Voorlopige editie
CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL
M. CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA
van 19 maart 2026 (1)
Zaak C‑339/25
Iulicris Recycling SRL
tegen
Ibanfirst SA
[verzoek van de Tribunal de l’entreprise francophone de Bruxelles (Franstalige ondernemingsrechtbank Brussel, België) om een prejudiciële beslissing]
„ Prejudiciële verwijzing – Betalingsdiensten in de interne markt – Richtlijn (EU) 2015/2366 – Bevoegdheid van betalingsinstellingen om nauw samenhangende nevendiensten te verrichten – Valutawisseldiensten – Flexibele valutatermijncontracten – Richtlijn 2014/65/EU – Gedelegeerde verordening (EU) 2017/565 – Beleggingsdiensten – Financiële instrumenten – Uitsluiting van het incidenteel verlenen van beleggingsdiensten door andere beroepsbeoefenaren – Vrijstelling voor het incidenteel verlenen van beleggingsdiensten door betalingsdienstaanbieders (exemption payment) ”
1.        In het geding dat aanleiding heeft gegeven tot deze prejudiciële verwijzing staan twee vennootschappen tegenover elkaar: a) een vennootschap met zetel in België, die optreedt als betalingsdienstaanbieder in de zin van richtlijn (EU) 2015/2366(2) en die een vergunning heeft van de Belgische autoriteiten, en b) een vennootschap met zetel in Roemenië (hierna: „cliënt”), die gebruikmaakt van de diensten van eerstgenoemde om haar commerciële activiteiten uit te oefenen.
2.        De verwijzende rechterlijke instantie wenst te vernemen of de betalingsdienstaanbieder rechtsgeldig flexibele valutatermijncontracten met de cliënt kan sluiten, welke mogelijk onder richtlijn 2014/65/EU(3) en gedelegeerde verordening (EU) 2017/565 vallen(4), indien de betalingsdienstaanbieder geen vergunning heeft om op te treden als beleggingsonderneming in de zin van de laatstgenoemde twee regelingen.
I.      Toepasselijke bepalingen
A.      Unierecht
1.      PSD II-richtlijn
3.        Artikel 18 („Werkzaamheden”) bepaalt:
„1.      Naast het verrichten van betalingsdiensten mogen betalingsinstellingen de volgende werkzaamheden uitoefenen:
a)      het verrichten van operationele en daarmee nauw samenhangende nevendiensten, zoals het zorgen voor de uitvoering van betalingstransacties, valutawisseldiensten, bewaringsactiviteiten en de opslag en verwerking van gegevens;
[...]
2.      Wanneer betalingsinstellingen een of meer betalingsdiensten aanbieden, mogen zij alleen betaalrekeningen aanhouden die uitsluitend voor betalingstransacties worden gebruikt.
3.      Geldmiddelen die betalingsinstellingen met het oog op het aanbieden van betalingsdiensten van betalingsdienstgebruikers ontvangen, zijn geen deposito’s of andere terugbetaalbare gelden in de zin van artikel 9 van richtlijn 2013/36/EU, noch elektronisch geld als gedefinieerd in artikel 2, punt 2, van richtlijn 2009/110/EG.
[...]
5.      Tot de bedrijfswerkzaamheid van betalingsinstellingen behoort niet het aantrekken van deposito’s of van andere terugbetaalbare gelden in de zin van artikel 9 van richtlijn 2013/36/EU.
[...]”
2.      MiFID II-richtlijn
4.        Artikel 2 („Vrijstellingen”) bepaalt:
„1.      Deze richtlijn is niet van toepassing op:
[...]
c)      personen die een beleggingsdienst verlenen wanneer die dienst incidenteel wordt verleend in het kader van een beroepsactiviteit, indien die activiteit aan wettelijke of bestuursrechtelijke voorschriften of aan een beroepscode is onderworpen en het verlenen van de dienst op grond daarvan niet is uitgesloten;
[...]”
5.        Bijlage I luidt als volgt:
„LIJSTEN VAN DIENSTEN EN ACTIVITEITEN EN VAN FINANCIËLE INSTRUMENTEN”
[...]
DEEL C
Financiële instrumenten
[...]
4)      Opties, futures, swaps, rentetermijncontracten en andere derivatencontracten die betrekking hebben op effecten, valuta, rentevoeten of rendementen, emissierechten of andere afgeleide instrumenten, financiële indexen of financiële maatstaven, en die kunnen worden afgewikkeld door middel van materiële aflevering of in contanten.
[...]”
3.      Gedelegeerde MiFID II-verordening
6.        Artikel 4 heeft betrekking op het incidenteel verlenen van beleggingsdiensten en bepaalt:
„Voor de toepassing van de vrijstelling onder c) van artikel 2, lid 1, van richtlijn [2014/65] wordt een beleggingsdienst geacht incidenteel te worden verleend in het kader van een beroepsactiviteit indien aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:
a)      er bestaat een nauw en feitelijk verband tussen de beroepsactiviteit en de verlening van de beleggingsdienst aan dezelfde cliënt, zodat de beleggingsdienst kan worden geacht bij de voornaamste beroepsactiviteit te behoren;
b)      de verlening van beleggingsdiensten aan de cliënten van de voornaamste beroepsactiviteit beoogt niet een systematische bron van inkomsten te verschaffen aan de persoon die de beroepsactiviteit verricht, en
c)      de persoon die de beroepsactiviteit verricht, biedt zijn vermogen om beleggingsdiensten te verlenen niet te koop aan of promoot deze niet anderszins, behalve indien aan de cliënten wordt bekendgemaakt dat deze bij de voornaamste beroepsactiviteit behoren”.
7.        Artikel 10 („Kenmerken van andere derivatencontracten betreffende valuta’s”) luidt als volgt:
„1.      Voor de toepassing van deel C, punt 4, van bijlage I bij richtlijn [2014/65] zijn andere derivatencontracten betreffende een valuta geen financieel instrument indien het om een van de volgende contracten gaat:
a)      een spotcontract in de zin van lid 2 van dit artikel;
b)      een betaalmiddel dat:
i)      door middel van materiële levering moet worden afgewikkeld om een andere reden dan het in gebreke blijven of een andere gebeurtenis die beëindiging van het contract tot gevolg heeft;
ii)      wordt aangegaan door ten minste een persoon die geen financiële tegenpartij is in de zin van artikel 2, lid 8, van verordening (EU) [nr.] 648/2012 van het Europees Parlement en de Raad [van 4 juli 2012 betreffende otc-derivaten, centrale tegenpartijen en transactieregisters (PB 2012, L 201, blz. 1)];
iii)      wordt aangegaan teneinde betaling te vergemakkelijken voor identificeerbare goederen, diensten of directe investeringen, en
iv)      niet op een handelsplatform wordt verhandeld.
2.      Voor de toepassing van lid 1 wordt onder spotcontract het volgende verstaan: een contract voor de ruil van een valuta tegen een andere valuta, waarin is bepaald dat de levering moet plaatsvinden binnen een van de volgende termijnen, al naargelang welke termijn de langste is:
[...]
Een contract wordt niet als een spotcontract beschouwd indien er, ongeacht de uitdrukkelijke voorwaarden ervan, tussen de contractpartijen een afspraak bestaat dat de levering van de valuta mag worden uitgesteld en niet binnen de termijn waarvan sprake in de eerste alinea behoeft plaats te vinden.
[...]”
B.      Nationaal recht
1.      Wet financiële sector
8.        Artikel 2, lid 1, onder d), van de wet financiële sector(5) bevat een lijst van financiële instrumenten die vergelijkbaar is met de lijst van deel C, punt 4, van bijlage I bij de MiFID II-richtlijn.
