62024CJ0471
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Tríú Dlísheomra)
12 Feabhra 2026 (
*1
)
(Tarchur chun réamhrialú – Téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra – Treoir 93/13/CEE – Comhaontú creidmheasa – Comhaontú iasachta morgáiste ar ráta comhlúthach – Téarma conarthach lena gceanglaítear nach mór ráta úis a shocrú de bhun tagarmhairc, de réir bhrí Rialachán (AE) 2016/1011 – Airteagal 1(2) de Threoir 93/13 – Téarma conarthach lena léirítear forálacha reachtúla nó rialála éigeantacha – Airteagal 4(2) de Threoir 93/13 – An coincheap ‘príomhábhar an chonartha a shainiú’ – Ceanglas trédhearcachta – Airteagal 3(1) de Threoir 93/13 – Cineál éagórach)
I gCás C‑471/24,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE, ó Sąd Okręgowy w Częstochowie (Cúirt Dúiche Częstochowa, an Pholainn), trí bhreith an 31 Bealtaine 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 3 Iúil 2024, sna himeachtaí
J.J.
v
PKO BP S.A.,
tugann AN CHÚIRT (an Tríú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: C. Lycourgos, Uachtarán Dlísheomra, O. Spineanu-Matei (Rapóirtéir), S. Rodin, N. Piçarra agus N. Fenger, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: L. Medina,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn agus tar éis éisteacht an 11 Meitheamh 2025,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–
J.J., ag S. Frejowski, radca prawny, D. Rosa agus A. Twardygrosz, adwokaci,
–
PKO BP S.A., ag A. Cudna-Wagner, radca prawny, P. Haiduk, B. Miąskiewicz agus M. Romanowski, adwokaci,
–
Rialtas na Polainne, ag B. Majczyna, E. Buczkowska agus M. Kozak, i gcáil Gníomhairí,
–
Rialtas na Seice, ag M. Smolek agus J. Vláčil, i gcáil Gníomhairí,
–
Rialtas na Portaingéile, ag P. Barros da Costa, A. Cunha, C. Freire, A. Morais agus A. Rodrigues, i gcáil Gníomhairí,
–
an Coimisiún Eorpach, ag M. Brauhoff agus P. Kienapfel, i gcáil Gníomhairí,
tar éis éisteacht le Tuairim an Abhcóide Ghinearálta ag éisteacht an 11 Meán Fómhair 2025,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1
Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Airteagal 1(2), Airteagal 2, Airteagal 3(1) agus (2), Airteagal 4(2) agus Airteagal 6(1) de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra (IO 1993 L 95, lch. 29).
2
Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir J.J., tomhaltóir, agus PKO BP S.A. (‘PKO’), banc atá bunaithe sa Pholainn, maidir, ar thaobh amháin, le neamh-infhorfheidhmitheacht nó neamhbhailíocht téarma comhaontaithe iasachta morgáiste a bhaineann leis an ráta comhlúthach úis a shocrú agus, ar an taobh eile, le haisíocaíocht cuid de na suimeanna arna n‑íoc ag an tomhaltóir sin leis an mbanc sin agus an comhaontú sin á chomhlíonadh.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
Treoir 93/13
3
Is sna focail seo a leanas atá aithrisí 13 agus 16 de Threoir 93/13:
‘de bhrí go meastar nach bhfuil téarmaí éagóracha i ndlíthe nó i rialacháin na mBallstát lena leagtar síos téarmaí conarthaí tomhaltóirí go díreach nó go hindíreach; de bhrí, dá bhrí sin, go ndealraíonn sé nach gá go mbeadh sé faoi réir fhorálacha na Treorach seo na dtéarmaí lena léirítear forálacha éigeantacha reachtúla nó rialála agus prionsabail nó forálacha coinbhinsiún idirnáisiúnta a bhfuil na Ballstáit nó an Comhphobal [Eorpach] ina bpáirtithe iontu; de bhrí, i ndáil leis sin, go gcumhdaítear freisin leis an bhfrása “forálacha reachtúla nó rialála éigeantacha” in Airteagal 1(2) rialacha a bhfuil feidhm acu, de réir an dlí, idir na páirtithe conarthacha i gcás nár comhaontaíodh aon socruithe eile;
[...]
de bhrí [...] go bhféadfaidh an díoltóir nó an soláthróir an ceanglas maidir le meon macánta a chomhlíonadh i gcás ina ndéileálann sé go cothrom agus go cothromasach leis an bpáirtí eile nach mór dó a leasanna dlisteanacha a chur san áireamh.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4
De réir Airteagal 1(2) den Treoir sin:
‘Ní bheidh feidhm ag forálacha na Treorach seo maidir le téarmaí conarthacha lena léirítear forálacha reachtúla nó rialála éigeantacha agus maidir le forálacha agus prionsabail na gcoinbhinsiún idirnáisiúnta, ina bhfuil na Ballstáit nó an Comhphobal ina bpáirtithe, go háirithe i réimse an iompair.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5
Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 3(1) den Treoir sin:
‘Measfar gurb éagórach téarma conartha nár caibidlíodh ar leithligh i gcás, d’ainneoin an cheanglais maidir le creideamh macánta, ina ndéantar leis go bhfuil cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe faoin gcomhaontú neamhchothrom le chéile.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6
Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 4(2) den Treoir chéanna:
‘Ní bheidh baint ag measúnú ar chineál éagórach na dtéarmaí le príomhábhar an chonartha a shainiú ná le comhréireacht an phraghais leis an luach saothair, ar thaobh amháin, in aghaidh na seirbhísí nó na n‑earraí arna soláthar mar mhalairt air sin, ar an taobh eile, a mhéid atá na téarmaí sin i bhfriotal soiléir intuigthe.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7
Is sna focail seo a leanas atá Airteagal 6(1) de Threoir 93/13:
‘Leagfaidh na Ballstáit síos nach mbeidh téarmaí éagóracha a úsáidtear i gconradh arna thabhairt i gcrích le tomhaltóir ag díoltóir nó ag soláthróir ina gceangal ar an tomhaltóir, mar a fhoráiltear faoina ndlí náisiúnta, agus go leanfaidh an conradh de bheith ina cheangal ar na páirtithe de réir na dtéarmaí sin más féidir leis leanúint de bheith ann gan na téarmaí éagóracha.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Treoir 2008/48/CE
8
De réir Airteagal 3(j) de Threoir 2008/48/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Aibreán 2008 maidir le comhaontuithe creidmheasa le haghaidh tomhaltóirí agus lena n‑aisghairtear Treoir 87/102/CEE ón gComhairle (IO 2008 L 133, lch. 66):
‘Chun críocha na Treorach seo, beidh feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
[...]
(j)
ciallaíonn “ráta iasachta” an ráta úis a shloinntear mar chéatadán seasta nó comhlúthach a chuirtear i bhfeidhm maidir leis an méid creidmheasa a tarraingíodh anuas.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Treoir 2014/17
9
Leagtar amach an méid seo a leanas in aithris 7 de Threoir 2014/17/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 4 Feabhra 2014 maidir le comhaontuithe creidmheasa do thomhaltóirí i dtaca le maoin chónaithe dho-aistrithe agus lena leasaítear Treoracha 2008/48/CE agus 2013/36/AE agus Rialachán (AE) Uimh. 1093/2010 (IO 2014 L 60, lch. 34), arna leasú le Rialachán (AE) 2016/1011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 8 Meitheamh 2016 (IO 2016 L 171, lch. 1) (‘Treoir 2014/17’):
‘Ar mhaithe le fíormhargadh inmheánach a chruthú le hardleibhéal comhionann cosanta a áirithiú do thomhaltóirí, leagtar amach leis an Treoir seo forálacha nach mór iad a chomhchuibhiú ar a mhéad ó thaobh faisnéis réamhchonarthach a sholáthar trí fhormáid chaighdeánaithe na Bileoige Faisnéise Caighdeánaithe Eorpaí (BFCE) agus tríd [an ráta céatadánach bliantúil] a ríomh. [...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
10
Foráiltear don mhéid seo a leanas le hAirteagal 2 den Treoir sin, dar teideal ‘Leibhéal an chomhchuibhithe’:
‘1.   Ní chuirfear cosc leis an Treoir seo ar na Ballstáit forálacha a ghlacadh nó a choimeád i bhfeidhm atá ceaptha chun tomhaltóirí a chosaint, ar choinníoll go bhfuil na forálacha sin i gcomhréir leis na hoibleagáidí atá orthu de réir dhlí an Aontais.
2.   D’ainneoin mhír 1, ní choimeádfaidh ná ní thabharfaidh na Ballstáit isteach ina ndlí náisiúnta forálacha seachas na forálacha arna mbunú in Airteagal 14(2) agus Cuid A d’Iarscríbhinn II maidir le bunfhaisnéis réamhchonarthach a sholáthar trí bhíthin [BFCE] agus in Airteagal 17(1) go (5), (7) agus (8) agus in Iarscríbhinn I maidir le caighdeán coiteann comhsheasmhach de chuid an Aontais [Eorpaigh] leis an [ráta céatadánach bliantúil] a ríomh.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
11
Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 13(1) den Treoir sin, ar Airteagal é dar teideal ‘Faisnéis ghinearálta’:
‘Áiritheoidh na Ballstáit go gcuirfidh creidiúnaithe nó, i gcás inarb infheidhme, idirghabhálaithe creidmheasa faoi cheangal nó a n‑ionadaithe, faisnéis ghinearálta atá soiléir agus intuigthe maidir le comhaontuithe creidmheasa, ar fáil do thomhaltóirí, ag gach tráth ar pháipéar nó ar mheán marthanach eile nó i bhfoirm leictreonach [...]
Áireofar an méid seo a leanas ar a laghad san fhaisnéis ghinearálta sin:
[...]
e-a)
i gcás ina bhfuil conarthaí a dhéanann tagairt do thagarmharc faoi mar a shainmhínítear é i mír (3) d’Airteagal 3(1) de Rialachán (AE) 2016/1011 [...] ar fáil, ainmneacha na dtagarmharcanna agus a riarthóirí mar aon leis na himpleachtaí féideartha ar an tomhaltóir;
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
12
Foráiltear le hAirteagal 14 den Treoir chéanna, dar teideal ‘Faisnéis réamhchonarthach’:
‘1.   Áiritheoidh na Ballstáit go dtabharfaidh an creidiúnaí nó, más iomchuí, an t‑idirghabhálaí creidmheasa nó a ionadaí ceaptha, an fhaisnéis shaincheaptha is gá don tomhaltóir chun comparáid a dhéanamh idir na creidmheasanna atá ar fáil ar an margadh, measúnú a dhéanamh ar a n‑impleachtaí agus cinneadh feasach a dhéanamh maidir le comhaontú creidmheasa a thabhairt i gcrích [...]
[...]
2.   Soláthrófar an fhaisnéis shaincheaptha dá dtagraítear i mír 1, ar pháipéar nó i meán marthanach eile, trí BFCE a leagtar amach in Iarscríbhinn II.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
13
Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 17(6) de Threoir 2014/17, ar Airteagal é dar teideal ‘Ráta céatadánach bliantúil a ríomh’:
‘I gcás ina gceadaítear coigeartuithe ar an ráta iasachta leis an gcomhaontú creidmheasa, áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh an tomhaltóir ar an eolas, trí bhíthin BFCE ar a laghad, faoi éifeachtaí féideartha na gcoigeartuithe sin ar na méideanna atá dlite agus ar an ráta céatadánach bliantúil. Chuige sin, soláthrófar don tomhaltóir ráta céatadánach bliantúil sa bhreis ina sonrófar na rioscaí féideartha a bhaineann le hardú suntasach ar an ráta iasachta. I gcás nach bhfuil uasteorainn leis an ráta iasachta, beidh rabhadh ag gabháil leis an bhfaisnéis sin ina dtabharfar chun cuimhne gurb inathraithe costas iomlán an chreidmheasa le haghaidh an tomhaltóra, mar a léirítear leis an ráta céatadánach bliantúil. [...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
14
Is é an teideal atá ar Iarscríbhinn II den Treoir sin ná ‘Bileog Faisnéise Caighdeánaithe Eorpach’. Tá na sonruithe seo a leanas i gCuid A di:
‘Déanfar athrá ar théacs an teimpléid thíos, mar atá in BFCE. Ní mór an fhaisnéis chomhfhreagrach a chur in ionad na sonruithe idir lúibíní. [...]
[...]
Ní mór an fhaisnéis thíos a sholáthar i bhfoirm an aon doiciméid amháin. [...]
Teimpléad BFCE
[...]
4. Rátaí úis agus muirir eile
Is é is ráta céatadánach bliantúil ann ná costas iomlán na hiasachta arna shloinneadh mar chéatadán bliantúil. Sonrófar an ráta céatadánach bliantúil le cabhrú leat comparáid a dhéanamh idir meastacháin éagsúla.
[...]
(I gcás inarb iomchuí) Ríomhfar an ráta céatadánach bliantúil seo de bhun toimhdí faoin ráta úis.
(I gcás inarb iomchuí) Ós iasacht ar ráta comhlúthach í [cuid de] d’iasacht, is féidir gurb éagsúil an ráta céatadánach bliantúil iarbhír leis an ráta céatadánach bliantúil seo má athraíonn ráta úis d’iasachta. Mar shampla, má théann an ráta úis chomh hard le [toimhde ar a chuirtear síos i gCuid B], d’fhéadfadh an ráta céatadánach bliantúil iompú ar [sonraigh an ráta céatadánach bliantúil léiritheach a chomhfhreagraíonn don toimhde].
[...]
6. Méid gach tráthchoda
[...]
(I gcás inarb iomchuí) Is inmhalartaithe an ráta úis is infheidhme maidir [le cuid den] iasacht sin. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh méid do chuid tráthchodanna dul in airde nó in ísleacht. Mar shampla, má théann an ráta úis chomh hard le [toimhde ar a gcuirtear síos i gCuid B], d’fhéadfadh do chuid tráthchodanna dul chomh hard le [sonraigh méid na dtráthchodanna a chomhfhreagraíonn don toimhde].
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
15
Is é an teideal atá ar Chuid B d’Iarscríbhinn II den Treoir sin ná ‘Treoracha le BFCE a chomhlánú’. Is sna focail seo a leanas atá Roinn 3(6) agus Roinn 4(2) den Chuid sin:
‘Roinn 3. Príomhghnéithe na hiasachta
[...]
6.
Sonrófar sa Roinn seo cé acu seasta nó comhlúthach a bheidh an ráta úis agus, i gcás inarb iomchuí, na tréimhsí ar lena linn a leanfaidh sé de bheith seasta, a mhinice a dhéanfar athbhreithnithe ar an ráta agus na srianta féideartha le comhlúthacht an ráta iasachta (uasteorainneacha agus íosteorainneacha, mar shampla).
Mínítear an fhoirmle arna húsáid chun athbhreithniú a dhéanamh ar an ráta iasachta agus na codanna éagsúla de (mar shampla, an ráta tagartha nó na difreálaigh ráta úis). Sonróidh an creidiúnaí, mar shampla ar a shuíomh [idirlín], mar a bheidh teacht ar fhaisnéis eile ar na hinnéacsanna nó na rátaí arna n‑úsáid san fhoirmle (mar shampla, Euribor nó ráta tagartha an bhainc ceannais).
[...]
Roinn 4. Rátaí úis agus muirir eile
[...]
2.
Sonrófar an ráta iasachta i bhfoirm céatadáin. Má tá an ráta iasachta comhlúthach agus de bhun ráta tagartha, féadfaidh an creidiúnaí an ráta iasachta a shonrú trí ráta tagartha agus luach céatadáin dá chorrlach a fhógairt. Sonróidh an creidiúnaí, áfach, luach an ráta tagartha is bailí ar lá eisiúna BFCE.
