62016CC0632
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
HENRIKA SAUGMANDSGAARDA ØE
przedstawiona w dniu 22 lutego 2018 r. (
1
)
Sprawa C‑632/16
Dyson Ltd,
Dyson BV
przeciwko
BSH Home Appliances NV
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez rechtbank van koophandel te Antwerpen (sąd handlowy w Antwerpii, Belgia)]
Odesłanie prejudycjalne – Dyrektywa 2010/30/UE – Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 665/2013 – Sprzedaż odkurzaczy – Etykieta energetyczna – Wskazanie warunków, w których przeprowadzono testy, które doprowadziły do klasyfikacji efektywności energetycznej odkurzacza – Zakaz ingerencji w format lub treść etykiety energetycznej – Zakaz stosowania dodatkowych etykiet powielających lub precyzujących informacje zamieszczone na etykiecie energetycznej – Dyrektywa 2005/29/WE – Nieuczciwe praktyki handlowe – Ochrona konsumentów – Artykuł 2 lit. d) – Pojęcie praktyki handlowej – Stosowanie etykiet energetycznych – Artykuł 3 ust. 4 – Przepisy UE regulujące szczególne aspekty nieuczciwych praktyk handlowych – Pojęcie kolizji – Istnienie – Brak zastosowania dyrektywy – Artykuł 7 – Zaniechanie wprowadzające w błąd – Istotne informacje – Brak – Informacje, których podania nie wymaga rozporządzenie nr 665/2013
I. Wprowadzenie
1.
Postanowieniem z dnia 6 lipca 2016 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 7 grudnia 2016 r., rechtbank van koophandel te Antwerpen (sąd gospodarczy w Antwerpii, Belgia) zwrócił się do Trybunału z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni art. 7 dyrektywy 2005/29/WE (
2
) i rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 665/2013 (
3
).
2.
Wniosek ten został złożony w ramach sporu między spółkami Dyson Ltd i Dyson BV (zwanymi dalej łącznie „Dysonem”) a BSH Home Appliances NV (zwaną dalej „BSH”), dotyczącego pewnej liczby etykiet opisujących zużycie energii przez odkurzacze sprzedawane przez BSH pod markami Siemens i Bosch, w tym etykiety energetycznej, której stosowanie jest wymagane przez rozporządzenie nr 665/2013 (zwanej dalej „etykietą energetyczną”). Dyson jest zdania, że stosowanie tych etykiet przez BSH bez wskazania, że odzwierciedlają one wyniki testów przeprowadzonych przy pustych workach na kurz stanowi nieuczciwą praktykę handlową w rozumieniu dyrektywy 2005/29. Ponadto sąd odsyłający zastanawia się, czy stosowanie przez BSH etykiet powielających informacje podane na etykiecie energetycznej jest zgodne z tym rozporządzeniem.
3.
Proponuję Trybunałowi, aby odpowiedział na te pytania w ten sposób, że rozporządzenie nr 665/2013 nakłada na dostawców i dystrybutorów obowiązek stosowania wyłącznie etykiety energetycznej, i to bez ingerencji w jej treść lub format. Jest to moim zdaniem podyktowane koniecznością ochrony celu ustandaryzowania podawanej użytkownikom końcowym informacji o zużyciu energii, aby umożliwić łatwe porównanie poszczególnych produktów, wprowadzonego w życie przepisami dyrektywy 2010/30/UE (
4
) i rozpatrywanego rozporządzenia.
4.
W świetle proponowanej przeze mnie wykładni tego rozporządzenia uważam, że art. 3 ust. 4 dyrektywy 2005/29 należy interpretować w ten sposób, że dyrektywa ta nie znajduje zastosowania w okolicznościach sporu rozpatrywanego w postępowaniu głównym z uwagi na brak pozostawienia zainteresowanym przedsiębiorcom swobody działania w zakresie stosowania etykiet energetycznych i etykiet dodatkowych powielających lub precyzujących informacje podane na etykiecie energetycznej.
II. Ramy prawne
A.
Prawo Unii
1. Dyrektywa 2005/29
5.
Motyw 10 dyrektywy 2005/29 stanowi:
„Należy zadbać o spójność pomiędzy niniejszą dyrektywą a istniejącym prawem [Unii], w szczególności w przypadkach, w których szczegółowe przepisy dotyczące nieuczciwych praktyk handlowych mają zastosowanie do określonych sektorów. […] Niniejszą dyrektywę stosuje się odpowiednio tylko w takim zakresie, w jakim nie istnieją szczególne przepisy prawa [Unii] regulujące określone aspekty nieuczciwych praktyk handlowych, takie jak wymogi informacyjne i zasady dotyczące sposobu prezentowania informacji konsumentom. Niniejsza dyrektywa zapewnia konsumentom ochronę w przypadkach, gdy na poziomie [Unii] brak jest szczegółowych przepisów sektorowych, i zakazuje przedsiębiorcom stwarzania fałszywych wyobrażeń o charakterze produktu. Jest to szczególnie ważne w przypadku produktów złożonych, z którymi wiąże się wysoki poziom ryzyka dla konsumentów, np. niektórych produktów finansowych. Tym samym niniejsza dyrektywa uzupełnia dorobek [Unii], który ma zastosowanie do praktyk handlowych szkodzących interesom gospodarczym konsumentów”.
6.
Artykuł 2 lit. d) tej dyrektywy definiuje pojęcie „praktyk handlowych” jako „każde działanie przedsiębiorcy, jego zaniechanie, sposób postępowania, oświadczenie lub komunikat handlowy, w tym reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją, sprzedażą lub dostawą produktu do konsumentów”.
7.
W tytule „Zakres zastosowania” art. 3 ust. 4 tej dyrektywy stanowi:
„W przypadku kolizji pomiędzy przepisami niniejszej dyrektywy a innymi przepisami prawnymi [Unii] regulującymi szczególne aspekty nieuczciwych praktyk handlowych, te ostatnie mają pierwszeństwo i stosuje się je do tych szczególnych aspektów”.
8.
Artykuł 7 dyrektywy 2005/29, zatytułowany „Zaniechania wprowadzające w błąd”, przewiduje:
„1.   Praktykę handlową uznaje się za wprowadzającą w błąd, jeżeli w konkretnym przypadku, biorąc pod uwagę wszystkie jej cechy i okoliczności oraz ograniczenia środka przekazu, pomija ona istotne informacje potrzebne przeciętnemu konsumentowi, stosownie do okoliczności, do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej transakcji i tym samym powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej transakcji, której inaczej by nie podjął.
2.   Za wprowadzające w błąd uznaje się również zaniechanie, jeżeli, uwzględniając szczegółowe postanowienia ust. 1, przedsiębiorca zataja lub w sposób niejasny, niezrozumiały, dwuznaczny lub z opóźnieniem przekazuje istotne informacje, o których mowa w tym ustępie, lub nie ujawnia komercyjnego celu praktyki, jeżeli nie wynika on jasno z kontekstu i jeżeli powoduje to lub może spowodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej transakcji, której inaczej by nie podjął.
[…]
5.   Wymogi informacyjne ustanowione w prawie [Unii], dotyczące komunikacji handlowej, w tym reklamy i marketingu, których niewyczerpujący wykaz zamieszczono w załączniku II, uznaje się za istotne”.
2. Dyrektywa 2010/30
9.
Motywy 5 i 8 dyrektywy 2010/30 mają następujące brzmienie:
„(5)
Udostępnianie rzetelnych, stosownych i porównywalnych informacji dotyczących zużycia energii przez produkty związane z energią powinno wpływać na wybór przez użytkowników końcowych tych produktów, które zużywają w trakcie ich użytkowania mniej energii i innych podstawowych zasobów lub pośrednim rezultatem ich użytkowania jest mniejsze zużycie energii lub tych zasobów, zachęcając tym samym producentów do podejmowania kroków w zakresie ograniczania zużycia energii i innych podstawowych zasobów przez produkty przez nich wytwarzane. Powinno to również wpłynąć pośrednio na wydajne korzystanie z tych produktów, aby przyczynić się do osiągnięcia unijnego celu w zakresie efektywności energetycznej na poziomie 20%. Przy braku tych informacji samo działanie sił rynkowych nie zdoła zachęcić do racjonalnego zużycia energii i innych podstawowych zasobów przez te produkty.
