Προσωρινό κείμενο
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (δέκατο τμήμα)
της 30ής Απριλίου 2026 (*)
« Παράβαση κράτους μέλους – Άρθρο 258 ΣΛΕΕ – Οδηγία (ΕΕ) 2019/520 – Διαλειτουργικότητα των συστημάτων τηλεδιοδίων και διευκόλυνση της διασυνοριακής ανταλλαγής πληροφοριών για μη καταβολή οδικών τελών στην Ευρωπαϊκή Ένωση – Παράλειψη μεταφοράς της οδηγίας – Παράλειψη κοινοποίησης των μέτρων μεταφοράς – Άρθρο 260, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ – Αίτημα για την επιβολή υποχρέωσης καταβολής κατ’ αποκοπήν ποσού »
Στην υπόθεση C‑479/23,
με αντικείμενο προσφυγή λόγω παραβάσεως δυνάμει του άρθρου 258 και του άρθρου 260, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ, η οποία ασκήθηκε στις 26 Ιουλίου 2023,
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από την M. Ilkova και τον P. Messina,
προσφεύγουσα,
κατά
Δημοκρατίας της Βουλγαρίας, εκπροσωπούμενης από την
T. Mitova, την S. Ruseva και τον R. Stoyanov,
καθής,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δέκατο τμήμα),
συγκείμενο από τους J. Passer, πρόεδρο τμήματος, M. L. Arastey Sahún (εισηγήτρια), πρόεδρο του πέμπτου τμήματος, και Δ. Γρατσία, δικαστή,
γενικός εισαγγελέας: N. Αιμιλίου
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1        Με την προσφυγή της, η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:
–        να διαπιστώσει ότι η Δημοκρατία της Βουλγαρίας, παραλείποντας να θεσπίσει τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που απαιτούνται για να συμμορφωθεί προς την οδηγία (ΕΕ) 2019/520 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Μαρτίου 2019, σχετικά με τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων τηλεδιοδίων και με τη διευκόλυνση της διασυνοριακής ανταλλαγής πληροφοριών για μη καταβολή οδικών τελών στην Ένωση (ΕΕ 2019, L 91, σ. 45) ή, εν πάση περιπτώσει, παραλείποντας να κοινοποιήσει τις διατάξεις αυτές στην Επιτροπή, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 32, παράγραφος 1, της οδηγίας·
–        να υποχρεώσει τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας να καταβάλει στην Επιτροπή κατ’ αποκοπήν ποσό αντίστοιχο προς το υψηλότερο από τα δύο ακόλουθα ποσά:
–        ποσό ύψους 1 800
ευρώ ημερησίως, πολλαπλασιαζόμενο επί τον αριθμό των ημερών που έχουν παρέλθει από την επομένη της λήξης της προθεσμίας μεταφοράς που ορίζει η οδηγία έως την ημερομηνία κατά την οποία έπαυσε η παράβαση ή, αν η παράβαση εξακολουθεί να υφίσταται, μέχρι την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης στην υπό κρίση υπόθεση, ή
–        ελάχιστο κατ’ αποκοπήν ποσό ύψους 504 000 ευρώ·
–        εφόσον η παράβαση που περιγράφεται στο πρώτο αίτημα συνεχίζεται μέχρι την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης του Δικαστηρίου στην υπό κρίση υπόθεση, να υποχρεώσει τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας να καταβάλει στην Επιτροπή χρηματική ποινή ύψους 9 720
ευρώ ημερησίως από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης του Δικαστηρίου έως την ημερομηνία κατά την οποία η Δημοκρατία της Βουλγαρίας θα συμμορφωθεί προς τις υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία 2019/520·
–        να καταδικάσει τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας στα δικαστικά έξοδα.
Το νομικό πλαίσιο
Η οδηγία 2019/520
2        Οι αιτιολογικές σκέψεις 2 και 3 της οδηγίας 2019/520 έχουν ως εξής:
«(2)      Είναι επιθυμητό να επιτευχθεί η γενίκευση της εγκατάστασης συστημάτων τηλεδιοδίων στα κράτη μέλη και στις γειτονικές χώρες και να υπάρχουν, κατά το δυνατόν, αξιόπιστα, φιλικά προς τον χρήστη, αποδοτικά ως προς το κόστος, διαλειτουργικά συστήματα κατάλληλα για τη μελλοντική ανάπτυξη της πολιτικής για τη χρέωση οδικών τελών σε επίπεδο Ένωσης και για τις μελλοντικές τεχνολογικές εξελίξεις. Κατά συνέπεια, είναι αναγκαίο τα συστήματα τηλεδιοδίων να καταστούν διαλειτουργικά ώστε να μειωθούν τα έξοδα και οι επιβαρύνσεις που συνδέονται με την πληρωμή διοδίων στο σύνολο της Ένωσης.
(3)      Τα διαλειτουργικά συστήματα τηλεδιοδίων θα συμβάλουν στην υλοποίηση των στόχων που ορίζονται από το ενωσιακό δίκαιο για τα οδικά τέλη.»
3        Το άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας ορίζει τα εξής:
«Η παρούσα οδηγία καθορίζει τους όρους που είναι αναγκαίοι για τους ακόλουθους σκοπούς:
α)      να εξασφαλισθεί η διαλειτουργικότητα των συστημάτων τηλεδιοδίων στο σύνολο του οδικού δικτύου της Ένωσης, αστικού και υπεραστικού, στους αυτοκινητοδρόμους, στις κύριες και δευτερεύουσες οδούς, καθώς και σε διάφορα τεχνικά έργα, όπως σήραγγες ή γέφυρες, και πορθμεία, και
β)      να διευκολυνθεί η διασυνοριακή ανταλλαγή δεδομένων ταξινόμησης οχημάτων σχετικά με τα οχήματα και τους ιδιοκτήτες ή κατόχους οχημάτων για τα οποία διαπιστώθηκε μη καταβολή οδικών τελών οποιουδήποτε είδους στην Ένωση.
[...]»
4        Το άρθρο 2 της οδηγίας 2019/520 προβλέπει τα εξής:
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
[...]
2)      “πάροχος υπηρεσιών διοδίων”: νομική οντότητα η οποία παρέχει υπηρεσίες διοδίων σε μία ή περισσότερες περιοχές [Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Τηλεδιοδίων (ΕΥΤ)] για μία ή περισσότερες κατηγορίες οχημάτων·
3)      “φορέας χρέωσης διοδίων”: δημόσια ή ιδιωτική οντότητα η οποία εισπράττει οδικά τέλη για την κυκλοφορία οχημάτων σε περιοχή ΕΥΤ·
[...]
16)      “δήλωση διοδίων”: μια δήλωση σε έναν φορέα χρέωσης διοδίων που επιβεβαιώνει την παρουσία ενός οχήματος σε μια περιοχή διοδίων σε μορφή που έχει συμφωνηθεί μεταξύ του παρόχου υπηρεσιών διοδίων και του φορέα χρέωσης διοδίων·
17)      “παράμετροι ταξινόμησης οχημάτων”: οι πληροφορίες σχετικά με τα οχήματα σύμφωνα με τις οποίες υπολογίζονται τα τέλη διοδίων με βάση τα δεδομένα του πλαισίου διοδίων·
[...]
21)      “διόδια” ή “οδικό τέλος”:
το τέλος που πρέπει να καταβάλλουν οι χρήστες του οδικού δικτύου για την κυκλοφορία σε συγκεκριμένη οδό, οδικό δίκτυο, κατασκευή, όπως γέφυρα ή σήραγγα, ή πορθμείο·
[...]
26)      “όχημα”: μηχανοκίνητο όχημα ή αρθρωτός συνδυασμός οχημάτων που προορίζεται να χρησιμοποιηθεί ή χρησιμοποιείται για την οδική μεταφορά επιβατών ή εμπορευμάτων·
[...]
29)      “ελαφρύ [επαγγελματικό] όχημα”: όχημα μέγιστης επιτρεπόμενης μάζας που δεν υπερβαίνει τους 3,5 τόνους.»
5        Το άρθρο 5 της οδηγίας 2019/520 έχει ως εξής:
«[...]
4.      Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίζουν ότι, όποτε απαιτείται, οι πάροχοι ΕΥΤ τους οποίους έχουν καταχωρίσει στα μητρώα τους ή οι οποίοι παρέχουν ΕΥΤ στην επικράτειά τους, παρέχουν στους χρήστες ΕΥΤ εποχούμενο εξοπλισμό ο οποίος ικανοποιεί τις απαιτήσεις που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία, καθώς και στις οδηγίες 2014/53/ΕΕ [του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Απριλίου 2014, σχετικά με την εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τη διαθεσιμότητα ραδιοεξοπλισμού στην αγορά και την κατάργηση της οδηγίας 1999/5/ΕΚ (ΕΕ
2014, L 153, σ. 62)] και 2014/30/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου[, της 26ης Φεβρουαρίου 2014, για την εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την ηλεκτρομαγνητική συμβατότητα (ΕΕ 2014, L 96, σ. 79)].
Δύνανται να ζητήσουν από τους σχετικούς παρόχους ΕΥΤ έγγραφα που να αποδεικνύουν ότι ικανοποιούνται οι εν λόγω απαιτήσεις.
5.      Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίζουν ότι οι πάροχοι ΕΥΤ που παρέχουν ΕΥΤ στην επικράτειά τους τηρούν καταλόγους των ακυρωμένων συσκευών εποχούμενου εξοπλισμού στο πλαίσιο των συμβάσεων ΕΥΤ που έχουν συνάψει με χρήστες ΕΥΤ. Λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίζουν ότι η τήρηση των εν λόγω καταλόγων τελεί σε αυστηρή συμμόρφωση με τους ενωσιακούς κανόνες σχετικά με την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που προβλέπονται, μεταξύ άλλων, στον κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 [του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων) (ΕΕ 2016, L 119, σ. 1)] και στην οδηγία 2002/58/ΕΚ [του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2002, σχετικά με την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την προστασία της ιδιωτικής ζωής στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών (οδηγία για την προστασία ιδιωτικής ζωής στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες) (ΕΕ 2002, L 201, σ. 37)].
[...]
7.      Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίζουν ότι οι πάροχοι ΕΥΤ που παρέχουν ΕΥΤ στην επικράτειά τους διαβιβάζουν στους φορείς χρέωσης διοδίων τις πληροφορίες που χρειάζονται για να υπολογίζουν και να επιβάλλουν το οδικό τέλος στα οχήματα των χρηστών ΕΥΤ ή ότι διαβιβάζουν στους φορείς χρέωσης διοδίων όλες τις αναγκαίες πληροφορίες προκείμενου αυτοί να επαληθεύσουν τον υπολογισμό του επιβαλλόμενου οδικού τέλους στα οχήματα των χρηστών ΕΥΤ από τους παρόχους ΕΥΤ.
[...]
9.      Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίζουν ότι ο φορέας χρέωσης διοδίων που είναι υπεύθυνος για μια περιοχή ΕΥΤ εντός της επικράτειάς τους είναι σε θέση να λαμβάνει από πάροχο ΕΥΤ δεδομένα σχετικά με όλα τα οχήματα στην ιδιοκτησία ή την κατοχή πελατών του παρόχου ΕΥΤ, τα οποία έχουν, σε μια δεδομένη χρονική περίοδο, διέλθει οδικώς από την περιοχή ΕΥΤ για την οποία είναι υπεύθυνος ο φορέας χρέωσης διοδίων, καθώς επίσης δεδομένα σχετικά με τους ιδιοκτήτες ή τους κατόχους των εν λόγω οχημάτων, υπό την προϋπόθεση ότι ο φορέας χρέωσης διοδίων χρειάζεται τα εν λόγω δεδομένα προκειμένου να συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις του έναντι των φορολογικών αρχών. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίζουν ότι ο πάροχος ΕΥΤ παρέχει τα ζητούμενα δεδομένα το αργότερο
δύο ημέρες από τη λήψη του αιτήματος. Λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίζουν ότι ο φορέας χρέωσης διοδίων δεν αποκαλύπτει τα δεδομένα αυτά σε άλλον πάροχο υπηρεσιών διοδίων. Λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίζουν ότι, στις περιπτώσεις που ο φορέας χρέωσης διοδίων και ο πάροχος υπηρεσιών διοδίων ανήκουν σε μία και την αυτή οντότητα, τα δεδομένα χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για τον σκοπό της συμμόρφωσης του φορέα χρέωσης διοδίων με τις υποχρεώσεις του έναντι των φορολογικών αρχών.
[...]»
6        Κατά το άρθρο 6 της οδηγίας 2019/520:
«1.      Όταν μια περιοχή ΕΥΤ δεν πληροί τις τεχνικές και διαδικαστικές προϋποθέσεις διαλειτουργικότητας ΕΥΤ που προβλέπει η παρούσα οδηγία, τα κράτη μέλη στην επικράτεια των οποίων βρίσκεται η περιοχή ΕΥΤ λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίσουν ότι ο αρμόδιος φορέας χρέωσης διοδίων αξιολογεί το πρόβλημα με τα ενδιαφερόμενα μέρη και, εάν εμπίπτει στη σφαίρα των αρμοδιοτήτων του, λαμβάνει διορθωτικά μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσει τη διαλειτουργικότητα ΕΥΤ του συστήματος διοδίων. Όποτε απαιτείται, το κράτος μέλος επικαιροποιεί το μητρώο που αναφέρεται στο άρθρο 21, παράγραφος 1, σε σχέση με τις πληροφορίες που αναφέρονται στο στοιχείο α) αυτής.
[...]
3.      Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίζουν ότι οι φορείς χρέωσης διοδίων που είναι υπεύθυνοι για περιοχές ΕΥΤ στην επικράτειά τους αποδέχονται χωρίς διάκριση κάθε πάροχο ΕΥΤ που ζητεί να παρέχει ΕΥΤ στις εν λόγω περιοχές ΕΥΤ.
Η αποδοχή ενός παρόχου ΕΥΤ σε μια περιοχή ΕΥΤ υπόκειται στη συμμόρφωση του παρόχου με τις υποχρεώσεις και τους γενικούς όρους που καθορίζονται στη δήλωση περιοχής ΕΥΤ.
Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσουν ότι οι φορείς χρέωσης διοδίων δεν επιβάλλουν στους παρόχους ΕΥΤ την υποχρέωση χρήσης συγκεκριμένων τεχνικών λύσεων ή διαδικασιών που παρεμποδίζουν τη διαλειτουργικότητα των στοιχείων
διαλειτουργικότητας ενός παρόχου ΕΥΤ με συστήματα ηλεκτρονικής είσπραξης διοδίων σε άλλες περιοχές ΕΥΤ.
Σε περίπτωση που ένας φορέας χρέωσης διοδίων και ένας πάροχος ΕΥΤ δεν μπορούν να καταλήξουν σε συμφωνία, το θέμα μπορεί να υποβληθεί στο όργανο συμβιβασμού που είναι αρμόδιο για τη σχετική περιοχή διοδίων.
4.      Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίζει ότι οι συμβάσεις μεταξύ του φορέα χρέωσης διοδίων και του παρόχου ΕΥΤ, όσον αφορά την παροχή ΕΥΤ στην επικράτεια του εν λόγω κράτους μέλους, επιτρέπουν την έκδοση του τιμολογίου για το τέλος διοδίων στον χρήστη ΕΥΤ απευθείας από τον πάροχο ΕΥΤ.
Ο φορέας χρέωσης διοδίων δύναται να ζητεί από τον πάροχο ΕΥΤ την έκδοση τιμολογίων για τον χρήστη εξ ονόματος και για λογαριασμό του φορέα χρέωσης διοδίων, και ο πάροχος ΕΥΤ συμμορφώνεται προς το αίτημα αυτό.
5.      Το τέλος διοδίων που χρεώνουν οι φορείς χρέωσης διοδίων στους χρήστες ΕΥΤ δεν υπερβαίνει το αντίστοιχο εθνικό ή τοπικό τέλος διοδίων. Αυτό ισχύει με την επιφύλαξη του δικαιώματος των κρατών μελών να εισάγουν μειώσεις ή εκπτώσεις για την προώθηση της χρήσης τηλεδιοδίων. Όλες οι μειώσεις ή εκπτώσεις διοδίων για τους χρήστες εποχούμενου εξοπλισμού που προσφέρονται από κράτος μέλος ή από φορέα χρέωσης διοδίων είναι διαφανείς, ανακοινώνονται δημόσια και διατίθενται υπό τους ίδιους όρους όπως στους πελάτες των παρόχων ΕΥΤ.
6.      Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσουν ότι οι φορείς χρέωσης διοδίων δέχονται στις δικές τους περιοχές ΕΥΤ κάθε λειτουργικό εποχούμενο εξοπλισμό από παρόχους ΕΥΤ με τους οποίους έχουν συμβατικές σχέσεις, που έχει πιστοποιηθεί σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζεται στις εκτελεστικές πράξεις οι οποίες αναφέρονται στο άρθρο 15, παράγραφος 7, και που δεν εμφανίζεται σε κατάλογο ακυρωμένου εποχούμενου εξοπλισμού ο οποίος αναφέρεται στο άρθρο 5, παράγραφος 5.
7.      Σε περίπτωση δυσλειτουργίας της ΕΥΤ που αποδίδεται στον φορέα χρέωσης διοδίων, ο φορέας χρέωσης διοδίων προβλέπει έναν υποβαθμισμένο τρόπο παροχής υπηρεσιών ο οποίος επιτρέπει στα οχήματα με τον εξοπλισμό που αναφέρεται στην παράγραφο 6 να κυκλοφορούν με ασφάλεια, με ελάχιστη καθυστέρηση και χωρίς να θεωρούνται ύποπτα μη καταβολής οδικού τέλους.
[...]»
7        Το άρθρο 7, παράγραφος 3, της οδηγίας 2019/520 ορίζει τα εξής:
«Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσουν ότι στις περιοχές ΕΥΤ με κύριο πάροχο υπηρεσιών, η μεθοδολογία για τον υπολογισμό της αμοιβής των παρόχων ΕΥΤ ακολουθεί την ίδια διάρθρωση με την αμοιβή συγκρίσιμων υπηρεσιών που παρέχονται από τον κύριο πάροχο υπηρεσιών. Το ύψος της αμοιβής των παρόχων ΕΥΤ μπορεί να διαφέρει από την αμοιβή του κύριου παρόχου υπηρεσιών υπό την προϋπόθεση ότι αυτό δικαιολογείται από:
α)      το κόστος των ειδικών απαιτήσεων και υποχρεώσεων του κύριου παρόχου υπηρεσιών και όχι των παρόχων ΕΥΤ· και
β)      την ανάγκη αφαίρεσης από το ποσό της αμοιβής των παρόχων ΕΥΤ των σταθερών χρεώσεων που επιβάλλονται από τον φορέα χρέωσης διοδίων βάσει του κόστους το οποίο βαρύνει τον φορέα χρέωσης διοδίων για την παροχή, λειτουργία και συντήρηση συμβατού με την ΕΥΤ συστήματος στην περιοχή διοδίων του, συμπεριλαμβανομένου του κόστους της πιστοποίησης, εφόσον το κόστος αυτό δεν περιλαμβάνεται στην τιμή των διοδίων.»
8        Το άρθρο 8 της οδηγίας 2019/520 προβλέπει στις παραγράφους 2 και 3 τα εξής:
«2.      Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσουν ότι ο φορέας χρέωσης διοδίων δικαιούται να απαιτήσει πληρωμή από πάροχο ΕΥΤ για οποιαδήποτε τεκμηριωμένη δήλωση διοδίων και τυχόν τεκμηριωμένη παράλειψη δήλωσης διοδίων σε σχέση με οποιοδήποτε λογαριασμό χρήστη ΕΥΤ που διαχειρίζεται ο συγκεκριμένος πάροχος ΕΥΤ.
3.      Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσουν ότι, όταν ένας πάροχος ΕΥΤ έχει αποστείλει σε φορέα χρέωσης διοδίων τον κατάλογο ακυρωμένου εποχούμενου εξοπλισμού που προβλέπεται στο άρθρο 5, παράγραφος 5, ο πάροχος ΕΥΤ δεν φέρει ευθύνη για τυχόν περαιτέρω τέλη διοδίων που καταβάλλονται μέσω της χρήσης του ακυρωμένου εποχούμενου εξοπλισμού. Ο αριθμός εγγραφών στον κατάλογο ακυρωμένου εξοπλισμού οχήματος, η μορφή του καταλόγου και η συχνότητα επικαιροποίησής του συμφωνούνται μεταξύ των φορέων χρέωσης διοδίων και των παρόχων ΕΥΤ.»
9        Κατά το άρθρο 9 της οδηγίας 2019/520:
«Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσουν ότι οι νομικές οντότητες που παρέχουν υπηρεσίες διοδίων τηρούν λογιστικά μητρώα τα οποία καθιστούν δυνατή τη σαφή διάκριση μεταξύ των εξόδων και των εσόδων που σχετίζονται με την παροχή υπηρεσιών διοδίων και εκείνων που σχετίζονται με άλλες δραστηριότητες. Οι πληροφορίες σχετικά με τα έξοδα και τα έσοδα που σχετίζονται με την παροχή υπηρεσιών διοδίων παρέχονται, κατόπιν αιτήματος, στο αρμόδιο όργανο συμβιβασμού ή δικαστικό όργανο. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν επίσης τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσουν ότι δεν επιτρέπονται οι διασταυρούμενες επιδοτήσεις μεταξύ των δραστηριοτήτων που διεξάγονται στο πλαίσιο του ρόλου του παρόχου υπηρεσιών διοδίων και άλλων δραστηριοτήτων.»
10      Το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/520 έχει ως εξής:
«Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσουν ότι η αλληλεπίδραση των χρηστών ΕΥΤ με τους φορείς χρέωσης διοδίων στο πλαίσιο της ΕΥΤ περιορίζεται, κατά περίπτωση, στη διαδικασία τιμολόγησης σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 4, και σε διαδικασίες εκτέλεσης. Οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ χρηστών ΕΥΤ και παρόχων ΕΥΤ, ή του εποχούμενου εξοπλισμού, μπορεί να είναι συγκεκριμένες σε κάθε πάροχο ΕΥΤ, χωρίς να διακυβεύεται η διαλειτουργικότητα της ΕΥΤ.»
11      Το άρθρο 21, παράγραφος 5, της οδηγίας 2019/520 ορίζει τα εξής:
«Στο τέλος κάθε ημερολογιακού έτους, οι αρχές των κρατών μελών που είναι υπεύθυνες για τα μητρώα διαβιβάζουν στην Επιτροπή με ηλεκτρονικά μέσα τα μητρώα των περιοχών ΕΥΤ και των παρόχων ΕΥΤ. Η Επιτροπή θέτει τις πληροφορίες στη διάθεση των άλλων κρατών μελών. Τυχόν ανακολουθίες σε σχέση με την κατάσταση σε ένα κράτος μέλος γνωστοποιούνται στο κράτος μέλος καταχώρησης και στην Επιτροπή.»
12      Το άρθρο 24 της οδηγίας 2019/520 προβλέπει τα εξής:
«1.      Τα κράτη μέλη στο έδαφος των οποίων δεν καταβλήθηκε οδικό τέλος αποφασίζουν εάν θα κινήσουν διαδικασίες για μη καταβολή οδικού τέλους.
Εφόσον το κράτος μέλος στο έδαφος του οποίου δεν καταβλήθηκε οδικό τέλος αποφασίσει να κινήσει τις εν λόγω διαδικασίες, ενημερώνει, σύμφωνα με το οικείο εθνικό δίκαιο, τον ιδιοκτήτη, τον κάτοχο του οχήματος ή τον καθ’ οποιονδήποτε τρόπο ταυτοποιημένο ύποπτο της μη καταβολής οδικού τέλους.
Η εν λόγω ενημέρωση περιλαμβάνει, όπως ορίζει το οικείο εθνικό δίκαιο, τις έννομες συνέπειες για μη καταβολή οδικού τέλους στο έδαφος του κράτους μέλους όπου δεν καταβλήθηκε οδικό τέλος σύμφωνα με το δίκαιο του συγκεκριμένου κράτους μέλους.
2.      Στην ενημερωτική επιστολή του προς τον ιδιοκτήτη, τον κάτοχο του οχήματος ή τον καθ’ οποιονδήποτε τρόπο ταυτοποιημένο ύποπτο της μη καταβολής οδικού τέλους, το κράτος μέλος στο έδαφος του οποίου δεν καταβλήθηκε οδικό τέλος περιλαμβάνει, σύμφωνα με το εθνικό του δίκαιο, κάθε σχετική πληροφορία, και ιδίως τον χαρακτήρα της μη καταβολής οδικού τέλους, τον τόπο, την ημερομηνία και την ώρα της μη καταβολής οδικού τέλους, τον τίτλο των διατάξεων του εθνικού δικαίου που παραβιάσθηκαν και την κύρωση, τα δικαιώματα προσφυγής και πρόσβασης στις πληροφορίες και, κατά περίπτωση, τα δεδομένα της συσκευής που χρησιμοποιήθηκε για την ανίχνευση της μη καταβολής οδικού τέλους. Προς τον σκοπό αυτό, το κράτος μέλος στο έδαφος του οποίου δεν καταβλήθηκε οδικό τέλος βασίζει την ενημερωτική επιστολή στο υπόδειγμα του παραρτήματος II.
[...]»
13      Κατά το άρθρο 25 της οδηγίας 2019/520:
«1.      Το κράτος μέλος στο έδαφος του οποίου δεν καταβλήθηκε οδικό τέλος μπορεί να παράσχει στην οντότητα που είναι υπεύθυνη για την είσπραξη του οδικού τέλους τα δεδομένα που προκύπτουν από τη διαδικασία του άρθρου 23, παράγραφος 1, μόνον εφόσον πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α)      τα διαβιβαζόμενα δεδομένα περιορίζονται σε όσα έχει ανάγκη η εν λόγω οντότητα για να εισπράξει το οφειλόμενο οδικό τέλος·
β)      η διαδικασία είσπραξης του οφειλόμενου οδικού τέλους συμμορφώνεται με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 24·
γ)      η εμπλεκόμενη οντότητα είναι υπεύθυνη για την εκτέλεση αυτής της διαδικασίας· και
δ)      η συμμόρφωση με το ένταλμα πληρωμής που έχει εκδοθεί από την οντότητα που λαμβάνει τα δεδομένα θέτει τέρμα στη μη καταβολή οδικού τέλους.
2.      Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι τα δεδομένα που παρέχονται στην υπεύθυνη οντότητα χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για τον σκοπό της είσπραξης του οφειλόμενου οδικού τέλους και διαγράφονται αμέσως μόλις καταβληθεί το οδικό τέλος ή, αν η μη καταβολή συνεχιστεί, εντός εύλογου χρονικού διαστήματος από τη διαβίβαση των δεδομένων, το οποίο πρόκειται να καθορίζεται από το κράτος μέλος.»
14      Το άρθρο 32 της οδηγίας 2019/520 προβλέπει τα εξής:
«1.      Τα κράτη μέλη θεσπίζουν και δημοσιεύουν, έως τις 19 Οκτωβρίου 2021, τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με τα άρθρα 1 έως 27 και τα παραρτήματα I και II. Κοινοποιούν αμέσως στην Επιτροπή το κείμενο των εν λόγω διατάξεων.
Θέτουν σε εφαρμογή τις διατάξεις αυτές από τις 19 Οκτωβρίου 2021.
Κατά τη θέσπισή τους από τα κράτη μέλη, τα μέτρα αυτά περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από την παραπομπή αυτή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Περιλαμβάνουν επίσης δήλωση που διευκρινίζει ότι οι παραπομπές στην οδηγία που καταργείται από την παρούσα οδηγία, οι οποίες περιέχονται στις ισχύουσες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις, θεωρείται ότι γίνονται στην παρούσα οδηγία. Ο τρόπος πραγματοποίησης αυτής της παραπομπής και η διατύπωση αυτής της δήλωσης καθορίζονται από τα κράτη μέλη.
2.      Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το κείμενο των ουσιωδών διατάξεων εθνικού δικαίου τις οποίες θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία.»
15      Το άρθρο 33 της οδηγίας προβλέπει τα εξής:
«Η οδηγία 2004/52/ΕΚ [του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, σχετικά με τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων τηλεδιοδίων στην Κοινότητα,] καταργείται από τις 20 Οκτωβρίου 2021, με την επιφύλαξη των υποχρεώσεων των κρατών μελών όσον αφορά την προθεσμία μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο της οδηγίας που εμφαίνεται στο παράρτημα III μέρος B
Οι παραπομπές στην καταργούμενη οδηγία νοούνται ως παραπομπές στην παρούσα οδηγία και διαβάζονται σύμφωνα με τον πίνακα αντιστοιχίας που ορίζεται στο παράρτημα IV.»
16      Το παράρτημα II της οδηγίας 2019/520 περιλαμβάνει υπόδειγμα της ενημερωτικής επιστολής που προβλέπεται στο άρθρο 24.
Η ανακοίνωση του 2023
17      Η ανακοίνωση της Επιτροπής 2023/C 2/01, η οποία φέρει τον τίτλο «Οικονομικές κυρώσεις στις διαδικασίες επί παραβάσει» (ΕΕ 2023, C 2, σ. 1, στο εξής: ανακοίνωση του 2023), περιλαμβάνει στα σημεία 3 και 4 τους κανόνες που αφορούν, αντιστοίχως, τη «χρηματική ποινή» και την «πληρωμή κατ’ αποκοπή ποσού».
18      Στο σημείο 4.2 της ανακοίνωσης διευκρινίζεται η μέθοδος υπολογισμού του κατ’ αποκοπήν ποσού ως ακολούθως:
«Το κατ’ αποκοπή ποσό υπολογίζεται κατά τρόπο σε μεγάλο βαθμό παρόμοιο με τη μέθοδο υπολογισμού της χρηματικής ποινής, και συγκεκριμένα:
–        με πολλαπλασιασμό ενός βασικού κατ’ αποκοπή ποσού με έναν συντελεστή σοβαρότητας,
–        με πολλαπλασιασμό του αποτελέσματος με τον συντελεστή n,
–        με πολλαπλασιασμό του αποτελέσματος με τον αριθμό των ημερών κατά τις οποίες συνεχίζεται η παράβαση,
[...]».
19      Το σημείο 4.2.1 της ανακοίνωσης προβλέπει τα εξής:
«Για να υπολογιστεί το κατ’ αποκοπή ποσό, το ημερήσιο ποσό πολλαπλασιάζεται με τον αριθμό των ημερών κατά τις οποίες συνεχίζεται η παράβαση. Ο αριθμός αυτός ορίζεται ως εξής:
[...]
–        σε προσφυγές που ασκούνται βάσει του άρθρου 260
παράγραφος 3 [ΣΛΕΕ], είναι ο αριθμός των ημερών που μεσολαβούν μεταξύ της επομένης της εκπνοής της προθεσμίας που έχει καθοριστεί για τη μεταφορά της επίμαχης οδηγίας στο εθνικό δίκαιο και της ημερομηνίας κατά την οποία τερματίζεται η παράβαση, ή, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, της ημερομηνίας έκδοσης της απόφασης βάσει του άρθρου 260 [ΣΛΕΕ].
[...]»
20      Το παράρτημα Ι της ανακοίνωσης του 2023, το οποίο φέρει τον τίτλο «Στοιχεία που χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό των οικονομικών κυρώσεων που προτείνονται στο Δικαστήριο», προβλέπει στο σημείο 2 ότι το βασικό κατ’ αποκοπήν ποσό για το κατ’ αποκοπήν ποσό που αναφέρεται στο σημείο 4.2.2. της ανακοίνωσης καθορίζεται σε 1 000 ευρώ ημερησίως, δηλαδή στο ένα τρίτο του βασικού κατ’ αποκοπήν ποσού για τις χρηματικές ποινές, και στο σημείο 3 ότι ο συντελεστής «n» για τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας ορίζεται σε 0,18. Στο σημείο 5 του παραρτήματος Ι διευκρινίζεται ότι το κατώτατο κατ’ αποκοπήν ποσό για τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας ανέρχεται σε 504 000 ευρώ.
Η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία
21      Στις 25 Νοεμβρίου 2021 η Επιτροπή απηύθυνε στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας προειδοποιητική επιστολή με την οποία της υπενθύμιζε ότι η προθεσμία μεταφοράς της οδηγίας 2019/520 στο εσωτερικό δίκαιο είχε λήξει στις 19 Οκτωβρίου 2021 και ότι δεν της είχαν ακόμη κοινοποιηθεί τα μέτρα για την πλήρη μεταφορά της.
22      Με την από 24 Ιανουαρίου 2022 απάντησή της, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας επισήμανε στην Επιτροπή ότι η οδηγία επρόκειτο να μεταφερθεί στο βουλγαρικό δίκαιο με τον Zakon za izmenenie i dopalnenie na Zakona za patishtata (νόμο για την τροποποίηση και τη συμπλήρωση του νόμου περί οδών), το Postanovlenie za izmenenie i dopalnenie na Naredbata za usloviyata, reda i pravilata za izgrazhdane i funktsionirane na smesena sistema za taksuvane na razlichnite kategorii patni prevozni sredstva na baza vreme i na baza izminato razstoyanie (διάταγμα για την τροποποίηση και τη συμπλήρωση της κανονιστικής απόφασης σχετικά με τις λεπτομέρειες και τους κανόνες θέσπισης και λειτουργίας ενός μικτού συστήματος διοδίων για τις διάφορες κατηγορίες οδικών οχημάτων ανάλογα με τη διάρκεια και τη διανυθείσα απόσταση), καθώς και την Naredba za usloviyata, Reda i pravilata za postigane na operativnata savmestimost na elektronni sistemi za patno taksuvane (κανονιστική πράξη σχετικά με τις λεπτομέρειες και τους κανόνες εφαρμογής της διαλειτουργικότητας των συστημάτων τηλεδιοδίων), των οποίων η διαδικασία θέσπισης βρισκόταν ακόμη σε εξέλιξη.
23      Δεδομένου ότι δεν έλαβε στη συνέχεια καμία κοινοποίηση σχετικά με τη μεταφορά της οδηγίας 2019/520 στο εσωτερικό δίκαιο, η Επιτροπή απηύθυνε στις 19 Μαΐου 2022 αιτιολογημένη γνώμη στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας, καλώντας την να λάβει, εντός προθεσμίας δύο μηνών από την παραλαβή της, τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να συμμορφωθεί προς την αιτιολογημένη γνώμη.
24      Με έγγραφο της 18ης Ιουλίου 2022, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας, χωρίς να αμφισβητήσει την προσαπτόμενη παράβαση, διευκρίνισε πάντως ότι το σχέδιο νόμου για την τροποποίηση και τη συμπλήρωση του νόμου περί οδών είχε εγκριθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο στις 27 Μαΐου 2022 και στη συνέχεια υποβλήθηκε προς έγκριση στη Βουλγαρική Εθνοσυνέλευση την ίδια ημέρα. Το εν λόγω κράτος μέλος ανέφερε ακόμη ότι όλα τα σχέδια και τα νομοθετήματα που είχαν ως σκοπό την πλήρη μεταφορά των διατάξεων της οδηγίας στο βουλγαρικό δίκαιο θα εκδίδονταν τον Σεπτέμβριο του 2022, πλην όμως δεν μπορούσε να αποκλειστεί το ενδεχόμενο καθυστερήσεων.
25      Εκτιμώντας ότι, μετά τη λήξη της προθεσμίας μεταφοράς της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο, δεν είχαν ακόμη θεσπιστεί ή, πάντως, δεν είχαν κοινοποιηθεί στην Επιτροπή τα μέτρα για τη διασφάλιση της πλήρους μεταφοράς της, το εν λόγω θεσμικό όργανο άσκησε την υπό κρίση προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου.
Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
26      Στις 12 Φεβρουαρίου 2024 περατώθηκε η έγγραφη διαδικασία στην υπό κρίση υπόθεση.
27      Στις 16 Μαΐου 2024 ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου, αφού άκουσε τους διαδίκους, αποφάσισε την αναστολή της ένδικης διαδικασίας στην υπό κρίση υπόθεση, έως ότου η Επιτροπή ολοκληρώσει την ανάλυση των νομοθετημάτων που είχαν στο μεταξύ εκδοθεί στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας.
28      Με δικόγραφο της 31ης Οκτωβρίου 2024, η Επιτροπή γνωστοποίησε στο Δικαστήριο ότι η Δημοκρατία της Βουλγαρίας της κοινοποίησε την 1η και στις 14 Φεβρουαρίου 2024 διάφορα νομοθετήματα και ένα κανονιστικό μέτρο για τη μεταφορά της οδηγίας 2019/520 στο εσωτερικό δίκαιο. Στις 18 Φεβρουαρίου 2024 η Δημοκρατία της Βουλγαρίας γνωστοποίησε στην Επιτροπή ότι στις 30 Μαΐου 2024 επρόκειτο να εκδοθεί κανονιστική πράξη για τη διασφάλιση της πλήρους μεταφοράς της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο. Στη συνέχεια, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας γνωστοποίησε ατύπως ότι τα μέτρα για την πλήρη μεταφορά της οδηγίας επρόκειτο να θεσπιστούν το αργότερο έως τις 30 Αυγούστου 2024. Ωστόσο, κανένα συμπληρωματικό μέτρο μεταφοράς δεν κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή μετά τις 18 Φεβρουαρίου 2024.
29      Κατά συνέπεια, η Επιτροπή δήλωσε ότι, μολονότι η Δημοκρατία της Βουλγαρίας σημείωσε ότι η μεταφορά της οδηγίας 2019/520 στο εσωτερικό δίκαιο είχε μεν προχωρήσει σε ορισμένο βαθμό διαρκούσης της ένδικης διαδικασίας, πλην όμως εξακολουθούσε να είναι ελλιπής.
30      Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή προσάρμοσε τα αιτήματά της περί επιβολής στο εν λόγω κράτος μέλος υποχρέωσης καταβολής κατ’ αποκοπήν ποσού και χρηματικής ποινής. Όσον αφορά το κατ’ αποκοπήν ποσό, πρότεινε να χωριστεί η τέλεση της παράβασης σε τρεις περιόδους και να επιβληθεί υποχρέωση καταβολής ποσού 1 799 280 ευρώ για την πρώτη περίοδο, ήτοι από τις 20 Οκτωβρίου 2021 έως τις 31 Ιανουαρίου 2024, ποσού 18 144 ευρώ για τη δεύτερη περίοδο, ήτοι από την 1η Φεβρουαρίου 2024 έως τις 13 Φεβρουαρίου 2024, και ποσού 1 080 ευρώ ημερησίως για την τρίτη περίοδο, ήτοι από τις 14 Φεβρουαρίου 2024 έως την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης στην υπό κρίση υπόθεση ή, εφόσον η παράβαση παύσει πριν από την ημερομηνία αυτή, έως την ημερομηνία κατά την οποία έπαυσε η παράβαση. Όσον αφορά τη χρηματική ποινή, η Επιτροπή ζήτησε από το Δικαστήριο να την καθορίσει σε 5 814
ευρώ ημερησίως έως την πλήρη εκπλήρωση της υποχρέωσης που απορρέει από το άρθρο 32 της οδηγίας 2019/520.
31      Με απόφαση του Προέδρου του Δικαστηρίου της 6ης Νοεμβρίου 2024, επαναλήφθηκε η διαδικασία στην υπό κρίση υπόθεση.
32      Στις 9 Δεκεμβρίου 2024 η Δημοκρατία της Βουλγαρίας υπέβαλε τις παρατηρήσεις της επί της μερικής παραίτησης της Επιτροπής από τα αιτήματά της και επί της προσαρμογής των αιτημάτων της.
33      Με δικόγραφο που κατέθεσε στις 30 Σεπτεμβρίου 2025, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας ζήτησε να προσκομίσει νέα αποδεικτικά μέσα προκειμένου να αποδείξει την πλήρη μεταφορά της οδηγίας 2019/520 στο βουλγαρικό δίκαιο. Ο πρόεδρος του δεκάτου τμήματος έκανε δεκτό, βάσει του άρθρου 128, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, το αίτημα αυτό στις 3 Οκτωβρίου 2025 και έταξε στην Επιτροπή προθεσμία λήγουσα στις 17 Οκτωβρίου 2025 για να λάβει θέση επί των νέων αυτών αποδεικτικών στοιχείων.
34      Με δικόγραφο της 15ης Οκτωβρίου 2025, η Επιτροπή υπέβαλε τις παρατηρήσεις της επί των ως άνω νέων αποδεικτικών στοιχείων, τα οποία της είχαν κοινοποιηθεί από τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας στις 26 Σεπτεμβρίου 2025, και επισήμανε ότι θεωρεί ότι το εν λόγω κράτος μέλος έχει πλέον εκπληρώσει την υποχρέωση που υπέχει από το άρθρο 32, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/520 να θεσπίσει και να κοινοποιήσει όλες τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για τη μεταφορά της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο.
35      Κατά συνέπεια, η Επιτροπή, αφενός, προέβη εκ νέου σε μερική παραίτηση από την προσφυγή της, ανακαλώντας το αίτημά της να υποχρεωθεί η Δημοκρατία της Βουλγαρίας στην καταβολή χρηματικής ποινής, και, αφετέρου, τροποποίησε το αίτημά της όσον αφορά το κατ’ αποκοπήν ποσό, ζητώντας να υποχρεωθεί το εν λόγω κράτος μέλος στην καταβολή συνολικού ποσού 2 458 296 ευρώ, εκ των οποίων 1 801 440 ευρώ για την περίοδο από τις 20 Οκτωβρίου 2021 έως την 31η Ιανουαρίου 2024, 19 656 ευρώ για την περίοδο από την 1η Φεβρουαρίου έως τις 13 Φεβρουαρίου 2024 και 637 200 ευρώ για την περίοδο από τις 14 Φεβρουαρίου 2024 έως τις 25 Σεπτεμβρίου 2025.
36      Με δικόγραφο της 3ης Νοεμβρίου 2025, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας ζήτησε από το Δικαστήριο, αφενός, να κάνει δεκτή τη μερική παραίτηση της Επιτροπής από την προσφυγή κατά το μέρος που αφορά την επιβολή χρηματικής ποινής και, αφετέρου, να απορρίψει στο σύνολό του το αίτημα της Επιτροπής να της επιβληθεί υποχρέωση καταβολής κατ’ αποκοπήν ποσού ύψους 2 458 296 ευρώ ή, επικουρικώς, να μειώσει το ύψος του ποσού αυτό στο ελάχιστο δυνατό, λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων της υπό κρίση υπόθεσης.
Επί της προσφυγής
Επί της κατά το άρθρο 258 ΣΛΕΕ παραβάσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
37      Με την προσφυγή της η Επιτροπή προβάλλει ότι, κατά τη λήξη της προθεσμίας που είχε ταχθεί με την αιτιολογημένη γνώμη, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας δεν είχε θεσπίσει τα αναγκαία μέτρα για τη μεταφορά της οδηγίας 2019/520 στο εσωτερικό δίκαιο.
38      Επιπλέον, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας παρέβη την υποχρέωσή της να κοινοποιήσει αμέσως στην Επιτροπή το κείμενο των μέτρων αυτών.
39      Συναφώς, η Επιτροπή υπενθυμίζει κατ’ αρχάς ότι, σύμφωνα με πάγια νομολογία, και συγκεκριμένα με τις αποφάσεις της 27ης Οκτωβρίου 2011, Επιτροπή κατά Πολωνίας (C‑362/10, EU:C:2011:703, σκέψη 46), και της 15ης Οκτωβρίου 2015, Επιτροπή κατά Γερμανίας (C‑137/14, EU:C:2015:683, σκέψη 51), οι διατάξεις μιας οδηγίας πρέπει να τίθενται σε εφαρμογή με αναμφισβήτητη δεσμευτική ισχύ, καθώς και με την εξειδίκευση, την ακρίβεια και τη σαφήνεια που απαιτούνται προκειμένου να πληρούται η απαίτηση περί ασφάλειας δικαίου. Επιπλέον, κατά τη νομολογία αυτή, όταν μια οδηγία προβλέπει ρητώς ότι οι διατάξεις για τη μεταφορά της στο εσωτερικό δίκαιο αναφέρονται σε αυτήν ή συνοδεύονται από τέτοια αναφορά κατά την επίσημη δημοσίευσή τους, όπως προβλέπει εν προκειμένω το άρθρο 32, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας 2019/520, επιβάλλεται εν πάση περιπτώσει η θέσπιση θετικής πράξης μεταφοράς. Επικαλείται συναφώς τη σκέψη 49 της απόφασης της 11ης Ιουνίου 2015, Επιτροπή κατά Πολωνίας (C‑29/14, EU:C:2015:379).
40      Στηριζόμενη στις σκέψεις 51 και 59 της απόφασης της 8ης Ιουλίου 2019, Επιτροπή κατά Βελγίου (Άρθρο 260, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ –Υψίρρυθμα δίκτυα) (C‑543/17, EU:C:2019:573), η Επιτροπή εκθέτει ότι τα κράτη μέλη υποχρεούνται, εξάλλου, να της παρέχουν σαφείς και ακριβείς πληροφορίες σχετικά με τη μεταφορά οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο. Υποχρεούνται να αναφέρουν με σαφήνεια τα νομοθετικά, κανονιστικά και διοικητικά μέτρα μέσω των οποίων θεωρούν ότι έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που τους επιβάλλει η οδηγία. Τα κράτη μέλη υποχρεούνται επίσης να αναφέρουν, για κάθε διάταξη της οδηγίας, το ή τα εθνικά μέτρα που διασφαλίζουν τη μεταφορά της στο εσωτερικό δίκαιο, η δε ανακοίνωση αυτή μπορεί να συνοδεύεται, κατά περίπτωση, από πίνακα αντιστοιχίας.
41      Με το υπόμνημα αντικρούσεως, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας αντιτείνει ότι, κατά την προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία, εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις που υπέχει από την αρχή της καλόπιστης συνεργασίας και παρέσχε εγκαίρως στην Επιτροπή όλες τις αναγκαίες πληροφορίες. Επιπλέον, οι εθνικές αρχές που μετείχαν στη διαδικασία μεταφοράς της οδηγίας 2019/520 στο εσωτερικό δίκαιο κατέβαλαν καλόπιστα κάθε προσπάθεια για τη μεταφορά των διατάξεων της οδηγίας.
42      Προς δικαιολόγηση των καθυστερήσεων στη μεταφορά της οδηγίας, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας επικαλέστηκε την πολιτική αστάθεια που προκλήθηκε λόγω της επανειλημμένης διάλυσης της Εθνοσυνέλευσης.
43      Υποστηρίζει ότι περιήλθε σε αντικειμενική αδυναμία να θέσει σε εφαρμογή τις διατάξεις της οδηγίας 2019/520, δεδομένου ότι δεν υπήρχε νομοθετικό όργανο δυνάμενο να θεσπίσει νόμους για τη μεταφορά της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο και ότι η κατάσταση αυτή συνιστά περίπτωση ανωτέρας βίας.
44      Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας υποστηρίζει ότι η Επιτροπή, μολονότι διαθέτει συναφώς περιθώριο εκτιμήσεως βάσει των άρθρων 258 και 260 ΣΛΕΕ, δεν έλαβε δεόντως υπόψη τις περιστάσεις τις οποίες επικαλέστηκε το εν λόγω κράτος μέλος, ήτοι την περίπλοκη πολιτική κατάσταση στη Βουλγαρία και τις συνέπειές της στο νομοθετικό έργο, καθώς και την πανδημία COVID‑19.
45      Εν πάση περιπτώσει, η οδηγία 2019/520 δεν έχει μεν ακόμη μεταφερθεί πλήρως στο εσωτερικό δίκαιο, πλην όμως ορισμένες από τις επιταγές της έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή μέσω υφιστάμενων νόμων.
46      Συγκεκριμένα, οι έννοιες που ορίζονται στο άρθρο 2, σημεία 2, 3, 16, 17, 21, 26 και 29, της οδηγίας περιλαμβάνονται στον Zakon za patishtata (νόμο περί οδών) (DV αριθ. 26, της 29ης
Μαρτίου 2000), στον Zakon za dvizhenie po patishtata (νόμο περί οδικής κυκλοφορίας) (DV αριθ. 20, της 5ης
Μαρτίου 1999) και
στην
Naredba za usloviyata, reda i pravilata za izgrazhdane i funktsionirane na smesena sistema za taksuvane na razlichnite kategorii patni prevozni sredstva na baza vreme i na baza izminato razstoyanie (κανονιστική
πράξη
σχετικά
με
τις
λεπτομέρειες
και
τους
κανόνες
για
τη
θέσπιση
και
τη
λειτουργία
μικτού
συστήματος
χρέωσης
των
διαφόρων
κατηγοριών
οχημάτων
ανάλογα
με
τη
διάρκεια
και
τη
διανυθείσα απόσταση).
47      Επιπλέον, υπάρχουν στη βουλγαρική νομοθεσία διατάξεις για την εφαρμογή του άρθρου 5, παράγραφοι 5 και 7, του άρθρου 6, παράγραφοι 3, 5 και 7, καθώς και του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2019/520.
48      Με το υπόμνημα απαντήσεως, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι έχει εκπληρώσει το καθήκον της να αποδείξει την ύπαρξη της προβαλλόμενης παράβασης και ότι δεν έχει στηριχθεί σε κανενός είδους τεκμήριο.
49      Εν πάση περιπτώσει, ακόμη και αν υπήρχε, σε ορισμένο βαθμό, επικάλυψη μεταξύ των διατάξεων του βουλγαρικού δικαίου που ίσχυαν πριν από την ημερομηνία έκδοσης της οδηγίας 2019/520 και των διατάξεων που τροποποιήθηκαν μετά την ημερομηνία αυτή, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας δεν κοινοποίησε τα εθνικά μέτρα μεταφοράς της οδηγίας, παραβιάζοντας έτσι τις επιταγές του άρθρου 32.
50      Στηριζόμενη στην απόφαση της 10ης Ιανουαρίου 2008, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας (C‑70/06, EU:C:2008:3, σκέψεις 21 και 22), η Επιτροπή, προς αντίκρουση του επιχειρήματος της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας σχετικά με την προβαλλόμενη αντικειμενική αδυναμία μεταφοράς των διατάξεων της οδηγίας 2019/520 στο εσωτερικό δίκαιο, αντιτάσσει ότι ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να επικαλεστεί εσωτερικές δυσχέρειες, ακόμη και συνταγματικής φύσεως, για να δικαιολογήσει τη μη τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το δίκαιο της Ένωσης, και δη των προθεσμιών που προβλέπει μια οδηγία.
51      Όσον αφορά το επιχείρημα σχετικά με την πανδημία COVID‑19, το οποίο επίσης προέβαλε η Δημοκρατία της Βουλγαρίας, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, και συγκεκριμένα τις σκέψεις 130 έως 132 της απόφασης της 13ης Δεκεμβρίου 2001, Επιτροπή κατά Γαλλίας (C‑1/00, EU:C:2001:687), τα κράτη μέλη μπορούν να επικαλεστούν την ανωτέρα βία ως απαλλακτική περίσταση μόνον εφόσον αναφέρουν ιδιαίτερες ανυπέρβλητες δυσχέρειες, λόγω των οποίων εμποδίζονται προσωρινά να εκπληρώσουν τις ειδικές υποχρεώσεις τους που απορρέουν από το δίκαιο της Ένωσης. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, από τις σκέψεις 54 και 55 της απόφασης της 25ης Ιανουαρίου 2017, Vilkas (C‑640/15, EU:C:2017:39), προκύπτει ότι τα κράτη μέλη υποχρεούνται να αποδεικνύουν συγκεκριμένη σχέση μεταξύ, αφενός, της περίστασης που προβάλλεται ως ανωτέρα βία και, αφετέρου, της επίμαχης παράβασης του δικαίου της Ένωσης.
52      Εν προκειμένω, όμως, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας δεν απέδειξε ότι οι σχετικές με την πανδημία της COVID‑19 περιστάσεις συνιστούσαν ιδιαίτερες ανυπέρβλητες δυσχέρειες ούτε απέδειξε τη σχέση μεταξύ των περιστάσεων αυτών και της παράλειψης μεταφοράς της οδηγίας 2019/520 στο εσωτερικό δίκαιο.
53      Επιπλέον, σύμφωνα με την πάγια νομολογία την οποία παραθέτει η Επιτροπή σε σχέση με την πανδημία COVID‑19, επίκληση ανωτέρας βίας μπορεί να γίνει μόνο για το χρονικό διάστημα που είναι αναγκαίο για την αντιμετώπιση τέτοιων δυσχερειών.
54      Εν προκειμένω, όμως, η καθυστέρηση μεταφοράς δεν είναι ανάλογη προς την ανάγκη άρσης των δυσχερειών που συνδέονται με την πανδημία, δεδομένου ότι η υπό κρίση προσφυγή ασκήθηκε στις 26 Ιουλίου 2023, ήτοι 21 και πλέον μήνες μετά τη λήξη της προθεσμίας μεταφοράς της οδηγίας 2019/520, η δε μεταφορά της οδηγίας δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί κατά τον χρόνο κατάθεσης του υπομνήματος απαντήσεως.
55      Με το υπόμνημα ανταπαντήσεως, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας κάνει λόγο για ολοκλήρωση, το 2024, των νομοθετικών εργασιών για τη μεταφορά της οδηγίας 2019/520 στο βουλγαρικό δίκαιο.
56      Με το επιχείρημά του περί πολιτικής αστάθειας, το εν λόγω κράτος μέλος υπογραμμίζει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της κατάστασης αυτής, ο οποίος οφειλόταν στο γεγονός ότι δεν ήταν δυνατή η νομοθέτηση για μεγάλα χρονικά διαστήματα, με συνέπεια να μην μπορεί να διασφαλιστεί η μεταφορά της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο.
57      Όσον αφορά την πανδημία COVID‑19, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας υποστηρίζει ότι, λόγω της μεγάλης διάρκειας και της σοβαρότητας της πανδημίας, η νομοθετική εξουσία δεν ήταν σε θέση να ολοκληρώσει τη μεταφορά της οδηγίας εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών.
58      Με το δικόγραφο περί μερικής παραιτήσεως, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η μεταφορά της οδηγίας 2019/520 στο εσωτερικό δίκαιο δεν μπορεί να θεωρηθεί πλήρης.
59      Κατά την Επιτροπή, το κράτος μέλος δεν ανακοίνωσε το σύνολο των μέτρων μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο των διατάξεων του παραρτήματος II της οδηγίας.
60      Ειδικότερα, η υποχρέωση που προβλέπεται στο άρθρο 24, παράγραφος 2, της οδηγίας 2019/520, το οποίο παραπέμπει στο παράρτημα II αυτής, δεν έχει μεταφερθεί πλήρως στο εσωτερικό δίκαιο.
61      Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας ενημέρωσε την Επιτροπή ότι το άρθρο 5, παράγραφος 4, το άρθρο 6, παράγραφος 6, το άρθρο 8, παράγραφος 3, το άρθρο 9 και το άρθρο 21, παράγραφος 5, καθώς και το άρθρο 25 της οδηγίας 2019/520 «έχουν εν μέρει μεταφερθεί στο εσωτερικό δίκαιο». Εντούτοις, δεν κοινοποίησε στην Επιτροπή την εθνική ρύθμιση που διασφαλίζει την πλήρη μεταφορά των διατάξεων αυτών.
62      Όσον αφορά το άρθρο 5, παράγραφος 9, τελευταία περίοδος, και το άρθρο 6, παράγραφος 1, τελευταία περίοδος, της οδηγίας 2019/520, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα εθνικά μέτρα που μνημονεύει ειδικώς η Δημοκρατία της Βουλγαρίας στον πίνακα αντιστοιχίας που διαβίβασε δεν καλύπτουν τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στις εν λόγω διατάξεις.
63      Σε σχέση με το άρθρο 14, παράγραφος 1, δεύτερη περίοδος, της οδηγίας 2019/520, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας ανέφερε ότι η ισχύουσα βουλγαρική νομοθεσία είναι απολύτως σύμφωνη με τη διάταξη αυτή, δεδομένου ότι δεν προβλέπει κανέναν περιορισμό για τους παρόχους ΕΥΤ ή για τον εποχούμενο εξοπλισμό τους, χωρίς να διακυβεύεται η διαλειτουργικότητα της υπηρεσίας αυτής. Η Επιτροπή θεωρεί, ωστόσο, ότι η διάταξη αυτή πρέπει να μεταφερθεί ρητώς στο εσωτερικό δίκαιο προκειμένου να διασφαλιστούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εν λόγω υπηρεσίας.
64      Επιπλέον, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας υποστήριξε ότι ορισμένες διατάξεις της οδηγίας 2019/520 δεν έχουν εφαρμογή στο έδαφός της, χωρίς ωστόσο να προβάλει πειστικά επιχειρήματα προς στήριξη της συλλογιστικής της.
65      Ειδικότερα, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο ενδοτικός χαρακτήρας του άρθρου 6, παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας σχετίζεται με την εφαρμογή του από τον φορέα χρέωσης διοδίων και όχι με την υποχρέωση μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο την οποία υπέχει το κράτος μέλος.
66      Όσον αφορά το άρθρο 7, παράγραφος 3, της οδηγίας 2019/520, ακόμη και αν δεν υπάρχει κύριος πάροχος στις περιοχές ΕΥΤ που βρίσκονται στο έδαφος της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας, η διάταξη αυτή πρέπει να μεταφερθεί στο εσωτερικό δίκαιο, δεδομένου ότι ενδέχεται στο μέλλον ένας κύριος πάροχος να αρχίσει να παρέχει υπηρεσίες στην αγορά του εν λόγω κράτους μέλους.
67      Όσον αφορά το άρθρο 14, παράγραφος 1, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2019/520, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας υποστήριξε ότι, κατά το βουλγαρικό δίκαιο, ο φορέας χρέωσης διοδίων δεν έχει άμεση σχέση με τους χρήστες ΕΥΤ. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η διάταξη αυτή πρέπει να μεταφερθεί ρητώς στο εθνικό δίκαιο, προκειμένου να θεσπιστούν οι κανόνες αλληλεπίδρασης μεταξύ του φορέα χρέωσης διοδίων και των χρηστών της υπηρεσίας.
68      Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Δημοκρατία της Βουλγαρίας δεν έχει μεταφέρει στο εσωτερικό δίκαιο «περίπου το 30 %» των διατάξεων της οδηγίας 2019/520.
69      Με την απάντησή της στο πρώτο δικόγραφο περί μερικής παραιτήσεως της Επιτροπής, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας υποστηρίζει ότι είναι εσφαλμένος ο ισχυρισμός του θεσμικού οργάνου ότι η επιταγή που απορρέει από το άρθρο 6, παράγραφος 1, τελευταία περίοδος, της οδηγίας 2019/520 δεν έχει μεταφερθεί στο βουλγαρικό δίκαιο. Συγκεκριμένα, η επιταγή αυτή προβλέπεται στο άρθρο 38 της κανονιστικής πράξης σχετικά με τις λεπτομέρειες και τους κανόνες για τη θέσπιση και τη λειτουργία μικτού συστήματος χρέωσης των διαφόρων κατηγοριών οχημάτων με βάση τη διάρκεια και τη διανυθείσα απόσταση, η οποία κοινοποιήθηκε στο σύστημα Themis την 1η Φεβρουαρίου 2024 με αριθμό MNE (2024) 00609.
70      Το άρθρο 24, παράγραφος 2, της οδηγίας 2019/520, το οποίο παραπέμπει στο παράρτημα II, έχει μεταφερθεί, έστω εν μέρει, με το άρθρο 189ι, παράγραφος 4, του νόμου περί οδικής κυκλοφορίας, το οποίο κοινοποιήθηκε στο σύστημα Themis την 1η Φεβρουαρίου 2024 με αριθμό MNE (2024) 00606.
71      Όσον αφορά την επιταγή του άρθρου 5, παράγραφος 9, τελευταία περίοδος, της οδηγίας 2019/520, κατά το βουλγαρικό δίκαιο ο πάροχος ΕΥΤ είναι πάντοτε πρόσωπο διαφορετικό από τον φορέα χρέωσης διοδίων. Ο πάροχος της υπηρεσίας αυτής είναι επαγγελματίας, κατά την έννοια του άρθρου 10θ, παράγραφος 3, του νόμου περί οδών, ενώ ο φορέας χρέωσης διοδίων είναι η Agentsia za Patna infrastruktura (Υπηρεσία Οδικών Υποδομών, Βουλγαρία), η οποία είναι δημόσια αρχή. Κατά συνέπεια, η επιταγή του άρθρου 5, παράγραφος 9, της οδηγίας δεν έχει εφαρμογή στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας.
72      Επιπλέον, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας επαναλαμβάνει την επιχειρηματολογία που ανέπτυξε με το υπόμνημα αντικρούσεως, κατά την οποία, λόγω της επικρατούσας πολιτικής αστάθειας, ήταν απολύτως αδύνατον να αποφύγει τις καθυστερήσεις στη μεταφορά των διατάξεων της οδηγίας 2019/520.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
73      Κατά το άρθρο 32, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 2019/520, τα κράτη μέλη θεσπίζουν και δημοσιεύουν, έως τις 19 Οκτωβρίου 2021, τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με τα άρθρα 1 έως 27 και τα παραρτήματα I και II. Κοινοποιούν αμέσως στην Επιτροπή το κείμενο των εν λόγω διατάξεων. Κατά το τρίτο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρθρου 32, όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Οι εν λόγω διατάξεις περιλαμβάνουν επίσης δήλωση που διευκρινίζει ότι οι παραπομπές στην οδηγία που καταργείται από την παρούσα οδηγία, οι οποίες περιέχονται στις ισχύουσες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις, θεωρούνται ότι γίνονται στην παρούσα οδηγία. Ο τρόπος πραγματοποίησης αυτής της παραπομπής και η διατύπωση αυτής της δήλωσης καθορίζονται από τα κράτη μέλη.
74      Κατά πάγια νομολογία, η ύπαρξη παράβασης πρέπει να εκτιμάται σε συνάρτηση με την κατάσταση του κράτους μέλους, όπως αυτή είχε διαμορφωθεί κατά τη λήξη της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας, οι δε επελθούσες στη συνέχεια μεταβολές δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη από το Δικαστήριο [αποφάσεις της 25ης Φεβρουαρίου 2021, Επιτροπή κατά Ισπανίας (Οδηγία για τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα – Ποινικό δίκαιο), C‑658/19, EU:C:2021:138, σκέψη 15, και της 25ης Απριλίου 2024, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Οδηγία για τους πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος), C‑147/23, EU:C:2024:346, σκέψη 28 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
75      Εν προκειμένω, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας δεν αμφισβητεί ότι, κατά τη λήξη της προθεσμίας που τάχθηκε με την αιτιολογημένη γνώμη της 19ης Μαΐου 2022, δεν είχε θεσπίσει διατάξεις για τη διασφάλιση της πλήρους μεταφοράς της οδηγίας 2019/520 στο εσωτερικό δίκαιο, οι οποίες να περιέχουν παραπομπή σε αυτήν ή να συνοδεύονται από τέτοια αναφορά κατά την επίσημη δημοσίευση, όπως ορίζει το άρθρο 32, παράγραφος 1, της οδηγίας.
76      Το κράτος μέλος διευκρινίζει, ωστόσο, ότι η ισχύουσα εθνική νομοθεσία θέτει ήδη σε εφαρμογή ορισμένες από τις επιταγές της οδηγίας.
77      Η επιχειρηματολογία αυτή, με την οποία το κράτος μέλος επιδιώκει να αποδείξει ότι, λόγω της ύπαρξης διατάξεων του εθνικού δικαίου που θέτουν ήδη σε εφαρμογή ορισμένες από τις επιταγές της οδηγίας 2019/520, παρέβη εν μέρει μόνον τις υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία, είναι, ωστόσο, απορριπτέα.
78      Πράγματι, αρκεί να υπομνησθεί ότι, μολονότι η μεταφορά μιας οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο μπορεί να διασφαλιστεί με ήδη ισχύοντες κανόνες του εσωτερικού δικαίου, τούτο δεν συμβαίνει εν προκειμένω. Ακόμη και σε μια τέτοια περίπτωση, πάντως, τα κράτη μέλη δεν απαλλάσσονται από την τυπική υποχρέωση να ενημερώνουν την Επιτροπή για την ύπαρξη των κανόνων αυτών, ώστε το θεσμικό όργανο να είναι σε θέση να εκτιμήσει τη συμβατότητά τους με την οδηγία [απόφαση της 22ας Μαΐου 2025, Επιτροπή κατά Βουλγαρίας (Οδηγία για τα ανοικτά δεδομένα και την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα), C‑237/23, EU:C:2025:373, σκέψη 66 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία]. Εξάλλου, εάν, όπως συμβαίνει εν προκειμένω, μια οδηγία προβλέπει ρητώς την υποχρέωση των κρατών μελών να διασφαλίσουν ότι οι αναγκαίες για την εφαρμογή της διατάξεις περιέχουν παραπομπή στην οδηγία ή ότι συνοδεύονται από τέτοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους, τα κράτη μέλη οφείλουν, σε κάθε περίπτωση, να θεσπίσουν θετική πράξη μεταφοράς της οδηγίας [απόφαση της 14ης Μαρτίου 2024, Επιτροπή κατά Λεττονίας (Ευρωπαϊκός Κώδικας Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών), C‑454/22, EU:C:2024:235, σκέψη 33 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
79      Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας προβάλλει επίσης ότι τελούσε σε αντικειμενική αδυναμία να διασφαλίσει την πλήρη μεταφορά της οδηγίας 2019/520 στο εσωτερικό δίκαιο λόγω, αφενός, της πολιτικής αστάθειας στη Βουλγαρία που προκλήθηκε από τις αλλεπάλληλες αλλαγές κυβερνήσεων και από τη διάλυση της Εθνοσυνέλευσης και, αφετέρου, λόγω της πανδημίας της COVID‑19, η οποία είχε ως συνέπεια καθυστερήσεις στις νομοθετικές εργασίες, και ότι τα δύο αυτά στοιχεία συνιστούν ομοίως περιπτώσεις ανωτέρας βίας.
80      Το επιχείρημα περί πολιτικής αστάθειας δεν μπορεί να γίνει δεκτό, δεδομένου ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να επικαλεστεί διατάξεις, πρακτικές ή καταστάσεις της εσωτερικής έννομης τάξης του για να δικαιολογήσει τη μη τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το δίκαιο της Ένωσης, όπως η παράλειψη μεταφοράς οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο εντός της ταχθείσας προθεσμίας [αποφάσεις της 25ης Φεβρουαρίου 2021, Επιτροπή κατά Ισπανίας (Οδηγία για τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα – Ποινικό δίκαιο), C‑658/19, EU:C:2021:138, σκέψη 19 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 25ης Απριλίου 2024, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Οδηγία για τους πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος), C‑147/23, EU:C:2024:346, σκέψη 33]
81      Όσον αφορά το επιχείρημα σχετικά με την πανδημία της COVID‑19, αρκεί να υπομνησθεί ότι η έννοια της «ανωτέρας βίας», μολονότι
δεν προϋποθέτει απόλυτη αδυναμία συμμόρφωσης προς τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το δίκαιο της Ένωσης, απαιτεί εντούτοις η επίμαχη παράβαση να οφείλεται σε περιστάσεις ξένες προς αυτόν που την επικαλείται, ασυνήθεις και απρόβλεπτες, οι συνέπειες των οποίων δεν θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί όση επιμέλεια και αν είχε επιδειχθεί, η δε επίκληση της ανωτέρας βίας μπορεί να γίνει μόνο για το χρονικό διάστημα που είναι αναγκαίο για την υπέρβαση των εν λόγω δυσχερειών [αποφάσεις της 8ης Ιουνίου 2023, Επιτροπή κατά Σλοβακίας (Δικαίωμα καταγγελίας σύμβασης χωρίς χρέωση), C‑540/21, EU:C:2023:450, σκέψη 81, και της 25ης Απριλίου 2024, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Οδηγία για τους πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος), C‑147/23, EU:C:2024:346, σκέψη 36].
82      Ωστόσο, μολονότι μια υγειονομική κρίση τόσο μεγάλης κλίμακας όπως αυτή της πανδημίας της COVID‑19, καθώς και οι εισροές προσφύγων που προκάλεσε η επίθεση κατά της Ουκρανίας είναι γεγονότα ξένα προς τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας, ασυνήθη και απρόβλεπτα, γεγονός παραμένει ότι το εν λόγω κράτος μέλος όφειλε να δράσει με όλη την απαιτούμενη επιμέλεια, ενημερώνοντας εγκαίρως την Επιτροπή περί των δυσκολιών που αντιμετώπιζε, τουλάχιστον πριν από τη λήξη της προθεσμίας που τάχθηκε με την αιτιολογημένη γνώμη της 19ης Μαΐου 2022 [πρβλ. απόφαση της 25ης Απριλίου 2024, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Οδηγία για τους πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος), C‑147/23, EU:C:2024:346, σκέψη 36].
Όπως, όμως, προκύπτει από τα σημεία 6 έως 8 του υπομνήματος ανταπαντήσεως και όπως επιβεβαίωσε η Επιτροπή με το από 31 Οκτωβρίου 2024 δικόγραφό της με το οποίο παραιτείται εν μέρει από τα αιτήματά της, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας δεν είχε πλήρως μεταφέρει, κατά την ημερομηνία της 19ης Μαΐου 2022, την οδηγία 2019/520 στο εσωτερικό δίκαιο.
83      Εξάλλου, το κράτος μέλος δεν υποστηρίζει ότι η πανδημία της COVID‑19 δικαιολογεί αφ’ εαυτής εξ ολοκλήρου την καθυστέρηση κατά τη μεταφορά της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο. Τέλος, αν ο νομοθέτης της Ένωσης είχε θεωρήσει ότι οι επιπτώσεις της πανδημίας, η οποία επηρέασε το σύνολο της Ένωσης, ήταν τέτοιες ώστε τα κράτη μέλη δεν ήταν σε θέση να συμμορφωθούν προς τις υποχρεώσεις που υπέχουν από την οδηγία, θα είχε αποφασίσει να παρατείνει την προθεσμία μεταφοράς της στο εσωτερικό δίκαιο, πράγμα που δεν έπραξε [πρβλ. απόφαση της 22ας Μαΐου 2025, Επιτροπή κατά Βουλγαρίας (Οδηγία για τα ανοικτά δεδομένα και την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα), C‑237/23, EU:C:2025:373, σκέψη 65 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
84      Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, διαπιστώνεται ότι η Δημοκρατία της Βουλγαρίας, παραλείποντας να θεσπίσει, έως τη λήξη της προθεσμίας που τάχθηκε με την αιτιολογημένη γνώμη της 19ης Μαρτίου 2022, τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις προκειμένου να συμμορφωθεί προς την οδηγία 2019/520 και, συνακόλουθα, παραλείποντας να ανακοινώσει τις εν λόγω διατάξεις στην Επιτροπή, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 32, παράγραφος 1, της οδηγίας.
Επί του αιτήματος βάσει του άρθρου 260, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ
Επιχειρήματα των διαδίκων
85      Με την προσφυγή της, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, σε μια Ένωση που βασίζεται στον σεβασμό του κράτους δικαίου, όλες οι οδηγίες πρέπει να θεωρούνται ίσης σημασίας και να απαιτείται πλήρης μεταφορά στο εθνικό δίκαιο από τα κράτη μέλη εντός των προθεσμιών που καθορίζονται από αυτές.
86      Στηριζόμενη στην απόφαση της 8ης Ιουλίου 2019, Επιτροπή κατά Βελγίου (Άρθρο 260, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ – Υψίρρυθμα δίκτυα) (C‑543/17, EU:C:2019:573, σκέψεις 51 και 59), η Επιτροπή υπενθυμίζει ακόμη ότι τα κράτη μέλη υποχρεούνται να της παρέχουν αρκούντως σαφείς και ακριβείς πληροφορίες σχετικά με τις εθνικές διατάξεις με τις οποίες μεταφέρεται οδηγία στο εσωτερικό δίκαιο.
87      Η Επιτροπή, εκτιμώντας ότι η προσαπτόμενη στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας παράβαση εξακολουθούσε να υφίσταται κατά την ημερομηνία κατά την οποία άσκησε την υπό κρίση προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου, προτείνει, βάσει του άρθρου 260, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ, να υποχρεωθεί το εν λόγω κράτος μέλος στην καταβολή κατ’ αποκοπήν ποσού.
88      Για τον προσδιορισμό του ύψους της συγκεκριμένης χρηματικής κύρωσης, η Επιτροπή στηρίζεται στις γενικές αρχές που διαλαμβάνονται στο σημείο 2, καθώς και στη μέθοδο υπολογισμού που ορίζεται στα σημεία 3 και 4 της της ανακοίνωσης του 2023. Επισημαίνει, ειδικότερα, ότι ο προσδιορισμός του κατ’ αποκοπήν ποσού πρέπει να εδράζεται επί των θεμελιώδους σημασίας κριτηρίων της σοβαρότητας της παράβασης, της διάρκειάς της και της αναγκαιότητας να διασφαλιστεί η αποτρεπτική λειτουργία της κύρωσης ώστε να αποφευχθούν περαιτέρω παραβάσεις.
89      Λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων
αυτών, η Επιτροπή προτείνει, πρώτον, να εφαρμοστεί εν προκειμένω συντελεστής σοβαρότητας 10.
90      Δεύτερον, όσον αφορά την ανάγκη να διασφαλιστεί το αποτρεπτικό αποτέλεσμα της κύρωσης λαμβανομένης υπόψη της ικανότητας πληρωμής του οικείου κράτους μέλους, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, δυνάμει του σημείου 3 του παραρτήματος I της ανακοίνωσης του 2023, ο συντελεστής «n» για τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας είναι 0,18.
91      Βάσει των στοιχείων
αυτών, η Επιτροπή προτείνει να υπολογιστεί το ύψος του κατ’ αποκοπήν ποσού σύμφωνα με το σημείο 4.2 της ανακοίνωσης του 2023, διά πολλαπλασιασμού του κατ’ αποκοπήν ποσού, το οποίο καθορίζεται σε 1 000
ευρώ ημερησίως, με τον συντελεστή σοβαρότητας 10 που ζητεί εν προκειμένω και, στη συνέχεια, με τον συντελεστή «n» που ισχύει για το συγκεκριμένο κράτος μέλος (0,18). Προκύπτει γινόμενο 1 800
ευρώ, το οποίο πρέπει στη συνέχεια να πολλαπλασιαστεί επί τον αριθμό των ημερών κατά τις οποίες τελέστηκε η παράβαση.
92      Κατά συνέπεια, η Επιτροπή προτείνει να επιβληθεί στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας υποχρέωση καταβολής κατ’ αποκοπήν ποσού ύψους 1 800
ευρώ ημερησίως, το δε κατώτατο κατ’ αποκοπήν ποσό ανέρχεται σε 504 000 ευρώ, σύμφωνα με το σημείο 5 του παραρτήματος I της ανακοίνωσης του 2023.
93      Με το υπόμνημα αντικρούσεως, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας ζητεί να απορριφθεί το αίτημα της Επιτροπής περί επιβολής οικονομικών κυρώσεων και, επικουρικώς, να μειωθεί το ποσό των κυρώσεων αυτών, για τον λόγο ότι το ποσό που προτείνει η Επιτροπή είναι προδήλως δυσανάλογο σε σχέση με την προβαλλόμενη παράβαση.
94      Όσον αφορά τη σοβαρότητα της παράβασης, το εν λόγω κράτος μέλος θεωρεί ότι πρέπει να ληφθεί υπόψη η πολιτική αστάθεια καθώς και οι συνέπειες της πανδημίας της COVID‑19. Συναφώς, η Επιτροπή όφειλε επίσης να λάβει υπόψη ότι η υφιστάμενη βουλγαρική νομοθεσία πληροί εν μέρει τις απαιτήσεις της οδηγίας 2019/520.
95      Μολονότι η εν λόγω νομοθεσία δεν παραπέμπει ρητώς στην οδηγία 2019/520, τούτο δεν εμποδίζει τους ιδιώτες να την επικαλεστούν και να αντλήσουν δικαιώματα από αυτήν.
96      Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας υποστηρίζει ότι, σε υποθέσεις που αφορούσαν ευαίσθητους τομείς, η Επιτροπή είχε προτείνει τον ίδιο συντελεστή σοβαρότητας με εκείνον που ζητεί στην υπό κρίση ή ακόμη και χαμηλότερο συντελεστή σε ορισμένες από τις υποθέσεις αυτές. Συναφώς, παραθέτει τις υποθέσεις επί των οποίων εκδόθηκαν οι αποφάσεις της 7ης Σεπτεμβρίου 2016, Επιτροπή κατά Ελλάδας (C‑584/14, EU:C:2016:636), και της 26ης Ιουλίου 2017, Comune di Corridonia κ.λπ. (C‑196/16 και C‑197/16, EU:C:2017:589).
97      Εν προκειμένω, η ελλιπής μεταφορά της οδηγίας 2019/520 στο εσωτερικό δίκαιο δεν συνεπάγεται άμεσο κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία και δεν έχει ως αποτέλεσμα την πρόκληση ζημίας στο περιβάλλον ή την απώλεια ιδίων πόρων της Ένωσης.
98      Για τους λόγους αυτούς, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει στο σύνολό του το αίτημα περί επιβολής υποχρεώσεως καταβολής κατ’ αποκοπήν ποσού ή, σε περίπτωση που το Δικαστήριο κρίνει αναγκαίο να επιβάλει την κύρωση αυτή, να ορίσει το ποσό της κύρωσης στο κατώτατο δυνατό επίπεδο.
99      Με το υπόμνημα απαντήσεως, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι από τα πραγματικά περιστατικά της υπό κρίση υπόθεσης δεν προκύπτει ότι το ύψος της ζητούμενης χρηματικής κύρωσης είναι ακατάλληλο και ότι το Δικαστήριο πρέπει να το μειώσει.
100    Το θεσμικό όργανο υπογραμμίζει ότι η Δημοκρατία της Βουλγαρίας δεν της κοινοποίησε κανένα μέτρο μεταφοράς της οδηγίας 2019/520 στο εσωτερικό δίκαιο πριν από τη λήξη της προθεσμίας μεταφοράς της, ήτοι πριν τις 19 Οκτωβρίου 2021, ούτε μετά την ημερομηνία αυτή.
101    Υπό τις συνθήκες αυτές, η επιβολή υποχρέωσης καταβολής κατ’ αποκοπήν ποσού αποτελεί μέτρο ανάλογο προς τη διαπραχθείσα παράβαση.
102    Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η οδηγία 2019/520 ενισχύει την αποτελεσματικότητα των όρων που διέπουν την αγορά των τηλεδιοδίων, βελτιώνοντας τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων και θεσπίζοντας νομική βάση για τη διασυνοριακή ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τα οχήματα και τους ιδιοκτήτες ή κατόχους τους που δεν καταβάλλουν οδικά τέλη στην Ένωση. Επιπλέον, η οδηγία συμβάλλει στην ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς και της ψηφιακής ενιαίας αγοράς.
103    Φρονεί ότι όλες οι περιπτώσεις παράλειψης μεταφοράς και ανακοίνωσης μέτρων μεταφοράς οδηγίας της Ένωσης συνιστούν εξίσου σοβαρή παράβαση, η δε φύση της επίμαχης οδηγίας δεν επηρεάζει τον συντελεστή σοβαρότητας που θα επιλεγεί.
104    Ο συντελεστής σοβαρότητας 10, με ανώτατο όριο το 20, είναι όλως επιεικής όταν πρόκειται για παράλειψη μεταφοράς οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο και για παράλειψη κοινοποίησης εθνικών διατάξεων μεταφοράς.
105    Με το υπόμνημα ανταπαντήσεως, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας υπενθυμίζει ότι η Επιτροπή όφειλε να λάβει υπόψη, στο αίτημά της περί επιβολής χρηματικής ποινής, τις ιδιαίτερες περιστάσεις που σχετίζονται με την εθνική πολιτική κατάσταση καθώς και με την πανδημία της COVID‑19 και προκάλεσαν σοβαρές δυσχέρειες στο έργο της νομοθετικής εξουσίας, η οποία ήταν αρμόδια για τη μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο των διατάξεων της οδηγίας 2019/520.
106    Η επιβολή υποχρέωσης καταβολής κατ’ αποκοπήν ποσού στα κράτη μέλη θα έθετε σε κίνδυνο την ποιότητα της μεταφοράς των οδηγιών της Ένωσης στο εσωτερικό δίκαιο, τα δε κράτη μέλη θα είχαν κίνητρο να προβαίνουν σε μεταφορά των οδηγιών εντός της ταχθείσας προθεσμίας χωρίς να λαμβάνουν κατ’ ανάγκην υπόψη την ποιότητα της μεταφοράς. Μια τέτοια προσέγγιση θα παραβίαζε την αρχή της αναλογικότητας που προβλέπεται στο άρθρο 5, παράγραφος 4, ΣΕΕ και δεν θα ήταν συμβατή με το καθήκον καλόπιστης συνεργασίας που υπέχει η Επιτροπή.
107    Με το από 31 Οκτωβρίου 2024 δικόγραφο περί μερικής παραιτήσεως, η Επιτροπή προτείνει, λαμβανομένης υπόψη της προόδου που σημείωσε η Δημοκρατία της Βουλγαρίας όσον αφορά τη μεταφορά της οδηγίας 2019/520 στο εσωτερικό δίκαιο μετά την άσκηση της υπό κρίση προσφυγής, να μειωθεί ο συντελεστής σοβαρότητας ανάλογα με τον αριθμό των εθνικών διατάξεων μεταφοράς που της κοινοποιήθηκαν. Συγκεκριμένα, προτείνει, αφενός, τον διαχωρισμό σε δύο νέες περιόδους τέλεσης της παράβασης, εκ των οποίων η πρώτη εκτείνεται από την 1η Φεβρουαρίου 2024, ημερομηνία της πρώτης κοινοποίησης των μέτρων μεταφοράς, έως τις 13 Φεβρουαρίου 2024, και η δεύτερη από τις 14 Φεβρουαρίου 2024, ημερομηνία της δεύτερης κοινοποίησης των μέτρων μεταφοράς, έως την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης στην υπό κρίση υπόθεση ή, αν η παράβαση έπαυσε πριν από την ημερομηνία αυτή, έως την ημερομηνία κατά την οποία έπαυσε η παράβαση, και, αφετέρου, να εφαρμοστεί ως προς τις περιόδους αυτές συντελεστής σοβαρότητας 7 και 5 αντιστοίχως.
108    Αντιθέτως, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, για τον υπολογισμό του κατ’ αποκοπήν ποσού, χρησιμοποιεί, όσον αφορά τον συντελεστή «n» και τα ελάχιστα κατ’ αποκοπήν ποσά ανά κράτος μέλος, τα επικαιροποιημένα αριθμητικά στοιχεία που περιλαμβάνονται στην ανακοίνωσή της που δημοσιεύθηκε στις 26 Ιανουαρίου 2024, με τίτλο «Επικαιροποίηση των στοιχείων που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των οικονομικών κυρώσεων που προτείνονται από την Επιτροπή στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις διαδικασίες επί παραβάσει» (ΕΕ C, C/2024/1123). Το αναπροσαρμοσμένο κατ’ αποκοπήν ποσό που προβλέπεται στο σημείο 2 του παραρτήματος της ανακοίνωσης αυτής είναι 1 080
ευρώ ημερησίως, ο συντελεστής «n» για τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας, ο οποίος προβλέπεται στο σημείο 3 του παραρτήματος, είναι 0,2 και το ελάχιστο κατ’ αποκοπήν ποσό για το εν λόγω κράτος μέλος, το οποίο προβλέπεται στο σημείο 5 του παραρτήματος, ανέρχεται σε 603 000 ευρώ.
109    Συνεπώς, όσον αφορά το κατ’ αποκοπήν ποσό, η Επιτροπή διακρίνει τρεις περιόδους τέλεσης της παράβασης και προτείνει να καθοριστεί το ημερήσιο ποσό για τον καθορισμό του ποσού αυτού για καθεμία από αυτές ως εξής:
–        για την περίοδο από τις 20 Οκτωβρίου 2021 (την επομένη της ημερομηνίας λήξης της προθεσμίας μεταφοράς της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο) έως τις 31 Ιανουαρίου 2024 (την προηγουμένη της πρώτης κοινοποίησης μέτρων μεταφοράς), πολλαπλασιάζει το επικαιροποιημένο κατ’ αποκοπήν ποσό των 1 080
ευρώ με συντελεστή σοβαρότητας 10 και με συντελεστή «n» για τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας 0,2, το δε ημερήσιο ποσό των 2 160
ευρώ που προκύπτει το πολλαπλασιάζει στη συνέχεια με τον αριθμό των ημερών εξακολούθησης της παράβασης, ήτοι 833 ημέρες. Το ύψος του κατ’ αποκοπήν ποσού για την περίοδο αυτή ανέρχεται σε 1 799 280 ευρώ·
–        για την περίοδο από την 1η Φεβρουαρίου 2024 (ημερομηνία της πρώτης κοινοποίησης μέτρων μεταφοράς) έως τις 13 Φεβρουαρίου 2024 (η προηγουμένη της δεύτερης κοινοποίησης μέτρων μεταφοράς), πολλαπλασιάζει το επικαιροποιημένο κατ’ αποκοπήν ποσό των 1 080
ευρώ με συντελεστή σοβαρότητας 7 και με συντελεστή «n» για τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας 0,2, το δε ημερήσιο ποσό των 1 512
ευρώ που προκύπτει το πολλαπλασιάζει στη συνέχεια με τον αριθμό των ημερών εξακολούθησης της παράβασης, ήτοι 12 ημέρες. Το ύψος του κατ’ αποκοπήν ποσού για την περίοδο αυτή ανέρχεται σε 18 144 ευρώ·
–        για την περίοδο από τις 14 Φεβρουαρίου 2024 (ημερομηνία της δεύτερης κοινοποίησης μέτρων μεταφοράς) έως την ημερομηνία παύσης της παράβασης ή την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης στην υπό κρίση υπόθεση, πολλαπλασιάζει το επικαιροποιημένο κατ’ αποκοπήν ποσό (1 080
ευρώ) με συντελεστή σοβαρότητας 5 και με συντελεστή «n» για τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας 0,2, το δε ημερήσιο ποσό των 1 080 ευρώ που προκύπτει πρέπει στη συνέχεια να πολλαπλασιαστεί με τον αριθμό των ημερών που θα μεσολαβήσουν μεταξύ της πρώτης και μίας εκ των δύο άλλων ημερομηνιών.
110    Η Επιτροπή επισημαίνει ακόμη ότι τα ποσά που καθόρισε κατά τα ανωτέρω υπερβαίνουν το ποσό του ελάχιστου κατ’ αποκοπήν ποσού των 603 000 ευρώ για τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας, το οποίο, επομένως, δεν λαμβάνεται πλέον υπόψη.
111    Με την απάντησή της στο δικόγραφο περί μερικής παραιτήσεως της Επιτροπής, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει το αίτημα περί επιβολής κυρώσεως ή, επικουρικώς, να μειώσει στο ελάχιστο το ύψος του ζητούμενου κατ’ αποκοπήν ποσού.
112    Με τα πρόσθετα αιτήματά της της 15ης Οκτωβρίου 2025, τα οποία κατέθεσε κατόπιν των νέων αποδεικτικών στοιχείων που προσκόμισε η Δημοκρατία της Βουλγαρίας, η Επιτροπή προτείνει να καθοριστεί το συνολικό ποσό του ζητούμενου κατ’ αποκοπήν ποσού σε 2 458 296 ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί σε 1 801 440 ευρώ για την περίοδο από τις 20 Οκτωβρίου 2021 έως τις 31 Ιανουαρίου 2024, σε 19 656 ευρώ για την περίοδο από την 1η Φεβρουαρίου 2024 έως τις 13 Φεβρουαρίου 2024 και σε 637 200 ευρώ για την περίοδο από τις 14 Φεβρουαρίου 2024 έως τις 25 Σεπτεμβρίου 2025.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
–       Επί της εφαρμογής του άρθρου 260, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ και επί της σκοπιμότητας επιβολής της προταθείσας από την Επιτροπή χρηματικής κυρώσεως
113    Το άρθρο 260, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ προβλέπει ότι, όταν η Επιτροπή υποβάλλει στο Δικαστήριο προσφυγή βάσει του άρθρου 258 ΣΛΕΕ, θεωρώντας ότι το συγκεκριμένο κράτος μέλος παρέβη την υποχρέωσή του να ανακοινώσει τα μέτρα μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο μιας οδηγίας που εκδόθηκε σύμφωνα με νομοθετική διαδικασία, το εν λόγω θεσμικό όργανο μπορεί, εάν το κρίνει πρόσφορο, να υποδείξει το ύψος του κατ’ αποκοπήν ποσού ή της χρηματικής ποινής που οφείλει να καταβάλει το εν λόγω κράτος και που η Επιτροπή κρίνει κατάλληλο για την περίσταση. Κατά το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 260, παράγραφος 3, εάν το Δικαστήριο διαπιστώσει την παράβαση, δύναται να επιβάλει στο συγκεκριμένο κράτος μέλος την καταβολή κατ’ αποκοπήν ποσού ή χρηματικής ποινής έως του ορίου του ποσού το οποίο υπέδειξε η Επιτροπή, η δε υποχρέωση καταβολής τίθεται σε ισχύ την ημερομηνία που προσδιορίζει το Δικαστήριο με την απόφασή του.
114    Καθόσον, όπως προκύπτει από τη σκέψη 84 της παρούσας απόφασης, αποδεικνύεται ότι, κατά τη λήξη της προθεσμίας που είχε ταχθεί με την αιτιολογημένη γνώμη της 19ης Μαΐου 2022, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας δεν είχε θεσπίσει ούτε, συνακόλουθα, ανακοινώσει στην Επιτροπή τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για τη μεταφορά των διατάξεων της οδηγίας 2019/520 στο εσωτερικό δίκαιο, η διαπιστωθείσα κατά τα ανωτέρω παράβαση εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 260, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ.
115    Κατά πάγια νομολογία, προκειμένου να εκτιμηθεί η σκοπιμότητα επιβολής χρηματικής κύρωσης, απόκειται στο Δικαστήριο να επιβάλει, σε κάθε υπόθεση και ανάλογα με τις συγκεκριμένες περιστάσεις της ενώπιόν του διαφοράς, καθώς και ανάλογα με τον βαθμό πειθούς και αποτροπής που κρίνει απαραίτητο, τις κατάλληλες χρηματικές κυρώσεις, προκειμένου, ιδίως, να προλάβει την επανάληψη ανάλογων παραβάσεων του δικαίου της Ένωσης [απόφαση της 25ης Απριλίου 2024, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Οδηγία για τους πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος), C‑147/23, EU:C:2024:346, σκέψη 62 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
116    Όσον αφορά την επιβολή υποχρέωσης καταβολής κατ’ αποκοπήν ποσού, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το σύνολο των νομικών και πραγματικών στοιχείων που σχετίζονται με τη διαπιστωθείσα παράβαση, ήτοι το γεγονός ότι δεν είχε κοινοποιηθεί στην Επιτροπή καμία νομοθετική, κανονιστική και διοικητική διάταξη αναγκαία για τη μεταφορά της οδηγίας 2019/520 στο εσωτερικό δίκαιο κατά τη λήξη της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη της 19ης Μαΐου 2022 προθεσμίας, αποτελεί ένδειξη περί του ότι για την αποτελεσματική πρόληψη ανάλογων μελλοντικών παραβάσεων του δικαίου της Ένωσης μπορεί να απαιτείται η λήψη ενός αποτρεπτικού μέτρου, όπως είναι η επιβολή υποχρέωσης καταβολής κατ’ αποκοπήν ποσού [πρβλ. αποφάσεις της 25ης Φεβρουαρίου 2021, Επιτροπή κατά Ισπανίας (Οδηγία για τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα – Ποινικό δίκαιο), C‑658/19, EU:C:2021:138, σκέψη 70, και της 29ης Φεβρουαρίου 2024, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας (Υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων), C‑679/22, EU:C:2024:178, σκέψη 73].
–       Επί του ύψους του κατ’ αποκοπήν ποσού
117    Προς τον σκοπό του υπολογισμού του κατ’ αποκοπήν ποσού το οποίο μπορεί να υποχρεωθεί να καταβάλει κράτος μέλος δυνάμει του άρθρου 260, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ, στο Δικαστήριο απόκειται, κατά την άσκηση της εξουσίας εκτιμήσεως που διαθέτει, να καθορίζει το ύψος του κατά τρόπον ώστε το ποσό αυτό να είναι, αφενός, προσαρμοσμένο στις περιστάσεις και, αφετέρου, ανάλογο προς τη διαπραχθείσα παράβαση. Μεταξύ των κρίσιμων, συναφώς, παραγόντων περιλαμβάνονται, ιδίως, η σοβαρότητα της διαπιστωθείσας παράβασης και το χρονικό διάστημα κατά το οποίο εξακολούθησε να υφίσταται η παράβαση, καθώς και η ικανότητα πληρωμής του οικείου κράτους μέλους [απόφαση της 20ης Μαρτίου 2025, Επιτροπή κατά Βουλγαρίας (Οδηγία για την προώθηση καθαρών και ενεργειακώς αποδοτικών οχημάτων οδικών μεταφορών), C‑480/23, EU:C:2025:194, σκέψη 89 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
118    Προκαταρκτικώς, όσον αφορά το ότι, για τον υπολογισμό των επίμαχων εν προκειμένω ποσών, η Επιτροπή επικαλείται την ανακοίνωσή της που δημοσιεύθηκε στις 26 Ιανουαρίου 2024 και μνημονεύεται στη σκέψη 108 της παρούσας απόφασης, αρκεί η επισήμανση ότι, κατά το τελευταίο εδάφιο της εν λόγω ανακοίνωσης, «[η] Επιτροπή θα εφαρμόζει τα επικαιροποιημένα αριθμητικά στοιχεία στις αποφάσεις που λαμβάνει για την παραπομπή υπόθεσης στο Δικαστήριο δυνάμει του άρθρου 260
ΣΛΕΕ από τη δημοσίευση της παρούσας ανακοίνωσης στην Επίσημη Εφημερίδα».
119    Εν πάση περιπτώσει, υπενθυμίζεται επίσης ότι, στο πλαίσιο της εξουσίας εκτιμήσεως που διαθέτει το Δικαστήριο δυνάμει του άρθρου 260, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ, κατευθυντήριες γραμμές όπως αυτές που περιέχονται στις ανακοινώσεις της Επιτροπής, οι οποίες ορίζουν ως ενδεικτικούς κανόνες μαθηματικές μεταβλητές, δεν δεσμεύουν μεν το Δικαστήριο, συμβάλλουν όμως στην εξασφάλιση της διαφάνειας, της προβλεψιμότητας και της ασφάλειας δικαίου στη δράση της ίδιας της Επιτροπής, όταν το όργανο αυτό διατυπώνει προτάσεις προς το Δικαστήριο [απόφαση της 25ης Απριλίου 2024, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Οδηγία για τους πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος), C‑147/23, EU:C:2024:346, σκέψη 69 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
120    Όσον αφορά, κατ’ αρχάς, τη σοβαρότητα της διαπραχθείσας παράβασης, αυτή δεν δύναται να καθοριστεί διά της αυτόματης εφαρμογής συντελεστή σοβαρότητας [απόφαση της 20ής Μαρτίου 2025, Επιτροπή κατά Βουλγαρίας (Οδηγία για την προώθηση καθαρών και ενεργειακώς αποδοτικών οχημάτων οδικών μεταφορών), C‑480/23, EU:C:2025:194, σκέψη 90 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία]. Ειδικότερα, εάν θεωρηθεί ότι η παραβίαση της υποχρέωσης ανακοίνωσης των μέτρων μεταφοράς οδηγίας έχει την ίδια σοβαρότητα όποια και αν είναι η επίμαχη οδηγία, η Επιτροπή δεν θα έχει τη δυνατότητα να προσαρμόζει τις χρηματικές κυρώσεις ανάλογα με τις συνέπειες της παράλειψης εκπλήρωσης της ανωτέρω υποχρέωσης επί των δημοσίων και ιδιωτικών συμφερόντων. Συναφώς, είναι πρόδηλον ότι οι συνέπειες που έχει, επί των διακυβευομένων ιδιωτικών και δημοσίων συμφερόντων, η παράλειψη εκπλήρωσης των υποχρεώσεων τις οποίες υπέχουν τα κράτη μέλη μπορούν να κυμαίνονται ανάλογα όχι μόνον με το κράτος μέλος, αλλά επίσης και με το κανονιστικό περιεχόμενο της οδηγίας που δεν μεταφέρθηκε [απόφαση της 22ας Μαΐου 2025, Επιτροπή κατά Βουλγαρίας (Οδηγία για τα ανοικτά δεδομένα και την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα), C‑237/23, EU:C:2025:373, σκέψη 92 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
121    Ενόψει της εξέτασης της σοβαρότητας της παράβασης που διαπιστώθηκε στην υπό κρίση υπόθεση, υπενθυμίζεται ότι η υποχρέωση θέσπισης διατάξεων για τη διασφάλιση της πλήρους μεταφοράς οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο και η υποχρέωση ανακοίνωσης των διατάξεων αυτών στην Επιτροπή αποτελούν ουσιώδεις υποχρεώσεις των κρατών μελών ούτως ώστε να διασφαλιστεί η πλήρης αποτελεσματικότητα του δικαίου της Ένωσης και ότι, επομένως, η παράβαση των υποχρεώσεων αυτών πρέπει να θεωρείται ως αρκετά σοβαρή [απόφαση της 20ής Μαρτίου 2025, Επιτροπή κατά Βουλγαρίας (Οδηγία για την προώθηση καθαρών και ενεργειακώς αποδοτικών οχημάτων), C‑480/23, EU:C:2025:194, σκέψη 91 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
122    Εν προκειμένω, υπογραμμίζεται ότι η οδηγία 2019/520 αποτελεί σημαντικό νομοθέτημα του δικαίου της Ένωσης, καθόσον αποσκοπεί, αφενός, στη διασφάλιση της διαλειτουργικότητας των συστημάτων τηλεδιοδίων στο σύνολο του οδικού δικτύου της Ένωσης, ήτοι σε αστικά και υπεραστικά οδικά δίκτυα, σε αυτοκινητοδρόμους, στις κύριες και δευτερεύουσες οδούς, σε διάφορα τεχνικά έργα, όπως σήραγγες ή γέφυρες, και σε πορθμεία, και, αφετέρου, στη διευκόλυνση της διασυνοριακής ανταλλαγής δεδομένων ταξινόμησης οχημάτων σχετικά με τα οχήματα και τους ιδιοκτήτες ή κατόχους οχημάτων για τα οποία διαπιστώθηκε μη καταβολή οδικών τελών οποιουδήποτε είδους στην Ένωση.
123    Η παράλειψη μεταφοράς, όμως, των διατάξεων της οδηγίας αυτής στο εσωτερικό δίκαιο θίγει την πλήρη αποτελεσματικότητα του δικαίου της Ένωσης καθώς και την ομοιόμορφη εφαρμογή του.
124    Συναφώς, όπως προκύπτει από τη σκέψη 75 της παρούσας απόφασης, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας δεν είχε θεσπίσει, κατά τη λήξη της προθεσμίας που τάχθηκε με την αιτιολογημένη γνώμη της 19ης Μαΐου 2022, διατάξεις για τη διασφάλιση της πλήρους μεταφοράς της οδηγίας 2019/520 στο εσωτερικό δίκαιο, οι οποίες να περιέχουν παραπομπή σε αυτήν ή να συνοδεύονται από τέτοια αναφορά κατά την επίσημη δημοσίευσή τους, όπως ορίζει το άρθρο 32, παράγραφος 1, της οδηγίας.
125    Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας επικαλείται, πρώτον, τις περιστάσεις που ανάγονται τόσο στις επικρατούσες πολιτικές συνθήκες όσο και στην πανδημία της COVID‑19, περιστάσεις οι οποίες, κατά το εν λόγω κράτος μέλος, έπρεπε να ληφθούν υπόψη κατά τον καθορισμό του συντελεστή σοβαρότητας της επίμαχης εν προκειμένω παράβασης. Ωστόσο, η επιχειρηματολογία αυτή δεν μπορεί να ευδοκιμήσει, για τους λόγους που εκτίθενται στις σκέψεις 80 έως 83 της παρούσας απόφασης.
126    Δεύτερον, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας παραπέμπει στην επιχειρηματολογία της που εκτίθεται στις σκέψεις 45 έως 47 της παρούσας απόφασης, από την οποία προκύπτει ότι οι διατάξεις της ισχύουσας βουλγαρικής νομοθεσίας πληρούσαν μέρος των απαιτήσεων της οδηγίας 2019/520, πράγμα που η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη της.
127    Επ’ αυτού υπενθυμίζεται ότι ο ισχυρισμός του κράτους μέλους ότι το ισχύον κατά τον χρόνο έκδοσης μιας οδηγίας νομοθετικό πλαίσιο θα αρκούσε για να θεωρηθεί ότι δεν παρέβη τις υποχρεώσεις του και ότι η παράλειψη μεταφοράς της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο είχε περιορισμένη μόνον επίπτωση δεν μπορεί βέβαια να επηρεάσει την εκτίμηση περί της σκοπιμότητας επιβολής κύρωσης όπως η επίμαχη εν προκειμένω, πλην όμως ο ισχυρισμός αυτός μπορεί να ληφθεί υπόψη για την εκτίμηση της σοβαρότητας της επίμαχης παράβασης ενόψει του υπολογισμού του κατ’ αποκοπήν ποσού [απόφαση της 22ας Μαΐου 2025, Επιτροπή κατά Βουλγαρίας (Οδηγία για τα ανοικτά δεδομένα και την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα), C‑237/23, EU:C:2025:373, σκέψη 99 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
128    Εν προκειμένω, όπως επισημαίνει και η Επιτροπή με το υπόμνημα απαντήσεως, ορισμένες από τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την οδηγία 2019/520 προβλέπονταν ήδη στην απόφαση 2009/750/ΕΚ της Επιτροπής, της 6ης Οκτωβρίου 2009, σχετικά με τον ορισμό της ευρωπαϊκής υπηρεσίας τηλεδιοδίων και των τεχνικών στοιχείων (ΕΕ 2009, L 268, σ. 11). Εντούτοις, δεν αμφισβητείται ότι, όπως επισημαίνει το εν λόγω θεσμικό όργανο, η οδηγία 2019/520 επέφερε σημαντικές τροποποιήσεις στην προγενέστερη νομοθεσία και περιέχει πολλές νέες διατάξεις.
129    Δεν μπορεί, επομένως, να γίνει δεκτό ότι η ύπαρξη εθνικών κανόνων προγενέστερων της έκδοσης της οδηγίας 2019/520, όπως αυτοί που επικαλείται εν προκειμένω η Δημοκρατία της Βουλγαρίας, μπορεί να αποτελέσει στοιχείο που μετριάζει σημαντικά τη σοβαρότητα της επίμαχης παράβασης. Παρά ταύτα, δεν αποδείχθηκε ότι οι συνέπειες της διαπιστωθείσας εν προκειμένω παράβασης επί των ιδιωτικών και δημοσίων συμφερόντων ήταν εξίσου σημαντικές όσο θα ήταν αν στη βουλγαρική έννομη τάξη δεν υπήρχε καμία διάταξη με περιεχόμενο ανάλογο με εκείνο των διατάξεων της οδηγίας 2019/520.
130    Εν συνεχεία, όσον αφορά τη διάρκεια της παράβασης, από τις σκέψεις 33 και 34 της παρούσας απόφασης προκύπτει, μεταξύ άλλων, ότι η παράβαση εξακολούθησε επί τέσσερα σχεδόν έτη.
131    Τέλος, όσον αφορά τον καθορισμό της ικανότητας πληρωμής της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας, δεν πρέπει, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, να ληφθεί υπόψη, στο πλαίσιο της μεθόδου υπολογισμού του συντελεστή «n», το μέγεθος του πληθυσμού του κράτους μέλους [πρβλ. απόφαση της 20ής Μαρτίου 2025, Επιτροπή κατά Βουλγαρίας (Οδηγία για την προώθηση καθαρών και ενεργειακώς αποδοτικών οχημάτων), C‑480/23, EU:C:2025:194, σκέψη 101 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
132    Αντιθέτως, πρέπει να ληφθεί υπόψη ως κυριότερο στοιχείο το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕγχΠ) της Δημοκρατίας της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας. Συναφώς, πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη η πρόσφατη εξέλιξη του ΑΕγχΠ του εν λόγω κράτους μέλους, ως έχει κατά τον χρόνο της εξέτασης των πραγματικών περιστατικών από το Δικαστήριο [απόφαση της 20ής Μαρτίου 2025, Επιτροπή κατά Βουλγαρίας (Οδηγία για την προώθηση καθαρών και ενεργειακώς αποδοτικών οχημάτων), C‑480/23, EU:C:2025:194, σκέψη 102 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
133    Λαμβανομένων υπόψη των σκέψεων αυτών και βάσει της εξουσίας εκτιμήσεως που αναγνωρίζει στο Δικαστήριο το άρθρο 260, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ, το οποίο προβλέπει ότι το Δικαστήριο δεν δύναται να επιβάλει στο κράτος μέλος την καταβολή κατ’ αποκοπήν ποσού που να υπερβαίνει το ποσό που υπέδειξε η Επιτροπή, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, για να προληφθεί αποτελεσματικά η επανάληψη παραβάσεων, όπως είναι η μη τήρηση του άρθρου 32, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/520, οι οποίες θίγουν την πλήρη αποτελεσματικότητα του δικαίου της Ένωσης, απαιτείται να επιβληθεί υποχρέωση καταβολής κατ’ αποκοπήν ποσού, το ύψος του οποίου πρέπει να καθοριστεί σε 1 900 000 ευρώ.
Επί των δικαστικών εξόδων
134    Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Δημοκρατία της Βουλγαρίας ηττήθηκε, πρέπει να φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων της, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή, σύμφωνα με το σχετικό αίτημα της τελευταίας.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δέκατο τμήμα) αποφασίζει:
1)      Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας, παραλείποντας να θεσπίσει, έως τη λήξη της προθεσμίας που τάχθηκε με την αιτιολογημένη γνώμη της 19ης Μαρτίου 2022, τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που απαιτούνται για να συμμορφωθεί προς την οδηγία (ΕΕ) 2019/520 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Μαρτίου 2019, σχετικά με τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων τηλεδιοδίων και με τη διευκόλυνση της διασυνοριακής ανταλλαγής πληροφοριών για μη καταβολή οδικών τελών στην Ένωση, και, συνακόλουθα, παραλείποντας να κοινοποιήσει τις διατάξεις αυτές στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 32, παράγραφος 1, της οδηγίας.
2)      Υποχρεώνει τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας να καταβάλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατ’ αποκοπήν ποσό ύψους 1 900 000 ευρώ.
3)      Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων της, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
(υπογραφές)
*      Γλώσσα διαδικασίας: η βουλγαρική.