62023TJ1077_RES
Sprawa T‑1077/23
Bytedance Ltd
przeciwko
Komisji Europejskiej
Wyrok Sądu (ósma izba w składzie powiększonym) z dnia 17 lipca 2024 r.
Usługi cyfrowe – Rozporządzenie (UE) 2022/1925 – Wskazanie strażnika dostępu – Internetowy serwis społecznościowy – Artykuł 3 ust. 1, 2 i 5 rozporządzenia 2022/1925 – Wymogi – Domniemania – Obalenie domniemań – Prawo do obrony – Równość traktowania
Regulacja rynków cyfrowych – Kontestowalność i uczciwość rynków w sektorze cyfrowym – Strażnik dostępu – Kryteria wskazania – Badanie przez Komisję – Domniemania – Obalenie przez zainteresowane przedsiębiorstwo – Konieczność przedstawienia argumentów i dowodów bezpośrednio związanych z omawianymi domniemaniami – Konieczność przedstawienia argumentów i dowodów, które w wyraźny sposób podważają owe domniemania
(rozporządzenie Parlamentu i Rady 2022/1925, art. 3 ust. 1, 2, 5)
(zob. pkt 39–56, 59–72, 284–285)
Regulacja rynków cyfrowych – Kontestowalność i uczciwość rynków w sektorze cyfrowym – Strażnik dostępu – Kryteria wskazania – Znaczący wpływ na rynek wewnętrzny – Domniemanie – Przesłanki – Roczny obrót przedsiębiorstwa w Unii przekraczający przewidziany próg w każdym z ostatnich trzech lat obrotowych – Światowa wartość rynkowa przedsiębiorstwa przekraczająca przewidziany próg w ostatnim roku obrotowym – Alternatywne przesłanki – Przedsiębiorstwo spełniające przesłankę dotyczącą jego światowej wartości rynkowej – Obalenie domniemania przez rzeczone przedsiębiorstwo – Argumenty dotyczące niskiego obrotu osiągniętego w Unii – Dopuszczalność
[rozporządzenie Parlamentu i Rady 2022/1925, art. 3 ust. 1 lit. a), art. 3 ust. 2 lit. a), art. 3 ust. 5]
(zob. pkt 80–92)
Regulacja rynków cyfrowych – Kontestowalność i uczciwość rynków w sektorze cyfrowym – Strażnik dostępu – Kryteria wskazania – Znaczący wpływ na rynek wewnętrzny – Domniemanie – Przesłanki – Światowa wartość rynkowa przedsiębiorstwa przekraczająca przewidziany próg w ostatnim roku obrotowym – Pochodzenie geograficzne światowej wartości rynkowej – Brak znaczenia
[rozporządzenie Parlamentu i Rady 2022/1925, art. 3 ust. 1 lit. a), art. 3 ust. 2 lit. a)]
(zob. pkt 102–109)
Skarga o stwierdzenie nieważności – Zarzuty – Naruszenie prawa – Błąd niemający decydującego wpływu na wynik postępowania – Zarzut bezzasadny
(art. 263 TFUE)
(zob. pkt 111–118)
Regulacja rynków cyfrowych – Kontestowalność i uczciwość rynków w sektorze cyfrowym – Strażnik dostępu – Kryteria wskazania – Świadczenie podstawowej usługi platformowej będącej ważnym punktem dostępu – Domniemanie – Przesłanki – Liczba użytkowników końcowych i użytkowników biznesowych usługi przekraczająca przewidziane progi – Obalenie domniemania przez zainteresowane przedsiębiorstwo – Przedsiębiorstwo, które nie posiada ekosystemu cyfrowego – Dowód, który nie wystarczy, aby podważyć w wyraźny sposób domniemanie
[rozporządzenie Parlamentu i Rady 2022/1925, art. 3 ust. 1 lit. b), art. 3 ust. 2 lit. b), art. 3 ust. 5]
(zob. pkt 128–134, 146–161)
Regulacja rynków cyfrowych – Kontestowalność i uczciwość rynków w sektorze cyfrowym – Strażnik dostępu – Kryteria wskazania – Świadczenie podstawowej usługi platformowej będącej ważnym punktem dostępu – Domniemanie – Przesłanki – Liczba użytkowników końcowych i użytkowników biznesowych usługi przekraczająca przewidziane progi – Obalenie domniemania przez zainteresowane przedsiębiorstwo – Ciężar dowodu spoczywający na tym przedsiębiorstwie
[rozporządzenie Parlamentu i Rady 2022/1925, art. 3 ust. 1 lit. b), art. 3 ust. 2 lit. b), art. 3 ust. 5]
(zob. pkt 135–144)
Regulacja rynków cyfrowych – Kontestowalność i uczciwość rynków w sektorze cyfrowym – Strażnik dostępu – Kryteria wskazania – Świadczenie podstawowej usługi platformowej będącej ważnym punktem dostępu – Domniemanie – Przesłanki – Liczba użytkowników końcowych i użytkowników biznesowych usługi przekraczająca przewidziane progi – Obalenie domniemania przez zainteresowane przedsiębiorstwo – Istnienie pewnego stopnia multihomingu wśród użytkowników końcowych i użytkowników biznesowych – Argumenty, które nie zostały dostatecznie uzasadnione, aby podważyć w wyraźny sposób domniemanie
