Kawża T-612/17
Google LLC, li kienet Google Inc. u Alphabet, Inc.
vs
Il-Kummissjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (Id-Disa’ Awla Estiża) tal-10 ta’ Novembru 2021
“Kompetizzjoni – Abbuż minn pożizzjoni dominanti – Tiftix ġenerali u tiftix speċjalizzat ta’ prodotti fuq l-internet – Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 102 TFUE u tal-Artikolu 54 tal-Ftehim ŻEE – Abbuż permezz tal-effett ta’ lieva – Kompetizzjoni abbażi tal-mertu jew prattika antikompetittiva – Kundizzjonijiet ta’ aċċess mill-kompetituri għal servizz ta’ impriża dominanti li l-użu tiegħu ma jistax effettivament jiġi ssostitwit – Dehra ffavorita mill-impriża dominanti tar-riżultati tas-servizz rispettiv tagħha ta’ tiftix speċjalizzat – Effetti – Neċessità li jiġi stabbilit xenarju kontrofattwali – Assenza – Ġustifikazzjonijiet oġġettivi – Assenza – Possibbiltà li tiġi imposta multa fid-dawl ta’ ċerti ċirkustanzi – Linji gwida għall-kalkolu tal ammont tal-multi – Ġurisdizzjoni sħiħa”
1.      Rikors għal annullament – Stħarriġ tal-legalità – Kriterji – Deċiżjoni adottata mill-Kummissjoni fil-qasam tal-kompetizzjoni – Elementi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni – Elementi preċedenti jew sussegwenti għad-deċiżjoni kkontestata – Elementi ppreżentati fil-kuntest tal-proċedura amministrattiva jew ippreżentati għall-ewwel darba fil-kuntest tar-rikors għal annullament – Inklużjoni
(Artikoli 101, 102, 261 u 263 TFUE)
(ara l-punti 129 sa 131)
2.      Dritt tal-Unjoni Ewropea – Prinċipji – Drittijiet fundamentali – Preżunzjoni ta’ innoċenza – Proċedura fil-qasam tal-kompetizzjoni – Applikabbiltà
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 48(1))
(ara l-punt 132)
3.      Kompetizzjoni – Proċedura amministrattiva – Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata ksur – Prova tal-ksur u tat-tul tiegħu li għandha tiġi prodotta mill-Kummissjoni – Portata tal-oneru probatorju – Deċiżjoni bbażata fuq provi suffiċjenti sabiex juru l-eżistenza tal-ksur – Obbligi probatorji tal-impriżi li jikkontestaw ir-realtà tal-ksur
(Artikolu 102 TFUE)
(ara l-punti 133, 134)
4.      Rikors għal annullament – Kompetenza tal-qorti tal-Unjoni – Interpretazzjoni tal-motivazzjoni ta' att amministrattiv – Limiti
(Artikoli 263 u 264 TFUE)
(ara l-punt 135)
5.      Pożizzjoni dominanti – Abbuż – Kunċett – Kunċett oġġettiv li jikkonċerna l-aġir ta’ natura li jinfluwenza l-istruttura tas-suq u li għandu bħala effett li jostakola ż-żamma jew l-iżvilupp tal-kompetizzjoni – Obbligi li jaqgħu fuq l-impriża dominanti – Kompetizzjoni abbażi tal-merti
(Artikolu 102 TFUE)
(ara l-punti 150 sa 157)
6.      Pożizzjoni dominanti – Abbuż – Effett ta’ lieva – Pożizzjoni dominanti fis-suq tat-tiftix ġenerali fuq l-internet – Prattiki li jiffavorixxu s-servizz ta’ tqabbil tax-xiri tal-impriża f’pożizzjoni dominanti u li jisfavorixxu s-servizzi kompetituri ta’ tqabbil tax-xiri – Natura abbużiva – Kriterju ta’ applikazzjoni – Prattiki li jikkostitwixxu titjib kwalitattiv li jaqa taħt il-kompetizzjoni abbażi tal-merti – Assenza – Prattiki Prattika konsistenti man-natura miftuħa tal-infrastruttura li fuqha huwa bbażat il-mutur ta’ tiftix ġenerali – Assenza
(Artikolu 102 TFUE)
