62004CJ0486_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-486/04,
με αντικείμενο προσφυγή του άρθρου 226 ΕΚ λόγω παραβάσεως, η οποία ασκήθηκε στις 25 Νοεμβρίου 2004,
Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων,
εκπροσωπούμενη από τον M. van Beek, επικουρούμενο από τους F. Louis, avocat, και A. Capobianco, avvocato, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο,
προσφεύγουσα,
κατά
Ιταλικής Δημοκρατίας,
εκπροσωπούμενης από τον I. M. Braguglia, επικουρούμενο από τους M. Fiorilli και G. Fiengo, avvocati dello Stato, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο,
καθής,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),
συγκείμενο από τους C. W. A. Timmermans, πρόεδρο τμήματος, R. Schintgen, P. Kūris, J. Makarczyk (εισηγητή) και L. Bay Larsen, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: D. Ruiz-Jarabo Colomer
γραμματέας: L. Hewlett, κύρια υπάλληλος διοικήσεως,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 25ης Απριλίου 2006,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 30ής Μαΐου 2006,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1. Με την προσφυγή της, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ζητεί από το Δικαστήριο να αναγνωρίσει ότι:
– η Ιταλική Δημοκρατία, παραλείπουσα να εφαρμόσει τη διαδικασία εκτιμήσεως των επιπτώσεων στο περιβάλλον, σύμφωνα με τα άρθρα 5 έως 10 της οδηγίας 85/337/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1985, για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον (ΕΕ L 175, σ. 40), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 97/11/ΕΚ του Συμβουλίου, της 3ης Μαρτίου 1997 (ΕΕ L 73, σ. 5, στο εξής: οδηγία 85/337), επί του σχεδίου εγκαταστάσεως μονάδας καύσεως παραγώγων αποβλήτων (στο εξής: CDD) και βιομάζας στη Massafra, μονάδας εμπίπτουσας στο παράρτημα Ι της οδηγίας 85/337,
– θεσπίζουσα κανονιστική ρύθμιση [άρθρο 3, παράγραφος 1, του διατάγματος του Προέδρου του Υπουργικού Συμβουλίου, της 3ης Σεπτεμβρίου 1999, υπό τον τίτλο «Πράξη προσανατολισμού και συντονισμού τροποποιούσα και συμπληρώνουσα την προγενέστερη πράξη προσανατολισμού και συντονισμού για την εφαρμογή του άρθρου 40, παράγραφος 1, του νόμου 146, της 22ας Φεβρουαρίου 1994, περί διατάξεων σχετικών με την εκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον» (GURI αριθ. 302, της 27ης Δεκεμβρίου 1999, σ. 17, στο εξής: DPCM), με την οποία τροποποιήθηκε το παράρτημα A, στοιχείο i, σημείο 1, του διατάγματος του Προέδρου της Δημοκρατίας, της 12ης Απριλίου 1996, υπό τον τίτλο «πράξη προσανατολισμού και συντονισμού για την εφαρμογή του άρθρου 40, παράγραφος 1, του νόμου 146, της 22ας Φεβρουαρίου 1994, περί διατάξεων σχετικών με την εκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον». (GURI αριθ. 210, σ. 28, στο εξής: DPR), που εξαιρεί από τη διαδικασία εκτιμήσεως των επιπτώσεων στο περιβάλλον ορισμένα σχέδια έργων που εμπίπτουν στο παράρτημα Ι της οδηγίας 85/337 (σχέδια εγκαταστάσεων για την αξιοποίηση επικίνδυνων αποβλήτων καθώς και μη επικίνδυνων αποβλήτων, δυναμικότητας πλέον των 100 τόνων ημερησίως) εφόσον υπήχθησαν στη διαδικασία απλουστευμένης εγκρίσεως, κατά την έννοια του άρθρου 11 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 1975, περί των στερεών αποβλήτων (ΕΕ ειδ. έκδ. 15/001, σ. 86), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 91/156/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Μαρτίου 1991 (ΕΕ L 78, σ. 32), και με την οδηγία 96/350/ΕΚ της Επιτροπής, της 24ης Μαΐου 1996 (ΕΕ L 135, σ. 32, στο εξής: οδηγία 75/442) και
– θεσπίζουσα κανονιστική ρύθμιση [άρθρο 3, παράγραφος 1, του DPCM, για την τροποποίηση του παραρτήματος A, στοιχείο i) σημείο 1 του DPR] κατά την οποία, προκειμένου να προσδιοριστεί αν σχέδιο εμπίπτον στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 85/337 πρέπει να υπαχθεί στη διαδικασία εκτιμήσεως των επιπτώσεων στο περιβάλλον, προβλέπει κριτήριο μη πρόσφορο, καθόσον ενδέχεται να αποκλείσει από την εκτίμηση αυτή σχέδια έχοντα σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον,
παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 2, παράγραφος 1,
και 4, παράγραφοι 1, 2 και 3, της οδηγίας 85/337.
Το νομικό πλαίσιο
Η κοινοτική νομοθεσία
Η οδηγία 75/442
2. Το άρθρο 1 της οδηγίας 75/442 ορίζει:
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας νοείται ως:
α) “απόβλητο ”: κάθε ουσία ή αντικείμενο που εμπίπτει στις κατηγορίες του παραρτήματος Ι και το οποίο ο κάτοχός του απορρίπτει ή προτίθεται ή υποχρεούται να απορρίψει.
[…]
δ) “διαχείριση”:
η συλλογή, η μεταφορά, η αξιοποίηση και η διάθεση των αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένης της εποπτείας των εργασιών αυτών, καθώς και της επίβλεψης των χώρων απόρριψης·
ε) “διάθεση”:
κάθε εργασία που προβλέπεται στο παράρτημα II A·
στ) “αξιοποίηση”:
κάθε εργασία που προβλέπεται στο παράρτημα II B·
[…]».
3. Κατά το άρθρο 4 της οδηγίας αυτής:
«Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσουν ότι η διάθεση ή η αξιοποίηση των αποβλήτων θα πραγματοποιείται χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η υγεία του ανθρώπου και χωρίς να χρησιμοποιούνται διαδικασίες ή μέθοδοι που ενδέχεται να βλάψουν το περιβάλλον, ιδίως δε:
– χωρίς να δημιουργείται κίνδυνος για το νερό, τον αέρα ή το έδαφος, ούτε για την πανίδα και τη χλωρίδα,
– χωρίς να προκαλούνται ενοχλήσεις από το θόρυβο ή τις οσμές,
– χωρίς να βλάπτονται οι τοποθεσίες και τα τοπία που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
[…]»
4. Το άρθρο 9, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής ορίζει:
«Για την εφαρμογή των άρθρων 4, 5 και 7, κάθε εγκατάσταση ή επιχείρηση που διεξάγει τις εργασίες που αναφέρονται στο παράρτημα II A πρέπει να διαθέτει άδεια της αναφερόμενης στο άρθρο 6 αρμόδιας αρχής.