[rozporządzenie Parlamentu i Rady 2022/1925, art. 3 ust. 1 lit. b), art. 3 ust. 2 lit. b), art. 3 ust. 5]
(zob. pkt 171–214)
Regulacja rynków cyfrowych – Kontestowalność i uczciwość rynków w sektorze cyfrowym – Strażnik dostępu – Kryteria wskazania – Świadczenie podstawowej usługi platformowej będącej ważnym punktem dostępu – Domniemanie – Przesłanki – Liczba użytkowników końcowych i użytkowników biznesowych usługi przekraczająca przewidziane progi – Obalenie domniemania przez zainteresowane przedsiębiorstwo – Skala serwisu mniejsza niż skala innych platform oraz duża liczba konkurentów – Argumenty, które nie zostały dostatecznie uzasadnione, aby podważyć w wyraźny sposób domniemanie
[rozporządzenie Parlamentu i Rady 2022/1925, art. 3 ust. 1 lit. b), art. 3 ust. 2 lit. b), art. 3 ust. 5]
(zob. pkt 222–230, 238–245)
Regulacja rynków cyfrowych – Kontestowalność i uczciwość rynków w sektorze cyfrowym – Strażnik dostępu – Kryteria wskazania – Badanie przez Komisję – Domniemania – Obalenie przez zainteresowane przedsiębiorstwo – Obowiązek przedstawienia istotnych argumentów i dowodów w toku postępowania administracyjnego
(rozporządzenie Parlamentu i Rady 2022/1925, art. 3 ust. 1, 2, 5)
(zob. pkt 231–237)
Regulacja rynków cyfrowych – Kontestowalność i uczciwość rynków w sektorze cyfrowym – Strażnik dostępu – Kryteria wskazania – Świadczenie podstawowej usługi platformowej będącej ważnym punktem dostępu – Domniemanie – Przesłanki – Liczba użytkowników końcowych i użytkowników biznesowych usługi przekraczająca przewidziane progi – Obalenie domniemania przez zainteresowane przedsiębiorstwo – Przychody z reklam i poziom interakcji użytkowników biznesowych, które są niewielkie i niższe niż w przypadku niektórych innych platform – Argumenty, które nie zostały dostatecznie uzasadnione, aby podważyć w wyraźny sposób domniemanie
[rozporządzenie Parlamentu i Rady 2022/1925, art. 3 ust. 1 lit. b), art. 3 ust. 2 lit. b), art. 3 ust. 5]
(zob. pkt 255–282)
Regulacja rynków cyfrowych – Kontestowalność i uczciwość rynków w sektorze cyfrowym – Strażnik dostępu – Kryteria wskazania – Ugruntowana i trwała pozycja zajmowana obecnie lub w niedalekiej przyszłości – Kryterium – Ograniczona kontestowalność pozycji przedsiębiorstwa świadczącego podstawową usługę platformową – Domniemanie – Obalenie przez zainteresowane przedsiębiorstwo – Badanie kontestowalności pozycji danego przedsiębiorstwa – Zdolność wszystkich przedsiębiorstw do podważania pozycji strażników dostępu na podstawie zalet oferowanych przez te przedsiębiorstwa produktów i usług
[rozporządzenie Parlamentu i Rady 2022/1925, art. 3 ust. 1 lit. c), art. 3 ust. 2 lit. c), art. 3 ust. 5]
(zob. pkt 293–320)
Regulacja rynków cyfrowych – Kontestowalność i uczciwość rynków w sektorze cyfrowym – Strażnik dostępu – Kryteria wskazania – Badanie przez Komisję – Poszanowanie prawa zainteresowanego przedsiębiorstwa do bycia wysłuchanym – Naruszenie – Stwierdzenie nieważności decyzji Komisji – Przesłanka – Możliwość lepszego przygotowania obrony przez zainteresowane przedsiębiorstwo w przypadku braku nieprawidłowości proceduralnej – Niespełnienie przesłanki
(Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 41 ust. 2; rozporządzenie Parlamentu i Rady 2022/1925, art. 3, 34)
(zob. pkt 340–370)
Regulacja rynków cyfrowych – Kontestowalność i uczciwość rynków w sektorze cyfrowym – Strażnik dostępu – Kryteria wskazania – Badanie przez Komisję – Przestrzeganie zasady równego traktowania – Brak porównywalnych sytuacji
(Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 20, 21; rozporządzenie Parlamentu i Rady 2022/1925, art. 3)
(zob. pkt 374–379)
Streszczenie
Dokonując po raz pierwszy wykładni aktu o rynkach cyfrowych (
1
) (zwanego dalej „DMA”), Sąd oddalił wniesioną przez Bytedance Ltd skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Europejskiej (
2
) wskazującej to przedsiębiorstwo oraz bezpośrednio lub pośrednio kontrolowane przez nie spółki (zwane dalej łącznie „ByteDance”) jako strażnika dostępu w rozumieniu tego rozporządzenia.
