61965C0062
Conclusie van de Advocaat-Generaal K. Roemer
van 22 november 1966 (
1
)
Mijnheer de President, mijne heren Rechters,
Verzoeker, een Italiaans staatsburger, was bij instelling van het beroep als tijdelijk functionaris op de vertaalafdeling van het Europees Parlement werkzaam. Hij nam deel aan een door de Euratom-Commissie in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen van 22 juni 1964 aangekondigd algemeen vergelijkend onderzoek (dossier AD/A 47-64), waartoe werd overgegaan ten einde — met het oog op de vervulling van opengevallen en nieuw te creëren administrateursplaatsen in de loopbaan A 7-A 6 — op grondslag van schriftelijke bewijsstukken en mondelinge examens voor acht tot de Algemene Administratie der Commissie behorende takken van dienst een reserve te kunnen vormen. De reservelijst zou, behoudens verlenging, gelden tot 31 december 1965. In het kader van het vergelijkend onderzoek, waaraan oorspronkelijk 442 kandidaten deelnamen — tot het mondelinge examen zijn 85 kandidaten toegelaten — werden zijn prestaties door de jury met 73,40 punten gewaardeerd; zij plaatste hem als nummer 1 op de lijst der 46 geschikt bevonden kandidaten (vgl. de nota van het Directoraat-Generaal „Administratie” van 23 maart 1965). Ook op de door het tot aanstelling bevoegde gezag opgemaakte alfabetische lijst d.d. 8 april 1965 komt verzoekers naam voor.
Op 12 mei 1965 werd verzoeker naar Brussel ontboden voor een bespreking betreffende plaatsing als medewerker van de Directeur van de Personeelsadministratie der Commissie; tevens zou hij bij die gelegenheid geneeskundig worden onderzocht. Dit onderhoud leidde er blijkbaar toe, dat de Directeur van de Personeelsadministratie de Commissie voorstelde tot aanstelling van verzoeker over te gaan. De Commissie — zijnde het tot aanstelling bevoegde gezag — gaf hieraan echter geen gevolg; zij besloot tot aanstelling van een andere kandidaat (van Belgische nationaliteit), die op de lijst van de jury met 50,60 punten de 35e plaats innam. Blijkens mededeling van de Commissie ging de aanstelling in op 1 februari 1966 met toekenning van de rang A 6, salaristrap 3.
Eveneens in het jaar 1965 was een plaats als administrateur in het centrum te Karlsruhe te vervullen. Verzoeker en vier andere kandidaten werden op 24 september 1965 naar Karlsruhe ontboden ter kennismaking en voor een onderhoud met het hoofd der Administratie. De Commissie stelde ten slotte ook hier een andere kandidaat (evenals verzoeker van Italiaanse nationaliteit) aan, die op de lijst van de jury met 66 punten de 12e plaats innam. De aanstelling ging in op 1 februari 1966 en aan de betrokken ambtenaar werd de rang A 6, salaristrap 2, toegekend.
Van deze maatregelen vernam verzoeker volgens zijn opgave in de tweede helft van december 1965. Aangezien de Commissie hem tot op dat tijdstip niet had aangesteld, besloot hij in beroep te gaan; het rekwest werd op 31 december 1965 ter griffie van het Hof ontvangen en verzoeker komt daarin tot de navolgende vorderingen:
—
Nietigverklaring van de aanstellingen, waartoe de Commissie op grond van het vergelijkend onderzoek Euratom AD/A 47-64 is overgegaan;
—
Nietigverklaring van andere aanstellingen, waartoe door organen der Commissie (zijnde het tot aanstelling bevoegde gezag) mocht zijn overgegaan;
—
Verklaring voor recht dat het tot aanstelling bevoegde gezag van de Commissie verplicht is verzoeker met terugwerkende kracht en op de door de Directeur van de Personeelsadministratie genoemde voorwaarden (rang A 6) op één der destijds openstaande plaatsen aan te stellen;
—
Veroordeling der Commissie tot betaling van Bfr 26.000, — per maand als schadevergoeding voor gederfde inkomsten benevens verdere schadeloosstellingen of geldsbedragen door het Hof van Justitie op grond van het Statuut van de ambtenaren naar billijkheid te bepalen.
De Commissie heeft betoogd, dat de vordering in strijd is met artikel 38 van het Reglement voor de procesvoering zodat verzoeker daarin niet-ontvankelijk moet worden verklaard. Subsidiair verzoekt zij de eis als ongegrond te ontzeggen.
