62021TJ0039_RES
Υπόθεση T‑39/21
PP κ.λπ.
κατά
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (έβδομο πενταμελές τμήμα) της 19ης Απριλίου 2023
«Υπαλληλική υπόθεση – Υπάλληλοι – Υγειονομική κρίση που συνδέεται με την πανδημία της COVID‑19 – Απόφαση επιτρέπουσα την εργασία με μειωμένο ωράριο προς τον σκοπό της φροντίδας οικείων προσώπων εκτός του τόπου υπηρεσίας – Μη παροχή δυνατότητας τηλεργασίας με πλήρες ωράριο εκτός του τόπου υπηρεσίας – Πλημμέλεια της προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασίας – Απόφαση με την οποία γίνεται δεκτή αίτηση για εργασία με μειωμένο ωράριο – Έλλειψη εννόμου συμφέροντος – Απαράδεκτο – Αποδοχές – Αναστολή της καταβολής του επιδόματος αποδημίας – Άρθρα 62 και 69 του ΚΥΚ – Παράβαση του άρθρου 4 του παραρτήματος VII του ΚΥΚ»
Ένδικη διαδικασία – Εισαγωγικό δικόγραφο – Τυπικά στοιχεία – Προσδιορισμός του αντικειμένου της διαφοράς – Προσδιορισμός των προβαλλόμενων λόγων βάσει του περιεχομένου τους και όχι του τυπικού χαρακτηρισμού τους
(Οργανισμός του Δικαστηρίου, άρθρο 21· Κανονισμός Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, άρθρο 76, στοιχείο δʹ)
(βλ. σκέψεις 57, 58)
Υπαλληλική προσφυγή – Ένσταση ελλείψεως νομιμότητας – Έμμεση προβολή ενστάσεως – Παραδεκτό – Προϋποθέσεις
(Άρθρο 277 ΣΛΕΕ· Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρο 91)
(βλ. σκέψη 58)
Υπαλληλική προσφυγή – Έννομο συμφέρον – Προσφυγή δυνάμενη να προσπορίσει όφελος στον προσφεύγοντα – Προσφυγή κατά πράξης με την οποία έγινε δεκτή η αίτηση του προσφεύγοντος – Απαράδεκτο – Αίτηση που υποβάλλεται κατόπιν ψυχολογικής πιέσεως – Συμπεριφορά του θεσμικού οργάνου που δεν έχει τον χαρακτήρα αποφάσεως – Αγωγή αποζημιώσεως – Παραδεκτό – Προϋποθέσεις
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρο 90 § 1)
(βλ. σκέψεις 67-71)
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο – Αρμοδιότητες – Εσωτερική οργάνωση – Εξουσία του Γενικού Γραμματέα του Κοινοβουλίου να διευθύνει την Γραμματεία – Περιεχόμενο – Αρμοδιότητα εκδόσεως εσωτερικής οδηγίας που παρεκκλίνει από τις διατάξεις του ΚΥΚ – Δεν εμπίπτει
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, παράρτημα VII, άρθρο 4 § 1· εσωτερικός κανονισμός του Κοινοβουλίου, άρθρο 234 § 2)
(βλ. σκέψη 93)
Υπάλληλοι – Αποδοχές – Επίδομα αποδημίας – Σκοπός – Συνήθης διαμονή στο κράτος μέλος της υπηρεσίας κατά την περίοδο αναφοράς – Δυνατότητα της Διοικήσεως να αναστείλει την καταβολή του επιδόματος σε περίπτωση προσωρινής παροχής τηλεργασίας εκτός του τόπου υπηρεσίας στο πλαίσιο υγειονομικής κρίσεως – Αποκλείεται
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρα 20 και 69 και παράρτημα VII, άρθρο 4 § 1)
(βλ. σκέψεις 94-108)
Σύνοψη
Τον Μάρτιο του 2020, λαμβανομένης υπόψη της ταχείας εξελίξεως της πανδημίας της COVID‑19, ο Γενικός Γραμματέας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (στο εξής: Γενικός Γραμματέας) εξέδωσε πλείονες εσωτερικές αποφάσεις σχετικά με τις συνθήκες εργασίας των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού του Κοινοβουλίου. Τα μέλη του προσωπικού των οποίων η φυσική παρουσία στους χώρους του Κοινοβουλίου δεν ήταν απολύτως απαραίτητη τέθηκαν σε καθεστώς υποχρεωτικής τηλεργασίας σε ποσοστό 70 %, το οποίο αυξήθηκε, στη συνέχεια, σε 100 % του χρόνου εργασίας.
