62019CJ0237
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla)
23 ta’ April 2020 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Trade marks – Direttiva 2008/95/KE – Rifjut jew invalidità ta’ reġistrazzjoni – Trade mark tridimensjonali – Artikolu 3(1)(e)(ii) u (iii) – Sinjal ikkostitwit esklużivament mill-forma tal-prodott neċessarja sabiex jinkiseb riżultat tekniku – Sinjal ikkostitwit mill-forma li tagħti valur sostanzjali lill-prodott – Teħid inkunsiderazzjoni tal-perċezzjoni tal-pubbliku rilevanti”
Fil-Kawża C‑237/19,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Kúria (il-Qorti Suprema, l-Ungerija), permezz ta’ deċiżjoni tas‑6 ta’ Frar 2019, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fid‑19 ta’ Marzu 2019, fil-proċedura
Gömböc Kutató, Szolgáltató és Kereskedelmi Kft.
vs
Szellemi Tulajdon Nemzeti Hivatala,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla),
komposta minn E. Regan, President tal-Awla, I. Jarukaitis (Relatur), E. Juhász, M. Ilešič u C. Lycourgos, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: M. Campos Sánchez‑Bordona,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal Gömböc Kutató, Szolgáltató és Kereskedelmi Kft., minn Á.M. László u A. Cserny, ügyvédek,
–
għall-Gvern Ungeriż, minn M. Z. Fehér u R. Kissné Berta, bħala aġenti,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn L. Flynn, É. Gippini Fournier u J. Samnadda, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni, meħuda wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(1)(e)(ii) u (iii) tad-Direttiva 2008/95/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑22 ta’ Ottubru 2008 biex jiġu approssimati l-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar it-trade marks (ĠU 2008, L 299, p. 25).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn Gömböc Kutató, Szolgáltató és Kereskedelmi Kft. (iktar ’il quddiem “Gömböc Kft.”) u s-Szellemi Tulajdon Nemzeti Hivatala (l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Proprjetà Intellettwali, l-Ungerija) (iktar ’il quddiem l-“Uffiċċju”), dwar iċ-ċaħda, minn dan tal-aħħar, tal-applikazzjoni għal reġistrazzjoni ta’ trade mark tridimensjonali bħala trade mark nazzjonali ppreżentata minn Gömböc Kft.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Id-Direttiva 98/71/KE
3
L-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 98/71/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Ottubru 1998 dwar il-protezzjoni legali ta’ disinji (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 21, p. 120) jipprovdi:
“Disinn għandu jkun protett minn dritt ta’ disinn jekk dan ikun ġdid u jkolli karattru individwali.”
4
L-Artikolu 5 ta’ din id-direttiva jipprevedi:
“1.   Disinn jitqies li jkollu karattru individwali jekk l-impressjoni ġenerali ta’ min juża l-prodott b’mod infurmat tkun differenti minn dik li jħalli fuq min juża disinn ieħor pubbliku qabel id-data tal-preżentata ta’ l-applikazzjoni għal reġistrazzjoni jew, jekk tkun intalbet priorità, id-data tal-prijorità.
2.   Fl-eżami tal-karattru individwali, għandu jitqies kemm kien liberu d-disinjatur meta żviluppa d-disinn.”
5
L-Artikolu 16 tal-imsemmija direttiva, bit-titolu “Relazzjoni ma’ forom oħra ta’ protezzjoni”, jipprovdi:
“Id-dispożizzjonijiet ta’ din id-Direttiva huma mingħajr preġudizzju għal kull dispożizzjonijiet tal-liġi tal-Komunità ta’ l-Istat Membru konċernat dwar id-drittijiet ta’ disinn mhux reġistrati, trade marks jew sinjali distintivi oħra, brevetti u mudelli ta’ utilità, karattri tipografiċi, responsabbiltà ċivili u kompetizzjoni nġusta.”
Id-Direttiva 2008/95
6
L-Artikolu 3 tad-Direttiva 2008/95, bit-titolu “Raġunijiet għal rifjut jew nullità” kien jipprovdi, fil-paragrafu 1(e)(i) sa (iii) tiegħu:
“1.   Is-segwenti m’għandhomx jiġu reġistrati jew, jekk jiġu reġistrati, għandhom ikunu suxxettibbli għal dikjarazzjoni ta’ nullità:
[…]
(e)
sinjali li jikkonsistu esklussivament minn:
(i)
l-għamla li tirriżulta min-natura tal-merkanzija stess,
(ii)
l-għamla tal-merkanzija li tkun meħtieġa sabiex jiġi ottenut riżultat tekniku,
(iii)
l-għamla li tagħti valur sostanzjali lill-merkanzija”.
Id-dritt Ungeriż
7
L-Artikolu 1 tal-védjegyek és a földrajzi árujelzők oltalmáról szóló 1997. Évi XI. törvény (il-Liġi Nru XI tal‑1997 dwar il-Protezzjoni tat-Trade Marks u tal-Indikazzjonijiet Ġeografiċi (Magyar Közlöny 1997/27), (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar it-Trade Marks”), jipprovdi:
“ 1.   Is-sinjali kollha li jistgħu jiġu rrappreżentati ġrafikament li huma adatti sabiex jiddistingwu prodotti jew servizzi minn dawk ta’ impriżi oħra jistgħu jikkostitwixxu trade marks.
2.   B’mod partikolari jista’ jikkostitwixxi trade mark kull sinjali li jikkonsisti f’
[…]
d)
forma ċatta jew tridimensjonali, inkluża l-forma tal-prodott jew tal-ippakkjar;
[…]”
8
L-Artikolu 2 tal-Liġi dwar it-Trade Marks jipprevedi:
“1.   Ma jistgħux jiġu rreġistrati s-sinjali li ma humiex konformi mar-rekwiżiti tal-Artikolu 1.
2.   Ma jistgħux jiġu rreġistrati:
[…]
b)
is-sinjali kkostitwiti esklużivament
mill-forma imposta min-natura stess tal-prodott,
mill-forma tal-prodott neċessarja sabiex jinkiseb ir-riżultat tekniku mixtieq,
mill-forma li tagħti valur sostanzjali lill-prodotti”.
9
Skont l-Artikolu 122(1) ta’ din il-liġi, din tal-aħħar tiżgura t-traspożizzjoni fid-dritt Ungeriż tad-Direttiva 2004/48/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 fuq l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 2, p. 32), u tad-Direttiva 2008/95.