Ponieważ niektóre usługi cyfrowe, nazywane „podstawowymi usługami platformowymi” (zwanymi dalej „PUP”), mają często charakterystyczne cechy, które w połączeniu z nieuczciwymi praktykami przedsiębiorstw świadczących owe usługi mogą w znacznym stopniu osłabić kontestowalność PUP, jak również wpłynąć na uczciwość stosunków handlowych między przedsiębiorstwami świadczącymi takie usługi a ich użytkownikami biznesowymi i użytkownikami końcowymi, prawodawca Unii Europejskiej postanowił przyjąć DMA.
Tak więc celem DMA jest przyczynienie się do prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego poprzez ustanowienie przepisów mających na celu zapewnienie kontestowalności i uczciwości rynków w sektorze cyfrowym w ogóle, a w szczególności dla użytkowników biznesowych i użytkowników końcowych PUP świadczonych przez przedsiębiorstwa wskazane jako „strażnicy dostępu”. W tym względzie DMA przewiduje ukierunkowany zbiór obowiązków, jakie przedsiębiorstwa wskazane przez Komisję jako strażnicy dostępu powinny wypełniać w odniesieniu do każdej z PUP wymienionych w decyzji o wskazaniu.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 DMA Komisja wskazuje przedsiębiorstwo jako strażnika dostępu, jeżeli spełnia ono łącznie następujące trzy wymogi:
a) wywiera znaczący wpływ na rynek wewnętrzny;
b) świadczy PUP będącą ważnym punktem dostępu, za pośrednictwem którego użytkownicy biznesowi docierają do użytkowników końcowych (zwanym dalej „ważnym punktem dostępu”); oraz
c) zajmuje ugruntowaną i trwałą pozycję w zakresie prowadzonej przez siebie działalności lub można przewidzieć, że zajmie taką pozycję w niedalekiej przyszłości.
Zgodnie z art. 3 ust. 2 DMA domniemywa się, że przedsiębiorstwo spełnia rzeczone wymogi, jeżeli osiąga określone progi ilościowe oparte w szczególności na obrocie danego przedsiębiorstwa w Unii lub jego światowej wartości rynkowej, liczbie użytkowników końcowych i użytkowników biznesowych danej PUP mających siedzibę lub miejsce pobytu w Unii oraz liczbie lat, w których osiągnięto ten ostatni próg dotyczący liczby użytkowników.
Artykuł 3 ust. 5 akapit pierwszy DMA stanowi, że dane przedsiębiorstwo może przedstawić, wraz z powiadomieniem, o którym mowa w art. 3 ust. 3 akapit pierwszy DMA, dostatecznie uzasadnione argumenty w celu wykazania, że – na zasadzie wyjątku – choć osiągnęło wszystkie progi określone w art. 3 ust. 2 DMA, to ze względu na okoliczności, w których świadczy odpowiednią PUP, nie spełnia wymogów wymienionych w ust. 1 tego artykułu. Jeżeli natomiast przedsiębiorstwo przedstawi takie dostatecznie uzasadnione argumenty, które podważają w wyraźny sposób domniemania określone w art. 3 ust. 2 DMA, Komisja może rozpocząć badanie rynku na podstawie art. 17 ust. 3 DMA.
Bytedance Ltd, która powstała w Chinach w 2012 r. i którą utworzono zgodnie z prawem Kajmanów, prowadzi wraz z kontrolowanymi przez siebie bezpośrednio lub pośrednio spółkami między innymi platformą cyfrową TikTok. Owa platforma cyfrowa, którą wprowadzono w Unii w obecnej wersji w sierpniu 2018 r., umożliwia swoim użytkownikom wyszukiwanie, oglądanie i rozpowszechnianie materiałów wideo oraz interakcję, komunikację i wymianę treści z innymi użytkownikami.
Po otrzymaniu powiadomienia złożonego przez Bytedance Ltd na podstawie art. 3 ust. 3 akapit pierwszy DMA Komisja uznała, po pierwsze, że TikTok jest internetowym serwisem społecznościowym w rozumieniu DMA, a w konsekwencji – PUP. Po drugie, Komisja stwierdziła, że ByteDance osiągnęła progi przewidziane w art. 3 ust. 2 DMA w odniesieniu do TikToka, co pozwoliło domniemywać, że wymogi z art. 3 ust. 1 DMA dotyczące wskazania jej jako strażnika dostępu zostały spełnione. Po trzecie, Komisja uznała, że argumenty przedstawione przez Bytedance Ltd w celu obalenia domniemań przewidzianych w art. 3 ust. 2 DMA nie były dostatecznie uzasadnione, aby podważyć je w wyraźny sposób. W związku z tym Komisja, bez rozpoczęcia badania rynku, wskazała ByteDance jako strażnika dostępu i uznała, że internetowy serwis społecznościowy TikTok jest ważnym punktem dostępu w rozumieniu DMA (
3
).
Bytedance Ltd wniosła do Sądu skargę o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Na wniosek Bytedance Ltd Sąd postanowił rozpoznać skargę w trybie przyspieszonym.
Ocena Sądu
Skarżąca podniosła na poparcie skargi trzy zarzuty, z których pierwszy dotyczył naruszenia art. 3 ust. 1 i 5 DMA, drugi – naruszenia prawa do obrony, a trzeci – naruszenia zasady równego traktowania.