(ara l-punti 158 sa 189, 193 sa 197)
7.      Proċedura ġudizzjarja – Intervent – Motiv mhux imqajjem mir-rikorrent – Inammissibbiltà
(Statut tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 40, u l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 53; Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali, Artikolu 142(3))
(ara l-punti 191, 192)
8.      Pożizzjoni dominanti – Abbuż – Effett ta’ lieva – Pożizzjoni dominanti fis-suq tat-tiftix ġenerali fuq l-internet – Prattiki li jiffavorixxu s-servizz ta’ tqabbil tax-xiri tal-impriża f’pożizzjoni dominanti u li jisfavorixxu s-servizzi kompetituri ta’ tqabbil tax-xiri – Abbuż differenti mir-rifjut ta’ provvista
(Artikolu 102 TFUE)
(ara l-punti 212 sa 249, 285, 287, 290, 292, 314, 315, 351)
9.      Pożizzjoni dominanti – Abbuż – Kunċett – Kunċett oġġettiv li jikkonċerna l-aġir ta’ natura li jinfluwenza l-istruttura tas-suq u li għandu bħala effett li jostakola ż-żamma jew l-iżvilupp tal-kompetizzjoni – Neċessità li tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ intenzjoni antikompetittiva – Assenza
(Artikolu 102 TFUE)
(ara l-punti 255, 257, 262)
10.    Pożizzjoni dominanti – Abbuż – Effett antikompetittiv – Pożizzjoni dominanti fis-suq tat-tiftix ġenerali fuq l-internet – Prattiki li jiffavorixxu s-servizz ta’ tqabbil tax-xiri tal-impriża f’pożizzjoni dominanti u li jisfavorixxu s-servizzi kompetituri ta’ tqabbil tax-xiri – Prattiki li x’aktarx ikollhom effetti antikompetittivi fuq is-suq – Neċessità li jiġi stabbilit xenarju kontrofattwali – Assenza
(Artikolu 102 TFUE)
(ara l-punti 369, 372, 373, 376 sa 378, 419)
11.    Pożizzjoni dominanti – Abbuż – Effett antikompetittiv – Oneru tal-prova li jaqa’ fuq il-Kummissjoni – Natura suffiċjenti ta’ effett potenzjali – Pożizzjoni dominanti fis-suq tat-tiftix ġenerali fuq l-internet – Prattiki li jiffavorixxu s-servizz ta’ tqabbil tax-xiri tal-impriża f’pożizzjoni dominanti u li jisfavorixxu s-servizzi kompetituri ta’ tqabbil tax-xiri – Impatt fuq is-swieq ikkonċernati – Tnaqqis globali tat-traffiku mill-paġni ta’ riżultati ġenerali tal-impriża dominanti lejn is-servizzi kompetituri ta’ tqabbil tax-xiri – Aġir tal-impriża dominanti li jaffettwa kategorija waħda biss tal-kompetituri tagħha – Assenza ta’ effett – Obbligu li jintuża l-kriterju tal-kompetitur daqstant effiċjenti – Assenza
(Artikolu 102 TFUE)
(ara l-punti 382 sa 394, 406, 414, 417, 438 sa 443, 454, 501, 504 sa 506, 523, 537, 538, 541)
12.    Pożizzjoni dominanti – Suq inkwistjoni – Delimitazzjoni – Suq b’żewġ uċuħ – Kriterji ta’ evalwazzjoni – Suq tat-tiftix speċjalizzat tat-tqabbil tal-prodotti fuq l-internet, li jiġbor taħtu s-servizzi ta’ tqabbil tax-xiri u li ma jinkludix il-pjattaformi merkantili – Servizzi li jaqdu użi differenti
(Artikolu 102 TFUE ; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 97/C 372/03)
(ara l-punti 466 sa 495)
13.    Pożizzjoni dominanti – Abbuż – Pożizzjoni dominanti fis-suq tat-tiftix ġenerali fuq l-internet – Prattiki li jiffavorixxu s-servizz ta’ tqabbil tax-xiri tal-impriża f’pożizzjoni dominanti u li jisfavorixxu s-servizzi kompetituri ta’ tqabbil tax-xiri – Ġustifikazzjoni oġġettiva – Oneru tal-prova
(Artikolu 102 TFUE)
