Edizzjoni Provviżorja
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tmien Awla)
22 ta’ Jannar 2026 (*)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Proċeduri ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi – Direttiva 2014/23 – Għoti ta’ kuntratti ta’ konċessjoni – Direttiva 2014/24 – Raġunijiet għall-esklużjoni – Leġiżlazzjoni nazzjonali li tistabbilixxi reġistru tal-imsieħba tas-settur pubbliku – Rekwiżit ta’ imparzjalità tal-persuna awtorizzata biex tinkludi f’dan ir-reġistru s-sieħeb tas-settur pubbliku – Impożizzjoni ta’ multa għal nuqqas ta’ osservanza ta’ dan ir-rekwiżit – Esklużjoni awtomatika tal-parteċipazzjoni fil-kuntratti pubbliċi fil-każ ta’ nuqqas ta’ ħlas ta’ din il-multa – Artikolu 49 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Natura kriminali tas-sanzjoni – Prevedibbiltà u proporzjonalità tagħha – Prinċipju ta’ ċertezza legali”
Fil-Kawża C‑590/24,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa min-Najvyšší súd Slovenskej republiky (il-Qorti Suprema tar-Repubblika tas-Slovakkja), permezz ta’ deċiżjoni tat‑3 ta’ Settembru 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl‑10 ta’ Settembru 2024, fil-proċedura kriminali kontra
AK Dlhopolec s.r.o.,
MABONEX SLOVAKIA spol. s r.o.,
A.B.,
X.Y.,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tmien Awla),
komposta minn O. Spineanu-Matei, Presidenta ta’ Awla, C. Lycourgos (Relatur), President tat-Tielet Awla, li jaġixxi bħala Imħallef tat-Tmien Awla, u S. Rodin, Imħallef,
Avukat Ġenerali: J. Kokott,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–        għal X.Y., A.B., AK Dlhopolec s.r.o., MABONEX SLOVAKIA spol. s r.o., minn Z. Klúzová, avukata,
–        għall-Gvern Slovakk, minn E. V. Larišová u A. Lukáčik, bħala aġenti,
–        għall-Kummissjoni Ewropea, minn A. Biolan, R. Lindenthal u G. Wils, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstemgħet l-Avukata Ġenerali, li taqta’ l-kawża mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 26, 49 u 114 TFUE, tal-Artikolu 49 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”), tal-Artikoli 3, 38 u 41 tad-Direttiva 2014/23/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Frar 2014 dwar l-għoti ta’ kuntratti ta’ konċessjoni (ĠU 2014, L 94, p. 1, rettifika fil-ĠU 2015, L 114, p. 24 u fil-ĠU 2018, L 82, p. 17), tal-Artikoli 57 u 58 tad-Direttiva 2014/24/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Frar 2014 dwar l-akkwist pubbliku u li tħassar id-Direttiva 2004/18/KE (ĠU 2014, L 94, p. 65, rettifika fil-ĠU 2015, L 275, p. 68, fil-ĠU L, 2023/90063, u fil-ĠU L, 2025/90115), kif ukoll tal-prinċipju ta’ ċertezza legali.
2        Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ proċedura intiża għall-impożizzjoni ta’ multa fuq AK Dlhopolec, s.r.o. (iktar ’il quddiem “Dlhopolec”), fuq Mabonex Slovakia, spol. s r.o. (iktar ’il quddiem “Mabonex Slovakia”), kif ukoll fuq A. B. u fuq X. Y., diretturi ta’ Mabonex Slovakia (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien, “Dlhopolec et.”), għal ksur allegatament imwettaq waqt ir-reġistrazzjoni, fis-Slovakkja, ta’ Mabonex Slovakia fir-reġistru tal-imsieħba tas-settur pubbliku (iktar ’il quddiem ir-“RPSP”).
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Il-Karta
3        L-Artikolu 49(1) u (3) tal-Karta jipprovdi:
“1.      L-ebda persuna m'għandha tiġi kkundannata għal xi att jew ommissjoni li, fiż-żmien meta sar jew saret, ma kienx jew ma kenitx reat skond il-liġi nazzjonali jew il-liġi internazzjonali. Lanqas m'għandha tingħata piena akbar minn dik li kienet applikabbli fiż-żmien meta twettaq ir-reat. Jekk wara li twettaq ir-reat, il-liġi tipprovdi għal piena inqas, dik il-piena għandha tkun applikabbli.
[…]
3.      Is-severità tal-piena m'għandhiex tkun sproporzjonata għar-reat.”
Id-Direttiva 2014/23
4        L-Artikolu 3 tad-Direttiva 2014/23, intitolat “Prinċipju ta’ trattament ugwali, nondiskriminazzjoni u trasparenza”, jipprovdi:
“1.      L-awtoritajiet kontraenti u l-entitajiet kontraenti għandhom jittrattaw lill-operaturi ekonomiċi bl-istess mod u mingħajr diskriminazzjoni u għandhom jaġixxu b’mod trasparenti u proporzjonat.
It-tfassil tal-proċedura tal-għoti ta’ konċessjoni, inkluż l-istima tal-valur, m’għandux isir bil-ħsieb li din tiġi eskluża mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-Direttiva jew sabiex jagħti vantaġġ jew żvantaġġ mhux mistħoqq lil ċerti operaturi ekonomiċi jew ċerti xogħlijiet, provvisti jew servizzi.
2.      L-awtoritajiet kontraenti u l-entitajiet kontraenti għandhom jimmiraw li jiżguraw trasparenza fil-proċedura tal-għoti u fit-twettiq tal-kuntratt, filwaqt li jikkonformaw mal-Artikolu 28.”
5        L-Artikolu 38 ta’ din id-direttiva, intitolat “Selezzjoni u valutazzjoni kwalitattiva tal-kandidati” jinkludi, b’mod partikolari, ir-raġunijiet għall-esklużjoni mill-proċeduri għall-għoti ta’ konċessjonijiet.
6        L-Artikolu 41 tal-imsemmija direttiva jipprevedi l-kriterji għall-għoti ta’ konċessjonijiet.
Id-Direttiva 2014/24
7        L-Artikolu 18(1) tad-Direttiva 2014/24 jipprovdi li l-awtoritajiet kontraenti għandhom jittrattaw lill-operaturi ekonomiċi bl-istess mod u mingħajr diskriminazzjoni u għandhom jaġixxu b’mod trasparenti u proporzjonat.
8        L-Artikolu 57 tad-Direttiva 2014/24 jistabbilixxi, b’mod partikolari, ir-raġunijiet għall-esklużjoni tal-operaturi ekonomiċi mill-parteċipazzjoni fi proċedura ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi. L-Artikolu 58 ta’ din id-direttiva jipprovdi l-kriterji ta’ selezzjoni għall-finijiet tal-parteċipazzjoni f’tali proċedura.
Id-dritt Slovakk
Il-Liġi dwar ir-RPSP
9        L-Artikolu 13(1) taż-zákon č. 315/2016 Z. z. o registri partnerov verejného sektora a o zmene a doplnení niektorých zákonov (il-Liġi Nru 315/2016 dwar ir-eġistru tal-Imsieħba tas-ettur Pubbliku u li Temenda u Tissupplimenta Ċerti Liġijiet), tal-25 ta’ Ottubru 2016, fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar ir-RPSP”), jipprovdi:
“Fil-każ ta’ informazzjoni żbaljata jew inkompleta dwar il-benefiċjarju effettiv jew dwar uffiċjali fis-sens tal-Artikolu 4(4)(f) li tinsab fl-applikazzjoni għal reġistrazzjoni [fir-RPSP], fil-każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tal-obbligu li tiġi ppreżentata applikazzjoni għar-reġistrazzjoni ta’ emenda li tirrigwarda informazzjoni inkluża fir-RPSP dwar il-benefiċjarju effettiv fit-terminu stabbilit fl-Artikolu 9(1), jew fil-każ ta’ ksur tal-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 19, l-awtorità responsabbli għar-reġistrazzjoni għandha timponi:
a)      lis-sieħeb tas-settur pubbliku multa sal-ammont tal-vantaġġ ekonomiku li dan is-sieħeb ikun kiseb; jekk ma jkunx possibbli li jiġi kkwantifikat il-vantaġġ ekonomiku, l-awtorità responsabbli għar-reġistrazzjoni għandha timponi multa ta’ bejn EUR 10 000 u EUR 1 000 000,
b)      lill-persuna li, fil-mument tal-ksur tal-obbligu msemmi fis-sentenza introduttiva, hija korp statutorju jew lill-membri ta’ korp statutorju tas-sieħeb tas-settur pubbliku, multa ta’ ammont ta’ bejn EUR 10 000 u EUR 100 000; il-membri ta’ korp statutorju għandhom ikunu responsabbli in solidum għall-ħlas tal-multa msemmija fis-sentenza preċedenti.
[…]”
10      Skont l-Artikolu 13(2) ta’ din il-liġi, l-awtorità responsabbli għar-reġistrazzjoni għandha tipproċedi għat-tħassir mir-RPSP tas-sieħeb tas-settur pubbliku rreġistrat jekk hija tkun imponiet multa, li tkun saret definittiva, għan-nuqqas ta’ osservanza tal-obbligu li tintalab ir-reġistrazzjoni ta’ emenda li tirrigwarda informazzjoni inkluża f’dan ir-reġistru dwar il-benefiċjarju effettiv fit-terminu legali, jew għall-ksur tal-projbizzjoni msemmija fl-Artikolu 19 tal-imsemmija liġi, u jekk il-multa ma tkunx tħallset fit-terminu stabbilit mill-qorti kompetenti.
11      Skont l-Artikolu 13(4) tal-istess liġi, l-awtorità responsabbli għar-reġistrazzjoni għandha timponi fuq il-persuna awtorizzata multa ta’ bejn EUR 10 000 u EUR 100 000 jekk din tikser il-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 19 tal-Liġi dwar ir-RPSP.
12      Skont l-ewwel sentenza tal-Artikolu 13(5) tal-Liġi dwar ir-RPSP, il-persuna awtorizzata tiggarantixxi l-ħlas tal-multa imposta fuq il-persuna li hija korp statutorju tas-sieħeb tas-settur pubbliku.
13      Skont l-Artikolu 13(6) ta’ din il-liġi, meta timponi multa, l-awtorità responsabbli għar-reġistrazzjoni għandha tieħu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, in-natura, il-gravità, il-modalitajiet u l-konsegwenzi tal-ksur.
14      L-Artikolu 13a tal-imsemmija liġi jipprojbixxi r-reġistrazzjoni sussegwenti fir-RPSP ta’ sieħeb tas-settur pubbliku għal perijodu ta’ sentejn mid-data tat-tħassir tiegħu minn dan ir-reġistru.
15      Skont l-Artikolu 14 tal-Liġi dwar ir-RPSP, id-deċiżjoni li tiġi imposta multa għar-raġunijiet previsti fl-Artikolu 13(2) ta’ din il-liġi tikkostitwixxi wkoll deċiżjoni ta’ esklużjoni fis-sens tal-Artikolu 13a tal-Obchodný zákonník (il-Kodiċi tal-Kummerċ). Jistgħu jiġu esklużi korp statutorju jew il-membri ta’ korp statutorju tas-sieħeb tas-settur pubbliku li jkun tneħħa mir-RPSP. Bħala konsegwenza tad-deċiżjoni ta’ esklużjoni, il-membri tal-korp statutorju li ġew esklużi ma għandhomx id-dritt, għal perijodu ta’ tliet snin mid-data li fiha d-deċiżjoni tkun saret definittiva, jeżerċitaw il-funzjoni ta’ membru ta’ korp statutorju jew ta’ membru ta’ korp ta’ sorveljanza fi kwalunkwe kumpannija kummerċjali jew kooperattiva.
16      Skont l-Artikolu 15 tal-imsemmija liġi, entità tas-settur pubbliku li, bħala parti f’kuntratt, tipprovdi lil sieħeb tas-settur pubbliku fondi jew beni, drittijiet fuq beni jew drittijiet patrimonjali oħra għandha d-dritt li xxolji l-kuntratt fid-data li fiha d-deċiżjoni li tiġi imposta multa tkun saret definittiva.
17      Skont l-Artikolu 19(c) tal-istess liġi, “il-persuna awtorizzata ma għandhiex id-dritt li twettaq l-atti previsti minn din il-liġi jekk […] ikollha, mas-sieħeb tas-settur pubbliku jew mal-membri tal-korpi tiegħu, kwalunkwe relazzjoni li tkun ta’ natura li tpoġġi indiskussjoni l-imparzjalità tagħha, b’mod partikolari jekk din ir-relazzjoni tkun ta’ natura personali jew patrimonjali; ma tikkostitwixxix relazzjoni ta’ natura li tpoġġi indiskussjoni l-imparzjalità tal-persuna awtorizzata r-relazzjoni bejnha u s-sieħeb tas-settur pubbliku fil-kuntest tal-eżerċizzju tal-attività tagħha konformement ma’ leġiżlazzjonijiet speċifiċi”.
