62016CC0665
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
BOBEK
ippreżentati fit-22 ta’ Frar 2018 (
1
)
Kawża C-665/16
Ministru Finansów
v
Gmina Wrocław
(talba għal deċiżjoni preliminari min-Naczelny Sąd Administracyjny (il-Qorti Amministrattiva Suprema, il-Polonja))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari — Sistema komuni tat-taxxa fuq il-valur miżjud — Direttiva 2006/112/KE — Tranżazzjonijiet taxxabbli — Artikolu 2(1)(a) — Provvista ta’ beni mwettqa bi ħlas — Artikolu 14(2)(b) — Trasferiment, b’kumpens, ta’ proprjetà ta’ beni immobbli skont ordni ta’ awtorita’ pubblika — Esproprjazzjoni ta’ beni immobbli komunali”
I. Introduzzjoni
1.
Fil-mitoloġija Rumana, Janus kien l-alla tal-bidu u tat-tmiem, tal-ftuħ ta’ bibien, tal-passaġġi, tax-xtiebi, iżda jidher ukoll li, fil-perijodu preklassiku, huwa kien ukoll l-alla tal-ħolqien, tal-gwerra, tas-sorsi tal-ilma u tax-xemx (
2
). Lil hinn mid-diffikultajiet ta’ attribuzzjoni ta’ kompetenza (pjuttost familjari għall-avukat tal-Unjoni), li kienet ukoll dejjem problematika għall-allat Rumani li s-setgħat tagħhom baqgħu jinbidlu matul is-sekli, hemm element wieħed dwar Janus li n-nies għadhom jiftakru llum: li kien deskritt bħala li għandu żewġt uċuh.
2.
B’kuntrast ma’ alla b’ras waħda u b’żewġt uċuh, il-kawża preżenti tikkonċerna wiċċ wieħed, iżda fuq żewġ irjus differenti. Dan huwa, fil-qosor, is-sors tal-kontroversja tat-taxxa fuq il-valur miżjud (iktar ’il quddiem il-“VAT”) li tirriżulta minn din il-kawża: taħt id-dritt Pollakk, is-Sindku ta’ Wrocław għandu żewġ irwoli distinti. Minn naħa, huwa l-awtorita’ eżekuttiva (awtonoma) ta’ Gmina Wrocław (il-komun ta’ Wrocław, il-Polonja). Minn naħa l-oħra, fil-qasam (ġerarkiku) tal-amministrazzjoni statali, huwa jaġixxi wkoll bħala r-rappreżentant tat-Teżor Pubbliku.
3.
Il-funzjoni doppja ta’ ċerti korpi tal-amministrazzjoni reġjonali li jkunu, skont il-kompiti speċifiċi tagħhom, qegħdin jaġixxu sew bħala amministratur awtonomu sew bħala amministratur statali, ma hijiex innovattiva, ċertament fl-Ewropa Ċentrali. Li huwa, madankollu, ġdid fil-kuntest tal-kawża preżenti huwa kif għandha ssir l-evalwazzjoni ta’ din il-prattika għall-finijiet tal-VAT f’kawżi fejn l-istess korp, in casu s-Sindku ta’ Wrocław, huwa parti mis-sitwazzjoni speċifika ta’ esproprjazzjoni ta’ beni immobbli fuq iż-żewġ naħat tat-tranżazzjoni, iżda jaġixxi f’żewġ irwoli differenti. Barra minn hekk, wara t-trasferiment formali tat-titolu ta’ proprjetà mill-komun ta’ Wrocław lit-Teżor Pubbliku, il-beni immobbli inkwistjoni fil-fatt ikompli jkun ġestit mill-istess awtorita’: is-Sindku ta’ Wrocław.
4.
Huwa f’dan il-kuntest li n-Naczelny Sąd Administracyjny (il-Qorti Amministrattiva Suprema, Polonja) qiegħda tfittex li taċċerta jekk it-trasferiment mill-komun ta’ Wrocław lit-Teżor Pubbliku tal-proprjetà ta’ beni immobbli inkwistjoni jikkostitwixxix tranżazzjoni taxxabbli fis-sens tal-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT (
3
). Din il-mistoqsija tqajjem żewġ kwistjonijiet speċifiċi: L-ewwel nett, sabiex jitqies bħala tranżazzjoni taxxabbli, it-trasferiment tal-proprjetà ta’ beni immobbli taħt l-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT jeħtieġ ukoll jammonta għal trasferiment tad-dritt ta’ persuna li tiddisponi minn beni immobbli bħala sid fis-sens tal-Artikolu 14(1) ta’ dik id-direttiva? It-tieni nett, x’inhi r-relazzjoni bejn il-kunċett ta’ kumpens li jirreferi għalih l-Artikolu 14(2)(a) u l-kunċett ta’ twettiq bi ħlas tal-Artikolu 2(1)(a) tad-direttiva?
II. Il-kuntest ġuridiku
A.
Id-dritt tal-UE
5.
Fil-lista tiegħu ta’ tranżazzjonijiet suġġetti għall-VAT, l-Artikolu 2(1)(a) tad-Direttiva tal-VAT jinkludi:
“il-provvista ta’ merkanzija bi ħlas fit-territorju ta’ Stat Membru minn persuna taxxabbli li taġixxi bħala tali; […]”
6.
Skont l-Artikolu 14 tad-Direttiva tal-VAT:
“1.   ‘Provvista ta’ merkanzija’ għandha tfisser it-trasferiment tad-dritt ta’ sid li jiddisponi minn proprjeta’ tanġibbli.
2.   Flimkien mat-transazzjonijiet imsemmija fil-paragrafu 1, kull waħda minn dawn li ġejjin għandha tiġi kkunsidrata bħala provvista ta’ merkanzija:
(a)
it-trasferiment, b’ordni ta’ jew f’isem awtorita’ pubblika jew skond il-liġi, tad-dritt ta’ proprjeta’ magħmul bi ħlas ta’ kumpens;
(b)
il-konsenja materjali ta’ merkanzija skond kuntratt għall-kiri ta’ merkanzija għal ċertu żmien, jew għall-bejgħ ta’ merkanzija magħmul bi ħlas akkont, li jipprovdi li normalment proprjeta’ għandha tgħaddi mhux aktar tard minn meta jsir l-aħħar ħlas akkont;
(c)
it-trasferiment ta’ merkanzija skond kuntratt li bih titħallas kummissjoni meta jsir xiri jew bejgħ.”
B.
Id-dritt Pollakk
7.
L-Artikolu 7(1)(1) tal-Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (il-Liġi tal-11 ta’ Marzu 2004 dwar it-taxxa fuq il-beni u s-servizzi (iktar ’il quddiem il-“il-Liġi tal-VAT”)) (
4
) tipprovdi li: “Il-provvista ta’ beni msemmija fl-Artikolu 5(1)(1) tfisser it-trasferiment tad-dritt ta’ persuna li tiddisponi minn beni bħala sid, inkluż it-trasferiment, skont ordni ta’ awtorita’ pubblika jew ta’ korp li jaġixxi f’isem l-awtorita’ pubblika, jew it-trasferiment, skont il-liġi, tal-proprjetà ta’ beni bi ħlas ta’ kumpens”.
III. Il-fatti, il-proċedura u d-domanda preliminari
8.
Wara deċizjoni tal-Wojewoda Dolnośląski (il-Gvernatur Reġjonali ta’ Dolny Śląsk, il-Polonja), il-proprjetà ta’ beni immobbli, li qabel kienu jappartjenu lill-komun ta’ Wrocław, ġiet ittrasferita lit-Teżor Pubbliku għall-finijiet tal-kostruzzjoni ta’ triq. B’deċiżjoni separata, il-Gvernatur Reġjonali ta’ Dolny Śląsk stabbilixxa l-ammont tal-kumpens dovut għall-komun ta’ Wrocław (iktar ’il quddiem il-“komun”) u ordna lis-Sindku ta’ Wrocław (iktar ’il quddiem is-“Sindku”) iħallas tali somma.
9.
Minħabba d-dubji dwar l-obbligi fiskali tiegħu fir-rigward ta’ dik it-tranżazzjoni, il-komun ta’ Wrocław issottometta applikazzjoni lill-Minister Finansów (iktar ’il quddiem il-“Ministru għall-Finanzi”) fejn talab interpretazzjoni tad-dritt fiskali fid-dawl taċ-ċirkustanzi speċifiċi tiegħu. Huwa staqsa jekk it-trasferiment tal-proprjetà, skont il-liġi, tal-beni immobbli, bi ħlas ta’ kumpens, jikkostitwixxix provvista ta’ beni suġġetta għall-VAT. Jekk dan ikun il-każ, huwa jistaqsi liema korp għandu jidher fuq il-fattura tal-VAT bħala x-xerrej tal-beni.
10.
Il-Ministru għall-Finanzi wieġeb li t-tranżazzjoni inkwistjoni fil-kawża preżenti kienet suġġetta għall-VAT, u żied il-kjarifiki li ġejjin.
