62024CJ0067
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an tOchtú Dlísheomra)
27 Márta 2025 (
*1
)
(Tarchur chun réamhrialú – Limistéar saoirse, slándála agus ceartais – Comhar breithiúnach in ábhair shibhialta – Dlínse in ábhair a bhaineann le hoibleagáidí cothabhála – Rialachán (CE) Uimh. 4/2009 – Liúntais chothabhála arna socrú le cinneadh ó chúirt tríú Stát – Creidiúnaithe cothabhála a bhfuil cónaí orthu sa tríú Stát sin agus a bhfuil náisiúntacht an tríú Stát sin amháin nó náisiúntacht an tríú Stát sin agus náisiúntacht Ballstáit acu – Féichiúnaí cothabhála, náisiúnach de chuid an Bhallstáit sin agus a bhfuil gnáthchónaí air sa Bhallstát sin – Iarratas chun an cinneadh sin a rinne an féichiúnaí cothabhála sin a mhodhnú chuig cúirt de chuid an Bhallstáit sin – Cinneadh na cúirte a bhfuil dlínse aici)
I gCás C‑67/24 [Amozov] (
i
),
IARRAIDH ar réamhrialú de bhun Airteagal 267 CFAE, ón Sofiyski rayonen sad (an Chúirt Dúiche Sóifia, an Bhulgáir), trí bhreith an 16 Eanáir 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 29 Eanáir 2024, sna himeachtaí
R. K.
v
K. Ch.,
D. K.,
E. K.,
tugann AN CHÚIRT (an tOchtú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: S. Rodin, Uachtarán Dlísheomra, N. Piçarra agus O. Spineanu-Matei (Rapóirtéir), Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: J. Richard de la Tour,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–
Rialtas na Portaingéile, ag P. Barros da Costa, J. Ramos, V. Sequeira agus M. Vara, i gcáil Gníomhairí,
–
an Coimisiún Eorpach, ag E. Rousseva agus W. Wils, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1
Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú aithris 15 agus Airteagail 3 agus 6 go 8 de Rialachán (CE) Uimh. 4/2009 ón gComhairle an 18 Nollaig 2008 maidir le dlínse, an dlí is infheidhme, aithint agus forfheidhmiú cinntí agus comhar in ábhair a bhaineann le hoibleagáidí cothabhála (IO 2009 L 7, lch. 1).
2
Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir R. K., ar thaobh amháin, agus a iarchéile, K. Ch., agus a leanaí, D. K. agus E. K., ar an taobh eile, maidir le leasú ar chinneadh ó chúirt tríú Stát lena socraítear méid na liúntas cothabhála.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais
3
Foráiltear an méid seo a leanas in aithrisí 9 go 11 agus 15 go 17 de Rialachán Uimh. 4/2009:
‘(9)
Ba cheart go mbeadh creidiúnaí cothabhála in ann cinneadh a fháil go héasca i mBallstát, a bheidh in‑fhorfheidhmithe go huathoibríoch i mBallstát eile gan foirmiúlachtaí breise.
(10)
Chun an sprioc sin a bhaint amach, tá sé inmholta ionstraim de chuid an Chomhphobail a chruthú in ábhair a bhaineann le hoibleagáidí cothabhála lena dtabharfaí le chéile forálacha maidir le dlínse, easaontacht dlíthe, aithint agus in‑fhorfheidhmitheacht, forfheidhmiú, cúnamh dlí agus comhar idir Údaráis Lárnacha.
(11)
Le raon feidhme an Rialacháin seo, ba cheart go gcumhdófaí na hoibleagáidí cothabhála uile a eascraíonn as caidreamh teaghlaigh, tuismíochta, pósta nó cleamhnais, chun cóir chomhionann idir na creidiúnaithe cothabhála uile a ráthú. Chun críocha an Rialacháin seo, ba cheart an téarma “oibleagáid chothabhála” a léirmhíniú go huathrialaitheach.
[...]
(15)
Chun leasanna creidiúnaithe cothabhála a chaomhnú agus riar cuí an cheartais a chur chun cinn laistigh den Aontas Eorpach, ba cheart na rialacha maidir le dlínse mar a eascraíonn siad ó Rialachán (CE) Uimh. 44/2001 [ón gComhairle an 22 Nollaig 2000 maidir le dlínse agus le haithint agus forghníomhú breithiúnas in ábhair shibhialta agus tráchtála (IO 2001 L 12, lch. 1)]. Níor cheart gurbh é an toradh a bheadh feasta ar ghnáthchónaí a bheith ar an gcosantóir i dtríú Stát, nach gcuirfí rialacha an Chomhphobail maidir le dlínse i bhfeidhm, agus níor cheart tarchur chuig an dlí náisiúnta a dhéanamh a thuilleadh. Dá bhrí sin, ba cheart go gcinnfí leis an Rialachán seo na cásanna ina bhféadfaidh cúirt i mBallstát dlínse choimhdeach a fheidhmiú.
(16)
Chun staideanna ina séantar an ceartas a leigheas, go háirithe, ba cheart go ndéanfaí foráil leis an Rialachán seo do forum necessitatis lena gceadaítear do chúirt Bhallstáit, ar bhonn eisceachtúil, rialú ar chomharbas a bhfuil dlúthbhaint aige le tríú Stát. Féadfar a mheas go bhfuil bonn eisceachtúil mar sin ann sa chás go mbeadh sé dodhéanta imeachtaí a thionscnamh sa tríú Stát atá i gceist, mar gheall ar chogadh sibhialta mar shampla, nó i gcás nach bhféadfaí a bheith ag súil leis le réasún go ndéanfadh an tairbhí tús a chur leis na himeachtaí, nó na himeachtaí sin a sheoladh, sa Stát sin. Ní féidir dlínse bunaithe ar forum necessitatis a fheidhmiú, áfach, ach amháin má tá nasc leordhóthanach ag an díospóid le Ballstát na cúirte ar tugadh na himeachtaí os a comhair, amhail náisiúntacht ceann de na páirtithe.
(17)
Ba cheart go bhforálfaí le riail bhreise maidir le dlínse, seachas faoi choinníollacha sonracha, gur féidir leis an bhféichiúnaí imeachtaí a thionscnamh chun modhnú a dhéanamh ar chinneadh cothabhála atá ann cheana chun go dtabharfaí cinneadh nua sa Stát ina bhfuil gnáthchónaí ar an gcreidiúnaí tráth a tugadh an cinneadh agus ina bhfuil sé fós i ngnáthchónaí, agus sa Stát sin amháin. Chun cothromaíocht chuí a áirithiú idir Coinbhinsiún [maidir le hAisghabháil Idirnáisiúnta Tacaíochta Leanaí agus Cineálacha eile Cothabhála Teaghlaigh, a tugadh i gcrích sa Háig an 23 Samhain 2007 (“Coinbhinsiún na Háige 2007”)] agus an Rialachán seo, ba cheart feidhm a bheith ag an riail seo freisin a mhéid a bhaineann le cinntí a thugtar i dtríú Stát atá ina pháirtí sa Choinbhinsiún sin sa mhéid is go bhfuil an Coinbhinsiún sin i bhfeidhm idir an Stát sin agus an Comhphobal agus go gcumhdaítear na hoibleagáidí cothabhála céanna leis sa Stát sin agus sa Chomhphobal.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4
Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 1(1) den Rialachán sin, dar teideal ‘Raon feidhme’:
‘Beidh feidhm ag an Rialachán seo maidir le hoibleagáidí cothabhála a eascraíonn ó chaidreamh teaghlaigh, tuismíochta, pósta nó cleamhnais.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5
Foráiltear le mír 1 d’Airteagal 2(1) den Rialachán sin, dar teideal ‘Sainmhínithe’:
‘Chun críocha an Rialacháin seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
(1)
ciallóidh an téarma “cinneadh” cinneadh atá déanta in ábhair a bhaineann le hoibleagáidí cothabhála atá tugtha ag cúirt Bhallstáit [...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6
Foráiltear le hAirteagal 3 den Rialachán sin, dar teideal ‘Forálacha ginearálta’ mar seo a leanas:
‘In ábhair a bhaineann le hoibleagáidí cothabhála sna Ballstáit, beidh dlínse acu seo a leanas:
(a)
an chúirt don áit a bhfuil gnáthchónaí ar an gcosantóir, nó
(b)
an chúirt don áit a bhfuil gnáthchónaí ar an gcreidiúnaí, nó
(c)
an chúirt ag a bhfuil, de réir a dlí féin, dlínse chun imeachtaí a bhaineann le stádas daoine a thriail má tá an t‑ábhar a bhaineann le cothabháil coimhdeach leis na himeachtaí sin, mura rud é nach bhfuil de bhonn ag an dlínse sin ach náisiúntacht duine de na páirtithe, nó
(d)
an chúirt ag a bhfuil, de réir a dlí féin, dlínse chun imeachtaí a bhaineann le freagracht tuismitheora a thriail má tá an t‑ábhar a bhaineann le cothabháil coimhdeach leis na himeachtaí sin, mura rud é nach bhfuil de bhonn ag an dlínse sin ach náisiúntacht duine de na páirtithe.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7
Foráiltear mar a leanas i mír 1 d’Airteagal 4 de Rialachán Uimh. 4/2009, dar teideal ‘Rogha cúirte’:
‘Féadfaidh na páirtithe teacht ar chomhaontú go mbeidh dlínse ag an gcúirt nó na cúirteanna seo a leanas de chuid Ballstáit chun aon díospóidí a réiteach in ábhair a bhaineann le hoibleagáidí cothabhála atá tagtha chun cinn nó a d’fhéadfadh teacht chun cinn eatarthu:
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
8
De réir Airteagal 5 den Rialachán sin, dar teideal ‘Dlínse bunaithe ar láithreas an chosantóra’:
‘Amach ó na cásanna ina bhfuil dlínse aici de bhua forálacha eile de chuid an Rialacháin seo, beidh dlínse ag cúirt de chuid Ballstáit a dtaifeadfaidh cosantóir láithreas os a comhair. Níl feidhm ag an riail seo más é is cuspóir don láithreas agóid a dhéanamh i gcoinne dlínse.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
9
Foráiltear le hAirteagal 6 den Rialachán sin, dar teideal ‘Dlínse choimhdeach’:
‘I gcás nach bhfuil dlínse ag aon chúirt de chuid Ballstáit de bhun Airteagail 3, 4 agus 5 agus nach bhfuil dlínse ag aon chúirt de chuid Stáit is páirtí sa [Choinbhinsiún maidir le dlínse agus le haithint agus forghníomhú breithiúnas in ábhair shibhialta agus tráchtála, a síníodh in Lugano an 30 Deireadh Fómhair 2007 (“Coinbhinsiún Lugano”), ar formheasadh a thabhairt i gcrích thar ceann an Chomhphobail Eorpaigh le Cinneadh 2009/430/CE ón gComhairle an 27 Samhain 2008 (IO 2009 L 147, lch. 1),] nach Ballstát é, de bhun fhorálacha an Choinbhinsiúin sin, beidh dlínse ag cúirteanna an Bhallstáit ina bhfuil náisiúntacht choiteann ag na páirtithe.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
10
Is mar seo a leanas atá Airteagal 7 den Rialachán sin, dar teideal ‘Forum necessitatis’:
‘I gcás nach mbeidh dlínse ag aon chúirt de chuid Ballstáit de bhun forálacha eile den Rialachán seo, féadfaidh cúirteanna Ballstáit rialú, ar bhonn eisceachtúil, ar an gcomharbas mura mbeidh sé réasúnach ná indéanta imeachtaí a thionscnamh nó a sheoladh i dtríú Stát a bhfuil dlúthbhaint aige leis an gcás.
Caithfidh nasc leordhóthanach a bheith ag an gcás le Ballstát na cúirte a bhfuiltear os a comhair.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
11
Foráiltear le hAirteagal 8 de Rialachán Uimh. 4/2009, dar teideal ‘Teorainn le himeachtaí’:
‘(1)   I gcás ina bhfuil cinneadh tugtha i mBallstát nó i Stát Conarthach de Choinbhinsiún na Háige 2007, áit a bhfuil gnáthchónaí ar an gcreidiúnaí, ní cheadófar don fhéichiúnaí imeachtaí a sheoladh chun an cinneadh a mhodhnú nó cinneadh nua a bheith ann in aon Bhallstát eile fad is atá gnáthchónaí ar an gcreidiúnaí fós sa Stát inar tugadh an cinneadh.
(2)   Ní bheidh feidhm ag mír 1 maidir leis an méid seo a leanas:
(a)
i gcás ina bhfuil comhaontú sroichte ag na páirtithe i gcomhréir le hAirteagal 4 maidir le dlínse chúirteanna an Bhallstáit eile sin;
(b)
i gcás ina ngéilleann an creidiúnaí do dhlínse chúirteanna an Bhallstáit eile sin de bhun Airteagal 5;
(c)
i gcás nach féidir leis an údarás inniúil sa Stát tionscnaimh, ar Stát Conarthach de Choinbhinsiún na Háige 2007 é, dlínse a fheidhmiú chun an cinneadh a mhodhnú nó cinneadh nua a bheith ann, nó i gcás ina ndiúltaíonn sé an méid sin a dhéanamh, nó
(d)
i gcás ina bhfuil cinneadh tugtha i Stát tionscnaimh, ar Stát Conarthach de Choinbhinsiún na Háige 2007 é, nach féidir é a aithint ná é a dhearbhú a bheith in‑fhorfheidhmitheach sa Bhallstát ina bhfuil imeachtaí á mbeartú i dtaca leis an gcinneadh a mhodhnú nó cinneadh nua a bheith ann.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí náisiúnta
12
Foráiltear le pointe 1 agus 2 d’Airteagal 4(1) de Kodeks na mezhdunarodnoto chastno pravo (an Cód maidir leis an Dlí Idirnáisiúnta Príobháideach):
‘(1)   Beidh dlínse idirnáisiúnta ag cúirteanna agus comhlachtaí eile de chuid na Bulgáire sna cásanna seo a leanas:
1.
is i bPoblacht na Bulgáire atá gnáthchónaí, oifig chláraithe i gcomhréir lena reachtanna nó áit bainistíochta éifeachtaí an chosantóra;
2.
gur náisiúnach Bulgárach nó duine dlítheanach faoi rialú dhlí na Bulgáire é an t‑iarratasóir nó an t‑éilitheoir.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
13
Bhí R. K., náisiúnach Bulgárach, pósta le K. Ch., náisiúnach Ceanadach. Bhí beirt leanaí acu, D. K. agus E. K., ar náisiúnaigh de Cheanada agus den Bhulgáir iad.
14
Le breithiúnas a tugadh in 2017, d’ordaigh an Cour supérieure de la province du Québec, division des affaires familiales, district de Terrebonne (an Chúirt Uachtarach Québec, an Rannán um Chleachtas Teaghlaigh, Ceantar Terrebonne, Ceanada) colscaradh R. K. agus K. Ch. agus bhreithnigh sé freagracht tuismitheora. Leis an mbreithiúnas sin, d’ordaigh an chúirt don iarratasóir sna príomhimeachtaí liúntas cothabhála 613.75 dollar Cheanada (CAD) (thart ar EUR 407) a íoc le gach duine den bheirt leanaí sin agus liúntas cothabhála CAD 2 727.50 (thart ar EUR 1809) a íoc lena iarchéile.
