Edizzjoni Provviżorja
SENTENZA TAL‑QORTI TAL‑ĠUSTIZZJA (L‑Ewwel Awla)
5 ta’ Frar 2026 (*)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Ambjent – Rilaxx volontarju ta’ organiżmi ġenetikament immodifikati (OĠM) – Miżuri biex tiġi evitata l-preżenza mhux intenzjonata ta’ OĠM fl-ambjent – Direttiva 2001/18/KE – Artikolu 26c(1) u (3) – Regolament (KE) Nru 1829/2003 – Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni (UE) 2016/321 – Projbizzjoni tal-kultivazzjoni tal-qamħirrum OĠM MON 810 fl-Italja – Validità – Moviment liberu tal-merkanzija – Artikolu 34 u 114 TFUE – Prinċipji ta’ proporzjonalità u ta’ nondiskriminazzjoni – Libertà ta’ intrapriża – Artikoli 16 u 21 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea”
Fil-Kawżi magħquda C‑364/24 u C‑393/24,
li għandhom bħala suġġett żewġ talbiet għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, l-ewwel waħda imressqa mill-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat, l-Italja), permezz ta’ deċiżjoni tal‑14 ta’ Mejju 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fis‑17 ta’ Mejju 2024, u t-tieni talba imressqa mit-Tribunale di Udine (il-Qorti Distrettwali ta’ Udine, l-Italja), permezz ta’ deċiżjoni tas‑7 ta’ Mejju 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fil‑5 ta’ Ġunju 2024, fil-proċeduri
Giorgio Fidenato, f’ismu stess u bħala s-sid tal-azjenda agrikola In Trois,
vs
Ministero dell’Agricoltura, della Sovranità Alimentare e delle Foreste,
fil-preżenza ta’:
WX, f’ismu stess u bħala sid tal-azjenda agrikola Li Pocis de WX,
u
Giorgio Fidenato, f’ismu stess u bħala s-sid tal-azjenda agrikola In Trois,
vs
Ministero dell’Agricoltura, della Sovranità Alimentare e delle Foreste,
Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla)
komposta minn F. Biltgen, President tal-Awla, I. Ziemele, A. Kumin, S. Gervasoni (Relatur) u M. Bošnjak, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: M. Szpunar,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–        għal Giorgio Fidenato, f’ismu stess u bħala s-sid tal-azjenda agrikola In Trois, minn G. Martorana, avvocato,
–        għall-Gvern Taljan, minn S. Fiorentino, bħala aġent, assistit minn M. Di Benedetto, avvocato dello Stato, u minn G. Lillo, procuratore dello Stato,
–        għall-Gvern Elleniku, minn E. Leftheriotou u A. Vasilopoulou, bħala aġenti,
–        għall-Gvern Franċiż, minn P. Chansou, B. Fodda u B. Travard, bħala aġenti,
–        għall-Gvern Lussemburgiż, minn A. Germeaux u T. Schell, bħala aġenti,
–        għall-Gvern Ungeriż, M. Z. Fehér u K. Szíjjártó, bħala aġenti,
–        għall-Gvern Pollakk, minn B. Majczyna, bħala aġent,
–        għall-Parlament Ewropew, minn W. Kuzmienko u M. Menegatti, bħala aġenti,
–        għall-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, minn M. Moore, P. Pecheux u S. Scarpa Ferraglio, bħala aġenti,
–        għall-Kummissjoni Ewropea, minn C. Biz, F. Castilla Contreras u I. Galindo Martín, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tas‑26 ta’ Ġunju 2025,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        It-talbiet għal deċiżjoni preliminari jirrigwardaw l-evalwazzjoni tal-validità tal-Artikoli 26b u 26c tad-Direttiva 2001/18/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Marzu 2001 dwar ir-rilaxx intenzjonat fl-ambjent ta’ organiżmi modifikati ġenetikament u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 90/220/KE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 6, p. 77), kif emendata bid-Direttiva (UE) 2015/412 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑11 ta’ Marzu 2015 (ĠU 2015, L 68, p. 1, rettifika fil-ĠU 2018, L 82, p. 17) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva 2001/18”), kif ukoll il-validità u l-interpretazzjoni tad-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2016/321 tat‑3 ta’ Marzu 2016 li taġġusta l-ambitu ġeografiku tal-awtorizzazzjoni għall-kultivazzjoni tal-qamħirrum ġenetikament modifikat (Zea mays L.) MON 810 (MON-ØØ81Ø-6) (ĠU 2016, L 60, p. 90), fid-dawl tal-Artikolu 3 TUE, tal-Artikoli 2, 3, 18, 26, 34 sa 36 TFUE, tal-Artikolu 216(2) TFUE, tal-Artikoli 16, 21 u 52 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”), tal-prinċipji ta’ nondiskriminazzjoni u ta’ proporzjonalità kif ukoll tal-Artikolu 34 tar-Regolament (KE) Nru 1829/2003 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑22 ta’ Settembru 2003 dwar ikel u għalf modifikat ġenetikament (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 32, p. 432).
2        Dawn it-talbiet tressqu fil-kuntest ta’ kawżi bejn Giorgio Fidenato, operatur agrikolu, u l-awtoritajiet Taljani dwar l-implimentazzjoni ta’ miżuri ta’ qerda u ta’ dfin ta’ pjanti tal-qamħirrum ġenetikament immodifikati (Zea mays L.) MON 810 (MON-ØØ81Ø-6) (iktar ’il quddiem il-“qamħirrum OĠM MON 810”) u tal-impożizzjoni fuq G. Fidenato ta’ multa amministrattiva ta’ EUR 50 000 għall-kultivazzjoni ta’ tali pjanti.
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt internazzjonali
3        Permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 94/800/KE tat‑22 ta’ Diċembru 1994 dwar il-konklużjoni f’isem il-Komunità Ewropea, fejn għandhom x’jaqsmu affarijiet fil-kompetenza tagħha, fuq il-ftehim milħuq fil-Laqgħa ta’ negozjati multilaterali fl-Urugwaj (1986‑1994) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 21, p. 80), il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea approva l-Ftehim li jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO), iffirmat f’Marrakech fil‑15 ta’ April 1994, kif ukoll il-ftehimiet li jinsabu fl-annessi ta’ dan il-ftehim (iktar ’il quddiem il-“ftehimiet tal-WTO”).
Id‑dritt tal‑Unjoni
Id-Direttiva 2001/18
4        L-Artikolu 1 tad-Direttiva 2001/18, intitolat “Għan”, jipprovdi:
“Skond il-prinċipju ta’ prekawzjoni, l-għan ta’ din id-Direttiva huwa li tapprossima l-liġijiet, regolamenti, u dispożizzjonijiet amministrattivi ta’ l-Istati Membri u li tipproteġi s-saħħa tal-bniedem u l-ambjent meta:
–        tagħmel rilaxx intenzjonat fl-ambjent ta’ organiżmi modifikati ġenetikament [iktar ’il quddiem l-‘OĠM’] għal skopijiet oħra barra dawk li tpoġġihom fis-suq fil-Komunità,
–        tpoġġi fis-suq [OĠM] bħal jew fi prodotti fil-Komunità.”
5        Skont l-Artikolu 4 ta’ din id-direttiva, intitolat “Obbligi Ġenerali”:
“1.      L-Istati Membri skond il-prinċipju ta’ prekawzjoni jassiguraw li jittieħdu l-miżuri xierqa kollha biex jiġu evitati effetti ħżiena fuq is-saħħa tal-bniedem u l-ambjent li jista’ jsir mir-rilaxx intenzjonat jew tpoġġija ta’ GMOs fis-suq. GMOs jistgħu jiġu rilaxxati jew jitpoġġew fis-suq intenzjonalment biss in konformità mal-parti B jew mal-parti C rispettivament.
[...]”
6        L-Artikolu 22 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Ċirkolazzjoni libera”, jistabbilixxi:
“Mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 23, l-Istati Membri ma jistgħux jipprojbixxu, jirrestrinġu jew jirrifjutaw it-tpoġġija fis-suq ta’ GMOs, bħal jew fi prodotti, li josservaw ir-rekwiżiti ta’ din id-Direttiva.”
7        L-Artikolu 23 tal-istess direttiva, intitolat “Klawżola ta’salvagwardja”, jipprovdi:
“1.      Fejn Stati Membru, b’riżultat ta’ informazzjoni ġdida jew addizjonali li ssir disponnibli mid-data tal-kunsens u taffetwa l-stima ta’ riskju ambjentali jew eżami mill-ġdid ta’ informazzjoni eżiżtenti jew għarfien xjentifiku addizzjonali, għandhu raġunijiet iktar dettaljati biex tikkunsidra li GMO bħal jew fi prodott li ġie proprjament notifikat u rċieva kunsens bil-miktub skond din id-Direttiva jikkostitwixxi riskju lis-saħħa tal-bniedem jew l-ambjent, dak l-Istat Membru jista’ proviżorjament jirrestrinġi jew jipprojbixxi l-użu u/jew bejgħ ta’ dik l-GMO bħal jew fi prodott fit-territorju tagħhom.
L-Istat Membru għandu jassigura li fil-każ ta’ riskju gravi, miżuri ta’ emerġenza, bħal sospensjoni jew terminazzjoni ta’ tpoġġija fissuq, jiġu applikati, inkluż informazzjoni lill-pubbliku.
L-Istat Membru għandu immedjatament jinforma lil Kummissjoni [Ewropea] u lill-Istati Membri l-oħra b’azzjonijiet li ttieħdu skond dan l-Artikolu u tagħti raġunijiet għad-deċiżjoni tagħha, u tagħti ir-reviżjoni ta’ stima ta’ riskju ambjentali, u tindika jekk u kif il-kondizzjonijiet tal-kunsens għandhom jiġu emendati jew il-kunsens għandu jiġi mitmum, u, fejn xieraq, l-informazzjoni ġdida jew addizzjonali li fuqha hija bbażata id-deċiżjoni tagħha.
2.      Fi żmien 60 jum mid-data li jiġi irċevut it-tagħrif trażmess mill-Istat Membru għandha titteħed deċiżjoni dwar il-miżuri meħuda minn dak l-Istat Membru skond il-proċedura msemmija fl-Artikolu 30(2). Biex jiġi kkalkulat iż-żmien ta’ 60 jum, m’għandhux jittieħed kont ta’ kwalunkwe perjodu ta’ żmien li matulu l-Kummissjoni tkun qed tistenna iktar tagħrif li setgħet talbet mingħand min għamel in-notifika jew li matulhu tkun qed tfittex l-opinjoni tal-Kumitat jew Kumitati Xjentifiċi li jkun ġie jew li jkunu ġew ikkonsultati. Il-perjodu ta’ żmien li matulu l-Kummissjoni tkun qed tistenna l-opinjoni tal-Kumitat jew Kumitati Xjentifiċi li ġew ikkunsultati ma għandux ikun iktar minn 60 jum.
Bl-istess mod, m’għandux jittieħed kont tal-perjodu ta’ żmien li l-Kunsill jieħu biex jaġixxi skond il-proċedura bi skrutinju msemmija fl-Artikolu 30(2).”
8        L-Artikolu 26b tad-Direttiva 2001/18, intitolat “Kultivazzjoni”, jipprovdi:
“1.      Waqt il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni ta’ OĠM partikolari jew matul it-tiġdid ta’ kunsens/awtorizzazzjoni Stat Membru jista’ jitlob li l-ambitu ġeografiku tal-kunsens jew l-awtorizzazzjoni bil-miktub ikun aġġustat bl-effett li t-territorju kollu jew parti minnu ta’ dak l-Istat Membru jiġi eskluż mill-kultivazzjoni. Dik it-talba għandha tiġi kkomunikata lill-Kummissjoni mhux aktar tard minn 45 jum mid-data taċ-ċirkolazzjoni tar-rapport ta’ valutazzjoni taħt l-Artikolu 14(2) ta’ din id-Direttiva jew minn meta tasal l-opinjoni tal-Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel taħt l-Artikolu 6(6) u l-Artikolu 18(6) tar-Regolament [Nru 1829/2003]. Il-Kummissjoni għandha tippreżenta t-talba tal-Istat Membru lin-notifikatur/applikant u lill-Istati Membri l-oħrajn mingħajr dewmien. Il-Kummissjoni għandha tagħmel listi disponibbli pubblikament b’mezzi elettroniċi.
2.      Fi żmien 30 jum mill-preżentazzjoni mill-Kummissjoni ta’ dik it-talba, in-notifikatur/applikant jista’ jaġġusta jew jikkonferma l-ambitu ġeografiku tan-notifika/applikazzjoni inizjali.
Fin-nuqqas ta’ konferma, l-aġġustament tal-ambitu ġeografiku tan-notifika/l-applikazzjoni għandu jiġi implimentat fil-kunsens maħruġ skont din id-Direttiva u, fejn applikabbli, id-deċiżjoni maħruġa b’konformità mal-Artikolu 19 ta’ din id-Direttiva kif ukull id-deċiżjoni tal-awtorizzazzjoni adottata skont l-Artikoli 7 u 19 tar-Regolament [Nru 1829/2003].