Wat de gevolgde procedure betreft zij nog opgemerkt, dat verzoeker op 19 augustus 1966 de President van het Hof van Justitie verzocht om, rechtdoende in kort geding, de Commissie te gelasten de aanstelling in vaste dienst van de kandidaten die op genoemde plaatsen te Brussel en te Karlsruhe op proef werkzaam zijn, uit te stellen. Toen de Commissie hierop mededeelde, dat inmiddels bij besluiten van 29 juli 1966 tot aanstelling met ingang van 1 augustus 1966 was overgegaan, verklaarde verzoeker op 30 september 1966 zijn vordering in kort geding in te trekken. Bij beschikking van 5 oktober 1966 werd derhalve doorhaling van zaak 62-65 R bevolen met dien verstande dat omtrent de kosten zou worden beslist in het in de hoofdzaak te wijzen eindarrest. Voorts heeft verzoeker op 1 september 1966 schriftelijk incidenteel gevorderd, dat aan de Commissie overlegging van een aantal stukken zou worden gelast. Wij weten dat aan verzoekers hiertoe strekkende vordering een op zijn verzoek uitgesproken beschikking van het Hof (d.d. 3 juni 1966) voorafging, naar aanleiding waarvan de Commissie op 23 juni 1966 bepaalde bescheiden heeft overgelegd. Verzoeker is evenwel van mening dat de Commissie aldus niet volledig aan 's Hofs verzoek voldeed. Ook op deze incidentele vordering zal in verband met de hoofdzaak nog worden ingegaan.
Ik meen aan hetgeen partijen verdeeld houdt de navolgende overwegingen te moeten wijden:
Beoordeling rechtens
I — Vragen de ontvankelijkheid betreffende
De ontvankelijkheid van de vordering wordt noch aangevochten op grond dat van termijnoverschrijding sprake zou zijn, noch ook omdat verzoeker geen ambtenaar van de Gemeenschap is. Ook ambtshalve kunnen op deze beide punten geen bezwaren worden ontwikkeld, wat het laatste punt betreft met name niet omdat in artikel 91 van het Statuut van de ambtenaren in het algemeen sprake is van „die im Statut genannten Personen” (
2
), tot welke in een juiste rechtsopvatting ook de deelnemers aan een vergelijkend onderzoek, gehouden ter vervulling van een openstaande plaats, behoren.
Veeleer gaat het er alleen om of het beroep niet-ontvankelijk moet worden geacht op grond van artikel 38 van het Reglement voor de procesvoering, volgens hetwelk het verzoekschrift onder meer moet bevatten „het onderwerp van het geschil en een summiere uiteenzetting der aangevoerde middelen”. Dit standpunt wordt door de Commissie verdedigd wegens het feit dat verzoeker zijn vorderingen niet heeft gekwalificeerd in de zin der wet, dat wil zeggen niet nauwkeurig heeft aangegeven van welke gronden hij zich bedient en welke bepalingen van het Statuut c.q. welke rechtsbeginselen zijns inziens door de Commissie zijn geschonden.
Het wil mij intussen voorkomen, dat de Commissie aldus ons Reglement voor de procesvoering in te strenge zin uitlegt. Weliswaar moet zonder meer worden toegegeven, dat het verzoekschrift voor zoveel de daarin voorgedragen grieven betreft niet bepaald een schoolvoorbeeld van duidelijkheid en overzichtelijkheid kan worden genoemd. Zo kan er niet ondubbelzinnig uit worden afgeleid of verzoeker de gronden der Commissie niet steekhoudend acht dan wel er alleen over klaagt, dat hij daarvan niet tijdig in kennis is gesteld (eerst uit de repliek blijkt, dat een motiveringsklacht blijkbaar niet was bedoeld). Ik meen het er evenwel voor te mogen houden, dat uit het verzoekschrift als geheel voldoende duidelijk blijkt, welke rechtsbeginselen verzoeker geschonden acht; zulks volgt uit zijn verwijzing naar artikel 27 van het Statuut van de ambtenaren, inhoudende dat aan de organen der Gemeenschap de medewerking moet worden verzekerd van ambtenaren, die uit een oogpunt van bekwaamheid, prestatievermogen en onkreukbaarheid aan de hoogste eisen voldoen. Verzoeker leidt daaruit blijkbaar af, dat hij als nummer 1 van de examenlijst met uitsluiting van alle andere kandidaten voor aanstelling in aanmerking kwam. Dit volgt uit zijn verwijzing naar 's Hofs jurisprudentie in de zaak 15-63, waarin het probleem aan de orde was welke rol de nationaliteit van een ambtenaar ten deze mag spelen. Ik moet zelfs aannemen, dat hij zich met genoegzame duidelijkheid op détournement de pouvoir heeft beroepen.
Dan ook nog van verzoeker te verlangen dat hij met betrekking tot elk zijner grieven nauwkeurig vermeldt welke in het Verdrag gebezigde categorieën (schending van het Verdrag, détournement de pouvoir, enzovoort) daarop van toepassing zijn en welke rechtsvoorschriften zijns inziens als geschonden moeten worden beschouwd, gaat volgens onze jurisprudentie — in ieder geval voor zoveel het ambtenarenzaken betreft — te ver. Het is derhalve niet juist de vordering op grond van de in artikel 38 van het Reglement voor de procesvoering omschreven vormvereisten niet-ontvankelijk te achten.
