62022TJ0793_RES
Zaak T‑793/22
TU
tegen
Europees Parlement
Arrest (Vierde kamer – uitgebreid) van 11 september 2024
„Openbare dienst – Geaccrediteerde parlementaire medewerkers – Beëindiging van de dienst – Overeenkomst voor bepaalde tijd – Niet-verlenging – Status van klokkenluider – Artikelen 22 bis tot en met 22 quater van het Statuut – Beschermingsmaatregelen – Vertrouwelijkheid – Immateriële schade”
Gerechtelijke procedure – Overlegging van de bewijsstukken – Onrechtmatig verkregen bewijs – Toelaatbaarheid – Voorwaarden – Bewijs dat beslissend is voor de rechterlijke toetsing
(Reglement voor de procesvoering van het Gerecht, art. 85)
(zie punten 64, 69)
Gerechtelijke procedure – Maatregelen tot organisatie van de procesgang – Schriftelijke vragen aan de partijen – Soevereine beoordeling van de feiten en de bewijzen door het Gerecht
(Reglement voor de procesvoering van het Gerecht, art. 88 en 89, lid 1)
(zie punten 73, 74)
Ambtenaren – Rechten en verplichtingen – Melding van feiten die het bestaan doen vermoeden van onwettige activiteiten of ernstig plichtsverzuim – Gevolgen voor de administratie – Verplichting tot bescherming van personeelsleden die de feiten hebben gemeld – Omvang – Noodzaak van een besluit om de erkenning van de status van klokkenluider te bevestigen – Geen
(Ambtenarenstatuut, art. 22 bis, leden 1‑3; Regeling andere personeelsleden, art. 127)
(zie punten 78‑84)
Ambtenaren – Rechten en verplichtingen – Melding van feiten die het bestaan doen vermoeden van onwettige activiteiten of ernstig plichtsverzuim – Gevolgen voor de administratie – Verplichting tot het informeren van personeelsleden die de feiten hebben gemeld – Omvang – Geen ontvangstbevestiging en geen informatie over het gegeven gevolg – Schending – Melding die tevens is gedaan bij het Europees Bureau voor Fraudebestrijding (OLAF) – Geen invloed
(Ambtenarenstatuut, art. 22 bis en 22 ter; Regeling andere personeelsleden, art. 127; verordening nr. 883/2013 van het Parlement en de Raad, art. 5, lid 3)
(zie punten 91‑102)
Ambtenaren – Rechten en verplichtingen – Melding van feiten die het bestaan doen vermoeden van onwettige activiteiten of ernstig plichtsverzuim – Gevolgen voor de administratie – Verplichting tot bescherming van personeelsleden die de feiten hebben gemeld – Omvang – Vaststelling van toereikende beschermingsmaatregelen in geval van geloofwaardige aanwijzingen voor schade – Beoordelingsbevoegdheid – Beperkingen – Bewijslast
(Ambtenarenstatuut, art. 22 bis, lid 3, art. 22 ter en 22 quater; Regeling andere personeelsleden, art. 127)
(zie punten 105, 112‑117, 128, 136, 138, 140‑144, 158)
Handelingen van de instellingen – Richtlijnen – Richtlijn 2019/1937 inzake de bescherming van personen die inbreuken op het Unierecht melden – Rechtstreeks opleggen van verplichtingen aan de instellingen van de Unie in hun betrekkingen met hun personeel – Daarvan uitgesloten – Inroepbaarheid – Reikwijdte
(Art. 288, derde alinea, VWEU; richtlijn 2019/1937 van het Europees Parlement en de Raad, art. 21, lid 5)
(zie punten 106‑111)
Ambtenaren – Rechten en verplichtingen – Melding van feiten die het bestaan doen vermoeden van onwettige activiteiten of ernstig plichtsverzuim – Gevolgen voor de administratie – Verplichting tot bescherming van personeelsleden die de feiten hebben gemeld – Omvang – Verlenging van de overeenkomst van een bij een parlementaire groep geaccrediteerde parlementaire medewerker zonder verzoek van deze groep – Daarvan uitgesloten – Schending van het beginsel van gelijke behandeling en niet-nakoming van de zorgplicht – Geen
(Regeling andere personeelsleden, art. 127 en 130, lid 1; besluit van het Europees Parlement houdende aanneming van het Statuut van de leden van het Europees Parlement, art. 21, lid 1; besluit van het Bureau van het Parlement houdende de uitvoeringsbepalingen van het Statuut van de leden van het Europees Parlement, art. 18, lid 3)
(zie punten 129‑135, 193, 196‑200, 202)
Ambtenaren – Rechten en verplichtingen – Melding van feiten die het bestaan doen vermoeden van onwettige activiteiten of ernstig plichtsverzuim – Gevolgen voor de administratie – Verplichting tot bescherming van personeelsleden die de feiten hebben gemeld – Omvang – Geheimhoudingsplicht – Bekendmaking aan een derde van de status van klokkenluider van het personeelslid en van diens ontheffing van zijn functie als gevolg van zijn melding – Schending
(Ambtenarenstatuut, art. 22 bis en 22 ter; Regeling andere personeelsleden, art. 127)
(zie punten 173, 176‑180)
Samenvatting
Met de gedeeltelijke toewijzing van het beroep van TU, een voormalige geaccrediteerde parlementaire medewerker (hierna: „GPM”) van het Europees Parlement, doet het Gerecht in uitgebreide kamer uitspraak over de nog niet eerder behandelde vraag welke bescherming het Parlement aan een GPM moet verlenen wegens diens status van klokkenluider.
Verzoeker is als GPM aangeworven bij een groep leden om een parlementslid te assisteren voor de periode van augustus 2019 tot en met februari 2022. In juli 2021 heeft hij krachtens artikel 24 van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Unie (hierna: „Statuut”) een verzoek om bijstand en bescherming ingediend wegens door hem ondervonden intimidatie door het betrokken parlementslid. In zijn e-mail gaf verzoeker ook aan dat hij de financiële belangen van de Unie wilde beschermen door in dat verzoek informatie te verstrekken over financiële onregelmatigheden die door dat parlementslid zouden zijn begaan. Bovendien heeft hij deze onregelmatigheden gemeld bij het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF).
Diezelfde maand heeft het Parlement een voorlopige beschermingsmaatregel vastgesteld met het doel om verzoeker onder de verantwoordelijkheid te plaatsen van de voorzitter van een delegatie, die eveneens lid was van de groep waarvan het betrokken parlementslid deel uitmaakte. Later, na vermeende represailles door de directie van die delegatie, werd verzoeker op zijn verzoek tot het einde van zijn overeenkomst van zijn functie bij de delegatie ontheven.
Verzoeker heeft het Parlement tevens verzocht om overplaatsing naar om het even welke andere post binnen het Parlement en om verlenging van zijn overeenkomst te overwegen om hem in staat te stellen met die instelling en met OLAF samen te werken aan de lopende onderzoeken, terwijl hij volledig werd beschermd. Ten slotte heeft hij verschillende verzoeken tot verlenging van zijn overeenkomst ingediend.
Nadat deze verzoeken waren afgewezen, heeft verzoeker bij het Gerecht beroep ingesteld strekkende tot, ten eerste, nietigverklaring van het besluit van het Parlement om zijn GPM-overeenkomst niet te verlengen en van het stilzwijgend besluit houdende weigering om zijn status van klokkenluider te erkennen en om andere beschermingsmaatregelen vast te stellen naast de maatregel tot ontheffing van de functie, en, ten tweede, vergoeding van de geleden schade.
Beoordeling door het Gerecht
Om te beginnen stelt het Gerecht vast dat het Parlement niet verplicht was een besluit vast te stellen waarbij het erkende dat verzoeker de status van klokkenluider had. De in artikel 22 bis, lid 3, van het Statuut bedoelde bescherming wordt namelijk zonder enige formaliteit toegekend aan de ambtenaar die inlichtingen heeft verstrekt over feiten die het bestaan doen vermoeden van een onwettige activiteit, louter op grond van het feit dat hij deze inlichtingen heeft verstrekt.
Deze vaststelling doet evenwel geen afbreuk aan de noodzaak voor de instelling om de rechten van de betrokkene die voortvloeien uit zijn status van klokkenluider te eerbiedigen.
In dit verband staat het, los van de informatieplicht van OLAF jegens verzoeker, in de eerste plaats aan het Parlement, dat bevoegd is om de bescherming te waarborgen van de personeelsleden van de instelling die overeenkomstig de artikelen 22 bis en 22 ter van het Statuut ernstige onregelmatigheden hebben gemeld, om, zodra het in kennis is gesteld van de in artikel 22 bis van het Statuut bedoelde feiten, eerst de ontvangst van die melding te bevestigen en vervolgens het personeelslid in kennis te stellen van het gevolg dat aan zijn meldingen wordt gegeven, overeenkomstig zijn zorgplicht en de interne voorschriften ter uitvoering van artikel 22 quater van het Statuut.
In een situatie als de onderhavige, waarin verzoeker geloofwaardige aanwijzingen aandraagt dat hij schade heeft geleden ten gevolge van de vaststelling van de overplaatsingsmaatregel en waarin zijn meldingen over de vermeende represailles door de directie van de delegatie bovendien nog steeds worden onderzocht, staat het in de tweede plaats aan het Parlement om, wat betreft de bewijslast inzake de toereikendheid van de beschermingsmaatregelen, aan te tonen dat het zijn verplichting tot bescherming van de klokkenluider is nagekomen door daartoe toereikende maatregelen te nemen.