[…]
(8)
Informacja odgrywa kluczową rolę w działaniu sił rynkowych, konieczne jest zatem wprowadzenie jednolitej etykiety dla wszystkich produktów tego samego typu, by dostarczyć potencjalnym nabywcom dodatkowych, zestandaryzowanych informacji dotyczących kosztów tych produktów w związku z energią i zużyciem innych podstawowych zasobów oraz by podjąć kroki gwarantujące, że potencjalni użytkownicy końcowi, którzy nie widzą tych produktów i nie mają tym samym możliwości zobaczenia etykiety, uzyskają również te informacje. Dla jej skuteczności i powodzenia, etykieta powinna być łatwa do rozpoznania dla użytkownika końcowego, oraz zawierać proste i zwięzłe informacje. W tym celu należy zachować istniejący układ etykiety jako podstawę informowania użytkowników końcowych o efektywności energetycznej danego produktu. Zużycie energii oraz inne informacje dotyczące produktów powinny być mierzone zgodnie ze zharmonizowanymi normami i metodami”.
10.
Artykuł 1 tej dyrektywy, zatytułowany „Zakres”, stanowi:
„Niniejsza dyrektywa ustanawia ramy dla harmonizacji krajowych przepisów dotyczących informacji dla użytkownika końcowego, w szczególności w formie etykiet oraz standardowych informacji o produkcie, dotyczącej zużycia energii i w miarę potrzeb innych podstawowych zasobów podczas użytkowania oraz informacji dodatkowych o niektórych produktach związanych z energią, umożliwiając tym samym użytkownikom końcowym wybór bardziej efektywnych produktów”.
11.
Artykuł 3 tej dyrektywy, zatytułowany „Obowiązki państw członkowskich”, stanowi w ust. 1:
„Państwa członkowskie zapewniają, aby:
a)
wszyscy dostawcy i dystrybutorzy prowadzący działalność na ich terytorium spełniali obowiązki określone w artykułach 5 i 6;
b)
w odniesieniu do produktów objętych niniejszą dyrektywą zakazane zostało umieszczanie innych etykiet, znaków, symboli lub napisów, które nie spełniają wymogów niniejszej dyrektywy, oraz odpowiednich aktów delegowanych, jeżeli takie umieszczanie mogłoby spowodować nieporozumienie lub wprowadzić w błąd użytkowników końcowych w odniesieniu do zużycia energii lub, we właściwych przypadkach, innych podstawowych zasobów podczas użytkowania;
[…]”.
12.
Artykuł 4 dyrektywy 2010/30, zatytułowany „Wymogi dotyczące informacji”, stanowi:
„Państwa członkowskie zapewniają:
a)
zwrócenie uwagi użytkowników końcowych, zgodnie z aktami delegowanymi przewidzianymi w niniejszej dyrektywie, na informacje dotyczące zużycia energii elektrycznej, innych form energii i, w miarę potrzeb, innych podstawowych zasobów podczas użytkowania, oraz informacje dodatkowe za pomocą kart oraz etykiet w odniesieniu do produktów oferowanych do sprzedaży, wynajmu, sprzedaży ratalnej lub wystawianych na sprzedaż użytkownikom końcowym bezpośrednio lub pośrednio poprzez środki sprzedaży na odległość, w tym przez Internet;
[…]”.
13.
Artykuł 10 dyrektywy 2010/30 przyznaje Komisji Europejskiej uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych określających szczegółowe informacje dotyczące etykiety i karty dla każdego typu produktu.
3. Rozporządzenie nr 665/2013
14.
Zgodnie z motywem 5 rozporządzenia nr 665/2013, przyjętego na podstawie art. 10 i 11 dyrektywy 2010/30, określa ono jednolity wzór i jednolitą treść etykiety energetycznej dla odkurzaczy.
15.
Artykuł 1 tego rozporządzenia, zatytułowany „Przedmiot i zakres”, stanowi w ust. 1:
„Niniejsze rozporządzenie ustanawia wymogi dotyczące etykietowania i dostarczania dodatkowych informacji o produktach w odniesieniu do zasilanych z sieci odkurzaczy elektrycznych, w tym odkurzaczy hybrydowych”.
16.
Artykuł 3 tego rozporządzenia, zatytułowany „Obowiązki dostawców i harmonogram”, stanowi w ust. 1:
„Dostawcy dopilnowują, aby od dnia 1 września 2014 r.:
a)
każdy odkurzacz był dostarczany wraz z drukowaną etykietą uwzględniającą format oraz informacje określone w załączniku II;
[…]”.
17.
Artykuł 4 tego rozporządzenia, zatytułowany „Obowiązki dostawców i harmonogram”, stanowi:
„Dystrybutorzy dopilnowują, aby od dnia 1 września 2014 r.:
a)
każdy model udostępniony w punkcie sprzedaży był opatrzony etykietą dostarczoną przez dostawców zgodnie z art. 3 umieszczoną na zewnątrz urządzenia lub zawieszoną na nim, tak, aby była wyraźnie widoczna;
[…]”.
18.
Załącznik II do tego rozporządzenia, zatytułowany „Etykieta”, ustanawia wzór etykiety energetycznej, którą należy umieszczać na odkurzaczach, i wymienia informacje, które muszą być na niej podane.
B.
Prawo belgijskie
19.
Artykuł VI.97 pkt 2 Wetboek economisch recht (kodeksu prawa gospodarczego, Moniteur belge z dnia 30 grudnia 2013 r., s. 103506), który ma na celu transpozycję art. 6 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2005/29, stanowi, że praktykę handlową uznaje się za wprowadzającą w błąd, jeżeli zawiera ona fałszywe informacje i jeżeli w związku z tym jest niezgodna z prawdą lub w jakikolwiek sposób, w tym poprzez jej ogólną prezentację, wprowadza lub może wprowadzić w błąd przeciętnego konsumenta w odniesieniu do głównych cech produktu, takich jak wyniki i istotne cechy przeprowadzonych na niej testów lub kontroli, nawet jeżeli informacje w nim zawarte są obiektywnie zgodne z prawdą oraz jeżeli, w obu tych przypadkach, praktyka ta prowadzi lub może prowadzić go do podjęcia decyzji dotyczącej transakcji, której inaczej by nie podjął.
20.
Artykuł VI.105 pkt 1 lit. a) tego kodeksu zakazuje wszelkiej reklamy przedsiębiorstwa, która – biorąc pod uwagę wszystkie jej elementy – w jakikolwiek sposób, wliczając prezentację lub pominięcie informacji, wprowadza lub może wprowadzić w błąd osobę, do której jest skierowana lub dociera, w szczególności co do właściwości towarów, takich jak wyniki i istotne cechy testów lub kontroli towarów lub usług.
21.
Zgodnie z art. VI.99 ust. 1 tego kodeksu, który ma na celu transpozycję art. 7 ust. 1 dyrektywy 2005/29, praktykę handlową uznaje się za zaniechanie wprowadzające w błąd, jeżeli w konkretnym stanie faktycznym, biorąc pod uwagę wszystkie jej cechy i okoliczności oraz ograniczenia środka przekazu, pomija ona istotną informację, której przeciętny konsument potrzebuje, zważywszy na okoliczności, do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej transakcji, i tym samym skłania lub może go skłonić do podjęcia decyzji dotyczącej transakcji, której inaczej by nie podjął.
III. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
22.
Dyson sprzedaje odkurzacze działające bez worka na kurz [bezworkowe]. BSH, pod markami Siemens i Bosch, sprzedaje odkurzacze działające klasycznie z workiem na kurz [workowe].
23.
Dyson zakwestionował etykietowanie energetyczne odkurzaczy sprzedawanych przez BSH z powodów wskazanych poniżej. Etykiety te odzwierciedlają wyniki testów efektywności energetycznej, które są przeprowadzane przy pustym worku. Tymczasem zdaniem Dysona w normalnych warunkach użytkowania pory worka zatykają się, gdy worek wypełnia się kurzem, z tym skutkiem, że silnik musi zwiększyć moc, aby odkurzacz utrzymał tę samą siłę ssącą. W konsekwencji Dyson jest zdania, że etykiety efektywności energetycznej tych odkurzaczy wprowadzają konsumenta w błąd. Ponadto spadek efektywności energetycznej w normalnych warunkach użytkowania nie dotyczy odkurzaczy bezworkowych sprzedawanych przez Dyson.
24.
Na tej podstawie w dniu 20 października 2015 r. Dyson wystąpił z powództwem przeciwko BSH do rechtbank van koophandel te Antwerpen (sądu gospodarczego w Antwerpii, Belgia). Skarga składa się z dwóch części.
25.
Z jednej strony Dyson twierdzi, że informacje o charakterze reklamowym wymienione poniżej są niedokładne i wprowadzają konsumenta w błąd w zakresie skuteczności odkurzacza Siemens VSQ8POWER4 i każdego innego modelu BSH o takich samych parametrach technicznych. W związku z tym BSH naruszyła art. VI.97 pkt 2 kodeksu prawa gospodarczego i dopuściła się nieuczciwej praktyki handlowej w rozumieniu art. VI.105 pkt 1 lit. a) tego kodeksu.
26.