15
Rinne an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí iarratas chuig Sofiyski rayonen sad (an Chúirt Dúiche Shóifia, an Bhulgáir), an chúirt a rinne an tarchur, ar mhodhnú ar na hoibleagáidí cothabhála a socraíodh ar an gcaoi sin, ag iarraidh laghdú ar mhéid an liúntais cothabhála a deonaíodh do dhuine de na leanaí sin, a bhí fós ina mhionaoiseach, agus ar scor na liúntas cothabhála a socraíodh dá iarchéile agus don leanbh eile, a tháinig chun bheith ina dhuine fásta. Ar an dáta a rinneadh an t‑iarratas sin, bhí cónaí ar an iarratasóir sna príomhimeachtaí i Sóifia (an Bhulgáir) agus bhí cónaí ar na cosantóirí sna príomhimeachtaí i gCeanada.
16
Mar thaca leis an iarratas sin, shonraigh an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí gur iarr sé go dtionscnófaí imeachtaí féimheachta i gCeanada, gur dearbhaíodh ina fhéimheach é an 21 Meitheamh 2018 trí dheimhniú urscaoilte dliteanas arna tharraingt suas ag leachtaitheoir údaraithe, agus gur fhág sé Ceanada in 2019 chun socrú i Sóifia. Dúirt sé freisin go raibh sé dífhostaithe ó dheireadh 2018 agus nach raibh aon mhaoin dhochorraithe nó shochorraithe faoina úinéireacht.
17
Rinne Sofiyski rayonen sad (an Chúirt Dúiche Shóifia) na doiciméid bhreithiúnacha ábhartha a sheirbheáil ar na cosantóirí sna príomhimeachtaí ag a seoladh i gCeanada arna léiriú sa cháschomhad, trí bhíthin litreacha rogáide. Ós rud é nár aimsíodh na cosantóirí sin ag an seoladh sin, iarradh orthu teacht i láthair trí fhógra a chur ar a seoladh cláraithe sa Bhulgáir agus ceapadh ionadaí speisialta chun gníomhú thar a gceann.
18
Sa fhreagra a chuir an t‑ionadaí sin isteach, d’áitigh an t‑ionadaí sin nach raibh dlínse ag cúirteanna na Bulgáire an t‑iarratas a éisteacht chun na hoibleagáidí cothabhála atá i gceist a mhodhnú toisc nach raibh gnáthchónaí ar na cosantóirí sna príomhimeachtaí, na creidiúnaithe cothabhála, sa Bhulgáir.
19
Le hordú an 6 Márta 2023, chuir Sofiyski rayonen sad (an Chúirt Dúiche Shóifia) clabhsúr leis na himeachtaí ar an bhforas nach raibh dlínse idirnáisiúnta ag cúirteanna na Bulgáire. Chinn an chúirt sin, ar bhonn aithris 15 de Rialachán Uimh. 4/2009 go háirithe, go bhfuil raon feidhme uilíoch ag an Rialachán sin agus go bhfuil feidhm aige maidir leis an gcaidreamh le tríú Stáit, amhail Ceanada.
20
Rinne an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí achomharc i gcoinne an ordaithe sin os comhair Sofiyski gradski sad (an Chúirt Chathrach Shóifia, an Bhulgáir). Le hordú an 1 Lúnasa 2023, chuir an chúirt sin an t‑ordú thuasluaite ón Sofiyski rayonen sad (an Chúirt Dúiche Shóifia) ar ceal agus tharchuir sí an cás ar ais chuici chun go leanfaí leis na himeachtaí.
21
Mar fhoras leis an gcinneadh sin chun neamhniú a dhéanamh, chinn Sofiyski gradski sad (Cúirt Chathrach Shóifia), ar an gcéad dul síos, nach bhfuil feidhm ag na rialacha maidir le dlínse a leagtar síos in Airteagal 3 et seq. de Rialachán Uimh. 4/2009 sa chaidreamh le tríú Stáit. Ar an dara dul síos, chuir sí in iúl nach mbaineann aithris 15 den Rialachán sin le hiarratais arna ndéanamh ag féichiúnaithe cothabhála ach le hiarratais arna ndéanamh ag creidiúnaithe cothabhála agus nár cheart an aithris sin a léamh i gcomhar le hAirteagal 3 den Rialachán sin, lena leagtar síos rialacha ginearálta maidir le dlínse, ach i gcomhar le hAirteagal 6, lena rialaítear dlínse choimhdeach. Ar an tríú dul síos, chinn an chúirt sin, mar náisiúnach de chuid Cheanada, nach bhfuil iarchéile an iarratasóra sna príomhimeachtaí faoi réir dhlí an Aontais. Ar an gceathrú dul síos, thug sí dá haire, ós rud é nach bhfuil aon chonradh ann maidir le hoibleagáidí cothabhála idir Poblacht na Bulgáire agus Ceanada, nach bhfuil an caidreamh idir na páirtithe sna príomhimeachtaí á rialú ag an dlí idirnáisiúnta. Dá réir sin, bhunaigh Sofiyski gradski sad (an Chúirt Chathrach Shóifia) dlínse chúirteanna na Bulgáire ar bhonn náisiúntacht Bhulgárach an iarratasóra sna príomhimeachtaí, i gcomhréir le rialacha náisiúnta an dlí idirnáisiúnta phríobháidigh.
22
Deir Sofiyski rayonen sad (an Chúirt Dúiche Shóifia) nach n‑aontaíonn sí leis an léirmhíniú a rinne Sofiyski gradski sad (an Chúirt Cathrach Shóifia) agus tá amhras uirthi an gcomhlíonfaí forálacha Rialachán Uimh. 4/2009 dá gcinnfí an díospóid sna príomhimeachtaí i gcomhréir le treoracha ceangailteacha na cúirte deiridh sin.
23
I ndáil leis sin, iarrann an chúirt a rinne an tarchur, sa chéad áit, an raibh an ceart ag Sofiyski gradski sad (an Chúirt Chathrach Shóifia) a mheas go gciallaíonn aithris 15 de Rialachán Uimh. 4/2009 nach bhfuil feidhm ag an Rialachán maidir leis an gcaidreamh idir daoine a bhfuil cónaí orthu ar chríoch Bhallstáit den Aontas Eorpach agus náisiúnaigh tríú Stát.
24
Sa dara háit, iarrann an chúirt sin an dtagann iarratas ar chinneadh a mhodhnú lena socraítear méid na liúntas cothabhála, lena bhféachtar, ar thaobh amháin, leis an méid sin a laghdú agus, ar an taobh eile, leis na liúntais sin a fhoirceannadh, faoin gcoincheap ‘iarratas ar íocaíochtaí cothabhála’, ar príomhchoincheap é chun raon feidhme ábhartha Rialachán Uimh. 4/2009 a chinneadh. Tugann an chúirt a rinne an tarchur le fios go bhféadfadh amhras a bheith ann ina leith sin mar thoradh ar an gcuspóir creidiúnaithe cothabhála a chosaint, mar a léirítear in aithrisí 9 go 11 den Rialachán sin. Féachann an chúirt sin freisin lena fháil amach an bhfuil feidhm ag na rialacha maidir le dlínse a leagtar síos le Rialachán Uimh. 4/2009, cé is moite den mhéid a leagtar amach in Airteagal 8 de, atá, dar léi, neamh-infheidhme toisc nach raibh Ceanada ina pháirtí i gCoinbhinsiún na Háige 2007 ach ón 1 Feabhra 2024 i leith, maidir le hiarratais den sórt sin ar mhodhnú.
25
I gcás ina measann an Chúirt go rialaítear iarratais den sórt sin leis na rialacha maidir le dlínse a bunaíodh le Rialachán Uimh. 4/2009, féachann an chúirt a rinne an tarchur lena fháil amach, sa tríú háit, an bhfuil feidhm ag an bhfodhlínse faoi Airteagal 6 den Rialachán sin i gcás ina bhfuil náisiúntacht tríú Stát ag beirt de na cosantóirí sna príomhimeachtaí, sa bhreis ar an náisiúntacht choiteann atá acu leis an iarratasóir sna príomhimeachtaí.
