62021TJ0014_INF
Arrest van het Gerecht (Tiende kamer) van 18 oktober 2023 –Ryanair/Commissie (Brussels Airlines; COVID-19)
(Zaak T‑14/21) (
1
)
„Staatssteun – Belgische markt voor luchtvervoer – Steunmaatregel van België ten gunste van Brussels Airlines in het kader van de COVID‑19-pandemie – Herkapitalisatie – Lening – Besluit om geen bezwaar te maken – Tijdelijke kaderregeling inzake staatssteun – Maatregel om een ernstige verstoring van de economie van een lidstaat op te heffen – Geen afweging van de positieve gevolgen van de steun tegen de negatieve gevolgen ervan voor de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt en voor de handhaving van onvervalste mededinging – Gelijke behandeling – Vrijheid van vestiging – Vrij verrichten van diensten – Motiveringsplicht”
1.
Beroep tot nietigverklaring – Natuurlijke personen of rechtspersonen – Handelingen die hen rechtstreeks en individueel raken – Besluit van de Commissie waarbij staatssteun verenigbaar met interne markt wordt verklaard zonder dat de formele onderzoeksprocedure wordt ingeleid – Beroep ingesteld door belanghebbenden in de zin van artikel 108, lid 2, VWEU – Beroep tot vrijwaring van de procedurele rechten van de belanghebbenden – Ontvankelijkheid
[Art. 108, lid 2 en art. 263, vierde alinea, VWEU; verordening 2015/1589 van de Raad, art. 1, h)]
(zie punten 11‑14)
2.
Beroep tot nietigverklaring – Natuurlijke personen of rechtspersonen – Handelingen die hen rechtstreeks en individueel raken – Individueel geraakt – Criteria – Besluit waarin de Commissie tot de slotsom komt dat een steunmaatregel verenigbaar is met de interne markt – Beroep ingesteld door een concurrerende onderneming die doet blijken van een wezenlijke aantasting van haar marktpositie – Ontvankelijkheid – Verplichting voor de concurrerende onderneming om de betrokken markt nauwkeurig af te bakenen en de situatie van alle op deze markt aanwezige concurrenten te vergelijken teneinde zich ten opzichte van hen te onderscheiden – Geen – Voorwaarde voor de concurrerende onderneming om aan te tonen dat haar positie op de betrokken markt wezenlijk wordt aangetast
(Art. 108, leden 2 en 3, en art. 263, vierde alinea, VWEU)
(zie punten 15‑33)
3.
Beroep tot nietigverklaring – Natuurlijke personen of rechtspersonen – Handelingen die hen rechtstreeks en individueel raken – Rechtstreeks geraakt – Criteria – Besluit waarin de Commissie tot de slotsom komt dat een steunmaatregel verenigbaar is met de interne markt – Beroep dat is ingesteld door een concurrent van de begunstigde onderneming – Concurrerende onderneming die doet blijken rechtstreeks geraakt te zijn
(Art. 263, vierde alinea, VWEU)
(zie punt 34)
4.
Steunmaatregelen van de staten – Verbod – Uitzonderingen – Steun die als verenigbaar met de interne markt kan worden aangemerkt – Steun om een ernstige verstoring van de economie van een lidstaat te verhelpen – Beoordeling – Steun die in het kader van de COVID‑19-pandemie is verleend aan een luchtvaartmaatschappij die belangrijk is voor de nationale economie – Toetsing aan de mededeling van de Commissie betreffende de tijdelijke kaderregeling inzake staatssteun ter ondersteuning van de economie vanwege de COVID‑19-pandemie – Steunmaatregel die bestaat in de verstrekking van een lening tegen een verlaagde rentevoet en een herkapitalisatie van de luchtvaartmaatschappij – Beoordelingscriteria
[Artikel 107, lid 3, b), VWEU; mededeling 2020/C 91 I/01 van de Commissie, punten 49, 52, 53, 54, 71 en 72]
(zie punten 43‑69, 77‑85, 88‑92, 95‑100, 103‑110, 118‑123, 127, 128, 134‑136, 140‑142)
5.
