Edizzjoni Provviżorja
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Seba’ Awla)
16 ta’ April 2026 (*)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Għoti ta’ kuntratti pubbliċi – Direttiva 2014/24/UE – Artikolu 18 – Prinċipji li jirregolaw l-għoti ta’ kuntratti pubbliċi – Ugwaljanza fit-trattament u trasparenza – Artikolu 42 – Speċifikazzjonijiet tekniċi – Setgħa ta’ evalwazzjoni tal-awtorità kontraenti – Definizzjoni tal-ħtieġa – Referenza għal tip jew produzzjoni speċifika – Każijiet fejn referenza bħal din trid tkun akkumpanjata bil-kliem ‘jew ekwivalenti’”
Fil-Kawża C‑568/24,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Curtea de Apel Cluj ((il-Qorti tal-Appell ta’ Cluj, ir-Rumanija), permezz ta’ deċiżjoni tas-17 ta’ Ġunju 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit-23 ta’ Awwissu 2024, fil-proċedura
Sof Medica SA
vs
Spitalul Clinic Judeta’ ean de Urgenta’ ă Cluj-Napoca,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Seba’ Awla),
komposta minn F. Schalin, President tal-Awla, M. Gavalec (Relatur) u Z. Csehi, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: M. Campos Sánchez-Bordona,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–        għal Sof Medica SA, minn L. Duţu, avocată,
–        għall-Gvern Ċek, minn L. Halajová, M. Smolek u J. Vláčil, bħala aġenti,
–        għall-Gvern Estonjan__ minn H. Hirsik u M. Kriisa, bħala aġenti,
–        għall-Gvern Litwan, minn K. Dieninis u E. Kurelaitytė, bħala aġenti,
–        għall-Kummissjoni Ewropea, minn A. Biolan u G. Wils, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li taqta’ l-kawża mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-punt 13 tal-Artikolu 2(1), tal-Artikolu 18(1), tal-Artikolu 42(1) u (4), u tal-Artikolu 49 tad-Direttiva 2014/24/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Frar 2014 dwar l-akkwist pubbliku u li tħassar id-Direttiva 2004/18/KE (ĠU 2014, L 94, p. 65, rettifika fil-ĠU 2015, L 275, p. 68).
2        Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn Sof Medica SA u Spitalul Clinic Judeta’ ean de Urgenta’ ă Cluj-Napoca (sptar kliniku dipartimentali tal-emerġenzi ta’ Cluj-Napoca, ir-Rumanija) (iktar ’il quddiem l-“isptar”) dwar l-għoti, minn dan tal-aħħar, ta’ kuntratt pubbliku għall-akkwist ta’ robot kirurġiku li jissodisfa ċerti speċifikazzjonijiet tekniċi.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3        Il-premessi 74 u 92 tad-Direttiva 2014/24 jistipulaw:
“74.      Huwa meħtieġ li l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi mfassla mix-xerrejja pubbliċi jippermettu li l-akkwist pubbliku jkun miftuħ għall-kompetizzjoni kif ukoll li dawn jilħqu l-objettivi tas-sostenibilità. Għal dak il-għan, għandu jkun possibbli li jintefgħu offerti li jirriflettu d-diversità ta’ soluzzjonijiet tekniċi, l-istandards u l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi fis-suq, inklużi dawk imfassla abbażi tal-kriterji ta’ prestazzjoni marbuta maċ-ċiklu tal-ħajja u s-sostenibilità tal-proċess tal-produzzjoni tax-xogħlijiet, il-provvisti u s-servizzi.
Konsegwentement, l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi għandhom jiġu abbozzati b’tali mod li jiġi evitat tnaqqis b’mod artifiċjali fil-kompetizzjoni permezz ta’ rekwiżiti li jiffavorixxu lil operatur ekonomiku speċifiku billi jirriflettu l-karatteristiċi ewlenin tal-provvisti, servizzi jew xogħlijiet li huma normalment offruti minn dak l-operatur ekonomiku. It-tfassil tal-ispeċifikazzjonijiet tekniċi f’termini ta’ rekwiżiti ta’ prestazzjoni u funzjonali ġeneralment jippermetti li dak l-objettiv jintlaħaq bl-aħjar mod possibbli. Ir-rekwiżiti funzjonali u dawk relatati mat-twettiq huma wkoll mezzi adatti li jiffavorixxu l-innovazzjoni fl-akkwist pubbliku u għandhom jintużaw b’mod kemm jista’ jkun wiesa’. Fejn issir referenza għal standard Ewropew jew, fin-nuqqas tiegħu, għal standard nazzjonali, l-awtoritajiet kontraenti għandhom jikkunsidraw offerti bbażati fuq arranġamenti ekwivalenti. Għandha tkun ir-responsabilità tal-operatur ekonomiku li jagħti prova tal-ekwivalenza mat-tikketta mitluba.
Sabiex jagħtu prova ta’ ekwivalenza, għandu jkun possibbli li l-offerenti jintalbu li jipprovdu evidenza vverifikata minn parti terza. Madankollu, għandhom ikunu permessi wkoll mezzi xierqa oħra ta’ prova bħal dossier tekniku tal-manifattur fejn l-operatur ekonomiku kkonċernat ma jkollux aċċess għal dawn iċ-ċertifikati jew rapporti tat-testijiet, jew ma jkollu l-ebda possibbiltà li jiksibhom fil-limiti ta’ żmien rilevanti, dment li l-operatur ekonomiku kkonċernat jagħti prova li x-xogħlijiet, provvisti jew servizzi jissodisfaw r-rekwiżiti jew kriterji stabbiliti fl-ispeċifikazzjonijiet tekniċi, il-kriterji tal-għoti jew il-kondizzjonijiet tat-twettiq tal-kuntratt.
[...]
(92)      Meta jkunu qed jivvalutaw l-aqwa bilanċ bejn prezz u kwalità l-awtortajiet kontraenti għandhom jiddeterminaw il-kriterji ekonomiċi u kwalitattivi marbuta mas-suġġett tal-kuntratt li huma ser jużaw għal dak il-għan. Dawk il-kriterji għandhom għaldaqstant jippermettu valutazzjoni komparattiva tal-livell ta’ prestazzjoni offrut minn kull offerta fid-dawl tas-suġġett tal-kuntratt, kif iddefinit fl-ispeċifikazzjonijiet tekniċi. Fil-kuntest tal-aqwa bilanċ bejn prezz u kwalità, lista mhux eżawrjenti ta’ kriterji possibbli tal-għoti li jinkludu aspetti ambjentali u soċjali stabbiliti f’din id-Direttiva. L-awtoritajiet kontraenti għandhom jiġu mħeġġa jagħżlu kriterji għall-għoti li jippermettulhom li jiksbu xogħlijiet, provvisti u servizzi ta’ kwalità għolja li l-aktar li jixirqu l-ħtiġijiet tagħhom.
Il-kriterji tal-għoti magħżula ma għandhomx jikkonferixxu libertà tal-għażla bla restrizzjoni fuq l-awtorità kontraenti u għandhom jiżguraw il-possibbiltà ta’ kompetizzjoni effettiva u ġusta u jkunu akkumpanjati minn arranġamenti li jippermettu li l-informazzjoni pprovduta mill-offerenti tkun ivverifikata b’mod effikaċi.
Biex tiġi identifikata l-aktar offerta ekonomikament vantaġġuża, id-deċiżjoni tal-għoti tal-kuntratt m’għandhiex tkun ibbażata biss fuq kriterji ta’ nuqqas ta’ spiża. Il-kriterji kwalitattivi għaldaqstant għandhom jiġu akkumpanjati minn kriterju ta’ spiża li jista’, fl-għażla tal-awtorità kontraenti, ikun il-prezz jew approċċ ta’ kosteffettività bħall-ispiża taċ-ċiklu tal-ħajja. Madankollu, il-kriterji għall-għoti m’għandhomx jaffettwaw l-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali li jiddeterminaw ir-remunerazzjoni ta’ ċerti servizzi jew jistabbilixxu prezzijiet fissi għal ċerti provvisti.”
4        L-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva, bit-titolu “Definizzjonijiet”, jipprevedi, fil-paragrafu 13 tiegħu:
“Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva:
[...]
13.      ‘dokument ta’ akkwist’ tfisser kwalunkwe dokument maħluq jew li ssir referenza għalih mill-awtorità kontraenti sabiex tiddeskrivi jew tiddetermina elementi tal-akkwist jew tal-proċedura, inkluż l-avviż dwar kuntratt, l-avviż informattiv minn qabel fejn dan jintuża bħala mezz ta’ sejħa għall-kompetizzjoni, l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi, id-dokument deskrittiv, il-kondizzjonijiet proposti tal-kuntatt, il-formats għall-preżentazzjoni tad-dokumenti minn kandidati u offerenti, l-informazzjoni dwar obbligi applikabbli b’mod ġenerali u kull dokument addizzjonali”.
5        L-Artikolu 18 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Prinċipji tal-akkwist”, jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“L-awtoritajiet kontraenti għandhom jittrattaw lill-operaturi ekonomiċi bl-istess mod u mingħajr diskriminazzjoni u għandhom jaġixxu b’mod trasparenti u proporzjonat.
It-tfassil tal-akkwist ma għandux isir bil-ħsieb li l-akkwist jiġi eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-Direttiva jew biex b’mod artifiċjali jnaqqas il-kompetizzjoni. Il-kompetizzjoni għandha titqies bħala artifiċjalment imnaqqsa meta d-disinn tal-akkwist isir bl-intenzjoni li jagħti vantaġġ jew żvantaġġ mhux mistħoqq lil ċerti operaturi ekonomiċi.”
6        L-Artikolu 29 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Proċedura kompetittiva permezz tan-negozjar”, jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Fi proċeduri kompetittivi permezz tan-negozjar, kwalunkwe operatur ekonomiku jista’ jisottometti talba sabiex jieħu sehem b’risposta għal sejħa għall-kompetizzjoni li jkun fiha l-informazzjoni stipulata fl-Anness V partijiet B u C billi jipprovdi l-informazzjoni għall-għażla kwalitattiva rikjesta mill-awtorità kontraenti.
Fid-dokumenti ta’ akkwist, l-awtoritajiet kontraenti għandhom jidentifikaw is-suġġett tal-akkwist billi jipprovdu deskrizzjoni tal-ħtiġijiet tagħhom u l-karatteristiċi mitluba mill-provvisti, xogħlijiet jew servizzi li ser jiġu akkwistati u jispeċifikaw il-kriterji għall-għoti tal-kuntratt. Huma għandhom jindikaw ukoll liema elementi tad-deskrizzjoni jiddefinixxu r-rekwiżiti minimimi li għandhom jintlaħqu mill-offerenti kollha.
L-informazzjoni mogħtija għandha tkun preċiża biżżejjed sabiex l-operaturi ekonomiċi jkunu jistgħu jidentifikaw in-natura u l-ambitu tal-akkwist u jistgħu jiddeċiedu jekk jitolbux li jieħdu sehem fil-proċedura.
[...]”
7        Skont l-Artikolu 42 tad-Direttiva 2014/24, intitolat “Speċifikazzjonijiet tekniċi”:
“1.      L-ispeċifikazzjonijiet tekniċi kif definiti fil-punt 1 tal-Anness VII għandhom jiġu stabbiliti fid-dokumenti ta’ akkwist. L-ispeċifikazzjonijiet tekniċi għandhom jistipulaw il-karatteristiċi meħtiega ta’ xogħol, servizz jew provvista.
Dawk il-karatteristiċi jistgħu jirreferu wkoll għall-proċess jew metodu speċifiku tal-produzzjoni jew il-provvista tax-xogħlijiet, provvisti jew servizzi mitluba jew għal proċess speċifiku għal stadju ieħor taċ-ċiklu tal-ħajja tiegħu anke fejn tali fatturi ma jiffurmawx parti mis-sustanza materjali tagħhom dment li huma marbuta mas-suġġett tal-kuntratt u proporzjonali għall-valur u l-objettivi tiegħu.
[...]
2.      L-ispeċifikazzjonijiet tekniċi għandhom joffru aċċess ugwali tal-operaturi ekonomiċi għall-proċedura ta’ akkwist u ma għandux ikollhom l-effett li joħolqu xkiel mingħajr ġustifikazzjoni għall-ftuħ tal-akkwist pubbliku għall-kompetizzjoni.
3.      Mingħajr preġudizzju għar-regoli tekniċi nazzjonali obbligatorji, sa fejn ikunu kompatibbli mal-liġi tal-Unjoni, l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi għandhom jiġu formulati b’wieħed minn dawn il-modi li ġejjin:
(a)      f’termini tar-rekwiżiti ta’ rendiment jew ta’ funzjoni, inklużi l-karatteristiċi ambjentali, dejjem jekk il-parametri jkunu preċiżi biżżejjed sabiex jippermettu lill-offerenti jiddeterminaw is-suġġett tal-kuntratt u l-awtoritajiet kontraenti jitħallew jagħtu l-kuntratt;
(b)      permezz ta’ referenza għall-ispeċifikazzjonijiet tekniċi u, fl-ordni ta’ preferenza, għall-istandards nazzjonali li jittrasponu l-istandards Ewropej, il-Valutazzjonijiet Tekniċi Ewropej, l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi komuni, l-istandards internazzjonali, sistemi ta’ referenzi tekniċi oħrajn stabbiliti mill-korpi ta’ standardizzazzjoni Ewropej jew - fejn xi waħda minn dawk ma teżistix - l-istandards nazzjonali, l-approvazzjonijiet tekniċi nazzjonali jew l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi nazzjonali relatati mad-disinn, il-kalkolu u t-twettiq ta’ xogħlijiet u l-użu tal-provvisti;
(c)      f’termini ta’ rekwiżiti ta’ rendiment jew ta’ funzjoni kif imsemmi fil-punt (a), b’referenza għall-ispeċifikazzjonijiet tekniċi msemmija fil-punt (b) bħala mezz ta’ suppożizzjoni ta’ konformità ma’ dawn ir-rekwiżiti ta’ rendiment jew ta’ funzjoni;
(d)      permezz ta’ referenza għall-ispeċifikazzjonijiet tekniċi msemmija fil-punt (b) għal ċerti karatteristiċi, u b’referenza għar-rekwiżiti ta’ rendiment jew ta’ funzjoni msemmija fil-punt (a) għal karatteristiċi oħrajn.
4.      Sakemm dan ma jkunx ġustifikat mis-suġġett tal-kuntratt, l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi ma għandhomx jirreferu għal isem ta’ ditta jew provenjenza speċifiċi, jew proċess partikolari li jikkaratterizza l-prodotti jew servizzi fornuti minn operatur ekonomiku speċifiku, jew għal marki kummerċjali, privattivi, tipi jew oriġini jew produzzjoni speċifika bl-effett li jiġu favoriti jew eliminati ċerti impriżi jew ċerti prodotti. Din ir-referenza għandha tkun permessa fuq bażi eċċezzjonali, fejn ma tkunx possibbli deskrizzjoni preċiża u leġibbli biżżejjed tas-suġġett tal-kuntratt skont il-paragrafu 3. Din ir-referenza għandha tkun akkumpanjata mill-kliem ‘jew ekwivalenti’.
[...]”
8        L-Artikolu 46 ta’ din id-direttiva, intitolat “Qsim ta’ kuntratti f’lottijiet”, jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“L-awtoritajiet kontraenti għandhom, minbarra fir-rigward ta’ kuntratti li t-tqassim tagħhom kien sar obbligatorju skont il-paragrafu 4 ta’ dan l-Artikolu, jipprovdu indikazzjoni tar-raġunijiet prinċipali għad-deċiżjoni tagħhom li ma jqassmux f’lottijiet, li għandhom jiġu inklużi fid-dokumenti tal-akkwist jew fir-rapport individwali msemmi fl-Artikolu 84”.
