61991CJ0243_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-243/91,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Cour de cassation του Βελγίου προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
Βελγικού Δημοσίου
και
Noushin Taghavi,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία των άρθρων 2 και 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2001/83 του Συμβουλίου, της 2ας Ιουνίου 1983 (ΕΕ L 230, σ. 6),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
συγκείμενο από τους R. Joliet, πρόεδρο τμήματος, G. C. Rodriguez Iglesias και D. A. O. Edward, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: W. Van Gerven
γραμματέας α.α.: L. Hewlett, υπάλληλος διοικήσεως,
λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
* το Βελγικό Δημόσιο, εκπροσωπούμενο από τον Georges van Hecke, δικηγόρο στο Cour de cassation
* η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον Δημήτριο Γκουλούση, νομικό σύμβουλο
έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 24ης Ιουνίου 1992,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με απόφαση της 9ης Σεπτεμβρίου 1991, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 20 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους, το Cour de cassation του Βελγίου υπέβαλε, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία των άρθρων 2 και 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2001/83 του Συμβουλίου, της 2ας Ιουνίου 1983 (ΕΕ L 230, σ. 6).
2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο αιτήσεως αναιρέσεως του Βελγικού Δημοσίου κατ' αποφάσεως του cour du travail των Βρυξελλών, αναγνωρίζουσας το δικαίωμα της Taghavi να λάβει παροχές για άτομα με ειδικές ανάγκες, βάσει του βελγικού νόμου της 27ης Ιουνίου 1969.
3 Ο εν λόγω νόμος επεφύλασσε το δικαίωμα λήψεως των εν λόγω παροχών, πλην εξαιρέσεων, στους Βέλγους πολίτες κατοικούντες στο Βέλγιο.
4 Η Noushin Taghavi, Ιρανή υπήκοος, είναι σύζυγος του Filippo Iannino, Ιταλού υπηκόου. Το ζεύγος κατοικεί στο Βέλγιο.
5 Κρίνοντας ότι στο πλαίσιο της υποθέσεως αυτής ετίθετο ζήτημα ερμηνείας του κανονισμού 1408/71, το Cour de cassation ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
"'Εχουν τα άρθρα 2 και 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 την έννοια ότι υπάγεται στις ευεργετικές διατάξεις της νομοθεσίας κράτους μέλους που παρέχει προσωποπαγές και νομικά προστατευόμενο δικαίωμα επιδόματος υπέρ ατόμων με ειδικές ανάγκες άτομο με ειδικές ανάγκες το οποίο, χωρίς να είναι υπήκοος ενός από τα κράτη μέλη και χωρίς να έχει την ιδιότητα του μισθωτού εργαζομένου, κατοικεί στο έδαφος του κράτους μέλους όπου προβλέπεται το προαναφερθέν ιδιαίτερο δικαίωμα και είναι σύζυγος μισθωτού εργαζομένου ο οποίος υπάγεται στη νομοθεσία του ιδίου αυτού κράτους μέλους και είναι υπήκοος ενός από τα άλλα κράτη μέλη;"
6 Στην έκθεση του εισηγητή δικαστή αναπτύσσονται διεξοδικά το νομικό πλαίσιο και τα πραγματικά περιστατικά της κυρίας δίκης, η εξέλιξη της διαδικασίας καθώς και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται στη συνέχεια παρά μόνο καθόσον αυτό απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
7 Σύμφωνα με το άρθρο 2, παράγραφος 1, του κανονισμού 1408/71, οι διατάξεις του ισχύουν για τους "μισθωτούς που υπάγονται ή υπήχθησαν στη νομοθεσία ενός ή περισσοτέρων από τα κράτη μέλη και είναι υπήκοοι ενός από τα κράτη μέλη (...) καθώς και για τα μέλη της οικογενείας τους και τους επιζώντες τους". 'Οπως δέχθηκε το Δικαστήριο στην απόφαση της 23ης Νοεμβρίου 1976, 40/76, Kermaschek (Rec. 1976, σ. 1669), τα μέλη της οικογενείας εργαζομένου δεν μπορούν να αξιώσουν, δυνάμει του κανονισμού 1408/71, παρά μόνο παρεπόμενα δικαιώματα, ήτοι τα δικαιώματα που αποκτούν ως μέλη της οικογενείας εργαζομένου.