II — Is de vordering gegrond?
1. De vorderingen tot nietigverklaring
In de hoofdzaak verschillen partijen vooral van mening over de vraag of verzoeker bij vervulling van vacatures op grond van de uitslag van voormeld vergelijkend onderzoek mocht worden gepasseerd dan wel of hij, door de jury als nummer 1 op de lijst van geschikte kandidaten geplaatst, op bedoelde plaats aanspraak mocht maken in dier voege dat aanstelling van minder gunstig geplaatste sollicitanten als onrechtmatig moet worden beschouwd. In dit verband komen voor ons echter slechts de beide sub factis genoemde plaatsen voor bespreking in aanmerking; anders dan zijn algemeen leidende conclusies zouden doen verwachten heeft hij immers niet aangetoond, dat nog meer aanstellingen waarbij hij geïnteresseerd kon zijn, hebben plaatsgevonden, terwijl ons daarvan ook niet ambtshalve is gebleken. — Wij herinneren ons de beide tegengestelde standpunten: verzoeker kent met betrekking tot de aanstellingsprocedure beslissende betekenis toe aan de door de jury aangegeven volgorde der kandidaten (met andere woorden, die volgorde is bindend voor het tot aanstelling bevoegde gezag, dat derhalve tot aanstelling van de gunstigst beoordeelde kandidaat moet overgaan), terwijl de Commissie de nadruk legt op het haar ingevolge artikel 30 van het Statuut van de ambtenaren toekomende recht tot zelfstandige beoordeling, hetwelk medebrengt dat alle door de jury geschikt geachte kandidaten gelijkelijk uitzicht op aanstelling hebben.
Alvorens op deze opvatting en de daaraan ten grondslag liggende argumenten nader in te gaan acht ik het gewenst met een enkel woord de essentiële kenmerken van het op het Statuut van de ambtenaren berustende vergelijkend onderzoek in herinnering te roepen. Het begint volgens artikel 1 van bijlage III van het Statuut met een aankondiging door het tot aanstelling bevoegde gezag, waarbij een reeks gegevens moet worden vermeld (aard van het vergelijkend onderzoek; aard van de functie en de daaraan verbonden bevoegdheden; voor het ambt vereiste diploma's en andere schriftelijke bewijsstukken dan wel de daartoe vereiste ervaring; aard van het examen en waardering der verschillende onderdelen; talenkennis; leeftijd, enzovoort). Na ontvangst der sollicitaties stelt het tot aanstelling bevoegde gezag een lijst op van de kandidaten, die voldoen aan de in artikel 28, a, b en c, van het Statuut genoemde dwingende voorwaarden (betreffende onderdaanschap, militaire dienst, zedelijkheid). Deze lijst wordt met de sollicitatiestukken gezonden aan de jury, welker samenstelling in artikel 3 van bijlage III is geregeld. Deze jury heeft allereerst tot taak een lijst van kandidaten op te stellen, die aan de in de aankondiging van het vergelijkend onderzoek gestelde voorwaarden voldoen. Vervolgens vinden, eventueel na selectie op grond van schriftelijke bewijsstukken, schriftelijke of mondelinge examens plaats waarna de in artikel 30 van het Statuut bedoelde lijst van geschikte kandidaten wordt opgesteld; het aantal daarop geplaatste kandidaten moet zo mogelijk ten minste tweemaal zo groot zijn als dat van het aantal te vervullen plaatsen. Het tot aanstelling bevoegde gezag gaat dan ten slotte op grond van die lijst, waarbij een met redenen omkleed verslag wordt gevoegd, over tot de nodige aanstellingen of het besluit — zoals in casu — tot het opstellen van een reservelijst.
Houdt men zich deze processuele gang van zaken voor ogen en bedenkt men voorts, dat de werkzaamheden van de jury, waaraan adviserende (dat wil zeggen deskundige) bijzitters kunnen deelnemen, op grond van het Statuut een geheim karakter dragen, dan kan er geen twijfel aan bestaan, dat beoordeling van kandidaten op bekwaamheid en prestatievermogen in het ambtenarenrecht der Gemeenschappen van grote betekenis is. Dit blijkt ook uit artikel 27 van het Statuut, ingevolge hetwelk „de aanwerving erop gericht” dient „te zijn de instelling de medewerking te verzekeren van ambtenaren die uit een oogpunt van bekwaamheid, prestatievermogen en onkreukbaarheid aan de hoogste eisen voldoen”. Deze bepaling is in een juiste rechtsopvatting van meer dan programmatische waarde en gaat ook verder dan het formuleren van een algemene doelstelling — bij voorbeeld inhoudende dat alle uit de geëxamineerde kandidaten gekozen en op de lijst van geschikte kandidaten geplaatste sollicitanten aan genoemde eisen moeten voldoen —. Veeleer dwingt het feit, dat voormeld voorschrift aan het begin van het hoofdstuk over de aanstelling van ambtenaren voorkomt en zo categorisch is geredigeerd tot een interpretatie in dien zin dat bij de keuze van de voor aanstelling in aanmerking komende sollicitanten rekening moet worden gehouden met de meer of minder gunstige beoordeling die hun ten deel valt. Derhalve kan een jury — ook zonder dat zulks met zoveel woorden in een voorschrift tot uitdrukking komt — haar taak slechts op zinvolle wijze verrichten wanneer zij van zulke verschillen in het met redenen omkleed verslag doet blijken en, anders dan de Commissie meent, kan er daarom geen sprake van zijn dat de vooruitzichten van alle geschikt bevonden kandidaten, ongeacht hun beoordeling door de jury, dezelfde zijn en dat zij wat betreft hun kansen op aanstelling in dezelfde positie verkeren.
