62006CC0435_MT
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
I – Introduzzjoni
1. Fil-Finlandja u fl-Iżvezja, il-miżuri bħalma huma t-teħid taħt kura u t-tqegħid ma’ familja tar-rispett jew f’istitut, li jiġu ordnati mill-awtoritajiet biex jipproteġu t-tfal kontra x-xewqat tal-ġenituri tagħhom, huma meqjusin bħala atti tad-dritt pubbliku. Dawn jistgħu jiġu kkontestati quddiem il-qrati amministrattivi. Bejn l-Istati Nordiċi teżisti kooperazzjoni amministrattiva li, mingħajr xi formalitajiet partikolari, tippermetti lill-Istat jibgħat it-tfal fi Stat ieħor sabiex jiġu nfurzati d-deċiżjonijiet fuq ir-responsabbiltà tal-ġenituri.
2. Fil-proċedura prinċipali, is-Sinjura C tikkontesta l-miżura (li diġà kienet ġiet infurzata) li biha l-pulizija Finlandiża kkonsenjat iż-żewġt itfal tagħha lill-awtoritajiet Żvediżi, li kienu ordnaw li jittieħdu fil-kura tagħhom u jitqiegħdu taħt il-kura ta’ xi ħadd fl-Iżvezja, li kien il-pajjiż fejn kienet tirrisjedi l-familja qabel.
3. Il-qorti involuta fil-kawża prinċipali, il-Korkein hallinto-oikeus (li hija l-ogħla qorti amministrattiva tal-Finlandja), tixtieq tkun taf jekk, fil-kawża preżenti, ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2201/2003 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-infurzar ta’ sentenzi fi kwistjonijiet matrimonjali u kwistjonijiet ta’ responsabbilità tal-ġenituri, u li jirrevoka r-Regolament (KE) Nru 1347/2000(2) huwiex applikabbli għar-rikonoxximent u l-infurzar ta’ deċiżjoni ta’ kura u tqegħid ta’ tfal barra mill-familja oriġinali. F’każ ta’ risposta affermattiva, il-qrati tal-Finlandja li huma kompetenti mhumiex il-qrati amministrattivi imma l-qrati ordinarji. Barra minn hekk, ir-regoli ta’ proċedura previsti fir-regolament jkunu japplikaw flok id-dispożizzjonijiet nazzjonali li japplikaw fl-ambitu tal-kooperazzjoni amministrattiva.
4. Ir-risposta tiddependi qabel xejn fuq jekk il-kunċett tal-‘kwistjonijiet materji ċivili’ li jinsab fl-ewwel Artikolu tar-regolament jinkludix il-każijiet bħal dawk involuti fil-kawża preżenti, li skond id-dritt intern jaqgħu fil-kategorija tal-kwistjonijiet tad-dritt pubbliku.
II – Il-kuntest ġuridiku
A – Dritt komunitarju
5. L-Att finali tat-Trattat ta’ Adeżjoni ta’ l-Awstrija, tal-Finlandja u ta’ l-Iżvezja fih Dikjarazzjoni Komuni Nru 28 fuq il-kooperazzjoni Nordika(3), li hija magħmula skond kif ġej:
“Il-partijiet kontraenti jinnutaw li l-Iżvezja, il-Finlandja u n-Norveġja, bħala membri ta’ l-Unjoni Ewropea, għandhom il-ħsieb li, fl-osservanza tad-dritt Komunitarju u tad-dispożizzjonijiet l-oħra tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, ikomplu l-kooperazzjoni Nordika li teżisti bejniethom u kif ukoll ma’ pajjiżi u territorji oħra.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
6. Il-premessi (5) u (10) tar-Regolament Nru 2201/2003 jispjegaw ir-raġuni għalfejn ġew adottati d-dispożizzjonijiet rilevanti dwar id-deċiżjonijiet fuq ir-responsabbiltà tal-ġenituri bil-mod kif ġej:
“(5) Sabiex l-ugwaljanza għal minuri kollha tkun assigurata, dan ir-Regolament ikopri d-deċizjonijiet kollha dwar ir-responsabbilità ta’ l-ġenituri, inklużi l-miżuri ta’ protezzjoni għall-minuri, indipendentement minn xi konnessjoni ma’ xi proċedura matrimonjali.
[…]
(10) Dan il-Regolament mhuwiex maħsub biex japplika għall-kwistjonijiet ta’ siġurtà soċjali, miżuri pubbliċi ta’ natura ġenerali fi kwistjonijiet ta’ edukazzjoni jew saħħa jew għall-deċiżjonijiet dwar id-dritt ta’ l-ażil u dwar l-immigrazzjoni. Barra minn dan, huwa m’għandux japplika għall-istabbiliment ta’ l- paternità u l-maternità, peress li din hija kwistjoni differenti mill-attribuzzjoni tar-responsabbilità ta’ l-ġenituri, u lanqas għall- kwistjonijiet oħra konnessi ma’ l-istatus ta’ l-persuni. Minbarra dan, m’għandux japplika għall-miżuri meħuda bħala riżultat ta’ reati kriminali magħmula mill-minuri”.
7. Id-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 2201/2003 li huma ta’ importanza għall-kawża preżenti huma dawn li ġejjin:
“Artikolu 1
Il-kamp ta’ applikazzjoni
1. Dan ir-Regolament għandu japplika, tkun xi tkun in-natura ta’ l-qorti jew tribunal, fi kwistjonijiet [materji] ċivili dwar:
[…]
(b) l-attribuzzjoni, l-ezerċizzju, id-delegazzjoni, ir-restrizzjoni jew it-terminazzjoni tar-responsabbilità ta’ l-ġenituri.
2. Il-kwistjonijiet imsemmija fil-paragrafu1(b) jistgħu, partikolarment, jittrattaw fi:
(a) drittijiet ta’ kustodja u drittijiet ta’ aċċess;
(b) kuratura, tutela w istituzzjonijiet simili;
(ċ) in-nomina u l-funzjonijiet ta’ xi persuni jew korp li għandhom l-inkarigu ta’ l-minuri jew ta’ l-proprjetà, ir-rappreżentanza jew l-għajnuna ta’ l-minuri;
(d) it-tqegħid ta’ l-minuri ma’ familja tar-rispett jew f’ kustodja stituzjonali;
(e) il-miżuri għall-protezzjoni ta’ l-minuri dwar l-amministrazzjoni, il-konservazzjoni u l-ħelsien ta’ l-proprjetà tagħhom.
3. Dan ir-Regolament ma japplikax għal:
(a) l-istabbiliment jew kontestazzjoni ta’ relazzjonijiet bejn minuri u ġenituri;
(b) id-deċizjonijiet dwar l-adozzjoni, il-miżuri preparatorji għall-adozzjoni, jew l-annullament jew ir-revoka ta’ l-adozzjoni;
(ċ) l-isem u l-ewwel ismijiet ta’ l-minuri;
(d) l-emanċipazzjoni;
(e) l-obbliġazzjonijiet ta’ manteniment;
(f) il-fondi fiduċjarji jew ta’ suċċessjoni;
(g) il-miżuri meħuda bħala rizultat ta’ xi reati kriminali magħmula mill-minuri.
Artikolu 2
Id-definizzjonijiet
Għall-għanijiet ta’ dan ir-Regolament:
1. Il-kelma “qorti” għandha tkopri l-awtoritajiet kollha fl-Istati Membri bil-ġurisdizzjoni fi kwistjonijiet li jaqgħu taħt u li huma nkluzi fil-kompetenza ta’ dan ir-Regolament skond l-Artikolu 1;
[…]
7. il-kliem “responsabbilità ta’ l-ġenituri” għandhom ifissru d-drittijiet u r-responsabbilitajiet kollha dwar il-persuna jew il-proprjetà ta’ l-minuri li huma moghtija lil persuna jew persuna legali b’sentenza, bl-operazzjoni ta’ l-liġi jew b’xi fteħim li għandu effetti legali. Il-kliem se jinkludu d-drittijiet ta’ kustodja u d-drittijiet ta’ l-aċċess;
[…]
9. il-kliem “drittijiet ta’ kustodja” għandhom jinkludu drittijiet u responsabbilitajiet dwar il-kura ta’ l-persuna ta’ l-minuri, u partikolarment id-drittijiet li jiddeterminaw il-post ta’ residenza ta’ l-minuri;
[…]
Artikolu 8
Il-Ġurisdizzjoni ġenerali
1. Il-qrati ta’ Stat Membru għandu jkollhom il-ġurisdizzjoni fi kwistjonijiet ta’ responsabbilità ta’ l-ġenituri dwar minuri li huma abitwalment residenti f’dak l-Istat Membru fiż-żmien li l-qorti tkun ħadet il-pussess.
[…]
Artikolu 16
Il-Pussess ta’ Qorti
1. Qorti għandha tiġi kkunsidrata li hija fil-pussess;
(a) fiż-żmien li d-dokument li istitwixxa l-proċedimenti jew dokument ekwivalenti jiġu ppreżentati l-qorti, dement li l-applikant ma naqasx/sitx sussegwentement milli jieħu/tieħu l-passi neċessarji li kienu dovuti li sabiex issir in-notifika fuq il-konvenut;
jew
(b) jekk id-dokument għandu jiġi notifikat qabel ma jiġi ppreżentat il-qorti, waqt iż-żmien li jiġi riċevut mill-awtorità responsabbli għas-servizz, dement li l-applikant ma jonqosx milli jieħu l-passi li kellu jieħu biex id-dokument jiġi ppreżentat il-qorti.
Artikolu 21
Ir-Rikonoxximent ta’ sentenza
1. Sentenza mogħtija fi Stat Membru għandha tiġi rikonoxxuta fl-Istati Membri l-oħra mingħajr il-bżonn ta’ ebda proċedura speċjali.
[…]
3. Mingħajr preġudizzju għal Taqsima 4 ta’ dan il-Kapitolu, kwalsijasi parti nteressata tista’, skond il-proċedimenti imsemmija f’Taqsima 2 ta’ dan il-Kapitolu, tapplika għal deċizjoni li s-sentenza tiġi jew ma tiġix rikonoxxuta.Il-ġurisdizzjoni lokali ta’ l-qorti li tidħer fil-lista notifikata f’kull Stat Membru lill- Kummissjoni skond l-Artikolu 68 għandha tiġi ddeterminata skond il-liġi nterna ta’ l-Istat Membru li fih jinġiebu l-proċedimenti għar-rikonoxximent jew għan-nuqqas ta’ rikonoxximent.
