61970C0041
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
KARL ROEMER
της 1ης Απριλίου 1971 (
*1
)
Κύριε Πρόεδρε,
Κύριοι δικαστές,
Οι τέσσερις υποθέσεις που θα μας απασχολήσουν σήμερα και που ενώθηκαν με Διάταξη του Δικαστηρίου της 10ης Νοεμβρίου 1970 προκειμένου να συζητηθούν από κοινού και να εκδοθεί κοινή απόφαση, αναφέρονται στη νομιμότητα ορισμένων μέτρων που ελήφθησαν στα πλαίσια της κοινής οργανώσεως της αγοράς των οπωροκηπευτικών. Για το λόγο αυτό φαίνεται ενδεδειγμένο να υπομνησθούν καταρχάς μερικά στοιχεία σχετικά με την οργάνωση αυτή.
Πρώτος πρέπει να αναφερθεί ο κανονισμός 23 του Συμβουλίου, της 4ης Απριλίου 1962 (EE ειδ. έκδ. 03/001, σ. 5), περί βαθμιαίας δημιουργίας κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα των οπωροκηπευτικών. Χαρακτηριστικό γνώρισμα του κανονισμού αυτού ήταν ότι κατά την έκδοσή του δεν υφίστατο κοινή εμπορική πολιτική. Όσον αφορά δε τα προϊόντα τρίτων χωρών εξακολουθούσαν να ισχύουν οι ρυθμίσεις των κρατών μελών περί εισαγωγών, σε συνδυασμό με ποσοτικούς περιορισμούς και μόνο στο άρθρο 11 του κανονισμού 23 προβλεπόταν ότι το Συμβούλιο αποφασίζει περί του συντονισμού και της ομοιομορφίας των καθεστώτων εισαγωγής που εφαρμόζονται από κάθε κράτος μέλος έναντι των τρίτων χωρών σε σχέση με την ανάπτυξη της κοινής οργανώσεως αγοράς. Η μόνη κοινοτική ρύθμιση περί εισαγωγών από τρίτες χώρες που προβλεπόταν ήταν η επιβολή εξισωτικών εισφορών κατά την εισαγωγή, χάρη στις οποίες οι τιμές εισαγωγής έφθαναν στο επίπεδο των τιμών αναφοράς. Με τον κανονισμό 159/66 της 25ης Οκτωβρίου 1966 (ABl. 1966, σ. 3286) το Συμβούλιο, με συμπληρωματικές διατάξεις για την κοινή οργάνωση της αγοράς των οπωροκηπευτικών, αποφάσισε κατόπιν την εφαρμογή όλων των συντελεστών του Κοινού Δασμολογίου. Εντούτοις δεν επιτεύχθηκε ακόμη ο «συντονισμός και η ενοποίηση των εφαρμοζομένων από τα κατ' ιδίαν κράτη μέλη ρυθμίσεων περί εισαγωγών έναντι τρίτων χωρών». Ορίστηκε μόνο ότι τα αναγκαία μέτρα θα θεσπίζονταν πριν από την 1η Ιανουαρίου 1967. Στην πραγματικότητα, επιτεύχθηκε βέβαια μία ευρεία (αλλά σε καμία περίπτωση πλήρης) ενοποίηση των εθνικών νομοθετικών συστημάτων περί εισαγωγών, πρώτα με τον κανονισμό 2513/69 του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 1969 (ABl. L 318 της 18ης Δεκεμβρίου 1969). Ο κανονισμός αυτός εισήγαγε — με μερικές εξαιρέσεις που αφορούσαν ορισμένα προϊόντα και ορισμένες προθεσμίες — πλήρη ελευθέρωση, δηλαδή την κατάργηση των ποσοτικών περιορισμών ή μέτρων ισοδυνάμου αποτελέσματος. Συγχρόνως όμως θεσπίστηκε ρήτρα διασφάλισης, σύμφωνα με την οποία μπορούν να εφαρμοστούν στο εμπόριο με τρίτες χώρες τα ενδεδειγμένα μέτρα, όταν η αγορά στην Κοινότητα ως προς ένα ή περισσότερα από τα αναφερόμενα στο άρθρο 1 του κανονισμού 2513/69 προϊόντα υφίσταται ή απειλείται να υποστεί, λόγω εισαγωγών ή εξαγωγών, σοβαρές διαταραχές που μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο τους στόχους που ορίζονται στο άρθρο 39 της Συνθήκης. Στην περίπτωση τέτοιας διαταραχής και κατόπιν αιτήσεως ενός κράτους μέλους η Επιτροπή υποχρεούται να καθορίσει τα απαραίτητα μέτρα εντός 24 ωρών από τη λήψη της αιτήσεως. Τα μέτρα πρέπει να εφαρμόζονται χωρίς καθυστέρηση. Κάθε κράτος μέλος, όμως, μπορεί να υποβάλει τα μέτρα αυτά εντός προθεσμίας το πολύ τριών εργασίμων ημερών από την κοινοποίηση της αποφάσεως στην κρίση του Συμβουλίου, το οποίο έχει το δικαίωμα να τροποποιήσει ή να καταργήσει τα ληφθέντα μέτρα.
Η ρήτρα αυτή διασφαλίσεως και ο εκτελεστικός της κανονισμός 2514/69, της 9ης Δεκεμβρίου 1969 (ABl. L 318 της 18.12.1969), παίζουν στην παρούσα δίκη σημαντικό ρόλο. Την 10η Μαρτίου 1970 η Γαλλική Κυβέρνηση ζήτησε να επιτραπεί η εφαρμογή της ρήτρας διασφαλίσεως στις εισαγωγές μήλων μη προοριζομένων για την παραγωγή μηλίτου. Η Επιτροπή έκανε δεκτό το εν λόγω αίτημα και μάλιστα ενόψει των αναμενομένων εισαγωγών επιτραπέζιων μήλων νέας εσοδείας από το νότιο ημισφαίριο, καθώς και ενόψει του γεγονότος ότι ήδη το Φεβρουάριο του 1970 της είχε επισημανθεί ο κίνδυνος σοβαρών διαταραχών στην αγορά των επιτραπέζιων μήλων, και του ότι η εν λόγω αγορά στο Βέλγιο, τη Γαλλία, το Λουξεμβούργο και την Ιταλία διήλθε στις αρχές Μαρτίου του 1970 κρίση κατά την έννοια του άρθρου 6 του κανονισμού 159/66, πράγμα που επέβαλε να αποσυρθούν από την αγορά μεγάλες ποσότητες μήλων. Το πρώτο μέτρο της Επιτροπής που πρέπει να αναφερθεί είναι ο κανονισμός 459/70, της 11ης Μαρτίου 1970 (ABl. L 57 της 11.3.1970), ο οποίος εισήγαγε ένα σύστημα αδειών εισαγωγής για τα επιτραπέζια μήλα. Οι λεπτομέρειες του κανονισμού αυτού δεν ενδιαφέρουν προς το παρόν. Στη συνέχεια θα παραθέσω απλώς το άρθρο 2 του κανονισμού που ορίζει τα εξής:
«1.
Στο τέλος κάθε εβδομάδας — αρχίζοντας από την 20ή Μαρτίου 1970 — τα κράτη μέλη γνωστοποιούν στην Επιτροπή, με τηλετύπημα, τις ποσότητες για τις οποίες έχουν ζητηθεί άδειες εισαγωγής κατά τη διάρκεια της εν λόγω εβδομάδας και επιπλέον δηλώνουν τους μήνες τους οποίους αφορούν οι αιτήσεις.
2.
Επί τη βάσει κυρίως των αναφερομένων στην παράγραφο 1 γνωστοποιήσεων, η Επιτροπή εκτιμά την κατάσταση και αποφασίζει τη χορήγηση ή μη των αδειών.
3.
Οι άδειες εισαγωγής χορηγούνται εντός δέκα εργασίμων ημερών από την κατάθεση της αιτήσεως, εφόσον στο μεσολαβούν διάστημα έχει ληφθεί σχετική θετική απόφαση σύμφωνα με την παράγραφο 2.»
Περαιτέρω, την 25η Μαρτίου 1970, εκδόθηκε ο κανονισμός 565/70 της Επιτροπής (ABl. L 69 της 26.3.1970) περί του χειρισμού του συστήματος αδειών εισαγωγής επιτραπέζιων μήλων και περί τροποποιήσεως του κανονισμού 459/70. Το άρθρο 1 του κανονισμού αυτού ορίζει τα εξής:
«1.
Οι αιτήσεις για τη χορήγηση αδειών εισαγωγής που έχουν κατατεθεί μέχρι την 20ή Μαρτίου 1970 σύμφωνα με το άρθρο 1 του κανονισμού 459/70 γίνονται δεκτές εντός του ορίου της ποσότητας που αναφέρεται στην αίτηση και μέχρι 80 % μιας ποσότητας αναφοράς.
2.
Η ποσότητα αναφοράς αντιστοιχεί στο άθροισμα των ποσοτήτων των μη προοριζομένων για παραγωγή μηλίτου μήλων, τις οποίες ο αιτών εισήγαγε στην Κοινότητα κατά το μήνα του έτους 1969 που αντιστοιχεί στο μήνα που αφορά η αίτηση.»
Η ισχύς του κανονισμού αυτού παρατεινόταν ανά εβδομάδα, πρώτα με τον κανονισμό 621, της 2ας Απριλίου 1970 (
1
) όπου η 20ή Μαρτίου αντικαταστάθηκε από την 27η Μαρτίου και στη συνέχεια με μία σειρά μεταγενεστέρων κανονισμών (ήτοι των κανονισμών 657 (
2
), 686 (
3
), 745 (
4
), 787 (
5
), 844 (
6
), 879 (
7
), 924 (
8
), 983 (
9
), 1061 (
10
)και 1163 (
11
) . Από αυτούς πρέπει να γίνει ειδική αναφορά στον κανονισμό 686/70, ο οποίος άλλαξε την ποσότητα αναφοράς. Αυτό έγινε με την εξής διατύπωση:
«Η ποσότητα αναφοράς αντιστοιχεί στο άθροισμα των ποσοτήτων μη προοριζομένων για παραγωγή μηλίτου μήλων, τις οποίες ο αιτών εισήγαγε στην Κοινότητα κατά τον αντίστοιχο προς τον αναφερόμενο στην αίτηση μήνα:
α)
του έτους 1969 ή
β)
των μεταξύ 1967 και 1969 ετών, κατά μέσο όρο, εφόσον ο μέσος αυτός όρος υπερβαίνει την αναφερόμενη στο έτος 1969 ποσότητα.»
