62023CJ0759
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (δεύτερο τμήμα)
της 26ης Ιουνίου 2025 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Δημόσια υγεία – Οδηγία 2014/40/ΕΕ – Άρθρο 7, παράγραφος 12 – Άρθρο 11, παράγραφος 6 – Κατ’ εξουσιοδότηση οδηγία (ΕΕ) 2022/2100 – Κύρος – Κατασκευή, παρουσίαση και πώληση προϊόντων καπνού – Παροχή εξουσιοδοτήσεως στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Νέα προϊόντα καπνού – Θερμαινόμενα προϊόντα καπνού – Εξουσία απόσυρσης των εξαιρέσεων σχετικά με τις απαγορεύσεις αρωματικών ουσιών και τις υποχρεώσεις επισήμανσης – Ουσιαστική μεταβολή των συνθηκών»
Στην υπόθεση C‑759/23,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το High Court (ανώτερο δικαστήριο, Ιρλανδία) με απόφαση της 29ης Νοεμβρίου 2023, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 7 Δεκεμβρίου 2023, στο πλαίσιο της δίκης
PJ Carroll & Company Ltd,
Nicoventures Trading Ltd
κατά
The Minister for Health,
Ireland,
The Attorney General,
παρισταμένων των:
Philip Morris Ltd,
Philip Morris Products SA,
Philip Morris Manufacturing & Technology Bologna SpA,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),
συγκείμενο από τους K. Jürimäe (εισηγήτρια), πρόεδρο τμήματος, K. Lenaerts, Πρόεδρο του Δικαστηρίου, ασκούντα καθήκοντα δικαστή του δευτέρου τμήματος, M. Gavalec, Z. Csehi και F. Schalin, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: Ν. Αιμιλίου
γραμματέας: R. Stefanova-Kamisheva, διοικητική υπάλληλος,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 28ης Νοεμβρίου 2024,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–
οι PJ Carroll & Company Ltd και Nicoventures Trading Ltd, εκπροσωπούμενες από τις C. Barrett, K. O’Connor, N. Skelton, solicitors, τον M. Schonberg και τον L. Van den Hende, advocaten,
–
ο The Minister for Health, η Ireland και ο The Attorney General, εκπροσωπούμενοι από την M. Browne, Chief State Solicitor, τις A. Burke, Μ. A. Joyce και S. Sheehy, επικουρούμενες από την E. Barrington, SC, και τον L. Mooney, BL,
–
οι Philip Morris Ltd, Philip Morris Products SA και Philip Morris Manufacturing & Technology Bologna SpA, εκπροσωπούμενες από τους N. Buckley, BL, M. Byrne, H. Kelly, R. McKittrick, R. Walsh, solicitors, και τους E. McCullough, SC και H. Saugmandsgaard Øe, advokat,
–
η Γαλλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους B. Fodda, M. de Lisi και B. Travard,
–
η Ιταλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους S. Fiorentino και F. Meloncelli,
–
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τις E. Schmidt και F. van Schaik,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 30ής Ιανουαρίου 2025,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά το κύρος της κατ’ εξουσιοδότηση οδηγίας (ΕΕ) 2022/2100 της Επιτροπής, της 29ης Ιουνίου 2022, για την τροποποίηση της οδηγίας 2014/40/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την απόσυρση ορισμένων εξαιρέσεων όσον αφορά τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού (ΕΕ 2022, L 283, σ. 4).
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ, αφενός, των PJ Carroll & Company Ltd και Nicoventures Trading Ltd και, αφετέρου, του The Minister of Health (Υπουργού Υγείας, Ιρλανδία), της Ireland (Ιρλανδίας) και του The Attorney General (γενικού εισαγγελέα, Ιρλανδία), σχετικά με το κύρος της European Union (Manufacture, Presentation and Sale of Tobacco and Related Products) (Amendment) Regulations 2023 [κανονιστικής απόφασης του 2023 για την Ευρωπαϊκή Ένωση (Κατασκευή, παρουσίαση και πώληση προϊόντων καπνού και συναφών προϊόντων) (Τροποποίηση), στο εξής: κανονιστική απόφαση του 2023], με την οποία μεταφέρθηκε στο ιρλανδικό δίκαιο η κατ’ εξουσιοδότηση οδηγία 2022/2100.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Η οδηγία 2014/40/ΕΕ
3
Οι αιτιολογικές σκέψεις 19, 26 και 34 της οδηγίας 2014/40/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 3ης Απριλίου 2014, για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την κατασκευή, την παρουσίαση και την πώληση προϊόντων καπνού και συναφών προϊόντων και την κατάργηση της οδηγίας 2001/37/ΕΚ (ΕΕ 2014, L 127, σ. 1), αναφέρουν τα εξής:
«(19)
Λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η παρούσα οδηγία εστιάζεται στους νέους, τα προϊόντα καπνού, πλην των τσιγάρων και του καπνού για στριφτά τσιγάρα, θα πρέπει να εξαιρεθούν από ορισμένες απαιτήσεις σχετικά με τα συστατικά, εφόσον δεν υπάρχει ουσιαστική μεταβολή των συνθηκών ως προς τον όγκο των πωλήσεων ή τις καταναλωτικές συνήθειες των νέων.
[…]
(26)
Για τα προϊόντα καπνού που προορίζονται για κάπνισμα, πλην των τσιγάρων και του καπνού για στριφτά τσιγάρα, που καταναλώνονται κυρίως από καταναλωτές μεγαλύτερης ηλικίας και μικρές ομάδες του πληθυσμού, θα πρέπει να είναι δυνατόν να συνεχίσει να παρέχεται εξαίρεση από ορισμένες απαιτήσεις επισήμανσης, αν δεν υπάρχει ουσιαστική μεταβολή των συνθηκών ως προς τον όγκο των πωλήσεων ή τις καταναλωτικές συνήθειες των νέων. Η επισήμανση αυτών των άλλων προϊόντων καπνού θα πρέπει να ακολουθεί κανόνες ειδικούς για αυτά. Θα πρέπει να εξασφαλιστεί η προβολή των προειδοποιήσεων για την υγεία στα μη καπνιζόμενα προϊόντα καπνού. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να τίθενται προειδοποιήσεις για την υγεία και στις δύο κύριες επιφάνειες των συσκευασιών των μη καπνιζόμενων προϊόντων καπνού. Όσον αφορά τον καπνό για ναργιλέ, που συχνά θεωρείται ως λιγότερο επιβλαβής από τα παραδοσιακά προϊόντα καπνού για κάπνισμα, θα πρέπει να εφαρμοσθεί το πλήρες καθεστώς επισήμανσης, για να αποφεύγεται η παραπλάνηση των καταναλωτών.
[…]
(34)
Όλα τα προϊόντα καπνού έχουν τη δυνατότητα να προκαλέσουν θνησιμότητα, νοσηρότητα και αναπηρία. Κατά συνέπεια, η παρασκευή, διανομή και κατανάλωσή τους θα πρέπει να ρυθμισθεί. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να παρακολουθούνται οι εξελίξεις όσον αφορά τα νέα προϊόντα καπνού. Οι κατασκευαστές και εισαγωγείς θα πρέπει να έχουν την υποχρέωση υποβολής κοινοποίησης για τα νέα προϊόντα καπνού, με την επιφύλαξη της αρμοδιότητας των κρατών μελών να τα απαγορεύουν ή να εγκρίνουν αυτά τα νέα προϊόντα.»
