WYROK TRYBUNAŁUz dnia 13 lipca 1966 r.(*)W połączonych sprawach 56/64 i 58/64Établissements Consten S.A.R.L._z siedzibą w Courbevoie (Seine)_strona skarżąca w sprawie 56/64_reprezentowana przez J. Lassiera, adwokata przy sądzie apelacyjnym w Paryżu_z adresem do doręczeń w Luksemburgu, na nazwisko J. Weltera, adwokata, 6, rue Willy‑Goergen_iGrundig‑Verkaufs‑GmbH_spółka z ograniczoną odpowiedzialnością prawa niemieckiego_z siedzibą w Fürth (Bawaria)_strona skarżąca w sprawie 58/64_reprezentowana przez dyrektora M. Grundiga_wspieranego przez H. Hellmanna i K. Pfeiffera, adwokatów w Kolonii_z adresem do doręczeń w Luksemburgu, na nazwisko A. Neyensa, adwokata, 9, rue des Glacis_popierane przezrząd Republiki Włoskiej_reprezentowany
przez A. Marescę, ministra pełnomocnego i zastępcę dyrektora
departamentu międzynarodowych postępowań sądowych ministerstwa spraw
zagranicznych, działającego w charakterze pełnomocnika_wspieranego przez P. Peronaciego, zastępcę avvocato dello Stato_z adresem do doręczeń w Luksemburgu, w ambasadzie Włoch, 5, rue Marie‑Adélaide_interwenient w obu sprawach_rząd Republiki Federalnej Niemiec_reprezentowany przez U. Everlinga, Ministerialrat, i H. Petersa, Regierungsrat_z adresem do doręczeń w Luksemburgu, w sekretariacie ambasady Republiki Federalnej Niemiec, 3, boulevard Royal_interwenient w sprawie 58/64_przeciwkoKomisji Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej_strona pozwana_reprezentowanej
przez doradców prawnych, G. Le Talleca (sprawa 56/64) i J.
Thiesinga (sprawa 58/64), działających w charakterze pełnomocników_z
adresem do doręczeń w Luksemburgu, w sekretariacie służby
prawnej wspólnotowych organów wykonawczych, 2, place de Metz_popieranej przezprzedsiębiorstwo Willy Leissner, spółka akcyjna_z siedzibą w Strasburgu_reprezentowane przez C. Lappa, adwokata w Strasburgu_z adresem do doręczeń w Luksemburgu, na nazwisko H. Glaesener, notariusza, 20, rue Glesener_przedsiębiorstwo UNEF, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością prawa francuskiego_z siedzibą w Paryżu_reprezentowane
przez R. Collina, adwokata przy sądzie apelacyjnym w Paryżu,
i P. A. Francka, adwokata przy sądzie apelacyjnym w Brukseli_z adresem do doręczeń w Luksemburgu, na nazwisko E. Arendta, adwokata, 6, rue Willy‑Goergen_interwenienci_mającej
za przedmiot stwierdzenie nieważności decyzji Komisji z dnia
23 września 1964 r. w sprawie postępowania w trybie
art. 85 traktatu (IV/A‑00004‑03344 „Grundig‑Consten”)_TRYBUNAŁ_w składzie:Ch. L. Hammes, prezes_L. Delvaux i W. Strauss, prezesi izb_A. M. Donner, A. Trabucchi (sprawozdawca), R. Lecourt i R. Monaco, sędziowie_rzecznik generalny: K. Roemer_sekretarz: A. Van Houtte_wydaje następującyWyrok[…]Motywy W przedmiocie zarzutu dotyczącego nazwy zaskarżonego aktuZważywszy,
że skarżąca Consten podnosi zarzut naruszenia istotnych wymogów
proceduralnych ze względu na ogłoszenie aktu w Dzienniku Urzędowym
pod nazwą dyrektywy, podczas gdy tego rodzaju akt nie może być
skierowany do jednostek;zważywszy, że
chodzi o akt skierowany do przedsiębiorstw wymienionych
z nazwy, w związku z czym tylko tekst doręczony adresatom
jest autentyczny;że tekst ten zawiera sformułowanie „Komisja wydaje niniejszą decyzję”;że wobec tego powyższy zarzut jest bezzasadny; W przedmiocie zarzutów dotyczących naruszenia prawa do obronyZważywszy,
że skarżąca Consten zarzuca Komisji naruszenie prawa do obrony
z tego względu, że ta ostatnia nie podała do jej wiadomości
wszystkich akt sprawy;że skarżąca Grundig
podnosi ten sam zarzut, w szczególności w odniesieniu do dwóch
notatek pochodzących od podmiotów francuskich i niemieckich, które
Komisja uwzględniła, wydając decyzję;zważywszy,
że postępowanie przed Komisją w sprawie zastosowania art. 85
traktatu jest postępowaniem administracyjnym wymagającym, by
zainteresowani mieli uprzednio możliwość przedstawić swoje stanowisko
w przedmiocie zarzutów, jakie Komisja uznaje za celowe im postawić;że w tym celu muszą być poinformowani o okolicznościach faktycznych, na których zarzuty te są oparte;że nie ma jednak konieczności podawania im do wiadomości całości akt sprawy;że
w niniejszej sprawie, jak się okazuje, pismo Komisji z dnia
20 grudnia 1963 r. zawiera podsumowanie wszystkich
okoliczności faktycznych niezbędnych w celu ustalenia postawionych
zarzutów;że skarżącym prawidłowo doręczono to pismo i umożliwiono przedstawienie uwag na piśmie oraz ustnie;że zaskarżona decyzja nie zawiera innych zarzutów, poza tymi, które były przedmiotem powyższego postępowania;zważywszy,
że skarżąca Consten utrzymuje, iż zaskarżona decyzja narusza prawo do
obrony również z tego względu, iż nie zawiera odniesienia do
poszczególnych wniosków, jakie skarżąca ta zgłaszała przed Komisją,
