62009CC0401_PL
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
1. W niniejszej skardze spółka Evropaïki Dynamiki (zwana dalej „wnoszącą odwołanie”) wnosi o uchylenie postanowienia Sądu z dnia 2 lipca 2009 r. w sprawie T‑279/06 Evropaïki Dynamiki przeciwko EBC(2) . Na mocy tego postanowienia oddalono – po części ze względu na oczywistą niedopuszczalność, a po części ze względu na oczywistą bezzasadność – skargę wniesioną przez skarżącą na pismo Europejskiego Banku Centralnego (EBC) z dnia 31 lipca 2006 r., w którym Bank powiadomił ją o wykluczeniu z kolejnych etapów postępowania przetargowego na dostawę usług informatycznych.
I – Ramy prawne
A – Prawo Unii
1. Przepisy regulujące kwestię zamówień EBC
2. W czasie mającym znaczenie dla rozpatrywanego przypadku zamówienia EBC podlegały przepisom okólnika administracyjnego nr 8/2003 z dnia 16 września 2003 r. Nie stosowano bezpośrednio ani dyrektyw z dziedziny zamówień publicznych, zaadresowanych – ze względu na ich charakter – do państw członkowskich, ani przepisów dotyczących instytucji, zawartych w szczególności w rozporządzeniu finansowym(3) oraz w rozporządzeniu wykonawczym(4) .
3. Przepisy okólnika administracyjnego nr 8/2003 nie dotyczą bezpośrednio niniejszej odwołania. W dalszej części opinii będę je zatem przytaczał w zakresie, w jakim będzie to niezbędne.
2. Regulamin postępowania przed Sądem
4. Artykuł 114 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem stanowi:
„Strona wnosząca o stwierdzenie przez Sąd niedopuszczalności skargi, niewłaściwości sądu lub o rozstrzygnięcie kwestii incydentalnej bez rozpatrywania istoty sprawy, składa wniosek w odrębnym piśmie.
Wniosek, poza określeniem żądań strony, zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne; do wniosku załącza się dokumenty powołane na jego poparcie”.
B – Prawo niemieckie
5. Jak pokaże rekonstrukcja rozpatrywanych okoliczności faktycznych, rozwiązanie niniejszego sporu częściowo zależy od zastosowania niektórych przepisów prawa krajowego mających zastosowanie do umowy, którą EBC zamierzał zawrzeć ze zwycięzcą postępowania przetargowego. Chodzi tu konkretnie o Arbeitnehmerüberlassungsgesetz (ustawę z dnia 7 sierpnia 1972 r. o oddelegowywaniu pracowników, zwaną dalej „AÜG”).
6. Artykuł 1 AÜG stanowi w szczególności:
„1. Pracodawcy, którzy zamierzają odpłatnie wynajmować pracowników […] osobom trzecim […] w celu świadczenia pracy, są zobowiązani do uzyskania stosownego pozwolenia.
[…]”.
II – Okoliczności faktyczne
7. W dniu 19 lipca 2005 r. EBC opublikował ogłoszenie(5) dotyczące postępowania w trybie negocjacji mającego za przedmiot „dostawę usług doradztwa i rozwoju”(6) w dziedzinie informatyki.
8. W punkcie III.1.3 wersji oryginalnej ogłoszenia wykluczono możliwość udziału w postępowaniu zrzeszeń przedsiębiorstw i konsorcjów. W dniu 11 sierpnia 2005 r. opublikowano jednak sprostowanie(7), które zmieniło powyższy punkt, dopuszczając możliwość udziału konsorcjów oraz tymczasowych zrzeszeń.
9. Wnosząca odwołanie wzięła udział w postępowaniu jako członek konsorcjum E2Bank obejmującego ją i włoską spółkę Engineering Ingegneria Informatica SpA.
10. Dokumenty przekazane uczestnikom postępowania przez EBC, a w szczególności zaproszenie do składania ofert oraz stosowne załączniki, wskazywały między innymi, że wszyscy uczestnicy są zobowiązani do uzyskania pozwolenia, o którym mowa w art. 1 AÜG (zwanego dalej „pozwoleniem”). Takim pozwoleniem należało jednak dysponować dopiero w momencie podpisania ewentualnej umowy. Oferta konsorcjum E2Bank została zatem uznana za kompletną i prawidłową, ponieważ mimo iż żadna ze spółek wchodzących w skład konsorcjum nie posiadała wspomnianego dokumentu, zobowiązały się one do uzyskania go w stosownym czasie.
11. Konsorcjum E2Bank przeszło przez pierwszy etap postępowania przetargowego i zostało zakwalifikowane do ścisłego grona najlepszych oferentów. Jednak na kolejnym etapie jego oferta zajęła dopiero czwartą pozycję i została wykluczona z ostatniego etapu selekcji, zarezerwowanego dla trzech najlepszych oferentów. Wnosząca odwołanie została o tym powiadomiona pismem z dnia 31 lipca 2006 r., na które wniosła skargę do Sądu.
III – Postępowanie przed Sądem i zaskarżona decyzja
12. Skarga wniesiona do Sądu przez skarżącą, która występowała w imieniu konsorcjum E2Bank, opierała się na ośmiu zarzutach.
13. Przed rozpatrzeniem zarzutów podniesionych przez skarżącą Sąd odrzucił w każdym razie zarzut niedopuszczalności podniesiony przez EBC, oparty na domniemanym braku legitymacji skarżącej, wynikającym z faktu, że nie posiadała ona pozwolenia na dostarczanie pracowników tymczasowych i że jak sama stwierdziła, nigdy nie byłaby w stanie takiego pozwolenia uzyskać. Sąd stwierdził, że jeden z zarzutów podniesionych przez skarżącą dotyczył właśnie obowiązku uzyskania wspomnianego pozwolenia. W związku z tym należało uznać skargę za dopuszczalną, ponieważ zmierzała ona do uchylenia wymogu dotyczącego pozwolenia.
14. Sąd przystąpił zatem do rozpatrzenia zarzutów, rozpoczynając od ostatniego z nich, dotyczącego domniemanej niezgodności z prawem przepisu dotyczącego obowiązku posiadania pozwolenia. W trakcie postępowania przed Sądem skarżąca utrzymywała, że wymóg ten jest niezgodny z prawem, i stwierdziła ponadto, że w trakcie postępowania przetargowego dowiedziała się, iż nie mogła uzyskać takiego pozwolenia. Wynikało to z faktu, że w przypadku spółek, których siedziba znajduje się za granicą, władze niemieckie wydają pozwolenie tylko tym spółkom, które uzyskały już takie pozwolenie w państwie pochodzenia. Natomiast zgodnie z prawem państwa członkowskiego, w którym znajduje się siedziba skarżącej (Grecja), pozwolenie jest wydawane tylko spółkom zajmującym się wyłącznie dostarczaniem pracowników tymczasowych. Ponieważ dostarczanie pracowników tymczasowych nie stanowi wyłącznego przedmiotu działalności skarżącej, nigdy nie mogła ona uzyskać pozwolenia w Grecji ani w efekcie w Niemczech.
15. Rozpatrując ten zarzut, Sąd przypomniał, że w ogłoszeniu przetargowym wyraźnie zaznaczono, że umowa będzie podlegać przepisom prawa niemieckiego, a postanowienie to nie zostało podważone przez skarżącą, i stwierdził, że interpretacja prawa krajowego dokonana przez EBC jest prawidłowa. Sąd uznał zatem, że prawo niemieckie rzeczywiście wprowadza obowiązek posiadania pozwolenia w celu prowadzenia działalności wskazanych w ogłoszeniu przetargowym. W odniesieniu do problemów wynikających z faktu, że siedziba skarżącej znajduje się w Grecji, w związku z czym nie mogła ona uzyskać pozwolenia od władz niemieckich, Sąd stwierdził, że w ramach skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 230 WE nie można rozpatrywać, czy przepis prawa krajowego ma ewentualnie dyskryminujący charakter lub – ujmując rzecz ogólnie – jest sprzeczny z prawem Unii.
16. Po oddaleniu ósmego zarzutu Sąd stwierdził, że skarżąca sama przyznała, że nie była w stanie uzyskać pozwolenia na dostarczanie pracowników tymczasowych. W związku z powyższym po stwierdzeniu, że takowa klauzula jest zgodna z prawem, rozpatrywanie pozostałych siedmiu zarzutów okazało się zbędne, ponieważ w żadnym wypadku nie doprowadziłyby one do udzielenia zamówienia skarżącej ze względu na fakt, że nie posiada ona wspomnianego pozwolenia. W konsekwencji Sąd uznał siedem pierwszych zarzutów za oczywiście niedopuszczalne. W związku z powyższym skarga została oddalona w całości.
IV – Postępowanie przed Trybunałem oraz wnioski stron
17. Niniejsze odwołanie zostało złożone w sekretariacie w dniu 3 października 2009 r. Występując w imieniu konsorcjum E2Bank, wnosząca odwołanie domaga się, aby Trybunał:
– uchylił zaskarżone postanowienie;
– stwierdził nieważność decyzji EBC, na mocy których skarżąca została wykluczona z postępowania, a zamówienie zostało udzielone innemu oferentowi;
– obciążył EBC kosztami, w tym kosztami postępowania w pierwszej instancji.
18. Natomiast EBC wnosi do Trybunału o:
– oddalenie odwołanie;
– obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami postępowania.
V – W przedmiocie dopuszczalności odwołania
19. EBC podniósł zarzut niedopuszczalności odwołania. Z oczywistych względów zarzut ten rozpatrzę jako pierwszy.
A – Argumenty stron
20. EBC uważa, że pełnomocnictwo do zwrócenia się do sądu, udzielone wnoszącej odwołanie przez drugą spółkę wchodzącą w skład konsorcjum E2Bank, złożone wraz z skargą w pierwszej instancji, dotyczyło wyłącznie postępowania przed Sądem. Nie należy go zatem uznawać za wiążące w postępowaniu przed Trybunałem. W związku z powyższym wnosząca odwołanie nie jest upoważniona do wniesienia go w imieniu konsorcjum.
21. Ponadto zdaniem EBC poszczególni członkowie zrzeszenia przedsiębiorstw nie posiadają niezależnego prawa do zaskarżania decyzji dotyczących całego zrzeszenia. Evropaïki Dynamiki nie jest zatem upoważniona do wniesienia odwołania indywidualnie jako pojedynczy członek konsorcjum.
22. W związku z powyższym zdaniem EBC należy uznać odwołanie za niedopuszczalne w całości.
23. W ramach odpowiedzi wnosząca odwołanie podważyła oba aspekty zarzutu niedopuszczalności podniesionego przez EBC.
24. Z jednej strony jej zdaniem pełnomocnictwo, które otrzymała, nie jest wcale ograniczone tylko do postępowania przed Sądem, a dotyczy również możliwego postępowania w drugiej instancji.
25. Z drugiej strony poszczególni członkowie konsorcjum mają niezależne prawo do zaskarżania decyzji, które wyrządzają szkodę samemu konsorcjum. Ponadto wnosząca odwołanie podkreśla, że konsorcjum E2Bank nie posiadało osobowości prawnej i że odgrywała ona w nim rolę głównego partnera, natomiast pozycja drugiej spółki była podporządkowana, porównywalna do roli podwykonawcy.
B – Ocena
26. Moim zdaniem nie należy uwzględniać zarzutu niedopuszczalności wniesionego przez EBC. Poniżej przedstawiam uzasadnienie mojego stanowiska. Kwestie interpretacji pełnomocnictwa i prawa poszczególnych członków zrzeszenia przedsiębiorstw do zaskarżania decyzji zostały omówione osobno.
1. Interpretacja pełnomocnictwa udzielonego wnoszącej odwołanie
27. Po pierwsze, samo brzmienie pełnomocnictwa udzielonego wnoszącej odwołanie w dniu 11 września 2006 r. nie wyklucza kategorycznie możliwości, że pełnomocnictwo obowiązuje nie tylko w postępowaniu przed Sądem, lecz również w ewentualnym postępowaniu odwoławczym przed Trybunałem Sprawiedliwości.
28. Prawdą jest, że zgodnie z brzmieniem pierwszej części pełnomocnictwa spółka Evropaïki Dynamiki została upoważniona do „podjęcia wszelkich niezbędnych działań prawnych w imieniu konsorcjum E2Bank i na jego rzecz, poprzez wskazanych przez nią pełnomocników procesowych, przed Sądem Pierwszej Instancji”. Jednak w dalszej części uściślono, że „niniejsze pełnomocnictwo […] obowiązuje tak długo, jak okaże się niezbędne do wykonania wszelkich działań prawnych zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami”.
29. Niewątpliwie powyższa treść jest raczej nietrafna. Tym niemniej końcowe postanowienie, które odnosi się do wykonania wszelkich działań prawnych, nie pozwala w sposób absolutny wykluczyć ważności pełnomocnictwa także w postępowaniu odwoławczym przed Trybunałem. Z punktu widzenia uczestnika postępowania przetargowego, który postanawia złożyć skargę, odniesienie do Sądu można również interpretować jako ogólne lub niemalże zbędne wskazanie dotyczące sądu, do którego wnoszona jest skarga na początku postępowania, które w przypadku odwołania może również zakończyć się przed Trybunałem. Z takiego punktu widzenia postanowienie końcowe można interpretować jako potwierdzenie możliwości zastosowania pełnomocnictwa do obu instancji sądowych.
30. Uważam zatem, że można uznać za ważne pełnomocnictwo udzielone wnoszącej odwołanie do występowania w imieniu konsorcjum E2Bank również w postępowaniu odwoławczym przed Trybunałem.
2. W przedmiocie niezależnego prawa członków zrzeszenia do wniesienia odwołania.
31. W przypadku gdyby Trybunał nie podzielił mojej szerokiej interpretacji pełnomocnictwa przedstawionej w poprzednich punktach oraz w celu zachowania dokładności, przeanalizuję teraz kwestię ogólnej możliwości niezależnego zaskarżania przez członków zrzeszenia przedsiębiorstw decyzji adresowanych do samego zrzeszenia.
32. Nie jest to całkiem nowe zagadnienie, lecz Trybunał nie miał jeszcze okazji do orzekania w okolicznościach podobnych do tych, które stanowią przedmiot niniejszej sprawy. Rzeczywiście dotychczas orzeczenia sądowe skupiały się na problemie zgodności przepisów krajowych z dyrektywą 89/665 (tak zwaną „dyrektywą w sprawie procedur odwoławczych”)(8) .
33. W powyższym świetle Trybunał uznawał za zgodne z prawem wspólnotowym zarówno przepisy krajowe, które dopuszczały możliwość wniesienia skargi tylko przez wszystkich członków tymczasowego zrzeszenia przedsiębiorstw (9), jak i przepisy, które – wprost przeciwnie – dopuszczały także możliwość wniesienia indywidualnej skargi przez poszczególne przedsiębiorstwa zrzeszone(10) . Wynika to z faktu, że dyrektywa 89/665 określa tylko „minimalne wymagania, jakie powinny spełniać postępowania odwoławcze w krajowych porządkach prawnych, aby zapewnić przestrzeganie przepisów wspólnotowych w dziedzinie zamówień publicznych”(11) .
34. Natomiast w dziedzinie naprawienia szkód prawo do wniesienia indywidualnej skargi, przyznane poszczególnym przedsiębiorstwom wchodzącym w skład tymczasowego zrzeszenia, zostało ustanowione w prawie Unii(12) .
35. Dyrektywa 89/665 nie jest stosowana jako taka do przetargów organizowanych przez instytucje lub EBC, ponieważ ten akt prawny jest adresowany do państw członkowskich. W tym szczególnym zakresie dyrektywa jest jednak wyrazem prawa do skutecznej ochrony sądowej, które stanowi ogólną zasadę prawa Unii(13) . Jak wiadomo, zasada ta została ustanowiona w art. 47 karty praw podstawowych, która – zgodnie z art. 6 TUE – posiada taką samą moc prawną, jak traktaty(14) .
36. Należy w tym względzie zauważyć, że ogólnie dyrektywa 89/665 w sposób wyraźny i oczywisty sprzyja możliwości wnoszenia skarg. Określa ona minimalny poziom ochrony sądowej, jaki należy zapewnić, umożliwiając państwom członkowskim ustanowienie – jak wyżej wykazano – prawa do wniesienia skargi przez szerszy krąg podmiotów niż ten, który został określony w dyrektywie. Wydaje się to zresztą oczywiste już na podstawie samego brzmienia aktu, który w art. 1 stanowi, że możliwość wniesienia skargi należy zapewnić „co najmniej” podmiotom, które są adresatami niekorzystnej decyzji(15) .
37. W niniejszej sprawie niewątpliwie adresatem zaskarżonej decyzji jest konsorcjum jako całość, tak jak w wyżej przytoczonych wyrokach Trybunału adresatami były tymczasowe zrzeszenia. Podobnie nie ma wątpliwości, że spółka Evropaïki Dynamiki – jako członek konsorcjum – jest zainteresowana uzyskaniem orzeczenia o stwierdzeniu nieważności decyzji, która zdaniem spółki bezprawnie wyrządziła szkodę konsorcjum, w skład którego wchodziła ta spółka.
38. Wobec braku wyraźnego ograniczenia prawa do wniesienia skargi uważam zatem, że należy przyznać takie prawo nie tylko konsorcjum jako takiemu, lecz również poszczególnym spółkom, które wchodzą w jego skład. Gdyby prawodawca postanowił ograniczyć prawo do wniesienia skargi – w przypadku postępowań przetargowych organizowanych przez instytucje Unii – tylko do konsorcjum jako całości, powinien był uczynić to w sposób jednoznaczny. Tak się jednak nie stało, wobec czego należy przyjąć zasadę przemawiającą za możliwością wnoszenia skarg.
39. Ponadto w wyżej wymienionym postanowieniu w sprawie Consorzio Elisoccorso San Raffaele Trybunał podkreślił, że przepis krajowy, który umożliwia poszczególnym członkom konsorcjum indywidualne wniesienie wniosku o stwierdzenie nieważności, nie tylko jest daleki od sprzeczności z przepisami dyrektywy, lecz przyczynia się do realizowania ustanowionych w niej celów(16) .
40. Nie można również pominąć faktu, iż – jak się wydaje – w rozpatrywanej sprawie konsorcjum nie posiadało osobowości prawnej. W tym kontekście indywidualne prawo do wniesienia skargi przez spółki wchodzących w skład konsorcjum znajduje potwierdzenie w „przejrzystym” charakterze konsorcjum(17) .
41. Nie wydaje mi się, by zasługiwał na uwzględnienie zarzut EBC, zgodnie z którym uznanie indywidualnego prawa do wniesienia skargi przez członków konsorcjum wiązałoby się z niedopuszczalnym ryzykiem wydawania sprzecznych orzeczeń sądowych. Otóż w samej istocie każdej sytuacji prawnej tkwi zagrożenie, że może być w stosunku do niej wydanych kilka orzeczeń sądowych, nawet o rozbieżnym brzmieniu. Ponadto zgodnie z duchem dyrektywy 89/665 jej głównym celem jest stwierdzenie nieważności nieprawidłowych postępowań w jak największej liczbie przypadków. Ogólnie wydaje się, że założeniu temu lepiej służy szersza niż ograniczająca interpretacja prawa do wniesienia skargi.
42. Moim zdaniem nie można również odwoływać się do faktu, iż ewentualni uczestnicy konsorcjum mogliby już nie być zainteresowani wniesieniem skargi, w związku z czym uznanie indywidualnego prawa jednego przedsiębiorstwa do jej wniesienia wiązałoby się z zagrożeniem, że wszczęcie danego postępowania nie byłoby (już) zgodne z interesami pozostałych członków konsorcjum. Podobny zarzut został niegdyś oddalony przez Trybunał(18), a w każdym nadaje się on do zastosowania w sposób przeciwny niż ten, który wskazał przez EBC, bowiem jeżeli sprzeciw jednego członka konsorcjum wobec wniesienia skargi mógłby wiązać również pozostałych członków konsorcjum, otworzyłaby się droga do możliwych nadużyć, ponieważ zwycięzca przetargu mógłby zawsze uniemożliwić wniesienie skargi, starając się, aby co najmniej jeden członek konkurencyjnych konsorcjów nie był zainteresowany wniesieniem skargi, na przykład wskutek oferty zawarcia umowy podwykonawstwa złożonej przez zwycięzcę przetargu.
43. Podsumowując, nawet gdyby interpretować pełnomocnictwo udzielone Evropaïki Dynamiki przez konsorcjum E2Bank jako obowiązujące tylko w postępowaniu przed Sądem, należałoby przyznać skarżącej możliwość niezależnego zaskarżenia decyzji dotyczącej konsorcjum, w skład którego ona wchodzi.
44. Należy zatem uznać odwołanie za dopuszczalne.
VI – W przedmiocie istoty odwołania
45. Na poparcie odwołania wnosząca je podnosi cztery zarzuty dotyczące odpowiednio: naruszenia art. 114 regulaminu postępowania przed Sądem, błędnej interpretacji pojęcia legitymacji procesowej, zastosowania przepisów niemieckich w zakresie pracy tymczasowej oraz naruszenia obowiązku uzasadnienia. W dalszej części dokonam analizy zarzutów w kolejności, która wydaje mi się najbardziej odpowiednia dla logicznego przedstawienia moich argumentów. W szczególności analiza zarzutu trzeciego powinna poprzedzać analizę zarzutu drugiego.
A – W przedmiocie zarzutu pierwszego dotyczącego naruszenia art. 114 regulaminu postępowania przed Sądem
1. Argumenty stron
46. W drodze pierwszego zarzutu odwoławczego Evropaïki Dynamiki podnosi, że Sąd naruszył art. 114 własnego regulaminu postępowania, uznając za dopuszczalny zarzut niedopuszczalności EBC, mimo iż zarzut ten nie został przedstawiony w odrębnym piśmie.
47. EBC uważa, że pierwszy zarzut odwoławczy jest bezzasadny, ponieważ art. 114 regulaminu postępowania przed Sądem zobowiązuje do przedstawienia zarzutu niedopuszczalności w odrębnym piśmie, tylko jeżeli wnosi się do Sądu o wydanie w tej kwestii odrębnego orzeczenia w stosunku do orzeczenia co do istoty sprawy.
2. Ocena
48. Przede wszystkim należy zadać pytanie, czy zarzut odwoławczy jest dopuszczalny. Nie zmierza on bowiem do zmiany sentencji zaskarżonego wyroku. W praktyce bowiem oddalenie zarzutu niedopuszczalności – jak to uczynił Sąd – lub uznanie, że zarzut ten jest niedopuszczalny – jak zdaniem wnoszącej odwołanie należało uczynić – prowadzi do takiego samego skutku.
49. W wyroku w sprawie Francja przeciwko Comafrica i in. Trybunał stwierdził, że podmiot, w stosunku do którego Sąd oddalił zarzut niedopuszczalności, może zaskarżyć tę część wyroku, nawet jeżeli rozstrzygnięcie co do istoty było dla niego korzystne(19) . Jednak w niniejszej sprawie o zmianę części postanowienia dotyczącej zarzutu niedopuszczalności nie wnosi strona, która podniosła ten zarzut (EBC), lecz wnosząca odwołanie, która uważa, że należało uznać zarzut za niedopuszczalny.
50. Z punktu widzenia wnoszącej odwołanie wydaje mi się, że fakt, iż zarzut niedopuszczalności zostaje uznany za niedopuszczalny, jest równoznaczny z jego oddaleniem. Uwzględniając okoliczność, że w ramach jednej sprawy kwestia dopuszczalności i kwestia rozstrzygnięcia co do istoty są przedmiotem dwóch różnych decyzji, widać wyraźnie różnice między sytuacją niniejszą a sytuacją, o której mowa w wyroku w sprawie Francja przeciwko Comafrica i in. przytoczonym w poprzednim punkcie. O ile rzeczywiście we wspomnianym wyroku odwołanie zmierzało do uchylenia rozstrzygnięcia o dopuszczalności (stwierdzenie niedopuszczalności skargi, a nie jej oddalenie ze względu na bezzasadność), o tyle w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie o dopuszczalności pozostałoby takie samo (nieuwzględnienie zarzutu niedopuszczalności ze względu na jego niedopuszczalność, a nie jego oddalenie ze względu na bezzasadność). Innymi słowy, ewentualne uwzględnienie rozpatrywanego zarzutu nie zmieniłoby faktu oddalenia zarzutu niedopuszczalności.
51. Jestem zatem skłonny stwierdzić, że wnosząca odwołanie nie ma legitymacji do przedstawienia pierwszego zarzutu odwoławczego. W szczególności wydaje mi się, że niniejsza sytuacja jest pod pewnymi względami podobna do sytuacji, w której podmiot, który uzyskał korzystne rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, podważa fakt, że sąd orzekający w pierwszej instancji nie wypowiedział się w przedmiocie podniesionego przez ten podmiot zarzutu niedopuszczalności. Jak wiadomo, w takich przypadkach zgodnie z orzecznictwem Trybunału nie ma legitymacji procesowej(20) . Wynika to z faktu, że w rzeczywistości nie wydano rozstrzygnięcia w przedmiocie niedopuszczalności, które można by uchylić. W niniejszej sprawie rzeczywiście wydano rozstrzygnięcia w przedmiocie niedopuszczalności, lecz nie wniesiono o jego uchylenie. Zaskarżyć je mogłaby tylko strona, która w wyniku jego wydania znalazłaby się w sytuacji niekorzystnej, to znaczy EBC.
52. Uważam zatem, że należy uznać zarzut pierwszy za niedopuszczalny.
53. W każdym razie pomijając nawet kwestię dopuszczalności zarzutu, jest on bezzasadny. Należy bowiem zauważyć, że art. 114 regulaminu postępowania przed Sądem, jak również art. 91 regulaminu postępowania przed Trybunałem nie wymagają, aby każdy zarzut niedopuszczalności został przedstawiony w odrębnym piśmie. Wprost przeciwnie, jak wyraźnie wynika z przepisów, należy przedstawić zarzut niedopuszczalności w odrębnym piśmie tylko w przypadku, gdy strona wnosząca zarzut zamierza wnioskować o wydanie rozstrzygnięcia w kwestii dopuszczalności „bez rozpatrywania istoty sprawy”. Potwierdza to również orzecznictwo Sądu i Trybunału, w którym zarzuty niedopuszczalności często są zawarte w normalnych pismach procesowych i rozpatrywane razem z istotą sprawy.
54. Pierwszy zarzut odwoławczy powinien w związku z powyższym zostać oddalony.
B – W przedmiocie zarzutu trzeciego dotyczącego obowiązku posiadania pozwolenia na świadczenie usług pracy tymczasowej
1. Argumenty stron
55. W trzecim zarzucie odwoławczym wnosząca odwołanie podnosi, że Sąd błędnie utrzymał w mocy przewidziany w prawie niemieckim obowiązek posiadania lub uzyskania pozwolenia na dostarczanie pracowników tymczasowych nałożony na kontrahentów przez EBC. Wnosząca odwołanie twierdzi, że w rzeczywistości przepisy prawa niemieckiego nie przewidują tego rodzaju obowiązku formalnego w rozpatrywanej sytuacji. Wnosząca odwołanie zawierała już wcześniej inne umowy z EBC i nigdy nie miała obowiązku uzyskania pozwolenia.
56. EBC uważa natomi ast, że część usług świadczonych w ramach zamówienia jest wyraźnie objęta zakresem zastosowania AÜG, w związku z czym podmiot dostarczający pracowników tymczasowych jest zobowiązany do posiadania pozwolenia. Sąd nie popełnił zatem żadnego błędu co do prawa w tym względzie.
2. Ocena
a) W przedmiocie dopuszczalności zarzutu
57. Mimo iż strony nie odniosły się do tej kwestii, należy przede wszystkim zadać pytanie, czy zarzut zasadniczo odzwierciedlający treść ósmego zarzutu przedstawionego przed Sądem jest dopuszczalny.
58. Nie odnoszę się w tym względzie do niedopuszczalności, która – zgodnie z odpowiedzią na skargę EBC w pierwszej instancji – dotyczy skargi w całości ze względu na brak posiadania pozwolenia przez wnoszącą odwołanie. Jak już zauważyłem, zarzut ten został słusznie oddalony przez Sąd.
59. Niedopuszczalność, którą należy rozpatrzyć, dotyczy zarzutu związanego z obowiązkiem posiadania pozwolenia i wynika z faktu, że – co jest oczywiste i nie podlega dyskusji między stronami – wnosząca odwołanie nie została wykluczona z postępowania przetargowego ze względu na brak posiadania pozwolenia. Zgodnie z rekonstrukcją okoliczności faktycznych leżących u podstaw sporu konsorcjum, w skład którego wchodziła spółka Evropaïki Dynamiki, nie zostało bowiem wykluczone z postępowania przetargowego ze względu na niespełnienie wymogów, ponieważ posiadanie pozwolenia było niezbędne dopiero w momencie ewentualnego zawierania umowy z EBC. Wprost przeciwnie, po pierwszym etapie selekcji kandydatów, do którego dopuszczono wnoszącą odwołanie, jej oferta nie została uznana za jedną z trzech najlepszych ofert, które dopuszczono do końcowego etapu selekcji.
60. Sąd miał zatem prawo uznać, że ze względu na fakt, iż warunki ogłoszenia przetargowego nakładające obowiązek posiadania pozwolenia nie spowodowały, że wnosząca odwołanie poniosła jakąkolwiek praktyczna szkodę i że w efekcie nie miała ona legitymacji do zaskarżenia ich. Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sąd Unii może nawet z urzędu sprawdzić istnienie legitymacji do występowania w sprawie(21) .
61. W świetle okoliczności sprawy uważam jednak, że decyzja Sądu o rozpatrzeniu istoty zarzutu była prawidłowa. Należy bowiem zauważyć, że ewentualne orzeczenie niedopuszczalności ósmego zarzutu podniesionego przed Sądem doprowadziłoby do uznania niedopuszczalności siedmiu pierwszych zarzutów, ponieważ skarżąca wskazała w skardze, że nie jest w stanie uzyskać pozwolenia na dostarczanie pracowników tymczasowych. Innymi słowy, powstałaby sytuacja paradoksalna – niektóre zarzuty (siedem pierwszych) zostałyby uznane za niedopuszczalne ze względu na niespełnienie wymogu wynikającego z obowiązku stanowiącego przedmiot ósmego zarzutu, którego nie można by podważyć, ponieważ w danych okolicznościach nie spowodował on, że skarżąca w pierwszej instancji poniosła jakąkolwiek szkodę.
62. W związku z tym, mimo iż konsorcjum, w skład którego wchodziła spółka Evropaïki Dynamiki, nie zostało wykluczone z postępowania ze względu na niewywiązanie się z obowiązku uzyskania pozwolenia, Sąd słusznie postanowił rozpatrzyć istotę ósmego zarzutu. Zresztą dość często zdarza się, że sąd Unii nie rozpatruje dopuszczalności zarzutu, lecz oddala go po prostu co do istoty(22) .
b) W przedmiocie istoty zarzutu
63. Mimo iż kwestia ta nie była przedmiotem faktycznej i szczegółowej dyskusji między stronami, rozpatrzenie istoty zarzutu wymaga przeanalizowania niektórych uwag związanych z rodzajem kontroli przyznanej ogólnie Trybunałowi w zakresie zastosowania przepisów prawa krajowego przez organy Unii. Jak widzieliśmy, istota niniejszego zarzutu w rzeczywistości dotyczy sprzeczności związanej z interpretacją przepisów prawa niemieckiego, dotyczących dostarczania pracowników tymczasowych.
i) Ogólne uwagi w przedmiocie prawa krajowego w sądzie Unii
64. Niewątpliwie sektor przetargów organizowanych przez organy Unii dotyczy dziedzin, w których łatwiej można zauważyć wzajemne oddziaływanie prawa Unii i ustawodawstw krajowych. Ogólnie bowiem w przetargach organizowanych przez instytucje często przewiduje się warunki związane z przestrzeganiem prawa krajowego w państwie, w którym będzie prowadzona działalność objęta zakresem zamówienia(23) . Ponadto w zakresie, w jakim przepisy traktatów lub załączonych do nich protokołów nie określają wyjątków lub zasad szczególnych, nie można stwierdzić, w jaki sposób organy Unii mogłyby uchylić się od zastosowania przepisów obowiązujących na terytorium, na którym działają. Można również zauważyć, że rozporządzenie wykonawcze (niemające zastosowania do niniejszej sprawy), zmienione rozporządzeniem nr 478/2007(24), stanowi w art. 130 ust. 4 lit. c), że „w przypadku gdy instytucją zamawiającą jest jedna z instytucji, do zamówienia ma zastosowanie prawo wspólnotowe, uzupełnione, tam gdzie to niezbędne, przepisami krajowymi wskazanymi w zamówieniu ”(25) .
65. Umowa, jaką zawarłby zwycięzca przetargu z EBC w rozpatrywanej sprawie, dotyczyła dwóch wyraźnie różnych rodzajów działalności. Pierwszym z nich było klasyczne świadczenie usług doradztwa i rozwoju, drugi zaś dotyczył udostępnienia pracowników celem świadczenia pracy w siedzibie EBC na podstawie określanych przez niego, od czasu do czasu, szczegółowych wymagań. Wymóg posiadania pozwolenia przewidziany w AÜG wiąże się oczywiście z drugim rodzajem działalności.
66. Analiza zarzutu w pewnej mierze nakłada na sąd Unii obowiązek dokonania interpretacji prawa krajowego, w niniejszym przypadku prawa niemieckiego. Niewątpliwie taka sytuacja jest raczej delikatna bowiem od samego początku Trybunał wyraźnie podkreślał, że jego zadaniem nie jest interpretacja prawa krajowego, lecz prawa wspólnotowego(26) . Ponadto art. 58 statutu Trybunału jednoznacznie stanowi, że odwołanie do Trybunału od orzeczeń Sądu może dotyczyć braku właściwości, naruszenia procedury oraz „naruszenia prawa Unii przez Sąd”. Jednak z drugiej strony sam fakt, że postępowanie przetargowe organizowane przez instytucję może zawierać odesłania do prawa krajowego, nieuchronnie doprowadza do styku prawodawstwa Unii z prawem krajowym. Poza tym rozpatrujemy sytuację, w której sąd Unii nie powinien stosować prawa krajowego, lecz jedynie sprawdzić interpretację tego prawa dokonaną przez organ Unii na etapie (administracyjnego postępowania przetargowego), na którym sądy krajowe nie mają możliwości interwencji. Jakie stanowisko należy zająć w takich przypadkach(27) ?
67. Ewentualne rozwiązanie problemu można odnaleźć w orzecznictwie Sądu, w pewnej mierze odzwierciedlonym również w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którym kontrola sądów Unii nie rozciąga się na interpretację i stosowanie prawa krajowego jako takiego, lecz ogranicza się do sprawdzenia, czy zainteresowana instytucja nie popełniła poważnych i oczywistych błędów w interpretacji przepisów krajowych, których należy przestrzegać w celu wykonania zamówienia(28) . Orzecznictwo to nie wydaje mi się jednak w całości przekonujące, ponieważ wiąże się z zagrożeniem, że niektóre części procedury administracyjnej instytucji wspólnotowych staną się co najmniej częściowo wyjęte spod kontroli sądowej.
68. Ponadto należy zauważyć, że ogólnie zadaniem sądu Unii jest często interpretacja prawa krajowego państwa członkowskiego.
69. Po pierwsze, co oczywiste, sądy Unii dokonują takiej interpretacji w przypadku skarg dotyczących niewykonania zobowiązań, które wiążą się z postępowaniem sądowym w sprawie ewentualnego naruszenia prawa Unii przez przepis krajowy. W takich przypadkach oczywistym jest, że przepis krajowy powinien zostać oceniony, a zatem zinterpretowany.
70. Po drugie, art. 272 TFUE, odpowiadający poprzedniemu art. 238 WE, określa właściwość Trybunału do orzekania „na mocy klauzuli arbitrażowej umieszczonej w umowie prawa publicznego lub prywatnego, zawartej przez Unię lub w jej imieniu”. W takich przypadkach jest całkowicie normalne, że sąd Unii interpretuje stosowne prawo krajowe, ewentualnie uwzględniając również odpowiednie orzecznictwo krajowe(29) .
71. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja podjęta przez organ Unii. W takim kontekście uważam, że działając z należytą ostrożnością, sąd Unii nie może uchylić się od obowiązku rozpatrzenia wszystkich aktów administracyjnych podlegających jego kontroli, w tym aktów, w których dokonano oceny prawa krajowego.
72. W szczególności wydaje mi się, że opinia, zgodnie z którą interpretacja prawa krajowego dokonana przez instytucje może podlegać kontroli przez sąd Unii tylko w celu sprawdzenia ewentualnego wypaczenia lub oczywistego błędu, ma charakter zawężający. Moim zdaniem, jeżeli instytucja „wcieliła” do swojego aktu prawnego prawo krajowe, takie prawo staje się częścią ram prawnych, które sąd Unii powinien uwzględnić w ocenie.
73. Nie narusza to zasady, zgodnie z którą podmiotem powołanym w sposób naturalny do interpretacji prawa krajowego jest oczywiście sąd krajowy. Tego rodzaju „wcielenie” prawa krajowego do prawa Unii, o którym mowa w poprzednim punkcie, wynika z uwzględnienia prawa krajowego w akcie instytucji lub innego organu Unii. Dotyczy zatem jedynie danego przypadku i nie podlega jakiemukolwiek uogólnieniu. Dodatkowo, jak wcześniej zauważyłem, przedmiotem kontroli sądowej sądu Unii w niniejszej sprawie nie jest prawo krajowe jako takie, lecz jedynie akt prawny organu Unii zawierający w swojej treści ocenę lub interpretację prawa krajowego.
74. Ponadto interpretując i stosując prawo krajowe, sąd Unii zawsze powinien mieć na uwadze sposób interpretacji i stosowania tego prawa przez sądy państwa członkowskiego, w którym prawo to jest tworzone(30) .
75. Moim zdaniem uniemożliwienie kontroli interpretacji prawa krajowego dokonywanej przez organy Unii prowadziłoby również do osłabienia prawa do skutecznej ochrony sądowej, które stanowi ogólną zasadę prawa Unii, uznaną obecnie także w karcie praw podstawowych(31) .
76. Sąd postąpił zatem prawidłowo, szczegółowo rozpatrując przepisy prawa niemieckiego zastosowane przez EBC, uwzględniając również stosowne orzecznictwo krajowe.
ii) W przedmiocie dokonanej przez Sąd interpretacji prawa niemieckiego
77. W niniejszej sprawie uważam, że interpretacja przepisów prawa niemieckiego dokonana przez Sąd jest przekonująca oraz że argumenty użyte przez wnoszącą odwołanie przeciw tej interpretacji nie mogą zostać uwzględnione.
78. Zgodnie z wykładnią orzecznictwa krajowego wbrew temu, co twierdzi wnosząca odwołanie, przepisy prawa niemieckiego w zakresie świadczenia usług pracy tymczasowej nakładają obowiązek posiadania pozwolenia zarówno w stosunku do podmiotów, dla których dostarczenie pracowników nie jest główną działalnością(32), jak i podmiotów, których siedziba znajduje się za granicą i które zajmują się dostarczeniem pracowników w Niemczech. Wynika to z faktu, że przepisy krajowe nie przewidują żadnego wyjątku w tym względzie. Powyższe stwierdzenie jest zgodne z okolicznością, że Trybunał uznał, iż – mając na uwadze, jak delikatna jest kwestia dostarczania pracowników – państwa członkowskie mogą uzależnić prowadzenie takiej działalności na własnym terytorium od posiadania określonego pozwolenia krajowego(33) .
79. Ponadto gdyby wnosząca odwołanie wykazała, że spełnia wymogi odnoszące się do dostarczania pracowników zawarte w przepisach innego państwa członkowskiego, a w szczególności przepisach państwa, w którym znajduje się jej siedziba (mogłoby to być pozwolenie wyraźne lub pozwolenie wydawane w sposób domniemany wszystkim podmiotom gospodarczym danego państwa), i gdyby jednocześnie twierdziła, że wymogi te są równoważne z wymogami określonymi przez przepisy niemieckie, zgodnie z orzecznictwem Trybunału przytoczonym w poprzednim punkcie, EBC mógłby ewentualnie rozważyć dopuszczalność oferty skarżącej, również przy braku pozwolenia wymaganego przez prawo niemieckie. Wnosząca odwołanie przedstawiła jednak tylko ogólne uwagi i w efekcie stwierdziła, że nie posiada również pozwolenia przewidzianego w prawie greckim.
80. Jednakże nawet gdyby uznać, że istnieją wątpliwości interpretacyjne w odniesieniu do przepisów prawa niemieckiego, decyzja EBC o tym, że wymagane jest posiadanie pozwolenia, nie podlegałaby krytyce. Jeżeli bowiem istnieje choćby możliwość, że władze zainteresowanego państwa członkowskiego uznają, iż prowadzona działalność będzie podlegać obowiązkowi pozwolenia, postępowanie instytucji Unii, która nakłada na uczestników postępowania przetargowego obowiązek posiadania takiego pozwolenia, byłoby moim zdaniem rozsądne i w pełni zgodne z zasadą dobrej administracji.
81. Pragnę na koniec zauważyć, że – jak słusznie wykazał Sąd w zaskarżonym postanowieniu – fakt, iż wcześniej udzielano już w Niemczech zamówień publicznych na rzecz wnoszącej odwołanie bez wymogu uzyskania pozwolenia, jest zupełnie nieistotny. Jak widzieliśmy, po pierwsze, pozwolenie jest potrzebne tylko do dostarczania siły roboczej, nie zaś do zwyczajnego świadczenia usług, które niewątpliwie stanowi najczęstszy przedmiot działalności przedsiębiorstwa takiego jak wnosząca odwołanie. Po drugie, fakt, iż wcześniejsze zamówienia mogły być ewentualnie udzielone wbrew prawu, z pewnością nie zwalniał EBC z obowiązku jego przestrzegania.
82. Podsumowując niniejszą część mojej opinii, uważam, że należy oddalić również trzeci zarzut przedstawiony przez wnoszącą odwołanie.
C – W przedmiocie zarzutu drugiego dotyczącego legitymacji wnoszącej odwołanie do występowania w sprawie nawet po oddaleniu przez Sąd ósmego zarzutu
1. Argumenty stron
83. W drugim zarzucie odwoławczym wnosząca odwołanie podnosi, że Sąd powinien był rozpatrzyć siedem pierwszych zarzutów nawet pomimo oddalenia zarzutu ósmego oraz że nie powinien był uznać, że legitymacja do występowania w sprawie ustała. Orzecznictwo Trybunału rzeczywiście dowodzi, że pojęcie legitymacji procesowej powinno być interpretowane szeroko. Powyższe stanowisko potwierdza dyrektywa w sprawie procedur odwoławczych.
84. Wnosząca odwołanie uważa także(34), że nawet w razie oddalenia zarzutu ósmego, a zatem stwierdzenia zgodności z prawem wymogu uzyskania pozwolenia, pozwolenie mogłoby zostać uzyskane nie przez nią samą, ale przez jej oddział, którego siedziba znajduje się w Niemczech.
85. EBC uważa natomiast, że rozumowanie Sądu jest prawidłowe. Zarówno analiza przepisów, jak i orzecznictwa dowodzi, że w danej sprawie po oddaleniu zarzutu ósmego wnosząca odwołanie nie miała już legitymacji procesowej, ponieważ sama przyznała, że nie posiada, i nie jest w stanie uzyskać wymaganego pozwolenia.
2. Ocena
86. Podkreślę, że moim zdaniem Sąd słusznie postanowił, iż wobec oddalenia zarzutu ósmego rozpatrywanie siedmiu pierwszych zarzutów było zbędne. Jak bowiem stwierdzono w zaskarżonym postanowieniu, orzecznictwo w tym względzie jest utrwalone. Wobec oddalenia zarzutu ósmego, a zatem wobec utrzymania w mocy obowiązku posiadania pozwolenia dla celu zawarcia umowy, wnosząca odwołanie nie mogła już liczyć na korzystne rozstrzygnięcie w ramach postępowania sądowego(35) .
87. Można by jednak zadać pytanie, czy w przypadku takim jak niniejszy, zamiast o niedopuszczalności siedmiu pierwszych zarzutów spowodowanej brakiem legitymacji procesowej nie należy mówić o bezskuteczności tych zarzutów. Ogólnie bowiem zgodnie z orzecznictwem bezskuteczny jest zarzut, który nawet w razie jego uwzględnienia nie może doprowadzić do skutku, do jakiego dąży skarżący. Bezskuteczny charakter zarzutu nie zależy od jego dopuszczalności(36) .
88. Uważam jednak, że właściwszym rozwiązaniem nie jest uznanie siedmiu pierwszych zarzutów za bezskuteczne, lecz za niedopuszczalne. Ogólnie rzecz biorąc, bezskuteczność zarzutu wynika bowiem z faktu, że nie jest on w stanie doprowadzić do zmiany zaskarżonego aktu. Typowym przykładem bezskuteczności jest zarzut, który podważa jeden aspekt aktu, na przykład część uzasadnienia, wtedy gdy akt ten może zgodnie z prawem opierać się na pozostałych aspektach, na przykład na innych częściach uzasadnienia. Jednak w rozpatrywanej sprawie uwzględnienie siedmiu pierwszych zarzutów mogłoby nawet doprowadzić do stwierdzenia nieważności aktu i zastąpienia go aktem o innej treści. W każdym razie brak pozwolenia wywoływałby jednak taki skutek, że w żadnym wypadku nie można by udzielić zamówienia na rzecz wnoszącej odwołanie. Innymi słowy, zbędność rozpatrzenia siedmiu pierwszych zarzutów nie wynikała z charakteru samych zarzutów, lecz ze szczególnej, indywidualnej sytuacji wnoszącej odwołanie.
89. Jednakże drugi zarzut odwoławczy należałoby oddalić również w razie uznania siedmiu pierwszych zarzutów za bezskuteczne, a nie niedopuszczalne. Należy przypomnieć, że w świetle orzecznictwa, „jeśli z uzasadnienia wyroku Sądu wynika naruszenie prawa wspólnotowego, lecz jego sentencja opiera się na innych podstawach, skarga musi zostać oddalona”(37) . Innymi słowy, nawet gdyby należało uznać siedem pierwszych zarzutów za bezskuteczne, Trybunał mógłby ograniczyć się do zamiany zarzutów.
90. Nie można uwzględnić argumentacji wnoszącej odwołanie, zgodnie z którą zachowałaby ona legitymację w zakresie siedmiu pierwszych zarzutów, ponieważ mogłaby uzyskać wymagane pozwolenie, tworząc ewentualnie oddział na terenie Niemiec.
91. W tej kwestii należy bowiem zauważyć, że w postępowaniu przed Sądem wnosząca odwołanie w jednoznaczny sposób opisała sytuację bezwzględnej niemożliwości uzyskania pozwolenia. W żadnym punkcie skargi nie wskazała ona, że mogła uzyskać wspomniany dokument lub że mógłby go uzyskać inny członek konsorcjum. Wprost przeciwnie, w skardze wskazano, że nie można było uzyskać pozwolenia. Nie można zarzucać Sądowi tego, że rozpatrzył zarzut zgodnie z brzmieniem nadanym mu przez podmiot skarżący, na którym spoczywa obowiązek przedstawienia własnych argumentów w sposób staranny i poprawny.
92. Zarzut drugi należy zatem również oddalić.
D – W przedmiocie zarzutu czwartego dotyczącego naruszenia obowiązku uzasadnienia
93. Czwarty zarzut wnoszącej odwołanie jest zatytułowany: „Niezastosowanie przepisów dotyczących obowiązku uzasadnienia spoczywającego na instytucji udzielającej zamówienia (art. 253 WE, art. 12 ust. 1 dyrektywy 92/50, art. 100 ust. 2 rozporządzenia finansowego, art. 149 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego)”. W zarzucie tym wnosząca odwołanie podnosi, że w rozpatrywanej sprawie Sąd nie zastosował poprawnie przepisów dotyczących obowiązku uzasadnienia aktów Unii, w szczególności odnosząc się do okoliczności, że EBC nie przekazał jej wystarczających informacji dotyczących decyzji o nieuznaniu jej oferty za najkorzystniejszą.
94. Moim zdaniem zarzut, który wnosząca odwołanie przedstawiła bardzo zwięźle, należy uznać za niedopuszczalny.
95. Po pierwsze, niejasne jest, którą część postanowienia podważa powyższy zarzut. Jak widzieliśmy, Sąd rozpatrzył tylko zarzut dotyczący obowiązku uzyskania od władz niemieckich pozwolenia na dostarczanie pracowników, uznając pozostałe zarzuty za niedopuszczalne. Sąd postąpił słusznie, nie rozpatrując kwestii, czy informacje przekazane wnoszącej odwołanie przez EBC były wystarczające.
96. Po drugie, zarzut jest przedstawiony w tak zwięzły i niejasny sposób, a ponadto przytacza szereg przepisów, które – jak widzieliśmy – nie mają zastosowania do rozpatrywanej sprawy, że moim zdaniem nawet w minimalnym stopniu nie umożliwia Trybunałowi zrozumienia go i wydania rozstrzygnięcia w tym względzie. W szczególności należy przypomnieć, że w świetle orzecznictwa proste, abstrakcyjne sformułowanie zarzutu, niepoparte żadną precyzyjną informacją, nie wystarcza, aby obowiązek uzasadnienia skargi został spełniony(38) .
97. Jednakże gdyby w celu zupełności rozważań zinterpretować zarzut w ten sposób, że podważa on decyzję Sądu o nierozpatrywaniu niektórych argumentów przedstawionych przez wnoszącą odwołanie w pierwszej instancji (mam w szczególności na myśli zarzut piąty, który wydaje się przynajmniej po części podobny), wystarczającym okazuje się przywołanie mojej wcześniejszej uwagi dotyczącej rozpatrzenia przez Sąd siedmiu pierwszych zarzutów skargi(39) . Jak widzieliśmy, decyzja Sądu o nierozpatrywaniu tych zarzutów była słuszna.
98. Podsumowując, również czwarty zarzut odwoławczy nie może zostać uwzględniony.
VII – Wnioski
99. W świetle przedstawionych powyżej rozważań proponuję Trybunałowi:
– oddalenie odwołania;
– obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami postępowania.
(1) .
(2)
– Zb.Orz., s. II‑99*.
(3)
– Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 248, s. 1).
(4)
– Rozporządzenie Komisji nr 2342/2002 (WE, Euratom) z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 357, s. 1).
(5)
– Dz.U. S 137, ogłoszenie nr 2005/S 137-135354.
(6)
–	W oryginalnej wersji angielskojęzycznej tytuł ogłoszenia brzmi: „provision of IT consultancy and IT development services”.
(7)
– Dz.U. S 154, ogłoszenie nr 2005/S 154-153356.
(8)
– Dyrektywa Rady z dnia 21 grudnia 1989 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do stosowania procedur odwoławczych w zakresie udzielania zamówień publicznych na dostawy i roboty budowlane (Dz.U. L 395, s. 33).
(9)
– Wyrok z dnia 8 września 2005 r. w sprawie C‑129/04 Espace Trianon i Sofibail, Zb.Orz. s. I‑7805, pkt 26.
(10)
– Postanowienie z dnia 4 października 2007 r. w sprawie C‑492/06 Consorzio Elisoccorso San Raffaele, Zb.Orz. s. I‑8189, pkt 31.
(11)
– Wyrok z dnia 27 lutego 2003 r. w sprawie C‑327/00 Santex, Rec. s. I‑1877, pkt 47.
(12)
– Wyrok z dnia 6 maja 2010 r. w sprawach połączonych C‑145/08 i C‑149/08 Club Hotel Loutraki i in., Zb.Orz. s. I‑4165, pkt 80.
(13)
– W przedmiocie charakteru zasady skutecznej ochrony sądowej zob. wyrok z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie C‑432/05 Unibet, Zb.Orz. s. I‑2271, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo. W przedmiocie przykładu zastosowania zasad wyrażonych w dyrektywie 89/665 do zakresu, do którego nie ma ona zastosowania jako taka, zob. ww. w przypisie 12 wyrok w sprawie Club Hotel Loutraki i in., pkt 69–74.
(14)
– W przedmiocie zastosowania karty w takim nowym świetle zob. na przykład wyrok z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawach połączonych C‑92/09 i C‑93/09 Volker i Markus Schecke, Zb.Orz. s. I‑11063, pkt 45 i nast.
(15)
– Należy zauważyć, że po zmianach wprowadzonych dyrektywą 2007/66/WE z dnia 11 grudnia 2007 r. (Dz.U. L 335, s. 31) art. 1 ust. 3 włoskiej wersji dyrektywy nie zawiera już wtrącenia „co najmniej”. Jest to jednak z pewnością błąd redakcyjny, co potwierdza porównanie z innymi wersjami językowymi, w których wtrącenie pozostało. Odnośnie do interpretacji aktów prawnych Unii, w przypadku gdy jedna z wersji językowych brzmi odmiennie, zob. na przykład wyroki: z dnia 27 marca 1990 r. w sprawie C‑372/88 Cricket St. Thomas, Rec. s. I‑1345, pkt 18; z dnia 19 kwietnia 2007 r. w sprawie C‑455/05 Velvet & Steel Immobilien, Zb.Orz. s. I‑3225, pkt 19.
(16)
– Wyżej wymienione przypisie 10 postanowienie w sprawie Consorzio Elisoccorso San Raffaele, pkt 30.
(17)
– Takie jest rozumowanie Sądu, który w podobnej sprawie, która również dotyczyła wnoszącej odwołanie, uznał indywidualne prawo do zaskarżenia. Wyrok Sądu z dnia 19 marca 2010 r. w sprawie T‑50/05 Evropaïki Dynamiki przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑1071, pkt 40.
(18)
– Wyżej wymienione przypisie 10 postanowienie w sprawie Consorzio Elisoccorso San Raffaele, pkt 30. W tym przypadku zarzut został podniesiony przez rząd cypryjski.
(19)
– Wyrok z dnia 21 stycznia 1999 r. w sprawie C‑73/97 P Francja przeciwko Comafrica i in., Rec. s. I‑185. Odnośnie do dyskusji dotyczącej tej kwestii zob. opinię przedstawioną w ww. sprawie przez rzecznika generalnego J. Mischa z dnia 25 czerwca 1998 r., pkt 11–16.
(20)
– Wyroki: z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie C‑23/00 P Rada przeciwko Boehringer, Rec. s. I‑1873, pkt 52; z dnia 22 listopada 2007 r. w sprawie C‑6/06 P Cofradía de pescadores „San Pedro” de Bermeo i in. przeciwko Radzie, Zb.Orz. s. I‑164*, pkt 21.
(21)
– Artykuł 92 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem oraz art. 113 regulaminu postępowania przed Sądem przewidują możliwość orzeczenia przez sąd z urzędu, po wysłuchaniu stron, niedopuszczalności skargi ze względu na bezwzględne przeszkody procesowe. Z powyższych przepisów Trybunał wywnioskował w postępowaniu odwoławczym od wyroku Sądu, że może z urzędu podnieść zarzut braku legitymacji procesowej, nawet jeśli podstawy tego braku pojawiły się już po wydaniu orzeczenia przez Sąd. Zobacz wyroki: z dnia 19 października 1995 r. w sprawie C‑19/93 P Rendo i in. przeciwko Komisji, Rec. s. I‑3319, pkt 13; z dnia 3 września 2009 r. w sprawie C‑535/06 P Moser Baer India przeciwko Radzie, Zb.Orz. s. I‑7051, pkt 24.
(22)
– Zobacz ww. przypis 20. Zobacz także wyrok z dnia 25 marca 2010 r. w sprawie C‑414/08 P Sviluppo Italia Basilicata przeciwko Komisji, Zb.Orz. s.I‑2559, pkt 51–52.
(23)
– W tym względzie Sąd wypracował orzecznictwo, w myśl którego „zgodnie z zasadami dobrej administracji i lojalnej współpracy między instytucjami wspólnotowymi i państwami członkowskimi instytucje są zobowiązane do zapewnienia, aby warunki ogłoszenia przetargowego nie doprowadzały do naruszenia przez potencjalnych oferentów przepisów prawa krajowego stosowanych do ich działalności” (wyrok Sądu z dnia 6 lipca 2000 r. w sprawie T‑139/99 AICS przeciwko Parlamentowi, Rec. s. II‑2849, pkt 41). O ile mi wiadomo, Trybunał dotychczas nie wypowiedział się w tej kwestii.
(24)
– Rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 478/2007 z dnia 23 kwietnia 2007 r. zmieniające rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2342/2002 ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 111, s. 13).
(25)
– Zaznaczenie moje. Na marginesie należy przypomnieć, że w rozpatrywanej sprawie przewidziano, że po udzieleniu zamówienia będzie ono podlegało całkowicie prawu niemieckiemu, a właściwość będzie należeć do sądów niemieckich.
(26)
– Zobacz na przykład wyrok z dnia 15 lipca 1960 r. w sprawach połączonych od 36/59 do 38/59 i 40/59 Präsident i in. przeciwko Wysokiej Władzy, Rec. s. 827, w szczególności s. 889. Z oczywistych względów Trybunał w sposób szczególny podkreślił ten wymóg w związku ze sprawami dotyczącymi pytań prejudycjalnych. Zobacz wyrok z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie C‑222/04 Cassa di Risparmio di Firenze i in., Zb.Orz. s. I‑289, pkt 63 i przytoczone tam orzecznictwo.
(27)
– Ponadto zaznaczam, że przed Trybunałem toczy się inna sprawa, która mogłaby przyczynić się do wyjaśnienia kontekstu niniejszej sytuacji. Głównym przedmiotem sporu w tej sprawie jest interpretacja włoskich przepisów w zakresie znaków towarowych. Chodzi o sprawę C‑263/09 P Edwin przeciwko OHIM (zob. komunikat C 220 dotyczący skargi opublikowany w Dz.Urz. w dniu 12 września 2009 r., s. 25).
(28)
– Wyżej wymieniony w przypisie 23 wyrok Sądu w sprawie AICS przeciwko Parlamentowi pkt 40–42.
(29)
– Zobacz na przykład wyrok z dnia 26 listopada 1985 r. w sprawie 318/81 Komisja przeciwko CO.DE.MI., Rec. s. 3693, pkt 24.
(30)
– Zobacz w szczególności ww. wyrok z przypisu 29.
(31)
– Zobacz pkt 35 powyżej.
(32)
– Zobacz wyrok Bundesarbeitsgericht z dnia 8 listopada 1978 r. w sprawie 5 AZR 261/77.
(33)
– Wyrok z dnia 17 grudnia 1981 r. w sprawie Webb 279/80, Rec. s. 3305, pkt 18–21. Zresztą wnosząca odwołanie we własnych uwagach jednoznacznie zaprzeczyła, że podważa zgodność przepisów prawa niemieckiego dotyczących dostarczania siły roboczej z prawem Unii.
(34)
– Argument ten wnosząca odwołanie przedstawia w ramach zarzutu trzeciego, lecz wydaje się, że logicznie jest on raczej związany z zarzutem drugim.
(35)
– Odnośnie do podobnej sprawy, w której brak legitymacji procesowej prowadził do oddalenia części zarzutów, zob. wyrok z dnia 20 maja 1987 r. w sprawie 432/85 Souna przeciwko Komisji, Rec. s. 2229, pkt 20.
(36)
– Zobacz wyroki: z dnia 21 września 2000 r. w sprawie C‑46/98 P EFMA przeciwko Radzie, Rec. s. I‑7079, pkt 38; z dnia 30 września 2003 r. w sprawie C‑76/01 P Eurocoton i in. przeciwko Radzie, Rec. s. I‑10091, pkt 52.
(37)
– Wyrok z dnia 9 czerwca 1992 r. w sprawie C‑30/91 P Lestelle przeciwko Komisji, Rec. s. I‑3755, pkt 28. Zobacz również wyrok z dnia 15 grudnia 1994 r. w sprawie C‑320/92 P Finsider przeciwko Komisji, Rec. s. I‑5697, pkt 37.
(38)
– Zobacz na przykład wyrok z dnia 8 lipca 1999 r. w sprawie C‑51/92 P Hercules Chemicals przeciwko Komisji, Rec. s. I‑4235, pkt 113.
(39)
– Zobacz pkt 86 powyżej.