62019CC0649
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
PRIITA PIKAMÄE
przedstawiona w dniu 30 września 2020 r. (
1
)
Sprawa C‑649/19
Spetsializirana prokuratura
Postępowanie karne
przeciwko
IR
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Spetsializiran nakazatelen sad (wyspecjalizowany sąd karny, Bułgaria)]
Odesłanie prejudycjalne – Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych – Prawo do informacji w postępowaniu karnym – Dyrektywa 2012/13/UE – Artykuły 3–7 – Pisemne pouczenie o prawach przy aresztowaniu – Prawo do informacji dotyczących oskarżenia – Prawo dostępu do materiałów sprawy – Osoba aresztowana w ramach wykonania europejskiego nakazu aresztowania – Zaskarżenie decyzji o wydaniu europejskiego nakazu aresztowania – Ważność decyzji ramowej 2002/584/WSiSW – Karta praw podstawowych Unii Europejskiej – Artykuły 6, 47 i 48
I. Wprowadzenie
1.
Od 2010 r. prawodawca Unii Europejskiej przyjął szereg dyrektyw zmierzających do poprawy współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych, których głównym celem jest wzmocnienie praw zainteresowanych osób w postępowaniu karnym.
2.
Pytanie pierwsze zadane przez sąd odsyłający dotyczy podmiotowego zakresu takiego wzmocnienia, w szczególności w odniesieniu do przyznania osobom aresztowanym w ramach wykonania europejskiego nakazu aresztowania różnych praw procesowych przewidzianych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/13/UE z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie prawa do informacji w postępowaniu karnym (
2
). Wiążąc korzystanie z tych praw z korzystaniem ze skutecznego środka zaskarżenia decyzji o wydaniu takiego nakazu, wspomniany sąd zastanawia się nad samą ważnością decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi (
3
) w świetle art. 6 i 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”) w przypadku udzielenia na pytanie pierwsze odpowiedzi przeczącej.
3.
Niniejsza sprawa daje zatem Trybunałowi sposobność do sprecyzowania relacji między dyrektywą 2012/13 a decyzją ramową 2002/584, a także przewidzianych w niej wymogów ochrony praw podstawowych stosowanych do systemu europejskiego nakazu aresztowania.
II. Ramy prawne
A.
Dyrektywa 2012/13
4.
Motyw 39 tej dyrektywy ma następujące brzmienie:
„Prawo do pisemnej informacji o prawach przysługujących w razie zatrzymania przewidziane w niniejszej dyrektywie powinno być również odpowiednio stosowane do osób zatrzymanych na potrzeby wykonania europejskiego nakazu aresztowania zgodnie z decyzją ramową [2002/584]. Aby pomóc państwom członkowskim w opracowaniu pouczenia o prawach dla tych osób, w załączniku II zamieszczono jego wzór. Wzór ten ma charakter orientacyjny i może zostać zmieniony stosownie do sprawozdania Komisji z wdrożenia niniejszej dyrektywy, a także po wejściu w życie wszystkich środków z harmonogramu działań”.
5.
Artykuł 1 omawianej dyrektywy stanowi:
„Niniejsza dyrektywa ustanawia przepisy dotyczące prawa osób podejrzanych lub oskarżonych do informacji dotyczących praw przysługujących im w postępowaniu karnym oraz oskarżenia przeciwko nim. Niniejsza dyrektywa ustanawia również przepisy dotyczące prawa osób podlegających europejskiemu nakazowi aresztowania do informacji dotyczących przysługujących im praw”.
6.
W art. 3 tej dyrektywy przewidziano:
„1.   Państwa członkowskie zapewniają, aby osobom podejrzanym lub oskarżonym niezwłocznie udzielano informacji dotyczących przynajmniej poniższych praw procesowych, stosowanych zgodnie z prawem krajowym, aby umożliwić skuteczne wykonywanie tych praw:
a)
prawo dostępu do obrońcy;
b)
wszelkie uprawnienia do bezpłatnej porady prawnej i warunki jej uzyskania;
c)
prawo do informacji dotyczących oskarżenia, zgodnie z art. 6;
d)
prawo do tłumaczenia ustnego i pisemnego;
e)
prawo do odmowy składania wyjaśnień.
2.   Państwa członkowskie zapewniają, aby informacje określone w ust. 1 zostały udzielone ustnie lub pisemnie, w prostym i przystępnym języku, z uwzględnieniem wszelkich szczególnych potrzeb osób podejrzanych lub oskarżonych, wymagających szczególnego traktowania”.
7.
Artykuł 4 dyrektywy 2012/13 stanowi:
„1.   Państwa członkowskie zapewniają, aby osoby podejrzane lub oskarżone, które zostały zatrzymane lub aresztowane, otrzymały niezwłocznie pisemne pouczenie o prawach. Umożliwia się im zapoznanie się z pouczeniem o prawach oraz zatrzymanie go w swoim posiadaniu przez cały okres, w którym pozostają pozbawione wolności.
2.   Oprócz informacji określonych w art. 3 pouczenie o prawach, o którym mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, zawiera informacje o następujących prawach stosowanych zgodnie z prawem krajowym:
a)
prawo dostępu do materiałów sprawy;
b)
prawo do poinformowania władz konsularnych oraz jednej osoby [trzeciej];
c)
prawo dostępu do pilnej pomocy medycznej; oraz
d)
maksymaln[a] liczb[a] godzin lub dni, podczas których osoba podejrzana lub oskarżona może być pozbawiona wolności, zanim zostanie postawiona przed organem sądowym.
3.   Pouczenie o prawach zawiera również podstawowe informacje o wszelkich dostępnych na mocy prawa krajowego możliwościach: zakwestionowania zgodności z prawem aresztowania, oceny zasadności decyzji o aresztowaniu lub złożenia wniosku o zwolnienie tymczasowe.
4.   Pouczenie o prawach sporządza się w prostym i przystępnym języku. Załącznik I zawiera orientacyjny wzór takiego pouczenia o prawach.
5.   Państwa członkowskie zapewniają, aby osoby podejrzane lub oskarżone otrzymały pouczenie o prawach napisane w języku dla nich zrozumiałym. W przypadku gdy pouczenie o prawach nie jest dostępne w odpowiednim języku, osoby podejrzane lub oskarżone są informowane o przysługujących im prawach ustnie w języku dla nich zrozumiałym. Następnie przekazuje się im bez nieuzasadnionej zwłoki pouczenie o prawach w języku dla nich zrozumiałym”.
8.
W art. 5 tej dyrektywy przewidziano:
„1.   Państwa członkowskie zapewniają, aby osoby zatrzymane w celu wykonania europejskiego nakazu aresztowania otrzymały niezwłocznie odpowiednie pouczenie o prawach zawierające informacje o przysługujących im prawach zgodnie z prawem krajowym wdrażającym decyzję ramową [2002/584] w państwie członkowskim wykonującym nakaz.
2.   Pouczenie o prawach sporządza się w prostym i przystępnym języku. Załącznik II zawiera orientacyjny wzór pouczenia o prawach”.
9.
Zgodnie z art. 6 omawianej dyrektywy:
„1.   Państwa członkowskie zapewniają, aby osobom podejrzanym lub oskarżonym udzielono informacji o czynie zabronionym, o którego popełnienie są one podejrzane lub oskarżone. Informacje te przekazuje się niezwłocznie i są one na tyle szczegółowe, na ile jest to konieczne do zagwarantowania rzetelności postępowania oraz skutecznego wykonywania prawa do obrony.
2.   Państwa członkowskie zapewniają, aby osoby podejrzane lub oskarżone, które zostały zatrzymane lub aresztowane, otrzymały informacje o powodach ich zatrzymania lub aresztowania, w tym o czynie zabronionym, o którego popełnienie są podejrzane lub oskarżone.
3.   Państwa członkowskie zapewniają, aby najpóźniej w chwili przekazania podstawy oskarżenia do oceny sądu przedstawiono szczegółowe informacje na temat oskarżenia, w tym rodzaju przestępstwa i jego kwalifikacji prawnej, jak również charakteru udziału osoby oskarżonej.
4.   Państwa członkowskie zapewniają, aby osoby podejrzane lub oskarżone były niezwłocznie informowane o wszelkich zmianach w informacjach podanych zgodnie z niniejszym artykułem, w przypadku gdy jest to konieczne do zagwarantowania rzetelności postępowania”.
10.
Artykuł 7 tej dyrektywy stanowi:
„1.   W przypadku gdy osoba zostaje zatrzymana i aresztowana na jakimkolwiek etapie postępowania karnego, państwa członkowskie zapewniają osobom zatrzymanym lub ich obrońcom dostęp do będących w posiadaniu właściwych organów dokumentów, które są związane z konkretną sprawą i mają istotne znaczenie dla skutecznego zakwestionowania, zgodnie z prawem krajowym, legalności zatrzymania lub aresztowania.
2.   Państwa członkowskie zapewniają udzielanie osobom podejrzanym lub oskarżonym lub ich obrońcom dostępu przynajmniej do całego będącego w posiadaniu właściwych organów materiału dowodowego, niezależnie od tego, czy jest on na korzyść, czy na niekorzyść osób podejrzanych lub oskarżonych, w celu zagwarantowania rzetelnego postępowania i możliwości przygotowania obrony.
3.   Bez uszczerbku dla ust. 1 dostęp do materiału dowodowego, o którym mowa w ust. 2, jest zapewniany w odpowiednim czasie pozwalającym na skuteczne wykonywanie prawa do obrony, a najpóźniej w chwili przekazania podstawy oskarżenia do oceny sądu. W przypadku gdy właściwe organy wejdą w posiadanie dalszego materiału dowodowego, zapewnia się dostęp do niego w odpowiednim czasie, aby umożliwić jego uwzględnienie.
4.   Na zasadzie odstępstwa od ust. 2 i 3 – o ile nie narusza to prawa do rzetelnego procesu – można odmówić dostępu do niektórych materiałów, jeżeli dostęp taki może doprowadzić do poważnego zagrożenia dla życia lub praw podstawowych innej osoby lub jeżeli taka odmowa jest bezwzględnie konieczna dla ochrony ważnego interesu publicznego – na przykład w przypadkach, gdy dostęp mógłby zaszkodzić trwającemu dochodzeniu lub poważnie zaszkodzić bezpieczeństwu narodowemu państwa członkowskiego, w którym toczy się postępowanie karne. Państwa członkowskie zapewniają, aby zgodnie z procedurami określonymi w prawie krajowym decyzja o odmowie dostępu do niektórych materiałów zgodnie z niniejszym ustępem była podejmowana przez organ sądowy lub podlegała przynajmniej kontroli sądowej.
