62021CJ0437
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Għaxar Awla)
13 ta’ Ottubru 2022 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Trasport – Regolament (KEE) Nru 3577/92 – Artikoli 1 u 4 – Regolament (KE) Nru 1370/2007 – Artikolu 1 – Għoti dirett ta’ kuntratti għal servizz pubbliku – Servizzi pubbliċi ta’ trasport marittimu mgħaġġel ta’ passiġġieri – Assimilazzjoni ma’ servizzi ta’ trasport ferrovjarju bil-baħar”
Fil-Kawża C‑437/21,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat, l-Italja), permezz ta’ deċiżjoni tal-21 ta’ April 2021, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fis-16 ta’ Lulju 2021, fil-proċedura
Liberty Lines SpA
vs
Ministero delle Infrastrutture e dei Trasporti,
fil-preżenza ta’:
Rete Ferroviaria Italiana SpA,
Bluferries Srl,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Għaxar Awla),
komposta minn I. Jarukaitis, President tal-Awla, M. Ilešič u Z. Csehi (Relatur), Imħallfin,
Avukat Ġenerali: L. Medina,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal Liberty Lines SpA, minn A. Abbamonte, F. Di Gianni, C. Morace, G. Pregno u A. Scalini, avvocati,
–
għall-Gvern Taljan, minn G. Palmieri, bħala aġent, assistita minn A. Berti Suman, procuratore dello Stato, u minn F. Sclafani, avvocato dello Stato,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn G. Gattinara, P. Ondrůšek, G. von Rintelen u G. Wils, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni, meħuda wara li nstemgħet l-Avukata Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni dwar l-għoti ta’ kuntratti għal servizzi pubbliċi li għandhom bħala suġġett servizzi pubbliċi ta’ trasport marittimu mgħaġġel ta’ passiġġieri.
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn Liberty Lines SpA u l-Ministero delle Infrastrutture e dei Trasporti (il-Ministeru għall-Infrastrutturi u għat-Trasport, l-Italja) (iktar ’il quddiem il-“MIT”) dwar l-għoti dirett tas-servizz ta’ trasport marittimu mgħaġġel ta’ passiġġieri bejn il-port ta’ Messina (l-Italja) u dak ta’ Reggio Calabria (l-Italja), fl-istrett ta’ Messina, lil Bluferries Srl, mingħajr ma saret sejħa għal offerti speċifika.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Ir-Regolament (KEE) Nru 3577/92
3
Skont l-Artikolu 1(1) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3577/92 tas-7 ta’ Diċembru 1992 li japplika l-prinċipju tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi għat-trasport marittimu fi ħdan l-Istati Membri (kabotaġġ marittimu) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 2, p. 10):
“Sa mill-1 ta’ Jannar 1993, il-libertà li jiġu pprovduti s-servizzi ta’ trasport marittimu ġewwa Stat Membru (kabotaġġ marittimu) għandu japplika għal proprjetarji ta’ vapuri tal-Komunità li jkollhom il-vapuri tagħhom irreġistrati fi, u jtajru l-bandiera ta’ Stat Membru, sakemm dawn il-vapuri jkunu konformi mal-kundizzjonijiet kollha biex jagħmlu kabotaġġ f’dak l-Istat Membru […]”
4
L-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament:
1.
‘servizzi ta’ trasport marittimu ġewwa Stat Membru (kabotaġġ marittimu)’ tfisser servizzi normalment ipprovduti għal remunerazzjoni u għandhom b’mod partikolari jinkludu:
[…]
(ċ)
kabotaġġ tal-gżejjer: il-ġarr ta’ passiġġieri jew oġġetti bil-baħar bejn:
–
portijiet li jinstabu fuq l-art ewlenija u fuq waħda jew aktar mill-gżejjer ta’ l-istess Stat Membru,
[…]”
5
L-Artikolu 4 tal-imsemmi regolament jipprovdi:
“1.   Stat Membru jista’ jagħmel kuntratti ta’ servizz pubbliku ma’ jew jimponi obbligazzjonijiet ta’ servizz pubbliku bħala kundizzjoni għall-għoti ta’ servizzi ta’ kabotaġġ, fuq kumpanniji ta’ ġarr marittimu li jipparteċipaw f’servizzi regolari lejn, minn u bejn gżejjer.
