ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ TOY SIR GORDON SLYNN — ΥΠΟΘΕΣΗ 113/82 
σεως των φυτειών, απαγόρευση που προβλέπεται από το άρθρο 4 του 
κανονισμού 2253/77 του Συμβουλίου, της 11ης Οκτωβρίου 1977, παρέβη 
τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη συνθήκη. 
2) Καταδικάζει την καθής στα δικαστικά έξοδα. 
Meitens de Wilmars Pescatore O'Keeffe 
Bosco Koopmans Due Bahlmann 
Κρίθηκε και δημοσιεύτηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 
19 Απριλίου 1983. 
Ο γραμματέας 
Ρ. Heim 
Ο πρόεδρος 
J. Mertens de Wilmars 
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ 
SIR GORDON SLYNN 
ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ ΣΤΙΣ 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 1983 ι 
Κύριε πρόεδρε, 
Κύριοι οικαοτές, 
Στην προκειμένη υπόθεση πρόκειται για 
προσφυγή, την οποία άσκησε η Επιτροπή 
δυνάμει του άρθρου 169 της συνθήκης ΕΟΚ 
ζητώντας να αναγνωριστεί ότι η Ομοσπον­
διακή Δημοκρατία της Γερμανίας παρέβη τις 
υποχρεώσεις που υπέχει από τη συνθήκη 
κατά το ότι δεν εξασφάλισε την τήρηση 
από αναγνωρισμένες ομάδες παραγωγών 
του περιορισμού που επιβάλλει στην καλ­
λιέργεια λυκίσκου το άρθρο 4 του κανο­
νισμού 2253/77 του Συμβουλίου, της 11ης 
Οκτωβρίου 1977 (OJ L 261/1 της 14. 10. 
1977). Η Επιτροπή θεωρεί ότι κατά ορθή 
ερμηνεία αυτής της διατάξεως απαγο­
ρεύεται κάθε επέκταση των καλλιεργού­
μενων εκτάσεων, εφαρμόζεται δε η διάταξη 
αυτή σε όλες τις φυτείες λυκίσκου που ανή­
κουν στα μέλη μιας αναγνωρισμένης 
ομάδας παραγωγών που λαμβάνει ενισχύ­
σεις, ακόμα και αν η ενίσχυση χορηγείται 
για τη μετατροπή ή την αναδιάρθρωση των 
φυτειών λυκίσκου που ανήκουν μόνο σε 
ορισμένα μέλη της. Εφαρμόζοντας τον 
κανονισμό το 1978, κυρίως με μια απόφαση 
1 — Μετάφραση από τα αγγλικά. 
1188
ΕΠΙΤΡΟΠΗ / ΓΕΡΜΑΝΙΑ 
της 5ης Δεκεμβρίου 1978, το υπουργείο 
γεωργίας της Βαυαρίας θεώρησε ότι η απα­
γόρευση εφαρμόζεται στην έκταση που 
καλύπτεται από το πρόγραμμα μετατροπής 
ή αναδιαρθρώσεως και στο αντικείμενο της 
ενισχύσεως και όχι σε ολόκληρη την 
έκταση που καλλιεργείται από τα μέλη της 
ομάδας παραγωγών. Κατά συνέπεια, δεν 
υπήρχε τίποτα που να εμποδίζει τους 
ιδιοκτήτες φυτειών λυκίσκου που δεν 
καλύπτονται από το πρόγραμμα από το να 
επεκτείνουν τις καλλιεργούμενες με 
λυκίσκο εκτάσεις. Η Επιτροπή συζήτησε το 
θέμα με τη γερμανική κυβέρνηση, η οποία 
δήλωσε ότι συμφωνεί με την ερμηνεία που 
δίνει στον κανονισμό η βαυαρική 
κυβέρνηση και ισχυρίστηκε ότι η απαγό­
ρευση του άρθρου 4 του κανονισμού 
2253/77 εφαρμόζεται μόνο στα μέλη εκείνα 
της ομάδας παραγωγών που έχουν συμμε­
τάσχει στο πρόγραμμα. Κατόπιν αυτού 
εκινήθη η προκειμένη διαδικασία. 
Στις 17 Μαΐου 1977 το Συμβούλιο θέσπισε 
τον κανονισμό 1170/77 (ΕΕ ειδ. έκδ. 
