62008CJ0126
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
z dnia 16 lipca 2009 r. (
*1
)
„Rozporządzenie (EWG) nr 2913/92 — Wspólnotowy kodeks celny — Retrospektywne pokrycie należności celnych przywozowych lub wywozowych — Zaksięgowanie kwoty należności — Wpisanie do rejestru lub zaewidencjonowanie w inny równoważny sposób — Wpisanie do protokołu równoznaczne z zaksięgowaniem — Przekazanie kopii protokołu równoznaczne z podaniem do wiadomości dłużnika kwoty należności prawnie należnych”
W sprawie C-126/08
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Hof van Cassatie (Belgia) postanowieniem z dnia 26 lutego 2008 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu, w postępowaniu
Distillerie Smeets Hasselt NV
przeciwko
Belgische Staat,
Louisowi De Vos,
Bollen, Mathay & Co. BVBA, syndykowi Transterminal Logistics NV,
Danielowi Van den Langenberghowi,
Firma De Vos NV
oraz
Belgische Staat
przeciwko
Bollen, Mathay & Co. BVBA, syndykowi Transterminal Logistics NV,
oraz
Louis De Vos
przeciwko
Belgische Staat,
TRYBUNAŁ (druga izba),
w składzie: C.W.A. Timmermans, prezes izby, K. Schiemann, J. Makarczyk (sprawozdawca), P. Kūris i L. Bay Larsen, sędziowie,
rzecznik generalny: E. Sharpston,
sekretarz: R. Grass,
uwzględniając procedurę pisemną,
rozważywszy uwagi przedstawione:
—
w imieniu Distillerie Smeets Hasselt NV przez J. Verbista, advocaat,
—
w imieniu rządu belgijskiego przez J.C. Halleux, działającego w charakterze pełnomocnika,
—
w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez S. Schønberga i M. van Beeka, działających w charakterze pełnomocników,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 217 ust. 1 i art. 221 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny (Dz.U. L 302, s. 1, zwanego dalej „kodeksem celnym”).
2
Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporów pomiędzy, po pierwsze, Distillerie Smeets Hasselt NV a Belgische Staat (państwem belgijskim), L. De Vos, Bollen, Mathay & Co. BVBA, syndykiem Transterminal Logistics NV, D. Van den Langenberghiem i spółką Firma De Vos NV, po drugie, Belgische Staat a Bollen, Mathay & Co. BVBA, syndykiem Transterminal Logistics NV, i po trzecie, L. De Vos a Belgische Staat w przedmiocie retrospektywnego pokrycia należności celnych przywozowych.
Ramy prawne
Prawo wspólnotowe
3
Artykuł 217 kodeksu celnego stanowi:
„1.   Każda kwota należności celnych przywozowych lub należności celnych wywozowych wynikających z długu celnego, zwana dalej »kwotą należności«, obliczana jest przez organy celne, z chwilą gdy znajdą się one w posiadaniu niezbędnych informacji, oraz zostaje wpisana do rejestru lub zaewidencjonowana w inny równoważny sposób (zaksięgowanie).
[…]
2.   Państwa członkowskie ustalają szczegółowe zasady księgowania kwot należności. Zasady te mogą być różne w zależności od tego, czy organy celne, biorąc pod uwagę warunki, w których powstał dług celny, upewniły się lub nie, czy powyższe kwoty będą zapłacone”.
4
Zgodnie z art. 221 ust. 1 wspomnianego kodeksu:
„Niezwłocznie po dokonaniu zaksięgowania dłużnik zostaje powiadomiony o kwocie należności zgodnie z odpowiednią procedurą”.
Prawo krajowe
5
Ustalanie należności przywozowych lub wywozowych należnych w przypadku przestępstwa celnego oraz powiadamianie o nich dłużników jest uregulowane w art. 267–272 loi générale sur les douanes et accises, coordonnée par l’arrêté royal du 18 juillet 1977 (ustawy ogólnej w sprawie ceł i akcyz, której przepisy koordynuje rozporządzenie królewskie z dnia ) (Belgisch Staatsblad z dnia, s. 11425), potwierdzonej ustawą z dnia w sprawie ceł i akcyz (Belgisch Staatsblad z dnia, s. 9013) (zwanej dalej „LGDA”).
6
Zgodnie z art. 267 LGDA:
„Protokół stwierdzający popełnienie przestępstwa, oszustwa lub wykroczenia jest sporządzany na miejscu lub przy najbliższej sposobności przez co najmniej dwie uprawnione do tego osoby, z których jedna powinna być mianowana lub posiadać upoważnienie do działania w imieniu administracji ceł i akcyz”.
7
Artykuł 268 LGDA stanowi:
„Protokół zawiera zwięzłe i dokładne przedstawienie ustaleń, jak również przyczyny zgłoszenia naruszenia, ze wskazaniem osób, funkcji, daty i miejsca, z zachowaniem przepisów art. 176 w szczególnych przypadkach w nim wymienionych”.
8
Artykuł 270 LGDA przewiduje:
„W ciągu pięciu dni od sporządzenia protokołu, o którym mowa w art. 267, oryginał zostaje przedłożony przełożonemu osób sporządzających protokół w celu jego zatwierdzenia ne varietur, a jego kopia jest przekazywana osobom, które dopuściły się naruszenia. Jeżeli osoby, które dopuściły się naruszenia, odmawiają przyjęcia tego dokumentu lub są nieznane, doręczenie jest dokonywane na ręce burmistrza gminy, w której stwierdzono naruszenie, lub na ręce upoważnionej przez niego osoby”.
9
Artykuł 271 LGDA stanowi:
„Oskarżony obecny przy zgłoszeniu naruszenia jest wzywany do uczestnictwa w sporządzeniu protokołu i podpisania go, jeśli wyraża takie życzenie; wydawana jest mu bezzwłocznie kopia protokołu. W razie jego nieobecności kopia protokołu jest przesyłana do oskarżonego listem poleconym”.
10
Zgodnie z art. 272 LGDA:
„W braku przeciwnego dowodu domniemywa się, że protokoły funkcjonariuszy związane z ich czynnościami i wykonywaniem ich funkcji są zgodne ze stanem faktycznym. Nieprawidłowości, które nie dotyczą okoliczności faktycznych, lecz jedynie stosowania prawa, nie pozbawiają protokołu mocy, lecz podlegają korekcie przy sporządzaniu aktu oskarżenia. Jeżeli protokół zostaje sporządzony przez jednego funkcjonariusza, nie stanowi on sam w sobie dowodu”.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
11
Spór przed sądem krajowym dotyczy — według opisu tego sądu — odpraw celnych różnych partii alkoholu etylowego objętych procedurą uszlachetniania czynnego zgodnie z odpowiednimi przepisami kodeksu celnego, przy których dopuszczono się oszustw. Owe partie alkoholu zostały zastąpione innymi partiami towarów, w niniejszym przypadku wodą, i tym samym zostały usunięte spod dozoru celnego.
12
Wyrokiem z dnia 26 września 2006 r. hof van beroep te Antwerpen (sąd apelacyjny w Antwerpii) zasądził od Distillerie Smeets Hasselt NV i L. De Vos jako dłużników solidarnych zapłatę należności przywozowych należnych wskutek tego oszustwa.
13
Przed sądem krajowym, do którego wniesiona została skarga kasacyjna na powyższy wyrok, Distillerie Smeets Hasselt NV podniosła w szczególności, iż w świetle przepisów art. 217 ust. 1 i art. 221 ust. 1 kodeksu celnego sąd apelacyjny nie mógł uznać, że protokół stwierdzający sporządzony przez funkcjonariuszy uprawnionych do sporządzania protokołów zgodnie z obowiązującym prawem krajowym stanowi „rejestr” lub „inny równoważny sposób [zaewidencjonowania]” w rozumieniu tegoż art. 217 ust. 1.
14
W tych okolicznościach Hof van Cassatie (sąd kasacyjny) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy art. 217 ust. 1 i art. 221 ust. 1 [kodeksu celnego] należy rozumieć w ten sposób, że […] zaksięgowanie długu celnego może również w ważny sposób przyjąć postać wskazania kwoty [należności wynikającej z tego długu] w protokole sporządzonym zgodnie z LGDA przez funkcjonariuszy uprawnionych do sporządzania protokołów, a nie przez osoby upoważnione do wpisania tej kwoty do rejestru, a protokół taki może zostać uznany za rejestr lub inny równoważny sposób zaewidencjonowania w rozumieniu art. 217 ust. 1 [tegoż kodeksu]?”.
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
W przedmiocie dopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym
15
Komisja Wspólnot Europejskich kwestionuje dopuszczalność wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym z tego powodu, że jej zdaniem jest on niewystarczająco uzasadniony.
16
W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem konieczność dokonania użytecznej dla sądu krajowego wykładni prawa wspólnotowego wymaga, by sąd ten określił faktyczne i prawne ramy, w jakich mieszczą się stawiane przez niego pytania lub by przynajmniej wyjaśnił założenia faktyczne, na których pytania te są oparte (zob. w szczególności wyroki: z dnia 21 września 1999 r. w sprawie C-67/96 Albany, Rec. s. I-5751, pkt 39; z dnia w sprawach połączonych C-51/96 i C-191/97 Deliège, Rec. s. I-2549, pkt 30; a także z dnia w sprawie C-506/04 Wilson, Zb.Orz. s. I-8613, pkt 38).
17
Informacje zawarte w postanowieniach odsyłających nie tylko powinny pozwolić Trybunałowi na udzielenie użytecznych odpowiedzi, ale także umożliwić rządom państw członkowskich oraz innym zainteresowanym stronom przedstawienie uwag zgodnie z art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości. Zadaniem Trybunału jest czuwanie, aby ta możliwość była zapewniona, przy uwzględnieniu faktu, że na mocy wymienionego przepisu zainteresowanym stronom doręczane są same postanowienia odsyłające (zob. w szczególności: ww. wyrok w sprawie Albany, pkt 40; wyrok z dnia 12 kwietnia 2005 r. w sprawie C-145/03 Keller, Zb.Orz. s. I-2529, pkt 30; ww. wyrok w sprawie Wilson, pkt 39).
18
W niniejszym przypadku postanowienie odsyłające zawiera wystarczającą liczbę szczegółów, aby umożliwić rządom państw członkowskich oraz innym zainteresowanym stronom przedstawienie uwag. Z uwag przedstawionych przez rząd belgijski i Komisję wynika zresztą, że mogły one skutecznie zająć stanowisko w kwestii pytania zadanego przez sąd krajowy.
19
Ponadto Trybunał uważa, że ma wystarczająco jasny obraz sprawy po zbadaniu informacji znajdujących się w postanowieniu odsyłającym i w przedłożonych mu uwagach, aby móc udzielić użytecznej odpowiedzi na wspomniane pytanie.
20
Z powyższego wynika, iż Trybunał powinien udzielić odpowiedzi na zadane pytanie.
Odpowiedź Trybunału
21
W swoim pytaniu sąd krajowy zmierza do ustalenia, czy wpisanie kwoty należności wynikających z długu celnego do protokołu, w drodze którego organy krajowe stwierdzają naruszenia LGDA, może stanowić zaksięgowanie wspomnianej kwoty, o którym mowa w art. 217 i 221 kodeksu celnego.
22
Aby odpowiedzieć na to pytanie, należy zwrócić uwagę, iż z art. 217 ust. 1 akapit pierwszy kodeksu celnego wynika, że zaksięgowanie polega na wpisaniu przez organy celne kwoty należności celnych przywozowych lub należności celnych wywozowych, która wynika z długu celnego, do rejestru lub na jej zaewidencjonowaniu w inny równoważny mu sposób.
23
Zgodnie z art. 217 ust. 2 tegoż kodeksu państwa członkowskie ustalają szczegółowe zasady księgowania, które mogą być różne w zależności od tego, czy organy celne, biorąc pod uwagę warunki, w których powstał dług celny, upewniły się lub nie, czy kwota należności wynikająca z tego długu będzie zapłacona.
24
W tym względzie należy stwierdzić, że w przypadku gdy — tak jak w sprawie przed sądem krajowym — postępowanie w przedmiocie pokrycia kwoty należności dotyczy długu celnego powstałego wskutek stwierdzenia przez właściwe organy krajowe, iż doszło do obejścia obowiązującego prawa celnego, wynik takiego postępowania jest z racji jego natury niepewny, w związku z czym organy te nie mogą być pewne zapłaty wspomnianej kwoty.
25
Wobec tego mając na uwadze zakres uznania, jakie przyznaje państwom członkowskim art. 217 ust. 2 kodeksu celnego, należy uznać, że państwa te mogą przewidzieć, iż zaksięgowanie kwoty należności wynikającej z długu celnego następuje przez wpisanie tej kwoty do protokołu sporządzonego przez właściwe organy celne w celu stwierdzenia naruszenia obowiązującego prawa celnego, takie jak organy wskazane w art. 267 LGDA.
26
W tych okolicznościach na zadane pytanie należy odpowiedzieć, iż art. 217 kodeksu celnego powinien być interpretowany w ten sposób, że państwa członkowskie mogą przewidzieć, iż zaksięgowanie kwoty należności wynikających z długu celnego następuje przez wpisanie tej kwoty do protokołu sporządzonego przez właściwe organy celne, stwierdzającego naruszenie obowiązującego prawa celnego.
W przedmiocie kosztów
27
Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z tych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 217 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny powinien być interpretowany w ten sposób, że państwa członkowskie mogą przewidzieć, iż zaksięgowanie kwoty należności wynikających z długu celnego następuje przez wpisanie tej kwoty do protokołu sporządzonego przez właściwe organy celne, stwierdzającego naruszenie obowiązującego prawa celnego.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: niederlandzki.