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
10
Fil‑5 ta’ Frar 2015, Gömböc Kft. applikat għar-reġistrazzjoni ta’ sinjal tridimensjonali bħala trade mark għal prodotti li jikkonsistu f’“oġġetti dekorattivi” li jaqgħu fil-klassi 14, fis-sens tal-Ftehim ta’ Nice dwar il-klassifikazzjoni internazzjonali ta’ prodotti u servizzi għall-finijiet tar-reġistrazzjoni ta’ trade marks, tal‑15 ta’ Ġunju 1957, kif rivedut u emendat (iktar ’il quddiem il-“Ftehim ta’ Nice”), kif ukoll f’“oġġetti dekorattivi tal-kristall u tal-fuħħar” u f’“ġugarelli” li jaqgħu, rispettivament, fil-klassijiet 21 u 28 ta’ dan il-ftehim. Dan is-sinjali kien irrappreżentat kif ġej:
11
L-Uffiċċju ċaħad din l-applikazzjoni abbażi tat-tieni u tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 2(2)(b) tal-Liġi dwar it-Trade Marks. Skont l-Uffiċċju, is-sinjal li għalih saret l-applikazzjoni għal reġistrazzjoni jirrappreżenta oġġett omoġenju ddisinjat skont żewġ pjanijiet ta’ simetrija perpendikulari ma’ xulxin u kkostitwit minn seba’ uċuħ lixxi kif ukoll minn trufijiet li jisseparaw dawn l-uċuħ. Dan l-oġġett jikkostitwixxi l-prodott Gömböc tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali, jiġifieri oġġett monomonostatiku konvess u magħmul minn materjal omoġenju, li jinkludi punt uniku ta’ ekwilibriju stabbli u punt uniku ta’ ekwilibriju instabbli, jiġifieri żewġ punti totali ta’ ekwilibriju, u li l-forma tiegħu stess tiggarantixxi li l-imsemmi oġġett dejjem imur lura għall-pożizzjoni ta’ ekwilibriju tiegħu. L-Uffiċċju kkonkluda li s-sinjal li għalih saret l-applikazzjoni għal reġistrazzjoni kien jirrappreżenta oġġett tridimensjonali li, minħabba d-disinn estern tiegħu u minħabba l-materjal omoġenju użat, dejjem imur lura għall-pożizzjoni ta’ ekwilibriju tiegħu u li l-forma tal-istess oġġett kienet isservi, fl-intier tagħha, sabiex jintlaħaq l-għan tekniku li jikkonsisti fir-rigward ta’ dan l-oġġett li dan dejjem jerġa’ jiddritta ruħu.
12
Waqt l-evalwazzjoni tal-karattru reġistrabbli tas-sinjal inkwistjoni, l-Uffiċċju bbaża ruħu, b’mod partikolari, fuq l-għarfien tal-karatteristiċi u tal-funzjoni tal-forma ta’ dan il-prodott li konsumatur medju seta’ jikseb permezz tas-sit internet tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali kif ukoll permezz tar-reklamar kunsiderevoli li l-imsemmi prodott ibbenefika minnu fl-istampa.
13
Fl-ewwel lok, l-Uffiċċju, essenzjalment qies li, fir-rigward tal-“ġugarelli”, li jaqgħu fil-klassi 28 tal-Ftehim ta’ Nice, il-forma tridimensjonali tal-oġġett kienet tippermettilu jiffunzjona bħala ġugarell li l-karatteristka tiegħu hija li dejjem imur lura għall-punt ta’ ekwilibriju stabbli tiegħu. Għaldaqstant, l-elementi kollha tas-sinjal inkwistjoni kienu ddisinjati sabiex jinkiseb dan ir-riżultat tekniku, jiġifieri li dawn jissodisfaw funzjoni teknika. Il-konsumatur raġonevoli u informat għaldaqstant jipperċepixxi s-sinjal inkwistjoni bħala forma neċessarja sabiex jintlaħaq ir-riżultat tekniku mixtieq mill-oġġett li dan is-sinjal jindika.
14
Fit-tieni lok, fir-rigward tal-“oġġetti dekorattivi”, li jaqgħu fil-klassijiet 14 u 21 tal-Ftehim ta’ Nice, l-Uffiċċju indika li l-forma tridimensjonali rrappreżentata fis-sinjal inkwistjoni kienet tinkorpora stil impressjonanti u attraenti li huwa element essenzjali tal-kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti inkwistjoni. Il-konsumaturi jixtru l-oġġetti dekorattivi prinċipalment għall-forma speċjali tagħhom. Bħala prinċipju, il-protezzjoni, b’applikazzjoni tad-dritt tat-trade marks, ta’ oġġetti dekorattivi ta’ forma tridimensjonali ma tistax tiġi eskluża, iżda, meta jkun l-istil impressjonanti ta’ dawn l-oġġetti li jiddetermina l-apparenza formali tagħhom, il-valur tal-prodott ikun jinsab f’din il-forma.
15
Peress li t-talbiet imressqa minn Gömböc Kft. kontra d-deċiżjoni tal-Uffiċċju ġew miċħuda fl-ewwel u fit-tieni istanza, din il-kumpannija ppreżentat rikors intiż għall-eżami mill-ġdid ta’ din id-deċiżjoni quddiem il-qorti tar-rinviju.
16
L-ewwel nett, din l-aħħar qorti tindika li, fir-rigward tar-reġistrazzjoni tas-sinjal tridimensjonali f’dak li jirrigwarda l-prodotti li jikkonsistu f’“ġugarelli”, li jaqgħu fil-klassi 28 tal-Ftehim ta’ Nice, il-prodott li r-rappreżentazzjoni grafika tiegħu hija riprodotta fil-punt 10 ta’ din is-sentenza huwa kkostitwit esklużivament mill-forma neċessarja sabiex jinkiseb ir-riżultat tekniku mixtieq. Hija tenfasizza li dan ir-riżultat ma jistax jiġi kkonstatat fuq il-bażi ta’ din ir-rappreżentazzjoni grafika biss, iżda li, permezz tas-sinjal inkwistjoni, huwa possibbli li l-prodott Gömböc tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali jintgħaraf u li, fid-dawl tar-reklamar li dan il-prodott ibbenefika minnu, il-pubbliku rilevanti jaf li l-forma partikolari u l-istruttura omoġena tal-imsemmi prodott jiggarantixxu li dan tal-aħħar dejjem isib pożizzjoni ta’ ekwilibriju.