Má tá an ráta iasachta comhlúthach, beidh san fhaisnéis an méid seo a leanas: (a) na toimhdí arna n‑úsáid leis an ráta céatadánach bliantúil a ríomh; (b) i gcás inarb iomchuí, na huasteorainneacha agus na tairseacha is infheidhme; agus (c) rabhadh lena sonrófar gur féidir leis an gcomhlúthacht dul i bhfeidhm ar leibhéal iarbhír an ráta chéatadánaigh bhliantúil. Chun aird an tomhaltóra a tharraingt, beidh an chlómhéid arna húsáid sa rabhadh níos mó agus go feiceálach sa phríomhchuid de BFCE. Beidh sampla táscach an ráta chéatadánaigh bhliantúil ag gabháil leis an rabhadh. [...] In éagmais uasteorann, sonrófar sa sampla an ráta céatadánach bliantúil ar an ráta iasachta is airde le 20 bliain anuas ar a laghad nó, i gcás ina bhfuil fáil ar na sonraí ionchuir le haghaidh tréimhse is lú ná 20 bhliain le haghaidh an ráta iasachta a ríomh, an tréimhse is faide a bhfuil fáil ar na sonraí lena haghaidh, de bhun an luacha is airde de ráta tagartha seachtrach ar bith a úsáidtear leis an ráta iasachta a ríomh i gcás inarb infheidhme [...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Rialachán 2016/1011
16
Tá na haithrisí seo a leanas, inter alia, i Rialachán 2016/1011:
‘(1)
Bíonn praghsáil go leor ionstraimí airgeadais agus conarthaí airgeadais ag brath ar chruinneas agus sláine tagarmharcanna. Léiríonn cásanna tromchúiseacha cúblála ar thagarmharcanna rátaí úis amhail [an London Interbank Offered Rate (Libor)] agus [Ráta Tairgthe Idirbhainc an euro (Euribor)], mar aon le líomhaintí go ndearnadh cúbláil ar thagarmharcanna fuinnimh, ola agus malairte eachtraí gur féidir le tagarmharcanna a bheith faoi réir coinbhleachtaí leasa. Le córais lánrogha agus rialachais laga a úsáid, déantar leochaileacht tagarmharcanna ó thaobh cúblála a mhéadú. Is féidir le clistí maidir le cruinneas agus sláine innéacsanna a úsáidtear mar thagarmharcanna, nó amhras faoina gcruinneas agus sláine, an bonn a bhaint d’iontaoibh an mhargaidh, caillteanais a chruthú do thomhaltóirí agus d’infheisteoirí agus an fíorgheilleagar a shaobhadh. Is gá, dá bhrí sin, cruinneas, láidreacht agus sláine tagarmharcanna agus an phróisis faoina gcinntear tagarmharcanna a áirithiú.
[...]
(5)
Ní chumhdaíonn rialacha an Aontais maidir le cosaint tomhaltóirí an tsaincheist ar leith i ndáil le faisnéis leormhaith maidir le tagarmharcanna i gconarthaí airgeadais. Mar thoradh ar ghearáin ó chustaiméirí agus ar dhlíthíocht a bhaineann le tagarmharcanna a úsáid i roinnt Ballstát, is dealraitheach go nglacfaí bearta atá éagsúil óna chéile, arna spreagadh ag imní dhlisteanach maidir le cosaint tomhaltóirí, ar an leibhéal náisiúnta, agus d’fheadfadh ilroinnt ar an margadh inmheánach a bheith ann dá bharr i ngeall ar na coinníollacha éagsúla iomaíochta a bhaineann le leibhéil dhifriúla cosanta do thomhaltóirí.
(6)
Dá bhrí sin, d’fhonn feidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh a áirithiú agus coinníollacha a fheidhmithe a fheabhsú, go háirithe maidir le margaí airgeadais, agus d’fhonn ardleibhéal cosanta a áirithiú do thomhaltóirí agus d’infheisteoirí, is iomchuí creat rialála a leagan síos le haghaidh tagarmharcanna ar leibhéal an Aontais.
[...]
(8)
Ba cheart raon feidhme an Rialacháin seo a bheith chomh leathan agus is gá chun creat rialála coisctheach a chruthú. Bíonn lánrogha i gceist le soláthar tagarmharcanna maidir lena gcinneadh agus tá sé faoi réir cineálacha áirithe coinbhleachta leasa mar gheall ar a bhfuil sa soláthar sin ann féin, rud a thugann le fios go bhfuil deiseanna agus dreasachtaí ann chun cúbláil a dhéanamh ar thagarmharcanna. Tá fachtóirí riosca den sórt sin coiteann do gach tagarmharc agus ba cheart iad a chur faoi réir ceanglais leormhaithe rialachais agus rialaithe. Athraíonn méid an riosca, áfach, agus ba cheart, dá bhrí sin, an nós imeachta a ghlactar a chur in oiriúint do na himthosca ar leith. Toisc go n‑athraíonn leochaileacht agus tábhacht tagarmhairc le himeacht ama, ní rachfaí i ngleic leis na rioscaí a bheidh ag aon tagarmharc san am atá le teacht dá ndéanfaí an raon feidhme a shrianadh trí thagairt a dhéanamh d’innéacsanna atá tábhachtach nó leochaileach faoi láthair. Go háirithe, féadfar úsáid níos fearr a bhaint as tagarmharcanna nach bhfuil á n‑úsáid go forleathan faoi láthair san am atá le teacht, ar an gcaoi go bhféadfadh tionchar suntasach a bheith ann fiú dá ndéanfaí mionchúbláil orthu.
[...]
(17)
Déantar innéacs a ríomh trí úsáid a bhaint as foirmle nó as modheolaíocht éigin eile ar bhonn luachanna bunúsacha. Bíonn méid lánrogha i gceist maidir leis an bhfoirmle a chur le chéile, leis an ríomh is gá a dhéanamh agus leis na sonraí ionchuir a chinneadh, rud a chruthaíonn baol cúblála. Dá bhrí sin, ba cheart gach tagarmharc lena mbaineann an tréith sin lánrogha a chumhdach leis an Rialachán seo.
[...]
(22)
Is féidir le cúbláil nó le neamhiontaofacht tagarmharcanna damáiste a dhéanamh d’infheisteoirí agus do thomhaltóirí. Dá bhrí sin, ba cheart creat a leagan amach leis an Rialachán seo faoina gcoimeádfaidh riarthóirí agus rannchuiditheoirí taifid agus faoin soláthrófar freisin trédhearcacht maidir le cuspóir agus modheolaíocht tagarmhairc, rud a éascóidh réiteach níos éifeachtaí agus níos cothroime ar éilimh a d’fhéadfadh a bheith ann i gcomhréir leis an dlí náisiúnta nó le dlí an Aontais.
[...]
(26)
Maidir le haon lánrogha a fhéadfar a fheidhmiú agus sonraí ionchuir á soláthar, cruthaítear deis léi chun cúbláil a dhéanamh ar thagarmharc. Más sonraí bunaithe ar idirbheart iad na sonraí ionchuir, ní bhíonn an oiread lánrogha i gceist agus laghdaítear dá bhrí sin an deis a bhíonn ann cúbláil a dhéanamh ar na sonraí. Mar riail ghinearálta, ba cheart do riarthóirí tagarmharcanna, dá bhrí sin, sonraí ionchuir iarbhír idirbheart‑bhunaithe a úsáid más féidir ach is féidir sonraí eile a úsáid sna cásanna sin nach bhfuil na sonraí idirbhirt leordhóthanach nó iomchuí chun sláine agus cruinneas an tagarmhairc a áirithiú.
[...]
(71)
Tá tomhaltóirí in ann conarthaí airgeadais a dhéanamh, go háirithe morgáistí agus conarthaí creidmheasa tomhaltóirí, ar conarthaí airgeadais iad a dhéanann tagairt do thagarmharc, ach fágann cumhacht margála mhíchothrom agus úsáid téarmaí caighdeánacha go bhféadfadh rogha theoranta a bheith acu maidir leis an tagarmharc a úsáidfear. Is gá, dá bhrí sin, a áirithiú, ar a laghad, go soláthraíonn creidiúnaithe nó idirghabhálaithe creidmheasa faisnéis leormhaith ar a laghad do thomhaltóirí. Chuige sin, ba cheart, dá bhrí sin, Treoir 2008/48/CE agus Treoir 2014/17/AE a leasú dá réir.
[...]’
17
De bhun Airteagal 1 den Rialachán sin:
‘Tugtar isteach leis an Rialachán seo creat coiteann chun cruinneas agus sláine na n‑innéacsanna a úsáidtear mar thagarmharcanna in ionstraimí airgeadais agus i gconarthaí airgeadais a áirithiú, nó chun feidhmíocht cistí infheistíochta san Aontas a thomhas. Dá bhrí sin, cuireann an Rialachán seo le feidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh chomh maith le hardleibhéal cosanta a bhaint amach do thomhaltóirí agus d'infheisteoirí.’
18
Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 2(1) den Rialachán sin:
‘Tá feidhm ag an Rialachán seo maidir le tagarmharcanna a sholáthar, sonraí ionchuir a rannchuidiú le tagarmharc agus tagarmharc a úsáid laistigh den Aontas.’
19
Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 3(1) den Rialachán sin:
‘Chun críocha an Rialacháin seo, beidh feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
[...]
(10)
ciallaíonn “rannchuiditheoir faoi mhaoirseacht” eintiteas faoi mhaoirseacht a rannchuidíonn sonraí ionchuir le riarthóir atá lonnaithe san Aontas;
[...]
(17)
ciallaíonn “eintiteas faoi mhaoirseacht” aon cheann de na nithe seo a leanas:
(a)
institiúid creidmheasa mar a shainmhínítear i bpointe (1) d’Airteagal 4(1) de Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle [an 26 Meitheamh 2013 maidir le ceanglais stuamachta i gcomhair institiúidí creidmheasa agus gnólachtaí infheistíochta, agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 648/2012 (IO 2013 L 176, lch. 1)];
[...]
(i)
[iasachtóir seachas] institiúid neamhchreidmheasa mar a shainmhínítear i bpointe (10) d’Airteagal 4 de Threoir 2014/17/AE chun críocha na gcomhaontuithe creidmheasa mar a shainmhínítear i bpointe (3) d’Airteagal 4 den Treoir sin;
[...]
22)
ciallaíonn “tagarmharc ráta úis” tagarmharc a chinntear, chun críocha phointe (1)(b)(ii) den mhír seo, ar bhonn an ráta a bhféadfaidh bainc iasachtaí a thabhairt do bhainc eile nó iasachtaí a fháil uathu, nó iasachtaí a thabhairt do ghníomhairí eile seachas bainc nó iasachtaí a fháil uathu, sa mhargadh airgeadais;
[...]’
20
Tá i dTeideal II de Rialachán 2016/1011, dar teideal ‘Sláine agus iontaofacht [tagarmharcanna]’ Caibidil 1, dar teideal ‘Rialachas agus rialú riarthóirí’, lena n‑áirítear sraith forálacha lena rialaítear gníomhaíocht riarthóirí tagarmharcanna. Mar sin, leagtar amach in Airteagal 4 den Rialachán sin na ceanglais maidir le rialachas agus coinbhleachtaí leasa, in Airteagal 5 na ceanglais maidir le feidhm na formhaoirseachta ar gach gné de sholáthar a gcuid tagarmharcanna, in Airteagal 6 na ceanglais maidir le creat rialaithe lena ráthaítear go gcomhlíonfaí an Rialachán sin agus na tagarmharcanna á bhfoilsiú agus á gcur ar fáil agus in Airteagal 7(3) na ceanglais maidir le hiniúchóir seachtrach neamhspleách a cheapadh chun athbhreithniú a dhéanamh ar a mhéid atá an riarthóir ag cloí le modheolaíocht an tagarmhairc agus leis an Rialachán seo.
21
Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 9 de Rialachán 2016/1011, dar teideal ‘Sásra láimhseála gearán’, atá ar na rialacha maidir le rialachas agus rialú riarthóirí tagarmhairc chomh maith:
‘1.   Beidh i bhfeidhm ag riarthóir agus foilseoidh sé nósanna imeachta maidir le taifid a fháil, a imscrúdú agus a choimeád, ar taifid iad a bhaineann le gearáin a rinneadh, lena n‑áirítear faoi phróiseas an riarthóra faoina gcinntear tagarmharcanna.
2.   Áiritheofar le sásra láimhseála gearán den sórt sin:
(a)
go gcuirfidh an riarthóir ar fáil an beartas láimhseála gearán trína bhféadfar gearáin a chur isteach i dtaobh an bhfuil cinneadh tagarmhairc shonraigh ionadaíoch ar luach an mhargaidh, i dtaobh athrú molta ar an bpróiseas faoina gcinntear tagarmharcanna, i dtaobh chur i bhfeidhm na modheolaíochta i ndáil le cinneadh tagarmhairc shonraigh, agus i dtaobh cinntí eile i ndáil leis an bpróiseas faoina gcinntear tagarmharcanna;
[...]’
22
Tá Airteagail 11 go 14 de Rialachán 2016/1011 i gCaibidil 2 dar teideal ‘Sonraí ionchuir, modheolaíocht agus sáruithe a thuairisciú’ atá i dTeideal II de Rialachán 2016/2011. Foráiltear don mhéid seo a leanas le hAirteagal 11 sin, dar teideal ‘Sonraí ionchuir’:
‘1.   ‘Beidh soláthar tagarmhairc faoi rialú na gceanglas seo a leanas maidir lena shonraí ionchuir:
(a)
beidh na sonraí ionchuir leordhóthanach chun léiriú cruinn iontaofa a thabhairt ar an margadh nó ar an bhfíorchás eacnamaíoch atá sé beartaithe a thomhas leis an tagarmharc. Sonraí idirbhirt a bheidh sna sonraí ionchuir, má tá siad ar fáil agus más iomchuí. Sa chás nach leor na sonraí idirbhirt nó nach iomchuí iad chun léiriú cruinn iontaofa a thabhairt ar an margadh nó ar an bhfíorchás eacnamaíoch atá sé beartaithe a thomhas leis an tagarmharc, is féidir úsáid a bhaint as sonraí ionchuir nach sonraí idirbhirt iad, lena n‑áirítear [praghsanna] measta, [meastacháin phraghais agus meastacháin cheangailteacha phraghais], nó luachanna eile;
(b)
beidh na sonraí ionchuir dá dtagraítear i bpointe (a) infhíoraithe;
[...]
(d)
i gcás ina mbeidh an tagarmharc bunaithe ar shonraí ionchuir ó rannchuiditheoirí, gheobhaidh an riarthóir, i gcás inarb iomchuí, na sonraí ionchuir ó phainéal iontaofa agus ionadaíoch nó ó shampla iontaofa agus ionadaíoch rannchuiditheoirí chun a áirithiú go mbeidh an tagarmharc a gheofar mar thoradh air sin iontaofa agus ionadaíoch ar an margadh nó ar an bhfíorchás eacnamaíoch atá sé beartaithe a thomhas leis an tagarmharc;
(e)
ní bhainfidh riarthóir úsáid as sonraí ionchuir ó rannchuiditheoir más rud é gur léir don riarthóir nach gcloíonn an rannchuiditheoir leis an gcód iompair dá dtagraítear in Airteagal 15, agus i gcás den sórt sin gheobhaidh sé sonraí poiblí ionadaíocha atá ar fáil go poiblí.
2.   Áiritheoidh riarthóirí go mbeidh na nithe seo a leanas san áireamh ina gcuid rialuithe i ndáil le sonraí ionchuir:
[...]