26
Sa cheathrú háit agus san áit dheireanach, iarrann an chúirt sin an féidir léi a dhearbhú go bhfuil dlínse aici ar bhonn ‘forum necessitatis’, i gcomhréir le hAirteagal 7 den Rialachán sin.
27
Sna himthosca sin, chinn Sofiyski rayonen sad (an Chúirt Dúiche Shóifia) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘(1)
An bhfuil aithris 15 sa bhrollach a ghabhann le Rialachán (CE) Uimh. 4/2009 ón gComhairle an 18 Nollaig 2008 maidir le dlínse, an dlí is infheidhme, aithint agus forfheidhmiú cinntí agus comhar in ábhair a bhaineann le hoibleagáidí cothabhála le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc ar chásdlí náisiúnta ar dá réir a chinntear dlínse idirnáisiúnta na gcúirteanna chun iarratais ar íocaíochtaí cothabhála i leith daoine a bhfuil gnáthchónaí orthu i dtríú Stát (sa chás seo Ceanada) a éisteacht faoin dlí náisiúnta seachas faoin Rialachán?
(2)
An bhfuil Airteagal 3 agus Airteagal 8 de Rialachán (CE) Uimh. 4/2009 le léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc ar chásdlí náisiúnta ar dá réir nach gcumhdaítear iarratas ar laghdú ar íocaíochtaí cothabhála leis an gcoincheap “iarratas ar íocaíochtaí cothabhála” agus nach bhfuil feidhm ag Airteagail 3 go 6 den Rialachán sin ach amháin maidir le hiarratais ar íocaíochtaí cothabhála a dheonú?
(3)
An bhfuil Airteagal 6 de Rialachán (CE) Uimh. 4/2009 le léiriú sa chaoi go gcumhdaítear le coincheap na “náisiúntachta coitinne” freisin cásanna ina bhfuil dénáisiúntacht ag páirtí amháin nó níos mó, nó an gcumhdaítear leis cásanna ina bhfuil náisiúntacht iomlán chomhionann ag páirtí amháin nó níos mó?
(4)
An bhfuil Airteagal 7 de Rialachán (CE) Uimh. 4/2009 le léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc ar ghlacadh le “cás eisceachtúil”, i gcás ina ndéanann an féichiúnaí iarratas ar laghdú ar íocaíochtaí cothabhála, a bhfuil a ghnáthchónaí nó a gnáthchónaí i dtríú Stát agus nach bhfuil aon bhaint ag an gcreidiúnaí cothabhála leis an Aontas Eorpach seachas a náisiúntacht?’
Breithniú ar na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
Barúlacha a cuireadh faoi bhráid na Cúirte
28
De réir cásdlí socair, sa nós imeachta a leagtar síos in Airteagal 267 CFAE, lena bhforáiltear do chomhar idir na cúirteanna náisiúnta agus an Chúirt Bhreithiúnais, is faoin gCúirt Bhreithiúnais atá sé freagra a thabhairt don chúirt a rinne an tarchur a bheidh úsáideach di agus lena gcuirfear ar a cumas cinneadh a dhéanamh sa díospóid atá os a comhair. Chuige sin, d’fhéadfadh sé go mbeadh ar an gCúirt na ceisteanna a tharchuirtear chuici a athfhoirmliú. Ós rud é gur scríobh cúirt náisiúnta, go foirmiúil, ceist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú ag tagairt d’fhorálacha áirithe de dhlí an Aontais, ní chuireann sé sin cosc ar an gCúirt Bhreithiúnais na pointí léirmhínithe go léir a d’fhéadfadh a bheith ina gcabhair chun breithniú a dhéanamh ar an gcás atá ar feitheamh os a comhair a sholáthar don chúirt náisiúnta, cibé acu a tharchuir an chúirt sin chucu ina cuid ceisteanna nó nár tharchuir. I ndáil leis sin, is faoin gCúirt atá sé, ag féachaint d’ábhar na díospóide, na heilimintí de dhlí an Aontais is gá a léiriú a bhaint as an bhfaisnéis go léir a chuir an chúirt náisiúnta ar fáil, go háirithe as forais an chinnidh lena ndéantar na ceisteanna a tharchur (breithiúnas an 4 Deireadh Fómhair 2024, Herbaria Kräuterparadies II, C‑240/23, EU:C:2024:852, mír 46 agus an cásdlí dá dtagraítear).
29
Mar is léir ón iarraidh ar réamhrialú, baineann éiginnteacht na cúirte a rinne an tarchur, ar thaobh amháin, le raon feidhme ábhartha Rialachán Uimh. 4/2009 a mhéid is mian léi a fháil amach, lena céad cheist agus lena dara ceist, an dtagann iarratas ar chinneadh maidir le hoibleagáidí cothabhála a mhodhnú faoi raon feidhme an Rialacháin sin agus na rialacha maidir le dlínse a leagtar síos leis, ar an mbonn céanna le hiarratas lena bhféachtar le cinneadh den sórt sin a fháil, i gcás ina bhféachtar leis an iarratas sin ar mhodhnú, ar thaobh amháin, le laghdú ar mhéid liúntais cothabhála agus, ar an taobh eile, le foirceannadh na n‑oibleagáidí atá i gceist, agus go dtionscnaíonn an féichiúnaí cothabhála é i gcoinne creidiúnaithe cothabhála a bhfuil gnáthchónaí orthu i dtríú Stát seachas Stát atá ina pháirtí conarthach i gCoinbhinsiún na Háige 2007. Ar an taobh eile, má tá an Rialachán sin infheidhme sa chás seo, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an bhfuil dlínse aici, faoin Rialachán sin, iarratas amhail an t‑iarratas sna príomhimeachtaí a éisteacht maidir le léiriú ar roinnt de na rialacha sin.
30
Dá bhrí sin, is iomchuí an chéad cheist agus an dara ceist a scrúdú le chéile, ceisteanna a bhaineann le raon feidhme Rialachán Uimh. 4/2009, agus ansin anailís a dhéanamh ar an tríú ceist agus ar an gceathrú ceist, ar ceisteanna iad a bhaineann leis na rialacha maidir le dlínse a bhunaítear in Airteagail 6 agus 7 den Rialachán sin.
An chéad cheist agus an dara ceist
31
Lena céad cheist agus lena dara ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an dtagann Airteagal 1(1) de Rialachán Uimh. 4/2009, arna léamh i bhfianaise aithris 15 den Rialachán sin, faoi raon feidhme an Rialacháin sin i gcás ina n‑iarrtar leis, ar thaobh amháin, méid liúntais cothabhála a laghdú agus, ar an taobh eile, deireadh a chur leis na hoibleagáidí atá i gceist agus go dtugann an féichiúnaí cothabhála, náisiúnach de chuid an Bhallstáit sin agus a chónaíonn de ghnáth ar chríoch an Bhallstáit sin, os comhair cúirt de chuid Ballstáit é i gcoinne na gcreidiúnaithe cothabhála, a bhfuil gnáthchónaí orthu ar chríoch an tríú Stát sin, nach bhfuil duine acu ina náisiúnach ach den tríú Stát sin agus ar náisiúnaigh den Bhallstát sin iad na daoine eile.
32
De réir Airteagal 1(1) de Rialachán Uimh. 4/2009, tá feidhm ag an Rialachán sin maidir le ‘hoibleagáidí cothabhála’ a eascraíonn as gaol teaghlaigh, tuismíochta, pósta nó cleamhnais.
33
De réir aithris 15 den Rialachán sin, ‘níor cheart gurbh é an toradh a bheadh feasta ar ghnáthchónaí a bheith ar an gcosantóir i dtríú Stát, nach gcuirfí rialacha an Chomhphobail maidir le dlínse i bhfeidhm’.