17
Peress li tqis li l-ġurisprudenza rilevanti tal-Qorti tal-Ġustizzja, b’mod partikolari, is-sentenzi tat‑18 ta’ Settembru 2014, Hauck (C‑205/13, EU:C:2014:2233), u tal‑10 ta’ Novembru 2016, Simba Toys vs EUIPO (C‑30/15 P, EU:C:2016:849), ma tneħħix kull dubju dwar il-kwistjoni, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar il-mod li bih għandu jiġi eżaminat, fil-kuntest tal-applikazzjoni tar-raġuni għal rifjut jew għal invalidità ta’ reġistrazzjoni ta’ sinjal bħala trade mark, prevista fl-Artikolu 3(1)(e)(ii) tad-Direttiva 2008/95, jekk dan is-sinjal huwiex ikkostitwit mill-forma tal-prodott neċessarja sabiex jinkiseb riżultat tekniku.
18
Hija b’mod partikolari tistaqsi, dwar jekk tali eżami għandux ikun ibbażat biss fuq ir-rapreżentazzjoni grafika inkluża fl-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tas-sinjal jew jekk il-perċezzjoni tal-pubbliku rilevanti tistax ukoll tittieħed inkunsiderazzjoni f’dan ir-rigward, f’sitwazzjoni fejn il-prodott inkwistjoni kiseb reputazzjoni kbira u fejn, minkejja li l-prodott irrappreżentat grafikament huwa kkostitwit esklużivament mill-forma neċessarja sabiex jinkiseb ir-riżultat tekniku mixtieq, dan ir-riżultat tekniku ma jistax jiġi kkonstatat abbażi biss tar-rappreżentazzjoni grafika tal-forma tal-prodott inkluża fl-applikazzjoni għal reġistrazzjoni, iżda jeħtieġ l-għarfien ta’ informazzjoni supplimentari dwar il-prodott innifsu. Din il-qorti tinnota, barra minn hekk, li l-forma tridimensjonali rrappreżentata fis-sinjal inkwistjoni tidher biss minn angolu wieħed, b’tali mod li din il-forma ma hijiex kompletament viżibbli.
19
It-tieni nett, fir-rigward tal-“oġġetti dekorattivi”, li jaqgħu fil-klassijiet 14 u 21 tal-Ftehim ta’ Nice, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar jekk ir-raġuni għal rifjut jew għal invalidità, prevista fl-Artikolu 3(1)(e)(iii) tad-Direttiva 2008/95, fil-każ ta’ sinjal ikkostitwit esklużivament mill-forma tal-prodott, tistax tiġi applikata jekk huwa biss abbażi tal-għarfien mill-pubbliku rilevanti li jista’ jiġi ddeterminat li l-forma tagħti lill-prodott valur sostanzjali. F’dan il-każ, dan l-għarfien huwa marbut mal-fatt li l-prodott irrappreżentat fis-sinjal inkwistjoni sar is-simbolu tanġibbli ta’ skoperta matematika li ppermettiet li jiġu mwieġba mistoqsijiet li jirrigwardaw l-istorja tax-xjenza.
20
It-tielet nett, il-qorti tar-rinviju tindika li l-forma tridimensjonali rrappreżentata fis-sinjal inkwistjoni diġà tibbenefika mill-protezzjoni mogħtija lid-disinni. Hija tfakkar li din it-tip ta’ protezzjoni tista’ tingħata lill-prodotti li l-apparenza tagħhom għandha, minbarra li tissodisfa rekwiżiti oħra, karattru individwali. Issa, fil-każ ta’ “oġġett dekorattiv”, il-forma partikolari ddisinjata b’riżultat tax-xogħol tad-disinjatur tagħha, inkwantu karatteristika estetika, tagħti valur sostanzjali lill-prodott.
21
Għaldaqstant, minn naħa, din il-qorti tistaqsi dwar jekk, fil-kuntest tal-applikazzjoni tar-raġuni għal rifjut jew għal invalidità prevista fl-Artikolu 3(1)(e)(iii) tad-Direttiva 2008/95, meta l-unika funzjoni ta’ prodott tkun dekorattiva (oġġetti dekorattivi), il-forma ta’ dan il-prodott, li diġà tibbenefika mill-protezzjoni mogħtija lid-disinni, hijiex awtomatikament eskluża mill-protezzjoni mogħtija mid-dritt tat-trade marks. Min-naħa l-oħra, l-imsemmija qorti tixtieq li tiġi ċċarata l-kwisjoni dwar jekk din ir-raġuni għal rifjut jew għal invalidità tistax tiġi applikata fir-rigward ta’ prodott li l-forma tridimensjonali tiegħu tissodisfa biss funzjoni dekorattiva, li fir-rigward tiegħu l-apparenza estetika tiegħu biss tgħodd, bil-konsegwenza li, fir-rigward tal-oġġetti dekorattivi, il-forom tridimensjonali li l-protezzjoni tagħhom hija għaldaqstant mitluba għandhom neċessarjament jiġu miċħuda tali protezzjoni.
22
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kúria (il-Qorti Suprema, l-Ungerija) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel id-domandi preliminari segwenti lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“[1)]
L-Artikolu 3(1)(e)(ii) tad-Direttiva [2008/95] għandu, fil-każ ta’ sinjali kkostitwit esklużivament mill-forma ta’ prodott, jiġi interpretat fis-sens li
[a)]
jista’ jiġi eżaminat biss jekk il-forma hijiex meħtieġa sabiex jinkiseb ir-riżultat tekniku mixtieq fuq il-bażi tar-rappreżentazzjoni grafika li tinsab fir-reġistru, jew
b)
tista’ wkoll titqies il-perċezzjoni tal-pubbliku rilevanti?
Fi kliem ieħor, jista’ jitqies li l-pubbliku rilevanti jaf li l-forma li r-reġistrazzjoni tagħha hija mitluba hija meħtieġa sabiex jinkiseb ir-riżultat tekniku mixtieq?
