62010CC0569_EL
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
1. Στην υπό κρίση υπόθεση η Επιτροπή ζητεί να αναγνωριστεί ότι η Δημοκρατία της Πολωνίας παρέβη ορισμένες υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 2, παράγραφος 2, το άρθρο 3, παράγραφος 1, και το άρθρο 5, σημεία 1 και 2, της οδηγίας 94/22/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 1994, για τους όρους χορήγησης και χρήσης των αδειών αναζήτησης, εξερεύνησης και παραγωγής υδρογονανθράκων (2) .
2. Η Δημοκρατία της Πολωνίας αμφισβητεί την καταλογιζόμενη σε αυτήν παράβαση, υποστηρίζοντας καταρχάς ότι η προσφυγή της Επιτροπής είναι απαράδεκτη, στον βαθμό που η αιτιολογία της διαφέρει ουσιωδώς από την προβληθείσα στην προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία. Θα εξετάσω καταρχάς την εν λόγω ένσταση απαραδέκτου, για να αναλύσω στη συνέχεια, σε ορισμένες περιπτώσεις απλώς και μόνον επικουρικώς, τους λόγους που επικαλέστηκε η Επιτροπή, προκειμένου να στηρίξει το αίτημά της να καταδικασθεί η Δημοκρατία της Πολωνίας.
3. Τέλος, το ουσιαστικό ζήτημα που τίθεται στην εν λόγω δίκη θα παράσχει στο Δικαστήριο τη δυνατότητα να συμπληρώσει, με αφορμή μια πολύ ειδική εθνική ρύθμιση, τη νομολογία του όσον αφορά τις διαδικασίες χορηγήσεως διοικητικών αδειών για την οικονομική εκμετάλλευση φυσικών πόρων που ανήκουν στο Δημόσιο.
I – Νομικό πλαίσιο
Α – Το δίκαιο της Ένωσης: η οδηγία 94/22
4. Κατά το άρθρο 1, σημείο 3, της οδηγίας 94/22, νοείται, προς τους σκοπούς της οδηγίας, ως «άδεια» κάθε νομοθετική, κανονιστική, διοικητική ή συμβατική διάταξη ή πράξη με την οποία οι αρμόδιες αρχές κράτους μέλους εξουσιοδοτούν ένα φορέα να ασκεί, για λογαριασμό του και αναλαμβάνοντας το σχετικό κίνδυνο, το αποκλειστικό δικαίωμα αναζήτησης, εξερεύνησης ή παραγωγής υδρογονανθράκων σε μια γεωγραφική περιοχή. Μπορεί να χορηγείται άδεια για μία ή περισσότερες από τις δραστηριότητες αυτές ταυτόχρονα.
5. Το άρθρο 2 της οδηγίας 94/22 ορίζει τα εξής:
«1. Τα κράτη μέλη διατηρούν το δικαίωμα να ορίζουν, εντός των ορίων του εδάφους τους, τις περιοχές που διατίθενται για άσκηση δραστηριοτήτων αναζήτησης, εξερεύνησης και παραγωγής υδρογονανθράκων.
2. Εφόσον μια περιοχή διατίθεται για την άσκηση των δραστηριοτήτων που προβλέπονται στην παράγραφο 1, τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν χωρίς διακρίσεις την πρόσβαση των φορέων και την άσκηση των δραστηριοτήτων αυτών.
Ωστόσο, για λόγους εθνικής ασφάλειας, τα κράτη μέλη δύνανται να αρνούνται την πρόσβαση στις δραστηριότητες αυτές καθώς και την άσκησή τους σε φορέα που ελέγχεται ουσιαστικά από τρίτη χώρα ή από υπηκόους τρίτης χώρας.»
6. Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, της ίδιας οδηγίας, τα κράτη μέλη λαμβάνουν «τα αναγκαία μέτρα ώστε οι άδειες να χορηγούνται σύμφωνα με διαδικασία κατά την οποία όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς μπορούν να υποβάλουν αίτηση». Το ίδιο άρθρο 3 ορίζει στην παράγραφό του 5, στοιχείο βʹ, ότι δεν θεωρείται ως χορήγηση άδειας κατά την έννοια της παραγράφου 1 «η χορήγηση αδείας σε φορέα ο οποίος κατέχει άλλη μορφή αδείας, εφόσον το γεγονός ότι ο φορέας που κατέχει τέτοιου είδους άδεια συνεπάγεται το δικαίωμα χορήγησης της προηγούμενης αδείας».
7. Κατά το άρθρο 5 της οδηγίας 94/22, τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε:
«1) Οι άδειες να χορηγούνται βάσει κριτηρίων που αφορούν, οπωσδήποτε μεν:
α) τις τεχνικές και οικονομικές δυνατότητες των φορέων και
β) τον τρόπο με τον οποίο προτίθενται να διεξαγάγουν την αναζήτηση, εξερεύνηση ή/και αξιοποίηση των υδρογονανθράκων της εν λόγω γεωγραφικής περιοχής,
κατά περίπτωση δε:
γ) όταν η άδεια προσφέρεται προς πώληση, την τιμή που ο φορέας είναι διατεθειμένος να καταβάλει για να αποκτήσει την άδεια,
δ) όταν, σύμφωνα με τα κριτήρια των στοιχείων αʹ, βʹ και, κατά περίπτωση, γʹ, δύο ή περισσότερες αιτήσεις κρίνονται ισάξιες, άλλα σχετικά κριτήρια με τα οποία να μην εισάγονται διακρίσεις, ώστε να γίνει η τελική επιλογή μεταξύ αυτών των αιτήσεων.
[…]
Τα κριτήρια καταρτίζονται και δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων πριν από την έναρξη της περιόδου υποβολής των αιτήσεων. Τα κράτη μέλη που έχουν ήδη δημοσιεύσει τα κριτήρια στην Επίσημη Εφημερίδα τους, μπορούν να περιορίζουν τη δημοσίευση που γίνεται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σε μνεία της δημοσίευσης στη δική τους Επίσημη Εφημερίδα. Ωστόσο, οποιαδήποτε μεταβολή ως προς τα κριτήρια δημοσιεύεται καθ’ ολοκληρία στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.
2) Οι προϋποθέσεις και οι απαιτήσεις που αφορούν την άσκηση ή την παύση της δραστηριότητας οι οποίες εφαρμόζονται σε κάθε τύπο αδείας δυνάμει νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων που ισχύουν την ημερομηνία υποβολής των αιτήσεων, είτε προβλέπονται από την άδεια είτε η εκ των προτέρων αποδοχή τους αποτελεί προϋπόθεση χορήγησής της, θεσπίζονται και τίθενται πάντοτε στη διάθεση των ενδιαφερόμενων φορέων. Στην περίπτωση που προβλέπεται στο άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, οι πληροφορίες αυτές μπορούν να τίθενται στη διάθεση των ενδιαφερομένων μόνον από την ημερομηνία από την οποία μπορούν να υποβάλλονται οι αιτήσεις για τη χορήγηση αδειών.
3) Κάθε μεταβολή των προϋποθέσεων και των απαιτήσεων που επήλθε κατά τη διάρκεια της διαδικασίας κοινοποιείται σε όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς.
4) Τα κριτήρια, οι προϋποθέσεις και οι απαιτήσεις που αναφέρει το παρόν άρθρο εφαρμόζονται κατά τρόπο που να μην εισάγει διακρίσεις.
5) Ο φορέας του οποίου δεν εγκρίθηκε η αίτηση αδείας πληροφορείται, εφόσον το επιθυμεί, τους λόγους που οδήγησαν στην απόφαση αυτή».
Το πολωνικό νομικό πλαίσιο
8. Με την υπό κρίση προσφυγή λόγω παραβάσεως, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι ο πολωνικός νόμος περί γεωλογίας και ορυχείων, της 4ης Φεβρουαρίου 1994 (3), είναι ασύμβατος προς το δίκαιο της Ένωσης.
9. Κατά το άρθρο 7 του εν λόγω νόμου, όσα ορυκτά κοιτάσματα δεν αποτελούν συστατικά του εδάφους ανήκουν στο Δημόσιο, το οποίο δικαιούται να τα διαθέτει συστήνοντας «δικαίωμα εκμεταλλεύσεως ορυχείου» (παράγραφοι 1 και 2).
10. Κατά το άρθρο 2 του νόμου της 2ας Ιουλίου 2004, περί ελεύθερης ασκήσεως οικονομικών δραστηριοτήτων (4), η αναζήτηση, εξερεύνηση και εξόρυξη ορυκτών κοιτασμάτων συνιστούν οικονομικές δραστηριότητες που διέπονται από τον συγκεκριμένο νόμο.
11. Όπως δήλωσε η Δημοκρατία της Πολωνίας (υπόμνημα αντικρούσεως, σκέψη 25), η άσκηση των δραστηριοτήτων αναζητήσεως, εκμεταλλεύσεως και εξορύξεως υδρογονανθράκων προϋποθέτει, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του νόμου περί ελεύθερης ασκήσεως οικονομικών δραστηριοτήτων σε συνδυασμό με τον νόμο περί γεωλογίας και ορυχείων, τη χορήγηση άδειας από το Υπουργείο Περιβάλλοντος.
12. Επομένως, στην Πολωνία η άδεια, κατά την έννοια της οδηγίας 94/22, για την άσκηση των εν λόγω δραστηριοτήτων, αποτελείται από δύο στοιχεία: αφενός, τη σύμβαση συστάσεως «δικαιώματος εκμεταλλεύσεως ορυχείου» και, αφετέρου, διοικητική άδεια.
13. Κατά το άρθρο 9 του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων, ο φορέας του δικαιώματος εκμεταλλεύσεως μπορεί, εντός των ορίων που θέτει η σύμβαση και αποκλειομένων των λοιπών μερών, να ασκεί δραστηριότητες αναζητήσεως, εξερευνήσεως ή εξορύξεως υδρογονανθράκων σε συγκεκριμένο ορυχείο. Εντός των εν λόγω ορίων, ο φορέας του δικαιώματος εκμεταλλεύσεως του ορυχείου μπορεί επίσης να «διαθέτει το δικαίωμά του».
14. Το άρθρο 10 του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων ορίζει ότι η εκμετάλλευση ορυχείου «συστήνεται με συμφωνία, έναντι αντιπαροχής και εξαρτάται από τη χορήγηση αδείας» (παράγραφος 1). Η εκμετάλλευση ορυχείου εκλείπει σε περίπτωση παύσεως της ισχύος ή ανακλήσεως της άδειας (παράγραφος 3).
