62012CC0441_EL
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
1. Σύμφωνα με την οδηγία για το ενημερωτικό δελτίο (2), τα κράτη μέλη δεν δύνανται να επιτρέψουν δημόσια προσφορά κινητών αξιών στο έδαφός τους πριν από τη δημοσίευση ενημερωτικού δελτίου.
2. Όπως εκτίθεται στο προοίμιό της, ο σκοπός της οδηγίας αυτής είναι ουσιαστικά διττός: να διασφαλιστεί αποτελεσματικότητα στην ενιαία αγορά κινητών αξιών και να προστατευθούν οι επενδυτές.
3. Ο ορισμός της έννοιας της δημόσιας προσφοράς κινητών αξιών είναι ευρύς, αλλά υπάρχουν ορισμένες εξαιρέσεις τόσο από το πεδίο εφαρμογής αυτής ταύτης της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο όσο και από το πεδίο της υποχρεώσεως δημοσιεύσεως ενημερωτικού δελτίου. Μεταξύ άλλων, εξαιρέσεις ισχύουν όταν η συνολική ανταλλακτική αξία της προσφοράς είναι μικρότερη από συγκεκριμένο όριο.
4. Η κύρια δίκη αφορά μια κατάσταση όπου, σε αδρές γραμμές (τα λεπτομερή πραγματικά περιστατικά είναι πιο περίπλοκα), η εταιρία Α, η οποία είναι οφειλέτρια της εταιρίας Β, κατέχει μετοχές στην εταιρία Γ. Οι μετοχές αυτές κατασχέθηκαν κατόπιν εντολής της εταιρίας Β και με δικαστική απόφαση διατάχθηκε η πώληση των μετοχών, από δικαστικό επιμελητή, με διαδικασία δημόσιου πλειστηριασμού για την πληρωμή μέρους του χρέους. Η δικαστική απόφαση καθόρισε συγκεκριμένο ποσό που έπρεπε να εισπραχθεί, πλέον του ποσού που ήταν αναγκαίο για την κάλυψη των δικαστικών εξόδων και των εξόδων κατασχέσεως και πλειστηριασμού.
5. Υπό τις περιστάσεις αυτές, το Hoge Raad der Nederlanden (Ανώτατο Ακυρωτικό των Κάτω Χωρών, στο εξής: Hoge Raad) ζητεί να διευκρινιστεί, πρώτον, αν ο περιεχόμενος στην οδηγία για το ενημερωτικό δελτίο ορισμός της δημόσιας προσφοράς κινητών αξιών είναι αρκετά ευρύς ώστε να καλύπτει έναν αναγκαστικό πλειστηριασμό όπως ο επίμαχος και, δεύτερον, με ποιον τρόπο μπορεί να καθοριστεί η συνολική ανταλλακτική αξία της προσφοράς.
6. Για τους λόγους που θα εξηγήσω, θεωρώ προτιμότερο να εξετάσω πρώτα το δεύτερο ερώτημα, εκτιμώντας ότι (κατά πάσα πιθανότητα) ο επίμαχος στην κύρια δίκη πλειστηριασμός, σε κάθε περίπτωση, εξαιρείται ρητώς από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο, λόγω της περιορισμένης αξίας του, οπότε παρέλκει η απάντηση στο πρώτο ερώτημα. Πάντως, ακόμη και αν αυτό δεν ισχύει, θεωρώ ότι οι περιστάσεις της εν λόγω πωλήσεως είναι τέτοιες ώστε να μη μπορεί να θεωρηθεί ότι απαιτείται δημοσίευση ενημερωτικού δελτίου σύμφωνα με την οδηγία αυτή.
Νομοθεσία
Το δίκαιο της Ένωσης
7. Το άρθρο 1 της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο επιγράφεται «Σκοπός και πεδίο εφαρμογής».
8. Κατά το άρθρο 1, παράγραφος 1, ο σκοπός είναι «η εναρμόνιση των απαιτήσεων κατάρτισης, έγκρισης και διανομής του ενημερωτικού δελτίου που πρέπει να δημοσιεύεται κατά τη δημόσια προσφορά κινητών αξιών ή την εισαγωγή τους προς διαπραγμάτευση σε οργανωμένη αγορά που βρίσκεται ή λειτουργεί σε κράτος μέλος». Οι υποκείμενοι σκοποί και στόχοι εξηγούνται στο προοίμιο ως συνιστάμενοι, στην ουσία, στο να διασφαλιστεί μέσω εναρμονίσεως, αφενός, αποτελεσματική ενιαία αγορά για κινητές αξίες, στην οποία εκδότες και προσφέροντες κινητές αξίες θα μπορούν να λειτουργούν ελεύθερα υπό την κάλυψη ενός «ενιαίου διαβατηρίου» (δηλαδή, του ενημερωτικού δελτίου που απαιτεί και ρυθμίζει η οδηγία) (3) και, αφετέρου, προσήκουσα προστασία των επενδυτών, ιδίως μέσω γνωστοποιήσεως όλων των πληροφοριών που ασκούν επιρροή (4) .
9. Το άρθρο 1, παράγραφος 2, το οποίο αφορά το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, απαριθμεί δέκα καταστάσεις στις οποίες δεν έχει εφαρμογή η οδηγία για το ενημερωτικό δελτίο. Σε όλες τις περιπτώσεις εκτός από μία, οι καταστάσεις αυτές ορίζονται με αναφορά στο είδος των κινητών αξιών. Η εξαίρεση που περιέχεται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχείο η΄, ορίζει την κατάσταση με αναφορά στη «συνολική ανταλλακτική αξία της προσφοράς», υπολογιζόμενη σε περίοδο δώδεκα μηνών. Αρχικά, η οδηγία δεν είχε εφαρμογή όταν η συνολική ανταλλακτική αξία ήταν μικρότερη από 2 500 000 ευρώ. Το όριο αυτό αυξήθηκε σε 5 000 000 ευρώ από την οδηγία 2010/73/ΕΕ (5), η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 31 Δεκεμβρίου 2010 και έπρεπε να μεταφερθεί στο εσωτερικό δίκαιο των κρατών μελών μέχρι την 1η Ιουλίου 2012.
10. Στο άρθρο 2, παράγραφος 1, παρατίθεται σειρά ορισμών για τους σκοπούς της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο. Συγκεκριμένα:
– ως «κινητές αξίες» νοούνται οι «κατηγορίες κινητών αξιών που επιδέχονται διαπραγμάτευση στην κεφαλαιαγορά, εξαιρουμένων των μέσων πληρωμής, και ιδίως [...] μετοχές και άλλοι τίτλοι ισοδύναμοι με μετοχές εταιριών, προσωπικών εταιριών και άλλων οντοτήτων, καθώς και αποθετήρια έγγραφα μετοχών […] (άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, με παραπομπή προς το (νυν) άρθρο 4, παράγραφος 1, σημείο 18, της οδηγίας 2004/39/ΕΚ του Συμβουλίου) (6) ·
– ως «δημόσια προσφορά κινητών αξιών» νοείται η «ανακοίνωση, υπό οποιαδήποτε μορφή και με οποιοδήποτε μέσο, η οποία απευθύνεται σε πρόσωπα και περιέχει επαρκείς πληροφορίες για τους όρους της προσφοράς και τις προσφερόμενες κινητές αξίες, ώστε να παρέχεται στον επενδυτή η δυνατότητα να αποφασίζει την αγορά ή την εγγραφή για την αγορά αυτών των κινητών αξιών. Ο ορισμός αυτός εφαρμόζεται επίσης και στην τοποθέτηση κινητών αξιών μέσω χρηματοοικονομικών μεσολαβητών» (άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο δ΄)·
– ως «εκδότης» νοείται μια «νομική οντότητα που εκδίδει ή προτίθεται να εκδώσει κινητές αξίες» (άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο η΄)· και
– ως «πρόσωπο που πραγματοποιεί προσφορά» ή «προσφέρων» νοείται το «νομικό ή φυσικό πρόσωπο που προσφέρει κινητές αξίες στο κοινό» (άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο θ΄).