[…]
Artikolu 28
Is-Sentenzi li jistgħu jiġu nfurzati
1. Sentenza dwar l-eżerċitar tar-responsabbilità ta’ l-ġenituri dwar il-minuri mogħtija fi Stat Membru li hija nfurzabbli f’dak l-Istat Membru u li ġiet notifikata għandha tigi nfurzata fi Stat Membru ieħor meta, fuq applikazzjoni ta’ kwalsijasi parti nteressata, ġiet iddikjarata nfurzabbli hemmhekk.
[…]
Artikolu 29
Il-Ġurisdizzjoni ta’ l-qrati lokali
1. Applikazzjoni għall-dikjarazzjoni dwar l-infurzabilità għandha tiġi sottomessa lill-qorti li tidher fil-lista notifikata f’kull Stat Membru ta’ l-Kummissjoni skond l-Artikolu 68.
[…]
Artikolu 59
Ir-Relazzjoni ma’ strumenti oħra
1. Bla ħsara għad-disposizzjonijet ta’ l-Artikoli 60, 63, 64 u paragrafu 2 ta’ dan l-Artikolu, dan ir-Regolament għandu, għall-Istati Membri, iwarrab il-konvenzjonijiet eżistenti waqt iż-żmien tad-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament li kienu ġew konklużi bejn żewġ Stati Membri jew aktar u jirrigwardaw kwistjonijiet irregolati minn dan ir-Regolament.
2. (a) Il-Finlandja u l-Isvezja għandu jkollhom l-għażla li jiddikjaraw li l-Konvenzjoni tas-6 ta’ Frar 1931 bejn id-Danimarka, il-Finlandja, l-Iżlanda, in-Norveġja u l-Isvezja li tinkludi d-disposizzjonijiet tal-liġi nternazzjonali privata dwar iz-żwieg, l-adozzjoni u t-tutela, flimkien mal-Protokoll Finali tiegħu, għandhom japplikaw, fl-intier jew f’parti biss, fir-relazzjonijiet reċiproki, minflok ir-regoli ta’ dan ir-Regolament. L-imsemmija dikjarazzjonijiet għandhom jiġu annessi ma’ dan ir-Regolament u ppubblikati fil-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea. Jistgħu jiġu rtirati, fl-intier jew f’parti, f’kwalsijasi ħin mill-imsemmija Stati Membri.
[…]
Artikolu 64
1. Id-disposizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament għandhom japplikaw biss għall- proċedimenti ġudizzjarji stitwiti, għad-dokumenti li ġew formalment miktuba jew irreġistrati bħala strumenti awtentiċi u għall-kuntratti konklużi bejn il-partijiet wara d-data ta’ l-applikazzjoni tagħha skond l-Artikolu 72.
2. Sentenzi mogħtija wara d-data ta’ l-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament fi proċedimenti stitwiti qabel id-data iżda wara d-data tad-dħul fis-seħħ tar-Regolament (KE) Nru 1347/2000 għandhom jiġu rikonoxxuti u nfurzati skond id-disposizzjonijiet tal-Kapitolu III ta’ dan ir-Regolament jekk il-ġurisdizzjoni kienet ibbażata fuq regoli li qablu ma’ dawk provduti fil-Kapitolu II jew fir-Regolament (KE) Nru 1347/2000 jew inkella f’konvenzjoni konkluża bejn l-Istat Membru ta’ l-oriġini u l-Istat Membru ndirizzat li kien fis-seħħ meta l-proċedimenti ġew istitwiti.
[…]
Artikolu 72
Dħul fis-seħħ
Dan ir-Regolament għandu jidħol fis-seħħ fl-1 t’Awissu ta’ l-2004.
Dan ir-Regolament għandu japplika mill-1 ta’ Marzu ta’ l-2005, bl-eċċezzjoni ta’ l-Artikoli 67,68, 69 u 70, li għandhom japplikaw mill-1 ta’ Awissu ta’ l-2004”.
8. Il-lista prevista fl-Artikolu 68 tar-Regolament Nru 2201/2003(4), li hemm referenza għaliha fl-Artikolu 21(3) u fl-Artikolu 29(1) issemmi l-käräjäoikeus/tingsrätt (il-Qorti tal-Prim’Istanza għal materji ċivili u penali) bħala l-qorti Finlandiża li hija kompetenti għar-rikonoxximent u l-infurzar ta’ deċiżjonijiet meħudin mill-awtoritajiet ta’ Stat Membru ieħor.
B – Dritt nazzjonali
1. Dritt Finlandiż
9. Skond il-lastensuojelulaki (il-liġi Finlandiża dwar il-protezzjoni tat-tfulija) (683/1983), il-kumitat ta’ azzjoni soċjali tal-lokal jista’ jieħu miżuri immedjati meta l-ġid tat-tfal ikun mhedded. B’mod partikolari huwa jista’ jordna li dawn jittieħdu taħt kura u jitqiegħdu barra miċ-ċirku tal-familja. Kull teħid taħt kura li jsir mingħajr il-kunsens tal-ġenituri jrid jiġi approvat mill-hallinto-oikeus (tribunal amministrattiv). Dan jista’ jiġi kkontestat quddiem il-hallinto-oikeus u, fit-tieni istanza, quddiem il-Korkein hallinto-oikeu s .
10. L-Artikolu 1(1) tal-liġi Finlandiża (761/1970) dwar il-konsenja ta’ persuna lill-awtoritajiet Iżlandiżi, Norveġiżi, Żvediżi jew Daniżi sabiex tiġi nfurzata deċiżjoni ta’ assistenza jew ta’ kura jipprovdi li kull persuna li tkun suġġetta għall-assistenza jew kura ordnata b’deċiżjoni ta’ l-awtoritajiet Iżlandiżi, Norveġiżi, Żvediżi jew Daniżi, fuq talba ppreżentata sabiex tiġi nfurzata dik il-miżura, tista’ ssir mill-Finlandja lill-Istat ikkonċernat. Il-liġi 761/1970 hija bbażata fuq ftehim li l-pajjiżi Nordiċi ffirmaw bejniethom, imma mingħajr ma taw lill-istess ftehim dik in-natura vinkolanti sk ond id-dritt pubbliku internazzjonali.
11. Skond l-Artikolu 2 ta’ din il-liġi, il-konsenja lill-awtoritajiet barranin mhijiex legali ħlief jekk it-talba tkun ibbażata fuq deċiżjoni li tkun meħuda fuq il-bażi ta’ ċerti dispożizzjonijiet ta’ l-Istat ikkonċernat, b’mod partikolari dawk relattivi għall-għajnuna lit-tfal minuri, fejn il-persuna kkonċernata, abbażi ta’ dik id-deċiżjoni, tkun trid tiġi mqiegħda f’istituzzjoni jew toqgħod hemmhekk jew tiġi assenjata biex toqgħod f’post partikolari u bil-kundizzjoni li d-deċiżjoni tkun infurzabbli fl-Istat fejn hija tkun ġiet adottata. Barra minn hekk, skond l-Artikolu 3 ta’ din il-liġi, ċittadin Finlandiż ma jistax jiġi kkonsenjat lill-awtoritajiet barranin ħlief jekk huwa jkun domiċiljat fl-Istat fejn tkun ittieħdet id-deċiżjoni, jekk dik id-deċiżjoni jkollha l-għan li tapplikalu miżura ta’ assistenza jew kura u jekk is-soluzzjoni l-iktar xierqa hija li tiġi applikata dik il-miżura fl-Istat in kwistjoni. Skond l-Artikolu 11(1), kull deċiżjoni li tittieħed abbażi tal-liġi tista’ tiġi kkontestata quddiem il-hallinto-oikeus, u appell mill-istess deċiżjoni jista’ jsir quddiem il-Korkein hallinto-oikeus.
12. L-ewwel Artikolu tal-liġi Findlandiża (1153/2004) tal-21 ta’ Diċembru 2004 dwar l-applikazzjoni tar-Regolament Nru 2201/2003 fih dispożizzjonijiet addizzjonali maħsubin sabiex jiġi applikat ir-regolament fil-Finlandja. Skond l-Artikolu 2(1) tiegħu, il-qorti kompetenti fil-Finlandja fis-sens ta’ l-Artikolu 21(3) u ta’ l-Artikolu 29(1) tar-Regolament Nru 2201/2003 huwa l-käräjäoikeus (Qorti tal-Prim’Istanza għal materji ċivili u penali).
2. Dritt Żvediż
13. Il-liġi Żvediża (1990:52) dwar id-dispożizzjonijiet partikolari li jirrigwardaw il-protezzjoni tal-minuri (lag med särskilda bestämmelser om vård av unga) tirregola l-miżuri ta’ protezzjoni tat-tfal bħalma huma t-teħid taħt kura u t-tqegħid barra mill-familja oriġinali kontra x-xewqa tal-ġenituri. Meta l-ġid ta’ minuri jkun fil-perikolu, il-kumitat ta’ azzjoni soċjali tal-muniċipalità jista’ jitlob lil-länsrätt (tribunal amministrattiv) biex jieħu l-miżuri xierqa. F’każ ta’ urġenza, dan il-kumitat jista’ l-ewwel jordna huwa stess sabiex jittieħdu xi miżuri, bil-kundizzjoni li dawn jiġu kkonfermati mil-länsrätt. Miżura ta’ protezzjoni li tiġi adottata skond il-liġi 1990:52 ma tinvolvix it-telf totali tad-dritt għall-kustodja.
III – Il-fatti u d-domandi preliminari
14. Is-Sinjura C, ir-rikorrenti u rikorrenti fl-appell fil-proċedura prinċipali, hija omm żewġt itfal minuri, it-tnejn ta’ nazzjonalità Finlandiża, u wieħed minnhom għandu wkoll nazzjonalità Żvediża. Għall-ewwel hija kienet toqgħod ma’ żewġha u t-tfal tagħha fl-Iżvezja. Wara investigazzjoni mis-servizzi soċjali Żvediżi fil-ħarifa tas-sena 2004, il-kumitat ta’ azzjoni soċjali tal-belt Żvediża fejn kienet toqgħod il-familja, fit-23 ta’ Frar 2005, ordna t-teħid immedjat taħt kura u t-tqegħid barra mill-familja oriġinali taż-żewġt itfal. Fil-25 ta’ Frar 2005, il-kumitat ħa d-deċiżjoni tiegħu tat-teħid immedjat taħt kura quddiem il-länsrätt, li kkonfermaha fit-3 ta’ Marzu 2005. Ir-rikorsi ppreżentati mis-Sinjura C kontra d-deċiżjoni tal-länsrätt baqgħu ma ntlaqgħux. B’mod partikolari, ir-Regeringsrätt ikkonferma fl-aħħar istanza li kienu l-qrati Żvediżi li kellhom ġurisdizzjoni.
