61985J0009
ΈΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠ' ΑΚΡΟΑΤΗΡΊΟΥ ΣΥΖΉΤΗΣΗ
στην υπόθεση 9/85 (
*1
)
Ι — Περιστατικά και διαδικασία
1. Κανονιστικό πλαίσιο της διαφοράς
Για να εξασφαλιστεί η απορρόφηση των πλεονασμάτων γάλακτος εντός της Κοινότητας, ο κανονισμός 804/68 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/003, σ. 82 ), προβλέπει στο άρθρο 10 τη χορήγηση ενισχύσεως για το αποκορυφωμένο γάλα που παράγεται στην Κοινότητα και χρησιμοποιείται για τη διατροφή των ζώων.
Όταν διαπιστώθηκε ότι το αποκορυφωμένο γάλα χρησιμοποιόταν παραδοσιακά για τη διατροφή των μόσχων, ο κοινοτικός νομοθέτης αποφάσισε το 1977 να δημιουργήσει ιδιαίτερο κίνητρο για τη χρησιμοποίηση του γάλακτος αυτού για τη διατροφή άλλων ζώων, ιδίως χοίρων. Το καθεστώς ενισχύσεων, που ίσχυε από το 1968, έλαβε έτσι δυαδικό χαρακτήρα υπό την έννοια ότι η χρησιμοποίηση του αποκορυφωμένου γάλακτος για τη διατροφή των μόσχων συνέχισε να παρέχει δικαίωμα επί της καταβολής της ενισχύσεως, ενώ μια υψηλότερη ενίσχυση, αποκαλούμενη « ειδική ενίσχυση », καθιερώθηκε για τη χρησιμοποίηση του γάλακτος αυτού για τη διατροφή άλλων ζώων.
Ο δυαδικός χαρακτήρας του καθεστώτος των ενισχύσεων, όπως ίσχυε από το 1977, εξέθετε το σύστημα στον κίνδυνο καταχρήσεων, ιδίως στις αποκαλούμενες μικτές εκμεταλλεύσεις, δηλαδή εκείνες στις οποίες εκτρέφονται συγχρόνως μόσχοι και άλλα ζώα. Οι οικείοι κτηνοτρόφοι θα μπορούσαν πράγματι να επιχειρήσουν να προμηθεύονται αποκορυφωμένο γάλα υπό τις ιδιαίτερα ευνοϊκές συνθήκες της ειδικής ενισχύσεως και να το χρησιμοποιούν για την εκτροφή μόσχων. Για την αποτροπή του κινδύνου αυτού, η Επιτροπή εισήγαγε σύστημα ελέγχου του οποίου καθόρισε τις λεπτομέρειες εφαρμογής με τον κανονισμό 2793/77, της 15ης Δεκεμβρίου 1977, περί των λεπτομερειών εφαρμογής ειδικής ενισχύσεως για το αποκορυφωμένο γάλα που προορίζεται για τη διατροφή ζώων πλην των νεαρών μόσχων (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/019, σ. 202).
