62024CJ0282_RES
Kawża C‑282/24
PolismyndighetenvsKonkurrensverket
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Högsta förvaltningsdomstolen)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) tas‑16 ta’ Ottubru 2025
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kuntratti pubbliċi – Direttiva 2014/24/UE – Artikolu 72 – Modifika ta’ ftehim qafas li qed jiġi implimentat – Valur tal-modifika inferjuri għall-valuri previsti fl-Artikolu 72(2) – Modifika tal-mudell ta’ remunerazzjoni ta’ ftehim qafas – Modifika sostanzjali ta’ ftehim qafas – Bidla fin-natura globali ta’ ftehim qafas”
Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet – Proċeduri ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi għal servizzi, għal provvisti u għal xogħlijiet – Direttiva 2014/24 – Eżekuzzjoni tal-kuntratt – Modifika ta’ kuntratti pendenti mingħajr proċedura ġdida ta’ għoti ta’ kuntratt – Valur tal-modifika inferjuri għall-valuri previsti fl-Artikolu 72(2) – Bidla fin-natura globali ta’ ftehim qafas – Kunċett – Modifika tal-mudell ta’ remunerazzjoni tal-ftehim qafas li twassal biss għal modifika marġinali tal-valur totali ta’ dan il-ftehim qafas – Esklużjoni – Eċċezzjoni – Tibdil fundamentali tal-bilanċ ta’ dan il-ftehim qafas
(Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2014/24, Artikolu 72(2))
(ara l-punti 21 sa 23, 26 sa 30, 34 sa 37, 41, u 46 sa 49, u d-dispożittiv)
Sunt
Fil-kuntest ta’ tilwima dwar multa imposta fuq awtorità kontraenti talli għamlet modifiki ta’ valur żgħir fi ftehimiet qafas matul l-eżekuzzjoni mingħajr ma nediet proċedura ġdida ta’ għoti ta’ kuntratt, il-Qorti tal-Ġustizzja interpretat il-kunċett ta’ “bidla fin-natura globali ta’ kuntratt” li jinsab fl-Artikolu 72(2) tad-Direttiva 2014/2424 (
1
), li jimplika t-tnedija ta’ proċedura ġdida ta’ għoti ta’ kuntratt.
Wara li nediet sejħa għal offerti għal kuntratt ta’ servizz ta’ rmonk ta’ vetturi, il-Polismyndigheten (l-Awtorità tal-Pulizija, l-Isvezja) ikkonkludiet, fl‑2021, ftehim qafas ma’ Lidköpings Biltjänst Hyr AB. Is-sejħa għal offerti kienet tipprevedi prezz fiss għas-servizzi ta’ ġbir ta’ vettura f’raġġ ta’ 10 kilometri mill-post fejn il-vettura kellha tiġi rritornata, kif ukoll prezz addizzjonali għal kull kilometru għall-bqija tal-vjaġġ.
L-istess sena, l-Awtorità tal-Pulizija ftehmet ma’ Lidköpings Biltjänst Hyr AB li temenda l-kundizzjonijiet ta’ remunerazzjoni previsti fil-ftehim qafas, bl-għan li jiġi bbilanċjat it-tqassim tal-ispejjeż bejn id-diversi żoni tal-pulizija. Il-modifika magħmula kellha l-effett li tbiddel il-bilanċ bejn il-prezzijiet fissi u l-prezzijiet varjabbli filwaqt li taġġusta l-livelli tal-prezzijiet b’mod li l-valur totali tal-kuntratt kellu jkun suġġett biss għal modifika marġinali.
Il-Konkurrensverket (l-Awtorità tal-Kompetizzjoni, l-Isvezja) ressqet quddiem il-Förvaltningsrätten i Stockholm (il-Qorti Amministrattiva sedenti fi Stokkolma, l-Isvezja) talba intiża għall-impożizzjoni ta’ multa fuq l-Awtorità tal-Pulizija talli mmodifikat dan il-ftehim qafas mingħajr ma bdiet proċedura ġdida ta’ għoti ta’ kuntratt. Din il-qorti laqgħet din it-talba, billi qieset li l-modifiki inkwistjoni kellhom jitqiesu bħala sostanzjali u kienu jibdlu n-natura globali tal-ftehim qafas konkluż ma’ Lidköpings Biltjänst Hyr.
Peress li l-appell ippreżentat mill-Awtorità tal-Pulizija ġie miċħud, din tal-aħħar ippreżentat appell quddiem il-Högsta förvaltningsdomstolen (il-Qorti Amministrattiva Suprema, l-Isvezja), li hija l-qorti tar-rinviju. Il-Qorti Amministrattiva Suprema kkonstatat li, skont il-kalkolu mwettaq mill-Awtorità tal-Pulizija, il-valur tal-modifiki magħmula lil dan il-ftehim qafas kien inqas mill-valuri previsti fl-Artikolu 72(2) tad-Direttiva 2014/24. Għaldaqstant, kien neċessarju li jiġi ddeterminat jekk il-modifiki jistgħux jitqiesu li biddlu n-natura globali tal-ftehim qafas.