Πρέπει, εξάλλου, να επισημανθεί ο κανονισμός 983/70, της 28ης Μαΐου 1970, ο οποίος μετέφερε το χρονικό όριο από την 15η Μαΐου 1970 στην 22α Μαΐου 1970. Το γεγονός αυτό παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την παρούσα δίκη, επειδή επιχειρήσεις με έδρα το Ρόττερνταμ, οι οποίες εισάγουν οπώρες από τρίτες χώρες, ζήτησαν με έγγραφά τους της 13ης Μαΐου 1970 άδειες για εισαγωγές μήλων από τρίτες χώρες, οι οποίες επρόκειτο να πραγματοποιηθούν κατά το Μάιο και Ιούνιο (στην περίπτωση της υποθέσεως 42/70 μόνο τον Ιούνιο). Τα έγγραφα αυτά περιήλθαν στην αρμόδια ολλανδική υπηρεσία, την «Produktschap voor Groenten en Fruit» την 19η Μαΐου. Η Επιτροπή έλαβε γνώση των ποσοτήτων για τις οποίες επρόκειτο την 22α Μαΐου. Ωστόσο, δεν ήταν δυνατόν να ικανοποιηθούν οι αιτήσεις αυτές και τούτο είτε επειδή είχαν ήδη χορηγηθεί άδειες για τους εν λόγω μήνες για ποσότητες ίσες προς το 80 % της ποσότητας αναφοράς, είτε επειδή (στην υπόθεση 44/70) κατά τους αντίστοιχους μήνες των ετών 1967 έως 1969 δεν είχαν πραγματοποιηθεί καθόλου εισαγωγές. Έτσι, οι αιτούσες επιχειρήσεις έλαβαν αρνητικές απαντήσεις από την «Produktschap» με ημερομηνία 2 Ιουνίου 1970.
Το γεγονός αυτό τις ώθησε να προσφύγουν στα δικαστήρια. Κατά τις παρατηρήσεις της Επιτροπής, οι εν λόγω επιχειρήσεις προσέβαλαν προφανώς τις αποφάσεις της «Produktschap» ενώπιον των ολλανδικών δικαστηρίων. Εκτός αυτού, όμως, — και αυτό είναι που ενδιαφέρει αποκλειστικά εν προκειμένω — άσκησαν και ενώπιόν του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου προσφυγές που περιήλθαν στη γραμματεία του την 5η Αυγούστου 1970.
Κοινό αντικείμενο των προσφυγών αυτών είναι η ακύρωση των αποφάσεων της Επιτροπής, με τις οποίες απορρίφθηκαν οι αιτήσεις των εν λόγω επιχειρήσεων για τη χορήγηση αδειών εισαγωγής κατά την έννοια του κανονισμού 459/70 και οι οποίες τους είχαν κοινοποιηθεί σύμφωνα με τον κανονισμό αυτό με έγγραφα της «Produktschap» της 2ας Ιουνίου 1970.
Η Επιτροπή αντέδρασε καταρχάς με την κατάθεση αιτήσεων σύμφωνα με το άρθρο 91 του κανονισμού διαδικασίας, ζητώντας την απόρριψη των προσφυγών ως απαραδέκτων. Το Δικαστήριο, όμως, δεν τις έκανε δεκτές. Με απόφαση της 19ης Οκτωβρίου 1970 επιφυλάχθηκε να κρίνει την ένσταση της Επιτροπής κατά την έρευνα της ουσίας της υποθέσεως.
Κατά την πρόοδο της διαδικασίας η Επιτροπή ενέμεινε στο κύριο αίτημά της περί απορρίψεως των προσφυγών ως απαραδέκτων. Πέραν αυτού, είναι της γνώμης ότι οι προσφυγές πρέπει εν πάση περιπτώσει να απορριφθούν ως αβάσιμες.
Ανάπτυξη των νομικών ζητημάτων
I — Επί του παραδεκτού των προσφυγών
Αρχίζοντας τώρα την εξέταση της παρούσας διαφοράς, πρέπει, εν όψει των ενστάσεων της Επιτροπής, να προβώ σε ορισμένες παρατηρήσεις ως προς το παραδεκτό των προσφυγών. Προς το σκοπό αυτό πρέπει να εξεταστούν διάφορες απόψεις του ζητήματος.
1.
Επειδή οι προσφυγές συνοδεύονταν μόνο από τις αποφάσεις που εξέδωσε η «Produktschap», η Επιτροπή, εν όψει των διατάξεων του άρθρου 19 της Οργανισμού του Δικαστηρίου της ΕΟΚ και του άρθρου 38 του Κανονισμού Διαδικασίας (σύμφωνα με τις οποίες, το δικόγραφο της προσφυγής πρέπει να συνοδεύεται από την πράξη της οποίας ζητείται η ακύρωση) θέτει το ζήτημα, αν κατά τη βούληση των προσφευγουσών υποβάλλονται στην κρίση του Δικαστηρίου οι αποφάσεις της «Produktschap», δηλαδή «εθνικές» διοικητικές πράξεις και προσθέτει ότι αυτό ασφαλώς αποκλείεται κατά το άρθρο 173 της Συνθήκης ΕΟΚ.
Εντούτοις, οι αμφιβολίες της Επιτροπής μπορούν εύκολα να διαλυθούν, και μάλιστα χωρίς έρευνα του προβλήματος που έθεσαν οι προσφεύγουσες, ως προς το αν, ελλείψει διακριτικής ευχέρειας των εθνικών αρχών (η οποία πράγματι ελλείπει στην υπό συζήτηση περίπτωση), μπορεί να γίνει καν λόγος για προσβλητές «εθνικές» διοικητικές πράξεις. Έχω την εντύπωση ότι, από τα αιτήματα των προσφυγών και την περιγραφή του αντικειμένου της διαφοράς, καθίσταται αρκετά σαφές ότι προσβάλλονται αποφάσεις της Επιτροπής και ότι τα έγγραφα της «Produktschap» δεν είναι παρά πράξεις κοινοποιήσεως. Οι προσφεύγουσες στηρίζουν την άποψη αυτή κυρίως στο άρθρο 2 του κανονισμού 459, στην παράγραφο 2 του οποίου ορίζεται ρητά ότι η Επιτροπή εξετάζει την κατάσταση και «αποφασίζει» για τη χορήγηση των αδειών. Επομένως, παρά το ότι δεν ορίζεται επακριβώς ποιες πράξεις της Επιτροπής πρέπει να ελεγχθούν, δεν υπάρχει κατά τη γνώμη μου αμφιβολία ότι αντικείμενο της παρούσας δίκης είναι πράγματι η νομιμότητα πράξεων αναγομένων στο κοινοτικό δίκαιο. Επομένως, από την πρώτη αυτή άποψη δεν μπορεί να αμφισβητηθεί το παραδεκτό των προσφυγών. Το ίδιο ισχύει περαιτέρω ως προς την επίκληση του άρθρου 38 § 1γ του κανονισμού διαδικασίας (που αναφέρεται στην ανάγκη περιγραφής του αντικειμένου της διαφοράς), αφού ο προσδιορισμός του — όπως επίσης θα καταδειχθεί — δεν παρουσιάζει στην πραγματικότητα ιδιαίτερες δυσχέρειες.
2.
Με βάση το άρθρο 2 του κανονισμού 459 θα μπορούσε — όπως ήδη παρατήρησα — να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι η Επιτροπή έκρινε τις επί μέρους αιτήσεις χορηγήσεως αδειών. Την εντύπωση προφανώς αυτή είχαν και οι προσφεύγουσες, αφού χαρακτηρίζουν ως αντικείμενο των προσφυγών τους τις αποφάσεις της Επιτροπής, οι οποίες κατ' αυτές «στηρίζονται» στους κανονισμούς 459, 565 και 686. Το ότι αυτό όμως δεν είναι ορθό προκύπτει όχι μόνο από το άρθρο 1 του κανονισμού 459, κατά το οποίο τα κράτη μέλη χορηγούν τις απαραίτητες άδειες, αλλά και από τις κατ' εφαρμογή του κανονισμού 459 εκδοθείσες πράξεις της Επιτροπής (δηλαδή τον κανονισμό 565 και τους επόμενους κανονισμούς περί εβδομαδιαίας κάθε φορά παρατάσεως). Από τις πράξεις αυτές πρέπει να συναχθεί ότι η Επιτροπή προέβαινε κάθε φορά στη λήψη μιας γενικής αποφάσεως, η οποία δεν χρειαζόταν παρά μια πράξη λογιστικής εκτελέσεως σε εθνικό επίπεδο και ότι, επομένως, δεν εξέδωσε ατομικές πράξεις για κάθε αίτηση χορηγήσεως αδείας χωριστά. Προσβάλλοντας οι προσφεύγουσες, στο πλαίσιο της ρυθμίσεως αυτής, μια κοινοτική πράξη, δεν μπορεί παρά να στρέφονται — εν όψει του γεγονότος ότι οι αιτήσεις τους χορηγήσεως αδειών περιήλθαν στην «Produktschap» την 19η Μαΐου 1970 — κατά του κανονισμού 983/70 που τροποποίησε για ένατη φορά τον κανονισμό 565/70, αφού αυτός ρύθμισε κατά δεσμευτικό τρόπο την τύχη των αιτήσεων χορηγήσεως αδειών που είχαν υποβληθεί μέχρι την 22α Μαΐου 1970. Συνεπώς, το παραδεκτό των προσφυγών πρέπει να κριθεί λαμβανομένου υπόψη αυτού του δεδομένου. Το γεγονός ότι, κατά το σύστημα του άρθρου 173 της Συνθήκης ΕΟΚ, οι ιδιώτες μπορούν να ασκήσουν προσφυγή μόνο κατά αποφάσεων των κοινοτικών οργάνων, σημαίνει ότι πρέπει να εξετασθούν δύο ζητήματα: αφενός το ζήτημα, αν τα μέτρα στα οποία αναφέρεται ο κανονισμός 983 έχουν στην πραγματικότητα το χαρακτήρα αποφάσεων και αφετέρου — σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως — το ζήτημα, αν είναι δυνατόν να θεωρηθεί ότι τα μέτρα αυτά αφορούν ατομικά και άμεσα τις προσφεύγουσες. Η Επιτροπή απαντά και στα δύο ζητήματα αρνητικά. Είναι της γνώμης ότι πρόκειται για γνήσιο κανονισμό, δηλαδή για μέτρο που έπρεπε να εφαρμοστεί επί αντικειμενικώς ορισμένου πραγματικού και το οποίο αφορούσε έναν αφηρημένα καθορισμένο κύκλο προσώπων. Από αυτό η Επιτροπή συνάγει ότι σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να λεχθεί πως το μέτρο αφορά ατομικά τις προσφεύγουσες, δεδομένου ότι η Επιτροπή περιοριζόταν κάθε φορά σε μία μακροοικονομική έρευνα και στη θέση γενικών κριτηρίων, βάσει των οποίων οι εθνικές αρχές έκριναν κάθε αίτηση χορηγήσεως αδείας χωριστά.
