62021CJ0551
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (τμήμα μείζονος συνθέσεως)
της 9ης Απριλίου 2024 (
*1
)
«Προσφυγή ακυρώσεως – Απόφαση (ΕΕ) 2021/1117 – Πρωτόκολλο για την εφαρμογή της συμφωνίας σύμπραξης στον τομέα της αλιείας μεταξύ της Δημοκρατίας της Γκαμπόν και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2021‑2026) – Υπογραφή εξ ονόματος της Ένωσης – Αρμόδιο όργανο για τον ορισμό του προσώπου που είναι εξουσιοδοτημένο να υπογράψει – Άρθρο 13, παράγραφος 2, ΣΕΕ – Τήρηση από κάθε θεσμικό όργανο της Ένωσης των ορίων των αρμοδιοτήτων που του έχουν ανατεθεί – Καλόπιστη συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων της Ένωσης – Άρθρο 16, παράγραφοι 1 και 6, ΣΕΕ – Εξουσία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης να χαράσσει πολιτικές και να διαμορφώνει την εξωτερική δράση της Ένωσης – Άρθρο 17, παράγραφος 1, ΣΕΕ – Εξουσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εξασφαλίζει την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης – Άρθρο 218 ΣΛΕΕ»
Στην υπόθεση C‑551/21,
με αντικείμενο προσφυγή ακυρώσεως δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, η οποία ασκήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2021,
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη αρχικώς από τους A. Bouquet, B. Hofstötter, Θ. Ραμόπουλο και την A. Stobiecka-Kuik, στη συνέχεια από την M. Bruti Liberati, τον B. Hofstötter και την A. Stobiecka-Kuik,
προσφεύγουσα,
υποστηριζόμενη από τον:
Ύπατο Εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας, εκπροσωπούμενο από τους L. Havas, F. Hoffmeister και S. Marquardt,
παρεμβαίνοντα,
κατά
Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκπροσωπούμενου από τους Α. Αντωνιάδη, B. Driessen και F. Naert,
καθού,
υποστηριζόμενου από:
την Τσεχική Δημοκρατία, εκπροσωπούμενη αρχικώς από την K. Najmanová και τους M. Smolek, O. Šváb και J. Vláčil, στη συνέχεια από τις K. Najmanová και H. Pešková και τους M. Smolek, O. Šváb και J. Vláčil,
τη Γαλλική Δημοκρατία, εκπροσωπούμενη αρχικώς από τον J.‑L. Carré, την A.-L. Desjonquères και τον B. Herbaut, στη συνέχεια από την A.-L. Desjonquères, τον B. Herbaut και την B. Travard,
την Ουγγαρία, εκπροσωπούμενη από τον M. Z. Fehér και την K. Szíjjártó,
το Βασίλειο των Κάτω Χωρών, εκπροσωπούμενο αρχικώς από την M. K. Bulterman και τον J. Langer, στη συνέχεια από την M. K. Bulterman και τους J. M. Hoogveld και J. Langer,
την Πορτογαλική Δημοκρατία, εκπροσωπούμενη από τις P. Barros da Costa, A. Pimenta και Μ. J. Ramos,
παρεμβαίνοντες,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τμήμα μείζονος συνθέσεως),
συγκείμενο από τους K. Lenaerts, Πρόεδρο, L. Bay Larsen, Αντιπρόεδρο, A. Arabadjiev, Κ. Λυκούργο (εισηγητή), N. Piçarra και O. Spineanu-Matei, προέδρους τμήματος, M. Ilešič, P. G. Xuereb, A. Kumin, N. Jääskinen, N. Wahl, I. Ziemele και J. Passer, δικαστές,
γενική εισαγγελέας: J. Kokott
γραμματέας: M. Longar, διοικητικός υπάλληλος,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 8ης Μαρτίου 2023,
αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις της κατά τη συνεδρίαση της 13ης Ιουλίου 2023,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Με το δικόγραφο της προσφυγής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητεί την ακύρωση του άρθρου 2 της απόφασης (ΕΕ) 2021/1117 του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 2021, για την υπογραφή, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και την προσωρινή εφαρμογή του πρωτοκόλλου για την εφαρμογή της συμφωνίας σύμπραξης στον τομέα της αλιείας μεταξύ της Δημοκρατίας της Γκαμπόν και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2021‑2026) (ΕΕ 2021, L 242, σ. 3), καθώς και την ακύρωση του ορισμού από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διά του προέδρου του, του Μονίμου Αντιπροσώπου της Πορτογαλικής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προσώπου εξουσιοδοτημένου να υπογράψει το εν λόγω πρωτόκολλο.
Το νομικό πλαίσιο
Το διεθνές δίκαιο
2
Το άρθρο 2, παράγραφος 1, της Συμβάσεως της Βιέννης περί του Δικαίου των Συνθηκών, της 23ης Μαΐου 1969 (Recueil des traités des Nations unies, τόμος 1155, σ. 331, στο εξής: Σύμβαση της Βιέννης), έχει ως εξής:
«Διά τους σκοπούς της παρούσης συμβάσεως:
[…]
γ) Διά του όρου “πληρεξούσιον” νοείται έγγραφον της αρμοδίας αρχής του κράτους, καθορίζον εν ή πλείονα πρόσωπα δια την αντιπροσώπευσιν του κράτους δια την διαπραγμάτευσιν, υιοθέτησιν ή βεβαίωσιν του κειμένου Συνθήκης, δια την έκφρασιν της συναινέσεως του κράτους όπως δεσμευθή δια της συνθήκης, ή διά την τέλεσιν οιασδήποτε ετέρας πράξεως, αναφορικώς προς αυτήν.
[…]»
3
Κατά το άρθρο 7, παράγραφος 1, της σύμβασης αυτής:
«Πρόσωπον τι θεωρείται αντιπρόσωπος του κράτους προς υιοθέτησιν ή επιβεβαίωσιν του κειμένου της συνθήκης, ή προς έκφρασιν της συναινέσεως του κράτους όπως δεσμευθή διά της συνθήκης, εάν:
α)
επιδείξη κατάλληλον πληρεξουσιότητα, […]
[…]».
4
Το άρθρο 18 της εν λόγω σύμβασης προβλέπει τα εξής:
«Το Κράτος υποχρεούται όπως απόσχη εκ πράξεων, αίτινες θ’ απεστέρουν συνθήκην τινά του αντικειμένου και σκοπού ταύτης οσάκις
α)
υπέγραψε την συνθήκην ή προέβη εις ανταλλαγήν οργάνων αποτελούντων συνθήκην υπό την επιφύλαξιν της επικυρώσεως, αποδοχής ή εγκρίσεως, εφ’ όσον δεν εξεδήλωσε την πρόθεσίν του να καταστή μέρος ταύτης, ή
β)
εξεδήλωσε την συναίνεσιν όπως δεσμευθή διά της συνθήκης εντός της περιόδου ήτις προηγείται της θέσεως εν ισχύι της συνθήκης και υπό τον όρον ότι η διαδικασία αύτη δεν θα καθυστερήση αδικαιολογήτως.»
Το δίκαιο της Ένωσης
Η Συνθήκη ΕΕ
5
Το άρθρο 13, παράγραφος 2, ΣΕΕ ορίζει τα εξής:
«Κάθε θεσμικό όργανο δρα εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων που του ανατίθενται από τις Συνθήκες, σύμφωνα με τις διαδικασίες, τους όρους και τους σκοπούς τους οποίους προβλέπουν. Τα θεσμικά όργανα συνεργάζονται μεταξύ τους καλή τη πίστει.»
6
Το άρθρο 16 ΣΕΕ έχει ως ακολούθως:
«1.   Το Συμβούλιο ασκεί, από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, νομοθετικά και δημοσιονομικά καθήκοντα. Ασκεί καθήκοντα χάραξης πολιτικών και συντονισμού σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που προβλέπουν οι Συνθήκες.
[…]
6.   Το Συμβούλιο συνεδριάζει υπό διάφορες συνθέσεις […].
Το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων εξασφαλίζει τη συνοχή των εργασιών των διαφόρων συνθέσεων του Συμβουλίου. […]
Το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων διαμορφώνει την εξωτερική δράση της Ένωσης σύμφωνα με τις στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές που καθορίζει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και διασφαλίζει τη συνοχή της δράσης της Ένωσης.
7.   Επιτροπή Μονίμων Αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών είναι υπεύθυνη για την προετοιμασία των εργασιών του Συμβουλίου.
[…]
9.   H προεδρία των συνθέσεων του Συμβουλίου, πλην της σύνθεσης των Εξωτερικών Υποθέσεων, ασκείται από τους αντιπροσώπους των κρατών μελών στο Συμβούλιο βάσει συστήματος ισότιμης εναλλαγής, […].»
