62024TO0392_RES
Zaak T‑392/24
Raf VerbekeenElias Vlerick
tegen
Europees ParlementenRaad van de Europese Unie
Beschikking van het Gerecht (Zesde kamer) van 26 november 2024
„Beroep tot nietigverklaring – Verordening (EU) 2024/1263 – Verordening (EU) 2024/1264 – Richtlijn (EU) 2024/1265 – Wetgevingshandeling – Handeling die uitvoeringsmaatregelen met zich meebrengt – Niet rechtstreeks geraakt – Kennelijke niet-ontvankelijkheid – Verzoek om een ‚constitutionele dialoog’ met het Belgische Grondwettelijk Hof – Kennelijke onbevoegdheid”
Beroep tot nietigverklaring – Natuurlijke personen of rechtspersonen – Begrip „regelgevingshandeling” in de zin van artikel 263, vierde alinea, VWEU – Elke handeling van algemene strekking met uitzondering van wetgevingshandelingen – Verordeningen 2024/1263 en 2024/1264 – Rechtshandelingen die volgens de gewone wetgevingsprocedure respectievelijk de bijzondere wetgevingsprocedure zijn vastgesteld – Daarvan uitgesloten
(Art. 263, vierde alinea, en art. 289, leden 1‑3, VWEU; verordening 2024/1263 van het Europees Parlement en de Raad; verordening 2024/1264 van de Raad)
(zie punten 8‑12)
Beroep tot nietigverklaring – Natuurlijke personen of rechtspersonen – Handelingen die hen rechtstreeks en individueel raken – Rechtstreeks geraakt – Criteria – Rechtstreekse bindende rechtsgevolgen voor de rechtspositie van de verzoeker – Geen – Kennelijke niet-ontvankelijkheid
(Art. 263, vierde alinea, VWEU; verordening 2024/1263 van het Europees Parlement en de Raad, art. 1, leden 1 en 2; verordening 2024/1264 van de Raad; richtlijn 2024/1265 van de Raad, overweging 8)
(zie punten 17‑25, 27‑29)
Samenvatting
In het kader van een beroep tot nietigverklaring, dat kennelijk niet-ontvankelijk wordt verklaard, verduidelijkt het Gerecht de procesbevoegdheid van de gewone verzoekers om krachtens artikel 263, vierde alinea, VWEU een dergelijk beroep in te stellen tegen rechtshandelingen van de Europese Unie die niet tot hen zijn gericht, en meer in het bijzonder de voorwaarde van rechtstreekse geraaktheid.
Dit beroep was gericht tegen de verordeningen 2024/1263 (
1
) en 2024/1264 (
2
) en tegen richtlijn 2024/1265 (
3
) (hierna samen: „bestreden handelingen”), die ertoe strekken het kader voor economische governance van de Unie te hervormen in het licht van de doelstellingen van begrotingsdiscipline en de houdbaarheid van de schuld van de lidstaten.
Subsidiair hadden verzoekers het Gerecht verzocht om een „constitutionele dialoog” met het Belgische Grondwettelijk Hof te voeren over de uitvoering van de bestreden handelingen door de Belgische autoriteiten. Het Gerecht was van oordeel dat het kennelijk onbevoegd was en heeft dit verzoek afgewezen.
Beoordeling door het Gerecht
Vooraf brengt het Gerecht in herinnering dat artikel 263, vierde alinea, VWEU een onderscheid maakt tussen drie hypothesen waarin een door een natuurlijke of rechtspersoon ingesteld beroep tot nietigverklaring ontvankelijk kan worden verklaard, te weten een beroep tegen een handeling die tot hem is gericht of die hem rechtstreeks en individueel raakt of, in het geval van een regelgevingshandeling, indien deze hem rechtstreeks raakt en geen uitvoeringsmaatregelen met zich meebrengt.
Om te beginnen stelt het Gerecht vast dat verzoekers niet de adressaten van de bestreden handelingen zijn, zodat zij geen recht van beroep hebben op grond van de eerste hypothese van artikel 263, vierde alinea, VWEU.
Wat vervolgens de derde hypothese betreft, die het Gerecht meteen onderzoekt, preciseert het Gerecht dat de uitdrukking „regelgevingshandeling” niet ziet op wetgevingshandelingen, dat wil zeggen handelingen die worden vastgesteld volgens de „gewone wetgevingsprocedure” en „bijzondere wetgevingsprocedure”. (
4
)
Dienaangaande merkt het Gerecht ten eerste op dat de verordeningen 2024/1263 en 2024/1264 respectievelijk volgens de gewone en de bijzondere wetgevingsprocedure zijn vastgesteld en dus geen regelgevingshandelingen zijn, en ten tweede dat voor de verwezenlijking van de rechtsgevolgen van richtlijn 2024/1265 voor verzoekers uitvoeringsmaatregelen in de zin van artikel 263, vierde alinea, VWEU zijn vereist, te weten nationale omzettingsmaatregelen die vatbaar zijn voor rechterlijke toetsing door de nationale rechter.
Daaruit volgt volgens het Gerecht dat verzoekers niet beschikken over een recht van beroep tegen de bestreden handelingen op grond van de derde in artikel 263, vierde alinea, VWEU bedoelde hypothese.
Wat ten slotte de tweede in dat artikel bedoelde hypothese betreft, benadrukt het Gerecht dat de eerste vordering tot nietigverklaring van de bestreden handelingen slechts ontvankelijk kan worden verklaard voor zover verzoekers door de bestreden handelingen rechtstreeks en individueel worden geraakt.
In dit verband wijst hij erop dat een gewone verzoeker slechts rechtstreeks wordt geraakt door de handeling waartegen beroep is ingesteld, indien aan twee cumulatieve voorwaarden is voldaan. De bestreden maatregel moet, ten eerste, rechtstreeks gevolgen hebben voor de rechtspositie van die particulier en mag, ten tweede, geen beoordelingsbevoegdheid laten aan de personen tot wie de maatregel is gericht en die met de uitvoering ervan zijn belast.
Wat de eerste van deze voorwaarden betreft, is het vaste rechtspraak dat het beroep tot nietigverklaring van artikel 263 VWEU openstaat tegen alle door de instellingen vastgestelde bepalingen – ongeacht de vorm – die beogen bindende rechtsgevolgen teweeg te brengen. Om vast te stellen of een handeling dergelijke rechtsgevolgen in het leven roept en er dus een beroep tot nietigverklaring tegen kan worden ingesteld, moet worden gelet op de substantie van deze handeling en moeten die gevolgen worden beoordeeld aan de hand van objectieve criteria zoals de inhoud van die handeling, waarbij in voorkomend geval rekening wordt gehouden met de context waarin die vaststelling plaatsvond en met de bevoegdheden van de instelling die de betreffende handeling heeft vastgesteld. Of een handeling rechtstreeks gevolgen kan hebben voor de rechtspositie van een natuurlijke of rechtspersoon, kan dus niet uitsluitend worden beoordeeld op basis van het feit dat de handeling de vorm van een richtlijn heeft aangenomen.
In casu merkt het Gerecht op dat de bestreden handelingen, die beogen het kader voor economische governance van de Unie te hervormen in het licht van de doelstellingen van begrotingsdiscipline en de houdbaarheid van de schuld van de lidstaten, van toepassing zijn op de lidstaten, voor zover zij voorzien in een kader voor economische governance van de lidstaten, met name regels inzake de nationale budgettair-structurele plannen, de procedure bij buitensporige tekorten van de lidstaten die de ene munt hebben aangenomen en de begrotingskaders van de lidstaten om buitensporige overheidstekorten te vermijden.
Bijgevolg kunnen de bestreden handelingen geen rechtstreekse bindende gevolgen hebben voor de eigen rechtspositie van verzoekers. Deze conclusie wordt overigens bevestigd door de stellingen van verzoekers in het verzoekschrift, aangezien zij geen enkele concrete bepaling van de bestreden handelingen aanwijzen die gevolgen kan hebben voor hun rechtspositie, noch enig concreet rechtsgevolg voor die situatie. De eventuele gevolgen van de bestreden handelingen voor het beheer en de rechten van een overheidsinstantie als de stad Gent kunnen geen rechtstreekse gevolgen voor de rechtspositie van verzoekers vormen in de zin van de in punt 17 hierboven aangehaalde rechtspraak.
Het Gerecht concludeert dat, aangezien niet is voldaan aan de voorwaarde van rechtstreekse werking, verzoekers niet bevoegd zijn om een beroep tot nietigverklaring van de bestreden handelingen in te stellen op grond van de tweede hypothese van artikel 263, vierde alinea, VWEU.
Bijgevolg verklaart het Gerecht de eerste vordering van verzoekers kennelijk niet-ontvankelijk, aangezien verzoekers hun bevoegdheid om de nietigverklaring van de bestreden handelingen te vorderen, niet kunnen baseren op een van de in artikel 263, vierde alinea, VWEU bedoelde hypothesen.
(
1
)	Verordening (EU) 2024/1263 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2024 betreffende de doeltreffende coördinatie van het economisch beleid en betreffende het multilaterale begrotingstoezicht en tot intrekking van verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad (PB L, 2024/1263).
(
2
)	Verordening (EU) 2024/1264 van de Raad van 29 april 2024 tot wijziging van verordening (EG) nr. 1467/97 over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten (PB L, 2024/1264).
(
3
)	Richtlijn (EU) 2024/1265 van de Raad van 29 april 2024 tot wijziging van richtlijn 2011/85/EU betreffende voorschriften voor de begrotingskaders van de lidstaten (PB L, 2024/1265).
(
4
)	Overeenkomstig artikel 289, leden 1 en 3, VWEU.