Επιτρέψτε μου λοιπόν να εξετάσω πώς έχει το εν λόγω ζήτημα.
α)
Όσον αφορά καταρχάς τη νομική φύση του προσβαλλομένου μέτρου, για τον καθορισμό της οπωσδήποτε δεν αποτελεί αποφασιστικό στοιχείο η επίσημη ονομασία του, αλλά μόνο το αντικείμενο και το περιεχόμενό του, σύμφωνα με την πάγια νομολογία (π.χ. συνεδικασθείες υποθέσεις 16 και 17/62, Confédération nationale des producteurs des fruits et légumes κ.λπ. και Fédération nationale des producteurs de raisin de table κατά Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητος, Slg. τόμος VIII, σ. 978). Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να υπομνησθεί η ρύθμιση την οποία εισήγαγε ο κανονισμός 983, της 28ης Μαΐου 1970. Επίσης, πρέπει να ληφθεί υπόψη το σύστημα που θέσπισε ο κανονισμός 459, καθώς και ο αμέσως προηγούμενος κανονισμός, ο οποίος, όπως είναι γνωστό, διείπε τις αιτήσεις χορηγήσεως αδειών που είχαν κατατεθεί μέχρι την 15η Μαΐου 1970. Μια τέτοια θεώρηση καθιστά την απάντηση στο τεθέν ερώτημα πολύ απλή: Ορίστηκε ότι οι μεταξύ 16ης και 22ας Μαΐου υποβληθείσες αιτήσεις χορηγήσεως αδειών, αναγκαίων κατά τον κανονισμό 459, έπρεπε να γίνουν δεκτές για τις αναγραφόμενες σ' αυτές ποσότητες, αλλά πάντως μόνο μέχρι ποσοστού 80 % μιας ποσότητας αναφοράς (που οριζόταν στον κανονισμό 686). Συγχρόνως καθίστατο σαφές ότι οι αιτήσεις χορηγήσεως αδειών, οι οποίες δεν πληρούσαν τις ανωτέρω προϋποθέσεις, έπρεπε να απορρίπτονται. Εν όψει αυτών των δεδομένων, είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν πρόκειται πράγματι για κανονισμό κατά την έννοια των ορισμών που έχει δώσει στον όρο αυτό η νομολογία. Πράγματι, σε πολλές περιπτώσεις έχει υπογραμμιστεί σε αποφάσεις του Δικαστηρίου ότι πρέπει ως κανονισμοί να θεωρούνται μόνο τα μέτρα εκείνα, τα οποία εφαρμόζονται επί του συνόλου ενός αφηρημένα προσδιοριζομένου κύκλου προσώπων και τα οποία έχουν κανονιστικό χαρακτήρα. Εξετάζοντας τις κατ' ιδίαν περιπτώσεις της νομολογίας διαπιστώνει κανείς ότι γίνεται λόγος για κανονισμούς μόνο όταν πρόκειται για σαφώς κανονιστικές πράξεις (π.χ. πράξεις καθορισμού παραγώγων τιμών παρεμβάσεως στο πλαίσιο της οργάνωσης της αγοράς των δημητριακών, πράξεις χρονικής οριοθετήσεως της υποχρεώσεως παρεμβάσεως στο πλαίσιο της οργάνωσης της αγοράς ζάχαρης ή γνήσιοι κανονισμοί στον αγροτικό τομέα, οι οποίοι αποτέλεσαν το αντικείμενο των υποθέσεων 16 και 17/62). Από την άλλη πλευρά, η νομολογία έθεσε ως κριτήρια για την οριοθέτηση της έννοιας του κανονισμού, το ότι δεν πρέπει να εφαρμόζεται μόνο επί περιορισμένου αριθμού αποδεκτών που μπορούν να εξατομικευτούν (Slg., Τόμος XVI, σ. 183) — Το τελευταίο, όμως, συμβαίνει προφανώς στην προκειμένη περίπτωση, καθότι το μέτρο της Επιτροπής αφορούσε αποκλειστικά συγκεκριμένα ακριβώς περιστατικά, και, κατά συνέπεια, η Επιτροπή θα μπορούσε, εφόσον της γνωστοποιούνταν όλα τα απαραίτητα για την εκτίμηση των κατ' ιδίαν αιτήσεων στοιχεία, να κρίνει κάθε αίτηση χορηγήσεως αδείας χωριστά. Για το λόγο αυτό, νομίζω ότι — όπως αναφέρει και η Επιτροπή σε κάποιο σημείο της ανταπαντήσεώς της — πρόκειται για γενική διάταξη (Allgemeinverfügung) κατά την έννοια της γερμανικής νομικής ορολογίας, δηλαδή για πράξη με χαρακτήρα αποφάσεως και όχι για πράξη με κανονιστικό περιεχόμενο, η οποία θα έπρεπε κατ' ανάγκην να απευθύνεται σε αόριστο αριθμό προσώπων. Σε αντίκρουση της διαπιστώσεως αυτής δεν θα μπορούσε να γίνει επίκληση της αποφάσεως επί της υποθέσεως 64/69 (Slg., Τόμος XVI, σ. 226), όπου μία πράξη, παρά τη δυνατότητα προσδιορισμού του αριθμού και της ταυτότητας των υποκειμένων δικαίου τα οποία αφορούσε, χαρακτηρίστηκε ως κανονισμός. Σχετικά δεν θα πρέπει να παραβλέψουμε τις ιδιομορφίες της εν λόγω περιπτώσεως. Όπως είναι γνωστό επρόκειτο για μέτρο, το οποίο εντασσόταν σ' ένα σύνολο διατάξεων και σκοπός του οποίου ήταν να προσαρμόσει τις ρυθμίσεις περί παρεμβάσεων στον αγροτικό τομέα στην υποτίμηση του γαλλικού φράγκου. Θα μπορούσε, συνεπώς, στην περίπτωση αυτή να θεωρηθεί ότι επρόκειτο για μεταβατική διάταξη, καθώς επίσης και ότι υπό την ιδιότητα αυτή αποτελούσε μέρος τόσο των παλαιών, όσο και των νέων διατάξεων, οι οποίες έπρεπε να εναρμονισθούν και συνεπώς μετείχε του γενικού χαρακτήρα τους. Αντίθετα, στην προκειμένη περίπτωση δεν έχομε ασφαλώς ανάλογο πραγματικό. Η προηγηθείσα ανάλυση του κανονισμού 565 σε συνδυασμό με τον κανονισμό 983 οδηγεί, κατά συνέπεια, στο συμπέρασμα ότι το άρθρο 1 του εν λόγω κανονισμού, το οποίο μόνο ενδιαφέρει τώρα, δεν περιέχει κανονιστική πράξη και ότι — τρίτου ενδεχομένου μη υπάρχοντος — συνιστά απόφαση κατά την έννοια του άρθρου 189 και του άρθρου 173 της Συνθήκης ΕΟΚ.
