Voorlopige editie
CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL
T. ĆAPETA
van 26 februari 2026 (1)
Zaak C‑120/25
Verband Wirtschaft im Wettbewerb, Verein für Lauterkeit in Handel und Industrie e.V.
tegen
PAYBACK GmbH
[verzoek van het Bundesgerichtshof (hoogste federale rechter in burgerlijke en strafzaken, Duitsland) om een prejudiciële beslissing]
„ Prejudiciële verwijzing – Energie – Energie-efficiëntie-etikettering – Verordening (EU) 2017/1369 – Artikel 2, punt 13 – Begrip ‚handelaar’ – Artikel 6, eerste alinea, onder a) – Verplichting om de energie-efficiëntieklasse van het product en de schaal van de op het etiket beschikbare efficiëntieklassen te vermelden in visuele advertenties of technisch reclamemateriaal – Exploitant van een bonuspuntenprogramma – Onlinenieuwsbrief waarin reclame wordt gemaakt voor de kans om een televisie te winnen in het kader van een kansspel – Gedelegeerde verordening (EU) 2019/2013 van de Commissie – Artikel 4, onder d) ”
I.      Inleiding
1.        Het spreekwoord „Het is niet alles goud wat er blinkt” benadrukt dat schijn kan bedriegen. Iets wat op het eerste gezicht aantrekkelijk of waardevol lijkt, is dat
in werkelijkheid misschien niet.
2.        Dat geldt met name wanneer iemand een product kosteloos krijgt aangeboden, bijvoorbeeld in het kader van een kansspel, zonder dat hij wordt geïnformeerd over de kenmerken van dat product en dus over de mogelijke gevolgen wanneer dat product in de toekomst wordt gebruikt.
3.        In deze procedure dient het Hof in wezen te bepalen in hoeverre personen moeten worden geïnformeerd over de kenmerken van een product zodat zij een weloverwogen beslissing kunnen nemen.
II.    Feiten van het hoofdgeding, prejudiciële vraag en procedure bij het Hof
4.        PAYBACK, verweerster in het hoofdgeding, exploiteert een multipartnerbonuspuntenprogramma. Deze onderneming beoogt klanten te binden en nieuwe klanten te werven door „PAYBACK-punten” te geven aan deelnemers van het bonuspuntenprogramma die aankopen doen bij een van haar retailpartners. Zodra deelnemers een bepaald aantal punten hebben verzameld, kunnen zij ervoor kiezen om die punten in te wisselen voor een beloning of om daarmee aankopen te doen bij deelnemende partnerbedrijven.
5.        Op 1 februari 2022 heeft PAYBACK in haar onlinenieuwsbrief reclame gemaakt voor een kansspel met de slogan „Täglich ein neuer Gewinn, z. B. 2 x Samsung QLED 4K TV Q80A, 75 Zoll” („Elke dag nieuwe prijzen, bijvoorbeeld 2 x Samsung QLED 4K TV Q80A, 75 inch”), voorzien van een afbeelding van de betreffende televisie en een lijst van de te winnen prijzen.
6.        PAYBACK heeft echter noch bij de afbeelding van de televisie noch in de lijst met mogelijke prijzen informatie vermeld over de energie-efficiëntieklasse van dat product.
7.        Bij brief van 7 februari 2022 heeft Verband Wirtschaft im Wettbewerb, Verein für Lauterkeit in Handel und Industrie – een vereniging die zich inzet voor de behartiging van de belangen van haar leden en voor eerlijke mededinging op de markt door middel van juridisch onderzoek, voorlichting aan het publiek en handhaving van wetgeving inzake eerlijke mededinging, en verzoekster in het hoofdgeding (hierna: „vereniging”) – aan verweerster in het hoofdgeding tevergeefs een sommatie gezonden waarbij zij haar ervan in kennis heeft gesteld dat die informatie in haar reclame voor de televisie ontbrak.
8.        Vervolgens heeft de vereniging bij het Landgericht München I (rechter in eerste aanleg München I, Duitsland) tegen verweerster in het hoofdgeding een vordering ingesteld tot staking van het maken van iedere vorm van reclame voor de televisie zonder de relevante informatie te verstrekken over de energie-efficiëntieklasse ervan.
9.        De vereniging stelde dat PAYBACK, als handelaar van het aangeprezen product in de zin van artikel 2, punt 13, van verordening (EU) 2017/1369(2), niet heeft voldaan aan haar verplichting om in de visuele advertentie de energie-efficiëntieklasse van het product en de schaal van de op het etiket beschikbare efficiëntieklassen te vermelden op grond van artikel 6, eerste alinea, onder a), van die verordening(3), gelezen in samenhang met artikel 4, onder d), van gedelegeerde verordening (EU) 2019/2013(4).
10.      Die bepalingen tezamen leggen handelaren de verplichting op om klanten informatie te verstrekken over de energie-efficiëntieklasse van elektronische beeldschermen, waaronder televisies(5), in visuele advertenties of technisch reclamemateriaal voor die producten.
11.      Op grond van die bepalingen stelt de vereniging dat PAYBACK, doordat zij heeft verzuimd de relevante informatie te verstrekken over de energie-efficiëntieklasse van de televisie waarvoor in het kader van het kansspel reclame is gemaakt, haar verplichting uit hoofde van verordening 2017/1369, gelezen in samenhang met artikel 4, onder d), van gedelegeerde verordening 2019/2013, niet is nagekomen. Op basis van die stelling heeft verzoekster in het hoofdgeding een vordering ingesteld tot staking van die praktijk en tot terugbetaling van de sommatiekosten.
12.      PAYBACK daarentegen heeft aangevoerd dat zij geen „handelaar” in de zin van artikel 2, punt 13, van verordening 2017/1369(6) was met betrekking tot de aangeprezen producten en dat de voorschriften in de bovengenoemde bepalingen derhalve niet voor haar golden.
13.      Bij verstekvonnis van 5 september 2022 heeft het Landgericht München I verzoekster in het gelijk gesteld en verweerster gelast om geen visuele reclame te maken en/of te laten maken voor een specifiek model elektronisch beeldscherm zonder de energie-efficiëntieklasse en de schaal van de op het etiket beschikbare efficiëntieklassen te vermelden.
14.      PAYBACK heeft tegen die beslissing verzet aangetekend, dat is afgewezen door het Landgericht München I bij definitieve beslissing van 23 januari 2023.
15.      Vervolgens heeft die onderneming hoger beroep ten gronde ingesteld bij het Oberlandesgericht München (hoogste rechterlijke instantie van de deelstaat München, Duitsland; hierna: „appelrechter”).
16.      Bij beslissing van 14 maart 2024 heeft de appelrechter het hoger beroep toegewezen, het verstekvonnis vernietigd en de vordering afgewezen. Die rechter heeft de vordering ontvankelijk maar ongegrond verklaard en heeft derhalve verzoeksters vordering tot staking afgewezen.
17.      Volgens de appelrechter kon PAYBACK niet worden aangemerkt als „handelaar” in de zin van artikel 2, punt 13, van verordening 2017/1369 en was zij derhalve niet onderworpen aan de in die verordening neergelegde voorschriften inzake energie-efficiëntie-etikettering. Die rechter was van oordeel dat een klant geen informatie nodig heeft over de energie-efficiëntie van in het kader van een kansspel aangeboden energiegerelateerde producten om een geïnformeerde beslissing over een transactie te nemen, aangezien klanten geen product kiezen maar slechts beslissen of zij deelnemen aan het kansspel zelf waarvoor geen tegenprestatie vereist was.
18.      Na die uitspraak heeft de vereniging beroep in Revision ingesteld bij het Bundesgerichtshof (hoogste federale rechter in burgerlijke en strafzaken, Duitsland), de verwijzende rechter, en heeft zij verzocht om het verstekvonnis te bevestigden.
