62003CC0079_EL
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
I – Εισαγωγή
1. Η παρούσα υπόθεση αφορά προσφυγή λόγω παραβάσεως ασκηθείσα κατά του Βασιλείου της Ισπανίας λόγω του ότι ενήργησε κατά παράβαση ορισμένων διατάξεων της οδηγίας 79/409/CE του Συμβουλίου, της 2ας Απριλίου 1979, περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών (2) (στο εξής: οδηγία ή οδηγία περί πτηνών). Όπως προκύπτει από την ανάλυση που ακολουθεί, η Επιτροπή και το Βασίλειο της Ισπανίας έχουν διαφορετικές αντιλήψεις επί του θέματος.
2. Η υπόθεση αφορά ειδικότερα την εφαρμογή και την ερμηνεία των άρθρων 8 και 9 της οδηγίας περί πτηνών σχετικά με την εκτίμηση της ανοχής που επιδεικνύεται έναντι μιας παραδοσιακής μεθόδου θήρας που χρησιμοποιείται για ορισμένα είδη κίχλης (τσίχλας) στην περιοχή της Βαλένθια: το «parany».
3. Το «parany» είναι ένα σύστημα συλλήψεως πτηνών. Πρόκειται για ένα σύνολο από ξόβεργες που τοποθετούνται σε δένδρο προς το οποίο τα προς θήρευση πτηνά προσελκύονται από σφυρίχτρα που μιμείται το κελάηδημά τους. Μόλις το πτηνό αγγίξει την ξόβεργα, αυτή κολλά στο φτέρωμά του. Το πτηνό χάνει την πτητική του ικανότητα και πέφτει στο έδαφος όπου συλλαμβάνεται από αυτόν που τοποθέτησε το «parany».
II – Το εφαρμοστέο δίκαιο
4. Το άρθρο 8 της οδηγίας ορίζει ότι όσον αφορά τη θήρα, τη σύλληψη ή τη θανάτωση πτηνών, τα κράτη μέλη απαγορεύουν τη χρήση οιουδήποτε μέσου, εγκαταστάσεων ή μεθόδων μαζικής ή μη επιλεκτικής συλλήψεως ή θανατώσεως, ή δυναμένων να προκαλέσουν τοπικά την εξαφάνιση ενός είδους, ιδιαίτερα εκείνων των μέσων που απαριθμούνται στο παράρτημα IV, υπό α΄.
5. Το παράρτημα IV, στοιχείο α΄, αναφέρεται συγκεκριμένα στην κόλλα και τα εκρηκτικά.
6. Δυνάμει του άρθρου 9, παράγραφος 1, της οδηγίας περί πτηνών, τα κράτη μέλη μπορούν, εφόσον δεν υπάρχουν άλλες ικανοποιητικές λύσεις, να μην εφαρμόσουν τις διατάξεις των άρθρων 5, 6, 7 και 8  για τους λόγους υπό στοιχεία α΄, β΄ και γ΄. Ειδικότερα, επιτρέπεται η παρέκκλιση «για να προληφθούν σοβαρές ζημιές στις καλλιέργειες, στα οικιακά ζώα, στα δάση, στην αλιεία και στα ύδατα» (στοιχείο α΄) και «για να επιτραπεί με αυστηρά ελεγχόμενους όρους και τρόπο επιλεκτικό η σύλληψη, η κράτηση και η ορθολογική εκμετάλλευση ορισμένων πτηνών σε μικρές ποσότητες» (στοιχείο γ΄).
7. Η σύλληψη κιχλών με parany στην αυτόνομη Κοινότητα της Βαλένθια διέπεται από την κανονιστική απόφαση 135/2000 της τοπικής κυβερνήσεως της Βαλένθια, της 12ης Σεπτεμβρίου 2000, με το οποίο ορίζονται οι προϋποθέσεις και οι διατυπώσεις χορηγήσεως αδειών συλλήψεως πτηνών (3) . Το διάταγμα αυτό ορίζει:
– τις προϋποθέσεις που πρέπει να πληροί το parany (δηλαδή την απόσταση ανάμεσα στις ξόβεργες, τα χαρακτηριστικά της χρησιμοποιούμενης κόλλας κ.λπ.)·
– τα είδη πτηνών των οποίων επιτρέπεται η σύλληψη: τσίχλα (turdus philomelos), κεδρότσιχλα (turdus pilaris), κοκκινότσιχλα (turdus iliacus) και γερακότσιχλα (turdus νisciνorus);
– την περίοδο θήρας και τις ώρες της ημέρας  κατά τις οποίες επιτρέπεται η θήρα·
– το ανώτατο όριο θηραμάτων για κάθε εγκατάσταση parany.
