ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
MACIEJ SZPUNAR
της 6ης Ιουνίου 2024 (1)
Υπόθεση C‑88/23
Parfümerie Akzente GmbH
κατά
KTF Organisation AB
[αίτηση του Svea Hovrätt Patent- och marknadsöverdomstolen
(εφετείου Στοκχόλμης δικάζοντος ως δευτεροβάθμιου δικαστηρίου διανοητικής ιδιοκτησίας και εμπορικών διαφορών, Σουηδία)
για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
« Προδικαστική παραπομπή – Ηλεκτρονικό εμπόριο – Απαγόρευση περιορισμού της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας οι οποίες προέρχονται από άλλο κράτος μέλος – Εθνική ρύθμιση προβλέπουσα τη μη εφαρμογή των εθνικών διατάξεων σε πάροχο υπηρεσιών εγκατεστημένο σε άλλο κράτος μέλος ο οποίος παρέχει υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας »
I.      Εισαγωγή
1.        Το Δικαστήριο είχε επανειλημμένως την ευκαιρία να εξετάσει τη λεγόμενη αρχή «της χώρας προέλευσης», η οποία διατυπώνεται στο άρθρο 3 της οδηγίας 2000/31/ΕΚ (2). Κατά την εν λόγω αρχή, οι υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας εμπίπτουν, κατ’ αρχήν και όσον αφορά τις απαιτήσεις του συντονισμένου τομέα κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο ηʹ, της προμνησθείσας οδηγίας, στο νομικό καθεστώς του κράτους μέλους όπου είναι εγκατεστημένος ο πάροχος των εν λόγω υπηρεσιών (κράτος μέλος προέλευσης). Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 2, της εν λόγω οδηγίας, με την επιφύλαξη των παρεκκλίσεων που προβλέπονται στο άρθρο της 3, παράγραφος 4, άλλο κράτος μέλος όπου βρίσκονται οι πελάτες στους οποίους απευθύνονται οι υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας (κράτος μέλος προορισμού) δεν μπορεί να περιορίσει την ελεύθερη κυκλοφορία των εν λόγω υπηρεσιών.
2.        Ως εκ τούτου, η έννοια του συντονισμένου τομέα βρίσκεται στο επίκεντρο του μηχανισμού που καθιερώνεται με το άρθρο 3 της οδηγίας 2000/31. Η υπό κρίση υπόθεση παρέχει στο Δικαστήριο την ευκαιρία να οριοθετήσει την εν λόγω έννοια στο πλαίσιο της διαδικτυακής εμπορίας, μέσω υπηρεσίας της κοινωνίας της πληροφορίας προερχόμενης από άλλο κράτος μέλος, προϊόντων που δεν πληρούν τις απαιτήσεις που έχει θέσει κράτος μέλος προορισμού. Συναφώς, η ιδιαιτερότητα της υπό κρίση υπόθεσης έγκειται στο γεγονός ότι με τις εν λόγω απαιτήσεις τίθεται σε εφαρμογή η ευχέρεια την οποία το δίκαιο της Ένωσης αναγνωρίζει στα κράτη μέλη όσον αφορά τη διάθεση στην αγορά, στο έδαφός τους, των οικείων προϊόντων.
II.    Το νομικό πλαίσιο
Α.      Το δίκαιο της Ένωσης
1.      Η οδηγία 2000/31
3.        Το άρθρο 1 της οδηγίας 2000/31, το οποίο φέρει τον τίτλο «Στόχος και πεδίο εφαρμογής», ορίζει τα εξής:
«1.      Η παρούσα οδηγία έχει ως στόχο την ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, εξασφαλίζοντας την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας μεταξύ των κρατών μελών.
2.      Η παρούσα οδηγία εξασφαλίζει την προσέγγιση, εφόσον χρειάζεται για την πραγματοποίηση του στόχου που αναφέρεται στην παράγραφο 1, ορισμένων εθνικών διατάξεων για τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας οι οποίες αφορούν την εσωτερική αγορά, την εγκατάσταση των φορέων παροχής υπηρεσιών, τις εμπορικές επικοινωνίες, τη σύναψη συμβάσεων με ηλεκτρονικά μέσα, την ευθύνη των μεσαζόντων, τους κώδικες δεοντολογίας, τον εξώδικο διακανονισμό των διαφορών, τα μέσα έννομης προστασίας και τη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών.
3.      Η παρούσα οδηγία συμπληρώνει το ισχύον κοινοτικό δίκαιο περί υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας και δεν θίγει το επίπεδο προστασίας, ιδίως της δημόσιας υγείας και των συμφερόντων του καταναλωτή, όπως θεσπίζεται σε κοινοτικές πράξεις και στις εθνικές νομοθετικές πράξεις που εκδόθηκαν για την εφαρμογή τους, στο μέτρο που δεν περιορίζεται έτσι η ελευθερία παροχής υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας.
4.      Η παρούσα οδηγία δεν θεσπίζει πρόσθετους κανόνες στον τομέα του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου, ούτε αφορά τη δικαιοδοσία των δικαστηρίων.
[…]»
4.        Το άρθρο 2 της εν λόγω οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ορισμοί», προβλέπει τα ακόλουθα:
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως:
[…]
η)      “συντονισμένος τομέας”: οι προϋποθέσεις που ισχύουν στα νομικά συστήματα των κρατών μελών προκειμένου για φορείς παροχής υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας ή υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας, ανεξαρτήτως εάν πρόκειται για γενικές διατάξεις ή για διατάξεις σχεδιασμένες ειδικά για τον τομέα αυτό·
i)      ο συντονισμένος τομέας αφορά απαιτήσεις προς τις οποίες πρέπει να συμμορφώνεται ο φορέας παροχής υπηρεσιών σχετικά με:
–        την ανάληψη δραστηριότητας παροχής υπηρεσίας της κοινωνίας της πληροφορίας, όπως προϋποθέσεις σχετικά με τα προσόντα, την έγκριση ή την κοινοποίηση,
–        την άσκηση δραστηριότητας υπηρεσίας της κοινωνίας της πληροφορίας, όπως απαιτήσεις σχετικά με τη συμπεριφορά του φορέα παροχής υπηρεσιών, σχετικά με την ποιότητα ή το περιεχόμενο της υπηρεσίας, συμπεριλαμβανομένων των διατάξεων για τη διαφήμιση και τη σύναψη συμβάσεων, ή απαιτήσεις σχετικά με την ευθύνη του φορέα παροχής υπηρεσιών·
ii)      ο συντονισμένος τομέας δεν καλύπτει απαιτήσεις όπως:
–        προϋποθέσεις σχετικά με τα ίδια τα αγαθά,
–        προϋποθέσεις σχετικά με την παράδοση αγαθών,
–        προϋποθέσεις σχετικά με υπηρεσίες που δεν παρέχονται με ηλεκτρονικά μέσα.»
5.        Το άρθρο 3 της ίδιας οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Εσωτερική αγορά», ορίζει τα εξής:
«1.      Κάθε κράτος μέλος μεριμνά ώστε οι υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας που παρέχει ένας φορέας εγκατεστημένος στο έδαφός του να τηρούν τις ισχύουσες εθνικές διατάξεις του οι οποίες εμπίπτουν στο[ν] συντονισμένο τομέα.
2.      Τα κράτη μέλη δεν μπορούν, για λόγους που αφορούν το[ν] συντονισμένο τομέα, να περιορίσουν την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας οι οποίες προέρχονται από άλλο κράτος μέλος.
[…]»
6.        Το άρθρο 6 της εν λόγω οδηγίας, το οποίο περιλαμβάνεται στο τμήμα για τις εμπορικές επικοινωνίες, φέρει τον τίτλο «Παρεχόμενες πληροφορίες» και ορίζει τα ακόλουθα:
«Εκτός από άλλες προϋποθέσεις πληροφόρησης που προβλέπονται από το κοινοτικό δίκαιο, τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι εμπορικές επικοινωνίες που συνιστούν υπηρεσία της κοινωνίας της πληροφορίας ή αποτελούν μέρος της πληρούν τουλάχιστον τους ακόλουθους όρους:
α)      η εμπορική επικοινωνία πρέπει να είναι σαφώς αναγνωρίσιμη·
[…]».
2.      Η οδηγία 2005/29
7.        Το άρθρο 3 της οδηγίας 2005/29/ΕΚ (3), το οποίο φέρει τον τίτλο «Πεδίο εφαρμογής», προβλέπει στην παράγραφό του 4 τα εξής:
«Σε περίπτωση σύγκρουσης των διατάξεων της παρούσας οδηγίας με άλλους κοινοτικούς κανόνες που ρυθμίζουν συγκεκριμένες πτυχές αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, οι τελευταίοι επικρατούν και εφαρμόζονται επί των πτυχών αυτών.»
8.        Το άρθρο 11 της εν λόγω οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Επιβολή του νόμου», ορίζει, στην παράγραφό του 1, πρώτο εδάφιο, τα ακόλουθα:
«Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να υπάρχουν κατάλληλα και αποτελεσματικά μέσα για την καταπολέμηση αθέμιτων εμπορικών πρακτικών προκειμένου να διασφαλίσουν τη συμμόρφωση με τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας προς το συμφέρον των καταναλωτών.»
3.      Η οδηγία 75/324/ΕΟΚ
9.        Το άρθρο 8, παράγραφος 1, της οδηγίας 75/324/ΕΟΚ (4) ορίζει ότι, «κάθε συσκευή αερολυμάτων (αεροζόλ) ή η τιθέμενη επ’ αυτής ετικέτα, σε περίπτωση κατά την οποία δεν είναι δυνατόν να αναφέρονται οι ενδείξεις επί της συσκευής αερολυμάτων (αεροζόλ), λόγω των μικρών αυτής διαστάσεων (συνολική χωρητικότητα ίση ή μικρότερη των 150 ml) πρέπει να φέρει κατά τρόπο ευδιάκριτο, ευανάγνωστο και ανεξίτηλο τις [ενδείξεις που προσδιορίζονται στην εν λόγω οδηγία]».
10.      Κατά το άρθρο 8, παράγραφος 2, της ίδιας οδηγίας, «[τ]α κράτη μέλη δύνανται να εξαρτήσουν τη διάθεση στην αγορά των συσκευών αερολυμάτων (αεροζόλ) στην επικράτειά τους από τη σύνταξη της ετικέτας στην ή στις εθνικές τους γλώσσες».
4.      Ο κανονισμός 1223/2009
11.      Το άρθρο 19 του κανονισμού (ΕΚ) 1223/2009 (5), το οποίο φέρει τον τίτλο «Επισήμανση», ορίζει στην παράγραφο 1 ότι «καλλυντικά προϊόντα θα διατίθενται στην αγορά μόνο εφόσον ο περιέκτης και η συσκευασία των καλλυντικών προϊόντων φέρουν, με ανεξίτηλους, ευανάγνωστους και ευδιάκριτους χαρακτήρες, τις [ενδείξεις που προσδιορίζονται στον εν λόγω κανονισμό]». Ειδικότερα, η ένδειξη πρέπει να μνημονεύει «τις ειδικές προφυλάξεις κατά τη χρήση, και τουλάχιστον τις προφυλάξεις που εμφαίνονται στα παραρτήματα III έως VI, και τις ενδεχόμενες ενδείξεις σχετικά με τις ιδιαίτερες προφυλάξεις που πρέπει να λαμβάνονται για τα καλλυντικά προϊόντα τα οποία προορίζονται για επαγγελματική χρήση».
