Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Séú Dlísheomra)
30 Aibreán 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra – Treoir
93/13/CEE – Éifeachtaí dearbhaithe go bhfuil téarma éagórach – Aguisín a ghabhann le conradh iasachta morgáiste – Iarmhairtí neamhbhailíocht an aguisín sin ar bhailíocht an chonartha sin – Prionsabail na héifeachta agus na comhréireachta – Éifeacht dhíspreagthach – Dálaí chun go leanfaidh an conradh de bheith ann – Oibleagáidí na cúirte náisiúnta)
I gCás C‑246/25 [Hańczynek]
(i),
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE ó Sąd Okręgowy w Warszawie (an Chúirt Réigiúnach,
Vársá,
an Pholainn), trí bhreith an 31 Márta 2025, a fuarthas ag an gCúirt an 1 Aibreán 2025, sna himeachtaí
AS
v
BNP Paribas Bank Polska S.A.
tugann AN CHÚIRT (an Séú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: I.
Ziemele (Rapóirtéir), Uachtarán Dlísheomra, S.
Gervasoni agus M.
Bošnjak, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: T.
Ćapeta,
Cláraitheoir: A.
Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        AS, ag K.
Pilawska agus A.
Zorski, adwokaci,
–        BNP Paribas Bank Polska S.A., ag T.
Spyra, P.
Węc, radcowie prawni, agus D.
Wróbel,
adwokat,
–        Rialtas na Polainne,
ag B.
Majczyna, i gcáil Gníomhaire,
–        an Coimisiún Eorpach,
ag P.
Kienapfel agus A.
Szmytkowska, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh,
i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra (IO 1993 L 95, lch. 29), chomh maith le prionsabail na héifeachtachta agus na comhréireachta.
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir AS agus BNP Paribas Bank Polska S.A. (‘BNP Paribas’) maidir leis na hiarmhairtí a bhaineann le héagothroime téarmaí áirithe d’aguisín a ghabhann le conradh iasachta morgáiste a tugadh i gcrích idir AS agus réamhtheachtaí i dteideal BNP Paribas.
An dlí lena mbaineann
Treoir 93/13
3        Foráiltear leis an 24ú haithris de Threoir 93/13:
‘Ag féachaint dó nach mór modhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha a bheith ar fáil do chúirteanna nó údaráis riaracháin na mBallstát chun cosc a chur ar chur i bhfeidhm téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4        Foráiltear le hAirteagal 6(1) den Treoir sin:
‘Déanfaidh na Ballstáit foráil nach mbeidh téarmaí éagóracha a úsáidtear i gconradh arna chur i gcrích le tomhaltóir ag díoltóir nó soláthróir ina gceangal ar an tomhaltóir,
mar a fhoráiltear faoina ndlí náisiúnta, agus go leanfaidh an conradh sin de bheith ina cheangal ar na páirtithe de réir na dtéarmaí céanna, más féidir leis leanúint de bheith ann gan na téarmaí éagóracha.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5        Foráiltear le hAirteagal 7(1) den Treoir sin:
‘Áiritheoidh na Ballstáit, ar mhaithe le leas na dtomhaltóirí agus na n‑iomaitheoirí, gurb ann do mhodhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha chun cosc a chur ar úsáid leanúnach a bhaint as téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích ag díoltóirí nó ag soláthróirí le tomhaltóirí.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Polainne
6        Foráiltear le hAirteagal 58(1) den ustawa – Kodeks cywilny (an Dlí maidir leis an gCód Sibhialta, an Pholainn), an 23 Aibreán 1964 (Dz. U. Uimh. 16, mír 93), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (‘an Cód Sibhialta’):
‘Beidh gníomh dlí atá contrártha leis an dlí nó atá beartaithe chun dul timpeall ar an dlí ar neamhní go hiomlán, mura bhforáiltear a mhalairt le foráil ábhartha, go háirithe má fhoráiltear leis an bhforáil sin go gcuirfear forálacha ábhartha an dlí in ionad fhorálacha neamhbhailí an ghnímh dlí sin.’