Kull meta Stat Membru jagħmel kuntratti ta’ servizz pubbliku jew jimponi obbligazzjonijiet ta’ servizz pubbliku, dan għandu jagħmel hekk fuq bażi mhux diskriminatorja għar-rigward ta’ proprjetarji ta’ vapuri tal-Komunità.
2.   Meta jiġu imposti obbligazzjonijiet ta’ servizz pubbliku, Stati Membri għandhom ikunu llimitati għal ħtiġijiet dwar portijiet li jkunu servuti, regolarità, kontinwità, frekwenza, kapaċità li jipprovdu s-servizz, rati li għandhom jiġu mitluba u l-persunal tal-vapur.
Meta jkun applikabbli, kull kumpens għal obbligazzjonijiet ta’ servizz pubbliku għandu jkun disponibbli lill-proprjetarji kollha tal-vapuri tal-Komunità.
[…]”
Ir-Regolament (KE) Nru 1370/2007
6
L-Artikolu 1 tar-Regolament (KE) Nru 1370/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Ottubru 2007 dwar servizzi pubbliċi tat-trasport tal-passiġġieri bil-ferrovija u bit-triq u li jħassar ir-Regolamenti tal-Kunsill (KEE) Nri 1191/69 u 1107/70 (ĠU 2007, L 315, p. 1), intitolat “Skop u kamp ta’ applikazzjoni”, jipprovdi, fil-paragrafu 2 tiegħu:
“Dan ir-Regolament għandu japplika għall-operat nazzjonali u internazzjonali tas-servizzi pubbliċi tat-trasport tal-passiġġieri bil-ferrovija u b’mezzi ferrovjarji oħrajn u bit-triq, ħlief għas-servizzi li huma mħaddma prinċipalment għall-interess storiku tagħhom jew għall-valur turistiku tagħhom. L-Istati Membri jistgħu japplikaw dan ir-Regolament għat-trasport pubbliku ta’ passiġġieri permezz ta’ passaġġi fuq l-ilma interni u, mingħajr preġudizzju għar-Regolament (KEE) Nru 3577/92 […], b’ibħra nazzjonali.”
7
L-Artikolu 2(h) tar-Regolament Nru 1370/2007 jiddefinixxi l-“għotja diretta” bħala l-“għotja ta’ kuntratt għal servizz pubbliku lil operatur partikolari ta’ servizz pubbliku mingħajr proċedura ta’ sejħa kompetittiva għal offerti minn qabel”.
8
L-Artikolu 5(6) ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“Sakemm mhux projbit bil-liġi nazzjonali, l-awtoritajiet kompetenti jistgħu jiddeċiedu li jagħtu direttament kuntratti għal servizz pubbliku fejn jikkonċernaw trasport bil-ferrovija bl-eċċezzjoni ta’ mezzi ferrovjarji oħrajn bħal metro jew tramm. […]”
Id-dritt Taljan
9
Id-decreto del Ministero dei Trasporti e della Navigazione, n. 138 T, recante rilascio a Ferrovie dello Stato – Società Trasporti e Servizi per azioni la concessione ai finit della gestione dell’infrastruttura ferroviaria nazionale (id-Digriet tal-Ministeru għat-Trasport u għan-Navigazzjoni, Nru 138 T, li jagħti lil Ferrovie dello Stato – Società Trasporti e Servizi per Azioni il-konċessjoni għall-ġestjoni tal-infrastruttura ferrovjarja nazzjonali), tal-31 ta’ Ottubru 2000, fil-verżjoni tiegħu applikabbli għall-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem id-“Digriet Nru 138 T/2000”), jipprovdi, fl-Artikolu 2(1)(e) tiegħu, li s-suġġett tal-konċessjoni kkonċernata jinkludi l-konnessjoni ferrovjarja bil-baħar bejn il-peniżola Taljana u, fl-ewwel lok, Sicilia u, fit-tieni lok, Sardegna.
