Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
JEAN RICHARD DE LA TOUR
της 19ης
Ιουνίου 2025 (1)
Υπόθεση C‑184/24 [Sidi Bouzid] (i)
AF, ατομικά και υπό την ιδιότητα του ασκούντος τη γονική μέριμνα του ανήλικου τέκνου BF,
κατά
Ministero dell’Interno – U.T.G. – Prefettura di Milano
[αίτηση του Tribunale Amministrativo Regionale per la Lombardia (διοικητικού πρωτοδικείου Περιφέρειας Λομβαρδίας, Ιταλία) για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
« Προδικαστική παραπομπή – Οδηγία 2013/33/ΕΕ – Υποδοχή των αιτούντων διεθνή προστασία – Ανάκληση των υλικών συνθηκών υποδοχής – Άρθρο 20, παράγραφος 1 – Εγκατάλειψη του τόπου διαμονής – Άρθρο 20, παράγραφοι 4 και 5 – Σοβαρές παραβάσεις των κανόνων των κέντρων φιλοξενίας – Επανειλημμένη και αδικαιολόγητη άρνηση του αιτούντος να συμμορφωθεί προς την απόφαση μεταφοράς που εκδόθηκε λόγω των αναγκών που επιβάλλει η διαχείριση των δυνατοτήτων του εθνικού συστήματος υποδοχής – Εθνική κανονιστική ρύθμιση που επιτρέπει την ανάκληση των υλικών συνθηκών υποδοχής – Επιτρέπεται »
I.      Εισαγωγή
1.        Συνιστά η διακοπή της παροχής μέριμνας αναλογική και κατάλληλη αντίδραση, σε περίπτωση κατά την οποία ο αιτών διεθνή προστασία αρνείται κατηγορηματικά να μοιραστεί ή να εγκαταλείψει το κατάλυμα στο οποίο διαμένει με τον ανήλικο υιό του σε κέντρο φιλοξενίας και αντιτίθεται επανειλημμένως και αδικαιολογήτως στη μεταφορά του σε άλλο κέντρο φιλοξενίας για λόγους διαχείρισης των δυνατοτήτων του εθνικού συστήματος υποδοχής;
2.        Αυτό είναι, κατ’ ουσίαν, το ζήτημα που τίθεται στην παρούσα υπόθεση.
3.        Το ερώτημα αυτό εντάσσεται στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ του AF, Τυνήσιου υπηκόου, και του BF, του ανήλικου υιού του, αφενός, και της Prefettura di Milano (νομαρχίας του Μιλάνου, Ιταλία), αφετέρου, η οποία αποφάσισε να ανακαλέσει ως προς αυτούς τις υλικές συνθήκες υποδοχής σχετικά με τη στέγη, την τροφή, τον ρουχισμό καθώς και το βοήθημα για τα καθημερινά έξοδα που τους είχαν χορηγηθεί σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας 2013/33/ΕΕ (2). Διερωτώμενο ως προς τη νομιμότητα αυτής της απόφασης, υπό το πρίσμα των αρχών που διατύπωσε το Δικαστήριο στις αποφάσεις της 12ης Νοεμβρίου 2019, Haqbin (3), και της 1ης Αυγούστου 2022, Ministero dell’Interno (Ανάκληση των υλικών συνθηκών υποδοχής) (4), το Tribunale amministrativo regionale per la Lombardia (διοικητικό πρωτοδικείο Περιφέρειας Λομβαρδίας, Ιταλία) ζητεί, κατ’
ουσίαν, από το Δικαστήριο να προσδιορίσει τη φύση και το περιεχόμενο των μέτρων που μπορεί να λάβει ένα κράτος μέλος για την αντιμετώπιση τέτοιας συμπεριφοράς.
4.        Στις παρούσες προτάσεις θα παραθέσω τους λόγους για τους οποίους δεν συμμερίζομαι την παραδοχή του αιτούντος δικαστηρίου σύμφωνα με την οποία η αδικαιολόγητη άρνηση του αιτούντος διεθνή προστασία να συμμορφωθεί με απόφαση μεταφοράς σε άλλο κέντρο φιλοξενίας αποτελεί συμπεριφορά που εξομοιώνεται με την «εγκατ[άλειψη] το[υ] τόπο[υ] διαμονής που έχει καθορίσει η αρμόδια αρχή», κατά την έννοια του άρθρου 20, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 2013/33, λόγω της οποίας επιτρέπεται στην αρμόδια αρχή του κράτους μέλους να ανακαλέσει τις υλικές συνθήκες υποδοχής.
5.        Ελλείψει νομοθετικής πρόβλεψης, θα προτείνω στο Δικαστήριο να εξετάσει αυτού του είδους τις συμπεριφορές υπό το πρίσμα των διατάξεων του άρθρου 20, παράγραφος 4, της οδηγίας, στο μέτρο που ο αιτών διεθνή προστασία, αντιτιθέμενος κατηγορηματικά σε κάθε προσφορά μετεγκατάστασης, έστω και προσαρμοσμένη στην οικογενειακή του κατάσταση, δεν λαμβάνει υπόψη το δικαίωμα της αρμόδιας αρχής του κράτους μέλους να πραγματοποιεί τις μετεγκαταστάσεις που επιβάλλει η διαχείριση των δυνατοτήτων υποδοχής του κράτους μέλους και ενεργεί κατά σοβαρή παράβαση των κανόνων των κέντρων φιλοξενίας, για την οποία η αρχή αυτή μπορεί να επιβάλει κυρώσεις με άλλο είδος μέτρων που σέβονται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τις ειδικές ανάγκες του ανηλίκου.
II.    Το νομικό πλαίσιο
Α.      Το δίκαιο της Ένωσης
6.        Οι αιτιολογικές σκέψεις 25 και 35 της οδηγίας 2013/33 αναφέρουν τα εξής:
«(25)      Θα πρέπει να περισταλεί η δυνατότητα κατάχρησης του συστήματος υποδοχής με τον καθορισμό των περιστάσεων κατά τις οποίες οι υλικές συνθήκες υποδοχής των αιτούντων ενδέχεται να περιοριστούν ή να ανακληθούν, διασφαλίζοντας παράλληλα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης για όλους τους αιτούντες.
[...]
(35)      Η παρούσα οδηγία σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και συνάδει με τις αρχές που αναγνωρίζονται, ιδίως στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης [(5)]. Ειδικότερα, η παρούσα οδηγία αποβλέπει στη διασφάλιση του πλήρους σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και στην προώθηση της εφαρμογής των άρθρων 1, 4, 6, 7, 18, 21, 24 και 47 του Χάρτη και πρέπει να εφαρμοσθεί αναλόγως.»
7.        Σύμφωνα με το άρθρο 1, η οδηγία αποσκοπεί στη θέσπιση προτύπων για την υποδοχή των αιτούντων διεθνή προστασία στα κράτη μέλη.
8.        Σύμφωνα με το άρθρο 2, στοιχείο θʹ, της εν λόγω οδηγίας, ως «κέντρο φιλοξενίας» ορίζεται «κάθε χώρος που χρησιμοποιείται για την ομαδική φιλοξενία των αιτούντων» (6).
9.        Σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 1, η ίδια οδηγία «εφαρμόζεται σε όλους τους υπηκόους τρίτων χωρών και τους ανιθαγενείς που ασκούν αίτηση για παροχή διεθνούς προστασίας στο έδαφος [...] κράτους μέλους, εφόσον τους επιτρέπεται να παραμείνουν στο έδαφος ως αιτούντες, καθώς και στα μέλη της οικογενείας τους, εφόσον καλύπτονται από αυτήν την αίτηση για παροχή διεθνούς προστασίας σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο».
10.      Το άρθρο 7 της οδηγίας 2013/33, το οποίο φέρει τον τίτλο «Διαμονή και ελευθερία κυκλοφορίας», προβλέπει στις παραγράφους 2 και 3 τα εξής:
«2.      Τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίζουν σχετικά με τη διαμονή του αιτούντος, για λόγους δημόσιου συμφέροντος, δημόσιας τάξης ή, όταν είναι αναγκαίο, για την ταχεία επεξεργασία και την αποτελεσματική παρακολούθηση της αίτησής του/της για παροχή διεθνούς προστασίας.
3.      Τα κράτη μέλη μπορούν να συνδέουν την παροχή των υλικών συνθηκών υποδοχής με την πραγματική διαμονή των αιτούντων σε συγκεκριμένο τόπο, τον οποίο καθορίζουν τα κράτη μέλη. Η σχετική απόφαση, η οποία μπορεί να είναι γενικού χαρακτήρα, πρέπει να λαμβάνεται σε ατομική βάση και θεσπίζεται από το εθνικό δίκαιο.»
11.      Το άρθρο 18 της οδηγίας, το οποίο επιγράφεται «Λεπτομέρειες για τις υλικές συνθήκες υποδοχής», προβλέπει στην παράγραφο 6, πρώτη περίοδος, ότι «[τ]α κράτη μέλη μεριμνούν ώστε η μεταφορά αιτούντων από ένα χώρο στέγασης σε άλλο να πραγματοποιείται μόνον όταν είναι αναγκαία».
