62024CC0387
KONKLUŻJONIJIET TAL‑AVUKAT ĠENERALI
RANTOS
ippreżentati fil‑5 ta’ Settembru 2024 (
1
)
Kawża C‑387/24 PPU [Bouskoura] (
i
)
C
vs
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mir-Rechtbank Den Haag, zittingsplaats Roermond (il-Qorti Distrettwali ta’ Den Haag, sedenti f’Roermond, il-Pajjiżi l-Baxxi))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Proċedura b’urġenza għal deċiżjoni preliminari – Spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja – Direttiva 2008/115/KE – Regoli u proċeduri komuni fil-qasam tar-ritorn taċ-ċittadini ta’ pajjiż terz – Artikolu 15(2)(b) – Detenzjoni ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz li jirrisjedi irregolarment għall-finijiet ta’ tneħħija – Direttiva 2013/33/UE – Standards dwar l-akkoljenza ta’ applikanti għall-protezzjoni internazzjonali – Artikolu 9 – Garanziji offruti lill-applikanti detenuti – Regolament (UE) Nru 604/2013 – Determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli sabiex jeżamina applikazzjoni għall-ażil ippreżentata f’wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta’ pajjiż terz – Artikolu 28(4) – Detenzjoni għall-finijiet ta’ trasferiment – Illegalità tad-detenzjoni – Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Artikolu 6 – Dritt għal-libertà u għas-sigurtà – Artikolu 47 – Dritt għal rimedju effettiv u għal proċess imparzjali”
I. Introduzzjoni
1.
Din it-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 15(2) tad-Direttiva 2008/115/KE (
2
), tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2013/33/UE (
3
), kif ukoll tal-Artikolu 28(4) tar-Regolament Nru 604/2013 (
4
) (iktar ’il quddiem id-“dispożizzjonijiet rilevanti”), moqrija flimkien mal-Artikoli 6 u 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
2.
Dawn id-dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt sekondarju tal-Unjoni – li jaqgħu taħt it-Titolu V tat-Tielet Parti tat-Trattat FUE, dwar l-ispazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja – jimmaterjalizzaw, f’dan il-qasam tad-dritt, il-prinċipju li jipprovdi li, meta jidher li l-kundizzjonijiet ta’ legalità ta’ detenzjoni ma humiex jew ma għadhomx issodisfatti, iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz detenut għandu jiġi rrilaxxat immedjatament (
5
).
3.
It-talba għal deċiżjoni preliminari kienet ippreżentata fil-kuntest ta’ tilwima bejn C, ċittadin ta’ pajjiż terz suġġett għal proċedura ta’ ritorn, u l-iStaatssecretaris van Justitie en Veiligheid (is-Segretarju tal-Istat għall-Ġustizzja u għas-Sigurtà, il-Pajjiżi l-Baxxi, iktar ’il quddiem is-“Segretarju tal-Istat”) rigward il-legalità ta’ detenzjoni mhux interrotta abbażi ta’ żewġ miżuri ta’ detenzjoni konsekuttivi adottati minn din l-awtorità.
4.
B’mod iktar preċiż, ir-Rechtbank Den Haag, zittingsplaats Roermond (il-Qorti Distrettwali ta’ Den Haag, sedenti f’Roermond, il-Pajjiżi l-Baxxi), il-qorti tar-rinviju, tistaqsi dwar jekk, skont id-dispożizzjonijiet rilevanti, vizzju li jaffettwa l-legalità tal-ewwel detenzjoni, jiġifieri l-fatt li qabżet it-terminu previst mid-dritt nazzjonali sabiex tiġi adottata t-tieni miżura ta’ detenzjoni b’mod konsekuttiv, għandux iwassal għar-rilaxx immedjat tal-persuna kkonċernata, minkejja li, fil-mument tal-istħarriġ ġudizzjarju, huwa stabbilit li l-kundizzjonijiet li jiġġustifikaw it-tieni miżura ta’ detenzjoni kienu ssodisfatti.
II. Il‑kuntest ġuridiku
A.
Id‑dritt tal‑Unjoni
1. Id‑Direttiva dwar ir‑ritorn
5.
Il-premessi 16 u 17 tad-Direttiva dwar ir-ritorn jistabbilixxu:
“(16)
L-użu tad-detenzjoni għall-fini ta’ tneħħija għandu jkun limitat u soġġett għall-prinċipju tal-proporzjonalità fir-rigward tal-mezzi użati u l-objettivi segwiti. Id-detenzjoni hija ġustifikata biss biex jiġi ppreparat r-ritorn jew jitwettaq il-proċess ta’ tneħħija u jekk l-applikazzjoni ta’ miżuri anqas koerżivi ma tkunx suffiċjenti.
(17)
Ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu detenuti għandhom jiġu trattati b’mod uman u dinjituż fir-rispett tad-drittijiet fundamentali tagħhom u f’konformità mal-liġi internazzjonali u nazzjonali. Mingħajr preġudizzju għall-arrest inizjali [...], id-detenzjoni għandha bħala regola tkun f’faċilitajiet speċjalizzati għad-detenzjoni.”
6.
Skont l-Artikolu 15 ta’ din id-direttiva, intitolat “Detenzjoni”:
“1.   Dment li ma jistgħux jiġu applikati b’mod effettiv miżuri oħrajn suffiċjenti iżda inqas koersivi fil-każ speċifiku, l-Istati Membri jistgħu biss iżommu f’detenzjoni ċittadin ta’ pajjiż terz, li hu suġġett għal proċeduri ta’ ritorn biex jitħejja r-ritorn u/jew jitwettaq il-proċess ta’ tneħħija, partikolarment meta:
(a)
jkun hemm riskju ta’ ħarba jew
(b)
iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz konċernat jevita jew ifixkel it-tħejjija tar-ritorn jew il-proċess ta’ tneħħija.
Kwalunkwe detenzjoni għandha tkun għal perijodu kemm jista’ jkun qasir u għandha tinżamm biss sakemm l-arranġamenti ta’ tneħħija jkunu qed isiru u jitwettqu bid-diliġenza dovuta.
2.   Id-detenzjoni għandha tiġi ordnata minn awtoritajiet amministrattivi jew ġudizzjarji.
Id-detenzjoni għandha tiġi ordnata bil-miktub bir-raġunijiet fil-fatt u fid-dritt.
Meta d-detenzjoni tkun ġiet ordnata minn awtoritajiet amministrattivi, l-Istati Membri għandhom:
(a)
jew jipprovdu reviżjoni ġudizzjarja rapida tal-legalità tad-detenzjoni li trid tiġi deċiża malajr kemm jista’ jkun mill-bidu tad-detenzjoni,
(b)
jew jagħtu liċ-ċittadin ta’ pajjiż terz konċernat id-dritt li jieħu proċedimenti li permezz tagħhom il-legalità tad-detenzjoni għandha tkun soġġetta għal reviżjoni ġudizzjarja rapida li trid tiġi deċiża malajr kemm jista’ jkun wara l-bidu tal-proċedimenti rilevanti. F’dan il-każ, l-Istati Membri għandhom minnufih jinfurmaw liċ-ċittadin ta’ pajjiż terz konċernat dwar il-possibbiltà li jieħu tali proċedimenti.
Iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz konċernat għandu jiġi rilaxxat minnufih jekk id-detenzjoni ma tkunx legali.
3.   F’kull każ, id-detenzjoni għandha tiġi riveduta f’intervalli raġonevoli ta’ żmien jew b’applikazzjoni miċ-ċittadin ta’ pajjiż terz ikkonċernat jew ex officio. Fil-każ ta’ perijodi ta’ detenzjoni mtawla, ir-reviżjonijiet għandhom ikunu soġġetti għas-superviżjoni ta’ awtorità ġudizzjarja.
4.   Meta jkun jidher li ma għadux jeżisti prospett raġonevoli ta’ tneħħija għal konsiderazzjonijiet legali jew oħrajn jew il-kondizzjonijiet stabbiliti fil-paragrafu 1 ma għadhomx aktar jeżistu, id-detenzjoni ma tibqax ġustifikata u l-persuna konċernata għandha tkun rilaxxata minnufih.
5.   Id-detenzjoni għandha titkompla għal tul ta’ perijodu meħtieġ biex il-kondizzjonijiet stabbiliti fil-paragrafu 1 jiġu sodisfatti u biex tiġi żgurata t-tneħħija b’suċċess. Kull Stat Membru għandu jistabbilixxi perijodu limitat ta’ detenzjoni, li ma jistax jeċċedi sitt xhur.
6.   L-Istati Membri jistgħu ma jestendux il-perijodu msemmi fil-paragrafu 5 ħlief għal perijodu limitat li ma jeċċedix it-tnax-il xahar oħra skond il-liġi nazzjonali f’każijiet fejn minkejja l-isforzi raġonevoli kollha tagħhom l-operazzjoni ta’ tneħħija tista’ ddum minħabba:
(a)
nuqqas ta’ kooperazzjoni miċ-ċittadin ta’ pajjiż terz konċernat, jew
(b)
dewmien fil-kisba tad-dokumentazzjoni neċessarja minn pajjiżi terzi.”
2. Id‑Direttiva dwar l‑akkoljenza
7.
L-Artikolu 2(h) tad-Direttiva dwar l-akkoljenza jiddefinixxi l-kunċett ta’ “detenzjoni” bħala “restrizzjoni ta’ applikant minn Stat Membru f’post partikulari, fejn l-applikant ikun imċaħħad mil-libertà ta’ moviment tiegħu jew tagħha”.
8.
L-Artikolu 9(1) u (3) ta’ din id-direttiva jistabbilixxi:
“1.   Applikant għandu jiġi detenut biss għal żmien qasir kemm jista’ jkun u għandu jinżamm detenut biss sakemm ikunu applikabbli r-raġunijiet stipulati fl-Artikolu 8(3). [...]
3.   Fejn id-detenzjoni tiġi ordnata minn awtoritajiet amministrattivi, l-Istati Membri għandhom jipprevedu rieżami ġudizzjarju minnufih tal-legalità tad-detenzjoni li jiġi mwettaq ex officio u/jew fuq talba tal-applikant. Meta jitwettaq ex officio tali rieżami għandu jiġi deċiż mill-aktar fis possibbli mill-bidu tad-detenzjoni. Meta jitwettaq fuq talba tal-applikant, huwa għandu jiġi deċiż mill-aktar fis possibbli wara t-tnehdija tal-proċedimenti rilevanti. Għal dan il-għan, l-Istati Membri għandhom jiddefinixxu fil-liġi nazzjonali l-perjodu li fih għandhom jitwettqu r-rieżami ex officio u/jew ir-rieżami fuq talba tal-applikant.
Meta, b’riżultat tar-rieżami ġudizzjarju, id-detenzjoni tinstab li kienet illegali, l-applikant ikkonċernat għandu jinħeles minnufih.”
3. Ir‑Regolament Dublin III
9.
L-Artikolu 28(2) u (4) tar-Regolament Dublin III huwa fformulat kif ġej:
“2.   Meta jkun hemm riskju sinifikanti li l-persuna taħrab, l-Istati Membri jistgħu jżommu lill-persuna kkonċernata taħt detenzjoni sabiex jiżguraw proċeduri ta’ trasferiment skont dan ir-Regolament, fuq il-bażi ta’ valutazzjoni individwali u biss sa fejn id-detenzjoni tkun proporzjonali, jekk ma jkunux jistgħu jiġu applikati effettivament miżuri alternattivi oħra inqas koerżivi. [...]
4.   Fir-rigward tal-kondizzjonijiet għad-detenzjoni, u l-garanziji applikabbli għal persuni taħt detenzjoni, sabiex jiġu żgurati l-proċeduri ta’ trasferiment lejn l-Istat Membru responsabbli, għandhom japplikaw l-Artikolu 9, 10 u 11 tad-[Direttiva dwar l-akkoljenza].”
B.
Id‑dritt Olandiż
10.
Il-parti introduttiva tal-Artikolu 59(1) u l-Artikolu 59(1)(a) tal-wet tot algehele herziening van de Vreemdelingenwet (Vreemdelingenwet 2000) (il-Liġi dwar il-Barranin tal‑2000) (
6
) jistabbilixxu li ċ-ċittadin barrani li jirrisjedi irregolarment jista’, jekk ikun meħtieġ fl-interess tal-ordni pubbliku u tas-sigurtà nazzjonali, jitqiegħed f’detenzjoni mis-Segretarju tal-Istat fid-dawl tat-tneħħija tiegħu mit-territorju Olandiż.
11.
L-Artikolu 59a ta’ din il-liġi jipprevedi li ċ-ċittadini barranin li għalihom japplika r-Regolament Dublin III jistgħu, f’osservanza tal-Artikolu 28 ta’ dan ir-regolament, jitqiegħdu f’detenzjoni fid-dawl tat-trasferiment tagħhom lejn l-Istat Membru responsabbli mill-eżami tal-applikazzjoni tagħhom għal protezzjoni internazzjonali introdotta fit-territorju Olandiż.