Il-qorti tar-rinviju kellha dubju, b’hekk, jekk il-modifika tal-metodu ta’ remunerazzjoni previst fi ftehim qafas li ngħata abbażi tal-kriterju tal-prezz l-iktar baxx, li tbiddel l-importanza relattiva tat-tariffi fissi u tat-tariffi varjabbli filwaqt li tadatta l-livelli tal-prezzijiet b’mod li l-valur totali ta’ dan il-ftehim qafas ikun suġġett biss għal modifika marġinali, kellhiex titqies li tibdel in-natura globali tal-imsemmi ftehim qafas, fis-sens tal-Artikolu 72(2) tad-Direttiva 2014/24.
Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li tali modifika ma kellhiex titqies li tbiddel in-natura globali tal-imsemmi ftehim qafas, sakemm ma twassalx għal bidla fundamentali tal-bilanċ tiegħu.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Sabiex tiġi ddeterminata l-portata tal-kunċett ta’ “bidla fin-natura globali ta’ ftehim qafas”, li jinsab fl-Artikolu 72(2) tad-Direttiva 2014/24, il-Qorti tal-Ġustizzja tieħu inkunsiderazzjoni l-formulazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni, il-kuntest tagħha u l-għanijiet imfittxija minn din id-direttiva.
Fl-ewwel lok, mill-kliem tiegħu, meħud fis-sens abitwali tagħhom, dan il-kunċett ikopri esklużivament il-modifiki tal-ftehimiet qafas ta’ portata tali li jwasslu għat-trasformazzjoni tal-kuntratt jew tal-ftehim qafas kollu kemm hu. Barra minn hekk, l-Artikolu 72(2) tad-Direttiva 2014/24 jippreċiża li dan l-artikolu japplika “mingħajr l-ebda ħtieġa li jiġi vverifikat jekk il-kondizzjonijiet stipulati taħt il-punti (a) sa (d) tal-paragrafi 4 humiex sodisfatti”. Issa, modifika li tissodisfa waħda minn dawn il-kundizzjonijiet għandha, konformement mal-Artikolu 72(4) ta’ din id-direttiva, titqies li hija ta’ natura sostanzjali. Għaldaqstant, il-kwistjoni jekk modifika ta’ ftehim qafas hijiex sostanzjali jew le ma tqisitx mil-leġiżlatur tal-Unjoni bħala deċiżiva sabiex jiġi ddeterminat jekk din il-modifika tbiddilx in-“natura globali” ta’ dan il-ftehim qafas, fis-sens tal-Artikolu 72(2) tad-Direttiva 2014/24.
Fit-tieni lok, fir-rigward tal-kuntest ta’ din l-aħħar dispożizzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li, fid-dawl tal-Artikolu 72(5) tad-Direttiva 2014/24, din id-dispożizzjoni tikkostitwixxi deroga mill-prinċipju li ftehim qafas ma għandux jiġi mmodifikat mingħajr ma tiġi segwita proċedura ġdida ta’ għoti ta’ kuntratt, b’tali mod li l-possibbiltà ta’ modifika stabbilita fl-Artikolu 72(2) għandha tkun is-suġġett ta’ interpretazzjoni stretta. F’dan ir-rigward, ċertament, l-ewwel paragrafu tal-premessa 107 tad-Direttiva 2014/24 jirreferi impliċitament għall-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar sitwazzjonijiet li jippreċedu l-applikazzjoni tad-Direttiva 2014/24, li tipprevedi, essenzjalment, li għandha tinbeda proċedura ġdida ta’ għoti ta’ kuntratt meta jsiru modifiki sostanzjali għall-kuntratt inizjali, bħalma huma modifiki ta’ natura li jdaħħlu inkwistjoni l-għoti tal-kuntratt.
Madankollu, billi ppreveda, fit-tieni paragrafu ta’ din il-premessa, li “[m]odifiki għall-kuntratt li jirriżultaw f’bidla żgħira tal-valur tal-kuntratt sa ċertu valur għandhom dejjem ikunu possibbli mingħajr il-ħtieġa li titwettaq proċedura ta’ akkwist ġdida” il-leġiżlatur tal-Unjoni ried jikkwalifika din il-ġurisprudenza. Huwa stabbilixxa b’hekk possibbiltà wiesgħa li jitwettqu, b’mod issemplifikat, modifiki li normalment jeżiġu l-użu ta’ proċedura ġdida ta’ għoti ta’ kuntratt, sakemm dawn il-modifiki jibqgħu taħt ċerti limiti ta’ valur, minkejja li tali possibbiltà ma kinitx tirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja relatata ma’ sitwazzjonijiet preċedenti għall-applikazzjoni tad-Direttiva 2014/24.