2)
L-Artikolu 3(1)(e)(iii) tad-Direttiva [2008/95] għandu jiġi interpretat fis-sens li r-raġuni għal rifjut hija applikabbli għal dawk is-sinjali kkostitwiti esklużivament mill-forma tal-prodott li fir-rigward tagħhom jista’ jiġi stabbilit jekk il-forma tagħtix valur sostanzjali lill-prodott skont il-perċezzjoni jew l-għarfien li x-xerrej għandu tal-prodott irrappreżentat grafikament?
3)
L-Artikolu 3(1)(e)(iii) tad-Direttiva [2008/95] għandu jiġi interpretat fis-sens li r-raġuni għal rifjut hija applikabbli għal sinjali li jikkonsistu esklużivament f’forma
[a]
li, fuq il-bażi tal-karattru individwali tagħha, tgawdi mill-protezzjoni mogħtija lid-disinni, jew
[b]
li l-apparenza estetika tagħha waħidha tagħti kwalunkwe tip ta’ valur lill-prodott?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
23
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 3(1)(e)(ii) tad-Direttiva 2008/95 għandux jiġi interpretat fis-sens li, sabiex jiġi ddeterminat jekk sinjal huwiex esklużivament ikkostitwit mill-forma tal-prodott neċessarja sabiex jinkiseb riżultat tekniku, hemm lok li wieħed jillimita ruħu għall-eżami tar-rappreżentazzjoni grafika ta’ dan is-sinjal jew jekk għandhomx jittieħdu wkoll inkunsiderazzjoni elementi ta’ informazzjoni oħra, bħall-perċezzjoni tal-pubbliku rilevanti.
24
Skont din id-dispożizzjoni, is-sinjali kkostitwiti esklużivament mill-forma tal-prodott neċessarja sabiex jinkiseb riżultat tekniku ma għandhomx jiġu rreġistrati jew, jekk jiġu rreġistrati, jistgħu jiġu ddikjarati invalidi.
25
Hemm lok li jitfakkar li l-għan tar-raġuni għal rifjut ta’ reġistrazzjoni prevista fl-Artikolu 3(1)(e)(ii) tad-Direttiva 2008/95 jikkonsisti f’li jiġi prekluż li d-dritt tat-trade marks iwassal sabiex impriża tingħata monopolju fuq soluzzjonijiet tekniċi jew karatteristiċi utilitarji ta’ prodotti, li jistgħu jiġu mfittxija mill-utent fil-prodotti tal-kompetituri. Din ir-raġuni għal rifjut hija għaldaqstant intiża li tevita li l-protezzjoni mogħtija mid-dritt tat-trade marks tiġi estiża, lil hinn mis-sinjali li jippermettu li prodott jew servizz jiġi distint minn dawk offruti mill-kompetituri, sabiex jiġi ostakolat li dawn tal-aħħar ikunu jistgħu joffru liberament prodotti li jinkorporaw l-imsemmija soluzzjonijiet tekniċi jew l-imsemmija karatteristiċi utilitarji f’kompetizzjoni mal-proprjetarju tat-trade mark (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑18 ta’ Ġunju 2002, Philips, C‑299/99, EU:C:2002:377, punt 78).
26
Fid-dawl ta’ dan l-għan tal-imsemmija raġuni għal rifjut, il-Qorti tal-Ġustizzja stabbilixxiet ir-regola li r-reġistrazzjoni bħala trade mark ta’ sinjal ikkostitwit esklużivament minn forma għandha tiġi rrifjutata meta l-“karatteristiċi essenzjali” ta’ din il-forma jissodisfaw funzjoni teknika (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑18 ta’ Ġunju 2002, Philips, C‑299/99, EU:C:2002:377, punt 79). Il-preżenza ta’ element jew ta’ xi elementi arbitrarji minuri f’sinjal tridimensjonali li l-elementi essenzjali kollha tiegħu huma ddettati mis-soluzzjoni teknika li lilha dan is-sinjal jagħti effett ma tbiddilx il-konklużjoni li l-imsemmi sinjal huwa kkostitwit esklużivament mill-forma tal-prodott neċessarja sabiex jinkiseb riżultat tekniku (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑14 ta’ Settembru 2010, Lego Juris vs UASI, C‑48/09 P, EU:C:2010:516, punt 52).
27
Barra minn hekk, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-inklużjoni fl-Artikolu 3(1)(e)(ii) tad-Direttiva 2008/95 tal-projbizzjoni ta’ reġistrazzjoni bħala trade mark ta’ kull sinjal esklużivament ikkostitwit mill-forma neċessarja sabiex jinkiseb riżultat tekniku tiżgura li impriżi ma jkunux jistgħu jużaw id-dritt tat-trade marks sabiex jipperpetwaw, mingħajr limitazzjoni ratione temporis, drittijiet esklużivi li jirrigwardaw soluzzjonijiet tekniċi (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑14 ta’ Settembru 2010, Lego Juris vs UASI, C‑48/09 P, EU:C:2010:516, punt 45).
28
Applikazzjoni korretta ta’ din ir-raġuni għal rifjut timplika li l-awtorità li tiddeċiedi dwar l-applikazzjoni għal reġistrazzjoni ta’ trade mark, l-ewwel nett, tidentifika debitament il-karatteristiċi essenzjali tas-sinjal tridimensjonali inkwistjoni u, it-tieni nett, tiddetermina jekk dawn il-karatteristiċi jissodisfawx funzjoni teknika tal-prodott (ara, b’analoġija, is-sentenzi tal‑14 ta’ Settembru 2010, Lego Juris vs UASI, C‑48/09 P, EU:C:2010:516, punti 68, 72 u 84, u tal‑10 ta’ Novembru 2016, Simba Toys vs EUIPO, C‑30/15 P, EU:C:2016:849, punti 40 u 42).
