62024CC0249
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
NORKUS
ippreżentati fl‑20 ta’ Marzu 2025 (
1
)
Kawża C‑249/24
RT,
ED
vs
Ineo Infracom
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Politika soċjali – Tkeċċijiet kollettivi – Direttiva 98/59/KE – Kamp ta’ applikazzjoni – Kunċett ta’ ‘tkeċċija’ – Ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna – Tkeċċijiet għal raġuni ekonomika bbażati fuq ir-rifjut ta’ applikazzjoni ta’ dan il-ftehim – Terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol imwettqa fuq l-inizjattiva tal-persuna li timpjega għal raġuni waħda jew iktar mhux inerenti għall-persuna tal-ħaddiema – Klassifikazzjoni tal-bidliet kuntrattwali – Proċeduri ta’ informazzjoni u ta’ konsultazzjoni tal-ħaddiema – Obbligi tal-persuna li timpjega”
I. Introduzzjoni
1.
F’din il-kawża, il-kawża prinċipali toriġina mit-tkeċċija, fl-istess jum, ta’ ħdax-il ħaddiem, fosthom ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, minn kumpannija Franċiża, skont leġiżlazzjoni nazzjonali, li permezz tagħha t-tkeċċija tal-persuna impjegata, li rrifjutat l-applikazzjoni għall-kuntratt ta’ xogħol tagħha tad-dispożizzjonijiet ta’ ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna, hija deċiża skont il-modalitajiet ta’ tkeċċija individwali għal raġuni ekonomika.
2.
F’dan il-kuntest, iż-żewġ domandi magħmula mill-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza) joffru lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità, minn naħa, li tiċċara l-kunċett ta’ “tkeċċijiet kollettivi”, imsemmija fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1)(a) tad-Direttiva 98/59/KE (
2
), u min-naħa l-oħra, li jiġu speċifikati l-portata, il-kontenut u l-implimentazzjoni ratione temporis tal-obbligi fuq il-persuna li timpjega fil-kuntest tal-proċedura ta’ informazzjoni u ta’ konsultazzjoni, previsti fl-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva.
II. Il‑kuntest ġuridiku
A. Id-dritt tal-Unjoni
3.
Huma rilevanti fil-kuntest ta’ din il-kawża l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1)(a) u l-Artikolu 1(1)(b), l-Artikolu 2, kif ukoll l-ewwel u t-tielet subparagrafi tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 98/59.
B. Id-dritt Franċiż
4.
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu L. 2242‑21 tal-code du travail français (il-Kodiċi tax-Xogħol Franċiż), fil-verżjoni tiegħu li tirriżulta mil-loi no 2013-504 du 14 juin 2013 dwar is-sigurtà tal-impjieg u applikabbli għall-fatti tal-kawża prinċipali (il-Liġi Nru 2013‑504 tal‑14 ta’ Ġunju 2013, iktar ’il quddiem il-“Kodiċi tax-Xogħol”), jipprovdi li l-persuna li timpjega tista’ tibda negozjati dwar il-kundizzjonijiet tal-mobbiltà professjonali jew ġeografika interna tal-impriża fil-kuntest ta’ miżuri kollettivi ta’ organizzazzjoni li jkunu għaddejjin mingħajr pjan ta’ tnaqqis tal-persunal.
5.
L-Artikolu L. 2242‑22 ta’ dan il-kodiċi jipprovdi:
“Il-ftehim li jirriżulta min-negozjati previsti fl-Artikolu L. 2242‑21 jinkludi b’mod partikolari:
1°
Il-limiti imposti fuq din il-mobbiltà lil hinn miż-żona ġeografika tal-impjieg tal-persuna impjegata, li hija stess hija speċifikata mill-ftehim, fl-osservanza tal-ħajja personali u tal-familja tal-persuna impjegata skont l-Artikolu L. 1121‑1;
2°
Il-miżuri intiżi sabiex jirrikonċiljaw il-ħajja professjonali u l-ħajja personali u tal-familja u sabiex jieħdu inkunsiderazzjoni s-sitwazzjonijiet marbuta mar-restrizzjonijiet ta’ diżabbiltà u ta’ saħħa;
3°
Il-miżuri ta’ appoġġ għall-mobbiltà, b’mod partikolari l-azzjonijiet ta’ taħriġ kif ukoll l-għajnuna għall-mobbiltà ġeografika, li jinkludu b’mod partikolari l-parteċipazzjoni tal-persuna li timpjega għall-kumpens ta’ telf eventwali tal-kapaċità tal-akkwist u l-ispejjeż tat-trasport.
Id-dispożizzjonijiet tal-ftehim kollettiv konkluż skont l-Artikolu L. 2242‑21 u ta’ dan l-artikolu ma jistax ikollhom l-effett li jwasslu għal tnaqqis fil-livell tar-remunerazzjoni jew tal-klassifikazzjoni personali tal-persuna impjegata u għandhom jiggarantixxu ż-żamma jew it-titjib tal-kwalifika professjonali tagħha.”
6.
L-Artikolu L. 2242‑23 tal-imsemmi kodiċi jipprovdi:
“Il-ftehim kollettiv li jirriżulta min-negozjati previsti fl-Artikolu L. 2242‑21 għandu jiġi kkomunikat lil kull wieħed mill-persuni impjegati kkonċernati.
Id-dispożizzjonijiet tal-ftehim konkluż skont l-Artikoli L. 2242‑21 u L. 2242‑22 huma applikabbli għall-kuntratt ta’ xogħol. Il-klawżoli tal-kuntratt ta’ xogħol li jmorru kontra l-ftehim huma sospiżi.
Meta, wara fażi ta’ konsultazzjoni li tippermetti lill-persuna li timpjega tieħu inkunsiderazzjoni r-restrizzjonijiet personali u familjari ta’ kull wieħed mill-persuni impjegati potenzjalment ikkonċernati, il-persuna li timpjega li tixtieq timplimenta miżura individwali ta’ mobbiltà prevista mill-ftehim konkluż skont dan l-artikolu, għandha tikseb il-kunsens tal-persuna impjegata skont il-proċedura prevista fl-Artikolu L. 1222‑6.
Meta persuna impjegata waħda jew iktar jirrifjutaw l-applikazzjoni għall-kuntratt ta’ xogħol tagħhom tad-dispożizzjonijiet tal-ftehim dwar il-mobbiltà interna msemmija fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu L. 2242‑21, it-tkeċċija tagħhom tkun ibbażata fuq raġuni ekonomika, tiġi deċiża skont il-modalitajiet ta’ tkeċċija individwali għal raġuni ekonomika u tagħti dritt għall-miżuri ta’ appoġġ u ta’ riallokazzjoni li għandu jipprevedi l-ftehim, li jadatta l-kamp u l-modalitajiet ta’ implimentazzjoni tar-riallokazzjoni interna prevista fl-Artikoli L. 1233‑4 u L. 1233‑4‑1.”
7.
L-Artikolu L. 2323‑6 tal-istess kodiċi, fil-verżjoni tiegħu ta’ qabel il-loi no 2015-994, du 17 août 2015 (il-Liġi Nru 2015‑994 tas‑17 ta’ Awwissu 2015), dwar id-djalogu soċjali u l-impjieg, u applikabbli għall-fatti tal-kawża prinċipali, jipprovdi:
“Il-Kunsill tax-Xogħol jiġi informat u kkonsultat dwar il-kwistjonijiet li jikkonċernaw l-organizzazzjoni, l-amministrazzjoni u l-operat ġenerali tal-impriża u, b’mod partikolari, dwar il-miżuri ta’ natura li jaffettwaw il-volum jew l-istruttura tal-persunal, it-tul tax-xogħol, il-kundizzjonijiet tal-impjieg, tax-xogħol u tat-taħriġ professjonali.”
8.
Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni) (
3
), mill-qari kkombinat tal-Artikoli L. 2323‑2 u L. 2323‑6 tal-Kodiċi tax-Xogħol, jirriżulta li d-deċiżjoni tal-kap tal-impriża għandha tkun ippreċeduta mill-konsultazzjoni tal-Kunsill tax-Xogħol meta din id-deċiżjoni tkun tikkonċerna waħda mill-kwistjonijiet jew miżuri msemmija fit-tieni waħda minn dawn id-dispożizzjonijiet, mingħajr ma jkun hemm lok li ssir distinzjoni skont jekk id-deċiżjoni inkwistjoni tkunx deċiżjoni unilaterali jew tieħux il-forma tan-negozjati ta’ ftehim kollettiv ta’ impriża li jirrigwarda wieħed mill-għanijiet suġġetti legalment għall-opinjoni tal-Kunsill tax-Xogħol.
III. Il-fatti tal-kawża prinċipali, id-domandi preliminari u l-proċeduri quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
9.
Ineo Infracom SNC hija kumpannija Franċiża ta’ xogħlijiet pubbliċi speċjalizzata fl-infrastrutturi tat-telekomunikazzjoni u fl-iżvilupp diġitali (
4
).
10.
Fis‑26 ta’ April 2013, din il-kumpannija ġiet informata minn Télécom SA bid-deċiżjoni tagħha li ma ġġeddidx il-kuntratt fis-seħħ għad-dipartimenti ta’ Gard u ta’ Lozère. Sabiex tikkumpensa għat-telf ta’ dan il-kuntratt ta’ provvista reġjonali u fl-istennija li jiġu identifikati soluzzjonijiet dejjiema fi ħdan il-grupp li hija tappertjeni għalih, Ineo Infracom ipproponiet lit-82 persuna impjegata marbuta mal-aġenzija kkonċernata minn dan it-telf assenjazzjonijiet temporanji f’reġjuni Franċiżi oħra sa mill‑1 ta’ Lulju 2013 fil-kuntest tal-iskema ta’ ċaqliq fuq skala kbira prevista mill-ftehim kollettiv nazzjonali tal-ħaddiema tax-xogħlijiet pubbliċi tal‑15 ta’ Diċembru 1992 fil-kuntest tal-iskema ta’ ċaqliq fuq skala kbira prevista mill-ftehim kollettiv nazzjonali tal-ħaddiema tax-xogħlijiet pubbliċi tal‑15 ta’ Diċembru 1992.
11.
Fit‑28 ta’ Ġunju 2013, RT u ED, persuni impjegati ta’ din il-kumpannija, irrifjutaw il-proposti ta’ assenjazzjoni temporanja, rispettivament lill-aġenzija ta’ Ivry-sur-Seine (Franza) u lill-aġenzija ta’ Vitrolles (Franza), għall-perijodu mill‑1 ta’ Lulju sat‑28 ta’ Settembru 2013 (
5
).
12.