19.      PAYBACK stelt dat dit beroep moet worden verworpen.
20.      De verwijzende rechter betwijfelt of de appelrechter verzoeksters vordering tot staking terecht heeft afgewezen op de grond dat verweerster in het hoofdgeding, als organisator van het kansspel in kwestie, met betrekking tot de als prijs aangeboden producten geen „handelaar” was voor de toepassing van de in verordening 2017/1369 neergelegde voorschriften inzake energie-efficiëntie-etikettering en derhalve niet verplicht was om particulieren informatie te verstrekken over de energie-efficiëntie van het betreffende product.
21.      De uitkomst van dat beroep bij het Bundesgerichtshof is dus afhankelijk van de uitlegging van het begrip „handelaar” en meer bepaald van de vraag of PAYBACK kan worden beschouwd als een handelaar voor de toepassing van de voorschriften inzake energie-efficiëntie-etikettering van artikel 6, eerste alinea, onder a), van verordening 2017/1369 en artikel 4, onder d), van gedelegeerde verordening 2019/2013.
22.      Tegen deze achtergrond heeft het Bundesgerichtshof de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vraag:
„Moet een persoon die in het kader van een onlinekansspel een televisie als prijs aanbiedt, in dit verband als ‚handelaar’ in de zin van artikel 2, punt 13, van verordening [2017/1369] worden beschouwd en dient hij dan ook te voldoen aan de eisen die voortvloeien uit artikel 6, eerste alinea, onder a), van verordening [2017/1369], gelezen in samenhang met artikel 4, onder d), van [gedelegeerde verordening 2019/2013]?”
23.      De vereniging, PAYBACK en de Europese Commissie hebben schriftelijke opmerkingen bij het Hof ingediend.
24.      Het Hof achtte zich voldoende voorgelicht en heeft overeenkomstig artikel 76, lid 2, van zijn
Reglement voor de procesvoering beslist om zonder pleitzitting uitspraak te doen.
III. Analyse
25.      In 1992 heeft de Europese Unie voor een aantal huishoudelijke apparaten energie-etiketteringsvoorschriften ingevoerd om particulieren te helpen energie-efficiënte producten te vinden en om de milieueffecten van minder energie-efficiënte producten te beperken.(7) Die voorschriften golden nog niet voor televisies.
26.      Het toepassingsgebied van het kader voor energie-etikettering, dat nu wordt geregeld bij verordening 2017/1369, heeft zich sindsdien echter ontwikkeld en is zodanig verruimd dat daaronder een veel bredere reeks producten valt.(8)
27.      Op basis van een beoordeling van de kosten en baten van energie-etiketteringsvoorschriften is de invoering van een etiketteringsregeling voor de energie-efficiëntie van elektronische beeldschermen, waaronder televisies, monitors en informatiebeeldschermen, als beste optie naar voren gekomen, aangezien daarmee de hoogste besparingen worden gerealiseerd.(9)
28.      In overweging 10 van verordening 2017/1369 is te lezen dat een gestandaardiseerd verplicht etiket voor alle energiegerelateerde producten moet worden vastgesteld als een doeltreffend middel om klanten informatie over de energie-efficiëntie van die producten te verstrekken.(10) Voorts is daarin uiteengezet dat een uniform etiket voor verschillende productgroepen moet worden ingevoerd.(11)
29.      Zoals ik heb uiteengezet, zijn leveranciers en handelaren op grond van artikel 6, eerste alinea, onder a), van die verordening verplicht in visuele advertenties of technisch reclamemateriaal de energie-efficiëntieklasse van een product te vermelden, overeenkomstig de betrokken gedelegeerde handeling.
30.      Krachtens artikel 16 van verordening 2017/1369 is de Commissie bevoegd gedelegeerde handelingen vast te stellen ter aanvulling van die verordening, om te specificeren op welke wijze de energie-efficiëntieklasse en de schaal van de op het etiket beschikbare efficiëntieklassen moeten worden opgenomen in visuele advertenties en technische reclamemateriaal voor verschillende productgroepen.
31.      De Commissie heeft derhalve met betrekking tot de energie-etikettering van elektronische beeldschermen, zoals televisies, gedelegeerde verordening 2019/2013 ingevoerd, waarbij het gestandaardiseerde energie-etiket voor die productgroep is vastgesteld.
32.      Zoals ik hierboven heb opgemerkt, wordt in artikel 4, onder d), van die verordening nader ingegaan op de verplichting van handelaren met betrekking tot de energie-efficiëntie-etikettering van elektronische beeldschermen, en wordt daarin bepaald dat handelaren erop moeten toezien dat in elke visuele advertentie voor een specifiek model van dat type product informatie is opgenomen over de energie-efficiëntieklasse en de schaal van de op het etiket beschikbare efficiëntieklassen.
33.      In het kader van die verplichting rijst de onderhavige prejudiciële vraag.
34.      Met zijn vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of verweerster in het hoofdgeding, als organisator van een onlinekansspel, moet worden beschouwd als „handelaar” in de zin van artikel 2, punt 13, van verordening 2017/1369 met betrekking tot de als prijs aangeboden televisie, en of zij derhalve haar informatieverplichting uit hoofde van artikel 6 van die verordening niet is nagekomen omdat zij de energie-efficiëntieklasse van de betreffende televisie en de schaal van beschikbare efficiëntieklassen niet heeft vermeld.
35.      Uit de vaste rechtspraak van het Hof volgt dat de standaardmethode voor de uitlegging van een Unierechtelijke bepaling bestaat uit een tekstuele, teleologische en contextuele analyse van de betreffende regeling.(12)
36.      In dat licht bezien zal mijn analyse van de prejudiciële vraag bestaan uit drie onderdelen.
37.      Allereerst zal ik de exacte bewoordingen van artikel 2, punt 13, van verordening 2017/1369 en de daarin opgenomen definitie van het begrip „handelaar” onderzoeken teneinde te bepalen of de energie-etiketteringsvoorschriften dienen te gelden voor personen die producten aanbieden in het kader van een kansspel. Vervolgens zal ik ingaan op de ruimere beleidsdoelstellingen die met de energie-etiketteringsvoorschriften worden nagestreefd teneinde enig inzicht te bieden in de beoogde strekking van het begrip „handelaar”. Tot slot zal ik de definitie van het begrip „handelaar” beschouwen in het algemene kader van verordening 2017/1369 en beoordelen hoe zij verband houdt met de andere bepalingen van die verordening.
A.      Letterlijke uitlegging van het begrip „handelaar”
1.      Algemene opmerkingen over de definitie
38.      Eerst moet erop worden gewezen dat er tussen de verschillende taalversies een verschil in de bewoordingen van artikel 2, punt 13, van verordening 2017/1369 lijkt te bestaan, met name tussen enerzijds de Duitse taalversie – de procestaal in het hoofdgeding – en anderzijds andere taalversies.
39.      Volgens de Duitse taalversie van artikel 2, punt 13, van verordening 2017/1369 is een handelaar (Händler) een persoon die in het kader van een commerciële activiteit (im Rahmen einer Geschäftstätigkeit), tegen betaling of kosteloos (entgeltlich oder unentgeltlich), een product voor verkoop, huur of huurkoop (zum Kauf, zur Miete oder zum Ratenkauf) aanbiedt (anbietet) of uitstalt („ausstellt”).(13)
40.      Op basis van de bewoordingen van de Duitse taalversie lijkt de activiteit van het uitstallen van een product verband te houden met het doel van verkoop, huur of huurkoop. Een dergelijke opvatting van het begrip „handelaar” lijkt personen die producten uitstallen om andere redenen dan directe vergoeding, uit te sluiten van het toepassingsgebied van die definitie.
41.      Daarentegen zijn andere taalversies, bijvoorbeeld de Kroatische(14), de Franse(15), de Ierse(16), de Italiaanse(17) en de Sloveense(18) taalversie, op vergelijkbare wijze geformuleerd als de Engelse taalversie(19), en wordt „handelaar” daarin gedefinieerd als een persoon die een product voor verkoop, huur of huurkoop aanbiedt of een product uitstalt in het kader van een commerciële activiteit, al dan niet tegen betaling.
42.      Enerzijds kan de Duitse taalversie van artikel 2, punt 13, aldus worden opgevat dat een persoon, om als „handelaar” te worden aangemerkt, i) producten in het kader van een commerciële activiteit moet uitstallen en ii) dit moet doen met het oog op verkoop, huur of huurkoop, waarbij die twee voorwaarden cumulatief zijn. Anderzijds volgt uit de andere, hierboven genoemde taalversies dat het uitstallen van een product in het kader van een commerciële activiteit lijkt te volstaan om een persoon als handelaar te kunnen aanmerken.
43.      Krachtens artikel 1 van verordening nr. 1(20) van de Raad zijn alle in die bepaling opgesomde officiële talen van de Unie de authentieke talen van de handelingen waarin zij zijn opgesteld en hebben alle taalversies van een handeling van de Unie bijgevolg in beginsel dezelfde waarde.
44.      Volgens vaste rechtspraak van het Hof moet de betrokken bepaling derhalve, indien er verschillen tussen de taalversies bestaan, worden uitgelegd met inachtneming van de algemene opzet en het doel van de regeling waarvan zij een onderdeel vormt.(21)
45.      Derhalve moeten de overkoepelende doelstellingen van verordening 2017/1369 worden onderzocht om te bepalen of de in artikel 2, punt 13, genoemde activiteit van het uitstallen van producten aldus moet worden uitgelegd dat zij verband houdt met het doel van verkoop, huur of huurkoop, zodat advertenties als die in casu zijn uitgesloten, dan wel daarvan losstaat, zodat dergelijke advertenties onder de definitie van het begrip „handelaar” kunnen vallen.
46.      Voordat ik echter de doelstellingen van die verordening analyseer, zal ik kort ingaan op enkele argumenten die de Commissie, verweerster in het hoofdgeding en de vereniging naar voren hebben gebracht met betrekking tot de bewoordingen van artikel 2, punt 13, van die verordening.
2.      Specifieke opmerkingen over het vereiste van betaling
47.      Op basis van de Duitse taalversie van artikel 2, punt 13, van verordening 2017/1369 betoogt zowel PAYBACK als de Commissie dat een organisator van een kansspel niet kan worden beschouwd als een handelaar in de zin van die verordening.
48.      Zij voeren onder meer aan dat PAYBACK niet betrokken is bij de verkoop, huur of huurkoop van het betreffende product omdat zij noch
de prijs van de verschillende producten vermeldt, noch de klant ertoe aanzet die producten te kopen, zodat zij niet valt onder de definitie van het begrip „handelaar” in
artikel 2, punt 13, van verordening 2017/1369, ook al stalt verweerster in het hoofdgeding het product uit in het kader van een commerciële activiteit.
49.      Hoewel die uitlegging van het begrip „handelaar” op het eerste gezicht strookt met de Duitse taalversie van de definitie, zou een dergelijke uitlegging in feite erop neerkomen dat de bewoordingen „al dan niet tegen betaling”, die in alle taalversies voorkomen, betekenisloos worden.
50.      In het licht van die overweging voert de vereniging aan dat het begrip „handelaar” niet beperkt is tot ondernemingen die goederen te koop aanbieden, maar zich ook uitstrekt tot ondernemingen die producten kosteloos verstrekken door bijvoorbeeld prijzen aan te bieden in het kader van een loterij. In dat geval is verweerster in het hoofdgeding een handelaar in de zin van verordening 2017/1369.
51.      De aanvullende bewoordingen „al dan niet tegen betaling” wijzen er immers op dat het ontbreken van een vergoeding niet relevant is en dat goederen niet alleen in het kader van verkoop, huur of huurkoop hoeven te worden uitgestald. Dat biedt extra steun voor een uitlegging van het begrip „handelaar” die zich uitstrekt tot personen die producten uitstallen in het kader van een commerciële activiteit, ongeacht een tegenprestatie, zoals blijkt uit de Engelse en andere taalversies.
52.      Een dergelijke uitlegging wordt voorts bevestigd door de definitie van het begrip „klant” in verordening 2017/1369. In artikel 2, punt 16, van die verordening wordt dat begrip gedefinieerd als „een [...] persoon die voor zijn eigen gebruik een product koopt, huurt of ontvangt waarop deze verordening van toepassing is, al dan niet optredend ten behoeve van zijn handel, bedrijf, ambacht of beroep”.(22)
53.      Het gebruik van de term „ontvangt” in die definitie impliceert dat personen die producten ontvangen zonder daarvoor te betalen, hetzij als geschenk hetzij als gewonnen prijs in een loterij, ook onder de definitie van het begrip „klant” kunnen vallen.
54.      Gelet op het voorgaande kom ik op basis van de expliciete bewoordingen van die bepalingen tot de eerste conclusie dat een organisator van een kansspel, zoals verweerster in het hoofdgeding, die in het kader van een commerciële activiteit een product uitstalt, ongeacht een tegenprestatie, moet worden beschouwd als „handelaar” in de zin van artikel 2, punt 13, van verordening 2017/1369 en derhalve moet voldoen aan de energie-etiketteringsvoorschriften van die verordening, gelezen in samenhang met gedelegeerde verordening 2019/2013.
55.      Niettemin is het volgens de hierboven aangehaalde rechtspraak van het Hof voor de uitlegging van een Unierechtelijke bepaling noodzakelijk om ook rekening te houden met de doelstellingen van de regeling waarvan zij deel uitmaakt en met de context ervan.
B.      Doelstellingen van verordening 2017/1369
56.      Indien er tekstueel ruimte is voor meer dan één uitlegging van het toepassingsgebied van de energie-etiketteringsvoorschriften, is het belangrijk om te begrijpen waarom de Uniewetgever die voorschriften in de eerste plaats heeft ingevoerd teneinde te bepalen of verweerster in het hoofdgeding feitelijk verplicht was om dergelijke etiketten aan te brengen.
57.      Uit de overwegingen 2 en 10 van verordening 2017/1369 volgt dat de hoofddoelstellingen van die verordening ten eerste erin bestaan dat klanten geïnformeerde keuzen kunnen maken op basis van het energieverbruik van energiegerelateerde producten(23) en ten tweede dat innovatie wordt bevorderd door fabrikanten te stimuleren energie-efficiëntere producten te produceren.
58.      Die beide doelstellingen vallen onder de derde doelstelling en de ruimere beleidsdoelstellingen van de Unie op het gebied van milieu en klimaatverandering en zijn een cruciaal aspect van het EU-beleidskader voor klimaat en energie 2030. Het verbeteren van de efficiëntie van energiegerelateerde producten via de geïnformeerde keuze van de klant en de ontwikkeling van energie-efficiëntere producten heeft tot doel de milieuprestatie van energiegerelateerde producten gunstig te beïnvloeden.(24)
59.      In het kader van de onderhavige zaak zal ik nu elk van die drie doelstellingen bespreken tegen de achtergrond van de vraag van de verwijzende rechter.
1.      Geïnformeerde keuze van de klant
60.      Zoals ik hierboven heb aangegeven, heeft verordening 2017/1369 tot doel ervoor te zorgen dat klanten over nauwkeurige, relevante en vergelijkbare informatie over het specifieke energieverbruik van energiegerelateerde producten beschikken om de klant eerder te laten kiezen voor producten die tijdens het gebruik minder energie verbruiken door hem een idee te geven van „de directe gevolgen van zijn keuze voor zijn energiefactuur”.(25)
61.      Uit gegevens blijkt dat zelfs bij een hogere aanschafprijs van energie-efficiëntere producten, de aanschaf van dergelijke producten voor klanten toch economische voordelen oplevert.(26) De Uniewetgever is er dus van uitgegaan dat klanten bereid zijn op korte termijn economische offers te brengen door te kiezen voor producten die bij aanschaf mogelijk duurder zijn, maar die tijdens de levensduur van het product aanzienlijke energie‑ en kostenbesparingen opleveren.(27)
62.      Voor de nadere uitwerking van dat punt kan het nuttig zijn stil te staan bij een studie uit 2014 over de impact van het energie-etiket waaruit bleek dat klanten bereid zijn op korte termijn economische offers te brengen door te kiezen voor producten die bij aanschaf mogelijk duurder zijn, maar die tijdens de levensduur van het product aanzienlijke energie‑ en kostenbesparingen opleveren. Uit die studie, die de Commissie heeft aangehaald in haar toelichting bij gedelegeerde verordening 2019/2013, is gebleken dat de meeste respondenten bij het uitbrengen van hun keuze tijdens het experiment rekening hielden met energie-etiketten en bereid waren extra te betalen voor een energie-efficiënter product.(28)
63.      In een effectbeoordeling van de Commissie over energie-etiketten voor huishoudelijke apparaten hebben de meeste respondenten eveneens aangegeven dat de informatie over energie-efficiëntie via de energie-etiketten „zeer of extreem belangrijk” was om hen te helpen een beslissing te nemen.(29)
64.      Uit de bovengenoemde gegevens blijkt dat klanten niet alleen betrouwbare informatie over de energieprestaties van een product verwachten, maar ook grote waarde aan die informatie hechten wanneer zij beslissen of zij een product zullen aanschaffen of gebruiken. Zij impliceren eveneens dat klanten zich kunnen laten afschrikken door minder efficiënte energiegerelateerde producten die waarschijnlijk tot hogere gebruikskosten leiden.