7        De réir Airteagal 3851 den Chód Sibhialta:
‘1.      Ní bheidh téarmaí conartha arna thabhairt i gcrích le tomhaltóir nár caibidlíodh ar leithligh ina gceangal ar an tomhaltóir má leagtar amach a chearta agus a oibleagáidí ar bhealach atá contrártha le dea-chleachtas agus a sháraíonn a leasanna go mór (téarmaí neamhdhleathacha). Ní bheidh feidhm ag an bhforáil sin maidir le téarmaí lena sainítear príomhoibleagáidí na bpáirtithe, lena n‑áirítear praghas nó luach saothair,
má dhéantar iad a fhoirmliú ar bhealach aonchiallach.
2.      Mura mbeidh téarma conarthach ina cheangal ar an tomhaltóir de bhun mhír 1, leanfaidh an conradh de bheith ina cheangal ar na páirtithe ar gach slí eile.’
8        De réir Airteagal 3852 den Chód Sibhialta:
‘Déanfar comhlíonadh na dtéarmaí conarthacha le dea-chleachtas a mheas de réir an staid ina raibh cúrsaí tráth a cuireadh an conradh i gcrích, agus aird á tabhairt ar
a ábhar, na himthosca inar tugadh i gcrích é agus ar chonarthaí eile a bhaineann leis an gconradh sin ina bhfuil na forálacha atá á meas.’
9        Foráiltear le hAirteagal 506(1) den Chód Sibhialta, más rud é, d’fhonn an oibleagáid a chealú, go ngeallann an féichiúnaí, le toiliú an chreidiúnaí,
oibleagáid eile a chomhlíonadh, nó fiú an oibleagáid chéanna, ach bunaithe ar bhunús dlí eile, múchtar an oibleagáid roimhe sin.
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
10      An 3 Eanáir 2007, thug AS conradh iasachta morgáiste i gcrích le réamhtheachtaí i dteideal BNP Paribas dar luach 415 144.09 zloty na Polainne (PLN) (thart ar EUR 97 000), a bhí beartaithe chun tógáil maoine dochorraithe a mhaoiniú, ar feadh tréimhse go dtí an 20 Nollaig 2021. Socraíodh an ráta úis sa chomhaontú sin ag 4.7 %, ar bhonn ráta tagartha WIBOR 3M (Warsaw Interbank Offered Rate 3-month, ráta tairgthe 3 mhí idirbhainc i Vársá), arna mhéadú faoi chorrlach an bhainc lena mbaineann.
11      An 20 Feabhra 2008, shínigh na páirtithe sa chonradh sin aguisín
a ghabhann leis an gconradh sin, faoinar méadaíodh méid na hiasachta le haisíoc go PLN 465 144.09 (thart ar EUR 108 700).
12      An 20 Márta 2008, shínigh na páirtithe sin dara haguisín
a ghabhann leis an gconradh sin (‘an dara haguisín’). Faoi Airteagal 1(1) den dara haguisín, tiontaíodh méid na hiasachta le haisíoc go francanna na hEilvéise (CHF). Luadh in Airteagal 2 den dara haguisín gur cinneadh ráta úis na hiasachta sin ar bhonn innéacs tagarmhairc Libor 6M (London Interbank Offered Rate 6-month,
ráta tairgthe 6 mhí idirbhainc i Londain),
arna mhéadú faoi chorrlach an bhainc lena mbaineann. Faoi Airteagal 3(1) den dara haguisín, bhí an iasacht sin inaisíoctha in PLN, agus méideanna na dtráthchodanna aisíocaíochta míosúla á ríomh trí ráta díola an airgeadra sin a bhí i bhfeidhm sa bhanc sin ar dháta aisíocaíochta na tráthchoda míosúla lena mbaineann a chur i bhfeidhm. Ina theannta sin, de bhun Airteagal 3(2) den dara haguisín dhéanfaí ús, táillí agus coimisiúin a ríomh in airgeadra na hiasachta agus aisíocfaí iad in PLN i gcomhréir le ráta díola an airgeadra i bhfeidhm sa bhanc sin ar dháta na haisíocaíochta sin. Luadh in Airteagal 3(5) den dara haguisín gur cuireadh in iúl don iasachtaí gur iompaigh sé an riosca malairte eachtraí. Ar deireadh, faoi Airteagal 5 den dara
haguisín socraíodh aibíocht nua na hiasachta céanna mar an 20 Nollaig 2026.