Il-Liġi dwar il-Kuntratti Pubbliċi
18      Skont l-Artikolu 11(1) taż-zákon č. 343/2015 Z. z. o verejnom obstarávaní a o zmene a doplnení niektorých zákonov (il-Liġi Nru 343/2015 dwar l-Akkwist Pubbliku u li Temenda u Tissupplimenta Ċerti Liġijiet), tat-18 ta’ Novembru 2015, fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar il-Kuntratti Pubbliċi”), l-inklużjoni fir-RPSP tikkostitwixxi kundizzjoni biex l-operatur ekonomiku jkun jista’ jipparteċipa fi proċedura għall-għoti ta’ kuntratti pubbliċi bħala offerent jew subappaltatur ta’ offerent.
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
19      Il-Liġi dwar ir-RPSP teżiġi r-reġistrazzjoni f’dan ir-reġistru tal-persuni fiżiċi jew ġuridiċi li jixtiequ jżommu relazzjonijiet patrimonjali mas-settur pubbliku u li, konsegwentement, jirċievu fondi pubbliċi, inklużi fondi Ewropej, b’mod partikolari billi jikkonkludu mas-settur pubbliku kuntratt li l-valur tas-servizzi tiegħu jaqbeż il-limiti stabbiliti minn din il-liġi. Din tikklassifika bħala “sieħeb tas-settur pubbliku” lil kull persuna li għandha l-intenzjoni li tidħol f’tali relazzjonijiet patrimonjali mad-diversi entitajiet li jaqgħu taħt is-settur pubbliku. Fost l-informazzjoni li għandha tiġi inkluża fir-RPSP hemm dik dwar il-benefiċjarju effettiv tas-sieħeb tas-settur pubbliku. Fil-fatt, il-Liġi dwar ir-RPSP hija intiża biex tiżgura t-trasparenza tar-relazzjonijiet ġuridiċi li jistabbilixxi s-settur pubbliku billi tiżgura l-iżvelar tal-istrutturi ta’ proprjetà u ta’ ġestjoni tal-entitajiet li għandhom relazzjonijiet ekonomiċi miegħu.
20      Għall-finijiet tar-reġistrazzjoni tiegħu fir-RPSP, is-sieħeb tas-settur pubbliku huwa obbligat jindirizza lil “persuna awtorizzata”, jiġifieri lil persuna indipendenti (b’mod partikolari, avukat jew nutar) li taġixxi bid-diliġenza meħtieġa, li jkollha tivverifika l-identifikazzjoni tal-benefiċjarju effettiv ta’ dan is-sieħeb tas-settur pubbliku, u li, wara din il-verifika, titlob ir-reġistrazzjoni fir-RPSP tal-imsemmi sieħeb.
21      Permezz ta’ digrieti tat‑3 ta’ Ottubru 2022 u tal‑21 ta’ Frar 2023, l-Okresný súd Žilina (il-Qorti Distrettwali ta’ Žilina, ir-Repubblika Slovakka) imponiet, skont l-Artikolu 13 tal-Liġi dwar ir-RPSP, multa fl-ammont ta’ EUR 20 000 fuq Mabonex Slovakia, bħala “sieħeb tas-settur pubbliku”, multa fl-ammont ta’ EUR 10 000 fuq id-diretturi A. B. u X. Y., li aġixxew f’isem din il-kumpannija bħala organu statutorju, multa li huma obbligati jħallsu in solidum, u multa fl-ammont ta’ EUR 20 000 fuq Dlhopolec, bħala “persuna awtorizzata”.
22      Din il-qorti qieset li, fid-dawl tar-relazzjoni eżistenti bejn wieħed mid-diretturi tas-sieħeb tas-settur pubbliku u d-direttur tal-persuna awtorizzata, li kienu soċji u amministraturi ta’ kumpannija terza, kienu jeżistu elementi oġġettivi ta’ natura li jpoġġu indiskussjoni l-imparzjalità tal-persuna awtorizzata, fis-sens tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 19(c) tal-Liġi dwar ir-RPSP.
23      Dlhopolec et appellaw minn dawn id-digrieti quddiem il-Krajský súd v Žiline (il-Qorti Reġjonali ta’ Žilina, ir-Repubblika Slovakka), li ċaħdet l-appell tagħhom permezz ta’ digriet tat‑18 ta’ Lulju 2023. Dawn tal-aħħar għalhekk ippreżentaw appell fil-kassazzjoni kontra dan id-digriet quddiem in-Najvyšší súd Slovenskej republiky (il-Qorti Suprema tar-Repubblika Slovakka), li hija l-qorti tar-rinviju.
24      Din il-qorti tispjega, l-ewwel nett, li, sabiex jeżaminaw l-imparzjalità tal-persuna awtorizzata, il-qrati tal-ewwel istanza u tal-appell ispiraw ruħhom mill-ġurisprudenza dwar l-evalwazzjoni tal-imparzjalità tal-imħallfin fil-kuntest tal-proċeduri dwar ir-rikuża tagħhom.
25      It-tieni nett, hija tippreċiża li, minkejja li r-rikors fil-kassazzjoni għandu l-għan li jikkontesta l-legalità tal-multa imposta skont l-Artikolu 13 tal-Liġi dwar ir-RPSP, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni wkoll il-konsegwenzi legali l-oħra li tali sanzjoni tista’ twassal għalihom fir-rigward tas-sieħeb tas-settur pubbliku, tal-persuni li jeżerċitaw il-funzjoni ta’ korp statutorju kif ukoll tal-persuna awtorizzata.
26      Fil-fatt, is-sieħeb tas-settur pubbliku jitħassar mir-RPSP meta l-multa li tkun ġiet imposta fuqu tkun saret definittiva u ma tkunx tħallset fit-terminu stabbilit mill-qorti kompetenti. Barra minn hekk, il-persuna awtorizzata hija responsabbli in solidum għall-ħlas tal-multa imposta fuq il-persuna li taġixxi bħala korp statutorju tas-sieħeb tas-settur pubbliku. Barra minn hekk, l-eventwali tħassir tas-sieħeb tas-settur pubbliku mir-RPSP jista’ jwassal għal projbizzjoni għall-persuni kkonċernati milli jeżerċitaw, għal perijodu ta’ tliet snin, il-funzjoni ta’ membru ta’ korp statutorju ta’ kumpannija. Fl-aħħar nett, l-entità tas-settur pubbliku, li tipprovdi fondi jew oġġetti lil sieħeb tas-settur pubbliku, għandha d-dritt li tittermina l-kuntratt iffirmat mas-sieħeb tas-settur pubbliku fid-data li fiha d-deċiżjoni li tiġi imposta multa ssir finali.
27      It-tielet nett, il-qorti tar-rinviju tindika li r-reġistrazzjoni fir-RPSP tikkostitwixxi kundizzjoni biex operatur ekonomiku jkun jista’, konformement mal-Artikolu 11(1) tal-Liġi dwar il-Kuntratti Pubbliċi, jipparteċipa fi proċedura ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi bħala offerent jew subappaltatur ta’ offerent. Peress li din il-liġi ttrasponiet, b’mod partikolari, id-Direttivi 2014/23 u 2014/24 fl-ordinament ġuridiku Slovakk u peress li tapplika kemm għall-għoti ta’ kuntratti pubbliċi li l-valur stmat tagħhom jaqbeż il-limiti stabbiliti minn dawn id-direttivi kif ukoll għall-għoti ta’ kuntratti pubbliċi li l-valur tagħhom ma jilħaqx dawn il-limiti, il-kwistjoni tar-reġistrazzjoni fir-RPSP jew tal-eventwali tħassir minn dan ir-reġistru ta’ sieħeb tas-settur pubbliku taqa’ direttament fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-regoli tal-għoti ta’ kuntratti pubbliċi rregolati mid-dritt tal-Unjoni.
28      Ir-raba’ nett, din il-qorti tirrileva li, fl-assenza ta’ reġistrazzjoni fir-RPSP jew matul perijodu ta’ sentejn mit-tħassir minn dan ir-reġistru deċiż bħala sanzjoni, persuna fiżika jew ġuridika la tista’ tidħol f’relazzjonijiet patrimonjali mas-settur pubbliku, la tiġbor fondi Ewropej (bl-eċċezzjoni ta’ dawk li jaqgħu taħt il-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Garanzija), u lanqas tagħmel offerta għall-konklużjoni ta’ kuntratt ma’ entità li taqa’ taħt is-settur pubbliku meta l-valur tal-kuntratt jaqbeż il-limitu stabbilit mil-Liġi dwar ir-RPSP. Tali projbizzjonijiet, li jirriżultaw mill-impożizzjoni ta’ multi u minn konsegwenzi legali eventwali li jirriżultaw minnhom, jikkostitwixxu, barra minn hekk, ostakoli għall-eżerċizzju tal-libertà ta’ intrapriża, għall-moviment liberu tal-merkanzija u tal-kapital kif ukoll għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi fi ħdan l-Unjoni. Barra minn hekk, hija tippreċiża li, fir-Repubblika Slovakka, jeżistu żewġ sistemi ta’ identifikazzjoni tal-benefiċjarji effettivi ta’ operatur ekonomiku, jiġifieri dik li tirriżulta mil-liġi li tittrasponi d-Direttiva (UE) 2015/849 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑20 ta’ Mejju 2015 dwar il-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus jew il-finanzjament tat-terroriżmu, li temenda r-Regolament (UE) Nru 648/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u li tħassar id-Direttiva 2005/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u d-Direttiva tal-Kummissjoni 2006/70/KE (ĠU 2015, L 141, p. 73, rettifika fil-ĠU L, 2024/90601) u dik li tirriżulta mil-Liġi dwar ir-RPSP. Għalhekk, fil-prattika, ma huwiex eskluż li l-benefiċjarju effettiv ikun differenti fis-sens ta’ dawn iż-żewġ liġijiet, liema ħaġa hija problematika.
29      Il-ħames nett, il-qorti tar-rinviju tqis li, fid-dawl tan-natura tal-ksur tal-Liġi dwar ir-RPSP u tas-severità tas-sanzjoni li tirriżulta minnha, din tal-aħħar tikkostitwixxi sanzjoni ta’ natura kriminali u għandha, konsegwentement, tiġi imposta b’osservanza tal-prinċipji ta’ legalità kif ukoll ta’ proporzjonalità tar-reati u tal-pieni, kif stabbiliti fl-Artikolu 49 tal-Karta.
30      Għaldaqstant, hija tqis li r-risposti għall-ewwel tliet domandi preliminari huma determinanti sabiex jiġi evalwat jekk it-tħassir eventwali tar-RPSP, bħala konsegwenza sekondarja tan-nuqqas ta’ ħlas tal-multa imposta fuq is-sieħeb tas-settur pubbliku, huwiex konformi mad-dritt tal-Unjoni dwar il-funzjonament tas-suq intern u l-għoti ta’ kuntratti pubbliċi.
31      Barra minn hekk, din il-qorti hija tal-fehma li risposta għat-tielet sal-ħames domanda preliminari ser tippermetti li jiġi evalwat jekk l-impożizzjoni tal-multa u l-konsegwenzi sekondarji li jistgħu jirriżultaw minnha, jistgħux jitqiesu li huma, għall-persuni ssanzjonati, prevedibbli u proporzjonati, kif ukoll, għaldaqstant, bħala konformi mal-prinċipji applikabbli fil-qasam tas-sanzjonijiet stabbiliti mid-dritt tal-Unjoni. F’dan ir-rigward, l-impreċiżjonijiet u l-inkoerenzi identifikati fid-dispożizzjonijiet tal-Liġi dwar ir-RPSP jidhru iktar u iktar problematiċi meta, bħalma huwa l-każ fil-kawża prinċipali, il-“vantaġġ ekonomiku” tas-sieħeb tas-settur pubbliku li jirriżulta mill-operazzjonijiet kummerċjali tiegħu mas-settur pubbliku jirriżulta negattiv.
32      Ċertament, mill-Artikolu 13(6) tal-Liġi dwar ir-RPSP jirriżulta li
l-awtorità responsabbli għar-reġistrazzjoni, meta timponi l-multa, għandha tieħu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari,
in-natura, il-gravità, il-modalitajiet u l-konsegwenzi tal-ksur tal-obbligu ta’ reġistrazzjoni fir-RPSP. Madankollu, din id-dispożizzjoni tapplika biss meta jkun impossibbli li jiġi ddeterminat il-vantaġġ ekonomiku miksub mis-sieħeb tas-settur pubbliku. Barra minn hekk, meta dan il-vantaġġ jista’ jiġi ddeterminat, l-Artikolu 13(1) ta’ din il-liġi jeżiġi li l-multa tiġi imposta sa ammont li jikkorrispondi għall-ammont ta’ dan il-vantaġġ, mingħajr bl-ebda mod ma jittieħdu inkunsiderazzjoni l-fatti li jagħtu lok għall-impożizzjoni tal-multa u mingħajr ma jiġi previst limitu massimu fir-rigward tal-ammont tal-multa li tista’ tiġi imposta. Fl-aħħar nett, hija biss l-interpretazzjoni tal-espożizzjoni tal-motivi tal-imsemmija liġi mill-qrati nazzjonali li tipprovdi indikazzjonijiet dwar il-mod kif għandu jinftiehem il-kunċett ta’ “vantaġġ ekonomiku”.
33      Fir-rigward tas-sitt domanda preliminari, il-qorti tar-rinviju tenfasizza li l-Artikolu 19(c) tal-Liġi dwar ir-RPSP ma jipprevedix kriterji preċiżi dwar il-kwalità, in-natura, it-tul jew il-prossimità tar-relazzjoni jew tar-rabtiet, li jistgħu jqajmu dubji dwar l-imparzjalità tal-persuna awtorizzata, u li din id-dispożizzjoni tagħti lill-awtorità responsabbli mir-reġistrazzjoni, li timponi s-sanzjoni, marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’. Għalhekk, din il-qorti tistaqsi jekk il-fatt li tiġi imposta multa, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jistax jitqies li huwa prevedibbli u proporzjonat u, għaldaqstant, li huwa konformi mal-prinċipji applikabbli fil-qasam tas-sanzjonijiet stabbiliti mid-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari mal-Artikolu 49 tal-Karta.
34      F’dawn iċ-ċirkustanzi, in-Najvyšší súd Slovenskej republiky (il-Qorti Suprema tar-Repubblika Slovakka) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 26 [TFUE], moqri flimkien mal-Artikoli 49 u 114 TFUE, mal-Artikolu 57 [tad-Direttiva 2014/24], moqri flimkien mal-Artikolu 5[8 ta’ dik id-direttiva], u tal-Artikolu 3 [tad-Direttiva 2014/23], moqri flimkien mal-Artikoli 38 u 41 [ta’ dik id-direttiva], għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni bħal dik inkwistjoni f’din il-kawża, li torbot l-impożizzjoni ta’ multa skont l-Artikolu 13 tal-liġi [dwar ir-RPSP] u n-nuqqas ta’ ħlas tagħha mal-esklużjoni tal-possibbiltà li jiġu konklużi kuntratti u kuntratti ta’ konċessjonijiet mas-settur pubbliku (kemm abbażi tar-riżultati ta’ proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt pubbliku kif ukoll barra minn tali proċedura), biss [minħabba ]t-tħassir mir-[RPSP] […]?
2)      F’każ ta’ risposta fil-pożittiv għall-ewwel domanda, id-dispożizzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq tal-Artikolu 26 [TFUE], moqri flimkien mal-Artikoli 49 u 114 TFUE, tal-Artikolu 57 [tad-Direttiva 2014/24], moqri flimkien mal-Artikolu 58 [tagħha], u tal-Artikolu 23 [tad-Direttiva 2014/23], moqri flimkien mal-Artikoli 38 u 41 [tagħha], għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu l-possibbiltà li tiġi imposta multa skont l-Artikolu 13(1)(a) tal-Liġi dwar ir-RPSP, li n-nuqqas ta’ ħlas tagħha jista jwassal għat-tkeċċija mir-RPSP?
3)      F’każ ta’ risposta fin-negattiv għall-ewwel domanda, l-Artikolu 49 tal-[Karta], u l-prinċipju ta’ proporzjonalità tal-pieni li jirriżulta minnu, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni bħal dik inkwistjoni f’din il-kawża, li torbot awtomatikament in-nuqqas ta’ ħlas tal-multa imposta fuq l-imsieħeb tas-settur pubbliku ma tkeċċija ta’ dan l-imsieħeb [mi]r-RPSP u mal-impossibbiltà li dan jissieħeb [ma’ dan ir-reġistru] matul perijodu ta’ sentejn minn meta jitkeċċa, mingħajr il-possibbiltà li jittieħed inkunsiderazzjoni s-serjetà tal-ksur, iċ-ċirkustanzi speċifiċi tat-twettiq tiegħu, u l-motivi għan-nuqqas ta’ ħlas tal-multa?
4)      Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 49 tal-Karta u l-prinċipju tal-proporzjonalità tal-pieni għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni bħal dik inkwistjoni f’din il-kawża, li abbażi tagħha l-awtorità li timponi l-multa fuq l-imsieħeb tas-settur pubbliku timponi awtomatikament multa li tammonta għall-benefiċċju [vantaġġ] ekonomiku [miksub minnu], mingħajr ma tkun tista’ twettaq distinzjoni skont il-ksur li mmotiva s-sanzjoni u mingħajr ma tkun tista’ tieħu inkunsiderazzjoni l-konsegwenzi legali negattivi l-oħra (tas-sanzjoni) li jistgħu jaffettwaw lill-persuna ssanzjonata ladarba tiġi imposta l-multa?
5)      Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 49 tal-Karta, il-prinċipju tal-legalità u tal-proporzjonalità tal-pieni u l-prinċipju ta’ ċertezza legali għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni bħal dik inkwistjoni f’din il-kawża, li tgħid li multa għandha tiġi imposta fl-ammont tal-benefiċċju [vantaġġ] ekonomiku [miksub mill-imsieħeb tas-settur pubbliku], filwaqt li l-leġiżlazzjoni stess ma tipprovdix espressament il-parametri bażiċi li jippermettu d-determinazzjoni ta’ dan il-benefiċċju [vantaġġ], u iktar preċiżament il-bażi ta’ kalkolu tal-imsemmi benefiċċju [vantaġġ] ekonomiku u l-perijodu li jinkiseb matulu?
6)      Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 49 tal-Karta, il-prinċipju ta’ nullum crimen sine lege u l-prinċipju ta’ ċertezza legali għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni bħal dik inkwistjoni f’din il-kawża, li abbażi tagħha n-nuqqas ta’ osservanza tal-ħtieġa ta’ imparzjalità tal-persuna awtorizzata jikkonstitwixxi motiv legali għall-impożizzjoni ta’ sanzjoni, fin-nuqqas ta’ kriterji iktar preċiżi li abbażi tagħhom tista’ tiġi evalwata din l-imparzjalità?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja
35      Il-Gvern Slovakk isostni, prinċipalment, li l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni biex tirrispondi għal din it-talba għal deċiżjoni preliminari. Fil-fatt, ebda wieħed mill-oqsma tad-dritt tal-Unjoni identifikati mill-qorti tar-rinviju ma jikkonċerna l-Liġi dwar ir-RPSP, li, kif tindika din il-qorti stess, ma tittrasponi ebda att tad-dritt tal-Unjoni fl-ordinament ġuridiku Slovakk.
36      F’dan ir-rigward, dan il-gvern jafferma, qabel kollox, li l-qorti tar-rinviju sempliċement tinvoka b’mod impreċiż ħafna l-eżistenza ta’ rabta bejn il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni dwar il-kuntratti pubbliċi u s-suġġett tat-talba għal deċiżjoni preliminari. Fi kwalunkwe każ, din il-qorti tibbaża ruħha fuq evalwazzjoni ġuridika żbaljata f’dak li jirrigwarda l-konsegwenzi li l-Liġi dwar ir-RPSP tista’ tipproduċi fir-rigward ta’ din il-leġiżlazzjoni.
37      Sussegwentement, l-indikazzjonijiet tal-imsemmija qorti dwar il-leġiżlazzjoni Slovakka fil-qasam tal-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus ma jistgħux, fihom innifishom, jistabbilixxu l-eżistenza ta’ rabta suffiċjenti mad-Direttiva 2015/849. Skont il-Gvern Slovakk, il-proċedura fil-kawża prinċipali, barra minn hekk, bl-ebda mod ma tirrigwarda l-kwistjoni tal-interpretazzjoni ta’ din id-direttiva.
38      Fl-aħħar nett, dan il-gvern iqis li l-qorti tar-rinviju bl-ebda mod ma tippreċiża l-kunsiderazzjonijiet li wassluha biex tikkonkludi li l-Liġi dwar ir-RPSP tikkostitwixxi ostakolu għall-eżerċizzju tal-libertajiet fundamentali, u lanqas li, fil-kuntest tal-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali, hija kwistjoni ta’ “implimentazzjoni tad-dritt tal-Unjoni”, fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta.
39      F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, fil-kuntest ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tinterpreta biss id-dritt tal-Unjoni fil-limiti tal-ġurisdizzjoni mogħtija lilha (sentenza tal‑4 ta’ Settembru 2025, AW “T”, C-225/22, EU:C:2025:649, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata).
40      Fir-rigward, l-ewwel nett, tal-applikabbiltà tad-Direttiva 2015/849, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li l-qorti tar-rinviju ma għamlet lill-Qorti tal-Ġustizzja ebda domanda dwar l-interpretazzjoni ta’ din id-direttiva u li, sabiex tingħata risposta għat-talba għal deċiżjoni preliminari, ma hemmx lok li din tiġi interpretata. Għalhekk, l-argumenti mressqa mir-Repubblika Slovakka f’dan ir-rigward jibqgħu irrilevanti għall-kwistjoni dwar jekk il-Qorti tal-Ġustizzja għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tirrispondi għat-talba għal deċiżjoni preliminari.
41      It-tieni nett, fir-rigward tal-punt dwar jekk teżistix rabta suffiċjenti bejn il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni dwar il-kuntratti pubbliċi u s-suġġett tat-talba għal deċiżjoni preliminari, il-qorti tar-rinviju tippreċiża li kull persuna fiżika jew ġuridika li tixtieq ikollha relazzjonijiet patrimonjali mas-settur pubbliku u, b’mod partikolari, tikkonkludi kuntratt fil-kuntest ta’ proċedura għall-għoti ta’ kuntratt pubbliku, hija obbligata, meta l-valur tas-servizz patrimonjali jaqbeż il-limitu stabbilit mil-liġi applikabbli, li tirreġistra b’mod obbligatorju mar-RPSP, tal-inqas, għat-tul tal-kuntratt inkwistjoni konkluż mas-settur pubbliku.
42      Din il-qorti żżid li l-Liġi dwar ir-RPSP emendat il-Liġi dwar il-Kuntratti Pubbliċi, li ttrasponiet fl-ordinament ġuridiku Slovakk, b’mod partikolari, id-Direttivi 2014/23 u 2014/24.
43      Barra minn hekk, wara t-talba għal informazzjoni indirizzata fit‑22 ta’ Ottubru 2024 mill-president tal-Qorti tal-Ġustizzja lill-qorti tar-rinviju, din ikkonfermat li wħud mit-tranżazzjonijiet kummerċjali mwettqa minn Mabonex Slovakia, u li l-fatturi tagħhom ittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex jiġi kkalkolat il-vantaġġ ekonomiku li din il-kumpannija kisbet għall-finijiet tal-impożizzjoni tal-multa inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ġew eżegwiti abbażi ta’ kuntratti konklużi fi tmiem proċeduri ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi rregolati mil-leġiżlazzjoni nazzjonali li tittrasponi d-Direttivi 2014/23 u 2014/24.
44      Fid-dawl ta’ dawn l-elementi, għandu jiġi kkonstatat li teżisti rabta suffiċjenti bejn is-suġġett tat-talba għal deċiżjoni preliminari u d-Direttivi 2014/23 u 2014/24. Din il-konklużjoni ma tistax tiġi invalidata mill-fatt li, kif jafferma l-Gvern Slovakk, il-qorti tar-rinviju bbażat ruħha fuq interpretazzjoni żbaljata tal-konsegwenzi li l-Liġi dwar ir-RPSP għandha fuq il-leġiżlazzjoni Slovakka dwar il-kuntratti pubbliċi, peress li din l-evalwazzjoni taqa’ taħt l-interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali li l-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax tpoġġi indiskussjoni fil-kuntest tal-proċedura ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑30 ta’ Ottubru 2025, Attal u
Associés, C‑321/24, EU:C:2025:836, punt 24 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
45      It-tielet nett, l-elementi eżaminati fil-punti 40 sa 42 ta’ din is-sentenza jippermettu wkoll li jitqies li, kuntrarjament għal dak li jsostni l-Gvern Slovakk, il-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali tikkostitwixxi “implimentazzjoni tad-dritt tal-Unjoni”, fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑29 ta’ Lulju 2024, protectus, C‑185/23, EU:C:2024:657, punt 42 u l-ġurisprudenza ċċitata).