65.      In dat licht vormt de energie-efficiëntie van een energiegerelateerd product een cruciale factor bij de
geïnformeerde keuze om deel te nemen aan een kansspel waarbij dat product wordt aangeboden, aangezien potentiële deelnemers
door de energie-inefficiëntie van dat product kunnen worden ontmoedigd.
66.      Moet de „geïnformeerde keuze van de klant” evenwel zodanig worden opgevat dat zij alleen betrekking heeft op de aanschaf van goederen of dat daaronder ook de beslissing van een klant valt om deel te nemen aan een kansspel?
67.      Met het argument dat energie-etikettering tot doel heeft geïnformeerde vergelijkingen van concurrerende producten te vergemakkelijken, betogen PAYBACK en de Commissie dat de
organisator van een prijswedstrijd niet kan worden aangemerkt als „handelaar”, aangezien deelnemers niet de keuze tussen verschillende modellen van hetzelfde product wordt geboden, maar zij slechts de kans krijgen om deel te nemen aan de verloting van de specifieke aangeboden prijzen.
68.      Hoewel dat argument niet geheel zonder grond is, lijkt deze strikte uitlegging van dat doel afbreuk te doen aan de ruimere milieubeschermingsdoelstellingen van de energie-etiketteringsvoorschriften.
69.      Zoals ik heb opgemerkt, hebben de energie-etiketteringsvoorschriften tot doel om klanten een idee te geven van de milieu‑ en economische gevolgen van hun keuze met betrekking tot het mogelijke toekomstige gebruik van een energiegerelateerd product.
70.      Hoewel de term „keuze” niet is gedefinieerd in verordening 2017/1369, rechtvaardigt het overkoepelende doel van die verordening
– te weten het bevorderen van de ruimere beleidsdoelstellingen van de Unie om een hoog niveau van consumenten‑ en milieubescherming te waarborgen, zoals bepaald in artikel 169, lid 1, en artikel 191, lid 2, VWEU – dat die term ruim wordt uitgelegd opdat de volle werking van de energie-etiketteringsvoorschriften wordt gegarandeerd.
71.      Tegen deze achtergrond mag het doel van verordening 2017/1369 om klanten in staat te stellen „geïnformeerde keuzen” te maken niet aldus worden opgevat dat het alleen van toepassing is op koopsituaties maar moet het, zoals de vereniging heeft betoogd, aldus worden opgevat dat het van toepassing is op alle situaties waarin energiegerelateerde producten worden aangeboden, hetzij tegen vergoeding hetzij als een mogelijke prijs in een kansspel.
72.      Gelet op het voorgaande ben ik van mening dat de doelstelling om klanten in staat te stellen energiebewuste en kosteneffectieve keuzen met betrekking tot energiegerelateerde producten te maken met het oog op hogere energiebesparingen en lagere energiefacturen, niet beperkt is tot beslissingen waarbij een betaling betrokken is, maar ziet op elke keuze van een klant waarbij informatie over energie-efficiëntie in aanmerking kan worden genomen, ongeacht de context waarin het product wordt aangeboden of verkregen.
2.      Bevordering van innovatie
73.      Naast de milieuvoordelen en economische voordelen voor klanten, bevorderen en stimuleren energie-etiketteringsvoorschriften op Unieniveau innovatie en investeringen op het gebied van energie-efficiëntere producten.(30)
74.      Doordat klanten op grond van energie-etiketteringsvoorschriften worden geïnformeerd over de mogelijke economische voordelen van een keuze voor energie-efficiëntere producten en derhalve ervan worden weerhouden te kiezen voor minder efficiënte producten, worden fabrikanten gestimuleerd de meest energie-efficiënte producten te ontwikkelen en te produceren teneinde een concurrentievoordeel te behalen.(31)
75.      Hoe ambitieuzer de energie-etiketteringsvoorschriften voor energiegerelateerde producten, des te meer mogelijkheden heeft het bedrijfsleven om zichzelf en de eigen producten op positieve wijze te onderscheiden van die van concurrenten, waardoor innovatie wordt gestimuleerd.(32)
76.      Derhalve hebben energie-etiketteringsvoorschriften tot doel om de best presterende producten te belonen door middel van verplichte classificatie, waardoor
bedrijven die energie-efficiëntere producten aanbieden kunnen beschikken over het voordeel van de „first mover”.(33)
77.      Bovendien hebben de lidstaten op grond van overweging 34 van verordening 2017/1369 de bevoegdheid om stimulansen te creëren voor de productie en het gebruik van die producten. De lidstaten kunnen vrij beslissen over de aard van dergelijke stimulansen.
78.      In het licht van die overwegingen ben ik van mening dat de doelstelling van innovatiebevordering zou worden ondermijnd wanneer personen die een energiegerelateerd product uitstallen om andere redenen dan directe vergoeding – maar wel in het kader van een commerciële activiteit – worden uitgesloten van de in verordening 2017/1369 vastgestelde energie-etiketteringsverplichtingen. Een dergelijke uitsluiting zou op zich afbreuk doen aan het mechanisme ter beloning
van de meest energie-efficiënte producten, de fabrikanten die deze produceren
en de handelaren die deze aanbieden.
3.      Bevordering van klimaat‑ en milieubescherming
79.      Energie-efficiëntie-etikettering verbetert niet alleen de consumentenbescherming en stimuleert industrieën om energie-efficiëntere producten te ontwikkelen en te produceren, maar draagt ook in belangrijke mate bij tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de Unie op het gebied van energie-efficiëntie voor 2020 en 2030 en de doelstellingen van de Unie op het gebied van milieu en klimaatverandering.(34)
80.      Door het gebruik en de productie van energie-efficiëntere producten te stimuleren beoogt verordening 2017/1369 het potentieel van energie-efficiëntie verder te benutten om de vraag naar energie te matigen en daarmee de energieafhankelijkheid van de gehele Europese Unie te verminderen.(35)
81.      De energie-etiketteringsvoorschriften van verordening 2017/1369 hebben derhalve tot doel om de verwezenlijking van de ambitieuze milieubeleidsdoelstellingen inzake vermindering van het energieverbruik en van de broeikasgasemissies in de Unie te vergemakkelijken.(36)
82.      Energie-etiketteringsvoorschriften zijn gerechtvaardigd vanwege de simpele realiteit dat energiegerelateerde producten een negatief effect op het milieu kunnen hebben naargelang van de manier waarop zij worden vervaardigd, gebruikt en verwijderd.(37)
83.      Derhalve is het al dan niet verwezenlijken van de ruimere doelstellingen van milieubescherming van verordening 2017/1369, met name het verbeteren van de efficiëntie van energiegerelateerde producten via de geïnformeerde keuze van de klant, wezenlijk afhankelijk van de mate waarin die verordening erin slaagt klanten ervan te weerhouden minder energie-efficiënte producten te gebruiken. Dit leidt er vervolgens toe dat bedrijven prioriteit geven aan de productie van energie-efficiëntere producten, waardoor het gebruik van minder energie-efficiënte producten en de beschikbaarheid ervan op de markt afnemen en het milieueffect van die producten wordt beperkt.
