62021TJ0312
WYROK SĄDU (siódma izba)
z dnia 14 grudnia 2022 r. (
*1
)
Służba publiczna – Zatrudnienie – Ogłoszenie o konkursie – Konkurs otwarty EPSO/AD/374/19 – Decyzja o nieumieszczeniu nazwiska skarżącego na liście rezerwy kadrowej konkursu – Skarga o stwierdzenie nieważności – Zmiana ogłoszenia o konkursie po częściowym przeprowadzeniu testów wstępnych – Brak podstawy prawnej – Uzasadnione oczekiwania – Pewność prawa – Siła wyższa – Równość traktowania – Uzyskanie specjalnych dostosowań – Organizacja egzaminów w sposób zdalny – Wysoki odsetek osób, które przeszły pomyślnie konkurs, wśród kandydatów wewnętrznych – Skarga na bezczynność
W sprawie T‑312/21
SY, którego reprezentował adwokat T. Walberer,
strona skarżąca,
przeciwko
Komisji Europejskiej, którą reprezentowali L. Hohenecker, T. Lilamand oraz D. Milanowska, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
SĄD (siódma izba)
w składzie podczas narady: R. da Silva Passos (sprawozdawca), prezes, V. Valančius i L. Truchot, sędziowie,
sekretarz: E. Coulon,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
uwzględniając, że w terminie trzech tygodni od dnia powiadomienia stron o zakończeniu pisemnego etapu postępowania nie wpłynął wniosek o przeprowadzenie rozprawy, i postanawiając na podstawie art. 106 § 3 regulaminu postępowania przed Sądem orzec z pominięciem ustnego etapu postępowania,
wydaje następujący
Wyrok (
1
)
1
W skardze wniesionej na podstawie art. 270 TFUE i art. 91 Regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”) skarżący, SY, domaga się, po pierwsze, stwierdzenia nieważności addendum do ogłoszenia o konkursie otwartym EPSO/AD/374/19 (Dz.U. 2020, C 374 A, s. 3), w którym zmieniono warunki egzaminów konkursowych z powodu wystąpienia pandemii COVID‑19, zaproszenia przez Komisję Europejską na egzamin z dnia 20 listopada 2020 r., listy rezerwy kadrowej sporządzonej w wyniku przeprowadzenia tego konkursu w dziedzinie prawa konkurencji, decyzji dotyczących zatrudnienia kandydatów na podstawie rzeczonej listy rezerwy kadrowej oraz decyzji w sprawie ponownego rozpatrzenia decyzji komisji konkursowej, potwierdzającej decyzję o nieumieszczeniu jego nazwiska na liście rezerwy kadrowej. Po drugie, tytułem żądania ewentualnego, wnosi on o sprecyzowanie w wyroku, który ma zapaść, konkretnych wymogów, jakie powinna spełnić Komisja, aby przywrócić sytuację prawną, w jakiej znajdował się przed naruszeniem prawa, którego dopuściła się ta komisja konkursowa, w celu umożliwienia jej umieszczenia jego nazwiska na liście rezerwy kadrowej. Po trzecie, wnosi on do Sądu o stwierdzenie naruszenia przez Komisję art. 265 TFUE ze względu na brak skierowania przez ową instytucję do niego decyzji w przedmiocie złożonego przez niego zażalenia administracyjnego z dnia 17 stycznia 2021 r.
I. Okoliczności powstania sporu
2
W dniu 6 czerwca 2019 r. Europejski Urząd Doboru Kadr (EPSO) opublikował w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ogłoszenie o konkursie otwartym na podstawie kwalifikacji i testów EPSO/AD/374/19, mające na celu rekrutację administratorów (grupa funkcyjna AD) w dziedzinach prawa konkurencji, prawa finansowego, przepisów dotyczących unii gospodarczej i walutowej, przepisów finansowych mających zastosowanie do budżetu Unii Europejskiej oraz ochrony monet euro przed fałszowaniem (Dz.U. 2019, C 191 A, s. 1; zwane dalej „ogłoszeniem o konkursie”) w celu stworzenia pięciu list rezerwowych, z których Komisja Europejska miałaby móc rekrutować nowych urzędników służby publicznej na stanowiska administratorów. Ogłoszenie o konkursie i załączniki do niego, w szczególności załącznik III, stanowiły ramy prawne mające zastosowanie do związanych z konkursem postępowań w sprawie naboru.
3
Ogłoszenie o konkursie przewidywało postępowanie sześcioetapowe. Po pierwsze, kandydaci składali kandydaturę za pośrednictwem elektronicznego formularza. Po drugie, byli oni proszeni o przejście serii testów wielokrotnego wyboru na komputerze w jednym z akredytowanych ośrodków EPSO. Na wypadek gdyby zaproszenia tego nie wystosowano przed egzaminami kompetencyjnymi przeprowadzonymi w ramach oceny zintegrowanej, przewidziano, że testy te zostaną przeprowadzone jednocześnie z rzeczonymi egzaminami. Po trzecie, oceniano akta kandydatów w celu sprawdzenia, czy spełniają oni warunki dopuszczenia do udziału w konkursie. Po czwarte, kandydaci spełniający owe warunki dopuszczenia byli poddawani ocenie w oparciu o świadectwa, na podstawie kwalifikacji wskazanych w ich zgłoszeniu. Po piąte, kandydatów, którzy po wyborze na podstawie świadectw uzyskali jedną z najlepszych ocen ogólnych, zapraszano do przystąpienia do czterech egzaminów kompetencyjnych, przeprowadzanych w ramach oceny zintegrowanej. Po szóste, komisja konkursowa sporządzała dla każdej z pięciu dziedzin konkursu otwartego listę rezerwy kadrowej, na której znajdowały się imiona i nazwiska kwalifikujących się kandydatów, którzy uzyskali wszystkie wymagane oceny minimalne oraz najlepsze oceny łączne w egzaminach w ramach oceny zintegrowanej, przy czym liczba tych imion i nazwisk odpowiadała liczbie laureatów przewidzianej dla poszczególnych dziedzin.
4
W szczególności w tytule „Jak wygląda procedura naboru?” ogłoszenia o konkursie wskazano w pkt 5, noszącym tytuł „Ocena zintegrowana”, co następuje:
„Podczas oceny zintegrowanej sprawdzane będą kompetencje wymagane w każdej dziedzinie – osiem kompetencji ogólnych oraz kompetencje związane z daną dziedziną za pomocą czterech testów (rozmowa badająca poziom kompetencji ogólnych, rozmowa związana z daną dziedziną, ćwiczenie w grupie i studium przypadku) […]”.
5
Po pierwsze, z tabel przedstawionych w pkt 5 ogłoszenia o konkursie, zatytułowanym „Jak wygląda procedura naboru?”, wynika, że ocenę kompetencji ogólnych i kompetencji dotyczących poszczególnych dziedzin podzielono między egzaminy przeprowadzone w ramach oceny zintegrowanej w następujący sposób:
Kompetencja
Testy
1. Umiejętność analizowania i rozwiązywania problemów
ćwiczenie w grupie
studium przypadku
2. Komunikacja
studium przypadku
rozmowa badająca poziom kompetencji ogólnych
3. Jakość i wydajność pracy
studium przypadku
rozmowa badająca poziom kompetencji ogólnych
4. Nauka i rozwój osobisty
ćwiczenie w grupie
rozmowa badająca poziom kompetencji ogólnych
5. Ustalanie priorytetów i organizacja
ćwiczenie w grupie
studium przypadku
6. Odporność
ćwiczenie w grupie
rozmowa badająca poziom kompetencji ogólnych
7. Umiejętność pracy w zespole
ćwiczenie w grupie
rozmowa badająca poziom kompetencji ogólnych
8. Zdolności przywódcze
ćwiczenie w grupie
rozmowa badająca poziom kompetencji ogólnych
Wymagane minimum: 3/10 za każdą kompetencję i 40/80 ogółem
Kompetencja
Testy
Wymagane minimum
Kompetencje związane z dziedziną konkursu
Rozmowa związana z dziedziną konkursu
50/100
6
Po drugie, zgodnie z omawianymi tabelami każda kompetencja ogólna była oceniana na maksymalnie 10 punktów, z minimalną oceną 3/10 dla danej kompetencji i oceną minimalną w odniesieniu do wszystkich kompetencji 40/80, podczas gdy kompetencje dotyczące poszczególnych dziedzin były oceniane na maksymalnie 100 punktów, z wymaganą oceną minimalną na poziomie 50/100.
7
W dniu 26 czerwca 2019 r. skarżący zgłosił swoją kandydaturę do konkursu.
8
W swoim formularzu zgłoszeniowym skarżący oświadczył, zgodnie z pkt 1.3 przepisów ogólnych mających zastosowanie do konkursów otwartych, zawartych w załączniku III do ogłoszenia o konkursie, zatytułowanym „Równe szanse i dostosowania dla kandydatów o szczególnych potrzebach”, że potrzebuje specjalnych dostosowań w celu wzięcia udziału w egzaminach, w tym egzaminach pisemnych na komputerze, egzaminach pisemnych na papierze i egzaminach ustnych, ze względu na niepełnosprawność lub stan zdrowia mogące utrudniać jego udział w tych egzaminach [poufne].
9
Wiadomością elektroniczną z dnia 9 grudnia 2019 r. zespół EPSO odpowiedzialny za dostępność poinformował skarżącego, że na egzaminie ze studium przypadku zezwolono mu na [poufne].
10
W trakcie postępowania w sprawie naboru skarżącego zaproszono do wzięcia udziału w czterech egzaminach kompetencyjnych organizowanych w ramach oceny zintegrowanej, a jednocześnie w testach w formie kwestionariuszy wielokrotnego wyboru na komputerze.
11
W dniu 10 stycznia 2020 r. skarżący uczestniczył w pierwszym egzaminie mającym na celu ocenę kompetencji ogólnych, czyli w egzaminie ze studium przypadku, w zewnętrznym ośrodku oceny zintegrowanej w [poufne]. W wiadomości elektronicznej z dnia 18 stycznia 2020 r. poinformował on zespół EPSO odpowiedzialny za dostępność o problemie, który wystąpił w trakcie tego egzaminu, a mianowicie o tym, że usługodawca, któremu EPSO powierzył organizację egzaminu, nie zezwolił mu na [poufne]. Wiadomością elektroniczną z dnia 22 stycznia 2020 r. zespół EPSO odpowiedzialny za dostępność uznał w przypadku skarżącego wystąpienie błędu w komunikacji z tym usługodawcą.
12
W dniu 3 marca 2020 r. skarżący uczestniczył w ocenie zintegrowanej w Brukseli (Belgia), w testach w formie kwestionariuszy wielokrotnego wyboru na komputerze i w trzech innych egzaminach kompetencyjnych, a mianowicie w rozmowie badającej poziom kompetencji ogólnych, w ćwiczeniu w grupie oraz w rozmowie związanej z daną dziedziną.
13
W dniu 6 marca 2020 r. postępowanie w sprawie naboru zawieszono z powodu wystąpienia pandemii COVID‑19 i związanego z nią kryzysu sanitarnego. W tym dniu nie wszyscy kandydaci przeszli jeszcze egzaminy organizowane w ramach oceny zintegrowanej.
14
Pismem z dnia 1 lipca 2020 r., podpisanym przez kierownika wydziału EPSO w imieniu przewodniczącego komisji konkursowej, skarżącego poinformowano, że „podjęto decyzję o wznowieniu egzaminów w ramach oceny zintegrowanej w drugiej połowie września” i że „kandydaci, którzy zdawali już egzaminy, nie będą ponownie wzywani”.
15
Wiadomością elektroniczną z dnia 28 sierpnia 2020 r. służba EPSO odpowiedzialna za kontakty z kandydatami poinformowała ich, że przewidziano, iż oceny uzyskane do marca przez kandydatów w wyniku egzaminów kompetencyjnych organizowanych w ramach oceny zintegrowanej, w trybie obecności osobistej, pozostają ważne, z wyjątkiem oceny uzyskanej z ćwiczenia w grupie, które to ćwiczenie zastąpiono egzaminem online, w którym powinni uczestniczyć wszyscy kandydaci, w tym ci, którzy przeszli już egzaminy konkursowe w marcu 2020 r.
16
W dwóch skargach z dnia 28 sierpnia i 15 października 2020 r., zarejestrowanych, odpowiednio, pod sygnaturą EPSOCRS‑50590 i pod sygnaturą EPSOCRS‑52914, skarżący wyraził swój sprzeciw wobec przewidzianych nowych warunków egzaminów, podkreślając w szczególności niekorzystną sytuację, w jakiej postawią one kandydatów, którzy przeszli już egzaminy w marcu 2020 r., oraz ryzyko sanitarne, na które kandydaci ci mogą być wystawieni podczas nowych egzaminów. Podkreślił on również, że EPSO ma obowiązek przestrzegania ogłoszenia o konkursie. Wyraził jednak wolę przystąpienia do nowego egzaminu zastępującego ćwiczenie w grupie, bez uszczerbku dla jego skarg w tym względzie.
17
Pismem z dnia 26 października 2020 r., podpisanym przez kierownika wydziału EPSO w imieniu przewodniczącego komisji konkursowej, kandydatów poinformowano o podjęciu postępowania w sprawie naboru, po opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym addendum do ogłoszenia o konkursie.
18
Addendum do ogłoszenia o konkursie (Dz.U. 2020, C 374 A, s. 3, zwane dalej „addendum do ogłoszenia o konkursie”) opublikowano w dniu 5 listopada 2020 r. w Dzienniku Urzędowym.
19
Addendum do ogłoszenia o konkursie przewidywało przede wszystkim, że kandydaci, którzy nie zdawali testów w ramach oceny zintegrowanej w trybie obecności osobistej przed dniem 6 marca 2020 r. powinni przejść wszystkie te testy zdalnie. Następnie ćwiczenie w grupie zastąpiono rozmową sytuacyjną badającą poziom kompetencji, zorganizowaną zdalnie za pośrednictwem wideokonferencji (situational competency‑based interview, zwaną dalej „rozmową SCBI”). Wreszcie kandydaci, którzy zdali wszystkie egzaminy zorganizowane w ramach oceny zintegrowanej przed dniem 6 marca 2020 r., musieli również odbyć wspomnianą rozmowę, z której ocena zastępowała ocenę otrzymaną z ćwiczenia w grupie.
20
Pismem z dnia 20 listopada 2020 r. skarżący otrzymał zaproszenie podpisane przez kierownika wydziału EPSO w imieniu przewodniczącego komisji konkursowej na rozmowę SCBI w dniu 14 grudnia 2020 r. Wskazano w nim, że przyjmując to zaproszenie, skarżący akceptuje warunki konkursu i addendum do ogłoszenia o konkursie.
21
Skarżący przystąpił do rozmowy SCBI w dniu 14 grudnia 2020 r.
22
Pismem z dnia 14 stycznia 2021 r., podpisanym przez kierownika wydziału EPSO w imieniu przewodniczącego komisji konkursowej, skarżącego poinformowano o decyzji komisji konkursowej o nieumieszczeniu jego nazwiska na liście rezerwy kadrowej ze względu na to, że nie należał on do kandydatów, którzy uzyskali najlepsze łączne wyniki w ramach oceny zintegrowanej, czyli co najmniej 119,5 punktów (decyzja zwana dalej „decyzją o nieumieszczeniu na liście rezerwy kadrowej”).
23
W wiadomości elektronicznej z dnia 17 stycznia 2021 r. skarżący wystąpił o ponowne rozpatrzenie decyzji o nieumieszczeniu na liście rezerwy kadrowej i złożył na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego zażalenie na tę decyzję, powołując się w szczególności na nierówne traktowanie ze względu na nieprzestrzeganie przez EPSO przewidzianego w jego przypadku specjalnego dostosowania egzaminów, brak zgodności addendum z ogłoszeniem o konkursie oraz nierówne traktowanie innych kandydatów ze względu na zdalną organizację egzaminów, które pierwotnie miały być przeprowadzone w ośrodku oceny zintegrowanej.
24
Pismem z dnia 21 kwietnia 2021 r., podpisanym przez kierownika wydziału EPSO w imieniu przewodniczącego komisji konkursowej, skarżącego poinformowano o decyzji komisji konkursowej potwierdzającej decyzję o nieumieszczeniu na liście rezerwy kadrowej („decyzja w sprawie ponownego rozpatrzenia”).
25
W dniu 22 marca 2021 r. skarżący złożył elektronicznie skargę do służby EPSO odpowiedzialnej za kontakty z kandydatami, zarejestrowaną pod numerem EPSOCRS‑61721, mającą na celu uzyskanie wyjaśnień na temat działań podjętych w następstwie jego zażalenia z dnia 17 stycznia 2021 r.
26
W kolejnej skardze, z dnia 8 maja 2021 r., zarejestrowanej pod numerem EPSOCRS‑65320, złożył on wniosek o dostęp do znajdujących się w dokumentacji EPSO dotyczącej konkursu informacji na temat liczby kandydatów wpisanych na listę rezerwy kadrowej, którzy pracują lub pracowali jako pracownicy kontraktowi na podstawie umów o pracę na czas określony lub umów o pracę na czas nieokreślony, jako członkowie personelu tymczasowego lub oddelegowani eksperci krajowi, w Dyrekcji Generalnej (DG) ds. Konkurencji, w zespole służby prawnej zajmującej się sprawami konkurencji albo w dowolnej służbie lub dyrekcji generalnej Komisji, co najmniej przez jeden rok przed rozpoczęciem procedury konkursowej.
II. Żądania stron
27
Skarżący wnosi do Sądu o:
–
stwierdzenie nieważności listy rezerwy kadrowej, decyzji dotyczących zatrudnienia kandydatów wpisanych na listę rezerwy kadrowej, decyzji o nieumieszczeniu na liście rezerwy kadrowej, decyzji w sprawie ponownego rozpatrzenia, addendum do ogłoszenia o konkursie oraz zaproszenia z dnia 20 listopada 2020 r. na rozmowę SCBI;
–
tytułem żądania ewentualnego – z jednej strony stwierdzenie nieważności decyzji o nieumieszczeniu na liście rezerwy kadrowej i decyzji w sprawie ponownego rozpatrzenia oraz o sprecyzowanie w wyroku, który ma zapaść, konkretnych wymogów, jakie powinna spełnić Komisja, aby przywrócić sytuację prawną, w jakiej znajdował się on przed naruszeniem prawa, którego dopuściła się komisja konkursowa, w celu umożliwienia Komisji umieszczenia jego nazwiska na liście rezerwy kadrowej natychmiast lub po dokonaniu ponownej oceny jego odpowiedzi i wystapień, a z drugiej strony – stwierdzenie nieważności addendum do ogłoszenia o konkursie i zaproszenia z dnia 20 listopada 2020 r. na rozmowę SCBI;
–
stwierdzenie, że Komisja naruszyła art. 265 TFUE poprzez nieskierowanie do niego decyzji w przedmiocie jego zażalenia z dnia 17 stycznia 2021 r.;
–
obciążenie Komisji kosztami postępowania.
28
Komisja wnosi do Sądu o:
–
oddalenie skargi;
–
obciążenie skarżącego kosztami postępowania.
III. Co do prawa
[…]
B. W przedmiocie żądania pierwszego
32
W swoim pierwszym żądaniu skarżący wnosi o stwierdzenie nieważności listy rezerwy kadrowej, decyzji dotyczących zatrudnienia kandydatów wpisanych na ową listę, decyzji o nieumieszczeniu na liście rezerwy kadrowej, decyzji w sprawie ponownego rozpatrzenia, addendum do ogłoszenia o konkursie oraz zaproszenia z dnia 20 listopada 2020 r. na rozmowę SCBI.
[…]
2.
Co do istoty żądania pierwszego
36
Na poparcie pierwszego żądania skarżący podnosi cztery zarzuty, oparte, po pierwsze, na niezgodności z prawem zmiany zasad postępowania w sprawie naboru, po drugie, na nierównym traktowaniu ze względu na wcześniej istniejącą chorobę i na nieprzestrzeganiu przewidzianych w tym względzie dostosowań w trakcie egzaminów konkursowych, po trzecie, na nierównym traktowaniu w porównaniu z kandydatami, którzy uczestniczyli we wszystkich egzaminach zdalnie, i po czwarte, na nierównym traktowaniu w porównaniu z kandydatami, którzy przed konkursem byli zatrudnieni przez Komisję, a których imiona i nazwiska umieszczono na liście rezerwy kadrowej.
a)
W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego niezgodności z prawem zmiany zasad postępowania w sprawie naboru
37
Skarżący uważa, że zmiana zasad postępowania w sprawie naboru w drodze addendum do ogłoszenia o konkursie jest niezgodna z prawem, ponieważ addendum zastąpiło egzamin w postaci ćwiczenia w grupie rozmową SCBI. Uważa on, że taka zmiana charakteru egzaminów, w sytuacji gdy część kandydatów, w tym on sam, przeszła już egzaminy przewidziane w ogłoszeniu o konkursie, jest pozbawiona podstawy prawnej ze względu na swój charakter a posteriori i retroaktywny.
38
W tym względzie, po pierwsze, skarżący podnosi, że argument Komisji wywiedziony z działania siły wyższej, związany z zaistnieniem pandemii COVID‑19, nie może podważyć tego twierdzenia. Jego zdaniem gdyby Komisja niesłusznie nie zaniechała kontynuowania postępowania w sprawie naboru wiosną i latem 2020 r., czyli w okresie, w którym letnie warunki sanitarne były korzystniejsze, nie stanęłaby w obliczu niemożności zorganizowania egzaminów w trybie obecności osobistej w czasie faktycznego podjęcia tego postępowania od listopada 2020 r. Dodaje on, że decyzja Komisji o prowadzeniu egzaminów zdalnie począwszy od okresu zimowego była uzasadniona nierównościowym zamiarem uprzywilejowania kandydatów będących też pracownikami zatrudnionymi w Komisji, których umowy kończyły się w krótkim i średnim okresie.
39
Po drugie, zmiana zasad postępowania w sprawie naboru w drodze addendum do ogłoszenia o konkursie jest sprzeczna z art. 1 ust. 1 i 2 załącznika III do regulaminu pracowniczego, który przyznaje kandydatom prawo do utrzymania niezmienionych zasad przeprowadzania egzaminów, przewidując z jednej strony, że charakter egzaminów i sposób ich oceniania należy określić w ogłoszeniu o konkursie, a z drugiej strony, że publikacja tego ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym powinna nastąpić jeden miesiąc przed końcową datą zgłaszania kandydatur oraz dwa miesiące przed przeprowadzeniem egzaminów. Ponadto zmiana ta jest sprzeczna z wymogiem przejrzystości wynikającym z art. 1 ust. 2 załącznika III do regulaminu pracowniczego w związku z art. 1d, art. 28 lit. d) i art. 29 ust. 1 regulaminu pracowniczego, gwarantującymi kandydatom w konkursie możliwość wzięcia udziału w stabilnym postępowaniu w sprawie naboru, przewidywalnym przed jego rozpoczęciem.
40
Po trzecie, rozmowa SCBI nie stanowi egzaminu odpowiadającego ćwiczeniu w grupie, który pozwalałby zapewnić obiektywną rekrutację. Zdaniem skarżącego dokumenty przedstawione przez Komisję w celu wykazania równoważności tych egzaminów nie mogą podważyć tego twierdzenia.
41
Po czwarte, skarżący uważa, że EPSO naruszyło obowiązek staranności i prawo do dobrej administracji, chronione przez art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”), a także zasady pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań. W tej ostatniej kwestii powołuje się on na zapewnienie, że nie będzie musiał ponownie uczestniczyć w egzaminach, wynikające z pisma z dnia 1 lipca 2020 r., w którym kierownik wydziału EPSO poinformował go, że egzaminy w ramach oceny zintegrowanej zostaną podjęte we wrześniu, przy czym kandydaci, którzy już uczestniczyli w egzaminach, nie będą ponownie wzywani.
42
Po piąte, skarżący podnosi, że EPSO nakazało wszystkim kandydatom udział w rozmowie SCBI, i uznało, iż udział w niej stanowi akceptację addendum do ogłoszenia o konkursie, bez żadnej podstawy prawnej, jednostronnie i w sposób nierównościowy, a także z nadużyciem władzy. W tym względzie podkreśla on, że jego zgody na udział w egzaminach według nowych zasad nie można było domniemywać, w szczególności biorąc pod uwagę złożone przezeń skargi i fakt, że jego udział miał charakter zbliżony do obowiązkowego ze względu na zagrożenie wykluczeniem z postępowania, jakie pociągnąłby za sobą brak uczestnictwa.
43
Po szóste, tytułem ewentualnym, skarżący powołuje się na naruszenie przez EPSO obowiązku uzasadnienia, ponieważ urząd ów nie wskazał ani podstawy prawnej, ani konkretnych powodów podjęcia decyzji o zmianie ogłoszenia o konkursie.
44
Komisja kwestionuje argumenty skarżącego.
[…]
2) W przedmiocie zastrzeżenia dotyczącego braku podstawy prawnej dla zmiany zasad postępowania w sprawie naboru w drodze addendum do ogłoszenia o konkursie
50
Należy przypomnieć, że art. 7 ust. 1–3 załącznika III do regulaminu pracowniczego stanowi:
„1.   Po konsultacji z Komitetem ds. Regulaminu Pracowniczego instytucje mogą ustanowić [EPSO] odpowiedzialny[m] za przyjmowanie środków niezbędnych do zapewnienia stosowania jednolitych zasad w procedurach naboru urzędników [Unii] […].
2.   Zadaniem [EPSO] jest:
a)
organizowanie, na wniosek poszczególnych instytucji, otwartych konkursów;
b)
zapewnianie, na wniosek poszczególnych instytucji, wsparcia technicznego dotyczącego wewnętrznych konkursów przez nie organizowanych;
[…]
3.   Na wniosek poszczególnych instytucji [EPSO] może wykonywać inne zadania związane z naborem urzędników”.
51
Tak więc na podstawie art. 7 ust. 1 i 3 załącznika III do regulaminu pracowniczego EPSO wspomaga poszczególne instytucje, określając i organizując procedury rekrutacyjne urzędników z poszanowaniem ogólnych zasad ustanowionych przez wspomniane instytucje (zob. podobnie wyrok z dnia 29 września 2009 r., Aparicio i in./Komisja, F‑20/08, F‑34/08 i F‑75/08, EU:F:2009:132, pkt 57).
52
W konsekwencji EPSO mogło postanowić o przyjęciu addendum do ogłoszenia o konkursie w ramach uprawnienia do określania i organizowania egzaminów konkursowych, które wywodzi z art. 7 ust. 1–3 załącznika III do regulaminu pracowniczego. Tym samym ta podstawa prawna pozwalała EPSO na zmianę zasad postępowania w sprawie naboru za pomocą rzeczonego addendum.
3) W przedmiocie zastrzeżenia dotyczącego naruszenia zasady proporcjonalności
53
Należy przypomnieć, że zasada proporcjonalności jest uznana w orzecznictwie Trybunału za jedną z zasad ogólnych prawa Unii. Zgodnie z tą zasadą zgodność z prawem środka przyjętego przez instytucję Unii jest uzależniona od warunku, by tam, gdzie istnieje możliwość wyboru spośród większej liczby odpowiednich rozwiązań, stosować te najmniej uciążliwe oraz by wynikające z tego niedogodności nie były nadmierne w stosunku do zamierzonych celów (zob. wyrok z dnia 21 października 2004 r., Schumann/Komisja, T‑49/03, EU:T:2004:314, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo).
54
Instytucje Unii dysponują szerokim zakresem swobodnego uznania w zakresie określania zasad organizacji konkursu, a sąd Unii może kontrolować te zasady tylko w zakresie niezbędnym do zapewnienia równego traktowania kandydatów i bezstronności dokonanego między nimi wyboru (wyrok z dnia 13 stycznia 2021 r., Helbert/EUIPO, T‑548/18, EU:T:2021:4, pkt 30). Ponadto orzecznictwo przyznaje w tych samych granicach szeroki zakres uznania komisji konkursowej w przypadku wystąpienia nieprawidłowości lub błędów podczas przeprowadzania konkursu otwartego z udziałem dużej liczby kandydatów, którym na mocy zasad proporcjonalności i dobrej administracji nie można zaradzić poprzez powtórzenie egzaminów konkursowych (zob. podobnie wyrok z dnia 2 maja 2001 r., Giulietti i in./Komisja, T‑167/99 i T‑174/99, EU:T:2001:126, pkt 58). Komisji konkursowej należy przyznać taki szeroki zakres uznania również w sytuacji, gdy ma ona do czynienia z działaniem siły wyższej.
55
Sąd nie powinien podważać szczegółowej treści danego egzaminu, chyba że wykracza ona poza ramy określone w ogłoszeniu o konkursie lub nie przystaje do celu egzaminu lub konkursu (zob. wyrok z dnia 7 lutego 2002 r., Felix/Komisja, T‑193/00, EU:T:2002:29, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo).
56
W niniejszym przypadku, mimo że EPSO nie jest komisją konkursową, zasady przypomniane w pkt 53 i 54 powyżej można na nie rozszerzyć, ponieważ urząd ten dysponuje szerokim zakresem uznania w zakresie przeprowadzania testów kwalifikacyjnych, w szczególności w celu zapewnienia stosowania jednolitych norm w postępowaniach w sprawie naboru urzędników Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 29 września 2009 r., Aparicio i in./Komisja, F‑20/08, F‑34/08 i F‑75/08, EU:F:2009:132, pkt 77, 78). Ów zakres uznania należy oceniać w kontekście wystąpienia pandemii COVID‑19, która zakłóciła organizację egzaminów rozpatrywanego konkursu, charakteryzującego się dużą liczbą uczestników.
57
W tym względzie wystąpienie zimą 2020 r. pandemii COVID‑19, będące zewnętrzną sytuacją epidemiologiczną, która była nadzwyczajna i nieprzewidywalna dla EPSO, stanowiły działanie siły wyższej i skłoniły państwa członkowskie do przyjęcia wobec swoich obywateli środków ograniczających przemieszczanie się i gromadzenie, a także odpowiednich środków sanitarnych. EPSO było zobowiązane do przestrzegania tych środków przy organizacji egzaminów konkursowych, bez możliwości sprawowania nad nimi kontroli. W konsekwencji rzeczona pandemia stanowiła dla EPSO działanie siły wyższej, która zakłóciła organizację tych egzaminów, czyli zgodnie z utrwalonym orzecznictwem była to okoliczność zewnętrzna, nadzwyczajna i nieprzewidywalna, której następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności [zob. analogicznie wyrok z dnia 28 kwietnia 2022 r., C i CD (Przeszkody prawne w wykonaniu decyzji o przekazaniu) (C‑804/21 PPU, EU:C:2022:307, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo].
58
W tym kontekście pkt 1 i 2 addendum do ogłoszenia o konkursie, o których mowa w pkt 47 powyżej, przypominają przede wszystkim, że z powodu wystąpienia pandemii COVID‑19 EPSO było zmuszone do przerwania i zawieszenia w toku postępowania wszystkich czynności związanych z oceną zintegrowaną od dnia 6 marca 2020 r. w celu zapewnienia stosowania wszelkich odpowiednich środków ostrożności. Następnie przypomniano w nich, że przy podjęciu postępowania w sprawie naboru, mimo wspomnianej pandemii, ze względów zdrowia publicznego nie było możliwe zorganizowanie w krótkim terminie egzaminów w trybie obecności osobistej w lokalach EPSO, a wreszcie że aby móc zakończyć konkurs w rozsądnym terminie, EPSO postanowiło zorganizować zdawanie online (zdalnie) egzaminów pierwotnie przewidzianych w ramach oceny zintegrowanej.
59
W związku z tym EPSO miało do czynienia z działaniem siły wyższej, uniemożliwiającym realistyczne rozplanowanie egzaminów ze względu na nieprzewidywalny rozwój pandemii od dnia 6 marca 2020 r., i musiało liczyć się z niskim prawdopodobieństwem podjęcia postępowania w sprawie naboru jesienią 2020 r. na warunkach podobnych do tych, które obowiązywały przed zaistnieniem pandemii COVID‑19. Korzystając z przysługującego mu szerokiego zakresu uznania i uprawnień, które wywodzi z art. 7 ust. 1–3 załącznika III do regulaminu pracowniczego, po pierwsze, EPSO mogło uznać, że konieczna jest adaptacja zasad przeprowadzania egzaminów konkursowych w celu zapewnienia kontynuacji tego postępowania przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony zdrowia kandydatów i z myślą o ograniczeniu ewentualnych niekorzystnych skutków wynikających z zawieszenia lub podjęcia tego postępowania zarówno dla kandydatów, jak i dla zainteresowanej instytucji. Po drugie, urząd ów mógł zdecydować, że adaptację tę należy przyjąć wyłącznie w zakresie, w jakim było to ściśle konieczne w świetle tego celu.
60
W odniesieniu do tej ostatniej kwestii należy zauważyć przede wszystkim, że z akt sprawy wynika, iż w dniu 13 marca 2020 r. spośród 385 kandydatów zaproszonych na egzaminy organizowane w ramach oceny zintegrowanej dla obu toczących się wówczas postępowań w sprawie naboru, na ten dzień zawieszonych, zdecydowana większość kandydatów, czyli 289 kandydatów, przeszła już egzaminy w trybie obecności osobistej.
61
Należy zauważyć, że w tych okolicznościach EPSO zadbało to, aby wziąć pod uwagę interes tych kandydatów, którzy zdawali już egzaminy – stanowiących większość w gronie zapisanych kandydatów – w tym, aby nie musieli oni ponownie ich przechodzić, przy czym interes ten wymagał utrzymania co do zasady egzaminów oraz związanych z nimi wyników uzyskanych przed zawieszeniem postępowania w sprawie naboru. Urząd słusznie zatem uznał, że rozwiązanie polegające na tym, by wszyscy kandydaci ponownie wzięli w nich udział zdalnie, byłoby nieproporcjonalne i sprzeczne z zasadami proporcjonalności i dobrej administracji w świetle interesu tych kandydatów.
62
Następnie trzeba wskazać, że z wcześniejszych badań ogólnych dostarczonych przez EPSO wynika, iż metoda zdawania egzaminów zdalnie była już stosowana i przepracowana w trakcie wcześniejszych postępowań w sprawie naboru, przy czym metoda ta mogła zostać uznana przez administrację i kandydatów za wiarygodną pod względem technicznym oraz nieprowadzącą do znacznych różnic w kategoriach rzetelności oceny i wyników kandydatów, a ponadto kandydaci opowiadali się za tą metodą. W tych okolicznościach, biorąc pod uwagę owe wcześniejsze badania, EPSO mogło racjonalnie, po pierwsze, rozważyć uprzywilejowanie metody organizacji egzaminów zdalnie w celu ochrony zdrowia kandydatów, a po drugie, uznać, że zdalne odbycie przez kandydatów, którzy w dniu zawieszenia postępowania nie przeszli jeszcze egzaminów, egzaminów w postaci rozmowy badającej poziom kompetencji ogólnych, rozmowy związanej z daną dziedziną oraz studium przypadku nie wymagałoby od nich nadmiernego wysiłku adaptacyjnego, w sposób sprzeczny z zasadą proporcjonalności.
63
Wreszcie, co się tyczy egzaminu w postaci ćwiczenia w grupie, należy zauważyć, że EPSO, w oparciu o konsultacje ze specjalistami i publikacje naukowe, wzięło pod uwagę złożoność techniczną i nieodpowiedni charakter tego egzaminu do przeprowadzenia w postaci zdalnej, ponieważ wymaga on specyficznej dynamiki związanej z obecnością kandydatów na miejscu, służącej ocenie szczególnych kompetencji w takiej właśnie sytuacji. Tak więc w ramach szerokiego zakresu uznania, jakim dysponuje EPSO, mogło ono uznać, że trudności te pociągały za sobą konieczność przedefiniowania egzaminu w formie ćwiczenia w grupie.
64
W tym względzie należy przypomnieć, że pkt 5, zatytułowany „Ocena zintegrowana”, zawarty w tytule „Jak wygląda procedura naboru?” ogłoszenia o konkursie, przewidywał, że w ramach egzaminów będzie ocenianych osiem kompetencji uwzględnionych w konkursie, a w związku z tym przeprowadzenie egzaminu podobnego do ćwiczenia w grupie było bezwzględnie wymagane w celu zapewnienia wiarygodności wyników uzyskanych dzięki podwójnej ocenie uzupełniającej sześciu następujących kompetencji: „umiejętność analizowania i rozwiązywania problemów”, „nauka i rozwój osobisty”, „ustalanie priorytetów i organizacja”, „odporność”, „umiejętność pracy w zespole”, „zdolności przywódcze” (zobacz pkt 5 powyżej).
65
W konsekwencji EPSO nie mogło zastanawiać się po prostu nad usunięciem egzaminu w postaci ćwiczenia w grupie, ponieważ w takim wypadku komisja konkursowa nie dokonałaby pełnej oceny branych pod uwagę kompetencji kandydatów. EPSO mogło zatem uznać, pozostając w ramach przysługującego mu szerokiego zakresu uznania, że w celu zapewnienia ważności całości wyników kandydatów konieczne jest przeprowadzenie egzaminu mającego na celu ocenę tych sześciu kompetencji.
66
W tych okolicznościach rozmowa SCBI została pomyślana przez EPSO jako egzamin oceniający kompetencje podobne do ocenianych w ramach ćwiczenia w grupie, przy czym miała ona jednocześnie przewagę w postaci łatwiejszej organizacji i większej wiarygodności technicznej oceny niż ćwiczenie w grupie w przypadku organizowania tych egzaminów w sposób zdalny.
67
W konsekwencji należy stwierdzić, że przyjęcie przez EPSO addendum do ogłoszenia o konkursie wprowadzającego rozmowę SCBI wynika z decyzji EPSO o zastosowaniu najmniej uciążliwej dla wszystkich kandydatów metody egzaminu w świetle wyjątkowej okoliczności, jaką stanowiła pandemia COVID‑19.
68
W związku z tym rozpatrywana zmiana nie jest sprzeczna z zasadą proporcjonalności.
4) W przedmiocie zastrzeżenia dotyczącego nieprzestrzegania zasady równego traktowania
69
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zasada równego traktowania wymaga, by porównywalne sytuacje nie były traktowane w różny sposób i by różne sytuacje nie były traktowane w identyczny sposób, chyba że takie traktowanie jest obiektywnie uzasadnione (wyroki: z dnia 11 września 2007 r., Lindorfer/Rada, C‑227/04 P, EU:C:2007:490, pkt 63; z dnia 20 marca 2012 r., Kurrer i in./Komisja, od T‑441/10 P do T‑443/10 P, EU:T:2012:133, pkt 53). Ponadto w dziedzinie objętej uprawnieniami dyskrecjonalnymi zasada równości zostaje naruszona, gdy dana instytucja dokonuje rozróżnienia, które jest arbitralne lub oczywiście niewłaściwe w stosunku do zamierzonego przez dane uregulowanie celu (zob. wyrok z dnia 20 marca 2012 r., Kurrer i in./Komisja, od T‑441/10 P do T‑443/10 P, EU:T:2012:133, pkt 54 i przytoczone tam orzecznictwo).
70
W celu skutecznego podniesienia zarzutu naruszenia zasady równego traktowania konieczne jest, by sporne traktowanie stawiało niektóre podmioty w sytuacji niekorzystnej w stosunku do innych podmiotów (zob. podobnie wyrok z dnia 16 grudnia 2008 r., Arcelor Atlantique et Lorraine i in., C‑127/07, EU:C:2008:728, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo).
71
Komisja konkursowa jest zobowiązana do czuwania nad ścisłym przestrzeganiem w trakcie konkursu zasady równego traktowania kandydatów. O ile komisja konkursowa korzysta z szerokiego zakresu uznania co do sposobów przeprowadzania i szczegółowej treści egzaminów, o tyle jednak do sądu Unii należy wykonywanie kontroli w niezbędnym zakresie celem zapewnienia równego traktowania kandydatów i obiektywizmu przy ich wyborze dokonywanym przez komisję konkursową (wyrok z dnia 12 marca 2008 r., Giannini/Komisja, T‑100/04, EU:T:2008:68, pkt 132). W tym kontekście do organu powołującego jako organizatora konkursu, a także do komisji konkursowej należy również działanie na rzecz tego, aby wszyscy kandydaci w tym samym konkursie zdawali taki sam egzamin w takich samych warunkach. Tak więc zadaniem komisji konkursowej jest zapewnienie, by egzaminy miały wyraźnie ten sam stopień trudności dla wszystkich kandydatów (zob. podobnie wyroki: z dnia 24 marca 1988 r., Goossens i in./Komisja, 228/86, EU:C:1988:172, pkt 15; z dnia 12 lutego 2014 r., De Mendoza Asensi/Komisja, F‑127/11, EU:F:2014:14, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo).
72
Ponadto w celu zapewnienia równego traktowania kandydatów oraz spójności i obiektywizmu ich oceny komisja konkursowa jest zobowiązana do zagwarantowania spójnego stosowania kryteriów oceny do wszystkich kandydatów (wyrok z dnia 13 stycznia 2021 r., Helbert/EUIPO, T‑548/18, EU:T:2021:4, pkt 32). Wymóg ten ma szczególne znaczenie w ramach sprawdzianów ustnych, jako że sprawdziany te są z natury ujednolicone w mniejszym stopniu niż sprawdziany pisemne (wyrok z dnia 13 stycznia 2021 r., Helbert/EUIPO, T‑548/18, EU:T:2021:4, pkt 33).
73
Z art. 1d ust. 6 zdanie pierwsze regulaminu pracowniczego wynika jednak, że ograniczenia zasady niedyskryminacji są możliwe, pod warunkiem że opierają się one na „obiektywnych i uzasadnionych podstawach” oraz służą osiągnięciu zgodnych z prawem celów w ramach ogólnego interesu polityki kadrowej (wyrok z dnia 6 lipca 2022 r., MZ/Komisja, T‑631/20, EU:T:2022:426, pkt 62).
74
Tym samym szeroki zakres uznania przysługujący instytucjom Unii w kwestiach organizacji ich służb, a w szczególności przy określaniu kryteriów umiejętności wymaganych na podlegających obsadzeniu stanowiskach, a także, w zależności od tych kryteriów i w interesie służby, warunków i zasad organizacji konkursu, musi obowiązkowo mieścić się w granicach art. 1d regulaminu pracowniczego, z takim skutkiem, aby odmienne traktowanie można było dopuścić tylko wtedy, gdy jest ono obiektywnie uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do rzeczywistych potrzeb służby (zob. podobnie wyrok z dnia 6 lipca 2022 r., MZ/Komisja, T‑631/20, EU:T:2022:426, pkt 63 i przytoczone tam orzecznictwo).
75
W niniejszej sprawie należy zauważyć, że EPSO zorganizowało egzamin ustny w postaci rozmowy SCBI dla wszystkich kandydatów, to znaczy niezależnie od ich sytuacji w dniu podjęcia postępowania w sprawie naboru, zastępując nią ćwiczenie w grupie, w celu oceny tych samych kompetencji co te, których konkretnie dotyczył egzamin w postaci ćwiczenia w grupie.
76
W świetle szczególnej organizacji nowego egzaminu w postaci rozmowy SCBI, po pierwsze, należy stwierdzić, że EPSO czuwało nad tym, by dzięki temu egzaminowi komisja konkursowa umożliwiła dokonanie oceny wszystkich kandydatów w sposób spójny i równy w aspekcie sześciu kompetencji, o których mowa w ogłoszeniu o konkursie, zgodnie z orzecznictwem wskazanym w pkt 71 i 72 powyżej. W konsekwencji należy stwierdzić, że EPSO potraktowało wszystkich kandydatów w równy sposób.
77
Po drugie, prawdą jest, że gdy przyjrzeć się ogólnej organizacji konkursu, EPSO potraktowało w taki sam sposób kandydatów znajdujących się w odmiennych sytuacjach, a mianowicie kandydatów, którzy przeszli już egzaminy przewidziane pierwotnie w ogłoszeniu o konkursie, i kandydatów, którzy jeszcze ich nie przeszli.
78
Należy zatem zbadać, czy to naruszenie zasady równego traktowania było obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z prawem celem interesu ogólnego w ramach polityki kadrowej.
79
Z pkt 4 addendum do ogłoszenia o konkursie wynika, że ta identyczność traktowania była uzasadniona ciążącym na EPSO obowiązkiem zapewnienia równego traktowania wszystkich kandydatów przy zdawaniu egzaminu w postaci rozmowy SCBI. Taka identyczność traktowania była zatem spójna z celem działania EPSO w procedurze naboru, określonym w art. 7 ust. 1 załącznika III do regulaminu pracowniczego, polegającym na podjęciu środków niezbędnych do zapewnienia stosowania jednolitych zasad w procedurach naboru urzędników Unii. Wydaje się ona zatem obiektywnie uzasadniona w rozumieniu orzecznictwa, o którym mowa w pkt 69 i 73 powyżej.
80
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że w rozumieniu orzecznictwa, o którym mowa w pkt 70 powyżej, EPSO nie naruszyło zasady równego traktowania przez to, że zaprosiło skarżącego do przystąpienia do egzaminu w postaci rozmowy SCBI.
5) W przedmiocie zastrzeżenia dotyczącego nieprzestrzegania zasad pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań
81
Należy przypomnieć, że art. 1 ust. 1 i 2 załącznika III do regulaminu pracowniczego ma następujące brzmienie:
„1.   Ogłoszenia o konkursach sporządzane są przez organ powołujący po konsultacji ze Wspólnym Komitetem. Muszą one określać:
a)
charakter konkursu (konkurs o charakterze wewnętrznym dla jednej instytucji, konkurs o charakterze wewnętrznym dla kilku instytucji, konkurs otwarty, w odpowiednich przypadkach wspólny dla dwóch lub większej liczby instytucji);
b)
rodzaj konkursu (przeprowadzany albo w oparciu o świadectwa posiadanych kwalifikacji, albo o testy, albo zarówno w oparciu o świadectwa posiadanych kwalifikacji, jak i testy);
c)
rodzaj obowiązków oraz zakres zadań związanych ze stanowiskiem, które podlega obsadzeniu, oraz wnioskowaną grupę funkcyjną i grupę zaszeregowania;
[…]
e)
w przypadku gdy konkurs jest przeprowadzony w oparciu o testy, należy określić rodzaj testów i sposób ich oceniania;
[…]
Ogłoszenie o otwartym konkursie wspólnym dla dwóch lub większej liczby instytucji sporządzane jest po konsultacji ze Wspólnym Komitetem przez organ powołujący, określony w art. 2 ust. 2 regulaminu pracowniczego.
2.   Ogłoszenie o konkursie otwartym zostaje opublikowane w [Dzienniku Urzędowym] przynajmniej na miesiąc przed końcową datą zgłaszania kandydatur oraz, w odpowiednich przypadkach, przynajmniej na dwa miesiące przed przeprowadzeniem testów”.
82
Zgodnie zatem z art. 1 ust. 1 lit. e) załącznika III do regulaminu pracowniczego w ogłoszeniu o konkursie należy określić – w przypadku gdy konkurs jest przeprowadzony w oparciu o testy – rodzaj testów i sposób ich oceniania (wyrok z dnia 21 marca 2013 r., Taghani/Komisja, F‑93/11, EU:F:2013:40, pkt 65; zob. także podobnie wyrok z dnia 14 lipca 1983 r., Detti/Trybunał Sprawiedliwości, 144/82, EU:C:1983:211, pkt 27).
83
Ponadto o ile komisja konkursowa dysponuje szerokim marginesem uznania w ustalaniu warunków konkursu, o tyle związana jest ona treścią ogłoszenia o konkursie w kształcie, w jakim zostało ono opublikowane. Treść ogłoszenia o konkursie stanowi zarówno ramy prawne, jak i ramy uznania dla komisji konkursowej (zob. podobnie wyrok z dnia 21 października 2004 r., Schumann/Komisja, T‑49/03, EU:T:2004:314, pkt 63 i przytoczone tam orzecznictwo).
84
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że po zakończeniu egzaminów wstępnych dla części kandydatów addendum do ogłoszenia o konkursie zmieniło zasady oceny kwalifikacji objętych egzaminem w postaci ćwiczenia w grupie, zmieniając charakter tego egzaminu, określonego wcześniej zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. e) załącznika III do regulaminu pracowniczego, poprzez zastąpienie go zdalnym sprawdzianem indywidualnym w formie rozmowy SCBI.
85
W tym względzie zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań stanowi konsekwencję zasady pewności prawa, która zawiera wymóg, aby przepisy prawne były jasne i precyzyjne, a jej celem jest zapewnienie przewidywalności sytuacji i stosunków prawnych podlegających prawu Unii (wyroki: z dnia 15 lutego 1996 r., Duff i in., C‑63/93, EU:C:1996:51, pkt 20; z dnia 5 września 2014 r., Éditions Odile Jacob/Komisja, T‑471/11, EU:T:2014:739, pkt 90). Omawiane zasady sprzeciwiają się temu, by początek temporalnego zakresu obowiązywania aktu prawnego Unii przypadał na chwilę poprzedzającą ogłoszenie tego aktu, poza wyjątkowymi przypadkami, gdy wymaga tego jego cel i odbywa się to z należytym poszanowaniem uzasadnionych oczekiwań zainteresowanych pomiotów (zob. wyrok z dnia 10 listopada 2010 r., OHIM/Simões Dos Santos, T‑260/09 P, EU:T:2010:461, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo).
86
Należy zatem zbadać, czy – jak twierdzi skarżący – niedająca się przewidzieć zmiana charakteru egzaminów po odbyciu części z nich narusza zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań i pewności prawa w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 85 powyżej.
87
W niniejszej sprawie, po pierwsze, jeśli chodzi o warunek związany z zamierzonym celem, należy przypomnieć, że wyjątkowa okoliczność, jaką stanowiła pandemia COVID‑19, uzasadniała przyjęcie addendum do ogłoszenia o konkursie, aby umożliwić kandydatom i instytucji kontynuowanie postępowania w sprawie naboru na warunkach możliwych, proporcjonalnych i akceptowalnych z punktu widzenia ochrony zdrowia (zob. pkt 58–67 powyżej). W ten sposób w ostatecznym rachunku owa zmiana służyła zapewnieniu skuteczności naboru w drodze konkursu. Ponieważ konieczność przeprowadzenia rozpatrywanej zmiany postępowania w sprawie naboru wiązała się w sposób wyjątkowy z celem polegającym na przeprowadzaniu, pomimo trudności związanych z zagadnieniami sanitarnymi, naboru, którego dotyczyło to postępowanie, należy uznać, że pierwsza przesłanka odstępstwa ustanowiona w orzecznictwie, o którym mowa w pkt 85powyżej, została spełniona.
88
Po drugie, co się tyczy drugiej przesłanki odstępstwa dotyczącej poszanowania uzasadnionych oczekiwań skarżącego, prawdą jest, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem prawo do powoływania się na zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań przysługuje każdemu podmiotowi, w którym instytucja Unii wzbudziła uzasadnione nadzieje. Prawo do powoływania się na uzasadnione oczekiwania jest uzależnione od łącznego spełnienia trzech przesłanek. Po pierwsze, organ administracji Unii musi udzielić zainteresowanemu dokładnych, bezwarunkowych i zgodnych zapewnień, pochodzących z uprawnionych i wiarygodnych źródeł. Po drugie, zapewnienia te muszą być takiego rodzaju, by wzbudzały u podmiotu, do którego są skierowane, uzasadnione oczekiwanie. Po trzecie, udzielone zapewnienia muszą być zgodne z mającymi zastosowanie przepisami (zob. wyrok z dnia 5 września 2014 r., Éditions Odile Jacob/Komisja, T‑471/11, EU:T:2014:739, pkt 91 i przytoczone tam orzecznictwo).
89
Należy jednak stwierdzić, że w niniejszej sprawie, jak wynika z pkt 57 powyżej, w toku postępowania EPSO stanęło w obliczu siły wyższej polegającej na wystąpieniu pandemii COVID‑19, co uniemożliwiło w tych okolicznościach utrzymanie zasad postępowania w sprawie naboru pierwotnie określonych w ogłoszeniu o konkursie. W związku z tym w wyjątkowych okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie może powoływać się na brak poszanowania zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań co do zastosowania wobec niego pierwotnych zasad.
90
Ponadto należy dodać, że chociaż EPSO zmieniło charakter egzaminu w postaci ćwiczenia w grupie, to jednak postarało się o przeprowadzenie tej zmiany w taki sposób, aby umożliwiła ona zachowanie celu tego egzaminu, określonego w pkt 5 ogłoszenia o konkursie, zatytułowanym „Jak wygląda procedura naboru?”, a mianowicie oceny sześciu kompetencji wyszczególnionych w tym punkcie. Ponadto należy zauważyć, że zmiana uregulowań dotyczących charakteru tego egzaminu nie miała wpływu na możliwość rzeczywistej oceny skarżącego na podstawie tych sześciu kompetencji, ponieważ zaproszono go do udziału w nowym egzaminie w postaci rozmowy SCBI w taki sam sposób jak wszystkich pozostałych kandydatów.
91
W tych okolicznościach, skoro art. 7 ust. 1 i 2 załącznika III do regulaminu pracowniczego rodzi uprawnienie EPSO do organizowania konkursów otwartych i podejmowania środków niezbędnych do zapewnienia stosowania jednolitych norm w postępowaniach w sprawie naboru, przy czym EPSO dysponuje w tym względzie szerokim zakresem uznania, urząd ów nie miał obowiązku uprzedniego uzyskania zgody kandydatów, w tym skarżącego, na zmianę zasad egzaminów. Tym samym zastrzeżenie skarżącego, zgodnie z którym jego zgody na udział w egzaminach nie można było domniemywać (zob. pkt 42 powyżej), jest nieistotne dla sprawy i należy je oddalić.
92
Ponadto w odniesieniu do pisma z dnia 1 lipca 2020 r. (zob. pkt 14 i 41 powyżej) EPSO wyjaśniło w nim, że „w świetle niedawnych zmian i polityk przyjętych przez państwa członkowskie w odniesieniu do sytuacji w zakresie COVID‑19 [urząd] postanowił zaplanować podjęcie [postępowania] w ośrodkach oceny zintegrowanej w przybliżeniu w drugiej połowie września”. I tak o ile w piśmie tym rzeczywiście wyjaśniono, że „[k]andydaci, którzy zdawali już [egzaminy] w ramach oceny zintegrowanej, nie będą ponownie wzywani”, o tyle informacja ta jest wyraźnie uzależniona od polepszenia się opisanej wcześniej sytuacji epidemiologicznej i dotyczy podjęcia postępowania w ramach oceny zintegrowanej w trybie obecności osobistej, to jest na zasadach określonych w ogłoszeniu o konkursie. Taka warunkowość nie może prowadzić do powstania po stronie skarżącego uzasadnionych oczekiwań co do kontynuowania postępowania w trybie obecności osobistej, w odniesieniu do przypadku gdyby sytuacja epidemiologiczna uległa pogorszeniu, a okoliczności siły wyższej wymagały konieczności adaptacji postępowania w celu umożliwienia jego kontynuacji.
93
W świetle całości powyższych rozważań zarzut pierwszy należy oddalić.
[…]
c)
W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego nierównego traktowania w porównaniu z kandydatami biorącymi udział we wszystkich egzaminach w sposób zdalny
115
Skarżący podkreśla, że przeszedł w trybie obecności osobistej egzaminy polegające na rozmowie badającej poziom kompetencji ogólnych i rozmowie dotyczącej danej dziedziny w ramach oceny zintegrowanej w dniu 3 marca 2020 r., podczas gdy kandydaci, którzy nie podchodzili do rzeczonych egzaminów w tym dniu, zdawali je zdalnie, przez wideokonferencję, po podjęciu postępowania jesienią 2020 r. Ze względu na tę różnicę w sposobie przeprowadzenia egzaminów EPSO, po pierwsze, potraktowało go w sposób nierówny w porównaniu ze wskazanymi innymi kandydatami, a po drugie, dopuściło się uchybień proceduralnych.
116
Po pierwsze, skarżący podnosi, że gdyby zadania otrzymane przez kandydatów i zadane im pytania podczas egzaminów organizowanych zdalnie były takie same jak w przypadku kandydatów, którzy zdawali już w trybie obecności osobistej egzaminy organizowane w ośrodkach oceny zintegrowanej, ci pierwsi byliby uprzywilejowani w stosunku do tych drugich z powodu przyznania im dodatkowego czasu na udzielenie odpowiedzi na pytania, który to czas jest nieodłącznym elementem retransmisji elektronicznej przewidzianej zgodnie z nowymi zasadami trybu zdalnego. Dzięki temu dłuższemu czasowi kandydaci mieli lepsze warunki rozmowy kwalifikacyjnej, co mogło mieć pozytywne skutki dla ich ocen. Skarżący podnosi, że EPSO nie próbowało poprawić lub skompensować tej niekorzystnej sytuacji, mimo że takie środki byłyby prawnie dopuszczalne w ramach postępowania w sprawie naboru na podstawie świadectw kwalifikacji.
117
Po drugie, podnosi on, że wprowadzenie przez EPSO warunków egzaminacyjnych obiektywnie nierównych dla różnych kandydatów oznacza, że poprzez wydanie addendum do ogłoszenia o konkursie EPSO dopuściło się uchybienia proceduralnego, ponieważ nie wzięło pod uwagę interesu skarżącego ani innych kandydatów, którzy zdawali egzaminy w trybie obecności osobistej. Uważa on, że okoliczność, iż decyzja w sprawie ponownego rozpatrzenia nie zawiera żadnego uzasadnienia w tym względzie, podczas gdy wniosek o ponowne rozpatrzenie odnosił się do tego zagadnienia, powoduje naruszenie przez EPSO obowiązku uzasadnienia przewidzianego w art. 296 TFUE.
118
Komisja kwestionuje argumenty skarżącego.
[…]
124
W drugiej kolejności, co się tyczy podnoszonego nierównego traktowania związanego z organizacją egzaminów drogą elektroniczną, należy przypomnieć, że w ramach kontroli sądowej decyzji komisji konkursowej, w której odmawia ona kandydatowi wpisania go na listę rezerwy kadrowej, Sąd bada przestrzeganie mających zastosowanie przepisów prawa, to znaczy norm, zwłaszcza proceduralnych, określonych przez regulamin pracowniczy i ogłoszenie o konkursie, a także tych, które regulują pracę komisji konkursowej, w szczególności obowiązek bezstronności komisji konkursowej i przestrzegania przez nią równego traktowania kandydatów, jak również brak nadużycia władzy (wyrok z dnia 6 lipca 2022 r., JP/Komisja, T‑179/20, niepublikowany, EU:T:2022:423, pkt 67).
125
Zgodnie z orzecznictwem przypomnianym w pkt 69–74 powyżej zasada równego traktowania wymaga, by porównywalne sytuacje nie były traktowane w różny sposób, chyba że takie traktowanie jest obiektywnie uzasadnione i odpowiada zgodnym z prawem celom w ramach ogólnego interesu polityki kadrowej. Ponadto komisja konkursowa, która jest zobowiązana do zapewnienia spójnego stosowania kryteriów oceny do wszystkich kandydatów, powinna działać tak, aby wszyscy kandydaci w tym samym konkursie zdawali ten sam egzamin w takich samych warunkach, a tym samym zadbać o to, by egzaminy wykazywały racjonalnie ten sam stopień trudności dla wszystkich kandydatów. Wymóg ten ma szczególne znaczenie w ramach egzaminów ustnych.
126
Ponadto z orzecznictwa wynika, że z każdym konkursem nierozerwalnie wiąże się ogólnie ryzyko nierównego traktowania. W efekcie naruszenie zasady równego traktowania można stwierdzić, tylko gdy komisja konkursowa nie ograniczyła przy wyborze egzaminów ryzyka nierówności szans do takiego poziomu, jaki co do zasady związany jest z każdym egzaminem (zob. podobnie wyrok z dnia 12 marca 2008 r., Giannini/Komisja, T‑100/04, EU:T:2008:68, pkt 133). W konsekwencji należy stwierdzić nieważność decyzji o odmowie wpisania kandydata na listę rezerwy kadrowej, jeśli okaże się, iż konkurs został zorganizowany w sposób, który spowodował powstanie ryzyka nierównego traktowania większego niż ryzyko związane nierozerwalnie z każdym konkursem, bez konieczności przedstawienia przez zainteresowanego kandydata dowodu na to, że niektórzy kandydaci byli rzeczywiście uprzywilejowani (wyrok z dnia 12 lutego 2014 r., De Mendoza Asensi/Komisja, F‑127/11, EU:F:2014:14, pkt 46).
127
W niniejszej sprawie należy przypomnieć, że zmiana zasad przeprowadzania egzaminów wynikała z konieczności zapewnienia przez EPSO, w obliczu pandemii COVID‑19, stanowiącej działanie siły wyższej, kontynuacji postępowania w sprawie naboru na równych warunkach dla wszystkich kandydatów, przy jednoczesnym zaadaptowaniu w sposób proporcjonalny zasad egzaminów w celu ograniczenia ewentualnych szkodliwych skutków wynikających z zawieszenia lub podjęcia postępowania, zarówno dla kandydatów, jak i dla instytucji, która prowadziła nabór (zob. pkt 59 powyżej). W związku z tym o ile kandydaci znajdujący się w porównywalnych sytuacjach z punktu widzenia konkursu byli traktowani w różny sposób w ramach organizacji egzaminów ze względu na różne zasady ich przebiegu, o tyle takie traktowanie było jednak obiektywnie uzasadnione i odpowiadało zgodnym z prawem celom w ramach ogólnego interesu polityki kadrowej.
128
Ponadto wcześniejsze badania, na których EPSO opierało się przy zmianie zasad organizacji egzaminów, wskazują na to, że metoda przejścia na zdalne zdawanie egzaminów w kontekście pandemii COVID‑19 była już stosowana i przepracowana w trakcie wcześniejszych egzaminów i mogła zostać uznana ex post za wiarygodną pod względem technicznym oraz nieprowadzącą do znacznych różnic w kategoriach rzetelności oceny i wyników kandydatów, a ponadto kandydaci opowiadali się za tą metodą (zob. pkt 62 powyżej). Ponadto z pkt 2 i 4 addendum do ogłoszenia o konkursie wynika zasadniczo, że kandydaci zdawali te same egzaminy merytoryczne, ze szczególnym przypadkiem ćwiczenia w grupie, zastąpionego przez rozmowę SCBI, w której uczestniczyli wszyscy, i że w związku z tym zmianie uległy jedynie forma i środowisko zdawania egzaminów, podczas gdy egzaminy pozostały identyczne pod względem treści, metodologii i trudności.
129
Należy poza tym przypomnieć, że o ile dla każdego kandydata kryteria oceny były identyczne, niezależnie od sposobu zadawania egzaminu, o tyle egzaminatorzy dysponowali jednak szerokim zakresem uznania w odniesieniu do prowadzenia rozmów, do tematów i dziedzin uwzględnionych w ogłoszeniu o konkursie oraz do zadawanych pytań. Oceny, jakich dokonuje komisja konkursowa przy sprawdzaniu wiedzy i przydatności kandydatów, stanowią bowiem wyraz ocen wartościujących co do tego, jak kandydat zaprezentował się podczas egzaminu, i wpisują się w zakres uznania komisji. Oceny te mogą być poddane kontroli sądu jedynie w razie ewidentnego naruszenia norm regulujących prace komisji konkursowej. Zadaniem Sądu nie jest bowiem zastępowanie oceny komisji konkursowej własną oceną (zob. podobnie wyrok z dnia 12 marca 2008 r., Giannini/Komisja, T‑100/04, EU:T:2008:68, pkt 275).
130
Należy zatem uznać, że odmienne traktowanie kandydatów polegające na tym, że nie wszystkie egzaminy przewidziane pierwotnie w ramach oceny zintegrowanej odbyły się w trybie obecności osobistej, nie mogło w niniejszym przypadku uprzywilejować niektórych kandydatów wobec innych ani nie stworzyło ryzyka nierównego traktowania większego niż ryzyko nierozerwalnie związane z każdym konkursem. Ponieważ wprowadzenie tego zróżnicowanego traktowania było ponadto reakcją na działanie siły wyższej, należy stwierdzić, że ze wszystkich tych względów rzeczona różnica w traktowaniu, jako obiektywnie i racjonalnie uzasadniona, nie doprowadziła do naruszenia zasady równego traktowania.
131
Z powyższego wynika, że zarzut trzeci należy oddalić.
[…]
Z powyższych względów
SĄD (siódma izba)
orzeka, co następuje:
1)
Skarga zostaje oddalona.
2)
SY pokrywa własne koszty oraz połowę kosztów poniesionych przez Komisję Europejską.
3)
Komisja Europejska pokrywa połowę własnych kosztów.
da Silva Passos
Valančius
Truchot
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 14 grudnia 2022 r.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: niemiecki.
(
1
)	Przytoczone zostały tylko te punkty niniejszego wyroku, których publikację Sąd uznał za wskazaną.