4
Κατά το άρθρο 2 της ως άνω οδηγίας, το οποίο επιγράφεται «Ορισμοί»:
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
[…]
4)
“προϊόντα καπνού” ή “καπνικά προϊόντα”: προϊόντα που μπορούν να καταναλωθούν και τα οποία αποτελούνται, έστω και εν μέρει, από καπνό, είτε γενετικά τροποποιημένο είτε όχι,
[…]
(14)
“νέο προϊόν καπνού”: προϊόν καπνού το οποίο:
α)
δεν ανήκει σε καμία από τις ακόλουθες κατηγορίες: τσιγάρο, καπνός για στριφτά τσιγάρα, καπνός πίπας, καπνός για ναργιλέ, πούρο, πουράκι, καπνός μάσησης, καπνός που λαμβάνεται από τη μύτη και καπνός που λαμβάνεται από το στόμα, και
β)
κυκλοφορεί στην αγορά μετά τις 19 Μαΐου 2014,
[…]
(28)
“ουσιαστική μεταβολή των συνθηκών”: αύξηση του όγκου πωλήσεων ανά κατηγορία προϊόντος κατά τουλάχιστον 10 % σε τουλάχιστον πέντε κράτη μέλη με βάση τα στοιχεία για τις πωλήσεις που διαβιβάζονται σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 6 ή αύξηση του επιπέδου επιπολασμού της χρήσης στην ομάδα καταναλωτών ηλικίας κάτω των 25 ετών κατά τουλάχιστον πέντε εκατοστιαίες μονάδες σε τουλάχιστον πέντε κράτη μέλη για την αντίστοιχη κατηγορία προϊόντος με βάση την ειδική έκθεση 385 του Ευρωβαρομέτρου του Μαΐου του 2012 ή ισοδύναμες μελέτες επιπολασμού· σε κάθε περίπτωση, θεωρείται ότι δεν σημειώθηκε ουσιαστική μεταβολή των συνθηκών όταν ο όγκος των πωλήσεων της κατηγορίας προϊόντος σε επίπεδο λιανικής δεν υπερέβη το 2,5 % των συνολικών πωλήσεων των προϊόντων καπνού σε επίπεδο Ένωσης,
[…]».
5
Το άρθρο 5 της εν λόγω οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Κοινοποίηση των συστατικών και των εκπομπών», ορίζει στις παραγράφους 5 και 6 τα εξής:
«5.   Η [Ευρωπαϊκή] Επιτροπή, μέσω εκτελεστικών πράξεων, καθορίζει και, αν χρειαστεί, επικαιροποιεί τον μορφότυπο για την υποβολή και τη δημοσιοποίηση των πληροφοριών που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 6 του παρόντος άρθρου και στο άρθρο 6. Οι εν λόγω εκτελεστικές πράξεις εκδίδονται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης που αναφέρεται στο άρθρο 25 παράγραφος 2.
6.   […] Τα κράτη μέλη απαιτούν επίσης από τους κατασκευαστές και τους εισαγωγείς να αναφέρουν τα στοιχεία για τον όγκο των πωλήσεών τους ανά μάρκα και τύπο, εκφρασμένα σε αριθμό τσιγάρων ή σε χιλιόγραμμα, και ανά κράτος μέλος σε ετήσια βάση, αρχής γενομένης από την 1η Ιανουαρίου 2015. Τα κράτη μέλη παρέχουν τυχόν άλλα διαθέσιμα σε αυτά στοιχεία για τον όγκο πωλήσεων.»
6
Πριν από την τροποποίησή του με την κατ’ εξουσιοδότηση οδηγία 2022/2100, το άρθρο 7 της οδηγίας 2014/40, με τίτλο «Ρύθμιση των συστατικών», είχε ως εξής:
«1.   Τα κράτη μέλη απαγορεύουν τη διάθεση στην αγορά των προϊόντων καπνού που έχουν χαρακτηριστικό άρωμα/γεύση.
[…]
7.   Τα κράτη μέλη απαγορεύουν τη διάθεση στην αγορά προϊόντων καπνού που περιέχουν αρωματικές ουσίες σε οποιοδήποτε από τα συστατικά τους, όπως στα φίλτρα, τα τσιγαρόχαρτα, τις συσκευασίες, τις κάψουλες ή οποιαδήποτε τεχνικά χαρακτηριστικά επιτρέπουν την τροποποίηση της μυρωδιάς ή της γεύσης των σχετικών προϊόντων καπνού ή την ένταση του εκλυόμενου καπνού. Τα φίλτρα, τα τσιγαρόχαρτα και οι κάψουλες δεν περιέχουν καπνό ή νικοτίνη.
[…]
12.   Τα προϊόντα καπνού πλην των τσιγάρων και του καπνού για στριφτά τσιγάρα εξαιρούνται από τις απαγορεύσεις που προβλέπονται στις παραγράφους 1 και 7. Η Επιτροπή εκδίδει πράξεις κατ’ εξουσιοδότηση, σύμφωνα με το άρθρο 27, για την απόσυρση της εξαίρεσης αυτής για συγκεκριμένη κατηγορία προϊόντων, αν υπάρξει ουσιαστική μεταβολή των συνθηκών, όπως διαπιστώνεται με έκθεση της Επιτροπής.
[…]»
7
Το άρθρο 9 της οδηγίας 2014/40 αφορά τη γενική προειδοποίηση και το ενημερωτικό μήνυμα που πρέπει να αναγράφονται στις μονάδες συσκευασίας και στις εξωτερικές συσκευασίες των προϊόντων καπνού για κάπνισμα. Το άρθρο 10 της οδηγίας διευκρινίζει τις υποχρεώσεις σχετικά με τις προειδοποιήσεις για την υγεία που πρέπει να αναγράφονται σε κάθε μονάδα συσκευασίας ή σε κάθε εξωτερική συσκευασία των προϊόντων αυτών.
8
Πριν τροποποιηθεί από την κατ’ εξουσιοδότηση οδηγία 2022/2100, το άρθρο 11 της οδηγίας 2014/40, το οποίο έφερε τότε τον τίτλο «Επισήμανση προϊόντων καπνού για κάπνισμα πλην των τσιγάρων, του καπνού για στριφτά τσιγάρα και του καπνού για ναργιλέ», προέβλεπε τα εξής:
«1.   Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν εξαιρέσεις για τα προϊόντα καπνού για κάπνισμα πλην των τσιγάρων, του καπνού για στριφτά τσιγάρα και του καπνού για ναργιλέ όσον αφορά την υποχρέωση να φέρει το ενημερωτικό μήνυμα που καθορίζεται στο άρθρο 9 παράγραφος 2 και τις συνδυασμένες προειδοποιήσεις για την υγεία που καθορίζονται στο άρθρο 10. […]
[…]
6.   Η Επιτροπή εκδίδει πράξεις κατ’ εξουσιοδότηση, σύμφωνα με το άρθρο 27, για την ανάκληση της δυνατότητας χορήγησης εξαιρέσεων για οποιαδήποτε κατηγορία προϊόντων αναφέρεται στην παράγραφο 1, αν υπάρξει ουσιαστική μεταβολή των συνθηκών, η οποία θα διαπιστώνεται με έκθεση της Επιτροπής για την εν λόγω κατηγορία προϊόντων.»
9
Κατά το άρθρο 19 της οδηγίας 2014/40, με τίτλο «Κοινοποίηση νέων προϊόντων καπνού»:
«1.   Τα κράτη μέλη απαιτούν από τους κατασκευαστές και τους εισαγωγείς νέων προϊόντων καπνού να υποβάλουν κοινοποίηση στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών για κάθε τέτοιο προϊόν που προτίθενται να διαθέσουν στην εθνική αγορά. Η κοινοποίηση υποβάλλεται σε ηλεκτρονική μορφή έξι μήνες πριν από την προβλεπόμενη διάθεση στην αγορά. Συνοδεύεται από λεπτομερή περιγραφή του σχετικού νέου προϊόντος καπνού, καθώς και από τις οδηγίες χρήσης του και τις πληροφορίες που προβλέπονται από το άρθρο 5 όσον αφορά τα συστατικά και τις εκπομπές. Οι κατασκευαστές και οι εισαγωγείς που υποβάλλουν κοινοποίηση για ένα νέο προϊόν καπνού παρέχουν επίσης στις αρμόδιες αρχές:
[…]
2.   Τα κράτη μέλη απαιτούν από τους κατασκευαστές και τους εισαγωγείς νέων προϊόντων καπνού να διαβιβάζουν στις αρμόδιες αρχές τους κάθε νέα ή επικαιροποιημένη πληροφορία σχετικά με τις μελέτες, την έρευνα και άλλες πληροφορίες που αναφέρονται στην παράγραφο 1 στοιχεία α) έως γ). Τα κράτη μέλη δύνανται να απαιτούν από τους κατασκευαστές ή τους εισαγωγείς νέων προϊόντων καπνού να πραγματοποιούν πρόσθετες δοκιμές ή να υποβάλουν συμπληρωματικές πληροφορίες. Τα κράτη μέλη θέτουν στη διάθεση της Επιτροπής όλες τις πληροφορίες που λαμβάνουν δυνάμει του παρόντος άρθρου.
3.   Τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίσουν σύστημα για την αδειοδότηση για νέα προϊόντα καπνού. Τα κράτη μέλη μπορούν να χρεώνουν τους κατασκευαστές και τους εισαγωγείς με αναλογικά τέλη για αυτή την αδειοδότηση.
4.   Τα νέα προϊόντα καπνού που διατίθενται στην αγορά τηρούν τις προδιαγραφές της παρούσας οδηγίας. Ποιες από τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας εφαρμόζονται στα νέα προϊόντα καπνού εξαρτάται από το κατά πόσο τα εν λόγω προϊόντα εμπίπτουν στον ορισμό του μη καπνιζόμενου προϊόντος καπνού ή του προϊόντος καπνού για κάπνισμα.»
10
Το άρθρο 28 της οδηγίας αυτής, με τίτλο «Έκθεση», έχει ως εξής:
«1.   Το αργότερο εντός πέντε ετών από τις 20 Μαΐου 2016 και στη συνέχεια οποτεδήποτε απαιτείται, η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο [της Ευρωπαϊκής Ένωσης], την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας.
[…]
2.   Στην έκθεση, η Επιτροπή υποδεικνύει ιδίως τα στοιχεία της οδηγίας που πρέπει να επανεξεταστούν ή να προσαρμοστούν εν όψει των επιστημονικών και τεχνικών εξελίξεων, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης διεθνώς συμφωνημένων κανόνων και προτύπων για τα προϊόντα καπνού και τα συναφή προϊόντα. Η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη προσοχή στα εξής:
[…]
β)
στις εξελίξεις της αγοράς όσον αφορά τα νέα προϊόντα καπνού, λαμβάνοντας υπόψη, μεταξύ άλλων, τις κοινοποιήσεις που λαμβάνονται δυνάμει του άρθρου 19,
γ)
στις εξελίξεις της αγοράς, οι οποίες συνιστούν ουσιαστική μεταβολή των συνθηκών,
[…]
Τα κράτη μέλη παρέχουν στην Επιτροπή συνδρομή και όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες για τη διενέργεια της εκτίμησης και την κατάρτιση της έκθεσης.
3.   Σε συνέχεια της έκθεσης, υποβάλλονται προτάσεις τροποποιήσεων της παρούσας οδηγίας τις οποίες κρίνει αναγκαίες η Επιτροπή για την προσαρμογή της –στον βαθμό που αυτό είναι αναγκαίο για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς– στις εξελίξεις που σημειώνονται στον τομέα των προϊόντων καπνού και των συναφών προϊόντων, καθώς και για να ληφθούν υπόψη νέες εξελίξεις που βασίζονται σε επιστημονικά στοιχεία και οι εξελίξεις που αφορούν διεθνώς συμφωνημένα πρότυπα για τα προϊόντα καπνού και τα συναφή προϊόντα.»
Η κατ’ εξουσιοδότηση οδηγία 2022/2100
11
Το άρθρο 1 της κατ’ εξουσιοδότηση οδηγίας 2022/2100 έχει ως εξής:
«Η οδηγία [2014/40] τροποποιείται ως εξής:
1)
Το άρθρο 7 παράγραφος 12 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
“12. Τα προϊόντα καπνού πλην των τσιγάρων, του καπνού για στριφτά τσιγάρα και των θερμαινόμενων προϊόντων καπνού εξαιρούνται από τις απαγορεύσεις που προβλέπονται στις παραγράφους 1 και 7. Η Επιτροπή εκδίδει πράξεις κατ’ εξουσιοδότηση, σύμφωνα με το άρθρο 27, για την απόσυρση της εξαίρεσης αυτής για συγκεκριμένη κατηγορία προϊόντων, αν υπάρξει ουσιαστική μεταβολή των συνθηκών, όπως διαπιστώνεται με έκθεση της Επιτροπής.
Για τους σκοπούς του πρώτου εδαφίου, ως “θερμαινόμενο προϊόν καπνού” νοείται ένα νέο προϊόν καπνού που θερμαίνεται για την παραγωγή εκπομπών που περιέχουν νικοτίνη και άλλες χημικές ουσίες, οι οποίες στη συνέχεια εισπνέονται από τον/τους χρήστη/-ες, και το οποίο, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του, είναι μη καπνιζόμενο προϊόν καπνού ή προϊόν καπνού για κάπνισμα.
2)
Το άρθρο 11 τροποποιείται ως εξής:
α)
ο τίτλος αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
“Άρθρο 11
Επισήμανση προϊόντων καπνού για κάπνισμα πλην των τσιγάρων, του καπνού για στριφτά τσιγάρα, του καπνού για ναργιλέ και των θερμαινόμενων προϊόντων καπνού”
β)
στην παράγραφο 1, το πρώτο εδάφιο αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
“Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν εξαιρέσεις για τα προϊόντα καπνού για κάπνισμα πλην των τσιγάρων, του καπνού για στριφτά τσιγάρα, του καπνού για ναργιλέ και των θερμαινόμενων προϊόντων καπνού, όπως ορίζεται στο άρθρο 7 παράγραφος 12 δεύτερο εδάφιο, όσον αφορά την υποχρέωση να φέρουν το ενημερωτικό μήνυμα που καθορίζεται στο άρθρο 9 παράγραφος 2 και τις συνδυασμένες προειδοποιήσεις για την υγεία που καθορίζονται στο άρθρο 10. Στην περίπτωση αυτή και επιπλέον της γενικής προειδοποίησης που προβλέπεται στο άρθρο 9 παράγραφος 1, κάθε μονάδα συσκευασίας και κάθε εξωτερική συσκευασία των προϊόντων αυτών φέρει μία από τις λεκτικές προειδοποιήσεις που παρατίθενται στο παράρτημα I. Η γενική προειδοποίηση που ορίζεται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 περιλαμβάνει αναφορά στις υπηρεσίες υποστήριξης για την απεξάρτηση από το κάπνισμα η οποία αναφέρεται στο άρθρο 10 παράγραφος 1 στοιχείο β).”»
Η εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2015/2186
12
Το άρθρο 2, παράγραφος 1, της εκτελεστικής απόφασης (ΕΕ) 2015/2186 της Επιτροπής, της 25ης Νοεμβρίου 2015, σχετικά με τον καθορισμό μορφότυπου για την υποβολή και τη δημοσιοποίηση πληροφοριών για τα προϊόντα καπνού (ΕΕ 2015, L 312, σ. 5), ορίζει τα ακόλουθα:
«Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι κατασκευαστές και οι εισαγωγείς προϊόντων καπνού υποβάλλουν πληροφορίες σχετικά με τα συστατικά, τις εκπομπές και τον όγκο των πωλήσεων που αναφέρονται στο άρθρο 5 της οδηγίας [2014/40], συμπεριλαμβανομένων των τροποποιήσεων και της απόσυρσης από την αγορά, σύμφωνα με το μορφότυπο που προβλέπεται στο παράρτημα.»
Το ιρλανδικό δίκαιο
13
Η κανονιστική απόφαση του 2023 μεταφέρει την κατ’ εξουσιοδότηση οδηγία 2022/2100 στο ιρλανδικό δίκαιο. Η ανακοίνωση σχετικά με την έκδοση της κανονιστικής απόφασης του 2023 δημοσιεύθηκε στην Iris Oifigiúil (Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Ιρλανδίας) της 30ής Ιουνίου 2023. Η εν λόγω κανονιστική απόφαση τέθηκε σε ισχύ στις 23 Οκτωβρίου 2023.
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
14
Η PJ Carroll & Company και η Nicoventures Trading (στο εξής, από κοινού: PJ Carroll), καθώς και οι Philip Morris, Philip Morris Products και Philip Morris Manufacturing & Technology Bologna (στο εξής, από κοινού: Philip Morris) διαθέτουν ή προτίθενται να διαθέσουν στο εμπόριο, σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, θερμαινόμενα προϊόντα καπνού που περιέχουν «χαρακτηριστικά αρώματα/γεύσεις» ή αρωματικές ουσίες στα συστατικά τους.
15
Η PJ Carroll φρονεί ότι η Επιτροπή δεν είχε την εξουσία να εκδώσει την κατ’ εξουσιοδότηση οδηγία 2022/2100. Θεωρεί, επομένως, ότι η ως άνω κατ’ εξουσιοδότηση οδηγία είναι ανίσχυρη και ότι, κατά συνέπεια, η κανονιστική απόφαση του 2023, η οποία μεταφέρει την εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση οδηγία στο ιρλανδικό δίκαιο, ενέχει έλλειψη νομιμότητας.
16
Στις 11 Ιανουαρίου 2023 το High Court (ανώτερο δικαστήριο, Ιρλανδία), ήτοι το αιτούν δικαστήριο, επέτρεψε στην PJ Carroll να κινήσει διαδικασία δικαστικού ελέγχου (judicial review) προκειμένου, μεταξύ άλλων, να αναγνωριστεί ότι η κανονιστική απόφαση του 2023 είναι ανίσχυρη. Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι δεν είναι αρμόδιο να διαπιστώσει το ανίσχυρο πράξης της Ένωσης και ότι, ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να υποβάλει προηγουμένως προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο. Συγκεκριμένα, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι η PJ Carroll προέβαλε επιχειρήματα προς απόδειξη του ότι η Επιτροπή, εκδίδοντας την κατ’ εξουσιοδότηση οδηγία 2022/2100, άσκησε παρανόμως τις αρμοδιότητες του νομοθέτη της Ένωσης, κατά παράβαση του άρθρου 290 ΣΛΕΕ. Επιπλέον, το θεσμικό αυτό όργανο δεν αξιολόγησε προσηκόντως την ύπαρξη «ουσιαστικής μεταβολής των συνθηκών», κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 28, της οδηγίας 2014/40.
17
Όσον αφορά το κύρος της κατ’ εξουσιοδότηση οδηγίας 2022/2100, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει, κατ’ ουσίαν, ότι η Επιτροπή, ορίζοντας, στην εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση οδηγία, μια νέα κατηγορία προϊόντων καπνού, ήτοι τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού, και αποφασίζοντας ότι έπρεπε να αποσυρθεί, για τη νέα αυτήν κατηγορία προϊόντων, το ευεργέτημα των εξαιρέσεων που προβλέπονται στο άρθρο 7, παράγραφος 12, και στο άρθρο 11, παράγραφος 6, της οδηγίας 2014/40, προέβη παρανόμως σε πολιτική επιλογή. Κατά το αιτούν δικαστήριο, η απαγόρευση, βάσει του όγκου των πωλήσεων, μιας κατηγορίας προϊόντων καπνού η οποία δεν υφίστατο κατά την ημερομηνία έκδοσης της οδηγίας αυτής και η οποία δεν έχει αποτελέσει αντικείμενο ειδικών αξιολογήσεων πολιτικής ή υγειονομικής φύσης από τον νομοθέτη της Ένωσης εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα του νομοθέτη της Ένωσης, και όχι της Επιτροπής.
18
Από την οικονομία της οδηγίας 2014/40 προκύπτει ότι ο νομοθέτης της Ένωσης ρυθμίζει τη διάθεση των νέων προϊόντων καπνού στην αγορά υπό το πρίσμα της επιτευχθείσας επιστημονικής και τεχνικής προόδου. Η πλήρης απαγόρευση των προϊόντων αυτών αποτελεί ζήτημα που εμπίπτει στη βασική νομοθεσία, αναλόγως των πολιτικών επιλογών του νομοθέτη όσον αφορά τον καλύτερο τρόπο ρύθμισης των νέων αυτών προϊόντων. Τούτο συμβαίνει, ειδικότερα, όταν τα εν λόγω νέα προϊόντα δεν μπορούν εύκολα να καταταγούν στην κατηγορία των μη καπνιζόμενων προϊόντων καπνού ή των προϊόντων καπνού για κάπνισμα και ενδέχεται να έχουν διαφορετική περιεκτικότητα σε καπνό σε σχέση με τα υφιστάμενα προϊόντα.
19
Επομένως, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι ο ορισμός μιας νέας κατηγορίας προϊόντων, τα οποία εμπίπτουν τόσο στα μη καπνιζόμενα προϊόντα καπνού όσο και στα προϊόντα καπνού για κάπνισμα, προκειμένου να επιβληθεί άμεση απαγόρευση μιας αρωματικής εκδοχής των νέων αυτών προϊόντων, αντιβαίνει στο άρθρο 290, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ. Συγκεκριμένα, υιοθετώντας έναν τέτοιο ορισμό, η Επιτροπή ρύθμισε νομοθετικά ένα «ουσιώδες στοιχείο» της οδηγίας 2014/40, δεδομένου ότι η έκταση, το περιεχόμενο και ο σκοπός του ορισμού αυτού δεν ορίστηκαν ρητώς στην οδηγία αυτή. Για να είναι έγκυρη η κατ’ εξουσιοδότηση οδηγία 2022/2100, έπρεπε να έχει ανατεθεί στην Επιτροπή η εξουσία να αποσύρει τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 7, παράγραφος 12, και στο άρθρο 11, παράγραφος 6, της οδηγίας 2014/40 για όλα τα νέα προϊόντα καπνού με άρωμα/γεύση τα οποία πληρούν τις προϋποθέσεις όγκου πωλήσεων που προβλέπονται στο άρθρο 2, σημείο 28, της οδηγίας αυτής, ανεξαρτήτως της περιεκτικότητάς τους σε καπνό ή των επιπτώσεών τους στην υγεία σε σχέση με τα υφιστάμενα προϊόντα.
20
Όσον αφορά τον προσδιορισμό της «ουσιαστικής μεταβολής των συνθηκών», κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 28, της οδηγίας 2014/40, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι, κατά την ποσοτική ανάλυση του όγκου των πωλήσεων, η Επιτροπή συνέκρινε στοιχεία που δεν ήταν συγκρίσιμα όταν εξέτασε αν το επίπεδο διείσδυσης των θερμαινόμενων προϊόντων καπνού στην αγορά ήταν ικανό να δικαιολογήσει την απαγόρευση τέτοιων προϊόντων με άρωμα/γεύση.
21
Κατά το δικαστήριο αυτό, η προστασία της υγείας αποτελεί έναν από τους βασικούς σκοπούς της οδηγίας 2014/40, λαμβανομένων υπόψη των επιβλαβών συνεπειών του καπνού. Κατά συνέπεια, η περιεκτικότητα σε καπνό των προϊόντων καπνού αποτελεί το επίκεντρο του προβληματισμού κατά τη λήψη των ρυθμιστικών μέτρων που προβλέπει η οδηγία αυτή. Μια προσέγγιση που θα εστίαζε στη συνολική περιεκτικότητα των προϊόντων σε καπνό και η οποία θα συνίστατο στην αξιολόγηση του όγκου των πωλήσεων στη βάση αυτή θα ήταν περισσότερο σύμφωνη με τον ανωτέρω σκοπό. Η Επιτροπή όμως δεν προσπάθησε, κατά την κατάρτιση της μεθοδολογίας της, να εναρμονίσει τα κριτήρια μέτρησης της περιεκτικότητας σε καπνό των θερμαινόμενων προϊόντων καπνού και των τσιγάρων καθώς και των λοιπών προϊόντων καπνού. Ωστόσο, μια τέτοια εναρμόνιση ήταν αναγκαία προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η απαιτούμενη σύγκριση αφορά συγκρίσιμα στοιχεία.
22
Υπό τις συνθήκες αυτές, το High Court (ανώτερο δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Είναι η κατ’ εξουσιοδότηση οδηγία [2022/2100] ανίσχυρη για τον λόγο ότι εκδόθηκε καθ’ υπέρβαση της εξουσίας που έχει ανατεθεί στην Επιτροπή διά του άρθρου 7, παράγραφος 12, και του άρθρου 11, παράγραφος 6, της [οδηγίας 2014/40], υπό το πρίσμα του άρθρου 290 ΣΛΕΕ και λαμβανομένων υπόψη του άρθρου 2, σημείο 14, καθώς και των άρθρων 19 και 28 της οδηγίας [αυτής];
2)
Είναι η κατ’ εξουσιοδότηση οδηγία [2022/2100] ανίσχυρη για τον λόγο ότι η Επιτροπή δεν είχε την εξουσία να διαπιστώσει την επέλευση ουσιαστικής μεταβολής των συνθηκών κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 12, και/ή του άρθρου 11, παράγραφος 6, και/ή του άρθρου 2, σημείο 28, της οδηγίας [2014/40];»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
23
Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν η κατ’ εξουσιοδότηση οδηγία 2022/2100 είναι ανίσχυρη για τον λόγο ότι η Επιτροπή υπερέβη τις εξουσίες που της απονέμουν το άρθρο 7, παράγραφος 12, και το άρθρο 11, παράγραφος 6, της οδηγίας 2014/40, ερμηνευόμενα υπό το πρίσμα του άρθρου 290 ΣΛΕΕ, καθώς και του άρθρου 2, σημείο 14, και των άρθρων 19 και 28 της οδηγίας αυτής.
24
Το άρθρο 7, παράγραφος 12, και το άρθρο 11, παράγραφος 6, της οδηγίας 2014/40 εξουσιοδοτούν την Επιτροπή να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις, σε περίπτωση ουσιαστικής μεταβολής των συνθηκών, προκειμένου να αποσύρει τις εξαιρέσεις που ισχύουν για ορισμένα προϊόντα καπνού που αναφέρονται στις διατάξεις αυτές. Οι εξαιρέσεις αυτές αφορούν, αφενός, την απαγόρευση χρήσης χαρακτηριστικών αρωμάτων/γεύσεων στα εν λόγω προϊόντα και την απαγόρευση των αρωματικών ουσιών στα συστατικά τους και, αφετέρου, την υποχρέωση τοποθέτησης ενημερωτικού μηνύματος και συνδυασμένων προειδοποιήσεων για την υγεία στις μονάδες συσκευασίας ή στις εξωτερικές συσκευασίες των εν λόγω προϊόντων.
25
Οι PJ Carroll και Philip Morris υποστηρίζουν, κατ’ ουσίαν, ότι η εξουσιοδότηση αυτή περιορίζεται σε «οποιαδήποτε κατηγορία [των] προϊόντων» που προσδιορίζονται στην οδηγία αυτή. Επομένως, η εν λόγω εξουσιοδότηση δεν αφορά τα «νέα προϊόντα καπνού», κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 14, της εν λόγω οδηγίας. Εξ αυτού συνάγεται ότι η Επιτροπή, δημιουργώντας και ορίζοντας μια νέα κατηγορία προϊόντων με την έκδοση της κατ’ εξουσιοδότηση οδηγίας 2022/2100, υπερέβη τις εξουσίες που της έχουν ανατεθεί με το άρθρο 7, παράγραφος 12, και το άρθρο 11, παράγραφος 6, της οδηγίας 2014/40.
26
Είναι σκόπιμο να υπομνησθεί συναφώς ότι, όπως προκύπτει από το άρθρο 290, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, με νομοθετική πράξη μπορεί να ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία εκδόσεως μη νομοθετικών πράξεων γενικής ισχύος που συμπληρώνουν ή τροποποιούν ορισμένα μη ουσιώδη στοιχεία της εν λόγω νομοθετικής πράξεως. Κατά το δεύτερο εδάφιο της διατάξεως αυτής, οι στόχοι, το περιεχόμενο, η έκταση και η διάρκεια της εξουσιοδοτήσεως πρέπει να οριοθετούνται σαφώς από τη νομοθετική πράξη που παρέχει την εξουσιοδότηση αυτή. Κατά πάγια νομολογία, η απαίτηση αυτή συνεπάγεται ότι η εξουσιοδότηση αποσκοπεί στη θέσπιση κανόνων που εντάσσονται στο κανονιστικό πλαίσιο όπως αυτό ορίζεται από τη βασική νομοθετική πράξη (πρβλ. αποφάσεις της 18ης Μαρτίου 2014, Επιτροπή κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, C‑427/12, EU:C:2014:170, σκέψη 38, της 17ης Μαρτίου 2016, Κοινοβούλιο κατά Επιτροπής, C‑286/14, EU:C:2016:183, σκέψη 30, καθώς και της 26ης Ιουλίου 2017, Τσεχική Δημοκρατία κατά Επιτροπής, C‑696/15 P, EU:C:2017:595, σκέψη 49).
