Edizzjoni Provviżorja
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Id-Disa’ Awla)
12 ta’ Marzu 2026 (*)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Tassazzjoni – Sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud – Direttiva 2006/112/KE – Rimbors tal-VAT – Direttiva 2008/9/KE – Artikoli 2, 15 u 23 – Prinċipji ta’ newtralità tal-VAT, ta’ effettività u ta’ proporzjonalità – Persuna taxxabbli stabbilita fi Stat Membru differenti minn dak tar-rimbors tal-VAT – Talba għal rimbors tal-VAT – Problema teknika fit-trażmissjoni elettronika tat-talba – Nuqqas ta’ azzjoni tal-awtorità tat-taxxa tal-Istat Membru tar-rimbors adita bit-talba – Deċiżjoni ġudizzjarja definittiva – Awtorità ta’ res judicata”
Fil-Kawża C‑527/24,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Corte di Giustizia Tributaria di primo grado di Pescara (il-Qorti tal-Ġustizzja Fiskali tal-Ewwel Istanza ta’ Pescara, l-Italja), permezz ta’ deċiżjoni tad‑19 ta’ Lulju 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fil‑31 ta’ Lulju 2024, fil-proċedura
Harry et Associés Sarl
vs
Agenzia delle entrate – Riscossione – Pescara,
Agenzia delle entrate – Centro operativo di Pescara,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Id-Disa’ Awla),
komposta minn M. Condinanzi, President tal-Awla, N. Jääskinen u A. Kornezov (Relatur), Imħallfin,
Avukat Ġenerali: N. Emiliou,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–        għal Harry et Associés Sarl, minn L. Del Federico, avvocato,
–        għall-Gvern Taljan, minn S. Fiorentino, bħala aġent, assistit minn G.M. De Socio u A. Giovannini, avvocati dello Stato,
–        għall-Kummissjoni Ewropea, minn P. Carlin u F. Moro, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li taqta’ l-kawża mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 167 tad-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE tat‑28 ta’ Novembru 2006 dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (ĠU 2006, L 347, p. 1, rettifika fil-ĠU 2007, L 335, p. 60), kif emendata bid-Direttiva tal-Kunsill 2008/8/KE tat‑12 ta’ Frar 2008 (ĠU 2008, L 44, p. 11) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar il-VAT”), moqri fid-dawl tal-prinċipji ta’ newtralità fiskali u ta’ proporzjonalità.
2        Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn, minn naħa, Harry et Associés Sarl, kumpannija rregolata mid-dritt Franċiż, u, min-naħa l-oħra, l-Agenzia delle entrate – Riscossione – Pescara (l-Awtorità tat-Taxxa – id-Dipartiment tal-Ġbir – Pescara, l-Italja) u l-Agenzia delle entrate – Centro Operativo di Pescara (l-Awtorità tat-Taxxa – iċ-Ċentru Operattiv ta’ Pescara, l-Italja) (iktar ’il quddiem iċ-“COP”) dwar talba għar-rimbors tat-taxxa fuq il-valur miżjud (VAT).
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Id-Direttiva dwar il-VAT
3        L-Artikolu 167 tad-Direttiva dwar il-VAT jipprovdi:
“Dritt ta’ tnaqqis iseħħ fil-ħin meta t-taxxa mnaqqsa tiġi imposta.”
4        L-Artikolu 169 ta’ din id-direttiva jipprevedi:
“Minbarra t-tnaqqis msemmi fl-Artikolu 168, il-persuna taxxabbli għandha tkun intitolata li tnaqqas l-VAT imsemmija hemmhekk, safejn il-merkanzija u s-servizzi jintużaw għal finijiet ta’ dan li ġej:
(a)      transazzjonijiet li għandhom x'jaqsmu ma' l-attivitajiet msemmijin fit–tieni subparagrafu ta' l-Artikolu 9(1), li twettqu barra mill-Istat Membru li fih dik it-taxxa hi dovuta jew imħallsa, li fir-rigward tiegħu il-VAT tista' titnaqqas jekk dawn twettqu f'dak l-Istat Membru;
(b)      transazzjonijiet li huma eżenti skond l-Artikoli 138 jew 142, l-Artikolu 144, l-Artikoli 146 sa 149, l-Artikoli 151, 152, 153 jew 156, l-Artikolu 157(1)(b), l-Artikoli 158 sa 161 jew l-Artikolu 164;
(ċ)      transazzjonijiet li huma eżenti skond il-punti (a) sa (f) ta’ l-Artikolu 135(1), fejn il–konsumatur ikun stabbilit barra mill-Komunità [Ewropea] jew fejn dawk it-transazzjonijiet ikunu relatati direttament mal-merkanzija li ser tkun esportata barra mill-Komunità.”
5        Skont l-Artikolu 170 tal-imsemmija direttiva:
“Il-persuni taxxabbli kollha li, fit-tifsira ta’ [...] l-Artikolu 2(1) u l-Artikolu 3 tad-Direttiva [tal-Kunsill] 2008/9/KE [tat‑12 ta’ Frar 2008 li tistabbilixxi regoli dettaljati għar-rifużjoni tat-taxxa fuq il-valur miżjud, prevista fid-Direttiva 2006/112/EC, għal persuni taxxabbli mhux stabbiliti fl-Istat Membru ta’ rifużjoni iżda stabbiliti fi Stat Membru ieħor (ĠU 2008, L 44, p. 23)] u l-Artikolu 171 ta’ din id-Direttiva, mhumiex stabbiliti fl-Istat Membru li fih jixtru merkanzija u servizzi jew jimpurtaw merkanzija soġġetta għall-VAT għandhom ikunu intitolati jirċievu rifużjoni ta’ dik il-VAT safejn il-merkanzija u s-servizzi huma użati għall-finijiet ta’ dan li ġej:
(a)      transazzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 169;
(b)      transazzjonijiet li għalihom it-taxxa hija pagabbli biss mill-konsumatur skond l-Artikoli 194, 197 u 199.”
6        L-Artikolu 171(1) ta’ din id-Direttiva dwar il-VAT jipprevedi:
“Għandha ssir rifużjoni tal-VAT lil persuni taxxabbli li mhumiex stabbiliti fl-Istat Membru li fih jixtru merkanzija u servizzi jew jimpurtaw merkanzija soġġetti għall-VAT, imma li huma stabbiliti fi Stat Membru ieħor, skond ir-regoli dettaljati stabbiliti fid-Direttiva [2008/9].”
Id-Direttiva 2008/9
7        Skont il-premessa 3 tad-Direttiva 2008/9:
“Il-proċedura ġdida għandha trawwem il-pożizzjoni tan-negozji billi l-Istati Membri għandhom ikunu responsabbli li jħallsu l-interessi jekk ir-rifużjoni [rimbors] ssir tard u d-dritt għal appell min-negozji għandu jissaħħaħ.”
8        L-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“Din id-Direttiva tistabbilixxi r-regoli dettaljati għar-rifużjoni [rimbors] tat-taxxa fuq il-valur miżjud (VAT), previsti fl-Artikolu 170 tad-[Direttiva dwar il-VAT] għal persuni taxxabbli, li mhumiex stabbiliti fl-Istat Membru ta’ rifużjoni, li jissodisfaw il-kondizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 3.”
9        L-Artikolu 2 tad-Direttiva 2008/9 jipprevedi:
“Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva, għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
[...]
4)      ‘applikazzjoni għal rifużjoni [rimbors]’ tfisser l-applikazzjoni għal rifużjoni ta’ VAT imposta fl-Istat Membru ta’ rifużjoni mingħand persuna taxxabbli mhux stabbilita fl-Istat Membru ta’ rifużjoni fir-rigward ta’ oġġetti jew servizzi fornuti lilha minn persuni oħra taxxabbli f'dak l-Istat Membru jew fir-rigward ta’ l-importazzjoni ta’ oġġetti f’dak l-Istat Membru”.
