62023CJ0655_RES
Cás C-655/23
IP
v
Quirin Privatbank AG
(iarraidh ar réamhrialú ón Bundesgerichtshof)
Breithiúnas na Cúirte (an Ceathrú Dlísheomra) an 4 Meán Fómhair 2025
(Tarchur chun réamhrialú – Daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil – Rialachán (AE) 2016/679 – Cearta an ábhair sonraí – Airteagal 17 – Ceart go léirscriosfaí sonraí – Airteagal 18 – An ceart go gcuirfí srian le próiseáil – Airteagal 79 – Ceart ar leigheas éifeachtach dlí a fháil – Próiseáil mhídhleathach ar shonraí pearsanta – Caingean d’fhonn ordú a lorg go staonfadh an rialaitheoir ó aon athphróiseáil mhídhleathach sa todhchaí – Bunús – Coinníollacha – Airteagal 82(1) – Ceart ar chúiteamh – An coincheap ‘damáiste neamhábhartha’ – Measúnú ar an gcúiteamh – Cur san áireamh féideartha thromchúis éagóir an rialaitheora – Tionchar féideartha ‘urghaire coiscthí’)
Daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil – Rialachán (AE) 2016/679 – Leigheasanna – Oibleagáid ar na Ballstáit foráil do leigheas trínar féidir ceangal ar an rialaitheoir staonadh ó aon athphróiseáil mhídhleathach sa todhchaí – Oibleagáid gan bheith ann – Reachtaíocht náisiúnta ar dá réir is féidir a leithéid de leigheas a fheidhmiú sa dlíchóras intíre – Inghlacthacht
(An Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagail 8(1) agus (2); Rialachán 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, aithrisí 1, 10 agus 11 agus Airteagail 1, 4 (1), 5, 6, 17, 18 agus 77 go 79)
(féach míreanna 38-52, an chuid oibríochtúil 1)
Daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil – Rialachán (AE) 2016/679 – An ceart chun cúiteamh a fháil agus dliteanas – Ceart chun cúiteamh a fháil ar an damáiste arna fhulaingt – Damáiste neamhábhartha – Coincheap – Mothúcháin dhiúltacha ar an ábhar sonraí i ndiaidh a shonraí pearsanta a chur ar aghaidh go neamhúdaraithe chuig tríú páirtí – Cuimsiú – Coinníollacha – Gá le léiriú go bhfuil a leithéid de mhothúcháin agus a ndroch-iarmhairtí ann de dheasca an tsáraithe i gceist ar an Rialachán sin
(Rialachán 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, aithrisí 10, 75, 85 agus 146 agus Airteagal 82(1))
(féach míreanna 5, 56, 58-64, an chuid oibríochtúil 2)
Daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil – Rialachán (AE) 2016/679 – Ceart chun cúiteamh a fháil agus dliteanas – Ceart chun cúiteamh a fháil as an damáiste arna fhulaingt – Méid agus foirm an chúitimh a shocrú – Reachtaíocht náisiúnta lena n-údaraítear go gcuirfí san áireamh méid tromchúise na héagóra arna déanamh a chur san áireamh chun críocha measúnú a dhéanamh ar chúiteamh an damáiste neamhábhartha – Neamh-inghlacthacht
(Rialachán 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, aithris 146 agus Airteagail 82 agus 83)
(féach míreanna 66, 67, 69-73, an chuid oibríochtúil 3)
Daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil – Rialachán (AE) 2016/679 – Ceart chun cúiteamh a fháil agus dliteanas – Ceart chun cúiteamh a fháil as an damáiste arna fhulaingt – Méid agus foirm an chúitimh a shocrú – Ordú go staonfaí ó athshárú ar an Rialachán sin a chur san áireamh le cúiteamh airgid as damáiste neamhábhartha a laghdú nó a chur as an áireamh – Neamh-inghlacthacht
(Rialachán 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 82)
(féach míreanna 77-79, 81-83, an chuid oibríochtúil 4)
Résumé
Agus réamhrialú faoina bráid ag an Bundesgerichtshof (an Chúirt Bhreithiúnais Chónaidhme, an Ghearmáin), soiléiríonn an Chúirt raon feidhme na gceart arna dtabhairt le roinnt forálacha de RGCS (
1
) don ábhar sonraí i gcás sonraí pearsanta a phróiseáil go mídhleathach.