[…]»
5. Κατά το άρθρο 10 της οδηγίας αυτής:
«Για την εφαρμογή του άρθρου 4, κάθε εγκατάσταση ή επιχείρηση που πραγματοποιεί τις εργασίες που προβλέπονται στο παράρτημα II B οφείλει να έχει σχετική άδεια.»
6. Το άρθρο 11, παράγραφος 1, της οδηγίας 75/442 ορίζει:
«Με την επιφύλαξη της οδηγίας 78/319/ΕΟΚ […] μπορούν να απαλλάσσονται από την άδεια που προβλέπεται στο άρθρο 9 ή στο άρθρο 10:
[…]
β) οι εγκαταστάσεις ή επιχειρήσεις που αξιοποιούν απόβλητα.
Η εν λόγω απαλλαγή ισχύει μόνον:
– όταν οι αρμόδιες αρχές έχουν θεσπίσει γενικούς κανόνες για κάθε είδος δραστηριότητας, οι οποίοι ορίζουν το είδος και την ποσότητα αποβλήτων και τους όρους υπό τους οποίους η συγκεκριμένη δραστηριότητα μπορεί να απαλλάσσεται από την υποχρέωση της άδειας
και
– όταν το είδος ή η ποσότητα αποβλήτων και οι τρόποι διαθέσεως ή αξιοποιήσεως είναι τέτοιοι ώστε να τηρούνται οι όροι του άρθρου 4.»
7. Το παράρτημα II A της οδηγίας 75/442, υπό τον τίτλο «Εργασίες διάθεσης» ανακεφαλαιώνει τις εκτελούμενες στην πράξη εργασίες διάθεσης. Στο παράρτημα αυτό επισημαίνεται ότι κατά το άρθρο 4 η διάθεση των αποβλήτων πρέπει να γίνεται χωρίς να προκαλείται κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία και χωρίς να χρησιμοποιούνται διαδικασίες ή μέθοδοι που θα μπορούσαν να βλάψουν το περιβάλλον.
8. Το παράρτημα II B της οδηγίας αυτής, υπό τον τίτλο «Εργασίες που μπορούν να οδηγήσουν σε αξιοποίηση», ανακεφαλαιώνει τις εκτελούμενες στην πράξη εργασίες αξιοποιήσεως. Στο σημείο αυτό του παραρτήματος επισημαίνεται, επίσης, ότι κατά το άρθρο 4 η αξιοποίηση πρέπει να γίνεται χωρίς να προκαλείται κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία και χωρίς να χρησιμοποιούνται διαδικασίες ή μέθοδοι που θα μπορούσαν να βλάψουν το περιβάλλον.
Η οδηγία 85/337
9. Το άρθρο 1, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας 85/337 ορίζει:
«2. Κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας, νοείται ως:
σχέδιο:
– η υλοποίηση κατασκευαστικών εργασιών ή άλλων εγκαταστάσεων ή έργων,
– άλλες επεμβάσεις στο φυσικό περιβάλλον ή το τοπίο, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι επεμβάσεις που αφορούν την εκμετάλλευση των πόρων του εδάφους,
κύριος του έργου:
είτε ο υποβάλλων αίτηση για άδεια που αφορά σχέδιο ιδιωτικού έργου, είτε η δημόσια αρχή που αναλαμβάνει την πρωτοβουλία για ένα σχέδιο·
άδεια:
απόφαση της ή των αρμόδιων αρχών που δίνει το δικαίωμα στον κύριο του έργου να πραγματοποιήσει το σχέδιο.
3. Αρμόδια(ες) αρχή(ές) είναι αυτή(ές) που ορίζουν τα κράτη μέλη για την εκπλήρωση των καθηκόντων που απορρέουν από την παρούσα οδηγία.»
10. Κατά το άρθρο 2, παράγραφοι 1, 2 και 3, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας αυτής:
«1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε πριν χορηγηθεί η άδεια, τα έργα τα οποία ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον λόγω, μεταξύ άλλων, της φύσεως, του μεγέθους ή της θέσεώς τους, να χρειάζονται άδεια και εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Αυτά τα έργα ορίζονται στο άρθρο 4.
2. Η εκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον μπορεί να διεξάγεται από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο των υπαρχουσών διαδικασιών παροχής αδειών για σχέδια ή, αν δεν υπάρχει τέτοια διαδικασία, στα πλαίσια άλλων διαδικασιών ή των διαδικασιών που θα θεσπιστούν για την εκπλήρωση των στόχων της παρούσας οδηγίας.
[…]
3. Με την επιφύλαξη του άρθρου 7, τα κράτη μέλη μπορούν σε εξαιρετικές περιπτώσεις να εξαιρούν, εν όλω ή εν μέρει, ένα ειδικό έργο από την παρούσα οδηγία.»
11. Το άρθρο 3 της οδηγίας αυτής ορίζει:
«Η εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων εντοπίζει, περιγράφει και αξιολογεί δεόντως, κατά περίπτωση και σύμφωνα με τα άρθρα 4 έως 11, τις άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις ενός έργου:
– στον άνθρωπο, στην πανίδα και στη χλωρίδα,
– στο έδαφος, στα ύδατα, στον αέρα, στο κλίμα και στο τοπίο,
– στα υλικά αγαθά και στην πολιτιστική κληρονομιά,
– στην αλληλεπίδραση μεταξύ παραγόντων που αναφέρονται στην πρώτη, δεύτερη και τρίτη περίπτωση.»
12. Το άρθρο 4 της οδηγίας αυτής ορίζει:
«1. Με την επιφύλαξη του άρθρου 2 παράγραφος 3, τα έργα που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι υποβάλλονται σε εκτίμηση σύμφωνα με τα άρθρα 5 έως 10.
2. Με την επιφύλαξη του άρθρου 2, παράγραφος 3, για τα έργα που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙ, τα κράτη μέλη αποφασίζουν βάσει:
α) κατά περίπτωση εξέτασης,
ή
β) κατωτάτων ορίων ή κριτηρίων που καθορίζει το κράτος μέλος,
κατά πόσο το έργο θα υποβληθεί σε εκτίμηση σύμφωνα με τα άρθρα 5 έως 10.
Τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόσουν και τις δύο διαδικασίες που αναφέρονται στα στοιχεία α΄ και β΄.
3. Όταν γίνεται κατά περίπτωση εξέταση ή όταν έχουν τεθεί κατώτατα όρια ή κριτήρια για τους σκοπούς της παραγράφου 2, λαμβάνονται υπόψη τα κριτήρια επιλογής που ορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ.
4. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι αποφάσεις που λαμβάνει η αρμόδια αρχή σύμφωνα με την παράγραφο 2 δημοσιεύονται.»