10      L-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“Din id-Direttiva għandha tapplika għal kwalunkwe persuna taxxabbli mhux stabbilita fl-Istat Membru ta’ rifużjoni, li tissodisfa l-kondizzjonijiet li ġejjin:
(a)      tul il-perijodu ta’ rifużjoni, ma kellhiex fl-Istat Membru ta’ rifużjoni, is-sede ta’ l-attivitajiet ekonomiċi tagħha, jew stabbiliment fiss li minnu ġew effettwati transazzjonijiet ta’ negozju, jew, jekk l-ebda tali sede jew stabbiliment fiss ma eżistew, id-domiċilju jew il-post normali ta’ residenza tagħha;
(b)      tul il-perijodu ta’ rifużjoni, ma tkun forniet l-ebda oġġett jew servizz meqjus li kien fornut fl-Istat Membru ta’ rifużjoni, bl-eċċezzjoni tat-transazzjonijiet li ġejjin:
(i)      il-forniment ta’ servizzi ta’ trasport u servizzi anċillari għalihom, eżentati skond l-Artikoli 144, 146, 148, 149, 151, 153, 159 jew 160 tad-[Direttiva dwar il-VAT];
(ii)      il-forniment ta’ oġġetti u servizzi lil persuna responsabbli għall-ħlas tal-VAT skond l-Artikoli 194 sa 197 u l-Artikolu 199 tad-[Direttiva dwar il-VAT].”
11      L-Artikolu 5 tad-Direttiva 2008/9 jipprovdi:
“Kull Stat Membru għandu jirrimborża lil kwalunkwe persuna taxxabbli mhux stabbilita fl-Istat Membru ta’ rifużjoni kwalunkwe VAT imposta fir-rigward ta’ oġġetti jew servizzi fornuti lilha minn persuni oħra taxxabbli f’dak l-Istat Membru jew fir-rigward ta’ l-importazzjoni ta’ oġġetti f’dak l-Istat Membru, sakemm tali oġġetti u servizzi jintużaw għall-finijiet tat-transazzjonijiet li ġejjin:
(a)      it-transazzjonijiet imsemmijin fl-Artikoli 169(a) u (b) tad-[Direttiva dwar il-VAT];
(b)      it-transazzjonijiet lil persuna responsabbli għall-ħlas tal-VAT skond l-Artikoli 194 sa 197 u l-Artikolu 199 tad-[Direttiva dwar il-VAT] kif applikat fl-Istat Membru ta’ rifużjoni.
Mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 6, għall-finijiet ta’ din id-Direttiva, il-jedd għal rifużjoni ta’ taxxa fuq id-dħul għandu jiġi ddeterminat skond id-[Direttiva dwar il-VAT] kif applikat fl-Istat Membru ta’ rifużjoni.”
12      L-Artikolu 7 tad-Direttiva 2008/9 huwa fformulat kif ġej:
“Sabiex tirċievi rifużjoni tal-VAT fl-Istat Membru ta’ rifużjoni [rimbors], il-persuna taxxabbli mhux stabbilita fl-Istat Membru ta’ rifużjoni għandha tindirizza applikazzjoni elettronika għal rifużjoni lil dak l-Istat Membru u tippreżentaha lill-Istat Membru li fih hija stabbilita permezz tal-portal elettroniku stabbilit minn dak l-Istat Membru.”
13      L-Artikolu 15 ta’ din id-direttiva jipprevedi:
“1.      L-applikazzjoni għal rifużjoni għandha tiġi ppreżentata lill-Istat Membru ta’ stabbiliment sat-30 ta’ Settembru tas-sena kalendarja ta’ wara l-perijodu ta’ rifużjoni [rimbors]. L-applikazzjoni għandha tiġi kkunsidrata li ġiet ippreżentata biss jekk l-applikant ikun mela l-informazzjoni kollha meħtieġa taħt l-Artikoli 8, 9 u 11.
2.      L-Istat Membru ta’ stabbiliment għandu jibgħat lill-applikant konferma elettronika li jkun irċeviha mingħajr dewmien.”
14      L-Artikolu 20(1) tal-imsemmija direttiva jistabbilixxi:
“Fejn l-Istat Membru ta’ rifużjoni [rimbors] jikkunsidra li huwa m’għandux l-informazzjoni rilevanti kollha sabiex jieħu deċiżjoni fir-rigward ta’ l-applikazzjoni għal rifużjoni sħiħa jew ta’ parti minnha, huwa jista’ jitlob, b'mezz elettroniku, għal informazzjoni addizzjonali, b'mod partikolari mill-applikant jew mill-awtoritajiet kompetenti ta’ l-Istat Membru ta’ stabbiliment, fi żmien il-perijodu ta’ erba’ xhur imsemmi fl-Artikolu 19 (2). Fejn l-informazzjoni addizzjonali tintalab minn xi ħadd ieħor minbarra l-applikant jew awtorità kompetenti ta’ Stat Membru, it-talba għandha ssir biss b'mezz elettroniku jekk dan il-mezz ikun disponibbli għar-riċevitur tat-talba.
Jekk meħtieġ, l-Istat Membru ta’ rifużjoni jista’ jitlob aktar informazzjoni addizzjonali.
[...]”
15      Skont l-Artikolu 23 tal-istess direttiva:
“1.      Fejn l-applikazzjoni għal rifużjoni tiġi rrifjutata interament jew parzjalment, ir-raġunijiet għar-rifjut għandhom jiġu notifikati mill-Istat Membru ta’ rifużjoni lill-applikant flimkien mad-deċiżjoni.
2.      L-appelli dwar deċiżjonijiet ta’ rifjut ta’ applikazzjoni għal rifużjoni jistgħu jsiru mill-applikant lill-awtoritajiet kompetenti ta’ l-Istat Membru ta’ rifużjoni fil-forom u fil-limiti ta’ żmien stabbiliti għall- appelli fil-każ ta’ applikazzjonijiet għal rifużjoni [rimbors] minn persuni li huma stabbiliti f'dak l-Istat Membru.
Jekk, taħt il-liġi ta’ l-Istat Membru ta’ rifużjoni, in-nuqqas li tittieħed deċiżjoni dwar applikazzjoni għal rifużjoni fil-limiti ta’ żmien speċifikati f’din id-Direttiva mhux meqjus bħala approvazzjoni jew bħala rifjut, għandha tkun disponibbli għall-applikant, b’mod ugwali, kwalunkwe proċedura amministrattiva jew ġudizzjarja li hija disponibbli f'dik is-sitwazzjoni lil persuni taxxabbli stabbiliti f’dak l-Istat Membru. Jekk l-ebda tali proċedura mhija disponibbli, in-nuqqas li tittieħed deċiżjoni dwar applikazzjoni għal rifużjoni f'dawn il-limiti ta’ żmien għandu jfisser li l-applikazzjoni hija meqjusa bħala rrifjutata.”
Id-dritt Taljan
Id-Digriet Nru 633/1972
16      Id-decreto del Presidente della Repubblica n. 633 – Istituzione e disciplina dell’ imposta sul valore aggiunto (id-Digriet tal-President tar-Repubblika Nru 633 dwar l-Istabbiliment u l-Iskema tat-Taxxa fuq il-Valur Miżjud), tas‑26 ta’ Ottubru 1972 (GURI Nru 292, tal‑11 ta’ Novembru 1972, suppliment ordinarju
Nru 1, iktar ’il quddiem id-“Digriet Nru 633/1972”), jipprovdi, fl-Artikolu 38-bis 2 tiegħu, intitolat “Eżekuzzjoni tar-rimborsi lill-persuni mhux residenti stabbiliti fi Stat Membru ieħor tal-Komunità”:
“1.      Il-persuni stabbiliti fi Stati Membri oħra tal-Komunità li huma suġġetti għat-taxxa fl-Istat fejn għandhom id-domiċilju jew ir-residenza tagħhom, għandhom jitolbu r-rimbors tat-taxxa mħallsa fuq l-importazzjoni ta’ oġġetti u fuq l-akkwist ta’ oġġetti u servizzi, jekk din tkun tista’ titnaqqas skont l-Artikoli 19, 19bis 1 u 19bis 2, skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu. Ir-rimbors ma jistax jintalab mill-persuni li kellhom stabbiliment permanenti fit-territorju tal-Istat [...] matul il-perijodu ta’ riferiment. [...]