5.   Dostęp, o którym mowa w niniejszym artykule, zapewniany jest nieodpłatnie”.
B.
Decyzja ramowa 2002/584
11.
Artykuł 1 tej decyzji ramowej stanowi:
„1.   Europejski nakaz aresztowania stanowi decyzję sądową wydaną przez państwo członkowskie w celu aresztowania i przekazania przez inne państwo członkowskie osoby, której dotyczy wniosek, w celu przeprowadzenia postępowania karnego lub wykonania kary pozbawienia wolności bądź środka zabezpieczającego.
2.   Państwa członkowskie wykonują każdy europejski nakaz aresztowania w oparciu o zasadę wzajemnego uznawania i zgodnie z przepisami niniejszej decyzji ramowej.
3.   Niniejsza decyzja ramowa nie skutkuje modyfikacją obowiązku poszanowania praw podstawowych i podstawowych zasad prawa zawartych w art. 6 [TUE]”.
12.
W art. 8 omawianej decyzji ramowej przewidziano:
„1.   Europejski nakaz aresztowania zawiera następujące informacje podawane zgodnie z formularzem znajdującym się w Załączniku:
a)
tożsamość i obywatelstwo osoby, do której skierowany jest wniosek;
b)
nazwisko i imię, adres, telefon i faks oraz adres e‑mail: wydającego nakaz organu sądowego;
c)
dowody istnienia podlegającego wykonaniu wyroku, środka zabezpieczającego lub jakiegokolwiek innego podlegającego wykonaniu orzeczenia sądowego mającego analogiczny skutek prawny, a wchodząc[ego] w zakres art. 1 i 2;
d)
charakter i kwalifikacja prawna przestępstwa, szczególnie w odniesieniu do art. 2;
e)
opis okoliczności popełnienia przestępstwa, w tym jego czas i miejsce oraz stopień jego popełnienia przez osobę, której dotyczy wniosek;
f)
orzeczona kara, jeśli istnieje prawomocny wyrok, lub skala przewidzianych za to przestępstwo kar w świetle prawodawstwa wydającego nakaz państwa członkowskiego;
g)
jeśli to możliwe, inne skutki przestępstwa.
2.   Europejski nakaz aresztowania należy przetłumaczyć na język urzędowy lub jeden z języków urzędowych wykonującego nakaz państwa członkowskiego. Każde z państw członkowskich może, w chwili przyjęcia niniejszej decyzji ramowej lub w terminie późniejszym, stwierdzić w deklaracji złożonej w Sekretariacie Generalnym Rady, iż przyjmie tłumaczenie w jednym lub większej liczbie [innych] języków urzędowych instytucji Wspólnot Europejskich”.
13.
Artykuł 11 tej decyzji ramowej stanowi:
„1.   W momencie aresztowania osoby, której dotyczy wniosek, wykonujący nakaz właściwy organ sądowy, zgodnie z prawem krajowym, powiadamia tę osobę o europejskim nakazie aresztowania i jego treści, a także o możliwości wyrażenia przez tę osobę zgody na jej przekazanie wydającemu nakaz organowi sądowemu.
2.   Osoba, której dotyczy wniosek, aresztowana w celach wykonania europejskiego nakazu aresztowania ma prawo do korzystania z pomocy prawnej i z pomocy tłumacza zgodnie z prawem krajowym wykonującego nakaz państwa członkowskiego”.
14.
Artykuł 12 decyzji ramowej 2002/854 ma następujące brzmienie:
„Kiedy osoba zostaje aresztowana na podstawie europejskiego nakazu aresztowania, wykonujący nakaz organ sądowy podejmuje decyzję, czy osoba ta powinna pozostać zatrzymana zgodnie z prawem państwa członkowskiego wykonującego europejski nakaz aresztowania. Osoba ta może być zwolniona tymczasowo w dowolnym terminie zgodnie z prawem krajowym wykonującego nakaz państwa członkowskiego, pod warunkiem że właściwy organ państwa członkowskiego, o którym mowa, podejmuje wszelkie środki, jakie uważa za niezbędne, aby zapobiec ucieczce tej osoby”.
III. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
15.
Spetsializirana prokuratura (prokuratura wyspecjalizowana, Bułgaria) wszczęła postępowanie karne przeciwko IR, oskarżonemu o udział w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw podatkowych. Na etapie przygotowawczym postępowania karnego, które toczyło się przeciwko niemu i w trakcie którego skorzystał on z usług dwóch wybranych przez niego adwokatów, IR został poinformowany tylko o niektórych prawach przysługujących mu jako osobie oskarżonej.
16.
W chwili wszczęcia przeciwko IR w dniu 24 lutego 2017 r. sądowego etapu postępowania karnego opuścił on swoje miejsce zamieszkania i nie zdołano ustalić miejsca jego pobytu. Dwaj adwokaci, którzy reprezentowali go na etapie przygotowawczym postępowania karnego, oświadczyli, że już go nie reprezentują. Nowy obrońca został wyznaczony w tym celu z urzędu.
17.
Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2017 r., utrzymanym w mocy w postępowaniu apelacyjnym w dniu 19 kwietnia 2017 r., sąd odsyłający przyjął wobec IR postanowienie o tymczasowym aresztowaniu, stanowiące krajowy nakaz aresztowania. IR nie uczestniczył w postępowaniu, a bronił go obrońca wyznaczony z urzędu.
18.
W dniu 25 maja 2017 r. wobec IR, którego nadal nie odnaleziono, wydano europejski nakaz aresztowania. Obrońcę wyznaczonego z urzędu w celu reprezentowania go zastąpiono nowym obrońcą, również wyznaczonym z urzędu.
19.
Po zapoznaniu się z wyrokami OG i PI (Prokuratury w Lubece i w Zwickau) (
4
) i PF (Prokurator generalny Litwy) (
5
), a także z opinią rzecznika generalnego Y. Bota w sprawie Gavanozov (
6
), sąd odsyłający postanowił uchylić wspomniany nakaz aresztowania, nie będąc pewnym jego zgodności z prawem Unii ze względu na to, że nie gwarantuje on IR prawa do skutecznego środka zaskarżenia w tym znaczeniu, że IR nie będzie mógł żądać uchylenia krajowego i europejskiego nakazu aresztowania natychmiast po jego aresztowaniu w wykonującym nakaz państwie członkowskim.
20.
Wspomniany sąd podkreśla, że aby móc wydać wobec IR nowy europejski nakaz aresztowania zgodnie z prawem Unii, potrzebuje on uzyskać wyjaśnienia na temat treści omawianego nakazu lub możliwości załączania do niego dokumentów w sposób gwarantujący poszanowanie praw przyznanych przez dyrektywę 2012/13.
21.
W pierwszej kolejności sąd odsyłający uważa, że zgodnie z tą dyrektywą nie jest jasne, czy niektóre przepisy, takie jak art. 4 ust. 3, art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 1 tej dyrektywy, nie mogą mieć zastosowania do osoby aresztowanej na terytorium innego państwa członkowskiego na podstawie europejskiego nakazu aresztowania. Należałoby ustalić, czy osoba ta może powoływać się na prawa przewidziane w tych przepisach – oprócz praw wyraźnie wymienionych w art. 5 i załączniku II do dyrektywy 2012/13.
22.
W drugiej kolejności, na wypadek gdyby należało uznać, że osoba aresztowana w wykonującym nakaz państwie członkowskim na podstawie europejskiego nakazu aresztowania powinna dysponować wszystkimi prawami, z których korzystałaby, gdyby została aresztowana na terytorium wydającego nakaz państwa członkowskiego, sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy art. 8 decyzji ramowej 2002/584 należy interpretować w ten sposób, że treść europejskiego nakazu aresztowania może zostać zmieniona w celu włączenia do niego praw przewidzianych w wyżej wspomnianych przepisach dyrektywy 2012/13.
23.
W trzeciej kolejności, na wypadek gdyby należało uznać, że nie ma możliwości uzupełnienia informacji zawartych w formularzu decyzji ramowej 2002/584, sąd odsyłający dąży do ustalenia, jakie byłyby inne środki zapewnienia IR rzeczywistego i skutecznego korzystania z praw przysługujących mu na mocy dyrektywy 2012/13 niezwłocznie po aresztowaniu go w innym państwie członkowskim na podstawie europejskiego nakazu aresztowania. Mogłoby to skłonić sąd odsyłający, wydający europejski nakaz aresztowania, do wysłania wspomnianej osobie, po powzięciu wiadomości o jej aresztowaniu, pouczenia o prawach przy aresztowaniu, odpisu krajowego nakazu aresztowania i związanych z nim dowodów, a także danych kontaktowych jej obrońcy i ewentualnie, na jej żądanie, odpisu innych materiałów w dotyczącej jej sprawie.
24.
W czwartej kolejności, w przypadku braku wiążącego rozwiązania prawnego gwarantującego osobie aresztowanej korzystanie z praw przysługujących jej na mocy art. 4 ust. 3, art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 2012/13, sąd odsyłający zastanawia się nad ważnością decyzji ramowej 2002/584 w świetle niezbędnego poszanowania praw podstawowych, o którym mowa w motywie 12 i w art. 1 ust. 3 wspomnianej decyzji ramowej, a w szczególności praw ustanowionych w art. 6 i 47 karty.
25.
W tych okolicznościach Spetsializiran nakazatelen sad (wyspecjalizowany sąd karny, Bułgaria) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy prawa osoby oskarżonej określone w art. 4 (zwłaszcza prawo określone w art. 4 ust. 3), art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 1 dyrektywy [2012/13] odnoszą się do osoby oskarżonej, która jest aresztowana na podstawie europejskiego nakazu aresztowania?
2)
Na wypadek udzielenia odpowiedzi twierdzącej: czy art. 8 decyzji ramowej [2002/584] należy interpretować w ten sposób, że dopuszcza on zmianę treści europejskiego nakazu aresztowania, zgodnie z formularzem wskazanym w załączniku – a w szczególności że dopuszcza on dodanie w tym formularzu nowego tekstu, dotyczącego praw osoby, której dotyczy wniosek, przed sądami wydającego nakaz państwa członkowskiego, w celu umożliwienia zaskarżenia krajowego nakazu aresztowania i europejskiego nakazu aresztowania?