2.      Wet beleggingsdiensten
9.        Artikel 4, lid 1, van de wet beleggingsdiensten(6) sluit personen die een beleggingsdienst verlenen onder voorwaarden die vergelijkbaar zijn met die van artikel 2, lid 1, onder c), van de MiFID II-richtlijn, uit van de toepassing van de betreffende titel van deze wet.
3.      Wet betalingen
10.      Artikel 43, lid 1, van de wet betalingen(7) bepaalt dat, onverminderd het bepaalde in artikel 13, betalingsinstellingen operationele en nevendiensten mogen verrichten die nauw samenhangen met betalingsdiensten, onder voorwaarden die vergelijkbaar zijn met die van artikel 18, lid 1, onder a), van de PSD II-richtlijn.
II.    Feiten, hoofdgeding en prejudiciële vraag
11.      Iulicris Recycling SRL (hierna: „Iulicris”) is een Roemeense recyclingonderneming die haar schroot in Amerikaanse dollar (USD) factureert en aan haar betalingsverplichtingen voldoet in Roemeense leu (RON).
12.      Ibanfirst SA is een aanbieder van onlinebetalingsdiensten die op 22 mei 2013 een vergunning van de Nationale Bank van België heeft verkregen en die haar diensten aanbiedt op het gebied van internationale transacties.
13.      Op 1 juli 2021 heeft Iulicris een bankrekening geopend bij Ibanfirst. Door het ondertekenen van deze overeenkomst heeft Iulicris zich aangemeld voor bepaalde diensten, zoals het openen van een betaalrekening in meerdere valuta’s, het ontvangen en verzenden van SEPA-overschrijvingen(8) en toegang tot het platform van Ibanfirst.
14.      Om het valutarisico USD/RON te beperken, heeft Iulicris daarnaast op 17, 28 en 30 september 2021 drie flexibele termijncontracten(9) gesloten, waarin de wisselkoersen tussen USD en RON werden vastgesteld op respectievelijk 4,20 voor 3 miljoen USD, 4,22 voor 3 miljoen USD en 4,25 voor 4 miljoen USD.
15.      Vanaf maart 2022 heeft Ibanfirst opeenvolgende verzoeken tot margestorting (margin calls)(10) gedaan, waarbij Iulicris werd verzocht om uit dien hoofde verschillende bedragen over te maken. Tussen 9 maart 2022 en 7 oktober 2022 heeft Iulicris in totaal 894 724 USD en 1 498 000 RON aan margestortingen aan Ibanfirst overgemaakt.(11)
16.      Op 26 oktober 2022 heeft Iulicris verzocht om de dekkingsperiode van de flexibele termijncontracten met nog een jaar te verlengen.
17.      Ibanfirst heeft aangegeven dat zij slechts bereid was om de flexibele termijncontracten met nog een maand te verlengen, op voorwaarde dat er nieuwe margestortingen zouden plaatsvinden en een financiële garantie zou worden gesteld.
18.      Iulicris heeft deze voorwaarden afgewezen, Ibanfirst gewezen op het bedrag aan reeds gedane margestortingen en nogmaals verzocht om de contracten met een jaar te verlengen.
19.      Op 21 november 2022 heeft Ibanfirst Iulicris medegedeeld dat de einddatum van de flexibele termijncontracten was bereikt en Iulicris verzocht om de overeengekomen valuta over te maken.
20.      Op 28 februari 2023 heeft Iulicris Ibanfirst medegedeeld dat de flexibele termijncontracten in strijd met de openbare orde op de markt zijn gebracht en daarom absoluut nietig zijn. Zij heeft van Ibanfirst terugbetaling gevorderd van de bedragen die zij als margestorting had betaald.
21.      Nadat alle pogingen om een buitengerechtelijke schikking te treffen waren mislukt, heeft Iulicris Ibanfirst op 25 mei 2023 gedagvaard en verzocht om:
–        de oorspronkelijke financiële instrumenten voortkomend uit de drie flexibele termijncontracten van september 2021, alsmede alle financiële instrumenten waardoor deze achtereenvolgens zijn vervangen, nietig te verklaren;
–        Ibanfirst te veroordelen om de als margestortingen betaalde bedragen van 894 724 USD en 1 498 000 RON aan haar terug te betalen.
22.      In dit verband heeft de Tribunal de l’entreprise francophone de Bruxelles (Franstalige ondernemingsrechtbank Brussel, België) de volgende prejudiciële vraag gesteld aan het Hof van Justitie:
„Moet artikel 18, lid 1, onder a), van de [PSD II-richtlijn] aldus worden uitgelegd dat valutatermijncontracten, om te worden beschouwd als nauw samenhangende nevendiensten die betalingsinstellingen van rechtswege mogen verlenen:
a)      moeten voldoen aan de voorwaarden van de vrijstelling voor een betaalmiddel van artikel 10, lid 1, onder b), van [de] gedelegeerde [MiFID II-]verordening;
b)      incidenteel van aard moeten zijn in de zin van artikel 2, lid 1, onder c), van [de] [MiFID II-]richtlijn en, derhalve, moeten voldoen aan de voorwaarden van artikel 4 van [de] gedelegeerde [MiFID II-]verordening?
III. Procedure bij het Hof
23.      Het verzoek om een prejudiciële beslissing is op 17 mei 2025 ingekomen ter griffie van het Hof.
24.      Iulicris, Ibanfirst, de Belgische en de Tsjechische regering en de Europese Commissie hebben schriftelijke opmerkingen ingediend.
25.      Het Hof heeft het niet noodzakelijk geacht om een terechtzitting te houden.
IV.    Beoordeling
A.      Ontvankelijkheid
26.      Ibanfirst betoogt dat punt a) van de prejudiciële vraag niet-ontvankelijk is, omdat dit niet noodzakelijk is voor de beslechting van het hoofdgeding. Zij stelt dat:
–        dit deel van de vraag slechts relevant is indien de verwijzende rechter vooraf van oordeel zou zijn dat de litigieuze contracten valutaderivatencontracten zijn in de zin van de MiFID II-richtlijn en artikel 10, lid 1, onder b), van de gedelegeerde MiFID II-verordening.
–        de in het hoofdgeding aan de orde zijnde contracten echter niet binnen de werkingssfeer van het juridisch kader van MiFID II vallen.
27.      De Belgische regering is van mening dat, aangezien valutaderivatencontracten op grond van artikel 10, lid 1, onder b), van de gedelegeerde MiFID II-verordening onder bepaalde voorwaarden niet als financieel instrument kunnen worden aangemerkt, niet hoeft te worden nagegaan of de door de MiFID II-richtlijn vastgestelde controleregeling van toepassing is. Zonder rechtstreeks in te gaan op de ontvankelijkheid van punt a) van de prejudiciële vraag, beperkt zij zich in haar opmerkingen tot het beantwoorden van punt b) ervan.
28.      Naar mijn mening is de prejudiciële vraag in haar geheel ontvankelijk. Ten eerste is er het vermoeden van relevantie dat het Hof van Justitie toepast op prejudiciële vragen die door nationale rechters worden gesteld.(12) Ten tweede is de door Ibanfirst opgeworpen niet-ontvankelijkheid onlosmakelijk verbonden met het onderzoek van de vraag ten gronde.
29.      Hoewel de verwijzende rechter zich niet uitdrukkelijk uitspreekt over de kwalificatie van de litigieuze contracten, heeft de vraag die hij stelt [in punt a) van de eerste prejudiciële vraag] betrekking op de uitlegging van een bepaling van de gedelegeerde MiFID II-verordening, die de „kenmerken van andere derivatencontracten betreffende valuta’s” regelt.