12.      Το άρθρο 20 της εν λόγω οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Περιορισμός ή ανάκληση των υλικών συνθηκών υποδοχής», προβλέπει τα εξής:
«1.      Τα κράτη μέλη δύνανται να περιορίζουν ή, σε εξαιρετικές και δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, να ανακαλούν τις υλικές συνθήκες υποδοχής όταν ο αιτών:
α)      εγκαταλείπει τον τόπο διαμονής που έχει καθορίσει η αρμόδια αρχή χωρίς να την ενημερώσει ή, εφόσον απαιτείται, χωρίς άδεια, ή
β)      δεν συμμορφούται με υποχρεώσεις δήλωσης στοιχείων ή δεν ανταποκρίνεται σε αιτήσεις παροχής πληροφοριών ή δεν προσέρχεται, στα πλαίσια της διαδικασίας ασύλου, σε προσωπική συνέντευξη εντός εύλογης προθεσμίας που ορίζεται από το εθνικό δίκαιο, ή
γ)      έχει υποβάλει μεταγενέστερη αίτηση όπως καθορίζεται στο άρθρο 2 στοιχείο ιζʹ της οδηγίας 2013/32/ΕΕ (7).
Για τις περιπτώσεις α) και β), όταν ο αιτών εντοπισθεί ή προσέλθει αυτοβούλως στην αρμόδια αρχή, λαμβάνεται δεόντως αιτιολογημένη απόφαση, βασιζόμενη στους λόγους της εξαφάνισης, σχετικά με την ανανέωση της παροχής μερικών ή όλων των υλικών συνθηκών υποδοχής που είχαν αποσυρθεί ή περιορισθεί.
[...]
4.      Τα κράτη μέλη μπορούν να καθορίζουν τις κυρώσεις που ισχύουν για σοβαρές παραβάσεις των κανόνων των κέντρων φιλοξενίας, καθώς για την επίδειξη ιδιαίτερα βίαιης συμπεριφοράς.
5.      Οι αποφάσεις για τον περιορισμό ή την αφαίρεση πρόσβασης στις υλικές συνθήκες υποδοχής ή για κυρώσεις που αναφέρονται στις παραγράφους 1, 2, 3 και 4 του παρόντος άρθρου λαμβάνονται σε ατομική, αντικειμενική και αμερόληπτη βάση και πρέπει να αιτιολογούνται. Οι αποφάσεις βασίζονται στην ειδική κατάσταση του συγκεκριμένου προσώπου, ιδίως όσον αφορά τα πρόσωπα τα οποία καλύπτονται από το άρθρο 21, λαμβανομένης υπόψη της αρχής της αναλογικότητας. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν υπό οποιεσδήποτε συνθήκες την πρόσβαση σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σύμφωνα με το άρθρο 19 και εξασφαλίζουν αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης για όλους τους αιτούντες.
6.      Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι δεν ανακαλούνται ούτε περιορίζονται οι υλικές συνθήκες υποδοχής πριν ληφθεί απόφαση σύμφωνα με την παράγραφο 5.»
Β.      Το ιταλικό δίκαιο
13.      Το άρθρο 23
του
decreto legislativo n. 142 – Attuazione della direttiva 2013/33/UE recante norme relative all’accoglienza dei richiedenti protezione internazionale, nonchè della direttiva 2013/32/UE, recante procedure comuni ai fini del riconoscimento e della revoca dello status di protezione internazionale (νομοθετικού διατάγματος 142, περί εφαρμογής της οδηγίας [2013/33] καθώς και της οδηγίας [2013/32]) (8),
της 18ης
Αυγούστου 2015, επιγραφόμενο «Περιορισμός ή ανάκληση των υλικών συνθηκών υποδοχής», ορίζει τα εξής:
«1.      Ο νομάρχης της επαρχίας όπου βρίσκονται οι δομές που αναφέρονται στα άρθρα 9 και 11 εκδίδει αιτιολογημένη απόφαση για την ανάκληση των μέτρων υποδοχής σε περιπτώσεις που:
a)      ο αιτών δεν εμφανίζεται στην καθορισμένη δομή φιλοξενίας ή εγκαταλείπει το κέντρο υποδοχής χωρίς να έχει ενημερώσει προηγουμένως, κατά τρόπο αιτιολογημένο, την αρμόδια prefettura – ufficio territoriale del Governo [νομαρχία – τοπικό γραφείο κυβερνήσεως, Ιταλία]·
[...]
2.      Σε περίπτωση σοβαρής ή επανειλημμένης παραβίασης, από τον αιτούντα διεθνή προστασία, των κανόνων της δομής στην οποία φιλοξενείται, συμπεριλαμβανομένης της εκ προθέσεως ζημίας σε κινητά ή ακίνητα περιουσιακά στοιχεία, ή σοβαρής βίαιης συμπεριφοράς, ακόμη και εκτός του κέντρου υποδοχής, ο νομάρχης, με την επιφύλαξη του δικαιώματος να διατάξει τη μεταφορά του αιτούντος σε άλλο κέντρο, λαμβάνει ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα μέτρα:
a)      προσωρινό αποκλεισμό από τη συμμετοχή στις δραστηριότητες που διοργανώνει ο υπεύθυνος του κέντρου·
b)      προσωρινό αποκλεισμό από την πρόσβαση σε μία ή περισσότερες από τις υπηρεσίες που αναφέρονται στο άρθρο 10, παράγραφος 1, δεύτερη περίοδος, εξαιρουμένου του εξοπλισμού·
c)      αναστολή, για περίοδο τουλάχιστον τριάντα ημερών και όχι μεγαλύτερη των έξι μηνών, ή ανάκληση των παρεπόμενων οικονομικών οφελών που προβλέπονται στη συγγραφή υποχρεώσεων που αναφέρεται στο άρθρο 12·
2bis.      Τα μέτρα που αναφέρονται στο παρόν άρθρο θεσπίζονται σε ατομική βάση, τηρουμένης της αρχής της αναλογικότητας και λαμβανομένης υπόψη της κατάστασης του αιτούντος, ιδίως όσον αφορά τους όρους του άρθρου 17, και αιτιολογούνται. Τα μέτρα που λαμβάνει ο νομάρχης κατά του αιτούντος κοινοποιούνται στην αρμόδια περιφερειακή επιτροπή που είναι επιφορτισμένη με την εξέταση της αίτησης διεθνούς προστασίας.
3.      Στην περίπτωση που προβλέπεται στην παράγραφο 1, στοιχείο a), ο υπεύθυνος του κέντρου υποχρεούται να ενημερώσει αμέσως τη νομαρχία – τοπικό γραφείο κυβερνήσεως για τη μη εμφάνιση του αιτούντος ή για την εγκατάλειψη της δομής από τον αιτούντα. Εάν ο αιτών άσυλο εντοπισθεί ή παρουσιαστεί αυτοβούλως στις υπηρεσίες της δημόσιας τάξης ή στο κέντρο στο οποίο έχει τοποθετηθεί, ο νομάρχης της οικείας περιοχής διατάσσει, με αιτιολογημένη απόφαση, την ενδεχόμενη αποκατάσταση του ευεργετήματος των μέτρων υποδοχής βάσει των πληροφοριών που παρέχει ο αιτών. Η αποκατάσταση διατάσσεται μόνο εάν η μη εμφάνιση ή η εγκατάλειψη οφείλεται σε ανωτέρα βία, τυχαίο γεγονός ή άλλους σοβαρούς προσωπικούς λόγους.
4.      Σε περίπτωση παράβασης των κανόνων του κέντρου, ο υπεύθυνος του κέντρου προειδοποιεί επισήμως τον αιτούντα και, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις εφαρμογής των μέτρων που αναφέρονται στην παράγραφο 2, διαβιβάζει χωρίς καθυστέρηση στη νομαρχία έκθεση σχετικά με τα γεγονότα.
[...]»
III. Τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
14.      Ο AF και ο υιός του BF,
αμφότεροι Τυνήσιοι υπήκοοι, είναι αιτούντες διεθνή προστασία. Ο BF ήταν ανήλικος κατά την ημέρα υποβολής της αίτησής του. Φιλοξενούνται, με την ιδιότητα αυτή, σε κέντρο υποδοχής στο Μιλάνο (Ιταλία).
15.      Την 1η Ιουνίου 2023 η νομαρχία του Μιλάνου εξέδωσε απόφαση για ανάκληση των υλικών συνθηκών υποδοχής που είχαν χορηγηθεί στους AF και BF (9).
Ως αιτιολογία της απόφασης αυτής, η οποία επισυνάπτεται στην εθνική
δικογραφία που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο, αναφέρονται δύο περιστάσεις.
16.      Η πρώτη περίσταση αφορά τις επανειλημμένες αρνήσεις του AF να εκκενώσει το κατάλυμα στο οποίο διαμένει με τον υιό του και το οποίο δεν προορίζεται για δύο, αλλά για τέσσερα άτομα, και να μεταφερθεί σε άλλο κέντρο υποδοχής στο Μιλάνο. Η δεύτερη περίσταση αφορά τη συμπεριφορά του εντός του κέντρου στο οποίο φιλοξενείται. Η συμπεριφορά αυτή, κατά τη διοίκηση, παραβίαζε σοβαρά τους κανόνες του εν λόγω κέντρου και ήταν ικανή να υπονομεύσει την ασφάλεια εντός αυτού καθώς και να παρακωλύσει τη διαχείριση των διαδικασιών υποδοχής των αιτούντων διεθνή προστασία, λαμβανομένων υπόψη των μαζικών μεταναστευτικών ροών και της διαρκούς ανάγκης κατανομής των δυνατοτήτων υποδοχής.
17.      Παρά την ποικιλομορφία αυτών των περιστάσεων και το γεγονός ότι συνιστούν παραβάσεις των κανόνων του κέντρου υποδοχής, σοβαρά βίαιες συμπεριφορές ή γεγονότα που επηρεάζουν τους όρους χορήγησης του ευεργετήματος συνθηκών υποδοχής, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι η απόφαση της νομαρχίας του Μιλάνου βασίζεται στο άρθρο 23, παράγραφος 1, στοιχείο a), του νομοθετικού διατάγματος 142/2015, με το οποίο μεταφέρεται στο εθνικό δίκαιο το άρθρο 20, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2013/33. Εξ αυτού συνάγει ότι η ανάκληση ερείδεται στις επανειλημμένες αρνήσεις του AF να μεταφερθεί σε άλλο κέντρο υποδοχής στο Μιλάνο για επιτακτικούς οργανωτικούς λόγους.
18.      Ο AF άσκησε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου προσφυγή ακυρώσεως κατά της απόφασης της νομαρχίας του Μιλάνου, καθώς και αίτηση ασφαλιστικών μέτρων. Δικαιολόγησε την άρνησή του να μεταφερθεί σε άλλο κέντρο υποδοχής επικαλούμενος το γεγονός ότι ο BF συνεχίζει τις σπουδές του κοντά στο κέντρο στο οποίο φιλοξενούνται. Ισχυρίζεται ότι, λόγω της ανάκλησης των υλικών συνθηκών υποδοχής που του επιβλήθηκε, δεν θα μπορεί να καλύψει τις βασικές του ανάγκες ούτε αυτές του ανήλικου τέκνου του. Προς στήριξη της προσφυγής του, προβάλλει, μεταξύ άλλων, παράβαση του άρθρου 21 της οδηγίας 2013/33 και του άρθρου 17 του νομοθετικού διατάγματος 142/2015, καθόσον το μέτρο δεν λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι ο ίδιος και ο υιός του ανήκουν στην κατηγορία των «ευάλωτων προσώπων»· παράβαση του άρθρου 23, παράγραφος 1, στοιχείο a) του νομοθετικού διατάγματος 142/2015, καθόσον η άρνηση αποδοχής της μεταφοράς δεν μπορεί να εξομοιωθεί με τις περιπτώσεις που προβλέπει η διάταξη αυτή, καθώς και παράβαση του άρθρου 20 της οδηγίας 2013/33, όπως ερμηνεύθηκε από το Δικαστήριο με τις αποφάσεις του Haqbin και Ministero dell’Interno (Ανάκληση των υλικών συνθηκών υποδοχής), από τις οποίες συνάγεται μια γενική αρχή, η οποία εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις ανάκλησης των υλικών συνθηκών υποδοχής, ακόμη και όταν η ανάκληση δεν έχει χαρακτήρα κύρωσης.
19.      Με διάταξη της 25ης Ιουλίου 2023, το αιτούν δικαστήριο απέρριψε την αίτηση ασφαλιστικών μέτρων του AF, με την αιτιολογία ότι η απόφαση της νομαρχίας του Μιλάνου αποτελούσε έκφραση της οργανωτικής εξουσίας της διοίκησης όσον αφορά τη διαχείριση των κέντρων υποδοχής.
20.      Ο AF άσκησε έφεση κατά της διάταξης αυτής ενώπιον του Consiglio di Stato (Συμβουλίου της Επικρατείας, Ιταλία). Το τελευταίο, με διάταξη της 22ας Σεπτεμβρίου 2023, δέχθηκε την έφεση με την αιτιολογία ότι η απόφαση της νομαρχίας του Μιλάνου μπορούσε να προσβάλει τα θεμελιώδη δικαιώματα του AF, όπως την πρόσβαση σε τροφή, στέγη και ρουχισμό, τα οποία αντιπροσωπεύουν στοιχειώδεις ανάγκες.
21.      Το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, μεταξύ άλλων, αν η θεμελιώδης αρχή της προστασίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας μπορεί να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι οι αρχές που έχει επιβεβαιώσει το Δικαστήριο αποτελούν κανόνες γενικής ισχύος που εφαρμόζονται, αυτοί καθεαυτούς, πέραν των περιπτώσεων ανάκλησης του ευεργετήματος ως κύρωσης στις οποίες αναφέρονται οι εν λόγω αποφάσεις του Δικαστηρίου.
Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι, εν προκειμένω, η διοίκηση έχει επαρκώς εκθέσει τους λόγους που καθιστούν απαραίτητη την ανάκληση των υλικών συνθηκών υποδοχής, δεδομένου ότι ο AF αντιτάσσει αδικαιολόγητη και δυσανάλογη άρνηση στη μεταφορά του σε άλλο κέντρο υποδοχής και ότι στην πράξη δεν είναι δυνατές άλλες λύσεις με λιγότερο σοβαρές συνέπειες.
22.      Επισημαίνει επίσης ότι η ανάκληση είναι άμεση συνέπεια της άρνησης του AF να συνεχίσει να επωφελείται από αυτές τις υλικές συνθήκες υποδοχής, έστω και σε άλλο τόπο, πράγμα που ισοδυναμεί με οικειοθελή αποχώρηση από τον μηχανισμό υποδοχής. Ως εκ τούτου, ο AF εκτίθεται, με δική του επιλογή, σε στέρηση της δυνατότητας κάλυψης των στοιχειωδών αναγκών του.
23.      Τέλος, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι η άρνηση αυτή συνιστά καταχρηστική συμπεριφορά, καθόσον με αυτήν
εργαλειοποιείται το μέτρο υποδοχής για ίδιους σκοπούς και στην πράξη παρακωλύεται η οργανωτική και διαχειριστική εξουσία που διαθέτει η διοίκηση για να ορίσει το κέντρο υποδοχής στο οποίο πρέπει να εγκατασταθεί ο αιτών διεθνή προστασία. Προκειμένου να αντιμετωπίσει αυτή την κατάχρηση, το μόνο μέτρο που θα μπορούσε να διατάξει η διοίκηση είναι η ανάκληση των υλικών συνθηκών υποδοχής. Το αιτούν δικαστήριο προσθέτει ότι, αν γίνει δεκτό ότι, στην επίμαχη περίπτωση, το άρθρο 20 της οδηγίας 2013/33 αποκλείει την άσκηση της εξουσίας ανάκλησης των υλικών συνθηκών υποδοχής, η διοίκηση δεν θα είναι πλέον σε θέση να αναλάβει συγκεκριμένα τη διαχείριση των μέτρων υποδοχής, δεδομένου ότι η απλή άρνηση μεταφοράς από αιτούντα θα ισοδυναμούσε με «παράλυση της οργάνωσης των μέτρων αυτών» και με θέσπιση μιας μορφής «δικαιώματος παραμονής» στο κέντρο πρώτης υποδοχής, συνδεόμενου αποκλειστικώς με τη βούληση του εν λόγω αιτούντος, δικαιώματος που δεν ευρίσκει έρεισμα ούτε στο δίκαιο της Ένωσης ούτε στο εθνικό δίκαιο.
24.      Υπό τις συνθήκες αυτές, το Tribunale amministrativo regionale per la Lombardia (διοικητικό πρωτοδικείο Περιφέρειας Λομβαρδίας) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τo ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Πρέπει να γίνει δεκτό ότι αντιβαίνει στο άρθρο 20 της οδηγίας [2013/33/ΕΕ] καθώς και ότι παραβιάζει τις αρχές που το Δικαστήριο διατύπωσε με τις αποφάσεις [Haqbin] και [Ministero dell’Interno (Ανάκληση των υλικών συνθηκών υποδοχής)] –καθόσον οι εν λόγω αποφάσεις αποκλείουν τη δυνατότητα της διοίκησης του κράτους μέλους να αποφασίσει την ανάκληση των μέτρων υποδοχής, ως μέτρο κύρωσης, όταν τέτοια απόφαση έχει ως αποτέλεσμα να θέτει σε κίνδυνο τις στοιχειώδεις ανάγκες διαβίωσης του αλλοδαπού υπηκόου αιτούντος διεθνή προστασία και της οικογένειάς του–, εθνική ρύθμιση η οποία επιτρέπει, κατόπιν αιτιολογημένης ατομικής εκτίμησης που εξετάζει επίσης την αναγκαιότητα και την αναλογικότητα του μέτρου, την ανάκληση μέτρων υποδοχής για λόγους που δεν συνιστούν κύρωση, αλλά λόγω της επιγενόμενης μη πλήρωσης των προϋποθέσεων υπαγωγής στα μέτρα υποδοχής και, ειδικότερα, λόγω της άρνησης του αλλοδαπού υπηκόου, για λόγους που δεν σχετίζονται με την κάλυψη των στοιχειωδών αναγκών διαβίωσης και την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, να αποδεχθεί τη μεταφορά του σε άλλο κέντρο φιλοξενίας, το οποίο η διοίκηση προσδιόρισε λόγω αντικειμενικών οργανωτικών αναγκών και το οποίο είναι ικανό να εξασφαλίσει, υπό την ευθύνη της διοίκησης, τη διατήρηση υλικών συνθηκών υποδοχής ισοδύναμων εκείνων που ο αλλοδαπός υπήκοος απολαύει στο αρχικό κέντρο φιλοξενίας, όταν η άρνηση αποδοχής της μεταφοράς και η επακόλουθη απόφαση ανάκλησης των μέτρων υποδοχής περιάγουν τον αλλοδαπό υπήκοο σε κατάσταση αδυναμίας κάλυψης στοιχειωδών αναγκών της προσωπικής και οικογενειακής ζωής του;»
25.      Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν ο AF, η Ιταλική, η Βελγική, η Κυπριακή και η Πολωνική Κυβέρνηση, καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
IV.    Ανάλυση
26.      Με το προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, από το Δικαστήριο να διευκρινίσει αν το άρθρο 20 της οδηγίας 2013/33, όπως ερμηνεύθηκε με τις αποφάσεις Haqbin και Ministero dell’Interno (Ανάκληση των υλικών συνθηκών υποδοχής), έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική κανονιστική ρύθμιση βάσει της οποίας ένα κράτος μέλος μπορεί, αφού αξιολογήσει την αναγκαιότητα και την αναλογικότητα του μέτρου στο πλαίσιο εξατομικευμένης εκτίμησης της κατάστασης, να ανακαλέσει τις υλικές συνθήκες υποδοχής όσον αφορά αιτούντα διεθνή προστασία ο οποίος, λόγω της επανειλημμένης άρνησής του να μεταφερθεί σε άλλο κέντρο φιλοξενίας, έστω και προσαρμοσμένο στην οικογενειακή του κατάσταση, παύει να πληροί τις προϋποθέσεις παροχής των υλικών συνθηκών υποδοχής.
27.      Το ερώτημα αυτό τίθεται καθόσον καμία διάταξη της οδηγίας 2013/33 δεν ρυθμίζει ρητώς μια τέτοια κατάσταση, κατά την οποία ο αιτών διεθνή προστασία δεν συμμορφώνεται με τους όρους παροχής μέριμνας και παραμένει καταχρηστικά σε κέντρο φιλοξενίας αρνούμενος επανειλημμένως και αδικαιολογήτως να μεταφερθεί σε άλλο κέντρο φιλοξενίας.
28.      Όπως προκύπτει από την απόφαση περί παραπομπής, το Tribunale amministrativo regionale per la Lombardia (διοικητικό πρωτοδικείο Περιφέρειας Λομβαρδίας) εκκινεί από την παραδοχή ότι συμπεριφορά όπως η επίμαχη μπορεί και πρέπει να εξομοιώνεται με «εγκατ[άλειψη] το[υ] τόπο[υ] διαμονής που έχει καθορίσει η αρμόδια αρχή», κατά την έννοια του άρθρου 20, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2013/33, με αποτέλεσμα να μπορεί να οδηγήσει, σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, στην ανάκληση των υλικών συνθηκών υποδοχής. Το δικαστήριο αυτό εκτιμά, συγκεκριμένα, ότι μια τέτοια συμπεριφορά δεικνύει ότι ο αιτών διεθνή προστασία αποσύρεται αυτοβούλως από το εθνικό σύστημα υποδοχής, καθόσον ισοδυναμεί με μη εμφάνιση του αιτούντος στο κέντρο φιλοξενίας στο οποίο έχει τοποθετηθεί, γεγονός που εξομοιώνεται με εγκατάλειψη του τόπου διαμονής που έχει καθορίσει η αρμόδια εθνική αρχή.
29.      Μολονότι συμμερίζομαι τις ανησυχίες που εξέφρασαν τόσο το αιτούν δικαστήριο όσο και η Κυπριακή και η Πολωνική Κυβέρνηση, ότι τέτοια συμπεριφορά έχει καταχρηστικό χαρακτήρα κατά του οποίου πρέπει να μπορούν να αντιδράσουν οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους, φρονώ, ωστόσο, ότι, λαμβανομένων υπόψη του γράμματος του άρθρου 20, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2013/33, καθώς και του σκοπού της ρύθμισης και του πλαισίου στο οποίο εντάσσεται το εν λόγω άρθρο, τα δύο αυτά είδη συμπεριφοράς δεν μπορούν να εξομοιωθούν μεταξύ τους.
Α.      Η άρνηση συμμόρφωσης προς απόφαση μεταφοράς από ένα κέντρο φιλοξενίας σε άλλο κέντρο φιλοξενίας δεν εμπίπτει στο άρθρο 20, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2013/33
30.      Όπως αναφέρει ο τίτλος του, το άρθρο 20 της οδηγίας 2013/33 ρυθμίζει τα μέτρα που αποσκοπούν στον περιορισμό ή την ανάκληση των υλικών συνθηκών υποδοχής.
31.      Συνακόλουθα, με την παράγραφο 1, πρώτο εδάφιο, στοιχείο αʹ, το άρθρο αυτό επιτρέπει στα κράτη μέλη να περιορίζουν ή, «σε εξαιρετικές και δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, να ανακαλούν τις [εν λόγω] συνθήκες [...] όταν ο αιτών [...] εγκαταλείπει τον τόπο διαμονής που έχει καθορίσει η αρμόδια αρχή χωρίς να την ενημερώσει ή, εφόσον απαιτείται, χωρίς άδεια».
32.      Επισημαίνω, ευθύς εξαρχής, ότι το γράμμα αυτής της διάταξης πρέπει να ερμηνεύεται στενά, όπως δεικνύει η αναφορά «σε εξαιρετικές και δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις» που χρησιμοποιεί ο νομοθέτης της Ένωσης. Πράγματι, με εξαίρεση το πρόσωπο που έχει αποκρύψει τους οικονομικούς πόρους του, η ανάκληση των υλικών συνθηκών υποδοχής έχει ως αποτέλεσμα να στερεί από τον αιτούντα διεθνή προστασία που εξαρτάται πλήρως από την κρατική βοήθεια την παροχή στέγης, τροφής, ρουχισμού και βοηθήματος για τα καθημερινά έξοδα (10).
33.      Επισημαίνω, επίσης, ότι σκοπός της εν λόγω διάταξης είναι να αποσαφηνίσει τις συνέπειες του γενικού κανόνα που διατύπωσε ο νομοθέτης της Ένωσης στο άρθρο 7, παράγραφος 3, της οδηγίας 2013/33. Συγκεκριμένα, το άρθρο αυτό, το οποίο αφορά τη διαμονή του αιτούντος στο κράτος μέλος υποδοχής, επιτρέπει στο εν λόγω κράτος μέλος να εξαρτά το ευεργέτημα των υλικών συνθηκών υποδοχής από την προϋπόθεση «πραγματική[ς]» διαμονής του αιτούντος σε συγκεκριμένο τόπο τον οποίο έχει καθορίσει η αρμόδια εθνική αρχή. Το άρθρο 20, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, στοιχείο αʹ, της οδηγίας καθορίζει το μέτρο στο οποίο εκτίθεται ο αιτών που δεν συμμορφώνεται με την υποχρέωση αυτή, εγκαταλείποντας τον τόπο διαμονής του «χωρίς να [...] ενημερώσει [την εν λόγω αρχή]» ή χωρίς να έχει λάβει σχετική άδεια, εφόσον αυτό ήταν αναγκαίο.
34.      Το ρήμα «εγκαταλείπω», το οποίο μεταφράζεται με ομοιόμορφο τρόπο σε όλες τις γλωσσικές αποδόσεις της διάταξης, έχει ισχυρό νόημα, καθόσον συνεπάγεται, υπό τη συνήθη έννοια του, ότι αφήνω ή απαρνούμαι οριστικά κάτι ή κάποιον ή ακόμη ότι απομακρύνομαι από έναν τόπο (11). Στο εθνικό δίκαιο, ο όρος «εγκατάλειψη στέγης» μπορεί να έχει αυτοτελή έννοια. Στο γαλλικό δίκαιο, για παράδειγμα, χαρακτηρίζεται από την αιφνίδια και απρόβλεπτη αποχώρηση του προσώπου από το κατάλυμα στο οποίο κατοικεί και από την αδικαιολόγητη και παρατεταμένη, ή ακόμη και μόνιμη, απουσία του από αυτό (12). Όπως καταδεικνύει το γράμμα του άρθρου 20, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας 2013/33, ο νομοθέτης της Ένωσης αναφέρεται εξάλλου όντως στην περίπτωση αιτούντος ο οποίος δεν μπορεί πλέον να εντοπιστεί (13), δεδομένου ότι απαιτεί από τα κράτη μέλη να αποφασίσουν για την αποκατάσταση των υλικών συνθηκών υποδοχής όταν ο αιτών «εντοπισθεί» ή προσέλθει αυτοβούλως στις αρμόδιες αρχές, λαμβάνοντας υπόψη τους λόγους της «εξαφάνισής» του.
35.      Υπό το πρίσμα των στοιχείων αυτών, φρονώ ότι συμπεριφορά όπως η επίμαχη, η οποία χαρακτηρίζεται από την άρνηση του αιτούντος διεθνή προστασία να συμμορφωθεί με απόφαση μεταφοράς και από την καταχρηστική παραμονή του στο πρώτο κέντρο φιλοξενίας στο οποίο είχε τοποθετηθεί, δεν μπορεί να εξομοιωθεί με εκείνη αιτούντος που εγκαταλείπει τον τόπο διαμονής που έχει καθορίσει η αρμόδια αρχή χωρίς προηγούμενη ενημέρωση ή άδεια. Αντιλαμβάνομαι το επιχείρημα του αιτούντος δικαστηρίου σύμφωνα με το οποίο ο αιτών, αρνούμενος να τηρήσει τους όρους παροχής μέριμνας και να μεταβεί σε άλλο κέντρο φιλοξενίας, αποσύρεται αυτοβούλως από το εθνικό σύστημα υποδοχής με τον ίδιο τρόπο όπως αυτός που εγκαταλείπει το κέντρο φιλοξενίας του. Ωστόσο, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, σε μια κατάσταση όπως η επίμαχη, ο αιτών διατηρεί την πραγματική του διαμονή στο πρώτο κέντρο φιλοξενίας στο οποίο είχε τοποθετηθεί, ασφαλώς με καταχρηστικό τρόπο, αλλά δεν έχει εξαφανιστεί, δύναται κάλλιστα να εντοπισθεί για τους σκοπούς της εξέτασης της αίτησης διεθνούς προστασίας που έχει υποβάλει και η αρμόδια εθνική αρχή είναι απόλυτα ενημερωμένη για τον τόπο διαμονής του.
36.      Επομένως, το γράμμα του άρθρου 20, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2013/33 αντιτίθεται, κατά τη γνώμη μου, στην εξομοίωση μιας κατάστασης, όπως είναι η επίμαχη, με εκείνη κατά την οποία ο αιτών εγκαταλείπει το κέντρο φιλοξενίας που έχει καθορίσει η αρμόδια εθνική αρχή.
37.      Υπέρ της άποψης αυτής συνηγορούν, επίσης, το πλαίσιο και ο σκοπός του άρθρου 20, παράγραφος 1, της οδηγίας 2013/33.
38.      Συγκεκριμένα, η ανάκληση των υλικών συνθηκών υποδοχής αποτελεί μέτρο το οποίο ο νομοθέτης της Ένωσης προβλέπει με μεγάλη αυστηρότητα, «σε εξαιρετικές και δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις», στο άρθρο 20, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας αυτής σε δύο πιθανά ενδεχόμενα που συνδέονται, μεταξύ άλλων, με κίνδυνο κατάχρησης του συστήματος υποδοχής (14).
39.      Το πρώτο ενδεχόμενο αφορά την κατάσταση κατά την οποία το κράτος μέλος μπορεί, σύμφωνα με το άρθρο 28, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας 2013/32, να θεωρήσει ότι ο αιτών διεθνή προστασία ανακάλεσε σιωπηρώς την αίτησή του ή υπαναχώρησε σιωπηρώς από αυτήν, επειδή εγκατέλειψε τον τόπο διαμονής στον οποίο έχει τοποθετηθεί [άρθρο 20, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2013/33] ή δεν συμμορφώνεται με υποχρέωση αναφοράς στις αρχές, δεν ανταποκρίνεται σε αιτήματα παροχής πληροφοριών ή δεν παρίσταται σε προσωπικές συνεντεύξεις σχετικά με τη διαδικασία εξέτασης της αίτησής του [άρθρο 20, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, στοιχείο βʹ, της οδηγίας]. Οι περιστάσεις αυτές, οι οποίες ισοδυναμούν με
ισάριθμες προϋποθέσεις για τη
θεμελίωση δικαιώματος στο ευεργέτημα των υλικών συνθηκών υποδοχής, εμπίπτουν στις υποχρεώσεις των αιτούντων, οι οποίες προβλέπονται στο άρθρο 4 της οδηγίας 2011/95/ΕΕ (15) και στο άρθρο 13 της οδηγίας 2013/32. Σε μια τέτοια περίπτωση, κατά την οποία το κράτος μέλος μπορεί να τεκμαίρει ότι η αίτηση έχει ανακληθεί, το κράτος μέλος μπορεί συνακόλουθα να τεκμαίρει, έως ότου ο αιτών επανεμφανιστεί (άρθρο 20, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας 2013/33), ότι έχει αποσβεστεί το δικαίωμα στο ευεργέτημα των υλικών συνθηκών υποδοχής, το οποίο συνδέεται με την ιδιότητα του αιτούντος.
40.      Το δεύτερο ενδεχόμενο αφορά την κατάσταση κατά την οποία ο αιτών υποβάλλει «μεταγενέστερη αίτηση», κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο ιζʹ, της οδηγίας 2013/32 [άρθρο 20, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2013/33], δηλαδή νέα αίτηση διεθνούς προστασίας υποβαλλόμενη μετά τη λήψη απρόσβλητης απόφασης επί προηγούμενης αίτησης. Επομένως, στην περίπτωση αυτή, η ανάκληση μπορεί να δικαιολογηθεί αν προκύπτει ότι ο αιτών υπέβαλε τη νέα αυτή αίτηση με μοναδικό σκοπό να τύχει του ευεργετήματος των υλικών συνθηκών υποδοχής στο κράτος μέλος.
41.      Συμπεριφορά, όπως η επίμαχη, δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των παραβάσεων που μπορούν να καταδείξουν παραβίαση των υποχρεώσεων που υπέχει ο αιτών όσον αφορά την εξέταση της αίτησής του διεθνούς προστασίας, η δε άρνησή του να συμμορφωθεί προς τους όρους παροχής μέριμνας δεν μπορεί, κατά τη γνώμη μου, να καταδείξει, αφ’ εαυτής, σιωπηρή ανάκληση της αίτησής του ή απόπειρα καταστρατήγησης του εθνικού συστήματος υποδοχής.
42.      Στο μέτρο που ο αιτών βρίσκεται όντως στο έδαφος του κράτους μέλους στο οποίο υπέβαλε την αίτησή του, διαμένει πράγματι στον τόπο διαμονής που είχε καθορίσει αρχικά το κράτος μέλος, ώστε να εξασφαλίζεται η ταχεία και αποτελεσματική διεκπεραίωση της αίτησης, και συμμορφώνεται με την υποχρέωση συνεργασίας που υπέχει δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 2011/95, καθώς και με όλες τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 13 της οδηγίας 2013/32, ο αιτών πληροί τις προϋποθέσεις χορήγησης του ευεργετήματος των υλικών συνθηκών υποδοχής, εφόσον του επιτρέπεται να διαμένει στην εθνική επικράτεια υπό την ιδιότητα αυτή (16). Επομένως, σε μια τέτοια περίπτωση, θα ήταν αντίθετο προς τη λογική του συστήματος που καθιερώνει το άρθρο 20, παράγραφος 1, της οδηγίας 2013/33 να στερηθεί ο αιτών τα ευεργετήματα που συνδέονται με την εξέταση της αίτησης διεθνούς προστασίας που έχει υποβάλει.
43.      Κατά συνέπεια, φρονώ ότι ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να στηριχθεί
στις διατάξεις του άρθρου 20, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2013/33, προκειμένου να λάβει μέτρο ανάκλησης των υλικών συνθηκών υποδοχής έναντι αιτούντος διεθνή προστασία ο οποίος παραμένει καταχρηστικώς στο πρώτο κέντρο φιλοξενίας στο οποίο έχει τοποθετηθεί και ο οποίος αρνείται επανειλημμένως και αδικαιολογήτως να μεταφερθεί, για επιτακτικούς οργανωτικούς λόγους, σε άλλο κέντρο φιλοξενίας.
44.      Φρονώ, αντιθέτως, ότι μια τέτοια συμπεριφορά μπορεί να συνιστά «σοβαρ[ή] παρ[άβαση] των κανόνων των κέντρων φιλοξενίας», κατά την έννοια του άρθρου 20, παράγραφος 4, της οδηγίας 2013/33, για την οποία ένα κράτος μέλος μπορεί να επιβάλει κυρώσεις, τηρουμένων των απαιτήσεων του άρθρου 20, παράγραφοι 5 και 6, της οδηγίας αυτής.
Β.      Η άρνηση συμμόρφωσης προς απόφαση μεταφοράς σε άλλο κέντρο φιλοξενίας εμπίπτει στο άρθρο 20, παράγραφος 4, της οδηγίας 2013/33
45.      Το άρθρο 20, παράγραφος 4, της οδηγίας 2013/33 προβλέπει ότι «[τ]α κράτη μέλη μπορούν να καθορίζουν τις κυρώσεις που ισχύουν για σοβαρές παραβάσεις των κανόνων των κέντρων φιλοξενίας, καθώς για την επίδειξη ιδιαίτερα βίαιης συμπεριφοράς».
46.      Βεβαίως, το άρθρο αυτό δεν διευκρινίζει τις υποχρεώσεις που προβλέπει ο κανονισμός των κέντρων φιλοξενίας, για την παραβίαση των οποίων μπορούν να επιβληθούν κυρώσεις, οπότε εναπόκειται σε κάθε κράτος μέλος να τις καθορίσει. Ωστόσο, ένας τέτοιος κανονισμός μνημονεύει ή αναφέρεται κατ’ ανάγκην στα γενικά και ειδικά δικαιώματα και υποχρεώσεις που υπέχει καθένα από τα μέρη κατά τη διάρκεια της διαμονής του αιτούντος στην εγκατάσταση. Επίσης, καθορίζει κατ’ ανάγκην τις ρυθμίσεις για την οργάνωση του κέντρου φιλοξενίας καθώς και τις προϋποθέσεις για την παροχή μέριμνας στον αιτούντα διεθνή προστασία. Ωστόσο, όπως και οι όροι εισόδου, διαμονής και εξόδου από τους χώρους φιλοξενίας για τον αιτούντα, οι όροι μεταφοράς μου φαίνεται ότι αποτελούν ουσιώδη στοιχεία του κανονισμού των κέντρων φιλοξενίας, στον οποίο προσχωρεί ο αιτών υπογράφοντας τη σύμβαση φιλοξενίας που κατά κανόνα επισυνάπτεται στον εν λόγω κανονισμό (17).
47.      Επομένως, από τον συνδυασμό των γενικών διατάξεων που αφορούν τη διαμονή του προσφεύγοντος στο έδαφος του κράτους μέλους υποδοχής προκύπτει ότι η οδηγία 2013/33 δεν αναγνωρίζει την ύπαρξη δικαιώματος παραμονής του αιτούντος σε συγκεκριμένο κέντρο φιλοξενίας.
48.      Πρώτον, από το άρθρο 7, παράγραφος 2, της οδηγίας 2013/33 προκύπτει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίζουν σχετικά με τον τόπο διαμονής του αιτούντος, είτε για λόγους δημοσίου συμφέροντος ή δημόσιας τάξης είτε για λόγους ταχείας επεξεργασίας και αποτελεσματικής παρακολούθησης της αίτησής του για παροχή διεθνούς προστασίας. Μολονότι η έννοια του «λόγου δημοσίου συμφέροντος» δεν ορίζεται στην οδηγία αυτή, εντούτοις αναμφίβολα περιλαμβάνει τους λόγους που σχετίζονται με την οργάνωση και τη διαχείριση των δυνατοτήτων του εθνικού συστήματος υποδοχής, δοθέντος ότι ο νομοθέτης της Ένωσης αναγνωρίζει επίσης, στην αιτιολογική σκέψη 26 της εν λόγω οδηγίας, την ανάγκη διασφάλισης της «αποτελεσματικότητα[ς] των εθνικών συστημάτων υποδοχής».
49.      Δεύτερον, από το άρθρο 18, παράγραφος 6, της οδηγίας 2013/33 προκύπτει ότι το κράτος μέλος υποδοχής έχει το δικαίωμα να μεταφέρει τον αιτούντα από έναν χώρο στέγασης σε άλλον εάν προκύπτει ότι η μεταφορά αυτή είναι «αναγκαία», υπό την προϋπόθεση, ωστόσο, ότι οι ρυθμίσεις περί στέγασης ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες των οικογενειών και των ευάλωτων ή εξαρτώμενων προσώπων (18). Συνεπώς, η αρμόδια εθνική αρχή έχει το δικαίωμα να αξιώσει τη μεταφορά αιτούντος σε άλλο κέντρο φιλοξενίας όταν το απαιτεί η χωρητικότητα των εγκαταστάσεων υποδοχής ή όταν το απαιτεί η καταλληλότητα αυτών για την ικανοποίηση των ιδιαίτερων αναγκών του αιτούντος, για παράδειγμα λόγω της προσωπικής ή οικογενειακής του κατάστασης (οικογένεια, άγαμες γυναίκες ή άγαμοι άνδρες, μονογονεϊκή οικογένεια, ασυνόδευτοι ανήλικοι) ή όταν ο αιτών αντιμετωπίζει δυσκολίες προσαρμογής στους κανόνες διαβίωσης του εν λόγω κέντρου φιλοξενίας. Καθεμία από αυτές τις περιστάσεις είναι προφανώς πιθανό να μεταβληθεί καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας υποδοχής του αιτούντος.
50.      Κατά τη γνώμη μου, αυτές οι διατάξεις θα καθίσταντο άνευ πρακτικής αποτελεσματικότητας εάν τα κράτη μέλη στερούνταν κάθε μέσου δράσης έναντι αιτούντος ο οποίος, καταλαμβάνοντας κατάλυμα που ανταποκρίνεται στις ανάγκες οικογενειακού πυρήνα με περισσότερα μέλη, αρνείται να συγκατοικήσει εντός του καταλύματος ή να το εκκενώσει και επιπλέον αντιτίθεται κατηγορηματικά, χωρίς νόμιμο λόγο, σε οποιαδήποτε προσφορά μετεγκατάστασης, έστω και προσαρμοσμένη στην οικογενειακή του κατάσταση (19).
Παραμένοντας καταχρηστικά σε αυτό το κατάλυμα, ο αιτών στερεί από τον διαχειριστή του κέντρου φιλοξενίας τη δυνατότητα να προσφέρει τις κενές θέσεις σε άλλα μεμονωμένα πρόσωπα ή άλλες οικογένειες που έχουν ανάγκη. Η συμπεριφορά αυτή, αν γίνει ανεκτή, κινδυνεύει να οδηγήσει ουσιαστικά σε παράλυση του συστήματος υποδοχής, εμποδίζοντας τα κράτη μέλη να διαχειριστούν αποτελεσματικά τις δυνατότητες φιλοξενίας τους, με την ευελιξία που επιβάλλεται από την ποικιλομορφία των καταστάσεων που αντιμετωπίζουν και την εξέλιξη των μεταναστευτικών ροών.
51.      Για όλους αυτούς τους λόγους, πιστεύω ότι μια τέτοια συμπεριφορά πρέπει να μπορεί να χαρακτηριστεί ως «σοβαρ[ή] παρ[άβαση] των κανόνων των κέντρων φιλοξενίας», κατά την έννοια του άρθρου 20, παράγραφος 4, της οδηγίας 2013/33.
52.      Μια τέτοια λύση προσφέρει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να επιβάλλουν κυρώσεις σε τέτοιου είδους συμπεριφορές, αξιώνοντας παράλληλα από αυτά να τηρούν τις εγγυήσεις που προβλέπονται ρητά από τον νομοθέτη της Ένωσης στο άρθρο 20, παράγραφοι 5 και 6, της οδηγίας, ιδίως εκείνες που αφορούν την τήρηση της αρχής της αναλογικότητας και τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
53.      Συγκεκριμένα, κατά το άρθρο 20, παράγραφος 5, της εν λόγω οδηγίας, κάθε κύρωση, κατά την έννοια της παραγράφου 4 του άρθρου αυτού, πρέπει να είναι αντικειμενική, αμερόληπτη, αιτιολογημένη και ανάλογη προς την ιδιαιτερότητα της κατάστασης του αιτούντος, καθώς και προς το σύνολο των στοιχείων της συγκεκριμένης υπόθεσης, πρέπει δε, υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, να εξασφαλίζεται η πρόσβαση του αιτούντος σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη καθώς και ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης (20).
54.      Μολονότι, όπως δέχθηκε το Δικαστήριο στην απόφαση Haqbin, το εφαρμοστέο καθεστώς κυρώσεων μπορεί, κατ’ αρχήν, να αφορά τις υλικές συνθήκες υποδοχής, ωστόσο, το Δικαστήριο μετρίασε αμέσως την εν λόγω κρίση υπό το πρίσμα των ως άνω απαιτήσεων και απέκλεισε τη δυνατότητα ανάκλησης, ακόμη και προσωρινής, του συνόλου των συνθηκών αυτών (21).
55.      Πρώτον, το Δικαστήριο έκρινε ότι η επιβολή κύρωσης συνιστάμενης, αποκλειστικά βάσει του
άρθρου 20, παράγραφος 4, της οδηγίας 2013/33, στην ανάκληση, έστω και προσωρινή, του συνόλου των υλικών συνθηκών υποδοχής ή των υλικών συνθηκών υποδοχής που αφορούν τη στέγαση, την τροφή ή την ένδυση θα ήταν ασυμβίβαστη με την υποχρέωση εξασφάλισης αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης για τον αιτούντα, καθώς θα του στερούσε τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει τις πλέον στοιχειώδεις ανάγκες του, όπως είναι η στέγαση, η τροφή, η ένδυση και η προσωπική καθαριότητα, και θα έβλαπτε επομένως τη σωματική ή ψυχική υγεία του ή θα τον περιήγε σε κατάσταση εξευτελισμού ασυμβίβαστη με την εν λόγω αξιοπρέπεια (22). Υπό την έννοια αυτή, το Δικαστήριο προσέθεσε ότι μια τέτοια κύρωση θα ισοδυναμούσε με παραβίαση της απαίτησης της αναλογικότητας (23).
56.      Δεύτερον, το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι η υποχρέωση εξασφάλισης αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης για τον αιτούντα επιβάλλει όχι μόνο στα κράτη μέλη, αλλά και στους ιδιώτες, φυσικά ή νομικά πρόσωπα στα οποία τα κράτη μέλη προσφεύγουν, να εξασφαλίζουν διαρκώς και αδιαλείπτως το εν λόγω επίπεδο διαβίωσης (24). Επομένως, η παροχή μέριμνας
στον αιτούντα πρέπει να είναι διαρκής και να σέβεται την αξιοπρέπειά του, πράγμα που, κατά τη γνώμη μου, καταδεικνύεται και από το άρθρο 20, παράγραφος 6, της οδηγίας 2013/33. Το εν λόγω άρθρο, το οποίο συνιστά πρωτίστως διάταξη διαδικαστικού χαρακτήρα, απαιτεί πράγματι από το κράτος μέλος υποδοχής να εξακολουθήσει να διασφαλίζει, μέχρι την έκδοση απόφασης που περιορίζει ή ανακαλεί τις υλικές συνθήκες υποδοχής, ότι οι στοιχειώδεις ανάγκες του αιτούντος ικανοποιούνται αδιαλείπτως.
57.      Αυτή η παροχή μέριμνας έχει τριπλό στόχο. Καθιστά δυνατή, κατ’ αρχάς, τη διασφάλιση της αποτελεσματικής προστασίας του αιτούντος στο έδαφος του κράτους μέλους υποδοχής, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτόν στη μείωση του κινδύνου περιθωριοποίησης στον οποίο εκτίθεται καθώς και στην ανάσχεση του πειρασμού των «δευτερογενών μετακινήσεων». Στη συνέχεια, η μέριμνα αυτή παρέχει στον αιτούντα τη δυνατότητα να ασκήσει το δικαίωμά του για άσυλο, καθιστώντας δυνατή τη συμμετοχή του στη διαδικασία εξέτασης της αίτησής του σύμφωνα με τα δικαιώματα που του αναγνωρίζονται και τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει των οδηγιών 2011/95 και 2013/32. Τέλος, η ίδια παροχή μέριμνας πρέπει να παρέχει στο κράτος μέλος υποδοχής τη δυνατότητα να διεξάγει επιμελή εξέταση της αίτησης διεθνούς προστασίας, δεδομένου ότι, παρά την επιβληθείσα κύρωση, το κράτος αυτό πρέπει να παραμένει σε θέση να εντοπίσει τον αιτούντα με σκοπό την κοινοποίηση των διαφόρων κλητεύσεων και συνεδριάσεων.
58.      Τρίτον και τελευταίο, το Δικαστήριο υπενθύμισε ότι, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 23, παράγραφος 1, της οδηγίας 2013/33, το υπέρτατο συμφέρον του παιδιού πρέπει να αποτελεί πρωταρχικό μέλημα των κρατών μελών κατά την εφαρμογή των διατάξεων σχετικά με τους ανηλίκους και κατά την επιβολή
κυρώσεων, και τούτο σύμφωνα με το άρθρο 24 του Χάρτη, στο οποίο παραπέμπει η αιτιολογική σκέψη 35 της οδηγίας. Κατά την επιβολή κύρωσης, το κράτος μέλος υποχρεούται επομένως να λαμβάνει υπόψη παράγοντες όπως η ποιότητα ζωής και η κοινωνική ανάπτυξη του ανηλίκου, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στο υπόβαθρο του ανηλίκου, καθώς και τα ζητήματα ασφάλειας και προστασίας του (25). Είναι προφανές ότι η ανάκληση του συνόλου των υλικών συνθηκών υποδοχής, ακόμη και προσωρινή, δεν αποτελεί μέτρο προσαρμοσμένο στην κατάσταση ενός ανηλίκου, καθώς δεν καθιστά δυνατή την κάλυψη των ειδικών αναγκών του και θέτει προδήλως σε κίνδυνο τις συνθήκες της εκπαίδευσής του και της ανάπτυξής του.
59.      Στην υπό κρίση υπόθεση, αντιλαμβάνομαι, από την ανάγνωση της απόφασης της νομαρχίας του Μιλάνου, ότι το μέτρο αυτό ήταν απόρροια σωρείας προβλημάτων και προέκυψε ως έσχατο μέσο για να σημειωθεί πρόοδος στην αντιμετώπιση της κατάστασης, παρά τις διάφορες προσπάθειες που είχαν ήδη καταβάλει οι αρμόδιες εθνικές αρχές.
60.      Ειδικότερα, από την απόφαση αυτή προκύπτει ότι, πέραν της ιδιαίτερα βίαιης συμπεριφοράς που υιοθέτησε ο προσφεύγων στο κέντρο φιλοξενίας του, ο τελευταίος αντιτάχθηκε δύο φορές στην κατάληψη των κενών κλινών στο κατάλυμα του από δύο άλλους αιτούντες διεθνή προστασία και αρνήθηκε πέντε φορές να συμμορφωθεί με τα μέτρα μετεγκατάστασής του, παρά το ότι αυτά είχαν προσαρμοστεί στην κατάστασή του και σε αυτήν του υιού του, που ήταν ανήλικος κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της κύριας δίκης. Επιπλέον, από την απόφαση αυτή προκύπτει ότι, μολονότι η αρμόδια εθνική αρχή κίνησε τη διαδικασία ανάκλησης των υλικών συνθηκών υποδοχής μετά τις δύο πρώτες αρνήσεις μεταφοράς εκ μέρους του προσφεύγοντος, ωστόσο παραιτήθηκε από τη συνέχιση της διαδικασίας αυτής παρέχοντας τη συναίνεσή της, ώστε ο προσφεύγων και ο υιός του να συνεχίσουν να παραμένουν στο κέντρο όπου φιλοξενούνται.
61.      Ωστόσο, για όλους τους λόγους τους οποίους μόλις εξέθεσα, ένα κράτος μέλος δεν μπορεί, μεταξύ των κυρώσεων που είναι δυνατόν να επιβληθούν σε αιτούντα ο οποίος αρνείται να συμμορφωθεί με απόφαση μεταφοράς, έστω και προσαρμοσμένη στην οικογενειακή του κατάσταση, να προβλέπει κύρωση που συνίσταται στην ανάκληση, όσον αφορά τον αιτούντα, του συνόλου των υλικών συνθηκών υποδοχής, κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχεία στʹ και ζʹ, της οδηγίας 2013/33, αφ’ ης στιγμής
η κύρωση αυτή θα είχε ως αποτέλεσμα να στερήσει από τον αιτούντα τη δυνατότητα να καλύψει τις πλέον στοιχειώδεις ανάγκες του, όπως τη στέγαση, τη τροφή, την ένδυση και την προσωπική καθαριότητα. Συνεπώς, εναπόκειται στο κράτος μέλος να καθορίσει κύρωση διαφορετικής φύσεως, η οποία να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του άρθρου 20, παράγραφοι 5 και 6, της εν λόγω οδηγίας, όπως αυτές έχουν ερμηνευθεί από το Δικαστήριο. Αυτό σημαίνει, ειδικότερα, ότι η κύρωση πρέπει να είναι ανάλογη σε σχέση με την ιδιαίτερη κατάσταση του αιτούντος, να σέβεται την ανθρώπινη αξιοπρέπειά του και να του επιτρέπει την πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη. Σε περίπτωση όπως η επίμαχη, που αφορά μονογονεϊκή οικογένεια, η κύρωση αυτή πρέπει, επιπλέον, να επιβληθεί αφού ληφθεί ιδιαιτέρως υπόψη το υπέρτατο συμφέρον του παιδιού, σύμφωνα με το άρθρο 23 της οδηγίας, και ιδίως, οι ιδιαίτερες ανάγκες του.
V.      Πρόταση
62.      Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο προδικαστικό ερώτημα που υπέβαλε το Tribunale amministrativo regionale per la Lombardia (διοικητικό πρωτοδικείο Περιφέρειας Λομβαρδίας, Ιταλία) ως εξής:
1)      Το άρθρο 20, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2013/33/ΕE, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με τις απαιτήσεις για την υποδοχή των αιτούντων διεθνή προστασία,
έχει την έννοια ότι:
η συμπεριφορά αιτούντος διεθνή προστασία ο οποίος παραμένει καταχρηστικά στο πρώτο κέντρο φιλοξενίας όπου έχει τοποθετηθεί και ο οποίος αρνείται επανειλημμένως και αδικαιολογήτως να μεταφερθεί, για λόγους διαχείρισης των δυνατοτήτων του εθνικού συστήματος υποδοχής, σε άλλο κέντρο φιλοξενίας δεν μπορεί να εξομοιώνεται με «εγκατ[άλειψη] το[υ] τόπο[υ] διαμονής που έχει καθορίσει η αρμόδια αρχή», περίπτωση κατά την οποία επιτρέπεται να ανακληθεί το σύνολο των υλικών συνθηκών υποδοχής.
2)      Το άρθρο 20, παράγραφοι 4 έως 6, της οδηγίας 2013/33
έχει την έννοια ότι:
η συμπεριφορά αιτούντος διεθνή προστασία ο οποίος παραμένει καταχρηστικά στο πρώτο κέντρο φιλοξενίας όπου έχει τοποθετηθεί και ο οποίος αρνείται επανειλημμένως και αδικαιολογήτως να μεταφερθεί, για λόγους διαχείρισης των δυνατοτήτων του εθνικού συστήματος υποδοχής, σε άλλο κέντρο φιλοξενίας συνιστά «σοβαρ[ή] παρ[άβαση] των κανόνων των κέντρων φιλοξενίας» για την οποία το κράτος μέλος μπορεί να επιβάλει κυρώσεις, υιοθετώντας κύρωση διαφορετικής φύσης από την ανάκληση του συνόλου των υλικών συνθηκών υποδοχής.
Εναπόκειται στο κράτος μέλος να καθορίσει κύρωση ανάλογη σε σχέση με την ιδιαίτερη κατάσταση του αιτούντος καθώς και σε σχέση με όλα τα στοιχεία της υπόθεσης και διασφαλίζουσα, σε κάθε περίπτωση, τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειάς του και την πρόσβασή του σε ιατρική περίθαλψη. Επιπλέον, ειδικώς όταν πρόκειται για οικογένεια, η κύρωση αυτή πρέπει να επιβάλλεται λαμβανομένων ιδιαιτέρως υπόψη του υπέρτατου συμφέροντος του παιδιού, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 23 της οδηγίας, και ιδίως των ειδικών αναγκών του παιδιού.
1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
i      H ονομασία που έχει δοθεί στην παρούσα υπόθεση είναι πλασματική. Δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό όνομα κανενός διαδίκου.
2      Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με τις απαιτήσεις για την υποδοχή των αιτούντων διεθνή προστασία (ΕΕ 2013,
L 180, σ. 96).
3      C‑233/18, στο εξής: απόφαση Haqbin, EU:C:2019:956.
4      C‑422/21, στο εξής: απόφαση Ministero dell’Interno (Ανάκληση των υλικών συνθηκών υποδοχής), EU:C:2022:616.
5      Στο εξής: Χάρτης.
6      Η έννοια του «κέντρου φιλοξενίας» η οποία χρησιμοποιείται, για παράδειγμα, στην απόδοση της οδηγίας 2013/33 στη γαλλική («centre d’hébergement»)
και στην αγγλική γλώσσα («accommodation center») έχει αποδοθεί με την έννοια του «κέντρου υποδοχής» σε άλλες γλωσσικές αποδόσεις, όπως αυτές στην ιταλική («centro di accoglienza») και στην ισπανική γλώσσα («centro de acogida»).
7      Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με κοινές διαδικασίες για τη χορήγηση και ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας (ΕΕ 2013, L 180, σ. 60).
8      GURI αριθ. 214, της 15ης Σεπτεμβρίου 2015, σ. 1. Το εν λόγω νομοθετικό διάταγμα τροποποιήθηκε με την decreto-legge n. 20 – Disposizioni urgenti in materia di flussi di ingresso legale dei lavoratori stranieri e di prevenzione e contrasto all’immigrazione irregolare (πράξη
νομοθετικού
περιεχομένου αριθ. 20, περί επειγουσών διατάξεων σχετικά με τη ροή της νόμιμης εισόδου των αλλοδαπών εργαζομένων και την πρόληψη και την καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης) (GURI αριθ. 59, της 10ης Μαρτίου 2023, σ. 1). Η εν λόγω πράξη νομοθετικού περιεχομένου κυρώθηκε, κατόπιν τροποποιήσεων, με τον legge n. 50 (νόμο αριθ. 50), της 5ης Μαΐου 2023 (GURI αριθ. 104, της 5ης Μαΐου 2023, σ. 7) (στο εξής: νομοθετικό διάταγμα 142/2015).
9      Στο εξής: απόφαση της νομαρχίας του Μιλάνου.
10      Βλ. άρθρο 2, στοιχείο ζʹ, της οδηγίας 2013/33.
11      Βλ. λεξικό Larousse και λεξικό της Académie française (Γαλλικής Ακαδημίας, Γαλλία).
12      Βλ. απόφαση του Cour de Cassation (Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, Γαλλία), 3ο πολιτικό τμήμα, της 8ης Ιουλίου 2009 (αριθ. 08-16.992).
13      Επισημαίνω ότι το άρθρο 13 του νομοθετικού διατάγματος 142/2015 προβλέπει ρητώς την ανάκληση των υλικών συνθηκών υποδοχής, σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 1, στοιχείο a), του εν λόγω νομοθετικού διατάγματος, σε περίπτωση «αδικαιολόγητης απομάκρυνσης από τα κέντρα».
14      Βλ., συναφώς, αιτιολογική σκέψη 25 της οδηγίας 2013/33 καθώς και απόφαση Haqbin (σκέψη 44).
15      Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2011, σχετικά με τις απαιτήσεις για την αναγνώριση των υπηκόων τρίτων χωρών ή των απάτριδων ως δικαιούχων διεθνούς προστασίας, για ένα ενιαίο καθεστώς για τους πρόσφυγες ή για τα άτομα που δικαιούνται επικουρική προστασία και για το περιεχόμενο της παρεχόμενης προστασίας (ΕΕ 2011, L 337, σ. 9).
16      Βλ., συναφώς, άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2013/33.
17      Βλ., για παράδειγμα, στη Γαλλία, απόφαση της 19ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τον κανονισμό λειτουργίας των κέντρων υποδοχής αιτούντων άσυλο (JORF της 28ης Ιουνίου 2019, σ. 111), η οποία προβλέπει στο άρθρο 2 του παραρτήματος της ότι, «[α]νά πάσα στιγμή, ο διαχειριστής του κέντρου υποδοχής αιτούντων άσυλο μπορεί να ζητήσει από την Office français de l’immigration et de l’intégration [γαλλική υπηρεσία μετανάστευσης και κοινωνικής ένταξης] να οργανώσει τη μεταφορά φιλοξενούμενου προσώπου σε άλλο τόπο φιλοξενίας όταν η ευάλωτη κατάστασή του απαιτεί παροχή μέριμνας προσαρμοσμένης στις ανάγκες του ή όταν διαπιστώνονται δυσκολίες προσαρμογής στους κανόνες διαβίωσης του τόπου φιλοξενίας».
18      Βλ. αιτιολογικές σκέψεις 9, 14 και 22, καθώς και άρθρο 18, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, και άρθρα 21 έως 25 της εν λόγω οδηγίας.
19      Υπενθυμίζω ωστόσο ότι, σύμφωνα με τις διατάξεις που προβλέπονται, μεταξύ άλλων, στο άρθρο 18, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, και στο άρθρο 23 της οδηγίας 2013/33, ο διαχειριστής του κέντρου φιλοξενίας πρέπει, κατά την οργάνωση της συγκατοίκησης, η οποία είναι εγγενής στην ομαδική φιλοξενία, να διαφυλάσσει την ιδιωτική ζωή της οικογένειας, λαμβάνοντας ιδιαιτέρως υπόψη τις ειδικές ανάγκες των παιδιών.
20      Βλ. απόφαση
Haqbin (σκέψεις 45
και 51).
21      Βλ. απόφαση
Haqbin (σκέψεις 43, 44 και 52).
22      Βλ. απόφαση
Haqbin (σκέψεις 46
και 47 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
23      Βλ. απόφαση
Haqbin (σκέψη 48).
24      Βλ. απόφαση
Haqbin (σκέψη 50).
25      Βλ. απόφαση
Haqbin (σκέψεις 53
έως 55).