62022CC0352
TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA
JEAN RICHARD DE LA TOUR
arna tabhairt an 19 Deireadh Fómhair 2023 (
1
)
Cás C‑352/22
A.
i láthair
Generalstaatsanwaltschaft Hamm
(iarraidh ar réamhrialú ó Oberlandesgericht Hamm (Cúirt Uachtarach Réigiúnach Hamm, an Ghearmáin))
(Tarchur chun réamhrialú – An comhbheartas maidir le tearmann – Cinneadh arna ghlacadh ag Ballstát maidir le stádas dídeanaí a dheonú – Dídeanaí a bhfuil cónaí orthu, tar éis an chinnidh sin, i mBallstát eile – Iarraidh ar eiseachadadh ó thríú tír thionscnaimh an dídeanaí chuig an mBallstát cónaithe – Treoir 2011/95/AE – Airteagal 21(1) – Treoir 2013/32/AE – Airteagal 9(2) agus (3) – Éifeacht an chinnidh stádas dídeanaí a dheonú i gcomhthéacs an nós imeachta eiseachadta – Airteagal 78(2) CFAE – An Comhchóras Eorpach Tearmainn – Prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh idir na Ballstáit maidir le cinntí lena ndeonaítear stádas dídeanaí in easnamh – Airteagal 18 agus Airteagal 19(2) den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh – Dídeanaí a chosaint ar an eiseachadadh – An prionsabal non‑refoulement)
I. Réamhrá
1.
Tá tugtha faoi deara go bhfuil ‘gaol seanbhunaithe dlúth agus casta idir an dlí um dhídeanaithe agus an dlí um eiseachadta’. (
2
) Mar sin féin, níl an dá bhrainse sin den dlí idirnáisiúnta doscartha agus tá ‘a neamhspleáchas normatach féin’ (
3
) faighte ag gach ceann acu de réir a chéile, agus ag an am céanna ní mór go ndéileálfaí leis an dlí idirnáisiúnta um chearta an duine (
4
) leo, ar dlí é lena bhfuil an prionsabal non‑refoulement daingnithe go docht i bhfearann an dlí. (
5
)
2.
Ina theannta sin, de réir mar a chuir Ard-Choimisinéir na Náisiún Aontaithe le haghaidh Dídeanaithe (ACD) in iúl, (
6
)‘[n]íl cosaint idirnáisiúnta dídeanaithe agus cur i bhfeidhm an dlí choiriúil comheisiatach. Le Coinbhinsiún 1951 i dtaobh stádas dídeanaithe [...] agus le Prótacal 1967 a ghabhann leis, ní dhéantar dídeanaithe ná iarrthóirí tearmainn a rinne coir a dhíolmhú ó ionchúiseamh agus ní chuirtear toirmeasc faoin dlí idirnáisiúnta um dhídeanaithe ar a n‑eiseachadadh i ngach cás [...] Mar sin féin, i gcás inar dídeanaí nó iarrthóir tearmainn an duine lena mbaineann an iarraidh ar eiseachadadh [...], ní mór a riachtanais áirithe um chosaint a chur san áireamh.’
3.
Tugann an iarraidh seo ar réamhrialú an deis don Chúirt soiléiriú a dhéanamh ar an ngaol atá idir rialacha dhlí an Aontais maidir leis an gcosaint idirnáisiúnta agus inniúlacht na mBallstát i réimse an eiseachadta chun aird a thabhairt ar na riachtanais áirithe um chosaint atá ag duine atá ag baint tairbhe as stádas dídeanaí i mBallstát seachas an Ballstát atá freagrach as iarraidh ar eiseachadadh a bhaineann leis an té sin a scrúdú.
4.
Baineann an iarraidh seo ar réamhrialú le léiriú Airteagal 9(2) agus (3) de Threoir 2013/32/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 maidir le nósanna imeachta coiteanna chun cosaint idirnáisiúnta a dheonú agus a tharraingt siar (
7
) agus Airteagal 21(1) de Threoir 2011/95/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2011 maidir le caighdeáin i dtaca le cáiliú náisiúnach tríú tír nó daoine gan stát mar thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta, ar mhaithe le stádas aonfhoirmeach do dhídeanaithe nó do dhaoine atá incháilithe le haghaidh na cosanta coimhdí, agus inneachar na cosanta a thugtar. (
8
)
5.
Sa chás seo, ardaítear an cheist íogair sin i dtaobh an bhfuil éifeacht cheangailteach ag cinneadh chun stádas dídeanaí a dheonú arna ghlacadh ag Ballstát ar na Ballstáit eile, sa mhéid go bhfuil siad faoi cheangal ag an gcinneadh sin agus, dá bhrí sin, nach féidir leo claonadh uaidh. Tá tábhacht nach beag ag baint leis an tsaincheist seo don Chomhchóras Eorpach Tearmainn ina iomláine. Ardaítear anseo í i gcomhthéacs iarraidh ar eiseachadta a d’eisigh údaráis na Tuirce agus a cuireadh faoi bhráid údaráis na Gearmáine chun críocha imeachtaí coiriúla arna dtionscnamh i gcoinne náisiúnach Turcach a bhfuil cónaí air sa Ghearmáin, ar dheonaigh údaráis na hIodáile stádas dídeanaí dó roimhe seo mar gheall ar bhaol géarleanúna polaitiúla sa Tuirc.
6.
Dá bhrí sin, iarrtar ar an gCúirt cinneadh a dhéanamh an bhfuil éifeacht cheangailteach faoi dhlí an Aontais ag an gcinneadh chun stádas dídeanaí a dheonú i gcomhthéacs nós imeachta eiseachadta arna sheoladh i mBallstát eile, ar chaoi go mbeadh oibleagáid ar an údarás atá inniúil chun na himeachtaí sin a sheoladh an t‑eiseachadadh a dhiúltú fad a bheidh an cinneadh sin i bhfeidhm.
7.
Sa Tuairim seo, leagfaidh mé amach na cúiseanna a cheapaim – mar a sheasann dlí an Aontais faoi láthair – fiú mura bhfuil éifeacht cheangailteach ag cinneadh lena ndeonaítear stádas dídeanaí arna ghlacadh i mBallstát amháin ar an údarás atá freagrach as iarraidh ar eiseachadadh a scrúdú i mBallstát eile, gurb amhlaidh nach mór an nós imeachta eiseachadta a sheoladh i gcomhréir leis an gceart chun tearmainn a chumhdaítear in Airteagal 18 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, (
9
) agus ar bhonn níos leithne, an prionsabal non‑refoulement, a ráthaítear, mar cheart bunúsach, leis an Airteagal céanna sin den Chairt, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 33 den Choinbhinsiún maidir le Dídeanaithe, (
10
) arna fhorlíonadh leis an bPrótacal a bhaineann le Stádas Dídeanaithe (
11
) (‘Coinbhinsiún na Ginéive’), agus le hAirteagal 19(2) den Chairt. (
12
)
II. An dlí lena mbaineann
A.
Dlí idirnáisiúnta
1. Coinbhinsiún na Ginéive
8.
Foráiltear mar seo a leanas in Airteagal 33(1) de Choinbhinsiún na Ginéive:
‘Ní dhéanfaidh aon Stát Conarthach dídeanaí a dhíbirt nó a fhilleadh (‘refouler’) ar aon bhealach chuig teorainneacha críocha ina mbeadh a shaol nó a shaoirse faoi bhagairt mar gheall ar a chine, a reiligiún, a náisiúntacht, nó mar gheall air a bheith mar chuid de ghrúpa sóisialta nó tuairim pholaitiúil ar leith a bheith aige.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
2. An Coinbhinsiún Eorpach um Eiseachadadh
9.
Tá an caidreamh idir Poblacht Chónaidhme na Gearmáine agus Poblacht na Tuirce ar eiseachadadh á rialú leis an gCoinbhinsiún Eorpach um Eiseachadadh. (
13
) Mar seo a leanas atá Airteagal 3(1) agus (2) den Choinbhinsiún sin:
‘1.   Ní dheonófar eiseachadadh má mheasann an Páirtí iarrthach gur cion polaitiúil nó cion a bhfuil baint aige le cion polaitiúil é an cion arb ina leith a iarrtar é.
2.   Beidh feidhm ag an riail chéanna má bhíonn forais shubstaintiúla ag an bPáirtí iarrtha chun a chreidiúint go bhfuil iarraidh ar eiseachadadh i leith gnáthchion coiriúil déanta chun duine a ionchúiseamh nó a phionósú mar gheall ar a chine, a chreideamh, a náisiúntacht nó a thuairim pholaitiúil, nó go bhféadfaí dochar a dhéanamh do sheasamh an duine sin ar aon cheann de na cúiseanna sin.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
B.
Dlí an Aontais Eorpaigh
1. Treoir 2011/95
10.
Le Airteagal 11 de Threoir 2011/95, cinntear na cásanna ina scoireann náisiúnach tríú tír nó duine gan stát de bheith ina dhídeanaí. Baineann Airteagal 12 den Treoir sin leis na forais atá ann chun deonú stádais dhídeanaí a eisiamh ó dhuine.
11.
De réir Airteagal 13 den Treoir sin, ‘[d]eonóidh na Ballstáit stádas dídeanaí do náisiúnach tríú tír nó do dhuine gan stát a cháilíonn mar dhídeanaí i gcomhréir le Caibidil II agus Caibidil III’.
12.
Baineann Airteagal 14 den Treoir sin le ‘aisghairm, deireadh a chur le stádas dídeanaí duine nó lena athnuachan a dhiúltú’.
13.
In Airteagal 21 de Threoir 2011/95, dar teideal ‘Cosaint i gcoinne refoulement’, foráiltear mar seo a leanas i mír 1:
‘Urramóidh Ballstáit an prionsabal non‑refoulement i gcomhréir lena n‑oibleagáidí idirnáisiúnta.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
2. Treoir 2013/32
14.
Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 9 de Threoir 2013/32, dar teideal ‘An ceart fanachta sa Bhallstát le linn scrúdú a bheith á dhéanamh ar an iarraidh’:
‘1.   Beidh cead ag iarratasóirí fanacht sa Bhallstát, chun críche an nós imeachta agus chun na críche sin amháin, go dtí go mbeidh cinneadh déanta ag an údarás cinntitheach i gcomhréir leis na nósanna imeachta ag an gcéad chéim a leagtar amach i gCaibidil III. Ní hionann an ceart fanachta sin agus a bheith i dteideal cead cónaithe.
2.   Ní fhéadfaidh na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le heisceacht ón riail seo ach amháin má dhéanann duine iarratas ina dhiaidh sin dá dtagraítear in Airteagal 41 nó má dhéantar duine, de réir mar a bheidh, a sheachadadh ar Bhallstát eile nó a eiseachadadh chuig Ballstát eile de bhua oibleagáidí a eascraíonn as barántas gabhála Eorpach [...] nó ar chúiseanna eile, nó chuig tríú tír nó chuig cúirt nó binse c(h)oiriúil idirnáisiúnta.
3.   Ní fhéadfaidh Ballstát iarratasóir a eiseachadadh chuig tríú tír de bhun mhír 2 ach amháin i gcás ina mbeidh na húdaráis inniúla sásta nach ndéanfar refoulement díreach ná indíreach de shárú ar oibleagáidí idirnáisiúnta agus Aontais an Bhallstáit sin mar thoradh ar an gcinneadh eiseachadta.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
C.
Dlí na Gearmáine
15.
Is mar seo a leanas an léamh atá ar Airteagal 6(2) de Gesetz über die internationale Rechtshilfe in Strafsachen (Dlí maidir le cúnamh dlíthiúil frithpháirteach idirnáisiúnta in ábhair choiriúla) an 23 Nollaig 1982, (
14
) sa leagan is infheidhme maidir leis na fíorais sna príomhimeachtaí (‘IRG’):
‘Eisiafar an t‑eiseachadadh má bhíonn cúiseanna tromchúiseacha ann lena chreidiúint go ndéanfar, i gcás eiseachadta, an phearsa aonair iarrtha a ionchúiseamh nó a phionósú mar gheall ar a cine, a reiligiún, a náisiúntacht, nó mar gheall uirthi a bheith mar chuid de ghrúpa sóisialta nó tuairim pholaitiúil ar leith a bheith aici nó go bhféadfaí dochar a dhéanamh do sheasamh an té sin ar aon cheann de na cúiseanna sin.’
16.
In Airteagal 6 den Asylgesetz (Dlí maidir le tearmann) an 26 Meitheamh 1992, (
15
) sa leagan a foilsíodh an 2 Meán Fómhair 2008, (
16
) arna leasú go deireanach le Dlí an 9 Iúil 2021, (
17
) luaitear an méid seo a leanas:
‘Beidh an cinneadh maidir leis an iarratas ar thearmann ina cheangal i ngach cás lena mbaineann aithint an tearmainn nó deonú cosanta idirnáisiúnta de réir bhrí na chéad mhíre de phointe 2 d’Airteagal 1. Níl feidhm ag an bhforáil sin maidir leis an nós imeachta eiseachadta ná leis an nós imeachta dá bhforáiltear in Airteagal 58a den Aufenthaltsgesetz [an Dlí maidir le cónaí náisiúnach eachtrach (
18
)].’
III. Fíorais na bpríomhimeachtaí agus an cheist arna tarchur chun réamhrialú
17.
Is náisiúnach Turcach de bhunadh Coirdíneach é A. D’fhág sé an Tuirc sa bhliain 2010.
18.
Le cinneadh críochnaitheach an 19 Bealtaine 2010, dheonaigh údaráis na hIodáile stádas dídeanaí do A. ar an bhforas go raibh sé i mbaol géarleanúna polaitiúla ag údaráis na Tuirce mar gheall ar a thacaíocht do Pháirtí Lucht Oibre na Cordastáine (PKK). Beidh an stádas sin bailí go dtí an 25 Meitheamh 2030.
19.
Tá A. ina chónaí sa Ghearmáin ó mhí Iúil 2019.
20.
Ar bhonn barántas gabhála a d’eisigh cúirt de chuid na Tuirce an 3 Meitheamh 2020, bhí A. ina ábhar foláirimh d’Eagraíocht Idirnáisiúnta na bPóilíní Coireachta (Interpol) maidir lena ghabháil d’fhonn é a eiseachadadh chun críocha imeachtaí coiriúla i leith dúnmharú. Cúisítear é, ar an mbonn go ndearna sé, an 9 Meán Fómhair 2009, raidhfil a lámhach in Bingöl (an Tuirc), tar éis achrann ó bhéal lena athair agus lena dheartháir, a bhuail a mháthair. Tuairiscíodh go bhfuair sí bás san ospidéal mar thoradh ar a gortuithe.
21.
Gabhadh A. sa Ghearmáin an 18 Samhain 2020 agus cuireadh faoi choinneáil eiseachadta ón 23 Samhain 2020 go dtí an 14 Aibreán 2022.
22.
Le hordú an 2 Samhain 2021, dhearbhaigh Oberlandesgericht Hamm (Cúirt Uachtarach Réigiúnach Hamm, an Ghearmáin), arb í an chúirt a rinne an tarchur sa chás seo í, go raibh eiseachadadh A. chun na Tuirce inghlactha. Dar leis an gcúirt sin, níl aon bhacainn ar eiseachadadh de réir bhrí Airteagal 6(2) de IRG agus Airteagal 3(1) agus (2) den Choinbhinsiún Eorpach um Eiseachadadh. Chinn an chúirt sin – i bhfianaise na n‑áiteamh arna gcur chun cinn ag A. agus na ndoiciméid arna dtíolacadh chomh maith leis an bhfianaise a cuireadh faoina bráid maidir leis an nós imeachta tearmainn san Iodáil – nach raibh aon bhaol ann go ndéanfaí géarleanúint pholaitiúil air ná go raibh forais thromchúiseacha ann lena chreidiúint go ndearnadh an iarraidh ar eiseachadadh, bunaithe ar chion neamh-pholaitiúil a dhéanamh, chun A. a ionchúiseamh nó chun pionós a ghearradh air mar gheall ar a thuairimí polaitiúla nó go bhféadfaí a staid a ghéarú, i gcás tabhairt suas, ar na cúiseanna sin.
23.
Ní chuireann an cinneadh chun stádas dídeanaí a dheonú, arna ghlacadh ag údaráis na hIodáile, cosc ar eiseachadadh A. go dtí an Tuirc. Is dhá nós imeachta ar leith i ndáiríre iad, a d’fhéadfadh teacht ar chinntí malartacha. É sin ráite, mura bhfuil éifeacht cheangailteach ag cinneadh chun stádas dídeanaí a dheonú, i gcomhréir le dlí na Gearmáine, maidir leis an nós imeachta eiseachadta, d’fhéadfadh sé a bheith ina fhianaise chun críocha scrúdú neamhspleách a dhéanamh ar na coinníollacha atá leagtha síos in Airteagal 6(2) de IRG agus in Airteagal 3(1) agus (2) den Choinbhinsiún Eorpach um Eiseachadadh.
24.