15. Iżda r-rikorrenti kienet diġà stabbiliet ir-residenza tagħha fil-Finlandja flimkien mat-tfal tagħha fl-1 ta’ Marzu 2005 u ddikjarat id-dħul f’dan il-pajjiż fit-2 ta’ Marzu 2005. L-awtoritajiet Finalndiżi rreġistraw dan il-bdil fir-residenza fl-10 ta’ Marzu 2005, b’effett retroattiv mill-1 ta’ Marzu 2005.
16. Fit-3 ta’ Marzu 2005, il-pulizija Żvediża talbet l-assistenza amministrattiva tas-servizzi tal-pulizija tal-post il-ġdid fejn kienu qegħdin joqogħdu t-tfal fil-Finlandja sabiex tinfurza d-deċiżjoni. B’deċiżjoni tat-8 ta’ Marzu 2005, is-servizzi tal-pulizija li rċevew it-talba għall-assistenza ordnaw li t-tfal jittieħdu taħt kura u li jiġu kkonsenjati lis-servizzi soċjali Żvediżi.
17. Wara li r-rikors quddiem il-hallinto oikeus kontra l-infurzar tal-miżuri mill-awtoritajiet Finlandiżi ma ntlaqgħax, is-Sinjura C ressqet rikors quddiem il-Korkein hallinto-oikeus sabiex tikseb l-annullament tad-deċiżjoni tal-hallinto oikeus u dik tal-pulizija Finlandiża u sabiex iż-żewġt itfal jiġu meħudin lura fil-Finlandja. B’digriet tat-13 ta’ Ottubru 2006, ibbażat fuq l-Artikolu 234 KE u fuq l-Artikolu 68 KE, il-Korkein hallinto-oikeus ressqet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
1. a) Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2201/2003 tas-27 ta’ Novembru 2003 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-infurzar ta’ sentenzi fi kwistjonijiet matrimonjali u kwistjonijiet ta’ responsabbilità tal-ġenituri, u li jirrevoka r-Regolament (KE) Nru 1347/2000 […] japplika għall-infurzar, fl-aspetti kollha tiegħu, ta’ deċiżjoni bħal dik li ttieħdet fil-kawża preżenti, li tordna t-teħid immedjat taħt kura u t-tqegħid ta’ minuri barra mill-familja oriġinali tiegħu għal ma’ familja tar-rispett, meta dik id-deċiżjoni tieħu l-forma ta’ deċiżjoni unika adottata fil-kuntest tar-regoli tad-dritt pubbliku dwar il-protezzjoni tat-tfulija?
b) Fin-nuqqas ta’ dan, jekk ir-regolament, fid-dawl ta’ l-Artikolu 1(2)(d) tiegħu, japplikax biss għal dik il-parti mid-deċiżjoni dwar it-tqegħid barra mill-familja oriġinali għal ma’ familja tar-rispett?
ċ) F’din l-aħħar ipoteżi, jekk ir-Regolament Nru 2201/2003 japplikax għad-deċiżjoni tat-tqegħid barra mill-familja oriġinali li tinsab fid-deċiżjoni tat-teħid taħt kura, anki meta din l-istess deċiżjoni, li fuqha tiddependi d-deċiżjoni tat-tqegħid barra mill-familja oriġinali, hija suġġetta għal-leġiżlazzjoni fil-qasam tar-rikonoxximent reċiproku u nfurzar ta’ sentenzi u ta’ deċiżjonijiet amministrattivi, li l-Istati Membri kkonċernati armonizzaw fl-ambitu ta’ azzjoni ta’ kooperazzjoni?
2) Fid-dawl tal-fatt li r-regolament ma jsemmix din il-leġiżlazzjoni armonizzata – fuq inizjattiva tal-Kunsill tal-pajjiżi Nordiċi – fil-qasam tar-rikonoxximent u infurzar ta’ deċiżjonijiet tat-tqegħid barra mill-familja oriġinali suġġetti għad-dritt pubbliku u li l-istess regolament ma jieħux in kunsiderazzjoni ħlief il-konvenzjoni relattiva adottata fil-qasam ċivili, huwiex madankollu possibbli, f’każ ta’ risposta affermattiva għall-ewwel domanda a), li tiġi applikata l-leġiżlazzjoni armonizzata in kwistjoni għat-teħid taħt kura tal-minuri, fejn din il-leġiżlazzjoni hija bbażata fuq ir-rikonoxximent u l-infurzar immedjat tad-deċiżjonijiet amministrattivi li jieħdu l-forma ta’ kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet amministrattivi?
3) Fil-każ ta’ risposta affermattiva għal-ewwel domanda a) u ta’ risposta negattiva għat-tieni domanda, u fid-dawl ta’ l-Artikolu 72 u l-Artikolu 64(2) tar-Regolament Nru 2201/2003 kif ukoll il-leġiżlazzjoni armonizzata tal-pajjiżi Nordiċi fil-qasam tad-deċiżjonijiet tat-teħid taħt kura li huma suġġetti għad-dritt pubbliku, jekk l-imsemmi regolament japplikax, ratione temporis, f’kawża fejn l-awtoritajiet Żvediżi ħadu d-deċiżjoni tagħhom kemm dwar it-teħid immedjat taħt kura kif ukoll dwar it-tqegħid ma’ familja tar-rispett fit-23 ta’ Frar 2005, u li ppreżentaw id-deċiżjoni tat-teħid immedjat taħt kura sabiex tiġi kkonfermata mil-länsrätt fil-25 ta’ Frar 2005, li approvaha fit-3 ta’ Marzu 2005?
18. Fil-kawża preżenti, ġew ippreżentati lill-Qorti tal-Ġustizzja osservazzjonijiet bil-miktub mingħand il-Gvern Ġermaniż, il-Gvern Franċiż, il-Gvern Olandiż, il-Gvern Slovakk, il-Gvern Finlandiż u l-Gvern Żvediż kif ukoll mill-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej.
IV – Evalwazzjoni Ġuridika
A – L-ewwel domanda preliminari
19. L-ewwel domanda preliminari tal-qorti tar-rinviju hija dwar jekk ir-Regolament Nru 2201/2003 tapplikax għall-infurzar ta’ l-aspetti kollha (parti a) tad-domanda) ta’ deċiżjoni li tordna t-teħid taħt kura tal-minuri u t-tqegħid barra mill-familja tiegħu jew jekk tapplikax biss għall-parti li tirrigwarda l-imsemmi tqegħid (parti b)). Il-parti ċ) tad-domanda hija intiża sabiex jiġu stabbiliti l-konsegwenzi li dan ikollu fuq l-applikazzjoni tar-regolament għad-deċiżjoni tat-tqegħid jekk dan ir-regolament ikun applikabbli biss għall-imsemmi tqegħid barra mill-familja oriġinali, u ma japplikax għat-teħid taħt kura, li miegħu huwa konness mill-qrib.
20. Il-Gvern Żvediż biss isostni li r-regolament huwa totalment inapplikabbli, peress li l-miżuri kkontestati huma tad-dritt pubbliku u ma jaqgħux taħt il-kunċett tal-materji ċivili. Il-partijiet intervenjenti l-oħra, inkluż il-Gvern Finlandiż, isostnu li r-regolament japplika u jenfasizzaw li l-kunċett ta’ materji ċivili huwa kunċett awtonomu tad-dritt komunitarju, li jeskludi li l-fatt li ċerti sitwazzjonijiet fi Stat Membru jiġu kklassifikati bħala li huma tad-dritt pubbliku jista’ jkun ta’ ostaklu għall-applikazzjoni tar-regolament.
21. Skond l-Artikolu 1(1)(b), ir-Regolament Nru 2201/2003 japplika tkun xi tkun in-natura tal-qorti, fi materji ċivili dwar l-attribuzzjoni, l-ezerċizzju, id-delegazzjoni, ir-restrizzjoni jew it-terminazzjoni tar-responsabbilità tal-ġenituri. Għaldaqstant jeħtieġ li jiġi stabbilit minn naħa jekk it-teħid taħt kura u t-tqegħid barra mill-familja oriġinali tal-minuri minn awtoritajiet statali humiex miżuri li jirregolaw ir-responsabbiltà tal-ġenituri. Min-naħa l-oħra, jeħtieġ li jiġi ppreċiżat jekk din tinvolvix kwistjoni ta’ materja ċivili.
1. Miżuri li jirrigwardaw ir-responsabbiltà tal-ġenituri
22. Il-kunċett tar-responsabbiltà tal-ġenituri huwa ċentrali biex jiġi stabbilit il-kamp ta’ applikazzjoni materjali tar-Regolament Nru 2201/2003. L-Artikolu 2(7) jiddefinixxi din ir-responsabbiltà tal-ġenituri bħala d-drittijiet u r-responsabbilitajiet kollha flimkien li jirrigwardaw il-persuna jew il-proprjetà tal-minuri li huma moghtija lil persuna fiżika jew persuna legali b’deċiżjoni, bl-operazzjoni tal-liġi jew b’xi fteħim li għandu effetti legali. Dawn il-kliem jinkludu d-drittijiet ta’ kustodja u d-drittijiet ta’ aċċess. Skond l-Artikolu 2(9), id-drittijiet ta’ kustodja għandhom jinkludu drittijiet u responsabbilitajiet dwar il-kura tal-persuna tal-minuri, u partikolarment id-drittijiet li jiddeterminaw il-post ta’ residenza tal-minuri.
23. Id-definizzjoni astratta tad-deċiżjonijiet li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 2201/2003, kif tirriżulta mill-Artikolu 1(1)(b), tinsab ikkompletata fil-paragrafi 2 u 3 b’żewġ listi simili għal katalgi. Il-paragrafu 2 jelenka l-materji u l-miżuri li għalihom japplika r-regolament. Dan l-elenku mhuwiex eżawrjenti, kif jindika t-terminu “partikolarment” li jinsab fil-bidu tad-dispożizzjoni(5) . Il-paragrafu 3, min-naħa l-oħra, fih lista eżawrjenti ta’ materji li huma esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-regolament.
24. Skond l-Artikolu 1(2)(d), it-tqegħid tal-minuri ma’ familja tar-rispett jew f’kustodja stituzjonali jifforma parti mill-materji ċivili li jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tar-regolament.
25. Min-naħa l-oħra t-teħid taħt kura ta’ minuri mhijiex imsemmija espressament fl-Artikolu 1(2). Madankollu, ħlief għall-Iżvezja, l-Istati Membri li intervjenew fil-proċedura jsostnu li dan it-teħid taħt kura hija deċiżjoni li tirrigwarda r-responsabbiltà tal-ġenituri, li għandha tiġi rikonoxxuta u nfurzata skond id-dispożizzjonijiet tar-regolament. Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni jidher li tqis it-teħid taħt kura bħala sempliċi miżura ta’ nfurzar li jservi biex jiġi implementat t-tqegħid barra mill-familja oriġinali tal-minuri. Issa, skond l-Artikolu 47(1) il-proċedura ta’ nfurzar hija stabbilita esklużivament mid-dritt ta’ l-Istat Membru ta’ l-eżekuzzjoni.
26. Fl-aħħar mill-aħħar, il-klassifikazzjoni tat-teħid taħt kura hija għall-qorti tar-rinviju li, b’kuntrast mal-Kummissjoni, jitlaq mill-preżunzjoni li, għalkemm joħorġu mill-istess att, it-teħid taħt kura u t-tqegħid barra mill-familja oriġinali huma żewġ deċiżjonijiet distinti, li jkunu jistgħu jiġu rikonoxxuti u nfurzati waħda indipendentement mill-oħra.
27. Jekk jiġi aċċettat li t-teħid taħt kura għandu jiġi kklassifikat bħala deċiżjoni li trid tiġi nfurzata, ir-rikonoxximent u l-infurzar tagħha jridu jsiru skond ir-Regolament Nru 2201/2003, ħlief jekk ma tkunx ġiet klassifikata bħala materja ċivili. Kif ġustament josserva l-Gvern Ġermaniż, din il-miżura statali ċċaħħad lill-ġenituri mill-possibbiltà li jeżerċitaw id-dritt ta’ kustodja tagħhom fis-sens ta’ l-Artikolu 2(9). Huma ma jibqgħux ikunu jistgħu jeżerċitaw b’mod esklużiv id-drittijiet u l-obbligi li jirrigwardaw il-kura tal-persuna tal-minuri, u b’mod partikolari d-dritt li jiddeċiedu dwar il-post tar-residenza ta’ l-istess. It-teħid taħt kura għandu jitqies għalhekk bħala miżura li tirrigwarda d-drittijiet ta’ kustodja, u għaldaqstant li tirrigwarda r-responsabbiltà tal-ġenituri.
28. Kif wara kollox il-Gvern Ġermaniż u Franċiż isostnu ġustament, it-teħid taħt kura u t-tqegħid barra mill-familja oriġinali tal-minuri huma atti marbutin mill-qrib flimkien, tant li ċerti sistemi ġuridiċi ma jqisuhomx bħala żewġ deċiżjonijiet distinti. It-teħid taħt kura ma jistax jiġi adottat b’mod iżolat ħlief bħal meta jittieħed bħala miżura provviżorja. Normalment, din tkun miżura aċċessorja għat-tqegħid ma’ familja tar-rispett jew f’kustodja stituzzjonali. It-tqegħid tal-minuri kontra r-rieda tal-ġenituri mhuwiex possibbli li jsir, minnu nnifsu, ħlief wara li jkun hemm it-teħid taħt kura mill-awtorità kompetenti. B’hekk, jekk fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-regolament jiġi inkluż biss it-tqegħid, u mhux ukoll it-teħid taħt kura, dan ma jagħmilx ħlief iqajjem diffikultajiet prattiċi kbar.
29. Skond il-Gvern Żvediż, madankollu, il-miżuri ta’ protezzjoni statali mhumiex miżuri li jirrigwardaw ir-responsabbiltà tal-ġenituri, peress li dawn jittieħdu fl-interess pubbliku u ma jinvolvux it-trasferiment tad-drittijiet ta’ kustodja lill-awtoritajiet.
30. Mill-Artikolu 1(1)(b) tar-Regolament Nru 2201/2003 jirriżulta li l-istess regolament jistrieħ fuq tifsira estensiva tal-kunċett ta’ deċiżjoni dwar ir-responsabbiltà tal-ġenituri. Din it-tifsira tapplika mhux biss għad-delegazzjoni u terminazzjoni tar-responsabbiltà tal-ġenituri, imma wkoll għall-eżerċitar ta’ l-istess responsabbiltà. Anki jekk abbażi tad-dritt Żvediż, il-ġenituri ma jitilfux id-drittijet ta’ kustodja tagħhom f’każ ta’ teħid taħt kura u t-tqegħid barra mill-familja oriġinali tal-minuri, madankollu, huma ma jkunux jistgħu iktar jeżerċitaw ċerti aspetti essenzjali minn dan id-dritt.
31. Is-sentenza tal-Qorti Internazzjonali tal-Ġustizzja, iktar ’il quddiem imsejħa l-QIĠ, fil-kawża L-Olanda vs L-Iżvezja (Boll)(6), li għaliha tirreferi l-Iżvezja, ma tbiddilx din il-konklużjoni. Din is-sentenza tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ l-Aja ta’ l-1902 li tirregola l-protezzjoni tal-minuri. F’dik il-kawża, il-QIĠ kkonstatat li Stat Membru li l-Konvenzjoni ma tagħtih ebda ġurisdizzjoni biex jirregola l-protezzjoni ta’ l-istess minuri jista’ jadotta miżuri ta’ protezzjoni tal-minuri. Il-mod li bih il-Konvenzjoni ta’ l-Aja ta’ l-1902 tinterpreta l-protezzjoni ma jippermettix li wieħed jasal għal konklużjoni li l-miżuri ta’ protezzjoni statali ma jista jkollhom ebda impatt fuq ir-responsabbiltà tal-ġenituri fis-sens tar-Regolament Nru 2201/2003, fejn il-portata ta’ l-istess kunċett hija ħafna iktar estiża.
32. Għaldaqstant it-teħid taħt kura u t-tqegħid barra mill-familja oriġinali tal-minuri huma deċiżjonijiet li jirrigwardaw ir-responsabbiltà tal-ġenituri.
2. Kwistjonijiet ċivili
33. Jeħtieġ madankollu li jiġi stabbilit jekk dawn il-miżuri ta’ protezzjoni humiex materji ċivili wkoll fis-sens tar-Regolament Nru 2201/2003. Il-partijiet kollha li intervjenew fil-proċedura jaqblu fuq il-fatt li dan huwa kunċett awtonomu tad-dritt Komunitarju u huma jirreferu kollha kemm huma għall-ġurisprudenza stabbilita fuq il-kunċett tal-“materja ċivili u kummerċjali” fis-sens tal-Konvenzjoni ta’ Brussell(7) .
34. Skond il-Gvern Żvediż, anki jekk wieħed jaċċetta li dan huwa kunċett awtonomu tad-dritt komunitarju, il-miżuri ta’ protezzjoni statali bħalma huma t-teħid taħt kura u t-tqegħid barra mill-familja oriġinali mhumiex materji ċivili, u dan peress li dawn jiġu ordnati mill-awtoritajiet kompetenti fl-eżerċizzju tal-poter pubbliku.
a) Ġurisprudenza fuq il-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali” fis-sens tal-Konvenzjoni ta’ Brussell
35. Il-ġurisprudenza fuq il-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali” fis-sens tal-Konvenzjoni ta’ Brussell ingħatat il-bidu bis-sentenza LTU vs Eurocontrol(8) . Fis-sentenza reċenti tagħha Lechouritou(9), il-Qorti tal-Ġustizzja rreferiet għal din il-ġurisprudenza bil-mod kif ġej:
“F’dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li, sabiex tassigura, safejn huwa possibbli, l-ugwaljanza u l-uniformità tad-drittijiet u ta’ l-obbligi li jirriżultaw mill-Konvenzjoni kemm għall-Istati kontraenti kif ukoll għall-persuni kkonċernati, jaqbel li l-kliem ta’ din id-dispożizzjoni ma jiġux interpretati bħala sempliċi rinviju għad-dritt intern ta’ wieħed jew ieħor mill-Istati kkonċernati. Jirriżulta wkoll, minn ġurisprudenza kostanti tal-Qorti tal-Ġustizzja, li l-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali” għandu jitqies li huwa kunċett awtonomu li għandu jiġi interpretat b’riferiment, minn naħa, għall-għanijiet u għas-sistema tal-Konvenzjoni ta’ Brussell u, min-naħa l-oħra, għall-prinċipji ġenerali li jirriżultaw mis-sistemi kollha ta’ dritt nazzjonali[…](10)
Skond il-Qorti tal-Ġustizzja, din l-interpretazzjoni twassal li teskludi ċerti azzjonijiet jew deċiżjonijiet legali mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Brussell minħabba f’elementi li jikkaratterizzaw in-natura tar-relazzjonijiet ġuridiċi bejn il-partijiet fil-kawża jew l-għan ta’ din(11) .
Għaldaqstant il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li, jekk ċerti kawżi bejn awtorità pubblika u persuna rregolata mid-dritt privat jistgħu jidħlu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Brussell, ikun mod ieħor meta l-awtorità pubblika taġixxi fl-eżerċizzju ta’ l-awtorità ta’ l-Istat[…] (12) ”.
36. Il-ħtieġa li ssir applikazzjoni uniformi tapplika għar-Regolament Nru 2201/2003 daqs kemm tapplika għall-Konvenzjoni ta’ Brussell. Fil-kawża preżenti, din l-uniformità ma tistax tiġi ggarantita ħlief b’interpretazzjoni awtonoma tal-kunċett tal-materja ċivili, li ma tfissirx li l-kunċett irid jiġi interpretat bl-istess mod fiż-żewġ atti leġiżlattivi.
37. Fuq dan il-preżuppost jibbaża ruħu l-Gvern Żvediż meta intenzjonat jittrasponi fil-kunċett tal-materja ċivili fis-sens tar-Regolament Nru 2201/2003 id-distinzjoni li l-ġurisprudenza fuq il-Konvenzjoni ta’ Brussell għamlet bejn dan il-kunċett u l-kwistjonijiet tad-dritt pubbliku. Minn dan jirriżulta li hawnhekk m’għandniex kwistjoni ta’ materja ċivili, peress li l-kumitat ta’ azzjoni soċjali aġixxa fl-eżerċizzju tal-prerogattivi ta’ l-awtorità pubblika meta huwa ordna t-teħid taħt kura u t-tqegħid barra mill-familja oriġinali tal-minuri u meta kiseb il-konferma tat-teħid taħt kura min-naħa tal-länsrätt.