Informacje o charakterze reklamowym, o których mowa w pierwszej części, są następujące:
–
etykieta energetyczna wskazująca klasę A efektywności energetycznej i skuteczności odkurzania dywanów;
–
zielona etykieta energetyczna wskazująca klasę A efektywności energetycznej;
–
etykieta dotycząca dywanów wskazująca klasę A skuteczności odkurzania dywanów;
–
etykieta AAAA umieszczona na opakowaniu i na samym odkurzaczu;
–
pomarańczowa etykieta AAAA umieszczona na opakowaniu;
–
unijne oznakowanie ekologiczne Ecolabel umieszczane na opakowaniu oraz
–
napis „filtr HEPA”.
27.
Z drugiej strony Dyson jest zdania, że BSH wprowadza konsumenta w błąd przez zaniechanie, w rozumieniu art. VI.99 ust. 1 kodeksu prawa gospodarczego, ponieważ nie wyjaśnia, że reklamy są oparte na wynikach testów przeprowadzanych przy pustym worku.
28.
Sąd odsyłający uściśla, że na wniosek spółki BSH VDE Prüf- und Zertifizierunginstitut (instytut badawczo-certyfikacyjny VDE) przeprowadził kilka badań: w dniach 15 stycznia, 29 października i 2 listopada 2015 r., z których wynika, że odkurzacz Siemens VSQ8POWER4 rzeczywiście znajduje się w klasie energetycznej A. Sąd ten dodaje, że nie można zatem zgodzić się z Dysonem, który twierdzi, że BSH niesłusznie stosuje dla tego odkurzacza etykietę A.
29.
Biorąc pod uwagę wyniki tych badań, sąd odsyłający uważa, że rozstrzygnięcie sporu w postępowaniu głównym dotyczy dwóch kwestii, po pierwsze, etykiety energetycznej, której stosowanie wymagane jest na mocy rozporządzenia nr 665/2013, a po drugie, innych etykiet umieszczanych przez BSH dodatkowo.
30.
W odniesieniu do etykiety energetycznej nasuwa się pytanie, czy spółka BSH, nie wskazując, że testy zostały przeprowadzone przy pustych workach na kurz, wprowadza konsumenta w błąd w rozumieniu art. 7 dyrektywy 2005/29. Sąd ten podziela zdanie Dysona co do tego, że takie testy nie pozwalają na porównanie wydajności energetycznej odkurzaczy workowych i bezworkowych. Niemniej jednak sąd odsyłający stwierdził, że BSH ściśle przestrzegała przepisów rozporządzenia nr 665/2013. Jednocześnie sąd odsyłający zastanawia się, czy zamieszczenie takiej informacji byłoby zgodne z przepisami tego rozporządzenia określającymi format i treść tej etykiety.
31.
Sąd odsyłający zauważa również, że BSH wykorzystała kilka symboli, które nie są przewidziane przez rozporządzenie nr 665/2013, takich jak:
–
zielona etykieta „Energy A”, która oznacza, że ogólnie odkurzacz osiągnął klasę A efektywności energetycznej;
–
pomarańczowa etykieta „AAAA Best rated: A in all classes”, wskazująca, że odkurzacz osiągnął klasę A skuteczności odkurzania zarówno dywanów, jak i podłogi twardej, efektywności energetycznej i emisji kurzu;
–
czarna etykieta przedstawiająca dywan z napisem „class A Performance”, wskazująca, że odkurzacz osiągnął klasę A w odniesieniu do wskaźnika zbierania kurzu na dywanie.
32.
Tymczasem sąd odsyłający zauważa, że etykiety te powielają informacje podane na etykiecie energetycznej. W związku z tym sąd odsyłający zastanawia się, czy stosowanie takich etykiet jest zgodne z tym rozporządzeniem, ze względu na ryzyko wprowadzenia w błąd lub dezorientacji konsumenta co do zużycia energii.
33.
W tych okolicznościach rechtbank van koophandel te Antwerpen (sąd gospodarczy w Antwerpii, Belgia) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy ścisłe przestrzeganie [rozporządzenia nr 665/2013] bez uzupełnienia określonej w jego załączniku II [etykiety energetycznej] o informacje dotyczące warunków przeprowadzania testu, które doprowadziły do zaklasyfikowania do klasy efektywności energetycznej zgodnie z załącznikiem I [tego rozporządzenia], może być uznane za wprowadzające w błąd zaniechanie w rozumieniu art. 7 [dyrektywy 2005/29]?
2)
Czy [rozporządzenie nr 665/2013] sprzeciwia się uzupełnianiu [etykiety energetycznej] o inne, przekazujące te same informacje, symbole?”.
IV. Postępowanie przed Trybunałem
34.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wpłynął do sekretariatu Trybunału w dniu 7 grudnia 2016 r.
35.
Uwagi na piśmie przedstawiły Dyson, BSH, rządy belgijski, niemiecki i włoski oraz Komisja.
36.
Na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. stawiły się i przedstawiły uwagi ustne Dyson, BSH, rząd belgijski i Komisja.
V. Analiza
37.
W pytaniu pierwszym sąd krajowy dąży do ustalenia, czy stosowanie etykiety energetycznej zgodnie z rozporządzeniem nr 665/2013, bez wskazania, w jakich warunkach przeprowadzono badania, które doprowadziły do klasyfikacji efektywności energetycznej odkurzacza, może stanowić zaniechanie wprowadzające w błąd w rozumieniu art. 7 dyrektywy 2005/29.
38.
Moim zdaniem pytanie pierwsze składa się z dwóch odrębnych części. W pierwszej kolejności należy ustalić, czy rozporządzenie nr 665/2013 stoi na przeszkodzie temu, by informacje na etykiecie energetycznej, czy to na tej etykiecie, czy na etykiecie dodatkowej, zostały sprecyzowane w celu podania warunków, w których przeprowadzono testy. Dopiero na drugim etapie i w świetle wykładni tego rozporządzenia należy rozważyć, czy stosowanie etykiety energetycznej może stanowić zaniechanie wprowadzające w błąd w rozumieniu art. 7 dyrektywy 2005/29.
39.
Ponadto drugie pytanie zmierza do ustalenia, czy rozporządzenie nr 665/2013 sprzeciwia się temu, aby do etykiety energetycznej dołączano dodatkowe etykiety powielające informacje podane na etykiecie energetycznej. Moim zdaniem pytanie drugie i pierwszą część pytania pierwszego można skutecznie poddać wspólnej analizie, jako że jedno i drugie dotyczy wykładni tego rozporządzenia.
40.
W związku z powyższym dalsza część mojego wywodu zostanie zorganizowana w dwie części dotyczące, odpowiednio, wykładni rozporządzenia nr 665/2013 oraz dyrektywy 2005/29.
A.
W przedmiocie wykładni rozporządzenia nr 665/2013
41.
W części pierwszej pytania pierwszego i w pytaniu drugim sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy rozporządzenie nr 665/2013 należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się ono z jednej strony ingerencji w treść bądź format etykiety energetycznej, a z drugiej temu, żeby do tej etykiety dołączane były dodatkowe etykiety powielające lub precyzujące informacje na niej podane, w szczególności aby określić warunki, w jakich przeprowadzono testy, które doprowadziły do klasyfikacji efektywności energetycznej odkurzacza.
42.
W dalszej części mojego wywodu obie te kwestie rozpatrzę odrębnie.
43.
Zanim rozpocznę analizę, chciałbym podkreślić, że system etykiet efektywności energetycznej produktów, pomimo jego długiej historii (
5
), nie doczekał się obszernego orzecznictwa sądów Unii (
6
). Moim zdaniem ani to orzecznictwo, ani orzecznictwo dotyczące programu w sprawie efektywności energetycznej budynków (
7
) nie ma żadnego znaczenia dla udzielenia odpowiedzi na pytania zadane w ramach niniejszej sprawy.
44.
W odniesieniu w szczególności do skargi o stwierdzenie nieważności wniesionej przez Dysona przeciwko rozporządzeniu nr 665/2013 przypominam, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem akty instytucji Unii korzystają co do zasady z domniemania zgodności z prawem, a zatem wywołują skutki prawne, dopóki nie zostaną wycofane, nie zostanie stwierdzona ich nieważność w wyniku skargi o stwierdzenie nieważności lub nie zostaną uznane za nieważne w następstwie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym lub zarzutu niezgodności z prawem (
8
). Tymczasem w niniejszej sprawie zadaniem Trybunału nie jest zbadanie ważności tego rozporządzenia, lecz dokonanie oceny, czy w okolicznościach sporu w postępowaniu głównym rzeczone rozporządzenie lub dyrektywa 2005/29 stoją na przeszkodzie stosowaniu etykiety energetycznej lub dodatkowych etykiet. Ponieważ skarga o stwierdzenie nieważności wniesiona przez Dyson jest w toku przed Sądem (
9
), Trybunał powinien w ramach niniejszej sprawy przyjąć założenie, że rozporządzenie nr 665/2013 jest ważne.
1. W sprawie zakazu ingerencji w treść bądź format etykiety energetycznej
45.
Aby udzielić odpowiedzi na pytanie pierwsze, należy zbadać, czy dopuszczalne jest, aby producenci i dystrybutorzy odkurzaczy mogli ingerować w treść lub format etykiety energetycznej, na przykład w celu określenia warunków, w jakich przeprowadzono testy, które doprowadziły do klasyfikacji efektywności energetycznej odkurzacza. W kontekście sporu przed sądem krajowym pozostawienie takiej swobody działania mogłoby oznaczać, że BSH miałaby możliwość sprecyzowania na samej etykiecie, że podane tam informacje odzwierciedlają wyniki testów przeprowadzanych przy pustym worku, tak jak chciałby tego Dyson.
46.
Jestem jednak przekonany, że rozporządzenie to nie pozostawia producentom i dystrybutorom żadnej swobody działania, jeśli chodzi o format i treść etykiety energetycznej.
47.
Jak wskazuje tytuł rozporządzenia nr 665/2013, uzupełnia ono dyrektywę 2010/30 w odniesieniu do etykiet wydajności energetycznej odkurzaczy. Na mocy art. 4 lit. a) tego rozporządzenia dystrybutorzy muszą zapewnić, aby każdy model odkurzacza posiadał – tak, aby była „wyraźnie widoczna” – etykietę energetyczną dostarczaną przez dostawcę i sporządzoną zgodnie z załącznikiem II do tego rozporządzenia.
48.
Załącznik II do rozporządzenia nr 665/2013 zawiera trzy sekcje, zatytułowane, odpowiednio, „Etykieta 1”, „Etykieta 2” i „Wzór etykiety”. Sekcja „Etykieta 2” nie ma zastosowania w okolicznościach sporu w postępowaniu głównym, gdyż zgodnie z art. 3 ust. 2 tego rozporządzenia (
10
) stosuje się ją dopiero od dnia 1 września 2017 r.
49.
Ponadto każda z tych trzech sekcji podzielona jest na trzy podsekcje, dotyczące, odpowiednio, „odkurzaczy uniwersalnych”, „odkurzaczy do podłóg twardych” i „odkurzaczy do dywanów”. W braku wyjaśnień co do klasyfikacji modelu, o którym mowa w postępowaniu głównym, należy odwołać się do pkt 1.1 i 3.1 tego załącznika, odnoszącego się do „odkurzaczy uniwersalnych”. W każdym razie pragnę podkreślić, że niewielkie różnice pomiędzy podsekcjami dla niniejszej sprawy nie mają znaczenia (
11
).
50.
Punkt 1.1 załącznika II do rozporządzenia nr 665/2013 zawiera wykaz informacji, które muszą znajdować się na etykiecie energetycznej, którymi są: nazwa dostawcy lub znak towarowy, identyfikator modelu, klasa efektywności energetycznej, zużycie energii, klasa reemisji kurzu, klasa skuteczności odkurzania dywanów, klasa skuteczności odkurzania podłóg twardych i poziom mocy akustycznej.
51.
Ponadto w punkcie tym wyjaśniono, że wzór etykiety energetycznej musi być zgodny z pkt 3.1 tegoż załącznika (
12
). Punkt ten precyzyjnie i szczegółowo określa wzór etykiety energetycznej, którą dostawca odkurzaczy ma dostarczyć, a dystrybutor umieścić. Punkt ten określa w szczególności minimalne wymiary etykiety i jej elementów, a także kolory i czcionki, jakich należy używać do każdego z tych elementów.
52.
Moim zdaniem z powyższego wynika, że dostawcy i dystrybutorzy odkurzaczy nie mają żadnej swobody działania w zakresie stosowania i sporządzania etykiety energetycznej. Po pierwsze, jej stosowanie jest obowiązkowe. Po drugie, etykieta musi spełniać wszystkie wymogi określone w załączniku II do tego rozporządzenia, zarówno jeśli chodzi o format, jak i o informacje, jakie powinny się tam znaleźć. Jedyne dwa wyjątki w tym względzie polegają na możliwości wykorzystania dodatkowo kopii oznakowania ekologicznego przyznanego na mocy rozporządzenia (CE) nr 66/2010 (
13
) (pkt 1.1 tego załącznika) (
14
) oraz stosowania etykiety energetycznej o większych wymiarach niż wymagane minimalne (pkt 1.3 załącznika).
53.
Innymi słowy, przyjmując rozporządzenie nr 665/2013, prawodawca Unii świadomie dokonał wyboru, jakie informacje – których ilość jest siłą rzeczy ograniczona – muszą być podane konsumentowi za pośrednictwem etykiety energetycznej, a wśród tych informacji nie figuruje metodologia stosowana do pomiaru wydajności energetycznej odkurzaczy.
54.
Z powyższego wynika, że rozporządzenie nr 665/2013 należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się ono ingerencji w treść lub format etykiety energetycznej, w szczególności w celu wskazania warunków, w jakich przeprowadzono testy, które doprowadziły do klasyfikacji efektywności energetycznej odkurzacza.
55.
Należy jeszcze zbadać, czy taka informacja może być udostępniana na dodatkowej etykiecie dołączanej do etykiety energetycznej.
2. W sprawie zakazu stosowania dodatkowych etykiet powielających lub precyzujących informacje zamieszczone na etykiecie energetycznej
56.
W pytaniu drugim sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy rozporządzenie nr 665/2013 należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się ono temu, aby etykiecie energetycznej towarzyszyły dodatkowe etykiety powielające zamieszczone na niej informacje. W okolicznościach sprawy w postępowaniu głównym pytanie to dotyczy kilku symboli stosowanych przez BSH, chociaż nie przewiduje tego rozporządzenie, a mianowicie: zielonej etykiety „Energy A”, pomarańczowej etykiety „AAAA Best rated: A in all classes” i czarnej etykiety przedstawiającej dywan z napisem „class A Performance” (
15
).
57.
W celu udzielenia odpowiedzi na pierwsze pytanie (
16
) konieczne jest ponadto ustalenie, czy rozporządzenie to stoi na przeszkodzie temu, aby do etykiety energetycznej została dołączona etykieta dodatkowa, precyzująca, że wspomniane informacje odzwierciedlają wyniki testów przeprowadzanych przy pustym worku, zgodnie z życzeniem Dysona. Taka dodatkowa etykieta nie miałaby na celu powielenia informacji zamieszczonych na etykiecie energetycznej, ale raczej sprecyzowanie tych informacji.
58.
Moim zdaniem obydwa problemy wymagają wspólnej odpowiedzi, a mianowicie, że rozporządzenie nr 665/2013 w związku z dyrektywą 2010/30 należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się ono stosowaniu dodatkowych etykiet powielających lub precyzujących informacje podane na etykiecie energetycznej.
59.
Interpretacja ta wynika, po pierwsze, z głównego celu, ustanowionego przez tę dyrektywę, który wynika z jej art. 1 ust. 1, a mianowicie standaryzacji informacji podawanej użytkownikom końcowym w odniesieniu do zużycia energii i innych podstawowych zasobów, aby umożliwić łatwe porównanie omawianych produktów (
17
). Tymczasem umożliwienie producentom lub dystrybutorom stosowania dodatkowych etykiet powielających lub precyzujących informacje podane na etykiecie energetycznej podważyłoby tę standaryzację (
18
).
60.
Jest tak tym bardziej, że dopuszczenie do stosowania takich etykiet mogłoby doprowadzić do rywalizacji między producentami odkurzaczy polegającej na przyozdabianiu swoich modeli w dodatkowe, liczne i zróżnicowane etykiety, co zniweczyło standaryzację informacji ustanowioną w dyrektywie 2010/30 i rozporządzeniu nr 665/2013.
61.
Po drugie, wykładnia ta wynika również z art. 3 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2010/30, który zobowiązuje państwa członkowskie do zakazania umieszczania innych etykiet niezgodnych z tą dyrektywą lub z aktami delegowanymi, jeżeli mogłoby to wprowadzić użytkownika końcowego w błąd lub dezorientować go w odniesieniu do zużycia energii.
62.
Tymczasem tak właśnie byłoby w przypadku etykiet powielających lub precyzujących informacje zamieszczone na etykiecie energetycznej. Moim zdaniem ewentualna obecność takich etykiet dodatkowych może bowiem prowadzić do dezorientacji wśród użytkowników końcowych co do efektywności energetycznej odkurzaczy, które są nimi oznakowane, i tych, które nimi oznakowane nie są.
63.