11. Η υποχρέωση δημοσιεύσεως ενημερωτικού δελτίου προβλέπεται στο άρθρο 3 της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο, το οποίο ορίζει:
«1. Τα κράτη μέλη δεν επιτρέπουν να γίνεται καμία δημόσια προσφορά κινητών αξιών στο έδαφός τους πριν από τη δημοσίευση ενημερωτικού δελτίου.
2. Η υποχρέωση δημοσίευσης ενημερωτικού δελτίου δεν ισχύει στα ακόλουθα είδη προσφορών:
α) προσφορά κινητών αξιών η οποία απευθύνεται μόνον σε ειδικούς επενδυτές· ή/και
β) προσφορά κινητών αξιών η οποία απευθύνεται σε λιγότερα από 100 φυσικά ή νομικά πρόσωπα ανά κράτος μέλος, τα οποία δεν είναι ειδικοί επενδυτές· ή/και
γ) προσφορά κινητών αξιών η οποία απευθύνεται σε επενδυτές οι οποίοι αποκτούν κινητές αξίες, με συνολική ανταλλακτική αξία τουλάχιστον 50 000 ευρώ ανά επενδυτή, για κάθε επιμέρους προσφορά· ή/και
δ) προσφορά κινητών αξιών των οποίων η ονομαστική αξία ανά μονάδα ανέρχεται σε τουλάχιστον 50 000 ευρώ· ή/και
ε) προσφορά κινητών αξιών με ανταλλακτική αξία μικρότερη από 100 000 ευρώ, όριο το οποίο υπολογίζεται σε περίοδο δώδεκα μηνών.
Ωστόσο, οιαδήποτε μεταπώληση κινητών αξιών οι οποίες προηγουμένως υπήρξαν αντικείμενο ενός ή περισσότερων ειδών προσφοράς που αναφέρεται στην παρούσα παράγραφο, θεωρείται ως επιμέρους προσφορά και εφαρμόζεται ο ορισμός του άρθρου 2, παράγραφος 1, στοιχείο δ΄, προκειμένου να αποφασισθεί αν πρόκειται για δημόσια προσφορά κινητών αξιών. Η τοποθέτηση κινητών αξιών μέσω χρηματοοικονομικών μεσολαβητών υπόκειται σε δημοσίευση ενημερωτικού δελτίου εάν δεν πληρούται καμία από τις προϋποθέσεις α΄ έως ε΄ για την τελική τοποθέτηση.
3. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι κάθε εισαγωγή κινητών αξιών προς διαπραγμάτευση σε οργανωμένη αγορά που βρίσκεται ή λειτουργεί στο έδαφός τους υπόκειται στην υποχρέωση δημοσίευσης ενημερωτικού δελτίου.»
12. Κατά το άρθρο 4 της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο, η υποχρέωση δημοσιεύσεως ενημερωτικού δελτίου δεν εφαρμόζεται κατά τη δημόσια προσφορά 13 ακόμα κατηγοριών κινητών αξιών.
13. Το άρθρο 5 της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο ορίζει:
«1. Με την επιφύλαξη του άρθρου 8, παράγραφος 2 [ (7) ], το ενημερωτικό δελτίο περιέχει όλες τις πληροφορίες οι οποίες, ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του εκδότη και των κινητών αξιών που αποτελούν το αντικείμενο της δημόσιας προσφοράς ή εισαγωγής προς διαπραγμάτευση σε οργανωμένη αγορά, είναι απαραίτητες προκειμένου να παρέχεται στους επενδυτές η δυνατότητα να εκτιμούν ενήμεροι τα περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις, τη χρηματοοικονομική θέση, τα κέρδη, τις απώλειες και τις προοπτικές του εκδότη και του τυχόν εγγυητή και τα δικαιώματα που ενσωματώνονται σε αυτές τις κινητές αξίες. Οι πληροφορίες αυτές παρουσιάζονται με εύληπτο τρόπο ο οποίος παρέχει τη δυνατότητα ανάλυσής τους και σε συνοπτική μορφή.
2. Το ενημερωτικό δελτίο περιέχει πληροφορίες για τον εκδότη και τις κινητές αξίες που αποτελούν το αντικείμενο δημόσιας προσφοράς ή εισαγωγής προς διαπραγμάτευση σε οργανωμένη αγορά. Περιλαμβάνει επίσης περιληπτικό σημείωμα. Το περιληπτικό σημείωμα είναι σύντομο και διατυπωμένο σε μη τεχνική γλώσσα. Περιλαμβάνει τα κύρια χαρακτηριστικά και τους κινδύνους που συνδέονται με τον εκδότη, τον τυχόν εγγυητή και τις κινητές αξίες και συντάσσεται στη γλώσσα στην οποία συντάχθηκε αρχικά το ενημερωτικό δελτίο. […]»
14. Κατά το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο, «τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι την ευθύνη για τις πληροφορίες που παρέχονται σε ένα ενημερωτικό δελτίο φέρει τουλάχιστον ο εκδότης ή τα διοικητικά, διαχειριστικά ή εποπτικά όργανα του εκδότη, ο προσφέρων ή το πρόσωπο που ζητεί την εισαγωγή προς διαπραγμάτευση σε οργανωμένη αγορά ή ο εγγυητής, ανάλογα με την περίπτωση. […]» Το άρθρο 6, παράγραφος 2, απαιτεί όπως τα κράτη μέλη «διασφαλίζουν ότι οι νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές τους διατάξεις περί αστικής ευθύνης εφαρμόζονται στα πρόσωπα που είναι υπεύθυνα για τις πληροφορίες που παρέχονται σε ένα ενημερωτικό δελτίο».
15. Κατά το άρθρο 9, παράγραφος 1, της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο, το ενημερωτικό δελτίο ισχύει επί δώδεκα μήνες μετά τη δημοσίευσή του για δημόσιες προσφορές, υπό την προϋπόθεση ότι συμπληρώνεται με τα συμπληρώματα που απαιτούνται βάσει του άρθρου 16 (8) .
16. Το άρθρο 13, παράγραφος 1, της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο ορίζει: «Το ενημερωτικό δελτίο δημοσιεύεται μόνο μετά την έγκρισή του από την αρμόδια αρχή του κράτους μέλους καταγωγής». Η έγκριση αυτή πρέπει να κοινοποιηθεί στον εκδότη ή στον προσφέροντα εντός δέκα ημερών από την υποβολή του σχεδίου ενημερωτικού δελτίου ή 20 ημερών από την πλήρη λήψη των αναγκαίων εγγράφων ή των συμπληρωματικών πληροφοριών, ανάλογα με το ποια ημερομηνία είναι μεταγενέστερη (άρθρο 13, παράγραφοι 2, 3 και 4).
17. Το άρθρο 25, παράγραφος 1, της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο ορίζει ότι, με την επιφύλαξη του δικαιώματος των κρατών μελών να επιβάλλουν ποινικές κυρώσεις και χωρίς να θίγεται το εθνικό τους καθεστώς περί αστικής ευθύνης, τα κράτη μέλη μεριμνούν «για τη δυνατότητα λήψης των κατάλληλων διοικητικών μέτρων ή επιβολής διοικητικών κυρώσεων κατά των υπευθύνων προσώπων, σε περίπτωση που οι θεσπισθείσες διατάξεις κατά την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας δεν είναι σύμφωνες με αυτή».
18. Ο κανονισμός (ΕΚ) 809/2004 (9) της Επιτροπής (στο εξής: εκτελεστικός κανονισμός) περιέχει λεπτομερέστερους κανόνες.