13. Το σημείο 9 του παραρτήματος Ι της οδηγίας 85/337 αναφέρεται στις εγκαταστάσεις διάθεσης επικινδύνων αποβλήτων [δηλαδή αποβλήτων στα οποία εφαρμόζεται η οδηγία 91/689/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 1991, για τα επικίνδυνα απόβλητα (ΕΕ L 377, σ. 20)] με αποτέφρωση, χημική κατεργασία, όπως ορίζεται στο παράρτημα ΙΙ Α, σημείο Δ 9, της οδηγίας 75/442, ή υγειονομική ταφή.
14. Το σημείο 10 αυτού του παραρτήματος Ι αναφέρεται στις εγκαταστάσεις διάθεσης μη επικινδύνων αποβλήτων με αποτέφρωση ή χημική κατεργασία, όπως ορίζεται στο παράρτημα II A, σημείο 9, της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ, με ημερήσια δυναμικότητα άνω των 100 τόνων.
15. Το σημείο 11, στοιχείο β΄, του παραρτήματος ΙΙ της οδηγίας 85/337 αναφέρεται στις εγκαταστάσεις για τη διάθεση αποβλήτων (εφόσον δεν περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι).
16. Το παράρτημα III της οδηγίας αυτής απαριθμεί τα κριτήρια επιλογής του άρθρου 4, παράγραφος 3:
«1. Χαρακτηριστικά του έργου
Τα χαρακτηριστικά των έργων πρέπει να εξετάζονται, ιδίως, ως προς τα εξής:
– το μέγεθος του έργου,
– τη συσσώρευση με άλλα έργα,
– τη χρήση των φυσικών πόρων,
– την παραγωγή αποβλήτων,
– τη ρύπανση και τις οχλήσεις,
– τον κίνδυνο ατυχημάτων, ιδίως ως προς τις χρησιμοποιούμενες ουσίες ή τεχνολογίες.
2. Χωροθέτηση των έργων
Πρέπει να εξετάζεται η περιβαλλοντική ευαισθησία των γεωγραφικών περιοχών που ενδέχεται να θιγούν από τα έργα, ιδίως ως προς:
– την υπάρχουσα χρήση γης,
– τον σχετικό πλούτο, την ποιότητα και την αναγεννητική ικανότητα των φυσικών πόρων της περιοχής,
– την ικανότητα απορρόφησης του φυσικού περιβάλλοντος, με ιδιαίτερη προσοχή στις ακόλουθες περιοχές:
[…]
3. Χαρακτηριστικά των ενδεχομένων επιπτώσεων
Οι ενδεχόμενες σημαντικές επιπτώσεις των έργων πρέπει να εξετάζονται σε συνάρτηση με κριτήρια που καθορίζονται ανωτέρω στα σημεία 1 και 2, ιδίως ως προς:
– την έκταση των επιπτώσεων (γεωγραφική περιοχή και μέγεθος του θιγομένου πληθυσμού),
[…]».
Η εθνική νομοθεσία
17. Το άρθρο 6 του νόμου 349, της 8ης Ιουλίου 1986, περί ιδρύσεως Υπουργείου Περιβάλλοντος (GURI αριθ. 59, της 15ης Ιουλίου 1986), μετέφερε στην ιταλική έννομη τάξη την οδηγία 85/337. Κατόπιν, με το άρθρο 40 του νόμου 146, της 22ας Φεβρουαρίου 1994, περί διατάξεων σχετικών με την εκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον (τακτικό συμπλήρωμα της GURI αριθ. 52, της 4ης Μαρτίου 1994, στο εξής: νόμος 146/1994) η Ιταλική Κυβέρνηση κλήθηκε να καθορίσει, με ειδική πράξη προσανατολισμού και συντονισμού, τις προϋποθέσεις, τα κριτήρια και τις τεχνικές προδιαγραφές για την εφαρμογή της διαδικασίας εκτιμήσεως των επιπτώσεων στο περιβάλλον σχεδίων που αφορά στο παράρτημα II της οδηγίας αυτής.
18. Το DPR εκδόθηκε προς εκτέλεση του άρθρου 40, παράγραφος 1, του νόμου 146/1994.
19. Το άρθρο 1, παράγραφος 3, του DPR ορίζει:
«Τα σχέδια τα οποία αφορά το παράρτημα Α υπόκεινται στη διαδικασία εκτιμήσεως των επιπτώσεων στο περιβάλλον.»
20. Το άρθρο 3, παράγραφος 1, του DPCM, με το οποίο τροποποιήθηκε το παράρτημα A του DPR, ως είχε αρχικώς, ορίζει:
«Στο παράρτημα A του DPR της 12ης Απριλίου 1996, τα σημεία i, παράγραφος 1) […] αντικαθίστανται ως ακολούθως:
i) Εγκαταστάσεις διαθέσεως και αξιοποιήσεως επικινδύνων αποβλήτων κατά τις μεθόδους που αναφέρονται στο παράρτημα B και στο παράρτημα C, σημεία R 1 έως R 9, του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 22 της 5ης Φεβρουαρίου 1997 [στο εξής: νομοθετικό διάταγμα αριθ. 22/1997»], πλην των εγκαταστάσεων αξιοποιήσεως που υπόκεινται στις απλουστευμένες διαδικασίες των άρθρων 31 και 33 του νομοθετικού αυτού διατάγματος [...].
1) Εγκαταστάσεις διαθέσεως και αξιοποιήσεως μη επικινδύνων αποβλήτων, δυναμικότητας πλέον των 100 τόνων ημερησίως, με τις μεθόδους της καύσεως ή της επεξεργασίας κατά το παράρτημα B, σημεία D 2 και D 8 έως D 11, καθώς και κατά το παράρτημα C, σημεία R 1 έως R 9, του νομοθετικού διατάγματος 22 [1997], πλην των εγκαταστάσεων αξιοποιήσεως που υπόκεινται στις απλουστευμένες διαδικασίες κατά τα άρθρα 31 και 33 του νομοθετικού αυτού διατάγματος [...]».
21. Οι διατάξεις του νομοθετικού διατάγματος 22/1997, που περιγράφουν τα χαρακτηριστικά των αποβλήτων και τις δραστηριότητες ως προς τα οποία μπορεί να εφαρμοστεί η απλουστευμένη διαδικασία, θεσπίστηκαν προκειμένου να μεταφερθεί στην εσωτερική έννομη τάξη το άρθρο 11 της οδηγίας 75/442. Οι διατάξεις αυτές αποτέλεσαν αντικείμενο μέτρων εφαρμογής, τα οποία ελήφθησαν δυνάμει του διατάγματος του Υπουργείου Περιβάλλοντος, της 5ης Φεβρουαρίου 1998, περί προσδιορισμού των μη επικινδύνων αποβλήτων που υπόκεινται στις απλουστευμένες διαδικασίες αξιοποιήσεως, κατά την έννοια των άρθρων 31 και 33 του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 22, της 5ης Φεβρουαρίου 1997 (τακτικό συμπλήρωμα της GURI αριθ. 88, της 16ης Απριλίου 1998).
Η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία
22. Με έγγραφα της 22ας Αυγούστου και της 12ης Νοεμβρίου 2001, η Επιτροπή ζήτησε πληροφορίες από τις ιταλικές αρχές ως προς την εφαρμογή των διαδικασιών που προβλέπει η οδηγία 85/337 επί δύο σχεδίων βιομηχανικών εγκαταστάσεων εντός των ορίων του Δήμου Massafra, συγκεκριμένα μιας εγκαταστάσεως παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από την καύση CDD και βιομάζας, καθώς και μια εγκαταστάσεως για την προεπιλογή αστικών στερεών αποβλήτων και την παραγωγή CDD.
23. Οι ιταλικές αρχές απάντησαν ότι δεν εφάρμοσαν για τα σχέδια αυτά τη διαδικασία εκτιμήσεως των επιπτώσεων στο περιβάλλον, καθόσον εμπίπτουν στην εξαίρεση που προβλέπει το παράρτημα Α, σημείο 1, του DPR, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 3, παράγραφος 1, του DPCM.
24. Έχοντας υπόψη τις απαντήσεις αυτές της Ιταλικής Κυβερνήσεως, τις οποίες έκρινε ανεπαρκείς, η Επιτροπή κίνησε την προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία με ένα αρχικό έγγραφο οχλήσεως, της 18ης Οκτωβρίου 2002, το οποίο συμπληρώθηκε με έγγραφο της 11ης Ιουλίου 2003, όπου εξέθεσε τις παραβάσεις που αφορούσαν τη μεταχείριση της βιομηχανικής εγκαταστάσεως της Massafra, αλλά και τις παραβάσεις της ίδιας της εθνικής νομοθεσίας.
25. Κατόπιν, με αιτιολογημένη γνώμη της 16ης Δεκεμβρίου 2003, η Επιτροπή ζήτησε από την Ιταλική Δημοκρατία να λάβει τα απαιτούμενα μέτρα προκειμένου να συμμορφωθεί προς τις υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία 85/337, εντός προθεσμίας δύο μηνών από της λήψεως της αιτιολογημένης γνώμης.
26. Επειδή η Επιτροπή έκρινε ως μη ικανοποιητική την άποψη που διατύπωσε η Ιταλική Κυβέρνηση σε έγγραφο της 22ας Απριλίου 2004, άσκησε, δυνάμει του άρθρου 226, δεύτερο εδάφιο, ΕΚ την παρούσα προσφυγή.
Επί της προσφυγής
Επιχειρήματα των διαδίκων
27. Κατά την Επιτροπή, η εγκατάσταση καύσεως της Massafra, ικανότητας πλέον των 100 τόνων ημερησίως, εμπίπτει στο παράρτημα Ι, σημείο 10, της οδηγίας 85/337 και, επομένως, πριν χορηγηθεί η σχετική άδεια, έπρεπε να αποτελέσει αντικείμενο εκτιμήσεως των επιπτώσεων στο περιβάλλον.
28. Γενικότερα, υποστηρίζει ότι η επίμαχη ιταλική νομοθεσία, προβλέποντας την υπαγωγή ορισμένων εγκαταστάσεων αξιοποιήσεως αποβλήτων στις ειδικές διαδικασίες των άρθρων 31 και 33 του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 22/1997, εξαιρεί εμπίπτουσες στο παράρτημα Ι της οδηγίας 85/337 εγκαταστάσεις από τη διαδικασία του άρθρου 4, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας αυτής.
29. Η Επιτροπή υποστηρίζει, επίσης, ότι οι καλυπτόμενες από το παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 85/337 εγκαταστάσεις και, ειδικότερα, όσες αφορά το σημείο 11, στοιχείο β΄, αυτής, πρέπει, είτε αφορούν τη διάθεση είτε την αξιοποίηση αποβλήτων, να υπόκεινται τουλάχιστον στη διαδικασία καθορισμού που προβλέπει το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας αυτής.
30. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, κατά την οδηγία 75/442, ως είχε αρχικώς, ο όρος «διάθεση» περιελάμβανε τόσο τις πρά ξεις τελικής διαθέσεως όσο και τις πράξεις αξιοποιήσεως. Η Επιτροπή υπογραμμίζει την ταυτότητα των όρων που χρησιμοποιήθηκαν στην αρχική μορφή των οδηγιών 75/442 και 85/337 συνάγουσα ότι, θεσπίζοντας τη δεύτερη οδηγία, ο κοινοτικός νομοθέτης εξέφρασε αναμφιβόλως τη βούλησή του να υπαγάγει ορισμένες πράξεις αξιοποιήσεως αποβλήτων στις διατάξεις που διέπουν τη διαδικασία εκτιμήσεως των επιπτώσεων στο περιβάλλον.
31. Κατά την Επιτροπή, η έννοια της «διαθέσεως», όπως αυτή χρησιμοποιείται στο παράρτημα Ι, σημεία 9 και 10, και στο παράρτημα II, σημείο 11, στοιχείο β΄,
της οδηγίας 85/337, περιλαμβάνει τόσο την υπό στενή έννοια διάθεση όσο και τις πράξεις αξιοποιήσεως.
32. Η Επιτροπή προσθέτει ότι δεν αντιλαμβάνεται ποια θα μπορούσε να είναι η διαφορά, από απόψεως επιπτώσεων στο περιβάλλον, μεταξύ της κατασκευής σε συγκεκριμένο χώρο εγκαταστάσεως προοριζόμενης να προβαίνει σε αξιοποίηση αποβλήτων και της κατασκευής εγκαταστάσεως προβαίνουσας σε πράξεις διαθέσεως των αποβλήτων αυτών. Υπογραμμίζει, σχετικώς, ότι σκοπός της οδηγίας 75/442 είναι να υπαγάγει σε έλεγχο, με ορισμένες βεβαίως διαφορές, τόσο τις πράξεις διαθέσεως όσο και τις πράξεις αξιοποιήσεως, με σκοπό τη διασφάλιση της προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος.
33. Η Ιταλική Δημοκρατία δεν δέχεται την προσαπτόμενη σ’ αυτήν παράβαση, δεδομένου ότι οι επίμαχες εγκαταστάσεις προβαίνουν σε αξιοποίηση αποβλήτων και υπόκεινται στις απλουστευμένες διαδικασίες που προβλέπει το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 22/1997. Η Ιταλική Δημοκρατία, επισημαίνουσα, αφενός, τη σχέση μεταξύ της οδηγίας 85/337 και της οδηγίας 75/442 ως προς τους χρησιμοποιούμενες τεχνικούς όρους αναφορικά με τα απόβλητα και επικαλούμενη, αφετέρου, το γράμμα του παραρτήματος Ι, σημεία 9 και 10, καθώς και του παραρτήματος ΙΙ, σημείο 11, στοιχείο β΄, της οδηγίας 85/337, που αναφέρονται στην ενιαία έννοια της διαθέσεως αποβλήτων, υποστηρίζει ότι η δεύτερη οδηγία έχει εφαρμογή μόνον επί εγκαταστάσεων που προβαίνουν στη διάθεση αποβλήτων, αποκλειομένων από το πεδίο εφαρμογής της των εγκαταστάσεων που προβαίνουν στην αξιοποίηση των αποβλήτων αυτών.
