62023TJ0329_RES
Υπόθεση T‑329/23
Τσεχική Δημοκρατία
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (δέκατο πενταμελές τμήμα) της 9ης Απριλίου 2025
«Ίδιοι πόροι της Ένωσης – Δημοσιονομική ευθύνη των κρατών μελών – Υποχρέωση των κρατών μελών να αποδίδουν στην Επιτροπή ιδίους πόρους – Καταβολή στην Επιτροπή των ποσών που αντιστοιχούν σε μη εισπραχθέντες ιδίους πόρους – Εισαγωγικοί δασμοί – Εισαγωγές κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων, υποδημάτων και γυαλιών ηλίου από την Ασία – Δασμολογητέα αξία – Δηλωθείσα δασμολογητέα αξία η οποία δεν είναι χαμηλότερη της πραγματικής – Απουσία υποχρέωσης σύστασης εγγύησης πριν από την παράδοση – Αδικαιολόγητος πλουτισμός της Ένωσης»
Ίδιοι πόροι της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Βεβαίωση και απόδοση από τα κράτη μέλη – Απόδοση με επιφυλάξεις – Αγωγή λόγω αδικαιολόγητου πλουτισμού της Ένωσης – Βάρος αποδείξεως
(Άρθρα 268 και 340, εδ. 2, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 38, 39)
Τελωνειακή ένωση – Κοινό δασμολόγιο – Δασμολογητέα αξία – Καθορισμός – Μέθοδοι καθορισμού – Καθορισμός βάσει στατιστικής αξίας όπως η ελάχιστη αποδεκτή τιμή (ΕΑΤ) – Δεν επιτρέπεται για τον καθορισμό της δασμολογητέας αξίας βάσει της εφεδρικής μεθόδου – Χρησιμοποίηση στατιστικής αξίας μόνον για τον εντοπισμό των εισαγωγών που είναι πιθανό να έχουν δηλωθεί με δασμολογητέα αξία χαμηλότερη της πραγματικής
(Κανονισμός 2913/92 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 29)
(βλ. σκέψεις 82-84, 93)
Ίδιοι πόροι της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Υποχρέωση των κρατών μελών – Σύσταση εγγύησης επί των εισαγωγών που είναι πιθανό να έχουν δηλωθεί με δασμολογητέα αξία χαμηλότερη της πραγματικής – Προϋπόθεση – Στοιχεία βάσει των οποίων είναι δυνατός ο υπολογισμός υψηλότερου ποσού τελωνειακών δασμών από εκείνο που καθορίστηκε βάσει της δηλωθείσας δασμολογητέας αξίας
(Κανονισμός 2913/92 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 13 § 1, άρθρα 29, 30 και 31· κανονισμός 2454/93 της Επιτροπής, άρθρο 248 § 1)
(βλ. σκέψεις 85-87, 94, 95)
Σύνοψη
Το Γενικό Δικαστήριο, το οποίο επιλήφθηκε αγωγής λόγω αδικαιολόγητου πλουτισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης την οποία δέχεται, αποφαίνεται επί καινοφανούς ζητήματος το οποίο αφορά, αφενός, την εξέταση αγωγής ασκηθείσας από κράτος μέλος λόγω προβαλλόμενου αδικαιολόγητου πλουτισμού της Ένωσης εξ ιδίων πόρων στον τελωνειακό τομέα και, αφετέρου, τη συνεκτίμηση στατιστικής αξίας ως βάσης για τον υπολογισμό της δασμολογητέας αξίας των εμπορευμάτων.