9        L-Artikolu 49 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Avviżi dwar kuntratti”, jipprovdi:
“L-avviżi dwar kuntratti għandhom jintużaw bħala mezz ta’ sejħa għall-kompetizzjoni fir-rigward tal-proċeduri kollha, mingħajr preġudizzju għat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 26(5) u l-Artikolu 32. L-avviżi dwar kuntratti għandu jkun fihom l-informazzjoni stipulata fl-Anness V parti C u għandhom jiġu ppubblikati skont l-Artikolu 51.”
10      L-Anness V tal-imsemmija direttiva, intitolat “Informazzjoni li għandha tiġi inkluża fl-avviżi”, jelenka, fil-Parti D tiegħu, intitolata “Informazzjoni li għandha tiġi inkluża fl-avviżi tal-għoti tal-kuntratt (kif imsemmija fl-Artikolu 50)”: Il-punt 30 ta’ dan l-anness huwa fformulat kif ġej:
“Kwalunkwe informazzjoni rilevanti oħra.”
11      L-Anness VII tad-Direttiva 2014/24, bit-titolu “Definizzjoni ta’ ċerti speċifikazzjonijiet tekniċi” jipprovdi:
“Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva:
1.      ‘speċifikazzjoni teknika’ tfisser waħda minn dawn li ġejjin:
[...]
(b)      fil-każ ta’ provvista pubblika jew kuntratti ta’ servizzi, speċifikazzjoni f’dokument li jiddefinixxi l-karatteristiċi meħtieġa ta’ prodott jew servizz, bħal-livelli ta’ kwalità, il-livelli ta’ prestazzjoni ambjentali u klimatika, id-disinn għar-rekwiżiti kollha (inkluża l-aċċessibilità għal persuni b’diżabbiltà) u valutazzjoni tal-konformtià, il-prestazzjoni, l-użu tal-prodott, is-sikurezza jew id-dimensjonijiet, inklużi rekwiżiti rilevanti għall-prodott fir-rigward tal-isem li taħtu jinbiegħ il-prodott, it-terminoloġija, is-simboli, l-ittestjar u l-metodi ta’ ttestjar, l-imballaġġ, l-immarkar u t-tikkettar, l-istruzzjonijiet għall-utenti, il-proċessi u l-metodi ta’ produzzjoni f’kull satdju taċ-ċiklu tal-ħajja tal-provvista jew servizz u l-proċeduri ta’ valutazzjoni tal-konformità”.
Id-dritt Rumen
12      L-Artikolu 2 tal-Legea nr. 98/2016 privind achizițiile publice (il-Liġi Nru 98/2016 dwar il-Kuntratti Pubbliċi), tad-19 ta’ Mejju 2016 (Monitorul Oficial al României, Parti I, Nru 390 tat-23 ta’ Mejju 2016), jipprovdi, fil-paragrafu 2 tiegħu:
“Il-prinċipji li fuqhom huma bbażati l-għoti ta’ kuntratti pubbliċi u l-organizzazzjoni tal-kompetizzjonijiet huma dawn li ġejjin:
(a)      nondiskriminazzjoni;
(b)      ugwaljanza fit-trattament ;
(c)      rikonoxximent reċiproku
(d)      trasparenza;
(e)      proporzjonalità:
(f)      responsabbiltà.”
13      L-Artikolu 50 tal-Liġi Nru 98/2016 jipprevedi:
“1.      L-awtoritajiet kontraenti ma għandhomx ifasslu jew jistrutturaw il-kuntratti pubbliċi tagħhom jew l-elementi tagħhom sabiex jevitaw l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi jew sabiex jillimitaw b’mod artifiċjali l-kompetizzjoni.
2.      Għall-finijiet tal-paragrafu 1, il-kompetizzjoni għandha titqies limitata artifiċjalment meta s-suq jew l-elementi tiegħu jkunu ddisinjati jew strutturati bil-ħsieb li jiffavorixxu jew jisfavorixxu b’mod mhux xieraq ċerti operaturi ekonomiċi.”
14      L-Artikolu 155 ta’ din il-liġi jipprovdi, fil-paragrafi 1, 2, u 6 tiegħu:
“1.      L-ispeċifikazzjonijiet tekniċi għandhom jiġu stabbiliti fid-dokumentazzjoni tas-sejħa għall-offerti u għandhom jiddefinixxu l-karatteristiċi meħtieġa għax-xogħlijiet, is-servizzi jew il-prodotti li huma s-suġġett tal-kuntratt.
2.      Il-karatteristiċi msemmija fil-paragrafu 1 jistgħu jikkonċernaw ukoll il-proċess jew il-metodu speċifiku għat-twettiq tax-xogħlijiet, il-manifattura ta’ oġġetti jew il-forniment ta’ servizzi mitluba jew proċess speċifiku fi stadju ieħor taċ-ċiklu tal-ħajja tagħhom, anki jekk dawk l-elementi ma jkunux parti mill-kontenut materjali tal-prodotti, ix-xogħlijiet jew is-servizzi li għandhom jiġu akkwistati, dment, madankollu, li dawk il-karatteristiċi jkunu marbuta mas-suġġett tal-kuntratt pubbliku/tal-ftehim qafas u jkunu proporzjonati għall-valur u l-objettivi tiegħu.
[...]
6.      L-ispeċifikazzjonijiet tekniċi għandhom jagħtu lill-operaturi ekonomiċi kollha aċċess ugwali għall-proċedura ta’ akkwist u ma għandux ikollhom l-effett li jintroduċu ostakli mhux ġustifikati biex tiġi żgurata kompetizzjoni effettiva bejn l-operaturi ekonomiċi.”
15      L-Artikolu 156 tal-istess liġi jipprevedi, fil-paragrafi 2 sa 4 tiegħu:
“2.      Sakemm dan ma jkunx ġustifikat mis-suġġett tal-kuntratt, l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi ma għandhomx jirreferu għal isem ta’ ditta jew provenjenza speċifiċi, jew proċess partikolari li jikkaratterizza l-prodotti jew servizzi fornuti minn operatur ekonomiku speċifiku, jew għal marki kummerċjali, privattivi, tipi jew oriġini jew produzzjoni speċifika bl-effett li jiġu favoriti jew eliminati ċerti impriżi jew ċerti prodotti.
3.      B’deroga mill-paragrafu 2, l-istabbiliment ta’ speċifikazzjonijiet tekniċi li jispeċifikaw l-elementi msemmija fil-paragrafu 2 għandu jkun permess f’każijiet eċċezzjonali meta deskrizzjoni preċiża u li tinftiehem biżżejjed tas-suġġett tal-kuntratt skont il-paragrafu 1 ma tkunx possibbli; f’każ bħal dan, il-preċiżjoni tad-dettalji msemmija fil-paragrafu 2 għandha tkun akkumpanjata mill-kliem “jew ekwivalenti.
4.      Meta l-awtorità kontraenti tistabbilixxi l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi msemmija fil-paragrafu 1(b), hija ma għandhiex tiċħad offerta għar-raġuni li x-xogħlijiet, il-prodotti jew is-servizzi offruti ma jikkonformawx mal-ispeċifikazzjonijiet tekniċi li għalihom hija għamlet riferiment, ladarba l-offerent juri fl-offerta tiegħu, bi kwalunkwe mezz xieraq, li s-soluzzjonijiet proposti jissodisfaw b’mod ekwivalenti r-rekwiżiti ddefiniti mill-ispeċifikazzjonijiet tekniċi.”
16      L-Artikolu 1 tar-Regoli Metodoloġiċi approvati u mehmuża mal-Hotărârea Guvernului nr. 395/2016, pentru aprobarea Normelor metodologice de aplicare a prevederilor referitoare la atribuirea contractului de achiziție publică/acordului-cadru din Legea nr. 98/2016 privind achizițiile publice (id-Deċiżjoni tal-Gvern Nru 395/2016, li tapprova r-regoli metodoloġiċi għall-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet relatati mal-għoti ta' kuntratt pubbliku/ftehim qafas skont il-Liġi Nru 98/2016 dwar l-Kuntratti Pubbliċi), tal-2 ta’ Ġunju 2016 (Gazzetta Uffiċjali tar-Rumanija, Parti I, Nru 423 tas-6 ta' Ġunju 2016), tipprovdi:
“1.      Fil-proċedura għall-għoti ta’ kuntratti pubbliċi, kull sitwazzjoni li għaliha ma teżistix leġiżlazzjoni espliċita għandha tiġi interpretata fid-dawl tal-prinċipji stabbiliti fl-Artikolu 2(2) tal-[Liġi Nru 98/2016].