[...]
4.      It-talba għal rimbors għandha titressaq b’mezzi elettroniċi permezz tal-Istat Membru fejn l-applikant ikollu r-residenza tiegħu.
5.      [...] Id-deċiżjoni dwar ir-rimbors tat-taxxa għandha tiġi kkomunikata lill-applikant f’terminu ta’ erba’ xhur mit-tressiq tat-talba, bla ħsara għal dak li huwa previst fil-paragrafi li ġejjin.
6.      Fi żmien il-perijodu ta’ erba’ xhur imsemmi fil-paragrafu 5, l-uffiċċju tat-taxxa jista’ jitlob b’mezzi elettroniċi informazzjoni addizzjonali mingħand l-applikant għal rimbors jew mingħand l-Istat Membru li fih ikun stabbilit sabiex jikseb l-elementi rilevanti kollha neċessarja għad-deċiżjoni ta’ rimbors. L-informazzjoni addizzjonali tista’, fejn xieraq, tintalab mingħand persuna oħra, inkluż b’mezzi elettroniċi, sakemm id-destinatarju jkollu l-mezzi meħtieġa. L-informazzjoni mitluba għandha tiġi pprovduta lill-uffiċċju tat-taxxa fi żmien xahar mid-data li fiha d-destinatarju jirċievi t-talba. Fil-każ ta’ talba għal informazzjoni addizzjonali, il-komunikazzjoni msemmija fil-paragrafu 5 għandha ssir f’terminu ta’ xahrejn mid-data ta’ riċezzjoni ta’ din l-informazzjoni mill-uffiċċju tat-taxxa jew f’terminu ta’ xahrejn mill-iskadenza mingħajr eżitu tat-terminu ta’ xahar imsemmi fit-tielet sentenza. It-termini msemmija iktar ’il fuq ma japplikawx jekk jiskadu qabel l-iskadenza ta’ perijodu ta’ sitt xhur minn meta tiġi rċevuta t-talba għal rimbors, f’liema każ l-uffiċċju tat-taxxa għandu jwettaq il-komunikazzjoni msemmija fil-paragrafu 5 f’terminu ta’ sitt xhur minn meta jirċievi t-talba.
7.      L-uffiċċju tat-taxxa jista’ jitlob informazzjoni minbarra dik prevista fil-paragrafu 6. L-informazzjoni mitluba għandha tiġi pprovduta lill-uffiċċju tat-taxxa fi żmien xahar mid-data li fiha d-destinatarju jirċievi t-talba. F’dan il-każ, il-komunikazzjoni msemmija fil-paragrafu 5 għandha, fi kwalunkwe każ, issir fi żmien tmien xhur mid-data minn meta tiġi rċevuta t-talba għal rimbors.
[...]
11.      Il-persuni li jiksbu rimbors indebitu għandhom iħallsu lura s-somom indebitament irrimborsati f’terminu ta’ sittin jum mill-komunikazzjoni tad-deċiżjoni meħuda għal dan l-għan mill-uffiċċju tat-taxxa [...]
12.      Sakemm isir il-ħlas tal-ammont dovut bħala ħlas lura ta’ dak li jkun ġie indebitament irrimborsat u tal-penali assoċjati miegħu, l-uffiċċju tat-taxxa għandu jissospendi kull rimbors ġdid lill-persuna kkonċernata sal-valur tal-imsemmi ammont.”
Id-Digriet Leġiżlattiv Nru 546/1992
17      L-Artikolu 21(2) tad-decreto legislativo n. 546 – Disposizioni sul processo tributario in attuazione della delega al Governo contenuta nell’art. 30 della legge 30 dicembre 1991, n. 413 (id-Digriet Leġiżlattiv Nru 546, li jistabbilixxi dispożizzjonijiet dwar il-proċedura fiskali b’applikazzjoni tad-delega mogħtija lill-Gvern skont l-Artikolu 30 tal-Liġi Nru 413 tat‑30 ta’ Diċembru 1991), tal‑31 ta’ Diċembru 1992 (GURI Nru 9, tat‑13
ta’ Jannar 1993, suppliment ordinarju
Nru 8, iktar ’il quddiem id-“Digriet Leġiżlattiv Nru 546/1992”), jipprovdi:
“Rikors kontra d-deċiżjoni impliċita ta’ ċaħda fis-sens tal-Artikolu 19(1)(g) u (g bis) jista’ jiġi ppreżentat wara d-disgħin jum sussegwenti għat-talba għal rimbors imressqa fit-termini previsti minn kull liġi fiskali u dan sakemm id-dritt għal rimbors ikun preskritt. Fl-assenza ta’ dispożizzjonijiet speċifiċi, it-talba għal rimbors ma tistax titressaq wara sentejn mill-pagament jew mill-jum li fih il-fatt taxxabbli li jagħti lok għal rimbors ikun seħħ, jekk din l-aħħar data tkun iktar tard.”
Il-Kodiċi Ċivili
18      L-Artikolu 2909 tal-Codice civile (il-Kodiċi Ċivili), intitolat “Res judicata”, jipprovdi:
“Il-konstatazzjonijiet magħmula f’sentenzi li kisbu l-awtorità ta’ res judicata għandhom jorbtu lill-partijiet, lis-suċċessuri legali u l-aventi kawża tagħhom.”
Il-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili
19      L-Artikolu 324 tal-Codice di procedura civile (il-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili), intitolat “
Res judicata formali”, jipprevedi:
“Deċiżjoni li kisbet l-awtorità ta’ res judicata tfisser id-deċiżjoni ġudizzjarja li ma għadx tista’ tkun suġġetta għal rimedji ġudizzjarji intiżi sabiex jiġi rregolat kunflitt ta’ kompetenzi, ta’ appell, ta’ appell ta’ kassazzjoni, jew ta’ reviżjoni għar-raġunijiet previsti fin-numri 4 u 5 tal-Artikolu 395”.
Il-kawża prinċipali, id-domanda preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
20      Fis‑26 ta’ Settembru 2016, Harry et Associés ressqet quddiem l-awtorità tat-taxxa Franċiża talba għal rimbors tal-VAT fl-ammont ta’ EUR 98 740.93 fir-rigward tat-tranżazzjonijiet imwettqa fl-Italja matul is-sena 2015.
21      Din l-awtorità bagħtet din it-talba b’mod elettroniku liċ-COP, li kien l-awtorità tat-taxxa tal-Istat Membru tar-rimbors. Issa, il-fajl elettroniku li jinkludi l-imsemmija talba kien ivvizzjat b’ċerti problemi tekniċi li kienu jagħmlu mod li l-fajl ma jinqarax. Għal din ir-raġuni, għalkemm l-istess talba ġiet debitament irċevuta mill-awtorità tat-taxxa Franċiża, u sussegwentement miċ-COP, din la ġiet ipproċessata u lanqas eżaminata minn dan tal-aħħar.