w szczególności wniosku o uzupełnienie dochodzenia;zważywszy,
że w tego rodzaju postępowaniu pozasądowym organ administracji nie
jest zobowiązany uzasadniać oddalenia wniosków stron;że
w związku z tym nie można stwierdzić, by w toku
postępowania przed Komisją prawo do obrony stron zostało naruszone_że zarzut ten jest więc bezzasadny; W przedmiocie zarzutu dotyczącego stwierdzenia naruszenia w rozstrzygnięciu decyzjiZważywszy,
że rząd niemiecki podnosi zarzut naruszenia istotnych wymogów
proceduralnych z tego względu, iż stwierdzenie naruszenia powinno
mieć miejsce wyłącznie w motywach, a nie
w rozstrzygnięciu decyzji;zważywszy, że stwierdzenie to jest podstawą zobowiązania stron do zakończenia naruszenia;że
jego wpływ na sytuację prawną zainteresowanych przedsiębiorstw nie jest
uzależniony od miejsca, w jakim znajduje się w decyzji;że w związku z tym brak jest interesu prawnego w podnoszeniu tego zarzutu, należy go więc oddalić; W przedmiocie zarzutów dotyczących stosowania art. 85 ust. 1 do umów o wyłącznośćZważywszy,
że zdaniem skarżących zakaz ustanowiony w art. 85 ust. 1
znajduje zastosowanie wyłącznie do tzw. porozumień horyzontalnych;że
rząd włoski utrzymuje ponadto, iż umowy o wyłączność nie stanowią
„porozumień między przedsiębiorstwami” w rozumieniu tego
postanowienia, gdyż ich strony nie stoją na równorzędnych pozycjach;że w odniesieniu do tych umów swobodę konkurencji chronić można tylko na podstawie art. 86 traktatu;zważywszy,
że ani sformułowanie art. 85, ani art. 86 nie pozwala
stwierdzić takiej specjalizacji obu artykułów w zależności od
miejsca umowy w kolejnych stadiach procesu gospodarczego;że
art. 85 odnosi się w sposób generalny do wszelkich porozumień
naruszających konkurencję na wspólnym rynku, nie dokonuje więc
rozróżnienia pomiędzy tymi porozumieniami w zależności od tego, czy
zostały zawarte między przedsiębiorstwami konkurencyjnymi na tym samym
stadium procesu gospodarczego, czy między przedsiębiorstwami nie
konkurującymi ze sobą na różnych stadiach tego procesu;że co do zasady nie można wprowadzać rozróżnienia w miejscach, gdzie nie wprowadza go traktat;zważywszy,
że nie można poza tym wykluczyć ewentualnego zastosowania art. 85
do umowy o wyłączną dystrybucję z tego względu, iż producent
i dystrybutor nie konkurują ze sobą i nie stoją na
równorzędnych pozycjach;że zakłócenie
konkurencji w rozumieniu art. 85 ust. 1 może mieć miejsce
nie tylko w przypadku porozumień ograniczających ją między
stronami, ale także w przypadku porozumień, które uniemożliwiają
lub ograniczają konkurencję między jedną ze stron a osobami
trzecimi;że z tego punktu widzenia
obojętne jest, czy strony porozumienia zajmują równorzędne pozycje ze
względu na ich sytuację i funkcję gospodarczą;że
jest tak, tym bardziej iż w drodze takiego porozumienia strony
mogłyby, poprzez uniemożliwienie lub ograniczenie konkurencji osób
trzecich w odniesieniu do określonych towarów, dążyć do uzyskania
ze szkodą dla konsumentów lub użytkowników nienależnej korzyści,
sprzecznej z ogólnymi celami art. 85;że
jest zatem możliwe, iż porozumienie między przedsiębiorstwami
działającymi w różnych stadiach procesu gospodarczego, nie
prowadzące do nadużycia pozycji dominującej, może zakłócać wymianę
handlową między państwami członkowskimi i mieć jednocześnie za cel
lub skutek uniemożliwienie, ograniczenie lub zakłócenie konkurencji,
naruszając w związku z tym zakaz ustanowiony
w art. 85 ust. 1;zważywszy
ponadto, że bezcelowe byłoby porównywanie podlegającej art. 85
sytuacji producenta związanego umową na wyłączność z dystrybutorem
jego produktów z sytuacją producenta, który włączył
w jakikolwiek sposób, np. w formie przedstawicielstwa
handlowego, dystrybucję własnych produktów do swojego przedsiębiorstwa
i który nie podlega art. 85;że są to sytuacje odmienne pod względem prawnym;że
poza tym płynące z nich korzyści są odmienne, gdyż efektywność
tych dwóch rodzajów obiegu gospodarczego, zintegrowanego
i niezintegrowanego, nie musi być taka sama;że
z faktu, iż sformułowanie art. 85 powoduje zastosowanie
zakazu, po spełnieniu pozostałych niezbędnych warunków, do porozumienia
zawartego między większą liczbą przedsiębiorstw, a wyklucza
zastosowanie go w sytuacji jednego przedsiębiorstwa mającego
własną, zintegrowaną sieć dystrybucji, nie wynika, by należało
zalegalizować, tylko ze względu na, niepełną zresztą, analogię
gospodarczą i wbrew temu postanowieniu, sytuację umowną wynikającą
z porozumienia między przedsiębiorstwem produkcyjnym
a przedsiębiorstwem handlowym;że
ponadto celem art. 85 traktatu jest poszanowanie wewnętrznej
organizacji przedsiębiorstwa, którą sankcjonuje się ewentualnie, na mocy
art. 86, dopiero gdy doprowadzi do nadużycia pozycji dominującej,
