62019CC0316
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
JULIANE KOKOTT
της 3ης Σεπτεμβρίου 2020 (
1
)
Υπόθεση C‑316/19
Ευρωπαϊκή Επιτροπή
κατά
Δημοκρατίας της Σλοβενίας
«Διαδικασία λόγω παραβάσεως – Άρθρο 343 ΣΛΕΕ – Προνόμια και ασυλίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Καταστατικό του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ) και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) – Άρθρο 39 – Προνόμια και ασυλίες της ΕΚΤ – Πρωτόκολλο περί των προνομίων και ασυλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Άρθρα 2, 18 και 22 – Απαραβίαστο των αρχείων της ΕΚΤ – Συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των αρχών επιβολής του νόμου των κρατών μελών – Δράση βάσει κοινής συμφωνίας κατά την εφαρμογή του πρωτοκόλλου – Αναζήτηση και κατάσχεση εγγράφων στις εγκαταστάσεις της Banka Slovenije – Έγγραφα σχετικά με την εκπλήρωση των καθηκόντων του ΕΣΚΤ – Άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ – Αρχή της καλόπιστης συνεργασίας»
I. Εισαγωγή
1.
Η παρούσα διαδικασία λόγω παραβάσεως αφορά τη συμπεριφορά των σλοβενικών αρχών επιβολής του νόμου κατά τη διεξαγωγή έρευνας και κατασχέσεως εγγράφων και υλικών φορέων δεδομένων στις εγκαταστάσεις της σλοβενικής κεντρικής τράπεζας Banka Slovenije. Οι ενέργειες αυτές πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο εθνικής ανακριτικής διαδικασίας που διεξήχθη, μεταξύ άλλων, κατά του πρώην προέδρου της Banka Slovenije. Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται για αιτίαση περί καταχρήσεως εξουσίας κατά την αναδιάρθρωση σλοβενικής ιδιωτικής τράπεζας το 2013, ήτοι πριν από τη σύσταση της ευρωπαϊκής τραπεζικής ένωσης, στο πλαίσιο της οποίας η εποπτεία και η διαχείριση των τραπεζών ανατέθηκαν, σε μεγάλο βαθμό, από τις εθνικές εποπτικές αρχές –στην περίπτωση της Σλοβενίας από την κεντρική τράπεζα– στην Ένωση (
2
).
2.
Η διάσταση της υποθέσεως υπό το πρίσμα του δικαίου της Ένωσης προκύπτει από τη θέση των εθνικών κεντρικών τραπεζών στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών (στο εξής: ΕΣΚΤ). Συγκεκριμένα, κατά την άσκηση των βασικών καθηκόντων τους στον τομέα της νομισματικής πολιτικής, οι εθνικές κεντρικές τράπεζες και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (στο εξής: ΕΚΤ) –σύμφωνα με τη διατύπωση που χρησιμοποιεί το Δικαστήριο– «συνδέονται» και συνεργάζονται τόσο στενά, ώστε υφίσταται «διαφορετική διάρθρωση και λιγότερο σαφή[ς] διάκριση μεταξύ της έννομης τάξης της Ένωσης και των εσωτερικών έννομων τάξεων» (
3
).
3.
Στο πλαίσιο τούτο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσάπτει στις σλοβενικές αρχές επιβολής του νόμου ότι δεν έλαβαν υπόψη το απαραβίαστο των αρχείων της ΕΚΤ, καθόσον πραγματοποίησαν εκτενή έρευνα και κατάσχεση στις εγκαταστάσεις της Banka Slovenije χωρίς την άδεια της ΕΚΤ. Το απαραβίαστο των αρχείων της ΕΚΤ εξασφαλίζεται από το πρωτόκολλο περί των προνομίων και ασυλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (
4
). Οι σλοβενικές αρχές θεωρούν ότι η αιτίαση αυτή συνιστά απαράδεκτη παρέμβαση σε αμιγώς εθνική ανακριτική διαδικασία.
4.
Επομένως, στην υπό κρίση υπόθεση, το Δικαστήριο πρέπει να επιλύσει την κατάσταση συγκρούσεως στην οποία μπορεί να βρεθούν το συμφέρον της Ένωσης που συνίσταται στη διαφύλαξη της εύρυθμης λειτουργίας και της ανεξαρτησίας της ΕΚΤ και το συμφέρον των κρατών μελών ως προς την αποτελεσματικότητα των μέτρων που λαμβάνουν για την επιβολή του νόμου.
II. Το νομικό πλαίσιο
Α.
Το καταστατικό του ΕΣΚΤ και της ΕΚΤ
5.
Το πρωτόκολλο αριθ. 4 για το καταστατικό του ΕΣΚΤ και της ΕΚΤ (στο εξής: καταστατικό του ΕΣΚΤ και της ΕΚΤ) (
5
) ορίζει στο άρθρο 9.2 τα εξής:
«Η ΕΚΤ διασφαλίζει ότι η αποστολή που έχει ανατεθεί στο ΕΣΚΤ σύμφωνα με το άρθρο 127 παράγραφοι 2, 3 και 5 [ΣΛΕΕ] εκτελείται είτε με δικές της ενέργειες σύμφωνα με το παρόν καταστατικό είτε μέσω των εθνικών κεντρικών τραπεζών σύμφωνα με το άρθρο 12.1 και το άρθρο 14.»
6.
Το άρθρο 12.1 του καταστατικού του ΕΣΚΤ και της ΕΚΤ προβλέπει τα ακόλουθα:
«Το Διοικητικό Συμβούλιο καθορίζει τις κατευθυντήριες γραμμές και λαμβάνει τις αναγκαίες αποφάσεις για την εκπλήρωση των καθηκόντων που έχουν ανατεθεί στο ΕΣΚΤ σύμφωνα με τις Συνθήκες και το παρόν καταστατικό. […]
Εφόσον κρίνεται δυνατόν και εύλογο και με την επιφύλαξη των διατάξεων του παρόντος άρθρου, η ΕΚΤ προσφεύγει στις εθνικές κεντρικές τράπεζες για την εκτέλεση των πράξεων που υπάγονται στα καθήκοντα του ΕΣΚΤ.»
7.
Το άρθρο 14.3 του εν λόγω καταστατικού έχει ως εξής:
«Οι εθνικές κεντρικές τράπεζες αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του ΕΣΚΤ και ενεργούν σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές και οδηγίες της ΕΚΤ. Το Διοικητικό Συμβούλιο λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίζει τη συμμόρφωση προς τις κατευθυντήριες γραμμές και οδηγίες της ΕΚΤ και απαιτεί να της παρέχεται κάθε αναγκαία πληροφορία.»
8.
Το άρθρο 39 του καταστατικού του ΕΣΚΤ και της ΕΚΤ ορίζει τα ακόλουθα:
«Η ΕΚΤ απολαύει στην επικράτεια των κρατών μελών των αναγκαίων προνομίων και ασυλιών για την εκπλήρωση της αποστολής της, υπό τους όρους που καθορίζονται στο πρωτόκολλο περί προνομίων και ασυλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.»
Β.
Το πρωτόκολλο περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης
9.
Το άρθρο 1 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης προβλέπει τα εξής:
«Οι χώροι και τα κτίρια της Ένωσης είναι απαραβίαστα. Δεν υπόκεινται σε έρευνα, κατάσχεση, επίταξη ή απαλλοτρίωση. Τα περιουσιακά στοιχεία και τα στοιχεία ενεργητικού της Ένωσης δεν δύναται να αποτελέσουν αντικείμενο οποιουδήποτε αναγκαστικού μέτρου διοικητικής ή δικαστικής αρχής, άνευ αδείας του Δικαστηρίου.»
10.
Το άρθρο 2 του πρωτοκόλλου αυτού έχει ως εξής:
«Τα αρχεία της Ένωσης είναι απαραβίαστα.»
11.
Το άρθρο 18 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης προβλέπει τα ακόλουθα:
«Για την εφαρμογή του παρόντος πρωτοκόλλου, τα θεσμικά όργανα της Ένωσης ενεργούν σε συνεννόηση με τις αρμόδιες αρχές των ενδιαφερομένων κρατών μελών.»
12.
Το άρθρο 22, παράγραφος 1, του ίδιου πρωτοκόλλου ορίζει τα εξής:
«Το παρόν Πρωτόκολλο εφαρμόζεται επίσης στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, στα μέλη των οργάνων της και στο προσωπικό της, με την επιφύλαξη των διατάξεων του Πρωτοκόλλου περί του καταστατικού του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.»
Γ.
Η συμφωνία περί της έδρας της ΕΚΤ
13.
Το άρθρο 3 της συμφωνίας της 18ης Σεπτεμβρίου 1998 μεταξύ της Κυβερνήσεως της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, περί της έδρας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (στο εξής: συμφωνία περί έδρας) (
6
), προβλέπει τα ακόλουθα:
«Το απαραβίαστο των αρχείων που θεσπίζει το άρθρο 2 του [πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης] καλύπτει, ιδίως, όλους τους φακέλους, επιστολές, έγγραφα, χειρόγραφα, φωτογραφίες, μαγνητοσκοπήσεις και ηχογραφήσεις, προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών και μαγνητικές ταινίες ή δισκέτες που βρίσκονται στην κυριότητα ή στην κατοχή της ΕΚΤ, καθώς και όλες τις πληροφορίες που περιέχονται σε αυτά.»
III. Το ιστορικό της διαφοράς
14.
Μεταξύ Σεπτεμβρίου 2014 και Απριλίου 2015, η Nacionalni preiskovalni urad (εθνική αρχή ανακρίσεων, Σλοβενία), βάσει σχετικών ενδείξεων, κίνησε ανακριτική διαδικασία κατά ορισμένων διευθυνόντων μελών του εποπτικού συμβουλίου της εθνικής τράπεζας της Σλοβενίας λόγω υπονοιών καταχρήσεως εξουσίας στο πλαίσιο της αναδιαρθρώσεως σλοβενικής ιδιωτικής τράπεζας το 2013. Η ανακριτική διαδικασία αφορούσε, μεταξύ άλλων, τον διοικητή της Banka Slovenije κατά τον χρόνο εκείνο.
15.
Κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ Φεβρουαρίου και Απριλίου 2015, η ανακριτική αρχή ζήτησε επανειλημμένως από την Banka Slovenije, βάσει του σλοβενικού κώδικα ποινικής δικονομίας, να της κοινοποιήσει ορισμένα έγγραφα και πληροφορίες σχετικά με τις ανωτέρω αιτιάσεις. Η Banka Slovenije δεν ανταποκρίθηκε πλήρως στις εν λόγω απαιτήσεις.
16.
Ως εκ τούτου, κατόπιν αιτήματος της σλοβενικής εισαγγελίας, το Okrožno sodišče v Ljubljani (περιφερειακό δικαστήριο Λιουμπλιάνας, Σλοβενία) διέταξε έρευνα και κατάσχεση στις εγκαταστάσεις της Banka Slovenije. Ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Σλοβενίας αντιτάχθηκε στη διενέργεια των πράξεων αυτών, επικαλούμενος το πρωτόκολλο περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης.
17.
Ωστόσο, στις 6 Ιουλίου 2016, η αστυνομία διενήργησε έρευνα στην Banka Slovenije και κατάσχεσε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα έγγραφα και δεδομένα:
–
το σύνολο της επικοινωνίας που είχε πραγματοποιηθεί μέσω του λογαριασμού ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του προέδρου της Banka Slovenije·
–
όλα τα ηλεκτρονικά έγγραφα που βρίσκονταν στον χώρο εργασίας του προέδρου ή στον φορητό υπολογιστή του και χρονολογούνταν από το διάστημα μεταξύ των ετών 2012 και 2014, ανεξαρτήτως του περιεχομένου τους·
–
τμήματα των ενσώματων εγγράφων που βρίσκονταν στο γραφείο του προέδρου και χρονολογούνταν από το διάστημα μεταξύ των ετών 2012 και 2014·
–
το σύνολο των εγγράφων που βρίσκονταν στον κεντρικό ηλεκτρονικό διακομιστή της Banka Slovenije και αφορούν τον διοικητή.
18.
Την ίδια ημέρα, ο πρόεδρος της ΕΚΤ διαμαρτυρήθηκε επισήμως κατά της κατασχέσεως των εν λόγω εγγράφων επικαλούμενος το απαραβίαστο των αρχείων της ΕΚΤ. Προσήψε, ιδίως, στις σλοβενικές αρχές ότι δεν επιδίωξαν καμία συνεννόηση με την ΕΚΤ πριν από την εκτέλεση του μέτρου.
19.
Στο πλαίσιο των μεταγενέστερων επαφών μεταξύ του Σλοβένου εκπροσώπου της ΕΚΤ και των σλοβενικών αρχών που είναι αρμόδιες για τις ανακριτικές διαδικασίες, οι τελευταίες υποστήριξαν ότι τα προνόμια και οι ασυλίες που ενδεχομένως ισχύουν για ορισμένα από τα κατασχεθέντα έγγραφα μπορούσαν να αναγνωρισθούν μόνο μετά την εξέτασή τους. Η πρόταση της ΕΚΤ που αφορούσε την επίτευξη συμφωνίας για κοινή μέθοδο προσδιορισμού των εγγράφων της ΕΚΤ, προκειμένου να αποφευχθεί η εκμετάλλευση των εγγράφων αυτών χωρίς προηγούμενη αποδέσμευσή τους εκ μέρους της ΕΚΤ, δεν έγινε δεκτή από τις σλοβενικές αρχές, παρά την καταρχήν εκφρασθείσα πρόθεση συνεργασίας. Πιο συγκεκριμένα, ο Σλοβένος γενικός εισαγγελέας έκρινε ότι η πρόταση αυτή συνιστά ανεπίτρεπτη παρέμβαση στην εξελισσόμενη ανακριτική διαδικασία. Εντούτοις, συμφωνήθηκε η πραγματοποίηση συναντήσεως, στις 18 Νοεμβρίου 2016, μεταξύ του αρμόδιου εισαγγελέα και του εκπροσώπου της ΕΚΤ, κατά τη διάρκεια της οποίας θα συζητούνταν οι λεπτομέρειες της συνεργασίας.
20.
Στις 27 Οκτωβρίου 2016 ο εισαγγελέας ενημέρωσε τον εκπρόσωπο της ΕΚΤ ότι οι ανακριτές θα κινούσαν τη διαδικασία εξασφαλίσεως των ηλεκτρονικών δεδομένων, βάσει του σλοβενικού κώδικα ποινικής δικονομίας (
7
), από τις 17 Νοεμβρίου 2016 και ότι ο εκπρόσωπος της ΕΚΤ καλούνταν να συμμετάσχει στην εν λόγω διαδικασία.
21.
Στις 16 Νοεμβρίου 2016 η ΕΚΤ υπέβαλε αίτηση ασφαλιστικών μέτρων ενώπιον του Okrožno sodišče v Ljubljani (περιφερειακού δικαστηρίου Λιουμπλιάνας) προκειμένου να αποτρέψει την επικείμενη διαδικασία εξασφαλίσεως των ηλεκτρονικών εγγράφων. Κατά τη Σλοβενική Κυβέρνηση, η εν λόγω αίτηση είχε ως αντικείμενο και τη νομιμότητα της έρευνας και της κατασχέσεως, αυτών καθεαυτούς. Εν πάση περιπτώσει, το Okrožno sodišče v Ljubljani (περιφερειακό δικαστήριο Λιουμπλιάνας) απέρριψε την αίτηση την επόμενη ημέρα, διότι το πρωτόκολλο περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης δεν απέκλειε τις κατασχέσεις και τη διαδικασία εξασφαλίσεως.
22.
Επίσης, στις 17 Νοεμβρίου 2016 εκκίνησε η διαδικασία εξασφαλίσεως των ηλεκτρονικών εγγράφων, ιδίως εκείνων που βρίσκονταν στον φορητό υπολογιστή του προέδρου της σλοβενικής κεντρικής τράπεζας. Ο εκπρόσωπος της ΕΚΤ μετέσχε στη σχετική διαδικασία και προέβαλε ρητώς παραβίαση των αρχείων της ΕΚΤ. Τούτο δεν είχε ως αποτέλεσμα τον αποκλεισμό ορισμένων εγγράφων. Η συνάντηση μεταξύ του γενικού εισαγγελέα και του εκπροσώπου της ΕΚΤ, η οποία είχε αρχικώς οριστεί για τις 18 Νοεμβρίου 2016, αναβλήθηκε επ’ αόριστον.
23.
Στις 17 Ιανουαρίου 2017 η ΕΚΤ άσκησε προσφυγή κατά της αποφάσεως του Okrožno sodišče v Ljubljani (περιφερειακού δικαστηρίου Λιουμπλιάνας) της 17ης Νοεμβρίου 2016 ενώπιον του σλοβενικού συνταγματικού δικαστηρίου. Κατά την άποψή της, το Okrožno sodišče v Ljubljani (περιφερειακό δικαστήριο Λιουμπλιάνας) όφειλε να υποβάλει στο Δικαστήριο ερώτημα σχετικά με την ερμηνεία του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης και, ως εκ τούτου, προσέβαλε το θεμελιώδες δικαίωμά της στον νόμιμο δικαστή.
24.
Με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της 15ης Μαΐου 2017, ο αρμόδιος εισαγγελέας ενημέρωσε τον εκπρόσωπο της ΕΚΤ ότι η αστυνομία αξιολογούσε επί του παρόντος τα κατασχεθέντα και ασφαλιζόμενα έγγραφα και είχε λάβει εντολή να διαχωρίσει όλα τα έγγραφα που είχαν εκδοθεί επισήμως και τυπικά από την ΕΚΤ, καθώς και όλα τα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου των οποίων αποστολέας είναι η ΕΚΤ και παραλήπτης η Banka Slovenije. Όσον αφορά τα έγγραφα αυτά, η ΕΚΤ θα είχε ακολούθως τη δυνατότητα να λάβει θέση επί των επιπτώσεων που μπορεί να προκαλέσει η χρήση τους κατά την ανακριτική και την ποινική διαδικασία ως προς την άσκηση των καθηκόντων και των αρμοδιοτήτων της. Η Σλοβενία, πάντως, ενέμεινε στη θέση της ότι τα έγγραφα αυτά δεν προέρχονται από τα «αρχεία της ΕΚΤ». Σε περίπτωση που η ΕΚΤ είχε αμφιβολίες ως προς ορισμένα έγγραφα, οι σλοβενικές αρχές πρότειναν να διεξαχθεί η ποινική διαδικασία με αυστηρή μυστικότητα και κεκλεισμένων των θυρών, εφόσον τα έγγραφα αυτά αποδεικνύονταν αναγκαία για τους σκοπούς της ποινικής διαδικασίας.
25.
Αντιθέτως, η ΕΚΤ ενέμεινε στην άποψή της ότι το πρωτόκολλο περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης προστατεύει και τα έγγραφα της Banka Slovenije, στο μέτρο που αυτά καταρτίστηκαν κατά την άσκηση των καθηκόντων της στο πλαίσιο του ΕΣΚΤ και του ευρωσυστήματος. Επιπλέον, η ΕΚΤ θα έπρεπε να αποδεσμεύσει όλα τα έγγραφα που εμπίπτουν στην προστασία του εν λόγω πρωτοκόλλου πριν από τη χρήση τους στο πλαίσιο της ανακριτικής ή της ποινικής διαδικασίας.
26.
Κατά τη συνάντηση των δύο μερών που πραγματοποιήθηκε στις 12 Ιουνίου 2017, δεν κατέστη δυνατό να επιτευχθεί συμφωνία επί του ζητήματος αυτού.
27.
Στις 13 Φεβρουαρίου 2018 η ΕΚΤ διαβίβασε στην εισαγγελία την τελική της πρόταση για τον προσδιορισμό των εγγράφων που καλύπτονται από το πρωτόκολλο περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης.
28.
Με απόφαση της 19ης Απριλίου 2018, το σλοβενικό συνταγματικό δικαστήριο απέρριψε την από 17 Ιανουαρίου 2017 προσφυγή της ΕΚΤ, με το σκεπτικό ότι η ΕΚΤ δεν συνιστά φορέα θεμελιωδών δικαιωμάτων.
29.
Στις 13 Ιουνίου 2018 ο αρμόδιος εισαγγελέας ενημέρωσε τον εκπρόσωπο της ΕΚΤ, σε κοινή συνάντηση, ότι η αστυνομία είχε ολοκληρώσει την εξέταση των κατασχεθέντων εγγράφων. Ανακοίνωσε ότι η ΕΚΤ θα μπορούσε να ελέγξει τα έγγραφα που παρατίθενται στο σημείο 24 των παρουσών προτάσεων μετά την κατάρτιση της τελικής εκθέσεως της αστυνομίας. Ωστόσο, προκειμένου να αποφευχθεί η ανάμειξη της ΕΚΤ στις εξελισσόμενες έρευνες, τα έγγραφα που χρησιμοποιήθηκαν για την τελική έκθεση θα κοινοποιούνταν στην ΕΚΤ μόνο μετά την παράδοσή τους από την αστυνομία στην εισαγγελία.
IV. Η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία
30.
Στις 28 Απριλίου 2017 η Επιτροπή ζήτησε από τη Σλοβενία, βάσει του άρθρου 258 ΣΛΕΕ, να υποβάλει τις παρατηρήσεις της σχετικά με την αιτίαση ότι η Σλοβενία δεν εγγυήθηκε το απαραβίαστο των αρχείων της ΕΚΤ κατά την έρευνα και την κατάσχεση στις εγκαταστάσεις της Banka Slovenije στις 6 Ιουλίου 2016 και, ως εκ τούτου, παρέβη το άρθρο 343 ΣΛΕΕ, το άρθρο 39 του καταστατικού του ΕΣΚΤ και της ΕΚΤ και τα άρθρα 2 και 22 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης. Επιπλέον, οι σλοβενικές αρχές απέφυγαν τον εποικοδομητικό διάλογο κατά παράβαση του καθήκοντός τους καλόπιστης συνεργασίας που απορρέει από το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ και από το άρθρο 18 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης.
31.
Η Σλοβενία απάντησε ότι δεν θα ήταν δυνατή η υπαγωγή των κατασχεθέντων εγγράφων στην έννοια των «αρχείων της ΕΚΤ» κατά το πρωτόκολλο περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης. Τα έγγραφα αυτά βρίσκονται στην κυριότητα και κατοχή της Banka Slovenije, η οποία πρέπει να θεωρείται ως «τρίτος» σε σχέση με την ΕΚΤ. Επιπλέον, καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, οι σλοβενικές αρχές έλαβαν υπόψη κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις νομικές εκτιμήσεις της ΕΚΤ, χωρίς ωστόσο να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι αυτές ήταν ορθές επί της ουσίας. Αντιθέτως, η ΕΚΤ παρέβη το δικό της καθήκον καλόπιστης συνεργασίας διότι επιδίωξε να αποτρέψει την εξασφάλιση των αποδεικτικών στοιχείων για τους σκοπούς της εθνικής ανακριτικής και ποινικής διαδικασίας.
32.
Η Επιτροπή δεν συντάχθηκε με την άποψη αυτή και απηύθυνε, στις 20 Ιουλίου 2018, αιτιολογημένη γνώμη στη Σλοβενία, η οποία απάντησε στις 11 Σεπτεμβρίου 2018.
V. Τα αιτήματα των διαδίκων και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
33.
Με δικόγραφο της 16ης Απριλίου 2019, η Επιτροπή άσκησε την παρούσα προσφυγή.
34.
Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να διαπιστώσει, κατά την έννοια του άρθρου 258 ΣΛΕΕ, ότι η Δημοκρατία της Σλοβενίας, έχοντας μονομερώς κατάσχει στις εγκαταστάσεις της Banka Slovenije έγγραφα σχετικά με την εκτέλεση των καθηκόντων του ΕΣΚΤ και του ευρωσυστήματος και παραλείποντας να συνεργαστεί καλόπιστα με την ΕΚΤ επί του θέματος αυτού, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 343 ΣΛΕΕ, το άρθρο 39 του καταστατικού του ΕΣΚΤ και της ΕΚΤ, τα άρθρα 2, 18 και 22 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης, καθώς και το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ·
–
να καταδικάσει τη Σλοβενία στα δικαστικά έξοδα.
35.
Η Σλοβενία ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να απορρίψει την προσφυγή της Επιτροπής.
36.
Με διάταξη της 3ης Σεπτεμβρίου 2019, ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου επέτρεψε στην ΕΚΤ να παρέμβει υπέρ της Επιτροπής.
37.
Στην επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 22ας Ιουνίου 2020 παρέστησαν η Σλοβενία, η Επιτροπή και η ΕΚΤ.
VI. Νομική εκτίμηση
38.
Η Επιτροπή στηρίζει την προσφυγή της σε δύο αιτιάσεις που συνδέονται με διαφορετικές ενέργειες των σλοβενικών αρχών επιβολής του νόμου.
39.
Συναφώς, η πρώτη αιτίαση αφορά τα γεγονότα που έλαβαν χώρα στις 6 Ιουλίου 2016, ήτοι την κατά κυριολεξία έρευνα στις εγκαταστάσεις της Banka Slovenije και την κατάσχεση ορισμένων εγγράφων και υλικών φορέων δεδομένων (
8
). Κατά την εκτίμηση της Επιτροπής, η Σλοβενία, ενεργώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο, δεν έλαβε υπόψη το απαραβίαστο των αρχείων της ΕΚΤ που απορρέει από το άρθρο 343 ΣΛΕΕ, από το άρθρο 39 του καταστατικού του ΕΣΚΤ και της ΕΚΤ, από τα άρθρα 2 και 22 σε συνδυασμό με το άρθρο 18 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης, και παρέβη το άρθρο 4 παράγραφος 3, ΣΕΕ (σχετικά, υπό A).
40.
Επιπλέον, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι σλοβενικές αρχές δεν συνεννοήθηκαν επαρκώς με την ΕΚΤ πριν και μετά την έρευνα και την κατάσχεση. Η συμπεριφορά αυτή αποτελεί αντικείμενο της δεύτερης αιτιάσεως, με την οποία η Επιτροπή επικαλείται την υποχρέωση καλόπιστης συνεργασίας που απορρέει από το άρθρο 18 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης και από το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ (σχετικά, υπό Β).
Α.
Επί της νομιμότητας της έρευνας και της κατασχέσεως στις εγκαταστάσεις της Banka Slovenije (πρώτη αιτίαση)
41.
Όσον αφορά την πρώτη αιτίαση της Επιτροπής, οι διάδικοι διαφωνούν, αφενός, ως προς το αν έγγραφα ευρισκόμενα στην κατοχή εθνικής κεντρικής τράπεζας μπορούν να εμπίπτουν στο πλαίσιο προστασίας των αρχείων της ΕΚΤ που προβλέπει το άρθρο 2 και το άρθρο 22 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης. Ενώ η Σλοβενία εκτιμά ότι τούτο αποκλείεται εξ ορισμού, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα έγγραφα αυτά προστατεύονται επίσης στο μέτρο που συνδέονται με την εκτέλεση των καθηκόντων του ΕΣΚΤ ή του ευρωσυστήματος.
42.
Αφετέρου, υφίσταται διαφωνία ως προς το νομικό καθεστώς που εφαρμόζεται για τα «αρχεία της ΕΚΤ». Συγκεκριμένα, η ΕΚΤ και η Επιτροπή υποστηρίζουν ότι η πρώτη πρέπει να συναινέσει για το σύνολο των εγγράφων που εμπίπτουν στη συγκεκριμένη έννοια πριν αυτά χρησιμοποιηθούν σε εθνική ανακριτική ή ποινική διαδικασία. Αντιθέτως, η Σλοβενία εκτιμά ότι η ΕΚΤ θα μπορούσε να αντιταχθεί, εν πάση περιπτώσει, στην κατάσχεση εγγράφων για τους σκοπούς της ανακριτικής και της ποινικής διαδικασίας μόνον εάν αποδείκνυε ότι η κατάσχεση θίγει την εύρυθμη λειτουργία και την ανεξαρτησία της ΕΚΤ.
43.
Κατά συνέπεια, επιβάλλεται να εξεταστεί καταρχάς αν, και ενδεχομένως για ποιο είδος εγγράφων που βρίσκονται στην κατοχή εθνικής κεντρικής τράπεζας, ισχύει η προστασία των «αρχείων της ΕΚΤ» που προβλέπουν τα άρθρα 2 και 22 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης (σχετικά, υπό 1).
44.
Εν συνεχεία, πρέπει να διευκρινισθούν οι πράξεις τις οποίες συγκεκριμένα επιτρέπει ή απαγορεύει το πρωτόκολλο περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης σε σχέση με τα αρχεία της ΕΚΤ (σχετικά, υπό 2).
1. Επί της έννοιας των «αρχείων της ΕΚΤ»
α) Επί της ερμηνείας του άρθρου 2 σε συνδυασμό με το άρθρο 22 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης
45.
Τα άρθρα 2 και 22 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης δεν ορίζουν την έννοια των αρχείων της ΕΚΤ.
46.
Κατά το άρθρο 3 της συμφωνίας περί έδρας μεταξύ της ΕΚΤ και της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, η έννοια αυτή καλύπτει, «ιδίως, όλους τους φακέλους, επιστολές, έγγραφα, χειρόγραφα, φωτογραφίες, μαγνητοσκοπήσεις και ηχογραφήσεις, προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών και μαγνητικές ταινίες ή δισκέτες που βρίσκονται στην κυριότητα ή στην κατοχή της ΕΚΤ, καθώς και όλες τις πληροφορίες που περιέχονται σε αυτά.»
47.
Η απάντηση στο ερώτημα κατά πόσον οι διατάξεις της συμφωνίας περί έδρας μπορούν να έχουν γενική εφαρμογή (
9
) παρέλκει εν προκειμένω, δεδομένου ότι με βάση το γράμμα του άρθρου 3 της συμφωνίας περί έδρας («ιδίως»), η απαρίθμηση των προστατευόμενων εγγράφων δεν είναι εξαντλητική και η Επιτροπή προβάλλει ευρύτερη προστασία των αρχείων της Ένωσης. Πιο συγκεκριμένα, από τη σκοπιά της Επιτροπής, το απαραβίαστο των αρχείων της ΕΚΤ δεν εφαρμόζεται μόνο στα έγγραφα που βρίσκονται «στην κυριότητα ή κατοχή της ΕΚΤ», αλλά και στα έγγραφα που βρίσκονται στην κατοχή εθνικής κεντρικής τράπεζας και προέρχονται από αυτήν, στο μέτρο που συνδέονται με την εκπλήρωση των καθηκόντων του ΕΣΚΤ.
48.
Η Σλοβενία αντιτάσσεται στην προσέγγιση αυτή υποστηρίζοντας ότι ο περιορισμός της προστασίας στα έγγραφα που «βρίσκονται στην κυριότητα ή κατοχή» του εκάστοτε οργανισμού συνάδει με τις γενικές αρχές του διεθνούς δικαίου (
10
). Τα προνόμια και οι ασυλίες της Ένωσης απορρέουν από τις ασυλίες που χορηγούνται στους διεθνείς οργανισμούς στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου, προκειμένου αυτοί να προστατεύονται από αδικαιολόγητες παρεμβάσεις εκ μέρους του κράτους της έδρας τους. Επιπλέον, δεδομένου ότι η διευρυνόμενη ολοκλήρωση έχει ως αποτέλεσμα η Ένωση να μην μπορεί να θεωρηθεί πλέον ως κλασικός διεθνής οργανισμός, τα προνόμια και οι ασυλίες της σταδιακά στερούνται ερείσματος και θα πρέπει να χρησιμοποιούνται περιορισμένα. Δηλαδή, αντιθέτως προς ό,τι ισχύει κατά κανόνα για τους διεθνείς οργανισμούς, η Ένωση δεν βρίσκεται σε ασθενέστερη θέση σε σχέση με τα κράτη μέλη της. Εν πάση περιπτώσει, ένα έγγραφο δεν προστατεύεται πλέον από το άρθρο 2 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης όταν το οικείο θεσμικό όργανο κοινοποιεί ή διαβιβάζει το έγγραφο αυτό σε εθνική αρχή –όπως είναι, για παράδειγμα, η κεντρική τράπεζα. Πιο συγκεκριμένα, η διαβίβαση σε τρίτους συνιστά παραίτηση από τα προνόμια και τις ασυλίες του πρωτοκόλλου. Τέλος, ο λειτουργικός χαρακτήρας των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης επιτάσσει επίσης συσταλτική ερμηνεία.
49.
Η έννοια των αρχείων της Ένωσης πρέπει να ερμηνεύεται αυτοτελώς (
11
) στο πλαίσιο του δικαίου της Ένωσης υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου. Για την ερμηνεία αυτή, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη, κατά πάγια νομολογία, όχι μόνον το γράμμα της διατάξεως, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται, καθώς και το πνεύμα και ο σκοπός της (
12
).
50.
Από τον συνδυασμό με το άρθρο 1 του πρωτοκόλλου περί προνομίων και ασυλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι τα επίδικα έγγραφα και οι υλικοί φορείς δεδομένων δεν αποκλείονται από το πεδίο προστασίας του άρθρου 2 σε συνδυασμό με το άρθρο 22 του πρωτοκόλλου απλώς και μόνον για τον λόγο ότι δεν βρίσκονταν στις εγκαταστάσεις της ΕΚΤ. Πράγματι, όλα τα αντικείμενα που βρίσκονται στα κτήρια και τις εγκαταστάσεις της ΕΚΤ προστατεύονται ήδη από το άρθρο 1 σε συνδυασμό με το άρθρο 22 του πρωτοκόλλου. Στο μέτρο που το άρθρο 2 του πρωτοκόλλου πρέπει να έχει ανεξάρτητο πεδίο εφαρμογής, τούτο πρέπει να καλύπτει, καταρχήν, και τα έγγραφα και τους υλικούς φορείς δεδομένων που βρίσκονται σε τόπους διαφορετικούς από τις εγκαταστάσεις της ΕΚΤ, εφόσον πρόκειται, συναφώς, για «αρχεία της Ένωσης».
51.
Όσον αφορά το άρθρο 2 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης, το Δικαστήριο έχει επίσης κρίνει ότι το απαραβίαστο των αρχείων της Ένωσης δεν είναι απόλυτο, αλλά πρέπει να νοείται από λειτουργικής απόψεως (
13
). Ωστόσο, αντιθέτως προς την εκτίμηση της Σλοβενίας, η εν λόγω κρίση δεν συνεπάγεται γενική υποχρέωση συσταλτικής ερμηνείας του άρθρου 2 σε συνδυασμό με το άρθρο 22 του πρωτοκόλλου. Απεναντίας, τούτο σημαίνει ότι η έκταση της προστασίας πρέπει να περιορίζεται από το πνεύμα και τον σκοπό της σχετικής απαλλαγής (
14
). Εξ αυτού συνάγεται, συγχρόνως, ότι το πεδίο προστασίας πρέπει να προσδιορίζεται επίσης μόνον υπό το πρίσμα του συγκεκριμένου σκοπού (
15
).
52.
Ο σκοπός των εν λόγω διατάξεων συνίσταται –επ’ αυτού συμφωνούν οι διάδικοι της παρούσας διαδικασίας– στη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας και της ανεξαρτησίας της ΕΚΤ (
16
). Συναφώς, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι το απαραβίαστο των αρχείων αποσκοπεί ιδίως στην αποφυγή της δημοσιοποιήσεως των πληροφοριών που περιέχονται στα προστατευόμενα έγγραφα, εφόσον ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο τη λειτουργία ή την ανεξαρτησία του οικείου θεσμικού οργάνου, ιδίως διότι διακυβεύεται η εκπλήρωση των καθηκόντων του (
17
).
53.
