WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
z dnia 7 czerwca 2018 r.(*)
Odwołanie – Skarga o stwierdzenie odpowiedzialności odszkodowawczej – Niewystarczające uzasadnienie wyroku wydanego przez Trybunał w przedmiocie odwołania – Przeinaczenie przedmiotu żądania odszkodowawczego
W sprawie C‑463/17 P
mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 25 lipca 2017 r.,
Ori Martin SA, z siedzibą w Luksemburgu (Luksemburg), reprezentowana przez G. Belottiego, avvocato,
wnosząca odwołanie,
w której drugą stroną postępowania jest:
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, reprezentowany przez J. Inghelrama i A.M. Almendrosa Manzana, działających w charakterze pełnomocników,
strona pozwana w pierwszej instancji,
TRYBUNAŁ (trzecia izba),
w składzie: L. Bay Larsen, prezes izby, J. Malenovský (sprawozdawca), M. Safjan, D. Šváby i M. Vilaras, sędziowie,
rzecznik generalny: M. Wathelet,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1        W odwołaniu spółka Ori Martin SA wnosi o zmianę postanowienia Sądu Unii Europejskiej z dnia 1 czerwca 2017 r., Ori Martin/Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (T‑797/16, niepublikowanego, zwanego dalej „zaskarżonym postanowieniem”, EU:T:2017:396), w którym Sąd oddalił jej skargę o odszkodowanie za szkodę poniesioną w następstwie podnoszonego naruszenia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”).
Okoliczności powstania sporu
2        W piśmie złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 14 września 2010 r. spółka Ori Martin wniosła skargę przeciwko decyzji Komisji C(2010) 4387 wersja ostateczna z dnia 30 czerwca 2010 r. dotyczącej postępowania na podstawie art. 101 TFUE i art. 53 porozumienia EOG (sprawa COMP/38344 – Stal sprężająca), zmienionej decyzją Komisji C(2010) 6676 wersja ostateczna, z dnia 30 września 2010 r., a także decyzją Komisji C(2011) 2269 wersja ostateczna, z dnia 4 kwietnia 2011 r., w której Komisja w szczególności nałożyła grzywnę w wysokości 15,96 mln EUR na spółkę Siderurgica Latina Martin SpA (zwaną dalej „SLM”), z czego 14 mln EUR nałożono solidarnie na spółkę Ori Martin.
3        W skardze leżącej u podstaw sprawy T‑419/10 wnosząca odwołanie wniosła do Sądu o stwierdzenie nieważności spornej decyzji w zakresie, w jakim przewidziano w niej solidarną odpowiedzialność za czyny, jakich dopuściła się spółka SLM, a także o to, by Sąd stwierdził nieważność lub obniżył kwotę grzywny nałożonej we wspomnianej decyzji na wnoszącą odwołanie.
4        W wyroku z dnia 15 lipca 2015 r., SLM i Ori Martin/Komisja (T‑389/10 i T‑419/10, EU:T:2015:513), Sąd w szczególności obniżył do 13,3 mln EUR kwotę grzywny nałożonej solidarnie na wnoszącą odwołanie oraz na spółkę SLM i oddalił skargę w pozostałej części.
5        Pismem złożonym w sekretariacie Trybunału w dniu 18 września 2015 r. wnosząca odwołanie odwołała się od wspomnianego wyroku, co skutkowało wszczęciem sprawy C‑490/15 P.
6        Odwołanie to zostało oddalone w wyroku z dnia 14 września 2016 r., Ori Martin i SLM/Komisja (C‑490/15 P i C‑505/15 P, niepublikowanym, EU:C:2016:678).
Postępowanie przed Sądem i zaskarżone postanowienie
7        Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 15 listopada 2016 r. spółka Ori Martin wniosła skargę o odszkodowanie przeciwko Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej ze względu na szkodę wyrządzoną jej w następstwie przyjęcia wyroku z dnia 14 września 2016 r., Ori Martin i SLM/Komisja (C‑490/15 P i C‑505/15 P, niepublikowanego, EU:C:2016:678).
8        W zaskarżonym postanowieniu Sąd, na podstawie art. 126 regulaminu postępowania przed Sądem, oddalił tę skargę jako prawnie oczywiście bezzasadną.
9        Po pierwsze, w pkt 6 i 7 tego postanowienia Sąd wskazał, że żądanie przedstawione przez wnoszącą odwołanie różni się od żądań, jakie można podnieść w celu uzyskania naprawienia szkody, jaka miała zostać wyrządzona ze względu na przewlekłość postępowania przed sądami Unii, które nie wymagają przeprowadzenia oceny zasadności oceny dokonanej przez Trybunał lub Sąd w wydanych przez nie wyrokach lub postanowieniach. Zdaniem Sądu żądanie to ma bowiem na celu podanie w wątpliwość oceny dotyczącej stosowania, w odniesieniu do wnoszącej odwołanie, domniemania wywierania decydującego wpływu na spółkę SLM, którą to ocenę zawarto w wyroku z dnia 14 września 2016 r., Ori Martin i SLM/Komisja (C‑490/15 P i C‑505/15 P, niepublikowanym, EU:C:2016:678).
10      Po drugie, w pkt 8–10 zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że przeciwko wyrokowi lub postanowieniu Trybunału, w którym orzeczono w przedmiocie odwołania, można wnieść jedynie żądania i skargi określone w art. 154, 155 i 157–159 regulaminu postępowania przed Trybunałem, do których to przepisów odesłano w art. 190 § 1 tego regulaminu. Ponadto Sąd uściślił, że te żądania i skargi należy wnieść przed sam Trybunał. Zdaniem Sądu złożona przez wnoszącą odwołanie skarga nie stanowi zaś ani wniosku o sprostowanie błędu materialnego, ani wniosku o uzupełnienie braku rozstrzygnięcia danej kwestii, ani powództwa osoby trzeciej przeciwko prawomocnemu orzeczeniu, ani skargi o wznowienie postępowania, które wspomniano w art. 154, 155 i 157–159 regulaminu postępowania przed Trybunałem.
Żądania stron
11      Ori Martin wnosi do Trybunału o:
–        zmianę zaskarżonego postanowienia;
–        stwierdzenie naruszenia art. 47 karty przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej i, w konsekwencji,
–        nakazanie Unii naprawienia wyrządzonej szkody, w wysokości 13,3 mln EUR, lub w wysokości wszelkiej innej kwoty, jaką Trybunał uzna za sprawiedliwą.
12      Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wnosi do Trybunału o:
–        oddalenie odwołania, oraz
–        obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
W przedmiocie odwołania
13      Spółka Ori Martin podnosi dwa zarzuty dotyczące, odpowiednio, przeinaczenia skargi złożonej w pierwszej instancji, a także naruszenia prawa.
Argumentacja stron
14      W zarzucie pierwszym wnosząca odwołanie podnosi, że Sąd przeinaczył przedmiot jej żądań odszkodowawczych, stwierdzając w pkt 7 zaskarżonego postanowienia, że poprzez swoją skargę dąży ona do podania w wątpliwość oceny dotyczącej stosowania do niej domniemania wywierania decydującego wpływu na spółkę SLM, zawartej w wyroku z dnia 14 września 2016 r., Ori Martin i SLM/Komisja (C‑490/15 P i C‑505/15 P, niepublikowanym, EU:C:2016:678). Ze skargi złożonej w pierwszej instancji wynika bowiem jasno, że wspomniane żądania miały na celu naprawienie szkody wyrządzonej nie tyle bezzasadnością wspomnianego wyroku w tej kwestii, co brakiem uzasadnienia dotyczącego tego, że strona pozwana nie uściśliła powodów braku obalenia wspomnianego domniemania – pomimo powołanych dowodów.
15      W zarzucie drugim wnosząca odwołanie twierdzi, że w pkt 8–10 zaskarżonego postanowienia Sąd błędnie ograniczył sytuacje nieprawidłowości związanych z wyrokiem wydanym przez sąd Unii – mogących skutkować uprawnieniem do dochodzenia naprawienia szkody na podstawie art. 47 karty – jedynie do wypadków przewlekłości postępowania.
16      W odpowiedzi na pierwszy powołany zarzut Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej twierdzi, że w zakresie, w jakim poprzez skargę złożoną w pierwszej instancji wnosząca odwołanie dąży do uzyskania uzasadnienia, którego jej zdaniem brakuje, Sąd słusznie stwierdził, że złożona przez nią skarga miała na celu podanie w wątpliwość brzmienia wspomnianego wyroku.
17      Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wnosi o oddalenie obu powołanych zarzutów i, w konsekwencji, o oddalenie odwołania w całości.
Ocena Trybunału
18      Co się tyczy pierwszego zarzutu odwołania, należy przypomnieć, że – pod rygorem naruszenia ciążących na nim obowiązków – sąd Unii powinien rozpatrzyć różne żądania i zarzuty przedstawione przez stronę wnoszącą odwołanie w jej pismach procesowych, nie wypaczając ani ich przedmiotu, ani ich istoty (zob. podobnie wyrok z dnia 29 czerwca 1994 r., Klinke/Trybunał Sprawiedliwości, C‑298/93 P, EU:C:1994:273, pkt 20).
19      W niniejszym wypadku w pkt 2, 6 i 7 skargi w pierwszej instancji uściślono, że podnoszona nieprawidłowość dotyczy tego, że wnoszącej odwołanie nie umożliwiono zrozumienia powodów, dla których wymierzono jej sankcję, co pozbawiło ją możliwości uniknięcia kolejnego sankcjonowania.
20      W pkt 22 wspomnianej skargi dodano, że „nie wskazując w pkt 53–72 wyroku z dnia 14 września 2016 r. [, Ori Martin i SLM/Komisja (C‑490/15 P i C‑505/15 P, niepublikowanego, EU:C:2016:678),] uzasadnienia oddalenia uściśleń dotyczących okoliczności faktycznych przedstawionych przez aktualną wnoszącą odwołanie […], [strona pozwana] naruszyła art. 47 karty w zakresie, w jakim [nie] zapewniła wnoszącej odwołanie […] rzetelnego procesu, w ramach którego osoba skazana lub sankcjonowana powinna wiedzieć, z jakich faktycznie powodów ją ukarano i co konkretnie jej zarzucono”.
21      W pkt 25–28 tej samej skargi wskazano – w odniesieniu do reguły, której naruszenie w niniejszym wypadku skutkuje przyznaniem uprawnienia do naprawienia szkody – po pierwsze, że „istnieje racjonalne uzasadnienie dla stwierdzenia, że dochodzi do naruszenia art. 47 karty za każdym razem, gdy sąd przyjmuje środek, który nie umożliwia danej osobie jasnego i obiektywnego zrozumienia powodów, dla których ją sankcjonowano i co konkretnie jej zarzucono”, oraz po drugie, że „ciążący na organach sądowniczych obowiązek zapewnienia prawa do rzetelnego procesu wymaga, aby na mocy zasady dobrej administracji wymiarem sprawiedliwości, w wyrokach wskazywano zawsze konkretne powody, dla których je przyjęto, a na wstępie precyzyjnie wskazano zarzucane czyny”.
22      W pkt 30–43 złożonej w pierwszej instancji skargi powtórzono, że w niniejszym wypadku bezprawność zarzucanego zachowania wynika z tego, że „przedstawione przez [stronę pozwaną] w zaskarżonym wyroku wyjaśnienie nie umożliwia wnoszącej odwołanie […] zrozumienia, z jakiego konkretnie powodu jest odpowiedzialna za czyn popełniony przez spółkę SLM, a także dlaczego jej cechy szczególne – na które wyraźnie wskazano – nie [zostały] uznane za obalające domniemanie wywierania rzeczywistego decydującego wpływu na spółkę SLM”.
23      Jednakże w pkt 7 zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł, że wnosząca odwołanie poprzez swoją skargę dąży do podania w wątpliwość oceny dotyczącej stosowania do niej domniemania wywierania decydującego wpływu na spółkę SLM, którą to ocenę zawarto w wyroku z dnia 14 września 2016 r., Ori Martin i SLM/Komisja (C‑490/15 P i C‑505/15 P, niepublikowanym, EU:C:2016:678), podczas gdy – jak wynika z powyższych rozważań – podnoszona przez wnoszącą odwołanie nieprawidłowość dotyczy braku uzasadnienia, a zatem naruszenia istotnych wymogów proceduralnych, w związku z czym Sąd przeinaczył przedmiot samego żądania odszkodowawczego podniesionego przez wnoszącą odwołanie w pierwszej instancji i nie orzekł zatem ważnie w przedmiocie tego żądania.
24      Niemniej zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, jeśli w uzasadnieniu wyroku Sądu dopuszczono się naruszenia prawa Unii, lecz sentencja tego wyroku jest zasadna w świetle innych względów prawnych, odwołanie podlega oddaleniu (zob. podobnie wyrok z dnia 3 października 2013 r., Rintisch/OHIM, C‑121/12 P, EU:C:2013:639, pkt 35).
25      Nie wykazano zaś podnoszonej nieprawidłowości, na którą powołano się w pierwszej instancji.
26      Należy bowiem wskazać, po pierwsze, że obowiązek uzasadnienia nie przewiduje przedstawienia przez sąd Unii wyjaśnień odpowiadających w sposób wyczerpujący na każdy punkt rozumowania przedstawionego przez strony sporu oraz że uzasadnienie może zatem być dorozumiane, pod warunkiem że pozwala zainteresowanym na poznanie powodów, dla których ten sąd nie przychylił się do ich argumentów (wyrok z dnia 6 września 2012 r., Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej/Komisja, C‑422/11 P i C‑423/11 P, EU:C:2012:553, pkt 48). Po drugie, na mocy art. 256 ust. 1 TFUE i art. 59 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odwołanie ogranicza się do kwestii prawnych.
27      I tak w sprawie leżącej u podstaw wyroku z dnia 14 września 2016 r., Ori Martin i SLM/Komisja (C‑490/15 P i C‑505/15 P, niepublikowanego, EU:C:2016:678), aby umożliwić wnoszącej odwołanie poznanie powodów, dla których strona pozwana jest zdania, że Sąd nie naruszył prawa, odmawiając – pomimo powołanych przez wnoszącą odwołanie dowodów – obalenia domniemania wywierania decydującego wpływu na spółkę SLM, wykonując w ten sposób swój obowiązek uzasadnienia, wystarczyło, iż strona pozwana wspomniała zasadę prawną, na podstawie której jest ona zdania, że Sąd mógł ważnie stwierdzić, że powołane dowody nie obalają wspomnianego domniemania.
28      Otóż strona pozwana wystarczająco wypełniła powyższy obowiązek. W pkt 60 wyroku z dnia 14 września 2016 r., Ori Martin i SLM/Komisja (C‑490/15 P i C‑505/15 P, niepublikowanego, EU:C:2016:678), Trybunał wskazał bowiem, po pierwsze, że zgodnie z orzecznictwem, aby zbadać, czy spółka zależna określa w sposób autonomiczny swoje zachowanie na rynku, należy uwzględnić wszystkie istotne okoliczności dotyczące więzi gospodarczych, organizacyjnych i prawnych łączących tę spółkę zależną ze spółką dominującą, które to okoliczności mogą się różnić w określonych wypadkach, oraz po drugie, że Komisja może nałożyć grzywny na spółkę dominującą, gdy spółka dominująca i jej spółka zależna są częścią tego samego przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 101 TFUE, bez konieczności wykazania podżegania spółki zależnej do dokonania naruszenia przez spółkę dominującą, ani tym bardziej uczestnictwa spółki dominującej w tym naruszeniu.
29      Z powyższego wynika, że podnoszona przez wnoszącą odwołanie w pierwszej instancji nieprawidłowość – wskazana w skardze złożonej w pierwszej instancji – nie została wykazana i że, w konsekwencji, przywołaną w pkt 8 niniejszego wyroku sentencję zaskarżonego postanowienia należy uznać za zasadną.
30      W związku z powyższym należy oddalić zarzut pierwszy odwołania.
31      Co się tyczy zarzutu drugiego, należy przypomnieć, iż dotyczy on tego, że Sąd naruszył prawo, orzekając, że jedynymi nieprawidłowościami dotyczącymi wyroku wydanego przez sąd Unii i uprawniającymi do naprawienia szkody są nieprawidłowości dotyczące przewlekłości postępowania.
32      W tym względzie należy jednak wskazać, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem nieistotne dla sprawy, i podlegające zatem oddaleniu, są zarzuty podnoszone w ramach odwołania, które skierowano przeciwko elementom uzasadnienia niestanowiącym niezbędnej podstawy sentencji zaskarżonego wyroku lub postanowienia [postanowienie prezesa Trybunału z dnia 12 lutego 2003 r., Marcuccio/Komisja, C‑399/02 P(R), EU:C:2003:90, pkt 16 i przytoczone tam orzecznictwo].
33      Należy zaś stwierdzić, że w zakresie, w jakim podnoszona nieprawidłowość, jaką miał być dotknięty wyrok z dnia 14 września 2016 r., Ori Martin i SLM/Komisja (C‑490/15 P i C‑505/15 P, niepublikowany, EU:C:2016:678), nie została wykazana, nie jest wcale konieczne, by Sąd orzekał w przedmiocie ewentualnych skutków nieprawidłowości dotyczących wyroku Trybunału w przedmiocie odpowiedzialności Unii.
34      Ze względu na to, że przywołane w pkt 31 niniejszego wyroku rozważania nie stanowią zatem niezbędnej podstawy sentencji zaskarżonego postanowienia, należy stwierdzić nieistotność zarzutu drugiego dla sprawy i, w konsekwencji, oddalić ten zarzut.
35      W świetle wszystkich powyższych rozważań odwołanie należy oddalić w całości.
W przedmiocie kosztów
36      Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
37      Ponieważ strona pozwana wniosła o obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami postępowania, a ta przegrała sprawę, należy obciążyć ją jej własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez stronę pozwaną.
Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
1)      Odwołanie zostaje oddalone.
2)      Ori Martin SA pokrywa własne koszty i koszty poniesione przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Podpisy
*      Język postępowania: włoski.