Steunmaatregelen van de staten – Verbod – Uitzonderingen – Steun die als verenigbaar met de interne markt kan worden aangemerkt – Steun om een ernstige verstoring van de economie van een lidstaat te verhelpen – Beoordeling – Steun die in het kader van de COVID‑19-pandemie is verleend aan een luchtvaartmaatschappij die belangrijk is voor de nationale economie – Toetsing aan de mededeling van de Commissie betreffende de tijdelijke kaderregeling inzake staatssteun ter ondersteuning van de economie vanwege de COVID‑19-pandemie – Steunmaatregel die bestaat in de verstrekking van een lening tegen een verlaagde rentevoet en een herkapitalisatie van de luchtvaartmaatschappij – Insolventierisico voor de luchtvaartmaatschappij indien geen herkapitalisatiemaatregel wordt genomen – Geen beoordelingsfout
[Art. 107, lid 3, b), VWEU; mededeling 2020/C 91 I/01 van de Commissie, punt 49, a)]
(zie punten 77‑85)
6.
Steunmaatregelen van de staten – Verbod – Uitzonderingen – Steunmaatregelen die als verenigbaar met gemeenschappelijke markt kunnen worden beschouwd – Steun om een ernstige verstoring van de economie van een lidstaat te verhelpen – Beoordeling – Steun die in het kader van de COVID‑19-pandemie is verleend aan een luchtvaartmaatschappij die belangrijk is voor de nationale economie – Toetsing aan de mededeling van de Commissie betreffende de tijdelijke kaderregeling inzake staatssteun ter ondersteuning van de economie vanwege de COVID‑19-pandemie – Steunmaatregel die bestaat in de verstrekking van een lening tegen een verlaagde rentevoet en een herkapitalisatie van de luchtvaartmaatschappij – Herkapitalisatiemaatregel die een gemeenschappelijk belang moet dienen – Systeemrelevantie van de begunstigde onderneming voor de economie van het betrokken land – Geen beoordelingsfout
[Art. 107, lid 3, b), VWEU; mededeling 2020/C 91 I/01 van de Commissie, punt 49, b)]
[Art. 107, lid 3, b), VWEU]
(zie punten 86‑100)
7.
Steunmaatregelen van de staten – Verbod – Uitzonderingen – Steun die als verenigbaar met de interne markt kan worden aangemerkt – Beoordeling in het licht van artikel 107, lid 3, onder b), VWEU – Inaanmerkingneming van een vroegere praktijk – Daarvan uitgesloten
[Art. 107, lid 3, b), VWEU]
(zie punten 93, 94, 158, 159)
8.
Steunmaatregelen van de staten – Verbod – Uitzonderingen – Steun die als verenigbaar met de interne markt kan worden aangemerkt – Steun om een ernstige verstoring van de economie van een lidstaat te verhelpen – Beoordeling – Steun die in het kader van de COVID‑19-pandemie is verleend aan een luchtvaartmaatschappij die belangrijk is voor de nationale economie – Toetsing aan de mededeling van de Commissie betreffende de tijdelijke kaderregeling inzake staatssteun ter ondersteuning van de economie vanwege de COVID‑19-pandemie – Steunmaatregel die bestaat in de verstrekking van een lening tegen een verlaagde rentevoet en een herkapitalisatie van de luchtvaartmaatschappij – Onvermogen van de luchtvaartmaatschappij om tegen betaalbare voorwaarden financiering op de markt te vinden voor al zijn behoeften – Geen beoordelingsfout
[Art. 107, lid 3, b), VWEU; mededeling 2020/C 91 I/01 van de Commissie, punt 49, c)]
(zie punten 101‑111)
9.
Steunmaatregelen van de staten – Verbod – Uitzonderingen – Steun die als verenigbaar met de interne markt kan worden aangemerkt – Steun om een ernstige verstoring van de economie van een lidstaat te verhelpen – Beoordeling – Steun die in het kader van de COVID‑19-pandemie is verleend aan een luchtvaartmaatschappij die belangrijk is voor de nationale economie – Toetsing aan de mededeling van de Commissie betreffende de tijdelijke kaderregeling inzake staatssteun ter ondersteuning van de economie vanwege de COVID‑19-pandemie – Steunmaatregel die bestaat in de verstrekking van een lening tegen een verlaagde rentevoet en een herkapitalisatie van de luchtvaartmaatschappij – Herkapitalisatiemaatregel die de meest geschikte maatregel vormt en de minste kans op mededingingsverstoring biedt – Geen beoordelingsfout
[Art. 107, lid 3, b), VWEU; mededeling 2020/C 91 I/01 van de Commissie, punt 53]
(zie punten 112‑123)
10.