29
Fir-rigward tal-ewwel stadju tal-analiżi msemmi fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, fil-kuntest ta’ dan l-istadju, l-awtorità kompetenti tista’ jew tibbaża ruħha direttament fuq l-impressjoni globali prodotta mis-sinjal, jew twettaq, fl-ewwel lok, eżami suċċessiv ta’ kull element li jikkostitwixxi s-sinjal. Għaldaqstant, l-identifikazzjoni tal-karatteristiċi essenzjali ta’ sinjal tridimensjonali bil-għan ta’ applikazzjoni eventwali tar-raġuni għal rifjut stabbilita fl-Artikolu 3(1)(e)(ii) tad-Direttiva 2008/95 tista’, skont il-każ, u b’mod partikolari fid-dawl tal-livell ta’ diffikultà tagħha, titwettaq permezz ta’ sempliċi analiżi viżiva ta’ dan is-sinjal jew, għall-kuntrarju, tkun ibbażata fuq eżami fil-fond li fil-kuntest tiegħu jittieħdu inkunsiderazzjoni elementi utli għall-evalwazzjoni, bħal stħarriġ u perizji, jew ukoll data relatata ma’ drittijiet tal-proprjetà intellettwali mogħtija preċedentement fir-rigward tal-prodott ikkonċernat (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑14 ta’ Settembru 2010, Lego Juris vs UASI, C‑48/09 P, EU:C:2010:516, punti 70 u 71).
30
Minn dan jirriżulta li, għalkemm l-identifikazzjoni tal-karatterisitiċi essenzjali tas-sinjal inkwistjoni, fil-kuntest tal-applikazzjoni tar-raġuni għal rifjut ta’ reġistrazzjoni prevista fl-Artikolu 3(1)(e)(ii) tad-Direttiva 2008/95, għandha bħal prinċipju tibda bl-eżami tar-rappreżentazzjoni grafika ta’ dan is-sinjal, l-awtorità kompetenti tista’ tirreferi wkoll għal elementi ta’ informazzjoni oħra utli li jippermettu li jiġu ddeterminati korrettament dawn il-karatteristiċi.
31
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-perċezzjoni preżunta tas-sinjal mill-pubbliku rilevanti ma hijiex element deċiżiv fil-kuntest tal-applikazzjoni ta’ din ir-raġuni għal rifjut iżda tista’, l-iktar l-iktar, tikkostitwixxi element ta’ evalwazzjoni utli għall-awtorità kompetenti meta hija tidentifika l‑karatteristiċi essenzjali tas-sinjal (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑14 ta’ Settembru 2010, Lego Juris vs UASI, C‑48/09 P, EU:C:2010:516, punt 76).
32
Fir-rigward tat-tieni stadju tal-analiżi msemmi fil-punt 28 ta’ din is-sentenza, għandu jiġi rrilevat li, l-ewwel nett, ir-raġuni għal rifjut ta’ reġistrazzjoni, prevista fl-Artikolu 3(1)(e)(ii) tad-Direttiva 2008/95, tista’ tapplika meta r-rappreżentazzjoni ġrafika tal-forma tal-prodott tippermetti li tiġi pperċepita biss parti minn din il-forma, sakemm din il-parti viżibbli tal-imsemmija forma tkun neċessarja sabiex jinkiseb ir-riżultat tekniku ta’ dan il-prodott filwaqt li waħedha ma tkunx suffiċjenti sabiex jinkiseb tali riżultat. Din l-interpretazzjoni fil-fatt tippermetti li tiġi ggarantita l-osservanza tal-għan ta’ din ir-raġuni għal rifjut ta’ reġistrazzjoni peress li din tevita monopolju fuq soluzzjonijiet tekniċi jew karatteristiċi utilitarji tal-prodott ikkonċernat. Għaldaqstant, hekk kif indikat il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, l-imsemmija raġuni għal rifjut hija applikabbli fir-rigward ta’ sinjal ikkostitwit mill-forma tal-prodott ikkonċernat li ma jurix il-karatteristiċi essenzjali kollha meħtieġa sabiex jinkiseb ir-riżultat tekniku mixtieq sakemm għall-inqas waħda mill-karatteristiċi essenzjali meħtieġa sabiex jinkiseb dan ir-riżultat tekniku tkun viżibbli fuq ir-rappreżentazzjoni grafika tal-forma tal-imsemmi prodott.
33
It-tieni nett, il-Qorti tal-Ġustizzja indikat li, għalkemm huwa neċessarju li wieħed jitlaq mill-forma, hekk kif irrappreżentata grafikament fis-sinjal inkwistjoni, dan it-tieni stadju tal-analiżi ma jistax jitwettaq mingħajr ma jittieħdu inkunsiderazzjoni, fejn xieraq, l-elementi addizzjonali li jirrigwardaw il-funzjoni tal-prodott inkwistjoni (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑10 ta’ Novembru 2016, Simba Toys vs EUIPO, C‑30/15 P, EU:C:2016:849, punt 48).
34
F’dan ir-rigward, għandu jiġi ppreċiżat li d-determinazzjoni, mill-awtorità kompetenti, tal-funzjonijiet tekniċi tal-prodott ikkonċernat għandha tkun ibbażata fuq elementi ta’ informazzjoni oġġettivi u affidabbli. Din l-awtorità tista’ tfittex tali elementi, b’mod partikolari, fid-deskrizzjonijiet eventwali ta’ dan il-prodott ippreżentati fil-mument tal-preżentazzjoni tal-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tat-trade mark, fid-data relatata ma’ drittijiet tal-proprjetà intellettwali mogħtija preċedentement fir-rigward tal-imsemmi prodott, permezz ta’ stħarriġ u ta’ perizji fuq il-funzjonijiet tal-istess prodott jew ukoll f’kull dokumentazzjoni oħra rilevanti, bħal pubblikazzjonijiet xjentifiċi, katalogi u siti internet, li jiddeskrivu l-funzjonijiet tekniċi ta’ dan tal-aħħar.
35
Min-naħa l-oħra, l-informazzjoni relatata mal-għarfien eventwali, mill-pubbliku rilevanti, tal-funzjonijiet tekniċi tal-prodott inkwistjoni u tal-mod li bih dawn huma akkwistati, taqa’ taħt evalwazzjoni li neċessarjament tinvolvi elementi suġġettivi, li potenzjalment huma sors ta’ inċertezzi fir-rigward tal-portata u tal-eżattezza tal-għarfien ta’ dan il-pubbliku, fatt li joħloq riskju li jiġi ppreġudikat l-għan imfittex mir-raġuni għal rifjut ta’ reġistrazzjoni prevista fl-Artikolu 3(1)(e)(ii) tad-Direttiva 2008/95, li jikkonsisti f’li jiġi evitat li d-dritt tat-trade marks jagħti lil impriża monopolju fuq soluzzjonijiet tekniċi jew karatteristiċi utilitarji ta’ prodott.
36
Dan huwa iktar u iktar il-każ peress li l-pubbliku rilevanti ma għandux neċessarjament l-għarfien espert meħtieġ li jippermettilu jiddetermina bi preċiżjoni liema huma l-funzjonijiet tekniċi tal-prodott inkwistjoni u sa fejn il-forma ta’ dan il-prodott, li tikkostitwixxi s-sinjal, tikkontribwixxi għar-riżultat tekniku mixtieq.
37
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li r-risposta għall-ewwel domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 3(1)(e)(ii) tad-Direttiva 2008/95 għandu jiġi interpretat fis-sens li, sabiex jiġi ddeterminat jekk sinjal huwiex esklużivament ikkostitwit mill-forma tal-prodott neċessarja sabiex jinkiseb riżultat tekniku, ma hemmx lok li wieħed jillimita ruħu għar-rappreżentazzjoni grafika ta’ dan is-sinjal. Elementi ta’ informazzjoni minbarra din ir-rappreżentazzjoni grafika biss, bħall-perċezzjoni tal-pubbliku rilevanti, jistgħu jintużaw sabiex jiġu identifikati l-karatteristiċi essenzjali tas-sinjal inkwistjoni. Min-naħa l-oħra, għalkemm elementi ta’ informazzjoni li ma jirriżultawx mir-rappreżentazzjoni grafika tas-sinjal jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat jekk dawn il-karatteristiċi jissodisfawx funzjoni teknika tal-prodott inkwistjoni, dawn l-elementi ta’ informazzjoni għandhom joriġinaw minn sorsi oġġettivi u affidabbli u ma jistgħux jinkludu l-perċezzjoni tal-pubbliku rilevanti.
Fuq it-tieni domanda
38
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 3(1)(e)(iii) tad-Direttiva 2008/95 għandux jiġi interpretat fis-sens li r-raġuni għal rifjut ta’ reġistrazzjoni prevista f’din id-dispożizzjoni hija applikabbli għal sinjal li jikkonsisti esklużivament fil-forma tal-prodott u li fir-rigward tiegħu huwa biss minħabba l-perċezzjoni jew l-għarfien tal-pubbliku rilevanti fir-rigward tal-prodott grafikament irrappreżentat li l-awtorità kompetenti tqis li l-forma tagħti valur sostanzjali lil dan il-prodott.
39
Skont l-Artikolu 3(1)(e)(iii) tad-Direttiva 2008/95, is-sinjali esklużivament ikkostitwiti mill-forma li tagħti valur sostanzjali lill-prodott ma għandhomx jiġu rreġistrati jew, jekk jiġu rreġistrati, jistgħu jiġu ddikjarati invalidi.
40
L-applikazzjoni ta’ din ir-raġuni għal rifjut ta’ reġistrazzjoni hija bbażata għalhekk fuq analiżi oġġettiva, intiża li turi li l-forma inkwistjoni teżerċita, minħabba l-karatteristiċi tagħha stess, influwenza tant sinjifikattiva fuq l-attraenza tal-prodott li l-fatt li l-benefiċċju jiġi rriżervat għal impriża waħda joħloq distorsjoni tal-kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni fis-suq ikkonċernat.
41
Konsegwentement, sabiex ir-raġuni għal rifjut ta’ reġistrazzjoni, prevista fl-Artikolu 3(1)(e)(iii) tad-Direttiva 2008/95, tkun tista’ tiġi applikata, jeħtieġ li minn elementi oġġettivi u affidabbli jirriżulta li l-għażla tal-konsumaturi li jixtru l-prodott inkwistjoni tkun, fil-parti l-kbira tagħha, iddeterminata minn karatteristika waħda jew iktar tal-forma li s-sinjal huwa esklużivament ikkostitwit minnha.
42
Il-karatteristiċi tal-prodott li ma humiex marbuta mal-forma tiegħu, bħall-kwalitajiet tekniċi jew ir-reputazzjoni ta’ dan il-prodott, huma, min-naħa l-oħra, irrilevanti.
43
F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, fir-rigward tal-prodotti li jaqgħu taħt “oġġetti dekorattivi” u “oġġetti dekorattivi tal-kristall u tal-fuħħar”, li jaqgħu fil-klassijiet 14 u 21 tal-Ftehim ta’ Nice, il-perċezzjoni u l-għarfien tal-prodott mill-pubbliku rilevanti ttieħdu inkunsiderazzjoni fl-ewwel istanza sabiex jitqies, fil-kuntest tal-applikazzjoni tar-raġuni għal rifjut prevista fl-Artikolu 3(1)(e)(iii) tad-Direttiva 2008/95, li, irrispettivament mill-evalwazzjoni li l-forma ta’ dan il-prodott jistħoqqilha fuq il-livell estetiku, il-valur sostanzjali tal-imsemmi prodott ingħata mill-fatt li din il-forma, li s-sinjal inkwistjoni huwa esklużivament ikkostitwit minnha, saret is-simbolu tanġibbli ta’ skoperta matematika.
44
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, għalkemm il-perċezzjoni preżunta tas-sinjal inkwistjoni mill-konsumatur medju ma hijiex fiha nnifisha element deċiżiv fil-kuntest tal-applikazzjoni tar-raġuni għal rifjut stabbilita f’dan l-Artikolu 3(1)(e)(iii), din tista’, madankollu, tikkostitwixxi element ta’ evalwazzjoni utli għall-awtorità kompetenti meta din tidentifika l-karatteristiċi essenzjali ta’ dan is-sinjal (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑18 ta’ Settembru 2014, Hauck, C‑205/13, EU:C:2014:2233, punt 34).
45
Minn dan isegwi li l-Artikolu 3(1)(e)(iii) tad-Direttiva 2008/95 jippermetti, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li l-awtorità kompetenti tikkonstata, fir-rigward tal-perċezzjoni tas-sinjal inkwistjoni mill-pubbliku rilevanti u tal-għarfien ta’ dan il-pubbliku, li l-forma li dan is-sinjal huwa esklużivament ikkostitwit minnha hija s-simbolu tanġibbli ta’ skoperta matematika. Peress li qieset li din iċ-ċirkustanza rendiet din il-forma speċjali u impressjonanti, din l-awtorità setgħet tikkonkludi li din kienet karatteristika essenzjali, fis-sens tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 44 ta’ din is-sentenza, u li kien hemm lok li jiġi eżaminat jekk il-forma li s-sinjal inwkistjoni huwa esklużivament ikkostitwit minnha tagħtix, minħabba din iċ-ċirkustanza, valur sostanzjali lill-prodott.