Chuir IP isteach ar phost le Quirin Privatbank, ar cuideachta arna rialú le dlí na Gearmáine é, trí líonra sóisialta proifisiúnta ar líne. Dá réir sin, d’úsáid fostaí de chuid na cuideachta sin seirbhís teachtaireachtaí leictreonacha an líonra sin le teachtaireacht a sheoladh chuig tríú páirtí, nach mbaineann leis an bpróiseas earcaíochta, ar teachtaireacht í nach raibh le seoladh ach amháin chuig IP inar chuir sí in iúl don tríú páirtí sin gur diúltaíodh dá éilimh tuarastail agus inar tháirg sí malairt luacha saothair dó. Sheol an tríú páirtí sin, a d’oibrigh in éineacht le IP roimhe sin, an teachtaireacht úd ar aghaidh chuige agus d’fhiafraigh sé de an raibh post á lorg aige.
Thionscain IP caingean os comhair Landgericht Darmstadt (Cúirt Réigiúnach Darmstadt, an Ghearmáin), lenar iarr sé go n-ordófaí do Quirin Privatbank (a) staonadh ó aon phróiseáil sonraí pearsanta a bhaineann leis ó thaobh a iarratais de lena n-athnochtfaí na sonraí sin go neamhúdaraithe i ndiaidh sheoladh na teachtaireachta i gceist agus (b) damáistí a íoc leis ar mhaithe leis an damáiste neamhábhartha arna fhulaingt. Sheas an chúirt chéadchéime leis na hiarratais sin.
I ndiaidh achomharc arna dhéanamh ag Quirin Privatbank os comhair Oberlandesgericht Frankfurt (Ard-Chúirt Réigiúnach Frankfurt, an Ghearmáin), freaschuireadh an breithiúnas sin go páirteach sa mhéid gur diúltaíodh don iarratas ar dhamáistí. Go deimhin, de réir thuairim na cúirte sin, ní raibh fianaise ar dhamáiste iarbhír tugtha ag an iarratasóir sna príomhimeachtaí agus, fiú dá mba rud é gur náiríodh é, nárbh fhéidir a rá gur damáiste neamhábhartha a bhí ansin.
Rinne IP agus Quirin Privatbank araon achomharc ar phointe dlí os comhair an Bundesgerichtshof (an Chúirt Bhreithiúnais Chónaidhme, an Ghearmáin), an chúirt a rinne an tarchur.
Agus amhras uirthi faoin léiriú ar roinnt forálacha de RGCS, fiafraíonn an ard-chúirt den Chúirt raon feidhme na leigheasanna, raon feidhme an chirt chun cúiteamh a fháil as an damáiste arna fhulaingt agus na critéir chun méid an damáiste neamhábhartha atá le cúiteamh a ríomh.
Measúnú na Cúirte Breithiúnais
Ar an gcéad dul síos, iarrtar ar an gCúirt rialú a thabhairt an bhforáiltear leis na forálacha de RGCS go mbíonn ag ábhar sonraí próiseála mídhleathaí sonraí pearsanta, i gcás nach n-iarrann an duine sin go léirscriosfaí a shonraí, leigheas breithiúnach ar dá réir gurb infhaighte urghaire choisctheach aige don rialaitheoir staonadh ó athphróiseáil mhídhleathach sa todhchaí, agus, i gcás freagra diúltach, an gcoisctear ar na Ballstáit trí na forálacha sin foráil a dhéanamh do leigheas breithiúnach dá leithéid ina ndlíchórais féin
I dtaca leis sin, luann sí nach bhfuil in RGCS forálacha, go sainráite nó go hintuigthe, ar dá réir a mbíonn ag an ábhar sonraí, dá dtagraíonn an chúirt a rinne an tarchur, ceart go gceanglófaí ar an rialaitheoir, go coisctheach, trí chaingean bhreithiúnach, staonadh, sa todhchaí, ó aon sárú a dhéanamh ar fhorálacha an Rialacháin sin, go háirithe trí phróiseáil mhídhleathach a dhéanamh in athuair.
Thairis sin, rialaíonn an Chúirt nach gceanglaítear trí aon cheann d’fhorálacha an Rialacháin sin maidir le leigheasanna (
2
) ar na Ballstáit leigheas coisctheach a bhunú. Go sonrach, níl in Airteagal 79(1) den Rialachán sin, ina gcumhdaítear an ceart chun leigheas breithiúnach éifeachtach a fháil i gcoinne rialaitheora, cosc ar a leithéid de leigheas ach i gcás ina bhforáiltear dó sa dlí náisiúnta is infheidhme, gan ceangal ar Ballstáit, áfach, a fhoráil do leigheas ar leith ar dá réir arb infhaighte trí na cúirteanna, go coisctheach, urghaire choisctheach.
Dá ainneoin sin, i bhfianaise, inter alia, go n-aithnítear le RGCS de go bhfuil sé de cheart ag gach ábhar sonraí leigheas breithiúnach éifeachtach a fháil i gcás ina measann sé gur sáraíodh na cearta arna dtabhairt dó leis an Rialachán sin de dheasca phróiseáil a shonraí pearsanta arna déanamh de shárú ar an Rialachán, ‘gan dochar’ d’aon leigheas riaracháin nó seachbhreithiúnach eile, ní mór a chinneadh nach bhfuil na Ballstáit coiscthe ar fhoráil do leigheas coisctheach dá leithéid ar mhaithe le ceangal ar an rialaitheoir staonadh ó aon athshárú ar na cearta arna dtabhairt don ábhar sonraí.
Chuige sin, cuireann an Chúirt i dtreis go bhfuil foráil indéanta ag na Ballstáit maidir le rialacha náisiúnta sa bhreis, atá níos doichte nó maolaithí, faoi roinnt forálacha den Rialachán sin, lena ndéantar go bhféadfaidís na forálacha sin a chur i bhfeidhm de réir a rogha féin (‘na clásail inchumasaithe’). Sa chomhthéacs sin, luann sí, cé nach bhfuil a leithéid de chlásal imchumasaithe sna forálacha de RGCS maidir le leigheasanna go sonrach, nach raibh sé de rún ag reachtóir an Aontais na leigheasanna dlí atá ar fáil a chomhchuibhiú go huileghabhálach i gcás sárú ar fhorálacha an Rialacháin sin agus, go háirithe, nach féidir a leithéid de chaingean a eisiamh.
Deir sí chomh maith nach ndeimhnítear an léiriú sin leis na cuspóirí faoina dtugtar le RGCS. Go deimhin, ní dhéantar difear do na cuspóirí sin trí chaingean dlí a bheith intugtha ag an ábhar sonraí ionas go gceanglófaí ar rialaitheoir staonadh sa todhchaí ó shárú ar fhorálacha ábhartha RGCS ach, a mhalairt air sin, d’fhéadfaí cur le héifeachtúlacht na bhforálacha sin agus le hardchosaint na sonraí pearsanta atá á bpróiseáil tríd.
Tugann an Chúirt le tuiscint uaidh sin nach gcuirtear cosc le RGCS ar theacht a bheith, de bhun fhorálacha dhlí an Aontais b’infheidhme os comhair na cúirte náisiúnta a thugtar cás os a comhair, ar cheart chun leigheas a fháil lena bhféachtar le hurghaire a fháil lena bhféadfaí cosc a chur ar shárú a d’fhéadfaí a dhéanamh ar fhorálacha ábhartha an Rialacháin sin, go háirithe trí athdhéanamh féideartha ar phróiseáil mhídhleathach
Ar an dara dul síos, tugann an Chúirt soiléirithe ar an gcoincheap ‘damáiste neamhábhartha’, ar dá réir, de réir RGCS, (
3
) a bhfuil sé de cheart ag an ábhar sonraí cúiteamh neamhábhartha a fháil ón rialaitheoir as an damáiste arna fhulaingt.
I ndáil leis sin, ar an gcéad dul síos, fágtar le cásdlí na Cúirte go gcuirtear cosc le hAirteagal 82(1) de RGCS ar riail nó cleachtas náisiúnta lena gcuirtear cúiteamh as ‘damáiste neamhábhartha’ faoi réir an choinníll go bhfuil an damáiste a bhain don duine is ábhar do na sonraí sroichte ag leibhéal áirithe tromchúise. Ní cheanglaítear leis an bhforáil sin ach an oiread gur gá go mbeidh ‘tairseach íosta’ i gceist leis an damáiste sin chun go bhféadfar é a chúiteamh. (
4
)
Thairis sin, tugann an Chúirt faoi deara go mbíonn cásanna, ar nós iad sin arna n-agairt sa díospóid sna príomhimeachtaí, a bhaineann le ‘damáiste don chlú’ de dheasca sárú ar shonraí pearsanta nó ‘smacht a chailleadh’ ar a leithéid de shonraí, ar na samplaí de na damáistí féideartha arna leagan amach in RGCS. (
5
)
Tugann sí chun cuimhne chomh maith gur féidir gur ‘damáiste neamhábhartha’, inti féin an eagla ar an ábhar sonraí go mbainfí mí-úsáid as a shonraí pearsanta sa todhchaí, i ndiaidh sárú ar RGCS, ar an gcoinníoll gur cruthaithe mar is cóir an eagla sin agus a droch-iarmhairtí, mar a bhíonn le fíorú ag an gcúirt náisiúnta a thugtar cás os a comhair. (
6
)
Mar sin, aithníonn an Chúirt, cé gur féidir na mothúcháin arna lua ag an gcúirt a rinne an tarchur, go háirithe eagla nó míshásaimh, a bheith ar ghnáthrioscaí an tsaoil laethúil chomh maith mar a thug an chúirt sin faoi deara í féin, d’fhéadfadh a leithéid de mhothúcháin dhiúltacha a bheith ina ‘ndamáiste neamhábhartha’, de réir bhrí RGCS, ar an gcoinníoll go léiríonn an t-ábhar sonraí go bhfuil a leithéid de mhothúcháin agus a ndroch-iarmhairtí air, go díreach de dheasca an tsáraithe i gceist ar an Rialachán sin, ar nós cur ar aghaidh neamhúdaraithe a shonraí pearsanta chuig tríú páirtí is cúis le riosca go mbainfí mí-úsáid astu, mar atá le measúnú ag an gcúirteanna náisiúnta a thugtar cásanna os a gcomhair.
Cuireann an Chúirt i dtreis go bhfuil an léiriú sin i gcomhréir le focail Airteagal 82(1) de RGCS, arna léamh i bhfianaise aithrisí 85 agus 146 den Rialachán sin, ar dá réir a bhfuil tuiscint fhairsing le baint as an gcoincheap ‘damáiste neamhábhartha’ agus cuirtear tacaíocht leis trí chuspóir an Rialacháin sin, arb é atá ann ná ardchosaint a chinntiú do dhaoine nádúrtha i ndáil le próiseáil sonraí pearsanta.
Ar an tríú dul síos, cinneann an Chúirt go gcuirtear cosc le hAirteagal 82(1) de RGCS ar mhéid tromchúise na héagóra arna déanamh a chur san áireamh chun críocha measúnú a dhéanamh ar chúiteamh an damáiste neamhábhartha atá dlite de réir an Airteagail sin
I dtaca leis sin, tugann sí chun cuimhne, i bhfianaise na feidhme leis an gceart ar chúiteamh, ar feidhm í atá cúiteach go heisiach, nach mór do na cúirteanna náisiúnta ‘cúiteamh iomlán agus éifeachtach’ an damáiste arna fhulaingt a chinntiú, mar a luaitear in aithris 146 den Rialachán sin, gan gá a bheith ann, chun críocha a leithéid de lánchúiteamh, le hordú go n-íocfaí damáistí pionósacha. (
7
)
Soiléiríonn sí, leis an bhfeidhm atá ag an gceart chun cúitimh dá bhforáiltear in RGCS, ar feidhm í atá cúiteach go heisiach, go gcuirtear cosc ar dhéine agus cineál féideartha an tsáraithe a rinne an rialaitheoir ar an Rialachán sin d’aon ghnó a chur san áireamh chun damáiste a chúiteamh dá bhun sin. Mar sin, cuirtear cosc leis ar mheon agus spreagadh an rialaitheora a chur san áireamh chun, i gcás inarb ábhartha, cúiteamh a dhámhachtain don ábhar sonraí atá níos ísle ná an damáiste a d’fhulaing sé nó sí, bíodh sin ó thaobh mhéid nó fhoirm a leithéid de chúiteamh.
Ar an gceathrú dul síos agus faoi dheireadh, measann an Chúirt go gcuirtear cosc le hAirteagal 82(1) de RGCS ar a chur san áireamh go bhfuair an t-ábhar sonraí, de réir an dlí náisiúnta is infheidhme, ordú go staonfaí ó athshárú ar an Rialachán sin, is incheangailte ar an rialaitheoir, ar mhaithe le méid an chúitimh airgid i ndamáiste neamhábhartha atá dlite de réir an Airteagal sin nó, a fortiori, fiú leis an gcúiteamh sin a athchur.
Tugann an Chúirt chun cuimhne go bhfuil glactha aici leis cheana féin, de réir srianta phrionsabal na héifeachtachta, gur féidir tionchar a imirt trí imthosca áirithe ar an measúnú ar an gcúiteamh a bhíonn dlite de réir Airteagal 82 de RGCS, go háirithe chun an cúiteamh sin a theorannú. Ní féidir a mheas go bhfuil foirm chúitimh dá bhforáiltear leis an dlí náisiúnta infheidhme i gcomhréir le RGCS ach ar an gcoinníoll gur féidir tríthi cúiteamh iomlán agus éifeachtach a chinntiú leis sa dochar arna fhulaingt ag an ábhar sonraí. Go sonrach, ní indeonaithe cúiteamh atá dlite de réir Airteagal 82 den Rialachán sin, go páirteach nó ina iomláine, mar urghaire choisctheach, ós rud é go ndéantar feidhm a bhíonn cúiteach amháin leis an gceart ar chúiteamh i ndamáiste dá bhforáiltear in Airteagal 82 sin, fad nach mbíonn ach aidhm choisctheach le hurghaire choisctheach i gcoinne dhéantóir an damáiste.
(
1
)	Airteagail 17, 18, 79 agus 82 de Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Treoir 95/46/CE (Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) (IO 2016 L 119, lch. 1, ‘RGCS’).
(
2
)	Caibidil VIII de RGCS, dar teideal ‘Leigheasanna, dliteanas agus pionóis’, in bhfuil, inter alia, Airteagail 77 go 79 den Rialachán sin.
(
3
)	Airteagal 82(1) de RGCS.
(
4
)	Féach, chuige sin, breithiúnais an 4 Bealtaine 2023, Österreichische Post (Damáiste neamhábhartha a bhaineann le próiseáil sonraí pearsanta), C 300/21, EU:C:2023:370, mír 51) agus an 4 Deireadh Fómhair 2024, Agentsia po vpisvaniyata, C 200/23, EU:C:2024:827, míreanna 147 agus 149.
(
5
)	Féach aithrisí 75 agus 85 de RGCS.
(
6
)	Féach, chuige sin, breithiúnais an 20 Meitheamh 2024, PS (Seoladh mícheart) (C-590/22, EU:C:2024:536, míreanna 32, 35 agus 36) agus an 4 Deireadh Fómhair 2024, Agentsia po vpisvaniyata, C 200/23, EU:C:2024:827, míreanna 143, 144 agus 155 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
7
)	Féach, chuige sin, breithiúnais an 4 Bealtaine 2023, Österreichische Post (Damáiste neamhábhartha a bhaineann le próiseáil sonraí pearsanta) (C 300/21, EU:C:2023:370, míreanna 57 agus 58) agus an 4 Deireadh Fómhair 2024, Patērētāju tiesību aizsardzības centrs (C 507/23, EU:C:2024:854, mír 34).