7
Το άρθρο 17, παράγραφος 1, ΣΕΕ προβλέπει τα εξής:
«Η Επιτροπή προάγει το κοινό συμφέρον της Ένωσης και αναλαμβάνει τις κατάλληλες πρωτοβουλίες για τον σκοπό αυτόν. Μεριμνά για την εφαρμογή των Συνθηκών καθώς και των μέτρων που θεσπίζονται βάσει αυτών από τα θεσμικά όργανα. Επιβλέπει την εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης υπό τον έλεγχο του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εκτελεί τον προϋπολογισμό και διαχειρίζεται τα προγράμματα. Ασκεί συντονιστικά, εκτελεστικά και διαχειριστικά καθήκοντα σύμφωνα με τους όρους που προβλέπουν οι Συνθήκες. Εξασφαλίζει την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης, πλην της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας και άλλων περιπτώσεων που προβλέπονται στις Συνθήκες. Αναλαμβάνει πρωτοβουλίες για τον ετήσιο και πολυετή προγραμματισμό της Ένωσης με στόχο την επίτευξη διοργανικών συμφωνιών.»
8
Το άρθρο 27, παράγραφος 2, ΣΕΕ έχει ως εξής:
«Ο ύπατος εκπρόσωπος [της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας] εκπροσωπεί την Ένωση για ζητήματα που εμπίπτουν στην κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας. […]»
Η Συνθήκη ΛΕΕ
9
Το άρθρο 218 ΣΛΕΕ ορίζει τα εξής:
«1.   Με την επιφύλαξη των ειδικών διατάξεων του άρθρου 207, για τη διαπραγμάτευση και τη σύναψη των συμφωνιών μεταξύ της Ένωσης και τρίτων χωρών ή διεθνών οργανισμών ακολουθείται η εξής διαδικασία:
2.   Το Συμβούλιο εγκρίνει την έναρξη διαπραγματεύσεων, εκδίδει οδηγίες διαπραγμάτευσης, επιτρέπει την υπογραφή και συνάπτει τις συμφωνίες.
3.   Η Επιτροπή, ή ο ύπατος εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας όταν η σχεδιαζόμενη συμφωνία αφορά αποκλειστικά ή κυρίως την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας, υποβάλλει συστάσεις στο Συμβούλιο, το οποίο εκδίδει απόφαση που επιτρέπει την έναρξη διαπραγματεύσεων και ορίζει, ανάλογα με το αντικείμενο της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, τον διαπραγματευτή ή τον επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας της Ένωσης.
4.   Το Συμβούλιο μπορεί να απευθύνει οδηγίες στον διαπραγματευτή και να ορίζει ειδική επιτροπή, σε διαβούλευση με την οποία πρέπει να διεξάγονται οι διαπραγματεύσεις.
5.   Το Συμβούλιο, μετά από πρόταση του διαπραγματευτή, εκδίδει απόφαση που επιτρέπει την υπογραφή της συμφωνίας και, ενδεχομένως, την προσωρινή της εφαρμογή πριν να τεθεί σε ισχύ.
6.   Το Συμβούλιο, μετά από πρόταση του διαπραγματευτή, εκδίδει απόφαση για τη σύναψη της συμφωνίας.
[…]»
Το ιστορικό της διαφοράς
10
Στις 22 Οκτωβρίου 2015 το Συμβούλιο εξέδωσε, κατόπιν σύστασης της Επιτροπής, απόφαση με την οποία εξουσιοδότησε την τελευταία να διεξαγάγει, εξ ονόματος της Ένωσης, διαπραγματεύσεις με τη Δημοκρατία της Γκαμπόν σχετικά με την ανανέωση, για την περίοδο 2021‑2026, του πρωτοκόλλου εφαρμογής της συμφωνίας σύμπραξης στον τομέα της αλιείας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Δημοκρατίας της Γκαμπόν.
11
Κατόπιν των διαπραγματεύσεων αυτών, στις 10 Φεβρουαρίου 2021 οι διαπραγματευτές μονογράφησαν το νέο πρωτόκολλο εφαρμογής της εν λόγω συμφωνίας (στο εξής: πρωτόκολλο).
12
Στις 19 Μαΐου 2021 η Επιτροπή υπέβαλε την πρότασή της για απόφαση του Συμβουλίου για την υπογραφή, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και την προσωρινή εφαρμογή του πρωτοκόλλου για την εφαρμογή (2021‑2026) της συμφωνίας σύμπραξης στον τομέα της αλιείας μεταξύ της Δημοκρατίας της Γκαμπόν και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας [COM(2021) 246 final].
13
Το άρθρο 2 της απόφασης, όπως προτάθηκε από την Επιτροπή, είχε ως εξής:
«Η Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου καταρτίζει την πράξη εξουσιοδότησης του προσώπου που θα ορίσει η Επιτροπή για την υπογραφή του εν λόγω πρωτοκόλλου, με την επιφύλαξη της σύναψής του.»
14
Στις 28 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την απόφαση (ΕΕ) 2021/1117. Η απόφαση αυτή περιλαμβάνει τέσσερα άρθρα τα οποία έχουν ως εξής:
«Άρθρο 1
Επιτρέπεται η υπογραφή, εξ ονόματος της Ένωσης, του πρωτοκόλλου για την εφαρμογή της συμφωνίας σύμπραξης στον τομέα της αλιείας μεταξύ της Δημοκρατίας της Γκαμπόν και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2021-2026) […], υπό την επιφύλαξη της σύναψης του εν λόγω πρωτοκόλλου.
Άρθρο 2
Ο πρόεδρος του Συμβουλίου εξουσιοδοτείται να ορίσει το πρόσωπο ή τα πρόσωπα που είναι αρμόδια να υπογράψουν το πρωτόκολλο εξ ονόματος της Ένωσης.
Άρθρο 3
Το πρωτόκολλο εφαρμόζεται προσωρινά από την ημερομηνία της υπογραφής του, εν αναμονή της ολοκλήρωσης των αναγκαίων διαδικασιών για την έναρξη ισχύος του.
Άρθρο 4
Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την ημέρα της έκδοσής της.»
15
Κατά την ίδια αυτή ημερομηνία, ήτοι στις 28 Ιουνίου 2021, ο πρόεδρος του Συμβουλίου όρισε τον Μόνιμο Αντιπρόσωπο της Πορτογαλικής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως πρόσωπο εξουσιοδοτημένο να υπογράψει το πρωτόκολλο εξ ονόματος της Ένωσης. Η Πορτογαλική Δημοκρατία ήταν το κράτος μέλος που ασκούσε τότε την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου.
16
Στις 29 Ιουνίου 2021 ο εν λόγω Μόνιμος Αντιπρόσωπος υπέγραψε το πρωτόκολλο εξ ονόματος της Ένωσης.
17
Mε το έγγραφο ST 10307/21 της Γενικής Γραμματείας του Συμβουλίου (στο εξής: έγγραφο ST 10307/21), η Επιτροπή και τα κράτη μέλη ενημερώθηκαν στις 30 Ιουνίου 2021 για την υπογραφή του πρωτοκόλλου και την προσωρινή εφαρμογή του από τις 29 Ιουνίου 2021.
Τα αιτήματα των διαδίκων και η ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασία
18
Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να ακυρώσει το άρθρο 2 της απόφασης 2021/1117·
–
να ακυρώσει τον ορισμό από το Συμβούλιο, διά του προέδρου του, του Μονίμου Αντιπροσώπου της Πορτογαλικής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προσώπου εξουσιοδοτημένου να υπογράψει το πρωτόκολλο και
–
να καταδικάσει το Συμβούλιο στα δικαστικά έξοδα.
19
Το Συμβούλιο ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να απορρίψει την προσφυγή ως απαράδεκτη·
–
επικουρικώς, να απορρίψει την προσφυγή ως αβάσιμη·
–
να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα και
–
έτι επικουρικότερον, στην περίπτωση που το Δικαστήριο ακυρώσει τις προσβαλλόμενες πράξεις, να προσδιορίσει, δυνάμει του άρθρου 264, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, ότι τα αποτελέσματα των πράξεων αυτών θεωρούνται οριστικά.
20
Με απόφαση του Προέδρου του Δικαστηρίου της 26ης Ιανουαρίου 2022, επιτράπηκε στην Τσεχική Δημοκρατία, τη Γαλλική Δημοκρατία, την Ουγγαρία, το Βασίλειο των Κάτω Χωρών και την Πορτογαλική Δημοκρατία να παρέμβουν προς στήριξη των αιτημάτων του Συμβουλίου.
21
Με διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 3ης Μαρτίου 2022, επιτράπηκε στον Ύπατο Εκπρόσωπο της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (στο εξής: Ύπατος Εκπρόσωπος) να παρέμβει προς στήριξη των αιτημάτων της Επιτροπής.