12.      Στο άρθρο 19, παράγραφος 5, του ως άνω κανονισμού διευκρινίζεται ότι «[η] γλώσσα στην οποία είναι γραμμένες οι πληροφορίες που [απαιτούνται από τον εν λόγω κανονισμό] καθορίζεται από τη νομοθεσία των κρατών μελών στα οποία διατίθεται το προϊόν στον τελικό καταναλωτή».
Β.      Το σουηδικό δίκαιο
1.      Ο νόμος περί ηλεκτρονικού εμπορίου
13.      Ο Lagen (2002:562) om elektronisk handel och andra informationssamhällets tjänster [νόμος (2002:562) περί ηλεκτρονικού εμπορίου και άλλων υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, στο εξής: νόμος περί ηλεκτρονικού εμπορίου], με τον οποίο μεταφέρεται στην εθνική έννομη τάξη η οδηγία 2000/31, προβλέπει στο άρθρο 3 τα εξής:
«Πάροχος εγκατεστημένος σε κράτος το οποίο είναι κράτος του [Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ)] πλην της Σουηδίας δικαιούται να παρέχει υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας σε αποδέκτες, ανεξαρτήτως των σουηδικών κανόνων που εμπίπτουν στον συντονισμένο τομέα.
Εντούτοις, δικαστική ή άλλη αρχή δύναται, δυνάμει του νόμου, [υπό προϋποθέσεις αντίστοιχες με εκείνες του άρθρου 3, παράγραφος 4, της οδηγίας 2000/31,] να λάβει μέτρο το οποίο περιορίζει την ελεύθερη κυκλοφορία τέτοιας υπηρεσίας […]».
14.      Δυνάμει του άρθρου 5 του εν λόγω νόμου, στο πλαίσιο του συντονισμένου τομέα, το σουηδικό δίκαιο έχει εφαρμογή στις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας τις οποίες παρέχουν πάροχοι εγκατεστημένοι στη Σουηδία, έστω και αν οι εν λόγω υπηρεσίες απευθύνονται, εν όλω ή εν μέρει, σε αποδέκτες εγκατεστημένους σε άλλο κράτος του ΕΟΧ.
2.      Ο νόμος περί εμπορικών πρακτικών
15.      Ο Marknadsföringslagen (2008:486) [νόμος (2008:486) περί εμπορικών πρακτικών, στο εξής: νόμος περί εμπορικών πρακτικών], με τον οποίο μεταφέρεται στην εθνική έννομη τάξη η οδηγία 2005/29, εφαρμόζεται, κατά το άρθρο του 2, μεταξύ άλλων, όταν εμπορευόμενος προωθεί την πώληση προϊόντων στο πλαίσιο της οικονομικής δραστηριότητάς του.
16.      Κατά το άρθρο 3 του εν λόγω νόμου, η έννοια της «εμπορικής πρακτικής» περιλαμβάνει τη διαφήμιση και κάθε άλλο μέτρο το οποίο προορίζεται, στο πλαίσιο της οικονομικής δραστηριότητας του εμπορευομένου, να προωθήσει την πώληση προϊόντων και την πρόσβαση σε προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων κάθε πράξης ή παράλειψης ή κάθε άλλου μέτρου ή συμπεριφοράς του εμπορευομένου πριν από, κατά τη διάρκεια ή μετά την πώληση ή την παράδοση προϊόντων σε καταναλωτές ή σε εμπορευομένους.
17.      Κατά το άρθρο 5 του ίδιου νόμου, «[κ]άθε εμπορική πρακτική πρέπει να είναι σύμφωνη με τις θεμιτές εμπορικές πρακτικές».
18.      Το άρθρο 6 του ως άνω νόμου ορίζει τα εξής:
«Κάθε εμπορική πρακτική αντίθετη προς τις θεμιτές εμπορικές πρακτικές κατά την έννοια του άρθρου 5 θεωρείται αθέμιτη, εάν στρεβλώνει ή ενδέχεται να στρεβλώσει την ικανότητα του αποδέκτη να λάβει τεκμηριωμένη απόφαση συναλλαγής.»
19.      Το άρθρο 8 του νόμου περί εμπορικών πρακτικών προβλέπει τα ακόλουθα:
«Κάθε παραπλανητική εμπορική πρακτική κατά την έννοια των άρθρων 9, 10 ή 12 έως 17 θεωρείται αθέμιτη εάν στρεβλώνει ή ενδέχεται να στρεβλώσει την ικανότητα του αποδέκτη να λάβει τεκμηριωμένη απόφαση συναλλαγής. Οι παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές που μνημονεύονται στα σημεία 1 έως 23 του παραρτήματος 1 της [οδηγίας 2005/29] θεωρούνται πάντοτε αθέμιτες.»
20.      Το άρθρο 10 του εν λόγω νόμου ορίζει τα εξής:
«Οι εμπορικές πρακτικές ενός επαγγελματία δεν επιτρέπεται να περιέχουν ανακριβείς ισχυρισμούς ή παραπλανητικές απεικονίσεις σε σχέση με τις δραστηριότητές του ή με εκείνες άλλου επαγγελματία.
Το πρώτο εδάφιο ανωτέρω αφορά ειδικότερα απεικονίσεις σε σχέση με:
[…]
2.      την προέλευση, τη χρήση και τους κινδύνους του προϊόντος, όπως τις συνέπειες στην υγεία και στο περιβάλλον,
[…]
4.      την τιμή του προϊόντος, τα στοιχεία υπολογισμού της τιμής, την ύπαρξη ειδικής πλεονεκτικής τιμής και τους όρους πληρωμής,
5.      τα προσόντα, τη θέση στην αγορά, τις δεσμεύσεις, τα εμπορικά σήματα, τις εμπορικές επωνυμίες, τα διακριτικά γνωρίσματα και άλλα δικαιώματα του εμπορευομένου ή άλλων εμπορευομένων,
6.      τα βραβεία και τις διακρίσεις που έχουν απονεμηθεί στον εμπορευόμενο,
[…]
Ο εμπορευόμενος δεν μπορεί επίσης να παραλείπει ουσιώδεις πληροφορίες κατά την προώθηση της εμπορικής δραστηριότητας του ιδίου ή άλλου. Ως παραπλανητική παράλειψη νοείται επίσης η ανακοίνωση ουσιωδών πληροφοριών κατά τρόπο ασαφή, ακατάληπτο, διφορούμενο ή εκτός χρόνου.»
21.      Το άρθρο 23 του εν λόγω νόμου προβλέπει ότι, σε περίπτωση εμπορευομένου οι εμπορικές πρακτικές του οποίου είναι αθέμιτες, η συνέχιση της εν λόγω προώθησης ή κάθε άλλης παρόμοιας ενέργειας μπορεί να απαγορευθεί.
3.      Το διάταγμα περί καλλυντικών προϊόντων
22.      Το Förordning (2013:413) om kosmetiska produkter [διάταγμα (2013:413) περί καλλυντικών προϊόντων, στο εξής: διάταγμα περί καλλυντικών προϊόντων] προβλέπει στο άρθρο του 4, πρώτο εδάφιο, ότι, όταν καλλυντικό προϊόν τίθεται στη διάθεση του τελικού χρήστη στη σουηδική αγορά, οι ενδείξεις που απαιτούνται, μεταξύ άλλων, από το άρθρο 19, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, του κανονισμού 1223/2009, πρέπει να αναγράφονται στη σουηδική γλώσσα.
4.      Η κανονιστική απόφαση της Αρχής Πολιτικής Ασφάλειας για τις συσκευές αερολυμάτων
23.      Κατά το άρθρο 3 της myndigheten för samhällsskydd och beredskaps föreskrifter om aerosolbehållare (MSBFS 2018:1) [κανονιστικής αποφάσεως της Αρχής Πολιτικής Ασφάλειας για τις συσκευές αερολυμάτων (MSBFS 2018:1)], οι συσκευές αερολυμάτων που διατίθενται στην αγορά πρέπει να πληρούν τις απαιτήσεις που απορρέουν από την εν λόγω απόφαση και το παράρτημά της.
24.      Το άρθρο 4 της ίδιας κανονιστικής αποφάσεως προβλέπει ότι, με την επιφύλαξη της εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) 1272/2008 (6), σε κάθε συσκευή αερολυμάτων πρέπει να αναγράφονται, κατά τρόπο ευανάγνωστο και ανεξίτηλο, στη σουηδική γλώσσα το όνομα και η διεύθυνση ή το καταχωρισμένο σήμα του προσώπου που διαθέτει στην αγορά τη συσκευή αερολυμάτων, το σημείο «3» (αντεστραμμένο έψιλον), τα στοιχεία που καθιστούν δυνατό τον προσδιορισμό της παρτίδας παραγωγής, τα στοιχεία που μνημονεύονται στο σημείο 2.2 του παραρτήματος καθώς και ο ονομαστικός όγκος του περιεχομένου.
III. Τα πραγματικά περιστατικά, τα προδικαστικά ερωτήματα και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
25.      Η Parfümerie Akzente είναι γερμανική εταιρία η οποία, μέσω του ιστοτόπου της parfumdreams.se, προωθεί και διαθέτει προς πώληση προϊόντα περιποίησης μαλλιών και άλλα καλλυντικά προϊόντα τα οποία απευθύνονται στη σουηδική αγορά και σε Σουηδούς πελάτες.
26.      Η εταιρία KTF παρέχει υπηρεσίες σε επαγγελματική ένωση επιχειρήσεων οι οποίες εισάγουν, παρασκευάζουν και εμπορεύονται καλλυντικά προϊόντα και προϊόντα υγιεινής.
27.      Τον Φεβρουάριο του 2020 η KFT άσκησε αγωγή κατά της Parfümerie Akzente, ενώπιον του Patent- och marknadsdomstolen (πρωτοβάθμιου δικαστηρίου βιομηχανικής ιδιοκτησίας και εμπορικών διαφορών, Σουηδία), με αίτημα να απαγορευθούν, επ’ απειλή περιοδικής χρηματικής ποινής, οι αθέμιτες πρακτικές της πρωτοδίκως εναγομένης οι οποίες συνίστανται, πρώτον, στη χρήση ορισμένων συγκεκριμένων προωθητικών ισχυρισμών στο πλαίσιο της εμπορίας καλλυντικών προϊόντων και προϊόντων περιποίησης μαλλιών, δεύτερον, στην εμπορία ορισμένων καλλυντικών προϊόντων που περιέχονται σε συσκευές αερολυμάτων οι οποίες δεν φέρουν σήμανση στη σουηδική γλώσσα, κατά παράβαση της σουηδικής νομοθεσίας περί μεταφοράς της οδηγίας 75/324, και τρίτον, στην εμπορία ορισμένων καλλυντικών προϊόντων που δεν φέρουν σήμανση στη σουηδική γλώσσα, κατά παράβαση, μεταξύ άλλων, του άρθρου 19, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, και του παραρτήματος III του κανονισμού 1223/2009.
28.      Ενώπιον του ως άνω δικαστηρίου, η KTF υποστήριξε ότι η προσβαλλόμενη προώθηση συνιστά αθέμιτη πρακτική και πρέπει, επομένως, να απαγορευθεί.