(b)
próiseas chun meastóireacht a dhéanamh ar shonraí ionchuir de chuid rannchuiditheora agus chun stop a chur leis an rannchuiditheoir tuilleadh sonraí ionchuir a sholáthar, nó chun pionóis eile a chur i bhfeidhm i ndáil le neamhchomhlíonadh i gcoinne an rannchuiditheora, i gcás inarb iomchuí; agus
(c)
próiseas chun sonraí ionchuir a bhailíochtú, lena n‑áirítear i gcoinne táscairí nó sonraí eile, lena sláine agus cruinneas a áirithiú.
[...]’
23
De réir Airteagal 12 de Rialachán 2016/1011, dar teideal ‘Modheolaíocht’:
‘1.   Bainfidh riarthóir úsáid as modheolaíocht chun tagarmharc a chinneadh, ar fíor an méid seo a leanas i leith na modheolaíochta:
(a)
tá sí láidir agus iontaofa;
(b)
tá rialacha soiléire aici lena sainaithneofar conas agus cathain is féidir lánrogha a fheidhmiú agus an tagarmharc sin á chinneadh;
(c)
tá sí dian, leanúnach agus inbhailíochtaithe lena n‑áirítear, i gcás inarb infheidhme, trí iarthástáil a dhéanamh i gcoinne sonraí idirbhirt atá ar fáil;
(d)
tá sí athléimneach agus áirithíonn sí gur féidir an tagarmharc a ríomh sa mhéid is leithne imthosca agus is féidir, gan cur isteach ar a shláine;
(e)
tá sé inrianaithe agus infhíoraithe.
[...]
3.   Beidh socruithe foilsithe soiléire i bhfeidhm ag riarthóir ina sainaithnítear na himthosca ina dtiteann cainníocht nó cáilíocht na sonraí ionchuir faoi bhun na gcaighdeán a theastaíonn ionas go mbeidh an mhodheolaíocht in ann an tagarmharc a chinneadh go cruinn agus go hiontaofa, agus a shainíonn i dtaobh an ríomhtar an tagarmharc agus conas a ríomhtar é in imthosca den sórt sin.’
24
Foráiltear le hAirteagal 13(1)(a) agus (b) den Rialachán sin, ar Airteagal é dar teideal ‘Trédhearcacht na modheolaíochta’:
‘Déanfaidh riarthóir an tagarmharc agus an mhodheolaíocht a fhorbairt, a oibriú agus a riar go trédhearcach. Chuige sin, foilseoidh an riarthóir an fhaisnéis seo a leanas, nó cuirfidh sé ar fáil iad:
(a)
príomhghnéithe na modheolaíochta a úsáideann an riarthóir do gach tagarmharc a sholáthraítear agus a fhoilsítear nó, nuair is infheidhme, do gach fine tagarmharcanna a sholáthraítear agus a fhoilsítear;
(b)
mionsonraí maidir leis an athbhreithniú inmheánach agus maidir le modheolaíocht ar leith a fhormheas, chomh maith le minicíocht athbhreithniú den sórt sin’.
25
Foráiltear le hAirteagal 14(1) agus leis an gcéad fhomhír d’Airteagal 14(2) den Rialachán sin, dar teideal ‘Sáruithe a thuairisciú’, mar seo a leanas:
‘1.   Bunóidh riarthóir córais leormhaithe agus rialuithe éifeachtacha chun sláine na sonraí ionchuir a áirithiú chun bheith in ann aon iompar a bhféadfaidh cúbláil nó iarracht ar chúbláil ar thagarmharc a bheith ag baint leis, faoi Rialachán (AE) Uimh. 596/2014 [ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Aibreán 2014 maidir le drochúsáid mhargaidh (an rialachán maidir le drochúsáid mhargaidh) agus lena n‑aisghairtear Treoir 2003/6/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Treoracha 2003/124/CE, 2003/125/CE agus 2004/72/CE ón gCoimisiún (IO 2014 L 173, lch. 1)], a shainaithint agus a thuairisciú don údarás inniúil náisiúnta.
2.   Déanfaidh riarthóir faireachán ar shonraí ionchuir agus ar rannchuiditheoirí chun a bheith in ann an t‑údarás inniúil a chur ar an eolas agus an fhaisnéis ábhartha go léir a chur ar fáil i gcás ina bhfuil an riarthóir in amhras, maidir leis an tagarmharc, go raibh aon iompar ann a bhféadfaidh cúbláil nó iarracht ar chúbláil ar an tagarmharc a bheith ag baint leis, faoi Rialachán (AE) Uimh. 596/2014, lena n‑áirítear claonpháirteachas déanamh amhlaidh.’
26
Baineann Caibidil 3, ina bhfuil Airteagail 15 agus 16, de Rialachán 2016/1011, leis an gcód iompair agus leis na ceanglais is infheidhme maidir le rannchuiditheoirí.
27
I gcomhréir le hAirteagal 15(1) de Rialachán 2016/1011, i gcás ina bhfuil tagarmharc bunaithe ar shonraí ionchuir ó rannchuiditheoirí, ní mór dá riarthóir cód iompair a tharraingt suas, i gcomhréir le forálacha an Rialacháin sin, lena sonraítear freagrachtaí na rannchuiditheoirí i ndáil le sonraí ionchuir a rannchuidiú agus a áirithiú go bhfuil na rannchuiditheoirí ag cloí leis an gcód iompair ar bhonn leanúnach. Sonraítear i mír 2 den airteagal sin nach mór an méid seo a leanas bheith sa chód sin, ar a laghad: tuairisc shoiléir ar na sonraí ionchuir a bheidh le soláthar agus na ceanglais is gá chun a áirithiú go bhfuil sonraí ionchuir á soláthar i gcomhréir le hAirteagal 11 agus le hAirteagal 14 den Rialachán sin, beartais chun a áirithiú go soláthraíonn rannchuiditheoir na sonraí ionchuir ábhartha ar fad agus na córais agus na rialuithe nach mór do rannchuiditheoir a bhunú. I gcomhréir le hAirteagal 15(4) agus (5), is é an t‑údarás inniúil náisiúnta a dhéanfaidh an faireachán ar an gcód iompair i ndáil le ceanglais an Rialacháin sin.
28
Foráiltear don mhéid seo a leanas le hAirteagal 16(1) agus (2) de Rialachán 2016/1011, ar Airteagal é dar teideal ‘Ceanglais rialachais agus rialuithe do rannchuiditheoirí faoi mhaoirseacht’:
‘1.   Beidh feidhm ag na ceanglais rialachais agus rialaithe seo a leanas maidir le rannchuiditheoir faoi mhaoirseacht:
(a)
áiritheoidh an rannchuiditheoir faoi mhaoirseacht nach mbeidh tionchar ag coinbhleacht leasa, atá ann cheana ná ceann féideartha, ar sholáthar sonraí ionchuir, agus má tá lánrogha de dhíth, go bhfeidhmeofar í sin go neamhspleách agus go hionraic bunaithe ar fhaisnéis ábhartha i gcomhréir leis an gcód iompair dá dtagraítear in Airteagal 15;
(b)
beidh creat rialaithe i bhfeidhm ag an rannchuiditheoir faoi mhaoirseacht lena ndéanfar sláine, cruinneas agus iontaofacht na sonraí ionchuir a áirithiú agus lena ndéantar na sonraí ionchuir a sholáthar i gcomhréir leis an Rialachán seo agus leis an gcód iompair dá dtagraítear in Airteagal 15.
2.   Beidh córais agus rialuithe éifeachtacha i bhfeidhm ag rannchuiditheoir faoi mhaoirseacht chun sláine agus iontaofacht na sonraí ionchuir uile a thugtar don riarthóir a áirithiú, lena n‑áirítear:
[...]
(d)
taifead a choimeád, ar feadh tréimhse iomchuí ama, ar chumarsáid i ndáil le soláthar sonraí ionchuir, ar an bhfaisnéis go léir a úsáidtear chun a chumasú don rannchuiditheoir gach aighneacht a dhéanamh, agus ar gach coinbhleacht reatha nó féideartha lena n‑áirítear neamhchosaint an rannchuiditheora ar ionstraimí airgeadais a úsáideann tagarmharc mar thagairt, ach [gan bheith] teoranta don méid sin;
(e)
taifead a choimeád ar iniúchtaí inmheánacha agus seachtracha.’
29
I gcomhréir le hAirteagal 20(1) de Rialachán 2016/1011, tugtar de chumhacht don Choimisiún Eorpach gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh chun liosta de thagarmharcanna criticiúla a bhunú agus a athbhreithniú, gach dhá bhliain ar a laghad.
30
Is é an teideal atá ar Theideal IV den Rialachán sin ná ‘Trédhearcacht agus cosaint tomhaltóirí’. Áirítear sa teideal sin Airteagal 27 den Rialachán sin, dar teideal ‘Ráiteas tagarmhairc’, lena bhforáiltear, i míreanna 1 agus 2 de:
‘1.   Laistigh de dhá sheachtain ó chuirtear riarthóir sa chlár [riarthóirí agus tagarmharcanna arna bhainistiú ag an Údarás Eorpach um Urrúis agus Margaí (ÚEUM)] dá dtagraítear in Airteagal 36, foilseoidh an riarthóir, ar mhodh a áirithíonn rochtain chothrom agus éasca, ráiteas tagarmhairc i leith gach tagarmhairc nó, i gcás inarb infheidhme, i leith gach fine tagarmharcanna, a fhéadfar a úsáid san Aontas i gcomhréir le hAirteagal 29.
I gcás ina dtosaíonn an riarthóir sin ar thagarmharc nua nó ar fhine tagarmharcanna a fhéadfar a úsáid san Aontas i gcomhréir le hAirteagal 29 a sholáthar, déanfaidh an riarthóir, laistigh de dhá sheachtain agus ar mhodh a áirithíonn rochtain chothrom agus éasca, ráiteas tagarmhairc a fhoilsiú i leith gach tagarmhairc nua nó, i gcás inarb infheidhme, i leith gach fine nua tagarmharcanna.
[...]
Maidir leis an ráiteas tagarmhairc:
(a)
beidh ann sainmhíniú soiléir agus gan athbhrí ar an margadh nó ar an bhfíorchás eacnamaíoch atá á thomhas leis an tagarmharc agus na cúinsí ina bhféadfadh sé go mbeidh tomhas den sórt sin neamhiontaofa;
(b)
leagfar síos ann sonrúcháin theicniúla lena sainaithnítear go soiléir agus gan athbhrí na heilimintí sin de ríomh an tagarmhairc arb ina leith a fhéadfar lánrogha a chur i bhfeidhm, na critéir is infheidhme i leith fheidhmiú na lánrogha sin agus post na ndaoine ar féidir leo lánrogha a fheidhmiú agus conas a d'fhéadfaí an lánrogha sin a mheas ina dhiaidh sin;
[...]
2.   Beidh an méid seo a leanas, ar a laghad, i ráiteas tagarmhairc:
(a)
na sainmhínithe ar na príomhthéarmaí ar fad a bhaineann leis an tagarmharc;
(b)
an réasúnaíocht a bhaineann le glacadh modheolaíochta tagarmhairc agus le glacadh nósanna imeachta chun an mhodheolaíocht a fhormheas agus chun athbhreithniú a dhéanamh uirthi;
(c)
na critéir agus na nósanna imeachta a úsáidtear chun an tagarmharc a chinneadh, lena n‑áirítear tuairisc ar na sonraí ionchuir, an tosaíocht a thugtar do chineálacha éagsúla sonraí ionchuir, na sonraí íosta is gá chun tagarmharc a chinneadh, úsáid aon samhlacha nó modhanna eachtarshuímh agus aon nós imeachta chun comhchodanna [tagarmhairc] a athchothromú;
(d)
na rialuithe agus na rialacha a rialaíonn aon fheidhmiú breithiúnais nó lánrogha ag an riarthóir nó ag aon rannchuiditheoirí, d’fhonn comhsheasmhacht a áirithiú maidir le húsáid breithiúnais nó lánrogha den sórt sin;
[...]
(f)
na nósanna imeachta chun déileáil le hearráidí sna sonraí ionchuir [...]
[...]’
31
Foráiltear le hAirteagal 29 de Rialachán 2016/1011 go bhféadfaidh eintiteas faoi mhaoirseacht tagarmharc nó teaglaim de thagarmharcanna a úsáid san Aontas más riarthóir atá lonnaithe san Aontas a sholáthraíonn an tagarmharc agus go bhfuil an riarthóir ar áireamh sa chlár dá dtagraítear in Airteagal 36 den Rialachán, nó más rud é gur tagarmharc é atá ar áireamh sa chlár arna choimeád ag ÚEUM, dá dtagraítear in Airteagal 36, ina bhfuil inter alia, céannachtaí na riarthóirí atá údaraithe nó cláraithe agus na húdaráis inniúla atá freagrach as maoirsiú a dhéanamh orthu.
32
Is é an teideal atá ar Theideal VI de Rialachán 2016/1011 ná ‘Riarthóirí a údarú, a chlárú agus a mhaoirsiú’. Áirítear i gCaibidil 1, dar teideal ‘Údarú agus clárú’, inter alia, Airteagail 34 agus 35 den Rialachán sin, lena bhforáiltear, faoi seach, d’údarú nó do chóras clárúcháin nach mór d’aon duine nádúrtha nó dlítheanach atá lonnaithe san Aontas Eorpach a bhfuil sé beartaithe aige gníomhú mar riarthóir tagarmhairc a bheith faoi réir idirghabháil an údaráis inniúil náisiúnta, agus do chumhacht an údaráis sin údarú nó clárú den sórt sin a tharraingt siar nó a chur ar fionraí.
33
Tá i gCaibidil 3 de, dar teideal ‘Ról na n‑údarás inniúil’, inter alia, Airteagail 41 agus 42 de Rialachán 2016/1011. Foráiltear le hAirteagal 41 sin, dar teideal ‘Cumhachtaí na n‑údarás inniúil’, ar mhaithe lena ndualgais a chomhlíonadh faoin Rialachán sin, beidh na cumhachtaí maoirseachta agus imscrúdaitheacha a liostaítear i mír 1 d’Airteagal 41 sin ar a laghad ag údaráis inniúla, i gcomhréir leis an dlí náisiúnta, a bhaineann, inter alia, le rochtain ar dhoiciméid agus ar shonraí, faisnéis a fháil ó aon duine ag idirghabháil i soláthar tagarmhairc nó a rannchuidíonn lena shainiú, más gá trí thoghairm agus agallamh a chur ar an duine sin, cigireachtaí agus imscrúduithe ar an láthair lasmuigh de shainchónaí daoine nádúrtha, doiciméid agus sonraí a urghabháil ag áitreabh daoine dlítheanacha, taifid agus bearta a fháil is gá chun a áirithiú go gcuirfear an pobal ar an eolas go cuí faoi sholáthar tagarmhairc, lena n‑áirítear trína cheangal go bhfoilseofar ceartúcháin a bhaineann le ranníocaíochtaí nó luachanna tagarmhairc roimhe seo. I gcomhréir le hAirteagal 42 den Rialachán sin, beidh an chumhacht fíneálacha riaracháin a ghearradh agus bearta riaracháin eile a dhéanamh ag gabháil leis na cumhachtaí sin.
34
Le hIarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán 2016/1011, sonraítear nó forlíontar forálacha sonracha áirithe den Rialachán sin i ndáil le tagarmharcanna rátaí úis, go háirithe a mhéid a bhaineann le cineál cruinn leordhóthanach na sonraí ionchuir agus na rialuithe atá le cur i bhfeidhm ag rannchuiditheoirí agus iad siúd a bhfuil siad faoina réir.
Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2016/1368
35
De bhun Airteagal 20(1) de Rialachán 2016/1011, ghlac an Coimisiún Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2016/1368 an 11 Lúnasa 2016 lena mbunaítear liosta de thagarmharcanna criticiúla a úsáidtear i margaí airgeadais i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/1011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO 2016 L 217, lch. 1). Leasaíodh Rialachán Cur Chun Feidhme 2016/1368 le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/482 ón gCoimisiún an 22 Márta 2019 (IO 2019 L 82, lch. 26), a tháinig i bhfeidhm an 26 Márta 2019.
