SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA21 ta' Settembru 1989 (*)"Rikors
għal annullament – Kompetizzjoni – Regolament nru 17 – Perkwiżizzjoni -
Dritt fundamentali ta' l-invjolabbiltà tad-dar – Motivazzjoni – Ħlas
ta' ammendi perjodici – Vizzji proċedurali"Fil-kawżi magħquda C-46/87 u C-227/88Hoechst AG,
kumpannija taħt il-liġi Ġermaniża, stabbilita fi Frankfurt-am-Main,
irrappreżentata minn H. Hellmann, avukat fl-Avukatura ta' Kolonja,
b'indirizz ghan-notifika fl-uffiċċju ta' M. Loesch, 8 Rue Zithe,
fil-Lussemburgu_rikorrenti_vsIl-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej,
irrappreżentata mill-kunsillier ġuridiku tagħha, N. Koch, bħala aġent,
b'indirizz ghan-notifika, fl-uffiċċju ta' G. Kremlis, membru tas-servizz
ġuridiku tagħha, fil-Lussemburgu, Centre Wagner, konvenuta_li
għandha bħala suggett rikors għall-annullament tad-deċiżjonijiet
tal-Kummissjoni, meħuda mill-kawżi IV/31.865 - PVC u IV/31.866 -
politilin:–        tal-15
ta’ Jannar 1987 [K(87)19/5], dwar perkwiżizzjoni taħt l-Artikolu 14(3)
tar-Regolament 17 tal-Kunsill, tas-6 ta’ Frar 1962 (ĠU 13,
p. 204)_–        tat-3
ta’ Frar 1987 [K(87)248], li timponi piena ta' ammenda perjodika skond
l-Artikolu 16 tar-Regolament 17_–        tas-26
ta’ Mejju 1988 [K(88)928], li tiffissa l-ammont definittiv ta’ din
l-ammenda perjodika skond l-Artikolu 16 tar-Regolament 17_IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA_komposta
minn O. Due, President, T. Koopmans, R. Joliet, T. F. O'Higgins u
F. Grévisse, Presidenti ta' Awla, Sir Gordon Slynn,
G. F. Mancini, C. N. Kakouris, F. A.
Schockweiler, J. C. Moitinho de Almeida,
G. C. Rodríguez Iglesias, M. Díez de Velasco u
M. Zuleeg, Imħallfin_Avukat Ġenerali: J. Mischo_Reġistratur: B. Pastor, Amministraturwara li rat ir-rapport tas-seduta u wara s-seduta tat-8 ta' Diċembru 1988_wara li semgħet il-konklużjonijiet ta' l-Avukat Generali, ippreżentati fis-seduta tal-21 ta' Frar 1989_tagħti l-preżentiSentenza1        Bir-rikorsi
ppreżentati fir-reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-16 ta’ Frar 1987 u
l-5 ta’ Awwissu 1988, Hoechst AG ressqet żewġ kawżi, bis-saħħa ta’
l-Artikolu 173(2) tat-Trattat KEE, għall-annullament ta’ tliet
deċiżjonijiet tal-Kummissjoni, meħudin fil-kawżi IV/31.865 - PVC u
IV/31.866 – politilin, skond ir-Regolament 17 tal-Kunsill, tas-6 ta’
Frar 1962 [l-ewwel regolament ta' applikazzjoni ta' l-Artikoli 85 u 86
tat-Trattat (ĠU 13, p. 204)]. L-ewwel rikors jirrigwarda
d-deċiżjoni tal-15 ta’ Jannar 1987 [K(87)19/5], dwar perkwiżizzjoni
skond l-Artikolu 14(3) tar-Regolament 17, u d-deċiżjoni tat-3 ta’ Frar
1987 [K(87)248], li timponi piena ta' ammenda perjodika skond l-Artikolu
16 tar-Regolament 17. It-tieni rikors isemmi d-deċiżjoni tas-26 ta’
Mejju 1988 [K(88)928], li tiffissa l-ammont definittiv ta' l-ammenda
perjodika skond l-Artikolu 16 tar-Regolament 17.2        Bis-saħħa
ta’ informazzjoni li ppermettitielha tassumi l-eżistenza ta’ akkordji
jew ta' prattiċi miftiehma dwar l-iffissar ta’ prezzijiet u ta’ kwota
ta’ kunsinni ta’ PVC u ta’ politilin bejn ċerti produtturi u fornituri
ta’ dawn is-sustanzi fi ħdan il-Komunità, il-Kummissjoni ddeċidiet li
twettaq perkwiżizzjoni f'diversi intrapriżi, fosthom ir-rikorrenti, u
adottat fir-rigward ta’ din ta’ l-aħħar id-deċiżjoni kkontestata
msemmija hawn qabel tal-15 ta’ Jannar 1987 (iktar 'il quddiem
id-"deċiżjoni ta' verifika").3        F-20,
fit-22 u fit-23 ta’ Jannar, il-Kummissjoni ppruvat tipproċedi
għall-verifika in kwistjoni, iżda r-rikorrenti rrifjutat li
tissottometti ruħha għar-raġuni li din kienet tikkonsisti
f'perkwiżizzjoni illegali tal-post. Ir-rikorrenti tennet il-pożizzjoni
tagħha fir-risposta li bagħtet permezz ta’ telex li bih il-Kummissjoni
talbitha tissottometti ruħha għal perkwiżizzjoni taħt piena ta’ ammenda
perjodika ta’ 1000 ECU kull jum ta' dewmien. Il-Kummissjoni adottat
għaldaqstant id-deċiżjoni kkontestata tat-3 ta’ Frar 1987, hawn fuq
imsemmija, li biha imponiet il-ħlas ta' ammenda perjodika msemmija hawn
fuq (iżjed 'il-quddiem id-"deċiżjoni li imponiet il-piena").4        Bis-saħħa
tad-Deċiżjoni tat-12 ta’ Frar 1987, l-Amtsgericht Frankfurt am Main