22      Minħabba li ma seħħx
ir-rimbors tal-VAT u li ma kien hemm ebda reazzjoni min-naħa taċ-COP, Harry et Associés ippreżentat rikors quddiem il-Corte di Giustizia Tributaria di primo grado di Pescara (il-Qorti tal-Ġustizzja Fiskali tal-Ewwel Istanza ta’ Pescara, l-Italja), li hija l-qorti tar-rinviju. Fl-ewwel sentenza, din irrikonoxxiet id-dritt ta’ Harry et Associés għar-rimbors tal-VAT.
23      Konsegwentement, iċ-COP irrimborsa l-VAT ikkonċernata lil din il-kumpannija, filwaqt li appella minn din is-sentenza quddiem il-Corte di Giustizia Tributaria di secondo grado (il-Qorti tal-Ġustizzja Fiskali tat-Tieni Istanza, l-Italja).
24      Din l-aħħar qorti rriformat l-imsemmija sentenza, billi qieset li, minħabba l-problemi tekniċi fit-trażmissjoni elettronika tat-talba għal rimbors tal-VAT, din it-talba kienet ineżistenti, b’tali mod li n-nuqqas ta’ azzjoni taċ-COP ma setax jiġi assimilat ma’ deċiżjoni impliċita ta’ ċaħda ta’ tali talba. Konsegwentement, ir-rikors ippreżentat minn Harry et Associés ġie miċħud bħala inammissibbli.
25      Harry et Associés għalhekk ippreżentat appell quddiem il-Corte suprema di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni, l-Italja), li, permezz ta’ digriet, ċaħditu, essenzjalment, għall-istess raġunijiet bħal dawk esposti fil-punt preċedenti.
26      Sussegwentement, iċ-COP ħareġ att ta’ rkupru fil-konfront ta’ Harry et Associés għall-ammont tal-VAT preċedentement irrimborsat, flimkien mal-interessi moratorji u l-ispejjeż legali.
27      Permezz ta’ rikors ġdid quddiem il-qorti tar-rinviju, Harry et Associés ikkontestaw dan l-att ta’ rkupru.
28      Il-qorti tar-rinviju tqis, essenzjalment, li l-imsemmi att ta’ rkupru jikser id-dritt ta’ Harry et Associés għar-rimbors tal-VAT u l-prinċipju ta’ newtralità tal-VAT. Hija tqis li dan id-dritt ma jistax jiġi miċħud minħabba problema teknika fit-trażmissjoni elettronika tat-talba għal rimbors li ma hijiex imputabbli lil Harry et Associés.
29      Barra minn hekk, hija tistaqsi jekk l-awtorità ta’ res judicata li għandu d-digriet tal-Corte suprema di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni) tipprekludix li hija tiddeċiedi, fil-kawża prinċipali, dwar l-eżistenza, favur Harry et Associés, ta’ dritt għal rimbors tal-VAT, fid-dawl b’mod partikolari tas-sentenzi tal‑21 ta’ Frar 2006, Halifax et (C‑255/02, EU:C:2006:121), tat‑18 ta’ Lulju 2007, Lucchini (C‑119/05, EU:C:2007:434), u tat‑3 ta’ Settembru 2009, Fallimento Olimpiclub (C‑2/08, EU:C:2009:506).
30      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Corte di Giustizia tributaria di primo grado di Pescara (il-Qorti tal-Ġustizzja Fiskali tal-Ewwel Istanza ta’ Pescara) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari segwenti:
“1)      L-Artikolu 167 tad-Direttiva [dwar il-VAT] u l-prinċipji ġenerali ta’ newtralità tal-VAT u ta’ proporzjonalità tal-limitazzjoni tad-dritt għal tnaqqis tal-VAT jipprekludu:
(a)      regoli nazzjonali bħal dawk [tal-Artikolu 21](2), tad-Digriet Leġiżlattiv [Nru 546/1992] u [tal-Artikolu 38 bis.2 tad-Digriet [Nru 633/1972], li jippermettu, fid-dritt intern, li titqies bħala ineffettiva talba għal rimbors ivvizzjata minn żbalji tekniċi tal-kompjuter, bir-riżultat li jiġi eskluż l-aċċess għall-qorti u li twassal għat-telf tad-dritt għal rimbors, f’sitwazzjoni materjali fejn ir-rimbors tal-VAT ikun dovut lill-kontribwent [ ;]
(b)      prinċipju legali bħal dak iddikjarat mill-Corte [suprema] di Cassazione (il-Qorti [Suprema] tal-Kassazzjoni), li permezz tiegħu “[i]t-talba għal rimbors ta’ kreditu tal-VAT li, minħabba ħsarat tekniċi fit-trażmissjoni telematika, ma tkunx tista’ tinqara mill-awtorità tat-taxxa, ma tistax tagħti lok għal silenzju li jikkostitwixxi deċiżjoni impliċita ta’ ċaħda appellabbli, peress li l-awtorità tat-taxxa ma tkunx tpoġġiet f’pożizzjoni li taġixxi”, b’tali mod li jipprekludi, f’dan il-każ, l-aċċess dirett għall-qorti u għalhekk ikun tali li jwassal għat-telf tad-dritt għar-rimbors ukoll f’sitwazzjoni materjali fejn ikun jeżisti d-dritt għar-rimbors?”
31      Il-qorti tar-rinviju talbet ukoll lill-Qorti tal-Ġustizzja li din il-kawża tiġi suġġetta għall-proċedura mħaffa prevista fl-Artikolu 105(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja. Permezz ta’ digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tal‑21 ta’ Ottubru 2024, Harry et Associés (C‑527/24, EU:C:2024:966), ġie deċiż li din it-talba tiġi miċħuda.
Fuq id-domanda preliminari
Fuq l-ammissibbiltà
32      Il-Gvern Taljan isostni li d-domanda magħmula hija irrilevanti billi, minħabba problemi tekniċi tat-talba għal rimbors tal-VAT imressqa minn Harry et Associés, din it-talba ma tistax titqies li tressqet fis-sens tal-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2008/9.
33      F’dan ir-rigward, huwa biżżejjed li jiġi rrilevat li, sa fejn l-argument imressaq minn dan il-gvern jirrigwarda l-kwistjoni tat-tressiq ta’ talba għal rimbors tal-VAT, fis-sens tal-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2008/9, din il-problema taqa’ taħt il-mertu tad-domanda preliminari, u mhux taħt l-ammissibbiltà tagħha, b’tali mod li hemm lok li din tiġi eżaminata fil-kuntest tal-eżami fil-mertu ta’ din id-domanda (ara, b’analoġija, is-sentenza tad‑19 ta’ Settembru 2024, Consiglio nazionale delle Ricerche, C‑439/23, EU:C:2024:773, punt 27 u l-ġurisprudenza ċċitata).
34      Għaldaqstant, hemm lok li d-domanda preliminari tiġi ddikjarata ammissibbli.
Fuq il-mertu
35      Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, fil-kuntest tal-proċedura ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, huwa l-kompitu ta’ din tal-aħħar li tagħti lill-qorti nazzjonali risposta utli li tgħinha tiddeċiedi t-tilwima li titressaq quddiemha. Fid-dawl ta’ dan, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li, jekk ikun il-każ, għandha tifformula mill-ġdid id-domandi li jkunu sarulha. Il-fatt li, formalment, qorti nazzjonali tkun ifformulat domanda preliminari billi tirreferi għal ċerti dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni ma jipprekludix lill-Qorti tal-Ġustizzja milli tipprovdi lil dik il-qorti l-punti kollha ta’ interpretazzjoni li jistgħu jkunu utli għad-deċiżjoni tal-kawża li titressaq quddiemha, irrispettivament minn jekk għamlitx riferiment għalihom jew le meta għamlet id-domandi tagħha. F’dan ir-rigward, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tislet mill-elementi kollha pprovduti mill-qorti nazzjonali, u b’mod partikolari mill-motivazzjoni tad-deċiżjoni tar-rinviju, il-punti ta’ liġi tal-Unjoni li jeħtieġu interpretazzjoni fid-dawl tas-suġġett tat-tilwima (sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2024, Herbaria Kräuterparadies II, C‑240/23, EU:C:2024:852, punt 46 u l-ġurisprudenza ċċitata).