13      Thug na páirtithe sa chonradh iasachta morgáiste atá i gceist sna príomhimeachtaí an tríú haguisín
a ghabhann leis an gconradh sin i gcrích, an 13 Feabhra 2015, faoinar aithníodh go raibh sé de cheart ag AS na tráthchodanna míosúla aisíocaíochta a íoc go díreach in CHF.
14      Tar éis dóibh PLN 350 088.07 agus CHF 83 920.95 (thart ar EUR 171 800 san iomlán) a aisíoc, thug AS caingean an 25 Samhain 2022 os comhair Sąd Okręgowy w Warszawie (an Chúirt Réigiúnach, Vársá, an Pholainn), arb í an chúirt a rinne an tarchur í, ag iarraidh, go príomha, dearbhú go raibh na clásail innéacsaithe a leagtar síos sa dara haguisín
neamhbhailí agus, mar mhalairt air sin, dearbhú,
inter alia, go raibh an conradh iasachta morgáiste atá i gceist sna príomhimeachtaí neamhbhailí ina iomláine.
15      Measann an chúirt a rinne an tarchur go bhfuil na téarmaí in Airteagail 1 agus 3 den dara haguisín éagórach, de réir bhrí Airteagal 3(1) de Threoir
93/13, a mhéid a chuirtear
leo an riosca malairte eachtraí go hiomlán ar an iasachtaí. Thairis sin, luaitear ann nach féidir leis an dara haguisín leanúint de bheith ann gan na téarmaí sin.
16      Tugann an chúirt sin dá haire, de réir chásdlí an Sąd Najwyższy (an Chúirt Uachtarach, an Pholainn), go bhfuil sé d’éifeacht ag neamhbhailíocht
aguisín a ghabhann le conradh iasachta morgáiste téarmaí bunaidh an chonartha sin arna leasú leis an aguisín sin a athbhunú, gan amhras a chaitheamh ar bhailíocht an chonartha sin.
17      Dá bhrí sin, ba leor dearbhú neamhbhailíochta an aguisín amháin, a eascraíonn as cineál éagórach a théarmaí, chun cuspóir na cosanta tomhaltóirí a bhaint amach, mar a leagtar amach in
Airteagal 6(1) de Threoir
93/13, ós rud é nach mbeadh an tomhaltóir lena mbaineann faoi cheangal ag na téarmaí sin a thuilleadh. In aon chás,
bheadh neamhbhailíocht an chonartha ina iomláine mar thoradh ar an gcinneadh sin díréireach le baint amach an chuspóra sin.
18      É sin ráite, tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire na rioscaí a bhaineann le téarmaí an chonartha bunaidh a athbhunú maidir leis an éifeacht dhíspreagthach ba cheart a bheith ag téarmaí éagóracha a bhaint ar iompar díoltóirí nó soláthróirí. Ar thaobh amháin, ní ghearrtar pionós ar dhíoltóir nó ar sholáthróir as téarmaí éagóracha a úsáid, ós rud é go bhféadfadh sé fiú, in imthosca áirithe, tairbhe a bhaint as ionadú théarmaí an chonartha bunaidh leis na téarmaí éagóracha. Ar an taobh eile, bheadh iarmhairtí eacnamaíocha fabhracha ag neamhbhailíocht an chonartha ina iomláine don tomhaltóir lena mbaineann, go háirithe i gcás ina bhfuil cosc ama ar éileamh an chreidiúnaí.