12.
L-Artikolu 94(1) u (6) tal-Liġi dwar il-Barranin, jipprevedi:
“1.   Meta jkun ħa deċiżjoni li timponi ordni ta’ detenzjoni prevista fl-Artikoli [...] 59, 59a u 59b, [is-Segretarju tal-Istat] javża lill-[qorti kompetenti] mhux iktar tard minn tmienja u għoxrin jum min-notifika ta’ din id-deċiżjoni, ħlief jekk iċ-ċittadin barrani jkun diġà ppreżenta rikors huwa stess. Hekk kif il-qorti tiġi nnotifikata, iċ-ċittadin barrani jitqies li appella kontra d-deċiżjoni li timponi ordni ta’ detenzjoni. Ir-rikors huwa intiż ukoll sabiex jinkiseb kumpens. [...]
6.   Jekk tqis li l-applikazzjoni jew l-eżekuzzjoni tal-miżura kkonċernata tmur kontra din il-liġi jew jekk tqis, wara li tikkunsidra l-interessi preżenti kollha, li din il-miżura ma hijiex iġġustifikata, il-qorti adita tilqa’ r-rikors. F’dan il-każ, il-qorti tordna t-tneħħija tal-miżura jew l-emenda tal-modalitajiet ta’ eżekuzzjoni tagħha.”
13.
L-Artikolu 96(1) u (3) ta’ din il-liġi jipprovdi:
“1.   Jekk ir-rikors imsemmi fl-Artikolu 94 huwa ddikjarat infondat u ċ-ċittadin barrani jippreżenta rikors kontra l-estensjoni tad-detenzjoni, il-qorti ttemm l-investigazzjoni preliminari fi żmien ġimgħa mid-data li fiha tirċievi r-rikors. [...] [I]l-qorti tista’ wkoll tiddeċiedi, mingħajr il-kunsens tal-partijiet, li ma tinżammx seduta. [...]
[...]
3.   Jekk tqis li l-applikazzjoni jew l-eżekuzzjoni tal-miżura kkonċernata tmur kontra din il-liġi jew jekk tqis, wara li tikkunsidra l-interessi kollha preżenti, li din il-miżura ma hijiex raġonevolment iġġustifikata, il-qorti adita tilqa’ r-rikors. F’dan il-każ, il-qorti tordna t-tneħħija tal-miżura jew l-emenda tal-modalitajiet ta’ eżekuzzjoni tagħha.”
III. Il‑kawża prinċipali u d‑domanda preliminari
14.
Fl‑1 ta’ Mejju 2024, C, ċittadin Marokkin, li kien is-suġġett ta’ kontroll tal-biljetti tat-trasport f’ferrovija internazzjonali mill-Belġju għall-Pajjiżi l-Baxxi, kien arrestat mill-pulizija tal-barranin Olandiża għal smigħ, peress li huwa ma kienx f’pożizzjoni li jippreżenta biljett tal-ferrovija. Fl-istess jum, huwa għamel applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali fil-Pajjiżi l-Baxxi.
15.
Fit‑2 ta’ Mejju 2024, C tqiegħed f’detenzjoni fiċ-ċentru ta’ detenzjoni ta’ Rotterdam (il-Pajjiżi l-Baxxi) abbażi ta’ miżura adottata mis-Segretarju tal-Istat skont l-Artikolu 59a(1) tal-Liġi dwar il-Barranin, u b’konformità mal-Artikolu 28 tar-Regolament Dublin III (iktar ’il quddiem l-“ewwel miżura ta’ detenzjoni”). Permezz tal-adozzjoni ta’ din il-miżura, is-Segretarju tal-Istat qies li C kien jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Dublin III, li l-imsemmija miżura kienet intiża sabiex tiżgura t-trasferiment ta’ C lejn Spanja, jiġifieri l-Istat Membru responsabbli sabiex jittratta l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali tiegħu, u li d-detenzjoni kienet meħtieġa minħabba r-riskju sinjifikattiv li C jaħrab.
16.
Fit‑3 ta’ Mejju 2024, is-Segretarju tal-Istat talab lill-awtoritajiet Spanjoli jieħdu inkarigu ta’ C skont l-Artikolu 18(1)(a) tar-Regolament Dublin III.
17.
Fis‑6 ta’ Mejju 2024, C irtira l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali tiegħu u r-Renju ta’ Spanja ġiet informata b’dan jumejn wara, jiġifieri fit‑8 ta’ Mejju 2024.
18.
Fl‑14 ta’ Mejju 2024, l-awtoritajiet Spanjoli ċaħdu t-talba għal teħid ta’ inkarigu. Is-Segretarju tal-Istat ma talabx lil dawn l-awtoritajiet jerġgħu jeżaminaw id-deċiżjoni ta’ ċaħda tagħhom.
19.
Fis‑16 ta’ Mejju 2024, C kien informat biċ-ċaħda tat-talba ta’ trasferiment lejn Spanja u kien mistieden jikkoopera sabiex jirritorna fil-pajjiż ta’ oriġini tiegħu, jiġifieri l-Marokk, li huwa rrifjuta li jagħmel.
20.
Fis‑17 ta’ Mejju 2024, C instema’ fir-rigward tal-intenzjoni tas-Segretarju tal-Istat li jimponilu deċiżjoni ta’ ritorn lejn il-pajjiż ta’ oriġini tiegħu, projbizzjoni ta’ dħul, kif ukoll detenzjoni ġdida, skont l-Artikolu 15 tad-Direttiva dwar ir-ritorn.
21.
Wara dan is-smigħ, fit‑14.51, C kien suġġett għal deċiżjoni ta’ ritorn, li tindika lill-Marokk bħala l-pajjiż ta’ destinazzjoni (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni ta’ ritorn”), kif ukoll għal projbizzjoni ta’ dħul fit-territorju Olandiż għal perijodu ta’ sentejn. Fl-istess jum, fit‑14.52, is-Segretarju tal-Istat, billi qies li kien jeżisti riskju reali li C jista’ “jaħrab mis-sorveljanza u jevita jew jipprekludi l-preparazzjoni tar-ritorn jew tal-proċedura ta’ deportazzjoni għall-fruntiera” adotta miżura ta’ detenzjoni ġdida, abbażi tal-parti introduttiva tal-Artikolu 59(1) u tal-Artikolu 59(1)(a) tal-Liġi dwar il-Barranin (li jittrasponi l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva dwar ir-ritorn fl-ordinament ġuridiku Olandiż). Din il-miżura, li kienet intiża sabiex tiżgura t-tneħħija ta’ C lejn il-pajjiż ta’ oriġini tiegħu, għadha fis-seħħ sal-lum (iktar ’il quddiem it-“tieni miżura ta’ detenzjoni”). Fl-aħħar nett, fit‑14.55, is-Segretarju tal-Istat neħħa l-ewwel miżura ta’ detenzjoni u fit‑15.00 qiegħed lil C f’detenzjoni abbażi tat-tieni miżura ta’ detenzjoni.
22.
Kif jirriżulta mill-fatti esposti preċedentement, C inżamm f’detenzjoni b’mod mhux interrott sa mit‑2 ta’ Mejju 2024 (
7
).
23.
C ippreżenta żewġ rikorsi kontra ż-żewġ miżuri ta’ detenzjoni meħuda fil-konfront tiegħu quddiem il-qorti tar-rinviju, li eżaminathom matul seduta waħda. Skont C, id-detenzjoni imposta skont l-ewwel miżura ta’ detenzjoni ma kinitx baqgħet iġġustifikata fl‑14 ta’ Mejju 2024 peress li, wara ċ-ċaħda tat-talba ta’ teħid ta’ inkarigu tal-awtoritajiet Spanjoli, id-detenzjoni tiegħu ma setgħetx tkun intiża iktar sabiex tiżgura t-trasferiment tiegħu lejn Spanja. Għalhekk, din id-detenzjoni kellha tintemm mill-iktar fis possibbli. F’dan ir-rigward, skont prattika li tirriżulta mill-ġurisprudenza tar-Raad van State (il-Kunsill tal-Istat, il-Pajjiżi l-Baxxi) (
8
), qabel ir-rilaxx, is-Segretarju tal-Istat kellu terminu massimu ta’ 48 siegħa mill-iskadenza tal-ewwel detenzjoni sabiex jadotta miżura ta’ detenzjoni ġdida fuq bażi oħra. Issa, huwa stabbilit, li f’dan il-każ, dan it-terminu ma kienx osservat għaliex din l-awtorità adottat it-tieni miżura ta’ detenzjoni fis‑17 ta’ Mejju 2024, jiġifieri ġurnata wara l-iskadenza tat-terminu massimu ta’ 48 siegħa. C iqis li dan il-fatt ivvizzja kemm l-ewwel kif ukoll it-tieni miżura ta’ detenzjoni b’illegalità li tippreġudika d-dritt fundamentali tiegħu għal-libertà. Konsegwentement, sabiex tirrimedja għal dan il-ksur, il-qorti tar-rinviju għandha tirrilaxxah immedjatament, minkejja l-fatt li fil-frattemp l-ewwel miżura kienet tneħħiet jew li attwalment huwa miżmum f’detenzjoni abbażi tat-tieni miżura ta’ detenzjoni. Fi kliem ieħor, l-illegalità dovuta għan-nuqqas ta’ diliġenza tal-ewwel miżura ta’ detenzjoni kienet ivvizzjat il-legalità tat-tieni (
9
).
24.
Min-naħa tiegħu, is-Segretarju tal-Istat isostni li l-vizzju fl-eżekuzzjoni tal-ewwel miżura ta’ detenzjoni ma tistax taffettwa l-legalità tat-tieni miżura, peress li ż-żamma f’detenzjoni ta’ C kienet ibbażata fuq id-deċiżjoni ta’ ritorn lejn il-Marokk, motiv li għadu validu. Madankollu, huwa ammetta n-nuqqas ta’ diliġenza fl-eżekuzzjoni tal-ewwel miżura ta’ detenzjoni minħabba li kien qabeż b’ġurnata t-terminu massimu ta’ 48 siegħa qabel adotta t-tieni miżura. Skont il-prattika tiegħu stess, sabiex jirrimedja din l-illegalità, is-Segretarju tal-Istat offra lil C somma ta’ EUR 100 bħala kumpens għall-preġudizzju tad-dritt tiegħu għal-libertà. Madankollu, huwa rrileva li l-ewwel miżura ta’ detenzjoni kienet diġà tneħħiet fil-mument li fih il-qorti tar-rinviju kienet adita u li, għalhekk, din il-miżura ma setgħetx iktar tiġi annullata. Għalhekk, peress li din il-qorti ma kinitx għadha f’pożizzjoni li tneħħi l-ewwel miżura ta’ detenzjoni u peress li t-tieni miżura kienet imposta b’mod legali, C ma setax jiġi rrilaxxat.
25.
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tikkonferma li, skont prattika nazzjonali, approvata mill-ġurisprudenza tar-Raad van State (il-Kunsill tal-Istat), l-illegalità ta’ miżura ta’ detenzjoni ma tistax taffettwa l-legalità ta’ miżura ta’ detenzjoni adottata sussegwentement (
10
), b’tali mod li l-qorti kompetenti ma tistax tordna rilaxx fil-preżenza ta’ miżura ta’ detenzjoni sussegwenti. Madankollu, skont l-Artikolu 15(2)(b) tad-Direttiva dwar ir-ritorn, kif ukoll l-Artikolu 9(3) tad-Direttiva dwar l-akkoljenza, il-persuna kkonċernata għandha tiġi rrilaxxata immedjatament jekk jirriżulta li d-detenzjoni tagħha hija illegali. F’dawn iċ-ċirkustanzi, skont din il-qorti, tqum il-kwistjoni tal-protezzjoni ġudizzjarja effettiva f’sitwazzjoni, bħal dik li tikkaratterizza l-kawża prinċipali, li fiha d-detenzjoni ta’ persuna nżammet għal iktar mit-terminu ta’ 48 siegħa minkejja n-natura illegali stabbilita tal-ewwel detenzjoni. Din il-kwistjoni timplika, essenzjalment, li jiġi evalwat jekk l-illegalità (tal-inqas parzjali) tal-ewwel detenzjoni tistax tiġi “rregolarizzata” bit-tneħħija tagħha u bl-għoti ta’ danni lill-persuna kkonċernata (
11
).
26.
Huwa f’dan il-kuntest li r-Rechtbank Den Haag, zittingsplaats Roermond (il-Qorti Distrettwali ta’ Den Haag, sedenti f’Roermond) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura u tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“Il-parti introduttiva tal-Artikolu 15(2) u l-Artikolu 15(2)(b) tad-[Direttiva dwar ir-ritorn], l-Artikolu 9(3) tad-[Direttiva dwar l-akkoljenza] u l-Artikolu 28(4) tar-[Regolament Dublin III], moqrija flimkien mal-Artikoli 6 u 47 tal-[Karta], għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-awtorità ġudizzjarja hija dejjem obbligata li tillibera immedjatament il-persuna mqiegħda f’detenzjoni jekk id-detenzjoni kienet jew kienet saret illegali fi kwalunkwe mument matul l-eżekuzzjoni mhux interrotta ta’ sensiela ta’ miżuri ta’ detenzjoni suċċessivi?”
