62021TJ0524
WYROK SĄDU (ósma izba)
z dnia 12 października 2022 r. (
*1
)
Dostęp do dokumentów – Rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 – Korespondencja Komisji z AstraZenecą i organami niemieckimi dotycząca ilości szczepionek przeciwko COVID-19 i terminu ich dostawy – Wyjątek dotyczący ochrony postępowań sądowych – Dokumenty, które zostały przedstawione w ramach postępowania sądowego zamkniętego w momencie wydania decyzji odmawiającej udzielenia dostępu – Wyjątek dotyczący ochrony życia prywatnego i integralności jednostki – Wyjątek dotyczący ochrony interesów handlowych osoby trzeciej
W sprawie T‑524/21
Hans-Wilhelm Saure, zamieszkały w Berlinie (Niemcy), którego reprezentował adwokat C. Partsch,
strona skarżąca,
przeciwko
Komisji Europejskiej, którą reprezentowali G. Gattinara, K. Herrmann i A. Spina, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
SĄD (ósma izba),
w składzie podczas narady: J. Svenningsen (sprawozdawca), prezes, C. Mac Eochaidh i J. Laitenberger, sędziowie,
sekretarz: S. Jund, administratorka,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 12 lipca 2022 r.,
wydaje następujący
Wyrok (
1
)
1
W skardze wniesionej na podstawie art. 263 TFUE skarżący Hans-Wilhelm Saure żąda stwierdzenia nieważności, po pierwsze, decyzji Komisji C(2021) 5327 final z dnia 13 lipca 2021 r. oddalającej ponowny wniosek o udzielenie dostępu do niektórych dokumentów (zwanej dalej „pierwszą zaskarżoną decyzją”), a po drugie, decyzji Komisji C(2022) 870 final z dnia 7 lutego 2022 r. dotyczącej odmowy dostępu do niektórych dokumentów (zwanej dalej „drugą zaskarżoną decyzją”).
Okoliczności powstania sporu
2
Skarżący jest dziennikarzem zatrudnionym przez dziennik niemiecki Bild.
3
Pismem z dnia 29 stycznia 2021 r. na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (Dz.U. 2001, L 145, s. 43) zwrócił się on do Komisji Europejskiej o udzielenie dostępu do kopii całości korespondencji wymienionej od dnia 1 kwietnia 2020 r. pomiędzy Komisją a, po pierwsze, spółką AstraZeneca plc lub jej spółkami zależnymi, a po drugie, pomiędzy Bundeskanzleramt Republiki Federalnej Niemiec lub federalnym ministerstwem zdrowia tego państwa członkowskiego, dotyczącej w szczególności ilości szczepionek przeciwko COVID-19 oferowanych przez tę spółkę i terminów ich dostawy. Wniosek ten został zarejestrowany pod numerem GESTDEM 2021/0550 w dniu 1 lutego 2021 r.
4
W dniu 16 marca 2021 r., nie otrzymawszy od Komisji żadnej odpowiedzi w terminie przewidzianym w art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 1049/2001, przedłużonym zgodnie z ust. 3 tego przepisu, skarżący skierował do niej ponowny wniosek o udzielenie dostępu.
5
Tego samego dnia służby Komisji potwierdziły otrzymanie ponownego wniosku. W dniu 9 kwietnia tego samego roku, czyli po upływie terminu na rozpatrzenie tego wniosku, służby te poinformowały skarżącego, że wniosek ten jest jeszcze rozpatrywany i że termin ten został przedłużony do dnia 30 kwietnia tego samego roku, czyli po upływie piętnastu dodatkowych dni roboczych przewidzianych w art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1049/2001.
6
W dniu 23 kwietnia 2021 r. Unia Europejska, reprezentowana przez Komisję, wszczęła postępowanie sądowe przed tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzycznym sądem pierwszej instancji w Brukseli, Belgia) przeciwko spółce AstraZeneca w przedmiocie wcześniejszego wykonania zawartej z nią umowy zakupu z wyprzedzeniem.
7
W dniu 30 kwietnia 2021 r. służby Komisji po raz kolejny poinformowały skarżącego, że ponowny wniosek o udzielenie dostępu nie mógł zostać rozpatrzony w wyznaczonym terminie, i zadeklarowały, iż uczynią wszystko co w ich zakresie, aby rozpatrzyć wniosek w możliwie najkrótszym terminie. Z tym dniem fakt braku odpowiedzi na ponowny wniosek o udzielenie dostępu zrodził, zgodnie z art. 8 ust. 3 rozporządzenia nr 1049/2001, skutek w postaci dorozumianej decyzji odmownej w przedmiocie udzielenia dostępu do żądanych dokumentów, na którą skarżący wniósł skargę do Sądu o stwierdzenie nieważności, zarejestrowaną pod numerem sprawy T‑232/21. Skarga ta została oddalona postanowieniem z dnia 18 marca 2022 r., Saure/Komisja (T‑232/21, niepublikowanym, EU:T:2022:165).
8
Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2021 r. sędzia orzekający w przedmiocie środków tymczasowych, w ramach postępowania sądowego toczącego się między Unią a AstraZenecą, nakazał tej spółce dostarczenie państwom członkowskim Unii 50 mln dodatkowych dawek szczepionek zgodnie z wiążącym harmonogramem pod rygorem grzywny.
9
W dniu 13 lipca 2021 r. sekretarz generalny Komisji przyjął pierwszą zaskarżoną decyzję w odpowiedzi na ponowny wniosek z dnia 16 marca 2021 r. W szczególności w treści tej decyzji powołano różne dokumenty i wskazano, że należy odmówić do nich dostępu, ponieważ były one objęte wyjątkiem mającym na celu ochronę postępowań sądowych, przewidzianym w art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia nr 1049/2001, ponieważ postępowanie w tym przedmiocie toczyło się przed tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzycznym sądem pierwszej instancji w Brukseli).
10
W komunikacie prasowym z dnia 3 września 2021 r. Komisja stwierdziła, że Unia i AstraZeneca osiągnęły ugodę, która między innymi zakończyła spór sądowy zawisły przed tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzycznym sądem pierwszej instancji w Brukseli). Sąd ten uwzględnił cofnięcie powództwa w orzeczeniu z dnia 15 października tego samego roku.
11
W dniu 7 lutego 2022 r., uwzględniwszy zakończenie tego postępowania sądowego, po ponownym rozpatrzeniu ponownego wniosku o udzielenie dostępu do dokumentów z dnia 16 marca 2021 r. sekretarz generalny Komisji wydał na podstawie art. 4 ust. 7 rozporządzenia nr 1049/2001 drugą zaskarżoną decyzję, z której wynika, że zastępuje ona pierwszą zaskarżoną decyzję.
12
Po pierwsze, Komisja wskazała, że wyjątek mający na celu ochronę postępowań sądowych ma zastosowanie do wszystkich następujących dokumentów:
–
załącznika do oferty przedłożonej przez AstraZenecę (zwanego dalej „dokumentem nr 1.2”);
–
dokumentu z dnia 12 czerwca 2020 r. wymienionego między AstraZenecą a rządami kilku państw członkowskich w celu negocjowania i zawarcia umowy finansowania (zwanego dalej „dokumentem nr 2”);
–
projektu umowy finansowania przesłanego przez AstraZenecę w dniu 24 czerwca 2020 r. do rządów kilku państw członkowskich (zwanego dalej „dokumentem nr 3”);
–
dokumentu z dnia 20 listopada 2020 r. dotyczącego zapłaty drugiej raty płatności przewidzianej w umowie zakupu z wyprzedzeniem zawartej z AstraZenecą (zwanego dalej „dokumentem nr 5”);
–
prezentacji wykorzystywanej przez AstraZenecę podczas posiedzeń komitetu pilotażowego w dniu 4 grudnia 2020 r., w dniu 22 stycznia, w dniach 1, 11, 19 i 23 lutego oraz w dniu 11 marca 2021 r. (zwanej dalej „dokumentem nr 6”);
–
prezentacji wykorzystywanej przez AstraZenecę podczas spotkania w dniu 7 grudnia 2020 r. (zwanej dalej „dokumentem nr 7”);
–
prezentacji wykorzystywanej przez AstraZenecę podczas spotkania w dniu 19 stycznia 2021 r. (zwanej dalej „dokumentem nr 8”);
–
dokumentu dotyczącego dat dostawy szczepionek (zwanego dalej „dokumentem nr 9”) wraz z pięcioma załącznikami (zwanymi dalej „dokumentami nr 9.1–9.5”);
–
prezentacji wykorzystywanej przez AstraZenecę podczas posiedzenia komitetu pilotażowego w dniu 25 stycznia 2021 r. (zwanej dalej „dokumentem nr 10”).
13
Ponadto w ramach wyjątku mającego na celu ochronę postępowań sądowych Komisja częściowo odmówiła dostępu do korespondencji elektronicznej wymienionej między Komisją a AstraZenecą w dniu 27 lipca 2020 r. (zwanej dalej „dokumentem nr 11”).
14
Po drugie, na podstawie wyjątku dotyczącego ochrony prywatności i integralności jednostki, przewidzianego w art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1049/2001 Komisja częściowo odmówiła dostępu do pewnych dokumentów, w stosunku do których utajniła dane osobowe przedstawicieli AstraZeneki i pracowników Komisji, którzy nie pełnili funkcji kierowniczych. Chodzi o następujące dokumenty:
–
przekazana pocztą elektroniczną oferta AstraZeneki (zwana dalej „dokumentem nr 1.1”);
–
wiadomości elektroniczne wymieniane między AstraZenecą, Komisją i rządem niemieckim od dnia 2 lipca do dnia 13 lipca 2020 r. (zwane dalej „dokumentem nr 4”);
–
dokument nr 11;
–
umowa zakupu z wyprzedzeniem zawarta w dniu 27 sierpnia 2020 r. między AstraZenecą i Komisją (zwana dalej „dokumentem nr 12”);
15
Po trzecie, Komisja wskazała, że wyjątek dotyczący ochrony interesów handlowych przewidziany w art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001 uzasadnia przyznanie jedynie częściowego dostępu do następujących dokumentów:
–
protokołów z posiedzeń komitetu pilotażowego odbywających się w dniach 4 grudnia 2020 r., 22 stycznia, 1, 11, 19 i 23 lutego oraz 11 marca 2021 r. (zwanych dalej „dokumentami nr 6.1–6.6”);
–
dokumentu nr 12.
16
Ponadto, uznając, że dokument zawierający ofertę złożoną przez AstraZenecę (zwany dalej „dokumentem nr 1”) był objęty ogólnym domniemaniem poufności z tytułu wyjątku dotyczącego ochrony interesów handlowych, Komisja całkowicie odmówiła dostępu do tego dokumentu.
17
Po czwarte, Komisja przyznała pełny dostęp do obu załączników do dokumentu nr 11.
Żądania stron
18
Skarżący wnosi do Sądu o:
–
stwierdzenie nieważności pierwszej zaskarżonej decyzji;
–
obciążenie Komisji kosztami postępowania.
19
We wniosku o umorzenie postępowania Komisja wnosi do Sądu o:
–
umorzenie postępowania w przedmiocie skargi;
–
obciążenie każdej ze stron jej własnymi kosztami.
20
We wniosku o zmianę żądania skargi skarżący wnosi do Sądu o stwierdzenie nieważności drugiej zaskarżonej decyzji.
21
W odpowiedzi na wniosek o zmianę żądania skargi Komisja wnosi do Sądu o:
–
oddalenie skargi w zmienionym brzmieniu;
–
obciążenie skarżącego kosztami postępowania.
Co do prawa
[…]
W przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności drugiej zaskarżonej decyzji
28
W uzasadnieniu żądania stwierdzenia nieważności drugiej zaskarżonej decyzji skarżący podnosi trzy zarzuty dotyczące braku możliwości zastosowania trzech wyjątków powołanych przez Komisję w celu uzasadnienia odmowy dostępu do żądanych dokumentów.
W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego braku możliwości zastosowania art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia nr 1049/2001
29
Skarżący twierdzi, że wyjątek dotyczący ochrony postępowań sądowych ma zastosowanie tylko tak długo, jak długo przed sądem toczy się spór. Ponieważ postępowanie przed tribunal de première instance francophone de Bruxelles zostało zakończone, ujawnienie wnioskowanych dokumentów nie mogło zagrażać przebiegowi żadnego postępowania sądowego w rozumieniu art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia nr 1049/2001. Podnosi on ponadto, że art. 871 bis code judiciaire belge (belgijskiego kodeksu postępowania cywilnego) nie dopuszcza odstąpienia od jednoznacznego brzmienia tego przepisu.
30
Komisja podnosi, że nawet po zakończeniu postępowania sądowego wyjątek dotyczący ochrony postępowań sądowych znajduje nadal zastosowanie w niniejszej sprawie do niektórych dokumentów przedstawionych w ramach tego postępowania. Uważa ona, że odmowa udzielenia dostępu do spornych dokumentów była konieczna, aby zapewnić w szczególności poszanowanie rzetelności postępowania sądowego.
31
Powołuje się ona również na ciążący na niej obowiązek lojalnej współpracy z organami sądowymi, który nakłada na nią obowiązek nieujawniania niektórych dokumentów przedstawionych w toku tego postępowania, zakwalifikowanych jako poufne na podstawie art. 871 bis belgijskiego kodeksu postępowania cywilnego.
32
Ponadto skarżący nie powołał się na żaden nadrzędny interes publiczny, który mógłby uzasadniać publiczne udostępnienie tych dokumentów.
33
Na podstawie art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia nr 1049/2001 instytucje odmówią dostępu do dokumentu, jeśli ujawnienie go naruszyłoby ochronę postępowania sądowego, chyba że za ujawnieniem spornego dokumentu przemawia nadrzędny interes publiczny.
34
Ponadto zgodnie z art. 4 ust. 7 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001 wyjątki określone w ust. 1–3 mają zastosowanie wyłącznie w okresie, w którym ochrona jest uzasadniona ze względu na treść dokumentu.
35
Z powyższego wynika, że zastosowanie wyjątku przewidzianego w art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia nr 1049/2001 sprzeciwia się ujawnieniu dokumentów jedynie do czasu istnienia zagrożenia naruszeniem ochrony postępowania sądowego (zob. podobnie wyrok z dnia 6 lutego 2020 r., Compañía de Tranvías de la Coruña/Komisja, T‑485/18, EU:T:2020:35, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo).
36
Zgodnie z orzecznictwem ochrona tych postępowań wynika z konieczności zapewnienia przestrzegania zasady równości broni oraz należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości (zob. podobnie wyrok z dnia 21 września 2010 r., Szwecja i in./API i Komisja, C‑514/07 P, C‑528/07 P i C‑532/07 P, EU:C:2010:541, pkt 85).
37
Co się tyczy przestrzegania zasady równości broni, to należy zauważyć, że gdyby treść dokumentów przedstawiających stanowisko instytucji w sporze miała być przedmiotem debaty publicznej, ich krytyka mogłaby w nieuzasadniony sposób wpłynąć na stanowisko bronione przez instytucję przed danymi sądami (zob. wyrok z dnia 6 lutego 2020 r., Compañía de Tranvías de la Coruña/Komisja, T‑485/18, EU:T:2020:35, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo).
38
Odnosząc się do należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości i do rzetelności postępowania sądowego, wyłączenie działalności sądowniczej z zakresu stosowania prawa dostępu do dokumentów jest uzasadnione ze względu na potrzebę zagwarantowania w trakcie całego postępowania sądowego, aby dyskusje między stronami i narady danego sądu w toczącej się sprawie odbywały się w sposób niezakłócony, bez zewnętrznych nacisków na działalność orzeczniczą (zob. wyrok z dnia 6 lutego 2020 r., Compañía de Tranvías de la Coruña/Komisja, T‑485/18, EU:T:2020:35, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo).
39
W niniejszej sprawie należy zaznaczyć, że dokumenty, do których Komisja odmówiła dostępu, dotyczą ilości i dostawy szczepionek produkowanych przez AstraZenecę i że chodzi o dokumenty, które instytucja ta posiadała przed dniem 16 marca 2021 r., kiedy to skarżący złożył ponowny wniosek o udzielenie dostępu do dokumentów.
40
Dopiero później, to jest w dniu 23 kwietnia 2021 r., dokumenty te zostały przedstawione w ramach postępowania sądowego wszczętego przed tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzycznym sądem pierwszej instancji w Brukseli) w przedmiocie umowy zakupu z wyprzedzeniem zawartej z AstraZenecą. Postępowanie to zakończyło się w dniu 15 października tego samego roku, w dniu, w którym sąd krajowy uwzględnił cofnięcie pozwu, skutkujące umorzeniem postępowania.
41
W związku z powyższym w dniu wydania drugiej zaskarżonej decyzji, to jest w dniu 7 lutego 2022 r., postępowanie sądowe, które mogłoby uzasadniać zastosowanie wyjątku związanego z jego ochroną, było zamknięte.
42
W tym kontekście należy przypomnieć, że dokument, który nie został sporządzony w ramach konkretnego zawisłego postępowania sądowego może być chroniony na podstawie wyjątku przewidzianego w art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia nr 1049/2001, jeżeli w chwili, w której została udzielona odpowiedź na ten wniosek, dokument ten został przedstawiony w ramach takiego postępowania sądowego (wyrok z dnia 29 października 2020 r., Intercept Pharma i Intercept Pharmaceuticals/EMA, C‑576/19 P, EU:C:2020:873, pkt 48).
43
Jednakże, po pierwsze, z szerokiej definicji pojęcia „dokumentu”, zawartej w art. 3 lit. a) rozporządzenia nr 1049/2001, oraz z brzmienia i samego faktu istnienia tego wyjątku odnoszącego się do ochrony postępowania sądowego wynika, że prawodawca Unii nie chciał wyłączać spornej działalności instytucji z prawa obywateli do dostępu do dokumentów, ale przewidział w tej kwestii, iż instytucje odmawiają ujawnienia dokumentów odnoszących się do postępowania sądowego w przypadkach, gdy takie ujawnienie narusza postępowanie, którego dokumenty te dotyczą (zob. wyrok z dnia 27 lutego 2015 r., Breyer/Komisja, T‑188/12, EU:T:2015:124, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo).
44
Po drugie, należy zauważyć, że z art. 4 ust. 7 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001 wynika, iż dla ustalenia, czy dokument jest objęty jednym z wyjątków od prawa dostępu do dokumentów przewidzianych w ust. 1–3 tego artykułu, znaczenie ma wyłącznie treść żądanego dokumentu (wyrok z dnia 29 października 2020 r., Intercept Pharma i Intercept Pharmaceuticals/EMA, C‑576/19 P, EU:C:2020:873, pkt 36).
45
Z pkt 43 i 44 powyżej wynika, że okoliczność, iż dokument został przedstawiony w ramach postępowania sądowego oznacza jedynie, że dokument taki może być chroniony na podstawie wyjątku przewidzianego w art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia nr 1049/2001, co należy zweryfikować w świetle treści tego dokumentu zgodnie z art. 4 ust. 7 rozporządzenia nr 1049/2001.
46
Innymi słowy, aby ocenić, czy – jak podnosi skarżący – wyjątek dotyczący ochrony postępowań sądowych nie mógł dłużej uzasadniać odmowy udzielenia dostępu do spornych dokumentów po zakończeniu tego postępowania, należy zbadać, czy w świetle treści tych dokumentów Komisja wykazała, że ich ujawnienie w dalszym ciągu zagrażałoby takiemu postępowaniu.
47
Tymczasem w niniejszym przypadku Komisja nie wyjaśniła, w jaki sposób dostęp do spornych dokumentów mógłby, ze względu na ich treść, nadal stanowić konkretne i rzeczywiste zagrożenie dla postępowania sądowego, które było już zakończone w chwili wydania decyzji odmawiającej dostępu do dokumentów.
48
W związku z tym, w sytuacji gdy nie dostarczono takiego wyjaśnienia wynikającego z konkretnej analizy treści spornych dokumentów, skarżący słusznie co do zasady podnosi, że ujawnienie dokumentu przedstawionego w ramach rozpatrywanego postępowania sądowego nie grozi już naruszeniem działalności orzeczniczej sądu krajowego, do którego wniesiono sprawę, ponieważ działalność ta, po zamknięciu postępowania, została zakończona. Podobnie w takich okolicznościach ujawnienie to nie może już co do zasady naruszyć obrony podmiotu, który sporządził dokument, a tym samym naruszyć zasadę równości broni, jak przyznała Komisja na rozprawie, podczas której skupiła się ona na konieczności zapewnienia poszanowania rzetelności postępowania sądowego. Tymczasem w tej ostatniej kwestii należy również stwierdzić, że po zamknięciu postępowania dyskusje między stronami i narady danego sądu w toczącej się sprawie odbywały się w sposób niezakłócony, bez zewnętrznych nacisków na działalność orzeczniczą.
49
Wniosku tego nie podważa pkt 132 wyroku z dnia 21 września 2010 r., Szwecja i in./API i Komisja (C‑514/07 P, C‑528/07 P i C‑532/07 P, EU:C:2010:541), na który Komisja powołała się na rozprawie. W sprawie tej Trybunał orzekł bowiem, że instytucja może odmówić dostępu do pism procesowych sporządzonych w ramach zamkniętego postępowania sądowego, jeżeli po zbadaniu treści tych pism okaże się, że pisma te zawierają argumenty wykorzystane na poparcie stanowiska prawnego bronionego przez tę instytucję w innym podobnym postępowaniu sądowym, jeszcze zawisłym. W takim przypadku nie można wykluczyć, że ujawnienie tych pism procesowych zagroziłoby temu ostatniemu postępowaniu.
50
Tymczasem w niniejszej sprawie nie toczyło się żadne inne postępowanie sądowe, nawet dokładnie w momencie wydania drugiej zaskarżonej decyzji.
51
Niezależnie od tego stwierdzenia Komisja podnosi jednak, że niezależnie od treści spornych dokumentów miała ona obowiązek odmówić dostępu do nich, aby dostosować się do wymogów wynikających z art. 871 bis belgijskiego kodeksu postępowania cywilnego.
52
Artykuł ten ma następujące brzmienie:
„Strony […], które ze względu na swój udział w postępowaniu sądowym lub dostęp do dokumentów stanowiących część takiego postępowania sądowego miały wiedzę o tajemnicy handlowej lub domniemanej tajemnicy handlowej […], którą sąd w odpowiedzi na należycie uzasadniony wniosek zainteresowanej strony lub z urzędu zakwalifikował jako posiadającą charakter poufny, nie są uprawnione do wykorzystywania tej tajemnicy handlowej lub domniemanej tajemnicy handlowej, ani do jej ujawniania.
Ten obowiązek zachowania poufności […] trwa nadal po zakończeniu postępowania sądowego”.
53
Innymi słowy, strona postępowania sądowego nie może ujawnić tajemnicy handlowej ani domniemanej tajemnicy handlowej, o której uzyskały wiedzę ze względu na swój udział w postępowaniu, nawet po jego zakończeniu, jeżeli sąd postanowił, że taka tajemnica powinna pozostać poufna.
54
Komisja nie może jednak powoływać się na ten przepis, aby uzasadnić zastosowanie art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia nr 1049/2001, a tym samym odmówić udzielenia dostępu do spornych dokumentów.
55
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że celem art. 871 bis belgijskiego kodeksu postępowania cywilnego jest transpozycja art. 9 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/943 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie ochrony niejawnego know-how i niejawnych informacji handlowych (tajemnic przedsiębiorstwa) przed ich bezprawnym pozyskiwaniem, wykorzystywaniem i ujawnianiem (Dz.U. 2016, L 157, s. 1).
56
Motyw 11 tej dyrektywy przewiduje, że ta dyrektywa nie powinna wpływać na stosowanie unijnych lub krajowych przepisów wymagających ujawniania informacji, w tym tajemnic przedsiębiorstwa, publicznie lub przed organem publicznym. Nie powinna też wpływać na stosowanie przepisów, które pozwalają organom publicznym na gromadzenie informacji niezbędnych do wykonywania ich obowiązków lub przepisów, które przewidują możliwość lub wymóg dalszego publicznego ujawnienia przez te organy publiczne odnośnych informacji. Przepisy takie obejmują w szczególności przepisy dotyczące ujawniania przez instytucje i organy unijne lub krajowe organy publiczne informacji na temat przedsiębiorstwa będących w ich posiadaniu zgodnie z rozporządzeniem nr 1049/2001.
57
Wynika stąd, że Komisja nie może powoływać się na przepis prawa krajowego dokonujący transpozycji tej dyrektywy w celu udaremnienia realizacji obowiązków ciążących na niej na mocy rozporządzenia nr 1049/2001.
58
W drugiej kolejności należy z jednaj strony przypomnieć, jak wynika z pkt 39 powyżej i jak potwierdziła Komisja na rozprawie, że sporne dokumenty nie są dokumentami, które Komisja posiada ze względu na swój udział w postępowaniu sądowym w rozumieniu art. 871 bis belgijskiego kodeksu postępowania cywilnego, ponieważ znajdowały się już w jej posiadaniu przed wszczęciem tego postępowania.
59
Z drugiej strony należy zauważyć, że w drugiej zaskarżonej decyzji Komisja powołała się na postanowienie sądu krajowego, w którym orzekł on, że niektóre dokumenty przedstawione w ramach tego postępowania są objęte obowiązkiem ochrony ich poufności zgodnie z art. 871 bis belgijskiego kodeksu postępowania cywilnego.
60
Niemniej jednak z odpowiedzi Komisji na środek organizacji postępowania wynika zasadniczo, że sąd krajowy rozpatrujący sprawę nie wydał żadnej decyzji na podstawie tego przepisu. W istocie to same strony zawarły ugodę, na mocy której pewne dokumenty przedstawione w toku postępowania miały pozostać poufne na mocy wspomnianego przepisu, która to ugoda miała zresztą zastąpić postanowienie sądu w tym zakresie.
61
W tym względzie należy w szczególności stwierdzić, że w dokumencie, w którym strony poinformowały sąd krajowy o polubownym rozstrzygnięciu ich sporu, strony wyraźnie zwróciły się do tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzycznego sądu pierwszej instancji w Brukseli) o „uwzględnienie faktu […], że obowiązek zachowania poufności, o którym mowa w [ich] pismach […], pozostaje w mocy po zakończeniu postępowania sądowego, zgodnie z art. 871 bis [ust.] 1 akapit [trzeci] kodeksu postępowania cywilnego”.
62
Tymczasem w wyroku z dnia 15 października 2021 r. sąd krajowy ograniczył się, po pierwsze, do „odnotowania cofnięcia powództwa”, a po drugie do „odnotowania ugody między stronami w przedmiocie rozstrzygnięcia o kosztach”, nie zajmując stanowiska w przedmiocie żądania, w którym strony zwróciły się do niego o „odnotowanie faktu”, że pewne dokumenty pozostaną poufne po zamknięciu postępowania.
63
Z postanowienia w przedmiocie środków tymczasowych z dnia 18 czerwca 2021 r. nie wynika również, by sąd orzekł, że niektóre dokumenty przedstawione w toku postępowania sądowego powinny zostać uznane za poufne na podstawie art. 871 bis belgijskiego kodeksu postępowania cywilnego. Postanowienie to ogranicza się bowiem do stwierdzenia, że „podczas rozprawy w dniu 26 maja 2021 r. i na ich wniosek strony potwierdziły, że klauzula poufności, którą opatrzone zostały niektóre dokumenty i wyciągi z ich pism procesowych, nie stoi na przeszkodzie temu, by niektóre ich fragmenty zostały odtworzone w niniejszym postanowieniu”, przy czym nie wzmiankowano tego przepisu ani jego treści.
64
W tych okolicznościach należy uznać, że Komisja nie może w drodze zwykłej umowy zawartej ze spółką trzecią ograniczać prawa dostępu do dokumentów będących w posiadaniu tej instytucji, które każdy obywatel Unii wywodzi bezpośrednio z art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1049/2001. Podobnie przyznanie, że instytucja może powołać się na taką ugodę w celu odmowy dostępu do dokumentów znajdujących się w jej posiadaniu, byłoby równoznaczne z upoważnieniem jej do obejścia obowiązku udzielenia do nich dostępu, chyba że ich ujawnienie naruszyłoby jeden z interesów chronionych na mocy art. 4 rozporządzenia nr 1049/2001.
65
Z powyższych rozważań wynika również, że w zakresie, w jakim same strony uzgodniły zakwalifikowanie niektórych dokumentów jako poufnych, bez żadnej innej interwencji ze strony sądu krajowego niż ta, o której mowa w pkt 61– 63 powyżej, Komisja nie może powoływać się na ciążący na niej obowiązek lojalnej współpracy z organami sądowymi państw członkowskich w celu uzasadnienia odmowy dostępu do tych dokumentów.
66
W trzeciej kolejności należy zauważyć, że cel art. 871 bis belgijskiego kodeksu postępowania cywilnego w zakresie, w jakim zmierza on do ochrony tajemnicy handlowej, różni się od celu realizowanego przez art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia nr 1049/2001, który zmierza do zapewnienia przestrzegania zasady równości broni, a także zasady należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości i rzetelności postępowania sądowego. Sama okoliczność zatem, że sporne dokumenty zawierają tajemnice handlowe lub domniemane tajemnice handlowe, nie pozwala w żadnym razie wyjaśnić, w jaki sposób dostęp do tych dokumentów mógłby nadal stanowić konkretne i rzeczywiste zagrożenie dla postępowania sądowego, które było zamknięte w chwili wydania drugiej zaskarżonej decyzji.
67
W związku z tym, nie wykluczając, że dokument zawierający tajemnicę handlową może wchodzić w zakres jednego lub drugiego wyjątku przewidzianego w art. 4 rozporządzenia nr 1049/2001, takiego jak wyjątek dotyczący ochrony interesów handlowych, czego zbadanie należy do danej instytucji w świetle treści danego dokumentu sama okoliczność, że taka tajemnica handlowa została ujawniona w ramach zamkniętego już postępowania sądowego i została uznana przez strony tego postępowania za poufną w rozumieniu art. 871 bis belgijskiego kodeksu postępowania cywilnego, nie wystarcza, by uzasadnić zastosowanie do omawianych dokumentów wyjątku przewidzianego w art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia nr 1049/2001.
68
W świetle całości powyższych rozważań należy uwzględnić zarzut pierwszy.
[…]
W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego braku możliwości zastosowania art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001
[…]
104
Ponieważ zarzut pierwszy należy uwzględnić, a Komisja nie powołała się w drugiej zaskarżonej decyzji na żaden inny wyjątek w celu uzasadnienia odmowy udzielenia dostępu do dokumentów o numerach 1.2, 2, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 9.1–9.5 i 10 oraz do części dokumentu nr 11, należy stwierdzić nieważność tej decyzji w zakresie, w jakim odmówiono w niej skarżącemu dostępu do tych dokumentów.
105
W szczególności, jeśli chodzi o dokument nr 1.2, składający się z załącznika do oferty złożonej przez AstraZenecę (dokument nr 1), należy zaznaczyć, że – jak wynika z pkt 97 powyżej – Komisja niewątpliwie wskazała w drugiej zaskarżonej decyzji, że oferta i załączniki do niej są objęte ogólnym domniemaniem poufności, zgodnie z którym ich ujawnienie naruszyłoby ochronę interesów handlowych AstraZeneki. Jednakże w odpowiedzi na pytanie Sądu zadane na rozprawie Komisja wyjaśniła, że nie zamierzała powoływać się na wyjątek dotyczący ochrony interesów handlowych w odniesieniu do dokumentu nr 1.2, który był objęty wyłącznie wyjątkiem dotyczącym ochrony postępowań sądowych.
106
Natomiast w odniesieniu do drugiej zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim dotyczy ona odmowy udzielenia dostępu do dokumentów o numerach: 1, 1.1, 4, 6.1–6.6 i 12, a także do danych zawartych w dokumencie nr 11, które są objęte wyjątkiem dotyczącym ochrony życia prywatnego i integralności jednostki, niniejszą skargę należy oddalić.
[…]
Z powyższych względów
SĄD (ósma izba)
orzeka, co następuje:
1)
Postępowanie w przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności decyzji Komisji C(2021) 5327 final z dnia 13 lipca 2021 r., odrzucającej ponowny wniosek o udzielenie dostępu do niektórych dokumentów zostaje umorzone.
2)
Stwierdza się nieważność decyzji Komisji C(2022) 870 final z dnia 7 lutego 2022 r. w zakresie, w jakim odmawiała ona Hansowi-Wilhelmowi Sauremu dostępu do następujących dokumentów:
–
załącznika do oferty przedłożonej przez AstraZenecę (dokumentu nr 1.2);
–
dokumentu z dnia 12 czerwca 2020 r. wymienionego między AstraZenecą a rządami kilku państw członkowskich w celu negocjowania i zawarcia umowy finansowania (dokumentu nr 2);
–
projektu umowy finansowania przesłanego przez AstraZenecę w dniu 24 czerwca 2020 r. do rządów kilku państw członkowskich (dokumentu nr 3);
–
dokumentu z dnia 20 listopada 2020 r. dotyczącego zapłaty drugiej raty płatności przewidzianej w umowie zakupu z wyprzedzeniem zawartej z AstraZenecą (dokumentu nr 5);
–
prezentacji wykorzystywanej przez AstraZenecę podczas posiedzeń komitetu pilotażowego w dniu 4 grudnia 2020 r., w dniu 22 stycznia, w dniach 1, 11, 19 i 23 lutego oraz w dniu 11 marca 2021 r. (dokumentu nr 6);
–
prezentacji wykorzystywanej przez AstraZenecę podczas spotkania w dniu 7 grudnia 2020 r. (dokumentu nr 7);
–
prezentacji wykorzystywanej przez AstraZenecę podczas spotkania w dniu 19 stycznia 2021 r. (dokumentu nr 8);
–
dokumentu dotyczącego dat dostawy szczepionek (dokumentu nr 9) wraz z pięcioma załącznikami (dokumentów nr 9.1–9.5);
–
prezentacji wykorzystywanej przez AstraZenecę podczas spotkania w dniu 25 stycznia 2021 r. (dokumentu nr 10);
–
części korespondencji elektronicznej wymienionej pomiędzy Komisją a AstraZenecą w dniu 27 lipca 2020 r. (dokumentu nr 11).
3)
W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.
4)
Komisja Europejska zostaje obciążona kosztami postępowania.
Svenningsen
Mac Eochaidh
Laitenberger
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 12 października 2022 r.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: niemiecki.
(
1
)	Poniżej zostały odtworzone jedynie te punkty wyroku, których publikację Sąd uznał za wskazaną.