Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an tOchtú Dlísheomra)
26 Márta 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Státchabhair – An coincheap ‘scéim cabhrach’ – Bearta cur chun feidhme
breise – Reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear maidir le scéimeanna cabhrach a ghlacadh chun ceannach maoine dochorraithe a chumasú – Cur chun feidhme na reachtaíochta sin le rialacháin bhardasacha)
I gCás C‑58/25,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi
Airteagal 267 CFAE, ón Grondwettelijk Hof (an Chúirt Bhunreachtúil, An Bheilg), trí bhreith an 16 Eanáir 2025, a fuarthas ag an gCúirt an 29 Eanáir 2025, sna himeachtaí
Fremoluc NV,
Association de Promotion des Droits Humains et des Minorités ASBL
v
Vlaamse Regering
tugann AN CHÚIRT (an tOchtú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: O. Spineanu-Matei, Uachtarán Dlísheomra, C. Lycourgos (Rapóirtéir), Uachtarán an Tríú Dlísheomra,
ag feidhmiú mar Bhreitheamh den Ochtú Dlísheomra, agus S. Rodin, Breitheamh,
Abhcóide Ginearálta: A. Biondi,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        Fremoluc NV, ag P. de Bandt,
J. Dewispelaere
agus R. Van Heddeghem, advocaten,
–        Vlaamse Regering, ag E. Cloots, T. Roes agus S. Sottiaux, advocaten,
–        Rialtas na hÍsiltíre, ag J.M. Hoogveld agus J. Langer, i gcáil Gníomhairí,
–        an Coimisiún Eorpach, ag A. Bouquet agus L. Flynn, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh,
i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú seo le léiriú Airteagal 107(1) agus Airteagal 108(3) CFAE agus ar phrionsabail an ionchais dhlisteanaigh agus na deimhneachta dlíthiúla.
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir Fremoluc NV agus Association de Promotion des Droits Humains et des Minorités ASBL, ar thaobh amháin, agus Vlaamse Regering (Rialtas Fhlóndras, an Bheilg) maidir le forálacha Vlaams Gewest (Réigiún Fhlóndras, an Bheilg) lena gceadaítear do bhardais áirithe coinníollacha sonracha a chur i bhfeidhm maidir le
haistriú talún nó teaghaisí agus lena bhforáiltear do thacaíocht airgeadais ó na bardais sin ar mhaithe le ceannaitheoirí.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
3        Foráiltear le hAirteagal 1(c) go (e) de Rialachán (AE) 2015/1589 ón gComhairle an 13 Iúil 2015 lena leagtar síos rialacha mionsonraithe maidir le hAirteagal 108
[CFAE] a chur i bhfeidhm (IO 2015 L 248, lch. 9) mar a leanas:
‘Chun críocha an Rialacháin seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
[...]
(c)      ciallaíonn “cabhair nua” aon chabhair, is é sin le rá, scéimeanna cabhrach nó cabhair aonair, nach cabhair atá ann cheana í, lena n‑áirítear athruithe ar chabhair atá ann cheana;
(d)      ciallaíonn “scéim cabhrach” aon ghníomh ar
a bhonn ar féidir deonú aonair cabhrach a dhéanamh, gan bearta cur chun feidhme breise a bheith de dhíth, do ghnóthais a shainítear sa ghníomh ar bhealach ginearálta agus teibí agus aon ghníomh ar féidir, ar a bhonn, cabhair nach bhfuil nasctha le haon tionscadal ar leith a dheonú do ghnóthas amháin nó do roinnt gnóthas ar feadh tréimhse éiginnte agus/nó ar mhaithe le méid éiginnte;
(e)      ciallaíonn “cabhair aonair” cabhair nach ndeonaítear ar bhonn scéime cabhrach nó a dheonaítear ar bhonn scéime cabhrach, ach ar cheart fógra a thabhairt ina leith.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4        Foráiltear le hAirteagal 2(1) den Rialachán sin mar a leanas:
‘Ach amháin má fhoráiltear a mhalairt i rialacháin arna ndéanamh de bhun Airteagal 109 [CFAE] nó forálacha ábhartha eile de, cuirfidh an Ballstát lena mbaineann aon phleananna chun cabhair nua a dheonú in iúl don Choimisiún [Eorpach] in am trátha.
