Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Dara Dlísheomra)
21 Bealtaine 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Státchabhair – Scéim cabhrach atá ar neamhréir leis an margadh inmheánach – Rialacha mionsonraithe maidir le hAirteagal 108 CFAE a chur i bhfeidhm – Rialachán (AE) 2015/1589 – Aisghabháil na cabhrach – Oibleagáid aisghabhála – Airteagal 16(3) – Forfheidhmiú láithreach agus go héifeachtach – Neamhspleáchas nós imeachta na mBallstát – Fionraí imeachtaí
forfheidhmithe cánach náisiúnta – Coinníoll a bhaineann le soláthar ráthaíochta iomchuí – Comhoiriúnacht)
I gCás C‑545/24,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi
Airteagal 267 CFAE, ó Tribunal Administrativo e Fiscal do Funchal (an Chúirt Riaracháin agus Cánach
Funchal, an Phortaingéil), trí bhreith an 9 Lúnasa 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 9 Lúnasa 2024, sna himeachtaí
Utiledulci – Comércio Internacional e Serviços,
Sociedade Unipessoal,
Lda. – Zona Franca da Madeira
v
Autoridade Tributária e Assuntos Fiscais da Região Autónoma da Madeira,
tugann AN CHÚIRT (an Dara Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar a leanas: K. Jürimäe, Uachtarán Dlísheomra, K. Lenaerts, Uachtarán na Cúirte, ag feidhmiú mar Bhreitheamh an Dara Dlísheomra, F. Schalin, Z. Csehi (Rapóirtéir) agus M. Bošnjak, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: A. Biondi,
Cláraitheoir: L. Carrasco Marco, Riarthóir,
ag féachaint don chuid i scríbhinn den nós imeachta agus tar éis éisteacht an 1 Deireadh Fómhair 2025,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        Utiledulci – Comércio Internacional e Serviços,
Sociedade Unipessoal,
Lda. – Zona Franca da Madeira, ag A. Cantanhede Gonçalves, P. Dewerbe, J. Faria,
A. M.
Gaspar agus L. M.
Soares Romão,
advogados,
–        l’Autoridade Tributária e Assuntos Fiscais da Região Autónoma da Madeira, ag M. R.
Correia Baroca agus A. C.
Garcês Rodrigues, i gcáil Gníomhairí,
–        Rialtas na Beilge, ag P. Cottin agus M. Van Regemorter, i gcáil Gníomhairí, agus S. Hamerijck,
Saineolaí,
–        Rialtas na Spáinne, ag A. Pérez-Zurita Gutiérrez, i gcáil Gníomhaire,
–        an Coimisiún Eorpach, ag I. Barcew, P. Caro de Sousa agus M. Lagrue, i gcáil Gníomhairí,
tar éis éisteacht leis an Tuairim ón Abhcóide Ginearálta ag éisteacht an 18 Nollaig 2025
an Breithiúnas seo a leanas
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú seo le léiriú ar Airteagal 16(3) de Rialachán (AE) 2015/1589 ón gComhairle an 13 Iúil 2015 lena leagtar síos rialacha mionsonraithe maidir le hAirteagal 108 [CFAE] a chur i bhfeidhm
(IO 2015 L 248, lch. 9) agus Airteagal 5 de Chinneadh (AE) 2022/1414 ón gCoimisiún an 4 Nollaig 2020 maidir leis an scéim cabhrach SA.21259 (2018/C) (ex 2018/NN) arna cur chun feidhme ag an bPortaingéil le haghaidh Zona Franca da Madeira (ZFM) – Scéim III (IO 2022 L 217, lch. 49; ‘cinneadh ón gCoimisiún an 4 Nollaig 2020’).
2        Rinneadh an iarraidh in imeachtaí idir Utiledulci – Comércio Internacional e Serviços,
Sociedade Unipessoal,
Lda. – Zona Franca da Madeira (‘Utiledulci’) agus an Autoridade Tributária e Assuntos Fiscais da Região Autónoma da Madeira (Údarás Cánach agus Fioscach Réigiún Féinrialaitheach Mhaidéara, an Phortaingéil) (‘an t‑údarás cánach’) maidir le himeachtaí
forfheidhmithe cánach i gcoinne Utiledulci chun státchabhair a deonaíodh don chuideachta i bhfoirm laghdú ar an ráta cánach ioncaim a aisghabháil.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
3        Foráiltear le haithris 25 de Rialachán 2015/1589
mar seo a leanas:
‘I gcás cabhair neamhdhleathach
atá ar neamhréir leis an margadh inmheánach, ba cheart iomaíocht éifeachtach a athbhunú. Chuige sin, is gá an chabhair, lena n‑áirítear ús, a aisghabháil gan mhoill. Ba cheart go ndéanfaí an aisghabháil sin i gcomhréir le nósanna imeachta an dlí náisiúnta. Níor cheart go gcuirfeadh cur i bhfeidhm na nósanna imeachta seo
bac ar athbhunú na hiomaíochta éifeachtaí trí chosc a chur ar fhorghníomhú láithreach agus éifeachtach chinneadh an Choimisiúin [Eorpaigh]. Chun an cuspóir sin a bhaint amach, ba cheart do na Ballstáit gach beart is gá a dhéanamh chun éifeachtacht chinneadh an Choimisiúin a áirithiú.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4        Foráiltear le hAirteagal 16(1) agus (3) den Rialachán seo, dar teideal ‘Aisghabháil cabhrach’ mar seo a leanas:
‘1.      [i] gcás go ndéanfar cinntí diúltacha i gcás cabhair neamhdhleathach, cinnfidh an Coimisiún go ndéanfaidh an Ballstát lena mbaineann beart riachtanach chun an chabhair a aisghabháil ón tairbhí […]
Ní cheanglóidh an Coimisiún aisghabháil na cabhrach más rud é go mbeadh sé sin ag teacht salach ar phrionsabal ginearálta de dhlí an Aontais Eorpaigh.
[...]
3.      Gan dochar d’aon ordú ó Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh de bhun Airteagal 278 [CFAE], déanfar an aisghabháil gan mhoill agus i gcomhréir leis na nósanna imeachta faoi dhlí náisiúnta an Bhallstáit lena mbaineann, ar choinníoll go gceadaítear leo cinneadh an Choimisiúin a fhorghníomhú láithreach agus go héifeachtach. Chuige sin agus i gcás imeachtaí os comhair cúirteanna náisiúnta, glacfaidh na Ballstáit lena mbaineann gach beart dá bhforáiltear ina gcórais dhlíthiúla faoi seach, lena n‑áirítear bearta eatramhacha, gan dochar do dhlí an Aontais Eorpaigh.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
An dlí náisiúnta
An Dlí Ginearálta Cánach
5        Foráiltear le hAirteagal 52 den Lei Geral Tributária (an Dlí Ginearálta Cánach), arna fhormheas le
Decreto-Lei Uimh. 398/98 (Dlí Foraithne Uimh. 398/98) an 17 Nollaig 1998 (Diário da República,
I sraith-A,
Uimh. 290 an 17 Nollaig 1998), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí:
‘1.      Cuirfear ar fionraí aisghabháil na sochair chánach in imeachtaí forfheidhmithe cánach i gcás íocaíocht i dtráthchodanna nó achomhairc riaracháin,
caingean
a thionscnaítear
ag an gcéad chéim nó ag an dara céim
agus agóid i gcoinne forfheidhmiú a bhaineann le neamhdhleathacht nó neamh-infhorfheidhmitheacht an fhéich atá faoi réir an fhorfheidhmithe, chomh maith le linn tréimhse na n‑imeachtaí um réiteach díospóidí faoi [Choinbhinsiún 90/436/CEE an 23 Iúil 1990, maidir le cánachas dúbailte a dhíchur maidir le brabúis de chuid gnóthais chomhlachaithe a choigeartú (IO 1990 L 225, lch. 10)]
idir Ballstáit éagsúla.
2.      Tá cur chun feidhme an fhionraí faoin mír roimhe seo faoi réir ráthaíocht chuí a bheith soláthartha i gcomhréir leis an reachtaíocht chánach.
[...]
4.      Féadfaidh an t‑údarás cánach,
ar iarratas ón duine atá ina chosantóir sna himeachtaí forfheidhmithe, é a dhíolmhú ó sholáthar ráthaíochta nuair a dhéanfadh soláthar den sórt sin dochar do-athraithe don duine sin nó i gcás easpa shoiléir acmhainní airgeadais, arna léiriú ag easpa sócmhainní in‑ghabhála atá leordhóthanach chun an fiach atá faoi réir an fhorghníomhaithe agus a mhéaduithe a íoc, ar choinníoll nach bhfuil aon chomharthaí tromchúiseacha ann gur mar gheall ar
iompar calaoiseach ón duine lena mbaineann
an easpa nó an neamhláithreacht sócmhainní.
[...]’
An Cód Nós imeachta agus Dlíthíocht Chánach
6        Foráiltear le hAirteagal 169 de Código de Procedimento e de Processo Tributário (an Cód Nós Imeachta agus Dlíthíocht Chánach), arna fhormheas ag Decreto-Lei Uimh. 433/99 (Dlí Foraithne Uimh. 433/99) an 26 Deireadh Fómhair 1999 (Diário da República, I sraith-A,
Uimh. 255 an 26 Deireadh Fómhair 1999),
a tháinig i bhfeidhm an 1 Eanáir 2000, sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí, mar seo a leanas:
‘1.      Cuirfear an forfheidhmiú ar fionraí go dtí go réiteofar an díospóid i gcás athbhreithniú riaracháin
nó caingean
a thionscnaítear ag an gcéad chéim nó ag an dara céim maidir le dlíthiúlacht an fhéich atá faoi réir forfheidhmiú, agus le linn tréimhse na n‑imeachtaí um réiteach díospóidí faoi [Choinbhinsiún 90/436],
nó coinbhinsiúin atá dírithe ar cháin dhúbailte a sheachaint, ar choinníoll go bhfuil ráthaíocht curtha ar fáil i gcomhréir le hAirteagal 195 nó curtha ar fáil i gcomhréir le hAirteagal 199, nó go gcinntíonn an urghabháil an méid iomlán atá faoi réir forfheidhmiú agus a formhuirir, rud a thaifeadfaidh an t‑oifigeach inniúil sa chomhad.
[...]
13.      Meastar gur thug na cáiníocóirí ar éirigh leo fionraí a bheith curtha ar na n‑imeachtaí
forfheidhmithe cánach i gcomhréir leis an Airteagal seo a gcúrsaí cánach chun rialtachta, gan dochar do na forálacha a bhaineann le díolúine ó ráthaíocht a sholáthar.
[...]’
7        Foráiltear le hAirteagal 199 den Chód Nós Imeachta agus Dlíthíocht Chánach,
sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí, mar seo a leanas:
‘1.      I gcás nach bhfuil ráthaíocht curtha ar fáil, ní mór don duine atá faoi réir na n‑imeachtaí forfheidhmithe, mar aon leis an iarratas, ráthaíocht chuí a thairiscint, ar ráthaíocht bainc, urra, árachas urra, nó aon mhodh eile lena bhféadfaí aisghabháil an fhéich cánach a áirithiú.
2.      Féadfaidh an ráthaíocht chuí dá dtagraítear sa mhír roimhe seo a bheith,
ar iarratas an chosantóra maidir le forfheidhmiú agus le comhaontú an údaráis chánach,
i bhfoirm urghabhála nó morgáiste deonaí freisin, agus beidh forálacha Airteagal 195 infheidhme,
mutatis mutandis.
[...]’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus an cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
8        An 4 Nollaig 2020, ghlac an Coimisiún Cinneadh 2022/1414, lenar dhearbhaigh sé an scéim cabhrach ‘Saorlimistéar Mhaidéara (ZFM) – Scéim III’ (‘Scéim III’), a bheith ar neamhréir leis an margadh inmheánach, a mhéid a chuir Poblacht na Portaingéile chun feidhme í de shárú ar chinntí formheasa an Choimisiúin an 27 Meitheamh 2007 agus an 2 Iúil 2013 a tugadh
i gCás N 421/2006 agus i gCás SA.34160 (2011/N)
faoi seach__ agus, dá bhrí sin, de shárú ar Airteagal 108(3) CFAE.
9        Foráiltear le hAirteagal 5 de chinneadh ón gCoimisiún an 4 Nollaig 2020 nár mhór aisghabháil na cabhrach atá ar neamhréir leis an margadh inmheánach a deonaíodh faoi Scéim III a dhéanamh ‘láithreach agus go héifeachtach’ agus gur ceanglaíodh ar Phoblacht na Portaingéile an cinneadh sin a chur chun feidhme ‘laistigh d’ocht mí tar éis dháta a fhógartha’. Chuaigh an teorainn ama sin in éag an 5 Lúnasa 2021.
10      Ar bhonn an chinnidh sin, thionscain na húdaráis chánach imeachtaí forfheidhmithe cánach i gcoinne Utiledulci d’fhonn an státchabhair a deonaíodh don chuideachta sin faoi Scéim III a aisghabháil i bhfoirm laghdaithe ar an ráta cánach ioncaim a bhí infheidhme ar na cuideachtaí tairbhíocha.
11      Ní dhéantar foráil i ndlíchóras na Portaingéile maidir le haon chóras sonrach lena rialaítear aisghabháil státchabhrach. Níl aon riail ann, i gcás go bhfuil aisghabháil státchabhrach i gceist, lena n‑eisiatar cur i bhfeidhm ráthaíochtaí nós imeachta a leagtar síos le dlí cánach na Portaingéile, go háirithe iad siúd a bhaineann leis an nós imeachta um fhorghníomhú cánach a chur ar fionraí. Sna himthosca sin, is nós imeachta um fhorghníomhú cánach é an nós imeachta riaracháin is infheidhme maidir le cabhair den sórt sin a aisghabháil.
12      Foráiltear le forálacha dhlí na Portaingéile lena rialaítear an nós imeachta forfheidhmithe cánach seo
go bhféadfar iarratas a dhéanamh ar fhionraí an nós imeachta sin i gcás go gcuirtear i gcoinne an fhéich chánach nó i gcás go ndéantar agóid i gcoinne na mbeart forfheidhmithe agus i gcás íocaíochta i dtráthchodanna, ar choinníoll go soláthraítear ráthaíocht chuí nó aon mhodh eile atá oiriúnach chun aisghabháil an fhéich chánach a ráthú, nó,
in éagmais ráthaíocht den sórt nuair a léiríonn an cáiníocóir nach bhfuil sé in ann í a sholáthar.
13      D’iarr Utiledulci leas a bhaint as fionraí den sórt sin. Dhiúltaigh an t‑údarás cánach don iarratas sin trí thagairt a dhéanamh do phrionsabal thosaíocht dhlí an Aontais Eorpaigh. Rinne Utiledulci agóid i gcoinne an chinnidh diúltaithe sin os comhair Tribunal Administrativo e Fiscal do Funchal (an Chúirt Riaracháin agus Chánach,
Funchal, an Phortaingéil), arb í an chúirt a rinne an tarchur í.
14      Tá amhras ar an gcúirt sin maidir leis an léiriú atá le tabhairt ar Airteagal 16(3) de Rialachán 2015/1589 agus ar Airteagal 5 den Chinneadh ón gCoimisiún an 4 Nollaig 2020. Measann sí, go bunúsach, gurb í an cheist atá le cinneadh an gceanglaítear le forfheidhmiú láithreach agus go héifeachtach an chinnidh sin gan forálacha dhlí cánach na Portaingéile a bhaineann le fionraí na n‑imeachtaí
forfheidhmithe cánach a chur i bhfeidhm.
15      Ba sna himthosca sin a chinn an Tribunal Administrativo e Fiscal do Funchal (an Chúirt Riaracháin agus Chánach de Funchal) bac a chur ar na himeachtaí agus an cheist seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘An gcaithfear an teilgean “gnóthú […]
[ie. ‘aisghabháil’] láithreach agus éifeachtach” atá le fáil in Airteagal 5 de Chinneadh (AE) 2022/1414 ón gCoimisiún an 4 Nollaig 2020, agus an teilgean “déanfar an aisghabháil gan mhoill agus i gcomhréir le nósanna imeachta faoi dhlí náisiúnta an Bhallstáit lena mbaineann, ar choinníoll go gceadófar cinneadh an Choimisiúin a fhorghníomhú láithreach agus go héifeachtach leo” atá le fáil in Airteagal 16(3) de Rialachán (AE) 2015/1589, a léiriú ar chaoi go gcaithfear rialacha dhlí na Portaingéile maidir le ráthaíochtaí nóis imeachta dá bhforáiltear in imeachtaí forfheidhmithe cánach a fhágaint gan feidhm, go háirithe na rialacha sin a bhaineann le fionraí na n‑imeachtaí forfheidhmithe cánach nó, mar mhalairt air sin, an gcaithfear iad sin a léiriú ar chaoi go leanann Autoridade Tributária e Assuntos Fiscais da Região Autónoma da Madeira (Údarás Cánach agus Fioscach Réigiún Féinrialaitheach Mhaidéara) de bheith faoi réir na ráthaíochtaí nóis imeachta go léir dá bhforáiltear i ndlí cánach na Portaingéile, gan beann [air] go bhfuiltear ag plé le haisghabháil státchabhrach arna dearbhú a bheith neamhdhleathach le Cinneadh an 4 Nollaig 2020 ón gCoimisiúin sa chás lena mbaineann?’
An cheist a tharchuirtear
16      Mar réamhphointe, ba cheart a mheabhrú, sa nós imeachta a leagtar síos in Airteagal 267 CFAE lena bhforáiltear do chomhar idir na cúirteanna náisiúnta agus an Chúirt Bhreithiúnais, gur faoin gCúirt Bhreithiúnais atá sé freagra a thabhairt don chúirt a rinne an tarchur chun gur féidir léi an díospóid atá os a comhair a réiteach. Chuige sin, d’fhéadfadh sé go mbeadh ar an gCúirt Bhreithiúnais an cheist a tharchuirtear chuici a athfhoirmliú (féach breithiúnais an 17 Iúil 1997,
Krüger,
C‑334/95, EU:C:1997:378, míreanna 22
agus 23; 28 Samhain 2000,
Roquette Frères,
C‑88/99, EU:C:2000:652, mír 18, agus an 3 Meitheamh 2025,
Kinsa,
C‑460/23, EU:C:2025:392, mír 34).
17      Sa chás seo, ba cheart a thabhairt faoi deara go bhforáiltear le forálacha dhlí na Portaingéile lena rialaítear na n‑imeachtaí
forfheidhmithe cánach, is infheidhme i gcás go
ndéanann Poblacht na Portaingéile aisghabháil ar státchabhair atá neamhdhleathach agus atá ar neamhréir leis an margadh inmheánach, don fhéidearthacht a iarraidh go gcuirfí an nós imeachta seo ar fionraí, go háirithe i gcás agóid i gcoinne an fhéich cánach nó agóid i gcoinne na mbeart forfheidhmithe agus i gcás íocaíochta i dtráthchodanna, ar choinníoll go soláthraítear ráthaíocht arb é atá inti ráthaíocht bainc, urra, árachas urra, urghabháil, morgáiste deonach nó aon mhodh eile lena bhféadfaí aisghabháil an fhéich cánach a áirithiú. Féadfar an cáiníocóir a dhíolmhú, arna iarraidh sin dó, ó ráthaíocht den sórt sin a sholáthar i gcás go ndéanann an ráthaíocht sin dochar doleigheasta dó nó i gcás easpa shoiléir acmhainní airgeadais.
18      Dá bhrí sin,
is iomchuí a mheas go bhfuil an chúirt a rinne an tarchur ag fiafraí, go bunúsach, an bhfuil
Airteagal 16(3) de Rialachán 2015/1589 le léiriú sa chaoi go gceanglaítear ar na húdaráis náisiúnta inniúla agus ar na cúirteanna náisiúnta forálacha náisiúnta a fhágaint gan feidhm lena gceadaítear imeachtaí
forfheidhmithe cánach a chur ar fionraí arb é is aidhm dó státchabhair atá neamhdhleathach agus atá ar neamhréir leis an margadh inmheánach a aisghabháil i gcás go soláthraíonn tairbhí na cabhrach ráthaíocht, amhail ráthaíocht bainc, urra, árachas urra, urghabháil, morgáiste deonach nó aon mhodh eile lena bhféadfaí aisghabháil an fhéich cánach a áirithiú, nó fiú tar éis iarratas ón tairbhí sin lena n‑iarrtar díolúine ón oibleagáid ráthaíocht den sórt sin a sholáthar.
19      I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, faoi Airteagal 16(3) de Rialachán 2015/1589, gan dochar d’aon ordú ón gCúirt arna dhéanamh de bhun Airteagal 278 CFAE, go bhfuil aisghabháil cabhrach le déanamh gan mhoill agus i gcomhréir leis na nósanna imeachta faoi dhlí náisiúnta an Bhallstáit lena mbaineann, ar choinníoll go gceadaítear leo cinneadh aisghabhála an Choimisiúin a fhorfheidhmiú láithreach agus go héifeachtach. Chuige sin, i gcás imeachtaí os comhair na gcúirteanna náisiúnta, glacann na Ballstáit lena mbaineann gach beart dá bhforáiltear ina gcórais dlí faoi seach. lena n‑áirítear bearta sealadacha, gan dochar do dhlí an Aontais Eorpaigh.
20      Foráiltear le
haithris 25 den Rialachán seo, i gcásanna cabhrach neamhdhleathaí atá ar neamhréir leis an margadh inmheánach, gur cheart iomaíocht éifeachtach a athbhunú agus, chuige sin, go bhfuil sé tábhachtach an chabhair lena mbaineann a aisghabháil gan mhoill. Dá bhrí sin, níor cheart do chur i bhfeidhm nósanna imeachta náisiúnta cosc a chur ar athbhunú iomaíochta éifeachtaí trí chosc a chur ar fhorfheidhmiú láithreach agus go héifeachtach chinneadh aisghabhála an Choimisiúin. Chun an cuspóir sin a bhaint amach, ní mór do na Ballstáit gach beart is gá a dhéanamh chun éifeachtacht an chinnidh sin a áirithiú.
21      Dá bhrí sin, cé go léirítear le foclaíocht Airteagal 16(3) de Rialachán 2015/1589 ceanglais phrionsabal na héifeachtachta, is léir freisin go ndéantar dlí an Bhallstáit lena mbaineann a chur i bhfeidhm, chun cabhair neamhdhleathach a aisghabháil, i gcomhréir le prionsabal an neamhspleáchais nós imeachta an Bhallstáit sin in éagmais forálacha de dhlí an Aontais maidir leis an ábhar agus i gcomhréir le cearta bunúsacha, go háirithe an ceart chun triail chóir a fháil, lena n‑áirítear cearta na cosanta (breithiúnas an 11 Meán Fómhair 2014,
an Coimisiún v an Ghearmáin,
C‑527/12, EU:C:2014:2193, mír 39).
22      Tá saoirse na mBallstát na modhanna a roghnú chun cabhair den sórt sin a aisghabháil teoranta, áfach, sa mhéid nach féidir leis na modhanna sin aisghabháil na cabhrach a cheanglaítear le dlí an Aontais Eorpaigh a dhéanamh dodhéanta go praiticiúil. Dá bhrí sin, tá cur i bhfeidhm nósanna imeachta náisiúnta faoi réir an choinníll go gceadaítear leo cinneadh aisghabhála an Choimisiúin a fhorfheidhmiú láithreach agus go héifeachtach (féach, chuige sin, breithiúnais an 5 Deireadh Fómhair 2006,
an Coimisiún v an Fhrainc,
C‑232/05, EU:C:2006:651,
mir 49,
agus an 11 Meán Fómhair
2014, an Coimisiún v an Ghearmáin,
C‑527/12, EU:C:2014:2193, mír 41 agus an cásdlí dá dtagraítear).
23      Ní féidir le Ballstát a bhfuil sé d’oibleagáid air, de bhua cinneadh ón gCoimisiún, cabhair neamhdhleathach a aisghabháil an oibleagáid sin a chomhlíonadh ach amháin má tá na bearta a ghlacann sé iomchuí chun na gnáthchoinníollacha iomaíochta a athbhunú a cuireadh as riocht trí dheonú na cabhrach neamhdhleathaí sin (breithiúnais an 12 Nollaig 2002,
an Coimisiún v an Ghearmáin,
C‑209/00, EU:C:2002:747, mír 35,
agus an 11 Meán Fómhair 2014,
an Coimisiún v an Ghearmáin,
C‑527/12, EU:C:2014:2193, mír 42).
24      Go deimhin, is é is cuspóir do státchabhair neamhdhleathach a aisghabháil an staid a bhí ar an margadh inmheánach sular íocadh an chabhair sin a athbhunú. Baintear an cuspóir sin amach a luaithe a bheidh an chabhair, arna méadú, i gcás gurb
iomchuí, trí úsanna mainneachtana,
tugtha ar ais ag an tairbhí di nó, i bhfocail eile, ag na gnóthais a bhain leas iarbhír aisti. Tríd an aisíocaíocht sin, cailleann an tairbhí, dá réir sin, an buntáiste a bhain sé amach sa mhargadh i gcomparáid lena iomaitheoirí agus athbhunaítear an staid a bhí ann sular íocadh an chabhair sin. (féach, chuige sin, breithiúnais an 21 Nollaig 2016,
an Coimisiún v Aer Lingus agus
Ryanair Designated Activity,
C‑164/15 P
agus -165/15
P, EU:C:2016:990, míreanna 89 agus 90
an 19 Deireadh Fómhair 2023,
Ministar na zemedelieto,
hranite i gorite,
C‑325/22, EU:C:2023:793, mír 47,
agus an 29 Iúil
2024,
Koiviston Auto Helsinki v an Coimisiún,
C‑697/22 P, EU:C:2024:641, mír 79 agus an cásdlí dá dtagraítear).
25      I ndáil leis sin, ba cheart a shoiléiriú freisin, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara, go bunúsach, i míreanna 16 agus 17 dá Thuairim, gurb ionann an oibleagáid atá ar an mBallstát a ndírítear cinneadh aisghabhála ón gCoimisiún air, faoi Airteagal 16(1) de Rialachán 2015/1589, gach beart is gá a dhéanamh chun an chabhair lena mbaineann a aisghabháil óna thairbhí agus oibleagáid maidir leis an toradh atá le baint amach (féach, chuige sin, breithiúnas an 13 Samhain 2025,
an Coimisiún v
an Bhulgáir (Malartuithe talún foraoise II),
C‑632/23, EU:C:2025:890, mír 64). Thairis sin, ní mór an oibleagáid seo a chomhlíonadh laistigh den tréimhse a fhorordóidh an Coimisiún (féach, chuige sin, breithiúnais an 22 Nollaig
an Coimisiún v an Iodáil,
C‑304/09, EU:C:2010:812, mír 32,
agus an 13 Samhain 2025,
an Coimisiún v an Bhulgáir (Malartuithe talún foraoise II),
C‑632/23, EU:C:2025:890, mír 33 agus an cásdlí dá dtagraítear).
26      Mar fhocal scoir, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 21 dá Thuairim, tá an neamhspleáchas nós imeachta a aithnítear do na Ballstáit i réimse aisghabháil státchabhrach neamhdhleathaí teoranta ag an ngá lena chinntiú go mbeidh gníomhaíocht na n‑údarás riaracháin atá freagrach as an aisghabháil sin éifeachtach. Dá bhrí sin, is ar na cúirteanna náisiúnta agus, faoi réir rialú na gcúirteanna sin, ar na húdaráis sin araon atá sé a chinntiú go gcuirtear an cinneadh ón gCoimisiún lena n‑ordaítear aisghabháil na cabhrach sin chun feidhme ar bhealach atá comhsheasmhach leis an gcuspóir atá á shaothrú aige, is é sin aon shaobhadh ar fheidhmiú an mhargaidh a eascraíonn as deonú cabhrach stáit a dhéanann dochar don iomaíocht a chosc. Ba cheart a mheabhrú, i ndáil leis sin, gur cásdlí socair é nach féidir le Ballstát brath ar fhorálacha dá dhlíchóras náisiúnta, fiú forálacha bunreachtúla, chun údar a thabhairt le mainneachtain oibleagáidí faoi dhlí an Aontais Eorpaigh a chomhlíonadh (féach, chuige sin, breithiúnas an 6 Bealtaine 2015,
an Coimisiún v an Ghearmáin,
C‑674/13, EU:C:2015:302, mír 59 agus an cásdlí dá dtagraítear).
27      Sa chás seo, mar a luaitear i míreanna 12 agus 17 den bhreithiúnas seo, foráiltear le forálacha dhlí na Portaingéile is infheidhme a dhéanann Poblacht na Portaingéile aisghabháil ar státchabhair atá neamhdhleathach agus atá ar neamhréir leis an margadh inmheánach don fhéidearthacht bac ar imeachtaí a iarraidh, go háirithe i gcás agóid i gcoinne an fhéich cánach nó agóid i gcoinne na mbeart forfheidhmiúcháin agus i dtráthchodanna, ar choinníoll go soláthraítear ráthaíocht arb é atá inti ráthaíocht bainc, urra, árachas urra, urghabháil, morgáiste deonach nó aon mhodh eile lena bhféadfaí aisghabháil an fhéich cánach a áirithiú.
nó, in éagmais ráthaíocht den sórt sin, i gcás go léiríonn an cáiníocóir go ndéanfadh an ráthaíocht sin dochar doleigheasta dó nó i gcás easpa shoiléir acmhainní airgeadais.
28      Is gá, dá bhrí sin, scrúdú a dhéanamh an bhfuil cur i bhfeidhm na bhforálacha sin, agus comhthéacs ginearálta an dlí náisiúnta ar cuid de iad á chur san áireamh, ar neamhréir leis an gceanglas maidir leis an gcabhair lena mbaineann a aisghabháil láithreach agus go héifeachtach,
mar a fhoráiltear le
hAirteagal 16(3) de Rialachán 2015/1589 agus arna léiriú i bhfianaise na dtreoracha a thugtar leis an gcásdlí dá dtagraítear i míreanna 21 go 25 den bhreithiúnas seo.
29      I ndáil leis sin, ní mór a mheabhrú, sa chéad áit, nach féidir a mheas go gceadaítear le reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear d’éifeacht fionraí uathoibríoch i leith caingne arna dtionscnamh i gcoinne cinneadh lena n‑ordaítear aisghabháil cabhrach neamhdhleathaí a mheas mar rud a cheadaíonn forfheidhmiú láithreach agus go héifeachtach chinneadh ón gCoimisiún lena n‑ordaítear aisghabháil na cabhrach sin. Mar a mhalairt air sin, d’fhéadfadh deonú éifeachta fionraíochta den sórt sin moill mhór a chur ar aisghabháil na cabhrach sin agus, ar an gcaoi sin, fad a chur leis an mbuntáiste iomaíoch míchuí a eascraíonn aisti (féach, chuige sin, breithiúnas an 5 Deireadh Fómhair 2006,
an Coimisiún v an Fhrainc,
C‑232/05, EU:C:2006:651, míreanna 51 agus 52). Dá bhrí sin, ní mór neamhaird a dheanamh de reachtaíocht náisiúnta den sórt sin a fhorálann d’éifeacht fionraí uathoibríoch i leith caingne arna dtionscnamh i gcoinne cinntí lena n‑ordaítear aisghabháil na cabhrach neamhdhleathaí (breithiúnas an 5 Deireadh Fómhair 2006,
an Coimisiún v an Fhrainc,
C‑232/05, EU:C:2006:651, mír 53).
30      Sa chás seo, tá gnéithe de chineál córasach agus uathoibríoch mar shaintréith den nós imeachta náisiúnta um fhorfheidhmiú cánach, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 24 dá Thuairim, a mhéid nach bhfuil aon lánrogha ag údaráis chánach na Portaingéile maidir le forfheidhmiú a chur ar fionraí, ar a laghad, i gcás go gcomhlíontar an coinníoll a bhaineann le ráthaíocht a sholáthar.
31      Dá bhrí sin, ní mór a mheas go bhféadfadh cineál uathoibríoch na fionraí dá bhforáiltear le nós imeachta forfheidhmithe náisiúnta amhail an ceann atá i gceist sna príomhimeachtaí moill shuntasach a chur ar aisghabháil cabhrach neamhdhleathaí agus, ar an gcaoi sin, síneadh a chur leis an mbuntáiste iomaíoch míchuí a thug an chabhair sin dá faighteoir, rud a bhaineann an bonn den cheanglas maidir leis an gcabhair sin a aisghabháil láithreach agus go héifeachtach, mar a leagtar amach in Airteagal 16(3) de Rialachán 2015/1589.
32      I ndáil le sin, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 26 dá Thuairim, níl sé d’éifeacht ag ionstraimí amhail ráthaíocht bainc, urra, árachas urra, urghabháil, morgáiste deonach a
priori an chabhair a bhaint as sócmhainní an tairbhí, agus ar an gcaoi sin an buntáiste a bhaineann leis an gcabhair sin a bhaint de. Ní féidir déileáil leis na hiarmhairtí cuntasaíochta ná leis na costais a bhaineann le soláthar ráthaíochta, a mhéid a bhaineann lena n‑éifeacht ar staid eacnamaíoch an tairbhí, ar an mbealach céanna le haisíoc na cabhrach a fuarthas. Is é cuspóir sainráite na n‑ionstraimí sin éileamh an iarratasóra ar fhorfheidhmiú a ráthú ar feadh fhad an bhaic ar imeachtaí forfheidhmithe, atá éagsúil leis an gcuspóir atá á shaothrú trí chabhair neamhdhleathach a aisghabháil.
33      Ní bheadh an seasamh difriúil ach amháin dá gcuirfí deireadh iomlán leis an saobhadh iomaíochta, mar shampla, trí mhéid na cabhrach neamhdhleathaí agus an t‑ús uirthi a urghabháil nó a íoc isteach i gcuntas blocáilte, rud a bheidh le fíorú ag an gcúirt a rinne an tarchur. Go deimhin, in imthosca den sórt sin, bhainfí amach an cuspóir a shaothraítear le cinneadh an Choimisiúin an chabhair neamhdhleathach sin a aisghabháil, eadhon na gnáthchoinníollacha
iomaíochta a shaobhtar le deonú na cabhrach sin a athbhunú.
34      Sa dara háit, maidir leis an bhféidearthacht an cosantóir a dhíolmhú ón oibleagáid urrús a sholáthar, ba cheart a thabhairt faoi deara nach féidir le breithnithe a bhaineann leis an damáiste eacnamaíoch a eascraíonn as aisghabháil na cabhrach lena mbaineann údar a thabhairt le moill ar an nós imeachta aisghabhála. Fiú i gcás nach mór an Státchabhair a íocadh go neamhdhleathach a aisghabháil ó ghnóthais faighteora atá i gcruachás nó ó fhéimheach, ní dhéanann deacrachtaí den sórt sin difear don oibleagáid an chabhair sin a aisghabháil (féach, chuige sin, breithiúnais an 11 Nollaig 2012,
an Coimisiún v an Spáinn,
C‑610/10, EU:C:2012:781, mír 71,
agus an 17 Eanáir 2018,
an Coimisiún v an Ghréig,
C‑363/16, EU:C:2018:12, mír 36). Dá bhrí sin, ceanglaítear ar an mBallstát, ag brath ar an gcás, leachtú na cuideachta lena mbaineann a thionscnamh, a héileamh a iontráil i ndliteanais na cuideachta sin nó aon bheart eile a dhéanamh lena bhféadfar an chabhair sin a aisíoc (féach, chuige sin, breithiúnas an 6 Nollaig 2007,
an Coimisiún v an Iodáil
C‑280/05, EU:C:2007:753, mír 28).
35      Sa tríú háit, maidir leis an bhféidearthacht na suimeanna atá dlite a íoc i dtráthchodanna, ní mór a thabhairt faoi deara nach féidir socruithe íocaíochta den sórt sin, i gcás go n‑údaraítear iad tar éis na tréimhse gnóthaithe arna socrú ag an gCoimisiún, a réiteach leis an oibleagáid aisghabháil a chur chun feidhme gan mhoill, arb é is aidhm di,
inter alia, a áirithiú go bhfuil cinneadh gnóthaithe an Choimisiúin, sa chás seo, an cinneadh ón gCoimisiún an 4 Nollaig 2020, lánéifeachtach agus gur féidir teacht ar thoradh atá comhsheasmhach leis an gcuspóir atá á shaothrú leis an gcinneadh sin, eadhon a áirithiú nach bhfuil na cistí a chomhfhreagraíonn don chabhair a aisíocadh cheana féin ag tairbhí na cabhrach, fiú go sealadach (féach, chuige sin, breithiúnas an 20 Bealtaine 2010,
Scott agus
Kimberly Clark,
C‑210/09, EU:C:2010:294, mír 29).
36      Ar deireadh, ba cheart a mheabhrú go leanann sé ó chásdlí na Cúirte gurb é díothú cabhrach neamhdhleathaí trí aisghabháil an toradh loighciúil ar chinneadh go bhfuil sí neamhdhleathach. Dá bhrí sin, ní féidir a mheas i bprionsabal go bhfuil aisghabháil Státchabhrach a deonaíodh go neamhdhleathach chun an staid a bhí ann roimhe sin a athbhunú díréireach le cuspóirí an Chonartha maidir le Státchabhair. Ní sháraíonn an beart chun cabhair neamhdhleathach a aisghabháil prionsabal na comhréireachta ach amháin más mó an méid atá le haisíoc ag an tairbhí ná an méid lascainithe cabhrach a fuair sé (féach, chuige sin, breithiúnais an 21 Márta 1990,
an Bheilg v an Coimisiún,
C‑142/87, EU:C:1990:125, mír 66 agus an 29 Iúil 2024,
Koiviston Auto Helsinki v an Coimisiún,
C‑697/22 P, EU:C:2024:641, míreanna 79 agus 80).
37      Dá bhrí sin, is cosúil go bhfuil reachtaíocht náisiúnta, amhail an reachtaíocht atá i gceist sna príomhimeachtaí, lena bhforáiltear d’éifeacht fionraíochta uathoibríoch maidir le híocaíocht i dtráthchodanna nó maidir le caingne arna dtionscnamh i gcoinne cinneadh chun cabhair neamhdhleathach a aisghabháil, faoi réir na bhfíoruithe atá le déanamh ag an gcúirt náisiúnta atá ag éisteacht leis an gcás, ar neamhréir leis an gcuspóir deireadh a chur le cabhair neamhdhleathach a dearbhaíodh a bheith ar neamhréir leis an margadh inmheánach
agus leis an gceanglas cur chun feidhme láithreach agus éifeachtach cinntí lena n‑ordaítear a haisghabháil a áirithiú. Dá bhrí sin, mar a luaitear i mír 29 den bhreithiúnas seo, ní mór neamhaird a dhéanamh de na forálacha náisiúnta sin.
38      I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, is é an freagra ar an gceist a tharchuirtear nach mór Airteagal 16(3) de Rialachán 2015/1589 a léiriú sa chaoi go bhfuil oibleagáid ar na húdaráis náisiúnta inniúla agus ar na cúirteanna náisiúnta forálacha náisiúnta lena gceadaítear na himeachtaí
forfheidhmithe cánach a chur ar fionraí, arb é is aidhm dóibh státchabhair neamhdhleathach agus atá ar neamhréir leis an margadh inmheánach
a aisghabháil a fhágaint gan feidhm, nuair a sholáthraíonn an tairbhí den chabhair ráthaíocht, amhail ráthaíocht bainc, urra, árachas urra, urghabháil, morgáiste deonach nó aon mhodh eile lena bhféadfaí aisghabháil an fhéich cánach a áirithiú,
go ndéanfar an t‑éileamh ar an bhforfheidhmiú a aisghabháil, nó fiú tar éis iarratais ón tairbhí sin ar dhíolúine ón oibleagáid ráthaíocht den sórt sin a sholáthar, ach amháin mura mbainfeadh soláthar na ráthaíochta sin an buntáiste iomaíoch a bhaineann leis an gcabhair sin den tairbhí céanna.
Costais
39      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Dara Dlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 16(3), de Rialachán (AE) 2015/1589 ón gComhairle an 13 Iúil 2015 lena leagtar síos rialacha mionsonraithe maidir le hAirteagal 108 [CFAE] a chur i bhfeidhm [CFAE],
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
tá oibleagáid ar na húdaráis náisiúnta inniúla agus ar na cúirteanna náisiúnta forálacha náisiúnta lena gceadaítear na himeachtaí forfheidhmithe cánach a chur ar fionraí arb é is aidhm dóibh státchabhair neamhdhleathach agus atá ar neamhréir leis an margadh inmheánach a aisghabháil a fhágaint gan feidhm, nuair a sholáthraíonn an tairbhí den chabhair ráthaíocht, amhail ráthaíocht bainc, urra, árachas urraíochta, urghabháil, morgáiste deonach nó aon mhodh eile lena bhféadfaí aisghabháil an fhéich cánach a áirithiú go ndéanfar an t‑éileamh ar an bhforfheidhmiú a aisghabháil, nó fiú tar éis iarratais ón tairbhí sin ar dhíolúine ón oibleagáid ráthaíocht den sórt sin a sholáthar, ach amháin mura mbainfeadh soláthar na ráthaíochta sin an buntáiste iomaíoch a bhaineann leis an gcabhair sin den tairbhí céanna.
Sínithe
*      Teanga an cháis: an Phortaingéilis.