Voorlopige editie
CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL
M. CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA
van 10 april 2025 (1)
Zaak C‑182/24
RB, als rechtsopvolger van Claude Chabrol,
AD, vertegenwoordigd door zijn curator, NM, als rechtsopvolger van Claude Chabrol,
DR, als rechtsopvolger van Claude Chabrol,
ZB, als rechtsopvolger van Claude Chabrol,
VQ, als rechtsopvolger van Claude Chabrol,
RZ, als rechtsopvolger van Paul Gégauff,
DQ, als rechtsopvolger van Paul Gégauff,
FI, als rechtsopvolger van Paul Gégauff,
LF, als rechtsopvolger van Paul Gégauff
tegen
Société des Auteurs et Compositeurs Dramatiques (SACD),
Radio Days SARL,
Brinter Company Ltd,
BS,
MW,
Artedis SA,
Panoceanic Films SA,
in tegenwoordigheid van:
Société des auteurs, compositeurs et éditeurs de musique (SACEM),
HU, als rechtsopvolger van Pierre Jansen,
YG, als rechtsopvolger van Ellery Queen,
VH, als rechtsopvolger van Ellery Queen,
IA,
ID, als rechtsopvolger van Jean Patrick Manchette,
Nalatenschap Daniel Boulanger, als rechtsopvolger van Daniel Boulanger,
HK, als rechtsopvolger van Claude Brulé,
QY, als rechtsopvolger van Claude Brulé,
WY, als rechtsopvolger van Claude Brulé,
KE, als rechtsopvolger van Claude Brulé,
NA, als rechtsopvolger van Claude Brulé,
IY, als rechtsopvolger van Claude Brulé,
Nalatenschap Nicholas Blake, als rechtsopvolger van Nicholas Blake,
Nalatenschap Edward Atiyah, als rechtsopvolger van Edward Atiyah,
Nalatenschap Ellery Queen, als rechtsopvolger van Ellery Queen,
Nalatenschap Richard Neely, als rechtsopvolger van Richard Neely,
Nalatenschap Patricia Highsmith,
Nalatenschap Charlotte Armstrong, als rechtsopvolger van Charlotte Armstrong,
WI, als rechtsopvolger van Claude Rank,
QT, als rechtsopvolger van Hubert Monteilhet
[verzoek van de tribunal judiciaire de Paris (rechter van eerste aanleg Parijs, Frankrijk) om een prejudiciële beslissing]
„ Prejudiciële verwijzing – Auteursrecht en naburige rechten – Handhaving van intellectuele-eigendomsrechten – Passende rechtsmiddelen – Richtlijn 2001/29/EG – Artikel 8 – Richtlijn 2004/48/EG – Artikel 3 – Richtlijn 2006/116/EG – Artikelen 1 en 2 – Artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie – Nationale wetgeving waarbij de ontvankelijkheid van een door een bepaalde coauteur ingestelde vordering tot bescherming van het intellectuele-eigendomsrecht afhankelijk wordt gesteld van de omstandigheid dat de andere coauteurs in het geding zijn opgeroepen – Procedurele autonomie – Doeltreffendheidsbeginsel ”
1.        In 1990 hebben filmregisseur Claude Chabrol en scenarioschrijver Paul Gégauff de exploitatierechten op enkele van hun films voor een periode van 30 jaar overgedragen aan een distributiemaatschappij.
2.        In 2019, toen Claude Chabrol en Paul Gégauff reeds waren overleden, hebben hun respectieve erfgenamen een vordering tegen de distributiemaatschappij en andere met haar verbonden vennootschappen ingesteld, strekkende onder meer tot betaling van een schadevergoeding wegens niet-nakoming van contractuele verplichtingen en inbreuk op het auteursrecht.
3.        Verweerders hebben daartegen ingebracht dat de vordering niet ontvankelijk is op grond dat niet alle coauteurs die aan de totstandkoming van de films hadden meegewerkt, of hun rechtverkrijgenden, in het geding waren opgeroepen. Zij hebben aangevoerd dat een vordering tot handhaving van de rechten van de auteurs op een gemeenschappelijk werk (hierna: „gemeenschappelijk auteursrecht op een zelfde werk”) volgens het Franse recht vereist dat alle coauteurs in het geding worden opgeroepen.
4.        De rechter die dit geding moet beslechten, heeft het Hof twee prejudiciële vragen voorgelegd waarmee hij, in wezen, wenst te vernemen of de verplichting om alle coauteurs in het geding op te roepen, als voorwaarde voor de ontvankelijkheid van de vordering, verenigbaar is met het Unierecht, en in het bijzonder met richtlijn 2001/29/EG(2), richtlijn 2004/48/EG(3), richtlijn 2006/115/EG(4) en richtlijn 2006/116/EG(5), gelezen in samenhang met de artikelen 17 en 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”).
I.      Toepasselijke bepalingen
A.      Unierecht
1.      Richtlijn 2001/29
5.        Artikel 8 („Sancties en rechtsmiddelen”) luidt:
„1.      De lidstaten voorzien in passende sancties en rechtsmiddelen met betrekking tot inbreuken op de in deze richtlijn omschreven rechten en verplichtingen en dragen er zorg voor, dat deze sancties en rechtsmiddelen daadwerkelijk worden toegepast. De aldus vastgestelde sancties moeten doeltreffend en evenredig zijn en bijzonder preventieve werking hebben.
2.      Elke lidstaat draagt er zorg voor, dat rechthebbenden wier belangen worden geschaad door een inbreukmakende handeling die op zijn grondgebied plaatsvindt, een vordering tot schadevergoeding en/of beëindiging van de inbreuk en in voorkomend geval een vordering tot inbeslagneming van het inbreukmakende materiaal en de in artikel 6, lid 2, bedoelde inrichtingen, producten of onderdelen kunnen instellen.
[...]”
2.      Richtlijn 2004/48
6.        Artikel 3 („Algemene verplichting”) schrijft voor:
„1.      De lidstaten stellen de maatregelen, procedures en rechtsmiddelen vast die nodig zijn om de handhaving van de in deze richtlijn bedoelde intellectuele-eigendomsrechten te waarborgen. Deze maatregelen, procedures en rechtsmiddelen dienen eerlijk en billijk te zijn, mogen niet onnodig ingewikkeld of kostbaar zijn en mogen geen onredelijke termijnen inhouden of nodeloze vertragingen inhouden.
2.      De maatregelen, procedures en rechtsmiddelen moeten tevens doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn; zij worden zodanig toegepast dat het scheppen van belemmeringen voor legitiem handelsverkeer wordt vermeden en dat wordt voorzien in waarborgen tegen misbruik van deze procedures.”
3.      Richtlijn 2006/116
7.        Artikel 1 („Duur van de rechten van de auteur”) bepaalt:
„1.      Het auteursrecht op werken van letterkunde en kunst in de zin van artikel 2 van de Berner Conventie geldt gedurende het leven van de auteur en tot 70 jaar na zijn dood, ongeacht op welk tijdstip het werk op geoorloofde wijze voor het publiek toegankelijk is gemaakt.
2.      In geval van een gemeenschappelijk auteursrecht op een zelfde werk wordt de in lid 1 vastgestelde termijn berekend vanaf de dag van overlijden van de langstlevende auteur.
[...]”
8.        In artikel 2 („Cinematografische of audiovisuele werken”) heet het:
„1.      De hoofdregisseur van een cinematografisch of audiovisueel werk wordt als de auteur of een van de auteurs beschouwd. Het staat de lidstaten vrij andere personen als coauteur aan te wijzen.
2.      De beschermingstermijn van een cinematografisch of audiovisueel werk bedraagt 70 jaar na de dood van de langstlevende van de volgende personen, ongeacht of zij al dan niet als coauteur zijn aangewezen: de hoofdregisseur, de scenarioschrijver, de auteur van de dialogen en de componist van de muziek die specifiek voor gebruik in het cinematografische of audiovisuele werk is gemaakt.”
9.        Artikel 9 („Morele rechten”) luidt als volgt:
„Deze richtlijn laat de bepalingen van de lidstaten inzake de morele rechten onverlet.”
B.      Frans recht
1.      Code de la propriété intellectuelle
10.      Artikel L. 113‑2 van de code de la propriété intellectuelle (wetboek van de intellectuele eigendom)(6) bepaalt:
„Een werk aan de schepping waarvan meerdere natuurlijke personen hebben deelgenomen, is een werk waarop een gemeenschappelijk auteursrecht van toepassing is. [...]”
11.      Artikel L. 113‑3 schrijft voor:
„Een gemeenschappelijk auteursrecht op een zelfde werk is de gemeenschappelijke eigendom van de coauteurs.
De coauteurs moeten hun rechten in onderling overleg uitoefenen.
In geval van onenigheid is het aan de civiele rechter om uitspraak te doen.
Wanneer elke coauteur een verschillende soort bijdrage heeft geleverd, kan elk van deze coauteurs, tenzij anders overeengekomen, zijn persoonlijke bijdrage afzonderlijk exploiteren, mits hij daardoor geen schade toebrengt aan de exploitatie van het gemeenschappelijke auteursrecht op een zelfde werk.”
12.      In artikel L. 113‑7 wordt uiteengezet:
„Als auteur van een audiovisueel werk wordt aangemerkt de natuurlijke persoon of personen die de intellectuele schepping van dat werk realiseren. Bij gebrek aan bewijs van het tegendeel worden de volgende personen verondersteld coauteurs te zijn van een audiovisueel werk dat in samenwerkingsverband is gerealiseerd: 1) de auteur van het scenario; 2) de auteur van de bewerking; 3) de auteur van de gesproken tekst; 4) de auteur van de muzikale composities, met of zonder woorden, die speciaal voor het werk gerealiseerd zijn; 5) de regisseur.
[...]”
2.      Code de procédure civile
13.      Artikel 126 van de code de procédure civile(7) bepaalt dat, wanneer de tot een niet-ontvankelijkheidsgrond aanleiding gevende situatie kan worden verholpen, de niet-ontvankelijkheid wordt afgewezen indien de oorzaak ervan is verdwenen op het tijdstip waarop de rechter uitspraak moet doen.
14.      Artikel 659 schrijft voor dat indien de persoon aan wie het stuk moet worden betekend geen bekende woon-, verblijf‑ of werkplaats heeft, de gerechtsdeurwaarder een proces-verbaal opmaakt waarin nauwkeurig wordt vermeld welke stappen hij heeft ondernomen om de persoon te vinden aan wie betekening moet worden gedaan. Op dezelfde dag of uiterlijk op de eerstvolgende werkdag zendt de gerechtsdeurwaarder, op straffe van nietigheid, bij aangetekende brief met ontvangstbewijs een afschrift van het proces-verbaal, samen met een afschrift van het te betekenen stuk, aan de persoon aan wie betekening moet worden gedaan.
15.      Krachtens artikel 780, dat betrekking heeft op de schriftelijke procedure voor de rechter van eerste aanleg, ligt de verantwoordelijkheid voor het toezicht op de procedure en het waarborgen van een eerlijk verloop ervan, met name de tijdige uitwisseling en overlegging van stukken, bij een rechter van de kamer waarbij de zaak aanhangig is gemaakt.
16.      Krachtens artikel 788 oefent de rechter van instructie alle bevoegdheden uit die nodig zijn voor het overleggen, verkrijgen en verstrekken van stukken.
II.    Feiten, hoofdgeding en prejudiciële vragen
17.      Blijkens de verwijzingsbeslissing(8) luiden de relevante feiten als volgt:
–        Claude Chabrol heeft tussen 1967 en 1974 veertien films gemaakt. Vijf van deze films werden gemaakt in samenwerking met Paul Gégauff, die de dialogen, het scenario of de bewerking heeft geschreven.
–        Het filmmateriaal behoorde toe aan de producent ervan, SA Les Films La Boétie, die het, toen zij in liquidatie verkeerde, bij overeenkomst van 25 maart 1982 heeft overgedragen aan een Engelse vennootschap, destijds Brinter Cº genaamd.
–        Bij overeenkomsten van 8 juni 1990 heeft Claude Chabrol het recht voor de „verdere exploitatie”(9) van verschillende films voor een periode van 30 jaar aan Brinter Company Ltd (hierna: „vennootschap Brinter”) overgedragen. BS stelde zich destijds voor als directeur van de vennootschap Brinter.
–        Voor de exploitatierechten van Paul Gégauff met betrekking tot de vijf films waaraan hij had meegewerkt, sloten vier van zijn erfgenamen op 8 juni 1990 overeenkomsten met de vennootschap Brinter, waaraan zij het recht overdroegen om de films voor een periode van 30 jaar „verder te exploiteren”.(10)
–        Bij verkoopmandaat van 1 januari 1990 heeft de vennootschap Brinter de vennootschap Artedis SA gemachtigd om voor een periode van 12
maanden, die stilzwijgend kon worden verlengd, rechtstreeks verkoopovereenkomsten met kopers te sluiten en de verkoopprijs in ontvangst te nemen. Deze overeenkomst had betrekking op de veertien in het geding zijnde films, met uitzondering van één ervan. MW stelde zich destijds voor als directeur van de vennootschap Artedis.
–        Bij overeenkomst van 18 februari 2012 heeft de vennootschap Brinter aan de vennootschap Panoceanic Films SA het recht overgedragen om vijf van de in het geding zijnde films te exploiteren.
18.      Op 11 juli 2019 hebben de erfgenamen van Claude Chabrol en Paul Gégauff tegen de vennootschap Brinter, de vennootschap Artedis, de vennootschap Panoceanic Films, de vennootschap Radio Days SARL, MW en BS(11) een vordering ingesteld wegens schending van de overeenkomst en van het auteursrecht(12) met betrekking tot veertien films, waarvan er vijf mede zijn gemaakt door Paul Gégauff.
19.      Op 27 januari 2020 hebben verweerders een exceptie van niet-ontvankelijkheid opgeworpen op grond dat 19
coauteurs van de betrokken films niet in het geding zijn opgeroepen.
20.      Bij akten van 5 mei en 12 juni 2020 hebben verzoekers met het oog op de regularisatie van hun vorderingen de volgende partijen in het geding opgeroepen:
–        zeven natuurlijke personen die zij als coauteurs of rechtverkrijgenden van vooroverleden coauteurs beschouwen(13);
–        acht „nalatenschappen” van coauteurs, voor wie zij niet in staat waren de natuurlijke personen met de hoedanigheid van erfgenaam te identificeren(14);
–        twee collectieve beheersorganisaties voor auteursrechten, waarvan een organisatie toneelauteurs en ‑componisten vertegenwoordigt(15) en de andere organisatie auteurs, componisten en uitgevers van muziek vertegenwoordigt(16).
21.      Bij beschikking van 9 februari 2023(17) heeft de rechter van instructie verweerders gelast om de identificatiegegevens van de coauteurs en de rechtverkrijgenden van de films te verstrekken.
22.      Zelfs met deze gegevens waren verzoekers niet in staat om alle coauteurs van de films en hun rechtverkrijgenden op te sporen en in het geding op te roepen, hetgeen te wijten is aan het aantal films (veertien), de ouderdom ervan (geproduceerd tussen 1967 en 1974), de veelheid aan betrokken partijen (regisseur, scenarioschrijver, componist van de muziek, auteur van het reeds bestaande literaire werk) en het overlijden van sommige coauteurs, van wie de erfgenamen niet bekend zijn of niet in Frankrijk wonen.
23.      De tribunal judiciaire de Paris, die het geschil moet beslechten, verklaart dat „het geding sinds 27 januari 2020 [...] verlamd is door de onmogelijkheid om de vele opeenvolgende erfgenamen [van de coauteurs van de films] te identificeren”(18).
24.      Deze rechter benadrukt tevens dat „partijen zich veel moeite hebben getroost om de coauteurs of hun rechtverkrijgenden te identificeren, zonder dat deze op wettige wijze in het geding konden worden opgeroepen zoals vereist door de nationale rechtspraak op grond van artikel L. 113‑3 [CPI]”(19).
25.      Met betrekking tot het door het Handvest gewaarborgde recht op een doeltreffende voorziening in rechte is de verwijzende rechter van oordeel dat verzoekers in dit geding in feite geen toegang krijgen tot de civiele rechter die oordeelt over de grond van hun vorderingen, indien zij niet kunnen optreden tegen alle rechtverkrijgenden van de coauteurs van de in het geding zijnde werken.(20) Of verzoekers hun auteursrechten kunnen uitoefenen, zal derhalve afhangen van hun vermogen om de andere mederechthebbenden van deze rechten te identificeren.(21)
26.      Tegen deze achtergrond legt de verwijzende rechter het Hof twee prejudiciële vragen voor:
„1)      Kunnen de artikelen 2, 3, 4 en 8 van richtlijn [2001/29], de artikelen 1 tot en met 3 van richtlijn [2004/48] en de artikelen 1, 2 en 9 van richtlijn [2006/116], waarin het uitsluitende recht wordt gewaarborgd van de auteur en de coauteur van een cinematografisch of audiovisueel werk om de reproductie van hun werken en de mededeling ervan aan het publiek toe te staan of te verbieden, alsmede een beschermingstermijn wordt gewaarborgd van 70 jaar na de dood van de langstlevende van de personen die aan het werk hebben bijgedragen, en de lidstaten tegelijkertijd worden verplicht te voorzien in doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties en passende rechtsmiddelen tegen inbreuken op het auteursrecht, alsmede in maatregelen, procedures en rechtsmiddelen die niet onnodig ingewikkeld of kostbaar zijn en geen onredelijke termijnen of nodeloze vertragingen inhouden, aldus worden uitgelegd dat een door de rechthebbende ingestelde vordering wegens inbreuk op het gemeenschappelijke auteursrecht op een zelfde werk slechts ontvankelijk is wanneer alle coauteurs in het geding worden geroepen?
2)      Moet het recht van een rechthebbende van een auteursrecht op een doeltreffende voorziening in rechte en op toegang tot een gerecht, een onderdeel van het recht op een eerlijk proces, zoals gezamenlijk gewaarborgd door de artikelen 2, 3, 4 en 8 van richtlijn [2001/29], de artikelen 1 tot en met 3 van richtlijn [2004/48] en de artikelen 1, 2 en 9 van richtlijn [2006/116], richtlijn [2006/115] en de artikelen 17 en 47 van het [Handvest], aldus worden uitgelegd dat als voorwaarde voor de ontvankelijkheid van een rechtsvordering wegens inbreuk op het auteursrecht al dan niet geldt dat alle coauteurs van het werk in het geding worden geroepen?”
III. Procedure bij het Hof
27.      Het verzoek om een prejudiciële beslissing is op 5 maart 2024 ingekomen bij het Hof.
28.      Schriftelijke opmerkingen zijn ingediend door:
–        gezamenlijk: de erfgenamen van Claude Chabrol (DR, VQ, ZB en AD, laatstgenoemde vertegenwoordigd door zijn curator) en de erfgenamen van Paul Gégauff (RZ, DQ, FI en LF);
–        afzonderlijk: de erfgenaam van Claude Chabrol, RB;
–        gezamenlijk: BS, MW, de vennootschap Artedis, de vennootschap Brinter, de vennootschap Panoceanic Films en de vennootschap Radio Days (verweerders in het hoofdgeding);
–        de Oostenrijkse en de Franse regering alsmede de Europese Commissie.
29.      Het Hof heeft het niet noodzakelijk geacht om een terechtzitting te houden.
IV.    Beoordeling
A.      Voorafgaande opmerkingen
1.      Toepasselijke bepalingen
30.      De prejudiciële verwijzing heeft uitsluitend betrekking op een procedureel probleem dat voortvloeit uit de uitlegging van artikel L. 113‑3 CPI. Niet betwist wordt de materiële reikwijdte van het auteursrecht dat een rol zou kunnen gaan spelen, zodra het procedurele bezwaar ter zijde is gesteld.
31.      Artikel L. 113‑3 CPI bepaalt dat de coauteurs van een gemeenschappelijk werk hun rechten in onderling overleg moeten uitoefenen. In de nationale rechtspraak is het artikel aldus uitgelegd dat „de coauteur van een gemeenschappelijk werk op straffe van niet-ontvankelijkheid de andere auteurs van het werk in het geding moet oproepen wanneer hij in rechte optreedt ter verdediging van zijn vermogensrechten, voor zover zijn bijdrage geen scheidbaar werk vormt ten opzichte van de bijdragen van de coauteurs”(22).
32.      De verwijzende rechter wenst, kort gezegd, te vernemen of de aldus uitgelegde nationale regel in overeenstemming is met het Unierecht en met name de handelingen die hij in zijn twee vragen aanhaalt.
33.      Tot deze handelingen behoort richtlijn 2006/115, maar de verwijzende rechter vermeldt niets over de inhoud van deze richtlijn die mogelijk van invloed zou kunnen zijn op het geding, noch geeft hij aan welke artikelen in het bijzonder twijfels doen rijzen bij hem. Derhalve ben ik van mening dat het Hof deze handeling niet hoeft te analyseren ten behoeve van de formulering van zijn antwoord.
34.      Dit is niet het geval voor richtlijn 2001/29, richtlijn 2004/48 en richtlijn 2006/116. Deze handelingen bevatten alle drie bepalingen die op zichzelf het antwoord op de prejudiciële vragen kunnen beïnvloeden:
–        Op grond van artikel 8, leden 1 en 2, van richtlijn 2001/29 moeten de lidstaten in passende rechtsmiddelen voorzien met betrekking tot inbreuken op het auteursrecht en naburige rechten en er zorg voor dragen dat rechthebbenden een vordering tot schadevergoeding kunnen instellen.
–        Op grond van artikel 3, leden 1 en 2, van richtlijn 2004/48 moeten de lidstaten de procedures en rechtsmiddelen vaststellen die nodig zijn om de handhaving van de intellectuele-eigendomsrechten te waarborgen. Deze procedures en rechtsmiddelen mogen niet onnodig ingewikkeld of kostbaar zijn, maar moeten juist wel doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn.
–        Artikel 1, lid 2, van richtlijn 2006/116 regelt de duur van de rechten van de auteur en bepaalt dat in geval van een gemeenschappelijk auteursrecht op een zelfde werk, de beschermingstermijn wordt berekend vanaf de dag van overlijden van de langstlevende auteur.
35.      Wat de artikelen 17 en 47 van het Handvest betreft, is het laatstgenoemde artikel het meest relevant voor het onderhavige geding, aangezien het auteursrecht rechterlijke bescherming geniet krachtens de regels van de Unie, hetgeen de deur openzet voor de toepassing van het Handvest zelf (artikel 51, lid 1). Artikel 17, lid 2, van het Handvest („Intellectuele eigendom is beschermd”) moet worden uitgelegd door de bepalingen van afgeleid recht toe te passen waarin deze bescherming is vervat.
2.      Auteursrechten die in het geding aan de orde zijn
36.      In de verwijzingsbeslissing wordt in verschillende punten aangegeven dat de vorderingen van de „consorts”(23) Chabrol en Gégauff zowel het vermogensrechtelijke als het morele auteursrecht betreffen.(24)
37.      Terwijl er geen twijfel bestaat over de vermogensrechtelijke aard van het auteursrecht waarop in casu inbreuk zou zijn gemaakt, is het nog maar de vraag of er ook werkelijk morele rechten in het geding zijn. Indien dit het geval blijkt te zijn, moet worden opgemerkt dat artikel 9 van richtlijn 2006/116 uitsluit dat de bepalingen ervan van invloed zijn op de bepalingen van de lidstaten inzake morele rechten.
38.      Het staat aan de verwijzende rechter om na te gaan welke (vermogensrechtelijke of morele) auteursrechten mogelijk zijn geschonden. Om te antwoorden op zijn prejudiciële vragen, die slechts betrekking hebben op de door verweerders opgeworpen exceptie van niet-ontvankelijkheid, is het niet van groot belang of de morele auteursrechten al dan niet in aanmerking worden genomen.
B.      Antwoord op de prejudiciële vragen
39.      Naar mijn mening kunnen de twee vragen samen worden behandeld. In mijn analyse zal ik zowel ingaan op de problemen die voortvloeien uit het medehouderschap van auteursrechten als op de voorwaarden en beperkingen die worden gesteld aan de verdediging van deze rechten in gerechtelijke procedures.
1.      Medehouderschap van auteursrechten
40.      In het Unierecht wordt uitgegaan van de mogelijkheid van medehouderschap (mede-eigendom) van auteursrechten of wordt daar uitdrukkelijk naar verwezen.
41.      In richtlijn 2001/29(25) en richtlijn 2004/48(26) worden de begrippen „auteur” of „houder van een intellectuele-eigendomsrecht” gebruikt en komen deze begrippen afwisselend in het enkelvoud en in het meervoud voor.
42.      In richtlijn 2006/116 wordt het medehouderschap van auteursrechten erkend: in overweging 14 wordt verwezen naar „gevallen waarin een of meer natuurlijke personen als auteur bekend zijn”. Artikel 1, lid 2, van die richtlijn verwijst specifiek naar „een gemeenschappelijk auteursrecht op een zelfde werk”.
43.      Wat met name cinematografische of audiovisuele werken betreft, staat artikel 2 van richtlijn 2006/116 de lidstaten toe om naast de hoofdregisseur „andere personen als coauteur” aan te wijzen. Dit is in casu het geval.
44.      Gesteld kan dus worden dat wanneer meerdere personen auteur of rechthebbende zijn van een intellectuele-eigendomsrecht op een cinematografisch werk, zij allemaal beschermd zijn. Zowel zij als, na hun overlijden, hun erfgenamen hebben recht op handhaving van het auteursrecht op het in samenwerking tot stand gekomen cinematografische werk.
45.      Net als op het nauw verbonden gebied van industriële eigendom(27), betreft het probleem in verband met de auteursrechten de wijze waarop mederechthebbenden hun vorderingen kunnen verdedigen, gezien het stilzwijgen van de Unieregels over de procedurele regelingen die geschikt zijn om de bescherming van dergelijke rechten te waarborgen.
46.      Artikel 4, onder a), van richtlijn 2004/48 bepaalt dat „als personen die bevoegd zijn om de toepassing van de [...] maatregelen, procedures en rechtsmiddelen te verzoeken” worden erkend „houders van intellectuele-eigendomsrechten, overeenkomstig de bepalingen van het toepasselijk recht”.(28)
47.      Het Hof begrijpt het toepasselijk recht „als een verwijzing naar zowel het relevante nationale recht als, in voorkomend geval, het Unierecht”(29).
48.      Het Unierecht bevat echter geen specifieke bepalingen met betrekking tot het instellen van vorderingen door mederechthebbenden van auteursrechten. Dit gebied is niet geharmoniseerd en het staat aan de lidstaten om passende regels vast te stellen voor het instellen van dergelijke vorderingen bij hun rechterlijke instanties. In het Unierecht is niet geregeld onder welke voorwaarden mederechthebbenden de hun als zodanig toekomende rechten kunnen uitoefenen.(30)
49.      Bijgevolg is het op de rechterlijke bescherming van een gemeenschappelijk auteursrecht op een zelfde werk „toepasselijke recht” in beginsel het recht van de lidstaten.
2.      Nationale regel, grenzen van de procedurele autonomie en artikel 47 van het Handvest
50.      Op de bewoordingen van de in artikel L. 113‑3 CPI vervatte regel valt volgens mij niets aan te merken. Ik zie geen reden om een bepaling te verwerpen waarin enkel is vastgesteld dat de coauteurs van een gemeenschappelijk werk hun rechten in onderling overleg moeten uitoefenen en dat, bij ontstentenis van dergelijk overleg, de rechter over de kwestie moet beslissen.
51.      Deze regel is in overeenstemming met de in de verschillende rechtsstelsels gebruikelijke opvatting over de mede-eigendom van goederen en rechten.(31) Dit geldt temeer daar de gezamenlijke uitoefening van de rechten door de coauteurs volgens de nationale rechtspraak slechts vereist is voor zover de bijdrage van een coauteur geen scheidbaar werk vormt ten opzichte van de bijdragen van de andere coauteurs.(32)
52.      De omzetting van deze regel in procedurele termen door de Franse rechtspraak heeft ertoe geleid dat daaruit een grond van niet-ontvankelijkheid van vorderingen wordt afgeleid: vorderingen worden zonder meer afgewezen wanneer de coauteur van een werk die in rechte optreedt ter verdediging van zijn rechten, de andere mederechthebbenden niet in de procedure heeft opgeroepen.
53.      De combinatie van de regel van de CPI en de uitlegging in de rechtspraak houdt, zoals de Franse regering zelf erkent(33), een beperking van de toegang tot de rechter in. Mijns inziens is dit op zich echter niet bezwaarlijk, onder voorbehoud van wat ik dadelijk zal opmerken over de grenzen van die beperking.
54.      De lidstaten kunnen in hun rechtsstelsel als voorwaarde voor de ontvankelijkheid van een door de mederechthebbende van een gemeenschappelijk auteursrecht op een zelfde werk ingestelde vordering vaststellen dat de andere coauteurs in het geding worden opgeroepen. Een dergelijk procedureel vereiste is logisch in gevallen waarin de wet voorziet in een „noodzakelijk actief litis consortium” of – om een andere term te gebruiken – noodzakelijke subjectieve cumulatie aan de zijde van de verzoekers.(34) Voorts belet niets dat, zoals in casu, bij wet zo niet de verplichte aanwezigheid van andere verzoekers, dan toch op zijn minst hun dagvaarding(35) wordt vereist.
55.      Een regel met deze kenmerken, die al dan niet zijn oorsprong in de rechtspraak heeft, valt onder de procedurele autonomie van de lidstaten en kan dus worden aanvaard indien daarmee aan legitieme doelstellingen wordt beantwoord en de grenzen die ik hieronder zal uiteenzetten, niet worden overschreden.
56.      Deze regel is ingegeven door de legitieme doelstellingen die de Franse regering en de Commissie hebben aangehaald. Zo worden daarmee de rechten van afwezige mederechthebbenden op voet van gelijkheid beschermd, zodat zij over voldoende informatie beschikken om al dan niet aan de procedure deel te nemen.(36) Evenzo draagt deze regel bij tot de rechtszekerheid en tot een goede rechtsbedeling door in te spelen op problemen die zich zouden kunnen voordoen met betrekking tot aanhangigheid, de latere bundeling van vorderingen, eventuele tegenstrijdige beslissingen indien elke coauteur onafhankelijk optreedt of de wenselijkheid te voorkomen dat niet-gedagvaarde coauteurs later een vordering instellen.(37)
57.      De beperking die deze regel oplegt aan de mederechthebbende van een auteursrecht moet echter worden onderworpen aan een dubbele toetsing, waarbij wordt nagegaan of de regel zich verdraagt met de beginselen van gelijkwaardigheid en doeltreffendheid(38) en of deze voldoet aan de vereisten van artikel 47 van het Handvest. In dat artikel van het Handvest is het beginsel van effectieve rechterlijke bescherming van de rechten die de justitiabelen aan het Unierecht ontlenen, neergelegd.
58.      Het tweeledige karakter van die benadering zal tot hetzelfde resultaat leiden indien de verwijzende rechter uiteindelijk van oordeel is dat in een zaak als de onderhavige de uitoefening van het recht op rechterlijke bescherming ter verdediging van het auteursrecht onderworpen is aan een procedurele verplichting die uiterst moeilijk of onmogelijk na te komen is.
59.      Aangezien de toepassing van het gelijkwaardigheidsbeginsel in casu niet ter discussie staat, draait het hele debat om het doeltreffendheidsbeginsel. In dit verband stelt de Franse regering dat de betrokken verplichting niet uiterst moeilijk na te komen is en niet verder gaat dan hetgeen noodzakelijk is voor de verwezenlijking van de nagestreefde doelstellingen(39), en wel om de volgende redenen:
–        Het is niet verplicht om alle mederechthebbenden in het geding op te roepen wanneer het geschil een scheidbaar onderdeel van het werk betreft.
–        De dagvaarding van alle mederechthebbenden is niet bedoeld om ervoor te zorgen dat zij daadwerkelijk aan de procedure deelnemen: het is voldoende dat zij worden opgeroepen zodat zij de gelegenheid hebben te verschijnen.
–        Het volstaat om de naam en het adres van de te dagvaarden persoon op te geven. Indien diens gegevens niet bekend zijn, kan de oproeping op grond van artikel 659 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering aan diens laatst bekende adres worden betekend.
–        Zelfs wanneer de naam en het adres van de te dagvaarden personen niet bekend zijn, kunnen de gronden voor niet-ontvankelijkheid van de vordering worden verholpen en is de rechter bevoegd om derden te gelasten de gegevens van de onbekende mederechthebbenden te verstrekken.
60.      Deze afwijkingen van de bestreden procedurele verplichting maken deze verplichting weliswaar minder strikt, maar sluiten niet uit dat in situaties als de onderhavige de toepassing van de regel, ook al is deze minder strikt, de procedure zelf doet vastlopen, met als gevolg dat er sprake is van gebrekkige bescherming van de rechten van verzoekers.
61.      De Franse regering erkent in feite dat de oproeping van alle coauteurs in het geding in bepaalde gevallen „een onredelijk vereiste kan zijn waardoor de uitoefening van door het Unierecht verleende rechten onmogelijk of uiterst moeilijk kan worden gemaakt”. In dergelijke gevallen, aldus de Franse regering, „kan de rechter het ontvankelijkheidscriterium minder strikt uitleggen”(40).
62.      Vast staat dat het aan de verwijzende rechter is om te beoordelen of, in het licht van de specifieke omstandigheden van de zaak, de toepassing van de aan verzoekers opgelegde procedurele vereisten al dan niet het doeltreffendheidsbeginsel en artikel 47 van het Handvest schendt.
63.      Van een dergelijke schending is sprake indien verzoekers er ondanks hun inspanningen en de vereiste zorgvuldigheid om redenen buiten hun wil niet in slagen alle mederechthebbenden te dagvaarden. In een dergelijke situatie zou het onverbiddelijke vereiste om deze mederechthebbenden in het geding op te roepen, op straffe van niet-ontvankelijkheid van de vordering, de uitoefening van door het Unierecht verleende rechten onmogelijk of uiterst moeilijk kunnen maken.(41)
64.      De verwijzende rechter heeft dus twee mogelijkheden:
–        Indien hij dit passend acht, zou hij de nationale regeling in de door de Franse regering bepleite minder strikte zin kunnen uitleggen om deze in overeenstemming te brengen met de vereisten van het Unierecht. Volgens deze regering biedt het nationale recht daartoe voldoende flexibiliteit, zonder dat een uitlegging contra legem van de desbetreffende bepalingen nodig is.(42)
–        Indien hij ondanks alles van oordeel is dat de procedurele regel niet in overeenstemming met het Unierecht kan worden uitgelegd omdat hij daartoe wordt belet door de rechtspraak van de hoogste Franse rechterlijke instantie, waarvan de toepassing in casu dwingend leidt tot schending van artikel 47 van het Handvest, moet hij deze regel naast zich neerleggen.(43)
65.      Beide mogelijkheden zouden tot hetzelfde resultaat moeten leiden: het recht van de mederechthebbenden om hun vorderingen te verdedigen tegen degenen die (vermeend) inbreuk hebben gemaakt op hun auteursrecht kan niet worden onderworpen aan procedurele vereisten waaraan onmogelijk of uiterst moeilijk kan worden voldaan, daar dit er in de praktijk op zou neerkomen dat dit recht wordt ondermijnd.
66.      Zonder mijn oordeel in de plaats te willen stellen van dat van de verwijzende rechter, is het misschien mogelijk om hem enkele aanwijzingen te geven die hem erbij kunnen helpen de bestreden procedureregel op het Unierecht af te stemmen en tegelijkertijd de procedure uit de impasse te halen en verdere vertragingen te voorkomen.
67.      Hoe dan ook zij benadrukt dat alleen de verwijzende rechter (die logischerwijs een betere kennis heeft van het nationale recht) in staat is om de voornoemde richtlijnconforme interpretatie uit te voeren.
68.      In casu claimen verzoekers weliswaar voor zichzelf de vermogensrechtelijke en morele gevolgen die voortvloeien uit hun auteursrecht, maar stellen zij dat zij met hun vordering „optreden in het gemeenschappelijke belang van de mederechthebbenden”(44) en „de rechten van alle coauteurs van de films willen beschermen”(45).
69.      Indien verzoekers, zoals zij zelf toegeven, optreden ter verdediging van de gemeenschappelijke intellectuele eigendom, zal het welslagen van hun vordering ten goede komen aan alle mederechthebbenden van de films. Indien met een uitspraak een einde aan het geschil wordt gemaakt door het bestaan van een inbreuk op het auteursrecht te bevestigen, dan zal dit (ten minste indirect) de rechtspositie van alle mederechthebbenden ten goede komen.
70.      Verzoekers trachten dus niet het aan andere mederechthebbenden toekomende gemeenschappelijk auteursrecht op een zelfde werk te beperken. Integendeel, door hun procedurele reactie op de (vermeende) inbreuk op die rechten beogen zij de rechtspositie van alle coauteurs te verbeteren. Strikt genomen gaat het er niet om dat de belangen van sommige coauteurs prevaleren boven die van anderen, in welk geval het juiste evenwicht zou moeten worden gevonden.
71.      In deze context, waarin een gemeenschappelijk auteursrecht op een zelfde werk wordt verdedigd, vraag ik me af of de regels inzake mede-eigendom in het Franse recht niet zouden kunnen rechtvaardigen dat, bij wijze van uitzondering, een van de mederechthebbenden een vordering instelt ten voordele van de gemeenschappelijke eigendom, zelfs zonder de oproeping in het geding en zonder de uitdrukkelijke toestemming van alle mederechthebbenden.
72.      In zijn schriftelijke opmerkingen wijst RB op deze mogelijkheid. In die opmerkingen wordt herinnerd aan de regeling van het Franse burgerlijk wetboek betreffende mede-eigendom en aan de wijze waarop artikel 815‑2 van dit wetboek elke rechthebbende van de gemeenschappelijke eigendom toestaat om de maatregelen te nemen die nodig zijn voor het behoud ervan, zelfs indien deze geen spoedeisend karakter hebben.(46)
73.      Vanuit een ander perspectief zou misschien naar analogie een beroep kunnen worden gedaan op de regel die van toepassing is in het geval dat een van de mederechthebbenden niet in staat is om zijn wil kenbaar te maken. In een dergelijk geval kan een andere, door de rechter gemachtigde mederechthebbende van het gemeenschappelijke eigendom het ontbreken van toestemming verhelpen.
74.      In feite is het volgens artikel L. 113‑3, derde alinea, CPI aan de civiele rechter om uitspraak te doen in geval van onenigheid tussen de coauteurs van een gemeenschappelijk werk. Het is aan de verwijzende rechter om te beslissen of de „onenigheid” als bedoeld in deze bepaling ook ziet op het geval waarin er sprake is van dergelijke onenigheid omdat het onmogelijk is om alle coauteurs van het gemeenschappelijk werk te identificeren.
75.      Mijns inziens is het ook niet uitgesloten om een van de beginselen in te roepen die in het burgerlijk recht van enkele lidstaten van toepassing zijn op het gebied van zaakwaarneming zonder mandaat. Dienovereenkomstig kunnen handelingen van een persoon die, zonder daartoe verplicht te zijn, de zaken van een ander waarneemt, ten voordele van laatstgenoemde persoon en zonder dat deze zich daartegen verzet, gunstige gevolgen hebben voor laatstgenoemde persoon, waarbij de „officieuze zaakwaarnemer” de verplichtingen van een mandataris op zich neemt.
76.      Indien wordt erkend dat een mederechthebbende de bevoegdheid heeft om het gemeenschappelijke recht te verdedigen ten voordele van alle mederechthebbenden, dan moet die materiële bevoegdheid ook in de procedure tot uiting komen. Aldus zou het obstakel uit de weg worden geruimd dat voortvloeit uit de verplichting om de rechthebbenden die de facto in de praktijk niet kunnen worden geïdentificeerd, in het geding op te roepen.
77.      De verdediging van een gemeenschappelijk auteursrecht op een zelfde werk kan dus door een of meer mederechthebbenden worden gevoerd wanneer het gezien de omstandigheden van het geval onmogelijk is om de anderen te dagvaarden nadat de vereiste zorgvuldigheid is betracht om hen te identificeren en in het geding op te roepen.
78.      Zoals reeds is aangegeven, wordt met deze aanwijzingen niet beoogd om in de plaats van de verwijzende rechter te zoeken naar oplossingen die aanvaardbaar zijn volgens van het nationale recht. Indien geen van de bovengenoemde regels, bepalingen en beginselen de verwijzende rechter in staat stelt om het nationale recht uit te leggen op een wijze die in overeenstemming is met artikel 47 van het Handvest, gelezen in samenhang met de overeenkomstige bepalingen van de richtlijnen inzake de bescherming van het auteursrecht, moet hij de met het Unierecht onverenigbare bepaling buiten toepassing laten. Het doet in dit verband niet ter zake dat deze onverenigbaarheid strikt genomen niet voortvloeit uit de CPI, maar uit de uitlegging die de nationale rechterlijke instanties daaraan hebben gegeven.
V.      Conclusie
79.      Gelet op het voorgaande geef ik het Hof in overweging om de vragen van de tribunal judiciaire de Paris te beantwoorden als volgt:
„Artikel 8 van richtlijn 2001/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 mei 2001 betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij en artikel 3 van richtlijn 2004/48/EG van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 betreffende de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten, gelezen in samenhang met de artikelen 1 en 2 van richtlijn 2006/116/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2006 betreffende de beschermingstermijn van het auteursrecht en van bepaalde naburige rechten en artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie,
moeten aldus worden uitgelegd dat
zij zich er in beginsel niet tegen verzetten dat als voorwaarde voor de ontvankelijkheid van een vordering wegens inbreuk op een gemeenschappelijk auteursrecht op een zelfde werk geldt dat alle coauteurs in het geding worden opgeroepen.
De toepassing van deze voorwaarde mag er echter niet toe leiden dat het voor een of meer coauteurs onmogelijk of uiterst moeilijk wordt om zelfstandig een vordering in te stellen;
is dat wel het geval, dan moet de nationale rechter voorrang geven aan het in artikel 47 van het Handvest neergelegde recht op een doeltreffende voorziening in rechte.”
1      Oorspronkelijke taal: Spaans.
2      Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 22 mei 2001 betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij (PB 2001, L 167, blz. 10).
3      Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 betreffende de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten (PB 2004, L 157, blz. 45, met rectificatie in PB 2004, L 195, blz. 16).
4      Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2006 betreffende het verhuurrecht, het uitleenrecht en bepaalde naburige rechten op het gebied van intellectuele eigendom (PB 2006, L 376, blz. 28).
5      Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2006 betreffende de beschermingstermijn van het auteursrecht en van bepaalde naburige rechten (PB 2006, L 372, blz. 12).
6      Loi n.º 92‑597, du 1 juillet 1992, relative au code de la propriété intellectuelle (wet nr. 92‑597 van 1 juli 1992 betreffende het wetboek van de intellectuele eigendom; JORF nr. 0153 van 3 juli 1992; hierna: „CPI”).
7      Décret n.º 75‑1123, du 5 décembre 1975, instituant un nouveau code de procédure civile (besluit nr. 75‑1123 van 5 december 1975 tot invoering van een nieuw wetboek van burgerlijke rechtsvordering; JORF nr. 0285 van 9 december 1975).
8      Punten 1‑12 en 42‑60 van de verwijzingsbeslissing.
9      De overdracht van dit recht had betrekking op commerciële en niet-commerciële cinematografische vertoningen, televisie-uitzendingen, videogrammen gemaakt door middel van elk technisch procedé dat op dat moment niet bekend was, en het remake-recht.
10      De voorwaarden van deze overeenkomsten lijken vergelijkbaar te zijn met die welke Claude Chabrol met de vennootschap Brinter heeft gesloten.
11      In zijn schriftelijke opmerkingen (punt 1) verklaart een van de erfgenamen van Claude Chabrol (RB) dat BS het auteursrecht op de veertien films heeft verworven via zijn vennootschappen Brinter en Artedis. Daaraan voegt deze erfgenaam toe dat MW de echtgenote van BS is en de vennootschappen Artedis, Panoceanic Films en Radio Days leidt.
12      Blijkens de verwijzingsbeslissing (punt 54) „wordt de vordering, gelet op de stellingen van partijen, ingesteld wegens inbreuk op de vermogensrechten en de morele rechten van de auteurs, met het karakter van een onrechtmatige daad, en worden uit dien hoofde de voornaamste vorderingen tot schadevergoeding ingediend. Sommige van deze stellingen liggen ook ten grondslag aan een vordering wegens contractuele aansprakelijkheid en tot beëindiging van de overeenkomsten, doordat deze zijn afgelopen, door de ontbindende clausule of door de gerechtelijke ontbinding wegens het niet nakomen van contractuele verplichtingen”.
13      Punt 57 van de verwijzingsbeslissing.
14      Punt 57 van de verwijzingsbeslissing. De volgende „nalatenschappen” zijn in het geding opgeroepen: de „nalatenschap Charlotte Armstrong”, de „nalatenschap Daniel Boulanger”, de „nalatenschap Nicholas Blake”, de „nalatenschap Claude Brulé”, de „nalatenschap Edward Atiyah”, de „nalatenschap Ellery Queen”, de „nalatenschap Richard Neely” en de „nalatenschap Patricia Highsmith”.
15      Société des auteurs et compositeurs dramatiques (SACD). Volgens de verwijzingsbeslissing (punt 59) waren verzoekers aanvankelijk van mening dat deze organisatie de „nalatenschappen” vertegenwoordigde en vervolgens dat zij verplicht was om de namen mee te delen van de rechtverkrijgenden van de coauteurs of van degenen die worden geacht coauteur te zijn.
16      Société des auteurs, compositeurs et éditeurs de musique (SACEM).
17      Deze datum wordt in de verwijzingsbeslissing vermeld, maar blijkt een tikfout te zijn. De beschikking dateert in werkelijkheid van 16 februari 2023. Dit wordt door RB in zijn schriftelijke opmerkingen benadrukt.
18      Punt 55 van de verwijzingsbeslissing.
19      Punt 116 van de verwijzingsbeslissing.
20      Punt 120 van de verwijzingsbeslissing.
21      Punt 132.1 van de verwijzingsbeslissing.
22      Arrest van 10 mei 1995, gewezen in cassatieberoep nr. 93‑10.945, van de eerste civiele kamer van de Cour de cassation (hoogste rechter in burgerlijke en strafzaken, Frankrijk), aangehaald in punt 77.1 van de verwijzingsbeslissing. In de punten 78 en 79 van de verwijzingsbeslissing wordt voorts verwezen naar de arresten van de Cour de cassation van 12 mei 2011, gewezen in cassatieberoep nr. 10‑14.646 („als voorwaarde voor de ontvankelijkheid van een door een van de coauteurs of hun rechtverkrijgenden ingestelde vordering wegens inbreuk [op het auteursrecht] [...] geldt dat alle coauteurs in het geding moeten worden opgeroepen”), en 21 maart 2018, gewezen in cassatieberoep nr. 17‑14.728 („indien de coauteur [...] alleen kan optreden ter verdediging van zijn morele rechten, dan is dat op voorwaarde dat zijn bijdrage een scheidbaar werk vormt; [...] zo niet, dan moeten de andere coauteurs in het geding worden opgeroepen”).
23      Het gebruik van het begrip „consorts” door de verwijzende rechter om respectievelijk de erfgenamen van Claude Chabrol en Paul Gégauff aan te duiden, kan in procedurele zin worden opgevat, namelijk in die zin dat deze erfgenamen litis consortes (medeprocespartijen) zijn. Verderop zal ik verwijzen naar het „litis consortium” of subjectieve cumulatie als procesrechtelijk instrument.
24      In de punten 24, 25 en 27 van de verwijzingsbeslissing worden de vorderingen uiteengezet van sommige verzoekers die uitdrukkelijk stellen dat morele rechten zijn geschonden. In punt 54 van die beslissing verklaart de verwijzende rechter dat „de vordering [...] [wordt] ingesteld wegens inbreuk op de vermogensrechten en morele rechten van de auteurs, met het karakter van een onrechtmatige daad, en [dat] [...] uit dien hoofde de voornaamste vorderingen tot schadevergoeding [worden] ingediend”.
25      Artikel 2 van richtlijn 2001/29 voorziet in het uitsluitende recht „de directe of indirecte, tijdelijke of duurzame, volledige of gedeeltelijke reproductie van [...] materiaal, met welke middelen en in welke vorm ook, toe te staan of te verbieden”. Dit recht wordt onder a)
toegekend ten behoeve van „auteurs”.
26      Artikel 4, onder a), van richtlijn 2004/48 bepaalt dat de lidstaten „als personen die bevoegd zijn om de toepassing van de in dit hoofdstuk bedoelde maatregelen, procedures en rechtsmiddelen te verzoeken, erkennen: a) houders van intellectuele-eigendomsrechten, overeenkomstig de bepalingen van het toepasselijk recht, [...]” (cursivering van mij).
27      Artikel 1 van richtlijn 2004/48 bepaalt dat de term „intellectuele-eigendomsrechten” ook industriële-eigendomsrechten omvat.
28      Cursivering van mij. De legitimiteit die aan de rechthebbenden van deze rechten wordt toegekend, strekt zich logischerwijs uit tot de coauteurs van een gemeenschappelijk werk en, zoals in het onderhavige geval, tot hun erfgenamen.
29      Arrest van 7 augustus 2018, SNB-REACT (C‑521/17, EU:C:2018:639, punt 31).
30      Zie naar analogie, met betrekking tot de bescherming van de mederechthebbenden van aan Uniemerken verbonden rechten, arrest van 27 april 2023, Legea (C‑686/21, EU:C:2023:357, punt 36): „Wat [verordening (EG) nr. 40/94 van de Raad van 20 december 1993 inzake het gemeenschapsmerk (PB 1994, L 11, blz. 1), zoals gewijzigd bij verordening (EG) nr. 422/2004 van de Raad van 19 februari 2004 (PB 2004, L 70, blz. 1)] betreft, deze erkent het medehouderschap van een Uniemerk, maar regelt niet de wijze waarop de houders de aan het merk verbonden rechten moeten uitoefenen, waaronder het recht om een gebruikslicentie te verlenen of te beëindigen.” In mijn conclusie in die zaak (C‑686/21, EU:C:2022:977) heb ik verwezen naar de algemene problemen die het medehouderschap van merken doet rijzen.
31      In punt 67 van haar schriftelijke opmerkingen betoogt de Commissie dat de betrokken regel „inherent is aan het stelsel van mede-eigendom”.
32      Arrest van 10 mei 1995, gewezen in cassatieberoep nr. 93‑10.945, eerste civiele kamer van de Cour de cassation.
33      Punt 50 van de schriftelijke opmerkingen van de Franse regering.
34      Een „noodzakelijk actief litis consortium” impliceert, als onvermijdelijke vooronderstelling, de aanwezigheid van meerdere verzoekers van wie de gezamenlijke deelname aan de procedure een verplichting vormt die hetzij bij wet, hetzij door de aard van de betrokken relatie is vastgelegd.
35      Het begrip „dagvaarding” betekent in zijn procedurele betekenis dat een persoon in de procedure wordt opgeroepen.
36      Punten 53‑56 van de schriftelijke opmerkingen van de Franse regering en punten 69 en 70 van de schriftelijke opmerkingen van de Commissie.
37      Punten 58‑62 van de schriftelijke opmerkingen van de Franse regering en punt 72 van de schriftelijke opmerkingen van de Commissie.
38      „[B]ij gebreke van Unieregelgeving ter zake krachtens het beginsel van procedurele autonomie [is het] een aangelegenheid van de interne rechtsorde van elke lidstaat [...] om de procedureregels vast te stellen voor rechtsvorderingen die ertoe strekken de rechten die de justitiabelen aan het Unierecht ontlenen, te beschermen, op voorwaarde evenwel dat die regels niet ongunstiger zijn dan die welke voor soortgelijke situaties naar nationaal recht gelden (gelijkwaardigheidsbeginsel) en de uitoefening van de door het Unierecht verleende rechten in de praktijk niet onmogelijk of uiterst moeilijk maken (doeltreffendheidsbeginsel)”. Arrest van 30 april 2024, M. N. (EncroChat) (C‑670/22, EU:C:2024:372, punt 129).
39      Punten 71‑78 van de schriftelijke opmerkingen van de Franse regering.
40      Punten 85 en 86 van de schriftelijke opmerkingen van de Franse regering.
41      Hoewel het in die zaak geen exceptie van niet-ontvankelijkheid van de vordering betrof, heeft het Hof geoordeeld dat „de grondrechten op een doeltreffende voorziening in rechte en op intellectuele eigendom waarop de auteursrechthebbende aanspraak kan maken, ernstig worden aangetast” wanneer door de uitlegging van een nationale regeling met betrekking tot de overlegging en verkrijging van bewijsmateriaal „de vaststelling van de vermeende inbreuk op het auteursrecht [in de praktijk] onmogelijk [wordt] gemaakt”. Arrest van 18 oktober 2018, Bastei Lübbe (C‑149/17, EU:C:2018:841, punt 51).
42      Arrest van 11 juli 2024, Skarb Państwa (Betalingsachterstand die niet significant is of een geringe vordering betreft) (C‑279/23, EU:C:2024:605, punt 29): „[H]et beginsel van richtlijnconforme uitlegging van het nationale recht met het Unierecht vereist dat de nationale rechter binnen zijn bevoegdheden, met inachtneming van het gehele interne recht en onder toepassing van de daarin erkende uitleggingsmethoden, en met inachtneming van met name het verbod van uitlegging contra legem van het nationale recht, al het mogelijke doet om de volle werking van de betrokken richtlijn te verzekeren en tot een oplossing te komen die in overeenstemming is met de daarmee nagestreefde doelstelling”.
43      Ibidem, punt 30: „Het vereiste van richtlijnconforme uitlegging houdt voor de nationale rechters met name de verplichting in om zo nodig vaste rechtspraak te wijzigen wanneer deze berust op een met de doelstellingen van een richtlijn onverenigbare uitlegging van het nationale recht. Bijgevolg kan een nationale rechter niet op goede gronden oordelen dat hij een nationale bepaling niet in overeenstemming met het Unierecht kan uitleggen op de enkele grond dat deze bepaling tot dan toe steeds is uitgelegd op een wijze die onverenigbaar is met het Unierecht”.
44      Schriftelijke opmerkingen van RB, punt 17.
45      Schriftelijke opmerkingen van de erfgenamen van Claude Chabrol en Paul Gégauff, punten 21 en 22.
46      Punten 12 e.v. van de schriftelijke opmerkingen van RB, waarin hij betoogt dat een vordering wegens inbreuk op het auteursrecht gericht is op het „behoud” van die rechten en dat een dergelijke vordering naar haar aard in het gemeenschappelijke belang van de mederechthebbenden wordt ingesteld. In dezelfde geest wordt in de schriftelijke opmerkingen (punten 27 en 28) van de andere erfgenamen van Claude Chabrol en Paul Gégauff aangegeven dat de door verzoekers ingestelde vordering defensief van aard is en erop is gericht het gemeenschappelijke belang van alle coauteurs en hun rechtverkrijgenden te beschermen. In de verwijzingsbeslissing (punt 86) wordt in algemene termen verwezen naar de mogelijkheid om de vordering te beperken tot een verzoek om een beschermende maatregel.