15. Δυνάμει του άρθρου 11, παράγραφος 2, του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων, «με την επιφύλαξη του άρθρου 12, παράγραφος 1, πριν τη σύσταση δικαιώματος εκμεταλλεύσεως ορυχείου καλύπτουσας την αναζήτηση, εξερεύνηση ή παραγωγή φυσικού αερίου, πετρελαίου και τα φυσικά τους παράγωγα […] λαμβάνει χώρα διαγωνιστική διαδικασία».
16. Αφενός, το προαναφερθέν άρθρο 12, παράγραφος 1, του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων ορίζει ότι «η επιχείρηση που έχει εξερευνήσει και τεκμηριώσει κοίτασμα ορυκτών και έχει καταρτίσει γεωλογική τεκμηρίωση με την απαιτούμενη ακρίβεια με σκοπό την απόκτηση άδειας για την εξόρυξη του ορυκτού μπορεί να ζητήσει να συσταθεί υπέρ αυτής δικαίωμα εκμεταλλεύσεως ορυχείου κατά προτεραιότητα έναντι των λοιπών μερών». Κατά το άρθρο 12, παράγραφος 3, το εν λόγω δικαίωμα αποσβέννυται μετά την παρέλευση δύο ετών από την παραλαβή του εγγράφου με το οποίο η αρμόδια διοικητική αρχή κάνει δεκτή την οικεία γεωλογική τεκμηρίωση.
17. Το άρθρο 15, παράγραφος 1, του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων ορίζει ότι απαιτείται άδεια εκμεταλλεύσεως για: «1) την αναζήτηση ή εξερεύνηση ορυκτών κοιτασμάτων, 2) την εκμετάλλευση ορυκτών […]». Η παράγραφος 2 του άρθρου αυτού παραπέμπει, για όλα τα προβλεπόμενα στον συγκεκριμένο νόμο, στον προαναφερθέντα νόμο περί ελεύθερης ασκήσεως οικονομικών δραστηριοτήτων.
18. Κατά το άρθρο 17, παράγραφος 1, του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων, η χορήγηση της άδειας μπορεί να εξαρτάται από την κατάθεση εγγυήσεως δυνάμενης να αντισταθμίσει τις απαιτήσεις που ενδέχεται να προκύψουν συνεπεία της ασκήσεως των καλυπτόμενων από την άδεια δραστηριοτήτων, υπό τον όρο ότι τούτο δικαιολογείται από ιδιαιτέρως σημαντικό συμφέρον του κράτους ή δημόσιο συμφέρον, και συγκεκριμένα συμφέρον συναρτώμενο προς την προστασία του περιβάλλοντος.
19. Το άρθρο 18, παράγραφος 1, του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων αναφέρει, μεταξύ των στοιχείων που πρέπει να συμπεριλαμβάνει η αίτηση για τη χορήγηση της άδειας εκμεταλλεύσεως ορυχείου, τον αριθμό εγγραφής στο μητρώο οικονομικών δραστηριοτήτων [αριθμός 2b)]. Αφετέρου, το άρθρο 20, παράγραφος 2, ορίζει ότι η προαναφερθείσα αίτηση πρέπει να περιλαμβάνει απόδειξη του δικαιώματος του αιτούντος να χρησιμοποιεί τη γεωλογική τεκμηρίωση προς τον σκοπό αποκτήσεως της άδειας [αριθμός 1)].
20. Τέλος, το άρθρο 47, παράγραφος 1, του ίδιου νόμου προβλέπει ότι «το Δημόσιο δικαιούται να έχει πρόσβαση στις πληροφορίες που αποκτώνται στο πλαίσιο γεωλογικών εργασιών», προσθέτοντας στην παράγραφο 2 ότι έχει δικαίωμα διαθέσεως του δικαιώματος αυτού υπό τους όρους της παραγράφου 3, κατά την οποία «όποιος έχει υποβληθεί σε έξοδα εκτελέσεως γεωλογικών εργασιών που πραγματοποιούνται βάσει αποφάσεων οι οποίες εκδόθηκαν σε εκτέλεση του νόμου έχει αποκλειστικό δικαίωμα δωρεάν χρήσεως των γεωλογικών πληροφοριών για επιστημονικούς και ερευνητικούς σκοπούς και για την άσκηση των νομοθετικώς κατοχυρωμένων δραστηριοτήτων. Το εν λόγω δικαίωμα αποσβέννυται μετά την παρέλευση πέντε ετών από την ημερομηνία κατά την οποία παύει να αναπτύσσει έννομες συνέπειες η απόφαση που επέτρεψε τις εργασίες βάσει των οποίων αποκτήθηκαν οι πληροφορίες ή την ανάπτυξη άλλης προβλεπόμενης από τον νόμο ή υπουργική απόφαση δραστηριότητας. Το μέρος που δικαιούται να χρησιμοποιεί τις γεωλογικές πληροφορίες, οι οποίες αποκτήθηκαν κατά τον τρόπο αυτό, μπορεί να παρέχει πρόσβαση σε αυτές σε άλλα μέρη, εκτός αν η άδεια ή η εγκριτική του προγράμματος γεωλογικών εργασιών απόφαση ορίζει διαφορετικά».
II – Η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία
21. Στις 23 Μαρτίου 2007 η Επιτροπή απηύθυνε στην Πολωνία προειδοποιητική επιστολή, με την οποία επισήμανε ότι η δεύτερη αθέτησε τις υποχρεώσεις που απέρρεαν από το άρθρο 2, παράγραφος 2, το άρθρο 3, παράγραφος 1, και το άρθρο 5, σημεία 1 και 2, της οδηγίας 94/22. Η Πολωνία απάντησε με την επιστολή της 25ης Μαΐου 2007, στην οποία υποστήριξε ότι η προβλεπόμενη από την οδηγία 94/22 άδεια ενσωματώθηκε στο πολωνικό δίκαιο μέσω των δύο νομικών μορφών που καθιερώνει ο νόμος περί γεωλογίας και ορυχείων: του «δικαιώματος εκμεταλλεύσεως ορυχείου» και της διοικητικής άδειας, εκ των οποίων το «δικαίωμα εκμεταλλεύσεως ορυχείου» είναι υποκειμενικό δικαίωμα η ύπαρξη του οποίου δεν αρκεί για την άσκηση των προβλεπόμενων από τον νόμο περί γεωλογίας και ορυχείων γεωλογικών εργασιών, ενώ η άδεια ασκήσεως των ρυθμιζόμενων από τον προαναφερθέντα νόμο δραστηριοτήτων συνιστά περίπτωση άδειας για την άσκηση υποκειμενικού δικαιώματος σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διατυπώσεις.
22. Την 31η Ιανουαρίου 2008 η Επιτροπή διαβίβασε στη Δημοκρατία της Πολωνίας την αιτιολογημένη της γνώμη, εμμένοντας στο σύνολο των αιτιάσεων που είχε διατυπώσει μέχρι τότε. Η Πολωνική Κυβέρνηση απάντησε στο εν λόγω έγγραφο με το έγγραφο της 20ής Μαρτίου 2008. Σε αυτό η Δημοκρατία της Πολωνίας επισήμανε ότι «στο πλαίσιο των σχετικών με τον νέο νόμο περί γεωλογίας και ορυχείων εργασιών, καθορίσθηκαν νέες αρχές για τη χορήγηση αδειών για την αναζήτηση, την εξερεύνηση και την εξόρυξη υδρογονανθράκων στην Πολωνία. Οι νέες διατάξεις καταργούν τις διατάξεις ως προς τις οποίες εξέφρασε επιφυλάξεις η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσον αφορά τη διαδικασία χορηγήσεως του δικαιώματος εκμεταλλεύσεως ορυχείου».
23. Μετά την αποστολή του σχεδίου του νέου νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων στις 12 Ιουνίου 2008, η Πολωνική Κυβέρνηση γνωστοποίησε με την από 27 Απριλίου 2010 επιστολή στην Επιτροπή ότι το συγκεκριμένο σχέδιο είχε αποσταλεί στο πολωνικό Κοινοβούλιο στις 18 Νοεμβρίου 2008, αλλά λόγω των περίπλοκων και εκτεταμένων συζητήσεων δεν κατέστη δυνατή η ψήφισή του κατά τη διάρκεια του 2009 (5) .
III – Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου: αιτήματα των διαδίκων
24. Στις 3 Δεκεμβρίου 2010 η Επιτροπή άσκησε προσφυγή λόγω παραβάσεως κράτους μέλους ενώπιον του Δικαστηρίου, δυνάμει του άρθρου 258 ΣΛΕΕ, ακολούθησαν δε το υπόμνημα αντικρούσεως, το υπόμνημα απαντήσεως της προσφεύγουσας και το υπόμνημα ανταπαντήσεως του καθού κράτους μέλους.
25. Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:
– να αναγνωρίσει ότι η Δημοκρατία της Πολωνίας, παραλείποντας να λάβει τα αναγκαία μέτρα, προκειμένου να εξασφαλίσει ότι η πρόσβαση στις δραστηριότητες αναζητήσεως, εξερευνήσεως και παραγωγής υδρογονανθράκων πραγματοποιείται χωρίς οιαδήποτε διάκριση των ενδιαφερόμενων φορέων και ότι οι άδειες για την άσκηση αυτών των δραστηριοτήτων χορηγούνται σύμφωνα με διαδικασία, κατά την οποία όλες οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις μπορούν να υποβάλουν αίτηση, καθώς και σύμφωνα με κριτήρια τα οποία δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πριν την έναρξη της προθεσμίας για την υποβολή των αιτήσεων, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 2, παράγραφος 2, 3, παράγραφος 1 και 5, σημεία 1 και 2, της οδηγίας 94/22/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 1994,
– να καταδικάσει τη Δημοκρατία της Πολωνίας στα δικαστικά έξοδα.
26. Η Δημοκρατία της Πολωνίας, από την πλευρά της, ζητεί από το Δικαστήριο:
– να κρίνει ότι η προσφυγή είναι απαράδεκτη στο σύνολό της και, επικουρικώς, να την απορρίψει στο σύνολό της ως ουσία αβάσιμη,
– να καταδικάσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
IV – Όσον αφορά το παραδεκτό της προσφυγής
27. Η Πολωνική Κυβέρνηση προτείνει ένσταση απαραδέκτου της προσφυγής, καθότι θεωρεί ότι υπάρχουν αισθητές αποκλίσεις μεταξύ, αφενός, των αιτιάσεων που προέβαλε η Επιτροπή κατά την προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία και, αφετέρου, των αιτιάσεων που αναπτύχθηκαν στο δικόγραφο της προσφυγής λόγω παραβάσεως κράτους μέλους.
28. Κατά πάγια νομολογία, το αντικείμενο προσφυγής λόγω παραβάσεως που ασκείται κατ’ εφαρμογή του άρθρου 258 ΣΛΕΕ οριοθετείται από την προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία, οπότε η προσφυγή πρέπει να στηρίζεται στους ίδιους με την αιτιολογημένη γνώμη λόγους και επιχειρήματα (6) . Ωστόσο, η προϋπόθεση αυτή δεν μπορεί να σημαίνει ότι επιβάλλεται σε κάθε περίπτωση να υπάρχει σύμπτωση μεταξύ της διατυπώσεως των αιτιάσεων στο έγγραφο οχλήσεως, του διατακτικού της αιτιολογημένης γνώμης και των αιτημάτων της προσφυγής, εφόσον το αντικείμενο της διαφοράς, όπως ορίστηκε με την αιτιολογημένη γνώμη, δεν διευρύνθηκε ούτε μεταβλήθηκε (7) .
29. Για τον λόγο αυτό, προκειμένου να καθορισθεί αν είναι σκόπιμο να εξετασθεί η ένσταση που πρότεινε η Πολωνική Κυβέρνηση, θα αντιπαραβάλλω ευθύς αμέσως τις αιτιάσεις της Επιτροπής όπως αναγράφονται στο δικόγραφο της προσφυγής με το περιεχόμενο της αιτιολογημένης γνώμης (A), προκειμένου να αναλύσω ακολούθως, υπό το πρίσμα της νομολογίας του Δικαστηρίου, την επιρροή που ενδεχομένως ασκούν στο παραδεκτό της προσφυγής οι διαφορές που τυχόν θα διαπιστωθούν (B).
Α – Αντιπαραβολή των αιτιάσεων της προσφυγής με το περιεχόμενο της αιτιολογημένης γνώμης
1. Πρώτη αιτίαση της προσφυγής
30. Στην πρώτη αιτίαση αναφορικά με την προβαλλόμενη παράβαση του άρθρου 2, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας 94/22, το οποίο προβλέπει τη χωρίς διακρίσεις πρόσβαση στις δραστηριότητες αναζητήσεως, εξερευνήσεως και εξορύξεως υδρογονανθράκων, η Επιτροπή διαπιστώνει την ύπαρξη διπλής διακρίσεως.
31. Πρώτον, η Επιτροπή κάνει λόγο για δυσμενή διάκριση σε βάρος εγκατεστημένων σε άλλα κράτη μέλη φορέων, καθόσον στην αίτηση για τη χορήγηση άδειας πρέπει να αναγράφεται ο αριθμός εγγραφής στο μητρώο οικονομικών δραστηριοτήτων της Πολωνίας (άρθρο 18, παράγραφος 1, σημείο 2 b του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων). Πρέπει να σημειωθεί ότι όσον αφορά το πρώτο σκέλος της πρώτης αιτιάσεως δεν τίθεται κανένα ζήτημα παραδεκτού, καθώς μνημονεύεται ρητώς στη σκέψη 78 της αιτιολογημένης γνώμης.
32. Δεύτερον, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι υφίσταται δυσμενής διάκριση ενδεχομένως και όσον αφορά τους φορείς που, μολονότι ενδιαφέρονται να ασκήσουν δραστηριότητα εξορύξεως υδρογονανθράκων, δεν πραγματοποίησαν προηγουμένως εργασίες εξερευνήσεως της περιοχής και δεν έχουν, κατά συνέπεια, δικαίωμα αποκλειστικής χρήσεως της γεωλογικής καταρτίσεως. Στην προσφυγή της, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι ο συνδυασμός των άρθρων 20, παράγραφος 2, σημείο 1, και 47, παράγραφος 3, του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων δυσχεραίνει την απόκτηση άδειας εξορύξεως από τους ως άνω φορείς, έστω και αν η προσφορά τους στο πλαίσιο του διαγωνισμού εμφανίζει τα περισσότερα πλεονεκτήματα.
33. Στην αιτιολογημένη γνώμη δεν γίνεται ρητή μνεία σε αυτή καθεαυτήν την αιτίαση: πράγματι, σε αυτήν διευκρινίζεται σε γενικές μόνο γραμμές ότι κατά τη δεύτερη φάση της διαδικασίας χορηγήσεως της άδειας (η οποία αντιστοιχεί στην παραχώρηση) δεν υπάρχει διαγωνισμός, ενώ μνημονεύεται παρεμπιπτόντως η προϋπόθεση να αποδεικνύεται το δικαίωμα χρήσεως της γεωλογικής καταρτίσεως (σκέψη 76 της αιτιολογημένης γνώμης), αλλά χωρίς να διευκρινίζεται κατά ποιον τρόπο η βαρύτητα που προσδίδεται στο δικαίωμα αυτό προκαλεί τη δυσμενή διάκριση που καταγγέλλει η Επιτροπή.
2. Δεύτερη αιτίαση της προσφυγής
34. Η δεύτερη αιτίαση της προσφυγής αναφορικά με ενδεχόμενη παράβαση του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 94/22, στο οποίο προβλέπεται η χορήγηση των αδειών σύμφωνα με διαδικασία «κατά την οποία όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς μπορούν να υποβάλουν αίτηση», διαιρείται σε δύο σκέλη.
35. Πρώτον, η Επιτροπή θεωρεί ότι η προϋπόθεση της χορηγήσεως των αδειών μέσω διαγωνισμού που επιτάσσει το άρθρο 3 της οδηγίας 94/22 πληρούται μόνον όσον αφορά την πρώτη φάση («δικαίωμα ορυχείου»), όχι όμως και τη δεύτερη, καθώς η διοικητική άδεια χορηγείται κατόπιν διαδικασίας «βάσει τίτλων». Επιπλέον, η προτεραιότητα που αναγνωρίζει το άρθρο 12 του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων υπέρ του φορέα του δικαιώματος χρήσεως της γεωλογικής τεκμηριώσεως επίσης αντιβαίνει προς την απαίτηση διεξαγωγής διαγωνισμού.
36. Στην αιτιολογημένη γνώμη αναπτύχθηκε το επιχείρημα ότι διαγωνισμός διεξάγεται μόνον όσον αφορά το δικαίωμα εκμεταλλεύσεως του ορυχείου, αλλά δεν γίνεται αναφορά στο δικαίωμα προτεραιότητας του άρθρου 12 ούτε εξετάζονται οι ενδεχόμενες συνέπειές του.
37. Κατά δεύτερον, η Επιτροπή θεωρεί ότι το πολωνικό ρυθμιστικό πλαίσιο δεν πληροί την απαίτηση δημοσιεύσεως προκηρύξεως διαγωνισμού στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και επισημαίνει ακόμη ότι τα έγγραφα πρέπει να προσκομίζονται στα πολωνικά (άρθρο 53, παράγραφος 4, του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων), γεγονός που, κατ’ αυτήν, μπορεί να συνεπάγεται δυσμενή διάκριση. Η αιτίαση αυτή δεν παρατίθεται στην αιτιολογημένη γνώμη.
3. Τρίτη αιτίαση της προσφυγής
38. Στην τρίτη αιτίαση της προσφυγής αναφορικά με ενδεχόμενη παράβαση του άρθρου 5, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας 94/22, στο οποίο ορίζονται τα κριτήρια χορηγήσεως των αδειών, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι τα κριτήρια αξιολογήσεως δεν τηρούν, για διάφορους λόγους, τις απαιτήσεις της εν λόγω οδηγίας.
39. Πρώτον, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η πολωνική υπουργική απόφαση του 2005 προσδίδει την ίδια βαρύτητα στην τεχνική, οικονομική και «τεχνολογική» ικανότητα της εταιρίας [μνεία των οποίων γίνεται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ και βʹ της οδηγίας 94/22] υιοθετώντας ένα αμιγώς οικονομικό κριτήριο: το αντίτιμο που η εταιρία είναι διατεθειμένη να καταβάλει για την άδεια. Στην αιτιολογημένη γνώμη δεν αναπτύσσεται η συγκεκριμένη αιτίαση. Εν πάση περιπτώσει, η Επιτροπή επανέλαβε την ως άνω αιτίαση στο πλαίσιο της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως.
40. Δεύτερον, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η χορήγηση της άδειας είναι δυνατό να εξαρτάται σε ορισμένες περιπτώσεις από την κατάθεση εγγυήσεως (άρθρο 17 του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων), γεγονός το οποίο αντιβαίνει, κατ’ αυτήν, προς την οδηγία 94/22. Στην αιτιολογημένη γνώμη γίνεται επίκληση της συγκεκριμένης αιτιάσεως στις σκέψεις 68 και 73.
41. Τέλος, η Επιτροπή φρονεί ότι το πολωνικό νομικό πλαίσιο δεν μεταφέρει δεόντως στην εσωτερική έννομη τάξη την απαίτηση δημοσιεύσεως των κριτηρίων αξιολογήσεως στην ΕΕΕΕ (άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 94/22) ούτε διασφαλίζει ότι «βρίσκονται πάντοτε στη διάθεση των ενδιαφερόμενων φορέων» (άρθρο 5, παράγραφος 2, της οδηγίας 94/22). Οι σκέψεις 68 επ. της αιτιολογημένης γνώμης αφορούν εμμέσως τη συγκεκριμένη αιτίαση.
Β – Οι διαπιστωθείσες διαφορές και η επιρροή που ασκούν στο παραδεκτό της προσφυγής
42. Λαμβανόμενων υπόψη των προαναφερθέντων, μπορώ εκ προοιμίου να πω ότι το πρώτο σκέλος της πρώτης αιτιάσεως (εγγραφή στο μητρώο) και το δεύτερο και τρίτο σκέλος της τρίτης αιτιάσεως (εγγύηση και δημοσίευση των κριτηρίων αξιολογήσεως) είναι προφανώς παραδεκτά, καθότι εμφαίνονται τόσο στο δικόγραφο της προσφυγής όσο και στην αιτιολογημένη γνώμη, και σε αμφότερες περιπτώσεις είναι διατυπωμένα με τους ίδιους όρους.
43. Αντιθέτως, κατ’ εμέ, πρέπει να θεωρηθεί απαράδεκτο τόσο το δεύτερο σκέλος της πρώτης αιτιάσεως όσο και η δεύτερη αιτίαση στο σύνολό της.
44. Θα εκθέσω ακολούθως τους λόγους για τους οποίους εισηγούμαι κάτι τέτοιο.
45. Όσον αφορά, καταρχάς, το δεύτερο σκέλος της δεύτερης αιτιάσεως (σχετικά, όπως καταδείχθηκε, με τη μη τήρηση της προϋποθέσεως να δημοσιεύεται προκήρυξη διαγωνισμού στην Επίσημη Εφημερίδα και να προσκομίζονται τα έγγραφα στα πολωνικά), φρονώ ότι είναι απαράδεκτο, καθότι, όπως προελέχθη, στην αιτιολογημένη γνώμη δεν γίνεται ούτε άμεση ούτε έμμεση αναφορά στις συγκεκριμένες αιτιάσεις. Από τα προαναφερθέντα συνάγεται το συμπέρασμα ότι η θέση που υιοθέτησε η Επιτροπή στην προσφυγή της συνιστά αιφνίδια και για πρώτη φορά προβολή αιτιάσεως, ως προς την οποία η Δημοκρατία της Πολωνίας δεν είχε τη δυνατότητα να εκφραστεί κατά την προς της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία ούτε, ιδίως, να λάβει τα μέτρα που θα μπορούσαν ενδεχομένως να αποτρέψουν την άσκηση προσφυγής, όσον αφορά το συγκεκριμένο ζήτημα, ενώπιον του Δικαστηρίου.
46. Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος της πρώτης αιτιάσεως και το πρώτο σκέλος της δεύτερης αιτιάσεως, τα οποία πρέπει να εξετασθούν από κοινού, πρέπει να σημειωθεί, καταρχάς ότι η αιτιολογημένη γνώμη εστιάζει στο γεγονός ότι το πολωνικό καθεστώς παραβαίνει την οδηγία 94/22, καθόσον προβλέπεται διεξαγωγή διαγωνισμού απλώς και μόνον για την πρώτη φάση της διαδικασίας αδειοδοτήσεως (τη σύσταση «δικαιώματος εκμεταλλεύσεως ορυχείου»), όχι όμως για τη δεύτερη (την άδεια αυτή καθεαυτήν), ως προς την οποία προβλέπεται διαδικασία βάσει τίτλων. Ούτως εχόντων των πραγμάτων, και σύμφωνα με την αιτιολογημένη γνώμη, το πολωνικό σύστημα απαιτεί την πλήρωση ορισμένων επιπρόσθετων προϋποθέσεων μετά το πέρας της καθαυτό διαγωνιστικής φάσεως της διαδικασίας χορηγήσεως της άδειας· προϋποθέσεις οι οποίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν στον αποκλεισμό του καταλληλότερου υποψηφίου μετά το πέρας της πρώτης φάσεως από τη δεύτερη και τελευταία φάση, ήτοι, τη φάση κατά την οποία χορηγείται η άδεια stricto sensu (σκέψη 64 της αιτιολογημένης γνώμης).
47. Επομένως, το πρόβλημα που εντοπίζεται ως προς το ζήτημα αυτό στην αιτιολογημένη γνώμη συνίσταται στο ότι ο υποψήφιος που επιλέγεται κατόπιν διαγωνισμού, ο οποίος προκηρύσσεται για τη σύσταση του δικαιώματος εκμεταλλεύσεως, δεν διαθέτει καμία εγγύηση ότι θα έχει τελικώς πράγματι πρόσβαση στην πραγματική άσκηση της δραστηριότητας, η άσκηση της οποίας υπόκειται σε άδεια (σκέψη 75 της αιτιολογημένης γνώμης).
48. Εντούτοις, στην προσφυγή η ανάλυση της Επιτροπής είναι αισθητώς διαφορετική: επανέλαβε την άποψη ότι η άδεια αποκτάται χωρίς διαγωνισμό, αλλά με άξονα, κατά βάση, το γεγονός ότι η πολωνική νομοθεσία παρέχει δικαίωμα αποκλειστικής χρήσεως και δικαίωμα προτεραιότητας σε όποιον έχει καταρτίσει τη γεωλογική τεκμηρίωση, υποστηρίζοντας ότι τέτοιου είδους διατάξεις καθιστούν δυνατή την παράκαμψη της απαιτήσεως διεξαγωγής διαγωνισμού, καθότι περιάγουν τον φορέα προγενέστερου δικαιώματος εκμεταλλεύσεως ορυχείου ως προς δραστηριότητες εξερευνήσεως και αναζητήσεως σε εμφανώς πλεονεκτική θέση όσον αφορά τη χορήγηση άδειας για την άσκηση της δραστηριότητας εκμεταλλεύσεως ή εξορύξεως (8) . Εντούτοις, η προαναφερθείσα άποψη, που κατέχει κεντρική θέση στην προσφυγή, δεν εμφανίζεται στην αιτιολογημένη γνώμη, η οποία επίσης δεν αναφέρεται ούτε καν στα άρθρα 12 και 47, παράγραφος 3, του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων (9), διατάξεις που αμφότερες καταλαμβάνουν κεντρική, όπως προείπα, θέση στην επιχειρηματολογία που αναπτύσσεται με την πρώτη και τη δεύτερη αιτίαση της προσφυγής.
49. Βεβαίως, όπως επισημάνθηκε προηγουμένως, η νομολογία δεν απαιτεί απόλυτη ταύτιση των αιτιάσεων του διατακτικού της αιτιολογημένης γνώμης και των αιτημάτων της προσφυγής. Παρά ταύτα, φρονώ ότι η βασισμένη στα άρθρα 12 και 47, παράγραφος 3, του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων επιχειρηματολογία είναι αρκούντως ουσιώδης για τη διατύπωση των δύο πρώτων αιτιάσεων, ώστε να θεωρηθεί ότι η εισαγωγή τους στην προσφυγή συνιστά τροποποίηση ή διεύρυνση του οριοθετημένου στην αιτιολογημένη γνώμη αντικειμένου της διαφοράς. Κατ’ εμέ, θα ήταν υπερβολικό να προταθεί ότι πρόκειται απλώς για νέες αιτιολογίες ή περαιτέρω ανάπτυξη ισχυρισμών, όπως διατείνεται η Επιτροπή.
50. Κατά πάγια νομολογία, η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία «αποβλέπει στην παροχή στο οικείο κράτος μέλος της δυνατότητας, αφενός, να συμμορφωθεί προς τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το κοινοτικό δίκαιο και, αφετέρου, να προβάλει λυσιτελώς τους αμυντικούς του ισχυρισμούς κατά των αιτιάσεων που διατυπώνει η Επιτροπή. Το νομότυπο της διαδικασίας αυτής συνιστά ουσιώδη εγγύηση που η Συνθήκη θέλησε όχι μόνο για την προστασία των δικαιωμάτων του εν λόγω κράτους μέλους, αλλά και για να εξασφαλιστεί ότι η δίκη που ενδεχομένως θα κινηθεί θα έχει ως αντικείμενο μια διαφορά που έχει καθοριστεί με σαφήνεια» (10) .
51. Κατά συνέπεια, φρονώ ότι το αντικείμενο της διαφοράς έχει καθοριστεί κατά τρόπο ουσιωδώς διαφορετικό μεταξύ της προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασίας και της ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασίας. Και τούτο σε βάρος της ασφάλειας δικαίου και των δικαιωμάτων άμυνας της Δημοκρατίας της Πολωνίας, η οποία δεν ενημερώθηκε κατά την προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία με σαφήνεια «κατά τρόπο συνεπή και ακριβή», όπως επιτάσσει η νομολογία (11), ότι η προτεραιότητα και το αποκλειστικό δικαίωμα που προβλέπουν τα άρθρα 12 και 47 του πολωνικού νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων προσβάλλουν τις απαιτήσεις της οδηγίας 94/22. Κατ’ αποτέλεσμα, δεν είχε τη δυνατότητα να συμμορφωθεί σε εύλογο χρόνο με τις απορρέουσες από το δίκαιο της Ένωσης υποχρεώσεις της, και, ακολούθως, να διατυπώσει τα επιχειρήματα που θα έκρινε αναγκαία για την προάσπιση του νομικού της συστήματος.
52. Από τα προεκτεθέντα προκύπτει, κατ’ εμέ, ότι πρέπει να απορριφθεί η ένσταση απαραδέκτου όσον αφορά το πρώτο σκέλος της πρώτης αιτιάσεως και το δεύτερο και τρίτο σκέλος της τρίτης αιτιάσεως.
53. Αντιθέτως, πρέπει να γίνει δεκτή η ένσταση απαραδέκτου όσον αφορά το δεύτερο σκέλος της πρώτης αιτιάσεως και τη δεύτερη αιτίαση στο σύνολό της, και να απορριφθούν.
54. Εντούτοις, και με χαρακτήρα αμιγώς επικουρικό όσον αφορά τις απαράδεκτες, κατ’ εμέ, αιτιάσεις, θα αναλύσω ακολούθως τις τρεις αιτιάσεις της προσφυγής στο σύνολό τους, με μοναδική εξαίρεση, προφανώς, το πρώτο σκέλος της τρίτης αιτιάσεως, το οποίο απέσυρε ρητώς η Επιτροπή κατά τη διάρκεια της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως.
V – Ανάλυση των αιτιάσεων
Προκριματικά ζητήματα: συνοπτική περιγραφή της επίμαχης ρυθμίσεως
55. Προτού αναλυθούν οι αιτιάσεις, είναι αναγκαίο να εξεταστεί ενδελεχώς η πολωνική ρύθμιση, ως είχε κατά τον χρόνο ασκήσεως της προσφυγής λόγω παραβάσεως.
56. Το πολωνικό καθεστώς προσβάσεως στις δραστηριότητες αναζητήσεως, εξερευνήσεως και εξορύξεως υδρογονανθράκων διεπόταν κατά βάση, κατά την ημερομηνία κατά την οποία συντάχθηκε η αιτιολογημένη γνώμη, από τον νόμο περί γεωλογίας και ορυχείων της 4ης Φεβρουαρίου 1994, όπως τροποποιήθηκε.
57. Το καθεστώς που καθιερώνει ο εν λόγω νόμος χαρακτηρίζεται πρωτίστως από την ύπαρξη δύο διακριτών τίτλων (το «δικαίωμα χρησικτησίας ορυχείου» και την άδεια) –που από κοινού συνθέτουν την προβλεπόμενη από την οδηγία 94/22 «άδεια»– καθώς και από το γεγονός ότι όσον αφορά τη χορήγηση της άδειας εξορύξεως προκρίνει σε μεγάλο βαθμό την επιχείρηση που έχει εξερευνήσει και τεκμηριώσει προηγουμένως ένα συγκεκριμένο κοίτασμα.
58. Κατά τον τρόπο αυτό, προκειμένου να ασκηθούν οι δραστηριότητες αναζητήσεως, εξερευνήσεως ή παραγωγής υδρογονανθράκων, είναι αναγκαία τόσο η απόκτηση του δικαιώματος εκμεταλλεύσεως ορυχείου όσο και η άδεια. Αμφότεροι οι τίτλοι είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι, υπό την έννοια ότι, για παράδειγμα, αν ανακληθεί ή λήξει η άδεια, παύει και η εκμετάλλευση (άρθρο 10, παράγραφος 3, του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων).
59. Η σύμβαση συστάσεως του «δικαιώματος εκμεταλλεύσεως ορυχείου» συνιστά ένα είδος «τίτλου του αστικού δικαίου». Κατά κανόνα, προκειμένου να χορηγηθεί, πρέπει να διεξαχθεί ο αντίστοιχος διαγωνισμός (άρθρο 11, παράγραφοι 1 και 2, του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων). Αντιθέτως, κατ’ εξαίρεση, η επιχείρηση που έχει εξερευνήσει και τεκμηριώσει γεωλογικώς συγκεκριμένο κοίτασμα (προφανώς βάσει προηγούμενης άδειας αναζητήσεως και εξερευνήσεως) μπορεί να ζητήσει να της χορηγηθεί κατά προτεραιότητα (και αποκλειστικώς) το δικαίωμα εκμεταλλεύσεως ορυχείου για την εξόρυξη υδρογονανθράκων από το εν λόγω κοίτασμα για δύο έτη (άρθρο 12 του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων) (12) .
60. Εν πάση περιπτώσει, είναι προφανές ότι η επιχείρηση στην οποία χορηγήθηκε το δικαίωμα εκμεταλλεύσεως ορυχείου δεν μπορεί να ασκήσει κατευθείαν εξορυκτική δραστηριότητα, αλλά πρέπει να ζητήσει προς τούτο «τίτλο του διοικητικού δικαίου», ήτοι άδεια.
61. Αντιθέτως, πριν τη χορήγηση της άδειας δεν λαμβάνει χώρα ουδεμία διαγωνιστική διαδικασία. Στην πραγματικότητα, άδεια μπορεί να ζητήσει μόνον η εταιρία στην οποία έχει χορηγηθεί το δικαίωμα εκμεταλλεύσεως ορυχείου, με αποτέλεσμα η διαδικασία που έπεται να περιορίζεται απλώς στον έλεγχο πληρώσεως των προϋποθέσεων και της τεκμηριώσεως που απαιτεί η πολωνική νομοθεσία για την άσκηση των εξορυκτικών δραστηριοτήτων. Μεταξύ των ως άνω προαπαιτούμενων πρέπει να τονισθεί η επίμαχη προγενέστερη εγγραφή του αιτούντος την άδεια στο μητρώο εταιριών ή στο μητρώο οικονομικών δραστηριοτήτων (άρθρο 18, παράγραφος 1, σημείο 2 b, του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων) και, σε ορισμένες περιπτώσεις, η –επίσης επίμαχη εν προκειμένω– κατάθεση εγγυήσεως (άρθρο 17 του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων).
62. Πέραν αυτού, σε περίπτωση που αντικείμενο της αιτήσεως είναι η άδεια εξορύξεως, είναι απαραίτητο η επιχείρηση να είναι φορέας του δικαιώματος χρήσεως της προαναφερθείσας γεωλογικής τεκμηριώσεως (άρθρο 20, παράγραφος 2, σημείο 1, του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων). Υπό αυτή την έννοια, και κατά τα οριζόμενα στην πολωνική νομοθεσία, κατά κανόνα, η γεωλογική τεκμηρίωση ανήκει στο Δημόσιο (άρθρο 47, παράγραφος 1, του νόμου περί εκμεταλλεύσεως ορυχείων), αλλά η αιτούσα εταιρία μπ ορεί να έχει δικαίωμα αποκλειστικής χρήσεως της προαναφερθείσας τεκμηριώσεως συνεπεία της προηγούμενης δραστηριότητας εξερευνήσεως. Σε περίπτωση που η εν λόγω εταιρία δεν προτίθεται να εξερευνήσει η ίδια το κοίτασμα, μπορεί να πωλήσει το δικαίωμά της αποκλειστικής χρήσεως της γεωλογικής τεκμηριώσεως σε άλλη εταιρία. Μετά την πάροδο τεσσάρων ετών το δικαίωμα χρήσεως επανέρχεται στο Δημόσιο (άρθρο 47, παράγραφος 3, του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων).
Πρώτη αιτίαση της προσφυγής: Παράβαση του άρθρου 2, παράγραφος 2, πρώτη παράγραφος, της οδηγίας 94/22, το οποίο προβλέπει τη χωρίς διακρίσεις πρόσβαση στις δραστηριότητες αναζητήσεως, εξερευνήσεως και εξορύξεως υδρογονανθράκων
63. Η πρώτη αιτίαση της προσφυγής χωρίζεται σε δύο σκέλη:
1. Πρώτο σκέλος της πρώτης αιτιάσεως
64. Στο πρώτο σκέλος της πρώτης αιτιάσεως η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι στον βαθμό που το άρθρο 18, παράγραφος 2, στοιχείο 2 b, του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων απαιτεί να αναγράφεται στην αίτηση για τη χορήγηση άδειας ο αριθμός εγγραφής στο μητρώο εταιριών ή στο μητρώο οικονομικών δραστηριοτήτων της Πολωνίας, η πολωνική έννομη τάξη διακρίνει δυσμενώς τους εγκατεστημένους σε άλλα κράτη μέλη φορείς, οι οποίοι δεν μπορούν να ζητήσουν την άδεια προτού εγγραφούν στα μητρώα της Πολωνίας.
65. Η Επιτροπή επικαλέσθηκε, συναφώς, την απόφαση της 22ας Δεκεμβρίου 2010, Yellow Cab (13) . Σε αυτήν, το Δικαστήριο απεφάνθη ότι «το να απαιτείται από εγκατεστημένο σε άλλο κράτος μέλος επιχειρηματία ο οποίος επιθυμεί να αποκτήσει άδεια εκμεταλλεύσεως τακτικής λεωφορειακής γραμμής μεταφοράς προσώπων εντός του κράτους μέλους υποδοχής να διαθέτει έδρα ή άλλη εγκατάσταση εντός του τελευταίου αυτού κράτους πριν ακόμη του παραχωρηθεί η εκμετάλλευση της εν λόγω γραμμής έχει αποτρεπτικό αποτέλεσμα. Πράγματι, ένας φυσιολογικά συνετός επιχειρηματίας δεν πρόκειται να προβεί σε επενδύσεις, ενδεχομένως σημαντικές, αν η χορήγηση της εν λόγω άδειας είναι απολύτως επισφαλής» (14) . Για τον λόγο αυτό, και δεδομένου ότι οι σκοποί που επικαλέσθηκε η Αυστριακή Κυβέρνηση δεν μπορούσαν να δικαιολογήσουν τέτοιου είδους απαίτηση, το Δικαστήριο έκρινε ότι συνιστούσε περιορισμό της ελευθερίας εγκαταστάσεως, εκτός από τις περιπτώσεις κατά τις οποίες επιβαλλόταν μετά τη χορήγηση άδειας εκμεταλλεύσεως και πριν ο επιχειρηματίας αρχίσει την εκμετάλλευση της γραμμής (15) .
66. Στην υπό κρίση υπόθεση, το προαναφερθέν άρθρο του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων ορίζει ότι η εγγραφή πρέπει να αποδεικνύεται με την αίτηση για τη χορήγηση της αδείας. Η Δημοκρατία της Πολωνίας ισχυρίσθηκε ότι κατά τον χρόνο υποβολής της αιτήσεως είναι πλέον σχεδόν «βέβαιο» ότι θα ασκηθεί η δραστηριότητα, καθώς η διαδικασία χορηγήσεως της άδειας συνιστά μια απλή διατύπωση και η αίτηση υποβάλλεται απλώς από όσους έχουν ήδη αποκτήσει, δυνάμει προγενέστερης αιτήσεως, το δικαίωμα εκμεταλλεύσεως ορυχείου.
67. Εντούτοις, είναι γεγονός ότι, ακόμη και μετά την απόκτηση του εν λόγω δικαιώματος εξορύξεως, η εταιρία που επιθυμεί να ασκήσει εξορυκτική δραστηριότητα, πρέπει να πληροί και άλλες προϋποθέσεις, προκειμένου να της χορηγηθεί η άδεια. Ενδεικτικώς, και όπως είχα ήδη την ευκαιρία να αναφέρω, την προϋπόθεση της συστάσεως εγγυήσεως ή, στην περίπτωση των δραστηριοτήτων παραγωγής, την προϋπόθεση αποδείξεως του δικαιώματος χρήσεως της γεωλογικής τεκμηριώσεως. Στον βαθμό που η αιτούσα εταιρία ενδέχεται να μην πληροί τις προαναφερθείσες δύο προϋποθέσεις, μπορεί να θεωρηθεί ότι στη φάση αυτή εξακολουθεί να υφίσταται επαρκής βαθμός αβεβαιότητας, ώστε να μην μπορούν να αποκλεισθούν τα αποτρεπτικά αποτελέσματα που αναφέρονται στην απόφαση Yellow Cab.
68. Κατά συνέπεια, φρονώ ότι πρέπει να γίνει δεκτό το πρώτο σκέλος της πρώτης αιτιάσεως.
2. Δεύτερο σκέλος της πρώτης αιτιάσεως
69. Στο δεύτερο σκέλος της πρώτης αιτιάσεως της προσφυγής, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι υφίσταται δυσμενής διάκριση όσον αφορά εκείνους τους φορείς οι οποίοι, μολονότι ενδιαφέρονται να ασκήσουν δραστηριότητα εξορύξεως υδρογονανθράκων, δεν έχουν διεξαγάγει προηγουμένως εργασίες εξερευνήσεως στην περιοχή και δεν έχουν, συνεπώς, δικαίωμα αποκλειστικής χρήσεως της γεωλογικής τεκμηριώσεως. Τούτο διότι, κατ’ αυτήν, ο συνδυασμός των άρθρων 20, παράγραφος 2, σημείο 1, και 47, παράγραφος 3, του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων καθιστά την κατοχή της εν λόγω γεωλογικής τεκμηριώσεως αναγκαία προϋπόθεση για την υποβολή της αιτήσεως για τη χορήγηση της άδειας.
70. Το δεύτερο σκέλος της πρώτης αιτιάσεως αλληλεπικαλύπτεται εν μέρει με το πρώτο σκέλος της δεύτερης αιτιάσεως, και για τον λόγο αυτό θα τα εξετάσω αμφότερα ταυτοχρόνως.
Γ – Δεύτερη αιτίαση της προσφυγής: παράβαση του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 94/22, που προβλέπει την υποχρέωση χορηγήσεως των αδειών σύμφωνα με διαδικασία κατά την οποία όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς μπορούν να υποβάλουν αίτηση
71. Η δεύτερη αιτίαση χωρίζεται επίσης σε δύο σκέλη.
1. Πρώτο σκέλος της δεύτερης αιτιάσεως (που εν μέρει συμπίπτει με το δεύτερο σκέλος της πρώτης αιτιάσεως)
72. Στο πρώτο σκέλος της δεύτερης αιτιάσεως, η Επιτροπή προβάλλει ότι η προϋπόθεση της χορηγήσεως της άδειας μέσω προηγούμενου διαγωνισμού που επιβάλλει το άρθρο 3 της οδηγίας 94/22 πληρούται μόνον στην πρώτη φάση (σύσταση του «δικαιώματος εκμεταλλεύσεως ορυχείου»), όχι όμως στη δεύτερη, καθώς η άδεια χορηγείται μέσω διαδικασίας «βάσει τίτλων». Επιπλέον, για την Επιτροπή, η προτεραιότητα που αναγνωρίζουν υπέρ του φορέα του δικαιώματος χρήσεως της γεωλογικής τεκμηριώσεως επίσης είναι αντίθετη προς την προαναφερθείσα απαίτηση διεξαγωγής διαγωνισμού.
73. Συναφώς, η Επιτροπή παραδέχεται ότι τίποτε δεν αποκλείει τη διάσπαση της άδειας σε δύο μέρη, διευκρινίζει, ωστόσο, ότι τούτο μπορεί να γίνει δεκτό μόνον υπό τον όρο ότι καθεμία από αυτές χορηγείται κατόπιν διαγωνισμού.
74. Η Δημοκρατία της Πολωνίας ανταπαντά ότι αρκεί η διεξαγωγή διαγωνισμού για τη χορήγηση του δικαιώματος εκμεταλλεύσεως ορυχείου, καθώς η διαδικασία χορηγήσεως της άδειας εκμεταλλεύσεως έχει απλώς και μόνον τη φύση «διατυπώσεως» –έστω και αν είναι υποχρεωτική– στην οποία συμμετέχει μόνον η εταιρία στην οποία χορηγήθηκε το δικαίωμα εκμεταλλεύσεως.
75. Η Πολωνική Κυβέρνηση φρονεί ότι, επί της βάσεως αυτής, τίποτε δεν αποκλείει ένα σύστημα αδειών σε δύο φάσεις και την αναγνώριση δικαιώματος προτεραιότητας στη δεύτερη φάση. Κατ’ αυτήν, τέτοιου είδους δυνατότητα καλύπτεται από το άρθρο 3, παράγραφος 5, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 94/22, δυνάμει του οποίου «δεν θεωρείται χορήγηση αδείας» (και, συνεπώς, δεν προϋποθέτει διαγωνισμό) «η χορήγηση άδειας σε φορέα ο οποίος έχει στην κατοχή του άλλου είδους άδεια, όταν η κατοχή της δεύτερης άδειας συνεπάγεται δικαίωμα χορηγήσεως της πρώτης».
76. Η Επιτροπή διατείνεται ότι η διάταξη αυτή αφορά εντελώς διαφορετική περίπτωση: την περίπτωση της άδειας εξορύξεως υδρογονανθράκων που χορηγείται με «πράξη γενικής ισχύος η οποία αφορά πολλούς φορείς, όπως για παράδειγμα νόμο ή κανονισμό» και πλείονες «μεταγενέστερες ατομικές άδειες που περιέχονται σε διοικητικές πράξεις εκδοθείσες βάσει προγενέστερης κανονιστικής πράξεως/νόμου», απορρέουν από την πρώτη και δεν προϋποθέτουν, κατά συνέπεια, τη χορήγηση άδειας κατόπιν διαγωνισμού.
77. Η Επιτροπή δεν μπόρεσε να αποσαφηνίσει κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση υπό ποιες περιστάσεις θα ήταν δυνατό να ανακύψει κατάσταση τέτοιου είδους και η επιχειρηματολογία της ως προς το ζήτημα αυτό δεν είναι, κατ’ εμέ, ιδιαίτερα πειστική. Εν πάση περιπτώσει, θεωρώ ότι το άρθρο 3, παράγραφος 5, στοιχείο βʹ, της οδηγίας δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην περίπτωση αυτή, στον βαθμό που η διπλή προτεραιότητα που προβλέπει ο πολωνικός νόμος έχει ως αποτέλεσμα, όπως θα δούμε στη συνέχεια, να μην διασφαλίζεται η διεξαγωγή διαγωνισμού ούτε καν κατά την πρώτη φάση της διαδικασίας.
78. Πράγματι, τα άρθρα 12, 20, παράγραφος 2, σημείο 1, και 47, παράγραφος 3, του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων καθιερώνουν την προτεραιότητα και το αποκλειστικό δικαίωμα χρήσεως υπέρ οποιουδήποτε έχει ασκήσει προηγουμένως δραστηριότητες εξερευνήσεως και αναζητήσεως. Αφενός, ο νόμος αναγνωρίζει την κατά προτεραιότητα απόκτηση του δικαιώματος εκμεταλλεύσεως ορυχείου στον επιχειρηματία που έχει καταρτίσει τη γεωλογική τεκμηρίωση (άρθρο 12, παράγραφος 1), και, αφετέρου, ο νόμος του παρέχει επιπλέον αποκλειστικό δικαίωμα χρήσεως της εν λόγω τεκμηριώσεως (άρθρο 47, παράγραφος 3), χωρίς το οποίο δεν είναι δυνατό να ζητηθεί ούτε καν η άδεια που απαιτείται για τις δραστηριότητες εκμεταλλεύσεως (άρθρο 20, παράγραφος 2, σημείο 1.
79. Ειδικότερα, το άρθρο 12 του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων προβλέπει ότι προτεραιότητα – για δύο έτη και έναντι οποιουδήποτε – να ζητήσει τη χορήγηση άδειας εκμεταλλεύσεως ορυχείου έχει όποιος έχει εκμεταλλευτεί και τεκμηριώσει ορυκτό κοίτασμα και έχει καταρτίσει την αντίστοιχη γεωλογική τεκμηρίωση.
80. Αφετέρου, κατά το άρθρο 47, παράγραφος 3, του νόμου, η εταιρία που έχει αναλάβει το κόστος των γεωλογικών εργασιών αναζητήσεως και εξερευνήσεως δικαιούται να χρησιμοποιεί κατ’ αποκλειστικότητα, για πέντε έτη, τη γεωλογική τεκμηρίωση που κατήρτισε η ίδια. Κατά συνέπεια, κατά τη διάρκεια της συγκεκριμένης περιόδου είναι διασφαλισμένη στην πράξη η χορήγηση της άδειας στον προαναφερθέντα φορέα, καθότι, δυνάμει του άρθρου 20, παράγραφος 2, σημείο 1, του νόμου, το δικαίωμα χρήσεως της γεωλογικής τεκμηριώσεως είναι αναγκαίο προαπαιτούμενο για την υποβολή της αντίστοιχης αιτήσεως χορηγήσεως της άδειας. Τέλος, μόνον όποιος διαθέτει την εν λόγω τεκμηρίωση μπορεί να έχει πράγματι πρόσβαση στη δεύτερη φάση της διαδικασίας αδειοδοτήσεως.
81. Επομένως, ακόμη και αν το δικαίωμα εκμεταλλεύσεως ορυχείου μπορούσε να χορηγηθεί σε άλλη εταιρία στο πλαίσιο διαγωνισμού που θα προκηρυσσόταν προς τούτο (16), στην πράξη, από τον συνδυασμό των άρθρων 47, παράγραφος 3, και 20, παράγραφος 2, σημείο 1, του νόμου προκύπτει ότι, κατά την εν λόγω πενταετία, η δικαιούχος εταιρία μπορεί να αποκτήσει την άδεια μόνο αν ο επιχειρηματίας που απολαύει κατ’ αποκλειστικότητα του δικαιώματος χρήσεως της γεωλογικής καταρτίσεως συμφωνήσει να τη θέσει στη διάθεση της πρώτης. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να σημειωθεί ότι, ακριβώς όπως διαπιστώθηκε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, το εν λόγω δικαίωμα αποκλειστικής χρήσεως μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο πωλήσεως. Τέλος, και στον βαθμό που μας αφορά εν προκειμένω, αν δεν συντρέχει καμία από τις εν λόγω δύο περιστάσεις, επ’ ουδενί χρησιμεύει στην οικεία εταιρία το αποκτηθέν κατόπιν διαγωνισμού δικαίωμα εκμεταλλεύσεως ορυχείου.
82. Η Πολωνική Κυβέρνηση επιχείρησε να δικαιολογήσει τη συνέπεια αυτή, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι το δικαίωμα αποκλειστικής χρήσεως της γεωλογικής τεκμηριώσεως και το δικαίωμα προτεραιότητας που αναγνωρίζεται στον φορέα του, συνιστούν δίκαιη αμοιβή για τις επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν κατά τη φάση που προηγείται της αναζητήσεως και της εξερευνήσεως.
83. Κατά τη γνώμη μου, το επιχείρημα αυτό δεν μπορεί να γίνει δεκτό.
84. Έστω και αν γίνει δεκτό ότι είναι δίκαιη η αμοιβή όποιου υποβλήθηκε στα έξοδα που συνεπάγεται η κατάρτιση γεωλογικής τεκμηριώσεως, σε καμία περίπτωση δεν είναι δυνατό να αμείβεται η επένδυση αυτή κατά τρόπο, ώστε να διαστρεβλώνεται η διαδικασία χορηγήσεως της άδειας σε τέτοιο βαθμό, ώστε να καθίσταται πλασματική η απαιτούμενη από την οδηγία 94/22 διεξαγωγή διαγωνισμού.
85. Και αυτό ακριβώς συμβαίνει –ή, τουλάχιστον, δεν μπορεί να αποκλεισθεί ότι συμβαίνει– κατά το πολωνικό πρότυπο. Το σύστημα προτεραιοτήτων και δικαιωμάτων αποκλειστικής χρήσεως που καθιερώνει ο νόμος περί γεωλογίας και ορυχείων μπορεί να οδηγήσει στην απόκτηση από τον δικαιούχο του αποκλειστικού δικαιώματος της γεωλογικής τεκμηριώσεως του δικαιώματος εκμεταλλεύσεως ορυχείων, χωρίς να προκηρυχθεί πράγματι διαγωνισμός. Συγκεκριμένα, η προκήρυξη διαγωνισμού δεν θα ήταν εφικτή αν η προβλεπόμενη από το άρθρο 12, παράγραφος 1, προτεραιότητα συνεπαγόταν –όπως εκ πρώτης όψεως αφήνει να εννοηθεί ο όρος «προτεραιότητα»– πραγματικό δικαίωμα προτιμήσεως όσον αφορά τη σύσταση του δικαιώματος εκμεταλλεύσεως ορυχείου.
86. Δεν θα ίσχυε το ίδιο σε περίπτωση που η «προτεραιότητα» θα είχε την έννοια ότι η επένδυση που πραγματοποιείται για την κατάρτιση της γεωλογικής τεκμηριώσεως συνιστούσε προσόν το οποίο θα έπρεπε να ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο του διαγωνισμού· προσόν ενδεχομένως ιδιαιτέρως σημαντικό, το οποίο όμως δεν μπορούσε σε καμία περίπτωσ η να είναι καθοριστικό για το αποτέλεσμα του διαγωνισμού. Σταθμιζόμενο προσηκόντως, το εν λόγω προσόν μπορεί να αποτελεί εύλογη αμοιβή του επενδυτικού εγχειρήματος, χωρίς να είναι αναγκαίο να φτάνει στο ακραίο σημείο που προτείνει η Πολωνική Κυβέρνηση.
87. Συναφώς, είναι απαραίτητο να ληφθεί επίσης υπόψη ότι η ιδιότητα του φορέα του δικαιώματος αποκλειστικής χρήσεως της γεωλογικής καταρτίσεως δεν μπορεί να έχει τόσο καθοριστική σημασία στο πλαίσιο της διαδικασίας αδειοδοτήσεως, όπως συμβαίνει στο πολωνικό σύστημα. Η κατοχή του δικαιώματος αυτού πιστοποιεί την ύπαρξη της απαιτούμενης ικανότητας για την κατάρτιση της γεωλογικής τεκμηριώσεως. Εντούτοις, είναι προφανές ότι η ικανότητα αυτή δεν αρκεί κατ’ ανάγκη, προκειμένου να αποδείξει την ύπαρξη των κρίσιμων για τη χορήγηση της άδειας εκμεταλλεύσεως ορυκτών πόρων ικανοτήτων. Τέλος, θεωρώ ότι είναι σαφές ότι στο πολωνικό σύστημα ευνοούνται κατά τρόπο δυσανάλογο οι επιχειρήσεις που δύνανται να καταρτίσουν γεωλογική τεκμηρίωση, δεδομένου ότι τα συμφέροντα των επιχειρήσεων που επίσης διαθέτουν αποδεδειγμένως ικανότητες στον τομέα των εξορυκτικών δραστηριοτήτων εξαρτώνται εξ ολοκλήρου από τα συμφέροντα των πρώτων.
88. Τέλος, το πολωνικό καθεστώς «άδειας» κατά την έννοια της οδηγίας 94/22 διασπάται σε δύο φάσεις (τη σύσταση του δικαιώματος εκμεταλλεύσεως και την άδεια αυτή καθεαυτήν), η έκβαση του οποίου μπορεί τελικώς να εξαρτηθεί αναπόφευκτα από την άσκηση του δικαιώματος αποκλειστικής χρήσεως της απαραίτητης γεωλογικής τεκμηριώσεως, προκειμένου να επιτραπεί πράγματι η εκμετάλλευση των ορυκτών πόρων. Το εν λόγω δικαίωμα αποκλειστικής χρήσεως αναγνωρίζεται σε οποιονδήποτε έχει αποκτήσει γεωλογική τεκμηρίωση από δραστηριότητες εξερευνήσεως και μελέτης, η άσκηση των οποίων, κατά το άρθρο 33, παράγραφος 1, του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων, δεν προϋποθέτει πάντοτε άδεια ούτε ανατίθενται, επομένως, κατόπιν διαγωνισμού.
89. Κατά συνέπεια, δεδομένου ότι η πολωνική νομοθεσία επιτρέπει να χορηγείται, σε ορισμένες περιπτώσεις, η αναγκαία για την άσκηση των δραστηριοτήτων αναζητήσεως, εξερευνήσεως και παραγωγής άδεια με διαδικασία στο πλαίσιο της οποίας δεν λαμβάνει πράγματι χώρα διαγωνισμός, φρονώ ότι πρέπει να γίνει δεκτό στο σύνολό του το πρώτο σκέλος της δεύτερης αιτιάσεως και το δεύτερο σκέλος της πρώτης αιτιάσεως της προσφυγής της Επιτροπής.
2. Δεύτερο σκέλος της δεύτερης αιτιάσεως
90. Με το δεύτερο σκέλος της δεύτερης αιτιάσεως της προσφυγής, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι το πολωνικό νομικό πλαίσιο δεν πληροί την προϋπόθεση της δημοσιεύσεως της προκηρύξεως του διαγωνισμού στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον, υποστηρίζει ότι το γεγονός ότι τα έγγραφα του διαγωνισμού πρέπει να προσκομίζονται στα πολωνικά ενδέχεται να συνεπάγεται δυσμενείς διακρίσεις.
91. Όσον αφορά τη δημοσίευση, είναι πράγματι προφανές ότι η απαίτηση αυτή πληρούται όσον αφορά τη χορήγηση του δικαιώματος εκμεταλλεύσεως ορυχείου. Η διαδικασία για τη χορήγηση της άδειας, με τη σειρά της, δεν αποτελεί αντικείμενο τέτοιου είδους δημοσιεύσεως, κατά πάσα πιθανότητα προκειμένου ακριβώς να μην αποκτήσει χαρακτήρα διαγωνισμού. Εν πάση περιπτώσει, αυτή καθεαυτήν η μη δημοσιότητα (και, εν τέλει, η αδιαφάνεια) της συγκεκριμένης διαδικασίας συνιστά, από μόνη της, επιπρόσθετη παράβαση της οδηγίας, την οποία επίσης πρέπει να διαπιστώσει, κατ’ εμέ, το Δικαστήριο.
92. Όσον αφορά το προαπαιτούμενο της γλώσσας των εγγράφων του διαγωνισμού, η Πολωνική Κυβέρνηση υπενθυμίζει ότι το δίκαιο της Ένωσης δεν υποχρεώνει τις εθνικές διοικήσεις να κάνουν δεκτά έγγραφα σε γλώσσα διαφορετική από την επίσημη γλώσσα του κράτους μέλους, επιχείρημα που δεν μπορώ παρά να δεχτώ.
93. Κατά συνέπεια, φρονώ ότι πρέπει να γίνει δεκτό το δεύτερο σκέλος της δεύτερης αιτιάσεως της προσφυγής της Επιτροπής στον βαθμό που με αυτό καταγγέλλεται ότι η διαδικασία για τη χορήγηση της άδειας εκμεταλλεύσεως δεν έχει αποτελέσει αντικείμενο δημοσιεύσεως στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Δ – Τρίτη αιτίαση της προσφυγής: παράβαση του άρθρου 5, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας 94/22, στην οποία ορίζονται τα κριτήρια χορηγήσεως των αδειών
94. Η εν λόγω τρίτη αιτίαση της προσφυγής διαιρείται αρχικώς σε τρία σκέλη, εκ των οποίων η Επιτροπή απέσυρε το πρώτο κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, και για τον λόγο αυτό θα περιορισθώ να εκθέσω τα συμπεράσματά μου όσον αφορά το δεύτερο και τρίτο σκέλος ως προς τα οποία, όπως εκτέθηκε ήδη, δεν τίθεται, κατ’ εμέ, κανένα ζήτημα παραδεκτού.
1. Δεύτερο σκέλος της τρίτης αιτιάσεως: κατάθεση εγγυήσεως
95. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι, κατά το άρθρο 17 του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων, η χορήγηση της άδειας μπορεί να εξαρτάται σε ορισμένες περιπτώσεις από την κατάθεση εγγυήσεως, απαίτηση που, κατ’ αυτήν, δεν είναι συμβατή με την οδηγία 94/22.
96. Αφενός, η Επιτροπή φρονεί ότι η υποχρέωση καταθέσεως εγγυήσεως δεν καλύπτεται από το γεγονός ότι, κατά το άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 94/22, τα κράτη μέλη πρέπει να αξιολογούν την οικονομική ικανότητα των υποψηφίων στις διαδικασίες συνάψεως συμβάσεων. Ειδικότερα, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι ο πολωνικός νόμος δεν θεσπίζει κατά τρόπο επιτακτικό τη συγκεκριμένη απαίτηση, την οποία μπορεί να επιβάλλει η αρμόδια αρχή υπό τον όρο ότι τούτο δικαιολογείται από «ιδιαιτέρως σημαντικό συμφέρον του κράτους ή δημόσιο συμφέρον, και συγκεκριμένα συμφέρον συναρτώμενο προς την προστασία του περιβάλλοντος» (άρθρο 17, παράγραφος 1, του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων).
97. Αφετέρου, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι ούτε βάσει απλώς και μόνον του άρθρου 6, παράγραφος 2, της οδηγίας, το οποίο παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να επιβάλουν, υπό συγκεκριμένες περιστάσεις (λόγους εθνικής ασφάλειας, δημόσιας ασφάλειας, δημόσιας υγείας, ασφάλειας των μεταφορών, προστασίας του περιβάλλοντος κ.λπ.) «προϋποθέσεις και απαιτήσεις για την άσκηση» των δραστηριοτήτων που αποτελούν αντικείμενο υποχρεωτικής άδειας, μπορεί να επιβληθεί τέτοιου είδους οικονομική απαίτηση. Κατά την Επιτροπή, η διάταξη αυτή αφορά τις προϋποθέσεις για την άσκηση των δραστηριοτήτων και όχι τις απαραίτητες για τη χορήγηση της άδειας προϋποθέσεις.
98. Φρονώ ότι, μολονότι αληθεύει ότι το γράμμα του άρθρου 6, παράγραφος 2, της οδηγίας 94/22 μπορεί να προκαλέσει σύγχυση (στον βαθμό που μνημονεύει «προϋποθέσεις και απαιτήσεις για την άσκηση» δραστηριοτήτων που αποτελούν αντικείμενο υποχρεωτικής άδειας), η συνδυασμένη ερμηνεία της διατάξεως αυτής με το άρθρο 6, παράγραφος 1, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι, σε τελική ανάλυση, πρόκειται για απαιτήσεις με τις οποίες διασφαλίζεται η ικανότητα του αιτούντος την άδεια να ασκήσει τη δραστηριότητα.
99. Πράγματι, το άρθρο 6, παράγραφος 1, παραπέμπει στις προϋποθέσεις που τάσσει το άρθρο 5, παράγραφος 2, της οδηγίας, το οποίο κάνει λόγο για «προϋποθέσεις και απαιτήσεις που αφορούν την άσκηση της δραστηριότητας, οι οποίες εφαρμόζονται σε κάθε τύπο αδείας δυνάμει νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων που ισχύουν την ημερομηνία υποβολής των αιτήσεων, είτε προβλέπονται από την άδεια είτε η εκ των προτέρων αποδοχή τους αποτελεί προϋπόθεση χορήγησής της » (17) και το άρθρο 6, παράγραφος 2, δεν αφορά μάλλον αποκλειστικώς απαιτήσεις που τυγχάνουν εφαρμογής σε μεταγενέστερο στάδιο, στο οποίο πλέον η άδεια έχει ήδη χορηγηθεί.
100. Αφετέρου, τέτοιου είδους διάκριση δεν έχει κανένα απολύτως νόημα εντός νομικού πλαισίου όπως το εξεταζόμενο εν προκειμένω. Επομένως, θεωρώ ότι η πρόβλεψη του άρθρου 17, παράγραφος 1, του νόμου περί εκμεταλλεύσεως ορυχείων συνιστά ορθή εφαρμογή του άρθρου 5, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, ή του άρθρου 6, παράγραφος 2, της οδηγίας 94/22, στον βαθμό που η υποχρέωση καταθέσεως εγγυήσεως πρέπει να δικαιολογείται από λόγους δημοσίου συμφέροντος (που αναφέρονται συνολικώς στη δεύτερη διάταξη).
101. Κατά τα λοιπά, η απαίτηση καταθέσεως εγγυήσεως, η οποία αποβλέπει στην κάλυψη της ευθύνης που θα μπορούσε να προκύψει από την άσκηση της δραστηριότητας, είναι, κατ’ εμέ, μέτρο ανάλογο αφενός προς τον σκοπό να διασφαλίζεται ότι ο φορέας έχει την απαραίτητη «οικονομική ικανότητα» και αφετέρου προκειμένου να ικανοποιηθεί η ανάγκη προστασίας ενός «ιδιαιτέρως σημαντικού» δημόσιου συμφέροντος.
102. Κατά συνέπεια, φρονώ ότι δεν πρέπει να γίνει δεκτό το δεύτερο σκέλος της τρίτης αιτιάσεως.
2. Τρίτο σκέλος της τρίτης αιτιάσεως
103. Τέλος, η Επιτροπή θεωρεί ότι η πολωνική έννομη τάξη δεν μεταφέρει επαρκώς την απαίτηση δημοσιεύσεως των κριτηρίων αξιολογήσεως στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης «πριν από την έναρξη της περιόδου υποβολής των αιτήσεων» (άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 94/22) ούτε διασφαλίζει ότι «οι προϋποθέσεις και οι απαιτήσεις που αφορούν την άσκηση ή την παύση της δραστηριότητας» βρίσκονται «πάντοτε στη διάθεση των ενδιαφερομένων» (άρθρο 5, παράγραφος 2, της οδηγίας).
104. Αφενός, η Επιτροπή φρονεί ότι η Δημοκρατία της Πολωνίας δεν έχει λάβει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει τη σαφή και αποτελεσματική δημοσίευση των κριτηρίων αξιολογήσεως των προσφορών στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς, καίτοι υπάρχει κανονιστική διάταξη που προβλέπει ρητώς την εν λόγω δημοσίευση, στην πράξη η Πολωνική Κυβέρνηση συμμορφώθηκε προς την εν λόγω διάταξη δημοσιεύοντας απλώς «τις τρεις κατηγορίες κριτηρίων αξιολογήσεως των προσφορών» και για τον επακριβή προσδιορισμό του περιεχομένου των εν λόγω κριτηρίων παρέπεμψε σε έγγραφο επιγραφόμενο «λεπτομερείς όροι του διαγωνισμού αναφορικά με την κτήση δικαιωμάτων εκμεταλλεύσεως ορυχείου για την αναζήτηση και εκμετάλλευση κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου σε συγκεκριμένες ζώνες εκμεταλλεύσεως», πρόσβαση στο οποίο παρείχε το αρμόδιο τμήμα του Υπουργείου Περιβάλλοντος.
105. Αφετέρου, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η επακριβής γνωστοποίηση των πληροφοριών σχετικά με τις προϋποθέσεις ασκήσεως της οικονομικής δραστηριότητας που αποτελεί αντικείμενο άδειας λαμβάνει χώρα μόνον μετά την έναρξη της ανοικτής διαδικασίας για τη χορήγηση της άδειας. Συνεπώς, η προαναφερθείσα γνωστοποίηση στερείται αποτελεσματικότητας, καθώς ο φορέας στον οποίο παραχωρήθηκε το δικαίωμα εκμεταλλεύσεως ορυχείου (στον οποίο, κατά τα προβαλλόμενα από την Πολωνική Κυβέρνηση, θα δοθεί αυτομάτως άδεια) δεν είχε τη δυνατότητα να πληροφορηθεί όλες τις προϋποθέσεις ασκήσεως της δραστηριότητας κατά τον χρόνο προκηρύξεως του διαγωνισμού.
106. Δεν μπορώ παρά να δεχτώ τα προαναφερθέντα επιχειρήματα της Επιτροπής.
107. Ειδικότερα, όσον αφορά την παραβίαση της υποχρεώσεως να μεταφερθεί στην εσωτερική έννομη τάξη η απαίτηση δημοσιεύσεως των κριτηρίων αξιολογήσεως στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 94/22), φρονώ ότι η πολωνική νομοθεσία δεν είναι αρκούντως σαφής ως προς το ζήτημα αυτό, και κατά συνέπεια η συμμόρφωση προς την απαίτηση δημοσιεύσεως ήταν ανεπαρκής, καθότι περιορίσθηκε απλώς σε απαρίθμηση των κατηγοριών των κριτηρίων αξιολογήσεως αντί της λεπτομερέστερης εκθέσεως του περιεχομένου των εν λόγω κριτηρίων.
108. Κατά συνέπεια, φρονώ ότι πρέπει να γίνει δεκτό το τρίτο σκέλος της τρίτης αιτιάσεως της προσφυγής.
VI – Δικαστικά έξοδα
109. Δυνάμει του άρθρου 138, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, οσάκις γίνεται εν μέρει δεκτή η προσφυγή κάθε διάδικος μπορεί να υποχρεωθεί να φέρει τα δικαστικά του έξοδα.
VII – Πρόταση
110. Κατά συνέπεια, προτείνω στο Δικαστήριο:
– να απορρίψει το δεύτερο σκέλος της πρώτης αιτιάσεως της προσφυγής και τη δεύτερη αιτίαση στο σύνολό της·
– επικουρικώς, να αναγνωρίσει ότι η Δημοκρατία της Πολωνίας, παραλείποντας να λάβει τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσει ότι η πρόσβαση στις δραστηριότητες αναζητήσεως, εξερευνήσεως και παραγωγής υδρογονανθράκων πραγματοποιείται όντως με διαγωνισμό, στο πλαίσιο του οποίου όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς μπορούν να υποβάλουν αίτηση σύμφωνα με κριτήρια τα οποία δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης πριν από την έναρξη της προθεσμίας για την υποβολή των αιτήσεων, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 2, παράγραφος 2, 3, παράγραφος 1, και 5, σημεία 1 και 2, της οδηγίας 94/22·
– να αποφανθεί ότι κάθε διάδικος φέρει έκαστος τα δικαστικά του έξοδα.
(1) .
(2)  – ΕΕ L 164, σ. 3.
(3)  – Όπως τροποποιήθηκε από τον νόμο της 22ας Απριλίου 2005, προς τον σκοπό της προσαρμογής της πολωνικής έννομης τάξεως στις διατάξεις της οδηγίας 94/22, μετά την προσχώρηση της Πολωνίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Dz. U. 2005, αριθ. 228, σημείο 1947).
(4)  –	Dz. U. 2007, αριθ. 155, σημείο 1095.
(5)  – Τελικώς, ο νέος νόμος ψηφίσθηκε στις 9 Ιουνίου 2011.
(6)  – Βλ., για παράδειγμα, απόφαση της 8ης Δεκεμβρίου 2005, C-33/04, Επιτροπή κατά Λουξεμβούργου (Συλλογή 1996, σ. Ι-10629, σκέψη36).
(7)  – Αποφάσεις της 11ης Ιουλίου 2002, C-139/00, Επιτροπή κατά Ισπανίας (Συλλογή 2002, σ. I-6407, σκέψη 19), της 14ης Ιουλίου 2005, C-433/03, Επιτροπή κατά Γερμανίας (Συλλογή 2005, σ. I-6985, σκέψη 28), και της 7ης Σεπτεμβρίου 2006, C-484/04, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου (Συλλογή 2006, σ. I-7471, σκέψη 25).
(8)  – Βλ., για παράδειγμα, τα σημεία 41 έως 51 και 64 έως 68 του δικογράφου της προσφυγής της Επιτροπής.
(9)  – Η προσφυγή παραπέμπει απλώς κατά μόνον κατά τρόπο πολύ γενικό στα «άρθρα 7 έως 29» και «15 έως 21» του νόμου περί γεωλογίας και ορυχείων (σκέψεις 26 και 59, αντιστοίχως, της προσφυγής της Επιτροπής).
(10)  – Απόφαση της 16ης Ιουνίου 2005, C-456/03, Επιτροπή κατά Ιταλίας (Συλλογή 2005, σ. I-5335, σκέψεις 36 και 37).
(11)  – Βλ., για παράδειγμα, απόφαση της 28ης Δεκεμβρίου 2007, C-186/06, Επιτροπή κατά Γερμανίας (Συλλογή 1991, σ. Ι-12093, σκέψη 18). Με την απόφαση αυτή απορρίφθηκε ως απαράδεκτη μία από τις αιτιάσεις που διατύπωσε η Επιτροπή στην προσφυγή της, στον βαθμό που οι εκτεθείσες στην προσφυγή αιτιάσεις τροποποιήθηκαν σε σχέση με τις προβληθείσες στο πλαίσιο της προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασίας, κατά παράβαση των προαναφερθεισών επιταγών της συνοχής και της ακρίβειας.
(12)  – Κατά τα λοιπά, υπάρχουν πολλές περιοχές στις οποίες χορηγείται το δικαίωμα εκμεταλλεύσεως ορυχείου, χωρίς να απαιτείται η διεξαγωγή διαγωνισμού. Τούτο δεν αμφισβητείται στο πλαίσιο της παρούσας προσφυγής, και είναι προφανώς σύμφωνο με το άρθρο 3, παράγραφος 3, της οδηγίας 94/22.
(13)  – Απόφαση C-338/09 (Συλλογή 2010, σ. Ι-13927).
(14)  – Σκέψη 37.
(15)  – Σκέψεις 38 έως 40 της αποφάσεως.
(16)  – Κατάσταση που στην πραγματικότητα μπορεί να προκύψει μόνον αν ο επιχειρηματίας που έχει καταρτίσει τη γεωλογική τεκμηρίωση αποφασίσει να μην συμμετάσχει στον διαγωνισμό και, επομένως, να μην επωφεληθεί της προτεραιότητας που του αναγνωρίζει για δύο έτη το άρθρο 12, παράγραφος 1.
(17)  – Η υπογράμμιση δική μου.