19      I ndáil leis sin, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, áfach, an féidir údar a thabhairt le cinneadh go bhfuil an conradh neamhbhailí i gcás nach bhfuil sé bunaithe ach ar mheasúnú eacnamaíoch cainníochtúil ar na buntáistí a fhaigheann an tomhaltóir lena mbaineann ón neamhbhailíocht sin.
20      Sna himthosca sin, chinn an Sąd Okręgowy w Warszawie (an Chúirt Réigiúnach, Vársá) bac a chur ar na himeachtaí agus an cheist seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘An bhfuil Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/93/CEE chomh maith le prionsabail na héifeachtachta agus na comhréireachta, le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc ar léiriú cúirte ar fhorálacha náisiúnta ar dá réir, i gcás ina gcinntear go bhfuil in [aguisín] an chonartha téarmaí coiscthe lena gcuirtear an [t‑aguisín] sin ar neamhní, a mheastar nach ndearnadh an [t‑aguisín] riamh agus a mheastar gurbh é leagan neamhathraithe an chonradh a rinneadh ón tús?’
An cheist a tharchuirtear
21      Lena ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13 agus prionsabail na héifeachtachta agus na comhréireachta le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc ar chásdlí náisiúnta faoina bhfuil sé d’éifeacht ag cinneadh go bhfuil aguisín
a ghabhann le conradh iasachta morgáiste arna thabhairt i gcrích idir díoltóir nó soláthróir agus tomhaltóir neamhbhailí mar gheall ar théarmaí éagóracha a bheith ann téarmaí bunaidh an chonartha sin a raibh sé beartaithe go ngabhfadh an t‑aguisín sin ina ionad a athbhunú.
Inghlacthacht
22      Áitíonn BNP Paribas go bhfuil an cheist a tharchuirtear do-ghlactha, ós rud é go mbraitheann toradh na díospóide sna príomhimeachtaí ar chur i bhfeidhm fhorálacha dhlí na Polainne amháin.
23      I ndáil leis sin, ní faoin gCúirt Bhreithiúnais atá sé, i gcomhthéacs an nós imeachta dá bhforáiltear in Airteagal 267 CFAE, forálacha an dlí náisiúnta a léiriú agus a chur i bhfeidhm ós rud é go mbaineann an cúram sin leis an gcúirt a rinne an tarchur go heisiach (breithiúnas an 26 Deireadh Fómhair 2023,
EDP – Energias de Portugal agus páirtithe eile,
C‑331/21, EU:C:2023:812, mír 40 agus an cásdlí dá dtagraítear).
24      É sin ráite, is ionstraim chomhair idir an Chúirt Bhreithiúnais agus na cúirteanna náisiúnta é an nós imeachta dá bhforáiltear san Airteagal sin, trína gcuireann an Chúirt na léirithe ar dhlí an Aontais ar fáil do na cúirteanna náisiúnta atá de dhíth orthu chun na díospóidí atá os a gcomhair a chinneadh (breithiúnas an 26 Márta 2020,
Miasto Łowicz agus Prokurator Generalny, C‑558/18 agus C‑563/18, EU:C:2020:234, mír 44 agus an cásdlí dá dtagraítear).
25      Mar sin féin, cé go sonraítear sa chéad chuid d’Airteagal 6(1) den Treoir sin go bhfuil na Ballstáit le foráil a dhéanamh nach mbeidh téarmaí éagóracha ina gceangal ar thomhaltóirí ‘mar a fhoráiltear faoina ndlí náisiúnta, ní fhéadfaidh an creat faoin dlí náisiúnta maidir leis an gcosaint a ráthaítear do thomhaltóirí leis an Treoir sin, áfach, raon feidhme na cosanta sin a athrú agus, dá bhrí sin, substaint na cosanta sin a athrú (breithiúnas an 30 Aibreán 2025,
AxFina Hungary Kutxabank (Conradh ag leanúint de bheith ann),
C‑630/23, EU:C:2025:302, mír 47 agus an cásdlí dá dtagraítear).
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
26      Sa chás seo, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an bhféadfadh cur i bhfeidhm an chásdlí náisiúnta i gcomhthéacs díospóide os a comhair bac a chur ar bhaint amach an chuspóra díspreagtha a leagtar síos le Treoir 93/13 agus ar éifeachtacht na cosanta tomhaltóirí a ráthaítear leis an Treoir sin.
27      Dá bhrí sin, braitheann toradh na díospóide atá ar feitheamh os comhair na cúirte a rinne an tarchur ar léiriú na Cúirte ar fhorálacha na Treorach sin agus ar phrionsabal na héifeachtachta, agus mar thoradh air sin ní mór a dhearbhú go bhfuil an cheist a tharchuirtear inghlactha.
Substaint
28      Faoin gcéad chuid d’Airteagal 6(1) de Threoir
93/13, níl téarmaí éagóracha a úsáidtear i gconradh arna thabhairt i gcrích idir díoltóir nó soláthróir agus tomhaltóir, dá bhforáiltear faoi dhlí náisiúnta na mBallstát, ina gceangal ar an tomhaltóir.
29      I ndáil leis sin, ní fhéadfaidh an creat faoin dlí náisiúnta maidir leis an gcosaint a ráthaítear do thomhaltóirí le Treoir 93/13, áfach, raon feidhme na cosanta sin a athrú agus, dá bhrí sin, substaint na cosanta sin a athrú (féach, chuige sin, breithiúnas an 30 Aibreán 2025,
AxFina Hungary Kutxabank (Conradh ag leanúint de bheith ann),
C‑630/23, EU:C:2025:302, mír 47 agus an cásdlí dá dtagraítear).
30      Sa chomhthéacs sin, le hAirteagal 7(1) den Treoir sin, ceanglaítear ar na Ballstáit modhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha
a chur ar fáil ‘chun cosc a chur ar úsáid leanúnach a bhaint as téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích ag díoltóirí nó ag soláthróirí le tomhaltóirí’ (féach, chuige sin, breithiúnas an 30 Aibreán 2025,
AxFina Hungary Kutxabank (Conradh ag leanúint de bheith ann),
C‑630/23, EU:C:2025:302, mír 43 agus an cásdlí dá dtagraítear).
31      Cé gur faoi na Ballstáit atá sé, trína ndlí náisiúnta, sainiú a dhéanamh ar na rialacha mionsonraithe faoina mbunaítear cinneadh go bhfuil téarma i gconradh éagórach agus go bhfuil éifeachtaí dlíthiúla iarbhír an chinnidh sin ann, is amhlaidh fós nach mór a bheith in ann, le cinneadh den sórt sin, an staid dhlíthiúil agus fhíorasach a athbhunú, a bheadh mar staid an tomhaltóra in éagmais an téarma éagóraigh sin, go háirithe trí cheart a bhunú chun buntáistí a fuair an díoltóir nó an soláthróir go míchuí, chun aimhleasa dó, ar bhonn an téarma éagóraigh sin
(féach, chuige sin, breithiúnas an 30 Aibreán 2025,
AxFina Hungary Kutxabank (Conradh ag leanúint de bheith ann),
C‑630/23, EU:C:2025:302, mír 48 agus an cásdlí dá dtagraítear).
32      Maidir leis na cúirteanna náisiúnta, is fúthu atá sé téarmaí éagóracha a fhágáil gan feidhm ionas nach mbeidh éifeachtaí ceangailteacha acu maidir leis an tomhaltóir, mura gcuireann an tomhaltóir ina choinne (féach, chuige sin, breithiúnas an 30 Aibreán 2025,
AxFina Hungary Kutxabank (Conradh ag leanúint de bheith ann),
C‑630/23, EU:C:2025:302, mír 44 agus an cásdlí dá dtagraítear).
