Υπόθεση C‑512/13
C. G. Sopora
κατά
Staatssecretaris van Financiën
(αίτηση του Hoge Raad der Nederlanden
για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)
«Προδικαστική παραπομπή – Ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων – Άρθρο 45 ΣΛΕΕ – Ίση μεταχείριση μεταξύ εργαζομένων κατοίκων αλλοδαπής – Φορολογικό πλεονέκτημα συνιστάμενο στην απαλλαγή από τον φόρο αποζημιώσεων που καταβάλλει ο εργοδότης – Πλεονέκτημα χορηγούμενο κατ’ αποκοπήν – Εργαζόμενοι προερχόμενοι από κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο εργάζονται – Προϋπόθεση κατοικίας σε ορισμένη απόσταση από τη μεθόριο του κράτους μέλους στο οποίο εργάζονται»
Περίληψη – Απόφαση του Δικαστηρίου (τμήμα μείζονος συνθέσεως)
της 24ης Φεβρουαρίου 2015
1.        Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων – Εργαζόμενοι – Ίση μεταχείριση – Πεδίο εφαρμογής – Διάκριση μεταξύ εργαζομένων κατοίκων αλλοδαπής – Εμπίπτει
(Άρθρα 26 ΣΛΕΕ και 45 § 2 ΣΛΕΕ)
2.        Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων – Εργαζόμενοι – Ίση μεταχείριση – Φόρος εισοδήματος – Φορολογικό πλεονέκτημα συνιστάμενο στην κατ’ αποκοπήν απαλλαγή μιας αποζημιώσεως για έξοδα εκπατρισμού που προβλέπεται υπέρ των εργαζομένων που κατάγονται από άλλο κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο βρίσκεται ο τόπος εργασίας τους – Προϋπόθεση κατοικίας σε ορισμένη απόσταση από τη μεθόριο του κράτους μέλους του τόπου εργασίας – Επιτρέπεται
(Άρθρο 45 ΣΛΕΕ)
1.        Η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, αφενός, απαγορεύει στο κράτος μέλος να θεσπίσει μέτρο που ευνοεί τους εργαζομένους που κατοικούν στο έδαφός του εάν έχει ως αποτέλεσμα να ευνοεί τους υπηκόους του εισάγοντας διάκριση λόγω ιθαγένειας. Αφετέρου, λαμβανομένου υπόψη του γράμματος του άρθρου 45, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, το οποίο αποσκοπεί στην κατάργηση κάθε διακρίσεως λόγω ιθαγένειας «μεταξύ των εργαζομένων των κρατών μελών», σε συνδυασμό με το άρθρο 26 ΣΛΕΕ, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η εν λόγω ελεύθερη κυκλοφορία απαγορεύει επίσης τη διάκριση μεταξύ εργαζομένων κατοίκων αλλοδαπής εάν έχει ως αποτέλεσμα την αδικαιολόγητη εύνοια προς τους υπηκόους ορισμένων κρατών μελών έναντι άλλων.
(βλ. σκέψεις 24, 25)
2.        Το άρθρο 45 ΣΛΕΕ έχει την έννοια ότι δεν αντιτίθεται σε εθνική νομοθεσία με την οποία το κράτος μέλος προβλέπει, υπέρ των εργαζομένων που κατοικούσαν σε άλλο κράτος μέλος πριν αναλάβουν εργασία στο έδαφός του, τη χορήγηση φορολογικού πλεονεκτήματος συνιστάμενου στην κατ’ αποκοπήν απαλλαγή μιας αποζημιώσεως για έξοδα εκπατρισμού, μέχρι ποσοστού 30 % της φορολογητέας βάσης, υπό την προϋπόθεση ότι οι εργαζόμενοι αυτοί κατοικούν σε απόσταση μεγαλύτερη των 150 χιλιομέτρων από τη μεθόριό του, εκτός εάν τα όρια αυτά καθορίστηκαν με τέτοιο τρόπο ώστε ο κατ’ αποκοπήν κανόνας να έχει συστηματικά ως αποτέλεσμα την καθαρή υπεραντιστάθμιση των πραγματικών εξόδων εκπατρισμού, κάτι που εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει.
Συγκεκριμένα, το γεγονός απλώς του καθορισμού ορίων όσον αφορά την απόσταση σε σχέση με τον τόπο κατοικίας των εργαζομένων και ανώτατου ορίου φοροαπαλλαγής, χρησιμοποιώντας ως βάση τη μεθόριο του κράτους μέλους στο οποίο βρίσκεται ο τόπος εργασίας και τη φορολογητέα βάση, αντιστοίχως, έστω και αν ο καθορισμός αυτός είναι κατά προσέγγιση, δεν μπορεί να συνιστά έμμεση διάκριση ή περιορισμό της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων. Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο, όταν ο κατ’ αποκοπή κανόνας λειτουργεί προς όφελος των εργαζομένων οι οποίοι επωφελούνται από αυτόν, καθόσον καθιστά λιγότερο επαχθείς τις διοικητικές διαδικασίες στις οποίες πρέπει να προβούν οι εν λόγω εργαζόμενοι για να επιτύχουν τη φοροαπαλλαγή της αποζημιώσεως για τα έξοδά τους εκπατρισμού.
Πάντως, αποτελεί φυσική συνέπεια της χορηγήσεως ενός κατ’ αποκοπή φορολογικού πλεονεκτήματος, το οποίο προορίζεται να καλύψει τις περιπτώσεις στις οποίες πληρούνται αναμφισβήτητα οι απαραίτητες ουσιαστικές προϋποθέσεις για την παροχή του πλεονεκτήματος αυτού, το να υφίστανται και άλλες περιπτώσεις στις οποίες, για διάφορους λόγους, οι προϋποθέσεις αυτές επίσης πληρούνται, δεδομένου ότι στις άλλες αυτές περιπτώσεις θεμελιώνεται δικαίωμα στο πλεονέκτημα αυτό με την προσκόμιση των σχετικών αποδείξεων.
Συναφώς, μολονότι λόγοι αμιγώς διοικητικής φύσεως δεν μπορούν να δικαιολογήσουν την εκ μέρους κράτους μέλους παρέκκλιση από τους κανόνες του δικαίου της Ένωσης, δεν είναι δυνατό να αποκλεισθεί η δυνατότητα των κρατών μελών να υλοποιήσουν σκοπούς θεσπίζοντας κανόνες των οποίων η διαχείριση και ο έλεγχος εφαρμογής θα είναι ευχερείς για τις αρμόδιες αρχές.
(βλ. σκέψεις 32-34, 36 και διατακτ.)