Fid‑9 ta’ Lulju 2013, dawn il-persuni impjegati adixxew, fl-istess ħin ma’ disa’ persuni impjegati oħra, lill-conseil de prud’hommes de Nîmes (il-Qorti Industrijali ta’ Nîmes, Franza) sabiex jiksbu, minbarra l-ħlas ta’ danni, ix-xoljiment ġudizzjarju tal-kuntratt ta’ xogħol tagħhom minħabba nuqqasijiet tal-persuna li timpjegahom.
13.
Fid‑29 ta’ Lulju 2013, peress li qiesu li l-attività preżenti tal-impriża kienet timplika regolarment ir-riallokazzjoni ġeografika tal-persunal tal-lant tax-xogħol minħabba t-telf u r-rebħ ta’ kuntratti u li ma kien previst ebda tnaqqis tal-persunal, Ineo Infracom u diversi organizzazzjonijiet sindakali rappreżentattivi kkonkludew ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna (iktar ’il quddiem il-“ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna”). F’konformità ma’ dan il-ftehim, ġew indirizzati żewġ proposti ta’ impjiegi lil RT u lil ED li rrifjutawhom, fit‑30 ta’ Settembru u fit‑30 ta’ Diċembru 2013 għal RT, u fis‑27 ta’ Novembru 2013 u fl‑20 ta’ Jannar 2014 għal ED.
14.
Fl‑10 ta’ Ġunju 2014, wara dan ir-rifjut, RT u ED, kif ukoll disa’ impjegati oħra, kienu t-tnejn suġġetti għal tkeċċija individwali għal raġuni ekonomika, skont l-Artikolu L. 2242‑23 tal-Kodiċi tax-Xogħol.
15.
Peress li t-talba tagħhom għax-xoljiment ġudizzjarju tal-kuntratt ta’ xogħol kienet għadha pendenti, RT u ED ressqu talba sussidjarja quddiem il-conseil de prud’ hommes de Nîmes (il-Qorti Industrijali ta’ Nîmes) sabiex jikkontestaw it-tkeċċija tagħhom.
16.
Permezz ta’ sentenzi tat‑3 ta’ April 2017, il-conseil de prud’ hommes de Nîmes (il-Qorti Industrijali ta’ Nîmes), minn naħa, iddikjarat ix-xoljiment ġudizzjarju tal-kuntratt ta’ xogħol ta’ RT minħabba nuqqasijiet tal-persuna li timpjega u kkundannat lil din tal-aħħar tħallsu danni u, min-naħa l-oħra, ċaħdet it-talbiet ta’ ED.
17.
Ineo Infracom appellat minn dawn is-sentenzi.
18.
Permezz ta’ żewġ sentenzi tal‑1 ta’ Frar 2022, il-cour d’appel de Nîmes (il-Qorti tal-Appell ta’ Nîmes, Franza), filwaqt li ħassret is-sentenza li tikkonċerna RT u ddeċidiet mill-ġdid, ċaħdet it-talbiet ta’ RT u kkonfermat ukoll is-sentenza li tikkonċerna lil ED. Din il-qorti rrilevat li l-ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna ffirmat fid‑29 ta’ Lulju 2013 mill-maġġoranza tas-sindakati rappreżentattivi fi ħdan Ineo Infracom wara l-promulgazzjoni tal-loi no 2013-504 (il-Liġi Nru 2013‑504), semma espressament li huwa kien ġie nnegozjat barra minn kull pjan ta’ tnaqqis tal-persunal. Minn dan hija ddeduċiet li din l-impriża ma kinitx kisret id-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 1 u 2 tad-Direttiva 98/59, peress li dawn ma humiex intiżi li japplikaw fl-assenza ta’ tkeċċija kollettiva.
19.
Sussegwentement, RT u ED appellaw quddiem il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni), il-qorti tar-rinviju. Huma jqisu li l-cour d’appel de Nîmes (il-Qorti tal-Appell ta’ Nîmes, Franza) kisret id-dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt nazzjonali, kif interpretati fid-dawl tal-Artikoli 1 u 2 tad-Direttiva 98/59, tal-Artikolu 27 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea u tal-Artikolu 21 tal-Karta Soċjali Ewropea (
6
). Fil-fehma tagħhom, il-persuna li timpjega kellha l-obbligu li timplimenta pjan ta’ salvagwardja tal-impjieg li jiggarantixxi lill-persuni impjegati tagħha informazzjoni u konsultazzjoni fi żmien xieraq, kif jipprevedi l-Artikolu L. 1233‑61 tal-Kodiċi tax-Xogħol, kif ukoll miżuri ta’ appoġġ u ta’ riallokazzjoni xierqa, jekk it-tkeċċijiet magħmula minn din il-persuna li timpjega, indipendentement mill-fatt li jiġu kklassifikati bħala “tkeċċijiet individwali minħabba raġunijiet ekonomiċi” mill-Artikolu L. 2242‑23 tal-Kodiċi tax-Xogħol, kienu jikkonċernaw mill-inqas għaxar persuni impjegati fl-istess perijodu ta’ tletin jum. Barra minn hekk, RT u ED jitolbu, sussidjarjament, li l-qorti tar-rinviju tressaq talba għal deċiżjoni preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
20.
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni), permezz ta’ deċiżjoni tat‑3 ta’ April 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl‑4 ta’ April 2024, iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 98/59/KE dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri dwar redundancies kollettivi għandu jiġi interpretat fis-sens li t-tkeċċijiet għal raġunijiet ekonomiċi bbażati fuq ir-rifjut mill-impjegati li jiġu applikati għall-kuntratt ta’ xogħol tagħhom dispożizzjonijiet ta’ ftehim kollettiv dwar il-mobbiltà [interna] għandhom jitqiesu li jikkostitwixxu terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol imwettqa fuq l-inizjattiva tal-persuna li timpjega għal raġuni waħda jew iktar mhux inerenti għall-persuna tal-ħaddiema, b’tali mod li dawn għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-kalkolu tan-numru totali ta’ tkeċċijiet imwettqa?
2)
Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għall-ewwel domanda, meta n-numru ta’ tkeċċijiet ippjanati jkun jeċċedi n-numru ta’ tkeċċijiet previsti [fl-ewwel subparagrafu tal-]Artikolu 1[1](a) tad-[Direttiva 98/59] iċċitata iktar ’il fuq, l-Artikolu 2(2) sa (4) [ta’ din id-direttiva] għandu jiġi interpretat fis-sens li l-informar u l-konsultazzjoni mal-kumitat tal-impriża qabel il-konklużjoni ta’ ftehim kollettiv [ta’] mobbiltà interna mal-organizzazzjonijiet sindakali rappreżentattivi, skont l-Artikolu L. 2242-21 et seq tal-Code du Travail (il-Kodiċi tax-Xogħol), jeżentaw lill-persuna li timpjega mill-obbligu li tinforma u tikkonsulta r-rappreżentanti tal-persunal?”
21.
Fil-qafas tal-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, RT, Ineo Infracom, il-Gvern Franċiż kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li ma żżommx seduta għas-sottomissjonijiet orali f’din il-kawża.
IV. Analiżi
22.
Infakkar qabelxejn li hija ġurisprudenza stabbilita li l-qorti tar-rinviju biss għandha ġurisdizzjoni sabiex tikkonstata u tevalwa l-fatti tal-kawża li jkollha quddiemha kif ukoll sabiex tinterpreta u tapplika d-dritt nazzjonali (
7
).
23.
Fir-rigward tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-Artikolu L. 2242‑23 tal-Kodiċi tax-Xogħol jipprevedi li l-persuna li timpjega tista’ tibda negozjati dwar il-kundizzjonijiet tal-mobbiltà professjonali jew ġeografika interna tal-impriża fil-kuntest ta’ miżuri kollettivi ta’ organizzazzjoni ta’ kuljum mingħajr pjan ta’ tnaqqis tal-persunal. Huwa fuq din il-bażi legali li, fid-dawl tar-riorganizzazzjoni ġeografika tal-persunal tal-lant tax-xogħol minħabba t-telf u r-rebħ ta’ kuntratti, Ineo Infracom u diversi organizzazzjonijiet sindakali rappreżentattivi fi ħdan din l-impriża kkonkludew ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna.
24.
Is-sitwazzjoni li wasslet għat-talba għal deċiżjoni preliminari hija kkaratterizzata mill-fatt li, abbażi tar-rifjut tal-applikazzjoni għall-kuntratt ta’ xogħol tagħhom tad-dispożizzjonijiet tal-ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna, ħdax-il ħaddiem, fosthom RT u ED, tkeċċew fl-istess jum minn Ineo Infracom skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni, jiġifieri l-Artikolu L. 2242‑23 tal-Kodiċi tax-Xogħol. Bis-saħħa ta’ dan l-artikolu, it-tkeċċija tal-persuna impjegata, li tkun irrifjutat l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-ftehim dwar il-mobbiltà interna għall-kuntratt ta’ xogħol tagħha, hija bbażata fuq raġuni ekonomika u hija deċiża skont il-modalitajiet ta’ tkeċċija individwali għal raġuni ekonomika.
25.
Huwa f’dan il-kuntest ġuridiku u fattwali li ser nesponi, l-ewwel nett, xi kunsiderazzjonijiet ġenerali dwar l-għan u l-portata tad-Direttiva 98/59 (Taqsima A). Imbagħad, ser neżamina l-portata tal-ewwel domanda preliminari u nipproponi li tiġi fformulata mill-ġdid (Taqsima B). Fil-fehma tiegħi, l-applikabbiltà tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1) ta’ din id-direttiva għandha tiġi vverifikata għat-tkeċċijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali, billi tanalizza, b’mod partikolari, il-kunċett ta’ “tkeċċijiet kollettivi”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, fid-dawl tal-ġurisprudenza rilevanti tal-Qorti tal-Ġustizzja. Fl-aħħar nett, sabiex nirrispondi għat-tieni domanda preliminari, ser neżamina l-portata tal-obbligi tal-persuna li timpjega fil-kuntest tal-proċedura ta’ informazzjoni u ta’ konsultazzjoni, prevista fl-Artikolu 2 tal-imsemmija direttiva, billi nesplora l-kontenut u l-implimentazzjoni ratione temporis (Taqsima C).
A. Kunsiderazzjonijiet ġenerali dwar l-għanijiet u l-portata tad-Direttiva 98/59
26.