46      B’mod partikolari, skont l-indikazzjonijiet tal-qorti tar-rinviju, imfakkra fil-punt 41 ta’ din is-sentenza, l-inklużjoni fir-RPSP tikkostitwixxi kundizzjoni neċessarja biex operatur ekonomiku jkun jista’ jikkonkludi kuntratt fil-kuntest ta’ proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt pubbliku. L-assenza ta’ tali reġistrazzjoni hija simili, għaldaqstant, għal raġuni ta’ esklużjoni mill-parteċipazzjoni f’tali kuntratt. Issa, għandu jiġi rrilevat li, għalkemm l-Artikolu 57 tad-Direttiva 2014/24 jelenka b’mod eżawrjenti r-raġunijiet għal esklużjoni, dan ma jeskludix il-possibbiltà tal-Istati Membri li jżommu jew li jistabbilixxu regoli sostantivi intiżi, b’mod partikolari, biex jiggarantixxu, fil-qasam tal-kuntratti pubbliċi, l-osservanza tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, stabbilit fl-Artikolu 18(1) tad-Direttiva 2014/24, kif ukoll tal-prinċipju ta’ trasparenza li dan tal-aħħar jimplika, li huma imposti fuq l-awtoritajiet kontraenti f’kull proċedura ta’ għoti ta’ tali kuntratt u li jikkostitwixxu l-bażi tad-direttivi tal-Unjoni dwar il-proċeduri ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi, bil-kundizzjoni li l-prinċipju ta’ proporzjonalità jiġi osservat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Mejju 2009, Assitur, C‑538/07, EU:C:2009:317, punt 21, kif ukoll tal‑15 ta’ Settembru 2022, J. Sch. Omnibusunternehmen u K. Reisen, C‑416/21, EU:C:2022:689, punt 58).
47      F’dawn iċ-ċirkustanzi, billi rrikjediet l-inklużjoni fir-RPSP, konformement mal-Liġi dwar ir-RPSP, li abbażi tagħha ġew imposti l-multi inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għandu jitqies li r-Repubblika Slovakka użat setgħa diskrezzjonali jew ta’ evalwazzjoni li tagħmel parti integrali mis-sistema stabbilita minn att tad-dritt tal-Unjoni, li, skont ġurisprudenza stabbilita, jimplika li dan l-Istat Membru jimplimenta dan id-dritt, fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad‑19 ta’ Novembru 2019, TSN u AKT (C‑609/17 u C‑610/17, EU:C:2019:981, punt 50, kif ukoll tad‑29 ta’ Lulju 2024, protectus, C‑185/23, EU:C:2024:657, punt 59 u l-ġurisprudenza ċċitata).
48      Ir-raba’ nett, l-argument tar-Repubblika Slovakka li jgħid li l-qorti tar-rinviju bl-ebda mod ma tippreċiża l-kunsiderazzjonijiet li wassluha biex tikkonkludi li l-Liġi dwar ir-RPSP tirrappreżenta ostakolu għall-eżerċizzju tal-libertajiet fundamentali, jaqa’ taħt eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà u ma jistax ikollu effett fuq l-evalwazzjoni dwar il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tirrispondi għat-talba għal deċiżjoni preliminari.
49      Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tirrispondi t-talba għal deċiżjoni preliminari.
Fuq l-ammissibbiltà tad-domandi preliminari
50      Il-Gvern Slovakk isostni, fl-ewwel lok, li l-ewwel sat-tielet domanda preliminari huma inammissibbli minħabba n-natura astratta tagħhom u l-assenza ta’ rilevanza tagħhom sabiex tiġi deċiża l-kawża prinċipali.
51      Dan il-gvern jindika, essenzjalment, li l-kumpannija Mabonex Slovakia ma tħassritx mir-RPSP skont l-Artikolu 13(2) tal-Liġi dwar ir-RPSP, iżda li, għall-kuntrarju, fid-data tal-preżentata quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-osservazzjonijiet bil-miktub tal-imsemmi gvern, din il-kumpannija kienet għadha inkluża fih. Dan jenfasizza wkoll li, wara li l-imsemmija kumpannija tkun ħallset, fit-terminu stabbilit mill-qorti kompetenti, l-ammont tal-multa li ġiet imposta fuqha, tali tħassir ma jkunx jista’ jseħħ iktar abbażi ta’ din id-dispożizzjoni.
Issa, l-ewwel sat-tielet domanda preliminari jirrigwardaw esklużivament l-ipoteżi, issa eskluża, ta’ “tħassir potenzjali [ta’ Mabonex Slovakia] mir-RPSP bħala konsegwenza sekondarja tan-nuqqas ta’ ħlas tal-multa imposta fuq is-sieħeb tas-settur pubbliku”, u huma, għaldaqstant, inammissibbli.
52      Il-Gvern Slovakk isostni, fit-tieni lok, li risposta għar-raba’ u għall-ħames domanda preliminari ma hijiex rilevanti għas-soluzzjoni tat-tilwima fil-kawża prinċipali. Fil-fatt, kuntrarjament għal dak li dawn id-domandi jidhru li jissuġġerixxu, ebda multa li tikkorrispondi għall-ammont tal-vantaġġ ekonomiku miksub, fis-sens tal-ewwel parti tal-Artikolu 13(1)(a) tal-Liġi dwar ir-RPSP, ma ġiet imposta fuq Mabonex Slovakia, peress li l-awtorità responsabbli għar-reġistrazzjoni, fir-realtà, imponiet fuq din il-kumpannija multa abbażi tat-tieni parti tal-paragrafu 1(a) ta’ dan l-Artikolu 13, peress li tali vantaġġ ekonomiku ma setax jiġi ddeterminat peress li r-riżultat ekonomiku ta’ din il-kumpannija rriżulta negattiv.
53      Għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE hija strument ta’ kooperazzjoni bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali li bis-saħħa tiegħu l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti lill-qrati nazzjonali l-elementi ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li dawn jeħtieġu sabiex isolvu t-tilwima li dwarha jkunu mitluba jiddeċiedu (sentenza tal‑21 ta’ Marzu 2024, Remia Com Impex, C‑10/23, EU:C:2024:259, punt 27 u l-ġurisprudenza ċċitata).
54      Skont ġurisprudenza wkoll stabbilita, fil-kuntest tal-kooperazzjoni bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali, in-neċessità li tingħata interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li tkun utli għall-qorti nazzjonali teżiġi li din tosserva bir-reqqa r-rekwiżiti li jikkonċernaw il-kontenut ta’ talba għal deċiżjoni preliminari u li jissemmew b’mod espliċitu fl-Artikolu 94 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja (sentenza tal‑21 ta’ Marzu 2024, Remia Com Impex, C‑10/23, EU:C:2024:259, punt 28 u l-ġurisprudenza ċċitata). Dawn ir-rekwiżiti huma, barra minn hekk, imfakkra fil-punti 13, 15 u 16 tar-Rakkomandazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea lill-qrati nazzjonali, dwar l-introduzzjoni ta’ talbiet għal deċiżjoni preliminari (ĠU 2019, C 380, p. 1), li issa jinsabu fil-punti 13, 15 u 16 tar-Rakkomandazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea lill-qrati nazzjonali, dwar l-introduzzjoni ta’ talbiet għal deċiżjoni preliminari (ĠU C, C/2024/6008).
55      Għaldaqstant, konformement mal-Artikolu 94(a) tar-Regoli tal-Proċedura, huwa indispensabbli li l-qorti tar-rinviju tiddefinixxi l-kuntest fattwali u leġiżlattiv tad-domandi magħmula minnha jew li, mill-inqas, tispjega l-ipoteżijiet fattwali li fuqhom ikunu bbażati dawn id-domandi. Fil-fatt, fil-kuntest tal-proċedura prevista fl-Artikolu 267 TFUE, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha biss is-setgħa li tagħti deċiżjoni dwar l-interpretazzjoni ta’ test tal-Unjoni abbażi tal-fatti indikati lilha mill-qorti nazzjonali (sentenza tal‑21 ta’ Marzu 2024, Remia Com Impex, C‑10/23, EU:C:2024:259, punt 29 u l-ġurisprudenza ċċitata).
56      Fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-ewwel sat-tielet domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju, din tindika li r-risposta għal dawn id-domandi hija essenzjali sabiex jiġi evalwat jekk it-tħassir potenzjali tas-sieħeb tas-settur pubbliku mir-RPSP bħala konsegwenza sekondarja tan-nuqqas ta’ ħlas tal-multa li ġiet imposta fuqu huwiex konformi mad-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari ma’ ċerti dispożizzjonijiet dwar l-eżerċizzju tal-libertajiet fundamentali. Issa, it-talba għal deċiżjoni preliminari tinkludi, f’dan ir-rigward, espożizzjoni inkompleta tal-fatti tal-kawża prinċipali, li ma tipprovdi ebda indikazzjoni li tippermetti lill-Qorti tal-Ġustizzja tistabbilixxi jekk Mabonex Slovakia, bħala sieħba tas-settur pubbliku, baqgħetx ma ħallsitx il-multa u jekk, minħabba dan in-nuqqas ta’ ħlas, din il-kumpannija effettivament tħassritx mir-RPSP, bil-konsegwenza li tiġi prekluża milli tikkonkludi kuntratt fil-kuntest ta’ proċedura ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi u ta’ kuntratti ta’ konċessjoni ma’ kwalunkwe entità pubblika.
57      Minn dan isegwi li dawn id-domandi huma bbażati fuq sitwazzjoni ipotetika, jiġifieri, it-tħassir ta’ Mabonex Slovakia mir-RPSP, jew saħansitra ma jinkludux biżżejjed elementi li jippermettu lill-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposta utli lill-qorti tar-rinviju (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑21 ta’ Marzu 2023, Mercedes-Benz Group (Responsabbiltà tal-manifatturi ta’ vetturi mgħammra b’apparat ta’ manipulazzjoni), C‑100/21, EU:C:2023:229, punt 53).
58      F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-ewwel sat-tielet domanda preliminari għandhom jitqiesu bħala inammissibbli.
59      Fit-tieni lok, għandu jiġi rrilevat li r-raba’ u l-ħames domanda preliminari jirrigwardaw, essenzjalment, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 49(1) u (3) tal-Karta, sabiex il-qorti tar-rinviju tkun tista’ tiddetermina jekk l-ewwel parti tal-Artikolu 13(1)(a) tal-Liġi dwar ir-RPSP hijiex suffiċjentement preċiża u jekk tosservax il-prinċipju ta’ proporzjonalità tal-pieni.
60      Issa, il-fatt li l-awtorità responsabbli għar-reġistrazzjoni imponiet fuq Mabonex Slovakia multa mhux abbażi tal-vantaġġ ekonomiku li din il-kumpannija kienet kisbet, konformement mal-ewwel parti ta’ dan l-Artikolu 13(1)(a), iżda fuq dak tal-ammonti msemmija fit-tieni parti ta’ din id-dispożizzjoni, ma jimplikax, fih innifsu, li dawn id-domandi huma inammissibbli.
61      Fil-fatt, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li Dlhopolec et jqisu li l-awtorità responsabbli mir-reġistrazzjoni kellha timponi multa fuq din il-kumpannija skont l-ewwel parti tal-Artikolu 13(1)(a) tal-Liġi dwar ir-RPSP, peress li, fil-fehma tagħhom, il-“vantaġġ ekonomiku” seta’ jiġi ddeterminat, anki jekk kien negattiv. Għalhekk ma jistax jiġi eskluż li l-eżami tal-imsemmija domandi, fid-dawl ta’ din id-dispożizzjoni, huwa rilevanti għas-soluzzjoni tat-tilwima fil-kawża prinċipali.
62      Minn dan isegwi li r-raba’ u l-ħames domanda preliminari huma ammissibbli.
Fuq ir-raba sas‑sitt domanda
Kunsiderazzjonijiet preliminari
63      Peress li r-raba’ sas-sitt domanda preliminari jirrigwardaw, essenzjalment, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 49 tal-Karta, għandu jiġi ddeterminat jekk din id-dispożizzjoni hijiex applikabbli fil-kuntest tat-tilwima fil-kawża prinċipali billi jiġi eżaminat jekk is-sistema ta’ sanzjonijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali hijiex ta’ natura kriminali.
64      Minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li tliet kriterji huma rilevanti għall-evalwazzjoni tan-natura kriminali ta’ sanzjoni, għall-finijiet, b’mod partikolari, tal-applikazzjoni tal-Artikolu 49 tal-Karta. L-ewwel wieħed huwa l-klassifikazzjoni ġuridika tal-ksur fid-dritt intern, it-tieni huwa n-natura stess tal-ksur u t-tielet huwa l-grad ta’ severità tas-sanzjoni li l-persuna kkonċernata tista’ ġġarrab (sentenza tal‑1 ta’ Awwissu 2025, BAJI Trans, C‑544/23, EU:C:2025:614, punt 63, u l-ġurisprudenza ċċitata).