10
L-Artikolu 47 tad-decreto-legge n. 50 – Disposizioni urgenti in materia finanziaria, iniziative a favore degli enti territorjali, ulteriori interventi per le zone colpite da eventi sismici e misure per lo sviluppo (id-Digriet Liġi Nru 50, dwar dispożizzjonijiet urġenti fil-qasam finanzjarju, inizjattivi favur entitajiet territorjali, interventi addizzjonali favur żoni milquta minn terremoti u miżuri ta’ żvilupp), tal-24 ta’ April 2017 (GURI Nru 95 tal-24 ta’ April 2017 — Suppliment Ordinarju Nru 20), mibdul f’liġi, b’emendi, bil-legge n. 96 (il-Liġi Nru 96), tas-26 ta’ Ġunju 2017 (GURI Nru 144 tat-23 ta’ Ġunju 2017), fil-verżjoni applikabbli tiegħu fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem id-“Digriet Liġi Nru 50/2017”), intitolat “Interventi għat-trasport ferrovjarju”, jipprovdi, fil-paragrafu 11 bis tiegħu:
“Sabiex titjib il-flessibbiltà tal-konnessjonijiet ferrovjarji tal-passiġġieri bejn Sicilia u l-peniżola Taljana, is-servizz ta’ konnessjoni ferrovjarja bil-baħar, previst fl-Artikolu 2(1)(e) tad-[Digriet Nru 138 T/2000], jista’ jitwettaq ukoll b’mezzi navali veloċi li l-mudell operattiv tagħhom ikun marbut mas-servizz tat-trasport ferrovjarju minn u lejn Sicilia, b’mod partikolari fir-rigward tal-vjaġġi ’l barra u lura ‘Messina – Villa San Giovanni’ u ‘Messina – Reggio Calabria’, li għandhom jiġu implimentati fl-ambitu tar-riżorsi, previsti mil-leġiżlazzjoni fis-seħħ, maħsuba għall-kuntratt ta’ programm, ‘parti tas-servizzi’, konkluż bejn l-Istat u Rete Ferroviaria italiana SpA, mingħajr preġudizzju għas-servizzi previsti fih.”
11
Id-decreto legislativo n. 50 – Codice dei contratti pubbliċi (id-Digriet Liġi Nru 50 dwar il-Kodiċi tal-Kuntratti Pubbliċi), tat-18 ta’ April 2016 (GURI Nru 91 tad-19 ta’ April 2016 – Suppliment Ordinarju Nru 10), fil-verżjoni tiegħu applikabbli għall-kawża prinċipali, isemmi, fl-Artikolu 17(1)(i) tiegħu, is-servizzi pubbliċi tat-trasport tal-passiġġieri bil-ferrovija jew bil-metro fost l-esklużjonijiet speċifiċi tal-kuntratti u tal-konċessjonijiet ta’ servizzi.
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
12
Permezz ta’ avviż ippubblikat fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea fil-31 ta’ Jannar 2015, il-MIT nieda proċedura miftuħa għall-għoti ta’ kuntratt li għandu bħala suġġett is-servizz ta’ trasport marittimu mgħaġġel ta’ passiġġieri fl-istrett ta’ Messina, bejn il-port ta’ Messina u l-port ta’ Reggio Calabria, għal perijodu ta’ tliet snin. Il-valur stmat ta’ dan il-kuntratt kien ta’ EUR 21025000. L-imsemmi kuntratt ingħata abbażi tal-kriterju tal-offerta l-iktar vantaġġuża ekonomikament lil Ustica Lines SpA, li sussegwentement saret Liberty Lines.
13
Il-kuntratt korrispondenti ġie konkluż fl‑24 ta’ Ġunju 2015 u l-provvista tas-servizz ikkonċernat bdiet fl-1 ta’ Ottubru 2015. Dan il-kuntratt kien jipprevedi wkoll il-possibbiltà għall-MIT li jestendi l-applikazzjoni tiegħu għal perijodu ta’ tnax-il xahar addizzjonali sakemm ir-riżorsi finanzjarji neċessarji jkunu disponibbli u sakemm l-awtorità kontraenti kkonċernata tibqa’ interessata fit-tkomplija tal-provvista ta’ dan is-servizz.
14
Fl-14 ta’ Settembru 2018, Liberty Lines informat lill-MIT li l-imsemmi kuntratt kien wasal biex jiskadi, filwaqt li ppreċiżat li, fl-assenza ta’ estensjoni tal-applikazzjoni tiegħu, hija ma kinitx ser tibqa’ tiżgura l-provvista tas-servizz ikkonċernat mill-1 ta’ Ottubru 2018. Il-MIT ma weġibx għal din il-komunikazzjoni.
15
Madankollu, minn din id-data tal-aħħar, il-MIT iddeċieda li jagħti l-provvista tas-servizz ikkonċernat lil Bluferries, miżmuma kompletament minn Rete Ferroviaria Italiana (iktar ’il quddiem “RFI”), diġà konċessjonarja ta’ dan is-servizz għar-rotta “Messina – Villa San Giovanni”, ukoll fl-istrett ta’ Messina, u dan mingħajr ebda proċedura ta’ sejħa kompetittiva għal offerti. L-għoti tal-kuntratt ikkonċernat ġie kkontestat minn Liberty Lines quddiem it-Tribunale amministrativo regionale per il Lazio (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali ta’ Lazio, l-Italja).
16
Matul il-proċedura quddiem din il-qorti, minn naħa, deher li dan l-għoti kien ġie deċiż mill-MIT, li nota tiegħu tas-26 ta’ Settembru 2018, iffirmata mill-ministru ikkonċernat, kienet tirreferi għan-neċessità, fl-iskadenza tal-kuntratt konkluż ma’ Liberty Lines fl-1 ta’ Ottubru 2018, li tiġi żgurata l-kontinwità tas-servizz ta’ trasport marittimu kkonċernat u li, għal dan il-għan, il-“flessibilità tal-konnessjonijiet ferrovjarji bejn Sicilia u l-peniżola Taljana” setgħet tiġi żgurata mill-“inklużjoni” tal-konnessjoni kkonċernata fil-kuntratt ta’ programm ikkonċernat konkluż bejn l-Istat Taljan u RFI. Min-naħa l-oħra, fit-8 ta’ Ottubru 2018, RFI wieġbet lill-MIT billi talbitu li jiġu diskussi “l-elementi essenzjali tal-għoti tas-servizz […] fid-dawl tal-kontinwazzjoni tiegħu” kif ukoll il-ħtieġa li jkun hemm “adattament” ta’ dan il-kuntratt ta’ programm.
17
L-imsemmija qorti ċaħdet ir-rikors ippreżentat minn Liberty Lines, billi qieset, essenzjalment, li d-Direttiva 2014/25/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Frar 2014 dwar l-akkwist minn entitajiet li joperaw fis-setturi tas-servizzi tal-ilma, l-enerġija, it-trasport u postali u li tħassar id-Direttiva 2004/17/KE (ĠU 2014, L 94, p. 243), u r-Regolament Nru 1370/2007 kienu jippermettu l-għoti dirett ta’ kuntratti għal servizz pubbliku għat-trasport ferrovjarju bil-baħar, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Fil-fatt, is-servizz ikkonċernat għandu jiġi kklassifikat bħala servizz ta’ trasport ferrovjarju, li l-għoti tiegħu ma kienx suġġett għall-obbligu li ssir sejħa għal offerti. Il-possibbiltà li s-servizz ta’ trasport marittimu kkonċernat jiġi kklassifikat bħala servizz ta’ trasport ferrovjarju tirriżulta preċiżament mill-Artikolu 47(11 bis) tad-Digriet Liġi Nru 50/2017.
18
Liberty Lines appellat minn din is-sentenza quddiem il-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat, l-Italja), il-qorti tar-rinviju, billi sostniet, b’mod partikolari, l-assenza ta’ urġenza li tiġġustifika l-użu f’dan il-każ ta’ għoti dirett, peress li l-MIT kien ħoloq preċiżament is-sitwazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali billi astjena milli jestendi l-kuntratt ikkonċernat jew li jniedi sejħa għal offerti, kif ukoll il-fatt li s-servizz ta’ trasport marittimu kkonċernat ma setax jiġi assimilat ma’ servizz ta’ trasport ferrovjarju, peress li Bluferries kienet tuża hydrofoils, jiġifieri bastimenti mingħajr il-faċilitajiet neċessarji għat-trasport tal-vaguni ferrovjarji.