3)
Na wypadek udzielenia odpowiedzi przeczącej na pytanie drugie: czy wydanie europejskiego nakazu aresztowania dokładnie zgodnie z treścią formularza zawartego w załączniku (czyli bez powiadomienia osoby, której dotyczy wniosek, o prawach przysługujących jej przed sądem wydającym nakaz), jeśli jednak niezwłocznie po powzięciu wiadomości o aresztowaniu tej osoby sąd wydający nakaz powiadomi ją o tych prawach i przekaże jej odpowiednie dokumenty, będzie zgodne z motywem 12 i art. 1 ust. 3 decyzji ramowej [2002/584], art. 4, art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 1 dyrektywy [2012/13], a także art. 6 i art. 47 karty?
4)
Gdy nie istnieje inny środek prawny gwarantujący określone w art. 4 (zwłaszcza w art. 4 ust. 3), art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 1 dyrektywy [2012/13] prawa osoby aresztowanej na podstawie europejskiego nakazu aresztowania – czy obowiązuje wówczas decyzja ramowa [2002/584]?”.
IV. Postępowanie przed Trybunałem
26.
Rządy czeski, niemiecki, węgierski i austriacki oraz Komisja Europejska przedstawiły uwagi na piśmie w terminie wyznaczonym zgodnie z art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
V. Analiza
27.
Sąd odsyłający skierował do Trybunału cztery pytania, które częściowo się pokrywają i moim zdaniem mogą zostać pogrupowane wokół dwóch kwestii.
28.
Poprzez pierwsze pytanie prejudycjalne wspomniany sąd dąży w istocie do ustalenia, czy art. 4 ust. 3, art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 2012/13 należy interpretować w ten sposób, że przewidziane w nich prawa mają zastosowanie do osób aresztowanych w wykonaniu europejskiego nakazu aresztowania. Na wypadek udzielenia odpowiedzi twierdzącej sąd odsyłający zastanawia się nad możliwością zmiany treści formularza dotyczącego jednolitego wzoru europejskiego nakazu aresztowania, określonego w art. 8 decyzji ramowej 2002/584, poprzez włączenie do niego wspomnianych praw lub, w braku takiej możliwości, nad możliwością wysłania do osoby aresztowanej dokumentów informujących ją o prawach przysługujących jej na mocy wyżej wspomnianych przepisów dyrektywy 2012/13.
29.
W drugim pytaniu prejudycjalnym, na wypadek udzielenia odpowiedzi przeczącej na pytanie pierwsze, sąd odsyłający zwraca się w istocie do Trybunału o wyjaśnienie zgodności decyzji ramowej 2002/584 z wymogami wynikającymi z prawa do wolności przewidzianego w art. 6 karty oraz z prawa do skutecznego środka prawnego i do rzetelnego procesu ustanowionego w art. 47 karty w zakresie, w jakim nie gwarantuje ona osobie aresztowanej na podstawie europejskiego nakazu aresztowania i pozostającej w areszcie w wykonującym nakaz państwie członkowskim określonego we wspomnianych przepisach dyrektywy 2012/13 prawa do informacji – w celu skutecznego skorzystania, niezwłocznie po aresztowaniu tej osoby w tym państwie, ze środka zaskarżenia przed wydającym nakaz organem sądowym, zmierzającego do uchylenia krajowego nakazu aresztowania lub europejskiego nakazu aresztowania.
A.
W przedmiocie dopuszczalności
30.
Rząd niemiecki wyraził wątpliwości co do dopuszczalności przedstawionych pytań, które sprawiają wrażenie wniosku o wydanie opinii prawnej bez związku z zawisłym sporem, co byłoby sprzeczne z duchem i celem odesłania prejudycjalnego na podstawie art. 267 TFUE.
31.
W tym zakresie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału w ramach współpracy pomiędzy Trybunałem i sądami krajowymi ustanowionej w art. 267 TFUE jedynie do sądu krajowego, przed którym zawisł spór i na którym spoczywa odpowiedzialność za przyszły wyrok, należy, przy uwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy, zarówno ocena, czy dla wydania wyroku jest mu niezbędne uzyskanie orzeczenia prejudycjalnego, jak i ocena znaczenia pytań, jakie zadaje Trybunałowi. W konsekwencji jeśli postawione pytania dotyczą wykładni prawa Unii, Trybunał jest co do zasady zobowiązany do wydania orzeczenia. Wynika z tego, że pytania dotyczące wykładni prawa Unii przedstawione przez sąd krajowy w ramach stanu faktycznego i prawnego, za którego ustalenie jest on odpowiedzialny i którego prawidłowość nie podlega ocenie Trybunału, korzystają z domniemania, że mają znaczenie dla sprawy. Odrzucenie przez Trybunał wniosku sądu krajowego jest możliwe tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa Unii, o którą wnioskowano, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub z przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje elementami stanu faktycznego lub prawnego, które są konieczne do udzielenia użytecznej odpowiedzi na przedstawione mu pytania (
7
).
32.
W niniejszej sprawie z akt przedłożonych Trybunałowi nie wynika w sposób oczywisty, by rozpatrywana sytuacja odpowiadała jednej z tych hipotez. Przed sądem odsyłającym toczy się bowiem obecnie dotyczące IR postępowanie karne bez jego udziału, w ramach którego sąd ten zastosował wobec IR postanowienie o tymczasowym aresztowaniu stanowiące krajowy nakaz aresztowania, a następnie w dniu 27 maja 2017 r. wydał europejski nakaz aresztowania. Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wpisuje się w ramy tego postępowania. W tym względzie sąd odsyłający wskazuje, że zwrócił się do Trybunału, aby wydać, uzależniony od odpowiedzi udzielonych na zadane pytania, nowy europejski nakaz aresztowania wobec IR, ponieważ pierwotnie wydany nakaz aresztowania został uchylony ze względu na wątpliwości wspomnianego sądu co do jego zgodności z prawem Unii. W związku z tym nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, że przedłożone Trybunałowi pytania nie mają żadnego związku ze stanem faktycznym lub z przedmiotem postępowania w sprawie zawisłej przed sądem odsyłającym lub że zagadnienie ma charakter hipotetyczny (
8
).
33.
Należy ponadto podkreślić, że wydanie europejskiego nakazu aresztowania skutkuje możliwością aresztowania osoby, której nakaz dotyczy, a tym samym stwarza zagrożenie dla wolności osobistej tej osoby. Tymczasem Trybunał orzekł, że w odniesieniu do postępowania w sprawie europejskiego nakazu aresztowania gwarancja poszanowania praw podstawowych jest w pierwszym rzędzie odpowiedzialnością państwa członkowskiego wydającego nakaz. W związku z tym w celu udzielenia gwarancji tych praw – która to gwarancja może prowadzić organ sądowy do wydania postanowienia o uchyleniu nakazu, który sam wydał – ważne jest, by organ ten miał możliwość zwrócenia się do Trybunału z pytaniem prejudycjalnym w celu ustalenia warunków zgodności z prawem Unii wydania nowego europejskiego nakazu aresztowania, w szczególności w odniesieniu do poszanowania praw procesowych osoby, której nakaz dotyczy, a zatem możliwości stosowania art. 4 ust. 3, art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 2012/13 do osób aresztowanych w ramach wykonania europejskiego nakazu aresztowania (
9
).
34.
W konsekwencji niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest moim zdaniem dopuszczalny.
B.
W przedmiocie pierwszego pytania prejudycjalnego
35.
Tytułem wstępu wydaje mi się konieczne podkreślenie, choć to stwierdzenie oczywiste, że dyrektywa 2012/13 ma zastosowanie do osób, wobec których wydano europejski nakaz aresztowania, zaś pytanie postawione przez sąd odsyłający dotyczy zakresu tego stosowania, a w szczególności przyznania tym osobom praw przewidzianych w art. 4 ust. 3, w art. 6 ust. 2 i w art. 7 ust. 1 dyrektywy 2012/13.
36.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst oraz cele regulacji, której część on stanowi (
10
).
1. W przedmiocie wykładni kontekstualnej i literalnej art. 4 ust. 3, art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 2012/13
37.
Analiza ogólnej systematyki dyrektywy 2012/13 ma moim zdaniem zasadnicze znaczenie dla określenia zakresu stosowania art. 4 ust. 3, art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 1 tej dyrektywy i rozstrzygnięcia kwestii przyznania przewidzianych w nich praw osobom aresztowanym w ramach wykonania europejskiego nakazu aresztowania.
38.
Należy stwierdzić w tym względzie, że dopiero w motywie 39 dyrektywy 2012/13 przywołano po raz pierwszy i jedyny w preambule sytuację wspomnianych osób, przy czym ogół wcześniejszych motywów poświęcony jest przedstawieniu minimalnych norm, jakie mają być stosowane w dziedzinie informowania „osób podejrzanych lub oskarżonych” w ramach postępowań karnych. Sformułowanie motywu 39 stanowi potwierdzenie rozróżnienia sytuacji dokonanego przez prawodawcę Unii, ponieważ wskazano, że prawo do pisemnej informacji o prawach przy aresztowaniu powinno „również” mieć zastosowanie „odpowiednio [(mutatis mutandis)]” do osób aresztowanych w ramach wykonania europejskiego nakazu aresztowania. To łacińskie wyrażenie, które można przetłumaczyć jako „po wprowadzeniu niezbędnych zmian”, jest zwykle używane w ramach porównania między sytuacjami, które chce się przedstawić jako jedynie podobne.
39.
Artykuł 1 dyrektywy 2012/13 jest jeszcze bardziej wyraźny, ponieważ definiuje w dwóch odrębnych zdaniach jej podwójny przedmiot, a mianowicie ustanowienie przepisów dotyczących prawa do informacji dwóch kategorii osób, osób podejrzanych lub oskarżonych w postępowaniu karnym z jednej strony oraz osób podlegających europejskiemu nakazowi aresztowania z drugiej strony. Użyta w ten sposób terminologia została dokładnie powtórzona w kolejnych artykułach 2–8, a jedynie art. 5 tej dyrektywy, a więc żaden z przepisów, o których mowa we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, wyraźnie odnosi się do tej drugiej kategorii. Artykuł 2 dyrektywy 2012/13 wskazuje ze swej strony na przedmiotowy zakres jej stosowania wyłącznie z punktu widzenia określenia pojęcia postępowania karnego, przyznając mu w niniejszym przypadku szerokie znaczenie od momentu pierwszych podejrzeń do momentu ostatecznego orzeczenia o winie zainteresowanej osoby. Definicja ta również wskazuje na szczególny i w pewien sposób akcesoryjny charakter przepisów dotyczących osób, wobec których wydano europejski nakaz aresztowania, zawartych w art. 5 dyrektywy 2012/13.