nie może on jednak być równie wstrzemięźliwy, jeżeli przeszkody dla
konkurencji wynikają z porozumienia między dwoma osobnymi
przedsiębiorstwami, czego z reguły wystarczy zakazać;zważywszy
wreszcie, że porozumienie między producentem a dystrybutorem
mające na celu odtworzenie granic krajowych w wymianie handlowej
między państwami członkowskimi mogłoby zagrozić realizacji najbardziej
podstawowych celów Wspólnoty;że traktat,
którego preambuła i tekst stawiają za cel zniesienie barier między
państwami i który w licznych postanowieniach jest bardzo
rygorystyczny, jeśli chodzi o ich powrót, nie może zezwalać
przedsiębiorstwom na odtwarzanie takich barier;że
art. 85 ust. 1 służy temu celowi, nawet gdy chodzi
o porozumienia pomiędzy przedsiębiorstwami znajdującymi się na
różnych stadiach procesu gospodarczego;że w związku z tym powyższe zarzuty są bezzasadne; W przedmiocie zarzutu opartego na rozporządzeniu Rady nr 19/65Zważywszy,
że skarżąca Grundig podnosi kwestię, czy zakaz ustanowiony
w art. 85 ust. 1 znajdował zastosowanie do spornej umowy
przed wydaniem rozporządzenia Rady nr 19/65 w sprawie
stosowania art. 85 ust. 3 do pewnych kategorii porozumień;zważywszy, że zarzut ten został przez skarżącą podniesiony po raz pierwszy w replice;że okoliczność, iż rozporządzenie to zostało wydane po wniesieniu skargi, nie uzasadnia zwłoki;że
zarzut ten polega w istocie na twierdzeniu, iż przed wydaniem tego
rozporządzenia Komisja nie powinna była stosować art. 85
ust. 1, gdyż nie mogła jeszcze dokonywać wyłączeń poszczególnych
kategorii porozumień;że sytuacja ta miała
już miejsce przed wydaniem rozporządzenia nr 19/65, w związku
z czym nie stanowi ono nowej okoliczności faktycznej
w rozumieniu art. 42 regulaminu, mogącej uzasadnić
podniesienie tego zarzutu ze zwłoką;że zarzut ten jest więc niedopuszczalny; W przedmiocie zarzutów dotyczących pojęcia „porozumień mogących wpływać na handel między państwami członkowskimi”Zważywszy,
że skarżące i rząd niemiecki utrzymują, iż Komisja, opierając się
na błędnej wykładni pojęcia porozumień mogących wpływać na handel między
państwami członkowskimi, nie wykazała, iż gdyby nie zarzucane
porozumienie, handel ten byłby lepiej rozwinięty;zważywszy,
że pozwana odpowiada, iż dla spełnienia tej przesłanki
z art. 85 ust. 1 wystarczy, by ze względu na porozumienie
wymiana handlowa między państwami członkowskimi rozwijała się
w warunkach odmiennych, niż gdyby nie występowało ograniczenie
wynikające z porozumienia oraz by porozumienie to wywierało
jakikolwiek wpływ na warunki rynkowe;że
jest tak jej zdaniem w tym przypadku, szczególnie ze względu na
ograniczenia, jakie wynikają ze spornego porozumienia na wspólnym rynku
w zakresie przywozu i wywozu produktów marki Grundig do i
z Francji;zważywszy, że wspomniana
przesłanka ma na celu określenie zakresu obowiązywania w dziedzinie
porozumień prawa wspólnotowego w stosunku do zakresu obowiązywania
w tej dziedzinie prawa krajowego;że
zakłócenie konkurencji wynikające z porozumienia podlega bowiem
zakazom ustanowionym w prawie wspólnotowym w art. 85, pod
warunkiem że porozumienie wywiera wpływ na wymianę handlową między
państwami członkowskimi, w przeciwnym zaś przypadku pozostaje poza
ich zakresem;że należy w tej kwestii
ustalić przede wszystkim, czy porozumienie może, bezpośrednio lub
pośrednio, w chwili obecnej lub w przyszłości, zagrozić
swobodzie wymiany handlowej między państwami członkowskimi
w sposób, który mógłby zaszkodzić realizacji celu w postaci
utworzenia jednolitego rynku obejmującego państwa członkowskie;stąd
okoliczność, iż porozumienie sprzyja zwiększeniu, nawet znacznemu,
wielkości wymiany handlowej między państwami nie wyklucza, że może ono
„wpływać” na tę wymianę w powyżej wskazanym sensie;że
w niniejszym przypadku umowa między spółkami Grundig
i Consten, uniemożliwiając, po pierwsze, przedsiębiorstwom innym
niż Consten przywóz do Francji produktów marki Grundig, a po drugie
uniemożliwiając spółce Consten ponowny wywóz tych produktów do innych
państw wspólnego rynku, bezsprzecznie wpływa na wymianę handlową między
państwami członkowskimi;że powyższe
ograniczenia swobody wymiany handlowej, a także ograniczenia
wynikające z zarejestrowania przez spółkę Consten we Francji znaku
towarowego GINT, którym Grundig opatruje wszystkie swoje produkty, są
wystarczające, by spełnić rozpatrywaną przesłankę;że w związku z tym zarzuty podniesione w tej kwestii należy odrzucić; W przedmiocie zarzutów dotyczących kryterium zakłócenia konkurencjiZważywszy,
że skarżące i rząd niemiecki utrzymują, iż decyzja oparta jest na
błędnym rozumieniu pojęcia konkurencji oraz systemu zakazów
ustanowionego w art. 85 ust. 1, ponieważ Komisja
ograniczyła analizę do produktów marki Grundig;iż pojęcie to oznacza w szczególności konkurencję między podobnymi produktami różnych marek;iż