Infakkar, fl-ewwel lok, li mill-premessa 2 tad-Direttiva 98/59 jirriżulta li din hija intiża sabiex issaħħaħ il-protezzjoni tal-ħaddiema fil-każ ta’ tkeċċijiet kollettivi billi titqies il-ħtieġa ta’ żvilupp ekonomiku u soċjali bbilanċjat fl-Unjoni. B’mod partikolari, skont il-premessi 3 u 7 ta’ din id-direttiva, huma partikolarment id-differenzi li jeżistu bejn id-dispożizzjonijiet fis-seħħ fl-Istati Membri għal dak li jikkonċerna l-miżuri intiżi sabiex itaffu l-konsegwenzi tat-tkeċċijiet kollettivi li għandhom ikunu s-suġġett ta’ approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet (
8
). Barra minn hekk, il-premessa 4 tal-imsemmija direttiva tiddikjara li d-differenzi bejn il-livelli ta’ protezzjoni żgurati, fil-qasam tat-tkeċċija kollettiva, mil-leġiżlazzjonijiet nazzjonali jista’ jkollhom effett dirett fuq il-funzjonament tas-suq intern (
9
).
27.
Fit-tieni lok, irrid nenfasizza, kif iddeċidiet diversi drabi l-Qorti tal-Ġustizzja, li għalkemm huwa minnu li d-Direttiva 98/59 tiżgura biss armonizzazzjoni parzjali tar-regoli ta’ protezzjoni tal-ħaddiema fil-każ ta’ tkeċċijiet kollettivi, xorta jibqa’ l-fatt li n-natura limitata ta’ tali armonizzazzjoni ma jistax ikollha l-konsegwenza li ċċaħħad id-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva mill-effettività tagħhom. Għaldaqstant, Stat Membru ma jistax, b’mod partikolari, jadotta miżura nazzjonali li, minkejja li tkun ta’ natura li tiggarantixxi livell imsaħħaħ tal-protezzjoni tad-drittijiet tal-ħaddiema kontra t-tkeċċijiet kollettivi jkollha l-konsegwenza li ċċaħħad l-Artikoli 2 sa 4 tal-imsemmija direttiva mill-effett utli tagħhom (
10
).
28.
Huwa fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet li għandhom jiġu eżaminati d-domandi preliminari magħmula mill-qorti tar-rinviju.
B. Fuq il‑portata tal-ewwel domanda preliminari u r-riformulazzjoni tagħha
29.
Qabelxejn, għandu jitfakkar li minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li (
11
), fil-kuntest tal-proċedura ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja, stabbilita mill-Artikolu 267 TFUE, huwa l-kompitu ta’ din tal-aħħar li tagħti lill-qorti nazzjonali risposta utli li tippermettilha taqta’ l-kawża li jkollha quddiemha. F’din il-perspettiva, jekk ikun meħtieġ, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tifformula mill-ġdid id-domandi li sarulha. Il-fatt li qorti nazzjonali fformulat domanda preliminari billi rreferiet għal ċerti dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni ma jipprekludix lill-Qorti tal-Ġustizzja milli tipprovdi lil din il-qorti l-elementi kollha ta’ interpretazzjoni li jistgħu jkunu utli għad-deċiżjoni tal-kawża li għandha quddiemha, kemm jekk hija rreferiet għalihom jew le meta ressqet id-domandi tagħha. F’dan ir-rigward, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tislet mill-elementi kollha pprovduti mill-qorti nazzjonali, u b’mod partikolari mill-motivazzjoni tad-deċiżjoni tar-rinviju, l-elementi tad-dritt tal-Unjoni li jeħtieġu interpretazzjoni fid-dawl tas-suġġett tal-kawża.
30.
F’dan il-każ, nirrileva li l-formulazzjoni tal-ewwel domanda preliminari tirreferi għall-interpretazzjoni tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59 fir-rigward tat-tkeċċijiet għal raġunijiet ekonomiċi bbażati fuq ir-rifjut, mill-ħaddiema, tal-applikazzjoni għall-kuntratt ta’ xogħol tagħhom tad-dispożizzjonijiet ta’ ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna. B’mod iktar preċiż, it-termini li fihom din id-domanda hija fformulata mill-qorti tar-rinviju jidhru, prima facie, li jissuġġerixxu li l-imsemmija domanda hija bbażata fuq il-premessa li t-tkeċċijiet għal raġuni ekonomika inkwistjoni fil-kawża prinċipali huma kkunsidrati bħala terminazzjoni assimilabbli ma’ tkeċċija, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
31.
Effettivament, minkejja l-fatt li l-qorti tar-rinviju ma tesponix ir-raġunijiet li għalihom id-deċiżjoni tar-rinviju tirreferi għal “terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol imwettqa fuq l-inizjattiva tal-persuna li timpjega għal raġuni waħda jew iktar mhux inerenti għall-persuna tal-ħaddiema,” minflok għal “tkeċċija kollettiva”, fis-sens tad-Direttiva 98/59, din il-qorti tispjega fil-qosor iżda b’mod ċar kif ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu L. 2242‑23, tal-Kodiċi tax-Xogħol inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jorbot ma’ dispożizzjonijiet oħra ta’ dan il-kodiċi. B’mod iktar preċiż, hija tindika li din id-dispożizzjoni (li tipprevedi li t-tkeċċija bbażata fuq ir-rifjut mill-persuna impjegata ta’ applikazzjoni għall-kuntratt tagħha tad-dispożizzjonijiet tal-ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna tingħata skont il-modalitajiet ta’ tkeċċija individwali għal raġuni ekonomika) teskludi l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Artikoli L. 1233‑28 sa L. 1233‑33 tal-imsemmi kodiċi dwar il-proċedura ta’ informazzjoni u ta’ konsultazzjoni tal-Kunsill tax-Xogħol jew tad-delegati tal-persunal meta l-persuna li timpjega jkollha l-intenzjoni li tipproċedi għal tkeċċija kollettiva għal raġuni ekonomika ta’ mill-inqas għaxar persuni impjegati fl-istess perijodu ta’ tletin jum (
12
).
32.
Għalhekk jidher li mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li huwa proprju minħabba din l-esklużjoni li l-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk it-tkeċċijiet għal raġuni ekonomika inkwistjoni għandhomx jitqiesu bħala li jikkostitwixxu “terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol imwettqa fuq l-inizjattiva tal-persuna li timpjega għal raġuni waħda jew iktar mhux inerenti għall-persuna tal-ħaddiema”, fis-sens tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59, mingħajr ma jsir riferiment għall-ewwel subparagrafu ta’ din id-dispożizzjoni li jiddefinixxi l-kunċett ta’ “tkeċċijiet kollettivi”.
33.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, sabiex tingħata risposta utli lill-qorti tar-rinviju, jidhirli li huwa rilevanti li tiġi vverifikata l-premessa li fuqha hija bbażata l-ewwel domanda preliminari magħmula, li tgħid li t-tkeċċijiet għal raġuni ekonomika inkwistjoni fil-kawża prinċipali jikkostitwixxu terminazzjoni assimilabbli ma’ tkeċċija, fis-sens tad-Direttiva 98/59.
34.
F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni hija tal-fehma li t-tkeċċijiet inkwistjoni għandhom jiġu kklassifikati bħala “redundancies”, fis-sens tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59, u mhux bħala “termini [terminazzjonijiet] ta’ kuntratt tax-xogħol”, fis-sens tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu (1) ta’ din id-direttiva, peress li RT u ED tkeċċew għal raġuni ekonomika, skont ir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu L. 2242–23 tal-Kodiċi tax-Xogħol. Il-Gvern Franċiż jidher li huwa tal-istess opinjoni u jqis, kuntrarjament għal Ineo Infracom, li s-sitwazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali għandha titqies bħala “tkeċċija kollettiva” li taqa’ taħt id-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva.
35.
Min-naħa tagħha, Ineo Infracom issostni li t-tkeċċijiet li saru wara r-rifjut ta’ ħaddiema ikkonċernati li jaċċettaw l-applikazzjoni tal-ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna ma jistgħux jitqiesu li huma “tkeċċijiet mix-xogħol minn min iħaddem għal raġuni waħda jew aktar mhux relatati mal-ħaddiema individwali kkonċernati”, fis-sens tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1)(a) tad‑Direttiva 98/59. Fil-fatt, il-ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna li ġie stabbilit għandu l-għan li jestendi s-setgħa ta’ tmexxija jew ta’ organizzazzjoni ta’ persuna li timpjega li tixtieq tadotta, lil hinn minn kull kuntest ta’ tnaqqis tal-persunal, miżuri kurrenti ta’ mobbiltà tal-persunal tagħha. B’differenza minn dan, RT isostni li, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni, l-interruzzjonijiet kollha tal-kuntratt ta’ xogħol għal raġuni ekonomika, inklużi t-tkeċċijiet magħmula abbażi tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu L. 2242‑23 tal-Kodiċi tax-Xogħol, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat jekk il-persuna li timpjega għandhiex jew le l-obbligu li tistabbilixxi u li timplimenta pjan ta’ salvagwardja tal-impjieg.
36.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, minkejja li l-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja biss dwar l-interpretazzjoni tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59, jiena tal-fehma li l-ewwel domanda preliminari għandha tinftiehem bħala li hija intiża, essenzjalment, sabiex isir magħruf jekk l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1)(a) ta’ din id-direttiva għandux jiġi interpretat fis-sens li t-tkeċċijiet għal raġunijiet ekonomiċi bbażati fuq ir-rifjut, mill-ħaddiema, tal-applikazzjoni għall-kuntratt ta’ xogħol tagħhom tad-dispożizzjonijiet ta’ ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna, għandhom jitqiesu li jikkostitwixxu “tkeċċija”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, jew bħala “termini [terminazzjonijiet] ta’ kuntratt tax-xogħol” assimilabbli ma’ tali tkeċċija, fis-sens tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tal-imsemmija direttiva, b’tali mod li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-kalkolu previst mill-imsemmija dispożizzjoni.
37.
Fil-linji li ġejjin, ser nispjega r-raġunijiet li għalihom inqis li s-sitwazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali taqa’ taħt l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59, fatt li madankollu għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.
1.
Fuq l-applikabbiltà tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59
38.
Nixtieq nenfasizza, fl-ewwel lok, li l-kunċett ta’ “tkeċċijiet kollettivi” huwa ddefinit fl-Artikolu 1(1)(a) tad-Direttiva 98/59 bħala li jirreferi għat-“tkeċċijiet mix-xogħol minn min iħaddem għal raġuni waħda jew aktar mhux relatati mal-ħaddiema individwali kkonċernati meta”, dan jissodisfa, skont “l-għażla ta’ l-Istati Membri”, il-kundizzjonijiet ta’ natura kwantitattiva (numru minimu ta’ ħaddiema) u ratione temporis (fuq l-istess perijodu) stabbiliti minn dan l-artikolu għall-applikazzjoni tiegħu (
13
).