11.
L-ewwel nett, il-persuna taxxabbli ma setgħetx tkun is-Sindku, peress li ma huwiex korp li indipendentement iwettaq attivita’ ekonomika u ma joperax għan-nom tiegħu stess. Għalhekk, il-persuna taxxabbli hija l-komun.
12.
It-tieni nett, minkejja li kien is-Sindku li ġie ordnat iħallas il-kumpens, dan ma jbiddilx il-fatt li l-proprjetà ta’ beni immobbli ġiet ittrasferita mill-komun lit-Teżor Pubbliku, li kien irrappreżentat mis-Sindku. Għalhekk, għall-finijiet tal-VAT, il-fornitur u d-destinatarju huma l-istess persuna taxxabbli.
13.
It-tielet nett, peress li l-proprjetà ta’ beni immobbli ġiet ittrasferita mill-komun lit-Teżor Pubbliku b’kumpens, kien hemm provvista ta’ beni bi ħlas suġġetta għall-VAT.
14.
Il-Ministru għall-Finanzi għalhekk ikkonstata li l-komun kellu l-obbligu li jakkonta għall-provvista tal-beni immobbli esproprjati fil-forma ta’ fattura tal-VAT li fuqha l-komun kien indikat bħala li qiegħed jaġixxi f’ismu stess bħala l-fornitur u bħala r-rappreżentant tat-Teżor Pubbliku bħala d-destinatarju.
15.
Il-komun ta’ Wroclaw ma qabilx ma’ din l-interpretazzjoni. Għalhekk, huwa ressaq kawża kontra l-Ministru għall-Finanzi quddiem il-Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (il-Qorti Amministrattiva Provinċjali ta’ Wrocław, il-Polonja).
16.
Dik il-qorti ddeċidiet li l-kriterju sabiex ikun hemm provvista ta’ beni għall-finijiet tad-dritt fiskali – it-trasferiment ta’ kontroll ekonomiku fuq il-beni immobbli mill-fornitur lid-destinatarju – ma kienx issodisfatt fil-kawża preżenti. Dan kien għaliex kemm il-fornitur kif ukoll id-destinatarju kienu wieħed u l-istess korp: il-komun ta’ Wrocław. Konsegwentement, dik il-qorti kkonkludiet li ma kienx hemm trasferiment ta’ kontroll ekonomiku u de facto fuq il-beni immobbli, li kien prerekwiżit sabiex tranżazzjoni titqies bħala fatt taxxabbli għall-finijiet tal-VAT skont id-dritt nazzjonali u d-dritt tal-Unjoni.
17.
Il-Ministeru għall-Finanzi appella quddiem il-qorti tar-rinviju, in-Naczelny Sąd Administracyjny (il-Qorti Amministrattiva Suprema).
18.
Il-qorti kkonstatat li s-sitwazzjoni inkwistjoni qajmet dubji serji dwar jekk it-trasferiment minn komun tal-proprjetà ta’ beni immobbli skont ordni ta’ awtorita’ pubblika bi ħlas ta’ kumpens jistax jitqies bħala tranżazzjoni taxxabbli għall-finijiet tal-Artikolu 7(1)(1) tad-dritt nazzjonali dwar il-VAT. B’digriet tat-12 ta’ Frar 2015 (
5
), awla komposta minn tliet imħallfin irrinvijat il-kawża lil ġudikatura estiża ta’ seba’ mħallfin fin-Naczelny Sąd Administracyjny (il-Qorti Amministrattiva Suprema) bid-domanda:
“It-trasferiment tal-proprjetà ta’ beni immobbli skont ordni ta’ awtorita’ pubblika bi ħlas ta’ kumpens, li l-piż ekonomiku tiegħu (inkluż il-ħlas tat-taxxa) ser jiġi sostnut mill-persuna suġġetta għall-esproprjazzjoni, jista jitqies bħala tranżazzjoni taxxabbli għall-finijiet tal-Artikolu 7(1)(1) [tal-Liġi tal-AT]?”
19.
Il-ġudikatura ta’ seba’ mħallfin tan-Naczelny Sąd Administracyjny (il-Qorti Amministrattiva Suprema) wieġbet b’riżoluzzjoni tat-12 ta’ Ottubru 2015 fl-affermattiv: (
6
) it-trasferiment minn komun tal-proprjetà ta’ beni immobbli skont ordni ta’ awtorita’ pubblika bi ħlas ta’ kumpens jikkostitwixxi provvista ta’ beni fis-sens tal-Artikolu 7(1)(1) tal-Liġi tal-VAT. Hija spjegat li tali trasferiment tal-proprjetà ta’ beni immobbli, fid-dritt ċivili, kien provvista ta’ beni għall-finijiet tal-VAT. Għalhekk, hija qieset li ma kienx rilevanti li tiġi indirizzata l-kwistjoni ta’ jekk din it-tranżazzjoni kinitx tinkludi wkoll it-trasferiment ta’ kontroll ekonomiku fuq il-beni immobbli. Barra minn hekk, il-ġudikatura ma qablitx mal-opinjoni li l-ħlas ta’ kumpens lill-komun għall-beni immobbli esproprijati mit-Teżor Pubbliku ma kienx ħlas effettiv. Hija qieset li l-komun kien fil-fatt irċieva fondi mill-baġit tat-Teżor Pubbliku bħala parti minn allokazzjonijiet magħmula sabiex huwa jkun jista’ jaqdi kompiti pubbliċi fil-qasam ta’ amministrazzjoni statali.
20.
Il-partijiet fil-proċedura prinċipali ma jaqblux mar-riżoluzzjoni tan-Naczelny Sąd Administracyjny (il-Qorti Amministrattiva Suprema). Huma talbu li jsir rinviju għal deċiżjoni preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja. Awla komposta minn tliet imħallfin tan-Naczelny Sąd Administracyjny (il-Qorti Amministrattiva Suprema) qablet li dan isir, issospendiet il-proċeduri u għamlet id-domanda preliminari segwenti:
“It-trasferiment, skont il-liġi, tal-proprjetà ta’ beni immobbli ta’ komun lit-Teżor pubbliku bi ħlas ta’ kumpens, meta mill-ordinament ġuridiku nazzjonali jirriżulta li dawn il-beni immobbli jkomplu jiġu mmaniġġjati mis-sindku tal-komun, li huwa fl-istess ħin ir-rappreżentant tat-Teżor pubbliku u l-organiżmu eżekuttiv tal-komun, jikkostitwixxi tranżazzjoni taxxabbli fis-sens tal-Artikolu 14(2)(a) tad- [Direttiva tal-VAT]?
Għall-finijiet tar-risposta għad-domanda preċedenti, huwa importanti li l-ħlas tal-kumpens lill-komun huwa ta’ natura reali jew li jirrigwarda sempliċi moviment intern għall-baġit tal-komun?”
21.
Tressqu sottomissjonijiet bil-miktub mill-komun ta’ Wrocław, mill-Gvern Pollakk u mill-Kummissjoni Ewropea. Dawn il-partijiet ikkonċernati, kif ukoll il-Ministru għall-Finanzi, ippreżentaw sottomissjonijiet orali waqt is-seduta tat-13 ta’ Diċembru 2017.
IV. Evalwazzjoni
22.
Dawn il-konklużjonijiet huma strutturati kif ġej. L-ewwel nett, ser nagħmel numru ta’ kummenti preliminari dwar il-kuntest speċifiku tal-kawża u l-portata eżatta tad-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju (Taqsima A). It-tieni nett, ser nindirizza, fuq livell ġenerali, l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “provvista ta’ beni” fl-Artikolu 14(1) u fl-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT, u r-relazzjoni bejn il-kunċetti ta’ “kumpens” (Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT) u ta’ “ħlas” (Artikolu 2(1)(a) tad-Direttiva tal-VAT) (Taqsima B). It-tielet nett, ser neżamina d-domanda speċifika magħmula fil-kawża preżenti fid-dawl tal-interpretazzjoni mogħtija lid-dispożizzjonijiet imsemmija hawn fuq (Taqsima C).
A.
Rimarki preliminari
1. In-natura doppja tal-awtoritajiet lokali fil-Polonja
23.
Il-kawża preżenti tirrigwarda kuntest pjuttost speċifiku. In-natura doppja u l-funzjonijiet tal-awtoritajiet lokali huma sors ta’ kumplessita’ fl-evalwazzjoni tan-natura taxxabbli ta’ tranżazzjoni bħal dik inkwistjoni. Kif spjegat b’mod utli mill-qorti tar-rinviju u kif ġie elaborat mill-partijiet ikkonċernati, il-fehim tiegħi tar-regoli nazzjonali dwar dan il-punt huwa s-segwenti:
24.