84.      Daartoe moet de uitdrukking „geïnformeerde keuze van de klant” worden opgevat als een verwijzing naar de mogelijkheid van een klant om zowel de milieugevolgen als de economische gevolgen van het toekomstige gebruik door hem van een energiegerelateerd product te beoordelen en om zich te laten leiden door die kennis in alle situaties waarin hem een energiegerelateerd product wordt aangeboden, al dan niet tegen vergoeding, waaronder als een mogelijke prijs in een kansspel.
85.      Ik ben dan ook van mening dat wanneer het begrip „handelaar” in de zin van artikel 2, punt 13, van verordening 2017/1369 strikt wordt uitgelegd – doordat de omvang van de energie-etiketteringsverplichting wordt beperkt tot personen die een product uitstallen dat tegen vergoeding wordt aangeboden
– dit afbreuk zou doen aan de doeltreffendheid van die verordening wat de verwezenlijking van haar ruimere doelstellingen op het gebied van milieubescherming betreft. Een dergelijke strikte uitlegging zou tot gevolg hebben dat klanten de mogelijkheid wordt ontzegd om geïnformeerde milieuvriendelijke en energiebewuste keuzen te maken met betrekking tot energiegerelateerde producten die worden aangeboden om andere redenen dan directe vergoeding, hetzij kosteloos hetzij als prijs in een kansspel (zoals in casu het geval is).
86.      Gelet op de voorgaande uiteenzetting kom ik op basis van mijn analyse van het overkoepelende doel van de energie-etiketteringsvoorschriften tot de conclusie dat de definitie van het begrip „handelaar” in de zin van artikel 2, punt 13, van verordening 2017/1369 aldus moet worden uitgelegd dat daaronder personen vallen die in het kader van een commerciële activiteit reclame maken voor energiegerelateerde producten om andere redenen dan directe vergoeding, zoals in het kader van een kansspel.
87.      Welnu, de hiernavolgende analyse van de algemene opzet van het kader voor energie-etikettering zal mij in staat stellen om de rechtmatigheid van die uitlegging te toetsen.
C.      Algemene opzet
88.      Niettegenstaande de voorgaande conclusie zijn
er nog een aantal aspecten van de energie-etiketteringsverplichting die
grondiger moeten worden geanalyseerd en die
meer inzicht bieden in de werkelijke bedoelingen van de Uniewetgever.
89.      Ik breng in herinnering dat PAYBACK moet worden beschouwd als een „handelaar” in de zin van artikel 2, punt 13, van verordening 2017/1369 indien kan worden gesteld dat zij de betreffende televisie, al dan niet tegen betaling, voor een klant heeft uitgestald in het kader van een commerciële activiteit.
1.      Begrip „klant”
90.      Zoals ik eerder heb aangegeven, volgt uit overweging 10 van verordening 2017/1369 dat energie-etikettering hoofdzakelijk tot doel heeft om klanten nauwkeurige, relevante en vergelijkbare informatie over het specifieke energieverbruik van energiegerelateerde producten te verstrekken waardoor zij eerder kiezen voor producten die minder energie verbruiken.
91.      Hoewel het begrip „klant” in het algemeen aldus kan worden opgevat dat er sprake is van een transactierelatie met een handelaar van wie de klant een product koopt, wordt een klant, voor de toepassing van verordening 2017/1369, in artikel 2, punt 16, ervan specifiek gedefinieerd als een persoon die een product koopt, huurt of ontvangt.
92.      Het gebruik van de term „ontvangt” in die definitie wijst erop dat de Uniewetgever het begrip „klant” niet wilde beperken tot alleen personen die een product tegen betaling ontvangen (dat wil zeggen, die dat product kopen), maar dat hij onder die definitie ook personen wilde laten vallen die producten kosteloos van handelaren ontvangen.
93.      Die bedoeling van de wetgever achter die specifieke bewoordingen blijkt voorts wanneer een vergelijking wordt gemaakt met de woorden die de Uniewetgever heeft gehanteerd in richtlijn 2010/30, die is vervangen door verordening 2017/1369.
94.      Uit overweging 14 van richtlijn 2010/30 volgde dat de daarin vastgestelde energie-etiketteringsvoorschriften waren bedoeld om klanten ertoe aan te zetten „[energie-]efficiëntere producten te kopen”.(38)
95.      Voorts bepaalde artikel 10 van die richtlijn, dat betrekking had op de vaststelling van gedelegeerde handelingen, dat dankzij de informatie op de energie-etiketten voor specifieke producten „de eindgebruikers hun aankoopbeslissingen met meer kennis van zaken” konden nemen.(39)
96.      De expliciete verwijzing naar „aankoopbeslissingen” in die richtlijn heeft de omvang van de energie-etiketteringsverplichtingen beperkt tot louter transactiesituaties waarbij er sprake is van een vergoeding.
97.      Daarentegen verwijst het begrip „klant” overeenkomstig de huidige wetgeving en artikel 2, punt 16, van verordening 2017/1369 naar een natuurlijke of rechtspersoon die een product koopt, huurt of ontvangt.
98.      Met betrekking tot gedelegeerde handelingen verwijst artikel 16, lid 3, onder b), van die verordening ook naar de „klant” zonder het werkwoord „kopen” te vermelden.
99.      Dit duidelijke verschil in taalgebruik tussen verordening 2017/1369 en haar rechtsvoorganger wijst mijns inziens op een ondubbelzinnige wens om het toepassingsgebied van de energie-etiketteringsvoorschriften uit te breiden tot personen aan wie energiegerelateerde producten kosteloos worden aangeboden.
100. Aangezien de belangrijkste overeenkomsten onder bezwarende titel, te weten verkoop en huur, reeds in verordening 2017/1369 zijn genoemd en er geen sprake is van andere expliciete beperkingen, ben ik van mening dat het gebruik van de term „ontvangt” in artikel 2, punt 16, van die verordening strookt met de opvatting dat onder de definitie van het begrip „klant” personen vallen die een product kosteloos ontvangen.
2.      Begrip „commerciële activiteit”
101. Zoals ik heb aangegeven, volstaat het uitstallen van een energiegerelateerd product voor een klant op zichzelf niet om de energie-etiketteringsverplichting van een handelaar te doen ontstaan, maar moet dit „uitstallen” ook plaatsvinden „in het kader van een commerciële activiteit, al dan niet tegen betaling”.
102. De verwijzende rechter stelt in zijn verzoek om een prejudiciële beslissing de relevante vraag of een „commerciële activiteit, van welke aard dan ook” volstaat om een persoon te kunnen beschouwen als „handelaar” in de zin van artikel 2, punt 13, van verordening 2017/1369.
103. In hun schriftelijke opmerkingen voor het Hof herhaalt zowel PAYBACK als de Commissie dat de als prijs aangeboden televisie niet te koop, te huur of in huurkoop is aangeboden en dat PAYBACK evenmin
heeft aangegeven dat de televisie te koop was bij een van de deelnemende partnerbedrijven.
Zij betogen derhalve dat
er geen toereikend verband bestaat tussen de commerciële activiteit van verweerster, te weten het organiseren van het bonuspuntenprogramma, en het uitstallen van de betreffende televisie om te kunnen stellen dat de definitie van het begrip „handelaar” van toepassing is.
104. PAYBACK voert eveneens aan dat het begrip „commerciële activiteit” voor de toepassing van de definitie van het begrip „handelaar” niet kan worden geacht betrekking te hebben op „een commerciële activiteit, van welke aard dan ook”, aangezien een dergelijke uitlegging voorbij zou gaan aan het expliciete gebruik van de termen „verkoop, huur of huurkoop” in die definitie.
105. Voorts stelt PAYBACK dat indien „een commerciële activiteit, van welke aard dan ook” zou volstaan om een persoon te kunnen beschouwen als een „handelaar” die derhalve moet voldoen aan energie-etiketteringsvoorschriften, daardoor niet alleen organisatoren van kansspelen zouden worden geraakt. Volgens haar zou dit, indien een dergelijke uitlegging juist is, als onredelijk gevolg hebben dat een verplichting om te voldoen aan de energie-etiketteringsvoorschriften wordt opgelegd aan alle mediakanalen
– zoals kranten, tijdschriften en televisiezenders
– die in een verslag een specifiek energiegerelateerd product noemen.
106. Ik breng in herinnering dat PAYBACK een multipartnerbonuspuntenprogramma exploiteert dat tot doel heeft klanten te werven voor en te binden aan de bedrijven die deelnemen aan dat programma; dit kan dan ook als de commerciële activiteit van verweerster worden beschouwd.
107. Ten eerste lijkt mij de stelling dat er geen toereikend verband bestaat tussen de handelspraktijken van PAYBACK en het maken van reclame voor het betreffende product niet erg geloofwaardig.
108. Zoals PAYBACK in haar schriftelijke opmerkingen heeft bevestigd, is het hoofddoel van haar commerciële activiteit het „werven en binden van klanten”. Het organiseren van het betreffende kansspel heeft dan ook tot doel haar bonuspuntenprogramma aantrekkelijker te maken voor nieuwe en bestaande klanten. Het organiseren van het kansspel is er dus op gericht om haar commerciële activiteit te ondersteunen en te versterken. Onder voorbehoud van een definitieve toetsing door de verwijzende rechter, lijkt het derhalve erop dat het uitstallen van de televisie en de commerciële activiteit van verweerster in het hoofdgeding onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
109. Ten tweede wordt „commerciële activiteit” niet expliciet gedefinieerd in verordening 2017/1369. Niettemin zijn die verordening en gedelegeerde verordening 2019/2013 Unierechtelijke voorschriften betreffende specifieke aspecten van oneerlijke handelspraktijken(40) in de zin van artikel 3, lid 4, van richtlijn 2005/29/EG.(41) Derhalve kan met het oog op de definitie van het begrip „commerciële activiteit” in de zin van verordening 2017/1369 enig houvast in die richtlijn worden gevonden.
110. Hoewel het begrip „commerciële activiteit” zelf niet wordt gedefinieerd in richtlijn 2005/29, wordt het begrip „handelspraktijken” in artikel 2, onder d), van die richtlijn niettemin bijzonder ruim gedefinieerd, waarbij de daarmee beoogde praktijken van commerciële aard moeten zijn, namelijk van handelaren uitgaan(42), en bovendien rechtstreeks verband moeten houden met de verkoopbevordering, verkoop of levering van hun producten aan klanten(43).
111. Het gebruik van de bewoordingen „of levering” in die definitie lijkt zich uit te strekken tot de levering van producten waarvoor geen vergoeding wordt betaald. Een dergelijke lezing van die definitie vindt steun in het feit dat levering losstaat van, en zich dus onderscheidt van, de in die definitie genoemde activiteit van verkoop van een product. Derhalve kan redelijkerwijs worden gesteld dat het aanbieden aan een klant van een product als prijs die kan worden gewonnen in een kansspel, de levering van dat product aan een klant vormt, en dus valt onder de definitie van het begrip „handelspraktijken” in richtlijn 2005/29.
112. Het toepassen van die ruime uitlegging van handelspraktijken op het begrip „handelaar” in artikel 2, punt 13, van verordening 2017/1369 strookt met de expliciete bewoordingen van die bepaling („al dan niet tegen betaling”) en met de definitie van het begrip „klant” („een natuurlijke of rechtspersoon die [...] een product [...] ontvangt”), die beide impliceren dat het ontbreken van betaling niet relevant is voor de uitlegging van het begrip „handelaar” in het kader van verordening 2017/1369.
113. Bovendien neemt een uitlegging van commerciële activiteit in het licht van de definitie van handelspraktijken in artikel 2, onder d), van richtlijn 2005/29 ook de vrees van verweerster in het hoofdgeding weg dat alle mediakanalen die in een verslag een energiegerelateerd product noemen, gebonden zouden zijn aan de energie-etiketteringsvoorschriften. Dat zou niet het geval zijn omdat niet kan worden gesteld dat het vermelden van het product, hoewel dat geschiedt in het kader van een commerciële activiteit, rechtstreeks verband houdt met de verkoopbevordering, verkoop of levering van het product, zodat mediakanalen zijn uitgesloten van de in verordening 2017/1369 neergelegde energie-etiketteringsvoorschriften.(44)
114. Gelet op het voorgaande kan met betrekking tot het onderhavige geval worden gesteld dat het uitstallen door verweerster van de televisie in het kader van het kansspel is geschied in het kader van haar commerciële activiteit en dat dit rechtstreeks verband houdt met de levering van dat product aan de winnende klant.
3.      Begrippen „uitstallen” en „visuele advertentie”
115. In zijn verwijzingsbeslissing vraagt de verwijzende rechter nog of kan worden gesteld dat verweerster in het hoofdgeding de televisie heeft „uitgestald” als bedoeld in de definitie in artikel 2, punt 13, van verordening 2017/1369, door een afbeelding van de televisie in haar advertentie op te nemen en de televisie in de lijst met mogelijke prijzen te beschrijven.
116. In dat verband heeft de appelrechter op basis van overweging 20 van verordening 2017/1369, waarin sprake is van producten die „in winkels zijn uitgestald”, geoordeeld dat de term „uitstalt” in de zin van artikel 2, punt 13, van die verordening aldus moet worden uitgelegd dat het enkel verwijst naar een fysieke presentatie van producten, zodat visuele onlineadvertenties, zoals in casu aan de orde, daarvan zijn uitgesloten.
117. Die uitlegging lijkt echter in strijd te zijn met de uitdrukkelijke bewoordingen van enkele andere bepalingen van verordening 2017/1369, met name artikel 5, lid 1, onder a), op grond waarvan handelaren energie-efficiëntie-etiketten „zichtbaar” moeten aanbrengen „ook bij onlineverkoop op afstand”.
118. Voorts is er in artikel 11 van die verordening sprake van de invoering van etiketten met een aangepaste homogene energie-efficiëntieschaal met als doel „het etiket met aangepaste schaal zowel in winkels als op het internet weer te geven”.(45) Evenzo wordt
in overweging 21 van de verordening uitdrukkelijk vermeld dat de bestaande energie-etiketten „op uitgestalde producten, met inbegrip van op internet aangeboden producten” worden vervangen.(46)
119. Die bepalingen veronderstellen dat „online uitstallen” mogelijk is, hetgeen impliceert dat het begrip „uitstallen van een product” in de zin van artikel 2, punt 13, niet noodzakelijkerwijs beperkt is tot de fysieke presentatie van een product, maar moet worden opgevat als elke vorm van presentatie van een product, met inbegrip van visuele onlineadvertenties waarin reclame voor een kansspel wordt gemaakt, zoals in het hoofdgeding het geval is.
120. Tot slot voert de Commissie aan dat verweerster in het hoofdgeding, zelfs indien zij valt onder de definitie van het begrip „handelaar” in de zin van artikel 2, punt 13, van verordening 2017/1369, niet verplicht zou zijn om het energie-efficiëntie-etiket te tonen, aangezien die verplichting slechts geldt voor „visuele advertenties” en daarop de beperking van artikel 4, onder a), van gedelegeerde verordening 2019/2013 van toepassing is. Volgens die bepaling moeten alleen producten die „in het verkooppunt” worden aangeboden, voorzien zijn van het energie-efficiëntie-etiket. Aangezien PAYBACK het product in kwestie niet wil verkopen maar het aanbiedt als prijs die in een loterij kan worden gewonnen, geldt die verplichting niet.
121. Ondanks de bewering van het tegendeel door de Commissie, kan er weinig twijfel over bestaan dat de advertentie van de televisie in de nieuwsbrief van verweerster een „visuele advertentie” is in de zin van artikel 4, onder d), van gedelegeerde verordening 2019/2013, dat bepaalt dat handelaren, zoals ik heb opgemerkt, erop moeten toezien dat in alle visuele advertenties voor een specifiek model elektronisch beeldscherm, zoals een televisie, de relevante informatie over de energie-efficiëntieklasse van dat product wordt vermeld. Bijgevolg is artikel 4, onder d), en niet artikel 4, onder a), van de gedelegeerde verordening in casu van toepassing.
D.      Slotopmerkingen
122. Ondanks de vermeende onduidelijkheid over de omvang van de verplichtingen betreffende energie-efficiëntie-etikettering die rusten op handelaren die kosteloos energiegerelateerde producten aanbieden, zoals in het kader van een kansspel, volgt uit vaste rechtspraak van het Hof dat, wanneer een Unierechtelijke bepaling voor verschillende uitleggingen vatbaar is, de voorkeur moet worden gegeven aan de uitlegging die de nuttige werking van de bepaling kan verzekeren.(47)
123. Op basis van mijn hermeneutische analyse van de bewoordingen van artikel 2, punt 13, van verordening 2017/1369 en van de ruimere context van die bepaling en de beoogde doelstellingen, zou de beperking van het toepassingsgebied van de in die verordening neergelegde energie-etiketteringsvoorschriften tot alleen handelaren die producten tegen directe vergoeding aanbieden, afbreuk doen aan het nut van die voorschriften, waarvan is gebleken dat zij toegevoegde waarde bieden omdat zij klanten de weg wijzen naar energie-efficiëntere producten.(48)
124. Gelet op mijn voorgaande analyse ben ik van mening dat een organisator van een kansspel, zoals verweerster in het hoofdgeding, die in het kader van een commerciële activiteit een product uitstalt, ongeacht of er sprake is van vergoeding, moet worden beschouwd als een „handelaar” in de zin van artikel 2, punt 13, van verordening 2017/1369 en derhalve moet voldoen aan de energie-etiketteringsvoorschriften van die verordening, gelezen in samenhang met gedelegeerde verordening 2019/2013.
IV.    Conclusie
125. Gelet op een en ander geef ik het Hof in overweging om de prejudiciële vraag van het Bundesgerichtshof te beantwoorden als volgt:
„Artikel 2, punt 13, van verordening (EU) 2017/1369 van het Europees Parlement en de Raad van 4 juli 2017 tot vaststelling van een kader voor energie-etikettering en tot intrekking van richtlijn 2010/30/EU
moet aldus worden uitgelegd dat
de
organisator van een prijswedstrijd die in het kader van een onlinekansspel een televisie als prijs aanbiedt, moet worden beschouwd als een ‚handelaar’ en derhalve moet voldoen aan de eisen van
artikel 6, eerste alinea, onder a), van die verordening, gelezen in samenhang met artikel 4, onder d), van gedelegeerde verordening (EU) 2019/2013 van de Commissie van 11 maart 2019 tot aanvulling van verordening (EU) 2017/1369 van het Europees Parlement en de Raad met betrekking tot de energie-etikettering van elektronische beeldschermen en tot intrekking van gedelegeerde verordening (EU) nr. 1062/2010 van de Commissie, om in commerciële communicatie de energie-efficiëntieklasse van dat product en de schaal van de op het etiket beschikbare efficiëntieklassen te vermelden.”
1      Oorspronkelijke taal: Engels.
2      Verordening van het Europees Parlement en de Raad van 4 juli 2017 tot vaststelling van een kader voor energie-etikettering en tot intrekking van richtlijn 2010/30/EU (PB 2017, L 198, blz. 1).
3      Zie punt 29 van deze conclusie voor de exacte bewoordingen van die bepaling.
4      Gedelegeerde verordening van de Commissie van
11 maart 2019 tot aanvulling van verordening (EU) 2017/1369 van het Europees Parlement en de Raad met betrekking tot de energie-etikettering van elektronische beeldschermen en tot intrekking van gedelegeerde verordening (EU) nr. 1062/2010 van de Commissie (PB 2019, L 315, blz. 1). Krachtens artikel 4, onder d), ervan moeten handelaren erop toezien dat „in alle visuele advertenties voor een specifiek model elektronisch beeldscherm, ook op internet, de energie-efficiëntieklasse en de schaal van de op het etiket beschikbare efficiëntieklassen worden vermeld overeenkomstig bijlage VII”.
5      Zie in die zin artikel 1, lid 1, van gedelegeerde verordening 2019/2013.
6      In die bepaling wordt het begrip „handelaar” gedefinieerd als „een detailhandelaar of andere natuurlijke of rechtspersoon die in het kader van een commerciële activiteit, al dan niet tegen betaling, producten aan klanten of installateurs voor verkoop, huur of huurkoop aanbiedt, of voor hen uitstalt”.
7      Zie in dat verband richtlijn 92/75/EEG van de Raad van 22 september 1992 betreffende de vermelding van het energieverbruik en het verbruik van andere hulpbronnen op de etikettering en in de standaardproductinformatie van huishoudelijke apparaten (PB 1992, L 297, blz. 16). Op de in die richtlijn opgenomen lijst van huishoudelijke apparaten stonden koelkasten, diepvriezers en combinaties daarvan, wasmachines, droogtrommels en combinaties daarvan, vaatwasmachines, ovens, warmwaterapparatuur en -opslagapparaten, verlichtingsbronnen en klimaatregelingsapparaten. Zie voor meer informatie het onderdeel over energie-etikettering op de website van de Commissie: https://energy-efficient-products.ec.europa.eu/ecodesign-and-energy-label/understanding-energy-label/history-energy-labelling-eu_en.
8      Bij richtlijn 2010/30/EU van het Europees Parlement en de Raad van 19 mei 2010 betreffende de vermelding van het energieverbruik en het verbruik van andere hulpbronnen op de etikettering en in de standaardproductinformatie van energiegerelateerde producten (PB 2010, L 153, blz. 1) is het toepassingsgebied van de energie-etiketteringsvoorschriften uitgebreid van huishoudelijke apparaten naar alle energiegerelateerde producten, te weten goederen die tijdens het gebruik een effect hebben op het energieverbruik.
9      Toelichting bij het voorstel voor gedelegeerde verordening (EU) van 11 maart 2019 tot aanvulling van verordening (EU) 2017/1369 van het Europees Parlement en de Raad met betrekking tot de energie-etikettering van elektronische beeldschermen en tot intrekking van gedelegeerde verordening (EU) nr. 1062/2010 van de Commissie [C(2019) 1796 final; hierna: „toelichting bij gedelegeerde verordening 2019/2013”]. Zie met name onderdeel 2.2 met als opschrift „Effectbeoordeling”.
10      In artikel 2, punt 1, van verordening 2017/1369 is „energiegerelateerd product” gedefinieerd als „een in de handel gebracht [...] goed of systeem dat tijdens het gebruik een effect heeft op het energieverbruik”.
11      In artikel 2, punt 2, van verordening 2017/1369 is „productgroep” gedefinieerd als „een groep producten met in hoofdzaak dezelfde werking”.
12      Zie in die zin arrest van 1 augustus 2025, Alace en Canpelli (C‑758/24 en C‑759/24, EU:C:2025:591, punt 91 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
13      De volledige Duitse taalversie luidt als volgt: „‚Händler’ bezeichnet einen Einzelhändler oder eine andere natürliche oder juristische Person, die im Rahmen einer Geschäftstätigkeit entgeltlich oder unentgeltlich Produkte an bzw. für Kunden oder Errichter zum Kauf, zur Miete oder zum Ratenkauf anbietet oder ausstellt”.
14      De Kroatische taalversie luidt: „‚trgovac’ znači prodavač na malo ili druga fizička ili pravna osoba koja nudi na prodaju, iznajmljivanje, kupnju uz obročnu otplatu ili izlaže proizvode kupcima ili monterima u okviru trgovačke djelatnosti, bilo s plaćanjem ili bez plaćanja”.
15      De Franse taalversie luidt: „‚revendeur’: un détaillant ou une autre personne physique ou morale qui vend, loue, offre en location-vente ou expose des produits à l’intention des clients ou des installateurs dans le cadre d’une activité commerciale, à titre onéreux ou gratuit”.