39.
Ċertament, id-Direttiva 98/59 ma tiddefinixxix espressament il-kunċett ta’ “tkeċċijiet”. Madankollu, dan il-kunċett huwa s-suġġett ta’ ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja. Minn din il-ġurisprudenza jirriżulta li, fid-dawl tal-għan imfittex minn din id-direttiva u tal-kuntest li fih jinsab l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1)(a) tagħha, għandu jiġi kkunsidrat li dan huwa każ ta’ kunċett ta’ dritt tal-Unjoni li ma jistax jiġi ddefinit b’riferiment għal-liġijiet tal-Istati Membri. F’dan il-każ, l-imsemmi kunċett għandu jiġi interpretat fis-sens li jinkludi kull terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol mhux mixtieqa mill-ħaddiem, u għalhekk mingħajr il-kunsens tiegħu (
14
).
40.
Fit-tieni lok, għandi nirrileva li mill-imsemmija ġurisprudenza jirriżulta li t-tkeċċijiet huma differenti mit-terminazzjonijiet tal-kuntratt ta’ xogħol li huma, skont il-kundizzjonijiet stabbiliti fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59, assimilati mat-tkeċċijiet minħabba n-nuqqas ta’ kunsens tal-ħaddiem (
15
).
41.
Fir-rigward ta’ din id-distinzjoni, inqis, kif spjegat l-Avukata Ġenerali Kokott fil-konklużjonijiet tagħha fil-kawża Pujante Rivera (
16
) il-fatt li jkun magħruf jekk hemmx tkeċċija jew terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol assimilabbli ma’ tkeċċija għandu konsegwenzi prattiċi importanti. Fil-fatt, kif ġie espost f’dawn il-konklużjonijiet, huma biss it-tkeċċijiet li jwasslu għall-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet protettivi previsti fid-Direttiva 98/59 favur il-ħaddiema f’każ ta’ tkeċċijiet kollettivi. B’differenza minn dan, it-terminazzjonijiet ta’ kuntratt ta’ xogħol li jistgħu jiġu assimilati ma’ tkeċċijiet sempliċement jittieħdu inkunsiderazzjoni – u jiżdiedu – għall-kalkolu tal-limiti ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva, filwaqt li l-ħaddiema kkonċernati ma jkunux madankollu jistgħu jibbenefikaw huma stess minn dawn id-dispożizzjonijiet protettivi. Fi kliem ieħor, l-għan ta’ din l-assimilazzjoni jikkonċerna biss il-“kalkolu tan-numru tar-redundancies” previst fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tal-imsemmija direttiva, li għandu bħala konsegwenza li d-dispożizzjonijiet l-oħra tal-istess direttiva ma japplikawx għall-ħaddiema li l-kuntratti ta’ xogħol tagħhom ikunu ntemmu.
42.
Għalhekk, fid-dawl tal-importanza u tal-konsegwenzi li timplika għall-ħaddiema kkonċernati d-distinzjoni bejn it-“tkeċċija” u t-“terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol assimilabbli mat-tkeċċija”, għandu jiġi ddeterminat, fid-dawl tal-ġurisprudenza rilevanti tal-Qorti tal-Ġustizzja, jekk it-tkeċċijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali jistgħux jikkostitwixxu “redundancies”, skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59.
a)
Fuq il-kunċett ta’ “tkeċċija”, fis-sens tad-Direttiva 98/59: il-ġurisprudenza rilevanti tal-Qorti tal‑Ġustizzja
43.
Fil-kuntest tal-ewwel domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar ir-rilevanza tal-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza Socha et (
17
). Madankollu, sabiex jiġi evalwat aħjar jekk it-tkeċċijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali jaqgħux taħt il-kunċett ta’ “tkeċċija”, imsemmi fid-Direttiva 98/59, jidhirli li huwa xieraq li tiġi analizzata wkoll is-sentenza Pujante Rivera. Barra minn hekk, jidhirli li dan l-eżami huwa opportun sa fejn il-kuntesti ġuridiċi u fattwali tal-kawżi li taw lok għal dawn iż-żewġ sentenzi ma humiex identiċi.
1) Fuq is‑sentenza Pujante Rivera
44.
Il-kawża li tat lok għas-sentenza Pujante Rivera kienet tikkonċerna ħaddiema li kienet talbet it-terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol abbażi ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali, u li, prima facie, setgħet titqies li tat il-kunsens tagħha għal din it-terminazzjoni (
18
).
45.
F’din il-kawża, waħda mid-domandi kienet dwar jekk il-fatt li persuna li timpjega tagħmel, unilateralment u għad-detriment tal-ħaddiem, bidla sostanzjali tal-elementi essenzjali tal-kuntratt ta’ xogħol tiegħu għal raġunijiet mhux relatati mal-persuna ta’ dan il-ħaddiem jaqax taħt il-kunċett ta’ “tkeċċija” jew jikkostitwixxix terminazzjoni tal-kuntratt tax-xogħol assimilabbli ma’ tali tkeċċija. Il-Qorti tal-Ġustizzja rrispondiet li din is-sitwazzjoni taqa’ taħt il-kunċett ta’ “tkeċċijiet”, imsemmi fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1)(a) ta’ din id-direttiva (
19
). Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li t-terminazzjoni tar-relazzjoni ta’ xogħol inkwistjoni kienet tabilħaqq toriġina minn din il-bidla unilaterali magħmula mill-persuna li timpjega għad-detriment tal-ħaddiem. L-imsemmija bidla kienet tikkonsisti fit-tnaqqis ta’ 25 % tal-paga fissa tal-ħaddiema inkwistjoni u kienet wasslet, fin-nuqqas ta’ aċċettazzjoni min-naħa tagħha, għax-xoljiment tal-kuntratt ta’ xogħol flimkien mal-ħlas ta’ kumpens ikkalkolat fuq l-istess bażi bħal dawk li huma dovuti fil-każ ta’ tkeċċija inġusta (
20
).
46.
F’din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja, minn naħa, fakkret li, fid-dawl tal-għan tad-Direttiva 98/59 li hija intiża b’mod partikolari sabiex issaħħaħ il-protezzjoni tal-ħaddiema fil-każ ta’ tkeċċijiet kollettivi, il-kunċetti li jiddefinixxu l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva ma jistgħux jingħataw interpretazzjoni restrittiva inkluż il-kunċett ta’ “tkeċċijiet” fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1)(a) tagħha. Min-naħa l-oħra, hija rrilevat li, bl-armonizzazzjoni tar-regoli applikabbli għat-tkeċċijiet kollettivi, il-leġiżlatur tal-Unjoni ried, fl-istess ħin, jiżgura protezzjoni paragunabbli tad-drittijiet tal-ħaddiema fid-diversi Stati Membri u japprossima l-ispejjeż li jirriżultaw minn dawn ir-regoli ta’ protezzjoni għall-impriżi tal-Unjoni (
21
).
47.
Fil-fehma tiegħi, din ir-risposta kif ifformulata mill-Qorti tal-Ġustizzja kienet tirriżulta, minn naħa, mis-sitwazzjoni partikolari li kienet tirriżulta mill-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni f’dik il-kawża u, min-naħa l-oħra, mill-fatt li l-bidla tal-kuntratt ta’ xogħol inkwistjoni li l-persuna li timpjega kienet wettqet unilateralment kienet tikkorrispondi għal “tkeċċija” sa fejn, minkejja l-aċċettazzjoni ta’ terminazzjoni kuntrattwali tal-ħaddiema kkonċernata, din il-bidla kienet tinvolvi għaliha “degradazzjoni sinjifikattiva” tal-kundizzjonijiet tax-xogħol u kienet tirrigwarda elementi essenzjali tal-kuntratt ta’ xogħol. Għal din ir-raġuni l-marġni ta’ manuvra ta’ din il-ħaddiema kien limitat u l-aċċettazzjoni minnha ta’ terminazzjoni kuntrattwali ma kinitx kompletament volontarja (
22
). B’hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li l-imsemmija bidla seħħet fl-assenza tal-kunsens tal-ħaddiema kkonċernata (
23
).
2) Fuq is‑sentenzi Socha et u Ciupa et (
24
)
48.
Fil-kawżi li taw lok għas-sentenzi Socha et u Ciupa et kienu ġew imposti unilateralment bidliet fil-kuntratti ta’ impjieg minn sptarijiet ta’ Stat Membru fuq il-persuni impjegati tagħhom. F’dawn il-kawżi, il-kwistjoni li qamet kienet, b’mod partikolari, dik dwar jekk l-Artikolu (1)(1) tad-Direttiva 98/59 kellux jiġi interpretat fis-sens li bidla unilaterali mill-persuna li timpjega, għad-detriment tal-ħaddiema, tal-kundizzjonijiet ta’ remunerazzjoni tagħhom u li, fil-każ ta’ rifjut tal-ħaddiem, kienet twassal għat-terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol, kellhiex tiġi kklassifikata bħala “tkeċċija”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni (
25
).
49.
B’mod partikolari, fir-rigward tan-notifika tal-bidla fil-leave inkwistjoni fil-kawża Ciupa et (
26
), il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li dan kien jipprevedi tnaqqis temporanju tal-ammont tar-remunerazzjoni ta’ 15 % u, wara diversi xhur, ritorn ta’ din ir-remunerazzjoni għal-livell inizjali tagħha. Issa, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li għalkemm ma jistax jiġi kkontestat li r-remunerazzjoni tikkostitwixxi element essenzjali tal-kuntratt ta’ xogħol u li tnaqqis ta’ 15 % tagħha jista’, bħala prinċipju, jiġi kklassifikat bħala “bidla sostanzjali”, xorta jibqa’ l-fatt li n-natura temporanja ta’ dan it-tnaqqis tirriduċi b’mod sinjifikattiv il-portata tal-bidla tal-kuntratt ta’ xogħol prevista. Il-Qorti tal-Ġustizzja għalhekk qieset li fl-aħħar lok kienet il-qorti tar-rinviju li kellha tiddetermina jekk it-tnaqqis temporanju tar-remunerazzjoni inkwistjoni kellux jiġi kklassifikat bħala “bidla sostanzjali” (
27
).
50.
Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-fatt li persuna li timpjega tagħmel, unilateralment u għad-detriment tal-ħaddiem, bidla mhux sostanzjali ta’ element essenzjali tal-kuntratt ta’ xogħol jew bidla sostanzjali ta’ element mhux essenzjali ta’ dan il-kuntratt, fiż-żewġ każijiet, għal raġunijiet mhux inerenti għall-persuna ta’ dan il-ħaddiem, ma jistax jiġi kklassifikat bħala “tkeċċija”, fis-sens tad-Direttiva 98/59 (
28
).