Barra minn hekk, mill-paragun tal-paragrafi 1, 2 u 4 tal-Artikolu 72 tad-Direttiva 2014/24 jirriżulta li l-leġiżlatur tal-Unjoni għażel li juża espressjonijiet distinti sabiex ikopri, minn naħa, il-modifiki li jbiddlu n-natura globali ta’ ftehim qafas u, min-naħa l-oħra, il-modifiki sostanzjali tiegħu.
Barra minn hekk, fid-dawl tal-istruttura tal-Artikolu 72 tad-Direttiva 2014/24, interpretazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni li tassimila l-kunċetti ta’ modifiki sostanzjali u ta’ modifiki li jbiddlu n-natura globali ta’ kuntratt jew ta’ ftehim qafas iċċaħħad minn kull effett utli l-Artikolu 72(1)(a) u (c) kif ukoll (2) ta’ din id-direttiva. Fil-fatt, sa fejn dawn id-dispożizzjonijiet ma humiex applikabbli għal modifiki li jbiddlu n-natura globali tal-kuntratt jew tal-ftehim qafas ikkonċernat, tali assimilazzjoni tfisser li dawn id-dispożizzjonijiet jippermettu biss l-adozzjoni ta’ modifiki mhux sostanzjali, li jistgħu, fi kwalunkwe każ, jitwettqu skont l-Artikolu 72(1)(e) tad-Direttiva 2014/24, mingħajr ma jkun hemm bżonn li ssir proċedura ġdida ta’ għoti ta’ kuntratt.
Fl-aħħar lok, fir-rigward tal-għanijiet tad-Direttiva 2014/24, il-Qorti tal-Ġustizzja tirrileva li l-Artikolu 72 ta’ din id-direttiva huwa intiż li jiżgura l-osservanza tal-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ trasparenza, filwaqt li jippermetti lill-awtoritajiet kontraenti jadottaw approċċ pragmatiku sabiex jindirizzaw ċirkustanzi mhux previsti li jimponu li jiġi adattat kuntratt pubbliku li jkun qiegħed jiġi eżegwit.
Abbażi ta’ dawn l-elementi, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li l-kunċett ta’ bidla fin-natura globali ta’ ftehim qafas huwa distint minn dak ta’ modifika sostanzjali tiegħu. Dan l-ewwel kunċett ikopri biss il-modifiki sostanzjali l-iktar importanti, li jimplikaw bidla fundamentali tas-suġġett tal-ftehim qafas jew tat-tip ta’ ftehim qafas ikkonċernat jew ukoll bidla fundamentali tal-bilanċ tiegħu, b’tali mod li dawn jistgħu jitqiesu li huma ta’ portata tali li jwasslu għat-trasformazzjoni tal-ftehim qafas kollu kemm hu.
Minn dan isegwi li s-sempliċi fatt li modifika kienet ta’ natura li tinfluwenza l-eżitu tal-proċedura inizjali ta’ konklużjoni tal-ftehim qafas ikkonċernat, kif intiża fl-Artikolu 72(4)(a) tad-Direttiva 2014/24, ma jistax, bħala tali, ikun biżżejjed sabiex jiġi stabbilit li din il-modifika tbiddel in-natura globali ta’ dan il-ftehim qafas.
F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li bidla fil-metodu ta’ remunerazzjoni ta’ ftehim qafas li twassal għal modifika marġinali tal-valur totali tiegħu ma tistax, fi kwalunkwe każ, timplika bidla fundamentali tas-suġġett ta’ dan il-ftehim qafas jew tat-tip ta’ ftehim qafas ikkonċernat.
Mill-banda l-oħra, ma jistax jiġi kompletament eskluż li tali modifika tista’ twassal, f’ċirkustanzi eċċezzjonali, għal bidla fundamentali tal-bilanċ ta’ dan il-ftehim qafas u għalhekk għal bidla fin-natura globali tagħha. Dan ikun il-każ jekk ir-reviżjoni tal-metodu ta’ remunerazzjoni tal-ftehim qafas ikkonċernat timplika bidla fl-istruttura tiegħu li twassal sabiex tqiegħed lill-offerent magħżul jew lill-offerenti magħżula ta’ dan il-ftehim qafas f’sitwazzjoni nettament iktar favorevoli minn dik li kienet tirriżulta mill-applikazzjoni tal-metodu ta’ remunerazzjoni miftiehem inizjalment.
(
1
)	Direttiva 2014/24/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Frar 2014 dwar l-akkwist pubbliku u li tħassar id-Direttiva 2004/18/KE (ĠU 2014, L 94, p. 65, rettifiki fil-ĠU L, 2025/90115, fil-ĠU L, 2023/90063 u fil-ĠU 2015, L 275, p. 68). L-Artikolu 72(2) tad-Direttiva 2014/24 jipprevedi, essenzjalment, il-possibbiltà li jsiru modifiki ta’ valur limitat għal kuntratt pubbliku jew għal ftehim qafas mingħajr ma tkun neċessarja proċedura ġdida ta’ għoti ta’ kuntratt, bil-kundizzjoni li dawn il-modifiki ma jbiddlux in-natura globali tal-kuntratt jew tal-ftehim qafas.