III – Τα σημεία διαφωνίας
8. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η σύλληψη με parany αποτελεί μη επιλεκτική μέθοδο θήρας κατά την έννοια του παραρτήματος IV, στοιχείο α΄, της οδηγίας 79/409. Επομένως, απαγορεύεται, σύμφωνα με το άρθρο 8 της οδηγίας. Πράγματι, η μέθοδος αυτή, η οποία χρησιμοποιεί ξόβεργες, δεν παρέχει επαρκείς εγγυήσεις για την πρόληψη της συλλήψεως πτηνών που ανήκουν σε κάποιο από τα προστατευόμενα είδη που παρατίθενται στο παράρτημα I της οδηγίας ή άλλων αποδημητικών πτηνών ή πτηνών που ανήκουν σε είδη για τα οποία η περίοδος θήρας έχει λήξει. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι ειδικές προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν τα parany, βάσει του διατάγματος 135/2000, δεν αρκούν ώστε να χαρακτηριστεί επιλεκτική η μέθοδος αυτή θήρας.
9. Η Επιτροπή εκτιμά επίσης ότι η χρησιμοποίηση της μεθόδου αυτής δεν καλύπτεται από τις ειδικές εξαιρέσεις του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο α΄ ή στοιχείο γ΄, της οδηγίας.
10. Κατά την Επιτροπή, δεν μπορεί να γίνει λυσιτελώς επίκληση του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, τρίτη περίπτωση, της οδηγίας. Πρώτον, η Ισπανική Κυβέρνηση δεν απέδειξε την απουσία «άλλης ικανοποιητικής λύσεως» για να προληφθούν οι σοβαρές ζημιές στις καλλιέργειες των αμπελώνων και των ελαιώνων τις οποίες επικαλείται. Κατά την Επιτροπή, υπάρχουν πολλές εναλλακτικές λύσεις κατάλληλες για την προστασία των καλλιεργειών από τις ζημίες που θα προκαλούσαν τα εν λόγω είδη κίχλης, όπως η χρήση πυροβόλων θορύβου ή κυνηγετικών όπλων. Τέτοιες εναλλακτικές μέθοδοι χρησιμοποιούνται και σε άλλες περιοχές της Ισπανίας όπου καλλιεργούνται ελαιώνες ή/και αμπελώνες, όπως η Ανδαλουσία και η Καστίλλη-Λα Μάντσα. Στις περιοχές αυτές, η σύλληψη πτηνών με ξόβεργες δεν επιτρέπεται πλέον και οι ως άνω εναλλακτικές μέθοδοι είναι προδήλως επαρκείς για την προστασία των καλλιεργειών.
11. Δεύτερον, η Επιτροπή αμφισβητεί την έκταση της ζημίας που επικαλείται η Ισπανική Κυβέρνηση. Θεωρεί ότι έχουν υπερτιμηθεί τόσο οι πληθυσμοί των ως άνω ειδών κίχλης όσο και η ημερήσια ποσότητα φυτικής τροφής που καταναλώνουν τα πτηνά αυτά. Επιπλέον, κατά την Επιτροπή, η γεωγραφική συγκέντρωση των χορηγηθεισών αδειών για τη χρήση parany δεν συμπίπτει με τη γεωγραφική συγκέντρωση των καλλιεργειών ελαιώνων και αμπελώνων.
12. Η επίκληση του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας είναι επίσης αλυσιτελής. Η εξαίρεση αυτή δεν μπορεί να προβληθεί παρά μόνον εάν πρόκειται για επιλεκτική σύλληψη πτηνών σε «μικρές ποσότητες» και «με αυστηρά ελεγχόμενους όρους».
13. Η Επιτροπή διαπιστώνει επίσης ότι, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει η κανονιστική απόφαση 135/2000, η μέθοδος θήρας με parany δεν είναι επιλεκτική και ότι ο αριθμός αδειών πολλαπλασιαζόμενος με τον μέγιστο επιτρεπόμενο αριθμό θηραμάτων δίδει έναν συνολικό αριθμό συλλαμβανομένων πτηνών ο οποίος δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί «μικρός» κατά την έννοια του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας. Εξάλλου, ο πραγματικός αριθμός πτηνών που αιχμαλωτίστηκαν, κατά την Ισπανική Κυβέρνηση, από την έναρξη ισχύος του εν λόγω διατάγματος υπερβαίνει και το όριο αυτό.
14. Η άμυνα της Ισπανικής Κυβερνήσεως επικεντρώνεται σε τρία στοιχεία:
– στην επιλεκτικότητα της θηρευτικής μεθόδου·
– στην απουσία κατάλληλων εναλλακτικών μεθόδων συλλήψεως·
– στο κριτήριο των «μικρών ποσοτήτων» του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας.