Steunmaatregelen van de staten – Verbod – Uitzonderingen – Steun die als verenigbaar met de interne markt kan worden aangemerkt – Steun om een ernstige verstoring van de economie van een lidstaat te verhelpen – Beoordeling – Steun die in het kader van de COVID‑19-pandemie is verleend aan een luchtvaartmaatschappij die belangrijk is voor de nationale economie – Toetsing aan de mededeling van de Commissie betreffende de tijdelijke kaderregeling inzake staatssteun ter ondersteuning van de economie vanwege de COVID‑19-pandemie – Steunmaatregel die bestaat in de verstrekking van een lening tegen een verlaagde rentevoet en een herkapitalisatie van de luchtvaartmaatschappij – Herkapitalisatiemaatregel die een mechanisme omvat om een agressieve commerciële expansie van de begunstigde te voorkomen – Geen beoordelingsfout
[Art. 107, lid 3, b), VWEU; mededeling 2020/C 91 I/01 van de Commissie, punt 71]
(zie punten 124‑136)
11.
Steunmaatregelen van de staten – Uitzonderingen – Steun die als verenigbaar met de interne markt kan worden aangemerkt – Steun om een ernstige verstoring van de economie van een lidstaat te verhelpen – Beoordeling – Steun die in het kader van de COVID‑19-pandemie is verleend aan een luchtvaartmaatschappij die belangrijk is voor de nationale economie – Toetsing aan de mededeling van de Commissie betreffende de tijdelijke kaderregeling inzake staatssteun ter ondersteuning van de economie vanwege de COVID‑19-pandemie – Steunmaatregel die bestaat in de verstrekking van een lening tegen een verlaagde rentevoet en een herkapitalisatie van de luchtvaartmaatschappij – Maatregel die noodzakelijk is om ernstige verstoringen in de nationale economie op te heffen
[Art. 107, lid 3, b), VWEU]
(zie punten 147‑159)
12.
Steunmaatregelen van de staten – Verbod – Uitzonderingen – Steun die als verenigbaar met de interne markt kan worden aangemerkt – Beoordeling in het licht van artikel 107, lid 3, onder b), VWEU – Criteria – Afweging van de gunstige gevolgen van de steun tegen de negatieve gevolgen ervan voor de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt en voor de handhaving van een onvervalste mededinging – Criterium niet noodzakelijk
(Art. 107, lid 3, b), VWEU)
(zie punten 160‑166)
13.
Steunmaatregelen van de staten – Verbod – Uitzonderingen – Steun die als verenigbaar met de interne markt kan worden aangemerkt – Steun om een ernstige verstoring van de economie van een lidstaat te verhelpen – Verstrekking van een lening tegen een verlaagde rentevoet en een herkapitalisatie ten gunste van een luchtvaartmaatschappij ter compensatie van de schade die zij als gevolg van de COVID‑19-pandemie heeft geleden – Steun die in het licht van artikel 107, lid 3, onder b), VWEU met de interne markt verenigbaar is – Beoordeling van de verenigbaarheid met het non-discriminatiebeginsel – Criteria – Doelstelling van de steun – Noodzaak van de steun – Evenredigheid van de steun
[Art. 107, lid 3, b), VWEU]
(zie punten 168‑182)
14.
Steunmaatregelen van de staten – Verbod – Uitzonderingen – Steun die als verenigbaar met de interne markt kan worden aangemerkt – Steun om een ernstige verstoring van de economie van een lidstaat te verhelpen – Beoordeling – Steun die in het kader van de COVID‑19-pandemie is verleend aan een luchtvaartmaatschappij die belangrijk is voor de nationale economie – Steun die in het licht van artikel 107, lid 3, onder b), VWEU met de interne markt verenigbaar is – Schending van de beginselen van het vrij verrichten van diensten en de vrijheid van vestiging – Geen
[Art. 49, art. 58, lid 1, art. 100, lid 2, en art. 107, lid 3, b), VWEU]
(zie punten 183‑190)
15.
Steunmaatregelen van de staten – Besluit van de Commissie om geen bezwaar te maken tegen een steunregeling – Motiveringsplicht – Omvang – Inaanmerkingneming van de context en het geheel van rechtsregels die de betrokken materie regelen
[Art. 107, lid 3, b), en art. 296 VWEU]
(zie punten 198‑205)
Dictum
1)
Het beroep wordt verworpen.
2)
Ryanair DAC draagt haar eigen kosten alsook die van de Europese Commissie en van Brussels Airlines SA/NV.
3)
Het Koninkrijk België en de Bondsrepubliek Duitsland dragen hun eigen kosten.
(
1
)	PB C 72 van 1.3.2021.