34. Η Ιταλική Δημοκρατία υποστηρίζει, επίσης, ότι οι τροποποιήσεις που επέφερε στην οδηγία 75/442 η οδηγία 91/156 αποσκοπούν στη διαμόρφωση κοινής ορολογίας και στην εναρμόνιση του ορισμού των αποβλήτων ώστε να επιτευχθεί η προσέγγιση των διαφόρων διατάξεων που αφορούν, τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο, τα απόβλητα. Κατά συνέπεια, όπου η οδηγία 97/11 αναφέρεται στην έννοια των αποβλήτων, οι όροι και οι ορισμοί που χρησιμοποιεί προέρχονται αναγκαστικώς από τη σχετική με τον τομέα αυτόν κανονιστική ρύθμιση, δηλαδή από την οδηγία 91/156.
35. Η Ιταλική Δημοκρατία υποστηρίζει, επίσης, ότι εφόσον, στον τομέα της αξιοποιήσεως αποβλήτων, οι εκπομπές δεν υπερβαίνουν τα όρια που προβλέπει η κοινοτική ρύθμιση, παρέλκει η εφαρμογή της διαδικασίας εκτιμήσεως, καθόσον ο σκοπός της αξιοποιήσεως έγκειται, ακριβώς, στην προστασία του περιβάλλοντος.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
36. Τα κράτη μέλη οφείλουν να εκτελέσουν την οδηγία 85/337 κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται πλήρως στις απαιτήσεις της, λαμβανομένου υπόψη του ουσιώδους σκοπού της που έγκειται, όπως προκύπτει από το άρθρο 2, παράγραφος 1, αυτής, στο να υπόκεινται, πριν από τη χορήγηση άδειας, τα σχέδια που ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, ιδίως λόγω της φύσεως, του μεγέθους ή του τόπου πραγματοποιήσεώς τους, σε διαδικασία εκτιμήσεως των επιπτώσεών τους (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, απόφαση της 19ης Σεπτεμβρίου 2000, C‑287/98, Linster, Συλλογή 2000, σ. I‑6917, σκέψη 52).
37. Πρέπει, επίσης, να υπογραμμιστεί ότι, όπως προκύπτει από τη νομολογία του Δικαστηρίου, το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 85/337 είναι εκτεταμένο και ο σκοπός της ευρύτατος (βλ. αποφάσεις της 24ης Οκτωβρίου 1996, C‑72/95, Kraaijeveld κ.λπ., Συλλογή 1996, σ. I‑5403, σκέψεις 31 και 39, και της 16ης Σεπτεμβρίου 2004, C ‑ 227/01, Επιτροπή κατά Ισπανίας, Συλλογή 2004, σ. I‑8253, σκέψη 46).
Επί της αιτιάσεως της σχετικής με τη μη υπαγωγή σε διαδικασία εκτιμήσεως των επιπτώσεων στο περιβάλλον της εγκαταστάσεως παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας μέσω καύσεως CDD και βιομάζας, στο Δήμο της Massafra
38. Κατά την ιταλική νομοθεσία, η εγκατάσταση καύσεως CDD και βιομάζας στη Massafra θεωρείται ως εγκατάσταση αξιοποιήσεως μη επικίνδυνων αποβλήτων, ικανότητας πλέον των 100 τόνων ημερησίως, υποκείμενη στις απλουστευμένες διαδικασίες κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 22/1997 για τη μεταφορά στην εσωτερική έννομη τάξη του άρθρου 11 της οδηγίας 75/442. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, βάσει της κατατάξεως στην οποία προβαίνει η οδηγία 85/337, πρόκειται για εγκατάσταση διαθέσεως μη επικίνδυνων αποβλήτων με καύση ή χημική επεξεργασία, ικανότητας πλέον των 100 τόνων ημερησίως, κατά την έννοια του παραρτήματος I, σημείο 10, της οδηγίας 85/337.
39. Προκειμένου να εκτιμηθεί το βάσιμο της αιτιάσεως αυτής πρέπει, αρχικώς, να προσδιοριστεί το νομικό περιεχόμενο της κατά την οδηγία 85/337 έννοιας της διαθέσεως αποβλήτων σε σχέση με το περιεχόμενο της έννοιας αυτής κατά την οδηγία 75/442.
40. Δεν αμφισβητείται ότι η οδηγία 85/337 δεν δίδει ορισμό της έννοιας της διαθέσεως αποβλήτων, περιοριζόμενη στην παραπομπή στα παραρτήματα I και II της οδηγίας αυτής, στα οποία απαριθμούνται διάφορες εγκαταστάσεις διαθέσεως αποβλήτων. Δεν αμφισβητείται, επίσης, ότι η οδηγία 75/442 δεν περιλαμβάνει γενικό ορισμό των εννοιών της διαθέσεως και της αξιοποιήσεως αποβλήτων, αλλά περιορίζεται στην παραπομπή στα παραρτήματα II A και II B της οδηγίας αυτής, στα οποία απαριθμούνται διάφορες εργασίες που εμπίπτουν στη μια ή στην άλλη από τις έννοιες αυτές (βλ. απόφαση της 27ης Φεβρουαρίου 2002, C-6/00, ASA, Συλλογή 2002, σ. I-1961, σκέψη 58).
41. Επίσης, το ουσιώδες χαρακτηριστικό μιας εργασίας αξιοποιήσεως αποβλήτων, όπως προκύπτει από το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της οδηγίας 75/442, καθώς και από την τέταρτη αιτιολογική σκέψη αυτής, συνίσταται στο ότι πρωταρχικός σκοπός της είναι να μπορούν τα απόβλητα να επιτελέσουν χρήσιμη λειτουργία, υποκαθιστώντας τη χρησιμοποίηση άλλων υλικών που θα έπρεπε να χρησιμοποιηθούν για τη λειτουργία αυτή και καθιστώντας με τον τρόπο αυτό δυνατή τη διαφύλαξη των φυσικών πόρων (βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις ASA, προαναφερθείσα, σκέψη 69· της 13ης Φεβρουαρίου 2003, C-458/00, Επιτροπή κατά Λουξεμβούργου, Συλλογή 2003, σ. I-1553, σκέψη 36, και της 7ης Οκτωβρίου 2004, C-103/02, Επιτροπή κατά Ιταλίας, Συλλογή 2004, σ. I- 9127, σκέψη 62).