36
Bhí san Iarscríbhinn a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme 2016/1368, arna leasú le Rialachán 2019/482, tráth na bhfíoras is cúis leis an díospóid sna príomhimeachtaí, liosta de thagarmharcanna criticiúla inar luadh, faoi Uimhir 5, an tagarmharc ‘Warsaw Interbank Offered Rate (WIBOR)’, darb é GPW Benchmark S.A. an riarthóir agus Vársá (an Pholainn) an áit bhunaíochta.
Dlí na Polainne
An tAcht um an gCód Sibhialta
37
Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 385 den Ustawa – Kodeks cywilny (an tAcht um an gCód Sibhialta) an 23 Aibreán 1964 (Dz. U. de 1964, Uimh. 16, mír 93), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí:
‘1.   Ní bheidh téarmaí conartha arna thabhairt i gcrích le tomhaltóir nár caibidlíodh ar leithligh ina gceangal ar an tomhaltóir sin i gcás ina mbeartaítear leo a chearta agus oibleagáidí mar atá ar neamhréir le meon macánta, dá bhrí go sáraítear go tromchúiseach a leasanna (forálacha conartha toirmiscthe). Ní bhainfidh an fhoráil seo le téarmaí lena sainítear príomhoibleagáidí na bpáirtithe, ina n‑áirítear an praghas nó an luach saothair, ar chuntar go ndréachtófar go soiléir gan athbhrí iad.
2.   I gcás nach mbeidh téarma conartha ina cheangal ar an tomhaltóir sin de bhun mhír 1, leanfaidh na páirtithe de bheith faoi cheangal théarmaí eile an chonartha.
3.   Measfar nár caibidlíodh ar leithligh téarmaí i gcás nach raibh aon fhíorthionchar ag an tomhaltóir ar a n‑ábhar. Baineann sé seo le téarmaí conartha arna mbaint ó theimpléad conartha arna mholadh don tomhaltóir sin ag páirtí eile sa chonradh.
4.   Is ar an bpáirtí ag agairt an mhéid sin a bheidh an dualgas cruthúnais gur caibidlíodh ar leithligh téarma conartha.’
An tAcht um Chreidmheas Morgáiste
38
Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 10(1)(5) agus (6) den Ustawa o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami (an tAcht maidir le hIasachtaí Morgáiste agus Bróicéirí Morgáiste agus Gníomhairí Morgáiste a Mhaoirsiú, an Pholainn) an 23 Márta 2017 (Dz. U. de 2017, mír 819), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (‘an Acht um Chreidmheas Morgáiste’):
‘Cuirfidh an creidiúnaí, an t‑idirghabhálaí creidmheasa morgáiste agus an gníomhaire faisnéis ghinearálta chruinn shothuigthe faoin gcomhaontú iasachta morgáiste ar fáil don tomhaltóir in am ar bith, ar mheán marthanach nó i bhfoirm leictreonach, ina n‑áirítear an fhaisnéis seo a leanas ar a laghad:
[...]
5)
i gcás conarthaí iasachta morgáiste ina n‑úsáidtear tagarmharc, ainmneacha na dtagarmharcanna agus a riarthóirí, dá dtagraítear in Airteagal 3(1)(6) de Rialachán [2016/1011], chomh maith le faisnéis ar na hiarmhairtí féideartha don tomhaltóir;
6)
na cineálacha rátaí iasachta morgáiste atá ar fáil, lena sonraítear cé acu rátaí seasta nó rátaí comhlúthacha iad, nó meascán den dá rud, agus tuairisc ghairid ar na tréithe a bhaineann le ráta seasta agus ráta comhlúthach ag gabháil leo, lena n‑áirítear a n‑iarmhairtí don tomhaltóir.’
39
Foráiltear le hAirteagal 11(1) agus (2) den Acht um Chreidmheas Morgáiste:
‘1.   Sula dtabharfar an comhaontú iasachta morgáiste i gcrích, ceanglófar ar an gcreidiúnaí, ar an idirghabhálaí creidmheasa morgáiste agus ar an ngníomhaire an fhaisnéis shaincheaptha is gá a sholáthar don tomhaltóir, ar mheán marthanach, le comparáid a bheith indéanta aige idir na hiasachtaí morgáiste atá ar fáil ar an margadh, measúnú a dhéanamh ar na hiarmhairtí a bhaineann leis na hiasachtaí sin a ghlacadh agus cinneadh feasach a dhéanamh maidir le cé acu an conradh sin a chur i gcrích nó gan a chur i gcrích.
2.   Soláthróidh an creidiúnaí, an t‑idirghabhálaí morgáiste agus an gníomhaire an fhaisnéis dá dtagraítear i mír 1 ar an bhfoirm faisnéise maidir leis an morgáiste, a leagtar amach sa teimpléad de in Iarscríbhinn 1 an Achta seo.’
40
De réir Airteagal 29(1) agus (2) den Acht um Chreidmheas Morgáiste:
‘1.   Sonraítear sa chomhaontú iasachta morgáiste an méid atá a liostaítear in Airteagal 69(2) d’Acht Bancéireachta an 29 Lúnasa 1997 agus
[...]
8)
na rialacha agus na coinníollacha chun an ráta úis a chinneadh ar a mbonn a ríomhtar méid na dtráthchodanna míosúla caipitil agus úis.
[...]
2.   I gcás nár chomhaontaigh na páirtithe ar ráta seasta úis le haghaidh iasacht mhorgáiste, tá an modh chun an ráta úis dá dtagraítear i bpointe 8 de mhír 1 a shocrú bunaithe ar luach an tagarmhairc agus ar mhéid an chorrlaigh arna leagan amach sa chomhaontú.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
41
De réir an ordaithe tarchuir, an 18 Meitheamh 2019, chuaigh an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí i dteagmháil le PKO d’fhonn comhaontú iasachta mhorgáiste a chur i gcrích le haghaidh mhéid 400000 zloty (PLN) (thart ar EUR 96700). An uair sin, soláthraíodh faisnéis dó, inter alia, ar na rioscaí a bhaineann le hiasachtaí ar ráta comhlúthach go ginearálta. Ní bhfuair sé aon fhaisnéis faoi mhodh feidhmithe tagarmhairc ar leith.
42
An 1 Lúnasa 2019, thug na páirtithe sna príomhimeachtaí i gcrích comhaontú iasachta morgáiste le haghaidh mhéid iomlán PLN 413 436.69 (thart ar EUR 99980) chun áit chónaithe a cheannach, ar comhaontú thréimhse 20 bliain é (‘an comhaontú iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí’). Bhí ráta úis comhlúthach ag gabháil leis an iasacht sin, ar ríomhadh a luach ar bhonn, ar thaobh amháin, thagarmharc WIBOR 6M, atá i bhfine thagarmharcanna WIBOR, atá ina thagarmharc ráta úis, de réir bhrí Airteagal 3(1)(22) de Rialachán 2016/1011, ar socraíodh a luach ag 1.79 % ar dháta tugtha i gcrích an chonartha sin, agus, ar an taobh eile, corrlach seasta 1.85 %, agus an ráta is infheidhme á choigeartú i gcomhréir le forbairtí san innéacs sin ar bhonn leathbhliantúil.
43
I dtéarmaí agus coinníollacha ginearálta an chomhaontaithe iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí, cuirtear síos ar thagarmharc WIBOR 6M mar thagarmharc thaiscí 6 mhí in zlotys na Polainne i margadh idirbhainc na Polainne, a chinntear a luach i gcomhréir leis na rialacha a bhaineann, inter alia, le tagarmharc WIBOR, agus a fhoilsítear ar shuíomh faisnéise riarthóir na n‑innéacsanna sin, GPW Benchmark.
44
Luaitear i dtéarmaí agus coinníollacha sonracha an chomhaontaithe sin gur chuir PKO an t‑iasachtaí ar an eolas faoin riosca a bhaineann le ráta úis comhlúthach a chur i bhfeidhm, ar dá réir a rachadh an méid úis, agus méid na dtráthchodanna míosúla dá bhrí sin, in airde i gcás ina rachadh an tagarmharc in airde. Tá faisnéis ina leith sin sna téarmaí agus coinníollacha ginearálta chomh maith.
45
I ndiaidh dó cur i gcoinne dhleathacht na bhforálacha conartha maidir leis an ráta úis comhlúthach le PKO gan éirí leis, thionscain an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí caingean dlí i gcoinne an bhainc sin an 18 Meán Fómhair 2023 os comhair Sąd Okręgowy w Częstochowie (Cúirt Dúiche Częstochowa, an Pholainn), arb í an chúirt a rinne an tarchur.
46
Leis an gcaingean dlí sin, iarrann sé, go príomha, ar thaobh amháin, go ndearbhófaí gurb éagórach téarma an chomhaontaithe iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí a bhaineann leis an ráta úis comhlúthach a mhéid a thagraítear leis do thagarmharc WIBOR 6M agus, dá bhrí sin, sa mhéid sin, nach bhfuil an téarma sin ina cheangal air nó, in aon chás, go bhfuil sé ar neamhní, agus, ar an taobh eile, go n‑íocfaí leis suim PLN 10 828.93 (thart ar EUR 2620), mar aon le hús ar riaráistí.
47
Tugann an chúirt a rinne an tarchur le fios, de réir an iarratasóra sna príomhimeachtaí, nár sholáthair PKO faisnéis iontaofa intuigthe iomlán maidir leis an riosca a bhaineann le ráta úis comhlúthach a chur i bhfeidhm agus maidir leis an sásra um thagarmharc WIBOR 6M a shocrú, go háirithe maidir leis an tionchar is inimeartha ar shocrú luachanna comhleanúnacha an innéacs sin ag na bainc a sholáthraíonn na sonraí ionchuir chun an t‑innéacs sin a shocrú, ina n‑áirítear PKO, gan beann ar dhálaí eacnamaíocha an mhargaidh idirbhainc náisiúnta agus ar an bhfíorchás eacnamaíoch. Áitíonn an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí go ngabhann na bainc chucu féin ‘corrlach ceilte’ ar a shon dá bhrí sin, fad nach mór tagairt a dhéanamh trí na téarmaí maidir le ráta úis comhlúthach d’innéacsanna oibiachtúla, nach féidir leis na páirtithe sna conarthaí creidmheasa aon tionchar a imirt orthu. Mar sin, líomhnaíonn sé go bhfuil tionchar inimeartha ag PKO ar leibhéal oibleagáid úis an iasachtaí agus, ina theannta sin, d’aistrigh sé chuig an iasachtaí an riosca iomlán a bhaineann le comhlúthacht an ráta.
48
Áitíonn an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí chomh maith nár sholáthair PKO faisnéis dó ar chomhsheasmhacht thagarmharc WIBOR 6M, dá bhrí nárbh fhéidir leis measúnú a dhéanamh ar iarmhairtí eacnamaíocha a ghealltanais.
49
Maidir le hiarmhairtí neamhbhailíocht líomhainte an tagartha don innéacs sin, áitíonn an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí go bhfuil téarma lena mbaineann an chomhaontaithe iasachta i gceist sna príomhimeachtaí, sa mhéid go mbaineann sé lena leithéid de thagairt, le meas mar théarma ar leith agus inscriosta gan difear a dhéanamh do shubstaint an chonartha sin, dá bhrí nach bhfágfaí mar ráta úis ach an corrlach seasta arna leagan amach ar son an bhainc.
50
Cuireann PKO ina choinne nach mbaineann tagarmharc WIBOR 6M le hidirbhearta iarbhír agus gur féidir leis na bainc is rannchuiditheoirí an innéacs sina chúbláil nó comhaontú a chur i gcrích eatarthu chun a luachanna comhleanúnacha a shocrú ar chor ar bith.
51
Áitíonn sé gur cuireadh an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí ar an eolas mar is ceart faoi na rioscaí a bhaineann le comhaontú iasachta ar ráta comhlúthach a thabhairt i gcrích agus cuireann sé i dtreis go raibh an ráta úis dá bhforáiltear sa chomhaontú iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí i bhfad níos ísle ná an ráta úis reachtúil, agus níos airde fós ná an t‑uasráta úis arna shocrú leis an Acht um an gCód Sibhialta, sa leagan is infheidhme sna príomhimeachtaí.
52
Tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire go mbaineann an agóid arna déanamh ag an iarratasóir sna príomhimeachtaí leis an gcineál éagórach féideartha ag baint le WIBOR 6M a úsáid sna téarmaí maidir le ráta úis comhlúthach a chur i bhfeidhm i gcomhaontú iasachta morgáiste. Tá sí den tuairim gur innéacs criticiúil atá i gceist sa chás seo, de réir bhrí Airteagal 20(1) de Rialachán 2016/1011.
53
Sa chéad áit, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an féidir scrúdú a dhéanamh ar théarma a bhaineann le cur i bhfeidhm ráta úis chomhlúthaigh i gcomhaontú iasachta morgáiste arna thabhairt i gcrích sa Pholainn i bhfianaise Threoir 93/13, ag féachaint d’Airteagal 1(2) di.
54
Go deimhin, tugann sí dá haire go gcomhfhreagraíonn modh socraithe an ráta úis dá bhforáiltear sa chomhaontú iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí d’Airteagal 29(2) den Acht um Chreidmheas Morgáiste, lena bhforáiltear, i gcás nach socraítear an ráta úis, go bhfuil socrú an ráta úis bunaithe ar luach an tagarmhairc agus ar mhéid an chorrlaigh arna leagan amach. Dá bhrí sin, i gcás ráta comhlúthach a chur i bhfeidhm, cheanglófaí oibleagáid tagarmharc a úsáid leis an dlí. D’fhéadfadh sé a bheith ábhartha chomh maith, i gcás inar tagarmharc criticiúil é an tagarmharc sin atá i gceist le Rialachán 2016/1011, mar atá sa chás seo, go gcuirfí go mór le cosaint tomhaltóirí ná trí chineál eile tagarmharcanna a úsáid.
55
Sa dara háit, i gcás inarbh fhéidir scrúdú a dhéanamh ar théarma faoi chonspóid an chomhaontaithe iasachta i gceist sna príomhimeachtaí i bhfianaise Threoir 93/13, measann an chúirt a rinne an tarchur go dtagann an téarma sin faoi phríomhábhar an chonartha, de réir bhrí Airteagal 4(2) den Treoir sin, agus, dá bhrí sin, fiafraíonn sí ar comhlíonadh an ceanglas trédhearcachta arna fhorchur leis an bhforáil sin.
56
I dtaca leis sin, tugann an chúirt sin dá haire go sainítear leis an téarma sin modh coigeartaithe an ráta úis agus mhinicíocht na gcoigeartuithe, go soláthraíonn riarthóir údaraithe an tagarmharc conarthach i gcomhréir le Rialachán 2016/1011, go bhfuil faisnéis sa chomhaontú sin ar an riarthóir sin agus ar an mbonn chun an tagarmharc sin a chinneadh agus go bhfuil luachanna comhleanúnacha an tagarmhairc le fáil go réidh ag an bpobal.
57
Mar sin féin, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an amhlaidh nach ndlitear leis an gceanglas trédhearcachta ar an iasachtóir is trádálaí faisnéis eile a sholáthar freisin, ar dá réir gurbh fhéidir leis an tomhaltóir tuairim a thabhairt d’fhorbairtí sa tagarmharc conarthach as sin anseo agus dá iarmhairtí maidir lena ghealltanais chonarthacha. Luann an chúirt sin, i measc na faisnéise sa bhreis a d’fhéadfadh a bheith ag teastáil, an chaoi a gceaptar an t‑innéacs sin, na tosca agus na himthosca a bhfuil tionchar acu ar shocrú a luacha, ar nós na rátaí boilscithe agus dífhostaíochta, ‘ábhair imní’ a d’fhéadfadh a bheith ann maidir le trédhearcacht a fheidhmithe, a bhaineann leis na sonraí ionchuir a bheith á soláthar ag na bainc agus nach gá go gcomhfhreagraíonn siad d’fhíor-idirbhearta, na critéir arna n‑úsáid chun na sonraí sin a chur le chéile, an chaoi a dtiomsaítear iad sula soláthraítear iad agus go bhfuil an t‑iasachtóir ar cheann de na bainc sin is rannchuiditheoirí.
58
Tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire, áfach, ar an gcéad dul síos, nach gceanglaítear leis an Acht um Chreidmheas Morgáiste ná le Treoracha 2008/48 agus 2014/17 ar an iasachtóir a leithéid d’fhaisnéis a sholáthar agus, ar an dara dul síos, go bhfuil tionchar teoranta ar an innéacs sin ag na sonraí arna soláthar ag PKO mar rannchuiditheoir le tagarmharc WIBOR 6M, ós rud é nach bhfuil sé ach ar cheann amháin de na 10 mbanc is rannchuiditheoirí. Thairis sin, feictear di go gcruthaítear deacracht le castacht agus teicniúlacht cuid den fhaisnéis sin í a chur i láthair ar bhealach a mbeadh intuigthe ag an ngnáth-thomhaltóir, nach bhfuil eolas eacnamaíochta aige, dá bhrí nach amhlaidh go mbeadh aon tionchar ar chinnteoireacht ag tomhaltóirí trína leithéid d’fhaisnéis gan a sheoladh.
59
Sa tríú háit, más rud é, mar thoradh ar easpa trédhearcacht téarma faoi chonspóid an chomhaontaithe iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí, gur cheart an téarma sin a scrúdú i bhfianaise a chineáil fhéideartha éagóraigh, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur d’iarmhairtí amhrais áirithe ó thaobh thrédhearcacht mhodh socraithe thagarmharc WIBOR 6M, ar amhras é a chaithfidh a bheith ar eolas ag PKO, ach nár chuir sé in iúl don tomhaltóir, dá bhrí gur féidir neamhchothroime a thógáil idir na páirtithe leis an innéacs sin sa chomhaontú sin a úsáid.
60
Tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire, áfach, agus an comhaontú sin á thabhairt i gcrích, go raibh sé de réir thréithe mhargadh creidmheasa na Polainne gur bheag, de pháirt, nárbh ann ach iasachtaí ar ráta comhlúthach agus, den pháirt eile, nach n‑úsáidtí ach tagarmharc WIBOR le haghaidh na gcreidmheasanna sin. Dá bhrí sin, fiú dá mba mhian le tomhaltóir iasacht ar ráta seasta a roghnú nó dá mbeadh amhras air faoi fheidhmiú thagarmharc WIBOR, d’fhéadfadh sé nach mbeadh an dara rogha aige, fiú i ndiaidh a churtha ar an eolas go hiomchuí faoina fheidhmiú, ach glacadh le conradh ar ráta comhlúthach a thabhairt i gcrích atá innéacsaithe de réir an innéacs sin. In aon chás ar bith, cheanglófaí le dlí na Polainne go n‑úsáidfí tagarmharc WIBOR, ós rud é gur tháinig sé le bheith ina thagarmharc criticiúil, de réir bhrí Rialachán 2016/1011. Thairis sin, bheadh úsáid innéacsanna eile neamhfhabhrach don tomhaltóir, i bhfianaise laghad thrédhearcacht na n‑innéacsanna sin.
61
Ina theannta sin, fiafraíonn an chúirt sin an bhfuil tairiscint creidmheasa ar ráta comhlúthach, inti féin, ina sárú ar leas an tomhaltóra, ós rud é go bhfágfaí an tomhaltóir gan chosaint ach ag uasteorainn reachtúil na rátaí úis is infheidhme, le linn théarma ar fad an chonartha, ar an riosca go rachadh an t‑ús in airde.
62
Sa cheathrú háit agus faoi dheireadh, i gcás ina mbainfí de thátal leis an scrúdú ar théarma gurb éagórach thagarmharc WIBOR a úsáid, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur faoi na hiarmhairtí atá le baint as a leithéid de thátal.
63
Samhlaíonn sí gur féidir, i dtéarma an chomhaontaithe iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí atá faoi chonspóid, an ghné a bhaineann leis an tagairt do thagarmharc WIBOR 6M a mheas mar inscartha, mar oibleagáid chonarthach ar leith, dá bhrí gur féidir an ghné sin, agus í amháin, a chur ó bhail, ar dá réir a sheachnódh an tomhaltóir na hiarmhairtí neamhfhabhracha a bhaineann leis an gconradh sin a chur ar neamhní ina iomláine. Sa chás sin, d’athchuirfí an ráta úis iasachta ag an ráta seasta arna leagan amach ar son an bhainc.
64
Tugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara, áfach, de réir fhormhór an chásdlí náisiúnta, go ndéanfaí difear le leasú den sórt sin do shubstaint a leithéide de théarma. Luann sí, inter alia, agus é leasaithe, gurbh éagsúil go mór faoi mar a bheadh i ndán ag an gcomhaontú iasachta i gceist do na páirtithe, go háirithe toisc go mbraitheann cineál buntáisteach iasachta ar ráta seasta ar fhorbairt intuartha rátaí úis agus an comhaontú sin á thabhairt i gcrích.
65
Sna himthosca sin, chinn Sąd Okręgowy w Częstochowie (Cúirt Dúiche Częstochowa) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt le haghaidh réamhrialú:
‘1)
An bhfuil Airteagal 1(2) de Threoir [93/13] le léiriú sa chaoi go gceadaítear leis scrúdú a dhéanamh ar [théarmaí conarthacha] maidir le rátaí úis comhlúthacha de bhun [thagarmharc] WIBOR?
2)
Má tá freagra dearfach ar an gcéad cheist, an bhfuil Airteagal 4(2) de Threoir [93/13] le léiriú sa chaoi go gceadaítear leis scrúdú a dhéanamh ar [théarmaí conarthacha] maidir le rátaí úis comhlúthacha de bhun WIBOR?
3)
Má tá freagraí dearfacha ar an gcéad cheist agus ar an dara ceist, an bhfuil Airteagal 3(1) de [Threoir 93/13] le léiriú sa chaoi go bhféadfaí a mheas gur sárú é téarma conarthach maidir le ráta úis comhlúthach ar cheanglais an mheoin mhacánta agus go mbíonn sé ina chúis le héagothroime a bheith ann idir na cearta agus na oibleagáidí conarthacha atá ag na páirtithe chun dochar an tomhaltóra, de bharr nach gcuirtear in iúl don tomhaltóir mar is ceart go bhfuil sé i mbaol ráta úis comhlúthach a bheith aige, go háirithe mar gheall ar an teip i sonrú faoi mar a shocraítear an [tagarmharc], atá ina bhunús leis an ráta úis comhlúthach a shocrú, agus teip i sonraí na n‑éiginnteachtaí a bhaineann le neamh-thrédhearcacht an bhaoil sin agus lena dháileadh go héagothrom idir na páirtithe sa chonradh?
4)
Má tá freagraí dearfacha ar na ceisteanna roimhe seo, an bhfuil Airteagal 6(1), i gcomhar le hAirteagal 3(1) agus an dara habairt d’Airteagal 3(2) chomh maith le hAirteagal 2 de [Threoir 93/13] le léiriú sa chaoi, i gcás ina gcinntear gur téarma éagórach é téarma conarthach maidir le ráta úis comhlúthach de bhun [thagarmharc] WIBOR, gur féidir leanúint ar aghaidh le conradh a chomhlíonadh ina mbunaítear an ráta úis ar mhéid chaipiteal na hiasachta ar chuid eile den chonradh lena socraítear ús, is é sin le rá, ar chorrlach seasta an bhainc, lena ndéantar ráta úis seasta de ráta úis comhlúthach na hiasachta?’
Na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
An chéad cheist
66
Lena céad cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 1(2) de Threoir 93/13 le léiriú sa chaoi go dtagann téarma comhaontaithe iasachta morgáiste ina leagtar amach ráta úis comhlúthach de bhun tagarmhairc, de réir bhrí Rialachán 2016/1011, agus corrlach seasta, faoin eisceacht dá bhforáiltear ann.
67
Cuireann an chúirt sin i dtreis, i ndáil leis sin, ar thaobh amháin, go bhfuil an ráta comhlúthach dá bhforáiltear i dtéarma faoi chonspóid an chomhaontaithe iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí i gcomhréir le hAirteagal 29(2) den Acht um Chreidmheas Morgáiste agus, ar an taobh eile, nach mór toimhde a dhéanamh, i bhfianaise gur dheonaigh an t‑údarás inniúil náisiúnta an t‑údarú dá dtagraítear in Airteagal 34 de Rialachán 2016/1011 do riarthóir thagarmharc WIBOR, arb é an tagarmharc dá dtagraítear sa téarma sin, go bhfuil an t‑innéacs sin i gcomhréir le forálacha uile an Rialacháin sin is infheidhme maidir le tagarmharcanna criticiúla.
68
Ní mór a thabhairt chun cuimhne go n‑eisiatar le hAirteagal 1(2) de Threoir 93/13 ó raon feidhme ábhartha na Treorach sin téarmaí conartha lena léirítear ‘forálacha éigeantacha reachtúla nó rialála’, abairt lena gcuimsítear, i bhfianaise aithris 13 den Treoir sin, forálacha den dlí náisiúnta a bhfuil feidhm acu idir na páirtithe conarthacha gan beann ar a rogha féin agus iad siúd atá de chineál forlíontach, is é sin le rá, a bhfuil feidhm acu mar réamhshocrú, in éagmais socrú éagsúil idir na páirtithe (breithiúnas an 5 Bealtaine 2022, Zagrebačka banka, C‑567/20, EU:C:2022:352, mír 55 agus an cásdlí dá dtagraítear), agus meastar nach bhfuil aon ghné éagórach ina leithéid de théarma.
69
Ní mór an eisceacht dá bhforáiltear san fhoráil sin a léiriú go cruinn (breithiúnas an 20 Meán Fómhair 2018, OTP Bank agus OTP Faktoring, C‑51/17, EU:C:2018:750, mír 54 agus an cásdlí dá dtagraítear).
70
Sa chéad áit, maidir leis an téarma faoi chonspóid sa chonradh iasachta i gceist sna príomhimeachtaí a bheith i gcomhréir le hAirteagal 29(2) den Acht um Chreidmheas Morgáiste, ní mór a thabhairt faoi deara nach ndéantar leis an bhforáil sin ach a leagan amach, i gcás nár chomhaontaigh na páirtithe i gconradh iasachta morgáiste ar ráta seasta úis, go bhfuil an modh chun an ráta úis a shocrú bunaithe ar luach an tagarmhairc agus ar mhéid an chorrlaigh arna leagan amach sa chomhaontú.
71
De réir mhír 33 de bhreithiúnas an 30 Bealtaine 2024, Raiffeisen Bank (C‑176/23, EU:C:2024:443), níl feidhm ag an eisiamh dá bhforáiltear in Airteagal 1(2) de Threoir 93/13 ach i gcás nach mbunaítear leis an reachtaíocht náisiúnta ach creat ginearálta chun ráta úis a leithéide de chonarthaí a shocrú, fad a fhágtar lánrogha ag an díoltóir nó soláthróir sa mhéid a bhaineann le rogha thagarmharc an ráta sin agus méid an chorrlaigh sheasta is féidir a chur leis an ráta sin.
72
Dá bhrí sin, níl bac inchurtha ar chur i bhfeidhm Threoir 93/13 le foráil náisiúnta ar nós Airteagal 29(2) den Acht um Chreidmheas Morgáiste.
73
Sa dara háit, maidir leis an innéacs dá dtagraítear sa théarma faoi chonspóid den chomhaontú iasachta i gceist sna príomhimeachtaí a bheith ina thagarmharc, de réir bhrí Rialachán 2016/1011, a bhfuil na ceanglais ar fad arna bhforchur leis an Rialachán sin le haghaidh tagarmharcanna criticiúla a sholáthar le comhlíonadh leis an modheolaíocht de agus, agus, go ginearálta, le feidhmiú de, ní mór a thabhairt faoi deara gur deimhin gurb iad atá i gceist, i bprionsabal, le hAirteagal 1(2) de Threoir 93/13, mar a shonraítear in aithris 13 den Treoir sin, ná forálacha reachtúla agus rialála na mBallstát.
74
Mar sin féin, ní mór caitheamh leis na forálacha sna gníomhartha arna nglacadh ag reachtóir an Aontais i bhfoirm rialachán, ina leith sin, mar a chaitear le forálacha reachtúla agus rialála na mBallstát, i bhfianaise éifeachtaí na rialachán sin mar a bhunaítear leis an dara fomhír d’Airteagal 288 CFAE, i gcás ina bhféachtar trína leithéid d’fhorálacha dlí an Aontais, ar an dóigh chéanna, le cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe i gconarthaí áirithe a shocrú go héigeantach nó go forlíontach. Go deimhin, bíonn feidhm maidir leis an gcás ina socraíonn reachtóir an Aontais na cearta agus na hoibleagáidí sin go díreach ag an mbunús leis an eisiamh arna leagan síos le hAirteagal 1(2) de Threoir 93/13, dá dtagraítear i mír 68 den bhreithiúnas seo cheana féin, is é sin go bhfuil cúis mhaith le toimhde a dhéanamh gur bhain an reachtas náisiúnta cothromaíocht amach idir na cearta sin agus na hoibleagáidí sin, ar cothromaíocht í gur mhian le reachtóir an Aontais a chaomhnú (féach, chuige sin, breithiúnas an 6 Iúil 2023, First Bank, C‑593/22, EU:C:2023:555, mír 22 agus an cásdlí dá dtagraítear).
75
É sin ráite, ní mór a thabhairt faoi deara, maidir le Rialachán 2016/1011, ar an gcéad dul síos, de réir Airteagal 1 de, gurb é is cuspóir don Rialacháin sin creat coiteann a bhunú chun cruinneas agus sláine na n‑innéacsanna a úsáidtear mar thagarmharcanna, go háirithe i gconarthaí airgeadais, a áirithiú, d’fhonn cur le feidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh agus ardleibhéal cosanta a áirithiú do thomhaltóirí ag an am céanna. Chuige sin, bunaítear leis an Rialachán sin sraith ceanglas, go háirithe maidir le modheolaíocht na n‑innéacsanna sin, is infheidhme iad maidir lena riarthóirí agus lena rannchuiditheoirí. Mar sin, ní fhéachtar tríd an Rialachán sin le cothromaíocht a bhaint amach idir cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe i gconarthaí airgeadais, ach tugtar isteach oibleagáidí is infheidhme maidir le heintitis atá ag gníomhú i gcáileanna sonracha, gan beann air gur féidir le rannchuiditheoirí a bheith ina n‑úsáideoirí tagarmhairc freisin.
76
Ar an dara dul síos, cé gur dheonaigh an t‑údarás inniúil náisiúnta an t‑údarú dá dtagraítear in Airteagal 34 de Rialachán 2016/1011 do riarthóir thagarmharc WIBOR agus, dá bhrí sin, gur dheimhnigh sé go gcomhlíonann na rialacha arb iad modheolaíocht an innéacs sin na ceanglais uile a fhorchuirtear leis an Rialachán sin, is amhlaidh fós go dtagann na rialacha sin ó eintiteas príobháideach, eadhon riarthóir an innéacs sin, agus dá bhrí sin nach de chineál reachtach ná rialála iad, de réir bhrí Airteagal 1(2) de Threoir 93/13.
77
I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, is é an freagra ar an gcéad cheist ná nach mór Airteagal 1(2) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi nach dtagann téarma comhaontaithe iasachta morgáiste ina leagtar amach ráta úis comhlúthach de bhun tagarmhairc, de réir bhrí Rialachán 2016/1011, agus corrlach seasta faoin eisceacht dá bhforáiltear ann, i gcás nach ndéantar leis na forálacha reachtúla nó rialála is infheidhme maidir lena leithéid de théarma ach creat ginearálta a bhunú ar mhaithe le ráta úis a leithéide de chonarthaí a shocrú, fad a thugtar an deis don trádálaí an trádmharc conarthach nó an corrlach seasta is féidir a chur le luach an innéacs sin a shocrú.
An dara ceist
78
Mar réamhphointe, ní mór a thabhairt chun cuimhne, de réir Airteagal 4(2) de Threoir 93/13, nach mbeidh baint ag an measúnú ar chineál éagórach na dtéarmaí conarthacha le príomhábhar an chonartha a shainiú ná le comhréireacht an phraghais leis an luach saothair, ar thaobh amháin, i gcoinne na seirbhísí nó na n‑earraí a sholáthraítear mar mhalairt, ar an taobh eile, sa mhéid go bhfuil na téarmaí sin i bhfriotal soiléir intuigthe.
79
Mar is léir ó na mínithe leis an ordú tarchuir a chumhdaítear sa dara ceist, measann an chúirt a rinne an tarchur gur féidir baint a bheith ag téarma comhaontaithe iasachta morgáiste ina bhforáiltear do ráta úis comhlúthach de bhun tagarmhairc agus corrlach seasta, ar nós téarma faoi chonspóid an chomhaontaithe iasachta i gceist sna príomhimeachtaí, le ‘príomhábhar an chonartha a shainiú’, de réir bhrí Airteagal 4(2) sin agus an chásdlí a bhaineann leis an bhforáil sin, ar dá réir a bhaineann an fhoráil sin le téarmaí lena socraítear bunoibleagáidí an chonartha agus gur tréithe de iad, iontu féin (féach, chuige sin, breithiúnas an 30 Aibreán 2014, Kásler agus Káslerné Rábai, C‑26/13, EU:C:2014:282, mír 49, agus an 16 Márta 2023, Caixabank (Táille socraithe iasachta), C‑565/21, EU:C:2023:212, mír 17).
80
Is cosúil go bhfuil a leithéid de thréithriú, a thagann faoi dhlínse na cúirte a rinne an tarchur (féach, chuige sin, breithiúnas an 3 Deireadh Fómhair 2019, Kiss agus CIB Bank, C‑621/17, EU:C:2019:820, mír 33 agus an cásdlí dá dtagraítear), i gcomhréir le cásdlí na Cúirte, lenar sonraíodh cheana féin gurbh fhéidir gurbh é is príomhábhar an chonartha sin ná téarma lena socrófaí an ráta úis i gcomhaontú iasachta (breithiúnas an 26 Feabhra 2015, Matei, C‑143/13, EU:C:2015:127, mír 62).
81
Ós cosúil go bhfuil dealramh le baint a bheith ag téarma faoi chonspóid an chomhaontaithe iasachta i gceist sna príomhimeachtaí le príomhábhar an chonartha a shainiú, iarrann an chúirt a rinne an tarchur go léireofaí na focail ‘a mhéid atá na téarmaí sin i bhfriotal soiléir intuigthe’, trínar chuir reachtóir an Aontais ceanglas trédhearcachta le hAirteagal 4(2) de Threoir 93/13 (féach, chuige sin, breithiúnas an 30 Aibreán 2025, Justa, C‑39/24, EU:C:2025:298, míreanna 29 agus 35 agus an cásdlí dá dtagraítear). Go deimhin, mar a fhágann an fhoráil sin, ní féidir scrúdú a dhéanamh ar chineál éagórach téarmaí a bhaineann le príomhábhar an chonartha a shocrú ach i gcás nach gcuirtear an téarma faoi chonspóid i láthair ‘i bhfriotal soiléir sothuigthe’ agus nach bhfuil sé i gcomhréir leis an gceanglas trédhearcachta mar sin.
82
I dtaca leis sin, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go háirithe, an bhfuil faisnéis le tabhairt ag an iasachtóir faoi ghnéithe áirithe mhodheolaíocht an tagarmhairc chonarthaigh, sa chaoi gur féidir baint a bheith ag na sonraí ionchuir arna n‑úsáid le tairiscintí idirbhirt nach bhfuil chun críche, nó faoi dhálaí lenar féidir tionchar a imirt ar chomhlúthacht an innéacs sin.
83
Dá bhrí sin, ní mór a mheas, lena dara ceist, go bhfiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 4(2) de Threoir 93/13 le léiriú sa chaoi, i gcás ina bhfuil i gcomhaontú iasachta morgáiste téarma lena bhforáiltear do ráta úis comhlúthach de bhun tagarmhairc, de réir bhrí Rialachán 2016/1011, go bhforchuirtear oibleagáidí sonracha tuairiscithe áirithe ó thaobh mhodheolaíocht an innéacs sin leis an gceanglas trédhearcachta faoin bhforáil sin.
84
I dtaca leis sin, ní mór a thabhairt chun cuimhne go bhfuil le tuiscint as an gceanglas trédhearcachta sin ní hamháin go bhfuil an téarma lena mbaineann don tomhaltóir le bheith intuigthe de réir gramadaí, ach go bhfuil an tomhaltóir sin le bheith in ann measúnú a dhéanamh, de bhun critéir chruinne intuigthe, ar na hiarmhairtí eacnamaíochta dó atá ann dá bharr sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 3 Deireadh Fómhair 2019, Kiss agus CIB Bank, C‑621/17, EU:C:2019:820, mír 37 agus an cásdlí dá dtagraítear).
85
Go deimhin, tá buntábhacht don tomhaltóir le faisnéis, sula dtugtar comhaontú i gcrích, faoi théarmaí agus coinníollacha conarthacha agus iarmhairtí an tugtha i gcrích sin. Is de bhun na faisnéise sin, inter alia, a chinneann an tomhaltóir an mian nó nach mian leis a bheith faoi cheangal ag na téarmaí agus coinníollacha arna dtarraingt suas roimh ré ag an trádálaí. Dá réir sin, agus ós rud é go bhfuil an córas cosanta arna chur chun feidhme le Treoir 93/13 bunaithe ar an smaoineamh go mbíonn tomhaltóir i riocht níos laige i leith an díoltóra nó an tsoláthróra, inter alia, maidir le leibhéal na faisnéise, ní mór léiriú leathan a dhéanamh ar an gceanglas trédhearcachta (breithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, míreanna 51 agus 52 agus an cásdlí dá dtagraítear).
86
Go sonrach, maidir le téarma conartha lena bhforáiltear, faoi chomhaontú iasachta morgáiste, go ndéanfaí an t‑iasacht sin a aisíoc le húis arna ríomh ar bhonn ráta comhlúthach arna bhunú, amhail an cás sna príomhimeachtaí, trí thagairt d’innéacs oifigiúil, ní mór a thuiscint go gceanglaítear leis an gceanglas trédhearcachta, go háirithe, go gcuirfí ar chumas an ghnáth-thomhaltóra, atá réasúnta eolach, géarchúiseach agus cúramach, feidhmiú iarbhír an mhodha chun an ráta sin a ríomh a thuiscint agus measúnú a dhéanamh air mar sin, ar bhonn critéir chruinne intuigthe, ar na hiarmhairtí eacnamaíocha a d’fhéadfadh a bheith ag téarma den chineál sin ar a oibleagáidí airgeadais (breithiúnas an 12 Nollaig 2024, Kutxabank, C‑300/23, EU:C:2024:1026, mír 79 agus an cásdlí dá dtagraítear).
87
Ní mór measúnú a dhéanamh ar chomhréireacht leis an gceanglas trédhearcachta i bhfianaise na bhfíoras ábhartha go léir, ina n‑áirítear ní hamháin na téarmaí sa chomhaontú lena mbaineann, ach i bhfianaise na fógraíochta agus na faisnéise arna soláthar ag an iasachtóir agus é i mbun idirbheartaíocht faoin gcomhaontú chomh maith (breithiúnas an 3 Deireadh Fómhair 2019, Kiss agus CIB Bank, C‑621/17, EU:C:2019:820, mír 44 agus an cásdlí dá dtagraítear).
88
Ní mór a chur san áireamh chomh maith go bhfuil na príomhthosca a bhaineann le tagarmharc conarthach a ríomh, de bharr a bhfoilsithe, le fáil go réidh, ar an gcoinníoll, i ndáil leis an bhfaisnéis atá ar fáil go poiblí agus inrochtana agus an fhaisnéis arna soláthar, sa chás seo, ag díoltóir nó ag soláthróir, go bhfuil gnáth-thomhaltóir, atá réasúnta eolach, géarchúiseach agus cúramach, in ann feidhmiú iarbhír an mhodha chun ráta úis comhlúthach a ríomh a thuiscint, go háirithe, a mhéid a bhaineann sé le tagarmharc, agus measúnú a dhéanamh mar sin, ar bhonn critéir chruinne intuigthe, ar na hiarmhairtí eacnamaíocha a d’fhéadfadh a bheith ag téarma den chineál sin ar a oibleagáidí airgeadais (breithiúnas an 12 Nollaig 2024, Kutxabank, C‑300/23, EU:C:2024:1026, míreanna 80 agus 82 agus an cásdlí dá dtagraítear).
89
Thairis sin, le cinneadh an bhfuil nó nach bhfuil téarma conartha creidmheasa a thagann faoi Airteagal 4(2) de Threoir 93/13 i gcomhréir leis an gceanglas trédhearcachta arna fhorchur leis an bhforáil sin, ní mór forálacha dhlí an Aontais ar fad a chur san áireamh, lena leagtar síos oibleagáidí tuairiscithe na dtomhaltóirí, a d’fhéadfadh a bheith infheidhme maidir leis an gcomhaontú lena mbaineann (féach, chuige sin, breithiúnas an 20 Meán Fómhair 2018, EOS KSI Slovensko, C‑448/17, EU:C:2018:745, mír 62).
90
Sa chás seo, maidir le comhaontú iasachta morgáiste a thagann faoi raon feidhme Threoir 2014/17 agus a bhfuil a ráta comhlúthach de bhun tagarmhairc dá dtagraítear i Rialachán 2016/1011, is gá a chur san áireamh go sainítear go cruinn leis an dá ghníomh sin na hoibleagáidí faisnéise i leith tomhaltóirí, ar mhaithe lena gcosaint, mar is léir, inter alia, ó aithris 7 den Treoir sin mar aon le haithrisí 5, 6 agus 71 den Rialachán sin.
91
Mar sin, rialaítear le Treoir 2014/17 dualgas tuairiscithe na n‑iasachtóirí ar roinnt leibhéal.
92
Ar thaobh amháin, ag céim na ndéileálacha ar leith le hiasachtaí ionchais sonraithe, ceanglaítear trí Airteagal 14 de Threoir 2014/17 ar an iasachtóir an fhaisnéis réamhchonarthach shaincheaptha is gá a sholáthar lena chur i gcumas comparáid a dhéanamh idir na creidmheasanna atá ar fáil ar an margadh, measúnú a dhéanamh ar a n‑impleachtaí agus cinneadh feasach a dhéanamh. Ní mór an fhaisnéis sin a sholáthar trí bhíthin BFCE, is doiciméad faisnéise caighdeánaithe é ar leibhéal an Aontais. I gcomhréir le hAirteagal 17(6) den Treoir sin, i gcás creidmheas ar ráta comhlúthach, ní mór tomhaltóir a bheith ar an eolas, trí bhíthin BFCE ar a laghad, faoi éifeachtaí féideartha na gcoigeartuithe sin ar na méideanna atá dlite agus ar an ráta céatadánach bliantúil, ráta céatadánach bliantúil sa bhreis a chur in iúl don tomhaltóir ina léireofar na rioscaí féideartha a bhaineann le hardú suntasach ar an ráta iasachta agus rabhadh a chur leis an bhfaisnéis sin ina dtabharfar chun cuimhne gurb inathraithe costas iomlán an chreidmheasa ar an tomhaltóir, mar a léirítear leis an ráta céatadánach bliantúil.
93
Fágann Iarscríbhinn II de Threoir 2014/17, ina liostaítear na sonraí atá le bheith in BFCE agus a n‑ábhar (Cuid A) agus na treoracha le leanúint ag iasachtóirí chun an bhileog sin a chomhlánú (Cuid B), i gcás ina dtairgtear comhaontú iasachta morgáiste do thomhaltóir ina bhfuil ráta úis comhlúthach, go mbaineann an oibleagáid shonrach tuairiscithe arna forchur ar an iasachtóir le tionchar chomhlúthacht an rata úis ar an ráta céatadánach bliantúil. I dtaca leis sin, ní mór a thabhairt faoi deara nach raibh baint leis an Iarscríbhinn sin ag na leasuithe arna ndéanamh ag reachtóir an Aontais don Treoir sin agus Rialachán 2016/1011 á ghlacadh. Mar sin, níor fhoráil sé, ó thaobh creidmheasanna ar ráta comhlúthach de bhun tagarmhairc dá dtagraítear sa Rialachán sin, go bhfuil in BFCE faisnéis shonrach maidir le modheolaíocht an tagarmhairc sin nó na cúiseanna féideartha lena chomhlúthacht.
94
I dtaca leis sin, ní mór a thabhairt chun cuimhne, i gcomhréir le hAirteagal 2(2) de Threoir 2014/17, nach féidir go bhfuil i ndlí naisiúnta na mBallstát forálacha seachas na forálacha arna ndéanamh in Airteagal 14(2) agus Cuid A d’Iarscríbhinn II den Treoir sin maidir le faisnéis réamhchonarthach a sholáthar trí bhíthin BFCE.
95
Ar an taobh eile, agus níos ginearálta, i gcomhréir le fomhír (e-a) d’Airteagal 13(1) de Threoir 2014/17, ní mór d’iasachtóir sa mhargadh a mholann conarthaí creidmheasa a chur i gcrích ina dtagraítear do thagarmharc, de réir bhrí Airteagal 2016/1011, ‘ainmneacha na dtagarmharcanna [lena mbaineann] agus a riarthóirí mar aon leis na himpleachtaí féideartha ar an tomhaltóir’ a sholáthar i measc na faisnéise ginearálta atá le cur ar fáil aige i gcónaí. Mar atá de réir aithris 71 de Rialachán 2016/1011, lenar cuireadh an fhoráil sin le Treoir 2014/17, trína cheangal go soláthrófaí an fhaisnéis sin, d’fhéach reachtóir an Aontais le háirithiú go soláthrófaí do thomhaltóirí an fhaisnéis is leormhaith leis, i bhfianaise an reachta níos laige ina mbíonn siad maidir le tagarmharc a roghnú de dheasca na cumhachta margála míchothroime agus téarmaí caighdeánacha a chur i bhfeidhm.
96
Thairis sin, ós faisnéis ghinearálta í an fhaisnéis nach mór a sholáthar i gcomhréir le fomhír (e-a) den dara fomhír d’Airteagal 13(1) sin maidir le conarthaí creidmheasa nach mór do chreidiúnaí a chur ar fáil i gcónaí, ní féidir gurb í atá i gceist leis na focail ‘[i]mpleachtaí féideartha [na gconarthaí lena dtagraítear do thagarmharc] ar an tomhaltóir’ ná a cruinne sin d’fhaisnéis ar fhaisnéis réamhchonarthach shaincheaptha a chuirtear síos uirthi i míreanna 92 agus 93 den bhreithiúnas seo. Le bheith níos cruinne faoi, ní féidir gurb í atá i gceist leis na focail sin ná modheolaíocht an tagarmhairc nó na dtagarmharcanna arna n‑úsáid ag an iasachtóir sin i gconarthaí a tháirgeann sé nó na dálaí lenar féidir tionchar a imirt ar chomhlúthacht an innéacs sin.
97
Rialaítear le Rialachán 2016/1011, óna thaobh féin de, na hoibleagáidí tuairiscithe a fhorchuirtear ar riarthóirí tagarmhairc.
98
I dtaca leis sin, ar thaobh amháin, leagtar síos le hAirteagal 13 den Rialachán sin oibleagáid ghinearálta trédhearcachta ar na riarthóirí sin, lena gceanglaítear orthu, inter alia, príomhghnéithe mhodheolaíocht gach innéacs nó fine innéacsanna a sholáthraíonn siad agus a fhoilsíonn siad a fhoilsiú nó a chur ar fáil.
99
Ar an taobh eile, ceanglaítear trí Airteagal 27 den Rialachán sin, ar mhaithe leis an trédhearcacht agus le tomhaltóirí a chosaint, ar na riarthóirí sin ráiteas a fhoilsiú go so-fhaighte soiléir gan athbhrí, le haghaidh gach tagarmhairc nó fine tagarmharcanna, ina bhfuil an margadh nó an fíorchás eacnamaíoch atá á thomhas leis an tagarmharc agus na cúinsí ina bhféadfadh sé go mbeidh tomhas den sórt sin neamhiontaofa le sainiú agus a léiriú, trí bhíthin sonrúcháin theicniúla, na heilimintí sin de ríomh an tagarmhairc arb ina leith a fhéadfar lánrogha a chur i bhfeidhm, na critéir is infheidhme i leith fheidhmiú na lánrogha sin agus seasamh na ndaoine ar féidir leo lánrogha a fheidhmiú chomh maith leis na téarmaí agus na coinníollacha faoina bhféadfar an measúnú lánroghnach sin a mheas i ndiaidh sin. Ina theannta sin, saineofar sa ráiteas sin na príomhthéarmaí ar fad a bhaineann leis an tagarmharc, sonraítear ann an réasúnaíocht a bhaineann le glacadh modheolaíochta tagarmhairc, na critéir agus na nósanna imeachta a úsáidtear chun é a chinneadh, lena n‑áirítear tuairisc ar na sonraí ionchuir, an tosaíocht a thugtar do chineálacha éagsúla sonraí ionchuir, na sonraí íosta is gá chun tagarmharc a chinneadh, úsáid aon samhlacha nó modhanna eachtarshuímh agus aon nós imeachta chun comhchodanna tagarmhairc a athchothromú agus na rialuithe agus na rialacha a rialaíonn aon fheidhmiú breithiúnais nó lánrogha ag an riarthóir nó ag aon rannchuiditheoirí, d’fhonn comhsheasmhacht a áirithiú maidir le húsáid breithiúnas nó lánrogha den sórt sin.
100
Mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara, go bunúsach, i mír 54 dá Tuairim, d’fhéadfaí a dhéanamh le foilsiú na faisnéise, ar cúram é a ghlacann riarthóir innéacs chuige, gurb intuigthe ag na páirtithe leasmhara go léir, ina n‑áirítear na tomhaltóirí, an mhodheolaíocht arna húsáid leis an innéacs sin a sholáthar.
101
Ós cosúil gurb amhlaidh, maidir le conarthaí creidmheasa a bhaineann le maoin chónaithe dho-aistrithe, go mbunaítear trí Threoir 2014/17 agus Rialachán 2016/1011 le chéile oibleagáidí tuairiscithe cruinne i leith na dtomhaltóirí ó thaobh idir téarmaí conarthaí iasachta morgáiste lena socraítear ráta úis comhlúthach ina dtagraítear do thagarmharc faoin Rialachán sin agus a leithéide de thagarmharcanna agus go mbíonn na hoibleagáidí sin roinnte idir na hiasachtóirí agus riarthóirí na n‑innéacsanna sin. De réir an chreata arna shocrú mar sin, ceanglaítear ar na hiasachtóirí faisnéis a sholáthar do thomhaltóirí lenar féidir leo idir mheasúnú a dhéanamh ar iarmhairtí nithiúla chomhlúthacht an ráta úis do na hoibleagáidí atá orthu de réir an chonartha arna thairiscint dóibh agus an fhaisnéis ar fad a fháil atá le poibliú ag riarthóir innéacs.
102
Sa chomhthéacs sin, ós rud é, i bhfianaise an chásdlí dá dtagraítear i mír 89 den bhreithiúnas seo, gur gá forálacha uile dhlí an Aontais a chur san áireamh lena leagtar síos oibleagáidí a bhaineann le faisnéis do thomhaltóirí a d’fhéadfadh feidhm a bheith acu, sa chás seo, maidir leis an téarma lena mbunaítear ráta úis comhlúthach de bhun tagarmhairc, de réir bhrí Rialachán 2016/1011, ní mór measúnú a dhéanamh ar chomhlíonadh an cheanglais trédhearcachta a leagtar síos le Treoir 93/13 ag iasachtóir i gcás comhaontú iasachta morgáiste a thabhairt i gcrích ina bhfuil téarma den sórt sin, má tá an téarma sin le feiceáil, mar atá sna príomhimeachtaí, i gcomhaontú creidmheasa a bhaineann le maoin chónaithe dho-aistrithe, i bhfianaise na n‑oibleagáidí a fhorchuirtear air le Treoir 2014/17.
103
Dá ainneoin sin, i gcás nach amhlaidh, trí na sonraí arna soláthar, go dtagraítear d’fhaisnéis nach bhfuil le fáil ach go poiblí, ar nós na faisnéise atá le poibliú ag gach riarthóir tagarmhairc de réir Rialachán 2016/1011, ach go dtugtar tuairisc, achoimre nó míniú agus uirthi, ní mór do na sonraí sin a bheith cruinn ó thaobh na faisnéise sin de.
104
I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, is é an freagra atá le tabhairt ar an dara ceist ná go bhfuil Airteagal 4(2) de Threoir 93/13 le léiriú sa chaoi, i gcás ina bhfuil i gcomhaontú iasachta morgáiste a bhaineann le maoin chónaithe dho-aistrithe téarma ina leagtar amach ráta úis comhlúthach de bhun tagarmhairc, de réir bhrí Rialachán 2016/1011, ní fhorchuirtear leis an gceanglas trédhearcachta faoin bhforáil sin oibleagáidí sonracha tuairiscithe áirithe ar an iasachtóir ó thaobh mhodheolaíocht an innéacs sin de. D’fhéadfaí a bhunú gur chomhlíon an t‑iasachtóir sin an ceanglas trédhearcachta sin maidir leis an téarma sin toisc gur chomhlíon an t‑iasachtóir na hoibleagáidí tuairiscithe ar fad a fhorchuirtear air le Treoir 2014/17 i leith a leithéide de théarma agus, i gcás inar thug sé faisnéis sa bhreis, gur staon sé ó fhaisnéis a sholáthar lena dtabharfaí samhail anchumtha don innéacs sin.
An tríú ceist
105
Lena tríú ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 3(1) de Threoir 93/13 le léiriú sa chaoi, i gcás ina leagtar síos le téarma comhaontaithe iasachta morgáiste ráta úis comhlúthach de bhun tagarmhairc, de réir bhrí Rialachán 2016/1011, ar thaobh amháin, go bhfuil easpa faisnéise a chuirtear ar fáil don tomhaltóir faoi ghnéithe sonracha áirithe an tagarmhairc chonarthaigh, go háirithe de thoisc go bhforáiltear lena mhodheolaíocht do shonraí ionchuir a úsáid nach gá go gcomhfhreagraíonn siad d’idirbhearta iarbhír agus de thoisc go bhfuil an t‑iasachtóir ar cheann de na bainc a chuidíonn leis an innéacs sin a shocrú, agus, ar an taobh eile, na gnéithe sonracha sin iad féin, de chineál a fhágann go bhfuil an téarma sin éagórach.
106
Sa chás seo, de réir an ordaithe tarchuir, ar thaobh amháin, tugann an t‑iarratasóir oibiachtúlacht thagarmharc WIBOR 6M faoi cheist ar an bhforas go socraítear a luacha comhleanúnacha de bhun sonraí ionchuir is toradh formhór mór acu ní ar idirbhearta arna ndéanamh go hiarbhír i margadh idirbhainc na Polainne ach ar phraghsanna díola arna dtairiscint sa mhargadh sin, ar dá réir a thugtar lánrogha do rannchuiditheoirí an innéacs sin.
107
Ar an taobh eile, i bhfianaise na gné sin de mhodheolaíocht thagarmharc WIBOR 6M, bíonn tionchar inimeartha ag PKO ar fhorbairt an innéacs sin trí bheith ar cheann de na bainc is rannchuiditheoirí leis an innéacs sin, a sholáthraíonn shonraí ionchuir do riarthóir an innéacs sin a úsáideann sé chun a luachanna comhleanúnacha a chinneadh. Mar sin, trí úsáid a bhaint as an sásra sin chun an ráta comhlúthach a shocrú is infheidhme é maidir le comhaontú a bhfuil sé féin ina pháirtí ann, chuir PKO é féin i gcumas tionchar a imirt ar leibhéal oibleagáid an iasachtaí agus, dá bhrí sin, an t‑ioncam a mhéadú a fhaigheann sé ón gcomhaontú sin. Áitíonn an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí, in imthosca den sórt sin, go gceanglaítear air an riosca ar fad a sheasamh a bhaineann le comhlúthacht an ráta úis, fad a bhfuil ‘corrlach ceilte’ ag an iasachtóir.
108
Mar réamhphointe, ní mór a thabhairt faoi deara, i gcomhréir leis an gcásdlí a thugtar chun cuimhne i mír 81 den bhreithiúnas seo, tríd an bhfreagra ar an tríú ceist, maidir leis an measúnú ar chineál éagórach féideartha téarmaí ar nós théarma faoi chonspóid an chomhaontaithe iasachta i gceist sna príomhimeachtaí, go nglactar leis gur toradh é ar réamh-mheasúnú na cúirte a rinne an tarchur nár comhlíonadh an ceanglas trédhearcachta arna fhorchur in Airteagal 4(2) de Threoir 93/13 ó thaobh an téarma sin.
109
Sa chomhthéacs sin, is tábhachtach a chur i dtreis, bíodh sé le cur san áireamh agus measúnú á dhéanamh ar chineál éagórach an téarma chonarthaigh gur féidir nach gcomhlíonfaí an ceanglas trédhearcachta sin, is amhlaidh de réir Airteagal 4(2) de Threoir 93/13, áfach, nach féidir an téarma sin a fhágáil éagórach de dheasca mainneachtain sa cheanglas sin inti féin (féach, chuige sin, breithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, mír 66 agus an cásdlí dá dtagraítear).
110
Is amhlaidh atá chomh maith i gcás ina ndéantar a leithéid de mhainneachtain de dheasca sárú ar oibleagáid atá ar thrádálaí de bhun phíosa reachtaíochta an Aontais seachas Treoir 93/13, mar is féidir gurb amhlaidh an cás, in imthosca ar an nós atá sna príomhimeachtaí, do na hoibleagáidí tuairiscithe arna bhforchur ar an iasachtóir le Treoir 2014/17.
111
Agus an méid sin soiléirithe, ní mór a mheabhrú go bhforáiltear le hAirteagal 3(1) de Threoir 93/13 go measfar gurb éagórach téarma conartha nár caibidlíodh ar leithligh i gcás, d’ainneoin an cheanglais maidir le creideamh macánta, ina gcruthaítear éagothroime shuntasach leis idir cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gcomhaontú chun aimhleasa an tomhaltóra.
112
I gcomhthéacs an mheasúnaithe atá le déanamh ag an gcúirt náisiúnta faoin bhforáil sin, is fúithi atá sé a mheas, i bhfianaise imthosca uile an cháis, sa chéad chéim, neamh-chomhlíonadh féideartha an cheanglais maidir le creideamh macánta agus, sa dara céim, an bhfuil aon éagothroime shuntasach ann chun aimhleasa an tomhaltóra, de réir na forála sin (breithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, mír 63 agus an cásdlí dá dtagraítear).
113
Maidir leis an gceist an gcruthaítear éagothroime den sórt sin ‘d’ainneoin an cheanglais maidir le creideamh macánta’, i bhfianaise aithris 16 de Threoir 93/13, ní mór don chúirt náisiúnta a fhíorú, an bhféadfadh an díoltóir nó an soláthróir ar déileáladh go cóir agus go cothrom leis, a bheith ag súil leis go nglacfadh an tomhaltóir le téarma mar sin tar éis caibidlíocht aonair (breithiúnais an 14 Márta 2013, Aziz, C‑415/11, EU:C:2013:164, mír 69, agus an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, mír 64 agus an cásdlí dá dtagraítear).
114
Den pháirt eile, chun a chinneadh an bhfuil téarma ina chúis le míchothromaíocht shuntasach i gcearta agus in oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gcomhaontú chun aimhleasa an tomhaltóra, is gá, inter alia, an riail náisiúnta is infheidhme a chur san áireamh in éagmais chomhaontú na bpáirtithe, chun a mheas an gcuireann an comhaontú sin an tomhaltóir sin i seasamh dlíthiúil níos measa ná an seasamh dá bhforáiltear leis na rialacha sin atá i bhfeidhm (féach, chuige sin, breithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, mír 65 agus an cásdlí dá dtagraítear).
115
Ar aon dul leis an gcásdlí sin, ní mór a chinneadh, i gcás, ó thaobh cineál áirithe conarthaí de, go bhfuil gné chonarthach faoi réir creat dlí uileghabhálach, nach féidir tomhaltóir, i bprionsabal, a chur faoi mhíbhuntáiste ó thaobh na gné sin i gcás ina socraítear an ghné sin sa chomhaontú mar atá i gcomhréir le ceanglais an chreata sin. Go deimhin, ar analach ratio legis Airteagal 1(2) de Threoir 93/13, tá cúis mhaith le toimhde a dhéanamh gur bhain an reachtóir cothromaíocht amach, tríd an gcreat sin, idir cearta agus oibleagáidí uile na bpáirtithe i gcomhaontú den chineál sin.
116
Thairis sin, de réir mhír 74 den bhreithiúnas seo, is cuma cé acu trí rialacha an dlí náisiúnta nó trí reachtaíocht arna glacadh ag reachtóir an Aontais a bhunaítear a leithéid de chreat dlí.
117
Sa chás seo, líomhnaítear gurb éagórach téarma faoi chonspóid an chomhaontaithe iasachta i gceist sna príomhimeachtaí, maidir le ráta úis comhlúthach, toisc gurb iad atá sna sonraí ionchuir a úsáidtear le luacha comhleanúnacha an tagarmhairc chonarthaigh a shocrú, go bunúsach, ná praghsanna díola arna dtairiscint sa mhargadh idirbhainc lena mbaineann, ach nach gcomhfhreagraíonn siad d’idirbhearta iarbhír, agus go mbíonn na sonraí sin á soláthar do riarthóir an innéacs sin ag grúpa banc ag a bhfuil an t‑innéacs sin inúsáidte i gconarthaí a chuireann siad i gcrích le tomhaltóirí.
118
I dtaca leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara, i gcomhréir le hAirteagal 2 de Rialachán 2016/1011, go rialaítear leis an Rialachán sin soláthar idir thagarmharcanna ag a riarthóirí agus sonraí ionchuir a úsáidtear mar bhonn na dtagarmharcanna sin ag a rannchuiditheoirí, agus úsáid tagarmharcanna den sórt sin.
119
Sa chéad áit, maidir le soláthar tagarmharcanna, foráiltear le hAirteagal 27 de Rialachán 2016/1011 go gceanglaítear ar riarthóir tagarmhairc den sórt sin ráiteas a fhoilsiú ina leagtar amach tréithe fíor-riachtanacha an tagarmhairc sin, mar a thugtar chun cuimhne i mír 99 den bhreithiúnas seo.