30.      Deze vraag veronderstelt dat het voor de verwijzende rechter op zijn minst aannemelijk is dat de litigieuze contracten kunnen worden aangemerkt als termijncontracten, waarvoor mogelijk bepaalde uitzonderingen gelden op grond van de MiFID II-regelgeving.
31.      In dezelfde lijn vat de verwijzende rechter het geding samen door te stellen dat „de oplossing van het onderhavige geschil derhalve afhangt van de vraag of betalingsinstellingen die in het kader van een als nevendienst verrichte valutawisseldienst regelmatig en beroepsmatig derivaten betreffende valuta’s willen aanbieden, zich ervan moeten vergewissen dat deze instrumenten onder de vrijstellingen [van artikel 10, lid 1, van de gedelegeerde MiFID II-verordening] vallen en derhalve geen financiële instrumenten zijn in de zin van de MiFID II-richtlijn”.(13)
32.      Onder deze omstandigheden acht ik de prejudiciële vraag in haar geheel ontvankelijk.
B.      Ten gronde
1.      Voorafgaand: aard van de litigieuze contracten
33.      De verwijzende rechter moet bepalen of Ibanfirst, op basis van haar vergunning om in België als betalingsdienstaanbieder op te treden, met Iulicris flexibele valutatermijncontracten mocht afsluiten.
34.      Ibanfirst stelt dat artikel 18 van de PSD II-richtlijn haar rechtsverhouding met Iulicris uitputtend regelt, ook op het gebied van flexibele valutatermijncontracten. De Tsjechische regering(14) en de Commissie nemen hetzelfde standpunt in(15). De Belgische regering neemt een tussenliggend standpunt in: zij erkent dat de regeling in de PSD II-richtlijn op zichzelf staat, maar is
van mening dat ook rekening moet worden gehouden met de criteria voor vrijstelling van de MiFID II-regelgeving.
35.      Iulicris stelt daarentegen dat deze contracten financiële instrumenten zijn die onder de MiFID II-regelgeving vallen.(16) Om dergelijke contracten te kunnen aanbieden, dient Ibanfirst te beschikken over een vergunning als beleggingsdienstverlener.
36.      De prejudiciële verwijzing vereist dat de verhouding tussen de PSD II-richtlijn en de MiFID II-regelgeving wordt onderzocht op een punt dat tot nu toe niet uitdrukkelijk door de Uniewetgever is geregeld. Het huidige regelgevingskader bevat geen duidelijke regel over de mogelijkheid dat een betalingsdienstaanbieder zonder MiFID II-vergunning beleggingsdiensten verleent.
37.      Een dergelijke regeling is daarentegen wel vastgesteld voor kredietinstellingen waaraan overeenkomstig richtlijn 2013/36/EU(17) vergunning is verleend en die een of meer beleggingsactiviteiten verrichten, zoals bepaald in artikel 1, leden 3 en 4, van de MiFID II-richtlijn.
38.      Derhalve moet worden nagegaan of een betalingsdienstaanbieder een aanvullende bestuursrechtelijke vergunning als beleggingsonderneming nodig heeft om een bepaalde dienst aan te bieden die mogelijk onder de MiFID II-regelgeving valt, ook al wordt een dergelijke dienst incidenteel verleend, naast de voornaamste activiteit als betalingsdienstaanbieder.
39.      De PSD II-richtlijn, die is vastgesteld op grond van artikel 114 VWEU, stelt regels vast betreffende „de transparantie van de voorwaarden en de informatievoorschriften met betrekking tot betalingsdiensten” en „de respectieve rechten en verplichtingen van betalingsdienstgebruikers en van betalingsdienstaanbieders met betrekking tot het als gewoon beroep of bedrijf aanbieden van betalingsdiensten” [artikel 1, lid 2, onder a) en b)]. Deze richtlijn is derhalve van toepassing op betalingsdiensten.
40.      De MiFID II-richtlijn, die is vastgesteld op grond van artikel 53, lid 1, VWEU, stelt daarentegen voorschriften vast ten aanzien van „voorwaarden voor de vergunningverlening aan en de bedrijfsuitoefening van beleggingsondernemingen” en het „verlenen van beleggingsdiensten of verrichten van beleggingsactiviteiten door ondernemingen uit derde landen met een bijkantoor” [artikel 1, lid 2, onder a) en b)].
41.      De werkingssfeer van de MiFID II-richtlijn is afhankelijk van het begrip „financieel instrument”, aangezien de „beleggingsdiensten en -activiteiten” waarop deze richtlijn van toepassing is, betrekking moeten hebben op de in bijlage I, deel C, bij die richtlijn genoemde instrumenten, die onder meer termijncontracten omvatten.
42.      Ondanks de verschillen tussen de regelgevingskaders voor betalingsdiensten enerzijds en beleggingsdiensten anderzijds, is er in de praktijk vaak sprake van interactie: betalingsdienstaanbieders bieden hun cliënten (in principe bij wijze van incidenteel verleende dienst, naast hun voornaamste activiteit) de mogelijkheid om financiële instrumenten aan te kopen die verband houden met die voornaamste activiteit.
43.      Dat is in casu het geval. Ibanfirst, een betalingsdienstaanbieder, heeft een cliënt (Iulicris) een aanvullend financieel instrument (flexibele valutatermijncontracten) aangeboden dat mogelijk binnen de werkingssfeer van de MiFID II-richtlijn valt.
44.      Mijns inziens kunnen de flexibele valutatermijncontracten tussen Ibanfirst en Iulicris worden aangemerkt als financiële instrumenten, dat wil zeggen instrumenten die in beginsel onder de MiFID II-richtlijn vallen.
45.      De MiFID II-richtlijn geeft geen algemene definitie van het begrip „financieel instrument”, maar kiest ervoor om in bijlage I de lijst op te nemen van de financiële instrumenten waarop zij van toepassing is. In deel C, punt 4, van deze bijlage worden opties, futures en andere derivatencontracten als financiële instrumenten aangemerkt.
46.      De Uniewetgeving geeft evenmin een definitie van termijncontracten, maar het Hof van Justitie heeft in dat kader aangeknoopt bij de „gebruikelijke betekenis ervan in het financieel recht”.(18)
47.      Op basis daarvan heeft het Hof verklaard dat „een future [...] een soort derivatencontract [is] waarbij twee partijen zich ertoe verbinden een zogenaamd ‚onderliggend’ actief op een latere datum tegen een bij het sluiten van de overeenkomst vastgestelde prijs te kopen respectievelijk te verkopen”.(19)
48.      Hoewel deze definitie werd gegeven in het kader van richtlijn 2004/39/EG(20), de voorganger
van de MiFID II-richtlijn, kan zij worden gebruikt voor de uitlegging van de MiFID II-richtlijn, aangezien de lijsten van financiële instrumenten van beide richtlijnen vergelijkbaar zijn.
49.      De in het hoofdgeding aan de orde zijnde contracten tussen Ibanfirst en Iulicris worden aangemerkt als flexibele termijncontracten (hetgeen op zich tamelijk relevant is) en vallen mijns inziens onder de definitie van termijncontracten van het Hof van Justitie, om de volgende redenen:
–        In deze contracten, die lijken te voldoen aan het FX-model (Forex of Foreign Exchange derivaten), trachten de partijen het risico van wisselkoersschommelingen te verminderen, met name het risico waaraan Iulicris, een onderneming die in RON betaalt, maar veel verkopen en transacties in USD afwikkelt, is blootgesteld.
–        Tijdens de contractuele relatie die door de litigieuze contracten is ontstaan, heeft Ibanfirst Iulicris twee margin calls gestuurd, waarin Iulicris werd verzocht om aanvullende gelden te storten, omdat het kapitaal op de rekening lager was dan de onderhoudsmarge, ten gevolge van de verliezen door wisselkoersschommelingen tussen USD en RON.