34
Dá bhrí sin, is léir ó fhoclaíocht Airteagal 1(1) de Rialachán Uimh. 4/2009, arna léamh i bhfianaise aithris 15, go bhfuil na rialacha maidir le dlínse a leagtar síos leis an Rialachán sin ceaptha a bheith uilíoch, ós rud é gur féidir leo a bheith mar thoradh ar dhlínse chúirt tríú Stát a bhunú agus ós rud é go bhfuil feidhm ag an Rialachán sin maidir le ‘hoibleagáidí cothabhála’ gan aon idirdhealú a dhéanamh idir, ar thaobh amháin, iarratais ar dheonú cothabhála nó ar mhéadú ar mhéid na liúntas cothabhála, arna dtabhairt ag creidiúnaithe cothabhála, agus, ar an taobh eile, iarratais ar oibleagáidí cothabhála a mhodhnú lena n‑iarrtar na méideanna sin a laghdú nó na hoibleagáidí sin a fhoirceannadh, arna dtabhairt ag féichiúnaithe cothabhála.
35
Tá an léiriú sin leagtha amach i scéim Rialachán Uimh. 4/2009.
36
Leagtar amach sa Rialachán, i gCaibidil II, dar teideal ‘Dlínse’, na rialacha go léir is infheidhme maidir leis an gcúirt ag a bhfuil dlínse a ainmniú i ndáil le hoibleagáidí cothabhála, agus sonraítear in aithris 15 nár cheart aon tarchur a dhéanamh a thuilleadh chuig na rialacha maidir le dlínse sa dlí náisiúnta, ós rud é nach mór na rialacha a eascraíonn as an Rialachán sin a mheas mar rialacha uileghabhálacha (féach, chuige sin, breithiúnas an 5 Meán Fómhair 2019, R(Dlínse um fhreagracht agus cothabháil tuismitheoirí), C‑468/18, EU:C:2019:666, mír 42).
37
A mhéid a bhaineann go sonrach le cibé an dtagann iarratas arna dhéanamh ag an bhféichiúnaí cothabhála, ar an mbealach céanna le hiarratas ar chothabháil a dheonú, chun cinneadh maidir le hoibleagáidí cothabhála arna thabhairt ag cúirt tríú Stát seachas Stát atá ina pháirtí conarthach i gCoinbhinsiún na Háige 2007 a mhodhnú faoi raon feidhme Rialachán Uimh. 4/2009, agus, dá bhrí sin, faoi raon feidhme na rialacha maidir le dlínse a leagtar amach in Airteagail 3 go 7 den Rialachán sin, ba cheart a urramú, sa chéad áit, mar a léirítear in aithris 11 den Rialachán sin, gur coincheap uathrialach de dhlí an Aontais é coincheap na ‘hoibleagáide cothabhála’.
38
Sa dara háit, úsáidtear an nath ‘oibleagáidí cothabhála’ go comhsheasmhach i Rialachán Uimh. 4/2009. Dá réir sin, mar léiriú, sainmhínítear ‘cinneadh’ in Airteagal 2(1)(1) den Rialachán sin mar cinneadh in ábhair a bhaineann le ‘hoibleagáidí cothabhála’, tá na rialacha maidir le dlínse ghinearálta in Airteagal 3 den rialachán ceaptha chun a chinneadh cé na cúirteanna ag a mbeidh dlínse chun rialú in ábhair a bhaineann le ‘hoibleagáidí cothabhála’ agus, faoi Airteagal 4 den Rialachán sin, féadfaidh na páirtithe an chúirt a roghnú chun díospóidí a réiteach in ábhair a bhaineann le ‘hoibleagáidí cothabhála’.
39
Sa tríú háit, cé go ndéantar idirdhealú i Rialachán Uimh. 4/2009 idir creidiúnaithe cothabhála agus féichiúnaithe cothabhála, úsáidtear ann freisin, mar sin féin, an coincheap ‘cosantóir’ gan idirdhealú a dhéanamh de réir cibé acu an féichiúnaí cothabhála nó creidiúnaí cothabhála é an cosantóir sin. Dá réir sin, tagraítear in aithris 15 den Rialachán sin do ghnáthchónaí a bheith ar ‘chosantóir’ i dtríú Stát agus bunaítear le hAirteagal 3(a) an riail faoina bhfuil dlínse ag an gcúirt don áit ina bhfuil gnáthchónaí ar an ‘gcosantóir’.
40
I ndáil leis sin, chinn an Chúirt, faoi Airteagal 3 den Rialachán sin, go dtugtar an deis do chreidiúnaí cothabhála, ‘nuair a ghníomhaíonn sé nó sí mar iarratasóir’, a éileamh nó a héileamh a thabhairt faoi bhunúis dlínse seachas an dlínse dá bhforáiltear in Airteagal 3(a) (féach, chuige sin, breithiúnas an 5 Meán Fómhair 2019, R(Dlínse um fhreagracht agus cothabháil tuismitheoirí), C‑468/18, EU:C:2019:666, mír 30 agus an cásdlí dá dtagraítear).
41
Dá bhrí sin, is imeachtaí ‘in ábhair a bhaineann le hoibleagáidí cothabhála’ iad imeachtaí a bhaineann le hiarratas ar chinneadh maidir le hoibleagáidí cothabhála a mhodhnú, arna dtionscnamh ag an bhféichiúnaí, ina bhfuil an creidiúnaí cothabhála ina pháirtí mar chosantóir, agus tagann siad faoi raon feidhme Rialachán Uimh. 4/2009 ar an gcaoi chéanna le himeachtaí a bhaineann le hiarratas ar dheonú cothabhála arna dtionscnamh ag an gcreidiúnaí cothabhála.
42
Cé go dtugtar aghaidh in Airteagal 8(1) de Rialachán Uimh. 4/2009 ar chás sonrach iarratais chun modhnú a dhéanamh ar chinneadh maidir le hoibleagáidí cothabhála a thugtar i mBallstát nó i Stát ar páirtí conarthach é i gCoinbhinsiún na Háige 2007 ina bhfuil gnáthchónaí ar an gcreidiúnaí, ní chiallaíonn sé sin nach dtagann iarratas ar chinneadh maidir le hoibleagáidí cothabhála a mhodhnú arna thabhairt ag cúirt tríú Stát nach páirtí conarthach é sa choinbhinsiún sin faoi raon feidhme an Rialacháin sin.
43
Dá réir sin, i gcásanna seachas an cás faoi Airteagal 8(1) de Rialachán Uimh. 4/2009, ba cheart an chúirt a bhfuil dlínse idirnáisiúnta aici iarratas den sórt sin a éisteacht a chinneadh i gcomhréir leis na rialacha maidir le dlínse a leagtar síos in Airteagail 3 go 7 den Rialachán sin.
44
Tá an léiriú sin comhsheasmhach leis an gcuspóir creidiúnaithe cothabhála a chosaint a shaothraítear le Rialachán Uimh. 4/2009. Faoi na rialacha maidir le dlínse ghinearálta a leagtar amach in Airteagal 3 den Rialachán sin, bunófar dlínse na cúirte a n‑iarrtar uirthi iarratas a éisteacht chun cinneadh a mhodhnú maidir le hoibleagáid chothabhála nach bhfuil coimhdeach le himeachtaí a bhaineann le stádas duine nó le freagracht tuismitheora de réir chritéar na háite ina bhfuil gnáthchónaí ar an gcreidiúnaí, faoi Airteagal 3(a) den Rialachán sin, i gcás inar páirtí mar chosantóir é an creidiúnaí, nó faoi Airteagal 3(b) i gcás inar páirtí mar iarratasóir é an creidiúnaí.
45
Sa chás seo, ba cheart a thabhairt faoi deara ag an tús, ar an dáta a tugadh an breithiúnas dá dtagraítear i mír 14 den bhreithiúnas seo, nach raibh Ceanada ina pháirtí conarthach i gCoinbhinsiún na Háige 2007. Mar sin féin, is léir ón bplé roimhe seo, cé nach gcomhlíontar na coinníollacha a leagtar síos in Airteagal 8(1) de Rialachán Uimh. 4/2009 sa chás sna príomhimeachtaí, go dtagann an t‑iarratas chun na hoibleagáidí cothabhála a leagtar síos leis an mbreithiúnas sin a mhodhnú faoi raon feidhme an Rialacháin sin. Dá bhrí sin, ba cheart don chúirt a rinne an tarchur a chinneadh an bhfuil dlínse aici an t‑iarratas sin a éisteacht trína scrúdú ar a uain an gcomhlíontar na coinníollacha chun go mbeidh feidhm ag Airteagal 3 den Rialachán sin agus, de réir mar a bheidh, go mbeidh feidhm ag Airteagail 6 agus 7 de.
46
Ina theannta sin, maidir le bunúis dlínse faoi Airteagal 3 de Rialachán Uimh. 4/2009, ba cheart a thabhairt faoi deara nach féidir feidhm a bheith ag míreanna (c) agus (d) den Airteagal sin sa chás seo toisc nach bhfuil an t‑iarratas ar mhodhnú atá i gceist coimhdeach le himeachtaí a bhaineann le stádas duine nó le himeachtaí a bhaineann le freagracht tuismitheora. Ní cosúil ach an oiread gur féidir leis an gcúirt a rinne an tarchur a dlínse a bhunú ar bhonn mhír (a) nó mhír (b) d’Airteagal 3. Tagraíonn na forálacha sin don áit ina bhfuil gnáthchónaí ar an gcosantóir nó don áit ina bhfuil gnáthchónaí ar an gcreidiúnaí, is é sin le rá, sa chás seo, Ceanada sa dá chás.
47
I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, is é an freagra ar an gcéad cheist agus ar an dara ceist ná go dtagann Airteagal 1(1) de Rialachán Uimh. 4/2009, arna léamh i bhfianaise aithris 15 den Rialachán sin, faoi raon feidhme an Rialacháin sin i gcás ina bhféachann sé, ar thaobh amháin, le méid liúntais cothabhála a laghdú agus, ar an taobh eile, leis na hoibleagáidí atá i gceist a fhoirceannadh agus go dtugann an féichiúnaí cothabhála, náisiúnach de chuid an Bhallstáit sin agus a bhfuil gnáthchónaí air ar chríoch an Bhallstáit sin, os comhair cúirt de chuid Ballstáit é, i gcoinne na gcreidiúnaithe cothabhála, a bhfuil gnáthchónaí orthu ar chríoch an tríú Stát sin, ar náisiúnach den tríú Stát sin amháin duine acu agus ar náisiúnaigh den Stát sin agus den Bhallstát sin na daoine eile.
An tríú ceist
48
Lena tríú ceist, tá an chúirt a rinne an tarchur ag iarraidh a fháil amach, go bunúsach, an gá Airteagal 6 de Rialachán Uimh. 4/2009 a léiriú sa chaoi go bhfuil feidhm ag an riail lena bhfuil dlínse choimhdeach ag cúirteanna an Bhallstáit ina bhfuil náisiúntacht choiteann na bpáirtithe i gcás ina bhfuil náisiúntacht tríú Stát ag na cosantóirí, de bhreis ar náisiúntacht Bhallstát na cúirte ar tugadh na himeachtaí os a comhair.
49
Le hAirteagal 6 de Rialachán Uimh. 4/2009 bunaítear dlínse choimhdeach do chúirteanna Bhallstát náisiúntacht choiteann na bpáirtithe, i gcás nach bhfuil dlínse ag aon chúirt de chuid Ballstáit de bhun Airteagail 3 go 5 den Rialachán sin agus i gcás nach bhfuil dlínse de bhun fhorálacha an choinbhinsiúin sin ag aon chúirt de chuid Stáit ar páirtí é i gCoinbhinsiún Lugano nach Ballstát é.
50
I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara nach ndéantar aon tagairt in Airteagal 6 den Rialachán sin do dhlí na mBallstát chun críocha raon feidhme beacht an choincheapa ‘náisiúntacht choiteann’ a shainiú agus nach ndéantar aon idirdhealú ann de réir an bhfuil náisiúntacht amháin nó dhá náisiúntacht nó níos mó ag duine, agus gurb é an t‑aon choinníoll is gá chun go mbeidh feidhm ag an mbonn dlínse faoi Airteagal 6 ná nach mór náisiúntacht choiteann a bheith ag na páirtithe.
51
Sa chás seo, ós rud é go bhfuil náisiúntacht choiteann ag an iarratasóir sna príomhimeachtaí agus ag a leanaí, is é sin le rá, náisiúntacht na Bulgáire, is féidir dlínse na cúirte a rinne an tarchur chun na hiarratais atá i gceist sna príomhimeachtaí a éisteacht i ndáil leis na leanaí sin a shuí ar bhonn an nascfhachtóra sin, de bhun Airteagal 6 de Rialachán Uimh. 4/2009. Os a choinne sin, ní bheadh dlínse ag an gcúirt sin an t‑iarratas a bhaineann le hiarchéile an iarratasóra sna príomhimeachtaí a éisteacht, toisc nach bhfuil ach náisiúntacht Cheanadach aici.
52
I bhfianaise na bhforas sin, is é an freagra ar an tríú ceist nach mór Airteagal 6 de Rialachán Uimh. 4/2009 a léiriú sa chaoi go bhfuil dlínse choimhdeach ag an riail faoina bhfuil dlínse choimhdeach ag cúirteanna Bhallstát náisiúntacht choiteann na bpáirtithe i gcás ina bhfuil náisiúntacht tríú Stát ag na cosantóirí, de bhreis ar náisiúntacht Bhallstát na cúirte ar tugadh na himeachtaí os a comhair.
An ceathrú ceist
53
Mar réamhphointe, ba cheart a thabhairt faoi deara, ós rud é gur léir ón bhfreagra ar an tríú ceist, d’fhonn na hiarratais atá i gceist sna príomhimeachtaí maidir le leanaí an iarratasóra sna himeachtaí sin a éisteacht, go bhféadfadh an chúirt a rinne an tarchur a dlínse a bhunú ar bhonn Airteagal 6 de Rialachán Uimh. 4/2009, is é an t‑aon iarratas atá le scrúdú i bhfianaise Airteagal 7 den Rialachán sin ná iarratas ar fhoirceannadh an liúntais cothabhála a deonaíodh d’iarchéile an iarratasóra sin.
54
Dá bhrí sin, leis an gceathrú ceist, iarrann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 7 de Rialachán Uimh. 4/2009 a léirmhíniú sa chaoi go dtagann cás ina dtugann an féichiúnaí cothabhála, náisiúnach de chuid an Bhallstáit sin agus a bhfuil gnáthchónaí air i gcríoch an Stáit sin, iarratas chun modhnú a dhéanamh ar chinneadh maidir le hoibleagáidí cothabhála arna thabhairt ag cúirt tríú Stát seachas Stát is páirtí conarthach i gCoinbhinsiún na Háige 2007, lena n‑iarrtar na hoibleagáidí lena mbaineann a fhoirceannadh, os comhair cúirt de chuid Ballstáit, i gcoinne an chreidiúnaí cothabhála, náisiúnach de chuid an tríú Stát sin agus a bhfuil gnáthchónaí air i gcríoch an tríú Stát sin, faoin gcoincheap ‘bonn eisceachtúil’ chun críocha an Airteagail sin, agus é mar éifeacht leis sin gur féidir le cúirt de chuid Ballstáit díospóid a éisteacht de bhun na rialach maidir le dlínse an forum necessitatis a leagann sí síos.
55
Foráiltear leis an gcéad mhír d’Airteagal 7 de Rialachán Uimh. 4/2009, i gcás nach bhfuil dlínse ag aon chúirt de chuid Ballstáit de bhun Airteagail 3 go 6 den Rialachán sin, go bhféadfaidh cúirteanna Ballstáit, ar bhonn eisceachtúil, an cás a éisteacht mura féidir imeachtaí a thionscnamh nó a sheoladh le réasún nó mura mbeadh sé dodhéanta imeachtaí a thionscnamh nó a sheoladh i dtríú Stát a bhfuil dlúthbhaint ag an díospóid leis. Faoin dara mír d’Airteagal 7, ní mór nasc leordhóthanach a bheith ag an díospóid le Ballstát na cúirte ar tugadh na himeachtaí os a comhair.
56
Dá bhrí sin, leagtar síos in Airteagal 7 de Rialachán Uimh. 4/2009 ceithre choinníoll charnacha atá le comhlíonadh chun go mbeidh cúirt Ballstáit a dtugtar iarratas maidir le hoibleagáidí cothabhála os a comhair in ann, ar bhonn eisceachtúil, a shuíomh go bhfuil dlínse aici mar gheall ar an forum necessitatis. Ar an gcéad dul síos, ní mór don chúirt sin a chinneadh nach bhfuil dlínse ag aon chúirt de chuid Ballstáit faoi Airteagail 3 go 6 de Rialachán Uimh. 4/2009. Ar an dara dul síos, ní mór dlúthbhaint a bheith ag an díospóid atá os comhair na cúirte le tríú Stát. Ar an tríú dul síos, ní féidir na himeachtaí atá i gceist a thionscnamh nó a sheoladh go réasúnach nó bheadh sé dodhéanta sa tríú Stát sin. Ar an gceathrú dul síos agus ar deireadh, ní mór nasc leordhóthanach a bheith ag an díospóid le Ballstát na cúirte ar tugadh na himeachtaí os a comhair (breithiúnas an 1 Lúnasa 2022, MPA (Gnáthchónaí – Tríú Stát), C‑501/20, EU:C:2022:619, mír 99).
57
Cé gur faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a chinneadh an gcomhlíontar na coinníollacha sin go léir ionas gur féidir léi, más infheidhme, brath ar an riail maidir le dlínse a leagtar síos in Airteagal 7 de Rialachán Uimh. 4/2009, i bhfianaise na faisnéise a chuir an chúirt sin ar fáil, ní mór na pointí seo a leanas a shoiléiriú, do gach ceann de na coinníollacha sin ina dhiaidh sin.
58
Sa chéad áit, maidir leis an gcéad choinníoll dá dtagraítear i mír 56 den bhreithiúnas seo, ní mór a thabhairt faoi deara nach leor don chúirt ar tugadh na himeachtaí os a comhair a shuíomh nach bhfuil aon dlínse aici faoi Airteagail 3 go 6 de Rialachán Uimh. 4/2009, ach gur cheart don chúirt sin a áirithiú freisin nach bhfuil dlínse ag aon chúirt de chuid Ballstáit faoi na hAirteagail sin (breithiúnas an 1 Lúnasa 2022, MPA (Gnáthchónaí – Tríú Stát), C‑501/20, EU:C:2022:619, mír 101).
59
Sa chás seo, is cosúil go gcomhlíontar an coinníoll sin i ndáil leis an iarratas ar fhoirceannadh an liúntais cothabhála arna bhunú d’iarchéile an iarratasóra sna príomhimeachtaí ós rud é, ar an gcéad dul síos, dá gcuirfí Airteagal 3(a) agus (b) den Rialachán sin i bhfeidhm, go suífí go bhfuil dlínse ag cúirteanna Cheanada agus, ar an dara dul síos, go ndealraíonn sé nach bhfuil Airteagal 3(c) agus (d) agus Airteagail 4 agus 5 den Rialachán sin infheidhme sa chás sna príomhimeachtaí. Ar an gcaoi chéanna, ós rud é nach bhfuil náisiúntacht choiteann ag an iarratasóir sna príomhimeachtaí ná ag a iarchéile, níl feidhm ag Airteagal 6 den Rialachán sin ach oiread.
60
Sa dara háit, is cosúil freisin go gcomhlíontar an coinníoll nach mór an díospóid a bhfuiltear os comhair na cúirte ina leith a bheith nasctha go dlúth le tríú Stát sa chás sna príomhimeachtaí ós rud é go bhfuil gnáthchónaí i gCeanada ar iarchéile an iarratasóra sna príomhimeachtaí, creidiúnaí cothabhála faoin gcinneadh a bhfuiltear ag iarraidh é a mhodhnú, agus go bhfuil náisiúntacht Cheanadach aige. Thairis sin, is cúirt de chuid an tríú Stát sin a thug an cinneadh sin.
61
Ar an tríú dul síos, ionas go mbeidh cúirt Bhallstáit in ann, ar bhonn eisceachtúil, an dlínse faoi Airteagal 7 de Rialachán Uimh. 4/2009 a fheidhmiú, tá sé tábhachtach freisin nach féidir na himeachtaí atá i gceist a thionscnamh nó a sheoladh go réasúnach nó go mbeadh sé dodhéanta os comhair chúirteanna an tríú Stát lena mbaineann (breithiúnas an 1 Lúnasa 2022, MPA (Gnáthchónaí – Tríú Stát), C‑501/20, EU:C:2022:619, mír 106).
62
I ndáil leis sin, cé go dtagraítear in aithris 16 den Rialachán sin do chogadh sibhialta mar shampla de chás ina mbeadh imeachtaí sa tríú Stát atá i gceist dodhéanta, rud a léiríonn cineál eisceachtúil na gcásanna ina bhféadfaí dlínse bunaithe ar an forum necessitatis a fheidhmiú, is léir nach dtugtar aon léiriú sa Rialachán sin maidir leis na himthosca ina bhféadfadh cúirt Bhallstáit a chinneadh nach bhféadfaí imeachtaí a bhaineann le hoibleagáidí cothabhála a thionscnamh nó a sheoladh go réasúnta os comhair chúirteanna an tríú Stát lena mbaineann. Is léir ó aithris 16, áfach, gurbh é ‘cásanna diúltaithe ceartais a leigheas, go háirithe’ gur bunaíodh an forum necessitatis, lena gceadaítear do chúirt Bhallstáit, ar bhonn eisceachtúil, cás a éisteacht a bhfuil dlúthbhaint aige le tríú Stát ‘nuair nach féidir a bheith ag súil leis go réasúnta go dtionscnódh nó go seolfadh iarratasóir imeachtaí’ sa tríú Stát sin (breithiúnas an 1 Lúnasa 2022, MPA (Gnáthchónaí – Tríú Stát), C‑501/20, EU:C:2022:619, mír 107).
63
Dá réir sin, ar thaobh amháin, chun a dlínse a bhunú faoi Airteagal 7 de Rialachán Uimh. 4/2009, ní féidir le cúirt Bhallstáit a cheangal ar an iarratasóir ar chothabháil a thaispeáint gur thionscain sé nó sí na himeachtaí atá i gceist nó gur fhéach sé nó sí leis na himeachtaí sin a thabhairt os comhair chúirteanna an tríú Stát lena mbaineann. Is leor, dá bhrí sin, go mbeadh cúirt Bhallstáit, i bhfianaise na n‑ábhar fíorais agus dlí go léir sa chás, in ann a dheimhniú di féin go bhfuil na bacainní sa tríú Stát lena mbaineann de chineál a d’fhágfadh go mbeadh sé míréasúnta a cheangal ar an iarratasóir iarratas a dhéanamh ar chothabháil os comhair chúirteanna an tríú Stát sin (breithiúnas an 1 Lúnasa 2022, MPA (Gnáthchónaí – Tríú Stát), C‑501/20, EU:C:2022:619, mír 108).
64
Ar an taobh eile, a mhéid gurb é cuspóir na dlínse atá bunaithe ar an forum necessitatis cásanna diúltaithe ceartais ‘go háirithe’ a leigheas, mar a luaitear in aithris 16 de Rialachán Uimh. 4/2009, tá údar, i bprionsabal, le cúirt Bhallstáit brath ar an dlínse sin, ar bhonn eisceachtúil agus faoi réir anailís mhionsonraithe ar choinníollacha nós imeachta an tríú Stát lena mbaineann, i gcás ina gcuirtear bac, sa dlí nó i bhfíoras, ar rochtain ar cheartas sa tríú Stát sin, go háirithe trí choinníollacha nós imeachta a chur i bhfeidhm atá idirdhealaitheach nó contrártha do ráthaíochtaí bunúsacha trialach córa (breithiúnas an 1 Lúnasa 2022, MPA (Gnáthchónaí – Tríú Stát), C‑501/20, EU:C:2022:619, mír 110).
65
Sa chás seo, níl aon mheasúnú san iarraidh ar réamhrialú ar aon neamhábaltacht ar thaobh an iarratasóra sna príomhimeachtaí caingean a thionscnamh i gCeanada. Cé gur faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé an measúnú sin a dhéanamh i bhfianaise imthosca uile an cháis, ba cheart a thabhairt faoi deara, i gcomhréir leis an seasamh a chuir an Coimisiún Eorpach in iúl ina bharúlacha i scríbhinn, nach léir ón bhfaisnéis atá ar fáil don Chúirt go bhféadfaí aon neamhábaltacht den sórt sin caingean a thionscnamh a agairt i ndáil le Ceanada.
66
Sa cheathrú háit agus san áit dheireanach, ní mór ‘nasc leordhóthanach’ a bheith ag an díospóid atá i gceist le Ballstát na cúirte ar tugadh na himeachtaí os a comhair agus, mar a léirítear go soiléir in aithris 16 de Rialachán Uimh. 4/2009, d’fhéadfadh náisiúntacht ceann de na páirtithe a bheith i gceist leis an nasc sin (breithiúnas an 1 Lúnasa 2022, MPA (Gnáthchónaí – Tríú Stát), C‑501/20, EU:C:2022:619, mír 111). Is cosúil go bhfuil nasc den sórt sin sa chás seo, ós rud é gur náisiúnach Bulgárach é an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí.
67
I bhfianaise na gcúiseanna thuasluaite, is é an freagra ar an gceathrú ceist nach mór Airteagal 7 de Rialachán Uimh. 4/2009 a léiriú sa chaoi go gciallaíonn sé go dtagann cás ina ndéanann féichiúnaí cothabhála, náisiúnach den Bhallstát sin agus a bhfuil gnáthchónaí air ar chríoch an Bhallstáit sin iarratas ar mhodhnú ar chinneadh maidir le hoibleagáidí cothabhála arna thabhairt ag cúirt tríú Stát seachas Stát atá ina pháirtí conarthach i gCoinbhinsiún na Háige 2007, lena n‑iarrtar na hoibleagáidí lena mbaineann a fhoirceannadh, os comhair cúirt de chuid Ballstáit, i gcoinne an chreidiúnaí cothabhála, náisiúnach den tríú Stát sin agus a bhfuil gnáthchónaí air ar chríoch an tríú Stát sin, faoin gcoincheap ‘ar bhonn eisceachtúil’ chun críocha an Airteagail sin, agus é mar éifeacht leis sin gur féidir le cúirt de chuid Ballstáit díospóid a éisteacht de bhun na rialach maidir le dlínse an forum necessitatis a leagtar síos san Airteagal sin, ar choinníoll nach bhféadfaí aon iarratas den sórt sin a thionscnamh ná a dhéanamh go réasúnta ná nach bhféadfaí é a dhéanamh os comhair chúirteanna an tríú Stát lena mbaineann.
Costais
68
Os rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt Bhreithiúnais (an tOchtú Dlísheomra) mar seo a leanas:
1.
Maidir le hAirteagal 1(1) de Rialachán (CE) Uimh. 4/2009 ón gComhairle an 18 Nollaig 2008 maidir le dlínse, an dlí is infheidhme, aithint agus forfheidhmiú cinntí agus comhar in ábhair a bhaineann le hoibleagáidí cothabhála, arna léamh i bhfianaise aithris 15 den Rialachán sin,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
tagann iarratas ar mhodhnú ar chinneadh maidir le hoibleagáidí cothabhála arna thabhairt ag cúirt tríú Stát seachas Stát atá ina pháirtí conarthach sa Choinbhinsiún maidir le hAisghabháil Idirnáisiúnta Tacaíocht Leanaí agus Cineálacha Eile de Chothabháil Teaghlaigh, a tugadh i gcrích sa Háig an 23 Samhain 2007, faoi raon feidhme an Rialacháin sin i gcás ina n‑iarrtar leis, ar thaobh amháin, laghdú ar mhéid liúntais cothabhála agus, ar an taobh eile, foirceannadh na n‑oibleagáidí atá i gceist agus a thugann an féichiúnaí cothabhála, náisiúnach den Bhallstát sin agus a chónaíonn de ghnáth ar chríoch an Bhallstáit sin os comhair cúirt Bhallstáit, i gcoinne na gcreidiúnaithe cothabhála, a bhfuil gnáthchónaí orthu i gcríoch an tríú Stát sin, nach bhfuil duine acu ina náisiúnach ach den tríú Stát sin agus a bhfuil na daoine eile ina náisiúnaigh den Stát sin agus den Bhallstát atá i gceist.
2.
Maidir le hAirteagal 6 de Rialachán Uimh. 4/2009,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
tá feidhm ag an riail lena bhfuil dlínse choimhdeach ag cúirteanna an Bhallstáit ina bhfuil náisiúntacht choiteann ag na páirtithe i gcás ina bhfuil náisiúntacht tríú Stát ag na cosantóirí, de bhreis ar náisiúntacht Bhallstát na cúirte ar tugadh na himeachtaí os a comhair.
3.
Maidir le hAirteagal 7 de Rialachán Uimh. 4/2009,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
go dtagann cás ina dtugann an féichiúnaí cothabhála, náisiúnach de chuid Ballstáit agus a bhfuil gnáthchónaí air i gcríoch an Bhallstáit sin, i gcoinne an chreidiúnaí cothabhála, náisiúnach den tríú Stát sin agus a bhfuil gnáthchónaí air i gcríoch an tríú Stát sin, iarratas chun cinneadh maidir le hoibleagáidí cothabhála arna thabhairt ag cúirt tríú Stát seachas Stát atá ina pháirtí conarthach sa Choinbhinsiún maidir le hAisghabháil Idirnáisiúnta Tacaíocht Leanaí agus Cineálacha Eile de Chothabháil Teaghlaigh, a tugadh i gcrích sa Háig an 23 Samhain 2007, lena n‑iarrtar deireadh a chur leis na hoibleagáidí lena mbaineann, os comhair cúirt de chuid Ballstáit, faoin gcoincheap ‘ar bhonn eisceachtúil’ chun críocha an Airteagail sin, agus é mar éifeacht leis sin gur féidir le cúirt Bhallstáit díospóid a éisteacht de bhun na rialach maidir le dlínse an forum necessitatis a leagtar síos san Airteagal sin, ar choinníoll nach bhféadfaí aon iarratas den sórt sin a thionscnamh ná a sheoladh go réasúnta ná nach bhféadfaí é a dhéanamh os comhair chúirteanna an tríú Stát lena mbaineann.
Sínithe
(
*1
)	Teanga an cháis: an Bhulgáiris.
(
i
)	Is ainm bréige é ainm an cháis seo. Ní fhreagraíonn sé d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí.