ID 2004-237
NIPR 2004 237
INST Hof Arnhem
DD 18 mei 2004
ROL rolnr. 1999/889
OVERW Hof Arnhem
‘1. Het geding in eerste aanleg
Voor de procedure in eerste aanleg wordt verwezen naar het vonnis
van de rechtbank te Arnhem van 19 augustus 1999 onder rolnummer
1993/579, gewezen tussen appellant (hierna ook te noemen: M. als eiser
en geïntimeerde (hierna ook te noemen: H.) als een der beide gedaagden.
(…).
(…)
3. De vaststaande feiten
Tussen partijen staan in hoger beroep als enerzijds gesteld en anderzijds
erkend dan wel niet of onvoldoende weersproken en op grond van de in
zoverre niet bestreden inhoud van overgelegde producties en in hoger
beroep niet bestreden, de navolgende feiten vast.
3.1. M. heeft als notaris op 5 februari 1993 een akte (productie 1 bij
conclusie van eis) gepasseerd tot het transport van een aan W. en
diens echtgenote E. in eigendom toebehorende onroerende zaak aan
S. Daarbij heeft H. zich voorgedaan als vertegenwoordiger van W. en
E. Daartoe heeft hij aan (onder meer) M. een schriftelijke volmacht
(productie 3 bij conclusie van eis) gepresenteerd, volgens welke W. en
E. hem volmacht gaven om hun belangen inzake de onroerende zaak te
vertegenwoordigen.
3.2. Bij vonnis van 19 augustus 1999 in de hoofdzaak tussen W. en
E. enerzijds en M., H. en S. anderzijds onder rolnummer 1993/641
(productie 4 bij memorie van grieven) heeft de rechtbank te Arnhem
wegens de ongeldigheid van deze schriftelijke volmacht onder meer voor
recht verklaard dat de levering van die onroerende zaak bij voormelde
transportakte nietig is.
3.3. Bij in kracht van gewijsde gegaan vonnis van 19 februari 2003 in de
vrijwaringszaak onder rolnummer 2002/1134 van M. tegen H. (productie
3 bij memorie van grieven) heeft de rechtbank te Arnhem (onder 11)
geoordeeld dat H. destijds wist dat hij onbevoegd handelde (zie NIPR
2004, 25, red.).
3.4. De op de onroerende zaak gevestigde hypotheek van ABN Amro
Bank NV wegens een lening aan S. (productie 2 bij conclusie van eis)
kwam als gevolg van de nietigheid van het transport te vervallen. De bank
heeft M. aansprakelijk gesteld tot vergoeding van (ƒ 75.318,94 wegens
krediet + ƒ 1.079,23 wegens kosten =) ƒ 76.846,17. Ter regeling van de
gevolgen van deze kennelijke onrechtmatige daad is namens M. en de
bank in maart 2001 een overeenkomst (producties 5 en 6 bij memorie
van grieven) gesloten. Ter uitvoering daarvan is door en namens M. aan
de bank ƒ 142.500,- vergoed.
4. De motivering van de beslissing in hoger beroep
4.1. Nu Hs medegedaagde S. in eerste aanleg in Nederland woonde, kon
H., hoewel deze zijn woonplaats in Duitsland had, ingevolge art. 6, aanhef
en sub 1. van het destijds geldende EEX-Verdrag worden opgeroepen voor
het gerecht van de woonplaats van S. De rechtbank is terecht van haar
internationale rechtsmacht uitgegaan.
4.2. In haar vonnis heeft de rechtbank zich niet uitgelaten omtrent het
toepasselijk recht. In deze zaak gaat het (naar de stelling van M. bij
memorie van grieven sub 11) om de interne draagplicht van uit hoofde
van onrechtmatige daad jegens een hypotheek verlenende, in Nederland
gevestigde bank aansprakelijke daders, van wie M. in Nederland en H.
in Duitsland woont. Ingevolge art. 3, lid 1 van de Wet conflictenrecht
onrechtmatige daad worden verbintenissen uit onrechtmatige daad
beheerst door het recht van de Staat op welks grondgebied de daad
plaatsvindt. Nu de transportakte in Nederland werd gepasseerd, is
Nederlands recht van toepassing. Art. 7, aanhef en onder b luidt: Het
op grond van de art. 3 tot en met 6 toepasselijke recht bepaalt in het
bijzonder de gronden voor uitsluiting, beperking en verdeling van de
aansprakelijkheid. Met de woorden “in het bijzonder” in de aanhef van
art. 7 wordt aangegeven dat de opsomming niet limitatief is bedoeld.
Het staat de rechter dus vrij om ook andere in het kader van een
onrechtmatige daad gerezen rechtsvragen onder het rechtsstelsel te
brengen dat de onrechtmatige daad beheerst, aldus de MvT 1998- 1999
26608 nr. 3 onder art. 7. In aansluiting op dit artikel oordeelt het hof
bij gebreke van relevante aanwijzingen voor het tegendeel (alleen H.
woont in Duitsland) dat de draagplichtverdeling tussen beide voor hun
onrechtmatige daden aansprakelijke personen eveneens naar Nederlands
recht moet worden beoordeeld.
4.3. In het bestreden vonnis heeft de rechtbank (onder 3) overwogen:
Ofschoon M. een aantal feiten heeft gesteld die, indien juist bevonden,
zouden kunnen wijzen op wetenschap bij S. dat de volmacht van
H. gebrekkig was, heeft hij nagelaten enig feit te noemen waaruit
zou kunnen volgen dat zodanige wetenschap bij H. aanwezig was.
Het beweerde onrechtmatig handelen van H. is aldus feitelijk niet
onderbouwd, zodat de vordering jegens deze moet worden afgewezen.
Daartegen richt M. zijn enige grief.
4.4. De bij vonnis van 19 februari 2003 in de vrijwaringszaak onder
rolnummer 2002/1134 van M. tegen H. (productie 3 bij memorie van
grieven) gegeven beslissing dat H. destijds wist dat hij onbevoegd
handelde, betreft de rechtsbetrekking in geschil, is vervat in een in kracht
van gewijsde gegaan vonnis en is in hoger beroep ingeroepen door M.
Tussen hem en H. heeft deze beslissing ingevolge art. 236, lid 1 Rv
(art. 67 Rv oud) bindende kracht. Door ondanks zijn wetenschap dat hij
onbevoegd handelde, toch onder presentatie van de schriftelijke volmacht
mee te werken aan het transport, dat met een hypothecaire lening moest
worden betaald, heeft H. jegens de bank als hypothecair schuldeiser
onrechtmatig gehandeld.
4.5. Nu ingevolge het onder 3.4 en het onder 4.2 overwogene op M. en
H. een verplichting rust(te) tot vergoeding van dezelfde schade van de
bank, zijn zij ingevolge art. 6:102, lid 1 BW hoofdelijk verbonden en
wordt voor de bepaling van hetgeen zij krachtens art. 6:10 BW in hun
onderlinge verhouding jegens elkaar moeten bijdragen, de schade over
hen verdeeld met overeenkomstige toepassing van art. 6:101 BW, tenzij
uit wet of rechtshandeling een andere verdeling voortvloeit. Partijen
hebben niet gedebatteerd over de toepassing van de in art. 6:101, lid
1 BW neergelegde causaliteitsmaatstaf. M. heeft zich wel beroepen op
de in dat lid neergelegde billijkheidsmaatstaf: volgens hem was H. ten
tijde van de presentatie van de schriftelijke volmacht te kwader trouw.
In eerste aanleg heeft H. dit wel betwist, maar deze betwisting stuit af
op voormeld gewijsde, inhoudend dat hij destijds wist dat hij onbevoegd
handelde. Daartegenover heeft M. de beroepsfout gemaakt dat hij als
transporterend notaris te lichtvaardig heeft vertrouwd op voormelde
hem door H. als gevolmachtigde gepresenteerde schriftelijke volmacht.
Wegens de uiteenlopende ernst van de gemaakte fouten eist de billijkheid
dat de onderlinge draagplicht in de verhouding tussen H. en M. volledig op
H. rust en dat M.’s draagplicht geheel vervalt.
4.6. De vermeerderde vordering is als overigens onweersproken en op de
wet gegrond voor toewijzing vatbaar.
5. De slotsom
5.1. De grief slaagt, zodat het bestreden vonnis moet worden vernietigd.
De vordering wordt alsnog toegewezen.’