Komisja powinna była ich zdaniem, przed uznaniem, że art. 85
ust. 1 znajduje zastosowanie w sprawie, opierając się na
zasadzie racjonalności („rule of reason”), dokonać oceny gospodarczych
skutków spornej umowy dla konkurencji między poszczególnymi markami;iż
w odniesieniu do pionowych porozumień o wyłącznym
przedstawicielstwie zastosowanie powinno mieć ich zdaniem domniemanie
zgodności z zasadami konkurencji, a w niniejszym
przypadku nic nie pozwala na obalenie takiego domniemania;iż wręcz przeciwnie, sporna umowa przyczynia się do wzmożenia konkurencji między podobnymi produktami różnych marek;zważywszy, że zasada wolnej konkurencji dotyczy jej różnych stadiów i aspektów;że
wprawdzie zwykle lepiej widoczna jest konkurencja między producentami
niż między dystrybutorami produktów tej samej marki, nie wynika stąd
jednak, by porozumienie mające na celu ograniczenie tej ostatniej nie
miało podlegać zakazowi z art. 84 ust. 1 z tego
tylko powodu, że mogłoby wzmocnić tę pierwszą;zważywszy
ponadto, że ocena rzeczywistych skutków porozumienia jest do celów
stosowania art. 85 ust. 1 zbędna, jeżeli okaże się, że ma ono
na celu ograniczenie, uniemożliwienie lub zakłócenie konkurencji;stąd
brak w zaskarżonej decyzji oceny wpływu porozumienia na
konkurencję między podobnymi produktami różnych marek nie może stanowić
sam z siebie wady decyzji;zważywszy,
że pozostaje zatem ustalić, czy w zaskarżonej decyzji zasadnie
zastosowano do spornego porozumienia, ze względu na ograniczenie
konkurencji powstałe wyłącznie w dystrybucji produktów spółki
Grundig, art. 85 ust. 1;że
stwierdzone w zaskarżonej decyzji naruszenie polega na całkowitej
ochronie terytorialnej spółki Consten, ustanowionej w rozpatrywanej
umowie zgodnie z prawem francuskim;że
skarżące zamierzały wyeliminować wszelką konkurencję w obrocie
hurtowym produktami marki Grundig na obszarze objętym umową, przede
wszystkim na dwa sposoby;po pierwsze,
spółka Grundig zobowiązała się nie zaopatrywać, nawet pośrednio,
podmiotów trzecich w produkty przeznaczone do sprzedaży na obszarze
objętym umową;ograniczenie wynikające
z tego zobowiązania jest widoczne w sposób oczywisty
w świetle zakazu wywozu obowiązującego nie tylko spółkę Consten,
ale także pozostałych wyłącznych dystrybutorów spółki Grundig,
a także hurtowników niemieckich;po
drugie, rejestracja we Francji na rzecz spółki Consten znaku towarowego
GINT, którym spółka Grundig opatruje wszystkie swoje produkty, ma na
celu uzupełnienie ochrony przed przywóz równoległym produktów marki
Grundig do Francji, wynikającej ze spornego porozumienia, ochroną
wynikającą z prawa własności przemysłowej;że
w ten sposób każdy podmiot trzeci importujący do Francji produkty
spółki Grundig z innego państwa członkowskiego narażałby się na
poważne ryzyko;zważywszy, że pozwana zasadnie wzięła pod uwagę całość systemu stworzonego przez spółkę Grundig;że
określenie skutków umowy wymaga bowiem umieszczenia jej
w kontekście gospodarczym i prawnym, jaki strony zamierzały
stworzyć, zawierając tę umowę, i nie można tego uznać za ingerencję
w czynności lub sytuacje prawne nie będące przedmiotem
postępowania przed Komisją;że stwierdzona
powyżej sytuacja prowadzi do izolacji rynku francuskiego i pozwala
stosować ceny rozpatrywanych produktów nie podlegające rzeczywistej
konkurencji;co więcej, w miarę jak
producentom udaje się wyróżnić swoje znaki handlowe w oczach
konsumentów, skuteczność konkurencji między producentami spada;że
z racji znacznego wpływu, jaki na ostateczną cenę detaliczną mają
koszty dystrybucji, istotne jest stymulowanie także konkurencji między
sprzedawcami;że sprzedawcę skłania do wysiłku konkurencja między dystrybutorami produktów tej samej marki;zatem
porozumienie mające na celu izolację francuskiego rynku produktów marki
Grundig i sztuczne utrzymywanie, w przypadków produktów
bardzo znanej marki, osobnych rynków krajowych na terytorium Wspólnoty
zakłóca konkurencję na wspólnym rynku;stąd
w zaskarżonej decyzji zasadnie uznano to porozumienie za naruszenie
art. 85 ust. 1, a wobec powyższych ograniczeń żadne
dalsze oceny, zarówno danych ekonomicznych (różnice cen między Francją
a Niemcami, reprezentatywność rozpatrywanych rodzajów sprzętu,
wysokość kosztów spółki Consten), jak prawidłowości przyjętych przez
Komisje kryteriów porównania sytuacji na rynku francuskim
i niemieckim, a także ewentualnych korzystnych z innych
względów skutków porozumienia, nie mogą w każdym razie prowadzić
w ramach art. 85 ust. 1 do odmiennego rozstrzygnięcia; W przedmiocie zarzutów dotyczących zakresu zakazuZważywszy,
że skarżąca Grundig oraz rząd niemiecki zarzucają Komisji, iż
w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji nie wyłączyła z zakresu
obowiązywania zakazu postanowień umowy, w odniesieniu do których
nie stwierdzono, by wywoływały jakiekolwiek skutki ograniczające
konkurencję, a tym samym nie określiła zakresu naruszenia;zważywszy,
że, jak wynika z motywów oraz z art. 3 zaskarżonej
decyzji, stwierdzone w jej art. 1 naruszenie nie polega na
zobowiązaniu spółki Grundig do zaopatrywania bezpośrednio we Francji
wyłącznie spółki Consten;że naruszenie to
wynika z postanowień, które mają na celu, poza udzieleniem tej
wyłączności, dodatkowo utrudnić na podstawie prawa krajowego równoległy
przywóz do Francji produktów marki Grundig, poprzez ustanowienie
całkowitej ochrony terytorialnej wyłącznego dystrybutora;zważywszy,
że nieważność z mocy prawa na podstawie art. 85 ust. 2
dotyczy wyłącznie elementów porozumienia objętych zakazem lub całego
porozumienia, jeżeli elementy te okazują się nieodłączne od samego
porozumienia;że Komisja miała więc
obowiązek stwierdzić w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji, iż
naruszenie wynikało wyłącznie z elementów porozumienia objętych
zakazem, albo wskazać w motywach powody, dla których w jej
ocenie elementy te są nieodłączne od całości porozumienia;że
jednakże z art. 1 zaskarżonej decyzji wynika, iż naruszenie
stwierdzono w odniesieniu do całości porozumienia, natomiast
Komisja nie umotywowała w wystarczającym z prawnego punktu
widzenia stopniu konieczności stwierdzenia nieważności całości
porozumienia, choć nie wykazano, iż wszystkie jego postanowienia
stanowiły naruszenie art. 85 ust. 1;że,
wręcz przeciwnie, sytuacja, którą uznano za niezgodną
z art. 85 ust. 1 nie jest wynikiem działania wszystkich
postanowień porozumienia łącznie i jego generalnych skutków, lecz
określonych postanowień umowy z dnia 1 kwietnia 1957 r.,
dotyczących całkowitej ochrony terytorialnej, oraz dodatkowej umowy
dotyczącej znaku towarowego GINT;że należy
zatem stwierdzić nieważność art. 1 zaskarżonej decyzji
w zakresie, w jakim rozciąga on bez uzasadnienia nieważność
wynikającą z art. 85 ust. 1 na wszystkie postanowienia
porozumienia; Co do zarzutów dotyczących stwierdzenia naruszenia wynikającego z umowy w sprawie znaku handlowego GINTZważywszy,
że skarżące zarzucają Komisji naruszenie art. 36, 222 i 234
traktatu EWG oraz przekroczenie kompetencji, poprzez stwierdzenie, że
umowa w sprawie rejestracji we Francji znaku towarowego GINT służy
zapewnieniu całkowitej ochrony terytorialnej spółki Consten
i uniemożliwienie w ten sposób tej spółce, w art. 3
rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, dochodzenia praw, jakie przysługują
jej na podstawie krajowego prawa własności przemysłowej, w celu
zapobiegania przywozowi równoległemu;zważywszy,
że skarżące utrzymują w szczególności, iż zarzucany im skutek
w zakresie konkurencji nie wynika z umowy, lecz
z pierwotnej rejestracji znaku towarowego zgodnie
z ustawodawstwem francuskim, na podstawie czego powstaje prawo
uprawnionego do znaku, które daje mu całkowitą ochronę terytorialną
z mocy prawa krajowego;zważywszy, że
przyznanie spółce Consten na mocy umowy i na zasadach wyłączności
we Francji prawa do znaku towarowego GINT, używanego w ten sam
sposób w innych krajach, ma na celu umożliwienie kontroli
i zapobiegania przywozowi równoległemu;stąd
umowa, w której spółka Grundig, uprawniona z tego znaku na
mocy rejestracji międzynarodowej, upoważniła spółkę Consten do
zarejestrowania go we własnym imieniu we Francji, ma na celu
ograniczenie konkurencji;że spółka Consten,
wskutek rejestracji znaku towarowego GINT, jest zgodnie z prawem
francuskim pierwotnym uprawnionym z tego znaku, jednakże dokonała
tej rejestracji na podstawie umowy ze spółką Grundig;że w związku z tym umowa ta może podlegać zakazowi ustanowionemu w art. 85 ust. 1;że
zakaz ten byłby bezskuteczny, gdyby spółka Consten mogła nadal
posługiwać się znakiem towarowym w takim samym celu, jakiemu
służyło porozumienie uznane za niezgodne z prawem;że
przytoczone przez skarżące art. 36, 222 i 234 traktatu nie
stoją na przeszkodzie temu, by prawo wspólnotowe wywierało wpływ na
wykonywanie krajowych praw własności przemysłowej;że
art. 36, stanowiący ograniczenie zakresu obowiązywania postanowień
dotyczących liberalizacji wymiany handlowej zawartych w tytule
I rozdział 2 traktatu, nie może ograniczać zakresu stosowania
art. 85;że art. 222 stwierdza
jedynie, iż „traktat nie przesądza w niczym zasad prawa własności
w państwach członkowskich”;że zawarty
w art. 3 rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji zakaz stosowania
krajowych praw ze znaku towarowego w celu utrudnienia przywozu
równoległego, nie dotyczący udzielenia tych praw, ogranicza ich
wykonywanie w zakresie niezbędnym z punktu widzenia zakazu
wynikającego z art. 85 ust.1;że
uprawnienie Komisji do nałożenia takiego zakazu, ustanowione
w art. 3 rozporządzenia Rady nr 17/62, jest zgodne ze
wspólnotowym systemem ochrony konkurencji, który opiera się na normach
o skutku bezpośrednim, wiążących dla jednostek;że
system ten, z racji wspomnianych wyżej cech oraz zadań, jakie
pełni, nie dopuszcza korzystania z praw wynikających
z któregokolwiek z krajowych praw znaków towarowych
w sposób sprzeczny z ich przeznaczeniem, to jest w celu
pozbawienia skuteczności wspólnotowego prawa antykartelowego;że art. 234, mający na celu poszanowanie praw państw trzecich, nie znajduje w niniejszym przypadku zastosowania;że w związku z tym powyższe zarzuty są bezzasadne; W przedmiocie zarzutów dotyczących zaniechania zapoznania się ze stanowiskiem zainteresowanych podmiotów trzecichZważywszy,
że skarżące i rząd niemiecki twierdzą, że art. 3
rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji dotyczy w istocie całej
dystrybucji produktów marki Grundig na wspólnym rynku;że
w związku z tym Komisja przekroczyła przysługujące jej
kompetencje i naruszyła prawo każdego zainteresowanego do
przedstawienia stanowiska;zważywszy, że
nałożony na spółkę Grundig w ww. art. 3 nakaz umożliwienia jej
dystrybutorom wyłącznym wywozu do Francji stanowi konsekwencję zakazu
całkowitej ochrony terytorialnej spółki Consten;że
nakaz ten nie wykracza zatem poza ramy postępowania, które doprowadziło
do zastosowania art. 85 ust. 1 do porozumienia między
spółkami Grundig i Consten;że poza tym
zaskarżona decyzja nie narusza bezpośrednio ważności porozumień
zawartych przez spółkę Grundig z innymi hurtownikami
i dystrybutorami niż spółka Consten;że ogranicza jedynie swobodę działania spółki Grundig w zakresie przywozu równoległego jej produktów do Francji;że
wprawdzie Komisja powinna obejmować w ramach możliwości
dochodzeniem podmioty, których dotyczyć mogą jej decyzje, jednakże
wyłączny interes w uniemożliwieniu stwierdzenia niezgodności
z prawem porozumienia, którego podmioty te nie były stronami,
w celu zachowania korzyści, jakie „de facto” dawała im wynikająca
z niego sytuacja, nie może stanowić wystarczającej podstawy do
przyznania innym dystrybutorom spółki Grundig prawa do wezwania
z urzędu przez Komisję do udziału w postępowaniu dotyczącym
stosunków między spółkami Consten i Grundig;że w związku z tym zarzut ten jest bezzasadny; W przedmiocie zarzutów dotyczących zastosowania art. 85 ust. 3 Co do przesłanek stosowaniaZważywszy,
że skarżące, popierane w licznych kwestiach przez rząd niemiecki,
zarzucają między innymi, że w niniejszym przypadku zostały
spełnione wszystkie przesłanki zastosowania odstępstwa, którego
istnienie pomija zaskarżona decyzja;zważywszy,
że zdaniem pozwanej obowiązek udowodnienia, iż spełnione zostały
przesłanki zastosowania odstępstwa spoczywa na zainteresowanych
przedsiębiorstwach;zważywszy, że
przedsiębiorstwa mają prawo do należytego rozpatrzenia przez Komisję
wniosków o zastosowanie art. 85 ust. 3;że
Komisja nie może poprzestać w tym celu na żądaniu od
przedsiębiorstw dowodów na spełnienie przesłanek zastosowania
odstępstwa, lecz winna, zgodnie z zasadą dobrej administracji,
współdziałać za pomocą dostępnych jej środków w ustaleniu istotnych
okoliczności faktycznych;że ponadto
wykonywanie przez Komisję jej uprawnień wymaga w sposób nieuchronny
dokonywania skomplikowanych ocen o charakterze ekonomicznym;że
w trakcie sądowej kontroli tych ocen należy brać pod uwagę ich
charakter, ograniczając kontrolę do prawidłowości ustalenia stanu
faktycznego oraz wniosków prawnych, jakie Komisja z tego stanu
wyciąga;że kontrola ta dotyczy
w pierwszej kolejności uzasadnienia decyzji, które winno wskazywać
okoliczności faktyczne, i rozumowania, na których oceny te są
oparte;zważywszy, że zgodnie
z zaskarżoną decyzją głównym powodem odmowy zastosowania odstępstwa
jest niespełnienie przesłanki ustanowionej w art. 85
ust. 3 lit. a);zważywszy, że rząd
niemiecki twierdzi, iż zaskarżona decyzja nie odpowiada na pytanie, czy
w braku całkowitej ochrony terytorialnej możliwe będzie zachowanie
elementów, których skutki Komisja uznała za korzystne,
w szczególności systemu wcześniejszych zamówień oraz obsługi
gwarancyjnej i pogwarancyjnej;zważywszy,
że w zaskarżonej decyzji przyjmuje się jedynie na zasadzie
hipotezy, że przedmiotowa umowa o wyłączność służy polepszeniu
produkcji i dystrybucji;że następnie
w zaskarżonej decyzji analizuje się kwestię, „czy polepszenia
dystrybucji produktów za pomocą umowy o dystrybucję wyłączną nie
można osiągnąć po dopuszczeniu przywozu równoległego”;że
po analizie argumentów dotyczących systemu wcześniejszych zamówień,
analizy rynku oraz obsługi gwarancyjnej i pogwarancyjnej stwierdza
się w decyzji, że „nie przedstawiono ani nie zasugerowano żadnych
innych racji przemawiających za koniecznością utrzymania całkowitej
ochrony terytorialnej”;zważywszy, że
polepszenie produkcji lub dystrybucji rozpatrywanych produktów, wymagane
w celu zastosowania odstępstwa, należy oceniać
z uwzględnieniem ducha art. 85;że,
po pierwsze, polepszenia tego nie można utożsamiać z dowolną,
z reguły bezsprzeczną, korzyścią w działalności produkcyjnej
lub handlowej, jaką partnerzy handlowi osiągają dzięki porozumieniu,
gdyż przy takim rozumieniu polepszenia do jego osiągnięcia zawsze
niezbędne okażą się wszystkie składniki porozumienia;że
taka subiektywna metoda, uzależniająca rozumienie pojęcia polepszenia
od szczególnych cech przedmiotowego stosunku umownego, nie odpowiada
celom art. 85;że, po drugie, sam
traktat przewiduje, że ograniczenie konkurencji musi być „niezbędne” do
osiągnięcia polepszenia, wskazuje więc wyraźnie na istotny charakter,
jaki polepszenie to musi przedstawiać;że
polepszenie to powinno w szczególności przynosić istotne obiektywne
korzyści, mogące zrekompensować niedogodności, jakie niesie
w zakresie konkurencji;zważywszy, że
argument rządu niemieckiego oparty na twierdzeniu, że należy pozostawić
w mocy wszystkie składniki porozumienia działające na korzyść
polepszenia, rozumianego tak, jak chcą tego strony tego porozumienia,
zakłada, iż wszystkie te składniki są nie tylko korzystne, ale
i niezbędne dla rozważanego polepszenia produkcji
i dystrybucji;że zmierza on więc nie
tylko do osłabienia wymogu niezbędnego charakteru ograniczeń
konkurencji, ale myli ponadto szczególne interesy stron porozumienia
z obiektywnym polepszeniem, o którym mowa w traktacie;zważywszy,
że Komisja powinna była natomiast, dokonując oceny wagi poszczególnych
elementów względem siebie, zarówno ocenić ich skuteczność z punktu
widzenia obiektywnie możliwego do stwierdzenia polepszenia produkcji
i dystrybucji produktów, jak stwierdzić, czy wynikające z nich
korzyści są wystarczające, by uznać, iż odpowiadających im ograniczenia
konkurencji są niezbędne;że teza
o konieczności utrzymania w mocy wszelkich ustaleń partnerów
handlowych, jeżeli tylko mogą one działać na korzyść tego polepszenia,
jest z powyższym niezgodna;że zarzut rządu federalnego, oparty na błędnych przesłankach, nie może zatem podważyć oceny Komisji;zważywszy,
że skarżące utrzymują, iż wskutek dopuszczenia przywozu równoległego
wyłączny przedstawiciel nie byłby w stanie dokonywać wcześniejszych
zamówień_zważywszy, że pewien stopień niepewności jest normalnym elementem wszelkich prognoz dotyczących przyszłych możliwości zbytu;że prognoza taka musi się bowiem opierać na serii zmiennych i niepewnych danych;że
dopuszczenie przywozu równoległego może wprawdzie utrudnić działanie
dystrybutorowi, który zamawia z wyprzedzeniem ilość towaru, jaką
przewiduje sprzedać;że trudności te są
jednak zwykłym składnikiem wszelkiej działalności gospodarczej
i nie mogą uzasadniać szczególnej ochrony;zważywszy,
że skarżące zarzucają Komisji, iż nie zbadała, na podstawie konkretnych
danych, czy w braku całkowitej ochrony terytorialnej możliwe jest
zapewnienie obsługi gwarancyjnej i pogwarancyjnej;że
podkreślają one w szczególności wagę, jaką dla reputacji marki
Grundig ma właściwe wykonywanie tej obsługi w przypadku wszelkich
urządzeń tej marki wprowadzonych do obrotu;że
liberalizacja przywozu równoległego zmusiłaby ich zdaniem spółkę
Consten do odmowy obsługi urządzeń importowanych przez konkurentów,
którzy z kolei nie zapewniliby sami tej obsługi w zadowalający
sposób;że, jak twierdzą, odmowa taka byłaby niekorzystna również dla użytkowników;zważywszy,
że w decyzji stwierdza się, iż klient może domagać się bezpłatnej
obsługi gwarancyjnej jedynie od dostawcy i na uzgodnionych
z nim warunkach;że skarżące nie kwestionują w istotny sposób tego stwierdzenia;że
obawy o szkody dla reputacji produktów marki Grundig wynikające
z niewystarczającej obsługi okazują się w istniejącym stanie
rzeczy nieuzasadnione;że spółka UNEF
bowiem, główny konkurent spółki Consten, która rozpoczęła sprzedaż
produktów marki Grundig we Francji wcześniej niż Consten i musiała
liczyć się z poważnym ryzykiem, wykonuje jednak bezpłatną obsługę
gwarancyjną oraz płatną obsługę pogwarancyjną na warunkach, które
generalnie nie wydają się szkodzić reputacji marki Grundig;że
nic zresztą nie stoi na przeszkodzie, by skarżące poinformowały
użytkowników za pomocą odpowiedniej reklamy o charakterze usług
i ewentualnych innych korzyściach oferowanych przez oficjalną sieć
dystrybucji produktów marki Grundig;że
nieprawdą jest więc, iż z akcji reklamowej prowadzonej przez spółkę
Consten korzystać będą w takim samym stopniu importerzy
równolegli;że w związku z tym zarzuty skarżących są bezzasadne;zważywszy,
że skarżące zarzucają Komisji, iż nie zbadała też, czy całkowita
ochrona jest niezbędna w celu amortyzacji kosztów wprowadzenia na
rynek francuski produktów marki Grundig, ponoszonych przez spółkę
Consten;zważywszy, że pozwana odpowiada, iż
przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie dotarły do niej informacje
o żadnych niezamortyzowanych kosztach wprowadzenia na rynek;zważywszy, że powyższe twierdzenie pozwanej nie spotkało się ze sprzeciwem;że od Komisji nie można wymagać dochodzenia z urzędu takich okoliczności;że
ponadto twierdzenie skarżących oznacza w istocie, iż bez
całkowitej ochrony terytorialnej dystrybutor nie przyjąłby uzgodnionych
warunków;że okoliczność ta nie ma jednak
żadnego związku z polepszeniem dystrybucji, o którym mowa
w art. 85 ust. 3;że zarzut ten jest zatem nie do przyjęcia;zważywszy,
że skarżąca Grundig utrzymuje ponadto, iż w braku całkowitej
ochrony terytorialnej wyłączny dystrybutor nie chciałby ponosić kosztów
niezbędnych do prowadzenia analizy rynku, gdyż z rezultatów jego
działalności korzystać mogliby importerzy równolegli;zważywszy,
że pozwana odpowiada, że z analizy rynku, mającej na celu
w szczególności umożliwienie unowocześniania produktów
przeznaczonych na rynek francuski w sposób pożądany przez
użytkowników francuskich, korzystać może wyłącznie spółka Consten;zważywszy,
że w istocie tylko ta spółka, jako wyłączny dystrybutor, czego nie
kwestionuje zaskarżona decyzja, otrzymywałaby urządzenia dostosowane
specjalnie do rynku francuskiego_że zarzut ten jest zatem bezzasadny;zważywszy,
że zarzuty podniesione przeciwko tej części decyzji, która dotyczy
spełnienia w niniejszym przypadku przesłanki zawartej
w art. 85 ust. 3 lit. a), każdy z osobna
i łącznie, okazują się bezzasadne;że
ze względu na kumulatywny charakter przesłanek, których spełnienie jest
niezbędne w celu zastosowania odstępstwa przewidzianego
w art. 85 ust. 3 nie ma zatem potrzeby rozpatrywać
zarzutów dotyczących pozostałych przesłanek; Co do braku odstępstwa warunkowegoZważywszy,
że skarżąca Grundig, uznawszy, iż odmowa zastosowania odstępstwa
spowodowana została całkowitą ochroną terytorialną spółki Consten,
utrzymuje, iż zgodnie z art. 7 akapit pierwszy rozporządzenia
Rady nr 17/62 Komisja winna była dopuścić przynajmniej umowę
o wyłączne przedstawicielstwo pod warunkiem umożliwienia przywozu
równoległego;że wobec braku takiego
odstępstwa warunkowego rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji wykracza poza
jej motywy oraz przedmiot, jakim jest zakaz całkowitej ochrony
terytorialnej;zważywszy, że ze względu na stwierdzenie częściowej nieważności zaskarżonej decyzji analiza tego zarzutu jest bezprzedmiotowa; W przedmiocie kosztówZważywszy,
że zgodnie z art. 69 § 3 regulaminu Trybunał może
dokonać rozdziału kosztów w całości lub w części, w razie
uwzględnienia żądania lub żądań każdej ze stron;że ma to miejsce w niniejszym przypadku;że
należy zatem dokonać podziału kosztów poniesionych przez skarżące oraz
interweniujące rządy Republiki Włoskiej i Republiki Federalnej
Niemiec z jednej strony, a pozwaną oraz interweniujące spółki
Leissner i UNEF z drugiej;uwzględniając akta sprawy;po zapoznaniu się ze sprawozdaniem sędziego sprawozdawcy;po zapoznaniu się ze stanowiskiem stron;po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego;uwzględniając
Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą,
w szczególności art. 3, 36, 85, 86, 222 i 234;uwzględniając rozporządzenia Rady nr 17/62 i 19/65;uwzględniając Protokół w sprawie statutu Trybunału Sprawiedliwości Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej;uwzględniając regulamin Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich;TRYBUNAŁ_odrzucając wszelkie żądania dalej idące lub przeciwne, orzeka, co następuje:1)      Stwierdza
się nieważność decyzji Komisji Wspólnot Europejskich z dnia
23 września 1964 r. w sprawie postępowania w trybie
art. 85 traktatu (IV/A‑00004‑03344 „Grundig‑Consten”), ogłoszonej
w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich z dnia
20 października 1964 r. (str. 2545/64), w zakresie,
w jakim uznaje ona w art. 1 za naruszenie art. 85
umowę z dnia 1 kwietnia 1957 r. w całości,
w tym postanowienia tej umowy nie stanowiące naruszenia;2)      W pozostałym zakresie skargi w sprawach 56/64 i 58/64 zostają oddalone jako bezzasadne;3)      Skarżące, pozwana oraz interwenienci pokryją własne koszty.Sporządzono i orzeczono w Luksemburgu w dniu 13 lipca 1966 r.HammesDelvauxStraußDonnerTrabucchi      LecourtMonacoOdczytano na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 13 lipca 1966 r.Sekretarz       PrezesA. Van Houtte       Ch. L. Hammes* Język postępowania: niemiecki i francuski.