Στο πλαίσιο αυτό, στις 31 Μαρτίου 2020, ο Γενικός Γραμματέας εξέδωσε απόφαση σχετικά με την προσωρινή εργασία με μειωμένο ωράριο εκτός του τόπου υπηρεσίας για οικογενειακούς λόγους λόγω της πανδημίας της COVID‑19 (στο εξής: απόφαση του Γενικού Γραμματέα). Σύμφωνα με την απόφαση, κατά την περίοδο που καλυπτόταν από την άδεια για εργασία με μειωμένο ωράριο βάσει της εν λόγω απόφασης, τα ενδιαφερόμενα μέλη του προσωπικού του Κοινοβουλίου δεν θα λάμβαναν το προβλεπόμενο από το άρθρο 4 του παραρτήματος VII του Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: ΚΥΚ) επίδομα αποδημίας, του οποίου ήταν κανονικά δικαιούχοι.
Ορισμένοι υπάλληλοι του Κοινοβουλίου, οι οποίοι ζήτησαν και έλαβαν άδεια για εργασία με μειωμένο ωράριο εκτός του τόπου υπηρεσίας τους βάσει της αποφάσεως του Γενικού Γραμματέα, αλλά οι οποίοι θεωρούσαν ότι εξαναγκάστηκαν να το πράξουν, άσκησαν προσφυγή-αγωγή, η οποία αποσκοπεί, κατ’ ουσίαν, στην ακύρωση των αποφάσεων με τις οποίες τους δόθηκε η εν λόγω άδεια, καθώς και των αποφάσεων με τις οποίες ανεστάλη η καταβολή του επιδόματος αποδημίας κατά την εν λόγω περίοδο.
Το Γενικό Δικαστήριο, αποφαινόμενο σε πενταμελή σύνθεση, κάνει δεκτή εν μέρει την προσφυγή-αγωγή και ακυρώνει τις αποφάσεις περί αναστολής του επιδόματος αποδημίας λόγω έλλειψης νομικής βάσεως. Με την απόφασή του, το Γενικό Δικαστήριο αποφαίνεται για πρώτη φορά επί της δυνατότητας αναστολής του επιδόματος αποδημίας των υπαλλήλων και των μελών του λοιπού προσωπικού οι οποίοι προσωρινώς δεν διαμένουν πλέον στον τόπο υπηρεσίας τους υπό εξαιρετικές περιστάσεις που συνδέονται με την πανδημία της COVID‑19 και ερμηνεύει για πρώτη φορά, στο πλαίσιο αυτό, το άρθρο 20 του ΚΥΚ, το οποίο προβλέπει τη σχετική υποχρέωση διαμονής.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Πρώτον, όσον αφορά το παραδεκτό των αιτημάτων ακυρώσεως των αποφάσεων με τις οποίες επετράπη η εργασία με μειωμένο ωράριο, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει το έννομο συμφέρον των προσφευγόντων-εναγόντων υπό το φως της νομολογίας του, σύμφωνα με την οποία η ακύρωση της προσβαλλομένης πράξεως πρέπει να είναι ικανή να προσπορίσει όφελος τον προσφεύγοντα.
