62006CC0135
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
JULIANE KOKOTT
przedstawiona w dniu 20 września 2007 r. (
1
)
Sprawa C-135/06 P
Roderich Weißenfels
przeciwko
Parlamentowi Europejskiemu
„Odwołanie — Wynagrodzenie — Dodatek na dziecko pozostające na utrzymaniu — Potrącenie dodatku podobnego rodzaju pochodzącego z innego źródła — Nieograniczone prawo orzekania — Spór o charakterze majątkowym”
I — Wprowadzenie
1.
Niniejsze postępowania odwoławcze stwarza okazję dla omówienia w szczególności kwestii takiej jak ta, kiedy mamy do czynienia z „dodatkiem podobnego rodzaju pochodzącym z innego źródła” w rozumieniu art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego urzędników Wspólnot Europejskich (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”).
2.
Przedmiotem postępowanie jest dotyczący prawa służby publicznej spór między urzędnikiem Wspólnot, panem Roderichem Weißenfelsem (zwanym dalej „wnoszącym odwołanie”) a Parlamentem Europejskim. W skardze wnoszący odwołanie zakwestionował decyzję Parlamentu, w której organ ten potrącił od wypłacanego urzędnikowi na podstawie regulaminu pracowniczego podwójnego dodatku na dziecko pozostające na utrzymaniu kwotę w wysokości świadczenia przyznawanego na podstawie prawa luksemburskiego.
3.
Wnoszący odwołanie odwołał się od wyroku Sądu Pierwszej Instancji z dnia 25 stycznia 2006 r. (zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”) (
2
), oddalającego wniesioną przez niego skargę.
II — Ramy prawne
A — Prawo wspólnotowe
4.
Zgodnie z art. 62 ust. 3 regulaminu pracowniczego, w brzmieniu obowiązującym dla niniejszego przypadku, wynagrodzenie urzędników obejmuje dodatki rodzinne.
5.
Zgodnie z art. 67 ust. 1 lit. b) regulaminu pracowniczego dodatki rodzinne zawierają m.in. dodatek na dziecko pozostające na utrzymaniu.
6.
Artykuł 67 ust. 2 i 3 regulaminu pracowniczego stanowi:
„2.   Urzędnicy pobierający dodatki rodzinne, określone w niniejszym artykule, składają oświadczenie o dodatkach podobnego rodzaju pochodzących z innych źródeł; takie dodatki są potrącane z tych, które są wypłacane na podstawie art. 1, 2 i 3 załącznika VII.
3.   Dodatek na dziecko pozostające na utrzymaniu urzędnika może zostać podwojony na mocy uzasadnionej specjalnej decyzji organu powołującego, opartej na zaświadczeniu lekarskim stwierdzającym, że to dziecko jest upośledzone umysłowo lub fizycznie, co wiąże się z poważnymi wydatkami ze strony urzędnika”.
B — Prawo krajowe
7.
Luksemburska ustawa z dnia 16 kwietnia 1979 r. w sprawie ustanowienia specjalnego zasiłku dla niepełnosprawnych, która została uchylona przez ustawę z dnia 19 czerwca 1998 r. w sprawie wprowadzenia ubezpieczenia opiekuńczego, lecz zgodnie z przepisami przejściowymi tej ostatniej ustawy znajduje nadal zastosowanie w niniejszym przypadku (zwana dalej „luksemburską ustawą z dnia 16 kwietnia 1979 r.”), przewiduje:
„Artykuł 1. Każda w wysokim stopniu niepełnosprawna osoba mająca miejsce zamieszkania w Wielkim Księstwie Luksemburga i zamieszkująca tam od ponad dziesięciu lat korzysta z uprzywilejowań na podstawie tej ustawy.
Takie same prawa przysługują niepełnosprawnym dzieciom po ukończeniu 3 roku życia […].
[…]
Artykuł 3. Każda osoba w wysokim stopniu niepełnosprawna […] ma […] prawo do specjalnego zasiłku […].
Artykuł 4. Zasiłek […] jest obniżany o kwotę […] podobnego świadczenia wypłacanego za granicą.
Artykuł 5. Zasiłek […] nie podlega opodatkowaniu ani nie stanowi podstawy dla odprowadzania składki na ubezpieczenie społeczne […]”.
III — Okoliczności powstania sporu i wyrok Sądu
8.
Sąd przedstawia okoliczności powstania sporu w pkt 5–16 zaskarżonego wyroku w następujący sposób:
„5
Skarżący będący urzędnikiem należącym do grupy zaszeregowania A*12 (wcześniej grupa zaszeregowania A 4) rozpoczął pracę na rzecz Parlamentu w Luksemburgu w dniu 1 kwietnia 1982 r.
6
Jego najstarszy syn urodził się w dniu 31 stycznia 1982 r. Od wczesnego dzieciństwa jest w wysokim stopniu niepełnosprawny.
7
Przewidziany w art. 67 ust. 1 lit. b) regulaminu pracowniczego dodatek na dziecko pozostające na utrzymaniu (zwany danej »dodatkiem na dziecko«) został przyznany skarżącemu z chwilą wstąpienia przez niego do służby na rzecz Parlamentu. W dniu 31 lipca 1987 r. Parlament wydał na podstawie art. 67 ust. 3 regulaminu pracowniczego decyzję o podwojeniu wysokości dodatku wypłacanego na syna skarżącego począwszy od dnia 1 maja 1987 r. Decyzją z dnia 8 lipca 1997 r. podwójny dodatek na dziecko został mu przyznany również na okres od dnia 1 lipca 1997 r. do dnia 30 czerwca 2000 r.
8
Decyzją z dnia 26 kwietnia 1999 r. luksemburski Fonds National de Solidarité postanowił przyznać skarżącemu jako ustawowemu przedstawicielowi swojego syna specjalny zasiłek dla osób w wysokim stopniu niepełnosprawnych na podstawie luksemburskiej ustawy z dnia 16 kwietnia 1979 r., ze skutkiem od dnia 1 grudnia 1998 r.
9
W połowie października 1999 r. skarżący poinformował Parlament o tym, że otrzymuje zasiłek luksemburski.