2.      Matul l-implimentazzjoni tal-proċedura ta’ akkwist, l-awtorità kontraenti għandha tieħu l-miżuri kollha meħtieġa biex tevita sitwazzjonijiet li jistgħu jwasslu għal kunflitt ta’ interess u/jew jostakolaw, jirrestrinġu jew ifixklu l-kompetizzjoni.
3.      Meta tikkonstata l-okkorrenza ta’ sitwazzjoni msemmija fil-paragrafu 2, l-awtorità kontraenti għandha l-obbligu li telimina l-effetti li jirriżultaw minnha, billi tadotta, konformement mal-kompetenzi tagħha, jekk ikun il-każ, miżuri korrettivi ta’ emenda, ta’ waqfien, ta’ revoka jew ta’ annullament tal-atti li affettwaw l-implimentazzjoni korretta tal-proċedura ta’ għoti jew tal-attivitajiet relatati magħha.
[...]”
17      L-Artikolu 20(10) ta’ dan ir-Regoli Metodoloġiċi jipprevedi:
“L-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt għandhom neċessarjament jinkludu speċifikazzjonijiet tekniċi li jikkonsistu f’rekwiżiti, rekwiżiti, karatteristiċi tekniċi li jippermettu li kull prodott, servizz jew xogħol jiġi deskritt, b’mod oġġettiv, b’mod li jissodisfa l-bżonnijiet tal-awtorità kontraenti.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
18      Fit-23 ta’ Frar 2024, l-isptar, bħala awtorità kontraenti, ippubblika sejħa għal offerti miftuħa, intitolata “Provvista, installazzjoni u tqegħid fis-servizz [tar-]Robot kirurġiku 2”, għal valur stmat ta’ 25 400 000 lei Rumeni (RON) (madwar EUR 5 000 000).
19      L-isptar kien preċedentement nieda proċedura ta’ konsultazzjoni tas-suq dwar ir-robot kirurġiku li huwa s-suġġett ta’ din is-sejħa għal offerti, li minnha rriżulta, minn naħa, li żewġ tipi ta’ robots kirurġiċi b’funzjonalitajiet simili kienu jeżistu, jiġifieri robot tat-tip monoblokk (id-dirgħajn tar-robot għandhom modalità ta’ arranġament unitarju) u robot tat-tip modulari (id-dirgħajn tar-robot għandhom modalità ta’ arranġament individwali) u, min-naħa l-oħra, li mill-inqas tliet manifatturi ta’ robots tat-tip modulari kienu ġew identifikati.
20      Fl-ispeċifikazzjonijiet relatati mal-imsemmija sejħa għal offerti, l-isptar ippreżenta l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi tar-robot kirurġiku kkonċernat f’dawn it-termini, jiġifieri “Tagħmir kirurġiku assistut bir-robot, modulari u mobbli, li jinkludi mill-inqas erba’ moduli mgħammra b'armi robotċi indipendenti u b'ċertifikazzjoni ta' applikabbiltà għall-inqas fl-ispeċjalitajiet li ġejjin: kirurġija ġenerali, ġinekoloġija, uroloġija, kirurġija toraċika. It-tagħmir għandu jkun jista’ jitqiegħed fil-blokk ta’ swali operatorji mingħajr ma jkunu meħtieġa aġġustamenti partikolari u jippermetti approċċ ibridu tal-intervent [kirurġiku] b’passaġġ rapidu mill-kirurġija laparoskopika klassika għal kirurġija assistita minn robot u viċi versa, kull meta dan ikun neċessarju matul proċedura [kirurġika]. It-tagħmir għandu jkun jista’ jintuża kontinwament”.
21      Bħala fornitur ta’ robots kirurġiċi tat-tip monoblokk, Sof Medica qieset li dawn l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi kienu jiksru l-prinċipji ta’ għoti ta’ kuntratt pubbliku stabbiliti fl-Artikoli 2, 50, 155 u 156 tal-Liġi Nru 98/2016, li huma intiżi li jimplimentaw l-Artikoli 18 u 42 tad-Direttiva 2014/24, peress li jiffavorixxu biss ir-robots kirurġiċi tat-tip modulari. Sof Medica għalhekk talbet lit-Tribunalul Cluj (il-Qorti tal-Kontea ta’ Cluj, ir-Rumanija) sabiex l-awtorità kontraenti tiġi ordnata tneħħi l-imsemmija speċifikazzjonijiet tekniċi, li jkunu diskriminatorji, tistabbilixxi rekwiżiti minimi li jiggarantixxu proċedura trasparenti bbażata fuq kompetizzjoni reali u, jekk ma jkunx possibbli li tiġi kkoreġuta d-dokumentazzjoni relatata mas-sejħa għal offerti, tannulla l-proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt ikkonċernata.
22      L-isptar oġġezzjona li l-akkwist ta’ robot kirurġiku tat-tip modulari kien iġġustifikat minn diversi elementi speċifiċi. Fil-fatt, peress li l-isptar huwa kompost minn bini antik, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni l-kapaċitajiet loġistiċi tal-blokk ta’ swali operatorji, li huma żgħar, in-neċessità li t-tagħmir mediku jiġi mċaqlaq bejn dawn il-blokok skont il-bżonnijiet u l-emerġenzi, kif ukoll in-numru ta’ swali tal-operazzjonijiet u l-arranġament tagħhom. Id-dispożizzjoni ta’ dawn is-swali teżiġi robot fil-konfigurazzjoni flessibbli u adattata għall-ispazju disponibbli, ta’ piż u ta’ ispazju fuq l-art limitati, li ma jikkorrispondix għall-karatteristiċi ta’ robot tat-tip monoblokk.
23      Permezz ta’ sentenza tat-22 ta’ Marzu 2024, it-Tribunalul Cluj (il-Qorti tal-Kontea ta’ Cluj) ċaħdet it-talba ta’ Sof Medica bħala parzjalment mingħajr skop u parzjalment infondata.
24      Sof Medica appellat minn din is-sentenza quddiem il-Curtea de Apel Cluj (il-Qorti tal-Appell ta’ Cluj, ir-Rumanija), li hija l-qorti tar-rinviju.
25      Din il-qorti għandha dubji ta’ tliet tipi dwar il-marġni ta’ diskrezzjoni li għandha l-awtorità kontraenti fl-istabbiliment ta’ speċifikazzjonijiet tekniċi.
26      Fl-ewwel lok, hija tistaqsi dwar jekk, fid-dawl tal-prinċipju ta’ trasparenza, imsemmi fl-Artikolu 18(1) tad-Direttiva 2014/24, moqri flimkien mal-Artikolu 49 tagħha, awtorità kontraenti tistax teskludi offerent abbażi ta’ speċifikazzjonijiet tekniċi ġġustifikati minn “neċessità oġġettiva”, meta din tal-aħħar tkun ġiet mgħarrfa lill-offerent biss wara l-pubblikazzjoni tad-dokumentazzjoni relatata mas-sejħa għal offerti kkonċernata, fl-okkażjoni ta’ proċedura kontenzjuża.
27      Fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 42(1), (3)(b) u (4) tad-Direttiva 2014/24 jistax jiġi interpretat fis-sens li n-natura restrittiva li tirriżulta mir-rekwiżiti kollha msemmija bħala speċifikazzjonijiet tekniċi ta’ sejħa għal offerti, li timponi l-indikazzjoni “jew ekwivalenti” fid-dokumentazzjoni ta’ din is-sejħa għal offerti, għandha tiġi evalwata billi jittieħdu inkunsiderazzjoni r-rekwiżiti kollha li jinsabu f’din id-dokumentazzjoni.