Μετά την κατάργηση, από την 1η Ιανουαρίου 2005, όλων των ποσοστώσεων που εφαρμόζονταν στις εισαγωγές κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και ειδών ένδυσης από χώρες μέλη του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), η Ένωση εκτέθηκε σε πολύ μεγάλο όγκο εισαγωγών κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και υποδημάτων από την Ασία, και ιδίως από την Κίνα, καθώς και στον κίνδυνο δήλωσης χαμηλότερης της πραγματικής δασμολογητέας αξίας των εν λόγω εισαγωγών. Για την αντιμετώπιση του κινδύνου αυτού, η δράση ελέγχου προτεραιότητας (
1
) με την ονομασία «Discount» (στο εξής: PCA Discount), στην οποία μετείχαν όλα τα κράτη μέλη, προέβλεπε διεξοδικότερους τελωνειακούς ελέγχους και αφορούσε τις εισαγωγές ορισμένων κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων, υποδημάτων και γυαλιών ηλίου από την Κίνα, την Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ με χαμηλή δασμολογητέα αξία. Στο πλαίσιο της δράσης αυτής, είχαν καθοριστεί κατώτατα όρια κινδύνου. Τα όρια αυτά παρείχαν στις τελωνειακές αρχές των κρατών μελών τη δυνατότητα να εντοπίζουν τις δηλωθείσες κατά την εισαγωγή αξίες που ήταν ιδιαίτερα χαμηλές και, κατά συνέπεια, τις εισαγωγές που ενείχαν σημαντικό κίνδυνο δήλωσης δασμολογητέας αξίας χαμηλότερης της πραγματικής. Για τον σκοπό αυτόν, δημιουργήθηκαν είκοσι κωδικοί του ολοκληρωμένου δασμολογίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθόρισε για καθέναν από τους κωδικούς αυτούς μια «διορθωμένη μέση τιμή» (στο εξής: ΔΜΤ). Εν συνεχεία, υπολογίστηκε ένας μέσος όρος για ολόκληρη την Ένωση βάσει του αριθμητικού μέσου όρου των υφιστάμενων ΔΜΤ σε όλα τα κράτη μέλη, αποκλειομένων των ασυνήθιστα υψηλών ή χαμηλών τιμών. Τέλος, υπολογίστηκε η «ελάχιστη αποδεκτή τιμή» (στο εξής: ΕΑΤ), που αντιστοιχούσε στο 50 % των ΔΜΤ και χρησιμοποιούνταν ως κατώτατο όριο κινδύνου.
Από τις 10 έως τις 14 Νοεμβρίου 2014 η Επιτροπή πραγματοποίησε αποστολή ελέγχου στην Τσεχική Δημοκρατία, η οποία αφορούσε την εφαρμογή της PCA Discount από το εν λόγω κράτος μέλος. Κατόπιν της αποστολής αυτής, η Επιτροπή διαβίβασε στις τσεχικές αρχές έκθεση, στην οποία διατύπωνε επιφυλάξεις σχετικά με την υλοποίηση της εν λόγω δράσης. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν είχε διενεργηθεί αποτελεσματικός έλεγχος όλων των σχετικών τελωνειακών διασαφήσεων και ότι όλα τα εμπορεύματα είχαν παραδοθεί χωρίς να ζητηθεί η σύσταση εγγύησης, μολονότι υπήρχαν εύλογες αμφιβολίες που αφορούσαν τη δήλωση δασμολογητέας αξίας χαμηλότερης της πραγματικής για τα εν λόγω εμπορεύματα. Κατά την άποψή της, τούτο είχε ως συνέπεια την απώλεια παραδοσιακών ιδίων πόρων της Ένωσης για την οποία ήταν υπεύθυνες οι τσεχικές αρχές, απώλεια η οποία ήταν ίση με τη διαφορά μεταξύ του δασμού που είχε υπολογιστεί βάσει της δηλωθείσας δασμολογητέας αξίας και του υπολογιζόμενου βάσει της ΕΑΤ δασμού. Στο πλαίσιο επικοινωνίας μεταξύ της Τσεχικής Δημοκρατίας και της Επιτροπής, κατά την οποία η τελευταία δεν δέχθηκε τα αποδεικτικά στοιχεία που είχε προσκομίσει το κράτος μέλος, η Επιτροπή ζήτησε επανειλημμένως από την Τσεχική Δημοκρατία να αποδώσει στον προϋπολογισμό της Ένωσης, αρχικά, τη διαφορά μεταξύ του δασμού που είχε υπολογισθεί βάσει της δηλωθείσας δασμολογητέας αξίας και του υπολογιζόμενου βάσει της ΕΑΤ δασμού και, στη συνέχεια, τη διαφορά μεταξύ του δασμού που είχε υπολογισθεί βάσει της δηλωθείσας δασμολογητέας αξίας και του υπολογιζόμενου βάσει της ΔΜΤ (αντί της ΕΑΤ) δασμού. Η Τσεχική Δημοκρατία, παρά τις αντιρρήσεις που προέβαλε επανειλημμένως, απέδωσε, υπό όρους, στον προϋπολογισμό της Ένωσης τα ποσά που προέκυπταν από τον υπολογισμό των ως άνω διαφορών. Στις 22 Ιουνίου 2020 συμψηφίστηκε υπέρ της Τσεχικής Δημοκρατίας μέρος του καταβληθέντος ποσού.
Στο πλαίσιο αυτό, η Τσεχική Δημοκρατία άσκησε την υπό κρίση αγωγή λόγω αδικαιολόγητου πλουτισμού της Ένωσης.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Πρώτον, το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει τους κανόνες περί αποδείξεως που έχουν εφαρμογή επί αγωγής αποζημιώσεως λόγω αδικαιολόγητου πλουτισμού της Ένωσης. Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, στο πλαίσιο της εξέτασης μιας τέτοιας αγωγής κράτους μέλους το οποίο απέδωσε στην Επιτροπή ποσό ιδίων πόρων της Ένωσης διατυπώνοντας επιφυλάξεις ως προς το βάσιμο της θέσης της Επιτροπής, στο Γενικό Δικαστήριο εναπόκειται να εκτιμήσει, μεταξύ άλλων, αν η ελάττωση της περιουσίας του ενάγοντος κράτους μέλους, η οποία αντιστοιχεί στην απόδοση του ποσού αυτού στην Επιτροπή, και ο συνακόλουθος πλουτισμός της Επιτροπής δικαιολογούνται από τις υποχρεώσεις που υπέχει το κράτος μέλος από το δίκαιο της Ένωσης στον τομέα των ιδίων πόρων της Ένωσης ή αν, αντιθέτως, δεν δικαιολογούνται (
2
).
Επομένως, εναπόκειται στο κράτος μέλος να αποδείξει ότι δεν υπείχε υποχρέωση, δυνάμει των κανόνων της Ένωσης που διέπουν το σύστημα των ιδίων πόρων, να αποδώσει στην Επιτροπή το ποσό των ιδίων πόρων που αποτελεί το αντικείμενο της διαφοράς και ότι συμμορφώθηκε προς τις υποχρεώσεις του. Ωστόσο, αυτό το βάρος αποδείξεως δεν έχει ως συνέπεια ότι η Επιτροπή μπορεί απλώς να αναφέρει γενικόλογα, χωρίς να στηρίζεται σε αποδεικτικά στοιχεία, ότι τα στοιχεία που προσκομίζει το κράτος μέλος είναι ανεπαρκή.
Δεύτερον, όσον αφορά τη σημασία της στατιστικής αξίας ως βάσης για την εκτίμηση της δασμολογητέας αξίας, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι η Επιτροπή υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι η δηλωθείσα δασμολογητέα αξία δεν μπορεί να γίνει δεκτή αν είναι χαμηλότερη από την ΕΑΤ και, κατά συνέπεια, ότι οι εθνικές αρχές πρέπει να ζητούν τη σύσταση εγγύησης πριν από την παράδοση των εμπορευμάτων. Το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά, ωστόσο, ότι η άποψη κατά την οποία κάθε δασμολογητέα αξία που υπολείπεται της ΕΑΤ πρέπει κατ’ αρχήν να απορρίπτεται, ανεξαρτήτως του εύρους των αμφιβολιών που εξακολουθούν να υφίστανται, ή όχι, μετά τις επαληθεύσεις και τους ελέγχους που διενεργούν οι τελωνειακές αρχές, δεν λαμβάνει υπόψη το περιθώριο χειρισμών που διαθέτουν τα κράτη μέλη κατά τη διενέργεια τελωνειακών ελέγχων και την τελωνειακή νομοθεσία η οποία προβλέπει ειδική διαδικασία σε περίπτωση αμφισβητήσεως της δηλωθείσας δασμολογητέας αξίας.
Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι μια στατιστική αξία, όπως η ΕΑΤ, μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνον ως εργαλείο ανάλυσης κινδύνου, δηλαδή ως εργαλείο για τον εντοπισμό, βάσει προφίλ κινδύνου, των εισαγωγών οι οποίες είναι πιθανό να έχουν δηλωθεί με δασμολογητέα αξία χαμηλότερη της πραγματικής και οι οποίες πρέπει να ελεγχθούν, και όχι για τον καθορισμό της δασμολογητέας αξίας τους.
Τρίτον, τέλος, στο πλαίσιο εκτιμήσεως των πραγματικών δυνατοτήτων των τσεχικών τελωνειακών αρχών να καθορίσουν υψηλότερη δασμολογητέα αξία, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει αν, κατ’ εφαρμογήν των δευτερευουσών μεθόδων (
3
) για τον καθορισμό της δασμολογητέας αξίας, οι εν λόγω αρχές θα μπορούσαν να καταλήξουν σε δασμολογητέα αξία υψηλότερη από τη συναλλακτική αξία (
4
) και αν, κατά συνέπεια, η σύσταση εγγυήσεως πριν από την παράδοση των οικείων εμπορευμάτων θα είχε συμβάλει στην προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης.
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι σκοπός της εγγύησης είναι να παράσχει στις τελωνειακές αρχές τη δυνατότητα, αφενός, να επιτρέψουν την παραλαβή των εμπορευμάτων συνεχίζοντας συγχρόνως τον έλεγχο αυτών και των συνοδευτικών εγγράφων τους, και, αφετέρου, να αποφύγουν το ενδεχόμενο μη είσπραξης τελωνειακής οφειλής η οποία θα μπορούσε να προκύψει από τον έλεγχο αυτό. Επομένως, η σύσταση εγγυήσεως συμβάλλει στην προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης μόνο στην περίπτωση κατά την οποία οι τελωνειακές αρχές κράτους μέλους έχουν στη διάθεσή τους στοιχεία που τους παρέχουν τη δυνατότητα να υπολογίσουν ένα ποσό τελωνειακών δασμών υψηλότερο από το εισπραχθέν βάσει της δηλωθείσας δασμολογητέας αξίας και να βεβαιώσουν συμπληρωματική απαίτηση ιδίων πόρων υπέρ της Ένωσης. Περαιτέρω, το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι μια στατιστική αξία, όπως η ΕΑΤ, δεν χρησιμεύει για τον καθορισμό της δασμολογητέας αξίας των εμπορευμάτων, ούτε καν στο πλαίσιο του καθορισμού της αξίας αυτής βάσει της εφεδρικής μεθόδου.
Επομένως, δεδομένου ότι ο κοινοτικός τελωνειακός κώδικας (
5
) και η νομολογία αποκλείουν τη χρησιμοποίηση αυθαιρέτων ή πλασματικών δασμολογητέων αξιών, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι η δικογραφία δεν περιέχει στοιχεία από τα οποία να μπορεί να συναχθεί ότι η εφαρμογή της εφεδρικής μεθόδου (
6
) θα κατέληγε στην είσπραξη συμπληρωματικού ποσού τελωνειακών δασμών και, συνεπώς, ιδίων πόρων της Ένωσης.
Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Τσεχική Δημοκρατία δεν όφειλε, δυνάμει των κανόνων της Ένωσης που διέπουν το σύστημα των ιδίων πόρων, να αποδώσει στην Επιτροπή το ποσό των ιδίων πόρων που αποτελεί το αντικείμενο της διαφοράς, και υποχρεώνει την Επιτροπή να επιστρέψει το ποσό αυτό στο οικείο κράτος μέλος.
(
1
)	Δυνάμει του άρθρου 13, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2913/92 του Συμβουλίου, της 12ης Οκτωβρίου 1992, περί θεσπίσεως κοινοτικού τελωνειακού κώδικα (ΕΕ 1992, L 302, σ. 1) (στο εξής: κοινοτικός τελωνειακός κώδικας).
(
2
)	Πρβλ. απόφαση της 9ης Ιουλίου 2020, Τσεχική Δημοκρατία κατά Επιτροπής (C‑575/18 P, EU:C:2020:530, σκέψη 83).
(
3
)	Μέθοδοι προβλεπόμενες στα άρθρα 30 και 31 του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα.
(
4
)	Δυνάμει του άρθρου 29 του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα.
(
5
)	Άρθρο 30, παράγραφος 2, του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα.
(
6
)	Κατά την έννοια του άρθρου 31 του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα.