61969C0015
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
JOSEPH GAND
της 10ης Ιουλίου 1969 (
*1
)
Κύριε Πρόεδρε,
Κύριοι δικαστές,
Το Bundesarbeitsgericht, δικαστήριο το οποίο εκδικάζει κατ' αναίρεση εργατικές διαφορές, υποβάλλει στο Δικαστήριο ερώτημα ως προς το περιεχόμενο του άρθρου 9, παράγραφος 1, του κανονισμού του Συμβουλίου 38/64 της 25ης Μαρτίου 1964 και του άρθρου 7 του κανονισμού 1612/68, της 15ης Οκτωβρίου 1968, περί της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων στο εσωτερικό της Κοινότητος. Έχουν άραγε τα άρθρα αυτά την έννοια ότι ο εργαζόμενος, υπήκοος κράτους μέλους, ο οποίος απασχολείται στο έδαφος άλλου κράτους μέλους, δικαιούται, σύμφωνα με τη νομοθεσία της χώρας όπου εργάζεται, να ληφθεί υπόψη ο χρόνος της στρατιωτικής του θητείας στη χώρα καταγωγής του για τον υπολογισμό της αρχαιότητάς του στον εργοδότη του, εάν διέκοψε τη δραστηριότητά του για να εκπληρώσει τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις;
I —
Η διαφορά η οποία οδήγησε το γερμανικό ανώτατο δικαστήριο να υποβάλει στο Δικαστήριο το ερώτημα αυτό, ανέκυψε υπό τις εξής συνθήκες.
Ο Ugliola, Ιταλός υπήκοος, εργάζεται από το Μάρτιο του 1961 ως υπάλληλος γαλακτοκομείου στην Württembergische Milchverwertung-Südmilch, επιχείρηση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Αυτός διέκοψε τη δραστηριότητά του, από τις 6 Μαΐου 1965 μέχρι τις 14 Αυγούστου 1966, για να υπηρετήσει στην Ιταλία την υποχρεωτική στρατιωτική του θητεία, έπειτα ανέλαβε εκ νέου αμέσως τη θέση του στον προηγούμενο εργοδότη του.
Τότε προέκυψε το ερώτημα της εφαρμογής προς όφελός του του γερμανικού νόμου που εγγυάται την απασχόληση κατά τη στράτευση. Κατά τις διατάξεις του νόμου αυτού, ο οποίος ισχύει από τις 31 Μαρτίου 1957, η σύμβαση εργασίας αναστέλλεται για τη χρονική περίοδο κατά την οποία ο εργαζόμενος καλείται να υπηρετήσει την κανονική στρατιωτική του θητεία ή για περίοδο νέας στράτευσης. Το άρθρο 6, παράγραφος 1, ορίζει ότι ο εργαζόμενος που αναλαμβάνει εκ νέου την απασχόλησή του στην επιχείρηση δεν πρέπει να υποστεί καμία ζημία όσον αφορά το επάγγελμά του και την επιχείρησή του εξαιτίας απουσίας η οποία συνδέεται με την εκπλήρωση των στρατιωτικών του υποχρεώσεων. Κατά το άρθρο 6, παράγραφος 2, η διάρκεια της κανονικής στρατιωτικής θητείας ή περιόδου νέας στράτευσης λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό της διάρκειας της απασχόλησης ή της υπηρεσίας του στην επιχείρηση.
Εάν ο κανόνας αυτός επεκταθεί στο χρόνο της στρατιωτικής του θητείας στην Ιταλία, ο Ugliola θα δικαιούται, μετά τα Χριστούγεννα του 1966, δυνάμει νομικών διατάξεων, εφαρμοστέων στην επιχείρηση στην οποία ανήκε, σημαντικότερες απολαυές. Και αυτός θεωρεί ότι οι κανονισμοί του Συμβουλίου οδηγούν στο να του παραχωρηθεί το ευεργέτημα του άρθρου 6, παράγραφος 2, του νόμου περί προστασίας της απασχόλησης.
Αυτή όμως δεν είναι η άποψη του εργοδότη του, ο οποίος απαντά ότι η εκπλήρωση των στρατιωτικών υποχρεώσεων και η αποζημίωση την οποία δικαιούται ενδεχομένως εξαιτίας της, είναι ζητήματα τα οποία υπάγονται στο δημόσιο δίκαιο και όχι στο εργατικό. Επομένως, η σχετική εθνική κανονιστική ρύθμιση δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί μέρος των όρων απασχόλησης και εργασίας, για τους οποίους το κοινοτικό δίκαιο αποκλείει οι υπήκοοι κράτους μέλους να αποτελούν αντικείμενο διαφορετικής μεταχείρισης σ' ένα αλλο κράτος μέλος.
