62018CC0177
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
MACIEJ SZPUNAR
της 17ης Οκτωβρίου 2019 (
1
)
Υπόθεση C-177/18
Almudena Baldonedo Martín
κατά
Ayuntamiento de Madrid
[αίτηση του Juzgado de lo Contencioso-Administrativo no 14 de Madrid (διοικητικού πρωτοδικείο αριθ. 14 Μαδρίτης, Ισπανία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
«Προδικαστική παραπομπή – Οδηγία 1999/70/ΕΚ – Συμφωνία-πλαίσιο για την εργασία ορισμένου χρόνου που συνήφθη από τη CES, την UNICE και το CEEP – Ρήτρα 4, σημείο 1 – Αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων – Δικαιολόγηση – Αποζημίωση σε περίπτωση καταγγελίας συμβάσεως εργασίας αορίστου χρόνου συμβασιούχου δημοσίου υπαλλήλου για αντικειμενική αιτία – Μη καταβολή αποζημιώσεως κατά τη λήξη σχέσεως εργασίας ορισμένου χρόνου έκτακτου δημοσίου υπαλλήλου»
I. Εισαγωγή
1.
Στην υπό κρίση υπόθεση, το Juzgado de lo Contencioso-Administrativo no 14 de Madrid (διοικητικό πρωτοδικείο αριθ. 14 Μαδρίτης, Ισπανία) υποβάλλει στο Δικαστήριο προδικαστικά ερωτήματα τα οποία αφορούν, ιδίως, την ερμηνεία των ρητρών 4 και 5 της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία ορισμένου χρόνου, η οποία συνήφθη στις 18 Μαρτίου 1999 (στο εξής: συμφωνία-πλαίσιο) και περιλαμβάνεται στο παράρτημα της οδηγίας 1999/70/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1999, σχετικά με τη συμφωνία πλαίσιο για την εργασία ορισμένου χρόνου που συνήφθη από τη CES, την UNICE και το CEEP (
2
).
2.
Τα προδικαστικά αυτά ερωτήματα ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της Almudena Baldonedo Martín και του Ayuntamiento de Madrid (Δήμου Μαδρίτης, Ισπανία) σχετικά με την καταβολή αποζημιώσεως λόγω της λύσεως της σχέσεως εργασίας που συνέδεε τους διαδίκους.
II. Το νομικό πλαίσιο
Α.
Το δίκαιο της Ένωσης
3.
Η αιτιολογική σκέψη 14 της οδηγίας 1999/70 έχει ως εξής:
«[Τ]α υπογράφοντα μέρη θέλησαν να συνάψουν συμφωνία πλαίσιο για την εργασία ορισμένου χρόνου, όπου θα διαγράφονται οι γενικές αρχές και ελάχιστες απαιτήσεις για τις συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου και τις εργασιακές σχέσεις· έχουν δείξει την επιθυμία τους να βελτιώσουν την ποιότητα της εργασίας ορισμένου χρόνου, εξασφαλίζοντας την εφαρμογή της αρχής της μη διάκρισης, καθώς και να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο για να αποτραπεί η κατάχρηση που προκύπτει από διαδοχικές σχέσεις εργασίας ή συμβάσεις ορισμένου χρόνου.»
4.
Κατά το άρθρο 1 της οδηγίας 1999/70, η τελευταία αποσκοπεί «στην υλοποίηση της συμφωνίας-πλαισίου […] η οποία συνήφθη […] μεταξύ διεπαγγελματικών οργανώσεων γενικού χαρακτήρα (CES, UNICE και CEEP)».
5.
Το άρθρο 2, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας αυτής ορίζει τα εξής:
«Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που είναι απαραίτητες για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία […] [και] οφείλουν να λαμβάνουν κάθε απαραίτητο μέτρο που να τους επιτρέπει ανά πάσα στιγμή να είναι σε θέση να διασφαλίζουν τα αποτελέσματα που επιβάλλει η παρούσα οδηγία. […]»
6.
Το δεύτερο εδάφιο του προοιμίου της συμφωνίας-πλαισίου ορίζει τα εξής:
«Τα μέρη της παρούσας συμφωνίας αναγνωρίζουν ότι οι συμβάσεις αορίστου χρόνου είναι και θα συνεχίσουν να είναι η γενική μορφή εργασιακών σχέσεων μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων. Αναγνωρίζουν επίσης ότι οι συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου ανταποκρίνονται, σε ορισμένες περιστάσεις, στις ανάγκες τόσο των εργοδοτών όσο και των εργαζομένων.»
7.
Στο τρίτο εδάφιο του εν λόγω προοιμίου διευκρινίζονται τα εξής:
«Η [συμφωνία-πλαίσιο] καθορίζει τις γενικές αρχές και τις ελάχιστες απαιτήσεις σχετικά με την εργασία ορισμένου χρόνου, αναγνωρίζοντας ότι για τις λεπτομέρειες της εφαρμογής πρέπει να ληφθούν υπόψη τα πραγματικά στοιχεία των συγκεκριμένων εθνικών, τομεακών και εποχιακών καταστάσεων. Η συμφωνία αυτή αναδεικνύει τη βούληση των κοινωνικών εταίρων να θεσπίσουν ένα γενικό πλαίσιο για τη διασφάλιση της ίσης μεταχείρισης των εργαζομένων με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, προστατεύοντάς τους από τις διακρίσεις, καθώς και για τη χρησιμοποίηση συμβάσεων ορισμένου χρόνου σε μια βάση αποδοχής από τους εργοδότες και τους εργαζομένους.»
8.
Σκοπός της συμφωνίας-πλαισίου είναι, κατά τη ρήτρα της 1, αφενός, η βελτίωση της ποιότητας της εργασίας ορισμένου χρόνου με τη διασφάλιση της εφαρμογής της αρχής της μη διάκρισης και, αφετέρου, η καθιέρωση ενός πλαισίου για να αποτραπεί η κατάχρηση που προκαλείται από τη χρησιμοποίηση διαδοχικών συμβάσεων ή εργασιακών σχέσεων ορισμένου χρόνου.
9.
Η ρήτρα 3 της συμφωνίας-πλαισίου, που φέρει τον τίτλο «Ορισμοί», προβλέπει τα εξής:
«1.
Για τους σκοπούς της παρούσας συμφωνίας, ως “εργαζόμενος ορισμένου χρόνου” νοείται ένα πρόσωπο που έχει σύμβαση ή σχέση εργασίας ορισμένου χρόνου συναφθείσα απευθείας μεταξύ του εργοδότη και του εργαζομένου, η λήξη της οποίας καθορίζεται από αντικειμενικούς όρους, όπως παρέλευση συγκεκριμένης ημερομηνίας, η ολοκλήρωση συγκεκριμένου έργου ή πραγματοποίηση συγκεκριμένου γεγονότος.
2.
Για τους σκοπούς της παρούσας συμφωνίας, ως “αντίστοιχος εργαζόμενος αορίστου χρόνου” νοείται ο εργαζόμενος που έχει σύμβαση ή σχέση εργασίας αορίστου χρόνου στην ίδια επιχείρηση, και απασχολείται στην ίδια ή παρόμοια εργασία/απασχόληση, λαμβανομένων υπόψη των προσόντων ή των δεξιοτήτων […]».
10.
Η ρήτρα 4 της συμφωνίας-πλαισίου, η οποία φέρει τον τίτλο «Αρχή της μη διάκρισης», ορίζει στο σημείο 1 τα εξής:
«Όσον αφορά τις συνθήκες απασχόλησης, οι εργαζόμενοι ορισμένου χρόνου δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται δυσμενώς σε σχέση με τους αντίστοιχους εργαζομένους αορίστου χρόνου μόνο επειδή έχουν σύμβαση ή σχέση εργασίας ορισμένου χρόνου, εκτός αν αυτό δικαιολογείται από αντικειμενικούς λόγους.»
11.
Η ρήτρα 5 της συμφωνίας-πλαισίου, η οποία τιτλοφορείται «Μέτρα για την αποφυγή κατάχρησης», ορίζει τα εξής:
«1.
Για να αποτραπεί η κατάχρηση που μπορεί να προκύψει από τη χρησιμοποίηση διαδοχικών συμβάσεων ή σχέσεων εργασίας ορισμένου χρόνου, τα κράτη μέλη, ύστερα από διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, συλλογικές συμβάσεις ή πρακτική, ή/και οι κοινωνικοί εταίροι, όταν δεν υπάρχουν ισοδύναμα νομοθετικά μέτρα, για την πρόληψη των καταχρήσεων λαμβάνουν κατά τρόπο που να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες ειδικών τομέων ή/και κατηγοριών εργαζομένων, ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα μέτρα:
α)
αντικειμενικούς λόγους που να δικαιολογούν την ανανέωση τέτοιων συμβάσεων ή σχέσεων εργασίας·
β)
τη μέγιστη συνολική διάρκεια διαδοχικών συμβάσεων ή σχέσεων εργασίας ορισμένου χρόνου·
γ)
τον αριθμό των ανανεώσεων τέτοιων συμβάσεων ή σχέσεων εργασίας.
2.
Τα κράτη μέλη ύστερα από διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους ή/και οι κοινωνικοί εταίροι καθορίζουν, όταν χρειάζεται, υπό ποιες συνθήκες οι συμβάσεις ή σχέσεις εργασίας ορισμένου χρόνου:
α)
θεωρούνται “διαδοχικές”·
β)
χαρακτηρίζονται συμβάσεις ή σχέσεις αορίστου χρόνου.»
Β.
Το ισπανικό δίκαιο
12.
Η πρώτη συμπληρωματική διάταξη του Real Decreto 896/1991 por el que se establecen las reglas básicas y los programas mínimos a que debe ajustarse el procedimiento de selección de los funcionarios de Administración Local (βασιλικού διατάγματος 896/1991 περί των βασικών κανόνων και του στοιχειώδους προγραμματισμού της διαδικασίας επιλογής των υπαλλήλων των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης), της 7ης Ιουνίου 1991 (
3
), ορίζει τα ακόλουθα:
«Κατόπιν προκηρύξεως διαγωνισμού και τηρουμένης, σε κάθε περίπτωση, της αρχής της αξιοκρατίας, ο πρόεδρος του δημοτικού ή του επαρχιακού συμβουλίου μπορεί να διορίζει έκτακτους δημοσίους υπαλλήλους σε κενές θέσεις εφόσον οι θέσεις αυτές δεν μπορούν, λόγω του επείγοντος των περιστάσεων, να καλυφθούν από τακτικούς δημοσίους υπαλλήλους. Οι εν λόγω θέσεις χρηματοδοτούνται από κονδύλια του προϋπολογισμού και εντάσσονται στην πράξη προγραμματισμού δημοσίων θέσεων εργασίας, εκτός εάν κατέστησαν κενές μετά την έγκριση της τελευταίας.
[…]
Οι κατά τα ανωτέρω πληρούμενες θέσεις εντάσσονται υποχρεωτικά στην πρώτη προκήρυξη διαγωνισμού για την πλήρωση θέσεων εργασίας ή στην πρώτη πράξη προγραμματισμού δημοσίων θέσεων εργασίας που θα εγκριθεί.
Η απασχόληση του έκτακτου υπαλλήλου παύει όταν η θέση καταλαμβάνεται από τακτικό δημόσιο υπάλληλο ή όταν το δημοτικό ή επαρχιακό συμβούλιο κρίνει ότι δεν συντρέχουν πλέον οι λόγοι επείγοντος που δικαιολόγησαν την κάλυψη της θέσης αυτής από έκτακτο υπάλληλο.»
13.
Το άρθρο 8 του Ley del Estatuto Básico del Empleado Público cuyo texto refundido fue aprobado por el Real Decreto Legislativo 5/2015 (βασιλικού νομοθετικού διατάγματος 5/2015 περί εγκρίσεως του αναδιατυπωμένου κειμένου του νόμου περί του βασικού καθεστώτος των εργαζομένων του Δημοσίου), της 30ής Οκτωβρίου 2015 (στο εξής: EBEP) (
4
), ορίζει τα ακόλουθα:
«1.   Εργαζόμενοι του Δημοσίου είναι όσοι εργάζονται έναντι αμοιβής στη δημόσια διοίκηση προς εξυπηρέτηση του γενικού συμφέροντος.
2.   Οι εργαζόμενοι του Δημοσίου διακρίνονται σε:
a)
τακτικούς δημοσίους υπαλλήλους·
b)
έκτακτους δημοσίους υπαλλήλους·
c)
υπαλλήλους επί συμβάσει, είτε μόνιμους είτε αορίστου χρόνου είτε ορισμένου χρόνου·
d)
βοηθητικό προσωπικό.»
14.
Το άρθρο 10 του EBEP ορίζει τα εξής:
«1.   Έκτακτοι δημόσιοι υπάλληλοι είναι όσοι διορίζονται με αυτή την ιδιότητα, για λόγους επιτακτικών και επειγουσών αναγκών που αιτιολογούνται ρητώς, για να ασκήσουν καθήκοντα τακτικού υπαλλήλου, σε κάποια από τις παρακάτω περιπτώσεις:
a)
όταν υπάρχουν κενές θέσεις που δεν μπορούν να καλυφθούν από τακτικούς υπαλλήλους·
b)
για την προσωρινή αντικατάσταση τακτικών υπαλλήλων·
c)
για την υλοποίηση δράσεων προσωρινού χαρακτήρα, η διάρκεια των οποίων δεν μπορεί να υπερβεί τα τρία έτη, με δυνατότητα παρατάσεως έως δώδεκα μηνών, με βάση τις θεσπιζόμενες για την εφαρμογή του παρόντος κώδικα δημοσιοϋπαλληλικές διατάξεις·
d)
σε περίπτωση υπερβολικού φόρτου ή σώρευσης εργασίας, για μέγιστη διάρκεια έξι μηνών εντός συνολικής περιόδου δώδεκα μηνών.