IV. Il‑proċedura b’urġenza quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja
27.
Il-qorti tar-rinviju talbet li dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari jkun suġġett għall-proċedura b’urġenza prevista fl-Artikolu 107 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja. Insostenn ta’ din it-talba, hija targumenta li l-kawża tirrigwarda l-interpretazzjoni ta’ dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li jaqgħu taħt it-Titolu V, tat-Tielet Parti tat-Trattat FUE.
28.
Fir-rigward tal-kriterju relattiv għall-urġenza, il-qorti tar-rinviju indikat, minn naħa, li mit‑2 ta’ Mejju 2024, C tqiegħed f’detenzjoni u li, fid-data tat-tressiq tat-talba għal deċiżjoni preliminari, huwa dejjem kien għadu detenut, u min-naħa l-oħra, li r-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja għad-domanda preliminari tkun determinanti sabiex tiddeċiedi jekk din il-qorti, għandhiex, skont id-dritt tal-Unjoni, tirrilaxxah immedjatament.
29.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Ewwel Awla tal-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fl‑14 ta’ Ġunju 2024, li tilqa’ t-talba ta’ din il-qorti intiża sabiex tissuġġetta din il-kawża għall-proċedura b’urġenza għal deċiżjoni preliminari.
30.
Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub minn C, mill-Gvern Olandiż u mill-Kummissjoni Ewropea. Dawn il-partijiet għamlu wkoll osservazzjonijiet orali waqt is-seduta għas-sottomissjonijiet orali li nżammet fil‑15 ta’ Lulju 2024.
V. Analiżi
A.
Osservazzjonijiet preliminari
31.
Preliminarjament, jidhirli li huwa utli, qabel nibda l-analiżi tiegħi, li nagħti ħarsa ġenerali tal-qafas regolamentari applikabbli u tal-ġurisprudenza rilevanti (1) kif ukoll li niċċara l-portata tad-domanda preliminari, hekk kif kienet magħmula (2).
1. Fuq il‑qafas regolamentari applikabbli u l‑ġurisprudenza rilevanti
a) Panorama tas‑sistemi legali li jirrigwardaw id‑detenzjoni
32.
Qabelxejn, jidhirli li huwa importanti li ssir distinzjoni bejn is-sistemi legali differenti li jirrigwardaw id-detenzjoni fil-kuntest tal-politika komuni fil-qasam tal-ażil u tal-immigrazzjoni, u b’mod iktar preċiż, minn naħa, id-detenzjoni ordnata fil-konfront ta’ applikant għal protezzjoni internazzjonali, b’mod partikolari, skont id-Direttiva dwar l-akkoljenza, jew fil-kuntest tat-trasferiment ta’ applikant għal tali protezzjoni lejn l-Istat Membru responsabbli mill-eżami tal-applikazzjoni tiegħu skont ir-Regolament Dublin III, u min-naħa l-oħra, id-detenzjoni għall-finijiet ta’ tneħħija rregolata mid-Direttiva dwar ir-ritorn, li tirrigwarda ċ-ċittadini ta’ pajjiż terz li jirrisjedu irregolarment. Minkejja li dawn is-sistemi jinkludu elementi komuni fir-rigward tal-garanziji offruti u l-implimentazzjoni tagħhom, huma distinti sa fejn għandhom għanijiet proprji għalihom (
12
).
33.
Fl-ewwel lok, fir-rigward tal-applikanti għal protezzjoni internazzjonali, għandu, minn naħa, jiġi rrilevat li d-detenzjoni ta’ dawn l-applikanti għandha tosserva l-prinċipju bażiku li ħadd ma għandu jitqiegħed f’detenzjoni għas-sempliċi raġuni li huwa jitlob tali protezzjoni (
13
). Għalhekk, l-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l-akkoljenza jelenka b’mod eżawrjenti s-sitt raġunijiet li jistgħu jiġġustifikaw detenzjoni ta’ applikant għal protezzjoni internazzjonali, u li kull waħda minn dawn ir-raġunijiet tissodisfa bżonn speċifiku u għandha natura awtonoma (
14
). Fil-fatt, din id-dispożizzjoni tistabbilixxi li applikant jista’ jitqiegħed f’detenzjoni biss għal raġunijiet ben preċiżi, li huma ddefiniti mid-dritt nazzjonali (
15
). Fir-rigward tal-applikanti għal protezzjoni internazzjonali li jaqgħu taħt il-proċedura tar-Regolament Dublin III, l-imsemmija dispożizzjoni, fil-punt (f) tagħha, tirreferi għall-Artikolu 28 ta’ dan ir-regolament. B’mod iktar preċiż, l-Artikolu 28(2) tal-imsemmi regolament jistabbilixxi li l-Istati Membri jistgħu jqiegħdu l-persuni kkonċernati f’detenzjoni sabiex jiżguraw il-proċeduri ta’ trasferiment skont l-istess regolament, meta jeżisti riskju sinjifikattiv li dawn il-persuni jaħarbu. Barra minn hekk, l-Artikolu 8(2) ta’ din id-direttiva, jipprevedi li d-detenzjoni tista’ sseħħ biss meta, wara evalwazzjoni każ b’każ, din tirriżulta neċessarja, u jekk miżuri oħra inqas koerċittivi ma jkunux jistgħu jiġu applikati b’mod effettiv. Għalhekk, l-awtoritajiet nazzjonali ma jistgħux, iqiegħdu f’detenzjoni applikant għal protezzjoni internazzjonali ħlief wara li jivverifikaw, każ b’każ, jekk tali detenzjoni hijiex proporzjonata għall-finijiet imfittxija minnha (
16
).
34.
Min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-garanziji dwar il-perijodu tad-detenzjoni, skont l-Artikolu 9(1) tad-Direttiva dwar l-akkoljenza, applikant għandu jitqiegħed f’detenzjoni biss għal perijodu qasir kemm jista’ jkun u sakemm ir-raġuni għad-detenzjoni tiegħu tkun applikabbli, peress li l-proċeduri amministrattivi marbuta ma’ din ir-raġuni ta’ detenzjoni għandhom jiġu eżegwiti bid-diliġenza kollha mixtieqa u d-dewmien f’dawn il-proċeduri li ma huwiex attribwibbli lill-applikant ma jistax jiġġustifika estensjoni tal-perijodu ta’ detenzjoni (
17
). L-Artikolu 9(3) ta’ din id-direttiva jżid li, meta, wara l-istħarriġ ġudizzjarju, id-detenzjoni tinsab li hija illegali, l-applikant ikkonċernat għandu jiġi rrilaxxat immedjatament. Din id-dispożizzjoni ma timponix perijodu li fi tmiemu d-detenzjoni ta’ applikant għall-protezzjoni internazzjonali tiġi awtomatikament ikkunsidrata bħala irregolari, sakemm l-Istat Membru kkonċernat jiżgura li, minn naħa, id-detenzjoni ddum biss sakemm ir-raġuni li tiġġustifikaha tibqa’ applikabbli u, min-naħa l-oħra, il-proċeduri amministrattivi marbuta ma’ din ir-raġuni jiġu eżegwiti b’diliġenza (
18
). Dawn l-istess dispożizzjonijiet japplikaw, skont l-Artikolu 28(4) tar-Regolament Dublin III, għall-miżuri ta’ detenzjoni meħuda sabiex jiżguraw it-trasferiment lejn l-Istat Membru responsabbli skont dan ir-regolament (
19
).
35.
Fit-tieni lok, fir-rigward taċ-ċittadini ta’ pajjiż terz li jirrisjedu irregolarment, minn naħa, għandu jiġi enfasizzat li l-użu tad-detenzjoni għall-finijiet ta’ tneħħija għandu jkun limitat u suġġett għall-osservanza tal-prinċipju tal-proporzjonalità fir-rigward tal-mezzi użati u l-għanijiet imfittxija. Infakkar li skont il-premessa 2, id-Direttiva dwar ir-ritorn tfittex it-twaqqif ta’ politika effettiva ta’ tneħħija u ripatrijazzjoni bbażata fuq standards komuni, għar-ritorn tal-persuni kkonċernati b’mod uman u b’rispett sħiħ lejn id-drittijiet fundamentali u kif ukoll tad-dinjità tagħhom. Għalhekk, id-detenzjoni hija ġustifikata biss “biex jiġi ppreparat r-ritorn jew jitwettaq il-proċess ta’ tneħħija” u jekk l-applikazzjoni ta’ miżuri anqas koerċittivi ma tkunx suffiċjenti (
20
). Fil-fatt, l-Artikolu 15(1) ta’ din id-direttiva jipprevedi li l-Istati Membri “jistgħu biss iżommu f’detenzjoni ċittadin ta’ pajjiż terz, li hu suġġett għal proċeduri ta’ ritorn biex jitħejja r-ritorn u/jew jitwettaq il-proċess ta’ tneħħija, partikolarment meta: (a) jkun hemm riskju ta’ ħarba jew (b) iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz konċernat jevita jew ifixkel it-tħejjija tar-ritorn jew il-proċess ta’ tneħħija”. Il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li dawn iż-żewġ raġunijiet ma humiex eżawrjenti, u l-Istati Membri jistgħu jipprevedu raġunijiet ta’ detenzjoni speċifiċi oħra, flimkien maż-żewġ raġunijiet espliċitament previsti f’din id-dispożizzjoni (
21
). Madankollu, l-adozzjoni ta’ raġunijiet ta’ detenzjoni addizzjonali għandha tkun strettament limitata kemm mir-rekwiżiti li jirriżultaw mid-Direttiva dwar ir-ritorn stess kif ukoll minn dawk li jirriżultaw mill-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali, u b’mod partikolari mid-dritt fundamentali għal-libertà sanċit fl-Artikolu 6 tal-Karta u mill-prinċipju ta’ proporzjonalità (
22
). Pereżempju, ċittadin ta’ pajjiż terz ma jistax jitqiegħed f’detenzjoni għas-sempliċi raġuni li huwa s-suġġett ta’ deċiżjoni ta’ ritorn jew li ma jistax imantni lilu nnifsu (
23
). Minkejja dan, il-Qorti tal-Ġustizzja stabbilixxiet ukoll li l-Artikolu 15 tal-imsemmija direttiva ma jipprekludix li, fejn ikun ta’ theddida reali, attwali u suffiċjentement serja għall-ordni pubbliku u għas-sigurtà interna, dan iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz ikun is-suġġett ta’ miżura ta’ detenzjoni pendenti t-tneħħija tiegħu (
24
).
36.
Min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-garanziji relatati mal-perijodu tad-detenzjoni, bħad-detenzjoni tal-applikanti għal protezzjoni internazzjonali, l-Artikolu 15 tad-Direttiva dwar ir-ritorn jipprevedi li din id-detenzjoni għandha tkun “għal perijodu kemm jista’ jkun qasir” u li “għandha tinżamm biss sakemm l-arranġamenti ta’ tneħħija jkunu qed isiru u jitwettqu bid-diliġenza dovuta”. Ir-rekwiżit li din id-detenzjoni għandha tkun għal perijodu kemm jista’ jkun qasir kien ripetut diversi drabi f’dispożizzjonijiet oħra tad-Direttiva dwar ir-ritorn. Fil-fatt, l-ewwel nett, skont l-aħħar subparagrafu tal-Artikolu 15(2) ta’ din id-direttiva “[i]ċ-ċittadin ta’ pajjiż terz konċernat għandu jiġi rilaxxat minnufih jekk id-detenzjoni ma tkunx legali”. It-tieni nett, skont l-Artikolu 15(4) tal-imsemmija direttiva “[m]eta jkun jidher li ma għadux jeżisti prospett raġonevoli ta’ tneħħija għal konsiderazzjonijiet legali jew oħrajn jew il-kondizzjonijiet stabbiliti fil-paragrafu 1 ma għadhomx aktar jeżistu, id-detenzjoni ma tibqax ġustifikata u l-persuna konċernata għandha tkun rilaxxata minnufih”. It-tielet nett, l-Artikolu 15(5) tal-istess direttiva jipprevedi li “[i]d-detenzjoni għandha titkompla għal tul ta’ perijodu meħtieġ biex il-kondizzjonijiet stabbiliti fil-paragrafu 1 jiġu sodisfatti u biex tiġi żgurata t-tneħħija b’suċċess. Kull Stat Membru għandu jistabbilixxi perijodu limitat ta’ detenzjoni, li ma jistax jeċċedi sitt xhur”. Ir-raba’ nett, skont l-Artikolu 15(6) tad-Direttiva dwar ir-ritorn, l-Istati Membri jistgħu ma jestendux dan il-perijodu ta’ sitt xhur “ħlief għal perijodu limitat li ma jeċċedix it-tnax-il xahar oħra” u dan taħt kundizzjonijiet stretti, jiġifieri, fil-każ fejn in-nuqqas ta’ eżekuzzjoni tad-deċiżjoni ta’ ritorn matul dawn is-sitt xhur tkun dovuta għan-nuqqas ta’ kooperazzjoni tal-persuna kkonċernata jew għal dewmien fil-kisba tad-dokumenti neċessarji mill-pajjiż terz ikkonċernat (
25
).
b) Il‑ġurisprudenza rilevanti
37.