65      Għalkemm hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa, fid-dawl ta’ dawn il-kriterji, jekk il-multi imposti fuq Dlhopolec et għandhomx natura kriminali fis-sens tal-Artikolu 49(1) tal-Karta, il-Qorti tal-Ġustizzja, meta tiddeċiedi dwar rinviju għal deċiżjoni preliminari, tista’ madankollu tagħti indikazzjonijiet intiżi biex jiggwidaw lil din il-qorti fl-evalwazzjoni tagħha (sentenza tal‑1 ta’ Awwissu 2025, BAJI Trans, C‑544/23, EU:C:2025:614, punt 64, u l-ġurisprudenza ċċitata).
66      L-ewwel nett, għandu jiġi rrilevat li l-Liġi dwar ir-RPSP ma tikklassifikax bħala “kriminali” s-sanzjoni imposta skont l-Artikolu 13 tagħha. Madankollu, l-applikazzjoni tal-Artikolu 49 tal-Karta testendi, indipendentement mill-klassifikazzjoni ta’ sanzjonijiet kriminali fid-dritt intern, għal sanzjonijiet li għandhom jitqiesu li huma ta’ natura kriminali abbażi taż-żewġ kriterji l-oħra msemmija fil-punt 64 ta’ din is-sentenza (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑1 ta’ Awwissu 2025, BAJI Trans, C‑544/23, EU:C:2025:614, punt 66 u l-ġurisprudenza ċċitata).
67      F’dak li jirrigwarda, it-tieni nett, in-natura tal-ksur, jidher li l-multi imposti minħabba l-ksur tar-rekwiżiti tal-Liġi dwar ir-RPSP ifittxu għanijiet kemm ta’ dissważjoni kif ukoll ta’ repressjoni ta’ dan il-ksur, sa fejn, skont l-Artikolu 13(1)(a) tal-Liġi dwar ir-RPSP, jiġi impost fuq l-imsieħeb tas-settur pubbliku jew multa sal-ammont tal-vantaġġ ekonomiku li jkun kiseb, jew multa ta’ ammont ta’ bejn EUR 10 000 u EUR 1 000 000, mingħajr ma dawn il-multi jkunu intiżi biex jikkumpensaw id-dannu kkawżat minnhom, (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑1 ta’ Awwissu 2025, BAJI Trans, C‑544/23, EU:C:2025:614, punti 67 u 68 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
68      It-tielet nett, fir-rigward tal-kriterju dwar il-grad ta’ severità tas-sanzjoni mġarrba, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta, minn naħa, li l-ksur tal-obbligu ta’ imparzjalità tal-persuna awtorizzata tirreġistra s-sieħeb tas-settur pubbliku fir-RPSP jista’ jiġġustifika l-impożizzjoni ta’ multa fuq dan tal-aħħar, jew sal-ammont tal-vantaġġ ekonomiku li dan is-sieħeb kiseb, jew, meta dan il-vantaġġ ekonomiku ma jkunx jista’ jiġi kkwantifikat, sa ammont bejn EUR 10 000 u EUR 1 000 000. Min-naħa l-oħra, il-persuna awtorizzata ġġarrab multa ta’ bejn EUR 10 000 u EUR 100 000.
69      Issa, għandu jitfakkar, f’dan ir-rigward, li l-grad ta’ severità tas-sanzjoni imposta għandu jiġi evalwat skont il-piena massima prevista fid-dispożizzjonijiet rilevanti (sentenza tal‑1 ta’ Awwissu 2025, BAJI Trans, C‑544/23, EU:C:2025:614, punt 70, u l-ġurisprudenza ċċitata).
70      F’dan il-każ, għandu jiġi kkonstatat li, meta l-multa tkun imposta fir-rigward tal-vantaġġ ekonomiku miksub mis-sieħeb tas-settur pubbliku, ebda limitu ma huwa previst f’dan ir-rigward. Barra minn hekk, fil-każ li dan il-vantaġġ ma jistax jiġi kkwantifikat, il-multa mġarrba tista’ tilħaq EUR 1 000 000 għas-sieħeb tas-settur pubbliku u EUR 100 000 għall-persuna awtorizzata, ammonti li jirriżultaw kunsiderevoli.
71      F’dawn iċ-ċirkustanzi, mingħajr preġudizzju għall-verifiki li għandha twettaq il-qorti tar-rinviju, għandu jiġi enfasizzat li sistema ta’ sanzjonijiet li għandha l-karatteristiċi stabbiliti fl-Artikolu 13 tal-Liġi dwar ir-RPSP hija ta’ natura kriminali, fis-sens tal-Artikolu 49 tal-Karta. Minn dan isegwi li din is-sistema għandha tiġi evalwata fid-dawl tal-prinċipji ta’ nullum crimen, nulla poena sine lege kif ukoll ta’ proporzjonalità, stabbiliti fl-Artikolu 49(1) u (3) tal-Karta.
Fuq is-sitt domanda
72      Permezz tas-sitt domanda tagħha, li għandha tiġi eżaminata fl-ewwel lok, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 49(1) tal-Karta u l-prinċipju ta’ ċertezza legali għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li l-persuna awtorizzata tirreġistra kumpannija f’reġistru tal-imsieħba tas-settur pubbliku hija prekluża milli twettaq tali reġistrazzjoni meta r-relazzjoni li hija jkollha mas-sieħeb tas-settur pubbliku tkun ta’ natura li tqiegħed indiskussjoni l-imparzjalità tagħha, b’mod partikolari minħabba rabtiet personali jew patrimonjali li jgħaqqduh ma’ dan is-sieħeb tas-settur pubbliku, mingħajr ma jiġu ppreċiżati kriterji oħra li jippermettu li tiġi evalwata din l-imparzjalità u minkejja li n-nuqqas ta’ osservanza ta’ dan ir-rekwiżit ta’ imparzjalità jwassal għall-impożizzjoni ta’ sanzjoni ta’ natura kriminali.
73      Il-prinċipju ta’ ċertezza legali jeżiġi, minn naħa, li d-dispożizzjonijiet legali jkunu ċari u preċiżi u, min-naħa l-oħra, li l-applikazzjoni tagħhom tkun prevedibbli għall-partijiet fil-kawża, b’mod partikolari meta jista’ jkollhom konsegwenzi sfavorevoli. B’mod partikolari, l-imsemmi prinċipju jeżiġi li leġiżlazzjoni tippermetti lill-partijiet ikkonċernati jkunu jafu b’eżattezza l-portata tal-obbligi li hija timponi fuqhom u li dawn tal-aħħar ikollhom il-possibbiltà li jkollhom għarfien tad-drittijiet u tal-obbligi tagħhom mingħajr ambigwità u li jaġixxu konsegwentement (sentenza tad‑29 ta’ Lulju 2024, Belgian Association of Tax Lawyers et, C‑623/22, EU:C:2024:639, punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata).
74      Il-prinċipju ta’ legalità fil-qasam kriminali, stabbilit fl-Artikolu 49(1) tal-Karta, u li jikkostitwixxi espressjoni partikolari tal-prinċipju ġenerali ta’ ċertezza legali, jimplika, b’mod partikolari, li l-liġi tiddefinixxi b’mod ċar il-ksur u l-pieni li jirreprimuh. Dan ir-rekwiżit jiġi ssodisfatt meta l-individwu kkonċernat ikun jista’ jagħraf, mill-formulazzjoni tad-dispożizzjonijiet rilevanti u, jekk meħtieġ, bl-għajnuna tal-interpretazzjoni tagħhom mogħtija mill-qrati, liema atti u ommissjonijiet jagħtu lok għar-responsabbiltà kriminali tiegħu jew tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑3 ta’ Mejju 2007, Advocaten voor de Wereld, C‑303/05, EU:C:2007:261, punt 50; tat‑28 ta’ Marzu 2017, Rosneft, C‑72/15, EU:C:2017:236, punt 162, kif ukoll tad‑29 ta’ Lulju 2024, Belgian Association of Tax Lawyers et, C‑623/22, EU:C:2024:639, punti 39 u 40).
75      Konformement mal-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem dwar l-Artikolu 7 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl‑4 ta’ Novembru 1950, li tistabbilixxi drittijiet li jikkorrispondu ma’ dawk iggarantiti mill-Artikolu 49 tal-Karta, minħabba n-natura neċessarjament ġenerali tal-atti leġiżlattivi, il-formulazzjoni tagħhom ma tistax tkun preċiża b’mod assolut. Minn dan isegwi, b’mod partikolari, li, minkejja li l-użu tat-teknika leġiżlattiva li tikkonsisti fl-użu ta’ kategoriji ġenerali, minflok ta’ listi eżawrjenti, ta’ spiss iħalli oqsma mhux ċari fir-rigward ta’ definizzjonijiet, dawn id-dubji f’każijiet limitati ma humiex biżżejjed, waħedhom, sabiex jagħmlu dispożizzjoni inkompatibbli mal-Artikolu 7 tal-konvenzjoni msemmija, sakemm din tkun suffiċjentement ċara fil-maġġoranza l-kbira tal-każijiet (ara f’dan is-sens, b’mod partikolari, Qorti EDB, 15 ta’ Novembru 1996, Cantoni vs Franza, CE:ECHR:1996:1115JUD001786291, punti 31 u 32). Dawn il-kunsiderazzjonijiet japplikaw ukoll, skont l-Artikolu 52(3) tal-Karta, fir-rigward tal-Artikolu 49 tagħha (sentenza tat‑28 ta’ Marzu 2017, Rosneft, C‑72/15, EU:C:2017:236, punt 165).
76      Barra minn hekk, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-prinċipju ta’ preċiżjoni tal-liġi applikabbli ma jistax jiġi interpretat bħala li jipprojbixxi l-kjarifika gradwali tar-regoli tar-responsabbiltà kriminali b’interpretazzjonijiet ta’ ġurisprudenza, sakemm dawn ikunu raġonevolment prevedibbli (sentenzi tat‑28 ta’ Marzu 2017, Rosneft, C‑72/15, EU:C:2017:236, punt 167 kif ukoll tad‑29 ta’ Lulju 2024, Belgian Association of Tax Lawyers et, C‑623/22, EU:C:2024:639, punt 43).
77      F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju tindika, essenzjalment, li l-Artikolu 19(c) tal-Liġi dwar ir-RPSP ma jipprevedix kriterji preċiżi dwar il-kwalità, in-natura, it-tul, il-prossimità tar-relazzjoni jew tar-rabtiet, li jistgħu jqajmu dubji dwar l-imparzjalità tal-persuna awtorizzata meta din tirreġistra lil sieħeb tas-settur pubbliku fir-RPSP u tagħti, f’dan ir-rigward, marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’ lill-awtorità responsabbli mir-reġistrazzjoni li, jekk ikun il-każ, timponi s-sanzjoni għal nuqqas ta’ osservanza ta’ dan ir-rekwiżit ta’ imparzjalità.
78      Qabel kollox, għandu jitfakkar li ma hijiex il-Qorti tal-Ġustizzja, fil-kuntest ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari, li għandha tiddeċiedi dwar l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet nazzjonali jew li għandha tiddeċiedi jekk l-interpretazzjoni tal-qorti tar-rinviju ta’ dawn id-dispożizzjonijiet hijiex korretta, peress li tali interpretazzjoni taqa’, effettivament, fil-ġurisdizzjoni esklużiva tal-qrati nazzjonali (sentenza tal‑15 ta’ Ġunju 2023, Bank M. (Konsegwenzi tal-annullament ta’ kuntratt, C‑520/21, EU:C:2023:478, punt 52 u l-ġurisprudenza ċċitata).