Tytułem przykładu, stosowanie przez BSH pomarańczowej etykiety „AAAA Best rated: A in all classes” w okolicznościach sporu w postępowaniu głównym grozi tym, że użytkownicy końcowi pomyślą, iż dany model jest bardziej skuteczny niż model bez takiej etykiety dodatkowej. Podobnie, dodatkowa etykieta określająca warunki, w jakich przeprowadzono testy, które doprowadziły do klasyfikacji efektywności energetycznej, której stosowanie narzucono by BSH na podstawie art. 7 dyrektywy 2005/29, mogłaby spowodować, że użytkownicy końcowi pomyślą, iż dany model jest mniej skuteczny niż model bez takiej dodatkowej etykiety (
19
).
64.
Po trzecie, potwierdzenie tej wykładni widzę także w załączniku II do rozporządzenia nr 665/2013. Jedyny bowiem wyjątek od obowiązku stosowania etykiety energetycznej znajduje się w pkt 1.1 tego załącznika, zgodnie z którym, w drodze odstępstwa, można dołączyć kopię oznakowania ekologicznego UE przyznanego na mocy rozporządzenia nr 66/2010. Wnioskuję stąd, a contrario, że rozporządzenie to sprzeciwia się stosowaniu jakiejkolwiek innej dodatkowej etykiety powielającej lub precyzującej informacje zamieszczone na etykiecie energetycznej (
20
).
65.
Pragnę uściślić, że proponowana przeze mnie wykładnia dotyczy wyłącznie informacji wchodzących w zakres stosowania rozporządzenia nr 665/2013. Oczywiste jest, że rozporządzenie to nie sprzeciwia się podawaniu informacji nieobjętych jej zakresem, takich jak na przykład cena sprzedaży, miejsce produkcji lub czas trwania gwarancji. Artykuł ten sprzeciwia się natomiast moim zdaniem dodaniu etykiet powielających lub precyzujących informacje podane na etykiecie energetycznej, takich jak etykiety określające warunki, w jakich zostały przeprowadzone badania, które doprowadziły do nadania klasy efektywności energetycznej.
66.
Gwoli ścisłości dodam, że podejście przedstawione powyżej nie oznacza, że testy przeprowadzone na potrzeby standaryzacji etykiet przewidzianej w rozporządzeniu nr 665/2013 muszą odzwierciedlać normalne warunki użytkowania odkurzaczy workowych czy bezworkowych. Pod tym względem podkreślam, jak co do zasady podniosła to BSH (
21
), że każde usiłowanie osiągnięcia standaryzacji, takie jak dążenie do omawianego etykietowania, pociąga za sobą uproszczenie rzeczywistości. Jeżeli to uproszczenie jest sprzeczne z normami prawa Unii wyższego rzędu, można zakwestionować jego ważność przed sądami Unii, tak jak zrobił to Dyson (
22
), wnosząc skargę o stwierdzenie nieważności tego rozporządzenia.
67.
Natomiast istnienie takiego uproszczenia nie może w żadnym przypadku podważyć standaryzacji etykiet energetycznych dokonanej przez dyrektywę 2010/30 oraz, w odniesieniu do odkurzaczy, przez rozporządzenie nr 665/2013, umożliwiając zainteresowanym przedsiębiorcom ingerencję w format etykiety energetycznej lub stosowanie dodatkowych etykiet powielających lub precyzujących zamieszczone na niej informacje.
68.
Z tego względu proponuję, aby Trybunał udzielił następującej odpowiedzi na pytanie drugie: rozporządzenie nr 665/2013 w związku z dyrektywą 2010/30 należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się ono z jednej strony ingerencji w treść bądź format etykiety energetycznej, a z drugiej strony dołączaniu do tej etykiety dodatkowych etykiet powielających lub precyzujących zamieszczone na niej informacje, w szczególności w celu wskazania warunków, w jakich przeprowadzono testy, które doprowadziły do klasyfikacji efektywności energetycznej odkurzacza.
69.
Pozostaje mi teraz do zbadania, w ramach odpowiedzi na pierwsze pytanie, czy przepisy dyrektywy 2005/29 mogą uzasadniać obowiązek sprecyzowania, że informacje zamieszczone na etykiecie energetycznej odzwierciedlają wyniki testów przeprowadzanych przy pustym worku.
B.
W przedmiocie wykładni dyrektywy 2005/29
70.
Pierwsze pytanie postawione przez sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy stosowanie etykiety energetycznej zgodnie z rozporządzeniem nr 665/2013, bez wskazania, w jakich warunkach przeprowadzono badania, które doprowadziły do klasyfikacji efektywności energetycznej odkurzacza, może stanowić zaniechanie wprowadzające w błąd w rozumieniu art. 7 dyrektywy 2005/29.
71.
Moim zdaniem, chociaż zastosowanie tej etykiety stanowi „praktykę handlową” w rozumieniu art. 2 lit. d) dyrektywy 2005/29 (sekcja 1), art. 3 ust. 4 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że nie ma ona zastosowania do szczególnych aspektów nieuczciwych praktyk handlowych objętych rozporządzeniem nr 665/2013, ponieważ nie pozostawia ono przedsiębiorcom, których dotyczy, żadnej swobody działania (sekcja 2). Posiłkowo uważam, że nie stanowi wprowadzającego w błąd zaniechania, w rozumieniu art. 7 tej dyrektywy, brak wzmianki o warunkach, w jakich przeprowadzono testy, które doprowadziły do klasyfikacji efektywności energetycznej odkurzacza, biorąc pod uwagę fakt, że rozporządzenie nie wymaga takiej informacji (sekcja 3).
1. W przedmiocie istnienia „praktyki handlowej” w rozumieniu art. 2 lit. d) dyrektywy 2005/29
72.
BSH podniosła argument dotyczący braku swobody działania w zakresie stosowania i sporządzania etykiety energetycznej opisanej przeze mnie w poprzedniej części, aby dowieść, że stosowanie tej etykiety nie stanowi „praktyki handlowej” w rozumieniu art. 2 lit. d) dyrektywy 2005/29. W konsekwencji dyrektywa ta nie powinna znajdować zastosowania w okolicznościach postępowania głównego.
73.
Zgodnie z tym rozumowaniem termin „przedsiębiorcy” użyty w tym przepisie wymagałby istnienia swobody działania, którą przedsiębiorca może wykorzystać, aby wpłynąć na konsumenta. Ponadto stosowanie tej etykiety nie jest „bezpośrednio związane z promocją, sprzedażą lub dostawą produktu do konsumentów” w rozumieniu tego przepisu, lecz wynika z obowiązku informacyjnego nałożonego na przedsiębiorcę, w tym również gdy informacje podane na etykiecie są niekorzystne dla jego interesów ze względu na słabe wyniki osiągnięte przez odkurzacz.
74.
Nie przekonuje mnie ten argument.
75.
Przypominam, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem dyrektywa 2005/29 ma „szczególnie szeroki zakres przedmiotowy”, obejmujący wszystkie praktyki handlowe mające bezpośredni związek z promocją, sprzedażą lub dostawą produktu do konsumentów (
23
).
76.
W świetle tego orzecznictwa uważam, że stanowisko BSH świadczy o przesadnym formalizmie. Podawanie informacji dotyczących w szczególności efektywności energetycznej i skuteczności odkurzania (
24
) odkurzacza wystawionego na sprzedaż dla konsumentów bez wątpienia stanowi bowiem „komunikat handlowy [przedsiębiorcy], w tym reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją, sprzedażą lub dostawą produktu do konsumentów” w rozumieniu art. 2 lit. d) dyrektywy 2005/29.
77.
Z samego brzmienia tego przepisu wynika, że pojęcie „komunikatu handlowego” jest szersze niż pojęcie „reklamy”. W związku z tym nie widzę żadnego powodu, aby wykluczyć, że taki komunikat może obejmować informacje niekorzystne z punktu widzenia interesów przedsiębiorcy, w przeciwieństwie do tego, co twierdziła BSH (
25
). Ponadto nie ma znaczenia, że obowiązek dotyczący tego komunikatu został ustanowiony na mocy rozporządzenia nr 665/2013. Jeśli bowiem stosujący praktykę handlową musi z definicji być przedsiębiorcą, okoliczność, czy działał on z własnej inicjatywy czy w celu wykonania przepisów prawa Unii, jest pozbawiona znaczenia.
78.
Z powyższego wnioskuję, że wbrew temu, co twierdzi spółka BSH, stosowanie etykiety energetycznej stanowi „praktykę handlową” w rozumieniu art. 2 lit. d) dyrektywy 2005/29.
79.
Dodam, że argument podniesiony przez BSH porusza w istocie kwestię związku rozporządzenia nr 665/2013 i dyrektywy 2005/29. W mojej ocenie problem ten należy rozważać w drodze wykładni art. 3 ust. 4 tej dyrektywy, którego celem jest właśnie regulowanie kolizji między tą dyrektywą i przepisami prawa Unii regulującymi szczególne aspekty nieuczciwych praktyk handlowych.
2. W kwestii istnienia „kolizji” w rozumieniu art. 3 ust. 4 dyrektywy 2005/29
80.
Zgodnie z zasadą pierwszeństwa przewidzianą w art. 3 ust. 4 dyrektywy 2005/29 inne przepisy Unii regulujące szczególne aspekty nieuczciwych praktyk handlowych mają w „przypadku kolizji” pierwszeństwo wobec przepisów tej dyrektywy.
81.
Wykładnia tego przepisu ma duże znaczenie strategiczne. Dyrektywa ta ma bowiem mieć zastosowanie do wszystkich nieuczciwych praktyk handlowych, niezależnie od sektora działalności, w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumentów (
26
). Według słów użytych przez Komisję w komunikacie z dnia 14 marca 2013 r.„[d]yrektywa [2005/29] przewiduje wysoki poziom ochrony konsumentów we wszystkich branżach. Funkcjonuje ona jako mechanizm bezpieczeństwa w przypadkach, które nie są regulowane innymi unijnymi przepisami branżowymi” (
27
).
82.
Tymczasem każda sytuacja, w której dyrektywa 2005/29 zostanie uznana za niemającą zastosowania na podstawie art. 3 ust. 4, niesie ryzyko stworzenia luki w systemie bezpieczeństwa ustanowionym przez tę dyrektywę, jeżeli inne przepisy Unii, które mają pierwszeństwo, nie gwarantują wysokiego poziomu ochrony konsumentów.
83.
Ryzyko to wydaje mi się wymuszać rygorystyczne, a nawet asekuracyjne podejście do wykładni tego przepisu.
84.
W mojej opinii, biorąc pod uwagę wymóg ścisłej interpretacji, z brzmienia tego przepisu należy wywnioskować, że aby dyrektywa 2005/29 nie była stosowana, spełnione muszą być łącznie dwie przesłanki. Pierwsza przesłanka polega na istnieniu „inny[ch] przepis[ów] prawny[ch] [Unii] regulujący[ch] szczególne aspekty nieuczciwych praktyk handlowych”. Druga przesłanka związana jest z istnieniem „kolizji” pomiędzy tymi innymi przepisami i postanowieniami tej dyrektywy (
28
).
85.
Ponadto, jeżeli te dwie przesłanki są spełnione, niestosowanie tej dyrektywy będzie ograniczone wyłącznie do szczególnych aspektów nieuczciwych praktyk handlowych objętych zakresem tych przepisów, zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 4 tej samej dyrektywy. I tak, w okolicznościach rozpatrywanych w postępowaniu głównym wspomnianą dyrektywę, a w szczególności jej art. 6 i 7, dalej stosuje się w całości do wszystkich kwestii nieobjętych rozporządzeniem nr 665/2013 (
29
), i to nawet w przypadku kolizji z tym rozporządzeniem.
86.
W ramach niniejszej sprawy należy zbadać w pierwszej kolejności, czy rozporządzenie nr 665/2013 reguluje szczególne aspekty nieuczciwych praktyk handlowych.
87.
W tym względzie należy zauważyć, że główny cel standaryzacji etykiet przewidzianej w dyrektywie 2010/30, na której opiera się to rozporządzenie, polega nie na ochronie konsumentów przed tego rodzaju praktykami, lecz na ochronie środowiska dzięki zmniejszeniu zużycia energii i innych podstawowych zasobów w UE (
30
).
88.
Niemniej jednak środek ustanowiony w tej dyrektywie, aby cel ten osiągnąć, polega na obowiązku informowania konsumentów za pomocą ujednoliconej etykiety, zgodnie z art. 1, art. 4 lit. a), art. 5 lit. a) i art. 6 tej dyrektywy. W odniesieniu do odkurzaczy format i treść etykiety energetycznej są ściśle określone w załączniku II do rozporządzenia nr 665/2013 (
31
).
89.
Tymczasem, jak już wcześniej wyjaśniłem, stosowanie etykiety energetycznej stanowi „praktykę handlową” w rozumieniu art. 2 lit. d) dyrektywy 2005/29 (
32
). W związku z powyższym, nakładając na dostawców i dystrybutorów obowiązek stosowania etykiety zawierającej standardowe informacje odnoszące się w szczególności do efektywności energetycznej odkurzaczy, rozporządzenie to reguluje szczególne aspekty nieuczciwych praktyk handlowych w rozumieniu art. 3 ust. 4 dyrektywy 2005/29, nawet jeżeli nie jest to pierwotny cel.
90.
W drugiej kolejności muszę jeszcze sprawdzić istnienie „kolizji” pomiędzy przepisami rozporządzenia nr 665/2013 a przepisami dyrektywy 2005/29. W mojej opinii, biorąc pod uwagę restrykcyjne podejście, które należy przyjąć w zakresie wykładni art. 3 ust. 4 tej dyrektywy (
33
), przesłanka ta wymaga, aby ocenić, czy obowiązki wynikające z tych instrumentów są nie do pogodzenia dla przedsiębiorców, których dotyczą, lub, innymi słowy, czy obowiązki te nie mogą być spełnione jednocześnie. W związku z tym uważam, że samo „nakładanie się” zakresu stosowania tej dyrektywy i innych przepisów prawa Unii nie wystarcza, by wykluczyć możliwość zastosowania tej dyrektywy do nieuczciwych praktyk handlowych objętych takimi przepisami (
34
).
91.
Jednak gdy „inne przepisy Unii” nie pozostawiają danym przedsiębiorcom żadnej swobody działania, koniecznie należy stwierdzić istnienie takiej kolizji. W takim bowiem przypadku dodatkowe obowiązki, jakie mogą wynikać z przepisów dyrektywy 2005/29, siłą rzeczy pozostają w sprzeczności z obowiązkami przewidzianymi przez te przepisy.
92.
Tymczasem, w kontekście niniejszej sprawy, wyjaśniłem powody, dla których uważam, że rozporządzenie nr 665/2013 nie pozostawia producentom i dystrybutorom żadnej swobody działania w zakresie stosowania etykiet i etykiet dodatkowych (
35
). Przypuśćmy hipotetycznie, że jak twierdzi Dyson, brak określenia warunków, w których przeprowadzono testy, rzeczywiście stanowi wprowadzające w błąd zaniechanie w rozumieniu art. 7 dyrektywy 2005/29. W takim przypadku należałoby wówczas bezwzględnie stwierdzić istnienie kolizji w rozumieniu art. 3 ust. 4 wspomnianej dyrektywy, z uwagi na to, że rozporządzenie nr 665/2013 nie pozwala na dodanie tej informacji na etykiecie energetycznej lub etykiecie dodatkowej.
93.
W związku z tym, i bez potrzeby badania, czy doszło do wprowadzającego w błąd zaniechania w rozumieniu art. 7 dyrektywy 2005/29, art. 3 ust. 4 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że nie ma ona zastosowania do szczególnych aspektów nieuczciwych praktyk handlowych regulowanych przepisami Unii, które nie pozostawiają zainteresowanym przedsiębiorcom żadnej swobody działania, takich jak obowiązek stosowania etykiety energetycznej i zakaz stosowania dodatkowych etykiet powielających lub precyzujących zamieszczone na niej informacje.
94.
Żeby temat wyczerpać, chciałbym jeszcze przeanalizować argument podniesiony na rozprawie, zgodnie z którym art. 3 ust. 4 dyrektywy 2005/29 należy interpretować w ten sposób, że nie dotyczy on kolizji pomiędzy tą dyrektywą a aktem o charakterze nieustawodawczym, takim jak rozporządzenie nr 665/2013. Nie przekonuje mnie ten argument. Przepis ten dotyczy bowiem wszelkich „innych przepisów” prawa Unii, bez ograniczeń wynikających z charakteru aktu zawierającego te przepisy. Jeżeli taki byłby zamiar prawodawcy Unii, łatwo mógłby wyjaśnić, że te inne przepisy powinny mieć „charakter ustawodawczy”, wzorując się na brzmieniu art. 290 TFUE (
36
).
3. W przedmiocie braku „zaniechania wprowadzającego w błąd” w rozumieniu art. 7 dyrektywy 2005/29
95.
Posiłkowo, na wypadek gdyby Trybunał miał orzec, że dyrektywa 2005/29 ma zastosowanie do praktyk handlowych objętych rozporządzeniem nr 665/2013, uważam, że nie stanowi wprowadzającego w błąd zaniechania, w rozumieniu art. 7 tej dyrektywy, brak wzmianki o warunkach, w jakich przeprowadzono testy, które doprowadziły do klasyfikacji efektywności energetycznej odkurzacza, biorąc pod uwagę fakt, że rozporządzenie nie wymaga podania tej informacji.
96.
Zaniechanie może bowiem wprowadzać w błąd, w rozumieniu tego przepisu, jedynie wtedy, gdy dotyczy ono informacji „istotnych”, niezbędnych przeciętnemu konsumentowi, stosownie do okoliczności, do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej transakcji.
97.
Zgodnie z art. 7 ust. 5 dyrektywy 2005/29 informacje, których obecność jest wymagana na mocy rozporządzenia nr 665/2013, czyli te zamieszczone na etykiecie energetycznej, powinny być uznane za „istotne”. Kwestia, która pojawia się w tym miejscu, nie jest jednak uregulowana w art. 7 ust. 5 tej dyrektywy, ponieważ dotyczy ona informacji, której obecność nie jest wymagana przez to rozporządzenie, a mianowicie wskazania warunków, w jakich przeprowadzono testy efektywności energetycznej.
98.
W tym względzie, jak co do zasady podnoszą BSH i rząd niemiecki, uważam, że prawodawca Unii, przyjmując rozporządzenie nr 665/2013, podał wyczerpujący wykaz informacji, które należy uznać za istotne w zakresie stosowania tego rozporządzenia i które w związku z tym powinny zostać podane konsumentom za pośrednictwem etykiety energetycznej. Moim zdaniem sądy krajowe nie mają swobody kwestionowania takiego wyboru politycznego prawodawcy Unii, orzekając w poszczególnych przypadkach, że informacja niewymagana tym rozporządzeniem jest „istotna” w świetle art. 7 dyrektywy 2005/29. Jakakolwiek inna wykładnia mogłaby zniweczyć wysiłki standaryzacji informacji dotyczących zużycia energii, mającej na celu umożliwienie łatwego porównania produktów (
37
).
99.
Mając na względzie całość powyższych rozważań, proponuję, aby Trybunał odpowiedział na pytanie pierwsze w następujący sposób: art. 3 ust. 4 dyrektywy 2005/29 należy interpretować w ten sposób, że dyrektywa ta nie ma zastosowania do regulowanych przepisami Unii szczególnych aspektów nieuczciwych praktyk handlowych, które nie pozostawiają żadnej swobody działania zainteresowanym przedsiębiorcom, takich jak obowiązek stosowania etykiety energetycznej i zakaz stosowania dodatkowych etykiet powielających i precyzujących zamieszczone na niej informacje.
VI. Wnioski
100.
Mając na względzie powyższe rozważania, proponuję, aby Trybunał odpowiedział w następujący sposób na pytania prejudycjalne rechtbank van koophandel te Antwerpen (sądu gospodarczego w Antwerpii, Belgia):
1)
Artykuł 3 ust. 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/29/WE z dnia 11 maja 2005 r. dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniającej dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady należy interpretować w ten sposób, że dyrektywa ta nie ma zastosowania do regulowanych przepisami Unii szczególnych aspektów nieuczciwych praktyk handlowych, które to aspekty nie pozostawiają żadnej swobody działania zainteresowanym przedsiębiorcom, takich jak obowiązek stosowania etykiety energetycznej określonej w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) nr 665/2013 z dnia 3 maja 2013 r. uzupełniającym dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/30/UE w odniesieniu do etykietowania energetycznego odkurzaczy oraz zakaz stosowania dodatkowych etykiet powielających i precyzujących zamieszczone na niej informacje.
2)
Rozporządzenie nr 665/2013 w związku z dyrektywą 2010/30/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie wskazania poprzez etykietowanie oraz standardowe informacje o produkcie, zużycia energii oraz innych zasobów przez produkty związane z energią należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się ono z jednej strony ingerencji w treść bądź format etykiety energetycznej, przewidzianej w tym rozporządzeniu, a z drugiej strony – dołączaniu do tej etykiety dodatkowych etykiet powielających lub precyzujących zamieszczone na niej informacje, w szczególności w celu wskazania, w jakich warunkach przeprowadzone zostały testy, które doprowadziły do klasyfikacji efektywności energetycznej odkurzacza.
(
1
)	Język oryginału: francuski.
(
2
)	Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniająca dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. 2005, L 149, s. 22).
(
3
)	Rozporządzenie Komisji z dnia 3 maja 2013 r. uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/30/UE w odniesieniu do etykietowania energetycznego odkurzaczy (Dz.U. 2013, L 192, s. 1).
(
4
)	Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie wskazania poprzez etykietowanie oraz standardowe informacje o produkcie, zużycia energii oraz innych zasobów przez produkty związane z energią (Dz.U. 2010, L 153, s. 1). Dyrektywa ta została uchylona rozporządzeniem (UE) 2017/1369 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 lipca 2017 r. ustanawiającym ramy etykietowania energetycznego i uchylającym dyrektywę 2010/30/UE (Dz.U. 2017, L 198, s. 1) ze skutkiem od dnia 1 sierpnia 2017 r., w wykonaniu art. 20 tego ostatniego.
(
5
)	System podstawowy był początkowo ustanowiony w dyrektywie Rady 79/530/EWG z dnia 14 maja 1979 r. w sprawie informacji o zużyciu energii przez urządzenia gospodarstwa domowego za pośrednictwem etykiety (Dz.U. 1979, L 145, s. 1), zastąpionej kolejno przez dyrektywę Rady 92/75/EWG z dnia 22 września 1992 r. w sprawie wskazania zużycia energii przez urządzenia gospodarstwa domowego energii i innych zasobów poprzez etykietowanie oraz standardowe informacje o produkcie (Dz.U. 1992, L 297, s. 16), dyrektywę 2010/30 i rozporządzenie (UE) 2017/1369 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 lipca 2017 r. ustanawiające ramy etykietowania efektywności energetycznej i uchylające dyrektywę 2010/30/UE (Dz.U. 2017, L 198, s. 1).
(
6
)	Wyroki: z dnia 12 lutego 1998 r., Komisja/Włochy (C‑139/97, EU:C:1998:58); z dnia 12 grudnia 2002 r., Komisja/Rada (C‑281/01, EU:C:2002:761); z dnia 18 listopada 2004 r., Komisja/Luksemburg (C‑79/04, niepublikowany, EU:C:2004:736); z dnia 3 kwietnia 2014 r., Rätzke (C‑319/13, EU:C:2014:210); z dnia 11 listopada 2015 r., Dyson/Komisja (T‑544/13, EU:T:2015:836); dnia 11 maja 2017 r., Dyson/Komisja (C‑44/16 P, EU:C:2017:357).
(
7
)	System ten został ustanowiony na mocy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/91/WE z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (Dz.U. 2003, L 1, s. 65), zastąpionej przez dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (Dz.U. 2010, L 153, s. 13). Zobacz wyroki: z dnia 17 stycznia 2008 r., Komisja/Grecja (C‑342/07, niepublikowany, EU:C:2008:25); z dnia 29 października 2009 r., Komisja/Luksemburg (C‑22/09, niepublikowany, EU:C:2009:684); z dnia 13 czerwca 2013 r., Komisja/Włochy (C‑345/12, niepublikowany, EU:C:2013:396); z dnia 16 stycznia 2014 r., Komisja/Hiszpania (C‑67/12, EU:C:2014:5); z dnia 2 marca 2017 r., Komisja/Grecja (C‑160/16, niepublikowany, EU:C:2017:161).
(
8
)	Wyrok z dnia 6 października 2015 r., Schrems (C‑362/14, EU:C:2015:650, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
9
)	Po uchyleniu wyroku Sądu z dnia 11 listopada 2015 r.Dyson/Komisja (T‑544/13, EU:T:2015:836), Trybunał przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Zobacz wyrok z dnia 11 maja 2017 r., Dyson/Komisja (C‑44/16 P, EU:C:2017:357).
(
10
)	Pozew Dysona w postępowaniu głównym został złożony w dniu 20 października 2015 r. Zobacz pkt 24 niniejszej opinii.
(
11
)	Na etykiecie energetycznej dla „odkurzaczy uniwersalnych” należy podać zarówno klasę skuteczności odkurzania dywanów, jak i klasę skuteczności odkurzania podłóg twardych (pkt 1.1, VI i VII). Etykieta energetyczna dla „odkurzaczy do podłóg twardych” musi zawierać klasę skuteczności odkurzania podłóg twardych oraz znak niestosowania zamiast klasy skuteczności odkurzania (pkt 1.2, VI i VII). I odwrotnie, etykieta energetyczna dla „odkurzaczy do dywanów” musi zawierać klasę skuteczności odkurzania i znak niestosowania zamiast klasy skuteczności odkurzania podłóg twardych (pkt 1.3, VI i VII). Zobacz także pkt 3.2 i 3.3, określający format tych znaków niestosowania.
(
12
)	Zaznaczam, że odniesienia do wzorów określonych w sekcji 3 załącznika II do rozporządzenia nr 665/2013, w pkt 1 i 2 tego załącznika, musiały być przedmiotem sprostowania (Dz.U. 2017, L 59, s. 40) w zakresie, w jakim odnoszą się one błędnie do sekcji 4 – nieistniejącej – tego załącznika.
(
13
)	Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie oznakowania ekologicznego UE (Dz.U. 2010, L 27, s. 1).
(
14
)	Zobacz pkt 64 niniejszej opinii.
(
15
)	Zobacz pkt 31 i 32 niniejszej opinii.
(
16
)	W istocie zakaz używania takich etykiet dodatkowych doprowadzi nieuchronnie do istnienia „kolizji” w rozumieniu art. 3 ust. 4 dyrektywy 2005/29; zob. pkt 90–93 niniejszej opinii.
(
17
)	Zobacz także motywy 5 i 8 dyrektywy 2010/30.
(
18
)	Zobacz także motyw 5 rozporządzenia nr 665/2013.
(
19
)	Zobacz pkt 31 niniejszej opinii.
(
20
)	W okolicznościach sporu rozpatrywanego w postępowaniu głównym spółka BSH umieściła oznakowanie ekologiczne na opakowaniu; zob. pkt 26 niniejszej opinii.
(
21
)	W tym względzie sąd odsyłający wydaje się pewien, że testy przeprowadzone przy pustych workach nie pozwalają na uwzględnienie utraty efektywności poniesionej przez workowe odkurzacze elektryczne, takie jak te sprzedawane przez BSH, gdy worek wypełnia się kurzem. Zobacz pkt 30 niniejszej opinii. Niemniej jednak BSH twierdziła, że testy przeprowadzone na odkurzaczach bezworkowych, takich jak sprzedawane przez Dyson, również nie pozwalają na uwzględnienie utraty efektywności poniesionej przez te odkurzacze, kiedy wypełni je kurz.
(
22
)	Zobacz wyrok z dnia 11 maja 2017 r., Dyson/Komisja (C‑44/16 P, EU:C:2017:357), uchylający wyrok z dnia 11 listopada 2015 r., Dyson/Komisja (T‑544/13, EU:T:2015:836).
(
23
)	Trybunał włączył w „szczególnie szeroki” zakres przedmiotowy oferty wiązane (wyrok z dnia 23 kwietnia 2009 r., VTB-VAB i Galatea, C‑261/07 i C‑299/07, EU:C:2009:244, pkt 49 i nast.); kampanie promocyjne uzależniające bezpłatny udział w loterii od nabycia towarów lub usług (wyrok z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie C‑304/08Plus Warenhandelsgesellschaft, EU:C:2010:12, pkt 36 i nast.; a także wyrok z dnia 9 listopada 2010 r., Mediaprint Zeitungs- und Zeitschriftenverlag, C‑540/08, EU:C:2010:660, pkt 17 i nast.); podanie w umowie kredytu rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania niższej od stopy stosowanej w rzeczywistości (wyrok z dnia 15 marca 2012 r., Pereničová i Perenič, C‑453/10, EU:C:2012:144, pkt 38 i nast.); publikacja informacji dotyczących całkowitej likwidacji sklepu (wyrok z dnia 17 stycznia 2013 r., Köck, C‑206/11, EU:C:2013:14, pkt 26 i nast.); publikacja informacji w sprawie wyłączności posiadanej przez biuro podróży (wyrok z dnia 19 września 2013 r., CHS Tour Services, C‑435/11, EU:C:2013:574, pkt 27 i nast.); reklamę produktów leczniczych (wyrok z dnia 16 lipca 2015 r., Abcur, C‑544/13 i C‑545/13, EU:C:2015:481, pkt 74 i nast.); reklamę usług leczenia ust i zębów (wyrok z dnia 4 maja 2017 r., Vanderborght, C‑339/15, EU:C:2017:335, pkt 23 i nast.), a także windykację wierzytelności (wyrok z dnia 20 lipca 2017 r., Gelvora, C‑357/16, EU:C:2017:573, pkt 19 i nast.). Trybunał wykluczył natomiast publikację artykułów prasowych o charakterze reklamowym (wyrok z dnia 17 października 2013 r., C‑391/12, RLvS, EU:C:2013:669, pkt 37 i nast.).
(
24
)	Zobacz pkt 50 niniejszej opinii.
(
25
)	Pragnę dodać, że decyzja przedsiębiorcy o niepodawaniu pewnych informacji dotyczących produktu oferowanego do sprzedaży konsumentom może również stanowić praktykę handlową w rozumieniu art. 2 lit. d) dyrektywy 2005/29.
(
26
)	Zobacz w tym względzie cel określony w art. 1 dyrektywy 2005/29, szczególnie szerokie definicje, o których mowa w art. 2 lit. a)–d) tej dyrektywy, a także zakres stosowania wynikający z art. 3 ust. 1 tej dyrektywy.
(
27
)	Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie stosowania dyrektywy o nieuczciwych praktykach handlowych, COM (2013)138 final.
(
28
)	Uważam, że te dwie przesłanki zostały wyraźnie wskazane przez Trybunał w wyroku z dnia 16 lipca 2015 r., Abcur (C‑544/13 i C‑545/13, EU:C:2015:481, pkt 79–81). Natomiast wystąpienia kolizji Trybunał bezpośrednio nie sprawdził w wyroku z dnia 7 lipca 2016 r., Citroën Commerce (C‑476/14, EU:C:2016:527, pkt 42–46). Ze względu na pewność prawa wydaje mi się jednak, że te dwie przesłanki należy zbadać odrębnie i wyraźnie.
(
29
)	Zobacz pkt 65 niniejszej opinii.
(
30
)	Zobacz motywy 5 i 8 dyrektywy 2010/30.
(
31
)	Zobacz pkt 47–52 niniejszej opinii.
(
32
)	Zobacz pkt 75–78 niniejszej opinii.
(
33
)	Zobacz pkt 81–84 niniejszej opinii.
(
34
)	Ten wymóg „kolizji” należy w szczególności odróżnić od utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z którym każdy przepis krajowy w dziedzinie, która była przedmiotem wyczerpującej harmonizacji na szczeblu Unii Europejskiej, powinien być oceniany w świetle przepisów tego środka harmonizującego, a nie w świetle przepisów prawa pierwotnego. W takim przypadku zwykłe „nakładanie się” wystarczy do wykluczenia możliwości zastosowania przepisów prawa pierwotnego. Zobacz w szczególności wyroki: z dnia 5 października 1977 r., Tedeschi (5/77, EU:C:1977:144, pkt 33–35); z dnia 12 listopada 2015 r., Visnapuu (C‑198/14, EU:C:2015:751, pkt 40); z dnia 7 września 2017 r., Eqiom i Enka (C‑6/16, EU:C:2017:641, pkt 15). Orzecznictwo to jest jednak bez znaczenia dla wykładni art. 3 ust. 4 dyrektywy 2005/29. Z jednej strony zakres przytoczonego orzecznictwa jest ograniczony do konkretnego przypadku, czyli do przepisów prawa pierwotnego, którego zakres został szczegółowo określony w akcie prawa wtórnego. Z drugiej strony treść tego przepisu wymaga istnienia „kolizji”, a nie jedynie zachodzenia na siebie.
(
35
)	Zobacz pkt 54 i 68 niniejszej opinii.
(
36
)	Pragnę uściślić, że motyw 10 dyrektywy 2005/29 nie może podważyć mojego przekonania w tym względzie. Z jednej strony, jak wynika z orzecznictwa Trybunału, o ile preambuła aktu prawa Unii może doprecyzować jego treść, o tyle jednak nie może być przywoływana w celu uzasadnienia odstępstw od samych przepisów danego aktu (zob. w szczególności wyrok z dnia 20 grudnia 2017 r., Acacia i D’Amato, C‑397/16 i C‑435/16, EU:C:2017:992, pkt 40). Z drugiej strony nie można wyciągnąć żadnego wniosku z terminologii stosowanej w tym motywie, ponieważ dotyczy on, bez rozróżnienia, „przepisów Unii” (bez dokładnego określenia charakteru aktu) i „prawa Unii”.
(
37
)	Zobacz pkt 59 i 60 niniejszej opinii. Wyjaśniam, że próba standaryzacji zostałaby podważona w dwojaki sposób: z jednej strony ze względu na różnice między państwami członkowskimi w interpretacji art. 7 dyrektywy 2005/29, a w szczególności uznania informacji za „istotną”; z drugiej strony ze względu na ryzyko rozbieżności w informacjach dostarczanych przez przedsiębiorstwa w państwach członkowskich, w których przepis ten jest interpretowany jako zobowiązujący do podawania informacji niewymaganych przez rozporządzenie nr 665/2013.