42. Ένα τέτοιο χαρακτηριστικό δεν έχει σχέση με τις συνέπειες που ενδέχεται να έχουν για το περιβάλλον οι πράξεις αξιοποιήσεως αποβλήτων. Πράγματι, όπως υπογράμμισε ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 54 έως 56 των προτάσεών του, οι πράξεις αυτές, όπως και οι πράξεις αξιοποιήσεως αποβλήτων, ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Επιπροσθέτως, η οδηγία 75/442 υποχρεώνει, με το άρθρο 4, τα κράτη μέλη να λάβουν τα απαιτούμενα μέτρα ώστε τα απόβλητα να αξιοποιούνται ή να διατίθενται χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ανθρώπινη υγεία και χωρίς να χρησιμοποιούνται διαδικασίες και μέθοδοι επιζήμιες για το περιβάλλον.
43. Τέλος, επισημαίνεται ότι στις περιπτώσεις που ο κοινοτικός νομοθέτης έκρινε αναγκαίο, στην οδηγία 85/337, να προβεί σε συσχέτιση με την οδηγία 75/442, το έχει πράξει ρητώς. Τούτο ειδικότερα, οσάκις, στο παράρτημα Ι, σημεία 9 και 10 της οδηγίας αυτής, γίνεται παραπομπή στη χημική επεξεργασία, όπως αυτή ορίζεται στο παράρτημα ΙΙ Α σημείο Δ 9, της οδηγίας 75/442. Τέτοιου είδους παραπομπή, πάντως, δεν γίνεται όσον αφορά τη διάθεση αποβλήτων.
44. Επομένως, πρέπει να θεωρηθεί ότι η κατά την οδηγία 85/337 έννοια της διαθέσεως αποβλήτων συνιστά αυτοτελή έννοια, το περιεχόμενο της οποίας πρέπει να προσδιοριστεί κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται πλήρως στον επιδιωκόμενο με την οδηγία αυτή σκοπό, υπόμνηση του οποίου έγινε στη σκέψη 36 της παρούσας αποφάσεως. Επομένως, η έννοια αυτή, η οποία δεν ταυτίζεται με την κατά την οδηγία 75/442 έννοια της διαθέσεως αποβλήτων, πρέπει να νοηθεί, lato sensu, ως περιλαμβάνουσα όλες τις πράξεις που συνεπάγονται είτε την κατά την στενή έννοια διάθεση αποβλήτων είτε την αξιοποίησή τους.
45. Επομένως, η εγκατάσταση της Massafra, η οποία παράγει ηλεκτρική ενέργεια διά της καύσεως βιομάζας και CDD και έχει ικανότητα υπερβαίνουσα τους 100 τόνους ημερησίως, εμπίπτει στην κατηγορία των εγκαταστάσεων που προβαίνουν στη διάθεση μη επικίνδυνων αποβλήτων με καύση ή χημική επεξεργασία, την οποία προβλέπει το παράρτημα Ι, σημείο 10, της οδηγίας 85/337. Επομένως, έπρεπε να υπαχθεί, πριν από τη χορήγηση άδειας, στη διαδικασία εκτιμήσεως των επιπτώσεών του στο περιβάλλον, καθόσον τα σχέδια τα εμπίπτοντα στο εν λόγω παράρτημα Ι πρέπει να υποβάλλονται σε συστηματική εκτίμηση, κατ’ εφαρμογή των άρθρων 2, παράγραφος 1, και 4, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, απόφαση της 11ης Αυγούστου 1995, C-431/92, Επιτροπή κατά Γερμανίας, Συλλογή 1995, σ. I‑2189, σκέψη 35).
46. Βάσει των ανωτέρω σκέψεων, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η Ιταλική Δημοκρατία, απαλλάσσουσα από τη διαδικασία εκτιμήσεως των επιπτώσεων στο περιβάλλον την εγκατάσταση της Massafra, την προοριζόμενη για την καύση CDD και βιομάζας, ικανότητας πλέον των 100 τόνων ημερησίως και εμπίπτουσα στο παράρτημα Ι, σημείο 10, της οδηγίας 85/337, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 2, παράγραφος 1, και 4, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής.
Επί της αιτιάσεως της σχετικής με τη θέσπιση του άρθρου 3, παράγραφος 1, του DPCM, περί τροποποιήσεως του παραρτήματος Α, στοιχεία i και l του DPR, το οποίο εξαιρεί από τη διαδικασία εκτιμήσεως των επιπτώσεων στο περιβάλλον ορισμένα σχέδια εμπίπτοντα στο παράρτημα Ι της οδηγίας 85/337 (σχέδια εγκαταστάσεων προοριζομένων για την αξιοποίηση επικινδύνων αποβλήτων και μη επικινδύνων αποβλήτων, ικανότητας πλέον των 100 τόνων ημερησίως) όταν αποτελούν αντικείμενο απλουστευμένης διαδικασίας κατά την έννοια του άρθρου 11 της οδηγίας 75/442
47. Όπως προκύπτει από το παράρτημα A, στοιχεία i και l, του DPR, τόσο οι εγκαταστάσεις αξιοποιήσεως επικίνδυνων αποβλήτων μέσω πράξεων εμπιπτουσών στο παράρτημα Β και στο παράρτημα C, σημεία R 1 έως R 9 του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 22/1997, οι οποίες διέπονται από απλουστευμένες διαδικασίες, όσο και οι εγκαταστάσεις αξιοποιήσεως μη επικίνδυνων αποβλήτων, ικανότητας πλέον των 100 τόνων ημερησίως, μέσω πράξεων καύσεως ή επεξεργασίας εμπιπτουσών στο παράρτημα Β, σημεία D 2 και D 8 έως D 11, καθώς και στο παράρτημα C, σημεία R 1 έως R 9, του νομοθετικού αυτού διατάγματος, επί των οποίων εφαρμόζονται οι ίδιες απλουστευμένες διαδικασίες, δεν υπόκεινται στη διαδικασία εκτιμήσεως των επιπτώσεων στο περιβάλλον.
48. Έχοντας υπόψη το περιεχόμενο της κατά την οδηγία 85/337 έννοιας της διαθέσεως αποβλήτων, όπως προσδιορίστηκε στη σκέψη 44 της παρούσας αποφάσεως, προκύπτει ότι μεταξύ των σχεδίων που, κατά τα ανωτέρω, υπόκεινται, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, στις απλουστευμένες διαδικασίες, ενδέχεται να περιλαμβάνονται εγκαταστάσεις οι οποίες, μολονότι προβαίνουν στην αξιοποίηση αποβλήτων, εμπίπτουν στην κατηγορία εγκαταστάσεων διαθέσεως επικίνδυνων αποβλήτων με καύση ή χημική επεξεργασία, κατά την έννοια του παραρτήματος Ι, σημείο 9, της οδηγίας αυτής, καθώς και στην κατηγορία εγκαταστάσεων διαθέσεως μη επικίνδυνων αποβλήτων με καύση ή χημική επεξεργασία, κατά την έννοια του παραρτήματος Ι, σημείο 10, της ως άνω οδηγίας.
49. Τέτοιες εγκαταστάσεις, όμως, δεν πρέπει να εξαιρούνται από τη διαδικασία εκτιμήσεως των επιπτώσεων στο περιβάλλον, εφόσον, όπως υπογραμμίστηκε στη σκέψη 45 της παρούσας αποφάσεως, τα απαριθμούμενα στο παράρτημα I της οδηγίας 85/337 σχέδια υπόκεινται υποχρεωτικώς σε τέτοια εκτίμηση καθόσον ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον.
50. Επομένως, η Ιταλική Δημοκρατία, θεσπίζουσα το άρθρο 3, παράγραφος 1, του DPCM, περί τροποποιήσεως του παραρτήματος A, στοιχεία i και l, του DPR, που προβλέπει τη δυνατότητα απαλλαγής σχεδίων προοριζομένων για την αξιοποίηση επικίνδυνων αποβλήτων και μη επικίνδυνων αποβλήτων ικανότητας πλέον των 100 τόνων ημερησίως και εμπιπτόντων στο παράρτημα Ι της οδηγίας 85/337 από τη διαδικασία εκτιμήσεως των επιπτώσεων στο περιβάλλον που προβλέπουν τα άρθρα 2, παράγραφος 1, και 4, παράγραφος 1, αυτής, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την εν λόγω οδηγία.
Επί της αιτιάσεως της σχετικής με τη θέσπιση του άρθρου 3, παράγραφος 1, του DPCM, περί τροποποιήσεως του παραρτήματος Α, στοιχεία i και l, του DPR, το οποίο, προκειμένου να καθοριστεί αν σχέδιο εμπίπτον στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 85/337 πρέπει να υποβληθεί σε εκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον, καθορίζει μη πρόσφορο κριτήριο
51. Όπως υπογραμμίστηκε στη σκέψη 47 της παρούσας αποφάσεως, από τις επικρινόμενες διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας προκύπτει ότι τα σχέδια αξιοποιήσεως επικινδύνων και μη επικινδύνων αποβλήτων που υπόκεινται στις απλουστευμένες διαδικασίες απαλλάσσονται από οποιαδήποτε διαδικασία εκτιμήσεως των επιπτώσεών τους στο περιβάλλον. Οι εγκαταστάσεις αξιοποιήσεως αποβλήτων που καλύπτονται από το σημείο 11, στοιχείο β΄, του παραρτήματος II της οδηγίας 85/337 ενδέχεται να περιλαμβάνονται μεταξύ των σχεδίων αυτών.
52. Κατά την Επιτροπή, το κριτήριο που καθόρισαν οι ιταλικές αρχές προκειμένου να αποκλείσουν, με τον τρόπο αυτό, τις εμπίπτουσες στο παράρτημα II εγκαταστάσεις αξιοποιήσεως αποβλήτων από τη διαδικασία εκτιμήσεως των επιπτώσεων στο περιβάλλον, δηλαδή η υπαγωγή τους στις προβλεπόμενες από το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 22/1997 απλουστευμένες διαδικασίες, είναι απρόσφορο καθόσον ενδέχεται να αποκλείσει από την εκτίμηση αυτή σχέδια που έχουν σημαντική επίπτωση στο περιβάλλον.
53. Το Δικαστήριο έχει αποφανθεί σχετικώς ότι τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να καθορίζουν κριτήρια και/ή κατώτατα όρια βάσει των οποίων προσδιορίζεται ποια σχέδια εμπίπτοντα στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 85/337, ως αυτή είχε αρχικώς, πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο εκτιμήσεως. Πάντως, το παρεχόμενο στα κράτη μέλη περιθώριο εκτιμήσεως περιορίζεται από την προβλεπόμενη στο άρθρο 2, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής υποχρέωση υπαγωγής σε διαδικασία μελέτης των επι πτώσεων των σχεδίων που ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, ιδίως λόγω της φύσεως, του μεγέθους και του τόπου εγκαταστάσεώς τους (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, αποφάσεις Kraaijeveld κ.λπ., προαναφερθείσα, σκέψη 50, και της 16ης Μαρτίου 2006, C-332/04, Επιτροπή κατά Ισπανίας, που δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί στη Συλλογή, σκέψη 76). Επομένως, κατά τον καθορισμό αυτών των κατωτάτων ορίων και/ή κριτηρίων, τα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνον το μέγεθος των σχεδίων, αλλά, επίσης, τη φύση και τον τόπο εγκαταστάσεώς τους (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, αποφάσεις της 21ης Σεπτεμβρίου 1999, C-392/96, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας, Συλλογή 1999, σ. I-5901, σκέψη 65, και της 16ης Μαρτίου 2006, Επιτροπή κατά Ισπανίας, προαναφερθείσα, σκέψη 76).
54. Επιπροσθέτως, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 4, παράγραφος 3, της οδηγίας 85/337, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να λαμβάνουν υπόψη, κατά τον καθορισμό των κατωτάτων ορίων ή των κριτηρίων, τα σχετικά κριτήρια επιλογής που προβλέπει το παράρτημα III της οδηγίας αυτής (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, απόφαση της 16ης Μαρτίου 2006, Επιτροπή κατά Ισπανίας, προαναφερθείσα, σκέψη 79).
55. Το παράρτημα ΙΙΙ της οδηγίας 85/337 διακρίνει, μεταξύ των κριτηρίων επιλογής που προβλέπει το ως άνω άρθρο 4, παράγραφος 3, πρώτον, τα χαρακτηριστικά των σχεδίων, τα οποία πρέπει να εξετάζονται, ιδίως, σε σχέση με το μέγεθος του έργου, τη σώρευση με άλλα έργα, τη χρήση φυσικών πόρων, την παραγωγή αποβλήτων, τη ρύπανση και τις οχλήσεις, τον κίνδυνο ατυχημάτων, δεύτερον, τη χωροθέτηση των
έργων, υπό την έννοια ότι πρέπει να εξετάζεται η περιβαλλοντική ευαισθησία των γεωγραφικών περιοχών που ενδέχεται να θιγούν από το έργο, λαμβανομένων ιδίως υπόψη της υπάρχουσας χρήσεως γης και της ικανότητας απορρόφησης του φυσικού περιβάλλοντος, καθώς και, τρίτον, τα χαρακτηριστικά των ενδεχομένων επιπτώσεων, ιδίως σε σχέση με τη γεωγραφική περιοχή και το μέγεθος του θιγομένου πληθυσμού.
56. Αναφορικά με την προσφυγή στις απλουστευμένες διαδικασίες, που προβλέπουν οι διατάξεις του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 22/1997, οι οποίες θεσπίστηκαν προς μεταφορά του άρθρου 11 της οδηγίας 75/442 στην εσωτερική έννομη τάξη, πρέπει να τονιστεί ότι η απαλλαγή των σχετικών εγκαταστάσεων ή επιχειρήσεων από την υποχρέωση λήψεως άδειας επιτρέπουσας την αξιοποίηση αποβλήτων, άδειας η οποία, κατ’ αρχήν, απαιτείται κατά το στάδιο εφαρμογής της διαδικασίας επεξεργασίας αποβλήτων δυνάμει του άρθρου 10 της οδηγίας αυτής, δεν μπορεί να χορηγηθεί παρά μόνον υπό τις προϋποθέσεις των άρθρων 4 και 11, παράγραφος 1, αυτής.
