62022CO0658
DIGRIET TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Għaxar Awla)
9 ta’ Jannar 2024 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Artikolu 53(2) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja – Artikolu 267 TFUE – Mistoqsijiet legali magħmula lill-Qorti Suprema mill-Ewwel President tagħha – Assenza ta’ kawża quddiem il-qorti tar-rinviju – Inammissibbiltà manifesta”
Fil-Kawża C‑658/22,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mis-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema, il-Polonja), permezz ta’ deċiżjoni tat‑2 ta’ Settembru 2021, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fid‑19 ta’ Ottubru 2022, fil-kuntest tar-riferiment mill-Ewwel President tagħha;
fil-preżenza ta’:
Prokurator Generalny,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Għaxar Awla),
komposta minn Z. Csehi, President tal-Awla, I. Jarukaitis (Relatur) u D. Gratsias, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: A. Rantos,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għall-Prokurator Generalny, minn R. Hernand,
–
għall-Gvern Pollakk, minn B. Majczyna u S. Żyrek, bħala aġenti,
–
għall-Gvern Daniż, minn M. P. B. Jespersen, J. F. Kronborg u C. A.-S. Maertens, bħala aġenti,
–
għall-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi, minn M. K. Bulterman u J. Langer, bħala aġenti,
–
għall-Gvern Svediż, minn A. Runeskjöld u H. Shev, bħala aġenti,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn K. Herrmann u P. J. O. Van Nuffel, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li tagħti deċiżjoni permezz ta’ digriet motivat, konformement mal-Artikolu 53(2) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja,
tagħti l-preżenti
Digriet
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 2, tal-Artikolu 6(1) u (3), kif ukoll tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, moqrija flimkien mal-Artikolu 267 TFUE u mal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest tal-eżami ta’ mistoqsijiet legali magħmula mill-Ewwel President tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema, il-Polonja) lis-Seduta Plenarja tal-Awla Ċivili ta’ din il-qorti, dwar l-effetti tal-konstatazzjoni tan-natura inġusta ta’ klawżoli inklużi f’kuntratti ta’ self iddenominati jew indiċjati f’munita barranija.
Id‑dritt Pollakk
Il‑Kostituzzjoni
3
L-Artikolu 144(2) u (3) tal-Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (il-Kostituzzjoni tar-Repubblika tal-Polonja, iktar ’il quddiem il-“Kostituzzjoni”) jipprovdi:
“2.   Sabiex ikunu validi, l-atti uffiċjali tal-President tar-Repubblika [tal-Polonja (iktar ’il quddiem il-“President tar-Repubblika”)] għandhom jiġu kontrofirmati mill-President tal-Kunsill tal-Ministri li b’hekk jagħti lok għar-responsabbiltà tiegħu quddiem is-Sejm [(il-Kamra Inferjuri tal-Parlament, il-Polonja)].
3.   Id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 2 ma għandhomx japplikaw fil-każijiet li ġejjin:
[…]
17) il-ħatra tal-Imħallfin;
[…]”
4
Skont l-Artikolu 179 tal-Kostituzzjoni, il-President tar-Repubblika għandu jaħtar lill-imħallfin, fuq proposta tal-Krajowa Rada Sądownictwa (il-Kunsill Nazzjonali tal-Ġudikatura, il-Polonja, iktar ’il quddiem il-“KRS”), għal żmien indeterminat.
5
L-Artikolu 187 tal-Kostituzzjoni jipprovdi:
“1.   Il-[KRS] għandu jkun kompost minn:
1)
L-Ewwel President tas-[Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema)], il-Ministru għall-Ġustizzja, il-President tan-[Naczelny Sąd Administracyjny (il-Qorti Amministrattiva Suprema, il-Polonja)] u minn persuna maħtura mill-President tar-Repubblika,
2)
ħmistax-il imħallef magħżula minn fost l-imħallfin tas-[Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema)], tal-qrati ordinarji, tal-qrati amministrattivi u tal-qrati militari,
3)
erba’ membri eletti mi[ll-Kamra Inferjuri tal-Parlament] minn fost id-deputati u żewġ membri eletti mis-Senat minn fost is-senaturi.