38. Madankollu din il-perspettiva ma tistax tintlaqa’. Fis-sentenzi tagħha dwar il-Konvenzjoni ta’ Brussell, il-Qorti tal-Ġustizzja fil-fatt dejjem enfasizzat li l-interpretazzjoni awtonoma tal-kunċett tal-materji ċivili u kummerċjali għandha tieħu in kunsiderazzjoni l-għanijiet u s-sistema tal-Konvenzjoni ta’ Brussell kif ukoll il-prinċipji ġenerali li jirriżultaw mis-sistemi kollha tad-dritt nazzjonali(13) . L-għanijiet u s-sistema ta’ din il-Konvenzjoni, kif ukoll – jiena nżid – l-oriġini tagħha ma jaqblux neċessarjament ma’ dawk tar-Regolament Nru 2201/2003. Min-naħa l-oħra, l-ordnijiet ġuridiċi nazzjonali jistgħu jissuġġettaw ir-responsabbiltà tal-ġenituri għall-prinċipji ġenerali tad-dritt li huma differenti minn dawk li japplikaw għall-kwistjonijiet li jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Brussell. Il-kunċett tal-materji ċivili tar-Regolament Nru 2201/2003 għandu għalhekk jiġi interpretat b’mod awtonomu, fil-kuntest ta’ dan l-istess regolament.
b) Il-kunċett tal-materji ċivili fil-kuntest tar-Regolament Nru 2201/2003
39. Ir-Regolament Nru 2201/2003 ma jiddefinixxix espressament il-kunċett tal-materji ċivili. Madankollu mill-ifformular ta’ l-Artikolu 1(1) wieħed jista’ jgħid li l-klassifikazzjoni ta’ kwistjoni bħala materja ċivili ma tiddependix fuq il-qorti li tkun kompetenti biex tiddeċiedi l-kwistjoni. Fil-fatt dak li huwa determinanti huwa s-suġġett materjali tal-kwistjoni(14) .
40. Barra minn hekk, skond l-Artikolu 1(1)(b) tar-Regolament Nru 2201/2003, dan japplika partikolarment għar-restrizzjoni jew it-terminazzjoni tar-responsabbilità tal-ġenituri li ġeneralment tiġi ordnata mill-awtoritajiet fil-kuntest ta’ l-eżerċizzju tal-protezzjoni statali. Barra minn hekk, fil-lista li tinsab fl-Artikolu 1(2) huma meqjusin bħala materji ċivili fis-sens tar-regolament numru ta’ miżuri u ta’ oqsma konkreti li normalment jikkostitwixxu miżuri statali ta’ protezzjoni. B’hekk l-Artikolu 1(2)(d) jirreferi għat-tqegħid tal-minuri ma’ familja tar-rispett few f’kustodja stituzzjonali, li ġeneralment iseħħ fuq istigazzjoni ta’ l-Istat meta l-ġid tal-minuri jkun mhedded kieku dan jitħalla fil-familja tiegħu. Il-punt e) isemmi wkoll il-miżuri ta’ protezzjoni tal-minuri marbutin ma’ l-amministrazzjoni, mal-konservazzjoni jew mad-dispożizzjoni ta’ l-assi tiegħu.
41. Jekk dawn il-miżuri ma jiġux meqjusin bħala materji ċivili f’kawżi bejn individwi (il-ġenituri) minn naħa u l-amministrazzjoni li teżerċita l-prerogattivi ta’ l-awtorità pubblika min-naħa l-oħra, ir-referenza għalihom li hemm fil-lista titlef ħafna mis-sens tagħha. Għaldaqstant id-distinzjoni magħmula fil-kuntest tal-Konvenzjoni ta’ Brussell fejn l-Istat jaġixxi abbażi tal-kompetenzi fiskali tiegħu jew tal-prerogattivi ta’ l-awtorità pubblika tiegħu ma tistax tiġi applikata għar-Regolament Nru 2201/2003.
42. L-inklużjoni tal-miżuri ta’ protezzjoni statali fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 2201/2003 tista’ tkun ibbażata wkoll fuq l-għanijiet ta’ l-istess regolament, kif jirriżultaw b’mod partikolari fil-ħames premessa, fejn ir-regolament ikopri d-deċiżjonijiet kollha fil-qasam tar-responsabbiltà tal-ġenituri, inklużi l-miżuri ta’ protezzjoni għall-minuri, sabiex jiggarantixxi l-ugwaljanza tat-tfal kollha. Għaldaqstant, il-kunċett tal-materji ċivili għandu jiġi interpretat b’mod estensiv, sabiex tiġi evitata l-problema tad-delimitazzjoni. Din tippermetti qabel xejn li tiġi stabbilita b’mod ċar il-kompetenza ġurisdizzjonali abbażi tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 2201/2003.
43. F’dan ir-rigward, fil-kuntest tar-Regolament Nru 2201/2003, jeħtieġ li wieħed jieħu in kunsiderazzjoni r-rabta stretta bejn il-kunċett tal-materji ċivili u dak tar-responsabbiltà tal-ġenituri, li hija ċentrali fir-regolament. Ir-regoli relattivi għar-relazzjonijiet ġuridiċi bejn il-ġenituri u t-tfal huma fil-parti l-kbira tagħhom ordnijiet ġuridiċi fil-qalba tad-dritt ċivili. Billi kull deċiżjoni fuq ir-responsabbiltà tal-ġenituri(15) għandha impatt fuq din is-sitwazzjoni tad-dritt ċivili, l-istess deċiżjonijiet għandhom jiffurmaw parti mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-regolament, ħlief għall-applikazzjoni ta’ waħda mill-eċċezzjonijiet previsti fl-Artikolu 1(3)(16) .
44. F’dan ir-rigward mhuwiex importanti li r-responsabbiltà tal-ġenituri tiġi affettwata minn miżura ta’ protezzjoni statali jew minn deċiżjoni meħuda fuq inizjattiva tat-titulari tad-drittijiet ta’ kustodja jew ta’ wieħed mit-titulari. Bħalma l-kunċett tal-materji ċivili għandu jiġi interpretat b’mod awtonomu, dan jista’ jinkludi wkoll il-miżuri li, mill-perspettiva tad-dritt ta’ Stat Membru, jaqa’ taħt id-dritt pubbliku(17) .
45. Bħalma l-Ġvern Franċiż ġustament enfasizza, il-premessa numru għaxra tar-regolament tikkonferma li l-użu tal-kunċett tal-materji ċivili ma kienx maħsub li jeskludi l-miżuri ta’ protezzjoni statali dwar id-drittijiet ta’ kustodja. Fir-realtà, l-użu ta’ dan il-kunċett jieħu in kunsiderazzjoni l-fatt li r-regolament ma japplikax għal ċerti materji tad-dritt pubbliku u tad-dritt penali li m’għandhomx bħala suġġett ir-responsabbiltà tal-ġenituri, bħalma huma s-sigurtà soċjali, il-miżuri fil-qasam ta’ l-edukazzjoni u tas-saħħa, id-deċiżjonijiet dwar id-dritt ta’ l-ażil u dwar l-immigrazzjoni kif ukoll il-miżuri meħuda bħala riżultat ta’ reati kriminali magħmula mill-minuri(18) .
46. L-oriġini tat-test jikkonferma din l-interpretazzjoni tal-kunċett tal-materji ċivili. Ir-Regolament Nru 1347/2000(19), li ppreċeda r-Regolament Nru 2201/2003, kien japplika biss għall-proċeduri ċivili li għandhom x’jaqsmu mar-responsabbiltà tal-ġenituri għat-tfal taż-żewġ konjuġi fl-okkazzjoni tal-proċeduri matrimonjali (Artikolu 1(1)(d) tar-Regolament Nru 1347/2000). Il-kundizzjoni li jkun hemm rabta bejn id-deċiżjoni fuq ir-responsabbiltà tal-ġenituri u l-proċeduri matrimonjali kienet teskludi l-miżuri ta’ protezzjoni statali mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1347/2000.
47. Minkejja l-ambizzjoni tal-Kummissjoni li tinkludi d-deċiżjonijiet kollha li għandhom x’jaqsmu mar-responsabbiltà tal-ġenituri fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-test il-ġdid, il-proposta ta’ l-istess Kummissjoni li finalment wasslet għar-Regolament Nru 2201/2003(20) inizjalment kienet ispirata mill-ifformular preċedenti(21) . Għaldaqstant il-proposta ma kinitx tinkludi biċ-ċar jekk il-miżuri ta’ protezzjoni statali kienux jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-regolament. Fl-espożizzjoni tal-motivi tagħha, il-Kummissjoni ppreċiżat madankollu li fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-regolament(22) ma jaqgħux ċerti miżuri marbutin mar-repressjoni tar-reati biss. Minn dan wieħed seta’ jiddeduċi, a contrario sensu,
li l-miżuri l-oħra ta’ protezzjoni statali kienu inklużi f’dan il-kamp ta’ applikazzjoni(23) . Id-dibattiti fi ħdan il-Kunsill wasslu biex tneħħa dan in-nuqqas ta’ kjarezza meta ġiet miżjuda l-premessa numru għaxra, ġie emendat l-Artikolu 1(1) u ġew integrati l-lista pożittiva u l-lista negattiva li jinsabu rispettivament fil-paragrafi 2 u 3 ta’ l-Artikolu 1.
48. Aspett ieħor li joħroġ mill-oriġini tar-regolament huwa rrappreżentat fir-rabta stretta bejn ir-Regolament Nru 2201/2003 u l-Konvenzjoni ta’ l-Aja tad-19 ta’ Ottubru ta’ l-1996 dwar il-Ġurisdizzjoni, il-Liġi Applikabbli, ir-Rikonoxximent, l-Infurzar u l-Koperazzjoni fir-Rigward tar-Responsabbilità tal-Ġenituri u l-Miżuri għall-Protezzjoni tal-Minuri (iktar ’l isfel imsejħa, l-Konvenzjoni ta’ l-1996)(24) .