29.      Η KTF επισήμανε ότι η προώθηση και η πώληση των επίμαχων προϊόντων απευθύνονταν στη σουηδική αγορά και ότι η προώθηση είχε έννομες συνέπειες στη Σουηδία. Κατά την KTF, οι σουηδικές διατάξεις περί μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο της οδηγίας 2000/31, η οποία βασίζεται στην αρχή της χώρας προέλευσης, έχουν επικουρικό χαρακτήρα σε σχέση με τις σουηδικές διατάξεις περί μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο της οδηγίας 2005/29 και, επομένως, η «αρχή της θιγόμενης χώρας», γενική αρχή του δικαίου των εμπορικών πρακτικών, κατισχύει της αρχής της χώρας προέλευσης.
30.      Εν πάση περιπτώσει, κατά την KTF, η οδηγία 2005/29 προβαίνει σε πλήρη εναρμόνιση και, επομένως, οι σουηδικοί κανόνες οι οποίοι διέπουν τις εμπορικές πρακτικές δεν μπορούν να θεωρηθούν αυστηρότεροι των αντίστοιχων γερμανικών.
31.      Χωρίς να αναγνωρίσει ότι παρέβη τις σουηδικές διατάξεις περί εμπορικών πρακτικών, η Parfümerie Akzente αναγνώρισε ότι η προώθηση και η πώληση των επίμαχων προϊόντων απευθύνονταν όντως στη Σουηδία και ότι δεν είχε θέσει επί των προϊόντων της επισήμανση στη σουηδική γλώσσα, μολονότι τα προϊόντα θα έπρεπε να έχουν σημανθεί όπως ισχυρίστηκε η KTF. Εντούτοις, η Parfümerie Akzente φρονεί ότι η οδηγία 2000/31 αντιτίθεται στην υπαγωγή του παρόχου υπηρεσίας της κοινωνίας της πληροφορίας σε κανόνες αυστηρότερους από εκείνους του κράτους μέλους εγκατάστασής του. Εν προκειμένω, κατά την Parfümerie Akzente, η αρχή της χώρας προέλευσης συνεπάγεται την εφαρμογή του γερμανικού δικαίου περί εμπορικών πρακτικών, μολονότι το εν λόγω δίκαιο είναι λιγότερο αυστηρό από το σουηδικό.
32.      Με απόφαση της 24ης Σεπτεμβρίου 2021, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο δέχθηκε τα αιτήματα της KTF. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο έκρινε ότι η επίμαχη προώθηση συνιστούσε αθέμιτη πρακτική και, ως εκ τούτου, βάσει των σουηδικών κανόνων που διέπουν τις εμπορικές πρακτικές, απαγόρευσε στην Parfümerie Akzente τη χρήση των εν λόγω πρακτικών.
33.      Κατ’ αρχάς, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο εξέτασε τη δυνατότητα εφαρμογής του σουηδικού δικαίου περί εμπορικών πρακτικών στους επίμαχους προωθητικούς ισχυρισμούς που αναρτώνται στον ιστότοπο της Parfümerie Akzente. Επισήμανε ότι η Parfümerie Akzente είναι πάροχος υπηρεσιών εγκατεστημένος στη Γερμανία και ότι η πώληση των σχετικών προϊόντων στο διαδίκτυο συνιστά υπηρεσία της κοινωνίας της πληροφορίας. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο εκτίμησε επίσης ότι οι επίμαχοι προωθητικοί ισχυρισμοί εμπίπτουν στη συγκεκριμένη υπηρεσία και ότι οι απαιτήσεις στις οποίες υπόκεινται εμπίπτουν στον συντονισμένο τομέα, κατά την έννοια της οδηγίας 2000/31. Ως εκ τούτου, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο έκρινε ότι η Parfümerie Akzente δικαιούνταν να παρέχει την υπηρεσία της κοινωνίας της πληροφορίας σε αποδέκτες στη Σουηδία, χωρίς να εμποδίζεται συναφώς από τους σουηδικούς κανόνες του συντονισμένου τομέα.
34.      Εν συνεχεία, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο εξέτασε την οδηγία 2005/29. Επισήμανε ότι η εν λόγω οδηγία προβαίνει σε πλήρη εναρμόνιση και, επομένως, οι διατάξεις της πρέπει να έχουν την ίδια έννοια και το ίδιο περιεχόμενο σε ολόκληρη την Ένωση. Εξάλλου, στο μέτρο που η Parfümerie Akzente δεν ισχυρίστηκε ότι το σουηδικό δίκαιο σχετικά με τις εμπορικές πρακτικές είναι αυστηρότερο από το γερμανικό και στο μέτρο που οι επίμαχοι προωθητικοί ισχυρισμοί είχαν έννομες συνέπειες στη Σουηδία, μπορούσαν κάλλιστα να τύχουν εφαρμογής οι σουηδικοί κανόνες που διέπουν τις εμπορικές πρακτικές.
35.      Αντιθέτως, όσον αφορά την εμπορία προϊόντων με πλημμελή επισήμανση, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο δεν προέβη σε παρόμοια εξέταση της δυνατότητας εφαρμογής των σουηδικών κανόνων.
36.      Η Parfümerie Akzente άσκησε έφεση κατά της πρωτόδικης απόφασης ενώπιον του Svea Hovrätt, Patent- och marknadsöverdomstolen (εφετείου Στοκχόλμης δικάζοντος ως δευτεροβάθμιου δικαστηρίου διανοητικής ιδιοκτησίας και εμπορικών διαφορών, Σουηδία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου.
37.      Ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, η KTF διευκρίνισε ότι Parfümerie Akzente προέβη σε πλείονες ενέργειες εμπορίας προϊόντων με πλημμελή επισήμανση, ήτοι την προώθηση των εν λόγω προϊόντων στον ιστότοπό της καθώς και την πώληση και την παράδοσή τους. Συγκεκριμένα, αντικείμενο της αγωγής της KTF είναι η δυνατότητα εναντίωσης στις επίμαχες εμπορικές μεθόδους μέσω επίκλησης του δικαίου των εμπορικών πρακτικών.
38.      Κατά την ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου διαδικασία, ανέκυψαν ζητήματα σχετικά, αφενός, με την εφαρμογή στη Σουηδία της οδηγίας 2000/31 και τη συμβατότητά της με το δίκαιο της Ένωσης και, αφετέρου, με την έκταση του συντονισμένου τομέα.
39.      Υπό τις συνθήκες αυτές, το Svea Hovrätt, Patent- och marknadsöverdomstolen (εφετείο Στοκχόλμης δικάζον ως δευτεροβάθμιο δικαστήριο διανοητικής ιδιοκτησίας και εμπορικών διαφορών) αποφάσισε, με την από 13 Φεβρουαρίου 2023 απόφαση, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 15 Φεβρουαρίου 2023, να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)      Έχει το άρθρο 3, παράγραφος 2, της οδηγίας 2000/31/ΕΚ, λαμβανομένου υπόψη του δικαίου της Ένωσης εν γένει και της αποτελεσματικής εφαρμογής του, την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική νομοθεσία η οποία συνεπάγεται τη μη εφαρμογή εθνικών διατάξεων που εμπίπτουν στον συντονισμένο τομέα, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών διατάξεων εφαρμογής της οδηγίας 2005/29/ΕΚ, στην περίπτωση που ο πάροχος των υπηρεσιών είναι εγκατεστημένος και παρέχει υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών από άλλο κράτος μέλος και δεν υπάρχουν απαιτήσεις εφαρμογής οποιασδήποτε εξαιρέσεως που να απορρέει από τις εθνικές εκείνες διατάξεις που εφαρμόζουν το άρθρο 3, παράγραφος 4, της οδηγίας 2000/31/ΕΚ;
2)      Καλύπτει ο συντονισμένος τομέας, δυνάμει της οδηγίας 2000/31/ΕΚ, τη διάθεση στην αγορά μέσω της ιστοσελίδας του πωλητή και την πώληση μέσω διαδικτύου προϊόντος το οποίο φέρεται να έχει επισημανθεί κατά παράβαση των απαιτήσεων που έχουν εφαρμογή στα αγαθά αυτά στο κράτος μέλος του αγοραστή καταναλωτή;
3)      Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο δεύτερο ερώτημα, εξαιρούνται επίσης και οι απαιτήσεις που εφαρμόζονται στην παράδοση και στα ίδια τα προϊόντα από τον συντονισμένο τομέα, σύμφωνα με το άρθρο 2, στοιχείο ηʹ, σημείο ii, της οδηγίας 2000/31/ΕΚ, στην περίπτωση που η παράδοση των ίδιων των προϊόντων αποτελεί αναγκαίο στάδιο της διαθέσεως στην αγορά και της πωλήσεως μέσω διαδικτύου ή θεωρείται ότι η παράδοση των ίδιων των προϊόντων αποτελεί παρεπόμενο και αναπόσπαστο στοιχείο της διαθέσεως στην αγορά και των πωλήσεων μέσω διαδικτύου;
4)      Ποια βαρύτητα, εφόσον υπάρχει, έχει το γεγονός ότι οι απαιτήσεις που έχουν εφαρμογή στα ίδια τα προϊόντα απορρέουν από εθνικές διατάξεις οι οποίες εφαρμόζουν και συμπληρώνουν τομεακή νομοθεσία της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένου του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας [75/324] και του άρθρου 19, παράγραφος 5, του κανονισμού 1223/2009, και σημαίνουν ότι οι προϋποθέσεις που ισχύουν για τα προϊόντα πρέπει να πληρούνται προκειμένου τα αγαθά αυτά να μπορούν να διατεθούν στην αγορά ή να παραδοθούν σε τελικούς καταναλωτές στο κράτος μέλος, όσον αφορά την εξέταση του δευτέρου και τρίτου ερωτήματος;»
40.      Γραπτές παρατηρήσεις υπέβαλαν οι διάδικοι της κύριας δίκης, η Ιταλική και η Σουηδική Κυβέρνηση καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η KTF, η Γαλλική και η Σουηδική Κυβέρνηση καθώς και η Επιτροπή παρέστησαν κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 13ης Μαρτίου 2024.
IV.    Ανάλυση
Α.      Επί του περιεχομένου των προδικαστικών ερωτημάτων
41.      Παρατηρώ εκ προοιμίου ότι τα προδικαστικά ερωτήματα βασίζονται στην παραδοχή ότι η εμπορία των επίμαχων προϊόντων από την Parfümerie Akzente στον ιστότοπό της συνιστά «υπηρεσία της κοινωνίας της πληροφορίας», κατά την έννοια της οδηγίας 2000/31, και ότι, επομένως, η εν λόγω εταιρία πρέπει να θεωρηθεί πάροχος τέτοιων υπηρεσιών. Δεδομένου ότι ο εν λόγω χαρακτηρισμός δικαιολογείται υπό το πρίσμα της υπό κρίση αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως και δεν αμφισβητείται από τους ενδιαφερομένους, εκκινώ από την παραδοχή ότι η υπηρεσία την οποία παρέχει η Parfümerie Akzente εμπίπτει εν γένει στην έννοια των «υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας».
42.      Προκαταρκτικώς, διαπιστώνω επίσης ότι το αιτούν δικαστήριο υπέβαλε στο Δικαστήριο τέσσερα προδικαστικά ερωτήματα, τα οποία αφορούν δύο ζητήματα που συνδέονται εγγενώς με τη ρύθμιση της προώθησης και πώλησης προϊόντων μέσω διαδικτύου εντός της Ένωσης.
