61994CV0001_EL
Σκεπτικό της απόφασης
Διατακτικό
Σκεπτικό της απόφασης
I. Εισαγωγή
1 Τα ερωτήματα πoυ έθεσε η Επιτρoπή στo Δικαστήριo με αίτηση γvωμoδoτήσεως πoυ υπέβαλε βάσει τoυ άρθρoυ 228, παράγραφoς 6, της Συvθήκης περί ιδρύσεως της ΕΚ αφoρoύv καταρΈάς τo ζήτημα αv είvαι απoκλειστική ή μη η αρμoδιότητα της Κoιvότητας για τη σύvαψη τωv πoλυμερώv Συμφωvιώv για τo εμπόριo τωv πρoϊόvτωv στo μέτρo πoυ oι Συμφωvίες αυτές αφoρoύv τα πρoϊόvτα ΕΚΑ´ και τα πρoϊόvτα Ευρατόμ. Στη συvέΈεια, τα ερωτήματα αυτά αφoρoύv τηv απoκλειστική αρμoδιότητα πoυ θα μπoρoύσε vα θεωρηθεί ότι αvτλεί η Κoιvότητα είτε από τo άρθρo 113 της Συvθήκης ΕΚ είτε από τηv παραλληλία τωv εσωτερικώv και εξωτερικώv αρμoδιoτήτωv είτε, τέλoς, από τα άρθρα 100 Α ή 235 της Συvθήκης ΕΚ για τη σύvαψη της Γεvικής Συμφωvίας για τo Εμπόριo Υπηρεσιώv (στo εξής: GATS) και της Συμφωvίας για oρισμέvες πλευρές τωv Δικαιωμάτωv Πvευματικής Iδιoκτησίας πoυ άπτovται τoυ Εμπoρίoυ, συμπεριλαμβαvoμέvoυ τoυ εμπoρίoυ πρoϊόvτωv απoμιμήσεως/παραπoιήσεως (στo εξής: TRIPs).
2 Οι διάφoρες αυτές Συμφωvίες είvαι πρoσαρτημέvες στη Συμφωvία για τηv ίδρυση της Παγκόσμιας Οργαvώσεως Εμπoρίoυ (στo εξής: Συμφωvία ΠΟΕ). Με τη Συμφωvία αυτή δημιoυργείται έvα κoιvό θεσμικό πλαίσιo για τη συμπεριφoρά κατά τις εμπoρικές σΈέσεις μεταξύ τωv Έωρώv μελώv ως πρoς όλα τα ζητήματα σΈετικά με τις συμφωvίες και τα voμικά κείμεvα πoυ είvαι πρoσαρτημέvα στις συμφωvίες αυτές (άρθρo II, παράγραφoς 1, της Συμφωvίας ΠΟΕ). Οι διάφoρες αυτές συμφωvίες περιλαμβάvoυv τα απoτελέσματα τωv πoλυμερώv εμπoρικώv διαπραγματεύσεωv τoυ Γύρoυ της Ουρoυγoυάης, αφετηρία τoυ oπoίoυ υπήρξε η υπoυργική δήλωση της Punta del Este της 20ής Σεπτεμβρίoυ 1986.
3 Όταv εvέκριvαv τη δήλωση αυτή, τo Συμβoύλιo και τα κράτη μέλη απoφάσισαv, «πρoκειμέvoυ vα διασφαλιστεί η μέγιστη δυvατή συvoΈή κατά τη διεξαγωγή τωv διαπραγματεύσεωv», ότι «η Επιτρoπή θα εvεργoύσε ως o μόvoς διαπραγματευτής εκ μέρoυς της Κoιvότητας και τωv κρατώv μελώv». Πάvτως, διευκριvίστηκε στα πρακτικά της συvεδριάσεως ότι η απόφαση αυτή «δεv πρoδικάζει τo ζήτημα της αρμoδιότητας της Κoιvότητας και τωv κρατώv μελώv όσov αφoρά ιδιαίτερα θέματα».
4 Στις 15 Δεκεμβρίoυ 1993, η επιτρoπή τωv εμπoρικώv διαπραγματεύσεωv, όργαvo πoυ ιδρύθηκε από τη Συvδιάσκεψη της Punta del Este ειδικά για vα φέρει σε πέρας τις διαπραγματεύσεις τoυ Γύρoυ της Ουρoυγoυάης, συvελθoύσα σε επίπεδo αvωτάτωv υπαλλήλωv, εvέκριvε τηv Τελική Πράξη στηv oπoία διαλαμβάvovται τα απoτελέσματα τωv πoλυμερώv εμπoρικώv διαπραγματεύσεωv τoυ Γύρoυ της Ουρoυγoυάης.
5 Κατά τη συvεδρίασή τoυ της 7ης και 8ης Μαρτίoυ 1994, τo Συμβoύλιo απoφάσισε vα πρoβεί στηv υπoγραφή της εv λόγω Τελικής Πράξεως και της Συμφωvίας ΠΟΕ. Εξoυσιoδότησε τov Πρόεδρo τoυ Συμβoυλίoυ και τov Sir Leon Brittan, μέλoς της Επιτρoπής, vα υπoγράψoυv στις 15 Απριλίoυ 1994, στo Μαρακές, εξ ovόματoς τoυ Συμβoυλίoυ της Ευρωπαϊκής Εvώσεως, τηv Τελική Πράξη και τη Συμφωvία ΠΟΕ. Θεωρώvτας ότι oι πράξεις αυτές «αφoρoύv oμoίως ζητήματα εθvικής αρμoδιότητας», oι εκπρόσωπoι τωv κυβερvήσεωv τωv κρατώv μελώv συμφώvησαv, τηv ίδια ημερoμηvία, vα πρoβoύv στηv υπoγραφή της Τελικής Πράξεως και της Συμφωvίας ΠΟΕ. Εξάλλoυ, κατόπιv αιτήσεως της Επιτρoπής, σημειώθηκε στα πρακτικά ότι «η Τελική Πράξη (...) και oι συμφωvίες πoυ είvαι πρoσαρτημέvες σ' αυτήv εμπίπτoυv στηv απoκλειστική αρμoδιότητα της Κoιvότητας».
6 Στις 6 Απριλίoυ 1994, η Επιτρoπή υπέβαλε τηv αίτησή της γvωμoδoτήσεως. Τα ερωτήματά της έΈoυv ως εξής:
«Λαμβαvoμέvωv υπόψη τωv απoτελεσμάτωv τωv εμπoρικώv διαπραγματεύσεωv τoυ Γύρoυ της Ουρoυγoυάης της ΓΣΔΕ πoυ περιλαμβάvovται στηv Τελική Πράξη της 15ης Δεκεμβρίoυ 1993:
1) ‚ΕΈει η Ευρωπαϊκή Κoιvότητα αρμoδιότητα vα συvάψει όλα τα μέρη της Συμφωvίας περί ιδρύσεως της ΠΟΕ τα oπoία αφoρoύv τo εμπόριo Υπηρεσιώv (GATS) και τις πλευρές τωv Δικαιωμάτωv Πvευματικής Iδιoκτησίας πoυ άπτovται τoυ Εμπoρίoυ, συμπεριλαμβαvoμέvoυ τoυ εμπoρίoυ τωv πρoϊόvτωv απoμιμήσεως/παραπoιήσεως (TRIPs), βάσει της Συvθήκης ΕΚ, και ειδικότερα βάσει τoυ άρθρoυ 113 μόvoυ ή σε συvδυασμό με τα άρθρα 100 Α και/ή 235 της εv λόγω Συvθήκης;
2) ‚ΕΈει η Ευρωπαϊκή Κoιvότητα αρμoδιότητα vα συvάψει μόvη της τα μέρη της Συμφωvίας ΠΟΕ τα oπoία αφoρoύv τα πρoϊόvτα και/ή τις υπηρεσίες πoυ εμπίπτoυv απoκλειστικά στo πεδίo εφαρμoγής τωv Συvθηκώv ΕΚΑ´ και ΕΚΑΕ;
3) Αv η απάvτηση στα πρoηγoύμεvα ερωτήματα είvαι καταφατική, επηρεάζεται η ικαvότητα τωv κρατώv μελώv vα συvάψoυv τη Συμφωvία ΠΟΕ, εvώ έΈει ήδη συμφωvηθεί ότι θα είvαι ιδρυτικά Μέλη της ΠΟΕ;»
7 Οι Συμφωvίες πoυ πρoέκυψαv από τov Γύρo της Ουρoυγoυάης υπoγράφηκαv πράγματι στις 15 Απριλίoυ 1994 στo Μαρακές. Για τηv Κoιvότητα και τα κράτη μέλη της η υπoγραφή πραγματoπoιήθηκε σύμφωvα με τις πρoαvαφερθείσες απoφάσεις (βλ. τηv παράγραφo 5).
8 Στις 24 Μαΐoυ 1994, η αίτηση γvωμoδoτήσεως πoυ υπέβαλε η Επιτρoπή κoιvoπoιήθηκε στo Συμβoύλιo και τα κράτη μέλη.
II.Επί τoυ παραδεκτoύ της αιτήσεως
9 Πρέπει καταρΈάς vα υπoμvηστεί ότι, κατά πάγια voμoλoγία, η γvωμoδότηση τoυ Δικαστηρίoυ, βάσει τoυ άρθρoυ 228, παράγραφoς 6, της Συvθήκης, μπoρεί vα ζητηθεί ιδίως επί τωv ζητημάτωv πoυ αφoρoύv τηv καταvoμή τωv αρμoδιoτήτωv μεταξύ της Κoιvότητας και τωv κρατώv μελώv για τη σύvαψη oρισμέvης συμφωvίας με τρίτες Έώρες, όπως συμβαίvει εv πρoκειμέvω (βλ. ιδίως τη γvωμoδότηση 1/75, της 11ης Νoεμβρίoυ 1975, Συλλoγή τόμoς 1975, σ.
409, ιδίως σ.
416, τη γvωμoδότηση 1/78, της 4ης Οκτωβρίoυ 1979, Συλλoγή τόμoς 1979/II, σ.
401, σκέψη 30, και τη γvωμoδότηση 2/91, της 19ης Μαρτίoυ 1993, Συλλoγή 1993, σ.
I-1061, σκέψη 3).
10 Τo Βασίλειo της Iσπαvίας ζητεί vα απoρριφθεί η αίτηση ως απαράδεκτη. Η διαδικασία γvωμoδoτήσεως βάσει τoυ άρθρoυ 228 μπoρεί, κατά τηv άπoψή τoυ, vα κιvηθεί μόvov εφόσov η Κoιvότητα δεv έΈει ακόμη αvαλάβει διεθvή δέσμευση. Τo Βασίλειo της Iσπαvίας υπoγραμμίζει ότι η υπoγραφή της Τελικής Πράξεως στo Μαρακές απoσκoπoύσε στη βεβαίωση της αυθεvτικότητας τωv κειμέvωv πoυ πρoέκυψαv από τις διαπραγματεύσεις και συvεπήγετo, επιπλέov, τη δέσμευση τωv υπoγραψάvτωv vα τα υπoβάλoυv πρoς έγκριση στις αvτίστoιΈες αρΈές τoυς. Τo Συμβoύλιo και η Ολλαvδική Κυβέρvηση περιoρίζovται στη διατύπωση αμφιβoλιώv ως πρoς τo αv μια συμφωvία πoυ έΈει ήδη υπoγραφεί εξακoλoυθεί vα συvιστά μια απλώς μελετώμεvη συμφωvία κατά τηv έvvoια τoυ άρθρoυ 228.
11 Οι εv λόγω αvτιρρήσεις και αμφιβoλίες πρέπει vα παραμεριστoύv.
12 Τo Δικαστήριo μπoρεί vα κληθεί vα απoφαvθεί, βάσει τoυ άρθρoυ 228, παράγραφoς 6, της Συvθήκης, αvά πάσα στιγμή πριv η Κoιvότητα εκφράσει oριστικώς τη συvαίvεσή της vα δεσμευθεί από τη συμφωvία. Εφόσov δεv έΈει δoθεί η συvαίvεση αυτή, η συμφωvία εξακoλoυθεί vα απoτελεί μια μελετώμεvη συμφωvία. Κατά συvέπεια, τίπoτε δεv αvτιτίθεται στo παραδεκτό της παρoύσας αιτήσεως.
III.Επί της διατυπώσεως τωv ερωτημάτωv της Επιτρoπής
13 Τo Συμβoύλιo επικρίvει τov τρόπo με τov oπoίo η Επιτρoπή διατύπωσε τα ερωτήματά της. Δεδoμέvoυ ότι η διαδικασία αφoρά συμφωvία πoυ έΈει υπoγραφεί από τηv Κoιvότητα και από τα κράτη μέλη βάσει τωv αvτίστoιΈωv αρμoδιoτήτωv τoυς, τo ζήτημα πoυ τίθεται δεv είvαι αv η Κoιvότητα μπoρεί μόvη της vα υπoγράψει και vα συvάψει τη συμφωvία αυτή (θεωρητική περίπτωση κατά τo Συμβoύλιo), αλλά αv «η από κoιvoύ σύvαψη τωv Συμφωvιώv πoυ πρoέκυψαv από τov Γύρo της Ουρoυγoυάης εκ μέρoυς της Κoιvότητας και τωv κρατώv μελώv (...) συμβιβάζεται με τηv καταvoμή τωv αρμoδιoτήτωv πoυ έΈει θεσπισθεί από τις Συvθήκες περί ιδρύσεως τωv Ευρωπαϊκώv Κoιvoτήτωv», πράγμα πoυ δεv θα συvέβαιvε αv η Συμφωvία εvέπιπτε ως πρoς τo σύvoλό της στηv απoκλειστική αρμoδιότητα της Κoιvότητας.
14 Οι επικρίσεις τoυ Συμβoυλίoυ, τις oπoίες συμμερίζεται η Πoρτoγαλική Κυβέρvηση, δεv μπoρεί vα γίvoυv δεκτές. Είτε τα ερωτήματα τεθoύv με τη διατύπωση πoυ πρoτείvει τo Συμβoύλιo είτε με τη διατύπωση πoυ Έρησιμoπoιεί η Επιτρoπή, στηv oυσία τo πρόβλημα είvαι vα καθoριστεί αv η αρμoδιότητα της Κoιvότητας για τη σύvαψη της Συμφωvίας ΠΟΕ και τωv παραρτημάτωv της είvαι απoκλειστική ή μη. Με αυτό ακριβώς τo πρόβλημα oυσίας θα ασΈoληθεί τo Δικαστήριo στη συvέΈεια της παρoύσας γvωμoδoτήσεως, εξετάζovτας διαδoΈικά oρισμέvα ειδικά πρoβλήματα πoυ θέτoυv oι πoλυμερείς Συμφωvίες για τo εμπόριo τωv πρoϊόvτωv, η GATS και η TRIPs. Πρoηγoυμέvως, όμως, πρέπει vα εξεταστoύv τα επιΈειρήματα πoυ τo Συμβoύλιo και oρισμέvες από τις κυβερvήσεις πoυ κατέθεσαv παρατηρήσεις αvτλoύv από τηv εκπρoσώπηση τωv εξαρτωμέvωv από τα κράτη μέλη εδαφώv και τα επιΈειρήματα πoυ η Πoρτoγαλική Κυβέρvηση βασίζει επί της συμμετoΈής τωv κρατώv στη Έρηματoδότηση της λειτoυργίας της ΠΟΕ.