irrifjuta t-talba tal-Bundeskartellamt (l-awtorità Ġermaniża kompetenti
fil-qasam tal-kompetizzjoni), li kienet intalbet tagħti l-għajnuna
tagħha skond ir-Regolament 17, biex tikseb mandat ta’ perkwiżizzjoni,
għar-raġuni li ebda element ta’ fatt li jista' jiġġustifika l-eżistenza
ta’ akkordji jew prattiċi miftiehma ma ġew mogħtija lilha. 5        B'digriet
tas-26 ta’ Marzu 1987, il-President tal-Qorti tal-Ġustizzja ma laqax
it-talba tar-rikorrenti intiża li tikseb is-sospensjoni tad-deċiżjoni
ta' verifika u tad-deċiżjoni li imponiet il-piena. 6        Fil-31
ta’ Marzu 1987, il-Bundeskartellamt kiseb mandat ta’ perkwiżizzjoni
mill-Amtsgericht Frankfurt am Main, mogħti direttament f’isem
il-Kummissjoni. Din ipproċediet għall-perkwiżizzjoni fit-2 u t-3 ta’
April 1987.7        Wara
li tat lir-rikorrenti l-opportunità li tippreżenta l-pożizzjoni tagħha u
wara li semgħet il-kumitat konsultattiv fil-qasam ta’ prattiċi
restrittivi u pożizzjonijiet dominanti, il-Kummissjoni ffissat ammenda
definittiva ta’ 55000 ECU, jiġifieri 1000 ECU kull jum, li
bdiet tiddekorri mis-6 ta’ Frar sa l-ewwel ta’ April 1987 magħduda,
bis-saħħa tad-Deċiżjoni kkontestata tas-26 ta’ Mejju 1988,
hawn fuq
imsemmija (iżjed 'il-quddiem id-"deċiżjoni li tiffissa l-ammenda").8        Għal
stampa iktar wiesgħa ta’ l-iżviluppi qabel il-kawża, l-iżvolġiment
tal-proċedura kif ukoll tal-motivi u ta' l-argumenti tal-partijiet, qed
isir riferiment għar-Rapport tas-Seduta. Dawn l-elementi ta'
l-inkartament huma msemmija biss safejn huwa neċessarju
għall-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti.  Fuq id-deċiżjoni ta' verifika
9        Ir-rikorrenti
tinvoka tliet argumenti kontra d-deċiżjoni ta' verifika, li jallegaw li
l-Kummissjoni eċċediet il-limiti tas-setgħat mogħtija lilha
għall-verifika, in-nuqqas ta' motivazzjoni u l-irregolarità
tal-proċedura. a) Dwar is-setgħat ta’ verifika tal-Kummissjoni 10      Ir-rikorrenti
tqis li d-deċiżjoni kkontestata hija illegali safejn tawtorizza
l-uffiċjali tal-Kummissjoni jieħdu miżuri li hi tikkwalifika bħala
perkwiżizzjoni, liema miżuri mhumiex previsti fl-Artikolu 14
tar-Regolament 17 u li għalhekk jiksru d-Drittijiet Fundamentali
rrikonoxxuti fil-liġi Komunitarja. Hija żżid li, jekk id-dispożizzjoni
għandha tiġi interpretata b’tali mod li tattribwixxi s-setgħat
lill-Kummissjoni għal perkwiżizzjoni, dan ikun illegali minħabba
l-inkompatibbiltà tiegħu mad-Drittijiet Fundamentali, li l-ħarsien
tagħhom jeżiġi li perkwiżizzjoni tista’ ssir biss b’mandat ġudizzjarju
ta’ perkwiżizzjoni minn qabel.11      Il-Kummissjoni
ssostni li s-setgħat tagħha taħt l-Artikolu 14 tar-Regolament 17 ikopru
l-miżuri li, taħt il-liġi ta’ ċerti Stati Ewropej, jirriżultaw
mill-kunċett ta' perkwiżizzjoni. Madankollu hi tikkunsidra li
l-kundizzjonijiet ta’ protezzjoni ġudizzjarja mqajma minħabba
d-Drittijiet Fundamentali, kundizzjonijiet li hi ma tikkontestax bħala
prinċipju, jiġu sodisfatti sakemm id-destinatarji tad-deċiżjoni ta'
verifika jkollhom il-possibbiltà, fuq naħa waħda, li jikkontestaw dawn
id-deċiżjonijiet quddiem il-Qorti, u fuq in-naħa l-oħra, li jitolbu
s-sospensjoni ta’ l-eżekuzzjoni permezz ta’ digriet provviżorju li
jippermetti lill-Qorti tivverifika fi żmien qasir jekk il-verifiki
ordnati humiex ta’ natura arbitrarja jew le. Dan it-tip ta’ stħarriġ
ikun ekwivalenti għal mandat ġudizzjarju minn qabel.12      Quddiem
din il-kwistjoni, huwa importanti li jiġi rrilevat, qabel ma tiġi
eżaminata n-natura u l-portata tas-setgħat ta' verifika tal-Kummissjoni
skond l-Artikolu 14 tar-Regolament 17, li dan l-Artikolu ma jistax
jinfiehem b’mod li jagħti riżultati li jkunu inkompatibbli mal-prinċipji
ġenerali tad-dritt Komunitarju, u b'mod partikolari mad-Drittijiet
Fundamentali.13      Fil-fatt,
skond ġurisprudenza konsistenti, id-drittijiet fundamentali huma parti
integrali mill-prinċipji ġenerali tad-dritt li l-Qorti tiżgura
l-osservanza tagħhom, konformement mat-tradizzjonijiet kostituzzjonali
komuni ta’ l-Istati membri kif ukoll l-istrumenti internazzjonali, li
għalihom l-Istati membri kkooperaw jew huma firmatarji (ara, b'mod
partikolari, is-sentenza ta' l-14 ta’ Mejju 1974, Nold, 4/73, Ġabra.