L-ewwel nett, fuq livell ta’ ġestjoni, Wrocław hija belt distrettwali. Belt distrettwali taqdi kemm il-kompiti tagħha stess li hija responsabbli għalihom (awtoamministrazzjoni jew amministrazzjoni awtonoma) u kompiti li jkunu ġew iddelegati lilha mill-Istat (amministrazzjoni statali). Il-kompiti relatati mal-ġestjoni tal-beni immobbli inkwistjoni f’din il-kawża huma inklużi fil-kompiti stess tal-belt distrettwali. Dan ifisser li, wara esproprjazzjoni, il-beni immobbli, li qabel kienu jappartjenu lill-komun ta’ Wrocław, ikomplu jkunu ġestiti mill-istess korp, irrappreżentat mis-Sindku ta’ Wrocław.
25.
It-tieni nett, fir-rigward tal-baġit komunali, il-qorti tar-rinviju tispjega li belt distrettwali tiffinanzja l-kompiti tagħha stess mir-riżorsi tagħha stess. Kuntrarjament, kompiti ta’ amministrazzjoni statali ddelegati lilha, huma ffinanzjati minn allokazzjonijiet mill-baġit tal-Istat jew mill-baġit ta’ livelli oħra governattivi. Skont id-digriet tar-rinviju, il-komun (il-belt distrettwali) huwa responsabbli għall-kompiti ta’ ġestjoni tal-beni immobbli inkwistjoni. Peress li dawn huma l-kompiti tiegħu stess, l-ispejjeż relatati magħhom ma humiex neċessarjament koperti minn allokazzjonijiet mill-baġit statali.
26.
It-tielet nett, rigward ir-rappreżentazzjoni formali tal-partijiet tat-tranżazzjoni, għalkemm il-proprjetà ta’ beni immobbli kienet ittrasferita mill-komun ta’ Wrocław lit-Teżor Pubbliku, iż-żewġ entitajiet pubbliċi kienu rrappreżentanti f’dik it-tranżazzjoni mill-istess awtorita’ li taġixxi f’irwoli differenti: is-Sindku ta’ Wrocław.
2. Fuq il-portata tad-domanda preliminari
27.
Dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari tfassal mill-qorti nazzjonali f’termini pjuttost speċifiċi. Id-domanda magħmula hija bbażata fuq numru ta’ assunzjonijiet fattwali u legali.
28.
B’mod partikolari, skont l-Artikolu 9(1) tad-Direttiva tal-VAT, “persuna taxxabbli” hija kull persuna li indipendentement twettaq fi kwalunkwe post kwalunkwe attivita’ ekonomika, irrispettivament mill-iskop jew mir-riżultati ta’ din l-attività. L-isfruttament ta’ beni tanġibbli jew intanġibbli għal skopijiet ta’ dħul minnu fuq bażi kontinwa għandu jitqies bħala “attività ekonomika” (
7
). Deroga mid-definizzjoni ġenerali ta’ “persuna taxxabbli” fl-Artikolu 9(1) tad-Direttiva tal-VAT tinsab fl-Artikolu 13(1) ta’ dik id-direttiva. Hija teskludi Stati, awtoritajiet governattivi reġjonali u lokali, kif ukoll korpi oħra rregolati mid-dritt pubbliku, fir-rigward ta’ attivitajiet jew tranżazzjonijiet ekonomiċi li huma jwettqu bħala awtorita’ pubblika, sakemm it-trattament tagħhom bħala persuni mhux taxxabli ma jikkawżax distorsjonijiet kunsiderevoli tal-kompetizzjoni (
8
).
29.
Għalkemm repetutament ikkontestat mill-komun ta’ Wrocław, il-qorti tar-rinviju espliċitament enfasizzat li l-kapaċita’ ta’ dan il-komun bħala persuna taxxabbli ma hijiex inkwistjoni. Id-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju għalhekk tirrigwarda esklużivament in-natura taxxabbli tat-trasferiment tal-proprjetà tal-beni immobbli inkwistjoni.
30.
Hija l-qorti nazzjonali li għandha tikklassifika l-attivitajiet inkwistjoni fid-dawl tal-kriterji adottati mill-Qorti tal-Ġustizzja (
9
). F’dan il-kuntest, għandu jiġi mfakkar li hija r-responsabilta’ tal-qorti nazzjonali li tiddefinixxi l-kuntest fattwali u leġiżlattiv tat-tilwima quddiemha (
10
). B’mod partikolarment, id-deċiżjoni dwar id-domandi magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja hija tal-qorti nazzjonali u mhux tal-partijiet fil-proċeduri prinċipali. Dan huwa l-każ mhux biss fid-dawl tal-funzjoni mogħtija lill-Qorti tal-Ġustizzja mill-Artikolu 267 TFUE, iżda wkoll minħabba d-dmir li jiġi żgurat li kull parti kkonċernata tingħata l-opportunita’ li tissottometti osservazzjonijiet, kif stabbilit fl-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (
11
).
31.
Ma huwiex għalhekk l-irwol tal-Qorti tal-Ġustizzja li tindirizza mill-ġdid l-evalwazzjoni jew l-interpretazzjoni fattwali tad-dritt nazzjonali li diġa’ twettqu mill-qorti tar-rinviju li ma humiex is-suġġett tad-domandi magħmula. Dan huwa minnu wkoll (jew partikolarment minnu) f’każijiet fejn evalwazzjoni xierqa teħtieġ l-applikazzjoni tad-dritt tal-UE għal leġiżlazzjoni nazzjonali pjuttost kumplessa.
32.
Dawn il-konklużjonijiet għalhekk ser ikunu bbażati fuq l-evalwazzjoni mwettqa mill-qorti nazzjonali – jiġifieri dik li, għall-finijiet tat-tranżazzjoni inkwistjoni, il-komun ta’ Wrocław huwa “persuna taxxabbli” – mingħajr, iżda, ma tittieħed pożizzjoni dwar din il-kwistjoni speċifika.
B.
Il-“provvista ta’ beni” fis-sens tal-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT
33.
Bid-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tfittex li tistabbilixxi jekk it-tranżazzjoni inkwistjoni fil-proċeduri prinċipali tikkostitwixxix “provvista ta’ beni” taxxabbli fis-sens tal-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT. Il-qorti tar-rinviju tistaqsi, barra minn hekk, jekk il-fatt li l-kumpens imħallas jikkonsisti biss f’sempliċi trasferiment tal-kontabbilta’ interna fi ħdan il-baġit tal-komun huwiex rilevanti għal dik l-evalwazzjoni.
34.
Sabiex tingħata risposta utli għad-domanda mqajma, ser neżamina l-ewwel nett l-oriġini u l-iskop tal-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT (Taqsima 1). It-tieni nett, ser nanalizza r-relazzjoni bejn l-Artikolu 14(2)(a) u l-Artikolu 14(1) tad-Direttiva tal-VAT (Taqsima 2). It-tielet nett, ser nindirizza l-kwistjoni dwar jekk il-“kumpens” previst fl-Artikolu 14(2)(a) jissodisfax ir-rekwiżit ta’ “ħlas” fl-Artikolu 2(1)(a) ta’ dik id-direttiva (Taqsima 3).
1. L-oriġini u l-finalità tal-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT
35.
L-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT ikopri tranżazzjoni speċifika li tissodisfa tliet elementi. L-ewwel nett, għandu jkun hemm “trasferiment ta’ dritt ta’ proprjetà”. It-tieni nett, it-trasferiment tal-proprjetà għandu jseħħ “b’ordni ta’ jew f’isem awtorità pubblika jew skond il-liġi”. It-tielet nett, it-trasferiment tal-beni immobbli għandu jsir bi “ħlas ta’ kumpens”.
36.
L-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT ikopri sett speċifiku ta’ tranżazzjonijiet. B’kuntrast mat-tranżazzjonijiet previsti fl-Artikolu 14(1) tad-Direttiva tal-VAT, li jinvolvu r-rieda ħielsa tal-partijiet inerenti fi tranżazzjoni reċiproka magħmula bi ħlas, l-Artikolu 14(2)(a) ta’ dik id-direttiva jipprevedi sitwazzjoni differenti: it-trasferiment ta’ beni immobbli li jseħħ b’riżultat ta’ deċiżjoni unilaterali minn awtorita’ pubblika bi ħlas ta’ kumpens.
37.
Għalkemm ix-xogħlijiet preparatorji ma jitfgħux dawl fuq l-iskop tal-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT (
12
), il-kliem u l-loġika ta’ din id-dispożizzjoni madankollu jippermettu li jsiru ċerti inferenzi.
38.
Kif enfasizzat minn diversi awturi, huwa raġonevoli li jiġi preżunt li l-leġiżlatura, billi espliċitament trendi l-esproprjazzjoni b’kumpens bħala provvista ta’ beni taxxabbli, u għalhekk tissuġġetta trasferimenti forzati ta’ proprjetà b’kumpens għall-istess regoli bħal dawk ta’ provvisti ta’ beni oħra, jista’ jkun li kellha l-intenzjoni tipprevjeni lill-awtoritajiet pubbliċi milli jagħżlu esproprjazzjoni minflok tranżazzjoni li tissodisfa l-kriterji ġenerali ta’ provvista ta’ beni (
13
).