[…]
3.   Πέραν των λόγων που μνημονεύονται στο άρθρο 63, η σχέση εργασίας των έκτακτων υπαλλήλων τερματίζεται όταν παύει να συντρέχει ο λόγος ο οποίος δικαιολόγησε τον διορισμό τους.
4.   Στην περίπτωση του στοιχείου a της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου, οι κενές θέσεις που καλύπτονται από έκτακτους δημοσίους υπαλλήλους εντάσσονται στην πράξη προγραμματισμού δημοσίων θέσεων εργασίας που αντιστοιχεί στο οικονομικό έτος του διορισμού τους ή, αν αυτό είναι αδύνατον, στο επόμενο οικονομικό έτος, εκτός αν αποφασιστεί η κατάργηση της θέσεως.
5.   Το γενικό καθεστώς των τακτικών δημοσίων υπαλλήλων ισχύει και για τους έκτακτους υπαλλήλους στο μέτρο που συνάδει με τη φύση του καθεστώτος τους […]».
15.
Το άρθρο 63 του EBEP έχει ως εξής:
«Λόγοι απώλειας της ιδιότητας του δημοσίου υπαλλήλου είναι οι εξής:
a)
Η παραίτηση·
b)
Η απώλεια της ιθαγένειας·
c)
Η πλήρης συνταξιοδότηση·
d)
Η επιβολή της οριστικής πειθαρχικής ποινής της θέσεως σε αργία·
e)
Η αμετάκλητη καταδίκη σε κύρια ή παρεπόμενη ποινή απόλυτης ή ειδικής απαγορεύσεως κατοχής θέσεως εργασίας στο Δημόσιο.»
16.
Το άρθρο 70, παράγραφος 1, του EBEP ορίζει τα εξής:
«Οι ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό που χρηματοδοτούνται από κονδύλια του προϋπολογισμού και για τις οποίες απαιτείται η πρόσληψη νέου προσωπικού καλύπτονται μέσω της πράξεως προγραμματισμού δημοσίων θέσεων εργασίας ή άλλου παρόμοιου εργαλείου διαχείρισης της κάλυψης των αναγκών σε προσωπικό, επιβάλλεται δε η διοργάνωση των αντίστοιχων διαδικασιών επιλογής για τις προβλεπόμενες θέσεις εργασίας, και για επιπρόσθετες θέσεις σε ποσοστό έως και δέκα τοις εκατό, καθώς και ο καθορισμός της απώτατης προθεσμίας για τη δημοσίευση των προκηρύξεων. Σε κάθε περίπτωση, η πράξη προγραμματισμού δημοσίων θέσεων εργασίας ή το παρόμοιο εργαλείο διαχείρισης τίθενται σε εφαρμογή εντός προθεσμίας τριών ετών που δεν επιδέχεται παράταση.»
17.
Κατά την παράγραφο 1 της τέταρτης μεταβατικής διατάξεως του EBEP, η δημόσια διοίκηση μπορεί να δημοσιεύει προκηρύξεις διαγωνισμών με σκοπό τη σταθεροποίηση της απασχόλησης σε διαρθρωτικές θέσεις των διαφόρων σωμάτων ή κλάδων της, εφόσον οι θέσεις αυτές χρηματοδοτούνται από κονδύλια του προϋπολογισμού και έχουν καταληφθεί από έκτακτους υπαλλήλους ή προσωρινό προσωπικό πριν από την 1η Ιανουαρίου 2005.
18.
Το άρθρο 49 του Ley del Estatuto de los Trabajadores cuyo texto refundido fue aprobado por el Real Decreto Legislativo 1/1995 (βασιλικού νομοθετικού διατάγματος 1/1995 περί εγκρίσεως του αναδιατυπωμένου κειμένου του νόμου περί εργατικού κώδικα), της 24ης Μαρτίου 1995 (
5
), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: εργατικός κώδικας), ορίζει τα εξής:
«1.   Η σύμβαση εργασίας λύεται:
[…]
b)
για τους λόγους που νομίμως προβλέπονται στη σύμβαση, εκτός αν αυτοί συνιστούν πρόδηλη κατάχρηση δικαιώματος εκ μέρους του εργοδότη·
c)
με τη λήξη της συμφωνηθείσας διάρκειας ή την εκτέλεση του έργου ή την παροχή της υπηρεσίας που αποτελεί αντικείμενο της συμβάσεως. Κατά τη λήξη της συμβάσεως, πλην των περιπτώσεων των συμβάσεων interinidad (προσωρινής απασχολήσεως) και των συμβάσεων μαθητείας, ο εργαζόμενος δικαιούται αποζημίωση ίση με τις αποδοχές δώδεκα ημερών ανά έτος προϋπηρεσίας ή την αποζημίωση που τυχόν προβλέπεται από την εφαρμοστέα ειδική νομοθεσία·
[…]
l)
για νόμιμες, αντικειμενικές αιτίες·
[…]».
19.
Κατά το άρθρο 52 του εργατικού κώδικα, συνιστούν «αντικειμενικές αιτίες» στις οποίες μπορεί να θεμελιωθεί η καταγγελία της συμβάσεως εργασίας η ανικανότητα του εργαζομένου, η οποία κατέστη γνωστή ή επήλθε μετά την πραγματική ένταξή του στην επιχείρηση, η μη προσαρμογή του εργαζομένου στις πραγματοποιηθείσες στη θέση εργασίας του εύλογες τεχνικές τροποποιήσεις, οικονομικοί ή τεχνικοί λόγοι ή λόγοι σχετικοί με την οργάνωση ή την παραγωγή, όταν ο αριθμός των καταργούμενων θέσεων εργασίας είναι μικρότερος από αυτόν που απαιτείται για τον χαρακτηρισμό της καταγγελίας συμβάσεων εργασίας ως «ομαδικής απολύσεως», καθώς και, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, οι επανειλημμένες απουσίες από την εργασία, έστω και δικαιολογημένες.
20.
Κατά το άρθρο 53, παράγραφος 1, στοιχείο b, του εργατικού κώδικα, σε περίπτωση καταγγελίας συμβάσεως εργασίας για κάποια από τις αιτίες του άρθρου 52 του κώδικα αυτού, καταβάλλεται στον εργαζόμενο, ταυτοχρόνως προς τη γραπτή σχετική γνωστοποίηση, αποζημίωση ίση με τις αποδοχές είκοσι ημερών ανά έτος προϋπηρεσίας, η οποία για τις μικρότερες του έτους περιόδους υπολογίζεται αναλογικώς προς τον αριθμό των μηνών εργασίας, και με ανώτατο όριο τους δώδεκα μηνιαίους μισθούς.
21.
Το άρθρο 56, παράγραφος 1, του εργατικού κώδικα ορίζει ότι, όταν η απόλυση κηρύσσεται άκυρη από το δικαστήριο, ο εργοδότης, εντός προθεσμίας 5 ημερών από την κοινοποίηση της δικαστικής αποφάσεως, είτε επανεντάσσει τον μισθωτό στην επιχείρηση είτε του καταβάλλει αποζημίωση ίση με τις αποδοχές τριάντα τριών ημερών ανά έτος προϋπηρεσίας, η οποία για τις μικρότερες του έτους περιόδους υπολογίζεται αναλογικώς προς τον αριθμό των μηνών εργασίας, και με ανώτατο όριο τους 24 μηνιαίους μισθούς. Η επιλογή της καταβολής αποζημιώσεως συνεπάγεται τον τερματισμό της συμβάσεως εργασίας με ισχύ από την ημερομηνία της πραγματικής παύσεως της εργασίας.
III. Τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς της κύριας δίκης, τα προδικαστικά ερωτήματα και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
22.
Στις 24 Νοεμβρίου 2005, ο Δήμος Μαδρίτης διόρισε την A. Baldonedo Martín έκτακτη υπάλληλο, επιφορτισμένη με τα καθήκοντα υπαλλήλου φροντίδας των χώρων πρασίνου, στην υπηρεσία περιβάλλοντος και συγκοινωνιών του δημοτικού συμβουλίου.
23.
Στην πράξη διορισμού διευκρινιζόταν ότι η Α. Baldonedo Martín είχε προσληφθεί για την κάλυψη κενής θέσεως έως την πλήρωση της τελευταίας με τον διορισμό τακτικού υπαλλήλου και ότι η θέση αυτή θα καταργούνταν σε περίπτωση αποσβέσεως του δικαιώματος του αναπληρούμενου υπαλλήλου για τη διατήρηση της θέσεως εργασίας του ή σε περίπτωση που η διοίκηση έκρινε ότι δεν συνέτρεχαν πλέον οι λόγοι επείγοντος που δικαιολογούσαν την κάλυψη της θέσεως από έκτακτο υπάλληλο.
24.
Στις 15 Απριλίου 2013, η Α. Baldonedo Martín πληροφορήθηκε ότι η θέση της είχε πληρωθεί, την ίδια ημέρα, από τακτικό δημόσιο υπάλληλο και ότι, κατά συνέπεια, η σχέση εργασίας της τερματίστηκε.
25.
Στις 20 Φεβρουαρίου 2017, η Α. Baldonedo Martín ζήτησε από τον Δήμο Μαδρίτης την καταβολή αποζημιώσεως λόγω απολύσεως ίσης με τις αποδοχές είκοσι ημερών ανά έτος προϋπηρεσίας. Το αίτημά της στηριζόταν στις ρήτρες 4 και 5 της συμφωνίας-πλαισίου, στο άρθρο 20 και στο άρθρο 21, παράγραφος 1, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης) καθώς και στο άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ.
26.
Με απόφαση της 25ης Απριλίου 2017, ο γενικός διευθυντής ανθρώπινου δυναμικού της κεντρικής υπηρεσίας του Δήμου Μαδρίτης απέρριψε το αίτημα αυτό με την αιτιολογία ότι η θέση που κατείχε η Α. Baldonedo Martín είχε καταστεί κενή και η κάλυψή της οφειλόταν σε επείγουσα και επιτακτική ανάγκη, επισημαίνοντας ότι η ενδιαφερόμενη απολύθηκε διότι η θέση της πληρώθηκε από τακτικό δημόσιο υπάλληλο και ότι δεν υπήρξε δυσμενής διάκριση σε σχέση με τους τακτικούς υπαλλήλους, δεδομένου ότι αυτοί, σύμφωνα με το νομικό καθεστώς που τους διέπει, δεν λαμβάνουν αποζημίωση κατά τη λήξη της υπαλληλικής σχέσεώς τους.
27.
Η Α. Baldonedo Martín άσκησε προσφυγή κατά της ανωτέρω αποφάσεως ενώπιον του Juzgado de lo Contencioso-Administrativo no 14 de Madrid (διοικητικού πρωτοδικείου αριθ. 14 Μαδρίτης).
28.
Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι η Α. Baldonedo Martín, κατά το χρονικό διάστημα που απασχολούνταν στον Δήμο Μαδρίτης, κατείχε την ίδια θέση εργασίας κατά τρόπο συνεχή και σταθερό και εκτελούσε καθήκοντα πανομοιότυπα με εκείνα που εκτελούσαν οι υπάλληλοι φροντίδας των χώρων πρασίνου οι οποίοι υπάγονται στο καθεστώς του τακτικού δημοσίου υπαλλήλου. Το ίδιο δικαστήριο διευκρινίζει ότι ο Δήμος Μαδρίτης δεν απέδειξε ότι κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου είχε διοργανωθεί οποιοσδήποτε διαγωνισμός ή ότι είχε εγκριθεί πράξη προγραμματισμού δημοσίων θέσεων εργασίας. Δεν γνωρίζει αν η θέση την οποία κατείχε η ενδιαφερόμενη πληρώθηκε μέσω εσωτερικής προαγωγής, μέσω διαγωνισμού βάσει τίτλων ή βάσει εξετάσεων ή μέσω άλλης διαδικασίας επιλογής. Επιπλέον, ο Δήμος Μαδρίτης δεν απέδειξε την επιτακτική ανάγκη διορισμού της Α. Baldonedo Martín στη θέση αυτή. Ομοίως, δεν είναι γνωστός ούτε ο λόγος για τον οποίο η θέση αυτή είχε καταστεί κενή.
29.
Όσον αφορά την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης επί της οποίας καλείται να αποφανθεί το Δικαστήριο, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει, πρώτον, ότι το ισπανικό δίκαιο δεν αναγνωρίζει στους τακτικούς δημοσίους υπαλλήλους δικαίωμα σε αποζημίωση όπως αυτή την οποία ζητεί η Α. Baldonedo Martín όταν λήγει η υπαλληλική σχέση τους. Επομένως, η επίμαχη στην κύρια δίκη περίπτωση δεν συνιστά δυσμενή διάκριση που απαγορεύεται από τη ρήτρα 4 της συμφωνίας-πλαισίου και, ως εκ τούτου, δεν εμπίπτει στη ρήτρα αυτή. Επίσης, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι από τις σκέψεις 63 έως 67 της αποφάσεως Pérez López (
6
) προκύπτει ότι ούτε η σύγκριση μεταξύ, αφενός, των έκτακτων δημοσίων υπαλλήλων ορισμένου χρόνου και, αφετέρου, των συμβασιούχων υπαλλήλων ορισμένου χρόνου, των οποίων η σχέση εργασίας με τη διοίκηση διέπεται από τον εργατικό κώδικα, εμπίπτει στην εν λόγω ρήτρα, δεδομένου ότι πρόκειται για δύο κατηγορίες προσωρινού προσωπικού.
30.