28      Fit-tielet u l-aħħar lok, hija tistaqsi wkoll jekk, fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għad-domandi esposti fil-punti 26 u 27 ta’ din is-sentenza, il-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ nondiskriminazzjoni, imsemmija fl-Artikolu 18(1) ta’ din id-direttiva, jistgħux jiġu interpretati fis-sens li n-natura restrittiva tal-ispeċifikazzjonijiet tekniċi għandha tiġi evalwata b’rabta mal-“ħtieġa oġġettiva” invokata minn awtorità kontraenti qabel id-data ta’ pubblikazzjoni tal-avviż ta’ kuntratt u tad-dokumentazzjoni dwar is-sejħa għal offerti kkonċernati.
29      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Curtea de Apel Cluj (il-Qorti tal-Appell ta’ Cluj) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      Il-prinċipju ta’ trasparenza, irregolat mill-Artikolu 18(1) tad-Direttiva 2014/24/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas 26 ta’ Frar 2014 dwar l-akkwist pubbliku u li tħassar id-Direttiva 2004/18/KE
, ikkunsidrat flimkien mal-Artikolu 49 u mal-punt 13 tal-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 2014/24, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi l-esklużjoni ta’ offerent abbażi ta’ speċifikazzjonijiet tekniċi ġġustifikati min-“neċessità oġġettiva”, li tkun iddefinita mill-awtorità kontraenti biss wara l-pubblikazzjoni tal-avviż ta’ kuntratt u tad-dokumentazzjoni tas-sejħa għal offerti?
2)      Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 42(1), (3)(b) u (4) tad-Direttiva 2014/24 jistgħu jiġu interpretati fis-sens li l-evalwazzjoni tan-natura restrittiva tal-ispeċifikazzjonijiet tekniċi, liema natura timponi n-neċessità tal-indikazzjoni “jew ekwivalenti” fid-dokumentazzjoni tas-sejħa għal offerti, tista’ ssir ukoll permezz tal-analiżi kumulattiva tar-rekwiżiti kollha fid-dokumentazzjoni tas-sejħa għal offerti?
3)      Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għall-ewwel żewġ domandi, il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament u l-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni, irregolati mill-Artikolu 18(1) tad-Direttiva 2014/24, jistgħu jiġu interpretati fis-sens li l-evalwazzjoni tan-natura restrittiva tal-ispeċifikazzjonijiet tekniċi għandha ssir b’rabta man-“neċessità oġġettiva” tal-awtorità kontraenti qabel il-pubblikazzjoni tal-avviż ta’ kuntratt u tad-dokumentazzjoni tas-sejħa għal offerti?”
Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
30      Il-qorti tar-rinviju talbet li dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari jkun suġġett għall-proċedura mħaffa għal deċiżjoni preliminari prevista fl-Artikolu 105 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.
31      Din it-talba ġiet miċħuda permezz ta’ digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-13 ta’ Diċembru 2024, Sof Medica (C‑568/24, EU:C:2024:1055).
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel u t-tielet domanda
32      Permezz tal-ewwel u tat-tielet domanda tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 18(1) tad-Direttiva 2014/24, moqri flimkien mal-paragrafi 1 u 2 tal-Artikolu 42, kif ukoll mal-Artikolu 49 ta’ din id-direttiva, għandux jiġi interpretat fis-sens li l-prinċipji ta’ trasparenza u ta’ ugwaljanza fit-trattament, stabbiliti f’dan l-Artikolu 18(1), jipprekludu li, fil-kuntest ta’ kuntratt pubbliku għal provvista, awtorità kontraenti teskludi l-offerta ta’ offerent abbażi ta’ speċifikazzjonijiet tekniċi, mingħajr ma, fid-data tal-pubblikazzjoni tal-avviż ta’ kuntratt, dawn kienu s-suġġett ta’ ġustifikazzjoni oġġettiva fid-dokumenti tal-kuntratt, fis-sens tal-punt 13 tal-Artikolu 2(1) tal-imsemmija direttiva.
33      Fl-ewwel lok, għandu jiġi rrilevat li l-punt 13 tal-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 2014/24 sempliċement jiddefinixxi l-kunċett ta’ “dokument tal-kuntratt” bħala kull dokument ipprovdut mill-awtorità kontraenti jew li għalih jirreferi sabiex jiddeskrivi jew jiddefinixxi elementi tal-għoti ta’ kuntratt jew tal-proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt, inkluż, b’mod partikolari, l-avviż ta’ kuntratt u l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi.
34      Madankollu, din id-dispożizzjoni ma tgħid xejn dwar jekk, fid-data tal-pubblikazzjoni ta’ avviż ta’ kuntratt, l-awtorità kontraenti kkonċernata hijiex obbligata tindika l-ġustifikazzjonijiet oġġettivi li fuqhom hija bbażata speċifikazzjoni teknika.
35      Fit-tieni lok, għandu jiġi rrilevat li l-Artikolu 49 tad-Direttiva 2014/24 jillimita ruħu, essenzjalment, li jiddikjara li l-avviżi ta’ kuntratt jintużaw bħala mezz ta’ sejħa għal offerti, li jinkludu l-informazzjoni prevista fil-Parti C tal-Anness V, u li huma ppubblikati skont l-Artikolu 51 tal-imsemmija direttiva. Għalkemm din il-Parti C, intitolata “Informazzjoni li għandha tiġi inkluża fl-avviżi”, telenka ħafna informazzjoni li għandha tiġi pprovduta, hija ma ssemmix, fost din l-informazzjoni, obbligu li jiġu indikati l-ġustifikazzjonijiet oġġettivi li fuqhom hija bbażata speċifikazzjoni teknika.
36      Fit-tielet lok, mill-Artikolu 42(1) tad-Direttiva 2014/24 jirriżulta li l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi, li huma ddefiniti fil-punt 1 tal-Anness VII ta’ din id-direttiva, jinsabu fid-dokumenti tal-kuntratt u li jiddefinixxu l-karatteristiċi meħtieġa tal-provvisti. Fir-rigward tal-kuntratti pubbliċi għal provvisti jew għal servizzi, il-punt 1(b) ta’ dan l-anness jiddefinixxi speċifikazzjoni teknika bħala speċifikazzjoni li tinsab f’dokument li jiddefinixxi l-karatteristiċi meħtieġa ta’ prodott jew ta’ servizz, bħal-livelli ta’ kwalità, il-livelli tal-prestazzjoni ambjentali u klimatika, id-disinn għall-bżonnijiet kollha (inkluża l-aċċessibbiltà għall-persuni b’diżabbiltà) u l-evalwazzjoni tal-konformità, il-proprjetà tal-impjieg, l-użu tal-prodott, is-sikurezza jew id-dimensjonijiet, inklużi r-rekwiżiti applikabbli għall-prodott fir-rigward tal-isem li bih il-prodott jinbiegħ, it-terminoloġija, is-simboli, it-testijiet u l-metodi tal-ittestjar, l-imballaġġ, l-immarkar u t-tikkettar, l-istruzzjonijiet għall-użu, il-proċessi u l-metodi tal-produzzjoni fi kwalunkwe stadju taċ-ċiklu tal-ħajja tal-provvista jew tas-servizz u l-proċeduri ta’ evalwazzjoni tal-konformità. Madankollu, la mill-formulazzjoni ta’ dan l-Artikolu 42(1) u lanqas minn dik ta’ dan il-punt 1 (b) ma jirriżulta li l-awtorità kontraenti hija obbligata tiġġustifika b’mod oġġettiv l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi li hija stabbilixxiet.
37      F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-awtorità kontraenti għandha marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’ fil-kuntest tal-formulazzjoni tal-ispeċifikazzjonijiet tekniċi ta’ kuntratt, peress li hija fl-aħjar pożizzjoni sabiex tiddetermina l-provvisti li hija għandha bżonn u sabiex tiddetermina r-rekwiżiti li għandhom jiġu ssodisfatti sabiex jinkisbu r-riżultati mixtieqa (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-25 ta’ Ottubru 2018, Roche Lietuva, C‑413/17, EU:C:2018:865, punti 29 u 30, kif ukoll tas-16 ta’ Jannar 2025, DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, punt 42).
38      Madankollu, l-awtorità kontraenti għandha tiżgura, konformement mal-Artikolu 42(2) tad-Direttiva 2014/24, moqri flimkien mal-Artikolu 18(1) tagħha, li l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi jagħtu lill-operaturi ekonomiċi ugwaljanza ta’ aċċess għall-proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt u ma jkollhomx l-effett li joħolqu ostakoli mhux iġġustifikati għall-ftuħ ta’ kuntratti pubbliċi għall-kompetizzjoni (sentenza tas-16 ta’ Jannar 2025, DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, punt 42).
39      Il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li l-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament, ta’ nondiskriminazzjoni u ta’ trasparenza għandhom importanza kruċjali f’dak li jirrigwarda l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi, fid-dawl tar-riskji ta’ diskriminazzjoni marbuta mal-għażla tagħhom jew mal-mod kif jiġu fformulati (sentenza tal-25 ta’ Ottubru 2018, Roche Lietuva, C‑413/17, EU:C:2018:865, punt 34).
40      Bl-istess mod, mill-premessa 74 tad-Direttiva 2014/24 jirriżulta li l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi għandhom jitfasslu b’mod li jiġi evitat li l-kompetizzjoni tiġi ristretta b’mod artifiċjali billi jiġu introdotti rekwiżiti li jiffavorixxu operatur ekonomiku partikolari billi jittieħdu l-karatteristiċi prinċipali tal-provvisti li huwa joffri abitwalment. Fil-fatt, skont din il-premessa 74, “għandu jkun possibbli li jintefgħu offerti li jirriflettu d-diversità ta’ soluzzjonijiet tekniċi, l-istandards u l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi fis-suq [...]”.
41      L-osservanza ta’ dawn ir-rekwiżiti hija iktar u iktar importanti meta l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi jkunu fformulati b’mod partikolarment iddettaljat. Fil-fatt, iktar ma l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi jkunu ddettaljati, iktar ikun hemm riskju li l-prodotti ta’ manifattur partikolari jiġu pprivileġġati (sentenza tal-25 ta’ Ottubru 2018, Roche Lietuva (C‑413/17, EU:C:2018:865, punt 37).
42      Għalhekk, il-livell ta’ dettall tal-ispeċifikazzjonijiet tekniċi għandu josserva wkoll il-prinċipju ta’ proporzjonalità, li jimplika li għandu jiġi eżaminat jekk dan il-livell ta’ dettall huwiex neċessarju sabiex jintlaħqu l-għanijiet imfittxija (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-25 ta’ Ottubru 2018, Roche Lietuva, C‑413/17, EU:C:2018:865, punt 41).
43      Madankollu, la l-Artikolu 18(1) tad-Direttiva 2014/24, u lanqas il-paragrafi 1 u 2 tal-Artikolu 42 ta’ din id-direttiva ma jimponu interpretazzjoni tal-prinċipji ta’ trasparenza u ta’ ugwaljanza fit-trattament fis-sens li jeżiġu li l-awtorità kontraenti, fid-data tal-pubblikazzjoni tal-avviż ta’ kuntratt ikkonċernat, tindika l-ġustifikazzjonijiet oġġettivi li fuqhom huma bbażati l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi li hija tkun stabbilixxiet.
44      Fil-fatt, il-prinċipju ta’ trasparenza jimplika li l-kundizzjonijiet u l-modalitajiet tal-proċedura ta’ għoti jkunu fformulati b’mod ċar, preċiż u univoku fl-avviż ta’ kuntratt jew fl-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt b’mod, minn naħa, li jippermetti lill-offerenti kollha raġonevolment informati u normalment diliġenti jifhmu l-portata eżatta tagħhom u li jinterpretawhom bl-istess mod u, min-naħa l-oħra, li jqiegħed lill-awtorità kontraenti f’pożizzjoni li tivverifika effettivament jekk l-offerti tal-offerenti jikkorrispondux għall-kriterji li jirregolaw il-kuntratt inkwistjoni (sentenza tal-10 ta’ Mejju 2012, Il-Kummissjoni vs Il-Pajjiżi l-Baxxi, C‑368/10, EU:C:2012:284, punt 109 u l-ġurisprudenza ċċitata). Il-prinċipju ta’ trasparenza għalhekk jeżiġi biss li d-dokumentazzjoni relatata mas-sejħa għal offerti tkun ċara, preċiża u inekwivoka, mingħajr ma jasal sal-punt li jeżiġi li l-awtoritajiet kontraenti, fid-data tal-pubblikazzjoni tal-avviż ta’ kuntratt ikkonċernat, jindikaw speċifikament il-ġustifikazzjonijiet oġġettivi kollha li fuqhom tkun ibbażata kull speċifikazzjoni teknika msemmija fl-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt. Dan l-aħħar rekwiżit jirrigwarda, min-naħa l-oħra, l-osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, b’tali mod li l-awtorità kontraenti għandha tkun f’pożizzjoni li tiġġustifika kif il-livell ta’ dettall tal-ispeċifikazzjonijiet tekniċi kkonċernati huwa neċessarju għat-twettiq tal-għanijiet imfittxija.
45      Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-prinċipju ta’ trasparenza, imsemmi fl-Artikolu 18(1) tad-Direttiva 2014/24, ma jobbligax lill-awtorità kontraenti tipprovdi ġustifikazzjoni oġġettiva li tispjega, fil-fehma tagħha, il-kontenut tal-ispeċifikazzjonijiet tekniċi li jinsabu fid-dokumentazzjoni relatata mas-sejħa għal offerti kkonċernata.
46      Fir-raba’ lok, din l-interpretazzjoni hija kkorroborata mill-istruttura tad-Direttiva 2014/24. Fil-fatt, meta l-leġiżlatur tal-Unjoni ried li l-awtorità kontraenti tesponi, fid-dokumenti tal-kuntratt, il-motivazzjoni li tiġġustifika karatteristika waħda jew oħra jew kundizzjoni relatata mal-għoti ta’ kuntratt jew ma’ proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt, huwa ppreveda dan espressament. Dan huwa l-każ, pereżempju, tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 46(1) ta’ din id-direttiva, li jipprevedi l-obbligu, impost fuq l-awtorità kontraenti, li tindika r-raġunijiet prinċipali li jiġġustifikaw id-deċiżjoni li kuntratt ma jinqasamx f’lottijiet jew inkella tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 29(1) tal-imsemmija direttiva, li jipprevedi li, meta l-awtorità kontraenti tiddeċiedi li tirrikorri għal proċedura kompetittiva permezz tan-negozjar, hija għandha tiddefinixxi, fid-dokumenti tal-kuntratt, is-suġġett tal-kuntratt ikkonċernat billi tipprovdi deskrizzjoni tal-bżonnijiet tagħha u tal-karatteristiċi meħtieġa tal-provvisti, tax-xogħlijiet jew tas-servizzi li huma s-suġġett ta’ dan il-kuntratt.
47      Fil-ħames u l-aħħar lok, interpretazzjoni kuntrarja għal dik irrakkomandata fil-punt 45 ta’ din is-sentenza tista’ tikser il-bilanċ imfittex mil-leġiżlatur tal-Unjoni bejn id-drittijiet u l-obbligi tal-offerenti u dawk tal-awtoritajiet kontraenti. Fil-fatt, din twassal sabiex l-awtorità kontraenti tkun meħtieġa tiġġustifika b’mod iddettaljat kull rekwiżit konkret, permezz ta’ informazzjoni dwar il-bżonnijiet li hija tfittex li tissodisfa u li abbażi tagħhom hija tkun fasslet l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi. F’ċerti każijiet, tali obbligu ta’ motivazzjoni jkollu l-effett li jimponi piż amministrattiv partikolarment tqil, jew saħansitra sproporzjonat, fuq l-awtorità kontraenti kkonċernata u li jikkontesta l-marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’ li hija rrikonoxxuta lilha fid-determinazzjoni tal-bżonnijiet tagħha u fil-formulazzjoni tal-ispeċifikazzjonijiet tekniċi ta’ kuntratt.