50.      Alles lijkt er dus op te wijzen dat de in het hoofdgeding aan de orde zijnde flexibele valutatermijncontracten financiële instrumenten zijn in de zin van de MiFID II-richtlijn.
51.      Op basis van deze aanname moet worden onderzocht of Ibanfirst via deze contracten aan Iulicris een dienst verleende die kenmerkend is voor een beleggingsactiviteit, ook al werd deze dienst slechts verleend als incidentele activiteit naast de voornaamste activiteit (te weten onlinebetalingsdiensten met valutawissel, die de hoofdactiviteit van Ibanfirst vormden).
52.      Dit onderzoek vereist een uitlegging van artikel 18, lid 1, onder a), van de PSD II-richtlijn zelf en, indien van toepassing, van artikel 2 van de MiFID II-richtlijn en de artikelen 4 en 10 van de gedelegeerde MiFID II-verordening.
2.      Uitlegging van artikel 18, lid 1, onder a), van de PSD II-richtlijn
53.      De verwijzende rechter verzoekt het Hof in wezen om uitlegging van artikel 18, lid 1, onder a), van de PSD II-richtlijn.
54.      Hij wenst met name te vernemen of „om te worden beschouwd als nauw samenhangende nevendiensten die betalingsinstellingen van rechtswege mogen verlenen”, valutatermijncontracten:
–        moeten voldoen aan de voorwaarden van de vrijstelling voor een betaalmiddel van artikel 10, lid 1, onder b), van de gedelegeerde MiFID II-verordening;
–        incidenteel van aard moeten zijn in de zin van artikel 2, lid 1, onder c), van de MiFID II-richtlijn en, derhalve, moeten voldoen aan de voorwaarden van artikel 4 van de gedelegeerde MiFID II-verordening.
55.      In artikel 18, lid 1, onder a), van de PSD II-richtlijn is het volgende bepaald: „naast het verrichten van betalingsdiensten mogen betalingsinstellingen de volgende werkzaamheden uitoefenen: het verrichten van [...] daarmee nauw samenhangende nevendiensten, zoals
[...] valutawisseldiensten [...]”.
56.      Het begrip „met het verrichten van betalingsdiensten nauw samenhangende nevendiensten” bevat geen enkele verwijzing naar het nationale recht van de lidstaten. Uit de eenvormige toepassing van het Unierecht en het gelijkheidsbeginsel vloeit voort dat de bewoordingen van een Unierechtelijke bepaling die voor de vaststelling van de betekenis en de draagwijdte ervan niet uitdrukkelijk verwijst naar het recht van de lidstaten, in de regel in de gehele Unie autonoom en op eenvormige wijze dienen te worden uitgelegd.(21)
57.      Aangezien de PSD II-richtlijn geen definitie geeft van het begrip „met het verrichten van betalingsdiensten nauw samenhangende nevendiensten”, moet dit begrip worden uitgelegd in overeenstemming met de in de omgangstaal gebruikelijke betekenis ervan, met inachtneming van de context waarin het wordt gebruikt en de doelstellingen van
de regeling waarvan het deel uitmaakt.(22)
a)      Letterlijke uitlegging
58.      In artikel 18, lid 1, onder a), van de PSD II-richtlijn worden valutawisseldiensten uitdrukkelijk genoemd als een van de nevendiensten die nauw samenhangen met het verrichten van betalingsdiensten.(23)
59.      Het hoofdgeding geeft een voorbeeld van een dergelijke
nevendienst. De entiteit die de betalingsdiensten verricht (Ibanfirst), biedt haar cliënt (Iulicris) ook de nauw samenhangende nevendienst van valutawissel aan, aangezien deze cliënt de betalingen in USD ontvangt en zelf betalingen verricht in RON.
60.      Aldus kunnen valutawisseldiensten zonder problemen worden aangemerkt als nevendiensten die nauw samenhangen met het verrichten van de betalingsdienst.
61.      Het is echter niet mogelijk om enkel aan de hand van de onderzochte bepaling vast te stellen of deze kwalificatie ook van toepassing is wanneer de valutawisseldienst gepaard gaat met een termijncontract dat partijen hebben gesloten om het risico van wisselkoersschommelingen af te dekken.
62.      Artikel 18, lid 1, onder a), van de PSD II-richtlijn biedt vanuit tekstueel oogpunt dus weinig houvast om te kunnen bepalen wanneer een termijncontract, dat op zichzelf een financieel instrument is, kan worden aangemerkt als een nevendienst die nauw samenhangt met de voornaamste activiteit van betalingsdienstaanbieders.
63.      Artikel 18, lid 1, onder a), van de PSD II-richtlijn:
–        bevat geen verwijzing naar de voorwaarden voor vrijstelling van artikel 10 van de gedelegeerde MiFID II-verordening;
–        verwijst evenmin naar de bepalingen over het incidentele karakter van het te koop aanbieden van bepaalde financiële instrumenten, die zijn opgenomen in artikel 2, lid 1, onder c), van de MiFID II-richtlijn en artikel 4 van de gedelegeerde MiFID II-verordening. Omgekeerd bevatten deze laatste twee voorschriften inzake beleggingsdiensten geen uitdrukkelijke verwijzing naar artikel 18, lid 1, onder a), van de PSD II-richtlijn.
64.      Kortom, er is vanuit letterlijk oogpunt geen grond voor een gecombineerde uitlegging van enerzijds artikel 18, lid 1, onder a), van de PSD II-richtlijn en anderzijds de MiFID II-richtlijn en de gedelegeerde MiFID II-verordening. Overigens bevat het voorstel tot wijziging van de PSD II-richtlijn(24) een bepaling die identiek is aan artikel 18, zonder te verwijzen naar de MiFID II-richtlijn.
b)      Systematische uitlegging
65.      Vanuit systematisch oogpunt zou een uitlegging van artikel 18, lid 1, onder a), van de PSD II-richtlijn in overeenstemming met de relevante bepalingen van de MiFID II-richtlijn en de gedelegeerde MiFID II-verordening kunnen worden bepleit.
66.      Deze poging tot gecombineerde uitlegging stuit echter op de nodige obstakels. De MiFID II-regels zijn vastgesteld met betrekking tot het verrichten van beleggingsdiensten en hebben dus een verschillende logica en zijn van toepassing op verschillende situaties.
67.      Artikel 10, lid 1, onder b), van de gedelegeerde MiFID II-verordening bepaalt dat voor de toepassing van deel C, punt 4, van bijlage I bij de MiFID II-richtlijn „andere derivatencontracten betreffende een valuta geen financieel instrument [zijn]” indien het gaat om een betaalmiddel dat aan bepaalde vereisten voldoet.(25)
68.      De contracten waarop deze uitzondering van toepassing is, hebben hoofdzakelijk tot doel een betaalmiddel in het leven te roepen dat de wisselkoers tussen twee valuta’s garandeert en zijn dus niet bedoeld voor beleggingsdoeleinden, maar als aanvulling op betalingstransacties in verschillende valuta’s.
69.      Dergelijke valutaderivatencontracten worden, zoals gezegd, niet beschouwd als financiële instrumenten in het kader van MiFID II, ook al hebben zij intrinsiek wel dat karakter. De entiteiten die deze producten op de markt brengen, hoeven daarom geen bestuursrechtelijke vergunning te verkrijgen als beleggingsonderneming in het kader van de MiFID II-richtlijn.