Minkejja li s-sistemi li jirrigwardaw id-detenzjoni jista’ jkollhom għanijiet differenti, huma għandhom elementi komuni. Fil-fatt, permezz tas-sentenza tagħha tat‑8 ta’ Novembru 2022, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Eżami ex officio tad-detenzjoni) (C‑704/20 u C‑39/21, iktar ’il quddiem is-“sentenza Eżami ex officio tad-detenzjoni, EU:C:2022:858), l-Awla Manja tal-Qorti tal-Ġustizzja pprovdiet indikazzjonijiet ġenerali dwar il-kundizzjonijiet ta’ detenzjoni ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz fil-kuntest ta’ dawn is-sistemi differenti, kemm fid-dawl tar-rispett tad-dritt għal-libertà sanċit fl-Artikolu 6 tal-Karta kif ukoll tad-dritt għall-protezzjoni ġudizzjarja effettiva skont l-Artikolu 47 tagħha.
38.
Fl-ewwel lok, fir-rigward tar-rispett tad-dritt għal-libertà ggarantit mill-Artikolu 6 tal-Karta, l-ewwel nett, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li kwalunkwe detenzjoni ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz skont id-dispożizzjonijiet iċċitati iktar ’il fuq tikkostitwixxi ndħil serju fid-dritt għal-libertà, sanċit fl-Artikolu 6 tal-Karta (
26
). Fil-fatt, kif jipprevedi l-Artikolu 2(h) tad-Direttiva dwar l-akkoljenza, miżura ta’ detenzjoni tikkonsisti fl-iżolament ta’ persuna f’post speċifiku. Jirriżulta mill-formulazzjoni, mill-oriġini u mill-kuntest li fih tinsab din id-dispożizzjoni, li l-portata tagħha tista’, barra minn hekk, tiġi trasposta għall-kunċett ta’ “detenzjoni” li jinsab fid-Direttiva dwar ir-ritorn u fir-Regolament Dublin III (
27
), li d-detenzjoni timponi fuq il-persuna kkonċernata li tibqa’ tirrisjedi b’mod permanenti f’perimetru ristrett u magħluq, b’tali mod, li din il-persuna tiġi iżolata mill-bqija tal-popolazzjoni u mċaħħda mil-libertà ta’ moviment tagħha. Issa, mill-Artikolu 52(1) tal-Karta jirriżulta li kull limitazzjoni fl-eżerċizzju ta’ dan id-dritt għandha tkun prevista mil-liġi u għandha tosserva l-essenza tiegħu kif ukoll il-prinċipju ta’ proporzjonalità (
28
).
39.
It-tieni nett, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat ukoll li l-għan tal-miżuri ta’ detenzjoni, fis-sens tad-Direttiva dwar ir-ritorn, tad-Direttiva dwar l-akkoljenza u tar-Regolament Dublin III, ma huwiex il-prosekuzzjoni jew ir-repressjoni ta’ reati kriminali, iżda t-twettiq tal-għanijiet imfittxija minn dawn l-istrumenti (
29
). Għalhekk, tali miżuri ta’ detenzjoni ma għandhom ebda għan punittiv (
30
). Għalhekk, id-Direttiva dwar ir-ritorn tipprevedi li d-detenzjoni titwettaq, bħala regola ġenerali, f’faċilitajiet speċjalizzati ta’ detenzjoni li huma distinti mill-ħabsijiet (
31
), u li meta dan ma jkunx possibbli, f’ħabsijiet sakemm il-persuna detenuta tkun mifruda mill-priġunieri ordinarji (
32
).
40.
It-tielet nett, fid-dawl tal-gravità ta’ dan l-indħil fid-dritt għal-libertà sanċit fl-Artikolu 6 tal-Karta u fid-dawl tal-importanza ta’ dan id-dritt, is-setgħa mogħtija lill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti li jqiegħdu f’detenzjoni ċittadini ta’ pajjiżi terzi hija strettament limitata (
33
). Fil-fatt, din id-dispożizzjoni, bħall-Artikolu 5(1) tal-KEDB, timponi qari restrittiv tas-sitwazzjonijiet li fihom hija awtorizzata d-detenzjoni, peress li dawn jikkostitwixxu eċċezzjonijiet għad-dritt fundamentali għal-libertà u għas-sigurtà (
34
). Għalhekk, miżura ta’ detenzjoni tista’ tiġi ordnata jew estiża biss b’osservanza tar-regoli ġenerali u astratti li jistabbilixxu l-kundizzjonijiet u l-modalitajiet tagħha (
35
).
41.
Dawn ir-regoli ġenerali u astratti li jistabbilixxu, bħala regoli komuni tal-Unjoni, il-kundizzjonijiet tad-detenzjoni jinsabu fl-Artikolu 15(1), fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 15(2) u fl-Artikolu 15(4), (5) u (6) tad-Direttiva dwar ir-ritorn, fl-Artikolu 8(2) u (3), fl-Artikolu 9(1), (2) u (4) tad-Direttiva dwar l-akkoljenza u fl-Artikolu 28(2), (3) u (4) tar-Regolament Dublin III (
36
). L-imsemmija regoli, minn naħa, u d-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali li jimplimentawhom, min-naħa l-oħra, jikkostitwixxu r-regoli, li jirriżultaw mid-dritt tal-Unjoni, li jistabbilixxu l-kundizzjonijiet ta’ legalità tad-detenzjoni, inkluż mill-perspettiva tal-Artikolu 6 tal-Karta (
37
).
42.
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, qabelxejn, li ċ-ċittadin ta’ pajjiż terz ma jistax, bħalma jippreċiżaw l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 15(1) tad-Direttiva dwar ir-ritorn, l-Artikolu 8(2) tad-Direttiva dwar l-akkoljenza u l-Artikolu 28(2) tar-Regolament Dublin III, jitqiegħed f’detenzjoni meta miżura inqas koerċittiva tista’ tiġi applikata b’mod effettiv. Minn dan isegwi li meta jidher li l-kundizzjonijiet ta’ legalità tad-detenzjoni kif imsemmija fil-punt 41 ta’ dawn il-konklużjonijiet ma ġewx jew ma jkunux għadhom issodisfatti, iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz ikkonċernat għandu, kif barra minn hekk jindika espressament il-leġiżlatur tal-Unjoni fir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 15(2) u fl-Artikolu 15(4) tad-Direttiva dwar ir-ritorn u fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 9(3) tad-Direttiva dwar l-akkoljenza, jiġi rrilaxxat immedjatament. Fl-aħħar nett, l-istess japplika, b’mod partikolari, meta jiġi kkonstatat li l-proċedura ta’ ritorn, ta’ eżami tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali jew ta’ trasferiment, skont il-każ, ma tibqax eżegwita bid-diliġenza kollha meħtieġa (
38
).
43.
Fit-tieni lok, fir-rigward tad-dritt taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi detenuti għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva, hija ġurisprudenza stabbilita li, skont l-Artikolu 47 tal-Karta, l-Istati Membri għandhom jiżguraw tali protezzjoni tad-drittijiet individwali derivati mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni (
39
).
44.
Għal dak li jirrigwarda d-detenzjoni, il-kundizzjonijiet ta’ legalità tad-detenzjoni identifikati fil-punt 41 ta’ dawn il-konklużjonijiet, huma intiżi sabiex jipproteġu ċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi mid-detenzjoni arbitrarja (
40
) u jikkostitwixxu materjalizzazzjoni, fil-qasam ikkunsidrat, tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva, iggarantit mill-Artikolu 47 tal-Karta (
41
). Barra minn hekk, ir-regoli komuni tal-Unjoni fil-qasam jinsabu fit-tielet subparagrafu tal-Artikolu 15(2) tad-Direttiva dwar ir-ritorn u fl-Artikolu 9(3) tad-Direttiva dwar l-akkoljenza. Din l-aħħar dispożizzjoni tapplika wkoll, skont l-Artikolu 28(4) tar-Regolament Dublin III fil-kuntest tal-proċeduri ta’ trasferiment irregolati minn dan tal-aħħar. Skont dawn id-dispożizzjonijiet, kull Stat Membru għandu jipprevedi, meta t-tqegħid f’detenzjoni jkun ġie ordnat minn awtorità amministrattiva, stħarriġ ġudizzjarju “rapid[u]”, jew ex officio, jew fuq talba tal-persuna kkonċernata, tal-legalità ta’ din id-detenzjoni (
42
).
45.
Għal dak li jirrigwarda l-istħarriġ ġudizzjarju tal-legalità ta’ miżura ta’ detenzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li peress li l-leġiżlatur tal-Unjoni jeżiġi, mingħajr eċċezzjoni, li sħarriġ li l-kundizzjonijiet ta’ legalità tad-detenzjoni jkunu ssodisfatti jseħħ “f’intervalli raġonevoli” (
43
), l-awtorità kompetenti hija obbligata twettaq dan l-istħarriġ ex officio, anki jekk il-persuna kkonċernata ma tkunx talbet dan. Għalhekk, il-leġiżlatur tal-Unjoni ma llimitax ruħu li jistabbilixxi regoli komuni sostantivi, iżda stabbilixxa wkoll regoli komuni proċedurali, li għandhom l-għan li jiżguraw li teżisti, f’kull Stat Membru, sistema li tippermetti lill-awtorità ġudizzjarja kompetenti li tirrilaxxa, jekk ikun il-każ wara eżami ex officio, il-persuna kkonċernata hekk kif jirriżulta li d-detenzjoni tagħha ma hijiex, jew ma għadhiex, legali (
44
).
46.
Sabiex is-sistema ta’ protezzjoni tiżgura b’mod effettiv l-osservanza tal-kundizzjonijiet stretti li għandha tissodisfa l-legalità ta’ miżura, l-awtorità ġudizzjarja kompetenti għandha tkun f’pożizzjoni li tiddeċiedi fuq kull punt ta’ fatt u ta’ liġi rilevanti sabiex tivverifika din il-legalità, anki meta l-illegalità ta’ tali miżura ma tkunx ġiet invokata mill-persuna kkonċernata. Din l-interpretazzjoni tiżgura li l-protezzjoni ġudizzjarja tad-dritt fundamentali għal-libertà tiġi ggarantita b’mod effikaċi fl-Istati Membri kollha, irrispettivament minn jekk dawn jipprevedux sistema li fiha d-deċiżjoni ta’ detenzjoni tittieħed minn awtorità amministrattiva permezz ta’ stħarriġ ġudizzjarju jew sistema li fiha din id-deċiżjoni tittieħed direttament minn awtorità ġudizzjarja (
45
).
47.
Huwa fid-dawl ta’ dawn il-preċiżazzjonijiet li nipproponi li għandu jsir l-eżami tad-domanda preliminari.
2. Fuq il‑portata tad‑domanda preliminari
48.
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar jekk, skont id-dispożizzjonijiet rilevanti, awtorità ġudizzjarja “hij[iex] dejjem obbligata li tillibera immedjatament il-persuna mqiegħda f’detenzjoni jekk id-detenzjoni kienet jew kienet saret illegali fi kwalunkwe mument matul l-eżekuzzjoni mhux interrotta ta’ sensiela ta’ miżuri ta’ detenzjoni suċċessivi?”.
49.
Għar-raġunijiet li ġejjin, inqis li din id-domanda teħtieġ riformulazzjoni.
50.
L-ewwel nett, id-domanda kif ifformulata tonqos milli tinkludi r-raġuni li għaliha d-detenzjoni inizjali “kienet jew saret illegali”, jiġifieri l-fatt li C ma kienx irrilaxxat fit-terminu previst mid-dritt nazzjonali. Issa, kull raġuni li tiġġustifika detenzjoni tissodisfa bżonn speċifiku, u r-raġuni għall-illegalità tista’ wkoll tkun marbuta ma’ din il-bżonn, sabiex l-analiżi ma tkunx tista’ ssir b’mod astratt (
46
).
51.