03/018, σ. 101), ο οποίος τροποποίησε τον 
κανονισμό του Συμβουλίου 1696/71 της 
26ης Ιουλίου 1971 (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/007, σ. 
22) που θεσπίζει κοινή οργάνωση αγοράς 
στον τομέα του λυκίσκου. Στις τροποποιή­
σεις αυτές οδήγησε η μεταβολή της κατα­
στάσεως της αγοράς του λυκίσκου, που 
χαρακτηρίζεται από έλλειψη ισορροπίας 
μεταξύ προσφοράς και ζητήσεως και 
καθίζηση των τιμών. Προς σταθεροποίηση 
της καταστάσεως θεωρήθηκε αναγκαίο να 
απαγορευθεί κάθε αύξηση των καλλιεργού­
μενων εκτάσεων και να βελτιωθεί η 
ποιότητα του λυκίσκου. Το άρθρο 7 του 
κανονισμού τροποποίησε το άρθρο 9 του 
κανονισμού 1696/71, στο σημείο που 
ενδιαφέρει εν προκειμένω, ως εξής: 
«1. Απαγορεύεται για την περίοδο από 1ης 
Ιουλίου 1977 μέχρι 31ης Δεκεμβρίου 
1979 οποιαδήποτε επέκταση των φυτευ-
μένων με λυκίσκο εκτάσεων. Για την 
εφαρμογή της παρούσης παραγράφου, 
τα κράτη μέλη δύνανται να θεωρούν 
αναγνωρισμένη ομάδα παραγωγών σαν 
ένα μόνο παραγωγό. 
3. Τα κράτη μέλη δύνανται να χορηγούν 
στις αναγνωρισμένες ομάδες παρα­
γωγών για τις ενέργειες που προορί­
ζονται για τη μετατροπή ποικιλιών και 
αναδιάρθρωση των φυτειών, που αναφέ­
ρονται στο άρθρο 7, παράγραφος 1, 
περίπτωση 6, και που πραγματοποιού­
νται πριν από την 1η Ιουλίου 1979, 
ενισχύσεις ποσού κατά ανώτατο όριο 
1800 λογιστικών μονάδων ανά 
εκτάριο, εφόσον οι ενέργειες επιφέρουν 
μείωση τουλάχιστο 40 °/ο της εκτάσεως 
επί της οποίας πραγματοποιούνται.» 
Στο Συμβούλιο παρεσχέθη η εξουσία να 
επιμηκύνει την περίοδο εφαρμογής των 
μέτρων αυτών, πράγμα, όμως, που δεν 
έγινε. Το άρθρο 7, παράγραφος 1, 
περίπτωση 6, του κανονισμού 1696/71, 
όπως τροποποιήθηκε, ορίζει έναν από τους 
σκοπούς, για τους οποίους δύνανται να 
συσταθούν αναγνωρισμένες κατά τον 
κανονισμό ομάδες παραγωγών, δηλαδή για 
να προσαρμόζουν την παραγωγή των 
μελών τους «από κοινού στις απαιτήσεις 
της αγοράς και να την βελτιώνουν με τη 
μετατροπή των ποικιλιών και την ανα­
διάρθρωση των φυτειών». Οι ομάδες αυτές 
πρέπει να αναγνωρίζονται από ένα κράτος 
μέλος, το δε άρθρο 7, παράγραφος 3, ορίζει 
τις προϋποθέσεις της αναγνωρίσεως. Μία 
απ' αυτές είναι ότι η ομάδα παραγωγών 
πρέπει να έχει «νομική προσωπικότητα και 
επαρκή ικανότητα δικαίου κατά τις διατά­
ξεις της εθνικής νομοθεσίας ώστε να είναι 
υποκείμενο δικαιωμάτων και υποχρεώ­
σεων». 
Στο σημείο αυτό, σκοπός της τροποποιή­
σεως, κατά τη γνώμη μου, ήταν να απο­
τρέψει την εκ μέρους των παραγωγών (συ­
μπεριλαμβανομένων και των αναγνωρι­
σμένων ομάδων παραγωγών) επέκταση των 
καλλιεργούμενων με λυκίσκο εκτάσεων και 
να ενθαρρύνει τη μείωση των εκτάσεων 
1189
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ TOY SIR GORDON SLYNN - ΥΠΟΘΕΣΗ 113/82 
αυτών παρέχοντας στις αναγνωρισμένες 
ομάδες παραγωγών τη δυνατότητα να λαμ­
βάνουν ενισχύσεις για τη μετατροπή και 
αναδιάρθρωση των φυτειών λυκίσκου. Η 
μνεία, στο άρθρο 9, παράγραφος 3, του 
κανονισμού 1696/71, όπως τροποποιήθηκε 
με τον κανονισμό 1170/77, «της εκτάσεως 
επί της οποίας πραγματοποιούν» αναφέ­
ρεται στην υπό μετατροπή ή αναδιάρθρωση 
έκταση και όχι σε ολόκληρη την έκταση 
που καλλιεργείται από τα μέλη της ομάδας 
παραγωγών. Η ερμηνεία αυτή συμφωνεί με 
το προοίμιο του κανονισμού 1170/77, στο 
οποίο αναφέρεται ότι «εντούτοις η 
χορήγηση της ενισχύσεως αυτής πρέπει να 
εξαρτάται από την αισθητή μείωση των 
μετατρεπόμενων εκτάσεων». Επιβεβαιώ­
νεται επίσης από το γαλλικό κείμενο που 
ορίζε σαφέστερα στο άρθρο 9, παράγραφος 
3, «pour autant que des opérations entraînent 
une réduction d'au moins 40 % de la super­
ficie sur laquelle elles sont effectuées» 
[εφόσον οι ενέργειες επιφέρουν μείωση του­
λάχιστον 40 ο/ο της εκτάσεως επί της 
οποίας πργματοποιούνται]. 
Το Συμβούλιο θέσπισε γενικούς κανόνες 
για την εφαρμογή του άρθρου 9 του κανο­
νισμού 1696/71, όπως τροποποιήθηκε με 
τον κανονισμό 2253/77. Το άρθρο 1 του 
κανονισμού αυτού απαγόρευσε μέχρι την 
31η Δεκεμβρίου 1979 την καταγραφή των 
καλλιεργούμενων με λυκίσκο εκτάσεων, 
εκτός αν οι εκτάσεις αυτές είχαν ήδη κατα­
γραφεί μέχρι τις 30 Ιουνίου 1977 (και καλ­
λιεργούνται από τα καθοριζόμενα πρό­
σωπα) και εκτός αν αντικαθιστούσαν και 
δεν ήταν μεγαλύτερες από άλλες εκτάσεις 
που είχαν καταγραφεί μέχρι την τελευταία 
ως άνω ημερομηνία. Στο σημείο που μας 
ενδιαφέρει, τα άρθρα 3 και 4, με τα οποία 
εφαρμόστηκε το άρθρο 9, παράγραφος 3, 
προέβλεπαν τα εξής: 
Άρθρο 3, παράγραφος 1 : 
«Η ενίσχυση για μετατροπή σε άλλες ποι­
κιλίες και για αναδιάρθρωση των φυτειών 
λυκίσκου που προβλέπεται στο άρθρο 9, 
παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΟΚ) 
1696/71 χορηγείται σε ομάδες παραγωγών 
αναγνωρισμένες βάσει του άρθρου 7 του 
ίδιου κανονισμού, με προσκόμιση στις διο­
ρισμένες από τα κράτη μέλη αρχές, σχεδίου 
μετατροπής σε άλλες ποικιλίες και ανα­
διαρθρώσεως των φυτειών λυκίσκου, το 
οποίο συνεπάγεται μείωση τουλάχιστον 
40 ο/ο της συνολικής εκτάσεως της καταγε­
γραμμένης στις 30 Ιουνίου 1977 επί της 
οποίας εφαρμόζεται.» 
Άρθρο 4: 
«Για περίοδο τριών ετών μετά την εφαρ­
μογή του σχεδίου μετατροπής σε άλλες ποι­
κιλίες ή αναδιαρθρώσεως των φυτειών 
λυκίσκου οι αναγνωρισμένες ομάδες 
παραγωγών δεν δύνανται να φυτεύσουν με 
λυκίσκο έκταση μεγαλύτερη από την προ­
κύπτουσα εκ της εφαρμογής του σχεδίου 
αυτού.» 
Το άρθρο 7 του κανονισμού 2253/77 επέ­
βαλε στα κράτη μέλη την υποχρέωση να 
λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα για να 
εποπτεύσουν τη μείωση των εκτάσεων, στις 
οποίες αναφέρεται το άρθρο 3, παρά­
γραφος 1. 
Είναι σαφές ότι το υποβαλλόμενο από μια 
ομάδα παραγωγών σχέδιο μετατροπής ή 
αναδιαρθρώσεως δεν απαιτείται να 
καλύπτει ολόκληρη την έκταση που καλ­
λιεργεί η ομάδα και ότι η μείωση κατά 
40 0/0 εφαρμόζεται μόνο στο μέρος εκείνο 
της όλης εκτάσεως, που αποτελεί αντικεί­
μενο του σχεδίου. Φαίνεται ότι στην πραγ­
ματικότητα τα σχέδια που υπέβαλαν οι 
ομάδες παραγωγών στη Γερμανία αφο­
ρούσαν τις εκτάσεις που καλλιεργούνταν 
από μια μειονότητα των μελών της ομάδας. 
Η γερμανική κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι 
υπάρχει μια ουσιώδης σχέση μεταξύ των 
άρθρων 3 και 4 του κανονισμού 2253/77. Η 
ενίσχυση που αναφέρεται στο άρθρο 3 
αφορά έκταση, η οποία εμφαίνεται σε 
σχέδιο μετατροπής ή αναδιαρθρώσεως. 
1190
ΕΠΙΤΡΟΠΗ / ΓΕΡΜΑΝΙΑ 
Προϋπόθεση για τη χορήγηση της ενισχύ­
σεως είναι ότι το 40 "/ο της συνολικής 
καταγεγραμμένης εκτάσεως, επί της οποίας 
εφαρμόζεται το σχέδιο, πρέπει να τεθεί 
εκτός παραγωγής. Η απαγόρευση της φυτεύ­
σεως με λυκίσκο εκτάσεως μεγαλύτερης 
από την «προκύπτουσα εκ της εφαρμογής 
του σχεδίου αυτού» αναφέρεται στην ίδια 
έκταση, δηλαδή την έκταση που καλύπτει 
το σχέδιο. Επομένως, η απαγόρευση 
δύναται να εφαρμοστεί μόνο στις εκτάσεις 
που καλλιεργούνται από τα μέλη της 
ομάδας, τα οποία έχουν συμμετάσχει στο 
σχέδιο και έχουν λάβει ενίσχυση. Λέγεται 
ότι η Επιτροπή είχε προτείνει στο σχέδιο 
κανονισμού 2253/77 να εφαρμόζεται η 
μείωση κατά 40 ο/ο επί της συνολικής εκτά­
σεως που καλλιεργείται από την ομάδα 
παραγωγών. Το τελευταίο μέρος του 
άρθρου 3, παράγραφος 1, στην αρχική του 
διατύπωση, όριζε έτσι: «... που συνεπά­
γεται μείωση τουλάχιστον 40 ο/ο της ολικής 
καταγεγραμμένης από όλους τους παραγω­
γούς μέλη της ομάδας εκτάσεως, στις 30 
Ιουνίου 1977». Το άρ9ρο 4 συνέχιζε επί της 
ίδιας βάσεως. Κατ' απαίτηση της γερμα­
νικής κυβερνήσεως, η διατύπωση του 
άρθρου 3, παράγραφος 1, τροποποιήθηκε 
ως εξής: «... που συνεπάγεται μείωση του­
λάχιστον 40 % της συνολικής καταγεγραμ­
μένης στις 30 Ιουνίου 1977 εκτάσεως, επί 
της οποίας εφαρμόζεται το σχέδιο». 
Πάντως το άρθρο 4 δεν τροποποιήθηκε. Οι 
εκπρόσωποι της γερμανικής κυβερνήσεως 
ισχυρίζονται ότι οι παρούσες δυσχέρειες 
οφείλονται στο ότι δεν τροποποιήθηκε το 
άρ9ρο 4 υπό το φως της μεταβολής του 
άρ9ρου 3, παράγραφος 1. 