Het is ondertussen zonder meer duidelijk, dat wij met de aldus verkregen inzichten aan een afgerond oordeel ten deze nog niet toe zijn. Reeds de tekst van het Statuut maakt ons duidelijk, dat er geheel in het algemeen, dat wil zeggen met betrekking tot alle soorten vergelijkend onderzoek, van een absolute, andere factoren uitsluitende, binding van het tot aanstelling bevoegde gezag aan de door de jury opgestelde volgorde van geschikte kandidaten geen sprake kan zijn en dat derhalve — anders dan verzoeker meent — aan de eertsgeplaatste kandidaat of aan de drie tot vier eerstgeplaatsten niet zonder meer voorrang boven de andere sollicitanten toekomt; artikel 30, ingevolge hetwelk het tot aanstelling bevoegde gezag uit de door de jury opgestelde lijst een keuze doet, zou dan immers geen zin hebben en het zou dan ook niet duidelijk zijn, waarom artikel 5, lid 5, van bijlage III aan de jury voorschrijft tweemaal zoveel kandidaten op de lijst te plaatsen als er ambten te vervullen zijn. Aan de Commissie komt kennelijk een zekere mate van discretionaire bevoegdheid toe, waarin niet slechts de resultaten van het onderzoek aandacht verdienen, doch ook voor andere overwegingen ruimte is. Het Statuut noemt voor alle gevallen, waarin tot aanstelling wordt overgegaan, de onkreukbaarheid der kandidaten en hun lichamelijke geschiktheid voor een bepaald ambt. Voorts schrijft artikel 27 voor „uit de onderdanen van de Lid-Staten van de Gemeenschap”„met inachtneming van een zo breed mogelijk aardrijkskundige spreiding” een keuze te doen. Ook moet niet worden vergeten, dat de jury zich slechts over de examenwerkstukken uitspreekt, doch dat in haar eindbeoordeling buiten beschouwing blijft welke waarde moet worden gehecht aan titels, algemene ontwikkeling en beroepservaring. Ten slotte spelen ook nog het algemeen dienstbelang en de bijzondere aan het betrokken ambt te stellen eisen een rol.
Blijkt het tot aanstelling bevoegde gezag alzo in beginsel bij ieder vergelijkend onderzoek over een aanzienlijke mate van discretionaire bevoegdheid te beschikken en brengt een juiste rechtsopvatting mede, dat het alleen verplicht is alle voormelde factoren met inbegrip van de verschillende beoordelingen waartoe het vergelijkend onderzoek aanleiding gaf, behoorlijk tegen elkaar af te wegen en in aanmerking te nemen in dier voege dat in een bepaald geval ook verschillende examenresultaten zonder meer naar de achtergrond kunnen worden gedrongen (zo bij voorbeeld wanneer deze verschillen van weinig betekenis zijn), in casu bestaat er aanleiding ten aanzien van de grenzen der discretionaire bevoegdheid — en alzo de omvang van het risico der kandidaten — een nog ruimer standpunt in te nemen.
Allereerst mag er namelijk niet aan worden voorbijgezien, dat het de Commissie in dit geval niet ging om de vervulling van een of meer openstaande plaatsen (met nauwkeurige omschrijving van de aard der daaraan verbonden werkzaamheden). Veeleer heeft zij, zoals aan de in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen, 1964, blz. 1561, geplaatste aankondiging kon worden ontleend, van de in artikel 29, lid 1, van het Statuut neergelegde mogelijkheid gebruik gemaakt, dat wil zeggen een vergelijkend onderzoek uitgeschreven tot het vormen van een reserve met het oog op de vervulling van een onbepaald aantal deels nog niet bestaande ambten waarvoor derhalve door de Ministerraad nog machtiging moet worden verleend en waarvan alleen nog maar bekend is, dat ze zullen komen te behoren tot acht verschillende terreinen van werkzaamheden (te weten: 1: administratief-rechtelijke, legislatieve en institutionele vraagstukken — overeenkomsten het onderzoek betreffende; 2: sociale vraagstukken, verzekeringswezen en voorzieningen; 3: industriële eigendom, juridische en commerciële vraagstukken, octrooilicenties; 4: registratie en documentatie; 5: controle op de bewegingen van splijtbare stoffen, opslag van voorraden, vervoer, materiaal-boekhouding; 6: personeelsadministratie; 7: perszaken; 8: veiligheid). In overeenstemming hiermede had iedere kandidaat het recht een examenvraag betreffende een speciaal gebied uit te werken (vergelijk het verslag van de jury d.d. 23 maart 1965). Reeds deze omstandigheid maakt het volledig onaannemelijk dat de jury niet-vergelijkbare gegevens zou hebben willen vergelijken en dat zij op grond van haar onderzoek de kandidaten slechts op één enkele wijze naar geschiktheid heeft kunnen rangschikken, waarbij dan telkens — ongeacht het te vervullen bijzondere ambt — slechts de eerste kandidaat of kandidaten voor aanstelling in aanmerking konden worden gebracht.
