62023CO0025
ΔΙΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ένατο τμήμα)
της 5ης Οκτωβρίου 2023 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Άρθρο 53, παράγραφος 2, άρθρο 94, στοιχεία βʹ και γʹ, και άρθρο 99 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου – Προστασία των καταναλωτών – Καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές – Συναλλαγματικές – Απαίτηση να εκτίθεται το κανονιστικό πλαίσιο της διαφοράς της κύριας δίκης – Απαίτηση να εκτίθενται οι λόγοι για τους οποίους είναι αναγκαία η απάντηση του Δικαστηρίου – Εν μέρει προδήλως απαράδεκτο – Έλλειψη αρμοδιότητας του δικαστηρίου εκτελέσεως το οποίο επιλαμβάνεται ανακοπής να εξετάσει, αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν αιτήσεως του ενδιαφερόμενου καταναλωτή, τον καταχρηστικό χαρακτήρα των ρητρών της σύμβασης που συνήφθη μεταξύ αυτού του καταναλωτή και ενός επαγγελματία και που αποτελεί τη βάση για την έκδοση των συναλλαγματικών των οποίων αμφισβητείται η εκτελεστότητα»
Στην υπόθεση C‑25/23,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Qorti tal-Maġistrati (Malta) fil‑qasam ċivili (ειρηνοδικείο, Μάλτα) με απόφαση της 14ης Δεκεμβρίου 2022, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 16 Ιανουαρίου 2023, στο πλαίσιο της δίκης
AL
κατά
Princess Holdings Limited,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (ένατο τμήμα),
συγκείμενο από τους L. S. Rossi, πρόεδρο τμήματος, S. Rodin (εισηγητή) και O. Spineanu-Matei, δικαστές,
γενική εισαγγελέας: J. Kokott
γραμματέας: A. Calot Escobar
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα, να αποφανθεί με αιτιολογημένη διάταξη σύμφωνα με το άρθρο 53, παράγραφος 2, και το άρθρο 99 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου,
εκδίδει την ακόλουθη
Διάταξη
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 6, παράγραφος 1, και του άρθρου 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 1993, σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές (ΕΕ 1993, L 95, σ. 29), των άρθρων 5 και 10 της οδηγίας 2008/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2008, για τις συμβάσεις καταναλωτικής πίστης και την κατάργηση της οδηγίας 87/102/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ΕΕ 2008, L 133, σ. 66), καθώς και των άρθρων 6 έως 8 της οδηγίας (ΕΕ) 2019/771 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2019, σχετικά με ορισμένες πτυχές που αφορούν τις συμβάσεις για τις πωλήσεις αγαθών, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2017/2394 και της οδηγίας 2009/22/ΕΚ και την κατάργηση της οδηγίας 1999/44/ΕΚ (ΕΕ 2019, L 136, σ. 28).
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ του AL και της Princess Holdings Ltd σχετικά με αγωγή που άσκησε ο AL προκειμένου να αποτραπεί το ενδεχόμενο να αποκτήσουν οι επίμαχες συναλλαγματικές ισχύ εκτελεστού τίτλου κατά τη λήξη τους.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
H οδηγία 93/13
3
Το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 93/13 ορίζει τα εξής:
«Τα κράτη μέλη θεσπίζουν διατάξεις σύμφωνα με τις οποίες οι καταχρηστικές ρήτρες σύμβασης μεταξύ επαγγελματία και καταναλωτή, τηρουμένων των σχετικών όρων της εθνικής νομοθεσίας, δεν δεσμεύουν τους καταναλωτές, ενώ η σύμβαση εξακολουθεί να δεσμεύει τους συμβαλλόμενους, εάν μπορεί να υπάρξει και χωρίς τις καταχρηστικές ρήτρες.»
4
Το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας προβλέπει τα ακόλουθα:
«Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε, προς το συμφέρον των καταναλωτών, καθώς και των ανταγωνιζόμενων επαγγελματιών, να υπάρχουν τα κατάλληλα και αποτελεσματικά μέσα, προκειμένου να πάψει η χρησιμοποίηση των καταχρηστικών ρητρών στις συμβάσεις που συνάπτονται από έναν επαγγελματία με καταναλωτές.»
H οδηγία 2008/48
5
Το άρθρο 5 της οδηγίας 2008/48 έχει ως αντικείμενο την «[π]αροχή πληροφοριών πριν από τη σύναψη της σύμβασης».
6
Το άρθρο 10 της οδηγίας αφορά τις «[π]ληροφορίες που πρέπει να περιλαμβάνονται στη σύμβαση πίστωσης».
H οδηγία 2019/771
7
Το άρθρο 6 της οδηγίας 2019/771 έχει ως αντικείμενο τις «[υ]ποκειμενικές απαιτήσεις συμμόρφωσης» των αγαθών που αποτελούν αντικείμενο συμβάσεων πωλήσεως.
8
Το άρθρο 7 της οδηγίας αφορά τις «[α]ντικειμενικές απαιτήσεις συμμόρφωσης» των αγαθών αυτών.
9
Το άρθρο 8 της οδηγίας έχει ως αντικείμενο την «πλημμελή εγκατάσταση των [εν λόγω] αγαθών».
10
Το άρθρο 24, παράγραφος 2, της οδηγίας προβλέπει ότι οι διατάξεις της δεν εφαρμόζονται στις συμβάσεις που συνήφθησαν πριν από την 1η Ιανουαρίου 2022.
Ο Κανονισμός Διαδικασίας του Δικαστηρίου
11
Το άρθρο 94, στοιχεία βʹ και γʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου ορίζει τα εξής:
«Πλην του κειμένου των υποβαλλομένων στο Δικαστήριο προδικαστικών ερωτημάτων, η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως περιλαμβάνει:
[…]
β)
το περιεχόμενο των δυνητικά εφαρμοστέων εν προκειμένω εθνικών διατάξεων και, ενδεχομένως, τη σχετική εθνική νομολογία·
γ)
έκθεση των λόγων που οδήγησαν το αιτούν δικαστήριο να υποβάλει ερωτήματα ως προς την ερμηνεία ή το κύρος ορισμένων διατάξεων του δικαίου της Ένωσης, καθώς και της κατά τη γνώμη του σχέσεως μεταξύ των διατάξεων αυτών και της εφαρμοστέας στη διαφορά της κύριας δίκης εθνικής νομοθεσίας.»
Το δίκαιο της Μάλτας
Ο Κώδικας Οργανώσεως και Πολιτικής Δικονομίας
12
Το άρθρο 253, στοιχείο e, του Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili (Κώδικα Οργανώσεως και Πολιτικής Δικονομίας), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: Κώδικας Οργανώσεως και Πολιτικής Δικονομίας), ορίζει, κατ’ ουσίαν, ότι συναλλαγματική που εκδόθηκε δυνάμει του Kodiċi tal-Kummerċ (Εμπορικού Κώδικα), ως είχε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: Εμπορικός Κώδικας), καθίσταται κατά τη λήξη της εκτελεστός τίτλος εάν ο δανειστής καταθέσει δικαστικό έγγραφο που καθιστά εκτελεστή τη συναλλαγματική και ο οφειλέτης δεν ασκήσει ανακοπή εντός 20 ημερών από την παραλαβή του εν λόγω εγγράφου. Μια τέτοια ανακοπή μπορεί να ασκηθεί για τον λόγο ότι η υπογραφή την οποία φέρει η συναλλαγματική δεν είναι η υπογραφή του οφειλέτη ή για άλλους «σοβαρούς και βάσιμους λόγους». Εάν το αρμόδιο δικαστήριο κάνει δεκτή την ανακοπή, ο κομιστής της συναλλαγματικής πρέπει να ασκήσει χωριστή αγωγή, σύμφωνα με τον Εμπορικό Κώδικα.
Ο Εμπορικός Κώδικας
13
Το άρθρο 198 του Εμπορικού Κώδικα ορίζει, κατ’ ουσίαν, ότι οι ανακοπές κατά του κομιστή συναλλαγματικής δεν είναι δυνατό να καθυστερήσουν την πληρωμή της, εκτός αν μπορούν να εξεταστούν «εύκολα και γρήγορα». Όταν οι ανακοπές αυτές απαιτούν τη διεξαγωγή «εκτενούς έρευνας», εξετάζονται στο πλαίσιο χωριστής διαδικασίας και, εν αναμονή του αποτελέσματος της έρευνας, η εκτέλεση της διαταγής πληρωμής, η οποία μπορεί, κατά περίπτωση, να συνοδεύεται από εγγυοδοσία, δεν μπορεί να ανασταλεί.
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
14
Τον Οκτώβριο του 2019, ο AL συνήψε με τη No Deposit Cars Malta Ltd σύμβαση μισθώσεως-αγοράς ενός μεταχειρισμένου αυτοκινήτου έναντι τιμήματος 12000 ευρώ, καταβλητέου σε 60 μηνιαίες δόσεις ποσού 200 ευρώ εκάστη εντός πενταετίας. Για τον σκοπό αυτόν, ο AL υπέγραψε 60 συναλλαγματικές, ποσού 200 ευρώ εκάστη.
