62024CJ0063
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tielet Awla)
30 ta’ April 2025 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Politika tal-ażil – Status ta’ refuġjat jew status mogħti mill-protezzjoni sussidjarja – Direttiva 2011/95/UE – Artikolu 12(2)(b) – Artikolu 18 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Esklużjoni mill-istatus ta’ refuġjat – Kawżi – Twettiq ta’ delitt serju mhux politiku barra mill-pajjiż ta’ rifuġju qabel l-ammissjoni tal-persuna fl-imsemmi pajjiż bħala refuġjat – Effett tal-fatt li l-piena ġiet skontata”
Fil-Kawża C‑63/24 [Galte] (
i
),
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mil-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal-Litwanja), permezz ta’ deċiżjoni tal‑24 ta’ Jannar 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fis‑26 ta’ Jannar 2024, fil-proċedura
K. L.
vs
Migracijos departamentas prie Lietuvos Respublikos vidaus reikalų ministerijos,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tielet Awla),
komposta minn C. Lycourgos (Relatur), President tal-Awla, S. Rodin, N. Piçarra, O. Spineanu-Matei u N. Fenger, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: L. Medina,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għall-Gvern Litwan, minn V. Kazlauskaitė-Švenčionienė u E. Kurelaitytė, bħala aġenti,
–
għall-Gvern Belġjan, minn M. Jacobs u M. Van Regemorter, bħala aġenti,
–
għall-Gvern Ġermaniż, minn J. Möller u R. Kanitz, bħala aġenti,
–
għall-Gvern Franċiż, minn R. Bénard u O. Duprat-Mazaré, bħala aġenti,
–
għall-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi, minn M. K. Bulterman u A. Hanje, bħala aġenti,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn F. Blanc, M. Debieuvre u J. Jokubauskaitė, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstemgħet l-Avukata Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2011/95/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Diċembru 2011 dwar standards għall-kwalifika ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħal benefiċjarji ta’ protezzjoni internazzjonali, għal stat uniformi għar-refuġjati jew għal persuni eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja, u għall-kontenut tal-protezzjoni mogħtija (ĠU 2011, L 337, p. 9), moqri flimkien mal-Artikolu 18 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn K. L. u l-Migracijos departamentas prie Lietuvos Respublikos vidaus reikalų ministerijos (id-Dipartiment tal-Migrazzjoni fil-Ministeru għall-Intern tar-Repubblika tal-Litwanja) (iktar ’il quddiem id-“Dipartiment tal-Migrazzjoni”) dwar ir-rifjut ta’ dan tal-aħħar li jagħti lil K. L. l-istatus ta’ refuġjat.
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt internazzjonali
3
Il-Konvenzjoni dwar l-Istatus tar-Refuġjati, iffirmata f’Genève fit‑28 ta’ Lulju 1951 (Ġabra tat-Trattati tan-Nazzjonijiet Uniti, Vol. 189, p. 150, Nru 2545 (1954)), daħlet fis-seħħ fit‑22 ta’ April 1954. Din ġiet issupplimentata u emendata bil-Protokoll relatat mal-Istatus tar-Refuġjati, konkluż fi New York fil‑31 ta’ Jannar 1967, li daħal fis-seħħ fl‑4 ta’ Ottubru 1967 (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Genève”).
4
Skont it-Taqsima F tal-Artikolu 1 tal-Konvenzjoni ta’ Genève:
“Id-dispożizzjonijiet ta’ din il-konvenzjoni ma għandhomx japplikaw għal kwalunkwe persuna li fil-konfront tagħha jkun hemm raġunijiet serji sabiex jitqies li tkun:
[…]
b) wettqet reat serju taħt id-dritt ordinarju barra mill-pajjiż ospitanti qabel l-ammissjoni tagħha f’dan il-pajjiż bħala refuġjat;
[…]”
5
L-Artikolu 33 ta’ din il-konvenzjoni jiddisponi:
“1.   Ebda wieħed mill-Istati Kontraenti ma għandu jkeċċi jew jirritorna (‘refouler’), bi kwalunkwe mod, refuġjat lejn il-fruntieri tat-territorji fejn il-ħajja jew il-libertà tiegħu tkun mhedda minħabba r-razza tiegħu, ir-reliġjon tiegħu, in-nazzjonalità tiegħu, l-appartenenza tiegħu fi grupp soċjali partikolari jew l-opinjoni politika tiegħu.
2.   Madankollu, il-benefiċċju ta’ din id-dispożizzjoni ma jistax jiġi invokat minn refuġjat li fir-rigward tiegħu jkun hemm raġunijiet serji li jitqies li huwa perikolu għas-sigurtà tal-pajjiż fejn ikun jinsab jew li, minħabba li kien is-suġġett ta’ kundanna definittiva għal reat partikolarment gravi, jikkostitwixxi theddida għall-komunità tal-imsemmi pajjiż.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Id‑dritt tal‑Unjoni
6
Il-premessa 4 tad-Direttiva 2011/95 tistabbilixxi li:
“Il-Konvenzjoni ta’ Ġinevra […] [tikkostitwixxi] l-pedament tar-reġim legali internazzjonali għall-protezzjoni ta’ refuġjati.”
7
L-Artikolu 12(2) ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“Persuna li tkun ċittadina nazzjonali ta’ pajjiż terz jew persuna mingħajr stat għandha tiġi eskluża milli tkun refuġjat meta jkun hemm raġunijiet serji biex jitqies li:
[…]
(b) hija kkommettiet delitt serju mhux politiku barra mill-pajjiż tar-refuġju qabel id-dħul tagħha bħala refuġjat; jiġifieri qabel il-mument tal-ħruġ ta’ permess ta’ residenza fuq il-bażi tal-għoti ta’ stat ta’ refuġjat; partikolarment azzjonijiet krudili, anke jekk kommessi b’għan allegatament politiku, jistgħu jiġu klassifikati bħala delitti serji mhux politiċi;
[…]”
8
L-Artikolu 21(1) tal-imsemmija direttiva jipprevedi:
“L-Istati Membri għandhom jirrispettaw il-prinċipju ta’ non-refoulement bi qbil mal-obbligi internazzjonali tagħhom.”
Id-dritt Litwan
9
Skont l-Artikolu 86(1) tal-Lietuvos Respublikos įstatymas dėl užsieniečių teisinės padėties Nr. IX-2206 (il-Liġi tar-Repubblika tal-Litwanja Nru IX‑2206 dwar l-Istatus Ġuridiku tal-Barranin), tad‑29 ta’ April 2004 (Žin., 2004, Nru 73–2539), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali:
“L-istatus ta’ refuġjat għandu jingħata lill-applikant għall-ażil li, minħabba biża’ ġġustifikat ta’ persekuzzjoni minħabba r-razza, ir-reliġjon, in-nazzjonalità, is-sħubija ma’ grupp soċjali jew l-opinjonijiet politiċi tiegħu, jinsab barra mill-Istat li tiegħu għandu n-nazzjonalità u li ma jistax jew jibża’ japprofitta ruħu mill-protezzjoni ta’ dan l-Istat, jew anki jekk ma għandux nazzjonalità ta’ xi Stat barrani, ikun jinsab barra mill-Istat li fih għandu r-residenza abitwali tiegħu, u għar-raġunijiet hawn fuq imsemmija, ma jistax jew jibża’ jirritorna fih, sa fejn ma jkunx jaqa’ taħt ir-raġunijiet ta’ esklużjoni previsti fl-Artikolu 88(1) u (2) ta’ din il-liġi.”
10
Il-punt 3 tal-Artikolu 88(2) din il-liġi jipprovdi:
“L-istatus ta’ refuġjat għandu jiġi rrifjutat lill-applikant għall-ażil li jissodisfa l-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 86(1) ta’ din il-liġi meta jkun hemm raġunijiet serji sabiex jitqies li, qabel l-ammissjoni tiegħu fil-Litwanja, huwa jkun ikkommetta delitt serju mhux politiku (azzjonijiet imwettqa b’għan allegatament politiku jistgħu jiġu kklassifikati bħala delitti serji mhux politiċi meta jkunu partikolarment krudili) jew ikun instab ħati ta’ atti kuntrarji għall-għanijiet u għall-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti jew ikun instiga tali delitt jew tali atti, jew ikun ipparteċipa fihom bi kwalunkwe mod ieħor.”
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
11
Fis‑17 ta’ Frar 2022, wara li qasam illegalment il-fruntiera bejn il-Bjelorussja u l-Litwanja, K. L., ċittadin ta’ pajjiż terz, ippreżenta applikazzjoni għall-ażil u għal permess ta’ residenza temporanja f’dan l-Istat Membru. Huwa ddikjara li kien instab ħati tliet darbiet, mingħajr bażi, mill-awtoritajiet tal-pajjiż tal-oriġini tiegħu, fejn ir-raġunijiet veri ta’ dawn il-kundanni kienu l-attività tiegħu ta’ oppożizzjoni politika. K. L. allegatament ħarab mill-pajjiż tal-oriġini tiegħu fuq il-bażi li l-aġenziji tal-infurzar tal-liġi ta’ dan il-pajjiż kienu interrogaw nies oħra, fatt li huwa kien interpreta bħala indikazzjoni tat-tħejjija ta’ kawża kriminali ġdida kontrih, abbażi tat-tixrid ta’ informazzjoni politika jew tal-organizzazzjoni tal-manifestazzjonijiet.
12
Id-Dipartiment tal-Migrazzjoni qies li K. L. seta’ japplika għall-istatus ta’ refuġjat fil-Litwanja. Fil-fatt, dan id-dipartiment qies li l-kritika pubblika, mill-persuna kkonċernata, tal-awtoritajiet tal-pajjiż tal-oriġini tagħha kienet tikkostitwixxi raġuni possibbli għal persekuzzjonijiet fil-konfront tagħha. Skont l-imsemmi dipartiment, K. L. kien ikun wisq probabbli arrestat f’dak il-pajjiż u kien ikun is-suġġett ta’ proċeduri kriminali minħabba l-pubblikazzjonijiet tiegħu fuq in-networks soċjali.
13
Madankollu, fid-dawl tal-proċeduri kriminali li K. L. kien suġġett għalihom fil-passat u fil-firxa tas-sanzjonijiet mogħtija, l-istess dipartiment qies li huwa kien wettaq atti li għandhom jiġu kklassifikati bħala “delitt serju mhux politiku”, fis-sens tal-punt 3 tal-Artikolu 88(2) tal-Liġi tar-Repubblika tal-Litwanja Nru IX‑2206 dwar l-Istatus Ġuridiku tal-Barranin, fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali.
14
Għaldaqstant, permezz ta’ deċiżjoni tas‑16 ta’ Jannar 2023, id-Dipartiment tal-Migrazzjoni ċaħad l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali ta’ K. L. Madankollu, dan id-dipartiment ħareġ permess ta’ residenza temporanja lil dan tal-aħħar, minħabba li kien ipprojbit li jitneħħa lejn il-pajjiż tal-oriġini tiegħu, fejn seta’ jiġi ppersegwitat minħabba l-opinjonijiet politiċi tiegħu.
15
B’sentenza tat‑30 ta’ Marzu 2023, il-Vilniaus apygardos administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali ta’ Vilnjus) ċaħdet ir-rikors ta’ K. L. kontra din id-deċiżjoni. Il-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal-Litwanja), li hija l-qorti tar-rinviju, hija adita b’appell ta’ K. L. minn din is-sentenza.
16
Quddiem dik il-qorti, K. L. isostni li huwa diġà skonta l-piena li għaliha kien ġie kkundannat għad-delitt li minħabba fih id-Dipartiment tal-Migrazzjoni rrifjuta li jirrikonoxxilu l-istatus ta’ refuġjat. Filwaqt li jibbaża ruħu fuq pubblikazzjonijiet tal-Uffiċċju tal-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Refuġjati (UNHCR), huwa għalhekk isostni li l-klawżola ta’ esklużjoni mill-istatus ta’ refuġjat li tinsab fl-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2011/95 ma għadhiex applikabbli.
17
Id-Dipartiment tal-Migrazzjoni, peress li qies li ebda definizzjoni ċara tal-kunċett ta’ “delitt serju mhux politiku” ma tirriżulta mid-Direttiva 2011/95 u mil-leġiżlazzjoni Litwana, min-naħa tiegħu bbaża ruħu, minn naħa, fuq id-dokument tal-Uffiċċju Ewropew ta’ Appoġġ fil-Qasam tal-Ażil (EASO) tax-xahar ta’ Ottubru 2021, intitolat “Gwida prattika tal-EASO dwar l-esklużjoni għal delitti serji (mhux politiċi)”, sabiex jikklassifika wieħed mir-reati mwettqa mill-persuna kkonċernata bħala “delitt serju mhux politiku”, u, min-naħa l-oħra, fuq il-paġna 35 tad-dokument tal-EASO tax-xahar ta’ Jannar 2017, intitolat “Gwida prattika tal-EASO: Esklużjoni”, li jikkonkludi, fil-każ li l-applikant għal protezzjoni internazzjonali kien skonta l-piena tiegħu, li l-awtorità kompetenti għandha setgħa diskrezzjonali fir-rigward tal-applikazzjoni tal-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2011/95.
18
Skont il-qorti tar-rinviju, l-effett ta’ tali ċirkustanza sal-lum ma huwiex spjegat, la fis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tad‑9 ta’ Novembru 2010, B u D (C‑57/09 u C‑101/09, EU:C:2010:661), kif ukoll is-sentenza tat‑13 ta’ Settembru 2018, Ahmed (C‑369/17, EU:C:2018:713), li jippreċiżaw il-portata tal-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2011/95, jew fid-dokumenti tal-EASO. Dak tax-xahar ta’ Jannar 2016, intitolat “Esklużjoni: Artikoli 12 u 17 tad-Direttiva ta’ Klassifikazzjoni (2011/95/UE)”, ma jiħux pożizzjoni, u dak tax-xahar ta’ Ottubru 2021, intitolat “Gwida prattika tal-EASO dwar l-esklużjoni għal delitti serji (mhux politiċi)”, ma jistabbilixxix lista eżawrjenti tal-kriterji ta’ identifikazzjoni ta’ delitt serju.
19
Barra minn hekk, filwaqt li tqis li l-eżekuzzjoni tal-piena mogħtija, min-natura tagħha, ma hijiex relatata mal-gravità tal-att imwettaq mill-applikant għal protezzjoni internazzjonali jew mar-responsabbiltà individwali tiegħu, dik il-qorti tistaqsi dwar l-effett ta’ dan il-fatt fuq l-applikabbiltà tal-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2011/95, fid-dawl tal-punt 157 tad-Dokument HCR/1P/4/FRE/REV.4 tal-UNHCR, tax-xahar ta’ Frar 2019, intitolat “Gwida dwar il-proċeduri u l-kriterji li għandhom jiġu applikati sabiex jiġi ddeterminat l-istatus ta’ refuġjat u l-prinċipji gwida dwar il-protezzjoni internazzjonali fid-dawl tal-Konvenzjoni tal-1951 u tal-Protokoll tal‑1967 relatat mal-Istatus tar-Refuġjati”, kif ukoll tal-paġna 35 tad-dokument tal-EASO tax-xahar Jannar 2017, intitolat “Gwida prattika tal-EASO: Esklużjoni”, li minnu jirriżulta, fil-fehma tagħha, li l-fatt li l-applikant għal protezzjoni internazzjonali diġà skonta l-piena tiegħu, ġie mogħti maħfra jew amnestija jista’ jkun rilevanti għall-finijiet tal-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni.
20
Ulterjorment, il-qorti tar-rinviju tfakkar li, skont l-Artikolu 18 tal-Karta, id-dritt għall-ażil huwa ggarantit fl-osservanza tar-regoli tal-Konvenzjoni ta’ Genève u skont it-Trattat UE u t-Trattat FUE. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fil-punt 50 tas-sentenza tat‑2 ta’ Mejju 2018, K. u H. F. (Dritt ta’ residenza u allegazzjonijiet ta’ delitti tal-gwerra) (C‑331/16 u C‑366/16, EU:C:2018:296), li l-kawżi ta’ esklużjoni mill-istatus ta’ refuġjat previsti fit-Taqsima F tal-Artikolu 1 tal-Konvenzjoni ta’ Genève u fl-Artikolu 12(2) tad-Direttiva 2011/95 ġew stabbiliti sabiex jiġu esklużi minn dan l-istatus il-persuni meqjusa li ma tixirqilhomx il-protezzjoni marbuta ma’ dan l-istatus.
21
Issa, skont il-qorti tar-rinviju, it-teħid inkunsiderazzjoni b’mod obbligatorju, għall-finijiet tal-Artikolu 12(2)(b) ta’ din id-direttiva, tal-eżekuzzjoni ta’ piena mogħtija, ta’ maħfra jew ta’ amnestija, jista’ jikser tali għan. Dan it-teħid inkunsiderazzjoni jista’ fil-fatt jirrelega għat-tieni livell l-evalwazzjoni tal-gravità tar-reat jew tar-responsabbiltà individwali tal-applikant għall-ażil.
22
Madankollu, il-kawżi ta’ esklużjoni, bħala eċċezzjonijiet jew limiti għall-applikazzjoni ta’ standards umanitarji, għandhom, skont dik il-qorti, jiġu interpretati b’mod partikolarment prudenti. F’dan ir-rigward, il-punt 18 tad-Dokument EC/47/SC/CRP.29 tal-Kumitat Eżekuttiv tal-UNHCR, tat‑30 ta’ Mejju 1997, intitolat “Nota dwar il-klawżoli ta’ esklużjoni”, isemmi r-rekwiżit ta’ bbilanċjar bejn id-delitt imwettaq u s-severità tal-persekuzzjonijiet li għalihom il-persuna kkonċernata tkun probabbilment esposta fil-pajjiż tal-oriġini tagħha. L-imsemmija qorti tqis li tali rekwiżit huwa ssodisfatt meta, bħal f’dan il-każ, il-prinċipju ta’ non-refoulement huwa ggarantit fir-rigward tal-applikant anki fl-ipoteżi fejn l-ażil ma jingħatalux.
23
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal-Litwanja) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva [2011/95/UE], moqri flimkien mal-Artikolu 18 tal-[Karta], għandu jiġi interpretat fis-sens li, fl-evalwazzjoni tal-kwistjoni dwar jekk l-aġir ta’ persuna li tissodisfa l-kriterji għall-għoti tal-istatus ta’ refuġjat jaqax taħt ir-raġunijiet ta’ esklużjoni mill-istatus ta’ refuġjat stabbilit fl-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2011/95/UE, hemm l-obbligu li tittieħed inkunsiderazzjoni l-piena diġà skontata minn din il-persuna, il-maħfra jew l-amnestija li tkun ingħatatilha, jew kwalunkwe ċirkustanza oħra tal-istess natura?”
Fuq id‑domanda preliminari
24
Preliminarjament, għandu jiġi osservat li mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li l-applikant għal protezzjoni internazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali jsostni li huwa skonta l-piena li tissanzjona d-delitt li minħabba fih l-istatus ta’ refuġjat ġie rrifjutat lilu mid-Dipartiment tal-Migrazzjoni. Ebda maħfra jew amnestija ma hija inkwistjoni fid-dawl tal-provi prodotti mill-qorti tar-rinviju.
25
Għaldaqstant, f’dak li jirrigwarda dawn iċ-ċirkustanzi, risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja għad-domanda magħmula ma hijiex neċessarja għas-soluzzjoni tal-kawża prinċipali.
26
Għalhekk, għandu jitqies li, permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2011/95, moqri fid-dawl tal-Artikolu 18 tal-Karta, għandux jiġi interpretat fis-sens li, waqt l-eżami tal-punt dwar jekk l-atti mwettqa minn applikant għal protezzjoni internazzjonali li barra minn hekk jissodisfa l-kriterji għall-kisba tal-istatus ta’ refuġjat jaqgħux taħt ir-raġuni ta’ esklużjoni ta’ dan l-istatus prevista f’dan l-Artikolu 12(2)(b), l-awtoritajiet u, jekk ikun il-każ, il-qrati kompetenti tal-Istat Membru kkonċernat għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni l-fatt li dan l-applikant skonta l-piena li għaliha ġie kkundannat minħabba l-atti li wettaq.
27
Għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2011/95, kull ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna mingħajr stat hija eskluża mill-istatus ta’ refuġjat meta jkun hemm raġunijiet serji sabiex jitqies li hija wettqet delitt serju mhux politiku barra mill-pajjiż ta’ refuġju qabel ma ġiet ammessa bħala refuġjat.
28
Hija ġurisprudenza stabbilita li, konformement mar-rekwiżiti kemm tal-applikazzjoni uniformi tad-dritt tal-Unjoni kif ukoll tal-prinċipju ta’ ugwaljanza, il-kliem ta’ dispożizzjoni ta’ dan id-dritt li, bħall-Artikolu 12(2)(b), ma tagħmel ebda riferiment espliċitu għad-dritt tal-Istati Membri għad-determinazzjoni tas-sens u tal-portata tiegħu, normalment għandu jingħata interpretazzjoni awtonoma u uniformi fl-Unjoni Ewropea kollha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Lulju 2023, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Delitt partikolarment serju), C‑402/22, EU:C:2023:543, punt 23 u l-ġurisprudenza ċċitata).
29
F’dan ir-rigward, peress li la l-imsemmi Artikolu 12(2)(b) u lanqas ebda dispożizzjoni oħra tad-Direttiva 2011/95 ma tiddefinixxix il-kliem “delitt serju”, dawn għandhom jiġi interpretati konformement mat-tifsira abitwali tagħhom fil-lingwaġġ ta’ kuljum, filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-kuntest li jintużaw fih u l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li minnha jagħmlu parti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Lulju 2023, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Delitt partikolarment serju), C‑402/22, EU:C:2023:543, punt 24 u l-ġurisprudenza ċċitata).
30
Fl-ewwel lok, skont il-kliem tal-istess Artikolu 12(2)(b), il-kawża ta’ esklużjoni imsemmija f’dak l-artikolu hija intiża sabiex tissanzjona atti mwettqa fil-passat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2010, B u D, C‑57/09 u C‑101/09, EU:C:2010:661, punt 103).
31
Fir-rigward tat-tifsira abitwali tal-kliem użat, għalkemm il-kelma “delitt” tirreferi għal ċirkustanzi fattwali stabbiliti fil-passat, jiġifieri fil-mument li fih twettaq dan id-delitt, l-aġġettiv “gravi” jżid element ta’ evalwazzjoni li, min-naħa l-oħra, jista’ jevolvi maż-żmien. Għalhekk, ma huwiex eskluż li l-evalwazzjoni tal-gravità tar-reat tista’ tkun differenti fil-mument meta twettaq u fil-mument tal-eżami ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali.
32
Fit-tieni lok, fir-rigward tal-interpretazzjoni kuntestwali, għandu jiġi rrilevat li, skont l-Artikolu 18 tal-Karta, id-dritt għall-ażil huwa ggarantit b’osservanza, b’mod partikolari, tar-regoli tal-Konvenzjoni ta’ Genève.
33
Kif ġie stabbilit b’mod partikolari fil-premessa 4 tad-Direttiva 2011/95, il-Konvenzjoni ta’ Genève tikkostitwixxi l-bażi tas-sistema legali internazzjonali għall-protezzjoni tar-refuġjati. Minn dan isegwi li d-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva għandhom jiġu interpretati mhux biss fid-dawl tal-istruttura ġenerali tagħha, iżda wkoll fl-osservanza ta’ din il-konvenzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑29 ta’ Frar 2024, Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (Konverżjoni reliġjuża sussegwenti), C‑222/22, EU:C:2024:192, punt 27 u l-ġurisprudenza ċċitata).
34
F’dan il-kuntest, fid-dawl tar-rwol fdat lill-UNHCR mill-Konvenzjoni ta’ Genève, id-dokumenti maħruġa minnu jibbenefikaw minn rilevanza partikolari (sentenza tas‑16 ta’ Jannar 2024, Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Nisa vittmi ta’ vjolenza domestika), C‑621/21, EU:C:2024:47, punt 38 u l-ġurisprudenza ċċitata).
35
Fir-rigward tat-Taqsima F tal-Artikolu 1(b) ta’ din il-konvenzjoni, li l-kliem tagħha huma analogi għal dawk tal-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2011/95, il-punt 157 tad-Dokument HCR/1P/4/FRE/REV.4 tal-UNHCR, tax-xahar ta’ Frar 2019, intitolat “Gwida dwar il-proċeduri u l-kriterji li għandhom jiġu applikati sabiex jiġi ddeterminat l-istatus ta’ refuġjat u l-prinċipji gwida dwar il-protezzjoni internazzjonali fid-dawl tal-Konvenzjoni tal‑1951 u tal-Protokoll tal‑1967 relatat mal-Istatus tar-Refuġjati” jistabbilixxi li “[i]l-fatt li l-individwu kkundannat għal delitt serju mhux politiku diġà skonta l-piena tiegħu jew ġie mogħti maħfra jew inkella bbenefika minn amnestija għandu wkoll jittieħed inkunsiderazzjoni”.
36
Fit-tielet lok, l-għan tal-kawżi ta’ esklużjoni tad-Direttiva 2011/95 huwa li tiġi ppreżervata l-kredibbiltà tas-sistema ta’ protezzjoni pprovduta minnha fl-osservanza tal-Konvenzjoni ta’ Genève (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2010, B u D, C‑57/09 u C‑101/09, EU:C:2010:661, punt 115).
37
F’dan ir-rigward, l-ewwel nett, l-Artikolu 12(2)(b) ta’ din id-direttiva għandu għan doppju, li jikkonsisti fl-esklużjoni mill-istatus ta’ refuġjat tal-persuni meqjusa li ma tixirqilhomx il-protezzjoni marbuta ma’ dan l-istatus u li jiġi evitat li l-għoti ta’ dan l-istatus jippermetti lil awturi ta’ ċerti delitti serji jaħarbu minn responsabbiltà kriminali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑2 ta’ Mejju 2018, K. u H. F. (Dritt ta’ residenza u allegazzjonijiet ta’ delitti tal-gwerra), C‑331/16 u C‑366/16, EU:C:2018:296, punt 50 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
38
Issa, it-teħid inkunsiderazzjoni tal-fatt li l-applikant għal protezzjoni internazzjonali skonta l-piena li għaliha ġie kkundannat minħabba atti li huwa wettaq ma jiksirx dan l-għan doppju. Minn naħa, fil-fatt, l-esklużjoni mill-istatus ta’ refuġjat ta’ persuna li diġà skontat il-piena li ġiet imposta fuqha għad-delitt inkwistjoni ma tistax tkun iġġustifikata mill-għan li jikkonsisti f’li jiġi evitat li hija tkun tista’ taħrab mir-responsabbiltà kriminali tagħha għal dan id-delitt. Min-naħa l-oħra, f’dak li jirrigwarda l-għan intiż li jeskludi mill-istatus ta’ refuġjat persuni meqjusa li ma tixirqilhomx il-protezzjoni marbuta ma’ dan l-istatus, it-twettiq ta’ atti serji f’ċertu mument tal-ħajja ta’ persuna ma jistax neċessarjament jirrendiha mhux denja tal-protezzjoni internazzjonali b’mod perpetwu, mingħajr ma tittieħed inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, ir-riabilitazzjoni possibbli tagħha.
39
It-tieni nett, l-esklużjoni tal-istatus ta’ refuġjat għall-kawża imsemmija fl-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2011/95 hija marbuta mal-gravità tal-atti mwettqa, li għandhom ikunu ta’ tali grad li l-persuna kkonċernata ma tistax leġittimament titlob il-protezzjoni marbuta mal-istatus ta’ refuġjat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2010, B u D, C‑57/09 u C‑101/09, EU:C:2010:661, punt 108).
40
Issa, hija ġurisprudenza stabbilita li l-awtorità kompetenti tal-Istat Membru kkonċernat tista’ tinvoka l-kawża ta’ esklużjoni prevista fl-Artikolu 12(2)(b) ta’ din id-direttiva biss wara li tkun wettqet, għal kull każ individwali, evalwazzjoni tal-fatti preċiżi li dwarhom hija jkollha għarfien sabiex tiddetermina jekk jeżistux raġunijiet serji li temmen li l-atti mwettqa mill-persuna kkonċernata, li altrimenti tissodisfa l-kriterji sabiex tingħata l-istatus mitlub, jaqgħu taħt din il-kawża ta’ esklużjoni, filwaqt li l-evalwazzjoni tal-gravità tar-reat inkwistjoni teħtieġ eżami komplet taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ individwali kkonċernat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Lulju 2023, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Delitt partikolarment serju), C‑402/22, EU:C:2023:543, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata).
41
Għalhekk, id-deċiżjoni li tiġi eskluża persuna mill-istatus ta’ refuġjat ma tistax tittieħed b’mod awtomatiku (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2010, B u D, C‑57/09 u C‑101/09, EU:C:2010:661, punti 91 u 93, kif ukoll dik tat‑13 ta’ Settembru 2018, Ahmed, C‑369/17, EU:C:2018:713, punt 49).
42
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-fatt li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-esklużjoni tal-istatus ta’ refuġjat skont l-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2011/95 ma huwiex suġġett la għall-fatt li l-persuna ikkonċernata tippreżenta perikolu attwali għall-Istat Membru ospitanti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑2 ta’ Mejju 2018, K. u H. F. (Dritt ta’ residenza u allegazzjonijiet ta’ delitti tal-gwerra), C‑331/16 u C‑366/16, EU:C:2018:296, punt 50 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata) u lanqas għall-eżami ta’ proporzjonalità li jimplika evalwazzjoni ġdida tal-livell ta’ gravità tal-atti mwettqa (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2010, B u D, C‑57/09 u C‑101/09, EU:C:2010:661, punt 109), lanqas ma jmur kontra t-teħid inkunsiderazzjoni tal-fatt li l-persuna kkonċernata skontat il-piena tagħha sabiex jiġi stabbilit taqax jew le taħt din il-kawża ta’ esklużjoni.
43
Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet jirriżulta li l-fatt li l-applikant għall-protezzjoni internazzjonali skonta l-piena tiegħu jikkostitwixxi element li għandu neċessarjament jittieħed inkunsiderazzjoni mill-awtorità kompetenti tal-Istat Membru kkonċernat fil-waqt tal-eżami tagħha taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ individwali kkonċernat.
44
Madankollu, għandu jiġi ppreċiżat li, kif irrilevaw essenzjalment il-Gvern Litwan, Franċiż, u dak Olandiż kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom, dan il-fatt bl-ebda mod ma jostakola, fih innifsu, l-applikazzjoni tal-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2011/95.
45
Fil-fatt, il-fatt li l-applikant għal protezzjoni internazzjonali skonta l-piena tiegħu huwa biss ċirkustanza fost oħrajn li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat jekk dan l-applikant għandux jitqies li jaqa’ taħt il-kawża ta’ esklużjoni stabbilita f’din id-dispożizzjoni. Sabiex tiġi evalwata l-gravità tar-reat inkwistjoni, l-awtorità kompetenti għandha b’mod partikolari teżamina t-tip ta’ att inkwistjoni, il-piena mġarrba u imposta, il-perijodu li għadda mill-aġir kriminali, l-aġir tal-persuna kkonċernata matul dan il-perijodu u r-rimors li hija, jekk ikun il-każ, tkun esprimiet.
46
Barra minn hekk, għandu jitfakkar li l-esklużjoni ta’ persuna mill-istatus ta’ refuġjat skont l-Artikolu 12(2) tad-Direttiva 2011/95 ma timplikax teħid ta’ pożizzjoni fir-rigward tal-kwistjoni separata dwar jekk din il-persuna tistax tiġi deportata lejn il-pajjiż tal-oriġini tagħha (ara, b’analoġija, is-sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2010, B u D, C‑57/09 u C‑101/09, EU:C:2010:661, punt 110).
47
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2011/95, moqri fid-dawl tal-Artikolu 18 tal-Karta, għandu jiġi interpretat fis-sens li, waqt l-eżami tal-punt dwar jekk l-atti mwettqa minn applikant għal protezzjoni internazzjonali li barra minn hekk jissodisfa l-kriterji sabiex jinkiseb l-istatus ta’ refuġjat jaqgħux taħt ir-raġuni ta’ esklużjoni ta’ dan l-istatus prevista f’dan l-Artikolu 12(2)(b), l-awtoritajiet u, jekk ikun il-każ, il-qrati kompetenti tal-Istat Membru kkonċernat għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni l-fatt li dan l-applikant skonta l-piena li għaliha ġie kkundannat minħabba atti li huwa wettaq, mingħajr madankollu ma din iċ-ċirkustanza tipprekludi, fiha nnifisha, li l-imsemmi applikant jiġi eskluż mill-istatus ta’ refuġjat skont din id-dispożizzjoni.
Fuq l‑ispejjeż
48
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2011/95/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Diċembru 2011 dwar standards għall-kwalifika ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħal benefiċjarji ta’ protezzjoni internazzjonali, għal stat uniformi għar-refuġjati jew għal persuni eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja, u għall-kontenut tal-protezzjoni mogħtija, moqri fid-dawl tal-Artikolu 18 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
waqt l-eżami tal-punt dwar jekk l-atti mwettqa minn applikant għal protezzjoni internazzjonali li barra minn hekk jissodisfa l-kriterji sabiex jinkiseb l-istatus ta’ refuġjat jaqgħux taħt ir-raġuni ta’ esklużjoni ta’ dan l-istatus prevista f’dan l-Artikolu 12(2)(b), l-awtoritajiet u, jekk ikun il-każ, il-qrati kompetenti tal-Istat Membru kkonċernat għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni l-fatt li dan l-applikant skonta l-piena li għaliha ġie kkundannat minħabba atti li huwa wettaq, mingħajr madankollu ma din iċ-ċirkustanza tipprekludi, fiha nnifisha, li l-imsemmi applikant jiġi eskluż mill-istatus ta’ refuġjat skont din id-dispożizzjoni.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Litwan.
(
i
)	L-isem ta’ din il-kawża huwa fittizju. Dan l-isem ma jikkorrispondi għall-isem reali ta’ ebda waħda mill-partijiet fil-proċedura.