Εντούτοις, βάσει του άρθρου 127 ΣΛΕΕ, η ΕΚΤ δεν εκπληρώνει μόνη της το πρωταρχικό της καθήκον, δηλαδή τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών (
18
), αλλά από κοινού με τις εθνικές κεντρικές τράπεζες, οι οποίες, μαζί με την ΕΚΤ, αποτελούν το ΕΣΚΤ (βλ. άρθρο 282, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ).
54.
Η εύρυθμη λειτουργία και η ορθή εκτέλεση των καθηκόντων του ΕΣΚΤ και του ευρωσυστήματος (
19
) προϋποθέτουν στενή και επιμερισμένη συνεργασία καθώς και διαρκή επικοινωνία μεταξύ της ΕΚΤ και των εθνικών κεντρικών τραπεζών. Κατά το άρθρο 9.2 του καταστατικού της ΕΚΤ και του ΕΣΚΤ, όλα τα καθήκοντα που έχουν ανατεθεί στην ΕΚΤ σύμφωνα με το άρθρο 127 ΣΛΕΕ εκτελούνται είτε από την ίδια την ΕΚΤ είτε από τις εθνικές κεντρικές τράπεζες. Συνεπώς, το Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι η ΕΚΤ και οι εθνικές κεντρικές τράπεζες «συνδέονται» και συνεργάζονται τόσο στενά, ώστε υφίσταται «λιγότερο σαφή[ς] διάκριση μεταξύ της έννομης τάξης της Ένωσης και των εσωτερικών έννομων τάξεων» (
20
).
55.
Για τον λόγο αυτόν, πρέπει να απορριφθεί το επιχείρημα της Σλοβενίας ότι η ΕΚΤ εξωτερικεύει ένα έγγραφο όταν το διαβιβάζει ή το αποστέλλει στις εθνικές κεντρικές τράπεζες, με αποτέλεσμα τέτοιο έγγραφο να μην καλύπτεται πλέον από την προστασία των άρθρων 2 και 22 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης. Πιο συγκεκριμένα, στο μέτρο που πρόκειται για έγγραφο το οποίο συνδέεται με τη δραστηριότητα του ΕΣΚΤ, αυτό δεν εξέρχεται από το πλαίσιο του ΕΣΚΤ διά της διαβιβάσεως σε εθνική κεντρική τράπεζα. Όσο ένα έγγραφο όμως διατηρείται στο προβλεπόμενο πλαίσιο του ΕΣΚΤ, πρέπει να εμπίπτει, καταρχήν, και στο καθεστώς προστασίας που προβλέπει το πρωτόκολλο περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης για τα αρχεία της ΕΚΤ.
56.
Συναφώς, δεν μπορεί να γίνει λόγος ούτε για διαβίβαση σε «τρίτους». Βεβαίως, οι κεντρικές τράπεζες και οι διοικητές τους συνιστούν επίσης εθνικές αρχές. Ωστόσο, έχουν διπλό λειτουργικό ρόλο σε σχέση με το ΕΣΚΤ (
21
). Οι εθνικές κεντρικές τράπεζες δεν μπορούν να συγκριθούν με τις αρχές των κρατών μελών που είναι επιφορτισμένες με την εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης σε άλλους τομείς. Αντιθέτως, οι εθνικές κεντρικές τράπεζες αποτελούν «αναπόσπαστο μέρος του ΕΣΚΤ» κατά το άρθρο 14.3 του καταστατικού της ΕΚΤ και του ΕΣΚΤ. Η διοικητής ή ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας κράτους μέλους με νόμισμα το ευρώ είναι επίσης μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ, όπως ορίζει το άρθρο 283, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ.
57.
Ο περιορισμός της προστασίας των αρχείων της ΕΚΤ στο πλαίσιο του ΕΣΚΤ σε έγγραφα προερχόμενα από την ΕΚΤ ή, εν πάση περιπτώσει, ευρισκόμενα στην κατοχή της –αποκλειομένων όλων εκείνων που βρίσκονται στην κατοχή εθνικών κεντρικών τραπεζών ή προέρχονται από αυτές–, θα απέκλειε σε μεγάλο βαθμό από την προστασία αυτή έγγραφα των οποίων η δημοσιοποίηση θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την ορθή εκπλήρωση των καθηκόντων του ΕΣΚΤ και του ευρωσυστήματος. Επομένως, το απαραβίαστο των αρχείων της ΕΚΤ δεν θα μπορούσε να επιτελέσει τη λειτουργία του.
58.
Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο στον βαθμό που ορισμένα μέτρα νομισματικής πολιτικής προϋποθέτουν ιδιαίτερη εμπιστευτικότητα ορισμένων πληροφοριών, οι οποίες ενδέχεται να βρίσκονται επίσης, αν όχι κυρίως, στην κυριότητα και κατοχή των εθνικών κεντρικών τραπεζών. Αυτό μπορεί να καταστεί σαφές με βάση το παράδειγμα του Public Sector Purchase Programme (PSPP) του ΕΣΚΤ, στο πλαίσιο του οποίου κυρίως οι εθνικές κεντρικές τράπεζες του ευρωσυστήματος αγοράζουν, μεταξύ άλλων, χρεόγραφα, ιδίως κρατικά ομόλογα, στις δευτερογενείς αγορές. Η λειτουργία του προγράμματος αυτού προϋποθέτει να μην είναι γνωστή η ακριβής κλείδα και η έκταση της αγοράς κρατικών ομολόγων ορισμένων κρατών μελών στις δευτερογενείς αγορές (
22
). Οι πληροφορίες αυτές όμως περιέχονται, κατά πάσα πιθανότητα, και σε έγγραφα που βρίσκονται στην κυριότητα και κατοχή των οικείων εθνικών κεντρικών τραπεζών.
59.
Επιπλέον, λαμβανομένων υπόψη, εν πάση περιπτώσει, των θεσμικών οργάνων του ΕΣΚΤ και του ευρωσυστήματος, δεν μπορεί να γίνει δεκτή ούτε η αντίρρηση της Σλοβενίας ότι η διευρυνόμενη ολοκλήρωση της Ένωσης μειώνει τη σημασία των προνομίων και των ασυλιών των θεσμικών της οργάνων. Πράγματι, η ανεξαρτησία της ΕΚΤ, η οποία πρέπει να προστατεύεται δυνάμει του άρθρου 343 ΣΛΕΕ, του άρθρου 39 του καταστατικού του ΕΣΚΤ και της ΕΚΤ και του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης, δεν απορρέει μόνον από το καθεστώς της Ένωσης ως διεθνούς οργανισμού. Αντιθέτως, η ανεξαρτησία αυτή συνιστά, κατά το πνεύμα των Συνθηκών, αναγκαία προϋπόθεση για τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών και επιτάσσει εν πολλοίς την ανεξαρτησία των φορέων στους οποίους έχει ανατεθεί το εν λόγω καθήκον (
23
). Συνεπώς, με βάση το άρθρο 130, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, η απαίτηση ανεξαρτησίας καλύπτει και τις εθνικές κεντρικές τράπεζες.
60.
Επομένως, στην έννοια των αρχείων πρέπει να εμπίπτουν όλα τα έγγραφα τα οποία συντάσσονται, υποβάλλονται σε επεξεργασία και αποστέλλονται από την ΕΚΤ ή από τις εθνικές κεντρικές τράπεζες με σκοπό την εκπλήρωση των καθηκόντων του ΕΣΚΤ και του ευρωσυστήματος, ανεξαρτήτως του αν αυτά βρίσκονται στην κατοχή της ΕΚΤ ή των εθνικών κεντρικών τραπεζών.
61.
Συναφώς, το ζήτημα κατά πόσον υπάρχει στενή σχέση μεταξύ εγγράφου και εκπληρώσεως των καθηκόντων του ΕΣΚΤ δεν ασκεί επιρροή όσον αφορά τον χαρακτηρισμό του εγγράφου ως τμήματος των αρχείων. Δηλαδή, εάν η γνωστοποίηση των πληροφοριών που περιέχονται σε ορισμένο έγγραφο δεν ενέχει τον κίνδυνο να θίξει τη λειτουργία ή την ανεξαρτησία της ΕΚΤ, λόγω της επουσιώδους σημασίας του για τις δραστηριότητες του ΕΣΚΤ, τούτο δεν συνεπάγεται, αντιθέτως προς την άποψη της Σλοβενίας, ότι τέτοιο έγγραφο δεν αποτελεί τμήμα των «αρχείων της ΕΚΤ». Αντιθέτως, η λειτουργική αυτή απαίτηση αφορά το εύρος της ασυλίας στη συγκεκριμένη περίπτωση (
24
), το οποίο πρέπει να εξετασθεί σε δεύτερο στάδιο (σχετικά, υπό 2).
β) Επί της παραβιάσεως «αρχείων της ΕΚΤ» στη συγκεκριμένη περίπτωση
62.
Κατά πάγια νομολογία, στο πλαίσιο προσφυγής λόγω παραβάσεως, απόκειται στην Επιτροπή να αποδείξει την ύπαρξη των προϋποθέσεων της προβαλλομένης παραβάσεως (
25
). Όσον αφορά την υπό κρίση περίπτωση, τούτο σημαίνει ότι η Επιτροπή πρέπει να αποδείξει καταρχάς ότι μεταξύ των εγγράφων που κατασχέθηκαν από τις σλοβενικές αρχές επιβολής του νόμου στις 6 Ιουλίου 2016 περιλαμβάνονταν και έγγραφα που συνδέονται με την εκπλήρωση των καθηκόντων του ΕΣΚΤ. Συναφώς, δεν αρκεί, καταρχήν, η Επιτροπή να στηριχθεί σε οποιοδήποτε τεκμήριο (
26
).
63.
Στην προκειμένη περίπτωση, η ιδιαιτερότητα έγκειται στο ότι όλα τα επίδικα έγγραφα βρίσκονται ήδη στην κατοχή των σλοβενικών αρχών επιβολής του νόμου. Επομένως, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να προσδιορίσει με βεβαιότητα και λεπτομερώς ποια έγγραφα κατασχέθηκαν.
64.
Εντούτοις, δεν αμφισβητείται ότι, κατά την έρευνα, κατασχέθηκαν μεταξύ άλλων το σύνολο της επικοινωνίας που είχε πραγματοποιηθεί μέσω του λογαριασμού ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του διοικητή της Banka Slovenije, καθώς και όλα τα ηλεκτρονικά έγγραφα που βρίσκονταν στον χώρο εργασίας του διοικητή ή στον φορητό υπολογιστή του και χρονολογούνταν από το διάστημα μεταξύ των ετών 2012 και 2014. Στα έγγραφα αυτά πρέπει να περιλαμβάνονται, κατ’ ανάγκη, και τα έγγραφα που συνδέονται με την εκτέλεση των καθηκόντων του ΕΣΚΤ. Πιο συγκεκριμένα, ο διοικητής της Banka Slovenije είναι, δυνάμει του άρθρου 283, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ, το οποίο διευθύνει το ΕΣΚΤ, βάσει του άρθρου 129, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, και λαμβάνει όλες τις αποφάσεις που είναι ουσιώδεις για τη λειτουργία του (
27
).
65.
Στην περίπτωση αυτή, απόκειται στη Σλοβενία να καταρρίψει τεκμηριωμένα την εκτίμηση ότι έχουν παραβιασθεί έγγραφα που συνδέονται με την εκπλήρωση των καθηκόντων του ΕΣΚΤ (
28
). Εφόσον όμως η Σλοβενία επισημαίνει ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες δεν θα μπορούσαν καν να διακρίνουν τα έγγραφα αυτά, πρέπει να θεωρηθεί ότι η έρευνα και η κατάσχεση στις εγκαταστάσεις της Banka Slovenije στις 6 Ιουλίου 2016 αφορούσε και τα «αρχεία της ΕΚΤ».
2. Επί της υπάρξεως παραβάσεως του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης
α) Επί του λειτουργικού χαρακτήρα των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης
66.
Εντούτοις, η απλή διαπίστωση ότι η κατάσχεση αφορούσε οπωσδήποτε και έγγραφα που μπορούν να υπαχθούν στην έννοια των «αρχείων της ΕΚΤ» δεν συνιστά ακόμη παραβίαση της ασυλίας. Στο επόμενο στάδιο πρέπει να διευκρινισθεί το τι καλύπτει συγκεκριμένα το «απαραβίαστο» των αρχείων της ΕΚΤ, καθώς και οι περιστάσεις υπό τις οποίες μπορεί να διαπιστωθεί παράβαση του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης.
67.
Το άρθρο 2 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης δεν διευκρινίζει περαιτέρω την έννοια του «απαραβίαστου». Ωστόσο, το άρθρο 1, δεύτερο εδάφιο, του πρωτοκόλλου που αφορά τους χώρους και τα κτήρια της Ένωσης, τα οποία, κατά το πρώτο εδάφιο, είναι επίσης «απαραβίαστα», αποσαφηνίζει ότι αυτά «δεν υπόκεινται σε έρευνα, κατάσχεση, επίταξη ή απαλλοτρίωση».
68.
Τα εν λόγω παραδείγματα απαγορευόμενων πράξεων πρέπει να ισχύουν, καταρχήν, και για το άρθρο 2 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης. Δεν υφίσταται προφανής λόγος για τον οποίο η έννοια του «απαραβίαστου» στο άρθρο 2 του πρωτοκόλλου θα πρέπει να έχει διαφορετικό περιεχόμενο από εκείνο του άρθρου 1. Συναφώς, η νομολογία του Δικαστηρίου επιβεβαιώνει ότι, κατά την ερμηνεία διατάξεως του πρωτοκόλλου, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη το γράμμα των λοιπών διατάξεών του και οι εκτιμήσεις επί των οποίων αυτές στηρίζονται (
29
).
69.
Κατά τη Σλοβενία, πάντως, η κατάσχεση των σχετικών εγγράφων, υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως, δεν συνιστά παραβίαση των αρχείων της ΕΚΤ. Πιο συγκεκριμένα, τέτοια παραβίαση θα διαπιστωνόταν μόνον αν η εν λόγω κατάσχεση έθιγε την εύρυθμη λειτουργία ή την ανεξαρτησία της ΕΚΤ.
70.
Προς στήριξη της απόψεώς της, η Σλοβενία επικαλείται, κατ’ ουσίαν, τον λειτουργικό χαρακτήρα της ασυλίας που προβλέπει το άρθρο 2 σε συνδυασμό με το άρθρο 22 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης (
30
). Υπό το πρίσμα της λειτουργικής ασυλίας, η διαβίβαση τέτοιων εγγράφων αποκλείεται μόνον εφόσον δύναται να θίξει την εύρυθμη λειτουργία και την ανεξαρτησία του θεσμικού οργάνου της Ένωσης (
31
). Επιπλέον, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, τα θεσμικά και λοιπά όργανα της Ένωσης υποχρεούνται, καταρχήν, να επικουρούν τις αρχές των κρατών μελών στο πλαίσιο ποινικών ερευνών που αφορούν πληροφορίες σχετικές με πράξεις τις οποίες έχουν στην κατοχή τους τα εν λόγω θεσμικά όργανα· για παράδειγμα, θέτοντας τα σχετικά έγγραφα στη διάθεσή τους.
71.
Ως εκ τούτου, η Σλοβενία συνάγει το συμπέρασμα, για την προκειμένη περίπτωση, ότι το απαραβίαστο των αρχείων της ΕΚΤ μπορεί να αντιταχθεί στα ανακριτικά μέτρα των σλοβενικών αρχών μόνο στο μέτρο που η κατάσχεση των οικείων εγγράφων για τους σκοπούς της ανακριτικής και ποινικής διαδικασίας δύναται να θίξει την εύρυθμη λειτουργία και την ανεξαρτησία της ΕΚΤ. Σχετικά αποδεικτικά στοιχεία όμως δεν προσκόμισε ούτε η ΕΚΤ ούτε η Επιτροπή.
72.
Αντιθέτως, τα δύο αυτά θεσμικά όργανα επισημαίνουν ότι, βάσει της γενικής οικονομίας των προνομίων και ασυλιών, η πρόσβαση των αρχών επιβολής του νόμου των κρατών μελών προϋποθέτει, καταρχήν, πάντοτε τη σύμφωνη γνώμη του οικείου οργάνου της Ένωσης (
32
). Εάν το τελευταίο αρνηθεί να χορηγήσει σχετική άδεια, απαιτείται η έκδοση αποφάσεως του Δικαστηρίου. Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, το ίδιο ισχύει και ως προς την πρόσβαση στα αρχεία της Ένωσης (
33
). Δεδομένου όμως ότι οι σλοβενικές αρχές ούτε έλαβαν άδεια από την ΕΚΤ ούτε προσέφυγαν στο Δικαστήριο, η έρευνα και η κατάσχεση των σχετικών εγγράφων παραβιάζει τα αρχεία της ΕΚΤ. Συνεπώς, δεν τίθεται καν ζήτημα παρακώλυσης της εύρυθμης λειτουργίας ή της ανεξαρτησίας της ΕΚΤ.
73.
Φρονώ ότι η προσέγγιση αυτή δεν συνάδει με τον αμιγώς λειτουργικό χαρακτήρα των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης. Συγχρόνως όμως δεν μπορεί να επιτραπεί στις αρχές των κρατών μελών να προβαίνουν σε κατασχέσεις χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τα ενδεχόμενα προνόμια και τις ασυλίες των θεσμικών οργάνων της Ένωσης, εφόσον προκύπτει εκ των υστέρων ότι τα οικεία έγγραφα δεν περιείχαν πληροφορίες που θα μπορούσαν να θίξουν την εκπλήρωση των καθηκόντων των εν λόγω οργάνων. Πράγματι, το αποτέλεσμα αυτό δεν θα συμβιβαζόταν ούτε με τον σκοπό της αποτελεσματικής και πλήρους προστασίας των θεσμικών οργάνων της Ένωσης έναντι των εμποδίων ή των κινδύνων να θιγεί η προσήκουσα λειτουργία και η ανεξαρτησία τους (
34
).
74.
Η αμφίρροπη αυτή κατάσταση μπορεί να επιλυθεί διά της διακρίσεως των ουσιαστικών και διαδικαστικών παραβάσεων του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης.
75.
Τα άρθρα 2 και 22 του πρωτοκόλλου διαφυλάσσουν την εύρυθμη λειτουργία και την ανεξαρτησία της ΕΚΤ επί της ουσίας. Ωστόσο, προκειμένου η προστασία αυτή να μπορεί να διασφαλισθεί πλήρως και αποτελεσματικά, είναι αναγκαίο να ενισχυθεί με διαδικαστικές εγγυήσεις σε ορισμένες περιπτώσεις.
76.
Κατά συνέπεια, βάσει του άρθρου 18 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης, τα θεσμικά όργανα οφείλουν να ενεργούν σε συνεννόηση με τα κράτη μέλη. Η διάταξη αυτή συγκεκριμενοποιεί, συναφώς, την αρχή της καλόπιστης συνεργασίας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ (
35
). Όσον αφορά το ενδιαφερόμενο θεσμικό όργανο της Ένωσης, το Δικαστήριο συνήγαγε από τη διάταξη αυτή υποχρέωση αποδεσμεύσεως εγγράφων, εφόσον δεν συντρέχει κίνδυνος να θιγεί η εύρυθμη λειτουργία ή η ανεξαρτησία του οργάνου αυτού (
36
). Αντιστοίχως, οι αρχές των κρατών μελών οφείλουν να ζητούν, καταρχήν, σχετική απόφαση αποδεσμεύσεως, όταν επιθυμούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε αρχεία της Ένωσης, εν προκειμένω σε έγγραφα που συνδέονται με την εκπλήρωση των καθηκόντων του ΕΣΚΤ (
37
).
77.
Η υποχρέωση αυτή διασφαλίζει, από διαδικαστικής απόψεως, την εύρυθμη λειτουργία και την ανεξαρτησία των οργάνων της Ένωσης, τα οποία προστατεύονται ουσιαστικά από το άρθρο 2 του πρωτοκόλλου. Δηλαδή, διασφαλίζει ότι τα θιγόμενα όργανα της Ένωσης είναι σε θέση να ασκήσουν τα δικαιώματά τους που απορρέουν από το πρωτόκολλο. Πιο συγκεκριμένα, όταν οι αρχές του κράτους μέλους που επιθυμούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε ορισμένα έγγραφα ή δεδομένα δεν επικοινωνούν καθόλου με τις οικείες αρχές της Ένωσης, οι τελευταίες δεν είναι σε θέση να εκτιμήσουν κατά πόσον θα μπορούσε το σχετικό αίτημα να επηρεάσει την εύρυθμη λειτουργία και την ανεξαρτησία τους και ποια μέτρα θα πρέπει να λάβουν, ενδεχομένως, για να αποκλείσουν ή να ελαχιστοποιήσουν τέτοιες επιπτώσεις. Τούτο ισχύει ιδίως σε περίπτωση όπως η εξεταζόμενη, όπου τα επίμαχα έγγραφα δεν βρίσκονται στην κατοχή του θιγόμενου θεσμικού οργάνου της Ένωσης.
78.
Η αιτίαση της Επιτροπής όμως αφορά ακριβώς αυτή τη διαδικαστική πτυχή της προστασίας των αρχείων της Ένωσης. Η Επιτροπή προσάπτει, κατ’ ουσίαν, στις σλοβενικές αρχές επιβολής του νόμου ότι ενήργησαν χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με την ΕΚΤ. Η αιτίαση, δηλαδή, δεν έχει ως αντικείμενο συγκεκριμένη προσβολή της εύρυθμης λειτουργίας ή της ανεξαρτησίας της ΕΚΤ.
79.
Βεβαίως, όπως ορθώς επισημαίνει η Σλοβενική Κυβέρνηση, η υποχρέωση προηγούμενης συνεννοήσεως με τις οικείες αρχές της Ένωσης μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την αποτελεσματικότητα ορισμένων ανακριτικών μέτρων. Ωστόσο, τούτο πρέπει να γίνει δεκτό υπό ορισμένες περιστάσεις στο πλαίσιο της σταθμίσεως των αντικρουόμενων συμφερόντων, η οποία είναι εγγενής στους κανόνες του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης. Τα συμφέροντα των αρχών επιβολής του νόμου των κρατών μελών λαμβάνονται υπόψη, καθόσον η οικεία αρχή της Ένωσης υπέχει, με τη σειρά της, ευρεία υποχρέωση καλόπιστης συνεργασίας (
38
). Αυτή περιλαμβάνει κατάλληλα μέτρα για την προστασία των συμφερόντων της ανακριτικής έρευνας. Επιπλέον, η σχετική απόφαση υπόκειται πλήρως στον έλεγχο του Δικαστηρίου (
39
).
80.
Συναφώς, η δεύτερη διάταξη του Δικαστηρίου στην υπόθεση Zwartveld μαρτυρά ότι γενικές ή κατά προσέγγιση εκτιμήσεις δεν μπορούν να δικαιολογήσουν την άρνηση αποδεσμεύσεως εγγράφων (
40
). Κατ’ αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζεται ότι τα θεσμικά όργανα της Ένωσης δεν επηρεάζουν τα ποινικά μέτρα των κρατών μελών κατά τρόπο απρόσφορο ή αυθαίρετο. Επομένως, οι αντιρρήσεις της Σλοβενίας, οι οποίες συνίστανται στο ότι οποιαδήποτε σύνδεση μεταξύ των εγγράφων των κεντρικών τραπεζών και των καθηκόντων του ΕΣΚΤ θα μπορούσε να αποκλείσει κάθε πρόσβαση των εθνικών αρχών και να ματαιώσει εντελώς τις έρευνές τους, είναι αβάσιμες.
81.
Επίσης, δεν προκύπτει ότι η κατάσχεση πραγματοποιήθηκε στις 6 Ιουλίου 2016 κατά τρόπο αιφνιδιαστικό. Αντιθέτως, η Banka Slovenije γνώριζε ήδη, κατόπιν προηγούμενης επικοινωνίας με τις σλοβενικές αρχές επιβολής του νόμου, ότι αυτές επιδίωκαν να αποκτήσουν πρόσβαση σε ορισμένα έγγραφα.
82.
Παραβίαση των διαδικαστικών εγγυήσεων προστασίας των αρχείων της Ένωσης δεν προϋποθέτει, λοιπόν, να έχει αποδειχθεί ήδη, επί της ουσίας, προσβολή της εύρυθμης λειτουργίας και της ανεξαρτησίας του οικείου οργανισμού της Ένωσης (
41
).
83.
Η διαφοροποίηση αυτή μεταξύ διαδικαστικών και ουσιαστικών παραβάσεων του πρωτοκόλλου μπορεί, ενδεχομένως, να επηρεάσει τη διεξαγωγή των αποδείξεων. Πιο συγκεκριμένα, το γεγονός ότι ένα έγγραφο αποκτήθηκε υπό καθεστώς ουσιαστικής παραβιάσεως των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης ή κατά παράβαση των διαδικαστικών πτυχών της ασυλίας μπορεί κάλλιστα να ασκήσει επιρροή όσον αφορά τη δυνατότητα χρήσης του εγγράφου ως αποδεικτικού στοιχείου στο πλαίσιο εθνικής ποινικής διαδικασίας (
42
).
84.
Εφόσον στην προκειμένη περίπτωση είναι δεδομένο ότι οι σλοβενικές αρχές επιβολής του νόμου διενήργησαν την έρευνα και την κατάσχεση, στις 6 Ιουλίου 2016, μονομερώς και χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με την ΕΚΤ ή σχετική απόφαση του Δικαστηρίου, οι εν λόγω αρχές παρέβησαν τα άρθρα 2 και 22 σε συνδυασμό με το άρθρο 18 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης.
β) Επικουρικώς: επί της αποδείξεως προσβολής της εύρυθμης λειτουργίας και της ανεξαρτησίας της ΕΚΤ
85.
Μολονότι η πρώτη αιτίαση της Επιτροπής μπορεί να γίνει δεκτή ήδη για τους προεκτεθέντες λόγους, στην περαιτέρω εξέλιξη της διαφοράς μεταξύ της ΕΚΤ και της Σλοβενίας ενδέχεται να έχει καθοριστική σημασία το αν η κατάσχεση είχε ως αποτέλεσμα και ουσιαστική παραβίαση της ασυλίας. Στο πλαίσιο αυτό, λοιπόν, τίθεται το ζήτημα της αποδείξεως της προσβολής της εύρυθμης λειτουργίας ή της ανεξαρτησίας της ΕΚΤ.
86.
Εάν, μάλιστα, το Δικαστήριο δεχθεί την άποψη της Σλοβενίας ότι ο ίδιος ο χαρακτηρισμός ενός εγγράφου ως τμήματος των «αρχείων της ΕΚΤ» προϋποθέτει την πιθανότητα προσβολής της εύρυθμης λειτουργίας και της ανεξαρτησίας της ΕΚΤ (
43
), το ζήτημα αυτό θα είναι κρίσιμο για την έκβαση της παρούσας διαδικασίας.
87.
Συναφώς, από τις διατάξεις του Δικαστηρίου στην υπόθεση Zwartveld προκύπτει ότι απόκειται, καταρχήν, στο θιγόμενο θεσμικό όργανο της Ένωσης να αποδείξει κατά πόσον η γνωστοποίηση των πληροφοριών που περιέχονται στα σχετικά έγγραφα επηρεάζει την εύρυθμη λειτουργία και την ανεξαρτησία της Ένωσης και διακυβεύει την εκπλήρωση των καθηκόντων που έχουν ανατεθεί στο οικείο θεσμικό όργανο (
44
).
88.
Εν προκειμένω, πάντως, ανακύπτει επίσης το προαναφερθέν ζήτημα ότι τα κατασχεθέντα έγγραφα βρίσκονται στην κατοχή των σλοβενικών αρχών επιβολής του νόμου και, ως εκ τούτου, τόσο η ΕΚΤ όσο και η Επιτροπή δεν γνωρίζουν λεπτομερώς ποια είναι τα κρίσιμα έγγραφα (
45
). Η γνώση όμως των εγγράφων και του περιεχομένου τους είναι απαραίτητη, προκειμένου να εκτιμηθεί αν η γνωστοποίηση των πληροφοριών που περιέχουν θίγει την εύρυθμη λειτουργία και την ανεξαρτησία της ΕΚΤ.
89.
Συναφώς, λοιπόν, είναι επίσης αναγκαία η συνεκτίμηση του άρθρου 18 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης. Η διάταξη αυτή υποχρεώνει τα κράτη μέλη να συνεργάζονται με τα θεσμικά όργανα της Ένωσης προς διασφάλιση της ορθής εφαρμογής του πρωτοκόλλου. Πιο συγκεκριμένα, συνεπώς, οι σλοβενικές αρχές οφείλουν να καταστήσουν δυνατό τον προσδιορισμό των εγγράφων που πρέπει να θεωρούνται ως «αρχεία της ΕΚΤ» και να παράσχουν στην ΕΚΤ τη δυνατότητα να λάβει θέση ως προς τα έγγραφα αυτά.
90.
Κατ’ αναλογίαν, το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ επιβάλλει σε κράτος μέλος να παράσχει στην Επιτροπή, στο πλαίσιο διαδικασίας λόγω παραβάσεως, όλα τα στοιχεία βάσει των οποίων αυτή θα μπορέσει να εκτιμήσει αν υφίσταται παράβαση (
46
). Όπως επισημάνθηκε ήδη, το καθήκον καλόπιστης συνεργασίας μπορεί ακόμη και να συνεπάγεται ότι απόκειται στο κράτος μέλος να καταρρίψει τεκμηριωμένα τους ισχυρισμούς της Επιτροπής και τα αποτελέσματά τους, όταν η Επιτροπή έχει προσκομίσει επαρκή στοιχεία σχετικά με την ύπαρξη παραβάσεως (
47
).
91.
Εντούτοις, δεν είναι δυνατόν κάθε πλεονέκτημα του καθού κράτους μέλους σε επίπεδο πληροφόρησης να καταλήγει σε τέτοια αντιστροφή του βάρους αποδείξεως. Αντιθέτως, η παρέκκλιση από την κατανομή του βάρους αποδείξεως πρέπει να δικαιολογείται με βάση το σύνολο των περιστάσεων της συγκεκριμένης υποθέσεως, τη φύση του γεγονότος που πρέπει να αποδειχθεί και τις κρίσιμες διατάξεις του δικαίου της Ένωσης (
48
).
92.
Εν προκειμένω, φρονώ ότι δεν επιβάλλεται αντιστροφή του βάρους αποδείξεως όσον αφορά την προσβολή της εύρυθμης λειτουργίας του ΕΣΚΤ. Αντιθέτως, η ΕΚΤ πρέπει να εκθέσει, συγκεκριμένα, τους λόγους για τους οποίους η γνωστοποίηση των πληροφοριών που περιέχονται σε ορισμένα έγγραφα θα μπορούσε να διακυβεύσει την εκπλήρωση των καθηκόντων του ΕΣΚΤ (
49
). Ωστόσο, η ΕΚΤ δεν είναι σε θέση να προβεί σε τέτοια απόδειξη, παρά μόνον εάν οι σλοβενικές αρχές συνεργασθούν μαζί της και της παράσχουν όλες τις πληροφορίες που μπορούν να καταστήσουν δυνατή την εν λόγω εκτίμηση. Η ανάγκη αυτή υπογραμμίζει, εξάλλου, ότι στην προκειμένη περίπτωση επιβάλλεται να διαπιστωθεί παράβαση του δικαίου της Ένωσης και μόνο για τον λόγο ότι παραβιάσθηκε η δικονομική πτυχή της ασυλίας.
Β.
Επί της υποχρεώσεως συνεννοήσεως με την ΕΚΤ πριν και μετά την έρευνα και την κατάσχεση (δεύτερη αιτίαση)
93.
Με τη δεύτερη αιτίασή της, η Επιτροπή προσάπτει στη Σλοβενία παράβαση της υποχρεώσεώς της καλόπιστης συνεργασίας που απορρέει από το άρθρο 18 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης, καθώς και από το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ, δεδομένου ότι οι σλοβενικές αρχές επιβολής του νόμου δεν ανέπτυξαν «εποικοδομητικό διάλογο» με την ΕΚΤ. Συναφώς, η Επιτροπή προσάπτει, κατ’ ουσίαν, στις σλοβενικές αρχές ότι δεν συνεννοήθηκαν επαρκώς με την ΕΚΤ ούτε πριν ούτε μετά την έρευνα και την κατάσχεση των εγγράφων, προκειμένου να ελαχιστοποιήσουν την προσβολή της εύρυθμης λειτουργίας και της ανεξαρτησίας της.
94.
Όσον αφορά τη συμπεριφορά των σλοβενικών αρχών πριν από την πραγματοποίηση της έρευνας και της κατασχέσεως στις εγκαταστάσεις της Banka Slovenije, η δεύτερη αιτίαση συμπίπτει, από απόψεως περιεχομένου, με την πρώτη αιτίαση. Πράγματι, η πρώτη αιτίαση αφορά ακριβώς τις μονομερείς ενέργειες των σλοβενικών αρχών επιβολής του νόμου κατά την έρευνα και την κατάσχεση, ήτοι την απουσία προηγούμενης συνεννοήσεως με την ΕΚΤ. Συναφώς, έχει διαπιστωθεί ήδη ότι τούτο συνιστά παράβαση του άρθρου 18 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης (
50
).
95.
Κατά συνέπεια, απομένει να εξεταστεί αν απορρέουν υποχρεώσεις, και ενδεχομένως ποιες, από το άρθρο 18 του πρωτοκόλλου σε σχέση με το χρονικό διάστημα μετά την κατά κυριολεξία έρευνα και κατάσχεση.
96.
Κατά πάγια νομολογία, το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ επιβάλλει στα κράτη μέλη να λαμβάνουν κάθε πρόσφορο μέτρο, γενικής ή ειδικής φύσεως, που να εγγυάται την αποτελεσματική εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης (
51
).
97.
Το άρθρο 18 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης, το οποίο συγκεκριμενοποιεί, συναφώς, το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ, επιβάλλει υποχρέωση συνεργασίας μεταξύ των θεσμικών οργάνων της Ένωσης και των αρχών των κρατών μελών προς αποφυγή συγκρούσεων κατά την ερμηνεία και την εφαρμογή των διατάξεων του πρωτοκόλλου (
52
). Ως εκ της φύσεώς της, η υποχρέωση αυτή είναι αμοιβαία (
53
). Εάν στο πλαίσιο αυτό επιβάλλεται η στάθμιση αντικρουόμενων συμφερόντων –όπως εν προκειμένω–, τούτο συνεπάγεται ότι κάθε μέρος πρέπει να ασκεί τις αρμοδιότητές του με τρόπο προσεκτικό, ώστε να επηρεάζει όσο το δυνατόν λιγότερο τα έννομα συμφέροντα του άλλου μέρους (
54
).
98.
Επομένως, για να μπορεί η ΕΚΤ να ασκήσει τα δικαιώματα που αντλεί από το πρωτόκολλο, η Σλοβενία οφείλει καταρχάς να καταστήσει δυνατό τον προσδιορισμό των εγγράφων που πρέπει να θεωρούνται ως τμήμα των «αρχείων της ΕΚΤ» και να παράσχει στην ΕΚΤ τη δυνατότητα να υποβάλει τις παρατηρήσεις της σχετικά με ενδεχόμενη προσβολή της εύρυθμης λειτουργίας και της ανεξαρτησίας της (
55
). Στο πλαίσιο τούτο, η ΕΚΤ θα έπρεπε να προβάλει, στη συνέχεια, συγκεκριμένους λόγους κατά της χρήσεως των εγγράφων για τους σκοπούς της εθνικής ανακριτικής ή ποινικής διαδικασίας.
99.
Προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι απειλούμενες προσβολές, χωρίς να καθυστερήσει υπερβολικά η πρόοδος των ερευνών, τα δύο μέρη πρέπει να συμβάλουν στην ταχεία εξέταση. Η Σλοβενία επισήμανε, συναφώς, ότι η ΕΚΤ άφησε να παρέλθει διάστημα άνω των έξι μηνών για να διαβιβάσει στις σλοβενικές αρχές τα κριτήρια προσδιορισμού των προστατευόμενων εγγράφων (
56
). Η ΕΚΤ δεν ήταν σε θέση να εξηγήσει την καθυστέρηση αυτή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση. Εντούτοις, οι σλοβενικές αρχές παρέσχον στην ΕΚΤ τη δυνατότητα να λάβει θέση μόνον επί των εγγράφων που μνημονεύονται στο σημείο 24 των παρουσών προτάσεων. Αντί του αποκλεισμού εξετάσεως όλων των λοιπών εγγράφων, είτε ο ανακριτής –κατά το πρότυπο της υποθέσεως Zwartveld– είτε το δικαστήριο που επιλήφθηκε της προσφυγής της ΕΚΤ (
57
) όφειλε να ζητήσει τη συνδρομή του Δικαστηρίου, προκειμένου να καθορισθεί η έκταση της προστασίας που παρέχουν το άρθρο 2 και το άρθρο 22 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης (
58
).
100.
Η υποχρέωση αυτή δεν καθίσταται περιττή ούτε λόγω της προτάσεως των σλοβενικών αρχών περί διεξαγωγής της εθνικής ποινικής διαδικασίας με αυστηρή μυστικότητα και κεκλεισμένων των θυρών. Ασφαλώς, τούτο μπορεί να συνιστά στοιχείο το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την εκτίμηση του κινδύνου προσβολής της εύρυθμης λειτουργίας και της ανεξαρτησίας της ΕΚΤ που μπορεί να προκύψει λόγω της χρήσεως ορισμένων εγγράφων στο πλαίσιο εθνικής ποινικής διαδικασίας. Εάν όμως η Σλοβενία έχει διαφορετική άποψη επί του ζητήματος αυτού, πρέπει να εξασφαλίσει αντίστοιχη απόφαση του Δικαστηρίου και δεν δύναται να κρίνει μονομερώς αν θα χρησιμοποιήσει τα σχετικά έγγραφα στο πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας.
101.
Συναφώς, άλλωστε, από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι μπορεί να ζητηθεί η αποδέσμευση μόνον των εγγράφων εκείνων που είναι κρίσιμα για τους σκοπούς της εθνικής ανακριτικής ή ποινικής διαδικασίας (
59
).
102.
Επομένως, όσον αφορά την προκειμένη διαδικασία, συνάγεται το συμπέρασμα ότι οι σλοβενικές αρχές όφειλαν να περιορισθούν, το αργότερο κατά τη διαδικασία εξασφαλίσεως των κατασχεθέντων εγγράφων, μόνο στα έγγραφα που ήταν αναγκαία για τους σκοπούς της εθνικής ανακριτικής διαδικασίας. Τούτο ισχύει, οπωσδήποτε, στο μέτρο που δεν μπορεί να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο συγκεκριμένο έγγραφο να θίγει συμφέροντα της ΕΚΤ τα οποία χρήζουν προστασίας, όπερ απόκειται στην ΕΚΤ να αποδείξει (
60
). Επιπλέον, στο πνεύμα της προσεκτικής ασκήσεως των αρμοδιοτήτων τους (
61
), οι σλοβενικές αρχές όφειλαν να επιστρέψουν αμέσως όλα τα έγγραφα που πρέπει να χαρακτηρισθούν ως αρχεία της ΕΚΤ και δεν έχουν σημασία για την εν λόγω διαδικασία. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να επισημανθεί επίσης ότι, κατά πάγια νομολογία, το καθήκον καλόπιστης συνεργασίας συνεπάγεται και την εξάλειψη των παράνομων συνεπειών παραβάσεως του δικαίου της Ένωσης (
62
).
103.
Ωστόσο, μέχρι την άσκηση της προσφυγής από την Επιτροπή, οι σλοβενικές αρχές δεν διευκρίνισαν ποια έγγραφα και για ποιους λόγους χρησιμοποιήθηκαν ή επρόκειτο να χρησιμοποιηθούν για τους σκοπούς της ανακριτικής και ποινικής διαδικασίας ούτε επέστρεψαν στην Banka Slovenije ή στην ΕΚΤ τα μη αναγκαία έγγραφα που αποτελούν αρχεία της ΕΚΤ.
104.
Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι η Σλοβενία παρέβη το άρθρο 18 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης και λόγω της συμπεριφοράς που επέδειξε μετά την έρευνα και την κατάσχεση στις εγκαταστάσεις της Banka Slovenije.
VII. Έξοδα
105.
Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη της Σλοβενίας στα δικαστικά έξοδα και η τελευταία ηττήθηκε, η Σλοβενία πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα. Κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 140, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, κατά το οποίο τα θεσμικά όργανα που παρεμβαίνουν στη δίκη φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους, η ΕΚΤ φέρει τα δικαστικά έξοδά της (
63
).
VIII. Πρόταση
106.
Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, προτείνω στο Δικαστήριο να αποφανθεί ως εξής:
1.
Η Δημοκρατία της Σλοβενίας
–
παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 2 και το άρθρο 22, σε συνδυασμό με το άρθρο 18, του πρωτοκόλλου αριθ. 7 περί των προνομίων και ασυλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθόσον οι σλοβενικές αρχές επιβολής του νόμου κατάσχεσαν, στις 6 Ιουλίου 2016, στις εγκαταστάσεις της Banka Slovenije, το σύνολο της επικοινωνίας που είχε αποσταλεί μέσω του λογαριασμού ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του διοικητή της Banka Slovenije, καθώς και όλα τα ηλεκτρονικά έγγραφα που βρίσκονταν στον χώρο εργασίας του διοικητή ή στον φορητό υπολογιστή του και χρονολογούνταν από το διάστημα μεταξύ των ετών 2012 και 2014, χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με την ΕΚΤ ή σχετική απόφαση του Δικαστηρίου,
–
παρέβη, επίσης, τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 18 του πρωτοκόλλου αριθ. 7 περί των προνομίων και ασυλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθόσον μετά την κατάσχεση δεν κατέστησε δυνατό τον προσδιορισμό από την ΕΚΤ των εγγράφων που συνδέονται με την εκπλήρωση των καθηκόντων του ΕΣΚΤ, προκειμένου να της παράσχει τη δυνατότητα να λάβει θέση επί ενδεχόμενης προσβολής της εύρυθμης λειτουργίας και της ανεξαρτησίας της, ούτε αιτιολόγησε ποια έγγραφα είναι αναγκαία για τους σκοπούς της εθνικής ποινικής και ανακριτικής διαδικασίας, ούτε επέστρεψε τα λοιπά έγγραφα που αποτελούν αρχεία της ΕΚΤ.
2.
Καταδικάζει τη Δημοκρατία της Σλοβενίας στα δικαστικά έξοδα.
3.
Η ΕΚΤ φέρει τα δικαστικά έξοδά της.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γερμανική.
(
2
)	Η ανάθεση αυτή υλοποιήθηκε με τη θέσπιση ενιαίου εποπτικού μηχανισμού (Single Supervisory Mechanism, SSM), επικεφαλής του οποίου είναι η ΕΚΤ με το νεοσυσταθέν εποπτικό της συμβούλιο (Supervisory Board), και ενιαίου μηχανισμού εξυγίανσης των τραπεζών (Single Resolution Mechanism, SRM), τον οποίο εφαρμόζει το Ενιαίο Συμβούλιο Εξυγίανσης (Single Resolution Board, SRB).
(
3
)	Απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 2019, Rimšēvičs και ΕΚΤ κατά Λεττονίας (C‑202/18 και C‑238/18, EU:C:2019:139, σκέψη 69).
(
4
)	Πρωτόκολλο αριθ. 7 περί των προνομίων και ασυλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: πρωτόκολλο περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης) (ΕΕ 2016, C 202, σ. 266).
(
5
)	ΕΕ 2016, C 202, σ. 230.
(
6
)	BGBl. 1998 II, σ. 2744.
(
7
)	Ως τέτοια νοείται, κατ’ ουσίαν, η δημιουργία ηλεκτρονικού αντιγράφου.
(
8
)	Βλ. σημεία 16 και 17 των παρουσών προτάσεων.
(
9
)	Βλ., επί του ζητήματος αυτού, τις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Ν. Jääskinen στην υπόθεση Feyerbacher (C‑62/11, EU:C:2012:305, σημεία 43 επ.).
(
10
)	Συναφώς, η Σλοβενία παραθέτει, μεταξύ άλλων, το άρθρο 2, παράγραφος 4, της Συμβάσεως περί των προνομίων και ασυλιών των Ηνωμένων Εθνών, της 13ης Φεβρουαρίου 1946, και περί των προνομίων και ασυλιών των ειδικών οργανισμών των Ηνωμένων Εθνών, της 21ης Νοεμβρίου 1947, καθώς και το άρθρο 5 της γενικής συμφωνίας περί των προνομίων και ασυλιών του Συμβουλίου της Ευρώπης, η οποία συνήφθη στο Παρίσι στις 2 Σεπτεμβρίου 1949.
(
11
)	Πρβλ. αποφάσεις της 9ης Οκτωβρίου 1973, Muras (12/73, EU:C:1973:100, σκέψη 7), της 14ης Ιανουαρίου 1982, Corman (64/81, EU:C:1982:5, σκέψη 8), και της 30ής Ιανουαρίου 2014, Diakite (C‑285/12, EU:C:2014:39, σκέψη 27). Βλ., σχετικά με την αυτοτελή ερμηνεία του άρθρου 3 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών της Ένωσης, αποφάσεις της 28ης Μαρτίου 1996, AGF Belgium (C‑191/94, EU:C:1996:144, σκέψη 16), και της 22ας Μαρτίου 2007, Επιτροπή κατά Βελγίου (C‑437/04, EU:C:2007:178, σκέψεις 44 έως 46).
(
12
)	Αποφάσεις της 19ης Σεπτεμβρίου 2000, Linster (C‑287/98, EU:C:2000:468, σκέψη 43), της 2ας Σεπτεμβρίου 2010, Kirin Amgen (C‑66/09, EU:C:2010:484, σκέψη 41), και της 3ης Οκτωβρίου 2013, Zentrale zur Bekämpfung unlauteren Wettbewerbs (C‑59/12, EU:C:2013:634, σκέψη 25).
(
13
)	Διάταξη της 13ης Ιουλίου 1990, Zwartveld κ.λπ. (C‑2/88-IMM, EU:C:1990:315, σκέψεις 19 και 20).
(
14
)	Διάταξη της 13ης Ιουλίου 1990, Zwartveld κ.λπ. (C‑2/88-IMM, EU:C:1990:315, σκέψη 20).
(
15
)	Πρβλ., σχετικά με την κοινοβουλευτική ασυλία, απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2011, Patriciello (C‑163/10, EU:C:2011:543, σκέψη 29).
(
16
)	Βλ. διάταξη της 13ης Ιουλίου 1990, Zwartveld κ.λπ. (C‑2/88-IMM, EU:C:1990:315, σκέψη 19). Βλ., σχετικά με την προστασία των περιουσιακών στοιχείων και των στοιχείων ενεργητικού της Ένωσης, διατάξεις της 11ης Μαΐου 1971, X κατά Επιτροπής (1/71 SA, EU:C:1971:48, σκέψεις 3/5 και 6/8), και της 24ης Νοεμβρίου 2005, Gil do Nascimento κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑5/05 SA, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2005:723, σκέψη 11), καθώς και απόφαση της 30ής Μαΐου 2018, Dell’Acqua (C‑370/16, EU:C:2018:344, σκέψη 34).
(
17
)	Διάταξη της 6ης Δεκεμβρίου 1990, Zwartveld κ.λπ. (C‑2/88-IMM, EU:C:1990:440, σκέψη 11).
(
18
)	Αποφάσεις της 10ης Ιουλίου 2003, Επιτροπή κατά ΕΚΤ (C‑11/00, EU:C:2003:395, σκέψη 92), της 16ης Ιουνίου 2015, Gauweiler κ.λπ. (C‑62/14, EU:C:2015:400, σκέψη 43), και της 11ης Δεκεμβρίου 2018, Weiss κ.λπ. (C‑493/17, EU:C:2018:1000, σκέψη 51).
(
19
)	Δεδομένου ότι τα κράτη μέλη των οποίων το νόμισμα δεν είναι το ευρώ διατηρούν, βάσει του άρθρου 282, παράγραφος 4, ΣΛΕΕ, τις αρμοδιότητές τους στον τομέα της νομισματικής πολιτικής, η νομισματική πολιτική της Ένωσης καθορίζεται και εφαρμόζεται, εν τέλει, από το ευρωσύστημα, ήτοι από την ΕΚΤ και τις κεντρικές τράπεζες των κρατών μελών των οποίων το νόμισμα είναι το ευρώ.
(
20
)	Πρβλ. απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 2019, Rimšēvičs και ΕΚΤ κατά Λεττονίας (C‑202/18 και C‑238/18, EU:C:2019:139, σκέψη 69).
(
21
)	Απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 2019, Rimšēvičs και ΕΚΤ κατά Λεττονίας (C‑202/18 και C‑238/18, EU:C:2019:139, σκέψη 70).
(
22
)	Βλ., σχετικά, απόφαση της 16ης Ιουνίου 2015, Gauweiler κ.λπ. (C‑62/14, EU:C:2015:400, σκέψη 106).
(
23
)	Βλ., σχετικά, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα F. G. Jacobs στην υπόθεση Επιτροπή κατά ΕΚΤ (C‑11/00, EU:C:2002:556, σημείο 150), καθώς και τις προτάσεις μου στις υποθέσεις Rimšēvičs κατά Λεττονίας και ΕΚΤ κατά Λεττονίας (C‑202/18 και C‑238/18, EU:C:2018:1030, σημεία 5 και 76). Όσον αφορά τη σχέση μεταξύ της ανεξαρτησίας της ΕΚΤ και του σκοπού της σταθερότητας των τιμών, βλ. επίσης σχέδιο Συνθήκης για την τροποποίηση της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας με σκοπό τη δημιουργία οικονομικής και νομισματικής ενώσεως, ανακοίνωση της Επιτροπής της 21ης Αυγούστου 1990, Δελτίο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, συμπλήρωμα 2/91, ιδίως σ. 14, 20 και 58.
(
24
)	Πρβλ. διάταξη της 13ης Ιουλίου 1990, Zwartveld κ.λπ. (C‑2/88-IMM, EU:C:1990:315, σκέψη 20).
(
25
)	Αποφάσεις της 12ης Δεκεμβρίου 2002, Επιτροπή κατά Γερμανίας (C‑209/00, EU:C:2002:747, σκέψη 38), της 4ης Σεπτεμβρίου 2014, Επιτροπή κατά Γαλλίας (C‑237/12, EU:C:2014:2152, σκέψη 32), και της 9ης Ιουλίου 2015, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας (C‑87/14, EU:C:2015:449).
(
26
)	Αποφάσεις της 12ης Δεκεμβρίου 2002, Επιτροπή κατά Γερμανίας (C‑209/00, EU:C:2002:747, σκέψη 38), της 15ης Μαρτίου 2012, Επιτροπή κατά Κύπρου (C‑340/10, EU:C:2012:143, σκέψη 53), και της 4ης Σεπτεμβρίου 2014, Επιτροπή κατά Γαλλίας (C‑237/12, EU:C:2014:2152, σκέψη 32).
(
27
)	Βλ., επίσης, άρθρο 12.1 του καταστατικού του ΕΣΚΤ και της ΕΚΤ.
(
28
)	Αποφάσεις της 26ης Απριλίου 2005, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας (C‑494/01, EU:C:2005:250, σκέψη 44), της 2ας Δεκεμβρίου 2010, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας (C‑526/09, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2010:734, σκέψη 22), της 18ης Οκτωβρίου 2012, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου (C‑301/10, EU:C:2012:633, σκέψη 72).
(
29
)	Απόφαση της 13ης Ιουλίου 1990, Zwartveld κ.λπ. (C‑2/88-IMM, EU:C:1990:315, σκέψη 20).
(
30
)	Η Σλοβενία παραπέμπει, συναφώς, στη διάταξη της 13ης Ιουλίου 1990, Zwartveld κ.λπ. (C‑2/88-IMM, EU:C:1990:315, σκέψεις 19 και 20).
(
31
)	Διάταξη της 13ης Ιουλίου 1990, Zwartveld κ.λπ. (C‑2/88-IMM, EU:C:1990:315, σκέψη 25).
(
32
)	Βλ., σχετικά με την κοινοβουλευτική ασυλία, άρθρο 9, παράγραφος 3, του πρωτοκόλλου περί προνομίων και ασυλιών της Ένωσης· σχετικά με την αποδέσμευση στοιχείων ενεργητικού και περιουσιακών στοιχείων της Ένωσης, βλ. απόφαση της 29ης Απριλίου 1993, Forafrique Burkinabe κατά Επιτροπής (C‑182/91, EU:C:1993:165, σκέψη 14), καθώς και διάταξη της 24ης Νοεμβρίου 2005, Gil do Nascimento κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑5/05 SA, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2005:723, σκέψη 14).
(
33
)	Συναφώς, η Επιτροπή και η ΕΚΤ παραπέμπουν στη διάταξη της 13ης Ιουλίου 1990, Zwartveld κ.λπ. (C‑2/88-IMM, EU:C:1990:315, σκέψεις 22 έως 24).
(
34
)	Απόφαση της 19ης Δεκεμβρίου 2019, Junqueras Vies (C‑502/19, EU:C:2019:1115, σκέψη 82).
(
35
)	Απόφαση της 21ης Οκτωβρίου 2008, Marra (C‑200/07 και C‑201/07, EU:C:2008:579, σκέψη 41).
(
36
)	Διάταξη της 13ης Ιουλίου 1990, Zwartveld κ.λπ. (C‑2/88-IMM, EU:C:1990:315, σκέψεις 21 και 22).
(
37
)	Το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ τονίζει, στο πλαίσιο αυτό, την αμοιβαιότητα των υποχρεώσεων, βλ. απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2003, Ιρλανδία κατά Επιτροπής (C‑339/00, EU:C:2003:545, σκέψη 72).
(
38
)	Διάταξη της 13ης Ιουλίου 1990, Zwartveld κ.λπ. (C‑2/88-IMM, EU:C:1990:315, σκέψη 21).
(
39
)	Πρβλ. διατάξεις της 13ης Ιουλίου 1990, Zwartveld κ.λπ. (C‑2/88-IMM, EU:C:1990:315, σκέψη 24), και της 6ης Δεκεμβρίου 1990, Zwartveld κ.λπ. (C‑2/88-IMM, EU:C:1990:440, σκέψη 7).
(
40
)	Διάταξη της 6ης Δεκεμβρίου 1990, Zwartveld κ.λπ. (C‑2/88-IMM, EU:C:1990:440, σκέψη 11).
(
41
)	Κατά συνέπεια, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η κατάσχεση στοιχείων ενεργητικού της Ένωσης εις χείρας τρίτου, χωρίς προηγούμενη αποδέσμευση εκ μέρους του οικείου οργάνου ή του Δικαστηρίου, αντιβαίνει στο πρωτόκολλο και μάλιστα ανεξαρτήτως του αν η κατάσχεση εις χείρας τρίτου θίγει την εύρυθμη λειτουργία και την ανεξαρτησία του οικείου οργάνου, βλ. απόφαση της 29ης Απριλίου 1993, Forafrique Burkinabe κατά Επιτροπής (C‑182/91, EU:C:1993:165, σκέψη 14).
(
42
)	Μολονότι απόκειται αποκλειστικώς στα εθνικά δικαστήρια να εκτιμούν τα αποτελέσματα που αναπτύσσουν τα προνόμια και οι ασυλίες κατά το δίκαιο της Ένωσης στο πλαίσιο εθνικής ποινικής διαδικασίας, εντούτοις αυτά οφείλουν να τηρούν δεόντως το δίκαιο της Ένωσης και, ειδικότερα, το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ, βλ. απόφαση της 19ης Δεκεμβρίου 2019, Junqueras Vies (C‑502/19, EU:C:2019:1115, σκέψη 93).
(
43
)	Βλ. σχετικά, ανωτέρω, σημείο 61 των παρουσών προτάσεων.
(
44
)	Διατάξεις της 13ης Ιουλίου 1990, Zwartveld κ.λπ. (C‑2/88-IMM, EU:C:1990:315, σκέψη 25), και της 6ης Δεκεμβρίου 1990, Zwartveld κ.λπ. (C‑2/88-IMM, EU:C:1990:440, σκέψη 11).
(
45
)	Βλ. σχετικά, ανωτέρω, σημείο 63 των παρουσών προτάσεων.
(
46
)	Πρβλ. απόφαση της 12ης Δεκεμβρίου 2002, Επιτροπή κατά Γερμανίας (C‑209/00, EU:C:2002:747, σκέψεις 39 έως 43).
(
47
)	Βλ. σχετικά, ανωτέρω, σημείο 65 των παρουσών προτάσεων.
(
48
)	Βλ., συναφώς, προτάσεις της γενικής εισαγγελέα C. Stix-Hackl στην υπόθεση Επιτροπή κατά Γερμανίας (C‑441/02, EU:C:2005:337, σημεία 52 έως 55).
(
49
)	Σχετικά με την απαίτηση αυτή, βλ. ανωτέρω, σημείο 52 των παρουσών προτάσεων.
(
50
)	Βλ., ανωτέρω, σημεία 76 έως 84 των παρουσών προτάσεων.
(
51
)	Αποφάσεις της 7ης Οκτωβρίου 2010, Stils Met (C‑382/09, EU:C:2010:596, σκέψη 44), της 5ης Δεκεμβρίου 2017, Γερμανία κατά Συμβουλίου (C‑600/14, EU:C:2017:935, σκέψη 94), και της 31ης Οκτωβρίου 2019, Επιτροπή κατά Κάτω Χωρών (C‑395/17, EU:C:2019:918, σκέψη 95).
(
52
)	Απόφαση της 21ης Οκτωβρίου 2008, Marra (C‑200/07 και C‑201/07, EU:C:2008:579, σκέψεις 41 και 42).
(
53
)	Απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2003, Ιρλανδία κατά Επιτροπής (C‑339/00, EU:C:2003:545, σκέψη 72).
(
54
)	Πρβλ. απόφαση της 10ης Φεβρουαρίου 1983, Λουξεμβούργο κατά Κοινοβουλίου (230/81, EU:C:1983:32, σκέψεις 37 και 38).
(
55
)	Βλ. σχετικά, ανωτέρω, σημεία 89 και 92 των παρουσών προτάσεων.
(
56
)	Βλ. το διάστημα για τα οποίο γίνεται λόγος στα σημεία 26 και 27 των παρουσών προτάσεων.
(
57
)	Βλ., σχετικά, σημεία 21 και 23 των παρουσών προτάσεων.
(
58
)	Πρβλ. διάταξη της 13ης Ιουλίου 1990, Zwartveld κ.λπ. (C‑2/88-IMM, EU:C:1990:315, σκέψη 24).
(
59
)	Πρβλ. διάταξη της 6ης Δεκεμβρίου 1990, Zwartveld κ.λπ. (C‑2/88-IMM, EU:C:1990:440, σκέψεις 7 και 8).
(
60
)	Βλ. σχετικά, ανωτέρω, σημείο 98 των παρουσών προτάσεων.
(
61
)	Βλ. σημείο 97 των παρουσών προτάσεων.
(
62
)	Απόφαση της 31ης Οκτωβρίου 2019, Επιτροπή κατά Κάτω Χωρών (C‑395/17, EU:C:2019:918, σκέψη 98).
(
63
)	Βλ., κατ’ αναλογία, απόφαση της 27ης Μαρτίου 2019, Επιτροπή κατά Γερμανίας (C‑620/16, EU:C:2019:256, σκέψη 101).