Il-kunsens bil-miktub maħruġ taħt din id-Direttiva u, fejn applikabbli, id-deċiżjoni maħruġa f’konformità mal-Artikolu 19 ta’ din id-Direttiva kif ukoll id-deċiżjoni ta’ awtorizzazzjoni adottata skont l-Artikoli 7 u 19 tar-Regolament [Nru 1829/2003], għandhom jinħarġu abbażi tal-ambitu ġeografiku aġġustat tan-notifika/applikazzjoni.
Fejn talba skont il-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu tkun komunikata lill-Kummissjoni wara d-data taċ-ċirkolazzjoni tar-rapport ta’ valutazzjoni skont l-Artikolu 14(2) ta’ din id-Direttiva, jew wara li tkun waslet l-opinjoni tal-Awtorità skont l-Artikolu 6(6) u l-Artikolu 18(6) tar-Regolament [Nru 1829/2003], l-iskadenzi stabbiliti fl-Artikolu 15 ta’ din id-Direttiva biex jinħareġ il-kunsens miktub jew, jekk ikun il-każ, fl-Artikoli 7 u 19 tar-Regolament [Nru 1829/2003] li jitressaq quddiem il-Kumitat abbozz ta’ deċiżjoni li għandha tittieħed, għandhom ikunu estiżi b’perijodu uniku ta’ 15-il jum indipendentement mill-għadd ta’ Stati Membri li jippreżentaw tali talbiet.
3.      Fejn ma tkunx saret talba skont il-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu, jew fejn in-notifikatur/applikant ikun ikkonferma l-ambitu ġeografiku tan-notifika/applikazzjoni inizjali tiegħu Stat Membru jista’ jadotta miżuri li jirrestrinġu jew jipprojbixxu l-kultivazzjoni fit-territorju kollu tiegħu jew f’parti minnu ta’ OĠM, jew ta’ grupp ta’ OĠM definiti minn wiċċ tar-raba jew karatteristika, ladarba jkun awtorizzat skont il-Parti C ta’ din id-Direttiva jew skont ir-Regolament [Nru 1829/2003] dejjem jekk tali miżuri jkunu konformi mal-liġi tal-Unjoni u mal-obbligi internazzjonali tal-Unjoni, ikunu raġunati, propozjonati u mhux diskriminatorji u, minbarra dan, ikunu bbażati fuq raġunijiet konvinċenti.bħal dawk b’rabta ma’:
(a)      objettivi ta’ politika ambjentali;
(b)      ippjanar tal-bliet u tal-kampanja;
(c)      użu tal-art;
(d)      impatti soċjoekonomiċi;
(e)      l-evitar tal-preżenza ta’ OĠM fi prodotti oħra mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 26a;
(f)      objettivi ta’ politika agrikola;
(g)      l-ordni pubbliku.
Dawk ir-raġunijiet jistgħu jiġu invokati individwalment jew flimkien, bl-eċċezzjoni tar-raġuni msemmija fil-punt (g) li ma tistax tintuża individwalment, skont iċ-ċirkostanzi partikolari tal-Istat Membru, ir-reġjun jew iż-żona li fiha dawk il-miżuri ser japplikaw, iżda f’ebda każ m’għandha toħloq kunflitt mal-valutazzjoni tar-riskju ambjentali li saret skont din id-Direttiva jew ir-Regolament [Nru 1829/2003].
4.      Stat Membru li jkun bi ħsiebu jadotta miżuri skont il-paragrafu 3 ta’ dan l-Artikolu għandu l-ewwel jikkomunika abbozz ta’ dawk il-miżuri u r-raġunijiet korrispondenti invokati lill-Kummissjoni. Din il-komunikazzjoni tista’ ssir qabel ma l-proċedura ta’ awtorizzazzjoni ta’ OĠM, taħt il-Parti C ta’ din id-Direttiva jew taħt ir-Regolament [Nru 1829/2003] tkun tlestiet. Matul perijodu ta’ 75 jum li jibda mid-data ta’ tali komunikazzjoni:
(a)      l-Istat Membru kkonċernat għandu jżomm lura milli jadotta u jimplimenta dawk il-miżuri;
(b)      l-Istat Membru kkonċernat għandu jiżgura li l-operaturi jibqgħu lura milli jħawlu l-OĠM ikkonċernat jew l-OĠM ikkonċernati u
(c)      il-Kummissjoni tista’ tagħmel kull kumment li tqis xieraq.
Malli jiskadi l-perijodu ta’ 75 jum imsemmi fl-ewwel subparagrafu, l-Istat Membru kkonċernat jista’, għal kemm idum il-kunsens/awtorizzazzjoni u mid-data tad-dħul fis-seħħ tal-awtorizzazzjoni tal-Unjoni, jadotta l-miżuri fil-forma oriġinarjament proposta, jew kif emendati biex iqisu kull kumment mhux vinkolanti li jasal mill-Kummissjoni. Dawk il-miżuri għandhom jiġu kkomunikati lill-Kummissjoni, lill-Istati Membri l-oħra u lid-detentur tal-awtorizzazzjoni mingħajr dewmien.
L-Istati Membri għandhom jagħmlu pubblikament disponibbli kwalunkwe miżura ta’ dan it-tip għall-operaturi kollha kkonċernati, inkluż min jikkultiva.
5.      Fejn Stat Membru jkun jixtieq li t-territorju kollu tiegħu u parti minnu jerġa’ jiġi integrat fl-ambitu ġeografiku tal-kunsens/awtorizzazzjoni li minnu jkun ġie eskluż qabel skont il-paragrafu 2, dan jista’ jagħmel talba għal dan lill-awtorità kompetenti li tkun ħarġet il-kunsens bil-miktub taħt din id-Direttiva jew lill-Kummissjoni jekk l-OĠM ikun ġie awtorizzat taħt ir-Regolament [Nru 1829/2003]. L-awtorità kompetenti li tkun ħarġet il-kunsens bil-miktub jew il-Kummissjoni, skont il-każ, għandha temenda l-ambitu ġeografiku tal-kunsens jew tad-deċiżjoni ta’ awtorizzazzjoni kif meħtieġ.
6.      Għall-finijiet ta’ aġġustament tal-ambitu ġeografiku tal-kunsens/awtorizzazzjoni ta’ OĠM taħt il-paragrafu 5:
(a)      għal OĠM li ġie awtorizzat taħt din id-Direttiva, l-awtorità kompetenti li tkun ħarġet il-kunsens bil-miktub għandha temenda l-ambitu ġeografiku tal-kunsens kif meħtieġ u tgħarraf lill-Kummissjoni, lill-Istati Membri u lid-detentur tal-awtorizzazzjoni ladarba dan ikun tlesta;
(b)      għal OĠM li jkun ġie awtorizzat taħt ir-Regolament [Nru 1829/2003], il-Kummissjoni għandha temenda d-deċiżjoni ta’ awtorizzazzjoni kif meħtieġ, mingħajr ma tapplika l-proċedura stipulata fl-Artikolu 35(2) ta’ dak ir-Regolament. Il-Kummissjoni għandha tinforma lill-Istati Membri u lid-detentur tal-awtorizzazzjoni kif meħtieġ.
7.      Fejn Stat Membru jkun irrevoka l-miżuri meħuda skont il-paragrafi 3 u 4, dan għandu javża lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri l-oħra mingħajr dewmien.
8.      Il-miżuri adottati taħt dan l-Artikolu ma għandhomx jaffettwaw iċ-ċirkolazzjoni ħielsa ta’ OĠM awtorizzati bħala, jew fi, prodotti.”
9        Skont l-Artikolu 26c tad-Direttiva 2001/18, intitolat “Miżuri tranżizzjonali”:
“1.      Mit‑2 ta’ April 2015 sat‑3 ta’ Ottubru 2015, Stat Membru jista’ jitlob li l-ambitu ġeografiku ta’ notifika/applikazzjoni li tkun saret, jew ta’ awtorizzazzjoni mogħtija, taħt din id-Direttiva jew ir-Regolament [Nru 1829/2003] qabel it‑2 ta’ April 2015 jiġi aġġustat. Il-Kummissjoni għandha tippreżenta t-talba tal-Istat Membru lin-notifikatur/applikant u lill-Istati Membri l-oħrajn mingħajr dewmien.
2.      Fejn in-notifika/applikazzjoni tkun pendenti u n-notifikatur/applikant ma jkunx ikkonferma l-ambitu ġeografiku tan-notifika/applikazzjoni inizjali tiegħu, fi żmien 30 jum minn meta tiġi kkomunikata t-talba msemmija fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu, l-ambitu ġeografiku tan-notifika/applikazzjoni għandu jiġi aġġustat kif meħtieġ. Il-kunsens bil-miktub maħruġ taħt din id-Direttiva u, fejn applikabbli, id-deċiżjoni maħruġa f’konformità mal-Artikolu 19 ta’ din id-Direttiva kif ukoll id-deċiżjoni ta’ awtorizzazzjoni adottata skont l-Artikoli 7 u 19 tar-Regolament [Nru 1829/2003], għandhom imbagħad jinħarġu abbażi tal-ambitu ġeografiku aġġustat tan-notifika/applikazzjoni.
3.      Fejn l-awtorizzazzjoni tkun diġà ngħatat u d-detentur tal-awtorizzazzjoni ma jkunx ikkonferma l-ambitu ġeografiku tal-awtorizzazzjoni fi żmien 30 jum mill-komunikazzjoni tat-talba msemmija fil-paragrafu (1) ta’ dan lArtikolu, l-awtorizzazzjoni għandha tkun modifikata kif meħtieġ. Għal kunsens bil-miktub taħt din id-Direttiva, l-awtorità kompetenti għandha temenda l-ambitu ġeografiku tal-kunsens kif meħtieġ u għandha tgħarraf lill-Kummissjoni, lill-Istati Membri u lid-detentur tal-awtorizzazzjoni ladarba dan ikun tlesta. Għal awtorizzazzjoni taħt ir-Regolament [Nru 1829/2003], il-Kummissjoni għandha temenda d-deċiżjoni ta' awtorizzazzjoni kif meħtieġ, mingħajr ma tapplika l-proċedura stipulata fl-Artikolu 35(2) ta’ dak ir-Regolament. Il-Kummissjoni għandha tinforma lill-Istati Membri u lid-detentur tal-awtorizzazzjoni kif meħtieġ.
4.      Fejn ma ssir ebda talba skont il-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu, jew fejn notifikant/applikant jew, skont il-każ, detentur ta’ awtorizzazzjoni ma jikkonfermax l-ambitu ġeografiku tal-applikazzjoni inizjali jew, skont il-każ, awtorizzazzjoni, il-paragrafi 3 sa 8 tal-Artikolu 26b għandhom japplikaw mutatis mutandis.
5.      Dan l-Artikolu huwa mingħajr preġudizzju għall-kultivazzjoni ta’ kwalunkwe żrieragħ ta’ OĠM u materjal ta’ propagazzjoni tal-pjanti awtorizzati li tħawlu legalment qabel ma l-kultivazzjoni tal-OĠM tiġi ristretta jew ipprojbita fl-Istat Membru.
6.      Il-miżuri adottati taħt dan l-Artikolu ma għandhomx jaffettwaw iċ-ċirkolazzjoni ħielsa ta’ OĠM awtorizzati bħala, jew fi, prodotti.”
10      L-Artikolu 33 tad-Direttiva 2001/18, intitolat “Penali”, huwa fformulat kif ġej:
“L-Istati Membri jistabilixxu l-multi applikabli għall-ksur ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali adottati skond din id-Direttiva. [Dawn is-sanzjonijiet għandhom ikunu effettivi, proporzjonati u dissważivi.]”
Id-Direttiva 2015/412
11      Il-premessi 6 sa 8, 16 u 27 tad-Direttiva 2015/412 jistabbilixxu:
“(6)      L-esperjenza wriet li l-kultivazzjoni ta’ OĠM hija kwistjoni li tiġi indirizzata aktar fil-fond fil-livell tal-Istati Membri. Il-kwistjonijiet relatati mat-tqegħid fis-suq u l-importazzjoni tal-OĠM għandhom jibqgħu regolati fil-livell tal-Unjoni biex jiġi ppreservat is-suq intern. Madankollu, il-kultivazzjoni tista’ teħtieġ aktar flessibbiltà f’ċerti sitwazzjonijiet billi hija kwistjoni b’dimensjonijiet nazzjonali, reġjonali u lokali b’saħħithom minħabba r-rabta tagħha mal-użu tal-art, l-istrutturi agrikoli lokali u l-protezzjoni jew iż-żamma tal-ħabitats, l-ekosistemi u l-pajsaġġi. Skont l-Artikolu 2(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), l-Istati Membri huma intitolati li jkollhom il-possibilità li jadottaw atti legalment vinkolanti li jirrestrinġu jew jipprojbixxu lkultivazzjoni tal-OĠM fit-territorju tagħhom wara li tali OĠM jkunu awtorizzati li jitqiegħdu fis-suq tal-Unjoni. Madankollu, il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni uniformi, b’mod partikolari l-proċess ta’ valutazzjoni mwettaq primarjament mill-Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel [...], ma għandux jiġi affettwat ħażin minn tali flessibbiltà.