43.      Συγκεκριμένα, το πρώτο προδικαστικό ερώτημα αφορά τη διακριτική ευχέρεια που διαθέτει το κράτος μέλος προορισμού για να εφαρμόσει, σε πάροχο εγκατεστημένο σε άλλο κράτος μέλος, τις εθνικές διατάξεις του που εμπίπτουν στον συντονισμένο τομέα κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο ηʹ, της οδηγίας 2000/31, ενώ το δεύτερο, το τρίτο και το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα αφορούν την οριοθέτηση του συντονισμένου τομέα. Υπό τις συνθήκες αυτές, φρονώ ότι είναι σκόπιμο να αναλύσω τα προδικαστικά ερωτήματα εξετάζοντας πρώτα εκείνα που αφορούν την έννοια του συντονισμένου τομέα, ήτοι το δεύτερο, το τρίτο και το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα.
Β.      Επί του δευτέρου, του τρίτου και του τετάρτου προδικαστικού ερωτήματος
1.      Το περιεχόμενο του δευτέρου, του τρίτου και του τετάρτου προδικαστικού ερωτήματος
44.      Στο πλαίσιο της διαφοράς της κύριας δίκης, η KTF προσάπτει στην Parfümerie Akzente, αφενός, ότι χρησιμοποίησε ορισμένους προωθητικούς ισχυρισμούς στο πλαίσιο της εμπορίας των επίμαχων προϊόντων και, αφετέρου, ότι εμπορεύθηκε ορισμένα προϊόντα τα οποία δεν έφεραν σήμανση σύμφωνη προς τους σουηδικούς κανόνες. Μολονότι η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δεν περιέχει λεπτομέρειες σχετικά με τους προωθητικούς ισχυρισμούς, φαίνεται ότι επρόκειτο περί ισχυρισμών γενικού χαρακτήρα (7). Το δεύτερο, το τρίτο και το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα δεν υποβάλλονται υπό το πρίσμα των επίμαχων προωθητικών ισχυρισμών. Συνδέονται, αντιθέτως, με τις αμφιβολίες τις οποίες διατηρεί το αιτούν δικαστήριο όσον αφορά την εμπορία των προβαλλόμενων ως φερόντων πλημμελή σήμανση προϊόντων.
45.      Ειδικότερα, με το δεύτερο, το τρίτο και το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα, τα οποία προτίθεμαι να εξετάσω από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 2, στοιχείο ηʹ, της οδηγίας 2000/31 έχει την έννοια ότι ο συντονισμένος τομέας, κατά την εν λόγω διάταξη, καταλαμβάνει την απαγόρευση προώθησης και πώλησης μέσω διαδικτύου προϊόντος το οποίο υποστηρίζεται ότι φέρει σήμανση μη πληρούσα τις απαιτήσεις που ισχύουν για το ίδιο το προϊόν στο κράτος μέλος όπου βρίσκονται οι καταναλωτές στους οποίους απευθύνονται οι ενέργειες διαδικτυακής εμπορίας, απαιτήσεις τις οποίες το εν λόγω κράτος μέλος έχει θεσπίσει δυνάμει του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/324 και του άρθρου 19, παράγραφος 5, του κανονισμού 1223/2009.
46.      Είναι αληθές ότι η διατύπωση του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος μπορεί να υποδηλώνει ότι το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν η προώθηση και η πώληση μέσω διαδικτύου εμπίπτουν επίσης στον συντονισμένο τομέα όταν αφορούν προϊόν το οποίο υποστηρίζεται ότι φέρει σήμανση μη πληρούσα τις απαιτήσεις που ισχύουν για το ίδιο το προϊόν.
47.      Συναφώς, παρατηρώ ότι, τυπικώς, ο συντονισμένος τομέας δεν καταλαμβάνει τις δραστηριότητες που ασκούνται μέσω διαδικτύου, αλλά τις απαιτήσεις που εφαρμόζονται σε τέτοιες δραστηριότητες. Συγκεκριμένα, όπως προκύπτει από το άρθρο 2, στοιχείο ηʹ, της οδηγίας 2000/31, ο συντονισμένος τομέας καταλαμβάνει τις απαιτήσεις που εφαρμόζονται στους παρόχους υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας και στις σχετικές υπηρεσίες.
48.      Υπό τις συνθήκες αυτές, υπενθυμίζεται ότι ο «συντονισμένος τομέας», κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο ηʹ, της οδηγίας 2000/31, περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τις απαιτήσεις που σχετίζονται με «την άσκηση δραστηριότητας υπηρεσίας της κοινωνίας της πληροφορίας, όπως απαιτήσεις σχετικά με τη συμπεριφορά του φορέα παροχής υπηρεσιών, σχετικά με την ποιότητα ή το περιεχόμενο της υπηρεσίας, συμπεριλαμβανομένων των διατάξεων για τη διαφήμιση και τη σύναψη συμβάσεων, ή απαιτήσεις σχετικά με την ευθύνη του φορέα παροχής υπηρεσιών». Αντιθέτως, η ως άνω διάταξη εξαιρεί από τον συντονισμένο τομέα, μεταξύ άλλων, «προϋποθέσεις σχετικά με τα ίδια τα αγαθά [και] προϋποθέσεις σχετικά με την παράδοση αγαθών [καθώς και] προϋποθέσεις σχετικά με υπηρεσίες που δεν παρέχονται με ηλεκτρονικά μέσα».
49.      Επομένως, τυχόν επιφανειακή εξέταση των προδικαστικών ερωτημάτων θα κατέληγε στο συμπέρασμα ότι οι απαιτήσεις σχετικά με την προώθηση και την πώληση μέσω διαδικτύου των επίμαχων προϊόντων εμπίπτουν στον συντονισμένο τομέα, ενώ οι προϋποθέσεις σχετικά με τα ίδια τα προϊόντα και την παράδοσή τους εξαιρούνται από αυτόν. Μολονότι γνωρίζει ότι το ως άνω συμπέρασμα συνάγεται εκ διαισθήσεως, το αιτούν δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο να το εξετάσει υπό το πρίσμα της ιδιαιτερότητας της υπό κρίση υπόθεσης.
50.      Συγκεκριμένα, με την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει ότι το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα αφορά το ζήτημα αν «ο συντονισμένος τομέας, κατά την έννοια της οδηγίας 2000/31, περιλαμβάνει απαιτήσεις σχετικά με την προώθηση και την πώληση μέσω διαδικτύου προϊόντος το οποίο φέρεται ως μη σύμφωνο με τις απαιτήσεις σχετικά με το ίδιο το προϊόν». Όπως προκύπτει, όμως, από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, το τρίτο προδικαστικό ερώτημα υποβάλλεται για την περίπτωση που, αναλόγως της απάντησης στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, «ο συντονισμένος τομέας καλύπτει τις απαιτήσεις σχετικά με τη προώθηση και την πώληση μέσω διαδικτύου», με αποτέλεσμα να είναι «νόμιμη η προώθηση και η πώληση του προϊόντος μέσω διαδικτύου στον καταναλωτή».
51.      Εντούτοις, οι «απαιτήσεις σχετικά με την προώθηση και την πώληση μέσω διαδικτύου», των οποίων η δυνατότητα εφαρμογής στον πάροχο των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας αμφισβητείται στην υπό κρίση υπόθεση, δεν καθορίζονται σαφώς με την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως. Πρέπει, επομένως, να εξακριβωθεί ο τρόπος με τον οποίο το αιτούν δικαστήριο αντιλαμβάνεται τις εν λόγω απαιτήσεις.
52.      Από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως ουδόλως προκύπτει ότι η αιτίαση που προσάπτεται στην Parfümerie Akzente περιορίζεται στο γεγονός ότι η εν λόγω εταιρία δεν ανάρτησε στον ιστότοπό της όλα τα στοιχεία και τις ενδείξεις που, κατά την οδηγία 75/324 και τον κανονισμό 1223/2009, θα έπρεπε κανονικά να αναγράφονται στην επισήμανση του προϊόντος.
53.      Τούτου λεχθέντος, προκειμένου να παρασχεθεί κάθε χρήσιμο στοιχείο ερμηνείας, θα εξετάσω αν η οδηγία 75/324 και ο κανονισμός 1223/2009 επιβάλλουν την υποχρέωση οι ενδείξεις και τα στοιχεία που προβλέπουν να χρησιμοποιούνται επίσης στο πλαίσιο της προώθησης και της πώλησης μέσω διαδικτύου των επίμαχων προϊόντων. Συγκεκριμένα, μολονότι το συγκεκριμένο ζήτημα δεν εγείρεται στην περίπτωση των παραδοσιακών πωλήσεων, δεδομένου ότι ο καταναλωτής έχει συνήθως πρόσβαση στο προϊόν το οποίο αγοράζει, δεν συμβαίνει το ίδιο και στο πλαίσιο της διαδικτυακής δραστηριότητας.
2.      Οι προβλεπόμενες από το δίκαιο της Ένωσης απαιτήσεις περί επισημάνσεως
54.      Κατ’ αρχάς, το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/324 επιτρέπει στα κράτη μέλη να εξαρτούν «τη διάθεση στην αγορά των συσκευών αερολυμάτων (αεροζόλ) στην επικράτειά τους» από τη σύνταξη της ετικέτας στην εθνική γλώσσα τους.
55.      Συναφώς, από την ερμηνεία του άρθρου 8, παράγραφος 1, της οδηγίας 75/324 συνάγεται ότι η συγκεκριμένη διάταξη αφορά τις ενδείξεις και τα στοιχεία που πρέπει να αναγράφονται επί του προϊόντος ή, ενδεχομένως, σε ετικέτα που τίθεται επ’ αυτού. Επιπλέον, σκοπός της εν λόγω οδηγίας είναι να εναρμονίσει προδιαγραφές σχετικά με τα τεχνικά χαρακτηριστικά των συσκευών αερολυμάτων για τη διευκόλυνση των συναλλαγών στο εσωτερικό της Ένωσης (8) και, όπως συνάγεται από το περιεχόμενο των ενδείξεων που απαιτούνται στο άρθρο 8, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το σημείο 2.2 του παραρτήματος της εν λόγω οδηγίας (9), να εγγυηθεί την ασφάλεια των χρηστών των οικείων προϊόντων. Αντιθέτως, κανένα στοιχείο δεν υποδηλώνει ότι οι ενδείξεις και τα στοιχεία απαιτούνται προκειμένου ο καταναλωτής να μπορεί να προβεί σε τεκμηριωμένη επιλογή, δεδομένου ότι η πτυχή της προώθησης της εμπορίας των συσκευών αερολυμάτων δεν ρυθμίζεται από την ίδια οδηγία.
56.      Επομένως, κατά τη γνώμη μου, η οδηγία 75/324 δεν επιτάσσει οι απαιτούμενες ενδείξεις να χρησιμοποιούνται και στις εμπορικές πρακτικές σχετικά με την προώθηση και την πώληση μέσω διαδικτύου συσκευών αερολυμάτων.
57.      Εν συνεχεία, κατά το άρθρο 19, παράγραφοι 1 και 5, του κανονισμού 1223/2009, «[η] γλώσσα στην οποία είναι γραμμένες [ορισμένες] πληροφορίες [οι οποίες απαιτούνται από τον εν λόγω κανονισμό για τη διάθεση στην αγορά καλλυντικού προϊόντος] καθορίζεται από τη νομοθεσία των κρατών μελών στα οποία διατίθεται το προϊόν στον τελικό καταναλωτή».
58.      Συναφώς, η έννοια της «διάθεσης στην αγορά» ορίζεται στο άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο ζʹ, του κανονισμού 1223/2009 ως «κάθε προμήθεια καλλυντικού προϊόντος για διανομή, κατανάλωση ή χρήση στην κοινοτική αγορά στο πλαίσιο εμπορικής δραστηριότητας αντί πληρωμής ή δωρεάν» (10).