Anderzijds moet ik wel Uw aandacht vragen voor de wijze, waarop het onderzoek en de beoordeling in casu hebben plaatsgehad om de betrekkelijke betekenis daarvan te belichten. Uit de door de Commissie overgelegde stukken weten wij, dat ieder der 85 kandidaten gedurende 15 minuten een mondelinge uiteenzetting betreffende een onderwerp, gelegen op het door hem gekozen gebied, moest geven, terwijl hij voorts een gesprek had te voeren om van zijn talenkennis te doen blijken. Zowel voor genoemde uiteenzetting als voor de gebleken talenkennis werd een aantal van 1 tot 20 punten toegekend en het totaalcijfer werd dan voor iedere kandidaat aldus berekend, dat op het waarderingscijfer voor de talenkennis de coëfficient 1 en op dat voor vakkennis de coëfficiënt 3 werd toegepast; door optelling werd zo het aantal punten verkregen, dat ik sub factis voor de drie ten deze bedoelde personen heb vermeld. Daarentegen wordt in de beoordeling door de jury geen acht geslagen op de verschillende titels der kandidaten, hun algemene ontwikkeling en ervaring noch ook op andere met de persoon van de kandidaat samenhangende hoedanigheden.
Dat de waarde van zulk een beoordeling niet mag worden overschat, lijkt mij zonder meer duidelijk. Met name zegt een aldus totstandgekomen totaalcijfer niets over de bijzondere geschiktheid van de kandidaat voor een bepaald ambt, voor welks vervulling het aankomt op eigenschappen, die door de jury niet werden beoordeeld en ook niet mochten worden beoordeeld of waarop in de eindbeoordeling slechts de coëfficiënt 1 werd toegepast.
Nu derhalve in de Gemeenschap het tot aanstelling bevoegde gezag — er zij nogmaals op gewezen — telkens wanneer door middel van een vergelijkend onderzoek een bepaalde plaats moet worden vervuld over een ruime mate van discretionnaire bevoegdheid beschikt — op grond waarvan het ambtenarenrecht der Gemeenschap in zoverre kennelijk het midden houdt tussen nationale systemen waarin kandidaten over geen enkel rechtsmiddel beschikken en andere stelsels waarin aan een vergelijkend onderzoek mogelijk een sterker bindende werking toekomt — is niet slechts verzoekers verwijzing naar het Italiaanse recht zonder belang, doch wordt het ook terstond duidelijk, dat de taak van het Hof van Justitie, te weten het onderzoeken van in het kader der Gemeenschap totstandgekomen aanstellingsbesluiten, geen eenvoudige is. Het Hof mag zich geenszins beperken tot de vaststelling, dat in een concreet geval door het tot aanstelling bevoegd gezag van de door de jury in haar lijst van geschikte kandidaten aangegeven volgorde is afgeweken om dan te concluderen, dat het genomen besluit onrechtmatig is. Het kan er voor ons veeleer slechts om gaan alle door de Commissie relevant geachte overwegingen te beoordelen ten einde te constateren, of de Commissie bij haar besluitvorming wellicht een onjuist gebruik van haar discretionaire bevoegdheid gemaakt heeft — door onzakelijke overwegingen te doen gelden of doordat zij ten onrechte kennelijk bepaalde gezichtspunten ten koste van andere aspecten van overwegende betekenis heeft geacht — dan wel zelfs zich aan willekeur heeft schuldig gemaakt.
Wij willen in het licht van deze overwegingen de merites van het onderhavige geval onderzoeken en nagaan hoe ons oordeel over de beide door verzoeker bestreden aanstellingsbesluiten moet luiden.
a) Brussel
Te Brussel moest door de Commissie worden voorzien in een plaats als medewerker van de Directeur der Personeelsadministratie. Ondanks een voortreffelijke beoordeling werd verzoeker niet voor aanstelling in aanmerking gebracht op grond dat reeds in twee van de vier sectoren van het Directoraat ambtenaren van de Italiaanse nationaliteit met de leiding der werkzaamheden waren belast, terwijl ook de Directeur Italiaans onderdaan is (aan het hoofd van de beide andere sectoren stonden ambtenaren van Duitse onderscheidenlijk Franse nationaliteit). Gezien de beginselen van het Statuut zou het niet te verdedigen zijn, wanneer wederom een Italiaan op een plaats in de categorie A zou worden benoemd. De Commissie ging dan ook ten slotte tot aanstelling van een Belgische kandidaat over.