36      Fil-formulazzjoni tad-domanda unika tagħha, il-qorti tar-rinviju titlob l-interpretazzjoni b’mod partikolari tal-Artikolu 167 tad-Direttiva tal-VAT, li jirrigwarda d-data li fiha jitnissel id-dritt għal tnaqqis tal-VAT.
37      Issa, f’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta, minn naħa, li t-tilwima fil-kawża prinċipali ma tikkonċernax id-dritt għal tnaqqis tal-VAT iżda d-dritt għar-rimbors tagħha, irregolat mill-Artikolu 170 mill-Artikolu 171(1) tad-Direttiva dwar il-VAT, kif ukoll mid-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2008/9, li tagħha t-tieni sentenza tal-Artikolu 15(1), l-Artikolu 20(1) u l-Artikolu 23(2) għandhom rilevanza partikolari għall-finijiet tar-risposta għad-domanda preliminari, peress li dan id-dritt għar-rimbors huwa, f’dan il-każ, mitlub minn persuna taxxabbli stabbilita fi Stat Membru differenti minn dak tar-rimbors tal-VAT, jiġifieri qiegħda f’sitwazzjoni li hija rregolata mid-dispożizzjonijiet ta’ din l-aħħar direttiva.
38      Min-naħa l-oħra, kif ġie rrilevat fil-punt 29 ta’ din is-sentenza, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk, sabiex tkun tista’ tirrimedja għall-inkompatibbiltà possibbli tal-leġiżlazzjoni nazzjonali, kif interpretata mill-Corte suprema di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni), mad-dritt tal-Unjoni, hija għandhiex tħalli mhux applikat id-digriet ta’ din il-qorti, li kiseb l-awtorità ta’ res judicata.
39      F’dawn iċ-ċirkustanzi, id-domanda magħmula għandha tinftiehem fis-sens li titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk l-Artikolu 170 l-Artikolu 171(1) tad-Direttiva dwar il-VAT, flimkien mat-tieni sentenza tal-Artikolu 15(1), mal-Artikolu 20(1) u mal-Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2008/9, kif ukoll mal-prinċipji ta’ newtralità tal-VAT, ta’ proporzjonalità u ta’ amministrazzjoni tajba, għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali, kif interpretata permezz ta’ deċiżjoni ġudizzjarja definittiva, li tipprovdi li persuna taxxabbli stabbilita fi Stat Membru differenti minn dak tar-rimbors tal-VAT hija mċaħħda kemm mid-dritt għar-rimbors tal-VAT kif ukoll mid-dritt ta’ aċċess għall-qorti sabiex tikkontesta n-nuqqas ta’ azzjoni tal-awtorità tat-taxxa tal-Istat Membru tar-rimbors, adita bit-talba għal rimbors tal-VAT ta’ din il-persuna taxxabbli, minħabba li din it-talba ma tistax titqies li tressqet minħabba problema teknika li seħħet waqt it-trażmissjoni elettronika tagħha.
40      Fl-ewwel lok, minn naħa, għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 170(a) tad-Direttiva dwar il-VAT, moqri flimkien mal-Artikolu 169 ta’ din id-direttiva kif ukoll mal-Artikoli 3 u 5 tad-Direttiva 2008/9, kull persuna taxxabbli li ma hijiex stabbilita fl-Istat Membru li fih twettaq ix-xiri ta’ oġġetti u ta’ servizzi jew importazzjonijiet ta’ oġġetti suġġetti għall-VAT għandha d-dritt tikseb ir-rimbors ta’ din it-taxxa sa fejn l-oġġetti u s-servizzi jintużaw jew għat-tranżazzjonijiet tagħha li jikkostitwixxu attivitajiet imsemmija fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 9(1) tad-Direttiva dwar il-VAT, imwettqa barra mill-Istat Membru li fih din it-taxxa hija dovuta jew tħallset u kienu jagħtu lok għal dritt għal tnaqqis li kieku twettqu f’dan l-Istat Membru, jew għat-tranżazzjonijiet eżenti msemmija fl-imsemmi Artikolu 169(b) u (ċ) ta’ din id-direttiva. Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 171 tal-imsemmija direttiva jirreferi għad-Direttiva 2008/9 f’dak li jirrigwarda l-modalitajiet ta’ eżerċizzju ta’ dan id-dritt (sentenza tat‑2 ta’ Mejju 2019, Sea Chefs Cruise Services, C‑133/18, EU:C:2019:354, punt 33).
41      F’dak li jirrigwarda d-dritt għal rimbors, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ppreċiżat li d-dritt, għal persuna taxxabbli stabbilita fi Stat Membru, li tikseb rimbors tal-VAT imħallsa fi Stat Membru ieħor, kif irregolat mid-Direttiva 2008/9, jirrifletti d-dritt, mogħti lil din il-persuna taxxabbli mid-Direttiva dwar il-VAT, li tnaqqas il-VAT tal-input imħallsa fl-Istat Membru tagħha stess (sentenza tat‑2 ta’ Mejju 2019, Sea Chefs Cruise Services, C‑133/18, EU:C:2019:354, punt 34 u l-ġurisprudenza ċċitata).
42      Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li, l-istess bħad-dritt għal tnaqqis, id-dritt għal rimbors jikkostitwixxi prinċipju fundamentali tas-sistema komuni tal-VAT stabbilita mil-leġiżlazzjoni tal-Unjoni, intiż li jeħles kompletament lill-imprenditur mill-piż tal-VAT dovuta jew imħallsa fil-kuntest tal-attivitajiet ekonomiċi tiegħu kollha. Is-sistema komuni tal-VAT tiggarantixxi, konsegwentement, in-newtralità fir-rigward tal-piż fiskali tal-attivitajiet ekonomiċi kollha, irrispettivament mill-għanijiet jew mir-riżultati ta’ dawn l-attivitajiet, bil-kundizzjoni li l-imsemmija attivitajiet ikunu, bħala prinċipju, huma stess suġġetti għall-VAT (sentenza tat‑2 ta’ Mejju 2019, Sea Chefs Cruise Services, C‑133/18, EU:C:2019:354, punt 35 u l-ġurisprudenza ċċitata).
43      Id-dritt għal rimbors jagħmel parti integrali mill-mekkaniżmu tal-VAT u, bħala prinċipju, ma jistax jiġi llimitat. Dan id-dritt għandu jiġi eżerċitat immedjatament fir-rigward tat-taxxi kollha imposti fuq it-tranżazzjonijiet tal-input imwettqa (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑2 ta’ Mejju 2019, Sea Chefs Cruise Services, C‑133/18, EU:C:2019:354, punt 36, u l-ġurisprudenza ċċitata).
44      Issa, il-prinċipju fundamentali ta’ newtralità tal-VAT jitlob li r-rimbors tal-VAT tal-input jingħata jekk ikunu ssodisfatti r-rekwiżiti sostantivi, anki jekk ċerti rekwiżiti formali jkunu tħallew barra mill-persuni taxxabbli. Madankollu, dan jista’ ma jkunx il-każ jekk il-ksur ta’ tali rekwiżiti formali jkollu bħala effett li jipprekludi l-produzzjoni tal-prova ċerta li r-rekwiżiti sostantivi jkunu ġew issodisfatti (sentenza tas‑17 ta’ Diċembru 2020, Bundeszentralamt für Steuern, C‑346/19, EU:C:2020:1050, punti 47 u 48 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
45      Għalhekk, l-applikazzjoni stretta tar-rekwiżiti formali tmur kontra l-prinċipji ta’ newtralità u ta’ proporzjonalità, sa fejn ikollha l-effett li tipprekludi b’mod sproporzjonat lill-persuna taxxabbli milli tibbenefika min-newtralità fiskali relatata mat-tranżazzjonijiet tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑21 ta’ Novembru 2018, Vădan, C‑664/16, EU:C:2018:933, punt 42).