70.      De vrijstelling die ik zojuist heb besproken, verschilt echter van de vrijstelling die is vastgelegd in artikel 18 van de PSD II-richtlijn: artikel 10, lid 1, onder b), van de gedelegeerde MiFID II-verordening verwijst naar een specifiek type valutaderivatencontract, terwijl artikel 18 van de PSD II-richtlijn betrekking heeft op alle valutawisseldiensten, zonder uitzondering. De gecombineerde toepassing van beide regels zou derhalve leiden tot een ongerechtvaardigde beperking van de werkingssfeer van artikel 18 van de PSD II-richtlijn.(26)
71.      De vrijstelling van artikel 2, lid 1, onder c), van de MiFID II-richtlijn(27) kan evenmin worden gebruikt voor de uitlegging van artikel 18 van de PSD II-richtlijn. Deze vrijstelling van de MiFID II-richtlijn is om twee redenen niet vergelijkbaar met de bepaling van artikel 18 van de PSD II-richtlijn:
–        Ten eerste: hoewel de terminologie vergelijkbaar is, worden in artikel 18 van de PSD II-richtlijn bepaalde nevendiensten die nauw samenhangen met betalingsdiensten opgenomen in de werkingssfeer van deze richtlijn.
Daarentegen sluit artikel 2, lid 1, onder c), van de MiFID II-richtlijn beleggingsdiensten die incidenteel worden verricht door ondernemingen waarvan beleggingsdiensten niet de voornaamste en gebruikelijke activiteit vormen, uit van de werkingssfeer ervan.
–        Ten tweede: indien de toepassing van artikel 18 van de PSD II-richtlijn afhankelijk zou worden gemaakt van de naleving van artikel 2, lid 1, onder c), van de MiFID II-richtlijn, zou dit leiden tot een beperking van de werkingssfeer van de PSD II-richtlijn.
In dat geval zouden alleen beleggingsdiensten incidenteel verleende diensten kunnen zijn die nauw samenhangen met het verrichten van betalingsdiensten. Zoals ik reeds heb opgemerkt, worden in artikel 18 van de PSD II-richtlijn echter uitdrukkelijk ook andere nevendiensten die
nauw samenhangen
met het verrichten van betalingsdiensten genoemd,
waaronder
diensten die geen financiële instrumenten omvatten, zoals bewaring, verwerking en opslag van gegevens.
c)      Teleologische uitlegging
72.      Artikel 18, lid 1, onder a), van de PSD II-richtlijn, waarin wordt verwezen naar nevendiensten die nauw samenhangen met betalingsdiensten die betalingsdienstaanbieders aan hun cliënten verlenen, heeft tot doel ervoor te zorgen dat de verlening van dergelijke diensten wordt opgenomen in en valt onder de bestuursrechtelijke vergunningen van betalingsdienstaanbieders.
73.      In dezelfde zin bepaalt artikel 18, lid 4, van de PSD II-richtlijn, dat de voorwaarden regelt waaronder een betalingsdienstaanbieder krediet mag verlenen, dat dit krediet verband moet houden met de aan de cliënt verleende betalingsdiensten en dat het moet gaan om „een aanvullend krediet [...] [dat] uitsluitend [wordt] verleend in verband met de uitvoering van een betalingstransactie”.(28)
74.      Deze bepalingen van de PSD II-richtlijn hebben tot doel om de activiteiten van betalingsdienstaanbieders te vergemakkelijken en niet te belemmeren. Het doel ervan is beschreven in richtlijn 2007/64/EG(29), in bewoordingen die nog steeds van toepassing zijn op de PSD II-richtlijn, die richtlijn 2007/64 heeft vervangen en de inhoud ervan heeft aangepast aan de veranderingen die zich op het gebied van betalingsdiensten hebben voorgedaan als gevolg van technologische ontwikkelingen en financiële innovatie.(30)
75.      Zoals gezegd is het doel van artikel 18, lid 1, onder a), van de PSD II-richtlijn om ervoor te zorgen dat bij betalingsdiensten in vreemde valuta, de vergunning om als betalingsdienstaanbieder te opereren toereikend is,
zonder dat een extra vergunning nodig is.
76.      In overeenstemming met deze doelstelling is het logisch om artikel 18, lid 1, onder a), van de PSD II-richtlijn aldus uit te leggen dat niet alleen transacties die strikt genomen de omwisseling van een geldbedrag van de ene valuta naar de andere omvatten, maar ook aanvullende transacties die het toekomstige risico van wisselkoersschommelingen dekken, onder „valutawisseldiensten” vallen.
77.      Indien valutawisseldiensten aldus worden uitgelegd (als nevendiensten die nauw samenhangen met de activiteiten van betalingsdienstaanbieders), zullen betalingsdienstaanbieders in staat zijn om hun cliënten toegang te bieden tot betere betalingsdiensten: valutawissel zal worden versterkt met de aanvullende dekking van het risico van wisselkoersschommelingen.
78.      Kortom, ik ben van mening dat op grond van het teleologische criterium zowel valutatransacties op zich als termijncontracten die deze transacties afdekken tegen het risico van wisselkoersschommelingen, onder de werkingssfeer van artikel 18, lid 1, onder a), van de PSD II-richtlijn kunnen worden gebracht.
79.      In dezelfde mate verleent de vergunning om als betalingsdienstaanbieder te opereren de houder ervan het recht om valutawisseldiensten te verlenen, in voorkomend geval aangevuld met termijncontracten die de risico’s van wisselkoersschommelingen bij deze transactie dekken, zonder dat daarvoor een extra vergunning vereist is.
80.      Indien dit het geval is, is het niet nodig om de doelstellingen van de MiFID II-richtlijn(31) te onderzoeken, die, wat betreft beleggingsondernemingen, verschillen van die van de PSD II-richtlijn. De bepalingen van beide richtlijnen moeten, wat hun doel betreft, afzonderlijk worden uitgelegd.
d)      Tussenconclusie
81.      Gelet op het voorgaande ben ik van mening dat artikel 18, lid 1, onder a), van de PSD II-richtlijn aldus moet worden uitgelegd dat valutawisseldiensten die termijncontracten omvatten, moeten voldoen aan de voorwaarden van die bepaling om te worden aangemerkt als nevendiensten die nauw samenhangen met het verrichten van betalingsdiensten. Daartoe is het niet noodzakelijk dat wordt voldaan aan de vereisten van het juridisch kader van MiFID II.
3.      Relevantie van MiFID II voor het op de markt brengen van flexibele valutatermijncontracten door betalingsdienstaanbieders
82.      Het bovenstaande volstaat in principe om de prejudiciële vraag te beantwoorden: artikel 18, lid 1, onder a), van de PSD II-richtlijn staat betalingsdienstaanbieders toe om termijncontracten zoals de litigieuze contracten aan te bieden, zonder dat zij een (nieuwe) bestuursrechtelijke vergunning nodig hebben om als aanbieders van beleggingsdiensten onder de MiFID II-regelgeving te opereren.
83.      Echter, gelet op de inhoud van het verzoek om een prejudiciële beslissing zou dit antwoord waarschijnlijk onvolledig zijn indien geen aandacht zou worden besteed aan de mogelijke gevolgen voor de onderhavige zaak van de bepalingen van de MiFID II-richtlijn en de gedelegeerde MiFID II-verordening waarnaar in de verwijzingsbeslissing wordt verwezen.
84.      Derhalve moet worden beoordeeld of in casu is voldaan aan de voorwaarden om de door Ibanfirst aan Iulicris verleende dienst uit te sluiten van de werkingssfeer van de MiFID II-richtlijn en de gedelegeerde MiFID II-verordening.
85.      Dit zou het geval zijn indien deze dienst, na te zijn aangemerkt als een „beleggingsdienst” (voor zover het een financieel instrument zoals een termijncontract betreft):
–        incidenteel wordt verleend in het kader van een beroepsactiviteit, indien die activiteit aan wettelijke of bestuursrechtelijke voorschriften is onderworpen en het verlenen van de dienst op grond daarvan niet is uitgesloten; [artikel 2, lid 1, onder c), van de MiFID II-richtlijn], of
–        derivatencontracten omvat met betrekking tot een valuta met de kenmerken als bedoeld in artikel 10, lid 1, van de gedelegeerde MiFID II-verordening.
86.      Conform de volgorde van de prejudiciële verwijzing zal ik eerst ingaan op de mogelijke gevolgen van artikel 10, lid 1, van de gedelegeerde MiFID II-verordening.
a)      Derivatencontracten betreffende valuta’s die niet als financiële instrumenten in de zin van artikel 10, lid 1, van de gedelegeerde MiFID II-verordening worden beschouwd
87.      Wanneer een derivatencontract betreffende valuta’s wordt gesloten en de inhoud ervan onder artikel 10, lid 1, onder b), van de gedelegeerde MiFID II-verordening valt, bepaalt deze regel dat het contract niet als een financieel instrument wordt beschouwd.
88.      De voorwaarden voor de toepassing van deze bepaling houden in dat het derivatencontract betreffende valuta’s een betaalmiddel is dat: i) door middel van materiële levering moet worden afgewikkeld; ii) wordt aangegaan door ten minste een persoon die geen financiële tegenpartij is; iii) tot doel heeft de betaling te vergemakkelijken voor identificeerbare goederen, diensten of directe investeringen, en iv) niet op een handelsplatform wordt verhandeld.
89.      Ik heb reeds uiteengezet waarom ik van mening ben dat artikel 18, lid 1, onder a), van de PSD II-richtlijn betalingsdienstaanbieders autonoom de bevoegdheid verleent om aan hun cliënten valutawisseldiensten te verlenen (ook wanneer deze een termijncontract bevatten). Daartoe is het dus niet noodzakelijk dat wordt voldaan aan de vereisten van de gedelegeerde MiFID II-verordening.
90.      Indien voor de tegenovergestelde oplossing wordt gekozen, dient de verwijzende rechter, die beschikt over alle bepalingen van de litigieuze contracten, na te gaan of aan de vier specifieke voorwaarden van artikel 10, lid 1, onder b), van de gedelegeerde MiFID II-verordening is voldaan, teneinde uit te sluiten dat er sprake is van een financieel instrument. De verwijzingsbeslissing bevat dienaangaande onvoldoende informatie.
b)      Het niet toepassen van de MiFID II-richtlijn op beleggingsdiensten die incidenteel worden verleend in het kader van een beroepsactiviteit
91.      De voorganger van de MiFID II-richtlijn, richtlijn 2004/39, bevatte een bepaling die vergelijkbaar was met artikel 2, lid 1, onder c), van de MiFID II-richtlijn, en die door het Hof van Justitie is uitgelegd.
92.      Het arrest Länsförsäkringar Sak Försäkringsaktiebolag e.a.(32) had betrekking op financieel advies dat in verband met de belegging van een kapitaal wordt verstrekt in het kader van verzekeringsbemiddeling met het oog op de sluiting van een kapitaalverzekeringsovereenkomst. Het Hof van Justitie kwam tot de slotsom dat deze activiteit binnen de werkingssfeer van richtlijn 2002/92/EG(33) viel, en niet binnen de werkingssfeer van richtlijn 2004/39.
93.      Uit dit arrest kunnen voor de onderhavige zaak nuttige conclusies worden getrokken, gelet op het volgende:
–        Financieel advies zou in beginsel binnen de materiële werkingssfeer van richtlijn 2004/39 kunnen vallen, voor zover het een „beleggingsdienst” vormt. De verzekeringstussenpersoon kan als een „beleggingsonderneming” worden aangemerkt wanneer zijn gewone beroep of bedrijf bestaat in het verstrekken van dergelijke adviezen.
–        Artikel 2, onder c), van richtlijn 2004/39 bepaalde echter dat deze richtlijn niet van toepassing was op „personen die een beleggingsdienst als incidentele activiteit verrichten in het kader van een beroepswerkzaamheid, indien deze werkzaamheid aan wettelijke of bestuursrechtelijke voorschriften of aan een beroepscode is onderworpen en het verrichten van de dienst op grond daarvan niet is uitgesloten”.
–        De beroepswerkzaamheid van een verzekeringstussenpersoon bestaat volgens artikel 2, punt 5, van richtlijn 2002/92 in verzekeringsbemiddeling. Voor zover tot de verzekeringsproducten die worden aangeboden door een dergelijke verzekeringstussenpersoon, een product behoort zoals de kapitaalverzekering, moet advies dat wordt verstrekt in verband met de belegging van het kapitaal waarop dat product betrekking heeft, worden beschouwd als een incidentele activiteit, aangezien het wordt verstrekt in het kader van bemiddeling bij de sluiting van een verzekeringsovereenkomst, een werkzaamheid die is onderworpen aan wettelijke bepalingen van het Unierecht, te weten die van richtlijn 2002/92.(34)
94.      Volgens dezelfde redenering als die in arrest Länsförsäkringar Sak Försäkringsaktiebolag e.a. kunnen de volgende conclusies worden getrokken:
–        De hoofdactiviteit van een betalingsdienstaanbieder (zoals Ibanfirst) is het verrichten van betalingsdiensten, overeenkomstig artikel 1 van de PSD II-richtlijn, waarvan de bepalingen van toepassing zijn op de uitoefening van deze activiteit. Op grond van artikel 18 van deze richtlijn mogen betalingsinstellingen nevendiensten verrichten die nauw samenhangen met betalingsdiensten, zoals het verrichten van valutawisseldiensten, onder de
hierboven aangegeven voorwaarden.
–        Hoewel termijncontracten in aanvulling op het verrichten van betalingsdiensten in beginsel als beleggingsactiviteiten kunnen worden aangemerkt, sluit artikel 2, lid 1, onder c), van de MiFID II-richtlijn beleggingsdiensten die incidenteel worden verleend in het kader van een gereglementeerde beroepsactiviteit, uit van haar werkingssfeer.
–        Het begrip „incidenteel verlenen van beleggingsdiensten” is uitgewerkt in artikel 4 van de gedelegeerde MiFID II-verordening. In dit artikel worden drie voorwaarden gesteld voor de toepassing van de uitzondering van artikel 2, lid 1, onder c), van de MiFID II-richtlijn.
95.      Overeenkomstig artikel 4 van de gedelegeerde MiFID II-verordening, „wordt een beleggingsdienst geacht incidenteel te worden verleend in het kader van een beroepsactiviteit indien aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:
a)      er bestaat een nauw en feitelijk verband tussen de beroepsactiviteit en de verlening van de beleggingsdienst aan dezelfde cliënt, zodat de beleggingsdienst kan worden geacht bij de voornaamste beroepsactiviteit te behoren;
b)      de verlening van beleggingsdiensten aan de cliënten van de voornaamste beroepsactiviteit beoogt niet een systematische bron van inkomsten te verschaffen aan de persoon die de beroepsactiviteit verricht, en
c)      de persoon die de beroepsactiviteit verricht, biedt zijn vermogen om beleggingsdiensten te verlenen niet te koop aan of promoot deze niet anderszins, behalve indien aan de cliënten wordt bekendgemaakt dat deze bij de voornaamste beroepsactiviteit behoren”.
96.      Ik wijs nogmaals op mijn eerdere opmerkingen dat artikel 18, lid 1, onder a), van de PSD II-richtlijn op zichzelf staat. Voor de toepassing daarvan is het niet vereist dat voldaan wordt aan de regels van MiFID II.
97.      Indien deze aanname niet wordt gevolgd, staat het aan de verwijzende rechter, die in dit verband over alle gegevens beschikt, om te bepalen of in casu is voldaan aan de drie voorwaarden van artikel 4 van de gedelegeerde MiFID II-verordening.
Ik beperk mij ertoe om het volgende te benadrukken:
–        De beroepsactiviteit van Ibanfirst als betalingsdienstaanbieder is nauw en objectief verbonden met het verlenen van de beleggingsdienst, die erin bestaat
de betalingsdienst met een valutawissel (voornaamste beroepsactiviteit) aan te vullen met een termijncontract. Vanuit dit oogpunt vormen flexibele valutatermijncontracten een dienst die nauw samenhangt met het verrichten van betalingsdiensten.
–        Het is twijfelachtig of voor een betalingsdienstaanbieder zoals Ibanfirst, in dit geval het verlenen van beleggingsdiensten aan cliënten in het kader van hun voornaamste beroepsactiviteit een systematische bron van inkomsten vormt.
–        Er kunnen ook twijfels bestaan over de vraag of Ibanfirst haar vermogen om beleggingsdiensten aan te bieden op de markt brengt of promoot en, zo ja, of zij haar klanten mededeelt dat deze diensten een aanvulling vormen op haar voornaamste activiteit als betalingsdienstaanbieder.
98.      Zelfs indien niet voldaan zou zijn aan deze drie voorwaarden (of een daarvan) en de litigieuze dienst niet zou kunnen worden aangemerkt als een incidenteel verleende beleggingsdienst in de zin van artikel 2, lid 1, onder c), van de MiFID II-richtlijn, zoals uitgewerkt in artikel 4 van de gedelegeerde MiFID II-verordening, benadruk ik dat dit niet betekent dat artikel 18 van de PSD II-richtlijn niet van toepassing zou zijn op de onderhavige zaak.
V.      Conclusie
99.      Gelet op het voorgaande geef ik het Hof in overweging de vraag van de Tribunal de l’entreprise francophone de Bruxelles te beantwoorden als volgt:
„Artikel 18, lid 1, onder a), van richtlijn (EU) 2015/2366 van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2015 betreffende betalingsdiensten in de interne markt, houdende wijziging van de richtlijnen 2002/65/EG, 2009/110/EG en 2013/36/EU en verordening (EU) nr. 1093/2010 en houdende intrekking van richtlijn 2007/64/EG,
moet aldus worden uitgelegd dat
entiteiten die over de vereiste vergunning beschikken om als betalingsdienstaanbieder op te treden, het recht hebben om nevendiensten te verrichten die nauw samenhangen met het verrichten van betalingsdiensten, zoals valutawisseldiensten die flexibele termijncontracten voor dergelijke valuta’s omvatten.
In dit verband zijn niet van toepassing:
–        artikel 2, lid 1, onder c), van richtlijn 2014/65/EU van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei 2014 betreffende markten voor financiële instrumenten en tot wijziging van richtlijn 2002/92/EG en richtlijn 2011/61/EU;
–        artikel 4 en artikel 10, lid 1, onder b), van gedelegeerde verordening (EU) 2017/565 van de Commissie van
25 april 2016 houdende aanvulling van richtlijn 2014/65/EU van het Europees Parlement en de Raad wat betreft de door beleggingsondernemingen in acht te nemen organisatorische eisen en voorwaarden voor de bedrijfsuitoefening en wat betreft de definitie van begrippen voor de toepassing van genoemde richtlijn.”
1      Oorspronkelijke taal: Spaans.
2      Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2015 betreffende betalingsdiensten in de interne markt, houdende wijziging van de richtlijnen 2002/65/EG, 2009/110/EG en 2013/36/EU en verordening (EU) nr. 1093/2010 en houdende intrekking van richtlijn 2007/64/EG (PB 2015, L 337, blz. 35);
hierna: „PSD II-richtlijn”.
3      Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei 2014 betreffende markten voor financiële instrumenten en tot wijziging van richtlijn 2002/92/EG en richtlijn 2011/61/EU (PB 2014, L 173, blz. 349); hierna: „MiFID II-richtlijn”.
4      Gedelegeerde verordening van de Commissie van 25 april 2016 houdende aanvulling van richtlijn 2014/65/EU van het Europees Parlement en de Raad wat betreft de door beleggingsondernemingen in acht te nemen organisatorische eisen en voorwaarden voor de bedrijfsuitoefening en wat betreft de definitie van begrippen voor de toepassing van genoemde richtlijn (PB 2017, L 87, blz. 1); hierna: „gedelegeerde MiFID II-verordening”.
5      Wet van 2 augustus 2002 betreffende het toezicht op de financiële sector en de financiële diensten (Belgisch Staatsblad van 4 september 2002, blz. 39121).
6      Wet van 25 oktober 2016 betreffende de toegang tot het beleggingsdienstenbedrijf en betreffende het statuut van en het toezicht op de vennootschappen voor vermogensbeheer en beleggingsadvies (Belgisch Staatsblad van 18 november 2016, blz. 76915).
7      Wet van 11 maart 2018 betreffende het statuut van en het toezicht op de betalingsinstellingen en de instellingen voor elektronisch geld, de toegang tot het bedrijf van betalingsdienstaanbieder en tot de activiteit van uitgifte van elektronisch geld, en de toegang tot betalingssystemen (Belgisch Staatsblad van 26 maart 2018, blz. 29444).
8      SEPA is de Engelse afkorting van Single Euro Payment Area (gemeenschappelijk eurobetalingsgebied). SEPA is het gebied waarbinnen burgers, bedrijven en andere economische actoren in Europa betalingen in euro’s kunnen uitvoeren en ontvangen, binnen en buiten de nationale grenzen, onder dezelfde voorwaarden en met dezelfde rechten en plichten, ongeacht waar zij zich bevinden. Dit is een essentieel onderdeel van de interne markt voor betalingen.
9      In de verwijzingsbeslissing, die in het Frans is opgesteld, worden deze contracten „contrats à terme flexible” genoemd. Onder de financiële instrumenten waarnaar wordt verwezen in deel C, punt 4, van bijlage I van de MiFID II-richtlijn vallen ook „contrats à terme”.
10      Zie voetnoot 11 voor het begrip margin call.
11      Bij termijncontracten is de initiële marge of de margestorting het minimumbedrag dat moet worden gestort om een positie te openen. Deze marge fungeert als garantie tegen verliezen, niet als volledige betaling. De onderhoudsmarge is het minimumsaldo dat op de rekening moet worden aangehouden zolang de positie open is. Indien dit saldo onder de vastgestelde onderhoudsmarge komt, wordt een verzoek tot margestorting (margin call) geactiveerd om aanvullende geldmiddelen te vragen, totdat de initiële marge weer op peil is. In de margin call wordt de partij gewaarschuwd dat zij het saldo moet aanvullen en dat, indien er geen middelen worden overgemaakt (of posities worden gesloten), de transactie automatisch wordt gesloten om het risico te dekken. De margin call fungeert als een kritieke risicowaarschuwing en vormt een maatregel om de liquiditeit en stabiliteit van de markt te waarborgen, waardoor handelen met hefboomeffect mogelijk wordt.
12      Arresten van 13 november 2025, Inteligo Media (C‑654/23, EU:C:2025:871, punt 71), en 15 juni 2021, Facebook Ireland e.a. (C‑645/19, EU:C:2021:483, punt 115).
13      Verwijzingsbeslissing, deel III (Bespreking), in fine;
cursivering van mij.
