62020CJ0151_RES
Cás C-151/20
Bundeswettbewerbsbehörde
v
Agrana Zucker GmbH_Nordzucker AGagusSüdzucker AG
(iarraidh ar réamhrialú ón Oberster Gerichtshof)
Breithiúnas na Cúirte (an Mór-Dhlísheomra) an 22 Márta 2022
(Tarchur chun réamhrialú – Iomaíocht – Airteagal 101 CFAE – Cairtéal ar thug dhá údarás náisiúnta iomaíochta imeachtaí ina choinne – An Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh – Airteagal 50 – An prionsabal ne bis in idem – An cion céanna a bheith ann – Airteagal 52(1) – Teorainneacha ar an bprionsabal ne bis in idem – Coinníollacha – Cuspóir leasa ghinearálta a shaothrú – Comhréireacht)
Cearta bunúsacha – An prionsabal ne bis in idem – Coinníollacha cur chun feidhme – Carnadh imeachtaí agus pionós de chineál coiriúil – Critéir chun an cineál coiriúil a mheasúnú – Aicmiú dlíthiúil an chiona faoin dlí náisiúnta, cineál an chiona agus déine an phionóis lena mbaineann
(An Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagal 50)
(féach míreanna 30, 31)
Cearta bunúsacha – An prionsabal ne bis in idem – Coinníollacha cur chun feidhme – Carnadh imeachtaí agus pionós de chineál coiriúil – Coincheap – Carnadh imeachtaí faoi dhlí na hiomaíochta agus maidir le fíneálacha a fhorchur nó cinneadh go bhfuil cion amháin ann – Cuimsiú
(An Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagal 50)
(féach míreanna 32, 60-67)
Cearta bunúsacha – An prionsabal ne bis in idem – Coinníollacha cur chun feidhme – Cinneadh críochnaitheach a bheith ann roimhe seo – Critéir mheasúnaithe – Cinneadh críochnaitheach a tugadh i ndiaidh thuillteanas an cháis a mheas
(An Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagal 50)
(féach míreanna 34, 35)
Cearta bunúsacha – An prionsabal ne bis in idem – Coinníollacha cur chun feidhme – An cion céanna a bheith ann – Critéir mheasúnaithe – Céannacht na bhfíoras ábhartha – Cairtéal ar thug dhá údarás náisiúnta iomaíochta imeachtaí ina choinne – Measúnú a dhéanamh ar chéannacht na bhfíoras i bhfianaise na críche, an mhargaidh táirgí agus tréimhse na n-imeachtaí arna dtionscnamh ag na húdaráis sin
(An Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airt. 50)
(féach míreanna 38-48)
Cearta bunúsacha – An Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh – Teorannú ar fheidhmiú na gceart agus na saoirsí a chumhdaítear sa Chairt – Teorannú ar an bprionsabal ne bis in idem – Coinníollacha – Cuspóir leasa ghinearálta a shaothrú – Cairtéal ar thug dhá údarás náisiúnta iomaíochta imeachtaí ina choinne – Carnadh imeachtaí agus gnéithe chomhionanna den iompar sáraitheach céanna mar chuspóir acu –Do-ghlacthacht
(An Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airt. 50 agus 52(1))
(féach míreanna 49-57)
Résumé
Dhá mhonaróir siúcra Ghearmánacha is ea Nordzucker AG agus Südzucker AG atá i gceannas, le tríú mórtháirgeoir, ar mhargadh an tsiúcra sa Ghearmáin. Go traidisiúnta, rinneadh an margadh sin a roinnt i dtrí phríomhlimistéar gheografacha, a raibh gach ceann acu faoi cheannas ceann amháin de na trí mhórtháirgeoir sin.
Is é Agrana Zucker GmbH (“Agrana”), fochuideachta de chuid Südzucker, an príomhtháirgeoir siúcra san Ostair.
Ó 2004, ar a dhéanaí, d’aontaigh Nordzucker agus Südzucker gan dul san iomaíocht lena chéile trí chur isteach ar a bpríomhlimistéir thraidisiúnta díolacháin. Ba sa chomhthéacs sin, ag tús na bliana 2006, a chuir stiúrthóir díolacháin Südzucker glaoch ar stiúrthóir díolacháin Nordzucker ag gearán faoi sheachadtaí siúcra ar mhargadh na hOstaire ó fhochuideachta Shlóvacach de Nordzucker, ag tagairt d’iarmhairtí a d’fhéadfadh a bheith ann do mhargadh siúcra na Gearmáine (“comhrá teileafóin 2006”).
Chun tairbhe a bhaint as na cláir náisiúnta thrócaire, thug Nordzucker fógra ina dhiaidh sin don Bundeskartellamt (an tÚdarás Cónaidhme Iomaíochta, an Ghearmáin) agus don Bundeswettbewerbsbehörde (an tÚdarás Cónaidhme Iomaíochta, an Ostair) faoina rannpháirtíocht i gcairtéal ar mhargaí siúcra na Gearmáine agus na hOstaire. Thionscain na húdaráis sin nósanna imeachta imscrúdaithe go comhchéimneach.
In 2014, chinn údarás iomaíochta na Gearmáine, le cinneadh críochnaitheach, go raibh Nordzucker, Südzucker agus an tríú táirgeoir Gearmánach rannpháirteach i gcairtéal frithiomaíoch de shárú ar Airteagal 101 CFAE agus forálacha comhfhreagracha dhlí na Gearmáine, agus, go háirithe, rinne sé fíneáil EUR 195500000 a fhorchur ar Südzucker. Leis an gcinneadh sin, rinneadh an méid a dúradh i gcomhrá teileafóin 2006 a scríobh amach maidir le margadh siúcra na hOstaire.
Os a choinne sin, rinne Oberlandesgericht Wien (Uaschúirt Réigiúnach, Vín, an Ostair) an t-iarratas a rinne údarás iomaíochta na hOstaire ag lorg dearbhú, ar thaobh amháin, gur sháraigh Nordzucker, Südzucker agus Agrana Airteagal 101 CFAE agus forálacha comhfhreagracha dhlí iomaíochta na hOstaire agus, ar an taobh eile, go ndéanfaí dhá fhíneáil a fhorchur ar Südzucker, ceann amháin go comhpháirteach ar Agrana.
Rinne údarás na hOstaire achomharc i gcoinne an ordaithe sin os comhair an Oberster Gerichtshof (an Chúirt Uachtarach, an Ostair), arb í an chúirt a rinne an tarchur í. Sa chomhthéacs sin, tá an chúirt a rinne an tarchur in amhras, i bhfianaise an phrionsabail ne bis in idem atá cumhdaithe in Airteagal 50 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (“an Chairt”), an gcuirtear cosc ar chomhrá teileafóin 2006 a chur san áireamh sna himeachtaí a bhí ar feitheamh os a comhair, ós rud é gur luadh an comhrá sin go sainráite i gcinneadh údarás iomaíochta na Gearmáine in 2014. Fiafraíonn an chúirt sin freisin, i bhfianaise chásdlí na Cúirte, an bhfuil feidhm ag an prionsabal ne bis in idemi i leith imeachtaí um shárú nach bhfuil forchur fíneála mar thoradh air, mar gheall ar rannpháirtíocht gnóthais i gclár náisiúnta trócaire.
Mar fhreagra ar na ceisteanna sin, soiléiríonn an Chúirt, ina suí mar Mhór-Dhlísheomra, an prionsabal ne bis in idem i gcomhthéacs imeachtaí comhthreomhara nó i ndiaidh a chéile i ndlí na hiomaíochta a bhaineann leis an iompar frithiomaíoch céanna i roinnt Ballstát.
Breithniú na Cúirte
Tugann an Chúirt dá haire ar dtús go gcuirtear cosc leis an bprionsabal ne bis in idem, mar atá cumhdaithe in Airteagal 50 den Chairt, ar charnadh imeachtaí agus pionós de chineál coiriúil de réir bhrí an Airteagail sin i ndáil leis na fíorais chéanna agus i gcoinne an duine chéanna.
I réimse na hiomaíochta, toirmeasctar leis an bprionsabal sin, go sonrach, gnóthas a chiontú nó imeachtaí a thabhairt ina choinne athuair mar gheall ar iompar frithiomaíoch ar forchuireadh pionós air ina leith nó ar dearbhaíodh nach raibh sé faoi dhliteanas ina leith le cinneadh roimhe seo nach féidir achomharc a dhéanamh ina choinne a thuilleadh. Dá bhrí sin, tá cur i bhfeidhm an phrionsabail ne bis in idem i nósanna imeachta maidir le dlí na hiomaíochta faoi réir coinníoll dúbailte, eadhon, ar thaobh amháin, go bhfuil cinneadh críochnaitheach ann roimhe seo (an coinníoll “bis”) agus, ar an taobh eile, go mbaineann an cinneadh roimhe seo leis an iompar céanna agus a mbaineann na himeachtaí nó na cinntí ina dhiaidh sin leo (an coinníoll “idem”).
Toisc gur cinneadh críochnaitheach roimhe seo é cinneadh údarás iomaíochta na Gearmáine in 2014 a eisíodh tar éis measúnú a dhéanamh ar thuillteanais an cháis, comhlíontar an coinníoll “bis” maidir leis na himeachtaí arna seoladh ag údarás iomaíochta na hOstaire.
Maidir leis an gcoinníoll “idem”, is é an critéar ábhartha lena ndéantar measúnú i dtaobh an é an cion céanna ná céannacht na bhfíoras ábhartha, beag beann ar a n-aicmiú dlíthiúil faoin dlí náisiúnta nó ar an leas dlíthiúil cosanta. Ní mór scrúdú a dhéanamh ar chéannacht na gcleachtas frithiomaíoch i bhfianaise na críche agus an mhargaidh táirgí lena mbaineann agus i bhfianaise na tréimhse ina raibh sé mar chuspóir nó mar éifeacht ag na cleachtais sin an iomaíocht a chosc, a shrianadh nó a shaobhadh.
Dá bhrí sin, is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a fhíorú, ar bhonn measúnú ar na himthosca ábhartha go léir, ar dearbhaíodh le cinneadh críochnaitheach údarás na Gearmáine gurbh ann don chairtéal atá i gceist agus go ndearnadh é a phionósú mar gheall ar an gcuspóir nó an éifeacht fhrithiomaíoch atá aige ní hamháin ar chríoch na Gearmáine, ach ar chríoch na hOstaire freisin. Dá mba amhlaidh, bheadh imeachtaí eile agus, más iomchuí, pionóis eile mar gheall ar shárú Airteagal 101 CFAE agus forálacha comhfhreagracha dhlí na hOstaire, mar thoradh ar an gcairtéal ar chríoch na hOstaire, ina theorannú ar an gceart bunúsach a ráthaítear le hAirteagal 50 den Chairt.
Thairis sin, ní fhéadfar bonn cirt a thabhairt le teorannú den sórt faoi hAirteagal 52(1) den Chairt. Foráiltear leis an bhforáil sin, go háirithe, nach mór aon teorannú ar fheidhmiú na gceart agus na saoirsí arna n-aithint sa Chairt iarbhír a bheith ag freagairt go héifeachtach do chuspóirí leasa ghinearálta arna n-aithint ag an Aontas nó do riachtanas maidir le cearta agus saoirsí daoine eile a chosaint.
A mhéid a shaothraítear leis an toirmeasc ar chairtéil dá bhforáiltear in Airteagal 101 CFAE an cuspóir leasa ghinearálta maidir le hiomaíocht gan saobhadh a áirithiú sa mhargadh inmheánach, is féidir bonn cirt a thabhairt le teorainn ar an bprionsabal ne bis in idem, a ráthaítear le hAirteagal 50 den Chairt, a eascraíonn as carnadh imeachtaí agus pionós de chineál coiriúil ó dhá údarás náisiúnta iomaíochta, faoi Airteagal 52(1) den Chairt i gcás ina bhfuil aidhmeanna comhlántacha á saothrú ag na himeachtaí agus na pionóis sin, agus, más iomchuí, gnéithe éagsúla den iompar sáraitheach céanna mar chuspóir acu. Mar sin féin, sa chás go ndéanfadh dhá údarás náisiúnta iomaíochta imeachtaí a thionscnamh i leith na bhfíoras céanna agus go ndéanfadh siad iad a phionósú chun a áirithiú go gcomhlíonfar an toirmeasc ar chairtéil de bhun Airteagal 101 CFAE agus forálacha comhfhreagracha a ndlíthe náisiúnta faoi seach lena dtoirmisctear cairtéil a d’fhéadfadh dul i gcion ar an trádáil idir Ballstáit de réir bhrí Airteagal 101 CFAE, dhéanfadh an dá údarás sin an cuspóir céanna a shaothrú chun a áirithiú nach ndéanfaí an iomaíocht sa mhargadh inmheánach a shaobhadh. Ní chomhlíontar le carnadh imeachtaí agus pionós den sórt sin cuspóir leasa ghinearálta atá aitheanta ag an Aontas, agus de thoradh air sin, ní féidir bonn cirt a thabhairt dó faoi Airteagal 52(1) den Chairt ach oiread.
Maidir leis an nós imeachta arna seoladh ag údarás iomaíochta na hOstaire i ndáil le Nordzucker, deimhníonn an Chúirt, ar deireadh, maidir le nós imeachta chun dlí na hiomaíochta a fhorghníomhú, ar nós imeachta é nach bhféadfaí, mar gheall ar rannpháirtíocht an pháirtí lena mbaineann sa chlár náisiúnta trócaire, ach sárú ar dhlí na hiomaíochta a dhearbhú ina leith, go bhféadfaidh sé a bheith faoi réir an phrionsabail ne bis in idem.
Mar atoradh ar an bprionsabal res judicata, is é an cuspóir atá leis an bprionsabal ne bis in idem ná deimhneacht dhlíthiúil agus cothroime a ráthú trína áirithiú, sa chás go ndearnadh imeachtaí a thabhairt i gcoinne duine nádúrtha nó dlítheanach agus, más iomchuí, é a chiontú, go mbeidh an duine lena mbaineann cinnte nach ndéanfar é a thriail athuair as an gcion céanna. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh tionscnamh imeachtaí coiriúla teacht, sa cháil sin, faoi raon feidhme an phrionsabail ne bis in idem, beag beann ar cé acu an eascraíonn forchur pionóis as na himeachtaí sin nó nach n-eascraíonn.