46
Il-fatt li tali karatteristika ma tirrigwardax, bħala tali, il-merti estetiċi tal-forma, ma jeskludix l-applikazzjoni tal-Artikolu 3(1)(e)(iii) tad-Direttiva 2008/95. F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-kunċett ta’ “forma li tagħti valur sostanzjali lill-prodott” ma huwiex limitat għall-forma ta’ prodott li għandu esklużivament valur artistiku jew ornamentali. Il-kwistjoni dwar jekk il-forma tagħtix valur sostanzjali lill-prodott tista’ tiġi eżaminata abbażi ta’ elementi rilevanti oħra, inkluż, b’mod partikolari, l-ispeċifiċità ta’ din il-forma meta mqabbla ma’ forom oħra ġeneralment preżenti fis-suq ikkonċernat (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑18 ta’ Settembru 2014, Hauck, C‑205/13, EU:C:2014:2233, punti 32 u 35).
47
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li r-risposta għat-tieni domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 3(1)(e)(iii) tad-Direttiva 2008/95 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-perċezzjoni jew l-għarfien tal-pubbliku rilevanti fir-rigward tal-prodott grafikament ippreżentat minn sinjal, li huwa esklużivament ikkostitwit mill-forma ta’ dan il-prodott, jista’ jittieħed inkunsiderazzjoni sabiex tiġi identifikata karatteristika essenzjali ta’ din il-forma. Ir-raġuni għal rifjut inkluża f’din id-dispożizzjoni tista’ tiġi applikata jekk minn elementi oġġettivi u affidabbli jirriżulta li l-għażla tal-konsumaturi li jixtru l-prodott inkwistjoni hija fil-parti l-kbira tagħha ddeterminata minn din il-karatteristika.
Fuq it-tielet domanda
48
Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 3(1)(e)(iii) tad-Direttiva 2008/95 għandux jiġi interpretat fis-sens li r-raġuni għal rifjut ta’ reġistrazzjoni prevista f’din id-dispożizzjoni għandha sistematikament tiġi applikata għal sinjal, ikkostitwit esklużivament mill-forma tal-prodott, meta l-apparenza ta’ dan il-prodott tkun is-suġġett ta’ protezzjoni skont id-dritt tad-disinni jew meta s-sinjal ikun ikkostitwit esklużivament mill-forma ta’ oġġett dekorattiv.
49
Fir-rigward tal-ewwel ipoteżi msemmija f’din id-domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar jekk il-forma ta’ prodott li diġà tibbenefika mill-protezzjoni tad-dritt tad-disinni hijiex immedjatament eskluża mill-protezzjoni tad-dritt tat-trade marks.
50
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, ċertament, l-għan tar-raġuni għal rifjut ta’ reġistrazzjoni, prevista fl-Artikolu 3(1)(e)(iii) tad-Direttiva 2008/95, bħal dak tar-raġuni għal rifjut ta’ reġistrazzjoni prevista fl-Artikolu 3(1)(e)(ii) ta’ din id-direttiva, u mfakkar fil-punt 27 ta’ din is-sentenza, huwa li jiġi evitat li d-dritt esklużiv u permanenti li trade mark tagħti jkun jista’ jservi sabiex jipperpetwa, mingħajr limitazzjoni ratione temporis, drittijiet oħra li l-leġiżlatur tal-Unjoni ried jissuġġetta għal termini perentorji (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑18 ta’ Settembru 2014, Hauck, C‑205/13, EU:C:2014:2233, punt 19).
51
Madankollu, tali għan ma jimplikax li d-dritt tal-Unjoni fil-qasam tal-proprjetà intellettwali jipprekludi l-koeżistenza ta’ diversi titoli ta’ protezzjoni ġuridika.
52
Fil-fatt, fil-kuntest tal-protezzjoni tad-dritt tad-disinni, l-Artikolu 16 tad-Direttiva 98/71 jipprevedi li din id-direttiva “[hija] mingħajr preġudizzju għal kull dispożizzjonijiet tal-liġi tal-[Unjoni] [jew tal-liġi] ta’ l-Istat Membru konċernat dwar id-drittijiet ta’ disinn mhux reġistrati, trade marks jew sinjali distintivi oħra, brevetti u mudelli ta’ utilità”.
53
Minn dan jirriżulta li l-fatt li l-apparenza ta’ prodott tkun protetta bħala disinn ma jeskludix li sinjal ikkostitwit mill-forma ta’ dan il-prodott jibbenefika minn protezzjoni b’applikazzjoni tad-dritt tat-trade marks, sakemm il-kundizzjonijiet għar-reġistrazzjoni ta’ dan is-sinjal bħala trade mark ikunu ssodisfatti.
54
Minn dan isegwi wkoll li r-regoli tad-dritt tal-Unjoni dwar ir-reġistrazzjoni tad-disinni u dawk applikabbli għar-reġistrazzjoni tat-trade marks huma indipendenti, mingħajr ma jista’ jitqies li hemm xi ġerarkija bejn dawn ir-regoli.
55
Għalhekk, il-fatt li l-apparenza ta’ prodott tkun protetta bħala disinn minħabba, b’mod partikolari, il-karattru individwali ta’ dan id-disinn ma jimplikax madankollu li sinjal ikkostitwit mill-forma ta’ dan il-prodott ma jistax jiġi rreġistrat bħala trade mark minħabba l-applikazzjoni tar-raġuni għal rifjut prevista fl-Artikolu 3(1)(e)(iii) tad-Direttiva 2008/95.
56
Fil-fatt, hekk kif jirriżulta mill-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 98/71, il-protezzjoni ta’ disinn permezz tar-reġistrazzjoni hija żgurata biss sa fejn dan ikun ġdid u jkollu karattru individwali. Issa, għandu jiġi rrilevat li, hekk kif jirriżulta mill-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 98/71, disinn jitqies bħala li għandu karattru individwali jekk l-impressjoni globali li dan jipproduċi fir-rigward tal-utent informat tkun differenti minn dik prodotta fir-rigward ta’ tali utent minn kull disinn li jkun ġie żvelat lill-pubbliku qabel id-data tal-preżentazzjoni tal-applikazzjoni għal reġistrazzjoni jew id-data ta’ prijorità, jekk tintalab prijorità.
