PROJEKT POSTANOWIENIA SĄDU (szósta izba)
z dnia 25 czerwca 2021 r.(*)
Skarga o stwierdzenie nieważności – Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie faktycznego zakazu aborcji w Polsce – Reprezentowanie przez adwokata lub radcę prawnego niebędącego osobą trzecią niezależną od strony skarżącej – Oczywista niedopuszczalność
W sprawie T‑42/21
Fundacja Instytut na rzecz kultury prawnej Ordo Iuris, z siedzibą w Warszawie (Polska), którą reprezentują J. Kwaśniewski, adwokat, oraz J. Słoniowski i A.T. Zych, radcy prawni,
strona skarżąca,
przeciwko
Parlamentowi Europejskiemu
strona pozwana,
mającej za przedmiot żądanie, na podstawie 263 TFUE, zmierzające do stwierdzenia nieważności rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 26 listopada 2020 r. w sprawie faktycznego zakazu aborcji w Polsce [2020/2876(RSP)],
SĄD (szósta izba),
w składzie: A. Marcoulli (sprawozdawczyni), prezes, S. Frimodt Nielsen i J. Schwarcz, sędziowie,
sekretarz: E. Coulon,
wydaje następujące
Postanowienie
Okoliczności powstania sporu
1        Skarżąca, Fundacja Instytut na rzecz kultury prawnej Ordo Iuris, jest organizacją pozarządową prawa polskiego z siedzibą w Warszawie (Polska), której przedmiotem działalności jest ochrona wartości chronionych przez polską konstytucję.
2        W dniu 26 listopada 2020 r. Parlament Europejski uchwalił rezolucję w sprawie faktycznego zakazu aborcji w Polsce [2020/2876(RSP)] (zwaną dalej „zaskarżonym aktem”), w której uznaje w szczególności, że orzeczenie polskiego Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 października 2020 r., które sprawiło, że zabiegi aborcji w przypadku ciężkiej i nieodwracalnej wady płodu stały się nielegalne, stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia kobiet, gdyż większość legalnych zabiegów aborcji w Polsce przeprowadza się z tego powodu. Parlament wskazuje, że wyrok wydali sędziowie wybrani przez rządzącą koalicję i całkowicie od niej zależni. Podnosi również, że skarżąca, ściśle związana z koalicją rządzącą, jest siłą napędową kampanii mających na celu podważenie praw człowieka i równości płci w Polsce, łącznie z próbami zakazu aborcji. Parlament wzywa również w szczególności, po pierwsze, Komisję – do przeprowadzenia oceny niezgodnego z prawem składu Trybunału Konstytucyjnego, a po drugie – Radę – by zajęła się tą kwestią oraz innymi zarzutami dotyczącymi naruszania praw podstawowych w Polsce dzięki zwiększeniu zakresu obecnych wysłuchań dotyczących sytuacji w Polsce, zgodnie z art. 7 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej.
Postępowanie i żądania skarżącej
3        Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 26 stycznia 2021 r. skarżąca wniosła niniejszą skargę.
4        W dniu 23 marca 2021 r., w ramach środków organizacji postępowania, Sąd zadał skarżącej pytanie na piśmie, na które odpowiedź została udzielona w dniu 7 kwietnia 2021 r.
5        Skarżąca wnosi do Sądu o:
–        stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu;
–        ewentualnie – stwierdzenie nieważności lit. W zaskarżonego aktu;
–        obciążenie Parlamentu kosztami postępowania.
Co do prawa
6        Zgodnie z art. 126 regulaminu postępowania przed Sądem jeżeli Sąd jest oczywiście niewłaściwy do rozpoznania skargi lub jeżeli skarga jest oczywiście niedopuszczalna albo oczywiście pozbawiona podstawy prawnej, Sąd może orzec postanowieniem z uzasadnieniem, bez podejmowania dalszych czynności procesowych.