15
Την 1η Ιουνίου 2021, η Princess Holdings, εταιρία η οποία ανήκει επίσης στον μέτοχο που κατέχει το σύνολο των μετοχών της No Deposit Cars Malta στην οποία εκχωρήθηκαν οι εν λόγω συναλλαγματικές, κατέθεσε δικαστικό έγγραφο ενώπιον του Qorti tal‑Maġistrati (Malta) fil-qasam ċivili (ειρηνοδικείου, Μάλτα), με σκοπό την αναγκαστική εκτέλεση 8 εκ των ως άνω συναλλαγματικών με την έκδοση επιταγής προς εκτέλεση.
16
Στις 28 Ιουνίου 2021, ο AL άσκησε ανακοπή κατά της εκτέλεσης των 8 συναλλαγματικών υποστηρίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι, ενώ ο ίδιος είχε επιστρέψει το επίμαχο αυτοκίνητο στη No Deposit Cars Malta, η εταιρία αυτή κράτησε στην κατοχή της τις εν λόγω συναλλαγματικές.
17
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Qorti tal‑Maġistrati (Malta) fil-qasam ċivili (ειρηνοδικείο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Αντιβαίνει στις διατάξεις της οδηγίας [93/13], και ιδίως στο άρθρο 6, παράγραφος 1, και στο άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής, το γεγονός ότι, στο πλαίσιο της διαδικασίας για την κήρυξη της εκτελεστότητας συναλλαγματικής […], το [εθνικό] δικαστήριο δεν μπορεί να εξετάσει τη σύμβαση που προηγήθηκε της εκδόσεως της συναλλαγματικής;
2)
Αντιβαίνει στις διατάξεις της οδηγίας [2008/48], και ιδίως στα άρθρα 5 και 10 της οδηγίας αυτής, το γεγονός ότι, στο πλαίσιο της διαδικασίας για την κήρυξη της εκτελεστότητας συναλλαγματικής […], το [εθνικό] δικαστήριο δεν μπορεί να εξετάσει τη σύμβαση που προηγήθηκε της εκδόσεως της συναλλαγματικής;
3)
Αντιβαίνει στις διατάξεις της οδηγίας [2019/771], ιδίως δε όσον αφορά το δικαίωμα του καταναλωτή να λαμβάνει από τον πωλητή αγαθά που πληρούν τις απαιτήσεις των άρθρων 6 έως 8 της οδηγίας αυτής και το δικαίωμά του επανόρθωσης εάν δεν πληρούνται οι απαιτήσεις αυτές, το γεγονός ότι, στο πλαίσιο της διαδικασίας για την κήρυξη της εκτελεστότητας συναλλαγματικής […], το [εθνικό] δικαστήριο δεν μπορεί να εξετάσει τις υποκείμενες υποχρεώσεις που αναλήφθησαν πριν από την έκδοση της συναλλαγματικής;»
Επί του παραδεκτού
18
Δυνάμει του άρθρου 53, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, όταν μια αίτηση προδικαστικής αποφάσεως είναι προδήλως απαράδεκτη, το Δικαστήριο, αφού ακούσει τον γενικό εισαγγελέα, μπορεί οποτεδήποτε να αποφανθεί με αιτιολογημένη διάταξη, χωρίς να συνεχίσει τη διαδικασία.
19
Η διάταξη αυτή πρέπει να εφαρμοστεί στην υπό κρίση υπόθεση, όσον αφορά το δεύτερο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα.
20
Με το δεύτερο και το τρίτο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν τα άρθρα 5 και 10 της οδηγίας 2008/48 καθώς και τα άρθρα 6 έως 8 της οδηγίας 2019/771 έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε διάταξη του εθνικού δικαίου, και στην ερμηνεία της από τα εθνικά δικαστήρια, η οποία προβλέπει διαδικασία εκτελέσεως συναλλαγματικής στο πλαίσιο της οποίας το εθνικό δικαστήριο δεν έχει αρμοδιότητα να εξετάσει τον καταχρηστικό χαρακτήρα ρητρών της συμβάσεως που οδήγησε στην έκδοση της εν λόγω συναλλαγματικής, της οποίας αμφισβητείται η εκτελεστότητα.
21
Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η διαδικασία του άρθρου 267 ΣΛΕΕ αποτελεί μέσο συνεργασίας μεταξύ του Δικαστηρίου και των εθνικών δικαστηρίων, με το οποίο το Δικαστήριο παρέχει στα εθνικά δικαστήρια τα στοιχεία ερμηνείας του δικαίου της Ένωσης που τους είναι αναγκαία για την επίλυση της διαφοράς επί της οποίας καλούνται να αποφανθούν (απόφαση της 26ης Μαρτίου 2020, Miasto Łowicz και Prokurator Generalny, C‑558/18 και C‑563/18, EU:C:2020:234, σκέψη 44 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
22
Δεδομένου ότι η διάταξη περί παραπομπής αποτελεί τη βάση της διαδικασίας αυτής, το εθνικό δικαστήριο πρέπει να εξειδικεύει, στην ίδια τη διάταξη περί παραπομπής, το πραγματικό και κανονιστικό πλαίσιο της διαφοράς της κύριας δίκης και να εξηγεί τους λόγους για τους οποίους επέλεξε τις διατάξεις του δικαίου της Ένωσης των οποίων ζητεί την ερμηνεία, καθώς και τη σχέση που υφίσταται, κατά την άποψή του, μεταξύ των διατάξεων αυτών και της εθνικής νομοθεσίας που έχει εφαρμογή επί της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί [πρβλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 4ης Ιουνίου 2020, C.F. (Φορολογικός έλεγχος), C‑430/19, EU:C:2020:429, σκέψη 23 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
23
Συναφώς, πρέπει επίσης να υπογραμμιστεί ότι τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στις αποφάσεις περί παραπομπής πρέπει να παρέχουν τη δυνατότητα, αφενός, στο Δικαστήριο να δίδει χρήσιμες απαντήσεις στα ερωτήματα που υποβάλλει το εθνικό δικαστήριο και, αφετέρου, στις κυβερνήσεις των κρατών μελών και στους λοιπούς ενδιαφερομένους να ασκήσουν το δικαίωμα που τους απονέμει το άρθρο 23 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης να υποβάλουν παρατηρήσεις. Στο Δικαστήριο εναπόκειται να μεριμνά για τη διασφάλιση του δικαιώματος αυτού, λαμβανομένου υπόψη ότι, δυνάμει της διατάξεως αυτής, μόνον οι αποφάσεις περί παραπομπής κοινοποιούνται στους ενδιαφερομένους (πρβλ. απόφαση της 2ας Σεπτεμβρίου 2021, Irish Ferries, C‑570/19, EU:C:2021:664, σκέψη 134 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
24
Οι σωρευτικές αυτές απαιτήσεις που αφορούν το περιεχόμενο της αποφάσεως περί παραπομπής προβλέπονται ρητώς στο άρθρο 94 του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο οφείλει να γνωρίζει και να τηρεί σχολαστικώς το αιτούν δικαστήριο στο πλαίσιο της συνεργασίας που καθιερώνει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ (διάταξη της 3ης Ιουλίου 2014, Talasca, C‑19/14, EU:C:2014:2049, σκέψη 21· απόφαση της 9ης Σεπτεμβρίου 2021, Toplofikatsia Sofia κ.λπ., C‑208/20 και C‑256/20, EU:C:2021:719, σκέψη 20 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Επιπλέον, οι απαιτήσεις αυτές υπενθυμίζονται στα σημεία 13, 15 και 16 των συστάσεων του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τα εθνικά δικαστήρια, σχετικά με την υποβολή προδικαστικών ερωτημάτων (ΕΕ 2019, C 380, σ. 1).
25
Εν προκειμένω, η απόφαση περί παραπομπής προδήλως δεν πληροί τις απαιτήσεις του άρθρου 94, στοιχεία βʹ και γʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας, όσον αφορά το δεύτερο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα.
26
Αφενός, η απόφαση περί παραπομπής δεν περιέχει αρκούντως ακριβή περιγραφή του εθνικού νομικού πλαισίου στο οποίο εντάσσεται η διαφορά της οποίας έχει επιληφθεί το εθνικό δικαστήριο. Πράγματι, μολονότι τα άρθρα 166A και 166B του Κώδικα Οργανώσεως και Πολιτικής Δικονομίας φαίνεται να αποτελούν βασικά στοιχεία για την κατανόηση της διαφοράς της κύριας δίκης, το αιτούν δικαστήριο δεν παραθέτει τα άρθρα αυτά στην αίτηση προδικαστικής αποφάσεως και δεν εξηγεί τη σχέση που υφίσταται μεταξύ των άρθρων αυτών και των οδηγιών 2008/48 και 2019/771. Κατά συνέπεια, δεν παρέχει στο Δικαστήριο τη δυνατότητα να δώσει χρήσιμη απάντηση στα ερωτήματά του.
27
Αφετέρου, η απόφαση περί παραπομπής δεν εκθέτει τη σχέση που υφίσταται μεταξύ των διατάξεων του δικαίου της Ένωσης των οποίων ζητείται η ερμηνεία στο πλαίσιο των ίδιων ερωτημάτων και της εφαρμοστέας στη διαφορά της κύριας δίκης εθνικής νομοθεσίας. Πράγματι, ουδόλως προκύπτει από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως για ποιο λόγο η ερμηνεία των άρθρων 5 και 10 της οδηγίας 2008/48 καθώς και των άρθρων 6 έως 8 της οδηγίας 2019/771 είναι αναγκαία για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης. Το αιτούν δικαστήριο δεν εξηγεί ούτε τη σχέση που θεωρεί ότι υφίσταται μεταξύ των διατάξεων αυτών του δικαίου της Ένωσης και των επίμαχων στην κύρια δίκη εθνικών διατάξεων. Κατά συνέπεια, το Δικαστήριο δεν μπορεί να εκτιμήσει κατά πόσον η απάντηση στα εν λόγω ερωτήματα είναι αναγκαία για να μπορέσει το αιτούν δικαστήριο να εκδώσει την απόφασή του.