39.
Jiena naqbel. Jidher fil-fatt li huwa approċċ raġonevoli li l-amministrazzjoni pubblika ma tkunx inċentivata tesproprja billi tingħata inċentivi fiskali sabiex tagħmel hekk, minflok ma tfittex ftehim mal-parti kkonċernata. Għalhekk, indipendentement minn jekk tkunx ingħatat lok b’kuntratt jew b’esproprjazzjoni, il-provvista ta’ beni fil-forma ta’ beni immobbli għandha tibqa’ fiskalment newtrali. Dak li għandu jkun enfasizzat huwa madankollu l-loġika differenti u għalhekk it-terminoloġija differenti tal-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT, li tista’ tintwera bil-kuntrast segwenti: id-dritt privat – reċiproċita’ – ħlas, minn naħa, u d-dritt pubbliku – deċiżjoni unilaterali – kumpens, minn naħa l-oħra.
2. Ir-relazzjoni bejn l-Artikolu 14(2)(a) u l-Artikolu 14(1)tad-Direttiva tal-VAT
40.
Id-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju u l-argumenti ppreżentati mill-partijiet ikkonċernati jikkonċernaw il-kwistjoni dwar jekk it-tranżazzjonijiet koperti mill-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT għandhomx jikkonformaw mar-rekwiżiti tal-Artikolu 14(1) ta’ dik id-direttiva, b’mod partikolari mal-kundizzjoni li għandu jkun hemm “trasferiment tad-dritt li tiddisponi minn proprjetà tanġibbli bħala sid”.
41.
Il-qorti tar-rinviju u l-partijiet ikkonċernati rreferew estensivament għall-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-Artikolu 14(1) tad-Direttiva tal-VAT li tenfasizza r-rilevanza tat-trasferiment de facto ta’ proprjetà, minkejja l-forma legali ta’ dak it-trasferiment (
14
). Il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li, sabiex tranżazzjoni tiġi kklassifikata bħala provvista ta’ beni fis-sens tal-Artikolu 14(1), huwa neċċessarju li jkollha l-effett li tawtorizza lil dik il-persuna tiddisponi effettivament mill-beni, daqslikieku kienet sidhom (
15
). Id-dritt li persuna tiddisponi minn beni bħala sid ġie deskritt bħala d-dritt li persuna tiddeċiedi b’liema mod il-beni jintużaw jew għal liema finalità (
16
).
42.
L-argument invokat mill-komun ta’ Wrocław jissuġġerixxi li sabiex tranżazzjoni taqa’ taħt l-Artikolu 14(2)(a), din trid tissodisfa wkoll il-kriterji tal-Artikolu 14(1), jiġifieri, timplika d-dritt li persuna tiddisponi minn beni bħala sid.
43.
Kuntrarjament, il-Gvern Pollakk u l-Kummissjoni jsostnu li l-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT huwa awtonomu fir-rigward tal-Artikolu 14(1) ta’ dik id-direttiva. Għaldaqstant, huwa rrilevanti għall-finijiet tal-Artikolu 14(2)(a) jekk ikunx hemm trasferiment tad-dritt li persuna tiddisponi mill-beni f’sens ekonomiku.
44.
Jien naqbel mal-aħħar approċċ.
45.
L-Artikolu 14 tad-Direttiva tal-VAT, li jinsab taħt it-Titolu ‘Tranżazzjonijiet Taxxabbli’, jikkonċerna d-definizzjoni ta’ “provvista ta’ beni”.
46.
L-ewwel paragrafu tiegħu jiddefinixxi r-regola ġenerali ta’ dak li jikkostitwixxi “provvista ta’ beni”: “it-trasferiment tad-dritt li tiddisponi minn proprjetà tanġibbli bħala sid”. It-tieni paragrafu ta’ din id-disposizzjoni jirreferi għal tranżazzjonijiet oħra li “għandhom jiġu kkunsidrati bħala provvista ta’ merkanzija” […] “flimkien mat-tranżazzjonijiet imsemmija fil-paragrafu 1”.
47.
Huwa għalhekk ċar mill-formolazzjoni u mill-istruttura tal-Artikolu 14 tad-Direttiva tal-VAT li t-tieni paragrafu ta’ din id-dispożizzjoni effettivament jikkostitwixxi lex specialis mid-definizzjoni ġenerali ta’ provvista ta’ beni fl-ewwel paragrafu tiegħu.
48.
L-Artikolu 14(1) u l-Artikolu 14(2) tad-Direttiva tal-VAT huma żewġ każijiet separati ta’ “provvista ta’ beni”’ li għandhom jiġu interpretati indipendentement. L-Artikolu 14(1) fih il-kriterji ġenerali għall-istabbiliment ta’ provvista ta’ beni. L-Artikolu 14(2) fih lista ta’ tranżazzjonijiet li “flimkien” ma’ dawk li jaqgħu fid-definizzjoni ġenerali tal-Artikolu 14(1) għandhom ukoll jitqiesu bħala “provvista ta’ beni”. L-istruttura tal-Artikolu 14 hija għalhekk deċiżiva: l-Artikolu 14(1) jistabbilixxi r-rekwiżiti ġenerali sabiex titwettaq provvista ta’ beni. Kuntrarjament, l-Artikolu 14(2) jirreferi għal tranżazzjonijiet speċifiċi li huma assimilati għall-provvista ta’ beni.
49.
L-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT juża termini differenti meta mqabbel mal-Artikolu 14(1). L-Artikolu 14(2)(a) ma jirreferix “għad-dritt li tiddisponi minn proprjetà tanġibbli bħala sid”, iżda jagħżel formolazzjoni differenti: “it-trasferiment, b’ordni […] tad-dritt ta’ proprjetà”.
50.
Bħala riżultat, fil-kuntest speċifiku ta’ trasferimenti mandatorji ta’ proprjetà, kuntrarjament għal relazzjonijiet kuntrattwali liberalment konklużi, l-Artikolu 14(2)(a) effettivament jinkorpora l-elementi rilevanti kollha tal-Artikolu 14(1). Il-loġika u l-finalità deskritti hawn fuq (
17
) għalhekk jimplikaw kunċetti differenti.
51.
L-aċċenn fuq l-element formali tat-trasferiment tat-titolu ta’ proprjetà tal-beni immobbli meta mqabbel mad-dritt effettiv li persuna tiddisponi minn beni bħala sid fis-sens ekonomiku huwa komprensibbli fil-kuntest speċifiku ta’ esproprjazzjoni ta’ proprjetà. F’dawn il-każijiet, huwa probabbli li l-awtorita’ pubblika li tkun wettqet l-esproprjazzjoni tkun għamlet hekk għal skop speċifiku. It-twettiq ta’ dak l-iskop speċifiku (pereżempju l-kostruzzjoni ta’ triq fuq art esproprjata) effettivament jorbot lil dik l-awtorita’ pubblika fil-mod kif tiddisponi mill-proprjetà. Għalhekk, jista’ jkun, fil-fatt, li għalkemm awtorita’ pubblika tkun akkwistat it-titolu formali fir-rigward tal-art, il-mod kif hija tiddisponi mill-beni immobbli jkun kunsiderevolment ristrett. Li kieku, f’dawn iċ-ċirkustanzi speċifiċi, kellha tiġi applikata l-loġika ta’ disponiment effettiv bħala sid, dan jista’ effettivament iwassal għal sitwazzjonijiet tassew partikolari f’każijiet ta’ esproprjazzjoni fl-interess pubbliku, għaliex ma jkun hemm ebda sid għall-finijiet tal-VAT.
52.
Barra minn hekk, jista’ jingħad ukoll b’analoġija interna li l-Artikolu 14(2)(b), li jikkostitwixxi tranżazzjoni “addizzjonali” oħra assimilata ma’ provvista ta’ beni, jirreferi għal “konsenja materjali ta’ merkanzija għall-kuntratt għall-kiri ta’ merkanzija għal ċertu żmien, jew għall-bejgħ ta’ merkanzija bi ħlas akkont, li jipprovdi li normalment proprjetà għandha tgħaddi mhux aktar tard minn meta jsir l-aħħar ħlas akkont”. Bħal ma kkonstatat il-Qorti tal-Ġustizzja, il-formolazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni tagħmilha ċara li, kuntrarjament għat-tranżazzjonijiet koperti mill-Artikolu 14(1), dawk koperti mill-Artikolu 14(2)(b) ma jirreferux għat-trasferiment tas-setgħa li persuna tiddisponi minn proprjetà bħala sid (
18
).
53.