79      Min-naħa l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja, fil-kuntest ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari, għandha ġurisdizzjoni, misluta mill-proċess tal-kawża prinċipali kif ukoll mill-osservazzjonijiet li jkunu ppreżentati quddiemha, sabiex tipprovdi lill-qorti tar-rinviju b’indikazzjonijiet utli, ta’ natura li jippermettu lill-imsemmija qorti tar-rinviju tiddeċiedi l-kawża quddiemha (sentenza tad‑19 ta’ Ġunju 2025, Lietuvos bankas, C‑671/23, EU:C:2025:457, punt 47 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
80      F’dan ir-rigward, sabiex il-qorti tar-rinviju tkun tista’ tiddetermina jekk il-livell ta’ preċiżjoni tal-Artikolu 19(c) tal-Liġi dwar ir-RPSP jissodisfax ir-rekwiżiti tal-Artikolu 49(1) tal-Karta f’dak li jirrigwarda l-kriterji li jippermettu li jiġi evalwat in-nuqqas ta’ osservanza tar-rekwiżit ta’ imparzjalità impost fuq il-persuna awtorizzata biex tivverifika l-informazzjoni rilevanti u li tirreġistra lis-sieħeb tas-settur pubbliku fir-RPSP, għandu jiġi kkonstatat, l-ewwel nett, li, skont din id-dispożizzjoni, “il-persuna awtorizzata ma għandhiex id-dritt li twettaq l-atti previsti minn din il-liġi jekk ikollha, mas-sieħeb tas-settur pubbliku jew mal-membri tal-korpi tiegħu, kwalunkwe relazzjoni li tkun ta’ natura li tpoġġi indiskussjoni l-imparzjalità tagħha, b’mod partikolari jekk din ir-relazzjoni tkun ta’ natura personali jew patrimonjali; ma tikkostitwixxix relazzjoni ta’ natura li tpoġġi indiskussjoni l-imparzjalità tal-persuna awtorizzata r-relazzjoni bejnha u s-sieħeb tas-settur pubbliku fil-kuntest tal-eżerċizzju tal-attività tagħha konformement ma’ leġiżlazzjonijiet speċifiċi”.
81      Minn dan isegwi li l-Artikolu 19(c) tal-Liġi dwar ir-RPSP, sa fejn jispeċifika l-portata tar-rekwiżit ta’ imparzjalità b’riferiment għall-eżistenza ta’ rabtiet kemm personali kif ukoll patrimonjali bejn il-persuna awtorizzata u s-sieħeb tas-settur pubbliku, jinkludi formulazzjoni konformi mar-rekwiżit stabbilit fl-Artikolu 49(1) tal-Karta, kif din id-dispożizzjoni ġiet interpretata mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-ġurisprudenza msemmija fil-punt 74 ta’ din is-sentenza. Fil-fatt, tali formulazzjoni, li tikkaratterizza n-natura tar-relazzjonijiet bejn il-persuna awtorizzata u s-sieħeb tas-settur pubbliku, tippermetti lil dawn tal-aħħar ikunu jafu, bi grad suffiċjenti ta’ ċarezza u ta’ preċiżjoni, il-portata tal-obbligi tagħhom fil-qasam tal-imparzjalità għall-finijiet tar-reġistrazzjoni ta’ dan is-sieħeb fir-RPSP, u li jkunu jafu li l-ksur ta’ dawn l-obbligi huwa ta’ natura li jistabbilixxi r-responsabbiltà kriminali tagħhom billi jesponihom għall-multi previsti fl-Artikolu 13 tal-Liġi dwar ir-RPSP.
82      Dan huwa iktar u iktar il-każ peress li l-Artikolu 19(c) ta’ din il-liġi jippreċiża, barra minn hekk, is-sitwazzjonijiet li ma jistgħux jitqiesu li jikkostitwixxu relazzjoni li tista’ tpoġġi indiskussjoni l-imparzjalità tal-persuna awtorizzata, jiġifieri, ir-relazzjoni bejn is-sieħeb tas-settur pubbliku u l-persuna awtorizzata fil-kuntest tal-eżerċizzju tal-attività tagħha rregolata minn leġiżlazzjonijiet speċifiċi, li, skont il-qorti tar-rinviju, tirrigwarda, b’mod partikolari, ir-relazzjoni bejn avukat u klijent jew l-intervent tan-nutara u tal-konsulenti fiskali.
83      It-tieni nett, il-fatt li dan l-Artikolu 19(c) iħalli marġni ta’ diskrezzjoni lill-awtorità inkarigata mir-reġistrazzjoni sabiex teżamina jekk ir-rabtiet eżistenti bejn il-persuna awtorizzata u s-sieħeb tas-settur pubbliku humiex ta’ natura li jpoġġu indiskussjoni r-rekwiżit ta’ imparzjalità previst fl-imsemmi artikolu ma jistax, fih innifsu, iwassal biex jitqies li din id-dispożizzjoni ma hijiex suffiċjentement ċara u preċiża, fis-sens tal-Artikolu 49(1) tal-Karta. F’dan ir-rigward, kif jindika l-Gvern Slovakk, u mingħajr preġudizzju għall-verifiki li għandha twettaq il-qorti tar-rinviju, il-persuna awtorizzata biex tirreġistra lis-sieħeb tas-settur pubbliku fir-RPSP għandha, fid-dawl tal-formulazzjoni tal-imsemmi Artikolu 19(c), tistenna b’mod raġonevoli li din l-awtorità tivverifika l-punti ta’ fatt u ta’ liġi li jikkaratterizzaw ir-rabtiet personali u patrimonjali li jgħaqqduha ma’ dan is-sieħeb sabiex jiġi ddeterminat jekk dawn jistgħux iqajmu dubji dwar l-imparzjalità tal-imsemmija persuna u, għaldaqstant, li tipprekludi lil din il-persuna milli tirreġistra lill-imsemmi sieħeb fir-RPSP.
84      It-tielet nett, il-fatt, invokat mill-qorti tar-rinviju, li jgħid li l-qrati nazzjonali kompetenti rreferew għall-ġurisprudenza dwar l-imparzjalità tal-imħallfin sabiex jiċċaraw il-portata tar-rekwiżit ta’ imparzjalità impost fuq il-persuna awtorizzata biex tirreġistra lis-sieħeb tas-settur pubbliku fir-RPSP, fis-sens tal-Artikolu 19(c) tal-Liġi dwar ir-RPSP, lanqas ma jista’ jitqies li jmur kontra l-Artikolu 49(1) tal-Karta.
85      Fil-fatt, kif tfakkar fil-punt 76 ta’ din is-sentenza, dan l-Artikolu 49(1) jippermetti l-kjarifika gradwali tar-regoli tar-responsabbiltà kriminali permezz ta’ interpretazzjonijiet ġurisprudenzjali, sakemm dawn ikunu raġonevolment prevedibbli. Issa, għandu jiġi rrilevat li l-applikazzjoni, b’analoġija, ta’ ġurisprudenza eżistenti f’kuntest ġuridiku ieħor ma tistax titqies li hija imprevedibbli, peress li taqa’ fil-kuntest tal-metodi ordinarji ta’ interpretazzjoni tad-dritt.
86      Għalhekk, mingħajr preġudizzju għall-verifiki li għandha twettaq il-qorti tar-rinviju, ma jidhirx, fid-dawl tal-formulazzjoni tal-Artikolu 19(c) tal-Liġi dwar ir-RPSP, moqri flimkien mal-Artikolu 13 ta’ din il-liġi, kif ukoll tal-metodu ta’ interpretazzjoni użat mill-qrati nazzjonali kompetenti, li l-persuna awtorizzata u s-sieħeb tas-settur pubbliku kkonċernat huma preklużi milli jiddeterminaw, b’mod suffiċjentement ċar u preċiż, fis-sens tal-Artikolu 49(1) tal-Karta, l-atti u l-ommissjonijiet li jistgħu jagħtu lok għar-responsabbiltà kriminali tagħhom.
87      Din il-konklużjoni ma tistax titpoġġa indiskussjoni mill-fatt li, skont il-qorti tar-rinviju, f’dan il-każ, kemm l-Okresný súd Žilina (il-Qorti Distrettwali ta’ Žilina) kif ukoll il-Krajský súd v Žiline (il-Qorti Reġjonali ta’ Žilina) qiesu, essenzjalment, li l-persuna awtorizzata kienet kisret l-Artikolu 19(c) tal-Liġi dwar ir-RPSP billi llimitat ruħha li tikkonstata l-eżistenza ta’ parteċipazzjoni konġunta, minn naħa, tas-soċju u tal-amministratur tal-persuna awtorizzata u, min-naħa l-oħra, tas-soċju u tal-amministratur tas-sieħeb tas-settur pubbliku f’kumpannija terza, mingħajr ma pprovdew indikazzjonijiet oħra dwar in-natura u l-intensità ta’ din ir-relazzjoni kummerċjali.
88      Fil-fatt, dan l-element jikkostitwixxi kwistjoni dwar in-natura korretta tal-interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali mwettqa minn dawn il-qrati kif ukoll dwar l-osservanza tal-obbligu ta’ motivazzjoni, li ma jistax ikollu effett fuq l-evalwazzjoni tal-punt dwar jekk din id-dispożizzjoni hijiex suffiċjentement ċara u preċiża sabiex tissodisfa r-rekwiżiti tal-Artikolu 49(1) tal-Karta. Fi kwalunkwe każ, anki jekk jitqies li din l-interpretazzjoni hija imprevedibbli, fis-sens tal-ġurisprudenza dwar dan l-Artikolu 49(1), tali konstatazzjoni ma tippermettix li jiġi konkluż li l-Artikolu 19(c) tal-Liġi dwar ir-RPSP, bħala tali, ma jissodisfax ir-rekwiżiti tal-imsemmi Artikolu 49(1), iżda timplika pjuttost li l-imsemmija interpretazzjoni ma tistax tintlaqa’, peress li tmur kontra d-drittijiet fundamentali.
89      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għas-sitt domanda għandha tkun li l-Artikolu 49(1) tal-Karta u l-prinċipju ta’ ċertezza legali għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li l-persuna awtorizzata biex tirreġistra kumpannija f’reġistru tal-imsieħba tas-settur pubbliku hija prekluża milli twettaq tali reġistrazzjoni meta r-relazzjoni li hija għandha mas-sieħeb tas-settur pubbliku tkun ta’ natura li tpoġġi indiskussjoni l-imparzjalità tagħha, b’mod partikolari minħabba rabtiet personali jew patrimonjali li jgħaqqduha ma’ dan is-sieħeb tas-settur pubbliku, mingħajr ma jiġu ppreċiżati kriterji oħra li jippermettu li tiġi evalwata din l-imparzjalità u minkejja li n-nuqqas ta’ osservanza ta’ dan ir-rekwiżit ta’ imparzjalità jwassal għall-impożizzjoni ta’ sanzjoni ta’ natura kriminali, sakemm, fid-dawl tal-formulazzjoni ta’ din il-leġiżlazzjoni nazzjonali kif ukoll tal-interpretazzjoni tagħha abbażi tal-metodi ordinarji ta’ interpretazzjoni tad-dritt min-naħa tal-qrati nazzjonali kompetenti, din il-persuna awtorizzata u l-imsemmi sieħeb tas-settur pubbliku jkunu f’pożizzjoni li jiddeterminaw, b’mod suffiċjentement ċar u preċiż, liema atti u ommissjonijiet jistgħu jagħtu lok għar-responsabbiltà kriminali tagħhom.
Fuq il-ħames domanda
90      Permezz tal-ħames domanda tagħha, li għandha tiġi eżaminata qabel ir-raba’ domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 49(1) tal-Karta u l-prinċipju ta’ ċertezza legali għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li, fil-każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tar-rekwiżit ta’ imparzjalità impost fuq il-persuna awtorizzata biex tirreġistra kumpannija f’reġistru tal-imsieħba tas-settur pubbliku, tillimita ruħha biex tipprevedi l-impożizzjoni fuq din il-kumpannija ta’ multa li tikkorrispondi għall-ammont tal-vantaġġ ekonomiku li din tkun kisbet fil-kuntest tar-relazzjonijiet tagħha mas-settur pubbliku, mingħajr ma tippreċiża l-parametri li jippermettu li jiġi stabbilit dan il-vantaġġ.
91      Mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li l-ewwel parti tal-Artikolu 13(1)(a) tal-Liġi dwar ir-RPSP tipprevedi li, fil-każ ta’ ksur, b’mod partikolari, tal-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 19(c) ta’ din il-liġi, li teżiġi li, għall-finijiet tar-reġistrazzjoni tas-sieħeb tas-settur pubbliku fir-RPSP, il-persuna awtorizzata ma jkollha ebda relazzjoni ma’ dan is-sieħeb jew mal-membri tal-korpi tiegħu li tkun ta’ natura li tpoġġi indiskussjoni l-imparzjalità tiegħu, l-awtorità responsabbli għar-reġistrazzjoni għandha timponi fuq is-sieħeb tas-settur pubbliku “multa sal-ammont tal-vantaġġ ekonomiku li dan is-sieħeb ikun kiseb”. Meta dan il-vantaġġ ekonomiku ma jkunx jista’ jiġi kkwantifikat, din l-awtorità għandha timponi multa ta’ bejn EUR 10 000 u EUR 1 000 000 fuq l-imsemmi sieħeb tas-settur pubbliku.
92      Għalhekk, minn dan l-Artikolu 13(1)(a) jirriżulta li l-possibbiltà li jiġi kkwantifikat il-vantaġġ ekonomiku miksub mis-sieħeb tas-settur pubbliku, kif ukoll l-ammont tal-vantaġġ meta dan ikun jista’ jiġi kkwantifikat, iddeterminat jew, tal-inqas, influwenzat l-ammont tal-multa li hija imposta fuq dan is-sieħeb għal ksur tal-obbligu previst fl-Artikolu 19(c) tal-Liġi dwar ir-RPSP. Għaldaqstant, sabiex jiġu osservati r-rekwiżiti tal-Artikolu 49(1) tal-Karta, huwa importanti li l-kunċett ta’ “vantaġġ ekonomiku”, fis-sens ta’ din il-liġi, ikun suffiċjentement ċar u preċiż sabiex jippermetti lill-imsieħba tas-settur pubbliku jiddeterminaw is-sanzjonijiet li huma jesponu ruħhom għalihom fil-każ ta’ ksur tal-imsemmija liġi.
93      F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tosserva li l-ewwel parti tal-Artikolu 13(1)(a) tal-Liġi dwar ir-RPSP ma tippreċiżax jekk dan il-kunċett ta’ “vantaġġ ekonomiku” jkoprix il-vantaġġ ekonomiku li l-kumpannija ssanzjonata kisbet abbażi ta’ kuntratt konkluż ma’ korp tas-settur pubbliku, kuntratt li l-konklużjoni tiegħu hija, pereżempju, suġġetta għar-reġistrazzjoni tiegħu fir-RPSP, jew jekk hemmx lok li jittieħed inkunsiderazzjoni l-vantaġġ ekonomiku li jirriżulta mill-attività kummerċjali u ekonomika globali ta’ din il-kumpannija. Din il-qorti żżid li din id-dispożizzjoni ma tiddeterminax il-perijodu rilevanti għall-finijiet tal-evalwazzjoni ta’ tali vantaġġ, b’mod partikolari, jekk għandux jittieħed inkunsiderazzjoni l-perijodu ta’ wara r-reġistrazzjoni fir-RPSP, dak wara l-konklużjoni tal-kuntratt jew inkella s-sena kalendarja preċedenti għal dik li matulha tiġi imposta s-sanzjoni.
94      F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju tindika li kemm l-Okresný súd Žilina (il-Qorti Distrettwali ta’ Žilina) kif ukoll il-Krajský súd v Žiline (il-Qorti Reġjonali ta’ Žilina) interpretaw il-kunċett ta’ “vantaġġ ekonomiku”, fis-sens tal-ewwel parti tal-Artikolu 13(1)(a) tal-Liġi dwar ir-RPSP, billi bbażaw ruħhom fuq l-espożizzjoni tal-motivi ta’ din il-liġi. Dawn il-qrati għalhekk qiesu li dan il-kunċett ikopri l-vantaġġ li s-sieħeb tas-settur pubbliku kiseb minn operazzjonijiet rilevanti mwettqa mas-settur pubbliku matul il-perijodu bejn ir-reġistrazzjoni ta’ dan is-sieħeb fir-RPSP u l-bidu tal-proċedura ta’ sanzjoni.
95      Il-qorti tar-rinviju tistaqsi, għaldaqstant, dwar il-konformità ta’ dan l-approċċ interpretattiv mal-Artikolu 49(1) tal-Karta, filwaqt li tenfasizza li tali interpretazzjoni hija konformi mal-espożizzjoni tal-motivi tal-Liġi dwar ir-RPSP.
96      Għandu jitfakkar li l-fatt li leġiżlazzjoni tirreferi għal kunċetti wiesgħa li għandhom jiġu ċċarati progressivament ma jipprekludix, bħala prinċipju, li din il-leġiżlazzjoni titqies li tipprevedi regoli ċari u preċiżi li jippermettu lill-parti f’kawża tipprevedi, f’każ ta’ ksur tal-leġiżlazzjoni msemmija, liema sanzjonijiet ta’ natura kriminali jistgħu jiġu imposti. F’dan ir-rigward, għandu jsir magħruf jekk l-apparenza ta’ ambigwità jew ta’ natura vaga ta’ dawn il-kunċetti tistax tiġi eliminata bl-użu tal-metodi ordinarji ta’ interpretazzjoni tad-dritt (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑29 ta’ Lulju 2024, Belgian Association of Tax Lawyers et, C‑623/22, EU:C:2024:639, punt 44 u l-ġurisprudenza ċċitata).
97      Issa, f’dan il-każ, għandu jiġi rrilevat li interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “vantaġġ ekonomiku”, fis-sens tal-ewwel parti tal-Artikolu 13(1)(a) tal-Liġi dwar ir-RPSP, permezz ta’ riferiment għall-espożizzjoni tal-motivi ta’ din il-liġi tikkostitwixxi, skont l-indikazzjonijiet ipprovduti mill-qorti tar-rinviju, metodu ordinarju ta’ interpretazzjoni fid-dritt Slovakk.
98      F’dawn iċ-ċirkustanzi, dan il-kunċett, kif interpretat permezz ta’ tali metodu, jidher li huwa suffiċjentement ċar u preċiż fid-dawl tar-rekwiżiti li jirriżultaw mill-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ legalità fil-qasam kriminali.
99      Il-qorti tar-rinviju żżid li, f’dan il-każ, wara li kkonstataw li Mabonex Slovakia kienet kisbet “vantaġġ ekonomiku” negattiv li jirriżulta mill-operazzjonijiet kummerċjali tagħha mas-settur pubbliku, l-Okresný súd Žilina (il-Qorti Distrettwali ta’ Žilina) u l-Krajský súd v Žiline (il-Qorti Reġjonali ta’ Žilina) iddeċidew li jimponu fuq din il-kumpannija multa ta’ EUR 20 000 abbażi tat-tieni parti tal-Artikolu 13(1)(a) tal-Liġi dwar ir-RPSP. Issa, din l-interpretazzjoni hija problematika sa fejn din il-liġi ma tispeċifikax li “vantaġġ ekonomiku” negattiv għandu jinftiehem bħala relatat ma’ sitwazzjoni li fiha dan il-vantaġġ ma jistax jiġi kkwantifikat.
100    F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li, kif ġie indikat fil-punt 88 ta’ din is-sentenza, din id-domanda tirreferi għan-natura korretta tal-interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali, li għandha tiġi evalwata mill-qorti tar-rinviju. Min-naħa l-oħra, l-imsemmija domanda ma jistax ikollha effett fuq in-natura ċara u preċiża tal-ewwel parti tal-Artikolu 13(1)(a) tal-Liġi dwar ir-RPSP, fis-sens tal-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ legalità f’materji kriminali.
101    Sabiex tiġi evalwata l-osservanza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta, għandu jiġi ddeterminat jekk sieħeb tas-settur pubbliku huwiex f’pożizzjoni li jipprevedi s-sitwazzjonijiet li fihom huwa jesponi ruħu għal multa u jekk il-metodu ta’ kalkolu tagħha huwiex ta’ natura raġonevolment prevedibbli.
102    Issa, għandu jiġi rrilevat, bħalma għamel il-Gvern Slovakk u mingħajr preġudizzju għall-verifiki li għandha twettaq il-qorti tar-rinviju, li, fid-dawl tal-istruttura u tal-għan ta’ din il-liġi, kif jirriżultaw mit-talba għal deċiżjoni preliminari, sieħeb tas-settur pubbliku, meta jkun jirriżulta riżultat ekonomiku negattiv mir-relazzjonijiet tiegħu mas-settur pubbliku, jista’ raġonevolment jipprevedi li huwa jesponi ruħu għall-impożizzjoni ta’ multa kkalkolata konformement mal-Artikolu 13(1)(a) tal-imsemmija liġi meta jkun wettaq ksur ta’ din l-istess liġi. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa jekk, f’tali ċirkustanzi, tali sieħeb tas-settur pubbliku setax raġonevolment jipprevedi li “vantaġġ ekonomiku” negattiv seta’ jiġi assimilat ma’ impossibbiltà li jiġi kkwantifikat dan il-vantaġġ.
103    Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għall-ħames domanda għandha tkun li l-Artikolu 49(1) tal-Karta u l-prinċipju ta’ ċertezza legali għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li, fil-każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tar-rekwiżit ta’ imparzjalità impost fuq il-persuna awtorizzata tirreġistra kumpannija f’reġistru tal-imsieħba tas-settur pubbliku, sempliċement tipprevedi l-impożizzjoni fuq din il-kumpannija ta’ multa li tikkorrispondi għall-ammont tal-vantaġġ ekonomiku li din tkun kisbet fil-kuntest tar-relazzjonijiet tagħha mas-settur pubbliku, mingħajr ma jippreċiżaw il-parametri li jippermettu li jiġi stabbilit dan il-vantaġġ, sa fejn dawn il-parametri jistgħu jirriżultaw minn metodu ordinarju ta’ interpretazzjoni tad-dritt implimentat mill-qrati nazzjonali kompetenti, b’tali mod li l-imsemmija kumpannija tkun f’pożizzjoni li tiddetermina, b’mod suffiċjentement ċar u preċiż, is-sanzjonijiet li hija tesponi ruħha għalihom fil-każ ta’ ksur ta’ din il-leġiżlazzjoni.
Fuq ir-raba' domanda
104    Permezz tar-raba’ domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 49(3) tal-Karta għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li timponi, b’mod awtomatiku, fuq kumpannija li kisret din il-leġiżlazzjoni, multa li tikkorrispondi għall-ammont tal-vantaġġ ekonomiku li din kisbet fil-kuntest tar-relazzjonijiet tagħha mas-settur pubbliku, mingħajr ma l-awtorità kompetenti tkun tista’ tagħmel distinzjoni skont in-natura tal-ksur imwettaq u lanqas tieħu inkunsiderazzjoni l-konsegwenzi legali negattivi l-oħra li l-impożizzjoni tal-imsemmija multa tista’ twassal għall-kumpannija ssanzjonata.
105    F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-prinċipju ta’ proporzjonalità tal-pieni stabbilit fl-Artikolu 49(3) tal-Karta jeżiġi li s-severità ta’ sanzjoni tikkorrispondi għall-gravità tal-ksur ikkonċernat. (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2021, ECOTEX BULGARIA (C‑544/19, EU:C:2021:803, punt 97 u l-ġurisprudenza ċċitata).
106    Il-prinċipju ta’ proporzjonalità japplika mhux biss f’dak li jirrigwarda d-determinazzjoni tal-elementi li jikkostitwixxu ksur, iżda wkoll id-determinazzjoni tar-regoli dwar l-intensità tal-multi u dwar l-evalwazzjoni tal-elementi li jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni fl-iffissar tagħhom (sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2021, ECOTEX BULGARIA, C‑544/19, EU:C:2021:803, punt 98 u l-ġurisprudenza ċċitata).
107    Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta wkoll li l-miżuri repressivi permessi minn leġiżlazzjoni nazzjonali ma għandhomx imorru lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħqu l-għanijiet leġittimament imfittxija permezz ta’ din il-leġiżlazzjoni. F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li s-severità tas-sanzjonijiet għandha tkun proporzjonata mal-gravità tal-ksur li huma jissanzjonaw, b’mod partikolari billi jiżguraw effett realment dissważiv (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2021, ECOTEX BULGARIA, C‑544/19, EU:C:2021:803, punti 99 u 100 u l-ġurisprudenza ċċitata).
108    F’dan il-każ, kif jirriżulta mit-talba għal deċiżjoni preliminari, l-ewwel parti tal-Artikolu 13(1)(a) tal-Liġi dwar ir-RPSP tipprevedi l-impożizzjoni fuq is-sieħeb tas-settur pubbliku ta’ multa li tikkorrispondi għall-ammont tal-vantaġġ ekonomiku li dan kiseb fil-kuntest tar-relazzjonijiet tiegħu mas-settur pubbliku, u dan għar-reati kollha msemmija fiha, b’mod partikolari, fil-każ ta’ ksur tal-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 19(c) ta’ din il-liġi.
109    Għandu jiġi rrilevat, fl-ewwel lok, li, fid-dawl tal-formulazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet u tal-elementi li jinsabu fit-talba għal deċiżjoni preliminari, dawn jistabbilixxu sistema ta’ responsabbiltà oġġettiva, li permezz tagħha l-konstatazzjoni tal-fatti li jikkostitwixxu l-ksur, indipendentement mill-intenzjoni jew min-negliġenza tal-persuni kkonċernati, jiġifieri l-operatur ekonomiku, sieħeb tas-settur pubbliku, u l-persuna awtorizzata li tirreġistrah fir-RPSP, hija biżżejjed biex l-awtorità responsabbli għar-reġistrazzjoni timponi multa li tikkorrispondi għall-vantaġġ ekonomiku li dan l-operatur ekonomiku kiseb fil-kuntest tar-relazzjonijiet tiegħu mas-settur pubbliku.
110    Issa, il-fatt li l-multa imposta fil-każ ta’ ksur, b’mod partikolari, ta’ dan l-Artikolu 19(c) tista’ tkun ugwali għal tali vantaġġ ma jistax, fih innifsu, jimplika li l-Artikolu 49(3) tal-Karta jipprekludi l-ewwel parti tal-Artikolu 13(1)(a) tal-Liġi dwar ir-RPSP. Fil-fatt, ma jistax jiġi eskluż li sanzjoni intiża biex jiġi rtirat il-vantaġġ ekonomiku kollu li kumpannija tkun kisbet fil-kuntest tar-relazzjonijiet tagħha mas-settur pubbliku, minkejja li hija ma tkunx ikkonformat ruħha mar-rekwiżiti ta’ din il-liġi, tkun koerenti u effikaċi sabiex jintlaħaq l-għan imfittex mill-imsemmija liġi, li huwa li tiġi żgurata t-trasparenza tar-relazzjonijiet ġuridiċi u kummerċjali li s-settur pubbliku għandu mal-imsieħba tiegħu.
111    Bl-istess mod, il-fatt, invokat mill-qorti tar-rinviju, li l-ewwel parti tal-Artikolu 13(1)(a) tal-Liġi dwar ir-RPSP ma jistabbilixxi ebda limitu massimu għal tali multa ma jidhirx, fih innifsu, li jmur kontra l-prinċipju ta’ proporzjonalità tal-pieni, fis-sens tal-Artikolu 49(3) tal-Karta, sa fejn l-introduzzjoni ta’ tali limitu massimu tista’ tikkomprometti l-effettività tal-multa kif ukoll l-effett dissważiv u repressiv tagħha, sa fejn din tista’ tħeġġeġ lil ċerti operaturi ekonomiċi ma jikkonformawx ruħhom mal-obbligi li jirriżultaw minn din il-liġi meta l-vantaġġ ekonomiku li huma jistennew li jiksbu fil-kuntest tar-relazzjonijiet tagħhom mas-settur pubbliku jaqbeż dan il-limitu.
112    Madankollu, fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tindika li, fl-applikazzjoni tal-ewwel parti tal-Artikolu 13(1)(a) tal-Liġi dwar ir-RPSP, l-awtorità responsabbli għar-reġistrazzjoni għandha timponi, b’mod awtomatiku, il-multa prevista minn din id-dispożizzjoni, mingħajr ma tieħu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi speċifiċi tal-każ inkwistjoni. Issa, għandu jiġi rrilevat li tali awtomatiċità, fil-kuntest ta’ multa li l-ammont tagħha huwa potenzjalment għoli ħafna, ma tosservax il-prinċipju ta’ proporzjonalità fis-sens ta’ dan l-Artikolu 49(3) tal-Karta, peress li din l-awtorità ma għandhiex il-possibbiltà li taġġusta l-ammont tal-multa skont il-gravità tal-ksur imwettaq.
113    B’mod partikolari, din il-qorti tippreċiża li l-awtorità responsabbli mir-reġistrazzjoni ma tiħux inkunsiderazzjoni l-fatt li l-informazzjoni inkluża fir-RPSP, dwar il-benefiċjarju effettiv tas-sieħeb tas-settur pubbliku, hija korretta. Issa, l-eżattezza ta’ din l-informazzjoni tikkostitwixxi ċirkustanza rilevanti waqt l-impożizzjoni tal-multa minn din l-awtorità. Fil-fatt, f’tali ipoteżi, tali informazzjoni tippermetti lill-entitajiet tas-settur pubbliku jkollhom, b’mod affidabbli, id-data rilevanti kollha dwar l-operatur ekonomiku li jixtieq jidħol f’relazzjonijiet ġuridiċi u kummerċjali ma’ dan is-settur, u b’hekk tiġi żgurata t-trasparenza fil-kuntest ta’ dawn ir-relazzjonijiet u, għaldaqstant, jiġi ggarantit it-twettiq tal-għan imfittex mil-Liġi dwar ir-RPSP.
114    Fit-tielet lok, mill-Artikolu 13(6) ta’ din il-liġi jirriżulta li, meta timponi multa, l-awtorità responsabbli għar-reġistrazzjoni għandha tieħu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, in-natura, il-gravità, kif ukoll il-modalitajiet u l-konsegwenzi tal-ksur tal-obbligu inkwistjoni. Madankollu, il-qorti tar-rinviju tippreċiża li din id-dispożizzjoni tapplika biss, fil-prattika, fil-każ fejn il-vantaġġ ekonomiku miksub mis-sieħeb tas-settur pubbliku ma jistax jiġi kkwantifikat, b’tali mod li l-ammont tal-multa għandu għalhekk jiġi evalwat fid-dawl tat-tieni parti tal-Artikolu 13(1)(a) tal-Liġi dwar ir-RPSP.
115    Għaldaqstant, għalkemm l-applikazzjoni, f’tali ipoteżi, tal-Artikolu 13(6) ta’ din il-liġi tista’ tosserva r-rekwiżit ta’ proporzjonalità previst fl-Artikolu 49(3) tal-Karta, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiżgura ruħha li, f’dan il-każ, fil-każ li hija tqis li l-awtorità inkarigata mir-reġistrazzjoni imponiet korrettament il-multi inkwistjoni fil-kawża prinċipali abbażi tat-tieni parti tal-Artikolu 13(1)(a) tal-imsemmija liġi, din l-awtorità ħadet inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi rilevanti kollha tal-każ, konformement mal-imsemmi Artikolu 13(6).
116    Fir-raba’ u l-aħħar lok, fir-rigward tal-konsegwenzi sfavorevoli l-oħra li l-Liġi dwar ir-RPSP tipprevedi għall-kumpannija ssanzjonata, il-qorti tar-rinviju tindika, minn naħa, li, ladarba l-multa imposta tkun saret definittiva, l-entità tas-settur pubbliku tista’, skont l-Artikolu 15 ta’ din il-liġi, ixxolji kull kuntratt mas-sieħeb tas-settur pubbliku. Huwa minnu, f’dan ir-rigward, li tali xoljiment jista’ jwassal għal konsegwenzi potenzjalment kunsiderevoli għall-operatur ekonomiku kkonċernat. Madankollu, sabiex tiġi vverifikata l-osservanza tal-Artikolu 49(3) tal-Karta, għandu jiġi rrilevat li hija l-entità tas-settur pubbliku, u mhux l-awtorità inkarigata mir-reġistrazzjoni, li timponi l-multa, fis-sens tal-Artikolu 13(1)(a) ta’ din il-liġi, li għandha tieħu inkunsiderazzjoni l-gravità tal-konsegwenzi ta’ tali xoljiment fid-dawl taċ-ċirkustanzi rilevanti l-oħra kollha tal-każ. Fil-fatt, fl-istadju tal-impożizzjoni tal-multa, din l-awtorità ma hijiex f’pożizzjoni li tiddetermina jekk l-entità pubblika hijiex ser tipproċedi effettivament għax-xoljiment tal-kuntratt.
117    Min-naħa l-oħra, il-qorti tar-rinviju tqis problematiku, fid-dawl tal-osservanza tal-Artikolu 49(3) tal-Karta, il-fatt li, konformement mal-Artikolu 13(2) tal-Liġi dwar ir-RPSP, din l-istess awtorità tipproċedi għat-tħassir tas-sieħeb tas-settur pubbliku mir-RPSP meta hija tkun imponiet multa, li saret definittiva, b’mod partikolari, għal ksur tal-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 19 ta’ din il-liġi, u meta din il-multa ma tkunx tħallset fit-terminu stabbilit mill-qorti kompetenti.
118    F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li, waqt l-impożizzjoni tal-multa, l-awtorità responsabbli għar-reġistrazzjoni ma hijiex f’pożizzjoni li tiddetermina jekk is-sieħeb tas-settur pubbliku huwiex ser jastjeni milli jħallas din il-multa, b’tali mod li dan jitħassar mir-RPSP. Għaldaqstant, fid-dawl tal-Artikolu 49(3) tal-Karta, ma jistax jiġi rikjest li l-Liġi dwar ir-RPSP timponi fuq din l-awtorità li tieħu inkunsiderazzjoni tali eventwalità fl-iffissar tal-ammont tal-multa.
119    Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha, ir-risposta għar-raba’ domanda għandha tkun li l-Artikolu 49(3) tal-Karta għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li timponi, b’mod awtomatiku, fuq kumpannija li kisret din il-leġiżlazzjoni, multa li tikkorrispondi għall-ammont tal-vantaġġ ekonomiku li din kisbet fil-kuntest tar-relazzjonijiet tagħha mas-settur pubbliku, mingħajr ma l-awtorità kompetenti tkun tista’ tieħu inkunsiderazzjoni, għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-ammont ta’ din il-multa, kwalunkwe ċirkustanza relatata mal-ksur tal-obbligu inkwistjoni. Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 49(3) tal-Karta għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi l-impożizzjoni ta’ multa fil-limiti ta’ medda li tinkludi ammont minimu u massimu, sakemm l-awtorità kompetenti tieħu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, in-natura, il-gravità, kif ukoll il-modalitajiet u l-konsegwenzi tal-ksur tal-obbligu kkonċernat.
Fuq l-ispejjeż
120    Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta' kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tmien Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)      L-Artikolu 49(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea u l-prinċipju ta’ ċertezza legali għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li l-persuna awtorizzata tirreġistra kumpannija f’reġistru tal-imsieħba tas-settur pubbliku hija prekluża milli twettaq tali iskrizzjoni meta r-relazzjoni li hija għandha mas-sieħeb tas-settur pubbliku tkun ta’ natura li tpoġġi indiskussjoni l-imparzjalità tagħha, b’mod partikolari minħabba rabtiet personali jew patrimonjali li jgħaqqduha ma’ dan is-sieħeb tas-settur pubbliku, mingħajr ma jiġu ppreċiżati kriterji oħra li jippermettu li tiġi evalwata din l-imparzjalità u minkejja li n-nuqqas ta’ osservanza ta’ dan ir-rekwiżit ta’ imparzjalità jwassal għall-impożizzjoni ta’ sanzjoni ta’ natura kriminali, sakemm, fid-dawl tal-formulazzjoni ta’ din il-leġiżlazzjoni nazzjonali kif ukoll tal-interpretazzjoni tagħha abbażi tal-metodi ordinarji ta’ interpretazzjoni tad-dritt min-naħa tal-qrati nazzjonali kompetenti, din il-persuna awtorizzata u l-imsemmi sieħeb tas-settur pubbliku jkunu f’pożizzjoni li jiddeterminaw, b’mod suffiċjentement ċar u preċiż, liema atti u ommissjonijiet jistgħu jagħtu lok għar-responsabbiltà kriminali tagħhom.
2)      L-Artikolu 49(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea u l-prinċipju ta’ ċertezza legali għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li, fil-każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tar-rekwiżit ta’ imparzjalità impost fuq il-persuna awtorizzata biex tirreġistra kumpannija f’reġistru tal-imsieħba tas-settur pubbliku, sempliċement tipprevedi l-impożizzjoni fuq din il-kumpannija ta’ multa li tikkorrispondi għall-ammont tal-vantaġġ ekonomiku li din tkun kisbet fil-kuntest tar-relazzjonijiet tagħha mas-settur pubbliku, mingħajr ma tippreċiża l-parametri li jippermettu li jiġi stabbilit dan il-vantaġġ, sa fejn dawn il-parametri jistgħu jirriżultaw minn metodu ordinarju ta’ interpretazzjoni, implimentat mill-qrati nazzjonali kompetenti, b’tali mod li l-imsemmija kumpannija tkun f’pożizzjoni li tiddetermina, b’mod suffiċjentement ċar u preċiż, is-sanzjonijiet li hija tesponi ruħha għalihom fil-każ ta’ ksur ta’ din il-leġiżlazzjoni.
3)      L-Artikolu 49(3) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li timponi, b’mod awtomatiku, fuq kumpannija li kisret din il-leġiżlazzjoni, multa li tikkorrispondi għall-ammont tal-vantaġġ ekonomiku li din kisbet fil-kuntest tar-relazzjonijiet tagħha mas-settur pubbliku, mingħajr ma l-awtorità kompetenti tkun tista’ tieħu inkunsiderazzjoni, għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-ammont ta’ din il-multa, kwalunkwe ċirkustanza relatata mal-ksur tal-obbligu inkwistjoni. Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 49(3) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi l-impożizzjoni ta’ multa fil-limiti ta’ medda li tinkludi ammont minimu u massimu, sakemm l-awtorità kompetenti tieħu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, in-natura, il-gravità kif ukoll il-modalitajiet u l-konsegwenzi tal-ksur tal-obbligu kkonċernat.
Firem
*      Lingwa tal-kawża: is-Slovakk.