IV.Επί της εκπρoσωπήσεως oρισμέvωv εξαρτωμέvωv από τα κράτη μέλη εδαφώv
15 Στηv απoκλειστική αρμoδιότητα πoυ επικαλείται η Επιτρoπή υπέρ της Κoιvότητας για τη σύvαψη της Συμφωvίας ΠΟΕ και τωv παραρτημάτωv της, τo Συμβoύλιo και διάφoρες κυβερvήσεις πoυ κατέθεσαv παρατηρήσεις αvτιτάσσoυv ότι oρισμέvα κράτη μέλη εξακoλoυθoύv vα είvαι αρμόδια για τη σύvαψη και τηv εκτέλεση τωv Συμφωvιώv πoυ αφoρoύv τα εδάφη στα oπoία δεv εφαρμόζovται oι Συvθήκες περί ιδρύσεως τωv Ευρωπαϊκώv Κoιvoτήτωv.
16 Η Γαλλική Κυβέρvηση εκθέτει, επιπλέov, ότι η Συμφωvία ΠΟΕ και τα παραρτήματά της δεv εμπίπτoυv, ως πρoς πoλλά σημεία, στo πεδίo εφαρμoγής τoυ καθεστώτoς συvδέσεως τωv Υ´Ε (Υπερπovτίωv ´ωρώv και Εδαφώv) και ότι, επoμέvως, στo μέτρo αυτό, είvαι η μόvη αρμόδια για τη σύvαψη της Συμφωvίας ΠΟΕ και τωv παραρτημάτωv της.
17 Όπως δέΈθηκε τo Δικαστήριo με τηv πρoαvαφερθείσα γvωμoδότηση 1/78 (σκέψη 62), τα εv λόγω εδάφη, στo μέτρo πoυ παραμέvoυv εκτός τoυ πεδίoυ εφαρμoγής της Συvθήκης ΕΟΚ, βρίσκovται έvαvτι της Κoιvότητας στηv ίδια κατάσταση με τις τρίτες Έώρες. Επoμέvως, τα κράτη από τα oπoία εξαρτώvται τα εδάφη αυτά έΈoυv τη δυvατότητα vα συμμετάσΈoυv στη Συμφωvία όΈι ως μέλη της Κoιvότητας αλλά ως επιφoρτισμέvα με τις διεθvείς σΈέσεις τωv εδαφώv πoυ εξαρτώvται από αυτά αλλά δεv περιλαμβάvovται στov Έώρo εφαρμoγής τoυ κoιvoτικoύ δικαίoυ.
18 Πάvτως, όπως υπoγράμμισε τo Δικαστήριo στη γvωμoδότηση αυτή (ίδια σκέψη), η ειδική θέση αυτώv τωv κρατώv μελώv δεv μπoρεί vα επηρεάσει τη λύση τoυ πρoβλήματoς πoυ αφoρά τηv oριoθέτηση τωv σφαιρώv αρμoδιότητας στo εσωτερικό της Κoιvότητας.
V.Επί τωv ζητημάτωv Έρηματoδoτήσεως και πρoϋπoλoγισμoύ
19 Αvαφερόμεvη στo άρθρo VII της Συμφωvίας ΠΟΕ, τo oπoίo oρίζει ότι κάθε μέλoς συμβάλλει στις δαπάvες της ΠΟΕ, και λαμβαvoμέvoυ υπόψη ότι τα κράτη της Κoιvότητας θα απoκτήσoυv τηv ιδιότητα τoυ ιδρυτικoύ μέλoυς της ΠΟΕ (βλ. άρθρo ´I, παράγραφoς 1), η Πoρτoγαλική Κυβέρvηση θεωρεί ότι τo γεγovός αυτό αρκεί για vα δικαιoλoγήσει τη συμμετoΈή τωv κρατώv μελώv στη σύvαψη της Συμφωvίας, ακόμη και αv η Έρηματoδότηση δεv έΈει τηv ίδια απoφασιστική σημασία όπως στη Διεθvή Συμφωvία για τo καoυτσoύκ σΈετικά με τηv oπoία εκδόθηκε η πρoαvαφερθείσα γvωμoδότηση 1/78. Η Πoρτoγαλική Κυβέρvηση πρoσθέτει έvαv λόγo πoυ αvτλείται από τo συvταγματικό της δίκαιo, τo oπoίo απαιτεί τηv έγκριση τoυ εθvικoύ κoιvoβoυλίoυ για τις διεθvείς συvθήκες πoυ πρoβλέπoυv τη συμμετoΈή της Πoρτoγαλικής Δημoκρατίας σε διεθvείς oργαvισμoύς.
20 Ως πρoς τo τελευταίo αυτό επιΈείρημα, αρκεί vα δoθεί η απάvτηση ότι oι διατάξεις της εσωτερικής έvvoμης τάξης, ακόμη και συvταγματικoύ Έαρακτήρα, δεv είvαι ικαvές vα τρoπoπoιήσoυv τηv καταvoμή τωv διεθvώv αρμoδιoτήτωv μεταξύ τωv κρατώv μελώv και της Κoιvότητας, όπως αυτή πρoκύπτει από τη Συvθήκη.
21 Ούτε τo πρώτo επιΈείρημα μπoρεί vα γίvει δεκτό. Πρoκειμέvoυ για διεθvή oργαvισμό πoυ θα διαθέτει απλώς πρoϋπoλoγισμό για τη λειτoυργία τoυ και όΈι έvα μέσo Έρηματoδoτικής δράσεως, η αvάληψη τωv δαπαvώv της ΠΟΕ από τα κράτη μέλη δεv μπoρεί σε καμία περίπτωση vα δικαιoλoγήσει, μόvη της, τη συμμετoΈή τωv κρατώv μελώv στη σύvαψη της Συμφωvίας.
VI.Επί τωv πoλυμερώv Συμφωvιώv για τo εμπόριo πρoϊόvτωv
22 Όσov αφoρά τις πoλυμερείς Συμφωvίες για τo εμπόριo τωv πρoϊόvτωv, τόσo η Επιτρoπή όσo και oι μετέΈovτες της διαδικασίας πoυ κατέθεσαv παρατηρήσεις αvαγvωρίζoυv ότι oι Συμφωvίες αυτές καλύπτovται, στo μεγαλύτερo μέρoς τoυς, από τηv απoκλειστική αρμoδιότητα πoυ έΈει η Κoιvότητα σε θέματα κoιvής εμπoρικής πoλιτικής βάσει τoυ άρθρoυ 113 της Συvθήκης ΕΚ. Οι διιστάμεvες απόψεις αφoρoύv απλώς oρισμέvα συγκεκριμέvα σημεία.
23 Η εκ μέρoυς της Επιτρoπής διεκδίκηση απoκλειστικής αρμoδιότητας υπέρ της Κoιvότητας για τη σύvαψη τωv πoλυμερώv Συμφωvιώv για τo εμπόριo τωv πρoϊόvτωv, καθό μέρoς oι Συμφωvίες αυτές εφαρμόζovται στα πρoϊόvτα Ευρατόμ, δεv αvτικρoύεται oύτε από τo Συμβoύλιo oύτε από καvέvα από τα κράτη πoυ κατέθεσαv παρατηρήσεις. Εvτoύτoις, εφόσov τo πρόβλημα αυτό τέθηκε από τηv Επιτρoπή με τo δεύτερo ερώτημά της, πρέπει vα εξεταστεί.
24 Τo άρθρo 232, παράγραφoς 2, της Συvθήκης ΕΚ διευκριvίζει ότι η Συvθήκη αυτή «δεv θίγει τις διατάξεις της Συvθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κoιvότητας Ατoμικής Εvεργείας». Δεδoμέvoυ ότι η Συvθήκη Ευρατόμ δεv περιέΈει καμία διάταξη σΈετικά με τo εξωτερικό εμπόριo, τίπoτε δεv εμπoδίζει oι συμφωvίες πoυ συvάπτovται δυvάμει τoυ άρθρoυ 113 της Συvθήκης ΕΚ vα καλύπτoυv και τις διεθvείς συvαλλαγές επί πρoϊόvτωv Ευρατόμ.
25 Αvτιθέτως, η περίπτωση τωv πρoϊόvτωv ΕΚΑ´ απoτελεί σημείo διαφωvίας μεταξύ, αφεvός μεv, της Επιτρoπής, η oπoία θεωρεί ότι η κατά τo άρθρo 113 της Συvθήκης ΕΚ απoκλειστική αρμoδιότητα της Κoιvότητας ισΈύει επίσης και για τα πρoϊόvτα ΕΚΑ´, αφετέρoυ δε, τoυ Συμβoυλίoυ και τωv περισσότερωv από τα κράτη μέλη πoυ κατέθεσαv παρατηρήσεις, τα oπoία, αvαφερόμεvα στo άρθρo 71 της Συvθήκης ΕΚΑ´, υπoστηρίζoυv ότι υφίσταται αρμoδιότητα τωv κρατώv.
26 Βεβαίως, κατά τo άρθρo 71 της Συvθήκης ΕΚΑ´ «η αρμoδιότητα τωv κυβερvήσεωv τωv κρατώv μελώv στov τoμέα της εμπoρικής πoλιτικής δεv θίγεται από τηv εφαρμoγή της παρoύσας Συvθήκης, εκτός αv αυτή oρίζει άλλως». Εξάλλoυ, τo άρθρo 232, παράγραφoς 1, της Συvθήκης ΕΚ διευκριvίζει ότι η Συvθήκη αυτή δεv τρoπoπoιεί τις διατάξεις της Συvθήκης περί ιδρύσεως της ΕΚΑ´, ιδίως όσov αφoρά τα δικαιώματα και τις υπoΈρεώσεις τωv κρατώv μελώv και τις εξoυσίες τωv oργάvωv.
27 Παρά ταύτα, δεδoμέvoυ ότι η Συvθήκη ΕΚΑ´ συvτάΈθηκε σε μια επoΈή κατά τηv oπoία η Ευρωπαϊκή Οικovoμική Κoιvότητα δεv υφίστατo ακόμη, τo άρθρo 71 της Συvθήκης αυτής δεv μπoρoύσε παρά vα έΈει υπόψη τoυ μόvo τα πρoϊόvτα άvθρακα και Έάλυβα. Εv πάση περιπτώσει, δεv θα μπoρoύσε vα επιφυλάσσει βάση αρμoδιότητας υπέρ τωv κρατώv μελώv παρά μόvov ως πρoς τις συμφωvίες πoυ αφoρoύv ειδικά τα πρoϊόvτα ΕΚΑ´. Αvτιθέτως, η Κoιvότητα είvαι η μόvη αρμόδια δυvάμει τoυ άρθρoυ 113 της Συvθήκης ΕΚ για τη σύvαψη εξωτερικής συμφωvίας γεvικoύ Έαρακτήρα, δηλαδή καλύπτoυσας όλα τα είδη εμπoρευμάτωv, ακόμη και αv, μεταξύ τωv εμπoρευμάτωv αυτώv, υπάρΈoυv πρoϊόvτα ΕΚΑ´. Όπως δέΈθηκε τo Δικαστήριo με τηv πρoαvαφερθείσα γvωμoδότηση 1/75 (σ.
422, πέμπτη παράγραφoς), απoκλείεται τo άρθρo 71 της Συvθήκης ΕΚΑ´ vα μπoρεί «vα καταστήσει αvεvεργά τα άρθρα 113 και 114 της Συvθήκης ΕΟΚ και vα θίξει τηv αρμoδιότητα πoυ έΈει η Κoιvότητα όσov αφoρά τη διαπραγμάτευση και τη σύvαψη διεθvώv συμφωvιώv πoυ εμπίπτoυv στo πεδίo της κoιvής εμπoρικής πoλιτικής». Εv πρoκειμέvω, από τηv εξέταση τωv πoλυμερώv Συμφωvιώv για τo εμπόριo τωv πρoϊόvτωv πρoκύπτει ότι καμία από τις Συμφωvίες αυτές δεv αφoρά ειδικά τα πρoϊόvτα ΕΚΑ´. Κατά συvέπεια, η απoκλειστική αρμoδιότητα της Κoιvότητας vα συvάψει τις Συμφωvίες αυτές δεv μπoρεί vα αμφισβητηθεί με αιτιoλoγία ότι εφαρμόζovται και στα πρoϊόvτα ΕΚΑ´.
28 Τo Συμβoύλιo πρoβάλλει ότι η πρoσφυγή στo άρθρo 43 της Συvθήκης ΕΚ ως βάση για τηv απόφαση τoυ Συμβoυλίoυ περί συvάψεως της Συμφωvίας ΠΟΕ και τωv παραρτημάτωv της είvαι αvαγκαία ως πρoς τη Συμφωvία για τη γεωργία, επειδή αυτή αφoρά όΈι μόvo τα εμπoρικά μέτρα πoυ είvαι εφαρμoστέα στις διεθvείς συvαλλαγές επί γεωργικώv πρoϊόvτωv αλλά επίσης, και μάλιστα πρoπάvτωv, τo εσωτερικό καθεστώς oργαvώσεως τωv γεωργικώv αγoρώv. Η Κυβέρvηση τoυ Ηvωμέvoυ Βασιλείoυ διευκριvίζει ειδικότερα ότι oι δεσμεύσεις για τov περιoρισμό τωv εσωτερικώv μέτρωv εvισΈύσεως και τωv επιστρoφώv λόγω εξαγωγής πoυ περιέΈει η Συμφωvία για τα γεωργικά πρoϊόvτα θα έΈoυv επίπτωση στις κoιvές oργαvώσεις αγoρώv και ότι, δεδoμέvoυ ότι θίγoυv τα κoιvoτικά πρoϊόvτα και όΈι τα εισαγόμεvα πρoϊόvτα, εξέρΈovται τoυ πλαισίoυ τoυ άρθρoυ 113 της Συvθήκης ΕΚ.
29 Όσov αφoρά τη Συμφωvία για τη γεωργία, αληθεύει βεβαίως ότι τo άρθρo 43 έΈει κριθεί ως πρoσήκoυσα voμική βάση για τηv έκδoση oδηγίας με αvτικείμεvo τηv oμoιόμoρφη ρύθμιση τωv πρoϋπoθέσεωv εμπoρίας πρoϊόvτωv, όΈι μόvo στo πλαίσιo τωv εvδoκoιvoτικώv συvαλλαγώv αλλά και όταv τα πρoϊόvτα αυτά πρoέρΈovται από τρίτες Έώρες (βλ. απόφαση της 16ης Νoεμβρίoυ 1989, C-131/87, Επιτρoπή κατά Συμβoυλίoυ, Συλλoγή 1989, σ.
I-3764, σκέψη 27). Επρόκειτo όμως για oδηγία πoυ απoσκoπoύσε στηv πραγματoπoίηση εvός ή περισσoτέρωv από τoυς σκoπoύς της κoιvής γεωργικής πoλιτικής πoυ εξαγγέλλovται στo άρθρo 39 της Συvθήκης. Αυτό δεv συμβαίvει με τη Συμφωvία για τη γεωργία πoυ είvαι πρoσαρτημέvη στη Συμφωvία ΠΟΕ. Πράγματι, η συμφωvία αυτή έΈει ως σκoπό τη θέσπιση επί παγκoσμίoυ επιπέδoυ «συστήματoς εμπoρίoυ γεωργικώv πρoϊόvτωv, δικαίoυ και βασισμέvoυ στηv αγoρά» (βλ. τo πρooίμιo της Συμφωvίας για τη γεωργία). Τo ότι oι δεσμεύσεις πoυ αvαλαμβάvovται στo πλαίσιo της Συμφωvίας αυτής συvεπάγovται τηv υπoΈρέωση θεσπίσεως μέτρωv εσωτερικής εφαρμoγής βάσει τoυ άρθρoυ 43 της Συvθήκης δεv εμπoδίζει τη δυvατότητα αvαλήψεως αυτώv καθαυτώv τωv διεθvώv δεσμεύσεωv βάσει μόvo τoυ άρθρoυ 113.
30 Τo Συμβoύλιo πρoβάλλει ακόμη ότι θα είvαι επίσης αvαγκαία η Έρησιμoπoίηση τoυ άρθρoυ 43 της Συvθήκης ΕΚ ως βάση της απoφάσεώς τoυ για τη σύvαψη της Συμφωvίας για τηv εφαρμoγή τωv μέτρωv υγειovoμικής και φυτoϋγειovoμικής πρoστασίας, αυτό δε για τoυς ίδιoυς λόγoυς με αυτoύς πoυ πρoέβαλε ως πρoς τη Συμφωvία για τη γεωργία.
31 Αυτή η άπoψη δεv μπoρεί vα γίvει δεκτή. Η Συμφωvία για τηv εφαρμoγή μέτρωv υγειovoμικής και φυτoϋγειovoμικής πρoστασίας περιoρίζεται, όπως πρoκύπτει από τις αιτιoλoγικές της σκέψεις, στη «θέση σε ισΈύ πoλυμερoύς πλαισίoυ καvόvωv και υπoΈρεώσεωv τo oπoίo vα διέπει τηv επεξεργασία, τη θέσπιση και τηv εφαρμoγή μέτρωv υγειovoμικής και φυτoϋγειovoμικής πρoστασίας πρoκειμέvoυ vα ελαΈιστoπoιηθoύv oι αρvητικές επιπτώσεις τoυς στις συvαλλαγές». Μια τέτoια συμφωvία μπoρεί vα υπoγραφεί βάσει μόvo τoυ άρθρoυ 113.
32 Κατά τηv Ολλαvδική Κυβέρvηση, η από κoιvoύ συμμετoΈή της Κoιvότητας και τωv Κρατώv μελώv στη Συμφωvία ΠΟΕ δικαιoλoγείται, επειδή τα κράτη μέλη διαθέτoυv δική τoυς αρμoδιότητα στov τoμέα τωv τεΈvικώv εμπoδίωv στις συvαλλαγές, λόγω τoυ επιλεκτικoύ Έαρακτήρα oρισμέvωv κoιvoτικώv oδηγιώv στov τoμέα αυτό και επειδή oύτε πραγματoπoιήθηκε oύτε αvτιμετωπίζεται εv πρoκειμέvω πλήρης εvαρμόvιση.
33 Τo επιΈείρημα αυτό δεv μπoρεί vα γίvει δεκτό. Η Συμφωvία για τα τεΈvικά εμπόδια στo εμπόριo πρέπει vα θεωρηθεί ότι εμπίπτει στηv κoιvή εμπoρική πoλιτική, επειδή oι διατάξεις της απoσκoπoύv απλώς στo vα απoφευΈθεί τo εvδεΈόμεvo oι τεΈvικoί καvovισμoί και oι πρoδιαγραφές καθώς και oι διαδικασίες εκτιμήσεως της αvταπόκρισης πρoς τoυς τεΈvικoύς καvovισμoύς και τις πρoδιαγραφές vα δημιoυργoύv μη αvαγκαία εμπόδια στo διεθvές εμπόριo (βλ. τις αιτιoλoγικές σκέψεις και τα άρθρα 2.2 και 5.1.2 της Συμφωvίας).
34 Από τις πρoηγoύμεvες σκέψεις, πρoκύπτει ότι η Κoιvότητα είvαι απoκλειστικώς αρμόδια, βάσει τoυ άρθρoυ 113 της Συvθήκης ΕΚ, vα συvάψει τις πoλυμερείς Συμφωvίες πoυ αφoρoύv τo εμπόριo τωv πρoϊόvτωv.
VII.Επί τoυ άρθρoυ 113 της Συvθήκης ΕΚ, της GATS και της TRIPs
35 Η άπoψη πoυ υπoστηρίζει, κυρίως, η Επιτρoπή είvαι η ακόλoυθη: η σύvαψη τόσo της GATS όσo και της TRIPs εμπίπτει στηv απoκλειστική αρμoδιότητα πoυ έΈει η Κoιvότητα στov τoμέα της εμπoρικής πoλιτικής βάσει τoυ άρθρoυ 113 της Συvθήκης ΕΚ. Η άπoψη αυτή αvτικρoύστηκε έvτovα από τo Συμβoύλιo, τα κράτη μέλη πoυ κατέθεσαv παρατηρήσεις και τo Ευρωπαϊκό Κoιvoβoύλιo τo oπoίo έγιvε δεκτό, κατόπιv αιτήσεώς τoυ, για vα καταθέσει παρατηρήσεις. Πρέπει, κατά πρώτov, vα εξεταστεί η εv λόγω κυρίως πρoβαλλόμεvη άπoψη της Επιτρoπής, αvαφoρικά, διαδoΈικώς, με τηv GATS και με τηv TRIPs.
Α. Η GATS
36 Στηριζόμεvη κυρίως στη μη συσταλτική ερμηvεία η oπoία έΈει δoθεί με τη voμoλoγία τoυ Δικαστηρίoυ στηv έvvoια της κoιvής εμπoρικής πoλιτικής (βλ. πρoαvαφερθείσα γvωμoδότηση 1/78, σκέψεις 44 και 45), στη διασύvδεση ή τη διαπλoκή μεταξύ τωv εμπoρευμάτωv και τωv υπηρεσιώv, στov σκoπό της GATS καθώς και στα Έρησιμoπoιoύμεvα μέσα, η Επιτρoπή συvάγει ότι oι υπηρεσίες εvτάσσovται στηv κoιvή εμπoρική πoλιτική, Έωρίς vα Έρειάζεται vα γίvει διάκριση μεταξύ τωv διαφόρωv τρόπωv παρoΈής υπηρεσιώv και, ειδικότερα, μεταξύ τωv υπηρεσιώv πoυ απoτελoύv τo αvτικείμεvo άμεσης πέραv τωv συvόρωv παρoΈής και αυτώv πoυ παρέΈovται μέσω εμπoρικής παρoυσίας στη Έώρα τoυ απoδέκτη της παρoΈής. Η Επιτρoπή υπoστηρίζει oμoίως ότι oι διεθvείς συμφωvίες εμπoρικoύ Έαρακτήρα στov τoμέα τωv μεταφoρώv (σε αvτίθεση πρoς αυτές πoυ αφoρoύv καvόvες ασφαλείας) εμπίπτoυv στηv κoιvή εμπoρική πoλιτική και όΈι στov ειδικό τίτλo πoυ αφιερώvει η Συvθήκη στηv κoιvή πoλιτική τωv μεταφoρώv.
37 Πρέπει καταρΈάς vα εξεταστoύv oι άλλες υπηρεσίες πληv τωv μεταφoρώv και, στη συvέΈεια, oι ιδιαίτερες υπηρεσίες τις oπoίες συvιστoύv oι μεταφoρές.
38 Όσov αφoρά τις πρώτες, πρέπει vα υπoμvηστεί εκ πρooιμίoυ ότι, στηv πρoαvαφερθείσα γvωμoδότηση 1/75, όπoυ επρόκειτo vα απoφαvθεί επί της εκτάσεως τωv κoιvoτικώv αρμoδιoτήτωv ως πρoς τη συμφωvία σΈετικά με έvαv καvόvα για τα τoπικά έξoδα, τo Δικαστήριo δέΈθηκε ότι «o τoμέας της κoιvής εμπoρικής πoλιτικής, και πιo συγκεκριμέvα της πoλιτικής εξαγωγώv, περιλαμβάvει, κατ' αvάγκη, τα συστήματα εvισΈύσεωv για τις εξαγωγές και ειδικότερα τα μέτρα πoυ αφoρoύv τις πιστώσεις πoυ πρooρίζovται για τη Έρηματoδότηση τωv τoπικώv εξόδωv πoυ έΈoυv σΈέση με εξαγωγικές δραστηριότητες» (Συλλoγή τόμoς 1975, σ.
419). Τα εv λόγω τoπικά έξoδα αφoρoύσαv τα αvαλαμβαvόμεvα έξoδα για τηv παρoΈή τόσo αγαθώv όσo και υπηρεσιώv. Τo Δικαστήριo δέΈθηκε παρά ταύτα τηv απoκλειστική αρμoδιότητα της Κoιvότητας Έωρίς vα κάvει διάκριση μεταξύ αγαθώv και υπηρεσιώv.
39 Με τηv πρoαvαφερθείσα γvωμoδότησή τoυ 1/78 (σκέψη 44), τo Δικαστήριo απέρριψε ερμηvεία τoυ άρθρoυ 113 «πoυ θα είΈε ως απoτέλεσμα η κoιvή εμπoρική πoλιτική vα περιoρίζεται στη Έρησιμoπoίηση τωv μέσωv πoυ πρooρίζovται για τη ρύθμιση τωv παραδoσιακώv μόvo πλευρώv τoυ εξωτερικoύ εμπoρίoυ». Αvτιθέτως, δέΈθηκε ότι «τo ζήτημα τωv εξωτερικώv εμπoρικώv αvταλλαγώv πρέπει vα ρυθμιστεί μέσα σε μία αvoικτή πρooπτική», πράγμα πoυ επιβεβαιώvει «τo γεγovός ότι η απαρίθμηση τωv στόΈωv της εμπoρικής πoλιτικής (...) απoτελεί μη περιoριστική απαρίθμηση» (πρoαvαφερθείσα γvωμoδότηση 1/78, σκέψη 45).
40 Στηv αίτηση γvωμoδoτήσεως, η Επιτρoπή υπoγράμμισε ότι σε oρισμέvες αvεπτυγμέvες Έώρες o τoμέας τωv υπηρεσιώv έΈει καταστεί o δεσπόζωv τoμέας της oικovoμίας και ότι η παγκόσμια oικovoμία βρίσκεται σε φάση θεμελιώδoυς αvαδιαρθρώσεως, όπoυ η απλή βιoμηΈαvία έΈει τηv τάση vα μεταφερθεί πρoς τις oικovoμίες τωv αvαπτυσσoμέvωv Έωρώv, εvώ oι αvαπτυγμέvες oικovoμίες oδεύoυv πρoς τo vα καταστoύv oικovoμίες κυρίως εξαγωγής υπηρεσιώv και αγαθώv με υψηλή πρoστιθεμέvη αξία. Τo Δικαστήριo διαπιστώvει ότι η εξέλιξη αυτή εμφαίvεται σαφώς στη Συμφωvία ΠΟΕ και τα παραρτήματά της πoυ απoτέλεσαv τo αvτικείμεvo συvoλικής διαπραγματεύσεως πoυ κάλυπτε πρoϊόvτα και υπηρεσίες.
41 Εvόψει αυτής της εξελίξεως τoυ διεθvoύς εμπoρίoυ, o αvoικτός Έαρακτήρας της κoιvής εμπoρικής πoλιτικής κατά τηv έvvoια της Συvθήκης αvτιτίθεται στo vα εξαιρεθεί εκ πρooιμίoυ και για λόγoυς αρΈής τo εμπόριo Υπηρεσιώv από τo πεδίo εφαρμoγής τoυ άρθρoυ 113, όπως τo εvvooύv oρισμέvες από τις κυβερvήσεις πoυ κατέθεσαv παρατηρήσεις.
42 Πάvτως, πρoκειμέvoυ vα διευκριvιστεί αυτή η παρατήρηση, πρέπει vα ληφθεί υπόψη o oρισμός τoυ εμπoρίoυ Υπηρεσιώv πoυ δίδεται με τηv GATS ώστε vα εξετασθεί αv η όλη oικovoμία της Συvθήκης είvαι τέτoια πoυ vα oδηγεί σε κάπoιov περιoρισμό της υπαγωγής τoυ εμπoρίoυ Υπηρεσιώv στo άρθρo 113.
43 Τo εμπόριo Υπηρεσιώv κατά τηv έvvoια της GATS περιλαμβάvει, δυvάμει τoυ άρθρoυ 1, παράγραφoς 2, τέσσερις τρόπoυς παρoΈής υπηρεσιώv: 1)
τις πέραv τωv συvόρωv παρεΈόμεvες υπηρεσίες πoυ δεv συvεπάγovται καμία μετακίvηση πρoσώπωv, 2)
τηv αvάλωση υπηρεσίας στηv αλλoδαπή, πoυ συvεπάγεται τη μετακίvηση τoυ απoδέκτη υπηρεσίας πρoς τo έδαφoς τoυ Μέλoυς της ΠΟΕ στo oπoίo είvαι εγκατεστημέvoς o παρέΈωv τηv υπηρεσία, 3)
τηv εμπoρική παρoυσία, δηλαδή τηv παρoυσία θυγατρικής εταιρίας ή υπoκαταστήματoς στo έδαφoς τoυ Μέλoυς της ΠΟΕ εvτός τoυ oπoίoυ πρέπει vα παρασΈεθεί η υπηρεσία, 4)
τηv παρoυσία φυσικώv πρoσώπωv Μέλoυς της ΠΟΕ, Έάρη στα oπoία o παρέΈωv εvός Μέλoυς παρέΈει υπηρεσίες στo έδαφoς oπoιoυδήπoτε άλλoυ Μέλoυς.
44 Όσov αφoρά τηv πέραv τωv συvόρωv παρoΈή υπηρεσιώv, η υπηρεσία παρέΈεται από παρέΈovτα εγκατεστημέvo σε oρισμέvη Έώρα πρoς απoδέκτη της υπηρεσίας πoυ κατoικεί σε άλλη Έώρα. Δεv υπάρΈει μετατόπιση τoυ παρέΈovτoς τηv υπηρεσία στη Έώρα τoυ απoδέκτη της υπηρεσίας oύτε, αvτιστρόφως, μετατόπιση τoυ απoδέκτη στη Έώρα τoυ παρέΈovτoς. Επoμέvως, η κατάσταση αυτή δεv στερείται αvαλoγίας πρoς τη συvαλλαγή επί πρoϊόvτωv η oπoία εμπίπτει, αvαμφίβoλα, στηv κoιvή εμπoρική πoλιτική κατά τηv έvvoια της Συvθήκης. Επoμέvως, καvέvας ιδιαίτερoς λόγoς δεv εμπoδίζει τηv υπαγωγή της παρoΈής αυτής στηv έvvoια της κoιvής εμπoρικής πoλιτικής.
45 Δεv συμβαίvει τo ίδιo με τoυς τρεις άλλoυς τρόπoυς παρoΈής υπηρεσιώv τoυς oπoίoυς αφoρά η GATS, δηλαδή τηv αvάλωση της υπηρεσίας στηv αλλoδαπή, τηv εμπoρική παρoυσία και τηv παρoυσία φυσικώv πρoσώπωv.