p. 491). Il-Konvenzjoni Ewropea li tipproteġi d-drittijiet
tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali, ta’ l-4 ta’ Novembru (iżjed
il-quddiem il-"Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem"),
hija ta’ importanza partikolari f’dan ir-rigward (ara, b'mod
partikolari, is-sentenza tal-15 ta’ Mejju 1986, Johnston, 222/84, Ġabra
p. 1651).14      Għandu
jingħad li sabiex jiġi interpretat l-Artikolu 14 tar-Regolament 17,
attenzjoni partikolari għandha tingħata lill-protezzjoni tad-dritt għad
difiza, prinċipju li n-natura fundamentali tiegħu ġiet enfasizzata
diversi drabi mill-ġurisprudenza tal-Qorti (ara, b'mod partikolari,
is-sentenza tad-9 ta’ Novembru 1983, Michelin, 322/81, Ġabra.
p. 3461, punt 7).15      Għandu
jiġi indkat li, jekk huwa veru li, f'din is-sentenza, il-Qorti rrilevat
li d-dritt għad-difiża għandu jiġi rrispettat fil-proċeduri
amministrattivi li jistgħu jwasslu għal pieni, huwa neċessarju li jiġi
evitat li dawn id-drittijiet jiġu kompromessi irrimedjabbilment waqt
il-proċeduri ta’ stħarriġ preliminari, fosthom, b'mod partikolari,
il-verifiki, li jistgħu jkunu deċisivi għall-istabbiliment tal-prova
tan-natura illegali ta’ l-imġiba ta’ l-intrapriżi tali li jkunu
responsabbli għalihom. 16      Għaldaqstant,
jekk ċerti drittijiet ta’ difiża ma jikkonċernawx il-proċeduri
kontenzjużi li jsegwu wara l-komunikazzjoni ta' l-ilmenti, drittijiet
oħra, bħalma hu d-dritt għar-rappreżentanza legali u
n-natura
pprivileġġjata ta’ komunikazzjoni bejn l-avukat u l-klijent tiegħu
(irrikonoxxut mill-Qorti fis-sentenza tat-18 ta’ Mejju 1982, AM & S,
155/79, Ġabra p. 1575), għandhom jiġu rrispettati mill-bidu ta'
verifika preliminari.17      Peress
li r-rikorrenti invokat ukoll l-eżiġenzi li jirriżultaw mid-dritt
fundamentali ta’ l-invjolabbiltà tad-dar, għandu jiġi osservat li jekk
ir-rikonoxximent ta’ dan id-dritt għal dak li jirrigwarda d-dar privata
ta’ persuni fiżiċi huwa neċessarju fl-ordinament ġuridiku Komunitarju
bħala prinċipju komuni għad-dritt ta' l-Istati membri, dan mhuwiex
applikabbli għall-intrapriżi, għaliex is-sistemi ġuridiċi ta’ l-Istati
membri għandhom diverġenzi kbar bejniethom f’dak li jirrigwarda n-natura
u l-grad ta’ protezzjoni għall-fondi kummerċjali kontra l-interventi
ta' l-awtoritajiet pubbliċi.18      L-ebda
konklużjoni differenti ma għanda tingħata lill-Artikolu 8
tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, li l-paragrafu 1
tiegħu jipprevedi li "kull persuna għandħa d-dritt għal-protezzjoni
tal-ħajja privata tagħha u tal-familja tagħha, tad-domiċilju u
tal-korrispondenza tagħha". L-għan tal-protezzjoni ta’ dan l-Artikolu
jirrigwarda l-iskop ta’ l-iżvilupp tal-libertà personali tal-bniedem u
għaldaqstant ma jistax jiġi estiż għall-fondi kummerċjali. Barra minn
hekk, hemm lok li jiġi kkonstatat nuqqas ta’ ġurisprudenza tal-Qorti
Ewropea dwar id-drittijiet tal-bniedem f’dan ir-rigward. 19      Ma
jistax jonqos li, fis-sistemi ġuridiċi kollha ta’ l-Istati membri,
l-intervent ta' l-awtoritajiet pubbliċi fil-qasam ta’ l-attività privata
ta’ kull persuna, kemm jekk hi fiżika jew morali, għandu jkollu bażi
legali u jrid jiġi ġġustifikat b'raġunijiet stipulati fil-liġi u li dawn
is-sistemi jipprovdu, konsegwentement, anki jekk b’modi diversi,
protezzjoni minn interventi arbirarji jew spoporzjonati. L-eżiġenza ta’
tali protezzjoni għadha tiġi rrikonoxxuta bħala prinċipju ġenerali
tad-dritt Komunitarju. F’dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li l-Qorti
kkonfermat il-kompetenza ta' stħarriġ tagħha fir-rigward tan-natura
eventwalment eċċessiva tal-verifiki effettwati mill-Kummissjoni
fil-kuntest tat-Trattat KEFA (Sentenza ta' l-14
ta’ Diċembru 1962, San
Michele et, 5 sa 11 u 13 sa 15/62, Ġabra. p. 859).20      Huwa
għalhekk fid-dawl tal-prinċipji ġenerali mfakkra hawn fuq li għandhom
jiġu eżaminati n-natura u l-portata tas-setgħat ta’ verifika mogħtija
lill-Kummissjoni bis-saħħa ta’ l-Artikolu 14 tar-Regolament 17.21      Il-paragrafu
1 ta’ dan l-Artikolu jawtorizza lill-Kummissjoni twettaq il-verifiki
neċessarji għand intraprizi u għaqdiet ta’ intraprizi u tippreċiża li,
"għal din il-fini, l-uffiċjali awtorizzati mill-Kummissjoni għandhom
is-setgħat imsemmija hawnhekk:a) eżami tal-kotba u dokumenti professjonali oħra;b) prelevament ta' kopji jew estratti ta' kotba u dokumenti professjonali;c) mistoqsijiet bil-fomm fil-post;d) aċċess f’kull fond, art, u mezzi ta’ trasport ta’ l-intrapriżi."22      Il-paragrafi
2 u 3 ta’ l-istess Artikolu jipprevedu li l-verifiki jistgħu jiġu
eżegwiti taħt mandat miktub jew skond deċiżjoni li tobbliga
lill-intrapriżi li jissottomettu lilhom nfushom għaliha. Hekk kif diġà
ġie deċiż mill-Qorti, il-Kummissjoni għandha l-għażla bejn iż-żewġ
possibbilitajiet, skond in-natura partikolari ta’ kull każ (Sentenza
tas-26 ta’ Ġunju 1980, National Panasonic, 136/79, Ġabra p. 2033).
Kemm il-mandati bil-miktub kif ukoll id-deċiżjonijiet għandhom jindikaw
il-finijiert u l-iskop tal-verifika. Hi x’inhi l-proċedura segwenti,
il-Kummissjoni hija obbligata li tinforma minn qabel l-awtorità
kompetenti ta’ l-Istat membru li fuq it-territorju tiegħu tkun ser issir
il-verifika, awtorità li, bis-saħħa ta' l-Artikolu 14(4), għandha tiġi
kkonsultata qabel ma tittieħed id-deċiżjoni ta' verifika. 23      Skond
il-paragrafu 5 ta’ l-istess Artikolu, l-uffiċjali tal-Kummissjoni
jistgħu jkunu megħjuna fl-eżekuzzjoni ta’ dmirijiethom minn uffiċjali
ta’ l-awtorità kompetenti ta’ l-Istat membru li fuq it-territorju tiegħu
tkun qed issir il-verifika. Din l-għajnuna tista’ tingħata fuq talba
kemm ta’ din l-awtorità, kif ukoll dik tal-Kummissjoni.24      Fl-aħħar
nett, skond il-paragrafu 6, l-għajnuna ta’ l-awtoritajiet nazzjonali
hija meħtieġa għall-eżekuzzjoni tal-verifika meta intrapriża topponi li
din titwettaq. 25      Hekk
kif il-Qorti indikat fis-sentenza, hawn qabel imsemmija, tas-26 ta’
Ġunju 1980 (punt 20), jirriżulta mis-sebgħa u mit-tmien premessi
tar-Regolament 17 li s-setgħat mogħtija lill-Kummissjoni taħt l-Artikolu
14 ta’ dan ir-Regolament għandhom bħala għan li jippermettulha li
teżegwixxi d-dmir tagħha, mogħti lilha mit-Trattat KEE, li tiżgura
r-rispett tar-regoli tal-kompetizzjoni fis-suq komuni. Dawn ir-regoli
għandhom, bħala funzjoni, kif stipulat mir-raba' inċiż tal-premessi
tat-Trattat, mill-Artikolu 3(f), u mill-Artikoli 85 u 86, li tiġi
evitata li l-kompetizzjoni ma tkunx distorta, kontra l-interess
ġenerali, ta' l-intrapriżi individwali u dak tal-konsumaturi.
L-eżerċizzju tas-setgħat mogħtija lill-Kummissjoni taħt ir-Regolament 17
jikkontribwixxi b'hekk għaż-żamma tas-sistema ta’ kompetizzjoni kif
maħsuba mit-Trattat u r-rispett tiegħu huwa imperattivament neċessarju
għall-impriżi. It-tmien premessa, hawn fuq imsemmija, tippreċiża li,
għall-dawn il-finijiet, il-Kummissjoni għandha jkollha, f’kull parti
tas-suq komuni, is-setgħa li teżiġi tagħrif u li tipproċedi
għall-verifiki "li huma meħtieġa" biex tosserva u titfa’ dawl fuq
il-ksur ta’ l-Artikoli 85 u 86, hawn fuq imsemmija.26      Kemm
il-finalità tar-Regolament 17 kif ukoll is-setgħat elenkati u mogħtija
lill-uffiċjali tal-Kummissjoni bis-saħħa ta’ l-Artikolu 14 ta’ l-istess
regolament, juru li l-verifiki jistgħu jkollhom portata wiesgħa ħafna.
F’dan ir-rigward, id-dritt ta' aċċess f’kull post, art u mezz ta’
trasport ta’ l-intrapriżi juri importanza partikolari safejn dan għandu
jippermetti lill-Kummissjoni tiġbor il-provi tal-ksur tar-regoli
tal-kompetizzjoni fil-postijiet fejn dawn il-provi normalment jinsab,
jiġifieri fil-fondi kummerċjali ta’ l-intrapriżi. 27      Dan
id-dritt ta' aċċess ikun inutli li kieku l-uffiċjali tal-Kummissjoni
kellhom jillimitaw ruħhom jitolbu d-dokumenti jew l-inkartamenti li huma
jistgħu jkunu kapaċi jiddentifikaw minn qabel b'mod preċiż. Dan
id-dritt jimplika, bil-kontra, il-fakultà li tfittex elementi ta’
informazzjoni diversi li mhux magħrufa jew identifikati kompletament.
Mingħajr din is-setgħa, ikun impossibbli għall-Kummissjoni li tiġbor
l-elementi ta' informazzjoni meħtieġa għall-verifika fil-każ li tkun qed
taffaċċja nuqqas ta’ kollaborazzjoni jew ukoll atteġġament li jostakola
minn-naħa ta’ l-intrapriżi interessati. 28      Jekk
l-Artikolu 14 tar-Regolament 17 jattribwixxi b’dan il-mod setgħat
wiesgħa ta’ verifika, l-eżerċizzju ta’ dawn is-setgħat huwa suġġett
għall-kundizzjonijiet ta’ natura li tassigura d-drittijiet ta’
l-intrapriżi interessati.29      F’dan
ir-rigward, għandu jiġi rrilevat, l-ewwel nett, l-obbligu impost
tal-Kummissjoni li tindika l-fini u l-iskop tal-verifika. Dan l-obbligu
huwa kundizzjoni fundamentali, bl-iskop mhux biss li tindika n-natura
ġġustifikata tal-verifika li għandha ssir fi ħdan l-intrapriżi
interessati, iżda wkoll li biha l-intrapriżi jkunu jistgħu jifhmu
l-iskop tad-dmir tagħhom li jikkollaboraw, filwaqt li jżommu d-dritt
għad-difiża. 30      Sussegwentement
għandu jiġi rrilevat li l-kundizzjonijiet ta’ l-eżerċizzju tas-setgħat
għall-verifika tal-Kummissjoni jvarjaw skond il-proċedura magħżula
mill-Kummissjoni, skond l-atteġġament ta’ l-intraprizi interessati kif
ukoll l-intervent ta’ l-awtoritajiet nazzjonali. 31      L-Artikolu
14 tar-Regolament 17 jirrigwarda l-ewwel nett il-verifiki mwettqa
bil-kollaborazzjoni ta’ l-intrapriżi interessati, kemm jekk b’mod
volontarju, fil-każ ta’ mandat bil-miktub għall-verifika, kemm jekk
bis-saħħa ta’ obbligu li jaqa’ taħt deċiżjoni ta' verifika. F’din
l-aħħar ipoteżi, li hija dik ta' dan il-każ, l-uffiċjali tal-Kummissjoni
għandhom, fost affarijiet oħra, il-fakultà li jaraw id-dokumenti li
huma jitolbu biex jaraw, li jidħlu fil-fondi li jagħżlu u li jiġu murija
l-kontenut ta’ l-għamara li huma jindikaw. Minn naħa l-oħra, huma ma
jistgħux jinfurzaw l-aċċess għall-fondi jew għall-għamara, lanqas li
jġiegħlu l-ħaddiema ta’ l-intrapriżi jagħtuhom dan l-aċċess, u lanqas li
jwettqu l-perkwiżizzjoni mingħajr il-permess ta’ dawk li jmexxu
l-intrapriża. 32      Is-sitwazzjoni
tkun differenti meta l-Kummissjoni taffaċċja oppożizzjoni min-naħa ta’
l-intrapriżi interessati. F’dan il-każ, l-uffiċjali tal-Kummissjoni
jistgħu, a bażi ta’ l-Artikolu 14(6), ifittxu, mingħajr
il-kollaborazzjoni ta’ l-intrapriżi, kull element ta’ informazzjoni
neċessarju għall-verifika bl-għajnuna ta’ l-awtoritajiet nazzjonali, li
huma marbuta jagħtu l-assistenza tagħhom neċessarja sabiex titwettaq
il-missjoni tagħhom. Għalkemm din l-għajnuna hija meħtieġa biss fil-każ
ta’ meta l-intrapriza turi l-oppożizzjoni tagħha, għandu jintqal li din
l-għajnuna tista’ ukoll tiġi mitluba bħala miżura preventiva, sabiex
tipprevjeni oppożizzjoni mingħand l-intrapriża. 33      Jirriżulta
mill-Artikolu 14(6), li hija r-responsabbiltà ta’ kull Stat membru li
jirregola l-kundizzjonijiet li taħthom l-għajnuna ta’ l-awtoritajiet
nazzjonali lill-uffiċjali tal-Kummissjoni għandha tingħata. F’dan
ir-rigward, l-Istati membri huma meħtieġa li jassiguraw li l-azzjoni
tal-Kummissjoni hija effettiva filwaqt li tipproteġi l-prinċipji
ġenerali msemmija hawn qabel.
F’dawn il-limiti, għalhekk, hija l-liġi
nazzjonali li tiddefinixxi l-modi proċedurali xierqa biex jiggarantixxu
l-protezzjoni tad-drittijiet ta’ l-intrapriżi. 34      Konsegwentement,
meta l-Kummissjoni tkun bi ħsiebha twettaq, bl-għajnuna ta’
l-awtoritajiet nazzjonali, miżuri għal verifika, mhux bbażati fuq
il-kollaborazzjoni ta’ l-intrapriżi interessati, hija meħtieġa
tipproteġi l-garanziji proċedurali kif stipulati fil-liġi nazzjonali. 35      Il-Kummissjoni
għandha tassigura li l-enti, kompetenti bis-saħħa tal-liġi nazzjonali,
tiddisponi mill-elementi kollha meħtieġa sabiex teżerċita l-kontroll
tagħha kif suppost. Għandu jintqal li din l-enti - kemm jekk ġudizzjarja
jew le – ma tistax f’dan ir-rigward tissostitwixxi l-evalwazzjoni
tagħha stess għall-ħtieġa tal-verifika ordnata mill-Kummissjoni, liema
evalwazzjoni de facto u de jure mhijiex sottomessa għal ebda kontroll
ta’ legalità mill-Qorti tal-Ġustizzja. Minn naħa l-oħra, huwa fl-ambitu
tas-setgħat tal-korp nazzjonali li jeżamina, wara li jkun osserva
l-awtentiċità tad-deċiżjoni ta’ verifika, jekk il-miżuri ta’ infurzar
humiex arbitrarji jew eċċessivi billi jitqies is-suġġett tal-verifika u
jassigura r-rispett tar-regoli nazzjonali fl-applikazzjoni ta’ dawn
il-miżuri.36      Fid-dawl
ta’ dak li ġie msemmi hawn qabel, għandu jiġi rrilevat li l-miżuri li
d-deċiżjoni ta' verifika kkontestata awtorizzat lill-uffiċjali
tal-Kummissjoni jeżegwixxu ma jeċċedux is-setgħat tagħhom kif disposti
