62018TJ0138_RES
Kawża T‑138/18
Fernando De Esteban Alonso
vs
Il-Kummissjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (Il-Ħames Awla) tal-11 ta’ Ġunju 2019
“Servizz pubbliku — Eks Uffiċjali — Investigazzjoni tal-OLAF — Kawża ‘Eurostat’ — Trażmissjoni lil awtoritajiet ġudizzjarji nazzjonali ta’ informazzjoni relattiva għal fatti li jistgħu jkunu suġġetti għal proċeduri kriminali — Assenza ta’ informazzjoni preċedenti dwar l-uffiċjali potenzjalment ikkonċernati — Danni allegatament subiti minħabba l-aġir tal-OLAF u tal-Kummissjoni matul il-proċedura — Dannu morali, fiżiku u materjali — Rabta ta’ kawżalità”
Uffiċjali – Responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-istituzzjonijiet – Kundizzjonijiet – Illegalità – Dannu – Rabta kawżali – Oneru tal-prova
(it-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE)
(ara l-punt 45)
Rikorsi tal-uffiċjali – Rikors għad-danni – Oriġini – Rabta ta’ impjieg – Bażi legali
(Artikoli 268, 270 u 340 TFUE; Regolamenti tal-Persunal, Artikoli 90 u 91)
(ara l-punt 46)
Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi (OLAF) – Investigazzjonijiet – Investigazzjonijiet interni – Kunċett – Trażmissjoni mill-OLAF ta’ informazzjoni dwar uffiċjali lil awtoritajiet ġudizzjarji nazzjonali – Inklużjoni
(Deċiżjoni tal-Kummissjoni 1999/396, l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 4)
(ara l-punt 55)
Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi (OLAF) – Investigazzjonijiet – Investigazzjonijiet interni – Obbligu li l-persuna kkonċernata tiġi informata dwar il-possibbiltà tal-involviment personali tagħha – Portata – Ksur – Konsegwenzi
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 41(2)(a); Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 1073/1999, Artikolu 10; Deċiżjoni tal-Kummissjoni 1999/396, l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 4)
(ara l-punti 56-63)
Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi (OLAF) – Investigazzjonijiet – Investigazzjonijiet interni – Obbligu li l-persuna kkonċernata tiġi informata dwar il-possibbiltà tal-involviment personali tagħha – Possibbiltà ta’ deroga – Kundizzjonijiet
(Deċiżjoni tal-Kummissjoni 1999/396, it-tieni paragrafu tal-Artikolu 4)
(ara l-punti 78-80)
Rikorsi tal-uffiċjali – Ilment amministrattiv li għandu jitressaq qabel – Konkordanza bejn l-ilment u r-rikors – Identiċità tas-suġġett u tal-kawża – Motivi u argumenti li ma jidhrux fl-ilment, iżda li huma relatati strettament miegħu – Ammissibbiltà
(Regolamenti tal-Persunal, Artikoli 90 u 91)
(ara l-punti 90-92, 94)
Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi (OLAF) – Investigazzjonijiet – Investigazzjonijiet interni – Possibbiltà għall-Kummissjoni li tifforma parti ċivili u li tressaq ilment quddiem awtorità ġudizzjarja nazzjonali li jikkonċerna l-fatti koperti mill-investigazzjoni qabel l-għeluq tagħha – Assenza
(Regolamenti tal-Persunal, Anness IX, Artikolu 25; Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 1073/1999, Artikolu 9(2) u (4))
(ara l-punti 98-109)
Kummissjoni – Kompetenzi – Dritt ta’ aċċess għal qorti – Introduzzjoni ta’ appell u ta’ appell fuq punt ta’ liġi minn deċiżjoni mogħtija minn qorti nazzjonali fir-rigward ta’ uffiċjal tal-Unjoni – Ksur tad-dritt għal amministrazzjoni tajba u tad-dmir ta’ premura – Assenza ħlief għal ċirkustanzi eċċezzjonali
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 47)
(ara l-punti 111-115)
Uffiċjali – Responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-istituzzjonijiet – Dannu morali – Rabta kawżali – Oneru tal-prova
(it-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE)
(ara l-punt 122)
Uffiċjali – Responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-istituzzjonijiet – Dannu – Dannu li jista’ jiġi kkumpensat – Spejjeż sostnuti għall-finijiet ta’ proċedura ġudizzjarja nazzjonali – Kundizzjonijiet
(it-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE)
(ara l-punti 126, 127)
Sunt
Fis-sentenza De Esteban Alonso vs Il-Kummissjoni (T-138/18), mogħtija fil-11 ta’ Ġunju 2019, il-Qorti Ġenerali kkundannat lill-Kummissjoni tħallas danni lil ex-uffiċjal għad-dannu morali li dan tal-aħħar ġarrab minħabba aġir illegali ta’ din l-istituzzjoni u tal-Uffiċċju Ewropew ta’ Kontra l-Frodi (OLAF) fil-kuntest ta’ trażmissjoni ta’ informazzjoni lil awtoritajiet ġudizzjarji nazzjonali u ta’ proċeduri kriminali nazzjonali mibdija kontrih.
Mill-1996, il-Eurostat żgura x-xandir lill-pubbliku tad-data statistika miġbura billi bbaża ruħu fuq l-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej u netwerk ta’ postijiet tal-bejgħ (“datashops”) fuq il-bażi ta’ kuntratti tripartiti. Fl-1999, verifika interna kkonkludiet l-eżistenza ta’ irregolaritajiet fil-ġestjoni finanzjarja ta’ xi wħud minn dawn il-kuntratti. Wara diversi investigazzjonijiet immexxija mill-OLAF f’dan ir-rigward, dan tal-aħħar bagħat, lill-awtoritajiet ġudizzjarji Franċiżi, informazzjoni permezz ta’ nota, fejn din it-trażmissjoni kienet tikkonċerna investigazzjoni interna fis-sens tad-Deċiżjoni 1999/396. (
1
). Il-Kummissjoni, sussegwentement, ressqet ilment kontra X quddiem il-prosekutur tar-Repubblika tat-Tribunal de grande instance de Paris (il-Qorti Reġjonali ta’ Pariġi). Hija kkostitwixxiet ruħha wkoll bħala parti ċivili.
Fl-2008, fuq struzzjoni tal-imsemmi prokuratur, ir-rikorrent, ex direttur tal-Eurostat, ġie interrogat bħala xhud mill-pulizija ġudizzjarja Franċiża, imbagħad imqiegħed taħt arrest preventiv u mqiegħed taħt eżami tal-kap ta’ abbuż ta’ fiduċja minħabba li għamel użu ħażin mill-fondi tal-Komunità. Fl-2013, digriet li ma hemmx lok li jinfetħu proċeduri quddiem il-qorti istruttorja tat-Tribunal de grande instance de Paris (il-Qorti Reġjonali ta’ Pariġi) ingħata fir-rigward tal-persuni kollha li ġew eżaminati fil-kuntest tal-kawża “Eurostat”, fosthom ir-rikorrent. Il-Kummissjoni, bħala parti ċivili, ippreżentat appell mingħajr suċċess quddiem il-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi), u sussegwentement quddiem il-Cour de Cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni Franċiża). Fl-2018, ir-rikorrent adixxa lill-Qorti Ġenerali b’rikors għal kumpens għad-danni subiti minħabba l-aġir tal-OLAF u tal-Kummissjoni. F’dan il-kuntest, il-Qorti Ġenerali waslet sabiex tiddeċiedi, minn naħa, fuq il-ksur mill-OLAF tad-drittijiet tad-difiża tar-rikorrent kif ukoll tad-Deċiżjoni 1999/396, peress li r-rikorrent ma nstemax qabel it-trażmissjoni ta’ informazzjoni mill-OLAF lill-awtoritajiet Franċiżi, u, min-naħa l-oħra, dwar il-ksur mill-Kummissjoni tar-Regolament Nru 1073/1999 (
2
), tad-dritt għal amministrazzjoni tajba u tad-dmir ta’ premura, billi kkostitwixxiet ruħha bħala parti ċivili quddiem il-qrati Franċiżi qabel l-għeluq tal-investigazzjoni mmexxija mill-OLAF u billi tawwlet il-proċeduri legali sa quddiem il-Qorti ta’ Kassazzjoni.
F’dak li jirrigwarda l-aġir ikkritikat lill-OLAF, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li l-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni 1999/396 għandu jiġi interpretat skont l-Artikolu 41(2) (a) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, b’mod li hija tistabbilixxi, fl-ewwel lok, obbligu ġenerali ta’ informazzjoni tal-persuna kkonċernata hekk kif tidher il-possibbiltà ta’ “implikazzjoni personali” tiegħu, matul l-investigazzjoni, ħlief jekk din il-komunikazzjoni tirriskja li tippreġudika l-investigazzjoni. Fit-tieni lok, dan l-obbligu ta’ informazzjoni jsir iktar importanti meta dawn ikunu konklużjonijiet li jirrigwardaw uffiċjal b’ismu. Skont il-Qorti Ġenerali, fid-dawl tal-pożizzjonament ġerarkiku tiegħu fiż-żmien tal-fatti fost il-persuni msemmija fl-informazzjoni mibgħuta mill-OLAF lill-awtoritajiet Franċiżi, ir-rikorrent kellu jiġi mqabbel ma’ parti interessata skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni 1999/396. Barra minn hekk, l-implikazzjoni tar-rikorrent, minħabba l-funzjonijiet u r-rwol tiegħu, ġiet ikkonfermata fid-digriet li ma hemmx lok li tingħata deċiżjoni tal-qorti istruttorja tat-Tribunal de grande instance de Paris (il-Qorti Reġjonali ta’ Pariġi). Għaldaqstant, fin-nuqqas ta’ raġuni li tista’ tiġġustifika l-ommissjoni tal-OLAF li r-rikorrent jiġi informat bit-trażmissjoni tal-imsemmija informazzjoni, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li l-OLAF ma osservax l-obbligu tiegħu taħt l-ewwel sentenza tal-imsemmi Artikolu 4.
F’dak li jirrigwarda l-aġir li bih hija akkużata l-Kummissjoni, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li din tal-aħħar kisret l-Artikolu 9(4) tar-Regolament Nru 1073/1999 billi kkostitwixxiet ruħha bħala parti ċivili u billi ppreżentat ilmenti quddiem il-qrati Franċiżi qabel ma ngħatat ir-rapport finali tal-OLAF, mingħajr ma kien hemm provi suffiċjenti u konklużivi li jiskaġunawha. Skont il-Qorti Ġenerali, għalkemm ma hemm ebda regola espressa li tipprojbixxi dan l-aġir, xorta jibqa’ l-fatt li l-għan segwit mir-regoli li jirregolaw il-proċedura dixxiplinari, jiġifieri dak li jiġi protett l-uffiċjal imsemmi filwaqt li jiġi żgurat li l-istituzzjoni kkonċernata jkollha, qabel ma tiftaħ proċedura kontriha, elementi preċiżi u rilevanti għall-iskaġunar tagħha, hija applikabbli b’analoġija għall-proċeduri ġudizzjarji nazzjonali, skont l-ispirtu u d-diċitura tar-Regolament Nru 1073/1999.
Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-ilment ibbażat fuq il-ksur tad-dritt għal amministrazzjoni tajba u tad-dmir ta’ premura tal-Kummissjoni minħabba l-fatt li tawwlet il-proċeduri ġudizzjarji kontra r-rikorrent sal-kassazzjoni, billi kkunsidrat li dawn il-prinċipji ma setgħux, fl-ebda każ, jimponu fuqu l-obbligu li ma jħarisx l-interessi ekonomiċi tal-istituzzjoni u li ma jikkontestawx id-deċiżjonijiet tal-qrati Franċiżi. Fin-nuqqas ta’ ċirkustanzi eċċezzjonali, tali estensjoni ma tikkostitwixxix nuqqas amministrattiv.
Fir-rigward tad-danni invokati mir-rikorrent, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li r-rikorrent sofra dannu morali li jirriżulta direttament mill-aġir tal-Kummissjoni u tal-OLAF u li jikkawża ħsara lill-unur tiegħu kif ukoll lir-reputazzjoni professjonali tiegħu minħabba l-fatt li l-Kummissjoni tat x’tifhem li huwa kien ħati fil-qadi ta’ dmirijietu u wasslet liċ-ċirku personali u professjonali tiegħu li jaħsbu li huwa kien implikat f’fatti frawdolenti. Dan id-dannu wassal ukoll għal sentiment ta’ inġustizzja, ta’ impotenza u ta’ frustrazzjoni minħabba li ma setax, matul it-trażmissjoni ta’ informazzjoni mill-OLAF lill-awtoritajiet Franċiżi, la jesprimi ruħu u lanqas jiddefendi ruħu fir-rigward tal-fatti li mmotivaw il-proċeduri kontrih. Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet ex æquo et bono li kumpens ta’ EUR 62000 kien jikkostitwixxi kumpens adegwat għall-imsemmi dannu.
(
1
)	Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tat-2 ta’ Ġunju 1999 dwar it-termini u l-kondizzjonijiet għall-investigazzjonijiet interni rigward il-prevenzjoni ta' frodi, korruzzjoni u kull xorta ta' attivita` illegali li hija ta' ħsara lejn l-interess tal-Komunitajiet (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 3, p. 118).
(
2
)	Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 1073/1999 (ke) tal-25 ta' Mejju 1999 dwar investigazzjonijiet immexxija mill-Uffiċċju Ewropew ta' Kontra l-Frodi (OLAF)(ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 3, p. 91).