha indizji, jekk waħda mill-partijiet fil‑proċedura hijiex inkluża fost il-persuni msemmija fl-Artikolu 2 jew fl‑Artikolu 11(1)(a) jew (b) tar-Regolament Nru 269/2014 u, għal dan il-għan, li timplimenta s-setgħat istruttorji kollha li għandha. B’mod partikolari, hija obbligata titlob l-informazzjoni neċessarja mingħand l-awtoritajiet kompetenti speċjalizzati, sabiex tkun f’pożizzjoni li tipproċedi b’dan l‑eżami” (konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Norkus fil-kawża
Čiekuri‑Shishki (C‑480/24, EU:C:2025:672, punt 60).
79      Ara, b’analoġija, is-sentenza
Bank Melli Iran (punt 67). Ara wkoll, b’analoġija, is-sentenzi tas‑27 ta’ Ottubru 1993, Enderby (C‑127/92, EU:C:1993:859, punti 14 u 18), u tal‑31 ta’ Mejju 1995, Royal Copenhagen (C‑400/93, EU:C:1995:155, punti 24 u 26).
80      Ara l-punti 105 u 106 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
81      Ara, f’dan is-sens, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bot fil-kawża Afrasiabi et (C‑72/11, EU:C:2011:737, punt 58).
82      Sentenza tat‑18 ta’ Lulju 2013, Il‑Kummissjoni
et vs Kadi (C‑584/10 P, C‑593/10 P u C‑595/10 P, EU:C:2013:518, punt 121).
83      Ara l-punt 104 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
84      Ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑15 ta’ Ottubru 2015, Nike European Operations Netherlands (C‑310/14, EU:C:2015:690, punt 29).