W przedmiocie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 3 ust. 1 i 5 DMA
Na wstępie Sąd stwierdził, że skarżąca nie kwestionowała tego, iż TikTok stanowi internetowy serwis społecznościowy w rozumieniu DMA. Skarżąca nie kwestionowała też okoliczności, że przewidziane w art. 3 ust. 2 lit. a)–c) DMA progi zostały osiągnięte i że w konsekwencji domniemywa się, iż ByteDance spełnia odpowiednie wymogi określone w art. 3 ust. 1 DMA w celu wskazania jej jako strażnika dostępu.
Skarżąca wskazała jednak, że Komisja popełniła błędy, gdy uznała, iż argumenty przedstawione przez nią zgodnie z art. 3 ust. 5 akapit pierwszy DMA nie były dostatecznie uzasadnione, aby podważyć w wyraźny sposób domniemania przewidziane w art. 3 ust. 2 DMA w odniesieniu do TikToka.
A. W przedmiocie kryterium prawnego zastosowanego przez Komisję przy badaniu argumentów przedstawionych w celu obalenia domniemań przewidzianych w art. 3 ust. 2 DMA
Sąd oddalił przede wszystkim zarzuty szczegółowe, zgodnie z którymi Komisja zastosowała błędne kryterium prawne przy badaniu argumentów i dowodów przedstawionych przez skarżącą w celu obalenia domniemań przewidzianych w art. 3 ust. 2 DMA.
W tym kontekście Sąd zauważył, po pierwsze, że wprawdzie art. 3 ust. 5 DMA umożliwia danemu przedsiębiorstwu przedstawienie, w celu obalenia domniemań przewidzianych w art. 3 ust. 2 DMA, argumentów i dowodów wyrażonych, bądź nie, w wartościach liczbowych, muszą one jednak być bezpośrednio związane z co najmniej jednym z tych domniemań, które przybierają formę progów ilościowych. W niniejszej sprawie Komisja mogła odrzucić niektóre argumenty skarżącej obejmujące w szczególności ogólne twierdzenia dotyczące celów realizowanych przez DMA oraz celu i skuteczności art. 3 ust. 5 DMA, ponieważ nie zmierzały one do obalenia konkretnie i specyficznie jednego z trzech domniemań przewidzianych w art. 3 ust. 2 DMA, a zatem nie były z nimi bezpośrednio związane.
Po drugie, Sąd wskazał, że standard dowodowy wymagany w celu podważenia wspomnianych domniemań wynika bezpośrednio z art. 3 ust. 5 DMA, który wymaga, aby dane przedsiębiorstwo, na którym spoczywa ciężar dowodu, przedstawiło dostatecznie uzasadnione argumenty, które w wyraźny sposób podważają owe domniemania. Wynika z tego, że argumenty przedstawione przez to przedsiębiorstwo powinny pozwalać na wykazanie z wysokim stopniem prawdopodobieństwa, iż przewidziane w art. 3 ust. 2 DMA domniemania zostały podważone. Sąd dodał, że w niniejszej sprawie Komisja stwierdziła, iż zastosowała standard dowodowy przewidziany w art. 3 ust. 5 DMA, oraz że nic w jej analizie nie sugeruje, by standard dowodowy, który rzeczywiście zastosowała, był wyższy niż standard ustalony w tym przepisie.
B. W przedmiocie domniemania, zgodnie z którym ByteDance wywiera znaczący wpływ na rynek wewnętrzny
W świetle tych wyjaśnień Sąd zbadał następnie zarzuty szczegółowe skarżącej, zgodnie z którymi Komisja naruszyła art. 3 ust. 1 lit. a) i art. 3 ust. 5 DMA, gdy odrzuciła jej argumenty zmierzające do wykazania, że ByteDance nie wywiera znaczącego wpływu na rynek wewnętrzny. Skarżąca podniosła w istocie, że wpływ ByteDance na rynek wewnętrzny nie jest znaczący, o czym świadczy w szczególności okoliczność, że jej obrót w Unii jest niski i że ogólna wartość rynkowa ByteDance wynika głównie z jej działalności w Chinach, w związku z czym owa wartość nie jest reprezentatywna dla jej wpływu na rynek wewnętrzny.
W tym kontekście Komisja w szczególności odrzuciła jako pozbawiony znaczenia argument oparty na okoliczności, że dochody ByteDance w Unii były niższe od przewidzianego w art. 3 ust. 2 lit. a) DMA progu obrotu osiągniętego w Unii.
W tej kwestii Sąd przypomniał, że art. 3 ust. 2 lit. a) DMA pozwala domniemywać, iż przedsiębiorstwo wywiera znaczący wpływ na rynek wewnętrzny w rozumieniu ust. 1 lit. a) tego artykułu, jeżeli świadczy daną PUP w co najmniej trzech państwach członkowskich i jeżeli uzyskało roczny obrót w Unii wynoszący co najmniej 7,5 mld EUR w każdym z ostatnich trzech lat obrotowych lub jeżeli jego średnia kapitalizacja rynkowa lub równoważna rzeczywista wartość rynkowa wynosiła co najmniej 75 mld EUR w ostatnim roku obrotowym.