19. Κατά το άρθρο 22, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού εφαρμογής, το βασικό ενημερωτικό δελτίο πρέπει να περιέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που προβλέπονται σε διάφορα παραρτήματα του κανονισμού αυτού, ανάλογα με το είδος του εκδότη και την κατηγορία των σχετικών κινητών αξιών. Τα πληροφοριακά αυτά στοιχεία περιλαμβάνουν πλήρη επισκόπηση της καταστάσεως του εκδότη, εμφαίνουσα, μεταξύ άλλων, τη νομική μορφή του εκδότη, τις επενδύσεις του, τις κύριες δραστηριότητές του, τις κύριες αγορές του, την οργανωτική του διάρθρωση, τη χρηματοοικονομική του κατάσταση, τα κεφάλαιά του, τις προβλέψεις κερδών και τη διαχείρισή του (βλ. παράρτημα Ι του εκτελεστικού κανονισμού).
Το ολλανδικό δίκαιο
20. Η οδηγία για το ενημερωτικό δελτίο μεταφέρθηκε στο ολλανδικό δίκαιο με τον Wet op het financieel toezicht (νόμο περί χρηματοοικονομικής εποπτείας, στο εξής: Wft), το άρθρο 5, παράγραφος 2, του οποίου απαγορεύει οποιαδήποτε δημόσια προσφορά κινητών αξιών εντός των Κάτω Χωρών, εκτός αν για την προσφορά αυτή ενημερωτικό δελτίο εγκεκριμένο από την εποπτεύουσα αρχή κράτους μέλους είναι προσιτό στο κοινό.
21. Κατά το άρθρο 53, παράγραφος 2, της Vrijstellingsregeling Wft (εκτελεστικής ρυθμίσεως περί των απαλλαγών από τον Wft), υποχρέωση δημοσιεύσεως ενημερωτικού δελτίου δεν υπάρχει όταν η συνολική ανταλλακτική αξία της προσφοράς, υπολογιζόμενη σε περίοδο δώδεκα μηνών, είναι μικρότερη από
2 500 000 ευρώ. Το όριο αυτό, το οποίο θεσπίστηκε όταν τέθηκε για πρώτη φορά σε εφαρμογή η οδηγία για το ενημερωτικό δελτίο, δεν αυξήθηκε στα 5 000 000 ευρώ από την έναρξη ισχύος της οδηγίας 2010/73.
Τα πραγματικά περιστατικά, η διαδικασία, τα προδικαστικά ερωτήματα και οι παρατηρήσεις
22. Η Van den Dungen Vastgoed BV και η Oosterhout II BVBA (στο εξής: Van den Dungen και Oosterhout) συνήψαν με την Almer Beheer BV και την Daedalus Holding BV (στο εξής: Almer και Daedalus) σύμβαση δυνάμει της οποίας συμφώνησαν ιδίως ότι θα συσταθεί η εταιρία Global Hail Groep BV (στο εξής: Global Hail), ότι το Stichting Administratiekantoor Global Hail (στο εξής: STAK), το διοικητικό συμβούλιο του οποίου θα αποτελείται από εκπροσώπους των συμβαλλομένων μερών, θα είναι θεματοφύλακας του συνόλου των μετοχών της Global Hail και ότι οι Van den Dungen και Oosterhout θα μεταβιβάσουν στην Global Hail ορισμένες μετοχές που κατέχουν σε άλλες εταιρίες, έναντι τιμήματος που θα καταβληθεί από τις Almer και Daedalus.
23. Μεταξύ των συμβαλλομένων μερών προέκυψαν διαφωνίες και κινήθηκαν δίκες. Στις 30 Οκτωβρίου 2009 το Rechtbank Breda εξέδωσε διάταξη υπέρ των Van den Dungen και Oosterhout με την οποία οι Almer και Daedalus υποχρεώθηκαν να καταβάλουν το ποσό των 500 000 ευρώ ως προκαταβολή του τιμήματος των μετοχών που μεταβιβάστηκαν στην Global Hail. Για τη διασφάλιση της πληρωμής αυτής, οι Van den Dungen και Oosterhout πέτυχαν την αναγκαστική κατάσχεση των παραστατικών τίτλων που το STAK είχε εκδώσει προς τις Almer και Daedalus.
24. Στις 27 Οκτωβρίου 2010 το Rechtbank Breda διέταξε την πώληση και μεταβίβαση των εν λόγω παραστατικών τίτλων, εντός έξι μηνών, από δικαστικό επιμελητή (deurwaarder) που θα οριστεί από τις Van den Dungen και Oosterhout. Η εν λόγω διάταξη όρισε ότι η πώληση θα πραγματοποιηθεί με διαδικασία δημόσιου πλειστηριασμού δημοσιευόμενη σε δύο εφημερίδες εθνικής κυκλοφορίας, ότι οι τίτλοι θα μεταβιβαστούν στον υπερθεματιστή, ότι θα προσφερθούν όλοι οι τίτλοι, αλλά θα εκποιηθούν μόνον όσοι είναι αναγκαίοι για την ικανοποίηση της απαιτήσεως των 500 000 ευρώ, πλέον των δικαστικών εξόδων και των εξόδων κατασχέσεως και πλειστηριασμού, και ότι δεν θα εφαρμοστεί η υποχρέωση δημοσιεύσεως ενημερωτικού δελτίου.
25. Οι Almer και Daedalus προσέφυγαν στο Gerechtshof ’s‑Hertogenbosch, το οποίο, στις 5 Απριλίου 2011 επικύρωσε την απόφαση του Rechtbank Breda. Ειδικότερα, αποφάσισε ότι δεν υπήρχε υποχρέωση δημοσιεύσεως ενημερωτικού δελτίου επειδή η αξία των προς πώληση μετοχών δεν ήταν πιθανό να υπερβεί το ποσό των 2 500 000 ευρώ.
26. Οι Almer και Daedalus κατέθεσαν αίτηση αναιρέσεως ενώπιον του Hoge Raad, το οποίο, κρίνοντας ότι η έκβαση της αναιρετικής δίκης εξαρτάται από την ερμηνεία των άρθρων 1, παράγραφος 2, στοιχείο η΄, και 3, παράγραφος 1, της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο, ζήτησε την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως επί των ακολούθων ερωτημάτων:
«1. Έχει το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο την έννοια ότι η εκεί προβλεπόμενη υποχρέωση δημοσιεύσεως ενημερωτικού δελτίου ισχύει κατ’ αρχήν (δηλαδή με την επιφύλαξη των προβλεπόμενων στην οδηγία απαλλαγών και εξαιρέσεων για ορισμένες περιπτώσεις) επίσης για τον αναγκαστικό πλειστηριασμό κινητών αξιών;
2. α)	Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο ερώτημα 1, έχει η κατά το άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχείο η΄, της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο έκφραση “συνολική ανταλλακτική αξία της προσφοράς” την έννοια ότι, στο πλαίσιο αναγκαστικού πλειστηριασμού, πρέπει να χρησιμοποιείται ως βάση η αξία του ευλόγως αναμενόμενου πλειστηριάσματος, λαμβανομένου υπόψη του ιδιαίτερου χαρακτήρα του αναγκαστικού πλειστηριασμού, ακόμη και στην περίπτωση που το ευλόγως αναμενόμενο πλειστηρίασμα υπολείπεται σημαντικά της πραγματικής εμπορικής αξίας;
β) Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο ερώτημα 1 και αποφατικής απαντήσεως στο ερώτημα 2α, ποιο είναι το περιεχόμενο της κατά το άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχείο η΄, της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο έννοιας “συνολική ανταλλακτική αξία της προσφοράς”, και ειδικότερα στο πλαίσιο αναγκαστικού πλειστηριασμού κινητών αξιών;»
27. Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν η Τσεχική, η Γερμανική, η Ολλανδική, η Πολωνική και η Πορτογαλική Κυβέρνηση καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η Γερμανική και η Πορτογαλική Κυβέρνηση καθώς και η Επιτροπή υπέβαλαν προφορικές παρατηρήσεις. Ουδείς διάδικος της κύριας δίκης υπέβαλε παρατηρήσεις επί των τεθέντων ερωτημάτων.