120
Thairis sin, leagtar síos le hAirteagail 12 agus 13 de Rialachán 2016/1011 ceanglais maidir le comhsheasmhacht agus trédhearcacht na modheolaíochta, ar dá réir atá an tagarmharc le bheith insocraithe go cruinn iontaofa.
121
Thairis sin, forchuirtear le hAirteagail 4 go 7 den Rialachán sin ceanglais chruinne maidir le rialachas agus coinbhleachtaí leasa, faireachas agus gach gné a bhaineann le tagarmharcanna a sholáthar, rialú ar chomhréireacht le Rialachán 2016/1011 agus comhréireacht leis an modheolaíocht.
122
Sa dara háit, maidir le soláthar sonraí ionchuir, sa bhreis ar fhorálacha Airteagal 27 de Rialachán 2016/1011 maidir leis na rialacha a bhaineann le lánrogha a fheidhmiú ag rannchuiditheoirí agus na nósanna imeachta um phlé le hearráidí ar na sonraí sin, dá dtagraítear i mír 119 den bhreithiúnas seo, bunaítear leis an Rialachán sin, in Airteagal 11 de, ceanglais maidir le hionadaíocht, iomláine, cruinneas, faireachas agus fíorú na sonraí sin agus, in Airteagal 14 de, an oibleagáid atá ar riarthóirí rialuithe éifeachtacha a chur i bhfeidhm maidir, go háirithe, le hiomláine na sonraí ionchuir agus chun aon iompar a bhféadfaidh cúbláil nó iarracht ar chúbláil ar thagarmharc a bheith ag baint leis a fhionnadh agus a thuairisciú don údarás inniúil náisiúnta.
123
Ina theannta sin, i gcomhréir le hAirteagal 15 de Rialachán 2016/1011, ní mór do riarthóir tagarmhairc cód iompair a tharraingt suas atá de cheangal ar rannchuiditheoirí agus a áirithiú go leanann siad den chód sin a chomhlíonadh. Áirítear sa chód iompair sin, inter alia, na ceanglais is gá chun Airteagail 11 agus 14 den Rialachán sin a chomhlíonadh, maidir le hiomláine na sonraí ionchuir agus maidir leis na seiceálacha atá le cur i bhfeidhm ag aon rannchuiditheoir i ndáil le soláthar sonraí ionchuir, go háirithe maidir leis an mbeartas atá le leanúint maidir le feidhmiú discréide i soláthar sonraí ionchuir agus maidir le coinbhleachtaí leasa a bhainistiú. Ina theannta sin, forchuirtear le hAirteagal 16 den Rialachán sin ceanglais fheabhsaithe ar rannchuiditheoirí faoi mhaoirseacht, de réir bhrí Airteagal 3(1)(10) de, maidir le coinbhleachtaí leasa, lánrogha, sláine, cruinneas agus iontaofacht sonraí ionchuir mar aon le rialuithe.
124
Ba cheart a thabhairt faoi deara freisin go n‑áirithítear go gcomhlíonfaí na ceanglais uile dá dtagraítear i míreanna 119 go 123 den bhreithiúnas seo trí chóras réamhrialaithe agus maoirseachta, is córas é a chuirtear a chur i bhfeidhm de chúram, go háirithe, ar na húdaráis náisiúnta inniúla, ag a bhfuil, chun a gcúraimí a dhéanamh, na cumhachtaí fairsinge a leagtar amach in Airteagal 41 de Rialachán 2016/1011, atá cúpláilte, de bhun Airteagal 42 de, leis an gcumhacht pionóis riaracháin a fhorchur i gcás sárú, inter alia, ar na hairteagail dá dtagraítear sna míreanna sin den bhreithiúnas seo, nó i gcás diúltú comhoibriú nó comhlíonadh i gcomhthéacs imscrúdú, cigireacht nó iarraidh ó na húdaráis sin.
125
Ina theannta sin, féadfaidh páirtithe leasmhara an sásra gearán dá bhforáiltear agus a leagtar amach in Airteagal 9 de Rialachán 2016/1011 a thionscnamh, chun agóid a dhéanamh, inter alia, i gcoinne ionadaíochas cinnidh tagarmhairc i ndáil leis an margadhluach.
126
Sa tríú háit agus ar deireadh, maidir le tagarmharcanna a úsáid, údaraítear go sainráite le hAirteagal 29 de Rialachán 2016/1011 d’eintitis faoi mhaoirseacht, de réir bhrí mhír 17 d’Airteagal 3(1) de, gan rannchuiditheoirí faoi mhaoirseacht a eisiamh, de réir bhrí mhír 10 d’Airteagal 3(1), tagarmharc arna sholáthar ag riarthóir atá lonnaithe san Aontas Eorpach agus atá cláraithe sa chlár a choinníonn BFCE ar bun a úsáid san Aontas Eorpach. Ina theannta sin, ag féachaint do chineál tagarmhairc ráta úis, mar a shainítear i mír 22 d’Airteagal 3(1), ní mór innéacs den sórt sin a shocrú ar bhonn sonraí arna gcur in iúl ag bainc, a bhfuil sé beartaithe iad a úsáid iad féin ag féachaint do chineál a ngníomhaíochtaí.
127
Thairis sin, ag féachaint do na rialacha a fhorchuirtear ar riarthóirí tagarmharcanna maidir le hiontaofacht na dtagarmharcanna sin agus ar na riarthóirí agus na rannchuiditheoirí sin chun sláine na sonraí ionchuir a áirithiú agus, ar bhonn níos ginearálta, iontaofacht thomhas an fhíorcháis eacnamaíoch a bhfuil sé beartaithe a thomhas le hinnéacs den sórt sin, faoi mhaoirseacht na n‑údarás náisiúnta inniúil, ní féidir a mheas go bhfuil banc is rannchuiditheoir, i measc nithe eile, in ann tionchar cinntitheach a fheidhmiú, as a stuaim féin, ar luach tagarmhairc ráta úis, go háirithe má bhaineann an t‑innéacs sin le margadh náisiúnta.
128
Dá bhrí sin, is cosúil go bhfuil sraith forálacha i Rialachán 2016/1011 lena soláthraítear creat mionsonraithe chun tagarmharcanna a sholáthar, chun sonraí ionchuir a sholáthar a úsáidtear chun na tagarmharcanna sin a chinneadh, go háirithe a mhéid a bhaineann le cineál na sonraí sin agus a n‑iontaofacht, agus chun na tagarmharcanna sin a úsáid. Is léir freisin ó bhrollach an Rialacháin sin agus ó roinnt forálacha den Rialachán sin, go háirithe aithrisí 1, 5, 6, 8, 17, 22 agus 71 agus Airteagail 1, 9 agus 13 de, agus ó fhorálacha Theideal IV de, go raibh sé d’aidhm le hidirghabháil reachtóir an Aontais cothromaíocht a áirithiú idir leas an phobail maidir le fianaise den sórt sin a bheith ar fáil, go háirithe chun conarthaí airgeadais ar nós conarthaí iasachta morgáiste a thabhairt i gcrích, agus leas na dtomhaltóirí ráthaíochtaí a bheith acu maidir le sláine agus trédhearcacht na fianaise sin, ag féachaint, go háirithe, do na rioscaí coinbhleachta leasa agus cúblála a d’fhéadfadh difear a dhéanamh dá soláthar.
129
Dá bhrí sin, maidir le tagarmharc a úsáid i gcomhaontú iasachta morgáiste, a d’fhéadfaí a mheas, agus an comhaontú sin á thabhairt i gcrích, go gcomhlíonann sé ceanglais an chreata a bhunaítear le Rialachán 2016/1011, go háirithe maidir lena mhodheolaíocht, ag féachaint don fhaireachas dá bhforáiltear leis an Rialachán sin, ní féidir, i bprionsabal, é a bheith de chineál ann féin, chun dochar an tomhaltóra, éagothroime shuntasach a chruthú idir cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe, d’ainneoin go bhfuil an t‑iasachtóir ar cheann de na bainc a sholáthraíonn na sonraí ionchuir a úsáideann riarthóir an innéacs sin chun a luachanna comhleanúnacha a chinneadh.
130
Dá bhrí sin, in imthosca den sórt sin, ní cheanglaítear ar an iasachtóir, sa bhreis ar a oibleagáidí faisnéise faoi Threoir 2014/17, an t‑iasachtaí a chur ar an eolas, i gcomhréir le modheolaíocht an tagarmhairc chonarthaigh, go bhféadfar an tagarmharc sin a chinneadh ar bhonn sonraí ionchuir nach bhfreagraíonn d’idirbhearta iarbhír ach do phraghsanna díola arna dtairiscint sa mhargadh lena mbaineann, nó go bhfuil an t‑iasachtóir sin ar cheann de na bainc a rannchuidíonn leis an innéacs sin a shocrú.
131
Maidir leis an measúnú ar théarma faoi chonspóid an chomhaontaithe iasachta i gceist sna príomhimeachtaí, ina iomláine, ní mór a thabhairt chun cuimhne, thairis sin, i gcás ina bhfuil measúnú ar chineál éagórach téarma a bhaineann le ríomh úis conartha creidmheasa i gceist, tá sé ábhartha, inter alia, modh ríofa na ngnáthrátaí úis dá bhforáiltear leis an téarma sin agus leibhéal iarbhír an ráta dá bharr a chur i gcomparáid leis na modhanna ríofa a úsáidtear de ghnáth agus, i measc nithe eile, na rátaí úis a ghearrtar ar an margadh ar dháta thabhairt i gcrích an chomhaontaithe iasachta lena mbaineann d’iasacht de mhéid agus d’fhad atá coibhéiseach leo siúd a leagtar amach sa chomhaontú iasachta sin (féach, i ndáil leis sin, breithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, mír 65 agus an cásdlí dá dtagraítear).
132
Sa chás seo, dá bhrí sin, is tosca ábhartha iad na breithnithe arna ndéanamh ag an gcúirt a rinne an tarchur maidir le cineál agus leibhéal na rátaí úis a bhreathnaítear go ginearálta i margadh creidmheasa morgáiste na Polainne agus leibhéal thagarmharc WIBOR 6M i bhfianaise innéacsanna comhchosúla eile agus an comhaontú iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí á thabhairt i gcrích i gcomhthéacs an mheasúnaithe ar théarma an chomhaontaithe iasachta sin atá faoi chonspóid, arna mheas ina iomláine, i bhfianaise Airteagal 3(1) de Threoir 93/13.
133
I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, is é an freagra atá le tabhairt ar an tríú ceist ná go bhfuil Airteagal 3(1) de Threoir 93/13 le léiriú sa chaoi, i gcás ina leagtar síos le téarma comhaontaithe iasachta morgáiste ráta úis comhlúthach de bhun tagarmhairc, de réir bhrí Rialachán 2016/1011, ar thaobh amháin, nach bhfuil easpa faisnéise a chuirtear ar fáil don tomhaltóir faoi ghnéithe sonracha áirithe an tagarmhairc chonarthaigh, go háirithe de thoisc go bhforáiltear lena mhodheolaíocht do shonraí ionchuir a úsáid nach gá go gcomhfhreagraíonn siad d’idirbhearta iarbhír agus de thoisc go bhfuil an t‑iasachtóir ar cheann de na bainc a chuidíonn leis an innéacs sin a shocrú, agus, ar an taobh eile, na gnéithe sonracha sin iad féin de chineál a fhágann go bhfuil an téarma sin éagórach, sa mhéid gur féidir a mheas go bhfuil an t‑innéacs sin i gcomhréir leis an Rialachán sin agus an comhaontú sin á thabhairt i gcrích.
An ceathrú ceist
134
Ina hiarraidh ar réamhrialú, shonraigh an chúirt a rinne an tarchur nach raibh sé i gceist aici athbhreithniú a dhéanamh ar an measúnú de chuid an údaráis náisiúnta inniúil go raibh tagarmharc WIBOR i gcomhréir le Rialachán 2016/1011. Sna himthosca sin, i bhfianaise an fhreagra arna thabhairt ar an tríú ceist, ní gá freagra a thabhairt ar an gceathrú ceist.
Costais
135
Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte náisiúnta, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a cuireadh faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Tríú Dlísheomra) mar seo a leanas:
1.
Maidir le hAirteagal 1(2) de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní thagann téarma comhaontaithe iasachta morgáiste ina leagtar amach ráta úis comhlúthach de bhun tagarmhairc, de réir bhrí Rialachán (AE) 2016/1011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 8 Meitheamh 2016 maidir le hinnéacsanna a úsáidtear mar thagarmharcanna in ionstraimí airgeadais agus i gconarthaí airgeadais nó chun feidhmíocht cistí infheistíochta a thomhas agus lena leasaítear Treoir 2008/48/CE agus Treoir 2014/17/AE agus Rialachán (AE) Uimh. 596/2014, agus corrlach seasta faoin eisceacht dá bhforáiltear ann, i gcás nach ndéantar leis na forálacha reachtúla nó rialála is infheidhme maidir lena leithéid de théarma ach creat ginearálta a bhunú ar mhaithe le ráta úis a leithéide de chonarthaí a shocrú, fad a thugtar an deis don trádálaí an trádmharc conarthach nó an corrlach seasta is féidir a chur le luach an innéacs sin a shocrú.
2.
Maidir le hAirteagal 4(2) de Threoir 93/13,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
i gcás ina bhfuil i gcomhaontú iasachta morgáiste a bhaineann le maoin chónaithe dho-aistrithe téarma ina leagtar amach ráta úis comhlúthach de bhun tagarmhairc, de réir bhrí Rialachán 2016/1011, ní fhorchuirtear leis an gceanglas trédhearcachta faoin bhforáil sin oibleagáidí sonracha tuairiscithe áirithe ar an iasachtóir ó thaobh mhodheolaíocht an innéacs sin. D’fhéadfaí a bhunú gur chomhlíon an t‑iasachtóir sin an ceanglas trédhearcachta sin maidir leis an téarma sin toisc gur chomhlíon an t‑iasachtóir na hoibleagáidí tuairiscithe ar fad a fhorchuirtear air le Treoir 2014/17/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 4 Feabhra 2014 maidir le comhaontuithe creidmheasa do thomhaltóirí i dtaca le maoin chónaithe dho-aistrithe agus lena leasaítear Treoracha 2008/48/CE agus 2013/36/AE agus Rialachán (AE) Uimh. 1093/2010, arna leasú le Rialachán (AE) 2016/1011 i leith a leithéide de théarma agus, i gcás inar thug sé faisnéis sa bhreis, gur staon sé ó fhaisnéis a sholáthar lena dtabharfaí samhail anchumtha don innéacs sin.
3.
Maidir le hAirteagal 3(1) de Threoir 93/13,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
i gcás ina leagtar síos le téarma comhaontaithe iasachta morgáiste ráta úis comhlúthach de bhun tagarmhairc, de réir bhrí Rialachán 2016/1011, ar thaobh amháin, nach bhfuil easpa faisnéise a chuirtear ar fáil don tomhaltóir faoi ghnéithe sonracha áirithe an tagarmhairc chonarthaigh, go háirithe de thoisc go bhforáiltear lena mhodheolaíocht do shonraí ionchuir a úsáid nach gá go gcomhfhreagraíonn siad d’idirbhearta iarbhír agus de thoisc go bhfuil an t‑iasachtóir ar cheann de na bainc a chuidíonn leis an innéacs sin a shocrú, agus, ar an taobh eile, na gnéithe sonracha sin iad féin de chineál a fhágann go bhfuil an téarma sin éagórach, sa mhéid gur féidir a mheas go bhfuil an t‑innéacs sin i gcomhréir leis an Rialachán sin agus an comhaontú sin á thabhairt i gcrích.
[Sínithe]
(
*1
)	Teanga an cháis: an Pholainnis.