61980C0108
ΠΡΟΤΆΣΕΙΣ ΤΟῦ ΓΕΝΙΚΟΘ ΕΊΣΑΓΓΕΛΈΑ GERHARD REISCHL
ΠΟΫ ΑΝΑΠΤΫΧΘΗΚΑΝ ΣΤΊΣ 17 ΔΕΚΕΜΒΡΊΟΥ 1980 (
1
)
Κύριε πρόεδρε,
κύριοι δικαστές,
Ἡ παρούσα υπόθεση γιά έκδοση προδικαστικῆς ἀποφάσεως, την ὁποία έφερε ενώπιόν σας μέ παρεμπίπτουσα ἀπόφαση ἀπό 30 Νοεμβρίου 1979 τό Cour d'appel τοῦ Colmar, θέτει ἕνα πρόβλημα, πού μοιάζει πολύ μέ ἐκεῖνο στό όποιο πρίν ἀπό λίγο καιρό ἀποφανθήκατε μέ την ἀπόφαση σας Grunert τῆς 12ης 'Ιουνίου τρέχοντος ἔτους (υπόθεση 88/79, πού δέ δημοσιεύτηκε ακόμα), την ὁποία εκδώσατε μετά ἀπό αίτηση τοῦ Tribunal de grande instance τοῦ Στρασβούργου.
Στόν Kugelmann, ὅπως ἀκριβώς στόν Gruneri, προσάπτεται ὅτι γνωρίζοντας τόν προορισμό τῆς διέθεσε στό εμπόριο καί πούλησε μία ουσία πού μπορεί νά χρησιμεύσει γιά νόθευση εἰδών διατροφῆς, πράγμα πού συνιστά μιά ἀξιόποινη πράξη κατά τό νόμο τῆς 1ης Αυγούστου 1905 περί παραπλανητικών ενεργειών καί νοθεύσεως εμπορευμάτων καί υπηρεσιών, ὅπως τροποποιήθηκε ἀπό τό νόμο 78/23 τῆς 10ης 'Ιανουαρίου 1978. Τό προϊόν αυτό πού χαρακτηριζόταν σάν «cocktail gelée», καί πού προοριζόταν νά χρησιμοποιηθεί σάν πρόσμειγμα γιά τήν παραγωγή ἐπιστρώσεως ἀπό πηκτή γιά κρέας στην άλμη, πουλήθηκε ἀπό τόν Kugelmann — ὁ όποιος, ὅπως ὁ Grunert, παράγει καί πουλᾶ προσμείγματα γιά κρέας — σέ ἕνα παραγωγό προϊόντων κρέατος. Τό προϊόν αυτό θεωρείται σάν πρόσφορο γιά τή νόθευση εἰδῶν διατροφής επειδή περιέχει σορβικό οξύ.
Ὅπως ὁ γενικός εἰσαγγελεύς Mayras εξέθεσε στίς προτάσεις του στην υπόθεση Grunert, σύμφωνα μέ τό άρθρο 1 τοῦ διατάγματος τῆς 15ης 'Απριλίου 1912 περί εφαρμογής τοῦ νόμου τοῦ 1905, ὅπως τροποποιήθηκε ἀπό τό διάταγμα 73-138 τῆς 12ης Φεβρουαρίου 1973 δέν επιτρέπεται ή πώληση ενός είδους σχετικού μέ τήν ἀνθρώπινη διατροφή — ὅπως τό πρόσμειγμα γιά κρέας — ἄν τοῦ έχουν προστεθεί χημικά συστατικά άλλα ἀπό αυτά πού ἡ χρησιμοποίηση τους έχει επιτραπεί δυνάμει διυπουργικού διατάγματος. Τό ἴδιο ὅπως γιά τά γαλακτικά καί κιτρικά ὀξέα — γιά τά όποια επρόκειτο στην υπόθεση Grunert — έτσι καί γιά τά σορβικά ὀξέα δέ χορηγήθηκε άδεια χρησιμοποιήσεως τους σέ προσμείγματα για κρέας. 'Η χρησιμοποίηση τους γιά τό σκοπό αὐτό ἀπαγορεύεται συνεπώς στή Γαλλία.
Ὅπως ὁ Grunert έτσι καί ὁ Kugelmann δέν ἀμφισβήτησε τίς ενέργειες πού τοῦ καταλογίστηκαν. 'Ισχυρίζεται ὅμως — ὅπως ὁ Grunert — ὅτι ἀπό τήν ὁδηγία 64/54 τοῦ Συμβουλίου τῆς 5ης Νοεμβρίου 1963 περί προσεγγίσεως τῶν νομοθεσιῶν τῶν Κρατῶν μελών σχετικά μέ τίς συντηρητικές ουσίες πού επιτρέπεται νά χρησιμοποιοῦνται σέ εἴδη διατροφής (ABl. 12 τῆς 27ης 'Ιανουαρίου 1964, σ. 161) προκύπτει ὅτι ναί μέν τά Κράτη μέλη μπορούν νά επιτρέπουν τίς συντηρητικές ουσίες πού προβλέπονται στό παράρτημα — στό όποιο τά σορβικά ὀξέα βρίσκονται στην πρώτη θέση — δέν επιτρέπεται ὅμως νά θεσπίζουν διατάξεις πού θά είχαν σάν συνέπεια τόν πλήρη ἀποκλεισμό τῆς χρησιμοποιήσεως σέ εἴδη διατροφής μιᾶς ἀπό τίς συντηρητικές ουσίες πού ἀναφέρονται στό παράρτημα. Τό σορβικό ὀξύ, πού ἀναφέρεται ρητά στό παράρτημα της ὁδηγίας, δέν πρέπει επομένως νά εξαιρεθεί ἀπό τίς ουσίες, οἱ όποιες μπορούν νά χρησιμοποιηθούν στή Γαλλία σάν συντηρητικές ουσίες. Συνεπώς ἡ χρήση του δέν ἐπιφέρει καμιά ποινική δίωξη κατά τό νόμο τοῦ 1905.
Τό Cour d'appel τοῦ Colmar διερωτάται ἄν ή ὁδηγία 64/54 υποχρεώνει τά Κράτη μέλη νά επιτρέπουν στίς εσωτερικές νομοθεσίες τους όλες τίς συντηρητικές ουσίες οἱ όποιες μπορεί νά χρησιμοποιοῦνται σέ εἴδη διατροφῆς καί ἀπαριθμοῦνται στην ὁδηγία αυτή ἤ ἄν τά κράτη πρέπει νά ἀπαγορεύουν μόνο τή χρησιμοποίηση ὅλων τῶν ουσιῶν πού δέν ἀπαριθμούνται σ' αυτή. Ἐν ὄψει τοῦ ερωτήματος αὐτοῦ περί ερμηνείας ενός κοινοτικοί) κανόνα τό δικαστήριο ἀνέβαλε τή δίκη καί υπέβαλε στό Δικαστήριο σύμφωνα μέ τό άρθρο 177 τῆς συνθήκης τό ἀκόλουθο ερώτημα: Τό γεγονός ὅτι Κράτος μέλος τῆς Ευρωπαϊκῆς Οικονομικῆς Κοινότητας ἀπαγορεύει μέ τή νομοθεσία του τή χρήση μιᾶς συντηρητικῆς ουσίας σέ εἴδη διατροφής, ἄν καί ἡ χρησιμοποίηση τῆς ουσίας αυτής επιτρέπεται ἀπό τήν οδηγία τῆς Κοινότητας τῆς 5ης Νοεμβρίου 1963, συνιστᾶ παράβαση τῆς ἀρχής τῆς υπεροχής τοῦ κοινοτικού δικαίου έναντι τοῦ ἐσωτερικού δικαίου, τήν οποία μπορεῖ νά επικαλεστεί ένας πολίτης της Κοινότητας πού διώκεται ποινικά γιά νόθευση εἰδῶν διατροφῆς μέ αυτή τή συντηρητική ουσία (σορβικό ὀξύ);
I —
Στην ἀνωτέρω ἀπόφαση τῆς 12ης 'Ιουνίου 1980 στην υπόθεση Grunert τό δικαστήριο έκρινε ὅτι ἡ ὁδηγία 64/54 τοῦ Συμβουλίου, τῆς 5ης Νοεμβρίου 1963, υποχρεώνει τά Κράτη μέλη νά μήν επιτρέπουν τή χρήση συντηρητικών οὐσιών οἱ όποιες δέν περιλαμβάνονται στόν κατάλογο πού προσαρτήθηκε σ' αυτήν τήν ὁδηγία. Τό άρθρο 2 παράγραφος 2 αὐτῆς τῆς ὁδηγίας ὁρίζει ρητά ὅτι ἡ ὁδηγία δέ θίγει τίς εθνικές νομοθεσίες, οἱ όποιες καθορίζουν σέ ποια εἴδη διατροφής ἐπιτρέπεται ή χρήση τῶν συντηρητικών ουσιών πού ἀπαριθμούνται στό παράρτημα. Ή οδηγία 64/54 δέν υποχρεώνει συνεπώς τά Κράτη μέλη νά επιτρέψουν τή χρήση τῶν συντηρητικών ουσιών, πού ἀπαριθμοῦνται στό παράρτημα της, σέ ὅλα τά εἴδη διατροφής. Πάντως ἡ ελευθερία τῶν Κρατών μελών νά ἀπαγορεύουν ἡ νά επιτρέπουν τή χρήση αυτών τῶν ουσιών δέν πρέπει νά έχει σάν συνέπεια τόν τέλειο ἀποκλεισμό τῆς χρήσεως σέ εἴδη διατροφής μιᾶς ἀπό τίς συντηρητικές ουσίες, πού περιλαμβάνονται στόν ἀνωτέρω κατάλογο ἡ κάθε παρακώλυση διαθέσεως στό εμπόριο μιᾶς τέτοιας ουσίας.
Στην περίπτωση τοῦ σορβικοῦ ὀξέος, γιά τό όποιο πρόκειται στή δίκη αὐτή, δέν μπορεί συνεπώς, ἀκριβώς ὅπως καί στή δίκη γιά τά γαλακτικά καί κιτρικά ὀξέα, νά ἀντιταχθεί κατά τῆς γαλλικῆς ρυθμίσεως ὅτι προσέκρουσε σ' αυτήν τήν υποχρέωση. Σύμφωνα μέ πληροφορίες πού μᾶς παρασχέθηκαν ἀπό τή γαλλική κυβέρνηση καί τήν 'Επιτροπή, επιτρέπεται ἰδίως ἡ χρησιμοποίηση σορβικοῦ ὀξέος στή Γαλλία, μεταξύ άλλων, στά ἀκόλουθα εἴδη διατροφής: κάστανα, ζαχαρόπηκτα φρούτα γιά γιαούρτι, παγωμένα ζαχαρώδη προϊόντα.
II —
Όσον άφορᾶ τήν άμεση ενέργεια τῆς οδηγίας, τό Δικαστήριο έκρινε μέ τήν ἀπόφαση του στην υπόθεση Grunert ὅτι οἱ διατάξεις τῆς ὁδηγίας 64/54 μπορούν νά προταθούν ἐνώπιον τῶν εθνικών δικαστηρίων καθ' ὅσον δέν επιτρέπουν στά Κράτη μέλη νά ἀπαγορεύσουν ὁποιαδήποτε χρησιμοποίηση σέ εἴδη διατροφής μιᾶς ἀπό τίς συντηρητικές ουσίες πού ἀπαριθμούνται στό παράρτημἀ τῆς ἡ νά εμποδίσουν κάθε διάθεση στό εμπόριο μιᾶς τέτοιας ουσίας. Ή άμεση ενέργεια, πού αναγνωρίζεται έτσι στην ὁδηγία, περιορίζεται συνεπώς στίς περιπτώσεις, στίς όποιες Κράτος μέλος ἀπαγορεύει κάθε χρήση σέ εἴδη διατροφής μιας συντηρητικῆς ουσίας ἀπό αυτές πού ἀπαριθμούνται στό παράρτημα τῆς ὁδηγίας ή εμποδίζει κάθε διάθεση στό εμπόριο μιᾶς τέτοιας οὐσίας, έκτος ἄν δέν υφίσταται τεχνολογική αναγκαιότητα γιά τή χρησιμοποίηση τῆς ουσίας σέ εἴδη διατροφῆς πού παράγονται καί καταναλώνονται στό χώρο του (άρθρο 2 παράγραφος 2, εδάφιο 2 της ὁδηγίας, ὅπως τροποποιήθηκε ἀπό τό άρθρο 1 παράγραφος 1 τῆς ὁδηγίας 67/427 τοῦ Συμβουλίου τῆς 27ης 'Ιουνίου 1967 — ABl. 148 τῆς 11ης 'Ιουλίου 1967, σ. 1). Οἱ ἰδιῶτες δέν μπορούν νά επικαλεσθούν τήν ὁδηγία γιά νά πάψει ἡ ποινική δίωξη πού άρχισε βάσει εσωτερικῶν ποινικῶν διατάξεων πού βρίσκονται σέ ἁρμονία μέ τήν ἐν λόγω ὁδηγία.
Προτείνω συνεπῶς νά δοθεί στό. ερώτημα τοῦ Cour d'appel τοῦ Colmar ἡ ἀκόλουθη ἀπάντηση :
1.
Ή ὁδηγία 64/54 τοῦ Συμβουλίου, τῆς 5ης Νοεμβρίου 1963 επιτρέπει στά Κράτη μέλη νά ἀπαγορεύουν τή χρησιμοποίηση σέ εἴδη διατροφῆς τῶν συντηρητικῶν ουσιών πού ἀπαριθμούνται στό παράρτημα. Ή ελευθερία των Κρατών μελών νά επιτρέπουν ἡ ἀπαγορεύουν τή χρησιμοποίηση αυτῶν τῶν ουσιών δέν πρέπει πάντως νά 'έχει σάν ἀποτέλεσμα τόν πλήρη ἀποκλεισμό τῆς χρήσεως μιας τέτοιας ουσίας σ' αυτά τά εἴδη διατροφής — έκτός ἄν δέν υφίσταται σχετική τεχνολογική ἀναγκαιότητα — ἡ τήν παρεμπόδιση κάθε διαθέσεως στό εμπόριο μιας τέτοιας ουσίας.
2.
Οἱ διατάξεις τῆς μπορούν νά προταθοῦν ενώπιον τῶν εθνικών δικαστηρίων μόνο κατά τό μέτρο πού υποχρεώνουν τά Κράτη μέλη νά επιτρέψουν τή χρήση κάθε συντηρητικής ουσίας ἀπό αὐτές πού περιλαμβάνονται στόν κατάλογο τοῦ παραρτήματος της, τουλάχιστον σέ ἕνα είδος διατροφής τῆς επιλογής τους — έκτος ἄν δέν υφίσταται σχετική τεχνολογική ἀναγκαιότητα — καί νά μήν εμποδίζουν κάθε διάθεση στό εμπόριο μιᾶς τέτοιας ουσίας.
(
1
)	Μετάφραση ἀπό τά γερμανικά.