28. Με τις παρατηρήσεις τους, η Ολλανδική Κυβέρνηση εξέθεσε τις απόψεις της μόνον επί του δευτέρου ερωτήματος και η Επιτροπή εξέθεσε ότι, αν απαντηθεί πρώτα το δεύτερο ερώτημα, παρέλκει η απάντηση στο πρώτο ερώτημα· αμφότερες θεωρούν ότι, στην υπόθεση της κύριας δίκης, η συνολική ανταλλακτική αξία της προσφοράς είναι μικρότερη από το όριο για την εφαρμογή της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο.
29. Αντιθέτως, η Γερμανική, η Πολωνική και η Πορτογαλική Κυβέρνηση εξέθεσαν τις απόψεις τους μόνον επί του πρώτου ερωτήματος, ενώ η Τσεχική Κυβέρνηση εξέτασε προεχόντως το πρώτο ερώτημα, εκθέτοντας μόνο περιληπτικά τις απόψεις της επί του δευτέρου ερωτήματος.
30. Όσον αφορά το πρώτο ερώτημα, η Τσεχική Κυβέρνηση και η Επιτροπή θεωρούν ότι αναγκαστικός πλειστηριασμός μετοχών όπως ο επίμαχος εμπίπτει στην έννοια της δημόσιας προσφοράς κινητών αξιών για τους σκοπούς της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο, ενώ η Γερμανική και η Πολωνική Κυβέρνηση υποστηρίζουν το αντίθετο· η Πορτογαλική Κυβέρνηση θεωρεί ότι, στο πλαίσιο μιας τέτοιας πωλήσεως, το δικαίωμα του δανειστή για την απόκτηση αποτελεσματικού μέσου προστασίας εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος αποκλείει την επιβολή οποιασδήποτε υποχρεώσεως για δημοσίευση ενημερωτικού δελτίου, η οποία θα συνεπαγόταν απαράδεκτη καθυστέρηση.
Εκτίμηση
31. Δεν υποστηρίχθηκε ότι οι επίμαχες στην κύρια δίκη μετοχές δεν είναι κινητές αξίες κατά την έννοια της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο (10), και δεν συντρέχει ο παραμικρός λόγος αμφιβολίας ως προς το σημείο αυτό.
32. Εκείνο που αμφισβητείται είναι το αν ο συγκεκριμένος τρόπος με τον οποίο πρόκειται να πωληθούν οι μετοχές αυτές αποτελεί προσφορά η οποία απαιτεί δημοσίευση ενημερωτικού δελτίου σύμφωνα με την εν λόγω οδηγία.
33. Πάντως, ανεξάρτητα από το αν μια τέτοια πώληση είναι ή όχι τέτοια προσφορά, η οδηγία για το ενημερωτικό δελτίο δεν μπορεί να εφαρμοστεί επ’ αυτής αν η συνολική ανταλλακτική αξία είναι μικρότερη από το όριο του άρθρου 1, παράγραφος 2, στοιχείο η΄, της οδηγίας αυτής.
34. Κατά συνέπεια, νομίζω ότι είναι προτιμότερο να εξετάσω πρώτα το αν η πώληση καλύπτεται από αυτή τη σαφή και ρητή εξαίρεση από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας πριν εξετάσω το αν εμπίπτει στην έννοια της δημόσιας προσφοράς κινητών αξιών που απαιτεί τη δημοσίευση ενημερωτικού δελτίου, η οποία ορίζεται ευρύτερα, μολονότι όχι επακριβώς, και υπόκειται σε σημαντικό αριθμό εξαιρέσεων.
35. Έτσι, θα εξετάσω με αυτή τη σειρά τα ερωτήματα του Hoge Raad, ξεκινώντας από το δεύτερο ερώτημα.
Επί του δευτέρου ερωτήματος
36. Με το δεύτερο ερώτημά του το Hoge Raad ερωτά, στην ουσία, πώς πρέπει να καθοριστεί η «συνολική ανταλλακτική αξία της προ σφοράς» όταν αξιολογείται αν, λαμβανομένου υπόψη του ορίου του άρθρου της 1, παράγραφος 2, στοιχείο η΄, η οδηγία για το ενημερωτικό δελτίο έχει εφαρμογή σε συγκεκριμένη πώληση μετοχών. Πάντως, πριν εξετάσω το ζήτημα αυτό, θεωρώ χρήσιμο να εξετάσω αυτό τούτο το επίπεδο του εφαρμοστέου ορίου, λαμβανομένων υπόψη ειδικά των περιστάσεων της πωλήσεως που είναι επίμαχη στην κύρια δίκη.
37. Όταν, στις 27 Δεκεμβρίου 2010, το Rechtbank Breda εξέδωσε τη διάταξη που είναι επίμαχη στην κύρια δίκη, το όριο ανερχόταν στο ποσό των 2 500 000 ευρώ, τόσο στην οδηγία για το ενημερωτικό δελτίο όσο και στην ολλανδική νομοθεσία. Τέσσερις ημέρες αργότερα, τέθηκε σε ισχύ η οδηγία 2010/73, η οποία αύξησε στο ποσό των 5 000 000 ευρώ το όριο της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο, αλλαγή η οποία έπρεπε να τεθεί σε ισχύ από τα κράτη μέλη μέχρι την 1η Ιουλίου 2012 (11) . Πάντως, μολονότι οι περισσότερες τροποποιήσεις που επέφερε η οδηγία 2010/73 μεταφέρθηκαν στο ολλανδικό δίκαιο (12), το όριο αυτό δεν αυξήθηκε στην εσωτερική νομοθεσία. Κατά συνέπεια, υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο και της ολλανδικής νομοθεσίας, ασυμφωνία που μπορεί να υφίσταται ακόμη και όταν τελικά πραγματοποιηθεί η επίμαχη στην κύρια δίκη πώληση.
38. Τόσο η Ολλανδική Κυβέρνηση όσο από η Επιτροπή ανέφεραν την ασυμφωνία αυτή, αλλά ουδεμία συνήγαγε οποιαδήποτε συνέπεια εντεύθεν. Μολονότι δεν είναι εντελώς σαφής από τις γραπτές παρατηρήσεις της, η άποψη της Επιτροπής φαίνεται να είναι ότι κράτος μέλος δικαιούται να εφαρμόσει επιταγές του εθνικού δικαίου ισοδύναμες με αυτές της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο όταν προσφορά είναι μικρότερη από το κατά το άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχείο η΄, τωρινό όριο των 5 000 000 ευρώ, αλλά δεν μπορεί να απαιτεί τη δημοσίευση ενημερωτικού δελτίου αν η προσφορά είναι μικρότερη από το όριο των 100 000 ευρώ που ορίζεται στο άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο ε΄.
39. Αν αυτή είναι όντως η θέση της Επιτροπής, νομίζω ότι είναι εσφαλμένη. Η οδηγία για το ενημερωτικό δελτίο είναι μέτρο εναρμονίσεως, ένας δε από τους βασικούς σκοπούς της είναι η παροχή «ενιαίου διαβατηρίου» για να δοθεί στους εκδότες κινητών αξιών η δυνατότητα να συγκεντρώσουν κεφάλαια σε όλα τα κράτη μέλη. Ο σκοπός αυτός δεν θα επιτυγχανόταν αν το όριο για την εφαρμογή των επιταγών της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο —εκ των οποίων η πιο σημαντική, στην οποία στηρίζονται όλες οι άλλες, είναι η υποχρέωση δημοσιεύσεως ενημερωτικού δελτίου— διέφερε μεταξύ των κρατών μελών.
40. Όσον αφορά το όριο των 100 000 ευρώ που καθορίζεται στο άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο ε΄, της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο, ομολογώ ότι με μπερδεύει η ύπαρξή του. Όταν η «ανταλλακτική αξία στην Ένωση [είναι] μικρότερη από 100 000 ευρώ, όριο το οποίο υπολογίζεται σε περίοδο δώδεκα μηνών», δεν είναι αναγκαίο να διευκρινιστεί ότι «η υποχρέωση δημοσίευσης ενημερωτικού δελτίου δεν ισχύει», επειδή τέτοιες καταστάσεις ήδη εξαιρούνται από την εφαρμογή της οδηγίας στο σύνολό της λόγω του πολύ υψηλότερου ορίου που καθορίζεται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχείο η΄. Επιπλέον, είναι παράδοξο διάταξη οδηγίας να νομοθετεί σχετικά με κατηγορία πράξεων η οποία ήδη έχει ρητώς εξαιρεθεί από το πεδίο εφαρμογής της.
41. Αν ο σκοπός του νομοθέτη ήταν να απαιτήσει από τα κράτη μέλη να επιβάλουν υποχρέωση δημοσιεύσεως ενημερωτικού δελτίου όταν η συνολική ανταλλακτική αξία υπερέβαινε τα 2 500 000 ευρώ (ή, έπειτα, τα 5 000 000 ευρώ), για να τους απαγορεύσει να επιβάλουν την υποχρέωση αυτή όταν η ανταλλακτική αξία ήταν μικρότερη των 100 000 ευρώ και να τους παράσχει την επιλογή να επιβάλουν ή όχι την υποχρέωση αυτή όταν η ανταλλακτική αξία βρισκόταν μεταξύ των δύο αυτών ποσών, νομίζω ότι ο σκοπός αυτός έπρεπε να
έχει γίνει πολύ πιο σαφής. Όπως έχουν τώρα τα πράγματα, στο προοίμιο ή στις διατάξεις της δεν μπορώ να βρω κάτι από το οποίο θα μπορούσε να συναχθεί τέτοιος σκοπός.
42. Κατά συνέπεια, θεωρώ ότι ο εκδότης ή ο προσφέρων θα είχε δικαίωμα να επικαλεστεί την οδηγία για το ενημερωτικό δελτίο, όπως τροποποιήθηκε, αν οι ολλανδικές αρχές επέβαλλαν τη δημοσίευση ενημερωτικού δελτίου όταν, την 1η Ιουλίου 2012 ή έπειτα, η συνολική ανταλλακτική αξία για προσφορά κυμαινόταν μεταξύ 2 500 000 ευρώ και 5 000 000 ευρώ, και ότι τα εθνικά δικαστήρια θα όφειλαν να μην εφαρμόσουν οποιονδήποτε εθνικό κανόνα ο οποίος θα απαιτούσε μια τέτοια δημοσίευση.
43. Ερχόμενη στη μέθοδο καθορισμού της συνολικής ανταλλακτικής αξίας για τον σκοπό αυτόν, αντιλαμβάνομαι τη δυσκολία που μπορεί να προκύψει σε πολλές περιπτώσεις. Κάθε πώληση με δημόσιο πλειστηριασμό είναι αβέβαιη και, μολονότι οι μετοχές μπορεί να έχουν αντικειμενική (και τουλάχιστον κατά προσέγγιση προσδιορίσιμη) οικονομική αξία, δεν υπάρχει καμία απολύτως εγγύηση ότι θα πωληθούν σε αυτή την τιμή.
44. Πάντως, στις περιστάσεις της κύριας δίκης, δεν προκύπτει αυτή η δυσκολία. Το Rechtbank Breda φρόντισε να διευκρινίσει ότι θα έπρεπε να πωληθούν μόνον όσες μετοχές ήσαν αναγκαίες για να καλυφθεί η απαίτηση των 500 000 ευρώ, πλέον όλων των εξόδων της διαδικασίας. Τα έξοδα της διαδικασίας μπορούν, κατ’ αρχήν, να προσδιοριστούν με εύλογο βαθμό ακρίβειας, το δε συνολικό ποσό που θα πρέπει να εισπραχθεί από την πώληση θα πρέπει να είναι γνωστό, με μικρό μόνο περιθώριο αποκλίσεως, πριν από την πραγματοποίηση του πλειστηριασμού. Κατά την άποψή μου, αυτό το ποσό πρέπει να εκληφθεί ως η «συνολική ανταλλακτική αξία» για τους σκοπούς εφαρμογής του ορίου του άρθρου 1, παράγραφος 2, στοιχείο η΄, της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο.
45. Κατά συνέπεια, μόνον αν αυτή η συνολική ανταλλακτική αξία υπερέβαινε το ποσό των 5 000 000 ευρώ θα ήταν δυνατό να εφαρμοστεί η οδηγία για το ενημερωτικό δελτίο, ως προς την υποχρέωση που επιβάλλει για τη δημοσίευση ενημερωτικού δελτίου.
46. Είναι εξαιρετικά απίθανο τα έξοδα κατασχέσεως και αναγκαστικού πλειστηριασμού μετοχών, με σκοπό τη συγκέντρωση του κύριου ποσού των 500 000 ευρώ, να ανέλθουν σε ύψος που να πλησιάζει το ποσό των 4 500 000 ευρώ. Αν συνέβαινε αυτό, τούτο θα αποτελούσε αιτία σοβαρότατης ανησυχίας για την απονομή δικαιοσύνης στις Κάτω Χώρες.
47. Πάνω σε αυτή τη βάση, η επίμαχη στην κύρια δίκη πώληση ρητώς εξαιρείται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο, οπότε δεν δύναται να επιβληθεί καμία υποχρέωση δημοσιεύσεως ενημερωτικού δελτίου. Κατά συνέπεια, ουδόλως θα ήταν αναγκαίο για το αρμόδιο εθνικό δικαστήριο να εξετάσει το —στην περίπτωση αυτή αμιγώς υποθετικό— ερώτημα αν συγκρίσιμη πώληση για μεγαλύτερο ποσό θα απαιτούσε τη δημοσίευση ενημερωτικού δελτίου.
48. Πάντως, δεν πρέπει να λησμονηθεί ότι η κατώτατη αξία που καθορίζεται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχείο η΄, της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο υπολογίζεται σε μια περίοδο δώδεκα μηνών. Δεδομένου ότι στην επίμαχη διάταξη του Rechtbank Breda εκτίθεται ότι το συγκεκριμένο ποσό αντιπροσωπεύει μόνον προκαταβολή του χρέους που οι Almer και Daedalus έχουν προς τις Van den Dungen και Oosterhout και δεδομένου, επίσης, ότι το Hoge Raad στην αίτησή του προδικαστικής αποφάσεως δεν ανέφερε το συνολικό ποσό αυτού του χρέους, υπάρχει ένα ενδεχόμενο να διαταχθούν περαιτέρω πωλήσεις, βάσει των οποίων η συνολική ανταλλακτική αξία ίσως υπερβεί το όριο των 5 000 000 ευρώ σε μια περίοδο δώδεκα μηνών. Υπό τις περιστάσεις αυτές, το ερώτημα που αφορά το προηγούμενο σημείο των προτάσεών μου —το πρώτο ερώτημα του Hoge Raad— παύει να είναι υποθετικό.
49. Κατά συνέπεια, έρχομαι στο ερώτημα αν αναγκαστικός πλειστηριασμός μετοχών, όπως ο επίμαχος στην κύρια δίκη, πρέπει να θεωρηθεί δημόσια προσφορά κινητών αξιών, σχετικά με την οποία το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο επιβάλλει υποχρέωση δημοσιεύσεως ενημερωτικού δελτίου.
Επί του πρώτου ερωτήματος
50. Πρώτον, είναι σαφές ότι δημοσιευθείσα σε δύο εφημερίδες εθνικής κυκλοφορίας πώληση με διαδικασία δημόσιου πλειστηριασμού πρέπει να εμπίπτει στην έννοια της «δημόσιας προσφοράς κινητών αξιών» ως «ανακοίνωση, υπό οποιαδήποτε μορφή και με οποιοδήποτε μέσο, η οποία απευθύνεται σε πρόσωπα», όπως ορίζεται στο άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο δ΄, της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο.
51. Εδώ, θα σημειώσω ότι ο υπόλοιπος ορισμός στη διάταξη αυτή («και περιέχει επαρκείς πληροφορίες για τους όρους της προσφοράς και τις προσφερόμενες κινητές αξίες, ώστε να παρέχεται στον επενδυτή η δυνατότητα να αποφασίζει την αγορά ή την εγγραφή για την αγορά αυτών των κινητών αξιών») οδηγεί, στην καλύτερη περίπτωση, σε διάλληλο συλλογισμό. Αν τέτοιες «επαρκείς πληροφορίες» πρόκειται να παρέχονται ήδη από την προσφορά, παρέλκει η πρόσθετη δημοσίευση ενημερωτικού δελτίου —το οποίο προβλέφθηκε για να παρέχει τέτοιες πληροφορίες (13) — και δύσκολα μπορεί να φανταστεί κανείς ότι μια τέτοια προσφορά θα μπορούσε να διαφύγει την υποχρέωση δημοσιεύσεως ενημερωτικού δελτίου με την αιτιολογία ότι δεν περιέχει επαρκείς πληροφορίες ώστε να παρασχεθεί στον επενδυτή η δυνατότητα να λάβει αποφάσεις. Επομένως, θεωρώ ότι σε αυτό το μέρος του ορισμού νοείται ότι η προσφορά πρέπει να προσδιορίζει τις συγκεκριμένες κινητές αξίες και να παρέχει τέτοιες πληροφορίες ώστε να δίνεται η δυνατότητα στον επενδυτή να τις αποκτήσει, αν αποφασίσει να το πράξει, αλλά όχι ότι πρέπει να περιλαμβάνει όλες τις αναγκαίες πληροφορίες για να του παρασχεθεί η δυνατότητα να λάβει τεκμηριωμένη απόφαση.
52. Υπό το πρίσμα αυτό, η δημοσίευση της πωλήσεως με διαδικασία δημόσιου πλειστηριασμού σε δύο εφημερίδες εθνικής κυκλοφορίας, όπως διατάχθηκε από το Rechtbank Breda, πρέπει να πληροί επίσης το δεύτερο μέρος του ορισμού. Πάντως, βάσει γραμματικής ερμηνείας, εφόσον η δημοσίευση είναι απίθανο να περιέχει όλες τις πληροφορίες οι οποίες θα παρείχαν σε επενδυτή τη δυνατότητα να λάβει τεκμηριωμένη απόφαση, κάλλιστα η εν λόγω δημοσίευση θα μπορούσε να μην εμπίπτει σε αυτό το μέρος του ορισμού και, επομένως, να μην καλύπτεται από τον ορισμό στο σύνολό του.
53. Πάντως, βάσει της ερμηνείας που δίνω στο άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο δ΄, της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο, θα υποθέσω ότι η επίμαχη πώληση εμπίπτει στον ευρύ ορισμό της διατάξεως αυτής. Επομένως, θα πρέπει, κατ’ αρχήν, να υπόκειται στην υποχρέωση δημοσιεύσεως ενημερωτικού δελτίου, όπως ορίζεται από το άρθρο 3, παράγραφος 1 (14) .
54. Παρά ταύτα, τόσο ο ορισμός όσο και η υποχρέωση συνοδεύονται από πολλές εξαιρέσεις (στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, δεν υπηρετείται κανένας ιδιαίτερος σκοπός με το να γίνει διάκριση μεταξύ εξαιρέσεως από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο ως συνόλου και εξαιρέσεως από την υποχρέωση δημοσιεύσεως ενημερωτικού δελτίου, η οποία είναι η βασική ρύθμιση της οδηγίας και από την οποία εξαρτώνται οι περισσότερες από τις λοιπές ρυθμίσεις, δεδομένου ότι αυτό που αμφισβητείται είναι η δυνατότητα εφαρμογής της υποχρεώσεως αυτής).
55. Όπως προελέχθη, η επίμαχη πώληση είναι πιθανό να εμπίπτει στην κατά το άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχείο η΄, εξαίρεση από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Οι απομένουσες εννέα εξαιρέσεις του άρθρου 1, παράγραφος 2, αφορούν συγκεκριμένα είδη κινητών αξιών, και δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι οι επίμαχες στην κύρια δίκη μετοχές εμπίπτουν σε οποιαδήποτε από τις κατηγορίες αυτές.
56. Στο άρθρο 3, παράγραφος 2, απαριθμούνται πέντε εξαιρέσεις από την υποχρέωση δημοσιεύσεως ενημερωτικού δελτίου. Όπως εκτέθηκε πιο πάνω, το άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο ε΄, είναι σε κάθε περίπτωση απίθανο να έχει εφαρμογή στην επίμαχη πώληση, η ανταλλακτική αξία της οποίας αναμένεται να υπερβεί το όριο των 100 000 ευρώ. Οι απομένουσες τέσσερις εξαιρέσεις (προσφορές που απευθύνονται αποκλειστικά σε ειδικούς —δηλαδή, κυρίως, επαγγελματίες— επενδυτές, προσφορές που απευθύνονται σε λιγότερα από 150 πρόσωπα ανά κράτος μέλος και προσφορές όπου η αξία ανά μονάδα ή ανά αγορά υπερβαίνει τα 100 000 ευρώ) δεν προβλήθηκε ότι είναι σχετικές με την κύρια δίκη.
57. Στη συνέχεια, στο άρθρο 4, παράγραφοι 1 και 2, απαριθμούνται 13 περαιτέρω είδη προσφορών, τα οποία μπορούν πολύ γενικά να κατηγοριοποιηθούν ως προσφορές κινητών αξιών προς αντικατάσταση, ανταλλαγή ή προσθήκη σε κινητές αξίες οι οποίες έχουν ήδη εκδοθεί ή είναι ήδη αντικείμενο διαπραγματεύσεως. Πάλι, η υποχρέωση δημοσιεύσεως ενημερωτικού δελτίου δεν έχει εφαρμογή στις προσφορές αυτές και, πάλι, η επίμαχη στην κύρια δίκη προσφορά φαίνεται να μην εμπίπτει σε καμία από τις προαναφερθείσες κατηγορίες.
58. Επομένως, από την πρώτη ματιά προκύπτει ότι, αν αναγκαστικός πλειστηριασμός κινητών αξιών, όπως ο επίμαχος στην κύρια δίκη, ως εκ της φύσεώς του (σε αντίθεση με την αξία του) δεν εμπίπτει σε μια από τις κατηγορίες που ρητώς εξαιρούνται από την εφαρμογή της οδηγίας, πρέπει να εμπίπτει στην απομένουσα ευρεία κατηγορία της «ανακοίνωση[ς], υπό οποιαδήποτε μορφή και με οποιοδήποτε μέσο, η οποία απευθύνεται σε πρόσωπα», η οποία παρέχει επαρκείς πληροφορίες σε δυνητικούς επενδυτές ώστε να τους δοθεί η δυνατότητα να εντοπίσουν τις κινητές αξίες που προσφέρονται και να τις αγοράσουν αν το επιθυμούν.
59. Πάντως, νομίζω ότι από τους δηλωμένους σκοπούς και στόχους της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο, από τη διατύπωση, τη δομή και το σύστημά της ως συνόλου και ιδίως από το περιεχόμενο του μακρού καταλόγου των ρητών εξαιρέσεων από το πεδίο εφαρμογής της ή την υποχρέωση δημοσιεύσεως ενημερωτικού δελτίου, είναι σαφές ότι ο σκοπός του νομοθέτη ήταν να καλυφθούν όλες οι περιπτώσεις όπου φυσιολογικά κινητές αξίες εκδίδονται ή γίνονται αντικείμενο διαπραγματεύσεως, και ιδίως —αν όχι αποκλειστικά— σε ρυθμιζόμενες αγορές.
60. Είναι επίσης πιθανό —και σε αυτό συγκατατέθηκε εμμέσως η Επιτροπή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση όταν συμφώνησε ότι είναι λυπηρό το ότι στην οδηγία για το ενημερωτικό δελτίο ουδαμώς γίνεται μνεία περιπτώσεων αναγκαστικού πλειστηριασμού κινητών αξιών— ότι ο νομοθέτης απλώς δεν θεώρησε αναγκαίο να ασχοληθεί με αναγκαστικούς πλειστηριασμούς. Δεν βρήκα μνεία τέτοιων πωλήσεων στο ιστορικό της θεσπίσεως της οδηγίας, ούτε τέτοια μνεία τέθηκε υπόψη του Δικαστηρίου. Τούτο θα μπορούσε να υποδηλώσει ότι θεωρήθηκε σιωπηρώς ότι τέτοιες πωλήσεις δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο, εφόσον τα πολύ ειδικά χαρακτηριστικά τους δεν θεωρήθηκαν άξια ρητής μνείας.
61. Περαιτέρω, είναι σαφές ότι αναγκαστικοί πλειστηριασμοί κινητών αξιών, όπως ο επίμαχος στην κύρια δίκη, πραγματικά απέχουν πολύ από οποιαδήποτε φυσιολογική κατάσταση εκδόσεως ή διαπραγματεύσεως κινητών αξιών, είτε σε ρυθμιζόμενη αγορά είτε υπό άλλες συνθήκες. Δεν υπάρχει καμία απολύτως σχέση με την έκδοση κινητών αξιών και έχουν μόνο πολύ μικρή ομοιότητα με τη διαπραγμάτευση κινητών αξιών. Οι κινητές αξίες δεν πωλούνται από τον εκδότη ή τον κάτοχό τους, αλλά κατάσχονται και πωλούνται κατόπιν εντολής τρίτου και βάσει διαταγής που εκδίδεται από δικαστική αρχή του κράτους μέλους, με αποκλειστικό σκοπό την πληρωμή χρέους. Εν ολίγοις, τέτοιες πωλήσεις δεν ανήκουν στη σφαίρα που η οδηγία για το ενημερωτικό δελτίο είχε σκοπό να ρυθμίσει, αλλά στη σφαίρα της πολιτικής δικονομίας και της αναγκαστικής εκτελέσεως για την είσπραξη απαιτήσεων —και δεν υπάρχει καμία απολύτως ένδειξη ότι η οδηγία είχε σκοπό να επηρεάσει με οποιονδήποτε τρόπο τη σφαίρα αυτή.
62. Σε έναν αναγκαστικό πλειστηριασμό, ελάχιστα ενδιαφέρει τον δανειστή τι πωλείται προκειμένου να εισπράξει την απαίτησή του —μπορεί να πρόκειται για κινητές αξίες, εμπορικό απόθεμα, εγκαταστάσεις και μηχανήματα, οικόπεδα και κτίρια, οχήματα ή οποιοδήποτε άλλο περιουσιακό στοιχείο. Πάντως, σε ορισμένες περιπτώσεις, μόνο κινητές αξίες μπορεί να είναι διαθέσιμες. Στην περίπτωση αυτή, δεν νομίζω ότι η οδηγία για το ενημερωτικό δελτίο μπορεί να ερμηνευθεί ως έχουσα σκοπό να επιβάλει στον δανειστή (ή στον δικαστικό επιμελητή που προβαίνει στην πώληση) μια υποχρέωση — και ενδεχομένως μια ιδιαιτέρως επαχθή υποχρέωση— η οποία δεν θα επιβαλλόταν αν άλλα περιουσιακά στοιχεία ήσαν διαθέσιμα.
63. Με άλλα λόγια, δεν αποτελεί μέρος του ρητού ή υπόρρητου σκοπού του νομοθέτη της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο να υπάρχουν οποιεσδήποτε συνέπειες στα διάφορα μέσα αναγκαστικής εκτελέσεως για είσπραξη απαιτήσεων που τα κράτη μέλη εφαρμόζουν μέσω των πολιτικών δικαστηρίων όταν η είσπραξη αυτή μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω αναγκαστικού πλειστηριασμού κινητών αξιών.
64. Επιπλέον, πρέπει να υπομνησθεί —και ενδεχομένως εδώ περισσότερο από οποιεσδήποτε άλλες περιστάσεις— ότι ένας δυνητικός υπερθεματιστής σε αναγκαστικό πλειστηριασμό περιουσιακών στοιχείων, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για υλικά ή άυλα αγαθά και ανεξάρτητα από τη φύση τους, πρέπει να έχει πρωτίστως κατά νου το ρητό «caveat emptor». Σε τέτοιες πωλήσεις, ο αγοραστής πρέπει πάντα να αναλαμβάνει τον κίνδυνο ότι η αγορά του μπορεί να αποδειχθεί ότι δεν ήταν αυτό που φαινόταν αρχικά. Δεν μπορεί να αναμένει, και δεν αναμένει, το ίδιο είδος πλήρους πληροφορήσεως και εγγυήσεως που θα υπήρχε αν αυτός αγόραζε αγαθά από έναν κατασκευαστή ή κινητές αξίες από έναν εκδότη ή προσφέροντα κατά τη φυσιολογική πορεία των διαπραγματεύσεων. Πράγματι, ακριβώς αυτός είναι ο λόγος που το Hoge Raad διερωτήθηκε σχετικά με τη μέθοδο καθορισμού της συνολικής ανταλλακτικής αξίας μιας προσφοράς, όταν η φυσική σύνεση των υπερθεματιστών κάλλιστα μπορεί να σημαίνει ότι το τίμημα που λαμβάνεται είναι σημαντικά μικρότερο από την πραγματική αξία των κινητών αξιών.
65. Στις εκτιμήσεις αυτές μπορεί να προστεθούν πολυάριθμα, μολονότι ίσως δευτερεύουσας σημασίας, σημεία που προβλήθηκαν σε διάφορα στάδια της διαδικασίας ενώπιον του Δικαστηρίου, σχετικά με τις πρακτικές δυσκολίες δημοσιεύσεως ενημερωτικού δελτίου σε περίπτωση αναγκαστικού πλειστηριασμού κινητών αξιών.
66. Ασφαλώς, είναι δυνατό, όταν κινητές αξίες πωλούνται με αυτόν τον τρόπο, να είναι διαθέσιμο ένα έγκυρο ενημερωτικό δελτίο (15) . Αν αυτό συνέβαινε στην κύρια δίκη, θα μπορούσε να τεκμαρθεί ότι η παρούσα αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δεν θα είχε υποβληθεί.
67. Επίσης, ενδέχεται (και θα μπορούσε να συμβαίνει στην υπόθεση της κύριας δίκης) ο κάτοχος των κινητών αξιών να έχει πρόσβαση σε επαρκείς πληροφορίες και να είναι σε θέση να εκδώσει ενημερωτικό δελτίο ή να συμβάλει στην έκδοσή του. Παρά ταύτα, ακόμη και σε μια τέτοια περίπτωση, η λήψη, η οργάνωση και η διατύπωση των αναγκαίων πληροφοριών (16) είναι επαχθές έργο το οποίο είναι πιθανό να δυσχεράνει και καθυστερήσει τη διαδικασία αναγκαστικής εκτελέσεως για την είσπραξη απαιτήσεως (17) .
68. Πάντως, ίσως είναι πιο πιθανό να μην είναι διαθέσιμο ένα έγκυρο ενημερωτικό δελτίο και/ή οι κινητές αξίες που πρόκειται να πωληθούν να έχουν εκδοθεί από οντότητα με την οποία ο κάτοχος να μην έχει άλλη συναλλαγή και η οποία να μην έχει συμφέρον να δημοσιεύσει ενημερωτικό δελτίο με μοναδικό σκοπό τη διεξαγωγή αναγκαστικού πλειστηριασμού με τον οποίο δεν έχει καμία σχέση. Ο εκδότης μπορεί να μην είναι καν εγκατεστημένος στην Ευρώπη· κάλλιστα είναι νοητό ένας αναγκαστικός πλειστηριασμός να αφορά κινητές αξίες εκδοθείσες από εταιρία με παρουσία μόνο στην Αφρική, στην Ασία, στην Αυστραλία ή στην αμερικανική ήπειρο, στην οποία
εταιρία δεν μπορεί να επιβληθεί καμία υποχρέωση από τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή κράτους μέλους στο οποίο διατάσσεται ο αναγκαστικός πλειστηριασμός. Ποιος επομένως θα φέρει την ευθύνη σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο (18) ; Η μόνη δυνατότητα είναι υπεύθυνος να είναι ο προσφέρων —που τεκμαίρεται ότι είναι ο δικαστικός επιμελητής που προβαίνει στην πώληση, δεδομένου ότι οι κινητές αξίες πιθανόν να έχουν ήδη κατασχεθεί εις χείρας του οφειλέτη.
69. Επομένως, η λήψη των λεπτομερών πληροφοριών που είναι αναγκαίες για την κατάρτιση ενημερωτικού δελτίου μπορεί να αποδειχθεί ανυπέρβλητο εμπόδιο, και στην περίπτωση αυτή θα δυσχέραινε σημαντικά την προσήκουσα άσκηση των ενδίκων βοηθημάτων του εθνικού δικαίου.
70. Έτσι, νομίζω ότι επιβεβαιώνεται η άποψή μου ότι αναγκαστικοί πλειστηριασμοί κινητών αξιών, όπως ο επίμαχος στην κύρια δίκη, δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο.
Πρόταση
71. Για όλους τους προεκτεθέντες λόγους, θεωρώ ότι το Δικαστήριο πρέπει να δώσει στα ερωτήματα του Hoge Raad der Nederlanden την εξής απάντηση:
1) Η οδηγία 2003/71/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 4ης Νοεμβρίου 2003, σχετικά με το ενημερωτικό δελτίο που πρέπει να δημοσιεύεται κατά τη δημόσια προσφορά κινητών αξιών ή την εισαγωγή τους προς διαπραγμάτευση και την τροποποίηση της οδηγίας 2001/34/ΕΚ, δεν έχει εφαρμογή στην περίπτωση κατά την οποία πρόκειται να πωληθούν κινητές αξίες με διαδικασία δημόσιου πλειστηριασμού για να εισπραχθεί ποσό το οποίο εκ των προτέρων είναι γνωστό ότι είναι μικρότερο του ορίου των 5 000 000 ευρώ που ορίζεται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχείο η΄, της εν λόγω οδηγίας, όπως τροποποιήθηκε.
2) Η οδηγία 2003/71 δεν έχει εφαρμογή επί αναγκαστικού πλειστηριασμού κινητών αξιών οι οποίες διατάχθηκε από δικαστήριο να κατασχεθούν εις χείρας του κατόχου τους και να πωληθούν για την ικανοποίηση απαιτήσεως.
(1) .
(2)  – Οδηγία 2003/71/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 4ης Νοεμβρίου 2003, σχετικά με το ενημερωτικό δελτίο που πρέπει να δημοσιεύεται κατά τη δημόσια προσφορά κινητών αξιών ή την εισαγωγή τους προς διαπραγμάτευση και την τροποποίηση της οδηγίας 2001/34/ΕΚ (ΕΕ L 345, σ. 64), όπως τροποποιήθηκε.
(3)  – Βλ., ιδίως, αιτιολογικές σκέψεις 1, 4, 10, 14, 17 και 45.
(4)  – Βλ., ιδίως, αιτιολογικές σκέψεις 10, 12, 16, 18 έως 21, 27, 29 και 34.
(5)  – Άρθρο 1, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, σημείο i, της οδηγίας 2010/73 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, για τροποποίηση [της οδηγίας 2003/71/ΕΚ και της οδηγίας] 2004/109/ΕΚ για την εναρμόνιση των προϋποθέσεων διαφάνειας αναφορικά με την πληροφόρηση σχετικά με εκδότες των οποίων οι κινητές αξίες έχουν εισαχθεί προς διαπραγμάτευση σε ρυθμιζόμενη αγορά (ΕΕ L 327, σ. 1).
(6)  – Οδηγία 2004/39/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 2004, για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων, για την τροποποίηση των οδηγιών 85/611/ΕΟΚ και 93/6/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 2000/12/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και για την κατάργηση της οδηγίας 93/22/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 145, σ. 1). Η αρχική παραπομπή γινόταν προς το άρθρο 1, παράγραφος 5, της οδηγίας 93/22.
(7)  – Κατά το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο, η αρμόδια αρχή του κράτους μέλους καταγωγής μπορεί να επιτρέπει (σε συγκεκριμένες περιπτώσεις) να μην περιλαμβάνονται στο ενημερωτικό δελτίο πληροφορίες οι οποίες άλλως θα απαιτούνταν.
(8)  – Κατά το άρθρο 16, κάθε σημαντικό νέο στοιχείο, τεχνικό σφάλμα ή ανακρίβεια στις πληροφορίες που περιέχει το ενημερωτικό δελτίο, το οποίο είναι ικανό να επηρεάσει την εκτίμηση για τις κινητές αξίες και ανακύπτει ή διαπιστώνεται εντός του χρονικού διαστήματος από την έγκριση του ενημερωτικού δελτίου μέχρι την οριστική λήξη της δημόσιας προσφοράς, πρέπει να αναγράφεται σε συμπλήρωμα του ενημερωτικού δελτίου.
(9)  – Κανονισμός (ΕΚ) 809/2004 της Επιτροπής, της 29ης Απριλίου 2004, για την εφαρμογή της οδηγίας 2003/71/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τις πληροφορίες που περιλαμβάνονται στα ενημερωτικά δελτία, τη μορφή των ενημερωτικών δελτίων, την ενσωμάτωση πληροφοριών μέσω παραπομπής, τη δημοσίευση των ενημερωτικών δελτίων και τη διάδοση των σχετικών διαφημίσεων (ΕΕ L 149, σ. 1). Εκδόθηκε με βάση ιδίως τα άρθρα 5, παράγραφος 5, 7, 10, παράγραφος 4, 11, παράγραφος 3, 14, παράγραφος 8, και 15, παράγραφος 7, της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο.
(10)  – Βλ. σημείο 10 ανωτέρω, πρώτη περίπτωση.
(11)  – Βλ. σημείο 11 και υποσημείωση 5 ανωτέρω.
(12)  – Wet van 10 mei 2012 tot wijziging van de Wet op het financieel toezicht en de Wet toezicht financiële verslaggeving in verband met de herziene richtlijn prospectus (νόμος της 10ης Μαΐου 2012 για τροποποίηση του νόμου περί χρηματοοικονομικής εποπτείας και του νόμου περί εποπτείας των χρηματοοικονομικών πληροφοριών σχετικά με την τροποποιηθείσα οδηγία για το ενημερωτικό δελτίο).
(13)  – Βλ. σημείο 13 ανωτέρω.
(14)  – Θα προσέθετα, για λόγους τάξεως, ότι, μολονότι η οδηγία για το ενημερωτικό δελτίο φαίνεται να σχεδιάστηκε κυρίως για να εφαρμόζεται σε αρχικές πωλήσεις κινητών αξιών, και ιδίως σε ρυθμιζόμενες αγορές, από το άρθρο 3, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, είναι σαφές ότι, υπό ορισμένες περιστάσεις, έχει εφαρμογή επίσης επί των μεταπωλήσεων (βλ. σημείο 11 ανωτέρω).
(15)  – Βλ. σημείο 15 ανωτέρω.
(16)  – Βλ. σημεία 13 και 19 ανωτέρω.
(17)  – Βλ. επίσης σημείο 16 ανωτέρω.
(18)  – Βλ. σημεία 14 και 17 ανωτέρω.