Είναι μάλλον λογικό και συνεπές ένα 
σύστημα που προβλέπει ενίσχυση για μια 
συγκεκριμένη έκταση, σε συνδυασμό με 
μείωση της συνολικής εκτάσεως, την οποία 
αφορά η ενίσχυση, κα9ώς και απαγόρευση 
για ορισμένη περίοδο μεταφυτεύσεως της 
συγκεκριμένης αυτής εκτάσεως ή αντί­
στοιχης σε άλλο μέρος. Είναι επίσης 
δυνατό να νοηθεί ένα σύστημα, το οποίο 
εξαρτά τη χορήγηση ενισχύσεως για μια 
συγκεκριμένη έκταση από την απαγόρευση 
της αυξήσεως της ολικής εκτάσως υπό καλ­
λιέργεια, εφόσον έχει επέλθει μείωση της 
συγκεκριμένης αυτής εκτάσεως, διότι δια­
φορετικά η θέση εκτός εκμεταλλεύσεως 
μιας εκτάσεως Θα μπορούσε να αντισταθμι­
στεί σε άλλο μέρος. 
Το άρθρο 3 και η προτελευταία αιτιολο­
γική σκέψη του κανονισμού 2253/77 (που 
αναφέρεται στην ανάγκη αποτροπής της 
επαναφυτεύσεως των εκτάσεων που έχουν 
εκριζωθεί, επί τρία έτη) και οι τροποποιή­
σεις του άρθρου 9 του κανονισμού 1696/71 
που επέφερε το άρθρο 7 του κανονισμού 
1170/77 συνηγορούν υπέρ της πρώτης ανω­
τέρω ερμηνείας. Δεν βοηθούν, πάντως, ως 
προς την ερμηνεία του άρθρου 4, το οποίο 
πρέπει να εξετασθεί ως τμήμα του όλου 
συστήματος. Κατά τη γνώμη μου, είναι 
λάθος να θεωρηθεί ότι αποτέλεσε παρά­
λειψη η μη τροποποίηση του άρθρου 4 μετά 
την τροποποίηση του άρθρου 3, εκτός αν 
το άρθρο 4 στερείται εννοίας εξεταζόμενο 
υπό το φως της τροποποιήσεως του σχεδίου 
του άρθρου 3. Αν υπάρχει κάποια ένδειξη, 
είναι ότι το άρθρο 4 διατηρήθηκε στην 
αρχική του μορφή συνειδητά και εσκεμ­
μένα. 
Είναι σαφές ότι η αιτία της τροποποιήσεως 
που εισήγαγε ο κανονισμός 1170/77 συ­
νίστατο στη «ριζική μεταβολή» της αγοράς 
του λυκίσκου. Οι εκτάσεις λυκίσκου είχαν 
αυξηθεί υπερβολικά' στην παρασκευή 
μπύρας χρησιμοποιούνταν μικρές ποσό­
τητες λυκίσκου. Ο πρώτος τρόπος αντιμε­
τωπίσεως της υπερβολικής παραγωγής με 
τον κανονισμό 2253/77 ήταν η απαγόρευση 
της αυξήσεως των εκτάσεων που καλλιερ­
γούνταν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1979. Ο 
δεύτερος τρόπος αντιμετωπίσεως της υπερ-
1191
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ TOY SIR GORDON SLYNN — ΥΠΟΘΕΣΗ 113/82 
βολικής παραγωγής ήταν η χορήγηση ενι­
σχύσεως εξαρτουμένης από την προϋπό­
θεση ότι οι ζητούντες την ενίσχυση αυτή 
5α μείωναν τις καλλιεργούμενες εκτάσεις. 
Η ενίσχυση καταβάλλεται όχι με την υπο­
βολή προτάσεων από μεμονωμένους 
παραγωγούς, αλλά βάσει σχεδίου που υπο­
βάλλεται από ομάδα παραγωγών που έχει 
συσταθεί κατά τα ανωτέρω και που επι­
διώκει τους σκοπούς που αναφέρονται στο 
άρθρο 7 του κανονισμού 1696/71, όπως 
τροποποιήθηκε με το άρθρο 5 του κανο­
νισμού 1170/77. Η ενίσχυση καταβάλλεται 
σ' αυτές τις αναγνωρισμένες ομάδες 
παραγωγών και όχι, όπως η ενίσχυση που 
προβλέπεται στο άρθρο 12 του κανονισμού 
1696/71 (όπως τροποποιήθηκε), σε μεμονω­
μένους παραγωγούς, καίτοι τελικώς η 
καταβαλλόμενη στις ομάδες παραγωγών 
ενίσχυση έπρεπε να κατανεμηθεί, βάσει του 
άρθρου 6, παράγραφος 2, του κανονισμού 
2253/77 μεταξύ των μελών, «λαμβάνοντας 
υπόψη τη συμμετοχή τους στο σχέδιο». 
