62001CJ0411_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-411/01,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του tribunal d'instance de Metz (Γαλλία) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 234 ΕΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
GEFCO SA
και
Receveur principal des douanes,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία των άρθρων 145 έως 151 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2913/92 του Συμβουλίου, της 12ης Οκτωβρίου 1992, περί θεσπίσεως κοινοτικού τελωνειακού κώδικα (ΕΕ L 302, σ. 1),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
(πρώτο τμήμα),
συγκείμενο από τους M. Wathelet, πρόεδρο τμήματος, P. Jann και A. Rosas (εισηγητή), δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: A. Tizzano
γραμματέας: H. von Holstein, βοηθός γραμματέας,
λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
- η GEFCO SA, εκπροσωπούμενη από τον F. Goguel, avocat,
- η Γαλλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον G. de Bergues και την A. Colomb,
- η Πορτογαλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους L. Fernandes, J. Serra de Andrade και Β. Seiηa Neves,
- η Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον R. Tricot,
έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,
αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις της GEFCO SA, εκπροσωπούμενης από τον F. Goguel, της Γαλλικής Κυβερνήσεως, εκπροσωπούμενης από την A. Colomb, και της Επιτροπής, εκπροσωπούμενης από τους B. Stromsky και X. Lewis, κατά τη συνεδρίαση της 27ης Νοεμβρίου 2002,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 26ης Μαρτίου 2003,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με διάταξη της 8ης Οκτωβρίου 2001, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 17 Οκτωβρίου 2001, το tribunal d'instance de Metz υπέβαλε, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 234 ΕΚ, προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία των άρθρων 145 έως 151 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2913/92 του Συμβουλίου, της 12ης Οκτωβρίου 1992, περί θεσπίσεως κοινοτικού τελωνειακού κώδικα (ΕΕ L 302, σ. 1, στο εξής: τελωνειακός κώδικας).
2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της GEFCO SA (στο εξής: GEFCO), επιχειρήσεως που ασκεί δραστηριότητα εκτελωνιστού, και της τελωνειακής αρχής, σχετικά με τελωνειακή οφειλή που ανέκυψε από τριγωνική συναλλαγή τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή.
Νομικό πλαίσιο
3 Το άρθρο 65 του τελωνειακού κώδικα ορίζει:
«Κατόπιν αιτήσεως του διασαφ[η]τή, του επιτρέπεται να διορθώσει ένα ή περισσότερα στοιχεία της διασάφησης μετά την αποδοχή της από τις τελωνειακές αρχές. Η διόρθωση δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα να αφορά η διασάφηση εμπορεύματα άλλα από εκείνα τα οποία αφορούσε αρχικά.
Ωστόσο, δεν επιτρέπεται να γίνει καμία διόρθρωση όταν η σχετική αίτηση υποβάλλεται αφού οι τελωνειακές αρχές:
[...]
γ) [...] έχουν χορηγήσει άδεια παραλαβής των εμπορευμάτων».
4 Το άρθρο 78 του τελωνειακού κώδικα, που υπάγεται στον τίτλο «Εκ των υστέρων έλεγχος των διασαφήσεων», ορίζει:
«1. Οι τελωνειακές αρχές είναι δυνατόν να επανεξετάσουν τη διασάφηση, αυτεπαγγέλτως ή εφόσον το ζητήσει ο διασαφ[η]τής, μετά τη χορήγηση της άδειας παραλαβής των εμπορευμάτων.
[...]
3. Όταν από την επανεξέταση της διασάφησης ή τους εκ των υστέρων ελέγχους προκύπτει ότι οι διατάξεις που διέπουν το σχετικό τελωνειακό καθεστώς έχουν εφαρμοστεί βάσει ανακριβών ή ελλιπών στοιχείων, οι τελωνειακές αρχές, τηρώντας τις διατάξεις που έχουν ενδεχομένως θεσπιστεί, λαμβάνουν τα απαιτούμενα μέτρα για να επανορθώσουν την κατάσταση λαμβάνοντας υπόψη τους τα νέα στοιχεία που βρίσκονται στη διάθεσή τους».
5 Το άρθρο 87 του τελωνειακού κώδικα ορίζει:
«1. Οι όροι υπό τους οποίους γίνεται χρήση του εν λόγω καθεστώτος αναγράφονται στην άδεια.
2. Ο κάτοχος της άδειας υποχρεούται να ενημερώνει την τελωνειακή αρχή για κάθε στοιχείο που προκύπτει μετά την έκδοση της άδειας και που μπορεί να έχει επίπτωση στη διατήρηση της άδειας ή στο περιεχόμενό της».
6 Το καθεστώς τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή διέπεται από τα άρθρα 145 έως 160 του τελωνειακού κώδικα.
7 Το άρθρο 145, παράγραφος 1, αυτού του κώδικα προβλέπει ότι το καθεστώς τελειοποίησης προς επανεισαγωγή επιτρέπει την προσωρινή εξαγωγή κοινοτικών εμπορευμάτων εκτός του τελωνειακού εδάφους της Κοινότητας προκειμένου να υποστούν εργασίες τελειοποίησης και τη θέση των προϋόντων που προκύπτουν από τις εργασίες αυτές σε ελεύθερη κυκλοφορία με ολική ή μερική απαλλαγή από τους εισαγωγικούς δασμούς.
8 Το άρθρο 148, παράγραφος 1, στοιχείο ββ, του ίδιου κώδικα αναφέρει ότι άδεια τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή χορηγείται μόνον εφόσον κρίνεται ότι θα είναι δυνατό να εξακριβωθεί ότι τα παράγωγα προϋόντα προκύπτουν από τη χρησιμοποίηση των εμπορευμάτων προσωρινής εξαγωγής.
9 Κατά το άρθρο 150, παράγραφος 2, του τελωνειακού κώδικα, η προβλεπόμενη στο άρθρο 151, παράγραφος 1, ολική ή μερική απαλλαγή από τους εισαγωγικούς δασμούς δεν χορηγείται στην περίπτωση που ένας από τους όρους ή μία από τις υποχρεώσεις που συνδέονται με το καθεστώς τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή δεν πληρούται, εκτός εάν αποδειχθεί ότι οι πλημμέλειες δεν είχαν πραγματική επίπτωση στην ορθή λειτουργία του εν λόγω καθεστώτος.
10 Το άρθρο 151, παράγραφος 1, του τελωνειακού κώδικα προβλέπει ότι η προβλεπόμενη στο άρθρο 145 του κώδικα ολική ή μερική απαλλαγή από τους εισαγωγικούς δασμούς συνίσταται στην αφαίρεση, από το ποσό των εισαγωγικών δασμών που αντιστοιχούν στα παράγωγα προϋόντα που τίθενται σε ελεύθερη κυκλοφορία, του ποσού των εισαγωγικών δασμών που θα επιβάλλονταν κατά την ίδια ημερομηνία στα εμπορεύματα προσωρινής εξαγωγής αν είχαν εισαχθεί στο τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας από τη χώρα στην οποία υποβλήθηκαν στην εργασία ή στην τελευταία εργασία τελειοποιήσεως.
11 Το άρθρο 151, παράγραφος 2, του τελωνειακού κώδικα διευκρινίζει ότι το αφαιρετέο δυνάμει της παραγράφου 1 ποσό υπολογίζεται βάσει της ποσότητας και του είδους των εν λόγω εμπορευμάτων κατά την ημερομηνία αποδοχής της διασάφησης για την υπαγωγή τους στο καθεστώς τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή και βάσει των άλλων στοιχείων δασμολογήσεως που ισχύουν γι' αυτά κατά την ημερομηνία αποδοχής της διασαφήσεως περί θέσεως των παράγωγων προϋόντων σε ελεύθερη κυκλοφορία.
12 Το άρθρο 220 του τελωνειακού κώδικα, το οποίο αφορά τη βεβαίωση και την ανακοίνωση στον οφειλέτη του ποσού των δασμών που προκύπτουν από τελωνειακή οφειλή, ορίζει:
«1. Όταν το ποσό των δασμών που προκύπτουν από τελωνειακή οφειλή [...] έχει βεβαιωθεί σε ύψος χαμηλότερο εκείνου που νομίμως οφειλόταν, η βεβαίωση του ποσού των δασμών που [πρέπει] ή που απομένει να εισπραχθεί, πρέπει να γίνει σε διάστημα δύο ημερών από την ημερομηνία κατά την οποία η τελωνειακή αρχή αντιλήφθηκε την κατάσταση αυτή και είναι σε θέση να υπολογίσει το νομίμως οφειλόμενο ποσό και να ορίσει τον οφειλέτη (βεβαίωση εκ των υστέρων). [...]
2. [...] δεν επιτρέπεται εκ των υστέρων βεβαίωση όταν:
[...]
β) το νομίμως οφειλόμενο ποσό των δασμών δεν βεβαιώθηκε από λάθος των ίδιων των τελωνειακών αρχών, το οποίο λογικά δεν μπορούσε να ανακαλυφθεί από τον οφειλέτη, εφόσον ο τελευταίος ενήργησε με καλή πίστη και τήρησε όλες τις διατάξεις που προβλέπονται από την ισχύουσα νομοθεσία όσον αφορά την τελωνειακή διασάφηση».
13 Οι διατάξεις εφαρμογής του καθεστώτος τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή, το οποίο προβλέπει ο τελωνειακός κώδικας, απετελούντο από τα άρθρα 748 έως 787 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2454/93 της Επιτροπής, της 2ας Ιουλίου 1993, για τον καθορισμό ορισμένων διατάξεων εφαρμογής του κανονισμού 2913/92 (ΕΕ L 253, σ. 1, στο εξής: κανονισμός εφαρμογής).
14 Η Συνδυασμένη Ονοματολογία (στο εξής: ΣΟ), που περιλαμβάνεται στο παράρτημα Ι του κανονισμού (ΕΟΚ) 2658/87 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1987, για τη δασμολογική και στατιστική ονοματολογία και το Κοινό Δασμολόγιο (ΕΕ L 256, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 1734/96 της Επιτροπής, της 9ης Σεπτεμβρίου 1996 (ΕΕ 1996, L 238, σ. 1), είναι ονοματολογία εμπορευμάτων που σκοπό έχει να ικανοποιήσει ταυτόχρονα τις απαιτήσεις τόσο του Κοινού Δασμολογίου όσο και των στατιστικών εξωτερικού εμπορίου της Κοινότητας. Προβλέπει οκταψήφιες κλάσεις, που είναι ταυτόσημες με τη δασμολογική κατηγορία κάθε εμπορεύματος.
Η διαφορά της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
15 Το 1995, η εταιρία Hewlett Packard Italiana SpA έλαβε από τις ιταλικές αρχές άδεια τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή που της επέτρεπε να εξαγάγει προσωρινά ηλεκτρονικές κάρτες από την Ιταλία προς την Κίνα ή την Ιαπωνία, για να εγκατασταθούν μέσα σε εκτυπωτές και να επανεισαχθούν αυτοί οι εκτυπωτές ως παράγωγα προϋόντα στο κοινοτικό τελωνειακό έδαφος, και ειδικότερα στη Γαλλία.
16 Η άδεια προσωρινής εξαγωγής των ηλεκτρονικών καρτών ανέγραφε τη δασμολογική κλάση την οποία είχε δηλώσει η Hewlett Packard Italiana SpA, ήτοι την κλάση 8473 30 90 της ΣΟ. Το δελτίο πληροφοριών, αποκαλούμενο «δελτίο INF 2», το οποίο καταρτίστηκε κατ' αίτηση της επιχειρήσεως αυτής, περιελάμβανε ως δασμολογική κλάση αναφοράς των τεμαχίων αυτών την κλάση 8473 της ΣΟ, ήτοι κλάση περιέχουσα τα τέσσερα πρώτα ψηφία της δηλωθείσας κλάσεως.
17 Όπως προκύπτει από τη δικογραφία, τόσο η άδεια προσωρινής εξαγωγής όσο και το δελτίο INF 2 συνοδεύονταν από λεπτομερή περιγραφή του τεχνικού σχεδίου των ηλεκτρονικών καρτών.
18 Οι ηλεκτρονικές κάρτες εξήχθησαν από την Ιταλία προς την Κίνα και την Ιαπωνία. Οι εκτυπωτές, στους οποίους είχαν ενσωματωθεί οι εν λόγω κάρτες, εισήχθησαν στην Κοινότητα από την GEFCO. Αυτή ενεργούσε για λογαριασμό του πελάτη της, της εταιρίας Hewlett Packard France, η οποία με τη σειρά της παρενέβαινε για λογαριασμό της εταιρίας Hewlett Packard Europe. Κατά την εν λόγω εισαγωγή, η GEFCO διασάφησε τις κάρτες αυτές υπό τη δασμολογική κλάση 8473 30 10 της ΣΟ και όχι υπό την κλάση 8473 30 90 της ΣΟ, που είχε δηλωθεί κατά την προσωρινή εξαγωγή.
19 Η γαλλική τελωνειακή διοίκηση επισήμανε αυτή την ασυμφωνία δασμολογικών κλάσεων, με έκθεση της 3ης Δεκεμβρίου 1998, και διεξήχθη διοικητική εξέταση. Όπως διαπιστώθηκε με τη διοικητική εξέταση, η Hewlett Packard Europe είχε δώσει την οδηγία να δηλωθούν τα επανεισαγόμενα προϋόντα με τη δασμολογική αναφορά 8473 30 10 της ΣΟ, τα ίδια όμως εμπορεύματα εξακολούθησαν εκ σφάλματος να διασαφούνται κατά την προσωρινή εξαγωγή με την αναφορά 8473 30 90 της ΣΟ, και τούτο τουλάχιστον μέχρι τον Νοέμβριο του 1996.
20 Από 1ης Ιανουαρίου 1996, τα εμπορεύματα της δασμολογικής κλάσεως 8473 30 90 της ΣΟ εβαρύνοντο με δασμό 1,6 %, ενώ τα της δασμολογικής κλάσεως 8474 30 10 της ΣΟ με δασμό 3,3 %.
21 Με έκθεση της 21ης Ιουνίου 1999, οι ιταλικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι η ορθή δασμολογική κατάταξη των ηλεκτρονικών καρτών ήταν στη δασμολογική κλάση 8473 30 10 της ΣΟ και ότι ο κωδικός που αναγραφόταν στα παραστατικά προσωρινής εξαγωγής των εν λόγω καρτών ήταν εσφαλμένος.
22 Κατά τη γαλλική τελωνειακή διοίκηση, η GEFCO μετέβαλε τη δασμολογική αναφορά χωρίς να έχει λάβει προς τούτο τη συμφωνία των ιταλικών αρχών. Η εταιρία αυτή δεν είχε διατυπώσει κανένα αίτημα διενέργειας πραγματογνωμοσύνης ώστε να εξακριβωθεί ότι η δασμολογική κλάση την οποία είχε δηλώσει κατά την εξαγωγή ήταν εσφαλμένη. Κατά συνέπεια, η γαλλική διοίκηση κοινοποίησε στην GEFCO, στις 26 Σεπτεμβρίου 2000, έκθεση διαπιστώσεως παραβάσεως, απαιτώντας την καταβολή δασμολογικής οφειλής ίσης προς τη διαφορά μεταξύ των δασμών που ίσχυαν για τις ηλεκτρονικές κάρτες σύμφωνα με τον δασμολογικό κωδικό που δηλώθηκε στη Γαλλία και εκείνων που προέκυπταν από την εφαρμογή του δασμολογικού κωδικού που είχε δηλωθεί στην Ιταλία.
23 H GEFCO ισχυρίστηκε ότι η αναγραφή επί των δηλώσεων και επί των αδειών εξαγωγής οφειλόταν σε υλικό σφάλμα, διότι ο Ιταλός διασαφητής ειδοποιήθηκε ότι από 1ης Ιανουαρίου 1996 δεν έπρεπε πλέον να εφαρμόζεται η δασμολογική κλάση 8473 30 90, αλλά η δασμολογική κλάση 8473 30 10 της ΣΟ μόλις τον Νοέμβριο του 1996.
24 Επειδή η γαλλική τελωνειακή διοίκηση δεν πείσθηκε από τα επιχειρήματα αυτά, ο receveur principal des douanes εξέδωσε κατά της GEFCO, με πράξη της 19ης Οκτωβρίου 2000, διαταγή πληρωμής, με την οποία απαιτούσε την καταβολή ποσού 8 795 672 γαλλικών φράγκων (FRF), που αντιπροσώπευε τους ελλείποντες δασμούς και φόρο προστιθεμένης αξίας.
25 Στις 8 Νοεμβρίου 2000, η GEFCO άσκησε κατά της διαταγής αυτής ανακοπή και έφερε τη διαφορά ενώπιον του tribunal d'instance de Metz. Κατ' αυτήν, οι οφειλόμενοι δασμοί έπρεπε να υπολογιστούν βάσει της δασμολογικής κλάσεως που δηλώθηκε στα γαλλικά τελωνεία κατά την επανεισαγωγή των εμπορευμάτων, δασμολογικής κλάσεως που ήταν ουσιαστικώς ορθή. Τα άρθρα 150, παράγραφος 2, και 151, παράγραφος 2, του τελωνειακού κώδικα δεν αναφέρουν το είδος που δηλώθηκε κατά την εισαγωγή, σύμφωνα δε με το πνεύμα τους, οι διατάξεις αυτές αναζητούν μάλλον το ακριβές είδος των εμπορευμάτων.
26 Το αιτούν δικαστήριο διαπιστώνει ότι ούτε στον τελωνειακό κώδικα ούτε στα άρθρα 748 έως 796 του κανονισμού εφαρμογής διευκρινίζεται αν ο όρος «είδος των εμπορευμάτων» παραπέμπει στην ακριβή δασμολογική αναφορά του προϋόντος ή σ' εκείνη που ανεγράφη στη διασάφηση εξαγωγής. Τούτο είναι αναγκαίο να διευκρινιστεί, για να κριθεί αν, στην υπόθεση της κύριας δίκης, η GEFCO μπορούσε να μεταβάλει μονομερώς τη δασμολογική αναφορά.
27 Υπ' αυτές τις συνθήκες, το tribunal d'instance de Metz αποφάσισε ν' αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Έχουν τα άρθρα 145 έως 151 του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα [κανονισμού (ΕΟΚ) 2913/92] την έννοια ότι απαγορεύεται, στο πλαίσιο τριγωνικού συστήματος τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή, σε επιχειρηματία να αφαιρέσει, κατά τη θέση σε ελεύθερη κυκλοφορία των παραγώγων προϋόντων, το ποσό των εισαγωγικών δασμών που θα είχαν επιβληθεί στα εξαχθέντα προσωρινώς εμπορεύματα βάσει της ορθής δασμολογικής τους κατατάξεως, αν η δηλωθείσα κατά την εξαγωγή τους δασμολογική κλάση ήταν διαφορετική λόγω σφάλματος;»
Επί του προδικαστικού ερωτήματος
Υποβληθείσες στο Δικαστήριο παρατηρήσεις
28 Η GEFCO κατ' αρχάς ισχυρίζεται ότι το προδικαστικό ερώτημα αφορά σαφώς ασυμφωνία των δασμολογικών κλάσεων προκύπτουσας από διοικητικό σφάλμα και ότι δεν αμφισβητείται η καλή της πίστη. Στη διαφορά της κύριας δίκης, αντίγραφο των διασαφήσεων προσωρινής εξαγωγής επισυνάφθηκε στις διασαφήσεις εισαγωγής, οπότε η ασυμφωνία μεταξύ της δασμολογικής κλάσεως που δηλώθηκε κατά την εξαγωγή και εκείνης που δηλώθηκε κατά την εισαγωγή έπρεπε να προκύψει από μια προσεκτική εξέταση των διασαφήσεων εισαγωγής.
29 Κατά τη GEFCO, οι γαλλικές τελωνειακές αρχές θεωρούν, καθώς φαίνεται, ότι το άρθρο 151, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του τελωνειακού κώδικα αναφέρεται στο είδος του εμπορεύματος που δηλώνεται κατά την υπαγωγή του στο καθεστώς τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή. Μια τέτοια ερμηνεία όμως δεν βρίσκει κανένα έρεισμα στο εδάφιο αυτό. Κατά την GEFCO, πιθανότερο είναι η διάταξη αυτή να επιβάλλει να λαμβάνεται υπόψη το αληθές είδος του εμπορεύματος και όχι το δηλωθέν είδος που ενδεχομένως αποδείχθηκε εκ των υστέρων εσφαλμένο.
30 Η GEFCO επικαλείται άλλωστε το άρθρο 150, παράγραφος 2, του τελωνειακού κώδικα, κατά το οποίο η ολική ή μερική απαλλαγή από τους εισαγωγικούς δασμούς δεν χορηγείται στην περίπτωση που ένας από τους όρους ή μία από τις υποχρεώσεις που συνδέονται με το καθεστώς τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή δεν πληρούται, εκτός εάν αποδειχθεί ότι οι πλημμέλειες δεν είχαν πραγματική επίπτωση στην ορθή λειτουργία του εν λόγω καθεστώτος. Υπενθυμίζει συναφώς ότι βασική προϋπόθεση της λειτουργίας αυτής είναι ότι είναι δυνατή η εξακρίβωση του ότι τα παράγωγα προϋόντα θα προκύψουν από τη χρησιμοποίηση των προσωρινώς εξαχθέντων εμπορευμάτων. Κανένα έρεισμα δεν βρίσκει η άποψη ότι το υλικό σφάλμα που διαπράχθηκε ως προς τη δασμολογική κλάση κατά τη διασάφηση προσωρινής εξαγωγής των επίδικων στην κύρια δίκη εμπορευμάτων είχε την παραμικρή επίπτωση στην ομαλή λειτουργία του εφαρμοστέου δασμολογικού καθεστώτος.
31 Η GEFCO θεωρεί ότι η προτεινόμενη από τη γαλλική τελωνειακή διοίκηση ανάλυση την πλήττει δυσανάλογα προς τη βαρύτητα μιας παραβάσεως όπως η επίδικη στην κύρια δίκη. Υπενθυμίζει συναφώς τη νομολογία του Δικαστηρίου που προκύπτει από τις αποφάσεις της 11ης Νοεμβρίου 1981, 203/80, Casati (Συλλογή 1981, σ. 2595)· της 31ης Ιανουαρίου 1984, 286/82 και 26/83, Luisi και Carbone (Συλλογή 1984, σ. 377), και της 21ης Σεπτεμβρίου 1989, 68/88, Επιτροπή κατά Ελλάδος (Συλλογή 1989, σ. 2965).
32 Η GEFCO καταλήγει ότι, κατ' ορθήν ερμηνεία του τελωνειακού κώδικα, δεν της απαγορεύεται να αφαιρέσει από τους εισαγωγικούς δασμούς για τα παράγωγα προϋόντα το ποσό των εισαγωγικών δασμών που θα επιβάλλονταν στα προσωρινώς εξαχθέντα προϋόντα σύμφωνα με την ακριβή τους δασμολογική κλάση.
33 Η Γαλλική Κυβέρνηση θεωρεί ότι, για να προσδιοριστεί η εφαρμοστέα δυνάμει του καθεστώτος τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή δασμολόγηση, μπορεί να ληφθεί υπόψη μόνον η δασμολογική κλάση που αναγράφεται στην άδεια προσωρινής εξαγωγής. Και ναι μεν αναγνωρίζει ότι μεταβολή δασμολογικής κλάσεως είναι δυνατή σε δύο περιπτώσεις, θεωρεί όμως ότι οι περιπτώσεις αυτές δεν συντρέχουν στην υπόθεση της κύριας δίκης. Συγκεκριμένα, η GEFCO δεν ενημέρωσε τις τελωνειακές αρχές, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 87, παράγραφος 2, του τελωνειακού κώδικα, ότι έπρεπε να αλλάξει η δασμολογική κλάση των προσωρινώς εξαχθέντων εμπορευμάτων. Ούτε διόρθωσε το περιεχόμενο της διασαφήσεως προσωρινής εξαγωγής σύμφωνα με το άρθρο 65, πρώτο εδάφιο, του ίδιου κώδικα.
34 Η Γαλλική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι τους όρους χρήσεως του καθεστώτος τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή ορίζει η χορηγούμενη από τη τελωνειακή διοίκηση άδεια. Κατά συνέπεια, ο συναλλασσόμενος, κατά την επανεισαγωγή των εμπορευμάτων, μπορεί να αφαιρέσει μόνον τους δασμούς που αντιστοιχούν στη δασμολογική κλάση που αναγράφεται στην άδεια αυτή.
35 Η Γαλλική Κυβέρνηση καταλήγει ότι, υπό τις συνθήκες τις οποίες αφορά το προδικαστικό ερώτημα, οι διατάξεις των άρθρων 145 έως 151 του τελωνειακού κώδικα δεν επιτρέπουν σε έναν εισαγωγέα ο οποίος δεν ενημέρωσε τις τελωνειακές αρχές για οποιοδήποτε στοιχείο που ανέκυψε μετά τη χορήγηση της άδειας τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή, ο οποίος δεν διόρθωσε το περιεχόμενο της διασαφήσεως προσωρινής εξαγωγής μετά την αποδοχή της από τις τελωνειακές αρχές και ο οποίος, κατά συνέπεια, δεν έλαβε άδεια μνημονεύουσα την αλλαγή δασμολογικής κλάσεως να αφαιρέσει το ποσό των εισαγωγικών δασμών που θα επιβάλλονταν στα προσωρινώς εξαγόμενα προϋόντα σύμφωνα με την ακριβή τους δασμολογική κλάση.
36 Η Πορτογαλική Κυβέρνηση θεωρεί ότι, άπαξ τα προσωρινώς εξαχθέντα εμπορεύματα κατετάγησαν με τη διασάφηση στη δασμολογική κλάση 8473 30 90 της ΣΟ, η κατάταξη δε αυτή επιβεβαιώθηκε από τον τελωνειακό υπάλληλο κατά την εξαγωγή, η GEFCO κατ' αρχήν δεν μπορεί να μεταβάλει την κατάταξη αυτή μονομερώς, χωρίς να έχει υποβάλει σχετική αίτηση και να έχει λάβει σχετική άδεια.
37 Η κυβέρνηση αυτή εγείρει το ερώτημα αν, υπό τις περιστάσεις της διαφοράς της κύριας δίκης, επρόκειτο για σφάλμα των τελωνειακών αρχών. Εν τοιαύτη περιπτώσει, θα έπρεπε να εξετασθεί, σύμφωνα με το άρθρο 220, παράγραφος 2, στοιχείο ββ, του τελωνειακού κώδικα, μήπως το σφάλμα λογικά μπορούσε να ανακαλυφθεί από τον οφειλέτη και αν αυτός ενήργησε με καλή πίστη και τήρησε όλες τις διατάξεις που προβλέπονται από την ισχύουσα νομοθεσία όσον αφορά την τελωνειακή διασάφηση.
38 Κατά την Πορτογαλική Κυβέρνηση, έχει επίσης σημασία η συνολική εποπτεία και η συνεκτίμηση της αρχής της αναλογικότητας. Οι εσφαλμένες τελωνειακές διασαφήσεις έγιναν νομοτύπως αποδεκτές από τις ιταλικές αρχές επί ορισμένο χρονικό διάστημα, ενώ στη δικογραφία δεν υπάρχει κανένα αποδεικτικό στοιχείο περί του ότι η GEFCO δεν ενήργησε καλοπίστως.
39 Η κυβέρνηση αυτή καταλήγει ότι οι αρμόδιες τελωνειακές αρχές πρέπει να επιτρέπουν να θεωρούνται τα προσωρινώς εξαχθέντα εμπορεύματα ως καταταγέντα στην ορθή δασμολογική κλάση, εφόσον πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις, ότι δηλαδή ο συναλλασσόμενος ενήργησε με καλή πίστη, χωρίς βαρεία αμέλεια ή δόλο και τήρησε όλες τις διατάξεις που προβλέπονται από την ισχύουσα νομοθεσία όσον αφορά την τελωνειακή διασάφηση. Επί πλέον, πρέπει να μην υπήρχε αμφιβολία περί το είδος των εμπορευμάτων. Πρέπει επίσης να συνεκτιμάται τι σφάλμα διεπράχθη από την επιχείρηση και από τις αρμόδιες αρχές και να εκτιμάται σύμφωνα με τα ισχύοντα κριτήρια αν το σφάλμα αυτό μπορούσε να ανακαλυφθεί. Στο αιτούν δικαστήριο εναπόκειται να εξακριβώσει αν οι παραπάνω προϋποθέσεις πληρούνται.
40 Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η χρήση του καθεστώτος τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή προϋποθέτει τη χορήγηση άδειας από τις τελωνειακές αρχές. Στο αιτούν δικαστήριο εναπόκειται να ερευνήσει αν, στην υπόθεση της κύριας δίκης, η άδεια την οποία επικαλείται ο συναλλασσόμενος αποκλείει από το πεδίο εφαρμογής της τα προσωρινώς εξαχθέντα εμπορεύματα, αν ληφθεί υπόψη η αληθής τους δασμολογική κατηγορία.
41 Κατά την Επιτροπή, τεκμαίρεται ότι διασάφηση εσφαλμένη ως προς το είδος των εμπορευμάτων συνιστά πλημμέλεια έχουσα πραγματικές επιπτώσεις στην ορθή λειτουργία του καθεστώτος τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή κατά την έννοια του άρθρου 150, παράγραφος 2, του τελωνειακού κώδικα. Το τεκμήριο, όμως, αυτό δεν είναι αμάχητο. Στον συναλλασσόμενο εναπόκειται ν' αποδείξει ότι η εσφαλμένη ως προς το είδος των εμπορευμάτων διασάφηση δεν είχε τέτοιες επιπτώσεις.
42 Η Επιτροπή καταλήγει ότι, αν δεν υφίσταται πλημμέλεια έχουσα πραγματικές επιπτώσεις στην ορθή λειτουργία του οικείου τελωνειακού καθεστώτος, αν ο τελωνειακός έλεγχος καθορίζει με βεβαιότητα την ακριβή δασμολογική κλάση των προσωρινώς εξαγομένων εμπορευμάτων και αν για την εξαγωγή αυτή δόθηκε άδεια από τις τελωνειακές αρχές, επιτρέπεται στον συναλλασσόμενο να αφαιρέσει το ποσό των εισαγωγικών δασμών που θα είχαν επιβληθεί στα εξαχθέντα προσωρινώς εμπορεύματα βάσει της ορθής τους δασμολογικής κατατάξεως, αν η δηλωθείσα κατά την εξαγωγή τους δασμολογική κλάση ήταν διαφορετική λόγω σφάλματος.
Απάντηση του Δικαστηρίου
43 Το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ' ουσίαν αν τα άρθρα 145 έως 151 του τελωνειακού κώδικα έχουν την έννοια ότι εμποδίζουν έναν επιχειρηματία ο οποίος, κατά την προσωρινή εξαγωγή των εμπορευμάτων από το κοινοτικό έδαφος σύμφωνα με το καθεστώς τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή, είχε δηλώσει τα εμπορεύματα υπό εσφαλμένη δασμολογική κλάση να αφαιρέσει, κατά τη θέση των παραγώγων προϋόντων σε ελεύθερη κυκλοφορία, το ποσό των εισαγωγικών δασμών που θα είχαν επιβληθεί στα εξαχθέντα προσωρινώς εμπορεύματα βάσει της ακριβούς τους δασμολογικής κατατάξεως.
44 Για να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αυτό, πρέπει προκαταρκτικώς να εξετασθεί μήπως, όπως υποδεικνύει η Πορτογαλική Κυβέρνηση, έχει εφαρμογή στη διαφορά της κύριας δίκης το άρθρο 220, παράγραφος 2, στοιχείο ββ, του τελωνειακού κώδικα.
45 Όπως προελέχθη, η διάταξη αυτή προβλέπει ότι δεν χωρεί εκ των υστέρων βεβαίωση του ποσού των δασμών που πρέπει να εισπραχθεί ή που απομένει να εισπραχθεί, όταν το νομίμως οφειλόμενο ποσό των δασμών δεν βεβαιώθηκε ορθώς από λάθος των ίδιων των αρμοδίων τελωνειακών αρχών, το οποίο λογικά δεν μπορούσε να ανακαλυφθεί από τον οφειλέτη.
46 Όπως ορθώς επισημαίνει ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 53 και 54 των προτάσεών του, ο εσφαλμένος προσδιορισμός της δασμολογικής κατηγορίας των προσωρινώς εξαχθέντων εμπορευμάτων δεν οφείλεται ούτε στη γαλλική ούτε στην ιταλική τελωνειακή αρχή, αλλά πρωτίστως στον Ιταλό διασαφητή, Hewlett Packard Italiana SpA, που, στις διασαφήσεις του προσωρινής εξαγωγής, χρησιμοποίησε εσφαλμένη δασμολογική κλάση. Επί πλέον, από τη δικογραφία προκύπτει ότι η GEFCO ανεκάλυψε το σφάλμα με αρκετή ευχέρεια.
47 Κατά συνέπεια, διαπιστώνεται ότι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 220, παράγραφος 2, στοιχείο ββ, του τελωνειακού κώδικα δεν συντρέχουν στη διαφορά της κύριας δίκης.
48 Συνεπώς, πρέπει να εξετασθούν οι περιστάσεις της διαφοράς της κύριας δίκης αποκλειστικά υπό το πρίσμα των διατάξεων που διέπουν το καθεστώς τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή, και ιδίως του άρθρου 150, παράγραφος 2, του τελωνειακού κώδικα. Κατά την παράγραφο αυτή, η ολική ή μερική απαλλαγή από τους εισαγωγικούς δασμούς δεν χορηγείται στην περίπτωση που ένας από τους όρους ή μία από τις υποχρεώσεις που συνδέονται με το καθεστώς τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή δεν πληρούται, εκτός εάν αποδειχθεί ότι οι πλημμέλειες δεν είχαν πραγματική επίπτωση στην ορθή λειτουργία του εν λόγω καθεστώτος.
49 Υπενθυμίζεται ότι, στη διαφορά της κύριας δίκης, η δασμολογική κλάση που χρησιμοποιήθηκε στη διασάφηση προσωρινής εξαγωγής και περιελήφθη στην άδεια εξαγωγής ήταν εσφαλμένη. Από τη δικογραφία προκύπτει ότι δεν επακολούθησε τυπική διόρθωση των παραστατικών αυτών. Υπ' αυτές τις συνθήκες, κανείς από τους ενδιαφερομένους που υπέβαλαν παρατηρήσεις δεν αμφισβητεί ότι δεν τηρήθηκαν όλες οι προϋποθέσεις και υποχρεώσεις που απορρέουν από το καθεστώς τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή.
50 Οι απόψεις των ενδιαφερομένων διίστανται ως προς το αν ο συναλλασσόμενος έχει το δικαίωμα, χωρίς να έχει επιφέρει τυπική διόρθωση των σχετικών τελωνειακών εγγράφων, να αποδείξει ότι η εσφαλμένη διασάφηση δεν προκάλεσε πραγματικές επιπτώσεις στην ορθή λειτουργία του καθεστώτος τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή κατά την έννοια του άρθρου 150, παράγραφος 2, του τελωνειακού κώδικα.
51 Επιβάλλεται, συναφώς, η διαπίστωση ότι, αν απαγορευόταν παντάπασι στον συναλλασσόμενο να προσκομίσει τέτοια απόδειξη, το άρθρο 150, παράγραφος 2, του τελωνειακού κώδικα θα εστερείτο της πρακτικής του αποτελεσματικότητας. Υπενθυμίζεται, πράγματι, ότι ένας από τους σκοπούς του καθεστώτος τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή είναι να αποφεύγεται η επιβολή δασμών στα εμπορεύματα που εξάγονται από την Κοινότητα προς τελειοποίηση (βλ., στην κατεύθυνση αυτή, απόφαση της 17ης Ιουλίου 1997, C-142/96, Wacker Werke, Συλλογή 1997, σ. I-4649, σκέψη 21). Όπως όμως ορθώς επισημαίνει ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 66 των προτάσεών του, η ερμηνεία ότι τέτοια απόδειξη δεν χωρεί θα αντιστρατευόταν την επίτευξη του σκοπού αυτού, εφόσον έτσι οι συναλλασσόμενοι θα επιβαρύνονταν με αδικαιολόγητους προσαυξημένους δασμούς.
52 Άπαξ τέτοια απόδειξη χωρεί, πρέπει να διευκρινιστεί ότι το βάρος της το φέρει ο οφειλέτης της τελωνειακής οφειλής. Σ' αυτόν εναπόκειται να αποδείξει, ενώπιον των αρμοδίων τελωνειακών αρχών, ότι η εσφαλμένη διασάφηση προσωρινής εξαγωγής δεν επέφερε πραγματική επίπτωση στην ορθή λειτουργία του οικείου καθεστώτος. Αντικείμενο της αποδείξεως αυτής πρέπει να είναι ότι τα παράγωγα προϋόντα προήλθαν, χωρίς αμφιβολία, από τη χρησιμοποίηση των προσωρινώς εξαχθέντων εμπορευμάτων.
53 Όπως ορθώς διατείνεται η Επιτροπή, μια εσφαλμένη διασάφηση συνήθως έχει πραγματικές επιπτώσεις στην ορθή λειτουργία του καθεστώτος τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή. Αυτό όμως δεν συμβαίνει κατ' ανάγκην όταν την ανακρίβεια του περιεχομένου των οικείων τελωνειακών εγγράφων διαπίστωσαν οι ίδιες οι τελωνειακές αρχές, η δε ορθή κατάταξη μπορεί ευχερώς να γίνει αν αποδειχθεί η αληθής φύση των προσωρινώς εξαχθέντων εμπορευμάτων.
54 Υπενθυμίζεται ότι, υπό τις περιστάσεις της διαφοράς της κύριας δίκης, οι ιταλικές τελωνειακές αρχές επιβεβαίωσαν ότι η ορθή δασμολογική κλάση των προσωρινώς εξαχθέντων εμπορευμάτων ήταν η δηλούμενη από την GEFCO. Επί πλέον, η άδεια προσωρινής εξαγωγής περιείχε ορισμένα στοιχεία από τα οποία μπορούσε να εξακριβωθεί η αληθής φύση των εμπορευνμάτων αυτών.
55 Εν όψει των προεκτεθέντων, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η παρακάτω απάντηση:
- τα άρθρα 145 έως 151 του τελωνειακού κώδικα έχουν την έννοια ότι δεν εμποδίζουν έναν επιχειρηματία ο οποίος, κατά την προσωρινή εξαγωγή εμπορευμάτων από το κοινοτικό έδαφος σύμφωνα με το καθεστώς τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή, είχε δηλώσει τα εμπορεύματα υπό εσφαλμένη δασμολογική κλάση να αποδείξει, ακόμη και αν δεν μεσολάβησε τυπική διόρθωση της διασαφήσεως προσωρινής εξαγωγής, ότι η εσφαλμένη διασάφηση δεν είχε πραγματική επίπτωση στην ορθή λειτουργία του εν λόγω καθεστώτος κατά την έννοια του άρθρου 150, παράγραφος 2, του τελωνειακού κώδικα·
- αντικείμενο της αποδείξεως αυτής πρέπει να είναι ότι τα παράγωγα προϋόντα προήλθαν, χωρίς αμφιβολία, από τη χρησιμοποίηση των προσωρινώς εξαχθέντων εμπορευμάτων·
- στο αιτούν δικαστήριο εναπόκειται να κρίνει, συνεκτιμώντας το σύνολο των περιστάσεων της διαφοράς της κύριας δίκης, αν ο επιχειρηματίας απέδειξε ή όχι το ανωτέρο στοιχείο·
- σε καταφατική περίπτωση, το ποσό των εισαγωγικών δασμών που θα είχαν επιβληθεί στα εξαχθέντα προσωρινώς εμπορεύματα βάσει της ορθής δασμολογικής τους κατατάξεως μπορεί να αφαιρεθεί κατά τη θέση των παραγώγων προϋόντων σε ελεύθερη κυκλοφορία.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
56 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Γαλλική και Πορτογαλική Κυβέρνηση και η Επιτροπή, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
(πρώτο τμήμα),
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε με διάταξη της 8ης Οκτωβρίου 2001 το tribunal d'instance de Metz, αποφαίνεται:
1) Τα άρθρα 145 έως 151 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2913/92 του Συμβουλίου, της 12ης Οκτωβρίου 1992, περί θεσπίσεως κοινοτικού τελωνειακού κώδικα, έχουν την έννοια ότι δεν εμποδίζουν έναν επιχειρηματία ο οποίος, κατά την προσωρινή εξαγωγή εμπορευμάτων από το κοινοτικό έδαφος σύμφωνα με το καθεστώς τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή, είχε δηλώσει τα εμπορεύματα υπό εσφαλμένη δασμολογική κλάση να αποδείξει, ακόμη και αν δεν μεσολάβησε τυπική διόρθωση της διασαφήσεως προσωρινής εξαγωγής, ότι η εσφαλμένη διασάφηση δεν είχε πραγματική επίπτωση στην ορθή λειτουργία του εν λόγω καθεστώτος κατά την έννοια του άρθρου 150, παράγραφος 2, του κανονισμού αυτού.
2) Αντικείμενο της αποδείξεως αυτής πρέπει να είναι ότι τα παράγωγα προϋόντα προήλθαν, χωρίς αμφιβολία, από τη χρησιμοποίηση των προσωρινώς εξαχθέντων εμπορευμάτων.
3) Στο αιτούν δικαστήριο εναπόκειται να κρίνει, συνεκτιμώντας το σύνολο των περιστάσεων της διαφοράς της κύριας δίκης, αν ο επιχειρηματίας απέδειξε ή όχι το ανωτέρο στοιχείο.
4) Σε καταφατική περίπτωση, το ποσό των εισαγωγικών δασμών που θα είχαν επιβληθεί στα εξαχθέντα προσωρινώς εμπορεύματα βάσει της ορθής δασμολογικής τους κατατάξεως μπορεί να αφαιρεθεί κατά τη θέση των παραγώγων προϋόντων σε ελεύθερη κυκλοφορία.