It-tieni nett, id-domanda hija bbażata fuq kostruzzjoni pretorjana li tipprovdi li teżisti “eżekuzzjoni mhux interrotta ta’ sensiela ta’ miżuri ta’ detenzjoni suċċessivi”. Minkejja li, ċertament, mill-perspettiva ratione temporis, miżuri ta’ detenzjoni suċċessivi jistgħu jitqiesu li jikkostitwixxu detenzjoni waħda u unika, mill-perspettiva tal-eżerċizzju tal-istħarriġ ġudizzjarju, dan ma huwiex il-każ. Fil-fatt, kif jirriżulta mill-punti 32 sa 35 ta’ dawn il-konklużjonijiet, is-sistemi legali li jirrigwardaw id-detenzjoni huma suġġetti għal kundizzjonijiet distinti, u kull miżura għandha natura awtonoma. Il-kostruzzjoni pretorjana li fuqha tibbaża l-qorti tar-rinviju għalhekk tastratta l-fatt li kull waħda mill-“miżuri ta’ detenzjoni suċċessivi” tista’ tkun ibbażata fuq bażi legali u/jew raġuni differenti, li mill-perspettiva proċedurali, barra minn hekk, jiġġustifika l-fatt li dawn il-miżuri jkunu, bħal f’dan il-każ, is-suġġett ta’ rikorsi distinti.
52.
It-tielet nett, il-formulazzjoni magħżula mill-qorti tar-rinviju ma tiħux inkunsiderazzjoni d-dimensjoni ratione temporis tal-istatus ġuridiku ta’ C, li fil-mument tar-rikors ma kienx għadu “applikant għal protezzjoni internazzjonali”. Fil-fatt, kif jirriżulta mill-fajl ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja, sa mill‑14 ta’ Mejju 2024 – jiġifieri d-data li fiha l-awtoritajiet Spanjoli ħadu d-deċiżjoni ta’ ċaħda tat-talba ta’ trasferiment, li C ma kkontestax – C ma baqax applikant għal protezzjoni internazzjonali, fis-sens tal-Artikolu 2(b) tad-Direttiva dwar l-akkoljenza, u għalhekk ma baqax jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva, u lanqas a fortiori, tal-proċedura prevista mir-Regolament Dublin III (
47
). Bl-istess mod, peress li mill-fajl mibgħut lill-Qorti tal-Ġustizzja ma jirriżultax li C jibbenefika minn dritt jew permess ta’ residenza, fis-sens tal-Artikolu 6(4) tad-Direttiva dwar ir-ritorn, għandu jiġi kkunsidrat, li sa mill‑14 ta’ Mejju 2024, C irrisjedia irregolarment fit-territorju Olandiż (
48
) u li jaqa’, għalhekk, taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar ir-ritorn (
49
). Barra minn hekk, infakkar li miżura ta’ detenzjoni meħuda abbażi ta’ deċiżjoni ta’ ritorn, fis-sens tal-Artikolu 3(4) tad-Direttiva dwar ir-ritorn, ma tistax tiġi applikata b’mod simultanju, anki jekk kienet adottata sussidjarjament, qabel iċ-ċaħda tat-teħid ta’ inkarigu ta’ C mill-awtoritajiet Spanjoli (
50
).
53.
Ir-raba’ nett, id-domanda preliminari magħmula tirreferi espliċitament għall-“parti introduttiva tal-Artikolu 15(2) u l-Artikolu 15(2)(b)” tad-Direttiva dwar ir-ritorn, u mhux għall-paragrafu 4 ta’ din id-dispożizzjoni, li jeħtieġ ir-rilaxx immedjat, meta, b’mod partikolari “il-kondizzjonijiet stabbiliti fil-paragrafu 1 ma għadhomx aktar jeżistu” u “d-detenzjoni ma tibqax ġustifikata”, ċirkustanza riflessa mill-qrib fil-fatti tal-kawża prinċipali.
54.
Fl-aħħar nett, inqis li huwa importanti li ssir kjarifika terminoloġika. Il-qorti tar-rinviju, fil-kuntest tat-talba għal deċiżjoni preliminari tagħha, tikkaratterizza l-ewwel miżura ta’ detenzjoni bħala illegali. Madankollu, tali karatterizzazzjoni ma tirriflettix b’mod preċiż il-fatti tal-kawża prinċipali sa fejn, peress li C ma kienx irrilaxxat fit‑terminu ta’ 48 siegħa, hija d-detenzjoni nnifisha li saret illegali, u mhux l-ewwel miżura li tordnaha, li ma kienx għad għandha skop (nulla u bla effett), għax ma baqgħetx iġġustifikata.
55.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, u sabiex tingħata tweġiba utli għall-mistoqsijiet tal-qorti tar-rinviju, nipproponi li d-domanda tiġi rriformulata kif ġej:
Ir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 15(2) u l-Artikolu 15(4) tad-Direttiva dwar ir-ritorn, moqrija flimkien mal-Artikoli 6 u 47 tal-Karta, għandhom jiġu interpretati fis-sens li jimponu fuq awtorità ġudizzjarja, fl-eżerċizzju tal-istħarriġ tal-legalità ta’ miżura ta’ detenzjoni, l-obbligu li tirrilaxxa immedjatament ċittadin ta’ pajjiż terz detenut skont ir-regoli previsti mid-Direttiva dwar ir-ritorn, għas-sempliċi raġuni li detenzjoni oħra, li din l-istess persuna kienet tqiegħdet fiha immedjatament qabel, u mhux interrotta, skont ir-Regolament Dublin III, ma għadhiex tissodisfa l-kundizzjonijiet ta’ legalità peress li ma ġietx irrilaxxata immedjatament wara l-konstatazzjoni ta’ din id-detenzjoni minn qabel ma kinitx għadha ġġustifikata, skont l-Artikolu 9(3) tad-Direttiva dwar l-akkoljenza, moqri flimkien mal-Artikolu 28(4) ta’ dan ir-regolament?
B.
Fuq id‑domanda preliminari
56.
Il-Qorti tal-Ġustizzja, essenzjalment, għandha tindirizza l-punt dwar jekk l-illegalità tal-ewwel detenzjoni minħabba l-assenza ta’ rilaxx fit-terminu previst tistax taffettwa t-tieni miżura ta’ detenzjoni, b’tali mod li l-qorti tar-rinviju għandha tipproċedi bir-rilaxx immedjat tal-persuna kkonċernata.
57.
Għalhekk, din id-domanda tistieden lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkunsidra tliet aspetti distinti tal-implimentazzjoni ta’ miżuri ta’ detenzjoni: il-konsegwenzi tat-tmiem ta’ detenzjoni u l-għażliet differenti li għandha l-amministrazzjoni (1); il-portata ratione temporis tal-obbligu ta’ rilaxx immedjat (2), u il-mezzi disponibbli għar-rimedju ta’ eventwali illegalità marbuta ma’ vizzju tal-implimentazzjoni ta’ miżura ta’ detenzjoni (3).
1. Fuq il‑konsegwenzi tat‑tmiem ta’ detenzjoni
58.
Fl-ewwel lok, jidhirli li huwa essenzjali li jiġi mistoqsi jekk detenzjoni skont id-Direttiva dwar ir-ritorn tistax tiġi awtorizzata fl-aħħar ta’ detenzjoni adottata skont id-Direttiva dwar l-akkoljenza jew ir-Regolament Dublin III.
59.
It-tweġiba f’dan ir-rigward hija affermattiva.
60.
Qabelxejn, wara li fakkret in-natura awtonoma ta’ kull miżura ta’ detenzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà rrikonoxxiet espressament li, ladarba detenzjoni ma għadhiex iġġustifikata, minbarra r-rilaxx immedjat, awtorità ġudizzjarja tista’ tordna miżura alternattiva għad-detenzjoni. Fil-fatt, meta d-detenzjoni titqies illegali, il-persuna kkonċernata għandha tiġi rrilaxxata immedjatament u, f’tali każ, il-qorti tar-rinviju għandha wkoll tkun f’pożizzjoni li tissostitwixxi d-deċiżjoni tagħha għal dik tal-awtorità amministrattiva li ordnat id-detenzjoni inizjali, kif ukoll li tiddeċiedi “dwar il-possibbiltà li tordna miżura ta’ sostituzzjoni jew ir-rilaxx taċ-ċittadin ta’ pajjiż terz ikkonċernat” (
51
). Madankollu, l-adozzjoni ta’ miżura alternattiva għad-detenzjoni hija prevista biss jekk ir-raġuni li ġġustifikat id-detenzjoni tibqa’ valida, u li din id-detenzjoni ma tidhirx jew ma tibqax tidher li għadha neċessarja jew proporzjonata fid-dawl ta’ din ir-raġuni (
52
). Dan l-approċċ huwa kompatibbli wkoll mal-ġurisprudenza tal-Qorti EDB dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 5(1) tal-KEDB, li rrikonoxxiet li ż-żamma ta’ detenzjoni tista’ madankollu tkun iġġustifikata, sa fejn tissodisfa l-prinċipju ta’ ċertezza legali (
53
).
61.
Fl-istess sens, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li, għalkemm id-Direttiva dwar ir-ritorn ma tapplikax matul l-iżvolġiment tal-proċedura ta’ eżami tal-applikazzjoni għall-ażil, dan bl-ebda mod ma jfisser li, għalhekk, il-proċedura għar-ritorn ser tiġi definittivament mitmuma, għaliex din tista’ titkompla fl-ipoteżi li fiha l-applikazzjoni għall-ażil tiġi miċħuda. Fil-fatt, jiġi ppreġudikat l-għan ta’ din id-direttiva, jiġifieri r-ritorn effikaċi ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jirrisjedu irregolarment, li kieku kien impossibbli għall-Istati Membri li jevitaw li l-persuna kkonċernata tkun tista’, permezz tal-introduzzjoni ta’ applikazzjoni għall-ażil, tikseb awtomatikament ir-rilaxx tagħha (
54
).
62.
Għalhekk, il-fatt li, wara t-tmiem ta’ detenzjoni, detenzjoni ġdida fuq bażi differenti tista’ effettivament tiġi awtorizzata, huwa kkorroborat, għalkemm indirettament, fil-punt 14.5 tal-“Manwal dwar ir-Ritorn”, li jindika li “[l]-perjodu massimu tad-detenzjoni stipulati mid-Direttiva dwar ir-ritorn ma għandhomx jixxekklu bid-detenzjoni mill-ġdid tal-persuni rimpatrijati b’mod immedjat, wara li jinħelsu mid-detenzjoni” (
55
).
63.
Fl-aħħar nett, u b’analoġija, nirrileva li, fil-prattika, l-Istati Membri ħafna drabi jkollhom quddiemhom każ li fih ċittadin ta’ pajjiż terz imqiegħed f’detenzjoni skont id-Direttiva dwar ir-ritorn, jagħmel applikazzjoni għall-ażil, li teħtieġ it-tkomplija tad-detenzjoni, din id-darba skont id-Direttiva dwar l-akkoljenza, sabiex jiġu ddeterminati l-elementi li fuqhom hija bbażata l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali, meta jeżisti riskju ta’ ħarba.
2. Fuq il‑portata ratione temporis tal‑obbligu ta’ rilaxx immedjat
64.
Fit-tieni lok, għandu jiġi rrilevat li, fit-talba tagħha, il-qorti tar-rinviju ssostni li l-prattika ġuridika nazzjonali, li fil-kuntest tagħha l-awtorità amministrattiva tingħata terminu ta’ 48 siegħa, filwaqt li żżomm lill-persuna kkonċernata f’detenzjoni, sabiex timponi miżura ta’ detenzjoni ġdida, fuq bażi differenti wara li jkun sar definittiv li l-għan imfittex mill-ewwel miżura ma għadux jista’ jintlaħaq, ma tidhirx li hija kompatibbli mal-obbligu ta’ rilaxx “immedjat”.
65.
F’dan il-każ, is-Segretarju tal-Istat irrikonoxxa espressament li ma eżegwixxiex din il-miżura ta’ detenzjoni bid-diliġenza kollha meħtieġa peress li qabeż b’ġurnata t-terminu massimu ta’ 48 siegħa qabel adotta t-tieni miżura ta’ detenzjoni, u li għalhekk, l-ewwel detenzjoni saret illegali minħabba dan il-qbiż. Huwa għalhekk li ppropona kumpens f’ammont ta’ EUR 100. Barra minn hekk, din l-analiżi ma hijiex ikkontestata minn C, li jqis huwa wkoll li l-illegalità damet ġurnata.
66.
Madankollu, għall-finijiet ta’ kompletezza, u sa fejn din il-kwistjoni tqajmet mill-qorti tar-rinviju u ġiet diskussa waqt is-seduta, inqis li huwa utli li tiġi eżaminata l-portata eżatta tal-implimentazzjoni tal-obbligu ta’ rilaxx immedjat ipprovdut mid-dispożizzjonijiet rilevanti.
67.
F’dan ir-rigward, l-ewwel nett, nirrileva li mill-formulazzjoni tad-dispożizzjonijiet rilevanti li jirrigwardaw l-applikanti għal protezzjoni internazzjonali, jirriżulta li l-obbligu ta’ rilaxx immedjat huwa impost fuq l-awtoritajiet ġudizzjarji. Fil-fatt, l-Artikolu 9 tad-Direttiva dwar l-akkoljenza, li għalih jirreferi l-Artikolu 28(4) tar-Regolament Dublin III jipprevedi r-rilaxx immedjat “[m]eta, b’riżultat tar-rieżami ġudizzjarju, id-detenzjoni tinstab li kienet illegali” (
56
). Bl-istess mod, fir-rigward ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jirrisjedu irregolarment, għalkemm id-Direttiva dwar ir-ritorn tipprovdi, fl-Artikolu 15(2) tagħha, li l-miżuri ta’ detenzjoni jistgħu jiġu ordnati minn awtoritajiet ġudizzjarji jew amministrattivi, hija tipprevedi wkoll li dawn il-miżuri huma suġġetti għal stħarriġ ġudizzjarju rapidu tal-legalità (
57
). Għalhekk, id-dispożizzjoni li teħtieġ li “[i]ċ-ċittadin ta’ pajjiż terz konċernat għandu jiġi rilaxxat minnufih jekk id-detenzjoni ma tkunx legali”, timplika l-eżerċizzju ta’ stħarriġ ġudizzjarju minn qabel, li jfisser li l-obbligu ta’ rilaxx huwa impost ukoll fuq l-awtoritajiet ġudizzjarji. Dan ir-raġunament japplika wkoll, mutatis mutandis, għall-obbligu ta’ rilaxx imsemmi fil-paragrafu 4 ta’ dan l-istess artikolu.
68.
Għalhekk, bilfors għandu jiġi kkonstatat li la d-Direttiva dwar ir-ritorn, la d-Direttiva dwar l-akkoljenza u lanqas ir-Regolament Dublin III, ma jipprevedu terminu massimu qabel ir-rilaxx “immedjat”. Fil-fatt, il-kelma “immedjat” normalment tfisser “li jseħħ fl-istess waqt, jew li għandu jseħħ mingħajr dewmien” (
58
). Għaldaqstant, ikun kontradittorju li jiġi previst terminu, anki qasir, għar-rilaxx immedjat.
69.
Din l-interpretazzjoni hija koerenti wkoll mal-ġurisprudenza tal-Qorti EDB, li fir-rigward tad-dewmien fl-eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni ta’ rilaxx, qieset li huwa inkonċepibbli li, fi Stat ta’ dritt, individwu jibqa’ mċaħħad mil-libertà tiegħu minkejja l-eżistenza ta’ deċiżjoni ġudizzjarja li tordna r-rilaxx tiegħu (
59
). Din il-qorti qieset li ċertu perijodu għall-eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni ta’ rilaxx ta’ detenut huwa “komprensibbli, u kultant inevitabbli”, fid-dawl tal-ħtiġijiet prattiċi tal-funzjonament tal-qrati u tat-twettiq ta’ formalitajiet partikolari, izda li l-awtoritajiet nazzjonali għandhom jagħmlu mill-aħjar sabiex inaqqsu kemm jista’ jkun dan il-perijodu (
60
). Il-formalitajiet amministrattivi assoċjati mar-rilaxx ma jistgħux jiġġustifikaw dewmien ta’ iktar minn ftit sigħat (
61
). L-arrest illegali ta’ individwi li ma baqgħalhomx raġuni li jkunu detenuti, minħabba nuqqasijiet amministrattivi fit-trażmissjoni ta’ dokumenti bejn korpi differenti tal-Istat, iwassal għall-ksur tal-Artikolu 5 anki jekk ikun għal żmien qasir (
62
).
70.
It-tieni nett, għandu jiġi eżaminat jekk l-obbligu ta’ rilaxx jistax japplika għall-awtoritajiet amministrattivi li huma kompetenti sabiex jimponu miżuri ta’ detenzjoni (b’mod partikolari, skont id-Direttiva dwar ir-ritorn). F’dan ir-rigward, meta l-awtoritajiet amministrattivi jqisu li miżura ta’ detenzjoni ġdida konsekuttiva hija neċessarja, kemm it-tneħħija tal-ewwel miżura ta’ detenzjoni kif ukoll l-eżami mill-ġdid u l-motivazzjoni tal-miżura ta’ detenzjoni il-ġdida jimplikaw diversi atti amministrattivi li jieħdu ż-żmien għaliex jinvolvu mhux biss ċertu xogħol ta’ riflessjoni u konċentrazzjoni interna, iżda wkoll l-eżerċizzju ta’ drittijiet tad-difiża tal-persuna kkonċernata (jekk, b’mod partikolari, id-detenzjoni hija imposta fuq bażi differenti). Dwar dan il-punt, id-dritt tal-Unjoni, b’mod prammatiku, ma jipprevedi ebda dispożizzjoni dwar tali atti u l-perijodu tagħhom. Fil-fatt, l-impożizzjoni ta’ perijodu preċiż ma hijiex opportuna peress li r-raġunijiet tad-detenzjoni l-ġdida jistgħu jvarjaw u jiġġustifikaw perijodi itwal jew iqsar. Għalhekk, din il-kwistjoni tħalliet fid-diskrezzjoni tal-Istati Membri.
71.
Madankollu, għandu jitfakkar li, abbażi b’mod partikolari, tal-premessa 17 tad-Direttiva dwar ir-ritorn li tippreċiża li l-“arrest inizjali” ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi suspettati li jirrisjedu irregolarment fi Stat Membru jibqa’ rregolat mid-dritt nazzjonali, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li din id-direttiva ma tipprekludix detenzjoni sabiex jiġi ddeterminat jekk ir-residenza ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz hijiex regolari jew le. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet li l-għan tad-Direttiva dwar ir-ritorn, jiġifieri r-ritorn effikaċi ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jirrisjedu irregolarment, jiġi ppreġudikat jekk ikun impossibbli li l-Istati Membri jevitaw, permezz ta’ ċaħda tal-libertà bħall-kustodju tal-pulizija, li persuna ssuspettata li tirrisjedi irregolarment taħrab qabel ma tiġi ċċarata s-sitwazzjoni tagħha. Issa, għalkemm l-awtoritajiet kompetenti għandu jkollhom terminu qasir iżda raġonevoli sabiex jidentifikaw il-persuna kkontrollata u sabiex ifittxu d-data li tkun tista’ tippermetti li jiġi ddeterminat jekk din il-persuna hijiex ċittadina ta’ pajjiż terz li tirrisjedi irregolarment, huma għandhom ukoll jaġixxu b’diliġenza u jiddeterminaw l-opinjoni tagħhom mingħajr dewmien fuq in-natura regolari jew le tar-residenza tal-persuna kkonċernata (
63
). Minn dan isegwi, b’analoġija u b’mod impliċitu, li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà tat lill-awtoritajiet amministrattivi tal-Istati Membri terminu raġonevoli sabiex jimponu eventwali detenzjoni (ġdida), jekk jeżistu raġunijiet li jiġġustifikaw tali detenzjoni, u bil-kundizzjoni li jaġixxu rapidament (
64
).
72.
It-tielet nett, hija l-qorti nazzjonali li għandha tevalwa, każ b’każ, jekk fid-dawl tal-perijodu medju tal-atti amministrattivi invokati mill-amministrazzjoni, terminu massimu, bħat-terminu ta’ 48 siegħa, jikkostitwixxix terminu raġonevoli. Qabelxejn (
65
), dan jidher li huwa effettivament il-każ. Madankollu, jibqa’ importanti li l-awtorità amministrattiva timmotiva r-raġuni li għaliha hija għandha bżonn 48 siegħa, filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi rilevanti kollha ta’ fatt u ta’ liġi. F’dan il-każ, huwa r-riskju ta’ ħarba li ġġustifika, essenzjalment, id-detenzjoni, abbażi qabel kollox tar-Regolament Dublin III, u sussegwentement, abbażi tad-Direttiva dwar ir-ritorn. Tali raġuni ta’ detenzjoni li, min-natura tagħha, ma hijiex affettwata mill-fatt li l-persuna kkonċernata ma baqgħetx applikant għal protezzjoni internazzjonali. Fl-aħħar nett, huwa importanti li jiġi enfasizzat li, lil hinn minn dan il-każ speċifiku, fejn ma teżistix raġuni għall-adozzjoni ta’ miżura ta’ detenzjoni ġdida, is-Segretarju tal-Istat ma jkollux iktar terminu ta’ 48 siegħa sabiex itemm id-detenzjoni, iżda għandu jagħmel dan malajr kemm jista’ jkun possibbli, ġeneralment fl-istess jum.
3. Fuq id‑dritt għal kumpens
73.
Fit-tielet u l-aħħar lok, għandu jiġi enfasizzat li, għall-kuntrarju ta’ dak li tindika l-qorti tar-rinviju, fis-sistemi amministrattivi nazzjonali iżda wkoll fid-dritt tal-Unjoni, il-konstatazzjoni ta’ illegalità ta’ att ma jimplikax neċessarjament irkupru sħiħ (restitutio in integrum), f’dan il-każ rilaxx immedjat, li jippermetti li l-persuna kkonċernata tingħata lura d-drittijiet tagħha, meta dan ma jkunx iktar materjalment possibbli. Fil-fatt, minħabba n-natura stess tal-affarijiet, in-nuqqas ta’ osservanza tat-terminu għar-rilaxxa ma jistax jagħti dritt għal ġranet addizzjonali barra minn ċentru ta’ detenzjoni, iktar u iktar, meta d-detenzjoni ntemmet. Fi kliem ieħor, il-persuna kkonċernata qatt ma tista tirkupra l-ġranet li għaddiet indebitament f’detenzjoni. Din hija r-raġuni għaliex kumpens huwa ġeneralment previst għall-persuni li kienu s-suġġett ta’ detenzjoni mingħajr ma kienu finalment ikkundannati u dan iservi sabiex jikkumpensa d-danni materjali u morali mġarrba matul id-detenzjoni. Għalhekk, is-soluzzjoni proposta mill-qorti tar-rinviju hija purament pretorjana u volontarja, u ma tistax tiġi faċilment iġġustifikata fuq livell ġuridiku (
66
).
74.
F’dan il-każ, il-Gvern Olandiż ikkonferma li fil-kuntest tal-proċedura li matulha l-qorti ddeċidiet dwar il-legalità tad-detenzjoni, iżda anki wara li kienet diġà temmet il-miżura ta’ detenzjoni, il-persuna kkonċernata tista’ titlob kumpens, u l-qorti tista’ tordna lis-Segretarju tal-Istat iħallas ammont bħala kumpens, jekk ikun il-każ, ogħla mill-kumpens offrut b’mod tariffarju mill-amministrazzjoni. Tali sistema jidhirli li hija xierqa mhux biss sabiex tirrimedja eventwali illegalitajiet li jirriżultaw minn nuqqas ta’ diliġenza marbuta mal-eżekuzzjoni ta’ miżura ta’ detenzjoni, iżda wkoll sabiex ikollha effett dissważiv għall-amministrazzjoni.
75.
Fl-aħħar nett, id-dmir ta’ diliġenza jimponi fuq l-amministrazzjoni li ma għandhiex tuża sistematikament rilaxx tardiv b’kumpens, peress li l-Artikolu 6 tal-Karta għandu l-għan li jipproteġi l-persuna kkonċernata kontra l-arbitrarjetà, li jfisser, b’mod partikolari, li ma jkun hemm ebda element ta’ mala fide jew ta’ qerq min-naħa tal-awtoritajiet, u li jkun hemm rabta ta’ proporzjonalità bejn ir-raġuni invokata u ċ-ċaħda ta’ libertà.
VI. Konklużjoni
76.
Fid-dawl tal-preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej għad-domanda preliminari magħmula mir-Rechtbank Den Haag, zittingsplaats Roermond (il-Qorti Distrettwali ta’ Den Haag, sedenti f’Roermond, il-Pajjiżi l-Baxxi):
Ir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 15(2) u l-Artikolu 15(4) tad-Direttiva 2008/115/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ Diċembru 2008 dwar standards u proċeduri komuni fl-Istati Membri għar-ritorn ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu qegħdin fil-pajjiż illegalment, moqrija flimkien mal-Artikoli 6 u 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, għandhom jiġu interpretati fis-sens li:
awtorità ġudizzjarja, fil-kuntest tal-istħarriġ tal-legalità ta’ miżura ta’ detenzjoni, ma hijiex marbuta tirrilaxxa immedjatament ċittadin ta’ pajjiż terz imqiegħed f’detenzjoni, skont ir-regoli previsti minn din id-direttiva, għas-sempliċi raġuni li detenzjoni oħra, li fiha kien tqiegħed preċedentement dan iċ-ċittadin, u b’mod mhux interrott, skont ir-Regolament (UE) Nru 604/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 li jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi biex ikun iddeterminat liema hu l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali iddepożitata għand wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida, ma għadhiex tissodisfa l-kundizzjonijiet ta’ legalità peress li l-imsemmi ċittadin ma kienx irrilaxxat immedjatament wara l-konstatazzjoni li din id-deċiżjoni minn qabel ma kinitx iktar iġġustifikata, skont l-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2013/33/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 li tistabbilixxi l-istandards dwar l-akkoljenza ta’ applikanti għall-protezzjoni internazzjonali, moqri flimkien mal-Artikolu 28(4) ta’ dan ir-regolament.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
i
)	L-isem ta’ din il-kawża huwa fittizju. Dan l-isem ma jikkorrispondi għall-isem reali ta’ ebda waħda mill-partijiet fil-proċedura.
(
2
)	Direttiva 2008/115/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ Diċembru 2008 dwar standards u proċeduri komuni fl-Istati Membri għar-ritorn ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu qegħdin fil-pajjiż illegalment (ĠU 2008, L 348, p. 98, iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar ir-ritorn”).
(
3
)	Direttiva 2013/33/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 li tistabbilixxi l-istandards dwar l-akkoljenza ta’ applikanti għall-protezzjoni internazzjonali (ĠU 2013, L 180, p. 96, iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar l-akkoljenza”).
(
4
)	Regolament Nru 604/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 li jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi biex ikun iddeterminat liema hu l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali iddepożitata għand wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida (ĠU 2013, L 180, p. 31, rettifika fil-ĠU 2017, L 49, p. 50, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Dublin III”).
(
5
)	Dan il-prinċipju joriġina mill-Artikolu 5 tal-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fondamentali, iffirmata f’Ruma fl‑4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem il-“KEDB”). L-Artikolu 6 tal-Karta jistabbilixxi wkoll dan il-prinċipju billi jipprevedi li “[k]ulħadd għandu d-dritt għal-libertà u għas-sigurtà tal-persuna”.
(
6
)	Stb. 2000, Nru 497, kif emendata b’effett mill‑31 ta’ Diċembru 2011 għall-finijiet tat-traspożizzjoni fid-dritt Olandiż tad-Direttiva dwar ir-ritorn.
(
7
)	Matul dan il-perijodu, C ħalla ċ-ċentru ta’ detenzjoni darba biss sabiex jidher quddiem il-qorti tar-rinviju u jinstema’ personalment fir-rigward tad-detenzjoni tiegħu, qabel l-adozzjoni tat-tieni miżura ta’ detenzjoni.
(
8
)	Ara s-sentenzi tar-Raad van State (il-Kunsill tal-Istat), tas‑6 ta’ Mejju 2024 (ECLI:NL:RVS:2024:1869); tat‑23 ta’ Diċembru 2021 (ECLI:NL:RVS:2021:2963); u tas‑7 ta’ April 2021 (ECLI:NL:RVS:2021:705).
(
9
)	Waqt is-seduta, C ikkonferma li n-nuqqas ta’ diliġenza dwar il-perijodu tal-ewwel detenzjoni jikkostitwixxi l-uniku motiv invokat sabiex jikkontesta l-legalità tat-tieni miżura ta’ detenzjoni.
(
10
)	Ara s-sentenza tat‑8 ta’ Novembru 2017 (ECLI:NL:RVS:2017:3059, punt 3.2). Skont il-qorti tar-rinviju, din il-prattika tirrifletti l-kontenut tal-leġiżlazzjoni nazzjonali, ikkostitwita mill-Artikoli 59, 59a, 94 u 96 tal-Liġi dwar il-Barranin, li ma tipprevedix espliċitament l-obbligu li l-awtorità ġudizzjarja kompetenti tirrilaxxa immedjatament lill-persuna kkonċernata jekk hija tqis li d-detenzjoni hija illegali. Abbażi ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, awtorità ġudizzjarja għandha tirrilaxxa immedjatament il-persuna detenuta biss jekk il-miżura speċifika li abbażi tagħha titwettaq id-detenzjoni hija, fil-mument li fih il-qorti twettaq l-istħarriġ ġudizzjarju, illegali.
(
11
)	F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-imsemmija qorti tistaqsi jekk hija għandhiex tipproċedi bir-rilaxx ta’ C minkejja li t-tieni miżura ta’ detenzjoni ma hijiex, fiha nnifisha, ivvizzjata b’illegalità. F’dan ir-rigward, hija tirrileva, l-ewwel nett, li din il-kwistjoni teħtieġ li jiġi ddeterminat jekk l-għan tal-istħarriġ tal-awtorità ġudizzjarja kompetenti huwiex il-legalità tad-“detenzjoni”, jiġifieri l-perijodu mhux interrott taċ-ċaħda ta’ libertà, fih innifsu, jew alternattivament, jekk din l-awtorità għandhiex tillimita l-istħarriġ tagħha għall-miżuri ta’ detenzjoni fis-seħħ. It-tieni nett, id-dritt tal-Unjoni ma jipprevedix il-possibbiltà li d-detenzjoni tinżamm għal raġunijiet amministrattivi jew sabiex titħejja l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ġdida, iżda timponi r-rilaxx immedjat, indipendentement mill-mument li fih tiġi eżaminata l-legalità tad-detenzjoni. It-tielet nett, il-gravità u t-tul tal-illegalità tal-miżura ta’ detenzjoni ma humiex rilevanti għall-finijiet tal-evalwazzjoni ta’ din id-deċiżjoni, peress li kull ksur tad-dritt għal-libertà għandu jiġi kkunsidrat bħala serju. Ir-raba’ nett, fuq dan il-punt, l-importanza fundamentali tad-dritt għal-libertà, kif iggarantit mill-Artikolu 6 tal-Karta, kif ukoll tal-prinċipju tal-protezzjoni ġudizzjarja effettiva, sanċit fl-Artikolu 47 tagħha, timmilita fis-sens li C għandu jiġi rrilaxxat immedjatament meta d-detenzjoni hija illegali, anki jekk din kienet hekk fil-passat biss. Għalhekk, il-qorti tar-rinviju tasal għall-konklużjoni li l-unika miżura li tista’ tirrimedja l-illegalità tad-detenzjoni hija r-rilaxx, peress li f’dan ir-rigward il-ħlas ta’ kumpens ma huwiex suffiċjenti.
(
12
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑30 ta’ Novembru 2009, Kadzoev (C‑357/09 PPU, EU:C:2009:741, punti 45 u 47) li fiha ġie stabbilit li detenzjoni minn qabel jew sussegwenti skont id-Direttiva dwar l-akkoljenza ma tittiħidx inkunsiderazzjoni fil-kalkolu tal-perijodu tad-detenzjoni skont id-Direttiva dwar ir-ritorn. Ara, f’dan l-istess sens, il-punt 14.4.2. tar-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2017/2338 tas‑16 ta’ Novembru 2017 li tistabbilixxi “Manwal dwar ir-Ritorn” li għandu jintuża mill-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri meta jkunu qed iwettqu l-kompiti relatati mar-ritorn (ĠU 2017, L 339, p. 83, iktar ’il quddiem il-“Manwal dwar ir-Ritorn”).
(
13
)	Ara l-Artikolu 8(1) tad-Direttiva dwar l-akkoljenza, kif ukoll l-Artikolu 26(1) tad-Direttiva 2013/32/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 dwar proċeduri komuni għall-għoti u l-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali (ĠU 2013, L 180, p. 60). Dan il-prinċipju huwa rriprodott fl-Artikolu 28(1) u fil-premessa 20 tar-Regolament Dublin III.
(
14
)	Ara s-sentenza tal‑14 ta’ Mejju 2020, Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság Dél-alföldi Regionális Igazgatóság (C‑924/19 PPU u C‑925/19 PPU, iktar ’il quddiem is-“sentenza FMS et”, EU:C:2020:367, punt 250 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
(
15
)	Jiġifieri: a) sabiex tiġi stabbilita jew ivverifikata l-identità jew in-nazzjonalità tiegħu; b) sabiex jiġu ddeterminati dawk l-elementi li fuqhom hija bbażata l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali u li ma jistgħux jinkisbu mingħajr detenzjoni, b’mod partikolari fejn ikun hemm riskju li l-applikant jaħrab;c) sabiex tittieħed deċiżjoni, fil-kuntest ta’ proċedura, fuq id-dritt tal-applikant li jidħol fit-territorju; d) meta l-applikant jitqiegħed f’detenzjoni fil-kuntest ta’ proċedura ta’ ritorn skont id-Direttiva dwar ir-ritorn, sabiex jitħejja r-ritorn u/jew titwettaq it-tneħħija, u meta l-Istat Membru kkonċernat jkun jista’ jiġġustifika abbażi ta’ kriterji oġġettivi, bħall-fatt li l-applikant diġà kellu l-opportunità li jaċċessa l-proċedura tal-ażil, li hemm raġunijiet raġonevoli biex jemmen li l-applikant qed japplika għall-protezzjoni internazzjonali sempliċiment sabiex itawwal jew jipprevjeni l-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni ta’ ritorn; e) meta jkun meħtieġ għall-protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali jew tal-ordni pubbliku; u f) skont l-Artikolu 28 tar-[Regolament Dublin III].
(
16
)	Sentenza FMS et (punt 258).
(
17
)	Sentenza FMS et (punt 262). Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja osservat li, għall-kuntrarju tal-Proposta għal Direttiva (COM(2008) 815 final), li kienet tipprevedi espressament li d-deċiżjoni ta’ detenzjoni kellha tippreċiża l-perijodu massimu tad-detenzjoni, ebda dispożizzjoni tad-Direttiva dwar l-akkoljenza ma tistabbilixxi perijodu partikolari li lil hinn minnu l-Istati Membri jkunu marbutin itemmu d-detenzjoni tal-applikanti għal protezzjoni internazzjonali.
(
18
)	Sentenza FMS et (punt 265).
(
19
)	Ara l-premessa 20 tar-Regolament Dublin III.
(
20
)	Ara l-premessi 16 u 17 tad-Direttiva dwar ir-ritorn u s-sentenzi tas‑6 ta’ Ottubru 2022, Politsei- ja Piirivalveamet (Żamma taħt detenzjoni – Riskju li jitwettaq reat kriminali) (C‑241/21, iktar ’il quddiem is-“sentenza Riskju li jitwettaq reat kriminali, EU:C:2022:753, punt 30), u tas‑27 ta’ April 2023, M.D. (Projbizzjoni ta’ dħul fl-Ungerija) (C‑528/21, EU:C:2023:341, punt 72).
(
21
)	Sentenza “Riskju li jitwettaq reat kriminali” (punti 35 u 36).
(
22
)	Sentenza “Riskju li jitwettaq reat kriminali” (punti 37 u 40 sa 43).
(
23
)	Sentenza FMS et (punt 281).
(
24
)	Sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2023, ADDE et (C‑143/22, EU:C:2023:689, punt 43 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
25
)	Ara wkoll, il-Manwal dwar ir-Ritorn, Kapitolu 14 (intitolat “Detenzjoni”) u Kapitolu 15 (intitolat “Il-kundizzjonijiet ta’ detenzjoni”).
(
26
)	Ara s-sentenzi “Eżami ex officio tad-detenzjoni” (punt 72) u “Riskju li jitwettaq reat kriminali” (punt 46).
(
27
)	Sentenza “Eżami ex officio tad-detenzjoni” (punt 73). Fil-fatt, fil-punt 224 tas-sentenza FMS et, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li “l-ebda element ma jippermetti li jitqies li l-leġiżlatur tal-Unjoni kellu l-intenzjoni li jagħti lill-kunċett ta’ ‘detenzjoni’, fil-kuntest tad-Direttiva [dwar ir-Ritorn], tifsira differenti minn dik mogħtija lil dan il-kunċett fil-kuntest tad-Direttiva [dwar l-Akkoljenza]”.
(
28
)	Sentenza “Riskju li jitwettaq reat kriminali” (punti 47 sa 50). Ara, f’dan is-sens ukoll, is-sentenza tal‑15 ta’ Marzu 2017, Al Chodor (C‑528/15, EU:C:2017:213, punti 37 sa 40), li tirreferi għas-sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (iktar ’il quddiem il-“Qorti EDB”) tal‑21 ta’ Ottubru 2013, Del Río Prada vs Spanja (CE:ECHR:2013:1021JUD004275009). Sa fejn il-Karta fiha drittijiet li jikkorrispondu għal dawk iggarantiti mill-KEDB, l-Artikolu 52(3) tal-Karta jipprevedi li t-tifsira u l-ambitu ta’ dawn tal-aħħar għandhom ikunu l-istess bħal dawk mogħtija lilhom mill-KEDB, filwaqt li jispeċifika li d-dritt tal-Unjoni jista’ jagħti protezzjoni iktar estensiva. Għall-finijiet tal-interpretazzjoni tal-Artikolu 6 tal-Karta, għandu għalhekk jittieħed inkunsiderazzjoni l-Artikolu 5 tal-KEDB bħala limitu minimu ta’ protezzjoni. Id-detenzjoni ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz, li tikkostitwixxi ndħil serju fid-dritt għal-libertà ta’ dan tal-aħħar, hija suġġetta għall-osservanza ta’ garanziji stretti, jiġifieri l-eżistenza ta’ bażi legali, iċ-ċarezza, il-prevedibbiltà, l-aċċessibbiltà u l-protezzjoni kontra l-arbitrarjetà.
(
29
)	Sentenza “Eżami ex officio tad-detenzjoni” (punt 74).
(
30
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi “Riskju li jitwettaq reat kriminali” (punt 32 u l-ġurisprudenza ċċitata), kif ukoll tal‑10 ta’ Marzu 2022, Landkreis Gifhorn (C‑519/20, iktar ’il quddiem is-“sentenza Landkreis Gifhorn, EU:C:2022:178, punt 38).
(
31
)	Sentenza Landkreis Gifhorn (punt 36).
(
32
)	Artikolu 16(1) tad-Direttiva dwar ir-ritorn. Dwar il-kundizzjonijiet ta’ detenzjoni, ara s-sentenzi tas‑17 ta’ Lulju 2014, Pham (C‑474/13, EU:C:2014:2096, punt 23); tat‑2 ta’ Lulju 2020, Stadt Frankfurt am Main (C‑18/19, EU:C:2020:511, punt 46); u Landkreis Gifhorn (punti 32 sa 57).
(
33
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑30 ta’ Ġunju 2022, Valstybės sienos apsaugos tarnyba et (C‑72/22 PPU, EU:C:2022:505, punti 83 u 86 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). Ara wkoll, il-punt 26 tal-“Gwida dwar l-Artikolu 5 tal-Konvenzjoni – Dritt għal-libertà u għas-sigurtà”, aġġornata fid‑29 ta’ Frar 2024, Qorti EDB.
(
34
)	Għandu jiġi rrilevat li l-premessa 3 tad-Direttiva dwar ir-ritorn tirreferi għall-“Għoxrin linja gwida dwar ir-ritorn furzat”, adottati fl‑4 ta’ Mejju 2005, mill-Kumitat tal-Ministri tal-Kunsill tal-Ewropa. Skont is-seba’ wieħed minn dawn il-prinċipji, id-detenzjoni qabel it-tneħħija “hija ġġustifikata biss fil-kuntest ta’ arranġament ta’ tneħħija attiv. Jekk l-arranġament mhux implimentat bid-diliġenza kollha meħtieġa, id-detenzjoni ma tibqax legali”. Il-Qorti EDB fakkret li “huwa biss l-iżvolġiment tal-proċedura ta’ tneħħija li jiġġustifika d-detenzjoni abbażi ta’ din id-dispożizzjoni [Artikolu 5(1)(f)]. Jekk il-proċedura ma titwettaqx bid-diliġenza meħtieġa, id-detenzjoni ma tibqax iġġustifikata fir-rigward tal-Artikolu 5(1)(f)” (Qorti EDB, 15 ta’ Novembru 1996, Chahal vs Ir‑Renju Unit (22414/93, punt 113)). Dan jimplika li, meta t-tneħħija ta’ persuna f’terminu raġonevoli ma tidhirx realistika, id-detenzjoni ma tibqax iġġustifikata u għandu jkun hemm rilaxx (Kummissjoni DB, 3 ta’ Marzu 1978, Caprino vs Ir‑Renju Unit, (CE:ECHR:1978:0303DEC000687175)].
(
35
)	Sentenza “Eżami ex officio tad-detenzjoni” (punt 75 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
36
)	Ara r-regoli esposti fil-punti 33 sa 36 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
37
)	Sentenza “Eżami ex officio tad-detenzjoni” (punti 76 u 77).
(
38
)	Sentenza “Eżami ex officio tad-detenzjoni” (punti 78 sa 80).
(
39
)	Sentenzi FMS et (punt 142), u “Eżami ex officio tad-detenzjoni” (punt 81).
(
40
)	F’dan ir-rigward, fis-sentenza tal‑15 ta’ Frar 2016, N. (C‑601/15 PPU, EU:C:2016:84, punt 81), il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li mill-ġurisprudenza tal-Qorti EDB dwar l-Artikolu 5(1) tal-KEDB, jirriżulta li l-implimentazzjoni ta’ miżura ta’ ċaħda tal-libertà, sabiex tkun konformi mal-għan li jikkonsisti fil-protezzjoni tal-individwu kontra l-arbitrarjetà, timplika, b’mod partikolari, li tkun nieqsa minn kwalunkwe element ta’ mala fide jew ta’ qerq min-naħa tal-awtoritajiet, li tkun konformi mal-għan tar-restrizzjonijiet awtorizzati mis-subparagrafu rilevanti tal-Artikolu 5(1) tal-KEDB u li jkun hemm rabta ta’ proporzjonalità bejn ir-raġuni invokata u ċ-ċaħda tal-libertà inkwistjoni (ara, f’dan is-sens, Qorti EDB, 29 ta’ Jannar 2008, Saadi vs Ir‑Renju Unit (CE:ECHR:2008:0129JUD001322903, punti 68 sa 74)).
(
41
)	Sentenza FMS et (punt 289).
(
42
)	Sentenza “Eżami ex officio tad-detenzjoni” (punti 82 sa 83 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
43
)	Artikolu 15(3) tad-Direttiva dwar ir-ritorn u Artikolu 9(5) tad-Direttiva dwar l-akkoljenza.
(
44
)	Sentenza “Eżami ex officio tad-detenzjoni” (punti 85 u 86).
(
45
)	Sentenza “Eżami ex officio tad-detenzjoni” (punti 87 sa 89, u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
46
)	Ara l-punt 33 u l-ġurisprudenza ċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 14 ta’ dawn il-konklużjonijiet. L-analiżi ma tistax tkun l-istess jekk, l-ewwel miżura ta’ detenzjoni “saret illegali” minħabba evalwazzjoni żbaljata tar-riskju ta’ ħarba (fis-sens tal-Artikolu 8(3)(b) tad-Direttiva dwar l-akkoljenza) u t-tieni miżura ta’ detenzjoni hija bbażata wkoll fuq dan l-istess riskju ta’ ħarba (fis-sens tal-Artikolu 15(1) tad-Direttiva dwar ir-ritorn), minn naħa, jew fuq raġuni totalment differenti (bħall-protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali jew tal-ordni pubbliku skont l-Artikolu 8(3)(b) tad-Direttiva dwar l-akkoljenza), min-naħa l-oħra.
(
47
)	Ara, f’dan l-istess sens, is-sentenza tal‑25 ta’ Ġunju 2020, Ministerio Fiscal (Awtorità li tista’ tirċievi applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali) (C‑36/20 PPU, EU:C:2020:495, punt 96 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
48
)	Ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2023, ADDE et (C‑143/22, EU:C:2023:689, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
49
)	Ara, b’analoġija, s-sentenza FMS et (punti 208 sa 210).
(
50
)	Dwar dan il-punt, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li deċiżjoni ta’ ritorn ma tistax tittieħed matul il-perijodu bejn il-preżentata tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali u l-adozzjoni tad-deċiżjoni fl-ewwel istanza li tiddeċiedi dwarha, meta l-eżistenza ta’ awtorizzazzjoni li wieħed jibqa’ fit-territorju teskludi l-irregolarità tar-residenza tal-applikant u għalhekk l-applikazzjoni tad-Direttiva dwar ir-ritorn fil-konfront tiegħu (ara s-sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2023, Odbor azylové a migrační politiky MV (Kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar ir-ritorn) (C‑257/22, EU:C:2023:852, punti 39 u 40, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata)). L-adozzjoni ta’ miżura ta’ detenzjoni adottata sussidjarjament għal raġuni oħra differenti minn dik li tiġġustifika l-ewwel miżura ta’ detenzjoni tkun problematika wkoll mill-perspettiva tal-eżerċizzju tad-drittijiet tad-difiża tal-applikant, peress li dan ikollu jikkontesta żewġ bażi ta’ detenzjoni, waħda, prinċipalment, u l-oħra, sussidjarjament (u spekulattiva).
(
51
)	Ara s-sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2014, Mahdi (C‑146/14 PPU, EU:C:2014:1320, punt 62). Korsiv miżjud minni.
(
52
)	Sentenza FMS et (punti 292 u 293).
(
53
)	Il-Qorti EDB iddeċidiet b’mod partikolari, li l-prattika li tikkonsisti fiż-żamma ta’ persuna f’detenzjoni minħabba li l-preżentata ta’ att ta’ akkuża kienet tikkostitwixxi ksur tal-Artikolu 5(1) tal-KEDB (Qorti EDB, 28 ta’ Marzu 2000, Baranowski vs Il‑Polonja (CE:ECHR:2000:0328JUD002835895, punti 50 sa 58)). Bl-istess mod, hija kkunsidrat li l-estensjoni awtomatika tad-detenzjoni provviżorja, prattika li ma għandha ebda bażi leġiżlattiva preċiża, kienet tmur kontra l-Artikolu 5(1) tal-KEDB (Qorti EDB, 9 ta’ Marzu 2006, Svipsta vs Il‑Greċja (CE:ECHR:2006:0309JUD006682001, punt 86)). Għall-kuntrarju, hija qieset li ż-żamma f’detenzjoni ta’ persuna abbażi ta’ sentenza ta’ awla ta’ akkuża li tordna informazzjoni addizzjonali mingħajr ma tiddeċiedi formalment dwar iż-żamma f’detenzjoni ma kinitx tikser l-Artikolu 5 tal-KEDB (Qorti EDB, 8 ta’ Novembru 2001, Laumont vs Franza (CE:ECHR:2001:1108JUD004362698, punt 50)]. Fl-aħħar nett, l-assenza ta’ ġustifikazzjoni sodisfaċenti għal sostituzzjoni ta’ bażi legali ta’ detenzjoni tista’ twassal għall-ksur tal-Artikolu 5(1) tal-KEDB (Qorti EDB, 1 ta’ Lulju 2008, Calmanovici vs Ir‑Rumanija (CE:ECHR:2008:0701JUD004225002, punt 65)).
(
54
)	Ara s-sentenza tat‑30 ta’ Mejju 2013, Arslan (C‑534/11, EU:C:2013:343, punt 60) u tas‑6 ta’ Diċembru 2011, Achughbabian (C‑329/11, EU:C:2011:807, punt 30).
(
55
)	Korsiv miżjud minni.
(
56
)	Korsiv miżjud minni.
(
57
)	Ara l-punti (a) u (b) tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 15(2) tad-Direttiva dwar ir-ritorn. Fil-prattika, il-Kummissjoni qieset li, meta d-detenzjoni hija ordnata minn awtoritajiet amministrattivi (pereżempju, il-pulizija), it-termini għal stħarriġ ġudizzjarju rapidu huma bejn 24 u 72 siegħa.
(
58
)	Ara d-definizzjoni li tinsab fid-dizzjunarju Larousse, disponibbli fl-indirizz li ġej: https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/imm%C3%A9diat/41685.
(
59
)	Ara Qorti EDB, 8 ta’ April 2004, Assanidzé vs Il‑Georġja (CE:ECHR:2004:0408JUD007150301, punti 173 sa 175). Skont il-Qorti EDB, “id-detenzjoni ta’ persuna għal perijodu indeterminat u imprevedibbli, mingħajr ma din id-detenzjoni hija bbażata fuq dispożizzjoni legali preċiża jew fuq deċiżjoni ġudizzjarja, hija inkompatibbli mal-prinċipju taċ-ċertezza legali, hija ta’ natura arbitrarja u tmur kontra l-elementi fundamentali tal-Istat tad-dritt”.
(
60
)	Ara Qorti EDB, 4 ta’ Ġunju 2015, Ruslan Yakovenko vs L‑Ukraina (CE:ECHR:2015:0604JUD000542511, iktar ’il quddiem is-“sentenza Yakovenko”, punt 68).
(
61
)	Ara s-sentenzi Yakovenko (dewmien ta’ jumejn), u tat‑22 ta’ Marzu 1995, Quinn vs Franza (CE:ECHR:1995:0322JUD001858091, punti 39 sa 43) (dewmien ta’ 11-il siegħa).
(
62
)	Ara Qorti EDB, 21 ta’ Settembru 2021, Kerem Çiftçi vs It‑Turkija (CE:ECHR:2021:0921JUD003520509, punti 32 sa 34), fejn ir-rikorrent kien illegalment detenut għal madwar siegħa u nofs.
(
63
)	Sentenza tas‑6 ta’ Diċembru 2011, Achughbabian (C‑329/11, EU:C:2011:807, punt 31).
(
64
)	Ara, f’dan is-sens, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Wathelet fil-kawża Arslan (C‑534/11, EU:C:2013:52, punt 73).
(
65
)	Waqt is-seduta, il-Kummissjoni indikat li t-terminu massimu ta’ 48 siegħa jidher li huwa fil-medja tal-prassi fl-Istati Membri.
(
66
)	B’analoġija, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li mhux kull ksur tad-dritt għal smigħ huwa ta’ natura li jivvizzja sistematikament b’illegalità d-deċiżjoni meħuda, fis-sens tal-aħħar subparagrafu tal-Artikolu 15(2) tad-Direttiva dwar ir-ritorn, u għalhekk ma jeħtieġx awtomatikament r-rilaxx taċ-ċittadin ikkonċernat (sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2013, G. u R. (C‑383/13 PPU, EU:C:2013:533, punti 39 u 40)).