Εντούτοις, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει, δεύτερον, ότι η συμφωνία-πλαίσιο αποσκοπεί στην εφαρμογή της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων στους εργαζομένους ορισμένου χρόνου, ότι τη θέση κηπουρού στην ισπανική δημόσια διοίκηση μπορεί να κατέχει τόσο τακτικός δημόσιος υπάλληλος όσο και συμβασιούχος υπάλληλος, ότι η επιλογή του καθεστώτος προσλήψεως –διοικητικού ή εργατικού δικαίου– στη θέση αυτή εξαρτάται αποκλειστικά από τη βούληση του εργοδότη, ότι ο προσωρινός χαρακτήρας της θέσεως δεν αποκλείει, από μόνος του, το επίμαχο δικαίωμα αποζημιώσεως, ότι ο Δήμος Μαδρίτης δεν επικαλείται κανέναν αντικειμενικό λόγο ικανό να δικαιολογήσει διαφορετική μεταχείριση και ότι, όπως προκύπτει, μεταξύ άλλων, από την απόφαση DI (
7
), η αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων πρέπει, ως γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης, να τυγχάνει κάθετης άμεσης εφαρμογής. Το ίδιο δικαστήριο διερωτάται αν, υπό τις συνθήκες αυτές, είναι δυνατόν να αναγνωριστεί στην Α. Baldonedo Martín το δικαίωμα να λάβει την αποζημίωση την οποία αιτείται βάσει συγκρίσεως με τους συμβασιούχους υπαλλήλους που απασχολούνται με σχέση εργασίας ορισμένου χρόνου ή βάσει της κάθετης άμεσης εφαρμογής του πρωτογενούς δικαίου της Ένωσης.
31.
Το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί, τρίτον, ότι η Α. Baldonedo Martín άσκησε τα καθήκοντά της ως έκτακτη υπάλληλος για χρονικό διάστημα άνω των επτά ετών. Επομένως, ο Δήμος Μαδρίτης αλλοίωσε το περιεχόμενο του καθεστώτος του έκτακτου δημοσίου υπαλλήλου, χρησιμοποιώντας αυτόν τον τύπο υπαλλήλου προκειμένου να καλύψει όχι προσωρινές ή μεταβατικές ανάγκες, αλλά πάγιες ανάγκες. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, στέρησε από την ενδιαφερόμενη τα δικαιώματα που αναγνωρίζονται στους τακτικούς δημοσίους υπαλλήλους, ιδίως τα επιδόματα τριετίας και το επίδομα επαγγελματικής σταδιοδρομίας, ή αυτά που αναγνωρίζονται στους συμβασιούχους υπαλλήλους, δηλαδή το δικαίωμα αποζημιώσεως. Ο Δήμος Μαδρίτης παραβίασε και τις εγγυήσεις που αποσκοπούν στην αποτροπή της διαιώνισης των προσωρινών σχέσεων εργασίας και της κατάχρησης των σχέσεων αυτών, με βάση τα άρθρα 10 και 70 του EBEP, καθώς επίσης και την απαίτηση οι θέσεις εργασίας που κατέχονται από έκτακτους υπαλλήλους να εντάσσονται υποχρεωτικά στην πρώτη προκήρυξη διαγωνισμού, με βάση την πρώτη συμπληρωματική διάταξη του βασιλικού διατάγματος 896/1991.
32.
Επιπλέον, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι η επίμαχη στην κύρια δίκη ισπανική νομοθεσία δεν καθιστά προβλέψιμη τη λήξη της σχέσεως εργασίας έκτακτου υπαλλήλου, στο μέτρο που η σχέση αυτή μπορεί να τερματιστεί λόγω της πληρώσεως της θέσεως από τακτικό υπάλληλο, λόγω της καταργήσεως της θέσεως, λόγω της αποσβέσεως του δικαιώματος του αναπληρούμενου τακτικού υπαλλήλου στη διατήρηση της θέσεως εργασίας του ή όταν η διοίκηση κρίνει ότι δεν συντρέχουν πλέον οι λόγοι επείγοντος που δικαιολόγησαν τον διορισμό του έκτακτου υπαλλήλου.
33.
Η νομοθεσία αυτή αποκλείει κάθε δυνατότητα να εφαρμοστούν στον εργοδότη του δημοσίου τομέα οι προβλεπόμενες στον εργατικό κώδικα εγγυήσεις που μπορούν να αντιταχθούν στον ιδιώτη εργοδότη, καθώς και οι συνέπειες της μη τηρήσεως των ορίων αυτών. Η εν λόγω νομοθεσία δεν επιτρέπει την απόκτηση της ιδιότητας του τακτικού δημοσίου υπαλλήλου με άλλο τρόπο πέραν της διαδικασίας επιλογής.
34.
Η ίδια νομοθεσία δεν καθιστά δυνατή την επίτευξη των σκοπών που επιδιώκει η ρήτρα 5 της συμφωνίας-πλαισίου. Ομοίως, η δυνατότητα μετατροπής, σε περίπτωση απάτης, των συμβασιούχων υπαλλήλων ορισμένου χρόνου σε μη μόνιμο προσωπικό με σχέση εργασίας αορίστου χρόνου, η οποία αναγνωρίζεται στη νομολογία του Tribunal Supremo (Ανωτάτου Δικαστηρίου, Ισπανία), δεν καθιστά δυνατή την αποτροπή και την κύρωση των καταχρηστικών πρακτικών όσον αφορά την πρόσληψη προσωρινού προσωπικού. Ο προσωρινός εργασιακός δεσμός αντικαθίσταται τότε από έναν δεσμό εξίσου προσωρινό. Ειδικότερα, είναι πάντοτε δυνατή η κατάργηση της θέσεως που κατέχει ο οικείος εργαζόμενος ή η απόλυση του τελευταίου αν η θέση του πληρωθεί με τον διορισμό τακτικού υπαλλήλου, πράγμα που οδηγεί στον τερματισμό της σχέσεως εργασίας του ενδιαφερομένου χωρίς αυτός να έχει κατακτήσει σταθερότητα απασχόλησης.
35.
Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι η κύρωση που συνίσταται στη μετατροπή της σχέσεως εργασίας ορισμένου χρόνου σε σταθερή σχέση εργασίας είναι το μόνο μέτρο που καθιστά δυνατό τον σεβασμό των σκοπών τους οποίους επιδιώκει η οδηγία 1999/70. Ωστόσο, η οδηγία αυτή δεν έχει μεταφερθεί στο ισπανικό δίκαιο όσον αφορά τον δημόσιο τομέα. Επομένως, ανακύπτει το ζήτημα αν μπορεί να καταβληθεί αποζημίωση, εν είδει κυρώσεως, με βάση τη ρήτρα 5 της συμφωνίας-πλαισίου.
36.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Juzgado de lo Contencioso-Administrativo no 14 de Madrid (διοικητικό πρωτοδικείο αριθ. 14 Μαδρίτης), με απόφαση της 16ης Φεβρουαρίου 2018, η οποία περιήλθε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 7 Μαρτίου 2018, αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Μπορεί να θεωρηθεί ορθή η ερμηνεία της ρήτρας 4 της συμφωνίας-πλαισίου, κατά την οποία περίπτωση όπως η επίμαχη στην υπό κρίση υπόθεση, στην οποία ο έκτακτος δημόσιος υπάλληλος εκτελεί τα ίδια καθήκοντα με έναν τακτικό δημόσιο υπάλληλο (τακτικό δημόσιο υπάλληλο που δεν έχει δικαίωμα αποζημιώσεως [λόγω λύσεως της σχέσεως εργασίας του] διότι ο λόγος για τη χορήγησή της δεν προβλέπεται στο νομικό καθεστώς που ισχύει για τον υπάλληλο αυτό), δεν υπάγεται στο πραγματικό της ρήτρας αυτής;
2)
Δεδομένου ότι το δικαίωμα της ίσης μεταχειρίσεως και η απαγόρευση των διακρίσεων (άρθρα 20 και 21 του Χάρτη και άρθρο 23 της Οικουμενικής Διακηρύξεως των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου) συνιστούν γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης που εξειδικεύονται σε οδηγία και θεωρούνται ως θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα (άρθρα 151 και 153 ΣΛΕΕ), είναι συμβατή με τη συμφωνία-πλαίσιο η αποσκοπούσα στην επίτευξη των σκοπών της συμφωνίας αυτής ερμηνεία κατά την οποία είναι δυνατόν να θεμελιωθεί δικαίωμα αποζημιώσεως [λόγω λύσεως της σχέσεως εργασίας του] υπέρ εκτάκτου δημοσίου υπαλλήλου είτε βάσει συγκρίσεως με απασχολούμενο δυνάμει σχέσεως εργασίας ορισμένου χρόνου διεπόμενης από το εργατικό δίκαιο, δεδομένου ότι η επιλογή του νομικού καθεστώτος (δημοσιοϋπαλληλική σχέση ή σχέση εργασίας διεπόμενη από το εργατικό δίκαιο) εξαρτάται μόνον από τη βούληση του εργοδότη του δημόσιου τομέα, είτε βάσει της άμεσης κάθετης εφαρμογής του πρωτογενούς δικαίου [της Ένωσης];
3)
Λαμβάνοντας υπόψη την ύπαρξη, ενδεχομένως, καταχρηστικής πρακτικής συνιστάμενης στη σύναψη συμβάσεων ορισμένου χρόνου για την κάλυψη παγίων αναγκών άνευ αντικειμενικού λόγου συνδεόμενου με επείγουσες και επιτακτικές ανάγκες που να τη δικαιολογούν, καθώς και την απουσία, στο ισπανικό εθνικό δίκαιο, σχετικών κυρώσεων ή αποτελεσματικών περιορισμών, συνάδει προς τους σκοπούς της οδηγίας 1999/70/ΕΚ, όταν ο εργοδότης δεν μονιμοποιεί τον εργαζόμενο, η χορήγηση, ως μέσου για την πρόληψη τέτοιας καταχρηστικής πρακτικής και για την εξάλειψη των επιπτώσεων της παραβιάσεως του δικαίου της Ένωσης, αποζημιώσεως συγκρίσιμης με την αποζημίωση λόγω καταχρηστικής απολύσεως, εν είδει προσήκουσας, αναλογικής, αποτελεσματικής και αποτρεπτικής κυρώσεως;»
37.
Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν η Α. Baldonedo Martín, η Ισπανική Κυβέρνηση και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι ίδιοι ενδιαφερόμενοι μετείχαν στην επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 22ας Φεβρουαρίου 2019.
IV. Ανάλυση
Α.
Επί του παραδεκτού του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος
38.
Με το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο να διευκρινίσει αν η ρήτρα 5 της συμφωνίας-πλαισίου έχει την έννοια ότι, σε περίπτωση όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, η χορήγηση αποζημιώσεως αντίστοιχης με εκείνη που καταβάλλεται σε περίπτωση καταχρηστικής απολύσεως, εν είδει προσήκουσας, αναλογικής, αποτελεσματικής και αποτρεπτικής κυρώσεως, συνιστά μέτρο που αποσκοπεί στην αποτροπή και, κατά περίπτωση, στην κύρωση των καταχρηστικών πρακτικών όσον αφορά την πρόσληψη προσωρινού προσωπικού.
39.
Η Ισπανική Κυβέρνηση αμφισβητεί το παραδεκτό του ερωτήματος αυτού με το αιτιολογικό ότι η επίμαχη στην κύρια δίκη σχέση εργασίας ορισμένου χρόνου δεν εμπίπτει στη ρήτρα 5 της συμφωνίας-πλαισίου.
40.
Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, για τα σχετικά με την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης ερωτήματα που έχει υποβάλει το εθνικό δικαστήριο εντός του νομικού και πραγματικού πλαισίου το οποίο έχει προσδιορίσει με δική του ευθύνη, και την ακρίβεια του οποίου δεν οφείλει να ελέγξει το Δικαστήριο, ισχύει το τεκμήριο ότι είναι λυσιτελή. Το Δικαστήριο μπορεί να αρνηθεί να αποφανθεί επί αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως που έχει υποβάλει εθνικό δικαστήριο μόνον όταν, μεταξύ άλλων, το πρόβλημα είναι υποθετικής φύσεως (
8
).
41.
Εν προκειμένω, φρονώ ότι το εν λόγω ερώτημα αφορά πρόβλημα υποθετικής φύσεως. Συνεπώς, το τεκμήριο λυσιτέλειας πρέπει να καμφθεί. Ειδικότερα, από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι μια πρώτη ή μοναδική σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου δεν εμπίπτει κατ’ ανάγκην στη ρήτρα 5, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου, η οποία αφορά μόνο την αποτροπή της καταχρηστικής χρησιμοποίησης διαδοχικών συμβάσεων ή σχέσεων εργασίας ορισμένου χρόνου (
9
).
42.
Βεβαίως, από τη ρήτρα 5, σημείο 2, στοιχείο αʹ, της συμφωνίας-πλαισίου προκύπτει ότι εναπόκειται στα κράτη μέλη να καθορίζουν υπό ποιες συνθήκες οι συμβάσεις ή οι σχέσεις εργασίας ορισμένου χρόνου θεωρούνται «διαδοχικές» (
10
). Ωστόσο, από την απόφαση περί παραπομπής ουδόλως προκύπτει ότι η Α. Baldonedo Martín απασχολήθηκε στον Δήμο Μαδρίτης δυνάμει πολλών διαδοχικών συμβάσεων εργασίας ορισμένου χρόνου ούτε ότι η επίμαχη στην κύρια δίκη σχέση εργασίας νοείται κατά το ισπανικό δίκαιο υπό την έννοια ότι εμπίπτει στις «διαδοχικές συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου».
43.
