WYROK TRYBUNAŁUz dnia 13 grudnia 1979 r.(*)Liselotte Hauerprzeciwko Land Rheinland‑Pfalz(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Verwaltungsgericht w Neustadt)Zakaz zakładania nowych winnic[…]W sprawie 44/79mającej
za przedmiot, skierowany do Trybunału, na podstawie art. 177
traktatu EWG, przez Verwaltungsgericht (sąd administracyjny)
w Neustadt an der Weinstraβe wniosek o wydanie, w ramach
zawisłego przed tym sądem sporu międzyLiselotte Hauer, zamieszkałą w Bad Dürkheim_aLand Rheinland‑Pfalz_orzeczenia
w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni art. 2
rozporządzenia Rady nr 1162/76 z dnia 17 maja
1976 r. wprowadzającego środki w celu dostosowania potencjału
upraw winorośli do potrzeb rynku, zmienionego rozporządzeniem Rady
nr 2776/78 z dnia 23 listopada 1978 r.,
w świetle art. 1 Gesetz über Maβnahmen auf dem Gebiete der
Weinwirtschaft – Weinwirtschaftsgesetz_TRYBUNAŁ_w
składzie: H. Kutscher, prezes, A. O’Keeffe
i A. Touffait, prezesi izby, J. Mertens de Wilmars,
P. Pescatore, Mackenzie Stuart, G. Bosco, T. Koopmans
i O. Due, sędziowie_rzecznik generalny: F. Capotorti_sekretarz: A. Van Houtte_wydaje następującyWyrok[…] Co do prawa1        Postanowieniem
z dnia 14 grudnia 1978 r., które wpłynęło do Trybunału
w dniu 20 marca 1979 r., Verwaltungsgericht
w Neustadt an der Weinstraße zwrócił się do Trybunału, na mocy
art. 177 traktatu EWG, z dwoma pytaniami prejudycjalnymi
dotyczącymi wykładni rozporządzenia Rady nr 1162/76 z dnia
17 maja 1976 r. wprowadzającego środki w celu
dostosowania potencjału upraw winorośli do potrzeb rynku
(Dz.U. L 135, str. 32), zmienionego rozporządzeniem Rady
nr 2776/78 z dnia 23 listopada 1978 r.
(Dz.U. L 333, str. 1).2        Z
akt sprawy wynika, że w dniu 6 czerwca 1975 r. skarżąca
w postępowaniu przed sądem krajowym zażądała od właściwego organu
administracji Land Rheinland‑Pfalz (kraju związkowego
Nadrenia‑Palatynat) wydania zezwolenia na założenie winnicy na terenie,
którego jest właścicielem w regionie Bad Dürkheim. Początkowo
odmówiono jej zezwolenia, ponieważ zgodnie z normami prawa
niemieckiego w tej dziedzinie, a mianowicie
Weinwirtschaftsgesetz (ustawy dotyczącej gospodarki w sektorze
wina) z dnia 10 marca 1977 r., sporna działka nie została
zaklasyfikowana jako nadająca się do uprawy winorośli. W dniu
22 stycznia 1976 r. L. Hauer zaskarżyła tę decyzję.
W czasie kiedy sprzeciw ten był rozpatrywany przez właściwy organ
administracyjny, wydane zostało rozporządzenie nr 1162/76
z dnia 17 maja 1976 r., którego art. 2 przewiduje
zakaz zakładania nowych winnic przez okres trzech lat. W dniu
21 października 1976 r. organ administracyjny oddalił
odwołanie, uzasadniając to dwoma względami: po pierwsze, nieodpowiednim
charakterem terenu i, po drugie, zakazem zakładania winnic wynikającym
z wyżej cytowanego rozporządzenia wspólnotowego.3        Ponieważ
skarżąca wniosła skargę do Verwaltungsgericht, organ administracji, po
przeprowadzeniu ekspertyz winogron zebranych w tej samej okolicy
oraz ze względu na transakcję, jaka miała miejsce z udziałem innych
właścicieli gruntów sąsiadujących z gruntami należącymi do
skarżącej, uznał, że grunty te mogą zostać uznane za zdatne do uprawy
winorośli, zgodnie z minimalnymi normami ustalonymi
w przepisach prawa krajowego. W rezultacie organ
administracyjny zgłosił gotowość wydania zezwolenia po upływie okresu
obowiązywania zakazu zakładania nowych winnic, obowiązującego na mocy
rozporządzenia wspólnotowego. Wydaje się zatem, że spór między stronami
dotyczy od tego momentu wyłącznie kwestii związanych z prawem
wspólnotowym.4        Ze
swej strony skarżąca w postępowaniu przed sądem krajowym uważa, że
zezwolenie, o które wnioskowała, powinno zostać jej przyznane,
ponieważ przepisy rozporządzenia nr 1162/76 nie mogą być stosowane
do wniosków złożonych na długo przed wejściem w życie tego
rozporządzenia. Nawet przy założeniu, że rozporządzenie stosowałoby się
do wniosków złożonych przed jego wejściem w życie, jego przepisów
nie można odnieść do L. Hauer, ponieważ naruszają one prawo
własności oraz prawo swobodnego wykonywania zawodu, zagwarantowane
w art. 12 i 14 ustawy zasadniczej Republiki Federalnej
Niemiec.5        W
celu wydania orzeczenia w przedmiocie skargi Verwaltungsgericht
sformułował dwa pytania o następującej treści:„1)      Czy
rozporządzenie Rady nr 1162/76 z dnia 17 maja
1976 r., zmienione rozporządzeniem Rady nr 2776/78 z dnia
23 listopada 1978 r., należy interpretować w ten sposób,
że jego art. 2 ust. 1 stosuje się również do wniosków
o wydanie zezwolenia na założenie nowych winnic złożonych przed
wejściem w życie tego rozporządzenia?2) W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze:Czy
art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1162/76 należy
interpretować w ten sposób, że zawarty w nim zakaz wydawania
zezwoleń na zakładanie nowych winnic – z wyjątkami przewidzianymi
w art. 2 ust. 2 rozporządzenia – ma charakter generalny,
to znaczy w szczególności, niezależny od kwestii zdatności danego
terenu, która jest uregulowana w art. 1 ust. 1 zdanie
drugie oraz ust. 2 Weinwirtschaftsgesetz (niemieckiej ustawy
dotyczącej gospodarki w sektorze wina)?”. W przedmiocie pytania pierwszego (stosowanie rozporządzenia nr 1162/76 w czasie)6        Skarżąca
zauważa, że jej wniosek, złożony właściwemu organowi administracyjnemu
w dniu 6 czerwca 1975 r., powinien był zostać pozytywnie
rozpatrzony przed dniem wejścia w życie rozporządzenia
wspólnotowego, gdyby postępowanie administracyjne miało normalny
przebieg i gdyby organ bez zwłoki uznał, że zgodnie z wymogami
prawa krajowego teren nadaje się do uprawy winorośli. Należy uwzględnić
tę sytuację przy określaniu skutków przepisów rozporządzenia
w czasie, tym bardziej że produkcja z tej winnicy nie
wywarłaby znaczącego wpływu na sytuację na rynku, zważywszy na konieczny
upływ czasu między zasadzeniem winorośli a rozpoczęciem okresu
produkcyjnego.7        Argumenty
przedstawione przez skarżącą nie mogą zostać uwzględnione przez
Trybunał. Artykuł 2 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia
nr 1162/76 stanowi wyraźnie, że państwa członkowskie nie są
uprawnione do wydawania żadnych zezwoleń na zakładanie nowych winnic „od
momentu wejścia w życie tego rozporządzenia”. Mówiąc
o czynności wydania zezwolenia, przepis ten wyklucza uwzględnienie
momentu, kiedy wniosek został złożony. Wskazuje na intencję nadania
rozporządzeniu bezpośredniej skuteczności do tego stopnia, że nawet
wykonywanie prawa do zakładania lub powtórnego obsadzania winnic
przyznanego przed wejściem w życie rozporządzenia jest zawieszone
na czas obowiązywania zakazu na mocy art. 4 rozporządzenia.8        Jak
zostało stwierdzone w odniesieniu do tego przepisu w motywie
szóstym rozporządzenia, zakaz zakładania nowych winnic wynika
z „nadrzędnego interesu publicznego”, zgodnie z którym
konieczne jest zahamowanie wzrostu nadwyżek produkcji wina we
Wspólnocie, doprowadzenie rynku do stanu równowagi oraz zapobieganie
powstawaniu nadwyżek strukturalnych. Wydaje się zatem, że celem
rozporządzenia nr 1162/76 jest natychmiastowe wstrzymanie
powiększania obszaru istniejących winnic. Dlatego nie można dopuszczać
wyjątków dla wniosków złożonych przed jego wejściem w życie.9        Na
pytanie pierwsze trzeba zatem odpowiedzieć, że rozporządzenie Rady
nr 1162/76 z dnia 17 maja 1976 r., zmienione
rozporządzeniem Rady nr 2776/78 z dnia 23 listopada
1978 r., należy interpretować w ten sposób, że jego
art. 2 ust. 1 stosuje się również do wniosków
o zezwolenie na założenie nowych winnic złożonych przed wejściem
w życie pierwszego z tych rozporządzeń. W przedmiocie pytania drugiego (zakres przedmiotowy rozporządzenia nr 1162/76)10      Drugim
pytaniem Verwaltungsgericht zmierza do uzyskania wyjaśnienia Trybunału
w kwestii, czy zakaz wydawania zezwoleń na zakładanie nowych winnic
obowiązujący na mocy art. 2 ust. 1 rozporządzenia
nr 1162/76 ma charakter generalny, to znaczy, czy dotyczy również
gruntów zaklasyfikowanych jako nadające się do uprawy winorośli zgodnie
z odpowiednimi przepisami prawa krajowego.11      W
tej kwestii tekst rozporządzenia jest jednoznaczny, jako że art. 2
zakazuje zakładania „wszelkich nowych winnic” bez względu na jakość
gleby w danym przypadku. Tak więc zarówno z brzmienia, jak i
z celów rozporządzenia nr 1162/76 wynika, że zakaz powinien
obejmować nowe winnice niezależnie od rodzaju gleby oraz od jej
klasyfikacji na mocy prawa krajowego. Celem bowiem rozporządzenia, jak
wynika z jego motywu drugiego, jest położenie kresu nadprodukcji
europejskich winnic oraz przywrócenie zarówno krótkoterminowej, jak
i długoterminowej równowagi rynku. Jedynie art. 2 ust. 2
dopuszcza kilka wyjątków od generalnego charakteru zakazu zawartego
w art. 2 ust. 1, jednakże jest bezsporne, że żaden
z wyjątków nie ma zastosowania w niniejszym przypadku.12      Na
pytanie drugie trzeba więc udzielić odpowiedzi, że art. 2
ust. 1 rozporządzenia nr 1162/76 należy interpretować
w ten sposób, że zawarty w nim zakaz wydawania zezwoleń na
zakładanie nowych winnic – poza wyjątkami przewidzianymi
w art. 2 ust. 2 rozporządzenia – ma charakter generalny,
to znaczy w szczególności niezależny od kwestii zdatności danego
terenu do uprawy winorośli w świetle odpowiednich przepisów prawa
krajowego. W przedmiocie gwarancji praw podstawowych we wspólnotowym porządku prawnym13      W
postanowieniu odsyłającym Verwaltungsgericht stwierdza, że
w przypadku gdyby rozporządzenie nr 1162/76 należało
interpretować w ten sposób, że przewiduje ono zakaz
o charakterze generalnym, a więc obejmujący również grunty
nadające się do uprawy winorośli, to przepis ten należałoby ewentualnie
uznać za nieskuteczny w Republice Federalnej Niemiec, ze względu na
wątpliwość w kwestii jego zgodności z prawami podstawowymi
zagwarantowanymi w art. 12 i 14 ustawy zasadniczej, które
dotyczą odpowiednio prawa własności oraz prawa do swobodnego
wykonywania działalności zawodowej.14      Jak
stwierdził Trybunał w wyroku z dnia 17 grudnia
1970 r. w sprawie 11/70 Internationale Handelsgesellschaft,
Rec. str. 1125, kwestia ewentualnego naruszenia praw podstawowych
przez akt wydany przez instytucje Wspólnoty nie może być rozpatrywana
inaczej, jak tylko w kontekście samego prawa wspólnotowego.
