62004CJ0466_MT
Partijiet
Motivi tas-sentenza
Parti operattiva
Partijiet
Fil-kawża C-466/04,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skond l-Artikolu 234 KE, imressqa mit-Tribunal Superior de Justicia de Cantabria (Spanja), permezz ta’ deċiżjoni ta’ l-1 ta’ Ottubru 2004, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit-3 ta’ Novembru 2004, fil-kawża
Manuel Acereda Herrera
vs
Servicio Cántabro de Salud,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla),
komposta minn P. Jann, President ta’ l-Awla, K. Schiemann, N. Colneric, K. Lenaerts (Relatur) u E. Juhász, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: L. A. Geelhoed,
Reġistratur: M. Ferreira, Amministratur Prinċipali,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta ta’ l-24 ta’ Novembru 2005,
wara li rat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
– għall-Gvern Spanjol, minn E. Braquehais Conesa u J. M. Rodríguez Cárcamo, bħala aġenti,
– għall-Gvern Belġjan, minn M. Wimmer, bħala aġent,
– għall-Irlanda, minn D. O’Hagan, bħala aġent, assistit minn N. Hyland, BL,
– għall-Gvern Ċiprijott, minn C. Lycourgos, bħala aġent,
– għall-Gvern Pollakk, minn E. Buczkowska u T. Nowakowski, bħala aġenti,
– għall-Gvern Finlandiż, minn T. Pynnä, bħala aġent,
– għall-Gvern tar-Renju Unit, minn S. Nwaokolo, bħala aġent, assistita minn S. Lee, barrister,
– għall-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, minn R. Vidal u D. Martin, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet ta’ l-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tad-19 ta’ Jannar 2006,
tagħti l-preżenti
Sentenza
Motivi tas-sentenza
1. It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni ta’ l-Artikoli 22 u 36 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1408/71 ta’ l-14 ta’ Ġunju 1971 dwar l-applikazzjoni ta’ l-iskemi tas-sigurtà soċjali għall-persuni impjegati, [għall-persuni li jaħdmu għal rashom] u l-familja tagħhom li jiċċaqilqu ġewwa l-Komunità (ĠU L 149, p. 2), fil-verżjoni emendata u aġġornata mir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 118/97, tat-2 ta’ Diċembru 1996 (ĠU 1997, L 28, p. 1, iktar ’il quddiem ir-"Regolament Nru 1408/71"), kif ukoll dwar l-interpretazzjoni ta’ l-Artikoli 10 KE, 12 KE, 49 KE, 81 KE, 82 KE, 87 KE u 249 KE.
2. Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża li oriġinat mir-rifjut tas-Servicio Cántabro de Salud (Servizz pubbliku tas-saħħa tal-Komunità awtonoma ta’ Cantabrie, iktar ’il qudddiem is-"SCS") li jħallas l-ispejjez ta’ moviment, ta’ soġġorn u ta’ ikel sostnuti minn M. Acereda Herrera, resident Spanjol, għal trattament fi sptar irċevut fi Franza kif ukoll l-ispejjeż sostnuti minn membru tal-familja tiegħu li akkumpanjah.
Il-kuntest ġuridiku
Il-leġiżlazzjoni komunitarja
3. L-Artikolu 22 tar-Regolament Nru 1408/71, intitolat "Għixien [Soġġorn] ’il barra l-Istat kompetenti - Ritorn lejn jew trasferiment tar-residenza fi Stat Membru ieħor waqt marda jew maternità - Il-ħtieġa tat-tluq lejn Stat Membru ieħor sabiex tiġi rċevuta l-kura xierqa", jistipola:
"1. Persuna impjegata jew li taħdem għal rasha illi tissodisfa l-kondizzjonijiet tal-leġiżlazzjoni ta’ l-Istat kompetenti biex tkun intitolata għall-benefiċċji, filwaqt li jingħata qies fejn xieraq tad-disposizzjonijiet ta’ l-Artikolu 18, u:
a) li l-kondizzjoni tiegħu teħtieġ benefiċċji immedjati matul il-għixien [is-soġġorn] tiegħu fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor,
jew
ċ) li jiġi awtorizzat mill-istituzzjoni kompetenti sabiex imur fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor biex jirċievi hemm il-kura xierqa għall-kondizzjoni tiegħu, għandu jkun intitolat:
i) għall-benefiċċji f’oġġetti provduti fl-interess ta’ l-istituzzjoni kompetenti mill-istituzzjoni tal-post ta’ l-għixien [tas-soġġorn] [...] bi qbil mal-leġislazzjoni li tamministra, daqs li kieku kienet assigurata magħha; iżda, it-tul tal-perijodu taż-żmien li matulu jiġu provduti l-benefiċċji għandhom ikunu regolati mill-leġislazzjoni ta’ l-Istat kompetenti;
ii) għall-benefiċċji fi flus provduti mill-istituzzjoni kompetenti bi qbil mal-leġislazzjoni li (din l-istituzzjoni) tamministra […]
2. […]
L-awtorizzazzjoni meħtieġa taħt il-paragrafu 1(ċ) ma tistax tiġi rifjutata meta l-kuri li magħhom hija tittratta jidhru fost il-benefiċċji previsti mil-leġiżlazzjoni ta’ l-Istat Membru li fit-territorju tiegħu tirresjedi l-persuna kkonċernata u jekk dawn il-kuri ma jistgħux, b’kont meħud ta’ l-istat ta’ saħħa attwali tagħha u ta’ l-evoluzzjoni probabbli tal-marda, jiġu provduti lilha fiż-żmien normalment neċessarju sabiex tingħata l-kura in kwistjoni fl-Istat Membru ta’ residenza.
[...]"
4. L-Artikolu 23 tar-Regolament Nru 1408/71 jaqra hekk:
"1. L-istituzzjoni kompetenti ta’ Stat Membru li l-leġislazzjoni tiegħu tipprovdi illi l-kalkolu tal-benefiċċji fi flus għandu jkunu ibbażat fuq il-paga medja jew is-salarju medju, għandha tistabb[i]lixxi din il-paga medja jew salarju medju esklussivament b’riferenza għall-pagi u s-salarji konfermati bħala li ġew imħallsa matul il-perijodi taż-żmien imwettqa skond il-leġi[ż]lazzjoni msemmija.
2. L-istituzzjoni kompetenti ta’ Stat Membru li l-leġi[ż]lazzjoni tiegħu tipprovdi illi l-kalkolu tal-benefiċċji fi flus għandu jkunu ibbażat fuq paga jew salarju standard, għandha tieħu f’konsiderazzjoni esklussivament il-livell tal-paga jew tas-salarju jew, fejn xieraq, tal-medji tal-pagi jew is-salarji standard għall-perijodi taż-żmien imwettqa skond il-leġi[ż]lazzjoni msemmija.
3. L-istituzzjoni kompetenti ta’ Stat Membru li bil-leġislazzjoni tiegħu l-ammont tal-benefiċċji fi flus ivarja skond in-numru tal-membri fil-familja, għandu wkoll jieħu f’konsiderazzjoni l-membri tal-familja tal-persuna interessata li tkun residenti fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor daqs li kieku kienet residenti fit-territorju ta’ l-Istat kompetenti."
5. L-Artikolu 36 tar-Regolament Nru 1408/71 jgħid:
"1. Il-benefiċċji [in natura] f’oġġetti provduti b’mod konformi ma’ dan il-Kapitolu mill-istituzzjoni ta’ Stat Membru wieħed fl-interess ta’ Stat Membru ieħor għandhom jiġu mħallsa lura għal kollox.
2. Il-ħlas lura msemmi fil-paragrafu 1 għandu jiġi stabbilit u magħmul bi qbil mal-proċedura pprovduta bl-implimentazzjoni tar-regolament imsemmi fl-Artikolu [98], jew mal-għotja tal-prova tan-nefqa attwali jew fuq il-bażi ta’ ħlas f’somma waħda.
Fil-każ ta’ l-aħħar, il-ħlas f’somma waħda għandu jkun tali illi jiżgura illi l-ħlas lura jeqreb daqs kemm possibbli lejn in-nefqa attwali.
3. Żewġ Stati Membri jew iktar, jew l-awtoritajiet kompetenti ta’ dawn l-Istati, jistgħu jipprovdu metodi oħra ta’ ħlas lura jew iwarrbu d-dritt għar-rimborżi kollha bejn l-istituzzjonijiet taħt il-ġurisdizzjoni tagħhom."
6. Fil-kapitolu ddedikat għal inċidenti fuq ix-xogħol u mard kkawżat mix-xogħol, l-Artikolu 59 tar-Regolament Nru 1408/71, intitolat "Infiq fuq it-trasport ta’ persuna", jaqra hekk:
"1. L-istituzzjoni kompetenti ta’ Stat Membru illi l-leġislazzjoni tiegħu tipprovdi għall-ħlas ta’ l-ispejjeż tat-trasport ta’ persuna li ġġarrab inċident waqt ix-xogħol jew timrad kawża tax-xogħol, sewwa lejn il-post tar-residenza tagħha jew lejn sptar, għandha tħallas dawn l-ispejjeż lejn il-post korrispondenti fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor fejn tirrisjedi l-persuna, basta iżda illi din l-istituzzjoni tagħti awtorizzazzjoni minn qabel għal dan it-trasport, filwaqt li kif mistħoqq tikkunsidra r-raġunijiet li jiġġustifikawhom. Din l-awtorizzazzjoni ma għandhiex tkun meħtieġa fil-każ ta’ ħaddiem fuq il-fruntiera.
2. L-istituzzjoni kompetenti ta’ Stat Membru li l-leġi[ż]lazzjoni tiegħu tipprovdi għall-ispejjeż tat-trasport tal-katavru ta’ persuna maqtula f’inċident waqt ix-xogħol lejn il-post tad-difna għandha, bi qbil mal-leġi[ż]lazzjoni li hija tamministra, tħallas dawn l-ispejjeż sal-post korrespondenti fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor fejn il-persuna kienet tirrisjedi filwaqt ta’ l-inċident."
7. Skond l-Artikoli 18 u 24 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 574/72 tal-21 ta’ Marzu 1972 li jistipula l-proċedura għall-implimentazzjoni tar-Regolament (KEE) Nru 1408/71 (ĠU L 74, p. 1), fil-verżjoni tiegħu emendata u aġġornata mir-Regolament Nru 118/97, iktar ’il quddiem ir-"Regolament Nru 574/72"), il-benefiċċju tas-servizzi in kwistjoni skond l-Artikolu 22(1)(ii) tar-Regolament Nru 1408/71 huwa, bħala regola ġenerali, suġġett għall-preżentazzjoni ta’ "notifika li [ħaddiem] jkun waqaf mix-xogħol jew, jekk il-leġislazzjoni amministrata mill-istituzzjoni kompetenti jew l-istituzzjoni tal-post tar-residenza hekk jipprovdu, ċertifikat ta’ l-inkapaċità għax-xogħol maħruġ mit-tabib li jkun jikkura lill-ħaddiem interessat ".
8. Kif jirriżulta mid-deċiżjoni Nru 153 (94/604/KE) tal-Kummissjoni Amministrattiva tal-Komunitajiet Ewropej dwar is-Sigurtà Soċjali għall-Ħaddiema Immigrati tas-7 ta’ Ottubru 1993 fuq il-formoli mudelli meħtieġa għall-applikazzjoni tar-Regolamenti Nru 1408/71 u 574/72 (E 001, E 103-E 127) (ĠU 1994, L 244, p. 22), il-formola E 112 hija d-dikjarazzjoni neċessarja għall-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 22(1)(ċ)(i) tar-Regolament Nru 1408/71.
Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
9. Fid-data tad-dħul fis-seħħ tar-Regolament Nru 1408/71 fi Spanja, jiġifieri l-1 ta’ Jannar 1986, il-kwistjoni ta’ kuri tas-saħħa mogħtija minn servizzi esterni għas-sistema nazzjonali tas-saħħa kienet irregolata mill-Artikolu 18 tad-Digriet Nru 2766/1967, tas-16 ta’ Novembru 1967, li jirregola l-kuri tas-saħħa u l-organizzazzjoni tas-servizzi mediċi tas-sistema ġenerali tas-sigurtà soċjali (BOE Nru 354, tat-28 ta’ Novembru 1967, p.16425).
10. Essenzjalment, dan l-artikolu jipprovdi li l-affiljat li jiddeċiedi li juża servizzi oħra minn dawk li kienu ġew indikati lilu mill-organizzazzjoni kompetenti, fil-prinċipju ma kellux dritt għall-ħlas lura ta’ l-ispejjeż subiti (paragrafu 1). Eċċezzjonalment, dritt għall-ħlas lura kien previst, kemm meta l-korp in kwistjoni kien "irrifjutat b’mod inġustifikat" li jagħti lill-affiljat il-kuri meħtieġa mill-istat ta’ saħħa tiegħu (paragrafu 3), kemm meta r-rikors għal servizzi esterni għas-sistema nazzjonali tas-saħħa kien ġie impost minn "ħtieġa urġenti ta’ kuri ta’ natura vitali" (paragrafu 4).
11. Skond l-indikazzjonijiet ipprovduti mill-qorti tar-rinviju, l-ispejjeż li jistgħu jitħallsu lura fil-każijiet previsti fl-Artikolu 18(3) u (4) tad-Digriet Nru 2766/1967 jinkludu, skond il-ġurisprudenza nazzjonali u l-prassi amministrattiva ta’ l-awtoritajiet responsabbli mis-sistema nazzjonali tas-saħħa, l-ispejjeż ta’ moviment, ta’ soġġorn u ta’ ikel sostnuti mill-affiljat u, skond il-każ, mill-persuna li kellha takkumpanjah minħabba l-istat ta’ saħħa tiegħu.
12. Il-qorti tar-rinviju tippreċiża li, meta daħal fis-seħħ ir-Regolament Nru 1408/71 fi Spanja, id-dritt għall-ħlas lura ta’ dawn l-ispejjeż kien intiż għall-każijiet previsti fl-Artikolu 22(1)(a) u (ċ), ta’ l-imsemmi Regolament peress li l-ewwel minn dawn il-każijiet huwa komparabbli ma’ dak previst fl-Artikolu 18(4) tad-Digriet Nru 2766/1967 u t-tieni, ma’ dak previst fil-paragrafu 3 ta’ l-imsemmi Artikolu.
13. L-imsemmi Artikolu 18 ġie abrogat u ssostitwit mill-Artikolu 5 tad-Digriet Rjali Nru 63/1995, ta’ l-20 ta’ Jannar 1995, fuq il-provvista ta’ kuri fil-kuntest tas-sistema nazzjonali tas-saħħa (BOE Nru 35, ta’ l-10 ta’ Frar 1995, p. 4538).
14. Bis-saħħa ta’ dan l-Artikolu 5, l-assunzjoni ta’ l-ispejjeż konnessi mal-kuri tas-saħħa mogħtija barra mill-istrutturi tas-sistema nazzjonali tas-saħħa hija minn issa ’il quddiem possibbli biss "[f]il-każ fejn kuri urġenti, immedjati u ta’ natura vitali ġew mogħtija barra mis-sistema nazzjonali tas-saħħa" u sa fejn huwa stabbilit "li ma kienx possibbli li jintużaw fi żmien xieraq is-servizzi ta’ l-imsemmija sistema u li ma sarx użu frawdolenti jew abbużiv ta’ din id-deroga" (paragrafu 3).
15. Skond l-indikazzjonijiet li jinsabu fid-deċiżjoni tar-rinviju, l-emenda leġiżlattiva msemmija fil-punt preċedenti kellha bħala konsegwenza li ttemm id-dritt, previst preċedentement fl-Artikolu 18(3) tad-Digriet Nru 2766/1967, għall-ħlas lura ta’ l-ispejjeż tas-saħħa f’każ ta’ rifjut inġustifikat ta’ l-istituzzjoni kompetenti li tħallas il-kuri lill-parti kkonċernata. Konsegwentement, il-każ previst fl-Artikolu 22(1)(ċ) tar-Regolament Nru 1408/71, li ġie pparagunat ma’ din l-ipoteżi, ma jippreżentax aktar, wara din l-emenda, fattur ta’ rabta mal-leġiżlazzjoni nazzjonali fuq il-ħlas lura ta’ l-ispejjeż ta’ moviment, ta’ soġġorn u ta’ ikel waqt trattament fi sptar fi Stat Membru ieħor. Min-naħa l-oħra, il-ħlas lura ta’ spejjeż bħal dawn jibqa’ possibbli fil-każ previst fl-Artikolu 22(1)(a) tar-Regolament Nru 1408/71, minħabba x-xebh ta’ dan il-każ ma’ l-ipoteżi prevista fl-Artikolu 5(3) tad-Digriet Rjali Nru 63/1995.
Il-fatti li wasslu għall-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
16. M. Acereda Herrera huwa affiljat mas-sistema nazzjonali tas-saħħa bħala ħaddiem li jaħdem għal rasu.
17. F’Lulju 2002, huwa ġie ammess b’urġenza fi sptar li jaqa’ taħt is-SCS, fejn ġie djanjostikat li kellu marda gravi. Huwa rċieva trattament f’dan l-isptar.
18. Peress li qies li dan it-trattament ma kienx suffiċjenti fir-rigward ta’ l-istat ta’ saħħa tiegħu, fid-19 ta’ Awwissu 2002 M. Acereda Herrera talab mill-istituzzjoni kompetenti l-formola E 112 sabiex ikun jista’ jiġi kkurat fi sptar fi Franza.
19. Fis-17 ta’ Jannar 2003, ingħatatlu l-formola msemmija, valida għal sena. Is-SCS assuma l-ispiza tat-trattament fi sptar li ngħata fi Franza.
20. Fil-kuntest ta’ dan it-trattament, M. Acereda Herrera mar bosta drabi Franza, akkumpanjat minn membru tal-familja tiegħu minħabba l-istat fraġli tas-saħħa tiegħu. Huwa talab lis-SCS il-ħlas lura ta’ l-ispejjeż tal-vjaġġ, tal-waqfa u ta’ l-ikel sostnuti minħabba dawn il-movimenti. L-ammont totali ta’ dawn l-ispejjeż tela' għal EUR 19 594 .
21. Is-SCS ċaħad din it-talba. M. Acereda Herrera ressaq rikors kontra din id-deċiżjoni ta’ rifjut quddiem il-Juzgado de lo Social Nru 1 de Santander, li ċaħad dan ir-rikors permezz ta’ sentenza tas-17 ta’ Novembru 2003.
22. M. Acereda Herrera appella minn din is-sentenza quddiem it-Tribunal Superior de Justicia de Cantabria.
23. Minħabba dubji fir-rigward ta’ l-interpretazzjoni tad-dritt Komunitarju, it-Tribunal Superior de Justicia de Cantabria ddeċieda li jissospendi l-proċeduri u li jagħmel id-domandi preliminari segwenti lill-Qorti tal-Ġustizzja:
"1) L-Artikoli 22(1)(ċ), 22(2) u 36 tar-Regolament Nru 1408/71, għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-affiljat li rċieva mill-istituzzjoni kompetenti l-awtorizzazzjoni sabiex imur fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor sabiex jirċievi kuri xierqa għandu dritt għall-ħlas lura, mill-istituzzjoni li tat l-awtorizzazzjoni, ta’ l-ispejjeż ta’ moviment, ta’ soġġorn u ta’ ikel fit-territorju ta’ Stat Membru li jmur fih?
2) Fil-każ ta’ risposta affermattiva għall-ewwel domanda: teżisti regola jew kriterju ta’ dritt Komunitarju li fuq il-bażi tiegħu għandhom jiġu stabbiliti l-ispejjeż li jistgħu jitħallsu lura kif ukoll l-ammont tagħhom?
3) Fil-każ ta’ risposta fin-negattiv għall-ewwel domanda: il-fatt li Stat Membru jiżviluppa d-dispożizzjonijiet ta’ regolament Komunitarju permezz ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali li permezz tagħha huwa jżid regoli li jikkompletaw il-kontenut tiegħu u tittratta b’mod separat każijiet li jaqgħu taħt sistema ġuridika identika fir-regolament b’mod li din tiddisswadi liċ-ċittadini milli jeżerċitaw il-possibbiltajiet u d-drittijiet mogħtija mil-leġiżlazzjoni komunitarja, huwa kompatibbli mal-qsim tal-kompetenzi bejn l-Istati Membri u l-Istituzzjonijiet tal-Komunità previst fit-Trattat u, b’mod partikolari, ma’ l-Artikolu 10 […] ta’ dan, kif ukoll man-natura ġuridika tar-regolamenti komunitarji previsti fl-Artikolu 249 KE […]? Konkretament, il-fatt li r-Renju ta’ Spanja jżomm dispożizzjonijiet ta’ dritt nazzjonali li jikkonċedu lill-affiljati għas-sigurtà soċjali drittijiet għal benefiċċji li jagħtu lill-affiljati mas-sigurtà soċjali drittijiet għal benefiċċji addizzjonali ma’ dawk ta’ l-Artikolu 22 tar-Regolament iċċitat iktar ’il fuq, b’mod li l-benefiċċji addizzjonali huma mogħtija fil-każijiet kollha ħlief f’dak previst fil-paragrafu 1(ċ), filwaqt li l-ebda raġuni oġġettiva, proporzjonata u raġonevoli ma tidher li tiġġustifika din id-distinzjoni, huwa kompatibbli mat-Trattat u mar-Regolament [Nru 1408/71]?
4) F’kull każ:
a)	Dispożizzjoni nazzjonali bħal [...] l-Artikolu 5(3) tad-Digriet Rjali Nru 63/1995, li tabbroga l-Artikolu 18(3) tad-Digriet Nru 2766/1967 u tneħħi l-possibbiltà għall-affiljat mas-sistema pubblika ta’ sigurtà soċjali Spanjola li jikseb il-ħlas lura ta’ kuri tas-saħħa pprovduti minn impriżi jew nies professjonisti tas-saħħa stabbiliti fit-territorju Spanjol meta s-sistema pubblika ma tistax tagħti f’terminu raġonevoli l-kuri li għalihom huwa għandu dritt, b’kunsiderazzjoni ta’ l-istat attwali ta’ saħħa tiegħu u ta’ l-evoluzzjoni probabbli tal-marda, filwaqt li f’każ bħal dan, l-entità li tmexxi s-sistema ta’ sigurtà soċjali għandha l-obbligu li tawtorizza lill-affiljat jiġi kkurat minn impriżi jew nies professjonisti tas-saħħa stabbiliti fit-territorju ta’ Stati Membri oħra barra minn Spanja, hija kompatibbli mal-projbizzjoni ta’ kull diskriminazzjoni mwettqa minħabba n-nazzjonalità prevista fl-Artikolu 12 KE?
b)	Dispożizzjoni nazzjonali bħal [...] l-Artikolu 5(3) tad-Digriet Rjali Nru 63/1995 li tabroga l-Artikolu 18(3) tad-Digriet Nru 2766/1967 u tneħħi l-possibbiltà għall-affiljat mas-sistema pubblika tas-sigurtà soċjali Spanjola li jikseb il-ħlas lura ta’ kuri tas-saħħa mogħtija minn impriżi jew nies professjonisti tas-saħħa stabbiliti fit-territorju Spanjol meta s-sistema pubblika ma tistax tagħti l-kuri li għalihom hwua għandu dritt fi żmien raġonevoli, b’kunsiderazzjoni ta’ l-istat attwali ta’ saħħa tiegħu u ta’ l-evoluzzjoni probabbli tal-marda, filwaqt li fl-istess każ, l-entità li tmexxi s-sistema ta’ sigurtà soċjali għandha l-obbligu li tawtorizza lill-affiljat jiġi kkurat minn impriżi jew nies professjonisti tas-saħħa stabbiliti fit-territorju ta’ Stati Membri oħra barra minn Spanja, hija kompatibbli mal-libertà li jiġu pprovduti servizzi garantita mill-Artikoli 49 KE et seq ?
ċ)	Dispożizzjoni nazzjonali bħal [...] l-Artikolu 5(3) tad-Digriet Rjali Nru 63/1995, li tabroga l-Artikolu 18(3) tad-Digriet Nru 2766/1967 u tneħħi l-possibbiltà għall-affiljat mas-sistema pubblika tas-sigurtà soċjali Spanjola li jikseb ħlas lura tal-kuri tas-saħħa mogħtija minn impriżi jew nies professjonisti tas-saħħa stabbiliti fit-territorju Spanjol meta s-sistema pubblika ma tistax tagħti l-kuri li għalihom huwa għandu dritt fi żmien raġonevoli, fid-dawl ta' l-istat ta’ saħħa attwali tiegħu u ta’ l-evoluzzjoni probabbli tal-marda, filwaqt li f’tali każijiet, l-entità li tmexxi s-sistema ta’ sigurtà soċjali għandha l-obbligu li tawtorizza lill-affiljat jiġi kkurat minn impriżi jew nies professjonisti tas-saħħa stabbiliti fit-territorju ta’ Stati Membri oħra barra minn Spanja, hija kompatibbli mad-dispożizzjonijiet dwar il-kompetizzjoni ta’ l-Artikoli 81 KE, 82 KE u 87 KE?"
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel żewġ domandi
24. Permezz ta’ l-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tfittex tistabbilixxi jekk l-Artikolu 22(1)(ċ) u (2), kif ukoll l-Artikolu 36 tar-Regolament Nru 1408/71 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li l-affiljat li ġie awtorizzat mill-istituzzjoni kompetenti li jmur fi Stat Membru ieħor sabiex jirċievi kuri xierqa għall-istat tiegħu, għandu dritt għall-ħlas lura, mill-imsemmija istituzzjoni, ta’ l-ispejjeż tal-vjaġġ, tas-soġġorn u ta’ l-ikel marbuta ma’ dan il-movimenti għal finijiet mediċi.
25. Kif enfasizza l-Gvern Finlandiż fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, l-Artikolu 22(1)(ċ) tar-Regolament Nru 1408/71 jħejji b’mod eżawrjenti l-kategoriji ta’ benefiċċji li jista’ jippretendi affiljat li jkollu awtorizzazzjoni maħruġa mill- istituzzjoni kompetenti.
26. L-imsemmi Artikolu jagħti lil affiljat bħal dan id-dritt, minn naħa, għall-"benefiċċji in natura " mogħtija, għan nom ta’ l-istituzzjoni kompetenti, mill-istituzzjoni ta’ l-Istat Membru ta’ soġġorn skond id-dispożizzjonijiet applikati minn dik l-aħħar imsemmija [sub i] u, min-naħa l-oħra, għall-"benefiċċji fi flus" mogħtija mill-istituzzjoni kompetenti skond id-dispożizzjonijiet applikati minn din ta’ l-aħħar, bla ħsara għal ftehim eventwali bejn din u l-istituzzjoni ta’ l-Istat Membru ta’ soġġorn li jipprovdi l-għoti ta’ dawn il-benefiċċji minn din l-aħħar istituzzjoni għan-nom ta’ l-ewwel waħda skond id-dispożizzjonijiet ta’ l-Istat Membru kompetenti [sub ii].
27. Kif jikkonfermaw il-kliem tat-tieni subparagrafu ta’ l-Artikolu 22(2) tar-Regolament Nru 1408/71, il-paragrafu 1(ċ)(i) ta’ l-istess Artikolu għandu biss l-iskop li jagħti, lill-affiljat li jkollu awtorizzazzjoni maħruġa mill-istituzzjoni kompetenti aċċess għall-"kuri" fi Stat Membru ieħor taħt kundizzjonijiet ta’ intervent li jkunu favorevoli daqs dawk li jibbenefikaw minnhom il-pazjenti li jaqgħu taħt il-leġiżlazzjoni ta’ dan l-aħħar Stat (ara s-sentenzi tat-12 ta’ Lulju 2001, Vanbraekel et, C‑368/98, Ġabra p. I‑5363, punt 32; tat-23 ta’ Ottubru 2003, Inizan, C‑56/01, Ġabra p. I‑12403, punt 21, u tas-16 ta’ Mejju 2006, Watts, C‑372/04, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 135).
28. Kif enfasizzaw il-Gvern Spanjol, l-Irlanda, kif ukoll il-Gvern Ċiprijott, Finlandiż u tar-Renju Unit fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom, l-obbligu li għandha l-istituzzjoni kompetenti taħt l-Artikolu 22(1)(ċ)(i) tar-Regolament 1408/71, jirrigwarda biss l-ispejjeż marbuta mal-kuri tas-saħħa miksuba mill-affiljat fl-Istat Membru ta’ soġġorn, jiġifieri, il-kuri li, bħal dawk in kwistjoni fil-kawża prinċipali, jingħataw fl-isptar, l-ispejjeż tas-servizzi mediċi vera u proprji kif ukoll l-ispejjeż, essenzjalment marbuta magħhom, relatati mas-soġġorn u ma’ l-ikliet fl-isptar (ara s-sentenza Watts, iċċitata iktar ’il fuq, punt 136).
29. Il-karatteristika essenzjali tal-"benefiċċji in natura " fis-sens tar-Regolament Nru 1408/71 fil-fatt hija li dawn huma "intiżi li jkopru kuri mogħtija lill-persuna assigurata" b’mod partikolari fil-forma ta’ assunzjoni jew ta’ ħlas lura ta’ l-"ispejjeż ta’ natura medika" subiti mill-Istat ta’ dan ta’ l-aħħar (ara, fil-kuntest ta’ sistema legali dwar l-assigurazzjoni soċjali kontra r-riskju ta’ dipendenza, is-sentenza tal-5 ta’ Marzu 1998, Molenaar, C-160/96, Ġabra p. I-843, punti 32 u 34; ara wkoll is-sentenzi Watts, iċċitata iktar ’il fuq, punt 137).
30. Il-kunċett ta’ "benefiċċji fi flus" skond l-Artikolu 22(1)(ċ)(ii) tar-Regolament Nru 1408/71 għandu jingħata wkoll interpretazzjoni awtonoma fid-dritt Komunitarju (ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza Molenaar, iċċitata iktar ’il fuq, punti 31 u 33 sa 36).
31. Dan essenzjalment ikopri l-benefiċċji intiżi sabiex jikkumpensaw telf ta’ dħul marbut ma’ inkapaċità li wieħed jaħdem (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Molenaar, iċċitata iktar ’il fuq, punt 31) u li jeffettwa l-kwalità ta’ ħajja tal-parti kkonċernata u ta’ membri ulterjuri tal-familja tagħha, kif jirriżulta, minn naħa, mir-referenza għall-Artikolu 23 tar-Regolament Nru 1408/71, għal modi ta’ kalkolu bbażati fuq il-gwadan tal-parti kkonċernata u li jistgħu jvarjaw skond in-numru tal-membri tal-familja tagħha, u, min-naħa l-oħra, ta’ l-Artikoli 18 u 24 tar-Regolament Nru 574/72, li bħala regola ġenerali jissuġġettaw il-benefiċċju tal-benefiċċji fi flus, bis-saħħa ta’ l-Artikolu 22(1)(ċ)(ii) tar-Regolament Nru 1408/71, għall-preżentazzjoni ta’ notifika ta’ waqfien mix-xogħol jew, jekk il-leġiżlazzjoni applikata mill-istituzzjoni kompetenti tipprovdi dan, ta’ ċertifikat ta’ inkapaċità għax-xogħol maħruġ mit-tabib li jkun jikkurha.
32. Fis-sentenza Molenaar, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja barra minn hekk ikkwalifikat l-għoti ta’ allokazzjoni ta’ dipendenza bħala "benefiċċju fi flus" wara li rrilevat li, fl-ewwel lok, il-ħlas ta’ din l-allokazzjoni huwa perjodiku u mhux suġġett la għall-fatt li ċerti spejjeż għandhom ikunu ġew sostnuti minn qabel, lanqas a fortiori
għall-produzzjoni ta’ dokumenti li juru l-ispejjeż sostnuti, fit-tieni lok, li l-ammont ta’ l-imsemmija allokazzjoni huwa stabbilit u indipendenti mill-ispejjeż realment sostnuti mill-benefiċjarju sabiex jipprovdi għall-ħtiġijiet tal-ħajja tiegħu preżenti u, fit-tielet lok, li dan ta’ l-aħħar jiddisponi minn diskrezzjoni kbira ta’ l-użu tas-somom li ġew għaldaqstant allokati lilu (punt 34). Fid-dawl ta’ dawn il-karatteristiċi, hija ddeċidiet li l-allokazzjoni in kwistjoni tippreżenta ruħha bħala għajnuna finanzjarja li tippermetti li tiġi mtejjba globalment il-kwalità tal-ħajja tal-persuni dipendenti, b’mod li tikkumpensa l-ispejjeż addizzjonali li jirriżultaw mill-istat li huma jsibu ruħhom fih (punt 35).
33. Jirriżulta mill-analiżi esposta fiż-żewġ punti preċedenti li l-kunċett ta’ "benefiċċji fi flus" jkopri benefiċċji ta’ natura perjodika li jikkonsistu f’li jinkiseb dħul ta’ sostituzzjoni jew għajnuna finanzjarju intiża sabiex jinżamm il-livell ta’ l-għajxien tal-persuna marida u tal-membri eventwali tal-familja tagħha. Min-naħa l-oħra, dan il-kunċett, ma jkoprix l-assunzjoni ta’ spejjeż diġà sostnuti, bħall-ispejjeż anċillari in kwistjoni fil-kawża prinċipali.
34. Jeħtieġ barra minn hekk li jiġi rrilevat li, skond ġurisprudenza kostanti, l-Artikolu 22(1) tar-Regolament Nru 1408/71 huwa intiż sabiex jippermetti lill-assigurat, li huwa awtorizzat mill-istituzzjoni kompetenti sabiex imur fi Stat Membru ieħor sabiex jirċievi hemmhekk kuri xierqa għall-istat tiegħu, jibbenefika minn benefiċċji ta’ mard f’oġġetti, għan-nom ta’ l-istituzzjoni kompetenti, skond id-dispożizzjonijiet tal-leġiżlazzjoni ta’ l-Istat li fih is-servizzi huma mogħtija. Għall-kuntrarju, dan l-Artikolu, interpretat fid-dawl ta’ l-għan tiegħu, m’għandux bħala għan li jirregola l-"ħlas lura mill-Istati Membri, bit-tariffi fis-seħħ fl-Istat kompetenti, ta’ spejjeż sostnuti għall-kuri mogħtija fi Stat Membru ieħor" (sentenzi tat-28 ta’ April 1998, Kohll, C‑158/96, Ġabra p. I‑1931, punt 27, u Vanbraekel et, iċċitati iktar ’il fuq, punt 36).
35. Il-benefiċċji fi flus, li tagħhom l-Artikolu 22(1)(ċ)(ii) tar-Regolament Nru 1408/71 jipprevedi l-għoti mill-istituzzjoni kompetenti skond id-dispożizzjonijiet tal-leġiżlazzjoni applikata minn din ta’ l-aħħar, ma jistgħux għaldaqstant jiġu mifhuma bħala li jkopru ħlasijiet lura ta’ spejjeż, bħal dawk in kwistjoni fil-kawża prinċipali, sostnuti għall-kuri miksuba fi Stat Membru ieħor.
36. Hekk kif jirriżulta mit-titolu tat-taqsima li jidher fiha, l-Artikolu 36 tar-Regolament Nru 1408/71 jikkonċerna, min-naħa tiegħu, esklużivament id-domanda għall-ħlas lura bejn istituzzjonijiet. Kif osserva l-Gvern Ċiprijott fl-osservazzjonijiet tiegħu bil-miktub, dan ma jagħtix drittijiet lill-affiljati.
37. Bħal fil-każ tal-Gvern Spanjol, jeħtieġ li jiġi rrilevat ukoll li, f’dak li jikkonċerna l-preċiżjoni tas-sistema ġuridika ta’ elementi oħra għajr benefiċċji in natura jew fi flus, ir-Regolament Nru 1408/71 jinkludi dispożizzjonijiet espressi għal dan il-għan, kif juri l-Artikolu 59 ta’ l-imsemmi Regolament li jidher fil-Kapitolu li jitratta inċidenti fuq ix-xogħol u mard kkawżat mix-xogħol, u dwar "spejjeż ta’ trasport tal-vittma".
38. Fl-aħħar nett, hemm lok li jiġi enfasizzat li l-interpretazzjoni li ssemmiet iktar ’il fuq hija intiża bla ħsara għas-soluzzjoni li tirriżulta mill-applikabbiltà eventwali ta’ l-Artikolu 49 KE. Dan l-Artikolu fil-fatt jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li teskludi l-assunzjoni ta’ spejjeż anċillari sostnuti minn pazjent awtorizzat li jmur fi Stat Membru ieħor sabiex jirċievi hemmhekk trattament ġewwa sptar, filwaqt li din tipprovdi għall-assunzjoni ta’ dawn l-ispejjeż meta t-trattament jingħata fi stabbiliment li jaqa’ taħt is-sistema nazzjonali in kwistjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Watts, iċċitata iktar ’il fuq, punt 139).
39. Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, jeħtieġ li r-risposta għall-ewwel domanda tkun li l-Artikolu 22(1)(ċ), u (2), kif ukoll l-Artikolu 36 tar-Regolament Nru 1408/71 għandhom jiġu interpretati fis-sens li huma ma jagħtux lill-affiljat, awtorizzat mill-istituzzjoni kompetenti sabiex imur fi Stat Membru ieħor sabiex jirċievi kuri fi sptar xierqa għall-istat tiegħu ta’ saħħa, dritt għall-ħlas lura mill-imsemmija istituzzjoni ta’ l-ispejjeż ta’ moviment, ta’ soġġorn u ta’ ikel sostnuti fit-territorju ta’ dan l-Istat Membru minnu u mill-persuna li akkumpanjatu, bl-eċċezzjoni ta’ l-ispejjeż ta’ soġġorn u ta’ ikel ta’ l-affiljat fl-isptar.
40. Fid-dawl ta' din ir-risposta, mhemmx lok li tiġi eżaminata t-tieni domanda.
Fuq it-tielet domanda
41. Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tipprova essenzjalment tistabbilixxi, jekk id-dritt Komunitarju, b’mod partikolari l-Artikoli 10 KE u 249 KE kif ukoll l-Artikolu 22 tar-Regolament Nru 1408/71, jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi dritt għal benefiċċji addizzjonali għal dawk previsti fl-Artikolu 22 tar-Regolament Nru 1408/71, fil-każijiet previsti fil-paragrafu 1(a), ta’ dan l-Artikolu, iżda mhux f’dawk previsti fl-istess punt 1(ċ).
42. F’dan ir-rigward, mingħajr m’hemm bżonn li tittieħed deċiżjoni fuq jekk is-sitwazzjonijiet previsti rispettivament, fil-punti (a) u (ċ) ta’ l-imsemmi Artikolu 22(1) humiex komparabbli, jeħtieġ li jingħad li l-benefiċċji addizzjonali in kwistjoni mhumiex koperti minn dan l-Artikolu 22. F’dawn iċ-ċirkustanzi, kif ġie rrilevat mill-Irlanda kif ukoll mill-Gvern Polakk u tar-Renju Unit fl-osservazzjonijiet tagħhom bil-miktub, leġiżlazzjoni bħal dik fil-kawża prinċipali ma tistax tiġi kkunsidrata bħala li tippreġudika d-dritt għall-benefiċċji f’oġġetti u għall-benefiċċji fi flus li l-Artikolu 22(1)(ċ) tar-Regolament 1408/71 jagħti lill-affiljat awtorizzat mill-istituzzjoni kompetenti, taħt din id-dispożizzjoni, li jmur fi Stat Membru ieħor għal finijiet mediċi.
43. Jirriżulta li l-imsemmija leġiżlazzjoni ma tonqos milli tosserva l-obbligi li jirriżultaw mill-Artikolu 22(1)(ċ) tar-Regolament Nru 1408/71 u għalhekk ma xxekkilx l-effett dirett ta’ din id-dispożizzjoni.
44. Din il-leġiżlazzjoni ma tippreġudikax il-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali msemmi fl-Artikolu 10 KE.
45. Fid-dawl ta' dak li ntqal iktar ’il fuq, jeħtieġ li r-risposta għat-tielet domanda tkun li leġiżlazzjoni nazzjonali li tagħti dritt għal benefiċċji addizzjonali għal dawk previsti fl-Artikolu 22(1) tar-Regolament Nru 1408/71, fil-każ previst fil-paragrafu 1(a), iżda mhux fil-każ previst fil-paragrafu 1(ċ) tiegħu, ma tippreġudikax l-effett dirett ta’ din id-dispożizzjoni u ma tonqosx milli tosserva l-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali li jirriżulta mill-Artikolu 10 KE.
Fuq ir-raba’ domanda
46. Permezz tar-raba’ domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tfittex li tistabbilixxi jekk emenda bħal dik magħmula lil-leġiżlazzjoni nazzjonali fl-1995, li bis-saħħa tagħha l-affiljat li lilu s-sistema nazzjonali tas-saħħa ma tistax tagħtih fi żmien raġonevoli l-kuri neċessarji għall-istat ta’ saħħa tiegħu ma jistax jippretendi li jkunu assunti l-ispejjeż konnessi mal-kuri tas-saħħa miksuba minn professjonisti stabbiliti fi Spanja iżda li ma jaqgħux taħt din is-sistema, minkejja li l-awtoritajiet Spanjoli huma obbligati jawtorizzaw lill-affiljat imur fi Stat Membru ieħor sabiex jikkura ruħu hemmekk għall-ispejjeż tagħhom taħt il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 22 tar-Regolament Nru 1408/71, hijiex kompatibbli ma’ l-Artikoli 12 KE, 49 KE, 81 KE, 82 KE u 87 KE.
47. Jeħtieġ li jiġi mfakkar li, skond ġurisprudenza kostanti, hija l-qorti nazzjonali biss, li quddiemha tressqet il-kawża u li għandha tassumi r-responsabbiltà għad-deċiżjoni ġudizzjarja susegwenti, li għandha tevalwa, fir-rigward tad-dettalji tal-kawża, kemm in-neċessità ta’ deċiżjoni preliminari sabiex tkun f’pożizzjoni li tagħti d-deċiżjoni tagħha kif ukoll ir-rilevanza tad-domandi li hija tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-15 ta’ Diċembru 1995, Bosman, C‑415/93, Ġabra p. I‑4921, punt 59, u tat-13 ta’ Lulju 2000, Idéal tourisme, C‑36/99, Ġabra p. I‑6049, punt 20).
48. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li ma setgħetx tiddeċiedi fuq domanda preliminari magħmula minn qorti nazzjonali meta jidher b’mod ċar li l-interpretazzjoni jew l-evalwazzjoni tal-validità ta’ regola komunitarja, mitulba mill-qorti nazzjonali, m’għandha ebda konnessjoni mar-realtà jew ma’ l-għan tal-kawża prinċipali, meta l-problema hija ta’ tip ipotetika jew inkella meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma tiddisponix mill-elementi ta’ fatt jew ta’ dritt neċessarji sabiex tingħata risposta effettiva għad-domandi magħmula lilha (ara s-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Bosman, punt 61, u Idéal tourisme, punt 20).
49. Il-ġustifikazzjoni ta’ domanda preliminari mhijiex il-formulazzjoni ta’ opinjonijiet konsultattivi fuq domandi ġenerali jew ipotetiċi, iżda l-ħtieġa inerenti għas-soluzzjoni effettiva ta’ kawża (ara s-sentenza tat-12 ta’ Marzu 1998, Djabali, C‑314/96, Ġabra p. I‑1149, punt 19).
50. Fil-kawża preżenti, kif jirriżulta mill-kliem stess tar-raba’ domanda u mill-motivi żviluppati mill-qorti tar-rinviju sabiex issosnti din id-domanda, din hija intiża sabiex tissuġġetta għall-evalwazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja l-eżistenza eventwali ta’ diskriminazzjoni bi preġudizzju għall-affiljat Spanjol li lilu s-sistema nazzjonali ma tistax tipprovdi trattament mediku fi żmien raġonevoli u li rrivolġa ruħu għand fornitur ta’ kuri Spanjol privat, f’dak illi affiljat bħal dan m’għandux, wara l-emenda leġiżlattiva ta’ l-1995, iktar dritt, taħt id-dritt nazzjonali, għall-assunzjoni ta’ l-ispejjeż tas-saħħa sostnuti għand tali fornitur, ħlief fil-każ ta’ urġenza medika, filwaqt li l-affiljat awtorizzat mill-istituzzjoni kompetenti sabiex jirċievi trattament mediku fi Stat Membru ieħor għandu dritt, konformement ma’ l-Artikolu 22(1)(ċ) tar-Regolament Nru 1408/71 għall-assunzjoni ta’ spejjeż bħal dawn.
51. Issa, jeħtieġ li jiġi kkostatat, kif għamlu l-Gvern Spanjol u dak tar-Renju Unit fl-osservazzjonijiet tagħhom bil-miktub, li din id-domanda mhijiex relatata ma’ l-għan tal-kawża prinċipali, li rrigwardat in-natura rimborsabbli, jew le, ta’ l-ispejjeż ta’ moviment, ta’ soġġorn u ta’ ikel sostnuti minn affiljat u mill-persuna li akkumpanjatu fi Stat Membru ieħor sabiex jirċievi hemmhekk, bl-awtorizzazzjoni ta’ l-istituzzjoni kompetenti, kuri fi sptar.
52. Għalhekk mhemmx lok li tingħata risposta għar-raba’ domanda.
Fuq l-ispejjeż
53. Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta’ l-osservazzjonijiet lill-Qorti, barra dawk ta’ l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Parti operattiva
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi li:
1) L-Artikolu 22(1)(ċ), u (2), kif ukoll l-Artikolu 36 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1408/71, ta’ l-14 ta’ Ġunju 1971, dwar l-applikazzjoni ta’ l-iskemi tas-siġurtà soċjali għall-persuni impjegati, [għall-persuni li jaħdmu għal rashom] u l-familja tagħhom li jiċċaqilqu ġewwa l-Komunità, fil-verżjoni emendata u aġġornata mir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 118/97, tat-2 ta’ Diċembru 1996, għandhom jiġu interpretati fis-sens li huma ma jagħtux lill-affiljat, awtorizzat mill-istituzzjoni kompetenti sabiex imur fi Stat Membru ieħor sabiex jirċievi kuri fi sptar xierqa għall-istat tiegħu ta’ saħħa, dritt għall-ħlas lura mill-imsemmija istituzzjoni ta’ l-ispejjeż ta’ moviment, ta’ soġġorn u ta’ ikel sostnuti fit-territorju ta’ dan l-Istat Membru mill-affiljat u l-persuna li akkumpanjatu, bl-eċċezzjoni ta’ l-ispejjeż ta’ soġġorn u ta’ ikel ta’ l-affiljat fl-isptar.
2) Leġiżlazzjoni nazzjonali li tagħti dritt għal benefiċċji addizzjonali għal dawk previsti fl-Artikolu 22(1) tar-Regolament Nru 1408/71, fil-verżjoni emendata u aġġornata mir-Regolament tal-Kunsill Nru 118/97, fil-każ previst fil-paragrafu 1(a), iżda mhux fil-każ previst fil-paragrafu 1(ċ) tiegħu, ma tippreġudikax l-effett dirett ta’ dan l-Artikolu u ma tonqos milli tosserva l-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali li jirriżulta mill-Artikolu 10 KE.