28
Τέλος, όσον αφορά το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι από το άρθρο 24, παράγραφος 2, της οδηγίας 2019/771 προκύπτει ότι η οδηγία αυτή εφαρμόζεται μόνο στις συμβάσεις που συνάπτονται από 1ης Ιανουαρίου 2022. Δεδομένου ότι η σύμβαση που αποτελεί το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης συνήφθη πριν από την ημερομηνία αυτή, η εν λόγω οδηγία δεν έχει εφαρμογή εν προκειμένω.
29
Κατόπιν του συνόλου των προεκτεθέντων, η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως είναι, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 53, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, προδήλως απαράδεκτη καθόσον αφορά το δεύτερο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα.
Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
30
Δυνάμει του άρθρου 99 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, όταν, μεταξύ άλλων, η απάντηση σε ερώτημα που υποβάλλεται με αίτηση προδικαστικής αποφάσεως μπορεί να συναχθεί σαφώς από τη νομολογία, το Δικαστήριο, κατόπιν προτάσεως του εισηγητή δικαστή και αφού ακούσει τον γενικό εισαγγελέα, μπορεί να αποφανθεί οποτεδήποτε με αιτιολογημένη διάταξη.
31
Το άρθρο αυτό πρέπει να εφαρμοστεί στην υπό κρίση υπόθεση, όσον αφορά το πρώτο προδικαστικό ερώτημα.
32
Με το ερώτημα αυτό, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 6, παράγραφος 1, και το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 93/13 αντιτίθενται σε διάταξη του εθνικού δικαίου η οποία, όπως αυτή ερμηνεύεται από τα εθνικά δικαστήρια, προβλέπει ότι, στο πλαίσιο διαδικασίας εκτελέσεως συναλλαγματικών, το δικαστήριο που επιλαμβάνεται ανακοπής δεν έχει αρμοδιότητα να εξετάσει, αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν αιτήσεως του ενδιαφερόμενου καταναλωτή, αν τυχόν είναι καταχρηστικές οι ρήτρες της συμβάσεως που συνήψε ο καταναλωτής με επαγγελματία, η οποία αποτέλεσε τη βάση για την έκδοση των συναλλαγματικών των οποίων αμφισβητείται η εκτελεστότητα, μολονότι δεν έχει πραγματοποιηθεί τέτοιος έλεγχος, και το δικαστήριο της εκτελέσεως δεν μπορεί να αναστείλει την εκτέλεση μέχρι το πέρας της διαδικασίας επί της ουσίας.
33
Μολονότι το Δικαστήριο έχει κατά τα ως άνω προσδιορίσει, επανειλημμένως και λαμβάνοντας υπόψη τις επιταγές του άρθρου 6, παράγραφος 1, και του άρθρου 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 93/13, τον τρόπο με τον οποίο το εθνικό δικαστήριο οφείλει να διασφαλίζει την προστασία των δικαιωμάτων που οι καταναλωτές αντλούν από την οδηγία, εντούτοις το δίκαιο της Ένωσης δεν εναρμονίζει καταρχήν τις διαδικασίες εξετάσεως του τυχόν καταχρηστικού χαρακτήρα μιας συμβατικής ρήτρας και, κατά συνέπεια, οι διαδικασίες αυτές εμπίπτουν στην εσωτερική έννομη τάξη των κρατών μελών, υπό την προϋπόθεση πάντως ότι δεν είναι λιγότερο ευνοϊκές από εκείνες που διέπουν παρόμοιες καταστάσεις υποκείμενες στο εσωτερικό δίκαιο (αρχή της ισοδυναμίας) και δεν καθιστούν πρακτικά αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την άσκηση των δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται από το δίκαιο της Ένωσης (αρχή της αποτελεσματικότητας) (πρβλ. αποφάσεις της 4ης Μαΐου 2023, BRD Groupe Societé Générale και Next Capital Solutions, C‑200/21, EU:C:2023:380, σκέψη 28, και της 26ης Ιουνίου 2019, Addiko Bank, C‑407/18, EU:C:2019:537, σκέψεις 45 και 46 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
34
Επιπροσθέτως, το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει ότι η υποχρέωση των κρατών μελών να διασφαλίσουν την αποτελεσματικότητα των δικαιωμάτων που οι ιδιώτες αντλούν από το δίκαιο της Ένωσης ενέχει, ιδίως όσον αφορά τα δικαιώματα που απορρέουν από την οδηγία 93/13, απαίτηση περί αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, η οποία επιβεβαιώνεται στο άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας και κατοχυρώνεται επίσης στο άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ισχύει δε, μεταξύ άλλων, ως προς τον καθορισμό των δικονομικών προϋποθέσεων των ενδίκων βοηθημάτων που βασίζονται σε τέτοια δικαιώματα (πρβλ. αποφάσεις της 4ης Μαΐου 2023, BRD Groupe Societé Générale και Next Capital Solutions, C‑200/21, EU:C:2023:380, σκέψη 29, και της 10ης Ιουνίου 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑776/19 έως C‑782/19, EU:C:2021:470, σκέψη 29 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
35
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι η αποτελεσματική προστασία των δικαιωμάτων που απορρέουν από την οδηγία 93/13 διασφαλίζεται μόνον εφόσον το εθνικό δικονομικό σύστημα προβλέπει ότι, είτε στο στάδιο της διαδικασίας έκδοσης διαταγής πληρωμής είτε στο στάδιο της εκτέλεσής της, δικαστής ελέγχει αυτεπαγγέλτως τον τυχόν καταχρηστικό χαρακτήρα των ρητρών της σχετικής σύμβασης (απόφαση της 20ής Σεπτεμβρίου 2018, EOS KSI Slovensko, C‑448/17, EU:C:2018:745, σκέψη 45).
36
Επομένως, σε περίπτωση που ο αυτεπάγγελτος έλεγχος, από δικαστή, της ενδεχόμενης καταχρηστικότητας των ρητρών της σχετικής σύμβασης δεν προβλέπεται στο στάδιο της αναγκαστικής εκτελέσεως της διαταγής πληρωμής, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η εθνική νομοθεσία μπορεί να θίξει την αποτελεσματικότητα της προστασίας την οποία επιδιώκει η οδηγία 93/13 αν δεν προβλέπεται τέτοιος έλεγχος στο στάδιο της εκδόσεως της διαταγής πληρωμής ή, σε περίπτωση που τέτοιος έλεγχος προβλέπεται αποκλειστικώς στο στάδιο της ανακοπής κατά της ήδη εκδοθείσας διαταγής, αν συντρέχει μη αμελητέος κίνδυνος να μην ασκήσει ο ενδιαφερόμενος καταναλωτής την απαιτούμενη ανακοπή είτε λόγω της ιδιαιτέρως σύντομης προθεσμίας που τάσσεται προς τούτο είτε λόγω της αναλογίας μεταξύ του σημαντικού κόστους το οποίο συνεπάγεται μια ένδικη διαδικασία και του ποσού της αμφισβητούμενης απαιτήσεως ή ακόμη επειδή η εθνική νομοθεσία δεν επιβάλλει να κοινοποιούνται υποχρεωτικώς στον καταναλωτή όλες οι πληροφορίες που του είναι αναγκαίες για να είναι σε θέση να αντιληφθεί την έκταση των δικαιωμάτων του (απόφαση της 20ής Σεπτεμβρίου 2018, EOS KSI Slovensko, C‑448/17, EU:C:2018:745, σκέψη 46).
37
Όσον αφορά τα γραμμάτια σε διαταγή, το Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 93/13 έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία επιτρέπει την έκδοση διαταγής πληρωμής βάσει γραμματίου σε διαταγή εκδοθέντος νομοτύπως το οποίο εξασφαλίζει απαίτηση απορρέουσα από σύμβαση καταναλωτικής πίστης, όταν ο δικαστής που επιλαμβάνεται αίτησης για την έκδοση διαταγής πληρωμής δεν έχει την εξουσία να εξετάσει τον ενδεχομένως καταχρηστικό χαρακτήρα των ρητρών της σύμβασης αυτής, καθόσον οι προϋποθέσεις άσκησης του δικαιώματος ανακοπής κατά της διαταγής πληρωμής δεν διασφαλίζουν τον σεβασμό των δικαιωμάτων που αντλεί ο καταναλωτής από την οδηγία αυτή (απόφαση της 13ης Σεπτεμβρίου 2018, Profi Credit Polska, C‑176/17, EU:C:2018:711, σκέψη 71).
38
Πιο πρόσφατα, το Δικαστήριο έκρινε ότι η οδηγία 93/13 έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε κανόνα του εθνικού δικαίου δυνάμει του οποίου καταναλωτής ο οποίος συνήψε σύμβαση δανείου με πιστωτικό ίδρυμα και κατά του οποίου ο επαγγελματίας κίνησε διαδικασία αναγκαστικής εκτελέσεως δεν έχει δικαίωμα, μετά την παρέλευση προθεσμίας δεκαπέντε ημερών από την κοινοποίηση των πρώτων πράξεων της διαδικασίας αυτής, να προβάλει την ύπαρξη καταχρηστικών ρητρών προκειμένου να προσβάλει την εν λόγω διαδικασία, τούτο δε ακόμη και αν ο καταναλωτής έχει στη διάθεσή του, κατ’ εφαρμογήν του εθνικού δικαίου, αγωγή για την αναγνώριση της ύπαρξης καταχρηστικών ρητρών, η άσκηση της οποίας δεν υπόκειται σε καμία προθεσμία, αλλά η έκβαση της οποίας δεν επηρεάζει την έκβαση της διαδικασίας αναγκαστικής εκτελέσεως, η οποία εκτέλεση μπορεί να επιβληθεί σε βάρος του καταναλωτή πριν από την έκδοση αποφάσεως επί της αγωγής με την οποία ζητείται η αναγνώριση της υπάρξεως καταχρηστικών ρητρών (απόφαση της 4ης Μαΐου 2023, BRD Groupe Societé Générale και Next Capital Solutions, C‑200/21, EU:C:2023:380, σκέψη 31).
39
Το Δικαστήριο έχει επίσης αποφανθεί ότι είναι αντίθετη προς την οδηγία αυτή κανονιστική ρύθμιση κράτους μέλους η οποία δεν παρέχει στον δικαστή της αναγκαστικής εκτελέσεως την εξουσία, στο πλαίσιο διαδικασίας εκτελέσεως για την ικανοποίηση ενυπόθηκης απαιτήσεως, ούτε να εξετάσει, αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν αιτήσεως του καταναλωτή, τον καταχρηστικό χαρακτήρα ρήτρας περιλαμβανόμενης στη σύμβαση από την οποία προκύπτει η οφειλή της οποίας ζητείται η εξόφληση και στην οποία στηρίζεται ο εκτελεστός τίτλος ούτε να λάβει προσωρινά μέτρα όπως, μεταξύ άλλων, η αναστολή της εκτελέσεως, όταν η λήψη των μέτρων αυτών είναι αναγκαία για τη διασφάλιση της πλήρους αποτελεσματικότητας της οριστικής αποφάσεως του δικαστηρίου που επιλαμβάνεται της αντίστοιχης επί της ουσίας διαδικασίας και το οποίο είναι αρμόδιο να εξετάσει τον καταχρηστικό χαρακτήρα της ρήτρας αυτής (απόφαση της 17ης Μαΐου 2022, Impuls Leasing România, C‑725/19, EU:C:2022:396, σκέψη 51 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
40
Εν προκειμένω, είναι αληθές ότι ο οφειλέτης δικαιούται μεν να ασκήσει ανακοπή κατά του κομιστή συναλλαγματικής, πλην όμως, δυνάμει του Κώδικα Οργανώσεως και Πολιτικής Δικονομίας, μπορεί να ασκήσει ανακοπή μόνο για τον λόγο ότι η εν λόγω συναλλαγματική δεν φέρει τη δική του υπογραφή ή για «σοβαρούς και βάσιμους λόγους», σύμφωνα με τη σχετική εθνική νομοθεσία. Στις άλλες περιπτώσεις, ο οφειλέτης υποχρεούται να προβάλλει ουσιαστικές αντιρρήσεις κατά της συναλλαγματικής στο πλαίσιο χωριστής διαδικασίας βάσει του Εμπορικού Κώδικα. Εντούτοις, στο μέτρο που η εν λόγω προβολή ουσιαστικών αντιρρήσεων δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την αναστολή εκτελέσεως της συναλλαγματικής, ο οφειλέτης δεν μπορεί, καταρχήν, να βάλει κατά της συναλλαγματικής προτού αυτή κηρυχθεί εκτελεστή από εθνικό δικαστήριο. Πάντως, η επίμαχη στην κύρια δίκη εθνική νομοθεσία δεν φαίνεται να προβλέπει, στη συγκεκριμένη αυτήν περίπτωση, τη δυνατότητα του δικαστηρίου της εκτελέσεως να διατάξει προσωρινό μέτρο όπως η αναστολή της διαδικασίας εκτελέσεως μέχρι το πέρας της διαδικασίας επί της ουσίας.
41
Από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι ο Κώδικας Οργανώσεως και Πολιτικής Δικονομίας δεν επιτρέπει στον δικαστή της εκτελέσεως, ο οποίος επιλαμβάνεται ανακοπής, να ελέγξει, είτε αυτεπαγγέλτως είτε κατόπιν αιτήσεως του ενδιαφερόμενου καταναλωτή, τον καταχρηστικό χαρακτήρα των ρητρών της συμβάσεως η οποία αποτελεί τη βάση του επίμαχου εκτελεστού τίτλου, δεδομένου ότι ο έλεγχος αυτός μπορεί να διενεργηθεί από το δικαστήριο της ουσίας στο πλαίσιο της εξετάσεως ενδίκου βοηθήματος του κοινού δικαίου, αλλά το δικαστήριο της ουσίας δεν έχει την εξουσία να διατάξει την αναστολή της διαδικασίας εκτελέσεως.
42
Συναφώς, το Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι το γεγονός ότι, δυνάμει του εθνικού δικαίου, ο έλεγχος του καταχρηστικού χαρακτήρα των ρητρών που περιλαμβάνονται σε σύμβαση ενυπόθηκου δανείου, συναφθείσα μεταξύ επαγγελματία και καταναλωτή, μπορεί να διενεργηθεί όχι από το δικαστήριο που επιλαμβάνεται της αιτήσεως για την επίσπευση αναγκαστικής εκτελέσεως της συμβάσεως αυτής, αλλά μόνον, μεταγενέστερα και κατά περίπτωση, από το δικαστήριο της ουσίας ενώπιον του οποίου ο καταναλωτής έχει ασκήσει αγωγή για την αναγνώριση της ακυρότητας των ρητρών αυτών, είναι προδήλως ανεπαρκές για τη διασφάλιση της πλήρους αποτελεσματικότητας της προστασίας των καταναλωτών που επιδιώκει η οδηγία 93/13 (απόφαση της 26ης Ιουνίου 2019, Addiko Bank, C‑407/18, EU:C:2019:537, σκέψη 61).
43
Πράγματι, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, σε περίπτωση ολοκλήρωσης της διαδικασίας αναγκαστικής εκτελέσεως πριν από την έκδοση της αποφάσεως του δικαστή της ουσίας με την οποία κρίθηκε καταχρηστική η συμβατική ρήτρα στην οποία στηρίζεται η εν λόγω αναγκαστική εκτέλεση και, κατά συνέπεια, κηρύχθηκε άκυρη η διαδικασία αυτή, η απόφαση αυτή θα εξασφάλιζε στον εν λόγω καταναλωτή μόνον εκ των υστέρων προστασία συνιστάμενη στην καταβολή αποζημιώσεως, η οποία θα ήταν ελλιπής και ανεπαρκής και δεν θα αποτελούσε ούτε κατάλληλο ούτε αποτελεσματικό μέσο για την παύση της χρησιμοποιήσεως της ίδιας αυτής ρήτρας, αντιθέτως προς τα προβλεπόμενα στο άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 93/13 (διάταξη της 6ης Νοεμβρίου 2019, BNP Paribas Personal Finance SA Paris Sucursala București και Secapital, C‑75/19, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2019:950, σκέψη 32 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
44
Κατόπιν του συνόλου των προεκτεθέντων, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 6, παράγραφος 1, και το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 93/13 έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε διάταξη του εθνικού δικαίου η οποία, όπως αυτή ερμηνεύεται από τα εθνικά δικαστήρια, προβλέπει ότι, στο πλαίσιο διαδικασίας εκτέλεσης συναλλαγματικών, το δικαστήριο που επιλαμβάνεται ανακοπής δεν έχει αρμοδιότητα να εξετάσει, αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν αιτήσεως του ενδιαφερόμενου καταναλωτή, τον ενδεχομένως καταχρηστικό χαρακτήρα των ρητρών της σύμβασης που συνήφθη μεταξύ αυτού του καταναλωτή και ενός επαγγελματία και που αποτελεί τη βάση για την έκδοση των συναλλαγματικών των οποίων αμφισβητείται η εκτελεστότητα.
Επί των δικαστικών εξόδων
45
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (ένατο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Η αίτηση για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως που υπέβαλε το Qorti tal-Maġistrati (Malta) fil-qasam ċivili (ειρηνοδικείο, Μάλτα) στις 14 Δεκεμβρίου 2022 είναι προδήλως απαράδεκτη καθόσον αφορά το δεύτερο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα.
2)
Το άρθρο 6, παράγραφος 1, και το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 1993, σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές,
έχουν την έννοια ότι:
αντιτίθενται σε διάταξη του εθνικού δικαίου η οποία, όπως αυτή ερμηνεύεται από τα εθνικά δικαστήρια, προβλέπει ότι, στο πλαίσιο διαδικασίας εκτέλεσης συναλλαγματικών, το δικαστήριο που επιλαμβάνεται ανακοπής δεν έχει αρμοδιότητα να εξετάσει, αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν αιτήσεως του ενδιαφερόμενου καταναλωτή, τον ενδεχομένως καταχρηστικό χαρακτήρα των ρητρών της σύμβασης που συνήφθη μεταξύ αυτού του καταναλωτή και ενός επαγγελματία και που αποτελεί τη βάση για την έκδοση των συναλλαγματικών των οποίων αμφισβητείται η εκτελεστότητα.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η μαλτέζικη.