62013CC0017_MT
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
1. Permezz ta’ din it-talba għal deċiżjoni preliminari, il-Consiglio di Stato jistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar is-sinjifikat u l-portata tal-kunċett ta’ “kabotaġġ marittimu”, fis-sens tar-Regolament Nru 3577/92 (2), għall-finijiet tal-eventwali applikazzjoni tiegħu għaċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali. Il-Kummissjoni, madankollu, esponiet dubji dwar il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiddeċiedi dwar id-domanda magħmula, kwistjoni li, indipendentement minn jekk il-Kummissjoni nnifisha tiddeċiedi fl-aħħar mill-aħħar li dan id-dubju għandu jitwarrab, għandha tkun is-suġġett ta’ evalwazzjoni. Fir-rigward tal-mertu tal-kawża, jidher li huwa paċifiku li l-kunċett ta’ “kabotaġġ marittimu” japplika għaċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali.
I – Il-kuntest ġuridiku
A – Id-dritt tal-Unjoni
1. Ir-Regolament Nru 3577/92
2. L-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 3577/92 jipprovdi:
“Sa mill-1 ta’ Jannar 1993, il-libertà li jiġu pprovduti s-servizzi ta’ trasport marittimu ġewwa Stat Membru (kabotaġġ marittimu) għandu japplika għal proprjetarji ta’ vapuri tal-Komunità li jkollhom il-vapuri tagħhom reġistrati fi, u jtajjru l-bandiera ta’ Stat Membru, sakemm dawn il-vapuri jkunu konformi mal-kundizzjonijiet kollha biex jagħmlu kabotaġġ f’dak l-Istat Membru, inklużi vapuri reġistrati f’Euros, ladarba dak ir-Reġistru jkun approvat mill-Kunsill.”
3. Skont l-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 3577/92, “[g]ħall-finijiet ta’ dan ir-Regolament:
1) [‘]servizzi ta’ trasport marittimu ġewwa Stat Membru (kabotaġġ marittimu)[’] tfisser servizzi normalment ipprovduti għal remunerazzjoni u għandhom b’mod partikolari jinkludu:
a) kabotaġġ fl-art ewlenija: il-ġarr ta’ passiġġieri jew oġġetti bil-baħar bejn portijiet li jinstabu fuq l-art ewlenija jew it-territorju prinċipali ta’ l-istess Stat Membru mingħajr waqfien fi gżejjer;
b) servizzi ta’ forniment off-shore: il-ġarr ta’ passiġġieri jew oġġetti bil-baħar bejn xi port fi Stat Membru u stallazzjonijiet jew strutturi li jinsabu fuq l-estenzjoni maritima kontinentali ta’ dak l-Istat Membru;
c) kabotaġġ tal-gżejjer: il-ġarr ta’ passiġġieri jew oġġetti bil-baħar bejn:
– portijiet li jinstabu fuq l-art ewlenija u fuq waħda jew aktar mill-gżejjer ta’ l-istess Stat Membru,
– portijiet li jinstabu fuq il-gżejjer ta’ l-istess Stat Membru;
[…]”.
4. Skont l-Artikolu 6(1) tar-Regolament Nru 3577/92:
“Bħala mezz ta’ deroga, is-servizzi ta’ trasport marittimu li ġejjin magħmula ġewwa l-Mediterran u madwar il-kosta ta’ Spanja, il-Portugall u Franza għandhom temporanjament ikunu eżentati mill-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament:
– servizzi ta’ vapuri tal-passiġġieri [ta’ kruċiera], sa l-1 ta’ Jannar 1995,
[…]”.
2. Il-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera (3)
5. Skont l-Artikolu 5(1) tal-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera, “[b]la ħsara għal ftehim ieħor speċifiku rigward il-provvista ta’ servizzi bejn il-partijiet kontraenti (inkluż il-ftehim fuq is-settur tal-kuntratti pubbliċi sa fejn huwa jkopri l-provvista ta’ servizzi), fornitur ta’ servizzi, inklużi l-kumpanniji b’mod konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Anness I, għandu d-dritt li jipprovdi servizz għal provvista fit-territorju tal-parti kontraenti l-oħra li ma taqbiżx id-90 jum ta’ xogħol effettiv fis-sena” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
6. L-Artikolu 17 tal-Anness I tal-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera jipprovdi:
“Fil-kuntest tal-provvista ta’ servizzi, skont l-Artikolu 5 ta’ dan il-ftehim, huma pprojbiti:
a) ir-restrizzjonijiet kollha għal provvista transkonfinali ta’ servizzi fit-territorju ta’ parti kontraenti li ma taqbiżx id-90 jum ta’ xogħol effettiv fis-sena.