Αντιθέτως, επιβάλλεται η επισήμανση ότι, όπως προκύπτει από την απόφαση περί παραπομπής, η Α. Baldonedo Martín εργάστηκε στον Δήμο Μαδρίτης ως έκτακτη δημόσια υπάλληλος για χρονικό διάστημα άνω των επτά ετών, δηλαδή κατά την περίοδο από τις 24 Νοεμβρίου 2005 έως τις 15 Απριλίου 2013, και ότι, κατά τη διάρκεια της απασχόλησής της, «κατείχε την ίδια θέση εργασίας κατά τρόπο σταθερό και συνεχή». Επιπλέον, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση επιβεβαιώθηκε ότι η προσφεύγουσα της κύριας δίκης είχε υπογράψει μία και μοναδική σύμβαση με τον εργοδότη της.
44.
Κατά συνέπεια, εκτιμώ ότι το τρίτο προδικαστικό ερώτημα είναι απαράδεκτο.
Β.
Επί της ουσίας
1. Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
α) Επί του περιεχομένου του ερωτήματος που έχει υποβληθεί στο Δικαστήριο
45.
Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ερωτά, κατ’ ουσίαν, αν η ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου έχει την έννοια ότι δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της, λόγω της μη συγκρισιμότητας των εργαζομένων, περίπτωση στην οποία ένας έκτακτος υπάλληλος εκτελεί την ίδια εργασία με τακτικό δημόσιο υπάλληλο και κανένας από τους δύο δεν δικαιούται αποζημίωση, ειδικότερα δε δεν δικαιούται αποζημίωση ο μεν πρώτος δυνάμει της λύσεως της σχέσεως εργασίας του, ο δε δεύτερος δυνάμει της λύσεως της υπαλληλικής σχέσεώς του.
46.
Για τους λόγους που θα εκθέσω κατωτέρω, εκτιμώ ότι είναι απαραίτητη η αναδιατύπωση του προδικαστικού ερωτήματος, προκειμένου το Δικαστήριο να μπορέσει να δώσει χρήσιμη απάντηση.
47.
Πρώτον, μολονότι το αιτούν δικαστήριο φαίνεται να ζητεί από το Δικαστήριο να διευκρινίσει αν η ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου τυγχάνει εφαρμογής σε περίπτωση όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, εντούτοις, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι το δικαστήριο αυτό ερωτά στην πραγματικότητα αν μια τέτοια περίπτωση συνιστά διάκριση που απαγορεύεται από την εν λόγω ρήτρα.
48.
Κατ’ αρχήν, το ερώτημα αυτό θα μπορούσε να κατανοηθεί υπό την έννοια ότι αφορά το ζήτημα αν η ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική νομοθεσία η οποία δεν προβλέπει την καταβολή αποζημιώσεως λόγω λύσεως της σχέσεως εργασίας ούτε στους εργαζομένους ορισμένου χρόνου που απασχολούνται ως έκτακτοι δημόσιοι υπάλληλοι ούτε στους τακτικούς δημοσίους υπαλλήλους, οι οποίοι απασχολούνται με σχέση εργασίας αορίστου χρόνου.
49.
Ωστόσο, από την απόφαση περί παραπομπής και από τα στοιχεία της δικογραφίας που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο συνάγεται ότι η ανωτέρω αναδιατύπωση δεν είναι η ενδεδειγμένη. Πράγματι, το αιτούν δικαστήριο επισήμανε, αφενός, ότι «την επίμαχη εν προκειμένω θέση κηπουρού μπορεί κανονικά, στην ισπανική δημόσια διοίκηση, να κατέχει τόσο [τακτικός] δημόσιος υπάλληλος όσο και συμβασιούχος υπάλληλος» (
11
), διευκρινίζοντας ότι «[η] επιλογή του καθεστώτος του διοικητικού ή του εργατικού δικαίου εξαρτάται αποκλειστικά από τη βούληση του εργοδότη του δημοσίου τομέα». Αφετέρου, το ίδιο δικαστήριο επισήμανε ότι «ο εργοδότης του δημοσίου τομέα είναι εκείνος που επιλέγει τη μορφή της προσλήψεως· στην υπό κρίση περίπτωση, το προς εκπλήρωση έργο μπορεί να ανατεθεί είτε με πρόσληψη διεπόμενη από το εργατικό δίκαιο είτε με πρόσληψη διεπόμενη από το διοικητικό δίκαιο». Συναφώς, το εν λόγω δικαστήριο διευκρίνισε ότι, «προσλαμβάνοντας έκτακτους υπαλλήλους, [ο εργοδότης που ανήκει στον τομέα του Δημοσίου] στερεί από τους εργαζομένους αυτούς τα δικαιώματα που αναγνωρίζονται στους τακτικούς δημοσίους υπαλλήλους, [δηλαδή, ειδικότερα,] τα επιδόματα τριετίας [ή] το επίδομα επαγγελματικής σταδιοδρομίας, και τους αρνείται, μέσω αυτού του είδους προσλήψεως, τα δικαιώματα των οποίων απολαύουν οι συμβασιούχοι υπάλληλοι, οι οποίοι διέπονται από το εργατικό δίκαιο, [δηλαδή την] αποζημίωση» (
12
).
50.
Όπως επισήμανε η Επιτροπή στις γραπτές παρατηρήσεις της, από τα στοιχεία αυτά προκύπτει ότι το αιτούν δικαστήριο επιβεβαιώνει την ύπαρξη εργαζομένων που απασχολούνται στην υπηρεσία περιβάλλοντος και συγκοινωνιών του δημοτικού συμβουλίου ως συμβασιούχοι υπάλληλοι που ασκούν καθήκοντα φροντίδας των χώρων πρασίνου, χωρίς ωστόσο να εξειδικεύει αν αυτοί προσελήφθησαν με σχέση εργασίας ορισμένου ή αορίστου χρόνου. Επιπλέον, η Α. Baldonedo Martín επισήμανε στις γραπτές παρατηρήσεις της ότι «υπάρχει στον Δήμο Μαδρίτης μόνιμος εργαζόμενος αντίστοιχος όσον αφορά τα καθήκοντα και τον κλάδο» (
13
).
51.
Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο, με βάση το άρθρο 62, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του, απηύθυνε στους μετέχοντες στη διαδικασία ερώτηση καλώντας τους να απαντήσουν κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, προκειμένου να διαπιστωθεί αν στον Δήμο Μαδρίτης υπάρχει αντίστοιχος, κατά την έννοια της ρήτρας 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου, εργαζόμενος αορίστου χρόνου.
52.
Απαντώντας στην ερώτηση του Δικαστηρίου, η Α. Baldonedo Martín και ο Δήμος Μαδρίτης επισήμαναν, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ότι υπάρχει επί του παρόντος στον Δήμο Μαδρίτης συμβασιούχος υπάλληλος με σχέση εργασίας αορίστου χρόνου του ίδιου κλάδου ο οποίος ασκεί καθήκοντα φροντίδας των χώρων πρασίνου στην υπηρεσία περιβάλλοντος και συγκοινωνιών του δημοτικού συμβουλίου και ότι η θέση αυτή είναι αντίστοιχη με τη θέση έκτακτου υπαλλήλου την οποία κατείχε η Α. Baldonedo Martín. Από τις προφορικές απαντήσεις τους προκύπτει σαφώς ότι οι συνθήκες απασχόλησης και τα καθήκοντα που ασκούσε η Α. Baldonedo Martín ως έκτακτη υπάλληλος ορισμένου χρόνου και οι συνθήκες απασχόλησης και τα καθήκοντα που ασκεί το άτομο το οποίο κατέχει την αντίστοιχη θέση ως συμβασιούχος υπάλληλος αορίστου χρόνου είναι πανομοιότυπα. Επιπλέον, η Α. Baldonedo Martín και ο Δήμος Μαδρίτης ανέφεραν περαιτέρω ότι τη θέση του συμβασιούχου υπαλλήλου αορίστου χρόνου κατέχει στον Δήμο Μαδρίτης το ίδιο πρόσωπο από τις 12 Νοεμβρίου 1991. Συναφώς, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση επιβεβαιώθηκε επίσης ότι, κατά το ισπανικό δίκαιο, η εν λόγω θέση συμβασιούχου υπαλλήλου αορίστου χρόνου δεν είναι θέση τακτικού δημοσίου υπαλλήλου.
53.
Συνεπώς, στην υπό κρίση υπόθεση, δεν αμφισβητείται ότι υπάρχει εργαζόμενος που απασχολείται ως αντίστοιχος συμβασιούχος υπάλληλος αορίστου χρόνου.
54.
Επομένως, προκειμένου το Δικαστήριο να μπορέσει να δώσει χρήσιμη απάντηση, φρονώ ότι το πρώτο ερώτημα που υπέβαλε το αιτούν δικαστήριο πρέπει να αναδιατυπωθεί υπό την έννοια ότι, με το ερώτημα αυτό, το εν λόγω δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, από το Δικαστήριο να διευκρινίσει αν η ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική νομοθεσία η οποία δεν προβλέπει την καταβολή αποζημιώσεως στους εργαζομένους που απασχολούνται με σχέσεις εργασίας ορισμένου χρόνου οι οποίες συνάπτονται για την κάλυψη κενής θέσεως έως ότου αυτή πληρωθεί με τον διορισμό τακτικού δημοσίου υπαλλήλου, όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη σχέση εργασίας έκτακτου υπαλλήλου, κατά τη λήξη της χρονικής περιόδου για την οποία έχουν συναφθεί αυτές οι σχέσεις εργασίας, ενώ στους εργαζομένους αορίστου χρόνου που απασχολούνται ως συμβασιούχοι υπάλληλοι καταβάλλεται αποζημίωση σε περίπτωση καταγγελίας της συμβάσεως εργασίας τους για αντικειμενική αιτία.
55.
Για απαντήσω στο ερώτημα αυτό, θεωρώ σκόπιμο, καταρχάς, να εξετάσω εν συντομία το ζήτημα της δυνατότητας εφαρμογής της οδηγίας 1999/70 και της συμφωνίας-πλαισίου στην περίπτωση της Α. Baldonedo Martín· στη συνέχεια, να εξακριβώσω αν η προβαλλόμενη από την Α. Baldonedo Martín διαφορετική μεταχείριση εμπίπτει στην έννοια των «συνθηκών απασχόλησης» κατά τη ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου και, τέλος, να εκτιμήσω αν η Α. Baldonedo Martín τυγχάνει λιγότερο ευνοϊκής μεταχειρίσεως σε σχέση με αντίστοιχο εργαζόμενο αορίστου χρόνου. Σε περίπτωση που υπάρχει άνιση μεταχείριση συγκρίσιμων καταστάσεων, θα εξετάσω αν υφίστανται αντικειμενικοί λόγοι ικανοί να την δικαιολογήσουν.
β) Επί της εφαρμογής της συμφωνίας-πλαισίου
56.
Καταρχάς, είναι χρήσιμο να υπομνησθεί ότι το πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας-πλαισίου ορίζεται σαφώς στη ρήτρα 2, σημείο 1, αυτής, κατά την οποία η εν λόγω συμφωνία-πλαίσιο εφαρμόζεται «σε όλους τους εργαζομένους ορισμένου χρόνου που έχουν σύμβαση ή σχέση εργασίας όπως αυτές καθορίζονται από τη νομοθεσία, τις συλλογικές συμβάσεις ή την πρακτική σε κάθε κράτος μέλος». Συναφώς, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η οδηγία 1999/70 και η συμφωνία-πλαίσιο έχουν εφαρμογή «στο σύνολο των εργαζομένων που παρέχουν έμμισθες υπηρεσίες στο πλαίσιο σχέσεως εργασίας ορισμένου χρόνου την οποία έχουν συνάψει με τον εργοδότη τους» (
14
).
57.
Επιπλέον, το Δικαστήριο υπενθύμισε ότι ο ορισμός της έννοιας των «εργαζομένων ορισμένου χρόνου» κατά τη συμφωνία-πλαίσιο, που περιλαμβάνεται στη ρήτρα 3, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου αυτής, καταλαμβάνει το σύνολο των εργαζομένων, «χωρίς να κάνει διάκριση ανάλογα με τον δημόσιο ή ιδιωτικό χαρακτήρα του εργοδότη με τον οποίο συνδέονται» (
15
).
58.
Εν προκειμένω, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι η πράξη διορισμού της Α. Baldonedo Martín από τον Δήμο Μαδρίτης ως έκτακτης υπαλλήλου προέβλεπε ότι η εν λόγω θέση θα καταλαμβανόταν από την ενδιαφερόμενη «έως ότου πληρωθεί από τακτικό [δημόσιο] υπάλληλο». Επομένως, μια εργαζόμενη όπως η προσφεύγουσα της κύριας δίκης, η οποία απασχολήθηκε στον Δήμο Μαδρίτης για ορισμένο χρόνο, ως έκτακτη υπάλληλος, για την προσωρινή κάλυψη θέσεως εργασίας έως ότου η θέση αυτή πληρωθεί από τακτικό δημόσιο υπάλληλο, πρέπει να θεωρηθεί ότι έχει την ιδιότητα του «εργαζομένου ορισμένου χρόνου» κατά την έννοια της ρήτρας 3, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου και ότι, ως εκ τούτου, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω συμφωνίας-πλαισίου (
16
).
59.
Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει περαιτέρω να εξεταστεί αν η καταβολή από τον εργοδότη αποζημιώσεως ίσης με τις αποδοχές είκοσι ημερών ανά έτος προϋπηρεσίας λόγω της λύσεως της σχέσεως εργασίας, όπως αυτή την οποία ζητεί η προσφεύγουσα της κύριας δίκης, εμπίπτει στην έννοια των «συνθηκών απασχόλησης» κατά τη ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου.
γ) Επί της έννοιας των «συνθηκών απασχόλησης» κατά τη ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου
60.