Sąd zauważył ponadto, że bezsporne jest, iż ByteDance nie osiągnęła progu obrotu uzyskanego w Unii. Nie ulega jednak wątpliwości to, że ByteDance osiągnęła alternatywny próg światowej wartości rynkowej i że z tego względu można było domniemywać, iż wywiera znaczący wpływ na rynek wewnętrzny.
Jeśli chodzi o relację między tymi dwoma progami, Sąd wyjaśnił, że owe progi odzwierciedlają podobne, ale różne hipotezy. Podczas gdy wysoki obrót osiągnięty w Unii świadczy raczej o tym, że dane przedsiębiorstwo posiada już zdolność do monetyzacji swoich użytkowników na rynku wewnętrznym, to wysoka kapitalizacja rynkowa lub wysoka rzeczywista wartość rynkowa na poziomie światowym wskazują raczej na to, że wspomniane przedsiębiorstwo posiada potencjał w zakresie monetyzacji swoich użytkowników na rynku wewnętrznym w niedalekiej przyszłości. Ponadto prawodawca Unii przyjął konkretnie obrót osiągnięty przez odnośne przedsiębiorstwo w Unii jako wskaźnik jego wpływu na rynek wewnętrzny.
Nie można zatem wykluczyć, że odnośne przedsiębiorstwo mogłoby wykazać, na podstawie szeregu dostatecznie uzasadnionych argumentów, w tym jego niskiego obrotu osiągniętego w Unii, że pomimo jego bardzo wysokiej światowej wartości rynkowej jego obecność na rynku wewnętrznym jest ograniczona, wobec czego wspomniana wartość rynkowa nie odzwierciedla potencjału w zakresie monetyzacji jego użytkowników w Unii w niedalekiej przyszłości, w związku z czym nie wywiera ono znaczącego wpływu na rynek wewnętrzny w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. a) DMA.
W świetle powyższego Sąd stwierdził, że Komisja popełniła błąd, gdy odrzuciła jako pozbawiony znaczenia – dla celów podważenia domniemania dotyczącego znaczącego wpływu ByteDance na rynek wewnętrzny – argument skarżącej dotyczący niskiego obrotu ByteDance osiągniętego w Unii.
Niemniej jednak zgodnie z orzecznictwem błąd ten prowadzi do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji tylko wtedy, gdy w szczególnych okolicznościach danej sprawy mógł on mieć decydujący wpływ na odrzucenie przez Komisję argumentów przedstawionych przez skarżącą w celu obalenia domniemania przewidzianego w art. 3 ust. 2 lit. a) DMA.
Nie ma to jednak miejsca w niniejszym przypadku, ponieważ wszystkie pozostałe elementy wzięte przez Komisję pod uwagę w celu stwierdzenia, że ByteDance ma znaczny potencjał w zakresie monetyzacji swoich użytkowników w Unii w niedalekiej przyszłości, pozostają ważne. Na poparcie tego wniosku Komisja przypomniała bowiem też, że obrót ByteDance w Unii – mimo że pozostawał poniżej progu przewidzianego w art. 3 ust. 2 lit. a) DMA – nie przestał jednak rosnąć, że rzeczywista wartość rynkowa ByteDance była znacznie wyższa od progu 75 mld EUR oraz że liczba użytkowników końcowych i użytkowników biznesowych TikToka w Unii nadal rosła w ciągu ostatnich trzech lat obrotowych, znacznie przekraczających progi określone w art. 3 ust. 2 lit. b) DMA.
C. W przedmiocie domniemania, zgodnie z którym TikTok jest ważnym punktem dostępu
Sąd oddalił ponadto zarzuty szczegółowe skarżącej, zgodnie z którymi Komisja naruszyła art. 3 ust. 1 lit. b) i art. 3 ust. 5 DMA, gdy zakwalifikowała TikToka jako ważny punkt dostępu na podstawie domniemania przewidzianego w art. 3 ust. 2 lit. b) DMA, pomimo przeciwnych argumentów wysuniętych przez skarżącą.
Zgodnie z art. 3 ust. 2 lit. b) DMA domniemywa się, że przedsiębiorstwo świadczy PUP stanowiącą ważny punkt dostępu, jeżeli świadczy ono PUP, z której w ostatnim roku obrotowym korzystało co najmniej 45 mln aktywnych miesięcznie użytkowników końcowych mających siedzibę lub miejsce pobytu w Unii oraz co najmniej 10000 aktywnych rocznie użytkowników biznesowych z siedzibą w Unii.
a. W przedmiocie podnoszonego braku ekosystemu i silnych efektów sieciowych
W celu zakwestionowania kwalifikacji TikToka jako ważnego punktu dostępu na podstawie domniemania przewidzianego w art. 3 ust. 2 lit. b) DMA skarżąca podniosła w pierwszej kolejności, że w przeciwieństwie do innych przedsiębiorstw prowadzących działalność w sektorze cyfrowym ByteDance nie posiada ekosystemu i nie wykorzystuje silnych efektów sieciowych.