Cuirfidh an Coimisiún in iúl don Bhallstát lena mbaineann go bhfuarthas an fógra a luaithe is féidir.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Beilge
5        Foráiltear le hAirteagal 2 de Vlaamse Overheid over wonen in eigen streek (Foraithne an Réigiúin Fhlóndras maidir le maireachtáil ina réigiún féin)
an 23 Meitheamh 2023 (Belgisch Staatblad,
4 Lúnasa 2023, lch. 65489; ‘Foraithne WIES’) mar a leanas:
‘San fhoraithne sin, beidh feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
[...]
6°      Bardas WIES: bardas atá ar áireamh sa liosta a cuireadh i dtoll a chéile de bhun Airteagal 3(1);
7°      Talamh WIES: aicmiú áirithe na talún arna hainmniú de bhun fomhír 3 d’ Airteagal 4(3);
8°      Ceannaitheoir WIES: duine dá dtagraítear in Airteagal 5;
9°      Teaghais WIES: aicmiú áirithe na dteaghaisí arna ainmniú de bhun fomhír 3 d’Airteagal 4(3).’
6        Foráiltear le hAirteagal 3 den Fhoraithne sin mar a leanas:
‘Déanfaidh Rialtas Fhlóndras liosta de na bardais a thagann faoi raon feidhme na foraithne sin gach 6
bliana, agus den chéad uair in 2023. Déanfaidh
Rialtas Fhlóndras an liosta sin a dhréachtú
ar bhonn an phraghais is airde ar an maoin dhochorraithe.
Féadfaidh na bardais a áirítear sa liosta dá dtagraítear i bhfomhír 1 a fhoráil, le rialachán bardasach, go mbeidh
aistriú maoine dochorraithe dá dtagraítear in Airteagal 4(1) faoi réir coinníollacha speisialta.’
7        Foráiltear in Airteagal 4 den Fhoraithne sin
mar a leanas:
‘(1)      I mbardais, dá dtagraítear in Airteagal 3, a ghlac rialachán de bhun Airteagal 3(2), féadfaidh feidhm a bheith ag coinníollacha speisialta maidir le haistriú talún agus teaghaisí atá faoi réir ceann amháin de na tionscadail seo a leanas:
1°      tionscadal a ndéantar iarratas ar chead comhshaoil
ina leith
chun plotaí talún a fho-roinnt, lena gcruthaítear cúig lota ar a laghad chun teaghaisí a thógáil;
2°      tionscadal a n‑iarrtar cead comhshaoil ina leith le haghaidh gníomhartha pleanála uirbí i gcomhair grúpa thionscadail tithíochta agus foirgnimh ilárasán ina bhfuil cúig theaghais ar a laghad;
3°      tionscadal nach gcomhlíonann ann féin na coinníollacha dá dtagraítear i bpointí1° nó 2°,
ach a chomhlíonann, i dteannta na gceadanna comhshaoil a deonaíodh le linn na 5
bliana dheireanacha roimh an iarratas, dá dtagraítear i
bpointí
1° nó 2°, le haghaidh roinnt lota, tógáil grúpa teaghaisí nó foirgneamh árasán a bhaineann le plotaí atá tadhlach leis an talamh beartaithe, na coinníollacha dá dtagraítear i bpointí
1° nó 2°. […]
[...]
(3)      Forálfaidh comhairle bhardasach Bhardas WIES sna rialacháin bhardasacha go bhféadfaidh an chomhairle bhardasach coinníollacha aistrithe dá dtagraítear in Airteagal 5 den Fhoraithne seo a fhorchur ar na tionscadail dá dtagraítear i mír 1 nach bhfuil eisiata de bhun mhír 2, chun an méid seo a leanas a dhéanamh:
1°      40 % ar a laghad de líon na dteaghaisí atá le tógáil nó de líon na lotaí atá beartaithe chun teaghaisí a thógáil, lúide an céatadán maidir le tithíocht shóisialta nó tithíocht chonarthach ar cíos a sholáthar, le haghaidh talamh atá faoi úinéireacht na n‑eintiteas dá dtagraítear in Airteagal I.3 d’Fhoraithne Rialachais an 7 Nollaig 2018;
2°      20 % ar a laghad agus 40 % ar a mhéad de líon na dteaghaisí atá le tógáil nó lotaí atá beartaithe chun teaghaisí a thógáil, lúide an céatadán maidir le tithíocht shóisialta nó tithíocht chonarthach ar cíos a sholáthar, do thalamh atá faoi úinéireacht daoine nádúrtha nó dlítheanacha seachas iad siúd dá dtagraítear in Airteagal I.3 d’Fhoraithne Rialachais an 7 Nollaig 2018.
Leagfaidh comhairle bhardasach bhardas WIES síos sna rialacháin bhardasacha na critéir ar ar a mbonn a fhéadfaidh an chomhairle bhardasach cinneadh a dhéanamh coinníollacha aistrithe a fhorchur ar na tionscadail dá dtagraítear san airteagal seo. Baineann na critéir sin le cuspóirí na foraithne seo agus le hacmhainneacht airgeadais an bhardais.
Sa rialachán bardasach, cinnfidh comhairle bhardasach bhardas WIES an céatadán deiridh a gcuirfear na coinníollacha aistrithe dá dtagraítear in Airteagal 5 i bhfeidhm ina leith. Is é atá sa chéatadán a leagtar síos sa rialachán an t‑íoschéatadán a úsáideann bardas WIES a bhfuil feidhm ag na coinníollacha aistrithe dá dtagraítear in Airteagal 5 maidir leis.
Léireoidh an t‑iarratasóir ar an gcead comhshaoil dá dtagraítear i mír 1 ina iarratas an talamh nó na teaghaisí atá beartaithe chun an céatadán deiridh arna chinneadh ag comhairle bhardasach bhardas WIES de bhun fhomhír 3 a chomhlíonadh. Is teaghaisí agus talamh WIES iad na talamh agus teaghaisí atá ainmnithe.
Chun fomhír 4 a chur i bhfeidhm, féadfaidh comhairle bhardasach bhardas WIES coinníollacha breise a leagan síos sna rialacháin bhardasacha.
[...]’
8        Foráiltear le hAirteagal 5 den Fhoraithne sin mar a leanas:
‘Ní fhéadfar talamh WIES agus teaghais
WIES a dhíol ach le daoine a chomhlíonann na coinníollacha uile seo a leanas:
1°      ar feadh tréimhse 10 mbliana roimh dháta an aistrithe,
tá
an duine cláraithe go leanúnach ar feadh 5
bliana ar a laghad i gcláir dhaonra [...] bhardas WIES nó i mbardas comharsanach laistigh de Réigiún Fhlóndras;
2°      comhlíonann an duine na coinníollacha a bhaineann le maoin dhochorraithe agus ioncam, lena léirítear staid nach bhfuil chomh rachmasach céanna, arna leagan síos ag Rialtas Fhlóndras;
3°      tá an duine cláraithe sna cláir daonra [...]
Comhlíonfaidh céilí,
comhchónaitheoirí dlíthiúla nó de facto an duine a n‑aistrítear dáileacht talamh WIES nó teaghais WIES chuige, agus atá leis an dáileacht talún WIES nó an teaghais WIES a chomháitiú, na coinníollacha dá dtagraítear i
bpointí 1°, 2° agus 3° den chéad fhomhír freisin.
Chun fomhír 1 a chur i bhfeidhm, féadfaidh comhairle bhardasach bhardas WIES coinníollacha níos déine a leagan síos sna rialacháin bhardasacha. Féadfaidh comhairle bhardasach bhardas WIES, mar shampla, cur i bhfeidhm phointe 1° den chéad fhomhír
a theorannú do dhaoine atá, ar feadh tréimhse 10 mbliana roimh dháta an aistrithe, cláraithe go leanúnach ar feadh 5
bliana ar a laghad i gclár daonra a mbardais féin.’
9        Foráiltear le hAirteagal 10(1) d’Fhoraithne WIES mar a leanas:
‘Má cheannaíonn ceannaitheoir WIES píosa talún WIES nó teaghais WIES i gcomhréir le hAirteagal 5 agus leis na rialacháin bhardasacha atá i bhfeidhm, soláthraíonn bardas WIES ranníocaíocht airgeadais chun tairbhe cheannaitheoir WIES, bunaithe ar phraghas measta na scaireanna sa talamh a fhaigheann ceannaitheoir WIES. 50 % ar a laghad de phraghas measta na scaireanna talún a bheidh sa ranníocaíocht airgeadais sin.
Íocfaidh bardas WIES méid na ranníocaíochta airgeadais dá dtagraítear i mír 1 isteach i gcuntas blocáilte leis an oifigeach atá i gceannas, arna chinneadh ag an gceannaitheoir WIES. Scaoiltear an méid chuig an díoltóir tar éis an ghníomhais a thabhairt i gcrích agus is cuid é den phraghas ceannaigh a d’íoc an ceannaitheoir WIES.
[...]’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
10      An 23 Meitheamh 2023, ghlac Réigiún Fhlóndras
Foraithne WIES. Leis an bhForaithne sin, údaraítear do bhardais ina bhfuil praghsanna maoine dochorraithe an‑ard talamh áirithe nó teaghaisí áirithe a chur i leataobh, ar feadh 9 mí, do cheannaitheoirí a bhfuil a n‑ioncam faoi bhun tairseacha áirithe agus ar féidir leo naisc leis an mbardas lena mbaineann a léiriú. Foráiltear leis go n‑áiritheoidh bardais a chinneann srianta den sórt sin a chur i bhfeidhm, thar ceann an cheannaitheora, go n‑íocfar codán de phraghas na n‑earraí leis an díoltóir.
11      Le hiarrataí an 31 Eanáir agus an 1 Feabhra 2024, thug Fremoluc agus Association de Promotion des Droits Humains et des Minorités (an Comhlachas um Chearta an Duine agus Cearta Mionlaigh a Chur Chun Cinn) caingne chun Foraithne WIES a chur ar neamhní os comhair an Grondwettelijk Hof (an Chúirt Bhunreachtúil, an Bheilg), arb í an chúirt a rinne an tarchur í.
12      Mar thaca leis na caingne sin, maíonn siad, go bunúsach, saincheisteanna dlí lena n‑éilítear sárú ar roinnt forálacha de Bhunreacht na Beilge, arna léamh i gcomhar, ar thaobh amháin, le forálacha dhlí an Aontais Eorpaigh a bhaineann le saoirsí gluaiseachta agus, ar an taobh eile, le hAirteagal 107(1) agus Airteagal 108(3) CFAE.
13      Sa chead áit, measann an chúirt a rinne an tarchur nach mór Foraithne WIES a chur ar neamhní go páirteach mar Fhoraithne mhíbhunreachtúil, a mhéid a cheadaítear léi do bhardais a chinn úsáid a bhaint as an sásra a leagtar síos léi gan an tréimhse inar cláraíodh ceannaitheoir
beartaithe i gcláir daonra bardais chomharsanaigh leis an mbardas sin
a chur san áireamh sa chás
amháin go bhfuil an bardas sin lonnaithe i bhFlóndras, agus ní nuair atá sé lonnaithe i réigiún eile.
14      Sa dara háit, measann an chúirt sin nach féidir aon amhras réasúnach a bheith ann go bhfuil Foraithne WIES comhoiriúnach le hAirteagail 21, 45, 49, 56 agus 63 CFAE agus le hAirteagail 22 agus 24 de Threoir 2004/38/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le ceart saoránach den Aontas agus a mball teaghlaigh gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse ar chríoch na mBallstát lena leasaítear Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68 agus lena n‐aisghairtear Treoracha 64/221/CEE, 68/360/CEE, 72/194/CEE, 73/148/CEE, 75/34/CEE, 75/35/CEE, 90/364/CEE, 90/365/CEE agus 93/96/CEE (IO 2004 L 158, lch. 77, agus ceartúcháin IO 2004 L 229, lch. 35 agus IO 2005 L 197, lch. 34).
15      Sa tríú háit, measann an chúirt a rinne an tarchur nach mór di a chinneadh ar cheart fógra a thabhairt don Choimisiún faoin tionscadal as ar eascair glacadh Fhoraithne WIES, i gcomhréir le hAirteagal 108(3) CFAE, a mhéid a fhéachann sí le scéim Státchabhrach a bhunú.
16      I ndáil leis sin, fiafraíonn sí, ar dtús, an gá a mheas go dtugann an ranníocaíocht
airgeadais dá bhforáiltear in Airteagal 10 den Fhoraithne sin buntáiste do ghnóthas, go háirithe trí na critéir a leagtar síos i mbreithiúnas an 24 Iúil 2003,
, Altmark Trans and Regierungspräsidium Magdeburg (C‑280/00, EU:C:2003:415) a chur san áireamh, a mhéid a bhaineann le cúiteamh as oibleagáidí seirbhíse poiblí.
17      Ina dhiaidh sin, fiafraíonn an chúirt sin an leor teacht i bhfeidhm Fhoraithne WIES, i bhfianaise chásdlí na Cúirte a bhaineann le hAirteagail 107 agus 108 CFAE, chun buntáiste airgeadais a dheonú nó an gá a mheas, os a choinne sin, go nglactar leis roimh ré go nglactar bearta cur chun feidhme breise le deontas den sórt sin. Cuireann sí in iúl, i ndáil leis sin, chun go mbeidh bardas in ann an íocaíocht dá bhforáiltear leis an bhForaithne sin a dhéanamh, nach mór don chomhairle bhardasach rialachán bardasach a ghlacadh chuige sin. Ní mór don rialachán bardasach sin, gan dul thar na teorainneacha a leagtar síos leis an bhForaithne sin, céatadán na talún nó na dteaghaisí atá le forchoimeád do cheannaitheoir WIES a chinneadh agus na critéir a chinneadh ar a mbonn a fhéadfar coinníollacha aistrithe a fhorchur ar thionscadail. D’fhéadfadh an rialachán bardasach sin na coinníollacha aistrithe teaghaisí a dhéanamh níos doichte freisin agus foráil a dhéanamh go gcumhdófar leis an ranníocaíocht airgeadais bhardasach codán níos mó de phraghas na maoine lena mbaineann.
18      Ar deireadh, measann an chúirt sin nach mór di a chinneadh an sáraítear sa chás seo na tairseacha de minimis a bhaineann le fógra a thabhairt faoi Státchabhair.
19      Sa cheathrú háit, i gcás inar cheart a mheas go bhféachtar le Foraithne WIES scéim Státchabhrach a bhunú, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an féidir éifeachtaí na Foraithne sin a choinneáil go cinntitheach, d’fhonn cosc a chur ar shárú ar phrionsabal ionchais dhlisteanacha na ndaoine aonair lena mbaineann nó ar phrionsabal na deimhneachta dlíthiúla.
20      Sna himthosca sin, chinn an Grondwettelijk Hof (an Chúirt Bhunreachtúil, an Bheilg) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais chun réamhrialú a fháil:
‘1.      An bhfuil [Airteagal] 107(1) agus [Airteagal] 108(3) [de CFAE] le léiriú sa chaoi gurb ionann beart amhail a bhfuil in Airteagal 10 [WIES]
agus Státchabhair nua ar cheart fógra a thabhairt ina leith don Choimisiún Eorpach?
2.      Más rud é, ar bhonn freagra ar an gcéad cheist le haghaidh réamhrialú, go dtiocfadh an Chúirt Bhunreachtúil ar an gconclúid go sáraítear le Foraithne [WIES] na hoibleagáidí a eascraíonn as na forálacha a luaitear sa cheist sin, ar cheart éifeachtaí na foraithne thuasluaite a choimeád ar bun go cinntitheach, ar mhaithe le hionchas dlisteanach na ndaoine aonair a bhfuil píosa talún nó teaghais ceannaithe acu de bhun na Foraithne sin agus freisin chun éiginnteacht dhlíthiúil a d’fhéadfadh a bheith i gceist dá gcuirfí ar neamhní an fhoraithne sin go cúlghabhálach le haghaidh na ndaoine sin a sheachaint, lena gcuirfí i mbaol iad ó thaobh tithíochta de?’
Na ceisteanna le haghaidh réamhrialú
An chéad cheist
21      Lena céad cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 107(1) agus Airteagal 108(3) CFAE le léiriú sa chaoi nach mór reachtaíocht náisiúnta lena n‑údaraítear do bhardais ina bhfuil praghas maoine dochorraithe an‑ard scéim a bhunú lena bhforáiltear go n‑íocfar, le díoltóirí talún nó teaghaisí áirithe,
codán de phraghas ceannaigh na talún lena mbaineann, thar ceann ceannaitheora a chomhlíonann na coinníollacha a bhaineann lena staid shóisialta agus lena nasc leis an mbardas atá i gceist, a mheas mar scéim Státchabhrach ar ceart fógra a thabhairt ina leith don Choimisiún, i gcás ina bhfágann an reachtaíocht sin, ar thaobh amháin, an rogha ag gach bardas scéim den sórt sin a bhunú nó gan í a bhunú agus, ar an taobh eile, go dtugtar corrlach lánroghnach di maidir le coinníollacha incháilitheachta na dtionscadal agus codán phraghas na talún lena mbaineann a chumhdaítear faoin scéim sin a chinneadh.
22      Faoi Airteagal 108(3) CFAE, tá an Coimisiún le cur ar an eolas, in am trátha chun a chur ar a chumas a bharúlacha a chur isteach, faoi aon phlean chun Státchabhair a dheonú nó a athrú.
23      Foráiltear in Airteagal 2(1) de Rialachán 2015/1589, mura luaitear a mhalairt in aon rialachán a ghlactar de bhun Airteagal 109 CFAE nó aon fhoráil ábhartha eile de, go ndéanfaidh an Ballstát lena mbaineann fógra a thabhairt in am trátha don Choimisiún faoi aon phlean chun cúnamh nua a dheonú.
24      In Airteagal 1(c) den Rialachán sin, sainmhínítear ‘cabhair nua’ mar ‘aon chabhair, is é sin le rá, scéimeanna cabhrach nó cabhair aonair, nach cabhair atá ann cheana í, lena n‑áirítear athruithe ar chabhair atá ann cheana’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
25      I ndáil leis sin, ar an gcéad dul síos, luaitear in Airteagal 1(d) den Rialachán sin gurb é is ‘scéim cabhrach’ ann ‘aon ghníomh ar ar a bhonn ar féidir deonú aonair cabhrach a dhéanamh, gan bearta cur chun feidhme breise a bheith de dhíth, do ghnóthais a shainítear sa ghníomh sin ar bhealach ginearálta agus teibí agus aon ghníomh ar féidir, ar a bhonn, cabhair nach bhfuil nasctha le haon tionscadal ar leith a dheonú do ghnóthas amháin nó do roinnt gnóthas ar feadh tréimhse éiginnte agus/nó ar mhaithe le méid éiginnte’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
26      Sa chás seo, ós rud é go mbaineann beart amhail an ceann atá i gceist sna príomhimeachtaí le ranníocaíochtaí airgeadais bhardasacha a bhaineann le tionscadail shonracha, is gá a chinneadh conas nach mór beart den sórt sin a aicmiú i bhfianaise na chéad choda den sainmhíniú sin amháin, eadhon an ceann a bhaineann le forálacha ar ar a mbonn, gan bearta cur chun feidhme breise a bheith de dhíth, a fhéadfar dámhachtainí cabhrach aonair a dhéanamh do ghnóthais a shainítear ar bhealach ginearálta agus teibí.
27      Faoin gcéad chuid den sainmhíniú sin, má aicmítear beart Stáit mar scéim cabhrach, glactar leis go gcomhlíontar trí choinníoll charnacha. Ar an gcéad dul síos, féadfar cabhair a dheonú go haonarach do ghnóthais ar bhonn gnímh. Ar an dara dul síos, níl gá le haon bheart cur chun feidhme breise chun an chabhair sin a dheonú. Ar an tríú dul síos, ní mór na gnóthais ar féidir cabhair aonair a dheonú dóibh a shainmhíniú ‘ar bhealach ginearálta agus teibí’ (breithiúnais an 16 Meán Fómhair 2021,
an Coimisiún v an Bheilg agus
Magnetrol International,
C‑337/19 P, EU:C:2021:741, mír 60, agus an 6 Meitheamh 2024,
Ryanair v Commission,
C‑441/21 P, EU:C:2024:477, mír 106).
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
28      Maidir leis an dara ceann de na coinníollacha sin, a bhaineann le heaspa bearta cur chun feidhme breise, leanann sé ó chásdlí na Cúirte go gcomhlíontar é i gcás inar dócha go mbainfidh gnóthais tairbhe as buntáiste arb ionann é agus cabhair aonair de bhua na forála atá i gceist amháin nó go ndeonófar cabhair den sórt sin dóibh ar bhonn na forála sin amháin (féach, chuige sin, breithiúnais an 4 Márta 2021,
Commission v Fútbol Club Barcelona,
C‑362/19 P, EU:C:2021:169, mír 69; an 16 Meán Fómhair 2021,
Commission v Belgiumand Magnetrol International,
C‑337/19 P, EU:C:2021:741, mír 106; agus an 6 Meitheamh 2024,
Ryanair v Commission,
C‑441/21 P, EU:C:2024:477, míreanna 108 agus 109).
29      I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú nach ionann cur i bhfeidhm teicniúil forála lena bhforáiltear do dheonú cabhrach agus ‘beart cur chun feidhme breise’ de réir bhrí Airteagal 1(d) de Rialachán 2015/1589. Le ‘beart cur chun feidhme breise’ den sórt sin, glactar leis go bhfeidhmíonn an t‑údarás atá freagrach as an bhforáil atá i gceist a chur i bhfeidhm lánrogha lena gcuirtear ar a chumas tionchar a imirt ar mhéid na cabhrach, ar a saintréithe nó ar na coinníollacha faoina ndeonaítear an chabhair sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 16 Méan Fómhair 2021,
Commission v Belgium and Magnetrol International,
C‑337/19 P, EU:C:2021:741, mír 105).
30      Ní mór measúnú a dhéanamh ar an gceist an bhfuil gá le bearta cur chun feidhme breise chun tacaíocht airgeadais a dheonú, amhail an tacaíocht atá i gceist sna príomhimeachtaí, de réir bhrí an dara coinníoll dá dtagraítear i mír 27 den bhreithiúnas seo, ós rud é go mbaineann an iarraidh ar réamhrialú le reachtaíocht náisiúnta lena sainítear creat ginearálta faoina bhféadfaidh bardais áirithe cinneadh a dhéanamh scéimeanna tacaíochta airgeadais a thabhairt isteach, gan scéimeanna den sórt sin a bhunú go díreach leis
an reachtaíocht sin féin, áfach,
ná na rialacha mionsonraithe uile maidir lena gcur chun feidhme a shainiú.
31      Go sonrach, is léir ón ordú tarchuir, ar thaobh amháin, nach bhféadfaidh ach bardais a chinn rialachán bardasach a ghlacadh lena leagtar síos rialacha mionsonraithe maidir le cur i bhfeidhm,
ar a gcríoch, an chreata ghinearálta dá bhforáiltear le Foraithne WIES tacaíocht airgeadais a thabhairt d’éadáil talún nó teaghaisí atá suite air, agus é á chur san áireamh nach gceanglaítear ar bhealach ar bith leis an bhForaithne sin ar bhardais incháilithe rialachán den sórt sin a ghlacadh, rud a fhágann go bhfuil an deis acu gan an Fhoraithne sin a chur chun feidhme.
32      Ar an taobh eile, is léir ón bhfaisnéis a bhaineann le dlí na Beilge a chuir an chúirt a rinne an tarchur ar fáil, agus rialachán bardasach á ghlacadh aige
atá beartaithe chun Foraithne WIES a chur chun feidhme, nach mór don bhardas lena mbaineann gnéithe fíor-riachtanacha éagsúla de na rialacha lena rialaítear, ar a chríoch, tacaíocht airgeadais a dheonú ar an mbonn sin a shonrú. Ní mór dó, go háirithe, céatadán na talún agus na dteaghaisí a chumhdaítear leis an scéim a údaraítear leis an bhForaithne sin agus an codán de phraghas na maoine lena mbaineann a shocrú, gan na teorainneacha a leagtar síos leis an bhForaithne sin a shárú. Féadfaidh an bardas lena mbaineann coinníollacha breise a chur leis na coinníollacha a leagtar síos cheana san Fhoraithne céanna sin a mhéid a bhaineann le ceannaitheoirí agus maoin dhochorraithe incháilithe araon a roghnú.
33      I bhfianaise an dara coinníoll dá dtagraítear i mír 27 den bhreithiúnas seo, ní mór a mheas go dtugann reachtaíocht den sórt sin lánrogha do na bardais lena mbaineann maidir leis an bprionsabal féin maidir le scéim tacaíochta airgeadais a chur i bhfeidhm ina gcríoch faoi seach agus maidir le heilimintí bunriachtanacha na scéime sin, go háirithe na coinníollacha maidir le hincháilitheacht idirbheart réadmhaoine agus méid na tacaíochta airgeadais a d’fhéadfaí a dheonú.
34      Dá bhrí sin, ní cheadaítear le reachtaíocht den sórt sin do na bardais lena mbaineann tacaíocht airgeadais a dheonú ar bhonn a forálacha amháin, ach glactar leis, os a choinne sin, go nglacfaidh na bardais sin bearta cur chun feidhme breise, de réir bhrí Airteagal 1(d) de Rialachán 2015/1589. Dá bhrí sin, gan aon ghá a bheith ann scrúdú a dhéanamh an gcomhlíonann tacaíocht den sórt sin na coinníollacha uile is gá chun go n‑aicmeofaí í mar Státchabhair de réir bhrí Airteagal 107(1) CFAE, ní mór a mheas nach féidir a mheas go mbunaítear leis an reachtaíocht sin scéim cabhrach nach mór a chur in iúl don Choimisiún i gcomhréir le hAirteagal 108(3) CFAE agus Airteagal 2(1) den Rialachán sin.
35      Sa dara háit, sainmhínítear ‘cabhair aonair’ in Airteagal 1(e) den Rialachán sin mar ‘cabhair nach ndeonaítear ar bhonn scéime cabhrach nó a dheonaítear ar bhonn scéime cabhrach, ach ar cheart fógra a thabhairt ina leith’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
36      Ós rud é gur léir ón méid sin roimhe seo nach gceadaítear le reachtaíocht amhail an reachtaíocht atá i gceist sna príomhimeachtaí tacaíocht airgeadais a dheonú ach amháin tar éis bearta cur chun feidhme breise a ghlacadh, ní féidir a mheas, in aon chás, go ndeonaítear cabhair aonair léi féin.
37      I bhfianaise an mhéid sin go léir, is é an freagra ar an gcéad cheist ná go bhfuil
Airteagal 107(1) agus Airteagal 108(3) CFAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 1(c) go (e) agus Airteagal 2(1) de Rialachán 2015/1589,
le léiriú sa chaoi nach mór reachtaíocht náisiúnta lena n‑údaraítear do bhardais ina bhfuil praghas maoine dochorraithe an‑ard scéim a bhunú lena bhforáiltear go n‑íocfar, le díoltóirí talún nó teaghaisí áirithe, codán de phraghas ceannaigh na talún lena mbaineann, thar ceann ceannaitheora a chomhlíonann coinníollacha a bhaineann lena staid shóisialta agus lena nasc leis an mbardas atá i gceist,
a mheas mar scéim Státchabhrach ar ceart fógra a thabhairt ina leith don Choimisiún, i gcás ina bhfágann an reachtaíocht sin, ar thaobh amháin, an rogha ag
gach bardas scéim den sórt sin a bhunú nó gan í a bhunú agus, ar an taobh eile, go dtugtar corrlach lánroghnach di maidir le coinníollacha incháilitheachta na dtionscadal agus codán phraghas na talún lena mbaineann a chumhdaítear faoin scéim sin a chinneadh.
An dara ceist
38      Is léir ón ordú tarchuir
nach n‑ardófar an dara ceist ach amháin más freagra dearfach a thabharfar ar an gcéad cheist. Mar sin, i bhfianaise an fhreagra a tugadh ar an gcéad cheist, ní gá an dara ceist a fhreagairt.
Costais
39      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a cuireadh faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an tOchtú Dlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 107(1) agus Airteagal 108(3) CFAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 1(c) go (e) agus le hAirteagal 2(1) de Rialachán (AE) 2015/1589 ón gComhairle an 13 Iúil 2015 lena leagtar síos rialacha mionsonraithe maidir le hAirteagal 108 [CFAE] a chur i bhfeidhm,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní mór reachtaíocht náisiúnta lena n‑údaraítear do bhardais ina bhfuil praghas maoine dochorraithe an‑ard scéim a bhunú lena bhforáiltear go n‑íocfar, le díoltóirí talún nó teaghaisí áirithe, codán de phraghas ceannaigh na talún lena mbaineann, thar ceann ceannaitheora a chomhlíonann coinníollacha a bhaineann lena staid shóisialta agus lena nasc leis an mbardas atá i gceist, a mheas mar scéim Státchabhrach ar ceart fógra a thabhairt ina leith don Choimisiún Eorpach, i gcás ina bhfágann an reachtaíocht sin, ar thaobh amháin, an rogha ag gach bardas scéim den sórt sin a bhunú nó gan í a bhunú agus, ar an taobh eile, go dtugtar corrlach lánroghnach di maidir le coinníollacha incháilitheachta na dtionscadal agus codán phraghas na talún lena mbaineann a chumhdaítear faoin scéim sin a chinneadh.
Sínithe
*      Teanga an cháis: an Ollainnis.