b) ir-restrizzjonijiet kollha dwar id-dħul u r-residenza fil-każijiet imsemmija fl-Artikolu 5(2) ta’ dan il-ftehim f’dak li jirrigwarda:
i) iċ-ċittadini tal-Istati Membri tal-Komunità Ewropea jew tal-Isvizzera li huma fornituri ta’ servizzi u li huma stabbiliti fit-territorju ta’ waħda mill-partijiet kontraenti, minbarra dak tad-destinatarju tas-servizzi;
ii) l-impjegati, indipendentement min-nazzjonalità tagħhom, ta’ fornitur ta’ servizzi li huma integrati fis-suq regolari tax-xogħol ta’ parti kontraenti u li huma kollokati għall-provvista ta’ servizz fit-territorju ta’ parti kontraenti oħra, bla ħsara għall-Artikolu 1” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
7. L-Artikolu 18 tal-Anness I tal-imsemmi Ftehim jipprovdi:
“Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 17 ta’ dan l-Anness japplikaw għal kumpanniji li huma kkostitwiti b’mod konformi mal-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru tal-Komunità Ewropea jew tal-Isvizzera u li għandhom l-uffiċċju rreġistrat tagħhom, l-amministrazzjoni ċentrali tagħhom jew l-istabbiliment prinċipali tagħhom fit-territorju ta’ parti kontraenti” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
8. Skont l-Artikolu 19 tal-istess Anness:
“Il-fornitur ta’ servizzi li għandu d-dritt jew li huwa awtorizzat jipprovdi servizz jista’, għall-iskopijiet tal-provvista, jeżerċita, b’mod temporanju, l-attività tiegħu fl-Istat fejn issir il-provvista taħt l-istess kundizzjonijiet bħal dawk li dan l-Istat jimponi fuq iċ-ċittadini tiegħu, b’mod konformi mad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-anness u tal-Annessi II u III” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
B – Id-dritt nazzjonali
9. L-Artikolu 224 tal-Codice della navigazione (4) jipprovdi dan li ġej:
“1. Is-servizz ta’ kabotaġġ bejn il-portijiet tar-Repubblika huwa rriżervat, skont id-dispożizzjonijiet tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3577/92, tas-7 ta’ Diċembru 1992, għall-proprjetarji ta’ vapuri tal-Komunità li jkollhom il-vapuri tagħhom irreġistrati fi, u jtajru l-bandiera ta’ Stat Membru, dejjem sakemm dawn il-vapuri jkunu konformi mal-kundizzjonijiet kollha biex joffru servizz ta’ kabotaġġ f’dak l-Istat Membru.
2. Id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu (1) għandhom japplikaw għall-vapuri li jwettqu s-servizz marittimu minn portijiet, minn postijiet ta’ ankraġġ protetti mill-elementi u minn bajjiet”.
II – Il-Fatti
10. It-talba għal deċiżjoni preliminari saret fil-kuntest ta’ kawża bejn minn naħa, Alpina River Cruises GmbH u Nicko Tours GmbH – li huma, rispettivament, kumpannija Svizzera proprjetarja ta’ bastimenti u kumpannija Ġermaniża utenti tal-vapur “Bellissima”, li jbaħħar taħt bandiera Svizzera – u, min-naħa l-oħra, l-awtoritajiet Taljani, dwar ir-rifjut ta’ dawn tal-aħħar li jippermettu l-passaġġ mill-baħar territorjali Taljan ta’ vapur tal-kruċiera fuq ix-xmajjar operat minn dawn tal-ewwel.
11. Alpina River Cruises u Nicko Tours kienu organizzaw kruċiera ta’ sebat ijiem li kienet titlaq minn Venezia, taqsam il-Laguna di Venezia sa Chioggia, wara kienet titla’ x-xmara Po u terġa’ lura lejn Venezia permezz tal-istess rotta. Matul il-vjaġġ kellha tinqasam żona marittima li tinsab bejn il-portijiet ta’ Chioggia u ta’ Porto Levante, lejn il-bokka tal-Po, peress li l-vapur “Bellissima” ma jistax jaqsam il-kanal ta’ Brondolo li jgħaqqad Chioggia mal-Po.
12. L-awtoritajiet Taljani rrifjutaw l-awtorizzazzjoni ta’ tbaħħir tal-parti Chioggia – Porto Levante billi argumentaw li l-Artikolu 224 tal-Kodiċi tan-navigazzjoni – li jagħmel riferiment għar-Regolament Nru 3577/92 – jirriżerva l-kabotaġġ marittimu għall-vapuri li jtajjru bandiera ta’ Stat Membru.
13. Ir-rikors amministrattiv ippreżentat minn Alpina River Cruises u Nicko Tours kien ġie miċħud mit-Tribunale Amministrativo Regionale Per Il Veneto. Fuq appell ippreżentat quddiem il-Consiglio di Stato, dan tal-aħħar ressaq il-preżenti talba għal deċiżjoni preliminari.
III – Id-domanda preliminari magħmula
14. Il-kliem tad-domanda preliminari magħmula huwa dan li ġej:
“Ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3577/92, tas-7 ta’ Diċembru 1992, għandu jiġi interpretat bħala li japplika għall-kruċieri mwettqa bejn portijiet ta’ Stat Membru mingħajr imbark u żbark ta’ diversi passiġġieri f’dawn il-portijiet, inkwantu dawn il-kruċieri jibdew u jispiċċaw bl-imbark u l-iżbark tal-istess passiġġieri fl-istess port tal-Istat Membru?”