Σύμφωνα με το άρθρο 3 του κανονισμού 2793/77, η ειδική ενίσχυση χορηγείται σε γαλακτοκομείο μόνο για τις ποσότητες αποκορυφωμένου γάλακτος που καλύπτονται από υποχρέωση που ανέλαβε ο κτηνοτρόφος. Το οικείο γαλακτοκομείο πρέπει σχετικά να προσκομίσει έγγραφο βάσει του οποίου ο κτηνοτρόφος αναλαμβάνει την υποχρέωση να τηρήσει τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στο άρθρο 4 του κανονισμού. Όσον αφορά τις μικτές εκμεταλλεύσεις, το άρθρο 4 περιλαμβάνει στην παράγραφο 1, στοιχείο γ), την υποχρέωση για τον κτηνοτρόφο:
« —
να απευθύνει στο γαλακτοκομείο αυτό ... μία κατάσταση του ζωικού του κεφαλαίου κατά τη στιγμή της αιτήσεως για παράδοση,
—
να δηλώνει στο γαλακτοκομείο, πριν από την αρχή κάθε ημερολογιακού τριμήνου, τον ανώτατο αριθμό μόσχων κάτω των τεσσάρων μηνών, οι οποίοι θα παραμείνουν στην εκμετάλλευση κατά το τρίμηνο αυτό· ο κτηνοτρόφος δύναται να αντικαταστήσει την υποχρέωση αυτή με την υποχρέωση να κάνει αυτή τη δήλωση πριν από την αρχή κάθε μηνός για τον εν λόγω μήνα ( για τον οικείο μήνα ),
—
να παραλαμβάνει για κάθε μόσχο (για καθέναν από τους μόσχους ) των οποίων ο αριθμός είναι καθορισμένος σύμφωνα με τις διατάξεις της προηγουμένης περιπτώσεως, μια ελαχίστη ποσότητα αποκορυφωμένου γάλακτος, που δεν απολαύει της ειδικής ενισχύσεως, ίσης προς 6 χγρ. γάλακτος την ημέρα ή 180 χγρ. το μήνα ».
Το εν λόγω άρθρο 4 συμπληρώθηκε με τον κανονισμό 188/83 της Επιτροπής, της 26ης Ιανουαρίου 1983 (ΕΕ L 25, σ. 14), ο οποίος προσέθεσε μια τρίτη παράγραφο που προβλέπει ότι το ποσό της ειδικής ενισχύσεως μειώνεται κατά 10 ο/ο για την οικεία περίοδο « σε περίπτωση που οι δηλώσεις στο γαλακτοκομείο σχετικά με την κατάσταση του ζωικού κεφαλαίου ή τον ανώτατο αριθμό των νεαρών μόσχων γίνονται με καθυστέρηση και αν η καθυστέρηη δεν ξεπερνά τις 10ημέρες» [άρθρο 1, παράγραφος 1, στοιχείο β), του κανονισμού 188/83 ].
Από το άρθρο 5 του κανονισμού 2793/77 προκύπτει τέλος ότι η αίτηση καταβολής της ειδικής ενισχύσεως απευθύνεται από το γαλακτοκομείο στην αρμόδια εθνική αρχή. Ως άμεσος αποδέκτης της ενισχύσεως αυτής, το γαλακτοκομείο πρέπει επιπλέον να προσκομίζει, κατά την υποβολή τέτοιας αιτήσεως, δήλωση που πιστοποιεί ότι « παραιτείται της ειδικής ενισχύσεως ή θα την αποδώσει, κατά περίπτωση, ακέραια ή εν μέρει στην αρμόδια αρχή, σε περίπτωση που θα διαπιστωθεί ότι ο κτηνοτρόφος δεν τήρησε μια από τις υποχρεώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 4» [ παράγραφος 3, στοιχείο β ) ].
2. Ιστορικό της διαφοράς
Η διαφορά στην κύρια δίκη φέρει αντιμέτωπη την επιχείρηση γαλακτοκομικών προϊόντων Nordbutter GmbH & Co., που επώλησε αποκορυφωμένο γάλα σε μειωμένες τιμές σε ιδιοκτήτες γερμανικών μικτών εκμεταλλεύσεων και που έλαβε για το λόγο αυτό ειδικές ενισχύσεις, προς την Bundesarat für Ernährung und Forstwirtschaft ( Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Διατροφής και Δασοπονίας). Κατά τη διάρκεια ελέγχων που διενεργήθηκαν σε ορισμένες μικτές εκμεταλλεύσεις, οι αρμόδιοι υπάλληλοι της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Διατροφής και Δασοπονίας διαπίστωσαν ότι, κατά τα έτη 1980-1981, ορισμένοι κτηνοτρόφοι δεν είχαν τηρήσει πλήρως τις υποχρεώσεις τους που απορρέουν από το ανωτέρω άρθρο 4 του κανονισμού 2793/77. Από τη δικογραφία προκύπτει σχετικά ότι διάφοροι κτηνοτρόφοι προέβησαν στις αναγκαίες δηλώσεις σχετικά με την κατάσταση του ζωικού τους κεφαλαίου με καθυστέρηση 12 ή και 13ημερών επιπλέον, άλλοι κτηνοτρόφοι δήλωσαν λιγότερους νεαρούς μόσχους από αυτούς που πράγματι κατείχαν κατά την εν λόγω περίοδο, με σκοπό να μειώσουν αντίστοιχα την υποχρέωση τους να αγοράσουν συμπληρωματικές ποσότητες αποκορυφωμένου γάλακτος σε μη μειωμένες τιμές.
Κατόπιν των ελέγχων αυτών, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία ζήτησε την απόδοση του συνόλου των ειδικών ενισχύσεων που είχε λάβει η επιχείρηση γαλακτοκομικών προϊόντων Nordbutter κατά την εν λόγω περίοδο για τις παραδόσεις αποκορυφωμένου γάλακτος στους οικείους κτηνοτρόφους. Η εταιρία Nordbutter προσέβαλε την απόφαση αυτή ενώπιον του Verwaltungsgericht της Φρανκφούρτης επί του Μάιν, υποστηρίζοντας ότι η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία στηρίχθηκε κατά τους διενεργηθέντες ελέγχους σε εσφαλμένο τρόπο υπολογισμού: διαπίστωσε απλώς το συνολικό αριθμό νεαρών μόσχων που παρέμειναν στην εκμετάλλευση κατά την εν λόγω περίοδο, χωρίς να λάβει υπόψη ότι εν τω μεταξύ απομακρύνθηκαν ορισμένοι μόσχοι που είχαν φθάσει το όριο ηλικίας των τεσσάρων μηνών που προβλέπεται στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γ), δεύτερη περίπτωση, του κανονισμού 2793/77. Αντίθετα, για να καθορίσει ορθά τον ανώτατο αριθμό μόσχων κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία έπρεπε καταρχάς να διαπιστώσει τον ανώτατο αριθμό νέων μόσχων για κάθε ημέρα της οικείας περιόδου. Στη συνέχεια, έπρεπε να θεωρήσει ως « ανώτατο αριθμό » τον αριθμό νέων μόσχων που υπήρχαν στην οικεία εκμετάλλευση την ημέρα κατά την οποία ο αριθμός αυτός ήταν ο υψηλότερος.
Η εταιρία Nordbutter προέβαλε επιπλέον κατά της προσβαλλόμενης αποφάσεως ότι ήταν δυσανάλογη η απαίτηση επιστροφής του συνόλου των ειδικών ενισχύσεων ακόμη και στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ορισμένοι κτηνοτρόφοι δεν τήρησαν τη δεκαήμερη προθεσμία που προβλέπεται στο άρθρο 4, παράγραφος 3, του κανονισμού 2793/77, διότι η προθεσμία αυτή είναι απλώς διαδικαστική.
Τέλος, όσον αφορά τις περιπτώσεις κατά τις οποίες ορισμένοι κτηνοτρόφοι δήλωσαν αριθμό νεαρών μόσχων κατώτερο από τον πραγματικό, η εταιρία Nordbutter υποστήριξε ότι η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία έπρεπε επίσης να απαιτήσει τη μερική επιστροφή των ενισχύσεων, ιδίως στο μέτρο που αυτές είχαν καταβληθεί βάσει εσφαλμένων στοιχείων.
3. Προδικαανικά ερωτήματα
Κρίνοντας ότι η διαφορά δημιουργούσε πρόβλημα ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου, το Verwaltungsgericht της Φρανκφούρτης επί του Μάιν, με Διάταξη της 13ης Δεκεμβρίου 1984, ζήτησε από το Δικαστήριο, σύμφωνα με το άρθρο 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, να απαντήσει στα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
« 1)
Πώς πρέπει να ερμηνευθεί ο όρος “ ανώτατος αριθμός” στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γ), δεύτερη περίπτωση, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2793/77 της Επιτροπής, της 15ης Δεκεμβρίου 1977 (ΕΕ ειδ.έκδ. 03/019, σ. 202);
2)
Η ρύθμιση του άρθρου 4, παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2793/77, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 1, παράγραφος 1, στοιχείο β), του κανονισμού (ΕΟΚ) 188/83 της Επιτροπής, της 26ης Ιανουαρίου 1983 ( ΕΕ L 25 της 27.1.1983 ), συνάδει με την αρχή της αναλογικότητας, καθόσον η ενίσχυση, σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο, δεν χορηγείται απλώς και μόνο επειδή οι δηλώσεις σχετικά με το ζωικό κεφάλαιο ή με τον ανώτατο αριθμό των νεαρών μόσχων γίνονται στο γαλακτοκομείο με καθυστέρηση πλέον των 10ημερών;
3)
Συνάδει με την αρχή της αναλογικότητας η άρνηση χορηγήσεως της συνολικής ενίσχυσης ή η απαίτηση αποδόσεως της σε περίπτωση που ο κτηνοτρόφος έδωσε λανθασμένα στοιχεία, με αποτέλεσμα να ληφθούν υπόψη για τον υπολογισμό της ειδικής ενισχύσεως βάσει του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο γ), τρίτη περίπτωση, λιγότεροι μόσχοι από ό,τι πράγματι υπήρχαν, ή δεν χορηγείται η ειδική ενίσχυση μόνο στο μέτρο της διαφοράς μεταξύ του ποσού που θα έπρεπε να καταβληθεί βάσει του πραγματικού ζωικού κεφαλαίου και του ποσού που πραγματικά καταβλήθηκε;
4)
Εναπόκειται στην κρίση της αρμόδιας αρχής, σύμφωνα με το άρθρο 5, παράγραφος 3, στοιχείο β), του κανονισμού (ΕΟΚ) 2793/77, να αρνηθεί πλήρως η μερικώς τη χορήγηση της ειδικής ενίσχυσης ή να απαιτήσει την απόδοση της;
5)
Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο ερώτημα 4, κάτω από ποιες συνθήκες και σε ποια έκταση επιβάλλεται η μερική μόνο μη χορήγηση ειδικών ενισχύσεων ή η επιστροφή τους; »
Στη Διάταξη περί παραπομπής, το εθνικό δικαστήριο εξηγεί καταρχάς ότι συνάντησε ορισμένες δυσκολίες να συναγάγει από τον όρο « ανώτατος αριθμός » τη σημασία που συνάδει περισσότερο προς την έννοια και το σκοπό της σχετικής κοινοτικής ρυθμίσεως. Η εφαρμογή στην οποία προέβη η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία ( « ανώτατος αριθμός » ίσον « συνολικός αριθμός») σημαίνει κατ' ανάγκη, κατά την άποψη του εθνικού δικαστηρίου, ότι οι κτηνοτρόφοι είναι υποχρεωμένοι να αγοράζουν περισσότερο αποκορυφωμένο γάλα σε μη μειωμένες τιμές απ' όσο πράγματι χρειάζονται για τη διατροφή των ζώων τους, διότι είναι έτσι υποχρεωμένοι να αγοράζουν επίσης γάλα για μόσχους που δεν έχουν ακόμη γεννηθεί ή που έχουν ήδη πωληθεί. Το εθνικό δικαστήριο διερωτάται σχετικά αν τέτοια συνέπεια ανταποκρίνεται προς το στόχο του κανονισμού 2793/77.
Πάντως, η ερμηνεία που προτείνει η εταιρία Nordbutter ( « ανώτατος αριθμός » ίσον«ο μεγαλύτερος αριθμός μόσχων κατά την ημέρα μιας περιόδου κατά την οποία ο αριθμός αυτός είναι ο υψηλότερος » ) συνεπάγεται ανισότητα μεταχειρίσεως μεταξύ, αφενός, των κτηνοτρόφων που κατέχουν, κατά την οικεία περίοδο, διαρκώς τον ίδιο αριθμό νεαρών μόσχων και, αφετέρου, των κτηνοτρόφων που κατέχουν μόσχους των οποίων ο « ανώτατος αριθμός » υπάρχει, κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου, επί λίγες μόνο ημέρες· διότι στην τελευταία αυτή περίπτωση, οι κτηνοτρόφοι πρέπει επίσης να αγοράσουν περισσότερο αποκορυφωμένο γάλα σε μη μειωμένες τιμές απ' όσο πράγματι χρειάζονται για τη διατροφή του ζωικού τους κεφαλαίου.
Υπό το φως των σκέψεων αυτών, το εθνικό δικαστήριο διερωτάται μήπως η εν λόγω έννοια μπορεί να ερμηνευθεί κατά τρόπο ώστε να σημαίνει μάλλον το « μέσο αριθμό » νεαρών μόσχων, δηλαδή τον αριθμό που προκύπτει από το συνολικό αριθμό των μόσχων που παραμένουν στην εκμετάλλευση κατά την οικεία περίοδο διαιρούμενο διά του αριθμού των ημερών της περιόδου αυτής.
Όσον αφορά το οεύτερο ερώτημα, το εθνικό δικαστήριο εκφράζει τις αμφιβολίες του ως προς το αν η καθυστερημένη υποβολή των δηλώσεων κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 3, του κανονισμού 2793/77 μπορεί να δικαιολογήσει την υποχρέωση επιστροφής του συνόλου των χορηγηθεισών ενισχύσεων. Το εθνικό δικαστήριο αναφέρεται σχετικά στην απόφαση του Δικαστηρίου της 21ης Ιουνίου 1979 (Atalanta, 240/78, Rec. σ. 2137 ), σύμφωνα με την οποία, στο πλαίσιο της διαδικασίας χορηγήσεως ενισχύσεων, η αθέτηση παρεπόμενης υποχρεώσεως δεν μπορεί να τιμωρείται με την ίδια αυστηρότητα όπως η παράβαση κύριας υποχρεώσεως. Κατά την άποψη του εθνικού δικαστηρίου, πρόκειται στην παρούσα περίπτωση για τέτοια παρεπόμενη υποχρέωση, δεδομένου ότι η εν λόγω δεκαήμερη προθεσμία είναι καθαρά διαδικαστική.
Όσον αφορά το τέταρτο και πέμπτο ερώτημα, το εθνικό δικαστήριο υπογραμμίζει ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε η καθής στην κύρια δίκη, δεν υπάρχει στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας περίπτωση στην οποία απαιτήθηκε μερική μόνο επιστροφή των ενισχύσεων. Το εθνικό δικαστήριο φρονεί ότι, κατά τον τρόπο αυτό, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Διατροφής και Δασοπονίας δεν εξαντλεί τις δυνατότητες που της παρέχει το άρθρο 5, παράγραφος 3, στοιχείο β), του κανονισμού 2793/77, διάταξη σύμφωνα με την οποία οι καταβληθείσες ενισχύσεις μπορούν να επιστραφούν ολικά ή μερικά. Πάντως, αν από την εν λόγω διάταξη συνάγεται περιθώριο εκτιμήσεως της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας να ζητεί την ολική ή μερική επιστροφή της ειδικής ενισχύσεως, πρέπει να εξεταστεί σύμφωνα με ποια κριτήρια πρέπει να διενεργείται η σχετική επιλογή.
4. Διαδικασ'ια
Η Διάταξη περί παραπομπής πρωτοκολλήθηκε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 17 Ιανουαρίου 1985.
Σύμφωνα με το άρθρο 20 του πρωτοκόλλου περί του Οργανισμού του Δικαστηρίου της ΕΟΚ, γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Διατροφής και Δασοπονίας εξ ονόματος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, καθής στην κύρια δίκη, εκπροσωπούμενη προς το σκοπό αυτό από την G. Siebert, και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τους νομικούς της συμβούλους D. Boos και Ρ. Karpenstein.
Με απόφαση της 24ης Οκτωβρίου 1985, η οποία ελήφθη κατ' εφαρμογή του άρθρου 95, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού διαδικασίας, το Δικαστήριο ανέθεσε την εκδίκαση της υποθέσεως στο πρώτο τμήμα.
Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή και μετά από ακρόαση του γενικού εισαγγελέα, το Δικαστήριο αποφάσισε να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία χωρίς προηγούμενη διεξαγωγή αποδείξεων. Κάλεσε εντούτοις την καθής στην κύρια δίκη να απαντήσει σε ορισμένες ερωτήσεις· αυτή ανταποκρίθηκε στο αίτημα αυτό εντός της ταχθείσας προθεσμίας.
II — Σύνοψη των γραπτών παρατηρήσεων που κατατέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου
Επί του πρώτου ερωτήματος
Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Διατροφής και Δασοπονίας, καθής στην κύρια δίκη, εκθέτει προκαταρκτικά ότι αντίθετα προς ό,τι υποστηρίζει η προσφεύγουσα στην κύρια δίκη, δεν διαπίστωσε απλώς τον « ανώτατο αριθμό » νεαρών μόσχων που παρέμεναν στις εκμεταλλεύσεις κατά τις οικείες περιόδους χωρίς να λάβει υπόψη τις ενδεχόμενες απομακρύνσεις μόσχων. Προσπάθηκε αντίθετα να καθορίσει σε ποιο χρονικό σημείο μιας περιόδου παρέμενε συγχρόνως στην εκμετάλλευση ο μεγαλύτερος αριθμός νεαρών μόσχων. Κατά την άποψη της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας, κάθε άλλη ερμηνεία της έννοιας « ανώτατος αριθμός » είναι αντίθετη προς το ίδιο το κείμενο του κανονισμού 2793/77.
Στο ίδιο πλαίσιο ιδεών, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων προβάλλει ότι η εν λόγω έννοια εμφαίνει τον ανώτατο αριθμό μόσχων που παραμένουν σε εκμετάλλευση σε ένα οποιοδήποτε χρονικό σημείο μιας περιόδου κατά την οποία υποβάλλονται δηλώσεις. Αν αντίθετα ο κοινοτικός νομοθέτης είχε τη βούληση να εισαγάγει ως κριτήριο το « συνολικό αριθμό » ή το « μέσο αριθμό », θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τις ίδιες αυτές έννοιες, οι οποίες θα ήταν άλλωστε σαφέστατες. Επιπλέον, η ερμηνεία που προτείνει η Επιτροπή ανταποκρίνεται προς το στόχο του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο γ), τρίτη περίπτωση, του κανονισμού 2793/77. Πράγματι, για να είναι δυνατό να επαληθευθεί αν οι κτηνοτρόφοι τηρούν τη σχετική υποχρέωση τους, είναι αναγκαίο να είναι γνωστός ο ακριβής αριθμός νεαρών μόσχων που παραμένουν σε μικτή εκμετάλλευση ένα οποιοδήποτε χρονικό σημείο.
Επί του δεύτερου και του τρίτου ερωτήματος
Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία, καθής στην κύρια δίκη, υπενθυμίζει ότι η προθεσμία των δέκα ημερών καθορίστηκε ακριβώς το 1983 με σκοπό να αποφευχθεί η άκαμπτη εφαρμογή του εν λόγω συστήματος ενισχύσεων. Με άλλους λόγους, η αρχή της αναλογικότητας βρήκε ήδη εφαρμογή ιδίως με την εισαγωγή συμπληρωματικής προθεσμίας. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί υπερβολική η ολική απώλεια της ενισχύσεως κατά την εκπνοή τέτοιας συμπληρωματικής προθεσμίας. Όσον αφορά την υποβολή ψευδών δηλώσεων, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία επισημαίνει ότι αυτή μπορεί να οδηγήσει την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας στην απαίτηση μερικής επιστροφής ενισχύσεων στο μέτρο που οι ενισχύσεις αυτές είχαν χορηγηθεί βάσει ανακριβών στοιχείων στην τελευταία αυτή περίπτωση, πρέπει εντούτοις να είναι βέβαιο ότι οι δηλώσεις υποβλήθηκαν εγκαίρως.
Κατά την άποψη της Επιτροπής, η αρχή της αναλογικότητας δεν εμποδίζει τις αρμόδιες εθνικές αρχές να απαιτούν την ολική επιστροφή ενισχύσεων όταν οι δηλώσεις υποβάλλονται καθυστερημένα ή είναι ψευδείς. Προς υποστήριξη της απόψεως αυτής, η Επιτροπή αναφέρει καταρχάς ότι η εν λόγω προθεσμία αποτελεί ουσιώδη συνιστώσα του συστήματος των ενισχύσεων: υπάρχει πράγματι αιτιώδης σχέση μεταξύ της τηρήσεως της προθεσμίας αυτής και της δυνατότητας να επαληθευθεί αν οι ελάχιστες ποσότητες που οι κτηνοτρόφοι είναι υποχρεωμένοι να αγοράζουν σε μη μειωμένες τιμές υπολογίστηκαν ορθά. Εφόσον λοιπόν η τήρηση της προθεσμίας έχει θεμελιώδη σημασία για την ορθή λειτουργία του συστήματος των ενισχύσεων, δεν είναι δυσανάλογο να μη χορηγείται, σε περίπτωση μη τηρήσεως της προθεσμίας, το σύνολο της ενισχύσεως. Όσον αφορά την προσκόμιση ψευδών δηλώσεων, η Επιτροπή προβάλλει ότι η απώλεια του συνόλου των πλεονεκτημάτων που απορρέουν από το σύστημα των ενισχύσεων είναι επίσης ικανή να εγγυηθεί την απρόσκοπτη λειτουργία του: πράγματι, μόνο τέτοια κύρωση είναι ικανή να παρακινήσει τους κτηνοτρόφους να προσκομίζουν μόνο ακριβή στοιχεία, ιδίως όσον αφορά τον ανώτατο αριθμό νεαρών μόσχων.
Επί του τέταρτου και του πέμπτου ερωτήματος
Όσον αφορά τα ερωτήματα αυτά, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Διατροφής και Δασοπονίας και η Επιτροπή συμμερίζονται την άποψη ότι η έκφραση « ακεραια ή εν μέρει », που περιλαμβάνεται στο άρθρο 5, παράγραφος 3, στοιχείο β), του κανονισμού 2793/77, δεν αφήνει περιθώριο εκτιμήσεως στις αρμόδιες εθνικές αρχές για να προβαίνουν ενδεχομένως σε διαφορετική μεταχείριση των παραβάσεων που διαπιστώνουν. Αντίθετα, η έκφραση αυτή σημαίνει μόνο ότι, παρά την ύπαρξη ενιαίας αιτήσεως της επιχειρήσεως γαλακτοκομικών προϊόντων για τη χορήγηση ενισχύσεως, υπάρχει υποχρέωση επιστροφής μόνο για τη διαπιστωθείσα παράβαση. Αν, παραδείγματος χάρη, ένας κτηνοτρόφος δεν τήρησε μια από τις υποχρεώσεις του, η επιχείρηση γαλακτοκομικών προϊόντων οφείλει κατά συνέπεια να επιστρέψει την ενίσχυση μόνον εν μέρει, δηλαδή μόνο όσον αφορά τον κτηνοτρόφο που δεν τήρησε τις υποχρεώσεις του κατά την οικεία περίοδο.
Τ. Koopmans
εισηγητής δικαστής
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.