Przede wszystkim Sąd wyjaśnił, że ekosystem platform cyfrowych może składać się z jednej lub kilku PUP oraz innych usług połączonych z nimi, na przykład ze względu na powiązania technologiczne lub interoperacyjność, co może zwiększyć bariery wejścia dla konkurentów tych przedsiębiorstw i podnieść ponoszone przez użytkowników końcowych koszty zmiany dostawcy, przez co istniejącym lub nowym podmiotom rynkowym trudniej jest konkurować z tymi przedsiębiorstwami lub podważyć ich pozycję.
Następnie Sąd stwierdził, że skarżąca nie uzasadniła swojego argumentu, zgodnie z którym ByteDance nie posiada ekosystemu, którego częścią jest TikTok.
Wreszcie zdaniem Sądu nawet przy założeniu, że ByteDance nie posiada ekosystemu, wniosek Komisji dotyczący kwalifikacji TikToka jako ważnego punktu dostępu zachowuje ważność, ponieważ z zaskarżonej decyzji wynika, że TikTok, który w obecnej wersji został wprowadzony w Unii w 2018 r., zdołał w krótkim czasie przyciągnąć bardzo dużą liczbę użytkowników końcowych, a także użytkowników biznesowych, znacznie przekraczając progi przewidziane w tym względzie w art. 3 ust. 2 lit. b) DMA i osiągając połowę wielkości Facebooka oraz Instagrama.
Ponadto wbrew twierdzeniom skarżącej żaden element DMA nie wskazuje na to, że PUP może wywołać silne efekty sieciowe jedynie w przypadku istnienia ekosystemu. Podobnie skarżąca nie przedstawiła żadnego niezależnego argumentu, który mógłby sugerować, że TikTok jest pozbawiony silnych efektów sieciowych.
b. W przedmiocie istnienia multihomingu oraz podnoszonego braku efektów uzależnienia od jednego dostawcy
W drugiej kolejności Sąd potwierdził wniosek Komisji, zgodnie z którym istnienie pewnego stopnia multihomingu (
4
) wśród użytkowników końcowych i użytkowników biznesowych w odniesieniu do TikToka i innych internetowych serwisów społecznościowych było niewystarczające do podważenia w wyraźny sposób domniemania przewidzianego w art. 3 ust. 2 lit. b) DMA.
W tym względzie Sąd wskazał, że o ile istnienie lub brak multihomingu oraz efektów uzależnienia od jednego dostawcy mogą stanowić, w zależności od przypadku, elementy istotne dla oceny, czy to domniemanie może zostać w sposób wyraźny podważone, o tyle należy wziąć pod uwagę szczególne i konkretne cechy wspomnianego multihomingu oraz efektów uzależnienia od jednego dostawcy, jakie występują w okolicznościach, w których świadczy się daną PUP.
Tymczasem, ponieważ powszechność multihomingu wśród użytkowników internetowych serwisów społecznościowych ilustrują przedstawione przez samą skarżącą dane, Sąd doszedł do wniosku, że biorąc pod uwagę cechy danej PUP, istnienie multihomingu, nawet w znacznych proporcjach, nie wystarczy samo w sobie w niniejszej sprawie do podważenia w wyraźny sposób domniemania przewidzianego w art. 3 ust. 2 lit. b) DMA.
Co więcej, argumenty i dowody przedstawione w toku postępowania administracyjnego przez skarżącą, na której spoczywa ciężar dowodu, dotyczyły jedynie istnienia multihomingu w ogólności, a nie intensywności korzystania z różnych platform internetowych serwisów społecznościowych, przy czym TikTok korzysta z wyższego wskaźnika zaangażowania niż inne serwisy społecznościowe, jako że użytkownicy końcowi, w szczególności młodzi ludzie, spędzają więcej czasu na TikToku niż w innych serwisach społecznościowych.
Co się tyczy argumentów skarżącej opartych na okoliczności, że około 82 % i 77 % użytkowników końcowych TikToka korzysta również, odpowiednio, z Instagrama i Facebooka, podczas gdy jedynie 38 % i 48 % użytkowników końcowych, odpowiednio, Facebooka i Instagrama korzysta również z TikToka, Sąd stwierdził, że w każdym razie skarżąca nie wykazała, iż asymetryczny charakter multihomingu praktykowanego przez użytkowników TikToka z jednej strony oraz Facebooka i Instagrama z drugiej strony nie wynika z kontekstu gospodarczego i historycznego, w którym działają internetowe serwisy społecznościowe w Unii, ale z braku efektów sieciowych i efektów uzależnienia od jednego dostawcy na TikToku.
c. W przedmiocie mniejszej skali TikToka w porównaniu ze skalą innych platform i dużej liczby konkurentów
W trzeciej kolejności Sąd stwierdził, że Komisja słusznie uznała, iż przedstawione przez skarżącą argumenty dotyczące mniejszej skali TikToka w porównaniu ze skalą niektórych innych internetowych serwisów społecznościowych, a także istnienia dużej liczby konkurentów nie zostały dostatecznie uzasadnione, aby podważyć w wyraźny sposób domniemanie przewidziane w art. 3 ust. 2 lit. b) DMA.
Zgodnie z motywem 23 DMA wśród elementów, które Komisja może uwzględnić w ramach badania argumentów przedstawionych w celu obalenia domniemania przewidzianego w art. 3 ust. 2 lit. b) DMA, figuruje „znaczenie [PUP] [odnośnego] przedsiębiorstwa z uwzględnieniem ogólnej skali działalności odpowiedniej [PUP]”. Ten motyw DMA nie precyzuje jednak parametrów, na podstawie których należy mierzyć znaczenie i skalę danej PUP.
W tym kontekście skarżąca utrzymywała, że TikTok nie stanowi ważnego punktu dostępu w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b) DMA ze względu na to, iż TikTok jest mniejszy niż inne platformy o ugruntowanej pozycji, takie jak Facebook oraz Instagram, w szczególności pod względem liczby użytkowników końcowych.
Ponieważ jednak w celu wykazania podnoszonej niewielkiej skali TikToka skarżąca przedstawiła argumenty i dane, których nie przedstawiła w toku postępowania administracyjnego, Sąd uznał je za niedopuszczalne.
Sąd oddalił te nowe argumenty również jako bezzasadne i w tym kontekście potwierdził w szczególności, że wielkości TikToka pod względem liczby użytkowników końcowych nie można badać w sposób statyczny, lecz należy wziąć pod uwagę szybki i znaczny wzrost liczby użytkowników końcowych w Unii, która w ciągu kilku lat osiągnęła około połowę wielkości Facebooka i Instagrama.
d. W przedmiocie przychodów z reklam i poziomu interakcji użytkowników biznesowych zarejestrowanych na TikToku
Jeśli chodzi natomiast o argumenty skarżącej oparte na okoliczności, że przychody ByteDance z reklam, jej średni dochód na użytkownika czy też poziom interakcji reklamodawców i użytkowników biznesowych zarejestrowanych na TikToku są niewielkie i niższe niż w przypadku niektórych innych platform, Sąd stwierdził w czwartej kolejności, że Komisja popełniła błąd, gdy odrzuciła te argumenty jako pozbawione wszelkiego znaczenia dla obalenia domniemania przewidzianego w art. 3 ust. 2 lit. b) DMA.
W tym względzie Sąd podkreślił, po pierwsze, że wprawdzie Komisja zakwalifikowała TikToka jako internetowy serwis społecznościowy, a nie jako internetową usługę reklamową w rozumieniu DMA, jednak TikTok stanowi jedną platformę, na której użytkownicy wchodzą w interakcje w szczególności poprzez udostępnianie i oglądanie materiałów wideo, podczas gdy reklamodawcy płacą za publikację reklam, które zazwyczaj przeplatają się z materiałami wideo oglądanymi przez tych użytkowników.
Po drugie, nie można zaprzeczyć, że przychody z reklam lub średni dochód na użytkownika, generowane przez TikToka mogą co do zasady stanowić jedną ze wskazówek co do znaczenia, jakie owa platforma ma dla użytkowników biznesowych tej platformy w zakresie dotarcia do ich użytkowników końcowych, jako że reklama jest jednym ze środków powszechnie używanych przez tych użytkowników biznesowych w celu dotarcia do klientów.
W związku z tym, ponieważ w każdym razie Komisja wykazała też, że argumenty i dowody skarżącej dotyczące reklamy w Internecie nie zostały dostatecznie uzasadnione, aby podważyć w wyraźny sposób domniemanie przewidziane w art. 3 ust. 2 lit. b) DMA, Sąd stwierdził, że popełniony przez Komisję błąd pozostaje bez wpływu na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. W tym względzie Sąd uznał w szczególności, że Komisja słusznie stwierdziła, iż przedstawione przez skarżącą argumenty i dowody nie były wystarczająco reprezentatywne dla wszystkich użytkowników biznesowych TikToka.
D. W przedmiocie domniemania, zgodnie z którym ByteDance zajmuje ugruntowaną i trwałą pozycję
Wreszcie Sąd oddalił zarzuty szczegółowe skarżącej, zgodnie z którymi Komisja naruszyła art. 3 ust. 1 lit. c) i art. 3 ust. 5 DMA, gdy odrzuciła jej argumenty zmierzające do podważenia wniosku, że w świetle domniemania przewidzianego w art. 3 ust. 2 lit. c) DMA TikTok zajmuje ugruntowaną i trwałą pozycję w zakresie prowadzonej przez siebie działalności. Skarżąca podniosła w istocie, że jest nowym podmiotem wchodzącym na rynek i że jej pozycja została skutecznie podważona przez konkurentów takich jak Meta i Alphabet, którzy wprowadzili nowe usługi, a mianowicie Reels i Shorts, które naśladując główne cechy TikToka, odnotowały szybki wzrost.
Wskazawszy, po pierwsze, że pojęcie „ugruntowanej i trwałej” pozycji w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. c) DMA ma na celu oddanie słabej kontestowalności pozycji danego przedsiębiorstwa, a także stabilności w czasie tej pozycji, a po drugie, że pojęcie to niekoniecznie pokrywa się z pojęciem „pozycji dominującej” w rozumieniu art. 102 TFUE, Sąd zauważył, że ugruntowana i trwała pozycja przedsiębiorstwa w zakresie prowadzonej przez nie działalności nie wyklucza istnienia pewnego stopnia kontestowalności.
W odpowiedzi na argumenty skarżącej oparte na okoliczności, że inni strażnicy dostępu w ramach tej samej kategorii PUP, a mianowicie Meta i Alphabet, podważyli pozycję ByteDance, Sąd stwierdził ponadto, że DMA ma na celu zapewnienie kontestowalności pozycji strażników dostępu nie tylko przez innych strażników dostępu, ale także – a nawet przede wszystkim – przez innych operatorów, którzy nie są strażnikami dostępu w zakresie danej PUP. Wynika z tego, że same odniesienia do działalności Mety i Alphabetu nie pozwalają na stwierdzenie, iż pozycja ByteDance nie jest ugruntowana i trwała w rozumieniu DMA.
Ponadto nic nie stoi na przeszkodzie temu, by przedsiębiorstwo takie jak ByteDance, które w 2018 r. było nowym podmiotem wchodzącym na rynek wewnętrzny, dążącym do podważenia pozycji strażników dostępu, mogło w ciągu kilku lat samo stać się strażnikiem dostępu.
W przedmiocie zarzutu dotyczącego naruszenia prawa do obrony
Skarżąca na poparcie swej skargi powołuje się też na naruszenie przez Komisję art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, ponieważ jej zdaniem instytucja ta oparła się w zaskarżonej decyzji na okolicznościach faktycznych i prawnych, co do których skarżąca nie miała możliwości przedstawienia swoich uwag w toku postępowania administracyjnego.
W tym względzie Sąd przypomniał, że art. 41 Karty praw podstawowych gwarantuje każdej osobie możliwość użytecznego i skutecznego przedstawienia jej stanowiska w trakcie postępowania administracyjnego i przed wydaniem jakiejkolwiek decyzji, która mogłaby negatywnie wpłynąć na jej interesy.
Po dokonaniu tych uściśleń Sąd stwierdził, że pomimo licznych wymian zdań między skarżącą a Komisją przed wydaniem zaskarżonej decyzji skarżąca nie miała możliwości przedstawienia w toku postępowania administracyjnego swoich uwag w przedmiocie niektórych okoliczności uwzględnionych w stosunku do niej przez Komisję.
Jednakże zgodnie z utrwalonym orzecznictwem naruszenie prawa do bycia wysłuchanym nie pociąga za sobą automatycznie stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu. Konieczne jest bowiem jeszcze, aby strona skarżąca wykazała, że nie można całkowicie wykluczyć, iż decyzja Komisji byłaby inna w braku rozpatrywanej nieprawidłowości proceduralnej, a strona ta mogłaby lepiej przygotować swoją obronę w braku tej nieprawidłowości. Tymczasem wobec braku przedstawienia tego dowodu w niniejszej sprawie Sąd oddalił zarzut skarżącej dotyczący naruszenia jej prawa do obrony.
W przedmiocie zarzutu dotyczącego naruszenia zasady równego traktowania
Zdaniem skarżącej Komisja naruszyła również zasadę równego traktowania, gdy odrzuciła w zaskarżonej decyzji niektóre z jej argumentów, podczas gdy w innych decyzjach uwzględniła tego rodzaju argumenty.
W tej kwestii Sąd przypomniał, że Komisja jest zobowiązana do przeprowadzenia zindywidualizowanej analizy okoliczności właściwych dla każdej sprawy, przy czym nie jest ona związana wcześniejszymi decyzjami dotyczącymi innych podmiotów gospodarczych lub innych PUP, oraz że w każdym wypadku zasada równego traktowania wymaga, aby porównywalne sytuacje nie były traktowane w odmienny sposób, a odmienne sytuacje nie były traktowane jednakowo, chyba że takie traktowanie jest obiektywnie uzasadnione.
Tymczasem przywołane przez skarżącą w jej skardze motywy decyzji Komisji dotyczą innych kategorii PUP, a nie internetowych serwisów społecznościowych, zaś skarżąca nie wyjaśniła, z jakiego powodu okoliczności, w jakich są świadczone te inne kategorie PUP, są porównywalne z okolicznościami, w których działa internetowy serwis społecznościowy taki jak TikTok, w związku z czym Sąd oddalił jako bezzasadny zarzut dotyczący naruszenia zasady równego traktowania.
W świetle całości powyższych rozważań Sąd oddalił skargę w całości.
(
1
)	Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/1925 z dnia 14 września 2022 r. w sprawie kontestowalnych i uczciwych rynków w sektorze cyfrowym oraz zmiany dyrektyw (UE) 2019/1937 i (UE) 2020/1828 (akt o rynkach cyfrowych) (Dz.U. 2022, L 265, s. 1).
(
2
)	Decyzja Komisji C(2023) 6102 final z dnia 5 września 2023 r. wskazująca ByteDance jako strażnika dostępu zgodnie z art. 3 DMA.
(
3
)	Decyzja z dnia 5 września 2023 r. Zobacz przypis 2.
(
4
)	W kontekście usług cyfrowych w ogólności, a w szczególności platform internetowych, pojęcie „multihomingu” opisuje sytuację, w której użytkownicy korzystają równolegle z szeregu konkurencyjnych usług cyfrowych, w tym przypadku z internetowych serwisów społecznościowych.