Hiertegenover beroept verzoeker zich in de eerste plaats op het arrest in de zaak-Lassalle (15-63), op grond waarvan hij meent dat overwegingen verband houdende met de aardrijkskundige spreiding slechts de doorslag mogen geven wanneer verschillende kandidaten gelijkwaardige prestaties hebben geleverd. Verzoeker zal evenwel niet kunnen bestrijden, dat zijn verwijzing naar genoemd arrest hem weinig kan baten aangezien het in de zaak-Lassalle ging om een geval van bevordering, terwijl bovendien een bepaalde plaats voor onderdanen uit een der Lid-Staten was gereserveerd. Met de Commissie kan men het standpunt verdedigen dat, voor zoveel bij de aanstelling van ambtenaren de nationaliteit een rol speelt, andere maatstaven moeten worden aangelegd, aangezien de aanstellingsprocedure er zich in bijzondere mate toe leent het in artikel 27 neergelegde beginsel in praktijk te brengen. Juist hierom kon het Hof in de zaak-Lassalle als zijn oordeel uitspreken, dat de nationaliteit der ambtenaren bij bevorderingen geen beslissende rol mocht spelen. Aan het Lassalle-arrest kan dus in casu in zoverre geen betekenis worden toegekend.
In de tweede plaats voert verzoeker aan, dat de nationaliteit hoogstens van belang kan worden geacht wanneer de samenstelling der Instelling als met gezag beklede instantie in het geding is, met andere woorden wanneer het gaat om alle aldaar werkzame ambtenaren, doch niet wanneer slechts één enkele dienst ter sprake komt. Ook dit bezwaar komt mij onjuist voor, welke praktijk in andere Instellingen ook moge worden gevolgd (verzoeker bracht dit laatste punt ter gelegenheid van de mondelinge behandeling ter sprake). Het is namelijk zonder meer duidelijk, dat er gewichtige redenen van zakelijke aard — wel te onderscheiden van beleidsgronden — voor zijn aan te voeren om zelfs bij de opbouw van afzonderlijke diensten een zo breed mogelijk aardrijkskundige spreiding in acht te nemen. Zo kunnen verschillen in algemene ontwikkeling en talenkennis, bijzondere kennis van de economische, juridische en andere omstandigheden in één der Lid-Staten het wenselijk maken om bij de opbouw van bepaalde administratieve eenheden, voor zoveel de herkomst der ambtenaren betreft, zo evenwichtig mogelijk te werk te gaan. Dat zulks voor een dienst als de Personeelsadministratie, welks bevoegdheden zich tot het gehele personeel uitstrekken, in bijzondere mate opgaat, behoeft wel geen betoog. Juist hier speelt de beoordeling van nationale titels en diploma's en de kennis van de maatschappelijke verhoudingen in de afzonderlijke landen een bijzondere rol. Ook kan het in casu met het oog op het grote aantal plaatselijke krachten van bijzonder belang geweest zijn op de Personeelsadministratie een ambtenaar te benoemen, die met de bijzondere omstandigheden van de staat waar de Instelling is gevestigd goed op de hoogte is.
Na hetgeen wij over de samenstelling van het Directoraat Personeel vernamen en in aanmerking genomen, dat verzoeker zijn stelling dat de Commissie zich door naar de nationaliteit te verwijzen slechts van een voorwendsel heeft bediend geenszins heeft bewezen, lijdt het voor mij geen twijfel, dat in casu aan de nationaliteit op goede gronden beslissende betekenis is toegekend en dat derhalve tot aanstelling van verzoeker terecht niet is overgegaan.
Zulks leidt voor wat Brussel betreft tot afwijzing van verzoekers vordering. Met name bestaat er mijns inziens geen aanleiding de vraag te stellen, of het bestreden besluit op andere gronden onjuist moet worden geacht, bij voorbeeld omdat de Commissie niet de Belgische kandidaat, wiens prestaties door de jury het hoogst werden gewaardeerd, heeft aangesteld. Verzoeker kan namelijk bij de beantwoording van zulke vragen geen redelijk belang hebben, nu hij als Italiaans onderdaan stellig niet mocht verwachten in bedoeld ambt te worden benoemd en er blijkens de door de jury opgestelde lijst van geschikte kandidaten in ieder geval een aantal andere kandidaten beschikbaar was, van welke er vier zich voor wat de op het examen te geven uiteenzetting betreft zelfs vóór verzoeker wisten te klasseren.
b) Karlsruhe
Meer vragen rijzen bij de beoordeling van het besluit, waarbij te Karlsruhe een andere op de reservelijst voorkomende kandidaat werd aangesteld. Ook daar werd voor de Personeelsadministratie van het Centrum een ambtenaar in de rang A 6 gezocht. Zoals wij weten viel de keuze ten slotte op een sollicitant, die zich met 66 punten achter verzoeker als 12e had geplaatst op de door de jury opgestelde lijst van geschikte kandidaten. Aangezien deze evenals verzoeker de Italiaanse nationaliteit bezat behoefde de nationaliteit in de motivering der Commissie geen rol te spelen.
Verzoeker betoogt nu, dat de Commissie hem niet heeft willen aanstellen op de onjuiste grond, dat hij voor de te vervullen plaats te zeer in wetenschappelijke richting was opgeleid — letterlijk heet het in de nota van de ambtenaar, die verzoeker te Karlsruhe beoordeelde: „Son orientation professionnelle le destine cependant davantage à un poste où ses connaissances et expériences juridiques peuvent être mieux utilisées. La gestion du personnel d'un petit centre de recherches le détournerait d'une carrière qui correspond mieux à ses qualifications.” Mocht de Commissie zich werkelijk door deze overweging hebben laten leiden, dan zou men daartegen terecht kunnen inbrengen dat zij niet ter zake dienende is en dat daarvoor in het kader der aan de Commissie toekomende discretionaire bevoegdheid geen plaats is, zelfs al zou men aanvaarden, dat er in een bepaald geval redelijke gronden kunnen worden aangevoerd om niet tot aanstelling van een kandidaat van hoge wetenschappelijke kwaliteiten over te gaan, zo bij voorbeeld omdat zou moeten worden gevreesd, dat de aan een bepaald ambt verbonden taken de kandidaat op den duur niet zullen bevredigen. — Wij moeten evenwel constateren, dat aanwijzigingen voor de stelling, dat de Commissie zich bij haar besluit werkelijk door de aangevoerde gronden — zoals deze een bepaalde ambtenaar „uit de pen zijn gevloeid” — heeft laten leiden, aan de stukken niet kunnen worden ontleend.
De Commissie beroept zich juist op een overweging, die voor haar besluitvorming stellig ter zake en concludent kon worden geacht. Zij betoogt namelijk, dat men op de Administratie te Karlsruhe — zoals ook uit haar officieel jaarverslag van 1966 blijkt — slechts over een kleine staf ambtenaren beschikt, die in den regel beslissingen van ondergeschikt belang heeft te nemen (alle belangrijke maatregelen worden door de Centrale Administratie te Brussel genomen). Het ging er om voor het onderhavige ambt een met de praktijk der administratie vertrouwde medewerker te vinden, die zonder een lange inwerkperiode in staat zou zijn de nodige routinewerkzaamheden te verrichten. Over zodanige praktische ervaring heeft verzoeker kennelijk niet de beschikking. Weliswaar wijst hij erop, dat hij tijdens het vervullen van zijn militaire dienstplicht enige administratieve ervaring opdeed. Men zal het er evenwel niet zonder meer voor kunnen houden, dat deze ervaring naar aard en omvang (verzoeker was slechts gedurende het tijdvak van 10 september 1962 tot 8 februari 1964 onder de wapenen) als voldoende kon worden beschouwd, gezien de bijzondere eisen aan het industriële beheer in een internationaal centrum van wetenschappelijk onderzoek in den vreemde te stellen. Wij weten anderzijds op grond van het door de Commissie tijdens de mondelinge behandeling overgelegde persoonsdossier betreffende de ten slotte op voorstel van de Administratie te Karlsruhe aangestelde kandidaat, dat deze in hoge mate aan die eisen voldeed, immers op jarenlange praktische ervaring, in een leidende en blijkbaar goed gehonoreerde betrekking bij een belangrijke verzekeringsmaatschappij verkregen, kon bogen. Nu deze kandidaat bovendien blijkens de door de jury opgestelde lijst op het examen slechts weinig minder punten verwierf dan verzoeker (het verschil bedroeg slechts 5,40 punten) kan door ons ook voor zoveel het tweede door verzoeker bestreden besluit betreft in het kader van ons onderzoek niet worden vastgesteld, dat de Commissie van haar discretionaire bevoegdheid een verkeerd gebruik heeft gemaakt.
Voor zoveel zij tot nietigverklaring strekt zal verzoekers vordering derhalve als ongegrond moeten worden afgewezen.
2. Verzoekers overige vorderingen
Omtrent hetgeen verzoeker overigens in de hoofdzaak heeft gevorderd, kan ik met enkele opmerkingen volstaan.
Het is zonder meer duidelijk, dat het gevraagde declaratoir in ieder geval het lot van de gevorderde nietigverklaring zal moeten delen: voor zoveel verzoeker wenst te zien vastgesteld, dat de Commissie verplicht is hem op één van beide voormelde plaatsen aan te stellen zou zijn vordering slechts gegrond kunnen zijn in geval van onrechtmatigheid der bestreden aanstellingsbesluiten. Mocht hij bovendien — dit is niet geheel duidelijk — voor recht willen zien verklaard dat de Commissie tot zijn aanstelling op één der uit de reserve te vervullen plaatsen heeft over te gaan, dan zou zijn vordering mijns inziens ook in zoverre niet kunnen worden toegewezen. Immers zelfs wanneer men het er voor zou willen houden, dat betrokkene bij een declaratoire uitspraak als hier bedoeld een voorrechtsbescherming in aanmerking komend belang kan hebben, dan nog zou aan een eerste plaats op een door de jury opgemaakte lijst hoogstens een aanspraak op plaatsing op de in artikel 29 van het Statuut bedoelde lijst kunnen worden ontleend — zodanige plaatsing heeft in casu ook plaatsgehad — doch geen onvoorwaardelijke aanspraak op aanstelling als ambtenaar. Daarbij geven — geheel afgezien van de beperkte geldigheidsduur van de reservelijst, van de vraag of door de Ministerraad voor het creëren van nieuwe ambten machtiging zal worden verleend en van de dwingende voorschriften van artikel 29 van het Statuut — een aantal andere essentiële factoren de doorslag, terwijl aan de Commissie, naar wij zagen, te dien aanzien een ruime mate van appreciatievrijheid is gelaten; in de uitoefening dezer discretionaire bevoegdheid kan het Hof van Justitie echter stellig niet ingrijpen.
Het is ten slotte op grond van dit een en ander ook duidelijk, dat verzoekers aanspraak op schadevergoeding wegens gederfde inkomsten niet gegrond kan zijn; uitgangspunt daarbij was immers, dat het bestreden aanstellingsbesluit onrechtmatig zou worden verklaard.
Tot al deze conclusies kunnen wij mijns inziens komen op grond van de tot nu toe overgelegde stukken, met name gezien het persoonsdossier van de in Karlsruhe aangestelde functionaris. Dat de door verzoeker in zijn incidentele vordering d.d. 1 september 1966 bedoelde stukken, die volgens hem in strijd met de daartoe strekkende beschikking van Uw Hof d.d. 3 juni 1966 niet werden overgelegd, tot een andere beoordeling zouden leiden, zie ik niet in. Zij hebben voor de procedure stellig geen betekenis voor zoveel de betrokken ambtenaren daarin aan de Commissie te kennen geven hun aanstelling te aanvaarden. Voor zoveel zij betrekking hebben op de destijds te Brussel openstaande plaats kunnen zij tot geen ander resultaat leiden, immers in zoverre speelde alleen de vraag naar de herkomst een rol, vraag waaromtrent tussen partijen geen verschil bestaat. De stukken kunnen echter voor zoveel Karlsruhe betreft al evenmin tot een andere slotsom voeren, aangezien Uw Hof zich ertoe moet beperken vast te stellen, of de door de Commissie genoemde redenen ter. zake dienende zijn en niet tot taak heeft om in plaats van de Commissie de capaciteiten der verschillende sollicitanten op grond van door de bevoegde organen uitgebrachte rapporten tegen elkaar af te wegen en zijn eigen oordeel in de plaats te stellen van dat, waartoe de Commissie in de uitoefening van haar discretionaire bevoegdheid komt. Dit leidt tot het resultaat, dat de incidentele vorderingen eveneens zullen moeten worden afgewezen.
3. De beslissing omtrent de kosten
Ten slotte nog een enkel woord over de kosten, voor zoveel het Hof zich daaromtrent in zijn beschikking tot doorhaling van de in kort geding dienende zaak (tot uitstel van tenuitvoerlegging strekkende) niet uitsprak. Wij kunnen er in zoverre mede volstaan te constateren dat verzoeker, die zijn eis in kort geding liet varen, ingevolge artikel 70 van het Reglement voor de procesvoering zijn eigen kosten zal moeten dragen. Dit komt mij ook niet onbillijk voor; nu een door hem gedaan verzoek door te late indiening reeds van den aanvang of zonder voorwerp is geraakt, behoren de gevolgen te zijnen laste te komen.
III — Conclusie
Ik kom derhalve tot de navolgende conclusie:
Het beroep is ontvankelijk, doch zal in ieder geval als ongegrond moeten worden afgewezen. Verzoekers incidentele vorderingen zijn niet voor toewijzing vatbaar. Voor de gehele procedure, de behandeling van het verzoek in kort geding daaronder begrepen, zal overeenkomstig artikel 70 van het Reglement voor de procesvoering omtrent de kosten moeten worden beslist.
(
1
)	Vertaald uit het Duits
(
2
)	Nederlandse tekst: „een persoon waarop dit statuut van toepassing is”.