In een situatie waarin een instelling gehouden is uitvoering te geven aan de bepalingen van de artikelen 22 bis tot en met 22 quater van het Statuut, die er met name toe strekken klokkenluiders bescherming te bieden tegen eventuele represaillemaatregelen, kan die instelling namelijk geen regels vaststellen die minder bescherming bieden dan die welke de Uniewetgever dienaangaande specifiek heeft vastgesteld met betrekking tot de bescherming van klokkenluiders door de lidstaten. (
1
)
Wat betreft de omvang van de verplichting van de instelling om klokkenluiders te beschermen, merkt het Gerecht in de derde plaats op dat uit artikel 22 bis, lid 3, van het Statuut volgt dat de instelling alle nodige maatregelen moet nemen om hen te verzekeren van een evenwichtige en doeltreffende bescherming tegen elke vorm van represailles, met inbegrip van bedreigingen en pogingen tot represailles.
Het is juist dat het Parlement bij gebreke van een uitdrukkelijk verzoek van een of meer leden van de groep niet de mogelijkheid heeft om een GPM-overeenkomst te verlengen. Het initiatief om een GPM-overeenkomst te verlengen ligt namelijk uitsluitend bij een of meer parlementsleden, die niet kunnen worden verplicht om samen te werken of te blijven samenwerken met GPM’s die zij niet vrijelijk hebben aangewezen. Een GPM onderhoudt met het lid of de leden die hij assisteert een arbeidsrelatie die wordt gekenmerkt door het bestaan van een vertrouwensband.
Ook de zorgplicht betekent niet dat het Parlement, in strijd met artikel 21 van het Statuut van de leden waarin wordt bepaald dat de leden hun persoonlijke medewerkers vrijelijk aanwijzen, de overeenkomst van een GPM dient te verlengen, ook al heeft deze de status van klokkenluider verkregen.
Deze vaststelling heeft evenwel geen gevolgen voor de op het Parlement rustende verplichting om alle nodige maatregelen te nemen om verzoeker te verzekeren van een evenwichtige en doeltreffende bescherming tegen elke vorm van represailles.
In dit verband oordeelt het Gerecht dat het Parlement, doordat het zich ertoe heeft beperkt aan verzoeker mee te delen dat de ontheffingsmaatregel de enig denkbare beschermingsmaatregel was, niet heeft aangetoond dat het overeenkomstig artikel 22 bis, lid 3, van het Statuut alle maatregelen had genomen die nodig waren om ervoor te zorgen dat verzoeker van de kant van de instelling geen nadelige gevolgen ondervond van zijn status van klokkenluider. Gelet op verzoekers status van klokkenluider en op grond van artikel 22 bis, lid 3, van het Statuut had het Parlement hem zijn steun moeten verlenen door te trachten hem te helpen bij het vinden van een oplossing, naast de ontheffingsmaatregel.
Bovendien heeft het Parlement, door enkel aan verzoeker mee te delen dat er geen andere maatregelen dan ontheffing denkbaar waren om hem te beschermen in het kader van zijn status van klokkenluider en dat de verlenging van zijn overeenkomst daartoe geen denkbare maatregel was, niet aangetoond dat het verzoeker met de aan hem verschuldigde raad en daad had bijgestaan.
Door de voorzitter van de delegatie mee te delen dat verzoeker wegens zijn verzoek om bijstand, maar ook wegens zijn status van klokkenluider, zou worden ontheven van zijn functie bij hem, zonder dat verzoeker toestemming had verleend om die status bekend te maken, is het Parlement zijn geheimhoudingsplicht en zijn verplichting om de identiteit van verzoeker als klokkenluider te beschermen, niet nagekomen.
Derhalve stelt het Gerecht vast dat verzoeker immateriële schade heeft geleden die niet kan worden hersteld door enkel de nietigverklaring van het stilzwijgend besluit, voor zover het Parlement daarbij heeft geweigerd om verzoeker in antwoord op zijn verzoek een andere beschermingsmaatregel toe te kennen dan de ontheffingsmaatregel. In deze omstandigheden verklaart het Gerecht dit besluit nietig, wijst het de vordering tot schadevergoeding gedeeltelijk toe tot een bedrag van 10000 EUR en verwerpt het het beroep voor het overige.
(
1
)	Richtlijn (EU) 2019/1937 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2019 inzake de bescherming van personen die inbreuken op het Unierecht melden (PB 2019, L 305, blz. 17).