Υπόθεση C-85/15 P
Feralpi Holding SpA
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής
«Αίτηση αναιρέσεως – Συμπράξεις – Ιταλοί παραγωγοί ράβδων οπλισμού σκυροδέματος – Καθορισμός των τιμών, καθώς και περιορισμός και έλεγχος της παραγωγής και των πωλήσεων – Παράβαση του άρθρου 65 ΑΧ – Ακύρωση της αρχικής αποφάσεως από το Γενικό Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Επανέκδοση της αποφάσεως βάσει του κανονισμού (ΕΚ) 1/2003 – Έλλειψη νέας ανακοινώσεως των αιτιάσεων – Μη διενέργεια ακροάσεως μετά την ακύρωση της αρχικής αποφάσεως – Διάρκεια των επιμέρους σταδίων της ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου διαδικασίας»
Περίληψη – Απόφαση του Δικαστηρίου (ένατο τμήμα)
της 21ης Σεπτεμβρίου 2017
1.        Ανταγωνισμός – Διοικητική διαδικασία – Σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας – Περιεχόμενο της αρχής – Ακύρωση μιας πρώτης αποφάσεως της Επιτροπής που διαπιστώνει παράβαση – Έκδοση νέας αποφάσεως με άλλη νομική βάση και στηριζόμενη σε προγενέστερες προπαρασκευαστικές πράξεις – Επιτρέπεται – Υποχρέωση της Επιτροπής να προβεί σε νέα ανακοίνωση αιτιάσεων – Δεν υφίσταται – Υποχρέωση να διοργανώσει νέα ακρόαση – Παράβαση – Συνέπειες
(Άρθρο 65 ΑΧ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρα 7 § 1 και 23 § 2· κανονισμός 773/2004 της Επιτροπής, άρθρα 12 και 14)
2.        Ένδικη διαδικασία – Διάρκεια της ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου διαδικασίας – Εύλογος χρόνος – Διαφορά αφορώσα την ύπαρξη παραβάσεως των κανόνων του ανταγωνισμού – Υπέρβαση του εύλογου χρόνου – Συνέπειες – Εξωσυμβατική ευθύνη – Σύνθεση του δικαστικού σχηματισμού
(Άρθρο 65 ΑΧ· άρθρα 256 § 1 ΣΛΕΕ, 268 ΣΛΕΕ και 340, εδ. 2, ΣΛΕΕ· Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 47, εδ. 2)
1.      Όταν, κατόπιν ακυρώσεως μιας αποφάσεως εκδοθείσας βάσει των διατάξεων της Συνθήκης ΕΚΑX και διαπιστώνουσας παράβαση του άρθρου 65 ΑΧ, η Επιτροπή επανεκδίδει, μετά τη λήξη της ισχύος της Συνθήκης αυτής, την ακυρωθείσα απόφαση στηριζόμενη στα άρθρα 7, παράγραφος 1, και 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, η διαδικασία που οδήγησε στην εν λόγω νέα απόφαση πρέπει να είναι σύμφωνη προς τους διαδικαστικούς κανόνες που προβλέπονται από τον ως άνω κανονισμό, ακόμα και αν η διαδικασία αυτή άρχισε πριν από την έναρξη της ισχύος του.
Δεδομένου ότι η διαδικασία αντικαταστάσεως μιας ακυρωθείσας πράξεως μπορεί καταρχήν να συνεχιστεί από το συγκεκριμένο σημείο στο οποίο σημειώθηκε η παρανομία, η Επιτροπή δεν έχει την υποχρέωση να εκδώσει νέα ανακοίνωση των αιτιάσεων πριν επανεκδώσει απόφαση διαπιστώνουσα παράβαση του άρθρου 65 ΑΧ, σε περίπτωση ακυρώσεως λόγω αναρμοδιότητας της Επιτροπής προς έκδοσή της βάσει των διατάξεων της Συνθήκης ΕΚΑX, που δεν ίσχυε πλέον κατά την ημερομηνία εκδόσεως της αποφάσεως αυτής.
Υπό το διαδικαστικό καθεστώς του κανονισμού 1/2003, όπως αυτό επεξηγείται με τον κανονισμό 773/2004, σχετικά με τη διεξαγωγή από την Επιτροπή των διαδικασιών δυνάμει των άρθρων [101 και 102 ΣΛΕΕ], προβλέπεται ωστόσο ότι οι αρμόδιες για τον ανταγωνισμό αρχές των κρατών μελών καλούνται να λάβουν μέρος στην ακρόαση η οποία, κατόπιν αιτήσεως των αποδεκτών μιας ανακοινώσεως των αιτιάσεων, έπεται της εκδόσεως της ανακοινώσεως αυτής. Επομένως, η Επιτροπή είναι υποχρεωμένη, κατ’ εφαρμογήν των άρθρων 12 και 14 του κανονισμού 773/2004, να δώσει στους ενδιαφερομένους την ευκαιρία να αναπτύξουν τα επιχειρήματά τους κατά τη διάρκεια ακροάσεως στην οποία έχουν κληθεί οι αρμόδιες για τον ανταγωνισμό αρχές των κρατών μελών.
Λαμβανομένης υπόψη της σημασίας, στο πλαίσιο της διαδικασίας την οποία προβλέπουν οι κανονισμοί 1/2003 και 773/2004, της διοργανώσεως ακροάσεως, κατόπιν αιτήσεως των ενδιαφερομένων, στην οποία καλούνται, σύμφωνα με το άρθρο 14, παράγραφος 3, του τελευταίου κανονισμού, οι αρμόδιες για τον ανταγωνισμό αρχές των κρατών μελών, η παράλειψη διοργανώσεως μιας τέτοιας ακροάσεως συνιστά παράβαση ουσιώδους τύπου. Καθόσον δεν έγινε σεβαστό το προβλεπόμενο από τον κανονισμό 773/2004 δικαίωμα για μια τέτοια ακρόαση, η επιχείρηση της οποίας τα δικαιώματα παραβιάστηκαν με τον τρόπο αυτόν δεν απαιτείται να αποδείξει ότι η εν λόγω παραβίαση μπορούσε να έχει συνέπειες σε βάρος της όσον αφορά την εξέλιξη της διαδικασίας και το περιεχόμενο της επίδικης αποφάσεως. Επομένως, η ως άνω διαδικασία πάσχει οπωσδήποτε, ανεξαρτήτως των ενδεχομένως δυσμενών για την ενδιαφερόμενη επιχείρηση συνεπειών που μπορούν να απορρέουν από μια τέτοια παραβίαση.
(βλ. σκέψεις 26, 28, 31, 32, 36, 38, 42, 43, 45-47)
2.      Βλ. το κείμενο της αποφάσεως.
(βλ. σκέψη 54)