61990J0328
ΈΚΘΕΣΗ ΑΚΡΟΑΤΗΡΊΟΥ
στην υπόθεση C-328/90 (
*1
)
Ι — Τα πραγματικά περιστατικά
1.
Η Επιτροπή, στηριζόμενη στα άρθρα 52, 59 και 48 της Συνθήκης, άσκησε προσφυγή λόγω παραβάσεως κατά της Ελληνικής Δημοκρατίας, η οποία αφορούσε ορισμένες διατάξεις της νομοθεσίας του κράτους αυτού σχετικά με τις προϋποθέσεις ιδρύσεως φροντιστηρίων και ιδιωτικών σχολών επαγγελματικής εκπαιδεύσεως και παροχής κατ' οίκον διδασκαλίας καθώς και τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες οι υπήκοοι των άλλων κρατών μελών μπορούν να εργαστούν στις σχολές αυτές.
2.
Το Δικαστήριο, με την απόφαση της 15ης Μαρτίου 1988, 147/86, Επιτροπή κατά Ελλάδος ( Συλλογή 1988, σ. 1637 ), δέχθηκε εν μέρει την προσφυγή αναγνωρίζοντας ότι:
«1)
Η Ελληνική Δημοκρατία, απαγορεύοντας στους υπηκόους των άλλων κρατών μελών την ίδρυση φροντιστηρίων και ιδιωτικών σχολών μουσικής και χορού και την παροχή κατ' οίκον διδασκαλίας, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 52 και 59 της Συνθήκης.
2)
Η Ελληνική Δημοκρατία, απαγορεύοντας ή περιορίζοντας στους υπηκόους των άλλων κρατών μελών που απασχολούνται ήδη στην Ελλάδα και στα μέλη των οικογενειών τους να προσλαμβάνονται ως διευθυντές και διδακτικό προσωπικό σε φροντιστήρια και σε ιδιωτικές σχολές μουσικής και χορού, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 48 της Συνθήκης. »
3.
Η Επιτροπή άσκησε επίσης προσφυγή λόγω παραβάσεως, στηριζόμενη στα άρθρα 52 και 59 της Συνθήκης, που αφορούσε ορισμένες διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας σχετικά με την πρόσβαση στα επαγγέλματα του αρχιτέκτονα, του πολιτικού μηχανικού, του τοπογράφου και του δικηγόρου και την άσκηση τους.
4.
Το Δικαστήριο, με την απόφαση της 14ης Ιουλίου 1988, 38/87, Επιτροπή κατά Ελλάδος (Συλλογή 1988, σ. 4415), δέχθηκε την προσφυγή αυτή αναγνωρίζοντας ότι:
«1)
Η Ελληνική Δημοκρατία, διατηρώντας σε ισχύ διατάξεις που δεν θεσπίζουν ρητά το δικαίωμα των υπηκόων των άλλων κρατών μελών να εγγράφονται στο Τεχνικό Επιμελητήριο ως τακτικά μέλη, ενώ η εγγραφή υπ' αυτή την ιδιότητα αποτελεί προϋπόθεση της προσβάσεως στα επαγγέλματα του αρχιτέκτονα, του πολιτικού μηχανικού και του τοπογράφου και της ασκήσεως τους στην Ελληνική Δημοκρατία τις οποίες και διευκολύνει, παρέβη τις διατάξεις που υπέχει από τα άρθρα 52 και 59 της Συνθήκης ΕΟΚ.
2)
Η Ελληνική Δημοκρατία, διατηρώντας σε ισχύ διατάξεις που εξαρτούν την πρόσβαση στο επάγγελμα του δικηγόρου και την άσκηση του από την κατοχή της ελληνικής ιθαγένειας, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 52 και 59 της Συνθήκης ΕΟΚ. »
5.
Η Επιτροπή δεν έλαβε καμία πληροφορία σχετικά με τα μέτρα που έλαβε η Ελληνική Δημοκρατία για να συμμορφωθεί προς τις υποχρεώσεις της και να εκτελέσει τις δύο προαναφερθείσες αποφάσεις.
Αποφάσισε κατά συνέπεια να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 169 της Συνθήκης ΕΟΚ.
Προς τούτο κάλεσε την Ελληνική Κυβέρνηση, με επιστολή της 26ης Μαΐου 1989, να υποβάλει τις παρατηρήσεις της, εντός προθεσμίας δύο μηνών, σχετικά με την παράβαση που της προσάπτεται.
6.
Απαντώντας στην επιστολή αυτή, η Ελληνική Κυβέρνηση ανέφερε ότι έπρεπε, πριν από κάθε τροποποίηση της ελληνικής νομοθεσίας, να αποφανθεί πρώτα το Δικαστήριο επί των τριτανακοπών που ασκήθηκαν κατά της προαναφερθείσας αποφάσεως της 15ης Μαρτίου 1988, 147/86. Η Κυβέρνηση αυτή υποστήριξε, εξάλλου, ότι, λόγω του ότι σχηματίστηκε για ορισμένο χρονικό διάστημα περίοδο, δεν είχε, εν πάση περιπτώσει, την εξουσία να προτείνει προς ψήφιση νέα νομοσχέδια σε θέματα τόσο συγκεκριμένα όσο αυτά που αποτέλεσαν το αντικείμενο των δύο αποφάσεων του Δικαστηρίου.
7.
Επειδή δεν ικανοποιήθηκε από την απάντηση αυτή, η Επιτροπή εξέδωσε, στις 22 Ιανουαρίου 1990, αιτιολογημένη γνώμη, προς την οποία έπρεπε να συμμορφωθεί η Ελληνική Δημοκρατία εντός προθεσμίας δύο μηνών.
8.
Με επιστολή της 30ής Μαρτίου 1990, η Ελληνική Δημοκρατία ζήτησε από την Επιτροπή πρόσθετη προθεσμία δύο μηνών για την εκτέλεση της προαναφερθείσας αποφάσεως της 15ης Μαρτίου 1988, 147/86, και εύλογη προθεσμία για την εκτέλεση της προαναφερθείσας αποφάσεως της 14ης Ιουλίου 1988, 38/87.
Στην επιστολή αυτή αναφερόταν επίσης ότι η Επιτροπή έλαβε αντίγραφο του Προεδρικού Διατάγματος αρ. 172, της 2ας Μαρτίου 1989 (ΦΕΚ 83 Τ. Α. 17.3.1989), για την προσαρμογή των εθνικών διατάξεων περί προσβάσεως στο επάγγελμα του δικηγόρου προς τις διατάξεις της Συνθήκης.
9.
Με επιστολή της 12ης Ιουνίου 1990, η Ελληνική Δημοκρατία ανέφερε στην Επιτροπή ότι οι αρμόδιες αρχές κίνησαν τη νομοθετική διαδικασία για την τροποποίηση των νομοθετικών κειμένων, που ήταν απαραίτητη για την εκτέλεση της προαναφερθείσας αποφάσεως της 15ης Μαρτίου 1988, 147/86.
II — Έγγραφη διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
1.
Με δικόγραφο που κατατέθηκε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 23 Οκτωβρίου 1990, η Επιτροπή άσκησε την προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου, κατ' εφαρμογή του δευτέρου εδαφίου του άρθρου 169 της Συνθήκης.
2.
Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:
—
να αναγνωρίσει ότι η Ελληνική Δημοκρατία, παραλείποντας να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την εκτέλεση της αποφάσεως της 15ης Μαρτίου 1988, 147/86, Επιτροπή κατά Ελλάδος, με την οποία το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι:
« 1)
Η Ελληνική Δημοκρατία, απαγορεύοντας στους υπηκόους των άλλων κρατών μελών την ίδρυση φροντιστηρίων και ιδιωτικών σχολών μουσικής και χορού και την παροχή κατ' οίκον διδασκαλίας, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 52 και 59 της Συνθήκης.
2)
Η Ελληνική Δημοκρατία, απαγορεύοντας ή περιορίζοντας στους υπηκόους των άλλων κρατών μελών που απασχολούνται ήδη στην Ελλάδα και στα μέλη των οικογενειών τους να προσλαμβάνονται ως διευθυντές και διδακτικό προσωπικό σε φροντιστήρια και σε ιδιωτικές σχολές μουσικής και χορού, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 48 της Συνθήκης. »,
καθώς και της αποφάσεως της 14ης Ιουλίου 1988, 38/87, Επιτροπή κατά Ελλάδος, στην οποία το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι:
« 1)
Η Ελληνική Δημοκρατία, διατηρώντας σε ισχύ διατάξεις που δεν θεσπίζουν ρητά το δικαίωμα των υπηκόων των άλλων κρατών μελών να εγγράφονται στο Τεχνικό Επιμελητήριο ως τακτικά μέλη, ενώ η εγγραφή υπ' αυτή την ιδιότητα αποτελεί προϋπόθεση της προσβάσεως στα επαγγέλματα του αρχιτέκτονα, του πολιτικού μηχανικού και του τοπογράφου και της ασκήσεως τους στην Ελληνική Δημοκρατία τις οποίες και διευκολύνει, παρέβη τις διατάξεις που υπέχει από τα άρθρα 52 και 59 της Συνθήκης ΕΟΚ. »,
παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 171 της Συνθήκης ΕΟΚ.
—
να καταδικάσει την Ελληνική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.
3.
Η Ελληνική Δημοκρατία ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει την προσφυγή της Επιτροπής και να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
4.
Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, το Δικαστήριο αποφάσισε να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία χωρίς προηγούμενη διεξαγωγή αποδείξεων.
ΙΙΙ — Λόγοι προσφυγής και επιχειρήματα των διαδίκων
1.
Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, κατά το άρθρο 171 της Συνθήκης, τα κράτη που αποτέλεσαν αντικείμενο αποφάσεως αναγνωρίσεως παραβάσεως οφείλουν να λάβουν τα μέτρα που συνεπάγεται η εκτέλεση της αποφάσεως.
Κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου αυτού, η Ελληνική Δημοκρατία εξακολουθεί να μην έχει λάβει τα αναγκαία μέτρα για την εκτέλεση των προαναφερθεισών αποφάσεων του Δικαστηρίου, δεδομένου ότι, όπως αναγνωρίζει στο υπόμνημα αντικρούσεως της, δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί οι απαραίτητες για την τροποποίηση των διατάξεων της ελληνικής νομοθεσίας νομοθετικές εργασίες.
Εξάλλου, η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι τριτανακοπές που ασκήθηκαν κατά της προαναφερθείσας αποφάσεως της 15ης Μαρτίου 1988, 147/86, Επιτροπή κατά Ελλάδος, απορρίφθηκαν από το Δικαστήριο ως απαράδεκτες.
2.
Η Ελληνική Δημοκρατία επικαλείται το γεγονός ότι κίνησε τη διαδικασία τροποποιήσεως των νομοθετικών κειμένων, που είναι απαραίτητη για να εξασφαλιστεί η εκτέλεση των δύο αποφάσεων του Δικαστηρίου που προαναφέρθηκαν και ότι έχει αρχίσει και συνεχίζεται η επεξεργασία των τροποποιητικών νομοθετικών κειμένων.
Για να αποδείξει τον ισχυρισμό αυτό, επισυνάπτει στη δικογραφία:
—
σχετικά με την εκτέλεση της αποφάσεως της 14ης Ιουλίου 1988, 38/87, Επιτροπή κατά Ελλάδος, τα σχέδια δύο Προεδρικών Διαταγμάτων που αφορούν το δικαίωμα των υπηκόων των άλλων κρατών μελών της Κοινότητας να εγγράφονται στο Τεχνικό Επιμελητήριο και να ασκούν το επάγγελμα του μηχανικού στην Ελλάδα·
—
σχετικά με την εκτέλεση της αποφάσεως της 15ης Μαρτίου 1988, 147/86, Επιτροπή κατά Ελλάδος, το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος που επιτρέπει την ίδρυση σχολών μουσικής και χορού από υπηκόους των άλλων κρατών μελών της Κοινότητας.
Υποστηρίζει εξάλλου ότι το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων έχει ήδη καταρτίσει σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος που επιτρέπει την ίδρυση φροντιστηρίων από υπηκόους των άλλων κρατών μελών της Κοινότητας.
F. Grévisse
εισηγητής δικαστής
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ελληνική.