62023TJ0202_RES
Zaak T‑202/23
Ville Kivikoski e.a.
tegen
Raad van de Europese Unie
Arrest van het Gerecht (Negende kamer - uitgebreid) van 30 april 2025
„Ambtenarenrecht – Ambtenaren – Bevordering – Bevorderingsronde 2022 – Besluit om verzoeker niet naar rang AST 8 te bevorderen – Beroep tot nietigverklaring – Procesbelang – Bewijs dat vooruitzicht op bevordering bestaat – Ontvankelijkheid – Artikel 6, lid 2, van het Statuut – Vermenigvuldigingsfactoren – Artikel 45, lid 1, van het Statuut – Vergelijking van verdiensten”
Beroepen van ambtenaren – Procesbelang – Beroep gericht tegen de weigering van bevordering – Noodzaak om het bestaan van vooruitzicht op bevordering aan te tonen
(Ambtenarenstatuut, art. 6, lid 2, 35, art. 45, lid 1, art. 90 en art. 91)
(zie punten 15‑28)
Ambtenaren – Bevordering – Voorwaarden – Inaanmerkingneming van vermenigvuldigingsfactoren voor de gelijkwaardigheid van gemiddelde loopbaanprofielen – Voorwerp van de percentages – Mogelijkheid om een ander percentage toe te passen dan het percentage dat in het Statuut is vastgesteld, wanneer er onevenwichtigheden bestaan tussen het aantal ambtenaren dat in aanmerking komt voor bevordering in bepaalde rangen en de gemiddelde wachttijd in die rangen – Uitgesloten
(Ambtenarenstatuut, art. 6, lid 2, en art. 45, en bijlage I, afdeling B)
(zie punten 36‑49)
Samenvatting
Naar aanleiding van een door Kivikoski en twee andere ambtenaren van de Raad van de Europese Unie ingesteld beroep, verklaart het Gerecht (uitgebreide kamer) het besluit van de Raad om hen in het kader van bevorderingsronde 2022 niet te bevorderen naar rang AST 8 (hierna: „bestreden besluit”) nietig. Met zijn uitspraak verduidelijkt het Gerecht het belang dat een eventuele verzoeker moet aantonen wanneer hij aanvoert dat er sprake is van onverenigbaarheid van de in bijlage I, afdeling B, bij het Statuut van de ambtenaren van de Europese Unie (hierna: „Statuut”) vastgestelde vermenigvuldigingsfactoren die in het kader van een bevorderingsronde worden toegepast, met artikel 6, lid 2, van dat Statuut. Bovendien geeft het Gerecht in dit verband een uitlegging van artikel 6, lid 2, van het Statuut, gelezen in samenhang met bijlage I, afdeling B, bij dat Statuut (hierna: „statutaire regels”), door zich uit te spreken over de betekenis die moet worden gegeven aan, ten eerste, de woorden „beginsel van bevordering op grond van verdienste”, zoals gebruikt in artikel 45 van dat Statuut en, ten tweede, de uitdrukking „ambtenaren in actieve dienst” uit artikel 35 van dat Statuut.
In juni 2022 heeft de Raad in het kader van de bevorderingsronde 2022 de lijst gepubliceerd van ambtenaren die in aanmerking kwamen voor bevordering omdat zij, onder meer, op 1 januari 2022 ten minste twee jaar in hun rang in dienst waren, alsmede het aantal beschikbare bevorderingen voor elke functiegroep en elke rang. Op deze lijst stonden de namen van verzoekers vermeld onder de 81 ambtenaren die in aanmerking kwamen voor bevordering naar rang AST 8, en werd aangekondigd dat er 18 mogelijkheden openstonden voor bevordering naar deze rang.
In juli 2022 heeft de Raad het bestreden besluit vastgesteld door bekendmaking en goedkeuring van de lijst van personeelsleden van de functiegroep AST die door de adviserende bevorderingscommissie waren voorgedragen voor bevordering. De namen van verzoekers stonden niet op deze lijst.
Verzoekers hadden in hun klacht, die door de Raad is afgewezen, naar voren gebracht dat het bestreden besluit in strijd was met de statutaire regels, aangezien er voor bevorderingsronde 2022 37 in plaats van 18 bevorderingsmogelijkheden tot rang AST 8 hadden moeten worden opengesteld.
Beoordeling door het Gerecht
In de eerste plaats brengt het Gerecht, wat betreft de ontvankelijkheid van het beroep, in herinnering dat een ambtenaar die zich baseert op een middel dat is ontleend aan de onverenigbaarheid van de in het kader van een bevorderingsronde toegepaste vermenigvuldigingsfactoren met artikel 6, lid 2, van het Statuut, moet aantonen dat hij er belang bij heeft om dit middel aan te voeren, door te bewijzen dat hij, rekening houdend met zijn persoonlijke situatie, in het geval dat het gestelde aantal plaatsen in acht zou zijn genomen, vooruitzicht zou hebben gehad op bevordering.
Ingevolge deze statutaire bepaling is, onverminderd het beginsel van bevordering op grond van verdienste zoals neergelegd in artikel 45 van het Statuut, het aantal vacatures in elke rang van de lijst van het aantal ambten op 1 januari van elk jaar gelijk aan het aantal ambtenaren in actieve dienst die zich op 1 januari van het jaar daarvoor in de lagere rang bevonden, vermenigvuldigd met de in bijlage I, afdeling B, bij het Statuut voor die rang vastgestelde percentages, namelijk 25 % voor de rangen AST 5 tot en met AST 8.
In dit verband verwijst de uitdrukking „ambtenaren in actieve dienst” naar een van de standen bedoeld in artikel 35 van het Statuut. Uit deze bepaling, gelezen in samenhang met artikel 6, lid 2, van het Statuut, volgt dat bij de jaarlijkse vaststelling van het aantal vacatures in elke rang van de lijst alleen rekening moet worden gehouden met de administratieve status van ambtenaren in actieve dienst die zich op 1 januari van het jaar daarvoor in de lagere rang bevonden, ongeacht of zij in aanmerking komen voor een eventuele bevordering.
Het Gerecht stelt vast dat in casu alle ambtenaren die voor bevordering naar rang AST 8 in aanmerking kwamen, waaronder verzoekers, op 1 januari 2022 een diensttijd van ten minste twee jaar in rang AST 7 hadden volbracht. Bovendien geldt dat het feit dat de verzoekers zich niet onderscheidden van de andere ambtenaren die voor bevordering in aanmerking kwamen wat betreft hun beoordeling of de verantwoordelijkheden die zij uitoefenden, erop wijst dat, indien de vermenigvuldigingsfactoren waren toegepast, verzoekers, net als de andere ambtenaren die voor bevordering in aanmerking kwamen, en onder voorbehoud van de in artikel 45, lid 1, van het Statuut bedoelde vergelijkende beoordeling van de verdiensten, vooruitzicht hadden gehad op bevordering in het kader van de bevorderingsronde 2022.
Het Gerecht concludeert dan ook dat verzoekers hebben aangetoond dat zij, in het geval dat het aantal door hen gestelde bevorderingsmogelijkheden naar rang AST 8 in het kader van de bevorderingsronde 2022 in acht zou zijn genomen, namelijk 37 in plaats van de 18 die door de Raad waren aangekondigd, vooruitzicht zouden hebben gehad op bevordering en dat zij bijgevolg hebben aangetoond dat zij er een belang bij hebben om de onverenigbaarheid van de toegepaste vermenigvuldigingsfactoren met artikel 6, lid 2, van het Statuut in te roepen en dus een procesbelang hebben.
In de tweede plaats merkt het Gerecht met betrekking tot de naleving van de vermenigvuldigingsfactoren op dat uit de bewoordingen „onverminderd het beginsel van bevordering op grond van verdienste zoals neergelegd in artikel 45 [van het Statuut]”, in artikel 6, lid 2, van het Statuut, die verwijzen naar een latere fase van het bevorderingsproces, niet kan worden afgeleid dat dit beginsel kan worden toegepast om bij de vaststelling van het jaarlijkse aantal vacatures in elke rang en bijgevolg van de bevorderingsmogelijkheden af te wijken van de toepassing van de vermenigvuldigingsfactoren op het aantal ambtenaren in actieve dienst die zich op 1 januari van het jaar daarvoor in de lagere rang bevonden.
Verder worden de vermenigvuldigingsfactoren voor twee verschillende doeleinden gebruikt. Ten eerste dienen deze vermenigvuldigingsfactoren krachtens artikel 6, lid 2, van het Statuut ter berekening van het jaarlijkse aantal voor bevordering openstaande ambten per rang en worden zij daartoe toegepast op basis van een gemiddelde over een periode van vijf jaar. Ten tweede kunnen deze vermenigvuldigingsfactoren, los van artikel 6, lid 2, van het Statuut, dienen om de gemiddelde duur van de loopbaan in een rang te bepalen. In dit verband moeten de vermenigvuldigingsfactoren in aanmerking worden genomen die golden in de jaren waarin de ambtenaar tot de betrokken rang behoorde, en is de in artikel 6, lid 2, van het Statuut bedoelde beperking van het gemiddelde over een periode van vijf jaar dus niet van toepassing. Hieruit volgt dat de vraag wat de gemiddelde duur van de loopbaan in een rang is, moet worden onderscheiden van de vraag hoeveel ambten voor een bevorderingsronde in een bepaalde rang moeten worden opengesteld.
De Raad kon dan ook niet een andere vermenigvuldigingsfactor vaststellen dan die welke is vastgesteld in bijlage I, afdeling B, bij het Statuut, noch kon hij afwijken van het aantal ambtenaren in actieve dienst die zich op 1 januari van het jaar 2021 in rang AST 7 bevonden, in de zin van artikel 35 van het Statuut, gelezen in samenhang met artikel 6, lid 2, van dat Statuut.
Ten eerste kunnen de bijzondere omstandigheden die, indien bewezen, de situatie van ambtenaren in rang AST 7 kenmerken, zoals beschreven door de Raad in zijn schriftelijke opmerkingen, geen rechtvaardiging vormen om door middel van corrigerende maatregelen af te wijken van de duidelijke en precieze bewoordingen van de statutaire regels zonder de toepassing van hiërarchisch hogere bepalingen, zoals de bepalingen van het Statuut en die van de regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Unie of de algemene rechtsbeginselen, in het gedrang te brengen.
In dit verband is het argument van de Raad dat de feitelijke loopbaanontwikkeling van ambtenaren de gemiddelde tijd in elke rang zoals bepaald in afdeling B van bijlage I bij het Statuut moet benaderen in het geval er onevenwichtigheden bestaan tussen het aantal ambtenaren dat voor bevordering in bepaalde rangen in aanmerking komt en de gemiddelde tijd in die rangen, niet relevant, omdat de vraag hoeveel bevorderingsmogelijkheden naar rang AST 8 er zijn voor de bevorderingsronde 2022 immers niet mag worden verward met de vraag wat de gemiddelde loopbaanduur in rang AST 7 is. Voor deze laatste vraag geldt, in tegenstelling tot de eerste vraag, niet de beperking die voortvloeit uit de gemiddelde vijfjaarlijkse basis van artikel 6, lid 2, van het Statuut.
Ten tweede heeft de Raad niet aangetoond dat de toepassing van de statutaire regels in het onderhavige geval, meer in het bijzonder gelet op het verschil tussen het aantal voor bevordering in aanmerking komende ambtenaren en het aantal bevorderingsmogelijkheden, van dien aard was dat de in artikel 45, lid 1, van het Statuut bedoelde vergelijkende beoordeling van de verdiensten van de ambtenaren onmogelijk was.