Εν προκειμένω, οι υπό κρίση αποφάσεις εκδόθηκαν κατόπιν αιτήσεως των προσφευγόντων‑εναγόντων προκειμένου να μπορέσουν να βρίσκονται κοντά στους οικείους τους εκτός του τόπου υπηρεσίας τους. Δεδομένου ότι το Κοινοβούλιο έκανε δεκτές τις αιτήσεις των εν λόγω προσφευγόντων-εναγόντων, αυτοί δεν είχαν έννομο συμφέρον να ζητήσουν την ακύρωση των αποφάσεων με τις οποίες επετράπη η εργασία με μειωμένο ωράριο, οπότε τα σχετικά αιτήματά τους πρέπει να απορριφθούν ως απαράδεκτα.
Συναφώς, είναι αληθές ότι δεν υπήρχε απόφαση του Γενικού Γραμματέα του Κοινοβουλίου η οποία να παρέχει στους υπαλλήλους τη δυνατότητα να υποβάλουν αίτηση για εργασία με πλήρες ωράριο εκτός του τόπου υπηρεσίας τους, εντούτοις οι προσφεύγοντες-ενάγοντες είχαν τη δυνατότητα να υποβάλουν ρητώς σχετική αίτηση στην αρμόδια για τους διορισμούς αρχή (ΑΔΑ), βάσει του άρθρου 90, παράγραφος 1, του ΚΥΚ, εκθέτοντας παράλληλα τους ειδικούς λόγους της αιτήσεώς τους.
Αν οι προσφεύγοντες-ενάγοντες προτίθενται να προσάψουν στο Κοινοβούλιο ότι τους άσκησε ψυχολογική πίεση, προκειμένου να ζητήσουν την εφαρμογή της αποφάσεως του Γενικού Γραμματέα της 31ης Μαρτίου 2020, μια τέτοια πίεση θα συνιστούσε συμπεριφορά του Κοινοβουλίου η οποία δεν έχει χαρακτήρα αποφάσεως, οι δε προσφεύγοντες-ενάγοντες θα μπορούσαν να βάλουν κατά της εν λόγω συμπεριφοράς στο πλαίσιο αγωγής αποζημιώσεως, με την επιφύλαξη της τήρησης της προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασίας του άρθρου 90 του ΚΥΚ.
Δεύτερον, όσον αφορά τα αιτήματα ακυρώσεως των αποφάσεων περί αναστολής του επιδόματος αποδημίας, το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι η προβλεπόμενη στην απόφαση του Γενικού Γραμματέα αναστολή του εν λόγω επιδόματος είναι αντίθετη προς το άρθρο 4, παράγραφος 1, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ.
Πράγματι, το προβλεπόμενο στο άρθρο 69 του ΚΥΚ επίδομα αποδημίας, οι λεπτομέρειες χορήγησης του οποίου διευκρινίζονται στο άρθρο 4, παράγραφος 1, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ, αποσκοπεί στην αντιστάθμιση των ιδιαιτέρων βαρών και μειονεκτημάτων που απορρέουν από την ανάληψη καθηκόντων στην Ένωση για τους υπαλλήλους οι οποίοι υποχρεώνονται, για τον λόγο αυτό, να μεταφέρουν τη διαμονή τους από το κράτος της κατοικίας τους στο κράτος υπηρεσίας και να ενταχθούν σε νέο περιβάλλον. Το επίδομα χορηγείται ως αντιστάθμιση για τις υλικές δαπάνες και την ηθική ταλαιπωρία που προκύπτουν από το γεγονός ότι ο υπάλληλος βρίσκεται μακριά από τον τόπο καταγωγής του και διατηρεί εν γένει οικογενειακές σχέσεις με την περιοχή καταγωγής του. Συναφώς, η καταβολή του επιδόματος αποδημίας διατηρεί τον λόγο υπάρξεώς της όταν, υπό τις εξαιρετικές περιστάσεις που συνδέονται με την πανδημία της COVID‑19, ο υπάλληλος εργάζεται εκτός του τόπου υπηρεσίας του για σύντομο χρονικό διάστημα, κατά τη διάρκεια του οποίου εξακολουθεί να επιβαρύνεται με έξοδα που σχετίζονται με τη διαμονή του στον εν λόγω τόπο υπηρεσίας, όπως το μίσθωμα ή η αποπληρωμή δανείου, οι λογαριασμοί ενέργειας, ύδρευσης ή συντηρήσεως της πολυκατοικίας. Υπό τέτοιες περιστάσεις, τα έξοδα αυτά εξακολουθούν να επιβαρύνουν τον υπάλληλο λόγω του προσωρινού χαρακτήρα της έκτακτης άδειας για εργασία εκτός του τόπου υπηρεσίας, η διάρκεια της οποίας δεν μπορεί να προβλεφθεί.