Dá bhrí sin, rinne an chúirt a rinne an tarchur a measúnú féin ar an mbaol géarleanúna polaitiúla ina raibh A. i bhfianaise na staide sa Tuirc. Ar bhonn na fianaise atá ina seilbh, mheas sí go raibh an ráthaíocht arna tabhairt ag údaráis na Tuirce fónta, eadhon, i gcás eiseachadadh A. chuig an Tuirc, go ráthófaí a cheart chun trialach córa sna himeachtaí ina choinne. Ina theannta sin, measann an chúirt sin, i gcás eiseachadadh A. chuig an Tuirc, nach mbeadh baol tromchúiseach nithiúil ann go ndéanfaí géarleanúint pholaitiúil air ansin, agus mar thoradh air sin nach gcuirfeadh an prionsabal non‑refoulement a eascraíonn ó Airteagal 33 de Choinbhinsiún na Ginéive cosc ar eiseachadadh ach oiread.
25.
Chuir Bundesversfassungsgericht (an Chúirt Bhunreachtúil na Cónaidhme, an Ghearmáin) an t‑ordú sin ar neamhní le linn achomharc bunreachtúil a rinne A. ina choinne. Mar is léir, go bunúsach, ó ordú na cúirte sin an 30 Márta 2022, theip ar Oberlandesgericht Hamm (Cúirt Uachtarach Réigiúnach Hamm, an Ghearmáin) an cheist a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais chun réamhrialú a dhéanamh ar an gceist, atá ábhartha chun an díospóid a réiteach sna príomhimeachtaí agus nua, cibé acu, faoi dhlí an Aontais, atá deonú stádais dídeanaí do A. ag údaráis na hIodáile ceangailteach ar an nós imeachta eiseachadta a rinneadh sa Ghearmáin agus, dá bhrí sin, ní gá go gcoisctear a eiseachadadh chuig an Tuirc. (
19
)
26.
Tar éis tharchur an cháis chuig Oberlandesgericht Hamm (Cúirt Uachtarach Réigiúnach Hamm), ní mór don Oberlandesgericht Hamm (Cúirt Uachtarach Réigiúnach Hamm) rialú nua a thabhairt ar an iarraidh ar eiseachadadh. Tugann an chúirt sin le fios go bhfuil an cheist dá dtagraítear sa phointe roimhe seo den Tuairim seo – nach bhfuil cinneadh déanta ag an gCúirt ina leith – ina conspóid i litríocht acadúil an dlí.
27.
Dá bhrí sin, tá cuid den litríocht dhlíthiúil i bhfabhar éifeacht cheangailteach cinnidh chun stádas dídeanaí a dheonú i gcomhthéacs imeachtaí eiseachadta. Bhainfí de thátal as Airteagal 9(2) agus (3) de Threoir 2013/32, lena bhforáiltear go bhféadfar iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta a eiseachadadh chuig tríú tír ar choinníoll go bhfuil na húdaráis inniúla tar éis a áirithiú nach ndéanfar refoulement díreach ná indíreach mar thoradh ar an gcinneadh maidir le heiseachadadh, nuair a bheidh cinneadh déanta ag Ballstát stádas dídeanaí a dheonú, nach mbeadh údarú ann chun an duine ag a bhfuil an stádas sin a eiseachadadh a thuilleadh le dlí an Aontais. Chaithfí an dara habairt d’Airteagal 6 den Dlí maidir le tearmann a léiriú ansin i gcomhréir le dlí an Aontais. Thairis sin, áitíonn an chuid sin den litríocht dhlíthiúil go leagtar síos le Treoracha 2011/95 agus 2013/32 rialacha sonracha maidir le stádas dídeanaí a scor, a eisiamh nó a chúlghairm. (
20
) Mura mbeadh cinneadh chun stádas dídeanaí a dheonú ceangailteach i gcomhthéacs nós imeachta eiseachadta agus dá bhrí sin go bhféadfaí freagairt go fabhrach d’iarraidh ar eiseachadadh dídeanaí atá aitheanta mar dhídeanaí ag údaráis Ballstáit eile, thiocfaí timpeall ar na rialacha sin.
28.
De réir cuid eile den litríocht dhlíthiúil, ar an taobh eile, mheas reachtas an Aontais go bhfuil nósanna imeachta tearmainn agus eiseachadta neamhspleách ar a chéile, rud a chiallaíonn nach féidir éifeacht cheangailteach a bheith ag cinneadh chun stádas dídeanaí a dheonú i gcomhthéacs imeachtaí eiseachadta. D’fhéadfadh tréimhse fhada a bheith caite idir an cinneadh stádas dídeanaí a dheonú agus tionscnamh an nós imeachta eiseachadta, rud a d’fhágfadh go bhféadfadh athrú bunúsach a bheith tagtha ar an staid. D’fhéadfadh an nós imeachta sin a bheith ar an gcéad deis chun scrúdú a dhéanamh ar na forais le heisiamh ó stádas dídeanaí, rud a d’fhéadfadh a bheith ina údar le stádas dídeanaí a chúlghairm. Dá n‑aithneofaí cinneadh chun stádas dídeanaí a dheonú mar chinneadh a bhfuil éifeacht cheangailteach aige i gcomhthéacs nós imeachta eiseachadta, bheadh gá le nós imeachta cúlghairme a thionscnamh roimh ré, rud nach n‑éilítear le Treoir 2011/95. Ba cheart comhlíonadh phrionsabal an non‑refoulement a áirithiú, áfach, i gcomhréir le hAirteagal 21(1) de Threoir 2011/95.
29.
Aontaíonn an chúirt a rinne an tarchur leis an léiriú sin agus, thairis sin, coinníonn sí na measúnuithe a rinneadh cheana ina hordú an 2 Samhain 2021.
30.
Chuir sí i bhfios go láidir go bhfuil nósanna imeachta tearmainn agus eiseachadta neamhspleách ar a chéile. Níl aon fhoráil shainráite i dTreoir 2011/95 ná i dTreoir 2013/32 lena bhforáiltear d’éifeacht cheangailteach cinnidh lena ndeonaítear stádas dídeanaí i gcomhthéacs imeachtaí eiseachadta.
31.
Ina theannta sin, chiallódh aithint éifeachta den sórt sin, i gcás ina n‑aimseofaí, le linn an nós imeachta eiseachadta, tosca nua a thabharfadh údar maith le measúnú difriúil a dhéanamh ar an mbaol géarleanúna polaitiúla a bheadh os comhair an duine iarrtha, go mbeadh sé riachtanach fanacht go dtí go ndéanfaidh údarás an Bhallstáit inar deonaíodh an stádas dídeanaí an stádas sin a tharraingt siar, i gcás inarb iomchuí. Chuirfeadh sé sin síneadh leis an nós imeachta eiseachadta, rud a bheadh ar neamhréir le prionsabal an luais, a bhfuil feidhm aige go háirithe nuair a chuirtear an duine lena mbaineann faoi easaoránach.
32.
Ina theannta sin, leagann an chúirt a rinne an tarchur béim air go bhfuil sé comhsheasmhach leis an gcuspóir dlisteanach saoirse ó phionós a sheachaint – arna aithint ag an gCúirt (
21
) – a mheas, d’ainneoin gur dheonaigh Ballstát stádas dídeanaí, gur féidir an duine iarrtha a eiseachadadh chuig a thríú tír thionscnaimh, a mhéid nach bhfuil an t-eiseachadadh sin i gcontrárthacht leis an dlí idirnáisiúnta nó le dlí an Aontais, go háirithe Airteagal 18 agus Airteagal 19(2) den Chairt. I ndáil leis sin, cé go bhfágtar, le dlí na Gearmáine gur féidir, go teoiriciúil, imeachtaí coiriúla a thionscnamh i gcoinne an duine iarrtha in éagmais eiseachadadh, ní bheadh an t‑ionchúiseamh sin indéanta, i gcleachtas, i bhfianaise na heaspa fianaise atá ar fáil maidir le gníomhartha a tharla sa Tuirc, rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le saoirse an duine iarrtha ó phionós.
33.
Sna himthosca sin, chinn Oberlandesgericht Hamm (Cúirt Uachtarach Réigiúnach Hamm) na himeachtaí a chur ar fionraí agus an cheist seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘Ar cheart forálacha comhcheangailte d’Airteagal 9(2) agus (3) de [Threoir 2013/32/AE] agus Airteagal 21(1) de [Threoir 2011/95/AE] a léiriú sa chiall go bhfuil aitheantas cinntitheach do dhuine mar dhídeanaí de réir bhrí [Choinbhinsiún na Ginéive] maidir le stádas dídeanaithe i mBallstát eile den Aontas Eorpach, ina cheangal chun críocha an nós imeachta eiseachadta sa Bhallstát ar iarradh air duine den sórt sin a eiseachadadh mar gheall ar an oibleagáid faoi dhlí an Aontais an dlí náisiúnta a léiriú i gcomhréir leis na treoracha (Airteagal 288, tríú mír, CFAE agus Airteagal 4(3) CAE), is é sin le rá, an bhfuil sé ceangailteach sa chaoi go bhfuil sé fíor-dhodhéanta an duine a eiseachadadh chuig an tríú tír nó chuig an tír thionscnaimh go dtí go ndéanfar aitheantas mar dhídeanaí a chúlghairm nó go dtí go mbeidh sé imithe in éag?’
34.
Chuir A., Rialtais na Gearmáine agus na hIodáile agus an Coimisiún Eorpach barúlacha i scríbhinn isteach.
35.
Tionóladh éisteacht an 12 Meitheamh 2023, agus d’fhreastail A., Rialtas na Gearmáine agus Rialtas na hIodáile agus an Coimisiún uirthi.
IV. Measúnú
36.
Trína ceist, iarrann an chúirt a rinne an tarchur ar an gCúirt soiléiriú a dhéanamh ar an ngaol idir rialacha dhlí an Aontais maidir le cosaint idirnáisiúnta agus inniúlacht na mBallstát i réimse an eiseachadta. Go sonrach, is gá an éifeacht – atá ag cinneadh arna dhéanamh ag Ballstát chun stádas dídeanaí a dheonú i bhfabhar duine – ar nós imeachta eiseachadta arna sheoladh i mBallstát eile i leith an duine sin a shainiú, i gcás gurb í an tríú tír ónar theith ón duine sin a dhéanann an iarraidh ar eiseachadadh. An bhfuil éifeacht cheangailteach aige ar údarás an Bhallstáit a fhaigheann an iarraidh ar eiseachadadh, ionas go mbeidh an t‑údarás sin faoi cheangal ina mheasúnú ag cinneadh den sórt sin, nó nach bhfuil ann ach fachtóir amháin nach mór don údarás sin a chur san áireamh? An gciallaíonn freagra fabhrach ar an iarraidh ar eiseachadadh nach mór stádas dídeanaí a chúlghairm roimh ré? Tagraíonn an chúirt sin, i ndáil leis sin, d’Airteagal 9(2) agus (3) de Threoir 2013/32 agus d’Airteagal 21(1) de Threoir 2011/95, arb iomchuí, dar liom, Airteagal 78(2) CFAE agus Airteagal 18 agus Airteagal 19(2) den Chairt a chur leo.
37.
Mar réamhphointe, ba mhaith liom a chur in iúl, más rud é – in éagmais comhaontú idirnáisiúnta ar an ábhar sin idir an tAontas Eorpach agus an tríú Stát lena mbaineann, sa chás seo an Tuirc – go dtagann na rialacha maidir le heiseachadadh faoi inniúlacht na mBallstát, ceanglaítear ar na Ballstáit chéanna sin an inniúlacht sin a fheidhmiú i gcomhréir le dlí an Aontais. (
22
)
38.
Ina theannta sin, sa mhéid gur deonaíodh stádas dídeanaí do A. san Iodáil i gcomhréir le rialacha dhlí tánaisteach an Aontais maidir le cosaint idirnáisiúnta agus gur fheidhmigh sé a cheart ina dhiaidh sin chun gluaiseacht agus cónaí i mBallstát seachas an Ballstát a thug an stádas dídeanaí dó, (
23
) tagann an cás atá i gceist sna príomhimeachtaí faoi raon feidhme dhlí an Aontais. Dá réir sin, tá sé beartaithe forálacha na Cairte, go háirithe Airteagal 18 agus Airteagal 19(2) di, a chur i bhfeidhm i gcomhthéacs scrúdú a dhéanamh ar an iarraidh ar eiseachadadh atá i gceist sna príomhimeachtaí.
39.
Mar is léir ó Airteagal 6 den Dlí maidir le tearmann, níl éifeacht cheangailteach ag an gcinneadh Iodálach lena ndeonaítear stádas dídeanaí do A. i gcomhthéacs nós imeachta eiseachadta a sheoltar sa Ghearmáin agus, dá bhrí sin, ní fhéadfaí eiseachadadh a dhiúltú go huathoibríoch mar thoradh air sin. Bheadh an rud céanna i bhfeidhm freisin dá gcinnfeadh údarás Gearmánach stádas dídeanaí a dheonú.
40.
Leis an gceist atá aici, iarrann an chúirt a rinne an tarchur ar an gCúirt a chur in iúl an gá go mbeadh an cás difriúil faoi dhlí an Aontais. Is é sin le rá, an gá go gceanglófaí le dlí an Aontais ar Bhallstát diúltú duine a eiseachadadh fad a bheidh stádas dídeanaí aige arna dheonú ag Ballstát eile?
41.
Comhaontaíonn na páirtithe agus na páirtithe leasmhara eile sna himeachtaí seo nach mór ról tábhachtach a bheith ag cinneadh stádas dídeanaí a dheonú i mBallstát amháin in imeachtaí eiseachadta arna seoladh i mBallstát eile. Níl easaontas ann ach maidir le méid beacht na n‑éifeachtaí atá le cur i leith cinneadh den sórt sin.
42.
Chun an cheist a fhreagairt an bhfuil éifeacht cheangailteach ag cinneadh arna ghlacadh ag Ballstát maidir le stádas dídeanaí a dheonú i gcomhthéacs imeachtaí eiseachadta a sheoltar i mBallstát eile, is gá soiléiriú a dhéanamh ar na hoibleagáidí atá ar an mBallstát sin i gcás a thagann faoi raon feidhme dhlí an Aontais.
43.
Mar a luaigh mé thuas, tá sé beartaithe forálacha na Cairte, go háirithe Airteagal 18 agus Airteagal 19(2) di, a chur i bhfeidhm i gcomhthéacs scrúdú a dhéanamh ar an iarraidh ar eiseachadadh atá i gceist sna príomhimeachtaí. Dá bhrí sin, is faoin mBallstát iarrtha atá sé a fhíorú nach ndéanfaidh eiseachadadh dochar do chearta bunúsacha an duine iarrtha, go háirithe na cearta dá dtagraítear sna forálacha sin.
44.
Faoi Airteagal 18 den Chairt, ‘ráthófar an ceart chun tearmainn i gcomhréir le rialacha [Coinbhinsiún na Ginéive] agus i gcomhréir le [na Conarthaí]’. Ina theannta sin, de réir Airteagal 19(2) den Chairt, ‘ní fhéadfar aon duine a choimhthiú, a dhíbirt ná a eiseachadadh chuig Stát ina bhfuil baol tromchúiseach ann go gcuirfear pionós an bháis, céasadh ná íde nó pionós eile atá mídhaonna nó táireach ar dhuine’.
45.
Ráthaítear an ceart chun tearmainn ar bhonn phrionsabal an non‑refoulement atá cumhdaithe in Airteagal 33(1) de Choinbhinsiún na Ginéive. I ndlí an Aontais, ráthaítear an prionsabal sin, mar cheart bunúsach, in Airteagal 18 den Chairt, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 33 den Choinbhinsiún sin, agus in Airteagal 19(2) den Chairt. (
24
) Tá comhlíonadh an phrionsabail sin ina cheangal ar na Ballstáit freisin faoi Airteagal 21(1) de Threoir 2011/95. De réir mar a chuireann UNHCR in iúl, ‘is bunchloch an chórais idirnáisiúnta cosanta dídeanaithe é prionsabal an non‑refoulement, lena gcuirtear cosc ar dhídeanaithe a chur ar ais go héigeantach chuig áit ina bhfuil siad i mbaol géarleanúna’. (
25
)
46.
Chinn an Chúirt go seasta ón mbreithiúnas a thug sí an 6 Meán Fómhair 2016, Petruhhin, (
26
) i gcás ina bhfuil sé beartaithe ag an mBallstát iarrtha duine a thagann faoi raon feidhme dhlí an Aontais a eiseachadadh arna iarraidh sin do thríú tír, nach mór don Bhallstát sin a fhíorú nach sáróidh eiseachadadh na cearta a ráthaítear leis an gCairt, go háirithe Airteagal 19(2) de. (
27
) Ní fhéadfaidh na Ballstáit náisiúnach eachtrach a choimhthiú, a dhíbirt ná a eiseachadadh i gcás ina bhfuil forais shubstaintiúla ann lena chreidiúint go mbeidh fíorbhaol ann go gcaithfear leis ar bhealach a thoirmisctear le hAirteagal 4 agus le hAirteagal 19(2) den Chairt é sa tír cinn scríbe, lena dtoirmisctear céasadh agus íde nó pionós atá mídhaonna nó táireach i ndearbhthéarmaí, beag beann ar iompar an duine lena mbaineann, chomh maith le haistriú chuig Stát ina bhfuil baol tromchúiseach ann go gcaithfear ar an gcaoi sin le duine. (
28
) Foráiltear le dlí an Aontais, i ndáil leis sin, do chosaint idirnáisiúnta níos fairsinge do dhídeanaithe ná an chosaint a ráthaítear le Coinbhinsiún na Ginéive, lena gceadaítear, ó thaobh an dlí de, refoulement a dhéanamh ar an dídeanaí chuig tír ina mbeadh a shaol nó a shaoirse faoi bhagairt, sna cásanna dá dtagraítear in Airteagal 33(2) de. (
29
)
47.