Fil-qosor, l-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT ma jeżiġix it-trasferiment tas-setgħa li persuna tiddisponi minn proprjetà bħala sid, filwaqt li jeżiġi dan fil-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu. Għall-finijiet tal-Artikolu 14(2)(a) tad-direttiva, u jekk ir-rekwiżiti l-oħra ta’ dik id-dispożizzjoni jkunu ssodisfatti, huwa t-trasferiment tal-proprjetà ta’ beni immobbli, fis-sens tat-titolu legali formali għall-beni immobbli inkwistjoni li huwa suffiċjenti sabiex dik it-tranżazzjoni titqies bħala “provvista ta’ beni” taxxabbli.
3. Ir-relazzjoni bejn l-Artikolu 14(2)(a) u l-Artikolu 2(1)(a) tad-Direttiva tal-VAT
54.
L-Artikolu 2 tad-Direttiva tal-VAT jikkostitwixxi d-dispożizzjoni qafas li telenka liema tranżazzjonijiet għandhom ikunu suġġetti għall-VAT. Skont l-Artikolu 2(1)(a) ta’ din id-direttiva, waħda minn dawn it-tranżazzjonijiet hija “il-provvista ta’ merkanzija magħmula bi ħlas fit-territorju ta’ Stat Membru minn persuna taxxabbli li taġixxi bħala tali”.
55.
Sabiex tranżazzjoni tkun taxxabbli skont din id-dispożizzjoni, huma għalhekk meħtieġa erba’ elementi. L-ewwel nett, għandu jkun hemm “provvista ta’ merkanzija”. It-tieni nett, il-provvista ta’ beni għandha tkun “magħmula bi ħlas”. It-tielet nett, il-provvista għandha sseħħ fit-territorju ta’ Stat Membru. Ir-raba’ nett, għandha tiġi eżegwita minn “persuna taxxabbli li taġixxi bħala tali”.
56.
L-Artikolu 14 tad-Direttiva tal-VAT ikopri biss l-ewwel wieħed minn dawn il-kriterji elenkati fl-Artikolu 2(1)(a) tad-Direttiva tal-VAT. Huwa jiddefinixxi biss “provvista ta’ merkanzija”. Madankollu, din id-dispożizzjoni ma ssemmi xejn dwar l-elementi l-oħra tal-Artikolu 2(1)(a) tad-Direttiva (ħlas, element territorjali u kwalita’ ta’ persuna taxxabbli li taġixxi bħala tali). Fil-fatt, b’kuntrast mal-Artikoli 16 sa 18 tad-Direttiva tal-VAT, li jirreferu għal tranżazzjonijiet li għandhom jew li jistgħu jitqiesu bħala “provvisti ta’ merkanzija magħmula bi ħlas”, l-Artikolu 14 jirrigwarda biss tranżazzjonijiet li għandhom jitqiesu bħala “provvista ta’ merkanzija”.
57.
Għalhekk, isegwi loġikament li l-Artikolu 14 tad-Direttiva tal-VAT iħalli mhux mimsusa t-tliet kriterji l-oħra tal-Artikolu 2(1)(a) ta’ din id-direttiva. Għalhekk, l-element ta’ ħlas ma’ jistax ikun preżunt li jeżisti f’kull sitwazzjoni fejn titwettaq “provvista ta’ beni” fis-sens tal-Artikolu 14 tad-Direttiva tal-VAT.
58.
Din il-konstatazzjoni tagħti lok għat-tieni kwistjoni mqajma mid-domanda magħmula mill-qorti nazzjonali: x’inhi r-relazzjoni bejn il-kunċett ta’ “kumpens” li jsir referenza għalih fl-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT u l-kunċett ta’ “ħlas” fl-Artikolu 2(1)(a) ta’ din id-Direttiva? Jew il-kumpens għandu jitqies bħala tip (jiġifieri, subkategorija loġika) tal-kunċett ta’ ħlas?
59.
L-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “ħlas” fil-ġurisprudenza hija dik li provvista ta’ beni titwettaq “bi ħlas” jekk ikun hemm rabta diretta bejn il-beni u s-servizzi pprovduti u l-ħlas irċevut (
19
). Dik ir-rabta diretta teżisti “biss jekk ikun hemm bejn il-fornitur u x-xerrej relazzjoni legali li fil-kuntest tagħha jiġu skambjati prestazzjonijiet reċiproċi, fejn il-prezz irċevut mill-fornitur jikkostitwixxi l-korrispettiv effettiv tal-beni pprovdut” (
20
). Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li “jammonta għall-valur suġġettiv, jiġifieri l-valur realment riċevut, u mhux valur stmat skont kriterji oġġettivi” (
21
).
60.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li “il-korrispettiv għandu jkun jista’ jiġi espress fi flus” u li “[f]in-nuqqas ta’ somma flus miftiehma mill-partijiet, dan il-valur, sabiex ikun suġġettiv, għandu jkun dak li l-benefiċjarju tal-provvista ta’ servizzi, li tikkostitwixxi l-korrispettiv tal-provvista ta’ beni, jattribwixxi lis-servizzi li huwa jintendi li jikseb u jikkorrispondi għas-somma li huwa dispost li jħallas għal dan il-għan” (
22
). Il-fatt li l-prezz imħallas għal tranżazzjoni huwa ogħla jew orħos mill-valur tas-suq miftuħ tqies li huwa irrelevanti mill-Qorti tal-Ġustizzja għall-finijiet tad-determinazzjoni dwar jekk tranżazzjoni twettqitx bi ħlas (
23
).
61.
Id-diskussjoni dwar jekk il-kunċett ta’ “kumpens” fl-Artikolu 14(2)(a) jikkonformax mal-elementi kollha li jikkostitwixxu “ħlas” iddefinit fil-ġurisprudenza msemmija iktar ’il fuq huwa, fl-opinjoni tiegħi, ta’ sinjifikat limitat. Fil-fatt, kif sottomess korrettament mill-Kummissjoni, il-kriterji żviluppati mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fir-rigward tal-kunċett ta’ “ħlas”, estensivament diskussi mill-partijiet ikkonċernati fil-kawża preżenti, ġew speċifikament żviluppati fil-kuntest tal-interpretazzjoni tal-Artikolu 2(1)(a) fir-rigward ta’ tranżazzjonijiet ġeneralment koperti mill-Artikolu 14(1) tad-Direttiva tal-VAT, jew fir-rigward tal-provvista ta’ beni bi ħlas fis-sens tal-Artikolu 2(1)(c) ta’ dik id-direttiva.
62.
Fl-opinjoni tiegħi, “kumpens” kif imsemmi fl-Artikolu 14(2)(a) huwa forma speċifika ta’ ħlas fis-sens tal-Artikolu 2(1)(a) ta’ din id-direttiva. Kumpens jista’ jitqies bħala forma ta’ ħlas ipprovdut fiċ-ċirkustanzi speċifiċi ta’ esproprjazzjoni.
63.
Għal din ir-raġuni, irrispettivament minn jekk dan il-kunċett ta’ kumpens, li huwa oġġettivament differenti, jissodisfax eżattament kull kriterju individwali li l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja żviluppat matul is-snin sabiex tkopri l-kunċett ta’ ħlas huwa ta’ importanza limitata. Il-loġika differenti u l-iskop taż-żewġ kunċetti jista’ jiġġustifika l-adattamenti u d-distinzjonijiet neċessarji.
64.
Madankollu, ad abundantiam, fil-parti konklużiva ta’ din it-taqsima, ser nindirizza żewġ oġġezzjonijiet potenzjali rigward id-differenza bejn iż-żewġ kunċetti u, fuq dik il-bażi, nuri kif il-kunċett ta’ kumpens mifhum b’dan il-mod jista’ faċilment jaqa’ taħt il-kunċett ġenerali ta’ ħlas. L-ewwel oġġezzjoni tikkonċerna l-eżistenza ta’ ġurisprudenza li tipprovdi li kumpens għad-dannu ġeneralment ma jimplikax “ħlas”, u, it-tieni oġġezzjoni tikkonċerna ġurisprudenza dwar in-neċessità għal “twettiq reċiproku”.
65.
Rigward l-ewwel oġġezzjoni potenzjali, fil-kuntest ta’ provvista ta’ servizzi u tal-interpretazzjoni tal-Artikolu 2(1)(ċ) tad-Direttiva tal-VAT, il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja f’okkażjonijiet differenti kkonstatat li kumpens imħallas għal dannu ma jissodisfax ir-rekwiżiti sabiex jitqies bħala ħlas. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li somma mħallsa bħala depożitu – bħala kumpens għat-telf imġarrab bħala riżultat tan-nuqqas min-naħa tal-klijent fil-kuntest ta’ kuntratt relatat mal-provvista ta’ servizzi ta’ lukanda, ma kellha ebda rabta diretta mal-provvista ta’ kwalunkwe servizz bi ħlas u, ma kinitx suġġetta għal dik it-taxxa (
24
). Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li kumpens ġust marbut mad-dannu lil detenturi ta’ drittijiet li jirriżulta mir-riproduzzjoni tax-xogħlijiet protetti tagħhom mingħajr l-awtorizzazzjoni tagħhom lanqas ma huwa ħlas dirett għal kwalunkwe provvista ta’ servizzi (
25
).
