62009CJ0099_MT
Partijiet
Motivi tas-sentenza
Parti operattiva
Partijiet
Fil-Kawża C‑99/09,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 234 KE, imressqa mis-Sąd Najwyższy (il-Polonja), permezz ta’ deċiżjoni tad-19 ta’ Diċembru 2008, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fil-11 ta’ Marzu 2009, fil-proċedura
Polska Telefonia Cyfrowa sp. z o.o.
vs
Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Ir-Raba’ Awla),
komposta minn J.-C. Bonichot, President tal-Awla, C. Toader, K. Schiemann, P. Kūris (Relatur) u L. Bay Larsen, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: Y. Bot,
Reġistratur: K. Malacek, amministratur,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal-25 ta’ Marzu 2010,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
– għal Polska Telefonia Cyfrowa sp. z o.o, minn S. Dudzik u M. Korcz, radcy prawni,
– għall-Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej, minn M. Kołtoński u M. Chmielewska, radcy prawni,
– għall-Gvern Pollakk, inizjalment minn M. Dowgielewicz, sussegwentement minn K. Zawisza u S. Sala, bħala aġenti,
– għall-Gvern Slovakk, minn B. Ricziová, bħala aġent,
– għall-Kummissjoni Ewropea, minn K. Mojzesowicz u C. Vrignon, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tal-15 ta’ April 2010,
tagħti l-preżenti
Sentenza
Motivi tas-sentenza
1. It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 30(2) tad-Direttiva 2002/22/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-7 ta’ Marzu 2002, dwar servizz universali u d-drittijiet tal-utenti li jirrelataw ma’ networks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi (Direttiva “Servizz Universali”) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 29, p. 367).
2. Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn Polska Telefonia Cyfrowa sp. z o.o. (iktar ’il quddiem “PTC”) u l-Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (President tal-Awtorità tal-Komunikazzjonijiet Elettroniċi, iktar ’il quddiem il-“President tal-UKE”) dwar id-deċiżjoni tal-1 ta’ Awwissu 2006 li biha dan tal-aħħar impona multa ta’ PLN 100 000 (madwar EUR 24 350) fuq PTC.
Il-kuntest ġuridiku
Il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni
3. Il-premessa 40 kif ukoll il-premessa 41 tad-Direttiva “Servizzi Universali” jipprovdu dan li ġej:
“(40)	Il-portabilità tan-numru hija faċilitatur prinċipali għall-għażla tal-konsumatur u kompetizzjoni effettiva f'ambjent kompetittiv tat-telekomunikazzjonijiet hekk li l-utenti finali li jitolbu dan għandhom ikunu jistgħu jżommu n-numru/i tagħhom fuq in-network pubbliku tat-telefon indipendentement mill-organizzazzjoni li tipprovdi s-servizz. Il-forniment ta’ din il-faċilità bejn konnessjonijiet għan-network pubbliku tat-telefon f’lok fiss u mhux fiss mhux kopert b’din id-Direttiva. Iżda, l-Istati Membri jistgħu japplikaw dispożizzjonijiet għall-portabilità tan-numru bejn networks li jfornu servizzi f’lok fiss u networks mobbli.
(41) L-impatt tal-portabilità tan-numri jissaħħaħ konsiderevolment meta jkun hemm informazzjoni trasparenti dwar it-tariffi, kemm għall-utenti finali li jġorru n-numru tagħhom kif ukoll għall-utenti finali li jagħmlu sejħa [jċemplu] lil dawk li jkun ġarrew in-numru tagħhom. L-awtoritajiet regolatorji nazzjonali għandhom, fejn possibbli, jiffaċilitaw it-trasparenza tat-tariffi adatta bħala parti mill-implimentazzjoni tal-portabilità tan-numri.”
4. L-Artikolu 30 tad-Direttiva “Servizzi Universali” jipprovdi li:
“1. L-Istati Membri għandhom jassiguraw li l-abbonati kollha ta’ servizzi pubblikament disponibbli tat-telefon, li hekk jitolbu li jkunu jistgħu jżommu n-numru/i tagħhom indipendentement mill-impriża li tipprovdi s-servizz:
a) fil-każ ta’ numri ġeografiċi, f’lok speċifiku; u
b) fil-każ ta’ numri mhux ġeografiċi, f’kull lok.