10
Decyzją z dnia 22 października 1999 r. Parlament obniżył na podstawie art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego kwotę odpowiadającą podwójnemu dodatkowi na dziecko przyznawanemu na podstawie regulaminu pracowniczego o stosowną kwotę zasiłku luksemburskiego, ze skutkiem od dnia 1 grudnia 1998 r.
11
Decyzją z dnia 20 września 2000 r. Parlament przyznał skarżącemu podwójny dodatek na dziecko również na okres od dnia 1 lipca 2000 r. do dnia 30 czerwca 2003 r. Decyzją z dnia 18 września 2000 r. kwota odpowiadająca podwójnemu dodatkowi na dziecko przyznawanemu na podstawie regulaminu pracowniczego została obniżona o stosowną kwotę zasiłku luksemburskiego.
12
Decyzją z dnia 1 lipca 2003 r. podwójny dodatek na dziecko został przyznany skarżącemu na kolejny okres, tj. od dnia 1 lipca 2003 r. do dnia 30 czerwca 2006 r.
13
W międzyczasie, w piśmie z dnia 4 czerwca 2003 r. skarżący zakwestionował potrącenie przez Parlament zasiłku luksemburskiego zasadniczo w następujący sposób:
»Jak podnosiłem już … [dnia] 28 maja 2003 r., renta została przyznana nie mnie, lecz mojemu synowi, tyle tylko, że jest wypłacana do moich rąk jako jego ustawowego przedstawiciela. Potrącenie tego świadczenia na podstawie art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego od stanowiącego część mojego wynagrodzenia podwójnego dodatku na dziecko, przyznanego na podstawie ust. 3, jest niedopuszczalne.
Wynika to, po pierwsze, z tego, że chodzi o dwóch różnych beneficjentów (podmioty prawa), a po drugie, z okoliczności, że renta stanowi samodzielne świadczenie, a nie rodzaj ‘dodatku’.
W końcu świadczenie to nie jest również ‘podobnego rodzaju’. Otóż dodatek przyznawany na podstawie ust. 3 służy złagodzeniu nadzwyczajnych obciążeń urzędnika, podczas gdy renta jest świadczeniem opiekuńczym dla osoby niepełnosprawnej«.
14
Decyzją z dnia 26 czerwca 2003 r. Parlament dokonał jednakowoż potrącenia.
15
Pismem z dnia 13 sierpnia 2003 r. skarżący wniósł zażalenie na decyzję z dnia 26 czerwca 2003 r. na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego. Pismem Parlamentu z dnia 10 listopada 2003 r. zażalenie to zostało oddalone.
16
W dniu 28 kwietnia 2004 r. — po wniesieniu przez skarżącego skargi w niniejszej sprawie — Parlament wydał, po uwzględnieniu zaktualizowanej kwoty zasiłku luksemburskiego, decyzję o potrąceniu na podstawie art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego. W dniu 8 czerwca 2004 r. skarżący wniósł zażalenie na decyzję z dnia 28 kwietnia 2004 r., które Parlament oddalił decyzją z dnia 15 września 2004 r”.
9.
Pismem, które wpłynęło do sekretariatu Sądu w dniu 2 lutego 2004 r., wnoszący odwołanie wniósł skargę. W skardze tej domagał się stwierdzenia nieważności decyzji pozwanego z dnia 26 czerwca 2003 r. oraz związanej z nią decyzji pozwanego z dnia 10 listopada 2003 r. oddalającej zażalenie na pierwszą decyzję, jak również nakazanie Parlamentowi zapłaty na jego rzecz szeregu kwot zatrzymanych bez podstawy prawnej z jego wynagrodzenia, powiększonych o odsetki ustawowe.
10.
W replice wnoszący odwołanie przeformułował drugie żądanie i wniósł o:
—
„stwierdzenie nieważności dorozumianej odmowy pozwanego w przedmiocie zwrotu przez pozwanego uprzednio niesłusznie zatrzymanych kwot podwójnego dodatku na dziecko, o który skarżący wystąpił w dniu 4 czerwca 2003 r., oraz związanej z nią decyzji pozwanego z dnia 10 listopada 2003 r., oddalającej zażalenie na tę decyzję;
—
stwierdzenie nieważności decyzji pozwanego z dnia 28 kwietnia 2004 r., na mocy której pochodzący z innego źródła specjalny zasiłek dla osób w wysokim stopniu niepełnosprawnych przyznany synowi skarżącego […] został uznany za »dodatek podobnego rodzaju« w rozumieniu art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego do […] podwójnego zasiłku na dziecko, oraz związanej z nią decyzji pozwanego z dnia 15 września 2004 r., oddalającej zażalenie na tę decyzję;
—
zasądzenie od pozwanego na rzecz skarżącego odszkodowania w wysokości ustawowych odsetek od kwot podwójnego dodatku na dziecko, niesłusznie zatrzymanych z jego wynagrodzenia od dnia 1 grudnia 1998 r.”.
11.
Sąd oddalił skargę jako bezzasadną, jednak w odniesieniu do żądania zasądzenia od Parlamentu pewnych kwot Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną. Żądanie zasądzenia pewnych kwot jest zdaniem Sądu niedopuszczalne, ponieważ w ramach skargi wniesionej na podstawie art. 91 regulaminu pracowniczego Sąd nie ma kompetencji do wydawania zarządzeń względem organów wspólnotowych, jako że zgodnie z art. 233 WE, w przypadku stwierdzenia nieważności aktu prawnego dany organ jest zobowiązany do podjęcia środków, które zapewnią wykonanie wyroku.
12.
Odnośnie do przeformułowanego w replice żądania nakazania Parlamentowi naprawienia szkody Sąd uznał, że stanowi to roszczenie odszkodowawcze w rozumieniu art. 235 WE. Sąd orzekł, że skoro jednak przedmiot sporu został określony w skardze, to nie może on zostać zmieniony w replice.
13.
Sąd uznał, że skarga o stwierdzenie nieważności jest wymierzona wyłącznie przeciwko decyzji z dnia 26 czerwca 2003 r. i że żądanie stwierdzenia jej nieważności jest nieuzasadnione, ponieważ Parlament słusznie wyszedł z założenia, że w przypadku świadczenia luksemburskiego chodzi o dodatek podobnego rodzaju w rozumieniu art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego, który podlega potrąceniu od podwójnego dodatku na dziecko, przyznawanego na podstawie regulaminu pracowniczego.
IV — Odwołanie
14.
Wnoszący odwołanie podnosi trzy zarzuty. Pierwszy i drugi dotyczą nieuwzględnienia, względnie oddalenia, żądań podnoszonych przez niego w skardze. Trzeci dotyczy naruszenia art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego.
15.
Wnoszący odwołanie wnosi o:
„1.
uchylenie wyroku Sądu Pierwszej Instancji (pierwsza izba) z dnia 25 stycznia 2006 r. w sprawie T-33/04 Weiβenfels przeciwko Parlamentowi, doręczonego w dniu 31 stycznia 2006 r.;
2.
stwierdzenie nieważności decyzji pozwanego z dnia 26 czerwca 2003 r., na mocy której z podwójnego dodatku na dziecko pozostające na utrzymaniu urzędnika, przysługującego skarżącemu na podstawie art. 67 ust. 3 regulaminu pracowniczego, potrącony został pochodzący z innego źródła specjalny zasiłek na rzecz w wysokim stopniu niepełnosprawnego syna skarżącego, Frederika;
3.
stwierdzenie nieważności dorozumianej odmowy pozwanego w przedmiocie zwrotu uprzednio niesłusznie zatrzymanych kwot podwójnego dodatku na dziecko, o który skarżący wystąpił w dniu 4 czerwca 2003 r.;
4.
stwierdzenie nieważności decyzji pozwanego z dnia 28 kwietnia 2004 r., na mocy której pochodzący z innego źródła specjalny zasiłek na rzecz osób w wysokim stopniu niepełnosprawnych, przyznany synowi wnoszącego odwołanie, Frederikowi, został uznany za »dodatek podobnego rodzaju«, w rozumieniu art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego, do przyznanego wnoszącemu odwołanie podwójnego dodatku na dzieci;
5.
zasądzenie od pozwanego na jego rzecz odszkodowania (pomocniczo w wysokości ustawowych odsetek) za szkody powstałe od dnia 1 grudnia 1998 r. w związku z niesłusznym zatrzymaniem kwot wynagrodzenia wnoszącego odwołanie, odpowiadających podwójnemu dodatkowi na dziecko;
6.
obciążenie Parlamentu kosztami postępowania w obydwu instancjach oraz koniecznymi nakładami poniesionymi przez wnoszącego odwołanie”.
16.
Parlament Europejski wnosi o:
1.
oddalenie odwołania, ponieważ zarzuty są w części pozbawione znaczenia, w części niedopuszczalne i w części bezzasadne,
2.
obciążenie wnoszącego odwołanie kosztami postępowania odwoławczego.
V — Ocena
17.
Celowe wydaje się rozpoczęcie rozważania od oceny zarzutu trzeciego, gdyż zgodnie z orzecznictwem Trybunału odwołanie należy oddalić, nawet jeśli uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwala dostrzec naruszenie prawa wspólnotowego, lecz gdy sentencja wyroku jest uzasadniona innymi względami prawnymi (
3
). Gdyby miało się zatem okazać, że wnoszącemu odwołanie nie przysługuje prawo do dodatku rodzinnego w pełnej wysokości, to zarzuty pierwszy i drugi nie miałyby już znaczenia, ponieważ sentencja wyroku byłaby w każdym wypadku prawidłowa.
A — W przedmiocie wykładni art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego
18.
Powołując zarzut trzeci, wnoszący odwołanie podnosi, że dokonując wykładni pojęcia „dodatek podobnego rodzaju pochodzący z innych źródeł”, Sąd przeoczył, że art. 67 ust. 2 wymaga dwojakiego podobieństwa świadczeń, mianowicie zarówno z formalnego, jak i materialnego punktu widzenia. Wnoszący odwołanie argumentuje, że aby świadczenie było „dodatkiem podobnego rodzaju”, dodatek pochodzący z innego źródła musi stanowić świadczenie uzupełniające wynagrodzenie, tak jak dodatek rodzinny przyznawany urzędnikom. Wynika to zdaniem wnoszącego odwołanie już z samego brzmienia art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego, który posługuje się pojęciem „dodatek”; świadczenie luksemburskie nie jest świadczeniem uzupełniającym wynagrodzenie, dla jego określenia nie użyto poza tym pojęcia „dodatku”, lecz nazwano je zasiłkiem specjalnym. Ponadto wnoszący odwołanie powołuje się na wyroki Trybunału w sprawie Komisja przeciwko Belgii (
4
) i w sprawie Komisja przeciwko Niemcom (
5
). W jego przekonaniu zaskarżony wyrok wychodzi niezgodnie z prawem z założenia, że dla stosowania art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego nie ma znaczenia, że krajowy zasiłek jest wypłacany osobom mającym miejsce zamieszkania w tym państwie członkowskim, niezależnie od pozostawania w stosunku zatrudnienia.
19.
Zdaniem wnoszącego odwołanie również z materialnego punktu widzenia nie można mówić o podobieństwie świadczeń, ponieważ beneficjenci tych dwóch świadczeń nie są identyczni. Beneficjentem świadczenia przyznawanego na podstawie prawa krajowego nie jest urzędnik, lecz samo dziecko. Wnoszący odwołanie podkreśla, że decydującego znaczenia nie ma to, komu to świadczenie zostaje wypłacone, lecz wyłącznie to, kto jest jego beneficjentem.
20.
W związku z tym należy zbadać, czy Sąd dokonał błędnej wykładni art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego, uznając za świadczenie podobnego rodzaju w rozumieniu tego przepisu również takie świadczenie, które jest wypłacane bez związku z działalnością zarobkową, oraz stwierdzając, że decydujący dla oceny podobieństwa świadczeń jest wyłącznie cel realizowany przez te świadczenia.
1. Związek świadczenia z wynagrodzeniem
21.
W pkt 52 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdza, że argument skarżącego, jakoby obydwa sporne świadczenia nie były podobnego rodzaju, ponieważ dodatek na dziecko przyznawany na podstawie regulaminu pracowniczego jest dodawany do wynagrodzenia urzędnika, podczas gdy krajowy zasiłek jest wypłacany niepełnosprawnemu dziecku niezależnie od wykonywania przez jego rodziców działalności zarobkowej, nie jest przekonujący. Dla oceny, czy obydwa sporne w niniejszej sprawie świadczenia są podobnego rodzaju, decydujący jest jego zdaniem raczej cel realizowany przez wypłacane świadczenie. Stosownie do tego Sąd uważa, że chodzi o wydatki wynikające z zapotrzebowania w wysokim stopniu niepełnoprawnej osoby na pomoc i opiekę.
22.
W związku z tym, zgodnie z zaskarżonym wyrokiem, dla stosowania art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego nie ma znaczenia, czy krajowy dodatek jest wypłacany w związku z wynagrodzeniem, czy też od niego niezależnie. Z wnoszącym odwołanie należy zgodzić się, że taki wniosek nie wynika z niemieckiej wersji językowej, ponieważ posługuje się ona pojęciem „dodatku” (
6
). Pojęcie to może być rozumiane w ten sposób, że określa ono świadczenie, które jest dodawane do innego świadczenia, mianowicie w niniejszym przypadku do wynagrodzenia, tak jak i świadczenie, od którego potrącane jest świadczenie pochodzące z innego źródła, stanowi dodatek do wynagrodzenia urzędnika. Brzmienie, przynajmniej niemieckiej wersji językowej, regulaminu pracowniczego może zatem na pierwszy rzut oka zostać rzeczywiście zrozumiane w ten sposób, że świadczenie jest świadczeniem podobnego rodzaju tylko wtedy, gdy stanowi „dodatek” do wynagrodzenia.
23.
Ta wykładnia językowa nie jest jednak jedyną możliwą. Pojęcie „dodatek” może być również użyte w sposób niespecyficzny i w związku z tym należałoby rozumieć je szerzej, jako obejmujące również takie świadczenia, które są wypłacane bez związku z wynagrodzeniem.
24.
W związku z tym decydujące znaczenie przypada wykładni celowościowej. Należy zgodzić się z Parlamentem, że w przypadku interpretacji pojęcia dodatku w rozumieniu art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego jako dodatek do wynagrodzenia, w wielu przypadkach przepis ten nie miałby znaczenia, a to dlatego, że z wyjątkiem podjęcia przez urzędnika ubocznej działalności zarobkowej nie otrzymuje on dodatków do wynagrodzenia pochodzących z innych źródeł. Przy takim rozumieniu dodatku art. 67 ust. 2 obejmowałby jedynie dodatek do wynagrodzenia małżonka urzędnika.
25.
Przeciwko interpretacji dodatku wyłącznie jako dodatek do wynagrodzenia przede wszystkim przemawia jednak argument, iż taka wykładnia prowadziłaby do odmiennego traktowania urzędników, i to w zależności od przypadkowego ukształtowania systemów zasiłków rodzinnych w państwach członkowskich. Urzędnikowi, którego małżonek jest zatrudniony w państwie członkowskim, gdzie wypłata dodatkowego świadczenia dla niepełnosprawnych dzieci została ukształtowana jako dodatek do wynagrodzenia, świadczenie to byłoby potrącane od świadczenia wypłacanego mu przez Wspólnotę. Innemu urzędnikowi, który na swoje niepełnosprawne dziecko otrzymuje krajowy dodatek od państwa członkowskiego, które nie ukształtowało tego dodatku jako dodatek do wynagrodzenia, lecz uzależniło go od spełnienia wymogu zamieszkania, świadczenie to nie byłoby potrącane od świadczenia wypłacanego mu przez Wspólnotę i w związku z tym urzędnik ten otrzymywałby podwójne świadczenie. Tego rodzaju odmienne traktowanie urzędników, uzależnione od ukształtowania przepisów prawa krajowego, nie jest uzasadnione.
26.
Z tego względu bardziej przekonująca jest wykładnia art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego — taka jak ta, której dokonał również Sąd w zaskarżonym wyroku — która zapobiega takiemu odmiennemu traktowaniu urzędników, nie kładąc nacisku na formalne podobieństwo dodatku do wynagrodzenia, lecz na jego podobieństwo materialne, rozumiane jako cel realizowany przez to świadczenie.
27.
Wbrew twierdzeniu wnoszącego odwołanie również wyroki Trybunału w sprawie Komisja przeciwko Belgii (
7
) i Komisja przeciwko Niemcom (
8
) nie stoją na przeszkodzie takiej wykładni. W wyrokach tych Trybunał stwierdził co prawda, że „art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego stosuje się tylko wtedy, gdy w państwie członkowskim, którego przepisy prawne przyznają prawo do krajowego zasiłku na dziecko, na które mogą również zostać przyznane dodatki na podstawie regulaminu pracowniczego, obowiązują przesłanki nabycia prawa do świadczenia, porównywalne do przesłanek przyznania dodatków na podstawie regulaminu pracowniczego” (
9
).
28.
Trybunał orzekł również, że „jako dodatki podobnego rodzaju, które zgodnie z art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego są potrącane od dodatków przewidzianych w regulaminie pracowniczym, należy rozumieć tylko takie dodatki, które są wypłacane w związku z zatrudnieniem w charakterze pracownika najemnego” (
10
).
29.
Jako że zaskarżony wyrok za pozbawioną znaczenia uznaje zarówno okoliczność, że dodatek krajowy jest przyznawany nie w związku z prowadzeniem działalności zarobkowej, lecz wyłącznie na podstawie spełnienia wymogu miejsca zamieszkania, jak również, że żona urzędnika nie jest zatrudniona w charakterze pracownika najemnego, to wydaje się on, prima facie, niezgodny z przywołanymi powyżej wyrokami.
30.
Uwzględniając jednak kontekst, w którym wydane zostały wyroki w sprawie Komisja przeciwko Niemcom i w sprawie Komisja przeciwko Belgii, wbrew pierwszemu wrażeniu nie ma miejsca żadna niezgodność. Otóż wyroki te zostały wydane w ramach postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państw członkowskich, w których Komisja kwestionowała ustawodawstwo krajowe, zgodnie z którym zasiłek rodzinny na dziecko nie był wypłacany na dziecko, na które jedno z rodziców otrzymuje od Wspólnoty Europejskiej świadczenie podobne do zasiłku rodzinnego. Prawo krajowe zawierało zatem podobny do art. 67 ust. 2 przepis zapobiegający kumulacji świadczeń. Zgodnie z tym przepisem prawa krajowego zobowiązanie do wypłaty świadczenia zostało przesunięte na Wspólnotę. W sferze wzajemnego oddziaływania krajowego i wspólnotowego reżimu prawnego brakowało uregulowania pierwszeństwa, a zatem przepisu, który regulowałby system, który powinien wypłacić świadczenie w pierwszej kolejności. Z tego powodu Trybunał musiał orzec, w jakim zakresie art. 67 ust. 2 stoi na przeszkodzie krajowemu przepisowi zapobiegającemu kumulacji świadczeń, a zatem w jakim zakresie z art. 67 ust. 2 wynikają zobowiązania dla państwa członkowskiego.
31.
W sprawach tych nie chodziło zatem o wykładnię art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego z perspektywy europejskiego urzędnika, któremu w oparciu o ustanowioną w tym przepisie zasadę niekumulacji świadczeń wypłacane jest obniżone świadczenie, lecz o kwestię, czy w pierwszej kolejności obowiązek świadczenia spoczywa na systemie krajowym czy wspólnotowym. Komisja wyprowadziła w tych postępowaniach z art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego zobowiązanie państw członkowskich do wypłaty świadczeń w pierwszej kolejności, z takim skutkiem, że Wspólnota mogła powołać się na zakaz kumulacji świadczeń i nie musiała wypłacać świadczenia.
32.
W przedstawionej przez siebie opinii rzecznik generalny Mischo proponował w obydwu sprawach, aby nie wyprowadzać uregulowania pierwszeństwa z art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego. Jego zdaniem art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego stanowi zwykły przepis zapobiegający kumulacji świadczeń, który powinien znajdować zastosowanie tylko wtedy, gdy na podstawie uregulowania krajowego rzeczywiście wypłacone zostają zasiłki rodzinne. Rzecznik uważał, że z przepisu tego nie wynika natomiast żadne ograniczenie kompetencji państw członkowskich do podjęcia samodzielnej decyzji w przedmiocie przyznawania świadczeń socjalnych (
11
).
33.
Trybunał nie przychylił się jednak do stanowiska rzecznika generalnego, lecz orzekł w wyrokach, że art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego zawiera również uregulowanie pierwszeństwa. Zgodnie z treścią wyroków uregulowanie pierwszeństwa stanowi, że państwo członkowskie narusza art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego, jeżeli przewiduje, że w przypadku gdy małżonek urzędnika europejskiego jest zatrudniony w charakterze pracownika najemnego, wypłata zasiłków rodzinnych na podstawie prawa krajowego jest wykluczona w związku z dokonaniem wypłaty świadczenia na podstawie regulaminu pracowniczego (
12
). Dokonane w tym kontekście ustalenia Trybunału w przedmiocie definicji „podobieństwa dodatku” dotyczyły zatem art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego postrzeganego w jego funkcji przepisu regulującego pierwszeństwo.
34.
Definicji „podobieństwa dodatku” na potrzeby zakresu zastosowania art. 67 ust. 2, traktowanego jako uregulowania pierwszeństwa, nie należy koniecznie przenosić na definicję tego pojęcia w ramach art. 67 ust. 2, postrzeganego w jego funkcji przepisu zapobiegającego kumulacji świadczeń. W ramach art. 67 ust. 2 rozumianego jako przepis zapobiegający kumulacji świadczeń za punkt wyjścia należy przyjąć raczej materialne znaczenie normy. Tylko w ten sposób można — co zostało przedstawione powyżej — zapobiec odmiennemu traktowaniu urzędników. Wykładnia art. 67 ust. 2 zaproponowana przez rzecznika generalnego Mischo, zgodnie z którą przepis ten stanowi jedynie uregulowanie zapobiegające kumulacji świadczeń i nie zawiera on uregulowania pierwszeństwa, zapobiegłoby tego rodzaju rozdwojeniu znaczenia w zależności od funkcji art. 67 ust. 2, rozumianej jako uregulowanie pierwszeństwa bądź przepis zapobiegający kumulacji świadczeń.
35.
W zakresie zastosowania art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego, postrzeganego jako przepis zapobiegający kumulacji świadczeń, dla oceny podobieństwa świadczenia znaczenie ma zatem tylko i wyłącznie kryterium materialne, mianowicie to, czy świadczenie służy realizacji takiego samego celu.
2. W przedmiocie materialnego podobieństwa świadczenia
36.
W związku z oceną materialnego podobieństwa świadczenia wnoszący odwołanie podnosi, że zaskarżony wyrok nie uwzględnia okoliczności, że beneficjentem świadczenia przyznawanego na podstawie prawa krajowego nie jest urzędnik, lecz samo dziecko, i że świadczenie zostało wypłacone urzędnikowi jedynie ze względu na to, że jest on przedstawicielem ustawowym małoletniego dziecka.
37.
Sąd orzekł jednak słusznie, że formalne przyporządkowanie świadczenia nie może być decydujące. Chodzi raczej o to, kto z tego świadczenia ostatecznie czerpie korzyści. W niniejszym przypadku, mimo statusu formalnego beneficjenta, jest to nie tylko syn, lecz również ojciec dziecka. Jest tak, ponieważ świadczenia te przysparzają ostatecznie korzyści urzędnikowi, jako że obniżają zapotrzebowanie dziecka na środki utrzymania i w związku z tym odciążają ojca w tym zakresie z nakładów na utrzymanie dziecka (
13
). A zatem również z tego powodu zarzut trzeci jest bezzasadny.
3. Wniosek częściowy
38.
Podsumowując, należy stwierdzić, że uznając, iż Parlament może dokonać potrącenia świadczeń wypłaconych na podstawie prawa luksemburskiego od podwójnego dodatku na dziecko przyznawanego na podstawie regulaminu pracowniczego, zaskarżony wyrok zastosował art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego w prawidłowy sposób.
39.
Jako że w związku z tym, nawet jeśli inne zarzuty podnoszone przez wnoszącego odwołanie byłyby uzasadnione, zaskarżony wyrok byłby, przynajmniej w efekcie, prawidłowy, pozostałe zarzuty są pozbawione znaczenia. Poniżej zostaną one jednak poddane analizie, na wypadek gdyby Trybunał doszedł do innego wniosku w przedmiocie przeanalizowanego powyżej zarzutu trzeciego.
B — W przedmiocie oddalenia rozmaitych żądań
40.
Podnosząc zarzut pierwszy, wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi, że naruszając prawo, błędnie nie uznał, że zaskarżone zostały w sumie trzy różne decyzje. Zarzut drugi dotyczy odrzucenia przez Sąd jako niedopuszczalnego żądania wnoszącego odwołanie o odszkodowanie z tytułu szkody w postaci utraconych odsetek.
41.
Wbrew przekonaniu Parlamentu zarzuty te nie są niedopuszczalne z powodu braku naruszenia interesów wnoszącego odwołanie. Zarówno odrzucenie żądania zapłaty odsetek, jak i błędna ocena żądań zmierzających do stwierdzenia nieważności kolejnych decyzji Parlamentu mogły naruszyć interesy wnoszącego odwołanie.
1. W przedmiocie zarzutu błędnej oceny pewnych żądań
42.
Powołując zarzut pierwszy, wnoszący odwołanie podnosi, że w wyroku Sąd błędnie nie uznał, że w sumie zaskarżone zostały trzy decyzje, mianowicie: z dnia 26 czerwca 2003 r., dorozumiana odmowa uznania żądania z dnia 4 czerwca 2003 r. i decyzja z dnia 28 kwietnia 2004 r. Naruszając prawo, zaskarżony wyrok uznał, że skarga o stwierdzenie nieważności dotyczy wyłącznie decyzji z dnia 26 czerwca 2003 r.
43.
W pierwszej kolejności należy zbadać, czy ten zarzut nie zasługuje na uwzględnienie już z tego powodu, że wnoszący odwołanie wycofał rzeczone żądania na rozprawie przed Sądem. W pkt 31 zaskarżonego wyroku Sąd wskazuje, że „podczas rozprawy skarżący wyjaśnił, że rozmaite żądania stwierdzenia nieważności, podniesione zarówno w skardze, jak i w replice, mają ten sam przedmiot, mianowicie żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 26 czerwca 2003 r.”. To sformułowanie Sądu nie zawiera jednak stwierdzenia, że skarżący formalnie, w części, wycofał skargę, jeśli chodzi o te żądania. Również z protokołu rozprawy nie wynika, jakoby skarżący dokonał częściowego wycofania skargi. W związku z tym w następnej kolejności należy poddać zarzut pierwszy ocenie.
44.
Decyzją z dnia 28 kwietnia 2004 r. Parlament wydał — po wpłynięciu skargi wniesionej przez skarżącego w dniu 2 lutego 2004 r. — po uwzględnieniu zaktualizowanej kwoty zasiłku luksemburskiego nową decyzję o potrąceniu na podstawie art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego.
45.
W odniesieniu do tej decyzji zaskarżony wyrok stanowi jedynie w pkt 31, że decyzja ta jest zasadniczo identyczna z decyzją z dnia 26 czerwca 2003 r. Sąd orzekł, że jedynie potwierdza ona decyzję z dnia 26 czerwca 2003 r. i że skarga o stwierdzenie nieważności nie jest skierowana przeciwko niej.
46.
To stwierdzenie Sądu nie wydaje mi się prawidłowe. Decyzją z dnia 28 kwietnia 2004 r. Parlament ponownie zdecydował, po uwzględnieniu zaktualizowanej kwoty zasiłku luksemburskiego, o dokonaniu na podstawie art. 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego potrącenia ze skutkiem ex nunc. Decyzja ta jest zatem samoistnie niekorzystna dla wnoszącego odwołanie. Nawet w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 26 czerwca 2003 r. decyzja ta nadal obowiązywałaby w stosunku do okresu od dnia 28 kwietnia 2004 r. W związku z tym wnoszący odwołanie ma interes prawny, również jeżeli chodzi o stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 28 kwietnia 2004 r.
47.
Żądanie to było, poza tym, wyjątkowo dopuszczalne, mimo iż zostało podniesione dopiero w replice.
48.
Zgodnie z orzecznictwem Trybunału żądanie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej po wniesieniu skargi jest dopuszczalne, gdy nowa decyzja stanowi zwykłe podtrzymanie rozstrzygnięcia wcześniejszej decyzji. Z zasadą prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości i wymogiem skuteczności postępowania sprzeczne byłoby, gdyby skarżący został zobowiązany do wytoczenia w odniesieniu do nowej decyzji nowej skargi (
14
).
49.
Wyjaśnienia wymaga kwestia, czy orzecznictwo to może być stosowane również w sporach dotyczących służby publicznej, ponieważ w sporach tych przesłanką dopuszczalności skargi jest przeprowadzenie postępowania zażaleniowego. Również w tym przypadku wymóg skuteczności postępowania wymaga jednak, aby nie wymagać od skarżącego wszczęcia kolejnego postępowania, jeżeli przeprowadzenie postępowania zażaleniowego jest zbędne. Jest tak w przypadku, gdy decyzja administracyjna, o którą skarga zostaje rozszerzona, jedynie zmienia lub zastępuje decyzję, w odniesieniu do której postępowanie zażaleniowe zostało już przeprowadzone. Ponadto stanowisko administracji musi wskazywać na to, że postępowanie zażaleniowe nie zakończyłoby się uznaniem żądań urzędnika.
50.
Wnoszący odwołanie podnosi poza tym, że zaskarżony wyrok błędnie nie uwzględnił, że dorozumiana odmowa uznania żądania skarżącego z dnia 4 czerwca 2003 r. stanowi samodzielną decyzję, która stanowi przedmiot skargi o stwierdzenie nieważności.
51.
W tym przedmiocie zaskarżony wyrok stanowi w pkt 30, że przedmiot dorozumianej odmowy uznania żądania z dnia 4 czerwca 2003 r. jest identyczny z przedmiotem decyzji z dnia 26 czerwca 2003 r., tak że żądanie stwierdzenia jej nieważności pokrywa się z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 26 czerwca 2003 r.
52.
Również to stwierdzenie Sądu w zaskarżonym wyroku nie jest w rezultacie przekonujące. Przedmiot obydwu żądań nie jest identyczny. W dniu 4 czerwca 2003 r. wnoszący odwołanie domagał się bowiem zwrotu uprzednio niesłusznie zatrzymanych kwot podwójnego dodatku na dziecko. Wniosek ten wykracza zatem poza żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 26 czerwca 2003 r., w której postanowiono o potrąceniu zasiłku luksemburskiego. O potrąceniu zasiłku luksemburskiego postanowiono bowiem już wcześniej, w decyzjach z dnia 22 października 1999 r. i z dnia 18 września 2000 r. Wniosek z dnia 4 czerwca 2003 r. dotyczący zwrotu przez pozwanego uprzednio zatrzymanych kwot podwójnego dodatku na dziecko może odnosić się również do okresu przed dniem 26 czerwca 2003 r. i w związku z tym może stanowić samodzielny przedmiot skargi.
53.
Zarzut pierwszy nie uzasadniałby jednak uchylenia zaskarżonego wyroku, ponieważ żądanie dotyczące dorozumianej odmowy uznania żądania z dnia 4 czerwca 2003 r. było niedopuszczalne z innego powodu, a mianowicie dlatego, że zostało podniesione dopiero w replice, a zatem za późno.
2. W przedmiocie żądania odszkodowania
54.
Podnosząc zarzut drugi, wnoszący odwołanie kwestionuje odrzucenie jako spóźnionego jego żądania odszkodowania z tytułu szkody w postaci utraconych odsetek.
55.
Zaskarżony wyrok stanowi w pkt 26, że żądanie odszkodowania podnoszone przez skarżącego z tytułu szkody w postaci odsetek, w wysokości odsetek ustawowych, w brzmieniu nadanym temu żądaniu w replice, stanowi żądanie odszkodowania, które powinno było zostać podniesione w skardze i które, jako że zostało podniesione dopiero w replice, należy odrzucić jako spóźnione.
56.
W świetle analizy prawnej stwierdzenie to nie jest uzasadnione. Co prawda, zgodnie z art. 21 statutu to skarga powinna zawierać wnioski, a nowe wnioski co do zasady nie mogą być podnoszone później. Żądanie naliczenia odsetek od podwójnego dodatku na dziecko, który miałby zostać zwrócony, może jednak w drodze wykładni zostać wyprowadzone już z samej skargi i w takim razie byłoby podniesione we właściwym czasie. Jest tak dlatego, że już w skardze skarżący wniósł o zasądzenie od pozwanego szeregu kwot zatrzymanych bez podstawy prawnej z jego wynagrodzenia, powiększonych o odsetki ustawowe. Co prawda w żądaniu tym skarżący nie wniósł expressis verbis o zapłatę odsetek jako odszkodowania, okoliczność ta nie może być jednak decydująca. W związku z tym żądania sformułowanego w replice nie należy uważać za wniosek nowy, lecz jedynie jako doprecyzowanie pierwotnego żądania skargi, które już w skardze zostało sformułowane dostatecznie precyzyjnie i jedynie nie zostało w niej określone wyraźnie mianem żądania odszkodowania. Wniosek sformułowany w replice nie wykracza zatem ponad pierwotne żądanie, lecz jest raczej mniej daleko idący, ponieważ żądanie zasądzenia od Parlamentu zapłaty niewypłaconego dodatku na dziecko nie jest podtrzymywane.
57.
Żądanie to jest poza tym dopuszczalne. Sąd Pierwszej Instancji słusznie wyszedł z założenia, że organy sądowe Wspólnoty co do zasady nie są uprawnione do wydawania zarządzeń względem organów wspólnotowych; zgodnie z art. 233 WE w przypadku stwierdzenia nieważności aktu prawnego, dany organ jest zobowiązany do podjęcia środków, które zapewnią wykonanie wyroku.
58.
Artykuł 91 regulaminu pracowniczego stanowi jednak, że Trybunał Sprawiedliwości posiada nieograniczoną jurysdykcję w sporach dotyczących służby publicznej o charakterze finansowym, włącznie z uprawnieniem do uchylenia lub zmiany zastosowanych środków.
59.
Na pytanie, w jakim zakresie w ramach sporów dotyczących służby publicznej żądania zasądzenia od organu zatrzymanych świadczeń, na przykład dodatków rodzinnych lub diet dziennych, są dopuszczalne, Sąd Pierwszej Instancji udzielał różnych odpowiedzi (
15
).
60.
Parlament jest zdania, że pojęcie sporów o charakterze finansowym należy interpretować wąsko i że obejmuje ono jedynie skargi o odszkodowanie. W jego opinii przedmiotowy spór dotyczący podwójnego dodatku na dziecko nie należy do zakresu znaczeniowego tego pojęcia, ponieważ — inaczej niż w przypadku skarg o odszkodowanie — w przypadku uznania żądań wnoszącego odwołanie nie pozostaje żaden margines swobodnej oceny w kwestii wysokości zaległych świadczeń, które miałby wypłacić Parlament, gdyż wysokość świadczeń wynika bezpośrednio z ustawy.
61.
W każdym razie, jeżeli chodzi o odsetki od niewypłaconych dodatków na dziecko, to mamy do czynienia z żądaniem odszkodowania, a w związku z tym — nawet w świetle wąskiej wykładni stosowanej przez Parlament — ze sporem o charakterze finansowym. Rozstrzygnięcie w przedmiocie tego żądania wymaga jednak, aby Sąd dysponował również kompetencją do, przynajmniej dorozumianego, wyjaśnienia pytania wstępnego, czy Parlament jest w ogóle zobowiązany do dokonania zaległych zapłat i w szczególności, za które okresy należy przyznać następczo podwójny dodatek na dziecko.
62.
W związku z tym podniesione w replice żądanie zobowiązania Parlamentu do naprawienia szkody w postaci utraconych odsetek było dopuszczalne.
C — Wniosek częściowy
63.
Z powyższych rozważań wynika, że podniesione przez wnoszącego odwołanie zarzuty: pierwszy i drugi, przynajmniej w części zostałyby uwzględnione. Jednakże w świetle stanowiska przyjętego przeze mnie w odniesieniu do zarzutu trzeciego, w konsekwencji Parlament słusznie potrącił od podwójnego dodatku na dziecko świadczenia wypłacane na podstawie prawa luksemburskiego. W efekcie zaskarżony wyrok okazuje się prawidłowy. W związku z tym odwołanie należy oddalić w całości.
VI — W przedmiocie kosztów
64.
Zgodnie z art. 69 § 2 akapit pierwszy regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 118 regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Jednakże zgodnie z art. 70 regulaminu w sporach między Wspólnotami a ich pracownikami instytucje pokrywają własne koszty. Jednakże z art. 122 akapit drugi tego regulaminu wynika, że art. 70 nie ma zastosowania — tak jak w niniejszym przypadku — do odwołań wnoszonych przez urzędników bądź innych pracowników instytucji przeciwko instytucji.
65.
Zgodnie z art. 122 ust. 2 regulaminu — w drodze odstępstwa od przepisu art. 69 § 2 regulaminu — w przypadku odwołań wnoszonych przez urzędników bądź innych pracowników instytucji Trybunał może rozstrzygnąć o podziale kosztów między stronami w zakresie wymaganym względami słuszności. W niniejszej sprawie nie występują jednak względy przemawiające za wydaniem takiego rozstrzygnięcia w oparciu o zasady słuszności.
66.
W niniejszej sprawie zastosowanie znajduje zatem art. 69 § 2 regulaminu. Ponieważ Parlament wniósł o obciążenie wnoszącego odwołanie kosztami, a ten przegrał sprawę, należy obciążyć go kosztami związanymi z postępowaniem odwoławczym.
VII — Wnioski
67.
Proponuję zatem Trybunałowi, by wydał następujące rozstrzygnięcie:
1)
odwołanie zostaje oddalone;
2)
wnoszący odwołanie zostaje obciążony kosztami postępowania odwoławczego.
(
1
)	Język oryginału: niemiecki.
(
2
)	Wyrok z dnia 25 stycznia 2006 r. w sprawie T-33/04 Weißenfels przeciwko Parlamentowi, Zb.Orz. SP str. I-A-2-1 i II-A-2-1.
(
3
)	Zobacz wyrok Trybunału z dnia 9 czerwca 1992 r. w sprawie C-30/91 P Lestelle przeciwko Komisji, Rec. str. I-3755, pkt 28 i postanowienie z dnia 3 czerwca 2005 r. w sprawie C-396/03 P Killinger przeciwko Niemcom i in., Zb.Orz. str. I-4967, pkt 12.
(
4
)	Wyrok z dnia 7 maja 1987 r. w sprawie 186/85 Komisja przeciwko Belgii, Rec. str. 2029.
(
5
)	Wyrok z dnia 7 maja 1987 r. w sprawie 189/85 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. str. 2061, pkt 12.
(
6
)	W angielskiej wersji językowej użyte zostało pojęcie „allowance”. We francuskiej wersji językowej użyto pojęcia „allocation”, którym to pojęciem określane jest również luksemburskie świadczenie.
(
7
)	Wyżej wymieniony w przypisie 4 wyrok w sprawie Komisja przeciwko Belgii.
(
8
)	Wyżej wymieniony w przypisie 5 wyrok w sprawie Komisja przeciwko Niemcom.
(
9
)	Wyżej wymieniony w przypisie 4 wyrok w sprawie Komisja przeciwko Belgii, pkt 30.
(
10
)	Ibidem, pkt 33.
(
11
)	Opinia rzecznika generalnego Mischo z dnia 29 stycznia 1987 r. w sprawie 189/85 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. str. 2061, lit I.
(
12
)	Wyżej wymieniony w przypisie 5 wyrok w sprawie Komisja przeciwko Niemcom, pkt 30 i ww. w przypisie 4 wyrok w sprawie Komisja przeciwko Belgii, pkt 35.
(
13
)	Zobacz w tej kwestii również, choć w innym kontekście, moją opinię z dnia 20 października 2005 r. w sprawie C-286/03 Hosse, Zb.Orz. str. I-1771, pkt 97.
(
14
)	Wyrok z dnia 29 września 1987 r. w sprawach połączonych 351/85 i 360/85 Fabrique de fer de Charleroi przeciwko Komisji, Rec. str. 3639, pkt 11.
(
15
)	W przedmiocie dopuszczalności takiego żądania, zob. m.in. wyroki Sądu: z dnia 3 grudnia 1991 r. w sprawach połączonych T-10/90 i T-31/90 Boessen przeciwko CES, Rec. str. II-1365, zasądzenie wypłaty dodatków wychowawczych; z dnia 30 listopada 1993 r. w sprawie T-15/93 Vienne przeciwko Parlamentowi, Rec. str. II-1327, zasądzenie zapłaty diety dziennej; z dnia 11 lipca 2000 r. w sprawie T-134/99 Skrzypek przeciwko Komisji, Rec.FP str. I-A-139 i II-633, zasądzenie wypłaty dodatków rodzinnych i renty sierocej. Za dopuszczalnością tego żądania przemawia również wyrok Trybunału z dnia 2 października 2001 r. w sprawie C-449/99 P EBI przeciwko Hautem, Rec. str. I-6733, pkt 26, 90 i nast.