57. Από τις μόλις προμνησθείσες διατάξεις προκύπτει ότι, πρώτον, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να θεσπίσουν γενικούς κανόνες για κάθε είδος δραστηριότητας, καθορίζουσες τα είδη και τις ποσότητες αποβλήτων καθώς και τις προϋποθέσεις που απαιτούνται προκειμένου να απαλλαγεί η συγκεκριμένη δραστηριότητα από την υποχρέωση λήψεως άδειας. Δεύτερον, τα είδη ή οι ποσότητες αποβλήτων και οι τρόποι αξιοποιήσεως πρέπει να είναι τέτοιοι ώστε να μην τίθεται σε κίνδυνο η ανθρώπινη υγεία και να μη χρησιμοποιούνται διαδικασίες ή μέθοδοι ενδεχομένως επικίνδυνες για το περιβάλλον, ιδίως δε χωρίς να προκαλείται κίνδυνος για τα νερά, τον αέρα και το έδαφος, την πανίδα και τη χλωρίδα, χωρίς να προκαλούνται οχλήσεις από το θόρυβο και τις οσμές και χωρίς να θίγονται τα τοπία και οι τοποθεσίες που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
58. Επομένως, η ιταλική κανονιστική ρύθμιση, αποκλείουσα από την εκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον, η οποία πρέπει να γίνεται πριν από την απόφαση της (των) αρμόδιας(ων) αρχής(ών) της παρέχουσας στον κύριο του έργου το δικαίωμα υλοποιήσεως του σχεδίου, τα σχέδια εγκαταστάσεων που προβαίνουν σε αξιοποίηση αποβλήτων βάσει της απλουστευμένης διαδικασίας, δεν λαμβάνει υπόψη όλα τα κριτήρια επιλογής που προσδιορίζονται στο παράρτημα III της οδηγίας 85/337.
59. Κατά συνέπεια, το κριτήριο που επέλεξε η ιταλική κανονιστική ρύθμιση, το οποίο αφορά αποκλειστικώς την εφαρμογή απλουστευμένων διαδικασιών, προκειμένου να εξαιρεθούν οι εγκαταστάσεις αξιοποιήσεως αποβλήτων οι εμπίπτουσες στο παράρτημα II, σημείο 11, στοιχείο β΄, της οδηγίας 85/337 από την εκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον δεν ανταποκρίνεται στις υπογραμμισθείσες στις σκέψεις 53 έως 55 της παρούσας αποφάσεως απαιτήσεις, καθόσον ενδέχεται να έχει ως συνέπεια την απαλλαγή σχεδίων δυναμένων να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον λόγω του μεγέθους ή της χωροθέτησής τους, από τη μελέτη των επιπτώσεών τους στο περιβάλλον. Επομένως, η κανονιστική αυτή ρύθμιση μπορεί να παρακωλύσει την επίτευξη του σκοπού της οδηγίας 85/337, όπως αυτός προσδιορίστηκε στη σκέψη 36 της παρούσας αποφάσεως.
60. Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η Ιταλική Δημοκρατία, θεσπίζουσα το άρθρο 3, παράγραφος 1, του DPCM, περί τροποποιήσεως του παραρτήματος A, στοιχεία i και l, του DPR, το οποίο, προκειμένου να καθορισθεί το αν για σχέδιο εμπίπτον στο παράρτημα II της οδηγίας 85/337 πρέπει να γίνει εκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον, καθορίζει απρόσφορο κριτήριο, καθόσον ενδέχεται να αποκλείσει από την εκτίμηση αυτή σχέδια που έχουν σημαντική επίπτωση στο περιβάλλον, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 2, παράγραφος 1, και 4, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας αυτής.
Επί των δικαστικών εξόδων
61. Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη της Ιταλικής Δημοκρατίας αυτή δε ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφασίζει:
1)	η Ιταλική Δημοκρατία,
– απαλλάσσουσα από τη διαδικασία εκτιμήσεως των επιπτώσεων στο περιβάλλον την εγκατάσταση της Massafra, την προοριζόμενη για την καύση παραγώγων αποβλήτων και βιομάζας, ικανότητας πλέον των 100 τόνων ημερησίως και εμπίπτουσας στο παράρτημα Ι, σημείο 10, της οδηγίας 85/337/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1985, για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 97/11/ΕΚ του Συμβουλίου, της 3ης Μαρτίου 1997,
– θεσπίζουσα το άρθρο 3, παράγραφος 1, του διατάγματος του Προέδρου του Υπουργικού Συμβουλίου, της 3ης Σεπτεμβρίου 1999, υπό τον τίτλο «Πράξη προσανατολισμού και συντονισμού περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως της προγενέστερης πράξεως προσανατολισμού και συντονισμού για την εφαρμογή του άρθρου 40, παράγραφος 1, του νόμου 146, της 22ας Φεβρουαρίου 1994, περί διατάξεων σχετικών με την εκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον» περί τροποποιήσεως του παραρτήματος A, στοιχεία i και l, του διατάγματος του Προέδρου της Δημοκρατίας, της 12ης Απριλίου 1996, υπό τον τίτλο «Πράξη προσανατολισμού και συντονισμού εκδοθείσα προς εκτέλεση του άρθρου 40, παράγραφος 1, του νόμου 146, της 22ας Φεβρουαρίου 1994, περί διατάξεων σχετικών με την εκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον», που προβλέπει τη δυνατότητα απαλλαγής σχεδίων προοριζομένων για την αξιοποίηση επικίνδυνων αποβλήτων και μη επικίνδυνων αποβλήτων ικανότητας πλέον των 100 τόνων ημερησίως και εμπιπτόντων στο παράρτημα Ι της οδηγίας 85/337 όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 97/11, από τη διαδικασία εκτιμήσεως των επιπτώσεων στο περιβάλλον που προβλέπουν τα άρθρα 2, παράγραφος 1, και 4, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής, και
– θεσπίζουσα το άρθρο 3, παράγραφος 1, του διατάγματος του Προέδρου του Υπουργικού Συμβουλίου, της 3ης Σεπτεμβρίου 1999, το οποίο, προκειμένου να καθορισθεί το αν για σχέδιο εμπίπτον στο παράρτημα II της οδηγίας 85/337, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 97/11, πρέπει να γίνει εκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον, καθορίζει απρόσφορο κριτήριο, καθόσον ενδέχεται να αποκλείσει από την εκτίμηση αυτή σχέδια που έχουν σημαντική επίπτωση στο περιβάλλον,
παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 2, παράγραφος 1, και 4, παράγραφοι 1, 2 και 3, της οδηγίας αυτής.
2)	Καταδικάζει την Ιταλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.