51.
Fil-fatt, ir-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja f’dawn iż-żewġ kawżi kienet tirriżulta mill-fatt li, kuntrarjament għall-bidla inkwistjoni fil-kawża prinċipali Pujante Rivera, li kienet tirrigwarda tnaqqis sinjifikattiv fir-remunerazzjoni ta’ ħaddiem, il-bidliet tal-elementi essenzjali jew mhux essenzjali tal-kuntratti ta’ xogħol inkwistjoni kienu limitati ħafna, rispettivament, mill-perspettiva ratione temporis jew kwantitattiva (
29
). F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li, anki jekk jitqies li, f’kull waħda mill-imsemmija kawżi, dawn il-bidliet ma kinux jaqgħu, skont il-qorti tar-rinviju, taħt il-kunċett ta’ “tkeċċija”, ix-xoljiment tal-kuntratti ta’ xogħol li jirriżulta mir-rifjut tal-ħaddiem ikkonċernat li jaċċetta tali bidla kellu jitqies li jikkostitwixxi terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol imwettqa fuq l-inizjattiva tal-persuna li timpjega għal raġuni waħda jew iktar mhux relatati ma’ raġunijiet inerenti għall-persuna tal-ħaddiema, fis-sens tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59 (
30
).
52.
Fid-dawl ta’ din il-ġurisprudenza tqum il-kwistjoni ta’ liema hija l-klassifikazzjoni ġuridika tal-bidliet kuntrattwali inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
b)
Fuq il-klassifikazzjoni tal-bidliet kuntrattwali inkwistjoni fil-kawża prinċipali
53.
Nirrileva, qabelxejn, li hija l-qorti tar-rinviju, li għandha l-unika ġurisdizzjoni sabiex tevalwa l-fatti, li għandha tiddetermina, fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ, jekk l-assenjazzjonijiet proposti, skont il-ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna, inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għandhomx jiġu kklassifikati bħala “bidliet sostanzjali” (
31
). Madankollu, fid-dawl tal-elementi li jinsabu fid-deċiżjoni tal-qorti tar-rinviju u fil-proċess nazzjonali, jidhirli li huwa possibbli li jsiru preċiżazzjonijiet intiżi sabiex jiggwidawha fis-soluzzjoni tal-kawża prinċipali (
32
).
54.
Fir-rigward, l-ewwel nett, tal-kwistjoni dwar jekk il-persuna li timpjega wettqitx, unilateralment u għad-detriment tal-ħaddiem, bidliet fil-kuntratt ta’ xogħol inkwistjoni għal raġunijiet li ma humiex inerenti għall-persuna ta’ dan il-ħaddiem fis-sens tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (
33
) infakkar li l-qorti tar-rinviju tindika li RT u ED tkeċċew għal raġuni ekonomika wara r-rifjut tagħhom li jaċċettaw il-proposti ta’ assenjazzjoni f’reġjuni Franċiżi oħra, skont il-ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna.
55.
F’dan ir-rigward, Ineo Infracom sostniet li l-proposta ta’ mobbiltà li ġiet ippreżentata fil-kuntest tal-applikazzjoni ta’ ftehim ta’ mobbiltà interna ma tistax titqies bħala bidla unilaterali (ta’ element essenzjali tal-kuntratt), peress li hija tapplika sempliċement ta’ ftehim kollettiv iffirmat minn sindakati rappreżentattivi.
56.
Ċertament, kif jenfasizza l-Gvern Franċiż billi jagħmel riferiment għall-Artikolu L. 2242‑23 tal-Kodiċi tax-Xogħol, il-proposti ta’ assenjazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma humiex ibbażati fuq deċiżjoni unilaterali tal-persuna li timpjega iżda fuq il-ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna. Għalhekk, ir-rifjut ta’ ħaddiem li jaċċetta tali proposti ta’ mobbiltà jista’, bħala prinċipju, jitqies bħala rifjut li jeżegwixxi l-kuntratt ta’ xogħol tiegħu, kif mibdul minn dan il-ftehim kollettiv, b’tali mod li x-xoljiment ulterjuri jsir għal raġuni inerenti għall-persuna ta’ dan il-ħaddiem.
57.
Madankollu, kif jippreċiża dan il-gvern, minn naħa, il-bidla fl-assenjazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma tirriżultax awtomatikament mill-ftehim kollettiva ta’ mobbiltà interna inkwistjoni. Din il-bidla ġejja mill-inizjattiva tal-persuna li timpjega li timplimenta miżura individwali ta’ mobbiltà prevista minn dan il-ftehim, jiġifieri, li twettaq unilateralment wara t-telf ta’ kuntratt sinjifikattiv, bidla fl-assenjazzjoni tal-ħaddiem taħt il-kundizzjonijiet previsti mill-ftehim, iżda li ma humiex
imposti minn dan tal-aħħar. Min-naħa l-oħra, huwa jindika li, skont it-tielet paragrafu tal-Artikolu L. 2242‑23 tal-Kodiċi tax-Xogħol, meta l-persuna li timpjega tkun tixtieq timplimenta tali miżura individwali ta’ mobbiltà, hija għandha tikseb il-kunsens tal-persuna impjegata.
58.
Għaldaqstant, bħall-Gvern Franċiż, u bla ħsara għal verifika mill-qorti tar-rinviju, jiena tal-fehma li, sa fejn, konformement mar-raba’ paragrafu tal-Artikolu L. 2242‑23 tal-Kodiċi tax-Xogħol, ir-rifjut tal-ħaddiem li japplika dispożizzjonijiet ta’ ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna għall-kuntratt ta’ xogħol tiegħu jipprovdi l-bażi għat-tkeċċija sussegwenti għal raġuni ekonomika, deċiża skont il-modalitajiet ta’ tkeċċija individwali għal raġuni ekonomika, ix-xoljiment tal-kuntratti ta’ xogħol inkwistjoni wara r-rifjut tal-ħaddiem ikkonċernat isir għal raġuni ekonomika mhux inerenti għall-persuna ta’ dan il-ħaddiem.
59.
F’dak li jirrigwarda, sussegwentement, in-natura tal-bidliet kuntrattwali fil-kawża prinċipali, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddetermina jekk il-proposta ta’ assenjazzjoni f’reġjun ieħor abbażi tal-ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna għandhiex tiġi kklassifikata bħala “bidla sostanzjali tal-elementi essenzjali” tal-kuntratt ta’ xogħol, fis-sens tal-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza Pujante Rivera jew, għall-kuntrarju, bħala “bidla mhux sostanzjali ta’ element essenzjali” tal-kuntratt ta’ xogħol, jew bħala “bidla sostanzjali ta’ element mhux essenzjali” ta’ dan il-kuntratt, fis-sens tal-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenzi Ciupa et u Socha et (
34
).
60.
Fl-ewwel lok, ma jistax jiġi kkontestat li l-post tax-xogħol jikkostitwixxi element essenzjali tal-kuntratt ta’ xogħol. F’dan ir-rigward, jidhirli li huwa utli li jitfakkar li, kif jistabbilixxi l-Artikolu 4 tad-Direttiva (UE) 2019/1152 (
35
) l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-persuni li jimpjegaw ikunu meħtieġa jinfurmaw lill-ħaddiema dwar l-elementi essenzjali tar-relazzjoni ta’ impjieg u li din l-informazzjoni tinkludi mill-inqas sett ta’ elementi konkreti bħall-post tax-xogħol (jew klawżola ta’ mobbiltà possibbli) (
36
).
61.
Fit-tieni lok, f’dak li jirrigwarda n-natura sostanzjali tal-bidliet tal-kuntratti ta’ xogħol inkwistjoni, huwa ċar li assenjazzjoni f’reġjun ieħor jew f’“żona ġeografika” tista’, bħala prinċipju, tiġi kklassifikata bħala “bidla sostanzjali”, fis-sens tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (
37
). Madankollu, il-klassifikazzjoni ta’ din l-assenjazzjoni bħala “sostanzjali” tiddependi minn ċerti kriterji li jikkonċernaw, b’mod partikolari, iż-żona ġeografika fejn jinsab il-post tal-impjieg il-ġdid (b’mod partikolari, jekk dan ikun reġjun ieħor), id-distanza bejn din l-assenjazzjoni l-ġdida u ż-żona ġeografika ta’ assenjazzjoni ta’ oriġini (jekk din timplika bidla fil-post ta’ residenza), it-tul prevedibbli tal-imsemmija assenjazzjoni (okkażjonali, temporanja jew permanenti), l-eżistenza u l-kontenut ta’ klawżola ta’ mobbiltà fil-kuntratt ta’ xogħol tal-ħaddiem ikkonċernat, kif ukoll miżuri ta’ appoġġ intiżi sabiex jikkumpensaw l-assenjazzjoni proposta.
62.
F’dan il-każ, kuntrarjament għall-ewwel ċaqliq propost (
38
) la mid-deċiżjoni tar-rinviju u lanqas mill-proċess għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja ma jirriżulta b’mod ċar jekk l-assenjazzjonijiet proposti, skont il-ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna, kinux temporanji jew le (
39
). Barra minn hekk, mill-osservazzjonijiet tal-Gvern Franċiż kif ukoll mill-proċess għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, fl-assenza ta’ klawżola ta’ mobbiltà, assenjazzjoni f’reġjun ieħor (jew f’settur ġeografiku ieħor) hija bidla fil-kuntratt ta’ xogħol li l-persuna li timpjega ma tistax timponi unilateralment fuq il-ħaddiem mingħajr ma tikseb il-kunsens tiegħu. F’dan ir-rigward, skont dan il-gvern, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-kuntratti ta’ xogħol ma kinux jinkludu klawżola ta’ mobbiltà. Madankollu, mill-qari tal-proċess ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja, mill-addendum għall-kuntratt ta’ xogħol ta’ RT jirriżulta li, fid-dawl tal-funzjonijiet tiegħu ta’ maniġer tal-lant tax-xogħol, ċaqliq żgħir seta’ jiġi previst (
40
).
63.
Għalhekk, assenjazzjoni f’reġjun ieħor tista’, bħala prinċipju, tiġi kklassifikata bħala “bidla sostanzjali ta’ element essenzjali” tal-kuntratt ta’ xogħol, fis-sens tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja. Għalhekk, bla ħsara għall-verifika mill-qorti tar-rinviju, jiena tal-fehma li x-xoljiment tar-relazzjonijiet ta’ xogħol inkwistjoni joriġina mill-bidla unilaterali, għad-detriment tal-ħaddiema, magħmula mill-persuna li timpjega għal element sostanzjali tal-kuntratt ta’ xogħol għal raġunijiet mhux inerenti għall-persuna tiegħu (
41
).