Dan il-paragrafu ma japplikax għall-portabilità ta’ numri bejn networks li jfornu servizzi f’lok fiss u networks mobbli.
2. L-[ARN] għandhom jassiguraw li l-ipprezzar għal interkonnessjoni relatata mal-forniment tal-portabilità tan-numru tkun orjentata ma’ l-ispejjeż u li ħlasijiet diretti mitluba mill-abbonati, jekk ikun hemm, ma jservux ta’ disinċentiv għall-użu ta’ dawn il-faċilitajiet.
3. L-[ARN] m’għandhomx jimponu tariffi bl-imnut għall-portabilità tan-numri b’mod li jiddistortjaw il-kompetizzjoni, bħal per eżempju billi jiffissaw tariffi bl-imnut speċifiċi jew komuni.”
Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
5. L-Artikolu 41 tal-liġi dwar it-telekomunikazzjonijiet (ustawa-Prawo telekomunikacyjne), tas-16 ta’ Lulju 2004 (Dz.U. Nru 171, pożizzjoni 1800), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“liġi dwar it-telekomunikazzjonijiet” huwa fformulat kif ġej:
“1. Il-prezzijiet ta’ interkonnessjoni relatati mal-provvista tal-portabbiltà tan-numri bejn in-netwerks għandhom ikunu ffissati abbażi tal-ispejjeż.
2. Il-prezzijiet ta’ interkonnessjoni u ta’ aċċess għas-servizzi ta’ telekomunikazzjonijiet relatati mal-għażla ħielsa tal-fornitur ta’ servizzi għandhom ikunu ffissati abbażi tal-ispejjeż.”
6. L-Artikolu 71 tal-liġi dwar it-telekomunikazzjonijiet jipprovdi li:
“1. L-abbonat li kkonkluda kuntratt ma’ fornitur ta’ servizzi li jipprovdi l-konnessjoni ma’ netwerk pubbliku tat-telefonija ta’ operatur jista’, fil-każ ta’ bdil tal-operatur, jitlob it-trasferiment tan-numru li ġie allokat lilu lejn in-netwerk tal-operatur l-ieħor f’ 1) iż-żona tan-numru, fil-każ ta’ numri ġeografiċi, 2) fil-pajjiż kollu, jekk in-numri ma humiex ġeografiċi.
2. Id-dispożizzjoni tal-paragrafu 1 ma tapplikax fil-każ ta’ trasferiment tan-numri bejn netwerks pubbliċi tat-telefonija li jfornu servizzi f’lok fiss u netwerks pubbliċi ta’ telefonijia mobbli.
3. Fil-każ ta’ bdil ta’ operatur, il-fornitur ta’ servizzi jista’ jiffattura lill-abbonat ħlas stabbilit fit-tariffi tiegħu, għat-trasferiment tan-numru tiegħu, u li l-ammont tiegħu ma jistax ikun ta’ dissważjoni għall-abbonat sabiex juża din il-faċilità.”
7. L-Artikolu 74 tal-liġi dwar it-telekomunikazzjonijiet huwa fformulat kif ġej:
“1. Il-fornitur ta’ servizzi li jipprovdi l-konnessjoni man-netwerk pubbliku tat-telefonija u l-operatur li man-netwerk tiegħu ġie konness abbonat, li huwa parti minn kuntratt ta’ provvista ta’ servizzi li jipprovdu l-konnessjoni man-netwerk pubbliku tat-telefonija, huma marbuta jiggarantixxu l-implementazzjoni tad-drittijiet tal-abbonat li huma msemmija fl-Artikoli 69 sa 72, jiġifieri li joħolqu l-kundizzjonijiet tekniċi xierqa sabiex jikkonkludu kuntratt, kif inhuwa indikat fl-Artikoli 31 jew 128, u jekk dawn il-possibbilitajiet jeżistu, li jiggarantixxu l-implementazzjoni tagħhom.
[…]
3. Il-President tal-UKE jista’ jimponi l-multa msemmija fil-punti 15 sa 17 tal-Artikolu 209(1) fuq il-fornitur u l-operaturi msemmija fil-paragrafu 1 meta:
1) ma jkunux ipprovdew il-possibbiltà li jiġu eżerċitati d-drittijiet tal-abbonat imsemmija fil-paragrafu 1;
2) ma jkunux implementaw id-drittijiet tal-abbonat meta din l-implementazzjoni kienet possibbli;
3) ma jkunux implementaw id-drittijiet tal-abbonat bi ksur tad-dispożizzjonijiet tal-liġi jew tar-regolament imsemmi fl-Artikolu 73.”
8. Skont il-punt 16 tal-Artikolu 209(1) tal-imsemmija liġi:
“Kull min jostakola d-drittijiet tal-abbonati li jeżerċitaw id-dritt tagħhom għal portabbiltà tan-numru […] jeħel multa.”
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
9. Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-president tal-UKE impona multa ta’ PLN 100 000 (madwar EUR 24 350) fuq PTC minħabba li l-ħlas uniku ta’ PLN 122 (madwar EUR 29.70) li PTC kienet titlob fil-każ ta’ bdil tal-operatur, matul il-perijodu bejn it-28 sal-31 ta’ Mejju 2006, kien jikkostitwixxi ksur tal-Artikolu 71(3) tal-liġi dwar it-telekomunikazzjonijiet, sa fejn tali ammont kien jiddiswadi lill-abbonati ta’ PTC milli jużaw id-dritt tagħhom għall-portabbiltà tan-numru.
10. PTC ippreżentat rikors kontra d-deċiżjoni tal-President tal-UKE quddiem is-Sąd Okręgowy w Warszawie (Qorti Reġjonali ta’ Varsavja). Permezz ta’ sentenza tas-6 ta’ Marzu 2007, din tal-aħħar ċaħdet l-imsemmi rikors.
11. PTC ippreżentat appell minn din is-sentenza quddiem is-Sąd Apelacyjny w Warszawie (Qorti tal-Appell ta’ Varsavja) li, permezz ta’ sentenza tal-5 ta’ Frar 2008, annullat id-deċiżjoni kkontestata billi ddeċidiet li l-ammont tal-ħlas uniku relatat mal-portabbiltà tan-numru ma setax jiġi kkalkolat mingħajr ma jittieħdu inkunsiderazzjoni l-ispejjeż sostnuti mill-operatur sabiex jattivaw dan is-servizz. Il-President tal-UKE appella minn din is-sentenza.
12. F’dawn iċ-ċirkustanzi, is-Sąd Najwyższy (Qorti Suprema) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikolu 30(2) tad-Direttiva [‘Servizzi Universali’] għandu jiġi interpretat fis-sens li l-[ARN] kompetenti, inkarigata li tara li t-tariffa dovuta mill-abbonati ma jkollhiex effett dissważiv, għall-użu tas-servizz addizzjonali tal-portabbiltà tan-numru, għandha l-obbligu li tieħu inkunsiderazzjoni l-ispejjeż sostnuti mill-operaturi [ta’ netwerks ta’] telefonija mobbli sabiex jattivaw dan is-servizz?”
Fuq id-domanda preliminari
13. Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizzi Universali” għandux jiġi interpretat fis-sens li l-ARN għandha tieħu inkunsiderazzjoni l-spejjeż sostnuti mill-operaturi ta’ netwerks ta’ telefonija mobbli sabiex jattivaw is-servizz ta’ portabbiltà tan-numru meta tevalwa n-natura dissważiva tal-ħlas mitlub mingħand il-konsumaturi għall-użu tal-imsemmi servizz.
14. Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-kwistjoni tal-kawża prinċipali toriġina minn dikjarazzjonijiet ta’ PTC li l-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizzi Universali” jobbliga lil-ARN tieħu inkunsiderazzjoni l-ispejjeż sostnuti mill-operaturi għall-provvista tas-servizz ta’ portabbiltà tan-numru fil-kuntest tal-imsemmija evalwazzjoni.
15. Preliminarjament, hemm lok li jiġi ppreċiżat li l-kunċett ta’ portabbiltà tan-numri jkopri l-faċilità li tippermetti lil abbonat ta’ telefonija mobbli jżomm l-istess numru tat-telefon fil-każ ta’ bidla tal-operatur (sentenza tat-13 ta’ Lulju 2006, Mobistar, C‑438/04, Ġabra p. I‑6675, punt 23).
16. L-implementazzjoni ta’ din il-faċilità teħtieġ li l-pjattaformi bejn operaturi jkunu kompatibbli, li n-numru tal-abbonat ikun trasferit minn operatur għal ieħor u li l-operazzjonijiet tekniċi jippermettu t-twassil ta’ telefonati lejn in-numru trasferit (ara s-sentenza Mobistar, iċċitata itkar ’il fuq, punt 24).
17. Skont il-premessa 40 tad-Direttiva “Servizzi Universali”, il-portabbiltà tan-numri għandha l-għan li telimina l-ixkiel għal għażla ħielsa tal-konsumaturi b’mod partikolari bejn l-operaturi tat-telefonija mobbli u għalhekk li tiggarantixxi l-iżvilupp ta’ kompetizzjoni effettiva fis-suq tas-servizzi telefoniċi (ara s-sentenza Mobistar, iċċitata iktar ’il fuq, punt 25).
18. Sabiex jintlaħqu dawn l-għanijiet, il-leġiżlatur tal-Unjoni pprovda, fl-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizz Universali”, li l-ARN għandhom jiżguraw li t-tariffi għal interkonnessjoni relatati mal-provvista tal-portabbiltà tan-numri jsir fid-dawl tal-ispiża u li, jekk ikun il-każ, il-ħlas mitlub mingħand il-konsumatur ma jservix ta’ dissważjoni għall-użu ta’ dawn il-faċilitajiet (ara s-sentenza Mobistar, iċċitata iktar ’il fuq, punt 26).
19. Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li l-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizz Universali” jobbliga lill-ARN jiżguraw li l-operaturi jiddeterminaw il-prezzijiet fid-dawl tal-ispejjeż tagħhom u li l-prezzijiet ma jkunux dissważivi għall-konsumatur (ara s-sentenza Mobistar, iċċitata iktar ’il fuq, punt 33).
20. Peress li ġie stabbilit li t-tariffi huma ffissati fid-dawl tal-ispejjeż, l-imsemmija dispożizzjoni tagħti ċerta marġni ta’ diskrezzjoni lill-ARN sabiex jevalwaw is-sitwazzjoni u jiddefinixxu l-metodu li jidrilhom l-iktar xieraq sabiex tiġi implementata kompletament l-effettività tal-portabbiltà, b’tali mod li l-konsumaturi ma jiġux dissważi milli jużaw din il-faċilità (ara s-sentenza Mobistar, iċċitata iktar ’il fuq, punt 34).
21. F’dan ir-rigward, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizz Universali” ma jipprekludix li l-ARN jiffissaw minn qabel u bl-għajnuna ta’ mudell teoretiku tal-ispejjeż il-prezzijiet massimi li jistgħu jintalbu mill-operatur li jagħti mingħand l-operatur li jirċievi, bħala spejjeż ta’ stabbiliment, peress li t-tariffi huma ffissati fid-dawl tal-ispejjeż b’tali mod li l-konsumaturi ma jiġux dissważi milli jużaw il-faċilità tal-portabbiltà (ara f’dan is-sens is-sentenza Mobistar, iċċitata iktar ’il fuq, punt 37).
22. Minn dak li ntqal qabel jirriżulta li l-ispejjeż tal-interkonnessjoni sostnuti mill-operatur u l-ammont ta’ ħlas mitlub mingħand il-konsumatur huma, bħala regola, marbuta. Din ir-rabta tippermetti li jiġi żgurat kompromess bejn l-interessi tal-konsumaturi u dawk tal-operaturi.
23. Għandu jitfakkar li, skont il-pemessa 41 tad-Direttiva “Servizz Universali”, l-ARN għandha tiffaċilita trasparenza tat-tariffi adegwata fil-kuntest tal-implementazzjoni tal-portabbiltà tan-numri.
24. Hemm ukoll lok li jiġi enfasizzat, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punti 52, 53 u 55 tal-konklużjonijiet tiegħu, li l-metodu magħżul mill-ARN għall-evalwazzjoni tal-effett dissważiv tal-ħlas mitlub għandu jkun koerenti mal-prinċipji tat-tariffi tal-interkonnessjoni filwaqt li jippermetti li jiġu żgurati l-oġġettività, l-effettività sħiħa u t-trasparenza ta’ dawn it-tariffi.
25. Għaldaqstant, mill-istruttura tad-Direttiva “Servizz Universali” jirriżulta li hija l-ARN li għandha, billi tuża metodu oġġettiv u affidabbli, tiddetermina kemm l-ispejjeż sostnuti mill-operaturi għall-provvista ta’ servizz ta’ portabbiltà ta’ numru, kif ukoll il-limitu ta’ ħlas mitlub li lil hinn minnu l-konsumaturi x’aktarx jirrinunzjaw għall-imsemmi servizz.
26. Wara dan l-eżami, l-ARN għandha twaqqaf, jekk ikun il-każ, l-applikazzjoni ta’ ħlas li, għalkemm ikun relatat mal-imsemmija spejjeż, fid-dawl tal-informazzjoni kollha li jkollha l-ARN, ikollu natura dissważiva għall-konsumatur.
27. Minn dan isegwi li, f’din l-ipoteżi, l-ARN tista’ tasal sabiex tqis li l-ammont ta’ ħlas li jista’ jintalab lill-konsumatur għandu jkun inqas minn dak li jirriżulta mid-determinazzjoni mwettqa abbażi tal-ispejjeż biss, valutat skont metodu oġġettiv u affidabbli, li l-operaturi għandhom isostnu sabiex jiżguraw il-portabbiltà tan-numri.
28. Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizzi Universali” għandu jiġi interpretat fis-sens li l-ARN għandha tieħu inkunsiderazzjoni l-spejjeż sostnuti mill-operaturi ta’ netwerks ta’ telefonija mobbli sabiex jattivaw is-servizz tal-portabbiltà tan-numru meta tevalwa n-natura dissważiva tal-ħlas mitlub mingħand il-konsumaturi għall-użu tal-imsemmi servizz. Madankollu, hija żżomm is-setgħa li tiffissa l-ammont massimu ta’ dan il-ħlas li jista’ jintalab mill-operaturi f’livell inqas mill-ispejjeż sostnuti minn dawn tal-aħħar, meta ħlas ikkalkolat abbażi ta’ dawn l-ispejjeż biss, jista’ jiddiswadi l-utenti milli jużaw il-faċilità tal-portabbiltà.
Fuq l-ispejjeż
29. Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Parti operattiva
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 30(2) tad-Direttiva 2002/22/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-7 ta’ Marzu 2002, dwar servizz universali u d-drittijiet tal-utenti li jirrelataw ma’ networks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi (Direttiva “Servizz Universali”), għandu jiġi interpretat fis-sens li l-awtorità regolatorja nazzjonali għandha tieħu inkunsiderazzjoni l-ispejjeż sostnuti mill-operaturi ta’ netwerks ta’ telefonija mobbli sabiex jattivaw is-servizz tal-portabbiltà tan-numru meta tevalwa n-natura dissważiva tal-ħlas mitlub mingħand il-konsumaturi għall-użu tal-imsemmi servizz. Madankollu, hija żżomm is-setgħa li tiffissa l-ammont massimu ta’ dan il-ħlas li jista’ jintalab mill-operaturi f’livell inqas mill-ispejjeż sostnuti minn dawn tal-aħħar, meta ħlas, ikkalkolat abbażi ta’ dawn l-ispejjeż biss, jista’ jiddiswadi l-utenti milli jużaw il-faċilità tal-portabbiltà.