62020CJ0352_RES
Zaak C‑352/20
HOLD Alapkezelő Befektetési Alapkezelő Zrt.
tegen
Magyar Nemzeti Bank
(verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door de Kúria)
Arrest van het Hof (Eerste kamer) van 1 augustus 2022
„Prejudiciële verwijzing – Harmonisatie van de wetgevingen – Richtlijn 2009/65/EG – Instellingen voor collectieve belegging in effecten (icbe’s) – Richtlijn 2011/61/EU – Alternatieve beleggingsfondsen – Beleid en praktijk inzake de beloning van bestuurders van een icbe-beheermaatschappij of een beheerder van alternatieve beleggingsfondsen – Dividend dat wordt uitgekeerd aan bepaalde leidinggevenden – Begrip ‚beloning’ – Artikel 17, lid 1, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie – Eigendomsrecht”
Vrijheid van vestiging – Vennootschappen – Instellingen voor collectieve belegging in effecten (icbe’s) – Alternatieve beleggingsfondsen (abi’s) – Beleid en praktijk inzake de beloning van een icbe-beheermaatschappij of een abi-beheerder – Materiële werkingssfeer – Dividend dat wordt uitgekeerd aan bepaalde leidinggevenden van een icbe-beheermaatschappij of een abi-beheerder – Daaronder begrepen – Voorwaarden
[Richtlijnen van het Europees Parlement en de Raad 2009/65, art. 14, art. 14 bis, leden 1 en 2, en art. 14 ter, leden 1, r), en 3, 2011/61, art. 13, lid 1, en bijlage II, punten 1, r), en 2, en 2014/91, overweging 7]
(zie punten 43‑52, 54, 59‑67, 83 en dictum)
Grondrechten – Handvest van de grondrechten van de Europese Unie – Eigendomsrecht – Regeling van het gebruik van de goederen – Instellingen voor collectieve belegging in effecten (icbe’s) – Alternatieve beleggingsfondsen (abi’s) – Dividend dat wordt uitgekeerd aan bepaalde leidinggevenden van een icbe-beheermaatschappij of een abi-beheerder – Toepassing van de beginselen inzake het beloningsbeleid en de beloningspraktijk – Beperkingen die worden gesteld aan de uitoefening van de rechten van de aandeelhouders – Toelaatbaarheid
(Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 17, lid 1, en art. 52, lid 1; richtlijnen 2009/65 en 2011/61 van het Europees Parlement en de Raad)
(zie punten 72‑82)
Samenvatting
De Unierechtelijke voorschriften betreffende het beleid inzake de beloning van beleggingsbeheerders kunnen worden toegepast op de betaling van dividenden door deze beheerders aan bepaalde van hun werknemers-aandeelhouders waarop dat beleid van toepassing is.
Dit is het geval wanneer de wijze waarop deze dividenden worden uitgekeerd, die werknemers ertoe kan aanzetten om risico’s te nemen die de belangen van de beheerde instellingen en fondsen of de belangen van beleggers daarin aantasten, en het aldus gemakkelijker kan maken om de voorschriften betreffende beloningsbeleid en beloningspraktijk te ontwijken.
In 2019 heeft de Magyar Nemzeti Bank (Nationale Bank van Hongarije) een geldboete opgelegd aan Hold Alapkezelő Befektetési Alapkezelő Zrt. (hierna: „HOLD”), een vennootschap waarvan de normale werkzaamheden bestaan in het beheer van instellingen voor collectieve belegging in effecten (icbe’s) en alternatieve beleggingsfondsen (abi’s). De praktijk die aan HOLD wordt verweten, betreft de betaling van dividenden aan bepaalde van haar werknemers die rechtstreeks of via door hen gecontroleerde vennootschappen aandelen bezitten die door haar zijn uitgegeven. Het gaat in het bijzonder om werknemers die de functie van algemeen directeur, directeur beleggingen of portfoliobeheerder bekleden.
Volgens de Nationale Bank van Hongarije konden de aan de werknemers-aandeelhouders betaalde dividenden ertoe leiden dat deze personen er belang bij kregen dat HOLD snelle winsten maakte en dat zij er aldus toe werden aangezet risico’s te nemen die onverenigbaar zijn met het risicoprofiel van de door haar beheerde beleggingsfondsen, haar beheersreglement en de belangen van de houders van deelnemingsrechten in de fondsen. Bijgevolg worden de regels inzake het beloningsbeleid in de sector van de financiële diensten omzeild door de wijze waarop deze dividenden worden uitgekeerd.
HOLD heeft beroep ingesteld tegen het betreffende besluit van de Nationale Bank van Hongarije. Uiteindelijk is de zaak aanhangig gemaakt bij de Kúria (hoogste rechterlijke instantie, Hongarije), die het Hof thans vraagt of de voorschriften van de richtlijnen 2009/65 (
1
) en 2011/61 (
2
) betreffende het beleid en de praktijk inzake de beloning van beleggingsbeheerders, zoals die in Hongaars recht zijn omgezet, van toepassing zijn op de dividenden die in deze zaak zijn betaald.
In antwoord op die prejudiciële vraag verduidelijkt het Hof de materiële werkingssfeer van deze voorschriften. Het is van oordeel dat de betalingen van dividenden aan bepaalde werknemers onder de bepalingen van de richtlijnen 2009/65 en 2011/61 inzake het beloningsbeleid en de beloningspraktijk (
3
) kunnen vallen, ook al worden de dividenden niet uitgekeerd als tegenprestatie voor diensten die door die werknemers zijn verricht, maar maken zij deel uit van hun eigendomsrecht als aandeelhouder. Volgens het Hof zijn deze bepalingen van toepassing op dergelijke dividenden wanneer het beleid inzake uitkering ervan de betrokken werknemers ertoe kan aanzetten risico’s te nemen die de belangen van de door hun vennootschap beheerde icbe’s of abi’s en van de beleggers daarin aantasten, en het aldus gemakkelijker kan maken om de voorschriften die in deze bepalingen zijn neergelegd, te ontwijken.
Beoordeling door het Hof
In de eerste plaats legt het Hof de richtlijnen 2009/65 en 2011/61 uit teneinde de materiële werkingssfeer van het beloningsbeleid en de beloningspraktijken zoals omschreven in deze richtlijnen te bepalen. Dit beleid is van toepassing op alle betalingen of andere voordelen die worden uitgekeerd als tegenprestatie voor professionele diensten die zijn verricht door werknemers van icbe-beheermaatschappijen of abi-beheerders waarop dat beleid en die praktijken betrekking hebben.
Dividenden op aandelen van een icbe-beheermaatschappij of een abi-beheerder worden als zodanig niet uitgekeerd als een dergelijke tegenprestatie, maar op basis van een eigendomsrecht op de aandelen van de vennootschap. Krachtens de richtlijnen 2009/65 en 2011/61 moet echter worden voorkomen dat variabele beloningen worden uitgekeerd door middel van vehikels of methoden die het gemakkelijker maken om de voorschriften van deze richtlijnen inzake het beloningsbeleid en de beloningspraktijken te ontwijken.
Wanneer het beleid inzake dividenduitkering aanzet tot het nemen van risico’s die niet te verenigen zijn met het risicoprofiel, het reglement of de statuten van de icbe’s of de abi’s die door de betrokken maatschappij of beheerder worden beheerd, of die de belangen van deze icbe’s of abi’s en van beleggers daarin aantasten, en het aldus gemakkelijker maakt om de voorschriften van de richtlijnen 2009/65 en 2011/61 over het beloningsbeleid en de beloningspraktijken te ontwijken, moet die uitkering worden onderworpen aan de beginselen inzake het beloningsbeleid en de beloningspraktijk. In dat kader moet de verwijzende rechter in het bijzonder nagaan of er tussen de winst van de icbe’s en de abi’s, de winst van de betrokken maatschappij en de als dividend uitgekeerde bedragen een zodanig verband bestaat dat deze werknemers er belang bij zouden hebben dat de icbe’s en de abi’s op korte termijn zoveel mogelijk winst behalen. Dit zou met name het geval zijn indien de betrokken vennootschap een prestatiebeloning van de icbe of de abi ontvangt zodra binnen een bepaalde periode een streefrendement wordt overschreden en deze beloning geheel of gedeeltelijk als dividend aan de betrokken werknemers of de door hen gecontroleerde vennootschappen uitkeert, ongeacht welke resultaten de icbe of de abi na deze periode behaalt, en in het bijzonder ongeacht welke verliezen de icbe of de abi lijdt. Andere te verifiëren aspecten zijn met name de omvang en het type van de deelnemingen die de betrokken werknemers aanhouden, de aan deze deelnemingen verbonden stemrechten, het beleid en het besluitvormingsproces inzake de winstverdeling van die vennootschap, alsook het feit dat de vaste beloning die aan de werknemers wordt betaald mogelijkerwijs bescheiden is in verhouding tot de verrichte professionele diensten.
In de tweede plaats verduidelijkt het Hof dat de hierboven gegeven uitlegging van de richtlijnen in overeenstemming is met artikel 17, lid 1, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”), dat het eigendomsrecht waarborgt en dat van toepassing is op de eigendom van aandelen en op het recht om dividenden zoals die welke in de onderhavige zaak aan de orde zijn, te innen.
Het Hof stelt vast dat de uitlegging van de richtlijnen 2009/65 en 2011/61 niet tot gevolg heeft dat afbreuk wordt gedaan aan het eigendomsrecht van de betrokken werknemers op aandelen van de vennootschap waarvoor zij werken, en er dus geen eigendom wordt ontnomen in de zin van artikel 17, lid 1, tweede volzin, van het Handvest. Dat neemt niet weg dat de met deze uitlegging samenhangende toepassing van de beginselen inzake het beloningsbeleid en de beloningspraktijken op dividenden uit aandelen een regeling van het gebruik van goederen in de zin van artikel 17, lid 1, derde volzin, van het Handvest vormt. Deze regeling kan afbreuk doen aan de uitoefening van het eigendomsrecht en in het bijzonder aan de mogelijkheid voor de betrokken werknemers-aandeelhouders om de vruchten van die eigendom te plukken.
De daaruit voortvloeiende beperkingen van de rechten van de aandeelhouders voldoen echter aan de voorwaarden van het Handvest. Zij zijn namelijk gesteld bij wet, te weten de richtlijnen 2009/65 en 2011/61 en de nationale wettelijke regeling tot omzetting van deze richtlijnen, tasten het recht op eigendom niet in zijn kern aan, beantwoorden aan de door de Unie erkende doelstellingen van algemeen belang, namelijk de bescherming van beleggers en de stabiliteit van het financiële stelsel, en zijn evenredig aan die doelstellingen.
(
1
)	Richtlijn 2009/65/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende bepaalde instellingen voor collectieve belegging in effecten (icbe’s) (PB 2009, L 302, blz. 32), zoals gewijzigd bij richtlijn 2014/91/EU van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 2014 (PB 2014, L 257, blz. 186).
(
2
)	Richtlijn 2011/61/EU van het Europees Parlement en de Raad van 8 juni 2011 inzake beheerders van alternatieve beleggingsinstellingen en tot wijziging van de richtlijnen 2003/41/EG en 2009/65/EG en van de verordeningen (EG) nr. 1060/2009 en (EU) nr. 1095/2010 (PB 2011, L 174, blz. 1).
(
3
)	Te weten de artikelen 14‑14 ter van richtlijn 2009/65 en artikel 13, lid 1, van en bijlage II, punten 1 en 2, bij richtlijn 2011/61.