Wprowadzenie odrębnych kryteriów oceny wynikających z przepisów
prawa lub konstytucji określonego państwa członkowskiego, z uwagi
na to, że powodowałoby naruszenie jednolitości materialnej
i skuteczności prawa wspólnotowego, skutkowałoby nieodzownie
naruszeniem jednolitości wspólnego rynku oraz zagrożeniem dla spójności
Wspólnoty.15      Trybunał
podkreślił również w ww. wyroku, jak również w późniejszym
wyroku z dnia 14 maja 1974 r. w sprawie 4/73 Nold,
Rec. str. 491, że prawa podstawowe stanowią integralną część
ogólnych zasad prawa, których poszanowanie gwarantuje Trybunał, że,
zapewniając ochronę tych praw, Trybunał zobowiązany jest czerpać ze
wspólnych dla państw członkowskich tradycji konstytucyjnych, by nie
dopuścić we Wspólnocie do wydania przepisów sprzecznych z prawami
podstawowymi, gwarantowanymi w konstytucjach tych państw, że
międzynarodowe akty dotyczące ochrony praw człowieka, w ramach
których państwa członkowskie współpracują lub do których przystąpiły,
mogą również dostarczyć wskazówek, które należy wziąć pod uwagę
w kontekście prawa wspólnotowego. Koncepcja taka została następnie
przyjęta we wspólnej deklaracji Zgromadzenia, Rady oraz Komisji wydanej
w dniu 5 kwietnia 1977 r., która po odwołaniu się do
orzecznictwa Trybunału, odnosi się, po pierwsze, do praw
zagwarantowanych w konstytucjach państw członkowskich oraz, po
drugie, do europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka
i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r.
(Dz.U. 1977, C 103, str. 1).16      W
tej sytuacji wątpliwości wyrażone przez Verwaltungsgericht co do
zgodności przepisów rozporządzenia nr 1162/76 z zasadami
dotyczącymi ochrony praw podstawowych należy rozumieć jako kwestionujące
ważność tego rozporządzenia w kontekście prawa wspólnotowego.
Należy tu dokonać rozróżnienia między, z jednej strony, ewentualnym
naruszeniem prawa własności oraz, z drugiej strony, ewentualnym
ograniczeniem wolności wyboru i wykonywania zawodu. W przedmiocie prawa własności17      Prawo
własności jest zagwarantowane we wspólnotowym porządku prawnym zgodnie
z ideami wspólnymi konstytucjom państw członkowskich, co znajduje
również odzwierciedlenie w protokole pierwszym do europejskiej
konwencji praw człowieka.18      Artykuł 1 tego protokołu brzmi następująco:„Każda
osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia.
Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie
publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie
z ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego.Powyższe
postanowienia nie będą jednak w żaden sposób naruszać prawa
państwa do stosowania takich ustaw, jakie uzna za konieczne do
uregulowania sposobu korzystania z własności zgodnie
z interesem powszechnym lub w celu zabezpieczenia uiszczania
podatków bądź innych należności lub kar pieniężnych”.19      Gwarantując
poszanowanie własności, postanowienie to przewiduje dwie możliwe formy
ograniczenia praw właściciela, to jest: pozbawienie właściciela jego
praw lub ograniczenie możliwości korzystania z nich. Jest
bezsprzeczne, że w niniejszym przypadku zakazu zakładania nowych
winnic nie można uznać za akt pozbawiający własności, skoro właściciel
może swobodnie dysponować swoją rzeczą i przeznaczyć ją do
korzystania w każdy inny dozwolony prawem sposób. Natomiast
niewątpliwie zakaz ten ogranicza możliwość korzystania z własności.
Artykuł 1 akapit drugi protokołu zawiera w tym zakresie wyraźną
wskazówkę, w tym sensie, że przyznaje on państwom prawo do
„stosowania takich ustaw, jakie uzna za konieczne do uregulowania
sposobu korzystania z własności zgodnie z interesem
powszechnym”. W ten sposób protokół uznaje za co do zasady
dopuszczalne ograniczenia możliwości korzystania z prawa własności,
przy czym można je jednak stosować jedynie wtedy, gdy zostaną ocenione
przez państwo jako „niezbędne” dla zapewnienia ochrony „interesu
powszechnego”. Jednak postanowienie to nie pozwala na udzielenie
wystarczająco precyzyjnej odpowiedzi na pytanie zadane przez
Verwaltungsgericht.20      W
celu udzielenia odpowiedzi na to pytanie należy również wziąć pod uwagę
wskazania wynikające z zasad i praktyk konstytucyjnych
przyjętych w dziewięciu państwach członkowskich. Pierwsze
stwierdzenie, które się w tym miejscu nasuwa, to to, że owe zasady
i praktyki zezwalają ustawodawcy krajowemu na reglamentację
w interesie ogólnym korzystania z własności prywatnej.
W tym celu niektóre konstytucje odwołują się do obowiązków
przynależnych prawu własności (niemiecka ustawa zasadnicza, art. 14
akapit drugi zdanie pierwsze), do funkcji społecznej własności
(konstytucja włoska, art. 42 akapit drugi), do podporządkowania
korzystania z własności wymaganiom dobra publicznego (niemiecka
ustawa zasadnicza, art. 14 akapit drugi zdanie drugie oraz
konstytucja Irlandii, art. 43.2.2) lub wreszcie do zasady
sprawiedliwości społecznej (konstytucja Irlandii, art. 43.2.1). We
wszystkich państwach członkowskich funkcja społeczna prawa własności
znalazła wyraz w licznych aktach prawnych. Tak więc we wszystkich
państwach członkowskich występują przepisy ustawowe dotyczące gospodarki
rolnej i leśnej, systemu wód, ochrony środowiska naturalnego,
zagospodarowania przestrzennego i urbanistyki, które nakładają
ograniczenia, czasami znaczące, na korzystanie z własności
nieruchomej.21      W
szczególności w krajach Wspólnoty, w których uprawa winorośli
odgrywa znaczącą rolę, istnieją uregulowania prawne poddające,
w różnym co prawda stopniu, ograniczeniom uprawę winorośli, dobór
uprawianych gatunków oraz metody uprawy. W żadnym z tych
krajów przepisy takie nie są uznawane za co do zasady niezgodne
z zasadą poszanowania prawa własności.22      Z
powyższych względów można stwierdzić, wziąwszy pod uwagę koncepcje
konstytucyjne wspólne dla państw członkowskich oraz stałe praktyki
ustawodawcze w najróżniejszych dziedzinach, że nie można co do
zasady kwestionować ograniczeń nałożonych rozporządzeniem
nr 1162/76 na zakładanie winnic. Jest to rodzaj ograniczeń
powszechnie znany i dopuszczony jako zgodny z prawem,
w identycznej lub podobnej formie, w porządkach
konstytucyjnych wszystkich państw członkowskich.23      Stwierdzenie
to nie wyczerpuje jednak problemu poruszonego przez Verwaltungsgericht.