15. Η Ισπανική Κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι η μέθοδος συλλήψεως με parany, όπως ρυθμίζεται από το διάταγμα 135/2000, είναι επιλεκτική. Κατά συνέπεια, η μέθοδος αυτή συλλήψεως είναι σύμφωνη με την οδηγία και δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 8 και του παραρτήματος IV, στοιχείο α΄, της οδηγίας. Είναι αληθές ότι στο προοίμιο του διατάγματος 135/2000 αναφέρεται ότι η ξόβεργα καθεαυτή αποτελεί μη επιλεκτική μέθοδο θήρας, αλλά δεν ισχύει το ίδιο αν χρησιμοποιηθεί σύμφωνα με τις προδιαγραφές και τους περιορισμούς που αναφέρονται στο εν λόγω διάταγμα. Η Ισπανική Κυβέρνηση υπογραμμίζει σχετικώς ορισμένες διατάξεις από τις οποίες προκύπτει ότι η θήρα με parany σήμερα είναι επιλεκτική: η απόσταση και η τοποθέτηση των ξοβεργών, τα χαρακτηριστικά της κόλλας, η χρησιμοποίηση σφυριχτρών που μιμούνται το κελάηδημα των πτηνών των οποίων η θήρα επιτρέπεται, καθώς και το ελάχιστο όριο ύψους που πρέπει να έχουν τα δένδρα στα οποία τοποθετείται το parany.
16. Κατά την Ισπανική Κυβέρνηση, οι εναλλακτικές λύσεις που απαριθμούνται από την Επιτροπή για την πρόληψη των ζημιών στις καλλιέργειες δεν είναι ικανοποιητικές. Η χρήση πυροβόλων θορύβου είναι λύση υπερβολικά δαπανηρή και παρακινδυνευμένη, λόγω του κινδύνου πυρκαγιάς στα δάση. Η χρήση κυνηγετικού όπλου θα επέφερε αύξηση του αριθμού των αδειών θήρας και παράταση της θηρευτικής περιόδου. Η παρενόχληση που θα προέκυπτε θα μπορούσε να έχει συνέπειες στη φυσική ισορροπία των πληθυσμών άλλων αποδημητικών θηρευόμενων πτηνών.
17. Η Ισπανική Κυβέρνηση επικαλείται τη νομολογία του Δικαστηρίου (4) το οποίο έκρινε ότι «το κριτήριο των μικρών ποσοτήτων δεν έχει απόλυτο χαρακτήρα, αλλά αναφέρεται στη διατήρηση του συνολικού πληθυσμού και στην αναπαραγωγή του εν λόγω είδους», προκειμένου να θέσει υπό αμφισβήτηση την εκ μέρους της Επιτροπής απόδειξη της ασυμφωνίας της νομοθεσίας της αυτόνομης Κοινότητας της Βαλένθια προς τα κριτήρια που θέτει το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄.
IV – Εκτίμηση
18. Η παρούσα υπόθεση αφορά ειδικότερα την ερμηνεία και την εφαρμογή των άρθρων 8 και 9 της οδηγίας περί πτηνών. Το άρθρο 8, παράγραφος 1, απαγορεύει τη χρήση οιουδήποτε μέσου, εγκαταστάσεων ή μεθόδων μαζικής ή μη επιλεκτικής συλλήψεως ή θανατώσεως, ή που μπορεί να προκαλέσει τοπικά την εξαφάνιση ενός είδους, ιδιαίτερα εκείνων των μέσων που αναφέρονται στο παράρτημα IV υπό α΄, μεταξύ των οποίων και την κόλλα. Το άρθρο 9 προβλέπει ορισμένο αριθμό συγκεκριμένων εξαιρέσεων από την απαγόρευση που επιβάλλει ιδίως το άρθρο 8.
19. Κατ’ αρχάς, φρονώ ότι ο ισχυρισμός της Ισπανικής Κυβερνήσεως ότι το parany, όπως ρυθμίζεται από το διάταγμα 135/2000, δεν εμπίπτει στην απαγόρευση του άρθρου 8, παράγραφος 1, δεν ευσταθεί.
20. Κατά την εν λόγω διάταξη, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να απαγορεύουν τη χρήση της κόλλας ως μέσου συλλήψεως ή θανατώσεως των πτηνών. Σε συνδυασμό με το παράρτημα IV, στοιχείο α΄, η διάταξη αυτή δεν προσφέρει καμιά βάση επί της οποίας θα μπορούσε να στηριχθεί ο ισχυρισμός ότι η χρήση της κόλλας σε μέθοδο θήρας η οποία προβάλλεται ως έχουσα μάλλον επιλεκτικό χαρακτήρα εκφεύγει της σχετικής απαγορεύσεως.
21. Κατά συνέπεια, η χρήση της εν λόγω μεθόδου θήρας θα μπορούσε να επιτραπεί μόνο στο πλαίσιο μιας στηριζόμενης στο άρθρο 9 εξαιρέσεως. Επομένως, ο ισχυρισμός περί επιλεκτικότητας πρ έπει να εξεταστεί στο πλαίσιο αυτής της διατάξεως.
22. Υπέρ της χρήσεως του parany ως μεθόδου συλλήψεως η Ισπανική Κυβέρνηση επικαλείται δύο διατάξεις βάσει των οποίων θα μπορούσε να χορηγηθεί εξαίρεση:
– το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο α΄: την πρόληψη σοβαρών ζημιών στις καλλιέργειες·
– το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄: με αυστηρά ελεγχόμενους όρους και τρόπο επιλεκτικό τη σύλληψη, την κράτηση και την ορθολογική εκμετάλλευση ορισμένων πτηνών σε μικρές ποσότητες.
23. Από τη διατύπωση του άρθρου 9 της οδηγίας, όπως έχει ερμηνευθεί από το Δικαστήριο (5), συνάγεται ότι πρέπει να πληρούνται τρεις προϋποθέσεις προκειμένου να χορηγηθεί εξαίρεση από το άρθρο 8: η εξαίρεση πρέπει να περιορίζεται στις καταστάσεις στις οποίες δεν υπάρχει καμία άλλη ικανοποιητική λύση, να βασίζεται σε έναν τουλάχιστον από τους περιοριστικώς αναφερόμενους στο άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, β΄ ή γ΄, λόγους και να πληροί τους όρους του άρθρου 9, παράγραφος 2. Η τελευταία αυτή προϋπόθεση δεν ασκεί επιρροή στην παρούσα υπόθεση.
24. Για να μπορέσει να επικαλεστεί την εξαίρεση που προβλέπει το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, τρίτη περίπτωση, ήτοι την πρόληψη σημαντικών ζημιών στις καλλιέργειες, η Ισπανική Κυβέρνηση θα πρέπει να αποδείξει σωρευτικώς ότι προκλήθηκαν πράγματι σοβαρές ζημίες στις καλλιέργειες από τα τέσσερα είδη τσίχλας που αναφέρονται στην κανονιστική απόφαση 135/2000, ότι οι ζημίες αυτές δεν μπορούν να αποφευχθούν με τις επιτρεπόμενες από την οδηγία μεθόδους και μέσα και, τέλος, ότι η θήρα με τη μέθοδο του parany αποτελεί δικαιολογημένη εναλλακτική λύση.
25. Η Ισπανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι τα εν λόγω είδη τσίχλας επισκέπτονται σε μεγάλους αριθμούς την περιοχή της Βαλένθια και προκαλούν σε αυτήν ζημίες κυρίως στις καλλιέργειες αμπελώνων και ελαιώνων. Εξάλλου, μεταξύ της Ισπανικής Κυβερνήσεως και της Επιτροπής υπάρχουν σοβαρές διαφωνίες ως προς την ποσότητα των πτηνών και τη φύση και την έκταση των ζημιών. Ο αριθμός των 20 εκατομμυρίων πτηνών που αναφέρει η Ισπανική Κυβέρνηση στο υπόμνημά της αντικρούσεως δεν υπερβαίνει, χωρίς καμιά αμφιβολία, κατά την Επιτροπή, τα 5 εκατομμύρια. Οι αριθμοί που προσκομίζει η Ισπανική Κυβέρνηση σε σχέση με την ημερήσια κατανάλωση ελιών για κάθε πτηνό μειώνονται επίσης δραστικώς βάσει των γνωμοδοτήσεων των ειδικών που παραθέτει η Επιτροπή (από τους υπολογισμούς της Ισπανικής Κυβερνήσεως προέκυπτε ότι οι τσίχλες καταναλώνουν 30 περίπου γραμμάρια ελιών την ημέρα, ενώ, σύμφωνα με τις πηγές που παραθέτει η Επιτροπή, οι τσίχλες καταναλώνουν μόνον 6 έως 12 γραμμάρια περίπου την ημέρα, από τα οποία μόνο ένα μέρος αποτελείται από ελιές και άλλους καρπούς). Τέλος, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι τσίχλες καταναλώνουν κυρίως ελιές που βρίσκονται ήδη στο έδαφος και οι οποίες δεν είναι βρώσιμες ούτε να αποτελούν αντικείμενο επεξεργασίας.
26. Από τα δεδομένα αυτά, επί των οποίων οι διάδικοι συμφωνούν σε γενικές γραμμές, προκύπτει αναμφισβήτητα ότι τα εν λόγω είδη τσίχλας προκαλούν κάποιες ζημίες στις καλλιέργειες. Δεν είναι εξίσου βέβαιο ότι τα στοιχεία που προσκομίζει η Ισπανική Κυβέρνηση αποδεικνύουν την ύπαρξη «σοβαρών ζημιών», όπως ορίζει το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, τρίτη περίπτωση, της οδηγίας.
27. Ακόμη και αν γινόταν δεκτή η ύπαρξη των «σοβαρών ζημιών», δεν μπορεί να γίνει επίκληση της εξαιρέσεως που προβλέπει το άρθρο 9. Για να γίνει αυτό, θα έπρεπε να αποδεικνύεται, όπως ορίζει σαφώς το πρώτο εδάφιο του άρθρου 9, ότι δεν υπάρχει «ικανοποιητική λύση» για την πρόληψη και τον περιορισμό των ζημιών. Τέλος, πρέπει να πιθανολογείται ότι η προτεινόμενη εξαιρετική μέθοδος θήρας αποτελεί πράγματι κατάλληλη λύση.
28. Η Ισπανική Κυβέρνηση δεν κατόρθωσε να αποδείξει ότι οι γενικώς επιτρεπόμενες μέθοδοι θήρας, συλλήψεως και εκφοβισμού δεν είναι ικανές να προλάβουν ή να περιορίσουν τις προβαλλόμενες ζημίες.
29. Σε άλλες περιοχές στις οποίες καλλιεργούνται επίσης σε μεγάλη κλίμακα ελαιώνες και αμπελώνες και απ’ όπου διέρχεται επίσης μεγάλος αριθμός τσιχλών κατά την αποδημία τους, όπως η Ανδαλουσία και η Καστίλλη-Λα Μάντσα, οι συνήθεις μέθοδοι συλλήψεως, όπως η θήρα με πυροβόλο όπλο, και οι μέθοδοι εκφοβισμού, όπως το πυροβόλο θορύβου, φαίνονται να επαρκούν.
30. Οι ίδιοι λόγοι για τους οποίους υποστηρίζεται ότι το πυροβόλο θορύβου δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στην περιοχή της Βαλένθια, όπως το υψηλό κόστος και ο κίνδυνος πυρκαγιών στα δάση, ισχύουν, mutatis mutandis, και για τις περιοχές στις οποίες η θήρα με τη μέθοδο του parany απαγορεύεται. Η Ισπανική Κυβέρνηση δεν κατόρθωσε να αποδείξει γιατί η μέθοδος αυτή, η οποία αλλού είναι αποδεκτή και προφανώς αποτελεσματική, δεν αποτελεί ικανοποιητική λύση.
31. Τα επιχειρήματα που προέβαλε η Ισπανική Κυβέρνηση κατά της θήρας με πυροβόλο όπλο, ότι, δηλαδή, η μέθοδος αυτή θα προκαλούσε την παρενόχληση άλλων θηρευομένων ειδών και ότι οι κυνηγοί επιδεικνύουν πολύ λιγότερη πειθαρχία στην περιοχή της Βαλένθια, δεν ευσταθούν. Η θήρα με πυροβόλο όπλο αποτελεί κατ’ εξοχήν επιλεκτική μέθοδο θήρας αν γίνεται σύμφωνα με τον νόμο. Η προβαλλόμενη έλλειψη πειθαρχίας, στον βαθμό που το επιχείρημα αυτό επιβεβαιώνεται από τα γεγονότα, θα συνηγορούσε μάλλον υπέρ της πλήρους απαγορεύσεως αυτής της μεθόδου θήρας. Εξάλλου, στον φάκελλο δεν περιλαμβανόταν κανένα σχετικό στοιχείο. Πέραν αυτού, η Ισπανική Κυβέρνηση δεν εξηγεί για ποιο λόγο, αντιθέτως, οι εφαρμόζοντες τη μέθοδο του parany κυνηγοί θα επεδείκνυαν μεγαλύτερη πειθαρχία.
32. Επίσης, η Ισπανική Κυβέρνηση δεν κατόρθωσε να αποδείξει γιατί η σύλληψη με τη βοήθεια του parany –που εντοπίζεται ιδίως στο τμήμα της περιοχής της Βαλένθια όπου δεν υπάρχουν πολλές καλλιέργειες ελαιώνων και αμπελώνων– επιτρέπει την πρόληψη των προβαλλόμενων ζημιών που προκαλούνται στις καλλιέργειες αυτές. Προκύπτει, έτσι, ότι το 80 % των parany βρίσκονται εγκατεστημένα στην επαρχία της Castellon, από τα οποία το 69 % σε περιοχές χωρίς καλλιέργειες ελαιώνων και αμπελώνων, και ότι εντοπίζονται είτε σε μη καλλιεργούμενες περιοχές (11,7 %), είτε σε περιοχές όπου καλλιεργούνται αποκλειστικώς πορτοκαλεώνες. Η Ισπανική Κυβέρνηση αντιτείνει ότι η περιοχή της Βαλένθια καταλαμβάνει μεγάλη έκταση και ότι αυτά τα parany προορίζονται για την πρόληψη των ζημιών στις καλλιέργειες ελαιώνων σε όλη την περιοχή, αλλά το επιχείρημα αυτό δεν μπορεί να γίνει δεκτό, όπως απέδειξε η Επιτροπή. Η σύλληψη τσιχλών μπορεί να γίνει μόνο σε ορισμένη περίοδο που αντιστοιχεί στην περίοδο αποδημίας των πτηνών αυτών. Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι τα parany μπορούν να προστατεύσουν μόνον τις αγροτικές περιοχές στις οποίες είναι εγκατεστημένα. Κατά συνέπεια, ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της ζημίας και της χρησιμοποιήσεως μιας μεθόδου συλλήψεως που απαγορεύεται από το άρθρο 8, παράγραφος 1, και το παράρτημα IV, στοιχείο α΄, στερείται οποιασδήποτε βάσεως.
33. Όσον αφορά την επίκληση εκ μέρους της Ισπανικής Κυβερνήσεως της εξαιρέσεως που προβλέπει το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας, είναι σκόπιμες δύο προκαταρκτικές παρατηρήσεις.
34. Πρώτον, από το γράμμα και την οικονομία του άρθρου 9, παράγραφος 1, προκύπτει ότι, για να γίνει επίκληση των εξαιρέσεων που απαριθμούνται υπό τα στοιχεία α΄, β΄ και γ΄, θα πρέπει πάντοτε να πληρούται η προϋπόθεση της ελλείψεως «άλλης ικανοποιητικής λύσεως».
35. Δεν είναι σαφής ο λόγος για τον οποίον η Ισπανική Κυβέρνηση επικαλείται το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄. Εμμέσως, φαίνεται να επικαλείται τη διατήρηση μιας παραδοσιακής μεθόδου που αποτελεί πολιτιστικό στοιχείο της περιοχής της Βαλένθια, ως λόγο δικαιολογούντα τη χορήγηση εξαιρέσεως. Εντούτοις, ούτε από το προοίμιο ούτε από το γράμμα της οδηγίας προκύπτει ότι σκοπός της είναι η προστασία παραδοσιακών μεθόδων αντίθετων προς το άρθρο 8, παράγραφος 1, και προς το παράρτημα IV, στοιχείο α΄.
36. Δεύτερον, η επίκληση εκ μέρους της Ισπανικής Κυβερνήσεως της εξαιρέσεως που προβλέπει το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, έρχεται σε αντίθεση με την επιχειρηματολογία της υπέρ της συλλήψεως πτηνών με τη βοήθεια parany. Στην υπό κρίση περίπτωση, είτε πρόκειται για σοβαρές ζημίες στις καλλιέργειες που απαιτούν τη χρησιμοποίηση εξαιρετικών μεθόδων συλλήψεως οι οποίες, για να είναι αποτελεσματικές, δεν μπορούν να περιοριστούν στη σύλληψη πτηνών σε «μικρές ποσότητες», είτε πρόκειται για τη νομιμοποίηση μιας παραδοσιακής μεθόδου συλλήψεως η οποία, λαμβανομένων υπόψη των πολύ περιοριστικών όρων του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας, δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική για την πρόληψη ή τον περιορισμό των σοβαρών ζημιών που προκαλούνται στις καλλιέργειες.
37. Αν το Δικαστήριο, ακολουθώντας το σκεπτικό της αποφάσεώς του επί της υποθέσεως C-282/85 (6) (σημεία 27 και 28), ερμηνεύσει το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, υπό την έννοια ότι η διατήρηση μιας παραδοσιακής μεθόδου συλλήψεως αποτελεί καθεαυτή ικανό λόγο –στο σημείο 35 υπογράμμισα ότι ούτε το γράμμα ούτε η οικονομία του άρθρου 9 προσφέρουν βάση για κάτι τέτοιο– πρέπει να εξεταστεί αν, στην προκειμένη περίπτωση, η χρησιμοποίηση του parany, όπως ρυθμίζεται από την κανονιστική διάταξη 135/2000 ως μέθοδος συλλήψεως, πληροί τις προϋποθέσεις της επιλεκτικότητας και των «μικρών ποσοτήτων».
38. Η Ισπανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η μέθοδος συλλήψεως με τη βοήθεια parany προσφέρει επαρκείς εγγυήσεις επιλεκτικότητας χάρη στις προϋποθέσεις που προβλέπονται στην ως άνω κανονιστική διάταξη. Η μέγιστη απόσταση ανάμεσα στις ξόβεργες, η τοποθέτησή τους, η χρησιμοποίηση τύπων κόλλας που μπορεί να αφαιρεθεί με νερό και η αποκλειστική χρησιμοποίηση του κελαηδήματος της τσίχλας για την προσέλκυση των πτηνών έχει ως αποτέλεσμα, κατά την άποψή της, τα συλλαμβανόμενα πτηνά να είναι, ως επί το πλείστον, τσίχλες, κεδρότσιχλες, κοκκινότσιχλες και γερακότσιχλες.  Τα υπόλοιπα πτηνά ελευθερώνονται μετά από περιποίηση των τραυμάτων τους.
39. Φρονώ ότι η άποψη αυτή της Ισπανικής Κυβερνήσεως δεν ευσταθεί εν όψει των μελετών που προσκόμισε η Επιτροπή. Η χρήση ξόβεργων στις κατασκευές parany καθεαυτή αποτελεί μη επιλεκτική μέθοδο συλλήψεως, διότι με την επιλογή αυτής της μεθόδου δεν εμποδίζονται άλλα πτηνά, πέραν των τεσσάρων ειδών τσίχλας για τα οποία επιτρέπεται η χρήση, να έρθουν σε επαφή με τις ξόβεργες. Η Επιτροπή απέδειξε ότι και άλλα πτηνά, πέραν των τεσσάρων αυτών ειδών τσίχλας, αιχμαλωτίζονται στα parany, μεταξύ αυτών ο καφέ φυλλοσκόπος, ο κοκκινολαίμης, ο καρβουνιάρης και πολλά άλλα είδη. Διάφορα είδη μπούφου, όπως η λευκή γλαύκα και η κουκουβάγια, μπορούν επίσης να παγιδευθούν με αυτή τη μέθοδο που οργανώνεται το βράδυ, τη νύχτα και την αυγή. Επιπλέον, είναι λογικό να υποτεθεί ότι τα νυκτόβια αυτά αρπακτικά ακολουθούν τα πτηνά που προσελκύονται από τη μίμηση του κελαηδήματος.
40. Η υποχρέωση των κυνηγών να καθαρίζουν και στη συνέχεια να απελευθερώνουν τα άλλα πτηνά –πέραν των τεσσάρων ειδών τσίχλας–, που επιβάλλει η κανονιστική διάταξη, δεν καθιστά τη μέθοδο αυτή επιλεκτική. Ανέφερα ήδη ότι η χρήση ξόβεργων είναι εξ ορισμού μη επιλεκτική μέθοδος. Το γεγονός αυτό μπορεί να μετριαστεί με αυστηρές διατάξεις, αλλά η αποτελεσματικότητα των διατάξεων αυτών θα εξαρτηθεί, πρώτον, από το κατά πόσον θα τηρηθούν από τον κάτοχο της άδειας και, δεύτερον, από την απάντηση στο ερώτημα εάν τα πτηνά που παγιδεύονται κατά λάθος τραυματίζονται. Πράγματι, είναι αμφίβολο κατά πόσον πτηνά που τρέφονται με έντομα, κατά κανόνα πιο μικρά και ευάλωτα, μπορούν, όταν μετά από «περιποίηση των τραυμάτων τους» απελευθερώνονται, να επιβιώσουν.
41. Η μέθοδος συλλήψεως με parany, όπως ρυθμίζεται από την κανονιστική διάταξη 135/2000, δεν πληροί ούτε την προϋπόθεση των μικρών ποσοτήτων. Σύμφωνα με υπολογισμό της Επιτροπής, οι άδειες που χορηγήθηκαν για τη χρήση parany επιτρέπουν τη σύλληψη 429 600 συνολικά πτηνών (2 864 άδειες επί 150, αριθμός των πτηνών που μπορούν να συλληφθούν με parany ανά περίοδο). Ο αριθμός αυτός πτηνών που μπορούν να συλληφθούν νομίμως, είναι, κατά την άποψή μου, αποφασιστικός προκειμένου να δοθεί απάντηση στο αν πρόκειται για μικρές ποσότητες. Το γεγονός ότι στη διάρκεια μιας ορισμένης περιόδου κατά την οποία επιτρέπεται η σύλληψη ο αριθμός των συλλαμβανομένων πτηνών είναι κατώτερος δεν ασκεί επιρροή, διότι η ζημία που ενδεχομένως προκαλείται στον πληθυσμό πρέπει να υπολογίζεται σε σχέση με την έκταση της εξαιρέσεως που παρέχεται βάσει του άρθρου 8, παράγραφος 1, και του παραρτήματος IV, στοιχείο α΄.
42. Όπως ορθώς έκρινε το Δικαστήριο στην υπόθεση C-252/85, για να διαπιστωθεί η τήρηση της προϋποθέσεως των «μικρών ποσοτήτων» δεν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι απόλυτοι αριθμοί, αλλά μάλλον η διατήρηση του συνολικού οικείου πληθυσμού, καθώς και η κατάσταση της αναπαραγωγής του οικείου είδους.
43. Η Επιτροπή υποστηρίζει, χωρίς να αμφισβητείται από την Ισπανική Κυβέρνηση, ότι ο εν λόγω πληθυσμός ανέρχεται στα 5 εκατομμύρια πτηνά περίπου. Ο αριθμός των 429 600 πτηνών των οποίων επιτρέπεται η σύλληψη βάσει των χορηγηθεισών αδειών αντιπροσωπεύει πλέον του 8,5 % του πληθυσμού αυτού. Εξεταζόμενος από την άποψη της αναλογίας και μόνον, ο αριθμός αυτός δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί «μικρός».
44. Στη «Δεύτερη έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ για τη διατήρηση των αγρίων πτηνών» (7), η Επιτροπή επεξεργάστηκε μια μέθοδο καθορισμού της ποσότητας που μπορεί να χαρακτηριστεί μικρή για την εφαρμογή του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄. Για τη διατήρηση, δηλαδή την εξασφάλιση ενός ορισμένου κατώτατου ορίου, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ο ρυθμός της αναπαραγωγής και η ετήσια συνολική θνησιμότητα που οφείλεται σε φυσικά αίτια και –για τα θηρευόμενα πτηνά– στη θήρα με τις συνήθεις μεθόδους. Αν, σε περίπτωση ισορροπίας μεταξύ της αναπαραγωγής και της ετήσιας θνησιμότητας, το μέγεθος του πληθυσμού μένει λίγο έως πολύ σταθερό, η κατ’ εξαίρεση έγκριση μιας μεθόδου συλλήψεως ειδικής για «μικρές ποσότητες» δεν μπορεί να διαταράξει την ισορ ροπία αυτή.
45. Βάσει ορνιθολογικών μελετών, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα, στο ως άνω κείμενο, ότι για τα θηρευόμενα είδη το ειδικό ποσοστό του 1 % επί της κανονικής ετήσιας θνησιμότητας σε ένα πληθυσμό μπορεί να χαρακτηριστεί μικρή ποσότητα κατά την έννοια του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας. Αν τηρείται το όριο αυτό, η σταθερότητα του είδους δεν κινδυνεύει.
46. Για τα είδη τσίχλας για τη σύλληψη των οποίων επιτρέπεται από την κανονιστική διάταξη 135/2000 η χρήση parany, η Επιτροπή υπολόγισε ότι το 1 % της ετήσιας θνησιμότητας στον οικείο πληθυσμό ανέρχεται στα 83 750 πτηνά. Ακόμη και αν ληφθούν υπόψη όλα τα περιθώρια σφάλματος που μπορούν να υπάρχουν σε τέτοιου είδους υπολογισμούς, διαπιστώνεται ότι μεταξύ του αριθμού των πτηνών που μπορούν να θανατωθούν με τις χορηγηθείσες άδειες –429 600– και του αριθμού των 83 750 που προκύπτει από τους υπολογισμούς της Επιτροπής υπάρχει τέτοια διαφορά που δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι πρόκειται για «μικρή ποσότητα», όπως διαβεβαιώνει η Ισπανική Κυβέρνηση.
47. Βάσει των όσων προηγήθηκαν, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η Ισπανική Κυβέρνηση δεν μπορεί να επικαλεστεί την εξαίρεση που προβλέπει το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας, για την έγκριση της συλλήψεως ειδών τσίχλας με parany. Η μέθοδος συλλήψεως καθεαυτή δεν είναι επαρκώς επιλεκτική και αποβλέπει στη σύλληψη ποσότητας πτηνών που υπερβαίνει σημαντικά το όριο των «μικρών ποσοτήτων».
V – Πρόταση
48. Επομένως, προτείνω στο Δικαστήριο να κρίνει ως εξής:
– να αναγνωρίσει ότι το Βασίλειο της Ισπανίας παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 8, παράγραφος 1, και 9, παράγραφος 1, της οδηγίας 79/409/EΟΚ του Συμβουλίου, της 2ας Απριλίου 1979, περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών.
– να καταδικάσει το Βασίλειο της Ισπανίας στα δικαστικά έξοδα.
(1) .
(2)
–	ΕΕ ειδ. έκδ. 15/001, σ. 202.
(3)
–	Η κανονιστική αυτή απόφαση ακυρώθηκε με απόφαση του Tribunal Superior de Justicia της 26ης Σεπτεμβρίου 2001. Κατά της αποφάσεως αυτής έχει ασκηθεί αναίρεση.
(4)
–	Απόφαση της 27ης Απριλίου 1988, C-252/85, Επιτροπή κατά Γαλλίας (Συλλογή 1988, σ. Ι‑2243).
(5)
–	Βλ. ενδεικτικώς την απόφαση της 8ης Ιουλίου 1987, C-262/85, Επιτροπή κατά Ιταλίας (Συλλογή 1987, σ. Ι-3073).
(6)
–	Προαναφερθείσα στην υποσημείωση 4.
(7)
–	COM(93) 572 τελικό, της 24ης Νοεμβρίου 1993.