taħt l-Artikolu 14 tar-Regolament 17. Fil-fatt, l-ewwel Artikolu
tad-deċiżjoni msemmija sempliċement jimponi l-obbligu fuq ir-rikorrenti
li "jawtorizza lill-uffiċjali mibgħuta mill-Kummissjoni li jidħlu
fil-fondi tagħha matul il-ħinijiet normali tal-ftuħ ta’ l-uffiċċji, li
juri għall-ispezzjoni u li jħallu jittieħdu kopji tad-dokumenti
professjonali relattivi mal-verifika, mitluba mill-uffiċjali msemmija, u
li jipprovdu immedjatament l-ispjegazzjonijiet kollha li dawn jistgħu
jitolbu." 37      Huwa
veru li, fil-kors tal-proċedura quddiem il-Qorti, il-Kummissjoni
sostniet li l-uffiċjali jkunu intitolati jipproċedu, fil-kuntest
tal-verifiki, għal perkwiżizzjoni mingħajr l-għajnuna ta’ l-awtoritajiet
nazzjonali u mingħajr ir-rispett tal-garanziji proċedurali pprovduti
mil-liġi nazzjonali. Madankollu, in-natura żbaljata ta’ din it-tifsira
ta’ l-Artikolu 14 tar-Regolament 17 ma tistax tirrendi illegali
deċiżjonijiet adottati abbażi ta’ din id-dispożizzjoni. 38      L-argument,
għaldaqstant, li jallega li l-Kummissjoni eċċediet is-setgħat tagħha
dwar il-verifiki għandu jiġi miċħud.b) Fuq il-motivazzjonijiet 39      Skond
ir-rikorrenti, id-deċiżjoni ta’ verifika tikser l-Artikolu 190
tat-Trattat kif ukoll l-Artikolu 14(3) tar-Regolament 17 għar-raġuni li
din hija nieqsa mill-preċiżjoni, b'mod partikolari dwar il-finijiet u
l-iskop tal-verifika. 40      Jaqbel
li jiġi mfakkar li, kif il-Qorti diġa kienet iddeċidiet fis-sentenza
hawn fuq imsemmija tas-26 ta’Ġunju 1980 (National Panasonic, punt 25),
l-Artikolu 14(3) tar-Regolament 17 jiddefinixxi huwa stess l-elementi
essenzjali tal-motivazzjoni għad-deċiżjoni ta' verifika billi jistipola
li din għandha tindika l-finijiet u l-iskop tal-verifika, tiffissa
d-data ta’ meta din għandha tibda u tindika l-ammendi stipulati
fl-Artikolu 15(1)(c), u fl-Artikolu 16(1)(d), kif ukoll l-appell quddiem
il-Qortu tal-Ġustizzja kontra d-deċiżjoni.41      Kif
diġa ntqal hawn fuq, l-eżiġenza għall-Kummissjoni li tindika l-finijiet
u l-iskop tal-verifika jikkostitwixxu garanzija fundamentali tad-dritt
għad-difiża ta’ l-intrapriżi interessati. Konsegwentement, l-iskop ta’
l-obbligu li tiddikjara l-motivazzjoni għall-verifika ma tistax tiġi
ristretta skond kunsiderazzjonijiet dwar l-effikaċja tal-verifika. F’dan
ir-rigward, għandu jiġi stabbilit li, jekk hu veru li l-Kummissjoni
m’hijiex meħtieġa tikkomunika lid-destinatarju, fir-rigward ta'
deċiżjoni ta' verifika, kull informazzjoni li hi jkollha dwar il-ksur
allegat jew li tagħmel analiżi legali ddettaljata dwar dan il-ksur, hi
trid iżda, tindika ċarament il-fatti allegati li hi tkun bi ħsieba
tinvestiga.42      Għandu
jintqal li, jekk il-motivazzjoni għad-deċiżjoni ta' verifika
kkontestata hija miktuba f’termini favorevoli ħafna li jkunu jridu jiġu
ppreċiżati u li għalhekk jistgħu jiġu kkritikati għal din ir-raġuni,
hija minkejja dan għandha l-elementi suffiċjenti meħtieġa mill-Artikolu
14(3) tar-Regolament 17. Fil-fatt, id-deċiżjoni in kwistjoni tirreferi
b’mod partikolari għall-informazzjoni li tissuġġerixxi l-eżistenza u
l-applikazzjoni ta’ akkordji jew ta’prattiċi miftiehma bejn ċerti
produtturi u fornituri tal-PVC u ta’ politilin (inkluż, imma mhux
limitat għal LdPE) fil-KEE, dwar il-prezzijiet, kwantitajiet jew il-mira
tal-bejgħ ta’ dawn il-prodotti. Hija tirrileva li dawn l-akkordji jew
prattiċi jikkostitwixxu ksur gravi ta’ l-Artikolu 85(1) tat-Trattat.
Skond l-ewwel Artikolu tad-deċiżjoni in kwistjoni, ir-rikorrenti hija
obbligata tissottometti ruħha għal verifika dwar il-parteċipazzjoni
probabbli f’dawn l-akkordji jew prattiċi miftiehma u, konsegwentement,
li tippermetti l-aċċess għall-uffiċjali tal-Kummissjoni fil-fondi
tagħha, li tipproduċi u li tippermetti li jittieħdu kopji għall-finijiet
tal-verifika tad-dokumenti professjonali rrelatati ma' l-istħarriġ. 43      F’dawn
iċ-ċirkustanzi, l-argument li jallega li l-motivazzjonijiet huma
insuffiċjenti għandha tiġi miċħuda.c) Dwar il-proċedura ta’ l-adozzjoni tad-deċiżjoni44      Huwa
paċifiku li d-deċiżjoni ta' verifika kkontestata ġiet adottata biss
wara l-proċedura, imsejħa ta’ delegazzjoni tas-setgħat, li tawtorizza,
b'deċiżjoni tal-Kummissjoni tal-5 ta’ Novembru 1980, lill-membru
inkarigat mill-qasam tal-kompetizzjoni jadotta, f’isem u taħt
ir-responsabbiltà tal-Kummissjoni, deċiżjoni bis-saħħa ta’ l-Artikolu
14(3) tar-Regolament 17, sabiex jordna lill-intrapriżi li jissottmettu
ruħhom għall-verifiki. Fis-sentenza tat-23 ta’ Settembru 1986 (AKZO