40.
Co się tyczy bardziej konkretnie zakresu praw przewidzianych w art. 4, 6 i 7 dyrektywy 2012/13, należy przepisy te odczytywać łącznie, wraz z art. 3 tej dyrektywy, biorąc pod uwagę poczynione w nim wyraźne odesłania do niektórych z tych przepisów.
41.
Artykuł 4 dyrektywy 2012/13 nakłada na państwa członkowskie obowiązek przekazania osobom podejrzanym lub oskarżonym, zatrzymanym lub aresztowanym, pisemnego pouczenia zawierającego informacje dotyczące, po pierwsze, praw procesowych, o których mowa w art. 3 tej dyrektywy, w tym prawa do informacji dotyczących oskarżenia, uściślonego w art. 6 tego aktu, a po drugie, czterech dodatkowych praw wymienionych w art. 4 ust. 2 omawianej dyrektywy, w tym prawa dostępu do materiałów sprawy, które zostało wyszczególnione w art. 7 tej dyrektywy. Ponadto w art. 4 ust. 3 dyrektywy 2012/13 przewidziano, że to pouczenie o prawach zawiera również podstawowe informacje o wszelkich dostępnych na mocy prawa krajowego możliwościach: zakwestionowania zgodności z prawem aresztowania, oceny zasadności decyzji o aresztowaniu lub złożenia wniosku o zwolnienie tymczasowe.
42.
Jak wyjaśniono w motywie 22 dyrektywy 2012/13 i przewidziano w art. 4 ust. 4 tej dyrektywy, aby pomóc państwom członkowskim w sporządzaniu tego pouczenia o prawach, załącznik I do tej dyrektywy zawiera orientacyjny wzór obejmujący osiem rubryk, dotyczących: A. pomocy ze strony adwokata/uprawnienia do pomocy prawnej; B. informacji dotyczących oskarżenia danej osoby; C. tłumaczenia ustnego i pisemnego; D. prawa do odmowy składania wyjaśnień; E. dostępu do dokumentów; F. poinformowania osób trzecich o zatrzymaniu lub aresztowaniu danej osoby/poinformowania konsulatu lub ambasady danej osoby; G. pilnej pomocy medycznej; H. okresu pozbawienia wolności. Z powyższego wynika, że rubryki B, E i H odpowiadają prawom przewidzianym, odpowiednio, w art. 6 ust. 2, art. 7 ust. 1 i art. 4 ust. 3 dyrektywy 2012/13.
43.
Artykuł 5 dyrektywy 2012/13 w związku z motywem 39 tej dyrektywy stanowi, że osobom aresztowanym w celu wykonania europejskiego nakazu aresztowania również należy przekazać „odpowiednie” pisemne pouczenie o prawach, i odsyła do orientacyjnego wzoru zawartego w załączniku II do tej dyrektywy, którego treść różni się od wzoru zawartego w załączniku I. Orientacyjny wzór z załącznika II nie zawiera bowiem rubryk dotyczących praw, o których mowa w art. 6 ust. 2, art. 7 ust. 1 i art. 4 ust. 3 dyrektywy 2012/13, które nie mają zatem zastosowania do osób aresztowanych w celu wykonania europejskiego nakazu aresztowania (
11
).
44.
Jak słusznie podnosi rząd czeski w swoich uwagach, żaden przepis dyrektywy 2012/13 nie przewiduje ani nie daje do zrozumienia, że osoby aresztowane na podstawie europejskiego nakazu aresztowania powinny otrzymać pisemne pouczenie obejmujące łącznie informacje zawarte w dwóch orientacyjnych wzorach znajdujących się w załącznikach I i II do tej dyrektywy. Przeciwnie, w motywie 39 dyrektywy 2012/13 wskazano bardzo wyraźnie, że wzór pouczenia o prawach „dla tych osób” zawarty jest wyłącznie w załączniku II do tej dyrektywy. Z brzmienia art. 4 i 5 dyrektywy 2012/13 w związku z jej motywami 22 i 39 wynika zatem, że wzory pouczenia o prawach zawarte w tych dwóch załącznikach wzajemnie się wykluczają (
12
).
45.
Wniosek o niemożności stosowania art. 4 ust. 3, art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 2012/13 do sytuacji osób aresztowanych w ramach wykonania europejskiego nakazu aresztowania znajduje dodatkowo potwierdzenie w dwóch innych elementach.
46.
W pierwszej kolejności wydaje mi się właściwe oparcie się na zakresie pojęć „aresztowania” lub „zatrzymania” osób podejrzanych lub oskarżonych, którymi posłużono się w art. 4, 6 i 7 dyrektywy 2012/13. W tym względzie motyw 21 dyrektywy 2012/13 stanowi, że „[z]awarte w [tej] dyrektywie odniesienia do osób podejrzanych lub oskarżonych, które zostały zatrzymane lub aresztowane, należy rozumieć jako odniesienia do każdej sytuacji, w której w toku postępowania karnego osoby podejrzane lub oskarżone zostają pozbawione wolności w rozumieniu art. 5 ust. 1 lit. c) [europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (zwanej dalej »EKPC«)], zgodnie z wykładnią dokonaną w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka”.
47.
To ostatnie postanowienie dotyczy sytuacji „zgodnego z prawem zatrzymania lub aresztowania [danej osoby] w celu postawienia przed właściwym organem, jeżeli istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia czynu zagrożonego karą, lub, jeśli jest to konieczne, w celu zapobieżenia popełnieniu takiego czynu lub uniemożliwienia ucieczki po jego dokonaniu”. Tymczasem taka sytuacja różni się od sytuacji, o której mowa w art. 5 ust. 1 lit. f) EKPC, a mianowicie zgodnego z prawem zatrzymania lub aresztowania osoby w celu zapobieżenia jej nielegalnemu wkroczeniu na terytorium państwa lub osoby, przeciwko której „toczy się postępowanie o wydalenie lub ekstradycję”, ponieważ ten ostatni przypadek odpowiada mechanizmowi europejskiego nakazu aresztowania ustanowionemu w decyzji ramowej 2002/584.
48.
W drugiej kolejności – z art. 3 i 4 dyrektywy 2012/13 wynika, że osobom podejrzanym lub oskarżonym przyznawane są różne prawa, w tym prawo do informacji dotyczących oskarżenia i prawo dostępu do materiałów sprawy wyszczególnione, odpowiednio, w art. 6 i 7 tej dyrektywy, „stosowane zgodnie z prawem krajowym” danego państwa członkowskiego. Tymczasem to wyraźne odniesienie do „prawa krajowego” nie jest zgodne z uwzględnieniem sytuacji osób aresztowanych w wykonaniu europejskiego nakazu aresztowania, ponieważ uwzględnienie tej sytuacji wymagałoby siłą rzeczy przywołania prawa wydającego nakaz lub wykonującego nakaz państwa członkowskiego, co potwierdza brzmienie art. 5 wspomnianej dyrektywy.
2. W przedmiocie wykładni celowościowej
49.
Na wstępie pragnę zauważyć, że z uwagi na charakter przedstawionego pytania prejudycjalnego wykładnia celowościowa wymaga łącznego zbadania celów dyrektywy 2012/13 i decyzji ramowej 2002/584.
50.
Aby zrozumieć wolę prawodawcy Unii, a w konsekwencji cele tych aktów, należy skupić się na dynamice konstrukcji na szczeblu Unii przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, w szczególności w dziedzinie współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych.
51.
Należy również w tym względzie zauważyć, że decyzja ramowa 2002/584, jak wynika z jej motywu 6, stanowi pierwszy konkretny środek w dziedzinie prawa karnego wprowadzający zasadę wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych, ustanowioną w art. 82 ust. 1 TFUE, który zastąpił art. 31 TUE, na podstawie którego ta decyzja ramowa została przyjęta. Od tego czasu w ramach współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych wprowadzano stopniowo akty prawne, których skoordynowane stosowanie służy wzmocnieniu zaufania państw członkowskich wobec ich odpowiednich krajowych porządków prawnych w celu zapewnienia uznawania i wykonywania w Unii wyroków w sprawach karnych, by uniknąć bezkarności sprawców przestępstw (
13
).
52.
Dyrektywa 2012/13, jak wskazano w jej motywach 11, 12 i 14, stanowi część tego zespołu aktów prawnych konkretyzujących harmonogram działań przyjęty przez Radę w 2009 r. mający na celu wzmocnienie praw osób w ramach postępowań karnych, który został przychylnie przyjęty przez Radę Europejską i został uznany za integralną część programu sztokholmskiego (
14
). Chronologia ta pokazuje w sposób oczywisty, że prawodawca Unii zamierzał wzmocnić współpracę wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych, wykraczając poza już przyjęty mechanizm europejskiego nakazu aresztowania, aby dotyczyła postępowania karnego w pełnym jego zakresie. Jak wskazuje rezolucja Rady z dnia 30 listopada 2009 r. dotycząca wspomnianego harmonogramu działań, „[postępowanie karne] […] do celów niniejszej rezolucji obejmuje postępowanie przygotowawcze i sam proces”.
53.
Wśród tych aktów znajdują się również:
–
dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/64/UE z dnia 20 października 2010 r. w sprawie prawa do tłumaczenia ustnego i tłumaczenia pisemnego w postępowaniu karnym (
15
);
–
dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE z dnia 22 października 2013 r. w sprawie prawa dostępu do adwokata w postępowaniu karnym i w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania oraz w sprawie prawa do poinformowania osoby trzeciej o pozbawieniu wolności i prawa do porozumiewania się z osobami trzecimi i organami konsularnymi w czasie pozbawienia wolności (
16
);
–
dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/800 z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie gwarancji procesowych dla dzieci będących podejrzanymi lub oskarżonymi w postępowaniu karnym (
17
);
–
dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1919 z dnia 26 października 2016 r. w sprawie pomocy prawnej z urzędu dla podejrzanych i oskarżonych w postępowaniu karnym oraz dla osób, których dotyczy wniosek w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania (
18
).
54.
Wszystkie te normy prawa wtórnego, w tym dyrektywa 2012/13, mają na celu wzmocnienie praw procesowych osób podejrzanych lub oskarżonych w postępowaniach karnych, ale wspólnie mają również na celu ustanowienie szczególnych przepisów dotyczących sytuacji osób aresztowanych w ramach wykonania europejskiego nakazu aresztowania, sprawiając, że niektóre ze wspomnianych praw znajdują do nich zastosowanie mutatis mutandis. Wykładnia przepisów, których dotyczy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, jest moim zdaniem nierozerwalnie związana z tym szczególnym kontekstem normatywnym charakteryzującym się techniką legislacyjną, w której posłużono się aktami prawnymi mającymi podwójny cel, gdzie akt podstawowy, czyli decyzja ramowa 2002/584, zmieniona decyzją ramową Rady 2009/299/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 r. (
19
), nie jest już sam w sobie wystarczający do zrozumienia praw osób aresztowanych na podstawie europejskiego nakazu aresztowania.
55.
Co się tyczy konkretnie dyrektywy 2012/13, pragnę zauważyć, że różne sformułowania użyte we wniosku dotyczącym dyrektywy Komisji z dnia 20 lipca 2010 r. (
20
), które mogłyby wydawać się stosunkowo niejednoznaczne, jeśli chodzi o zakres przewidzianych w niej praw, zniknęły z tekstu końcowego.
56.
I tak w motywie 25 wskazano, że „prawa przewidziane w [tej] dyrektywie” powinny również znajdować odpowiednio zastosowanie do postępowań mających na celu wykonanie europejskiego nakazu aresztowania, które to ogólne sformułowanie zostało zastąpione przez przywołanie w motywie 39 dyrektywy 2012/13 jedynie prawa do pisemnej informacji o przysługujących prawach przy aresztowaniu, z wyraźnym odesłaniem do wzoru pouczenia znajdującego się w załączniku II.
57.
Artykuł 2 wniosku dotyczącego dyrektywy, odnoszący się do zakresu stosowania, zawierał już w ust. 1 identyczną definicję ratione temporis, a mianowicie od pierwszych podejrzeń do momentu ostatecznego orzeczenia o winie. Ustęp 2 miał następujące brzmienie: „Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do postępowania dotyczącego wykonania europejskiego nakazu aresztowania”. Należy stwierdzić, że art. 2 dyrektywy 2012/13 nie wspomina nawet o omawianych postępowaniach.
58.
Należy natomiast podkreślić, że wniosek dotyczący dyrektywy zawierał w uzasadnieniu związanym z art. 5 wyraźną wzmiankę, iż „[o]dmienne prawa należą się osobom, wobec których wydano europejski nakaz aresztowania”, co przełożyło się na brzmienie tego przepisu bliskie aktualnemu tekstowi ostatecznemu.
59.
Okazuje się zatem, że dyrektywa 2012/13 ma na celu, po pierwsze i przede wszystkim, uregulowanie, poprzez ustanowienie minimalnych wspólnych norm, prawa do informacji osób podejrzanych i oskarżonych w krajowych postępowaniach karnych w celu wzmocnienia wzajemnego zaufania między państwami członkowskimi do ich odpowiednich systemów wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych (
21
). Jak przewidziano w motywach 19, 22, 27 i 28 dyrektywy 2012/13 oraz w jej art. 3, 4, 6 i 7, te ostatnie przepisy służą właśnie zapewnieniu skutecznego wykonywania prawa do obrony oraz rzetelności wspomnianego postępowania (
22
), przy czym prawa te są wykonywane zgodnie z prawem krajowym danego państwa członkowskiego.
60.
Po drugie, pomocniczo, zmierza ona do wyjaśnienia sposobu, w jaki prawo do informacji ma zastosowanie do osób aresztowanych w ramach wykonania europejskiego nakazu aresztowania, zaś art. 5 dyrektywy 2012/13 i załącznik II do niej uzupełniają w ten sposób decyzję ramową 2002/584.
61.
Jakkolwiek te dwa cele są ze sobą niezaprzeczalnie powiązane lub mogą być uznać za równoległe, ponieważ wydanie europejskiego nakazu aresztowania ma siłą rzeczy swoje źródło w krajowym postępowaniu karnym, to jednak się nie pokrywają. Aresztowanie osoby, której dotyczy nakaz, prowadzi automatycznie do wszczęcia szczególnego postępowania, mającego charakter lex specialis ze względu na jego transgraniczny wymiar.
62.
Należy w tym względzie przypomnieć, że decyzja ramowa 2002/584 służy, dzięki ustanowieniu nowego, prostszego i wydajniejszego systemu przekazywania osób skazanych lub podejrzanych o naruszenie przepisów ustawy karnej, ułatwieniu i przyspieszeniu współpracy wymiarów sprawiedliwości, przyczyniając się w ten sposób do realizacji wyznaczonego Unii celu, jakim jest ustanowienie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w oparciu o wysoki stopień zaufania, jakie powinno istnieć między państwami członkowskimi. Mechanizm europejskiego nakazu aresztowania stwarza możliwość usunięcia, jak wynika z motywu 5 wspomnianej decyzji ramowej, złożoności procedur ekstradycyjnych istniejących przed jego wdrożeniem i związanej z nimi możliwości przewlekania postępowania. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej decyzji ramowej celem mechanizmu europejskiego nakazu aresztowania jest zatem umożliwienie aresztowania i przekazania osoby, której dotyczy nakaz, tak aby – uwzględniając cel wspomnianej decyzji ramowej – popełnione przestępstwo nie pozostało bezkarne i aby ta osoba była ścigana lub aby odbyła orzeczoną wobec niej karę pozbawienia wolności (
23
).
63.
Trybunał orzekł już, że decyzja organu wykonującego nakaz ogranicza się do umożliwienia przekazania danej osoby, zgodnie z przepisami decyzji ramowej 2002/584, przy czym postępowanie karne w sprawie ścigania lub wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności, a także postępowanie karne co do istoty pozostają poza zakresem stosowania wspomnianej decyzji (
24
).
64.
Określenie praw procesowych osoby aresztowanej w ramach wykonania europejskiego nakazu aresztowania jest nierozerwalnie związane z wolą prawodawcy Unii wyrażoną przy okazji ustanowienia wspomnianego nakazu aresztowania. Nakaz ten został pomyślany jako mechanizm sądowy szybkiego i skutecznego przekazywania osób poszukiwanych między państwami członkowskimi, zastępujący trudny system ekstradycji, który podlega ocenie władzy politycznej i nie jest nakierowany na uwzględnienie całej sytuacji zainteresowanego w postępowaniu karnym. Jak słusznie podkreśla rząd czeski, prawa danej osoby w ramach postępowania w sprawie europejskiego nakazu aresztowania są zatem, co logiczne, ukierunkowane na aspekt przekazania do innego państwa członkowskiego i nie obejmują całego zakresu praw przysługujących danej osobie w ramach postępowania karnego na mocy prawa krajowego (
25
).
65.
W tym kontekście każda wykładnia dyrektywy 2012/13 prowadząca do jej szerokiego stosowania ratione personae (
26
) i silnego wzajemnego przenikania się dwóch rozpatrywanych norm prawa wtórnego wydaje mi się niezgodna z rozmyślnie ograniczonym przedmiotem i celem przyspieszenia współpracy wymiarów sprawiedliwości przyświecającym decyzji ramowej 2002/584, w której art. 17 ust. 1 wyraźnie przewidziano, że europejski nakaz aresztowania stosuje się i wykonuje w trybie przewidzianym dla spraw niecierpiących zwłoki (
27
). Należy zatem unikać, zgodnie z wyrażoną już przez Trybunał wolą, sytuacji, w której skutki europejskich nakazów aresztowania zostają osłabione przez praktyki opóźniające mające na celu uniemożliwienie wykonania wspomnianych nakazów aresztowania (
28
).
66.
W świetle powyższych rozważań na pierwsze pytanie prejudycjalne należy odpowiedzieć, że art. 4 ust. 3, art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 2012/13 należy interpretować w ten sposób, że przewidziane w nich prawa nie mają zastosowania do osób aresztowanych w ramach wykonania europejskiego nakazu aresztowania (
29
). W tych okolicznościach nie ma potrzeby badania wskazanej przez sąd odsyłający możliwości zmiany treści formularza obejmującego jednolity wzór europejskiego nakazu aresztowania, określony w art. 8 decyzji ramowej 2002/584, poprzez włączenie do niego wspomnianych praw lub, w braku takiej możliwości, możliwości wysłania do aresztowanej osoby dokumentów informujących ją o przysługujących jej prawach na mocy wspomnianych przepisów dyrektywy 2012/13.
67.
Jeśli chodzi o argument podniesiony przez sąd odsyłający, zgodnie z którym pozbawienie osób aresztowanych w ramach wykonania europejskiego nakazu aresztowania praw określonych w ww. przepisach dyrektywy 2012/13 prowadziłoby do naruszenia obowiązku poszanowania praw podstawowych, przewidzianego w motywie 12 i w art. 1 ust. 3 decyzji ramowej 2002/584, a w szczególności wymogów wynikających z art. 6 i 47 karty, należy podkreślić, że taki argument prowadzi w rzeczywistości do zastanowienia się nad zgodnością decyzji ramowej 2002/584 z prawami podstawowymi chronionymi w porządku prawnym Unii, co jest przedmiotem drugiego z zadanych pytań (
30
).
C.
W przedmiocie drugiego pytania prejudycjalnego
68.
W drugim pytaniu prejudycjalnym sąd odsyłający zwraca się do Trybunału o wyjaśnienie ważności decyzji ramowej 2002/584 w świetle art. 6 i 47 karty w zakresie, w jakim osobom aresztowanym na podstawie europejskiego nakazu aresztowania nie zagwarantowano praw przewidzianych w przepisach dyrektywy 2012/13, o których mowa w postanowieniu odsyłającym, co ma czynić niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym zaskarżenie przez wspomniane osoby krajowych i europejskich nakazów aresztowania, mimo że osoby te przebywają w areszcie w państwie członkowskim wykonującym nakaz na podstawie europejskiego nakazu aresztowania.
69.
Należy na wstępie przypomnieć, że zgodnie z art. 6 ust. 1 TUE Unia uznaje prawa, wolności i zasady określone w karcie, która ma taką samą moc prawną jak traktaty (
31
).
70.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że mechanizm europejskiego nakazu aresztowania ustanowiony w decyzji ramowej 2002/584, która nie reguluje możliwości zaskarżenia decyzji o wydaniu wspomnianego nakazu aresztowania, opiera się na domniemaniu poszanowania praw podstawowych ustanowionych w karcie, której integralną częścią jest prawo do wolności przewidziane w art. 6 karty, a także poszanowanie prawa do obrony wywodzącego się z prawa do rzetelnego procesu sądowego, ustanowionego w art. 47 i 48 karty.
71.
Zasada wzajemnego uznawania, na której opiera się system europejskiego nakazu aresztowania, opiera się bowiem z kolei na wzajemnym zaufaniu państw członkowskich co do tego, że ich odpowiednie krajowe porządki prawne mogą zapewnić równoważny i skuteczny poziom ochrony praw podstawowych uznanych na płaszczyźnie Unii, a w szczególności praw wskazanych w karcie. Zasada wzajemnego zaufania wymaga w szczególności w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, by każde z tych państw uznawało – z zastrzeżeniem wyjątkowych okoliczności – iż wszystkie inne państwa członkowskie przestrzegają prawa Unii, a zwłaszcza praw podstawowych uznanych w tym prawie (
32
).
72.
Konkretniej rzecz ujmując – decyzja ramowa 2002/584 opiera się na zasadzie, zgodnie z którą orzeczenia w przedmiocie europejskiego nakazu aresztowania korzystają z wszelkich gwarancji właściwych orzeczeniom sądowym, w tym wynikających z praw podstawowych i podstawowych zasad prawnych wskazanych w art. 1 ust. 3 omawianej decyzji ramowej, co wiąże się z wymogiem, aby cała procedura przekazywania osób między państwami członkowskimi uregulowana w decyzji ramowej 2002/584 była przeprowadzana pod kontrolą sądową. Wynika stąd, że już same przepisy decyzji ramowej ustanawiają procedurę zgodną z wymogami art. 47 karty, niezależne od szczegółowych zasad wykonania decyzji ramowej przyjętych przez państwa członkowskie (
33
).
73.
Trybunał orzekł, że w odniesieniu do postępowania w sprawie europejskiego nakazu aresztowania zagwarantowanie poszanowania praw osoby, o której przekazanie się wnosi, należy w pierwszym rzędzie do wydającego nakaz państwa członkowskiego, co do którego należy domniemywać, że przestrzega ono prawa Unii, a zwłaszcza praw podstawowych uznanych w tym prawie (
34
). W tym względzie w system europejskiego nakazu aresztowania wmontowana jest dwupoziomowa ochrona praw procesowych i podstawowych osoby, której nakaz dotyczy, gdyż do ochrony sądowej przysługującej jej na pierwszym poziomie, w trakcie wydawania orzeczenia krajowego, takiego jak krajowy nakaz aresztowania, dochodzi ochrona, jaką należy jej zapewnić na drugim poziomie, w trakcie wydawania europejskiego nakazu aresztowania, które w danym wypadku może nastąpić krótko po wydaniu wspomnianego orzeczenia krajowego (
35
).
74.
Zatem w odniesieniu do środka, który, tak jak europejski nakaz aresztowania, może naruszać prawo do wolności zainteresowanej osoby, ochrona ta wymaga, by decyzja spełniająca wymogi skutecznej ochrony sądowej została wydana przynajmniej na jednym z dwóch poziomów wspomnianej ochrony. W szczególności drugi poziom ochrony praw danej osoby zakłada, że wydający nakaz organ sądowy kontroluje spełnienie przesłanek wymaganych do jego wydania i bada w sposób obiektywny, z uwzględnieniem wszystkich dowodów obciążających i odciążających, nie będąc przy tym narażony na ryzyko podlegania instrukcjom zewnętrznym, w szczególności ze strony władzy wykonawczej, czy wydanie wspomnianego nakazu ma charakter proporcjonalny (
36
).
75.
To zatem do państw członkowskich należy czuwanie nad tym, by ich porządki prawne skutecznie zapewniały poziom ochrony sądowej wymagany przez decyzję ramową 2002/584, za pomocą przepisów proceduralnych, które państwa te stosują i które mogą różnić się w poszczególnych systemach, o ile nie jest to sprzeczne z celem tej decyzji ramowej i wynikającymi z niej wymogami. W tym względzie wymogi związane ze skuteczną ochroną sądową mogą prowadzić do ustanowienia odrębnego środka zaskarżenia decyzji o wydaniu europejskiego nakazu aresztowania podjętej przez organ sądowy inny niż sąd (
37
). W świetle brzmienia wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym warto zauważyć, że system krajowy przewidujący prawo do zaskarżenia decyzji o wydaniu europejskiego nakazu aresztowania w celu przeprowadzenia postępowania karnego, które może być wykonywane po skutecznym przekazaniu osoby, której nakaz dotyczy, spełnia wymóg skutecznej ochrony sądowej (
38
).
76.
Należy jeszcze podkreślić, że choć na podstawie art. 1 ust. 2 decyzji ramowej 2002/584 państwa członkowskie wykonują każdy europejski nakaz aresztowania w oparciu o zasadę wzajemnego uznawania i zgodnie z przepisami tej decyzji ramowej, to jednak uznawanie to nie oznacza bezwzględnego obowiązku wykonania wydanego nakazu aresztowania (
39
). Przed podjęciem decyzji o przekazaniu osoby, której nakaz dotyczy, w celu przeprowadzenia postępowania karnego wykonujący nakaz organ sądowy powinien przeprowadzić pewną kontrolę europejskiego nakazu aresztowania i upewnić się, że przestrzegane są prawa podstawowe, jak to zostało wyraźnie przypomniane w art. 1 ust. 3 decyzji ramowej 2002/584. Organ ten nie może tolerować naruszenia tych praw i w takim przypadku ma możliwość odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania (
40
).
77.
Tytułem uwagi końcowej pragnę zauważyć, że przywołane w niniejszej opinii orzecznictwo Trybunału mogło słusznie zostać uznane za działanie nakierowane na „uprocesowienie” zasady wzajemnego zaufania w ramach wykonywania europejskiego nakazu aresztowania, mające na celu zrekompensowanie jego quasi‑automatyzmu wymogami proceduralnymi gwarantującymi prawa zainteresowanych osób (
41
).
78.
W drugiej kolejności należy zauważyć, że decyzja ramowa 2002/584 przewiduje pewną liczbę praw procesowych dla osoby aresztowanej na podstawie europejskiego nakazu aresztowania w wykonującym nakaz państwie członkowskim, a w szczególności prawo do informacji. Zgodnie z art. 11 decyzji ramowej 2002/584 wykonujący nakaz organ sądowy powinien poinformować rzeczoną osobę w momencie jej aresztowania o istnieniu i treści europejskiego nakazu aresztowania, o przysługującej jej możliwości wyrażenia zgody lub sprzeciwienia się przekazaniu wydającemu nakaz organowi sądowemu, a także o jej prawie do pomocy prawnej i tłumacza. Prawa te, oprócz prawa do bycia wysłuchanym, gdy dana osoba nie wyraża zgody na swoje przekazanie zgodnie z art. 14 wspomnianej decyzji ramowej, odpowiadają prawom wymienionym w pisemnym pouczeniu przewidzianym w art. 5 dyrektywy 2012/13, które należy szybko podać do wiadomości osoby aresztowanej w celu wykonania europejskiego nakazu aresztowania.
79.
W ramach przekazania treści nakazu aresztowania wspomniana osoba otrzyma informacje wymagane w formularzu europejskiego nakazu aresztowania załączonym do decyzji ramowej 2002/584, który wydające nakaz organy sądowe powinny wypełnić w celu uproszczenia i przyspieszenia procedury przekazania z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 17 decyzji ramowej 2002/584. Zgodnie z art. 8 tej decyzji ramowej informacje te dotyczą oczywiście wskazania istnienia podlegającego wykonaniu wyroku, nakazu aresztowania lub jakiegokolwiek innego podlegającego wykonaniu orzeczenia sądowego o tej samej mocy prawnej, wchodzącego w zakres stosowania art. 1 i 2 tej decyzji ramowej, ale także charakteru i kwalifikacji prawnej przestępstwa, opisu okoliczności popełnienia przestępstwa, w tym jego czasu i miejsca oraz stopnia udziału w popełnieniu przestępstwa osoby, wobec której wydano nakaz (
42
). Warto zauważyć, że te dwie ostatnie informacje są podobne do tych, o których mowa w art. 6 dyrektywy 2012/13.
80.
Wydaje się zatem, że na podstawie art. 11 decyzji ramowej 2002/584 i art. 5 dyrektywy 2012/13 osoba aresztowana w celu wykonania europejskiego nakazu aresztowania dysponuje dokładną, stosowną i dostępną informacją o przysługujących jej prawach na wczesnym etapie procedury przekazania, tak aby umożliwić jej skuteczne wykonywanie tych praw w szczególnych ramach rzeczonego postępowania.
81.
Prawa te zostały jeszcze doprecyzowane i uzupełnione przepisami dyrektyw 2010/64, 2013/48 i 2016/1919. Trybunał podkreślił zatem, że decyzja ramowa 2002/584 wpisuje się w ogólny system gwarancji skutecznej ochrony sądowej przewidzianych w innych przepisach prawa Unii przyjętych w dziedzinie współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych, które przyczyniają się do ułatwienia osobie poszukiwanej na podstawie europejskiego nakazu aresztowania wykonywanie jej praw także przed przekazaniem jej do wydającego nakaz państwa członkowskiego. W szczególności art. 10 dyrektywy 2013/48 nakłada na właściwy organ wykonującego nakaz państwa członkowskiego obowiązek poinformowania osób podlegających nakazowi, niezwłocznie po pozbawieniu ich wolności, że mają one prawo do ustanowienia adwokata w wydającym nakaz państwie członkowskim (
43
). Należy jednak uściślić, po pierwsze, że rolą tego adwokata jest udzielenie informacji i porad adwokatowi w wykonującym nakaz państwie członkowskim w celu zagwarantowania skutecznego skorzystania przez wspomniane osoby z przysługujących im praw „na mocy decyzji ramowej 2002/584/WSiSW”, a po drugie, że wspomniane prawo jest wykonywane bez uszczerbku dla terminów określonych w decyzji ramowej 2002/584 lub ciążącego na wykonującym nakaz organie sądowym obowiązku podjęcia, w terminie i na warunkach określonych w rzeczonej decyzji ramowej, decyzji, czy dana osoba ma zostać przekazana.
82.
W trzeciej kolejności, co się tyczy sytuacji pozbawienia wolności osoby, której nakaz dotyczy, powiązanej przez sąd odsyłający z kwestią skorzystania ze środka zaskarżenia krajowego nakazu aresztowania i europejskiego nakazu aresztowania, należy podkreślić, że zgodnie z art. 12 decyzji ramowej 2002/584 do wykonującego nakaz organu sądowego należy podjęcie decyzji, po aresztowaniu osoby, której nakaz dotyczy, czy osoba ta powinna pozostać w areszcie, czy też powinna zostać zwolniona w oczekiwaniu na decyzję w sprawie wykonania europejskiego nakazu aresztowania. Pozostawanie w areszcie nie jest więc koniecznie wymagane, a tymczasowe zwolnienie jest możliwe w dowolnym terminie zgodnie z prawem krajowym wykonującego nakaz państwa członkowskiego.
83.
Uwagi te wiążą się z okolicznością, że prawodawca europejski, po pierwsze, zapewnił poszanowanie prawa do bycia wysłuchanym w wykonującym nakaz państwie członkowskim, jak wynika w szczególności z art. 14 i 18 decyzji ramowej 2002/584, co pozwala zainteresowanej osobie na skuteczne kwestionowanie pozostawienia jej w areszcie, a po drugie, ściśle zakreślił czasowo wydawanie decyzji dotyczących europejskiego nakazu aresztowania dla realizacji celu, jakim jest przyspieszenie współpracy wymiarów sprawiedliwości.
84.
Jak wspomniano, co się tyczy w szczególności wydania decyzji o wykonaniu europejskiego nakazu aresztowania, art. 17 ust. 1 decyzji ramowej 2002/584 przewiduje, że nakaz ten stosuje się i wykonuje w trybie przewidzianym dla spraw niecierpiących zwłoki. W ust. 2 i 3 tego artykułu określono konkretne terminy, których państwa członkowskie powinny przestrzegać, odpowiednio 10 lub 60 dni, na podjęcie ostatecznej decyzji w sprawie wykonania wspomnianego nakazu, w zależności od tego, czy osoba, której nakaz dotyczy, wyraża zgodę na jej przekazanie, przy czym w ust. 4 przewidziano przedłużenie o 30 dni. Funkcjonowanie mechanizmu europejskiego nakazu aresztowania w czasie opiera się zatem w znacznym stopniu na wyrażeniu woli przez wspomnianą osobę.
85.
Wskazując, że terminy ustalone w art. 17 decyzji ramowej 2002/584 są co do zasady wystarczające – ze względu w szczególności na kluczową rolę zasady wzajemnego uznawania w systemie wprowadzonym przez decyzję ramową – do tego, aby wykonujący nakaz organ sądowy przeprowadził kontrolę poprzedzającą wykonanie europejskiego nakazu aresztowania i wydał decyzję w sprawie wykonania tego nakazu, Trybunał uznał, że wspomniany organ pozostaje zobowiązany do wydania tej decyzji po upływie wspomnianych terminów i że w takiej sytuacji art. 12 decyzji ramowej w związku z art. 17 tej decyzji ramowej co do zasady nie sprzeciwia się temu, aby wykonujący nakaz organ sądowy pozostawił w areszcie osobę, której nakaz dotyczy, zgodnie z prawem wykonującego nakaz państwa członkowskiego, nawet jeśli całkowity okres pozbawienia wolności tej osoby przekracza te terminy (
44
).
86.
Istotne wydaje mi się to, że dokonując wykładni rozpatrywanych przepisów zgodnej z art. 6 karty, którego wyjaśnienia odsyłają do art. 5 EKPC, a w niniejszym przypadku do art. 5 ust. 1 lit. f) wspomnianego aktu, dotyczącego procedur ekstradycyjnych, Trybunał wyraźnie złagodził to rozwiązanie, uściślając, że skoro wydanie europejskiego nakazu aresztowania nie może samo w sobie uzasadniać pozostawienia w areszcie osoby, której nakaz dotyczy, przez okres przekraczający łącznie czas niezbędny do wykonania tego nakazu, to wykonujący nakaz organ sądowy może zdecydować o pozostawieniu w areszcie tej osoby jedynie pod warunkiem, że postępowanie w sprawie wykonania europejskiego nakazu aresztowania było prowadzone z wystarczającą starannością, a w konsekwencji okres pozbawienia wolności nie jest nadmierny. W celu upewnienia się, że tak jest rzeczywiście, wykonujący nakaz organ sądowy powinien przeprowadzić konkretną kontrolę rozpatrywanej sytuacji z uwzględnieniem wszelkich elementów istotnych dla oceny zasadności czasu trwania postępowania (
45
).
87.
Wydaje mi się, że w odniesieniu do sytuacji pozostawienia w areszcie osoby aresztowanej w ramach wykonania europejskiego nakazu aresztowania, przywołanej przez sąd odsyłający na poparcie jego wątpliwości co do ważności tego aktu w przypadku niemożności stosowania poszczególnych praw do informacji wynikających z dyrektywy 2012/13, o których mowa we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, należy jeszcze przypomnieć dwa przepisy decyzji ramowej 2002/584.
88.
Po pierwsze, w art. 23 ust. 5 decyzji ramowej 2002/584 przewidziano, że po upływie terminów na przekazanie osoby, której nakaz dotyczy – w następstwie wydania decyzji w sprawie wykonania europejskiego nakazu aresztowania – osoba ta zostaje zwolniona, jeżeli nadal przebywa w areszcie.
89.
Po drugie, w art. 26 ust. 1 decyzji ramowej 2002/584 przewidziano, iż wydające nakaz państwo członkowskie zalicza wszystkie okresy pozbawienia wolności zaistniałe w wyniku wykonania europejskiego nakazu aresztowania na poczet całkowitego okresu pozbawienia wolności, które ma się odbyć w tym państwie, zapewniając w ten sposób, że wszystkie okresy pozbawienia wolności, także wynikające z ewentualnego pozostawienia w areszcie po upływie terminów przewidzianych w art. 17 decyzji ramowej, zostaną w przypadku wykonania kary pozbawienia wolności w wydającym nakaz państwie członkowskim prawidłowo uwzględnione (
46
).
90.
W tym kontekście wydaje mi się, że stwierdzenie niemożności zastosowania art. 4 ust. 3, art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 2012/13 do osób aresztowanych w ramach wykonania europejskiego nakazu aresztowania nie może – w świetle ewentualnego środka zaskarżenia decyzji o wydaniu krajowego i europejskiego nakazu aresztowania oraz sytuacji tych osób w toku postępowania w sprawie przekazania – stanowić jakiegokolwiek naruszenia przez decyzję ramową 2002/584 wymogów wynikających z art. 6, 47 i 48 karty.
91.
Moim zdaniem decyzja ramowa 2002/584, doprecyzowana i uzupełniona w szczególności przez art. 5 dyrektywy 2012/13, w wykładni dokonanej przez Trybunał, gwarantuje prawa zainteresowanych osób zgodnie ze wspomnianymi wymogami, przy jednoczesnym zapewnieniu skuteczności mechanizmu przekazywania tych osób, a tym samym skuteczności systemu współpracy wymiarów sprawiedliwości między państwami członkowskimi, którego jednym z istotnych elementów jest europejski nakaz aresztowania.
92.
W świetle wszystkich powyższych rozważań należy udzielić odpowiedzi, że analiza przedstawionych pytań nie wykazała istnienia jakiejkolwiek okoliczności mogącej wpłynąć na ważność decyzji ramowej 2002/584.
VI. Wnioski
93.
W świetle powyższych rozważań proponuję Trybunałowi udzielenie Spetsializiran nakazatelen sad (wyspecjalizowanemu sądowi karnemu, Bułgaria) następującej odpowiedzi:
–
Artykuł 4 ust. 3, art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/13/UE z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie prawa do informacji w postępowaniu karnym należy interpretować w ten sposób, że przewidziane w nich prawa nie mają zastosowania do osób aresztowanych w ramach wykonania europejskiego nakazu aresztowania.
–
Analiza przedstawionych pytań nie wykazała istnienia jakiejkolwiek okoliczności mogącej wpłynąć na ważność decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi.
(
1
)	Język oryginału: francuski.
(
2
)	Dz.U. 2012, L 142, s. 1.
(
3
)	Dz.U. 2002, L 190, s. 1.
(
4
)	Zobacz wyrok z dnia 27 maja 2019 r., OG i PI (Prokuratury w Lubece i w Zwickau), C‑508/18 i C‑82/19 PPU, EU:C:2019:456.
(
5
)	Zobacz wyrok z dnia 27 maja 2019 r., PF (Prokurator generalny Litwy), C‑509/18, EU:C:2019:457.
(
6
)	Zobacz opinia rzecznika generalnego Y. Bota w sprawie Gavanozov, C‑324/17, EU:C:2019:312.
(
7
)	Zobacz w szczególności wyrok z dnia 12 października 2017 r., Sleutjes, C‑278/16, EU:C:2017:757, pkt 21, 22 i przytoczone tam orzecznictwo.
(
8
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 25 lipca 2018 r., AY (Nakaz aresztowania – Świadek), C‑268/17, EU:C:2018:602, pkt 26, 27.
(
9
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 25 lipca 2018 r., AY (Nakaz aresztowania – Świadek), C‑268/17, EU:C:2018:602, pkt 28, 29.
(
10
)	Zobacz wyrok z dnia 10 września 2014 r., Ben Alaya, C‑491/13, EU:C:2014:2187, pkt 22 i przytoczone tam orzecznictwo.
(
11
)	Załącznik II zawiera pięć rubryk, dotyczących: A. informacji o europejskim nakazie aresztowania; B. pomocy ze strony adwokata; C. tłumaczenia ustnego i pisemnego; D. możliwości wyrażenia zgody na przekazanie; E. przesłuchania. Rubryki te odpowiadają prawom osoby, której dotyczy nakaz, gwarantowanym bezpośrednio w decyzji ramowej 2002/584, jak zobaczymy poniżej.
(
12
)	Pragnę jednak uściślić, że po przekazaniu wydającemu nakaz organowi sądowemu osoba, której dotyczy nakaz, uzyska status osoby podejrzanej lub „oskarżonej” w rozumieniu dyrektywy 2012/13 i skorzysta w konsekwencji z ogółu praw związanych z tym statusem.
(
13
)	Zobacz wyrok z dnia 12 grudnia 2019 r., Parquet général du Grand-Duché de Luxembourg i Openbaar Ministerie (Prokuratorzy w Lyonie i w Tours), C‑566/19 PPU i C‑626/19 PPU, EU:C:2019:1077, pkt 43.
(
14
)	Rezolucja Rady z dnia 30 listopada 2009 r. dotycząca harmonogramu działań mających na celu umocnienie praw procesowych osób podejrzanych lub oskarżonych w postępowaniu karnym (Dz.U. 2009, C 295, s. 1) oraz „Program sztokholmski – Otwarta i bezpieczna Europa dla dobra i ochrony obywateli”, pkt 2.4 (Dz.U. 2010, C 115, s. 1).
(
15
)	Dz.U. 2010, L 280, s. 1.
(
16
)	Dz.U. 2013, L 294, s. 1.
(
17
)	Dz.U. 2016, L 132, s. 1.
(
18
)	Dz.U. 2016, L 297, s. 1.
(
19
)	Dz.U. 2009, L 81, s. 24.
(
20
)	COM(2010) 392 wersja ostateczna.
(
21
)	Zobacz podobnie wyroki: z dnia 13 czerwca 2019 r., Moro, C‑646/17, EU:C:2019:489, pkt 34; z dnia 19 września 2019 r., Rayonna prokuratura Lom, C‑467/18, EU:C:2019:765, pkt 36. W tym pierwszym orzeczeniu Trybunał wyjaśnił ponadto w pkt 36, że dyrektywa 2012/13 przyczynia się do ustanowienia w Unii Europejskiej minimalnej harmonizacji prawa w zakresie postępowania karnego, a stosowanie w danym państwie członkowskim zasad przewidzianych w tej dyrektywie jest niezależne od istnienia sytuacji transgranicznej w ramach sporu powstałego w tym państwie członkowskim.
(
22
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 5 czerwca 2018 r., Kolev i in., C‑612/15, EU:C:2018:392, pkt 89.
(
23
)	Zobacz wyroki: z dnia 6 grudnia 2018 r., IK (Wykonanie kary dodatkowej), C‑551/18 PPU, EU:C:2018:991, pkt 36–39; z dnia 30 maja 2013 r., F, C‑168/13 PPU, EU:C:2013:358, pkt 57.
(
24
)	Zobacz podobnie wyroki: z dnia 6 grudnia 2018 r., IK (Wykonanie kary dodatkowej), C‑551/18 PPU, EU:C:2018:991, pkt 56; z dnia 25 lipca 2018 r., Minister for Justice and Equality (Nieprawidłowości w systemie sądownictwa), C‑216/18 PPU, EU:C:2018:586, pkt 57.
(
25
)	Teza przedstawiona w postanowieniu odsyłającym, polegająca na zrównaniu sytuacji procesowej osób aresztowanych w ramach wykonania europejskiego nakazu aresztowania z sytuacją osób podejrzanych lub oskarżonych, o których mowa w dyrektywie 2012/13, prowadzi moim zdaniem do zanegowania szczególnego charakteru transgranicznej procedury przekazywania osoby, której nakaz dotyczy, między państwami członkowskimi.
(
26
)	Zastosowanie art. 4 ust. 3, art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 2012/13 do sytuacji osób aresztowanych w ramach wykonania europejskiego nakazu aresztowania jest w każdym razie pozbawione sensu, gdy nakaz ten został wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności.
(
27
)	Można w szczególności zastanowić się nad konsekwencjami przyznania osobom aresztowanym w ramach wykonania europejskiego nakazu aresztowania prawa dostępu do materiałów sprawy, przewidzianego w art. 7 ust. 1 dyrektywy 2012/13 i sprecyzowanego w jej motywie 30, w postaci udostępnienia osobie zainteresowanej i jej adwokatowi dokumentów oraz, w stosownych przypadkach, fotografii i nagrań wideo i audio, które są niezbędne do skutecznego zakwestionowania, zgodnie z prawem krajowym, zgodności z prawem aresztowania podejrzanego lub pozostawienia go w areszcie. Takie przekazanie dokumentów zawartych w aktach sprawy pozwoli osobie zainteresowanej i jej adwokatowi na sformułowanie wniosków dotyczących przedstawionych dowodów lub domaganie się dodatkowych czynności dochodzeniowych, co niezaprzeczalnie będzie miało wpływ na przebieg postępowania w sprawie przekazania.
(
28
)	Wyrok z dnia 16 lipca 2015 r., Lanigan, C‑237/15 PPU, EU:C:2015:474, pkt 41.
(
29
)	Pragnę zauważyć, że stanowisko to podzielają Komisja i wszystkie rządy, które przedstawiły uwagi na piśmie w ramach tego postępowania.
(
30
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 26 lutego 2013 r., Melloni, C‑399/11, EU:C:2013:107, pkt 45.
(
31
)	Zobacz wyrok z dnia 26 lutego 2013 r., Melloni, C‑399/11, EU:C:2013:107, pkt 48.
(
32
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 5 kwietnia 2016 r., Aranyosi i Căldăraru, C‑404/15 i C‑659/15 PPU, EU:C:2016:198, pkt 77, 78.
(
33
)	Zobacz podobnie wyroki: z dnia 25 lipca 2018 r., Minister for Justice and Equality (Nieprawidłowości w systemie sądownictwa), C‑216/18 PPU, EU:C:2018:586, pkt 56; z dnia 30 maja 2013 r., F, C‑168/13 PPU, EU:C:2013:358, pkt 46, 47.
(
34
)	Zobacz wyrok z dnia 23 stycznia 2018 r., Piotrowski, C‑367/16, EU:C:2018:27, pkt 50.
(
35
)	Zobacz wyrok z dnia 27 maja 2019 r., OG i PI (Prokuratury w Lubece i w Zwickau), C‑508/18 i C‑82/19 PPU, EU:C:2019:456, pkt 67 i przytoczone tam orzecznictwo.
(
36
)	Zobacz wyrok z dnia 12 grudnia 2019 r., Parquet général du Grand-Duché de Luxembourg i Openbaar Ministerie (Prokuratorzy w Lyonie i Tours), C‑566/19 PPU i C‑626/19 PPU, EU:C:2019:1077, pkt 60, 61.
(
37
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 12 grudnia 2019 r., Parquet général du Grand-Duché de Luxembourg i Openbaar Ministerie (Prokuratorzy w Lyonie i w Tours), C‑566/19 PPU i C‑626/19 PPU, EU:C:2019:1077, pkt 64–66.
(
38
)	Zobacz wyroki: z dnia 30 maja 2013 r., F, C‑168/13 PPU, EU:C:2013:358, pkt 50; z dnia 6 grudnia 2018 r., IK (Wykonanie kary dodatkowej), C‑551/18 PPU, EU:C:2018:991, pkt 67; a także z dnia 12 grudnia 2019 r., Parquet général du Grand-Duché de Luxembourg i Openbaar Ministerie (Prokuratorzy w Lyonie i Tours), C‑566/19 PPU i C‑626/19 PPU, EU:C:2019:1077, pkt 70, 71.
(
39
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 11 marca 2020 r., SF (Europejski nakaz aresztowania – Gwarancja ponownego przekazania do państwa wykonującego), C‑314/18, EU:C:2020:191, pkt 39, 40.
(
40
)	Zobacz podobnie wyroki: z dnia 29 stycznia 2013 r., Radu, C‑396/11, EU:C:2013:39, pkt 41; z dnia 10 sierpnia 2017 r., Zdziaszek, C‑271/17 PPU, EU:C:2017:629, pkt 103, 104. Tytułem przykładu można przytoczyć weryfikację przez wykonujący nakaz organ sądowy ryzyka nieludzkiego i poniżającego traktowania ze względu na warunki pozbawienia wolności w państwie wydającym [wyrok z dnia 5 kwietnia 2016 r., Aranyosi i Căldăraru (C‑404/15 i C‑659/15 PPU, EU:C:2016:198)], statusu organu sądowego organu wydającego nakaz aresztowania [wyrok z dnia 10 listopada 2016 r., Kovalkovas (C‑477/16 PPU, EU:C:2016:861)], istnienia krajowego nakazu aresztowania [wyrok z dnia 1 czerwca 2016 r., Bob‑Dogi (C‑241/15, EU:C:2016:385)], przestrzegania zasady ne bis in idem [wyrok z dnia 16 listopada 2010 r., Mantello (C‑261/09, EU:C:2010:683)], okoliczności, że warunki wydania tego nakazu, a w szczególności jego proporcjonalny charakter, podlegają kontroli sądowej w tym państwie członkowskim [wyrok z dnia 12 grudnia 2019 r., Openbaar Ministerie (Prokuratura Szwecji) (C‑625/19 PPU, EU:C:2019:1078)].
(
41
)	Cécilii Rizcallah, „La notion d’autorité judiciaire d’émission dans le cadre du mandat d’arrêt européen et la »procéduralisation« du principe de confiance mutuelle”, L’Observateur de Bruxelles, nr 119, s. 36.
(
42
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 23 stycznia 2018 r., Piotrowski, C‑367/16, EU:C:2018:27, pkt 58, 59.
(
43
)	Zobacz wyrok z dnia 12 grudnia 2019 r., Parquet général du Grand-Duché de Luxembourg i Openbaar Ministerie (Prokuratorzy w Lyonie i Tours), C‑566/19 PPU i C‑626/19 PPU, EU:C:2019:1077, pkt 72, 73.
(
44
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 16 lipca 2015 r., Lanigan, C‑237/15 PPU, EU:C:2015:474, pkt 42, 52, 60, 62.
(
45
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 16 lipca 2015 r., Lanigan, C‑237/15 PPU, EU:C:2015:474, pkt 53–59.
(
46
)	Zobacz wyrok z dnia 16 lipca 2015 r., Lanigan, C‑237/15 PPU, EU:C:2015:474, pkt 51.