Is faoin mBallstát iarrtha freisin atá sé a áirithiú go mbainfear leas éifeachtach as an gceart atá cumhdaithe in Airteagal 18 den Chairt. (
30
) Fad is féidir leis an duine iarrtha cáilíocht mar dhídeanaí a agairt, a chaithfear a idirdhealú ó stádas dídeanaí de réir mar a chinn an Chúirt, (
31
) cuirtear cosc, leis an Airteagal sin, ar an duine sin a eiseachadadh chuig tír ina mbeadh sé i mbaol géarleanúna.
48.
Dá bhrí sin, le prionsabal an non‑refoulement, cuirtear cosc ar Bhallstát náisiúnach tríú tír a bhfuil stádas dídeanaí faighte aige i mBallstát eile a eiseachadadh chuig tír ina bhfuil forais shubstaintiúla ann lena chreidiúint, i gcás eiseachadta, go mbeadh an náisiúnach sin neamhchosanta ar fhíorbhaol go gcaithfear leis ar bhelaach atá i gcontrárthacht le hAirteagal 18 nó le hAirteagal 19(2) den Chairt. (
32
)
49.
Agus scrúdú á dhéanamh féachaint an gcomhlíontar prionsabal an non‑refoulement, an bhfuil an Ballstát iarrtha faoi cheangal ag cinneadh arna ghlacadh ag Ballstát eile stádas dídeanaí a dheonú, ionas go gcaithfidh sé diúltú an duine lena mbaineann a eiseachadadh fad a bheidh an stádas sin ag an duine sin?
50.
Ní dóigh liom é seo, ar dhá phríomhchúis.
51.
Ar an gcéad dul síos, a mhéid nach bhforáiltear le dlí an Aontais, ag an gcéim reatha dá fhorbairt, d’aitheantas frithpháirteach idir na Ballstáit do chinntí lena ndeonaítear stádas dídeanaí, is cosúil nach féidir liom éifeacht cheangailteach a bheith ag cinneadh den chineál sin arna ghlacadh ag Ballstát i gcomhthéacs nós imeachta eiseachadta a dhéantar i mBallstát eile (Roinn A).
52.
Ar an dara dul síos, is dhá nós imeachta ar leith iad an nós imeachta eiseachadta agus an nós imeachta chun stádas dídeanaí a chúlghairm, ionas nach féidir eiseachadadh a dhéanamh coinníollach ar stádas dídeanaí an duine iarrtha a chúlghairm roimh ré, ach go bhfuil sé faoi réir scrúdú uathrialach nuashonraithe ag an údarás inniúil i gcúrsaí eiseachadta maidir le comhlíonadh phrionsabal an non‑refoulement (Roinn B).
53.
Is toisc thar a bheith tromchúiseach áfach é cinneadh arna ghlacadh ag Ballstát maidir le stádas dídeanaí a dheonú agus ní mór é a chur san áireamh i gcomhthéacs an nós imeachta eiseachadta a dhéantar i mBallstát eile (Roinn C). Measaim freisin nach mór an nós imeachta sin a sheoladh i gcomhréir le prionsabal an chomhair dhílis d’fhonn comhsheasmhacht na gcinntí a dhéanann na Ballstáit laistigh den limistéar saoirse, slándála agus ceartais a áirithiú (‘LSSC’), rud a thugann le tuiscint go ndéantar faisnéis a mhalartú idir na húdaráis atá freagrach as eiseachadadh agus tearmann (Roinn D).
A.
Prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh in easnamh idir na Ballstáit maidir le cinntí lena ndeonaítear stádas dídeanaí
54.
Maidir leis an gceist an bhfuil éifeacht cheangailteach ag cinneadh arna ghlacadh ag Ballstát chun stádas dídeanaí a dheonú i gcomhthéacs imeachtaí eiseachadta a sheoltar i mBallstát eile, tá dlúthbhaint aici leis an gceist an bhfuil nó nach bhfuil prionsabal aitheantais fhrithpháirtigh ann idir na Ballstáit maidir le cinntí lena ndeonaítear stádas dídeanaí.
55.
Cé is moite den chás seo, beidh ar an gCúirt rialú ar an tsaincheist sin i dtrí chás eile atá ar feitheamh faoi láthair. (
33
) Cé go dtarlaíonn an cás seo i gcomhthéacs difriúil, i gcomparáid leis an trí chás sin, eadhon eiseachadadh, ardaítear an cheist, ar bhonn phrionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh, maidir leis an éifeacht cheangailteach a d’fhéadfadh a bheith ann i mBallstát amháin maidir le cinneadh chun stádas dídeanaí a dheonú arna ghlacadh i mBallstát eile. Dá bhrí sin, iarrtar ar an gCúirt sna cásanna sin soiléiriú a dhéanamh ar an rogha atá ag údarás atá freagrach as iarratas ar chosaint idirnáisiúnta a scrúdú nó ag údarás atá freagrach as iarratas eiseachadta a scrúdú, i gcás cinnidh chun stádas dídeanaí a dheonú a ghlac Ballstát eile roimhe sin.
56.
Ag an éisteacht, d’iarr an Chúirt ar na páirtithe agus ar pháirtithe leasmhara eile sna himeachtaí a dtuairimí a chur in iúl maidir leis an bhfadhb íogair sin.
57.
Dála Rialtas na Gearmáine agus an Choimisiúin, measaim nach leagtar síos le dlí an Aontais Eorpaigh, ag an gcéim seo dá fhorbairt, prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh idir na Ballstáit maidir le cinntí lena ndeonaítear stádas dídeanaí. (
34
)
58.
Is fíor, mar a d’áitigh Rialtas na hIodáile, go bunúsach, a thacaíonn le haitheantas frithpháirteach na gcinntí sin, go bhféadfaí a mheas go bhfuil spiorad an Chomhchórais Eorpaigh Tearmainn i bhfabhar an aitheantais sin, rud a chiallaíonn gur cheart go mbeadh cinneadh arna dhéanamh ag Ballstát amháin chun stádas dídeanaí a dheonú ina cheangal ar údaráis na mBallstát eile.
59.
Déantar foráil in Airteagal 78(2)(a) CFAE maidir le bearta a ghlacadh a bhaineann le comhchóras Eorpach tearmainn ina mbeidh stádas aonfhoirmeach tearmainn do náisiúnaigh tríú tír, atá bailí ar fud an Aontais. Mar a dhearbhaítear le haithris 3 sa bhrollach a ghabhann le Treoir 2011/95, tá an córas sin, a bhfuil an treoir sin agus Treoir 2013/32 mar chuid de, bunaithe ar chur i bhfeidhm iomlán agus cuimsitheach Choinbhinsiún na Ginéive, agus ar an dearbhú nach seolfar aon duine ar ais chuig tír ina bhfuil sé i mbaol géarleanúna arís. (
35
)
60.
Thairis sin, tá an Comhchóras Eorpach Tearmainn bunaithe ar phrionsabal na muiníne frithpháirtí, (
36
) arb é sin atá mar bhunús agus mar choinníoll ag prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh. Dar leis an gCúirt, ceanglaítear, le prionsabal na muiníne frithpháirtí, ar gach Ballstát a mheas, ach amháin in imthosca eisceachtúla, go bhfuil dlí an Aontais agus, go háirithe, na cearta bunúsacha a aithnítear i ndlí an Aontais á gcomhlíonadh ag gach Ballstát eile. (
37
)
61.
Uime sin, i gcomhthéacs an Chomhchórais Eorpaigh Tearmainn, ní mór talamh slán a dhéanamh de go bhfuil an bealach lena gcaitear le hiarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta i ngach Ballstát i gcomhréir le ceanglais na Cairte, le Coinbhinsiún na Ginéive agus leis an gCoinbhinsiún chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint. (
38
) Sin mar atá an scéal, go háirithe, agus Airteagal 33(2)(a) de Threoir 2013/32 (
39
) á chur i bhfeidhm, arb ionann é, i gcomhthéacs an nós imeachta tearmainn comhchoiteann dá bhforáiltear leis an Treoir sin, agus léiriú ar phrionsabal na muiníne frithpháirtí. (
40
)
62.
Thairis sin, ní mór, de bhun Airteagal 20(3) de Rialachán (AE) Uimh. 604/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 lena mbunaítear na critéir agus na sásraí lena gcinntear cé acu Ballstát atá freagrach as, scrúdú a dhéanamh ar iarratas ar chosaint idirnáisiúnta arna thaisceadh i gceann de na Ballstáit ag náisiúnach tríú tír nó ag duine gan stát, (
41
) ní ghlacann ach Ballstát amháin cinneadh maidir le hiarratas den sórt sin. Ina theannta sin, déantar foráil sa Chomhchóras Eorpach Tearmainn chun na rialacha céanna chun iarratais a scrúdú a chur i bhfeidhm go forleathan beag beann ar an mBallstát atá freagrach as an scrúdú sin. (
42
) Ba cheart a thabhairt faoi deara freisin gurb é príomhchuspóir Threoir 2011/95, mar is léir ó Airteagal 1 den Treoir sin agus aithris 12 di, a áirithiú go gcuirfidh na Ballstáit uile critéir chomhchoiteanna i bhfeidhm chun daoine a shainaithint a bhfuil cosaint idirnáisiúnta de dhíth orthu i ndáiríre agus chun íosleibhéal sochar a áirithiú do na daoine sin sna Ballstáit uile. (
43
)
63.
D’fhéadfadh sé, mar thoradh nádúrtha, go mbeadh prionsabal aitheantais fhrithpháirtigh ann idir na Ballstáit maidir le cinntí lena ndeonaítear stádas dídeanaí a bheith i gceist le cur i bhfeidhm rialacha comhchoiteanna agus critéar coiteann, rud a chiallaíonn gur cheart go mbeadh cinntí den sórt sin ceangailteach ar údaráis na Stát sin go léir. D’fhéadfadh sé go mbeadh sé d’éifeacht aige sin ansin cosc a chur ar údarás cinntitheach imeacht ón gconclúid ar tháinig an t‑údarás a dheonaigh stádas dídeanaí roimhe sin do dhuine i mBallstát eile. D’fhéadfadh sé a bheith d’éifeacht aige freisin cosc a chur ar údarás a ndearnadh iarraidh ar eiseachadadh ina leith freagairt go fabhrach d’iarraidh den sórt sin, agus é mar bhunsmaoineamh, trí ghlacadh le heiseachadadh duine dár deonaíodh stádas dídeanaí i mBallstát eile, go mbainfeadh an t‑údarás sin de facto an stádas sin den duine sin.
64.
Ní mór a rá nach bhfuil léiriú iomlán tugtha go fóill ag reachtas an Aontais Eorpaigh, trí phrionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh idir na Ballstáit a leagan síos maidir le cinntí lena ndeonaítear stádas dídeanaí agus trí shonrú a dhéanamh ar na rialacha mionsonraithe maidir leis an bprionsabal sin a chur chun feidhme, an cuspóir atá lehAirteagal 78(2)(a) CFAE, eadhon stádas aonfhoirmeach tearmainn do náisiúnaigh tríú tír, atá bailí ar fud an Aontais Eorpaigh. Dá bhrí sin, déantar foráil i ndlí príomha an Aontais maidir leis an gComhchóras Eorpach Tearmainn a bhunú de réir a chéile, ar córas é nach mór a dhéanamh i gcéimeanna chun stádas aonfhoirmeach tearmainn a bheidh bailí ar fud an Aontais Eorpaigh a bhaint amach san fhadtéarma. (
44
) Mar a d’áitigh Rialtas na Gearmáine agus an Coimisiún, tá an Comhchóras Eorpach Tearmainn á fhorbairt de réir a chéile agus is faoi reachtas an Aontais amháin atá sé cinneadh a dhéanamh, i gcás inarb iomchuí, maidir le héifeacht cheangailteach trasteorann a thabhairt do chinntí lena ndeonaítear stádas dídeanaí.
65.
Tá sé tábhachtach, i ndáil leis sin, a chur in iúl, cé gurb í an mhuinín fhrithpháirteach an bonn is gá chun aitheantas frithpháirteach a thabhairt do chinntí arna nglacadh ag údaráis inniúla na mBallstát i gcomhthéacs LSSC, nach leor an mhuinín sin mura bhfuil foráil shainráite sa dlí príomha ag gabháil leis nó mura bhfuil rún sainráite ag reachtas an Aontais Eorpaigh ceangal a chur ar na Ballstáit aitheantas den sórt sin a dheonú. I ndáil leis sin, tugaim faoi deara aon tagairt shainráite i dTreoir 2011/95 agus i dTreoir 2013/32 do phrionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh idir na Ballstáit do chinntí lena ndeonaítear cosaint idirnáisiúnta. Tugaim faoi deara freisin, i gcás inar mian leis an reachtas sin prionsabal den sórt sin a leagan síos i réimse a thagann faoi réim LSSC, go ndéanann sé amhlaidh go sainráite. (
45
)
66.
Tugaim faoi deara, thairis sin, go gcinneann an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine freisin nach bhfuil aitheantas frithpháirteach do chinntí tearmainn uathoibríoch. (
46
)
67.
Leanann sé, i mo thuairim, ó na breithnithe thuas go bhfuil údarás cinntitheach Ballstáit a fhaigheann iarratas ar chosaint idirnáisiúnta agus a roghnaíonn gan leas a bhaint as an rogha a thugtar dó le hAirteagal 33(2)(a) de Threoir 2013/32 chun a mheas go bhfuil iarratas den sórt sin do-ghlactha i gcás inar dheonaigh Ballstát eile (
47
) cosaint idirnáisiúnta, nach bhfuil sé faoi cheangal ag cinneadh arna ghlacadh ag Ballstát eile stádas dídeanaí a dheonú. Ní mór don údarás sin scrúdú a dhéanamh ansin ar an iarratas sin ar an bhfiúntas, i gcomhréir le forálacha Threoir 2011/95 agus Threoir 2013/32, agus ní mór dó a chinneadh an gcomhlíonann an t‑iarratasóir na coinníollacha substainteacha maidir leis an gcosaint sin a dheonú, trí scrúdú neamhspleách a dhéanamh nach féidir toradh an scrúdaithe sin a réamhchinneadh leis an gcinneadh a rinne Ballstát eile roimhe sin stádas dídeanaí a dheonú. Ní cheanglaítear le haon fhoráil de Threoir 2011/95 ná de Threoir 2013/32 ar na Ballstáit stádas dídeanaí a dheonú do dhuine ar an aon fhoras amháin gur dheonaigh Ballstát eile an stádas sin don duine sin cheana féin.
68.
Ní mór teacht ar an gconclúid chéanna, i mo thuairimse, i gcás nach féidir le Ballstát, de bhun an chásdlí a d’eascair as breithiúnas an 19 Márta 2019, Ibrahim agus páirtithe eile (
48
) leas a bhaint as an rogha dá bhforáiltear in Airteagal 33(2)(a) de Threoir 2013/32 chun a dhearbhú go bhfuil iarratas ar chosaint idirnáisiúnta do-ghlactha. (
49
) Tugaim faoi deara, i ndáil leis sin, nach bhforáiltear leis an Treoir sin ná le Treoir 2011/95 d’aon mhaolú ar an oibleagáid atá ar Bhallstát iarratas ar chosaint idirnáisiúnta a scrúdú ar an bhforas gur dheonaigh Ballstát eile stádas dídeanaí do dhuine, i gcás nach bhféadfaí a mheas go bhfuil an t‑iarratas sin do-ghlactha.
69.
Tá an réiteach sin ag teacht leis an riail go ndeonaítear stádas dídeanaí nó cosaint choimhdeach tar éis scrúdú iomlán nuashonraithe a dhéanamh ar an ngá atá le cosaint idirnáisiúnta. Eascraíonn sé as an dara habairt d’Airteagal 4(1) de Threoir 2011/95 agus as Airteagal 10(2) agus (3) de Threoir 2013/32, i gcomhar leis an iarratasóir, go ndéanfaidh an Ballstát scrúdú iomchuí ar an iarratas, ar bhonn aonair, oibiachtúil agus neamhchlaonta, ar bhonn faisnéis bheacht agus chothrom le dáta. Má dhealraíonn sé go gcomhlíonann an t-iarratasóir na caighdeáin íosta arna mbunú le dlí an Aontais chun tairbhe a bhaint as stádas dídeanaí nó as cosaint choimhdeach, agus ar choinníoll go gcomhlíonann sé na coinníollacha a leagtar síos i gCaibidlí II agus III nó i gCaibidlí II agus V de Threoir 2011/95 faoi seach, ceanglaítear ar na Ballstáit, ag féachaint d’Airteagail 13 agus 18 den treoir sin agus faoi réir na bhforas le haghaidh eisiaimh a leagtar síos sa treoir sin, an chosaint idirnáisiúnta atá á lorg a dheonú. Níl aon rogha acu ina leith sin. (
50
) Ina theannta sin, i gcomhréir leis an méid a luaitear in aithris 12 de Threoir 2011/95, tá stádas dídeanaí ceaptha do dhaoine ‘go fírinneach a bhfuil cosaint idirnáisiúnta de dhíth orthu’.
70.
Eascraíonn sé as an méid sin roimhe seo nach gceanglaítear ar údaráis an Bhallstáit ina dtaisctear iarratas ar chosaint idirnáisiúnta aitheantas a thabhairt don iarratasóir mar dhídeanaí gan scrúdú a dhéanamh ar shubstaint an iarratais sin d’fhonn a fháil amach an gcomhlíontar na coinníollacha substainteacha maidir le cosaint idirnáisiúnta a dheonú a leagtar síos i dTreoir 2011/95.
71.
Tacaítear leis an léiriú sin leis an gcuspóir gluaiseachtaí tánaisteacha a theorannú, (
51
) rud a d’fhéadfaí a spreagadh dá bhféadfadh tairbhithe cosanta idirnáisiúnta i mBallstát a bheith ag brath ar an bhfíoras go bhfuil éifeacht cheangailteach freisin ag an gcinneadh lena ndeonaítear cosaint den sórt sin ar údaráis na mBallstát eile.
72.
Ba mhaith liom a rá freisin go bhféadfadh an fhéidearthacht, dá bhforáiltear in Airteagal 3 de Threoir 2011/95, do na Ballstáit scrúdú a dhéanamh ar iarratais ar chosaint idirnáisiúnta agus stádas dídeanaí a dheonú i gcoinníollacha níos fabhraí ná na coinníollacha dá bhforáiltear leis an Treoir sin a bheith ar neamhréir le haitheantas frithpháirteach cinntí lena ndeonaítear an stádas sin. (
52
) Mar a luaigh Rialtas na Gearmáine ag an éisteacht, dá nglacfaí leis nach mór do na Ballstáit eile cinneadh dearfach maidir le tearmann a aithint, d’fhéadfadh an Ballstát a ghlac an cinneadh sin forálacha níos fabhraí a fhorchur ar na Ballstáit sin.
73.
Dá bhrí sin, de bharr na dtosca sin uile, measaim nach leagtar síos le dlí an Aontais Eorpaigh, ag an gcéim seo dá fhorbairt, prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh idir na Ballstáit maidir le cinntí lena ndeonaítear stádas dídeanaí. Dá bhrí sin, ní féidir éifeacht cheangailteach a bheith ag cinneadh den sórt sin arna dhéanamh ag Ballstát ar údaráis de chuid Ballstáit eile atá inniúil maidir le hábhar a chinnidh.
74.
Measaim, más rud é, maidir le húdarás Ballstáit atá inniúil scrúdú a dhéanamh ar iarratas ar chosaint idirnáisiúnta i ndáil le duine ar deonaíodh stádas dídeanaí dó cheana i mBallstát eile, nach bhfuil sé faoi cheangal ag an measúnú a rinne an Ballstát sin mar gheall ar easpa éifeacht cheangailteach an chinnidh lena ndeonaítear an stádas sin, nach féidir an seasamh a bheith aige ar shlí eile, faoi dhlí an Aontais, i gcás údarás atá inniúil ar iarraidh eiseachadta a scrúdú. Dá bhrí sin, i staid reatha dhlí an Aontais, níl aon riail uathoibríoch ann lena gcuirtear cosc ar Bhallstát náisiúnach tríú tír a eiseachadadh chuig a thír thionscnaimh nó a tír thionscnaimh ar an bhforas amháin gur deonaíodh stádas dídeanaí don náisiúnach sin i mBallstát eile.
75.
Go sonrach, maidir leis an gceist an bhfuil éifeacht cheangailteach ag cinneadh arna ghlacadh ag Ballstát maidir le stádas dídeanaí a dheonú i gcomhthéacs imeachtaí eiseachadta a sheoltar i mBallstát eile, ní cheadaítear, dar liom, seasamh difriúil a ghlacadh le forálacha dhlí tánaisteach an Aontais dá dtagraíonn an chúirt a rinne an tarchur ina ceist le haghaidh réamhrialú. Ní dhéanann ceachtar de na forálacha sin éifeacht den sórt sin a chumhdach ná a eisiamh go sainráite.
76.
Dá bhrí sin, tagraíonn an chúirt sin d’Airteagal 9 de Threoir 2013/32, lena ndeonaítear ceart don iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta fanacht sa Bhallstát le linn an nós imeachta chun a iarratas nó a hiarratas a scrúdú. Le hAirteagal 9(2) den Treoir sin údaraítear do na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le heisceacht ar an gceart sin sna cásanna dá dtagraítear ann, lena n‑áirítear go háirithe eiseachadadh an iarratasóra chuig tríú Stát. Ansin, i gcomhréir le hAirteagal 9(3) den treoir sin, tá an t‑eiseachadadh sin faoi réir an choinníll go n‑áiritheoidh údaráis an Bhallstáit lena mbaineann nach n‑eascróidh as an gcinneadh maidir le heiseachadadh refoulement díreach nó indíreach de shárú ar na hoibleagáidí idirnáisiúnta atá ar an mBallstát sin agus i leith an Aontais Eorpaigh.
77.
Tugaim faoi deara nach mbaineann na forálacha sin ach le cás an eiseachadta le linn an nós imeachta chun iarratas ar chosaint idirnáisiúnta a scrúdú, gan cás an eiseachadta a rialáil tar éis do Bhallstát an chosaint sin a dheonú. Dá bhrí sin, i mo thuairimse, ní féidir aon chonclúid a dhéanamh i bhfabhar ná i gcoinne éifeacht cheangailteach cinnidh maidir le stádas dídeanaí a dheonú i gcomhthéacs imeachtaí eiseachadta. Foráiltear le hAirteagal 9(2) agus (3) de Threoir 2013/32 maidir le heisceacht ar an gceart fanacht i mBallstát agus scrúdú á dhéanamh ar iarratas ar chosaint idirnáisiúnta, ar choinníoll go n‑urramaítear prionsabal an non‑refoulement. Ní féidir a thuiscint as sin nach féidir eiseachadadh a dhéanamh tar éis cosaint idirnáisiúnta a dheonú. Is é sin le rá ag Rialtas na Gearmáine, mar is ceart, ní féidir a thuiscint ón bhféidearthacht shainráite eiseachadta le linn an nós imeachta tearmainn leanúnach nach bhféadfaí é sin a dhéanamh tar éis cinneadh a ghlacadh lena ndeonófaí cosaint idirnáisiúnta. Thairis sin, ós rud é nár thug reachtas an Aontais aghaidh ar an tsaincheist sin san athmhúnlú ar Threoir 2005/85/CE ón gComhairle an 1 Nollaig 2005 maidir le caighdeáin íosta i ndáil le nósanna imeachta sna Ballstáit chun stádas dídeanaí a dheonú agus a tharraingt siar, (
53
) a rinneadh le Treoir 2013/32, tugtar le fios nach raibh sé i gceist aige rialáil a dhéanamh, maidir le heiseachadadh, ar an tréimhse tar éis an nós imeachta tearmainn a thabhairt chun críche.
78.
Is é an toradh a bhíonn ar léamh comhcheangailte d’Airteagal 9(2) agus (3) den treoir sin go mbaintear de thátal as nach féidir duine a bhfuil cosaint idirnáisiúnta á lorg aige a eiseachadadh chuig tír thionscnaimh gan nós imeachta scrúdúcháin substainteach a bheith ann roimh ré. (
54
) Dá bhrí sin, is é an t‑aon ghné úsáideach amháin de na himeachtaí reatha is féidir a dhíorthú ó na forálacha sin, nach sonraítear iontu sa chás seo ach oibleagáid is féidir a bheith bunaithe cheana féin ar Airteagal 18 agus Airteagal 19(2) den Chairt, go bhfuil eiseachadadh faoi réir chomhlíonadh phrionsabal an non‑refoulement ar an gcéad dul síos.
79.
Leagtar síos an prionsabal sin freisin in Airteagal 21(1) de Threoir 2011/95, a luann an chúirt a rinne an tarchur ina ceist le haghaidh réamhrialú freisin. Ní leanann sé go sainráite ón bhforáil sin ach oiread go mbeadh éifeacht cheangailteach ag cinneadh arna ghlacadh ag Ballstát chun stádas dídeanaí a dheonú i gcomhthéacs nós imeachta eiseachadta a sheoltar i mBallstát eile.
80.
Thairis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara nach bhfuil aon sásra um athligean isteach sa Bhallstát a dheonaigh cosaint idirnáisiúnta i dTreoracha 2011/95 agus 2013/32, amhail an sásra dá bhforáiltear in Airteagal 12 (3a) agus (3b) de Threoir 2003/109, i gcás ina bhfuil náisiúnach tríú tír atá ina chónaí nó ina cónaí fadtéarmach i mBallstát seachas an Ballstát a dheonaigh an chosaint sin faoi réir cinneadh díbeartha. Maidir leis na forálacha sin, arb é is cuspóir dóibh, de réir aithris 10 den Treoir sin, tairbhí de chosaint idirnáisiúnta a bhfuil stádas cónaitheora fadtéarma bainte amach aige i mBallstát a chosaint ó refoulement i gcás ina bhfuil an duine sin faoi réir cinneadh díbeartha ar fhoras dá bhforáiltear leis an Treoir sin, níl siad ceaptha chun an staid ar leith atá comhdhéanta d’iarraidh eiseachadta a rialú. Dá bhrí sin, ní féidir brath orthu chun a mhaíomh gur cheart, i bprionsabal, go gcuirfeadh deonú stádais dídeanaí do náisiúnach tríú tír bac ar Bhallstát eile freagairt fhabhrach a thabhairt d’iarraidh ar eiseachadadh an náisiúnaigh tríú tír sin don tríú tír sin fad a bheidh an stádas sin ag an duine iarrtha.
81.
Maidir le cinneadh arna dhéanamh ag Ballstát chun stádas dídeanaí a dheonú i gcomhthéacs imeachtaí eiseachadta arna seoladh i mBallstát eile, is cinneadh é nach bhfuil ina cheangal ar an gcinneadh gur dhá nós imeachta ar leith iad na nósanna imeachta sin agus an nós imeachta chun stádas dídeanaí a chúlghairm, agus é mar thoradh air nach féidir eiseachadadh a dhéanamh coinníollach ar stádas dídeanaí an duine iarrtha a chúlghairm roimh ré.
B.
Is dhá nós imeachta ar leith iad an nós imeachta eiseachadta agus an nós imeachta chun stádas dídeanaí a chúlghairm: dá bhrí sin, níl an t‑eiseachadadh ag brath ar stádas dídeanaí a chúlghairm roimh ré.
82.
Áitíonn Rialtas na hIodáile, go bunúsach, gurb ionann eiseachadadh duine ar deonaíodh stádas dídeanaí dó i mBallstát eile agus cúlghairm de facto ar an stádas sin agus imchéimniú ar na rialacha a leagtar síos ina leith sin le Treoir 2011/95. Dá bhrí sin, tá an t‑eiseachadadh sin faoi réir chúlghairm an stádais sin roimh ré. Dá réir sin tá eiseachadadh dá leithéid ag brath ar stádas dídeanaí a bheith á chúlghairm roimh ré.
83.
In Airteagail 11, 12 agus 14 de Threoir 2011/95, leagtar síos rialacha maidir le scor, eisiamh agus cúlghairm, foirceannadh nó diúltú d’athnuachan an stádais dídeanaí ag an mBallstát a dheonaigh é. De réir an áitimh arna chur chun cinn ag an rialtas sin, d’fhéadfaí a mheas, de facto, go gcuirfeadh eiseachadadh dídeanaí deireadh leis an gcosaint ar gné dhílis den stádas sin í. Dá bhféadfadh údarás inniúil Ballstáit eiseachadadh dídeanaí atá aitheanta amhlaidh i mBallstát eile a údarú ar an bhforas nach mbeadh nó nach mbeadh baol géarleanúna air a thuilleadh sa tríú Stát tionscnaimh, thiocfadh sé in ionad údaráis inniúla an Bhallstáit eile sin go héifeachtach.
84.
Dá bhrí sin, ní fhéadfadh an t‑údarás a rinne an cinneadh maidir leis an iarraidh ar eiseachadadh freagairt go fabhrach don iarraidh sin sula bhfuair sé an iarraidh sin ó údarás inniúil an Bhallstáit a dheonaigh an chosaint idirnáisiúnta go ndéanfadh sé an chosaint sin a chúlghairm.
85.
Os comhair na Cúirte, leag Rialtas na Gearmáine agus an Coimisiún, ó thaobh mo dhearcadh féin de, béim ar an idirdhealú idir cháilíocht mar dhídeanaí agus stádas dídeanaí. Go háirithe, d’áitigh siad nach gá go gcaillfí stádas dídeanaí nuair a chailltear an cháilíocht mar dhídeanaí.
86.
Ba cheart a chur in iúl, i ndáil leis sin, gur de chineál dearbhaitheach é an t-aitheantas ar stádas dídeanaí faoi Threoir 2011/95, mar is léir ó aithris 21 di, agus nach ionann é agus cáilíocht mar dídeanaí. (
55
) Dá bhrí sin, laistigh den chóras a tugadh isteach le Treoir 2011/95, tá cáilíocht mar dhídeanaí ag náisiúnach tríú tír nó duine gan stát a chomhlíonann na coinníollacha ábhartha a leagtar amach i gCaibidil III den Treoir sin, ar an mbonn sin amháin, chun críocha Airteagal 2(d) de agus Airteagal 1, Roinn A, de Choinbhinsiún na Ginéive. (
56
) Dá bhrí sin, níl cáilíocht ‘mar dhídeanaí’ – de réir bhrí na bhforálacha sin – ag brath ar aitheantas foirmiúil a thabhairt don stádas sin trí ‘stádas dídeanaí’ a dheonú de réir bhrí Airteagal 2(e) de Threoir 2011/95, arna léamh in éineacht le hAirteagal 13 de. (
57
)
87.
Mar thoradh ar an idirdhealú sin idir cháilíocht mar dhídeanaí agus stádas dídeanaí, ní chiallaíonn an t‑idirdhealú sin go dtagann an duine lena mbaineann faoi cheann de na cásanna dá dtagraítear in Airteagal 14(4) agus (5) de Threoir 2011/95, ina bhféadfaidh na Ballstáit stádas dídeanaí a chúlghairm nó a dhiúltú, nach gciallaíonn sé go scoireann an duine sin de na coinníollacha ábhartha a chomhlíonadh ar a mbraitheann cáilíocht mar dhídeanaí, a bhaineann faitíos roimh ghéarleanúint a bhfuil bunús maith leis roimh ghéarleanúint ina thír thionscnaimh. (
58
) Dá bhrí sin, níl d’éifeacht ag stádas dhídeanaí a chúlghairm nó a dheonú a dhiúltú cáilíocht mar dhídeanaí de réir bhrí Airteagal 1, Roinn A de Choinbhinsiún na Ginéive a cheilt ar an náisiúnach tríú tír nó an duine gan stát lena mbaineann – a chomhlíonann coinníollacha ábhartha Airteagal 2(d) den Treoir sin, arna léamh i gcomhar le forálacha Chaibidil III di – agus, dá réir sin, é a eisiamh ón gcosaint idirnáisiúnta a cheanglaítear a bheith ráthaithe dó le hAirteagal 18 den Chairt, i gcomhréir leis an gcoinbhinsiún sin (
59
).
88.
Ní mór idirdhealú soiléir a dhéanamh freisin idir an nós imeachta a d’fhéadfadh a bheith mar thoradh ar Bhallstát stádas dídeanaí a chúlghairm agus an nós imeachta chun measúnú a dhéanamh ar chomhlíonadh phrionsabal an non‑refoulement i gcomhthéacs nós imeachta eiseachadta. Dá bhrí sin, i gcomhréir le dlí an Aontais, féadfaidh an t‑údarás inniúil a bheith i dteideal an stádas dídeanaí a deonaíodh do náisiúnach tríú tír a chúlghairm, gan údarú a bheith aige, áfach, an náisiúnach tríú tír sin a aistriú chuig a thír thionscnaimh. (
60
) Dá réir sin, dar leis an gCúirt, ní féidir a mheas go dtugtar le tuiscint – le cúlghairm an stádais dídeanaí, de bhun Airteagal 14(4) de Threoir 2011/95 – go bhfuil seasamh á ghlacadh maidir leis an gceist ar leithligh an féidir an duine sin a aistriú chuig a thír thionscnaimh. (
61
) Sin é an fáth a chaithfear na hiarmhairtí a bheadh ar náisiúnach tríú tír lena mbaineann dá bhfilleadh sé a thír thionscnaimh a chur san áireamh, ní agus an cinneadh a bheith á dhéanamh an stádas dídeanaí a chúlghairm, ach – i gcás inarb iomchuí – nuair atá cinneadh um fhilleadh i dtaca leis náisiúnach tríú tír sin á mheas. (
62
)
89.
Ós rud é gur rialaigh an Chúirt mar sin maidir leis an gcás ina ndéantar stádas dídeanaí a chúlghairm, dá bhforáiltear in Airteagal 14(4)(b) de Threoir 2011/95 agus cinneadh um fhilleadh de bhun Threoir 2008/115/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Nollaig 2008 maidir le caighdeáin choiteanna agus nósanna imeachta coiteanna sna Ballstáit i ndáil le náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a chur ar ais, (
63
) féadfar, i mo thuairimse, an méid sin a leathnú chuig cásanna eile ina ndéantar an stádas sin a chúlghairm, amhail an cás ina dtagraítear go sonrach in Airteagal 14(3) de Threoir 2011/95, ina bhforáiltear ag pointe a) don staid ina bhfuil nó inar cheart an dídeanaí a eisiamh ó stádas dídeanaí de bhun Airteagal 12 den treoir sin, agus ó réimse an eiseachadta chomh maith.
90.
Tugann an t‑idirdhealú nach mór a dhéanamh dá bhrí sin idir an nós imeachta a bhféadfadh cúlghairm stádais dídeanaí a bheith mar thoradh air, ar thaobh amháin, agus an nós imeachta chun scrúdú a dhéanamh ar chomhoiriúnacht eiseachadta le prionsabal an non‑refoulement, ar an taobh eile, le tuiscint, i mo thuairimse, nach féidir freagra fabhrach ar iarraidh eiseachadta a dhéanamh coinníollach ar an stádas dídeanaí atá ag an duine iarrtha a chúlghairm roimh ré. Tá ceanglas ann freisin go ndéileálfar go gasta le hiarraidh ar eiseachadadh, rud a d’fhéadfadh a bheith ar neamhréir le nós imeachta a sheoladh chun cúlghairm roimh ré a dhéanamh ar stádas dídeanaí. (
64
)
91.
Dá bhrí sin, ní stádas dídeanaí é a chosnaíonn an tairbhí ar eiseachadadh, ach prionsabal an non‑refoulement, a chumhdaítear i bhfoirmeacha éagsúla in Airteagal 18 agus in Airteagal 19(2) den Chairt.
92.
Dá bhrí sin, d’fhéadfadh údarás Ballstáit atá inniúil maidir le cúrsaí eiseachadta cinneadh a ghlacadh chun an duine iarrtha a eiseachadadh, cé nach ndearna an t‑údarás a dheonaigh an stádas dídeanaí a mbaineann an duine sin tairbhe as i mBallstát eile an stádas sin a chúlghairm. A mhéid a urramaítear prionsabal an non‑refoulement, ní féidir a bheith d’éifeacht ag coinneáil an stádais sin, mar atá dlí an Aontais faoi láthair, go gcuirfear cosc ar údarás an duine i dtrácht a eiseachadadh, ach amháin má sháraíonn sé a oibleagáidí faoin gCoinbhinsiún Eorpach um Eiseachadadh.
93.
Murab ionann agus an méid a d’áitigh Rialtas na hIodáile sna himeachtaí reatha, nuair a chinneann sé freagairt go fabhrach d’iarraidh ar eiseachadadh a bhaineann le duine dár deonaíodh stádas dídeanaí i mBallstát eile, go háirithe a mhéid a mheasann sé nach sáraíonn eiseachadadh an duine sin prionsabal an non-refoulement, ní ghlacann údarás an Bhallstáit iarrtha ionad an údaráis atá inniúil chun an stádas sin a chúlghairm sa Bhallstát eile. Go bunúsach, ní thugtar de chumhacht ach do na Ballstáit sin, i gcás inarb iomchuí, cinneadh a dhéanamh deireadh a chur leis an stádas dídeanaí nó é a tharraingt siar de bhun Airteagal 11, Airteagal 12 agus Airteagal 14 de Threoir 2011/95. Dá bhrí sin, is faoin mBallstát a dheonaigh an stádas dídeanaí atá sé na hiarmhairtí a bhaineann leis an stádas sin a choinneáil nó gan é a choinneáil a mheas ón bhfianaise a nochtar leis an iarraidh ar eiseachadadh agus ón bhfianaise arna bailiú i gcomhthéacs an nós imeachta eiseachadta.
94.
Dá bhrí sin, níl aon bhaol ann go dtiocfaí timpeall ar na rialacha a leagtar síos sna hairteagail sin, ós rud é, mar is ceart, go bhfuil na nósanna imeachta tearmainn agus eiseachadta neamhspleách agus éagsúil óna chéile, mar atá léirithe ag Rialtas na Gearmáine agus ag an gCoimisiún. Saothraítear cuspóirí éagsúla leo agus seolann údaráis éagsúla iad laistigh de na Ballstáit. I gcomhthéacs an nós imeachta eiseachadta, ní chinnfidh an t‑údarás inniúil stádas dídeanaí a dheonú nó a tharraingt siar. Déanann sé measúnú, i gcomhthéacs nós imeachta ar leithligh, an bhfuil constaicí ar eiseachadadh ann, amhail baol go ndearnadh iarraidh ar eiseachadadh de bhun gnáthchion chun duine aonair a ionchúiseamh nó chun pionós a ghearradh air as cúiseanna, inter alia, tuairimí polaitiúla nó go bhféadfaí staid an duine aonair sin a ghéarú ar an gcúis sin.
95.
Laistigh den chreat nóis imeachta ar leith sin, ní mór don údarás inniúil i gcúrsaí eiseachadta scrúdú uathrialach cothrom le dáta a dhéanamh ar chomhlíonadh phrionsabal an non‑refoulement. Cé nach bhfuil éifeacht cheangailteach ag cinneadh – arna ghlacadh ag Ballstát eile chun stádas dídeanaí a dheonú – ar an údarás atá freagrach as iarraidh ar eiseachadadh a scrúdú i mBallstát eile, is amhlaidh fós nach foláir an nós imeachta um eiseachadadh a sheoladh i gcomhréir leis an gceart chun tearmainn a chumhdaítear in Airteagal 18 agus in Airteagal 19(2) den Chairt. Tá dlúthbhaint ag na ráthaíochtaí dlíthiúla atá ar fáil don duine iarrtha sna príomhimeachtaí faoi Airteagal 3(1) agus (2) den Choinbhinsiún Eorpach um Eiseachadadh agus faoi Airteagal 6(2) de IRG le prionsabal an non-refoulement. (
65
) Dá bhrí sin, ní féidir cinneadh maidir le heiseachadadh a dhéanamh ach amháin má tá an gá atá le cosaint idirnáisiúnta imithe in éag. Trí chosaint an duine iarrtha i gcoinne refoulement a ráthú, ní hamháin gur ‘dlí pionósach’ (
66
) é dlí an eiseachadta, is ‘dlí chun cosanta’ é freisin, amhail dlí na ndídeanaithe.’
96.
Dá bhrí sin, cé acu atá nó nach bhfuil an stádas dídeanaí a deonaíodh cheana fós i bhfeidhm agus cinneadh á dhéanamh maidir le hiarraidh eiseachadta, ní athraítear an oibleagáid atá ar an údarás atá freagrach as cinneadh a dhéanamh maidir leis an iarraidh sin, eadhon an gcoisctear eiseachadadh an duine iarrtha le prionsabal an non‑refoulement nó nach gcuireann. I bhfocail eile, is fíorú neamhspleách é comhlíonadh an phrionsabail sin agus tagann sé faoi inniúlacht an údaráis atá freagrach as cinneadh a dhéanamh maidir leis an iarraidh ar eiseachadadh, nach féidir leis a sheachaint, fiú i gcás ina ndéantar stádas dídeanaí a chúlghairm roimh ré. (
67
)
97.
Ba mhaith liom a rá freisin, a mhéid a cheanglaítear ar údarás Ballstáit atá inniúil chun cinneadh a dhéanamh maidir le hiarraidh ar eiseachadadh scrúdú uathrialach agus cothrom le dáta a dhéanamh ar chomhlíonadh phrionsabal an non‑refoulement, ar dealraitheach dom nach bhfuil sé ag luí le héifeacht cheangailteach cinnidh chun stádas dídeanaí a dheonú arna ghlacadh ag údarás de chuid Ballstáit eile. Chuirfeadh éifeacht cheangailteach den sórt sin deireadh leis an rogha a chaithfidh a bheith ag an údarás inniúil i gcúrsaí eiseachadta. Thairis sin, bheadh sé dodhéanta measúnú nuashonraithe a dhéanamh ar chomhlíonadh phrionsabal an non‑refoulement dá mbeadh an t‑údarás sin faoi cheangal ag an measúnú arna dhéanamh ag údarás tearmainn i mBallstát eile roimhe sin, roinnt blianta roimhe sin uaireanta. Ba cheart a mheabhrú freisin go bhféadfadh iarraidh ar eiseachadadh eilimintí nua a nochtadh atá in ann bonn cirt a thabhairt le measúnú difriúil ar an mbaol géarleanúna ina mbeadh an duine iarrtha.
98.
É sin ráite, is doshéanta go bhfuil nasc idir, ar thaobh amháin, an nós imeachta um eiseachadadh ar gá ina chomhthéacs a fháil amach an gcuireann Airteagal 18 agus Airteagal 19(2) den Chairt bac ar eiseachadadh an duine iarrtha chuig a thír thionscnaimh nó a tír thionscnaimh agus, ar an taobh eile, an nós imeachta ba bhun le stádas dídeanaí a dheonú don duine sin roimhe sin. Dá bhrí sin, cé, ar na cúiseanna atá leagtha amach agam, nach bhfuil an cinneadh chun stádas dídeanaí a dheonú arna ghlacadh ag Ballstát ina cheangal ar údarás Ballstáit eile nach mór dó cinneadh a dhéanamh maidir le hiarraidh ar eiseachadadh, is amhlaidh fós nach mór don údarás sin an cinneadh sin a chur san áireamh go cuí agus scrúdú á dhéanamh aige ar chomhlíonadh phrionsabal an non‑refoulement.
C.
Is toisc thar a bheith tromchúiseach é an cinneadh chun stádas dídeanaí a dheonú agus ní mór don údarás inniúil i gcúrsaí eiseachadta é a chur san áireamh
99.
Thug an Chúirt aghaidh cheana féin ar an tsaincheist maidir le cinneadh chun stádas dídeanaí a dheonú i gcomhthéacs imeachtaí eiseachadta a chur san áireamh i gcás roimhe sin, inar ardaíodh saincheist maidir le náisiúnach Rúiseach-Íoslannach a eiseachadadh chuig Cónaidhm na Rúise ar deonaíodh tearmann dó san Íoslainn sula bhfuair sé náisiúntacht an Stáit sin. Is é seo an cás ba chúis leis an mbreithiúnas in Ruska Federacija.
100.
Sa bhreithiúnas sin, chinn an Chúirt, inter alia, go raibh ar an mBallstát iarrtha a scrúdú an raibh an t‑eiseachadadh i gcomhréir le hAirteagal 19(2) den Chairt, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 4 di, ós rud é gur agair an náisiúnach Íoslannach go mbeadh sé i mbaol tromchúiseach íde atá mídhaonna nó táireach i gcás eiseachadta. (
68
) Mheabhraigh an Chúirt, chun na críche sin, nach féidir leis an mBallstát sin, i gcomhréir le hAirteagal 4 den Chairt – lena dtoirmisctear íde nó pionós atá mídhaonna nó táireach – gan é a chur san áireamh ach dearbhuithe an tríú Stát iarrthach, nó glacadh an Stáit sin, le conarthaí idirnáisiúnta lena ráthaítear, i bprionsabal, urraim do chearta bunúsacha. Chun críocha an fhíoraithe sin, ní mór d’údarás inniúil an Bhallstáit iarrtha brath, chun críocha an fhíoraithe sin, ar fhianaise oibiachtúil, iontaofa, bheacht agus cothrom le dáta a d’fhéadfadh a bheith mar thoradh, go háirithe, ar chinntí breithiúnacha idirnáisiúnta, amhail breithiúnais ón gCúirt Eorpach um Chearta an Duine, cinntí breithiúnacha an tríú Stát iarrthach agus cinntí, tuarascálacha agus doiciméid eile arna dtarraingt suas ag comhlachtaí Chomhairle na hEorpa nó faoi choimirce chóras na Náisiún Aontaithe. (
69
)
101.
Chinn an Chúirt freisin gur toisc thar a bheith tromchúiseach a bhí le cur san áireamh ag údarás inniúil an Bhallstáit iarrtha – chun a fhíorú nach sárófaí na cearta a ráthaítear leis an gCairt le heiseachadadh, go háirithe Airteagal 19(2) de – go ndeonódh Poblacht na hÍoslainne tearmann don duine iarrtha ar an bhforas go mbeadh sé i mbaol íde atá mídhaonna nó táireach aige ina thír thionscnaimh. (
70
)
102.
Shoiléirigh an Chúirt ansin na hiarmhairtí a bhí ar údarás inniúil an Bhallstáit iarrtha tarraingt as cinneadh ó údaráis na hÍoslainne a dheonaigh tearmann don duine iarrtha.
103.
Dá bhrí sin, dar leis an gCúirt, in éagmais imthosca sonracha, lena n‑áirítear, go háirithe, athrú suntasach ar an staid sa tríú Stát iarrthach nó fiú fianaise thromchúiseach iontaofa a d’fhéadfadh a thaispeáint gur deonaíodh tearmann don duine a bhfuil gá lena eiseachadadh trí é a cheilt go raibh sé ina ábhar d’imeachtaí coiriúla ina thír thionscnaimh, ní foláir gurb é an toradh a bheidh ar chinneadh den sórt sin a bheith ann údarás inniúil an Bhallstáit iarrtha eiseachadadh a dhiúltú, de bhun Airteagal 19(2) den Chairt. (
71
)
104.
Tugaim faoi deara go dtarlaíonn an cás seo i gcomhthéacs fíorasach agus dlíthiúil difriúil, agus é mar thoradh air sin gur cheart an réiteach céanna, arb é atá ann, i gcomhthéacs imeachtaí eiseachadta, luach fianaiseach láidir a chur le baol go sárófaí prionsabal an non‑refoulement don chinneadh chun stádas dídeanaí a dheonú arna ghlacadh ag údarás inniúil Ballstáit eile.
105.
Sa bhreithiúnas in Ruska Federacija, bhí tearmann deonaithe ag Poblacht na hÍoslainne. Cé go bhfuil sí rannpháirteach i gcóras ‘Bhaile Átha Cliath’ maidir leis na critéir agus na sásraí lena gcinntear cé acu Ballstát atá freagrach as scrúdú a dhéanamh ar iarratas ar thearmann, (
72
) ní chuireann sí Treoir 2011/95 ná Treoir 2013/32 i bhfeidhm arb iad is ábhar don cheist dá dtagraítear sa chás seo. (
73
)
106.
Sa chás seo, is gá an éifeacht a chothaítear a chinneadh, i gcomhréir le dlí an Aontais, i gcomhthéacs imeachtaí eiseachadta a sheoltar i mBallstát amháin, ar cinneadh é lenar dheonaigh údaráis inniúla Ballstáit eile stádas dídeanaí i gcomhréir le rialacha comhchoiteanna agus critéir chomhchoiteanna dhlí an Aontais maidir le cosaint idirnáisiúnta. I mo thuairimse, ós rud é go n‑eascraíonn an cheist sin idir dhá Bhallstát, a bhfuil sé de cheangal orthu dlí tánaisteach an Aontais maidir le cosaint idirnáisiúnta a chur chun feidhme agus, dá bhrí sin, na rialacha comhchoiteanna agus na critéir a leagtar síos leis an dlí sin a chomhlíonadh, ní mór a chinneadh go bhfuil an réiteach a ghlac an Chúirt in Ruska Federacija níos bailí i gcomhthéacs den sórt sin. Is é sin le rá, cé gur aithin an Chúirt a thábhachtaí atá sé aird a thabhairt sa nós imeachta eiseachadta arna sheoladh ag Ballstát ar an gcinneadh chun tearmann a dheonú arna ghlacadh ag Poblacht na hÍoslainne, ní foláir go mbeidh feidhm ag an bhforáil chéanna maidir leis an gcinneadh arna ghlacadh ag Ballstát stádas dídeanaí a dheonú.
107.
Tugaim faoi deara freisin, más rud é, ar na cúiseanna atá leagtha amach thuas agam, nach féidir le húdarás Ballstáit atá inniúil chun rialú a thabhairt ar iarraidh ar eiseachadadh a bheith faoi cheangal ag cinneadh arna ghlacadh ag Ballstát eile stádas dídeanaí a dheonú, gur cinnte go mbeadh sé ag teacht salach ar phróiseas tógála Comhchórais Eorpaigh Tearmainn, i gcomhréir le hAirteagal 78(2) CFAE, a mheas go bhféadfadh Ballstát neamhaird a thabhairt, i gcomhthéacs nós imeachta eiseachadta, ar chinneadh ó Bhallstát eile a dheonaíonn stádas dídeanaí don duine iarrtha. Os a choinne sin, is é spiorad an chomhair agus na muiníne frithpháirtí ba cheart a bheith i réim idir údaráis na mBallstát, (
74
) a mhéid is gur léiriú tábhachtach é deonú cosanta idirnáisiúnta ag Ballstát don duine iarrtha go bhfuil an duine iarrtha ina dhuine atá faoi ghéarleanúint pholaitiúil (
75
) agus nach mór an nós imeachta um eiseachadadh a sheoladh i gcomhréir leis an gceart chun tearmainn a chumhdaítear in Airteagal 18 den Chairt.
108.
As an méid sin roimhe seo, d’fhonn a fháil amach an sáraíonn eiseachadadh prionsabal an non‑refoulement, ní mór d’údarás inniúil an Bhallstáit iarrtha an cinneadh chun stádas dídeanaí arna ghlacadh ag Ballstát eile a dheonú a chur san áireamh, ar toisc thar a bheith tromchúiseach é chun críocha an fhíoraithe sin. (
76
) Dá bhrí sin, cé go gcoinníonn an t‑údarás sin, sa chás sna príomhimeachtaí, a rogha i gcomhthéacs an scrúdaithe uathrialaigh agus cothrom le dáta ar na coinníollacha a leagtar síos in Airteagal 6(2) de IRG agus in Airteagal 3(1) agus (2) den Choinbhinsiún Eorpach um Eiseachadadh a cheanglaítear air a chur i gcrích, ní mór dó na himthosca sonracha a bhunú a d’fhágfadh go n‑imeodh sé ón measúnú a rinne údarás na hIodáile a dheonaigh stádas dídeanaí roimhe sin don duine iarrtha.
109.
Dá bhrí sin, leis an gcuspóir atá á shaothrú ag an gComhchóras Eorpach Tearmainn, i gcomhréir leis an méid dá bhforáiltear in Airteagal 78(2) CFAE, tá sé i bhfabhar oibleagáid a chur ar údarás an Bhallstáit iarrtha aird chuí a thabhairt ar an gcinneadh stádas dídeanaí arna ghlacadh ag Ballstát eile a dheonú agus gan imeacht ón gcinneadh sin ach amháin i gcúinsí sonracha. I gcás ina bhfuil imthosca den sórt sin ann, ní sháraítear prionsabal an non‑refoulement ós rud é nach féidir leis an duine atá i gceist brath a thuilleadh ar an gcáilíocht mar dhídeanaí.
110.
Is cosúil go bhfuil an léiriú a mholaim go nglacfaidh an Chúirt, i gcomhréir lena breithiúnas in Ruska Federacija, comhsheasmhach leis an gcaoi ar cheart éifeacht sheach-chríochach Choinbhinsiún na Ginéive a bheartú. Eascraíonn sé as Nóta Treorach UNHCR ‘gur gné thábhachtach é stádas dídeanaí an duine iarrtha [a deonaíodh i dtír seachas an Stát iarrtha] agus nach mór do chomhlachtaí eiseachadta an Stáit iarrtha é a chur san áireamh agus iad ag iarraidh a shuí an mbeadh eiseachadadh comhoiriúnach le prionsabal an non‑refoulement’. (
77
) Dealraíonn sé go dtuigeann UNHCR éifeacht sheach-chríochach an stádais dídeanaí ar chaoi nach gciallaíonn sé nach gcaithfidh Stát eile is páirtí sa choinbhinsiún sin ‘an stádas sin a thabhairt faoi cheist ach amháin i gcásanna eisceachtúla más dealraitheach nach gcomhlíonann an duine lena mbaineann go follasach na coinníollacha a leagtar síos sa [choinbhinsiún sin], mar shampla má tá fíorais ann lena léirítear go raibh na ráitis a rinneadh ar dtús calaoiseach nó lena léirítear go bhfuil an duine lena mbaineann faoi réir ag ceann de na clásail eisiaimh dá bhforáiltear sa [gcoinbhinsiún sin]’. (
78
)
111.
I bhfianaise a thábhachtaí atá sé don Bhallstát iarrtha, i gcomhthéacs a scrúdaithe uathrialaigh agus nuashonraithe ar chomhlíonadh phrionsabal an non‑refoulement, a cheangal leis an gcinneadh stádas dídeanaí arna ghlacadh ag Ballstát eile a dheonú, ní mór malartú faisnéise a dhéanamh idir údaráis inniúla an dá Bhallstát sin. (
79
) Leis an malartú faisnéise sin, a cheanglaítear de bhua phrionsabal an chomhair dhílis idir na Ballstáit, déantar comhsheasmhacht na gcinntí laistigh de LSSC a áirithiú freisin.
D.
Ní mór d’údarás inniúil an Bhallstáit iarrtha scrúdú a dhéanamh ar chomhlíonadh phrionsabal an non‑refoulement i gcomhréir le prionsabal an chomhair dhílis agus leis an gceanglas maidir le comhsheasmhacht cinntí laistigh de LSSC.
112.
Mar gheall ar an éifeacht fhianaiseach nach mór a chur i leith cinneadh chun stádas dídeanaí a dheonú arna ghlacadh ag Ballstát seachas an Ballstát sin ar gá dó iarraidh ar eiseachadta a scrúdú, fiú in éagmais cinneadh den sórt sin atá ceangailteach ó thaobh dlí de, ní mór don údarás – atá freagrach as measúnú a dhéanamh an iomchuí freagairt go fabhrach don iarraidh sin – na himscrúduithe uile is gá a dhéanamh chun a chinneadh an bhfuil baol géarleanúna roimh an duine iarrtha sa Stát iarrthach, ar chaoi go bhféadfadh sé brath ar a cháilíocht mar dhídeanaí, agus an bhfuil cearta bunúsacha eile an duine sin i mbaol. (
80
) Dá bhrí sin, ní mór don údarás inniúil i gcúrsaí eiseachadta dul i dteagmháil leis an údarás a dheonaigh an stádas dídeanaí don duine iarrtha chun an fhaisnéis is gá ina sheilbh a fháil ón údarás sin. Ina theannta sin, ós rud é go mbainistíonn foireann speisialaithe céim an nós imeachta tearmainn agus ag a bhfuil eolas mionsonraithe ar an ábhar, tá sé tábhachtach go n-iarrfadh an t-údarás inniúil i gcúrsaí eiseachadta tuairim an údaráis a ndearna an cinneadh lena ndeonaítear stádas dídeanaí.
113.
Ba mhaith liom a rá freisin nach ndéantar – leis an scrúdú a bhaineann le comhlíonadh phrionsabal na speisialtachta – an t-údarás inniúil i gcúrsaí eiseachadta a dhíolmhú ó fhíorú a dhéanamh, tríd an gcomhad tearmainn a scrúdú agus dul i mbun idirphlé leis an údarás a dheonaigh stádas dídeanaí, an féidir leis an duine iarrtha a bheith ag brath ar cháilíocht mar dhídeanaí go fóill. Dá bhrí sin, ní mór don údarás inniúil i gcúrsaí eiseachadta sna príomhimeachtaí, ar an gcéad dul síos, scrúdú mionsonraithe a dhéanamh ag féachaint an ann do bhagairt géarleanúna, i gcomhréir le hAirteagal 6(2) de IRG, agus, ar an dara dul síos, a chinneadh an bhfuil prionsabal na speisialtachta nó aon dearbhú in ann bagairt den sórt sin a leigheas go héifeachtach. (
81
) Chuige sin, ní mór don údarás sin an fhianaise fhíorasach arna bailiú i gcomhthéacs an nós imeachta tearmainn a chur san áireamh agus an iarraidh ar eiseachadadh á scrúdú aige. I ndáil leis sin, féadfar léiriú a thabhairt, le hinneachar comhaid tearmainn, ar inchreidteacht na ndearbhuithe arna dtabhairt ag an Stát iarrthach, mar shampla trí fhianaise a nochtadh lena dtugtar le fios nach mbeifí ag súil go gcomhlíonfar na dearbhuithe arna dtabhairt i gcásanna aonair. (
82
)
114.
I gcomhthéacs dianscrúdú ar na dearbhuithe a thug an Stát iarrthach, ní mór don Stát iarrtha a dheimhniú dó féin, mar a luaigh mé thuas, nach bhfuil an Stát iarrthach ag iarraidh cion polaitiúil a ionchúiseamh ná an duine iarrtha a ghéarleanúint ar fhorais pholaitiúla, faoi é a bheith ag áitiú cion neamhpholaitiúil a ionchúiseamh. I ndáil leis sin, ós rud é go dtionscnaíonn an iarraidh ar eiseachadadh ó Stát tionscnaimh an duine iarrtha, ar measadh go raibh gá le cosaint ina choinne nuair a deonaíodh stádas dídeanaí don duine sin, tá gá a bheith an-airdeallach go háirithe. Glactar leis sin go dtugann an Stát iarrthach dearbhuithe diana stóinsithe nach ndéanfar an riosca a ghéarú, mar a cheanglaítear le hAirteagal 3(2) den Choinbhinsiún Eorpach um Eiseachadadh.
115.
Chun comhsheasmhacht na gcinntí a ghlactar laistigh de LSSC a áirithiú, tá gá freisin le malartú faisnéise idir an t‑údarás inniúil i gcúrsaí eiseachadta agus an t‑údarás a dheonaigh an stádas dídeanaí don duine is faighteoir iarrata, i gcomhréir le prionsabal an chomhair dhílis. (
83
)
116.
D’fhéadfadh malartú faisnéise den sórt sin a bheith úsáideach go háirithe i gcás inar dócha gurb é an toradh a bheidh ar an bhfianaise a nochtar le hiarraidh ar eiseachadadh ná go dtarraingeoidh an t-údarás a dheonaigh an stádas dídeanaí an stádas sin siar ón duine iarrtha, mar shampla i gcás ina léiríonn an fhianaise sin gurb ann do chás chun an stádas sin a eisiaimh. (
84
) Dá bhrí sin, is mó is gá an fhaisnéis uile is gá a chur in iúl don údarás sin ón údarás atá freagrach as scrúdú a dhéanamh ar an iarraidh ar eiseachadadh ós rud é go bhforáiltear le hAirteagal 45(3) de Threoir 2013/32 gurb é cinneadh an údaráis inniúil an chosaint idirnáisiúnta a tharraingt siar na hargóintí fíorasacha agus dlíthiúla ar a bhfuil an cinneadh sin bunaithe a lua. Dá bhrí sin, ní mór an fhaisnéis ábhartha go léir a bheith ar fáil don údarás sin chun go mbeidh sé in ann, i bhfianaise na faisnéise sin, a mheasúnú féin a dhéanamh ar na himthosca go léir a bhaineann go sonrach leis an gcás i dtrácht, d’fhonn brí a chinnidh a mheas agus ráiteas iomlán a thabhairt ar na cúiseanna atá leis an gcinneadh sin. (
85
)
V. Conclúid
117.
I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, molaim don Chúirt Bhreithiúnais na ceisteanna arna dtarchur chun réamhrialú ón Oberlandesgericht Hamm (Cúirt Uachtarach Réigiúnach Hamm, an Ghearmáin) a fhreagairt mar a leanas:
Maidir le hAirteagal 78(2) CFAE agus Airteagal 21(1) de Threoir 2011/95/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2011 maidir le caighdeáin i dtaca le cáiliú náisiúnach tríú tír nó daoine gan stát mar thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta, ar mhaithe le stádas aonfhoirmeach do dhídeanaithe nó do dhaoine atá incháilithe le haghaidh na cosanta coimhdí, agus inneachar na cosanta a thugtar, agus Airteagal 9(2) agus (3) de Threoir 2013/32/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 maidir le nósanna imeachta coiteanna chun cosaint idirnáisiúnta a dheonú agus a tharraingt siar,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
i gcás náisiúnach tríú tír dár deonaíodh stádas dídeanaí i mBallstát a bheith ina ábhar, i mBallstát eile ina bhfuil cónaí air, d’iarraidh ar eiseachadadh óna thríú tír thionscnaimh, ní bheidh an Ballstát iarrtha faoi cheangal, i gcomhthéacs scrúdú ar an iarratas sin, ag an gcinneadh lena ndeonaítear an stádas sin arna ghlacadh ag an gcéad Bhallstát, agus é mar thoradh air sin nach bhfuil sé de cheangal air eiseachadadh an duine sin a dhiúltú fad a bheidh an cinneadh sin i bhfeidhm.
Mar sin féin, le prionsabal an non‑refoulement, a ráthaítear mar cheart bunúsach in Airteagal 18 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, arna léamh in éineacht le hAirteagal 33 den Choinbhinsiún i dtaobh Stádas Dídeanaithe, arna fhorlíonadh leis an bPrótacal maidir le Stádas Dídeanaithe, agus in Airteagal 19(2) den Chairt um Chearta Bunúsacha, ceanglaítear ar an mBallstát iarrtha eiseachadadh an duine iarrtha a dhiúltú ós rud é, tar éis scrúdú uathrialach nuashonraithe a dhéanamh ar chomhlíonadh an phrionsabail sin, go measann an Ballstát sin go bhfuil forais shubstaintiúla ann lena chreidiúint go mbeidh an duine sin sa tír cinn scríbe i bhfíorbhaol go gcaithfear leis ar bhealach a thoirmisctear leis na forálacha sin den Chairt um Chearta Bunúsacha.
I gcomhthéacs an scrúdaithe sin, is toisc thar a bheith tromchúiseach é an cinneadh arna ghlacadh ag Ballstát eile chun stádas dídeanaí a dheonú a gcaithfeadh an Ballstát iarrtha a chur san áireamh chun a fhíorú nach sárófar na cearta a ráthaítear le hAirteagal 18 agus le hAirteagal 19(2) den Chairt um Chearta Bunúsacha leis an eiseachadadh.. Chuige sin agus chun comhsheasmhacht na gcinntí arna nglacadh laistigh den limistéar saoirse, slándála agus ceartais a áirithiú, ba cheart go ndéanfaí malartú faisnéise idir údaráis inniúla na mBallstát sin, i gcomhréir le prionsabal an chomhair dhílis a leagtar síos in Airteagal 4(3) CAE.
(
1
)	Bunteanga: an Fhraincis.
(
2
)	Féach Chetail, V., ‘Les relations entre le droit de l’extradition et le droit des réfugiés: étude de l’article 1F(B) de la convention de Genève du 28 juillet 1951’, in Chetail, V., agus Laly-Chevalier, C., Asile et extradition – Théorie et pratique de l’exclusion du statut de réfugié, Bruylant, an Bhruiséil, 2014, lch. 65 go 91, go háirithe lch. 65. Míníonn an t‑údar sin ‘ó thaobh na staire de, gur mhúnlaigh dlí an eiseachadta catagóirí dlíthiúla den dlí um dhídeanaithe tar éis próiseas fada normatach a shroich a bhuaic sa 19ú haois [...] Go deimhin, mar a tharla sa dlí, bhí an tearmann intuigthe le fada sa chaidreamh idirstát mar eisceacht ar riail an eiseachadta. B’fheiceálaí mar a léiríodh an tearmann le prionsabal an neamh-eiseachadadh, a bhain le gan ciontóirí polaitiúla, cuireadh an chosaint arna tabhairt ag an Stát óstach don dídeanaí in iúl trí dhiúltú eiseachadadh a dhéanamh.’ Dá bhrí sin, ‘[l]éirítear go maith – le prionsabal an neamh-eiseachadadh maidir leis an gcoireacht pholaitiúil – an mhaitrís choincheapúil agus normatach óna bhforbródh an dlí idirnáisiúnta um dhídeanaithe ina dhiaidh sin. Tá dhá thaobh leis an tionchar atá aige. Dírítear leis an bprionsabal sin ar an dá choincheap bhunaidh a bhaineann leis an dlí comhaimseartha um dhídeanaithe, eadhon, an sainmhíniú a thugtar ar dhídeanaithe agus ar an bprionsabal non‑refoulement.’
(
3
)	Féach Chetail, V., op. cit., lch. 66 Tá ‘bunúis dlí ar leith, nósanna imeachta sonracha agus a bhfeidhm féin’ ag gabháil leis an dá bhrainse sin den dlí anois.
(
4
)	Féach, maidir le cearta bunúsacha a chosaint i réimse an eiseachadta, Costa, M. J., ‘Human Rights’, Extradition Law: Reviewing Grounds for Refusal from the Classic Paradigm to Mutual Recognition and Beyond, Brill Nijhoff, Leiden, 2019, lch. 73 go 114.
(
5
)	Féach Chetail, V., op. cit., lch. 89
(
6
)	Féach an Treoirnóta maidir le hEiseachadadh agus Cosaint Idirnáisiúnta Dídeanaithe, Aibreán 2008, (‘Treoirnóta UNHCR’) (pointe 2).
(
7
)	IO 2013 L 180, lch. 60.
(
8
)	IO 2011 L 337, lch. 9.
(
9
)	‘an Chairt’.