33      Dá bhrí sin, ní mór a mheas, i bprionsabal, nach raibh téarma conarthach a measadh a bheith éagórach ann riamh, ionas nach féidir tionchar dá laghad a bheith aige ar an tomhaltóir. Dá bhrí sin, ní mór a bheith mar thoradh ar an gcinneadh breithiúnach go bhfuil téarma den sórt sin éagórach, i bprionsabal, go n‑athbhunófar an staid dhlíthiúil agus fhíorasach ina mbeadh an tomhaltóir sin in éagmais an téarma sin (breithiúnas an 30 Aibreán 2025,
AxFina Hungary Kutxabank (Conradh ag leanúint de bheith ann),
C‑630/23, EU:C:2025:302, mír 45 agus an cásdlí dá dtagraítear).
34      Is léir ón ordú tarchuir, de réir chásdlí an Sąd Najwyższy (an Chúirt Uachtarach), go bhfuil sé d’éifeacht ag neamhbhailíocht an dara haguisín téarmaí bunaidh an chonartha iasachta morgáiste atá i gceist sna príomhimeachtaí ar cuireadh an t‑aguisín sin ina n‑ionad a athbhunú. D’fhágfadh an t‑athbhunú sin go bhféadfadh an conradh sin leanúint de bheith ann, ach, de réir na cúirte a rinne an tarchur, bheadh neamhbhailíocht an chonartha sin ina iomláine díréireach i bhfianaise bhaint amach an chuspóra maidir le cosaint tomhaltóirí.
35      De réir an chásdlí, má mheasann cúirt náisiúnta, de bhun fhorálacha ábhartha a dlí náisiúnta, nach féidir le conradh leanúint de bheith ann gan na téarmaí éagóracha atá ann, ní chuirtear cosc le hAirteagal 6(1) de Threoir
93/13, i bprionsabal, ar é a dhearbhú a bheith neamhbhailí, beag beann ar na héifeachtaí sonracha a bhaineann le neamhniú an chonartha sin (breithiúnas an 29 Aibreán 2021,
Bank BPH,
C‑19/20, EU:C:2021:341, mír 85 agus an cásdlí dá dtagraítear).
36      I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú nach mór an fhéidearthacht go bhféadfaí conradh a choimeád ar bun, i gcomhréir le rialacha an dlí náisiúnta, gan téarmaí éagóracha an chonartha sin a fhíorú go
hoibiachtúil. Dá bhrí sin, ní féidir cás ceann de na páirtithe sa chonradh sin a mheas mar an critéar cinntitheach lena rialaítear a bhfuil i ndán don chonradh sin amach anseo (féach, chuige sin, breithiúnas an 30 Aibreán 2025,
AxFina Hungary Kutxabank (Conradh ag leanúint de bheith ann),
C‑630/23, EU:C:2025:302, mír 58 agus an cásdlí dá dtagraítear).
37      Sna himthosca sin, ní féidir gurb ann don chonradh i gcónaí a bheith ag brath ar na héifeachtaí díréireacha a d’fhéadfadh a bheith ag neamhbhailíocht an chonartha i ndáil leis an gcuspóir maidir le cosaint tomhaltóirí a shaothraítear le Treoir
93/13.
38      I gcomhréir leis an gcásdlí a luaitear i mír
31 den bhreithiúnas seo, ní mór, in aon chás, go bhfágfadh éifeachtaí cinnidh go bhfuil téarma i gconradh arna thabhairt i gcrích idir díoltóir nó soláthróir agus tomhaltóir éagórach go bhféadfaí an staid dhlíthiúil agus fhíorasach ina mbeadh an tomhaltóir murach an téarma éagórach sin a athbhunú. I ndáil leis sin, trína cheangal, mar gheall ar a éagóraí atá téarmaí an aguisín a ghabhann le conradh, go n‑athbhunófaí téarmaí bunaidh an chonartha sin ar cuireadh an t‑aguisín sin ina ionad, is é an toradh a bhíonn ar chásdlí náisiúnta, amhail an cásdlí dá dtagraítear san ordú tarchuir, i bprionsabal, ná an staid dhlíthiúil a bheadh ag an tomhaltóir in éagmais na dtéarmaí éagóracha sin a athbhunú.
39      Mar sin féin, ba cheart a thabhairt faoi deara, dá gceadófaí don chúirt náisiúnta athbhreithniú a dhéanamh ar ábhar na dtéarmaí éagóracha a leagtar amach i gconradh den sórt sin, d’fheadfadh cumhacht den sórt sin baint amach chuspóir fadtéarmach Airteagal 7 de Threoir
93/13 a chur i mbaol. Chuideoidh an chumhacht sin le deireadh a chur le héifeacht dhíspreagthach ar thomhaltóirí agus díoltóirí maidir le neamhchur i bhfeidhm simplí na dtéarmaí éagóracha sin i leith an tomhaltóra nó an díoltóra, sa mhéid go gcuirfí cathú ar an tomhaltóir nó ar an díoltóir leas a bhaint as na téarmaí sin, ag tabhairt dá haire go bhféadfaí an conradh sin a fhorlíonadh, fiú dá ndearbhófaí iad a bheith neamhbhailí, sa mhéid is gá, ag an gcúirt náisiúnta, sa mhéid go ráthófaí leis sin leas na dtomhaltóirí nó na ndíoltóirí sin (breithiúnas an 29 Aibreán 2021,
Bank BPH,
C‑19/20, EU:C:2021:341, mír 68 agus an cásdlí dá dtagraítear).
40      Ní hamháin go bhféadfadh athbhunú théarmaí an chonartha atá i gceist, nach raibh sé beartaithe ag na páirtithe a bheith faoina cheangal a thuilleadh, amhras a chaitheamh ar éifeachtacht na cosanta do thomhaltóirí a ráthaítear le Treoir
93/13, ach d’fhéadfadh sé freisin baint amach an chuspóra, mar a leagtar síos in Airteagal 7 de Threoir 93/13, a chur i mbaol, maidir le húsáid téarmaí éagóracha ag an díoltóir nó ag an soláthróir a dhíspreagadh, ar cuspóir é a eascraíonn as na téarmaí éagóracha sin a bhaint amháin.
41      Ar thaobh amháin, d’fhéadfadh iarmhairtí diúltacha a bheith ag athbhunú théarmaí bunaidh an chonartha sin don tomhaltóir a eascraíonn go díreach as deireadh a chur leis na téarmaí éagóracha. Sa chás seo, luaigh Rialtas na Polainne ina bharúlacha i scríbhinn go mbeadh sé i gceist le hathbhunú an innéacs is infheidhme maidir leis an ráta úis mar a comhaontaíodh sa chonradh bunaidh go n‑aisíocfadh an t‑iasachtaí méideanna a chomhfhreagraíonn don difríocht idir cur i bhfeidhm an innéacs a socraíodh sa dara haguisín agus an t‑innéacs a socraíodh sa chonradh bunaidh don tréimhse tar éis an aguisín sin a thabhairt i gcrích. Ina theannta sin, ós rud é gur chomhaontaigh na páirtithe sa chonradh iasachta morgáiste atá i gceist sna príomhimeachtaí sa dara haguisín aibíocht na hiasachta sin a leasú i bhfabhar an iasachtaí, go háirithe i bhfoirm síneadh a chur leis an téarma aisíocaíochta, d’fhéadfadh athbhunú na haibíochta a comhaontaíodh sa chonradh bunaidh a bheith díobhálach don tomhaltóir freisin.
42      Ar an taobh eile, ní fhéadfaí díoltóirí nó soláthróirí a dhíspreagadh ó théarmaí éagóracha a úsáid más rud é go bhféadfaí téarmaí bunaidh conartha a raibh sé beartaithe ag na páirtithe a ionadú trí aguisín a thabhairt i gcrích, ina bhfuil téarmaí a mheastar a bheith éagórach, a athbhunú in ionad na dtéarmaí éagóracha atá san aguisín. Go háirithe, i gcás ina dtairbhíonn díoltóir nó soláthróir d’aischur na dtéarmaí bunaidh sin, d’fhéadfaí an éifeacht dhíspreagthach, a bhaineann go háirithe le buntáistí a fuair an díoltóir nó an soláthróir go míchuí, chun aimhleasa an tomhaltóra, ar bhonn téarma éagórach, a neodrú go páirteach.
43      In aon chás, is faoin gcúirt náisiúnta atá sé a fháil amach cad a bhí ar intinn ag na páirtithe sa chonradh nuair a leasaigh siad a ábhar trí aguisín a thabhairt i gcrích.
44      Ar deireadh, tá sé tábhachtach a mheabhrú go bhfuil sé beartaithe le hAirteagal 6(1) de Threoir 93/13 fíorchothromaíocht a athbhunú idir na páirtithe sa chaoi go bhfuil comhionannas eatarthu, in áit na cothromaíochta foirmiúla a bhunaítear leis an gconradh idir cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe conarthacha (breithiúnas an 18 Nollaig 2025,
Soledil,
C‑320/24, EU:C:2025:993, mír 23 agus an cásdlí dá dtagraítear).
45      Dá bhrí sin, is faoin gcúirt náisiúnta atá sé a áirithiú go bhfágann athbhunú na dtéarmaí bunaidh, ar cuireadh aguisín ina n‑ionad ar cinneadh é a bheith neamhbhailí mar gheall ar théarmaí éagóracha a bheith ann, gur féidir cothromaíocht iarbhír den sórt sin a bhunú lena ráthaítear cosaint éifeachtach an tomhaltóra gan amhras a chaitheamh ar bhaint amach chuspóir an díspreagtha a shaothraítear le hAirteagal 7(1) de Threoir
93/13.
46      I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, is é an freagra atá ar an gceist a tharchuirtear ná nach mór Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir
93/13 agus prionsabail na héifeachtachta agus na comhréireachta a léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc ar chásdlí náisiúnta faoina bhfuil sé d’éifeacht ag cinneadh go bhfuil aguisín
a ghabhann le conradh iasachta morgáiste arna thabhairt i gcrích idir díoltóir nó soláthróir agus tomhaltóir neamhbhailí, mar gheall ar théarmaí éagóracha a bheith ann, téarmaí bunaidh an chonartha sin a athbhunú a raibh sé beartaithe na téarmaí éagóracha sin a chur ina n‑ionad leis an aguisín sin, ar choinníoll go gcuirtear san áireamh go cuí na hiarmhairtí diúltacha don tomhaltóir sin agus na tairbhí don díoltóir nó don soláthróir sin a eascraíonn as athbhunú na dtéarmaí bunaidh sin, chun a áirithiú go bhféadfar fíorchothromaíocht a bhunú idir cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe conarthacha agus, dá bhrí sin, cosaint éifeachtach an tomhaltóra, gan amhras a chaitheamh ar bhaint amach an chuspóra díspreagtha a shaothraítear leis an Treoir sin.
Costais
47      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Séú Dlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra, chomh maith le prionsabail na héifeachtachta agus na comhréireachta,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní chuirtear cosc ar chásdlí náisiúnta faoina bhfuil sé d’éifeacht ag cinneadh go bhfuil aguisín a ghabhann le conradh iasachta morgáiste arna thabhairt i gcrích idir díoltóir nó soláthróir agus tomhaltóir neamhbhailí, mar gheall ar théarmaí éagóracha a bheith ann, téarmaí bunaidh an chonartha sin a athbhunú a raibh sé beartaithe na téarmaí éagóracha sin a chur ina n‑ionad leis an aguisín sin, ar choinníoll go gcuirtear san áireamh go cuí na hiarmhairtí diúltacha don tomhaltóir sin agus na tairbhí don díoltóir nó don soláthróir sin a eascraíonn as athbhunú na dtéarmaí bunaidh sin, chun a áirithiú go bhféadfar fíorchothromaíocht a bhunú idir cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe conarthacha agus, dá bhrí sin, cosaint éifeachtach an tomhaltóra, gan amhras a chaitheamh ar bhaint amach an chuspóra díspreagtha a shaothraítear leis an Treoir sin.
Sínithe
*      Teanga an cháis: an Pholainnis.
i      Is ainm bréige é ainm an cháis seo. Ní fhreagraíonn sé d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí.