62023CJ0028
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Ceathrú Dlísheomra)
17 Deireadh Fómhair 2024 (
*1
)
(Tarchur chun réamhrialú – Conarthaí oibreacha poiblí, conarthaí soláthair phoiblí agus conarthaí seirbhíse poiblí a dhámhachtain – Treoir 2004/18/CE – Coincheap ‘conarthaí oibreacha poiblí’ – Conradh ina gcuimsítear conradh deontais agus gealltanas ceannaigh – Leas eacnamaíoch díreach an údaráis chonarthaigh – Obair an údaráis chonarthaigh a chomhlíonann na riachtanais arna sonrú ag an údarás conarthach – Gealltanas deontais agus ceannaigh arb ionann é agus státchabhair atá comhoiriúnach leis an margadh inmheánach – Treoir 89/665/CEE – Treoir 2014/24/UE – Iarmhairtí a bheadh ag cinneadh go bhfuil conradh poiblí neamhéifeachtach – Neamhbhailíocht iomlán ex tunc)
I gCás C‑28/23,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE ó Okresný súd Bratislava III (an Chúirt Dúiche, an Bhratasláiv III, an tSlóvaic), trí bhreith an 16 Eanáir 2023, a fuarthas ag an gCúirt an 24 Eanáir 2023, sna himeachtaí
NFŠ a.s.
v
Slovenská republika konajúca prostredníctvom Ministerstva školstva, vedy, výskumu a športu Slovenskej republiky,
Ministerstvo školstva, vedy, výskumu a športu Slovenskej republiky,
tugann AN CHÚIRT (an Ceathrú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: C. Lycourgos (Rapóirtéir), Uachtarán an Tríú Dlísheomra, ag gníomhú dó mar Uachtarán an Cheathrú Dlísheomra, S. Rodin agus O. Spineanu-Matei, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: Campos Sánchez-Bordona,
Cláraitheoir: I. Illéssy, Riarthóir,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn agus tar éis éisteacht an 1 Feabhra 2024,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–
NFŠ a.s., ag M. Čabák, P. Hodál agus L. Královič, advokáti,
–
Slovenská republika konajúca prostredníctvom Ministerstva školstva, vedy, výskumu a športu Slovenskej republiky agus an Ministerstvo školstva, vedy, výskumu a športu Slovenskej republiky, ag P. Horňák, P. Szabó agus M. Tomaschek, advokáti,
–
Rialtas na Slóvaice, ag E. V. Larišová, A. Lukáčik agus S. Ondrášiková, i gcáil Gníomhairí,
–
Rialtas na Seice, ag L. Halajová, M. Smolek agus J. Vláčil, i gcáil Gníomhairí,
–
an Coimisiún Eorpach, ag G. Gattinara, R. Lindenthal agus G. Wils, i gcáil Gníomhairí,
tar éis éisteacht le Tuairim an Abhcóide Ghinearálta ag éisteacht an 11 Aibreán 2024,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1
Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú Airteagal 1(2)(b) de Threoir 2004/18/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 31 Márta 2004 maidir leis na nósanna imeachta um dhámhachtain conarthaí oibreacha poiblí, conarthaí soláthair phoiblí agus conarthaí seirbhíse poiblí a chomhordú (IO 2004 L 134, lch. 114), Airteagal 2(1)(6)(c) de Threoir 2014/24/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Feabhra 2014 maidir le soláthar poiblí agus lena n‑aisghairtear Treoir 2004/18/CE (IO 2014 L 94, lch. 65), agus Airteagal 2d(1)(a) agus (2) de Threoir 89/665/CEE ón gComhairle an 21 Nollaig 1989 maidir le comhordú na ndlíthe, na rialachán agus na bhforálacha riaracháin a bhaineann le cur i bhfeidhm nósanna imeachta athbhreithnithe chun conarthaí soláthair phoiblí agus oibreacha poiblí a dhámhachtain (IO 1989 L 395, lch. 33), arna leasú le Treoir 2014/23/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Feabhra 2014 (IO 2014 L 94, lch. 1) (‘Treoir 89/665’).
2
Rinneadh an iarraidh seo i gcomhthéacs imeachtaí idir NFŠ a.s. agus Slovenská republika konajúca prostredníctvom Ministerstva školstva, vedy, výskumu a športu Slovenskej republiky (Poblacht na Slóvaice, ag gníomhú di trí Aireacht Oideachais, Eolaíochta, Taighde agus Spóirt Phoblacht na Slóvaice), agus Ministerstvo školstva, vedy, výskumu a športu Slovenskej republiky (Aireacht Oideachais, Eolaíochta, Taighde agus Spóirt Phoblacht na Slóvaice) (‘an Aireacht Oideachais’) maidir le gealltanas an staid sacair náisiúnta a cheannach a bhí le tógáil ag NFŠ sa tSlóvaic.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
Treoir 89/665
3
Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 1 de Threoir 89/665, dar teideal ‘Raon feidhme agus inrochtaineacht nósanna imeachta athbhreithnithe’:
‘1.   [...]
[...]
Déanfaidh na Ballstáit, maidir le nósanna imeachta um dhámhachtain conarthaí a thagann faoi raon feidhme Threoir [2014/24] nó Treoir [2014/23], na bearta uile is gá chun a áirithiú go bhféadfar athbhreithniú éifeachtach a dhéanamh ar chinntí arna nglacadh ag údaráis chonarthacha agus, go háirithe, chomh tapa agus is féidir, i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar amach in Airteagail 2 go 2f den Treoir seo, ar an bhforas gur sháraigh na cinntí sin dlí an Aontais Eorpaigh i réimse an tsoláthair phoiblí nó rialacha náisiúnta lena dtrasuitear an dlí sin.
[...]
3.   Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh nósanna imeachta athbhreithnithe ar fáil, de réir rialacha mionsonraithe a fhéadfaidh na Ballstáit a chinneadh, ar a laghad d’aon duine a bhfuil nó a raibh leas aige conradh ar leith a fháil agus a ndearnadh dochar dó nó a bhfuil baol ann go ndéanfar dochar dó trí shárú líomhnaithe. [Aistriúchán neamhoifigiúil]
[...]’
4
Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 2d de Threoir 89/665, dar teideal ‘Neamhéifeachtacht’:
‘1.   Áiritheoidh na Ballstáit go measfaidh comhlacht athbhreithnithe atá neamhspleách ar an údarás conarthach go bhfuil conradh neamhéifeachtach nó go bhfuil a neamhéifeachtacht mar thoradh ar chinneadh ó chomhlacht athbhreithnithe den sórt sin in aon cheann de na cásanna seo a leanas:
a)
má tá conradh dáfa ag an údarás conarthach gan fógra conartha a fhoilsiú roimh ré in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh gan é sin a bheith incheadaithe i gcomhréir le Treoir [2014/24] nó Treoir [2014/23];
[...]
2.   Is leis an dlí náisiúnta a chinntear na hiarmhairtí a bhaineann le cinneadh go bhfuil conradh neamhéifeachtach.
Féadfar foráil a dhéanamh leis an dlí náisiúnta maidir le cealú cúlghabhálach na n‑oibleagáidí conarthacha uile nó raon feidhme an chealaithe a theorannú do na hoibleagáidí atá fós le comhlíonadh. Sa chás deireanach sin, déanfaidh na Ballstáit foráil do phionóis eile a chur i bhfeidhm de réir bhrí Airteagal 2e(2).
[...]’
5
Faoi Airteagal 2e de Threoir 89/665, dar teideal ‘Sáruithe ar an Treoir seo agus pionóis mhalartacha’, ní mór do na Ballstáit, i gcásanna áirithe, foráil a dhéanamh maidir le neamhéifeachtacht an mhargaidh nó pionóis mhalartacha.
Treoir 2004/18
6
Faoi Airteagal 1 de Threoir 2004/18:
‘1.   Chun críocha na Treorach seo, beidh feidhm ag na sainmhínithe a leagtar amach i míreanna 2 go 15.
a)
Is éard is ‘conarthaí poiblí’ ann conarthaí ar mhaithe le leas airgid a thugtar i gcrích i scríbhinn idir oibreoir eacnamaíoch amháin nó níos mó agus údarás conarthach amháin nó níos mó agus a bhfuil sé mar chuspóir acu oibreacha a chur i gcrích, táirgí a sholáthar nó seirbhísí a sholáthar de réir bhrí na Treorach seo.
b)
Is éard is ‘conarthaí oibreacha poiblí’ ann conarthaí poiblí a bhfuil sé mar chuspóir acu oibreacha a chur i gcrích, nó a dhearadh agus a chur i gcrích araon, ar oibreacha iad a bhaineann le ceann de na gníomhaíochtaí de réir bhrí Iarscríbhinn I nó le saothar, nó le cur i gcrích, cibé slí ar bith, oibre atá i gcomhréir leis na ceanglais arna sonrú ag an údarás conarthach. Ciallaíonn “obair” an toradh a bhíonn le hoibreacha innealtóireachta sibhialta nó tógála ina n‑iomláine ar leor é chun feidhm theicniúil nó eacnamaíoch a chomhlíonadh.
[...]
9.   Ciallaíonn ‘údaráis chonarthacha’: an Stát, údaráis réigiúnacha nó áitiúla, comhlachtaí faoi rialú an dlí phoiblí agus comhlachais ina bhfuil údarás amháin nó níos mó den sórt sin nó comhlacht amháin nó níos mó den sórt sin faoi rialú an dlí phoiblí.
[...]’
Treoir 2014/24
7
Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 1(1) de Threoir 2014/24:
‘Bunaítear leis an Treoir seo rialacha maidir leis na nósanna imeachta soláthair ag údaráis chonarthacha i ndáil le conarthaí poiblí chomh maith le comórtais deartha, a meastar a luach a bheith faoi bhun na dtairseach a leagtar síos in Airteagal 4.’ [Aistriúchán neamhoifigiúil]
8
De réir Airteagal 2(1) den Treoir sin:
‘Chun críocha na Treorach seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
1.
ciallaíonn “údaráis chonarthacha” údaráis Stáit, réigiúnacha nó áitiúla, comhlachtaí faoi rialú an dlí phoiblí nó comhlachais ina bhfuil údarás amháin nó níos mó den sórt sin nó comhlacht amháin nó níos mó den sórt sin faoi rialú an dlí phoiblí;
[...]
5.
ciallaíonn “conarthaí poiblí” conarthaí ar mhaithe le leas airgid a thugtar i gcrích i scríbhinn idir oibreoir eacnamaíoch amháin nó níos mó agus údarás conarthach amháin nó níos mó agus a bhfuil sé mar chuspóir acu oibreacha a chur i gcrích, táirgí a sholáthar nó seirbhísí a sholáthar;
6.
ciallaíonn “conarthaí oibreacha poiblí” conarthaí poiblí arb é is cuspóir dóibh ceann amháin díobh seo a leanas:
[...]
c)
saothar a chur i gcrích, cibé slí ar bith, a chomhfhreagraíonn do na ceanglais arna sonrú ag an údarás conarthach a bhfuil tionchar cinntitheach aige ar chineál nó ar dhearadh an tsaothair;
[...]’
9
Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 83 den Treoir sin, dar teideal ‘Faireachán ar chur i bhfeidhm’:
‘1.   Chun cur chun feidhme ceart agus éifeachtúil a áirithiú, áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfaidh údarás, comhlacht nó struchtúr amháin nó níos mó na cúraimí a leagtar amach san Airteagal seo ar a laghad. Cuirfidh siad an Coimisiún Eorpach ar an eolas faoi na húdaráis, na comhlachtaí nó na struchtúir go léir atá inniúil chun na cúraimí sin a dhéanamh.
2.   Áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfar faireachán ar chur i bhfeidhm na rialacha soláthair phoiblí.
I gcás ina sainaithníonn údaráis nó struchtúir faireacháin, trína dtionscnamh féin nó ar fhaisnéis a fháil, sáruithe sonracha nó fadhbanna sistéamacha, cumhachtófar dóibh na fadhbanna sin a chur in iúl d’údaráis iniúchóireachta náisiúnta, do chúirteanna nó do bhinsí nó d’údaráis nó struchtúir iomchuí eile, amhail an t‑ombudsman, parlaimintí náisiúnta nó coistí díobh.
[...]’
10
De réir Airteagal 90(1) den Treoir sin:
‘Déanfaidh na Ballstáit na forálacha reachtaíochta, rialúcháin agus riaracháin is gá chun an Treoir seo a chomhlíonadh a thabhairt i bhfeidhm tráth nach déanaí ná an 18 Aibreán 2016. [...]’
11
Foráiltear mar seo a leanas sa chéad mhír d’Airteagal 91 de Threoir 2014/24:
‘Déantar Treoir 2004/18/CE a aisghairm le héifeacht ón 18 Aibreán 2016.’
Dlí na Slóvaice
Dlí Uimh. 40/1964
12
Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 39 de zákon č. 40/1964 Zb. Občiansky zákonník (Dlí Uimh. 40/1964 lena mbunaítear an Cód Sibhialta) an 26 Feabhra 1964, sa leagan is infheidhme maidir le fíorais na díospóide sna príomhimeachtaí:
‘Aon ghníomh dlí a sháraíonn an dlí, trína ábhar nó trína chuspóir, a théann timpeall air nó atá contrártha le prionsabail na moráltachta a bhfuil glacadh leo, beidh sé ar neamhní.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí Uimh. 25/2006
13
Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 3(3) de zákon č. 25/2006 Z. z. o verejnom obstarávaní a o zmene a doplnení niektorých zákonov (Dlí Uimh. 25/2006 maidir le soláthar poiblí, lena leasaítear agus lena bhforlíontar dlíthe áirithe) an 14 Nollaig 2005, sa leagan is infheidhme maidir le fíorais na díospóide sna príomhimeachtaí:
‘Is ionann conradh oibreacha foirgníochta poiblí de réir bhrí an Dlí seo agus conradh chun oibreacha foirgníochta a chur i gcrích nó oibreacha foirgníochta a dhearadh agus a chur i gcrích a bhaineann le ceann de na gníomhaíochtaí a liostaítear i Roinn 45 den Stór Focal Comhchoiteann um Sholáthar [...], nó chun foirgníocht a chur i gcrích. Tá foirgníocht de réir bhrí an dlí seo mar thoradh ar shraith oibreacha foirgníochta lena gcomhlíontar feidhm eacnamaíoch nó theicniúil agus a gcomhlíonann a feidhmíocht ceanglais an údaráis chonarthaigh nó an eintitis chonarthaigh.’
14
Foráiltear le hAirteagal 147a den Dlí sin:
‘Má thugann údarás conarthach, eintiteas conarthach nó duine dá dtagraítear in Airteagal 7 conradh, conradh lamháltais, creat‑chomhaontú nó leasú ar chonradh, ar chonradh lamháltais nó ar chreat‑chomhaontú i gcrích de shárú ar an Dlí seo, déanfaidh [Úrad pre verejné obstarávanie (an tÚdarás Rialála Soláthair Phoiblí)] nó an t‑ionchúisitheoir poiblí, laistigh de bhliain amháin óna dtabhairt i gcrích, caingean le haghaidh dearbhú neamhbhailíochta a thabhairt os comhair cúirte.’
Dlí Uimh. 343/2015
15
Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 3(3) de zákon č: 343/2015 Z. z. o verejnom obstarávaní a o zmene a doplnení niektorých zákonov (Dlí Uimh. 343/2015 maidir le soláthar poiblí, lena leasaítear agus lena bhforlíontar dlíthe áirithe) an 18 Samhain 2015, sa leagan is infheidhme maidir leis na fíorais sna príomhimeachtaí (‘Dlí Uimh. 343/2015’)
‘Is éard is conradh oibreacha ann, de réir bhrí an Dlí seo, conradh arb é is cuspóir dó
[...]
c)
cur i gcrích oibreacha ar bhealach ar bith de réir na gceanglas arna leagan síos ag an údarás conarthach nó eintiteas conarthach, a bhfuil tionchar cinntitheach aige ar an gcineál tógála nó ar an tionscadal tógála.’
16
Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 181(1) agus (11) den dlí sin:
‘1.   Féadfaidh aon tairgeoir, iarrthóir, rannpháirtí nó duine a bhféadfadh sé go ndearna soláthar conartha shonraigh nó lamháltais shonraigh a sháraigh an tairseach difear dó agus a ndearnadh difear dá chearta nó dá leasanna atá faoi chosaint dlí de bharr nós imeachta an údaráis chonarthaigh nó an eintitis chonarthaigh (‘páirtí leasmhar’), tar éis thabhairt i gcrích an chonartha, an chonartha lamháltais nó an chreat‑chomhaontaithe, iarratas a dhéanamh ar an gcúirt ar dhearbhú go bhfuil an conradh, an conradh lamháltais nó an creat‑chomhaontú neamhbhailí.
[...]
11.   Rachaidh an ceart chun dearbhú a lorg maidir le neamhniú conartha, conartha lamháltais nó creat‑chomhaontaithe in éag mura ndéanfar é a agairt
a)
laistigh de 30 lá ó dháta foilsithe an fhógra maidir le toradh an nós imeachta soláthair phoiblí in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh i gcomhréir leis an dlí seo, má tá bonn cirt san fhógra freisin nár foilsíodh an fógra conartha, an fógra a úsáideadh mar ghlao ar chomórtas, an fógra lamháltais nó an fógra comórtais,
b)
laistigh de shé mhí
1.
ó dháta foilsithe an fhógra faoi thoradh an chonartha in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh, mura bhfuil aon údar cuí san fhógra faoi phointe (a); nó
2.
ón dáta a thugtar an conradh, an conradh lamháltais oibreacha nó an creat‑chomhaontú i gcrích i gcásanna seachas iad siúd dá dtagraítear i bpointe (a) agus sa chéad fhomhír.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear
17
Chun an tionscadal a chur i gcrích chun staid sacair náisiúnta na Slóvaice a thógáil, rinne Rialtas na Slóvaice foráil, le Rún Uimh. 400/2013 an 10 Iúil 2013, go dtabharfadh an Aireacht Oideachais meabhrán i gcrích, gan glao ar iomaíocht, le Národný le balový štadión, a.s., arb é réamhtheachtaí dlíthiúil NFŠ é. Leagtar amach sa mheabhrán sin, a tugadh i gcrích an 11 Iúil 2013, na coinníollacha maidir le fóirdheontas a dheonú chun an chéim sin a thógáil agus na coinníollacha maidir leis an bhfoirgniú sin.
18
Ar an mbonn sin, an 21 Samhain 2013, thug an Aireacht Oideachais conradh deontais i gcrích le Národný fútbalový štadión, faoinar gheall an aireacht sin fóirdheontas EUR 27200000 a íoc leis an gcuideachta sin, arna mhaoiniú ó bhuiséad an Stáit chun an staid sin a thógáil (‘an conradh deontais’). Gheall an chuideachta 60 % ar a laghad de na costais tógála a mhaoiniú.
19
An 10 Bealtaine 2016, thug an Aireacht Oideachais agus NFŠ Leasú Uimh. 1 ar an gconradh deontais i gcrích, leasú lenar leasaíodh téacs iomlán an chonartha sin trí dheireadh a chur, inter alia, leis an gceart, dá bhforáiltear ar dtús do Slovenský futbalový zväz (Cónaidhm Sacair na Slóvaice), áitribh áirithe den staid chéanna a úsáid saor in aisce.
20
An lá céanna, thug an Aireacht Oideachais, thar ceann Phoblacht na Slóvaice mar an ceannaitheoir a bheidh ann amach anseo, gealltanas ceannaigh i gcrích le NFŠ, mar dhíoltóir amach anseo, lena sonraítear na coinníollacha maidir le tabhairt i gcrích an chonartha ceannaigh do staid sacair náisiúnta na Slóvaice (‘an gealltanas ceannaigh’). Áirítear leis an ngealltanas ceannaigh, ina iarscríbhinní, sonraíochtaí teicniúla mionsonraithe agus paraiméadair fhisiceacha na céime seo.
21
Bhí teacht i bhfeidhm an ghealltanais ceannaigh faoi réir coinníollacha áirithe a chomhlíonadh, lena n‑áirítear cinneadh an Choimisiúin gurb ionann an fóirdheontas agus an gealltanas sin agus státchabhair atá comhoiriúnach leis an margadh inmheánach de réir bhrí Airteagal 107(3)(c) CFAE. Shuigh an Coimisiún gurbh amhlaidh a bhí le Cinneadh SA.46530 an 24 Bealtaine 2017 (IO 2017 C 354, lch. 1).
22
Tá roinnt imeachtaí dlíthiúla leanúnacha ann maidir leis an gconradh deontais nó leis an ngealltanas ceannaigh. Thionscain NFŠ caingean os comhair Okresný súd Bratislava III (an Chúirt Dúiche, an Bhratasláiv III, an tSlóvaic), arb í an chúirt a rinne an tarchur í, chun ábhar an ghealltanais ceannaigh a shuí maidir leis an bpraghas ceannaigh a chinneadh, d’fhonn an rogha, dá bhforáiltear sa ghealltanas sin, a fheidhmiú chun an foirgneamh a tógadh a dhíol. De réir na cuideachta sin, tá an gealltanas ceannaigh bailí agus ní conradh poiblí é, ós rud é nach mbunaítear leis oibleagáid in‑fhorfheidhmithe chun oibreacha a dhéanamh. Dá bhrí sin, ní conradh ar mhaithe le leas airgid é.
23
Os a choinne sin, áitíonn an Aireacht Oideachais, os comhair na cúirte a rinne an tarchur, gurb ionann an conradh deontais agus an gealltanas ceannaigh agus sraith iomlán de chearta agus oibleagáidí cómhalartacha, a fhéachann d’aon ghnó, mar gheall ar easpa nós imeachta iomaíoch tairisceana, le teacht timpeall ar Dhlí Uimh. 343/2015. Go háirithe, tá an gealltanas ceannaigh de chineál airgid, mar a léirítear leis na modhanna chun an praghas ceannaigh a leagann sé síos a chinneadh.
24
Maíonn an aireacht sin freisin go raibh tionchar cinntitheach aici ar thionscadal staid sacair náisiúnta na Slóvaice nach mór dó, faoin gconradh deontais, na ceanglais a leagtar síos, maidir le staideanna chatagóir 4, ag Rialacháin Aontas Chumainn Sacair na hEorpa (UEFA) maidir le bonneagar staideanna a chomhlíonadh. Ina theannta sin, leag an aireacht sin ceanglais bhreise síos trí chomhlacht bainistíochta uachtarach an tionscadail sin, an coiste stiúrtha agus faireacháin chun an chéim sin a thógáil, ina raibh ionadaíocht aige den chuid is mó.
25
Ina theannta sin, ní aontaíonn na páirtithe an féidir brath ar chonradh atá ar neamhréir le Dlí Uimh. 25/2006, sa leagan is infheidhme maidir le fíorais na díospóide sna príomhimeachtaí, nó le Dlí Uimh. 343/2015, ar bhonn fhorálacha na ndlíthe sin amháin, mar a áitíonn NFŠ, nó an bhféadfadh conradh den sórt sin a bheith ar neamhní ex tunc, de bhun Airteagal 39 de Dhlí Uimh. 40/1964 lena mbunaítear Cód Sibhialta an 26 Feabhra 1964, sa leagan is infheidhme maidir le fíorais na díospóide sna príomhimeachtaí, mar a d’áitigh an Aireacht Oideachais. Tá cásdlí na Slóvaice maidir leis an ábhar ag teacht salach ar a chéile.
26
Deir an chúirt a rinne an tarchur go bhfuil nasc ábhartha agus ama ag an gconradh deontais agus ag an ngealltanas ceannaigh agus gurb ionann iad agus creat oibleagáidí cómhalartacha idir an Aireacht Oideachais agus NFŠ. Go sonrach, tá oibleagáid sa chonradh deontais ar an Stát an fóirdheontas atá beartaithe a dheonú agus oibleagáid a chur ar Národný futbalový štadión staid sacair náisiúnta na Slóvaice a thógáil i gcomhréir leis na coinníollacha arna sonrú ag an Aireacht Oideachais agus cead a thabhairt do Chónaidhm Sacair na Slóvaice cuid de a úsáid. Leis an ngealltanas ceannaigh a dhéanamh, bunaítear, ar mhaithe le NFŠ, rogha aontaobhach díola a chomhfhreagraíonn d’oibleagáid ar an Stát an foirgneamh a tógadh a cheannach.
27
Sna himthosca sin, chinn Okresný súd Bratislava III (an Chúirt Dúiche, an Bhratasláiv III) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘1)
An “conarthaí oibreacha poiblí” de réir bhrí Airteagal 1(2)(b) de Threoir 2004/18 [...] nó Airteagal 2(6)(c) de Threoir 2014/24 [...] iad conradh deontais agus gealltanas ceannaigh arna dtabhairt i gcrích idir aireacht (an Stát) agus eintiteas arna rialú ag an dlí príobháideach nár roghnaíodh mar chuid de nósanna imeachta, i gcás inar státchabhair arna formheas ag an gCoimisiún chun críocha Airteagal 107(3)(c) CFAE é an conradh deontais, ina bhfuil oibleagáid ar an Stát sa chonradh deontais fóirdheontas a thabhairt mar aon le hoibleagáid ar an eintiteas arna rialú ag an dlí príobháideach an foirgneamh a thógáil de réir coinníollacha arna sonrú ag an aireacht agus cead a thabhairt d’eagraíocht spóirt chun úsáid a bhaint as cuid den fhoirgneamh, agus ina bhfuil rogha aontaobhach sa ghealltanas ceannaigh a thugtar don eintiteas arna rialú ag an dlí príobháideach i bhfoirm oibleagáid ar an Stát an foirgneamh tógtha a cheannach, bíodh is gurb ionann na conarthaí sin agus creat oibleagáidí frithpháirteacha idir an aireacht agus an t‑eintiteas arna rialú ag an dlí príobháideach atá nasctha ó thaobh ama agus ábhair de?
2)
An gcuirtear toirmeasc le hAirteagal 1(2)(b) de Threoir 2004/18 nó Airteagal 2(6)(c) de Threoir 2014/24 ar reachtaíocht náisiúnta Bhallstáit faoina bhfuil aon ghníomh dlí lena sáraítear nó lena dtéitear timpeall ar an dlí nó atá contrártha do phrionsabail na moráltachta a bhfuil glacadh leo, de dheasca a ábhar nó a chríche, go huile agus go hiomlán neamhbhailí (is é sin le rá, ó thús/ex tunc) i gcás inar tromchúiseach an sárú é ar na rialacha maidir le soláthar poiblí?
3)
An gcuirtear cosc le hAirteagail 2d(1)(a) agus Airteagal 2d(2) de Threoir 89/665 [...] ar reachtaíocht náisiúnta Ballstáit faoina bhfuil aon ghníomh dlí lena sáraítear nó lena dtéitear timpeall ar an dlí nó atá contrártha do phrionsabail na moráltachta a bhfuil glacadh leo, de dheasca a ábhar nó a chríche, go huile agus go hiomlán neamhbhailí (is é sin le rá, ó thús/ex tunc) i gcás inar tromchúiseach an sárú (dul timpeall) é ar na rialacha maidir le soláthar poiblí, mar atá sna príomhimeachtaí?
4)
An bhfuil léiriú le déanamh ar Airteagal 1(2)(b) de Threoir 2004/18 nó Airteagal 2(6)(c) de Threoir 2014/14 amhail go gcuirtear toirmeasc ex tunc ar an toimhde go raibh éifeachtaí dlí ag gealltanas ceannaigh, mar atá sna príomhimeachtaí?’
Na ceisteanna a tharchuirtear
An chéad cheist
28
Leis an gcéad cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gcaithfear Airteagal 1(2)(b) de Threoir 2004/18 agus Airteagal 2(1)(6)(c) de Threoir 2014/24 a léiriú sa chaoi gurb ionann creat conarthach a cheanglaíonn Ballstát ar oibreoir eacnamaíoch agus ina gcuimsítear conradh deontais agus gealltanas ceannaigh agus ‘conradh oibreacha poiblí’ de réir bhrí na bhforálacha sin, arna thabhairt i gcrích d’fhonn staid sacair a chur i gcrích, lena gcruthaítear le chéile oibleagáidí cómhalartacha idir an Stát sin agus an t‑oibreoir eacnamaíoch sin, lena n‑áirítear an oibleagáid an staid sin a thógáil i gcomhréir leis na coinníollacha arna sonrú ag an Stát sin agus rogha aontaobhach chun tairbhe an oibreora eacnamaíoch sin a chomhfhreagraíonn d’oibleagáid ar an Stát céanna an staid sin a cheannach, agus lena ndeonaítear don oibreoir eacnamaíoch céanna arna aithint ag an gCoimisiún a bheith comhoiriúnach leis an margadh inmheánach.
Inghlacthacht
29
Déanann NFŠ agóid i gcoinne inghlacthacht na hiarrata ar réamhrialú, go háirithe ar an bhforas go mbaineann an chéad cheist le fíorais shonracha ar faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a fháil amach. I ndáil leis sin, tá torthaí fíorasacha míchearta agus míthreoracha i bhfoclaíocht na chéad cheiste. Thairis sin, d’athchruthaigh an chúirt sin, gan scrúdú criticiúil, foclaíocht na gceisteanna a mhol ceann de na páirtithe sna príomhimeachtaí, eadhon Poblacht na Slóvaice, agus thug sí neamhaird, gan aird a thabhairt ar fhoirceadal acte éclairé, ar chásdlí na Cúirte ar dá réir nach conradh poiblí é conradh in éagmais oibleagáid a bhféadfaí a comhlíonadh a lorg os comhair na gcúirteanna.
30
I ndáil leis sin, ní mór a thabhairt faoi deara, ar an gcéad dul síos, fiú dá mbeadh cinntí fíorasacha sa chéad cheist nach mór don chúirt a rinne an tarchur a fhíorú, go mbaineann an cheist sin le léiriú fhorálacha dhlí an Aontais.
31
Ina theannta sin, de réir cásdlí socair, is ag an gcúirt a rinne an tarchur amháin atá an dlínse fíorais na díospóide atá os a comhair a aimsiú agus a mheas agus an dlí náisiúnta a léiriú agus a chur i bhfeidhm. Is faoin gCúirt atá sé comhthéacs fíorasach agus reachtach na gceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú a chur san áireamh, i gcomhthéacs roinnt na dlínse idir an Chúirt Bhreithiúnais agus na cúirteanna náisiúnta, mar a shainítear san ordú tarchuir (breithiúnas an 28 Deireadh Fómhair 2021, X-Beteiligungsgesellschaft (CBL–Íocaíochtaí comhleanúnacha), C‑324/20, EU:C:2021:880, mír 31 agus an cásdlí dá dtagraítear).
32
Ar an dara dul síos, maidir leis an bhfíoras go bhfuil gá le léiriú ceart ar dhlí an Aontais, sa chás seo, agus léiriú chomh soiléir sin nach bhfágann sé aon amhras réasúnach, is leor a thabhairt chun cuimhne, cé go bhféadfadh imthosca den sórt sin, i gcás ina suitear iad, a bheith ina gcúis leis an gCúirt rialú a thabhairt le hordú faoi Airteagal 99 dá Rialacha Nós Imeachta, nach féidir leis an bhfíoras sin, áfach, cosc a chur ar an gcúirt náisiúnta ceist a tharchur chun réamhrialú nó an cheist a tarchuireadh a dhéanamh neamh-inghlactha (breithiúnas an 7 Meán Fómhair 2023, Asociaţia Forumul Judecătorilor din România, C‑216/21, EU:C:2023:628, mír 49 agus an cásdlí dá dtagraítear).
33
Dá bhrí sin, tá an chéad cheist inghlactha.
Ar na tuillteanais
34
Mar réamhphointe, ba cheart a mheabhrú gurb í an Treoir is infheidhme ratione temporis maidir le dámhachtain conartha phoiblí, i bprionsabal, an Treoir sin atá i bhfeidhm tráth a roghnaíonn an t‑údarás conarthach an cineál nós imeachta atá le leanúint agus a chinneann go cinntitheach cé acu atá nó nach bhfuil oibleagáid ann iomaíocht a iarraidh roimh ré chun an conradh poiblí sin a dhámhachtain. Ar an taobh eile, níl feidhm ag forálacha treorach a ndeachaigh a dtréimhse trasuite in éag tar éis an dáta sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 14 Eanáir 2021, RTS infra agus Aannemingsbedrijf Norré-Behaegel, C‑387/19, EU:C:2021:13, mír 23 agus an cásdlí dá dtagraítear).
35
Sa chás seo, is léir ón iarraidh ar réamhrialú gur glacadh an cinneadh gan iomaíocht a iarraidh chun staid sacair náisiúnta na Slóvaice a chur i gcrích trí bhíthin Rún Uimh. 400/2013 ó Rialtas na Slóvaice an 10 Iúil 2013, an dáta a raibh feidhm ag Treoir 2004/18. Faoi réir na bhfíoruithe a bheidh le déanamh ag an gcúirt a rinne an tarchur, dealraíonn sé gur cinneadh go cinntitheach sa rún sin, don Aireacht Oideachais agus do Phoblacht na Slóvaice, cibé acu an raibh nó nach raibh oibleagáid ann nós imeachta iomaíoch tairisceana a sheoladh.
36
In aon chás, fiú dá gcinnfeadh an chúirt sin go raibh an cinneadh críochnaitheach maidir le cé acu a bhí nó nach raibh oibleagáid ann iomaíocht a iarraidh tar éis an 18 Aibreán 2016, an dáta a tháinig aisghairm Threoir 2004/18 i bhfeidhm agus ar a ndeachaigh an tréimhse chun Treoir 2014/24 a thrasuí in éag, comhfhreagraíonn inneachar Airteagal 1(2)(b) de Threoir 2004/18, go bunúsach, maidir le hobair a chur i gcrích a chomhlíonann na ceanglais a leag an t‑údarás conarthach síos, d’inneachar Airteagal 2(1)(6)(c) de Threoir 2014/24.
37
I bhfianaise na réamhléirithe sin, is gá a chinneadh an gcomhlíonann aonad conarthach ag a bhfuil saintréithe an chonartha atá i gceist sna príomhimeachtaí na critéir maidir le ‘conradh oibreacha poiblí’ de réir bhrí Airteagal 1(2)(b) de Threoir 2004/18, ar coincheap uathrialach de dhlí an Aontais é an coincheap sin, nach bhfuil an t‑aicmiú dlíthiúil a thugtar do chonradh le dlí Ballstáit ábhartha ina leith (féach, chuige sin, breithiúnas an 18 Eanáir 2007, Auroux agus páirtithe eile, C‑220/05, EU:C:2007:31, mír 40 agus an cásdlí dá dtagraítear).
38
I ndáil leis sin, ní mór a fhíorú, i gcomhréir leis an sainmhíniú ar ‘chonradh poiblí’ in Airteagal 1(2)(a) de Threoir 2004/18, an ionann iomlán conarthach den sórt sin agus conradh ar mhaithe le leas airgid arna thabhairt i gcrích i scríbhinn idir oibreoirí eacnamaíocha agus údarás conarthach agus, más amhlaidh atá, an é cuspóir an chonartha sin obair a dhéanamh a fhreagraíonn do na ceanglais arna sonrú ag an údarás conarthach sin, de réir bhrí Airteagal 1(2)(b) den Treoir sin.
39
Sa chás seo, is faoin gcúirt a rinne an tarchur a bheidh sé rialú a thabhairt ar an ábhar sin, tar éis di na cinntí ábhartha a dhéanamh ina leith sin. Go deimhin, ní mór a mheabhrú nach dtugtar de chumhacht don Chúirt le hAirteagal 267 CFAE rialacha dhlí an Aontais a chur i bhfeidhm maidir le cás ar leith, ach rialú a thabhairt ar léiriú na gConarthaí agus ar ghníomhartha arna nglacadh ag institiúidí an Aontais Eorpaigh amháin. Mar sin féin, i gcomhréir le cásdlí socair, féadfaidh an Chúirt, i gcomhthéacs an chomhair bhreithiúnaigh a bhunaítear le hAirteagal 267 CFAE, ar bhonn an ábhair sa chomhad, aon treoir a thabhairt don chúirt náisiúnta maidir le léiriú dhlí an Aontais a d’fhéadfadh a bheith úsáideach di agus measúnú á dhéanamh aici ar éifeachtaí ceann amháin nó níos mó d’fhorálacha dhlí an Aontais (breithiúnas an 7 Meán Fómhair 2023, Asociaţia Forumul Judecătorilor din România, C‑216/21, EU:C:2023:628, mír 72 agus an cásdlí dá dtagraítear).
40
Ar an gcéad dul síos, cumhdaítear freisin leis an téarma ‘conarthaí’ in Airteagal 1(2)(a) de Threoir 2004/18 uachtanna a eascraíonn as roinnt doiciméad, gan an fíoras gur conradh faoin dlí náisiúnta é gach ceann de na doiciméid sin lena gcuirtear bac air.
41
Sa chás seo, is léir ón iarraidh ar réamhrialú go bhfuil nasc ábhartha ag an gconradh deontais agus ag an ngealltanas ceannaigh, ar tugadh an dá cheann acu i gcrích i ndáil leis an tionscadal tógála do staid sacair náisiúnta na Slóvaice, agus nasc ama. Deimhnítear an méid sin le Cinneadh SA.46530, ina luaitear nár cuireadh tús le tógáil na céime sin go dtí fómhar 2016, is é sin le rá, tar éis leasú Uimh. 1 ar an gconradh deontais agus an gealltanas ceannaigh a thabhairt i gcrích an 10 Bealtaine 2016.
42
Ar an dara dul síos, tugadh na conarthaí lena gcuimsítear an pacáiste conarthach atá i gceist sna príomhimeachtaí i gcrích i scríbhinn, ar an gcéad dul síos, ag Národný fútbalový štadión, maidir leis an gconradh deontais, agus ag NFŠ, maidir leis an ngealltanas ceannaigh, ar oibreoirí eacnamaíocha iad, agus, ar an dara dul síos, ag Stát na Slóvaice, ar údarás conarthach é de réir bhrí na chéad fhomhíre d’Airteagal 1(9) de Threoir 2004/18.
43
Ar an tríú dul síos, is gá a fháil amach an dtugtar iomlán conarthach le saintréithe an mhéid atá i gceist sna príomhimeachtaí chun críche lena bhreithniú.
44
Ar an gcéad dul síos, de réir chásdlí na Cúirte, ciallaíonn an abairt ‘ar comaoin’ conradh lena ngeallann gach ceann de na páirtithe seirbhís a sholáthar i gcomaoin ceann eile. Dá bhrí sin, is saintréith fhíor-riachtanach de chonradh poiblí é cineál cómhalartach an chonartha, rud a fhágann gur gá oibleagáidí atá ceangailteach ó thaobh dlí a chruthú do gach ceann de na páirtithe sa chonradh, nach mór a gcomhlíonadh a fhorfheidhmiú os comhair na gcúirteanna (féach, chuige sin, breithiúnas an 10 Meán Fómhair 2020, Tax-Fin‑Lex, C‑367/19, EU:C:2020:685, míreanna 25 agus 26 agus an cásdlí dá dtagraítear).
45
I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara, i gcás ina bhfuil oibleagáid ar údarás conarthach ceannach a dhéanamh i gconradh gan oibleagáid díola a bheith forchurtha ar an bpáirtí eile sa chonradh, nach gá gur leor an easpa oibleagáide díola sin chun cineál singléideach an chonartha sin a chur as an áireamh agus, dá bhrí sin, gurb ann do chonradh poiblí, ós rud é nach féidir teacht ar thabhairt i gcrích den sórt sin, i gcás inarb iomchuí, ach amháin tar éis scrúdú a dhéanamh ar na tosca ábhartha uile.
46
Sa chás seo, luann an chúirt a rinne an tarchur gurb ann d’oibleagáidí cómhalartacha idir an Aireacht Oideachais agus NFŠ. Ina theannta sin, luann an chúirt sin, inter alia, go n‑áirítear sa chonradh deontais oibleagáid ar an Stát an deontas a dheonú agus oibleagáidí ar réamhtheachtaí i dteideal NFŠ staid náisiúnta sacair na Slóvaice a thógáil i gcomhréir leis na coinníollacha arna sonrú ag an Aireacht Oideachais, 60 % ar a laghad de na costais tógála a mhaoiniú agus, sa leagan bunaidh den chonradh sin, cead a thabhairt do Chónaidhm Sacair na Slóvaice cuid de a úsáid saor in aisce. Cé gur chuir leasú Uimh. 1 ar an gconradh deontais deireadh leis an oibleagáid sin, níor chuir an leasú sin deireadh leis na hoibleagáidí eile, a aistríodh chuig NFŠ.
47
Ar an dara dul síos, i gcomhthéacs conradh oibreacha poiblí, faigheann an t‑údarás conarthach seirbhís ina bhfuil cur i gcrích na n‑oibreacha atá sé ag iarraidh a fháil agus lena mbaineann leas eacnamaíoch díreach dó. Féadfar leas eacnamaíoch den sórt sin a bhunú, ní hamháin i gcás ina bhforáiltear go mbeidh an t‑údarás conarthach ina úinéir ar na hoibreacha nó na hoibreacha is ábhar don chonradh, ach i gcásanna eile freisin, go háirithe i gcás ina bhforáiltear go mbeidh teideal dlí ag an údarás conarthach lena n‑áiritheofar go mbeidh na hoibreacha sin ar fáil, d’fhonn iad a úsáid go poiblí (féach, chuige sin, breithiúnas an 22 Aibreán 2021, an Coimisiún v an Ostair(Cíos foirgnimh nach bhfuil tógtha fós), C‑537/19, EU:C:2021:319, mír 44 agus an cásdlí dá dtagraítear)
48
Is léir ó na doiciméid atá os comhair na Cúirte, cé gur le NFŠ staid sacair náisiúnta na Slóvaice, go gcuireann an conradh deontais teorainn leis an gceart úinéireacht na staide sin a aistriú chuig tríú páirtithe, go háirithe trí thoiliú i scríbhinn a éileamh roimh ré ó Stát na Slóvaice. Dá réir sin, ag an gcéim sin, go bunúsach, tá ceart réamhghabhála ag an Stát sin a bhfuil luach eacnamaíoch intreach aige.
49
D’fhéadfadh an leas eacnamaíoch a bheith fós sna buntáistí eacnamaíocha a bheidh an t‑údarás conarthach in ann a bhaint as úsáid nó aistriú na hoibre amach anseo, ós rud é gur rannchuidigh sé ó thaobh airgeadais le cur i gcrích na hoibre nó leis na rioscaí a ghabhann leis i gcás mhainneachtain eacnamaíoch na hoibre (breithiúnas an 25 Márta 2010, Helmut Müller, C‑451/08, EU:C:2010:168, mír 52 agus an cásdlí dá dtagraítear).
50
Sa chás seo, mar a luaigh NFŠ ina bharúlacha i scríbhinn agus ag an éisteacht, is ionann an rogha atá ar fáil don pháirtí sin faoin ngealltanas ceannaigh agus ráthaíocht i gcoinne riosca tráchtála i gcás ina gcruthófar nach bhfuil staid sacair náisiúnta na Slóvaice inmharthana ó thaobh na tráchtála de. Dá bhrí sin, trí ghealltanas ceannaigh a thabhairt ag an gcéim sin arna iarraidh sin do NFŠ, ghlac an t‑údarás conarthach na rioscaí go léir i gcás theip eacnamaíoch na hoibre.
51
Sa cheathrú háit, ní mór a mheabhrú, d’fhonn conradh a bheith ina ‘chonradh oibreacha poiblí’ arb é is cuspóir dó obair a dhéanamh, nach mór obair a dhéanamh i gcomhréir leis na ceanglais arna sonrú ag an údarás conarthach, nach bhfuil na modhanna a úsáidtear don chur chun feidhme sin ábhartha (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Deireadh Fómhair 2009, an Coimisiún v an Ghearmáin, C‑536/07, EU:C:2009:664, mír 55).
52
I ndáil leis sin, féadfar tionchar cinntitheach ar thaobh an údaráis chonarthaigh ar dhearadh foirgnimh atá beartaithe a shainaithint, go háirithe, más féidir a léiriú go bhfeidhmítear an tionchar sin ar struchtúr ailtireachta an fhoirgnimh sin, amhail a mhéid, a bhallaí seachtracha agus a bhallaí ualachiompartha (féach, chuige sin, breithiúnas an 22 Aibreán 2021, an Coimisiún v an Ostair(Ceantar foirgnimh nach bhfuil tógtha fós), C‑537/19, EU:C:2021:319, mír 53).
53
Sa chás seo, cuireann an chúirt a rinne an tarchur in iúl, san iarraidh ar réamhrialú, gur ghá staid sacair náisiúnta na Slóvaice a thógáil i gcomhréir leis na coinníollacha a shonraigh an Aireacht Oideachais. I ndáil leis sin, thagair an Chúirt Ghinearálta sa chás sna príomhimeachtaí, amhail NFŠ ina barúlacha i scríbhinn os comhair na Cúirte, do chomhlíonadh chritéir Rialachán UEFA maidir le Bonneagar Céime i ndáil le céimeanna Chatagóir 4.
54
Leis an oibleagáid na critéir sin a chomhlíonadh, agus an oibleagáid sin a bheith le fíorú ag an gcúirt a rinne an tarchur, d’fhéadfaí tionchar cinntitheach a shainaithint ar an struchtúr ailtireachta ar thaobh Stát na Slóvaice, i gcás ina bhfuil ceanglais sa Rialachán sin a bhaineann, mar shampla, le toisí an chlóis súgartha, le hacmhainneacht na staide i líon an lucht féachana nó le líon na spásanna páirceála dá bhforáiltear, ar faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé freisin scrúdú a dhéanamh orthu.
55
I bhfianaise na mbreithnithe sin roimhe seo, agus faoi réir na bhfíoruithe atá le déanamh ag an gcúirt a rinne an tarchur, is ‘conradh oibreacha poiblí’ de réir bhrí Airteagal 1(2)(b) de Threoir 2004/18 é iomlán conarthach ina bhfuil saintréithe an chonartha atá i gceist sna príomhimeachtaí.
56
Ní thugtar an chonclúid sin faoi cheist toisc gur mheas an Coimisiún, i gCinneadh SA.46530, gur státchabhair atá comhoiriúnach leis an margadh inmheánach, de réir bhrí Airteagal 107(3)(c) CFAE, a bhí san fhóirdheontas chun staid sacair náisiúnta na Slóvaice a thógáil agus sa ghealltanas ceannaigh.
57
Dar le NFŠ, tá torthaí i gceist leis an gcinneadh sin lena gcuirtear cosc ar an iomlán conarthach atá i gceist sna príomhimeachtaí a aicmiú mar chonradh poiblí. Dá bhrí sin, leanann sé, go háirithe, ón gcinneadh sin nach raibh sé d’oibleagáid ar an gcuideachta sin staid sacair náisiúnta na Slóvaice a chur i gcrích. Ina theannta sin, sonraíonn an chuideachta sin gur chomhlíon sí na rialacha maidir le soláthar poiblí agus a soláthróirí á roghnú aici, i gcomhréir le hoibleagáid dá dtagraíonn an cinneadh sin.
58
Ar an gcéad dul síos, cé go luaitear i gCinneadh SA.46530 go mbeidh NFŠ fós ina úinéir ar staid sacair náisiúnta na Slóvaice tar éis a thógála, gan aon oibleagáid a bheith ann úinéireacht na staide sin a aistriú chuig Stát na Slóvaice, ní luaitear sa chinneadh sin nach bhfuil oibleagáid ann an staid sin a thógáil.
59
In aon chás, ba cheart a thabhairt faoi deara nach mór do na cúirteanna náisiúnta staonadh ó chinntí a dhéanamh lena ndéantar agóid i gcoinne cinneadh ón gCoimisiún maidir le comhoiriúnacht státchabhrach leis an margadh inmheánach, a dtagann a measúnú faoi inniúlacht eisiach na hinstitiúide sin, faoi réir athbhreithniú ag Cúirteanna an Aontais Eorpaigh (féach, chuige sin, breithiúnas an 4 Márta 2020, Buonotourist v an Coimisiún, C‑586/18 P, EU:C:2020:152, míreanna 90 agus 91 agus an cásdlí dá dtagraítear). Mar sin féin, ní féidir le measúnuithe a d’fhéadfadh teacht go hintuigthe as cinneadh de chuid na hinstitiúide sin maidir le státchabhair a bheith ina gceangal, i bprionsabal, ar na cúirteanna náisiúnta i ndíospóid, amhail an díospóid sna príomhimeachtaí, nach bhfuil aon bhaint aici le comhoiriúnacht na cabhrach sin leis an margadh inmheánach.
60
Ar an dara dul síos, i gcás ina bhfuil oibleagáid ar údarás conarthach rialacha dhlí an Aontais maidir le soláthar poiblí agus státchabhair a chomhlíonadh, ní féidir leis an údarás conarthach sin é féin a scaoileadh ón oibleagáid sin, atá air go sonrach, trína cheangal ar an oibreoir eacnamaíoch lena gcuireann sé conradh den sórt sin i gcrích na rialacha sin a chomhlíonadh agus an conradh atá i gceist á chomhlíonadh aige. Dá bhrí sin, sa chás seo, ní féidir amhras a chaitheamh ar chonradh poiblí a bheith ann idir NFŠ agus Stát na Slóvaice toisc go luaitear i gCinneadh SA.46530 go mbeidh na hoibreacha tógála do staid sacair náisiúnta na Slóvaice faoi réir nós imeachta tairisceana iomaíoch i gcomhréir leis na rialacha soláthair phoiblí is infheidhme.
61
I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, is é an freagra ar an gcéad cheist ná nach mór Airteagal 1(2)(b) de Threoir 2004/18 a léiriú sa chaoi go gciallaíonn sé gurb ionann creat conarthach lena gceanglaítear Ballstát ar oibreoir eacnamaíoch agus lena gcuimsítear conradh fóirdheontais agus gealltanas ceannaigh, arna dtabhairt i gcrích d’fhonn staid sacair a chur i gcrích, agus ‘conradh oibreacha poiblí’ de réir bhrí na forála sin, ós rud é go gcruthaítear leis an gcreat conarthach sin oibleagáidí cómhalartacha idir an Stát sin agus an t‑oibreoir eacnamaíoch sin, lena n‑áirítear an oibleagáid an chéim sin a thógáil i gcomhréir leis na coinníollacha arna sonrú ag an Stát sin agus rogha aontaobhach chun tairbhe an oibreora eacnamaíoch sin a fhreagraíonn d’oibleagáid ar an Stát céanna an chéim sin a cheannach, agus go ndeonaítear leis don oibreoir eacnamaíoch céanna státchabhair arna haithint ag an gCoimisiún a bheith comhoiriúnach leis an margadh inmheánach.
An dara ceist go dtí an ceathrú ceist a tarchuireadh
62
Lena dara ceist go dtí an ceathrú ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Treoir 89/665 nó Treoir 2014/24 a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar reachtaíocht náisiúnta a chur i bhfeidhm, trí phléadáil neamhbhailíochta arna tarraingt anuas ag an údarás conarthach, lena bhforáiltear go bhfuil conradh a tugadh i gcrích de shárú ar na rialacha maidir le conarthaí poiblí a dhámhachtain ar neamhní ex tunc.
Inghlacthacht
63
Measann NFŠ go bhfuil na ceisteanna sin hipitéiseach. Tá amhras ar an gCoimisiún freisin an bhfuil na ceisteanna sin inghlactha, ar an bhforas nach luann an chúirt a rinne an tarchur go soiléir na cúiseanna a bhfuil freagra ag teastáil uaithi.
64
De réir cásdlí socair, tá toimhde ábharthachta ag baint le ceisteanna a bhaineann le dlí an Aontais. Ní fhéadfaidh an Chúirt diúltú do rialú a thabhairt ar cheist a tharchuir cúirt náisiúnta le haghaidh réamhrialú ach amháin má dhealraíonn sí go follasach nach bhfuil baint ar bith ag an léiriú arna iarraidh ar dhlí an Aontais le fíricí iarbhír nó le cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí, más fadhb de chineál hipitéiseach í nó mura bhfuil an t‑ábhar fíorasach nó dlíthiúil is gá ag an gCúirt chun freagra úsáideach a thabhairt ar na ceisteanna a cuireadh uirthi (breithiúnas an 30 Aibreán 2024, Procura della Repubblica presso il Tribunale di Bolzano, C‑178/22, EU:C:2024:371, mír 27 agus an cásdlí dá dtagraítear).
65
Is léir ón iarraidh ar réamhrialú gur bhraith an Aireacht Oideachais, trí agóid a dhéanamh, ar neamhbhailíocht an iomláin chonarthaigh atá i gceist sna príomhimeachtaí, gur tugadh an creat conarthach sin i gcrích gan iarraidh ar iomaíocht agus go gceanglaítear leis an reachtaíocht náisiúnta, arna léiriú ag cuid den chásdlí náisiúnta, dearbhú go bhfuil conradh a tugadh i gcrích de shárú ar na rialacha maidir le conarthaí poiblí a dhámhachtain ar neamhní ex tunc.
66
Dá bhrí sin, níl an dara ceist go dtí an ceathrú ceist hipitéiseach agus ní léir nach mbeadh freagra ar na ceisteanna sin úsáideach don chúirt a rinne an tarchur chun rialú a thabhairt ar an díospóid atá os a comhair. Dá bhrí sin, tá na ceisteanna sin inghlactha.
Ar na tuillteanais
67
Ar an gcéad dul síos, ní féidir a mheas go dtugtar comhchuibhiú iomlán i gcrích le Treoir 89/665 agus, dá bhrí sin, go mbeartaítear léi na leigheasanna féideartha go léir i réimse an tsoláthair phoiblí (féach, chuige sin, breithiúnas an 14 Bealtaine 2020, T-Systems Magyarország, C‑263/19, EU:C:2020:373, mír 53).
68
I bhfianaise an tsoiléirithe sin, is gá a fháil amach an dtagann saincheist neamhbhailíochta arna hardú ag údarás conarthach faoi raon feidhme na Treorach sin.
69
I ndáil leis sin, luaitear in Airteagal 1de Threoir 89/665, dar teideal ‘Raon feidhme agus inrochtaineacht na nósanna imeachta athbhreithnithe’, i mír 3 den Treoir sin, na daoine nach mór dóibh a bheith in ann achomharc a dhéanamh faoin Treoir sin. Ceanglaítear leis an bhforáil sin go mbeidh nósanna imeachta athbhreithnithe ar fáil ar a laghad d’aon duine a bhfuil nó a raibh leas aige i gconradh ar leith a fháil agus a ndearnadh díobháil dó nó a bhfuil baol ann go ndéanfar díobháil dó de dheasca sárú líomhnaithe.
70
Thairis sin, tagraítear sa cheathrú fomhír d’Airteagal 1(1) den Treoir sin do chinntí nach mór a bheith faoi réir athbhreithniú faoin Treoir sin. Ní cheanglaítear leis an bhforáil sin ach go bhféadfaidh cinntí arna nglacadh ag údaráis chonarthacha a bheith faoi réir athbhreithniú den sórt sin.
71
Is léir ó léamh comhcheangailte ar na forálacha sin nach bhfuil sé i gceist le Treoir 89/665 nósanna imeachta nó leigheasanna a bhunú chun tairbhe na n‑údarás conarthach.
72
Eascraíonn an léiriú sin as cásdlí na Cúirte Breithiúnais, ar dá réir atá forálacha na Treorach sin ceaptha chun oibreoirí eacnamaíocha a chosaint ar threallachas ar thaobh an údaráis chonarthaigh (féach, chuige sin, breithiúnas an 14 Bealtaine 2020, T-Systems Magyarország, C‑263/19, EU:C:2020:373, mír 51 agus an cásdlí dá dtagraítear).
73
Go háirithe, ní mór a thabhairt faoi deara go mbaineann Airteagal 2d de Threoir 89/665, dá dtagraítear sa tríú ceist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú, le hiarmhairtí an tsáraithe ar rialacha dhlí an Aontais a bhaineann le soláthar poiblí, amhail Airteagal 2e den Treoir sin. Chinn an Chúirt nach mbaineann Airteagal 2e den Treoir sin ach le caingne arna dtionscnamh ag gnóthais a bhfuil, nó a raibh, leas acu i gconradh ar leith a fháil agus a ndearnadh dochar dóibh nó ar dócha go ndéanfar dochar dóibh le sárú líomhnaithe (féach, chuige sin, breithiúnas an 14 Bealtaine 2020, T-Systems Magyarország, C‑263/19, EU:C:2020:373, mír 54).
74
Dá bhrí sin, ní thagann pléadáil neamhbhailíochta arna hardú ag údarás conarthach faoi raon feidhme Threoir 89/665.
75
Ar an dara dul síos, ní bhunaítear le Treoir 2014/24, mar is léir ó Airteagal 1(1) di, ach na rialacha is infheidhme maidir le nósanna imeachta um dhámhachtain conarthaí poiblí, gan rialáil a dhéanamh ar na hiarmhairtí a bhaineann le sárú ar na rialacha sin.
76
É sin ráite, leagtar síos in Airteagal 83 de Threoir 2014/24 rialacha maidir le faireachán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm na Treorach sin. Ós rud é gur de chineál nós imeachta iad na rialacha sin, tá feidhm acu, ón 18 Aibreán 2016, dáta éaga na tréimhse chun an Treoir sin a thrasuí, maidir le gach nós imeachta chun conarthaí poiblí nua nó leanúnacha a dhámhachtain a thagann faoi raon feidhme ábhartha na Treorach sin.
77
I ndáil leis sin, chinn an Chúirt nach mór Airteagal 83(1) agus (2) de Threoir 2014/24 a léiriú sa chaoi nach gceanglaítear ná nach dtoirmisctear ar na Ballstáit reachtaíocht a ghlacadh faoina bhféadfaidh údarás maoirseachta, ar fhorais leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh a chosaint, nós imeachta um athbhreithniú ex officio a thionscnamh chun athbhreithniú a dhéanamh ar sháruithe ar na rialacha maidir le soláthar poiblí (féach, chuige sin, breithiúnas an 26 Márta 2020, Hungeod agus páirtithe eile, C‑496/18 agus C‑497/18, EU:C:2020:240, mír 84).
78
Chinn an Chúirt freisin, áfach, i gcás ina bhforáiltear do nós imeachta den sórt sin, go dtagann sé faoi raon feidhme dhlí an Aontais a mhéid a thagann na conarthaí poiblí is ábhar d’athbhreithniú den sórt sin faoi raon feidhme ábhartha na dtreoracha maidir le soláthar poiblí. Dá réir sin, ní mór dlí an Aontais Eorpaigh a chomhlíonadh le nós imeachta den sórt sin, lena n‑áirítear prionsabail ghinearálta dhlí an Aontais (breithiúnas an 26 Márta 2020, Hungeod agus páirtithe eile, C‑496/18 agus C‑497/18, EU:C:2020:240, míreanna 85 agus 86).
79
Ar an gcaoi chéanna, ní mór Airteagal 83(1) agus (2) de Threoir 2014/24 a léiriú sa chaoi nach gceanglaítear ná nach dtoirmisctear ar na Ballstáit reachtaíocht náisiúnta a ghlacadh lena bhforáiltear don fhéidearthacht d’údarás conarthach agóid a dhéanamh, i ndíospóid a bhaineann le conradh, maidir le neamhniú absalóideach ex tunc bunaithe ar shárú ar na rialacha maidir le soláthar poiblí.
80
Ina theannta sin, ní léir ón gcomhad os comhair na Cúirte, faoi réir fhíorú na cúirte a rinne an tarchur, go sáraítear dlí an Aontais, lena n‑áirítear prionsabail ghinearálta dhlí an Aontais, leis an gcaingean is cúis leis an díospóid sna príomhimeachtaí.
81
I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, is é an freagra ar an dara ceist go dtí an ceathrú ceist ná nach mór Treoir 89/665 agus Treoir 2014/24 a léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc leo ar reachtaíocht náisiúnta a chur i bhfeidhm, trí phléadáil neamhbhailíochta arna tarraingt anuas ag an údarás conarthach, lena bhforáiltear go bhfuil conradh a tugadh i gcrích de shárú ar na rialacha maidir le conarthaí poiblí a dhámhachtain ar neamhní ex tunc, ar choinníoll, i gcás conradh poiblí a thagann faoi raon feidhme ábhartha Threoir 2014/24, go gcomhlíonann an reachtaíocht lena bhforáiltear do neamhniú den sórt sin dlí an Aontais, lena n‑áirítear prionsabail ghinearálta dhlí an Aontais.
Na costais
82
Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na príomhpháirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte náisiúnta, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt Bhreithiúnais (an Ceathrú Dlísheomra) mar seo a leanas:
1.
Maidir le hAirteagal 1(2)(b) de Threoir 2004/18 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 31 Márta 2004 maidir leis na nósanna imeachta um dhámhachtain conarthaí oibreacha poiblí, conarthaí soláthair phoiblí agus conarthaí seirbhíse poiblí a chomhordú,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
is ionann creat conarthach lena gceanglaítear Ballstát ar oibreoir eacnamaíoch agus lena gcuimsítear conradh fóirdheontais agus gealltanas ceannaigh, arna dtabhairt i gcrích d’fhonn staid sacair a chur i gcrích, agus ‘conradh oibreacha poiblí’ de réir bhrí na forála sin, ós rud é go gcruthaítear leis an gcreat conarthach sin oibleagáidí cómhalartacha idir an Stát sin agus an t‑oibreoir eacnamaíoch sin, lena n‑áirítear an oibleagáid an chéim sin a thógáil i gcomhréir leis na coinníollacha arna sonrú ag an Stát sin agus rogha aontaobhach chun tairbhe an oibreora eacnamaíoch sin a fhreagraíonn d’oibleagáid ar an Stát céanna an chéim sin a cheannach, agus go ndeonaítear leis don oibreoir eacnamaíoch céanna státchabhair arna haithint ag an gCoimisiún a bheith comhoiriúnach leis an margadh inmheánach.
2.
Maidir le Treoir 89/665/CEE ón gComhairle an 21 Nollaig 1989 maidir le comhordú na ndlíthe, na rialachán agus na bhforálacha riaracháin a bhaineann le cur i bhfeidhm nósanna imeachta athbhreithnithe chun conarthaí soláthair phoiblí agus oibreacha poiblí a dhámhachtain, arna leasú le Treoir 2014/23/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Feabhra 2014, agus Treoir 2014/24/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Feabhra 2014 maidir le soláthar poiblí agus lena n‑aisghairtear Treoir 2004/18/CE,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní chuirtear cosc leo ar reachtaíocht náisiúnta a chur i bhfeidhm, trí phléadáil neamhnithe arna tarraingt anuas ag an údarás conarthach, lena bhforáiltear go bhfuil conradh a tugadh i gcrích de shárú ar na rialacha maidir le dámhachtain conarthaí poiblí ar neamhní ex tunc, ar choinníoll, i gcás conradh poiblí a thagann faoi raon feidhme ábhartha Threoir 2014/24, go gcomhlíonann an reachtaíocht lena bhforáiltear do neamhniú den sórt sin dlí an Aontais, lena n‑áirítear prionsabail ghinearálta dhlí an Aontais.
Sínithe
(
*1
)	Teanga an cháis: an tSlóvaicis.