62019TO0715_RES
Zaak T‑715/19
Lukáš Wagenknecht
tegen
Europese Raad
Beschikking van het Gerecht (Achtste kamer) van 17 juli 2020
„Beroep wegens nalaten – Bescherming van de financiële belangen van de Unie – Bestrijding van fraude – Bijeenkomst van de Europese Raad – Meerjarig financieel kader – Financieel Reglement – Vermeend belangenconflict van de vertegenwoordiger van de Tsjechische Republiek op een bijeenkomst van de Europese Raad – Vermeend niet-handelen van de Europese Raad – Artikel 130 van het Reglement voor de procesvoering – Procesbelang – Procesbevoegdheid – Standpuntbepaling van de Europese Raad – Beëindiging van het nalaten – Niet-ontvankelijkheid – Artikel 15, lid 2, VEU – Beroep dat kennelijk rechtens ongegrond is”
Beroep wegens nalaten – Natuurlijke personen of rechtspersonen – Handelingen die hen rechtstreeks en individueel raken – Nalaten van de Europese Raad om de premier van een lidstaat uit te sluiten van bijeenkomsten van deze instelling – Beroep ingesteld door een lid van de senaat van de betrokken lidstaat – Niet rechtstreeks en individueel geraakt – Niet-ontvankelijkheid
(Art. 265, derde alinea, VWEU)
(zie punten 25‑27)
Beroep wegens nalaten – Standpuntbepaling in de zin van artikel 265, tweede alinea, VWEU vóór de instelling van het beroep – Begrip – Weigering om te handelen overeenkomstig de oproep tot handelen – Daaronder begrepen
(Art. 265, tweede alinea, VWEU)
(zie punten 29‑32)
Beroep wegens nalaten – Verplichting om te handelen die rust op de Europese Raad – Verplichting om de premier van een lidstaat uit te sluiten van bijeenkomsten van deze instelling wanneer er sprake is van een belangenconflict – Geen
(Art. 15, lid 2, VEU; art. 265, derde alinea, VWEU)
(zie punten 34‑37)
Samenvatting
In zijn beschikking Wagenknecht/Europese Raad (T‑715/19) van 17 juli 2020 heeft het Gerecht het door een lid van de senaat van de Tsjechische Republiek ingestelde beroep wegens nalaten, strekkende tot vaststelling dat de Europese Raad op onwettige wijze heeft nagelaten een besluit te nemen om de premier van deze lidstaat uit te sluiten van bijeenkomsten van de Europese Raad vanwege een vermeend belangenconflict, niet-ontvankelijk en hoe dan ook kennelijk ongegrond verklaard.
In casu had Lukáš Wagenknecht (hierna: „verzoeker”), een lid van de senaat van de Tsjechische Republiek, de Europese Raad op 5 juni 2019 verzocht om de premier van deze lidstaat, Andrej Babiš, uit te sluiten van bijeenkomsten van de Europese Raad betreffende de onderhandelingen over de financiële vooruitzichten (
1
). Dit verzoek was gebaseerd op het vermeende belangenconflict waarin Andrej Babiš zich naar verluidt bevond door persoonlijke en familiale belangen in ondernemingen van de groep Agrofert, die met name actief is in de voedingsmiddelensector, voor zover deze ondernemingen subsidies zouden ontvangen die afkomstig zijn uit de begroting van de Europese Unie.
Op 24 juni 2019 heeft de Europese Raad op de uitnodiging tot handelen geantwoord dat, aangezien in het VEU (
2
) de samenstelling van de Europese Raad op onaantastbare wijze is vastgelegd, het niet aan hem was om te beoordelen wie de vertegenwoordiger van elke lidstaat binnen deze instelling moest zijn, noch om te besluiten of het staatshoofd dan wel de regeringsleider uitgenodigd moest worden voor een bijeenkomst van de Europese Raad. In die omstandigheden kon de Europese Raad de premier van de Tsjechische Republiek niet uitsluiten van de gevraagde bijeenkomsten. Op 2 juli 2019 heeft verzoeker per e-mail om opheldering gevraagd naar aanleiding van dit antwoord. Die e-mail is niet beantwoord. Daarop heeft hij krachtens artikel 265 VWEU beroep ingesteld strekkende tot vaststelling van een nalaten van de Europese Raad, voor zover deze instelling op onwettige wijze zou hebben nagelaten een besluit te nemen in antwoord op de uitnodiging tot handelen.
In de eerste plaats heeft het Gerecht eraan herinnerd dat verzoeker, om in zijn beroep wegens nalaten (
3
) ontvankelijk te zijn, moet aantonen dat hij de adressaat is van de handeling die de betrokken instelling zou hebben nagelaten ten aanzien van hem vast te stellen, dan wel dat die handeling hem op soortgelijke wijze als de adressaat van een dergelijke handeling rechtstreeks en individueel zou hebben geraakt. Verzoeker moet eveneens aantonen dat hij een procesbelang heeft. Het bestaan daarvan veronderstelt dat de uitkomst van het beroep in zijn voordeel kan zijn. In casu heeft het Gerecht geconstateerd dat de handeling waarvan verzoeker de vaststelling door de Europese Raad heeft gevraagd, geen door deze instelling jegens hem vastgestelde handeling zou zijn, maar een besluit dat tot de premier van de Tsjechische Republiek zou zijn gericht. Bovendien heeft het Gerecht benadrukt dat verzoeker, ook al beroept hij zich op zijn hoedanigheid van lid van de senaat van de Tsjechische Republiek om in het algemeen belang te handelen, moet aantonen dat hij een persoonlijk, verkregen en daadwerkelijk belang heeft bij de vaststelling van het beweerde nalaten van de Europese Raad. Aangezien verzoeker een dergelijk belang niet heeft aangetoond, was hoe dan ook niet voldaan aan de voorwaarde dat de gevorderde maatregelen hem rechtstreeks en individueel raken.
In de tweede plaats heeft het Gerecht eraan herinnerd dat artikel 265 VWEU betrekking heeft op het nalaten om een beslissing te nemen of een standpunt te bepalen, en niet op de vaststelling van een andere handeling dan die welke de belanghebbenden zouden hebben gewenst of noodzakelijk zouden hebben geacht. Het Gerecht heeft aldus geoordeeld dat het door verzoeker ingesteld beroep wegens nalaten niet-ontvankelijk was, omdat de Europese Raad in duidelijke bewoordingen had uitgelegd waarom hij niet kon handelen op de van hem verlangde wijze. Deze standpuntbepaling beëindigde het nalaten en een dergelijke weigering vormde een handeling waartegen kon worden opgekomen met een beroep tot nietigverklaring (
4
). Verzoeker heeft een dergelijk beroep niet willen instellen. Voorts heeft het Gerecht aangegeven dat de e-mail van verzoeker van 2 juli 2019 niet kan worden beschouwd als een nieuwe uitnodiging tot handelen ten aanzien waarvan de Europese Raad vervolgens zou hebben nagelaten te handelen.
In de derde plaats heeft het Gerecht hieraan toegevoegd dat het beroep hoe dan ook kennelijk ongegrond was. Het heeft opgemerkt dat de Europese Raad geen handelingsvrijheid heeft wanneer de staatshoofden of de regeringsleiders van lidstaten worden uitgenodigd om bijeenkomsten van de Europese Raad bij te wonen (
5
). Het valt immers onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten om nationale maatregelen te treffen – grondwettelijke maatregelen daaronder begrepen – aan de hand waarvan kan worden bepaald of deze lidstaten op bijeenkomsten van de Europese Raad moeten worden vertegenwoordigd door hun staatshoofden of door hun regeringsleiders, en of er in voorkomend geval redenen zijn die een van deze personen kunnen beletten om zijn lidstaat te vertegenwoordigen. Deze vaststelling geldt temeer daar de Unie verplicht is om de nationale identiteit van de lidstaten, die besloten ligt in hun politieke en constitutionele basisstructuren, te eerbiedigen (
6
). Het Gerecht heeft dan ook geoordeeld dat duidelijk was dat de Europese Raad met zijn weigering om gevolg te geven aan de uitnodiging tot handelen geenszins artikel 265, derde alinea, VWEU heeft geschonden, los van de vraag of de vertegenwoordiger van de Tsjechische Republiek in een belangenconflict was verwikkeld.
In de vierde en laatste plaats heeft het Gerecht, wat de beweringen aangaande het vermeende belangenconflict van de premier van de Tsjechische Republiek betreft, eraan herinnerd dat de rechtmatigheid van de betalingen die de Unie verricht uit hoofde van de middelen die in haar naam en voor haar rekening aan de lidstaten worden overgemaakt, onder de op die middelen toepasselijke regeling van de Unie valt.
(
1
)	De betrokken onderhandelingen over de financiële vooruitzichten betroffen het meerjarig financieel kader 2021/2027.
(
2
)	Overeenkomstig artikel 15, lid 2, VEU.
(
3
)	Het beroep wegens nalaten is vastgelegd in artikel 265 VWEU, dat in de derde alinea bepaalt: „Iedere natuurlijke of rechtspersoon kan onder de in de voorgaande alinea’s vastgestelde voorwaarden bij het Hof zijn bezwaren indienen tegen het feit dat een der instellingen, organen of instanties van de Unie heeft nagelaten te zijnen aanzien een andere handeling te verrichten dan het geven van een aanbeveling of een advies.”
(
4
)	Krachtens artikel 263 VWEU.
(
5
)	Overeenkomstig artikel 15, lid 2, VEU.
(
6
)	Overeenkomstig artikel 4, lid 2, VEU.