15. Il-Consiglio di Stato jikkunsidra li l-applikazzjoni tar-Regolament Nru 3577/92 – u, miegħu, il-konsegwenza li tbaħħir bħal dak ippjanat minn Alpina River Cruises u Nicko Tours huwa rriżervat għal proprjetarji ta’ vapuri Komunitarji – tiddependi fuq il-kwistjoni ta’ liema kunċett, ta’ “kabotaġġ marittimu” jew ta’ “servizzi ta’ trasport marittimu”, tal-Artikolu 2 ta’ dan ir-Regolament ikopri l-kruċieri li jibdew u jispiċċaw bl-imbark u l-iżbark tal-istess passiġieri fl-istess port ta’ Stat Membru, filwaqt li jgħaddu minn portijiet oħra tal-istess Stat Membru.
IV – Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
16. It-talba għal deċiżjoni preliminari waslet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja fl-14 ta’ Jannar 2013.
17. Osservazzjonijiet bil-miktub ġew ippreżentati mill-partijiet fil-kawża prinċipali, mill-Gvern tar-Repubblika Taljana u mill-Kummissjoni.
18. Il-partijiet ġew mistiedna jwieġbu bil-miktub il-mistoqsija jekk l-effett tal-Artikolu 5 tal-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar il-moviment liberu tal-persuni, ikkunsidrat flimkien mal-Artikoli 18 u 19 tal-Anness I tal-imsemmi ftehim, jistax ikun li r-rekwiżiti stabbiliti fir-Regolament Nru 3577/92 għas-servizzi ta’ trasport marittimu fi ħdan l-Istati Membri, imwettqa permezz ta’ vapuri li jtajru bandiera ta’ Stat Membru, japplikawx ukoll għas-servizzi ta’ trasport marittimu fi ħdan l-Istati Membri, li ma jaqbżux id-90 ġurnata kull sena u mwettqa permezz ta’ vapur li jtajjar bandiera Svizzera.
19. B’mod partikolari, il-Gvern Taljan ġie mistieden jesponi bil-miktub jekk, fl-opinjoni tiegħu, vapuri li jtajjru bandiera Svizzera humiex awtorizzati, skont id-dritt u l-prassi amministrattiva tar-Repubblika Taljana, jipprovdu servizzi ta’ kruċiera fl-ibħra interni tal-istess Repubblika u jekk jikkunsidrax li l-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u l-Isvizzera huwiex rilevanti f’dan ir-rigward. Fil-każ ta’ risposta affermattiva, l-awtoritajiet Taljani ġew mistiedna jispjegaw għaliex f’dan il-każ l-awtoritajiet portwali ta’ Chioggia setgħet tirrifjuta li tapplika d-deċiżjoni tal-Ministero della Marina Mercantile, tal-1 ta’ Ġunju 1957, imsemmija fid-digriet tar-rinviju tad-domanda preliminari.
20. Għas-seduta tal-24 ta’ Ottubru 2013 kien hemm preżenti Alpina River Cruises u l-Kummissjoni. Il-Gvern Taljan ma kienx irrappreżentat u lanqas ma pprovda r-risposti għall-mistoqsijiet magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja u li ssemmew fil-punti 18 u 19.
V – L-argumenti
21. Alpina River Cruises u Nicko Tours jikkunsidraw li d-domanda għandha tiġi fformulata mill-ġdid bil-għan li jkun jista’ jiġi eżaminat ukoll jekk il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Regolament Nru 3577/92 ikoprix ukoll servizz ta’ kruċiera pprovdut f’ibħra interni ħlief għal eċċezzjoni waħda ta’ tbaħħir ta’ madwar siegħa f’baħar miftuħ. Fl-opinjoni tagħha, jekk ir-Regolament Nru 3577/92 japplika biss għall-kabotaġġ “marittimu”, jiġifieri “fuq baħar miftuħ”, servizz li jiġi pprovdut, kważi totalment, f’ibħra interni ma jaqax manifestament taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu u ma għandux, għaldaqstant, jiġi pprojbit abbażi tal-Artikolu 224 tal-Kodiċi tan-navigazzjoni. Barra minn hekk, hija targumenta li s-servizz inkwistjoni kellu jiġi awtorizzat abbażi ta’ deċiżjoni, tal-1 ta’ Ġunju 1957, tal-Ministero della Marina Mercantile, li tistabbilixxi r-regola li vapuri li jipprovdu servizzi mwettqa essenzjalment fl-ibħra interni huma awtorizzati jbaħħru bejn il-portijiet ta’ Chioggia u ta’ Porto Levante.
22. Min-naħa l-oħra, iż-żewġ kumpanniji jsostnu li l-kawża preżenti hija differenti minn dik li tat lok għas-sentenza tad-9 ta’ Marzu 2006, Il-Kummissjoni vs Spanja (5), għaliex il-karatteristiċi ġeoloġiċi tal-Laguna di Venezia ma humiex paragunabbli ma dawk ta’ estwarju bħal ma huwa dak ta’ Vigo. Fl-aħħar nett, huma jsostnu li s-servizz inkwistjoni ma jikkorrispondix għat-terminu “kabotaġġ”, li, fl-opinjoni tagħhom, jissuponi traffiku ta’ merkanzija jew ta’ passiġġieri bejn żewġ punti differenti, filwaqt li fil-kawża preżenti inkwistjoni hemm servizz b’imbark u żbark fl-istess port.