48      Fid-dawl tal-motivi preċedenti, ir-risposta għall-ewwel u għat-tielet domanda għandha tkun li l-Artikolu 18(1) tad-Direttiva 2014/24, moqri flimkien mal-paragrafi 1 u 2 tal-Artikolu 42 mal-Artikolu 49 ta’ din id-direttiva, għandu jiġi interpretat fis-sens li l-prinċipji ta’ trasparenza u ta’ ugwaljanza fit-trattament, stabbiliti f’dan l-Artikolu 18(1), ma jipprekludux li, fil-kuntest ta’ kuntratt pubbliku għal provvista, awtorità kontraenti teskludi l-offerta ta’ offerent abbażi ta’ speċifikazzjonijiet tekniċi, mingħajr ma, fid-data tal-pubblikazzjoni tal-avviż ta’ kuntratt, dawn kienu s-suġġett ta’ ġustifikazzjoni oġġettiva fid-dokumenti tal-kuntratt, fis-sens tal-punt 13 tal-Artikolu 2(1) tal-imsemmija direttiva.
Fuq it-tieni domanda
49      Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 42(1), (3)(b) u (4) tad-Direttiva 2014/24 għandux jiġi interpretat fis-sens li awtorità kontraenti tista’ tipprevedi, fl-ispeċifikazzjonijiet tekniċi ta’ kuntratt pubbliku għall-provvista ta’ robot kirurġiku_rekwiżiti relatati man-natura modulari u mobbli, mal-piż, mal-ispazju fuq l-art u l-arranġament tad-dirgħajn tar-robot kirurġiku li huwa s-suġġett ta’ dan il-kuntratt, mingħajr ma dawn ir-rekwiżiti jkunu akkumpanjati mill-kliem “jew ekwivalenti”.
50      Għandu jiġi rrilevat qabel kollox li, fi proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt pubbliku għal provvista, il-formulazzjoni tal-ispeċifikazzjonijiet tekniċi hija intiża, konformement mal-Artikolu 42(1) tad-Direttiva 2014/24, moqri flimkien mal-punt 1(b) tal-Anness VII ta’ din id-direttiva, li tiddefinixxi l-karatteristiċi meħtieġa tal-provvisti kkonċernati, bħal b’mod partikolari l-proprjetà ta’ użu, l-użu tal-prodott ikkonċernat u s-sigurtà jew id-dimensjonijiet tiegħu.
Sa fejn jiddeterminaw dawn il-karatteristiċi, l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi jiddefinixxu, bħalma jirriżulta mill-premessa 92 ta’ din id-direttiva, is-suġġett stess tal-kuntratt pubbliku (ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza tas-16 ta’ Jannar 2025, DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, punt 40).
51      L-Artikolu 42(3) tad-Direttiva 2014/24 jelenka b’mod eżawrjenti l-metodi ta’ formulazzjoni tal-ispeċifikazzjonijiet tekniċi li għandhom jiġu inklużi fid-dokumenti tal-akkwist, mingħajr ma jistabbilixxi ġerarkija bejn dawn il-metodi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-16 ta’ Jannar 2025, DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, punti 29 u 30 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
52      F’dan ir-rigward, l-awtorità kontraenti tista’ tiddeċiedi li tifformula speċifikazzjonijiet tekniċi f’termini ta’ prestazzjoni jew ta’ rekwiżiti funzjonali, konformement mal-Artikolu 42(3)(a) ta’ din id-direttiva. Huwa jista’ jagħżel ukoll li jirreferi għal standards nazzjonali li jittrasponu standards Ewropej, għall-evalwazzjonijiet tekniċi Ewropej, għall-ispeċifikazzjonijiet tekniċi komuni, għall-istandards internazzjonali, għas-sistemi ta’ referenzi tekniċi oħra stabbiliti mill-korpi Ewropej ta’ standardizzazzjoni, jew, fl-assenza tagħhom, għall-istandards nazzjonali, għall-approvazzjonijiet tekniċi nazzjonali jew għall-ispeċifikazzjonijiet tekniċi nazzjonali fil-qasam tad-disinn, tal-kalkolu u tat-twettiq tax-xogħlijiet u tal-użu tal-provvisti, konformement ma’ dan l-Artikolu 42(3)(b). Huwa għadu jista’ jwettaq taħlita ta’ dawn iż-żewġ metodi, skont l-imsemmi Artikolu 42(3)(c) u (d). Meta awtorità kontraenti tifformula speċifikazzjonijiet tekniċi skont il-metodu previst fl-istess Artikolu 42(3)(b), kull referenza għal din l-aħħar dispożizzjoni għandha tkun akkumpanjata mill-kliem “jew ekwivalenti”.
53      Issa, f’dan il-każ, għandu jiġi rrilevat li l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi relatati mal-kuntratt inkwistjoni, kif esposti fil-punt 20 ta’ din is-sentenza, ma jidhrux ifformulati konformement mal-metodu previst fl-Artikolu 42(3) (b) tad-Direttiva 2014/24, b’tali mod li din id-dispożizzjoni ma hijiex applikabbli.
54      Madankollu, għandu jiġi rrilevat ukoll li l-ewwel sentenza tal-Artikolu 42(4)
ta’ din id-direttiva tipprojbixxi, bħala prinċipju, l-inklużjoni, fl-ispeċifikazzjonijiet tekniċi, ta’ riferiment “għal isem ta’ ditta jew [għal] provenjenza speċifiċi, jew proċess partikolari li jikkaratterizza l-prodotti [...] fornuti minn operatur ekonomiku speċifiku” jew għal “tipi [...] jew produzzjoni speċifika bl-effett li jiġu favoriti jew eliminati ċerti impriżi jew ċerti prodotti. ”. Fil-fatt, tali riferimenti ma jikkontribwixxux għall-ftuħ tas-suq pubbliku kkonċernat għall-kompetizzjoni, iżda pjuttost għandhom l-effett li jirrestrinġu lil din tal-aħħar (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-16 ta’ Jannar 2025, DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, punti 48 u 49).
55      Madankollu, hemm żewġ eċċezzjonijiet għal din il-projbizzjoni “fil-prinċipju”. Minn naħa, it-tieni sentenza tal-Artikolu 42(4) tad-Direttiva 2014/24 tipprevedi li, b’mod eċċezzjonali, l-awtorità kontraenti tista’, fid-dokumenti tal-kuntratt li jinkludu l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi, tinkludi riferiment imsemmi f’dan l-Artikolu 42(4), sakemm, kif tipprevedi essenzjalment din it-tieni sentenza, il-prestazzjoni jew ir-rekwiżiti funzjonali msemmija konformement mal-Artikolu 42(3) (a) ta’ din id-direttiva jew l-ispeċifikazzjonijiet imsemmija konformement mal-Artikolu 42(3) (b) tal-imsemmija direttiva, jew kombinazzjoni tat-tnejn, ma jippermettux, fihom infushom, li tingħata deskrizzjoni suffiċjentement preċiża u li tinftiehem tas-suġġett tal-kuntratt. F’każ bħal dan, l-awtorità kontraenti għandha, konformement mat-tielet sentenza tal-Artikolu 42(4) tal-istess direttiva, takkumpanja dan ir-riferiment bil-kliem “jew ekwivalenti”. (ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza tas-16 ta’ Jannar 2025, DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, punt 50).
56      Min-naħa l-oħra, kif jirriżulta mill-frażi “[s]akemm dan ma jkunx ġustifikat mis-suġġett tal-kuntratt”, li tinsab fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 42(4) tad-Direttiva 2014/24, ir-riferimenti msemmija f’din id-dispożizzjoni jistgħu jsiru wkoll meta dan ikun leġittimu fid-dawl tas-suġġett tal-kuntratt. Dan il-każ, li huwa distint minn dak previst fit-tieni sentenza ta’ dan l-Artikolu 42(4), għandu jinftiehem bħala ċirkustanza li tippermetti lill-awtorità kontraenti teskludi l-applikabbiltà stess tal-kontenut normattiv ta’ dan il-paragrafu 4, li jinkludi l-projbizzjoni ta’ prinċipju stabbilita fl-ewwel sentenza tiegħu, l-eċċezzjoni għal din il-projbizzjoni prevista fit-tieni sentenza tal-imsemmi paragrafu 4 u r-rekwiżit, previst fit-tielet sentenza ta’ dan tal-aħħar, li żżid, fil-każ ta’ applikabbiltà ta’ din l-eċċezzjoni, il-kliem “jew ekwivalenti”. (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-16 ta’ Jannar 2025, DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, punt 51).
57      Minn dan isegwi li meta riferiment bħal dak imsemmi fl-Artikolu 42(4) tad-Direttiva 2014/24 huwa ġġustifikat mis-suġġett tal-kuntratt, dan jista’ jiġi introdott fl-ispeċifikazzjonijiet tekniċi, mingħajr ma tapplika l-projbizzjoni stabbilita fl-ewwel sentenza ta’ din id-dispożizzjoni jew il-kundizzjonijiet previsti fit-tieni u fit-tielet sentenza tagħha (ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza tas-16 ta’ Jannar 2025, DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, punt 52).
58      Dan il-każ kopert bil-kliem “[s]akemm dan ma jkunx ġustifikat mis-suġġett tal-kuntratt” għandu, sabiex ma jiġix ippreġudikat l-għan tal-ftuħ tal-kuntratti pubbliċi għall-kompetizzjoni, jiġi interpretat b’mod restrittiv, b’tali mod li jkopri biss is-sitwazzjonijiet li fihom rekwiżit relatat ma’ tip ta’ prodott jew mad-dimensjonijiet ta’ dan il-prodott, jirriżulta inevitabbilment mis-suġġett tal-kuntratt (ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza tas-16 ta’ Jannar 2025, DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, punt 53).
59      Huwa fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti li l-qorti tar-rinviju għandha tevalwa jekk l-isptar jistax validament jimponi rekwiżiti relatati man-natura modulari u mobbli, mal-piż, mal-ispazju fuq l-art u l-arranġament tad-dirgħajn tar-robot kirurġiku li huwa s-suġġett tal-kuntratt ikkonċernat, mingħajr ma dawn ir-rekwiżiti jkunu akkumpanjati mill-kliem “jew ekwivalenti”.
60      F’dan il-każ, u minkejja li fl-aħħar mill-aħħar hija din il-qorti li għandha tapplika r-regoli stabbiliti fl-Artikolu 42 tad-Direttiva 2014/24, kif interpretati mill-Qorti tal-Ġustizzja, din tal-aħħar tista’ madankollu tagħti indikazzjonijiet sabiex tiddetermina sa fejn dawn ir-regoli jistgħu japplikaw għal tali rekwiżiti.
61      Il-qorti tar-rinviju tistaqsi b’mod iktar partikolari dwar ir-rekwiżiti msemmija fl-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt relatati man-natura modulari u mobbli, mal-piż, mal-ispazju fuq l-art u l-arranġament tad-dirgħajn tar-robot kirurġiku li huwa s-suġġett tal-kuntratt ikkonċernat. F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkunsidrat li dawn ir-rekwiżiti jirrigwardaw “tip” ta’ prodott jew “produzzjoni speċifika” li jista’ jkollha “[...]l-effett li jiġu favoriti jew eliminati ċerti impriżi jew ċerti prodotti”, fis-sens tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 42(4) tad-Direttiva 2014/24, peress li l-imsemmija rekwiżiti jwasslu sabiex jiġu eliminati l-impriżi li jipprovdu robots kirurġiċi tat-tip monoblokk jew robots kirurġiċi tat-tip modulari li jaqbżu l-piż u/jew il-konġestjoni fl-art massima stabbiliti minn dawn l-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt.
62      Madankollu, hija din il-qorti li għandha tivverifika jekk, konformement mal-Artikolu 156(2) tal-Liġi Nru 98/2016, li huwa intiż li jittrasponi l-ewwel sentenza tal-Artikolu 42(4) tad-Direttiva 2014/24, ir-rekwiżiti msemmija fil-punt preċedenti jirriżultawx inevitabbilment mis-suġġett tal-kuntratt ikkonċernat. Għalhekk, hija għandha tivverifika jekk dawn ir-rekwiżiti humiex marbuta mad-dimensjonijiet u mal-arranġament tas-swali tal-operazzjonijiet, li ma għandhomx, skont l-imsemmija speċifikazzjonijiet tal-kuntratt, “jeħtieġu aġġustamenti partikolari”. Jekk fi tmiem dan l-eżami, l-imsemmija qorti tasal għall-konklużjoni li l-imsemmija rekwiżiti jirriżultaw inevitabbilment mis-suġġett tal-kuntratt, l-awtorità kontraenti tista’ tintroduċi tali rekwiżiti, mingħajr ma dawn ikunu akkumpanjati mill-kliem “jew ekwivalenti”.
63      Minbarra l-każijiet fejn rekwiżiti bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, relatati man-natura modulari u mobbli, mal-piż, mal-ispazju fuq l-art u l-arranġament tad-dirgħajn tar-robot kirurġiku li huwa s-suġġett tal-kuntratt ikkonċernat, jirriżultaw inevitabbilment mis-suġġett ta’ dan il-kuntratt, l-awtorità kontraenti ma tistax timponi dawn ir-rekwiżiti mingħajr ma żżid il-kliem “jew ekwivalenti”.
64      Fid-dawl tal-motivi preċedenti, ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 42(1) u (4) tad-Direttiva 2014/24 għandu jiġi interpretat fis-sens li awtorità kontraenti ma tistax tipprevedi, fl-ispeċifikazzjonijiet tekniċi ta’ kuntratt pubbliku ta’ provvista ta’ robot kirurġiku, rekwiżiti relatati man-natura modulari u mobbli, mal-piż, mal-ispazju fuq l-art u l-arranġament tad-dirgħajn tar-robot kirurġiku li huwa s-suġġett ta’ dan il-kuntratt, mingħajr ma dawn ir-rekwiżiti jkunu akkumpanjati mill-kliem “jew ekwivalenti”, sakemm, fid-dawl tad-dokumenti tal-kuntratt, l-imsemmija rekwiżiti ma jirriżultawx inevitabbilment mis-suġġett tal-imsemmi kuntratt.
Fuq l-ispejjeż
65      Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta' kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Seba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)      L-Artikolu 18(1) tad-Direttiva 2014/24/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Frar 2014 dwar l-akkwist pubbliku [l-għoti ta’ kuntratti pubbliċi] u li tħassar id-Direttiva 2004/18/KE
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
l-prinċipji ta’ trasparenza u ta’ ugwaljanza fit-trattament, stabbiliti f’dan l-Artikolu 18(1), ma jipprekludux li, fil-kuntest ta’ kuntratt pubbliku għal provvista, awtorità kontraenti teskludi l-offerta ta’ offerent abbażi ta’ speċifikazzjonijiet tekniċi, mingħajr ma, fid-data tal-pubblikazzjoni tal-avviż ta’ kuntratt, dawn kienu s-suġġett ta’ ġustifikazzjoni oġġettiva fid-dokumenti tal-kuntratt, fis-sens tal-punt 13 tal-Artikolu 2(1) tal-imsemmija direttiva.
2)      L-Artikolu 42(1) u (4) tad-Direttiva 2014/24
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
awtorità kuntrattwali ma tistax tinkludi fis-speċifikazzjonijiet tekniċi ta' kuntratt ta' provvista pubblika għall-provvista ta’ robot kirurġiku rekwiżiti relatati mal-modularità u l-mobilità, il-piż, l-ispazju fuq l-art u l-arranġament tad-dirgħajn tar-robot kirurġiku koperti minn dak il-kuntratt, mingħajr ma dawk ir-rekwiżiti jkunu akkumpanjati bil-kliem 'jew ekwivalenti', sakemm, fid-dawl tad-dokumenti tal-kuntratt, dawk ir-rekwiżiti jsegwu inevitabbilment mis-suġġett tal-kuntratt.
Firem
*      Lingwa tal-kawża: ir-Rumen.