22
Τέλος, επισημαίνεται ότι, με το δικόγραφο της προσφυγής, η Επιτροπή υποστηρίζει, υπογραμμίζοντας ταυτοχρόνως ότι ο ισχυρισμός αυτός δεν συνιστά λόγο ακυρώσεως προς στήριξη της προσφυγής της, ότι το Συμβούλιο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον στήριξε την απόφαση 2021/1117, χωρίς περαιτέρω διευκρίνιση, στο άρθρο 43 ΣΛΕΕ. Κατά την Επιτροπή, το Συμβούλιο όφειλε να έχει αναφέρει, ως νομική βάση της απόφασης αυτής, το άρθρο 43, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, προκειμένου να προσδιοριστεί σαφώς η εφαρμοστέα διαδικασία έγκρισης. Τούτου λεχθέντος, δεδομένου ότι το Συμβούλιο ζήτησε την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη σύναψη του πρωτοκόλλου, το διαπραχθέν σφάλμα δεν είχε καμία έννομη συνέπεια. Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή θεωρεί ότι απόκειται στο Δικαστήριο να εκτιμήσει αν το σφάλμα αυτό πρέπει ή όχι να διαπιστωθεί μέσω obiter dictum.
Επί της προσφυγής
Επί του παραδεκτού
Επιχειρηματολογία των διαδίκων
23
Το Συμβούλιο ζητεί να απορριφθεί η προσφυγή ως απαράδεκτη.
24
Όσον αφορά, αφενός, το αίτημα ακύρωσης του άρθρου 2 της απόφασης 2021/1117, το Συμβούλιο, υποστηριζόμενο από την Ουγγρική, την Ολλανδική και την Πορτογαλική Κυβέρνηση, υπενθυμίζει ότι η μερική ακύρωση πράξης της Ένωσης είναι δυνατή μόνον εφόσον το στοιχείο του οποίου ζητείται η ακύρωση δύναται να διαχωριστεί από την υπόλοιπη πράξη. Η ανωτέρω επιταγή δεν πληρούται όταν η ζητούμενη μερική ακύρωση είναι ικανή να μεταβάλει την ουσία της εν λόγω πράξης, ζήτημα το οποίο πρέπει να προσδιορίζεται αντικειμενικώς.
25
Το άρθρο 2 της απόφασης 2021/1117 δεν μπορεί, κατά το εν λόγω θεσμικό όργανο και τις εν λόγω κυβερνήσεις, να διαχωριστεί από την υπόλοιπη απόφαση χωρίς να μεταβληθεί η ουσία της. Δεδομένου ότι κάθε απόφαση του Συμβουλίου η οποία επιτρέπει την υπογραφή διεθνούς συμφωνίας περιέχει κατ’ ανάγκην διάταξη που προβλέπει τον τρόπο με τον οποίο θα οριστεί ο υπογράφων, η απουσία τέτοιας διάταξης, την οποία θα προκαλούσε η ακύρωση του άρθρου 2 και μόνον της απόφασης 2021/1117, θα δημιουργούσε κενό δικαίου αντίθετο προς το αντικείμενο και τον σκοπό της απόφασης αυτής, που συνίστανται στην υπογραφή και την προσωρινή εφαρμογή του πρωτοκόλλου.
26
Όσον αφορά, αφετέρου, το αίτημα ακύρωσης του ορισμού από το Συμβούλιο, διά του προέδρου του, του Μονίμου Αντιπροσώπου της Πορτογαλικής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προσώπου εξουσιοδοτημένου να υπογράψει το πρωτόκολλο, το Συμβούλιο, υποστηριζόμενο από την Ουγγρική Κυβέρνηση, προβάλλει ότι το περιεχόμενο του δικογράφου της προσφυγής δεν καθιστά δυνατό τον ακριβή προσδιορισμό του αντικειμένου του αιτήματος αυτού, τούτο δε κατά παράβαση της απαίτησης περί σαφήνειας και ακρίβειας που απορρέει από το άρθρο 21 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το άρθρο 120, στοιχείο γʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή δεν μνημονεύει το πληρεξούσιο που χορήγησε στις 28 Ιουνίου 2021 ο πρόεδρος του Συμβουλίου στον Μόνιμο Αντιπρόσωπο της Πορτογαλικής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση προκειμένου να υπογράψει το πρωτόκολλο εξ ονόματος της Ένωσης. Το Συμβούλιο προσθέτει ότι το έγγραφο ST 10307/21, στο οποίο παραπέμπει η Επιτροπή με το ίδιο δικόγραφο, έχει αμιγώς πληροφοριακό χαρακτήρα, οπότε δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα και, επομένως, δεν είναι δεκτικό προσφυγής ακυρώσεως.
27
Τέλος, το Συμβούλιο αμφισβητεί το παραδεκτό της προσφυγής κατά το μέρος που βάλλει εμμέσως κατά της ουσιαστικής νομικής βάσης που επελέγη για την απόφαση 2021/1117. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι δεν προτίθεται να προβάλει σχετικό λόγο ακυρώσεως, δεδομένου ότι το εν λόγω σφάλμα δεν είχε καμία έννομη συνέπεια εν προκειμένω, αφήνοντας στην εκτίμηση του Δικαστηρίου το ζήτημα αν πρέπει να διορθωθεί το σφάλμα με obiter dictum. Λόγω της ασάφειας αυτής, το Συμβούλιο δεν είναι βέβαιο αν είναι απαραίτητο να προβάλει αμυντικούς ισχυρισμούς επί του θέματος αυτού. Επομένως, έτσι όπως έχει διαμορφωθεί, το δικόγραφο της προσφυγής δεν είναι συμβατό προς τις απαιτήσεις της ασφάλειας δικαίου και της ορθής απονομής της δικαιοσύνης, από τις οποίες προκύπτει ότι το δικόγραφο της προσφυγής πρέπει να είναι αρκούντως σαφές και ακριβές ώστε να παρέχει τη δυνατότητα στον μεν αντίδικο να προετοιμάσει την άμυνά του, στο δε Δικαστήριο να εκδώσει την απόφασή του.
28
Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από τον Ύπατο Εκπρόσωπο, ζητεί να κριθεί παραδεκτή η προσφυγή.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
29
Πρώτον, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η μερική ακύρωση πράξης της Ένωσης είναι δυνατή μόνον εφόσον τα στοιχεία των οποίων ζητείται η ακύρωση δύνανται να διαχωρισθούν από την υπόλοιπη πράξη. Η ανωτέρω επιταγή δεν πληρούται όταν η μερική ακύρωση της πράξης θα είχε ως αποτέλεσμα να μεταβληθεί η ουσία της. Η εξακρίβωση της δυνατότητας διαχωρισμού των επίμαχων διατάξεων προϋποθέτει την εξέταση του περιεχομένου τους, προκειμένου να εκτιμηθεί αν η ακύρωσή τους θα μετέβαλλε το πνεύμα και την ουσία της προσβαλλόμενης πράξης [αποφάσεις της 16ης Ιουλίου 2015, Επιτροπή κατά Συμβουλίου, C‑425/13, EU:C:2015:483, σκέψη 94, και της 22ας Νοεμβρίου 2022, Επιτροπή κατά Συμβουλίου (Προσχώρηση στην Πράξη της Γενεύης), C‑24/20, EU:C:2022:911, σκέψη 47].
30
Το ζήτημα αν η μερική ακύρωση θα μετέβαλλε την ουσία της προσβαλλόμενης πράξης συνιστά αντικειμενικό κριτήριο και όχι υποκειμενικό κριτήριο που συνδέεται με την πολιτική βούληση του θεσμικού οργάνου που εξέδωσε την εν λόγω πράξη [απόφαση της 22ας Νοεμβρίου 2022, Επιτροπή κατά Συμβουλίου (Προσχώρηση στην Πράξη της Γενεύης), C‑24/20, EU:C:2022:911, σκέψη 48 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
31
Εν προκειμένω, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, όπως προκύπτει από το ίδιο το γράμμα τους, τα τρία πρώτα άρθρα της απόφασης 2021/1117 έχουν, το καθένα, διαφορετικό περιεχόμενο.
32
Συγκεκριμένα, στο άρθρο 1 της απόφασης αυτής το Συμβούλιο επιτρέπει την υπογραφή του πρωτοκόλλου και στο άρθρο 3 ορίζει ότι τούτο εφαρμόζεται προσωρινά. Με το άρθρο 2 της εν λόγω απόφασης, το οποίο αποτελεί αντικείμενο της υπό κρίση προσφυγής, το Συμβούλιο εξουσιοδοτεί τον πρόεδρό του να ορίσει το πρόσωπο ή τα πρόσωπα που είναι αρμόδια να υπογράψουν το πρωτόκολλο εξ ονόματος της Ένωσης.
33
Επομένως, τα άρθρα 1 και 3 της απόφασης 2021/1117 εκφράζουν την απόφαση του Συμβουλίου να εγκρίνει, ως προς το περιεχόμενό του, το πρωτόκολλο που διαπραγματεύθηκε η Επιτροπή και να διατάξει την προσωρινή εφαρμογή του, ενώ το άρθρο 2 της απόφασης αυτής καθορίζει την αρμόδια αρχή για τον ορισμό του υπογράφοντος το εν λόγω πρωτόκολλο. Όπως επισήμανε η γενική εισαγγελέας στα σημεία 34 έως 37 των προτάσεών της, το ζήτημα του ορισμού του υπογράφοντος δεν ασκεί επιρροή στην απόφαση του Συμβουλίου να εγκρίνει το περιεχόμενο του πρωτοκόλλου και να διατάξει την προσωρινή εφαρμογή του. Κατά τα λοιπά, τόσο ο προσδιορισμός του προσώπου που εξουσιοδοτείται να ορίσει τον υπογράφοντα όσο και ο μεταγενέστερος ορισμός, από το πρόσωπο αυτό, του ίδιου του υπογράφοντος θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν με χωριστές πράξεις, χωρίς αυτό να έχει, αντικειμενικώς, ως αποτέλεσμα τη μεταβολή της ουσίας ή του πνεύματος του άρθρου 1 ή του άρθρου 3 της απόφασης 2021/1117.
34
Όσον αφορά το άρθρο 4 της απόφασης, αυτό απλώς προβλέπει την ημερομηνία έναρξης της ισχύος της απόφασης.
35
Επομένως, το άρθρο 2 της απόφασης 2021/1117 μπορεί να διαχωριστεί από την υπόλοιπη απόφαση και είναι, αυτοτελώς, δεκτικό προσφυγής ακυρώσεως.
36
Δεύτερον, ο εκ μέρους του Συμβουλίου ορισμός του Μόνιμου Αντιπροσώπου της Πορτογαλικής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προσώπου εξουσιοδοτημένου να υπογράψει το πρωτόκολλο συνιστά πράξη του Συμβουλίου, κατά την έννοια του άρθρου 263, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, η οποία μπορεί, ως εκ τούτου, σύμφωνα με το δεύτερο εδάφιο του άρθρου αυτού, να αποτελέσει αντικείμενο προσφυγής της Επιτροπής. Κατά συνέπεια, αντιθέτως προς όσα ισχυρίζεται το Συμβούλιο, υποστηριζόμενο επί του σημείου αυτού από την Ουγγρική Κυβέρνηση, το αίτημα ακυρώσεως του εν λόγω ορισμού είναι παραδεκτό.
37
Η ανωτέρω εκτίμηση δεν αναιρείται από το επιχείρημα του Συμβουλίου ότι η Επιτροπή δεν προσδιόρισε, με τον βαθμό σαφήνειας και ακρίβειας που απαιτείται από το άρθρο 21 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το άρθρο 120, στοιχείο γʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας, το αντικείμενο του αιτήματος αυτού, δεδομένου ότι δεν μνημόνευσε, με το εισαγωγικό δικόγραφο της δίκης, το πληρεξούσιο που χορήγησε στις 28 Ιουνίου 2021 ο πρόεδρος του Συμβουλίου στον Μόνιμο Αντιπρόσωπο της Πορτογαλικής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πράγματι, οι διάδικοι δεν αμφισβητούν ότι το πληρεξούσιο αυτό –το οποίο δεν δημοσιεύτηκε– διαβιβάστηκε από τη Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου μόνο στη Δημοκρατία της Γκαμπόν, ενώ στις 30 Ιουνίου 2021 η Επιτροπή έλαβε απλώς το έγγραφο ST 10307/21 με το οποίο γνωστοποιήθηκε ότι το πρωτόκολλο είχε υπογραφεί την προηγουμένη από τον Μόνιμο Αντιπρόσωπο της Πορτογαλικής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
38
Κατά τα λοιπά, και ενώ αντίγραφο του πληρεξουσίου κοινοποιήθηκε τελικώς στην Επιτροπή στο πλαίσιο της υπό κρίση διαφοράς ως παράρτημα στο υπόμνημα αντικρούσεως του Συμβουλίου, η Επιτροπή διευκρίνισε, με το υπόμνημά της απαντήσεως, ότι το αίτημα για την ακύρωση του ορισμού από το Συμβούλιο, διά του προέδρου του, του Μονίμου Αντιπροσώπου της Πορτογαλικής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προσώπου εξουσιοδοτημένου να υπογράψει το πρωτόκολλο αφορούσε το συγκεκριμένο πληρεξούσιο.
39
Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή τήρησε πλήρως τις απαιτήσεις περί σαφήνειας και ακρίβειας που απορρέουν από το άρθρο 21 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το άρθρο 120, στοιχείο γʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας, καθόσον επισήμανε, στο δικόγραφο της προσφυγής της, ότι ο ορισμός του Μόνιμου Αντιπροσώπου της Πορτογαλικής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προσώπου εξουσιοδοτημένου να υπογράψει το πρωτόκολλο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του αντικειμένου της προσφυγής ακυρώσεως και καθόσον παρέπεμψε, συναφώς, στο μοναδικό έγγραφο που της είχε απευθυνθεί επί του ζητήματος αυτού, παρέχοντας παράλληλα, με το υπόμνημά της απαντήσεως κατόπιν της εκ μέρους του Συμβουλίου κοινοποίησης του πληρεξουσίου, τη μνημονευόμενη στην προηγούμενη σκέψη διευκρίνιση.
40
Όσον αφορά, τρίτον, την ένσταση απαραδέκτου της προσφυγής κατά το μέρος που αφορά τη νομική βάση της απόφασης 2021/1117, η ένσταση αυτή πρέπει να απορριφθεί ως αλυσιτελής. Πράγματι, όπως υπογράμμισε η Επιτροπή με το δικόγραφο της προσφυγής της, η πρότασή της να περιληφθεί, στην απόφαση του Δικαστηρίου, obiter dictum σχετικά με τη νομική αυτή βάση δεν περιλαμβάνεται στους λόγους ακυρώσεως της προσφυγής της, ενώ εξάλλου το εν λόγω θεσμικό όργανο επισήμανε, με το ίδιο αυτό δικόγραφο, ότι το σφάλμα που προσάπτει δεν έχει καμία έννομη συνέπεια εν προκειμένω.
41
Από το σύνολο των προεκτεθέντων προκύπτει ότι η προσφυγή είναι παραδεκτή.
Επί της ουσίας
42
Προς στήριξη της προσφυγής της, η Επιτροπή προβάλλει δύο λόγους ακυρώσεως, έκαστος εκ των οποίων υποδιαιρείται σε δύο σκέλη. Ο πρώτος λόγος στηρίζεται σε παράβαση του άρθρου 17, παράγραφος 1, ΣΕΕ, σε συνδυασμό, όσον αφορά το πρώτο σκέλος του, με το άρθρο 13, παράγραφοι 1 και 2, ΣΕΕ και, όσον αφορά το δεύτερο σκέλος του, με το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ. Το πρώτο σκέλος του δεύτερου λόγου στηρίζεται σε παράβαση των άρθρων 296 και 297 ΣΛΕΕ και το δεύτερο σκέλος του στηρίζεται σε παράβαση του άρθρου 13, παράγραφος 2, ΣΕΕ.
43
Πρέπει να εξεταστεί καταρχάς το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως, με το οποίο προβάλλεται παράβαση του άρθρου 17, παράγραφος 1, ΣΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 13, παράγραφοι 1 και 2, ΣΕΕ.
Επιχειρηματολογία των διαδίκων
44
Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από τον Ύπατο Εκπρόσωπο, προβάλλει ότι το άρθρο 17, παράγραφος 1, ΣΕΕ τής παρέχει την προνομία να εξασφαλίζει, μόνη αυτή, την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης σε τομείς που δεν εμπίπτουν στην κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ). Η προνομία αυτή περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την υπογραφή διεθνών συμφωνιών εξ ονόματος της Ένωσης ή τον ορισμό του υπογράφοντος τις συμφωνίες αυτές εξ ονόματός της. Επομένως, το Συμβούλιο, μη λαμβάνοντας υπόψη την εν λόγω προνομία, έθιξε, με τις πράξεις τις οποίες αφορά η υπό κρίση προσφυγή, τη θεσμική ισορροπία την οποία εγκαθιδρύουν οι Συνθήκες, και της οποίας ο σεβασμός επιβάλλεται από το άρθρο 13, παράγραφοι 1 και 2, ΣΕΕ.
45
Συναφώς, είναι σημαντικό να γίνει διάκριση μεταξύ της εσωτερικής διαδικασίας λήψης αποφάσεων της Ένωσης, κατά το πέρας της οποίας το Συμβούλιο επιτρέπει την υπογραφή της διεθνούς συμφωνίας που έχει διαπραγματευθεί η Επιτροπή, και της ίδιας της υπογραφής της συμφωνίας αυτής. Η υπογραφή συνιστά πράξη εξωτερικής εκπροσώπησης, κατά την έννοια του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ, σύμφωνα με το εθιμικό διεθνές δίκαιο που αποτυπώνεται στη Σύμβαση της Βιέννης. Ως εκ τούτου, στην Επιτροπή εναπόκειται να ορίσει το πρόσωπο που είναι επιφορτισμένο με την υπογραφή της εν λόγω συμφωνίας.
46
Αυτή η κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ του Συμβουλίου και της Επιτροπής επιρρωννύεται από το άρθρο 218, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ, το οποίο εξουσιοδοτεί το Συμβούλιο να επιτρέπει την υπογραφή της συμφωνίας, αλλά όχι να ορίζει το πρόσωπο που την υπογράφει.
47
Επομένως, δεν υφίσταται σύγκρουση μεταξύ του άρθρου 17, παράγραφος 1, ΣΕΕ και του άρθρου 218, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ, δεδομένου ότι η δεύτερη από τις διατάξεις αυτές δεν παρεκκλίνει από την πρώτη.
48
Εξουσιοδοτώντας τον Μόνιμο Αντιπρόσωπο του κράτους μέλους που ασκούσε την προεδρία του Συμβουλίου να υπογράψει το πρωτόκολλο εξ ονόματος της Ένωσης, το Συμβούλιο ενήργησε ως εάν το ίδιο, η εκ περιτροπής προεδρία του και η Γενική Γραμματεία του εξακολουθούσαν να εξασφαλίζουν την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης. Όμως, από την έναρξη ισχύος των Συνθηκών ΕΕ και ΛΕΕ, όπως προέκυψαν από τη Συνθήκη της Λισσαβώνας, τούτο δεν ισχύει πλέον.
49
Συγκεκριμένα, η απεμπλοκή της εκ περιτροπής προεδρίας του Συμβουλίου από την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης αποτελεί μία από τις κύριες καινοτομίες της Συνθήκης της Λισσαβώνας στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων. Σκοπός της τροποποίησης αυτής ήταν να ενισχυθεί η προβολή και η διεθνής αναγνώριση της Ένωσης, μέσω της διασφάλισης ότι οι εκπρόσωποι των τρίτων χωρών, αφενός, θα παύσουν να είναι εκτεθειμένοι στις μεταβολές στην εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης οι οποίες προκύπτουν από την εναλλαγή των κρατών μελών στην προεδρία του Συμβουλίου και, αφετέρου, θα βρίσκονται σε επαφή όχι με εκπροσώπους των κρατών μελών στην Ένωση, αλλά με εκπροσώπους της ίδιας Ένωσης, οριζόμενους από τον Ύπατο Εκπρόσωπο στον τομέα της ΚΕΠΠΑ και από την Επιτροπή σε οποιονδήποτε άλλο τομέα των εξωτερικών σχέσεων της Ένωσης.
50
Οι πράξεις του Συμβουλίου τις οποίες αφορά η υπό κρίση προσφυγή εντάσσονται σε μια πρακτική που αγνοεί την τροποποίηση αυτή η οποία επήλθε με τη Συνθήκη της Λισσαβώνας. Κατά συνέπεια, η πρακτική αυτή είναι παράνομη, χωρίς να ασκεί συναφώς επιρροή το γεγονός ότι εξακολουθεί να εφαρμόζεται από τη Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου και από το Γραφείο Συνθηκών και Συμφωνιών που την επικουρεί.
51
Επομένως, το άρθρο 2 της απόφασης 2021/1117 και ο ορισμός του Μόνιμου Αντιπροσώπου της Πορτογαλικής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως υπογράφοντος το πρωτόκολλο εξ ονόματος της Ένωσης πρέπει να ακυρωθούν. Ωστόσο, τα αποτελέσματα του πρωτοκόλλου θα πρέπει να διατηρηθούν.
52
Το Συμβούλιο ζητεί να απορριφθεί το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως.
53
Το θεσμικό αυτό όργανο, υποστηριζόμενο από την Τσεχική, τη Γαλλική, την Ουγγρική, την Ολλανδική και την Πορτογαλική Κυβέρνηση, εκτιμά ότι η υπό κρίση προσφυγή συνιστά απόπειρα σφετερισμού των προνομιών του όσον αφορά την υπογραφή και, κατ’ επέκταση, τη σύναψη διεθνών συμφωνιών εξ ονόματος της Ένωσης, όπως αυτές κατοχυρώνονται στις Συνθήκες ΕΕ και ΛΕΕ και ασκούνται από αυτό εδώ και δεκαετίες.
54
Συναφώς, το Συμβούλιο παρατηρεί ότι, κατά την άσκηση της αρμοδιότητας που του έχει ανατεθεί να επιτρέπει την υπογραφή και τη σύναψη τέτοιων συμφωνιών, επικουρείται από τη Γενική Γραμματεία του, η οποία διαθέτει προς τούτο το Γραφείο Συνθηκών και Συμφωνιών, τα καθήκοντα του οποίου περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την οργάνωση της υπογραφής διεθνών συμφωνιών.
55
Το πληρεξούσιο που προετοιμάζει το γραφείο αυτό για τον πρόεδρο του Συμβουλίου στηρίζεται σε αξιολόγηση διαφόρων στοιχείων, όπως είναι η θέση που κατέχει, σύμφωνα με το πρωτόκολλο, ο αντιπρόσωπος που ορίζει η οικεία τρίτη χώρα, η πολιτική σημασία της συμφωνίας και το πλαίσιο εντός του οποίου ή στο περιθώριο του οποίου οργανώνεται η τελετή υπογραφής.
56
Ο ορισμός του προσώπου ή των προσώπων που είναι εξουσιοδοτημένα να υπογράψουν διεθνή συμφωνία εξ ονόματος της Ένωσης συνιστά προέκταση και συστατικό στοιχείο της άσκησης, από το Συμβούλιο, της προνομίας που του απονέμει το άρθρο 218, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ να «επιτρέπει την υπογραφή». Υπό το πρίσμα της διάταξης αυτής, το άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ δεν ασκεί επιρροή όσον αφορά την υπογραφή διεθνών συμφωνιών. Η υπογραφή αυτή δεν έχει απλώς ως αντικείμενο την κοινοποίηση της θέσης της Ένωσης, αλλά παράγει έννομα αποτελέσματα στο διεθνές δίκαιο, οπότε δεν μπορεί να εμπίπτει στην απλή «εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης».
57
Όλα τα στάδια από την απόφαση που επιτρέπει την υπογραφή έως την ίδια την υπογραφή αποτελούν ένα νομικό και διαδικαστικό συνεχές που εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Συμβουλίου βάσει του άρθρου 16, παράγραφος 1, ΣΕΕ, ειδική έκφραση του οποίου αποτελεί το άρθρο 218, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ. Εφόσον η υπογραφή διεθνούς συμφωνίας παράγει έννομα αποτελέσματα, θα πρέπει να θεωρείται συστατικό στοιχείο της χάραξης των πολιτικών της Ένωσης.
58
Το Συμβούλιο και οι κυβερνήσεις που το υποστηρίζουν υπογραμμίζουν, επιπλέον, ότι όταν οι συντάκτες των Συνθηκών αναθέτουν στα θεσμικά όργανα τις σχετικές με τις διεθνείς συμφωνίες εξουσίες, το πράττουν πάντοτε κατά τρόπο ρητό. Καθόσον το άρθρο 218, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ δεν περιέχει ρητή μνεία που να περιορίζει την εξουσία του Συμβουλίου όσον αφορά την υπογραφή, η θεσμική ισορροπία που έχουν καθιερώσει οι συντάκτες των Συνθηκών δεν επιτρέπει στην Επιτροπή να διεκδικήσει, βάσει του άρθρου 17, παράγραφος 1, ΣΕΕ, αρμοδιότητα για τον ορισμό του υπογράφοντος.
59
Το γεγονός ότι το πρόσωπο που ορίζεται από το πληρεξούσιο χαρακτηρίζεται ως «αντιπρόσωπος», κατά την έννοια του εθιμικού διεθνούς δικαίου που έχει κωδικοποιηθεί από τη Σύμβαση της Βιέννης, δεν μπορεί να συνεπάγεται ότι η υπογραφή που τίθεται από το πρόσωπο αυτό εμπίπτει στην «εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης», κατά την έννοια του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ, διότι σε αντίθετη περίπτωση θα παραβιαζόταν το άρθρο 16, παράγραφος 1, ΣΕΕ και το άρθρο 218, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ. Ακόμη και αν υποτεθεί ότι η υπογραφή διεθνούς συμφωνίας μπορεί, in abstracto, να συνιστά πράξη εμπίπτουσα στην εξωτερική εκπροσώπηση, γεγονός παραμένει ότι το άρθρο 218, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ συγκαταλέγεται μεταξύ των «άλλων περιπτώσεων που προβλέπονται στις Συνθήκες», οι οποίες μνημονεύονται στο άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ, και ότι, επομένως, εισάγει εξαίρεση από την εξουσία της Επιτροπής να εξασφαλίζει την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης όταν πρόκειται για την οργάνωση της υπογραφής διεθνούς συμφωνίας.
60
Μολονότι παραδέχονται ότι οι Συνθήκες ΕΕ και ΕΚ που ίσχυαν πριν από τη Συνθήκη της Λισσαβώνας δεν περιείχαν διάταξη αντίστοιχη προς το άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ, το Συμβούλιο και οι κυβερνήσεις που το υποστηρίζουν παρατηρούν ότι οι προγενέστερες αυτές συνθήκες, οι οποίες ανέθεταν ήδη ορισμένες εξουσίες εξωτερικής εκπροσώπησης στην Επιτροπή, εντούτοις δεν της παρείχαν καμία αρμοδιότητα για την υπογραφή διεθνών συμφωνιών. Το ίδιο εξακολουθεί να ισχύει και στο πλαίσιο των Συνθηκών ΕΕ και ΛΕΕ. Ομοίως, το γεγονός ότι η Συνθήκη της Λισσαβώνας μετέφερε ορισμένες εξουσίες εξωτερικής εκπροσώπησης από την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου στον Ύπατο Εκπρόσωπο δεν μετέβαλε την εξουσία του Συμβουλίου, η οποία απορρέει πλέον από το άρθρο 218, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ, να ορίζει τους υπογράφοντες διεθνείς συμφωνίες. Επομένως, η Συνθήκη της Λισσαβώνας δεν επέφερε τις τροποποιήσεις που επικαλείται η Επιτροπή όσον αφορά την υπογραφή τέτοιων συμφωνιών, δεδομένου ότι οι διαφορές μεταξύ του γράμματος των προγενέστερων διατάξεων και του γράμματος του άρθρου 218, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ αφορούν αμιγώς τη διατύπωση.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
61
Υπενθυμίζεται εκ προοιμίου ότι οι Συνθήκες έχουν δημιουργήσει ένα σύστημα κατανομής των αρμοδιοτήτων μεταξύ των διαφόρων θεσμικών οργάνων της Ένωσης, με το οποίο ανατίθεται σε κάθε όργανο η δική του αποστολή εντός του θεσμικού πλαισίου της Ένωσης κατά την επιτέλεση του έργου που της έχει ανατεθεί [αποφάσεις της 22ας Μαΐου 1990, Κοινοβούλιο κατά Συμβουλίου, C‑70/88, EU:C:1990:217, σκέψη 21, και της 25ης Οκτωβρίου 2017, Επιτροπή κατά Συμβουλίου (CMR‑15), C‑687/15, EU:C:2017:803, σκέψη 40].
62
Στο πλαίσιο αυτό, το άρθρο 13, παράγραφος 2, ΣΕΕ ορίζει ότι κάθε θεσμικό όργανο της Ένωσης δρα εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων που του ανατίθενται από τις Συνθήκες, σύμφωνα με τις διαδικασίες, τους όρους και τους σκοπούς τους οποίους αυτές προβλέπουν. Η διάταξη αυτή εκφράζει την αρχή της θεσμικής ισορροπίας, χαρακτηριστικό της θεσμικής δομής της Ένωσης, η οποία σημαίνει ότι κάθε θεσμικό όργανο ασκεί τις αρμοδιότητές του σεβόμενο τις αρμοδιότητες των υπολοίπων [αποφάσεις της 14ης Απριλίου 2015, Συμβούλιο κατά Επιτροπής, C‑409/13, EU:C:2015:217, σκέψη 64, και της 22ας Νοεμβρίου 2022, Επιτροπή κατά Συμβουλίου (Προσχώρηση στην Πράξη της Γενεύης), C‑24/20, EU:C:2022:911, σκέψη 83].
63
Το άρθρο 13, παράγραφος 2, ΣΕΕ ορίζει, εξάλλου, ότι τα θεσμικά όργανα της Ένωσης συνεργάζονται μεταξύ τους καλή τη πίστει.
64
Εν προκειμένω, οι εξουσίες του Συμβουλίου που είναι κρίσιμες για την εξέταση του πρώτου σκέλους του πρώτου λόγου ακυρώσεως περιλαμβάνουν, ειδικότερα, την εξουσία που προβλέπεται στο άρθρο 16, παράγραφος 1, δεύτερη περίοδος, ΣΕΕ, το οποίο αναθέτει στο εν λόγω θεσμικό όργανο καθήκοντα «χάραξης πολιτικών και συντονισμού σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που προβλέπουν οι Συνθήκες», και την εξουσία που προβλέπεται στο άρθρο 16, παράγραφος 6, τρίτο εδάφιο, ΣΕΕ, κατά το οποίο το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων «διαμορφώνει την εξωτερική δράση της Ένωσης σύμφωνα με τις στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές που καθορίζει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και διασφαλίζει τη συνοχή της δράσης της Ένωσης».
65
Οι δε κρίσιμες εξουσίες της Επιτροπής για την ίδια εξέταση προβλέπονται στο άρθρο 17, παράγραφος 1, πρώτη, πέμπτη και έκτη περίοδος, ΣΕΕ. Οι περίοδοι αυτές προβλέπουν, αντιστοίχως, ότι η Επιτροπή «προάγει το κοινό συμφέρον της Ένωσης και αναλαμβάνει τις κατάλληλες πρωτοβουλίες για τον σκοπό αυτόν», «[α]σκεί συντονιστικά, εκτελεστικά και διαχειριστικά καθήκοντα σύμφωνα με τους όρους που προβλέπουν οι Συνθήκες» και «εξασφαλίζει την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης», με την εξαίρεση, ωστόσο, όσον αφορά την τελευταία αυτή αρμοδιότητα, της ΚΕΠΠΑ και «άλλων περιπτώσεων που προβλέπονται στις Συνθήκες».
66
Σύμφωνα με αυτή την κατανομή αρμοδιοτήτων, και όπως εξάλλου επιβεβαιώνεται από το άρθρο 218, παράγραφοι 2 και 5, ΣΛΕΕ, εναπόκειται στο Συμβούλιο, μετά από πρόταση του διαπραγματευτή, να επιτρέπει την υπογραφή διεθνούς συμφωνίας εξ ονόματος της Ένωσης. Πράγματι, η απόφαση σχετικά με το αν πρέπει να υπογραφεί συμφωνία την οποία διαπραγματεύθηκε η Επιτροπή με τρίτη χώρα προϋποθέτει την αξιολόγηση των συμφερόντων της Ένωσης στο πλαίσιο των σχέσεων με τη συγκεκριμένη τρίτη χώρα και τη στάθμιση μεταξύ των αντικρουόμενων συμφερόντων στις σχέσεις αυτές, τηρουμένων των στρατηγικών κατευθυντήριων γραμμών που καθορίζει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καθώς και των αρχών και σκοπών της εξωτερικής δράσης της Ένωσης. Κατά συνέπεια, η απόφαση αυτή περιλαμβάνεται στις πράξεις με τις οποίες χαράσσονται οι πολιτικές της Ένωσης και διαμορφώνεται η εξωτερική δράση της, κατά την έννοια του άρθρου 16, παράγραφος 1, δεύτερη περίοδος, και παράγραφος 6, τρίτο εδάφιο, ΣΕΕ (πρβλ. απόφαση της 28ης Ιουλίου 2016, Συμβούλιο κατά Επιτροπής, C‑660/13, EU:C:2016:616, σκέψεις 39 και 40).
67
Ωστόσο, η απόφαση που επιτρέπει την υπογραφή διεθνούς συμφωνίας δεν περιλαμβάνει τη μεταγενέστερη πράξη που συνίσταται στην ίδια την υπογραφή της εν λόγω συμφωνίας. Πράγματι, αφού επιτραπεί η υπογραφή της συμφωνίας, η υπογραφή αυτή καθαυτήν πρέπει να τεθεί μετά την ολοκλήρωση όλων των αναγκαίων προς τούτο ενεργειών, ιδίως έναντι της οικείας τρίτης χώρας. Μεταξύ των ενεργειών αυτών περιλαμβάνεται η έκδοση πληρεξουσίου για τον ορισμό του προσώπου ή των προσώπων που είναι εξουσιοδοτημένα να υπογράψουν τη συμφωνία εξ ονόματος της Ένωσης.
68
Προκειμένου να προσδιοριστεί ποιο είναι, κατά το δίκαιο της Ένωσης, το αρμόδιο θεσμικό όργανο για τον ορισμό του υπογράφοντος διεθνή συμφωνία, πρέπει να ληφθεί ως βάση το κύριο χαρακτηριστικό του εν λόγω ορισμού, το οποίο έγκειται στην εξουσιοδότηση προσώπου ή προσώπων να ενεργήσουν εξ ονόματος της Ένωσης έναντι της οικείας τρίτης χώρας.
69
Συναφώς, επισημαίνεται, αφενός, ότι ο ορισμός αυτός δεν απαιτεί εκτίμηση που να εμπίπτει στη «χάραξ[η] πολιτικών» της Ένωσης ή στα καθήκοντα «συντονισμού» ή στη «διαμ[όρφωση] τη[ς] εξωτερική[ς] δράση[ς]» της Ένωσης, κατά την έννοια του άρθρου 16, παράγραφοι 1 και 6, ΣΕΕ. Είναι ασφαλώς αληθές ότι λαμβάνει χώρα μετά την έκδοση της απόφασης του Συμβουλίου που επιτρέπει την υπογραφή της συμφωνίας, αλλά δεν εντάσσεται στην πολιτική εκτίμηση στην οποία στηρίχθηκε η απόφαση αυτή και κατόπιν της οποίας το εν λόγω θεσμικό όργανο συναίνεσε στα έννομα αποτελέσματα που θα παραγάγει η υπογραφή σύμφωνα με τους σχετικούς κανόνες του διεθνούς δικαίου.
70
Ως προς το τελευταίο αυτό ζήτημα, παρατηρείται ότι, ανεξαρτήτως του προσώπου που ορίζεται ως υπογράφων βάσει των κανόνων του δικαίου της Ένωσης, τα έννομα αποτελέσματα της υπογραφής, στα οποία περιλαμβάνεται η προβλεπόμενη ιδίως στο άρθρο 18 της Σύμβασης της Βιέννης υποχρέωση αποχής από πράξεις που θα αποστερούσαν τη συνθήκη από το αντικείμενο και τον σκοπό της, θα είναι τα ίδια και θα δεσμεύουν την Ένωση ως υποκείμενο του διεθνούς δικαίου.
71
Αφετέρου, όσον αφορά το ζήτημα αν ο ορισμός του υπογράφοντος είναι πράξη η οποία «εξασφαλίζει την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης», κατά την έννοια του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ, επισημαίνεται ότι, κατά το σύνηθες νόημά της, η νομική έννοια της «εκπροσώπησης» συνεπάγεται ενέργεια εξ ονόματος υποκειμένου έναντι τρίτου, η δε ενέργεια αυτή μπορεί, όπως επισήμανε η γενική εισαγγελέας στο σημείο 50 των προτάσεών της, να αποτελεί δήλωση βούλησης του υποκειμένου αυτού έναντι του τρίτου.
72
Η θέση, εκ μέρους του ορισθέντος προς τούτο προσώπου, της υπογραφής του σε διεθνή συμφωνία εξ ονόματος της Ένωσης εκφράζει ακριβώς τη δήλωση της βούλησης της Ένωσης, όπως αυτή καθορίστηκε από το Συμβούλιο, έναντι της τρίτης χώρας με την οποία διενεργήθηκαν οι διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία αυτή.
73
Επομένως, το γράμμα του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ, κατά το οποίο η Επιτροπή «εξασφαλίζει την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης», υποδηλώνει ότι η διάταξη αυτή απονέμει στην Επιτροπή την εξουσία να αναλαμβάνει, εκτός του πλαισίου της ΚΕΠΠΑ και εκτός αν οι Συνθήκες προβλέπουν συναφώς διαφορετική κατανομή αρμοδιοτήτων, κάθε ενέργεια η οποία, κατόπιν της απόφασης του Συμβουλίου να επιτρέψει την υπογραφή διεθνούς συμφωνίας εξ ονόματος της Ένωσης, εξασφαλίζει τη θέση της υπογραφής αυτής.
74
Η γραμματική αυτή ερμηνεία του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ συνάδει με το εθιμικό διεθνές δίκαιο.
75
Συναφώς, όσον αφορά την υπογραφή διεθνών συμφωνιών, από το εθιμικό διεθνές δίκαιο, όπως έχει κωδικοποιηθεί ειδικότερα στο άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, και στο άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της Σύμβασης της Βιέννης, προκύπτει ότι κάθε πρόσωπο οριζόμενο σε έγγραφο της αρμόδιας αρχής κράτους ή του αρμοδίου οργάνου διεθνούς οργανισμού για τη διενέργεια της πράξης υπογραφής πρέπει να θεωρείται, δυνάμει του εν λόγω πληρεξουσίου, ότι εκπροσωπεί το εν λόγω κράτος ή τον εν λόγω διεθνή οργανισμό.
76
Επομένως, η εκ μέρους του ως άνω προσώπου θέση της υπογραφής του σε διεθνή συμφωνία εξ ονόματος της Ένωσης εμπίπτει, υπό το πρίσμα των κανόνων του εθιμικού διεθνούς δικαίου, στην «εκπροσώπηση» της Ένωσης.
77
Επομένως, υπό το πρίσμα του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ, πρέπει να γίνει δεκτό ότι οι αναγκαίες ενέργειες για την υπογραφή διεθνούς συμφωνίας αφού πλέον η υπογραφή αυτή έχει επιτραπεί από το Συμβούλιο, ενέργειες στις οποίες συμπεριλαμβάνεται ο ορισμός του υπογράφοντος, εμπίπτουν, εκτός του πλαισίου της ΚΕΠΠΑ, στην αρμοδιότητα της Επιτροπής να «εξασφαλίζει την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης», εκτός αν η Συνθήκη ΕΕ ή η Συνθήκη ΛΕΕ αναθέτει την αρμοδιότητα οργάνωσης της υπογραφής αυτής σε άλλο θεσμικό όργανο της Ένωσης. Η τελευταία αυτή επιφύλαξη, η οποία αποτυπώνεται στη φράση «άλλ[ες] περιπτώσε[ις] που προβλέπονται στις Συνθήκες», συνιστά, όπως επισήμανε η γενική εισαγγελέας στο σημείο 72 των προτάσεών της και όπως προκύπτει από το ίδιο το γράμμα του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ, εξαίρεση από την αρμοδιότητα της Επιτροπής που θεσπίζει η διάταξη αυτή.
78
Το Συμβούλιο και οι κυβερνήσεις που το υποστηρίζουν ισχυρίζονται ότι το άρθρο 218 ΣΛΕΕ, το οποίο προβλέπει μια ομοιόμορφη και γενικής ισχύος διαδικασία όσον αφορά τη διαπραγμάτευση, την υπογραφή και τη σύναψη διεθνών συμφωνιών τις οποίες είναι αρμόδια να συνάπτει η Ένωση [πρβλ. απόφαση της 2ας Σεπτεμβρίου 2021, Επιτροπή κατά Συμβουλίου (Συμφωνία με την Αρμενία), C‑180/20, EU:C:2021:658, σκέψη 27 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία], και του οποίου η παράγραφος 5 αφορά τη λήψη απόφασης που επιτρέπει η υπογραφή των συμφωνιών αυτών, εμπίπτει, όσον αφορά την υπογραφή αυτή, στις «άλλ[ες] περιπτώσε[ις] που προβλέπονται στις Συνθήκες», περί των οποίων κάνει λόγο το άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ.
79
Εντούτοις, επισημαίνεται ότι, αντιθέτως προς το άρθρο 218, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ, το οποίο, όσον αφορά τη διαπραγμάτευση διεθνών συμφωνιών, απονέμει στο Συμβούλιο την αρμοδιότητα όχι μόνο να επιτρέπει την έναρξη διαπραγματεύσεων, αλλά και να ορίζει τον διαπραγματευτή ή τον επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας της Ένωσης, το άρθρο 218, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ κάνει λόγο για αρμοδιότητα του Συμβουλίου να επιτρέπει την υπογραφή και την προσωρινή εφαρμογή της διεθνούς συμφωνίας και όχι για αρμοδιότητα να ορίζει τον υπογράφοντα τη συμφωνία αυτή. Επομένως, όπως επισήμανε η γενική εισαγγελέας στα σημεία 82 έως 84 των προτάσεών της, η τελευταία αυτή διάταξη δεν εισάγει παρέκκλιση από το άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ.
80
Μολονότι η διαδικασία διαπραγμάτευσης, υπογραφής και σύναψης των διεθνών συμφωνιών την οποία προβλέπει το άρθρο 218 ΣΛΕΕ μπορεί, στο σύνολό της, να θεωρηθεί, όπως παρατηρούν το Συμβούλιο και οι κυβερνήσεις που το υποστηρίζουν, ως ένα «συνεχές», εντούτοις γεγονός παραμένει ότι, κατά τη διάρκεια καθενός από τα στάδια της διαδικασίας αυτής που προσδιορίζονται στο εν λόγω άρθρο, κάθε θεσμικό όργανο οφείλει, με την επιφύλαξη των ρητώς προβλεπόμενων εξαιρέσεων και μόνον, να ασκεί τις αρμοδιότητές του όπως αυτές απονέμονται από τις Συνθήκες, τούτο δε σύμφωνα με την αρχή της θεσμικής ισορροπίας που υπομνήσθηκε στη σκέψη 62 της παρούσας απόφασης. Πάντως, όσον αφορά τον ορισμό του υπογράφοντος διεθνή συμφωνία, το άρθρο 218, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ δεν προβλέπει, υπέρ του Συμβουλίου, εξαίρεση από την αρμοδιότητα την οποία αντλεί η Επιτροπή από το άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ.
81
Επομένως, στην περίπτωση κατά την οποία το Συμβούλιο έχει επιτρέψει την υπογραφή διεθνούς συμφωνίας η οποία, όπως εν προκειμένω, δεν εμπίπτει στην ΚΕΠΠΑ ή σε «άλλ[ες] περιπτώσε[ις] που προβλέπονται στις Συνθήκες», εναπόκειται στην Επιτροπή, δυνάμει του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ, να εξασφαλίσει την υπογραφή της συμφωνίας αυτής.
82
Η διαπίστωση αυτή δεν αναιρείται από το γεγονός ότι το Συμβούλιο εξακολούθησε, μετά την έναρξη ισχύος των Συνθηκών ΕΕ και ΛΕΕ, να ορίζει τους υπογράφοντες διεθνείς συμφωνίες και να επιλέγει τακτικά ως υπογράφοντα τον Μόνιμο Αντιπρόσωπο στην Ένωση του κράτους μέλους που ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου. Πράγματι, μια πρακτική, έστω και πάγια, δεν είναι δυνατό να έχει ως συνέπεια την τροποποίηση των κανόνων των Συνθηκών τους οποίους τα θεσμικά όργανα οφείλουν να τηρούν [πρβλ. απόφαση της 25ης Οκτωβρίου 2017, Επιτροπή κατά Συμβουλίου (CMR‑15), C‑687/15, EU:C:2017:803, σκέψη 42 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
83
Τέλος, επισημαίνεται ότι, κατά το άρθρο 17, παράγραφος 1, πρώτη περίοδος, ΣΕΕ, η Επιτροπή πρέπει να ασκεί την αρμοδιότητά της σχετικά με την υπογραφή διεθνών συμφωνιών προς το κοινό συμφέρον της Ένωσης. Επιπλέον, οφείλει να τηρεί την υποχρέωση καλόπιστης συνεργασίας που προβλέπεται στο άρθρο 13, παράγραφος 2, ΣΕΕ. Ως εκ τούτου, εναπόκειται, ειδικότερα, στο εν λόγω θεσμικό όργανο να εξασφαλίσει ότι, μετά την έκδοση της απόφασης του Συμβουλίου που επιτρέπει την υπογραφή συμφωνίας, η υπογραφή αυτή θα πραγματοποιηθεί το συντομότερο δυνατόν, τούτο δε υπό συνθήκες που απηχούν προσηκόντως τη σημασία της εν λόγω συμφωνίας. Εξάλλου, σε περίπτωση θεμελιώδους μεταβολής των περιστάσεων επερχόμενης μετά την έκδοση της απόφασης που επιτρέπει την υπογραφή, εναπόκειται στην Επιτροπή να διαβουλευθεί με το Συμβούλιο προκειμένου αυτό να μπορέσει, στο πλαίσιο της άσκησης των αρμοδιοτήτων του που θεσπίζονται με το άρθρο 16, παράγραφοι 1 και 6, ΣΕΕ, καθώς και με το άρθρο 218 ΣΛΕΕ, να συναγάγει, εφόσον παραστεί ανάγκη, τις συνέπειες αυτής της θεμελιώδους μεταβολής των περιστάσεων πριν από τη θέση της υπογραφής.
84
Από το σύνολο των ανωτέρω προκύπτει ότι το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως πρέπει να γίνει δεκτό.
85
Ως εκ τούτου, πρέπει να ακυρωθεί το άρθρο 2 της απόφασης 2021/1117 καθώς και ο βάσει της εν λόγω διάταξης ορισμός του Μόνιμου Αντιπροσώπου της Πορτογαλικής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προσώπου εξουσιοδοτημένου για την υπογραφή του πρωτοκόλλου, χωρίς να χρειάζεται να εξεταστεί το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως ούτε ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως.
Επί της διατηρήσεως σε ισχύ των αποτελεσμάτων των πράξεων που ακυρώθηκαν
86
Κατά το άρθρο 264, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, το Δικαστήριο, εφόσον το κρίνει αναγκαίο, μπορεί να προσδιορίσει τα αποτελέσματα της ακυρωθείσας πράξης που θεωρούνται οριστικά.
87
Το Δικαστήριο μπορεί να κάνει χρήση της ευχέρειας αυτής, για λόγους ασφάλειας δικαίου, ιδίως στην περίπτωση που η ακύρωση πράξης της Ένωσης εκδοθείσας στο πλαίσιο της διαδικασίας διαπραγμάτευσης, υπογραφής και σύναψης διεθνούς συμφωνίας θα είχε ως συνέπεια να αμφισβητηθεί η συμμετοχή της Ένωσης στην οικεία συμφωνία ή στην εφαρμογή της, ενώ η συναφής αρμοδιότητα της Ένωσης ουδέποτε τέθηκε εν αμφιβόλω [πρβλ. απόφαση της 25ης Οκτωβρίου 2017, Επιτροπή κατά Συμβουλίου (Αναθεωρημένη Συμφωνία της Λισσαβώνας), C‑389/15, EU:C:2017:798, σκέψη 81 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
88
Η ακύρωση του άρθρου 2 της απόφασης 2021/1117 καθώς και του στηριζόμενου στη διάταξη αυτή ορισμού του προσώπου που εξουσιοδοτείται για την υπογραφή του πρωτοκόλλου χωρίς διατήρηση των αποτελεσμάτων τους θα είχε ως συνέπεια να τεθεί υπό αμφισβήτηση η υπογραφή του πρωτοκόλλου εξ ονόματος της Ένωσης, η οποία έλαβε χώρα στις 29 Ιουνίου 2021, παρά το γεγονός ότι ουδέποτε τέθηκε εν αμφιβόλω η αρμοδιότητα της Ένωσης να συναινέσει, μέσω υπογραφής εξ ονόματός της, τόσο στα έννομα αποτελέσματα που προβλέπονται, μεταξύ άλλων, στο άρθρο 18 της Σύμβασης της Βιέννης όσο και στην προσωρινή εφαρμογή του πρωτοκόλλου και ότι, εξάλλου, η βούληση της Ένωσης να εκφράσει τη συναίνεση αυτή είναι βέβαιη, δεδομένου ότι το Συμβούλιο επέτρεψε, με το άρθρο 1 της απόφασης 2021/1117, την υπογραφή του πρωτοκόλλου. Αν και είναι αληθές ότι η υπογραφή επετράπη υπό την επιφύλαξη της σύναψης του πρωτοκόλλου, διαπιστώνεται εντούτοις ότι η σύναψη αυτή πραγματοποιήθηκε στη συνέχεια, όπως προκύπτει από την έκδοση της απόφασης (ΕΕ) 2022/2066 του Συμβουλίου, της 21ης Φεβρουαρίου 2022, σχετικά με τη σύναψη, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του πρωτοκόλλου για την εφαρμογή της συμφωνίας σύμπραξης στον τομέα της αλιείας μεταξύ της Δημοκρατίας της Γκαμπόν και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2021‑2026) (ΕΕ 2022, L 277, σ. 103), με την οποία εκφράστηκε η έγκριση του πρωτοκόλλου από την Ένωση.
89
Κατά συνέπεια, προκειμένου να διαφυλαχθεί η ασφάλεια δικαίου, πρέπει να κριθεί ότι τα αποτελέσματα του άρθρου 2 της απόφασης 2021/1117 καθώς και του στηριζόμενου στη διάταξη αυτή ορισμού του Μόνιμου Αντιπροσώπου της Πορτογαλικής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προσώπου εξουσιοδοτημένου να υπογράψει το πρωτόκολλο είναι οριστικά.
Επί των δικαστικών εξόδων
90
Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι το Συμβούλιο ηττήθηκε, πρέπει να υποχρεωθεί να φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων του, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή, σύμφωνα με το σχετικό αίτημα της Επιτροπής.
91
Σύμφωνα με το άρθρο 140, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, η Τσεχική Δημοκρατία, η Γαλλική Δημοκρατία, η Ουγγαρία, το Βασίλειο των Κάτω Χωρών και η Πορτογαλική Δημοκρατία φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.
92
Κατά το άρθρο 140, παράγραφος 3, του εν λόγω Κανονισμού, ο Ύπατος Εκπρόσωπος φέρει επίσης τα δικαστικά έξοδά του.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τμήμα μείζονος συνθέσεως) αποφασίζει:
1)
Ακυρώνει το άρθρο 2 της απόφασης (ΕΕ) 2021/1117 του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 2021, για την υπογραφή, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και την προσωρινή εφαρμογή του πρωτοκόλλου για την εφαρμογή της συμφωνίας σύμπραξης στον τομέα της αλιείας μεταξύ της Δημοκρατίας της Γκαμπόν και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2021‑2026).
2)
Ακυρώνει τον ορισμό, βάσει του άρθρου 2 της απόφασης 2021/1117, του Μόνιμου Αντιπροσώπου της Πορτογαλικής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προσώπου εξουσιοδοτημένου να υπογράψει το πρωτόκολλο για την εφαρμογή της συμφωνίας σύμπραξης στον τομέα της αλιείας μεταξύ της Δημοκρατίας της Γκαμπόν και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2021‑2026).
3)
Τα αποτελέσματα του άρθρου 2 της απόφασης 2021/1117 καθώς και του στηριζόμενου στη διάταξη αυτή ορισμού του Μόνιμου Αντιπροσώπου της Πορτογαλικής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προσώπου εξουσιοδοτημένου να υπογράψει το πρωτόκολλο για την εφαρμογή της συμφωνίας σύμπραξης στον τομέα της αλιείας μεταξύ της Δημοκρατίας της Γκαμπόν και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2021‑2026) είναι οριστικά.
4)
Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων του, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
5)
Η Τσεχική Δημοκρατία, η Γαλλική Δημοκρατία, η Ουγγαρία, το Βασίλειο των Κάτω Χωρών, η Πορτογαλική Δημοκρατία και ο Ύπατος Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.