β)
Ενώ η νομική φύση του προσβαλλομένου μέτρου κατέστη δυνατόν να προσδιοριστεί σχετικά εύκολα, φαίνεται ότι το ζήτημα, αν μπορεί να θεωρηθεί ότι το εν λόγω μέτρο αφορά ατομικά τις προσφεύγουσες, παρουσιάζει μεγαλύτερες δυσκολίες. Επ' αυτού, η νομολογία του Δικαστηρίου επί του άρθρου 173, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ έχει, όπως είναι γνωστό, καταλήξει στη διατύπωση που έχει ως εξής: «Όποιος δεν είναι αποδέκτης μιας αποφάσεως, μπορεί να ισχυριστεί ότι αυτή τον αφορά ατομικά, μόνο όταν η απόφαση μπορεί να τον θίξει λόγω ορισμένων προσωπικών ιδιοτήτων ή ιδιαιτέρων περιστάσεων που τον διακρίνουν από τον κύκλο όλων των άλλων προσώπων και κατά συνέπεια τον εξατομικεύει σαν να ήταν αποδέκτης της» (Υπόθεση 25/62 — Slg., Τόμος IX, σ. 238). Η Επιτροπή αποκρούει τον ισχυρισμό περί συνδρομής των προϋποθέσεων αυτών, επικαλούμενη τη γενική ισχύ της απαγορεύσεως των εισαγωγών, ισχυριζόμενη δηλαδή, ότι το μέτρο που έλαβε αφορούσε όχι μόνο τους πρώην και μέλλοντες εισαγωγείς, αλλά και τους παραγωγούς και πωλητές εγχωρίων επιτραπέζιων μήλων, καθώς επίσης και τους παραγωγούς και εξαγωγείς τρίτων χωρών. Αναμφίβολα η επιχειρηματολογία αυτή της Επιτροπής εντυπωσιάζει. Ωστόσο, θα έλεγα ότι σε τελική ανάλυση η εκτίμηση της Επιτροπής δεν ευσταθεί. — Ως προς το άρθρο 173 της Συνθήκης ΕΟΚ έχω επανειλημμένως επισημάνει την ανάγκη διαφοροποιήσεως ανάλογα με τον τρόπο κατά τον οποίο το άρθρο αυτό αφορά τα διάφορα υποκείμενα δικαίου. Έτσι, είναι ασφαλώς άστοχο να αντιμετωπίζονται οι ωφελούμενοι από κάποιο μέτρο όπως και οι θιγόμενοι. Επιπλέον, θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι όλοι οι κατά τα ανωτέρω θιγόμενοι δεν επηρεάζονται κατά τον ίδιο τρόπο. Το σύστημα που εισήγαγε η Επιτροπή είναι απόλυτα σαφές: κατά τους μήνες Απρίλιο, Μάιο και Ιούνιο του 1970 επιτρεπόταν να πραγματοποιηθούν εισαγωγές μόνο βάσει αδείας. Φαίνεται κατά συνέπεια εύλογο να θεωρηθεί η υποβολή αιτήσεως χορηγήσεως αδείας, η οποία συνηρτάτο με τη σύσταση ασφαλείας και η οποία ενδεχομένως γεννούσε υποχρέωση εισαγωγής, ως ιδιαίτερη περίσταση κατά την έννοια της αποφάσεως επί της υποθέσεως 25/62. Πράγματι, στο σημείο αυτό είναι προφανής η ομοιότητα προς την περίπτωση Topfer (υποθέσεις 106 και 107/63 — Slg., Τόμος XI, σ. 556), όπου η υποβολή αιτήσεων χορηγήσεως αδειών θεωρήθηκε επίσης ως ιδιαίτερη περίσταση, η οποία ξεχώριζε από τον κύκλο των εισαγωγέων εκείνους τους οποίους αφορούσε εν όψει ενός προστατευτικού μέτρου με αναδρομική ισχύ και η οποία ως εκ τούτου τους παρέσχε δικαίωμα προσφυγής. Στο εξής μένει μόνο να ερευνηθεί, αν έχει σημασία ο αριθμός των εισαγωγέων τους οποίους αφορά (με βάση τα στοιχεία που παρουσίασε η Επιτροπή, οι αναγνωρισμένες επιχειρήσεις που δικαιούνταν να υποβάλουν αίτηση χορηγήσεως αδείας υπολογίζονταν γύρω στις 100) και πρέπει να εξεταστεί η ενδεχόμενη επίδραση του γεγονότος ότι η γενικής φύσεως απόφαση της Επιτροπής ίσχυσε στο σύνολο της κοινής αγοράς. Ωστόσο ούτε και αυτή η ποσοτική και εδαφική πλευρά έχει αποφασιστική σημασία. Στον παρατεθέντα ορισμό του Δικαστηρίου δεν αναφέρεται πουθενά ρητά. Επιπλέον, η απόδοση αποφασιστικής σημασίας στην πλευρά αυτή θα αντέκειτο και στην αρχή που εξήρε η απόφαση επί της υποθέσεως 25/62, σύμφωνα με την οποία «οι διατάξεις της Συνθήκης περί του δικαιώματος προσφυγής δεν πρέπει να ερμηνεύονται στενά». — Επομένως, παρά τις επιφυλάξεις που διατύπωσε η Επιτροπή, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το προσβαλλόμενο μέτρο αφορά ατομικά τις προφεύγουσες.
Τέλος, ως προς το ζήτημα, αν τις αφορά και άμεσα, πράγμα που δεν αμφισβητήθηκε ούτε από την Επιτροπή, αρκούν λίγες φράσεις. Αυτό πρέπει οπωσδήποτε να γίνει δεκτό, δεδομένου ότι, κατά την απόφαση της Επιτροπής, εφόσον συνέτρεχαν ορισμένες προϋποθέσεις, ήταν αναπόφευκτη η απόρριψη των αιτήσεων χορηγήσεως αδειών. Οι επιφορτισμένες με το έργο της εκτελέσεως του μέτρου εθνικές αρχές έπρεπε μόνο να διαπιστώσουν την πραγματική κατάσταση και να συναγάγουν ορισμένα συμπεράσματα, ενώ στερούνταν οποιασδήποτε διακριτικής ευχερειας. Και στο σημείο αυτό υφίσταται ομοιότητα προς την υπόθεση Töpfer, αφού μπορεί να λεχθεί και εδώ, ότι το κοινοτικό μέτρο διείσδυσε απευθείας στο χώρο του εθνικού δικαίου. Συνεπώς, δεν ευσταθεί κανένα επιχείρημα κατά του παραδεκτού των ασκηθεισών προσφυγών, καθόσον αφορά τις προϋποθέσεις του άρθρου 173, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ.
3.
Ως προς το θέμα της τηρήσεως της προθεσμίας υποβολής της προσφυγής, αρκούν επίσης λίγα λόγια.
Όπως θεωρώ κι εγώ ορθό, ως προσβαλλόμενη πράξη λογίζεται ο κανονισμός 983/70· επομένως για το ζήτημα της ενάρξεως της προθεσμίας ασκήσεως της προσφυγής δεν έχει αποφασιστική σημασία η απόφαση της «Produktschap» της 2ας Ιουνίου 1970, αλλά η δημοσίευση της πράξεως της Επιτροπής στην Επίσημη Εφημερίδα των Κοινοτήτων. Η δημοσίευση αυτή έγινε την 29η Μαΐου 1970. Παρά ταύτα, το υπό εξέταση ζήτημα δεν παρουσιάζει δυσκολίες, δεδομένου ότι η δίμηνη προθεσμία του άρθρου 173 όχι μόνο παρεκτάθηκε λόγω αποστάσεως κατά έξι ημέρες, δυνάμει του παραρτήματος II του Κανονισμού Διαδικασίας, αλλά και άρχισε να τρέχει, σύμφωνα με το άρθρο 81, παράγραφος 1 του Κανονισμού Διαδικασίας, επειδή πρόκειται για μέτρο που δημοσιεύτηκε, μόλις την 15η ημέρα μετά από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα. Επομένως, η σχετική προθεσμία τηρήθηκε πράγματι, μολονότι η προσφυγή περιήλθε στη γραμματεία του Δικαστηρίου μόλις την 5η Αυγούστου.
II — Επί της ουσίας της υποθέσεως
Εφόσον γίνουν δεκτές οι προηγηθείσες σκέψεις, τίποτα δεν εμποδίζει την εξέταση της ουσίας της υποθέσεως. Κατά την εξέταση αυτή θα διακρίνω και πάλι διάφορες πλευρές των ζητημάτων.
1. Παράβαση των υποχρεώσεων από τη Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου (GATT)
Δεν θα σταθώ πολύ στον πρώτο λόγο της προσφυγής, σύμφωνα με τον οποίο τα μέτρα που θεσπίστηκαν από τους κανονισμούς 459, 565 και 686 αντίκεινται στους κανόνες της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου.
Οι προσφεύγουσες αφενός παρέλειψαν να αναπτύξουν διεξοδικά τα επιχειρήματά τους, αφετέρου δε είναι θεμελιώδους σημασίας και πρέπει να παρατηρηθεί ότι το Δικαστήριο, στα πλαίσια της κατά το άρθρο 173 της Συνθήκης ΕΟΚ διαδικασίας, πρέπει να λαμβάνει υπόψη μόνο τους λόγους εκείνους οι οποίοι προβλέπονται στη διάταξη αυτή. Ελέγχει, επομένως, μόνο τη συμμόρφωση προς το κοινοτικό δίκαιο. Συνεπώς, όπως υπογράμμισε και η Επιτροπή, ο πρώτος λόγος της προσφυγής είναι απορριπτέος ως αλυσιτελής για την υποστήριξη του αιτήματος της προσφυγής.
2. Παράβαση των κανονισμών 2513 και 2514 του Συμβουλίου
Στη συνέχεια οι προσφεύγουσες διαβλέπουν παράβαση των κανονισμών 2513 και 2514 βασιζόμενες στο γεγονός ότι το θεσπισθέν από την Επιτροπή σύστημα αδειών εισαγωγής δεν αναφέρεται ρητά στους εν λόγω κανονισμούς. Κατά συνέπεια, δεν μπορεί να θεωρηθεί προστατευτικό μέτρο κατά την έννοια του όρου στα πλαίσια των ανωτέρω κανονισμών.
Ο ισχυρισμός αυτός ενισχύεται εκ πρώτης όψεως από τη διαπίστωση, ότι στο άρθρο 2 του κανονισμού 2514, ο οποίος προσδιορίζει ειδικότερα τα «ενδεικνυόμενα μέτρα» του κανονισμού 2513, γίνεται λόγος μόνο για αναστολή των εισαγωγών ή εξαγωγών και για επιβολή φορολογικών επιβαρύνσεων κατά την εξαγωγή. Ωστόσο, πρέπει να διερωτηθεί κανείς, αν ως «αναστολή των εισαγωγών» πρέπει πράγματι να νοηθεί μόνο η πλήρης διακοπή των εισαγωγών ή μήπως στην έννοια αυτή εμπίπτει και το λιγότερο δραστικό μέτρο των κατά δόσεις εισαγωγών, που θεσπίστηκε με τους κανονισμούς 459 και 565/70, και σύμφωνα με το οποίο η Επιτροπή κατά το διάστημα μεταξύ 1ης Απριλίου και 30ής Ιουνίου 1970 αποφαινόταν κάθε εβδομάδα επί των υποβαλλομένων αιτήσεων χορηγήσεως αδειών, δηλαδή όριζε σε ποια έκταση μπορούσαν να γίνουν δεκτές. Δεν πρέπει πράγματι να υπάρχει καμία αμφιβολία περί του ότι στο ερώτημα αυτό πρέπει, εφόσον ερμηνευθεί λογικά η εν λόγω προστατευτική ρήτρα, να δοθεί η απάντηση ότι σ' αυτήν εμπίπτει το μέτρο που υιοθέτησε η Επιτροπή. Πέραν αυτού, το εισαχθέν σύστημα σήμαινε πράγματι και «αναστολή των εισαγωγών», τούτο δε για όλους τους εισαγωγείς, οι οποίοι κατά το έτος 1970 ήθελαν να εισαγάγουν επιτραπέζια μήλα από τρίτες χώρες, για εισαγωγείς, οι οποίοι κατά το χρονικό διάστημα αναφοράς δεν είχαν πραγματοποιήσει εισαγωγές και για εισαγωγείς οι οποίοι είχαν εξαντλήσει ήδη την ποσότητα αναφοράς τους. Είμαι, συνεπώς, της γνώμης, ότι το επιλεγέν σύστημα εντάσσεται στο πλαίσιο του κανονισμού 2514. Αν χρειαζόταν τούτο περαιτέρω θεμελίωση, θα έπρεπε αυτή να αναζητηθεί στο γεγονός ότι το Συβούλιο, δηλαδή το όργανο που θέσπισε τον κανονισμό 2514, δεν τροποποίησε ούτε κατάργησε τα εισαχθέντα από την Επιτροπή μέτρα, παρά το ότι υποβλήθηκαν στον έλεγχό του κατ' εφαρμογήν του άρθρου 2 του κανονισμού 2513 από ένα κράτος μέλος.
3. Μέτρα διασφαλίσεως κατά τους κανονισμούς 2513 και 2514 του Συμβουλίου και σύστημα τιμών αναφοράς
Περαιτέρω, οι προσφεύγουσες ισχυρίζονται ότι, στο πλαίσιο της κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα των οπωροκηπευτικών, οι τιμές αναφοράς αποτελούν το κύριο μέσο προστασίας έναντι των εισαγωγών.
Ότι άλλα μέτρα θα μπορούσαν να θεωρηθούν επιτρεπτά μόνον εφόσον οι τιμές εισαγωγής πέσουν κάτω από τις τιμές αναφοράς. Όμως, τη χρονική περίοδο του έτους 1970 που ενδιαφέρει εν προκειμένω, οι τιμές εισαγωγής βρίσκονταν περίπου 100 % πάνω από τις τιμές αναφοράς και δεν διαφαινόταν κίνδυνος συγκλίσεως των τιμών εισαγωγής και των τιμών αναφοράς ή των τιμών αγοράς. Επιπλέον, δεν ορίσθηκε καν τιμή αναφοράς για το μήνα Ιούνιο του 1970.
Στο σημείο αυτό πρέπει να υπομνησθεί, πρώτον, πώς λειτουργεί το σύστημα των τιμών αναφοράς. Όπως είναι γνωστό, τιμές αναφοράς ορίζονται κάθε χρόνο για ολόκληρη την Κοινότητα, ανέρχονται δε στο μέσο αριθμητικό όρο των τιμών παραγωγής στα κράτη μέλη, στις οποίες προστίθενται τα έξοδα εμπορίας. Ως «τιμές παραγωγής» νοείται ο μέσος όρος των τιμών οι οποίες επιτεύχθηκαν κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων ετών πριν από τον καθορισμό της τιμής αναφοράς στις αντιπροσωπευτικές αγορές των καλλιεργουμένων περιοχών παραγωγής με τις χαμηλότερες τιμές. Σ' αυτές αντιπαρατίθενται οι τιμές των εισαγωγών από τρίτες χώρες, οι οποίες εξευρίσκονται βάσει του μέσου όρου των χα-μηλοτέρων τιμών στις αντιπροσωπευτικές αγορές εισαγωγής μετά την αφαίρεση των δασμών, των επιβαρύνσεων κατά την εισαγωγή και των εξόδων μεταφοράς. Αν οι τιμές εισαγωγής κατέλθουν κάτω από τις τιμές αναφοράς, οφείλεται εξισωτική εισφορά ίση προς το ποσό της διαφοράς, η οποία εισπράττεται επιπλέον του δασμού.
Καταρχάς έχει σημασία για την εκτίμηση του συστήματος αυτού στο πλαίσιο της παρούσας δίκης το γεγονός ότι εισήχθη με τον κανονισμό 23, της 4ης Απριλίου 1962, δηλαδή σε χρόνο κατά τον οποίο δεν υπήρχε καμία ομοιομορφία των εθνικών καθεστώτων εισαγωγών, τα καθεστώτα δε αυτά παρέμεναν προσωρινά σε ισχύ, συνοδευόμενα από πρόσθετα προστατευτικά μέτρα. Τουλάχιστον από της εκδόσεως του κανονισμού 65/65 (και μετά από παραβολή του προς τον κανονισμό 23) καθίσταται σαφές, ότι ελλείπει ο χαρακτήρας ρήτρας διασφάλισης από το σύστημα τιμών αναφοράς και ότι χαρακτηριστικό του γνώρισμα είναι ένας αυτοματισμός, ο οποίος εξάλλου κατέστη εντονότερος από τον κανονισμό 2512 που εκδόθηκε συγχρόνως με τον κανονισμό 2513. Συνεπώς, όπως υποστηρίζει και η Επιτροπή, μπορεί να λεχθεί, ότι προορισμός των τιμών αναφοράς είναι η εξασφάλιση, με τη βοήθεια των εξισωτικών εισφορών, σταθεροποιήσεως των τιμών, πράγμα που επιτεύχθηκε στον τομέα της οργάνωσης της αγοράς των δημητριακών χάρη στις εισφορές (οι οποίες κάθε φορά συνοδεύονται από ειδικές ρήτρες). Αντίθετα, το άρθρο 2 του κανονισμού 2513 έχει καθαρά χαρακτήρα γνήσιας ρήτρας διασφάλισης. Όπως σωστά εξηγεί η Επιτροπή, οι διατάξεις του άρθρου αυτού ήταν απαραίτητες ως αντιστάθμισμα της συγχρόνως θεσπισθείσης απαγορεύσεως ποσοτικών περιορισμών ή — με άλλα λόγια — επειδή το καθεστώς του κανονισμού 2513 έπρεπε στην ουσία να διατηρήσει σε ισχύ τους κανόνες που αποτελούσαν τον πυρήνα των μέχρι τότε υφισταμένων εθνικών ρυθμίσεων. Αφού, όμως, από την εξέλιξη αυτή της οργανώσεως της αγοράς των οπωροκηπευτικών προκύπτει ότι το σύστημα των τιμών αναφοράς και η ρήτρα διασφάλισης του κανονισμού 2513 επιτελούν διαφορετικές λειτουργίες, θα πρέπει να αναγνωρίσουμε, συμφωνώντας με την Επιτροπή, ότι η σχέση αλληλεξαρτήσεώς τους που προβάλλεται από τις προσφεύγουσες δεν υφίσταται, τούτο δε για τον πρόσθετο λόγο ότι πουθενά δεν γίνεται ρητά λόγος για επικουρικό χαρακτήρα της ρήτρας διασφάλισης. Περαιτέρω μπορεί επ' αυτού να λεχθεί, ότι μία και η αυτή ρήτρα διασφάλισης ισχύει τόσο για προϊόντα για τα οποία δεν έχουν ορισθεί τιμές αναφοράς, όσο και για προϊόντα (ήδη δέκα), για τα οποία υφίστανται τέτοιες τιμές αναφοράς. Αυτό είναι κατανοητό μόνον εφόσον γίνει δεκτό ότι η εφαρμογή της ρήτρας διασφάλισης είναι ανεξάρτητη από την εφαρμογή των τιμών αναφοράς. Επιπλέον, η Επιτροπή κατέστησε αρκετά σαφές, ότι εν όψει της καταστάσεως του έτους 1970 που είχε να αντιμετωπίσει, η επιβολή εξισωτικών εισφορών βάσει των τιμών αναφοράς δεν ήταν μέτρο ενδεδειγμένο. Το πρωταρχικό πρόβλημα — όπως θα καταδειχθεί στη συνέχεια — ήταν στην πραγματικότητα ποσοτικό. Δεν πρέπει, εξάλλου, να λησμονείται, ότι οι τιμές αναφοράς αποτελούν μέσους όρους τιμών (συνεπώς χαμηλές τιμές) και ότι δεν θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις υψηλότερες τιμές εισαγωγών από τρίτες χώρες, παρά μόνο αν είχαν καθοριστεί συντελεστές προσαρμογής ανάλογα με τις ποιοτικές διαφορές (μεταξύ παλαιάς εσοδείας αφενός και νέας εσοδείας αφετέρου). Αυτό όμως δεν συνέβη, χωρίς να μπορούν άλλωστε να επιρριφθούν ευθύνες στις κοινοτικές αρχές σύμφωνα με το σύστημα της οργανώσεως της αγοράς στον τομέα των φρούτων. Θεωρώ, συνεπώς, ορθή στο σύνολο της την άποψη που υιοθετεί και η Επιτροπή, σύμφωνα με την οποία ούτε η έλλειψη εξισωτικών εισφορών, εν όψει του ύψους των τιμών εισαγωγής, ούτε και η παράλειψη καθορισμού τιμών αναφοράς για το μήνα Ιούνιο 1970 καθιστούν ανεπίτρεπτα τα θεσπισθέντα από την Επιτροπή μέτρα διασφαλίσεως.
4. Οι ουσιαστικές προϋποθέσεις των κανονισμών 2513 και 2514
Το ζήτημα με τη μεγαλύτερη βαρύτητα στην εξέταση της παρούσας υπόθεσης είναι αυτό που αναφέρεται στο αν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις που απαιτούνταν κατά τους κανονισμούς 2513 και 2514 του Συμβουλίου για τη θέσπιση μέτρων διασφαλίσεως. Και αυτό αμφισβητήθηκε με διάφορα επιχειρήματα από τις προσφεύγουσες. Επιτρέψτε μου καταρχάς να υπενθυμίσω, πώς τέθηκαν οι εν λόγω προϋποθέσεις.
Η βασική πραγματική προϋπόθεση για τη θέσπιση μέτρων διασφαλίσεως ορίζεται ως εξής από τον κανονισμό 2513: «Αν η αγορά εντός της Κοινότητος υφίσταται ή απειλείται να υποστεί, ως προς ένα ή περισσότερα από τα αναφερόμενα στο άρθρο 1 προϊόντα, σοβαρές διαταραχές λόγω εισαγωγών ή εξαγωγών…» Είναι λοιπόν προφανές ότι αρκεί μία «απειλούμενη» διαταραχή, ότι συνεπώς η κατάσταση κρίσεως δεν χρειάζεται να είναι ήδη ενεστώσα, αλλά αρκεί να μπορεί να προβλεφθεί κατόπιν λογικής προγνώσεως. Περαιτέρω, οι εισαγωγείς πρέπει αναμφίβολα να παίζουν ουσιαστικό ρόλο· πρέπει να ασκούν ή να αναμένεται πως θα ασκήσουν αποφασιστική επιρροή. Ο εκτελεστικός κανονισμός 2514 ορίζει περαιτέρω ότι, προκειμένου να διαπιστωθεί, αν η αγορά απειλείται να υποστεί λόγω εισαγωγών σοβαρές διαταραχές, πρέπει ιδίως να «λαμβάνεται υπόψη» μία σειρά κριτηρίων, πράγμα που — κατά λογική ερμηνεία — δεν μπορεί παρά να σημαίνει, ότι τα κριτήρια αυτά πρέπει να συνεκτιμηθούν, χωρίς να μπορεί να γίνει λόγος για εξαντλητική απαρίθμηση. Τα κριτήρια αυτά είναι: ο όγκος των πραγματοποιηθεισών και ενδεχομένως των προβλεπομένων εισαγωγών ή εξαγωγών, οι διαθέσιμες ποσότητες στην αγορά της Κοινότητας, οι διαπιστωθείσες τιμές για τα εγχώρια προϊόντα στην αγορά της Κοινότητας ή η προβλεπόμενη εξέλιξή τους, ιδίως δε η τάση για υπέρμετρη πτώση, καθώς επίσης — σε περίπτωση που λόγω εισαγωγών επέρχεται ή απειλείται διαταραχή — και οι διαπιστωθείσες τιμές προϊόντων από τρίτες χώρες και προπαντός η τάση για υπέρμετρη πτώση και οι ποσότητες ως προς τις οποίες εφαρμόζονται ή θα μπορούσαν να εφαρμοσθούν μέτρα απόσυρσης. Εν όψει ολοκλήρου του συστήματος αυτού κριτηρίων καθίστανται σαφή τα εξής: Φαίνεται ότι αρκεί μία πρόγνωση όσον αφορά τον αναμενόμενο όγκο εισαγωγών. Περαιτέρω, ως προς τις τιμές των εγχωρίων προϊόντων δεν είναι απαραίτητη η διαπίστωση τάσεως για υπέρμετρη πτώση τους. Το τρίτο κριτήριο που αναφέρθηκε εμπεριέχει περισσότερες εναλλακτικές μορφές, τούτο δε είναι εύλογο, αφού αλλιώς, σε περίπτωση κρίσεως κατά το άρθρο 6 του κανονισμού 159/66 (για την οποία θα γίνει και στη συνέχεια λόγος), δηλαδή σε περιπτώσεις που οι τιμές παρεμβάσεως φθάνουν σε πολύ χαμηλό επίπεδο, δεν θα ήταν δυνατόν να χρησιμοποιηθούν μέτρα διασφαλίσεως έναντι των εισαγωγών. Τέλος, και όσον αφορά τις καταγραφείσες τιμές προϊόντων από τρίτες χώρες, δεν είναι απαραίτητη μία πραγματική τάση υπέρμετρης πτώσεως, αλλά πρέπει να γίνει δεκτό, σύμφωνα και με την άποψη της Επιτροπής, ότι αρκεί και μία απειλούμενη τάση, ακριβώς όπως αρκεί η απειλή σοβαρής διαταραχής της αγοράς για την πλήρωση της κυρίας προϋποθέσεως εφαρμογής της ρήτρας διασφάλισης. Υπό το φως των βασικών αυτών σκέψεων θα πρέπει να εκτιμηθούν τα οικονομικά δεδομένα και προγνωστικά, τα οποία σημειώθηκαν σε σχέση με την κατάσταση της αγοράς μήλων κατά την άνοιξη του έτους 1970 και από τα οποία θα πρέπει να προκύψει το επιτρεπτό ή το — κατά τη γνώμη των προσφευγουσών — μη επιτρεπτό των ληφθέντων μέτρων διασφαλίσεως.
Καταρχάς, δεν αμφισβητείται το γεγονός ότι η παραγωγή μήλων κατά το οικονομικό έτος 1969/70 ήταν εξαιρετικά αυξημένη (ανήλθε περίπου σε 7000000 τόννους) και ότι υπερέβη κατά 550000 τόννους την παραγωγή του οικονομικού έτους 1967/68 κατά το οποίο αποσύρθηκαν από την αγορά πάνω από 300000 τόννοι. Για το λόγο αυτό, την άνοιξη του 1970 υπήρχαν ακόμη αδιάθετα μεγάλα αποθέματα προερχόμενα από την εγχώρια εσοδεία (σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής περίπου 1000000 τόννοι). Αυτό σημαίνει ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη το στοιχείο β του άρθρου 1 του Κανονισμού 2514 του Συμβουλίου και ότι δικαίως προέβη στη διαπίστωση ότι στην αγορά της Κοινότητας υπήρχαν εξαιρετικά μεγάλες ποσότητες επιτραπέζιων μήλων προς διάθεση. Αναμφισβήτητο είναι επίσης, ότι στο Βέλγιο, τη Γαλλία, την Ιταλία και το Λουξεμβούργο υφίστατο την άνοιξη του 1970 κρίση κατά την έννοια του άρθρου 6 του κανονισμού 159/66 και ότι μια τέτοια κρίση επέκειτο και στις Κάτω Χώρες. Τι σημαίνει αυτό; Κατά το άρθρο 6 του κανονισμού 159/66 μπορεί να γίνει λόγος για κρίση, όταν οι καταγραφόμενες τιμές στις αντιπροσωπευτικές αγορές παραγωγής υπολείπονται της τιμής αγοράς όπως έχει διαμορφωθεί μετά την προσαύξησή της κατά 15 % της τιμής βάσεως (όπου η τιμή βάσεως προκύπτει από το μέσο όρο των τιμών που καταγράφηκαν στις αντιπροσωπευτικές αγορές των πλεονασματικών περιοχών με τις χαμηλότερες τιμές και η τιμή αγοράς για τα μήλα ανέρχεται στο 50 έως 55 % της τιμής βάσεως). Σε περιπτώσεις τέτοιων καταστάσεων κρίσεως τα κράτη μέλη χορηγούν ένα οικονομικό αντιστάθμισμα για τα αποσυρόμενα από το εμπόριο αγαθά. Κατά την άνοιξη του 1970, αυτό συνέβη σε μεγάλη έκταση. Εκτός αυτού η κρίση είχε μεγάλη χρονική διάρκεια (μέχρι την 4η Μαΐου στο Λουξεμβούργο, μέχρι την 19η Μαΐου στη Γαλλία και μέχρι την 31η Μαΐου στο Βέλγιο και στην Ιταλία). Επομένως, η Επιτροπή έλαβε υπόψη και το στοιχείο γ του άρθρου 1 του κανονισμού 2514, δηλαδή θεώρησε ορθώς ότι το επίπεδο των εγχωρίων τιμών είχε κατέλθει πολύ (γεγονός που άλλωστε επιβεβαιώνεται από τα στοιχεία που περιέχονται στο παράρτημα Β της ανταπαντήσεως). Έλαβε επίσης υπόψη το δεύτερο εδάφιο του στοιχείου δ του κανονισμού 2514, δηλαδή τις ποσότητες, επί των οποίων εφαρμόστηκαν ή μπορούσαν να εφαρμοστούν μέτρα απόσυρσης. Το γεγονός ότι η αγορά επιτραπέζιων μήλων στην Κοινότητα βρέθηκε πράγματι κατά την άνοιξη του 1970 σε εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση αποδεικνύεται περαιτέρω από μία σειρά προσθέτων δεδομένων. Περιορίζομαι στο να υπενθυμίσω ότι με τον κανονισμό 480/70 το Συμβούλιο επέτρεψε στα κράτη μέλη να χορηγήσουν στους οργανισμούς των παραγωγών οικονομικό αντιστάθμισμα για την προληπτική απόσυρση μήλων από την αγορά. Υπενθυμίζω ότι στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας λόγω του χαμηλού επιπέδου των τιμών ανοίχθησαν πιστώσεις για την προώθηση των πωλήσεων και υπενθυμίζω επίσης τον κανονισμό 2517, σύμφωνα με τον οποίο καταβάλλονται πριμοδοτήσεις εκριζώσεως στους παραγωγούς μήλων, οι οποίοι δηλώνουν ότι παραιτούνται (για ορισμένο χρόνο) της παραγωγής.
Ωστόσο, αυτή δεν είναι παρά η μία όψη των πραγματικών δεδομένων. Σύμφωνα με τον κανονισμό 2514 παίζει παράλληλα ρόλο και ο όγκος των εισαγωγών, οι σχετικές σημειούμενες τιμές και η επίδρασή τους στην εγχώρια αγορά. Όσον αφορά το θέμα αυτό, η Επιτροπή — όπως συνάγεται από τα υπομνήματα τους — ενήργησε κατά κύριο λόγο βάσει προβλέψεων και ανησυχιών, που στηρίζονταν στην πείρα των προηγουμένων ετών. Συνέκρινε την κατάσταση της αγοράς των μηνών Απριλίου, Μαΐου και Ιουνίου του οικονομικού έτους 1967/68 (δηλαδή ενός έτους με πλεόνασμα εγχώριας παραγωγής και χαμηλό επίπεδο τιμών) με την αντίστοιχη κατάσταση του οικονομικού έτους 1968/69 (δηλαδή ενός έτους με κανονική παραγωγή και υψηλότερες τιμές στην εσωτερική αγορά) και κατέληξε στη διαπίστωση ότι οι τιμές εισαγωγής του έτους κατά το οποίο υπήρξε πλεόνασμα παραγωγής υπολείπονταν κατά 20 % των τιμών του οικονομικού έτους 1968/69.κατά το οποίο η παραγωγή ήταν κανονική και πλησίαζαν τις τιμές που σημειώθηκαν στην εσωτερική αγορά κατά τα οικονομικά έτη με κανονική παραγωγή (προβλ. παράρτημα Α της ανταπαντήσεως). Διαπίστωσε, εξάλλου, ότι οι εισαγωγές που είχαν πραγματοποιηθεί την άνοιξη του 1968, ανερχόμενες σε 115000 τόννους, ήταν ανώτερες των εισαγωγών της ανοίξεως του 1969, οπότε είχαν εισαχθεί μόνο 101000 τόννοι. Συνήγαγε έτσι το συμπέρασμα, ότι εν όψει των μειωμένων τιμών στην εσωτερική αγορά, έπρεπε να αναμένονται και κατά το πλεονασματικό έτος 1969/70 μειωμένες τιμές για τα εισαγόμενα προϊόντα και ανάλογη αύξηση των εισαγωγών (αυτό επιβεβαιώνεται από τις μετέπειτα υποβληθείσες αιτήσεις χορηγήσεως αδειών εισαγωγής). Φαίνεται πράγματι δύσκολο να αμφισβητηθεί η ορθότητα της ανωτέρω υποθέσεως, ιδίως δε αν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι κατά το έτος 1970 ελήφθη για πρώτη φορά απόφαση περί ελευθερώσεως των εισαγωγών, πράγμα που από μόνο του προοιώνιζε αύξηση των εισαγωγών.
Κατόπιν τούτου δεν απομένει να εξεταστεί παρά ο ισχυρισμός των προσφευγουσών, σύμφωνα με τον οποίο είναι άλλη στην πραγματικότητα η αγορά των εισαγομένων μήλων νέας εσοδείας και άλλη, σαφώς διαχωρισμένη, η αγορά των εγχωρίων μήλων παλαιάς εσοδείας, ότι μεταξύ των δύο κατηγοριών δεν είναι δυνατό να υπάρξει σχέση υποκαταστάσεως και ότι δεν μπορεί, κατά συνέπεια, να θεωρηθεί ότι οι εισαγωγές μήλων από τρίτες χώρες επηρεάζουν την αγορά των εγχωρίων προϊόντων. Οι προσφεύγουσες επικαλέστηκαν σχετικά διαφορές ποιότητας και τιμής, καθώς και τον όγκο των εισαγωγών μήλων από τρίτες χώρες. Ωστόσο, και στο σημείο αυτό θα πρέπει μάλλον να υιοθετηθεί η άποψη της Επιτροπής. Η τελευταία αντιτάσσει καταρχάς βάσιμα στις προσφεύγουσες ότι τα στοιχεία που επικαλούνται, αναφερόμενες στις σχέσεις των διαφόρων τιμών (σύμφωνα με τα οποία οι τιμές εισαγωγής ήταν κατά 100 % ανώτερες των τιμών στην εσωτερική αγορά), έχουν μικρή αποδεικτική αξία, γιατί αναφέρονται σε περίοδο κατά την οποία τα κοινοτικά μέτρα διασφαλίσεως είχαν ήδη τεθεί σε ισχύ, και ως εκ τούτου η προσφορά μήλων από τρίτες χώρες ήταν περιορισμένη. Το ίδιο ισχύει και για τα στοιχεία που επικαλούνται οι προσφεύγουσες σχετικά με τις εισαχθείσες ποσότητες, ως προς τις οποίες πρέπει εξάλλου να παρατηρηθεί, ότι πρέπει να συσχετισθούν με τον όγκο των πωλήσεων της οικείας περιόδου, συνεπώς όχι ολοκλήρου του οικονομικού έτους (οπότε η διαφορά που προκύπτει ανέρχεται σε ποσοστό 10 % και όχι 5 %). Πέραν αυτού μπορεί σε αντίκρουση του αποκλεισμού οποιασδήποτε δυνατότητας αλληλοϋποκαταστάσεως των προϊόντων των δύο ανωτέρω κατηγοριών (η ίδια η Επιτροπή υποστηρίζει, όπως είναι γνωστό, την ύπαρξη τέτοιας δυνατότητας μόνο σε ορισμένη έκταση) θα μπορούσε να γίνει επίκληση της κρίσεως του μέσου καταναλωτή. Σε κάθε περίπτωση δεν αντιλαμβάνομαι πώς θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι μήλα του ιδίου είδους δεν θα ήταν δυνατόν να αλληλοϋποκατασταθούν, εφόσον πρόκειται αφενός για προϊόντα της νέας εσοδείας και αφετέρου για προϊόντα προηγουμένης εσοδείας, των οποίων η ποιότητα δεν πρέπει να λησμονείται ότι μπορεί, χάρη σε νέες μεθόδους συντηρήσεως, να διατηρείται επί μακρό χρονικό διάστημα. Στην πραγματικότητα ο παντελής αποκλεισμός της δυνατότητας αλληλοϋποκαταστάσεως είναι για μήλα διαφορετικής εσοδείας τόσο άστοχος, όσο και για μήλα της ιδίας εσοδείας ως προς τα οποία πολλές φορές παρατηρούνται σημαντικές διαφορές τιμής (όπως απέδειξε η Επιτροπή με τη βοήθεια των τιμών αναφοράς, συνεπώς των μέσων τιμών). Περαιτέρω, προς ενίσχυση της ορθότητας της απόψεως της Επιτροπής, δηλαδή της ορθότητας της θέσεως, ότι οι εισαγωγές μήλων επηρέασαν την εγχώρια αγορά, μπορεί ιδίως να επισημανθεί η ήδη αναφερθείσα πείρα των παρελθόντων ετών. Δεν μπορεί πράγματι να αμφισβητηθεί σοβαρά, ότι οι πίνακες που κατήρτισε η Επιτροπή επί της εξελίξεως των εισαγωγών (όπου αναγράφονταν οι οικείες ποσότητες και τιμές) και της σχέσεως αυτών με την εγχώρια αγορά και τις τιμές της είναι επαρκώς διαφωτιστικοί επί του θέματος.
Αν, τέλος, σκεφθεί κανείς ότι, παρά την έλλειψη διατάξεως ανάλογης προς αυτήν του άρθρου 33 της Συνθήκης ΕΚΑΧ, πρέπει και ως προς τις οικονομικής φύσεως διεργασίες στο χώρο της ΕΟΚ να ισχύσουν παρόμοιες αρχές, ότι κατά συνέπεια το Δικαστήριο δεν μπορεί να προβεί σε διεξοδική εκτίμηση των οικονομικής φύσεως θεμάτων, αλλά πρέπει ουσιαστικά να περιοριστεί στην εξέταση του ζητήματος, αν η εκτίμηση της καταστάσεως στην οποία προέβη η Επιτροπή φαίνεται, με βάση τα στοιχεία που τέθηκαν υπόψη του, αντικειμενική και εύλογη, το τελικό συμπέρασμα δεν μπορεί παρά να δικαιώσει την Επιτροπή. Δεν αμφισβητείται το ότι η κατάσταση κρίσεως που προκλήθηκε από μία εξαιρετικά πλούσια εγχώρια εσοδεία, σε περίπτωση μη περιορισμού των εισαγωγών σε μειούμενες προφανώς, τιμές, θα είχε επιδεινωθεί (έστω και αν η επιδείνωση αυτή δεν συνίστατο παρά σε αύξηση των μέτρων παρεμβάσεως). Κατά συνέπεια, δεν είναι δυνατόν να επιτιμηθεί η θέσπιση μέτρων διασφαλίσεως το Μάρτιο του 1970 και η διατήρησή τους σε ισχύ κατά τη διάρκεια της περιόδου που ενδιαφέρει εν προκειμένω (στο σημείο αυτό, εκτός από την παράταση της διαρκείας της κρίσεως, αρκεί να υπομνησθεί το γεγονός, ότι κατά το μήνα Ιούνιο έμεναν ακόμη αδιάθετες μεγάλες ποσότητες προς πώληση και για το λόγο αυτό, σε αντίθεση προς το συνήθως συμβαίνον, καθορίστηκε τιμή βάσεως για το μήνα Ιούνιο).
5. Έλλειψη επαρκούς αιτιολογίας
Η νομιμότητα των προσβαλλομένων μέτρων δεν εξαρτάται ωστόσο μόνον από τη συνδρομή των ουσιαστικών προϋποθέσεων των κανονισμών 2513 και 2514. Είναι επίσης αναγκαία μία επαρκής αιτιολογία. Αυτή κατά την άποψη των προσφευγουσών ελλείπει επίσης. Θεωρούν την αιτιολογία των κανονισμών 459 και 565 ανεπαρκή, αντιφατική και ακατάληπτη για το λόγο ότι δεν προκύπτει αν πληρούνται οι προϋποθέσεις που θέτουν οι κανονισμοί 2513 και 2514, επειδή δεν γίνεται καμία μνεία του θέματος της δυνατότητας αλληλοϋποκαταστάσεως των εν λόγω προϊόντων και επειδή δεν καθίσταται σαφές αν η Επιτροπή έλαβε υπόψη μία τάση υπέρμετρης πτώσεως των τιμών στην αγορά τόσο των εγχωρίων, όσο και των εισαγομένων μήλων.
Επί του ισχυρισμού αυτού πρέπει να λεχθεί πρώτον ότι, καταρχήν η — ορθώς νοουμένη — υποχρέωση αιτιολογήσεως επιτάσσει μόνο την παράθεση των νομικών και πραγματικών λόγων, στους οποίους στηρίζεται κάποιο μέτρο κατά τη γνώμη της αρχής που το θέσπισε και όχι την αντίκρουση όλων των νοητών αντιρρήσεων και οπωσδήποτε ούτε τη χρησιμοποίηση του τρόπου διατυπώσεως του νόμου. Η εν λόγω αρχή αποκτά ιδιαίτερη σημασία εν όψει της τάσεως για υπέρμετρη πτώση των τιμών στην αγορά εισαγομένων μήλων, η οποία κατά την άποψη της Επιτροπής δεν ήταν απαραίτητο να συμβεί, αλλά η οποία δεν ήταν δυνατόν να αγνοηθεί (και σχετικά με την οποία μπορεί στο σημείο αυτό να γίνει λόγος για σιωπηρή επίκληση της καταστάσεως προηγουμένων ετών εκ μέρους της Επιτροπής). Πρέπει, περαιτέρω, κατά τη νομολογία (πρβλ. π.χ. υπόθεση 16/65) να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν είχε στη διάθεσή της παρά προθεσμία 24 ωρών για την προπαρασκευή και θέσπιση του επιδίκου μέτρου διασφαλίσεως. Είναι αυτονόητο ότι το γεγονός αυτό επιβάλλει τη χρησιμοποίηση άλλων κριτηρίων για την αξιολόγηση της εν λόγω αιτιολογίας από τα ισχύοντα για πράξεις που εκδίδονται μετά από κανονική επεξεργασία. Εξάλλου, δεν πρέπει να παραβλέπεται το γεγονός, ότι λόγω της σχέσεως που συνδέει τους κανονισμούς 565 και 686 με τον κανονισμό 459, μάλλον ενδείκνυται να κριθεί η αιτιολογία των νομοθετικών αυτών κειμένων στο σύνολό της. Αν ληφθούν υπόψη όλα αυτά, είναι πολύ δύσκολο να γίνει λόγος στην προκειμένη περίπτωση για έλλειψη επαρκούς αιτιολογίας. Υπενθυμίζω μόνο, ότι ο κανονισμός 459 αναφέρεται στον όγκο της παραγωγής μήλων στην Κοινότητα (ο οποίος συγκρίνεται προς το ύψος της παραγωγής προηγουμένων ετών), ότι επισημαίνει την ύπαρξη αποθεμάτων και την ανάγκη μέτρων παρέμβασης, ότι αναφέρεται στην κατάσταση κρίσεως που επικρατεί σε πολλά κράτη μέλη, στον όγκο των εισαγωγών μήλων, στη δυνατότητα υποκαταστάσεως των προϊόντων εγχώριας παραγωγής από εισαγόμενα καθώς επίσης και στη μείωση των καταγραφεισών τιμών και στην αύξηση των ποσοτήτων που πρέπει να αποσυρθούν από την αγορά. Επιπλέον, στον κανονισμό 565 γίνεται λόγος για τις ποσότητες για τις οποίες έχουν υποβληθεί αιτήσεις χορηγήσεως αδείας. Το να μη θεωρηθούν τα στοιχεία αυτά ως επαρκής αιτιολογία σημαίνει θέση υπερβολικά αυστηρών προϋποθέσεων τηρήσεως της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως.
Συνεπώς, οι προσβαλλόμενες πράξεις δεν είναι δυνατόν να κριθούν παράνομες ούτε για τυπικούς λόγους.
6. Νόθευση του ανταγωνισμού
Μ' έναν τελευταίο λόγο ακυρώσεως οι προσφεύγουσες εκφράζουν, τέλος, την άποψη ότι το θεσπισθέν μέτρο διασφαλίσεως, περιορίζοντας τις εισαγωγές και επικαλούμενο προγενέστερες χρονικές περιόδους αναφοράς, πάγωσε και νόθευσε τις σχέσεις ελεύθερου ανταγωνισμού. Ότι, πέραν αυτού απέκλεισε τη δυνατότητα διενεργείας εισαγωγών στις επιχειρήσεις, οι οποίες δεν είχαν πραγματοποιήσει εισαγωγές κατά την περίοδο αναφοράς (το οποίο έχει σημασία μόνο για την προσφεύγουσα στην υπόθεση 44/70). Κατά συνέπεια, παραβιάστηκαν οι τεθειμένες στα άρθρα 3, στ, 85 και 86 της Συνθήκης ΕΟΚ αρχές.
Σε σχέση με τον ισχυρισμό αυτό πρέπει καταρχάς να αναγνωριστεί, ότι πράγματι δεν είναι δυνατόν να αποκρουστεί ορισμένη δυσμενής επίδραση των προσβαλλομένων μέτρων στις σχέσεις ελευθέρου ανταγωνισμού. Ωστόσο δεν καθίσταται για το λόγο αυτό χωρίς άλλο βάσιμος ο ισχυρισμός περί παραβάσεως της Συνθήκης και παρανομίας των θεσπισθέντων μέτρων. Αναμφισβήτητα θα πρέπει να γίνει δεκτή η άποψη της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία η τελευταία δεν δεσμεύεται κατά τρόπο απόλυτο και αποκλειστικό από τις προαναφερθείσες αρχές. Αυτό προκύπτει από το άρθρο 3 της Συνθήκης ΕΟΚ, όπου γίνεται λόγος όχι μόνο για την εγκαθίδρυση καθεστώτος ανόθευτου ανταγωνισμού, αλλά και για τη θέσπιση κοινής πολιτικής στον τομέα της γεωργίας. Μπορεί, εξάλλου, να γίνει επίκληση της περιεχομένης στο άρθρο 42 της Συνθήκης επιφυλάξεως ως προς τους κανόνες του ανταγωνισμού, η οποία μάλλον αφορά και την κοινή οργάνωση των αγορών και τα γεωργικά προϊόντα στα οποία αναφέρεται. Μπορεί να τεθεί κατά συνέπεια το ερώτημα, αν η Επιτροπή, στην προ-σπάθειά της να εναρμονίσει τους προαναφερθέντες διαφόρους στόχους της Συνθήκης, προσέδωσε κακώς προτεταιότητα σε κάποιον απ' αυτούς. Κάτι τέτοιο όμως είναι δύσκολο να υποστηριχθεί. Αφενός παραμένει οπωσδήποτε, ακόμη και μετά την εισαγωγή των μέτρων διασφαλίσεως ως προς τα εισαγόμενα μήλα που μας ενδιαφέρουν εν προκειμένω, κάποιος χώρος για λειτουργία του ανταγωνισμού. Αφετέρου, πρέπει να γίνει δεκτό, ότι εξαιρετικές περιστάσεις μπορούν να δικαιολογήσουν τη λήψη ειδικών μέτρων. Κατά την εκτίμησή τους, καθώς και το γεγονός ότι περιορίζονται στη ρύθμιση των εισαγωγών μήλων από το νότιο ημισφαίριο (ενώ οι εμπορικές δραστηριότητες των εισαγωγικών επιχειρήσεων πολύ σπάνια περιορίζονται ειδικά στον τομέα αυτό). Το γεγονός ότι η Επιτροπή, ενόψει της καταστάσεως αυτής, έδωσε το προβάδισμα στα συμφέροντα των αναγνωρισμένων εισαγωγικών επιχειρήσεων που είχαν δραστηριοποιηθεί νωρίτερα έναντι των συμφερόντων επιχειρήσεων, οι οποίες θέλησαν για πρώτη φορά να προβούν σε εισαγωγές το 1970, ασφαλώς δεν δικαιολογεί τον ισχυρισμό περί παραβιάσεως μιας αρχής της Συνθήκης. Δεδομένου, περαιτέρω, ότι, όσον αφορά άλλα μέτρα που θα μπορούσαν να επινοηθούν για την προστασία της αγοράς μήλων, οι προσφεύγουσες διατύπωσαν ορισμένες μόνο γενικές προτάσεις, χωρίς όμως να καταδείξουν ότι θα ήταν επίσης εφαρμόσιμες και ότι θα απέ-βαιναν λιγότερο επιβλαβείς για τους ενδιαφερομένους, επί του τελευταίου λόγου ακυρώσεως θα ήθελα συνοπτικά να εκφράσω την άποψη, ότι τα προσβαλλόμενα μέτρα διασφαλίσεως δεν είναι δυνατόν να ακυρωθούν ούτε με επίκληση των αρχών του ανόθευτου ανταγωνισμού.
III — Ανακεφαλαίωση
Εν όψει των ανωτέρω, καταλήγω στο εξής συμπέρασμα: Οι υποβληθείσες προσφυγές πρέπει, αντίθετα προς την άποψη της Επιτροπής, να θεωρηθούν παραδεκτές. Ωστόσο, δεν είναι βάσιμες και ως εκ τούτου είναι απορριπτέες.
(
*1
)	Γλώσσα του προποτύπου: η γερμανική.
(
1
)	ABl. L 74 της 3.4.1970.
(
2
)	ABl. L 80 της 10.4.1970.
(
3
)	ABl. L 84 της 16.4.1970.
(
4
)	ABl. L 90 της 24.4.1970.
(
5
)	ABl. L 96 της 30.4.1970.
(
6
)	ABl. L 101 της 7.5.1970.
(
7
)	ABl. L 105 της 15.5.1970.
(
8
)	ABl. L 110 της 22.5.1970.
(
9
)	ABl. L 116 της 29.5.1970.
(
10
)	ABl. L 112 της 5.6.1970.
(
11
)	ABl. L 135 της 20.6.1970.