64.
Infakkar, fit-tielet u fl-aħħar lok, li l-Qorti tal-Ġustizzja ħadet ħsieb tippreċiża li ftit jimporta li ċerti sitwazzjonijiet huma, fid-dritt nazzjonali, ikklassifikati mhux bħala “tkeċċijiet”, iżda bħala “terminazzjonijiet ipso jure” tal-kuntratti ta’ xogħol. Fil-fatt, dawn huma terminazzjonijiet ta’ kuntratti ta’ xogħol mhux mixtieqa mill-ħaddiem u għalhekk tkeċċijiet fis-sens tad-Direttiva 98/59. Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li kull leġiżlazzjoni nazzjonali jew interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “tkeċċijiet”, li jinsab fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1)(a) tad-Direttiva 98/59, li jwasslu sabiex jiġi kkunsidrat li, f’tali sitwazzjoni, ix-xoljiment tal-kuntratt ta’ xogħol ma jkunx jikkostitwixxi “tkeċċija” fis-sens ta’ din id-direttiva, ibiddlu l-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmija direttiva u jċaħduha mill-effett sħiħ tagħha (
42
).
65.
Fl-aħħar nett, fil-każ li l-qorti tar-rinviju ma tkunx f’pożizzjoni li tikkonstata l-eżistenza ta’ “bidla sostanzjali tal-elementi essenzjali” tal-kuntratti ta’ xogħol inkwistjoni, infakkar, fil-qosor ħafna, li hemm lok li jiġi kkunsidrat, fid-dawl tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (
43
), li x-xoljiment ta’ dawn il-kuntratti jikkostitwixxi “terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol imwettqa fuq l-inizjattiva tal-persuna li timpjega għal raġuni waħda jew iktar mhux inerenti għall-persuna tal-ħaddiema”, fis-sens tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59, b’tali mod li dan għandu jittieħed inkunsiderazzjoni għall-kalkolu tan-numru totali ta’ tkeċċijiet li seħħew, bil-kundizzjoni li jkun hemm mill-inqas ħames tkeċċijiet fis-sens strett tal-kelma (
44
).
2.
Konklużjoni intermedja fuq l-ewwel domanda preliminari
66.
Minn dak li ntqal iktar ’il fuq jirriżulta li l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1)(a) tad-Direttiva 98/59 għandu jiġi interpretat fis-sens li t-tkeċċijiet għal raġuni ekonomika bbażati fuq ir-rifjut, mill-ħaddiema, tal-applikazzjoni għall-kuntratt ta’ xogħol tagħhom ta’ dispożizzjonijiet ta’ ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna jistgħu jikkostitwixxu “tkeċċijiet”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, b’tali mod li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-kalkolu previst mill-imsemmija dispożizzjoni, jiġifieri n-numru totali ta’ tkeċċijiet li seħħew, sabiex tiġi evalwata l-eżistenza ta’ tkeċċijiet kollettivi.
C. Fuq it-tieni domanda preliminari: il-portata tal-obbligi ta’ informazzjoni u ta’ konsultazzjoni previsti fl-Artikolu 2 tad-Direttiva 98/59
67.
Permezz tat-tieni domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 2 tad-Direttiva 98/59 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-informazzjoni u l-konsultazzjoni tal-Kunsill tax-Xogħol qabel il-konklużjoni ta’ ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna ma’ organizzazzjonijiet sindakali rappreżentattivi jeħilsux lill-persuna li timpjega kkonċernata milli tinforma u tikkonsulta lir-rappreżentanti tal-persunal, konformement ma’ din id-dispożizzjoni.
68.
Il-Gvern Franċiż isostni li l-persuna li timpjega li tikkonkludi ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna ma’ organizzazzjonijiet sindakali rappreżentattivi tissodisfa minħabba dan il-fatt biss l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 2(2) sa (4) tad-Direttiva 98/59.
69.
Dan l-approċċ ma jikkonvinċinix. Fil-fatt, sabiex jiġi ddeterminat jekk in-negozjati għall-adozzjoni ta’ tali ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna humiex konformi mal-Artikolu 2 tad-Direttiva 98/59 dwar il-proċedura ta’ informazzjoni u ta’ konsultazzjoni, il-qorti tar-rinviju għandha tmur lil hinn mis-sempliċi konstatazzjoni tal-konklużjoni ta’ dan il-ftehim sabiex tiddetermina, billi tieħu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi rilevanti kollha tal-każ, jekk dawn in-negozjati jkunux jissodisfaw kemm il-kontenut tal-obbligi imposti fuq il-persuni li jimpjegaw, previsti fil-kuntest ta’ din il-proċedura, kif ukoll ir-rekwiżiti applikabbli għall-iżvolġiment tagħhom ratione temporis.
70.
Qabel ma nipprovdi lill-qorti tar-rinviju indikazzjonijiet intiżi sabiex jgħinuha fil-verifiki tagħha, nixtieq infakkar qabelxejn li mill-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-għan prinċipali tad-Direttiva 98/59 huwa li qabel iseħħu t-tkeċċijiet kollettivi ssir konsultazzjoni mar-rappreżentanti tal-ħaddiema u tiġi informata l-awtorità pubblika kompetenti (
45
). Fir-rigward ta’ dan l-għan, għax-xoljiment ta’ kuntratti ta’ xogħol, il-persuna li timpjega li jkollha l-intenzjoni li twettaq tkeċċijiet kollettivi għandha tosserva ż-żewġ sensiliet ta’ obbligi ta’ natura proċedurali imposti minn din id-direttiva li huma bbażati fuq proċedura f’żewġ stadji prevista mill-Artikoli 2, 3 u 4 tal-imsemmija direttiva (
46
).
1.
Fuq il-kontenut tal-obbligi
71.
Fir-rigward tal-kontenut tal-obbligi, l-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 98/59 jipprovdi li meta persuna li timpjega tikkontempla tkeċċijiet kollettivi, hija għandha tipproċedi, fi żmien xieraq, għal konsultazzjonijiet mar-rappreżentanti tal-ħaddiema bl-għan li jintlaħaq ftehim. Mill-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva jirriżulta li l-proċedura ta’ konsultazzjoni tippreċedi kull xoljiment ta’ kuntratti ta’ xogħol, u b’hekk timponi obbligu ta’ negozjar (
47
).
72.
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà enfasizzat li mill-kliem tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 2 (1) u (2) tad-Direttiva 98/59 jirriżulta li l-konsultazzjonijiet li għandhom jitwettqu għandhom isiru bl-għan li jintlaħaq ftehim, jirrigwardaw il-possibbiltajiet li jiġu evitati jew imnaqqsa t-tkeċċijiet kollettivi previsti kif ukoll il-possibbiltajiet li jittaffew il-konsegwenzi tagħhom permezz tal-adozzjoni ta’ miżuri soċjali ta’ appoġġ, u jippermettu lir-rappreżentanti tal-ħaddiema jagħmlu proposti kostruttivi abbażi ta’ sensiela ta’ informazzjoni li għandha titqiegħed għad-dispożizzjoni tagħhom mill-persuna li timpjega (
48
). Barra minn hekk, skont l-Artikolu 2(3)(a) u (b) ta’ din id-direttiva, sabiex ir-rappreżentanti tal-ħaddiema jkunu jistgħu “jagħmlu proposti kostruttivi”, il-persuna li timpjega għandha tipprovdilhom, fi żmien xieraq matul il-konsultazzjonijiet l-informazzjoni rilevanti kollha u għandha, fi kwalunkwe każ, tikkomunikalhom bil-miktub l-informazzjoni msemmija f’din id-dispożizzjoni (
49
).
2.
Fuq l-iżvolġiment ratione temporis
73.
Fir-rigward tal-punt dwar minn liema mument persuna li timpjega għandha l-obbligu li twettaq il-konsultazzjonijiet previsti fl-Artikolu 2 tad-Direttiva 98/59, il-Qorti tal-Ġustizzja tenfasizza fil-ġurisprudenza tagħha li t-termini użati mil-leġiżlatur tal-Unjoni jindikaw li l-obbligi ta’ konsultazzjoni previsti f’dan l-artikolu jinħolqu preċedentement għal deċiżjoni ta’ din il-persuna li timpjega li xxolji kuntratti ta’ xogħol (
50
). F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li l-imsemmija obbligi għandhom jiġu implimentati mill-persuna li timpjega fil-mument meta tkun ġiet adottata deċiżjoni strateġika jew kummerċjali li ġġiegħelha tikkunsidra jew tipprospetta tkeċċijiet kollettivi. Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li persuna li timpjega għandha tipproċedi bil-konsultazzjonijiet previsti f’dan l-artikolu meta tipprevedi li twettaq bidla unilaterali tal-kuntratti ta’ xogħol ikkonċernati peress li, f’tali sitwazzjoni, din il-persuna li timpjega għandha raġonevolment tistenna li ċertu numru ta’ ħaddiema ma jaċċettawx il-bidla unilaterali tal-kuntratti ta’ xogħol tagħhom u li, konsegwentement, il-kuntratt tagħhom jiġi xolt (
51
).
74.
Minn dan isegwi, fil-fehma tiegħi, li d-Direttiva 98/59 teżiġi mill-persuna li timpjega li l-obbligi ta’ natura proċedurali previsti fl-Artikolu 2 tagħha jiġu osservati fil-kuntest ratione temporis preċiż stabbilit mil-leġiżlatur tal-Unjoni. Dan ir-rekwiżit huwa għalhekk ikkorroborat mill-għan imfittex minn dan l-Artikolu 2(2) li huwa li jiġi evitat xoljiment ta’ kuntratti ta’ xogħol jew li jitnaqqas in-numru tagħhom. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, it-twettiq ta’ dan l-għan ikun kompromess jekk il-konsultazzjoni tar-rappreżentanti tal-ħaddiema kellha ssir wara d-deċiżjoni tal-persuna li timpjega (
52
).
75.
F’dan il-każ, hija l-qorti tar-rinviju u mhux il-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tinterpreta d-dritt nazzjonali u tevalwa jekk, kif isostni l-Gvern Franċiż, in-negozjati tal-ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna jistgħux jikkostitwixxu “teħid ta’ deċiżjonijiet strateġiċi jew kummerċjali” li jġiegħlu lil Ineo Infracom tikkunsidra jew tipprospetta tkeċċijiet kollettivi (
53
). Madankollu, fid-dawl tal-elementi li jinsabu fid-deċiżjoni tar-rinviju u fil-proċess nazzjonali, jidhirli li huwa possibbli li nagħmel xi preċiżazzjonijiet utli għas-soluzzjoni tal-kawża prinċipali.
76.
F’dan ir-rigward, l-ewwel nett, nosserva li, bħall-kawżi li taw lok għas-sentenzi Ciupa et u Socha et, din il-kawża tidher li hija marbuta ma’ deċiżjonijiet ekonomiċi li, kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, ma kellhomx direttament l-għan li jtemmu relazzjonijiet ta’ xogħol speċifiċi, iżda li madankollu seta’ jkollhom riperkussjonijiet fuq l-impjieg ta’ ċertu numru ta’ ħaddiema. Fil-fatt, peress li Ineo Infracom qieset li, fid-dawl tat-telf jew tar-rebħ ta’ kuntratt ta’ provvista reġjonali, l-attività ta’ kuljum tal-impriża kienet timplika regolarment l-allokazzjoni ġeografika tal-persunal tal-lant tax-xogħol, l-assenjazzjonijiet temporanji saru mingħajr tnaqqis fil-persunal. Kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, peress li dawn l-ewwel proposti ta’ assenjazzjonijiet irriżultaw insuffiċjenti, Ineo Infracom qieset li kien neċessarju li tipproċedi, skont il-leġiżlazzjoni inkwistjoni, għan-negozjar tal-ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna, li l-applikazzjoni tiegħu kienet tippermettilha twettaq bidlet unilaterali għall-kuntratti ta’ xogħol ikkonċernati jiġifieri għall-proposti ta’ assenjazzjoni f’reġjun ieħor inkwistjoni. Issa, f’tali sitwazzjoni, Ineo Infracom kellha raġonevolment tistenna li ċertu numru ta’ ħaddiema ma jaċċettawx il-bidla unilaterali tal-kuntratti ta’ xogħol tagħhom u li, konsegwentement, il-kuntratt tagħhom jiġi xolt (
54
).
77.
Għaldaqstant, peress li d-deċiżjoni li jintbagħtu lil RT u lil ED proposti ta’ assenjazzjoni f’reġjun ieħor kienet timplika neċessarjament, għal Ineo Infracom, li tipprevedi tkeċċijiet kollettivi, hija kellha, sa fejn il-kundizzjonijiet kwantitattivi u ta’ tul ta’ żmien iddefiniti fl-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59 kienu ssodisfatti (
55
), tipproċedi għall-konsultazzjonijiet previsti fl-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva.
78.
It-tieni nett, din il-konklużjoni tidher li tapplika sa fejn l-għan tal-obbligu ta’ konsultazzjoni previst fl-Artikolu 2 tad-Direttiva 98/59 u l-għan imfittex, skont il-Gvern Franċiż, permezz tan-negozjati tal-ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna jidhru, mal-ewwel daqqa ta’ għajn jikkoinċidu, għall-inqas parzjalment. Fil-fatt, dawn jidhru li huma intiżi, rispettivament, sabiex jevitaw ix-xoljiment ta’ kuntratti ta’ xogħol u sabiex inaqqsu n-numru kif ukoll il-konsegwenzi tagħhom billi jirrikorru għal miżuri soċjali ta’ appoġġ (
56
), li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika dan. Fil-fatt, kif tenfasizza l-Qorti tal-Ġustizzja, meta deċiżjoni li tinvolvi bidla fil-kundizzjonijiet tax-xogħol tista’ tippermetti li jiġu evitati tkeċċijiet kollettivi, il-proċedura ta’ konsultazzjoni prevista fl-Artikolu 2 tad-Direttiva 98/59 għandha tibda fil-mument li fih il-persuna li timpjega jkollha l-intenzjoni li tagħmel tali bidliet (
57
).
3.
Konklużjoni intermedja fuq it-tieni domanda preliminari
79.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jiena tal-fehma li l-Artikolu 2 tad-Direttiva 98/59 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-informazzjoni u l-konsultazzjoni tal-Kunsill tax-Xogħol qabel il-konklużjoni ta’ ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna ma’ organizzazzjonijiet sindakali rappreżentattivi jistgħu jeħilsu lill-persuna li timpjega kkonċernata milli tinforma u tikkonsulta mar-rappreżentanti tal-persunal, bil-kundizzjoni li l-obbligi previsti minn dan l-artikolu, inklużi r-rekwiżiti relatati mal-implimentazzjoni tagħhom ratione temporis, jiġu osservati mill-persuna li timpjega, fatt li, fl-aħħar lok, għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.
V. Konklużjoni
80.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej għad-domandi preliminari magħmula mill-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza):
1)
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1)(a) tad-Direttiva tal-Kunsill 98/59/KE tal‑20 ta’ Lulju 1998 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri dwar redundancies kollettivi
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
it-tkeċċijiet għal raġuni ekonomika bbażati fuq ir-rifjut, mill-ħaddiema, tal-applikazzjoni għall-kuntratt ta’ xogħol tagħhom ta’ dispożizzjonijiet ta’ ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna jistgħu jikkostitwixxu “tkeċċijiet” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, b’tali mod li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-kalkolu previst mill-imsemmija dispożizzjoni, jiġifieri n-numru totali ta’ tkeċċijiet li seħħew, sabiex tiġi evalwata l-eżistenza ta’ tkeċċijiet kollettivi.
2)
L-Artikolu 2 tad-Direttiva 98/59
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
l-informazzjoni u l-konsultazzjoni tal-Kunsill tax-Xogħol qabel il-konklużjoni ta’ ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna ma’ organizzazzjonijiet sindakali rappreżentattivi jistgħu jeħilsu lill-persuna li timpjega kkonċernata milli tinforma u tikkonsulta mar-rappreżentanti tal-persunal, bil-kundizzjoni li l-obbligi previsti minn dan l-artikolu, inklużi r-rekwiżiti relatati mal-implimentazzjoni tagħhom ratione temporis, jiġu osservati mill-persuna li timpjega, fatt li, fl-aħħar lok, għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
2
)	Direttiva tal-Kunsill tal‑20 ta’ Lulju 1998 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar redundancies kollettivi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 3, p. 327).
(
3
)	SOC., 5 ta’ Mejju 1998, appell Nru 96‑13.498, Bull., V, Nru 219.
(
4
)	Mill-proċess nazzjonali ppreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li Ineo Infracom hija impriża li tappartjeni għall-grupp GDF Suez, SA li sar Engie, SA.
(
5
)	Mill-proċess nazzjonali li għandha disponibbli l-Qorti tal-Ġustizzja kif ukoll mill-osservazzjonijiet bil-miktub ippreżentati minn RT jirriżulta li l-perijodu taċ-ċaqliq propost kien ġie estiż sal‑31 ta’ Ottubru 2013.
(
6
)	Karta Soċjali Ewropea ffirmata f’Torino fit‑18 ta’ Ottubru 1961 fil-qafas tal-Kunsill tal-Ewropa u riveduta fi Strasbourg fit‑3 ta’ Mejju 1996.
(
7
)	Ara s-sentenza tas‑17 ta’ Ottubru 2024, NFŠ (C‑28/23, EU:C:2024:893, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
8
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat‑12 ta’ Ottubru 2004, Il‑Kummissjoni vs Il‑Portugall (C‑55/02, iktar ’il quddiem is-sentenza Il‑Kummissjoni vs Il‑Portugall, EU:C:2004:605, punt 52), u tal‑21 ta’ Diċembru 2016, AGET Iraklis (C‑201/15, iktar ’il quddiem is-“sentenza AGET Iraklis, EU:C:2016:972, punt 27).
(
9
)	Kif diġà rrilevat il-Qorti tal-Ġustizzja, ir-regoli ta’ protezzjoni stabbiliti mid-Direttiva 98/59 għandhom l-għan ukoll li japprossimaw l-oneri li dawn ir-regoli joħolqu għall-impriżi tal-Unjoni. Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑13 ta’ Mejju 2015, Lyttle et (C‑182/13, EU:C:2015:317, punt 43), u AGET Iraklis (punt 41).
(
10
)	Ara s-sentenza AGET Iraklis (punti 36 u 37 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
(
11
)	Ara, b’mod partikolari, id-digriet tat‑13 ta’ Ottubru 2021, Liberty Seguros (C‑375/20, EU:C:2021:861, punt 51 u l-ġurisprudenza ċċitata), kif ukoll is-sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2023, Juan (C‑164/22, EU:C:2023:684, punt 24).
(
12
)	Id-dispożizzjonijiet esklużi mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni jidhru li jimplimentaw fid-dritt Franċiż, b’mod partikolari, l-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59, fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju. Skont id-duttrina, il-leġiżlatur Franċiż integra d-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva fl-Artikoli L. 1233‑1 et seq tal-Kodiċi tax-Xogħol. Ara Schmitt, M., “Licenciements collectifs”, Répertoire de droit du travail. Droit du travail de l’Union européenne, Dalloz, 2025, punt 96. Kif enfasizzat ġustament il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet tagħha, fid-dawl tal-proċess nazzjonali, jirriżulta mix-xogħol parlamentari tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu L. 2242‑23 tal-Kodiċi tax-Xogħol li “[m]atul is-seduti, xi wħud staqsew dwar il-konformità ta’ din id-dispożizzjoni […] mad-Direttiva 98/59”. Mid-diversi artikoli dottrinali ċċitati f’dan il-proċess, jirriżulta wkoll li d-duttrina Franċiża staqsiet dwar il-kompatibbiltà tal-esklużjoni mill-proċedura ta’ konsultazzjoni tal-Kunsill tax-Xogħol prevista fl-Artikoli L. 1233‑28 sa L. 1233‑33, ta’ dan il-kodiċi, ma’ din id-direttiva. Ara, b’mod partikolari, Morvan, P., “Les accords de mobilité dans la loi du 14 juin 2013”, La semaine juridique - sociale Nru 18‑19, 2014, p. 1184, b’mod partikolari, punti 24 u 25.