Η απαγόρευση του άρθρου 4 δεν αφορά 
τους μεμονωμένους παραγωγούς αλλά 
ομάδες παραγωγών που υπό την ιδιότητα 
αυτή, δεν παράγουν συνήθως λυκίσκο και 
δεν απαιτείται να παράγουν λυκίσκο, αλλά 
να ασκούν τα καθήκοντα πολιτικής και 
διαχειρίσεως που αναφέρονται στο άρθρο 7 
του κανονισμού 1696/71, όπως τροπο­
ποιήθηκε. 
Καίτοι οι ομάδες παραγωγών για να ανα­
γνωριστούν πρέπει να έχουν νομική προσω­
πικότητα ή επαρκή ικανότητα δικαίου 
κατά τις διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας 
ώστε να είναι υποκείμενα δικαιωμάτων και 
υποχρεώσεων, νομίζω ότι η απαγόρευση 
του άρθρου 4 στην οποία υπάγονται οι 
ομάδες παραγωγών πρέπει να θεωρηθεί ως 
απαγόρευση που επιβάλλεται στα μέλη της 
ομάδας. Κανονικά αυτό πρέπει να αφορά 
όλα τα μέλη της ομάδας. Νομίζω ότι αυτή 
είναι η έννοια της απαγορεύσεως του 
άρθρου 4. Εξάλλου, η ερμηνεία αυτή 
συμφωνεί με τη ρύθμιση στο σύνολο της. Η 
ομάδα αποτελεί το όχημα για την εκτέλεση 
του συστήματος. Υποβάλλει το πρόγραμμα, 
λαμβάνει την ενίσχυση, αποφασίζει για την 
κατανομή της και αναλαμβάνει τις επιβαλ­
λόμενες υποχρεώσεις. Αν υπήρχε πρόθεση 
να περιοριστεί η υποχρέωση μόνο στα 
μέλη, των οποίων οι εκτάσεις καλύπτονται 
από το σχέδιο, θα ήταν εύκολο να δοθεί 
ανάλογη διατύπωση. Επομένως δεν ερμη­
νεύω την έκφραση «αναγνωρισμένες 
ομάδες παραγωγών», που περιέχεται στο 
άρθρο 4, υπό την έννοια ότι περιλαμβάνει 
μόνο τα μέλη, των οποίων οι εκτάσεις απο­
τελούν το αντικείμενο του σχεδίου. 
Αν η απαγόρευση απευθύνεται σε όλα τα 
μέλη, παραμένει το ερώτημα αν αφορά α) 
τη φύτευση «εκτάσεως καλυπτόμενης από 
το σχέδιο, στην οποία εξακολουθεί να καλ­
λιεργείται λυκίσκος μετά τη μετατροπή ή 
την αναδιάρθρωση και μετά τη θέση εκτός 
παραγωγής του 40 ο/ο τουλάχιστον ή 6) τη 
φύτευση «ολόκληρης της εκτάσεως που 
καλλιεργείται από μέλη της ομάδας παρα­
γωγών μείον την έκταση, η οποία ετέθη 
εκτός παραγωγής, στην οποία δεν καλλιερ­
γείται πλέον λυκίσκος κατ' εφαρμογή του 
προγράμματος». 
Κατά τη γνώμη μου συμβαίνει το δεύτερο, 
διότι διαφορετικά θα ήταν δυνατό να στα­
ματήσει η καλλιέργεια σε μια έκταση και 
να ληφθεί η ενίσχυση βάσει του άρθρου 3, 
ακολούθως δε να αρχίσει και πάλι η καλ­
λιέργεια σε κάποιο άλλο σημείο, σε μια 
έκταση του ίδιου μεγέθους ή και μεγαλύ­
τερη ακόμα. 'Ετσι, δεν θα επετυγχάνετο ο 
σκοπός της μειώσεως των καλλιεργού­
μενων εκτάσεων, καίτοι μπορεί να υπο­
στηριχθεί ότι χρησιμοποιήθηκαν νέες εκτά­
σεις με ενδεχομένως καλύτερη απόδοση για 
να αντικαταστήσουν εκτάσεις εξαντλη-
1192
ΕΠΙΤΡΟΠΗ / ΓΕΡΜΑΝΙΑ 
μένες με χαμηλή απόδοση. Κατά την 
περίοδο ακινητοποιήσεως ο σκοπός, 
σύμφωνα με το άρθρο 1, ήταν να απο­
φευχθεί γενικώς η αύξηση. Πράγματι, 
σύμφωνα με τα άρθρα 3 και 4 έπρεπε να 
επιτευχθεί μείωση ως προϋπόθεση της 
παροχής ενισχύσεων. Αποτέλεσμα της απα­
γορεύσεως είναι απλώς να αποτραπεί η 
αντιστάθμιση, από τις ομάδες παραγωγών, 
της απώλειας των εκτάσεων που έπαυσαν 
να καλλιεργούνται με την επέκταση της 
παραγωγής σε άλλο μέρος — δεν συνεπά­
γεται ότι οι υπάρχουσες εκτάσεις (εντός 
των εν γένει ορίων) δεν μπορούν να επανα-
φυτευτούν με νέες ποικιλίες ή, όπως 
νομίζω, ότι δεν μπορούν να προταθούν 
άλλα σχέδια που προβλέπουν περαιτέρω 
μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων. 
Το επιχείρημα ότι η ερμηνεία που δίνει η 
Επιτροπή αντιβαίνει στη γενική μορφή των 
συστημάτων ενισχύσεων, διότι περιορίζει 
την οικονομική ελευθερία των παραγωγών 
που δεν επιθυμούν να λάβουν ενισχύσεις, 
δεν μπορεί να γίνει δεκτό για το λόγο που 
πρόβαλε η Επιτροπή, ότι δηλαδή η ενί­
σχυση δεν χορηγείται σε μεμονωμένους 
παραγωγούς, όπως σε άλλες περιπτώσεις, 
αλλά στην ομάδα παραγωγών. 
Ελέχθη επίσης ότι η ερμηνεία που δίνει η 
Επιτροπή είναι ανεφάρμοστη, διότι στην 
πράξη μόνο μια μειονότητα των μελών μιας 
ομάδας παραγωγών μετέχουν σε προγράμ­
ματα μετατροπής ή αναδιαρθρώσεως: αν 
ήταν ορθή η άποψη της Επιτροπής, η μειο­
νότητα αυτή δεν θα μπορούσε ποτέ να 
εξασφαλίσει τη συναίνεση των άλλων 
μελών της ομάδας όσον αφορά το συγκε­
κριμένο πρόγραμμα επειδή το τελευταίο θα 
συνεπήγετο μειονεκτήματα για τα μέλη 
αυτά. Το επιχείρημα αυτό ευσταθεί. Κατά 
πρώτον, η ερμηνεία που δίνει στο άρθρο 4 
η κυβέρνηση της Βαυαρίας θα μπορούσε να 
θεωρηθεί ότι έχει ως αποτέλεσμα το ότι 
στα προγράμματα μετατροπής ή ανα­
διαρθρώσεως που εφαρμόστηκαν στη Γερ­
μανία συμμετέχει μόνο μια μειονότητα της 
ομάδας. Αν οι ομάδες παραγωγών είχαν 
ενημερωθεί ως προς την έννοια του άρθρου 
4, η εκ μέρους τους εκτίμηση των πλεο­
νεκτημάτων της εφαρμογής ενός προγράμ­
ματος μετατροπής ή αναδιαρθρώσεως θα 
τους είχε οδηγήσει στο συμπέρασμα είτε 
ότι θα ήταν ευνοϊκότερη η συμμετοχή στο 
σχέδιο των περισσότερων μελών είτε ότι θα 
ήταν και πάλι ευνοϊκή η συμμετοχή μόνο 
μιας μειονότητας. Εν πάση περιπτώσει δεν 
υπάρχουν ενδείξεις για το ότι οι ομάδες 
παραγωγών θα αρνούνταν να επωφεληθούν 
του συστήματος των ενισχύσεων αν 
γνώριζαν την ερμηνεία που δίνει η Επι­
τροπή στο άρθρο 4, αλλά και αν υπήρχαν 
τέτοιες ενδείξεις, αυτό δεν αποτελεί αποφα­
σιστικό επιχείρημα κατά της ερμηνείας 
αυτής. Πράγματι, δεν υπάρχει γενική αρχή 
του κοινοτικού δικαίου, σύμφωνα με την 
οποία τα συστήματα ενισχύσεων πρέπει να 
είναι όσο το δυνατόν περισσότερο συμφέ­
ροντα για τους ενδεχόμενους ενδιαφερομέ­
νους. Σχετικώς, ο κοινοτικός νομοθέτης 
έχει διακριτική εξουσία και, στην 
περίπτωση των συστημάτων που προβλέ­
πουν εκούσια συμμετοχή, δύναται αναμφι­
βόλως να καταρτίσει ένα σύστημα, το 
οποίο, αν θεσπιστεί, αποβαίνει εν πάση 
περιπτώσει ασύμφορο για ορισμένα μέλη 
της ομάδας. 
Τέλος, η γερμανική κυβέρνηση ισχυρίστηκε 
ότι το σύστημα, όπως το ερμηνεύει η Επι­
τροπή, παραβιάζει θεμελιώδη δικαιώματα, 
καθόσον 1) η απαγόρευση της αυξήσεως 
των καλλιεργούμενων με λυκίσκο εκτά­
σεων από μέλη μιας ομάδας παραγωγών 
περιορίζει τα δικαιώματα τους ιδιοκτησίας 
χωρίς ανάλογο αντιστάθμισμα και, επο­
μένως, ισοδυναμεί με απαλλοτρίωση, 
2) γίνεται διάκριση μεταξύ των προσώπων 
αυτών και των μεμονωμένων παραγωγών 
που δεν ανήκουν στην ομάδα και δεν 
1193
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ TOY SIR GORDON SLYNN — ΥΠΟΘΕΣΗ 113/82 
καλύπτονται από το άρθρο 4. Στην υπό­
θεση 44/79, Hauer κατά Land Rheinland-
Pfalz (1979) ECR 3727, το Δικαστήριο εξέ­
τασε το ζήτημα αυτό σε σχέση με έναν 
κανονισμό που απαγόρευσε την επαναφύ-
τευση αμπέλων. Στην προκειμένη υπόθεση, 
όπως και στις υποθέσεις 41,121 και 796/79, 
Testa κατά Bundesanstalt für Arbeit (1980) 
ECR 1979, η κατάσταση διαφέρει κάπως, 
διότι το σύστημα ενισχύσεων είναι προ­
αιρετικό, τα δε μέλη της ομάδας 
παραγωγών αναλαμβάνουν εκουσίως τα 
βάρη που συνεπάγεται. Αυτά αποφασίζουν 
αν επιθυμούν να επωφεληθούν του συστή­
ματος. Κανείς δεν τα αναγκάζει. Αν όμως 
αποφασίσουν να επωφεληθούν των πλεο­
νεκτημάτων που προσφέρει το σύστημα, θα 
πρέπει να δεχτούν και τα βάρη που συνεπά­
γεται. Άρα, το επιχείρημα ότι το σύστημα 
παραβιάζει θεμελιώθη δικαιώματα δεν 
μπορεί να γίνει δεκτό. 
Επομένως, αντίθετα με όσα ισχυρίζεται η 
γερμανική κυβέρνηση και παρόλο που η πρό­
θεση θα μπορούσε να έχει εκφραστεί σαφέ­
στερα, δεν νομίζω ότι η μη τροποποίηση 
του σχεδίου του άρθρου 4 αποτέλεσε παρά­
λειψη. 
Για τους λόγους που ανέφερα, είμαι της γνώμης ότι η ερμηνεία του άρθρου 4 
του κανονισμού 2253/77 που δίνει η Επιτροπή είναι ορθή και, επομένως, η προ­
σφυγή της πρέπει να γίνει δεκτή, να καταδικαστεί δε η γερμανική κυβέρνηση 
στα δικαστικά έξοδα. 
1194