Βεβαίως, η χορήγηση του επιδόματος αποδημίας σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 1, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ συνδέεται άρρηκτα με την υποχρέωση διαμονής των υπαλλήλων της Ένωσης, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 20 του ΚΥΚ, κατά το οποίο, αφενός, κάθε υπάλληλος έχει την υποχρέωση να διαμένει στον τόπο της υπηρεσίας του ή σε τόση απόσταση από τον τελευταίο ώστε να μην παρεμποδίζεται στην άσκηση των καθηκόντων του και, αφετέρου, ο υπάλληλος κοινοποιεί στην ΑΔΑ τη διεύθυνσή του και την ειδοποιεί αμέσως σχετικά με κάθε αλλαγή της.
Εντούτοις, το άρθρο 20 του ΚΥΚ πρέπει να ερμηνευθεί σε συνδυασμό με το άρθρο 55, παράγραφος 1, του ΚΥΚ, κατά το οποίο οι εν ενεργεία υπάλληλοι είναι διαρκώς στη διάθεση του οργάνου στο οποίο ανήκουν. Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι ο υπάλληλος που δεν διαμένει στον τόπο υπηρεσίας του πρέπει πάντως να είναι σε θέση να μεταβαίνει στον τόπο εργασίας του ανά πάσα στιγμή, σύμφωνα με τους κανόνες περί οργανώσεως της εργασίας που ισχύουν γι’ αυτόν, προκειμένου να εκτελεί στον τόπο αυτόν τα καθήκοντα που του έχουν ανατεθεί προς το συμφέρον της υπηρεσίας. Ωστόσο, υπό τις εξαιρετικές περιστάσεις που συνδέονται με την πανδημία της COVID‑19, κατά τις οποίες οι εσωτερικοί κανόνες σχετικά με την τηλεργασία και τη φυσική παρουσία των μελών του προσωπικού στους χώρους του οικείου θεσμικού οργάνου δεν τυγχάνουν πλέον εφαρμογής προσωρινά, ενώ όλα τα μέλη του προσωπικού, η παρουσία των οποίων δεν κρίνεται απαραίτητη, τελούν υποχρεωτικά υπό καθεστώς τηλεργασίας με πλήρες ωράριο, η μη τήρηση της υποχρεώσεως διαμονής στον τόπο υπηρεσίας δεν μπορεί να δικαιολογήσει την αναστολή του επιδόματος αποδημίας.
Εξάλλου, ο ΚΥΚ δεν περιέχει καμία διάταξη η οποία να προβλέπει τη δυνατότητα θεσμικού ή άλλου οργάνου ή οργανισμού της Ένωσης να αναστέλλει την καταβολή του επιδόματος αποδημίας, ακόμη και υπό εξαιρετικές περιστάσεις, όπως αυτές που συνδέονται με την πανδημία της COVID‑19. Για τους λόγους αυτούς, το Γενικό Δικαστήριο κρίνει παράνομη την εν λόγω αναστολή που προβλέπεται στην απόφαση του Γενικού Γραμματέα.