(7)      Fl-imgħoddi, biex jirrestrinġu jew jipprojbixxu l-kultivazzjoni tal-OĠM, xi Stati Membri rrikorrew għall-klawżoli ta’ salvagwardja u l-miżuri ta’ emerġenza skont l-Artikolu 23 tad-Direttiva [2001/18] u l-Artikolu 34 tar-Regolament [Nru 1829/2003] bħala r-riżultat ta’ informazzjoni ġdida jew addizzjonali, skont xi jkun il-każ, li saret disponibbli wara d-data tal-kunsens u li taffettwa l-valutazzjoni tar-riskju ambjentali jew il-valutazzjoni mill-ġdid ta’ informazzjoni eżistenti. Stati Membri oħrajn użaw il-proċedura ta’ notifika stabbilita fl-Artikolu 114(5) u (6) TFUE li titlob li jitressqu provi xjentifiċi ġodda relatati mal-protezzjoni tal-ambjent jew tal-ambjent tax-xogħol. Barra minn hekk, il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet kien partikolarment diffiċli fir-rigward tal-kultivazzjoni tal-OĠM, fid-dawl tal-espressjoni ta’ tħassib nazzjonali li mhuwiex marbut biss mas-sikurezza tal-OĠM għas-saħħa jew l-ambjent.
(8)      F’dan il-kuntest, jidher xieraq li lill-Istati Membri tingħatalhom, f’konformità mal-prinċipju tas-sussidjarjetà, aktar flessibbiltà li jiddeċiedu jekk jixtiqux jikkultivaw OĠM fit-territorju tagħhom jew le mingħajr ma jaffettwaw il-valutazzjoni tar-riskju pprovduta fis-sistema tal-awtorizzazzjonijiet ta’ OĠM mill-Unjoni, kemm waqt il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni kif ukoll wara, u independentement mill-miżuri li l-Istati Membri li jikkultivaw OĠM huma intitolati jew mitluba li jieħdu bl-applikazzjoni tad-Direttiva [2001/18] biex tiġi evitata l-preżenza mhux intenzjonata ta’ OĠM fi prodotti oħra. L-għoti ta’ dik il-possibbiltà lill-Istati Membri aktarx li ttejjeb il-proċess għal awtorizzazzjonijiet ta’ OĠM u, fl-istess ħin, x’aktarx ukoll li tiżgura l-libertà tal-għażla għall-kosumaturi, il-bdiewa u l-operaturi filwaqt li tingħata aktar ċarezza lill-partijiet interessati affettwati dwar il-kultivazzjoni ta’ OĠM fl-Unjoni. Għaldaqstant, din id-Direttiva għandha tiffaċilita l-funzjonament bla xkiel tas-suq intern.
[...]
(16)      Ir-restrizzjonijiet jew projbizzjonijiet adottati skont din id-Direttiva għandhom jirriferu għall-kultivazzjoni u mhux għaċ-ċirkolazzjoni u l-importazzjoni ħielsa ta’ żerrigħat u materjal riproduttiv tal-pjanti ġenetikament modifikati, bħala prodotti jew ġo fihom, u l-prodotti tal-ħsad tagħhom u barra minn hekk għandhom ikunu f’konformità mat-Trattati, b’mod partikolari fir-rigward tal-prinċipju tan-nondiskriminazzjoni bejn prodotti nazzjonali u dawk mhux nazzjonali, il-prinċipju tal-proporzjonalità u l-Artikolu 34, l-Artikolu 36 u l-Artikolu 216(2) tat-TFUE
[...]
(27)      Id-dispożizzjonijiet stabbiliti fl-Artikoli 26b u 26c tad-Direttiva [2001/18] japplikaw mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 23 ta’ dik id-Direttiva kif ukoll l-Artikolu 34 tar-Regolament [Nru 1829/2003].”
Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni 2016/321
12      Permezz tad-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni 2016/321, ibbażata fuq id-Direttiva 2001/18 u, b’mod partikolari, l-Artikolu 26c(3) tagħha, il-Kummissjoni, konformement ma’ dan l-artikolu, ħadet nota tat-talbiet li permezz tagħhom 19-il Stat Membru, fosthom ir-Repubblika tal-Italja, talbu, skont din id-dispożizzjoni, li l-kultivazzjoni tal-qamħirrum OĠM MON 810 tiġi pprojbita fit-territorju kollu tagħhom jew f’parti minnu. Id-detentur tal-awtorizzazzjoni, li lilu kienu ġew sottomessi dawn it-talbiet, ma talabx il-konferma tal-portata ġeografika inizjali tal-awtorizzazzjoni tiegħu u għalhekk ta l-kunsens tiegħu għall-emenda tagħha.
Ir‑Regolament Nru 1829/2003
13      Skont l-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 1829/2003, intitolat “Miżuri ta’ emerġenza”:
“Fejn ikun evidenti li prodotti awtorizzati bi jew skond dan ir-Regolament x’aktarx jikkostitwixxu riskju serju għas-saħħa umana, is-saħħa ta’ l-annimali jew l-ambjent, jew fejn, fid-dawl ta’ opinjoni ta’ l-[Awtorità Ewropea għas-Sigurtà tal-Ikel] maħruġa taħt l-Artikolu 10 jew l-Artikolu 22, tinħoloq in-neċessità li urġentement tiġi sospiża jew modifikata awtorizzazzjoni, għandhom jittieħdu miżuri skond il-proċeduri previsti fl-Artikoli 53 u 54 tar-[Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (KE) Nru 178/2002 tat‑28 ta’ Jannar 2002 li jistabilixxi l-prinċipji ġenerali u l-ħtiġijiet tal-liġi dwar l-ikel, li jistabilixxi l-Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel u jistabbilixxi l-proċeduri fi kwistjonijiet ta’ sigurtà ta’ l-ikel (ĠU Edizzjoni Speċjali, Kapitolu 15, Vol. 6, p. 463, rettifiki fil-ĠU 2014, L 327, p. 9 u fil-ĠU 2016, L 227, p. 4)].”
Id‑dritt Taljan
14      L-Artikolu 35a tad-decreto legislativo n. 224 - Attuazione della direttiva 2001/18/CE concernente l’emissione deliberata nell’ambiente di organismi geneticamente modificati (id-Digriet Leġiżlattiv Nru 224 – Implimentazzjoni tad-Direttiva 2001/18/KE fir-Rigward tar-Rilaxx Volontarju fl-Ambjent ta’ Organiżmi Ġenetikament Immodifikati), tat‑8 ta’ Lulju 2003 (GURI Nru 194, tat‑22 ta’ Awwissu 2003), kif emendat mid-decreto legislativo n. 227 (id-Digriet Leġiżlattiv Nru 227), tal‑14 ta’ Novembru 2016 (GURI Nru 288, tal‑10 ta’ Diċembru 2016) (iktar ’il quddiem id-“Digriet Leġiżlattiv 224/2003”), intitolat “Sanzjonijiet relatati mat-Titolu IIIa”, jipprovdi:
“1.      Sakemm l-att ma jikkostitwixxix reat kriminali, ikun punibbli b’sanzjoni amministrattiva pekunjarja ta’ bejn EUR 25 000 u EUR 75 000 kull min jikser:
(a)      il-projbizzjonijiet tal-kultivazzjoni introdotti permezz tal-emenda tal-portata ġeografiku introdotta, fil-każijiet previsti, minn waħda mill-miżuri li ġejjin:
1)      l-awtorizzazzjoni mogħtija mill-[Kummissjoni], f’konformità mal-Artikoli 7 u 19 tar-Regolament [Nru 1829/2003];
2)      l-awtorizzazzjoni maħruġa mill-awtorità nazzjonali kompetenti ta’ Stat Membru skont l-Artikoli 15, 17 u 18 tad-Direttiva [2001/18];
3)      l-awtorizzazzjoni maħruġa mill-awtorità nazzjonali kompetenti msemmija fl-Artikolu 2(1) skont l-Artikolu 18(1) u, jekk il-kundizzjonijiet ikunu ssodisfatti, id-deċiżjoni adottata mill-istess awtorità, skont l-Artikolu 18(3);
(b)      il-projbizzjonijiet tal-kultivazzjoni adottati skont l-Artikolu 26c(6);
c)      il-projbizzjonijiet temporanji tat-tħawwil tal-OĠM ikkonċernati previsti fl-Artikolu 26c(5)(b) u fl-Artikolu 26e(3).
2.      Permezz ta’ digriet-ordni, is-sanzjoni amministrattiva anċillari għas-sospensjoni, għal perijodu ta’ mhux iktar minn sitt xhur, tal-possibbiltà li jiġu kkultivati OĠM, mogħtija mid-deċiżjonijiet dwar it-tqegħid fis-suq, hija imposta fuq il-persuna li twettaq il-ksur.
3.      Kull persuna li tikser il-projbizzjonijiet imsemmija fil-paragrafu 1 hija obbligata li twettaq il-qerda tal-uċuħ tar-raba’ tal-OĠM imħawla illegalment u li tirrestawra l-post bi spejjeż tagħha, in solidum mas-sid u mad-detenturi ta’ drittijiet ta’ użu reali jew personali fuq l-art, li għalihom dan il-ksur huwa imputabbli minħabba nuqqas intenzjonali jew negliġenza, fuq il-bażi tal-konstatazzjonijiet magħmula b’mod kontradittorju mal-persuni kkonċernati, mill-persuni inkarigati mill-kontroll. L-awtorità msemmija fil-paragrafu 4 għandha tordna l-miżuri neċessarji għal dan l-għan u t-terminu li fih dawn għandhom jiġu applikati, u wara dan hija tipproċedi għall-eżekuzzjoni forzata bi spejjeż tal-partijiet obbligati u għall-irkupru tas-somom imħallsa bil-quddiem.
[...]”
Il-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari
Il-Kawża C‑364/24
15      Giorgio Fidenato, proprjetarju tal-impriża agrikola In Trois, li s-sede tagħha tinsab f’Arba, fil-Provinċja ta’ Pordenone (l-Italja), ikkultiva, matul is-sena ta’ żrigħ 2021, pjanti tal-qamħirrum OĠM MON 810.
16      Fit‑8 ta’ Settembru 2021, saret spezzjoni sabiex tiġi skoperta l-preżenza ta’ OĠM fuq l-artijiet ta’ G. Fidenato. F’din l-okkażjoni, dan tal-aħħar iddikjara li huwa kien żera’ qamħirrum OĠM għal finijiet esklużivi ta’ riċerka u li din il-prattika kienet ser tkompli “sakemm il-kwistjoni tal-legalità tad-Direttiva [2015/412] tinġieb għall-attenzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea sabiex din tiddeċiedi”.
17      Permezz ta’ deċiżjoni tal‑14 ta’ Ottubru 2021, il-Ministero delle Politiche Agricole, Alimentari e Forestali (il-Ministeru għall-Politiki Agrikoli, għall-Ikel u għall-Foresti, l-Italja) fakkar lill-persuna kkonċernata li, skont id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni 2016/321, il-kultivazzjoni tal-qamħirrum OĠM MON 810 kienet ipprojbita fit-territorju tal-Istati Membri li kienu talbuha, fosthom ir-Repubblika tal-Italja, u ordnatilha, abbażi tal-Artikolu 35a tad-Digriet Leġiżlattiv 224/2003, tipproċedi bil-qerda fi żmien ħamest ijiem, permezz tat-tħin u d-dfin, tal-uċuħ tar-raba’ ta’ din il-varjetà ta’ qamħirrum li hija kienet wettqet illegalment, kif ukoll ir-restawr tal-postijiet.
18      Peress li G. Fidenato ma eżegwixxiex din l-ordni, aġenti tal-Corpo forestale dello Stato (il-Korp Forestali tal-Istat, l-Italja) ipproċedew huma stess għall-qerda tal-uċuħ tar-raba’ ikkonċernati fid‑19 ta’ Ottubru 2021.
19      G. Fidenato ppreżenta rikors kontra d-deċiżjoni tal‑14 ta’ Ottubru 2021 quddiem it-Tribunale Amministrativo Regionale per il Friuli Venezia Giulia (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali għall-Friuli Venezia Giulia, l-Italja), li fil-kuntest tiegħu huwa sostna b’mod partikolari li l-ordni ta’ qerda tal-uċuħ tar-raba’ u ta’ restawr tal-uċuħ li kienet ġiet indirizzata lilu kienet illegali minħabba li kienet ġiet adottata abbażi ta’ regoli li huma stess kienu kuntrarji għad-dritt primarju tal-Unjoni. Barra minn hekk, fil-fehma tiegħu, l-eżistenza ta’ awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq, mogħtija skont ir-Regolament Nru 1829/2003, tippreżupponi li l-prodott OĠM ikkonċernat ma jippreżenta ebda perikolu konkret għas-saħħa jew għall-ambjent. Għalhekk huwa inkomprensibbli li l-leġiżlatur tal-Unjoni ppermetta li, fuq sempliċi talba ta’ Stat Membru, il-portata ġeografika ta’ din l-awtorizzazzjoni tkun tista’ tiġi emendata mingħajr ma dan l-Istat Membru jkollu jipprovdi xi ġustifikazzjoni f’dan ir-rigward.
