62023TJ0167_RES
Sprawa T‑167/23
(publikacja fragmentów)
LAT Nitrogen Piesteritz GmbHiCornerstone Chemical Co.
przeciwko
Europejskiej Agencji Chemikaliów
Wyrok Sądu (piąta izba) z dnia 9 lipca 2025 r.
REACH – Substancje wzbudzające szczególnie duże obawy – Ustalenie listy substancji zidentyfikowanych w celu ich ewentualnego włączenia do załącznika XIV do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 – Decyzja identyfikująca melaminę jako substancję spełniającą kryteria włączenia na listę – Obowiązek uzasadnienia – Prawo do bycia wysłuchanym – Przekroczenie uprawnień – Artykuł 57 rozporządzenia nr 1907/2006 – Oczywisty błąd w ocenie – Proporcjonalność – Zasada ostrożności – Nadużycie władzy
Zbliżanie ustawodawstw – Rejestracja, ocena i udzielanie zezwoleń w zakresie chemikaliów – Rozporządzenie REACH – Substancje wzbudzające szczególnie duże obawy – Procedura identyfikacji – Głosowanie Komitetu Państw Członkowskich (MSC) – Kompetencja MSC do ustanowienia procedury głosowań w drodze regulaminu wewnętrznego
(rozporządzenie nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 82, art. 85 ust. 9)
(zob. pkt 33–37)
Zbliżanie ustawodawstw – Rejestracja, ocena i udzielanie zezwoleń w zakresie chemikaliów – Rozporządzenie REACH – Substancje wzbudzające szczególnie duże obawy – Procedura identyfikacji – Jednomyślne porozumienie Komitetu Państw Członkowskich – Wstrzymanie się od głosu przez państwo członkowskie – Brak wpływu na jednomyślnie przegłosowaną decyzję obecnych państw członkowskich
(art. 238 ust. 4 TFUE, rozporządzenie nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 59 ust. 8, art. 85 ust. 8)
(zob. pkt 38–40, 42–45, 57–61)
Zbliżanie ustawodawstw – Rejestracja, ocena i udzielanie zezwoleń w zakresie chemikaliów – Rozporządzenie REACH – Substancje wzbudzające szczególnie duże obawy – Procedura identyfikacji – Konsultacje publiczne – Zakres – Prawo zainteresowanych stron do bycia wysłuchanymi – Wyłączenie – Prawo zainteresowanych stron do przedstawienia uwag – Włączenie
(Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 41; rozporządzenie nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 57, art. 59 ust. 2–5, art. 85 ust. 4)
(zob. pkt 68–72, 75–93, 98–102, 127)
Zbliżanie ustawodawstw – Rejestracja, ocena i udzielanie zezwoleń w zakresie chemikaliów – Rozporządzenie REACH – Substancje wzbudzające szczególnie duże obawy – Procedura identyfikacji – Uprawnienia dyskrecjonalne organów Unii – Zakres – Kontrola sądowa – Granice
[rozporządzenie nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 57 lit. f)]
(zob. pkt 131–140)
Zbliżanie ustawodawstw – Rejestracja, ocena i udzielanie zezwoleń w zakresie chemikaliów – Rozporządzenie REACH – Substancje wzbudzające szczególnie duże obawy – Procedura identyfikacji – Ocena zagrożeń związanych ze swoistymi właściwościami danej substancji – Kryteria oceny – Uwzględnienie połączenia wielu skutków w celu ustalenia ich wagi – Dopuszczalność
(rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady: nr 1907/2006, art. 57, załącznik I, sekcje 1–4, załączniki XIII, XIV, załącznik XV, sekcja 2; nr 1272/2008)
(zob. pkt 143–159)
Zbliżanie ustawodawstw – Rejestracja, ocena i udzielanie zezwoleń w zakresie chemikaliów – Rozporządzenie REACH – Substancje wzbudzające szczególnie duże obawy – Procedura identyfikacji – Ocena zagrożeń związanych ze swoistymi właściwościami danej substancji – Kryteria oceny – Brak wymogu przynależności do klasy zagrożenia – Brak upoważnienia po stronie Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) do ponownej oceny klasy zagrożenia – Brak spoczywającego na ECHA obowiązku wykazania nieodwracalnych skutków substancji
[rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady: nr 1907/2006, art. 57 lit. f), załącznik I; nr 1272/2008, art. 37 ust. 6]
(zob. pkt 165, 166, 175, 176)
Zbliżanie ustawodawstw – Rejestracja, ocena i udzielanie zezwoleń w zakresie chemikaliów – Rozporządzenie REACH – Substancje wzbudzające szczególnie duże obawy – Procedura identyfikacji – Ocena zagrożeń związanych ze swoistymi właściwościami danej substancji – Kryteria oceny – Brak obowiązku uwzględnienia danych dotyczących narażenia
(rozporządzenie nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 57, art. 58 ust. 2, art. 60 ust. 2, art. 64 ust. 4, art. 70, załącznik I, sekcja 6, załącznik XV, sekcja 2 pkt 2)
(zob. pkt 191–193)
Zbliżanie ustawodawstw – Rejestracja, ocena i udzielanie zezwoleń w zakresie chemikaliów – Rozporządzenie REACH – Substancje wzbudzające szczególnie duże obawy – Procedura identyfikacji – Decyzja Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) identyfikująca melaminę jako substancję wzbudzającą szczególnie duże obawy – Brak wystarczających dowodów wskazujących na stopień szkodliwego działania melaminy na rozrodczość – Oczywisty błąd w ocenie bez wpływu na zgodność decyzji z prawem – Względy uzasadniające – Inne swoiste właściwości melaminy, które mogą powodować poważne skutki dla zdrowia ludzkiego i środowiska
[art. 263, 296 TFUE, rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady: nr 1907/2006, art. 57 lit. f), załącznik XV; nr 1272/2008, załącznik I]
(zob. pkt 210–215, 220–230, 427, 429)
Zbliżanie ustawodawstw – Rejestracja, ocena i udzielanie zezwoleń w zakresie chemikaliów – Rozporządzenie REACH – Substancje wzbudzające szczególnie duże obawy – Procedura identyfikacji – Ustalenie obaw, jakie może wzbudzać dana substancja – Uwzględnienie danych dotyczących narażenia człowieka na substancje odzwierciedlających obowiązujące środki kontroli ryzyka – Dopuszczalność
[rozporządzenie nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 57 lit. f)]
(zob. pkt 416)
Zbliżanie ustawodawstw – Rejestracja, ocena i udzielanie zezwoleń w zakresie chemikaliów – Rozporządzenie REACH – Substancje wzbudzające szczególnie duże obawy – Procedura identyfikacji – Ustalenie obaw, jakie może wzbudzać dana substancja – Uwzględnienie danych innych niż dotyczące zagrożeń wynikających ze swoistych właściwości rozpatrywanych substancji – Dopuszczalność
[rozporządzenie nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 57 lit. f)]
(zob. pkt 417)
Zbliżanie ustawodawstw – Rejestracja, ocena i udzielanie zezwoleń w zakresie chemikaliów – Rozporządzenie REACH – Substancje wzbudzające szczególnie duże obawy – Procedura identyfikacji – Decyzja Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) identyfikująca melaminę jako substancję wzbudzającą szczególnie duże obawy – Naruszenie zasady proporcjonalności – Brak
[art. 5 ust. 4 TUE; rozporządzenie nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, motyw 69, art. 1 ust. 1, 3, art. 14 ust. 6, art. 55, art. 57 lit. f), art. 58, 59, art. 60 ust. 2, 4, załącznik I, sekcja 5.1.1, załącznik XIV]
(zob. pkt 433–464)
Zbliżanie ustawodawstw – Rejestracja, ocena i udzielanie zezwoleń w zakresie chemikaliów – Rozporządzenie REACH – Substancje wzbudzające szczególnie duże obawy – Procedura identyfikacji – Decyzja Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) identyfikująca melaminę jako substancję wzbudzającą szczególnie duże obawy – Kryteria ustalania właściwości substancji trwałej, mobilnej i toksycznej – Nadużycie władzy – Brak
[rozporządzenie nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 57 lit. f)]
(zob. pkt 478–487)
Streszczenie
Rozpatrując oddaloną zresztą przezeń skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) identyfikującej – na podstawie rozporządzenia REACH (
1
) – melaminę jako „substancję wzbudzającą szczególnie duże obawy”, Sąd orzekł w przedmiocie bezprecedensowej kwestii, mianowicie procedury głosowań ustanowionej w regulaminie wewnętrznym Komitetu Państw Członkowskich (zwanego dalej „MSC”) i dokonał syntezy orzecznictwa, z jednej strony, dotyczącego prawa zainteresowanych stron do przedstawienia uwag w toku procedury identyfikacji substancji wzbudzających szczególnie duże obawy, a z drugiej strony, odnoszącego się do pojęcia „swoistych właściwości”.
Rzeczona decyzja ECHA, zaskarżona przez dwie skarżące, LAT Nitrogen Piesteritz GmbH i Cornerstone Chemical Co., przedsiębiorstwa produkujące melaminę z siedzibą w Niemczech i w Stanach Zjednoczonych, została przyjęta w następstwie złożenia przez Republikę Federalną Niemiec na podstawie załącznika XV do rozporządzenia REACH dokumentacji pozytywnie opiniującej identyfikację melaminy jako substancji wzbudzającej szczególnie duże obawy z uwagi na fakt, że substancja ta spełnia kryteria określone w art. 57 lit. f) rozporządzenia REACH. Po złożeniu wspomnianej dokumentacji ECHA wezwała zainteresowane strony do przedstawienia uwag w ich przedmiocie (
2
). Po przedłożeniu uwag dokumentacja została przekazana MSC, który osiągnął jednomyślne porozumienie w przedmiocie proponowanej identyfikacji.
Ocena Sądu
Przede wszystkim Sąd oddalił zarzut niezgodności z prawem art. 19 ust. 5 regulaminu wewnętrznego MSC, zgodnie z którym wstrzymanie się od głosu przez członków obecnych lub reprezentowanych nie stanowi przeszkody w przyjęciu przez MSC zadań wymagających jednomyślności.
Sąd, odnosząc się, z jednej strony, do kompetencji MSC w zakresie ustanawiania procedury głosowań w drodze regulaminu wewnętrznego, podkreślił, że wykaz zagadnień, które mogą zostać uregulowane mocą przepisów regulaminów wewnętrznych, ustanowiony w art. 85 ust. 9 rozporządzenia REACH, nie jest wyczerpujący. Ponieważ rozporządzenie REACH reguluje jedynie kwestię rodzaju większości, jaką należy osiągnąć w celu przyjęcia decyzji o identyfikacji substancji wzbudzających szczególnie duże obawy, pozostałe procedury głosowań należało ustanowić w regulaminie wewnętrznym MSC, aby uniknąć ryzyka powstania luki w prawie. Ustanowienie takich procedur ma ponadto swój udział w gwarantowaniu ich przewidywalności i umożliwia adresatom przyjętych aktów zapoznanie się z nimi oraz, jak w niniejszej sprawie, zakwestionowanie ich przed sądem Unii Europejskiej. Z tego względu przyczyniają się one do zachowania pewności prawa. Sąd wywiódł stąd, że określenie w regulaminie wewnętrznym procedur głosowań wchodziło w zakres kompetencji MSC.
Co się tyczy, z drugiej strony, treści art. 19 ust. 5 regulaminu wewnętrznego MSC, Sąd wskazał, że procedury głosowań w łonie MSC dotyczące wstrzymania się od głosu opierają się bezpośrednio na art. 238 ust. 4 TFUE, dotyczącym głosowania w Radzie Unii Europejskiej. Ponieważ art. 19 ust. 5 regulaminu wewnętrznego MSC jest wzorowany na tym postanowieniu traktatu, zgodnie z którym wstrzymanie się od głosu nie stanowi przeszkody w przyjęciu decyzji, które wymagają jednomyślności, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, że jest on sprzeczny z podstawowymi zasadami demokratycznymi oraz że narusza kompetencje Parlamentu, Rady lub Komisji. Poza tym wstrzymanie się od głosu należy rozumieć w jego potocznym znaczeniu jako odmowę zajęcia stanowiska w przedmiocie danego wniosku, a nie jako odrzucenie dyskutowanego wniosku.
Następnie, odnosząc się do istoty sporu, Sąd oddalił w szczególności zarzut niezgodności decyzji z prawem z uwagi na podnoszone naruszenie prawa skarżących do bycia wysłuchanymi w toku postępowania zmierzającego do przyjęcia zaskarżonej decyzji.
W tym względzie Sąd w pierwszej kolejności stwierdził, że nawet jeśli francuska wersja językowa art. 59 ust. 4 rozporządzenia REACH nadmienia o prawie zainteresowanych stron do przedłożenia „informations” [informacji], prawo tych stron ma szerszy zakres obejmujący uprawnienie do przedstawienia „uwag”. Wykładnię tę potwierdzają wersje hiszpańska, niemiecka, angielska i włoska tego przepisu
Jednakże Sąd przypomniał, że art. 59 ust. 4 rozporządzenia REACH ogranicza się do ustanowienia konsultacji społecznych, które nie przyznają zainteresowanym stronom żadnych szczególnych uprawnień proceduralnych innych niż prawo do przedłożenia uwag.
Podobnie art. 85 ust. 4 rozporządzenia REACH i status obserwatora zdefiniowany przez ECHA nie przyznają zainteresowanym stronom uczestniczącym w posiedzeniu MSC prawa do bycia wysłuchanymi. Dają im one jedynie możliwość wniesienia uwag w przedmiocie konkretnych i ewentualnie z góry określonych zagadnień.
Wreszcie Sąd uznał, że skarżące nie mogły skutecznie twierdzić, że ECHA popełniła oczywisty błąd w ocenie, uznawszy, że właściwości związane z losami melaminy w środowisku miały skutki, które mogły przyczynić się do uznania, że substancja ta powinna zostać zidentyfikowana jako substancja wzbudzająca szczególnie duże obawy na podstawie art. 57 lit. f) rozporządzenia REACH.
W tym względzie okoliczność, że przepis ten odnosi się – do celów określenia równoważnego poziomu obaw – do substancji, o których mowa w art. 57 lit. a)–e) rozporządzenia REACH, nie oznacza, że dana substancja musi spełniać kryteria identyfikacji tych substancji, aby móc zostać uznaną za substancję wzbudzającą szczególnie duże obawy. W konsekwencji ECHA nie jest ograniczona wyłącznie do klas zagrożenia ustanowionych w rozporządzeniu nr 1272/2008 (
3
) ani kryteriami określonymi konkretnie w załączniku XIII do rozporządzenia REACH.
Natomiast ECHA powinna przeanalizować zagrożenia wynikające ze swoistych właściwości substancji, która ma zostać zidentyfikowana jako substancja wzbudzająca szczególnie duże obawy, przy czym pojęcie „zagrożenia” oznacza każdy produkt lub proces „mogący” wywołać negatywne skutki dla zdrowia ludzkiego i dla środowiska. W tym względzie art. 57 lit. f) rozporządzenia REACH nie wymaga, że swoista właściwość substancji, aby mogła ona zostać uwzględniona w procesie identyfikacji substancji jako wzbudzającej szczególnie duże obawy, musi – jako taka i rozpatrywana odrębnie – wywoływać poważny skutek. Konieczne jest natomiast, aby wywoływała ona skutek, który w połączeniu z innymi skutkami związanymi z innymi swoistymi właściwościami tej substancji może powodować inny poważny skutek dla zdrowia ludzkiego lub środowiska.
Jednakże sam fakt, że ze względu na swoje właściwości związane z losami w środowisku substancja może łatwo rozprzestrzeniać się i być obecna w środowisku, stanowi w rzeczy samej skutek, ponieważ chodzi o konsekwencje związane z jej swoistymi właściwościami. Substancje trwałe i wykazujące zdolność do bioakumulacji można uznać za substancje mające poważne skutki dla zdrowia ludzkiego lub środowiska. Otóż trwałość i zdolność do bioakumulacji są właściwościami związanymi z losami substancji w środowisku. W tych okolicznościach skutki substancji związane z jej właściwościami odnoszącymi się do jej losów w środowisku, takimi jak jej trwałość, mobilność i możliwość przenoszenia się na dużych odległościach, mogą być brane pod uwagę w celu ustalenia, czy substancja może mieć poważne skutki dla zdrowia ludzkiego lub środowiska, które powodują równoważny poziom obaw.
(
1
)	Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Dz.U. 2006, L 396, s. 1) (zwane dalej „rozporządzeniem REACH”).
(
2
)	Zgodnie z art. 59 ust. 4 tego rozporządzenia.
(
3
)	Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (Dz.U. 2008, L 353, s. 1).