62022CC0387
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKATA ĠENERALI
KOKOTT
ippreżentati fid‑9 ta’ Novembru 2023 (
1
)
Kawża C‑387/22
Nord Vest Pro Sani Pro SRL
vs
Administraţia Judeţeană a Finanţelor Publice Satu Mare,
Direcţia Generală Regională a Finanţelor Publice Cluj-Napoca
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mit-Tribunalul Satu Mare (il-Qorti tal-Kontea ta’ Satu Mare, ir-Rumanija))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Libertajiet fundamentali – Libertà li jiġu pprovduti servizzi jew moviment liberu tal-ħaddiema – Tnaqqis fiskali speċjali għall-ħaddiema fis-settur tal-kostruzzjoni – Inapplikabbiltà tat-tnaqqis fiskali għall-ħaddiema kkollokati barra mill-pajjiż – Vantaġġ tal-persuna li timpjega suġġetta għat-tnaqqis mit-taxxa fuq is-salarju – Għajnuna mill-Istat fil-forma ta’ eżenzjoni mit-taxxa fuq id-dħul tal-impjegat”
I. Introduzzjoni
1.
Din il-proċedura tiżvela l-problemi maħluqa mill-idea ta’ suq intern liberu għall-Istati Membri, sakemm dawn ikollhom livelli ta’ remunerazzjoni differenti ħafna. F’tali każ, Stati Membri b’livell ta’ remunerazzjoni għoli jattiraw lejhom il-ħaddiema korrispondenti u minn Stati Membri dawk b’livell ta’ remunerazzjoni baxx. Madankollu, jekk is-setturi affettwati huma importanti għall-iżvilupp tal-Istat Membru kkonċernat, wieħed jifhem, meta jittieħdu kontromiżuri, is-settur isir mill-ġdid iktar attraenti għall-ħaddiema fit-territorju nazzjonali.
2.
Il-livell ta’ remunerazzjoni spiss huwa rregolat permezz ta’ paga minima statutorja. Madankollu, dan jimplika li l-persuni li jimpjegaw (ġeneralment individwi) jistgħu u jixtiequ jħallsuhom. Din hija r-raġuni għaliex, f’dan il-każ, wara żieda fil-paga minima (
2
), ir-Rumanija stabbilixxiet inċentivi addizzjonali oħra. F’dan il-każ, din hija qabelxejn eżenzjoni speċjali mit-taxxa fuq id-dħul għall-ħaddiema fis-settur tal-kostruzzjoni taxxabbli fir-Rumanija li ma ġewx ikkollokati mill-persuna li timpjega barra mill-pajjiż, jiġifieri li jaħdmu fit-territorju nazzjonali.
3.
Tali ħaddiem, li inizjalment kien suġġett għal tnaqqis mis-salarju abbażi tat-taxxa fuq id-dħul, issa jirċeviha mingħajr taxxa. B’hekk fl-aħħar mill-aħħar huwa jikseb żieda fis-salarju min-naħa tal-Istat sal-ammont tat-taxxa fuq id-dħul li ġiet eliminata. Għalhekk, is-settur tal-kostruzzjoni fit-territorju nazzjonali jsir iktar attraenti għall-ħaddiema. Jekk l-eżenzjoni tat-taxxa tiġi estiża wkoll għall-ħaddiema kkollokati barra mill-pajjiż, xejn ma jbiddel id-differenza fil-livell tas-salarju fi ħdan u barra l-pajjiż. Huwa għalhekk komprensibbli li l-eżenzjoni fiskali kienet limitata biss għall-ħaddiema li jeżerċitaw l-attività tagħhom fit-territorju nazzjonali. Għandu jiġi ddeterminat jekk dan huwiex biss komprensibbli, iżda wkoll ammissibbli fid-dritt tal-Unjoni. Il-Kummissjoni tikkontesta bil-qawwa din l-aħħar affermazzjoni.
II. Il‑kuntest ġuridiku
A.
Id‑dritt tal‑Unjoni
4.
Il-kuntest ġuridiku tad-dritt tal-Unjoni huwa kkostitwit mill-Artikoli 56 u 45 TFUE u, skont il-qorti tar-rinviju, mid-Direttiva 2006/123/KE dwar is-servizzi fis-suq intern (iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar is-servizzi”) (
3
).
5.
Madankollu, l-Artikolu 2(1) u (3) tad-Direttiva dwar is-servizzi huwa fformulat kif ġej:
“(1)   Din id-Direttiva għandha tapplika għal servizzi pprovduti mill-fornituri stabbiliti fi Stat Membru.
(3)   Din id-Direttiva m’għandhiex tapplika għall-qasam tat-tassazzjoni.”
B.
Id‑dritt Rumen
6.
Il-punt 5 tal-Artikolu 60 tal-Legea nr. 227/2015 privind Codul fiscal (il-Liġi Nru 227/2015 dwar il-Kodiċi tat-Taxxi, iktar ’il quddiem il-“Kodiċi tat-Taxxa”) jikkostitwixxi l-bażi legali tal-avviż ta’ taxxa kkontestat. Huwa jaqra kif ġej:
“Il-persuni taxxabbli li ġejjin huma eżentati mit-taxxa fuq id-dħul: […]
5.   il-persuni fiżiċi għad-dħul minn persuni impjegati u d-dħul simili msemmi fl-Artikolu 76(1) sa (3), għall-perijodu mill‑1 ta’ Jannar 2019 inkluż sal‑31 ta’ Diċembru 2028, fejn il-kundizzjonijiet li ġejjin huma ssodisfatti b’mod kumulattiv:
a)
Fis-settur tal-kostruzzjoni, fost oħrajn, il-persuni li jimpjegaw jwettqu b’mod partikolari l-attivitajiet li ġejjin:
(i)
attività ta’ kostruzzjoni fis-sens tal-Kodiċi NACE 41.42.43 – Taqsima F – Negozju tal-Kostruzzjoni/Kostruzzjoni;
(ii)
Manifattura ta’ materjal tal-bini, kif iddefinita fil-Kodiċijiet NACE li ġejjin: […]
(iii)
[…] l-attivitajiet tal-uffiċċji tal-arkitettura u tal-inġinerija;
b)
għal attivitajiet imsemmija fil-punt (a) u għal attivitajiet oħra speċifiċi għall-kostruzzjoni, il-persuna li timpjega għandha jkollha dħul mill-bejgħ ta’ mill-inqas 80 % tad-dħul mill-bejgħ totali. Għall-impriżi ġodda, jiġifieri rreġistrati fir-reġistru tal-kummerċ minn Jannar 2019, id-dħul mill-bejgħ ser jiġi kkalkolat b’mod kumulattiv mill-bidu tas-sena, inkluż ix-xahar li fih tapplika l-eżenzjoni; għall-impriżi li kienu jeżistu fl‑1 ta’ Jannar tas-sena kkonċernata, id-dħul mill-bejgħ akkumulat tas-sena fiskali preċedenti għandu jintuża bħala bażi ta’ kalkolu. L-eżenzjoni fiskali għandha tingħata għas-sena kollha kurrenti għall-impriżi eżistenti fl‑1 ta’ Jannar tas-sena inkwistjoni li kisbu dħul mill-bejgħ akkumulat għall-attivitajiet imsemmija fil-punt (a) fis-sena fiskali preċedenti, daqs jew ogħla minn 80 %; għal impriżi eżistenti fl-istess ħin li ma jilħqux dan il-livell minimu ta’ fatturat, għandu japplika l-prinċipju applikabbli għal impriżi ġodda. Dan id-dħul mill-bejgħ isir abbażi ta’ kuntratt jew ta’ ordni u jinkludi l-ħaddiema, il-materjal, il-makkinarju, il-mezzi ta’ trasport, il-mezzi awżiljarji, it-tagħmir u l-attivitajiet awżiljarji l-oħra neċessarji għall-attivitajiet imsemmija taħt il-punt (a). Id-dħul mill-bejgħ jinkludi kemm il-produzzjoni mwettqa kif ukoll il-produzzjoni mhux iffatturata;
c)
id-dħul gross fix-xahar li ġej mill-imsemmi dħul mis-salarju fl-Artikolu 76(1) sa (3) u mid-dħul assimilat tal-persuni fiżiċi li jibbenefikaw mill-eżenzjoni huwa kkalkolat abbażi ta’ salarju jew salarju gross li jikkorrispondi għal tmien sigħat ta’ xogħol għal kull jum ta’ mill-inqas RON 3000 fix-xahar. L-eżenzjoni tapplika għal dħul gross fix-xahar sa RON 30000, li jirriżulta mid-dħul mis-salarju msemmi fl-Artikolu 76(1) sa (3) kif ukoll dħul ta’ persuni fiżiċi ttrattati bħala tali. Ma għandu jingħata l-ebda tnaqqis fiskali għall-parti tad-dħul gross fix-xahar li taqbeż RON 30000;
d)
l-eżenzjoni għandha tiġi applikata skont l-istruzzjonijiet tad-digriet konġunt tal-Ministru għall-Finanzi Pubbliċi, tal-Ministru għax-Xogħol u għall-Ġustizzja Soċjali u tal-Ministru għas-Saħħa skont il-punt 17 tal-Artikolu 147; id-dikjarazzjoni dwar l-obbligi li jitħallsu l-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali, it-taxxa fuq id-dħul u l-lista tal-persuni assigurati hija dikjarazzjoni fuq l-unur ta’ konformità mal-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-eżenzjoni; […]”
7.