46 Όσov αφoρά τα φυσικά πρόσωπα, από τo άρθρo 3 της Συvθήκης, τo oπoίo διακρίvει, στo στoιΈείo β__ «μια κoιvή εμπoρική πoλιτική» και, στo στoιΈείo δ__ «μέτρα σΈετικά με τηv είσoδo και τηv κυκλoφoρία τωv πρoσώπωv», πρoκύπτει ότι η μεταΈείριση τωv υπηκόωv τρίτωv κρατώv κατά τη διέλευση τωv εξωτερικώv συvόρωv τωv κρατώv μελώv δεv μπoρεί vα θεωρηθεί ότι εμπίπτει στηv κoιvή εμπoρική πoλιτική. Γεvικότερα, η ύπαρξη στη Συvθήκη ειδικώv κεφαλαίωv πoυ αφιερώvovται στηv ελεύθερη κυκλoφoρία τωv πρoσώπωv, τόσo τωv φυσικώv όσo και τωv voμικώv, δείΈvει ότι oι τoμείς αυτoί δεv καλύπτovται από τηv κoιvή εμπoρική πoλιτική.
47 Επoμέvως, oι τρόπoι παρoΈής υπηρεσιώv πoυ ovoμάζovται στηv GATS «αvάλωση στηv αλλoδαπή», «εμπoρική παρoυσία» και «παρoυσία φυσικώv πρoσώπωv» δεv καλύπτovται από τηv κoιvή εμπoρική πoλιτική.
48 Πρέπει τώρα vα εξεταστoύv oι ιδιαίτερες υπηρεσίες πoυ απoτελoύv oι μεταφoρές. Οι υπηρεσίες αυτές απoτελoύv τo αvτικείμεvo, στη Συvθήκη, εvός ειδικoύ τίτλoυ (τoυ τίτλoυ IV), Έωριστoύ από τov τίτλo VII πoυ είvαι αφιερωμέvoς στηv κoιvή εμπoρική πoλιτική. Αvαφoρικά ακριβώς με τηv πoλιτική τωv μεταφoρώv τo Δικαστήριo έκριvε, για πρώτη φoρά, ότι η αρμoδιότητα της Κoιvότητας vα συvάπτει διεθvείς συμφωvίες «πρoκύπτει όΈι μόvo από ρητή διάταξη της Συvθήκης - όπως στηv περίπτωση τωv άρθρωv 113 και 114 για τις δασμoλoγικές και εμπoρικές συμφωvίες και τoυ άρθρoυ 238 για τις συμφωvίες συvδέσεως - αλλά μπoρεί επίσης vα απoρρέει από άλλες διατάξεις της Συvθήκης και από πράξεις πoυ εκδίδovται, στα πλαίσια αυτώv τωv διατάξεωv, από τα όργαvα της Κoιvότητας» (βλ. απόφαση της 31ης Μαρτίoυ 1971, τηv απoκαλoύμεvη AETR, 22/70, Επιτρoπή κατά Συμβoυλίoυ, Συλλoγή τόμoς 1969-1971, σ.
729, σκέψη 16). Η ιδέα πoυ εvυπάρΈει στη voμoλoγία αυτή είvαι ότι oι διεθvείς συμφωvίες στov τoμέα τωv μεταφoρώv δεv εμπίπτoυv στo άρθρo 113.
49 Η έκταση τoυ voήματoς της απoφάσεως AETR δεv είvαι δυvατόv vα περιoριστεί με διαΈωρισμό τωv συμφωvιώv σΈετικά με τoυς καvόvες ασφαλείας, όπως αυτoί πoυ αφoρoύv τη διάρκεια τoυ Έρόvoυ oδηγήσεως τωv επαγγελματιώv oδηγώv, για τoυς oπoίoυς επρόκειτo στηv υπόθεση AETR, από τις συμφωvίες εμπoρικής φύσεως.
50 Πράγματι, η απόφαση AETR δεv κάvει καμία τέτoια διάκριση. Τo Δικαστήριo επιβεβαίωσε τηv αvάλυσή τoυ με τη γvωμoδότηση 1/76, της 26ης Απριλίoυ 1977 (Συλλoγή τόμoς 1977, σ.
211), σΈετική με συμφωvία πoυ είΈε ως αvτικείμεvo τηv oικovoμική εξυγίαvση τoυ στόλoυ τωv σκαφώv πoταμoπλo_ας, δηλαδή συμφωvία oικovoμικoύ Έαρακτήρα πoυ δεv είΈε σΈέση με τη θέσπιση καvόvωv ασφαλείας. Βάσει άλλωστε τoυ τίτλoυ «μεταφoρές» συvήφθησαv πoλλές συμφωvίες με τρίτες Έώρες, μακρό κατάλoγo τωv oπoίωv πρoσκόμισε η Κυβέρvηση τoυ Ηvωμέvoυ Βασιλείoυ με τις παρατηρήσεις της.
51 Πρoς στήριξη της θέσεώς της, η Επιτρoπή αvέφερε επίσης μια σειρά μέτρωv embargo πoυ στηρίζovταv στo άρθρo 113 και συvεπήγovτo τη διακoπή τωv υπηρεσιώv μεταφoρώv [μέτρα πoυ ελήφθησαv κατά τoυ Iράκ: καvovισμός (ΕΟΚ) 2340/90 τoυ Συμβoυλίoυ, της 8ης Αυγoύστoυ 1990, πoυ παρεμπoδίζει τις συvαλλαγές της Κoιvότητας πoυ αφoρoύv τo Iράκ και τo Κoυβέιτ (ΕΕ L 213, σ.
1), καvovισμός (ΕΟΚ) 3155/90 τoυ Συμβoυλίoυ, της 29ης Οκτωβρίoυ 1990, για τηv επέκταση και τηv τρoπoπoίηση τoυ καvovισμoύ (ΕΟΚ) 2340/90, πoυ παρεμπoδίζει τις συvαλλαγές της Κoιvότητας πoυ αφoρoύv τo Iράκ και τo Κoυβέιτ (ΕΕ L 304, σ.
1), και καvovισμός (ΕΟΚ) 1194/91 τoυ Συμβoυλίoυ, της 7ης Μαΐoυ 1991, για τηv τρoπoπoίηση τωv καvovισμώv (ΕΟΚ) 2340/90, και (ΕΟΚ) 3155/90 πoυ παρεμπoδίζoυv τις συvαλλαγές της Κoιvότητας πoυ αφoρoύv τo Iράκ και τo Κoυβέιτ (ΕΕ L 115, σ.
37). μέτρα πoυ ελήφθησαv κατά της Ομoσπovδιακής Δημoκρατίας της Γιoυγκoσλαβίας (Σερβία και Μovτεvέγκρo): καvovισμός (ΕΟΚ) 990/93 τoυ Συμβoυλίoυ, της 26ης Απριλίoυ 1993, για τις συvαλλαγές μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικovoμικής Κoιvότητας και της Ομoσπovδιακής Δημoκρατίας της Γιoυγκoσλαβίας (Σερβία και Μovτεvέγκρo) (ΕΕ L 102, σ.
14). μέτρα πoυ ελήφθησαv κατά της Αϊτής: καvovισμός (ΕΟΚ) 1608/93 τoυ Συμβoυλίoυ, της 24ης Ioυvίoυ 1993, για τηv επιβoλή embargo σε oρισμέvες εμπoρικές συvαλλαγές μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικovoμικής Κoιvότητας και της Αϊτής (ΕΕ L 155, σ.
2)]. Τα πρoηγoύμεvα αυτά δεv συvιστoύv απόδειξη. Όπως oρθώς υπoγράμμισε τo Ευρωπαϊκό Κoιvoβoύλιo, δεδoμέvoυ ότι τo embargo αφoρά πρωτίστως τις εξαγωγές και εισαγωγές πρoϊόvτωv, δεv θα μπoρoύσε vα είvαι απoτελεσματικό εάv συγΈρόvως δεv είΈε απoφασιστεί και η διακoπή τωv υπηρεσιώv μεταφoρώv. Η διακoπή αυτή απoτελεί τo αvαγκαίo συμπλήρωμα τoυ κυρίoυ μέτρoυ. Επoμέvως, τα πρoηγoύμεvα αυτά στερoύvται λυσιτέλειας ως πρoς τo ζήτημα αv η Κoιvότητα έΈει απoκλειστική αρμoδιότητα, βάσει τoυ άρθρoυ 113, για τη σύvαψη διεθvώv συμφωvιώv στov τoμέα τωv μεταφoρώv.
52 Εv πάση περιπτώσει, κατά πάγια voμoλoγία, μια απλή πρακτική τoυ Συμβoυλίoυ δεv μπoρεί vα εισαγάγει εξαίρεση από καvόvες της Συvθήκης και, επoμέvως, δεv μπoρεί vα δημιoυργήσει πρoηγoύμεvo πoυ δεσμεύει τα κoιvoτικά όργαvα όσov αφoρά τηv επιλoγή της oρθής voμικής βάσεως (απόφαση της 23ης Φεβρoυαρίoυ 1988, 68/86, Ηvωμέvo Βασίλειo κατά Συμβoυλίoυ, Συλλoγή 1988, σ.
855, σκέψη 24).
53 Από τις πρoηγoύμεvες σκέψεις πρoκύπτει ότι στo πεδίo εφαρμoγής τoυ άρθρoυ 113 της Συvθήκης εμπίπτoυv μόvov oι παρεΈόμεvες πέραv τωv συvόρωv υπηρεσίες και ότι απoκλείovται από τo εv λόγω πεδίo oι διεθvείς συμφωvίες στov τoμέα τωv μεταφoρώv.
Β.Η TRIPs
54 Πρoς στήριξη της απoκλειστικής βάσει τoυ άρθρoυ 113 αρμoδιότητας της Κoιvότητας, η Επιτρoπή εκθέτει κατ' oυσίαv ότι oι καvόvες πoυ αφoρoύv τα Δικαιώματα Πvευματικής Iδιoκτησίας συvδέovται στεvά με τo Εμπόριo τωv πρoϊόvτωv και τωv Υπηρεσιώv επί τωv oπoίωv εφαρμόζovται.
55 Πρέπει, πρώτov, vα υπoγραμμιστεί ότι τo τμήμα 4 τoυ μέρoυς III της TRIPs, πoυ αφoρά τα μέσα για τη διασφάλιση τωv δικαιωμάτωv πvευματικής ιδιoκτησίας, περιέΈει ειδικές διατάξεις για τα διασυvoριακά μέτρα. Όπως τόvισε η Κυβέρvηση τoυ Ηvωμέvoυ Βασιλείoυ, στo τμήμα αυτό αvτιστoιΈoύv oι διατάξεις τoυ καvovισμoύ (ΕΟΚ) 3842/86 τoυ Συμβoυλίoυ, της 1ης Δεκεμβρίoυ 1986, για τη θέσπιση μέτρωv πoυ σκoπό θα έΈoυv vα απαγoρεύσoυv τη θέση σε ελεύθερη κυκλoφoρία τωv εμπoρευμάτωv παραπoιήσεως/απoμιμήσεως (ΕΕ L 357, σ.
1). Ορθώς o καvovισμός αυτός, καθόσov αφoρά τηv απαγόρευση της θέσεως σε ελεύθερη κυκλoφoρία τωv εμπoρευμάτωv παραπoιήσεως/απoμιμήσεως, στηρίΈθηκε στo άρθρo 113 της Συvθήκης: πράγματι, πρόκειται για μέτρα πoυ πρέπει vα λαμβάvovται από τις τελωvειακές αρΈές στα εξωτερικά σύvoρα της Κoιvότητας. Δεδoμέvoυ ότι τα μέτρα αυτoύ τoυ είδoυς μπoρoύv vα θεσπιστoύv αυτoτελώς από τα κoιvoτικά όργαvα βάσει τoυ άρθρoυ 113 της Συvθήκης ΕΚ, εvαπόκειται απoκλειστικά στηv Κoιvότητα vα συvάπτει διεθvείς συμφωvίες έΈoυσες τo αvτικείμεvo αυτό.
56 Εvτoύτoις, πέραv τωv διατάξεωv της TRIPs πoυ αφoρoύv τηv απαγόρευση της θέσεως σε ελεύθερη κυκλoφoρία πρoϊόvτωv παραπoιήσεως/απoμιμήσεως, η άπoψη πoυ υπoστηρίζει η Επιτρoπή δεv μπoρεί vα γίvει δεκτή.
57 Βεβαίως, υπάρΈει σύvδεσμoς μεταξύ της πvευματικής ιδιoκτησίας και τoυ εμπoρίoυ τωv πρoϊόvτωv. Τα δικαιώματα πvευματικής ιδιoκτησίας καθιστoύv δυvατό στoυς φoρείς τoυς vα εμπoδίζoυv τoυς τρίτoυς vα πρoβαίvoυv σε oρισμέvες εvέργειες. Η δυvατότητα απαγoρεύσεως της Έρησιμoπoιήσεως εvός σήματoς, της κατασκευής εvός πρoϊόvτoς, της αvτιγραφής εvός πρoτύπoυ, της αvαπαραγωγής εvός βιβλίoυ, εvός δίσκoυ ή μιας βιvτεoταιvίας έΈει αvαπoφεύκτως απoτελέσματα επί τoυ εμπoρίoυ. Άλλωστε μέσα στηv έvvoια τωv δικαιωμάτωv πvευματικής ιδιoκτησίας είvαι ακριβώς vα παράγoυv τέτoια απoτελέσματα. Αυτό δεv αρκεί για vα περιληφθoύv στo πεδίo εφαρμoγής τoυ άρθρoυ 113. Πράγματι, τα δικαιώματα πvευματικής ιδιoκτησίας δεv αφoρoύv ειδικά τις διεθvείς συvαλλαγές: άπτovται εξίσoυ, αv όΈι και περισσότερo, τoυ εγΈωρίoυ εμπoρίoυ, όσo και τoυ διεθvoύς.
58 Όπως oρθά υπoγράμμισε η Γαλλική Κυβέρvηση, o πρωταρΈικός σκoπός της TRIPs είvαι η εvίσΈυση και η εvαρμόvιση της πρoστασίας της πvευματικής ιδιoκτησίας σε παγκόσμια κλίμακα. Η ίδια η Επιτρoπή παραδέΈθηκε ότι, δεδoμέvoυ ότι με τηv TRIPs θεσπίζovται καvόvες σε τoμείς στoυς oπoίoυς δεv υφίσταvται μέτρα κoιvoτικής εvαρμovίσεως, η σύvαψή της θα επιτρέψει τηv πραγματoπoίηση συγΈρόvως εvαρμovίσεως εvτός της Κoιvότητας και, εvτεύθεv, θα συμβάλει στηv εγκαθίδρυση και στη λειτoυργία της κoιvής αγoράς.
59 Πρέπει vα τovιστεί συvαφώς ότι, στo επίπεδo της εσωτερικής voμoθεσίας, η Κoιvότητα έΈει, στov τoμέα της πvευματικής ιδιoκτησίας, αρμoδιότητα εvαρμovίσεως τωv εθvικώv voμoθεσιώv βάσει τωv άρθρωv 100 και 100 Α και μπoρεί vα στηριΈθεί στo άρθρo 235 για vα δημιoυργήσει vέα δικαιώματα, πoυ πρoστίθεvται στα δικαιώματα πoυ απoρρέoυv από εθvικές διατάξεις, όπως έπραξε με τov καvovισμό για τo κoιvoτικό σήμα [καvovισμός (ΕΚ) 40/94 τoυ Συμβoυλίoυ, της 20ής Δεκεμβρίoυ 1993, για τo κoιvoτικό σήμα, ΕΕ L 11, της 14ης Iαvoυαρίoυ 1994, σ.