23. Il-Gvern Taljan sostna li servizz ta’ kruċiera bħal dak eżaminat jikkostitwixxi “servizzi ta’ trasport marittimu ġewwa Stat Membru” u, għaldaqstant, huwa “kabotaġġ marittimu” fis-sens tar-Regolament Nru 3577/92, filwaqt li jinnota li, meta jitqies l-għan ta’ liberalizzazzjoni mfittex minn dan ir-regolament, interpretazzjoni restrittiva tal-kunċetti tiegħu għandha tiġi evitata.
24. Il-Kummissjoni tallega, bħala kwistjoni preliminari, li r-Regolament Nru 3577/92 ma huwiex applikabbli għall kawża preżenti peress li dan ma jirrigwardax vapuri li jtajjru bandiera ta’ Stat terz bħalma hija l-Konfederazzjoni Svizzera.
25. Madankollu, hija ssostni li għandha tingħata risposta lill-Consiglio di Stato minħabba li r-regola li tinsab fl-Artikolu 224 tal-Kodiċi tan-Navigazzjoni jidher li tapplika biss għas-servizzi koperti mill-kunċett ta’ “kabotaġġ marittimu” li għalih jirreferi r-Regolament Nru 3577/92. Għalhekk, ir-riferiment li dik id-dispożizzjoni tagħmel għall-imsemmi regolament jippresupponi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni biex tikkunsidra t-talba għal deċiżjoni preliminari.
26. F’dak li jirrigwarda l-mertu, il-Kummissjoni tinvoka l-Artikolu 6(1) tar-Regolament Nru 3577/92, li minnu jirriżulta mingħajr ambigwità li s-servizzi ta’ kruċiera huma koperti mill-kunċett ta’ “kabotaġġ marittimu”. Fid-dawl tal-inklużjoni tal-kruċieri fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament, il-Kummissjoni ssostni li għanda tiġi evitata kwalsiasi interpretazzjoni li jkollha bħala konsegwenza l-esklużjoni ta’ għadd sinjifikattiv ta’ kruċieri. Għalhekk, l-interpretazzjoni proposta minn Alpina River Cruises u minn Nicko Tours, li barra minn hekk la hija sostnuta minn kliem ir-Regolament Nru 3577/92 u lanqas mill-għanijiet tiegħu, ma għandhiex tiġi aċċettata.
27. Fir-rigward tal-mistoqsija magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-Artikolu 5 tal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera, Alpina River Cruises u Nicko Tours, minn naħa, u l-Kummissjoni, min-naħa l-oħra, qablu li l-Ftehim ma fih ebda riferiment speċifiku għas-servizzi ta’ kabotaġġ marittimu u lanqas ma jispeċifika kif għandhom jiġu applikati r-rekwiżiti li r-Regolament Nru 3577/92 jipprovdi f’dan ir-rigward. Madankollu, peress li l-Ftehim japplika għal provvisti ta’ servizzi b’mod ġenerali u ma jeskludix b’mod speċifiku s-servizzi ta’ kabotaġġ marittimu, għandu jiġu kkunsidrati li dawn huma koperti mill-Ftehim.
28. Minn qari flimkien tal-Artikolu 5 tal-Ftehim u tal-Artikoli 18 u 19 tal-Anness I tiegħu, jirriżulta, skont Alpina Rivers Cruises u Nicko Tours li kumpanniji Svizzeri proprjetarji ta’ bastimenti (jiġifieri kumpanniji rregolati mil-liġi Svizzera u stabbiliti fit-territorju Elvetiku) huma awtorizzati jipprovdu temporanjament – għal massimu ta’ 90 jum kull sena – servizzi ta’ kabotaġġ marittimu fi Stat Membru jekk jissodisfaw l-istess rekwiżiti bħal dawk li l-Istat Membru inkwistjoni jimponi fuq il-proprjetarji ta’ bastimenti tiegħu stess. Il-Kummissjoni min-naħa tagħha tikkunsidra li fost dawn ir-rekwiżiti hemm dak li s-servizz għandu jiġi pprovdut b’vapuri rreġistrati fl-Italja u li jtajru bandiera Taljana.
VI – Evalwazzjoni
A – Dwar is-sens u l-konvenjenza li jkun hemm formulazzjoni mill-ġdid tad-domanda magħmula
29. Jista’ jidher, prima facie, li d-domanda magħmula mill-Consiglio di Stato hija irrilevanti jekk tiġi kkunsidrata letteralment. Fil-fatt, kemm jekk is-servizz ta’ transport inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwa kopert mill-kunċett ta “kabotaġġ marittimu” fis-sens tal-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 3577/92, kif ukoll jekk ma huwiex, il-fatt jibqa’ li fiż-żewġ każijiet l-applikabbiltà tal-imsemmi regolament tkun eskluża. Fl-ewwel każ, minħabba li dan japplika biss għal proprjetarji ta’ bastimenti Komunitarji li joperaw vapuri rreġistrati fi Stat Membru u li jtajru l-bandiera ta’ dak l-Istat Membru. Fit-tieni każ, minħabba li r-Regolament Nru 3577/92 ma japplikax għan-navigazzjoni fuq ix-xmajjar.
30. Madankollu d-domanda ma hijiex irrelevanti u hija spjegata mill-fatt li d-dritt Taljan ma jeskludix il-proprjetarji ta’ bastimenti mhux Komunitarji min-navigazzjoni fuq ix-xmajjar. Jekk il-kruċiera inkwistjoni ma tistax tiġi kklassifikata bħala “kabotaġġ marittimu” – fis-sens tar-Regolament Nru 3577/92 u għalkemm din ma hijiex id-domanda attwali – din għandha għalhekk ikollha tiġi kklassifikata bħala navigazzjoni fuq ix-xmajjar, bil-konsegwenzi li din il-klassifikazzjoni ġġib magħha taħt id-dritt intern sabiex tiġi solvuta l-kwistjoni fil-kawża prinċipali.
31. Min-naħa l-oħra, Alpina River Cruises u Nicko Tours talbu li d-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju tiġi fformulata mill-ġdid, sabiex jiġi eżaminat ukoll jekk il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 3577/92 ikoprix ukoll servizz ta’ kruċiera mwettaq fuq ibħra interni ħlief għal navigazzjoni fuq baħar miftuħ ta’ madwar siegħa.
32. Fl-opinjoni tiegħi, d-domanda magħmula għandha tiġi fformulata mill-ġdid u għandha tiffoka, barra minn hekk, fuq il-kwistjoni indikata minn Alpina River Cruises u Nicko Tours.
33. Fil-fatt, il-Consiglio di Stato għamel id-domanda tiegħu fis-sens li l-punt determinanti għal preċiżazzjoni tal-kunċett ta’ “kabotaġġ marittimu” jew ta’ “servizzi ta’ trasport marittimu” tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 3577/92 huwa jekk dan ikoprix il-kruċieri li jibdew u jispiċċaw bl-imbark u l-iżbark tal-istess passiġġieri fl-istess port ta’ Stat Membru, anki jekk jgħaddu minn portijiet oħra tal-istess Stat Membru.
34. Fl-opinjoni tiegħi, madankollu, il-punt determinant huwa, qabel kollox, jekk inkwistjoni hemmx jew le transport marittimu . Fil-fatt, id-diskussjoni bejn il-partijiet iffokat speċifikament fuq din il-kwistjoni, li fuqha fl-aħħar mill-aħħar effettivament tiddependi s-soluzzjoni tal-kawża prinċipali.
35. Dan għaliex il-fatt ta’ jekk l-imbark u l-iżbark tal-istess passiġġieri jseħħx jew le fl-istess port ta’ Stat Membru huwa irrilevanti sa fejn mill-Artikolu 6(1) tar-Regolament Nru 3577/92 jirriżulta b’mod ċar li is-“servizzi ta’ kruċieri” jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmi regolament u għalhekk huma, f’kull każ, servizz ta’ transport fis-sens tal-Artikoli 1 u 2 tiegħu.
B – Dwar l-ammissibbiltà tad-domanda preliminari
36. Il-Kummissjoni qajmet dubji dwar il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiddeċiedi dwar il-preżenti domanda preliminari. Għalhekk, għall-ewwel, hija allegat li r-Regolament Nru 3577/92 fl-ebda każ ma huwa applikabbli direttament għall-kwistjoni diskussa fil-kawża prinċipali, peress li l-imsemmi regolament ma huwiex applikabbli għal vapuri li jtajru bandiera Svizzera.
37. Madankollu, il-Kummissjoni nnifisha tneħħi d-dubju ta’ ammissibbiltà meta tikkunsidra li d-dispożizzjoni applikabbli għall-każ – l-Artikolu 224 tal-Kodiċi tan-Navigazzjoni – jirriżerva s-servizz ta’ kabotaġġ “skont id-dispożizzjonijiet tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3577/92” għall-proprjetarji ta’ bastimenti li joperaw vapuri rreġistrati fi Stat Membru u li jtajru l-bandiera ta’ dak l-Istat Membru, dejjem sakemm dawn jissodisfaw ir-rekwiżiti kollha meħtieġa sabiex ikunu jistgħu jipprovdu servizzi ta’ kabotaġġ f’dak l-Istat Membru .
38. B’mod konkret, il-Kummissjoni tinterpreta d-dispożizzjoni nazzjonali fis-sens li, jekk is-servizz inkwistjoni fiċ-ċirkustanzi tal-każ ma jikkostitwixxix “kabotaġġ marittimu” taħt ir-Regolament, ir-riżerva li tinsab fih ma tapplikax, bir-riżultat li proprjetarji ta’ bastimenti ta’ pajjiżi terzi huma awtorizzati jipprovdu s-servizzi inkwistjoni.
39. F’dawn it-termini, skont il-Kummissjoni, ir-riferiment li d-dispożizzjoni nazzjonali tagħmel għar-Regolament Nru 3577/92 jippresupponi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni biex tiddeċiedi dwar il-kwistjoni. Il-Kummissjoni fl-aħħar nett, filwaqt li tinvoka ġurisprudenza stabbilita (6), tikkunsidra li hawnhekk huwa każ ta’ dritt nazzjonali li jagħmel riferiment għad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni “sabiex jiġu ddeterminati r-regoli applikabbli għal sitwazzjoni li, fiha nnfisha, ma taqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni” (7) .
40. Fil-fatt, kif fakkret reċentament il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tas-7 ta’ Novembru 2013 (8), “jeżisti ċertament interess tal-Unjoni li, sabiex jiġu evitati diverġenzi futuri ta’ interpretazzjoni, id-dispożizzjonijiet jew il-kunċetti meħuda mid-dritt tal-Unjoni jingħataw interpretazzjoni uniformi, meta leġiżlazzjoni nazzjonali tikkonforma ruħha, fir-rigward tas-soluzzjonijiet li hija tadotta fir-rigward ta’ sitwazzjonijiet li ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-att tal-Unjoni kkonċernat, ma’ dawk stabbiliti mill-imsemmi att, sabiex jiżguraw li s-sitwazzjonijiet interni u s-sitwazzjonijiet irregolati mid-dritt tal-Unjoni jingħataw trattament identiku, indipendentement mill-kundizzjonijiet li fihom għandhom jiġu applikati d-dispożizzjonijiet jew il-kunċetti msemmija fid-dritt tal-Unjoni […]”.
41. Għalhekk, tqum il-kwistjoni ta’ jekk il-Kummissjoni għandhiex raġun li tipproponi li tiġi miċħuda l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma minnha stess, skont il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja. Ma hemmx risposta evidenti għal din il-kwistjoni, iżda jekk fhimt sewwa s-sens tad-dispożizzjoni nazzjonali, nikkunsidra li l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex tiddikjara n-nuqqas ta’ ġurisdizzjoni tagħha. Dan għar-raġunijiet li ġejjin.
42. Id-dispożizzjoni nazzjonali inkwistjoni, jiġifieri, l-Artikolu 224(1) tal-Kodiċi tan-Navigazzjoni Taljan, huwa ċertament partikolari mill-perspettiva li tikkonċernana. Ikun utli, għalhekk, li nibdew billi nfakkru mill-ġdid t-termini litterali tiegħu:
“Is-servizz ta’ kabotaġġ bejn il-portijiet tar-Repubblika huwa rriżervat, skont id-dispożizzjonijiet tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3577/92, tas-7 ta’ Diċembru 1992, għall-proprjetarji ta’ vapuri tal-Komunità li jkollhom il-vapuri tagħhom irreġistrati fi, u jtajru l-bandiera ta’ Stat Membru, dejjem sakemm dawn il-vapuri jkunu konformi mal-kundizzjonijiet kollha biex joffru servizz ta’ kabotaġġ f’dak l-Istat Membru”.
43. B’dawn il-kliem il-liġi Taljana “tirriżerva” s-servizz ta’ kabotaġġ, esklużivament, għall-proprjetarji ta’ bastimenti Komunitarji b’riferiment għad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 3577/92. Hija preċiżament il-portata tal-verb “irriżervar” li għandha tipprovdi l-indikazzjoni li tispjega d-dispożizzjoni inkwistjoni.
44. Fil-fatt, billi jipproċedi bil-mod indikat, il-leġiżlatur Taljan iwettaq operazzjoni doppja ta’ “inklużjoni” u ta’ “esklużjoni”, simultanjament.
45. L-ewwel nett, b’effett purament “dikjaratorju”, l-Artikolu 224(1) tal-Kodiċi tan-Navigazzjoni jirrepeti d-dispożizzjonijiet diġà previsti fir-Regolament Nru 3577/92 b’effett dirett, jiġifieri, li s-servizz ta’ kabotaġġ fl-Italja huwa disponibbli għall-proprjetarji ta’ bastimenti Komunitarji. Dan huwa l-effett “inklussiv” tad-dispożizzjoni nazzjonali.
46. It-tieni nett, u dan huwa b’mod partikolari rilevanti, id-dispożizzjoni inkwistjoni għandha effett “kostituttiv” – fis-sens li huwa effett li ma jirriżultax mir-Regolament Nru 3577/92 – li jikkonsisti f’li “jiġu esklużi”, mill-provvista ta’ servizzi ta’ kabotaġġ fl-Italja, dawk il-persuni li ma jissodisfawx ir-rekwiżit ta’ proprjetarji ta’ bastimenti Komunitarji, u dan anki fis-sens tar-Regolament Nru 3577/92.
47. B’dan il-mod, jiġifieri, permezz ta’ din l-operazzjoni doppja u simultanja, il-leġiżlatur Taljan juża l-kunċett ta’ “kabotaġġ marittimu” tar-Regolament Nru 3577/92, mhux biss biex jirrepeti dak li dan ir-regolament jipprovdi iżda wkoll, u fuq kollox, b’effett ta’ esklużjoni, jew fi kliem ieħor, b’effett li jagħlaq l-aċċess għas-servizzi ta’ kabotaġġ lill-persuni li ma għandhomx il-kwalità ta’ proprjetarji ta’ bastimenti Komunitarji fis-sens, hawnhekk ukoll, tal-istess regolament.
48. Fil-qosor, id-deċiżjoni tal-leġiżlatur Taljan li ma jestendix il-libertà li jiġu pprovduti servizzi lil hinn minn dak li jirriżulta direttament mir-Regolament Nru 3577/92 isseħħ permezz ta’ riferiment li fil-fehma tiegħi huwa dirett u mingħajr kundizzjonijiet (9) . Huwa riferiment dirett sa fejn huwa espliċitu u ċar u huwa mingħajr kundizzjonijiet sa fejn dan ma huwiex suġġett għall-okkorrenza ta’ xi ċirkustanza. Is-servizzi ta’ kabotaġġ marittimu li l-aċċess għalihom ma huwa magħluq għal proprjetarji ta’ bastimenti mhux Komunitarji “huma” l-istess li l-aċċess għalihom huwa ggarantit lil proprjetarji ta’ bastimenti Komunitarji skont id-definizzjoni tagħhom mogħtija mir-Regolament Nru 3577/92.
49. F’dawn it-termini, il-liġi Taljana tissodisfa bis-sħiħ il-każ ikkontemplat fil-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja li tikkonferma l-ġurisdizzjoni tagħha biex tiddetermina r-regoli applikabbli għal sitwazzjoni li, fiha nnifisha, ma taqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni (10) . Fil-fatt, hawnhekk huwa każ fejn “leġiżlazzjoni nazzjonali tikkonforma ruħha, [ma soluzzjonijiet] stabbiliti mill-imsemmi att, sabiex jiżguraw li s-sitwazzjonijiet interni u s-sitwazzjonijiet irregolati mid-dritt tal-Unjoni jingħataw trattament identiku […]” (11) . Fil-kawża preżenti, inkwistjoni hemm il-kunċett ta’ “kabotaġġ marittimu”, li għandu jiġi ttrattat bl-istess mod kemm fis-sitwazzjonijiet interni kif ukoll f’dawk irregolati mir-Regolament Nru 3577/92.
50. Biex nikkonkludi, fl-opinjoni tiegħi, u bi qbil mal-Kummissjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tirrispondi d-domanda preliminari magħmula f’din il-kawża.
C – Fuq il-mertu
51. Kif diġà kelli l-okkażjoni li ninnota, il-kwistjoni li, lil hinn mill-kliem użat mill-qorti tar-rinviju, għandha tingħata risposta hija dik ta’ jekk provvista ta’ servizz ta’ trasport li parti żgħira ħafna minnu ssir fuq baħar miftuħ tistax tiġi kkunsidrata “kabotaġġ marittimu” fis-sens tar-Regolament Nru 3577/92.
52. Naħseb li r-risposta għal din id-domanda għandha tingħata bl-istess tip ta’ raġunament ċar u dirett li bih il-Qorti tal-Ġustizzja kienet irrispondiet id-domanda magħmula fil-kawża Il-Kummissjoni vs Spanja ċċitata iktar ’il fuq.
53. Kif jiddikjara l-Avukat Ġenerali Tizzano fil-punt 21 tal-konklużjonijiet tiegħu għall-kawża Il-Kummissjoni vs Spanja, iċċitata iktar ’il fuq, “ma hemmx dubju li l-ilmijiet tal-estwarju ta’ Vigo huma marittimi u dan huwa suffiċjenti [(12) ], skont id-dispożizzjonijiet iċċitati [tar-Regolament Nru 3577/92], sabiex it-trasport li jitwettaq fuqhom jiġi ġustament ikkunsidrat bħala trasport “bil-baħar”. Raġunament li ġie aċċettatu segwit mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-punti 25 u 26 tas-sentenza Il-Kummissjoni vs Spanja, iċċitata iktar ’il fuq.
54. Fil-kawża preżenti lanqas ma hemm dubju li parti mill-vjaġġ tal-“Bellissima” isir fuq il-baħar. Għalkemm din hija ċertament parti żgħira ħafna, meta mqabbla mat-tul tal-vjaġġ kollu magħmul mill-imsemmi vapur, madankollu dan huwa, fl-opinjoni tiegħi, suffiċjenti sabiex is-servizz ta’ trasport jiġi kkwalifikat bħala kabotaġġ marittimu, peress li l-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 3577/92 ma jiddefinixxix din il-kategorija fuq it-totalità jew parti mill-vjaġġ u, għaldaqstant, fid-dawl tal-għan imfittex mill-imsemmi regolament, għandha tingħażel interpretazzjoni li tippermetti l-klassifikazzjoni bħala kabotaġġ marittimu ta’ kull trasport li jitwettaq, anki jek minimament, fuq il-baħar.
55. Fi kliem il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Il-Kummissjoni vs Spanja, iċċitata iktar ’il fuq, “[g]ħall-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni ta’ dritt Komunitarju, hemm lok li jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem tagħha, iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet li l-leġiżlazzjoni li minnha hija tifforma parti trid tilħaq” (13) Y u fil-każ tar-Regolament Nru 3577/92 l-għan tiegħu huwa “l-libertà li jiġu pprovduti servizzi ta’ kabotaġġ marittimu skond il-kundizzjonijiet u l-eċċezzjonijet li dan ir-Regolament jipprovdi” (14) . Għalhekk, interpretazzjoni li mill-kunċett ta’ kabotaġġ marittimu teskludi s-servizzi ta’ trasport li parti minima biss mill-vjaġġ tagħhom jitwettaq fuq il-baħar “tkun tali li teskludi l-liberalizzazzjoni tas-servizzi ta’ trasport marittimu potenzjalment importanti, intiża minn dan ir-regolament” (15) .
56. Mhux mingħajr ċertu paradoss, dak li ntqal iktar ’il fuq jippresupponi li s-servizz ta’ trasport ipprovdut minn Alpina River Cruises u Nicko Tours huwa eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 3577/92 u, għaldaqstant, mil-liberalizzazzjoni mfittxa minnu. Iżda l-paradoss jkun saħansitra ikbar jekk tiġi aċċettata l-interpretazzjoni ta’ Alpina River Cruises u Nicko Tours u jiġu esklużi mil-liberalizzazzjoni l-bastimenti rreġistrati fl-Istati Membri u li jbaħħru taħt il-bnadar tagħhom jekk dawn iwettqu vjaġġi li parti żgħira biss tagħhom issir fuq il-baħar.
57. Hawnhekk huwa biss neċessarju li l-Qorti tal-Ġustizzja tistabbilixxi definizzjoni ta’ kabotaġġ marittimu li tiffaċilità l-aħjar twettiq tal-għan imfittex mir-Regolament Nru 3577/92, fir-rigward tad-destinatarji naturali tiegħu, jiġifieri, l-Istati Membri u, magħhom, iċ-ċittadini tagħhom. Fejn huwa paċifiku li l-liberalizzazzjoni tas-servizzi għandha titwettaq, fir-rigward ta’ pajjiżi terzi, permezz ta’ ftehim speċifiċi, hekk kif inhuwa l-ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera, li, f’dan il-każ, ma huwiex madankollu applikabbli.
58. Fil-fatt, xejn minn dak li ntqal iktar ’il fuq ma jista’ jiġi kompromess mill-effett potenzjali li l-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar l-applikabbiltà tar-Regolament Nru 3577/92, jista’ jkollu fuq il-kawża prinċipali. Effett li fir-rigward tiegħu l-Qorti tal-Ġustizzja stiednet lill-partijiet jesponu l-opinjoni tagħhom.
59. Fl-opinjoni tiegħi, il-kwistjoni tal-applikabbiltà tal-Ftehim għall-kawża prinċipali tista’ tiġi solvuta mingħajr diffikultajiet kbar sa fejn, kif seta jiġi kkonstatat matul is-seduta mir-risposta tar-rappreżentant ta’ Alpina River Cruises għal mistoqsija magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja, is-servizz ta’ trasport inkwistjoni fil-kawża prinċipali jiġi pprovvdut kontinwament bejn Marzu u Novembru. Dan ifisser li, evidentement, dan huwa servizz li jaqbeż id-90 jum ta’ xogħol effettiv fis-sena kalendarja, fatt li waħdu huwa suffiċjenti sabiex jeskludi l-applikazzjoni tal-imsemmi Ftehim, li jipprojbixxi biss ir-restrizzjonijiet fuq provvisti ta’ servizzi li ma jaqbżux dan il-limitu ratione temporis .
VII – Konklużjoni
60. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domanda preliminari magħmula bil-mod li ġej:
“Servizz ta’ trasport bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali jikkostitwixxi servizz ta’ trasport marittimu fi Stat Membru fis-sens tal-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 3577/92”.
(1) .
(2)  –	Ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3577/92, tas-7 ta’ Diċembru 1992, li japplika l-prinċipju ta’ libertà li jiġu pprovduti servizzi għat-trasport marittimu fi ħdan l-Istati Membri (kabotaġġ marittimu) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 2, p. 10).
(3)  –	Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, minn naħa, u l-Konfederazzjoni Svizzera, min-naħa l-oħra, dwar il-moviment liberu tal-persuni, (ĠU 2002 L 114, p. 6).
(4)  –	Digriet Irjali Nru 327, tat-30 ta’ Marzu 1942, fil-verżjoni ta’ dan l-artikolu emendata bl-Artikolu 7(2) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 457, tat-30 ta’ Diċembru 1997, ikkonfermat kif emendat bil-Liġi Nru 30, tas-27 ta’ Frar 1998.
(5)  –	Kawża C‑323/03, Ġabra p. I‑2161.
(6)  –	Ara, pereżempju, s-sentenzi tat-18 ta’ Ottubru 1990, Dzodzi, C‑297/88 u C‑197/89, (Ġabra p. I‑3763); tas-17 ta’ Lulju 1997, Leur-Bloem, C‑28/95 (Ġabra p. I‑4161); tal-14 ta’ Diċembru 2006, Confederación Española de Empresarios de Estaciones de Servicio, C‑217/05 (Ġabra p. I‑11987).
(7)  –	Punt 18 tal-osservazzjonijiet bil-miktub tal-Kummissjoni.
(8)  –	Kawża C‑313/12, Romeo, punt 22 u l-ġurisprudenza ċċitata.
(9)  –	Ara s-sentenza tal-21 ta’ Diċembru 2011, Cicala, C‑482/10, punt 19 u l-ġurisprudenza ċċitata.
(10)  –	B’mod partikolari, il-kawża Dzodzi, iċċitata iktar ’il fuq.
(11)  –	Sentenza Romeo, iċċitata iktar ’il fuq, punt 22.
(12)  –	Korsiv miżjud minni.
(13)  –	Il-Kummissjoni vs Spanja, punt 23, li tiċċita s-sentenza tas-7 ta’ Ġunju 2005, VEMW et, C‑17/03, Ġabra p. I‑4983, punt 41.
(14)  –	Il-Kummissjoni vs Spanja, iċċitata iktar ’il fuq, punt 24, li tagħmel riferiment għas-sentenza tal-20 ta’ Frar 2001, Analir et, C‑205/99, Ġabra p. I‑1271, punt 19.
(15)  –	Il-Kummissjoni vs Spanja, iċċitata iktar ’il fuq, punt 25.