7        W niniejszej sprawie Sąd uznaje, że akta sprawy wystarczająco wyjaśniają okoliczności zawisłej przed nim sprawy, i na podstawie wyżej wymienionego przepisu postanawia orzec bez podejmowania dalszych czynności procesowych.
8        Zgodnie z art. 19 akapity trzeci i czwarty oraz art. 21 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, mającymi zastosowanie do Sądu na mocy art. 53 akapit pierwszy owego statutu, strony inne niż państwa członkowskie i instytucje Unii Europejskiej, państwa będące stronami Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) oraz Urząd Nadzoru Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), określony w tym porozumieniu, muszą być reprezentowane przez adwokatów lub radców prawnych uprawnionych do występowania przed sądem państwa członkowskiego lub innego państwa, które jest stroną porozumienia EOG.
9        Z powyższych przepisów, a w szczególności z użycia terminu „reprezentowane” w art. 19 akapit trzeci statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, że do celów wniesienia skargi do Sądu strona w rozumieniu tego artykułu jest zobowiązana korzystać z usług „osoby trzeciej”, która powinna być uprawniona do występowania przed sądem państwa członkowskiego lub państwa będącego stroną porozumienia EOG (zob. podobnie wyrok z dnia 4 lutego 2020 r., Uniwersytet Wrocławski i Polska/REA, C‑515/17 P i C‑561/17 P, EU:C:2020:73, pkt 58 i przytoczone tam orzecznictwo).
10      Wymóg zwrócenia się do korzystania z usług osoby trzeciej odpowiada koncepcji roli adwokata czy radcy prawnego, zgodnie z którą postrzegany on jest jako współpracownik wymiaru sprawiedliwości, którego zadanie polega na zapewnianiu, przy zachowaniu całkowitej niezależności i w nadrzędnym interesie wymiaru sprawiedliwości, obsługi prawnej, której potrzebuje klient (zob. podobnie wyrok z dnia 6 września 2012 r., Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej i Polska/Komisja, C‑422/11 P i C‑423/11 P, EU:C:2012:553, pkt 23).
11      Definicja pojęcia niezależności obejmuje nie tylko element pozytywny, odsyłający do dyscypliny zawodowej, ale również element negatywny, czyli wymóg braku występowania stosunku zatrudnienia (wyrok z dnia 6 września 2012 r., Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej i Polska/Komisja, C‑422/11 P i C‑423/11 P, EU:C:2012:553, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo).
12      Należy także wskazać, że Trybunał podkreślił, iż spoczywający na adwokacie lub radcy prawnym obowiązek zachowania niezależności jest rozumiany nie jako brak posiadania jakichkolwiek powiązań z klientem, ale jako brak posiadania powiązań, które w oczywisty sposób ograniczają zdolność takiego prawnika do wypełniania zadań w zakresie obrony klienta w najlepiej pojętym interesie tego ostatniego (wyrok z dnia 4 lutego 2020 r., Uniwersytet Wrocławski i Polska/REA, C‑515/17 P i C‑561/17 P, EU:C:2020:73, pkt 64).
13      Trybunał uznał więc, że za wystarczająco niezależnego od osoby prawnej, którą reprezentuje dany adwokat lub radca prawny, nie może zostać uznany adwokat lub radca prawny posiadający znaczne uprawnienia administracyjne i finansowe w ramach reprezentowanej przez siebie osoby prawnej, sytuujące jego funkcję na poziomie kadry kierowniczej wysokiego szczebla w ramach tej osoby prawnej, co może naruszyć jego status niezależnej osoby trzeciej; adwokat lub radca prawny, który zajmuje wysokie stanowiska kierownicze w ramach reprezentowanej przez siebie osoby prawnej; ani też adwokat lub radca prawny posiadający udziały w spółce, którą reprezentuje i której zarządowi przewodniczy (zob. podobnie wyrok z dnia 4 lutego 2020 r., Uniwersytet Wrocławski i Polska/REA, C‑515/17 P i C‑561/17 P, EU:C:2020:73, pkt 65 i przytoczone tam orzecznictwo).
14      W niniejszej sprawie należy zauważyć, że skarżąca jest reprezentowana przez adwokata J. Kwaśniewskiego oraz radców prawnych A.T. Zycha i J. Słoniowskiego.
15      Co się tyczy, w pierwszej kolejności, powiązania mecenasów J. Kwaśniewskiego i A.T. Zycha ze skarżącą, z akt sprawy, a w szczególności z udzielonych im przez skarżącą pełnomocnictw, jak również z odpisu z polskiego rejestru przedsiębiorców wynika, że są oni, odpowiednio, prezesem i wiceprezesem zarządu skarżącej.
16      W tych okolicznościach, biorąc pod uwagę sprawowane przez nich w strukturze skarżącej funkcje, odpowiednio, prezesa i wiceprezesa zarządu oraz w świetle orzecznictwa przytoczonego w pkt 9–13 powyżej mecenasi J. Kwaśniewski i A.T. Zych nie mają statusu osób trzecich niezależnych od skarżącej, a zatem nie spełniają przesłanek określonych w art. 19 akapit trzeci statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zgodnie z wykładnią nadaną im w orzecznictwie.
17      Co się tyczy, w drugiej kolejności, powiązania mec. J. Słoniowskiego ze skarżącą, należy wskazać, co następuje.
18      Po pierwsze, ze strony internetowej skarżącej oraz z jej pisemnych odpowiedzi na środki organizacji postępowania wynika, że mec. J. Słoniowski świadczy usługi prawne jako radca prawny we własnym centrum interwencji procesowej skarżącej, za pośrednictwem którego oferuje ona swoim beneficjentom nieodpłatną reprezentację prawną.
19      Po drugie, należy zauważyć, że mec. J. Słoniowski prowadzi działalność radcy prawnego w ramach kancelarii prawnej Parchimowicz i Kwaśniewski Spółka Adwokatów i Radców Prawnych spółka partnerska, której jednym ze wspólników jest mec. J. Kwaśniewski, prezes zarządu skarżącej (zob. pkt 15 powyżej).
20      Po trzecie, należy dodatkowo wskazać, że w celu reprezentowania skarżącej w niniejszej sprawie mec. J. Słoniowski współpracuje z jej prezesem, mec. J. Kwaśniewskim, i wiceprezesem, mec. A.T. Zychem (zob. pkt 15 powyżej).
21      W związku z tym, biorąc pod uwagę charakter prawny funkcji pełnionych przez niego w obrębie samej skarżącej, ale także fakt, że jednym ze wspólników kancelarii prawnej, w której wykonuje on działalność radcy prawnego, jest prezes zarządu skarżącej, a w dodatku że współpracuje on z nim i z wiceprezesem zarządu skarżącej przy niniejszej sprawie, należy uznać, że w tych szczególnych okolicznościach powiązania występujące między mec. J. Słoniowskim a skarżącą w sposób oczywisty naruszają zdolność mec. J. Słoniowskiego do obrony z pełną niezależnością jak najlepiej pojętego interesu skarżącej, choć nie wchodzi on w skład zarządu skarżącej i nie jest z nią związany finansowo.
22      Powyższego stwierdzenia nie podważa argument skarżącej, że mec. J. Słoniowski nie jest z nią związany żadną umową o pracę. Należy bowiem przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem pojęcie niezależności adwokata i radcy prawnego jest definiowane poprzez brak nie tylko stosunku zatrudnienia, lecz również jakiegokolwiek innego stosunku zależności między adwokatem względnie radcą prawnym a jego klientem (zob. podobnie wyrok z dnia 14 września 2010 r., Akzo Nobel Chemicals i Akcros Chemicals/Komisja i in., C‑550/07 P, EU:C:2010:512, pkt 45; postanowienie z dnia 14 listopada 2016 r., Dimos Athinaion/Komisja, T‑360/16, niepublikowane, EU:T:2016:694, pkt 12 i przytoczone tam orzecznictwo). Tym samym brak umowy o pracę nie wystarcza do wykazania, że mec. J. Słoniowski ma status osoby trzeciej niezależnej od skarżącej.
23      Ponadto, jak ustalono w pkt 18 powyżej, mec. J. Słoniowski świadczy usługi prawne jako radca prawny we własnym centrum interwencji procesowej skarżącej. W związku z tym między skarżącą a jej przedstawicielem występuje faktyczne powiązanie w postaci współpracy zawodowej.
24      W tym względzie argument skarżącej, zgodnie z którym współpracuje ona na potrzeby swojego centrum interwencji kryzysowej z licznymi kancelariami prawnymi, a należący do tego centrum adwokaci i radcy prawni pełnią swoje funkcje podlegając wyłącznie poleceniom kancelarii prawnych, dla których pracują, nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Należy bowiem zauważyć, że twierdzenie to nie jest poparte żadnym dowodem, takim jak umowy zawarte przez skarżącą z kancelariami prawnymi, z którymi współpracuje ona na potrzeby swojego centrum interwencji procesowej. Co więcej, nawet gdyby twierdzenie to zostało udowodnione, z pkt 19 powyżej wynika, że jednym ze wspólników kancelarii prawnej, dla której pracuje mec. J. Słoniowski, jest prezes zarządu skarżącej.
25      Wreszcie powołanie się przez skarżącą na polskie ustawodawstwo i przepisy regulujące zawód adwokata i radcy prawnego nie pozwala wykazać, że wymóg niezależności jej radcy prawnego został przed Sądem spełniony. Jak bowiem podkreślono w pkt 11 powyżej, sam fakt istnienia dyscypliny zawodowej nie wystarcza do wykazania tego, że spełniony został wymóg niezależności. Ponadto zgodnie z orzecznictwem wykładni przepisów regulujących kwestię reprezentacji przed Sądem stron nieuprzywilejowanych należy dokonywać w miarę możliwości w sposób autonomiczny, bez powoływania się na prawo krajowe (postanowienie z dnia 23 maja 2011 r., Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej/Komisja, T‑226/10, EU:T:2011:234, pkt 22).
26      Tym samym mec. J. Słoniowski nie ma wobec skarżącej statusu niezależnej osoby trzeciej, a zatem nie spełnia przesłanek określonych w art. 19 akapit trzeci statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zgodnie z wykładnią nadaną im w orzecznictwie.
27      Z wniosków zawartych w pkt 16 i 26 powyżej wynika zatem, że niniejsza skarga nie została wniesiona zgodnie z art. 19 akapity trzeci i czwarty statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i § 51 ust. 1 regulaminu postępowania.
28      W świetle powyższego niniejszą skargę należy odrzucić jako oczywiście niedopuszczalną, bez konieczności badania, czy zaskarżony akt jest aktem zaskarżalnym, oraz bez konieczności doręczenia skargi stronie pozwanej.
W przedmiocie kosztów
29      Ponieważ niniejsze postanowienie zostaje wydane przed doręczeniem skargi stronie pozwanej oraz przed poniesieniem przez nią jakichkolwiek kosztów, wystarczy orzec, że strona skarżąca pokryje własne koszty, zgodnie z § 133 regulaminu postępowania.
Z powyższych względów
SĄD (szósta izba),
postanawia, co następuje:
1)      Skarga zostaje odrzucona.
2)      Fundacja Instytut na rzecz kultury prawnej Ordo Iuris pokrywa własne koszty.
Sporządzono w Luksemburgu w dniu 25 czerwca 2021 r.
Sekretarz
Prezes
E. Coulon
A. Marcoulli
*      Język postępowania: polski.