19
Il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk dispożizzjoni bħall-paragrafu 11 bis tal-Artikolu 47(11) tad-Digriet Liġi Nru 50/2017 hijiex kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni. Skont din il-qorti, din id-dispożizzjoni teskludi l-għoti tas-servizz ta’ trasport marittimu mgħaġġel għal passiġġieri inkwistjoni fil-kawża prinċipali, b’mod mhux iġġustifikat u mingħajr ebda motivazzjoni xierqa, b’mod partikolari fir-rigward tal-verifika tal-eżistenza ta’ “falliment tas-suq”, mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-regoli li jirregolaw il-kuntratti pubbliċi, u dan bi ksur tar-Regolament Nru 3577/92. Barra minn hekk, l-imsemmija dispożizzjoni tidher li tagħti lil RFI, bħala kumpannija li tiġġestixxi l-infrastruttura ferrovjarja nazzjonali, dritt speċjali jew esklużiv li topera dan is-servizz ta’ trasport. Dan jista’ jagħti lok, dejjem favur RFI, għal miżura li tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat, li toħloq distorsjoni jew thedded li toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni.
20
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“Il-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari l-prinċipji tal-moviment liberu tas-servizzi u l-ftuħ massimu tal-kompetizzjoni fil-kuntest tal-għoti ta’ kuntratti pubbliċi ta’ servizzi, jipprekludi dispożizzjoni bħall-Artikolu 47(11)bis, tad-[Digriet Liġi Nru 50/2017], li:
–
jassimila jew, għall-inqas, jippermetti li t-trasport marittimu mgħaġġel ta’ passiġġieri bejn il-port ta’ Messina u dak ta’ Reggio Calabria jiġi assimilat b’mezzi legali mat-trasport bil-ferrovija bil-baħar bejn il-peniżola u Sicilia, fis-sens tal-Artikolu 2(e) tad-[Digriet Nru 138 T/2000];
–
jirriserva jew jidher tali li jirriserva lil [RFI] [i]s-servizz ta’ konnessjoni bil-ferrovija bil-baħar bejn Sicilia u l-peniżola nnifisha permezz ta’ dgħajjes veloċi?”
Fuq id-domanda preliminari
21
Preliminarjament, minn naħa, għandu jiġi kkonstatat li t-tieni parti tad-domanda preliminari tirrigwarda, essenzjalment, l-effetti fuq il-kompetizzjoni tal-għoti dirett inkwistjoni fil-kawża prinċipali sa fejn din “tirriżerva”, jew “tidher li hija ta’ natura li tirriżerva”, lil RFI s-servizz ta’ konnessjoni marittima bejn Sicilia u l-peniżola Taljana. Fil-fatt, fit-talba għal deċiżjoni preliminari, il-qorti tar-rinviju tippreċiża li d-dispożizzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali tista’ tikkostitwixxi, favur din il-kumpannija, “miżura ta’ għajnuna mill-Istat, li toħloq distorsjoni jew li tista’ toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni”.
22
Madankollu, il-qorti tar-rinviju ma tipprovdi ebda element dwar il-kuntratt konkluż fil-kuntest tal-għoti dirett tas-servizz inkwistjoni fil-kawża prinċipali, b’mod partikolari fir-rigward tal-kumpens li eventwalment jingħata mill-awtoritajiet Taljani fil-kuntest tal-implimentazzjoni ta’ dan il-kuntratt, meta tali elementi huma madankollu neċessarji sabiex jippermettu lill-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposta utli għal din it-tieni parti.
23
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ma hemmx lok li tiġi eżaminata t-tieni parti tad-domanda preliminari.
24
Fir-rigward, min-naħa l-oħra, tal-ewwel parti tad-domanda magħmula, għandu jiġi rrilevat li, minkejja l-fatt li l-qorti tar-rinviju ma tidentifikax, fid-domanda magħmula, id-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li hija tqis li jistgħu jipprekludu d-dispożizzjoni nazzjonali invokata f’din id-domanda, mill-motivi tat-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li din il-qorti tqis li s-servizzi ta’ trasport marittimu mgħaġġel ta’ passiġġieri inkwistjoni fil-kawża prinċipali jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 3577/92 u li hija tistaqsi jekk din id-dispożizzjoni nazzjonali, sa fejn teskludi lil din il-kategorija ta’ servizzi mir-regoli tal-għoti ta’ kuntratti pubbliċi, tiksirx id-dritt tal-Unjoni.
25
Madankollu, skont il-Gvern Taljan, is-servizzi ta’ trasport marittimu bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali jaqgħu wkoll fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1370/2007, b’tali mod li, skont l-Artikolu 5(6) ta’ dan ir-regolament, l-awtoritajiet kompetenti jistgħu jagħtu direttament kuntratti ta’ servizz pubbliku għal dan it-tip ta’ trasport.
26
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont l-ewwel sentenza tal-Artikolu 1(2) tar-Regolament Nru 1370/2007, dan tal-aħħar japplika għall-operat nazzjonali u internazzjonali ta’ servizzi pubbliċi ta’ trasport ta’ passiġġieri bil-ferrovija kif ukoll b’mezzi oħra ta’ trasport ferrovjarju u bit-triq. Barra minn hekk, skont it-tieni sentenza tal-Artikolu 1(2) ta’ dan ir-regolament, l-Istati Membri jistgħu jagħmlu dan applikabbli wkoll għat-trasport ta’ passiġġieri “bil-baħar nazzjonali”.
27
B’hekk, bħala prinċipju, huwa possibbli li r-Regolament Nru 1370/2007 jsir applikabbli għat-trasport marittimu permezz ta’ bastimenti veloċi f’ċirkustanzi bħal dawk fil-kawża prinċipali, li fihom l-Artikolu 47(11 bis) tad-Digriet Liġi Nru 50/2017 jassimila, taħt ċerti kundizzjonijiet, it-trasport bil-baħar b’bastimenti veloċi mat-trasport ferrovjarju.
28
Madankollu, jirriżulta wkoll mit-tieni sentenza tal-Artikolu 1(2) tar-Regolament Nru 1370/2007 li l-applikabbiltà ta’ dan ir-regolament għat-trasport pubbliku tal-passiġġieri bil-baħar nazzjonali ssir “mingħajr preġudizzju” għar-Regolament Nru 3577/92, b’tali mod li, fil-każ ta’ kunflitt, id-dispożizzjonijiet ta’ dan tal-aħħar jipprevalu.
29
Konsegwentement, għandu jiġi kkunsidrat li, permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk ir-Regolament Nru 3577/92, u b’mod partikolari l-Artikolu 1(1) u l-Artikolu 4(1) tiegħu, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi dispożizzjoni nazzjonali li għandha bħala għan li tassimila servizzi ta’ trasport marittimu ma’ servizzi ta’ trasport ferrovjarju, meta din l-assimilazzjoni jkollha l-effett li teskludi s-servizz ikkonċernat mill-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni fil-qasam tal-kuntratti pubbliċi li altrimenti tkun applikabbli għalih.
30
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 3577/92 jistabbilixxi b’mod ċar il-prinċipju ta’ libertà li jiġu pprovduti servizzi ta’ kabotaġġ marittimu fl-Unjoni Ewropea (is-sentenzi tal-20 ta’ Frar 2001, Analir et, C‑205/99, EU:C:2001:107, punt 20, u tad-9 ta’ Marzu 2006, Il-Kummissjoni vs Spanja, C‑323/03, EU:C:2006:159, punt 43).
31
Skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(1) ta’ dan ir-regolament, Stat Membru jista’ jikkonkludi kuntratti ta’ servizz pubbliku ma’ kumpanniji tat-tbaħħir li jipparteċipaw b’mod partikolari f’servizzi regolari lejn jew minn gżejjer jew jimponilhom obbligi ta’ servizz pubbliku bħala kundizzjoni għall-għoti ta’ servizzi ta’ kabotaġġ. It-tieni subparagrafu ta’ din id-dispożizzjoni jeżiġi li, kull meta Stat Membru jikkonkludi kuntratti ta’ servizz pubbliku jew jimponi obbligi ta’ servizz pubbliku, huwa għandu jagħmel dan fuq bażi nondiskriminatorja fir-rigward tal-proprjetarji kollha ta’ bastimenti tal-Unjoni.
32
F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, għalkemm is-servizz ta’ konnessjoni marittima mgħaġġla għall-passiġġieri fl-istrett ta’ Messina bejn il-port ta’ Messina u dak ta’ Reggio Calabria ngħata, għall-perijodu mill-1 ta’ Ottubru 2015 sat-30 ta’ Settembru 2018, fi tmiem proċedura miftuħa u abbażi tal-kriterju tal-offerta l-iktar vantaġġuża ekonomikament, il-kuntratt għall-provvista tas-servizz ikkonċernat mill-1 ta’ Ottubru 2018 ma kienx suġġett għal sejħa għal offerti.
33
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li r-regoli fil-qasam tal-kuntratti pubbliċi ma humiex identiċi skont jekk humiex involuti, minn naħa, servizzi ta’ trasport pubbliku ta’ passiġġieri bil-baħar jew, min-naħa l-oħra, servizzi ta’ trasport pubbliku ta’ passiġġieri bil-ferrovija.
34
Fil-fatt, huwa biss għall-kuntratti ta’ servizz pubbliku ta’ trasport bil-ferrovija, bl-eċċezzjoni ta’ mezzi oħra ta’ trasport ferrovjarju, bħall-metro jew it-tramm, li l-Artikolu 5(6) tar-Regolament Nru 1370/2007 jawtorizza, taħt ċerti kundizzjonijiet, għoti dirett, jiġifieri, kif huwa ppreċiżat fl-Artikolu 2(h) ta’ dan ir-regolament, mingħajr proċedura ta’ sejħa kompetittiva għal offerti minn qabel.
35
Barra minn hekk, kif tfakkar fil-punt 31 ta’ din is-sentenza, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 3577/92 jipprevedi li, meta Stat Membru jikkonkludi kuntratti ta’ servizz pubbliku jew jimponi obbligi ta’ servizz pubbliku, huwa għandu jagħmel dan fuq bażi nondiskriminatorja fir-rigward tal-proprjetarji kollha ta’ bastimenti tal-Unjoni u, kuntrarjament għar-Regolament Nru 1370/2007, ma jipprevedix possibbiltà ta’ għoti dirett.
36
Għalhekk, peress li l-Istati Membri ma jistgħux japplikaw ir-Regolament Nru 1370/2007 għat-trasport pubbliku ta’ passiġġieri b’passaġġi fuq l-ilma ħlief bla ħsara għar-Regolament Nru 3577/92, il-kuntratti ta’ trasport pubbliku ta’ passiġġieri b’passaġġi fuq l-ilma ma jistgħux jiġu konklużi mingħajr proċedura ta’ sejħa kompetittiva għal offerti minn qabel, skont kif jipprovdi dan ir-regolament tal-aħħar.
37
Minn dan isegwi li ma jistax jiġi aċċettat li miżura nazzjonali tagħmel klassifikazzjoni mill-ġdid ta’ ċerti servizzi li ma tiħux inkunsiderazzjoni n-natura reali tagħhom u li twassal sabiex dawn is-servizzi jiġu esklużi mill-applikazzjoni tar-regoli li japplikaw għalihom.
38
Tali konklużjoni tassumi importanza partikolari meta tali klassifikazzjoni mill-ġdid jkollha l-konsegwenza li tippermetti għoti dirett ta’ dawn is-servizzi, mingħajr sejħa kompetittiva għal offerti, li altrimenti kienet tkun meħtieġa.
39
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li r-Regolament Nru 3577/92, u b’mod partikolari l-Artikolu 1(1) u l-Artikolu 4(1) tiegħu, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li għandha l-għan li tassimila servizzi ta’ trasport marittimu ma’ servizzi ta’ trasport ferrovjarju, meta din l-assimilazzjoni jkollha l-effett li teskludi s-servizz ikkonċernat mill-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni fil-qasam tal-kuntratti pubbliċi li tkun applikabbli għalih.
Fuq l-ispejjeż
40
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Għaxar Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
Ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3577/92 tas-7 ta’ Diċembru 1992 li japplika l-prinċipju tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi għat-trasport marittimu fi ħdan l-Istati Membri (kabotaġġ marittimu), u b’mod partikolari l-Artikolu 1(1) u l-Artikolu 4(1) tiegħu,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li għandha l-għan li tassimila servizzi ta’ trasport marittimu ma’ servizzi ta’ trasport ferrovjarju, meta din l-assimilazzjoni jkollha l-effett li teskludi s-servizz ikkonċernat mill-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni fil-qasam tal-kuntratti pubbliċi li tkun applikabbli għalih.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: it-Taljan.