16      De Ierse taalversie luidt: „ciallaíonn ‚déileálaí’ miondíoltóir nó duine nádúrtha nó dlítheanach eile a dhéanann táirgí a dhíol le custaiméirí nó le suiteálaithe, nó a fhruiliú, a thairiscint i gcomhair fruilcheannaigh nó a chur ar taispeáint do chustaiméirí nó do shuiteálaithe, le linn gníomhaíocht tráchtála, bíodh siad ar íocaíocht nó ná bíodh”.
17      De Italiaanse taalversie luidt: „‚distributore’, il dettagliante o altra persona fisica o giuridica che offre in vendita, noleggio, oppure locazione-vendita o espone prodotti ai clienti o installatori nel corso di un’attività commerciale, a titolo oneroso o meno”.
18      De Sloveense taalversie luidt: „‚trgovec’ pomeni prodajalca na drobno ali drugo fizično ali pravno osebo, ki izdelke strankam ponuja naprodaj, v najem ali v nakup s pridržanim lastništvom ali jih razstavlja, ali monterje, ki izvajajo gospodarsko dejavnost, bodisi odplačno ali neodplačno”.
19      De Engelse taalversie luidt: „‚dealer’ means a retailer or other natural or legal person who offers for sale, hire, or hire purchase, or displays products to customers or installers in the course of a commercial activity, whether or not in return for payment”.
20      Verordening nr. 1 tot regeling van het taalgebruik in de Europese Economische Gemeenschap (PB 1958, 17, blz. 385), zoals gewijzigd bij verordening (EU) nr. 517/2013 van de Raad van 13 mei 2013 (PB 2013, L 158, blz. 1).
21      Zie onder  meer arrest van 20 februari 2018, België/Commissie (C‑16/16 P, EU:C:2018:79, punten 48 en 49 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
22      Cursivering van mij.
23      Zie in die zin beschikking van 5 oktober 2023, Verband Wirtschaft im Wettbewerb (C‑761/22, EU:C:2023:756, punt 45).
24      Zie overwegingen 1 en 8 van verordening 2017/1369.
25      Overweging 10 van verordening 2017/1369.
26      Zie werkdocument van de diensten van de Commissie – Effectbeoordeling bij het document
Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader voor energie-efficiëntie-etikettering en tot intrekking van richtlijn 2010/30/EU, SWD(2015) 139 final
– 2015/0149 (COD); hierna: „effectbeoordeling voor verordening 2017/1369”. Zie met name onderdeel 4.2.2. met als opschrift „Achievements of the legislative framework” (verwezenlijkingen van het wetgevingskader).
27      Toelichting bij het document Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader voor energie-efficiëntie-etikettering en tot intrekking van richtlijn 2010/30/EU, COM(2015) 341 final
– 2015/0149 (COD); hierna: „toelichting bij verordening 2017/1369”. Zie met name onderdeel 3.5. met als opschrift „Gezonde regelgeving en vereenvoudiging”.
28      London Economics and IPSOS, „Study on the impact of the energy label – and potential changes to it – on consumer understanding and on purchase decisions – ENER/C3/2013‑428 – Interim report”, 2014.
29      CentERdata, van Giesen, R., en Elsen, M., „Study on consumer understanding of draft energy labels for household washing machines, household washer-dryers and household dishwashers”, FWC ENER/C3/2015‑631/04 onder raamovereenkomst ENER/C3/2015‑631.
30      Overweging 2 van verordening 2017/1369.
31      Overweging 8 van verordening 2017/1369.
32      Toelichting bij verordening 2017/1369, onderdeel 3.1 met als opschrift „Evaluatie achteraf van de bestaande wetgeving”.
33      Effectbeoordeling voor verordening 2017/1369, onderdeel 4.2.2 met als opschrift „Achievements of the legislative framework” (verwezenlijkingen van het wetgevingskader).
34      Overweging 8 van verordening 2017/1369.
35      Effectbeoordeling voor verordening 2017/1369, onderdeel 4.1.3 met als opschrift „Relationship with other energy efficiency and climate policies” (verband met andere beleidslijnen inzake energie-efficiëntie en klimaat).
36      Zoals in de toelichting bij verordening 2017/1369 is opgemerkt, heeft de Europese Raad in 2014 een streefcijfer van 27 % vastgelegd voor verbetering van de energie-efficiëntie en een streefcijfer van 40 % minder uitstoot van broeikasgassen tegen 2030. Zie ook verordening (EU) 2018/1999 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 inzake de governance van de energie-unie en van de klimaatactie, tot wijziging van verordeningen (EG) nr. 663/2009 en (EG) nr. 715/2009 van het Europees Parlement en de Raad, richtlijnen 94/22/EG, 98/70/EG, 2009/31/EG, 2009/73/EG, 2010/31/EU, 2012/27/EU en 2013/30/EU van het Europees Parlement en de Raad, richtlijnen 2009/119/EG en (EU) 2015/652 van de Raad, en tot intrekking van verordening (EU) nr. 525/2013 van het Europees Parlement en de Raad (PB 2018, L 328, blz. 1).
37      Effectbeoordeling voor verordening 2017/1369, onderdeel 4.1.1 met als opschrift „The basic problem” (het basisprobleem).
38      Cursivering van mij. Opgemerkt moet worden dat in richtlijn 2010/30 sprake was van „eindgebruikers” in plaats van „klanten”.
39      Zie met name artikel 10, lid 1, derde alinea, van richtlijn 2010/30 (cursivering van mij).
40      Zie naar analogie arrest van 25 juli 2018, Dyson (C‑632/16, EU:C:2018:599, punt 33).
41      Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 11 mei 2005 betreffende oneerlijke handelspraktijken van ondernemingen jegens consumenten op de interne markt en tot wijziging van richtlijn 84/450/EEG van de Raad, richtlijnen 97/7/EG, 98/27/EG en 2002/65/EG van het Europees Parlement en de Raad en van verordening (EG) nr. 2006/2004 van het Europees Parlement en de Raad („richtlijn oneerlijke handelspraktijken”) (PB 2005, L 149, blz. 22).
42      Opgemerkt moet worden dat het erop lijkt dat verweerster in het hoofdgeding met het oog op de definitie van het begrip „handelspraktijken” valt onder de noemer „handelaar”. „Handelaar” wordt in artikel 2, onder b), van richtlijn 2005/29 ruim gedefinieerd als „een natuurlijke persoon of rechtspersoon die die handelspraktijken verricht [...] die betrekking hebben op zijn bedrijfs‑ of beroepsactiviteit, alsook degene die in naam van of voor rekenschap van hem optreedt”.
43      Arrest van 25 juli 2018, Dyson (C‑632/16, EU:C:2018:599, punt 30).
44      Zie in die zin arrest van 17 oktober 2013, RLvS (C‑391/12, EU:C:2013:669, punt 37).
45      Artikel 11, lid 4, van verordening 2017/1369 (cursivering van mij).
46      Cursivering van mij.
47      Arrest van 1 augustus 2025, Tradeinn Retail Services (C‑76/24, EU:C:2025:593, punt 43 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
48      Werkdocument van de diensten van de Commissie – Effectbeoordeling bij het document verordening (EU) van de Commissie tot vaststelling van eisen inzake ecologisch ontwerp voor elektronische beeldschermen overeenkomstig richtlijn 2009/125/EG van het Europees Parlement en de Raad, tot wijziging van verordening (EG) nr. 1275/2008 van de Commissie en tot intrekking van verordening (EG) nr. 642/2009 van de Commissie en gedelegeerde verordening (EU) van de Commissie tot aanvulling van verordening (EU) 2017/1369 van het Europees Parlement en de Raad met betrekking tot de energie-etikettering van elektronische beeldschermen en tot intrekking van gedelegeerde verordening (EU) nr. 1062/2010 van de Commissie, SWD(2019) 354 final. Zie met name onderdeel 1.5 met als opschrift „Need to act” (noodzaak om te handelen).