[…]”
Il-Liġi dwar il-Qorti Suprema
6
L-Artikolu 29(2) u (3) tal-ustawa o Sądzie Najwyższym (il-Liġi dwar il-Qorti Suprema) tat‑8 ta’ Diċembru 2017 (Dz. U. tal-2018, pożizzjoni 5), kif emendata bl-ustawa o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (il-Liġi li Temenda l-Liġi dwar l-Organizzazzjoni tal-Qrati Ordinarji, il-Liġi dwar il-Qorti Suprema u Ċerti Liġijiet Oħra), tal‑20 ta’ Diċembru 2019 (Dz. U. tal-2020, pożizzjoni 190) (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar il-Qorti Suprema”), tistabbilixxi:
“2.   Fil-kuntest tal-attivitajiet tas-[Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema)] jew tal-korpi tagħha, ma huwiex permess li tiġi kkontestata l-leġittimità [tal-qrati], tal-korpi kostituzzjonali tal-Istat jew tal-korpi ta’ stħarriġ u ta’ protezzjoni tad-dritt.
3.   Is-[Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema)] jew awtorità oħra ma tistax tistabbilixxi jew tevalwa l-legalità tal-ħatra ta’ mħallef jew tas-setgħa li jeżerċita funzjonijiet ġudizzjarji li tirriżulta minn din il-ħatra.”
7
L-Artikolu 72(1) tal-Liġi dwar il-Qorti Suprema huwa redatt kif ġej:
“Imħallef tas-[Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema)] għandu jkun responsabbli, fil-livell dixxiplinari, għal ksur ta’ obbligi professjonali (nuqqasijiet dixxiplinari), inkluż f’każijiet ta’:
[…]
3)
atti li jixħtu dubji dwar l-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ impjieg ta’ mħallef, l-effettività tal-ħatra ta’ mħallef jew tal-leġittimità ta’ organu kostituzzjonali tar-Repubblika tal-Polonja;
[…]”
8
Skont l-Artikolu 83(1) ta’ din il-liġi:
“Jekk, fil-ġurisprudenza tal-qrati ordinarji, tal-qrati militari jew tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema), jinqalgħu diverġenzi fl-interpretazzjoni ta’ dispożizzjonijiet legali li fuqhom hija bbażata d-deċiżjoni tagħhom, l-Ewwel President jew il-President tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema) jistgħu, sabiex tiġi żgurata l-omoġeneità tal-ġurisprudenza, jadixxu lis-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema) b’seba’ mħallfin jew f’kulleġġ ġudikanti korrispondenti ieħor, b’mistoqsija legali.”
9
L-Artikolu 85(1) ta’ din il-liġi huwa fformulat kif ġej:
“Il-[Prokurator Generalny (il-Prosekutur Ġenerali, il-Polonja)] għandu jiġi informat biż-żamma tas-seduta tal-Assemblea Plenarja tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema) jew bis-seduta tal-Awla jew tal-awli magħquda.”
10
L-ewwel sentenza tal-Artikolu 87(1) tal-Liġi dwar il-Qorti Suprema jipprevedi:
“Id-deċiżjonijiet tas-seduta plenarja tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema), tal-awli miġbura jew tal-Awla Plenarja jiksbu s-saħħa ta’ prinċipju ġuridiku mill-adozzjoni tagħhom.”
11
Skont l-Artikolu 88 ta’ din il-liġi:
“1.   Jekk kulleġġ tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema) ikollu l-intenzjoni jabbanduna deċiżjoni li tkun kisbet saħħa ta’ prinċipju legali, huwa għandu jirreferi l-kwistjoni ta’ liġi mqajma lil kulleġġ ġudikanti kompost mill-membri kollha tal-Awla.
2.   L-abbandun ta’ deċiżjoni li tkun kisbet is-saħħa ta’ prinċipju legali adottata minn awla, mill-awli miġbura jew mis-Seduta Plenarja tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema) jeħtieġ l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ġdida permezz ta’ riżoluzzjoni tal-awla kkonċernata, tal-awli miġbura jew tal-Assemblea Plenarja tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema), rispettivament.
3.   Jekk il-kulleġġ ta’ Awla tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema) ikollu l-intenzjoni jabbanduna deċiżjoni li tkun kisbet is-saħħa ta’ prinċipju legali adottata minn awla oħra, id-deċiżjoni tittieħed permezz ta’ riżoluzzjoni taż-żewġ awli tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema). L-awli jistgħu jressqu l-kwistjoni legali quddiem is-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema).”
Il‑Liġi dwar il‑KRS
12
Il-KRS huwa rregolat mill-ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa (il-Liġi dwar il-Kunsill Nazzjonali tal-Ġudikatura), tat‑12 ta’ Mejju 2011 (Dz. U. tal-2011 Nru 126, pożizzjoni 714), kif emendata, b’mod partikolari, bl-ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (il-Liġi li Temenda l-Liġi dwar il-Kunsill Nazzjonali tal-Ġudikatura u Ċerti Liġijiet Oħra) tat‑8 ta’ Diċembru 2017 (Dz. U. tal-2018, pożizzjoni 3) u mill-ustawa o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (il-Liġi li Temenda l-Liġi dwar l-Organizzazzjoni tal-Qrati Ordinarji u Ċerti Liġijiet Oħra), tal‑20 ta’ Lulju 2018 (Dz. U. tal-2018, pożizzjoni 1443) (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar il-KRS”).
13
L-Artikolu 37(1) tal-Liġi dwar il-KRS jipprovdi:
“Jekk diversi kandidati applikaw għal pożizzjoni ta’ mħallef, [il-KRS] għandu jeżamina u jevalwa flimkien il-kandidaturi kollha ppreżentati. F’din is-sitwazzjoni, [il-KRS] għandu jadotta riżoluzzjoni li tinkludi d-deċiżjonijiet tiegħu fir-rigward tal-preżentazzjoni ta’ proposta ta’ ħatra għall-pożizzjoni ta’ mħallef, fir-rigward tal-kandidati kollha.”
14
L-Artikolu 44(1b) ta’ din il-liġi kien jipprevedi:
“Jekk mhux il-parteċipanti fil-proċeduri kollha kkontestaw ir-riżoluzzjoni msemmija fl-Artikolu 37(1), f’każijiet individwali li jikkonċernaw il-ħatra għall-kariga ta’ mħallef [tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema)], ir-riżoluzzjoni msemmija għandha ssir finali, għall-parti li tinkludi d-deċiżjoni għas-sottomissjoni tal-proposta għall-ħatra għall-kariga ta’ mħallef [tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema)] kif ukoll għall-parti li tinkludi d-deċiżjoni li ma tiġix sottomessa proposta għall-ħatra għall-kariga ta’ mħallef tal-istess qorti, fil-każ ta’ parteċipanti fil-proċeduri li ma ppreżentawx appell.
[…]”
15
Skont l-Artikolu 3 tal-ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (il-Liġi li Temenda l-Liġi dwar il-Kunsill Nazzjonali għall-Ġudikatura u l-Liġi dwar l-Organizzazzjoni tal-Kontenzjuż Amministrattiv), tas‑26 ta’ April 2019 (Dz. U. tal-2019, pożizzjoni 914), li daħlet fis-seħħ fit‑23 ta’ Mejju 2019, “[i]r-rikorsi li jikkontestaw ir-riżoluzzjonijiet [tal-KRS] f’kawżi individwali dwar il-ħatra tal-funzjonijiet ta’ mħallef [tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema)], ippreżentati u mhux deċiżi qabel id-data tad-dħul fis-seħħ ta’ din il-liġi, huma suġġetti ipso jure għal deċiżjoni li ma hemmx lok li tingħata deċiżjoni”.
Il‑kawża prinċipali u d‑domandi preliminari
16
Fid‑29 ta’ Jannar 2021, l-Ewwel President tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema), skont l-Artikolu 83(1) tal-Liġi dwar il-Qorti Suprema, adixxiet lis-Seduta Plenarja tal-Awla Ċivili ta’ dik il-qorti sabiex din tirrispondi għal diversi kwistjonijiet legali dwar il-konsegwenzi li jirriżultaw mill-konstatazzjoni tan-natura inġusta tal-klawżoli dwar id-determinazzjoni tar-rata tal-kambju stipulati fil-kuntratti ta’ self iddenominati f’munita barranija jew indiċjati fuqha.
17
Il-formazzjoni plenarja tal-Awla Ċivili tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema) eżaminat dawn il-kwistjonijiet matul is-seduta tagħha tat‑2 ta’ Settembru 2021, li fiha pparteċipaw 21 imħallef, li 7 minnhom kienu nħatru mill-President tar-Repubblika fl‑10 ta’ Ottubru 2018 abbażi taż-żewġ Riżoluzzjonijiet Nru 330/18 u Nru 331/18 meħuda mill-KRS fit‑28 ta’ Awwissu 2018 (iktar ’il quddiem ir-“riżoluzzjonijiet tat‑28 ta’ Awwissu 2018”).
18
Fid-dawl tal-parteċipazzjoni ta’ dawn l-Imħallfin fl-imsemmija seduta, il-maġġoranza tal-membri li jifformaw is-Seduta Plenarja esprimew dubji dwar ir-regolarità tal-kompożizzjoni ta’ dan il-kulleġġ ġudikanti u dwar il-kwalità ta’ qorti indipendenti u imparzjali tal-imsemmi kulleġġ ġudikanti.
19
Fil-fatt, skont is-Seduta Plenarja tal-Awla Ċivili tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema), li hija l-qorti tar-rinviju, l-emendi leġiżlattivi li saru fil-kuntest tar-riforma tas-sistema ġudizzjarja huma ta’ natura li jissuġġerixxu li s-setgħa leġiżlattiva aġixxiet bl-għan li tipprekludi kull possibbiltà li jiġi żgurat stħarriġ ġudizzjarju effettiv tar-riżoluzzjonijiet tat‑28 ta’ Awwissu 2018.
20
Il-qorti tar-rinviju tesponi, f’dan ir-rigward, li l-Artikolu 44(1b) tal-Liġi dwar il-KRS jipprevedi li, fil-kawżi individwali dwar il-ħatra għall-funzjoni ta’ mħallef fis-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema), jekk il-parteċipanti kollha fil-proċedura ma jkunux ikkontestaw ir-riżoluzzjoni li tinkludi d-deċiżjonijiet tal-KRS fir-rigward tal-preżentazzjoni ta’ proposta ta’ ħatra għall-funzjoni ta’ mħallef, din ir-riżoluzzjoni ssir definittiva għall-parti tagħha li tinkludi d-deċiżjoni ta’ preżentazzjoni tal-proposta ta’ ħatra u għall-parti li tinkludi d-deċiżjoni ta’ nuqqas ta’ preżentazzjoni ta’ tali proposta, fir-rigward tal-parteċipanti fil-proċedura li ma jkunux ippreżentaw rikors.
21
Hija tindika li r-riżoluzzjonijiet tat‑28 ta’ Awwissu 2018, li kienu jinkludu b’mod partikolari l-proposti ta’ ħatra tas-seba’ mħallfin tal-Awla Ċivili tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema) maħtura fl‑10 ta’ Ottubru 2018, ġew ikkontestati quddiem in-Naczelny Sąd Administracyjny (il-Qorti Amministrattiva Suprema) li, permezz ta’ deċiżjonijiet tas‑27 ta’ Settembru 2018, issospendiet l-eżekuzzjoni tagħhom.
22
Hija tosserva li, minkejja din is-sospensjoni, il-President tar-Repubblika ħatar kandidati proposti mill-KRS u li, barra minn hekk, l-Artikolu 3 tal-Liġi li temenda l-Liġi dwar il-Kunsill Nazzjonali tal-Ġudikatura u l-Liġi dwar l-Organizzazzjoni tal-Kontenzjuż Amministrattiv, imsemmi fil-punt 15 ta’ dan id-digriet, ippreveda li r-rikorsi li jikkontestaw ir-riżoluzzjonijiet tal-KRS f’kawżi individwali dwar il-ħatra tal-funzjonijiet ta’ mħallef tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema), ippreżentati u li għadhom ma ġewx deċiżi qabel id-data tad-dħul fis-seħħ ta’ din il-liġi, jiġifieri t‑23 ta’ Mejju 2019, kienu suġġetti ipso jure għal deċiżjoni li ma hemmx lok li tingħata deċiżjoni.
23
Il-qorti tar-rinviju tippreċiża li, wara s-sentenza tat‑2 ta’ Marzu 2021, A.B. et (Ħatra tal-imħallfin fil-Qorti Suprema – Rikors) (C‑824/18, EU:C:2021:153), in-Naczelny Sąd Administracyjny (il-Qorti Amministrattiva Suprema), li ma kkonstatatx li ma kienx hemm lok li tingħata deċiżjoni fir-rigward tar-rikorsi diretti kontra r-riżoluzzjonijiet tat‑28 ta’ Awwissu 2018, annullat, permezz ta’ sentenza tas‑6 ta’ Mejju 2021, dawn ir-riżoluzzjonijiet fil-parti tagħhom li tinkludi l-proposta ta’ ħatra tal-kandidati għall-funzjonijiet ta’ mħallef tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema).
24
Hija tqis li minn dan jirriżulta li l-President tar-Repubblika aġixxa illegalment billi ħatar imħallfin minkejja r-rikors ippreżentat quddiem in-Naczelny Sąd Administracyjny (il-Qorti Amministrattiva Suprema) kontra r-riżoluzzjonijiet tat‑28 ta’ Awwissu 2018 u meta kienet pendenti l-istanza li wasslet għall-annullament ta’ dawn ir-riżoluzzjonijiet, li ċċaħħad lil dawn il-ħatriet mill-bażi legali tagħhom, peress li l-Artikolu 179 tal-Kostituzzjoni jipprevedi li l-imħallfin jinħatru mill-President tar-Repubblika fuq proposta tal-KRS.
25
F’dawn iċ-ċirkustanzi, hija tistaqsi, permezz tal-ewwel domanda tagħha, dwar jekk kulleġġ tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema) jistax jiġi kklassifikat bħala qorti indipendenti u imparzjali fid-dwal tal-fatt li ċerti membri li jifformaw dan il-kulleġġ inħatru mingħajr ma t-tħabbir mill-President tar-Repubblika tal-pożizzjonijiet vakanti ta’ mħallfin ġie kontrofirmat mill-President tal-Kunsill tal-Ministri, li l-proċedura ta’ qabel il-ħatra ta’ dawn il-membri twettqet mingħajr ma ġew osservati l-prinċipji ta’ trasparenza u ta’ integrità u li l-ħatra tal-imsemmija membri mill-President tar-Repubblika saret minkejja r-rikors ippreżentat kontra r-riżoluzzjonijiet tat‑28 ta’ Awwissu 2018 quddiem in-Naczelny Sąd Administracyjny (il-Qorti Amministrattiva Suprema) u d-deċiżjoni ta’ sospensjoni tal-eżekuzzjoni u sussegwentement tad-deċiżjoni ta’ annullament meħuda minn din l-aħħar qorti, imsemmija rispettivament fil-punti 21 u 23 ta’ dan id-digriet.
26
Fir-rigward tat-tieni domanda preliminari, il-qorti tar-rinviju ssemmi l-introduzzjoni, permezz tal-Liġi li temenda l-Liġi dwar l-Organizzazzjoni tal-Qrati tad-Dritt Komuni, il-Liġi dwar il-Qorti Suprema u Ċerti Liġijiet Oħra, imsemmija fil-punt 6 ta’ dan id-digriet, fil-Liġi dwar il-Qorti Suprema, ta’ Artikolu 29(2) u (3) ġdid, li jipprojbixxi lis-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema), taħt piena ta’ sanzjoni dixxiplinari, kull evalwazzjoni tal-legalità tal-ħatra tal-imħallfin jew tas-setgħa tagħhom li jeżerċitaw funzjonijiet fil-qasam tal-amministrazzjoni tal-ġustizzja. Issa, hija għandha dubji fir-rigward tal-kompatibbiltà ta’ tali projbizzjoni mad-dritt tal-Unjoni kif ukoll dwar jekk ir-rispett dovut għall-identità kostituzzjonali tal-Istati Membri jistax jiġġustifikaha.
27
Ir-raġunijiet li wasslu lill-qorti tar-rinviju biex tagħmel it-tielet domanda preliminari jirrigwardaw il-fatt li, billi bbażat ruħha fuq it-tagħlim li jirriżulta mis-sentenza tad‑19 ta’ Novembru 2019, A. K. et (Indipendenza tal-Awla Dixxiplinari tal-Qorti Suprema) (C‑585/18, C‑624/18 u C‑625/18, EU:C:2019:982), is-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema), fit‑23 ta’ Jannar 2020, adottat, f’kulleġġ ġudikanti li għaqqad l-Awla Ċivili, l-Awla Kriminali kif ukoll l-Awla Industrijali u tas-Sigurtà Soċjali ta’ din il-qorti, riżoluzzjoni li kisbet saħħa ta’ prinċipju legali, li kkonstatat b’mod partikolari l-irregolarità tal-kompożizzjoni ta’ qorti li tinkludi mħallfin maħtura fuq proposta tal-KRS stabbilita skont il-modalitajiet iddeterminati mil-Liġi li temenda l-Liġi dwar il-Kunsill Nazzjonali tal-Ġudikatura u Ċerti Liġijiet Oħra, imsemmija fil-punt 12 ta’ dan id-digriet. Issa, din ir-riżoluzzjoni ġiet iddikjarata antikostituzzjonali f’sentenza tal‑20 ta’ April 2020 mogħtija mit-Trybunał Konstytucyjny (il-Qorti Kostituzzjonali, il-Polonja) li, f’digriet tal‑21 ta’ April ta’ wara, iddeċidiet, barra minn hekk, li s-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema) ma kellhiex ġurisdizzjoni sabiex tipproċedi, permezz ta’ riżoluzzjoni, għal kitba mill-ġdid tad-dritt ta’ natura li temenda l-qafas normattiv tal-organizzazzjoni tal-ġustizzja u sabiex tistħarreġ l-eżerċizzju mill-President tar-Repubblika tal-kompetenza mogħtija lilu mill-Artikolu 179 tal-Kostituzzjoni.
28
Skont il-qorti tar-rinviju, il-ġurisprudenza tat-Trybunał Konstytucyjny (il-Qorti Kostituzzjonali) iċċaħħad lill-partijiet f’istanza ġudizzjarja mill-possibbiltà li jikkontestaw ir-regolarità tal-kompożizzjoni ta’ qorti, tikkostitwixxi ndħil fl-eżerċizzju tal-attività ġudizzjarja u ma tistax torbot lil din il-qorti tal-aħħar peress li toriġina minn qorti li hija stess hija komposta irregolarment.
29
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li s-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“(1)
L-Artikolu 2, l-Artikolu 6(1) u (3), u t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, moqrija flimkien mal-Artikolu 47 tal-[Karta] u mal-Artikolu 267 TFUE, għandhom jiġu interpretati fis-sens li qorti tal-aħħar istanza ta’ Stat Membru [(Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema)] li l-kompożizzjoni tagħha tinkludi lil persuni maħtura bħala mħallef bi ksur tar-regoli fundamentali tad-dritt tal-Istat Membru li jirregolaw il-ħatriet tal-imħallfin fil-Qorti Suprema ma hijiex qorti indipendenti u imparzjali stabbilita minn qabel bil-liġi u li tipprovdi rimedju legali effettiv lil individwi f’oqsma koperti mid-dritt tal-Unjoni, minħabba li:
(a)
il-Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej (il-President tar-Repubblika tal-Polonja) iħabbar pożizzjonijiet vakanti tal-ġudikatura fil-Qorti Suprema mingħajr il-kontrofirma minn qabel mill-Prezes Rady Ministrów (il-Prim Ministru);
(b)
it-tmexxija ta’ proċeduri preliminari għall-ħatra ssir bi ksur tal-prinċipji ta’ trasparenza u ta’ integrità minn korp nazzjonali [, il-KRS] li, fid-dawl taċ-ċirkustanzi madwar l-istabbiliment tiegħu (l-għażla tal-imħallfin), u l-mod kif jopera, ma jissodisfax ir-rekwiżiti ta’ korp kostituzzjonali bħala l-osservatur tal-indipendenza tal-qrati u tal-imħallfin;
(c)
il-President tar-Repubblika tal-Polonja ppreżenta ittri ta’ ħatra għall-pożizzjoni ta’ mħallef tal-Qorti Suprema minkejja l-fatt li r-riżoluzzjoni tal-Kunsill Nazzjonali tal-Ġudikatura, li tinkludi l-mozzjoni għall-ħatra fil-pożizzjoni ta’ mħallef, kienet ġiet ikkontestata preċedentement quddiem il-qorti nazzjonali kompetenti [(Naczelny Sąd Administracyjny (il-Qorti Amministrattiva Suprema)], li l-Qorti Amministrattiva Suprema ssospendiet l-implimentazzjoni ta’ dik ir-riżoluzzjoni skont id-dritt nazzjonali, u li l-proċeduri ta’ appell ma kinux ġew konklużi, u li sussegwentement il-Qorti Amministrattiva Suprema annullat validament ir-riżoluzzjoni kkontestata tal-Kunsill Nazzjonali tal-Ġudikatura minħabba l-illegalità tagħha, u b’hekk neħħietha b’mod permanenti mill-ordinament ġuridiku, u b’hekk ċaħdet il-ħatra għall-pożizzjoni ta’ mħallef tal-Qorti Suprema mill-bażi meħtieġa mill-Artikolu 179 tal-[Kostituzzjoni], liema bażi tikkonsisti minn mozzjoni mill-Kunsill Nazzjonali tal-Ġudikatura għall-ħatra fil-pożizzjoni ta’ mħallef?
2)
L-Artikolu 2, l-Artikolu 6(1) u (3), u t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, moqrija flimkien mal-Artikolu 47 tal-Karta u mal-Artikolu 267 TFUE, għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu l-applikazzjoni ta’ liġijiet nazzjonali bħall-Artikolu 29(2) u (3), l-Artikolu 26(3), u l-Artikolu 72(1), (2) u (3) tal-[Liġi dwar il-Qorti Suprema], sa fejn dawk il-liġijiet jipprekludu lill-imħallfin tal-Qorti Suprema, taħt piena ta’ sanzjoni dixxiplinari ta’ tkeċċija, milli jikkonstataw jew jevalwaw il-legalità ta’ ħatra ta’ mħallef jew l-awtorità li tirriżulta minn din il-ħatra għall-eżerċizzju ta’ funzjonijiet ġudizzjarji kif ukoll milli jevalwaw fil-mertu mozzjonijiet ta’ rikuża ta’ mħallef abbażi ta’ dawn il-motivi, peress li l-osservanza mill-Unjoni tal-identità kostituzzjonali tal-Istati Membri tiġġustifika tali preklużjoni?
(3)
L-Artikolu 2 u l-Artikolu 4(2) u (3) TUE, moqrija flimkien mal-Artikolu 19 TUE u mal-Artikolu 267 TFUE, għandhom jiġu interpretati fis-sens li sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali ta’ Stat Membru[, jiġifieri t-Trybunał Konstytucyjny (il-Qorti Kostituzzjonali),] li tiddikjara deċiżjoni ta’ qorti tal-aħħar istanza nazzjonali (jiġifieri s-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema)) inkompatibbli mal-Kostituzzjoni tar-Repubblika tal-Polonja, ma tistax tikkostitwixxi ostaklu għall-evalwazzjoni tal-indipendenza ta’ qorti u għad-determinazzjoni jekk qorti hijiex qorti stabbilita mil-liġi fis-sens tad-dritt tal-Unjoni, peress li, barra minn hekk, id-deċiżjoni tal-Qorti Suprema intiża għall-implimentazzjoni tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea fis-sens li d-dispożizzjonijiet tal-[Kostituzzjoni] u l-liġijiet applikabbli (il-liġijiet nazzjonali) ma jagħtux lill-Qorti Kostituzzjonali [jiġifieri lit-Trybunał Konstytucyjny (il-Qorti Kostituzzjonali)] l-kompetenza għal stħarriġ ġudizzjarju ta’ deċiżjonijiet ġudizzjarji, inklużi riżoluzzjonijiet li jsolvu diskrepanzi fl-interpretazzjoni ta’ liġijiet adottati skont l-Artikolu 83 tal-[Liġi dwar il-Qorti Suprema] u, barra minn hekk, il-Qorti Kostituzzjonali, minħabba l-mod kif hija kkostitwita bħalissa, ma hijiex qorti stabbilita bil-liġi fis-sens tal-Artikolu 6(1) tal-[Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950?”
Fuq l‑ammissibbiltà tat‑talba għal deċiżjoni preliminari
30
Skont l-Artikolu 53(2) Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, meta talba jew rikors ikunu manifestament inammissibbli, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’, f’kull ħin u wara li jinstema’ l-Avukat Ġenerali, tiddeċiedi permezz ta’ digriet motivat, mingħajr ma tkompli l-proċedura.
31
Hemm lok li din id-dispożizzjoni tiġi applikata fil-kuntest ta’ din il-kawża.
32
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-proċedura stabbilita mill-Artikolu 267 TFUE hija strument ta’ kooperazzjoni bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali, li permezz tagħha l-Qorti tal-Ġustizzja tipprovdi lill-qrati nazzjonali bil-punti ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li huma jeħtieġu sabiex jiddeċiedu t-tilwim imressaq quddiemhom. Il-ġustifikazzjoni tar-rinviju għal deċiżjoni preliminari ma hijiex madankollu l-formulazzjoni ta’ opinjonijiet konsultattivi dwar domandi ġenerali jew ipotetiċi, iżda l-ħtieġa inerenti għas-soluzzjoni effettiva ta’ tilwima (sentenza tas‑26 ta’ Marzu 2020, Miasto Łowicz u Prokurator Generalny, C‑558/18 u C‑563/18, EU:C:2020:234, punt 44 u l-ġurisprudenza ċċitata).
33
Kif jirriżulta mill-kliem stess tal-Artikolu 267 TFUE, id-deċiżjoni preliminari mitluba għandha tkun “meħtieġa” sabiex tippermetti li l-qrati tar-rinviju “ikunu jistgħu jagħtu s-sentenza” fil-kawża li jkunu adita biha (sentenza tas‑26 ta’ Marzu 2020, Miasto Łowicz u Prokurator Generalny, C‑558/18 u C‑563/18, EU:C:2020:234, punt 45 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
34
Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret repetutament li kemm mill-kliem kif ukoll mill-istruttura tal-Artikolu 267 TFUE jirriżulta li l-proċedura għal deċiżjoni preliminari tippreżumi, b’mod partikolari, li kawża hija effettivament pendenti quddiem il-qrati nazzjonali, li fil-kuntest tagħha huma għandhom jagħtu deċiżjoni li tista’ tieħu inkunsiderazzjoni s-sentenza dwar id-deċiżjoni preliminari (sentenza tas‑26 ta’ Marzu 2020, Miasto Łowicz u Prokurator Generalny, C‑558/18 u C‑563/18, EU:C:2020:234, punt 46 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
35
F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li ebda tilwima ma hija pendenti quddiem is-Seduta Plenarja tal-Awla Ċivili tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema). Fil-fatt, kif jirriżulta mid-dispożizzjonijiet nazzjonali ċċitati mill-qorti tar-rinviju u, b’mod partikolari, mill-Artikolu 83(1) u mill-Artikolu 87(1) tal-Liġi dwar il-Qorti Suprema, meta din tiġi adita bi kwistjonijiet legali mill-Ewwel President tagħha, abbażi tal-ewwel wieħed minn dawn iż-żewġ artikoli, sabiex jintemmu diverġenzi ta’ interpretazzjoni bejn il-qrati fil-mertu, dan il-kulleġġ għandu jiddeċiedi permezz ta’ deċiżjoni ġenerali li tikseb is-saħħa ta’ prinċipju ġuridiku, mingħajr ma tintalab tiddeċiedi xi tilwima bejn il-partijiet.
36
Permezz ta’ ittra tal‑25 ta’ Ottubru 2022, il-qorti tar-rinviju barra minn hekk ippreċiżat li, fil-kuntest ta’ din il-proċedura, ma kienx possibbli li jiġu identifikati l-“partijiet fil-kawża” u li l-kwalità ta’ “parti” la kienet irrikonoxxuta lill-Ewwel President u lanqas lill-Prosekutur Ġenerali.
37
Ċertament, permezz ta’ ittra tad‑19 ta’ Mejju 2023, il-qorti tar-rinviju indikat li, skont il-Liġi dwar il-Qorti Suprema, il-Prosekutur Ġenerali kien ġie informat bid-data tas-seduta plenarja tal-Awla Ċivili tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema), imsemmija fil-punt 17 ta’ dan id-digriet, u kien assista għaliha.
38
Madankollu, xorta jibqa’ l-fatt li l-proċedura fil-kawża prinċipali ma hijiex intiża biex tiġi deċiża kawża bejn il-partijiet li jopponu, iżda biex tinkiseb deċiżjoni ġenerali li għandha s-saħħa ta’ prinċipju ġuridiku.
39
F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa fil-kuntest ta’ din il-proċedura ma tissodisfax bżonn inerenti għas-soluzzjoni effettiva ta’ tilwima reali bejn il-partijiet.
40
Minn dan jirriżulta li din it-talba hija manifestament inammissibbli.
Fuq l‑ispejjeż
41
Peress li l-proċedura għandha n-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Għaxar Awla) tordna:
It-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mis-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema, il-Polonja), permezz ta’ deciżjoni tat‑2 ta’ Settembru 2021, hija manifestament inammissibbli.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Pollakk.