Żewġ digrieti tal-Ministru għall-Finanzi Pubbliċi (
4
) jipprevedu:
“It-tnaqqis fiskali previst fl-Artikolu 60(5) […] tal-Kodiċi tat-Taxxa ma għandux jingħata għad-dħul mis-salarji u lanqas għad-dħul simili tal-ħaddiema kkollokati.”
III. Il‑kawża prinċipali
8.
Il-kumpannija Nord Vest Pro Sani Pro SRL (iktar ’il quddiem “il-kumpannija rikorrenti”) kienet is-suġġett ta’ verifika mill-awtoritajiet fiskali, li tat lok għal avviż ta’ taxxa fir-rigward tad-debiti fiskali prinċipali. Fih ġie kkonstatat li, “għall-ħaddiema li jipprovdu servizzi fil-Ġermanja u fl-Awstrija, l-impriża ma tibbenefikax mill-eżenzjoni mit-taxxa fuq id-dħul tal-impjegati prevista fl-Artikolu 60(5) tal-Kodiċi tat-Taxxa”. Barra minn hekk, rata ta’ tassazzjoni ta’ 10 % hija applikabbli, li jwassal għal taxxa supplimentari fuq is-salarji ta’ RON 59065 – jiġifieri madwar EUR 3200.
9.
F’dan il-kuntest, l-awtoritajiet kienu tal-fehma wkoll li l-kumpannija ma bbenefikatx mill-eżenzjonijiet previsti fl-Artikolu 154(1)(r) tal-Kodiċi tat-Taxxa għall-ħaddiema li pprovdew servizzi fil-Ġermanja u l-Awstrija u li r-rata ta’ kontribuzzjoni għall-assigurazzjoni tas-saħħa hija għalhekk 10 %, li jwassal għal RON 194882 addizzjonali – ekwivalenti għal madwar EUR 39000. L-istess japplika għar-rata ta’ kontribuzzjoni għall-assigurazzjonijiet soċjali, li għalhekk tkun ta’ 25 %. F’dan ir-rigward, instabu kontribuzzjonijiet addizzjonali ta’ RON 77959 – jiġifieri madwar EUR 15500. Il-kumpannija rikorrenti ppreżentat rikors kontra din id-deċiżjoni quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
10.
L-amministrazzjoni konvenuta sostniet li l-kumpannija rikorrenti kienet applikat b’mod żbaljat il-vantaġġi mogħtija fis-settur tan-negozju tal-bini lill-ħaddiema li jaħdmu fil-Ġermanja u fl-Awstrija. Essenzjalment, il-korrezzjonijiet kollha msemmija iktar ’il fuq ġew imposti peress li l-amministrazzjoni konvenuta qieset li l-motivi tad-deċiżjoni tal-O.U.G (Ordonanța de urgență a Guvernului) nr. 114/2018 (id-Digriet ta’ Urġenza tal-Gvern Nru 114/2018) juru li l-għan tal-eżenzjonijiet kien li tiġi sostnuta l-attività tas-settur tal-kostruzzjoni fir-Rumanija. Konsegwentement, il-leġiżlatur ried li l-vantaġġi fiskali jkunu previsti biss fil-każ fejn l-attività ta’ kostruzzjoni sseħħ fit-territorju nazzjonali.
11.
Skont il-qorti tar-rinviju, huwa faċli li jiġi rrikonoxxut li l-leġiżlatur Rumen jittratta b’mod differenti, fil-livell fiskali, l-impriżi Rumeni li jeżerċitaw attivitajiet bi skop ta’ lukru fit-territorju tal-Istat Rumen u l-impriżi Rumeni li għandhom attivitajiet fit-territorju ta’ Stati Membri oħra tal-Unjoni. Tali approċċ leġiżlattiv imur kontra wieħed mill-għanijiet prinċipali tal-Unjoni Ewropea, jiġifieri l-istabbiliment tas-suq intern. Fil-fatt, kull impriża li teżerċita l-attivitajiet tagħha barra mit-territorju Rumen hija imposta b’mod ħafna iktar oneruż mill-impriżi li joperaw fit-territorju Rumen. Politika fiskali li tiddisswadi lill-impriżi fis-settur tal-kostruzzjoni milli jipprovdu servizzi barra mit-territorju Rumen tikkostitwixxi, fil-prattika, ostakolu kbir għall-ħolqien ta’ suq komuni.
IV. Il‑proċedura quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja
12.
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li t-Tribunalul Satu Mare (il-Qorti tal-Kontea ta’ Satu Mare, ir-Rumanija), adita bit-tilwima, għamlet lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“Id-dispożizzjonijiet [tal-Artikolu 28 u tal-Artikolu 56 TFUE, kif ukoll tal-Artikolu 20 tad-Direttiva 2006/123/KE] [tad-dritt tal-Unjoni] msemmija iktar ’il fuq jistgħu jiġu interpretati (fis-sens) li jipprekludu/ma jipprekludux sitwazzjoni legali bħal dik f’dan il-każ, fejn il-leġiżlatur Rumen jista’ jittratta b’mod differenti, mil-lat fiskali, kumpanniji kummerċjali Rumeni li jwettqu attivitajiet bi skop ta’ lukru fit-territorju tal-Istat Rumen minn dawk [li jwettqu attivitajiet bi skop ta’ lukru] fit-territorju ta’ Stati oħra (Membri tal-Unjoni), b’tali mod li il-kumpannija rikorrenti li pprovdiet servizzi b’mod predominanti fit-territorju tal-Awstrija u tal-Ġermanja ma tibbenefikax mill-eżenzjonijiet mit-taxxa li jibbenefikaw minnhom kumpanniji oħra fis-settur tal-kostruzzjoni li joperaw fit-territorju tal-Istat Rumen?”
13.
Fil-kuntest tal-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, ir-Rumanija u l-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub dwar din id-domanda u pparteċipaw fis-seduta li seħħet fis‑6 ta’ Lulju 2003.
V. L‑analiżi ġuridika
A.
Fuq id‑domanda preliminari u l‑metodoloġija tal‑analiżi
14.
Skont id-domanda preliminari, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar it-trattament “fiskali differenti” tal-impriżi Rumeni skont il-post fejn dawn permezz tal-impjegati tagħhom jipprovdu servizzi fis-settur tal-kostruzzjoni. Madankollu, id-differenza fit-trattament fiskali prevista mil-liġi Rumena hija limitata għal eżenzjoni mit-taxxa fuq id-dħul mill-attivitajiet tal-ħaddiema impjegati. Eżenzjonijiet fiskali oħra ma jirriżultawx mill-fatti esposti.
15.
Minn dan isegwi li l-għan tad-domanda preliminari huwa biss l-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 60(5) tal-Kodiċi tat-Taxxa għad-dħul gross fix-xahar sa ċertu ammont li jirriżulta mid-dħul salarjali ta’ persuni fiżiċi. Il-privileġġi fil-qasam tas-sigurtà soċjali jistgħu għalhekk jiġu esklużi mill-eżami (għalkemm jistgħu jaqsmu l-istess destin, peress li, skont id-dikjarazzjonijiet tar-Rumanija waqt is-seduta, dawn jikkonċernaw biss il-kontribuzzjonijiet tal-impjegati (
5
) li l-persuna li timpjega żżomm u tħallas ukoll mis-salarju).
16.
F’dan ir-rigward, id-domanda tal-qorti tar-rinviju tirrigwarda biss il-libertajiet fundamentali tal-persuna li timpjega u d-Direttiva dwar is-servizzi. Madankollu, skont l-Artikolu 2(3), id-Direttiva dwar is-servizzi ma tapplikax għall-qasam tat-tassazzjoni. Din l-eċċezzjoni tkopri l-oqsma kollha tal-fiskalità, mingħajr ma tiddistingwi t-tipi ta’ taxxi jew taxxi kkonċernati, kif ukoll l-aspetti materjali u proċedurali kollha ta’ din il-materja ġuridika, inklużi, għaldaqstant, il-modalitajiet ta’ rkupru ta’ taxxi ta’ kull tip (
6
). Għalhekk eventwali trattament mhux ugwali tat-taxxa fuq il-profitti tal-persuni li jipprovdu servizzi Rumeni (impriżi) jista’ jiġi eżaminat biss fil-livell tal-libertajiet fundamentali.
17.
Madankollu, sa fejn il-Kummissjoni tiċċita, fl-osservazzjonijiet tagħha, l-eżistenza ta’ għajnuna pprojbita, dan imur lil hinn mid-domanda preliminari u mit-talba għal deċiżjoni preliminari. Il-qorti tar-rinviju ma tqajjimx din il-kwistjoni u, kif ġustament tenfasizza r-Rumanija, hija, konsegwentement, ma pprovdiet ebda preċiżazzjoni f’dan ir-rigward sabiex tkun tista’ tivverifika l-eżistenza ta’ għajnuna pprojbita f’dan il-każ (
7
).
18.
Kif ser jiġi spjegat f’iktar dettall (fin-noti ta’ qiegħ il-paġna 21 et seq.), l-eżenzjoni mit-taxxa fuq id-dħul ta’ persuni fiżiċi li jirċievu dħul minn attività mhux indipendenti, lanqas ma hija vantaġġ għall-impriżi li jimpjegawhom. F’dan ir-rigward, it-tnaqqis tal-kontribuzzjonijiet tas-salarji japplika biss għall-impjegati tas-settur tal-kostruzzjoni li huma l-uniċi benefiċjarji attwali tiegħu (
8
). Fl-aħħar mill-aħħar, hawnhekk teżisti biss tip ta’ paga minima miżjuda speċifika għas-settur. Għalhekk, diġà ma jeżisti l-ebda vantaġġ selettiv favur impriża. Il-kumpannija rikorrenti la allegat vantaġġ indirett ieħor għall-impriża ta’ bini Rumena u lanqas il-qorti tar-rinviju ma ppreċiżat dan fit-talba għal deċiżjoni preliminari.
19.
Min-naħa l-oħra, u fi kwalunkwe każ, eżami fid-dawl tal-Artikoli 107 u 108 TFUE ma huwiex neċessarju sabiex tingħata deċiżjoni dwar il-kawża prinċipali. Għalhekk, skont ġurisprudenza stabbilita – kif tirrileva ġustament il-Kummissjoni – il-persuna responsabbli għall-ħlas ta’ taxxa ma tistax teċċepixxi li l-eżenzjoni li minnha jibbenefikaw impriżi oħra tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat sabiex tevita l-ħlas ta’ din it-taxxa (
9
). Is-sitwazzjoni tkun differenti biss jekk id-dħul mit-taxxa jkun allokat għall-finanzjament tal-għajnuna u jinfluwenza direttament il-portata tal-għajnuna (
10
). Dan ma huwiex il-każ hawnhekk. Anki jekk l-eżenzjoni mit-taxxa fuq id-dħul tal-ħaddiema mhux ikkollokati tikkostitwixxi għalhekk għajnuna, il-kumpannija rikorrenti ma tistax teżiġi li hija – u wisq inqas li terzi oħra (jiġifieri l-impjegati tagħha) – jibbenefikaw ukoll minn din l-għajnuna (għalhekk tiġi eżentata wkoll).
20.
Konsegwentement, għandu jiġi eżaminat biss jekk il-vantaġġ fiskali li jibbenefikaw minnu l-ħaddiema fis-settur tal-kostruzzjoni li jeżerċitaw l-attività tagħhom fit-territorju nazzjonali jiksirx il-libertajiet fundamentali. Għal dan l-għan, għandu l-ewwel nett jiġi eżaminat il-mod ta’ azzjoni tal-vantaġġ fiskali (ara iktar ’il quddiem, taħt B.), sabiex tkun tista’ tiġi kkonstatata restrizzjoni għal libertà fundamentali partikolari. Peress li l-libertajiet fundamentali fid-dritt fiskali huma limitati għal projbizzjoni ta’ diskriminazzjoni, għandu jiġi eżaminat sussegwentement jekk jeżistix żvantaġġ għas-sitwazzjoni transkonfinali. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, dan jippreżupponi fuq kollox l-eżistenza stess ta’ sitwazzjoni oġġettivament komparabbli (ara taħt C.). Jekk teżisti sitwazzjoni oġġettivament komparabbli, tqum il-kwistjoni dwar il-ġustifikazzjoni tad-differenza fit-trattament. Fil-fatt, permezz tal-vantaġġ fiskali ir-Rumanija għandha l-intenzjoni li żżid il-livell tas-salarji fis-settur nazzjonali tal-kostruzzjoni sabiex tiggarantixxi l-eżistenza ta’ settur tal-kostruzzjoni li jopera fit-territorju nazzjonali (ara taħt D.).
B.
Metodu tal‑eżenzjoni fiskali
21.
Il-libertà fundamentali applikabbli hija ddeterminata skont l-għan tal-leġiżlazzjoni inkwistjoni (
11
). L-eżenzjonijiet fiskali msemmija fid-domanda preliminari jirriżultaw mill-Artikolu 60(5) tal-Kodiċi tat-Taxxa. Dan jirregola l-persuni taxxabbli eżentati mit-taxxa fuq id-dħul. Dawn huma biss persuni fiżiċi li jirċievu dħul mis-salarju, jiġifieri ħaddiema impjegati. Il-benefiċjarju ta’ din l-eżenzjoni fiskali għalhekk ma hijiex impriża, iżda ħaddiem impjegat. Il-prerekwiżit huwa li għandu jkun impjegat mill-persuna li timpjega li twettaq ċerti attivitajiet fis-settur tal-kostruzzjoni. Barra minn hekk, l-ammont tal-eżenzjoni fiskali huwa limitat. Bħala konklużjoni, jidher li dan huwa tip ta’ tnaqqis fiskali speċjali għall-ħaddiema li jeżerċitaw l-attivitajiet tagħhom fis-settur tal-kostruzzjoni, li huma suġġetti għat-taxxa fuq id-dħul Rumena u li ma humiex ikkollokati barra mill-pajjiż, jiġifieri li jeżerċitaw l-attivitajiet tagħhom fit-territorju nazzjonali.
22.
Għalhekk, minn naħa, fil-qasam fiskali, il-ħaddiema tas-settur tal-kostruzzjoni huma ttrattati b’mod differenti skont jekk jeżerċitawx attività fir-Rumanija jew jekk ikunux ikkollokati mill-persuna li timpjegahom fi Stat Membru ieħor. Min-naħa l-oħra, il-persuni taxxabbli li jirċievu l-istess dħul mis-salarju bħala persuni impjegati huma ntaxxati b’mod differenti skont is-settur li fih jeżerċitaw l-attività professjonali tagħhom fit-territorju nazzjonali. Dan l-aħħar aspett jista’ jidher problematiku fid-dawl tal-prinċipju ġeneralment aċċettat ta’ ugwaljanza fit-tassazzjoni. Issa, dan il-prinċipju ma huwiex madankollu prinċipju tad-dritt tal-Unjoni, tal-inqas fir-rigward tat-taxxi fuq id-dħul tal-Istati Membri. Il-kwistjoni dwar jekk din id-differenza fit-trattament hijiex konformi mal-Kostituzzjoni Rumena tista’ tiġi deċiża biss mill-Qorti Kostituzzjonali Rumena, u mhux mill-Qorti tal-Ġustizzja.
23.
Għalhekk hija biss id-differenza fit-trattament fiskali bejn il-ħaddiema tas-settur tal-kostruzzjoni li għandha tiġi eżaminata hawnhekk, skont jekk dawn jeżerċitawx l-attivitajiet tagħhom fir-Rumanija jew jekk ikunux ikkollokati mill-persuna li timpjegahom fi Stat Membru ieħor. Issa, il-kumpannija rikorrenti f’dan il-każ hija persuna ġuridika li ma jistax ikollha dħul mis-salarju. Normalment, persuna ġuridika ma tkunx suġġetta għat-taxxa fuq id-dħul, iżda għat-taxxa fuq il-kumpanniji. Għaldaqstant, il-kumpannija rikorrenti ma tistax tibbenefika minn din l-eżenzjoni mit-taxxa fuq id-dħul. Jidher li r-rikors jirriżulta minn avviż ta’ taxxa li l-kumpannija rikorrenti rċeviet peress li hija żammet ftit wisq taxxi fuq is-salarji (u l-kontribuzzjonijiet soċjali) fuq is-salarju tal-ħaddiema kkollokati tagħha. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ppreċiżat li ma huwiex determinanti li jsir magħruf jekk leġiżlazzjoni hijiex formalment indirizzata lill-persuna li timpjega meta din tkun tikkonċerna sostanzjalment lill-ħaddiem (
12
).
24.
Taxxa fuq is-salarji, li ġiet iffissata fl-avviż ta’ taxxa fir-rigward tal-kumpannija rikorrenti bħala persuna li timpjega, normalment hija biss ħlas akkont fuq id-dejn tat-taxxa fuq id-dħul tal-impjegat u għalhekk tikkostitwixxi biss teknika partikolari ta’ ġbir ta’ din it-taxxa fuq id-dħul. L-għan tagħha huwa normalment li tiżgura lill-kreditur fiskali trasferiment kontinwu tat-taxxa fuq id-dħul qabel ma l-persuna taxxabbli reali (il-ħaddiem) tkun tista’ tonfoq b’mod ieħor dan l-ammont. Huwa għalhekk li l-persuna li timpjega żżomm parti mis-salarju immedjatament f’ras il-għajn u ma tħallasx lill-ħaddiem, iżda lit-Teżor Pubbliku. Madankollu, b’dan il-mod, meta tissodisfa l-obbligu tagħha li tnaqqas it-taxxa fuq is-salarji, il-persuna li timpjega ma tħallasx din it-taxxa f’isimha stess, iżda għan-nom tal-impjegati.
25.
Din hija proċedura ta’ rkupru tat-taxxa effiċjenti ħafna permezz tal-persuna li timpjega (ġeneralment privat). Xorta jibqa’ l-fatt li t-taxxa fuq is-salarju li l-persuna li timpjega għandha tħallas tinġabar mit-taxxa fuq id-dħul tal-impjegat. Il-Qorti tal-Ġustizzja tikkunsidra li l-persuna li timpjega, teżerċita biss, f’dan ir-rigward, il-funzjoni ta’ intermedjarju u li l-miżura ta’ tnaqqis tal-kontribuzzjonijiet salarjali inkwistjoni fil-kawża prinċipali tibqa’ għalhekk newtrali fir-rigward tagħha (
13
). Dan l-obbligu li tinżamm it-taxxa fuq is-salarju jibqa’ wkoll hawnhekk għall-persuni kollha li jimpjegaw, peress li l-leġiżlazzjoni hija limitata għal tnaqqis addizzjonali li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni. Minn dan isegwi li kalkolu tat-taxxa fuq is-salarji għandu jibqa’ jsir fir-rigward tal-impjegati li jaħdmu fit-territorju nazzjonali (
14
).
26.
Għalhekk, anki jekk il-kumpannija rikorrenti kienet is-suġġett ta’ avviż ta’ tassazzjoni, l-ammont tat-taxxa fuq is-salarji li għandu jinżamm ma jikkostitwixxix żvantaġġ għall-kumpannija rikorrenti bħala persuna li timpjega, iżda l-iktar l-iktar żvantaġġ għall-ħaddiema tagħha kkollokati fi Stati Membri oħra. Dan huwa determinanti għal-libertà fundamentali li għandha tiġi eżaminata.
C.
Restrizzjoni ta’ libertà fundamentali
1. Moviment liberu tal-ħaddiema versus restrizzjoni għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi
27.
Peress li l-eżenzjoni fiskali prevista fl-Artikolu 60(5) tal-Kodiċi tat-Taxxa hija eżenzjoni mit-taxxa fuq id-dħul tal-impjegati, dan ma jikkostitwixxix ksur dirett tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi tal-persuna li timpjega skont l-Artikolu 56 TFUE. Huwa għalhekk possibbli biss ostakolu għall-moviment liberu tal-ħaddiema li jirriżulta mill-Artikolu 45 TFUE (
15
). Min-naħa l-oħra, sa fejn, skont il-Kummissjoni, fl-istess ħin hemm ksur indirett tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi tal-kumpannija rikorrenti, dan ma huwiex konvinċenti.
28.
Minn naħa, la l-qorti tar-rinviju u lanqas il-kumpannija rikorrenti ma sostnew li, minħabba l-eżenzjoni fiskali, issa huwa iktar diffiċli li wieħed isib fis-settur Rumen tal-kostruzzjoni ħaddiema li jistgħu jiġu kkollokati barra mill-pajjiż. Barra minn hekk, dan ma tantx huwa probabbli f’dan il-każ, peress li l-kumpannija rikorrenti kkollokat ħaddiema fil-Ġermanja u fl-Awstrija. Anki bl-eżenzjoni mit-taxxa fuq id-dħul Rumena (10 % sa RON 3000 paga minima = madwar EUR 60 fix-xahar, li mbagħad iwassal għal paga minima netta ta’ RON 2700 minn RON 3000 = madwar EUR 600), tibqa’ differenza sinjifikattiva fid-diskrepanza fil-pagi ma’ dawn iż-żewġ pajjiżi. Skont l-informazzjoni pprovduta mir-Rumanija, fl‑2022, il-paga minima kienet ta’ EUR 1621 fil-Ġermanja. Għalhekk, il-kollokament f’dan l-Istat Membru jidher li jibqa’ attraenti.
29.
Min-naħa l-oħra, dan l-argument iwassal sabiex kull żieda fil-paga minima, pereżempju fis-settur tal-kostruzzjoni fi Franza, tikkostitwixxi restrizzjoni indiretta għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi tal-impriżi ta’ kostruzzjoni stabbiliti fi Franza. Fil-fatt, skont din il-loġika, ikun iktar diffiċli għalihom li jikkollokaw ħaddiema fi Stati Membri oħra. Issa, huwa diffiċli li wieħed isostni li l-bidla fil-paga minima fi Stat Membru attwalment teħtieġ ġustifikazzjoni fir-rigward tad-dritt tal-Unjoni. Għall-kuntrarju, id-differenzi fil-livelli tas-salarji bejn Stati Membri differenti bħalissa jirrappreżentaw parti integrali mill-Unjoni. Konsegwentement, bidla fil-paga minima fi Stat Membru ma tistax titqies bħala restrizzjoni indiretta fuq il-libertajiet fundamentali għal dawk li jixtiequ jaħdmu ma’ ħaddiema nazzjonali fi Stati Membri oħra (ara wkoll l-Artikolu 153(5) TFUE).
30.
Konsegwentement, tibqa’ l-konklużjoni li, minħabba t-tnaqqis speċjali tat-taxxa fuq id-dħul għall-ħaddiema fis-settur tal-kostruzzjoni li jeżerċitaw l-attività tagħhom fit-territorju nazzjonali, restrizzjoni għall-moviment liberu tal-ħaddiema li tirriżulta mill-Artikolu 45 TFUE hija “biss” possibbli f’dan il-każ.
2. Limitazzjoni fuq il‑moviment liberu tal‑ħaddiema
31.
L-Artikolu 45(2) TFUE jipprojbixxi kull diskriminazzjoni abbażi ta’ nazzjonalità bejn il-ħaddiema tal-Istati Membri, f’dak li jikkonċerna l-impjieg, il-paga u l-kundizzjonijiet l-oħra tax-xogħol. Madankollu, f’dan il-każ, it-tnaqqis fiskali ma jagħmilx distinzjoni skont in-nazzjonalità.
32.
Madankollu, jista’ jkun preżenti impediment għall-moviment liberu tal-ħaddiema, li huwa pprojbit taħt l-Artikolu 45(1) TFUE. F’dan il-kuntest, iċ-ċittadini tal-Istati Membri għandhom, b’mod partikolari, id-dritt, li huma jiksbu direttament mit-Trattat, li jitilqu mill-Istat Membru ta’ oriġini tagħhom sabiex imorru fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor u jirrisjedu fih, bil-għan li jeżerċitaw attività hemmhekk.
33.
Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-Artikolu 45 TFUE jipprekludi għal dan l-għan kull miżura nazzjonali li tista’ tfixkel jew tagħmel inqas attraenti l-eżerċizzju, miċ-ċittadini tal-Unjoni, tal-libertà fundamentali ggarantita minn dan l-artikolu (
16
). Sa fejn it-tnaqqis fiskali fuq id-dħul inaqqas id-differenza fis-salarju bejn il-ħaddiema impjegati fir-Rumanija u dawk li jaħdmu fi Stati Membri oħra, l-intervent tagħhom barra mill-pajjiż isir inqas attraenti. Jekk wieħed jikkunsidra b’mod iżolat it-tnaqqis, f’dan il-każ jista’ jkun hemm restrizzjoni għall-moviment liberu tal-ħaddiema.
34.
Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet diversi drabi – prinċipalment fil-kuntest tal-libertà ta’ stabbiliment u tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi – li r-regoli tal-Istati Membri dwar il-kundizzjonijiet u l-livell ta’ tassazzjoni jaqgħu taħt l-awtonomija fiskali tal-Istati Membri, sa fejn is-sitwazzjoni transkonfinali ma tkunx diskriminatorja meta mqabbla mas-sitwazzjoni nazzjonali (
17
).
35.
Madankollu, it-tnaqqis fiskali speċjali jistabbilixxi differenza fit-trattament bejn id-dħul minn attività bħala persuna impjegata fis-settur tal-kostruzzjoni, skont l-Istat Membru li fih dan huwa ġġenerat. Id-dħul iġġenerat barra mill-pajjiż minn “ħaddiem ikkollokat” ma jistax jibbenefika mit-tnaqqis fiskali, filwaqt li d-dħul iġġenerat fit-territorju nazzjonali jista’. Din id-differenza fit-trattament tas-sitwazzjoni transkonfinali hija, minn perspettiva astratta, ta’ natura li tirrendi inqas attraenti l-eżerċizzju tal-moviment liberu tal-ħaddiema permezz ta’ xogħlijiet imwettqa barra mill-pajjiż (jekk l-obbligu fiskali jibqa’ jeżisti fir-Rumanija).
3. Sitwazzjoni oġġettivament paragunabbli
36.
Madankollu, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, tali differenza fit-trattament tmur kontra l-libertajiet fundamentali biss jekk tikkonċerna sitwazzjonijiet oġġettivament paragunabbli. F’dan ir-rigward, il-komparabbiltà ta’ sitwazzjoni transkonfinali ma’ sitwazzjoni interna għandha tiġi eżaminata fid-dawl tal-għan imfittex mid-dispożizzjonijiet nazzjonali (
18
).
37.
L-għan tat-tnaqqis fiskali huwa li jiżdied il-livell tas-salarji għas-settur nazzjonali tal-kostruzzjoni. Jidher li żieda fil-paga minima kienet laħqet il-limiti tagħha fir-Rumanija. Għal din ir-raġuni, l-Istat Rumen iddeċieda li jżid iktar il-paga billi jirrinunzja għat-taxxa korrispondenti fuq id-dħul. Fid-dawl ta’ dan l-għan – kif tenfasizza r-Rumanija – il-ħaddiema kkollokati fi Stati Membri oħra ma humiex diġà paragunabbli mal-ħaddiema li jeżerċitaw l-attività tagħhom fit-territorju nazzjonali. Il-paga minima fi Stat Membru hija relatata mat-territorju tiegħu, filwaqt li l-punt (ċ) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 96/71/KE (hekk imsejħa id-“Direttiva dwar l-istazzjonar”) (
19
) jispeċifika li, għall-ħaddiema kkollokati fis-settur tal-kostruzzjoni, japplikaw ir-regoli dwar ir-remunerazzjoni ta’ kull Stat ta’ attività. Fin-nuqqas ta’ paragunabbiltà, ksur tal-moviment liberu tal-ħaddiema ma huwiex għalhekk possibbli.
38.
Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni tiġġustifika l-komparabbiltà f’dan il-każ minħabba l-fatt li l-ħaddiema jeżerċitaw l-istess attività – darba biss ġewwa u l-oħra barra mill-pajjiż – iżda huma suġġetti għal tassazzjoni differenti. L-opinjonijiet diverġenti jindikaw li l-kriterju tal-komparabbiltà oġġettiva jikkoinċidi mal-ġustifikazzjoni tad-differenza fit-trattament.
39.
Barra minn hekk, kif diġà indikajt xi mkien ieħor (
20
), il-kriterju ta’ komparabbiltà huwa vag ħafna. Fid-dawl tal-fatt li s-sitwazzjonijiet kollha huma paragunabbli fi kwalunkwe aspett meta dawn ma jkunux identiċi (
21
), l-ammissjoni jew iċ-ċaħda ta’ komparabbiltà oġġettiva tidher li hija arbitrarja u għandha l-iktar l-iktar tintuża f’każijiet evidenti.
40.
Dan tal-aħħar juri l-iżvilupp reċenti fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar it-telf hekk imsejjaħ finali. Għalhekk, id-deċiżjoni Bevola (
22
), kuntrarjament għad-deċiżjoni W (
23
), irrikonoxxiet l-eżistenza ta’ paragunabbiltà oġġettiva bejn stabbiliment permanenti barrani u stabbiliment permanenti li jinsab fit-territorju nazzjonali. L-unika differenza bejn iż-żewġ każijiet tinsab fil-fatt li nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni tat-telf tal-istabbiliment permanenti barrani kien jirriżulta minn konvenzjoni dwar ħelsien minn taxxa doppja u, min-naħa l-oħra, minn leġiżlazzjoni unilaterali. Il-kwistjoni dwar jekk l-istabbiliment permanenti nazzjonali u barrani jistax jiġi ttrattat b’mod differenti hija madankollu kwistjoni ta’ ġustifikazzjoni (
24
).
41.
Konsegwentement, jekk hawnhekk wieħed jirrinunzja għall-kriterju ta’ komparabbiltà oġġettiva, għandu jiġi eżaminat biss jekk id-differenza fit-tassazzjoni bejn il-ħaddiema tas-settur tal-kostruzzjoni, skont jekk humiex ikkollokati jew le barra mill-pajjiż, tistax tkun iġġustifikata.
D.
Ġustifikazzjoni tar-restrizzjoni
42.
Restrizzjoni għal-libertajiet fundamentali tista’ tkun iġġustifikata minħabba raġunijiet imperattivi ta’ interess pubbliku, sa fejn din tkun xierqa sabiex jiġi żgurat li jintlaħaq l-għan imfittex u ma tmurx lil hinn minn dak li huwa meħtieġ sabiex dan l-għan jintlaħaq (
25
).
43.
Sal-lum, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat bħala raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali, fir-rigward tal-moviment liberu tal-ħaddiema, il-fatt li tiġi kkumpensata l-esperjenza professjonali fil-politika dwar is-salarji (
26
) u l-effikaċja tal-kontrolli fiskali (
27
).
44.
Madankollu, fil-kuntest tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi (
28
), il-protezzjoni soċjali tal-ħaddiema (
29
), il-prevenzjoni tal-kompetizzjoni żleali tal-impriżi li jħallsu lill-ħaddiema kkollokati tagħhom salarju inqas mill-paga minima, sa fejn dan l-għan huwa intiż ukoll sabiex il-ħaddiema jiġu protetti permezz tal-ġlieda kontra d-dumping soċjali (
30
), kif ukoll il-ġlieda kontra l-frodi, b’mod partikolari l-frodi soċjali u l-prevenzjoni tal-abbużi (
31
), ġew ikkunsidrati bħala raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali. Fil-kuntest tal-libertà ta’ stabbiliment, il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet il-protezzjoni tal-ħaddiema (
32
), iżda wkoll il-promozzjoni tal-impjieg u tar-reklutaġġ, bħala parti mill-politika soċjali (
33
).
45.
Skont ġurisprudenza stabbilita, is-salvagwardja tal-interessi tal-ekonomija nazzjonali ma tistax, bħala raġuni purament ekonomika, tiġġustifika ostakoli (
34
). Madankollu, f’ċerti każijiet, kunsiderazzjonijiet marbuta maż-żamma tal-impjieg jistgħu jikkostitwixxu ġustifikazzjoni (
35
). Pereżempju, fil-kuntest tal-moviment liberu tal-kapital, l-għan li jiġu limitati r-riskji sistemiċi fis-suq tal-proprjetà immobbli jitqies bħala raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali (
36
).
46.
Fost il-motivi ta’ ġustifikazzjoni elenkati hawnhekk ma hemmx, prima facie, iż-żamma ta’ settur tal-kostruzzjoni li jiffunzjona. Madankollu, katalogu ta’ ġustifikazzjonijiet possibbli kkostitwit mill-aspett ġudizzjarju ma huwiex, fih innifsu, eżawrjenti. Konsegwentement, raġunijiet oħra ta’ ġustifikazzjoni komparabbli huma wkoll ikkunsidrati. Iż-żamma tal-impjiegi fis-settur tal-kostruzzjoni hija l-iktar waħda possibbli f’dan il-każ. Il-ġlieda kontra r-riskji sistemiċi f’dan is-settur hija wkoll simili ħafna għal dik tat-telf ta’ dan is-settur minħabba nuqqas ta’ ħaddiema minħabba livell baxx wisq tas-salarji.
47.
Fil-fatt, kif irrilevat ir-Rumanija waqt is-seduta, it-tnaqqis fiskali huwa intiż sabiex iżid ir-remunerazzjoni tal-ħaddiema f’dan is-settur (industrija tal-kostruzzjoni), peress li ż-żieda fil-paga minima ma ġietx ikkunsidrata bħala suffiċjenti, waħedha, għall-ġlieda kontra l-migrazzjoni tal-ħaddiema. Ma’ dan tiżdied il-protezzjoni soċjali tal-ħaddiema permezz ta’ titjib fl-istruttura tal-pagi li sa dak iż-żmien ma tantx kienet għolja. Il-garanzija biss tal-eżistenza ta’ ħaddiema suffiċjenti fit-territorju nazzjonali fuq tip ta’ paga minima speċifika għas-settur għandha titqies bħala raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali.
48.
Dan japplika iktar u iktar għal ċerti setturi, li huma meħtieġa għal kumpannija. Kull soċjetà moderna tiddependi fuq infrastruttura operattiva. Is-settur tal-kostruzzjoni huwa indispensabbli għaż-żamma u għall-iżvilupp tagħha. Il-garanzija tal-funzjonament tajjeb tal-industrija nazzjonali tal-kostruzzjoni permezz ta’ żieda fil-livell tas-salarji f’dan is-settur sabiex tiġi evitata emigrazzjoni ġdida tal-ħaddiema f’dan il-qasam għandha għalhekk tiġi rrikonoxxuta wkoll bħala raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali.
49.
Sa fejn il-Kummissjoni toġġezzjona li dawn huma raġunijiet purament ekonomiċi, dan ma huwiex konvinċenti. Hawnhekk mhux inkwistjoni l-promozzjoni tal-industrija nazzjonali tal-kostruzzjoni, iżda li fuq kollox jiġi żgurat li għad hemm settur sħiħ tal-kostruzzjoni fit-territorju tiegħu stess. Fil-fatt, fin-nuqqas ta’ żieda fil-paga minima, lanqas ma hemm lok li wieħed jistenna li l-ħaddiema ta’ Stati Membri oħra jimlew din il-lakuna. Il-vantaġġ ma huwiex biss għall-ekonomija, iżda fuq kollox għall-ħaddiema u għas-soċjetà.
50.
Il-miżura (tnaqqis fiskali speċjali) hija – fid-dawl tal-marġni tal-portata offruta lil-leġiżlatur nazzjonali – adattata sabiex jintlaħaq l-għan tagħha. Fil-fatt, ma huwiex manifestament eskluż li din il-miżura tinkoraġġixxi iktar ħaddiema fis-settur tal-kostruzzjoni sabiex jaħdmu fir-Rumanija. Minħabba f’hekk, is-salarju nett tagħhom u l-attività eżerċitata fit-territorju nazzjonali ssir iktar attraenti.
51.
Il-miżura inkwistjoni lanqas ma tmur lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq dan l-għan, peress li l-libertajiet fundamentali huma intiżi sabiex jipproteġu l-libertà taċ-ċittadini tal-Unjoni. Ir-rinunzja għall-ġbir tat-taxxa mill-Istat Rumen ma tillimitax il-libertà tal-individwu fl-eżami konkret tiegħu, iżda żżidha kollha kemm hi. Fil-fatt, meta mqabbla mas-sitwazzjoni preċedenti, l-attività barra mill-pajjiż ma ssirx inqas attraenti għall-ħaddiem taxxabbli fir-Rumanija (f’dan il-każ l-istatus quo jibqa’). Hija biss l-attività eżerċitata fit-territorju nazzjonali li ssir iktar attraenti. Għalhekk kulma jseħħ huwa li jitnaqqas il-vantaġġ li rriżulta meta mqabbel ma’ attività eżerċitata fit-territorju nazzjonali. Miżuri daqstant ieħor xierqa u inqas restrittivi għall-adattament tal-livelli differenti tas-salarji ma humiex evidenti, speċjalment peress li r-Rumanija kienet diġà wettqet preċedentement żieda fil-paga minima.
52.
Finalment, minbarra n-natura xierqa u neċessarja, għad trid tiġi eżaminata wkoll il-proporzjonalità fis-sens strett (
37
). Skont dan, il-miżuri adottati, għalkemm xierqa u neċessarji għat-twettiq tal-għanijiet leġittimi, ma għandhomx joħolqu inkonvenjenzi li jkunu sproporzjonati meta mqabbla mal-għanijiet segwiti.
53.
L-indħil jew l-inugwaljanza fit-trattament għal min jixtieq ikompli jeżerċita attività fis-settur tal-kostruzzjoni barra mill-pajjiż ma huwiex gravi f’dan il-każ. Kull ħaddiem suġġett għat-taxxa fir-Rumanija jista’, jekk jingħata l-kundizzjonijiet, ikompli jaħdem bl-istess kundizzjonijiet bħal qabel barra mill-pajjiż. Isir biss ftit iktar attraenti li huwa jaħdem fit-territorju nazzjonali, peress li l-livell tas-salarji nazzjonali jiżdied minħabba t-tnaqqis fiskali. Barra minn hekk, il-miżuri hawnhekk huma limitati fl-ammont (bir-rata tat-taxxa u t-tnaqqis fiskali), limitati temporalment (l-eżenzjoni mit-taxxa fuq id-dħul tapplika mill‑1 ta’ Jannar 2019 sal‑31 ta’ Diċembru 2028 inkluż) u jgħollu biss il-livelli tas-salarji li huma taħt il-medja madwar l-Unjoni.
54.
Kif tosserva ġustament ir-Rumanija, il-ħolqien ta’ livell ta’ remunerazzjoni komparabbli fi ħdan l-Unjoni (fis-sens ta’ approssimazzjoni tal-kundizzjonijiet tal-għajxien) ma huwiex inadegwat. Fl-ibbilanċjar li fl-aħħar mill-aħħar għandu jsir bejn iż-żewġ valuri ġuridiċi kkonċernati (assigurazzjoni ta’ funzjonament effikaċi tas-settur tal-kostruzzjoni u tal-moviment liberu tal-ħaddiema), l-għan li għandu jiġi rrikonoxxut huwa ogħla mill-miżura Rumena minħabba l-gravità dgħajfa tal-intervent u tal-importanza tas-settur ikkonċernat. Għalhekk, il-miżura hija xierqa mill-perspettiva tad-dritt tal-Unjoni (proporzjonata fis-sens strett) u għalhekk globalment proporzjonata. Minn dan isegwi li d-differenza fit-trattament fiskali bejn il-ħaddiema kkollokati u l-ħaddiema mhux ikkollokati li jirċievu dħul taxxabbli fir-Rumanija fis-settur tal-kostruzzjoni ma tmurx kontra d-dritt tal-Unjoni.
VI. Konklużjoni
55.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li tingħata risposta għad-domandi preliminari magħmula mit-Tribunalul Satu Mare (il-Qorti tal-Kontea ta’ Satu Mare, ir-Rumanija) kif ġej:
Il-moviment liberu tal-ħaddiema (Artikolu 45 TFUE) ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li, bħal f’dan il-każ, tagħti lill-ħaddiema taxxabbli fit-territorju nazzjonali, impjegati minn persuna li timpjega li teżerċita attivitajiet fis-settur tal-kostruzzjoni bi skop ta’ lukru fit-territorju nazzjonali u li ma ġewx ikkollokati barra mill-pajjiż, tnaqqis speċifiku fil-qasam tat-taxxa fuq id-dħul, bl-għan li titnaqqas il-migrazzjoni tal-ħaddiema mis-settur tal-kostruzzjoni nazzjonali minħabba paga minima inqas mill-medja Ewropea.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Ġermaniż.
(
2
)	Skont l-informazzjoni pprovduta mir-Rumanija waqt is-seduta, fl‑2018, is-salarju minimu żdied minn 1900 leu Rumen (RON) (jiġifieri madwar EUR 380) għal RON 3000 (jiġifieri madwar EUR 600).
(
3
)	Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2006 dwar is-servizzi fis-suq intern (ĠU 2006, L 376, p. 36).
(
4
)	Nru 611/2019 tal‑31 ta’ Jannar 2019 u Nru 2165/2019 tal‑10 ta’ Mejju 2019, paragrafu 8 tal-Anness 6.
(
5
)	Għalkemm kien previst tnaqqis fil-kontribuzzjonijiet tal-persuna li timpjega, dan għadu ma daħħalx fis-seħħ sa issa, peress li, skont ir-Rumanija, il-proċedura ta’ komunikazzjoni lill-Kummissjoni għadha ma tlestietx.
(
6
)	Ara s-sentenzi tas‑27 ta’ April 2022, Airbnb Ireland (C‑674/20, EU:C:2022:303, punt 27) u tad‑29 ta’ April 2004, Il‑Kummissjoni vs Il‑Kunsill (C‑338/01, EU:C:2004:253, punt 66).
(
7
)	Ma’ dan jiżdied il-fatt li, skont ir-Rumanija, parti oħra mill-pakkett ta’ miżuri (it-tnaqqis previst tal-kontribuzzjonijiet tal-persuna li timpjega) – li ma hijiex ikkonċernata f’dan il-każ – ġiet ikkomunikata lill-Kummissjoni bl-għan li jiżdied is-salarju minimu fis-settur tal-kostruzzjoni. Jekk dan kien il-każ – skont l-opinjoni tal-Kummissjoni, madankollu l-komunikazzjoni ma ġietx irċevuta – l-argument tal-Kummissjoni diġà ddelimita hawnhekk aġir kontradittorju. Dwar il-prinċipju ta’ venire contra factum proprium ara s-sentenza tas‑6 ta’ Novembru 2014, L‑Italja vs Il‑Kummissjoni (C‑385/13 P, mhux ippubblikata, EU:C:2014:2350, punt 67). F’dan is-sens ukoll, is-sentenza tal‑15 ta’ Ġunju 2023, Bank M. (Konsegwenzi tal-annullament tal-kuntratt) (C‑520/21, EU:C:2023:478, punt 81).
(
8
)	Huwa f’dan is-sens li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet fil-każ ta’ tnaqqis tal-kontribuzzjonijiet tas-salarji fil-każ ta’ impriżi tas-sajd, ara s-sentenza tas‑17 ta’ Settembru 2020, Compagnie des pêches de Saint-Malo (C‑212/19, EU:C:2020:726, punt 46).
(
9
)	Sentenza tat‑3 ta’ Marzu 2020, Tesco-Global Áruházak (C‑323/18, EU:C:2020:140, punt 36), tas‑6 ta’ Ottubru 2015, Finanzamt Linz (C‑66/14, EU:C:2015:661, punt 21), tal‑15 ta’ Ġunju 2006, Air Liquide Industries Belgium (C‑393/04 u C‑41/05, EU:C:2006:403, punt 43
et seq.), tas‑27 ta’ Ottubru 2005, Distribution Casino France et (C‑266/04 sa C‑270/04, C‑276/04 u C‑321/04 sa C‑325/04, EU:C:2005:657, punt 42
et seq.) u tal‑20 ta’ Settembru 2001, Banks (C‑390/98, EU:C:2001:456, punt 80 u l-ġurisprudenza ċċitata fiha).
(
10
)	F’dan is-sens: is-sentenza tal‑20 ta’ Settembru 2018, Carrefour Hypermarchés et (C‑510/16, EU:C:2018:751, punt 19), tal‑10 ta’ Novembru 2016, DTS Distribuidora de Televisión Digital vs Il‑Kummissjoni (C‑449/14 P, EU:C:2016:848, punt 68), u tat‑22 ta’ Diċembru 2008, Régie Networks (C‑333/07, EU:C:2008:764, punt 99).
(
11
)	Ġurisprudenza stabbilita, ara s-sentenzi tad‑19 ta’ Ġunju 2014, Strojírny Prostějov u ACO Industries Tábor (C‑53/13 u C‑80/13, EU:C:2014:2011 punt 24), tat‑28 ta’ Frar 2013, Petersen u Petersen (C‑544/11, EU:C:2013:124, punt 28), kif ukoll, b’mod partikolari, is-sentenza tat‑13 ta’ Novembru 2012, Test Claimants in the FII Group Litigation (C‑35/11, EU:C:2012:707, punt 90), u tat‑12 ta’ Settembru 2006, Cadbury Schweppes u Cadbury Schweppes Overseas (C‑196/04, EU:C:2006:544, punti 31 sa 33).
(
12
)	Għalhekk, espressament, il-kontribuzzjonijiet tal-persuna li timpjega għall-apprendisti professjonali: sentenza tal‑21 ta’ Novembru 1991, Le Manoir (C‑27/91, EU:C:1991:441, punt 9).
(
13
)	Sentenza tas‑17 ta’ Settembru 2020, Compagnie des pêches de Saint-Malo (C‑212/19, EU:C:2020:726, punt 43).
(
14
)	Dan jiddistingwi l-każ mis-sentenza tad‑19 ta’ Ġunju 2014, Strojírny Prostějov u ACO Industries Tábor (C‑53/13 u C‑80/13, EU:C:2014:2011 punt 30), li fiha obbligu speċjali ta’ żamma ta’ taxxa minn ras il-għajn ġie ttrattat bħala restrizzjoni fuq il-libertà li jiġu pprovduti servizzi.
(
15
)	Ara f’dan is-sens, fir-rigward tal-eżenzjoni fiskali tal-ħaddiema skont is-sede tal-persuna li timpjegahom, is-sentenza tat‑28 ta’ Frar 2013, Petersen u Petersen (C‑544/11, EU:C:2013:124, punt 32).
(
16
)	Sentenzi tal‑10 ta’ Ottubru 2019, Krah (C‑703/17, EU:C:2019:850 punt 41), tat‑18 ta’ Lulju 2017, Erzberger (C‑566/15, EU:C:2017:562, punt 33), tat‑28 ta’ Frar 2013 Petersen u Petersen (C‑544/11, EU:C:2013:124, punt 36), tas‑26 ta’ Jannar 1999, Terhoeve (C‑18/95, EU:C:1999:22 punti 37 sa 39).
(
17
)	Ara f’dan is-sens is-sentenzi tas‑26 ta’ Mejju 2016, NN (L) International (C‑48/15, EU:C:2016:356, punt 47), tal‑14 ta’ April 2016, Sparkasse Allgäu (C‑522/14, EU:C:2016:253, punt 29), tas‑6 ta’ Diċembru 2007, Columbus Container Services (C‑298/05, EU:C:2007:754, punti 51 u 53), kif ukoll id-deċiżjoni tal‑4 ta’ Ġunju 2009, KBC-bank (C‑439/07 u C‑499/07, EU:C:2009:339, punt 80).
Speċifikament fir-rigward tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi, ara biss: is-sentenzi tat‑18 ta’ Ottubru 2012, X (C‑498/10, EU:C:2012:635, punt 20), u tal‑11 ta’ Ġunju 2009, X u Passenheim-van Schoot (C‑155/08 u C‑157/08, EU:C:2009:368, punt 32 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
18
)	Sentenzi tal‑4 ta’ Lulju 2018, NN (C‑28/17, EU:C:2018:526, punt 31), tat‑12 ta’ Ġunju 2018, Bevola und Jens W. Trock (C‑650/16, EU:C:2018:424, punt 32), tat‑22 ta’ Ġunju 2017, Bechtel (C‑20/16, EU:C:2017:488, punt 53), sentenza tat‑12 ta’ Ġunju 2014, SCA Group Holding et (C‑39/13 sa C‑41/13, EU:C:2014:1758, punt 28), u tal‑25 ta’ Frar 2010, X Holding (C‑337/08, EU:C:2010:89, punt 22).
(
19
)	Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ Diċembru 1997 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5 Vol. 2 p. 431, rettifika fil-ĠU 2015, L 16, p. 66); emendata l-aħħar permezz tad-Direttiva 2018/957 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑28 ta’ Ġunju 2018 (ĠU 2018, L 173, p. 16, rettifika fil-ĠU 2019, L 91, p. 77).
(
20
)	Ara preċedentement fil-konklużjonijiet tiegħi fil-kawżi Nordea Bank Danmark (C‑48/13, EU:C:2014:153, punti 21 sa 28) u abbażi ta’ dan Memira Holding (C‑607/17, EU:C:2019:8, punt 46) kif ukoll Holmen (C‑608/17, EU:C:2019:9, punt 38) u AURES Holdings (C‑405/18, EU:C:2019:879, punt 30).
(
21
)	Ċertament, qawl Ġermaniż jindika li wieħed ma jistax jipparaguna t-tuffieħ mal-lanġas. Iżda wkoll it-tuffieħ u l-lanġas għandhom punti komuni (jiġifieri t-tnejn frotta taż-żerriegħa) u għalhekk huma wkoll komparabbli f’dan ir-rigward.
(
22
)	Sentenza tat‑12 ta’ Ġunju 2018, Bevola u Jens W. Trock (C‑650/16, EU:C:2018:424, punt 30 sa 40).
(
23
)	Sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2022, W (Tnaqqis tat-telf definittiv ta’ stabbiliment permanenti mhux residenti) (C‑538/20, EU:C:2022:717, punt 18 sa 22).
(
24
)	Is-sistema ta’ kuntratti bilaterali tista’ għalhekk tiġġustifika trattament mhux ugwali tal-persuni taxxabbli – ara Kokott, J., EU Tax Law, München 2022, punt 5, nota fil-marġni 98.
(
25
)	Sentenza tal‑10 ta’ Ottubru 2019, Krah (C‑703/17, EU:C:2019:850 punt 55), tat‑8 ta’ Mejju 2019, Österreichischer Gewerkschaftsbund (C‑24/17, EU:C:2019:373, punt 84), tal‑5 Diċembru 2013, Zentralbetriebsrat der gemeinnützigen Salzburger Landeskliniken Betriebs (C‑514/12, EU:C:2013:799, punt 36), tat‑28 ta’ Frar 2013 Petersen u Petersen (C‑544/11, EU:C:2013:124, punt 47), tat‑8 Novembru 2012, Radziejewski (C‑461/11, EU:C:2012:704, punt 33), u tas‑16 ta’ Marzu 2010, Olympique Lyonnais (C‑325/08, EU:C:2010:143, punt 38).
(
26
)	Sentenza tal‑10 ta’ Ottubru 2019, Krah (C‑703/17, EU:C:2019:850 punt 57), u tat‑3 ta’ Ottubru 2006, Cadman (C‑17/05, EU:C:2006:633, punt 34).
(
27
)	Sentenza tat‑28 ta’ Frar 2013, Petersen u Petersen (C‑544/11, EU:C:2013:124, punt 50) u l-ġurisprudenza ċċitata.
(
28
)	Sentenza tat‑3 ta’ Diċembru 2014, De Clercq et (C‑315/13, EU:C:2014:2408, punt 65).
(
29
)	Sentenzi tas‑7 ta’ Ottubru 2010, Santos Palhota et (C‑315/08, EU:C:2010:589, punt 47 u l-ġurisprudenza ċċitata), tat‑18 ta’ Lulju 2007, Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja (C‑490/04, EU:C:2007:430, punt 70), u tat‑12 ta’ Settembru 2019, Maksimovic et (C‑64/18, C‑140/18, C‑146/18 u C‑148/18, EU:C:2019:723, punt 37).
(
30
)	Ara wkoll f’dan is-sens is-sentenza tat‑12 ta’ Ottubru 2004, Wolff & Müller (C‑60/03, EU:C:2004:610, punti 35, 36 sa 41).
(
31
)	Sentenza tat‑12 ta’ Settembru 2019, Maksimovic et (C‑64/18, C‑140/18, C‑146/18 u C‑148/18, EU:C:2019:723, punt 37).
(
32
)	Sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2016, AGET Iraklis (C‑201/15, EU:C:2016:972, punt 73) u l-ġurisprudenza ċċitata fiha.
(
33
)	Sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2016, AGET Iraklis (C‑201/15, EU:C:2016:972, punt 74) u l-ġurisprudenza ċċitata fiha.
(
34
)	Sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2016, AGET Iraklis (C‑201/15, EU:C:2016:972, punt 72). Ara f’dan is-sens is-sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 1997, SETTG (C‑398/95, EU:C:1997:282, punti 22 u 23), tas‑6 ta’ Ġunju 2000, Verkooijen (C‑35/98, EU:C:2000:294 punti 47 u 48), tal‑4 ta’ Ġunju 2002, Il‑Kummissjoni vs Il‑Portugall (C‑367/98, EU:C:2002:326, punt 52) u l-ġurisprudenza ċċitata. L-istess japplika fil-qasam tal-moviment liberu tal-kapital, ara s-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2021, UBS Real Estate (C‑478/19 u C‑479/19, EU:C:2021:1015, punt 70).
(
35
)	Sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2016, AGET Iraklis (C‑201/15, EU:C:2016:972, punt 75). Ara wkoll f’dan is-sens is-sentenza tal‑25 Ottubru 2007, Geurts und Vogten (C‑464/05, EU:C:2007:631, punt 26).
(
36
)	Sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2021, UBS Real Estate (C‑478/19 u C‑479/19, EU:C:2021:1015, punt 73).
(
37
)	Ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża PrivatBank et (C‑78/21, EU:C:2022:738, punt 88) u fil-kawża G4S Secure Solutions (C‑157/15, EU:C:2016:382, punt 112).