46      Fir-rigward tal-modalitajiet għall-eżerċizzju tad-dritt għar-rimbors tal-VAT, kif iddefiniti mid-Direttiva 2008/9, għandu jiġi rrilevat li l-Artikolu 7 ta’ din id-direttiva jipprevedi li l-persuna taxxabbli mhux stabbilita fl-Istat Membru tar-rimbors għandha tibgħat it-talba tagħha għal rimbors lil dan l-Istat Membru billi tippreżentaha lill-Istat Membru li fih hija stabbilita, permezz tal-portal elettroniku mqiegħed għad-dispożizzjoni minn dan it-tieni Stat Membru.
47      Konformement mat-tieni sentenza tal-Artikolu 15(1) tal-imsemmija direttiva, tali talba titqies li ntbagħtet lill-Istat Membru ta’ stabbiliment biss meta din il-persuna taxxabbli tkun ipprovdiet l-informazzjoni kollha meħtieġa mill-Artikoli 8, 9 u 11 tagħha.
48      F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, fis‑26 ta’ Settembru 2016, Harry et Associés ressqet, fit-terminu previst fl-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2008/9, lill-awtorità tat-taxxa Franċiża, li hija l-awtorità tat-taxxa tal-Istat Membru tal-istabbiliment tagħha, talba intiża sabiex jinkiseb ir-rimbors tal-VAT relatata mat-tranżazzjonijiet imwettqa fl-Italja matul is-sena 2015. Din it-talba tressqet minn din l-awtorità liċ-COP, l-awtorità tat-taxxa tal-Istat Membru tar-rimbors, b’mezzi elettroniċi, kif previst fl-Artikolu 7 ta’ din id-direttiva. Minn din id-deċiżjoni jirriżulta wkoll li l-imsemmija talba ġiet debitament irċevuta, qabel kollox, mill-awtorità tat-taxxa Franċiża, u mbagħad, miċ-COP. Barra minn hekk, ebda element fl-atti tal-proċess quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja ma jippermetti li jitqies li l-istess talba ma kinitx tinkludi l-informazzjoni meħtieġa mill-Artikoli 8, 9 u 11 tal-imsemmija direttiva jew li l-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 3 tal-istess direttiva ma kinux issodisfatti.
49      Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta wkoll li, minħabba problema teknika mhux imputabbli lill-persuna taxxabbli, iċ-COP ma setax jiftaħ il-fajl elettroniku li jinkludi t-talba għal rimbors tagħha.
50      F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, meta Stat Membru jimplimenta d-dritt tal-Unjoni, ir-rekwiżiti li jirriżultaw mill-prinċipju ġenerali ta’ amministrazzjoni tajba, u, b’mod partikolari, id-dritt ta’ kull persuna li dak kollu li jirrigwardaha jiġi ttrattat b’mod imparzjali u fi żmien raġonevoli, japplikaw fil-kuntest ta’ proċedura ta’ kontroll fiskali. Dan il-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba jeżiġi li awtorità amministrattiva bħall-awtorità tat-taxxa inkwistjoni fil-kawża prinċipali twettaq, fil-kuntest tal-obbligi ta’ kontroll li hija għandha, eżami diliġenti u imparzjali tal-aspetti rilevanti kollha b’mod li tiżgura ruħha li hija jkollha, waqt l-adozzjoni tad-deċiżjoni tagħha, l-iktar elementi kompleti u affidabbli possibbli sabiex tagħmel dan (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑21 ta’ Ottubru 2021, CHEP Equipment Pooling, C‑396/20, EU:T:2021:867, punt 48).
51      Konsegwentement, jekk tali awtorità tat-taxxa ma jirnexxilhiex, minħabba problema teknika, tiftaħ il-fajl elettroniku li jinkludi talba għal rimbors tal-VAT li kienet ġiet debitament trażmessa lilha b’mod elettroniku, konformement mal-modalitajiet previsti mid-Direttiva 2008/9, il-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba jeżiġi li hija tinforma lill-persuna taxxabbli, jekk ikun il-każ permezz tal-awtorità tat-taxxa tal-Istat Membru tal-istabbiliment tagħha, bl-eżistenza tal-problema teknika li tipprekludiha milli tiftaħ dan il-fajl elettroniku u billi titlobha tirrimedja dan, permezz tal-preżentazzjoni, jekk ikun il-każ, ta’ fajl elettroniku ġdid kompletament funzjonali.
52      Barra minn hekk, skont l-Artikolu 20(1) tad-Direttiva 2008/9, meta l-awtorità tat-taxxa tal-Istat Membru ta’ rimbors tqis li ma għandhiex informazzjoni li tippermettilha tiddeċiedi dwar it-totalità jew parti minn tali talba, hija tista’ titlob, b’mezz elettroniku, informazzjoni addizzjonali, b’mod partikolari mingħand il-persuna taxxabbli jew l-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru ta’ stabbiliment. Issa, din id-dispożizzjoni tkun fil-parti l-kbira nieqsa minn effett utli li kieku din l-awtorità setgħet immedjatament tikkunsidra li, minħabba problema teknika, ma tressqet ebda talba għal rimbors, minkejja li tali talba kienet intbagħtitilha b’mezz elettroniku mill-awtorità tat-taxxa tal-Istat Membru tal-istabbiliment tal-persuna taxxabbli u ġiet debitament irċevuta mill-awtorità tal-Istat Membru tar-rimbors.
53      Għalhekk, f’sitwazzjoni bħal dik deskritta fid-deċiżjoni tar-rinviju u mfakkra fil-punt 48 ta’ din is-sentenza, il-prinċipji ta’ amministrazzjoni tajba, ta’ newtralità tal-VAT u ta’ proporzjonalità jeżiġu li l-awtorità tat-taxxa tal-Istat Membru ta’ rimbors tqis it-talba għal rimbors bħala “mressqa”, fis-sens tal-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2008/9, u li hija tuża, jekk ikun il-każ, il-possibbiltà offruta fl-Artikolu 20(1) ta’ din id-direttiva, trasposta, essenzjalment, fid-dritt Taljan permezz tal-Artikolu 38-bis 2(6) u (7) tad-Digriet Nru 633/1972, sabiex titlob lill-persuna taxxabbli, possibbilment permezz tal-awtorità tat-taxxa tal-Istat Membru ta’ stabbiliment tagħha, li jiġi trażmess lilha fajl elettroniku ġdid mhux korrott, li jinkludi din it-talba (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑17 ta’ Diċembru 2020, Bundeszentralamt für Steuern, C‑346/19, EU:C:2020:1050, punti 49 sa 51).
54      Issa, f’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li ċ-COP ma nnotifikax lil Harry et Associés, direttament jew permezz tal-awtorità tat-taxxa tal-Istat Membru ta’ stabbiliment tagħha, bl-eżistenza ta’ problema teknika li tipprekludih milli jiftaħ il-fajl elettroniku li jinkludi t-talba għal rimbors tal-VAT, billi talabha, skont il-każ, biex tirrimedja dan billi tissottometti fajl elettroniku kompletament funzjonali ġdid. Iċ-COP lanqas ma adotta deċiżjoni espliċita li tiċħad it-talba għal rimbors.