20      Peress li dan ir-rikors ġie miċħud, G. Fidenato appella mis-sentenza tat-Tribunale Amministrativo Regionale per il Friuli Venezia Giulia (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali għall-Friuli Venezia Giulia) quddiem il-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat, l-Italja), li huwa l-qorti tar-rinviju.
21      Dik il-qorti tistaqsi jekk il-possibbiltà mogħtija lill-Istati Membri mill-Artikoli 26b u 26c tad-Direttiva 2001/18 li jiksbu l-projbizzjoni tal-kultivazzjoni ta’ OĠM fit-territorju tagħhom, mingħajr ma dawn l-Istati Membri għandhom jipprovdu, għal dan l-għan, kwalunkwe ġustifikazzjoni jew prova ta’ perikolu konkret li l-prodott OĠM ikkonċernat, li kiseb awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq, jista’ jikkostitwixxi għas-saħħa jew għall-ambjent, hijiex konformi mad-dritt primarju tal-Unjoni, b’mod partikolari mal-libertajiet fundamentali tas-suq intern, kif interpretati mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha tat‑13 ta’ Settembru 2017, Fidenato et (C‑111/16, EU:C:2017:676), kif ukoll fid-digriet tagħha tat‑23 ta’ Novembru 2017, Fidenato et (C‑107/16, EU:C:2017:900), u, b’mod iktar wiesa’, il-prinċipju ta’ proporzjonalità. Hija tqis li dawn l-Artikoli 26b u 26c jikkontradixxu dispożizzjonijiet oħra ta’ din id-direttiva, b’mod iktar preċiż l-Artikoli 22 u 23 tagħha, u li l-eventwali invalidità tal-imsemmija Artikoli 26b u 26c tista’ taffettwa l-validità tad-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni 2016/321.
22      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) iddeċieda li jissospendi l-proċedura u jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      L-Artikoli 26b u 26c tad-Direttiva [2001/18] huma konformi mal-Artikolu 34 tar-Regolament [Nru 1829/2003], mal-Artikolu 3 TUE, mal-Artikoli 2, 3, 26, 34, 35 u 36 TFUE u mal-Artikoli 16 u 52 tal-[Karta]?
2)      Fil-każ li għall-ewwel domanda tingħata risposta negattiva, tista’ d-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni [2016/321], adottata abbażi tal-Artikolu 26c tad-Direttiva [2001/18], ma tiġix applikata mill-qorti tar-rinviju jew tiġi ddikjarata ineffettiva minħabba n-nuqqas ta’ konformità stabbilit ta’ tali artikolu mar-regoli superjuri tat-TUE u tat-TFUE?”
Il-Kawża C‑393/24
23      Permezz ta’ digriet-ordni tad‑19 ta’ Ġunju 2023 tad-Direttur tad-Direzione Generale per il riconoscimento degli organismi di controllo e certificazione e tutela del consumatore (id-Direttorat Ġenerali għar-Rikonoxximent tal-Korpi tal-Kontroll, taċ-Ċertifikazzjoni u tal-Protezzjoni tal-Konsumaturi, l-Italja) tad-Dipartimento dell’Ispettorato Centrale della Tutela della Qualitá e Repressione Frodi dei Prodotti Agroalimentari (id-Dipartiment tal-Ispezzjoni Ċentrali tal-Kwalità u tar-Repressjoni tal-Frodi fil-Qasam Agroalimentari, l-Italja), mogħti abbażi tal-Artikolu 35a tad-Digriet Leġiżlattiv 224/2003, ġew imposti fuq G. Fidenato multi amministrattivi ta’ ammont totali ta’ EUR 50 000 tali injora l-projbizzjoni tal-kultivazzjoni tal-qamħirrum OĠM MON 810 fl-Italja. Dawn il-multi kienu jikkonċernaw nofs iż-żrigħ ta’ din il-varjetà ta’ qamħirrum ikkultivat fil-Provinċja ta’ Udine (l-Italja) u, għan-nofs l-ieħor, żrigħ tal-imsemmija varjetà ta’ qamħirrum ikkultivat fil-Provinċja ta’ Pordenone (l-Italja).
24      G. Fidenato ppreżenta rikors quddiem it-Tribunale di Udine (il-Qorti Distrettwali ta’ Udine, l-Italja) kontra dan id-digriet-ordni, sa fejn dan jirrigwarda s-somma ta’ EUR 25 000 li tikkorrispondi għall-multa li ġiet imposta fuqu għaż-żrigħ tal-qamħirrum OĠM MON 810 kkultivat f’din il-provinċja. Ġie ppreżentat rikors simili mill-persuna kkonċernata quddiem it-Tribunale di Pordenone (il-Qorti Distrettwali ta’ Pordenone, l-Italja) fir-rigward tas-somma ta’ EUR 25 000 li tikkorrispondi għall-multa li ġiet imposta fuqha għaż-żrigħ ta’ din il-varjetà ta’ qamħirrum ikkultivat f’din il-provinċja l-oħra.
25      Fil-kuntest tar-rikors ippreżentat quddiemha, it-Tribunale di Udine (il-Qorti Distrettwali ta’ Udine), li hija l-qorti tar-rinviju, tistaqsi dwar il-validità tal-Artikoli 26b u 26c tad-Direttiva 2001/18 fid-dawl, b’mod partikolari, tar-regoli tad-dritt primarju tal-Unjoni fil-qasam tal-moviment liberu tal-merkanzija, tal-libertà ta’ intrapriża u ta’ nondiskriminazzjoni, kif ukoll tal-ftehimiet tal-WTO. Hija tirrileva b’mod partikolari li l-Artikolu 22 tad-Direttiva 2001/18 jipprovdi li l-Istati Membri ma jistgħux jipprojbixxu, jirrestrinġu jew jimpedixxu t-tqegħid fis-suq ta’ OĠM, bħala prodotti jew elementi ta’ prodotti, li huma konformi mar-rekwiżiti ta’ din id-direttiva. Hija tistaqsi wkoll jekk id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni 2016/321 setgħetx tiġi adottata abbażi tal-Artikolu 114 TFUE, li jikkonċerna l-miżuri li għandhom l-għan li jtejbu l-funzjonament tas-suq intern.
26      Fil-każ ta’ invalidità tal-Artikoli 26b u 26c tad-Direttiva 2001/18, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar il-mod kif għandha tiġi interpretata l-projbizzjoni stabbilita mid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni 2016/321, li jidhrilha li ma tantx hija ċara u li, fil-fehma tagħha, ma ssemmix ir-raġunijiet li fuqhom hija bbażata l-emenda tal-portata ġeografika tal-awtorizzazzjoni dwar il-qamħirrum OĠM MON 810. Hija tistaqsi wkoll dwar il-validità ta’ din id-deċiżjoni u tistaqsi jekk id-deċiżjonijiet meħuda skont l-Artikolu 26c tad-Direttiva 2001/18 għandhomx ikunu bbażati fuq l-istess raġunijiet bħal dawk stabbiliti fl-Artikolu 26b(3) ta’ din id-direttiva.
27      F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-Tribunale di Udine (il-Qorti Distrettwali ta’ Udine) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      Id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva [2015/412], li introduċiet l-Artikoli 26b u 26c fid-Direttiva [2001/18] sabiex l-Istati Membri jkunu jistgħu ‘[…] jit[olbu] li l-ambitu ġeografiku tal-kunsens jew l-awtorizzazzjoni bil-miktub ikun aġġustat bl-effett li t-territorju kollu jew parti minnu ta’ dak l-Istat Membru jiġi eskluż mill-kultivazzjoni […]’, u d-Deċiżjoni [ta’ Implimentazzjoni 2016/321] huma konformi mal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni bejn prodotti nazzjonali u dawk mhux nazzjonali, mal-prinċipju ta’ proporzjonalità u mal-Artikoli 34, 36 u 216(2) TFUE?
2)      Id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva [2015/412] li introduċiet l-Artikoli 26b u 26c fid-Direttiva [2001/18] sabiex l-Istati Membri jkunu jistgħu ‘[…] jit[olbu] li l-ambitu ġeografiku tal-kunsens jew l-awtorizzazzjoni bil-miktub ikun aġġustat bl-effett li t-territorju kollu jew parti minnu ta’ dak l-Istat Membru jiġi eskluż mill-kultivazzjoni […]’, u d-[Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni 2016/321] huma konformi mal-Artikoli 16 u 52 tal-[Karta]?
3)      Id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva [2015/412] li introduċiet l-Artikoli 26b u 26c fid-Direttiva [2001/18] sabiex l-Istati Membri jkunu jistgħu ‘[…] jit[olbu] li l-ambitu ġeografiku tal-kunsens jew l-awtorizzazzjoni bil-miktub ikun aġġustat bl-effett li t-territorju kollu jew parti minnu ta’ dak l-Istat Membru jiġi eskluż mill-kultivazzjoni […]’, u d-Deċiżjoni [ta’ Implimentazzjoni 2016/321] huma konformi mal-Artikolu 18 TFUE u mal-Artikolu 21 tal-Karta, fid-dawl tal-fatt li l-prinċipju ta’ nondisrkiminazzjoni huwa pilastru tal-Unjoni?
Fl-affermativ: [...]
4)      Id-Deċiżjoni [ta’ Implimentazzjoni 2016/321] għandha tiġi interpretata fis-sens li tippermetti, skont it-TUE u t-TFUE, talbiet ta’ limitazzjonijiet għad-dritt ta’ kultivazzjoni taż-żerriegħa tal-qamħirrum OĠM MON810 biss għar-raġunijiet previsti fl-Artikolu 26b(3)(a) sa (g) tad-Direttiva [2001/18], jew dawn ġew permessi, taħt ir-regoli tranżitorji stipulati fl-Artikolu 26c tad-Direttiva [2001/18], għal raġunijiet oħra wkoll, inklużi raġunijiet ta’ natura ekonomika, li jistgħu jkunu differenti minn Stat għall-ieħor?
[...]
(5)      [...] [I]d-Deċiżjoni [ta’ Implimentazzjoni 2016/321] hija valida, fid-dawl tal-korp sħiħ ta’ regoli li jirregolaw l-OĠM fis-suq uniku Ewropew, u ma tipprekludix regoli nazzjonali li jissanzjonaw il-projbizzjoni li hija tipprevedi?”
Fuq id‑domandi preliminari
Fuq l-ammissibiltà
28      Fir-rigward tal-ammissibiltà tad-domandi magħmula, għandu jitfakkar li hija biss il-qorti nazzjonali, li quddiemha tkun tressqet it-tilwima u li għandha tassumi r-responsabbiltà għad-deċiżjoni ġudizzjarja sussegwenti, li għandha tevalwa, fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża, kemm in-neċessità ta’ deċiżjoni preliminari sabiex tkun f’pożizzjoni li tagħti d-deċiżjoni tagħha kif ukoll ir-rilevanza tad-domandi li hija tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja. Għaldaqstant, meta d-domandi magħmula jikkonċernaw il-validità jew l-interpretazzjoni tar-regoli tad-dritt tal-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja hija, fil-prinċipju, marbuta li tagħti deċiżjoni (ara is-sentenzi tal‑21 ta’ April 1988, Pardini, 338/85, EU:C:1988:194, punt 8, kif ukoll tat‑22 ta’ Ottubru 2024, Kolin Inșaat Turizm Sanayi ve Ticaret, C‑652/22, EU:C:2024:910, punt 36).
29      Is-sitwazzjoni hija differenti biss meta jidher b’mod manifest li l-interpretazzjoni jew l-evalwazzjoni tal-validità ta’ regola tad-dritt tal-Unjoni, mitluba mill-qorti nazzjonali, ma għandha l-ebda rabta mal-fatti jew mas-suġġett tal-kawża prinċipali, peress li l-problema hija ta’ natura ipotetika jew inkella għaliex il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex fid-dispożizzjoni tagħha l-elementi ta’ fatt jew ta’ dritt li huma neċessarji sabiex tagħti tweġiba utli għad-domandi magħmula lilha (ara s-sentenzi tat‑13 ta’ Lulju 2000, Idéal Tourisme, C‑36/99, EU:C:2000:405, punt 20, u tat‑30 ta’ April 2024, M.N. (EncroChat), C‑670/22, EU:C:2024:372, punt 65 u l-ġurisprudenza ċċitata).
30      F’dan il-kuntest, talba għal deċiżjoni preliminari għandha b’mod partikolari tiġi miċħuda meta jkun jidher b’mod manifest li l-proċedura prevista fl-Artikolu 267 TFUE tkun inbidlet mill-għan tagħha u tkun intiża, fir-realtà, sabiex twassal lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiddeċiedi permezz ta’ tilwima artifiċjali (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑8 ta’ Novembru 1990, Gmurzynska-Bscher, C‑231/89, EU:C:1990:386, punt 23, kif ukoll tas‑26 ta’ April 2012, DR u TV2 Danmark, C‑510/10, EU:C:2012:244, punt 22).
31      Fir-rigward, fl-ewwel lok, tar-realtà tal-kawżi prinċipali, mit-talba għal deċiżjoni preliminari fil-Kawża C‑364/24 jirriżulta li G. Fidenato indika li huwa kellu l-intenzjoni li jkompli ż-żrigħ ta’ qamħirrum OĠM MON 810, għal finijiet ta’ riċerka, sakemm il-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi dwar il-legalità tad-Direttiva 2015/412. Minn dan il-Parlament Ewropew jiddeduċi li l-fatti tal-kawżi prinċipali ġew totalment iffabbrikati mill-persuna kkonċernata u li t-talbiet għal deċiżjoni preliminari għandhom jitqiesu inammissibbli għal din ir-raġuni.
32      Madankollu, mill-elementi li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja ma jirriżultax b’mod manifest li l-partijiet fil-kawża prinċipali ftiehmu minn qabel sabiex iwasslu lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi permezz ta’ tilwima artifiċjali, b’differenza minn dak li kien il-każ fil-kawża li wasslet għas-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 1981, Foglia (244/80, EU:C:1981:302). (ara, b’analoġija, is-sentenzi tat‑13 ta’ Lulju 2000, Idéal tourisme, C‑36/99, EU:C:2000:405, punt 22 kif ukoll tas‑26 ta’ April 2012, DR u TV2 Danmark, C‑510/10, EU:C:2012:244, punt 22). Fil-fatt, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 42 tal-konklużjonijiet tiegħu, ma jidhirx li G. Fidenato aġixxa flimkien mal-awtoritajiet nazzjonali, li imponew fuqu sanzjonijiet amministrattivi li ma hemmx dubju dwar ir-realtà tagħhom.
33      Fir-rigward, fit-tieni lok, tad-dubji espressi mill-Gvern Franċiż fir-rigward tar-rilevanza tad-domandi magħmula, sa fejn dawn jikkonċernaw il-validità tal-Artikolu 26b u tal-Artikolu 26c(4) tad-Direttiva 2001/18, fid-dawl tas-suġġett tal-kawżi prinċipali, mill-elementi sottomessi lill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-miżura ta’ projbizzjoni tal-kultivazzjoni tal-qamħirrum OĠM MON 810 inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li kienet tikkonċerna awtorizzazzjoni diġà mogħtija, ittieħdet abbażi tad-dispożizzjonijiet tranżitorji tal-Artikolu 26c(1) u (3) ta’ din id-direttiva. Dawn id-domandi huma għalhekk inammissibbli sa fejn jirrigwardaw l-Artikolu 26b ta’ din id-direttiva, kif ukoll l-Artikolu 26c(2) u (4) tagħha, li, fid-dawl tal-elementi li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja, ma jidhrux li huma applikabbli għall-kawżi prinċipali.
34      Fl-aħħar nett, fir-rigward, fit-tielet lok, tal-kontenut tat-talbiet għal deċiżjoni preliminari, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, riflessa fl-Artikolu 94(a) u (b) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, in-neċessità li tingħata interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li tkun utli għall-qorti nazzjonali teżiġi li din tiddefinixxi l-kuntest fattwali u leġiżlattiv tad-domandi magħmula minnha jew li, tal-inqas, tispjega l-ipoteżijiet fattwali li fuqhom ikunu bbażati dawn id-domandi. Barra minn hekk, huwa indispensabbli, kif jistipula l-Artikolu 94(ċ) tar-Regoli tal-Proċedura, li t-talba għal deċiżjoni preliminari tesponi r-raġunijiet li wasslu sabiex il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar l-interpretazzjoni jew il-validità ta’ ċerti dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, kif ukoll ir-rabta li hija tistabbilixxi bejn dawn id-dispożizzjonijiet u l-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑26 ta’ Jannar 1993, Telemarsicabruzzo et, C‑320/90 sa C‑322/90, EU:C:1993:26, punt 6, kif ukoll tal‑1 ta’ Awwissu 2025, Tiberis Holding, C‑514/23, EU:C:2025:597, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata).
35      F’dan il-każ, il-Gvern Taljan u dak Grieg isostnu li t-talbiet għal deċiżjoni preliminari ma jinkludux l-indikazzjonijiet kollha meħtieġa mill-Artikolu 94 tar-Regoli tal-Proċedura. B’mod partikolari, fil-Kawża C‑393/24, il-Gvern Taljan isostni li l-qorti tar-rinviju ma tesponix speċifikament ir-raġunijiet li wassluha sabiex tistaqsi dwar il-validità tal-Artikoli 26b u 26c tad-Direttiva 2001/18.
36      Madankollu, għandu jiġi kkonstatat li, minkejja motivazzjoni kultant qasira fuq ċerti aspetti, it-talbiet għal deċiżjoni preliminari jinkludu, kollha kemm huma, indikazzjonijiet suffiċjenti sabiex il-Qorti tal-Ġustizzja tkun f’pożizzjoni li tirrispondi b’mod utli għad-domandi magħmula. Is-sitwazzjoni hija differenti biss fir-rigward tal-konformità mal-Artikoli 2 u 3 TFUE tad-dispożizzjonijiet li l-validità tagħhom hija kkontestata, peress li l-qorti tar-rinviju fil-Kawża C‑364/24 ma tindikax, fil-motivi tad-deċiżjoni tar-rinviju, kif il-mekkaniżmu stabbilit mid-Direttiva 2015/412 jista’ jmur kontra dawn l-artikoli.
37      Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li d-domandi magħmula huma inammissibbli sa fejn jirrigwardaw l-Artikolu 26b u l-Artikolu 26c(2) u (4) tad-Direttiva 2001/18, kif ukoll l-evalwazzjoni tal-validità tal-Artikolu 26c(1) u (3) ta’ din id-direttiva fid-dawl tal-Artikoli 2 u 3 TFUE.
Fuq il‑mertu
38      Preliminarjament, għandu jitfakkar li d-Direttiva 2015/412 stabbilixxiet, fl-Artikoli 26b u 26c tad-Direttiva 2001/18, mekkaniżmu, li jista’ jiżvolġi b’żewġ modi distinti, li jippermetti lill-Istati Membri jirrestrinġu jew jipprojbixxu, fit-territorju kollu tagħhom jew f’parti minnu, il-kultivazzjoni ta’ OĠM.
39      Minn naħa, skont l-Artikolu 26b(1) u (2) ta’ din id-direttiva, kull Stat Membru jista’, matul il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni jew ta’ tiġdid tal-awtorizzazzjoni ta’ OĠM partikolari, jitlob li l-kultivazzjoni ta’ dan l-OĠM tiġi eskluża fit-territorju kollu tiegħu jew f’parti minnu. Din it-talba għandha tiġi kkomunikata mill-Kummissjoni lin-notifikatur/applikant għall-awtorizzazzjoni, kif ukoll lill-Istati Membri l-oħra, u għandha tkun disponibbli għall-pubbliku. Fl-assenza ta’ konferma fi żmien 30 jum, min-notifikatur/applikant, tal-portata ġeografika tal-awtorizzazzjoni kif inizjalment mitluba minn dan tal-aħħar, l-emenda ta’ din il-portata ġeografika għandha tiġi implimentata mill-Kummissjoni skont it-talba tal-Istat Membru kkonċernat.
40      Min-naħa l-oħra, meta ebda talba ma tkun ġiet ippreżentata minn Stat Membru matul il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni jew ta’ tiġdid tal-awtorizzazzjoni ta’ OĠM jew meta n-notifikatur/applikant ikun ikkonferma l-portata ġeografika tal-applikazzjoni inizjali tiegħu, kull Stat Membru jista’, skont l-Artikolu 26b(3) u (4) tad-Direttiva 2001/18, jadotta miżura ta’ projbizzjoni jew ta’ restrizzjoni tal-kultivazzjoni, fit-territorju kollu tiegħu jew f’parti minnu, ta’ OĠM jew ta’ grupp ta’ OĠM. Il-miżuri inkwistjoni għandhom ikunu konformi mad-dritt tal-Unjoni, motivati, proporzjonati, nondiskriminatorji u għandhom jissodisfaw raġuni serja waħda jew iktar bħal dawk elenkati fil-punti (a) sa (g) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 26b(3) ta’ din id-direttiva. Huma jistgħu jiġu adottati biss wara proċedura preliminari li tippermetti lill-Kummissjoni tippreżenta l-osservazzjonijiet tagħha, u għandhom jiġu kkomunikati lil din tal-aħħar, lill-Istati Membri l-oħra u lid-detentur tal-awtorizzazzjoni.
41      Il-mekkaniżmu previst fl-Artikolu 26b tad-Direttiva 2001/18 huwa, essenzjalment, riprodott fl-Artikolu 26c ta’ din id-direttiva, li jistabbilixxi miżuri tranżitorji, li kien jippermetti lill-Istati Membri, bejn it‑2 ta’ April 2015 u t‑3 ta’ Ottubru 2015, li jitolbu, skont il-każ, l-emenda tal-portata ġeografika ta’ applikazzjoni għal awtorizzazzjoni preċedenti għat‑2 ta’ April 2015 jew ta’ awtorizzazzjoni mogħtija qabel din id-data.
Fuq l-ewwel domanda fil-Kawża C‑364/24 kif ukoll fuq l-ewwel sat-tielet domanda u fuq l-ewwel parti tal-ħames domanda fil-Kawża C‑393/24, sa fejn dawn jirrigwardaw il-validità tal-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18
42      Permezz tal-ewwel domanda fil-Kawża C‑364/24, tal-ewwel sat-tielet domanda u tal-ewwel parti tal-ħames domanda fil-Kawża C‑393/24, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qrati tar-rinviju jistaqsu, essenzjalment, lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk l-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 huwiex konformi mad-dritt primarju tal-Unjoni, u b’mod iktar preċiż mal-Artikolu 3 TUE, mal-Artikoli 18, 26, 34 sa 36, 114 u mal-Artikolu 216(2) TFUE, mal-Artikoli 16, 21 u 52 tal-Karta kif ukoll mal-prinċipji ta’ proporzjonalità u ta’ nondiskriminazzjoni.
Fuq il-validità tal-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 fid-dawl tal-Artikolu 3 TUE, tal-Artikoli 26, 34 sa 36 u tal-Artikolu 114 TFUE kif ukoll tal-prinċipju ta’ proporzjonalità
43      Il-qrati tar-rinviju jistaqsu, fl-ewwel lok, dwar il-validità tal-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 fid-dawl tar-regoli tad-dritt primarju li jirregolaw il-funzjonament tas-suq intern, u b’mod iktar partikolari tal-libertà ta’ moviment tal-merkanzija.
44      Peress li l-Artikolu 3 TUE u l-Artikolu 26 TFUE jissemmew mill-qorti tar-rinviju fil-Kawża C‑364/24 biss sa fejn ifakkru li l-Unjoni hija bbażata fuq l-istabbiliment tas-suq intern, huma ma jeħtiġux analiżi distinta minn dik dwar l-Artikoli 34 sa 36 u 114 TFUE, kif ukoll il-prinċipju ta’ proporzjonalità.
45      Preliminarjament, għandu jitfakkar li l-moviment liberu tal-merkanzija huwa prinċipju fundamentali tad-dritt tal-Unjoni li huwa espress fil-projbizzjoni, stabbilita fl-Artikolu 34 TFUE, ta’ restrizzjonijiet kwantitattivi fuq l-importazzjoni u ta’ kull miżura li għandha effett ekwivalenti (sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2023, CDIL, C‑96/22, EU:C:2023:1025, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata).
46      Din il-projbizzjoni hija intiża għall-miżuri kollha tal-Istati Membri li jistgħu jostakolaw, direttament jew indirettament, attwalment jew potenzjalment, l-aċċess għas-suq ta’ Stat Membru ta’ prodotti li joriġinaw minn Stati Membri oħra, minkejja li tali miżura la jkollha bħala għan u lanqas bħala effett li tittratta b’mod inqas favorevoli l-prodotti li jkunu ġejjin minn Stati Membri oħra (sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2023, CDIL, C‑96/22, EU:C:2023:1025, punt 33 u l-ġurisprudenza ċċitata). Hija tapplika wkoll għal miżuri li joriġinaw mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑22 ta’ Ġunju 2017, E.ON Biofor Sverige, C‑549/15, EU:C:2017:490, punt 45).
47      B’hekk, meta jkun hemm ostakoli għall-kummerċ jew meta jkun mistenni li tali ostakoli jimmaterjalizzaw fil-futur, minħabba l-fatt li l-Istati Membri jkunu ħadu, jew ikunu qegħdin fil-proċess li jieħdu, fir-rigward ta’ prodott jew ta’ kategorija ta’ prodotti, miżuri diverġenti ta’ natura li jiżguraw livell ta’ protezzjoni differenti, l-Artikolu 114 TFUE jawtorizza lil-leġiżlatur tal-Unjoni sabiex jintervjeni billi jadotta l-miżuri adegwati b’osservanza, minn naħa, tat-tielet paragrafu ta’ dan l-artikolu u, min-naħa l-oħra, tal-prinċipji legali msemmija fit-Trattat FUE jew żviluppati permezz tal-ġurisprudenza, u b’mod partikolari l-prinċipju ta’ proporzjonalità (sentenza tat‑22 ta’ Ġunju 2017, E.ON Biofor Sverige, C‑549/15, EU:C:2017:490, punt 49 u l-ġurisprudenza ċċitata).
48      Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li, fid-dawl tal-marġni ta’ evalwazzjoni li għandu l-leġiżlatur tal-Unjoni fir-rigward tat-teknika ta’ approssimazzjoni l-iktar xierqa sabiex jintlaħaq ir-riżultat mixtieq, il-miżuri adottati abbażi tal-Artikolu 114 TFUE jistgħu b’mod partikolari jikkonsistu, skont iċ-ċirkustanzi, f’li l-Istati Membri kollha jiġu obbligati jawtorizzaw il-kummerċjalizzazzjoni tal-prodott jew tal-prodotti kkonċernati, li jissuġġettaw tali awtorizzazzjoni għal ċerti kundizzjonijiet, jew saħansitra li jipprojbixxu, provviżorjament jew definittivament, il-kummerċjalizzazzjoni ta’ prodott jew ta’ ċerti prodotti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑3 ta’ Diċembru 2019, Ir‑Repubblika Ċeka vs Il‑Parlament u Il‑Kummissjoni, C‑482/17, EU:C:2019:1035, punti 60 u 61).
49      F’dan il-każ, id-Direttiva 2015/412, li daħħlet l-Artikoli 26b u 26c fid-Direttiva 2001/18, ġiet adottata abbażi tal-Artikolu 114 TFUE, bħad-Direttiva 2001/18, li hija stess ġiet adottata abbażi tal-Artikolu 95 KE, li sar l-Artikolu 114 TFUE. Dan l-Artikolu 114 TFUE jippermetti lil-leġiżlatur tal-Unjoni jadotta l-miżuri għall-approssimazzjoni tad-dispożizzjonijiet leġiżlattivi, regolamentari u amministrattivi tal-Istati Membri li għandhom bħala għan l-istabbiliment u l-funzjonament tas-suq intern.
50      L-Artikolu 1 tad-Direttiva 2001/18 jipprovdi għalhekk li, skont il-prinċipju ta’ prekawzjoni, din id-direttiva għandha l-għan li tapprossima d-dispożizzjonijiet leġiżlattivi, regolamentari u amministrattivi tal-Istati Membri u li tipproteġi s-saħħa tal-bniedem u l-ambjent “[meta] tagħmel rilaxx intenzjonat fl-ambjent ta’ [OĠM] għal skopijiet oħra barra dawk li tpoġġihom fis-suq [tal-Unjoni]” u “[meta] tpoġġi fis-suq [OĠM] bħal jew fi prodotti [fl-Unjoni]”.
51      Fir-rigward b’mod iktar speċifiku tal-Artikoli 26b u 26c ta’ din id-direttiva, li fil-kuntest tagħhom għandu jitpoġġa l-mekkaniżmu previst fl-Artikolu 26c(1) u (3) ta’ din tal-aħħar, għandu jiġi rrilevat li dawn id-dispożizzjonijiet jistabbilixxu sistema komuni li tistabbilixxi l-kundizzjonijiet li fihom Stat Membru jista’ jipprojbixxi l-kultivazzjoni ta’ OĠM jew ta’ grupp ta’ OĠM fit-territorju kollu tiegħu jew f’parti minnu u jaqgħu, għaldaqstant, taħt il-kunċett ta’ “miżuri għall-approssimazzjoni tad-dispożizzjonijiet stipulati bil-liġi, b’regolamenti jew b’azzjoni amministrattiva fi Stati Membri”, fis-sens tal-Artikolu 114 TFUE.
52      Fir-rigward tal-osservanza, permezz tal-miżuri meħuda abbażi tal-Artikolu 114 TFUE, tal-moviment liberu tal-merkanzija u tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, għandu jitfakkar li, meta l-leġiżlatur tal-Unjoni jkollu jilleġiżla f’qasam li jimplika min-naħa tiegħu għażliet ta’ natura politika, ekonomika u soċjali, u li fih huwa jintalab iwettaq evalwazzjonijiet kumplessi, bħalma huwa l-każ f’dak li jirrigwarda t-tqegħid fis-suq u l-kultivazzjoni tal-OĠM, hemm lok li jiġi rrikonoxxut lilu setgħa ta’ evalwazzjoni wiesgħa. Hija biss in-natura manifestament inadegwata ta’ miżura adottata f’tali qasam, fil-konfront tal-għan li l-istituzzjonijiet kompetenti jkollhom l-intenzjoni li jsegwu, li tista’ taffettwa l-legalità ta’ tali miżura (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑ 22 ta’ Ġunju 2017, E.ON Biofor Sverige, C‑549/15, EU:C:2017:490, punt 50).
53      Fir-rigward tal-għan imfittex mil-leġiżlazzjoni tal-Unjoni fil-qasam tal-OĠM, l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2001/18 u l-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 1829/2003 jipprovdu li din il-leġiżlazzjoni hija intiża li tiżgura l-protezzjoni tas-saħħa u tal-ambjent, kif ukoll tal-interessi tal-konsumaturi, filwaqt li tiżgura l-funzjonament tajjeb tas-suq intern.
54      Mill-premessi 6 u 8 tad-Direttiva 2015/412 jirriżulta li, billi adotta l-Artikoli 26b u 26c tad-Direttiva 2001/18, il-leġiżlatur tal-Unjoni, filwaqt li kompla jirregola fil-livell tiegħu, sabiex jippreżerva s-suq intern, il-kwistjonijiet relatati mat-tqegħid fis-suq u mal-importazzjoni tal-OĠM, ried b’mod iktar speċifiku, konformement mal-prinċipju ta’ sussidjarjetà u fil-kuntest stabbilit fl-Artikolu 2(2) TFUE, jagħti lill-Istati Membri iktar flessibbiltà fir-rigward tal-kwistjoni tal-kultivazzjoni tal-OĠM, peress li din il-mistoqsija “[għandha] dimensjonijiet nazzjonali, reġjonali u lokali b’saħħithom minħabba r-rabta tagħha mal-użu tal-art, l-istrutturi agrikoli lokali u l-protezzjoni jew iż-żamma tal-ħabitats, l-ekosistemi u l-pajsaġġi”. Madankollu, dawn il-premessi jindikaw ukoll li din il-flessibbiltà ma għandhiex tikkomprometti l-proċedura komuni ta’ awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq tal-OĠM, ibbażata fuq il-valutazzjoni tar-riskji għas-saħħa tal-bniedem u għall-ambjent.
55      Billi ppermetta, b’dan il-mod, li l-kultivazzjoni ta’ OĠM jew ta’ grupp ta’ OĠM, permezz ta’ mekkaniżmu ċar u prevedibbli, tista’ tiġi eskluża fit-territorju kollu jew parti minnu ta’ Stat Membru, il-leġiżlatur tal-Unjoni ried ukoll, kif jirriżulta, essenzjalment, mill-premessa 7 tad-Direttiva 2015/412, jiffaċilita l-proċess deċiżjonali fir-rigward tal-kultivazzjoni tal-OĠM. Fil-fatt, fil-passat, sabiex jirrestrinġu jew jipprojbixxu l-kultivazzjoni ta’ OĠM, ċerti Stati Membri rrikorrew għall-klawżoli ta’ salvagwardja u għall-miżuri ta’ emerġenza previsti rispettivament fl-Artikolu 23 tad-Direttiva 2001/18 u fl-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 1829/2003. Stati Membri oħra użaw il-proċedura ta’ notifika prevista fl-Artikolu 114(5) u (6) TFUE.
56      Issa, fid-dawl ta’ dawn l-għanijiet, il-mekkaniżmu stabbilit fl-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 ma jidhirx manifestament mhux xieraq.
57      Fil-fatt, l-ewwel nett, għandu jiġi rrilevat li mill-Artikolu 26c(6) tad-Direttiva 2001/18 jirriżulta li l-miżuri meħuda skont dan l-Artikolu 26c, li minnhom jagħmlu parti l-miżuri ta’ projbizzjoni adottati abbażi tal-paragrafi 1 u 3 tal-Artikolu 26c ta’ din id-direttiva, huma limitati għall-kultivazzjoni tal-OĠM, peress li dawn il-miżuri ma għandhomx jaffettwaw “iċ-ċirkolazzjoni ħielsa ta’ OĠM awtorizzati bħala, jew fi, prodotti”. Għaldaqstant, minn naħa, kif qies l-Avukat Ġenerali fil-punt 75 tal-konklużjonijiet tiegħu, il-projbizzjoni ta’ din il-kultivazzjoni ma taffettwax id-dritt tal-operaturi ekonomiċi li jimportaw prodotti li fihom OĠM. Min-naħa l-oħra, din il-projbizzjoni ma taffettwax il-libertà tal-għażla tal-konsumaturi, li jistgħu jkomplu jikkonsmaw, jekk jixtiequ, irrispettivament mill-Istat Membru ta’ residenza tagħhom, prodotti li jirriżultaw mill-kultivazzjoni tal-OĠM ikkonċernat.
58      It-tieni nett, l-adozzjoni ta’ miżuri ta’ projbizzjoni ta’ kultivazzjoni ta’ OĠM abbażi tal-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 hija suġġetta għall-kunsens taċitu tad-detentur tal-awtorizzazzjoni tal-OĠM ikkonċernat, fil-forma ta’ assenza ta’ oppożizzjoni minn dan tal-aħħar għat-talba ippreżentat minn Stat Membru intiż għall-emenda tal-portata ġeografika tal-awtorizzazzjoni taż-żrieragħ ikkonċernati, f’terminu ta’ 30 jum mill-komunikazzjoni ta’ din it-talba. Issa, kif irrileva, essenzjalment, l-Avukat Ġenerali fil-punt 78 tal-konklużjonijiet tiegħu, peress li dan id-detentur ta l-kunsens tiegħu, id-drittijiet li dan tal-aħħar jislet mill-moviment liberu tal-merkanzija kkonċernata ma jistgħux jitqiesu li huma affettwati mill-eventwali ostakolu għal din il-libertà li jirriżulta mill-applikazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.
59      Barra minn hekk, kif enfasizza l-Avukat Ġenerali fil-punt 81 tal-konklużjonijiet tiegħu, il-moviment liberu taż-żrieragħ ta’ OĠM huwa suġġett għall-kisba ta’ awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq ta’ tali prodotti jew elementi ta’ prodotti, u din il-libertà hija limitata għall-kuntest strett ta’ din l-awtorizzazzjoni. Minn dan isegwi li, meta l-portata ġeografika ta’ tali awtorizzazzjoni tkun ġiet ristretta, bil-kunsens taċitu tad-detentur tagħha, b’tali mod li l-kultivazzjoni ta’ żerriegħa ta’ OĠM tkun ipprojbita fit-territorju kollu jew f’parti minnu ta’ Stat Membru, il-bdiewa ma jistgħux jinvokaw id-drittijiet li huma jisiltu mill-moviment liberu tal-merkanzija sabiex jevitaw din il-projbizzjoni.
60      It-tielet nett, billi jagħti lill-Istati Membri l-possibbiltà li jiksbu li l-kultivazzjoni ta’ OĠM tkun ipprojbita fit-territorju kollu tagħhom jew f’parti minnu, l-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 joffri lil dawn tal-aħħar, fl-assenza ta’ kunsens dwar is-suġġett, iktar flessibbiltà sabiex jagħmlu l-għażliet li huma jqisu xierqa fil-qasam tal-kultivazzjoni tal-OĠM, filwaqt li jippreżervaw il-proċedura uniformi ta’ evalwazzjoni tar-riskji għas-saħħa u għall-ambjent tal-OĠM imwettqa fil-livell tal-Unjoni. F’din il-perspettiva, kif tindika l-premessa 6 tad-Direttiva 2015/412, il-kwistjonijiet relatati mat-tqegħid fis-suq u mal-importazzjoni tal-OGM, inkluża l-evalwazzjoni tar-riskji li dawn tal-aħħar jistgħu jippreżentaw għas-saħħa u għall-ambjent, jibqgħu rregolati fil-livell tal-Unjoni, sabiex jiġi ppreżervat is-suq intern.
61      Ir-raba’ nett, il-mekkaniżmu stabbilit f’dawn id-dispożizzjonijiet jippermetti li jiġi ffaċilitat il-proċess ta’ awtorizzazzjoni tal-OĠM u jikkontribwixxi għaċ-ċertezza legali tal-operaturi, konformement mal-għanijiet imsemmija fil-punt 53 ta’ din is-sentenza.
62      Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18, l-ewwel nett, ma jippreġudikax id-drittijiet li l-operaturi ekonomiċi jistgħu jisiltu mill-moviment liberu tal-merkanzija, it-tieni nett, ma jaffettwax il-libertà tal-għażla tal-konsumaturi u, it-tielet nett, jikkontribwixxi għall-funzjonament tajjeb tas-suq intern fis-sens tal-Artikolu 114 TFUE.
63      Il-fatt li l-Artikolu 26c(3) tad-Direttiva 2001/18 ma jissuġġettax il-projbizzjoni tal-kultivazzjoni ta’ OĠM abbażi ta’ din id-dispożizzjoni għal ebda motivazzjoni partikolari min-naħa tal-Istati Membri ma huwiex ta’ natura li jikkontesta l-evalwazzjoni li tinsab fil-punt 56 ta’ din is-sentenza peress li, kif diġà ġie rrilevat, tali miżura tista’ tiġi adottata biss bil-kunsens taċitu tad-detentur tal-awtorizzazzjoni tal-OĠM ikkonċernati. Meta, min-naħa l-oħra, id-detentur tal-awtorizzazzjoni jopponi l-emenda tal-portata ġeografika tiegħu, l-Artikolu 26c(4) tad-Direttiva 2001/18 jeżiġi li l-Istati Membri li jixtiequ jipprojbixxu l-kultivazzjoni ta’ OĠM partikolari fit-territorju kollu tagħhom jew f’parti minnu jressqu raġunijiet serji insostenn tat-talba tagħhom, bħal dawk stabbiliti fil-punti (a) sa (g) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 26b(3) ta’ din id-direttiva.
64      Għandu jiġi indikat ukoll li, anki jekk jitqies li l-mekkaniżmu stabbilit mill-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 jista’ jimplika ċerti restrizzjonijiet għall-moviment liberu tal-merkanzija, fis-sens tal-Artikolu 34 TFUE, tali restrizzjonijiet huma ġġustifikati mill-għanijiet ta’ interess ġenerali msemmija fil-punti 53 sa 55 ta’ din is-sentenza u ma jiksrux il-prinċipju ta’ proporzjonalità.
65      Minn dawn l-elementi kollha jirriżulta li l-leġiżlatur tal-Unjoni ma eċċediex il-limiti tal-marġni ta’ evalwazzjoni li huwa kellu abbażi tal-Artikolu 114 TFUE u lanqas ma stabbilixxa restrizzjoni għall-moviment liberu tal-merkanzija billi adotta l-Artikolu 26c (1) u (3) tad-Direttiva 2001/18.
Fuq il-validità tal-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 fid-dawl tal-Artikolu 18 TFUE, tal-Artikolu 21 tal-Karta u tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni
66      Fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju fil-Kawża C‑393/24 tistaqsi dwar jekk, billi jippermetti l-projbizzjoni tal-kultivazzjoni ta’ OĠM jew ta’ grupp ta’ OĠM fit-territorju kollu jew f’parti minnu tal-Istati Membri, l-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 jistabbilixxix diskriminazzjoni li tmur kontra l-Artikolu 18 TFUE u l-Artikolu 21 tal-Karta, kemm bejn bdiewa ta’ Stati Membri differenti, skont jekk dawn l-Istati Membri jawtorizzawx jew jipprojbixxux il-kultivazzjoni ta’ OĠM, u bejn bdiewa tal-istess Stat Membru li jipprojbixxi l-kultivazzjoni ta’ OMĠ, għad-detriment tal-bdiewa li jixtiequ jikkultivaw żrieragħ immodifikati b’dan il-mod.
67      Fuq l-ewwel punt, għandu jitfakkar li d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 21(2) tal-Karta, li jipprojbixxu d-diskriminazzjoni minħabba n-nazzjonalità, jikkorrispondu għal dawk tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 18 TFUE u għandhom jiġu applikati konformement magħhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2024, Il‑Litwanja et vs Il‑Parlament u Il‑Kunsill (Pakkett dwar il-Mobbiltà), C‑541/20 sa C‑555/20, EU:C:2024:818, punt 311 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). Għandu jitfakkar li l-Artikolu 18 TFUE huwa intiż li japplika indipendentement biss f’sitwazzjonijiet irregolati mid-dritt tal-Unjoni li fir-rigward tagħhom it-Trattat FUE ma jkun jipprevedi ebda regola speċifika ta’ nondiskriminazzjoni (sentenza tal‑20 ta’ Ġunju 2024, Faurécia, C‑420/23, EU:C:2024:534, punt 18 u l-ġurisprudenza ċċitata). Peress li l-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni huwa implimentat b’mod partikolari, fil-qasam tal-moviment liberu tal-merkanzija, mill-Artikoli 34 u 35 TFUE, huwa fid-dawl ta’ dawn id-dispożizzjonijiet li għandha tingħata risposta lill-qorti tar-rinviju.
68      Issa, f’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li, kif tfakkar il-premessa 16 tad-Direttiva 2015/412, l-adozzjoni ta’ miżuri ta’ projbizzjoni tal-kultivazzjoni ta’ OĠM abbażi tal-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18, ma tistabbilixxi ebda distinzjoni bejn prodotti nazzjonali u prodotti barranin. Minn dan jirriżulta li l-eventwali projbizzjoni ta’ kultivazzjoni prevista minn dawn id-dispożizzjonijiet tapplika mingħajr distinzjoni, irrispettivament mill-post ta’ oriġini taż-żrieragħ ikkonċernati.
69      Barra minn hekk, il-projbizzjoni ta’ diskriminazzjoni ma tirrigwardax l-eventwali differenzi fit-trattament li jistgħu jirriżultaw minn diverġenzi li jeżistu bejn ir-regoli applikabbli fid-diversi Stati Membri, peress li dawn ir-regoli jaffettwaw bl-istess mod il-persuni kollha li jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tagħhom.
70      Barra minn hekk, fid-dawl tal-marġni ta’ evalwazzjoni wiesa’ li għandu l-leġiżlatur tal-Unjoni meta jintervjeni f’qasam li jimplika għażliet ta’ natura politika, ekonomika u soċjali u meta jintalab iwettaq evalwazzjonijiet kumplessi, dan il-leġiżlatur seta’, mingħajr ma jaqbeż il-limiti tas-setgħa ta’ evalwazzjoni li huwa għandu u kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 95 tal-konklużjonijiet tiegħu, iqis li l-bdiewa ta’ Stati Membri differenti ma kinux f’sitwazzjoni paragunabbli fid-dawl tan-natura partikolari tal-kultivazzjoni tal-OĠM, marbuta mal-post tal-produzzjoni u mal-ispeċifiċità ta’ dan il-post.
71      F’dawn iċ-ċirkustanzi, ebda diskriminazzjoni ma tista’ tiġi kkonstatata bejn bdiewa ta’ Stati Membri differenti minħabba li wħud minn dawn l-Istati jipprojbixxu l-kultivazzjoni ta’ OĠM partikolari fit-territorju kollu tagħhom jew f’parti minnu u oħrajn le.
72      Fuq it-tieni punt, għandu jiġi osservat li l-kultivazzjoni ta’ OĠM għandha karatteristiċi speċifiċi b’mod partikolari minħabba l-effetti li jista’ jkollha fuq uċuħ tar-raba’ oħra, b’tali mod li s-sitwazzjoni tal-bdiewa li jixtiequ jikkultivaw OĠM partikolari ma hijiex paragunabbli ma’ dik tal-bdiewa li ma esprimewx tali xewqa. Għaldaqstant, ebda diskriminazzjoni ma tista’ tiġi kkonstatata bejn tal-ewwel u tat-tieni minħabba l-projbizzjoni ta’ kultivazzjoni ta’ dan l-OĠM fit-territorju kollu ta’ Stat Membru jew f’parti minnu.
73      Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-eżami tad-domandi magħmula ma jurix element ta’ natura li jaffettwa l-validità tal-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 fid-dawl tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni, implimentat fl-Artikoli 34 u 35 TFUE u stabbilit fl-Artikolu 21 tal-Karta.
Fuq il-validità tal-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 fid-dawl tal-Artikoli 16 u 52 tal-Karta:
74      Fir-rigward, fit-tielet lok, tad-domandi tal-qrati tar-rinviju dwar il-validità tal-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 fid-dawl tal-Artikoli 16 u 52 tal-Karta, għandu jitfakkar li, skont dan l-Artikolu 16, il-libertà ta’ intrapriża hija rrikonoxxuta konformement mad-dritt tal-Unjoni u mal-leġiżlazzjonijiet u l-prattiki nazzjonali. Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-protezzjoni mogħtija mill-imsemmi Artikolu 16 tinkludi l-libertà li tiġi eżerċitata attività ekonomika jew kummerċjali, il-libertà kuntrattwali kif ukoll il-kompetizzjoni libera u hija intiża, b’mod partikolari, għall-għażla libera tas-sieħeb ekonomiku (sentenza tat‑12 ta’ Jannar 2023, TP (Editur awdjoviżiv għat-televiżjoni pubblika), (C‑356/21, EU:C:2023:9, punt 74 u l-ġurisprudenza ċċitata).
75      F’dan il-każ, mid-deċiżjonijiet tar-rinviju jirriżulta li l-kawżi prinċipali jirrigwardaw il-legalità ta’ miżuri ta’ projbizzjoni tal-kultivazzjoni ta’ OĠM fi Stat Membru meħuda abbażi tal-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18.
76      Issa, peress li, kuntrarjament għall-miżuri ta’ projbizzjoni ta’ kultivazzjoni ta’ OĠM adottati fi tmiem il-proċedura prevista fl-Artikolu 26c(2) u (4) tad-Direttiva 2001/18, il-miżuri meħuda abbażi tal-Artikolu 26c(1) u (3) ta’ din id-direttiva jistgħu jiġu adottati biss bil-kunsens taċitu tad-detentur tal-awtorizzazzjoni dwar l-OĠM ikkonċernat, dawn l-aħħar dispożizzjonijiet ma jistgħux jitqiesu li jinvolvu ndħil fil-libertà ta’ intrapriża ta’ dan id-detentur.
77      L-istess japplika, a fortiori, għal dak li jikkonċerna l-eventwali utenti taż-żrieragħ ta’ OĠM ikkonċernati mir-restrizzjoni tal-portata ġeografika tal-awtorizzazzjoni inizjalment mitluba, peress li l-libertà ta’ intrapriża ma tagħtix lil terzi d-dritt li jeżerċitaw attività ekonomika billi jagħmlu użu minn prodotti li t-tqegħid fis-suq jew l-użu tagħhom ikun ġie pprojbit.
78      F’dawn iċ-ċirkustanzi, ma huwiex neċessarju li tingħata deċiżjoni dwar il-validità tal-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 fid-dawl tal-Artikolu 52 tal-Karta, peress li tali analiżi tippreżupponi li l-miżuri ta’ projbizzjoni ta’ kultivazzjoni ta’ OĠM previsti fl-Artikolu 26c(1) u (3) jistgħu jitqiesu bħala restrizzjonijiet għal-libertà ta’ intrapriża.
79      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, l-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 ma jidhirx li jmur kontra l-Artikolu 16 tal-Karta.
Fuq il-validità tal-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 fid-dawl tal-Artikolu 216(2) TFUE u tal-ftehimiet tal-WTO
80      Fir-raba’ lok, il-qorti tar-rinviju fil-Kawża C‑393/24 tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja, essenzjalment, jekk, sa fejn jippermetti lil ċerti Stati Membri jipprojbixxu l-kultivazzjoni ta’ OĠM fit-territorju kollu tagħhom jew f’parti minnu, l-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 imurx kontra l-Artikolu 216(2) TFUE, li għalih tirreferi l-premessa 16 tad-Direttiva 2015/412 u li jipprovdi li l-ftehimiet konklużi mill-Unjoni jorbtu lill-istituzzjonijiet tal-Unjoni u lill-Istati Membri.
81      Mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li din id-domanda għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda, b’mod iktar partikolari, il-ftehimiet tal-WTO.
82      F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li d-dispożizzjonijiet ta’ ftehim internazzjonali li fih l-Unjoni hija parti jistgħu jiġu invokati insostenn ta’ rikors għal annullament ta’ att tad-dritt sekondarju tal-Unjoni jew ta’ eċċezzjoni bbażata fuq l-illegalità ta’ tali att biss bil-kundizzjoni doppja li, minn naħa, in-natura u l-istruttura ta’ dan il-ftehim ma jipprekludux dan u, min-naħa l-oħra, dawn id-dispożizzjonijiet ikunu jidhru, mil-lat tal-kontenut tagħhom, inkundizzjonati u suffiċjentement preċiżi. Għaldaqstant, huwa biss meta dawn iż-żewġ kundizzjonijiet ikunu ssodisfatti kumulattivament li dawn id-dispożizzjonijiet jistgħu jiġu invokati quddiem il-qorti tal-Unjoni biex iservu bħala kriterju sabiex tiġi evalwata l-legalità ta’ att tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑28 ta’ Settembru 2023, Changmao Biochemical Engineering vs Il‑Kummissjoni, C‑123/21 P, EU:C:2023:708, punt 69 u l-ġurisprudenza ċċitata). Din l-analiżi tapplika wkoll fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-validità ta’ att tad-dritt sekondarju tal-Unjoni fil-kuntest ta’ proċedura għal deċiżjoni preliminari.
83      Fir-rigward tal-ftehimiet tal-WTO, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ppreċiżat, minn naħa, li dawn il-ftehimiet ma humiex ta’ natura li joħolqu għall-individwi drittijiet li dawn jistgħu jinvokaw direttament quddiem il-qorti bis-saħħa tad-dritt tal-Unjoni u li, min-naħa l-oħra, fid-dawl tan-natura u tal-istruttura tagħhom, l-imsemmija ftehimiet ma humiex, bħala prinċipju, fost ir-regoli li fid-dawl tagħhom tista’ tiġi mistħarrġa l-legalità tal-atti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni (sentenza tat‑28 ta’ Settembru 2023, Changmao Biochemical Engineering vs Il‑Kummissjoni, C‑123/21 P, EU:C:2023:708, punti 70 u 71 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
84      Huwa biss f’żewġ sitwazzjonijiet eċċezzjonali, li jirriflettu l-volontà tal-leġiżlatur tal-Unjoni li jillimita hu stess il-marġni ta’ manuvra tiegħu fl-applikazzjoni tar-regoli tal-WTO, li l-Qorti tal-Ġustizzja aċċettat li hija l-qorti tal-Unjoni, skont il-każ, li għandha tistħarreġ il-legalità ta’ att tal-Unjoni u tal-atti adottati għall-applikazzjoni tiegħu fid-dawl tal-ftehimiet tal-WTO. Din hija, minn naħa, is-sitwazzjoni fejn l-Unjoni kellha l-intenzjoni teżegwixxi obbligu partikolari assunt fil-kuntest tal-ftehimiet tal-WTO u, min-naħa l-oħra, dik fejn l-att tal-Unjoni inkwistjoni jirreferi espressament għal dispożizzjonijiet preċiżi ta’ dawn il-ftehimiet (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑28 ta’ Settembru 2023, Changmao Biochemical Engineering vs Il‑Kummissjoni, C‑123/21 P, EU:C:2023:708, punti 74 u 75 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
85      F’dan il-każ, ma jidhirx li, billi adotta d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18, il-leġiżlatur tal-Unjoni ried jeżegwixxi obbligu partikolari assunt fil-kuntest tal-Ftehim WTO. Barra minn hekk, la din id-direttiva u lanqas id-Direttiva 2015/412 ma jirreferu espressament għal dispożizzjonijiet preċiżi ta’ dawn il-ftehimiet.
86      Minn dan isegwi li l-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 ma jistax jitqies li huwa invalidu fid-dawl tal-Artikolu 216(2) TFUE u tal-ftehimiet tal-WTO.
Fuq il-validità tal-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 fid-dawl tal-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 1829/2003
87      Fil-ħames lok, il-qorti tar-rinviju fil-Kawża C‑364/24, tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk l-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 huwiex konformi mal-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 1829/2003.
88      F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar, kif tenfasizza l-Kummissjoni, li l-validità ta’ dispożizzjonijiet tad-dritt sekondarju ma tistax tiġi eżaminata fid-dawl ta’ regoli tal-istess livell (sentenza tal‑15 ta’ April 2021, Il‑Pajjiżi l-Baxxi vs Il‑Kunsill u Il‑Parlament, C‑733/19, EU:C:2021:272, punt 44).
89      Mill-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti jirriżulta li l-eżami tal-ewwel domanda fil-Kawża C‑364/24 kif ukoll tal-ewwel sat-tielet domanda u tal-ewwel parti tal-ħames domanda fil-Kawża C‑393/24 ma żvela ebda element ta’ natura li jaffettwa l-validità tal-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 fid-dawl tal-Artikolu 3 TUE, tal-Artikoli 18, 26, 34 sa 36, 114 u tal-Artikolu 216(2) TFUE, tal-Artikoli 16 u 21 tal-Karta kif ukoll tal-prinċipji ta’ nondiskriminazzjoni u ta’ proporzjonalità.
Fuq it-tieni domanda fil-Kawża C‑364/24
90      Fid-dawl tar-risposta mogħtija għall-ewwel domanda fil-Kawża C‑364/24, ma hemmx lok li tingħata risposta għat-tieni domanda magħmula f’din il-kawża.
Fuq l-ewwel sat-tielet domanda u fuq l-ewwel parti tal-ħames domanda fil-Kawża C‑393/24, sa fejn dawn jirrigwardaw il-validità tad-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni 2016/321
91      Permezz tal-ewwel sat-tielet domanda u permezz tal-ewwel parti tal-ħames domanda fil-Kawża C‑393/24, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar il-validità tad-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni 2016/321 sa fejn din ġiet adottata abbażi ta’ dispożizzjonijiet tad-dritt sekondarju li huma stess huma invalidi.
92      Fid-dawl tar-risposta għal dawn id-domandi li tinsab fil-punt 89 ta’ din is-sentenza dwar il-validità tal-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18, li abbażi tiegħu ġiet adottata d-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni 2016/321, l-eżami tal-imsemmija domandi ma żvela ebda element ta’ natura li jaffettwa l-validità ta’ din id-deċiżjoni.
Fuq ir-raba’ domanda fil-Kawża C‑393/24
93      Permezz tar-raba’ domanda fil-Kawża C‑393/24, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni 2016/321 għandhiex tiġi interpretata fis-sens li l-projbizzjoni tal-kultivazzjoni taż-żrieragħ tal-qamħirrum OĠM MON 810 li hija tipprevedi tistax tkun ibbażata biss fuq waħda mir-raġunijiet imsemmija fil-punti (a) sa (g) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 26b(3) tad-Direttiva 2001/18 jew jekk, fil-kuntest tad-dispożizzjonijiet tranżitorji tal-Artikolu 26c ta’ din id-direttiva, din tistax tkun ibbażata fuq raġunijiet oħra.
94      Id-domanda magħmula għandha tiġi rriformulata fis-sens li tirrigwarda, essenzjalment, il-punt dwar jekk l-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 għandux jiġi interpretat fis-sens li d-deċiżjonijiet adottati mill-Kummissjoni abbażi ta’ dawn id-dispożizzjonijiet għandhomx jaqgħu taħt waħda mir-raġunijiet imsemmija fil-punti (a) sa (g) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 26b(3) ta’ din id-direttiva.
95      Kif ġie espost fil-punti 38 sa 41 ta’ din is-sentenza, l-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 kien jippermetti lill-Istati Membri, matul il-perijodu tranżitorju inkluż bejn it‑2 ta’ April u t‑3 ta’ Ottubru 2015, li jitolbu l-projbizzjoni tal-kultivazzjoni ta’ OĠM fit-territorju kollu tagħhom jew f’parti minnu, mingħajr ma jkunu obbligati jsostnu ġustifikazzjoni partikolari, peress li tali talba tista’ tintlaqa’ biss bil-kunsens taċitu tad-detentur tal-awtorizzazzjoni tal-OĠM ikkonċernati.
96      Huwa biss fl-assenza ta’ talba għal projbizzjoni ta’ kultivazzjoni mressqa minn Stat Membru jew fil-każ ta’ oppożizzjoni mid-detentur tal-awtorizzazzjoni tal-OĠM ikkonċernati għal din l-applikazzjoni, fil-forma ta’ konferma, minn dan id-detentur, tal-portata ġeografika tal-awtorizzazzjoni inizjalment mitluba, li l-Artikolu 26c(4) tad-Direttiva 2001/18 jirreferi għall-applikazzjoni, mutatis mutandis, tal-Artikolu 26b(3) ta’ din id-direttiva. Din l-aħħar dispożizzjoni tissuġġetta l-adozzjoni minn Stat Membru ta’ miżuri li jirrestrinġu jew jipprojbixxu, fit-territorju kollu tiegħu jew f’parti minnu, il-kultivazzjoni ta’ OĠM jew ta’ grupp ta’ OĠM, fl-assenza ta’ kunsens tad-detentur tal-awtorizzazzjoni tal-OĠM ikkonċernati, għall-fatt li dawn il-miżuri jkunu konformi mad-dritt tal-Unjoni, motivati, proporzjonati u nondiskriminatorji u li jkunu bbażati fuq raġunijiet serji bħal dawk imsemmija fil-punti (a) sa (g) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 26b(3) tal-imsemmija direttiva.
97      Konsegwentement, ir-risposta għar-raba’ domanda fil-Kawża C‑393/24 għandha tkun li l-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18 għandu jiġi interpretat fis-sens li d-deċiżjonijiet adottati
abbażi ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, li ma huma suġġetti għal ebda ġustifikazzjoni partikolari, ma għandhomx neċessarjament jaqgħu taħt waħda mir-raġunijiet imsemmija fil-punti (a) sa (g) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 26b(3) ta’ din id-direttiva.
Fuq it-tieni parti tal-ħames domanda fil-Kawża C‑393/24
98      Fl-aħħar nett, permezz tat-tieni parti tal-ħames domanda, il-qorti tar-rinviju fil-Kawża C‑393/24 tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni 2016/321 għandhiex tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tissanzjona n-nuqqas ta’ osservanza tal-projbizzjoni li hija tipprevedi.
99      Skont l-Artikolu 33 tad-Direttiva 2001/18, l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu s-sanzjonijiet applikabbli għall-ksur tad-dispożizzjonijiet nazzjonali adottati skont din id-direttiva. Is-sanzjonijiet għandhom ikunu effettivi, proporzjonati u dissważivi.
100    F’dan il-każ, minkejja li d-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni 2016/321 ġiet adottata mill-Kummissjoni, din id-deċiżjoni tislet il-konsegwenzi, skont l-Artikolu 26c(3) tad-Direttiva 2001/18, tat-talbiet għal emenda tal-portata ġeografika tal-awtorizzazzjoni tal-qamħirrum OĠM MON 810 ppreżentati minn diversi Stati Membri bl-għan li tinkiseb il-projbizzjoni tal-kultivazzjoni ta’ din il-varjetà ta’ qamħirrum fit-territorju kollu tagħhom jew f’parti minnu, fl-assenza ta’ oppożizzjoni min-naħa tad-detentur ta’ din l-awtorizzazzjoni. Peress li l-miżuri nazzjonali kkonċernati ġew adottati skont id-dispożizzjonijiet tal-imsemmija direttiva, huma l-Istati Membri, fil-każ ta’ ksur ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, li għandhom jipprevedu sanzjonijiet effettivi, proporzjonati u dissważivi, konformement mal-Artikolu 33 tad-Direttiva 2001/18.
101    Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li r-risposta għat-tieni parti tal-ħames domanda fil-Kawża C‑393/24 għandha tkun li d-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni 2016/321 għandha tiġi interpretata fis-sens li ma tipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tissanzjona n-nuqqas ta’ osservanza tal-projbizzjoni li hija tipprevedi.
Fuq l‑ispejjeż
102    Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qrati tar-rinviju, huma dawk il-qrati li għandhom
jiddeċiedu fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)      L-eżami tad-domandi preliminari ma żvela ebda element ta’ natura li jaffettwa l-validità tal-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Marzu 2001 dwar ir-rilaxx intenzjonat fl-ambjent ta’ organiżmi modifikati ġenetikament u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 90/220/KE, kif emendata bid-Direttiva (UE) 2015/412 tal‑11 ta’ Marzu 2015, jew il-validità tad-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2016/321 tat‑3 ta’ Marzu 2016 li taġġusta l-ambitu ġeografiku tal-awtorizzazzjoni għall-kultivazzjoni tal-qamħirrum ġenetikament modifikat (Zea mays L.) MON 810 (MON-ØØ81Ø-6).
2)      L-Artikolu 26c(1) u (3) tad-Direttiva 2001/18, kif emendata mid-Direttiva 2015/412,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
id-deċiżjonijiet adottati abbażi ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, li ma huma suġġetti għal ebda ġustifikazzjoni partikolari, ma għandhomx neċessarjament jaqgħu taħt waħda mir-raġunijiet li jinsabu fil-punti (a) sa (g) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 26b(3) tad-Direttiva 2001/18, kif emendata bid-Direttiva 2015/412.
3)      Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni 2016/321
għandha tiġi interpretata fis-sens li:
hija ma tipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tissanzjona n-nuqqas ta’ osservanza tal-projbizzjoni li hija tipprevedi.
Firem
*      Lingwa tal-kawża: it-Taljan.