(
13
)	Ara s-sentenzi Il‑Kummissjoni vs Il‑Portugall (punt 43), u tal‑11 ta’ Lulju 2024, Plamaro (C‑196/23, EU:C:2024:596, punt 24). Fir-rigward tal-kalkolu tal-limiti ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 98/59, mill-proċess nazzjonali jirriżulta li iktar minn 10 ħaddiema mit-82 persuna impjegata assenjati lill-aġenzija Sud-Est irrifjutaw il-bidliet kuntrattwali. F’dan ir-rigward, ara l-punt 10 u n-nota f’qiegħ il-paġna 4 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
14
)	Ara s-sentenzi Il‑Kummissjoni vs Il‑Portugall (punti 49 sa 51), u tal‑11 ta’ Novembru 2015, Pujante Rivera (C‑422/14, iktar ’il quddiem is-“sentenza Pujante Rivera, EU:C:2015:743, punt 48 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
(
15
)	Ara s-sentenzi Il‑Kummissjoni vs Il‑Portugall (punt 56), u Pujante Rivera (punt 49 u l-ġurisprudenza ċċitata). Fil-fatt, kif indika l-Avukat Ġenerali Tizzano fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Il‑Portugall (C‑55/02, EU:C:2004:139, punt 46), it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59 jirreferi għal każijiet fejn ir-relazzjoni ta’ xogħol tieqaf wara inizjattiva ta’ min iħaddem, iżda bil-kunsens tal-ħaddiem fil-każijiet fejn dan tal-aħħar jiġi mħeġġeġ jagħti dan il-kunsens, jiġifieri, b’mod partikolari, bi skambju għal vantaġġi finanzjarji.
(
16
)	C‑422/14, EU:C:2015:544, punt 49.
(
17
)	Sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2017 (C‑149/16, iktar ’il quddiem is-sentenza Socha et, EU:C:2017:708).
(
18
)	Ara s-sentenza Pujante Rivera (punt 50). Il-leġiżlazzjoni nazzjonali kienet ikkaratterizzata mill-fatt li persuna li timpjega setgħet tagħmel unilateralment bidliet sostanzjali fil-kuntratti ta’ xogħol bil-possibbiltà, għall-ħaddiem milqut minn din il-miżura, li jxolji l-kuntratt tiegħu u li jirċievi kumpens.
(
19
)	Ara s-sentenza Pujante Rivera (punt 47).
(
20
)	Ara s-sentenza Pujante Rivera (punti 15, 50 u 52).
(
21
)	Ara s-sentenza Pujante Rivera (punti 51 u 53).
(
22
)	Ara s-sentenza Pujante Rivera (punt 50).
(
23
)	Ara s-sentenza Pujante Rivera (punti 15 u 52). Ara wkoll it-tieni sentenza tal-punt 41, ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
24
)	Sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2017 (C‑429/16, iktar ’il quddiem is-sentenza Ciupa et, EU:C:2017:711).
(
25
)	Sentenzi Ciupa et (punti 15, 16 u 25), kif ukoll Socha et (punti 11, 12 u 23).
(
26
)	Punt 29. Ara wkoll is-sentenza Socha et (punt 27).
(
27
)	Sentenz Ciupa et (punt 30).
(
28
)	Sentenzi Ciupa et (punt 28), kif ukoll Socha et (punt 26).
(
29
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Ciupa et (punt 29), kif ukoll Socha et (punt 28).
(
30
)	Sentenzi Ciupa et (punt 31), kif ukoll Socha et (punt 28).
(
31
)	Ara s-sentenza Ciupa et (punt 30).
(
32
)	Ara, f’dan is‑sens, is-sentenza tal‑4 ta’ Mejju 2023, Glavna direktsiaPozharna bezopasnost i zashtita na naselenieto (Xogħol ta’ billejl) (C‑529/21 sa C‑536/21 u C‑732/21 sa C‑738/21, EU:C:2023:374, punt 58 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
(
33
)	Ara l-punti 44 sa 51 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
34
)	Ara l-punti 44 sa 51 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
35
)	Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑20 ta’ Ġunju 2019 dwar kondizzjonijiet tax-xogħol trasparenti u prevedibbli fl-Unjoni Ewropea (ĠU 2019, L 186, p. 105).
(
36
)	Artikolu 4(2)(b) tad-Direttiva 2019/1152: “il-post tax-xogħol; meta ma jkunx hemm post tax-xogħol fiss jew ewlieni, il-prinċipju li l-ħaddiem huwa impjegat f’diversi postijiet jew huwa liberu li jiddetermina l-post tax-xogħol tiegħu, […]”. Ara wkoll l-Artikolu 2(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 91/533/KEE tal‑14 ta’ Ottubru 1991 dwar l-obbligazzjoni ta’ min iħaddem li jgħarraf lill-ħaddiema bil-kondizzjonijiet applikabbli għall-kuntratt jew għar-relazzjoni tal-impjieg (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 2, p. 3), imħassra bid-Direttiva 2019/1152, u li d-data tat-tmiem tal-validità tagħha kienet il‑31 ta’ Lulju 2022.
(
37
)	Ara, b’analoġija, is-sentenza Pujante Rivera (punt 50).
(
38
)	Għall-kuntrarju, minn dan jirriżulta li l-ewwel ċaqliq propost fil-kuntest tal-iskema ta’ ċaqliq fuq skala kbira, prevista mill-ftehim kollettiv nazzjonali tal-ħaddiema tax-xogħlijiet pubbliċi tal‑15 ta’ Diċembru 1992, kien temporanju (erba’ xhur). Ara l-paragrafu 10 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Madankollu, it-tul ta’ żmien ta’ dan iċ-ċaqliq ma huwiex rilevanti għal din l-analiżi.
(
39
)	Skont il-Gvern Franċiż, il-ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna kellu japplika għal perijodu ta’ ħames xhur, jiġifieri mid‑29 ta’ Lulju sal‑31 ta’ Diċembru 2013.
(
40
)	Mill-proċess tal-kawża jirriżulta li din il-klawżola ta’ mobbiltà kienet limitata għar-reġjuni PACA u Languedoc‑Roussillon.
(
41
)	Ara s-sentenza Pujante Rivera (punti 15 u 50).
(
42
)	Ara s-sentenza Pujante Rivera (punt 54).
(
43
)	Ara s-sentenzi Ciupa et (punti 29 u 31) kif ukoll Socha et (punti 27 u 28).
(
44
)	Ara s-sentenza Pujante Rivera (punt 46).
(
45
)	Ara s-sentenza tas‑17 ta’ Marzu 2021, Consulmarketing (C‑652/19, EU:C:2021:208, punt 40 u l-ġurisprudenza ċċitata). Id-Direttiva 98/59 ma tippreġudikax il-libertà tal-persuna li timpjega li tipproċedi jew le b’dawn it-tkeċċijiet, ara s-sentenza AGET Iraklis (punti 28 sa 31 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
46
)	Fuq ix-xoljiment ta’ kuntratti ta’ xogħol mill-persuna li timpjega mingħajr notifika, ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Tomann (C‑134/24, EU:C:2025:134, punti 67 u 90), attwalment pendenti.
(
47
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑27 ta’ Jannar 2005, Junk (C‑188/03, iktar ’il quddiem is-“sentenza Junk, EU:C:2005:59, punt 43), kif ukoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Tizzano fil-kawża Junk (C‑188/03, EU:C:2004:571, punt 58).
(
48
)	Sentenza AGET Iraklis (punt 39).
(
49
)	Din l-informazzjoni tikkonċerna b’mod partikolari r-raġunijiet għat-tkeċċija, in-numru u l-kategoriji tal-ħaddiema kkonċernati, il-persunal tal-istabbiliment, il-perijodu li fih it-tkeċċijiet huma previsti u l-kriterji tal-għażla tal-ħaddiema mkeċċija.
(
50
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Junk (punt 37), tal‑10 ta’ Settembru 2009, Akavan Erityisalojen Keskusliitto et (C‑44/08, iktar ’il quddiem is-“sentenza Akavan, EU:C:2009:533, punt 46), kif ukoll Socha et (punt 29).
(
51
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Ciupa et (punti 34, 35 u 38 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). Hija għalhekk id-deċiżjoni ta’ bidla ta’ element sostanzjali tal-kuntratt ta’ xogħol li tiddetermina l-implimentazzjoni tal-proċedura ta’ informazzjoni u ta’ konsultazzjoni. Għalhekk, ix-xoljiment tal-kuntratt jista’ jiġi deċiż mill-persuna li timpjega biss jekk tkun issodisfat l-obbligi previsti fl-Artikolu 2 tad-Direttiva 98/59. Ara, b’mod partikolari, Rodière, P., Droit social de l’Union européenne, it-Tielet Edizzjoni., LGDJ, 2022, p. 512 u 520.
(
52
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Junk (punt 38), Akavan (punt 46) u Socha et (punt 29).
(
53
)	F’dan ir-rigward, il-Gvern Franċiż isostni li huwa irrilevanti li l-ewwel paragrafu tal-Artikolu L. 2242–21 tal-Kodiċi tax-Xogħol jipprovdi li persuna li timpjega tista’ tibda negozjati bl-għan li jiġi konkluż ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna fil-kuntest ta’ miżuri kollettivi ta’ organizzazzjoni ta’ kuljum mingħajr pjan ta’ tnaqqis tal-persunal. Fil-fatt, it-tkeċċija ta’ ċerti persuni impjegati hija konsegwenza eventwali u prevedibbli tal-konklużjoni ta’ tali ftehim, iżda ma hijiex l-għan imfittex mill-konklużjoni ta’ dan il-ftehim.
(
54
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Ciupa et (punti 34, 35 u 38 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
(
55
)	Ara l-punti 10 u 14 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
56
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Akavan (punt 46). Skont il-Gvern Franċiż, il-loi no 2013-504 (il-Liġi Nru 2013-504), li kienet stabbilixxiet id-dispożittiv tal-ftehim kollettiv ta’ mobbiltà interna, irregolat mill-Artikoli L. 2242‑21 et seq tal-Kodiċi tax-Xogħol, għandha l-istess għan bħad-Direttiva 98/59: din tikkostitwixxi strument li jippermetti, permezz tan-negozjati interni, antiċipazzjoni aħjar sabiex jiġu evitati riaġġustamenti drastiċi u t-tħabbir tard, u b’hekk jitnaqqas l-għadd ta’ tkeċċijiet għal raġunijiet ekonomiċi. F’dan ir-rigward, nosserva, b’mod partikolari, li mill-Artikolu L. 2242–22 tal-Kodiċi tax-Xogħol jirriżulta li kull ftehim li jseħħ min-negozjati għandu jinkludi mhux biss il-limiti ġeografiċi tal-mobbiltà interna tal-ħaddiem ikkonċernat fl-osservanza tal-ħajja personali u familjari tiegħu, iżda wkoll miżuri ta’ appoġġ għall-mobbiltà, b’mod partikolari għajnuna għall-mobbiltà ġeografika, li tinkludi b’mod partikolari l-parteċipazzjoni tal-persuna li timpjega għall-kumpens ta’ telf eventwali ta’ kapaċità ta’ xiri u għall-ispejjeż ta’ trasport. Ara l-punt 5 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
57
)	Sentenza Akavan (punt 47).