55      F’dawn iċ-ċirkustanzi, ma jistax jitqies, minħabba s-sempliċi raġuni ta’ problema teknika li seħħet waqt it-trażmissjoni tal-fajl elettroniku li jinkludi talba għal rimbors tal-VAT, li ebda talba ma tressqet, fis-sens tat-tieni sentenza tal-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2008/9, meta tali talba effettivament ġiet trażmessa skont il-modalitajiet previsti minn din id-direttiva u ġiet debitament irċevuta kemm mill-awtorità tat-taxxa tal-Istat Membru ta’ stabbiliment tal-persuna taxxabbli kif ukoll minn dik tal-Istat Membru tar-rimbors.
56      Fit-tieni lok, għandu jiġi eżaminat jekk il-persuna taxxabbli għandhiex, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli, kif interpretata mill-qrati nazzjonali, rimedju ġudizzjarju effettiv kontra n-nuqqas ta’ azzjoni tal-awtorità tat-taxxa tal-Istat Membru tar-rimbors.
57      F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, konformement mal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2008/9, rikorsi kontra deċiżjoni ta’ ċaħda ta’ talba għal rimbors tal-VAT jistgħu jiġu ppreżentati mill-persuna taxxabbli kkonċernata quddiem l-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru tar-rimbors, fil-forom u fit-termini previsti għall-ilmenti dwar ir-rimborsi mitluba minn persuni stabbiliti f’dan l-Istat Membru. Skont it-tieni subparagrafu ta’ dan l-Artikolu 23(2), jekk l-assenza ta’ deċiżjoni tal-awtorità tat-taxxa tal-imsemmi Stat Membru la tikkostitwixxi aċċettazzjoni u lanqas ċaħda, il-persuna taxxabbli għandu jkollha aċċess għal kull proċedura amministrattiva jew ġudizzjarja li jkollhom aċċess għaliha l-persuni taxxabbli stabbiliti f’dan l-istess Stat Membru meta jkunu jinsabu fl-istess sitwazzjoni. Fl-assenza ta’ tali proċeduri, l-assenza ta’ deċiżjoni tikkostitwixxi ċaħda tat-talba.
58      Din id-dispożizzjoni għandha tinqara fid-dawl tal-premessa 3 ta’ din id-direttiva, li minnha jirriżulta li din hija intiża, b’mod partikolari, sabiex issaħħaħ id-dritt ta’ appell tal-impriżi (sentenza tas‑16 ta’ Mejju 2024, Slovenské Energetické Strojárne, C‑746/22, EU:C:2024:403, punt 41).
59      Issa, għalkemm l-imsemmija dispożizzjoni hija intiża li tiggarantixxi d-dritt għal rimedju ġudizzjarju tal-persuni taxxabbli mhux stabbiliti fl-Istat Membru tar-rimbors, xorta jibqa’ l-fatt li, skont il-prinċipju tal-awtonomija proċedurali tal-Istati Membri, il-modalitajiet għall-eżerċizzju tar-rimedji amministrattivi jew ġudizzjarji jaqgħu taħt l-ordinament ġuridiku intern ta’ dan l-Istat Membru (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑16 ta’ Mejju 2024, Slovenské Energetické Strojárne, C‑746/22, EU:C:2024:403, punt 42).
60      Madankollu, ir-regoli li jirregolaw dawn il-modalitajiet la għandhom ikunu inqas favorevoli minn dawk li jirregolaw sitwazzjonijiet simili ta’ natura interna (prinċipju ta’ ekwivalenza) u lanqas ikollhom l-effett li jirrendu impossibbli fil-prattika jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni (prinċipju ta’ effettività) (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑16 ta’ Mejju 2024, Slovenské Energetické Strojárne, C‑746/22, EU:C:2024:403, punt 43 u l-ġurisprudenza ċċitata).
61      F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta, essenzjalment, li, skont l-Artikolu 21(2) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 546/1992, jekk il-persuna taxxabbli tkun ippreżentat talba għal rimbors tal-VAT fit-termini stabbiliti u jekk l-awtorità tat-taxxa tal-Istat Membru tar-rimbors ma tkunx tat deċiżjoni espressa (pożittiva jew negattiva) fi żmien 90 jum mid-data tal-preżentata ta’ din it-talba, dan is-silenzju jikkostitwixxi deċiżjoni impliċita ta’ ċaħda tal-imsemmija talba. Skont din id-dispożizzjoni, id-deċiżjonijiet impliċiti ta’ ċaħda tat-talbiet għal rimbors tal-VAT jistgħu jkunu suġġetti għal rimedji ġudizzjarji.
62      Għalhekk, ma jidhirx li din id-dispożizzjoni hija, bħala tali, inkompatibbli mar-rekwiżiti tal-Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2008/9.
63      Madankollu, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-Corte suprema di Cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni), fid-digriet imsemmi fil-punti 25 u 29 ta’ din is-sentenza, adottat interpretazzjoni tal-Artikolu 21(2) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 546/1992, fis-sens li, essenzjalment, in-nuqqas ta’ azzjoni taċ-COP, adit b’talba għal rimbors tal-VAT debitament irċevuta iżda li ma tistax tinqara minħabba problemi tekniċi fit-trażmissjoni telematika tagħha, ma huwiex ekwivalenti għal deċiżjoni impliċita ta’ ċaħda li tista’ tkun suġġetta għal rimedji ġudizzjarji.
64      F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 21(2) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 546/1992, adottata mill-Corte suprema di Cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni), kif esposta fil-punt preċedenti, tmur kontra r-rekwiżiti previsti fl-Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2008/9, li fuq il-bażi tagħhom, essenzjalment, l-assenza ta’ deċiżjoni dwar talba għal rimbors għandha tkun tista’ tkun suġġetta għal rimedji ġudizzjarji.
65      Din l-interpretazzjoni tal-Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2008/9 hija, barra minn hekk, l-unika waħda li tirrispetta d-dritt għal rimedju effettiv iggarantit mill-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea lil kull persuna li d-drittijiet tagħha ggarantiti mid-dritt tal-Unjoni ġew miksura.
66      F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jitqies li persuna taxxabbli stabbilita fi Stat Membru
differenti minn dak tar-rimbors tal-VAT, ma tistax tiġi mċaħħda mid-drittijiet ir-rikonoxxuti lilha mid-dritt tal-Unjoni, jiġifieri, minn naħa, id-dritt għar-rimbors tal-VAT tagħha u, min-naħa l-oħra, mid-dritt ta’ aċċess għall-qorti
tagħha, sabiex tikkontesta n-nuqqas ta’ azzjoni tal-awtorità tat-taxxa tal-Istat Membru tar-rimbors, adita bit-talba għal rimbors tal-VAT ta’ din il-persuna taxxabbli, minħabba li din it-talba ma tistax titqies li tressqet minħabba problema teknika li seħħet waqt it-trażmissjoni elettronika tagħha.
67      Issa, għandu jiġi rrilevat li mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-qorti tar-rinviju mhux biss tistaqsi dwar il-kompatibbiltà tad-digriet tal-Corte suprema di Cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni), imsemmi fil-punti 25 u 29 ta’ din is-sensenza, mad-dritt tal-Unjoni, iżda tesprimi wkoll dubji dwar jekk dan id-dritt jipprekludix l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jistabbilixxu l-prinċipju tal-awtorità ta’ res judicata, bħall-Artikolu 2909 tal-Kodiċi Ċivili u l-Artikolu 324 tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili. B’mod partikolari, dawn id-dispożizzjonijiet jistgħu jikkostitwixxu l-bażi ġuridika għal kontestazzjoni ta’ eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà kontra l-azzjoni fil-kawża prinċipali, peress li l-qorti tar-rinviju hija obbligata tapplika l-prinċipju stabbilit mill-Corte suprema di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni) fid-digriet inkwistjoni għar-raġuni li dan kiseb l-awtorità ta’ res judicata.
