62022CJ0260_RES
Υπόθεση C‑260/22
Seven.One Entertainment Group GmbH
κατά
Corint Media GmbH
αίτηση του Landgericht Erfurt για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως
Απόφαση του Δικαστηρίου (πρώτο τμήμα) της 23ης Νοεμβρίου 2023
«Προδικαστική παραπομπή – Εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας – Οδηγία 2001/29/ΕΚ – Άρθρο 2, στοιχείο εʹ – Ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί – Δικαίωμα αναπαραγωγής υλικών ενσωματώσεων εκπομπών – Άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ – Εξαίρεση της ιδιωτικής αντιγραφής – Δίκαιη αποζημίωση – Ζημία προκληθείσα στους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς – Ίση μεταχείριση – Εθνική ρύθμιση η οποία αποκλείει τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς από το δικαίωμα δίκαιης αποζημίωσης»
Προσέγγιση των νομοθεσιών – Δικαίωμα του δημιουργού και συγγενικά δικαιώματα – Οδηγία 2001/29 – Εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας – Δικαίωμα αναπαραγωγής – Εξαίρεση της ιδιωτικής αντιγραφής – Δίκαιη αποζημίωση – Ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί – Εμπίπτουν
(Οδηγία 2001/29 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 2, στοιχείο εʹ, και 5 § 2, στοιχείο βʹ)
(βλ. σκέψεις 23 έως 34)
Προσέγγιση των νομοθεσιών – Δικαίωμα του δημιουργού και συγγενικά δικαιώματα – Οδηγία 2001/29 – Εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας – Δικαίωμα αναπαραγωγής – Εξαίρεση της ιδιωτικής αντιγραφής – Δίκαιη αποζημίωση – Δυνατότητα των κρατών μελών να προβλέπουν απαλλαγή από την καταβολή της δίκαιης αποζημίωσης για τις αναπαραγωγές που προκαλούν ασήμαντη μόνον ζημία στους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς – Αρμοδιότητα των κρατών μελών να καθορίσουν το κατώτατο όριο της ζημίας – Όρια – Τήρηση της αρχής της ίσης μεταχείρισης – Έλεγχος που εναπόκειται στο εθνικό δικαστήριο
(Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 20· οδηγία 2001/29 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αιτιολογική σκέψη 35 και άρθρα 2, στοιχεία δʹ και εʹ, και 5 § 2, στοιχείο βʹ)
(βλ. σκέψεις 38 έως 50, 53 και διατακτικό)
Σύνοψη
Η Corint Media είναι εταιρία συλλογικής διαχείρισης η οποία διαχειρίζεται τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και τα συγγενικά δικαιώματα ιδιωτικών τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών σταθμών, μεταξύ άλλων, στη γερμανική αγορά. Διανέμει στους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς τα έσοδα από το τέλος επί των άγραφων υλικών φορέων, έχει δε συνάψει αποκλειστική σύμβαση διαχείρισης δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας με την Seven.One, ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό ο οποίος παράγει και μεταδίδει, σε ολόκληρη τη γερμανική επικράτεια, ιδιωτικό τηλεοπτικό πρόγραμμα τα έσοδα του οποίου προέρχονται από τη διαφήμιση.
Η Seven.One ζήτησε, συνακόλουθα, από την Corint Media να της καταβάλει αποζημίωση βάσει του τέλους αυτού. Ωστόσο, η Corint Media δεν μπορούσε να ικανοποιήσει το αίτημα αυτό, δεδομένου ότι η εθνική ρύθμιση (
1
) αποκλείει τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς από το δικαίωμα δίκαιης αποζημίωσης.
Το Landgericht Erfurt (πρωτοδικείο Erfurt, Γερμανία), επιληφθέν αγωγής που άσκησε η Seven.One, ζήτησε από το Δικαστήριο να διευκρινίσει εάν οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί των οποίων οι υλικές ενσωματώσεις εκπομπών αναπαράγονται από φυσικά πρόσωπα για ιδιωτική χρήση και για μη εμπορικούς σκοπούς μπορούν να αποκλειστούν από το δικαίωμα δίκαιης αποζημίωσης που προβλέπει το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2001/29/ΕΚ (
2
).
Το αιτούν δικαστήριο επισήμανε ότι η διάταξη αυτή δεν προβλέπει περιορισμό της δίκαιης αποζημίωσης εις βάρος ορισμένων δικαιούχων. Κατά συνέπεια, το εν λόγω δικαστήριο διατηρεί αμφιβολίες ως προς τη συμβατότητα της εθνικής ρύθμισης με την οδηγία 2001/29 και την αρχή της ίσης μεταχείρισης που κατοχυρώνεται στο άρθρο 20 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης).
Με την παρούσα απόφαση, το Δικαστήριο εξετάζει το ζήτημα εάν κράτος μέλος που έχει θέσει σε εφαρμογή την προβλεπόμενη στο άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2001/29 εξαίρεση της αναπαραγωγής για ιδιωτική χρήση από το αποκλειστικό δικαίωμα αναπαραγωγής δύναται να αποκλείσει, στο σύνολό της, την κατηγορία των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών από το δικαίωμα δίκαιης αποζημίωσης που προβλέπει το εν λόγω άρθρο.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Πρώτον, το Δικαστήριο εκτιμά, αφενός, ότι δυνάμει του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2001/29, τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν εξαιρέσεις ή περιορισμούς από το αποκλειστικό δικαίωμα αναπαραγωγής σε περίπτωση αναπαραγωγών σε οποιοδήποτε μέσο που πραγματοποιούνται από φυσικά πρόσωπα για ιδιωτική χρήση και για σκοπούς που δεν είναι άμεσα ή έμμεσα εμπορικοί, υπό τον όρο ότι οι φορείς του αποκλειστικού αυτού δικαιώματος λαμβάνουν δίκαιη αποζημίωση. Αφετέρου, από το άρθρο 2, στοιχείο εʹ, της οδηγίας προκύπτει ρητώς ότι οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί διαθέτουν, όπως και οι λοιποί δικαιούχοι που αναφέρονται στα λοιπά στοιχεία του άρθρου αυτού, αποκλειστικό δικαίωμα «να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν την άμεση ή έμμεση, προσωρινή ή μόνιμη αναπαραγωγή με οποιοδήποτε μέσο και μορφή, εν όλω ή εν μέρει» της υλικής ενσωμάτωσης των εκπομπών τους που μεταδίδονται ενσυρμάτως ή ασυρμάτως, συμπεριλαμβανομένης της καλωδιακής ή δορυφορικής μετάδοσης.
Κατά συνέπεια, οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί (
3
) πρέπει κατ’ αρχήν να απολαύουν, στα κράτη μέλη που έχουν θέσει σε εφαρμογή την εξαίρεση της ιδιωτικής αντιγραφής, του δικαιώματος δίκαιης αποζημίωσης, όπως και οι λοιποί δικαιούχοι.
Η ερμηνεία αυτή απορρέει όχι μόνον από τον συνδυασμό των άρθρων 2, στοιχείο εʹ, και 5, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2001/29, αλλά και από το πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται και από τους σκοπούς που επιδιώκουν τα άρθρα αυτά καθώς και από το ιστορικό θεσπίσεως της οδηγίας.
Δεύτερον, το Δικαστήριο διαπιστώνει, κατά πρώτον, ότι ουδεμία επιρροή ασκεί το γεγονός ότι ορισμένοι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί, οι οποίοι έχουν επίσης την ιδιότητα του παραγωγού ταινιών, λαμβάνουν ήδη δίκαιη αποζημίωση υπό την τελευταία αυτή ιδιότητα. Πράγματι, αφενός, το αντικείμενο του αποκλειστικού δικαιώματος αναπαραγωγής των διαφόρων αυτών δικαιούχων δεν είναι πανομοιότυπο. Ειδικότερα, οι παραγωγοί της πρώτης υλικής ενσωμάτωσης ταινιών σε φορέα (
4
) έχουν το αποκλειστικό δικαίωμα να επιτρέπουν την αναπαραγωγή του πρωτοτύπου και των αντιγράφων των ταινιών τους, απολαύουν δε προστασίας ως προς την οργανωτική και οικονομική διάρθρωση της υπηρεσίας που παρέχουν. Αντιθέτως, οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί έχουν το αποκλειστικό δικαίωμα αναπαραγωγής των υλικών ενσωματώσεων των εκπομπών που μεταδίδουν, απολαύουν δε προστασίας ως προς την τεχνική υπηρεσία που παρέχεται με την εκπομπή. Επομένως, ούτε η ζημία που προκαλείται στους εν λόγω δικαιούχους από την ιδιωτική αντιγραφή είναι η ίδια. Αφετέρου, η ιδιότητα των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών ως παραγωγών ταινιών ενδέχεται να έχει διαφορετική ένταση αναλόγως του εάν οι οργανισμοί αυτοί παράγουν οι ίδιοι τις εκπομπές τους, με δικό τους εξοπλισμό και προσωπικό, εάν μεταδίδουν εκπομπές που παράγονται κατά παραγγελία από συμβατικούς εταίρους τους ή εάν μεταδίδουν, κατόπιν αδείας, προγράμματα που παράγονται από τρίτους.
Το Δικαστήριο επισημαίνει, κατά δεύτερον, ότι το σύστημα στο οποίο στηρίζεται η δίκαιη αποζημίωση και το ύψος της πρέπει να συνδέονται με τη ζημία που προκαλείται στους δικαιούχους λόγω της δημιουργίας ιδιωτικών αντιγράφων και να συνάδουν με την αρχή της ίσης μεταχείρισης, όπως αυτή κατοχυρώνεται στο άρθρο 20 του Χάρτη. Συναφώς, το Δικαστήριο διευκρινίζει ότι η απουσία ζημίας ή το «ασήμαντο» ύψος της ζημίας που υφίστανται οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί λόγω της ιδιωτικής αντιγραφής των υλικών ενσωματώσεων των εκπομπών τους συνιστά αντικειμενικό και εύλογο κριτήριο, το οποίο δεν βαίνει πέραν του αναγκαίου μέτρου για τη διατήρηση της δέουσας ισορροπίας μεταξύ των δικαιούχων και των χρηστών προστατευόμενων αντικειμένων. Εντούτοις, εναπόκειται στο εθνικό δικαστήριο, αφενός, να βεβαιωθεί, υπό το πρίσμα αντικειμενικών κριτηρίων, ότι οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί, σε αντίθεση με τις λοιπές κατηγορίες δικαιούχων, δεν υφίστανται παρά ζημία που μπορεί να χαρακτηριστεί ως «ασήμαντη», λόγω της άνευ αδείας αναπαραγωγής των υλικών ενσωματώσεων των εκπομπών τους. Αφετέρου, το εθνικό δικαστήριο πρέπει να εξακριβώσει, επίσης υπό το πρίσμα αντικειμενικών κριτηρίων, εάν, εντός της κατηγορίας των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών, όλοι οι οργανισμοί αυτοί βρίσκονται, ιδίως όσον αφορά τη ζημία που υφίστανται, σε παρεμφερείς καταστάσεις, οι οποίες δικαιολογούν τον αποκλεισμό του συνόλου των οργανισμών αυτών από το δικαίωμα δίκαιης αποζημίωσης.
(
1
)	Άρθρο 87, παράγραφος 4, του Gesetz über Urheberrecht und verwandte Schutzrechte - Urheberrechtsgesetz (νόμου περί του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας και των συγγενικών δικαιωμάτων), της 9ης Σεπτεμβρίου 1965 (BGBl. 1965 I, σ. 1273).
(
2
)	Οδηγία 2001/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2001, για την εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας (ΕΕ 2001, L 167, σ. 10).
(
3
)	Οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί διαλαμβάνονται στο άρθρο 2, στοιχείο εʹ, της οδηγίας 2001/29.
(
4
)	Άρθρο 2, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2001/29.