61984CJ0053_EL
Διάδικοι
Αντικείμενο της υπόθεσης
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση 53/84,
Stanley George Adams, εκπροσωπούμενος από την Jennifer Horne, barrister, Middle Temple και Gray’s Inn, Λονδίνο, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον E . Arendt, 34 B, rue Philippe-II,
ενάγων,
κατά
Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενης από τον John Temple Lang, νομικό σύμβουλο, και την K . Banks, μέλος της νομικής της υπηρεσίας, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Γ . Κρεμλή, μέλος της νομικής της υπηρεσίας, κτίριο Jean Monnet, Kirchberg,
εναγομένη,
Αντικείμενο της υπόθεσης
που έχει ως αντικείμενο αγωγή βάσει των άρθρων 178 και 215, δεύτερη παράγραφος, της Συνθήκης EOK με την οποία ζητείται η αποκατάσταση της ζημίας που ισχυρίζεται ότι υπέστη ο ενάγων εκ του ότι η Επιτροπή δεν μερίμνησε για την εκ μέρους της Ελβετίας τήρηση, στο πλαίσιο ποινικής δίωξης που ασκήθηκε κατά του ενάγοντος στη χώρα αυτή, των διατάξεων της συμφωνίας περί ελευθέρων συναλλαγών μεταξύ της Κοινότητας και της Ελβετίας,
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 29 Φεβρουαρίου 1984, ο Stanley George Adams άσκησε, δυνάμει των άρθρων 178 και 215, δεύτερη παράγραφος, της Συνθήκης EOK, αγωγή με την οποία ζητεί την αποκατάσταση της ζημίας που ισχυρίζεται ότι υπέστη εκ του ότι η Επιτροπή παρέλειψε να προσφύγει στη μικτή επιτροπή η οποία συγκροτήθηκε βάσει της συναφθείσας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών της 22ας Ιουλίου 1972 ( η οποία προσαρτάται στον κανονισμό 2840/72 του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1982, EE ειδ . έκδ . 11/003, σ . 190, στο εξής « η συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών » ), σχετικά με τα μέτρα που έλαβαν εναντίον του ενάγοντος οι ελβετικές αρχές . O ενάγων ζητεί περαιτέρω από το Δικαστήριο να κρίνει ότι η Επιτροπή όφειλε να δηλώσει στην Ελβετική Συνομοσπονδία ότι θα καταγγείλει τη συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών αν δεν κατορθώσει, εντός ευλόγου χρόνου, να πείσει την αντισυμβαλλόμενή της να ερμηνεύει ορθά και να τηρεί το κατά την εν λόγω συμφωνία διεθνές δίκαιο .
2 Πριν ασκήσει την υπό κρίση αγωγή, ο ενάγων είχε ασκήσει και άλλη αγωγή, στις 18 Ιουλίου 1983, ομοίως δυνάμει των άρθρων 178 και 215, δεύτερη παράγραφος, της Συνθήκης, η οποία πρωτοκολλήθηκε υπ’ αριθ . 145/83 . Με την πρώτη αυτή αγωγή ο ενάγων ζητεί αποκατάσταση της ζημίας που ισχυρίζεται ότι υπέστη από πράξεις και παραλείψεις της Επιτροπής και των εκπροσώπων της, που αναφέρονται, αφενός, στην κοινολόγηση στοιχείων και εγγράφων με συνέπεια να εντοπισθεί ο ενάγων ως ο δράστης της παροχής στοιχείων στην Επιτροπή σχετικά με ορισμένες ανεπίτρεπτες από πλευράς ανταγωνισμού μεθόδους του πρώην εργοδότη του, της ελβετικής εταιρίας Hoffmann-La Roche, και να συλληφθεί, κρατηθεί και καταδικασθεί στην Ελβετία, και, αφετέρου, στο ότι η Επιτροπή δεν τον ενημέρωσε για τη δυνατότητα να προσφύγει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανθρωπίνων δικαιωμάτων σχετικά με την εν λόγω δίωξη . Επί της πρώτης αυτής αγωγής εκδόθηκε σήμερα απόφαση με την οποία καταδικάζεται η Επιτροπή να αποκαταστήσει μέχρι ποσοστού 50 % τη ζημία που υπέστη ο ενάγων επειδή κατηγορήθηκε ως δράστης της εν λόγω παροχής στοιχείων, απορρίφθηκε όμως η αγωγή κατά τα λοιπά .
3 Δεδομένου ότι και οι δύο αγωγές στηρίζονται κατά τα ουσιώδη στα ίδια πραγματικά περιστατικά, το Δικαστήριο παραπέμπει στα πραγματικά περιστατικά που εκτίθενται στην απόφαση επί της υποθέσεως 145/83 .
4 Το Δικαστήριο αποφάσισε να περιορίσει τη διαδικασία, σε πρώτο στάδιο, στο ζήτημα του παραδεκτού και στο ζήτημα της βάσεως της ευθύνης . Σημειωτέον πάντως ότι η ζημία, την αποκατάσταση της οποίας ζητεί ο ενάγων, ορίζεται κατά τον ίδιο τρόπο και στις δύο αγωγές .
Επί του αιτήματος περί αποζημιώσεως
5 Προκειμένου να στηρίξει το αίτημα περί αποζημιώσεως, ο ενάγων παρατηρεί ιδίως ότι η συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών αποσκοπεί μεταξύ άλλων στο « να εξασφαλίσει συνθήκες ισότητος των όρων ανταγωνισμού στις συναλλαγές μεταξύ των συμβαλλομένων μερών » [ άρθρο 1, στοιχείο β ) ] και ότι τα συμβαλλόμενα μέρη απέχουν « από κάθε μέτρο που δύναται να θέσει σε κίνδυνο την πραγματοποίηση των στόχων της συμφωνίας » και λαμβάνουν « όλα τα κατάλληλα γενικά ή ειδικά μέτρα για να εξασφαλίσουν την εκτέλεση των υποχρεώσεων εκ της συμφωνίας » ( άρθρο 22, παράγραφοι 1 και 2 ). Οι σχετικές με τον ανταγωνισμό υποχρεώσεις τίθενται, παρατηρεί περαιτέρω ο ενάγων, στο άρθρο 23, παράγραφος 1, κατά το οποίο « η καταχρηστική εκμετάλλευση από μία ή περισσότερες επιχειρήσεις δεσποζούσης θέσεώς τους επί του συνόλου των εδαφών των συμβαλλομένων μερών ή σημαντικού τμήματος αυτών » είναι ασυμβίβαστη προς την καλή λειτουργία της συμφωνίας κατά το μέτρο που δύναται να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ της Κοινότητος και της Ελβετίας .
6 O ενάγων παρατηρεί εξάλλου, αφενός, ότι η Κοινότητα όπως αναφέρει στην προσαρτημένη στη συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών δήλωσή της, θα εκτιμήσει τις αντίθετες προς το άρθρο 23 πρακτικές με βάση τα κριτήρια που προκύπτουν από την εφαρμογή, μεταξύ άλλων, του άρθρου 86 της Συνθήκης EOK και, αφετέρου, ότι, όπως έκρινε το Δικαστήριο με την απόφαση της 13ης Φεβρουαρίου 1979 ( Hoffmann-La Roche κατά Επιτροπής, υπόθεση 85/76, ECR σ . 461 ), οι πρακτικές τις οποίες αφορούσε η καταγγελία του ενάγοντος αντέβαιναν στο άρθρο 86 .
7 O ενάγων συμπεραίνει από τα προαναφερθέντα ότι η Ελβετία είχε την υποχρέωση να τροποποιήσει τις διατάξεις του οικείου ποινικού κώδικα περί κοινολογήσεως επαγγελματικού απορρήτου ή, εν πάση περιπτώσει, να τις εφαρμόσει κατά τέτοιο τρόπο ώστε να μη θεωρείται αξιόποινο αδίκημα η καταγγελία στην οποία προέβη ο ενάγων στην Επιτροπή για παράνομες πρακτικές αυτού του είδους .
8 O ενάγων ισχυρίζεται ότι με την ασκηθείσα εναντίον του ποινική δίωξη η Ελβετία παρέβη την εν λόγω υποχρέωση και παραβίασε το διεθνές δίκαιο και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση περί της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, της 4ης Νοεμβρίου 1950 . Επομένως, η Επιτροπή όφειλε να φέρει την υπόθεση ενώπιον της μικτής επιτροπής, δυνάμει του άρθρου 27 της συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών, το οποίο ορίζει ότι κάθε συμβαλλόμενο μέρος δύναται να προσφύγει στη μικτή επιτροπή αν κρίνει ότι μία δεδομένη πρακτική είναι ασυμβίβαστη με την καλή λειτουργία της συμφωνίας κατά την έννοια του άρθρου 23, παράγραφος 1, και, στην περίπτωση που δεν επέλθει συμφωνία στο πλαίσιο της εν λόγω επιτροπής, επιτρέπει στο ενδιαφερόμενο συμβαλλόμενο μέρος να λάβει τα μέτρα διασφαλίσεως που θεωρεί αναγκαία για την αντιμετώπιση των σοβαρών δυσχερειών που απορρέουν από τις πρακτικές αυτές . Αν η Επιτροπή είχε φέρει ενώπιον της εν λόγω επιτροπής το ζήτημα των παραβάσεων της συμφωνίας από την Ελβετία, θα είχε επιβάλλει κατ’ αυτό τον τρόπο κύρωση στην τελευταία και θα είχε επιτύχει ενδεχομένως μεν τη σχετική επανόρθωση, οπωσδήποτε δε τουλάχιστο την αποκατάσταση της ζημίας που υπέστη ο ενάγων . H Επιτροπή και το Συμβούλιο όφειλαν ίσως μάλιστα να καταγγείλουν τη συμφωνία . Δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν έλαβε αυτά τα μέτρα, υπέπεσε σε παράλειψη για την οποία ευθύνεται έναντι του ενάγοντος .
9 Με το απαντητικό υπόμνημα ο ενάγων προσάπτει περαιτέρω στην Επιτροπή ότι δεν μερίμνησε για την υπεράσπισή του ενώπιον των ελβετικών δικαστηρίων, δυνάμει του διεθνούς δικαίου, της συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών και της προαναφερθείσας σύμβασης περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων . Αν είχε αναλάβει την υπεράσπισή του, η Επιτροπή θα είχε προλάβει ή μειώσει στο ελάχιστο τις απώλειες και τη ζημία που υπέστη ο ενάγων .
10 O ενάγων υποστηρίζει ότι το δικαίωμά του προς άσκηση αγωγής αποζημιώσεως δεν έχει παραγραφεί δυνάμει του άρθρου 43 του πρωτοκόλλου περί του Οργανισμού του Δικαστηρίου, δεδομένου ότι ως αφετηρία της πενταετούς προθεσμίας που θέτει η εν λόγω διάταξη δεν μπορεί παρά να ληφθεί η ημερομηνία κατά την οποία εξαντλήθηκαν οι δυνατότητες του ενάγοντος προς άσκηση ενδίκου μέσου στην Ελβετία, δηλαδή η 17η Φεβρουαρίου του 1982, οπότε το ελβετικό ομοσπονδιακό δικαστήριο απέρριψε την αίτηση για επανάληψη της ποινικής διαδικασίας .
11 H Επιτροπή προβάλλει ένσταση απαραδέκτου . Κατά το μέρος που η υπό κρίση αγωγή αντιγράφει την αγωγή στην υπόθεση 145/83 είναι απαράδεκτη λόγω εκκρεμοδικίας . Κατά το μέρος που περιλαμβάνει νέους ισχυρισμούς που δεν προβλήθηκαν στην υπόθεση 145/83, όλα τα πραγματικά περιστατικά επί των οποίων στηρίζονται οι ισχυρισμοί αυτοί ήταν γνωστά στον ενάγοντα κατά την άσκηση της πρώτης αγωγής, ο οποίος και όφειλε επομένως να τα προβάλει στο πλαίσιο της υπόθεσης 145/83 . Με την άσκηση δεύτερης αγωγής, ο ενάγων επιδιώκει στην πραγματικότητα να παρακάμψει τον κανονισμό διαδικασίας .
12 Εξάλλου η Επιτροπή παρατηρεί ότι όλες οι ασκούμενες βάσει του άρθρου 215 της Συνθήκης αγωγές αποζημιώσεως πρέπει να περιέχουν την απόδειξη ότι ένα κοινοτικό όργανο εκτέλεσε παράνομη πράξη, η οποία συνιστά διακεκριμένη παραβίαση υπέρτερου κανόνα δικαίου που προστατεύει τα άτομα . Εν προκειμένω όμως ο ενάγων ουδόλως αναφέρει σε ποια νομική βάση στηρίζει τις αγωγές του ούτε κατά ποίο τρόπο οι ενέργειες της Επιτροπής μαρτυρούν παράβαση κάποιας υποχρεώσεώς της έναντί του που του προξένησε ζημία . H Επιτροπή αμφισβητεί το ότι οι ιδιώτες μπορούν να αξιώσουν αποζημίωση από την Κοινότητα για το λόγο ότι δεν τους προστάτευσε κατά πράξεων που έλαβε τρίτη χώρα στο δικό της έδαφος . H Επιτροπή υποστηρίζει περαιτέρω ότι ο τρόπος χειρισμού των εξωτερικών σχέσεων δεν υπόκειται σε δικαστικό έλεγχο, το δε ζήτημα ποια θα ήταν η πλέον σθεναρή και ενδεδειγμένη διπλωματική δράση δεν είναι από εκείνα στα οποία μπορεί να δοθεί νομική απάντηση .
13 H Επιτροπή υπογραμμίζει τέλος ότι όλες οι πράξεις ή παραλείψεις της επί των οποίων επιδιώκει να στηριχθεί ο ενάγων είναι κατ’ ανάγκη προγενέστερες της ημερομηνίας κατά την οποία καταδικάσθηκε από το ποινικό δικαστήριο της Βασιλείας, δηλαδή της 1ης Ιουλίου 1976 . Κατά συνέπεια η εν προκειμένω προβαλλόμενη αξίωση έχει εν πάση περιπτώσει παραγραφεί δυνάμει του άρθρου 43 του πρωτοκόλλου περί του Οργανισμού του Δικαστηρίου .
14 Όσον αφορά τον ισχυρισμό ότι η Επιτροπή δεν μερίμνησε για την υπεράσπιση του ενάγοντος ενώπιον των ελβετικών δικαστηρίων, πρέπει να σημειωθεί ότι, όπως προκύπτει από την απόφαση στην υπόθεση 145/83, το εν λόγω όργανο κατέβαλε όλα τα δικαστικά έξοδα περιλαμβανομένης και της αμοιβής των ελβετών δικηγόρων, συνηγόρων του ενάγοντος στην ποινική δίκη . O ενάγων δεν αναφέρει κατά ποίο άλλο τρόπο μπορούσε η Επιτροπή να μεριμνήσει για την υπεράσπισή του ενώπιον των ελβετικών δικαστηρίων . Επομένως ο ισχυρισμός αυτός στερείται πραγματικής βάσεως .
15 Ως προς τον ισχυρισμό ότι η Επιτροπή όφειλε να προσφύγει στη συγκροτηθείσα δυνάμει της συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών μικτή επιτροπή, σημειωτέον πρώτον ότι το έναντι του ενάγοντος ενδεχόμενο καθήκον προς την εν λόγω ενέργεια προϋπέ θετε εν πάση περιπτώσει παράβαση, από την Ελβετία, κάποιας διάταξης της συμφωνίας αυτής ως προς τον ενάγοντα . Όμως, οι διατάξεις της συμφωνίας που επικαλείται ο ενάγων αποβλέπουν στην εξασφάλιση της ισότητας των όρων του ανταγωνισμού στο εμπόριο μεταξύ των συμβαλλομένων μερών και αναφέρονται στα μέτρα τερματισμού της καταχρηστικής εκμετάλλευσης δεσπόζουσας θέσης από μία ή περισσότερες επιχειρήσεις όταν υπάρχει κίνδυνος να επηρεάσει το εν λόγω εμπόριο . Επομένως, η απόφαση της υποβολής ή όχι της υποθέσεως στη μικτή επιτροπή δεν μπορεί να ληφθεί παρά μόνο ενόψει των γενικών συμφερόντων της Κοινότητας κατόπιν πολιτικής κατά τα ουσιώδη εκτιμήσεως την οποία οι ιδιώτες δεν μπορούν να προσβάλλουν ενώπιον των δικαστηρίων .
16 Το συμπέρασμα είναι επομένως ότι ο ενάγων δεν απέδειξε ότι η Επιτροπή όφειλε να προσφύγει στη μικτή επιτροπή σχετικά με το ζήτημα της ποινικής δίωξης που ασκήθηκε εναντίον του στην Ελβετία· άρα ο εν λόγω ισχυρισμός στερείται νομικού ερείσματος .
17 Κατά συνέπεια, η αγωγή αποζημιώσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη, ενώ παρέλκει η εξέταση των ενστάσεων απαραδέκτου και παραγραφής .
Επί του αναγνωριστικού αιτήματος
18 Σχετικά με το δεύτερο αυτό αίτημα αρκεί να σημειωθεί ότι υπερβαίνει προφανώς τις αρμοδιότητες του Δικαστηρίου στο πλαίσιο δίκης που κινήθηκε δυνάμει των άρθρων 178 και 215, δεύτερη παράγραφος, της Συνθήκης και, επομένως, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτο .
19 Κατά συνέπεια η αγωγή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της .
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
20 Σύμφωνα με το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα . Δεδομένου ότι ο ενάγων ηττήθη, πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα .
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς
TO ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφασίζει :
1 ) Απορρίπτει την αγωγή .
2 ) Καταδικάζει τον ενάγοντα στα δικαστικά έξοδα .