62024CJ0321_RES
Kawża C‑321/24
BC
vs
S. C. P. Attal et Associés
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mit-Tribunal Judiciaire de Paris (Franza))
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) tat‑30 ta’ Ottubru 2025
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Moviment liberu tal-kapital – Artikolu 63(1) TFUE – Suċċessjoni – Użu obbligatorju ta’ nutar għall-finijiet tal-istabbiliment tad-dikjarazzjoni ta’ suċċessjoni fi Stat Membru differenti minn dak li fih tinfetaħ is-suċċessjoni – Leġiżlazzjoni ta’ dan l-Istat Membru li tipprevedi li l-emolumenti ta’ dan in-nutar għandhom jiġu kkalkolati fuq l-attiv gross totali tas-suċċessjoni – Eżerċizzju parallel, mill-Istati Membri, tal-kompetenza fiskali tagħhom – Assenza ta’ restrizzjoni għall-moviment liberu tal-kapital”
Moviment liberu tal-kapital u libertà tal-pagamenti – Dispożizzjonijiet tat-Trattat – Kamp ta’ applikazzjoni – Emolumenti ta’ nutar għall-istabbiliment ta’ dikjarazzjoni ta’ suċċessjoni – Suċċessjoni li tinkludi proprjetajiet li jinsabu f’żewġ Stati Membri u suġġetti għat-taxxa tas-suċċessjoni f’kull wieħed minn dawn l-Istati – Użu obbligatorju ta’ nutar għall-istabbiliment tad-dikjarazzjoni tas-suċċessjoni f’wieħed mill-Istati Membri – Sitwazzjoni b’elementi transkonfinali – Ħlas tal-emolumenti tan-nutar li ma jinvolvux moviment transkonfinali tal-kapital, iżda madankollu marbut man-natura transkonfinali tas-suċċessjoni – Inklużjoni
(Artikolu 63(1) TFUE)
(ara l-punti 29 sa 33)
Moviment liberu tal-kapital u libertà tal-pagamenti – Restrizzjonijiet – Emolumenti ta’ nutar għall-istabbiliment ta’ dikjarazzjoni ta’ suċċessjoni – Suċċessjoni li tinkludi proprjetajiet li jinsabu f’żewġ Stati Membri u suġġetti għat-taxxa tas-suċċessjoni f’kull wieħed minn dawn l-Istati – Użu obbligatorju ta’ nutar għall-istabbiliment tad-dikjarazzjoni tas-suċċessjoni f’wieħed mill-Istati Membri – Emolumenti tan-nutar ikkalkolati fuq l-attiv gross kollu tas-suċċessjoni indipendentement mill-post tal-proprjetajiet ikkonċernati – Leġiżlazzjoni applikabbli mingħajr distinzjoni għas-sitwazzjonijiet nazzjonali u għas-sitwazzjonijiet transkonfinali – Assenza ta’ diskriminazzjoni – Dikjarazzjoni tas-suċċessjoni li tirrigwarda, skont ftehim dwar ħelsien minn taxxa doppja u d-dritt nazzjonali, il-proprjetajiet kollha tas-suċċessjoni – Assenza ta’ teħid inkunsiderazzjoni tal-emolumenti mħallsa lil nutar stabbilit fl-Istat Membru l-ieħor u kkalkolati wkoll fuq l-attiv gross kollu tas-suċċessjoni – Żvantaġġi li jirriżultaw mill-eżerċizzju parallel tal-kompetenzi fiskali tal-Istati Membri – Assenza ta’ restrizzjonijiet
(Artikolu 63(1) TFUE)
(ara l-punti 39 sa 47, u d-dispożittiv)
Sunt
Fil-kuntest ta’ kawża li kienet tirrigwarda l-kontestazzjoni tal-emolumenti ta’ nutar Franċiż li kien obbligat juża, fil-kuntest ta’ suċċessjoni transkonfinali li tinkludi proprjetajiet li jinsabu fi Franza u fil-Belġju, il-Qorti tal-Ġustizzja tat deċiżjoni dwar il-konformità mal-Artikolu 63 TFUE ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali li kienet tipprevedi li r-remunerazzjoni tan-nutar li jistabbilixxi d-dikjarazzjoni ta’ suċċessjoni tiġi kkalkolata abbażi tal-attiv gross kollu tas-suċċessjoni, mingħajr ma jittieħdu inkunsiderazzjoni l-emolumenti mħallsa lil nutar stabbilit fi Stat Membru ieħor, ikkalkolati wkoll fuq l-attiv gross kollu tas-suċċessjoni.
BC, residenti fi Franza, kienet, wara l-mewt ta’ oħtha li kienet residenti fil-Belġju, l-unika eredi ta’ proprjetajiet mobbli u immobbli li kienu jinsabu kemm fi Franza kif ukoll fil-Belġju.
Is-suċċessjoni nfetħet fil-Belġju minn nutar stabbilit f’dan l-Istat Membru. Inkambju għad-dikjarazzjoni tas-suċċessjoni stabbilita minn dan tal-aħħar, BC ħallsitu emolumenti kkalkolati fuq il-valur tal-attiv gross kollu tas-suċċessjoni li kien jinkludi l-proprjetajiet li kienu jinsabu fi Franza u fil-Belġju, konformement ma’ dak li kienet tipprevedi l-leġiżlazzjoni Belġjana.
Barra minn hekk, BC kienet obbligata tuża, skont id-dritt Franċiż, is-servizzi ta’ nutar stabbilit fi Franza sabiex jiffirma d-dikjarazzjoni tas-suċċessjoni f’dan l-Istat Membru għall-finijiet tal-kalkolu tat-taxxa Franċiża fuq is-suċċessjonijiet.
BC ressqet azzjoni ġudizzjarja quddiem it-tribunal judiciaire de Paris (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Pariġi), li kienet il-qorti tar-rinviju, li permezz tagħha hija kkontestat il-modalitajiet ta’ kalkolu tar-remunerazzjoni tan-nutar Franċiż. Hija talbet li din ir-remunerazzjoni tiġi kkalkolata fuq l-attiv gross li kien jikkorrispondi biss għall-proprjetajiet li kienu jinsabu fi Franza, u mhux fuq l-attiv gross kollu tas-suċċessjoni.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat, l-ewwel nett, li s-sitwazzjoni inkwistjoni kienet taqa’ taħt il-moviment tal-kapital, fis-sens tal-Artikolu 63(1) TFUE.
Fil-fatt, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li t-trattament fiskali ta’ suċċessjonijiet jaqa’ taħt id-dispożizzjonijiet tat-Trattat FUE dwar il-moviment tal-kapital, bl-eċċezzjoni tal-każijiet fejn l-elementi kostituttivi tagħhom ikunu limitati għal Stat Membru wieħed biss (
1
).
F’dan il-każ, is-suċċessjoni kontenzjuża, miftuħa fil-Belġju, u pagabbli lil persuna residenti fi Franza, li kienet tinkludi proprjetajiet li kienu jinsabu fi Franza u fil-Belġju u li kienu suġġetti, f’kull wieħed minn dawn l-Istati Membri, għal taxxa tas-suċċessjoni, kienet ta’ natura transkonfinali.
Din in-natura transkonfinali ma setgħetx tiġi kkontestata, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, mill-fatt li l-emolumenti tan-nutar inkarigat stabbilit fi Franza, ma kinux jifformaw parti mill-patrimonju tas-suċċessjoni tal-mejjet u ma kinux jagħtu lok għal moviment transkonfinali tal-kapital, peress li dan in-nutar ġie rremunerat indipendentement u separatament min-nutar stabbilit fil-Belġju.
Fil-fatt, id-dikjarazzjoni tas-suċċessjoni stabbilita min-nutar fi Franza kienet telenka l-proprjetajiet mobbli u immobbli li kienu jinsabu kemm fi Franza kif ukoll barra sabiex l-awtorità tat-taxxa Franċiża tkun tista’ tikkalkola t-taxxa fuq is-suċċessjoni, b’applikazzjoni b’mod partikolari tad-dispożizzjonijiet rilevanti tal-Ftehim Franko-Belġjan intiż li tiġi evitata t-taxxa doppja fil-qasam tat-taxxa tas-suċċessjoni (
2
).
L-intervent tan-nutar fi Franza kien jikkostitwixxi għalhekk stadju neċessarju għall-kalkolu ta’ dawn l-emolumenti, b’tali mod li l-modalitajiet ta’ kalkolu tal-emolumenti notarili, iddeterminati fuq l-attiv gross kollu tas-suċċessjoni b’hekk irreġistrat min-nutar, kienu marbuta b’mod inseparabbli man-natura transkonfinali tas-suċċessjoni inkwistjoni.
Peress li s-sitwazzjoni inkwistjoni kienet taqa’ taħt il-moviment liberu tal-kapital, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat, fit-tieni lok, jekk il-leġiżlazzjoni Franċiża dwar il-modalitajiet ta’ kalkolu tal-emolumenti tan-nutara fil-qasam ta’ dikjarazzjonijiet ta’ suċċessjoni f’tali sitwazzjoni kinitx tikkostitwixxi restrizzjoni għall-moviment tal-kapital ipprojbita mill-Artikolu 63 TFUE.
Il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat qabelxejn li l-leġiżlazzjoni inkwistjoni, sa fejn ma introduċiet ebda differenza fit-trattament bejn is-sitwazzjonijiet purament interni u s-sitwazzjonijiet transkonfinali, ma kinitx diskriminatorja. Fil-fatt, l-emolumenti tan-nutar, li jikkostitwixxu r-remunerazzjoni bħala prinċipju ġusta u ekwa ta’ dan tal-aħħar, kienu jiġu kkalkolati fil-każijiet kollha abbażi tal-attiv gross kollu tas-suċċessjoni, indipendentement mill-post fejn jinsabu l-proprjetajiet kkonċernati.
Ċertament, tali leġiżlazzjoni kienet ta’ natura li tisfavorixxi s-sitwazzjonijiet transkonfinali sa fejn twassal sabiex werriet ikun jista’, fil-każ ta’ suċċessjoni transkonfinali, jiġi mġiegħel iħallas emolumenti f’kull wieħed mill-Istati Membri li fihom jinsabu l-proprjetajiet tas-suċċessjoni u b’hekk iġarrab piż ikbar minn dak li kien iġarrab fil-każ ta’ suċċessjoni purament interna.
Madankollu, jekk l-emolumenti tan-nutar fi Franza jiġu kkalkolati abbażi tal-attiv gross totali tas-suċċessjoni, dan huwa għaliex id-dikjarazzjoni ta’ suċċessjoni magħmula minn dan in-nutar għandha telenka dan l-attiv sabiex tippermetti lill-awtorità tat-taxxa li tikkalkola t-taxxa relatata mas-suċċessjoni, b’applikazzjoni b’mod partikolari tal-Ftehim Franko-Belġjan. Dawn l-emolumenti għandhom għalhekk jitqiesu, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (
3
), bħala żvantaġġi, fil-forma ta’ spejjeż supplimentari, li jirriżultaw mill-eżerċizzju parallel tal-kompetenzi fiskali tar-Repubblika Franċiża u tar-Renju tal-Belġju. Issa, fl-assenza ta’ armonizzazzjoni fil-livell tal-Unjoni Ewropea, tali żvantaġġi ma jikkostitwixxux restrizzjonijiet għal-libertajiet ta’ moviment, sakemm tali eżerċizzju parallel tal-kompetenzi fiskali ma jkunx diskriminatorju.
Peress li l-leġiżlazzjoni inkwistjoni ma kinitx diskriminatorja u peress li l-ispejjeż supplimentari li hija ħolqot kienu jaffettwaw bl-istess mod il-moviment tal-kapital transkonfinali bejn Franza u l-Belġju u dawk interni għal Franza, l-imsemmija leġiżlazzjoni ma stabbilixxietx restrizzjoni għall-moviment liberu tal-kapital ipprojbita mill-Artikolu 63(1) TFUE.
(
1
)	Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenzi tat‑23 ta’ Frar 2006, van Hilten-van der Heijden (C‑513/03, EU:C:2006:131, punt 41); tal‑21 ta’ Diċebmru 2021; Finanzamt V (Suċċessjonijiet - Tnaqqis parzjali u tnaqqis tal-ishma irriżervati), C‑394/20, EU:C:2021:1044, punt 29, kif ukoll tat‑12 ta’ Ottubru 2023, BA (Suċċessjonijiet - Politika soċjali tal-akkomodazzjoni fl-Unjoni) (C‑670/21, EU:C:2023:763, punt 38).
(
2
)	Convention fiscale entre la France et la Belgique tendant à éviter les doubles impositions et à régler certaines autres questions en matière d’impôts sur les successions et de droits d’enregistrement (il-Ftehim fiskali bejn Franza u l-Belġju intiż sabiex tiġi evitata t-taxxa doppja u sabiex jiġu rregolati ċerti kwistjonijiet oħra fil-qasam tat-taxxa ta’ suċċessjoni u tat-taxxa ta’ reġistrazzjoni), iffirmat fi Brussell fl‑20 ta’ Jannar 1959.
(
3
)	Ara, b’analoġija, is-sentenzi tat‑8 ta’ Settembru 2005, Mobistar u Belgacom Mobile (C‑544/03 u C‑545/03, EU:C:2005:518, punt 31), kif ukoll tat‑22 ta’ Settembru 2022, Admiral Gaming Network et, C‑475/20 sa C‑482/20, EU:C:2022:714, punt 43 u l-ġurisprudenza ċċitata).