(ara l-punti 551 sa 555, 560 sa 567)
14.    Kompetizzjoni – Multi – Ammont – Determinazzjoni – Setgħa diskrezzjonali tal-Kummissjoni – Stħarriġ ġudizzjarju – Ġurisdizzjoni sħiħa tal-Qorti tal-Unjoni – Portata
(Artikoli 101, 261 u 263 TFUE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 31; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2006/C 210/02)
(ara l-punt 605)
15.    Kompetizzjoni – Regoli tal-Unjoni – Ksur – Twettiq deliberat jew b’riżultat ta’ negliġenza – Kunċett – Impriża li ma setgħetx ma tkunx konxja min-natura antikompetittiva tal-aġir tagħha – Assenza ta’ deċiżjoni preċedenti tal-Kummissjoni dwar ksur simili – Assenza ta’ effett
(Artikolu 101 TFUE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2))
(ara l-punti 608, 616, 618)
16.    Kompetizzjoni – Proċedura amministrattiva – Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata ksur – Assenza deċiżjoni preċedenti tal-Kummissjoni dwar ksur simili – Ksur tal-prinċipju ta’ nullum crimen, nulla poena sine lege – Assenza – Il-Kummissjoni kienet ikkunsidrat li taċċetta impenji mill-impriża kkonċernata qabel ma wettqet il-konstatazzjoni ta’ ksur – Assenza ta’ effett – Ksur tal-prinċipju ta’ aspettattivi leġittimi – Assenza
(Artikolu 101 TFUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 49; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2))
(ara l-punti 619, 628 sa 630, 634, 636 sa 639)
Sunt
Il-Qorti Ġenerali essenzjalment tiċħad ir-rikors ta’ Google kontra d-deċiżjoni tal Kummissjoni li tikkonstata li l-impriża abbużat mill-pożizzjoni dominanti tagħha billi ffavorixxiet is-servizz rispettiv tagħha ta’ tqabbil tax-xiri meta mqabbla ma’ servizzi oħra kompetituri ta’ tqabbil tax-xiri
Il-Qorti Ġenerali tikkonferma l-multa ta’ EUR 2.42 biljun imposta fuq Google
Permezz ta’ deċiżjoni tas-27 ta’ Ġunju 2017 (1), il-Kummissjoni Ewropea kkonstatat li, fi tlettax-il pajjiż taż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) (2), Google LLC kienet abbużat mill-pożizzjoni dominanti li hija għandha fis-suq tat‑tiftix ġenerali fuq l-internet billi ffavorixxiet is-servizzi rispettivi tagħha ta’ tqabbil tax-xiri, servizz ta’ tiftix speċjalizzat, meta mqabbla mas-servizzi kompetituri ta’ tqabbil tax-xiri.
Minn naħa, il-Kummissjoni qieset li r-riżultati ta’ tiftix ta’ prodotti mniedi min mutur ta’ tiftix ġenerali ta’ Google kienu ppożizzjonati u ppreżentati b’mod iktar attraenti meta dawn kienu r-riżultati rispettivi tas-servizz ta’ tqabbil tax-xiri ta’ Google milli fil-każ tar-riżultati li joriġinaw minn servizzi kompetituri ta’ tqabbil tax-xiri. Min-naħa l-oħra, dawn tal-aħħar, li kienu jidhru bħala sempliċi riżultati ġeneriċi (ippreżentati fil-forma ta’ links bluni) x’aktarx li jiġu, minħabba dan il-fatt, b’kuntrast mar-riżultati tas-servizz ta’ tqabbil tax-xiri ta’ Google, ikklassifikati iktar l-isfel mill-algoritmi ta’ aġġustament fil-paġni ta’ riżultati ġenerali ta’ Google. B’dan il-mod, Google kienet, essenzjalment, naqqset it-traffiku li joriġina mill-paġni tagħha ta’ riżultati ġenerali lejn is-servizzi kompetituri ta’ tqabbil tax-xiri filwaqt li żiedet dan it-traffiku lejn is-servizz rispettiv tagħha ta’ tqabbil tax-xiri (iktar ’il quddiem il-“prattika kontenzjuża”).
Skont il-Kummissjoni, din il-prattika kienet ipproduċiet effetti antikompetittivi kemm fit-tlettax-il suq nazzjonali tat-tiftix speċjalizzat għat-tqabbil ta’ prodotti kif ukoll fit-tlettax-il suq nazzjonali tat-tiftix ġenerali.
Għal din ir-raġuni, filwaqt li ddeċidiet li kien hemm ksur tal-projbizzjoni ta’ abbuż minn pożizzjoni dominanti prevista fl-Artikolu 102 TFUE u fl-Artikolu 54 tal-Ftehim ŻEE, il-Kummissjoni imponiet fuq Google multa ta’ EUR 2 424 495 000, li minnha EUR 523 518 000 għandhom jitħallsu in solidum minn Alphabet, Inc., il-kumpannija omm tagħha.
Il-Qorti Ġenerali essenzjalment tiċħad ir-rikors ippreżentat minn Google u minn Alphabet kontra din id-deċiżjoni u tikkonferma wkoll il-multa imposta mill-Kummissjoni.
L-evalwazzjoni tal-Qorti Ġenerali
F’dak li jirrigwarda, fl-ewwel lok, in-natura antikompetittiva tal-prattika kontenzjuża, il-Qorti Ġenerali tqis li s-sempliċi konstatazzjoni tal-eżistenza ta’ pożizzjoni dominanti ta’ impriża, anki jekk waħda tad-daqs ta’ dik ta’ Google, ma timplika fiha nnifisha ebda akkuża fir-rigward tal-impriża kkonċernata, anki jekk hija tkun qed tippjana li tespandi f’suq relatat. Fil-fatt, huwa l-“użu abbużiv” ta’ pożizzjoni dominanti li huwa pprojbit mill-Artikolu 102 TFUE. Ir-responsabbiltà speċjali imposta, f’dan il-kuntest, fuq impriża dominanti għandha tiġi evalwata fid-dawl taċ-ċirkustanzi speċifiċi ta’ kull każ, li juru sitwazzjoni ta’ kompetizzjoni mdgħajfa.
Issa, fid-dawl tal-importanza tat-traffiku ġġenerat mill‑mutur ta’ tiftix ġenerali ta’ Google għas-servizzi ta’ tqabbil tax-xiri, tal-imġiba tal-utenti li ġeneralment jiffukaw fuq l-ewwel riżultati, kif ukoll tal-proporzjon u n-natura mhux effettivament sostitwibbli tat-traffiku ddevjat, il-Qorti Ġenerali tqis li l-prattika kontenzjuża tikkostitwixxi, fil-fatt, differenza fit-trattament distinta mill-kompetizzjoni abbażi tal-merti, u li hija ta’ natura li twassal għal tidjif tal-kompetizzjoni fis-suq, li x’aktarx tkun kontra l-Artikolu 102 TFUE.
F’dan il-kuntest, il-Qorti Ġenerali tenfasizza li, meqjusa l-vokazzjoni universali tal-mutur ta’ tiftix ġenerali ta’ Google, li huwa ppjanat għall-indiċjar tar-riżultati li jinkludu l-kontenuti kollha possibbli, il‑promozzjoni, fil-paġni tar-riżultati tagħha, ta’ tip wieħed ta’ riżultat speċjalizzat, jiġifieri dak tagħha, għandha ċerta forma ta’ anormalità.
Il-Qorti Ġenerali tosserva, barra minn hekk, li, anki jekk il-paġna ta’ riżultati ġenerali ta’ Google tippreżenta karatterisitċi li javviċinawha għal “faċilità essenzjali”, fis-sens ta’ servizz indispensabbli li għalih ma jeżisti ebda sostitut reali jew potenzjali, il-prattika kontenzjuża hija differenti, fl-elementi kostituttivi tagħha, minn rifjut ta’ provvista ta’ faċilità essenzjali. Għal din ir-raġuni, l-analiżi żviluppata mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha Bronner (3), fir-rigward ta’ tali rifjut, ma tistax tiġi applikata għall-kawża preżenti.
Fl-aħħar nett, il-Qorti Ġenerali tosserva li, peress li t-trattament differenzjat applikat minn Google iseħħ skont l-oriġini tar-riżultati, jiġifieri, skont jekk dawn joriġinawx mis-servizz rispettiv tagħha ta’ tqabbil jew mis-servizzi kompetituri ta’ tqabbil, minn dan jirriżulta li r-riżultati tas-servizzi kompetituri ta’tqabbil qatt ma jistgħu jibbenefikaw minn trattament simili għal dak tar-riżultati tas‑servizz ta’ tqabbil ta’ Google f’dak li jirrigwarda l-pożizzjonament u l-preżentazzjoni tagħhom. Għalhekk, Google tiffavorixxi s-servizz rispettiv tagħha ta’ tqabbil meta mqabbla mas-servizzi kompetituri ta’ tqabbil u mhux l-aħjar mir-riżultati.
F’dak li jirrigwarda, fit-tieni lok, l-effetti antikompetittivi ġġenerati mill-prattika kontenzjuża, il-Qorti Ġenerali tfakkar li jkun hemm abbuż minn pożizzjoni dominanti meta l-impriża dominanti, billi tuża miżuri differenti minn dawk li jirregolaw kompetizzjoni normali, tostakola ż-żamma tal-livell ta’ kompetizzjoni jew l-iżvilupp ta’ din il-kompetizzjoni. F’dan il-kuntest, sabiex tistabbilixxi ksur tal-Artikolu 102 TFUE, sabiex tistabbilixxi ksur tal-Artikolu 102 TFUE, il-Kummissjoni ma hiex obbligata li turi li l-prattiki inkwistjoni kellhom effetti reali ta’ esklużjoni, sa fejn il-prova tal-eżistenza ta’ effetti potenzjali hija suffiċjenti.
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali tikkonferma l-konklużjoni tal-Kummissjoni li tgħid li l-prattika kontenzjuża setgħet tagħti lok għal effetti potenzjalment antikompetittivi fis-suq tat-tiftix speċjalizzat għat-tqabbil ta’ prodotti. Il-Kummissjoni kienet, b’mod iktar partikolari, stabbiliet, minn naħa, li kien hemm effetti konkreti fuq it-traffiku li joriġina mill-paġni tar-riżultati ġenerali ta’ Google għad-detriment tas-servizzi kompetituri ta’ tqabbil tax-xiri u favur is-servizz ta’ tqabbil tax-xiri ta’ Google u, min-naħa l-oħra, li t-traffiku tas-servizzi kompetituri ta’ tqabbil tax-xiri li joriġina mill-imsemmija paġni kien jirrappreżenta parti kbira mit-traffiku totali tagħhom li ma setgħax jiġi effettivament issostitwit minn sorsi oħra, bħar-reklamar (AdWords) jew l‑applikazzjonijiet tat-telefonija mobbli, b’tali mod li l-prattika kontenzjuża setgħet twassal għall-għajbien tal-kompetituri, għal tnaqqis fl-innovazzjoni fis-suq u għal għażla iktar ristretta għall-konsumaturi, elementi karatterisitċi ta’ tidjif tal-kompetizzjoni.
Min-naħa l-oħra, il-Qorti Ġenerali tqis li l-Kummissjoni ma stabbilixxietx li l-aġir ta’ Google kellu effetti antikompetittivi, anki potenzjali, fis-suq tat-tiftix ġenerali u b’konsegwenza ta’ dan tannulla l-konstatazzjoni ta’ ksur biss fir-rigward ta’ dan is-suq.
F’dak li jirrigwarda l-effetti potenzjalment antikompetittivi fis-suq tat-tiftix speċjalizzat għat-tqabbil ta’ prodotti, il-Qorti Ġenerali tiċħad, barra minn hekk, l-argument ta’ Google li jgħid li l-kompetizzjoni kienet baqgħet ħajja minħabba l-preżenza tal-pjattaformi merkantili f’dan is-suq, filwaqt li tikkonferma l-analiżi tal-Kummissjoni li tgħid li dawn il-pjattaformi ma humiex attivi fl-istess suq.
Il-Qorti Ġenerali lanqas ma taċċetta l-ġustifikazzjonijiet li Google tinvoka sabiex tikkontesta n-natura abbużiva tal-imġiba tagħha. F’dan ir-rigward hija tosserva li, għalkemm l-algoritmi ta’ klassifikazzjoni tar-riżultati ġeneriċi jew il-kriterji ta’ pożizzjonament u ta’ preżentazzjoni tar-riżultati speċjalizzati għal prodotti ta’ Google setgħu, bħal tali, jirrappreżentaw titjib tas-servizzi tagħha b’kontenut favorevoli għall-kompetizzjoni, din iċ-ċirkustanza ma tiġġustifikax il-prattika kontenzjuża, jiġifieri, nuqqas ta’ ugwaljanza fit-trattament bejn ir-riżultati tas-servizz ta’ tqabbil tax-xiri ta’ Google u dawk tas-servizzi kompetituri ta’ tqabbil tax-xiri. Iktar minn hekk, Google baqgħet ma wrietx titjib fl-effiċjenza marbut ma din il-prattika li jikkumpensa l-effettivi tagħha għall-kompetizzjoni.
Wara evalwazzjoni ġdida tal-ksur, il-Qorti Ġenerali tikkonferma, fl-aħħar nett, l-ammont tal-multa imposta mill-Kummissjoni, filwaqt li tiċħad l-argumenti ta’Google bbażat fuq il-fatt li l-aġir kontenzjuż kien ġie analizzat għall-ewwel darba mill-Kummissjoni fid-dawl tar-regoli tal-kompetizzjoni u li, fl-istadju tal-proċedura, hija kienet aċċettat li tipprova ssolvi l-każ permezz ta’ impenji.
Wara li wettqet analiżi xierqa tal-fatti sabiex tiddetermina l-livell tas-sanzjoni, il-Qorti Ġenerali tikkonstata, minn naħa, li l-annullament parzjali tad-deċiżjoni kkontestata f’dak li jirrigwarda s-suq tat-tiftix ġenerali ma għandux effett fuq l-ammont tal-multa, peress li l-Kummissjoni, sabiex tiddetermina l-ammont bażiku tal-multa, ma ħaditx inkunsiderazzjoni l-valur tal-bejgħ f’dan is-suq. Min-naħa l-oħra, il-Qorti Ġenerali tenfasizza li għalkemm tieħu inkunsiderazzjoni l-fatt li l-abbuż ma ġiex ipprovat fis-suq tat-tiftix ġenerali, hija tieħu wkoll inkunsiderazzjoni l-fatt li l-aġir kontenzjuż jikkostitwixxi ksur partikolarment gravi u li ġie adottat b’mod intenzjonali u mhux b’negliġenza.
Fi tmiem din l-analiżi, il-Qorti Ġenerali tikkonferma l-ammont tas-sanzjoni pekunjarja imposta fuq Google.
1      Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2017) 4444 finali tas-27 ta’ Ġunju 2017 dwar proċedura għall-applikazzjoni tal Artikolu 102 tat Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea u tal Artikolu 54 tal Ftehim dwar iż-ŻEE (Kawża AT.39740 – Google Search (Xiri).
2      Il-Belġju, ir-Repubblika Ċeka, id-Danimarka, il-Ġermanja, Spanja, Franza, l-Italja, il-Pajjiżi l-Baxxi, l-Awstrija, il-Polonja, l-Isvezja, ir-Renju Unit u n-Norveġja.
3      Sentenza tas-26 ta’ Novembru 1998, Bronner (C‑7/97, EU:C:1998:569).