62017CJ0501_RES
Υπόθεση C‑501/17
Germanwings GmbH
κατά
Wolfgang Pauels
(αίτηση του Landgericht Köln για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)
Απόφαση του Δικαστηρίου (τρίτο τμήμα) της 4ης Απριλίου 2019
«Προδικαστική παραπομπή – Αεροπορικές μεταφορές – Κανονισμός (ΕΚ) 261/2004 – Άρθρο 5, παράγραφος 3 – Αποζημίωση επιβατών σε περίπτωση αρνήσεως επιβιβάσεως και ματαιώσεως ή μακράς καθυστερήσεως της πτήσεως – Περιεχόμενο – Απαλλαγή από την υποχρέωση αποζημιώσεως – Έννοια των “εκτάκτων περιστάσεων” – Βλάβη στο ελαστικό αεροσκάφους προκληθείσα από ξένο αντικείμενο ευρισκόμενο στον διάδρομο αποπροσγειώσεως»
Μεταφορές – Αεροπορικές μεταφορές – Κανονισμός 261/2004 – Άρθρο 5, παράγραφος 3 – Αποζημίωση των επιβατών και παροχή βοήθειας σε αυτούς – Ματαίωση ή σημαντική καθυστέρηση της πτήσεως – Απαλλαγή από την υποχρέωση αποζημιώσεως – Προϋπόθεση – Έκτακτες περιστάσεις – Έννοια – Βλάβη στο ελαστικό αεροσκάφους προκληθείσα από ξένο αντικείμενο ευρισκόμενο στον διάδρομο αποπροσγειώσεως – Εμπίπτει – Λήψη, από τον αερομεταφορέα, όλων των εύλογων μέτρων για την αποτροπή της ματαιώσεως ή της καθυστερήσεως – Περιεχόμενο – Έλεγχος από τον εθνικό δικαστή
(Κανονισμός 261/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αιτιολογικές σκέψεις 14 και 15, άρθρα 5 § 3 και 7)
(βλ. σκέψεις 19, 20, 22, 26, 27, 32-34 και διατακτ.)
Σύνοψη
Ο αερομεταφορέας υποχρεούται να αποζημιώσει τους επιβάτες για καθυστέρηση τριών ή περισσοτέρων ωρών στην περίπτωση βλάβης σε ελαστικό αεροσκάφους από κοχλία ευρισκόμενο στον διάδρομο αποπροσγειώσεως μόνον αν δεν έχει θέσει σε εφαρμογή όλα τα μέσα που διαθέτει προς περιορισμό της καθυστερήσεως της πτήσεως
Με την απόφαση Germanwings (C‑501/17), η οποία εκδόθηκε στις 4 Απριλίου 2019, το Δικαστήριο ερμήνευσε την έννοια της «έκτακτης περίστασης» κατά τον κανονισμό 261/2004 (
1
), κρίνοντας ότι η βλάβη σε ελαστικό αεροσκάφους από κοχλία ευρισκόμενο στον διάδρομο αποπροσγειώσεως συνιστά τέτοια περίσταση. Ωστόσο, σε περίπτωση καθυστερήσεως τριών ή περισσοτέρων ωρών κατά την άφιξη που οφείλεται στην ίδια περίσταση, ο αερομεταφορέας υποχρεούται να αποζημιώσει τους επιβάτες αν δεν έχει θέσει σε εφαρμογή όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή του για να περιορίσει τη σημαντική καθυστέρηση της εν λόγω πτήσεως.
Η διαφορά της κύριας δίκης αφορούσε επιβάτη του αερομεταφορέα Germanwings σε σχέση με την άρνηση του τελευταίου να αποζημιώσει τον εν λόγω επιβάτη του οποίου η πτήση είχε σημαντική καθυστέρηση. Ο αερομεταφορέας απέρριψε το αίτημα αποζημιώσεως με το αιτιολογικό ότι η καθυστέρηση της συγκεκριμένης πτήσεως οφειλόταν στη βλάβη του ελαστικού ενός αεροσκάφους από κοχλία ευρισκόμενο στον διάδρομο αποπροσγειώσεως, περίσταση, περίσταση που πρέπει να χαρακτηριστεί ως «έκτακτη» (
2
) κατά την έννοια του κανονισμού 261/2004 και που τον απαλλάσσει από την υποχρέωση αποζημιώσεως την οποία προβλέπει ο κανονισμός αυτός (
3
).
Το περιφερειακό δικαστήριο, το οποίο επελήφθη της υποθέσεως, ζήτησε να διευκρινισθεί αν η επίμαχη βλάβη συνιστά «έκτακτη περίσταση» κατά την έννοια του κανονισμού 261/2004.
Κατ’ αρχάς, το Δικαστήριο επισήμανε ότι ο αερομεταφορέας δεν είναι υποχρεωμένος να αποζημιώσει τους επιβάτες αν είναι σε θέση να αποδείξει ότι η ματαίωση ή η καθυστέρηση της πτήσεως διάρκειας ίσης με ή μεγαλύτερης από τρεις ώρες κατά την άφιξη οφείλεται σε «έκτακτες περιστάσεις» οι οποίες δεν θα μπορούσαν να αποφευχθούν ακόμη και αν είχαν ληφθεί όλα τα εύλογα μέτρα και, σε περίπτωση επελεύσεως τέτοιων περιστάσεων, ότι έλαβε τα κατάλληλα για την περίσταση μέτρα, χρησιμοποιώντας όλες τις δυνατότητες που διέθετε σε προσωπικό ή υλικά μέσα, καθώς και τις χρηματοοικονομικές του δυνατότητες, προκειμένου να αποτρέψει τη ματαίωση ή τη σημαντική καθυστέρηση της συγκεκριμένης πτήσεως, χωρίς εντούτοις να μπορεί να απαιτηθεί από αυτόν να υποβληθεί σε θυσίες υπερβαίνουσες τις δυνατότητες της επιχειρήσεώς του στο δεδομένο χρονικό σημείο.
Το Δικαστήριο υπενθύμισε, ως εκ τούτου, ότι μπορούν να χαρακτηρισθούν ως «έκτακτες περιστάσεις», κατά την έννοια του κανονισμού 261/2004, τα γεγονότα τα οποία, ως εκ της φύσεως και των αιτίων τους, δεν συνδέονται αναπόσπαστα με την κανονική άσκηση της δραστηριότητας του οικείου αερομεταφορέα και επί των οποίων αυτός δεν έχει πραγματικό έλεγχο.
Το Δικαστήριο έκρινε ότι, έστω και εάν οι αερομεταφορείς έρχονται συχνά αντιμέτωποι με βλάβες στα ελαστικά των αεροσκαφών τους, εντούτοις η αστοχία ενός ελαστικού που οφείλεται αποκλειστικά στην πρόσκρουση με ξένο αντικείμενο ευρισκόμενο στον διάδρομο αποπροσγειώσεως δεν μπορεί να θεωρηθεί ως συνδεόμενη αναπόσπαστα, λόγω της φύσεως ή της προελεύσεώς της, με την κανονική άσκηση της δραστηριότητας του οικείου αερομεταφορέα. Επιπλέον, η περίσταση αυτή δεν εμπίπτει στη πραγματική σφαίρα ελέγχου του και, κατά συνέπεια, πρέπει να χαρακτηριστεί ως «έκτακτη περίσταση» κατά την έννοια του κανονισμού 261/2004.
Εντούτοις, προκειμένου να απαλλαγεί από την υποχρέωση αποζημιώσεως που υπέχει από τον κανονισμό 261/2004, ο αερομεταφορέας οφείλει να αποδείξει ότι έθεσε σε εφαρμογή όλα τα μέσα που είχε στη διάθεσή του, προκειμένου να αποτρέψει τη σημαντική καθυστέρηση της συγκεκριμένης πτήσεως εξαιτίας της αντικαταστάσεως του ελαστικού που υπέστη βλάβη από ξένο αντικείμενο ευρισκόμενο στον διάδρομο αποπροσγειώσεως, πράγμα που απόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει. Συναφώς, το Δικαστήριο τόνισε, όσον αφορά τη βλάβη των ελαστικών, ότι οι αερομεταφορείς είναι σε θέση να συνάπτουν, στους αερολιμένες τους οποίους εξυπηρετούν, συμβάσεις αντικαταστάσεως των ελαστικών τους οι οποίες τους εξασφαλίζουν κατά προτεραιότητα εξυπηρέτηση.
(
1
)	Κανονισμός (ΕΚ) 261/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Φεβρουαρίου 2004, για τη θέσπιση κοινών κανόνων αποζημίωσης των επιβατών αεροπορικών μεταφορών και παροχής βοήθειας σε αυτούς σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης και ματαίωσης ή μεγάλης καθυστέρησης της πτήσης και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 295/91 (ΕΕ 2004, L 46, σ. 1).
(
2
)	Άρθρο 5, παράγραφος 3, του κανονισμού 261/2004.
(
3
)	Άρθρο 5, παράγραφος 1, και άρθρο 7 του κανονισμού 261/2004.