59.      Είναι αληθές ότι η ως άνω έννοια είναι αρκούντως ευρεία ώστε να καταλαμβάνει και τις εμπορικές πρακτικές που συνδέονται με την πώληση τέτοιων προϊόντων (11). Εντούτοις, βούληση του νομοθέτη της Ένωσης δεν ήταν να ρυθμίσει, λεπτομερώς και διεξοδικώς, με τον κανονισμό 1223/2009, τη διατύπωση των πληροφοριών που απαιτούνται στο πλαίσιο της διαδικτυακής εμπορίας των καλλυντικών προϊόντων.
60.      Συγκεκριμένα, σκοπός του κανονισμού 1223/2009 είναι να εναρμονίσει πλήρως τους ισχύοντες στην Ευρωπαϊκή Ένωση κανόνες για την επίτευξη μιας εσωτερικής αγοράς καλλυντικών προϊόντων, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα υψηλό επίπεδο προστασίας της ανθρώπινης υγείας (12). Συναφώς, οι πληροφορίες που απαιτούνται βάσει του άρθρου 19, παράγραφος 5, του εν λόγω κανονισμού πρέπει να συντάσσονται σε γλώσσα που καθορίζεται από το κράτος μέλος στο οποίο το προϊόν παρέχεται στον τελικό χρήστη, ήτοι τον καταναλωτή ή τον επαγγελματία που χρησιμοποιεί το καλλυντικό προϊόν (13). Επομένως, αποκλειστικός σκοπός των ενδείξεων και των στοιχείων είναι να εξασφαλίζουν την ασφάλεια των καλλυντικών προϊόντων κατά τη χρήση τους. Αντιθέτως, οι ενδείξεις και τα στοιχεία δεν απαιτούνται προκειμένου ο καταναλωτής να μπορεί να προβεί σε τεκμηριωμένη επιλογή ενός προϊόντος. Συγκεκριμένα, ο τελικός καταναλωτής δεν είναι κατ’ ανάγκην εκείνος ο οποίος αγόρασε τα καλλυντικά προϊόντα (14).
61.      Στο πνεύμα αυτό, οι απαιτήσεις περί επισήμανσης οι οποίες προβλέπονται στο άρθρο 19 του κανονισμού 1223/2009 δεν πρέπει να συγχέονται με τις απαιτήσεις που αφορούν τους ισχυρισμούς σχετικά με τα καλλυντικά προϊόντα, οι οποίες προβλέπονται στο άρθρο 20 του ίδιου κανονισμού (15) και οι οποίες εφαρμόζονται σε κάθε ανακοίνωση μέσω γραπτού κειμένου η οποία σχετίζεται με τα εν λόγω προϊόντα (16), περιλαμβανομένης εκείνης που παρέχει στον καταναλωτή τη δυνατότητα λήψης εμπεριστατωμένων αποφάσεων (17).
62.      Επομένως, οι απαιτήσεις περί επισήμανσης που προβλέπονται στην οδηγία 75/324 και στον κανονισμό 1223/2009 αποσκοπούν στην προστασία των χρηστών των οικείων προϊόντων, επιτελούν δε, αυτές καθεαυτές, τη λειτουργία τους στο πλαίσιο της χρήσης των εν λόγω προϊόντων. Επομένως, οι εν λόγω απαιτήσεις αφορούν κατ’ εξοχήν την ασφάλεια των επίμαχων προϊόντων. Αντιθέτως, οι ενδείξεις και τα στοιχεία που απαιτούνται από τις δύο προμνησθείσες πράξεις του δικαίου της Ένωσης δεν αφορούν την προώθηση των εν λόγω προϊόντων και δεν έχουν ως σκοπό να παράσχουν στον καταναλωτή τη δυνατότητα να λάβει εμπεριστατωμένη απόφαση για την αγορά συγκεκριμένου προϊόντος. Επομένως, οι ενδείξεις και τα στοιχεία δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται κατ’ ανάγκην στο πλαίσιο της προώθησης και της πώλησης μέσω διαδικτύου των οικείων προϊόντων.
3.      Η απαγόρευση εμπορίας των προϊόντων που δεν πληρούν τις απαιτήσεις περί ασφάλειας
63.      Δεδομένου ότι απέκλεισα την ερμηνεία κατά την οποία οι ενδείξεις και τα στοιχεία που απαιτούνται από την οδηγία 75/324 και τον κανονισμό 1223/2009 πρέπει να χρησιμοποιούνται και στο πλαίσιο της προώθησης και της πώλησης μέσω διαδικτύου, η εκ μέρους του αιτούντος δικαστηρίου μνεία των «απαιτήσεων σχετικά με την προώθηση και την πώληση μέσω διαδικτύου προϊόντος το οποίο φέρεται ως μη σύμφωνο με τις απαιτήσεις σχετικά με το ίδιο το προϊόν» πρέπει να γίνει αντιληπτή υπό την έννοια ότι το αιτούν δικαστήριο διατηρεί αμφιβολίες σχετικά με τη δυνατότητα να απαγορεύσει στην Parfümerie Akzente την προώθηση και την πώληση μέσω διαδικτύου των προϊόντων που δεν φέρουν επισήμανση στη σουηδική γλώσσα.
64.      Συγκεκριμένα, αφενός, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο δέχθηκε τα αιτήματα της KTF περί απαγόρευσης της εμπορίας των προϊόντων για τα οποία προβάλλεται ότι φέρουν πλημμελή σήμανση και τα οποία, κατά την εν λόγω εταιρία, δεν μπορούν να προωθηθούν ή να πωληθούν νομίμως στους τελικούς χρήστες στη Σουηδία. Αφετέρου, η Parfümerie Akzente αναγνώρισε ότι προέβη στην προώθηση και την πώληση των οικείων προϊόντων, ότι τα εν λόγω προϊόντα έπρεπε να έχουν επισημανθεί όπως ισχυρίστηκε η KTF και ότι η ετικέτα τους δεν είχε συνταχθεί στη σουηδική γλώσσα. Με την έφεση που άσκησε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, η Parfümerie Akzente αμφισβητεί τη δυνατότητα εφαρμογής των σουηδικών κανόνων, μεταξύ άλλων, στην προώθηση και την πώληση μέσω διαδικτύου των εν λόγω προϊόντων στο συγκεκριμένο κράτος μέλος.
65.      Επομένως, οι απαιτήσεις σχετικά με την προώθηση και την πώληση μέσω διαδικτύου, που μνημονεύει το αιτούν δικαστήριο, συνοψίζονται στην απαγόρευση προώθησης και πώλησης των προϊόντων που φέρουν σήμανση η οποία ενέχει παράβαση των κανόνων ασφάλειας που εφαρμόζονται στα προϊόντα τα οποία διατίθενται στην αγορά στη σουηδική επικράτεια ή διατίθενται στους τελικούς καταναλωτές στη Σουηδία.
4.      Η επίμαχη απαγόρευση και ο συντονισμένος τομέας
66.      Το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/324 επιτρέπει στο κράτος μέλος εμπορίας να απαιτήσει η ετικέτα συσκευής αερολυμάτων να έχει συνταχθεί στο σύνολό της στην εθνική γλώσσα ή στις εθνικές γλώσσες του συγκεκριμένου κράτους μέλους. Ομοίως, οι πληροφορίες που μνημονεύονται στο άρθρο 19, παράγραφος 5, του κανονισμού 1223/2009 πρέπει να είναι διαθέσιμες στη γλώσσα που καθορίζει το κράτος μέλος στο οποίο το καλλυντικό προϊόν διατίθεται στον τελικό χρήστη.
67.      Το άρθρο 4 της οδηγίας 75/324 και το άρθρο 9 του κανονισμού 1223/2009 προβλέπουν, με σχεδόν πανομοιότυπη διατύπωση, ότι τα κράτη μέλη δεν μπορούν, για λόγους που αφορούν τις απαιτήσεις που προβλέπουν οι εν λόγω πράξεις του δικαίου της Ένωσης, να αρνηθούν, να απαγορεύσουν ή να περιορίσουν τη διάθεση στην αγορά προϊόντος το οποίο πληροί τις απαιτήσεις των εν λόγω πράξεων. Στην υπό κρίση υπόθεση πρόκειται, αντιθέτως, περί προϊόντων τα οποία δεν τηρούν το γλωσσικό καθεστώς το οποίο καθόρισε το Βασίλειο της Σουηδίας, δυνάμει του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/324 και του άρθρου 19, παράγραφος 5, του κανονισμού 1223/2009. Το ζήτημα που εγείρεται είναι αν το Βασίλειο της Σουηδίας μπορεί να απαγορεύσει την προώθηση και την πώληση μέσω διαδικτύου τέτοιων προϊόντων στους καταναλωτές στο συγκεκριμένο κράτος μέλος.
68.      Εκ πρώτης όψεως, μια τέτοια απαγόρευση, από κράτος μέλος προορισμού, της προώθησης και της πώλησης μέσω διαδικτύου θα προσέκρουε στον μηχανισμό που καθιερώνεται με το άρθρο 3 της οδηγίας 2000/31. Συγκεκριμένα, κατά το άρθρο της 1, παράγραφος 3, η εν λόγω οδηγία εφαρμόζεται στις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας και δεν θίγει το επίπεδο προστασίας, ιδίως της δημόσιας υγείας και των συμφερόντων του καταναλωτή, όπως θεσπίζεται σε πράξεις της Ένωσης και στις εθνικές νομοθετικές πράξεις που εκδόθηκαν για την εφαρμογή τους, στο μέτρο που δεν περιορίζεται με τον τρόπο αυτόν η ελεύθερη κυκλοφορία των εν λόγω υπηρεσιών. Συνεπώς, ο μηχανισμός που θεσπίζεται στο άρθρο 3 της εν λόγω οδηγίας κατισχύει των κανόνων προστασίας που περιορίζουν την κυκλοφορία των διαδικτυακών υπηρεσιών.
69.      Τούτου λεχθέντος, η ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας ρυθμίζεται από το άρθρο 3, παράγραφος 2, της οδηγίας 2000/31. Κατά την εν λόγω διάταξη, τα κράτη μέλη δεν μπορούν, για λόγους που αφορούν τον συντονισμένο τομέα, να περιορίσουν την ελεύθερη κυκλοφορία τέτοιων υπηρεσιών οι οποίες προέρχονται από άλλο κράτος μέλος. Η επίμαχη απαγόρευση αφορά την προώθηση και την πώληση μέσω διαδικτύου των προϊόντων που δεν είναι σύμφωνα με τις απαιτήσεις σχετικά με τα ίδια τα αγαθά. Η συγκεκριμένη απαγόρευση απορρέει, κατ’ εξοχήν, από λόγους που δεν αφορούν τον συντονισμένο τομέα και αποσκοπεί στη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας των προμνησθεισών απαιτήσεων.
70.      Σε συνέχεια της ανωτέρω συλλογιστικής, όπως προκύπτει από το άρθρο 2, στοιχείο ηʹ, σημείο i, της οδηγίας 2000/31, ο συντονισμένος τομέας περιλαμβάνει απαιτήσεις προς τις οποίες οι πάροχοι υπηρεσίας της κοινωνίας της πληροφορίας πρέπει να συμμορφώνονται ώστε, από την άποψη του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους, η άσκηση δραστηριότητας της εν λόγω υπηρεσίας να είναι νόμιμη. Η παρατυπία της επίμαχης εμπορίας δεν σχετίζεται με όρο ή με συγκεκριμένη πτυχή της εμπορίας, αλλά απορρέει άμεσα και αποκλειστικά από το γεγονός ότι τα προϊόντα που διατίθενται στο εμπόριο δεν πληρούν τους κανόνες ασφάλειας που ισχύουν για τα προϊόντα βάσει της νομοθεσίας του κράτους μέλους προορισμού.
71.      Επιπλέον, η ερμηνεία κατά την οποία η απαγόρευση διαδικτυακής εμπορίας προϊόντων που δεν είναι σύμφωνα με τους κανόνες ασφάλειας των προϊόντων δεν εμπίπτει στον συγκεκριμένο τομέα επιρρωννύεται και από τα διδάγματα που αντλούνται από την απόφαση Ker-Optika (18), με την οποία το Δικαστήριο εξέτασε την εμπορία φακών επαφής μέσω διαδικτύου σε σχέση με την οδηγία 2000/31.
72.      Συγκεκριμένα, με την ως άνω απόφαση το Δικαστήριο επισήμανε ότι, στο πλαίσιο τέτοιου είδους εμπορίας, μπορούν να διακριθούν πλείονα στοιχεία, ήτοι, μεταξύ άλλων, πρώτον, η πράξη πώλησης αυτή καθεαυτήν, η οποία συνίσταται στην πρόταση σύναψης σύμβασης σε απευθείας σύνδεση και στη σύναψη σύμβασης με ηλεκτρονικά μέσα, δεύτερον, η παράδοση του πωληθέντος προϊόντος, και, τρίτον και προαιρετικώς, ένα στοιχείο προγενέστερο της πώλησης ή της παράδοσης, όπως η επίσκεψη του πελάτη σε ιατρό (19).
73.      Κατόπιν της ως άνω διάκρισης, το Δικαστήριο έκρινε, αφενός, ότι ο συντονισμένος τομέας καταλαμβάνει τις εθνικές διατάξεις οι οποίες απαγορεύουν, μεταξύ άλλων, την προσφορά σε απευθείας σύνδεση και τη σύναψη σύμβασης με ηλεκτρονικά μέσα (20). Αφετέρου, το Δικαστήριο αποφάνθηκε, χωρίς καμία επιφύλαξη, ότι «κατά το γράμμα του άρθρου 2, στοιχείο ηʹ, σημείο ii, της οδηγίας 2000/31, ο συντονισμένος τομέας δεν καλύπτει τις απαιτήσεις σχετικά με την παράδοση αγαθών, για τα οποία συνήφθη σύμβαση με ηλεκτρονικά μέσα» και ότι, ως εκ τούτου, οι εθνικές διατάξεις που αφορούν τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες εμπόρευμα πωλούμενο μέσω διαδικτύου μπορεί να παραδοθεί στο έδαφος κράτους μέλους δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω οδηγίας (21). Εν συνεχεία, το Δικαστήριο έκρινε ότι, στο μέτρο που η εθνική ρύθμιση η οποία απαγορεύει «την εμπορία φακών επαφής μέσω διαδικτύου αφορά έναν τρόπο πωλήσεως χαρακτηριστικό στοιχείο του οποίου είναι η παράδοση τέτοιων φακών στην κατοικία του καταναλωτή», η εν λόγω ρύθμιση δεν έπρεπε να εξεταστεί υπό το πρίσμα της προμνησθείσας οδηγίας, αλλά υπό το πρίσμα της Συνθήκης (22).
74.      Επομένως, αφενός, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η απαγόρευση διαδικτυακής εμπορίας προϊόντων που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις σχετικά με τα ίδια τα αγαθά εμπίπτει στον συντονισμένο τομέα. Αφετέρου, το άρθρο 3, παράγραφος 2, της οδηγίας 2000/31 δεν εμποδίζει το κράτος μέλος προορισμού να απαγορεύσει την προώθηση και την πώληση τέτοιων προϊόντων μέσω διαδικτύου.
75.      Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να εξεταστεί αν, όπως προϋποτίθεται με το τρίτο προδικαστικό ερώτημα όπως διατυπώθηκε από το αιτούν δικαστήριο, το ανωτέρω συμπέρασμα τίθεται υπό αμφισβήτηση από τα διδάγματα που αντλούνται από την απόφαση A (Διαφήμιση και πώληση φαρμάκων μέσω διαδικτύου) (23), στο μέτρο που από την εν λόγω απόφαση συνάγεται ότι ορισμένες δραστηριότητες οι οποίες αποτελούν αναπόσπαστο και παρεπόμενο στοιχείο των διαδικτυακών δραστηριοτήτων εμπίπτουν στον συντονισμένο τομέα.
5.      Η επισήμανση ως αναπόσπαστο και παρεπόμενο στοιχείο της προώθησης και της πώλησης μέσω διαδικτύου
76.      Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι, στην περίπτωση των πωλήσεων μέσω διαδικτύου όπου οι πωλήσεις του παρόχου απευθύνονται στο σύνολό τους σε καταναλωτές άλλου κράτους μέλους, στο οποίο ο εν λόγω πάροχος δεν είναι εγκατεστημένος, η παράδοση του προϊόντος συνιστά κατ’ ανάγκην μέρος της υπηρεσίας και θα μπορούσε, επομένως, να είναι αναπόσπαστο και παρεπόμενο στοιχείο της. Συγκεκριμένα, στην περίπτωση αυτή η παράδοση του ίδιου του προϊόντος θα ήταν ουσιώδης προϋπόθεση της πώλησης μέσω διαδικτύου. Η ανωτέρω συλλογιστική, απόρροια της απόφασης A (Διαφήμιση και πώληση φαρμάκων μέσω διαδικτύου), θα είχε ως αποτέλεσμα να θεωρηθεί ότι οι απαιτήσεις σχετικά με την παράδοση ή σχετικά με το ίδιο το προϊόν εμπίπτουν, όπως και οι απαιτήσεις σχετικά με τη διαδικτυακή δραστηριότητα, στον συντονισμένο τομέα. Επομένως, στην πράξη, η Parfümerie Akzente θα δικαιούται να διαθέτει, στους καταναλωτές στη Σουηδία, καλλυντικά προϊόντα επισημασμένα σύμφωνα με τη νομοθεσία του κράτους μέλους εγκατάστασής της.
77.      Η συλλογιστική αυτή δεν με πείθει. Συγκεκριμένα, η συλλογιστική στην οποία ερείδεται το τρίτο προδικαστικό ερώτημα θα οδηγούσε στο συμπέρασμα ότι, από την άποψη της οδηγίας 2000/31, η παράδοση κάθε προϊόντος που πωλείται μέσω διαδικτύου συνιστά, επίσης, αναγκαίο και αναπόσπαστο στοιχείο της υπηρεσίας της κοινωνίας της πληροφορίας.
78.      Τα διδάγματα που αντλούνται από την απόφαση A (Διαφήμιση και πώληση φαρμάκων μέσω διαδικτύου) δεν συνηγορούν υπέρ της ανωτέρω συλλογιστικής. Συγκεκριμένα, με την εν λόγω απόφαση το Δικαστήριο κλήθηκε να εξακριβώσει αν πολύμορφη διαφημιστική εκστρατεία, διεξαχθείσα τόσο με ηλεκτρονικά μέσα όσο και με υλικούς φορείς, ενέπιπτε στο σύνολό της στον συντονισμένο τομέα.
79.      Συναφώς, το Δικαστήριο έκρινε, κατ’ αρχάς, ότι «η εν λόγω διαφήμιση έχει ως σκοπό, στο σύνολό της και ανεξάρτητα από τη συγκεκριμένη διαδικασία με την οποία πραγματοποιείται, να προσελκύσει δυνητικούς καταναλωτές στον ιστότοπο [του οικείου παρόχου υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας] και να προωθήσει τη διαδικτυακή πώληση των προϊόντων του» (24), από την οποία η διαφήμιση αντλεί όλη την οικονομική σημασία της (25). Εν συνεχεία, το Δικαστήριο επισήμανε ότι θα ήταν αυθαίρετο να θεωρηθεί ότι το μέρος της διαφήμισης που πραγματοποιείται μέσω διαδικτύου εμπίπτει στον συντονισμένο τομέα και να αποκλειστεί από τον τομέα αυτόν το μέρος της διαφήμισης που πραγματοποιείται μέσω υλικών φορέων (26). Τέλος, το Δικαστήριο παρέπεμψε στο γράμμα του άρθρου 2, στοιχείο ηʹ, σημείο i, της οδηγίας 2000/31, το οποίο προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι απαιτήσεις σχετικά με τη διαφήμιση εμπίπτουν στον συντονισμένο τομέα (27).
80.      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, το Δικαστήριο έκρινε ότι η επίμαχη διαφήμιση συνιστούσε παρεπόμενο και αναπόσπαστο στοιχείο της υπηρεσίας διαδικτυακής πώλησης και ενέπιπτε, ως εκ τούτου, στο σύνολό της, στον «συντονισμένο τομέα», κατά την έννοια της οδηγίας 2000/31 (28).
81.      Εντούτοις, η ως άνω νομολογία δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής στην υπό κρίση υπόθεση.
82.      Συγκεκριμένα, κατά πρώτον, η επισήμανση των προϊόντων δεν είναι παρεπόμενο στοιχείο –κατά την έννοια της απόφασης A (Διαφήμιση και πώληση φαρμάκων μέσω διαδικτύου)– της προώθησης και της πώλησης μέσω διαδικτύου των επίμαχων προϊόντων, δεδομένου ότι δεν χρησιμεύει για την προώθηση των εν λόγω προϊόντων στους καταναλωτές, αλλά για την παροχή στους καταναλωτές της δυνατότητας να διαθέτουν πληροφορίες όσον αφορά τη χρήση και τον τρόπο χρήσης του προϊόντος, προκειμένου να διασφαλίζεται η επίτευξη του σκοπού περί εξασφάλισης υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας (29).
83.      Κατά δεύτερον, μολονότι το άρθρο 2, στοιχείο ηʹ, σημείο i, της οδηγίας 2000/31 καταλείπει κάποια ευχέρεια εκτίμησης ώστε να θεωρηθεί ότι οι απαιτήσεις σχετικά με τη δραστηριότητα της διαφήμισης εμπίπτουν στον συντονισμένο τομέα, το άρθρο 2, στοιχείο ηʹ, σημείο ii, της ίδιας οδηγίας εξαιρεί, τελικώς, από τον εν λόγω τομέα τις απαιτήσεις σχετικά με τα ίδια τα αγαθά. Η ανωτέρω ερμηνεία επιρρωννύεται από την αιτιολογική σκέψη 21 της εν λόγω οδηγίας, κατά την οποία ο συντονισμένος τομέας δεν αφορά τις νομικές προϋποθέσεις που ισχύουν στο κράτος σχετικά με εμπορεύματα, όπως, μεταξύ άλλων, τα πρότυπα ασφάλειας ή οι υποχρεώσεις επισήμανσης.
84.      Κατά τρίτον, όπως προεκτέθηκε (30), η ερμηνεία κατά την οποία οι υποχρεώσεις περί επισήμανσης εξαιρούνται από τον συντονισμένο τομέα, μολονότι σχετίζονται με τη διαδικτυακή δραστηριότητα, επιρρωννύεται από τα διδάγματα που αντλούνται από την απόφαση Ker-Optika (31). Είναι αληθές ότι, με την εν λόγω απόφαση, το Δικαστήριο επικεντρώθηκε στις απαιτήσεις σχετικά με την παράδοση αγαθών που πωλούνται μέσω διαδικτύου, ενώ η υπό κρίση υπόθεση αφορά τις απαιτήσεις σχετικά με τα ίδια τα αγαθά. Εντούτοις, η οδηγία 2000/31 αντιμετωπίζει τα δύο είδη απαιτήσεων με τον ίδιο τρόπο.
85.      Συναφώς, μπορεί πάντως να προσδιοριστεί ένα χαρακτηρισμό των απαιτήσεων σχετικά με τα ίδια τα αγαθά το οποίο, από την άποψη της σχέσης τους με την προώθηση και την πώληση μέσω διαδικτύου, τις διαφοροποιεί από τις απαιτήσεις σχετικά με την παράδοση. Συγκεκριμένα, κανένα στοιχείο της παράδοσης δεν εμφανίζεται άμεσα στο πλαίσιο της προώθησης και της πώλησης μέσω διαδικτύου, μολονότι ορισμένα στοιχεία μιας ετικέτας μπορούν να αναπαραχθούν στο πλαίσιο της διαδικτυακής εμπορίας των οικείων προϊόντων. Τα επιχειρήματα της Γαλλικής και της Ιταλικής Κυβέρνησης παραπέμπουν σε τέτοιο χαρακτηριστικό των απαιτήσεων περί επισήμανσης.
86.      Εντούτοις, όπως προεκτέθηκε, ουδόλως προκύπτει ότι η αιτίαση που προσάπτεται στην Parfümerie Akzente συνοψίζεται στο ότι η εν λόγω εταιρία δεν ανάρτησε στον ιστότοπό της όλες τις ενδείξεις και όλα τα στοιχεία τα οποία, σύμφωνα με την οδηγία 75/324 και τον κανονισμό 1223/2009, θα έπρεπε κανονικά να αναγράφονται στην ετικέτα του προϊόντος (32). Εν πάση περιπτώσει, οι πληροφορίες που απαιτούνται από τις δύο προμνησθείσες πράξεις του δικαίου της Ένωσης δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται κατ’ ανάγκην στο πλαίσιο της προώθησης και της πώλησης μέσω διαδικτύου των επίμαχων προϊόντων (33).
87.      Τέλος, κατά τέταρτον, η ερμηνεία κατά την οποία οι απαιτήσεις σχετικά με τα ίδια τα αγαθά εξαιρούνται από τον συντονισμένο τομέα μολονότι συνδέονται με τη διαδικτυακή δραστηριότητα (στοιχείο το οποίο συνεπάγεται ότι ο πάροχος υπηρεσίας της κοινωνίας της πληροφορίας δεν μπορεί να επικαλεστεί την αρχή της χώρας προέλευσης προκειμένου να μη δεσμεύεται από τις εν λόγω προϋποθέσεις) δεν μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση για τον λόγο ότι ένας Σουηδός καταναλωτής μπορεί, αγνοώντας τις εν λόγω απαιτήσεις οι οποίες ισχύουν στο κράτος μέλος του, να μεταβεί σε άλλο κράτος μέλος και να αγοράσει εκεί τα προϊόντα που φέρουν σήμανση σε γλώσσα την οποία δεν γνωρίζει. Η πολύ συγκεκριμένη αυτή περίπτωση δεν αντιστοιχεί στο ενδεχόμενο της πώλησης προϊόντων στη Σουηδία από πάροχο εγκατεστημένο σε άλλο κράτος μέλος (34). Επομένως, το γεγονός ότι, εντός της Ένωσης, ένας καταναλωτής μπορεί να μετακινηθεί για να αποκτήσει ένα προϊόν το οποίο είναι σύμφωνο με τις τοπικές απαιτήσεις δεν θέτει υπό αμφισβήτηση την εντός της Ένωσης διαζευκτική εφαρμογή των απαιτήσεων που προβλέπουν τα οικεία κράτη μέλη σχετικά με τα ίδια τα προϊόντα, δημιουργώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο μια μορφή ρυθμιστικού ψηφιδωτού. Συγκεκριμένα, βάσει της λογικής του μηχανισμού που θεσπίστηκε στο άρθρο 3 της οδηγίας 2000/31, κάθε κράτος μέλος μπορεί να επιβάλλει τέτοιες απαιτήσεις στο έδαφός του.
88.      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, στο δεύτερο, το τρίτο και το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 2, στοιχείο ηʹ, της οδηγίας 2000/31 έχει την έννοια ότι ο συντονισμένος τομέας, κατά την εν λόγω διάταξη, δεν καταλαμβάνει την απαγόρευση προώθησης και πώλησης μέσω διαδικτύου προϊόντος το οποίο φέρει σήμανση μη πληρούσα τις απαιτήσεις που ισχύουν για το ίδιο το προϊόν στο κράτος μέλος όπου βρίσκονται οι καταναλωτές στους οποίους απευθύνονται οι οικείες ενέργειες διαδικτυακής εμπορίας, απαιτήσεις τις οποίες το εν λόγω κράτος μέλος έχει θεσπίσει δυνάμει του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/324 και του άρθρου 19, παράγραφος 5, του κανονισμού 1223/2009.
89.      Χάριν πληρότητας, παρατηρώ ότι, μολονότι δεν εμπίπτει στον συντονισμένο τομέα κατά την έννοια της οδηγίας 2000/31, η ανωτέρω απαγόρευση πρέπει εντούτοις να συνάδει με τις λοιπές κρίσιμες διατάξεις του δικαίου της Ένωσης. Τα προδικαστικά ερωτήματα του αιτούντος δικαστηρίου περιορίζονται, όμως, στο ζήτημα αν η εν λόγω απαγόρευση εμπίπτει στον συντονισμένο τομέα. Ως εκ τούτου, δεν συντρέχει λόγος εξέτασης της συμβατότητάς της με το δίκαιο της Ένωσης.
Γ.      Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
90.      Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 3, παράγραφος 2, της οδηγίας 2000/31 αντιτίθεται στην εκ μέρους κράτους μέλους θέσπιση, κατά τη μεταφορά της εν λόγω διάταξης στην εσωτερική έννομη τάξη, αρχής κατά την οποία, με την επιφύλαξη των παρεκκλίσεων που προβλέπονται στο άρθρο 3, παράγραφος 4, της εν λόγω οδηγίας, οι εθνικές διατάξεις που εμπίπτουν στον συντονισμένο τομέα, κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο ηʹ, της ίδιας οδηγίας, δεν εφαρμόζονται ούτε σε πάροχο υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας εγκατεστημένο σε άλλο κράτος μέλος ούτε στην παρεχόμενη από τον εν λόγω πάροχο υπηρεσία.
91.      Το ως άνω προδικαστικό ερώτημα υποβάλλεται για την περίπτωση κατά την οποία το Δικαστήριο δώσει στο δεύτερο, το τρίτο και το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα την απάντηση ότι η απαγόρευση της προώθησης και της πώλησης μέσω διαδικτύου των φερόμενων ως πλημμελώς επισημασμένων προϊόντων εμπίπτει στον συντονισμένο τομέα.
92.      Συναφώς, όπως προκύπτει από την προεκτεθείσα ανάλυση των τριών ανωτέρω προδικαστικών ερωτημάτων, ούτε οι επίμαχες στη διαδικασία της κύριας δίκης απαιτήσεις περί επισήμανσης των προϊόντων ούτε η απαγόρευση προώθησης και πώλησης μέσω διαδικτύου προϊόντος το οποίο φέρει σήμανση μη πληρούσα τις εν λόγω απαιτήσεις εμπίπτουν στον συντονισμένο τομέα κατά την έννοια της οδηγίας 2000/31. Επομένως, η απάντηση που προτείνω να δοθεί στα ως άνω προδικαστικά ερωτήματα θα πρέπει να αρκεί για να διασκεδάσει τις αμφιβολίες του αιτούντος δικαστηρίου. Συνεπώς, παρέλκει η απάντηση στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα.
93.      Ως εκ περισσού, επισημαίνεται ότι το εν λόγω προδικαστικό ερώτημα μπορεί να γίνει αντιληπτό υπό την έννοια ότι ανάγεται όχι στα αιτήματα της KTF σχετικά με την εμπορία των φερόμενων ως πλημμελώς επισημασμένων προϊόντων, αλλά στα αιτήματα που σχετίζονται με τη χρήση από την Parfümerie Akzente ορισμένων προωθητικών ισχυρισμών γενικού χαρακτήρα στον ιστότοπό της (35).
94.      Συναφώς, επισημαίνεται ότι το πρωτοβάθμιο δικαστήριο δεν εξέτασε διεξοδικώς αν οι σουηδικοί κανόνες για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές εφαρμόζονται στην εμπορία των προϊόντων ως προς τα οποία προβάλλεται ότι φέρουν πλημμελή σήμανση. Εντούτοις, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο εξέτασε αν οι εν λόγω κανόνες εφαρμόζονται στους προωθητικούς ισχυρισμούς γενικού χαρακτήρα και έκανε, κατ’ ουσίαν, δεκτό ότι εφαρμόζονται (36).
95.      Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο το αιτούν δικαστήριο να εκτιμήσει ότι η σουηδική διάταξη με την οποία μεταφέρθηκε στην εθνική έννομη τάξη το άρθρο 3, παράγραφος 2, της οδηγίας 2000/31 αντιτίθεται στην εφαρμογή των σουηδικών κανόνων περί αθέμιτων εμπορικών πρακτικών στην περίπτωση των επίμαχων προωθητικών ισχυρισμών και, για τον λόγο αυτόν, το αιτούν δικαστήριο ζητεί διευκρινίσεις ως προς τη συμβατότητα της εν λόγω διάταξης περί μεταφοράς στην εθνική έννομη τάξη με το δίκαιο της Ένωσης.
96.      Εντούτοις, έστω και αν γίνει δεκτό ότι η ως άνω ερμηνεία του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος αντιστοιχεί στις αμφιβολίες που διατηρεί το αιτούν δικαστήριο, το ερώτημα περί συμβατότητας δεν ανακύπτει σαφώς από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως και παραμένει, εν πάση περιπτώσει, σε μεγάλο βαθμό υποθετικό και αφηρημένο.
97.      Συγκεκριμένα, μολονότι το προδικαστικό ερώτημα αφορά το άρθρο 3, παράγραφος 2, της οδηγίας 2000/31, το αιτούν δικαστήριο δεν προσδιορίζει κανέναν δυνητικό περιορισμό της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, η οποία επιδιώκεται με τη συγκεκριμένη διάταξη του δικαίου της Ένωσης.
98.      Στο ίδιο πλαίσιο, κατά την ως άνω ερμηνεία του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος, η υπόθεση της κύριας δίκης αφορά το ζήτημα αν, προκειμένου να μπορεί να επιβληθεί κύρωση στον πάροχο υπηρεσίας της κοινωνίας της πληροφορίας που προέρχεται από άλλο κράτος μέλος, πρέπει οι κανόνες για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, οι οποίοι προβλέπονται στο κράτος μέλος προορισμού, να εφαρμόζονται στην εν λόγω υπηρεσία. Το άρθρο 3, παράγραφος 2, της οδηγίας 2000/31 καθορίζει, όμως, μάλλον τις περιπτώσεις στις οποίες οι κανόνες του πρώτου ως άνω κράτους μέλους δεν μπορούν να εφαρμόζονται σε τέτοια υπηρεσία.
99.      Τέλος, το αιτούν δικαστήριο υπονοεί ότι, αν οι σουηδικοί κανόνες δεν έχουν εφαρμογή, δεν μπορεί να επιβληθεί κύρωση για συμπεριφορά που συνιστά αθέμιτη εμπορική πρακτική στο πλαίσιο διαδικασίας ενώπιον των σουηδικών δικαστηρίων. Συγκεκριμένα, τα σουηδικά δικαστήρια δεν θα μπορούσαν επίσης να εφαρμόσουν τους κανόνες για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές του κράτους μέλους προέλευσης (37). Εντούτοις, το αιτούν δικαστήριο δεν υποβάλλει ερώτημα σχετικά με το πεδίο εδαφικής εφαρμογής της οδηγίας 2005/29 και των διατάξεων περί μεταφοράς της εν λόγω οδηγίας στην εσωτερική έννομη τάξη και, ως εκ τούτου, δεν παρέχει στο Δικαστήριο τη δυνατότητα να εξετάσει την παραδοχή από την οποία μπορεί να απορρέουν οι αμφιβολίες που πρέπει να αρθούν προκειμένου το αιτούν δικαστήριο να μπορέσει να αποφανθεί επί της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί.
V.      Πρόταση
100. Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα του Svea Hovrätt, Patent- och marknadsöverdomstolen (εφετείου Στοκχόλμης δικάζοντος ως δευτεροβάθμιου δικαστηρίου διανοητικής ιδιοκτησίας και εμπορικών διαφορών, Σουηδία) ως εξής:
Το άρθρο 2, στοιχείο ηʹ, της οδηγίας 2000/31/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 8ης Ιουνίου 2000, για ορισμένες νομικές πτυχές των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, ιδίως του ηλεκτρονικού εμπορίου, στην εσωτερική αγορά («οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο»),
έχει την έννοια ότι:
ο συντονισμένος τομέας, κατά την εν λόγω διάταξη, δεν καταλαμβάνει την απαγόρευση προώθησης και πώλησης μέσω διαδικτύου προϊόντος το οποίο φέρει σήμανση μη πληρούσα τις απαιτήσεις που ισχύουν για το ίδιο το προϊόν στο κράτος μέλος όπου βρίσκονται οι καταναλωτές στους οποίους απευθύνονται οι οικείες ενέργειες διαδικτυακής εμπορίας, απαιτήσεις τις οποίες το εν λόγω κράτος μέλος έχει θεσπίσει δυνάμει του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/324/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 1975, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των [κ]ρατών μελών των αναφερομένων στις συσκευές αερολυμάτων (αεροζόλ), και του άρθρου 19, παράγραφος 5, του κανονισμού (ΕΚ) 1223/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Νοεμβρίου 2009, για τα καλλυντικά προϊόντα.
1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
2      Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 8ης Ιουνίου 2000, για ορισμένες νομικές πτυχές των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, ιδίως του ηλεκτρονικού εμπορίου, στην εσωτερική αγορά («οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο») (ΕΕ 2000, L 178, σ. 1).
3      Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2005, για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές των επιχειρήσεων προς τους καταναλωτές στην εσωτερική αγορά και για την τροποποίηση της οδηγίας 84/450/ΕΟΚ του Συμβουλίου, των οδηγιών 97/7/ΕΚ, 98/27/ΕΚ, 2002/65/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου («Οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές») (ΕΕ 2005, L 149, σ. 22).
4      Οδηγία του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 1975, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των Κρατών μελών των αναφερομένων στις συσκευές αερολυμάτων (αεροζόλ) (ΕΕ ειδ. έκδ. 13/003, σ. 692).
5      Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Νοεμβρίου 2009, για τα καλλυντικά προϊόντα (ΕΕ 2009, L 342, σ. 59).
6      Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2008, για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία των ουσιών και των μειγμάτων, την τροποποίηση και την κατάργηση των οδηγιών 67/548/ΕΟΚ και 1999/45/ΕΚ και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 (ΕΕ 2008, L 353, σ. 1).
7      Οι προωθητικοί ισχυρισμοί που μνημονεύονται στην αγωγή της KTF παρατίθενται εκ νέου στις παρατηρήσεις της Parfümerie Akzente και της Επιτροπής. Όπως προκύπτει, αφορούν όχι συγκεκριμένα προϊόντα, αλλά το γεγονός ότι, επί παραδείγματι, η Parfümerie Akzente είναι «εγκεκριμένος εμπορευόμενος μέσω διαδικτύου» ο οποίος πωλεί «γνήσια προϊόντα χωρίς ελαττώματα και ασφαλή» ή ακόμη «προϊόντα που παρασκευάζονται από μέλη της γερμανικής επαγγελματικής ένωσης των διανομέων καλλυντικών προϊόντων».
8      Βλ. πρώτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας 75/324.
9      Κατά το σημείο 2.2 του εν λόγω παραρτήματος, κάθε συσκευή αερολυμάτων ή η συσκευασία της πρέπει να φέρει κατά τρόπο εμφανή και ευανάγνωστο τις ενδείξεις που σχετίζονται με τα χαρακτηριστικά συσκευής αερολυμάτων τα οποία αφορούν την ευφλεκτότητα.
10      Η υπογράμμιση δική μου.
11      Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 19ης Ιανουαρίου 2023, CIHEF κ.λπ. (C‑147/21, EU:C:2023:31), σχετικά με άλλη ρύθμιση του δικαίου της Ένωσης, η οποία ορίζει, με διατύπωση σχεδόν πανομοιότυπη με εκείνη του κανονισμού 1223/2009, τη διάθεση στην αγορά ως «προσφορά βιοκτόνου ή κατεργασμένου αντικειμένου προς διανομή ή χρήση στο πλαίσιο εμπορικής δραστηριότητας, είτε επί πληρωμή είτε δωρεάν». Η απόφαση αφορούσε εθνικές διατάξεις οι οποίες απαγόρευαν ορισμένες εμπορικές πρακτικές, όπως εκπτώσεις, μειώσεις ή επιστροφές του αντιτίμου, διαφοροποίηση των γενικών και ειδικών όρων πώλησης καθώς και διάθεση δωρεάν τεμαχίων και κάθε ισοδύναμη πρακτική.
12      Βλ. απόφαση της 15ης Σεπτεμβρίου 2022, Fédération des entreprises de la beauté (C‑4/21, EU:C:2022:681, σκέψη 33).
13      Βλ. άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 1223/2009.
14      Πρβλ., στο πλαίσιο των τροφίμων, απόφαση της 12ης Οκτωβρίου 1995, Piageme κ.λπ. (C‑85/94, EU:C:1995:312, σκέψεις 23 έως 25).
15      Πρβλ. απόφαση της 17ης Δεκεμβρίου 2020, A.M. (Επισήμανση των καλλυντικών προϊόντων) (C‑667/19, EU:C:2020:1039, σκέψη 33).
16      Το άρθρο 20, παράγραφος 1, του κανονισμού 1223/2009 έχει ως εξής: «Στην επισήμανση, τη διάθεση στην αγορά και τη διαφήμιση των καλλυντικών προϊόντων, το κείμενο, οι ονομασίες, τα εμπορικά σήματα, τα εικονίδια, τα σχήματα ή τα άλλα σύμβολα, παραστατικά ή μη, δεν πρέπει χρησιμοποιούνται για να αποδώσουν στα προϊόντα αυτά ιδιότητες που δεν έχουν.»
17      Βλ. σημείο 6 του παραρτήματος του κανονισμού (ΕΕ) 655/2013 της Επιτροπής, της 10ης Ιουλίου 2013, σχετικά με τη θέσπιση κοινών κριτηρίων για τη δικαιολόγηση των ισχυρισμών που χρησιμοποιούνται στα καλλυντικά προϊόντα (ΕΕ 2013, L 190, σ. 31). Είναι αληθές ότι, με την απόφαση της 17ης Δεκεμβρίου 2020, A.M. (Επισήμανση των καλλυντικών προϊόντων) (C‑667/19, EU:C:2020:1039, σκέψη 32), το Δικαστήριο έκρινε ότι οι ενδείξεις του άρθρου 19, παράγραφος 1, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 1223/2009 πρέπει να διασφαλίζουν ότι ο καταναλωτής δύναται να έχει πληρέστερη πληροφόρηση όσον αφορά τη χρήση και τον τρόπο χρήσης του προϊόντος και, επομένως, να δύναται «να επιλέξει το προϊόν με πλήρη επίγνωση της κατάστασης». Εντούτοις, εν συνεχεία, το Δικαστήριο συνέδεσε τις εν λόγω πληροφορίες σχετικά με τη χρήση του προϊόντος με την αποτροπή του ενδεχομένου παραπλάνησης του καταναλωτή και τη χρήση του εν λόγω προϊόντος με κατάλληλο τρόπο ώστε να διασφαλίζεται ο σκοπός που συνίσταται στην εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας.
18      Απόφαση της 2ας Δεκεμβρίου 2010, Ker-Optika (C‑108/09, EU:C:2010:725).
19      Απόφαση της 2ας Δεκεμβρίου 2010, Ker-Optika (C‑108/09, EU:C:2010:725, σκέψη 22).
20      Απόφαση της 2ας Δεκεμβρίου 2010, Ker-Optika (C‑108/09, EU:C:2010:725, σκέψη 28).
21      Απόφαση της 2ας Δεκεμβρίου 2010, Ker-Optika (C‑108/09, EU:C:2010:725, σκέψεις 29 έως 31).
22      Απόφαση της 2ας Δεκεμβρίου 2010, Ker-Optika (C‑108/09, EU:C:2010:725, σκέψεις 45 και 46).
23      Απόφαση της 1ης Οκτωβρίου 2020 [C‑649/18, στο εξής: απόφαση A (Διαφήμιση και πώληση φαρμάκων μέσω διαδικτύου), EU:C:2020:764].
24      Απόφαση A (Διαφήμιση και πώληση φαρμάκων μέσω διαδικτύου) (σκέψη 55).
25      Απόφαση A (Διαφήμιση και πώληση φαρμάκων μέσω διαδικτύου) (σκέψη 56).
26      Απόφαση A (Διαφήμιση και πώληση φαρμάκων μέσω διαδικτύου) (σκέψη 57).
27      Απόφαση A (Διαφήμιση και πώληση φαρμάκων μέσω διαδικτύου) (σκέψη 58).
28      Απόφαση A (Διαφήμιση και πώληση φαρμάκων μέσω διαδικτύου) (σκέψη 59).
29      Βλ. σημείο 62 των παρουσών προτάσεων.
30      Βλ. σημεία 71 έως 73 των παρουσών προτάσεων.
31      Απόφαση της 2ας Δεκεμβρίου 2010, Ker-Optika (C‑108/09, EU:C:2010:725).
32      Βλ. σημείο 52 των παρουσών προτάσεων.
33      Βλ. σημείο 62 των παρουσών προτάσεων.
34      Πρβλ. απόφαση της 8ης Ιουλίου 2021, Pharma Expressz (C‑178/20, EU:C:2021:551, σκέψη 49).
35      Βλ. όσον αφορά τις δύο κατηγορίες επίμαχων ισχυρισμών στη διαφορά της κύριας δίκης, σημείο 44 των παρουσών προτάσεων.
36      Βλ. σημεία 33 έως 35 των παρουσών προτάσεων.
37      Συγκεκριμένα, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι η επίμαχη στην κύρια δίκη διάταξη περί μεταφοράς συνεπάγεται ότι τα πρόσωπα που θεωρούν ότι θίγονται από ορισμένες διαδικτυακές εμπορικές πρακτικές θα πρέπει να προσφύγουν στα δικαστήρια και στις λοιπές αρχές του κράτους μέλους προέλευσης.