68      F’dan ir-rigward, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali li mhux biss jipprekludu li tiġi kkontestata deċiżjoni ġudizzjarja li għandha l-awtorità ta’ res judicata, anki jekk din id-deċiżjoni tinvolvi ksur tad-dritt tal-Unjoni, iżda li jipprekludu wkoll li tiġi kkontestata, fil-kuntest ta’ stħarriġ ġudizzjarju dwar deċiżjoni oħra tal-awtorità tat-taxxa kompetenti dwar l-istess persuna taxxabbli jew persuna taxxabbli, iżda sena fiskali oħra, kwalunkwe konstatazzjoni li tirrigwarda punt fundamentali komuni li jinsab f’deċiżjoni ġudizzjarja li għandha l-awtorità ta’ res judicata, jikkostitwixxu ostakoli ta’ tali portata għall-applikazzjoni effettiva tar-regoli tad-dritt tal-Unjoni fil-qasam tal-VAT li ma jistgħux jiġu raġonevolment iġġustifikati mill-prinċipju ta’ ċertezza legali u għandhom għalhekk jitqiesu li jmorru kontra l-prinċipju ta’ effettività (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑3 ta’ Settembru 2009, Fallimento Olimpiclub, C‑2/08, EU:C:2009:506, il-punti 29 u 31 kif ukoll tat‑2 ta’ April 2020, CRPNPAC u Vueling Airlines, C‑370/17 u C‑37/18, EU:C:2020:260, punt 94).
69      L-istess japplika loġikament meta l-proċedura ġudizzjarja tirrigwarda deċiżjoni oħra tal-awtorità tat-taxxa kompetenti dwar l-istess persuna taxxabbli jew persuna taxxabbli iżda li għandha għan differenti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑16 ta’ Jannar 2025, BALTIC CONTAINER TERMINAL, C‑376/23, EU:C:2025:20, punt 75 u l-ġurisprudenza ċċitata).
70      Fil-fatt, tali applikazzjoni tal-prinċipju ta’ awtorità ta’ res judicata jkollha l-konsegwenza li, fl-ipoteżi fejn id-deċiżjoni ġudizzjarja li tkun saret definittiva tkun ibbażata fuq interpretazzjoni li tmur kontra d-dritt tal-Unjoni, l-applikazzjoni żbaljata ta’ dan id-dritt terġa’ sseħħ f’kull deċiżjoni meħuda minn qrati li jirrigwardaw l-istess fatti, mingħajr ma jkun possibbli li din l-interpretazzjoni tiġi kkoreġuta bi ksur tal-imsemmi dritt (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑3 ta’ Settembru 2009, Fallimento Olimpiclub, C‑2/08, EU:C:2009:506, il-punt 30, kif ukoll tat‑2 ta’ April 2020, CRPNPAC u Vueling Airlines, C‑370/17 u C‑37/18, EU:C:2020:260, punt 95).
71      F’dan il-każ, bla ħsara għal verifika mill-qorti tar-rinviju, jidher li l-kawża li tat lok għad-digriet tal-Corte suprema di Cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni), imsemmi fil-punti 25 u 29 ta’ din is-sentenza, kellha bħala suġġett, essenzjalment, il-kwistjoni dwar jekk in-nuqqas ta’ azzjoni taċ-COP kienx jikkostitwixxi deċiżjoni impliċita ta’ ċaħda tat-talba għal rimbors tal-VAT u jekk din setgħetx tkun suġġetta għal rimedji ġudizzjarji. Għalhekk jidher li l-Corte suprema di Cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni) ma ħaditx pożizzjoni fuq il-kwistjoni dwar jekk, fir-rigward tal-mertu, Harry et Associés kellhiex dritt għar-rimbors tal-VAT. Għall-kuntrarju, is-suġġett tal-kawża prinċipali jikkonċerna l-legalità ta’ att ta’ rkupru tal-VAT, preċedentement irrimborsat, indirizzat mill-awtorità tat-taxxa lil Harry et Associés. Għalhekk, dejjem bla ħsara għal verifika mill-qorti tar-rinviju, jidher li l-għanijiet taż-żewġ kawżi huma differenti.
72      Fil-każ li tali differenza fis-suġġett bejn iż-żewġ kawżi tiġi stabbilita mill-qorti tar-rinviju, jidher għalhekk li l-applikazzjoni tal-Artikolu 2909 tal-Kodiċi Ċivili u tal-Artikolu 324 tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili, kif interpretati mill-qorti tar-rinviju, ikollha l-konsegwenza li tipperpetwa interpretazzjoni żbaljata tad-dritt tal-Unjoni, mingħajr ma jkun possibbli li tiġi kkoreġuta, u dan anki fil-kuntest ta’ kawża
b’suġġett distint minn dak li fiha ngħatat din l-interpretazzjoni, sa fejn tirrigwarda deċiżjoni oħra tal-awtorità tat-taxxa kompetenti, li jmur kontra l-prinċipju ta’ effettività, kif interpretat mill-ġurisprudenza mfakkra fil-punti 68 sa 70 ta’ din is-sentenza.
73      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 170 u l-Artikolu 171(1) tad-Direttiva dwar il-VAT, moqrija flimkien mat-tieni sentenza tal-Artikolu 15(1), l-Artikolu 20(1) u l- Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2008/9, kif ukoll mal-prinċipji ta’ newtralità tal-VAT, ta’ proporzjonalità u ta’ amministrazzjoni tajba, għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali, kif interpretata minn deċiżjoni ġudizzjarja definittiva, li tipprovdi li persuna taxxabbli stabbilita fi Stat Membru differenti minn dak tar-rimbors tal-VAT hija mċaħħda kemm mid-dritt għar-rimbors tal-VAT kif ukoll mid-dritt ta’ aċċess għall-qorti sabiex tikkontesta n-nuqqas ta’ azzjoni tal-awtorità tat-taxxa tal-Istat Membru tar-rimbors, adita bit-talba għal rimbors tal-VAT ta’ din il-persuna taxxabbli, peress li din it-talba ma tistax titqies li tressqet minħabba problema teknika li seħħet waqt it-trażmissjoni elettronika tagħha.
Fuq l-ispejjeż
74      Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Id-Disa’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 170 u l-Artikolu 171(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE tat‑28 ta’ Novembru 2006 dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud, kif emendata bid-Direttiva tal-Kunsill 2008/8/KE tat‑12 ta’ Frar 2008, moqrija flimkien mat-tieni sentenza tal-Artikolu 15(1), l-Artikolu 20(1) u l-Artikolu 23(2) tad-Direttiva tal-Kunsill 2008/9/KE tat‑12 ta’ Frar 2008 li tistabbilixxi regoli dettaljati għar-rifużjoni tat-taxxa fuq il-valur miżjud, prevista fid-Direttiva 2006/112/EC, għal persuni taxxabbli mhux stabbiliti fl-Istat Membru ta’ rifużjoni iżda stabbiliti fi Stat Membru ieħor, kif ukoll mal-prinċipji ta’ newtralità tat-taxxa fuq il-valur miżjud (VAT), ta’ proporzjonalità u ta’ amministrazzjoni tajba,
għandhom jiġu interpretati fis-sens li:
jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali, kif interpretata minn deċiżjoni ġudizzjarja definittiva, li tipprovdi li persuna taxxabbli stabbilita fi Stat Membru differenti minn dak tar-rimbors tal-VAT hija mċaħħda kemm mid-dritt għar-rimbors tal-VAT kif ukoll mid-dritt ta’ aċċess għall-qorti sabiex tikkontesta n-nuqqas ta’ azzjoni tal-awtorità tat-taxxa tal-Istat Membru tar-rimbors, adita bit-talba għal rimbors tal-VAT ta’ din il-persuna taxxabbli, peress li din it-talba ma tistax titqies li tressqet minħabba problema teknika li seħħet waqt it-trażmissjoni elettronika tagħha.
Firem
*      Lingwa tal-kawża: it-Taljan.