27
Εξάλλου, κατά πάγια επίσης νομολογία, τα στοιχεία μιας βασικής νομοθετικής πράξης είναι ουσιώδη εάν η έγκρισή τους προϋποθέτει πολιτικές επιλογές εμπίπτουσες στην αποκλειστική ευθύνη του νομοθέτη της Ένωσης, καθόσον τούτο συνεπάγεται στάθμιση, βάσει διαφόρων εκτιμήσεων, των συμφερόντων που έρχονται εν προκειμένω σε σύγκρουση, ή εάν έχει ως αποτέλεσμα μια τόσο σημαντική επέμβαση στα θεμελιώδη δικαιώματα των εμπλεκόμενων προσώπων, ώστε να καθίσταται αναγκαία η παρέμβαση του νομοθέτη της Ένωσης (πρβλ. αποφάσεις της 5ης Σεπτεμβρίου 2012, Κοινοβούλιο κατά Συμβουλίου, C‑355/10, EU:C:2012:516, σκέψεις 65, 76 και 77, και της 26ης Ιουλίου 2017, Τσεχική Δημοκρατία κατά Επιτροπής, C‑696/15 P, EU:C:2017:595, σκέψη 78).
28
Όσον αφορά την οδηγία 2014/40, το κανονιστικό πλαίσιο εντός του οποίου πρέπει να εντάσσονται οι εξουσίες που ανατίθενται στην Επιτροπή με το άρθρο 7, παράγραφος 12, και το άρθρο 11, παράγραφος 6, της οδηγίας 2014/40 στηρίζεται στις πολιτικές επιλογές που εξέφρασε ο νομοθέτης της Ένωσης στο άρθρο 7, παράγραφοι 1 και 7, στα άρθρα 9 και 10, καθώς και στο άρθρο 19, παράγραφος 4, της οδηγίας αυτής.
29
Με τις ανωτέρω διατάξεις, ο νομοθέτης της Ένωσης επέλεξε, πρώτον, να θεσπίσει ένα γενικό καθεστώς για τη χρήση των αρωματικών ουσιών καθώς και να προβλέψει υποχρεώσεις επισήμανσης, απαγορεύοντας τη χρήση χαρακτηριστικών αρωμάτων/γεύσεων στα προϊόντα καπνού και τη χρήση αρωματικών ουσιών στα συστατικά τους και επιβάλλοντας την υποχρέωση τοποθέτησης ενημερωτικού μηνύματος και συνδυασμένων προειδοποιήσεων για την υγεία στις μονάδες συσκευασίας ή στις εξωτερικές συσκευασίες των προϊόντων καπνού για κάπνισμα.
30
Ο νομοθέτης της Ένωσης έκρινε, δεύτερον, ότι ορισμένα προϊόντα καπνού, των οποίων η κατανάλωση πραγματοποιείται κυρίως από καταναλωτές μεγαλύτερης ηλικίας και μικρές πληθυσμιακές ομάδες, εξαιρούνται από το γενικό αυτό καθεστώς. Εντούτοις, ο νομοθέτης της Ένωσης αποφάσισε ότι οι εξαιρέσεις αυτές πρέπει να αποσύρονται από την Επιτροπή, σε περίπτωση που διαπιστωθεί «ουσιαστική μεταβολή των συνθηκών», όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 2, σημείο 28, της οδηγίας 2014/40, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα των αιτιολογικών σκέψεων 19 και 26 της οδηγίας αυτής, όσον αφορά τον όγκο των πωλήσεων ενός από τα οικεία προϊόντα καπνού ή τις καταναλωτικές συνήθειες των νέων σε σχέση με το προϊόν αυτό.
31
Τρίτον, ο νομοθέτης της Ένωσης επέλεξε να υπαγάγει τα «νέα προϊόντα καπνού» στις απαιτήσεις της οδηγίας 2014/40, προέβλεψε δε τις προϋποθέσεις για την αναγνώριση «νέου προϊόντος καπνού» στο άρθρο 2, σημείο 14, της οδηγίας αυτής.
32
Διαπιστώνεται πάντως ότι η Επιτροπή, καθόσον εξέδωσε την κατ’ εξουσιοδότηση οδηγία 2022/2100 προκειμένου να αποσύρει, για τα νέα προϊόντα καπνού τα οποία συνιστούν τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού, το ευεργέτημα των εξαιρέσεων που προβλέπονται στο άρθρο 7, παράγραφος 12, και στο άρθρο 11, παράγραφος 6, της οδηγίας 2014/40, ενήργησε σεβόμενη το κανονιστικό πλαίσιο που συνοψίζεται στις σκέψεις 28 έως 31 της παρούσας απόφασης και δεν προέβη σε καμία πολιτική επιλογή εμπίπτουσα στην αποκλειστική ευθύνη του νομοθέτη της Ένωσης.
33
Πράγματι, πρώτον, η διαπίστωση της ύπαρξης των προϊόντων αυτών και της μεταβολής ως προς την κατανάλωσή τους στηρίζεται στα αντικειμενικά κριτήρια του άρθρου 2, σημεία 14 και 28, της οδηγίας 2014/40.
34
Δεύτερον, βάσει των ανωτέρω διαπιστώσεων, η Επιτροπή εφάρμοσε στα εν λόγω προϊόντα τις διατάξεις της οδηγίας αυτής οι οποίες συγκεκριμενοποιούν νομικά τις πολιτικές επιλογές στις οποίες προέβη ο νομοθέτης της Ένωσης, ήτοι τις επιλογές, αφενός, να απαγορεύσει τη χρήση χαρακτηριστικών αρωμάτων/γεύσεων στα προϊόντα καπνού και αρωματικών ουσιών στα συστατικά τους και, αφετέρου, να επιβάλει την υποχρέωση τοποθέτησης ενημερωτικού μηνύματος και συνδυασμένων προειδοποιήσεων για την υγεία στις μονάδες συσκευασίας ή στις εξωτερικές συσκευασίες.
35
Κανένα από τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου δεν μπορεί να θέσει υπό αμφισβήτηση το κύρος της κατ’ εξουσιοδότηση οδηγίας 2022/2100.
36
Είναι βεβαίως αληθές ότι η Επιτροπή τοποθέτησε τον ορισμό των θερμαινόμενων προϊόντων καπνού εκτός του καταλόγου των ορισμών του άρθρου 2 της οδηγίας 2014/40. Εντούτοις, το άρθρο 7, παράγραφος 12, και το άρθρο 11, παράγραφος 6, της οδηγίας αυτής δεν παραπέμπουν στις κατηγορίες προϊόντων του άρθρου 2, σημείο 14, της εν λόγω οδηγίας όσον αφορά την απόσυρση του ευεργετήματος των εξαιρέσεων αυτών. Επιπλέον, η Επιτροπή δεν είχε άλλη επιλογή από το να ορίσει το «νέο προϊόν καπνού» που αποτελεί το αντικείμενο της κατ’ εξουσιοδότηση οδηγίας 2022/2100, στο μέτρο που η κατηγορία των «νέων προϊόντων καπνού» είναι κατ’ ανάγκην ανοικτή και χρήζει εξειδίκευσης αναλόγως της εμφάνισης και της ανάπτυξης των νέων αυτών προϊόντων στην αγορά.
37
Επιπλέον, όπως εξήγησε ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 87 και 91 των προτάσεών του, η άσκηση της κατ’ εξουσιοδότηση αρμοδιότητας της Επιτροπής όσον αφορά τα «νέα προϊόντα καπνού» ανταποκρίνεται στον διττό σκοπό που επιδιώκει η οδηγία 2014/40, ο οποίος συνίσταται στη διευκόλυνση της εύρυθμης λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς για τα προϊόντα καπνού και τα συναφή προϊόντα, με ταυτόχρονη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας, ιδίως για τους νέους (πρβλ. αποφάσεις της 4ης Μαΐου 2016, Philip Morris Brands κ.λπ., C‑547/14, EU:C:2016:325, σκέψεις 143 και 220, καθώς και της 22ας Νοεμβρίου 2018, Swedish Match, C‑151/17, EU:C:2018:938, σκέψη 67).
38
Συναφώς, δεν μπορεί να γίνει δεκτή η επιχειρηματολογία της PJ Carroll η οποία επικαλείται, προς στήριξη του ανίσχυρου της κατ’ εξουσιοδότηση οδηγίας 2022/2100, το άρθρο 168, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ, ισχυριζόμενη ότι η διάταξη αυτή εμποδίζει τον νομοθέτη της Ένωσης να εναρμονίσει την πολιτική υγείας στον τομέα του καπνού και ότι εξ αυτής προκύπτει ότι η αρμοδιότητα να επιτρέπεται η πώληση ορισμένων νέων προϊόντων καπνού, ιδίως εκείνων που ενέχουν μειωμένους κινδύνους για την υγεία σε σχέση με άλλα προϊόντα καπνού, επιφυλάσσεται στα κράτη μέλη.
39
Είναι αληθές ότι, μολονότι, κατά τη διάταξη αυτήν, ο νομοθέτης της Ένωσης μπορεί να θεσπίζει, μεταξύ άλλων, μέτρα που έχουν ως άμεσο σκοπό την προστασία της δημόσιας υγείας όσον αφορά τον καπνό, εντούτοις αποκλείεται κάθε εναρμόνιση των νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων των κρατών μελών.
40
Τούτου λεχθέντος, επισημαίνεται ότι η οδηγία 2014/40 δεν στηρίζεται στην εν λόγω διάταξη, αλλά στο άρθρο 114 ΣΛΕΕ, το οποίο επιτρέπει την προσέγγιση των διατάξεων που έχουν ως αντικείμενο την εγκαθίδρυση και τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Από πάγια νομολογία προκύπτει ότι, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις για την επιλογή του άρθρου αυτού ως νομικής βάσης, ο νομοθέτης της Ένωσης δεν μπορεί να εμποδίζεται να στηριχθεί σ’ αυτήν τη νομική βάση από το γεγονός ότι η προστασία της δημόσιας υγείας είναι καθοριστική για τις επιλογές που πρέπει να γίνουν [αποφάσεις της 10ης Δεκεμβρίου 2002, British American Tobacco (Investments) και Imperial Tobacco, C‑491/01, EU:C:2002:741, σκέψη 62, της 12ης Δεκεμβρίου 2006, Γερμανία κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, C‑380/03, EU:C:2006:772, σκέψη 39, καθώς και της 4ης Μαΐου 2016, Philip Morris Brands κ.λπ., C‑547/14, EU:C:2016:325, σκέψη 60].
41
Επιπλέον, πρέπει να τονιστεί ότι το άρθρο 168, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ προβλέπει ότι κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή όλων των πολιτικών και δράσεων της Ένωσης εξασφαλίζεται υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας του ανθρώπου, ενώ το άρθρο 114, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ απαιτεί ρητώς η εναρμόνιση να συνοδεύεται από τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας [αποφάσεις της 10ης Δεκεμβρίου 2002, British American Tobacco (Investments) και Imperial Tobacco, C‑491/01, EU:C:2002:741, σκέψη 62, της 12ης Δεκεμβρίου 2006, Γερμανία κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, C‑380/03, EU:C:2006:772, σκέψη 40, καθώς και της 4ης Μαΐου 2016, Philip Morris Brands κ.λπ., C‑547/14, EU:C:2016:325, σκέψη 61].
42
Δεν μπορεί να ισχύει κάτι διαφορετικό για την κατ’ εξουσιοδότηση οδηγία 2022/2100, δεδομένου ότι η τελευταία εκδόθηκε από την Επιτροπή βάσει εξουσιοδότησης του νομοθέτη της Ένωσης, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 7, παράγραφος 12, και στο άρθρο 11, παράγραφος 6, της οδηγίας 2014/40, σύμφωνα με το άρθρο 290 ΣΛΕΕ.
43
Επομένως, από την αλληλεξάρτηση των δύο σκοπών που επιδιώκει η οδηγία 2014/40 προκύπτει ότι η Επιτροπή νομίμως άσκησε την ανατεθείσα εξουσία της προκειμένου τα «θερμαινόμενα προϊόντα καπνού» να υπαχθούν στο γενικό καθεστώς χρήσης των αρωματικών ουσιών καθώς και στις υποχρεώσεις επισήμανσης που επιβάλλει η οδηγία 2014/40 (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 4ης Μαΐου 2016, Philip Morris Brands κ.λπ., C‑547/14, EU:C:2016:325, σκέψη 222).
44
Επιπλέον, η Επιτροπή, καθόσον με την κατ’ εξουσιοδότηση οδηγία 2022/2100 υπήγαγε τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού στην απαγόρευση των αρωματικών ουσιών και στις υποχρεώσεις επισήμανσης που επιβάλλει η οδηγία 2014/40, ουδόλως έθιξε την αρμοδιότητα των κρατών μελών, όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 19, παράγραφοι 1 έως 3, της οδηγίας 2014/40, όσον αφορά τα «νέα προϊόντα καπνού». Ειδικότερα, τα κράτη μέλη παραμένουν ελεύθερα να υπαγάγουν τα προϊόντα αυτά σε σύστημα προηγούμενης αδειοδότησης.
45
Τέλος, όσον αφορά την υποχρέωση υποβολής έκθεσης αξιολόγησης που προβλέπεται στο άρθρο 28 της οδηγίας 2014/40, είναι ακριβές ότι η Επιτροπή οφείλει, κατά το άρθρο 28, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, στοιχεία βʹ και γʹ, της οδηγίας αυτής, να δίδει ιδιαίτερη προσοχή, μεταξύ άλλων, στις εξελίξεις της αγοράς όσον αφορά τα νέα προϊόντα καπνού και στις εξελίξεις της αγοράς οι οποίες συνιστούν ουσιαστική μεταβολή των συνθηκών.
46
Εντούτοις, η διάταξη αυτή δεν αντιφάσκει προς το άρθρο 19, παράγραφος 4, της εν λόγω οδηγίας, το οποίο ορίζει ότι τα νέα προϊόντα καπνού που διατίθενται στην αγορά πρέπει εφεξής, και επομένως ανεξάρτητα από οποιαδήποτε ενδεχόμενη πρόταση της Επιτροπής κατόπιν έκθεσης αξιολόγησης, να τηρούν τις προδιαγραφές της ίδιας οδηγίας. Υπό τις συνθήκες αυτές, το άρθρο 28 της οδηγίας 2014/40 δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως κανόνας ο οποίος περιορίζει την άσκηση της εξουσίας που αναθέτει στην Επιτροπή το άρθρο 7, παράγραφος 12, και το άρθρο 11, παράγραφος 6, της οδηγίας αυτής.
47
Από το σύνολο των προεκτεθέντων συνάγεται ότι από την εξέταση του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να θίξει το κύρος της κατ’ εξουσιοδότηση οδηγίας 2022/2100.
Επί του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος
48
Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν η κατ’ εξουσιοδότηση οδηγία 2022/2100 είναι ανίσχυρη για τον λόγο ότι η Επιτροπή όφειλε να έχει στηριχθεί μάλλον στη συνολική περιεκτικότητα σε καπνό των θερμαινόμενων προϊόντων καπνού προκειμένου να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι υφίσταται «ουσιαστική μεταβολή των συνθηκών», κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 12, και του άρθρου 11, παράγραφος 6, της οδηγίας 2014/40, σε συνδυασμό με το άρθρο 2, σημείο 28, της οδηγίας αυτής, παρά στον αριθμό των πωλούμενων μονάδων.
49
Η ύπαρξη «ουσιαστικής μεταβολής των συνθηκών» αποτελεί απαίτηση για την ενεργοποίηση της κατ’ εξουσιοδότηση αρμοδιότητας της Επιτροπής, η οποία επιβάλλεται τόσο στο άρθρο 7, παράγραφος 12, όσο και στο άρθρο 11, παράγραφος 6, της οδηγίας 2014/40.
50
Η έννοια αυτή ορίζεται στο άρθρο 2, σημείο 28, της οδηγίας αυτής μέσω παραπομπής στους όγκους των πωλήσεων της οικείας κατηγορίας προϊόντων καπνού. Η διάταξη αυτή ουδόλως μνημονεύει το βάρος του καπνού ή, γενικότερα, την ποσότητα καπνού που είναι παρούσα σε μια συγκεκριμένη κατηγορία προϊόντων. Αντιθέτως, η εν λόγω διάταξη παραπέμπει στα στοιχεία σχετικά με τις πωλήσεις που κοινοποιούνται σύμφωνα με το άρθρο 5, παράγραφος 6, της εν λόγω οδηγίας. Από το γράμμα της τελευταίας αυτής διάταξης προκύπτει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν επίσης να υποχρεώνουν τους κατασκευαστές και τους εισαγωγείς να αναφέρουν ετησίως τα στοιχεία για τον όγκο των πωλήσεών τους ανά μάρκα και τύπο, εκφρασμένα σε αριθμό τσιγάρων, πούρων, σιγαρίλος ή σε χιλιόγραμμα.
51
Συναφώς, όπως εξήγησε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 111 των προτάσεών του, η εκτελεστική απόφαση 2015/2186, η οποία διευκρινίζει τα χαρακτηριστικά των πληροφοριών που πρέπει να διαβιβάζουν τα κράτη μέλη, αναφέρεται επίσης στον όγκο των πωλήσεων προϊόντων καπνού ανά μονάδα ή σε βάρος στο υποχρεωτικό μορφότυπο στο οποίο παραπέμπει η εν λόγω εκτελεστική απόφαση στο άρθρο 2.
52
Υπό τις συνθήκες αυτές, τίποτα δεν εμποδίζει την Επιτροπή να εκτιμήσει την ύπαρξη «ουσιαστικής μεταβολής των συνθηκών» μιας συγκεκριμένης κατηγορίας προϊόντων καπνού υπολογίζοντας τον όγκο των πωλήσεων της κατηγορίας αυτής είτε βάσει του αριθμού των μονάδων του εν λόγω προϊόντος που πωλήθηκαν είτε βάσει της ποσότητας καπνού σε βάρος η οποία περιέχεται στο προϊόν αυτό.
53
Εν πάση περιπτώσει, η μέτρηση της «ουσιαστικής μεταβολής των συνθηκών» με βάση τον όγκο των πωλήσεων που υπολογίζεται ανά μονάδα προϊόντος συνάδει με τον ειδικό σκοπό των εξαιρέσεων που προβλέπονται στο άρθρο 7, παράγραφος 12, και στο άρθρο 11, παράγραφος 6, της οδηγίας 2014/40, διασφαλίζοντας παράλληλα υψηλό επίπεδο προστασίας της ανθρώπινης υγείας.
54
Πράγματι, αφενός, από τις αιτιολογικές σκέψεις 19 και 26 της οδηγίας αυτής προκύπτει ότι, στο μέτρο που η οδηγία εστιάζει στους νέους, οι εξαιρέσεις αυτές θα πρέπει να παύσουν να εφαρμόζονται εφόσον διαπιστωθεί ουσιαστική μεταβολή των συνθηκών ως προς τον όγκο των πωλήσεων ή τις καταναλωτικές συνήθειες της συγκεκριμένης κατηγορίας του πληθυσμού. Αφετέρου, από τον συνδυασμό της αιτιολογικής σκέψης 34 της εν λόγω οδηγίας και του ορισμού των «προϊόντων καπνού» που περιλαμβάνεται στο άρθρο 2, σημείο 4, της ίδιας οδηγίας προκύπτει ότι, κατά τον νομοθέτη της Ένωσης, κάθε προϊόν που αποτελείται από καπνό, έστω και εν μέρει, αποτελεί δυνητική πηγή θνησιμότητας, νοσηρότητας και αναπηρίας.
55
Υπό το πρίσμα αυτό, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η αναφορά στο βάρος του καπνού που περιέχεται σε ένα προϊόν για την αξιολόγηση της μεταβολής των καταναλωτικών συνηθειών των νέων είναι η μόνη αποδεκτή μεθοδολογία. Εξ αυτών προκύπτει ότι η Επιτροπή δεν έπρεπε κατ’ ανάγκην να στηριχθεί στη συνολική περιεκτικότητα σε καπνό των θερμαινόμενων προϊόντων καπνού προκειμένου να διαπιστώσει την ύπαρξη «ουσιαστικής μεταβολής των συνθηκών», κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 12, και του άρθρου 11, παράγραφος 6, της οδηγίας 2014/40.
56
Από το σύνολο των προεκτεθέντων συνάγεται ότι από την εξέταση του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να θίξει το κύρος της κατ’ εξουσιοδότηση οδηγίας 2022/2100.
Επί των δικαστικών εξόδων
57
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:
Η εξέταση των προδικαστικών ερωτημάτων που υποβλήθηκαν από το High Court (ανώτερο δικαστήριο, Ιρλανδία) δεν κατέδειξε στοιχεία ικανά να θίξουν το κύρος της κατ’ εξουσιοδότηση οδηγίας (ΕΕ) 2022/2100 της Επιτροπής, της 29ης Ιουνίου 2022, για την τροποποίηση της οδηγίας 2014/40/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την απόσυρση ορισμένων εξαιρέσεων όσον αφορά τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.