Αν και το πρωτοβάθμιο δικαστήριο δέχτηκε την αγωγή του Ugliola, το έπραξε με βάση μόνο το γερμανικό δίκαιο και την ερμηνεία της σύμβασης μεταξύ εργοδότη και εργαζόμενου, χωρίς να αναφερθεί στο κοινοτικό δίκαιο. Αντίθετα, το κατ' έφεση δικάζον δικαστήριο βασίστηκε στο κοινοτικό δίκαιο για να ικανοποιήσει επίσης το αίτημα του εργαζομένου. Όσο για το Bundesarbeitsgericht, το οποίο επελήφθη της αναιρέσεως της επιχείρησης, ζητεί από το Δικαστήριο να ερμηνεύσει τόσο το άρθρο 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 38/64, όσο και το άρθρο 7 του κανονισμού 1612/68.
Αυτό το τελευταίο κείμενο που αντικατέστησε το προϊσχύον, άρχισε να ισχύει 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή του, στις 19 Οκτωβρίου 1968 στην Ε.Ε. των Κοινοτήτων, δηλαδή 2 και πλέον έτη μετά τα πραγματικά περιστατικά, βάσει των οποίων ο Ugliola επικαλείται την εφαρμογή υπέρ αυτού των διατάξεων του κοινοτικού δικαίου. Όποιες και αν είναι οι διατάξεις που πρέπει να εφαρμοστούν στην κατάσταση που αιτιολόγησε την παραπομπή, τίποτα δεν εμποδίζει η ερμηνεία του Δικαστηρίου να αφορά και τους δύο αυτούς κανονισμούς, το περιεχόμενο των οποίων είναι, όπως θα το δούμε, αισθητά ταυτόσημο.
Κατά τη χθεσινή επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύχθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου πληρέστατες προφορικές παρατηρήσεις, τόσο από τους εκπροσώπους των διαδίκων της κύριας δίκης, όσο και από τους εκπροσώπους της Κυβέρνησης της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας και της Επιτροπής. Επομένως, μπορώ να είμαι αρκετά σύντομος κατά την εξέταση αυτής της υπόθεσης.
II —
Οι επίδικοι κανονισμοί έχουν ως έρεισμα το άρθρο 48 της Συνθήκης, που ορίζει ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων εντός της Κοινότητος εξασφαλίζεται το αργότερο κατά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου και το οποίο διευκρινίζει ότι αυτή η ελεύθερη κυκλοφορία συνεπάγεται την κατάργηση κάθε διακρίσεως λόγω ιθαγενείας μεταξύ των εργαζομένων των κρατών μελών, όσον αφορά την απασχόληση, την αμοιβή και τους άλλους όρους εργασίας.
Όταν το Δικαστήριο κλήθηκε να ερμηνεύσει τον κανονισμό 3, περί της κοινωνικής ασφαλίσεως των διακινούμενων εργαζομένων, έκρινε ότι τα άρθρα 48 έως 51 της Συνθήκης, τα οποία αποσκοπούν στη δημιουργία όσο το δυνατό πληρέστερης ελευθερίας της κυκλοφορίας των εργαζομένων, τα άρθρα αυτά, καθώς και τα μέτρα που ελήφθησαν σε εκτέλεσή τους, έχουν την έννοια ότι αποσκοπούν στο να αποφευχθεί να περιέλθουν οι διακινούμενοι εργαζόμενοι σε δυσμενή θέση (9 Ιουνίου 1964 — Mme Nonnenmacher — 92/63, Rec. X-1964, σ. 573).
Οι επίδικες διατάξεις πρέπει να εξετασθούν υπό το φως αυτής της διαπίστωσης. Αν και οι διατάξεις που αναφέρονται στην πρόσβαση στην εργασία των υπηκόων των κρατών μελών κατέστησαν ολοένα και πιο φιλελεύθερες, καθώς το Συμβούλιο εξέδιδε σταδιακά νέους κανονισμούς, η αρχή της ίσης μεταχείρισης στο πλαίσιο υφισταμένης συμβάσεως εργασίας είχε τεθεί από την αρχή.
Αυτή επιβεβαιώθηκε ήδη με τον. κανονισμό 15/61 του Συμβουλίου. Εξαγγέλθηκε εκ νέου με το άρθρο 9 του κανονισμού 38/64, ως εξής:
«Ο εργαζόμενος υπήκοος ενός κράτους μέλους, δεν μπορεί, να έχει, λόγω της ιθαγενείας του, στο έδαφος των άλλων κρατών μελών, διαφορετική μεταχείριση, από τους ημεδαπούς εργαζόμενους. Απολαύει της ίδιας προστασίας και της ίδιας μεταχείρισης, όπως και οι ημεδαποί εργαζόμενοι, ως προς όλους τους όρους απασχολήσεως και εργασίας, ιδίως δε ως προς την αμοιβή και την απόλυση».
Αυτή η αρχή, τέλος, επανελήφθη, αν και με λίγο διαφορετική μορφή, με το άρθρο 7 του κανονισμού 1612/68, το οποίο, χωρίς να περιέχει θετική διάταξη που να εγγυάται στους εργαζόμενους των κρατών μελών την ίδια προστασία και την ίδια μεταχείριση με τους ημεδαπούς, περιλαμβάνει απαγόρευση δυσμενούς διακρίσεως, πράγμα το οποίο καταλήγει στην πραγματικότητα στο ίδιο αποτέλεσμα.
Έτσι, τα κανονιστικά κείμενα προβλέπουν την εξομοίωση «ως προς όλους του όρους απασχολήσεως και εργασίας», αυτή δε η διατύπωση πρέπει να νοείται ευρέως. Αφενός, πράγματι, αν και δεν αναφέρονται ρητά παρά μόνο ορισμένες μορφές αυτών των όρων, όπως η αμοιβή και η απόλυση, της απαρίθμησης προηγείται το επίρρημα «ιδίως». Αφετέρου, ο συνυπολογισμός των περιόδων της στρατιωτικής θητείας για τον καθορισμό της υπηρεσίας στην επιχείρηση δεν αναγνωρίζεται στον εργαζόμενο παρά μόνο για να του παρασχεθεί υλικό πλεονέκτημα και μπορεί, επομένως, να συνδεθεί με την αμοιβή. Τέλος, η Επιτροπή υπενθυμίζει ορθά ότι, διάφορες διατάξεις του κανονισμού 38/64 και της οδηγίας 68/360, που εκδόθηκε σχετικά με τον κανονισμό 1612/68, είχαν ως αντικείμενο το να αποφευχθεί οι οφειλόμενες στην εκπλήρωση των στρατιωτικών υποχρεώσεων διακοπές της διαμονής, είτε να επιφέρουν την απώλεια της πρόσβασης στην εργασία, είτε να επηρεάζουν την ισχύ του δελτίου διαμονής του διακινούμενου εργαζόμενου. Επομένως, η γενική ιδέα αυτής της κανονιστικής ρύθμισης είναι να δοθούν στις περιόδους της στρατιωτικής θητείας στη χώρα καταγωγής τα πλήρη αποτελέσματά τους, αρνητικά ή θετικά, ανάλογα με την περίπτωση, σε σχέση με την σύμβαση εργασίας.
III —
1.
Κατά των επιχειρημάτων των οποίων μπορεί έτσι να γίνει επίκληση για να δοθεί θετική απάντηση στο τεθέν από το Bundesarbeitsgericht ερώτημα, η Κυβέρνηση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας και η εναγομένη της κύριας δίκης, αντιτείνουν, καταρχάς, ότι ο νόμος, η εφαρμογή του οποίου επιζητείται, δεν αποτελεί μέρος της εργατικής νομοθεσίας, αλλά της στρατιωτικής. Ως εκ τούτου, οι κανονισμοί 38/64 και 1612/68 δεν μπορούν να αφορούν αυτό το νόμο ο οποίος και δεν εμπίπτει καν στο πεδίο εφαρμογής της Συνθήκης. Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας αναφέρει σχετικά με αυτό το θέμα το άρθρο 223, παράγραφος 1 β, της Συνθήκης, που παρέχει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να λαμβάνουν για την ασφάλειά τους μέτρα που παρεκκλίνουν από τη Συνθήκη για την παραγωγή και την εμπορία όπλων, καθώς και το άρθρο 224, το οποίο σε περίπτωση σοβαρής κρίσης, επιτρέπει στα κράτη μέλη να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα χωρίς να είναι υποχρεωμένα να τηρούν τους κανόνες της Συνθήκης. Αυτή συμπεραίνει από αυτά ότι μπορεί ελεύθερα να ρυθμίσει το σύνολο της σχετικής με την άμυνα νομοθεσίας, στην οποία ανήκει ο νόμος του οποίου ζητείται το ευεργέτημα.
Αμέσως παρατηρείται ότι τα δύο άρθρα της Συνθήκης στα οποία γίνεται αναφορά δεν έχουν σχέση με το νομοθετικό κείμενο περί του οποίου πρόκειται στην υπό κρίση υπόθεση. Αυτό τιτλοφορείται: «Νόμος εγγυώμενος την απασχόληση κατά τη διάρκεια στρατεύσεως»· έχει ως σκοπό να ρυθμίσει τις έννομες συνέπειες που συνεπάγεται για τη σύμβαση εργασίας η απουσία του εργαζομένου λόγω των στρατιωτικών του υποχρεώσεων. Οι διατάξεις, των οποίων την εφαρμογή υπέρ αυτού ζητεί ο Ugliola ενώπιον του γερμανικού δικαστηρίου, συνδέονται προφανώς με τα προβλήματα της εθνικής άμυνας, όμως αποτελούν επίσης μέρος των «όρων απασχολήσεως και εργασίας» υπό την έννοια του άρθρου 9 του κανονισμού 38/64 και 7 του κανονισμού 1612/68.
Εντούτοις, αυτή η εκτίμηση δεν ισχύει παρά μόνο εντός των ορίων του υποβληθέντος ερωτήματος. Μολονότι το Δικαστήριο δεν πρέπει ούτε να ερμηνεύσει, ούτε να εκτιμήσει το γερμανικό νόμο, πρέπει να σημειωθεί ότι αυτός περιλαμβάνει μέτρα διαφορετικής φύσεως, μερικά από τα οποία συνδέονται με τα προβλήματα της άμυνας, άλλα δε, αντίθετα, αφορούν ζητήματα απασχόλησης· τέλος, μερικά ενδιαφέρουν τους δημοσίους υπαλλήλους και, επομένως, δεν εμπίπτουν πράγματι, στο πεδίο εφαρμογής των επίδικων κανονισμών. Τίθεται ζήτημα υπαγωγής στους επίδικους κανονισμούς του συνόλου των διατάξεων του Arbeitsplatzschutzgesetz και, αναμφίβολα, μπορούν να υπάρξουν αμφιβολίες ακόμα σοβαρότερες δεδομένου ότι το κριτήριο που πρότεινε χθες η Επιτροπή, ανάλογα με το αν τα μέτρα αυτά βαρύνουν τα κράτη ή τις επιχειρήσεις, το θεωρώ αμφισβητήσιμο. Όμως, εφόσον πρόκειται για το αν λαμβάνεται υπόψη η στρατιωτική θητεία για τον υπολογισμό της υπηρεσίας στην επιχείρηση, θεωρώ βέβαιο ότι αυτό αποτελεί μέρος των όρων εργασίας.
Όπως ορθά παρατηρεί η Επιτροπή, ένα κράτος μέλος είναι ελεύθερο να ρυθμίζει κανονιστικά όπως το εννοεί τις συνέπειες της στρατεύσεως επί της επαγγελματικής δραστηριότητας. Μπορεί μάλιστα να μη θεσπίσει καμιά κανονιστική ρύθμιση. Όμως, η ρύθμιση που θεσπίζει υπέρ των υπηκόων του πρέπει να εφαρμόζεται και για τη στρατιωτική θητεία που υπηρετείται στη χώρα καταγωγής από τους υπηκόους των άλλων κρατών μελών, οι οποίοι εργάζονται σ' αυτό.
Εξάλλου, δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι το πρόβλημα εμφανίζεται μόνο στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. Σε όλα τα άλλα κράτη μέλη υπάρχουν διατάξεις που εξασφαλίζουν περισσότερο ή λιγότερο τη διατήρηση της απασχόλησης σε περίπτωση στρατεύσεως. Την εφαρμογή αυτών των κανονιστικών ρυθμίσεων μπορεί να ζητήσει ο αλλοδαπός εργαζόμενος όπως και ο ημεδαπός. Η επιβάρυνση που επιβάλλεται από τη γερμανική νομοθεσία στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας προς όφελος των αλλοδαπών εργαζομένων έχει ως αντιστάθμισμα το πλεονέκτημα του οποίου οι δικοί της υπήκοοι, που εργάζονται στα άλλα κράτη μέλη, μπορούν να απολαύουν, λόγω της νομοθεσίας των κρατών αυτών.
2.
Περαιτέρω, η Κυβέρνηση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας προσθέτει ότι, και αν ακόμα πρέπει να θεωρηθεί ότι η κοινοτική ρύθμιση αφορά το νόμο περί προστασίας της απασχόλησης, ή τουλάχιστον τη διάταξη, της οποίας το ευεργέτημα διεκδικεί ο Ugliola, δεν υφίσταται εντούτοις προσβολή της απαγόρευσης δυσμενούς διακρίσεως, όπως αυτή αναφέρεται στους κανονισμούς αυτούς. Αυτή η απαγόρευση, που συμφωνεί με εκείνην του άρθρου 48 της Συνθήκης, σημαίνει ότι οι υπήκοοι κράτους μέλους πρέπει να τυγχάνουν σε άλλο κράτος μέλος της μεταχείρισης της οποίας τυγχάνουν και οι υπήκοοι του άλλου αυτού κράτους. Και ο γερμανικός νόμος τηρεί αυτή την αντίληψη, διότι παρέχει και στους αλλοδαπούς τα ίδια πλεονεκτήματα, εφόσον αυτοί υπηρετούν τη στρατιωτική τους θητεία στον Bundeswehr (γερμανικό ομοσπονδιακό στρατό), όχι όμως στους γερμανούς πολίτες που υπηρετούν αυτή τη θητεία στο εξωτερικό, στο στρατό άλλου κράτους μέλους. Επομένως, το εφαρμοζόμενο κριτήριο δεν στηρίζεται στην ιθαγένεια, αλλά στην υπηρεσία στο Bundeswehr. Αυτό είναι αντικειμενικό και δικαιολογημένο, διότι πρόκειται για νόμο που συνδέεται με τη σχετική προς την άμυνα νομοθεσία (όμως, αναφέροντας αυτό, η Κυβέρνηση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας επανέρχεται επί της υπαναχωρήσεως στην οποία είχε προβεί προηγουμένως για τις ανάγκες της συζήτησης).
Εξάλλου, ελλείψει ολοκληρώσεως του τομέα της άμυνας επί του κοινοτικού επιπέδου, διαφορετικές εθνικές κανονιστικές ρυθμίσεις είναι δυνατές και νόμιμες. Η άνιση μεταχείριση προκύπτει από πραγματικές διαφορές σε ένα μη ολοκληρωμένο τομέα.
Αυτή η επιχειρηματολογία μπορεί να είναι ελκυστική εκ πρώτης όψεως, όμως δεν με πείθει: η εκπλήρωση της στρατιωτικής θητείας στο στρατό ενός κράτους διαφορετικού από εκείνο, την ιθαγένεια του οποίου έχει ο στρατευόμενος, συνιστά υπόθεση, για την οποία η ίδια η Κυβέρνηση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας παραδέχεται ότι είναι αρκετά θεωρητική. Η δυσμενής διάκριση δεν στηρίζεται ίσως ρητά στην ιθαγένεια, αλλά στη στράτευση, η οποία βασίζεται στην ιθαγένεια. Πράγματι, από την εν λόγω διάταξη δεν επωφελούνται παρά μόνο οι γερμανοί υπήκοοι, τούτο δε είναι πλήρως θεμιτό, στα πλαίσια της νομοθεσίας του κράτους αυτού, όμως το ιδιάζον χαρακτηριστικό των κανονισμών επί της ελεύθερης κυκλοφορίας είναι ακριβώς ότι εξαφανίζουν τέτοια προνόμια.
Όσο για την άνιση μεταχείριση που προκύπτει από το γεγονός ότι πρόκειται για μη ολοκληρωμένο τομέα, αυτή είναι φυσιολογική, για τα στενά πλαίσια του τομέα αυτού, την εθνική άμυνα. Δεν είναι όμως όταν, όπως στην περίπτωση που προκάλεσε την παραπομπή, η επίδικη διάταξη στηρίζεται στους όρους εργασίας στους οποίους αναφέρονται οι κανονισμοί 38/64 και 1612/68.
3.
Απομένει μια τελευταία αντίρρηση που βασίζεται στο ίδιο το άρθρο 48 της Συνθήκης, το οποίο δέχεται διακρίσεις σε θέματα δημόσιας ασφάλειας.
Στο σημείο αυτό πρέπει να γίνει αναφορά στο κείμενο. Στην παράγραφο 3 του άρθρου αυτού ορίζεται ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων περιλαμβάνει το δικαίωμά τους, με την επιφύλαξη των περιορισμών που δικαιολογούνται για λόγους δημοσίας τάξεως, δημοσίας ασφαλείας και δημοσίας υγείας: να αποδέχονται κάθε πραγματική προσφορά εργασίας — να διακινούνται ελεύθερα για το σκοπό αυτόν — να διαμένουν σε ένα από τα κράτη μέλη με το σκοπό να ασκούν εκεί ορισμένη εργασία σύμφωνα με τις διατάξεις που διέπουν την απασχόληση των εργαζομένων υπηκόων αυτού του κράτους μέλους — να παραμένουν υπό ορισμένους όρους στο έδαφος ενός κράτους μέλους και μετά την άσκηση σ' αυτό ορισμένης εργασίας.
Είναι φανερό ότι όλες αυτές οι καταστάσεις αναφέρονται στην αναζήτηση απασχόλησης και στο δικαίωμα προς άσκησή της: για λόγους δημοσίας τάξεως ή δημοσίας ασφαλείας μπορεί να εμποδιστεί η είσοδος στη χώρα και η απασχόληση σ' αυτήν αλλοδαπού. Όμως, οι λόγοι αυτοί δεν αφορούν τους όρους υπό τους οποίους ασκείται μια εργασία, εάν αυτή έχει καταληφθεί κανονικά. Στο επίπεδο της αμοιβής, για παράδειγμα, κανείς λόγος δημοσίας τάξεως ή δημοσίας ασφαλείας δεν μπορεί να επιβάλει ο αλλοδαπός εργαζόμενος να τυγχάνει μεταχειρίσεως διαφορετικής από αυτήν της οποίας τυγχάνει ο ημεδαπός. Πρόκειται για ένα τομέα στον οποίο δεν μπορεί να εφαρμοστεί η «διάκριση» που αναφέρεται στο άρθρο 48, παράγραφος 3.
Τελειώνοντας αυτές τις προφορικές του παρατηρήσεις, ο εκπρόσωπος της Επιτροπής ανέφερε στο Δικαστήριο ότι η υπόθεση που του είχε υποβληθεί ήταν οριακή ή και ακόμη λίγο αμφίβολη. Ευχαρίστως δέχομαι την πρώτη εκτίμηση, τουλάχιστον υπό την έννοια ότι η λύση που θα δοθεί στο τεθέν ζήτημα δεν προδικάζει αυτό που θα μπορούσε να λεχθεί για άλλες διατάξεις μιας νομοθεσίας περί εγγυήσεως της απασχόλησης.
Αντίθετα, θεωρώ ότι, μετά από εξέταση, οι επίδικες διατάξεις δεν επιτρέπουν σοβαρούς δισταγμούς.
Θεωρώ ότι πρέπει να δοθεί στο Bundesarbeitsgericht η εξής απάντηση:
—
οι διατάξεις εθνικής νομοθεσίας, οι οποίες ορίζουν ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι περίοδοι της στρατιωτικής θητείας για τον καθορισμό της αρχαιότητας του εργαζομένου στην επιχείρηση, πρέπει να θεωρηθούν ότι αποτελούν μέρος των όρων απασχολήσεως και εργασίας υπό την έννοια του άρθρου 7 του κανονισμού 1612/68·
—
η αρχή της ίσης μεταχείρισης που διατυπώνουν αυτά τα άρθρα συνεπάγεται ότι το χρονικό διάστημα κατά το οποίο ο εργαζόμενος διαμένει στη χώρα καταγωγής του, για να εκπληρώσει εκεί τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για τον καθορισμό της αρχαιότητάς του σε επιχείρηση άλλου κράτους μέλους, όπως ακριβώς συμβαίνει και με περιόδους στρατιωτικής θητείας που συμπληρώνει στο στρατό αυτού του τελευταίου κράτους.
(
*1
)	Γλώσσα του πραποτΰπου: η γαλλική.