62008CC0462
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
MENGOZZI
ppreżentati fit-12 ta’ Novembru 2009 (
1
)
Kawża C-462/08
Ümit Bekleyen
vs
Land Berlin
“Ftehim ta’ Assoċjazzjoni KEE-Turkija — It-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni — Dritt tal-wild ta’ ħaddiem Tork li jwieġeb għal kull offerta ta’ impjieg fl-Istat Membru ospitanti fejn huwa jkun ħa taħriġ professjonali — Bidu tat-taħriġ professjonali wara t-tluq definittiv tal-ġenituri minn dan l-Istat Membru”
I — Introduzzjoni
1.
B’din it-talba għal deċiżjoni preliminari, li hija ressqet permezz ta’ deċiżjoni tas-6 ta’ Ottubru 2008, l-Oberverwaltungsgericht Berlin-Brandenburg (il-Ġermanja) talbet l-interpretazzjoni tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni (
2
), tad-19 ta’ Settembru 1980, dwar l-iżvilupp tal-Assoċjazzjoni (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni Nru 1/80”) (
3
). Il-kwistjoni qamet fil-kuntest ta’ rikors ippreżentat minn U. Bekleyen, ċittadina Torka, kontra d-deċiżjoni tal-Land Berlin li rrifjutatilha permess ta’ residenza skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80.
2.
Din il-proċedura tipprovdi lill-Qorti tal-Ġustizzja l-possibbiltà li tikkjarifika n-natura tad-drittijiet mogħtija b’din id-dispożizzjoni għal wild ħaddiem Tork kif ukoll biex tippreċiża l-kundizzjonijiet għall-ksib ta’ tali drittijiet.
II — Il-kuntest ġuridiku
3.
Id-Deċiżjoni Nru 1/80 ġiet adottata skont l-Artikolu 36 tal-Protokoll Addizzjonali (
4
) għall-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni. Dan l-artikolu jipprevedi li l-moviment liberu tal-ħaddiema bejn l-Istati Membri tal-Komunità u t-Turkija għandu jitwettaq gradwalment, skont il-prinċipji stabbiliti fl-Artikolu 12 tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni, fejn jingħad li l-partijiet kontraenti jaqblu li jispiraw ruħhom mill-Artikoli 48, 49 u 50 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità.
4.
Skont id-“Dispożizzjonijiet soċjali”, il-kapitolu II tad-Deċiżjoni Nru 1/80 jittratta, fit-taqsima 1, diversi “Kwistjonijiet dwar l-impjieg u l-moviment liberu tal-ħaddiema”, fosthom l-aċċess taċ-ċittadini Torok fis-suq tal-impjieg ta’ Stat Membru. Żewġ dispożizzjonijiet huma b’mod partikolari suxxettibbli li jagħtuhom tali dritt, kemm fil-kwalità tagħhom ta’ ħaddiema li jappartjenu lis-suq regolari tal-impjieg (Artikolu 6), u kemm fil-kwalità tagħhom ta’ membri tal-familja ta’ ħaddiem Tork li jissodisfa din il-kundizzjoni (Artikolu 7).
5.
L-Artikolu 6 tad-Deċiżjoni Nru 1/80, li jagħti dritt ta’ aċċess għall-impjieg lil ħaddiem Tork b’mod gradwali skont id-dewmien fl-impjieg legali fl-Istat Membru, huwa redatt skont kif ġej:
“1.   Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 7 dwar l-aċċess liberu għall-impjieg għall-membri tal-familja tiegħu, il-ħaddiem Tork li jagħmel parti mis-suq legali tax-xogħol ta’ Stat Membru:
—
għandu dritt, f’dan l-Istat Membru, wara sena ta’ impjieg legali, għat-tiġdid tal-permess ta’ xogħol tiegħu ma’ l-istess prinċipal, jekk dan ikollu xogħol x’joffri;
—
għandu dritt, f’dan l-Istat Membru, wara tliet snin ta’ impjieg legali u bla ħsara għall-priorità li għandha tingħata lill-ħaddiema tal-Istati Membri tal-Komunità, li jwieġeb għal offerta oħra ta’ impjieg fl-istess professjoni ma’ prinċipal ieħor tal-għażla tiegħu, magħmula taħt kundizzjonijiet normali u rreġistrata mad-dipartiment tax-xogħol ta’ dan l-Istat Membru;
—
għandu jgawdi, f’dan l-Istat Membru, wara erba’ snin ta’ impjieg legali, minn aċċess liberu għal kull impjieg b’salarju tal-għażla tiegħu.
2.   Il-leave annwali u l-assenzi minħabba maternità, inċidenti fuq ix-xogħol jew mard għal żmien qasir huma meqjusa perijodi ta’ impjieg legali. Il-perijodi ta’ qgħad involontarju, debitament ikkonstatati mill-awtoritajiet kompetenti, u l-assenzi minħabba mard għal żmien twil, għalkemm ma jitqisux bħala perijodi ta’ impjieg legali, ma jippreġudikawx id-drittijiet miksuba għall-perijodu ta’ impjieg preċedenti.
[…]” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
6.
L-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80, min-naħa tiegħu, jagħmel distinzjoni bejn il-membri tal-familja awtorizzati biex jingħaqdu mal-ħaddiem fl-Istat Membru ospitanti u li joqgħodu hemmhekk regolarment matul ċertu perijodu, minn naħa (l-ewwel paragrafu), u t-tfal ta’ dak il-ħaddiem, li jkunu ħadu taħriġ professjonali fl-Istat Membru kkonċernat, min-naħa l-oħra (it-tieni subparagrafu). L-Artikolu 7 jipprovdi hekk:
“Il-membri tal-familja ta’ ħaddiem Tork li jagħmel parti mis-suq legali tax-xogħol ta’ Stat Membru, li ġew awtorizzati sabiex jingħaqdu miegħu:
—
għandhom id-dritt, bla ħsara għall-priorità li għandha tingħata lill-ħaddiema tal-Istati Membri tal-Komunità, li jwieġbu għal kull offerta ta’ xogħol meta jkunu ilhom legalment residenti f’dan l-Istat Membru għal minn tal-inqas tliet snin;
—
għandhom igawdu minn aċċess liberu għal kull attività b’salarju tal-għażla tagħhom meta jkunu ilhom legalment residenti hemm għal minn tal-inqas ħames snin.
It-tfal tal-ħaddiema Torok li jkunu temmew taħriġ professjonali fil-pajjiż ospitanti jistgħu, irrispettivament mit-tul ta’ residenza tagħhom f’dan l-Istat Membru u bil-kundizzjoni li wieħed mill-ġenituri jkun eżerċita legalment impjieg fl-Istat Membru kkonċernat għal minn tal-inqas tliet snin, iwieġbu għal kull offerta ta’ impjieg fl-imsemmi Stat Membru.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
III — Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
7.
U. Bekleyen, li twieldet fl-1975 f’Berlin, għexet sa kemm għalqet erbatax-il sena fit-territorju Ġermaniż mal-familja tagħha. Il-ġenituri tagħha, li huma ċittadini Torok, kienu t-tnejn li huma impjegati fir-Repubblika Federali tal-Ġermanja sa mill-1971. Fl-1989, U. Bekleyen irritornat mal-familja tagħha kollha fit-Turkija, fejn hija lestiet il-formazzjoni skolastika tagħha u l-istudji pajsaġġistiċi.
8.
F’Jannar 1999, U. Bekleyen, mingħajr il-familja tagħha, irritornat fir-Repubblika Federali tal-Ġermanja bil-kunsens tal-Land Berlin biex tkompli tistudja hemmhekk. F’Marzu 1999, hija kisbet titolu ta’ residenza li ġġedded diversi drabi, fejn fl-aħħar ħa l-forma ta’ permess ta’ residenza sal-31 ta’ Diċembru 2005. Fis-sajf 2005, U. Bekleyen lestiet l-istudji tagħha fl-università teknika ta’ Berlin u kisbet diploma ta’ inġinier fil-pajsaġġistika.
9.
Fid-19 ta’ Diċembru 2005, U. Bekleyen talbet li jingħatalha permess ta’ residenza minħabba l-istudji superjuri li hija kienet għamlet fir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, billi invokat it-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80. Il-Land Berlin ċaħad din it-talba b’deċiżjoni tal-21 ta’ Settembru 2006, minħabba li l-kundizzjonijiet tad-dritt ta’ residenza abbażi tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni ma kinux issodisfatti. Il-konvenut fil-kawża prinċipali sostni li t-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 jeżiġi li jkun hemm rabta temporali bejn ir-residenza tal-ġenituri u dik tal-wild, kundizzjoni li ma kinitx issodisfatta f’dan il-każ. Id-diċitura u l-għan ta’ din id-dispożizzjoni tad-Deċiżjoni Nru 1/80 jippresupponu li sabiex wieħed jikseb d-dritt għall-impjieg u għar-residenza li, tal-inqas wieħed miż-żewġ ġenituri jkun għadu joqgħod fl-Istat Membru ospitanti meta l-wild jibda t-taħriġ professjonali tiegħu.
10.
F’Mejju 2007, U. Bekleyen kisbet, abbażi tal-ewwel inċiż tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 1/80, permess ta’ residenza limitat sat-13 ta’ Mejju 2009, u dan meħud kont tal-fatt li hija kienet impjegata ma’ kumpannija Ġermaniża.
11.
B’rikors għal nuqqas li tittieħed azzjoni, ippreżentat f’Lulju 2006 u mibdul sussegwentement f’rikors kontra d-deċiżjoni tal-21 ta’ Settembru 2006, U. Bekleyen talbet li jiġi kkonfermat id-dritt tagħha ta’ residenza skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80.
12.
Il-Verwaltungsgericht Berlin ċaħdet dan ir-rikors b’deċiżjoni tad-9 ta’ Awwissu 2007. Din il-qorti indikat li r-rikors kien ċertament ammissibbli peress li minkejja d-dritt ta’ residenza mogħti lil U. Bekleyen taħt l-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 1/80, hija kellha interess ġuridiku. Fil-fatt, kieku hija tiġi rrikonoxxuta d-dritt li tinvoka t-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80, hija tkun tista’ taċċedi liberament għas-suq tax-xogħol fir-Repubblika Federali tal-Ġermanja. Ir-rikors madankollu huwa infondat peress li r-residenza estiża ta’ U. Bekleyen fit-Turkija kellha l-effett li ttelfilha d-dritt li tibbenefika mis-sistema privileġġjata tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80.
13.
U. Bekleyen ippreżentat appell quddiem il-qorti tar-rinviju.
14.
Filwaqt li kkunsidrat li, f’dawn iċ-ċirkustanzi, is-soluzzjoni tal-kawża teħtieġ li jiġi interpretat id-dritt Komunitarju, l-Oberverwaltungsgericht Berlin-Brandenburg iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“It-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 […] għandu jiġi interpretat fis-sens li d-dritt tal-aċċess għas-suq tax-xogħol u d-dritt korrispondenti ta’ residenza wara l-ikkompletar ta’ kors ta’ taħriġ professjonali fl-Istat Membru ospitanti, jista’ wkoll jiġi invokat f’sitwazzjoni fejn wild li twieled fl-Istat Membru ospitanti, u li wara mar lura mal-familja tiegħu fil-pajjiż ta’ oriġini tal-familja tiegħu, jerġa’ lura waħdu fl-Istat Membru ospitanti, wara li jkun laħaq l-età maġġuri, sabiex jibda kors ta’ taħriġ professjonali, u dan wara għaxar snin minn meta l-ġenituri tiegħu, ċittadini Torok li kienu impjegati f’dak l-Istat Membru, kienu telqu definittivament minn dak l-Istat Membru?”
IV — Kunsiderazzjonijiet
15.
Il-qorti tar-rinviju tistaqsi, fil-prinċipju, jekk it-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 għandux jiġi interpretat fis-sens li d-dritt ta’ aċċess fis-suq tax-xogħol u d-dritt korrispondenti ta’ residenza li jgawdi l-wild ta’ ħaddiem Tork wara li jlesti mit-taħriġ professjonali fl-Istat Membru ospitanti jistgħux jiġu invokati jekk il-ġenitur tal-wild ikkonċernat ikun telaq definittivament mill-Istat Membru ospitanti qabel il-mument li fih il-wild jidħol fit-territorju u qabel l-istess wild jibda t-taħriġ professjonali tiegħu.
16.
Biex tkun tista’ tingħata risposta għad-domanda li saret, l-ewwel nett għandha tiġi mfakkra l-ġurisprudenza li tirrigwarda t-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80.
17.
Għandu jiġi nnutat, fl-ewwel lok, li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li din id-dispożizzjoni għandha effett dirett fl-Istati Membri, b’mod li ċ-ċittadini Torok li jissodisfaw il-kundizzjonijiet imposti minnha jistgħu jibbenefikaw direttament mid-drittijiet li tagħtihom (
5
).
18.
Għandu jitfakkar, fit-tieni lok, li d-drittijiet li t-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 jagħti lit-tifel ta’ ħaddiem Tork f’dak li jirrigwarda l-impjieg fl-Istat Membru kkonċernat jimplikaw neċessarjament, taħt piena li jiġi pprivat minn kull effett id-dritt ta’ aċċess għas-suq tax-xogħol u li tiġi eżerċitata attività b’salarju b’mod effettiv, l-eżistenza ta’ dritt korrelattiv ta’ residenza għall-persuna kkonċernata (
6
).
19.
Għandu jiġi rrilevat, fit-tielet lok, li t-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 ma jistax jiġi interpretat bħala li jkopri biss is-sitwazzjoni ta’ individwu taħt l-età, tifel ta’ ħaddiem Tork li jagħmel jew li kien jagħmel parti b’mod regolari mis-suq tax-xogħol tal-Istat Membru ospitanti, iżda japplika wkoll għas-sitwazzjoni ta’ individwu tal-età, tifel ta’ tali ħaddiem (
7
).
20.
Fil-kuntest tal-ġurisprudenza dwar l-interpretazzjoni tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80, is-sentenza Akman, iċċitata iktar ’il fuq, li għaliha tirreferi espressament il-qorti tar-rinviju fid-digriet tar-rinviju, tokkupa post importanti.
21.
Fil-każ milqut b’din is-sentenza, H. Akman kien ġie awtorizzat, fl-1980, sabiex jidħol fir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, fejn missieru kellu impjieg regolari, sabiex jistudja għal inġinier. Wara li lesta l-istudji tiegħu b’suċċess, fl-1993, huwa talab permess ta’ residenza għal żmien indefinit. Dan il-permess ġie rrifjutat minħabba li missieru kien telaq lejn it-Turkija fl-1986.
22.
Fis-sentenza tagħha Akman, il-Qorti tal-Ġustizzja affermat li t-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 jissuġġetta d-dritt li wieħed iwieġeb għal kwalunkwe offerta ta’ impjieg fl-Istat Membru ospitanti, li huwa jirrikonoxxi favur wild ta’ ħaddiem Tork, għal żewġ kundizzjonijiet kumulattivi, jiġifieri, minn naħa, li l-wild tal-ħaddiem ikkonċernat ikun attenda taħriġ professjonali fl-Istat Membru inkwistjoni u, min-naħa l-oħra, li wieħed mill-ġenituri tiegħu jkun ħadem legalment f’dak l-Istat għal ta’ mill-inqas tliet snin (
8
).
23.
Wara li kkunsidrat li l-ewwel kundizzjoni dwar it-twettiq ta’ taħriġ professjonali kienet sodisfatta fil-kawża inkwistjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja ddedikat ruħha biex tanalizza t-tieni kundizzjoni dwar ir-rekwiżit tal-impjieg tal-ġenitur għal żmien tliet snin.
24.
F’dak li jikkonċerna din it-tieni kundizzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li t-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 ma jistax jiġi interpretat bħala li jissuġġetta d-dritt tal-wild biex iwieġeb għal kwalunkwe offerta ta’ impjieg għall-kundizzjoni tar-residenza tal-ġenitur fl-Istat Membru inkwistjoni fil-mument meta l-wild ikun jixtieq jieħu dak l-impjieg wara t-taħriġ professjonali tiegħu (
9
). Biex tissostanzja din it-teżi, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li l-wild ta’ emigrant Tork impjegat legalment għal ta’ mill-inqas tliet snin fi Stat Membru, li joqgħod legalment fit-territorju tal-istess Stat, li jkun ħa taħriġ hemmhekk u jiġi offrut imbagħad il-possibbiltà li jeżerċita attività professjonali f’dak l-Istat, m’għandux jibqa’ jitqies bħala li jiddependi fuq il-preżenza ta’ wieħed mill-ġenituri tiegħu, peress li, malli jidħol fis-suq tax-xogħol, il-persuna kkonċernata ma tibqax tiddependi minnhom, imma tkun f’pożizzjoni li ssostni hija stess il-bżonnijiet tagħha (
10
).
25.
Konsegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li, fid-dawl tal-ispirtu u l-għan tad-dispożizzjoni inkwistjoni kif ukoll tal-kuntest li tidħol fih, it-tieni kundizzjoni prevista fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 għandha tinftiehem fis-sens li hija limitata biss li teżiġi li l-ġenitur jkun eżerċita legalment, għal ta’ mill-inqas tliet snin, attività bħala impjegat fl-Istat Membru ospitanti f’xi mument kwalunkwe qabel id-data li fiha l-wild ikun ħa t-taħriġ professjonali tiegħu (
11
).
26.
F’dak li jikkonċerna din il-kawża, għandu jiġi nnutat li s-sustanza tad-domanda mressqa lill-Qorti tal-Ġustizzja mill-qorti tar-rinviju hija dwar jekk din il-ġurisprudenza stabbilita fis-sentenza Akman, iċċitata iktar ’il fuq, tapplikax ukoll f’sitwazzjoni fejn il-ħaddiem Tork li jkun okkupa impjieg ikun ilu li ma baqax residenti fl-Istat kkonċernat għal għaxar snin fil-mument meta l-wild jibda t-taħriġ professjonali tiegħu hemmhekk.
27.
Minn din il-perspettiva, sabiex tkun tista’ tingħata risposta utli għad-domanda li tressqet, jidhirli li huwa importanti li jiġu identifikati l-elementi tali li jwasslu biex issir distinzjoni bejn is-sitwazzjoni fattwali tal-kawża prinċipali u dik tal-kawża li wasslet għas-sentenza Akman, iċċitata iktar ’il fuq.
28.
L-ewwel nett, għandu jiġi mfakkar li fil-mument li fih H. Akman, li kien ġie awtorizzat jidħol fir-Repubblika Federali tal-Ġermanja sabiex jingħaqad ma’ missieru, beda l-istudji tiegħu, missieru kien għadu jikklassifika bħala ħaddiem Tork fis-sens tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80, peress li huwa kien għadu jifforma parti mis-suq legali tal-impjieg ta’ dak l-Istat Membru f’dik id-data. Kien biss fil-mument li fih H. Akman lesta t-taħriġ professjonali tiegħu u xtaq jieħu liberament impjieg billi jinvoka d-dritt li jwieġeb għal kwalunkwe offerta ta’ impjieg abbażi tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-deċiżjoni msemmija, li missieru ma kienx għadu jappartjeni lis-suq tax-xogħol tal-Istat Membru ospitanti.
29.
F’dan il-każ, f’din il-kawża, il-ġenituri ta’ U. Bekleyen ma kinux impjegati u lanqas ma kienu jirrisjedu fir-Repubblika Federali tal-Ġermanja la fil-bidu tat-taħriġ professjonali u lanqas fil-mument li fih hija lestiet l-istudji universitarji tagħha.
30.
Dak li fuq livell ġuridiku jiddistingwi din il-kawża mis-sentenza Akman, iċċitata iktar ’il fuq, huwa marbut strettament ma’ dan l-element fattwali.
31.
Għandu jiġi mfakkar, kif diġà enfasizzajt fil-punt 22 ta’ dawn il-konklużjonijiet, li fis-sentenza Akman, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja affermat li t-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 jissuġġetta d-dritt li wieħed jwieġeb għal kwalunkwe offerta ta’ impjieg fl-Istat Membru ospitanti, li huwa jirrikonoxxi favur wild ta’ ħaddiem Tork, għal żewġ kundizzjonijiet kumulattivi, jiġifieri, li l-wild tal-ħaddiem ikkonċernat ikun lesta taħriġ professjonali fl-Istat Membru inkwistjoni u li wieħed mill-ġenituri tiegħu jkun ħadem legalment f’dak l-Istat għal ta’ mill-inqas tliet snin.
32.
F’dan ir-rigward, għandha l-ewwel nett issir osservazzjoni li tikkonċerna l-interpretazzjoni tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-deċiżjoni msemmija mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Akman, iċċitata iktar ’il fuq, dwar iż-żewġ kundizzjonijiet li għandhom jiġu sodisfatti miċ-ċittadin Tork li jkun jixtieq jipprevalixxi ruħu mid-drittijiet fil-qasam tal-impjieg abbażi ta’ din id-dispożizzjoni.
33.
Jidhirli li huwa importanti li jiġi enfasizzat li huma tliet u mhux żewġ kundizzjonijiet kumulattivi li għandhom jiġu sodisfatti biex wieħed ikun jista’ jibbenefika mid-dritt ta’ aċċess liberu għall-impjieg abbażi tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80. Il-persuna kkonċernata għandha (1) tkun lestiet taħriġ professjonali fl-Istat Membru ospitanti, (2) iġġib prova li wieħed mill-ġenituri tagħha “jkun eżerċita legalment impjieg fl-Istat Membru kkonċernat għal minn tal-inqas tliet snin” u (3) tkun wild ta’ ħaddiem Tork (
12
).
34.
F’dan il-każ, l-ewwel kundizzjoni hija bla dubju sodisfatta, peress li U. Bekleyen lestiet l-istudji tagħha fl-Istat Membru ospitanti u kisbet diploma ta’ inġinier fil-pajsaġġistika.
35.
F’dak li jikkonċerna t-tieni kundizzjoni stabbilita fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80, huwa paċifiku bejn il-partijiet li din hija sodisfatta wkoll f’din il-kawża peress li l-ġenituri ta’ U. Bekleyen, li huma ċittadini Torok, kellhom it-tnejn li huma impjiegi regolari fir-Repubblika Federali tal-Ġermanja għal iktar minn tliet snin.
36.
Konsegwentement hija t-tielet kundizzjoni li tirrigwarda l-kwalità ta’ wild ta’ ħaddiem Tork li, f’dan il-każ, hija l-pern tal-kwistjoni.
37.
L-identifikazzjoni ta’ dan l-element bħala l-element li jiddistingwi din il-kawża mis-sentenza Akman, iċċitata iktar ’il fuq, tippermetti li jiġi definit aħjar is-suġġett. Fil-fatt, il-qorti nazzjonali tistaqsi, essenzjalment, fuq il-ħtieġa li jkun hemm rapport ta’ simultanjetà fiż-żmien bejn l-eżistenza tal-istat ta’ ħaddiem Tork fis-sens tad-Deċiżjoni Nru 1/80 tal-ġenitur u l-bidu kif ukoll id-dewmien tat-taħriġ professjonali tal-wild sabiex huwa jikseb id-drittijiet riżultanti mit-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80.
38.
Il-gvern Daniż u Olandiż isostnu li t-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 ma japplikax għall-wild ta’ ħaddiema Torok meta dak il-wild ma jibdiex l-istudji tiegħu fl-Istat Membru ospitanti ħlief f’data li fiha ż-żewġ ġenituri tiegħu jkunu diġà telqu definittivament mit-territorju ta’ dak l-Istat. Dawn il-gvernijiet huma tal-fehma li t-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-deċiżjoni msemmija jissuġġetta d-dritt tal-aċċess liberu għas-suq tal-impjieg — u d-dritt ta’ residenza li jirriżulta minnu — għall-kundizzjoni li jkun hemm ċerta qbil fiż-żmien bejn ir-residenza u l-impjieg tal-ġenituri fl-Istat Membru ospitanti u l-possibbiltà li l-wild jikseb aċċess għal impjieg wara li jkun ħa taħriġ professjonali.
39.
Minn din il-pożizzjoni li tenfasizza l-importanza tat-tielet kundizzjoni dwar il-kwalità ta’ “wild ta’ ħaddiem Tork”, jista’ jiġi dedott li wieħed mill-ġenituri taċ-ċittadin Tork għandu jkollu l-istat ta’ ħaddiem Tork fis-sens tad-Deċiżjoni Nru 1/80 fil-bidu u matul l-istudji tal-wild inkwistjoni sabiex dan il-wild ikun jista’ jibbenefika, wara t-tlestija tat-taħriġ professjonali tiegħu, mid-dritt ta’ aċċess liberu fis-suq tax-xogħol tal-Istat Membru ospitanti.
40.
F’dak li jikkonċerna l-kwalità ta’ “wild ta’ ħaddiem Tork” fis-sens tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 li ċ-ċittadin Tork għandu jkollu biex fi tmiem it-taħriġ professjonali tiegħu huwa jkun jista’ jikseb id-dritt għall-aċċess liberu għall-impjieg, għandu jiġi osservat li dan il-paragrafu, b’kuntrast ma’ dak li jinsab riprodott espressament fl-Artikoli 6 u fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 7 tal-istess deċiżjoni, ma jeżiġix li l-ħaddiem Tork, li l-wild tiegħu jkun jixtieq jinvoka d-dritt ta’ residenza, għandu jkun jappartjeni lis-suq legali tal-impjieg ta’ xi Stat Membru, liema kundizzjoni addizzjonali hija madankollu rikjesta minn dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet imsemmija l-aħħar.
41.
Il-problema li tqum minħabba l-partikolarità tad-diċitura tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tikkonsisti f’li jiġi stabbilit jekk hijiex minħabba l-volontà tal-leġiżlatur Komunitarju li jiġi mfakkar fil-qosor il-kunċett ta’ ħaddiem Tork li jinsab fiż-żewġ dispożizzjonijiet l-oħra — l-Artikoli 6 u l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 7 — jew jekk teżistix l-għażla li ssir distinzjoni bejn il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tad-dispożizzjoni inkwistjoni u dawk li jirrigwardaw id-dispożizzjonijiet l-oħra.
42.
Biex jiġi ċċarat x’inhu s-sinjifikat tad-diċitura inwkistjoni fir-rigward ta’ dan il-każ, wieħed għandu jitlaq minn analiżi tas-sentenzi li l-Qorti tal-Ġustizzja tat fil-kawża Bozkurt (
13
) u Tetik (
14
). Fil-kawża li wasslet għall-ewwel sentenza msemmija, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 6(2) tad-Deċiżjoni Nru 1/80, liema artikolu jxebbah ċerti perijodi ta’ assenza ma’ impjieg legali u li skont l-istess artikolu “[i]l-leave annwali u l-assenzi minħabba maternità, inċidenti fuq ix-xogħol jew mard għal żmien qasir huma meqjusa perijodi ta’ impjieg legali. Il-perijodi ta’ qgħad involontarju, debitament ikkonstatati mill-awtoritajiet kompetenti, u l-assenzi minħabba mard għal żmien twil, għalkemm ma jitqisux bħala perijodi ta’ impjieg legali, ma jippreġudikawx id-drittijiet miksuba għall-perijodu ta’ impjieg preċedenti” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. Il-Qorti tal-Ġustizzja kienet mitluba tippreċiża jekk, abbażi ta’ din id-dispożizzjoni, ħaddiem Tork, bħalma huwa A. Bozkurt, seta’ jżomm id-dritt tiegħu li joqgħod fit-territorju tal-Istat ospitanti wara li huwa safa’ vittma ta’ inċident fuq ix-xogħol li wassal għal inkapaċità permanenti li jmur għax-xogħol.
43.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, fid-dawl tal-għan tad-Deċiżjoni Nru 1/80, li tfittex li tikkonsolida s-sitwazzjoni tal-ħaddiema Torok impjegati diġà, id-dritt ta’ residenza għandu jibqa’ l-korollarju tal-impjieg tal-ħaddiem b’mod li, f’każ ta’ interruzzjoni tal-impjieg, huwa jibqa’ jissussisti biss f’każ li l-interruzzjoni tkun limitata fiż-żmien. Hija kkunsidrat din l-interpretazzjoni skont id-diċitura tal-Artikolu 6(2) tad-Deċiżjoni Nru 1/80, liema artikolu ma jikkontemplax ħlief assenzi temporanji li, fil-prinċipju, ma jippreġudikawx il-parteċipazzjoni ulterjuri tal-ħaddiem fil-ħajja attiva. Min-naħa l-oħra, f’każ ta’ inkapaċità fix-xogħol għal żmien indefinit, il-ħaddiem ma jibqax disponibbli fis-suq tax-xogħol u ma jkun hemm ebda interess oġġettivament iġġustifikat li wieħed irid jiggarantilu d-dritt ta’ aċċess għas-suq tax-xogħol u dritt korollarju ta’ residenza (
15
).
44.
Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, l-Artikolu 6 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 “ma jikkontemplax is-sitwazzjoni ta’ ċittadin Tork li jkun telaq definittivament mis-suq tax-xogħol ta’ xi Stat” [traduzzjoni mhux uffiċjali] (
16
). Minn dan hija tiddeduċi li, “fin-nuqqas ta’ dispożizzjoni speċifika li tagħti lill-ħaddiema Torok id-dritt li jirrisjedu fit-territorju ta’ Stat Membru wara li jkunu ħadmu bħala impjegati hemmhekk, id-dritt ta’ residenza ta’ ħaddiem Tork […] jispiċċa jekk il-persuna kkonċernata tkun vittma ta’ xi inkapaċità fix-xogħol totali u permanenti” [traduzzjoni mhux uffiċjali] (
17
).
45.
Fis-sentenza Tetik, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja, filwaqt li kkonfermat dak li hija kienet affermat fis-sentenza Bozkurt, iċċitata iktar ’il fuq, ippreċiżat ulterjorment “li ħaddiem Tork, li kien impjegat legalment għal iktar minn erba’ snin fit-territorju ta’ Stat Membru, li jiddeċiedi minn jeddu li jitlaq l-impjieg tiegħu biex ifittex fl-Istat Membru xogħol ġdid u li ma jirnexxilux immedjatament jidħol f’relazzjoni ta’ impjieg oħra, għandu jibbenefika f’dak l-Istat, għal żmien raġjonevoli, mid-dritt ta’ residenza għall-finijiet li jfittex hemmhekk impjieg ġdid, sakemm jibqa’ jappartjeni għas-suq regolari tal-impjieg tal-Istat Membru kkonċernat billi jikkonforma, jekk ikun il-każ, mal-leġiżlazzjoni fis-seħħ f’dak l-Istat, pereżempju billi jirreġistra għax-xogħol u billi jrendi ruħu disponibbli għall-uffiċċju tax-xogħol” [traduzzjoni mhux uffiċjali] (
18
).
46.
Fid-dawl ta’ dawn iż-żewġ sentenzi, il-gvern Daniż u Olandiż jipproponu li l-partikolarità tad-diċitura tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 għandha tinftiehem fl-ewwel wieħed miż-żewġ sensi indikati fil-punt 41 ta’ dawn il-konklużjonijiet, jiġifieri fis-sens li hija minħabba l-volontà tal-leġiżlatur Komunitarju li jiġi mfakkar fil-qosor il-kunċett ta’ ħaddiem Tork użat fl-ewwel paragrafu tal-istess artikolu.
47.
Konsegwentement, fil-fehma tagħhom, għandu (a) jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li l-ġenituri ta’ U. Bekleyen, li telqu mit-territorju tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja u li ilhom ma joqgħodu hemm għal għaxar snin, telqu definittivament mis-suq tax-xogħol tal-Istat Membru ospitanti, (b) jiġi dedott minn dan li fil-mument u matul il-perijodi li fihom U. Bekleyen bdiet, ħadet u lestiet it-taħriġ professjonali tagħha fir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, huma ma kienx għad għandhom l-istat ta’ ħaddiema Torok fis-sens tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 u (ċ) tiġi solvuta l-problema mqajma mill-qorti tar-rinviju meta ddeċidiet li persuna, li ssib ruħha fis-sitwazzjoni ta’ U. Bekleyen, ma tkunx f’pożizzjoni, fi tmiem it-taħriġ professjonali tagħha, li tikseb id-dritt għall-aċċess liberu għall-impjieg u, minħabba f’hekk, ma tistax tipprevalixxi ruħha mid-drittijiet fil-qasam tal-impjieg u tar-residenza abbażi tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-deċiżjoni msemmija.
48.
Kontra soluzzjoni bħal din għall-problema mressqa quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja hemm tliet linji ta’ argumenti marbutin: (a) mal-għanijiet imfittxija mill-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni u mid-Deċiżjoni Nru 1/80, (b) mad-differenza fil-kontenut tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 meta mqabbel mal-ewwel paragrafu tal-istess artikolu; (ċ) mal-effett tal-Artikolu 59 tal-Protokoll Addizzjonali fuq l-interpretazzjoni li għandha tingħata lit-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80.
A — L-għanijiet imfittxija mill-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni u mid-Deċiżjoni Nru 1/80
49.
Bħalma l-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat b’mod ċar, (a) l-Artikolu 12 tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni jippreċiża li dan il-ftehim għandu l-għan “li jippromwovi t-tisħiħ kontinwu u ekwilibrat tar-relazzjonijiet kummerċjali u ekonomiċi bejn il-partijiet kontraenti, inkluż fil-qasam tax-xogħol, b’mod partikolari permezz tat-twettiq progressiv tal-moviment liberu tal-ħaddiema”  (
19
) u (b) t-twettiq ta’ dan l-għan għandu jintlaħaq, “sa fejn hu possibbli”, permezz tat-traspożizzjoni fl-applikazzjoni tar-regoli tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni tar-regoli u tal-prinċipji li jirregolaw il-moviment liberu tal-ħaddiema fil-Komunità (
20
) u “bil-għan li jittejjeb il-livell tal-ħajja tal-poplu Tork u li tiġi ffaċilitata s-sħubija eventwali tar-Repubblika tat-Turkija fil-Komunità (ir-raba’ premessa tal-preambolu u l-Artikolu 28 ta’ l-istess Ftehim)” (
21
).
50.
Dan l-għan tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni għandu neċessarjament jispira l-interpretazzjoni li għandha tingħata lid-Deċiżjoni Nru 1/80, li, skont l-ewwel u t-tielet premessi tal-preambolu tagħha, ġiet adottata filwaqt li ttieħdet inkunsiderazzjoni “il-partikolarità tar-rabtiet ta’ assoċjazzjoni li jgħaqqdu l-Komunità u t-Turkija” u li hija intiża biex “timplementa d-dispożizzjonijiet [tal-ftehim] […] dwar l-iskambju tal-ħaddiema żgħażagħ” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
51.
Filwaqt li wieħed għandu jżomm f’moħħu sew li, konsegwentement, id-dispożizzjonijiet tad-deċiżjoni inkwistjoni li għandha tiġi interpretata, jiġifieri l-Artikolu 6 u l-ewwel u t-tieni paragrafi tal-Artikolu 7, jidħlu f’kuntest fejn il-Komunità tfittex it-twettiq gradwali tal-moviment liberu tal-ħaddiema billi tieħu partikolarment ħsieb li fis-suq tax-xogħol tal-Komunità jkunu aċċettati l-ħaddiema żgħażagħ Torok, dawn għandhom jiġu interpretati billi ssir distinzjoni skont l-għan ġenerali li huma għandhom komuni u l-funzjoni speċifika li kull wieħed minnhom għandu.
52.
L-għan ġenerali komuni għat-tliet dispożizzjonijiet qiegħed fil-fatt li huma kollha intiżi li jippromwovu t-twettiq gradwali tal-moviment liberu tal-ħaddiema Torok bejn kull Stat Membru tal-Komunità u t-Turkija.
53.
Il-funzjoni tal-Artikolu 6 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 huwa li jispeċifika l-mod li bih l-integrazzjoni gradwali tal-ħaddiema Torok għandha sseħħ fis-suq tax-xogħol ta’ Stat Membru tal-Komunità.
54.
L-ewwel u t-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-deċiżjoni msemmija jżommu l-ispirazzjoni ġenerali tas-sistema li minnha huma jifformaw parti billi jipprevedu li l-membri tal-familja tagħhom għandhom ikunu aċċettati fis-suq tax-xogħol tal-Istat Membru ospitanti. Dan l-għan ġenerali li huwa komuni għaż-żewġ paragrafi huwa kkonfermat fis-sentenza Derin, iċċitata iktar ’il fuq, fejn jingħad li l-għan tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 huwa dak tal-“konsolidazzjoni gradwali tas-sitwazzjoni tal-membri tal-familja [tal]-ħaddiema [Torok] fl-Istat Membru kkonċernat billi jippermettilhom, wara ċertu żmien, li jgħixu b’mod indipendenti”  (
22
).
55.
Din l-aċċettazzjoni tal-membri tal-familja tal-ħaddiem Tork għas-suq tax-xogħol tal-Istat Membru ospitanti tieħu l-forma ta’ dritt li wieħed jwieġeb għal — bla ħsara għall-prijorità li għandha tingħata lill-ħaddiema tal-Istati Membri tal-Komunità — kull offerta ta’ xogħol meta huma jkunu joqgħodu hemmhekk legalment għal ta’ mill-inqas tliet snin jekk dawn ikunu sempliċiment membri tal-familja (l-ewwel inċiż tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 7); dik tal-aċċess liberu tagħhom għal kull xogħol tal-għażla tagħhom bħala impjegati meta huma jkunu ilhom joqgħodu hemmhekk għal ta’ mill-inqas ħames snin (it-tieni inċiż tal-ewwel paragrafu); u jekk ikun wild (u mhux biss membru tal-familja), dik tal-possibbiltà li dan jwieġeb għal, fl-Istat Membru ospitanti, kull offerta ta’ impjieg bil-kundizzjoni li wieħed mill-ġenituri tiegħu jkun kellu impjieg legali għal iktar minn tliet snin u li dak il-wild jkun ħa taħriġ professjonali f’dak l-Istat Membru (it-tieni paragrafu tal-Artikolu 7).
56.
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 għandu bħala għan speċifiku li sseħħ l-integrazzjoni tal-ħaddiema Torok fis-suq tal-Istat Membru ospitanti billi x-xewqa tagħhom li jingħaqdu mal-membri tal-familja tagħhom tiġi sodisfatta b’mod xieraq skont ix-xewqa tagħhom biex jaċċedu għas-suq tax-xogħol. Din hija r-raġuni li għaliha kien previst li d-drittijiet tal-membri tal-familja tagħhom kienu ġew issuġġettati għall-kundizzjoni li dawk il-ħaddiema jkunu jappartjenu u jkomplu jappartjenu lis-suq legali tal-impjieg tal-Istat Membru ospitanti.
57.
Kif affermat il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Kadiman (
23
), dan l-ewwel paragrafu (a) għandu l-għan li “jiffavorixxi l-impjieg u r-residenza tal-ħaddiem Tork li jappartjeni lis-suq legali tal-impjieg ta’ Stat Membru filwaqt li jiggarantixxi li jinżammu r-rabtiet tiegħu tal-familja”  (
24
), (b) jagħti lil dawk il-membri tal-familja d-dritt li jieħdu, wara ċertu żmien, impjieg f’dak l-Istat “sabiex isaħħu l-integrazzjoni definittiva tan-nukleju familjari tal-ħaddiem emigrant Tork fl-Istat Membru ospitanti”  (
25
), u (ċ) “huwa intiż li joħloq kundizzjonijiet favorevoli għat-tgħaqqid familjari fl-Istat Membru ospitanti billi jippermetti l-ewwel nett il-preżenza tal-membri tal-familja fejn hemm il-ħaddiem emigrant u jikkonsolida mbagħad il-pożizzjoni tagħhom bid-dritt li jingħatalhom biex jaċċedu għal impjieg f’dak l-Istat” [traduzzjoni mhux uffiċjali] (
26
).
58.
It-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80, min-naħa l-oħra, m’għandux bħala għan li joħloq kundizzjonijiet favorevoli għat-tgħaqqid familjari fl-Istat Membru ospitanti (
27
), iżda li jiffaċilità d-dħul tat-tfal tal-ħaddiema Torok li jkunu ħadu taħriġ professjonali fis-suq tax-xogħol tal-Istat Membru ospitanti sabiex jitwettaq b’mod progressiv il-moviment liberu tal-ħaddiema (
28
). Hija għal din ir-raġuni li l-applikazzjoni ta’ dan il-paragrafu lanqas ma hija marbuta strettament mal-għan tal-integrazzjoni fl-Istat Membru ospitanti, tal-ġenituri ta’ wild Tork u li din id-dispożizzjoni ma teżiġix li l-ġenituri msemmija jkunu jappartjenu lis-suq legali ta’ dak l-Istat Membru fil-mument meta dak il-wild ikun irid iwieġeb għal offerta ta’ impjieg.
59.
Barra minn hekk, l-interpretazzjoni proposta mill-gvern Daniż u Olandiż, li tippresupponi l-preżenza effettiva tal-ġenituri fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti u l-appartenenza lis-suq legali tal-impjieg ta’ dak l-Istat, tneħħi kull effett utli tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80, inkwantu dik id-dispożizzjoni ma tkun qed tgħid xejn ġdid meta mqabbla mal-ewwel paragrafu, li jolqot b’mod iktar wiesa’ t-tgħaqqid familjari tal-“membri tal-familja”.
60.
Konsegwentement, peress li t-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 mhuwiex speċifikatament intiż li jwassal għat-tgħaqqid familjari, huwa ma jistax jinftiehem bħala li fih rekwiżit ta’ residenza u impjieg tal-ġenituri u, għaldaqstant, ta’ residenza komuni tal-ġenituri u tal-wild fil-bidu u waqt it-taħriġ professjonali tal-istess wild.
B — Id-differenza fil-kontenut tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 meta mqabbel mal-ewwel paragrafu tal-istess artikolu
61.
Fid-dawl tal-funzjonijiet speċifiċi distinti tal-ewwel u tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80, jekk il-kontenut tal-ewwel paragrafu għandu jiġi interpretat bħala li jwassal għad-dritt tal-membri tal-familja ta’ ħaddiem Tork li jappartjeni lis-suq legali tal-impjieg ta’ Stat Membru li jkunu ġew awtorizzati jingħaqdu miegħu bħala dritt li joħroġ minn dak tal-ħaddiem, min-naħa l-oħra, il-kontenut tat-tieni paragrafu għandu jiġi interpretat bħala li jwassal, f’każ li l-kundizzjonijiet previsti fih ikunu sodisfatti, għad-dritt proprju tat-tfal tiegħu.
62.
Il-konfigurazzjoni tad-dritt tat-tfal ta’ ħaddiema Torok li jkollhom aċċess liberu għas-suq tax-xogħol ta’ Stat Membru tal-Komunità bħala dritt proprju u mhux bħala dritt sussidjarju, li jirriżulta minnu, mhuwiex ikkontrastat mill-fatt li, kif diġà enfasizzajt fil-punti 31 et seq ta’ dawn il-konklużjonijiet, it-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 jipprevedi dan id-dritt preċiżament biex “[i]t-tfal tal-ħaddiema Torok […] bil-kundizzjoni li wieħed mill-ġenituri jkun eżerċita legalment impjieg fl-Istat Membru kkonċernat għal minn tal-inqas tliet snin” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
63.
Dan l-element jimplika, bla ebda dubju, li d-dritt ta’ wild ta’ ħaddiema Torok li jkollu aċċess liberu għas-suq tax-xogħol tal-Istat ospitanti jsib l-oriġni tiegħu fix-xogħol imwettaq minn dawn fil-passat. Madankollu, il-funzjoni eżatta tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-deċiżjoni msemmija, twassal biex l-element inkwistjoni ma jkunx rilevanti biex jgħolli l-kundizzjoni taż-żamma tal-istat ta’ wieħed mill-ġenituri bħala ħaddiem Tork waqt it-taħriġ tal-wild inkwistjoni fil-livell ta’ rekwiżit biex ikun jista’ japplika dak l-artikolu. Dan l-element għandu jitqies, flimkien mal-ksib minn dak il-wild ta’ diploma li jiċċertifika t-taħriġ professjonali tiegħu, bħala element ta’ fatt li jrid jittieħed inkunsiderazzjoni biex jiġi stabbilit il-grad minimu ta’ integrazzjoni li d-Deċiżjoni Nru 1/80, fil-kuntest tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni mfakkar fil-punti 49 u 50 ta’ dawn il-konklużjonijiet, qieset li huwa meħtieġ li jingħatalu stat privileġġjat meta mqabbel maċ-ċittadini kollha l-oħra ta’ pajjiżi mhux tal-Komunità u mal-membri l-oħra kolha tal-istess familja.
64.
Evidentement huwa fid-dawl ta’ din il-kunsiderazzjoni tal-kwalità ta’ wild ta’ ħaddiem Tork bħala fatt storiku li għandu valur soċjoloġiku li, fil-punt 30 tas-sentenza Akman, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat fuq il-fatt li t-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-deċiżjoni msemmija użat il-verb “jeżerċita” fil-passat — b’kuntrast mal-użu tal-preżent fl-ewwel paragrafu tal-istess artikolu (
29
)—, filwaqt li pprevediet id-dritt inkwistjoni “bil-kundizzjoni li wieħed mill-ġenituri jkun eżerċita legalment impjieg fl-Istat Membru kkonċernat għal minn tal-inqas tliet snin”. Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja tat ċertu valur lil dan il-fatt biex tiddeċiedi li din il-formulazzjoni “tagħti ħjiel li r-rekwiżit inkwistjoni […] għandu jkun ġie sodisfatt f’xi kwalunkwe żmien preċedenti meta mqabbel mad-data li fiha l-wild lesta t-taħriġ professjonali tiegħu” [traduzzjoni mhux uffiċjali] (
30
).
65.
Kif enfasizzajt diġà fil-punt 61 ta’ dawn il-konklużjonijiet, id-Deċiżjoni Nru 1/80 tagħti lill-wild id-dritt proprju ta’ aċċess għas-suq tax-xogħol ta’ Stat Membru tal-Komunità mhux biss minħabba l-fatt li dan ikun il-wild ta’ ħaddiem li jkun ħadem legalment għal ta’ mill-inqas tliet snin bħala impjegat fi Stat Membru, imma wkoll minħabba l-fatt li huwa jkun kiseb diploma wara taħriġ professjonali f’dak l-istess pajjiż.
66.
Huwa permezz ta’ dawn iż-żewġ kundizzjonijiet li d-Deċiżjoni Nru 1/80 implementat il-prinċipju ta’ “twettiq gradwali tal-moviment liberu tal-ħaddiema Torok”, li minnu jispira ruħu l-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni. Minn naħa, id-Deċiżjoni Nru 1/80 ma tqabbilx it-tfal Torok mal-ħaddiema Komunitarji, peress li hija tipprevedi l-aċċess tagħhom għas-suq tax-xogħol biss mill-pajjiż fejn wieħed mill-ġenituri tagħhom ikun eżerċita impjieg legali matul ta’ mill-inqas tliet snin; min-naħa l-oħra, hija taċċettahom f’dan is-suq biss jekk huma jkunu kisbu l-kapaċità xierqa li jintegraw fis-soċjetà ta’ dak il-pajjiż, u dan ikun attestat bil-ksib ta’ diploma wara taħriġ professjonali.
67.
Mill-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti jirriżulta li t-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80, sakemm ma jasalx għal konklużjoni differenti abbażi tal-Artikolu 59 tal-Protokoll Addizzjonali, għandu jiġi interpretat fis-sens li wild ta’ ħaddiem Tork li jkun ħadem legalment bħala impjegat fl-Istat Membru ospitanti għal tliet snin u li jkun ħa taħriġ professjonali f’dak l-Istat Membru jista’ jinvoka d-dritt ta’ aċċess liberu għas-suq tax-xogħol ta’ dak l-istess Stat u d-dritt ta’ residenza korrispondenti, minkejja l-fatt li l-ġenituri tiegħu jkunu telqu definittivament minn dak l-Istat Membru qabel ma dak il-wild ikun daħal fit-territorju tal-Istat Membru msemmi u qabel ma jkun beda t-taħriġ professjonali tiegħu.
C — L-effett tal-Artikolu 59 tal-Protokoll Addizzjonali fuq l-interpretazzjoni li għandha tingħata lit-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80
68.
Il-qorti tar-rinviju tistaqsi fuq il-punt dwar jekk l-interpretazzjoni mogħtija fil-punt preċedenti hijiex kumpatibbli mal-Artikolu 59 tal-Protokoll Addizzjonali, fejn jingħad li “[]t-Turkija ma tistax tibbenefika minn trattament iktar favorevoli minn dak li l-Istati Membri japplikaw bejniethom skont it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità” [traduzzjoni mhux uffiċjali]; għaldaqstant irid isir paragun biex jiġi stabbilit jekk is-soluzzjoni tal-problema inkwistjoni msemmija fil-punt preċedenti jkollhiex l-effett li, fil-każ bħal dak tal-kawża prinċipali, wild ta’ ħaddiem Tork jibbenefika minn trattament iktar favorevoli minn dak li jirċievi wild ta’ ħaddiem Komunitarju. Tali paragun huwa meħtieġ iktar u iktar meta l-qorti tar-rinviju hija tal-fehma li wild ta’ ċittadin tal-Unjoni Ewropea ma jżommx id-drittijiet li joħorġu mir-residenza preċedenti fl-Istat Membru ospitanti meta huwa jirritorna waħdu hemmhekk, wara li jkun telaq minn hemm flimkien mal-ġenituri tiegħu, biex jibda taħriġ professjonali.
69.
Biex isir dan il-paragun huwa importanti li jsiru żewġ osservazzjonijiet preliminari.
70.
Fl-ewwel lok, jirriżulta minn ġurisprudenza stabbilita li d-Deċiżjoni Nru 1/80 ma taffettwax il-kompetenza tal-Istati Membri li jirregolaw kemm id-dħul fit-territorju tagħhom taċ-ċittadini Torok, kif ukoll il-kundizzjonijiet tal-ewwel impjieg tagħhom (
31
).
71.
F’dak li jikkonċerna s-sitwazzjoni tal-membri tal-familja ta’ ħaddiem Tork, il-Qorti tal-Ġustizzja affermat fis-sentenza Ergat li, minkejja li ġiet adottata d-Deċiżjoni Nru 1/80, l-Istati Membri żammew il-kompetenza tagħhom li jirregolaw kemm id-dħul fit-territorju tagħhom ta’ membru tal-familja ta’ ħaddiem Tork kif ukoll il-kundizzjonijiet tar-residenza tiegħu matul il-perijodu inizjali ta’ tliet snin li jippreċedu l-perijodu li fih huwa jkollu d-dritt li jwieġeb għal kull offerta ta’ impjieg (
32
).
72.
Din il-kompetenza tal-Istati Membri timplika wkoll is-setgħa li jirregolaw l-integrazzjoni u l-aċċettazzjoni mill-ġdid ta’ membru tal-familja ta’ ħaddiem Tork li jkun kiseb preċedentement id-drittijiet previsti mill-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80, iżda li jkun tilef, fil-prinċipju, dan l-istat ġuridiku, minħabba l-fatt li dak il-ħaddiem ikun telaq mit-territorju tal-Istat Membru ospitanti għal perijodu sinjifikanti u mingħajr raġunijiet leġittimi. Konsegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja affermat li l-awtoritajiet ta’ l-Istat Membru kkonċernat huma intitolati li jeżiġu li, fil-każ fejn il-persuna kkonċernata tkun tixtieq terġa’ tinstalla ruħha f’dan l-Istat, hija għandha tressaq applikazzjoni ġdida bil-għan li tiġi awtorizzata sabiex jew tingħaqad mal-ħaddiem Tork jekk hija għadha dipendenti fuq dan ta’ l-aħħar, jew sabiex tkun aċċettata bil-għan li teżerċita impjieg f’dak l-Istat abbażi ta’ l-Artikolu 6 ta’ l-istess Deċiżjoni Nru 1/80 (
33
).
73.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi ppreċiżat li l-interpretazzjoni tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 li jiena nipproponi fil-punt 67 ta’ dawn il-konklużjonijiet ma taffettwax il-kompetenza tal-Istati Membri li jassoġġettaw l-integrazzjoni mill-ġdid tal-wild ta’ ħaddiem Tork li jkun telaq definittivament l-Istat Membru ospitanti mal-familja tiegħu għall-għoti ta’ permess ta’ dħul ġdid, fil-każ fejn il-wild inkwistjoni jkun jixtieq jistudja f’dak l-Istat Membru (
34
).
74.
Fit-tieni lok, għall-finijiet tal-paragun bejn is-sitwazzjoni ta’ wild ta’ ħaddiem Tork u dik ta’ wild ta’ ċittadin ta’ xi Stat Membru f’każ bħalma huwa dak tal-kawża prinċipali, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li d-dritt ta’ residenza fir-Repubblika Federali tal-Ġermanja li ngħata lil U. Bekleyen wara r-ritorn tagħha f’dak l-Istat Membru sabiex tieħu taħriġ professjonali kien ibbażat fuq id-dritt nazzjonali u mhux fuq id-Deċiżjoni Nru 1/80.
75.
Fid-dawl ta’ dan il-fatt, biex isir il-paragun, b’kuntrast ma’ dak li ntqal fl-osservazzjonijiet tal-gvern Daniż u fil-fehma tal-qorti tar-rinviju, għandha tittieħed inkunsiderazzjoni s-sitwazzjoni ta’ U. Bekleyen fil-mument li fih hija tterminat it-taħriġ professjonali tagħha u xtaqet tidħol fis-suq tax-xogħol tal-Istat Membru ospitanti billi tippretendi li għandha dritt ibbażat fuq it-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 u mhux fil-mument li fih hija daħlet fit-territorju ta’ dak l-Istat u bdiet l-istudji universitarji tagħha. Il-partikolarità tas-sitwazzjoni tagħha tirriżulta mill-fatt li l-ġenituri tagħha ma kinux għadhom joqgħodu fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti la fil-mument tar-ritorn tagħha f’dak l-Istat Membru u lanqas matul it-taħriġ professjonali tagħha kollu; għaldaqstant, il-każ tagħha ma jaqax taħt is-sistema tat-tgħaqqid familjari. Għaldaqstant, din hija wild tal-età li sabet ruħha, fi tmiem l-istudji universitarji tagħha, fis-sitwazzjoni ta’ persuna indipendenti (
35
). Konsegwentement, għandu jsir paragun bejn id-drittijiet meħuda mid-Deċiżjoni Nru 1/80 u dawk ta’ wild ta’ ċittadin tal-Unjoni Ewropea li jkun jixtieq jidħol fis-suq tax-xogħol ta’ Stat Membru ieħor wara t-taħriġ professjonali tiegħu li huwa jkun għamel f’dak l-Istat fl-assenza tal-ġenituri tiegħu fit-territorju tal-Istat Membru inkwistjoni (
36
).
76.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi nnutat li s-sitwazzjoni ta’ wild ta’ ċittadin Ewropew, b’kuntrast mal-fehma tal-qorti tar-rinviju, la taqa’ taħt l-Artikolu 7(1)(d) tad-Direttiva 2004/38/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tad-29 ta’ April 2004, dwar id-drittijiet taċ-ċittadini tal-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom biex jiċċaqilqu u jgħixu liberament fit-territorju tal-Istati Membri u li temenda r-Regolament (KEE) Nru 1612/68 u li tħassar id-Direttivi 64/221/KEE, 68/360/KEE, 72/194/KEE, 73/148/KEE, 75/34/KEE, 75/35/KEE, 90/364/KEE, 90/365/KEE u 93/96/KEE (iktar ’il quddiem id-“Direttiva 2004/38”) (
37
) u lanqas taħt l-Artikolu 12(1) ta’ din id-direttiva (
38
).
77.
L-Artikolu 7(1)(d) tad-Direttiva 2004/38 jipprevedi d-dritt ta’ residenza fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor għal perijodu ta’ iktar minn tliet xhur għall-membri tal-familja li qed jakkumpanjaw jew li se jingħaqdu ma’ ċittadin tal-Unjoni li jissodisfa l-kundizzjonijiet ta’ ħaddiem [taħt is-subparagrafu (a) ta’ dan il-paragrafu] jew għandu biżżejjed riżorsi [taħt is-subparagrafu (b) tal-paragrafu msemmi] jew isegwi kors ta’ studju [taħt is-subparagrafu (ċ) tal-istess paragrafu].
78.
Jirriżulta mit-termini stess “qed jakkumpanjaw jew li se jingħaqdu” użati f’din id-dispożizzjoni li, huwa u jsegwi l-għan tat-tgħaqqid familjari, l-Artikolu 7(1)(d) tad-Direttiva 2004/38 jippresupponi l-preżenza ta’ mill-inqas wieħed mill-ġenituri tal-wild inkwistjoni fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti sabiex l-istess wild ikun jista’ jibbenefika mid-dritt ta’ residenza. Madankollu, l-eżami li għandu jsir skont l-Artikolu 59 tal-Protokoll Addizzjonali għandu jsir, kif enfasizzajt fil-punt 75 ta’ dawn il-konklużjonijiet, billi tiġi pparagunata s-sitwazzjoni tal-wild Tork fil-kawża ineżami mas-sitwazzjoni ta’ wild ta’ ċittadin tal-Unjoni Ewropea li l-ġenituri tiegħu ma jkunux għadhom joqgħodu fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti fil-mument li fih huwa jippretendi li għandu dritt ta’ aċċess liberu għas-suq tax-xogħol.
79.
L-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2004/38, min-naħa tiegħu, jipprevedi ż-żamma tad-dritt ta’ residenza tal-membri tal-familja f’każ ta’ mewt jew tluq miċ-ċittadin tal-Unjoni Ewropea. Konsegwentement, għandu jiġi kkonstatat li huwa m’għandux jittieħed inkunsiderazzjoni għall-paragun li għandu jsir abbażi tal-Artikolu 59 tal-Protokoll Addizzjonali, u dan fid-dawl tal-fatt li l-paragun irid isir fil-konfront ta’ sitwazzjoni fejn il-ġenituri ta’ wild ma jkunux għadhom joqgħodu, fil-mument tar-ritorn u matul il-perijodu kollu tar-residenza tal-wild, fl-Istat Membru ospitanti.
80.
Min-naħa l-oħra, għal dak li jikkonċerna l-wild ta’ ċittadin tal-Unjoni Ewropea li għandu huwa stess iċ-ċittadinanza, għandhom jiġu kkunsidrati l-Artikoli 18 u 39 KE, l-Artikolu 7(1)(a) tad-Direttiva 2004/38, kif ukoll il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tirrigwarda l-Artikolu 39 KE.
81.
Skont l-Artikolu 18(1) KE, “Kull ċittadin ta’ l-Unjoni għandu d-dritt li jmur minn post għal ieħor u li joqgħod liberament fit-territorju ta’ l-Istati Membri, salvi l-limitazzjonijiet u l-kondizzjonijiet stabbiliti f’dan it-Trattat u d-disposizzjonijiet meħuda biex dan jitwettaq”.
82.
L-Artikolu 39(1) KE, min-naħa tiegħu, jiddikjara l-prinċipju fundamentali tal-moviment liberu tal-ħaddiema fil-Komunità, mentri l-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu jipprevedi li din il-libertà timplika l-abolizzjoni ta’ kull diskriminazzjoni minħabba ċittadinanza bejn il-ħaddiema tal-Istati Membri dwar l-impjieg, il-paga u l-kundizzjonijiet l-oħra tax-xogħol. Il-moviment liberu tal-ħaddiema jinkludi, skont il-paragrafu 3(a) u (b) tal-istess artikolu, id-dritt li ħaddiem iwieġeb għal offerti ta’ impjieg li jkunu saru kif ukoll id-dritt li jispostja ruħu liberament għal dan l-iskop fit-territorju tal-Istati Membri.
83.
Barra minn hekk, l-Artikolu 7(1)(a) tad-Direttiva 2004/38 jipprevedi li ċ-ċittadini kollha tal-Unjoni għandhom id-dritt ta’ residenza fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor għal perijodu ta’ iktar minn tliet xhur jekk huma jkunu ħaddiema jew nies li jaħdmu għal rashom fl-Istat Membru ospitanti.
84.
Il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-Artikolu 39 KE, finalment, uriet li l-kunċett ta’ “ħaddiem” għandu portata Komunitarja u m’għandux jiġi interpretat b’mod restrittiv (
39
); hija ppreċiżat, b’konstatazzjonijiet li għandhom isiru wkoll fl-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “ħaddiem” fis-sens tal-Artikolu 7(1)(a) tad-Direttiva 2004/38, li dan il-kunċett jinkludi mhux biss dik il-persuna li tispostja ruħha fi Stat Membru ieħor biex taċċetta offerta ta’ impjieg li tkun saret, imma wkoll lil dik li tispostja ruħha biex tfittex impjieg (
40
).
85.
Minn dan isegwi li ċittadin ta’ Stat Membru, li huwa wild tal-età tiegħu, ta’ ċittadin tal-Unjoni Ewropea, li jkun lesta l-istudji universitarji tiegħu fi Stat Membru ieħor, mhux biss jibbenefika, b’mod indipendenti, mid-dritt ta’ residenza fit-territorju ta’ dak l-Istat Membru ospitanti, imma jgawdi wkoll mid-dritt ta’ aċċess liberu għal xogħol bħala impjegat fis-suq tax-xogħol ta’ dan l-istess Stat Membru. Dan id-dritt, skont l-Artikolu 39(3) KE ma jistax ikun limitat ħlief għal raġunijiet ta’ ordni pubbliku, sigurtà pubblika u saħħa pubblika.
86.
Min-naħa l-oħra, fir-rigward tad-drittijiet ta’ wild ta’ ħaddiem Tork, għandu jiġi kkonstatat li ċ-ċittadini Torok li għandhom id-dritt ta’ aċċess għax-xogħol u ta’ residenza, mogħti mill-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80, għad-differenza taċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea, ma jibbenefikawx mill-moviment liberu ġewwa l-Komunità, iżda jistgħu jgawdu biss minn ċerti drittijiet fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti biss (
41
).
87.
Iktar minn hekk, kif diġà enfasizzajt fil-punt 33 ta’ dawn il-konklużjonijiet, sabiex wild ta’ ċittadin Tork ikun jista’ jibbenefika mid-dritt ta’ aċċess liberu għax-xogħol u mid-dritt korrollarju ta’ residenza abbażi tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80, huwa għandu jissodisfa tliet kundizzjonijiet kumulattivi: (1) irid ikun wild ta’ ħaddiem Tork, (2) irid jipprova li wieħed mill-ġenituri “jkun eżerċita legalment impjieg fl-Istat Membru kkonċernat għal minn tal-inqas tliet snin” u (3) irid ikun ħa taħriġ professjonali fl-Istat Membru ospitanti.
88.
Minn dan isegwi li wild ta’ ċittadin Tork, b’differenza minn wild ta’ ċittadin tal-Unjoni Ewropea, ma jibbenefikax minn dritt illimitat ta’ aċċess għas-suq tax-xogħol ta’ Stat Membru u minn dritt ta’ residenza korrispondenti, peress li huwa għandu jissodisfa diversi kundizzjonijiet biex jikseb dawn id-drittijiet. Iktar minn hekk, f’dak li jikkonċerna l-portata tad-drittijiet li jingħatawlu mit-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80, kif ġie kkonstatat fil-punti preċedenti ta’ dawn il-konklużjonijiet, dawn id-drittijiet jippreżentaw żvantaġġi sinjifikattivi (nuqqas ta’ moviment liberu fi ħdan il-Komunità, dħul fit-territorju ta’ Stat Membru suġġett għad-dritt nazzjonali tal-istess Stat Membru) meta mqabbla ma’ dawk li jingħataw lil ċittadin Komunitarju mir-regoli tat-Trattat dwar il-moviment liberu tal-ħaddiema u mill-atti tad-dritt sussidjarju adottati biex jimplementawhom.
89.
Minn dan jirriżulta li l-interpretazzjoni proposta dwar id-drittijiet ibbażati fuq it-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 m’għandhiex bħala effett li minnha jibbenefika bi trattament favorevoli l-wild ta’ ħaddiem Tork iktar minn dak li jibbenefika minnu l-wild ta’ ċittadin tal-Unjoni Ewropea bis-saħħa tat-Trattat.
90.
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, jiena tal-fehma li ma jkunx kontra l-Artikolu 59 tal-Protokoll Addizzjonali li wieħed jinterpreta t-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80, li bih wild ta’ ħaddiem Tork li jkun eżerċita impjieg legalment fl-Istat Membru ospitanti għal tliet snin u li jkun ħa taħriġ professjonali f’dak l-Istat Membru jista’ jinvoka d-dritt ta’ aċċess liberu għas-suq tax-xogħol ta’ dak l-istess Stat u d-dritt ta’ residenza korrispondenti, minkejja l-fatt li l-ġenituri tiegħu jkunu telqu definittivament minn dak l-Istat Membru qabel ma’ dak il-wild ikun daħal fit-territorju tal-istess Stat Membru u qabel ma jkun beda t-taħriġ professjonali tiegħu.
V — Konklużjoni
91.
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jiena nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tirrispondi kif ġej għad-domanda preliminari magħmula mill-Oberverwaltungsgericht Berlin-Brandenburg:
“It-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80, tad-19 ta’ Settembru 1980, dwar l-iżvilupp ta’ l-Assoċjazzjoni, adottata mill-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni mwaqqaf permezz tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea u t-Turkija, għandu jiġi interpretat fis-sens li wild ta’ ħaddiem Tork li jkun eżerċita legalment impjieg fl-Istat Membru ospitanti għal tliet snin u li jkun lesta t-taħriġ professjonali f’dak l-Istat Membru jista’ jinvoka d-dritt ta’ aċċess liberu għas-suq tax-xogħol ta’ dak l-istess Stat u d-dritt ta’ residenza korrispondenti, minkejja l-fatt li l-ġenituri tiegħu jkunu telqu definittivament minn dak l-Istat Membru qabel ma’ dak il-wild ikun daħal fit-territorju tal-istess Stat Membru u qabel ma jkun beda t-taħriġ professjonali tiegħu.”
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
2
)	Il-kunsill ta’ assoċjazzjoni ġie mwaqqaf bil-ftehim iffirmat fit-12 ta’ Settembru 1963 f’Ankara mir-Repubblika tat-Turkija, minn naħa, kif ukoll mill-Istati Membri tal-KEE u l-Komunità, min-naħa l-oħra. Dan l-akkordju ġie konkluż, approvat u kkonfermat f’isem il-Komunità bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 64/732/KEE, tat-23 ta’ Diċembru 1963 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 11, p. 10, iktar ’il quddiem il-“Ftehim ta’ Assoċjazzjoni”).
(
3
)	Id-Deċiżjoni tad-19 ta’ Settembru 1980, dwar l-iżvilupp tal-Assoċjazzjoni, daħlet fis-seħħ fl-1 ta’ Lulju 1980. Hija ma ġietx ippubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali, iżda tista’ tiġi kkonsultata fl-Accord d’association et protocoles CEE-Turquie et autres textes de base, Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej, Brussell, 1992.
(
4
)	Iffirmat fit-23 ta’ Novembru 1970, fi Brussell, biex jistabbilixxi l-kundizzjonijiet, modi u l-istadji għat-twettiq tal-fażi tranżitorja, u konkluż, approvat u kkonfermat f’isem il-Komunità bir-Regolament tal-Kunsill Nru 2760/72/KEE, tad-19 ta’ Diċembru 1972 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 11, p. 41, iktar ’il quddiem il-“Protokoll Addizzjonali”).
(
5
)	Sentenzi tal-5 ta’ Ottubru 1994, Eroglu (C-355/93, Ġabra p. I-5113, punt 17); tad-19 ta’ Novembru 1998, Akman (C-210/97, Ġabra p. I-7519, punt 23), u tas-16 ta’ Frar 2006, Torun (C-502/04, Ġabra p. I-1563, punt 19).
(
6
)	Sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Eroglu (punti 20 u 23); Akman (punt 24), u Torun (punt 20).
(
7
)	Sentenza Torun, iċċitata iktar ’il fuq (punti 27 u 28).
(
8
)	Punt 25.
(
9
)	Punt 44.
(
10
)	Punt 45.
(
11
)	Punt 47.
(
12
)	Għandu jiġi nnutat li, għalkemm fis-sentenza Akman, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat fil-qosor jekk H. Akman kienx jikklassifika bħala wild ta’ ħaddiem Tork, stat li kien ikkontestat mill-gvern Ġermaniż u Elleniku, hija ma kkunsidratx dan il-kriterju bħala kundizzjoni espliċitament stabbilita fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80.
(
13
)	Sentenza tas-6 ta’ Ġunju 1995 (C-434/93, Ġabra p. I-1475).
(
14
)	Sentenza tat-23 ta’ Jannar 1997 (C-171/95, Ġabra p. I-329).
(
15
)	Sentenza Bozkurt, iċċitata iktar ’il fuq, punt 36.
(
16
)	Idem, punt 39.
(
17
)	Idem, punt 40.
(
18
)	Idem, punt 48.
(
19
)	Sentenza tat-18 ta’ Lulju 2007, Derin (C-325/05, Ġabra p. I-6495, punt 3).
(
20
)	Ara, is-sentenza Bozkurt, iċċitata iktar ’il fuq (punt 20).
(
21
)	Sentenza Derin, iċċitata iktar ’il fuq (punt 3). Ara, dwar dan is-suġġett, O’Leary, S., Employment and residence for Turkish workers and their families: Analogies with the case-law of the Court of justice on Art. 48 EC, fi Festchrift für G. F. Mancini, 1998, p. 738.
(
22
)	Punt 71.
(
23
)	Sentenza tas-17 ta’ April 1997 (C-351/95, Ġabra p. I-2133).
(
24
)	Punt 34.
(
25
)	Idem, punt 35.
(
26
)	Idem, punt 36.
(
27
)	Ara, is-sentenza Akman, iċċitata iktar ’il fuq (punt 34).
(
28
)	Ara, is-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Akman (punt 38) u Torun (punt 23).
(
29
)	Fl-ewwel paragrafu, fil-fatt, id-Deċiżjoni Nru 1/80 tistabbilixxi l-kundizzjonijiet għall-aċċess għas-suq tax-xogħol tal-Istat ospitanti li japplikaw għal membru tal-familja ta’ ħaddiem Tork “li jappartjeni” lil dan is-suq.
(
30
)	Huwa abbażi ta’ din l-interpretazzjoni tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 li tinsab fil-punt 30 tas-sentenza Akman, iċċitata iktar ’il fuq, li l-Qorti tal-Ġustizzja waslet — fil-punt 44 tas-sentenza msemmija — sabiex tafferma li t-tieni paragrafu ma jistax jiġi interpretat bħala li jassoġġetta d-dritt tal-wild li jwieġeb għal kull offerta ta’ impjieg għar-rekwiżit ta’ residenza fl-Istat Membru inkwistjoni tal-ġenitur fil-mument li fih il-wild ikun jixtieq jieħu xi impjieg wara t-taħriġ professjonali tiegħu. In-natura iktar limitata ta’ din l-affermazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja meta mqabbla ma’ dik li tinsab fil-punt 30 tas-sentenza Akman, iċċitata iktar ’il fuq, riprodotta iktar ’l isfel f’dan il-paragrafu tal-konklużjonijiet tiegħi, hija — ġustament — dovuta għall-fatt li, f’din il-kawża, hija kienet tikkostitwixxi l-applikazzjoni tal-interpretazzjoni tal-paragrafu inkwistjoni li hija meħtieġa biex tingħata risposta għad-domanda preliminari li saritilha.
(
31
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tas-16 ta’ Diċembru 1992, Kus (C-237/91, Ġabra p. I-6781, punt 25); Kadiman, iċċitata iktar ’il fuq (punt 31) u tat-18 ta’ Diċembru 2008, Altun (C-337/07, Ġabra p. I-10323, punt 48).
(
32
)	Sentenza tas-16 ta’ Marzu 2000 (C-329/97, Ġabra p. I-1487, punt 42).
(
33
)	Sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Ergat (punt 49) u Derin (punt 67).
(
34
)	F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni sostniet fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, li U. Bekleyen ma tilfitx l-istat ġuridiku miksub bis-saħħa tat-tieni inċiż tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80, jiġifieri li hija kienet għadha tista’ tibbenefika, mar-ritorn tagħha, mill-aċċess liberu għal kull xogħol bħala impjegata fl-Istat Membru ospitanti u mid-dritt ta’ residenza. Skont il-Kummissjoni, peress li fil-kwalità tagħha ta’ minorenni, U. Bekleyen ma kinitx telqet mill-Istat Membru ospitanti minn jeddha, imma qagħdet għad-deċiżjoni tal-ġenituri tagħha, wieħed ma jistax jippreżumi li hija kienet telqet minn dak l-Istat “mingħajr raġunijiet leġittimi”. Madankollu, jiena tal-fehma li wieħed ma jistax jinsa li d-domanda preliminari tirrigwarda biss l-interpretazzjoni tat-tieni paragrafu tad-Deċiżjoni Nru 1/80 u li l-kwistjoni dwar id-drittijiet li U. Bekleyen tista’ tislet mit-tieni inċiż tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 ma tqajmitx la fil-proċedura amministrattiva nazzjonali, la quddiem il-qrati nazzjonali, u lanqas issemmiet mir-rikorrenti fl-osservazzjonijiet tagħha. Għaldaqstant, jien mhux ser neżamina il-kwistjoni dwar jekk U. Bekleyen tilfitx l-istat ġuridiku eventwalment miksub, kif tippretendi l-Kummissjoni, bis-saħħa tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 minħabba l-fatt li hija telqet mit-territorju tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja.
(
35
)	Il-Qorti tal-Ġustizzja affermat din l-indipendenza li tikkaratterizza l-mument tat-twettiq tal-istudji universitarji fil-punt 45 tas-sentenza Akman, iċċitata iktar ’il fuq, fejn jingħad li “[…] l-wild ta’ emigrant Tork impjegat b’mod legali għal ta’ mill-inqas tliet snin fi Stat Membru, li jirrisjedi legalment fit-territorju tal-istess Stat Membru, li jkun ħa taħriġ u jiġi mbagħad offrut il-possibbiltà li jeżerċita attività professjonali f’dak l-Istat, m’għandux jibqa’, minn dak il-mument, meqjus bħala dipendenti fuq il-preżenza ta’ wieħed mill-ġenituri tiegħu, peress li, malli jidħol fis-suq tax-xogħol, huwa ma jibqax jiddependi minnhom, imma jkun f’pożizzjoni li jsostni l-bżonnijiet huwa stess”.
(
36
)	Biex isir dan il-paragun jien ma ħadtx inkunsiderazzjoni ħlief ftit mill-argumenti magħmula fil-kawża Derin, iċċitata iktar ’il fuq, għal żewġ raġunijiet. Fl-ewwel lok, fil-kawża inkwistjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja qabblet id-drittijiet ta’ wild ta’ ħaddiem Tork ibbażati fuq l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80 u mhux dawk li joħorġu mit-tieni paragrafu tal-istess artikolu. Fit-tieni lok, għalkemm il-Qorti tal-Ġustizzja, fil-punt 68 ta’ din is-sentenza, irrilevat li “s-sitwazzjoni tal-wild ta’ ħaddiem immigrant Tork ma tistax tiġi raġonevolment imqabbla ma’ dik ta’ dixxendent ta’ ċittadin ta’ Stat Membru, minħabba d-differenzi kunsiderevoli li jeżistu bejn is-sitwazzjoni legali rispettiva tagħhom”, xorta waħda jibqa’ l-fatt li dan ġie affermat fil-kuntest tal-evalwazzjoni tan-natura eżawrjenti tal-kawżi ta’dekadenza tad-dritt ta’ residenza li l-membri tal-familja taċ-ċittadini Torok jieħdu mill-ewwel paragrafu tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni Nru 1/80. Konsegwentement, jiena tal-fehma li l-argumenti li mmotivaw is-sentenza Derin ma jistgħux jiġu applikati flimkien, għas-sitwazzjoni li hija s-suġġett ta’ din il-kawża.
(
37
)	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 46, u l-korrezzjoni fil-ĠU L 229, p 35.
(
38
)	Ser nagħmel dan il-paragun billi nieħu inkunsiderazzjoni d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2004/38 u mhux dawk tal-Artikolu 11 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1612/68, tal-15 ta’ Ottubru 1968, dwar il-libertà tal-moviment għall-ħaddiema fi ħdan il-Komunità (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 1, p. 15), kif emendata bir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2434/92, tas-27 ta’ Lulju 1992 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 2, p. 69). L-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 1612/68 ġie mħassar u ssostitwit bid-Direttiva 2004/38, li skont l-Artikolu 40 tagħha, kellha tiġi trasposta mill-Istati Membru qabel it-30 ta’ April 2006. Għalkemm ir-rikorrenti ressqet it-talba tagħha dwar l-għoti tal-permess ta’ residenza f’mument fejn dan l-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 1612/68 kien għadu japplika, jiġifieri fid-19 ta’ Diċembru 2005, għandu jiġi nnutat, madankollu, li f’dak il-mument id-direttiva l-ġdida kienet diġà daħlet fis-seħħ. Għaldaqstant, fil-21 ta’ Settembru 2006, meta l-Land Berlin ċaħdet din it-talba, l-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 1612/68 kien diġà ġie mħassar u kienet biss id-Direttiva 2004/38 li kienet tapplika, kif kienet is-sitwazzjoni matul il-proċedura ġudizzjarja kollha. Għaldaqstant, jidhirli li huwa utli li jsir dan il-paragun abbażi tad-Direttiva 2004/38.
(
39
)	Sentenza tat-23 ta’ Marzu 2004, Collins (C-138/02, Ġabra p. I-2703, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
40
)	F’dan is-sens, ara, is-sentenza tat-12 ta’ Mejju 1998, Martínez Sala (C-85/96, Ġabra p. I-2691, punt 32), fejn jingħad li fil-kuntest tal-Artikolu 39 KE, “persuna li verament tkun qed tfittex imjieg għandha wkoll tiġi kkunsidrata bħala ħaddiem”.
(
41
)	F’dan is-sens, ara, b’mod partikolari, is-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Tetik, (punt 29) u Derin (punt 66).