8 Από τη δικογραφία προκύπτει ότι το επίδομα υπέρ προσώπων με ειδικές ανάγκες, που προβλέπεται στον βελγικό νόμο της 27ης Ιουνίου 1969, δεν χορητείται λόγω της ιδιότητας ενός προσώπου ως μέλους της οικογενείας εργαζομένου. Συγκεκριμένα, αφενός, το αιτούν δικαστήριο χαρακτήρισε το εν λόγω δικαίωμα ως προσωποπαγές δικαίωμα διατυπώνοντας το προδικαστικό ερώτημα. Αφετέρου, ερωτηθέν σχετικώς από το Δικαστήριο, το Βελγικό Δημόσιο διευκρίνισε ότι πρόσωπο που πληροί όλες τις προβλεπόμενες από τον νόμο του 1969 προϋποθέσεις, πλην της ιθαγενείας κράτους μέλους της Κοινότητας, δεν μπορεί να αξιώσει χορήγηση των παροχών για τον λόγο και μόνον ότι ο σύζυγός του είναι Βέλγος υπήκοος.
9 Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι υπήκοος τρίτου κράτους, σύζυγος εργαζομένου υπηκόου κράτους μέλους, δεν μπορεί να επικαλεστεί τον κανονισμό 1408/71, και ιδίως τα άρθρα του 2 και 3, για να αξιώσει επίδομα χορηγούμενο σε άτομα με ειδικές ανάγκες, όπως αυτό που προβλέπεται στον προαναφερθέντα βελγικό νόμο.
10 Ωστόσο, η Επιτροπή υποστήριξε στις παρατηρήσεις της ενώπιον του Δικαστηρίου ότι το εν λόγω επίδομα συνιστά "κοινωνικό πλεονέκτημα" κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1612/68 του Συμβουλίου, της 15ης Οκτωβρίου 1968, περί της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων στο εσωτερικό της Κοινότητας (ΕΕ ειδ. έκδ. 05/001, σ. 33), και ότι, κατά συνέπεια, πρόσωπο ευρισκόμενο στην ίδια με την Tahgavi κατάσταση το δικαιούται.
11 Αρκεί να επισημανθεί σχετικώς ότι, όπως προαναφέρθηκε, ο σύζυγος Βέλγου εργαζομένου, που δεν είναι υπήκοος κράτους μέλους της Κοινότητας, δεν μπορεί να αξιώσει το εν λόγω επίδομα. Υπό τις συνθήκες αυτές, εφόσον δεν πρόκειται για "κοινωνικό πλεονέκτημα" υπέρ των εργαζομένων υπηκόων του οικείου κράτους, δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής του άρθρου 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 1612/68.
12 Επομένως, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί απάντηση ότι τα άρθρα 2 και 3 του κανονισμού 1408/71 έχουν την έννοια ότι δεν τυγχάνουν εφαρμογής στην περίπτωση υπηκόου τρίτου κράτους, συζύγου εργαζομένου υπηκόου κράτους μέλους, προκειμένου το πρόσωπο αυτό να αξιώσει επίδομα χορηγούμενο σε άτομα με ειδικές ανάγκες και προβλεπόμενο από την εθνική νομοθεσία ως προσωποπαγές δικαίωμα και όχι ως δικαίωμα αναγνωριζόμενο λόγω της ιδιότητας του αιτούντος ως μέλος της οικογενείας εργαζομένου.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
13 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, η οποία κατέθεσε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε με απόφαση της 9ης Σεπτεμβρίου 1991 το Cour de cassation του Βελγίου, αποφαίνεται:
Τα άρθρα 2 και 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2001/83 του Συμβουλίου, της 2ας Ιουνίου 1983, έχουν την έννοια ότι δεν τυγχάνουν εφαρμογής στην περίπτωση υπηκόου τρίτου κράτους, συζύγου εργαζομένου υπηκόου κράτους μέλους, προκειμένου το πρόσωπο αυτό να αξιώσει επίδομα χορηγούμενο σε άτομα με ειδικές ανάγκες και προβλεπόμενο από την εθνική νομοθεσία ως προσωποπαγές δικαίωμα και όχι ως δικαίωμα αναγνωριζόμενο λόγω της ιδιότητας του αιτούντος ως μέλος της οικογενείας εργαζομένου.