49. Fid-definizzjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni tagħha, il-verżjoni attwali tar-regolament tippreżenta xebh evidenti mal-Konvezjoni ta’ l-1996. Fil-fatt il-kamp ta’ applikazzjoni taż-żewġ testi huwa bbażat fuq tifsira estensiva tar-responsabbiltà tal-ġenituri. Barra minn hekk, matul id-diskussjonijiet fi ħdan il-Kunsill, il-metodu applikat sabiex jiġi definit il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 2201/2003 huwa evidentement simili għal dak tal-Konvenzjoni ta’ l-1996, billi fil-paragrafi 2 u 3 ta’ l-ewwel Artikolu tar-regolament ġiet imdaħħla lista pożittiva u lista negattiva li jixbhu ħafna lil dawk il-listi li jinsabu fl-Artikolu 3 u fl-Artikolu 4 tal-Konvenzjoni ta’ l-1996(25) . Barra minn hekk il-Konvenzjoni msemmija tinkludi fil-kamp ta’ applikazzjoni tagħha l-miżuri statali bħalma huma t-tqegħid ma’ familja tar-rispett (Artikolu 3(e), tal-Konvenzjoni ta’ l-1996), li Paul Lagarde, fir-rapport spjegattiv tiegħu(26) qal li dan huwa l-prototip klassiku tal-miżuri ta’ protezzjoni. Il-miżuri adottati wara ksur penali huma esklużi wkoll mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Konvenzjoni (Artikolu 4(i) tal-Konvenzjoni).
50. Ċertament huwa minnu li r-Regolament Nru 2201/2003, fir-relazzjonijiet bejn l-Istati Membri, għandu jieħu preċedenza fuq il-konvenzjonijiet internazzjonali li jkollhom l-istess kamp ta’ applikazzjoni (Artikolu 60 u 61 tar-regolament). Madankollu, l-istrumenti internazzjonali jibqgħu applikabbli fir-relazzjonijiet bejn l-Istati Membri u l-pajjiżi terzi. Din hija r-raġuni għaliex id-dispożizzjonijiet tar-regolament u dawk tal-Konvenzjoni għandhom, kemm jista’ jkun possibbli, jiġu interpretati bl-istess mod, sabiex jiġi evitat li jkun hemm riżultati differenti jekk wieħed ikollu x’jaqsam mar-relazzjonijiet ma’ Stat Membru jew ma pajjiż terz(27) .
c) Il-kompatibbiltà ta’ l-Artikolu 61 KE, bħala l-bażi ġuridika tar-Regolament Nru 2201/2003, ma’ l-inklużjoni tal-miżuri ta’ protezzjoni statali fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-regolament
51. Fl-aħħar nett jeħtieġ jitqies li l-bażi ġuridika tar-Regolament Nru 2201/2003 ma tostakolax l-inklużjoni tal-miżuri ta’ protezzjoni statali, li f’ċerti Stati Membri jaqgħu taħt id-dritt pubbliku, fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ l-istess regolament.
52. Ċertament, l-Artikolu 61(ċ) KE jippermetti biss l-adozzjoni ta’ miżuri fil-qasam tal-kooperazzjoni ġudizzjarja fil-qasam ċivili, kif kontemplati fl-Artikolu 65 KE. Skond it-tielet subparagrafu ta’ l-Artikolu 65(a) KE il-miżuri adottati f’dan il-qasam jirrigwardaw b’mod partikolari t-titjib u s-simplifikazzjoni tar-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi ċivili u kummerċjali, inklużi deċiżjonijiet f’każijiet extaġudizzjarji. Madankollu, l-istess bħar-Regolament Nru 2201/2003, il-kunċett tal-materji ċivili użat fid-dispożizzjonijiet iċċitati iktar ’il fuq tat-Trattat KE huwa kunċett awtonomu tad-dritt Komunitarju. Il-materji ċivili fis-sens ta’ l-Artikolu 61 KE u ta’ l-Artikolu 65 KE jistgħu jinkludu għalhekk il-miżuri statali li jirrigwardaw is-sitwazzjonijiet tad-dritt ċivili, bħal per eżempju l-eżerċizzju tar-responsabbiltà tal-ġenituri, anki jekk, f’ċerti Stati Membri miżuri simili huma meqjusin bħala li jaqgħu taħt id-dritt pubbliku.
3. Konklużjoni intermedja
53. Il-kunsiderazzjonijiet fuq imsemmija dwar il-parti a) u b) ta’ l-ewwel domanda juru li deċiżjoni fuq it-teħid immedjat taħt kura u t-tqegħid ta’ minuri ma’ familja tar-rispett barra mill-familja oriġinali tiegħu taqa’ taħt il-kunċett tal-materji ċivili dwar l-eżerċizzju tar-responsabbiltà tal-ġenituri u tidħol fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 2201/2003. Dan japplika wkoll meta d-deċiżjoni korrispondenti tkun suġġetta għad-dritt pubbliku, skond id-dritt intern ta’ l-Istat ta’ l-oriġini jew l-Istat li jirċievi t-talba. Għaldaqstant, mhemmx lok għalfejn tingħata tweġiba għall-parti ċ) ta’ l-ewwel domanda, peress li din ma tqumx ħlief fil-każ kieku r-regolament japplika għat-tqegħid tal-minuri fi familja tar-rispett biss imma mhux għat-teħid taħt kura.
B – It-tieni domanda preliminari
54. It-tieni domanda hija dwar jekk ir-regoli armonizzati ta’ l-Istati Nordiċi, li jippermettu r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni immedjata tad-deċiżjonijiet amministrattivi permezz tal-kooperazzjoni bejn il-korpi amministrattivi tagħhom jistgħux jibqgħu jiġu applikati għat-teħid taħt kura ta’ minuri meta l-miżuri korrispondenti jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 2201/2003.
55. F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tirreferi għall-Artikolu 59(2) tar-Regolament Nru 2201/2003. Skond din id-dispożizzjoni, il-Finlandja u l-Iżvezja għandu jkollhom l-għażla li jiddikjaraw li l-Konvenzjoni tas-6 ta’ Frar 1931 bejn id-Danimarka, il-Finlandja, l-Iżlanda, in-Norveġja u l-Iżvezja li tinkludi d-dispożizzjonijiet tal-liġi internazzjonali privata dwar iz-żwieg, l-adozzjoni u t-tutela, flimkien mal-Protokoll Finali tiegħu, għandhom japplikaw, fl-intier jew f’parti biss, fir-relazzjonijiet reċiproki, minflok ir-regoli ta’ dan ir-regolament. Il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk din id-dispożizzjoni tistax tiġi applikata b’analoġija għall-kooperazzjoni bejn l-Istati Nordiċi fl-okkażjoni tal-konsenja ta’ persuna għall-iskop ta’ nfruzar ta’ miżuri ta’ assistenza u kura.
56. Madankollu, bħalma l-partijiet intervenjenti fuq din il-kwistjoni enfasizzaw b’mod unanimu, dan imur kontra s-supremazija tad-dritt komunitarju(28), li timponi fuq il-korpi amminstrattivi u t-tribunali ta’ l-Istati Membru li ma japplikaw ebda dispożizzjoni interna li tmur kontra d-dritt Komunitarju(29) .
57. Konklużjoni diversa minn din hija possibbli biss meta l-att tad-dritt Komunitarju jawtorizza espressament lill-Istati Membri biex japplikaw xi derogi. Madankollu l-Artikolu 59 tar-Regolament Nru 2201/2003 ma jipprovdix għal din il-possibbiltà f’dak l i jikkonċerna d-dispożizzjonijiet Finlandiżi u Żvediżi relattivi għall-konsenja ta’ persuni għall-iskop ta’ nfurzar ta’ miżuri ta’ assistenza u kura fil-kuntest tal-kooperazzjoni bejn pajjiżi Nordiċi(30) .
58. L-applikazzjoni b’analoġija ta’ l-Artikolu 59(2)(a) tar-Regolament Nru 2201/2003 għandha mill-ewwel tiġi eskluża u dan peress bħala regola derogatorja, din għandha tiġi interpretata b’mod strett. Mill-bqija, skond l-Artikolu 59(2)(a) l-Istati kkonċernati għandhom ikunu għamlu dikjarazzjoni li ser japplikaw dispożizzjonijiet li jidderogaw mir-regolament u li għandha tiġi annessa mar-regolament u ppubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea.
59. Fir-rigward tad-Dikjarazzjoni Nru 28 fuq il-kooperazzjoni Nordika, magħmula fl-okkażjoni ta’ l-adeżjoni ta’ l-Awstrija, tal-Finlandja u ta’ l-Iżvezja, din lanqas ma tippermetti li jiġu applikati dispożizzjonijiet differenti għar-Regolament Nru 2201/2003. Fil-fatt, f’din id-dikjarazzjoni, il-partijiet jikkonstataw espressament li, bħala membri ta’ l-Unjoni Ewropea, l-Iżvezja u l-Finlandja għandhom ifittxu l-kooperazzjoni Nordika li teżisti bejniethom kif ukoll dik ma’ pajjiżi u territorji oħra in konformità mad-dritt Komunitarju.
60. Meta r-Regolament Nru 2201/2003 japplika ratione temporis
u ratione materiae, il-Finlandja u l-Iżvezja huma obbligati li jimplementaw id-dispożizzjonijiet tiegħu fuq ir-rikonoxximent u l-infurzar ta’ deċiżjonijiet li jikkonċernaw ir-responsabbiltà tal-ġenituri u li ma japplikawx ir-regoli li jidderogaw mill-istess regolament.
61. Dan ir-riżultat jista’ ma jidhirx wisq mixtieq jekk wieħed jikkunsidra li l-Finlandja u l-Iżvezja huma manifestament marbutin f’kooperazzjoni amministrattiva li taħdem tajjeb u li hija fl-interess tal-minuri. Madankollu, kif ġustament isostni l-Gvern Olandiż, bl-adozzjoni tar-Regolament Nru 2201/2003, l-Istati Membri ftehmu fuq ċerti regoli ta’ proċedura uniformi, bħalma hija l-ħtieġa li jżommu exequatur, li jservu għall-protezzjoni tal-partijiet.
C – It-tielet domanda preliminari
62. It-tielet domanda preliminari tirrigwarda l-kamp ta’ applikazzjoni ratione temporis
tar-Regolament Nru 2201/2003. Skond id-dispożizzjoni tranżitorja ta’ l-Artikolu 64(2), dan ir-Regolament japplika għar-rikonoxximent u l-infurzar ta’ deċiżjoni meta jkunu jeżistu dawn it-tliet kundizzjonijiet:
– id-deċiżjoni ngħatat wara d-data ta’ l-applikazzjoni tar-Regolament Nru 2201/2003;
– il-proċedimenti li wasslu għall-adozzjoni tad-deċiżjoni jkunu ġew istitwiti qabel id-data ta’ l-applikazzjoni tar-Regolament Nru 2201/2003, iżda wara d-data tad-dħul fis-seħħ tar-Regolament (KE) Nru. 1347/2000;
– il-qorti li tat id-deiċżjoni kienet kompetenti skond id-dispożizzjonijiet konformi mar-regoli ta’ kompetenza tar-Regolament Nru 2201/2003, tar-Regolament Nru 1347/2000 jew ta’ konvenzjoni bejn l-Istat Membru ta’ l-oriġini u l-Istat Membru ndirizzat li kienet fis-seħħ meta l-proċedimenti ġew istitwiti.
63. Skond l-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 72, ir-Regolament Nru 2201/2003 daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Awissu 2004, iżda – ħlief għal ċerti dispożizzjonijiet li mhumiex rilevanti għall-kawża preżenti – ma ġiex applikat ħlief mill-1 ta’ Marzu 2005 (it-tieni subparagrafu ta’ l-Artikolu 72). Għaldaqstant, l-applikazzjoni tar-regolament beda fl-1 ta’ Marzu 2005. Ir-Regolament Nru 1347/2000 daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Marzu 2001.
64. Għaldaqstant l-ewwel kundizzjoni hija li d-deċiżjoni tkun ngħatat wara l-1 ta’ Marzu 2005. Il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li d-deċiżjoni li trid tiġi nfurzata hija dik li biha l-länsrätt ikkonfermat id-deċiżjoni tal-kumitat soċjali tat-23 ta’ Frar 2005. Din id-deċiżjoni hija tat-3 ta’ Marzu 2005, jiġifieri data li tiġi wara d-data li minnha beda japplika r-Regolament Nru 2201/2003.
65. Ċertament, fil-prinċipju huwa possibbli li wieħed jieħu d-deċiżjoni tal-kumitat soċjali tat-23 ta’ Frar 2005 bħala deċiżjoni rilevanti. Skond l-Artikolu 2(4) tar-regolament, il-kunċett ta’ deċiżjoni jinkludi b’mod partikolari kull deċiżjoni dwar ir-responsabbilità tal-ġenituri, hu x’inhu t-terminu li tista’ tiġi msejjħa bih. Barra minn hekk, mill-Artikolu 2(1) jirriżulta li l-kunċett ta’ qorti tkopri l-awtoritajiet kollha bil-ġurisdizzjoni fi kwistjonijiet li jaqgħu taħt u li huma inklużi fil-kompetenza ta’ dan ir-regolament skond l-Artikolu 1. Fil-prinċipju għalhekk, anki d-deċiżjonijiet amministrattivi jistgħu jiġu rikonoxxuti u nfurzati fi Stat Membru ieħor abbażi tar-regolament.
66. Madankollu, id-deċiżjoni in kwistjoni għandha tkun eżekuttiva fl-Istat ta’ l-oriġini sabiex tkun tista’ tiġi nfurzata, fil-forma ta’ kooperazzjoni ġudizzjarja, minn qorti ta’ Stat Membru ieħor (Artikolu 28(1) tar-Regolament Nru 2201/2003). Biex wieħed ikun jista’ jgħid li d-deċiżjoni ngħatat, ħaġa din li trid tiġi analizzata abbażi tal- lex fori, jeħtieġ fi kwalunkwe każ li din id-deċiżjoni tipproduċi l-effetti esterni tagħha(31) . Bħalma d-dritt Żvediż jissuġġetta l-effetti u n-natura eżekuttiva tad-deċiżjoni għall-konferma min-naħa tal-länsrätt, jidher li, fil-kuntest ta’ l-Artikolu 64(2) tar-regolament, wieħed jista’ jqis bħala mument determinanti dak il-mument li fih tiġi kkonfermata d-deċiżjoni oriġinali mill-qorti. Fi kwalunkwe każ, huwa l-obbligu tal-qorti tar-rinviju li tgħid x’għandu jkun meqjus bħala deċiżjoni eżekuttiva skond id-dritt nazzjonali.
67. Fir-rigward tat-tieni kundizzjoni (ara l-punt 62), il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li l-proċedimenti ġew istitwiti meta l-kumitat soċjali fetaħ l-investigazzjoni tiegħu fil-ħarifa 2004. Min-naħa l-oħra l-Kummissjoni ssostni li l-proċedura ma nbdietx ħlief meta saret it-talba lil-länsrätt fil-25 ta’ Frar 2005 sabiex tikkonfermaha.
68. L-Artikolu 16 tar-Regolament Nru 2201/2003 huwa limitat biex jgħid x’wieħed għandu jifhem meta jingħad li l-qorti hija fil-pussess, jiġifieri – biex wieħed jgħidha b’mod sempliċi – il-preżentazzjoni ta’ l-att promotur fil-qorti jew in-notifika ta’ l-istess lill-parti konvenuta meta dan ikun irid isir minn qabel. Madankollu d-dispożizzjoni ma tapplikax direttament għall-każijiet fejn l-amministrazzjoni tintervjeni ex officio
u tieħu miżuri biex tipproteġi t-tfal. Fi kwalunkwe każ, li wieħed iqis li d-deċiżjoni tkun ġiet adottata mhux fit-23 ta’ Frar 2005, id-data tad-deċiżjoni tal-kumitat soċjali, iżda fit-3 ta’ Marzu 2005, id-data tal-konferma min-naħa tal-länsrätt, iwassal li, bħall-Kummissjoni, wieħed jikkonludi li l-proċedimenti ma kienux ġew istitwiti fis-sens ta’ l-Artikolu 64(2) ħlief mat-talba magħmula mill-kumitat soċjali lil-länsrätt.
69. Fi kwalunkwe każ, madankollu, il-kwistjoni tista’ tibqa’ miftuħa peress li l-bidu ta’ l-investigazzjoni mill-kumitat soċjali u t-talba indirizzata lil-länsrätt seħħew it-tnejn li huma qabel ma beda japplika r-Regolament Nru 2201/2003 u wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament Nru 1347/2000.
70. It-tielet kundizzjoni hija sodisfatta wkoll. Ir-regoli ta’ ġurisdizzjoni li kienu applikabbli fl-Iżvezja mal-ftuħ tal-proċedura huma konformi ma’ dawk tar-Regolament Nru 2201/2003. Ir-regoli nazzjonali fis-seħħ qabel ma’ beda japplika r-regolament kienu jistabbilixxu l-kompetenza ta’ l-amministrazzjoni jew tal-qorti tal-post tar-residenza normali tat-tfal fl-Iżvezja. L-Artikolu 8(1) tar-Regolament Nru 2201/2003 fih regola ta’ ġurisdizzjoni f’dan is-sens.
71. Jeħtieġ għalhekk li tingħata tweġiba għat-tielet domanda preliminari fis-sens li l-Artikolu 64(2) tar-Regolament Nru 2201/2003 għandu jiġi interpretat fis-sens li deċiżjoni dwar ir-responsabbiltà tal-ġenituri adottata fit-3 ta’ Marzu 2005 fi proċedura li nfetħet qabel l-1 ta’ Marzu 2005, għandha tiġi rikonoxxuta u nfurzata skond il-Kapitolu III tar-Regolament Nru 2201/2003 jekk abbażi tar-regoli ta’ ġurisdizzjoni fis-seħħ waqt il-ftuħ tal-proċedimenti, il-ġurisdizzjoni ta’ l-awtoritajiet kienet ibbażata, bħall-Artikolu 8(1) tar-regolament, fil-post tar-residenza normali tal-minuri.
V – Konklużjoni
72. Għal dawn il-motivi, jiena nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tirrispondi għad-domandi preliminari magħmulin mill-Korkein hallinto-oikeus fis-sens li ġej:
1. Id-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 1(1)(b) u (2)(a) u (d) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2201/2203 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-infurzar ta’ sentenzi fi kwistjonijiet matrimonjali u kwistjonijiet ta’ responsabbilità tal-ġenituri, u li jirrevoka r-Regolament (KE) Nru 1347/2000, għandhom jiġu interpretati fis-sens li deċiżjoni dwar it-teħid immedjat taħt kura u t-tqegħid ta’ minuri ma’ familja tar-rispett barra mill-familja oriġinali tiegħu taqa’ taħt il-kunċett tal-materji ċivili dwar l-eżerċizzju tar-responsabbiltà tal-ġenituri u tidħol fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 2201/2003. Dan japplika wkoll meta d-deċiżjoni kkonċernata tkun suġġetta għad-dritt pubbliku, bis-saħħa tad-dritt intern ta’ l-Istat ta’ l-oriġini jew ta’ l-Istat indirizzat.
2. Meta r-Regolament Nru 2201/2003 jirriżulta li huwa applikabbli ratione temporis
u ratione materiae, l-Istati Membri, ħlief b’eċċezzjoni espressa prevista mir-regolament, ma jistgħu jimplementaw ebda dispożizzjoni li tkun tmur kontra l-istess regolament.
3. L-Artikolu 64(2) tar-Regolament Nru 2201/2003 għandu jiġi interpretat fis-sens li deċiżjoni dwar ir-responsabbiltà tal-ġenituri adottata fit-3 ta’ Marzu 2005 fi proċedura li nfetħet qabel l-1 ta’ Marzu 2005, għandha tiġi rikonoxxuta u nfurzata skond il-Kapitolu III tar-Regolament Nru 2201/2003 jekk abbażi tar-regoli ta’ ġurisdizzjoni fis-seħħ waqt il-ftuħ tal-proċedimenti, il-ġurisdizzjoni ta’ l-awtoritajiet kienet ibbażata, bħall-Artikolu 8(1) tar-regolament, fil-post tar-residenza normali tal-minuri.
(1) .
(2)  –	ĠU L 338, p. 1 – imsemmija wkoll ‘Regolament Brussell IIa’.
(3)  –	Att li jirrigwarda l-kundizzjonijiet ta’ l-adeżjoni tar-Renju tan-Norveġja, tar-Republika ta’ l-Awstrija, tar-Repubblika tal-Finlandja u tar-Renju ta’ l-Iżvezja u l-aġġustamenti għat-trattati li fuqhom hija stabbilita l-Unjoni Ewropea, Att finali – III. Dikjarazzjonijiet oħra – E. Dikjarazzjonijiet komuni: Stati membri attwali/diversi Stati membri ġodda – 28. Dikjarazzjoni komuni fuq il-kooperazzjoni Nordika, ĠU 1994 C 241 p. 392.
(4)  –	ĠU 2005 C 40, p. 2.
(5)  –	Ara l-Gwida prattika għall-applikazzjoni tar-Regolament ġdid Brussell II, imħejji mis-servizzi tal-Kummissjoni b’konsultazzjoni man-Netwerk Ġudizzjarju Ewropew fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (verżjoni aġġornata fl-1 ta’ Ġunju 2005), paġna 9, http://ec.europa.eu/civiljustice/parental_resp/parental_resp_ec_vdm_mt.pdf.
(6)  –	Sentenza tat-28 ta’ Novembru 1958, QIĠ Ġabra 1958, paġna 55.
(7)  –	Konvenzjoni tas-27 ta Settembru 1968 dwar il-ġurisdizzjoni u l-eżekuzzjoni tas-sentenzi ta’ natura ċivili u kummerċjali (ĠU 1972, L 299 p. 32), kif emendata mill-Konvenzjoni tad-9 ta’ Ottubru 1978 dwar l-adeżjoni tar-Renju tad-Danimarka, ta’ l-Irlanda, u tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u ta l-Irlanda ta Fuq (ĠU L 304, p. 1 u - test emendat - p. 77), mill-Konvenzjoni tal-25 ta’ Ottubru 1982 dwar l-adeżjoni tar-Repubblika Ellenika (ĠU L 388, p. 1) mill-Konvenzjoni tas-26 ta’ Mejju 1989 dwar l-adeżjoni tar-Renju ta’ Spanja u tar-Repubblika Portugiża (ĠU L 285, p. 1) u mill-Konvenzjoni tad-29 ta’ Novembru 1996 dwar l-adeżjoni tar-Repubblika ta’ l-Awstrija, tar-Repubblika tal-Finlandja u tar-Renju tal-Iżvezja (ĠU 1997 C 15, p. 1) (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Brussell).
(8)  –	Sentenza ta’ l-14 ta’ Ottubru 1976 (LTU, 29/76, Ġabra p. 1541).
(9)  –	Sentenza tal-15 ta’ Frar 2007 (C-292/05, Ġabra p. I-1519, punti 29 sa 31).
(10)  – Il-Qorti tal-Ġustizzja tirreferi għas-sentenza LTU (iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 8, punti 3 u 5) u għas-sentenzi tas-16 ta’ Diċembru 1980, Rüffer, 814/79, Ġabra p. 3807, punt 7; ta’ l-14 ta’ Novembru 2002, Baten, C 271/00, Ġabra p. I-10489, punt 28; tal-15 ta’ Mejju 2003, Préservatrice foncière TIARD, C-266/01, Ġabra p. I-4867, punt 20, u tat-18 ta’ Mejju 2006, ČEZ, C-343/04, Ġabra p. I-4557, punt 22.
(11)  – Il-Qorti tal-Ġustizzja tirreferi għas-sentenza LTU (iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 8, punt 4), għas-sentenzi Rüffer (punt 14), Baten (punt 29), Préservatrice foncière TIARD (punt 21) u ČEZ (punt 22), iċċitati iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 10, kif ukoll is-sentenza ta’ l-1 ta’ Ottubru 2002, Henkel, C-167/00, Ġabra p. I-8111, punt 29.
(12)  – Il-Qorti tal-Ġustizzja tirreferi għas-sentenzi LTU (iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 8, punt 4), Rüffer (iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 10, punt 8), Henkel (iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 11, punt 26), Baten (iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 10, punt 30), Préservatrice foncière TIARD(iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 10, punt 22) kif ukoll għas-sentenza tal-21 ta’ April 1993, Sonntag (C-172/91, Ġabra p. I-1963, punt 20).
(13)  –	Ara l-ġurisprudenza ċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 10.
(14)  –	Ara M. Busch/U. Rölke, Europäisches Kinderschutzrecht mit offenen Fragen - Die neue EU-Verordnung Brüssel IIa zur elterlichen Verantwortung aus der Sicht der Jugendhilfe, Zeitschrift für das gesamte Familienrecht (FamRZ) 2004, paġni 1338 u 1340.
(15)  –	Is-Sinjura C tagħmel analoġija mal-ġurisprudenza tal-QEDB fuq l-Artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem. Il-garanzija tas-smiegħ xieraq tapplika b’mod partikolari fil-kwistjonijiet li jirrigwardaw id-drittijiet ta’ natura ċivili (civil rights). Anki l-kwistjonijiet fuq il-miżuri amministrattivi li jirrigwardaw ir-responsabbiltà tal-ġenituri huma inklużi mill-QEDB fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ l-Artikolu 6(1) peress illi dawn għandhom impatt fuq relazzjoni ġuridika tad-dritt ċivili. Ara b’mod partikolari s-sentenza tal-QEDB tat-8 ta’ Lulju 1987, W vs Ir-Renju Unit (9749/82, punt 78). Għal sunt tal-ġurisprudenza tal-QEDB fuq il-kunċett tad-drittijiet ta’ natura ċivili, ara Grabenwarter vs Pabel f’Grote/Marauhn (Ed.), EMRK/GG, 2006, Kap. 14, punti 13-15.
(16)  –	F’dan is-sens, ara V. Kress, Internationale Zuständigkeit für elterliche Verantwortung in der Europäischen Union, 2005, p. 49.
(17)  –	Il-Gwida Prattika għall-applikazzjoni tar-Regolament ġdid Brussell II (iċċitat fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 5, p. 10) tiġbed espressament l-attenzjoni fuq dan il-fatt.
(18)  –	Artikolu 1(3)(g) tar-Regolament Nru 2201/2003.
(19)  –	Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1347/2000 tad-29 ta Mejju 2000 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-infurzar ta’ sentenzi fmaterji matrimonjali u fmaterji ta’ responsabbiltà tal-ġenituri għall-ulied taż-żewġ konjuġi, ĠU L 160, p. 19.
(20)  –	OM/20020222 finali/2 tas-17 ta’ Mejju 2002 (ĠU 2002, C 203E, p. 155).
(21)  –	L-ewwel Artikolu tal-proposta ta’ regolament kienet ifformulata skond kif ġej: “1.1. Dan ir-Regolament għandu japplika għall-proċeduri ċivili dwar: …
(b) l-attribuzzjoni, l-ezerċizzju, id-delegazzjoni, ir-restrizzjoni jew it-terminazzjoni tar-responsabbilità ta’ l-ġenituri.
2.2. B’deroga mid-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 1, dan ir-Regolament ma japplikax għall-proċeduri ċivili dwar …
(b) miżuri meħuda bħala rizultat ta’ xi reati kriminali magħmula mill-minuri.
3.3. Proċeduri oħra rikonoxxuti uffiċjalment fi Stat Membru għandhom ikunu meqjusa bħala ekwivalenti għal proċeduri ġudizzjarji”.
(22)  –	COM/2002/0222 finali/2, p. 6.
(23)  –	Ara Kress (iċċitat iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 16, paġni 44 et seq. ).
(24)  –	Atti u dokumenti tat-XVIII-il sessjoni tal-Konferenza Internazzjonali ta’ l-Aja tad-dritt privat, 1998, p. 14. Verżjoni Franċiża hija aċċessibbli b’mod partikolari fuq is-sit tal-Konferenza ta’ l-Aja, fl-indirizz: http://hcch.e-vision.nl/upload/text34d.pdf. Id-deċiżjoni tal-Kunsill tad-19 ta’ Diċembru 2002 (ĠU 2003, L 48, tal-21 ta’ Frar 2003, paġna 1) awtorizzat lill-Istati membri sabiex jiffirmaw konvenzjoni fl-interess tal-Komunità u l-Istati Membri kollha użaw din l-awtorizzazzjoni. Madankollu, sa llum, huma biss tmienja minn dawn li rratifikawha. Ċertament, ir-ratifika baqgħet wieqfa minħabba l-kwistjoni ta’ Ġibilta (ara J. Pirrung, Brüche zwischen internationaler und europäischer Rechtsvereinheitlichung – das Beispiel des internationalen Kindschaftsrechts in der Brüssel IIa-Verordnung, dans: Internationales Familienrecht für das 21. Jahrhundert, Symposion zum 65 Geburtstag von Ulrich Spellenberg, 2006, p. 89 u 91). Il-Konvenzjoni ta’ l-1996 daħlet fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 2002.
(25)  –	Ara J. Pirrung, Internationale Zuständigkeit in Sorgerechtssachen nach der Verordnung (EG) Nr. 2201/2003, fi: Festschrift für P. Schlosser, 2005, paġni 695, 696 et seq.
kif ukoll J. Pirrung fi: Internationales Familienrecht für das 21. Jahrhundert (iċċitat iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 22, p. 93).
(26)  –	Verżjoni Franċiża ta’ dan hija aċċessibbli fl-indirizz http://hcch.e-vision.nl/upload/expl34d.pdf; ara l-punt 23 ta’ din il-verżjoni (dwar l-Artikolu 3(e)).
(27)  –	Ara J. Pirrung, Internationales Familienrecht für das 21. Jahrhundert (iċċitat iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 22, p. 100).
(28)  –	Sentenza tal-15 ta’ Lulju 1964, Costa vs ENEL (6/64, Ġabra p. 1141).
(29)  –	Sentenza tad-9 ta’ Marzu 1978, Simmenthal (106/77, Ġabra p. 629, punti 21 sa 23).
(30)  –	Din is-sitwazzjoni hija differenti minn dik li tippreżenta ruħha fil-kuntest tal-Konvenzjoni ta’ l-1996, fejn l-Artikolu 52 ta’ l-istess jipprovdi espressament għall-adozzjoni u ż-żamma fis-seħħ ta’ liġijiet uniformi fuq livell reġjonali.
(31)  –	Ara Rauscher/Rauscher, Europäisches Zivilprozessrecht, it-2 Edizzjoni. Munich, 2006, Artikolu 64 tar-Regolament Brussell IIa, punt 9; M. Fleige, Die Zuständigkeit für Sorgerechtsentscheidungen und die Rückführung von Kindern nach Entführungen nach dem Europäischen IZVR, Würzburg, 2006, p. 114.