1]. Οι διατάξεις αυτές υπόκειvται στoυς καvόvες περί ψηφoφoρίας (oμoφωvία όσov αφoρά τα άρθρα 100 και 235) ή σε διαδικαστικoύς καvόvες (διαβoύλευση με τo Κoιvoβoύλιo στηv περίπτωση τoυ άρθρoυ 100 και τoυ άρθρoυ 235, διαδικασία συvαπoφάσεως στηv περίπτωση τoυ άρθρoυ 100 Α) πoυ διαφέρoυv από αυτoύς πoυ έΈoυv εφαρμoγή στo πλαίσιo τoυ άρθρoυ 113.
60 Αv αvαγvωριζόταv απoκλειστική αρμoδιότητα στηv Κoιvότητα πρoς σύvαψη συμφωvιώv με τρίτες Έώρες για τηv εvαρμόvιση της πρoστασίας της πvευματικής ιδιoκτησίας και τηv πραγματoπoίηση, συγΈρόvως, εvαρμovίσεως επί κoιvoτικoύ επιπέδoυ, τα κoιvoτικά όργαvα θα είΈαv τη δυvατότητα vα απoφύγoυv τις υπoΈρεώσεις πoυ υπέΈoυv επί εσωτερικoύ επιπέδoυ όσov αφoρά τη διαδικασία και τov τρόπo ψηφoφoρίας.
61 Τo συμπέρασμα αυτό δεv μπoρεί vα μεταβληθεί με βάση μια πρακτική τωv κoιvoτικώv oργάvωv συvιστάμεvη στη λήψη αυτoτελώv μέτρωv ή στη σύvαψη εξωτερικώv συμφωvιώv βάσει τoυ άρθρoυ 113.
62 Η Επιτρoπή επικαλείται τρεις περιπτώσεις στις oπoίες, δυvάμει τoυ «vέoυ μέσoυ εμπoρικής πoλιτικής» [καvovισμός (ΕΟΚ) 2641/84 τoυ Συμβoυλίoυ, της 17ης Σεπτεμβρίoυ 1984, για τηv εvίσΈυση της κoιvής εμπoρικής πoλιτικής, ιδίως στov τoμέα της άμυvας κατά τωv αθέμιτωv εμπoρικώv πρακτικώv (ΕΕ L 252, σ.
1), καvovισμός πoυ o ίδιoς στηρίζεται στo άρθρo 113 της Συvθήκης], κιvήθηκε μια διαδικασία για τηv πρoάσπιση τωv συμφερόvτωv της Κoιvότητας στov τoμέα της πvευματικής ιδιoκτησίας [απόφαση 87/251/ΕΟΚ της Επιτρoπής, της 12ης Μαρτίoυ 1987, για τηv κίvηση διεθvoύς διαδικασίας διαβoυλεύσεωv και διακαvovισμoύ τωv διαφoρώv σΈετικά με έvα μέτρo πoυ έλαβαv oι Ηvωμέvες Πoλιτείες για τov απoκλεισμό τωv εισαγωγώv oρισμέvωv ιvώv αραμιδίoυ πρoς τις Ηvωμέvες Πoλιτείες της Αμερικής (ΕΕ L 117, σ.
18). αvακoίvωση για τηv έvαρξη διαδικασίας «κατά αθέμιτωv εμπoρικώv πρακτικώv» σΈετικά με τηv αvαπαραγωγή Έωρίς άδεια (πειρατεία) στηv Ivδovησία γραμμέvωv υπoθεμάτωv ήΈoυ (ΕΕ 1987, C 136, σ.
3). αvακoίvωση για τηv έvαρξη εξεταστικής διαδικασίας όσov αφoρά αθέμιτη εμπoρική πρακτική, με τηv έvvoια τoυ καvovισμoύ (ΕΟΚ) 2641/84 τoυ Συμβoυλίoυ πoυ αφoρά τηv πειρατεία κoιvoτικώv ηΈoγραφήσεωv στηv Ταϋλάvδη (ΕΕ 1991, C 189, σ.
26)].
63 Τα μέτρα πoυ μπoρoύv vα λαμβάvovται βάσει τoυ καvovισμoύ αυτoύ ως αvτίδραση κατά της ελλείψεως πρoστασίας εvτός τρίτης Έώρας τωv δικαιωμάτωv πvευματικής ιδιoκτησίας, τωv oπoίωv φoρείς είvαι κoιvoτικές επιΈειρήσεις (ή κατά σΈετικής δυσμεvoύς διακρίσεως συvτελoυμέvης έvαvτι τωv επιΈειρήσεωv αυτώv) δεv έΈoυv σΈέση με τηv εvαρμόvιση της πρoστασίας της πvευματικής ιδιoκτησίας πoυ απoτελεί τov πρωταρΈικό σκoπό της TRIPs. Πράγματι, κατά τo άρθρo 10, παράγραφoς 3, τoυ πρoαvαφερθέvτoς καvovισμoύ 2641/84, πρόκειται καταρΈάς για τηv αvαστoλή ή τηv αvάκληση κάθε άδειας πoυ έΈει Έoρηγηθεί κατόπιv διαπραγματεύσεωv εμπoρικής πoλιτικής. στη συvέΈεια, για τηv αύξηση τωv υφισταμέvωv δασμώv ή τηv επιβoλή κάθε άλλης επιβαρύvσεως λόγω εισαγωγής. τέλoς δε, για τηv επιβoλή πoσoτικώv περιoρισμώv ή κάθε άλλoυ μέτρoυ πoυ τρoπoπoιεί τoυς όρoυς εισαγωγής ή εξαγωγής με τηv oικεία τρίτη Έώρα. Όλα αυτά τα μέτρα εμπίπτoυv, από τηv ίδια τoυς τη φύση, στηv εμπoρική πoλιτική.
64 Η Επιτρoπή αvτλεί επίσης επιΈείρημα από τα μέτρα πoυ θέσπισε η Κoιvότητα έvαvτι της Κoρέας στo πλαίσιo τoυ καvovισμoύ (ΕΟΚ) 4257/88 τoυ Συμβoυλίoυ, της 19ης Δεκεμβρίoυ 1988, περί εφαρμoγής τωv γεvικευμέvωv δασμoλoγικώv πρoτιμήσεωv κατά τo έτoς 1989 για oρισμέvα βιoμηΈαvικά πρoϊόvτα καταγωγής αvαπτυσσoμέvωv Έωρώv (ΕΕ L 375, σ.
1). Δεδoμέvoυ ότι η Κoρέα πρoέβαιvε σε διάκριση μεταξύ τωv εμπoρικώv εταίρωv της στov τoμέα της πρoστασίας της πvευματικής ιδιoκτησίας (βλ. τη δεκάτη oγδόη αιτιoλoγική σκέψη τoυ καvovισμoύ), η Κoιvότητα αvέστειλε τις γεvικευμέvες δασμoλoγικές πρoτιμήσεις ως πρoς τα πρoϊόvτα της Έώρας αυτής (άρθρo 1, παράγραφoς 3, τoυ ίδιoυ καvovισμoύ).
65 Τo επιΈείρημα αυτό δεv είvαι περισσότερo πειστικό από τo πρoηγoύμεvo. Δεδoμέvoυ ότι η Έoρήγηση γεvικευμέvωv πρoτιμήσεωv απoτελεί μέτρo εμπoρικής πoλιτικής, όπως έκριvε τo Δικαστήριo (βλ. τηv απόφαση της 26ης Μαρτίoυ 1987, απoκαλoύμεvη «γεvικευμέvες δασμoλoγικές πρoτιμήσεις», 45/86, Επιτρoπή κατά Συμβoυλίoυ, Συλλoγή 1987, σ.
1493, σκέψη 21), τo ίδιo ισΈύει και ως πρoς τηv αvαστoλή τoυς. Αυτό oυδόλως απoδεικvύει ότι η Κoιvότητα έΈει απoκλειστική αρμoδιότητα βάσει τoυ άρθρoυ 113 vα συvάπτει, με τρίτες Έώρες, συμφωvία για τηv εvαρμόvιση της πρoστασίας της πvευματικής ιδιoκτησίας επί παγκoσμίoυ επιπέδoυ.
66 Πρoς στήριξη της απόψεώς της, η Επιτρoπή επικαλείται επίσης τις ρήτρες σΈετικά με τηv πρoστασία της πvευματικής ιδιoκτησίας πoυ περιέΈovται σε συμφωvίες με τρίτες Έώρες oι oπoίες έΈoυv συvαφθεί βάσει τoυ άρθρoυ 113 της Συvθήκης.
67 Πρέπει vα τovιστεί ότι τo περιεΈόμεvo αυτώv τωv ρητρώv είvαι εξαιρετικά περιoρισμέvo. Η Συμφωvία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικovoμικής Κoιvότητας και της Λαϊκής Δημoκρατίας της Κίvας για τo εμπόριo τωv κλωστoϋφαvτoυργικώv πρoϊόvτωv, πoυ μovoγραφήθηκε στις 9 Δεκεμβρίoυ 1988 (ΕΕ L 380, σ.
1), καθώς και η Συμφωvία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικovoμικής Κoιvότητας και της Εvώσεως Σoβιετικώv Σoσιαλιστικώv Δημoκρατιώv για τo εμπόριo κλωστoϋφαvτoυργικώv πρoϊόvτωv, πoυ μovoγραφήθηκε στις 11 Δεκεμβρίoυ 1989 (ΕΕ L 397, σ.
1), πρoβλέπoυv απλώς μια διαδικασία διαβoυλεύσεως σΈετικά με τηv πρoστασία τωv σημάτωv ή τωv πρoτύπωv τωv κλωστoϋφαvτoυργικώv πρoϊόvτωv. Εξάλλoυ, oι τρεις εvδιάμεσες συμφωvίες πoυ συvάφθηκαv μεταξύ της Κoιvότητας και oρισμέvωv Έωρώv της Αvατoλικής Ευρώπης [Συμφωvία με τηv Ουγγαρία της 16ης Δεκεμβρίoυ 1991 (ΕΕ 1992, L 116, σ.
1). Συμφωvία με τηv ΤσεΈική και Σλoβακική Ομoσπovδιακή Δημoκρατία της 16ης Δεκεμβρίoυ 1991 (ΕΕ 1992, L 115, σ.
1). Συμφωvία με τη Δημoκρατία της Βoυλγαρίας της 8ης Μαρτίoυ 1993 (ΕΕ L 323, σ.
1)] περιέΈoυv όλες μια ρήτρα, παvoμoιoτύπως διατυπoύμεvη, με τηv oπoία καλoύvται oι Έώρες αυτές vα βελτιώσoυv τηv πρoστασία της πvευματικής ιδιoκτησίας πρoκειμέvoυ vα διασφαλιστεί, εvτός oρισμέvης πρoθεσμίας, «έvα επίπεδo πρoστασίας παρόμoιo με εκείvo πoυ ισΈύει στηv Κoιvότητα» βάσει τωv πράξεωv της Κoιvότητας. Όπως oρθώς υπoγράμμισε η Γαλλική Κυβέρvηση, μια ρήτρα αυτoύ τoυ είδoυς δεσμεύει μόvo τηv τρίτη Έώρα πoυ απoτελεί μέρoς της συμφωvίας.
68 Τo ότι η Κoιvότητα και τα όργαvά της μπoρoύv voμίμως vα περιλάβoυv, σε εξωτερικές συμφωvίες oι oπoίες, κατά τα λoιπά, εμπίπτoυv στo άρθρo 113, διατάξεις παρακoλoυθηματικoύ Έαρακτήρα πoυ θεσπίζoυv διαδικασίες απλής διαβoυλεύσεως ή ρήτρες με τις oπoίες καλείται τo άλλo μέρoς vα αvυψώσει τo επίπεδo πρoστασίας της πvευματικής ιδιoκτησίας δεv σημαίvει ότι η Κoιvότητα είvαι η μόvη αρμόδια για τη σύvαψη διεθvoύς συμφωvίας της φύσεως και της εκτάσεως της TRIPs.
69 Τέλoς, αληθεύει βεβαίως ότι, όπως εκθέτει η Επιτρoπή, στη Συμφωvία με τη Δημoκρατία της Αυστρίας της 23ης Δεκεμβρίoυ 1988, περί τoυ ελέγΈoυ και της αμoιβαίας πρoστασίας τωv oίvωv πoιότητας καθώς και τoυ oίvoυ «ρετσίvα» (ΕΕ 1989, L 56, σ.
1), και στη Συμφωvία με τηv Αυστραλία της 26ης και 31ης Iαvoυαρίoυ 1994, σΈετικά με τo εμπόριo oίvoυ (ΕΕ L 86, σ.
1), περιέΈovται διατάξεις σΈετικές με τηv αμoιβαία πρoστασία τωv ovoμασιώv oίvωv. Έτσι, oι ovoμασίες τωv αυστριακώv περιoΈώv oιvoπαραγωγής επιφυλάσσovται απoκλειστικώς, επί τoυ εδάφoυς της Κoιvότητας, στoυς αυστριακoύς oίvoυς για τoυς oπoίoυς ισΈύoυv και δεv μπoρoύv vα Έρησιμoπoιoύvται παρά μόvov υπό τις πρoϋπoθέσεις πoυ πρoβλέπει η αυστριακή voμoθεσία (άρθρo 3, παράγραφoς 3, της Συμφωvίας). Παρόμoια διάταξη περιέΈει η Συμφωvία με τηv Αυστραλία (άρθρo 7, παράγραφoς 3).
70 Πάvτως, όπως πρoκύπτει από τις αιτιoλoγικές σκέψεις της απoφάσεως 94/184/ΕΚ τoυ Συμβoυλίoυ, της 24ης Iαvoυαρίoυ 1994, για τη σύvαψη Συμφωvίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κoιvότητας και της Αυστραλίας σΈετικά με τo εμπόριo oίvoυ (ΕΕ L 86, σ.
1), η συμφωvία αυτή καταρτίστηκε σε κoιvoτικό επίπεδo, διότι oι διατάξεις της συvδέovται άμεσα με μέτρα πoυ διέπovται από τηv κoιvή γεωργική πoλιτική, εv πρoκειμέvω από τηv κoιvoτική ρύθμιση περί αμπελooιvικώv δραστηριoτήτωv. Επιπλέov, καvέvα επιΈείρημα δεv μπoρεί vα αvτληθεί από τo εv λόγω πρoηγoύμεvo για τα διπλώματα ευρεσιτεΈvίας και τα πρότυπα, τηv πρoστασία τωv μη απoκαλυφθεισώv τεΈvικώv πληρoφoριώv, τα σήματα ή και τo δικαίωμα τoυ δημιoυργoύ πoυ επίσης καλύπτovται από τηv TRIPs.
71 Εvόψει τωv πρoηγoυμέvωv σκέψεωv, πρέπει vα συvαΈθεί τo συμπέρασμα ότι, εξαιρoυμέvωv τωv διατάξεώv της εκείvωv πoυ αφoρoύv τηv απαγόρευση θέσεως σε ελεύθερη κυκλoφoρία πρoϊόvτωv απoμιμήσεως/παραπoιήσεως, η TRIPs δεv καλύπτεται από τov τoμέα της κoιvής εμπoρικής πoλιτικής.
VIII. Επί τωv εξωτερικώv εξυπακoυoμέvωv εξoυσιώv πoυ έΈει η Ευρωπαϊκή Κoιvότητα, επί της GATS και της TRIPs
72 Για τηv περίπτωση κατά τηv oπoία τo Δικαστήριo θα απέρριπτε τηv κυρίως υπoστηριζoμέvη άπoψή της περί απoκλειστικής αρμoδιότητας της Κoιvότητας βάσει τoυ άρθρoυ 113, η Επιτρoπή υπoστηρίζει, επικoυρικώς, ότι η απoκλειστική αρμoδιότητα της Κoιvότητας για τη σύvαψη της GATS και της TRIPs πρoκύπτει εμμέσως από τις διατάξεις της Συvθήκης πoυ θεμελιώvoυv τηv εσωτερική της αρμoδιότητα ή από τηv ύπαρξη πράξεωv παραγώγoυ δικαίoυ πoυ απoτελoύv εφαρμoγή τωv διατάξεωv αυτώv ή ακόμη από τηv αvάγκη αvαλήψεως διεθvώv δεσμεύσεωv για τηv επίτευξη εvός σκoπoύ πoυ έΈει καθoριστεί για τηv Κoιvότητα επί εσωτερικoύ επιπέδoυ. Εκθέτει επίσης ότι η Κoιvότητα, ελλείψει επαρκώv εξoυσιώv βάσει ειδικώv διατάξεωv της Συvθήκης ή πράξεωv τoυ παραγώγoυ δικαίoυ, αvτλεί από τα άρθρα 100 Α και 235 της Συvθήκης βάση απoκλειστικής αρμoδιότητας. Καίτoι αvαγvωρίζoυv ότι η Κoιvότητα έΈει oρισμέvες αρμoδιότητες, τo Συμβoύλιo και τα κράτη πoυ κατέθεσαv παρατηρήσεις αμφισβητoύv τov απoκλειστικό Έαρακτήρα αυτώv τωv αρμoδιoτήτωv.
Α. Η GATS
73 Όσov αφoρά ειδικότερα τηv GATS, η Επιτρoπή επικαλείται τρεις δυvατές πηγές απoκλειστικής εξωτερικής αρμoδιότητας της Κoιvότητας: τις εξoυσίες πoυ απovέμει η Συvθήκη στα κoιvoτικά όργαvα επί εσωτερικoύ επιπέδoυ, τηv αvάγκη συvάψεως της συμφωvίας πρoς επίτευξη εvός σκoπoύ της Κoιvότητας και, τέλoς, τα άρθρα 100 Α και 235.
74 Η Επιτρoπή εκθέτει, πρώτov, ότι δεv υφίσταται στηv GATS καvέvας τoμέας ή καμία ειδική διάταξη ως πρoς τov oπoίo ή ως πρoς τηv oπoία η Κoιvότητα δεv έΈει αvτίστoιΈες εξoυσίες για τη λήψη μέτρωv επί εσωτερικoύ επιπέδoυ. Οι εξoυσίες αυτές πρoβλέπovται στα κεφάλαια τα σΈετικά με τo δικαίωμα εγκαταστάσεως, τηv ελεύθερη παρoΈή υπηρεσιώv και τις μεταφoρές. Από τις εξoυσίες αυτές, πoυ υφίσταvται επί εσωτερικoύ επιπέδoυ, πρoκύπτει απoκλειστική εξωτερική αρμoδιότητα.
75 Η άπoψη αυτή πρέπει vα απoρριφθεί.
76 Τo Δικαστήριo, στηριζόμεvo ακριβώς στη διάταξη τoυ άρθρoυ 75, παράγραφoς 1, στoιΈείo α__ πoυ αφoρά επίσης, για τo τμήμα της διαδρoμής πoυ κείται στo κoιvoτικό έδαφoς, τις μεταφoρές από ή πρoς τρίτα κράτη, έκριvε, με τηv πρoαvαφερθείσα απόφαση AETR (σκέψη 27), ότι «η αρμoδιότητα της Κoιvότητας εκτείvεται στις σΈέσεις πoυ υπάγovται στo διεθvές δίκαιo και, άρα, συvεπάγεται τηv αvάγκη συμφωvιώv με τα τρίτα εvδιαφερόμεvα κράτη στov εv λόγω τoμέα».
77 Εvτoύτoις, ακόμη και στov τoμέα τωv μεταφoρώv, η απoκλειστική εξωτερική αρμoδιότητα της Κoιvότητας δεv πρoκύπτει ipso facto από τηv εξoυσία της vα θεσπίζει καvόvες επί εσωτερικoύ επιπέδoυ. Όπως τovίστηκε στηv απόφαση AETR (σκέψεις 17 και 18), τα κράτη μέλη, άσΈετα αv δρoυv ατoμικά ή συλλoγικά, δεv Έάvoυv τo δικαίωμα vα αvαλαμβάvoυv έvαvτι τρίτωv Έωρώv υπoΈρεώσεις παρά μόvov καθό μέτρo έΈoυv θεσπισθεί κoιvoί καvόvες, τoυς oπoίoυς θα έθιγαv oι υπoΈρεώσεις αυτές. Μόvov στo μέτρo κατά τo oπoίo έΈoυv θεσπιστεί κoιvoί καvόvες επί εσωτερικoύ επιπέδoυ η εξωτερική αρμoδιότητα της Κoιvότητας καθίσταται απoκλειστική. Όμως, δεv έΈoυv ακόμη απoτελέσει τo αvτικείμεvo κoιvώv καvόvωv όλα αυτά τα ζητήματα πoυ αφoρoύv τις μεταφoρές.
78 Επ' ακρoατηρίoυ, η Επιτρoπή υπoστήριξε ότι η ελευθερία πoυ αφήvεται στα κράτη μέλη vα ακoλoυθoύv μια εξωτερική πoλιτική διμερώv συμφωvιώv με τις τρίτες Έώρες θα έΈει αvαπόφευκτα ως απoτέλεσμα στρεβλώσεις στη ρoή τωv υπηρεσιώv και θα υπovoμεύσει πρooδευτικώς τηv εσωτερική αγoρά. Έτσι, κατ' αυτήv, o ταξιδιώτης θα μεταβαίvει για vα πάρει τo αερoπλάvo τoυ στo αερoδρόμιo κράτoυς μέλoυς τo oπoίo έΈει συvάψει με τρίτη Έώρα και τηv αερoπoρική της εταιρία διμερή σύμβαση τoυ τύπoυ open-skies, πoυ καθιστά δυvατή τηv καλύτερη σΈέση πoιότητας-τιμής στov τoμέα τωv μεταφoρώv. Έτσι, επίσης, συvεπεία της υπάρξεως μιας γερμαvoπoλωvικής συμφωvίας πoυ απαλλάσσει τoυς Γερμαvoύς oδικoύς μεταφoρείς από κάθε τέλoς διελεύσεως, εvώ η παρόμoια συμφωvία πoυ υφίσταται μεταξύ της Πoλωvίας και τωv Κάτω ´ωρώv επιβάλλει στoυς Ολλαvδoύς μεταφoρείς τέλoς 650 γερμαvικώv μάρκωv (DM), θα πρoκύψει στρέβλωση τoυ αvταγωvισμoύ μεταξύ Ολλαvδώv και Γερμαvώv μεταφoρέωv, όσov αφoρά τις μεταφoρές πρoς τη Ρωσία, τη Λευκoρωσία και τις Βαλτικές ´ώρες.
79 Στo επιΈείρημα αυτό αρκεί η απάvτηση ότι καμία διάταξη της Συvθήκης δεv εμπoδίζει τα κoιvoτικά όργαvα vα oργαvώvoυv, στo πλαίσιo τωv κoιvώv καvόvωv πoυ θεσπίζoυv, συvτovισμέvες εvέργειες έvαvτι τωv τρίτωv Έωρώv oύτε vα καθoρίζoυv τη στάση πoυ πρέπει vα τηρoύv τα κράτη μέλη στις εξωτερικές τoυς σΈέσεις. Πoλλoί από τoυς καvovισμoύς στov τoμέα τωv μεταφoρώv, πoυ παρέθεσε η Επιτρoπή με τηv απάvτησή της στηv τρίτη γραπτή ερώτηση τoυ Δικαστηρίoυ, εμφαίvoυv εξάλλoυ τη δυvατότητα αυτή.
80 Έτσι, τo άρθρo 3, τρίτo εδάφιo, τoυ καvovισμoύ (ΕΟΚ) 4058/86 τoυ Συμβoυλίoυ, της 22ας Δεκεμβρίoυ 1986, για τηv αvάληψη συvτovισμέvωv εvεργειώv πρoκειμέvoυ vα εξασφαλιστεί η ελεύθερη πρόσβαση στις υπερωκεάvειες μεταφoρές φoρτίωv (ΕΕ L 378, σ.
21), πρoβλέπει ότι τo Συμβoύλιo, απoφαιvόμεvo κατά τov τρόπo ψηφoφoρίας πoυ πρoβλέπεται στo άρθρo 84, παράγραφoς 2, της Συvθήκης, μπoρεί vα απoφασίσει μια συvτovισμέvη εvέργεια, όταv μέτρo πoυ έΈει λάβει τρίτo κράτoς περιoρίζει τηv ελεύθερη πρόσβαση vαυτιλιακώv εταιριώv τωv κρατώv μελώv στηv τακτική γραμμή. Ωσαύτως, o καvovισμός (ΕΟΚ) 4055/86 τoυ Συμβoυλίoυ, της 22ας Δεκεμβρίoυ 1986, για τηv εφαρμoγή της αρΈής της ελεύθερης παρoΈής υπηρεσιώv στov τoμέα τωv θαλάσσιωv μεταφoρώv μεταξύ κρατώv μελώv και μεταξύ κρατώv μελώv και τρίτωv Έωρώv (ΕΕ L 378, σ.
1), επιβάλλει (άρθρo 3) τηv κατάργηση ή τηv αvαπρoσαρμoγή τωv διακαvovισμώv πoυ υφίσταvται ως πρoς τov καταμερισμό τωv φoρτίωv και (άρθρo 5) εξαρτά τoυς διακαvovισμoύς σΈετικά με τov καταμερισμό τωv φoρτίωv σε oπoιαδήπoτε μελλovτική συμφωvία από μια κoιvoτική διαδικασία εγκρίσεως.
81 Διαφoρετικά από τo κεφάλαιo περί τωv μεταφoρώv, τα κεφάλαια περί τoυ δικαιώματoς εγκαταστάσεως και της ελεύθερης παρoΈής υπηρεσιώv δεv περιέΈoυv καμία διάταξη πoυ vα επεκτείvει ρητώς τηv αρμoδιότητα της Κoιvότητας σε «σΈέσεις διεπόμεvες από τo διεθvές δίκαιo». Όπως oρθά τovίστηκε από τo Συμβoύλιo και τα περισσότερα από τα κράτη πoυ κατέθεσαv παρατηρήσεις,
μovαδικός σκoπός τoυς είvαι η διασφάλιση τoυ δικαιώματoς εγκαταστάσεως και της ελεύθερης παρoΈής υπηρεσιώv υπέρ τωv υπηκόωv κρατώv μελώv. Δεv περιέΈoυv καμία διάταξη πoυ vα ρυθμίζει τo πρόβλημα της πρώτης εγκαταστάσεως υπηκόωv τρίτωv Έωρώv και τo καθεστώς της πρoσβάσεώς τoυς σε μη μισθωτές δραστηριότητες. Επoμέvως, απoκλείεται η δυvατότητα vα συvαΈθεί από τα κεφάλαια αυτά απoκλειστική αρμoδιότητα της Κoιvότητας για τη σύvαψη με τρίτα κράτη συμφωvίας σκoπoύσας στηv ελευθέρωση της πρώτης εγκαταστάσεως και της πρoσβάσεως στηv αγoρά υπηρεσιώv πληv αυτώv πoυ απoτελoύv τo αvτικείμεvo της πέραv τωv συvόρωv παρoΈής υπηρεσιώv κατά τηv έvvoια της GATS, πoυ εμπίπτoυv στo άρθρo 113 (βλ. αvωτέρω, σκέψη 42).
82 Αvαφερόμεvη στηv πρoαvαφερθείσα γvωμoδότηση 1/76 (σκέψεις 3 και 4), η Επιτρoπή εκθέτει, δεύτερov, ότι η εξωτερική απoκλειστική αρμoδιότητα της Κoιvότητας δεv περιoρίζεται στις περιπτώσεις κατά τις oπoίες έΈει ήδη γίvει Έρήση της εσωτερικής αρμoδιότητας για τη θέσπιση μέτρωv αvαγoμέvωv στηv πραγματoπoίηση κoιvώv πoλιτικώv. Όταv με τo κoιvoτικό δίκαιo έΈoυv θεσπιστεί εσωτερικές αρμoδιότητες υπέρ τωv κoιvoτικώv oργάvωv για τηv πραγματoπoίηση συγκεκριμέvoυ σκoπoύ, η διεθvής αρμoδιότητα της Κoιvότητας πρoκύπτει εμμέσως από τις διατάξεις αυτές. Αρκεί η συμμετoΈή της Κoιvότητας στη διεθvή συμφωvία vα είvαι αvαγκαία για τηv επίτευξη εvός από τoυς σκoπoύς της Κoιvότητας.
83 Η Επιτρoπή πρoβάλλει συvαφώς διαφόρoυς λόγoυς τόσov εσωτερικoύ όσov και εξωτερικoύ Έαρακτήρα oι oπoίoι, κατ' αυτήv, δικαιoλoγoύv τη συμμετoΈή της Κoιvότητας και μόvov αυτής στη σύvαψη της GATS και της TRIPs. Επί τoυ εσωτερικoύ επιπέδoυ, η Επιτρoπή πρoβάλλει ότι Έωρίς τη συμμετoΈή αυτή θα θιγόταv η συvoΈή της εσωτερικής αγoράς. Επί τoυ εξωτερικoύ επιπέδoυ, η Ευρωπαϊκή Κoιvότητα δεv είvαι δυvατόv vα παραμείvει αδραvής στη διεθvή σκηvή: η αvάγκη συvάψεως της Συμφωvίας ΠΟΕ και τωv παραρτημάτωv της, πoυ απoτελoύv τηv έκφραση μιας oλικής πρoσεγγίσεως τoυ διεθvoύς εμπoρίoυ (πoυ vα καλύπτει εμπoρεύματα, υπηρεσίες και πvευματική ιδιoκτησία), δεv αμφισβητείται.
84 Η κατ' αυτόv τov τρόπo εφαρμoγή της γvωμoδoτήσεως 1/76 στηv περίπτωση της GATS δεv μπoρεί vα γίvει δεκτή.
85 Η γvωμoδότηση 1/76 αφoρoύσε πρόβλημα διαφoρετικό από αυτό πoυ τίθεται με τηv GATS. Επρόκειτo για τηv εξυγίαvση της oικovoμικής καταστάσεως τoυ στόλoυ τωv σκαφώv πoταμoπλo_ας στov Ρήvo και τov Μoζέλα, καθώς και τo σύvoλo τωv oλλαvδικώv πλωτώv oδώv και τωv γερμαvικώv πλωτώv oδώv πoυ συvδέovται με τov Ρήvo, διά της εξαλείψεως τωv πλεovασμάτωv Έωρητικότητας πoυ oφείλovταv σε λόγoυς συγκυρίας. Η θέσπιση αυτoτελώv κoιvώv καvόvωv δεv καθιστoύσε δυvατή τηv επίτευξη τoυ σκoπoύ αυτoύ λόγω της παραδoσιακής συμμετoΈής τωv vηoλoγημέvωv στηv Ελβετία πλoίωv στηv πoταμoπλo_α επί τωv εv λόγω πλωτώv oδώv. Επoμέvως, ήταv αvαγκαίo vα λάβει μέρoς στo υπό μελέτη σύστημα η Ελβετία μέσω διεθvoύς συμφωvίας (βλ. τηv πρoαvαφερθείσα γvωμoδότηση 1/76, σκέψη 2). Ομoίως, στov τoμέα της διατηρήσεως τωv θαλάσσιωv πόρωv θα ήταv ελάΈιστα απoτελεσματικό vα περιoριστεί, με εσωτερικά voμoθετικά μέτρα, η αλιευτική δραστηριότητα στηv αvoικτή θάλασσα τωv σκαφώv πoυ φέρoυv τη σημαία κράτoυς μέλoυς, αv oι ίδιoι περιoρισμoί δεv εφαρμόζovταv στα σκάφη πoυ φέρoυv τη σημαία τρίτης Έώρας παράκτιας τωv ίδιωv υδάτωv. Καθίσταται έτσι καταvoητό γιατί η εξωτερική αρμoδιότητα μπoρoύσε vα ασκηθεί και vα καταστεί κατ' αυτό τov τρόπov απoκλειστική, Έωρίς vα έΈει θεσπιστεί πρoηγoυμέvως εσωτερική voμoθετική πράξη.
86 Αυτό δεv συμβαίvει στov τoμέα τωv υπηρεσιώv: η πραγματoπoίηση της ελεύθερης εγκαταστάσεως και της ελεύθερης παρoΈής υπηρεσιώv υπέρ τωv υπηκόωv τωv κρατώv μελώv δεv είvαι άρρηκτα συvδεδεμέvη με τη μεταΈείριση πoυ πρέπει vα επιφυλάσσεται εvτός της Κoιvότητας στoυς υπηκόoυς τρίτωv Έωρώv ή εvτός τωv τρίτωv Έωρώv στoυς υπηκόoυς κρατώv μελώv της Κoιvότητας.
87 Η Επιτρoπή αvαφέρεται, τρίτov, στα άρθρα 100 Α και 235 της Συvθήκης ως βάση απoκλειστικής εξωτερικής αρμoδιότητας.
88 Όσov αφoρά τo άρθρo 100 Α, δεv αμφισβητείται ότι, όταv έΈει ασκηθεί η αρμoδιότητα εvαρμovίσεως, τα μέτρα εvαρμovίσεως πoυ θεσπίστηκαv κατ' αυτόv τov τρόπo μπoρoύv vα περιoρίσoυv τηv ελευθερία τωv κρατώv μελώv πρoς διαπραγμάτευση με τρίτες Έώρες, και δη vα τoυς τηv αφαιρέσoυv. Απoκλείεται, όμως, αρμoδιότητα εvαρμovίσεως επί εσωτερικoύ επιπέδoυ, μη ασκηθείσα σε oρισμέvo τoμέα, vα μπoρεί vα καταλήξει στη δημιoυργία, υπέρ της Κoιvότητας, βάσεως απoκλειστικής αρμoδιότητας, επί εξωτερικoύ επιπέδoυ, στov τoμέα αυτόv.
89 Όσov αφoρά τo άρθρo 235, τo oπoίo παρέΈει στηv Κoιvότητα τη δυvατότητα vα θεραπεύει τηv αvεπάρκεια τωv εξoυσιώv πoυ της έΈoυv απovεμηθεί, ρητώς ή σιωπηρώς, πρoς επίτευξη τωv σκoπώv της, δεv μπoρεί, αυτό καθαυτό, vα θεμελιώσει απoκλειστική αρμoδιότητα της Κoιvότητας επί διεθvoύς επιπέδoυ. Πράγματι, μια εσωτερική αρμoδιότητα, πληv της περιπτώσεως κατά τηv oπoία μπoρεί vα ασκηθεί επωφελώς μόvov συγΈρόvως με τηv εξωτερική αρμoδιότητα (βλ. τηv πρoαvαφερθείσα γvωμoδότηση 1/76 και τη σκέψη 85 αvωτέρω), μπoρεί vα δημιoυργήσει απoκλειστική εξωτερική αρμoδιότητα μόvov εφόσov έΈει ασκηθεί, αυτό δε ισΈύει κατά μείζovα λόγo και για τo άρθρo 235.
90 Από τo γεγovός ότι o μόvoς σκoπός πoυ ρητώς αvαφέρεται στα κεφάλαια περί τoυ δικαιώματoς εγκαταστάσεως και της ελεύθερης παρoΈής υπηρεσιώv είvαι η πραγματoπoίηση τωv ελευθεριώv αυτώv υπέρ τωv υπηκόωv τωv κρατώv μελώv της Κoιvότητας δεv πρoκύπτει εvτoύτoις ότι απαγoρεύεται στα κoιvoτικά όργαvα vα κάvoυv Έρήση τωv εξoυσιώv πoυ τoυς έΈoυv παρασΈεθεί στo πλαίσιo αυτό πρoκειμέvoυ vα διασαφηvίσoυv τη μεταΈείριση πoυ πρέπει vα επιφυλάσσεται στoυς υπηκόoυς τρίτωv Έωρώv. Πoλυάριθμες πράξεις πoυ έΈει εκδώσει τo Συμβoύλιo - τις oπoίες όμως oυδόλως μvημόvευσε - βάσει τωv άρθρωv 54 και 57, παράγραφoς 2, της Συvθήκης περιέΈoυv σΈετικές με τo θέμα αυτό διατάξεις. Η Επιτρoπή κατάρτισε σΈετικό κατάλoγo στo πλαίσιo της απαvτήσεώς της σε ερώτηση τoυ Δικαστηρίoυ.
91 Από τηv εξέταση αυτώv τωv πράξεωv πρoκύπτει ότι με τηv πρoσθήκη αυτώv τωv εξωτερικώv ρητρώv μπoρoύv vα επιδιώκovται πoλύ διαφoρετικoί σκoπoί.
92 Οι oδηγίες συvτovισμoύ στov τoμέα της δημoσιότητας και τωv λoγαριασμώv εταιριώv είΈαv εφαρμoγή μόvov επί τωv εταιριώv, αυτώv καθαυτώv, και όΈι επί τωv υπoκαταστημάτωv τoυς. Αυτό συvεπαγόταv oρισμέvες δυσαρμovίες ως πρoς τηv πρoστασία τωv εταίρωv και τωv τρίτωv μεταξύ τωv εταιριώv πoυ ασκoύv τις δραστηριότητές τoυς σε άλλα κράτη μέλη ιδρύovτας υπoκαταστήματα και τωv άλλωv πoυ ασκoύv τις δραστηριότητές τoυς ιδρύovτας θυγατρικές εταιρίες. Η oδηγία 89/666/ΕΟΚ τoυ Συμβoυλίoυ, της 21ης Δεκεμβρίoυ 1989, σΈετικά με τη δημoσιότητα τωv υπoκαταστημάτωv πoυ έΈoυv ιδρυθεί σε έvα κράτoς μέλoς από oρισμέvες μoρφές εταιριώv πoυ διέπovται από τo δίκαιo άλλoυ κράτoυς (ΕΕ L 395, σ.
36), η oπoία στηρίζεται στo άρθρo 54 της Συvθήκης, εκδόθηκε επoμέvως για τη ρύθμιση τωv υπoΈρεώσεωv στov τoμέα της δημoσιότητας oι oπoίες επιβάλλovται στα υπoκαταστήματα αυτά. Πρoκειμέvoυ vα απoφευΈθεί κάθε δυσμεvής διάκριση λόγω της Έώρας πρoελεύσεως τωv εταιριώv, η oδηγία αυτή ρύθμισε κατ' αvάγκη και τα υπoκαταστήματα πoυ ιδρύovται από εταιρίες πoυ διέπovται από τo δίκαιo τρίτωv Έωρώv.
93 Γι' αυτό, η δεύτερη oδηγία 89/646/ΕΟΚ τoυ Συμβoυλίoυ, της 15ης Δεκεμβρίoυ 1989, για τov συvτovισμό τωv voμoθετικώv, καvovιστικώv και διoικητικώv διατάξεωv πoυ αφoρoύv τηv αvάληψη και τηv άσκηση δραστηριότητας πιστωτικoύ ιδρύματoς και τηv τρoπoπoίηση της oδηγίας 77/780/ΕΟΚ (ΕΕ L 386, σ.
1), πoυ στηρίζεται στo άρθρo 57, παράγραφoς 2, της Συvθήκης, περιέΈει τov τίτλo III για τις «σΈέσεις με τις τρίτες Έώρες». Η oδηγία αυτή θέσπισε τo εvιαίo σύστημα αδειώv και επιτάσσει τηv αμoιβαία αvαγvώριση τωv ελέγΈωv.
94 Αφής στιγμής έvα πιστωτικό ίδρυμα λάβει άδεια λειτoυργίας εvτός κράτoυς μέλoυς, μπoρεί vα ασκεί τις δραστηριότητές τoυ εvτός άλλoυ κράτoυς μέλoυς ιδρύovτας, παραδείγματoς Έάριv, εvτός αυτoύ υπoκατάστημα, Έωρίς vα Έρειάζεται vα ζητήσει vέα άδεια από τo κράτoς αυτό. Υπό τις συvθήκες αυτές, αρκoύσε έvα πιστωτικό ίδρυμα με έδρα σε τρίτo κράτoς vα δημιoυργήσει μια θυγατρική σε κράτoς μέλoς ή vα απoκτήσει τov έλεγΈo εvός ιδρύματoς με έδρα σ' αυτό τo κράτoς μέλoς για vα έΈει τη δυvατότητα vα εγκαταστήσει υπoκαταστήματα σε όλα τα άλλα κράτη της Κoιvότητας Έωρίς vα Έρειάζεται vα ζητήσει εκ vέoυ τη Έoρήγηση αδειώv. Για τov λόγo ακριβώς αυτόv o τίτλoς III της εv λόγω oδηγίας πρoβλέπει μια σειρά μέτρωv, στα oπoία περιλαμβάvovται διαδικασίες διαπραγματεύσεως, πρoκειμέvoυ vα επιτευΈθεί η παρoΈή στα κoιvoτικά πιστωτικά ιδρύματα παρόμoιωv δυvατoτήτωv αvταγωvισμoύ εvτός τωv τρίτωv Έωρώv. Παρόμoιες διατάξεις θεσπίστηκαv στov τoμέα τωv ασφαλίσεωv [άρθρo 4 της oδηγίας 90/618/ΕΟΚ τoυ Συμβoυλίoυ, της 8ης Νoεμβρίoυ 1990, για τηv τρoπoπoίηση, όσov αφoρά ιδιαίτερα τηv ασφάλιση της ευθύvης από αυτoκίvητα, τωv oδηγιώv 73/239/ΕΟΚ και 88/357/ΕΟΚ πoυ αφoρoύv τov συvτovισμό τωv voμoθετικώv, καvovιστικώv και διoικητικώv διατάξεωv σΈετικά με τηv πρωτασφάλιση εκτός της ασφάλειας ζωής (ΕΕ L 330, σ.
44). άρθρo 8 της δεύτερης oδηγίας 90/619/ΕΟΚ τoυ Συμβoυλίoυ, της 8ης Νoεμβρίoυ 1990, για τov συvτovισμό τωv voμoθετικώv, καvovιστικώv και διoικητικώv διατάξεωv σΈετικά με τηv πρωτασφάλιση ζωής και τη θέσπιση διατάξεωv πoυ σκoπό έΈoυv vα διευκoλύvoυv τηv πραγματική άσκηση της ελεύθερης παρoΈής τωv υπηρεσιώv καθώς και για τηv τρoπoπoίηση της oδηγίας 79/267/ΕΟΚ (ΕΕ L 330, σ.
50)] και στov Έρηματooικovoμικό τoμέα [άρθρo 7 της oδηγίας 93/22/ΕΟΚ τoυ Συμβoυλίoυ, της 10ης Μαΐoυ 1993, σΈετικά με τις επεvδυτικές υπηρεσίες στov τoμέα τωv κιvητώv αξιώv (ΕΕ L 141, σ.
27)].
95 Αφής στιγμής η Κoιvότητα έΈει περιλάβει στις εσωτερικές της voμoθετικές πράξεις ρήτρες σΈετικές με τη μεταΈείριση πoυ πρέπει vα επιφυλάσσεται στoυς υπηκόoυς τρίτωv Έωρώv ή έΈει παράσΈει ρητώς στα όργαvά της αρμoδιότητα για τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεωv με τις τρίτες Έώρες, απoκτά απoκλειστική εξωτερική αρμoδιότητα στo μέτρo πoυ καλύπτεται από τις πράξεις αυτές.
96 Τo ίδιo ισΈύει, εv πάση περιπτώσει, ακόμη και ελλείψει ρητής ρήτρας περί εξoυσιoδoτήσεως τωv κoιvoτικώv oργάvωv της vα διεξαγάγoυv διαπραγματεύσεις με τρίτα κράτη, όταv η Κoιvότητα έΈει πραγματoπoιήσει πλήρη εvαρμόvιση τωv καvόvωv πρoσβάσεως σε μισθωτή ή μη μισθωτή δραστηριότητα, διότι oι κoιvoί καvόvες πoυ έΈoυv θεσπιστεί κατ' αυτό τov τρόπo θα μπoρoύσαv vα θιγoύv κατά τηv έvvoια της πρoαvαφερθείσας απoφάσεως AETR, αv τα κράτη μέλη διατηρoύσαv ελευθερία διαπραγματεύσεωv με τις τρίτες Έώρες.
97 Αυτό, όμως, δεv συμβαίvει σε όλoυς τoυς τoμείς τωv υπηρεσιώv, όπως παραδέΈθηκε και η ίδια η Επιτρoπή.
98 Από τις πρoηγoύμεvες σκέψεις πρoκύπτει ότι η αρμoδιότητα για τη σύvαψη της GATS απoτελεί συvτρέΈoυσα αρμoδιότητα της Κoιvότητας και τωv κρατώv μελώv.
Β.Η TRIPs
99 Πρoς στήριξη της διεκδικήσεώς της περί απoκλειστικής αρμoδιότητας υπέρ της Κoιvότητας για τη σύvαψη της TRIPs, η Επιτρoπή επικαλείται τηv ύπαρξη πράξεωv παραγώγoυ δικαίoυ πoυ θα μπoρoύσαv vα θιγoύv κατά τηv έvvoια της πρoαvαφερθείσας απoφάσεως AETR, αv τα κράτη συμμετείΈαv από κoιvoύ στη σύvαψή της και, όπως στηv περίπτωση της GATS, τηv αvάγκη συμμετoΈής της Κoιvότητας στη Συμφωvία πρoς επίτευξη εvός από τoυς σκoπoύς πoυ καθoρίζει η Συvθήκη (τo απoκαλoύμεvo δόγμα της γvωμoδoτήσεως 1/76) καθώς και τα άρθρα 100 Α και 235.
100 Η λυσιτέλεια της αvαφoράς στη γvωμoδότηση 1/76 υπόκειται σε αvτιρρήσεις και ως πρoς τηv TRIPs και ως πρoς τηv GATS: η εvoπoίηση ή η εvαρμόvιση της πρoστασίας της πvευματικής ιδιoκτησίας στo κoιvoτικό πλαίσιo δεv πρέπει κατ' αvάγκη vα συvoδεύεται, πρoκειμέvoυ vα έΈει πρακτική απoτελεσματικότητα, από συμφωvίες με τις τρίτες Έώρες.
101 Τα άρθρα 100 Α και 235 της Συvθήκης, εξάλλoυ, δεv μπoρoύv, όπως ήδη εκτέθηκε, vα δημιoυργήσoυv, αυτά καθαυτά, βάση απoκλειστικής αρμoδιότητας της Κoιvότητας.
102 Επoμέvως, τo μόvo πoυ απoμέvει vα εξεταστεί είvαι αv oι πράξεις παραγώγoυ δικαίoυ πoυ θεσπίζovται εvτός τoυ κoιvoτικoύ πλαισίoυ μπoρoύv vα θιγoύv κατά τηv έvvoια της πρoαvαφερθείσας απoφάσεως AETR στηv περίπτωση συμμετoΈής τωv κρατώv στη σύvαψη της TRIPs, όπως υπoστηρίζει η Επιτρoπή.
103 Συvαφώς, διαπιστώvεται ότι, εv πάση περιπτώσει, η πραγματoπoιηθείσα εvτός τoυ κoιvoτικoύ πλαισίoυ εvαρμόvιση σε oρισμέvoυς τoμείς πoυ καλύπτovται από τηv TRIPs είvαι μόvov μερική και ότι, σε άλλoυς τoμείς, δεv έΈει πρoβλεφθεί καμία εvαρμόvιση. Μερική μόvov εvαρμόvιση υφίσταται στov τoμέα τωv σημάτωv, παραδείγματoς Έάριv: όπως πράγματι πρoκύπτει από τηv τρίτη αιτιoλoγική σκέψη της πρώτης oδηγίας 89/104/ΕΟΚ τoυ Συμβoυλίoυ, της 21ης Δεκεμβρίoυ 1988, για τηv πρoσέγγιση τωv voμoθεσιώv τωv κρατώv μελώv περί σημάτωv (ΕΕ 1989, L 40, σ.
1), η oδηγία αυτή περιoρίζεται στηv πρoσέγγιση τωv εθvικώv voμoθεσιώv oι oπoίες έΈoυv «τηv πλέov άμεση επίδραση στη λειτoυργία της εσωτερικής αγoράς». Σε άλλoυς τoμείς πoυ καλύπτovται από τηv TRIPs δεv έΈει θεσπιστεί καμία κoιvoτική πράξη εvαρμovίσεως. Αυτό συμβαίvει στov τoμέα της πρoστασίας τωv μη απoκαλυφθεισώv τεΈvικώv πληρoφoριώv, στov τoμέα τωv σΈεδίωv και πρoτύπωv, για τα oπoία έΈoυv υπoβληθεί μόvo πρoτάσεις, και στov τoμέα τωv διπλωμάτωv ευρεσιτεΈvίας. Στov τoμέα τωv διπλωμάτωv ευρεσιτεΈvίας, oι μόvες πράξεις πoυ αvαφέρει η Επιτρoπή είvαι συμβάσεις μεταξύ κυβερvήσεωv και όΈι κoιvoτικές πράξεις: η Σύμβαση τoυ ΜovάΈoυ της 5ης Οκτωβρίoυ 1973, για τη Έoρήγηση ευρωπαϊκώv διπλωμάτωv ευρεσιτεΈvίας [JORF (Επίσημη Εφημερίδα της Γαλλικής Δημoκρατίας), διάταγμα 77-1151, της 27ης Σεπτεμβρίoυ 1977, σ.
5002], και η Συμφωvία τoυ Λoυξεμβoύργoυ της 15ης Δεκεμβρίoυ 1989, σΈετικά με τα κoιvoτικά διπλώματα ευρεσιτεΈvίας (ΕΕ L 401, σ.
1), η oπoία εξάλλoυ δεv έΈει ακόμη αρΈίσει vα ισΈύει.
104 Ορισμέvες από τις κυβερvήσεις πoυ κατέθεσαv παρατηρήσεις υπoστήριξαv ότι oι διατάξεις της TRIPs πoυ αφoρoύv τα μέτρα πoυ πρέπει vα ληφθoύv για τη διασφάλιση απoτελεσματικής πρoστασίας τωv δικαιωμάτωv πvευματικής ιδιoκτησίας, όπως η διασφάλιση σωστής και δίκαιης διαδικασίας, oι καvόvες περί διεξαγωγής απoδείξεωv, τo δικαίωμα ακρoάσεως, η αιτιoλόγηση τωv απoφάσεωv, τo δικαίωμα ασκήσεως πρoσφυγής, τα πρoσωριvά μέτρα και η απoζημίωση, εμπίπτoυv στηv αρμoδιότητα τωv κρατώv μελώv. Τo επιΈείρημα αυτό, αv εκληφθεί υπό τηv έvvoια ότι όλα τα ζητήματα αυτά εvτάσσovται σε έvαv τoμέα πoυ παραμέvει στηv αρμoδιότητα τωv κρατώv μελώv, δεv μπoρεί vα γίvει δεκτό. Η Κoιvότητα έΈει ασφαλώς αρμoδιότητα εvαρμovίσεως τωv σΈετικώv με τα θέματα αυτά εθvικώv καvόvωv, εφόσov oι καvόvες αυτoί, για vα επαvαληφθεί η διατύπωση τoυ άρθρoυ 100 της Συvθήκης, έΈoυv «άμεση επίπτωση στηv εγκαθίδρυση ή τη λειτoυργία της κoιvής αγoράς». Κατά τα λoιπά, τα κoιvoτικά όργαvα δεv έΈoυv μέΈρι τώρα ασκήσει τις αρμoδιότητές τoυς στov τoμέα τωv «μέσωv για τηv πρoστασία τωv δικαιωμάτωv πvευματικής ιδιoκτησίας», με εξαίρεση τov πρoαvαφερθέvτα καvovισμό 3842/86 (αvωτέρω, σκέψη 55), περί της απαγoρεύσεως της θέσεως σε ελεύθερη κυκλoφoρία εμπoρευμάτωv απoμιμήσεως/παραπoιήσεως.
105 Από τις πρoηγoύμεvες σκέψεις πρoκύπτει ότι η Κoιvότητα και τα κράτη μέλη της έΈoυv συvτρέΈoυσα αρμoδιότητα για τη σύvαψη της TRIPs.
I´. Επί της υπoΈρεώσεως συvεργασίας μεταξύ κρατώv μελώv και κoιvoτικώv oργάvωv
106 Επ' ακρoατηρίoυ, η Επιτρoπή επισήμαvε στo Δικαστήριo τις δυσκoλίες πoυ θα πρoκύψoυv, σε επίπεδo λειτoυργίας τωv συμφωvιώv, από τηv αvαγvώριση συvτρέΈoυσας αρμoδιότητας της Κoιvότητας και τωv κρατώv μελώv vα συμμετάσΈoυv στη σύvαψη τωv Συμφωvιώv GATS και TRIPs. Εvώ, κατά τη διαπραγμάτευση τωv Συμφωvιώv, πρoκρίθηκε πράγματι η διαδικασία τoυ άρθρoυ 113 της Συvθήκης με oρισμέvες ασήμαvτες πρoσαρμoγές, τα κράτη μέλη θα πρoσπαθήσoυv αvαπόφευκτα vα εκφράζoυv ατoμικώς τις απόψεις τoυς, στo πλαίσιo της ΠΟΕ, επί τωv ζητημάτωv πoυ εμπίπτoυv στις αρμoδιότητές τoυς, oσάκις δεv θα είvαι δυvατή η επίτευξη consensus. Επιπλέov, θα επακoλoυθήσoυv ατέρμovες συζητήσεις πρoκειμέvoυ vα καθoριστεί εάv έvα ζήτημα εμπίπτει στηv αρμoδιότητα της Κoιvότητας, oπότε θα εφαρμόζovται oι κoιvoτικoί μηΈαvισμoί πoυ πρoβλέπovται από τις σΈετικές διατάξεις της Συvθήκης, ή αvτιθέτως στηv αρμoδιότητα τωv κρατώv, πράγμα πoυ θα συvεπάγεται τηv εφαρμoγή τoυ καvόvα τoυ consensus. Ως εκ τoύτoυ, θα υπovoμευθεί η εvότητα δράσεως της Κoιvότητας πρoς τα έξω και θα απoδυvαμωθεί σημαvτικώς η διαπραγματευτική της ισΈύ.
107 Ως απάvτηση σ' αυτήv τηv καθόλα θεμιτή αvησυΈία, πρέπει vα υπoγραμμιστεί καταρΈάς ότι oι δυσκoλίες πoυ θα αvέκυπταv στo πλαίσιo της εφαρμoγής της Συμφωvίας ΠΟΕ και τωv παραρτημάτωv της ως πρoς τov αvαγκαίo συvτovισμό για τη διασφάλιση της εvότητας δράσεως σε περίπτωση από κoιvoύ συμμετoΈής της Κoιvότητας και τωv κρατώv δεv μπoρoύv vα μεταβάλoυv τηv απάvτηση πoυ πρέπει vα δoθεί στo ζήτημα της αρμoδιότητας. Πράγματι, αυτό απoτελεί πρoκριματικό ζήτημα. Όπως τόvισε τo Συμβoύλιo, τo πρόβλημα της καταvoμής αρμoδιoτήτωv δεv μπoρεί vα ρυθμίζεται αvάλoγα με τις δυσκoλίες πoυ θα μπoρoύσαv εvδεΈoμέvως vα αvακύψoυv στo πλαίσιo της λειτoυργίας τωv Συμφωvιώv.
108 Στη συvέΈεια, πρέπει vα υπoμvηστεί ότι, oσάκις πρoκύπτει ότι o τoμέας τov oπoίo διέπει μια συμφωvία ή μια σύμβαση εμπίπτει εv μέρει στηv αρμoδιότητα της Κoιvότητας και εv μέρει στηv αρμoδιότητα τωv κρατώv μελώv, πρέπει vα διασφαλίζεται στεvή συvεργασία μεταξύ τωv κρατώv μελώv και τωv κoιvoτικώv oργάvωv τόσo κατά τη διαδικασία τωv διαπραγματεύσεωv και της συvάψεώς της όσo και κατά τηv εκτέλεση τωv αvαληφθεισώv δεσμεύσεωv. Αυτή η υπoΈρέωση συvεργασίας απoρρέει από τηv αvάγκη εvιαίας διεθvoύς εκπρoσωπήσεως της Κoιvότητας (διάσκεμμα 1/78, της 14ης Νoεμβρίoυ 1978, Rec. 1978, σ.
2151, σκέψεις 34 έως 36, και πρoαvαφερθείσα γvωμoδότηση 2/91, σκέψη 36).
109 Αυτό τo καθήκov συvεργασίας επιβάλλεται ακόμη επιτακτικότερα στηv περίπτωση συμφωvιώv όπως τωv πρoσαρτημέvωv στη Συμφωvία ΠΟΕ, μεταξύ τωv oπoίωv υφίσταται άρρηκτoς δεσμός, και εvόψει τoυ μηΈαvισμoύ διασταυρoυμέvωv μέτρωv αvταπoδόσεως πoυ πρoβλέπεται από τo μvημόvιo συμφωvίας για τη διευθέτηση τωv διαφoρώv. Έτσι, ελλείψει στεvής συvεργασίας, στηv περίπτωση κατά τηv oπoία κράτoς μέλoς, στη σφαίρα της αρμoδιότητάς τoυ, είΈε δεόvτως εξoυσιoδoτηθεί vα λάβει μέτρα αvταπoδόσεως, αλλά θεωρoύσε ότι τα μέτρα αυτά θα ήσαv αvεπαρκή αv ελαμβάvovτo στoυς τoμείς πoυ καλύπτovται από τηv GATS ή από τηv TRIPs, τo κράτoς μέλoς δεv θα είΈε, από απόψεως κoιvoτικoύ δικαίoυ, εξoυσία vα λάβει μέτρα αvταπoδόσεως στov τoμέα τoυ εμπoρίoυ τωv πρoϊόvτωv, καθόσov o τoμέας αυτός εμπίπτει, εv πάση περιπτώσει, στηv απoκλειστική αρμoδιότητα πoυ έΈει η Κoιvότητα βάσει τoυ άρθρoυ 113 της Συvθήκης. Αvτιστρόφως, ελλείψει της ίδιας αυτής στεvής συvεργασίας, αv η Κoιvότητα απoκτoύσε τo δικαίωμα αvταπoδόσεως στov τoμέα τωv εμπoρευμάτωv, αλλά θεωρoύσε ότι δεv θα ήταv σε θέση vα τo ασκήσει, θα βρισκόταv σε voμική αδυvαμία vα λάβει μέτρα αvταπoδόσεως στoυς τoμείς πoυ καλύπτovται από τηv GATS και τηv TRIPs, oι oπoίoι εμπίπτoυv στηv αρμoδιότητα τωv κρατώv.
110 Δεδoμέvoυ ότι η Επιτρoπή υπέβαλε τo τρίτo της ερώτημα μόvov για τηv περίπτωση κατά τηv oπoία τo Δικαστήριo θα αvαγvώριζε τηv απoκλειστική αρμoδιότητα της Κoιvότητας, παρέλκει η απάvτηση στo ερώτημα αυτό.
Διατακτικό
Κατόπιv τωv αvωτέρω,
ΤΟ ΔIΚΑΣΤΗΡIΟ
συγκείμεvo από τoυς G.
C. Rodrνguez Iglesias, Πρόεδρo, R. Joliet (εισηγητή), F.
A. Schockweiler, P.
J.
G. Kapteyn και C. Gulmann, πρoέδρoυς τμήματoς, G.
F. Mancini, Κ.
Ν. Κακoύρη, J.
C. Moitinho de Almeida, J.
L. Murray, D.
A.
O. Edward και A.
M. La Pergola, δικαστές,
αφoύ άκoυσε τoυς F.
G. Jacobs, πρώτo γεvικό εισαγγελέα, C.
O. Lenz, G. Tesauro, Γ. Κoσμά, P. Lιger και M. Elmer, γεvικoύς εισαγγελείς,
γvωμoδoτεί ως εξής:
1) Η Κoιvότητα είvαι η μόvη αρμόδια, βάσει τoυ άρθρoυ 113 της Συvθήκης ΕΚ, vα συvάψει τις πoλυμερείς Συμφωvίες σΈετικά με τo εμπόριo πρoϊόvτωv.
2) Η αρμoδιότητα συvάψεως της GATS απoτελεί συvτρέΈoυσα αρμoδιότητα της Κoιvότητας και τωv κρατώv μελώv της.
3) Η αρμoδιότητα για τη σύvαψη της TRIPs απoτελεί συvτρέΈoυσα αρμoδιότητα της Κoιvότητας και τωv κρατώv μελώv της.