Κατά τη ρήτρα 1, στοιχείο αʹ, της συμφωνίας-πλαισίου, ένας από τους σκοπούς της τελευταίας είναι «η βελτίωση της ποιότητας της εργασίας ορισμένου χρόνου με τη διασφάλιση της εφαρμογής της αρχής της μη διάκρισης». Επίσης, το προοίμιο της συμφωνίας-πλαισίου διευκρινίζει, στο τρίτο εδάφιό του, ότι η εν λόγω συμφωνία-πλαίσιο «αναδεικνύει τη βούληση των κοινωνικών εταίρων να θεσπίσουν ένα γενικό πλαίσιο για τη διασφάλιση της ίσης μεταχείρισης των εργαζομένων με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, προστατεύοντάς τους από τις διακρίσεις». Η αιτιολογική σκέψη 14 της οδηγίας 1999/70 ορίζει συναφώς ότι σκοπός της συμφωνίας-πλαισίου είναι, ιδίως, η βελτίωση της ποιότητας της εργασίας ορισμένου χρόνου με τη θέσπιση των ελαχίστων προδιαγραφών προς εξασφάλιση της εφαρμογής της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων (
17
). Η ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου αποσκοπεί στην εφαρμογή της εν λόγω αρχής στους εργαζομένους ορισμένου χρόνου, ώστε να εμποδίσει τη χρήση μιας τέτοιας σχέσεως εργασίας από τον εργοδότη προκειμένου αυτός να στερήσει από τους ως άνω εργαζομένους τα δικαιώματα που αναγνωρίζονται στους εργαζομένους αορίστου χρόνου (
18
). Κατά πάγια νομολογία, λαμβανομένων υπόψη των σκοπών που επιδιώκει η συμφωνία-πλαίσιο, η ρήτρα 4 αυτής πρέπει να νοηθεί ως έκφραση μιας αρχής του κοινωνικού δικαίου της Ένωσης η οποία δεν μπορεί να ερμηνεύεται συσταλτικώς (
19
).
61.
Συναφώς, θεωρώ ότι είναι σημαντικό να υπομνησθεί ότι, όσον αφορά τη διαφορετική μεταχείριση μεταξύ των εργαζομένων ορισμένου χρόνου και των εργαζομένων αορίστου χρόνου, η ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου συνιστά ειδική έκφραση της γενικής αρχής του δικαίου της Ένωσης περί απαγορεύσεως των διακρίσεων (
20
), η οποία επιτάσσει να μην επιφυλάσσεται σε όμοιες καταστάσεις διαφορετική μεταχείριση ούτε σε διαφορετικές καταστάσεις όμοια μεταχείριση, εκτός εάν η διαφοροποίηση δικαιολογείται αντικειμενικώς.
62.
Ειδικότερα, η ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου απαγορεύει, όσον αφορά τις συνθήκες απασχόλησης, τη δυσμενή μεταχείριση των εργαζομένων ορισμένου χρόνου σε σχέση με τους αντίστοιχους εργαζομένους αορίστου χρόνου μόνο επειδή έχουν σύμβαση ή σχέση εργασίας ορισμένου χρόνου, εκτός αν αυτό δικαιολογείται από αντικειμενικούς λόγους. Συναφώς, υπενθυμίζω ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι «[η] διάταξη αυτή απαγορεύει, γενικώς, κατά τρόπο μη επιδεχόμενο αμφισβήτηση, οποιαδήποτε μη αντικειμενικώς δικαιολογημένη διαφορετική μεταχείριση των εργαζομένων ορισμένου χρόνου, όσον αφορά τους όρους απασχολήσεως» (
21
).
63.
Βεβαίως, η συμφωνία-πλαίσιο δεν ορίζει την έννοια των «συνθηκών απασχόλησης» που περιλαμβάνεται στην εν λόγω ρήτρα. Ωστόσο, το Δικαστήριο έχει κρίνει επανειλημμένως ότι αποφασιστικό κριτήριο για να καθοριστεί αν ένα εθνικό μέτρο εμπίπτει στην έννοια των «συνθηκών απασχόλησης» κατά τη ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου είναι ακριβώς το κριτήριο της απασχολήσεως, δηλαδή της σχέσεως εργασίας μεταξύ του εργαζομένου και του εργοδότη του (
22
). Ειδικότερα, με τον όρο «συνθήκες απασχόλησης» νοούνται τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που προσδιορίζουν συγκεκριμένη σχέση εργασίας, συμπεριλαμβανομένων τόσο των συνθηκών υπό τις οποίες εργάζεται κάποιος όσο και των συνθηκών που αφορούν τη λύση αυτής της σχέσεως εργασίας (
23
).
64.
Κατά το Δικαστήριο, η αποζημίωση την οποία ο εργοδότης οφείλει να καταβάλει σε εργαζόμενο λόγω της παράνομης συνάψεως συμβάσεως ορισμένου χρόνου (
24
) ή λόγω της λύσεως συμβάσεων εργασίας ορισμένου χρόνου εμπίπτει στην έννοια των «συνθηκών απασχόλησης» (
25
). Συναφώς, το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει ότι τυχόν ερμηνεία της ρήτρας 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου η οποία αποκλείει από την έννοια αυτή τους όρους λύσεως συμβάσεως εργασίας ορισμένου χρόνου θα περιόριζε, κατά παραβίαση του σκοπού για τον οποίο έχει θεσπιστεί η εν λόγω διάταξη, το πεδίο εφαρμογής της παρεχόμενης στους εργαζομένους με σχέση εργασίας ορισμένου χρόνου προστασίας κατά των διακρίσεων (
26
).
65.
Επομένως, κατ’ αναλογίαν, στο μέτρο που η χορήγηση αποζημιώσεως την οποία ο εργοδότης οφείλει να καταβάλει σε εργαζόμενο λόγω της λύσεως της συμβάσεως εργασίας του, όπως αυτή την οποία ζητεί η Α. Baldonedo Martín, αφορά τους όρους υπό τους οποίους λύεται η σχέση εργασίας που συνδέει τον εργαζόμενο αυτό με τον εργοδότη του, δηλαδή τις έννομες συνέπειες της λύσεως, η αποζημίωση αυτή εμπίπτει αναμφίβολα στην έννοια των «συνθηκών απασχόλησης» κατά τη ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου.
66.
Τούτου δοθέντος, πρέπει περαιτέρω να εξεταστεί το ζήτημα που αποτελεί τον πυρήνα της υπό κρίση υποθέσεως: η Α. Baldonedo Martín έτυχε λιγότερο ευνοϊκής μεταχειρίσεως από ό,τι ένας αντίστοιχος εργαζόμενος αορίστου χρόνου;
δ) Επί της συγκρισιμότητας των επίμαχων στην κύρια δίκη συνθηκών απασχόλησης των εργαζομένων ορισμένου χρόνου και των εργαζομένων αορίστου χρόνου
67.
Κατά την Ισπανική Κυβέρνηση, προκειμένου να κριθεί αν υφίσταται ή όχι δυσμενής διάκριση οφειλόμενη στο γεγονός ότι η Α. Baldonedo Martín δεν έλαβε αποζημίωση λόγω της λύσεως της σχέσεως εργασίας της, πρέπει να συγκριθεί η κατάσταση της ενδιαφερομένης με την κατάσταση ενός τακτικού δημοσίου υπαλλήλου. Ειδικότερα, η Ισπανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι, εφόσον το ισπανικό δίκαιο δεν αναγνωρίζει στους τακτικούς δημοσίους υπαλλήλους κατά τη λύση της υπαλληλικής σχέσεώς τους δικαίωμα αποζημιώσεως όπως αυτή την οποία ζητεί η Α. Baldonedo Martín, η εν λόγω αποζημίωση δεν δύναται να συνιστά δυσμενή διάκριση κατά την έννοια της ρήτρας 4 της συμφωνίας‑πλαισίου.
68.
Ο Δήμος Μαδρίτης, μολονότι δέχεται ότι, στην υπό κρίση υπόθεση, αφενός, υπάρχει συμβασιούχος υπάλληλος αορίστου χρόνου που ασκεί τα καθήκοντα φροντίδας των χώρων πρασίνου στην υπηρεσία περιβάλλοντος και συγκοινωνιών του δημοτικού συμβουλίου (
27
) και, αφετέρου, ότι η θέση αυτή αντιστοιχεί στη θέση έκτακτου υπαλλήλου ορισμένου χρόνου την οποία κατείχε η Α. Baldonedo Martín, υποστηρίζει ότι η εξέταση της συγκρισιμότητας των συνθηκών απασχόλησης πρέπει να γίνεται μεταξύ εργαζομένων που διέπονται από το ίδιο νομικό καθεστώς, πλην όμως η επίμαχη στην κύρια δίκη σχέση εργασίας έκτακτου υπαλλήλου ορισμένου χρόνου διέπεται από το διοικητικό δίκαιο, ενώ η σχέση εργασίας συμβασιούχου υπαλλήλου αορίστου χρόνου διέπεται από το εργατικό δίκαιο. Η Ισπανική Κυβέρνηση υποστήριξε επίσης την άποψη αυτή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση.
69.
Τα ανωτέρω επιχειρήματα δεν μπορούν να γίνουν δεκτά.
70.
Ειδικότερα, στην υπό κρίση υπόθεση, και υπό την επιφύλαξη των εξακριβώσεων στις οποίες θα προβεί μεταγενέστερα το αιτούν δικαστήριο, προκύπτει από τα σημεία 50 έως 54 των παρουσών προτάσεων ότι, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, επιβεβαιώθηκε ότι στον Δήμο Μαδρίτης υπάρχει πράγματι εργαζόμενος που απασχολείται ως αντίστοιχος συμβασιούχος υπάλληλος αορίστου χρόνου.
71.
Συναφώς, θεωρώ χρήσιμο να υπομνησθεί εξαρχής ότι η γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης περί απαγορεύσεως των διακρίσεων «εφαρμόσθηκε και εξειδικεύθηκε με τη συμφωνία-πλαίσιο αποκλειστικώς όσον αφορά τη διαφορετική μεταχείριση των εργαζομένων ορισμένου χρόνου και των εργαζομένων αορίστου χρόνου οι οποίοι τελούν σε συγκρίσιμη κατάσταση (
28
). Αντιθέτως, η τυχόν διαφορετική μεταχείριση μεταξύ ορισμένων κατηγοριών εργαζομένων ορισμένου χρόνου, όπως αυτή που επιφυλάσσεται στους έκτακτους υπαλλήλους ορισμένου χρόνου και στους συμβασιούχους υπαλλήλους ορισμένου χρόνου, δεν εμπίπτει στην κατοχυρούμενη από τη συμφωνία-πλαίσιο αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων (
29
).
72.
Επομένως, εφόσον ορισμένη περίπτωση εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας-πλαισίου, πρέπει να εξεταστεί αν, υπό το πρίσμα της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων, όπως αυτή εφαρμόσθηκε και εξειδικεύθηκε με τη ρήτρα 4, σημείο 1, της εν λόγω συμφωνίας-πλαισίου, οι συνθήκες απασχόλησης των εργαζομένων ορισμένου χρόνου δεν είναι λιγότερο ευνοϊκές από εκείνες των αντίστοιχων εργαζομένων αορίστου χρόνου. Η ρήτρα αυτή προβλέπει ότι η μοναδική διαφορετική μεταχείριση που απαγορεύεται είναι εκείνη των εργαζομένων ορισμένου χρόνου σε σχέση με τους αντίστοιχους εργαζομένους αορίστου χρόνου μόνο επειδή έχουν σύμβαση ή σχέση εργασίας ορισμένου χρόνου, και αποκλειστικώς όσον αφορά τις συνθήκες απασχόλησης, εκτός αν η διαφορετική μεταχείριση δικαιολογείται από αντικειμενικούς λόγους (
30
).
73.
Ειδικότερα, όσον αφορά την επίμαχη στην κύρια δίκη συγκρισιμότητα των συνθηκών απασχόλησης των έκτακτων δημοσίων υπαλλήλων ορισμένου χρόνου και των συμβασιούχων υπαλλήλων αορίστου χρόνου, πρέπει να ληφθεί ως αφετηρία ο ορισμός της έννοιας «αντίστοιχος εργαζόμενος αορίστου χρόνου», ο οποίος περιλαμβάνεται στη ρήτρα 3, σημείο 2, της συμφωνίας-πλαισίου: «ο εργαζόμενος που έχει σύμβαση ή σχέση εργασίας αορίστου χρόνου στην ίδια επιχείρηση, και απασχολείται στην ίδια ή παρόμοια εργασία/απασχόληση, λαμβανομένων υπόψη των προσόντων ή των δεξιοτήτων». Το αν η Α. Baldonedo Martín και ο συμβασιούχος υπάλληλος αορίστου χρόνου υπάλληλος βρίσκονται σε συγκρίσιμη κατάσταση πρέπει να εκτιμηθεί υπό το πρίσμα του ορισμού αυτού.
74.
Κατά πάγια νομολογία, προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσον οι ενδιαφερόμενοι εκτελούν πανομοιότυπη ή παρόμοια εργασία κατά την έννοια της συμφωνίας-πλαισίου, πρέπει, κατ’ εφαρμογήν της ρήτρας 3, σημείο 2, και της ρήτρας 4, σημείο 1, της εν λόγω συμφωνίας-πλαισίου, να εξεταστεί αν, λαμβανομένου υπόψη ενός συνόλου παραγόντων, όπως η φύση της εργασίας, η απαιτούμενη κατάρτιση και οι όροι εργασίας, τα πρόσωπα αυτά είναι δυνατόν να θεωρηθούν ως τελούντα σε συγκρίσιμη κατάσταση (
31
).
75.
Εν προκειμένω, απόκειται στο αιτούν δικαστήριο, μόνο αρμόδιο για την εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών, να κρίνει αν η Α. Baldonedo Martín, κατά την περίοδο που απασχολούνταν στον Δήμο Μαδρίτης με σχέση εργασίας έκτακτου υπαλλήλου ορισμένου χρόνου, βρισκόταν σε κατάσταση συγκρίσιμη με εκείνη των συμβασιούχων υπαλλήλων αορίστου χρόνου που απασχολούνταν στον εν λόγω Δήμο κατά την ίδια περίοδο.
76.
Παρά ταύτα, από τις απαντήσεις της Α. Baldonedo Martín και του Δήμου Μαδρίτης στο ερώτημα που τους απηύθυνε το Δικαστήριο για να το απαντήσουν κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση προκύπτει σαφώς ότι οι συνθήκες απασχόλησης της Α. Baldonedo Martín ως έκτακτης υπαλλήλου ορισμένου χρόνου κατά το χρονικό διάστημα από τις 24 Νοεμβρίου 2005 έως τις 15 Απριλίου 2013 και οι συνθήκες απασχόλησης του ατόμου που κατέχει, από τις 12 Νοεμβρίου 1991, την αντίστοιχη θέση ως συμβασιούχος υπάλληλος αορίστου χρόνου είναι πανομοιότυπες. Ειδικότερα, κατά τον Δήμο Μαδρίτης, η Α. Baldonedo Martín και ο συμβασιούχος υπάλληλος αορίστου χρόνου εκτελούσαν την ίδια δραστηριότητα, δηλαδή τη φροντίδα των χώρων πρασίνου, στην υπηρεσία περιβάλλοντος και συγκοινωνιών του δημοτικού συμβουλίου του εν λόγω Δήμου (
32
). Επομένως, όπως προκύπτει, το μοναδικό στοιχείο που ενδέχεται να διαφοροποιεί την κατάσταση ενός κηπουρού που απασχολείται ως έκτακτος υπάλληλος ορισμένου χρόνου από εκείνη του κηπουρού που απασχολείται ως συμβασιούχος υπάλληλος αορίστου χρόνου είναι ο προσωρινός χαρακτήρας της σχέσεως εργασίας που συνδέει τον πρώτο με τον εργοδότη του (
33
), ενώ το γεγονός ότι το νομικό καθεστώς που έχει εφαρμογή επί των δύο αυτών ειδών σχέσεων εργασίας είναι διαφορετικό ουδόλως επηρεάζει την ερμηνεία της ρήτρας 3, σημείο 2, της συμφωνίας-πλαισίου, στο πλαίσιο της οποίας τα μόνα κριτήρια που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη είναι εκείνα που αφορούν τις συνθήκες απασχόλησης, δηλαδή τα απαιτούμενα προσόντα και τη φύση των καθηκόντων που αναλαμβάνουν οι εργαζόμενοι (
34
).
77.
Επομένως, υπό την επιφύλαξη της οριστικής εκτιμήσεως στην οποία θα προβεί το αιτούν δικαστήριο βάσει του συνόλου των κρίσιμων στοιχείων, φρονώ ότι η κατάσταση εργαζομένης όπως η A. Baldonedo Martín είναι συγκρίσιμη με την κατάσταση εργαζομένου που απασχολείται στον Δήμο Μαδρίτης ως συμβασιούχος υπάλληλος αορίστου χρόνου για την εκτέλεση των ίδιων καθηκόντων κηπουρού.
78.
Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να γίνει δεκτό ότι υφίσταται άνιση μεταχείριση συγκρίσιμων καταστάσεων στην περίπτωση κατά την οποία σε εργαζομένους της δημόσιας διοίκησης που απασχολούνται ως έκτακτοι υπάλληλοι ορισμένου χρόνου δεν χορηγείται αποζημίωση λόγω της λύσεως της σχέσεως εργασίας τους, ενώ οι συμβασιούχοι υπάλληλοι αορίστου χρόνου απολαύουν της αποζημιώσεως αυτής.
79.
Ωστόσο, απομένει να εξακριβωθεί αν υφίστανται αντικειμενικοί λόγοι δυνάμενοι να δικαιολογήσουν αυτή την άνιση μεταχείριση.
ε) Επί των ενδεχόμενων λόγων που δικαιολογούν άνιση μεταχείριση
80.
Από τη ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου προκύπτει ότι η διαφορετική μεταχείριση των εργαζομένων ορισμένου χρόνου και των αντίστοιχων εργαζομένων αορίστου χρόνου μπορεί να δικαιολογείται από αντικειμενικούς λόγους. Το Δικαστήριο έχει αναγνωρίσει δύο τέτοιους λόγους: ο πρώτος ανάγεται στην ιδιαίτερη φύση των καθηκόντων για την εκτέλεση των οποίων έχουν συναφθεί συμβάσεις ορισμένου χρόνου και στα εγγενή χαρακτηριστικά των καθηκόντων αυτών, ενώ ο δεύτερος στην επιδίωξη νόμιμου σκοπού κοινωνικής πολιτικής εκ μέρους του αντίστοιχου κράτους μέλους. Κατά το Δικαστήριο, αυτοί οι αντικειμενικοί λόγοι πρέπει να βασίζονται στην ύπαρξη σαφών και συγκεκριμένων στοιχείων, που να χαρακτηρίζουν τον οικείο όρο απασχολήσεως στο ειδικό πλαίσιο εντός του οποίου εντάσσεται και επί τη βάσει αντικειμενικών και διαφανών κριτηρίων, προκειμένου να ελεγχθεί αν η επίμαχη άνιση μεταχείριση ανταποκρίνεται σε πραγματική ανάγκη, αν είναι κατάλληλη προς επίτευξη του επιδιωκομένου σκοπού και αν είναι αναγκαία προς τούτο (
35
).
81.
Συναφώς, επιβάλλεται η υπόμνηση ότι οι «αντικειμενικοί λόγοι» της ρήτρας 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου πρέπει να νοούνται υπό την έννοια ότι δεν επιτρέπουν να δικαιολογηθεί διαφορετική μεταχείριση μεταξύ των εργαζομένων ορισμένου χρόνου και των εργαζομένων αορίστου χρόνου με την αιτιολογία ότι η διαφορετική αυτή μεταχείριση προβλέπεται από την εθνική νομοθεσία (
36
).
82.
Εξάλλου, η επίκληση του προσωρινού χαρακτήρα και μόνο της σχέσεως εργασίας του έκτακτου υπαλλήλου δεν δύναται να αποτελέσει αντικειμενικό λόγο κατά την έννοια της ρήτρας 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου (
37
). Κατά το Δικαστήριο, εάν γινόταν δεκτό ότι απλώς και μόνον ο προσωρινός χαρακτήρας της σχέσεως εργασίας αρκεί για τη δικαιολόγηση διαφορετικής μεταχειρίσεως μεταξύ των εργαζομένων με σχέση ορισμένου χρόνου και των εργαζομένων με σχέση αορίστου χρόνου, οι σκοποί της οδηγίας 1999/70 και της συμφωνίας‑πλαισίου θα καθίσταντο κενοί περιεχομένου και, αντί για τη βελτίωση της ποιότητας της εργασίας ορισμένου χρόνου και την προαγωγή της ίσης μεταχειρίσεως την οποία επιδιώκουν τόσο η οδηγία 1999/70 όσο και η συμφωνία‑πλαίσιο, η χρήση του κριτηρίου αυτού θα οδηγούσε στη διαιώνιση μιας καταστάσεως δυσμενούς για τους εργαζομένους ορισμένου χρόνου (
38
).
83.
Εν προκειμένω, από τις προφορικές παρατηρήσεις τόσο της Ισπανικής Κυβερνήσεως όσο και του Δήμου Μαδρίτης προκύπτει ότι η διαφορετική μεταχείριση όσον αφορά τη χορήγηση της επίμαχης στην κύρια δίκη αποζημιώσεως δικαιολογείται από την ύπαρξη αντικειμενικών λόγων, δηλαδή διότι οι έκτακτοι δημόσιοι υπάλληλοι πρέπει, με βάση το καθεστώς τους, να αναμένουν τη λύση της σχέσεως εργασίας τους, η οποία χωρεί, κατά το ισπανικό δίκαιο, σε περίπτωση που ο λόγος διορισμού τους εκλείψει (
39
). Τέτοια είναι και η επίμαχη στην κύρια δίκη περίπτωση, στο πλαίσιο της οποίας η σχέση εργασίας έκτακτου υπαλλήλου λύθηκε λόγω της πληρώσεως από τακτικό δημόσιο υπάλληλο της κενής θέσεως που η Α. Baldonedo Martín κατείχε προσωρινώς (
40
). Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η Ισπανική Κυβέρνηση αναφέρθηκε και στους δημοσιονομικούς περιορισμούς που οφείλονται στην οικονομική κρίση προκειμένου να δικαιολογήσει την «ευέλικτη και ευλύγιστη» χρησιμοποίηση συμβάσεων ορισμένου χρόνου εκ μέρους της δημόσιας διοίκησης.
84.
Όσον αφορά τους δημοσιονομικούς λόγους τους οποίους προβάλλει η Ισπανική Κυβέρνηση, επιβάλλεται η υπόμνηση ότι οι λόγοι αυτοί μπορούν μεν να αποτελούν το έρεισμα των επιλογών κράτους μέλους ως προς την κοινωνική πολιτική και να επηρεάσουν τη φύση ή το εύρος εφαρμογής των μέτρων που επιθυμεί να θεσπίσει το κράτος αυτό, πλην όμως δεν αποτελούν σκοπό επιδιωκόμενο με την πολιτική αυτή και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να δικαιολογήσουν δυσμενή διάκριση (
41
).
85.
Όσον αφορά τους λόγους που αφορούν την προβλεψιμότητα της λήξεως της σχέσεως εργασίας της Α. Baldonedo Martín, επιβάλλεται η υπόμνηση ότι από τις πρόσφατες αποφάσεις Montero Mateos (
42
), Grupo Norte Facility (
43
) και de Diego Porras (
44
) προκύπτει ότι ο ειδικός σκοπός της αποζημιώσεως λόγω απολύσεως η οποία προβλέπεται στο άρθρο 53, παράγραφος 1, στοιχείο b, του εργατικού κώδικα, καθώς και το ειδικό πλαίσιο εντός του οποίου εντάσσεται η καταβολή της εν λόγω αποζημιώσεως, συνιστά αντικειμενικό λόγο που δικαιολογεί την επίμαχη διαφορετική μεταχείριση (
45
).
86.
Ειδικότερα, στις αποφάσεις αυτές, το Δικαστήριο έκρινε ότι από τον διαλαμβανόμενο στη ρήτρα 3, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου ορισμό της έννοιας της «συμβάσεως ορισμένου χρόνου» προκύπτει ότι τέτοιου είδους σύμβαση παύει να παράγει τα αποτελέσματά της για το μέλλον κατά την επέλευση του καθορισθέντος για αυτήν χρονικού σημείου λήξεως, το δε σημείο αυτό μπορεί να συνίσταται στην «ολοκλήρωση συγκεκριμένου έργου, στην παρέλευση δήλης ημέρας ή στην επέλευση συγκεκριμένου γεγονότος». Συνεπώς, «οι αντισυμβαλλόμενοι μιας συμβάσεως εργασίας ορισμένου χρόνου γνωρίζουν, από της συνάψεώς της, την ημερομηνία ή το γεγονός που επιφέρει τη λήξη της. Το χρονικό αυτό σημείο λήξεως περιορίζει τη διάρκεια της σχέσεως εργασίας, χωρίς οι αντισυμβαλλόμενοι να χρειάζεται να δηλώσουν συναφώς τη βούλησή τους μετά τη σύναψη της εν λόγω συμβάσεως» (
46
). Αντιθέτως, η καταγγελία συμβάσεως εργασίας αορίστου χρόνου για κάποια από τις αιτίες του άρθρου 52 του εργατικού κώδικα, με πρωτοβουλία του εργοδότη, «είναι απόρροια της επελεύσεως γεγονότων τα οποία δεν προβλέπονταν κατά την ημερομηνία συνάψεως της συμβάσεως αυτής και τα οποία διαταράσσουν την κανονική εξέλιξη της σχέσεως εργασίας». Το Δικαστήριο, βασιζόμενο στις παρατηρήσεις της Ισπανικής Κυβερνήσεως στις τρεις αυτές υποθέσεις, έκρινε ότι, «προκειμένου ακριβώς να αντισταθμιστεί ο απρόβλεπτος αυτός χαρακτήρας της λύσεως της σχέσεως εργασίας για τέτοιου είδους αιτία και, ως εκ τούτου, η ματαίωση των ευλόγων προσδοκιών που ο εργαζόμενος μπορούσε να τρέφει κατά το χρονικό αυτό σημείο όσον αφορά τη σταθερότητα της εν λόγω σχέσεως, επιτάσσει το άρθρο 53, παράγραφος 1, στοιχείο b, του εργατικού κώδικα στην περίπτωση αυτή την καταβολή στον εν λόγω απολυόμενο εργαζόμενο αποζημιώσεως ίσης προς είκοσι ημερομίσθια ανά έτος προϋπηρεσίας» (
47
).
87.
Επίσης, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι, στην τελευταία ως άνω περίπτωση, «το ισπανικό δίκαιο δεν επιφυλάσσει διαφορετική μεταχείριση στους εργαζομένους ορισμένου χρόνου απ’ ό,τι στους αντίστοιχους εργαζομένους αορίστου χρόνου, δεδομένου ότι το άρθρο 53, παράγραφος 1, στοιχείο b, του εργατικού κώδικα προβλέπει υπέρ του εργαζομένου νόμιμη αποζημίωση ίση προς είκοσι ημερομίσθια ανά έτος προϋπηρεσίας στην επιχείρηση, ανεξαρτήτως του αν η σύμβαση εργασίας του είναι ορισμένου ή αορίστου χρόνου» (
48
).
88.
Εν προκειμένω, κατ’ αναλογίαν, εφόσον η θέση έκτακτου υπαλλήλου της Α. Baldonedo Martín πληρώθηκε με τον διορισμό τακτικού δημοσίου υπαλλήλου, η σχέση εργασίας της ενδιαφερομένης έληξε λόγω του γεγονότος ότι εξέλιπε η αιτία που είχε δικαιολογήσει τη σύναψή της. Ως εκ τούτου, φρονώ ότι, υπό το πρίσμα της νομολογίας που υπομνήσθηκε στα σημεία 85 έως 87, η διαφορετική μεταχείριση των έκτακτων υπαλλήλων όπως η Α. Baldonedo Martín και των συμβασιούχων υπαλλήλων αορίστου χρόνου παρίσταται δικαιολογημένη.
89.
Με βάση τις προηγηθείσες σκέψεις, είμαι της γνώμης ότι η ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου έχει την έννοια ότι δεν αντιτίθεται σε εθνική νομοθεσία η οποία δεν προβλέπει την καταβολή αποζημιώσεως στους εργαζομένους που απασχολούνται με σχέσεις εργασίας ορισμένου χρόνου οι οποίες συνάπτονται για την κάλυψη κενής θέσεως έως ότου αυτή πληρωθεί με τον διορισμό τακτικού δημοσίου υπαλλήλου, όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη σχέση εργασίας έκτακτου υπαλλήλου, κατά τη λήξη της χρονικής περιόδου για την οποία έχουν συναφθεί αυτές οι σχέσεις εργασίας, ενώ στους εργαζομένους αορίστου χρόνου που απασχολούνται ως συμβασιούχοι υπάλληλοι καταβάλλεται αποζημίωση σε περίπτωση καταγγελίας της συμβάσεως εργασίας τους για αντικειμενική αιτία.
2. Επί του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος
90.
Το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί, αφενός, αν η συμφωνία-πλαίσιο έχει την έννοια ότι επιτάσσει να διασφαλίζεται η ίση μεταχείριση, όσον αφορά την αποζημίωση που καταβάλλεται λόγω της λύσεως της σχέσεως εργασίας, μεταξύ έκτακτου υπαλλήλου ορισμένου χρόνου, όπως η προσφεύγουσα της κύριας δίκης, και αντίστοιχου συμβασιούχου ορισμένου χρόνου. Αφετέρου, το αιτούν δικαστήριο ερωτά αν το δικαίωμα στην εν λόγω αποζημίωση μπορεί να αναγνωριστεί στην Α. Baldonedo Martín βάσει «κάθετης άμεσης εφαρμογής» του πρωτογενούς δικαίου της Ένωσης, και ειδικότερα των άρθρων 20 και 21 του Χάρτη και των άρθρων 151 και 153 ΣΛΕΕ.
91.
Το ερώτημα αυτό υποβλήθηκε για την περίπτωση που κριθεί ότι η περίπτωση της Α. Baldonedo Martín δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της ρήτρας 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου. Ωστόσο, λαμβανομένης υπόψη της υπάρξεως στον Δήμο Μαδρίτης αντίστοιχου συμβασιούχου υπαλλήλου αορίστου χρόνου ο οποίος, σε αντίθεση προς τους τακτικούς δημοσίους υπαλλήλους, δικαιούται αποζημίωση σε περίπτωση καταγγελίας της συμβάσεώς του για αντικειμενική αιτία, είναι σαφές ότι η Α. Baldonedo Martín εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω ρήτρας. Κατά συνέπεια, στο μέτρο που τα δικαιώματα τα οποία κατοχυρώνονται στα άρθρα 20 και 21 του Χάρτη εφαρμόσθηκαν και εξειδικεύθηκαν με την οδηγία 1999/70 και τη συμφωνία-πλαίσιο, η επίμαχη στην κύρια δίκη περίπτωση πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα της οδηγίας 1999/70 και της συμφωνίας-πλαισίου.
92.
Επομένως, λαμβανομένης υπόψη της απαντήσεως που προτείνω να δοθεί στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα, παρέλκει η απάντηση στο δεύτερο ερώτημα.
V. Πρόταση
93.
Με βάση τις προηγηθείσες σκέψεις, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το Juzgado de lo Contencioso-Administrativo no 14 de Madrid (διοικητικό πρωτοδικείο αριθ. 14 Mαδρίτης, Ισπανία) ως εξής:
Η ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία ορισμένου χρόνου, η οποία συνήφθη στις 18 Μαρτίου 1999 και περιλαμβάνεται στο παράρτημα της οδηγίας 1999/70/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1999, σχετικά με τη συμφωνία-πλαίσιο για την εργασία ορισμένου χρόνου που συνήφθη από τη CES, την UNICE και το CEEP, έχει την έννοια ότι δεν αντιτίθεται σε εθνική νομοθεσία η οποία δεν προβλέπει την καταβολή αποζημιώσεως στους εργαζομένους που απασχολούνται με σχέσεις εργασίας ορισμένου χρόνου οι οποίες συνάπτονται για την κάλυψη κενής θέσεως έως ότου αυτή πληρωθεί με τον διορισμό τακτικού δημοσίου υπαλλήλου, όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη σχέση εργασίας έκτακτου υπαλλήλου, κατά τη λήξη της χρονικής περιόδου για την οποία έχουν συναφθεί αυτές οι σχέσεις εργασίας, ενώ στους εργαζομένους αορίστου χρόνου που απασχολούνται ως συμβασιούχοι υπάλληλοι καταβάλλεται αποζημίωση σε περίπτωση καταγγελίας της συμβάσεως εργασίας τους για αντικειμενική αιτία.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
(
2
)	ΕΕ 1999, L 175, σ. 43.
(
3
)	BOE αριθ. 142, της 14ης Ιουνίου 1991, σ. 19669.
(
4
)	BOE αριθ. 261, της 31ης Οκτωβρίου 2015, σ. 103105.
(
5
)	BOE αριθ. 75, της 29ης Μαρτίου 1995, σ. 9654.
(
6
)	Απόφαση της 14ης Σεπτεμβρίου 2016 (C‑16/15, EU:C:2016:679).
(
7
)	Απόφαση της 19ης Απριλίου 2016 (C‑441/14, EU:C:2016:278).
(
8
)	Βλ., προσφάτως, απόφαση της 21ης Νοεμβρίου 2018, de Diego Porras (C‑619/17, EU:C:2018:936, σκέψη 77 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
9
)	Αποφάσεις της 22ας Νοεμβρίου 2005, Mangold (C‑144/04, EU:C:2005:709, σκέψεις 41 έως 43), και της 23ης Απριλίου 2009, Αγγελιδάκη κ.λπ. (C‑378/07 έως C‑380/07, EU:C:2009:250, σκέψη 90).
(
10
)	Απόφαση της 21ης Νοεμβρίου 2018, de Diego Porras (C‑619/17, EU:C:2018:936, σκέψη 79 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
11
)	Η υπογράμμιση δική μου.
(
12
)	Η υπογράμμιση δική μου.
(
13
)	Η υπογράμμιση δική μου.
(
14
)	Αποφάσεις της 13ης Σεπτεμβρίου 2007, Del Cerro Alonso (C‑307/05, EU:C:2007:509, σκέψη 28), της 8ης Σεπτεμβρίου 2011, Rosado Santana (C‑177/10, EU:C:2011:557, σκέψη 40), της 9ης Ιουλίου 2015, Regojo Dans (C‑177/14, EU:C:2015:450, σκέψη 33), καθώς και διατάξεις της 9ης Φεβρουαρίου 2017, Rodrigo Sanz (C‑443/16, EU:C:2017:109, σκέψη 26), και της 19ης Μαρτίου 2019, CCOO (C‑293/18, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2019:224, σκέψη 28).
(
15
)	Απόφαση της 4ης Ιουλίου 2006, Αδενέλερ κ.λπ. (C‑212/04, EU:C:2006:443, σκέψη 56), της 13ης Μαρτίου 2014, Márquez Samohano (C‑190/13, EU:C:2014:146, σκέψη 38), της 14ης Σεπτεμβρίου 2016, Pérez López (C‑16/15, EU:C:2016:679, σκέψη 24), καθώς και της 25ης Οκτωβρίου 2018, Sciotto (C‑331/17, EU:C:2018:859, σκέψη 43).
(
16
)	Απόφαση της 26ης Νοεμβρίου 2014, Mascolo κ.λπ. (C‑22/13, C‑61/13 έως C‑63/13 και C‑418/13, EU:C:2014:2401, σκέψη 67 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
17
)	Πρβλ. αποφάσεις της 5ης Ιουνίου 2018, Grupo Norte Facility (C‑574/16, EU:C:2018:390, σκέψη 36), και της 5ης Ιουνίου 2018, Montero Mateos (C‑677/16, EU:C:2018:393, σκέψη 39).
(
18
)	Αποφάσεις της 13ης Σεπτεμβρίου 2007, Del Cerro Alonso (C‑307/05, EU:C:2007:509, σκέψη 37), της 22ας Δεκεμβρίου 2010, Gavieiro Gavieiro και Iglesias Torres (C‑444/09 και C‑456/09, EU:C:2010:819, σκέψη 48), της 20ής Δεκεμβρίου 2017, Vega González (C‑158/16, EU:C:2017:1014, σκέψη 28), καθώς και της 21ης Νοεμβρίου 2018, de Diego Porras (C‑619/17, EU:C:2018:936, σκέψη 55).
(
19
)	Αποφάσεις της 22ας Δεκεμβρίου 2010, Gavieiro Gavieiro και Iglesias Torres (C‑444/09 και C‑456/09, EU:C:2010:819, σκέψη 49), της 13ης Μαρτίου 2014, Nierodzik (C‑38/13, EU:C:2014:152, σκέψη 24), της 5ης Ιουνίου 2018, Grupo Norte Facility (C‑574/16, EU:C:2018:390, σκέψη 38), καθώς και της 5ης Ιουνίου 2018, Montero Mateos (C‑677/16, EU:C:2018:393, σκέψη 41). Πρβλ. αποφάσεις της 13ης Σεπτεμβρίου 2007, Del Cerro Alonso (C‑307/05, EU:C:2007:509, σκέψη 27), και της 15ης Απριλίου 2008, Impact (C‑268/06, EU:C:2008:223, σκέψη 114).
(
20
)	Απόφαση της 8ης Σεπτεμβρίου 2011, Rosado Santana (C‑177/10, EU:C:2011:557, σκέψη 65).
(
21
)	Απόφαση της 15ης Απριλίου 2008, Impact (C‑268/06, EU:C:2008:223, σκέψη 60). Η υπογράμμιση δική μου.
(
22
)	Αποφάσεις της 13ης Μαρτίου 2014, Nierodzik (C‑38/13, EU:C:2014:152, σκέψη 25), της 14ης Σεπτεμβρίου 2016, de Diego Porras (C‑596/14, EU:C:2016:683, σκέψη 28), της 5ης Ιουνίου 2018, Grupo Norte Facility (C‑574/16, EU:C:2018:390, σκέψη 41), και της 5ης Ιουνίου 2018, Montero Mateos (C‑677/16, EU:C:2018:393, σκέψη 44). Βλ., επίσης, διατάξεις της 21ης Σεπτεμβρίου 2016, Álvarez Santirso (C‑631/15, EU:C:2016:725, σκέψη 34), και της 9ης Φεβρουαρίου 2017, Rodrigo Sanz (C‑443/16, EU:C:2017:109, σκέψη 32). Πρβλ. απόφαση της 12ης Δεκεμβρίου 2013, Carratù (C‑361/12, EU:C:2013:830, σκέψη 35).
(
23
)	Απόφαση της 20ής Δεκεμβρίου 2017, Vega González (C‑158/16, EU:C:2017:1014, σκέψη 34). Βλ., επίσης, προτάσεις της γενικής εισαγγελέα E. Sharpston στην υπόθεση Vega González (C‑158/16, EU:C:2017:647, σημείο 22). Επιπλέον, όπως υπενθύμισε η γενική εισαγγελέας J. Kokott, «για λόγους συνεπούς εφαρμογής της ευρωπαϊκής εργατικής νομοθεσίας, η ερμηνεία του όρου “συνθήκες [ή όροι] εργασίας ή απασχολήσεως” δεν πρέπει να αποσυνδέεται από τη σημασία που έχει ο όρος αυτός σε συγγενείς διατάξεις του δικαίου της Ένωσης. Στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνονται, ειδικότερα, οι οδηγίες κατά των διακρίσεων 2000/78/ΕΚ [οδηγία του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2000, για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία (ΕΕ 2000, L 203, σ. 16)] και 2006/54/ΕΚ [οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουλίου 2006, για την εφαρμογή της αρχής των ίσων ευκαιριών και της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών σε θέματα εργασίας και απασχόλησης (ΕΕ 2006, L 204, σ. 23)], οι οποίες συγκεκριμενοποιούν τη γενική αρχή της ίσης μεταχειρίσεως στην απασχόληση και την εργασία σε συνάρτηση με διάφορους λόγους διακρίσεων, όπως το φύλο, την ηλικία ή τον γενετήσιο προσανατολισμό. Κατά πάγια νομολογία, οι ανωτέρω οδηγίες έχουν εφαρμογή και στους όρους που διέπουν την απόλυση». Η υπογράμμιση δική μου. Προτάσεις της γενικής εισαγγελέα J. Kokott στην υπόθεση Vernaza Ayovi (C‑96/17, EU:C:2018:43, σημείο 56).
(
24
)	Απόφαση της 12ης Δεκεμβρίου 2013, Carratù (C‑361/12, EU:C:2013:830, σκέψη 37).
(
25
)	Πρβλ. απόφαση της 14ης Σεπτεμβρίου 2016, de Diego Porras (C‑596/14, EU:C:2016:683, σκέψη 31). Στη νομολογία του, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι στην εν λόγω έννοια εμπίπτουν επίσης, μεταξύ άλλων, τα επιδόματα τριετίας (αποφάσεις της 13ης Σεπτεμβρίου 2007, Del Cerro Alonso, C‑307/05, EU:C:2007:509, σκέψη 47, της 22ας Δεκεμβρίου 2010, Gavieiro Gavieiro και Iglesias Torres, C‑444/09 και C‑456/09, EU:C:2010:819, σκέψεις 50 έως 58, καθώς και της 9ης Ιουλίου 2015, Regojo Dans, C‑177/14, EU:C:2015:450, σκέψη 43), τα επιδόματα εξαετίας λόγω συνεχούς επιμορφώσεως (διάταξη της 9ης Φεβρουαρίου 2012, Lorenzo Martínez, C‑556/11, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2012:67, σκέψη 38), οι κανόνες σχετικά με τον χρόνο προϋπηρεσίας που πρέπει να έχει συμπληρωθεί για την κατάταξη σε ανώτερο μισθολογικό κλιμάκιο ή σχετικά με τον υπολογισμό του χρόνου προϋπηρεσίας που απαιτείται για την κατάρτιση ετήσιας εκθέσεως βαθμολογίας (απόφαση της 8ης Σεπτεμβρίου 2011, Rosado Santana, C‑177/10, EU:C:2011:557, σκέψη 46 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), το δικαίωμα συμμετοχής στο πρόγραμμα αξιολογήσεως του εκπαιδευτικού έργου και το οικονομικό κίνητρο που αυτή συνεπάγεται (διάταξη της 21ης Σεπτεμβρίου 2016, Álvarez Santirso, C‑631/15, EU:C:2016:725, σκέψη 36), η μείωση του ωραρίου εργασίας κατά το ήμισυ και η συνακόλουθη μισθολογική μείωση (διάταξη της 9ης Φεβρουαρίου 2017, Rodrigo Sanz, C‑443/16, EU:C:2017:109, σκέψη 33) και οι κανόνες σχετικά με τον καθορισμό της προθεσμίας καταγγελίας των συμβάσεων εργασίας ορισμένου χρόνου (απόφαση της 13ης Μαρτίου 2014, Nierodzik, C‑38/13, EU:C:2014:152, σκέψεις 27 και 29).
(
26
)	Βλ. αποφάσεις της 13ης Μαρτίου 2014, Nierodzik (C‑38/13, EU:C:2014:152, σκέψεις 27 και 29), και της 14ης Σεπτεμβρίου 2016, de Diego Porras (C‑596/14, EU:C:2016:683, σκέψη 30).
(
27
)	Βλ. σημείο 53 των παρουσών προτάσεων.
(
28
)	Αποφάσεις της 14ης Σεπτεμβρίου 2016, Pérez López (C‑16/15, EU:C:2016:679, σκέψη 43), της 14ης Σεπτεμβρίου 2016, de Diego Porras (C‑596/14, EU:C:2016:683, σκέψη 37), της 5ης Ιουνίου 2018, Grupo Norte Facility (C‑574/16, EU:C:2018:390, σκέψη 47), της 5ης Ιουνίου 2018, Montero Mateos (C‑677/16, EU:C:2018:393, σκέψη 50), καθώς και διατάξεις της 11ης Νοεμβρίου 2010, Vino (C‑20/10, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2010:677, σκέψη 56), και της 7ης Μαρτίου 2013, Rivas Montes (C‑178/12, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2013:150, σκέψη 43).
(
29
)	Πρβλ. διάταξη της 22ας Ιουνίου 2011, Vino (C‑161/11, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2011:420, σκέψη 57).
(
30
)	Κατά την ανάλυση της συγκρισιμότητας των εξεταζόμενων περιπτώσεων, η συνεκτίμηση άλλων παραγόντων πέραν αυτών που σχετίζονται με τις «συνθήκες απασχόλησης» θα αντέβαινε όχι μόνο στη ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου αλλά και στην πάγια νομολογία του Δικαστηρίου. Βλ. σημεία 63 και 64 των παρουσών προτάσεων.
(
31
)	Αποφάσεις της 8ης Σεπτεμβρίου 2011, Rosado Santana (C‑177/10, EU:C:2011:557, σκέψη 66), της 18ης Οκτωβρίου 2012, Valenza κ.λπ. (C‑302/11 έως C‑305/11, EU:C:2012:646, σκέψη 42), της 13ης Μαρτίου 2014, Nierodzik (C‑38/13, EU:C:2014:152, σκέψη 31), καθώς και της 5ης Ιουνίου 2018, Montero Mateos (C‑677/16, EU:C:2018:393, σκέψη 51). Βλ., επίσης, διατάξεις της 21ης Σεπτεμβρίου 2016, Álvarez Santirso (C‑631/15, EU:C:2016:725, σκέψη 43), και της 9ης Φεβρουαρίου 2017, Rodrigo Sanz (C‑443/16, EU:C:2017:109, σκέψη 38).
(
32
)	Από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι η θέση εργασίας της Α. Baldonedo Martín υπαγόταν στον κλάδο «Oficial de Jardinería» (υπάλληλος φροντίδας των χώρων πρασίνου), ομάδα C2. Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση επιβεβαιώθηκε ότι η θέση εργασίας του αντίστοιχου συμβασιούχου υπαλλήλου αορίστου χρόνου υπάγεται επίσης στον κλάδο «Oficial de Jardinería» (υπάλληλος φροντίδας των χώρων πρασίνου), ομάδα C2.
(
33
)	Βλ., επίσης, σημείο 86 των παρουσών προτάσεων.
(
34
)	Βλ., επίσης, προτάσεις της γενικής εισαγγελέα J. Kokott στην υπόθεση Viejobueno Ibáñez και de la Vara González (C‑245/17, EU:C:2018:365, σημείο 57): «[…] εάν στη συγκεκριμένη περίπτωση η συγκρισιμότητα των δύο κατηγοριών αποκλειόταν με την επίκληση του χαρακτήρα της εργασίας των μονίμων δημοσίων υπαλλήλων ως αορίστου χρόνου, τη στιγμή που αμφισβητείται η νομιμότητα της πρόωρης λύσεως της σχέσεως εργασίας εκπαιδευτικών που εργάζονται με σχέση ορισμένου χρόνου, θα οδηγούμασταν σε φαύλο κύκλο. Αν κάτι τέτοιο γινόταν δεκτό, η συγκρισιμότητα των απασχολούμενων ορισμένου χρόνου και των μονίμων δημοσίων υπαλλήλων όσον αφορά τον τερματισμό της σχέσεως εργασίας θα αποκλειόταν σε κάθε περίπτωση και ουδέποτε θα ενέπιπτε στο πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας-πλα[ισίου]. Τούτο όμως θα ήταν αντίθετο προς τη νομολογία του Δικαστηρίου, το οποίο εφαρμόζει την απαγόρευση των διακρίσεων βάσει της ρήτρας 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου ρητώς και επί των όρων τερματισμού της σχέσεως εργασίας».
(
35
)	Βλ. αποφάσεις της 13ης Σεπτεμβρίου 2007, Del Cerro Alonso (C‑307/05, EU:C:2007:509, σκέψεις 53 έως 58), της 22ας Δεκεμβρίου 2010, Gavieiro Gavieiro και Iglesias Torres (C‑444/09 και C‑456/09, EU:C:2010:819, σκέψη 55), της 8ης Σεπτεμβρίου 2011, Rosado Santana (C‑177/10, EU:C:2011:557, σκέψη 73), καθώς και της 14ης Σεπτεμβρίου 2016, de Diego Porras (C‑596/14, EU:C:2016:683 σκέψη 45).
(
36
)	Αποφάσεις της 13ης Σεπτεμβρίου 2007, Del Cerro Alonso (C‑307/05, EU:C:2007:509, σκέψη 57), της 22ας Δεκεμβρίου 2010, Gavieiro Gavieiro και Iglesias Torres (C‑444/09 και C‑456/09, EU:C:2010:819, σκέψη 54), της 8ης Σεπτεμβρίου 2011, Rosado Santana (C‑177/10, EU:C:2011:557, σκέψη 72), της 18ης Οκτωβρίου 2012, Valenza κ.λπ. (C‑302/11 έως C‑305/11, EU:C:2012:646, σκέψη 50), καθώς και της 14ης Σεπτεμβρίου 2016, de Diego Porras (C‑596/14, EU:C:2016:683, σκέψη 46).
(
37
)	Βλ. απόφαση της 22ας Δεκεμβρίου 2010, Gavieiro Gavieiro και Iglesias Torres (C‑444/09 και C‑456/09, EU:C:2010:819, σκέψεις 56 και 57).
(
38
)	Βλ. αποφάσεις της 8ης Σεπτεμβρίου 2011, Rosado Santana (C‑177/10, EU:C:2011:557, σκέψη 74), της 18ης Οκτωβρίου 2012, Valenza κ.λπ. (C‑302/11 έως C‑305/11, EU:C:2012:646, σκέψη 52), καθώς και της 14ης Σεπτεμβρίου 2016, de Diego Porras (C‑596/14, EU:C:2016:683, σκέψη 47).
(
39
)	Ο Δήμος Μαδρίτης, μολονότι παραδέχτηκε την ύπαρξη συμβασιούχου υπαλλήλου αορίστου χρόνου, επισήμανε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ότι τέτοιου είδους θέσεις εργασίας θα εκλείψουν στο μέλλον. Αυτό το επιχείρημα είναι αλυσιτελές, ιδίως διότι η μελλοντική συνταξιοδότηση του συμβασιούχου υπαλλήλου περί του οποίου πρόκειται στην υπό κρίση υπόθεση δεν ασκεί επιρροή ούτε στην εξέταση του συγκρίσιμου χαρακτήρα των εργαζομένων ούτε στην εξέταση του δικαιολογητικού λόγου της διαφορετικής μεταχειρίσεως της προσφεύγουσας της κύριας δίκης.
(
40
)	Από τις προφορικές παρατηρήσεις του Δήμου Μαδρίτης προκύπτει ότι διοργανώθηκε διαγωνισμός τα αποτελέσματα του οποίου δημοσιεύθηκαν στο Boletín Oficial del Ayuntamiento de Madrid της 8ης Απριλίου 2013 και στον διαγωνισμό συμμετείχαν 22 έκτακτοι υπάλληλοι, συμπεριλαμβανομένης της Α. Baldonedo Martín: 10 έκτακτοι υπάλληλοι πέτυχαν στον διαγωνισμό αυτό, ενώ οι σχέσεις εργασίας των 12 έκτακτων υπαλλήλων που δεν πέτυχαν τερματίστηκαν. Ωστόσο, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι, κατά την περίοδο που η Α. Baldonedo Martín εργαζόταν στον Δήμο Μαδρίτης, δεν δημοσιεύθηκε καμία προκήρυξη διαγωνισμού για την πλήρωση θέσεων εργασίας και δεν εγκρίθηκε καμία πράξη προγραμματισμού δημοσίων θέσεων εργασίας.
(
41
)	Βλ., κατ’ αναλογίαν, αποφάσεις της 20ής Μαρτίου 2003, Kutz-Bauer (C‑187/00, EU:C:2003:168, σκέψη 59), και της 26ης Νοεμβρίου 2014, Mascolo κ.λπ. (C‑22/13, C‑61/13 έως C‑63/13 και C‑418/13, EU:C:2014:2401, σκέψη 110).
(
42
)	Απόφαση της 5ης Ιουνίου 2018 (C‑677/16, EU:C:2018:393, σκέψη 63).
(
43
)	Απόφαση της 5ης Ιουνίου 2018 (C‑574/16, EU:C:2018:390, σκέψη 60).
(
44
)	Απόφαση της 21ης Νοεμβρίου 2018 (C‑619/17, EU:C:2018:936, σκέψη 74).
(
45
)	Οι υποθέσεις Montero Mateos και de Diego Porras αφορούσαν την μη καταβολή αποζημιώσεως κατά τη λήξη συμβάσεως εργασίας ορισμένου χρόνου του τύπου interinidad (προσωρινής απασχολήσεως), ενώ η υπόθεση Grupo Norte Facility αφορούσε την καταβολή χαμηλότερης αποζημιώσεως κατά τη λήξη συμβάσεως εργασίας ορισμένου χρόνου του τύπου relevo (αναπληρώσεως). Η επίμαχη στις τρεις αυτές υποθέσεις αποζημίωση ήταν η ίδια με την αποζημίωση την οποία ζητεί η Α. Baldonedo Martín.
(
46
)	Αποφάσεις της 5ης Ιουνίου 2018, Grupo Norte Facility (C‑574/16, EU:C:2018:390, σκέψη 57), της 5ης Ιουνίου 2018, Montero Mateos (C‑677/16, EU:C:2018:393, σκέψη 60), και της 21ης Νοεμβρίου 2018, de Diego Porras (C‑619/17, EU:C:2018:936, σκέψη 71).
(
47
)	Αποφάσεις της 5ης Ιουνίου 2018, Grupo Norte Facility (C‑574/16, EU:C:2018:390, σκέψη 58), της 5ης Ιουνίου 2018, Montero Mateos (C‑677/16, EU:C:2018:393, σκέψη 61), και της 21ης Νοεμβρίου 2018, de Diego Porras (C‑619/17, EU:C:2018:936, σκέψη 72).
(
48
)	Απόφαση της 21ης Νοεμβρίου 2018, de Diego Porras (C‑619/17, EU:C:2018:936, σκέψη 73).