Chemie vs Il-Kummissjoni, 5/85, Ġabra. p. 2585), il-Qorti diġa
kienet iddeċidiet li din id-deċiżjoni ta’ delegazzjoni tas-setgħat ma
tiksirx il-prinċipju tar-responsabbiltà kolleġjali ddikjarat fl-Artikolu
17 tat-Trattat ta’ Inkorporazzjoni.45      Ir-rikorrenti
tqis li hu neċessarju li l-Qorti teżamina l-legalità tal-proċedura
tad-delegazzjoni tas-setgħat li hi tqis li hija inkompatibbli
mal-prinċipju ta’ nulla poena sine lege. Hi ssostni, fil-fatt, li
l-Kummissjoni, sempliċiment permezz ta’ miżura interna amministrattiva,
immodifikat l-elementi kostitwenti ta’ ksur li jistgħu jwasslu
għal-ammenda kif inhu stipulat fl-Artikolu 15 tar-Regolament 17, peress
li wara d-deċiżjoni hawn fuq msemmija tal-5 Novembru 1980, dan il-ksur
huwa kkostitwit mir-rifjut li wieħed jissottometti ruħu għall-verifika
ordnata minn membru uniku tal-Kummissjoni, u mhux, kif kien qabel,
mill-Kummissjoni bħala korp kolleġjali.46      F’dan
ir-rigward, hemm lok jintqies li, għalkemm huwa minnu li
l-kundizzjonijiet li fihom wieħed jeħel ammenda skond l-Artikolu 15
tar-Regolament 17 ma jistgħux jiġu emendati b’deċiżjoni tal-Kummissjoni,
id-deċiżjoni ta' awtorizzazzjoni msemmija m'għandhiex la bħala għan u
lanqas bħala effett li ddaħħal din l-emenda. Fil-fatt, sakemm is-sistema
ta' awtorizzazzjoni tas-setgħat ta' verifika ma tiksirx il-prinċipju
ta' kolleġjalità, id-deċiżjonijiet meħuda fuq din l-awtorizzazjoni
għandhom jiġu kkunsidrati bħala deċiżjonijiet tal-Kummissjoni skond
l-Artikolu 15 tar-Regolament 17.47      L-argument
sottomess li jallega li l-proċedura kienet irregolari għandu għalhekk
jiġi miċħud.48      Minħabba
li l-ebda mill-argumenti mqajma kontra d-deċiżjoni ta' verifika ma
jista’ jiġi milqugħ, it-talba għall-annullament ta’ din id-deċiżjoni
għandha tiġi miċħuda. Dwar id-deċiżjoni li imponiet il-piena49      Skond
ir-rikorrenti, l-adozzjoni tad-deċiżjoni li imponiet il-piena hija
vvizzjata bi ksur tal-kundizzjonijiet proċedurali essenzjali minħabba li
l-Kummissjoni ddeċidiet mingħajr ma semgħet qabel l-intrapriża
interessata u mingħajr ma kkonsultat mal-kumitat konsultattiv fil-qasam
ta’ prattiċi restrittivi u pożizzjonijiet dominanti.50      Minn
naħa l-oħra, il-Kummissjoni tqis li ma kienx hemm vjolazzjoni
tal-kundizzjonijiet proċedurali essenzjali għaliex is-smiegħ u
l-konsultazzjoni msemmija seħħu qabel ma ġiet iffissata definittivament
il-piena. 51      Għandu
jiġi rrilevat li s-smiegħ tal partijiet interessati sabiex "issir
magħrufa l-pożizzjoni tagħhom fuq l-ilmenti mressqa mill-Kummissjoni",
hija meħtieġa skond l-Artikolu 19(1) tar-Regolament 17, qabel
l-adozzjoni ta' diversi deċiżjonijiet, fosthom dawk stipulati
fl-Artikolu 16, dwar il-pieni.52      Dan
is-smiegħ jikkostitwixxi parti essenzjali tad-dritt għad-difiża. Huwa,
fil-fatt, neċessarju sabiex "jiġi żgurat id-dritt ta' l-intrapriżi u
l-għaqdiet ta’ intrapriżi li jippreżentaw l-osservazzjonijiet dwar
il-punti kollha mqajma mill-Kummissjoni li hi tkun bi ħsiebha tressaq
kontrihom fid-deċiżjonijiet tagħha" [(it-tielet premessa tar-Regolament
99/63 tal-Kummissjoni, tal-25 ta’ Lulju 1963, dwar is-smiegħ previst
fl-Artikolu 19(1) u (2), tar-Regolament 17 tal-Kunsill (ĠU 127,
p. 2268)].53      Fir-rigward
tal-kumitat konsultattiv fil-qasam ta’ prattiċi restrittivi u
pożizzjonijiet dominanti, l-Artikolu 16, hawn qabel imsemmi, jipprovdi,
fil-paragrafu 3 tiegħu, li "d-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 10(3) sa
(6), huma applikabbli". Dawn id-dispożizzjonijiet jirregolaw is-setgħat,
il-kompożizzjoni u l-proċedura ta' konsultazzjoni tal-Kumitat in
kwistjoni.54      Skond
l-Artikolu 1 tar-Regolament 99/63, diġà msemmi, "qabel ma tikkonsulta
l-kumitat konsultattiv fil-qasam ta’ prattiċi restrittivi u
pożizzjonijiet dominanti, il-Kummissjoni għandha tipproċedi għal smigħ
skond l-Artikolu 19(1) tar-Regolament 17. Din id-dispożizzjoni
tikkonferma li s-smiegħ ta’ l-intrapriżi interessati u l-konsultazzjoni
tal-kumitat huma meħtieġa fl-istess sitwazzjonijiet.55      Sabiex
tiddetermina jekk il-Kummissjoni kinitx meħtieġa li tisma’ r-rikorrenti
u li tikkonsulta mal-Kumitat Konsultattiv imsemmi qabel l-adozzjoni
tad-deċiżjoni li imponiet il-piena, għandu jiġi mfakkar li l-iffissar
ta' pieni skond l-Artikolu 16 tar-Regolament 17 jinvolvi neċessarjament
żewġ fażijiet. Fil-fatt, fl-ewwel deċiżjoni, imsemmija fl-ewwel
paragrafu ta’ l-istess Artikolu, il-Kummissjoni tagħti piena bbażata fuq
ċertu numru ta' ġranet ta' dewmien li jibda jiddekorri minn data li hi
tiffissa.
Din id-deċiżjoni, li ma tiffissax l-ammont totali ta'
l-ammenda perjodika, ma tistax tiġi eżegwita. L-ammont jiġi ffissat biss
bis-saħħa ta’ deċiżjoni oħra. 56      Għalhekk,
il-ħtieġa tas-smigħ ta’ l-interessat u tal-konsultazzjoni mal-kumitat
konsultattiv fil-qasam ta’ prattiċi restrittivi u pożizzjonijiet
dominanti tkun sodisfatta ladarba kemm is-seduta u kemm
il-konsultazzjoni jsiru qabel l-iffissar definittiv ta' l-ammenda
perjodika, b’tali mod li kemm l-intrapriża interessata kif ukoll
il-Kumitat Konsultattiv ikunu f’qagħda li jfissru effettivament
il-pożizzjonijiet tagħhom dwar il-punti kollha mqajma mill-Kummissjoni u
li hi tkun bi ħsieba tikkunsidra sabiex tordna l-ħlas ta' ammenda
perjodika u tiffissa l-ammont definittiv.57      Barra
minn hekk, il-kundizzjoni, li tipproċedi għas-smigħ u
għall-konsultazzjoni minn qabel l-adozzjoni tad-deċiżjoni li imponiet
il-piena fuq intrapriża li tirrifjuta li tissometti ruħha għall-verifika
jfisser li d-data ta’ l-adozzjoni ta’ dik
id-deċiżjoni tiġi posposta, u
għaldaqstant, tkun qed taffettwa serjament l-effikaċja tad-deċiżjoni
ta' verifika. 58      Jirriżulta
minn dak li ntqal li l-adozzjoni tad-deċiżjoni li imponiet il-piena ma
kinitx ivvizzjata minn ksur tal-kundizzjonijiet proċedurali essenzjali.
It-talba għall-annullament tad-deċiżjoni hija għalhekk miċħuda. Dwar id-deċiżjoni li tiffissa l-ammenda59      Skond
ir-rikorrenti, l-ammont definittiv ta' l-ammenda perjodika, ffissat
mid-deċiżjoni kkontestata tas-26 ta’ Mejju 1988, għandu jiġi mnaqqas
għal żewġ raġunijiet.60      Hi
ssostni, fl-ewwel lok, li l-Kummissjoni kellha teskludi mill-kalkolu
tagħha t-tul tal-proċedura għall-miżuri provviżorji quddiem il-Qorti, li
biha r-rikorrenti kienet talbet is-sospensjoni ta’ l-eżekuzzjoni
tad-deċiżjoni ta' verifika. Hi tiddikkjara li l-Kummissjoni tkun qed
tikkontradixxi ruħha, safejn tkun qalet li kienet disposta li ddewwem
l-eżekuzzjoni ta' tali deċiżjoni sakemm il-Qorti tkun iddeċidiet fuq
il-kwistjoni. 61      F’dan
r-rigward, huwa biżżejjed li jingħad li d-dikjarazzjoni magħmula għal
din ir-raġuni mill-Kummissjoni fil-kors tal-proċedura kienet tirrigwarda
biss il-pożizzjoni li hi tkun ser tadotta fil-każ jekk, skond
l-argument li hi ssostni, it-talba għas-sospensjoni provviżorja quddiem
il-Qorti tiġi milqugħa bħala mezz xieraq ta’ stħarriġ ġudizzjarju
tal-verifiki ordnati mill-Kummissjoni. Din id-dikjarazzjoni għaldaqstant
ma għandha l-ebda konsegwenza f’dan il-każ fir-rigward ta' l-iffissar
definittiv ta’ l-ammont ta' l-ammenda perjodika.62      Fit-tieni
lok, ir-rikorrenti sostniet li l-ammont definittiv huwa spoporzjonat,
għaliex hi aġixxiet biss skond l-interessi superjuri li jikkorrisondi
mal-garanzija ta' proċedura istruttorja skond il-liġijiet u l-ordinament
kostituzzjonali. 63      F’dan
ir-rigward, hemm lok li jiġi kkonstatat li r-rikorrenti mhux biss
opponiet il-miżuri partikulari, li, skond hi, eċċedew is-setgħat
mogħtija lill-uffiċjali tal-Kummissjoni, iżda wkoll irrifjutat li
tikkollabora b’kull mod għall-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni ta' verifka li
kienet indirizzata lilha. 64      Din
l-imġiba hija inkompatibbli mal-ħtieġa li kull suġġett tad-dritt
Komunitarju
iħares l-effikaċja totali ta' l-atti ta’ l-istituzzjonijiet
sakemm il-Qorti ma tkunx iddikjarathom invalidi, kif ukoll l-obbligu li
s-suġġett għandu jħares l-eżegwibbiltà tagħhom sakemm il-Qorti ma tkunx
iddeċidiet li tissospendi l-eżekuzzjoni tal-miżuri msemmija (ara, b'mod
partikolari, is-sentenza tat-13 ta’ Frar 1979, Granaria, 101/78, Gabra.
p. 623, punt 5) u, għalhekk, ma tistax tiġi ġġustifikata
b'interessi ġuridiċi superjuri. 65      Jidher
li mill-punti kollha kkunsidrati mill-Qorti ma hemmx lok biex jiġi
mnaqqas l-ammont ta' l-ammenda perjodika. It-talba hija għalhekk
miċħuda.66      Jirriżulta minn dak kollu li ntqal preċedentement li r-rikorsi għandom jiġu miċħuda. Dwar l-ispejjeż67      Kif
inhu stipulat fl-Artikolu 69(2) tar-Regoli tal-proċedura, kull parti li
titlef għandha tbati l-ispejjeż, jekk dan ikun intalab. Peress li
r-rikorrenti tilfet, gġandha tiġi kkundannata tbati l-ispejjeż.Għal dawn il-motivi_IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA_taqta' u tgħid:1)      Ir-rikorsi huma miċħuda.2)      Ir-rikorrenti hija kkundannata tbati l-ispejjeż.DueKoopmans JolietO'Higgins GrévisseSlynnManciniKakourisSchockweilerMoitinho de Almeida       Rodríguez IglesiasDiez de Velzsco       ZuleegMogħtija f'Qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu, fil-21 ta' Settembru, 1989.J. G. Giraud       O. DueReġistratur       President* Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.