57
Konsegwentement, l-analiżi li tippermetti li jiġi kkonstatat il-karattru individwali ta’ disinn hija differenti minn dik, imsemmija fil-kuntest tat-tieni domanda preliminari, li l-awtorità kompetenti għandha twettaq sabiex tiddetermina jekk sinjal huwiex esklużivament ikkostitwit mill-forma li tagħti valur sostanzjali lill-prodott, fis-sens tal-Artikolu 3(1)(e)(iii) tad-Direttiva 2008/95.
58
Fir-rigward tat-tieni ipoteżi msemmija mill-qorti tar-rinviju fit-tielet domanda tagħha, għandu jiġi rrikonoxxut li, billi jirreferi għall-“għamla li tagħti valur sostanzjali lill-merkanzija”, l-Artikolu 3(1)(e)(iii) tad-Direttiva 2008/95 jista’ b’mod partikolari japplika għal sinjal esklużivament ikkostitwit mill-forma ta’ prodott li għandu valur artistiku jew ornamentali.
59
Madankollu, dan il-fatt ma jimplikax li l-applikazzjoni għal reġistrazzjoni bħala trade mark ta’ sinjali kkostitwiti mill-forma ta’ prodott bħal, bħal fil-kawża prinċipali, rispettivament, “oġġetti dekorattivi” u “oġġetti dekorattivi tal-kristall u tal-fuħħar” li jaqgħu fil-klassijiet 14 u 21 tal-Ftehim ta’ Nice, għandha tiġi awtomatikament miċħuda abbażi ta’ din ir-raġuni għal rifjut. Fil-fatt, hekk kif jirriżulta mill-punt 41 ta’ din is-sentenza, sabiex din ir-raġuni għal rifjut tkun tista’ tiġi applikata, jeħtieġ li minn elementi oġġettivi u affidabbli jirriżulta li l-għażla tal-konsumaturi favur il-prodott inkwistjoni tkun fil-parti l-kbira tagħha ddeterminata minn karatteristika waħda jew iktar ta’ din il-forma.
60
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li bl-ebda mod ma huwa eskluż li l-valur sostanzjali ta’ dan it-tip ta’ oġġetti jista’ jirriżulta minn elementi oħra minbarra l-forma, bħal, b’mod partikolari, l-istorja tad-disinn tagħhom, il-mod ta’ manifattura tagħhom, skont jekk din hijiex industrijali jew artiġjanali, il-materjal, possibbilment rari jew prezzjuż, li dawn fihom, jew inkella l-identità tad-disinjatur tagħhom.
61
Għalhekk, hija l-awtorità kompetenti li għandha teżamina jekk, konkretament, il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tar-raġuni għal rifjut ta’ reġistrazzjoni, prevista fl-Artikolu 3(1)(e)(iii) tad-Direttiva 2008/95, humiex issodisfatti sabiex jiġi ddeterminat jekk is-sinjal inkwistjoni huwiex esklużivament ikkostitwit mill-forma li tagħti valur sostanzjali lill-prodott.
62
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li r-risposta għat-tielet domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 3(1)(e)(iii) tad-Direttiva 2008/95 għandu jiġi interpretat fis-sens li r-raġuni għal rifjut ta’ reġistrazzjoni prevista f’din id-dispożizzjoni ma għandhiex sistematikament tiġi applikata għal sinjal li jikkonsisti esklużivament fil-forma tal-prodott meta dan is-sinjal ikun is-suġġett ta’ protezzjoni skont id-dritt tad-disinni jew meta s-sinjal ikun esklużivament ikkostitwit mill-forma ta’ oġġett dekorattiv.
Fuq l-ispejjeż
63
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-Artikolu 3(1)(e)(ii) tad-Direttiva 2008/95/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑22 ta’ Ottubru 2008 biex jiġu approssimati l-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar it-trade marks, għandu jiġi interpretat fis-sens li, sabiex jiġi ddeterminat jekk sinjal huwiex esklużivament ikkostitwit mill-forma tal-prodott neċessarja sabiex jinkiseb riżultat tekniku, ma hemmx lok li wieħed jillimita ruħu għar-rappreżentazzjoni grafika ta’ dan is-sinjal. Elementi ta’ informazzjoni minbarra din ir-rappreżentazzjoni grafika biss, bħall-perċezzjoni tal-pubbliku rilevanti, jistgħu jintużaw sabiex jiġu identifikati l-karatteristiċi essenzjali tas-sinjal inkwistjoni. Min-naħa l-oħra, għalkemm elementi ta’ informazzjoni li ma jirriżultawx mir-rappreżentazzjoni grafika tas-sinjal jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat jekk dawn il-karatteristiċi jissodisfawx funzjoni teknika tal-prodott inkwistjoni, dawn l-elementi ta’ informazzjoni għandhom joriġinaw minn sorsi oġġettivi u affidabbli u ma jistgħux jinkludu l-perċezzjoni tal-pubbliku rilevanti.
2)
L-Artikolu 3(1)(e)(iii) tad-Direttiva 2008/95 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-perċezzjoni jew l-għarfien tal-pubbliku rilevanti fir-rigward tal-prodott grafikament ippreżentat minn sinjal, li huwa esklużivament ikkostitwit mill-forma ta’ dan il-prodott, jista’ jittieħed inkunsiderazzjoni sabiex tiġi identifikata karatteristika essenzjali ta’ din il-forma. Ir-raġuni għal rifjut inkluża f’din id-dispożizzjoni tista’ tiġi applikata jekk minn elementi oġġettivi u affidabbli jirriżulta li l-għażla tal-konsumaturi li jixtru l-prodott inkwistjoni hija fil-parti l-kbira tagħha ddeterminata minn din il-karatteristika.
3)
L-Artikolu 3(1)(e)(iii) tad-Direttiva 2008/95 għandu jiġi interpretat fis-sens li r-raġuni għal rifjut ta’ reġistrazzjoni prevista f’din id-dispożizzjoni ma għandhiex sistematikament tiġi applikata għal sinjal li jikkonsisti esklużivament fil-forma tal-prodott meta dan is-sinjal ikun is-suġġett ta’ protezzjoni skont id-dritt tad-disinni jew meta s-sinjal ikun esklużivament ikkostitwit mill-forma ta’ oġġett dekorattiv.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Ungeriż.