14      In haar schriftelijke opmerkingen (punten 5 en 12) betoogt de Tsjechische regering dat valutatermijncontracten aan geen andere voorwaarden hoeven te voldoen dan die welke zijn vermeld in artikel 18, lid 1, van de PSD II-richtlijn. Alleen indien niet aan deze voorwaarden wordt voldaan, komen
de uitzonderingen van MiFID II in aanmerking.
15      In haar schriftelijke opmerkingen (punt 82) stelt de Commissie dat, om te bepalen of het sluiten van flexibele termijncontracten kan vallen onder de vergunning die op grond van de PSD II-richtlijn aan de betalingsinstelling is verleend, moet worden gekeken naar de voorwaarden van artikel 18 van de PSD II-richtlijn en niet naar de MiFID II-regelgeving.
16      Punt 33 van de schriftelijke opmerkingen van Iulicris.
17      Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 betreffende toegang tot het bedrijf van kredietinstellingen en het prudentieel toezicht op kredietinstellingen en beleggingsondernemingen, tot wijziging van richtlijn 2002/87/EG en tot intrekking van de richtlijnen 2006/48/EG en 2006/49/EG (PB 2013, L 176, blz. 338).
18      Arrest van 3 december 2015, Banif Plus Bank (C‑312/14, EU:C:2015:794, punt 69).
19      Arrest van 3 december 2015, Banif Plus Bank (C‑312/14, EU:C:2015:794, punt 69).
20      Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 21 april 2004 betreffende markten voor financiële instrumenten, tot wijziging van de richtlijnen 85/611/EEG en 93/6/EEG van de Raad en van richtlijn 2000/12/EG van het Europees Parlement en de Raad en houdende intrekking van richtlijn 93/22/EEG van de Raad (PB 2004, L 145, blz. 1).
21      Arresten van 30 maart 2023, Hauptpersonalrat der Lehrerinnen und Lehrer (C‑34/21, EU:C:2023:270, punt 40), en 2 juni 2022, HK/Danmark en HK/Privat (C‑587/20, EU:C:2022:419, punt 25).
22      Arresten van 30 maart 2023, Hauptpersonalrat der Lehrerinnen und Lehrer (C‑34/21, EU:C:2023:270, punt 41), en 2 juni 2022, HK/Danmark en HK/Privat (C‑587/20, EU:C:2022:419, punt 26).
23      Naast de valutawisseldiensten worden in artikel 18, lid 1, onder a), van de PSD II-richtlijn ook „[...] het zorgen voor de uitvoering van betalingstransacties [...], bewaringsactiviteiten en de opslag en verwerking van gegevens” genoemd als nevendiensten die nauw samenhangen met het verrichten van betalingsdiensten.
24      Artikel 10, lid 1, van het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende betalingsdiensten en elektronischgelddiensten in de interne markt, houdende wijziging van richtlijn 98/26/EG en houdende intrekking van richtlijn (EU) 2015/2366 en richtlijn 2009/110/EG, COM(2023) 366 final van 28 juni 2023.
25      Dit is een betaalmiddel dat i) door middel van materiële levering moet worden afgewikkeld om een andere reden dan het in gebreke blijven of een andere gebeurtenis die beëindiging van het contract tot gevolg heeft; ii) wordt aangegaan door ten minste een persoon die geen financiële tegenpartij is in de zin van artikel 2, lid 8, van verordening nr. 648/2012; iii) wordt aangegaan teneinde betaling te vergemakkelijken voor identificeerbare goederen, diensten of directe investeringen, en iv) niet op een handelsplatform wordt verhandeld.
26      Zoals de Commissie in haar schriftelijke opmerkingen (punten 63 en 64) opmerkt, is de vrijstelling van artikel 10, lid 1, onder b), van de gedelegeerde MiFID II-verordening beperkt tot valutaderivatencontracten die worden aangegaan door ten minste een persoon die geen financiële tegenpartij is in de zin van artikel 2, lid 8, van verordening nr. 648/2012. Dit zou betekenen dat valutawisseltransacties tussen twee financiële instellingen worden uitgesloten van artikel 18 van de PSD II-richtlijn, terwijl deze uitsluiting in laatstgenoemde verordening helemaal niet voorkomt.
27      Volgens deze richtlijn is de MiFID II-richtlijn niet van toepassing op „personen die een beleggingsdienst als incidentele activiteit verrichten in het kader van een beroepswerkzaamheid, indien deze werkzaamheid aan wettelijke of bestuursrechtelijke voorschriften of aan een beroepscode is onderworpen en het verrichten van de dienst op grond daarvan niet is uitgesloten”.
28      In overweging 40 van de PSD II-richtlijn staat te lezen dat de
richtlijn ertoe strekt „de kredietverlening door betalingsinstellingen, dat wil zeggen het verlenen van kredietlijnen en de uitgifte van kredietkaarten, te reglementeren, voor zover die kredietverlening nauw met betalingsdiensten verbonden is”. Deze overweging luidt verder: „Het verlenen van krediet door betalingsinstellingen met betrekking tot hun grensoverschrijdende activiteiten kan alleen worden toegestaan indien het krediet wordt verleend om betalingsdiensten te faciliteren en van kortlopende aard is, en wordt verleend voor een periode die niet meer dan twaalf maanden bedraagt, inclusief op hernieuwbare basis, mits voor de herfinanciering ervan hoofdzakelijk gebruik wordt gemaakt van het eigen vermogen van de betalingsinstelling, alsmede van andere, op de kapitaalmarkt aangetrokken middelen, en niet van de voor rekening van cliënten voor de betalingsdiensten aangehouden middelen [...].”
29      Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 13 november 2007 betreffende betalingsdiensten in de interne markt tot wijziging van de richtlijnen 97/7/EG, 2002/65/EG, 2005/60/EG en 2006/48/EG, en tot intrekking van richtlijn 97/5/EG (PB 2007 L 319, blz. 1).
30      Volgens overweging 4 van richtlijn 2007/64 ging het erom dat „[...] op communautair niveau een modern en samenhangend juridisch kader voor betalingsdiensten tot stand wordt gebracht [...]. Dit juridisch kader moet concurrentieneutraal zijn voor alle betalingssystemen, teneinde de consument voldoende keuzemogelijkheden te laten, en zou een flinke stap voorwaarts betekenen ten opzichte van de huidige nationale systemen wat kosten voor de consument, veiligheid en efficiëntie betreft.”
31      Volgens overweging 3 van de MiFID II-richtlijn „moet een zodanige harmonisatie worden bewerkstelligd dat beleggers een hoog niveau van bescherming wordt geboden en dat beleggingsondernemingen in staat zijn overal in de Unie, die een interne markt vormt, diensten te verlenen, op basis van toezicht door de lidstaat van herkomst [...]”.
32      Arrest van 31 mei 2018, Länsförsäkringar Sak Försäkringsaktiebolag e.a. (C‑542/16, EU:C:2018:369).
33      Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 9 december 2002 betreffende verzekeringsbemiddeling (PB 2003, L 9, blz. 3), ingetrokken bij richtlijn (EU) 2016/97 van het Europees Parlement en de Raad van 20 januari 2016 betreffende verzekeringsdistributie (PB 2016, L 26, blz. 19).
34      Zoals ik in mijn conclusie van 21 november 2017, Länsförsäkringar Sak Försäkringsaktiebolag e.a. (C‑542/16, EU:C:2017:879, punten 96, 104 en 105), heb aangegeven, is het risiconiveau van beleggingsdiensten hoger dan dat van verzekeringsdiensten, zodat het toezicht van de autoriteiten op beleggingsmaatschappijen strenger is dan op verzekeringsmaatschappijen.