(
10
)	Arna shíniú sa Ghinéiv an 28 Iúil 1951 [Sraith de Chonarthaí na Náisiún Aontaithe, iml. 189, lch. 150, Uimh. 2545 (1954)] agus a tháinig i bhfeidhm an 22 Aibreán 1954.
(
11
)	Arna chur i gcrích i Nua-Eabhrac an 31 Eanáir 1967 agus a tháinig i bhfeidhm an 4 Deireadh Fómhair 1967.
(
12
)	Féach, go háirithe, breithiúnas an 6 Iúil 2023, Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach) (C‑663/21, ‘an breithiúnas in Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach)’, EU:C:2023:540, mír 49 agus an cásdlí dá tagraítear).
(
13
)	Arna dhéanamh i bPáras an 13 Nollaig 1957 (Sraith de Chonarthaí Chomhairle na hEorpa, Uimh. 24).
(
14
)	BGBl. 1982 I, lch. 2071.
(
15
)	BGBl. 1992 I, lch. 1126.
(
16
)	BGBl. 2008 I, lch. 1798.
(
17
)	BGBl. 2021 I, lch. 2467.
(
18
)	BGBl. 2008 I, lch. 162.
(
19
)	Deir an chúirt a rinne an tarchur, dá dtabharfaí freagra dearfach ar an gceist sin, ós rud é go mbeadh sé riachtanach ansin a mheas go bhfuil A. i mbaol géarleanúna polaitiúla, go mbeadh constaic ar eiseachadadh ann i gcomhréir le hAirteagal 6(2) de IRG i gcomhar le hAirteagal 3(2) den Choinbhinsiún Eorpach um Eiseachadadh. Ba cheart, dá bhrí sin, an t‑eiseachadadh sin a dhiúltú.
(
20
)	Luann an chúirt a rinne an tarchur, i ndáil leis sin, Airteagail 11, 12 agus 14 de Threoir 2011/95 agus Airteagail 44 agus 45 de Threoir 2013/32.
(
21
)	Tagraíonn an chúirt sin do bhreithiúnas an 2 Aibreán 2020, Ruska Federacija (C-897/19 PPU, an breithiúnas in Ruska Federacija, EU:C:2020:262, mír 60 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
22
)	Féach an breithiúnas in Ruska Federacija (mír 48).
(
23
)	Dealraíonn sé ón bhfaisnéis a chuir Rialtas na Gearmáine ar fáil ag an éisteacht go bhfuil cónaí fadtéarmach air faoi Threoir 2003/109/CE ón gComhairle an 25 Samhain 2003 maidir le stádas náisiúnach tríú tír ar cónaitheoirí fadtéarmacha iad (IO 2004 L 16, lch. 44), arna leasú le Treoir 2011/51/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Bealtaine 2011 (IO 2011 L 132, lch. 1) (‘Treoir 2003/109’). Cuireadh tairbhithe de chosaint idirnáisiúnta san áireamh i raon feidhme Threoir 2003/109 leis an dara Treoir sin thuas.
(
24
)	Féach, go háirithe, an breithiúnas in Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach) (mír 49 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
25
)	Féach Nóta Treorach UNHCR (pointe 8).
(
26
)	C‑182/15, EU:C:2016:630.
(
27
)	Féach breithiúnais an 6 Meán Fómhair 2016, Petruhhin (C‑182/15, EU:C:2016:630, mír 60); an 13 Samhain 2018, Raugevicius (C‑247/17, EU:C:2018:898, mír 49); Ruska Federacija (míreanna 63 agus 64); an 17 Nollaig 2020, Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Eiseachadadh chun na hÚcráine) (C‑398/19, EU:C:2020:1032, mír 45), chomh maith le breithiúnas an 22 Nollaig 2022, Generalstaatsanwaltschaft München (Iarratas ar eiseachadadh chuig an mBoisnia agus an Heirseagaivéin) (C‑237/21, EU:C:2022:1017, mír 55).
(
28
)	Féach, go háirithe, an breithiúnas in Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach) (mír 36 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
29
)	Féach, go háirithe, an breithiúnas in Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach) (mír 38 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
30
)	Féach, chuige sin, breithiúnas an 22 Meitheamh 2023, an Coimisiún v an Ungáir (Dearbhú intinne roimh iarratas ar thearmann) (C‑823/21, EU:C:2023:504, mír 52).
(
31
)	Féach breithiúnas an 14 Bealtaine 2019, M agus páirtithe eile (Cúlghairm stádais dídeanaí) (C‑391/16, C‑77/17 agus C‑78/17, ‘an breithiúnas in M agus páirtithe eile (Cúlghairm stádais dídeanaí)’, EU:C:2019:403). Fillfidh mé ar an ngné sin sna barúlacha a leanas.
(
32
)	Féach, go háirithe, an breithiúnas in Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach) (mír 50 agus an cásdlí dá dtagraítear). In imeachtaí eiseachadta, tá bonn cirt le comhlíonadh phrionsabal an non‑refoulement a fhíorú toisc go bhféadfar géarleanúint pholaitiúil a dhéanamh ar an duine a bhfuil a eiseachadadh á lorg le haghaidh coir neamhpholaitiúil, mar shampla mura bhfuil san ionchúiseamh coiriúil ach cúis nó leithscéal le haghaidh géarleanúna mar gheall ar shaintréithe a bhaineann le tearmann.
(
33
)	Is iad seo Bundesrepublik Deutschland (Éifeacht cinnidh lena ndeonaítear stádas dídeanaí) (C‑753/22); El Baheer (C‑288/23), agus Cassen (C‑551/23). Sna trí chás sin, tá sé mar phointe tosaigh ag iarratais ar chosaint idirnáisiúnta ó náisiúnaigh tríú tír nó daoine gan stát, ar deonaíodh stádas dídeanaí dóibh uile i mBallstát eile, eadhon, an Phoblacht Heilléanach. I gcás den sórt sin, d’fhéadfadh an Ballstát ar cuireadh an t‑iarratas nua faoina bhráid leas a bhaint as an rogha, dá bhforáiltear in Airteagal 33(2)(a) de Threoir 2013/32, a dhearbhú nach bhfuil an t‑iarratas inghlactha mar gheall ar stádas dídeanaí a bheith deonaithe ag an mBallstát eile. Mar sin féin, ní mór an fhéidearthacht sin a chur as an áireamh, i gcomhréir le cásdlí na Cúirte, i gcás ina bhfuil baol tromchúiseach ann go bhfulaingeoidh an duine lena mbaineann íde atá mídhaonna agus táireach sa Bhallstát eile sin, mar gheall ar na dálaí maireachtála intuartha a bheadh air [féach breithiúnas an 19 Márta 2019, Ibrahim agus páirtithe eile (C‑297/17, C‑318/17, C‑319/17 agus C‑438/17, EU:C:2019:219, míreanna 83 go 94), agus ordú an 13 Samhain 2019, Hamed agus Omar (C‑540/17 agus C‑541/17, nár foilsíodh, EU:C:2019:964, míreanna 34 go 36). Dá bhrí sin, ní féidir le húdarás inniúil an Bhallstáit a fhaigheann an t‑iarratas nua brath ar Airteagal 33(2)(a) de Threoir 2013/32 d’fhonn é a dhiúltú toisc é a bheith do-ghlactha. I ngach ceann de na cásanna sin, iarrann an chúirt a rinne an tharchur ar an gCúirt, faoi rialacha an Chomhchórais Eorpaigh Tearmainn, nach mór don údarás sin scrúdú neamhspleách a dhéanamh ar an iarratas nua nó an bhfuil sé d’oibleagáid air an t‑iarratasóir a aithint mar dhídeanaí gan na coinníollacha substainteacha don chosaint sin a fhíorú, ar an ábhar amháin gur dheonaigh Ballstát eile an stádas sin don iarratasóir sin cheana féin.
(
34
)	Féach, go háirithe, maidir leis an gcinneadh sin, rún ó Pharlaimint na hEorpa an 12 Aibreán 2016 maidir leis an staid sa Mheánmhuir agus an gá atá le cur chuige cuimsitheach ar thaobh an Aontais Eorpaigh i leith na himirce (2015/2095 (INI)), pointe 39. Féach, i bhfabhar forás ar dhlí an Aontais ar an ábhar sin, European Council on Refugees and Exiles, Protected across borders: Mutual recognition of asylum decisions in the EU – ECRE’s assessment of legal provisions and practice on mutual recognition, and its recommendations for reforms to create a status ‘valid throughout the Union’, 2016. Féach freisin, Rasche, L., ‘Un nouveau départ dans la politique d’asile de l’UE’, atá ar fáil sa nasc seo a leanas: https://institutdelors.eu/wp-content/uploads/2020/10/7-MIGRATION-Rasche-FR.pdf, lch. 5. Is cinnte go bhfuil dlúthbhaint idir aitheantas frithpháirteach cinntí lena ndeonaítear stádas dídeanaí agus comhchuibhiú breise ar choinníollacha agus ar nósanna imeachta chun na críche sin: féach, chuige sin, Togra le haghaidh rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, a tíolacadh an 13 Iúil 2016, maidir le caighdeáin i dtaca le cáilitheacht náisiúnach tríú tír nó daoine gan stát mar thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta, i dtaca le stádas aonfhoirmeach do dhídeanaithe nó do dhaoine atá incháilithe le haghaidh cosaint choimhdeach agus i dtaca lena bhfuil sa chosaint a thugtar, agus lena leasaítear Treoir 2011/109/CE ón gComhairle an 25 Samhain 2003 maidir le stádas náisiúnach tríú tír ar cónaitheoirí fadtéarmacha iad [COM(2016) 466 final].
(
35
)	Féach breithiúnais in M agus páirtithe eile (Cúlghairm stádais dídeanaí) (mír 80 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
36
)	Féach breithiúnas an 22 Feabhra 2022, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (an tAonad Teaghlaigh – Cosaint a deonaíodh cheana féin) (C‑483/20, EU:C:2022:103, mír 37).
(
37
)	Féach, go háirithe, breithiúnas an 22 Feabhra 2022, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (an tAonad Teaghlaigh – Cosaint a deonaíodh cheana féin) (C‑483/20, EU:C:2022:103, mír 28 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
38
)	Arna dhéanamh sa Róimh an 4 Samhain 1950.
(
39
)	Tugaim chun cuimhne faoin bhforáil seo, go bhféadfaidh na Ballstáit a mheas go bhfuil iarratas ar chosaint idirnáisiúnta do-ghlactha nuair atá cosaint idirnáisiúnta deonaithe ag Ballstát eile.
(
40
)	Féach, go háirithe, breithiúnas an 22 Feabhra 2022, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (an tAonad Teaghlaigh – Cosaint a deonaíodh cheana féin), (C‑483/20, EU:C:2022:103, mír 29 agus an cásdlí dá dtagraítear)
(
41
)	IO 2013 L 180, lch. 31.
(
42
)	Féach, chuige sin, breithiúnas an 10 Nollaig 2013, Abdullahi (C‑394/12, EU:C:2013:813, míreanna 54 agus 55). Mar a chinn an Chúirt sa bhreithiúnas sin, ‘rinneadh comhchuibhiú, den chuid is mó, ar na rialacha is infheidhme maidir le hiarratais ar thearmann ar leibhéal an Aontais, go háirithe le Treoir 2011/95 agus Treoir 2013/32’ (mír 54). Dá bhrí sin, dar leis an gCúirt, ‘déanfar a iarratas a scrúdú den chuid is mó, i gcomhréir leis na rialacha céanna, beag beann ar an mBallstát atá freagrach as scrúdú a dhéanamh ar an iarratas sin’ (mír 55).
(
43
)	Féach breithiúnais an 6 Iúil 2023, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Coir fíorthromchúiseach) (C‑402/22, EU:C:2023:543, mír 36), agus breithiúnas an 6 Iúil 2023, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach) (C‑8/22, EU:C:2023:542, mír 42).
(
44
)	Féach, go háirithe, aithris 6 de Rialachán Uimh. 604/2013, aithrisí 7 agus 9 go 11 de Threoir 2011/95, agus aithrisí 4 agus 12 de Threoir 2013/32.
(
45
)	Féach, mar shampla, Treoir 2001/40/CE ón gComhairle an 28 Bealtaine 2001 maidir le haitheantas frithpháirteach do chinntí i dtaca le náisiúnaigh tríú tír a dhíbirt (IO 2001 L 149, lch. 34), arb é is cuspóir di, de réir Airteagal 1(1) di, ‘aitheantas a cheadú do chinneadh díbeartha arna dhéanamh ag údarás inniúil Ballstáit [...] i gcoinne náisiúnaigh tríú tír atá i láthair ar chríoch Ballstáit eile [...]’. Thairis sin, in ábhair choiriúla, ní hamháin go bhfuil an riail go bhfuil na Ballstáit le gach barántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú ar bhonn phrionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh bunaithe ar phrionsabal na muiníne frithpháirtí, ach déantar tagairt dó go sainráite in Airteagal 1(2) de Chinneadh Réime 2002/584/CGB an 13 Meitheamh 2002 maidir leis an mbarántas gabhála Eorpach agus na nósanna imeachta um thabhairt suas idir Ballstáit (IO 2002 L 190, lch. 1).
(
46
)	Dá bhrí sin, mar shampla, ina breithiúnas an 10 Nollaig 2020, Shiksaitov v an tSlóvaic (CE:ECHR:2020:1210JUD005675116, § 68 go 75), tugann an Chúirt freagra ar argóint an iarratasóra go bhfuil a choinneáil neamhdhleathach a mhéid, i bhfianaise a stádais dídeanaí a fuair sé sa tSualainn, nach bhféadfadh sé a bheith ina ábhar do bheart eiseachadta ag údaráis na Slóvaice, nach raibh na húdaráis sin faoi cheangal ag deonú an stádais sin a d’fhéadfaidís a athbhreithniú, inter alia, i bhfianaise infheidhmeacht fhéideartha clásail eisiaimh.
(
47
)	Arna léamh in éineacht le haithris 43 sa bhrollach a ghabhann le Treoir 2013/32 é, ina luaitear nach mór do na Ballstáit, i bprionsabal, scrúdú a dhéanamh ar na hiarratais uile ar fhiúntas, foráiltear le hAirteagal 33(1) den treoir sin d’eisceacht a léirítear go nithiúil le liosta uileghabhálach d’fhorais do-ghlacthachta a leagtar amach in Airteagal 33(2) den treoir sin: féach, an Ghníomhaireacht Eorpach um Thearmann (EUAA), Analyse juridique: Les procédures d’asile et le principe de non‑refoulement, 2018, lch. 113. Dar leis an gCúirt, is féidir an fhéidearthacht a dhearbhú go bhfuil iarratas do-ghlactha i gcomhréir le hAirteagal 33(2)(a) de Threoir 2013/32 a mhíniú go háirithe trí thábhacht phrionsabal na muiníne frithpháirtí, a bhfuil an fhoráil sin ina léiriú air: féach breithiúnas an 22 Feabhra 2022, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (an tAonad Teaghlaigh – Cosaint a tugadh cheana féin) (C‑483/20, EU:C:2022:103, míreanna 29 agus 37), agus an 1 Lúnasa 2022, Bundesrepublik Deutschland (Leanaí na ndídeanaithe, a rugadh lasmuigh den Stát óstach) (C‑720/20, EU:C:2022:2022:603, mír 50). Is maolú é sin ar an oibleagáid atá ar na Ballstáit gach iarratas ar chosaint idirnáisiúnta a scrúdú de réir na bhfiúntas seo a leanas: féach, chuige sin, breithiúnas an 22 Feabhra 2022, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (an tAonad Teaghlaigh – Cosaint a deonaíodh cheana féin) (C‑483/20, EU:C:2022:103, míreanna 24 agus 25), agus Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Pikamäe sa chás Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (an tAonad Teaghlaigh – Cosaint a deonaíodh cheana féin) (C‑483/20, EU:C:2021:780, mír 63).
(
48
)	C‑297/17, C‑318/17, C‑319/17 agus C‑438/17, EU:C:2019:219, míreanna 83 go 94.
(
49
)	Féach Tuairim an Abhcóide Ghinearálta in Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (an tAonad Teaghlaigh – Cosaint a deonaíodh cheana féin) (C‑483/20, EU:C:2021:780, mír 64). Mar sin féin, measaim, mar a mhíneoidh mé sna forbairtí seo a leanas i gcomhthéacs nós imeachta eiseachadta, gur léiriú an‑tromchúiseach ar bhaol géarleanúna é cinneadh arna ghlacadh ag Ballstát chun stádas dídeanaí a dheonú agus nach mór, dá bhrí sin, ar an gcúis sin agus de mheon muiníne frithpháirtí, an cinneadh sin a chur san áireamh ag an údarás nua ar tugadh na himeachtaí os a chomhair.
(
50
)	Féach, chuige sin, Breithiúnas an 29 Iúil 2019, Torubarov (C‑556/17, EU:C:2019:626, mír 50).
(
51
)	Féach aithris 13 de Threoir 2011/95 agus aithris 13 de Threoir 2013/32. Féach, go háirithe, maidir leis an gcuspóir sin, breithiúnas an 10 Nollaig 2020, an tAire Dlí agus Cirt agus Comhionannais (Iarratas ar chosaint idirnáisiúnta in Éirinn) (C‑616/19, EU:C:2020:1010, míreanna 51 agus 52).
(
52
)	I ndáil leis sin, faoi Airteagal 3 de Threoir 2011/95, ‘féadfaidh na Ballstáit caighdeáin níos fabhraí a ghlacadh nó a choimeád chun cinneadh a dhéanamh maidir le cé a cháilíonn mar dhídeanaí nó mar dhuine atá incháilithe le haghaidh cosaint choimhdeach agus chun ábhar na cosanta idirnáisiúnta a chinneadh, a mhéid atá na caighdeáin sin comhoiriúnach leis an Treoir seo’. Thairis sin, de réir Airteagal 5 de Threoir 2013/32, ‘féadfaidh na Ballstáit caighdeáin níos fabhraí a leagan síos nó a choinneáil maidir le nósanna imeachta chun cosaint idirnáisiúnta a dheonú agus a tharraingt siar, ar choinníoll go bhfuil na caighdeáin sin i gcomhréir leis an Treoir seo’.
(
53
)	IO 2005 L 326, lch. 13.
(
54
)	Féach EUAA, Analyse juridique: Les procédures d’asile et le principe de non‑refoulement, op. cit., lch. 82.
(
55
)	Féach breithiúnais in M agus páirtithe eile (Cúlghairm stádais dídeanaí) (mír 85 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
56
)	Féach breithiúnais in M agus páirtithe eile (Cúlghairm stádais dídeanaí) (mír 86).
(
57
)	Féach an breithiúnais in M agus páirtithe eile (Cúlghairm stádais dídeanaí) (mír 92).
(
58
)	Féach breithiúnas in M agus páirtithe eile (Cúlghairm stádais dídeanaí) (mír 98).
(
59
)	Féach breithiúnas in M agus páirtithe eile (Cúlghairm stádais dídeanaí) (mír 100).
(
60
)	Féach, maidir le stádas dídeanaí a chúlghairm de bhun Airteagal 14(4)(b) de Threoir 2011/95, an breithiúnas in Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach) (mír 39)
(
61
)	Féach, go háirithe, a mhéid a bhaineann le cúlghairm stádas dídeanaí i gcur i bhfeidhm Airteagal 14(4)(b) de Threoir 2011/96, an breithiúnas in Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach) (mír 41 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
62
)	Féach an breithiúnas in Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach) (mír 42).
(
63
)	IO 2008 L 348, lch. 98.
(
64
)	Féach Forteau, M., agus Laly-Chevalier, C., ‘Les problèmes d’articulation des procédures d’asile, d’extradition et d’entraide judiciaire pénale’, in Chetail, V., agus Laly-Chevalier, C., Asile et extradition – Théorie et pratique de l’exclusion du statut de réfugié, op. cit., lch. 145 go 203, go háirithe lch. 162, ina dtagraítear, mar shampla, do bhreithiúnas ó Chúirt Uachtarach Cheanada, Németh v Canada, 2010 SCC (CSC) 56, § 30. Ní féidir, uaidh sin, glacadh leis an léiriú arna chur ar aghaidh ag Rialtas na hIodáile, ar dá réir, ar bhonn phrionsabal an chomhair dhílis, gur chóir don údarás a dhéanfaidh an cinneadh maidir leis an iarraidh ar eiseachadadh údarás inniúil an Bhallstáit a dheonaigh an stádas dídeanaí a chur ar an eolas faoin iarratas sin agus tréimhse réasúnach ama a shocrú dó chun a chinneadh an féidir an stádas dídeanaí a chúlghairm nó nach féidir.
(
65
)	Féach Nóta Treorach UNHCR (pointe 5). Mar a luann UNHCR, ‘[i] gcásanna eiseachadta a bhaineann le dídeanaí nó iarrthóir tearmainn, tugtar ráthaíochtaí dlíthiúla don duine lena mbaineann le prionsabail agus forálacha áirithe den dlí um eiseachadadh. Féadfaidh an duine iarrtha, mar shampla, tairbhe a bhaint as prionsabal na speisialtachta a bheith curtha i bhfeidhm; as srianta le hath-eiseachadadh ón Stát iarrthach chuig tríú Stát; as an bhféidearthacht eiseachadadh a dheonú ar choinníoll go bhféadfaidh an duine iarrtha filleadh ar an Stát iarrtha ag deireadh na n-imeachtaí coiriúla nó tar éis dó a phianbhreith a chur isteach; as an riail maidir le neamh-eiseachadadh le haghaidh cionta polaitiúla; nó as forais thraidisiúnta eile le diúltú, lena n-áirítear na forais sin a bhaineann le pionós an bháis agus le coincheapa an cheartais agus na cothroime. Is forbairt a tharla le gairid sa dlí eiseachadta iad ‘clásail idirdhealaithe’, faoina bhféadfar eiseachadadh a dhiúltú nó faoina gcaithfear eiseachadadh a dhiúltú má iarrtar é ar chúiseanna polaitiúla nó chun críche géarleanúna nó idirdhealaithe’ (pointe 5). Féach freisin Forteau, M., agus Laly-Chevalier, C, op. cit., fonóta 46, ina luaitear, de réir mar a mheasann Cúirt Chónaidhme na hEilvéise agus Cúirt Uachtarach Cheanada, gurb é Airteagal 3(2) den Choinbhinsiún Eorpach um Eiseachadadh an léiriú nithiúil ar phrionsabal an non‑refoulement atá cumhdaithe sa dlí dídeanaithe i gcomhthéacs an dlí an eiseachadta. Féach, chun na críche céanna, Chetail, V., op. cit., ina dtugtar faoi deara: ‘nach féidir leis seo gan aitheantas a thabhairt don chomhthreomhaireacht idir an fhoráil sin agus an sainmhíniú ar dhídeanaí atá in Airteagal 1A(2) de Choinbhinsiún na Ginéive. Mar sin féin, tá an t‑airteagal sin difriúil [ón gcoinbhinsiún sin] ar dhá bhealach. Níor áiríodh sa Choinbhinsiún Eorpach [um Eiseachadadh] an coincheap “ballraíocht de ghrúpa sóisialta ar leith” a mheastar a bheith ródhoiléir. Ar an taobh eile, tá sé níos leithne ná an sainmhíniú ar dhídeanaí, a mhéid nach n‑eisiatar déantóirí coire tromchúisí neamhpholaitiúla leis agus go gcosnaítear an duine iarrtha leis, áit ar dócha go rachaidh a chás in olcas ar cheann de na cúiseanna thuasluaite agus ní hamháin i gcás ina bhfuil baol géarleanúna ann’ (lch. 79).
(
66
)	Chun úsáid a bhaint as na téarmaí a úsáideann Chetail, V., op. cit., lch. 66.
(
67
)	Ar bhonn níos ginearálta, tá an scrúdú a dhéantar ar chomhlíonadh phrionsabal an non‑refoulement ag éirí níos neamhspleáiche. Féach, i ndáil leis sin, Chetail, V., op. cit., a thugann le fios, i gcás ina bhfuil fíorbhaol céastóireachta nó íde mhídhaonna nó táireach sa Stát cinn scríbe, ‘nach le prionsabal an non‑refoulement amháin a chuirtear bac ar eiseachadadh i gcás ina bhfuil baol den sórt sin ann sa Stát iarrtha. Neodraíonn sé freisin na hiarmhairtí a bhaineann le heisiamh ó stádas dídeanaí, rud nach bhfuil ar chomhchiall a thuilleadh le díbirt go dtí an tír thionscnaimh’ (lch. 90).
(
68
)	Féach an breithiúnas in Ruska Federacija (míreanna 64 agus 65).
(
69
)	Féach an breithiúnas in Ruska Federacija (mír 65 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
70
)	Féach an breithiúnas in Ruska Federacija (mír 66). Dar leis an gCúirt, tá gné den sórt sin níos tábhachtaí fós chun críocha an fhíoraithe sin i gcás ina raibh deonú tearmainn bunaithe go beacht ar ionchúiseamh an duine lena mbaineann ina thír thionscnaimh agus as ar eascair iarraidh ar eiseachadadh a eisiúint i leith an duine sin (mír 67).
(
71
)	Féach an breithiúnas in Ruska Federacija (mír 68).
(
72
)	Comhaontú idir an Comhphobal Eorpach, Poblacht na hÍoslainne agus Ríocht na hIorua maidir leis na critéir agus na meicníochtaí lena gcinntear cé an stát atá freagrach as iarraidh ar thearmann a scrúdú arna taisceadh i mBallstát nó san Íoslainn nó san Iorua, (IO 2001, L 93, lch. 40).
(
73
)	Féach, maidir le Ríocht na hIorua, breithiúnas an 20 Bealtaine 2021, L.R. (Iarratas ar thearmann arna dhiúltú ag an Iorua) (C‑8/20, EU:C:2021:404, míreanna 39 agus 45).
(
74
)	Féach, de réir analaí, breithiúnas an 2 Aibreán 2020, an Coimisiún v an Pholainn, an Ungáir agus Poblacht na Seice (Sásra sealadach chun iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta a athshocrú) (C‑715/17, C‑718/17 agus C‑719/17, EU:C:2020:257, míreanna 164 agus 182).
(
75
)	Féach Schierholt, C., agus Zimmermann, F., ‘§ 6 Politische Straftaten, politische Verfolgung’, in Schomburg, W., agus Lagodny, O., lnterNationale Rechtshilfe in Strafsachen, 6ú heag., C.H. Beck, Munich, 2020, lch. 130.
(
76
)	Féach Forteau, M. agus Laly-Chevalier, C., op. cit., a thugann faoi deara ‘go bhféadfadh tionchar a bheith ag an bhfaisnéis a nochtar i gcomhthéacs an nós imeachta um eiseachadadh ar chinneadh an iarratais ar thearmann agus go háirithe ar chlásail eisiaimh a chur i bhfeidhm, ach, os a choinne sin, go mbeidh toradh an nós imeachta tearmainn ina eilimint fhíor-riachtanach nach mór don Stát iarrtha a chur san áireamh agus é ag iarraidh a shuíomh an féidir nó nach féidir an duine iarrtha a eiseachadadh go dleathach’ (lch. 162).
(
77
)	Féach Nóta Treorach UNHCR (pointe 55).
(
78
)	Féach Nóta Treorach UNHCR (pointe 55). Féach, ina leith sin, Forteau, M., agus Laly-Chevalier, C., op. cit. Baineann na húdair sin leis na tosca sin a léiríonn ‘ábhar na n‑eisceachtaí a nglacann UNHCR leo i ndáil le [éifeacht sheach-chríochach Choinbhinsiún na Ginéive] [...] go bhfuil sé de chumhacht ag údarás an fhóraim i gcónaí athbhreithniú a dhéanamh ar an gcomhad agus athbhreithniú a dhéanamh ar thuillteanais mheasúnú an údaráis eachtraigh’. Dar leo, ‘ní dhealraíonn sé, go docht, gur “éifeacht sheach-chríochach” a bheadh aige sa chiall go mbeadh sé i gcomhthéacs sásra um aitheantas frithpháirteach – sásra nach n‑eagraíonn [Coinbhinsiún na Ginéive] ina theannta sin. Trí “éifeacht sheach-chríochach”, dealraíonn sé go dtagraíonn UNHCR sa deireadh don éifeacht fhianaiseach seachas d’in‑fhorfheidhmitheacht an chinnidh arna thabhairt ag an údarás eachtrach’ (lgh. 186 agus 187).
(
79
)	I ndáil leis sin, is cosúil go bhfuil sé ábhartha comhthreomhaireacht a bhunú leis an staid a luaigh mé thuas, ina bhfuil, de bhun Airteagal 33(2)(a) de Threoir 2013/32, atá ina léiriú ar phrionsabal na muiníne frithpháirtí, an rogha ag na Ballstáit a dhearbhú go bhfuil iarratas nua ar chosaint idirnáisiúnta do-ghlactha i gcás ina bhfuil cosaint den sórt sin deonaithe cheana féin ag Ballstát eile. Ciallaíonn an prionsabal sin agus prionsabal an chomhair dhílis freisin, i mo thuairimse, nach féidir le húdarás inniúil cinntitheach Ballstáit a chinneann – nó a bhfuil sé d’oibleagáid air, sa chás a tugadh chun suntais i mbreithiúnas an 19 Márta 2019, Ibrahim agus páirtithe eile (C‑297/17, C‑318/17, C‑319/17 agus C‑438/17, EU:C:2019:219) – a scrúdú féin ar iarratas den sórt sin a dhéanamh, neamhaird a dhéanamh ar an gcinneadh a rinne Ballstát eile stádas dídeanaí a dheonú. Ceanglaítear ar an údarás sin, dá bhrí sin, an cinneadh sin a chur san áireamh tar éis faisnéis a mhalartú leis an údarás a ghlac é, agus, ag an am céanna, a bheith in ann imeacht uaidh má nochtann sé imthosca sonracha de chineál a thabharfadh údar le cinneadh eile a ghlacadh. I ndáil leis sin, cé gur fíor go gciallaíonn critéir a bheith ann arna gcomhchuibhiú ag reachtas an Aontais gur cheart, i bprionsabal, na measúnuithe a rinne na húdaráis ar tugadh imeachtaí os a gcomhair i ndiaidh a chéile a chóineasú, ní féidir a chur as an áireamh go bhféadfadh conclúid nach ionann í agus an chonclúid a baineadh amach roimhe sin ag údarás eile a bheith mar thoradh ar na measúnuithe a rinne an reachtas nua. D’fhéadfadh sé sin a bheith amhlaidh i gcás ina dtagann athrú ar chúinsí nó i gcás ina bhfuil eilimint nua ann nach raibh ar eolas ag an mBallstát a dheonaigh an stádas dídeanaí. D’fhéadfaí an t‑iarratas nua a dhiúltú ansin.
(
80
)	Féach Schierholt, C., agus Zimmermann, F., op. cit., lch. 129.
(
81
)	Féach Schierholt, C., agus Zimmermann, F., op. cit., lch. 129.
(
82
)	Féach Marx, R., AsylG – Kommentar zum Asylgesetz, 10ú heag., Luchterhand, Cologne, 2019, lch. 275, § 10. Ina leith sin, ba mhaith liom na ceanglais árachais atá leagtha amach ag an gCúirt sa bhreithiúnas in Ruska Federacija (mír 65) a thabhairt chun cuimhne.
(
83
)	Féach Forteau, M., agus Laly-Chevalier, C., op. cit., a deir ‘nach mór nósanna imeachta tearmainn agus eiseachadta a chomhordú ar bhealach a chinnteoidh go gcuirfear riachtanais a chéile san áireamh i gcur chun feidhme an chinn eile’, agus é á thabhairt faoi deara ag an am céanna ‘nach bhfuil tosaíocht á tabhairt do nós imeachta amháin thar a chéile’ (lch. 153). Dá bhrí sin, níor cheart an gaol idir an dá imeacht a fheiceáil ó thaobh na ‘coinbhleachta neamhghnácha’, ach trí ‘iarratas nó léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais’ a lorg, ionas go mbeidh ‘an dá bhrainse den dlí in ann cómhaireachtáil go hiomlán’ (lch. 155). Is é sin le rá, ní ceist í tosaíocht a thabhairt do dhlí an eiseachadta ar dhlí na ndídeanaithe ná a mhalairt, ach ‘cur i bhfeidhm comhchéimneach an dá cheann a áirithiú’ (lch. 156). Dá bhrí sin, ‘leanann an dá chorpas rialacha próiseas casta idir-réitigh nó comhordaithe agus ní prionsabal simplí ordlathais’ (lch. 158). Ina theannta sin, measann na húdair sin ‘go bhféadfadh an comhar idir na húdaráis tearmainn agus eiseachadta a bheith an‑úsáideach [...] trí chinnteoireacht níos tapúla agus níos eolaí a chur chun cinn trí chomhroinnt faisnéise níos réidhe’ (lch. 162).
(
84
)	Ba mhaith liom a thabhairt chun cuimhne, i ndáil leis sin, faoi Airteagal 14(3)(a) de Threoir 2011/95, ‘go ndéanfaidh na Ballstáit stádas dídeanaí náisiúnaigh tríú tír nó duine gan stát a chúlghairm, deireadh a chur leis an stádas sin nó diúltú dá athnuachan má shuíonn siad, tar éis dóibh stádas dídeanaí a dheonú, [...] go bhfuil nó gur cheart an dídeanaí a eisiamh ó stádas dídeanaí i gcomhréir le hAirteagal 12 [den Treoir sin]’. Foráiltear leis an bhforáil sin, i mír 2(b), ‘[go n-eisiafar] náisiúnach tríú tír nó duine gan stát ó bheith ina dhídeanaí i gcás ina bhfuil cúiseanna tromchúiseacha ann lena mheas [...] go bhfuil coir thromchúiseach neamhpholaitiúil déanta aige lasmuigh den tír dídine sular ligeadh isteach mar dhídeanaí iad’.
(
85
)	Féach, go háirithe, breithiúnas an 6 Iúil 2023, an breithiúnas in Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides(Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach) (C‑8/22, EU:C:2023:542, mír 62 agus an cásdlí dá dtagraítear).