62022TJ0366_INF
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (όγδοο τμήμα) της 25ης Ιουνίου 2025 – Ryanair κατά Επιτροπής (Condor II· COVID‑19)
(Υπόθεση T‑366/22)
«Κρατικές ενισχύσεις – Αγορά των αεροπορικών μεταφορών της Γερμανίας – Δημόσιο δάνειο με εγγύηση της Γερμανίας υπέρ της Condor Flugdienst στο πλαίσιο της πανδημίας της νόσου COVID‑19 – Απόφαση περί μη προβολής αντιρρήσεων – Ενίσχυση για την επανόρθωση ζημιών που προκλήθηκαν από έκτακτο γεγονός – Άρθρο 107, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ – Εκτίμηση της ζημίας – Άμεση αιτιώδης συνάφεια – Εκτίμηση του ύψους της ενισχύσεως – Αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων – Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών – Ελευθερία εγκαταστάσεως – Υποχρέωση αιτιολογήσεως»
1.
Προσφυγή ακυρώσεως – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα – Πράξεις που τα αφορούν άμεσα και ατομικά – Απόφαση της Επιτροπής με την οποία διαπιστώνεται το συμβατό κρατικής ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά χωρίς να κινηθεί επίσημη διαδικασία έρευνας – Προσφυγή με την οποία αμφισβητείται το βάσιμο της αποφάσεως αυτής – Προσφυγή ανταγωνίστριας επιχείρησης που δεν αποδεικνύει ότι η θέση της στην αγορά επηρεάστηκε ουσιωδώς – Απαράδεκτο
(Άρθρα 108 §§ 2 και 3 και 263, εδ. 4, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 32-41)
2.
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Σχέδια ενισχύσεων – Εξέτασή τους από την Επιτροπή – Προκαταρκτικό στάδιο και στάδιο κατ’ αντιπαράθεση διαδικασίας – Συμβατότητα της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά – Δυσχέρειες εκτιμήσεως – Υποχρέωση της Επιτροπής να κινήσει την κατ’ αντιπαράθεση διαδικασία – Σοβαρές δυσχέρειες – Έννοια – Αντικειμενικός χαρακτήρας – Βάρος απόδειξης – Δικαστικός έλεγχος – Όρια
(Άρθρο 108 §§ 2 και 3 ΣΛΕΕ· κανονισμός 2015/1589 του Συμβουλίου, άρθρα 4 §§ 3 και 4 και 15 § 1)
(βλ. σκέψεις 46-49)
3.
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Απαγόρευση – Παρεκκλίσεις – Λήψη πλειόνων μέτρων ενισχύσεως όσον αφορά το ίδιο γεγονός βάσει των διαφόρων παρεκκλίσεων που προβλέπονται στο άρθρο 107, παράγραφοι 2 και 3, ΣΛΕΕ – Επιτρέπεται
(Άρθρο 107 §§ 2, στοιχείο βʹ, και 3, στοιχείο γʹ, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 51, 52, 175)
4.
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Απαγόρευση – Παρεκκλίσεις – Ενισχύσεις συμβατές με την εσωτερική αγορά – Ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες ή από άλλα έκτακτα γεγονότα – Δάνειο με εγγύηση του Δημοσίου υπέρ αεροπορικής εταιρίας για την αποζημίωσή της στο πλαίσιο της πανδημίας της νόσου COVID‑19 – Εκτίμηση βάσει του άρθρου 107, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ – Κριτήρια – Άμεση αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της πανδημίας της νόσου COVID‑19 και της ζημίας που υπέστη η δικαιούχος επιχείρηση
(Άρθρο 107 §2, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 58-133)
5.
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Απαγόρευση – Παρεκκλίσεις – Ενισχύσεις συμβατές με την εσωτερική αγορά – Ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες ή από άλλα έκτακτα γεγονότα – Δάνειο με εγγύηση του Δημοσίου υπέρ αεροπορικής εταιρίας για την αποζημίωσή της στο πλαίσιο της πανδημίας της νόσου COVID‑19 – Εκτίμηση βάσει του άρθρου 107, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ – Κριτήρια – Αναλογικότητα της ενίσχυσης
(Άρθρο 107 §2, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 136-146)
6.
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Απαγόρευση – Παρεκκλίσεις – Ενισχύσεις συμβατές με την εσωτερική αγορά – Ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες ή από άλλα έκτακτα γεγονότα – Δάνειο με εγγύηση του Δημοσίου υπέρ αεροπορικής εταιρίας για την αποζημίωσή της στο πλαίσιο της πανδημίας της νόσου COVID‑19 – Εκτίμηση βάσει του άρθρου 107, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ – Συνεκτίμηση του συνόλου των μέτρων ενισχύσεως που χορηγούνται υπέρ εταιριών οι οποίες ανήκουν στον ίδιο όμιλο με τη δικαιούχο εταιρία και της μεταξύ τους διαρθρώσεως
(Άρθρο 107 §2, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 177-180)
7.
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Απαγόρευση – Παρεκκλίσεις – Ενισχύσεις συμβατές με την εσωτερική αγορά – Ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες ή από άλλα έκτακτα γεγονότα – Δάνειο με εγγύηση του Δημοσίου υπέρ αεροπορικής εταιρίας για την αποζημίωσή της στο πλαίσιο της πανδημίας της νόσου COVID‑19 – Εκτίμηση βάσει του άρθρου 107, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ – Εκτίμηση της συμβατότητας με την αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων – Κριτήρια – Σκοπός της ενισχύσεως – Αναγκαιότητα της ενισχύσεως – Αναλογικότητα της ενίσχυσης
(Άρθρα 18, εδ. 1, και 107 § 2, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 185-201)
8.
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Απαγόρευση – Παρεκκλίσεις – Ενισχύσεις συμβατές με την εσωτερική αγορά – Ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες ή από άλλα έκτακτα γεγονότα – Δάνειο με εγγύηση του Δημοσίου υπέρ αεροπορικής εταιρίας για την αποζημίωσή της στο πλαίσιο της πανδημίας της νόσου COVID‑19 – Εκτίμηση βάσει του άρθρου 107, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ – Παραβίαση των αρχών της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών και της ελευθερίας εγκαταστάσεως – Δεν υφίσταται
(Άρθρα 49, 56 και 107 § 2, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 204-209)
9.
Πράξεις των θεσμικών οργάνων – Αιτιολόγηση – Υποχρέωση – Περιεχόμενο – Απόφαση της Επιτροπής στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων – Απόφαση περί μη κινήσεως της επίσημης διαδικασίας έρευνας – Συνοπτική παράθεση των λόγων για τους οποίους η Επιτροπή έκρινε ότι δεν υφίστανται σοβαρές δυσχέρειες ως προς την εκτίμηση του συμβατού της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά – Επαρκής αιτιολογία
(Άρθρα 108 § 3 και 296, εδ. 2, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 214-234)
Διατακτικό
Το Γενικό Δικαστήριο αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Η Ryanair DAC φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων της, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Condor Flugdienst GmbH.
3)
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας φέρει τα δικαστικά έξοδά της.