66.
Fl-opinjoni tiegħi, il-kumpens li jirreferu għalih dawk il-każijiet huwa sempliċiment differenti mill-kumpens imsemmi fl-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT. Id-deċiżjonijiet imsemmija iktar ’il fuq ingħataw fil-qasam tal-provvisti ta’ servizzi. B’kuntrast mal-provvisti ta’ beni, ma hemmx dispożizzjoni li hija simili għall-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT fil-qasam tal-provvisti ta’ servizzi, jiġifieri, ebda dispożizzjoni speċifika li tkopri t-trasferiment ta’ proprjetà bi ħlas ta’ kumpens. B’kunsiderazzjoni għall-inklużjoni espressa tat-trasferiment tal-proprjetà ta’ beni immobbli b’kumpens taħt l-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT, ikun irraġonevoli li jiġu esklużi tranżazzjonijiet koperti minn dik id-dispożizzjoni mill-kunċett ta’ “tranżazzjonijiet taxxabbli” tal-Artikolu 2 tad-Direttiva tal-VAT billi l-kunċett ta’ kumpens jiġi ddefinit bħala li ma jaqax taħt il-kunċett ġenerali ta’ “ħlas”. Kif jintqal korrettament fid-duttrina, l-introduzzjoni tal-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT setgħet kienet intiża li telgħeb il-problemi kunċettwali potenzjali billi telenka t-tranżazzjoni speċifika li tinsab hemmhekk bħala provvista ta’ beni (
26
).
67.
It-tieni oġġezzjoni potenzjali titqajjem mill-ġurisprudenza li tinterpreta l-kombinazzjoni tal-Artikolu 2(1)(a) u tal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva tal-VAT, filwaqt li tenfasizza l-element ta’ “twettiq reċiproku”. Għalhekk, pereżempju, fis-sentenza Posnania Investment, fejn it-tranżazzjoni inkwistjoni kienet tikkonsisti fi trasferiment tal-proprjetà ta’ beni immobbli lil korp pubbliku bi ħlas ta’ arretrati tat-taxxa, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li, għalkemm kien hemm relazzjoni legali bejn il-fornitur u l-benefiċjarju, l-obbligu tal-persuna taxxabbli (il-fornitur) kien unilaterali, peress li l-ħlas tat-taxxa kien jirriżulta biss fil-kwittanza statutorja tad-dejn fiskali tiegħu u peress li t-taxxa kienet piż obbligatorju. Fuq din il-bażi, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li ma kien hemm ebda relazzjoni legali li timplika prestazzjoni reċiproka (
27
).
68.
Għal darba oħra, sa fejn dik il-kategorija hija fil-fatt rilevanti fid-dawl tan-natura differenti tat-tranżazzjoni li hemm riferiment għaliha fl-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT, jifdal madankollu l-element ta’ “reċiproċita’’ fis-sens ta’ “rabta diretta”, anki fir-rigward tat-trasferiment tal-proprjetà ta’ beni immobbli u tal-kumpens. Waħda hija l-kawża tal-oħra – il-kumpens tħallas peress li l-proprjetà kienet esproprjata. Fil-fatt, l-element jirrigwarda r-relazzjoni loġika bejn ħlas u provvista: il-provvista ta’ beni kkonċernata u l-ħlas (fil-forma ta’ kumpens) għandhom jitqiesu li huma direttament marbuta. Jekk il-provvista ma ssirx, ebda ħlas ma jitħallas u viċe versa (
28
).
4. Konklużjoni provviżorja
69.
L-applikazzjoni tal-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT hija suġġetta għal tliet kundizzjonijiet kumulattivi. L-ewwel nett, għandu jkun hemm trasferiment ta’ proprjetà. It-tieni nett, dan it-trasferiment għandu jseħħ skont ordni li ssir minn jew f’isem awtorita’ pubblika jew skont il-liġi. It-tielet nett, għandu jkun hemm ħlas ta’ kumpens.
70.
Fir-rigward tal-ewwel kundizzjoni, id-Direttiva tal-VAT ma teżiġix it-trasferiment tas-setgħa li persuna tiddisponi minn beni bħala sid, kif inhu l-każ fl-Artikolu 14(1). Għall-finijiet tal-Artikolu 14(2)(a) ta’ din id-direttiva, u jekk ir-rekwiżiti relatati mal-kumpens u mal-mod kif it-tranżazzjoni għandha titwettaq ikunu ssodisfatti, it-trasferiment tal-proprjetà ta’ beni immobbli fis-sens tat-titolu legali formali tal-proprjetà inkwistjoni huwa biżżejjed sabiex tali tranżazzjoni titqies li hija “provvista’ ta’ merkanzija” skont l-Artikolu 14 ta’ din id-direttiva.
71.
Sabiex provvista skont l-Artikolu 14(2)(a) tkun taxxabbli, ir-rekwiżiti tal-Artikolu 2(1)(a) tad-Direttiva tal-VAT għandhom ukoll ikunu ssodisfatti, bla ħsara għall-elementi speċifiċi li jinsabu fid-dispożizzjoni preċedenti. Dawk l-elementi speċifiċi tal-Artikolu 14(2)(a) jinfluwenzaw ukoll l-interpretazzjoni tal-kunċett ġenerali ta’ “ħlas” tal-Artikolu 2(1)(a). Il-kumpens effettivament imħallas skont l-Artikolu 14(2)(a) għandu jitqies bħala tip speċifiku ta’ “ħlas” fis-sens tal-Artikolu 2(1)(a) tad-Direttiva tal-VAT.
C.
Il-kawża ineżami
1. Kien hemm provvista ta’ beni fis-sens tal-Artikolu 14(2)(a)?
72.
Fil-kawża ineżami, il-qorti tar-rinviju esprimiet dubji dwar l-eżistenza ta’ trasferiment ta’ proprjetà fis-sens “ekonomiku”. Hija tispjega li s-Sindku ta’ Wrocław jaġixxi fuq iż-żewġ naħat tat-tranżazzjoni, bħala korp tal-gvern lokali (il-komun) u bħala rappreżentant tat-Teżor Pubbliku. Id-dispożizzjonijiet applikabbli tad-dritt Pollakk jikkonċernaw biss it-trasferiment ta’ “proprjetà legali” u ma jirrigwardawx it-trasferiment ta’ “proprjetà ekonomika”. Huwa għalhekk dubjuż jekk kienx hemm trasferiment de facto ta’ proprjetà ekonomika. Il-qorti tar-rinviju tinnota wkoll li t-tranżazzjoni kkontestata tikkonċerna t-trasferiment ta’ proprjetà mhux bħala riżultat tar-rieda liberalment espressa tal-partijiet kontraenti ta’ dik it-tranżazzjoni, iżda skont il-liġi, u bi ħlas ta’ kumpens.
73.
Ma hemmx riferiment għall-kunċett ta’ “proprjetà ekonomika” bħala tali fid-Direttiva. Madankollu, mill-indikazzjonijiet tal-qorti tar-rinviju u mid-diskussjonijiet bejn il-partijiet ikkonċernati, jidher li d-domanda preliminari tikkonċerna l-kwistjoni dwar jekk ikunx possibbli li jiġi applikat il-kunċett ta’ “trasferiment tad-dritt ta’ sid li jiddisponi minn proprjetà tanġibbli” previst fl-Artikolu 14(1) tad-Direttiva tal-VAT, kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja.
74.
Skont il-kriterji ġenerali elenkati fil-punti 40 sa 53 ta’ dawn il-konklużjonijiet, ir-rekwiżit li jkun hemm trasferiment tad-dritt ta’ persuna li tiddisponi minn beni bħala sid ma huwiex wieħed mill-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT.
75.
Bħala riżultat, u bla ħsara għal verifika mill-qorti nazzjonali, jidher li t-tliet rekwiżiti tal-Artikolu 14(2)(a) għat-twettiq ta’ provvista ta’ beni huma ssodisfatti fil-kawża inkwistjoni.
76.
L-ewwel nett, kif ikkonfermat mill-qorti nazzjonali, ma huwiex ikkontestat li l-proprjetà ta’ beni immobbli ġiet ittrasferita mill-komun ta’ Wrocław lit-Teżor Pubbliku. Għal dawn il-finijiet, huwa irrilevanti li kien fil-fatt l-istess Sindku ta’ Wrocław li kien qiegħed jaġixxi f’żewġ irwoli differenti fl-istess tranżazzjoni, bħala l-awtorita’ eżekuttiva f’isem il-komun u bħala rappreżentant tat-Teżor Pubbliku. Dak li jgħodd għall-finijiet tad-dispożizzjoni kkonċernata hija l-bidla fit-titolu formali legali ta’ proprjetà bejn żewġ persuni ġuridiċi distinti.
77.
It-tieni nett, dak it-trasferiment ta’ proprjetà seħħ wara li ttieħdet deċiżjoni mill-Gvernatur Reġjonali ta’ Dolny Śląsk u skont id-dritt nazzjonali (
29
). F’dan ir-rigward, il-fatt, enfasizzat mill-qorti tar-rinviju, li t-trasferiment tal-proprjetà ta’ beni ma huwiex ir-riżultat tar-rieda ħielsa tal-partijiet huwa wkoll irrilevanti. Fil-fatt, it-tieni rekwiżit previst fl-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT huwa preċiżament li t-trasferiment ta’ proprjetà jseħħ skont il-liġi, jew skony ordni li ssir minn jew f’isem awtorita’ pubblika. Dan l-element jimplika differenza meta mqabbel mat-tranżazzjonijiet koperti mill-Artikolu 14(1) tad-direttiva, u bħala tali, ifisser li ma hemm ebda rieda ħielsa jew ftehim reċiproku.
78.
It-tielet nett, jidher li kien hemm ħlas ta’ kumpens li sar mis-Sindku ta’ Wrocław, kif ordnat b’deċiżjoni separata maħruġa mill-Gvernatur Reġjonali Dolny Śląsk li tistabbilixxi l-livell ta’ kumpens li għalih kien intitolat il-komun ta’ Wrocław. Madankollu, peress li l-eżistenza ta’ kumpens “effettiv” ġiet dibattuta estensivament f’dawn il-proċeduri mill-partijiet ikkonċernati, jien ser neżamina din il-kwistjoni speċifika separatament.
2. Kumpens jew ħlas “effettiv”
79.
L-analiżi ġenerali mwettqa fil-punti 54 sa 68 ta’ dawn il-konklużjonijiet diġà tissuġġerixxi li l-kunċett ta’ kumpens fl-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT għandu jitqies bħala tip speċifiku ta’ ħlas fis-sens tal-Artikolu 2(1)(a) tad-Direttiva.
80.
Madankollu, mid-digriet tar-rinviju u wkoll mis-sottomissjonijiet tal-partijiet ikkonċernati fil-kawża prinċipali, jidher li d-dubji tal-qorti tar-rinviju jirrigwardaw mhux wisq ir-relazzjoni loġika bejn il-kunċetti ta’ “ħlas” u ta’ “kumpens”, iżda l-fatt li huwa inċert jekk il-kumpens effettivament tħallasx.
81.
Iż-żewġ partijiet fil-kawża prinċipali jqisu li ma sar ebda ħlas effettiv.
82.
Skont il-komun ta’ Wrocław, il-fondi għall-ħlas tal-kumpens stabbilit bid-deċiżjoni tal-Gvernatur Reġjonali ta’ Dolny Śląsk ittieħdu mill-baġit komunali marbut mal-kompiti tal-belt distrettwali. Fl-istess ħin, id-dħul mill-kumpens ġie rifless f’dak l-istess baġit bħala dħul tal-komun. Dan sar permezz ta’ trasferiment ta’ kontabbilta’ intern, li ma kkumpensax it-telf tal-beni immobbli mġarrab mill-komun ta’ Wrocław.
83.
Il-Gvern Pollakk isostni li ma jistax jitqies li l-kundizzjoni tar-rabta diretta bejn it-trasferiment ta’ proprjetà u l-kumpens hija ssodisfatta. Is-Sindku ta’ Wrocław, li kien ordnat iħallas il-kumpens, ma għandux baġit tiegħu stess. L-iffinanzjar għall-kompiti li huwa jwettaq jinsilet mill-baġit komunali. Bħala riżultat, l-implementazzjoni tad-deċiżjoni li jitħallas il-kumpens issir biss permezz ta’ trasferiment ta’ fondi li jkunu diġà ġew allokati għall-kompiti ta’ belt distrettwali lill-komun ta’ Wrocław. Il-Ministru għall-Finanzi esprima perspettiva simili matul is-seduta.
84.
Hija esklużivament il-qorti tar-rinviju li għandha tiddetermina jekk, fiċ-ċirkustanzi speċifiċi tal-każ inkwistjoni, il-kumpens effettivament tħallasx. Huwa fil-fatt mhux kompitu ta’ din il-Qorti tal-Ġustizzja li taġġudika fuq il-kumplessità tad-dritt amministrattiv Pollakk, fid-dawl tal-fatt li l-kuntest fattwali u legali f’din il-kawża jibqa’ distintivament ambigwu, minkejja l-istedina tal-Qorti tal-Ġustizzja, matul is-seduta, lill-partijiet ikkonċernati sabiex jispjegaw kif is-sistema ta’ kontabbiltà ta’ amministrazzjoni komunali b’kompiti doppji fil-fatt topera. B’mod partikolari, jibqa’ mhux ċar il-fatt dwar jekk kienx hemm trasferiment effettiv ta’ fondi mit-Teżor Pubbliku, u jekk dan ikun il-każ, mil-liema linji baġitarji tal-komun, jew anki sa liema limitu, il-komun fil-fatt għandu linji baġitarji separati u distinti għall-kompiti differenti li huwa fdat bihom.
85.
Hemm madankollu minn tal-inqas numru ta’ punti ġenerali li forsi jistgħu jiġu pprovduti bħala gwida lill-qorti tar-rinviju.
86.
L-ewwel nett, il-fatt li l-kumpens twettaq permezz ta’ operazzjoni ta’ kontabbiltà ma jipprekludix in-natura effettiva tiegħu, peress li la d-Direttiva tal-VAT u lanqas il-ġurisprudenza ma jeżiġu rekwiżit speċifiku rigward il-metodu ta’ ħlas jew ta’ proċedura ta’ kontabbiltà li permezz tagħhom għandu jsir il-kumpens.
87.
It-tieni nett, madankollu, fir-rigward tar-rabta diretta jew tal-loġika bażika “quid pro quo” inerenti f’kull tranżazzjoni (
30
), għandu jkun hemm ħlas għat-trasferiment tat-titolu formali tal-proprjetà. Sa ċertu punt, għandu jkun hemm ħlas fid-direzzjoni inversa għal dak it-trasferiment tat-titolu. Għalhekk, għandu jkun hemm ċerta akkumulazzjoni tar-riżorsi tal-komun stess, b’kunsiderazzjoni għall-fatt li l-beni immobbli preċedentement kienu proprjetà tal-komun fil-kapaċita’ tiegħu ta’ unità indipendenti ta’ awtoamministrazzjoni.
88.
It-tielet nett, peress li l-kumpens previst fl-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT huwa espressjoni speċifika tal-ħlas meħtieġ mill-Artikolu 2(1)(a) ta’ din id-direttiva, huwa imperattiv li dak il-kumpens ikun effettivament tħallas. Dan huwa kkonfermat mill-Artikolu 14(2)(a), li espliċitament jeżiġi ħlas ta’ kumpens. Wieħed mill-prinċipji fundamentali tad-Direttiva tal-VAT huwa li l-ammont taxxabbli huwa l-ħlas effettivament irċevut, li l-korollarju tiegħu huwa li l-awtoritajiet tat-taxxa ma jistgħux jiġbru ammont ta’ VAT li jeċċedi t-taxxa li tkun irċeviet il-persuna taxxabbli (
31
). Fil-fatt, jekk ikun hemm provvista mingħajr ħlas, ma jkun hemm ebda bażi għal valutazzjoni tat-taxxa (
32
). Fil-qosor: jekk ebda ħlas ma jkun rċevut, ma jkun hemm xejn taxxabbli.
V. Konklużjoni
89.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jiena nipproponi r-risposta segwenti għad-domanda tan-Naczelny Sąd Administracyjny (il-Qorti Amministrattiva Suprema, il-Polonja):
“Trasferiment, skont il-liġi, ta’ proprjetà ta’ beni immobbli ta’ komun lit-Teżor Pubbliku bi ħlas effettiv ta’ kumpens, fil-każ fejn, skont ir-regoli tad-dritt nazzjonali, l-imsemmija beni immobbli jibqgħu amministrati mis-sindku tal-komun, li huwa simultanjament ir-rapprezentant tat-Teżor Pubbliku u l-korp eżekuttiv tal-komun, jikkostitwixxi tranżazzjoni taxxabbli fis-sens tal-Artikolu 14(2)(a) tad- Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE tat-28 ta’ Novembru 2006 fuq is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur.”
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
(
2
)	Ara, pereżempju, Roscher W.H. (editur), W. H., Ausführliches Lexikon der Griechischen und Römischen Mythologie. it-tieni volum., Leipzig, Verlag von B. G. Teubner, 1890-1897, p. 29 sa 41 jew William Smith (editur), Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology. Vol. II. London, Taylor and Walton, 1846, p. 550 sa 552.
(
3
)	Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE tat-28 ta’ Novembru 2006 fuq is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (ĠU 2006, L 347, p. 1), (iktar ’il quddiem id-“Direttiva tal-VAT”).
(
4
)	Dz. U 2004, Nru 54, intestatura 535. test ikkonsolidat, Dz. U. 2011, Nru 177, intestatura 1054, kif emendat.
(
5
)	I FSK 1857/13.
(
6
)	I FPS 1/15.
(
7
)	Sentenza tal-11 ta’ Mejju 2017, Posnania Investment (C-36/16, EU:C:2017:361, punt 27).
(
8
)	Ara s-sentenza tad-29 ta’ Settembru 2015, Gmina Wrocław (C-276/14, EU:C:2015:635, punt 29, u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
9
)	Sentenza tal-14 ta’ Diċembru 2000, Fazenda Pública (C-446/98, EU:C:2000:691, punt 23, u l-ġurisprudenza ċċitata). Ara wkoll id-digriet tal-20 ta’ Marzu 2014, Gmina Wrocław (C-72/13, EU:C:2014:197, punti 18 sa 22 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
10
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tad-19 ta’ Jannar 2017, National Roads Authority (C-344/15, EU:C:2017:28, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
11
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tas-6 ta’ Ottubru 2015, T-Mobile Czech Republic and Vodafone Czech Republic (C-508/14, EU:C:2015:657, punti 28 u 29 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
12
)	Dispożizzjoni ekwivalenti għall-Artikolu 14(2)(a) tad-Direttiva tal-VAT ġiet introdotta mis-Sitt Direttiva tal-Kunsill 77/388/KEE tas-17 ta’ Mejju 1977 fuq l-armonizzazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar taxxi fuq id-dħul mill-bejgħ - Sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud: bażi uniformi ta’ stima (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 23). Fil-Proposta tal-Kummissjoni (COM/1973/950/finali), l-abbozz tal-Artikolu 5(2)(f), li sar l-Artikolu 5(4)(a) tas-Sitt Direttiva tal-VAT, kien jirreferi għat-“trasferiment, b’ordni ta’ jew f’isem awtorita’ pubblika, tal-proprjetà ta’ beni immobbli bi ħlas ta’ kumpens, fejn it-trasferiment ta’ dak il-beni immobbli bi ftehim privat ikun suġġett għat-taxxa”. Din id-dispożizzjoni tal-aħħar (bil-korsiv) ma kinitx inkluża fit-test finali. Il-proposta kienet tinkludi wkoll l-Artikolu 12(4), li kien jipprovdi li “fir-rigward tal-provvisti speċifikati fl-Artikolu 5(2)(f), l-ammont ta’ kumpens imħallas, bl-esklużjoni tal-benefiċċju għall-impjieg mill-ġdid, għandu jitqies li huwa l-ammont taxxabbli”. Din id-dispożizzjoni ma ġietx inkluża fit-test finali. Ara Terra, B.J.M. and Kajus, J., A Guide to the Sixth VAT Directive. Commentary to the Value Added Tax of the European Community, Volum A, IBFD Publications, 1991, p. 209.
(
13
)	Ara, pereżempju, Terra, B.J.M. and Kajus, J., Introduction to European VAT (Recast), Commentaries on European VAT Directives, IBFD Publications, 2017, p. 246; jew van Doesum, A., van Kesteren H., u van Norden, G.-J. Fundamentals of EU VAT Law, Kluwer Law International, 2016, p. 111.
(
14
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-18 ta’ Lulju 2013, Evita-K (C-78/12, EU:C:2013:486, punt 35). Il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat ukoll li dik id-dispożizzjoni “ma [t]irreferix għat-trasferiment tad-dritt ta’ sjieda skont il-proċeduri previsti mid-dritt nazzjonali applikabbli, iżda jinkludi kwalunkwe tranżazzjoni ta’ trasferiment ta’ beni tanġibbli minn parti waħda li tagħti s-setgħa lill-parti l-oħra li tiddisponi minnha daqslikieku kienet il-proprjetarja ta’ dik il-proprjetà”. Ara, pereżempju, is-sentenza tat-3 ta’ Settembru 2015, Fast Bunkering Klaipėda (C-526/13, EU:C:2015:536, punt 51 u ġurisprudenza ċċitata.) Il-Qorti tal-Ġustizzja spjegat li dan huwa għall-iskop li tibbaża s-sistema komuni ta’ VAT fuq definizzjoni uniformi ta’ tranżazzjonijiet u li dak l-għan ikun ippreġudikat “jekk il-kundizzjonijiet preċedenti għall-provvista ta’ merkanzija […] ivarjaw minn Stat Membru għall-ieħor, kif jagħmlu l-kundizzjonijiet li jiggvernaw it-trasferiment tal-proprjetà taħt id-dritt ċivili”. Ara, pereżempju, is-sentenza tat-8 ta’ Frar 1990, Shipping and Forwarding Enterprise Safe (C-320/88, EU:C:1990:61, punt 8).
(
15
)	Sentenza tat-3 ta’ Settembru 2015, Fast Bunkering Klaipėda (C-526/13, EU:C:2015:536, punt 51 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
16
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-6 ta’ Frar 2003, Auto Lease Holland (C-185/01, EU:C:2003:73, punt 34).
(
17
)	Iktar ’il fuq, punti 35 sa 39.
(
18
)	Ara s-sentenza tal-4 ta’ Ottubru 2017, Mercedes-Benz Financial Services UK (C-164/16, EU:C:2017:734, punt 31).
(
19
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tat-8 ta’ Novembru 2012, Profitube (C-165/11, EU:C:2012:692, punt 51 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
20
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tal-11 ta’ Mejju 2017, Posnania Investment (C-36/16, EU:C:2017:361, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
21
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tas-7 ta’ Novembru 2013, Tulică and Plavoşin (C-249/12 u C-250/12, EU:C:2013:722, punt 33 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
22
)	Ara s-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2012, Orfey Balgaria (C-549/11, EU:C:2012:832), punti 44 u 45 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
23
)	Ara s-sentenza tat-2 ta’ Ġunju 2016, Lajvér (C-263/15, EU:C:2016:392, punt 45 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
24
)	Sentenza tat-18 ta’ Lulju 2007, Société thermale d’Eugénie-Les-Bains (C-277/05, EU:C:2007:440, punt 32).
(
25
)	Sentenza tat-18 ta’ Jannar 2017, SAWP (C-37/16, EU:C:2017:22, punt 30).
(
26
)	Ara, pereżempju, van Doesum, A., van Kesteren, H., u van Norden, G.-J., Fundamentals of EU VAT Law, Kluwer Law International, 2016, p. 111; Terra, B.J.M., u Kajus, J., Introduction to European VAT (Recast), Commentaries on European VAT Directives, IBFD Pubblikazzjonijiet, 2017, p. 246; Henkow, O., The VAT/GST Treatment of Public Bodies, Kluwer Law International, 2013, p. 67
(
27
)	Sentenza tal-11 ta’ Mejju 2017, Posnania Investment (C-36/16, EU:C:2017:361, punti 32 sa 36). Ara, b’analoġija, fil-kuntest ta’ provvista ta’ servizzi, is-sentenza tat-22 ta’ Ġunju 2016, Český rozhlas (C-11/15, EU:C:2016:470, punti 24 sa 26).
(
28
)	Ara van Doesum, A., van Kesteren, H., u van Norden, G.-J., Fundamentals of EU VAT Law, Kluwer Law International, 2016, p. 129, li tiċċita s-sentenza tat-2 ta’ Ġunju 1994, Empire Stores (C-33/93, EU:C:1994:225, punt 16). Ara, a contrario, is-sentenza tat-18 ta’ Lulju 2007, Société thermale d’Eugénie-Les-Bains (C-277/05, EU:C:2007:440, punt 26), fejn il-prenotazzjoni ta’ akkomodazzjoni tqieset li ma hijiex dipendenti fuq ħlas ta’ depożitu, għalhekk ma kien hemm ebda rabta diretta bejn is-servizz u l-ħlas.
(
29
)	Id-dispożizzjoni nazzjonali invokata kienet l-Artikolu 12(4) tal-Ustawa o szczególnych zasadach lokalizacji dróg publicznych (il-Liġi dwar regoli speċifiċi fuq ir-rotot ta’ toroq pubbliċi).
(
30
)	Inġenerali ara iktar ’il fuq, punt 68 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
31
)	Ara, is-sentenza tat-2 ta’ Lulju 2015, NLB Leasing (C-209/14, EU:C:2015:440, punt 35, u l-ġurisprudenza ċċitata). Ara wkoll is-sentenza tat-23 ta’ Novembru 2017, Di Maura (C-246/16, EU:C:2017:887, punti 12 u 13).
(
32
)	Ara f’dan is-sens, is-sentenza tal-21 ta’ Novembru 2013, Dixons Retail (C-494/12, EU:C:2013:758, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata).