62006CJ0286
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla)
23 ta’ Ottubru 2008 (
*1
)
“Nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu — Direttiva 89/48/KEE — Ħaddiema — Rikonoxximent ta’ diplomi — Inġinier”
Fil-Kawża C-286/06,
li għandha bħala suġġett rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu taħt l-Artikolu 226 KE, imressaq fid-29 ta’ Ġunju 2006,
Il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, irrappreżentata minn H. Støvlbæk u R. Vidal Puig, bħala aġenti, b’indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu,
rikorrenti,
vs
Ir-Renju ta’ Spanja, irrappreżentat minn M. Muñoz Pérez, bħala aġent, b’indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu,
konvenut,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla),
komposta minn C. W. A. Timmermans, President tal-Awla, J.-C. Bonichot, K. Schiemann (Relatur), J. Makarczyk u L. Bay Larsen, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: Y. Bot,
Reġistratur: M. M. Ferreira, Amministratur Prinċipali,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tat-13 ta’ Settembru 2007,
wara li rat id-deċiżjoni, wara li semgħet lill-Avukat Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
Permezz tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddikjara li:
—
billi rrifjuta li jirrikonoxxi l-kwalifiki professjonali ta’ inġinier miksuba fl-Italja, u
—
billi ssuġġetta l-ammissjoni għall-eżamijiet interni għal promozzjoni fis-servizz pubbliku ta’ inġiniera bi kwalifiki professjonali miksuba fi Stat Membru ieħor, għar-rikonoxximent akkademiku ta’ dawn il-kwalifiki,
ir-Renju ta’ Spanja naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt id-Direttiva tal-Kunsill 89/48/KEE, tal-21 ta’ Diċembru 1988, dwar sistema ġenerali għar-rikonoxximent ta’ diplomi ta’ edukazzjoni ogħla mogħtija mal-kompletar tal-edukazzjoni u t-taħriġ professjonali ta’ mill-inqas tliet snin (ĠU 1989, L 19, p. 16), kif emendata bid-Direttiva 2001/19/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal- (ĠU L 206, p. 1, iktar ’il quddiem id-“Direttiva 89/48”), u b’mod partikolari, l-Artikolu 3 tagħha.
2
Id-domanda prinċipali magħmula f’din il-kawża hija simili għal dik imqajma fil-kuntest tal-kawża li wasslet għas-sentenza tal-lum, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja (C-274/05, Ġabra p. I-7969). Dawn iż-żewġ kawżi eżaminaw il-kwistjoni sa fejn id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 89/48 jistgħu jiġu invokati sabiex Stat Membru jiġi obbligat jirrikonoxxi diplomi maħruġa, wara studji li jkunu saru fit-territorju tiegħu stess, mill-awtoritajiet ta’ Stat Membru ieħor.
Il-kuntest ġuridiku
Il-leġiżlazzjoni Komunitarja
3
Mit-tielet u mir-raba’ premessi tad-Direttiva 89/48 jirriżulta li l-għan tagħha huwa li timplementa sistema ġenerali ta’ rikonoxximent ta’ diplomi sabiex jiġi ffaċilitat l-eżerċizzju, miċ-ċittadini Ewropej, tal-attivitajiet professjonali kollha suġġetti, fi Stat Membru ospitanti, għall-pussess ta’ taħriġ post-sekondarju, sakemm ikollhom diplomi li jippreparawhom għal dawn l-attivitajiet, u li jkunu ngħatawlhom wara li jkunu lestew kors ta’ studju ta’ mill-inqas tliet snin u li jkunu nħarġu minn Stat Membru ieħor.
4
Il-ħames premessa tad-Direttiva 89/48 hija fformulata bil-mod li ġej:
“Billi, għal dawk il-professjonijiet li għat-twettiq tagħhom il-Komunità ma stabbili[e]tx il-livell minimu neċessarju ta’ kwalifiki, l-Istati Membri jirriservaw l-għażla li jistabbilixxu dan il-livell bl-iskop li jiggarantixxu l-kwalità tas-servizzi pprovduti fit-territorju tagħhom; billi, madanakollu, dawn ma jistgħux, mingħajr ma jiksru l-obbligi tagħhom stabbiliti fl-Artikolu [10] tat-Trattat, jeħtieġu li ċittadin ta’ Stat Membru jakkwista dawk il-kwalifiki li ġeneralment huma jiddeterminaw biss b’referenza għal diplomi maħruġa taħt is-sistemi proprji ta’ edukazzjoni nazzjonali, meta il-persuna kkonċernata tkun diġà akkwistat parti minn jew il-kwalifiki kollha fi Stat Membru ieħor; billi, bħala riżultat, kull Stat Membru ospitanti li fih tkun regolata professjoni hu meħtieġ jieħu kont tal-kwalifiki akkwistati fi Stat Membru ieħor u li jiddetermina jekk dawk il-kwalifiki jikkorrispondux għall-kwalifiki li jeħtieġ l-Istat Membru kkonċernat”.
5
L-Artikolu 1(a) tad-Direttiva 89/48 jipprovdi li:
“Għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva id-definizzjonijiet li ġejjin għandhom japplikaw:
(a)
diploma: kull diploma, ċertifikat jew prova oħra ta’ kwalifiki formali jew kull sett ta’ dawn id-diplomi, ċertifikati jew provi oħrajn:
—
li ngħatat minn awtorità kompetenti fi Stat Membru, maħtur skont il-liġijiet, ir-regolamenti jew id-disposizzjonijiet amministrattivi proprji,
—
li turi li t-titolari ikun ikkompleta b’suċċess kors post-sekondarju ta’ mill-inqas tliet snin, jew ta’ dewmien ekwivalenti part-time, f’università jew stabbiliment ta’ edukazzjoni ogħla jew stabbiliment ieħor ta’ livell simili u, meta approprjat, li huwa jkun ikkompleta b’suċċess it-taħriġ professjonali meħtieġ minbarra il-kors post-sekondarju, u
—
li turi li t-titolari jkollu l-kwalifiki professjonali meħtieġa għall-bidu jew it-twettiq ta’ professjoni regolata f’dak l-Istat Membru,
sakemm l-edukazzjoni u t-taħriġ ivverifikati mid-diploma, iċ-ċertifikat jew provi oħrajn ta’ kwalifiki formali jkunu ġew irċevuti prinċipalment fil-Komunità, jew it-titolari tagħhom ikollu tliet snin esperjenza professjonali iċċertifikata mill-Istat Membru li rrikonoxxa diploma, ċertifikat jew prova oħra ta’ kwalifiki formali ta’ pajjiż terz.
Dan li ġej għandu jiġi trattat bl-istess mod bħal diploma, fis-sens tal-ewwel subparagrafu: kull diploma, ċertifikat jew prova oħra ta’ kwalifiki formali jew kull sett ta’ diplomi, ċertifikati jew provi oħrajn bħal dawn mogħtija minn awtorità kompetenti fi Stat Membru jekk din tkun ingħatat mal-kompletar b’suċċess ta’ edukazzjoni u taħriġ irċevut fil-Komunità u rikonoxxut minn awtorità kompetenti f’dak l-Istat Membru bħala ta’ livell ekwivalenti u jekk dan jagħti l-istess drittijiet fir-rigward tal-bidu u t-twettiq ta’ professjoni regolata f’dak l-Istat Membru.”
6
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 89/48 jipprovdi li:
“Din id-Direttiva għandha tapplika għal kull ċittadin ta’ Stat Membru li jixtieq iwettaq professjoni regolata fi Stat Membru ospitanti bħala persuna li taħdem għal rasha jew bħala persuna impjegata.”
7
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 89/48 jipprovdi li Stat Membru ospitanti li jissuġġetta l-aċċess għal professjoni għall-pussess ta’ diploma ma jistax jirrifjuta milli jawtorizza lil ċittadin ta’ Stat Membru milli jibda jew jeżerċita din il-professjoni, fuq il-bażi ta’ kwalifiki inadegwati, jekk l-applikant ikollu kwalifiki li huma msemmija f’din id-dispożizzjoni. Dan huwa l-każ, b’mod partikolari, jekk l-applikant ikollu d-diploma li tkun meħtieġa minn Stat Membru ieħor sabiex jibda jew jeżerċita l-istess professjoni fit-territorju tiegħu u li tkun inkisbet fi Stat Membru.
8
Minkejja l-Artikolu 3 tal-imsemmija direttiva, l-Artikolu 4 ta’ din l-istess direttiva jippermetti lill-Istat Membru ospitanti jeżiġi li l-applikant, f’ċerti każijiet li huma definiti fih, jagħti prova li għandu esperjenza professjonali ta’ żmien partikolari, li jkun ikkompleta perijodu ta’ adattament ta’ massimu tliet snin jew jieħu aptitude test (iktar ’il quddiem “miżuri kumpensattivi”). Dan l-istess Artikolu 4 jiffissa ċerti regoli u kundizzjonijiet applikabbli għall-miżuri kumpensattivi li jistgħu jkunu mitluba sabiex jiġi kkumpensat il-fatt li l-applikant ikollu taħriġ nieqes.
9
Bis-saħħa tal-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 89/48, l-Istat Membru ospitanti għandu jaċċetta ċ-ċertifikati u d-dokumenti maħruġa mill-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri, li l-persuna kkonċernata għandha tippreżenta, bħala prova li l-kundizzjonijiet tal-Artikoli 3 u 4 ta’ din id-direttiva jkunu ġew sodisfatti, insostenn tal-applikazzjoni tagħha sabiex twettaq il-professjoni kkonċernata.
Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
10
Il-leġiżlazzjoni Spanjola fil-qasam tad-diplomi Universitarji tagħmel distinzjoni bejn żewġ tipi ta’ diplomi, jiġifieri d-“diplomi uffiċjali”, li l-validità tagħhom hija rikonoxxuta fit-territorju kollu nazzjonali u li jagħtu aċċess għall-professjonijiet irregolati, u d-“diplomi proprji għal Università partikolari” li d-diversi Universitajiet għandhom il-fakoltà li jagħtu, iżda li ma jagħtux aċċess għal professjonijiet irregolati. Dan il-qasam huwa rregolat mil-Liġi Qafas 6/2001 tal-21 ta’ Diċembru 2001, dwar l-Universitajiet (BOE Nru 307, tal-, p. 49400).
11
L-Artikolu 34 tal-Liġi Qafas 6/2001 jipprovdi dan li ġej:
“Stabbiliment ta’ diplomi Universitarji u linji gwida ġenerali tal-programmi tagħhom ta’ studju
1.   Id-diplomi Universitarji li huma uffiċjali u li huma validi fit-territorju nazzjonali kif ukoll il-linji gwida ġenerali tal-programmi ta’ studju li għandhom jiġu segwiti għall-kisba u għall-approvazzjoni tagħhom għandhom jiġu stabbiliti mill-Gvern, fuq inizjattiva tiegħu stess, permezz ta’ konsultazzjoni minn qabel mal-Kunsill Universitarju ta’ Koordinazzjoni, jew fuq proposta ta’ dan tal-aħħar.
2.   Id-diplomi msemmija fil-paragrafu preċedenti, li jifformaw parti mil-lista ta’ diplomi Universitarji uffiċjali approvati mill-Gvern, jinħarġu f’isem ir-Re mir-Rettur tal-Università fejn ikunu nkisbu.
3.   L-universitajiet jistgħu jwaqqfu korsijiet li jwasslu għall-kisba ta’ diplomi jew titoli partikolari għalihom, kif ukoll korsijiet ta’ taħriġ kontinwu. Dawn id-diplomi u dawn it-titoli ma jkollhomx l-effetti li d-dispożizzjonijiet legali jirrikonoxxu lil dawk imsemmija fil-paragrafu 1.”
Il-proċedura ta’ rikonoxximent
12
Fi Spanja, id-Digriet Irjali 1665/1991, tal-25 ta’ Ottubru 1991, li jirregola s-sistema ġenerali ta’ rikonoxximent ta’ diplomi ta’ edukazzjoni ogħla maħruġa mill-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea li jeżiġu taħriġ ta’ minimu tliet snin (BOE Nru 280, tat-, p. 37916, iktar ’il quddiem, id-“Digriet Irjali ta’ Rikonoxximent”), jittrasponi d-Direttiva 89/48 fis-sistema legali nazzjonali.
13
L-Artikolu 2(1) tar-Digriet Irjali ta’ Rikonoxximent jittrasponi l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 89/48 fid-dritt Spanjol u jipprovdi dan li ġej:
“Ir-regoli stabbiliti f’dan id-Digriet Irjali japplikaw għaċ-ċittadini tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea li jkollhom diploma miksuba fi Stat tal-imsemmija Unjoni u li jkunu jridu jeżerċitaw fi Spanja, għal rashom jew bħala impjegati, professjoni rregolata li l-eżerċizzju tagħha jkun jeħtieġ edukazzjoni ogħla ta’ mill-inqas tliet snin.”
14
Skont l-Artikolu 4(1) tad-Digriet Irjali:
“Fi Spanja huma rikonoxxuti, għall-aċċess għall-attivitajiet ta’ professjoni rregolata, bl-istess effetti bħad-diploma Spanjola korrispondenti, id-diplomi miksuba fl-Istati Membri li jippermettu l-eżerċizzju tal-istess professjoni f’dawn l-Istati.”
15
L-Artikolu 1(a) tad-Digriet Irjali ta’ Rikonoxximent jittrasponi fid-dritt Spanjol l-Artikolu 1(a) tad-Direttiva 89/48 billi jiddefinixxi l-kelma “diploma” bil-mod li ġej:
“Kull diploma, ċertifikat jew titolu ieħor jew kull sett ta’ dawn id-diplomi, ċertifikati jew titoli oħra li tinħareġ minn awtorità kompetenti fi Stat Membru u li minnha jirriżulta li t-titolari kkompleta b’suċċess kors ta’ studju post-sekondarju ta’ minimu tliet snin, jew ta’ terminu ekwivalenti part-time, f’università jew stabbiliment ta’ edukazzjoni ogħla jew fi stabbiliment ieħor ta’ livell ta’ taħriġ ekwivalenti u, jekk ikun il-każ, li jkun ikkompleta b’suċċess taħriġ professjonali meħtieġ addizzjonalment għal kors ta’ studju post-sekondarju, u li minnha jirriżulta li t-titolari għandu il-kwalifiki professjonali meħtieġa sabiex jibda jeżerċita professjoni rregolata f’dan l-Istat Membru, peress li t-taħriġ indikat f’din id-diploma jkun sar prinċipalment fil-Komunità, jew peress li t-titolari tagħha jkollu esperjenza professjonali ta’ tliet snin iċċertifikata mill-Istat Membru li rrikonoxxa din id-diploma. […]”
16
L-Artikolu 1(b) ta’ dan id-Digriet Irjali jiddefinixxi l-kunċett ta’ “professjoni rregolata” bil-mod li ġej:
“[Attività] jew [sett] ta’ attivitajiet professjonali li l-aċċess għalihom jew l-eżerċizzju tagħhom, jew waħda mill-modalitajiet ta’ eżerċizzju tagħhom huwa suġġett, direttament jew indirettament, għall-pussess ta’ diploma u li jikkostitwixxu professjoni fi Stat Membru”.
17
L-Artikolu 3 tad-Digriet Irjali ta’ Rikonoxximent jipprovdi li, għall-finijiet ta’ dan id-digriet, il-“professjonijiet irregolati” huma dawk imsemmija fl-Anness I tal-imsemmi digriet, li fosthom hemm il-professjonijiet ta’ “inġinier tal-pontijiet u tat-toroq” (“ingeniero de Caminos, Canales y Puertos”) u ta’ “inġinier tekniku ta’ xogħlijiet pubbliċi” (“ingeniero técnico de obras públicas”). Għall-kuntrarju, dik ta’ “inġinier ċivili” (“ingeniero civil”) mhijiex fl-Anness.
Il-proċedura ta’ approvazzjoni
18
Il-proċedura ta’ rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali stabbilita fid-Digriet Irjali ta’ Rikonoxximent għandha tiġi distinta mill-proċedura magħrufa bħala ta’ “approvazzjoni” ta’ diplomi Universitarji. Fl-ewwel waħda minn dawn il-proċeduri jsir kontroll sabiex jiġi ddeterminat jekk il-persuna kkonċernata għandhiex jew le il-kwalifiki meħtieġa sabiex teżerċita professjoni rregolata partikolari. Min-naħa l-oħra, fil-proċedura ta’ approvazzjoni jiġi vverifikat il-kontenut akkademiku, f’termini ta’ konoxxenzi, ta’ studji li jkunu saru bil-għan li tinkiseb diploma.
19
Il-proċedura ta’ approvazzjoni hija rregolata mid-Digriet Irjali 285/2004, tal-20 ta’ Frar 2004, li jirrigwarda r-regolamentazzjoni tal-kundizzjonijiet ta’ approvazzjoni u ta’ validament tad-diplomi u studji barranin ta’ eduzzjoni ogħla (BOE Nru 55, tal-, p. 8996, iktar ’il quddiem id-“Digriet Irjali ta’ Approvazzjoni”).
20
Il-kunċett ta’ approvazzjoni huwa definit fl-Artikolu 3(a) u (b) tad-Digriet Irjali ta’ Approvazzjoni bil-mod li ġej:
“Għall-finijiet ta’ dan id-Digriet Irjali, wieħed għandu jifhem, b’:
(a)
approvazzjoni tal-ekwivalenza ma’ diploma mill-katalogu ta’ diplomi Universitarji uffiċjali: rikonoxximent uffiċjali tat-taħriġ ikkompletat għall-kisba ta’ diploma barranija, rikonoxxuta bħala ekwivalenti għall-kisba ta’ diploma Spanjola msemmija fil-katalogu msemmi iktar ’il fuq;
(b)
approvazzjoni tal-ekwivalenza ma’ wieħed mill-gradi akkademiċi li jistrutturaw l-istudji Universitarji fi Spanja: rikonoxximent uffiċjali tat-taħriġ ikkompletat għall-kisba ta’ diploma barranija, rikonoxxuta bħala ekwivalenti għal dik meħtieġa għall-kisba ta’ grad akkademiku li jikkorrispondi għal wieħed mil-livelli li jistrutturaw l-istudji Universitarji Spanjoli, u mhux għal diploma finali.”
21
L-Artikolu 4(1) tad-Digriet Irjali ta’ Approvazzjoni jippreċiża l-effetti tal-approvazzjoni fit-termini li ġejjin:
“L-approvazzjoni tikkonferixxi fuq id-diploma barranija, mill-mument li fih tingħata u fejn tingħata l-attestazzjoni korrispondenti, l-istess effetti fit-territorju nazzjonali kollu bħad-diploma jew il-grad akkademiku Spanjol li jkun approvat bħala ekwivalenti għaliha jew għalih, skont il-leġiżlazzjoni fis-seħħ.”
22
L-Artikolu 22 tad-Digriet Irjali ta’ Approvazzjoni, intitolat “Rikonoxximent Professjonali tad-Diplomi tal-Unjoni Ewropea”, jipprovdi li:
“Ir-rikonoxximent professjonali tad-diplomi ta’ edukazzjoni ogħla maħruġa mill-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea huwa rregolat mill-proċeduri previsti fid-direttivi Komunitarji u fil-leġiżlazzjoni Spanjola li tittrasponihom.”
23
Barra minn hekk, l-ewwel dispożizzjoni addizzjonali tad-Digriet Irjali ta’ Approvazzjoni, intitolata “Leġiżlazzjoni Komunitarja”, tirreferi għal-leġiżlazzjoni Komunitarja fit-termini li ġejjin:
“Id-dispożizzjonijiet ta’ dan id-Digriet Irjali japplikaw bla ħsara għad-dispożizzjonijiet dwar dan il-qasam li jinsabu fit-Trattat ta’ Adeżjoni ta’ Spanja mal-Komunitajiet Ewropej, it-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u d-dritt Komunitarju sekondarju.”
Il-leġiżlazzjoni dwar il-professjoni ta’ inġinier fi Spanja u fl-Italja
24
Il-professjoni ta’ inġinier hija professjoni rregolata kemm fi Spanja kif ukoll fl-Italja.
— Is-sistemi ta’ taħriġ
25
Is-sistemi ta’ taħriġ Taljani u Spanjoli huma simili għal dak li jikkonċerna l-kwalifiki fil-qasam tal-inġinerija. F’dawn iż-żewġ Stati Membri, tali kwalifiki jistgħu jinkisbu wara li jiġi kkompletat kors ta’ studju post-sekondarju ta’ minimu tliet snin jew ta’ ħames snin.
26
Fi Spanja, issir distinzjoni bejn id-diplomi Universitarji ta’ inġinier tekniku, (“ingeniero técnico”), li jinkisbu wara tliet snin ta’ studju, u dawk ta’ inġinier (“ingeniero”, iktar ’il quddiem l-“inġinier”), li jinkisbu wara ħames snin ta’ taħriġ. Dawk li jkollhom diploma ta’ inġinier tekniku jistgħu jiksbu d-diploma ta’ inġinier wara li jikkompleta b’suċċess l-aħħar sentejn li jikkonsistu f’taħriġ għall-kisba ta’ din id-diploma tal-aħħar.
27
Fl-Italja ssir distinzjoni bejn id-diplomi Universitarji miksuba wara tliet snin ta’ studju (“laurea triennale”), għal taħriġ ta’ inġiniera junior (“ingegnere junior”), u dawk li jingħataw wara sentejn studju komplementari li jsir sabiex persuna tilħaq inġinier (“ingegnere”, iktar ’il quddiem l-“inġinier”). Dawn id-diplomi tal-aħħar li, preċedentement, kienu intitolati “diplomi ta’ speċjalizzazzjoni” (“laurea specialistica”) huma intitolati, minn wara riforma li saret matul is-sena 2004, “laurea magistrale”.
— Il-kundizzjonijiet ta’ aċċess għall-professjoni ta’ inġinier u l-kundizzjonijiet ta’ eżerċizzju ta’ din il-professjoni fi Spanja u fl-Italja
28
Fi Spanja, l-aċċess għall-professjonijiet ta’ inġinier tekniku u ta’ inġinier huwa, bħala prinċipju, suġġett għall-pussess tad-diploma Universitarja uffiċjali, skont il-Liġi Qafas 6/2001, li tikkorrispondi għall-professjoni kkonċernata.
29
Fl-Italja, sabiex persuna teżerċita l-professjonijiet ta’ inġinier junior u ta’ inġinier, hija għandu jkollha d-diploma Universitarja meħtieġa u għandha tgħaddi mill-eżami tal-Istat (“esame di Stato”) li jikkorrispondi għall-professjoni kkonċernata [Artikolu 4 tad-Digriet Irjali Nru 2537, tat-23 ta’ Ottubru 1925 (Gazzetta ufficiale no 37, tal-)]. Skont l-Artikoli 47 u 48 tad-Digriet tal-President tar-Repubblika Nru 328, tal- (suppliment ordinarju għall-GURI Nru 190, tas-), dan l-eżami tal-Istat jikkonsisti, tal-inqas, f’żewġ eżamijiet bil-miktub, eżami orali u ieħor prattiku. Il-kandidati li jgħaddu mill-eżami tal-Istat jingħataw l-awtorizzazzjoni sabiex jeżerċitaw il-professjoni ta’ inġinier (“abilitazione all’esercizio della profesione di ingegnere”).
30
Kemm fi Spanja, kif ukoll fl-Italja, l-eżerċizzju tal-professjoni ta’ inġinier teħtieġ ukoll l-inklużjoni fir-reġistru ta’ korp professjonali. Fi Spanja, hemm diversi korpi ta’ inġiniera (colegios de ingenieros) li huma kompetenti, skont l-ispeċjalizzazzjonijiet u r-reġjuni. Fl-Italja, il-Kunsill tal-Korp ta’ Inġiniera (Consiglio dell’Ordine degli Ingegneri) iżomm reġistru ta’ inġiniera f’kull provinċja. Dan ir-reġistru jkun maqsum f’żewġ taqsimiet, jiġifieri t-Taqsima A, irriżervata għall-inġiniera, u t-Taqsima B, irriżervata għall-inġiniera junior. F’dawn iż-żewġ Stati Membri, l-inklużjoni fir-reġistru ta’ korp ta’ inġiniera hija sempliċi prassi amministrattiva li, minnha nnifisha, ma tagħtix prova tal-kwalifiki professjonali tal-persuni kkonċernati, iżda tiggarantixxi biss li l-eżerċizzju tal-professjoni jirrispetta ċerti regoli ta’ kondotta professjonali.
— Il-professjonijiet ta’ inġinier tal-pontijiet u tat-toroq u ta’ inġinier tekniku ta’ xogħlijiet pubbliċi fi Spanja
31
Fi Spanja, kif jirriżulta mill-Artikolu 4 tal-Liġi, tal-20 ta’ Lulju 1957, li tirrigwarda d-dispożizzjonijiet li jirregolaw it-tagħlim tekniku (BOE Nru 187, tat-, p. 607), il-persuni li jixtiequ jeżerċitaw il-professjoni ta’ inġinier tal-pontijiet u tat-toroq, normalment, għandu jkollhom diploma Universitarja uffiċjali, fis-sens tal-Liġi Qafas 6/2001, ta’ inġinier tal-pontijiet u tat-toroq, maħruġa minn waħda mill-iskejjel Spanjoli li jipprovdu taħriġ għal inġiniera tal-pontijiet u tat-toroq. Din id-diploma ta’ iniġinier tinkiseb wara ħames snin ta’ studju.
32
L-aċċess għal din il-professjoni huwa wkoll miftuħ għal dawk li jkollhom diploma maħruġa minn Stat Membru, rikonoxxuta għal finijiet professjonali skont id-Digriet Irjali ta’ Rikonoxximent, kif ukoll għal dawk li jkollhom diploma Universitarja barranija approvata bħala ekwivalenti għad-diploma Spanjola ta’ inġinier tal-pontijiet u tat-toroq, skont id-Digriet Irjali ta’ Approvazzjoni.
33
Barra minn hekk, f’dawn il-każijiet kollha, il-partijiet interessati għandhom jiġu inklużi fir-reġistru tal-Korp Professjonali ta’ Inġiniera tal-Pontijiet u tat-Toroq (“Colegio de Ingenieros de Caminos, Canales y Puertos”) sabiex ikunu jistgħu jeżerċitaw il-professjoni kkonċernata. Għal din ir-reġistrazzjoni ma jsir ebda eżami. Kull persuna li għandha d-diploma korrispondenti u li tissodisfa l-kundizzjonijiet legali l-oħra kollha għandha d-dritt li tiġi inkluża f’dan ir-reġistru.
34
Id-diploma ta’ inġinier tekniku fil-kostruzzjoni ċivili (“ingeniero técnico en construcciones civiles”) hija diploma uffiċjali, fis-sens tal-Liġi Qafas 6/2001, li tivvalida taħriġ li jkun twil tliet snin. Fi Spanja, din tagħti aċċess għall-professjoni rregolata ta’ inġinier tekniku ta’ xogħlijiet pubbliċi. Dawk li jkollhom din id-diploma jistgħu jiksbu d-diploma ta’ inġinier tal-pontijiet u tat-toroq billi jikkompletaw b’suċċess it-taħriġ li jsir fir-raba’ u l-ħames snin ta’ studju f’waħda mill-iskejjel ta’ taħriġ ta’ inġiniera tal-pontijiet u tat-toroq Spanjoli.
— Il-professjoni ta’ inġinier ċivili fl-Italja
35
Fl-Italja, il-persuni li jixtiequ jeżerċitaw il-professjoni ta’ inġinier ċivili normalment għandu jkollhom diploma Universitarja ta’ inġinier ċivili (“laurea in Ingegneria Civile”), “laurea magistrale” li tingħata wara taħriġ ta’ ħames snin, kif ukoll awtorizzazzjoni sabiex jeżerċitaw il-professjoni ta’ inġinier, li tingħatalhom wara li jirnexxielhom jgħaddu mill-eżami tal-Istat. Barra minn hekk, dawn il-persuni għandhom jiġu inklużi fir-reġistru ta’ inġiniera ta’ provinċja, fit-taqsima A, rilevanti għal dan il-każ.
Il-ħtieġa ta’ approvazzjoni tat-titoli professjonali miksuba fi Stat Membru ieħor għall-ammissjoni għall-eżamijiet interni ta’ promozzjoni fis-servizz pubbliku
36
Id-Digriet MAM/1266/2003 tal-Ministru tal-Ambjent, tad-9 ta’ Mejju 2003 (BOE Nru 123, tat-, p. 19820) ippubblika kompetizzjoni għall-promozzjoni fil-grad ta’ qafas tekniku superjuri tal-korpi awtonomi tal-Ministeru tal-Ambjent (“técnicos facultativos superiores de organismos autónomos del Ministerio de Medio ambiente”).
37
L-Artikolu 2 tad-Digriet MAM/1266/2003, intitolat “Kundizzjonijiet dwar il-kandidati”, kien jipprovdi dan li ġej:
“2.1
Sabiex jitħallew jipparteċipaw fl-eżamijiet ta’ għażla, il-kandidati għandhom jissodisfaw, mill-aħħar jum li fih għandhom jiġu ppreżentati l-kandidaturi sal-mument li fih jiġu rreklutati bħala uffiċjali tas-servizz pubbliku, il-kundizzjonijiet li ġejjin:
[…]
2.1.4
Diplomi: huma għandu jkollhom jew għandhom ikunu f’pożizzjoni li jiksbu t-titolu ta’ duttur jew warrant ta’ inġinier jew arkitett. Fil-każ ta’ titoli miksuba barra, huma għandu jkollhom ċertifikat li jattesta l-approvazzjoni tagħhom.
[…]”
38
Din il-kundizzjoni kienet tapplika b’mod ġenerali għall-proċeduri ta’ għażla organizzati għall-aċċess f’korpi jew gradi tal-amministrazzjoni ġenerali tal-Istat.
39
Din il-prattika ġiet sussegwentement ikkodifikata mid-Digriet APU/423/2005 tal-Ministru tal-Amministrazzjonijiet Pubbliċi, tat-22 ta’ Frar 2005, li jistabbilixxi l-bażi komuni li tirregola l-proċeduri ta’ għażla għad-dħul jew għall-aċċess fil-korpi jew fil-gradi tal-amministrazzjoni ġenerali tal-Istat (BOE Nru 48, tal-, p. 6993).
40
Il-paragrafu 7 tad-Digriet APU/423/2005, intitolat “Kundizzjonijiet dwar il-kandidati” jipprovdi dan li ġej:
“1.   Sabiex jitħallew jipparteċipaw fl-eżamijiet ta’ għażla, il-kandidati għandhom jissodisfaw, mill-aħħar jum li fih għandhom jiġu ppreżentati l-kandidaturi sal-mument li fih jiġu rreklutati bħala uffiċjali tas-servizz pubbliku, il-kundizzjonijiet li ġejjin, kif ukoll dawk li jinsabu fid-dispożizzjonijiet speċifiċi korrispondenti:
[…]
1.3.
Diplomi: huma għandu jkollhom jew għandhom ikunu f’pożizzjoni li jiksbu d-diploma meħtieġa għall-aċċess f’kull korp jew grad skont dak li jkun stabbilit fuq il-bażijiet speċifiċi ta’ kull konvokazzjoni. Fil-każ ta’ titoli miksuba barra, huma għandu jkollhom ċertifikat li jattesta l-approvazzjoni tagħhom.
[…]”
Il-proċedura prekontenzjuża
L-ilmenti rċevuti mill-Kummissjoni
41
Il-Kummissjoni rċeviet numru ta’ lmenti minħabba r-rifjut tal-awtoritajiet kompetenti Spanjoli, f’dan il-każ il-Ministeru tal-Infrastruttura u tat-Trasport (Ministerio de Fomento) li jilqgħu applikazzjonijiet għal rikonoxximent, ippreżentati skont id-Digriet Irjali ta’ Rikonoxximent, ta’ kwalifiki professjonali ta’ inġinier miksuba fl-Italja, sabiex jeżerċitaw il-professjoni ta’ inġinier tal-pontijiet u tat-toroq fi Spanja.
42
Il-persuni li ressqu lment għandhom diploma uffiċjali, fis-sens tal-Liġi Qafas 6/2001, ta’ inġinier tekniku fil-kostruzzjoni ċivili maħruġa mill-Università ta’ Alicante (Spanja), kif ukoll diploma Universitarja ta’ “inġinier ċivili”, li hija diploma proprja, fis-sens tal-Liġi Qafas 6/2001, maħruġa mill-istess Università.
43
Permezz ta’ ftehim-qafas ta’ kollaborazzjoni konkluż bejn l-Università ta’ Alicante u l-Università Politeknika ta’ Marches (l-Italja), l-istudji ta’ “inġinier ċivili” li tagħti aċċess għalihom l-ewwel waħda minn dawn l-Universitajiet, huma kkoordinati u ssorveljati mit-tieni waħda.
44
Skont dan il-ftehim-qafas, l-Università Politeknika ta’ Marches irrikonoxxiet, fir-rigward tal-persuni li ressqu lment, l-ekwivalenza bejn iż-żewġ diplomi Universitarji Spanjoli, imsemmija iktar ’il fuq, u d-diploma Universitarja Taljana ta’ inġinier ċivili (“laurea in ingegneria civile”) u konsegwentement, ħarġitilhom diploma ta’ inġinier ċivili. B’din id-diploma f’idejhom, il-persuni li ppreżentaw dawn l-ilmenti għamlu l-eżami tal-Istat fl-Italja u għaddew minnu u b’hekk ġew awtorizzati jeżerċitaw il-professjoni ta’ inġinier ċivili f’dan l-Istat Membru.
45
Sussegwentement, il-persuni li ressqu lment talbu lill-Ministeru tal-Infrastruttura u tat-Trasport jirrikonoxxi l-kwalifiki professjonali li kisbu fl-Italja sabiex ikunu jistgħu jeżerċitaw il-professjoni ta’ inġinier tal-pontijiet u tat-toroq fi Spanja. L-imsemmi Ministeru ċaħad dawn it-talbiet filwaqt li sostna li t-taħriġ universitarju segwit minn dawn il-persuni sar kompletament fi Spanja u konsegwentement la d-Digriet Irjali ta’ Rikonoxximent u lanqas id-Direttiva 89/48 ma kienu applikabbli.
46
Barra minn hekk, waħda mill-persuni li ressqu lment ma tħallietx tagħmel wieħed mill-eżamijiet interni ta’ promozzjoni organizzati mill-Ministeru tal-Ambjent (Ministerio de Medio ambiente) għar-raġuni li l-persuni li jkollhom diplomi barranin għandhom, skont id-Digriet MAM/1266/2003, jiksbu l-approvazzjoni minn qabel ta’ dawn id-diplomi, skont id-Digriet Irjali ta’ Approvazzjoni.
L-ittra ta’ intimazzjoni u l-opinjoni motivata
47
Peress li kkunsidrat li l-leġiżlazzjoni Spanjola ma kinitx konformi mad-Direttiva 89/48, fit-22 Diċembru 2004, il-Kummissjoni bagħtet ittra ta’ intimazzjoni lir-Renju ta’ Spanja, li l-awtoritajiet Spanjola rrispondew għaliha fit-.
48
Peress li qieset li l-ispjegazzjonijiet ipprovduti mill-awtoritajiet Spanjoli ma kinux sodisfaċenti, fil-5 ta’ Lulju 2005, il-Kummissjoni bagħtet opinjoni motivata lir-Renju ta’ Spanja, li dan l-Istat Membru rrisponda għaliha permezz ta’ ittra fl-.
49
Peress li qieset li dawn l-ispjegazzjonijiet xorta ma kinux sodisfaċenti, il-Kummissjoni ressqet dan ir-rikors.
Fuq ir-rikors
Fuq l-ewwel ilment, ibbażat fuq nuqqas ta’ rikonoxximnet ta’ kwalifiki miksuba fl-Italja wara taħriġ li sar fi Spanja
50
Permezz tal-ilment tagħha, il-Kummissjoni ssostni li l-persuni li ressqulha l-ilmenti tagħhom jissodisfaw il-kundizzjonijiet kollha għall-applikazzjoni tad-Direttiva 89/48 u li, konsegwentement, l-awtoritajiet Spanjoli kellhom jawtorizzawhom jeżerċitaw il-professjoni ta’ inġinier tal-pontijiet u tat-toroq fi Spanja. Billi rrifjutalhom dan l-aċċess, ir-Renju ta’ Spanja naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt l-Artikolu 3 tal-imsemmija direttiva.
51
Skont il-Kummissjoni, il-fatt li t-taħriġ li għandhom dawn il-persuni sar esklużivament fi Spanja ma jaffettwax din il-konklużjoni. Id-Direttiva 89/48 ma teħtieġx li t-taħriġ ikun sar fi Stat Membru differenti mill-Istat ospitanti. Il-Kummissjoni tqis li minn qari tal-Artikolu 1(a) u (b) flimkien mal-Artikoli 2 u 3 tad-Direttiva 89/48 jirriżulta li din hija applikabbli meta l-Istat Membru li fih applikant jixtieq jeżerċita l-professjoni kkonċernata huwa differenti minn dak li fih tkun inħarġet id-diploma tagħha, u dan irrispettivament mill-post fejn sar it-taħriġ neċessarju sabiex tinkiseb din id-diploma.
52
Ir-Renju ta’ Spanja jikkontesta l-fondatezza ta’ dan l-ilment billi jqis li jeżistu żewġ motivi fundamentali li jiġġustifikaw in-nuqqas ta’ obbligu li jirrikonoxxi d-diplomi tal-persuni li ressqu lment, jiġifieri meta l-persuni li jitolbu r-rikonoxximent tat-titoli tagħhom ikunu segwew it-taħriġ tagħhom kollu fi Spanja u jitolbu li jiksbu dan ir-rikonoxximent sabiex ikunu jistgħu jeżerċitaw il-professjoni inkwistjoni fi Spanja. L-ewwel nett, ir-Renju ta’ Spanja jsostni li, f’dan il-każ, id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 89/48 ma japplikawx peress li l-fatti kollha rilevanti seħħew fl-istess Stat Membru. It-tieni nett, huwa jinvoka l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li fiha hemm stabbilit li l-individwi ma jistgħux jibbażaw ruħhom fuq ir-regoli Komunitarji b’mod abbużiv jew frawdolenti.
53
Fl-evalwazzjoni ta’ dan l-ilment, jeħtieġ li jiġi rrilevat li l-kunċett ta’ “diploma”, definit fl-Artikolu 1(a) tad-Direttiva 89/48, huwa l-iktar fattur importanti li fuqu hija bbażata s-sistema ġenerali ta’ rikonoxximent ta’ diplomi ta’ edukazzjoni ogħla prevista f’din id-direttiva.
54
Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 4 tad-Direttiva 89/48, l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 3(a) ta’ din tal-aħħar jagħti lil kull applikant, li għandu “diploma” fis-sens ta’ din id-direttiva li tippermettilu jeżerċita professjoni rregolata fi Stat Membru, id-dritt li jeżerċita l-istess professjoni f’kull Stat Membru ieħor.
55
Fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-kwalifiki li għandhom il-persuni li ressqu lment, l-ewwel nett, jeħtieġ li jiġi mfakkar li d-“diploma”, fis-sens tal-Artikolu 1(a) tad-Direttiva 89/48, tista’ tkun magħmula minn sensiela ta’ titoli.
56
Sussegwentement, għal dak li jikkonċerna l-kundizzjoni msemmija fit-tieni inċiż tal-Artikolu 1(a) tad-Direttiva 89/48, il-persuni li ressqu lment, manifestament jissodisfaw il-kundizzjonijiet li l-persuni li jkollhom id-diplomi jkunu kkompletaw b’suċċess kors ta’ studju post-sekondarju ta’ minimu tliet snin f’Università. Fil-fatt mit-titoli ta’ studju li ngħataw, lill-persuni li ressqu lment, mill-Università ta’ Alicante jirriżulta li dawn kkompletaw b’suċċess kors ta’ studju post-sekondarju ta’ ħames snin.
57
Barra minn hekk, fir-rigward tal-kundizzjoni msemmija fit-tielet inċiż tal-Artikolu 1(a) tad-Direttiva 89/48, jeħtieġ li jiġi kkonstatat li mid-dokumenti annessi mar-rikors jirriżulta li l-persuni li ressqu lment ingħataw diploma ta’ inġinier ċivili (“laurea in ingegneria civile”) mill-Università Politeknika ta’ Marches, fuq il-bażi tal-ekwivalenza tal-istudji li segwew fl-Università ta’ Alicante ma’ dawk li wasslu għal din id-diploma. Mill-kisba tal-imsemmija diploma kif ukoll mill-fatt li dawn il-persuni għaddew mill-eżami tal-Istat Taljan, u għalhekk ingħataw l-awtorizzazzjoni li jeżerċitaw il-professjoni ta’ inġinier, jirriżulta li dawn tal-aħħar għandhom il-kwalifiki professjonali meħtieġa sabiex jibdew jeżerċitaw professjoni rregolata fl-Italja.
58
M’hemm ebda dubju li kull wieħed mit-titoli inkwistjoni ngħata minn awtorità kompetenti, maħtura skont id-dispożizzjonijiet leġiżlattivi Spanjoli u Taljani, rispettivament, u li, konsegwentement, il-kundizzjoni stabbilita fl-ewwel inċiż tal-Artikolu 1(a) tad-Direttiva 89/48 hija sodisfatta.
59
Konsegwentement, jista’ jiġi kkonstatat li l-persuni li ressqu lment għandhom “diplomi”, fis-sens tal-ewwel inċiż tal-Artikolu 1(a) tad-Direttiva 89/48, u li konsegwentement l-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva jagħtihom id-dritt, bla ħsara għal miżuri eventwali kumpensattivi, li jeżerċitaw, fi Spanja, il-professjoni li permezz ta’ dawn id-diplomi jistgħu jeżerċitaw fl-Italja.
60
Kuntrarjament għal dak li jsostni r-Renju ta’ Spanja, ebda kundizzjoni ma tista’ tiġi dedotta mid-Direttiva 89/48, li l-persuni kkonċernati kellhom isegwu t-taħriġ kollu tagħhom jew parti minnu fi Stat Membru ieħor apparti r-Renju ta’ Spanja.
61
F’dan ir-rigward jista’ jiġi rrilevat li l-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 89/48 jobbliga lill-Istat Membru ospitanti jaċċetta, fi kwalunkwe każ, bħala prova li l-kundizzjonijiet ta’ rikonoxximent ta’ diploma huma sodisfatti, l-attestazzjonijiet u d-dokumenti maħruġa mill-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri l-oħra. Konsegwentement, l-Istat Membru ospitanti ma jistax jeżamina l-bażi li fuqha jkunu nħarġu dawn id-dokumenti, għalkemm huwa għandu l-possibbiltà li jagħmel verifiki dwar il-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 1(a) tad-Direttiva 89/48, li fid-dawl tat-test tal-imsemmija dokumenti ma jidhirx li huma sodisfatti.
62
Barra minn hekk, għalkemm id-definizzjoni tal-kunċett ta’ “diploma” fl-Artikolu 1(a) tad-Direttiva 89/48 tagħmel ċerti riżervi fir-rigward tal-applikabbiltà ta’ din id-direttiva għall-kwalifiki miksuba fi Stati terzi, la l-Artikolu 1(a) tal-imsemmija direttiva u lanqas kwalunkwe dispożizzjoni oħra ma fiha limitazzjonijiet għal dak li jikkonċerna l-Istat Membru li fih applikant ikun kiseb il-kwalifiki professjonali tiegħu.
63
Fil-fatt, mill-ewwel paragrafu tal-Artikolu 1(a) jirriżulta espressament li huwa biżżejjed li t-taħriġ ikun sar “prinċipalment fil-Komunità”. Diġà ġie deċiż li din l-espressjoni tkopri kemm it-taħriġ li jkun sar kollu fl-Istat Membru li jkun ta t-titolu għat-taħriġ inkwistjoni kif ukoll dak parzjalment jew kompletament miksub fi Stat Membru ieħor (sentenza tad-29 ta’ April 2004, Beuttenmüller, C-102/02, Ġabra p. I-5405, punt 41).
64
Barra minn hekk, ebda raġuni ma tista’ tiġġustifika limitazzjoni bħal din peress li, il-kwistjoni prinċipali, sabiex tingħata deċiżjoni dwar l-applikabbiltà tad-Direttiva 89/48, hija jekk l-applikant huwiex jew le awtorizzat jeżerċita professjoni rregolata fi Stat Membru. Skont is-sistema stabbilita permezz ta’ din id-direttiva, diploma mhijiex rikonoxxuta skont il-valur intrinsiku tat-taħriġ li tkun tkopri, iżda minħabba l-fatt li tagħti aċċess għal professjoni rregolata fl-Istat Membru fejn tkun ingħatat jew ġiet rikonoxxuta (sentenzi Beuttenmüller, iċċitata iktar ’il fuq, punt 52, u tad-19 ta’ Jannar 2006, Colegio, C-330/03, Ġabra p. I-801, punt 19).
65
Is-sistema ġenerali ta’ rikonoxximent ta’ diplomi ta’ edukazzjoni ogħla prevista mid-Direttiva 89/48 hija bbażata fuq il-fiduċja reċiproka li l-Istati Membri għandhom fil-kwalifiki professjonali mogħtija minnhom. Din is-sistema tistabbilixxi essenzjalment preżunzjoni li l-kwalifiki ta’ applikant awtorizzat jeżerċita professjoni rregolata fi Stat Membru huma biżżejjed għall-eżerċizzju ta’ din l-istess professjoni fl-Istati Membri l-oħra.
66
F’dan il-każ, m’hemm ebda dubju li l-persuni li ressqu lment huma awtorizzati sabiex jeżerċitaw il-professjoni rregolata ta’ inġinier fl-Italja.
67
Peress li dawn il-persuni li ressqu lment huma awtorizzati jeżerċitaw il-professjoni rregolata inkwistjoni fi Stat Membru ieħor apparti dak li fih qed jitolbu li jitħallew jeżerċitaw din il-professjoni, is-sitwazzjoni tagħhom ma tistax tiġi kkwalifikata bħala purament interna u konsegwentement, jeħtieġ li l-argument tar-Renju ta’ Spanja bbażat, f’dan ir-rigward, fuq is-sentenza tat-2 ta’ Lulju 1998, Kapasakalis et (C-225/95 sa C-227/95, Ġabra p. I-4239, punti 18 u 19) jiġi miċħud. F’din is-sentenza, kif sostniet il-Kummissjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li d-Direttiva 89/48 ma kinitx tapplika peress li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali la kienu ħadmu, la studjaw u lanqas kisbu diploma fi Stat Membru ieħor.
68
Barra minn hekk, ir-Renju ta’ Spanja jikkunsidra li l-applikazzjoni tad-Direttiva 89/48 seta’ jkollha l-effett li tippermetti li tiġi injorata d-distinzjoni li ssir fil-Liġi Qafas 6/2001 bejn diplomi uffiċjali u diplomi proprji permezz ta’ sempliċi ftehim privat konkluż bejn żewġ universitajiet, li bis-saħħa tiegħu università ta’ Stat Membru tirrikonoxxi awtomatikament id-diplomi proprji maħruġa minn università Spanjola. Huwa jfakkar li d-diploma ta’ “inġinier ċivili”, li għandhom il-persuni li ressqu lment, mhijiex diploma uffiċjali, iżda hija biss diploma proprja tal-Università ta’ Alicante li, skont il-Liġi Qafas 6/2001, m’għandhiex l-effetti li d-dispożizzjonijiet legali jattribwixxu lid-diplomi uffiċjali u li għalhekk mhijiex valida għal finijiet akkademiċi jew professjonali fi Spanja. Konsegwentement, it-titoli ta’ studju miksuba fi Spanja mill-persuni li ressqu lment ma jippermettux li tiġi eżerċitata l-professjoni ta’ inġinier tal-pontijiet u tat-toroq f’dan l-Istat Membru. L-invokazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 89/48, mill-persuni li ressqu lment u li kkompletaw l-istudji tagħhom kollha fi Spanja, sabiex jibdew jeżerċitaw din il-professjoni għandha, għaldaqstant, titqies bħala frawdolenti jew abbużiva.
69
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li ċ-ċittadini ta’ Stat Membru ma jistgħux, bis-saħħa tal-possibbiltajiet offruti mid-dritt Komunitarju, jippruvaw jevitaw l-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom b’mod abbużiv. Huma ma jistgħux jibbażaw ruħhom fuq ir-regoli Komunitarji b’mod abbużiv jew frawdolenti (sentenzi tas-7 ta’ Frar 1979, Knoors, 115/78, Ġabra p. 399, punt 25; tat-, Bouchoucha, C-61/89, Ġabra p. I-3551, punt 14; tad-, Centros, C-212/97, Ġabra p. I-1459, punt 24, u tat-, Cadbury Schweppes u Cadbury Schweppes Overseas, C-196/04, Ġabra p. I-7995, punt 35).
70
Madankollu, minkejja li l-qrati nazzjonali jistgħu jieħdu inkunsiderazzjoni, każ b’każ, billi jibbażaw ruħhom fuq elementi oġġettivi, l-aġir abbużiv jew frawdolenti tal-persuni kkonċernati sabiex iċaħħduhom mill-possibbiltà li jibbenefikaw mid-dispożizzjonijiet invokati tad-dritt Komunitarju, huma għandhom ukoll, fl-evalwazzjoni ta’ tali aġir, jieħdu inkunsiderazzjoni l-għanijiet tad-dispożizzjonijiet Komunitarji inkwistjoni (sentenza Centros, iċċitata iktar ’il fuq, punt 25).
71
Is-sistema ġenerali ta’ rikonoxximent stabbilita mid-Direttiva 89/48 hija intiża speċifikatament sabiex tippermetti liċ-ċittadini ta’ Stat Membru awtorizzati jeżerċitaw professjoni rregolata fi Stat Membru jibdew jeżerċitaw l-istess professjoni fi Stati Membri oħra.
72
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-fatt, għal ċittadin ta’ Stat Membru li jixtieq jeżerċita professjoni rregolata, li jagħżel li jibda jeżerċita din il-professjoni fl-Istat Membru li jippreferi ma jistax, minnu nnifsu, jikkostitwixxi użu abbużiv tas-sistema ġenerali ta’ rikonoxximent stabbilita mid-Direttiva 89/48. Fil-fatt, id-dritt taċ-ċittadini ta’ Stat Membru li jagħżlu l-Istat Membru li fih jixtiequ jiksbu l-kwalifiki professjonali tagħhom huwa inerenti għall-eżerċizzju, f’suq uniku, tal-libertajiet fundamentali ggarantiti mit-Trattat KE.
73
Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet jirriżulta li, skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 3(a) tad-Direttiva 89/48, ir-Renju ta’ Spanja għandu, bla ħsara għal miżuri eventwali kumpensattivi, mhux biss jirrikonoxxi d-diplomi ta’ inġiniera Taljani meta t-taħriġ li jkunu għamlu sabiex jiksbu dawn id-diplomi jkun sar kompletament jew parzjalment fl-Italja, iżda anki d-diplomi maħruġa mill-awtoritajiet kompetenti Taljani fl-aħħar ta’ taħriġ li jkun sar kompletament fi Spanja.
74
Madankollu, kif josserva r-Renju ta’ Spanja fir-risposta tad-difiża tiegħu, kuntrarjament għal dak li jista’ jirriżulta mit-talbiet ta’ dan ir-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, l-ewwel ilment invokat mill-Kummissjoni, fil-verità, ma jikkonċernax ir-rifjut kategoriku tal-awtoritajiet Spanjoli kompetenti li jirrikonoxxu l-kwalifiki professjonali kollha ta’ inġiniera Taljani, iżda jirrigwarda biss rifjut ta’ rikonoxximent ta’ kwalifiki professjonali ta’ inġinier miksuba fl-Italja wara taħriġ universitarju li sar esklużivament fi Spanja. Għaldaqstant, jeħtieġ li d-dispożittiv ta’ din is-sentenza jkun limitat għal dawn il-kunsiderazzjonijiet.
Fuq it-tieni lment, ibbażat fuq il-ħtieġa ta’ approvazzjoni ta’ titoli miksuba fi Stat Membru ieħor għall-ammissjoni għall-eżamijiet interni għal promozzjoni fis-servizz pubbliku Spanjol
75
Permezz tat-tieni lment tagħha, il-Kummissjoni tikkontesta l-ħtieġa ta’ approvazzjoni ta’ kull diploma barranija, prevista fid-Digrieti MAM/1266/2003 u APU/423/2005 għall-finijiet ta’ promozzjoni fl-amministrazzjoni ġenerali tal-Istat. Din il-ħtieġa hija kuntrarja għall-Artikolu 3 tad-Direttiva 89/48 li tapplika kemm għall-eżerċizzju ta’ professjoni rregolata kif ukoll għall-aċċess għaliha.
76
Konsegwentement, meta ċittadin ta’ Stat Membru jeżerċita professjoni ta’ inġinier fl-amministrazzjoni ġenerali tal-Istat, il-kundizzjonijiet ta’ dan l-eżerċizzju għandhom jinkludu l-possibbiltajiet ta’ promozzjoni u, konsegwentement, il-kriterji dwar il-parteċipazzjoni fl-eżamijiet interni ta’ għażla. Il-ħtieġa ta’ approvazzjoni tad-diploma tirrendi l-promozzjoni interna u, fl-aħħar mill-aħħar, l-eżerċizzju ta’ din il-professjoni iktar diffiċli għaċ-ċittadini ta’ Stat Membru li jkollhom diploma professjonali maħruġa fi Stat Membru ieħor milli għal dawk li jiksbu d-diploma tagħhom fi Spanja.
77
Ir-Renju ta’ Spanja jsostni li, sa fejn fl-amministrazzjoni ġenerali tal-Istat, kull uffiċjal jista’, bħala prinċipju, jiġi assenjat f’postijiet ta’ tipi differenti, il-postijiet mhumiex iddeterminati skont kwalifika professjonali partikolari, iżda skont gradi akkademiċi, jiġifieri d-dottorat, il-master u d-diplomi ta’ inġinier jew arkitett. Id-deċiżjoni ta’ rikonoxximent li tippermetti l-aċċess għal professjoni rregolata ma tagħti ebda indikazzjoni tal-livell tal-grad akkademiku meħtieġ. F’dawn iċ-ċirkustanzi, approvazzjoni hija meħtieġa sabiex jiġi ddeterminat il-grad akkademiku ta’ kandidat li jkun kiseb il-kwalifiki tiegħu fi Stat Membru ieħor.
78
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li meta tkun applikabbli d-Direttiva 89/48, korp pubbliku ta’ Stat Membru, obbligat li jħares ir-regoli previsti f’din id-direttiva, ma jistax jeżiġi l-approvazzjoni tat-titoli ta’ persuna kkonċernata mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti bħala kundizzjoni preliminari sabiex jibda jeżerċita l-professjoni inkwistjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-8 ta’ Lulju 1999, Fernández de Bobadilla, C-234/97, Ġabra p. I-4773, punt 27, u tal-, Peros, C-141/04, Ġabra p. I-7163, punt 35).
79
L-Artikolu 3 tad-Direttiva 89/48 jirrikjedi, kif osservat il-Kummissjoni, li d-diplomi maħruġa minn Stat Membru partikolari jippermettu lit-titolari tagħhom mhux biss li jibdew jeżerċitaw professjoni rregolata fi Stat Membru ieħor, iżda wkoll li jeżerċitaw din il-professjoni taħt l-istess kundizzjonijiet bħat-titolari ta’ diplomi nazzjonali.
80
Konsegwentement, huma l-awtoritajiet nazzjonali li għandhom jassiguraw li t-titolari ta’ kwalifika professjonali miksuba fi Stat Membru ieħor ikollhom l-istess possibbiltajiet ta’ promozzjoni bħat-titolari tal-kwalifika professjonali nazzjonali ekwivalenti. B’hekk, f’dan il-każ, għalkemm il-professjoni ta’ inġinier tal-pontijiet u tat-toroq hija normalment eżerċitata fi Spanja minn dawk li jkollhom diploma Spanjola miksuba wara ħames snin ta’ studju, it-titolari ta’ diploma maħruġa fi Stat Membru ieħor u li tawtorizza lill-persuna kkonċernata teżerċita, jekk ikun il-każ wara li jkun is-suġġett ta’ miżuri kumpensattivi, din l-istess professjoni fi Spanja għandu jkollhom l-istess possibbiltajiet ta’ promozzjoni bħat-titolari ta’ din id-diploma Spanjola. Dawn il-kunsiderazzjonijiet huma indipendenti min-numru ta’ snin ta’ studju meħtieġa mill-imsemmi titolari sabiex jikseb id-diploma inkwistjoni.
81
Fil-fatt, meta diploma maħruġa minn Stat Membru tkun rikonoxxuta skont id-Direttiva 89/48, jekk ikun il-każ wara li jkunu ġew imposti miżuri kumpensattivi, hija titqies bħala li tagħti l-istess kwalifiki professjonali bħad-diploma Spanjola ekwivalenti. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-fatt li titolari ta’ diploma maħruġa fi Stat Membru ieħor ma jibbenefikax mill-istess possibbiltajiet ta’ promozzjoni li jkollu titolari tad-diploma Spanjola ekwivalenti, sempliċement minħabba l-fatt li din id-diploma tkun inkisbet wara taħriġ iqsar, joħloq żvantaġġ għat-titolari ta’ diploma ta’ Stat Membru ieħor sempliċement għaliex ikunu kisbu kwalifiki ekwivalenti iktar malajr.
82
Konsegwentement, il-ħtieġa ta’ approvazzjoni mhijiex kompatibbli mal-Artikolu 3 tad-Direttiva 89/48, tal-inqas sa fejn din tikkostitwixxi kundizzjoni preliminari għall-ammissjoni għall-eżamijiet interni ta’ promozzjoni, anki għal kandidati li għandhom biss diploma maħruġa minn Stat Membru ieħor u rikonoxxuta skont id-Direttiva 89/48.
83
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, jeħtieġ li jiġi ddikjarat ir-Renju ta’ Spanja,
—
billi rrifjuta li jirrikonoxxi l-kwalifiki professjonali ta’ inġinier miksuba fl-Italja wara taħriġ universitarju li sar biss fi Spanja, u
—
billi ssuġġetta l-ammissjoni għall-eżamijiet interni ta’ promozzjoni fis-servizz pubbliku ta’ inġiniera bi kwalifiki professjonali miksuba fi Stat Membru ieħor, għar-rikonoxximent akkademiku ta’ dawn il-kwalifiki,
naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt id-Direttiva 89/48, u b’mod partikolari, l-Artikolu 3 tagħha.
Fuq l-ispejjeż
84
Skont l-Artikolu 69(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef il-kawża għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ġew mitluba. Peress li r-Renju ta’ Spanja tilef, hemm lok li huwa jiġi ordnat ibati l-ispejjeż kif mitlub mill-Kummissjoni.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
Ir-Renju ta’ Spanja,
—
billi rrifjuta li jirrikonoxxi l-kwalifiki professjonali ta’ inġinier miksuba fl-Italja wara taħriġ universitarju li sar biss fi Spanja, u
—
billi ssuġġetta l-ammissjoni għall-eżamijiet interni ta’ promozzjoni fis-servizz pubbliku ta’ inġiniera bi kwalifiki professjonali miksuba fi Stat Membru ieħor, għar-rikonoxximent akkademiku ta’ dawn il-kwalifiki,
naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt id-Direttiva tal-Kunsill 89/48/KEE, tal-21 ta’ Diċembru 1988, dwar sistema ġenerali għar-rikonoxximent ta’ diplomi ta’ edukazzjoni ogħla mogħtija mal-kompletar tal-edukazzjoni u t-taħriġ professjonali ta’ mill-inqas tliet snin, kif emendata bid-Direttiva 2001/19/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-, u b’mod partikolari, l-Artikolu 3 tagħha.
2)
Ir-Renju ta’ Spanja huwa kkundannat għall-ispejjeż.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Ispanjol.