Nawet jeżeli nie można co do zasady kwestionować uprawnienia Wspólnoty
do ograniczania korzystania z prawa własności w ramach
wspólnej organizacji rynku, w celu realizacji polityki
strukturalnej, to należy jednak zbadać, czy ograniczenia nałożone przez
sporne regulacje są rzeczywiście zgodne z interesem ogólnym
realizowanym przez Wspólnotę i czy nie stanowią, z punktu
widzenia zamierzonego celu, nadmiernej i nieakceptowalnej
interwencji w prawa właściciela, która stanowiłaby naruszenie samej
istoty prawa własności. Taka właśnie jest treść zarzutu podniesionego
przez skarżącą, która uważa, że realizacja polityki zachowania wysokiej
jakości umożliwiłaby ustawodawcy ograniczenie zakresu korzystania
z nieruchomości pod uprawę winorośli z tym skutkiem, że
uzyskałaby ona nienaruszalne prawo od momentu uznania, że jej grunty
nadają się pod uprawę winorośli. Należy więc zbadać, jaki jest cel
kwestionowanego rozporządzenia oraz czy istnieje uzasadniony związek
między przepisami zawartymi w rozporządzeniu a celem
zamierzonym w tym przypadku przez Wspólnotę.24      Przepisy
rozporządzenia nr 1162/76 należy rozpatrywać w kontekście
wspólnej organizacji rynku wina, która jest bezpośrednio związana
z polityką strukturalną planowaną przez Wspólnotę w tej
dziedzinie. Cele takie wskazane są w rozporządzeniu nr 816/70
z dnia 28 kwietnia 1970 r. zawierającym dodatkowe
dyspozycje w zakresie wspólnej organizacji rynku wina
(Dz.U. L 99, str. 1), które stanowi podstawę
kwestionowanego rozporządzenia, jak również w rozporządzeniu
nr 337/79 z dnia 5 lutego 1979 r. w sprawie
wspólnej organizacji rynku wina (Dz.U. L 54, str. 1),
które jest kodyfikacją wszystkich przepisów regulujących wspólną
organizację tego rynku. Tytuł III tego rozporządzenia, odnoszący się do
„zasad produkcji i kontroli rozwoju winnic”, stanowi obowiązujący
obecnie kontekst prawny w tej dziedzinie. Innym elementem
pozwalającym na określenie polityki Wspólnoty w tej dziedzinie jest
rezolucja Rady z dnia 21 kwietnia 1975 r. dotycząca
przyjęcia nowych wytycznych, których celem jest stabilizacja rynku win
stołowych (Dz.U. C 90, str. 1).25      Z
ogółu tych aktów wynika, że ta rozpoczęta i częściowo wdrożona
polityka Wspólnoty polega na wspólnej organizacji rynków i jest
związana z poprawą struktury sektora wina. Podjęte przez Wspólnotę
działania mają na celu osiągnięcie w ramach wytycznych
ustanowionych w art. 39 traktatu EWG dwóch celów, to jest, po
pierwsze, osiągnięcia trwałej równowagi na rynku wina przy poziomie cen,
które byłyby opłacalne dla producentów i sprawiedliwe dla
konsumenta, oraz, po drugie, uzyskania poprawy jakości win
w obrocie handlowym. W celu osiągnięcia tych dwóch zamierzeń –
równowagi ilościowej i stałej poprawy jakości – wspólnotowe
uregulowania rynku win przewidują zastosowanie szerokiego wachlarza
działań interwencyjnych, które mogą być podejmowane zarówno na etapie
produkcji, jak i sprzedaży win.26      Należy
w tym zakresie zwrócić szczególnie uwagę na art. 17
rozporządzenia nr 816/70, powtórzony w bardziej rozbudowanej
formie w art. 31 rozporządzenia nr 337/79, który
przewiduje opracowanie przez państwa członkowskie prognostycznych planów
rozwoju winnic oraz produkcji, skoordynowanych w ramach
obowiązkowego planu wspólnotowego. W celu realizacji tego planu
obowiązywać mogą przepisy dotyczące obsadzania, ponownego obsadzania,
wyrywania winorośli i zaniechania uprawy winnic.27      Właśnie
w ramach tych działań przyjęto rozporządzenie nr 1162/76.
Z preambuły tego rozporządzenia oraz z warunków ekonomicznych,
w których rozporządzenie zostało wydane, a które
charakteryzują stale rosnące nadwyżki produkcyjne, począwszy od zbiorów
w roku 1974, wynika, że rozporządzenie to pełni dwie funkcje: po
pierwsze, powinno ono natychmiast powstrzymać ciągły wzrost nadwyżek
oraz, po drugie, powinno dać instytucjom wspólnotowym czas na
wprowadzenie polityki strukturalnej, która sprzyjałaby wysokiej jakości
produkcji, przy równoczesnym poszanowaniu specyfiki i potrzeb
różnych regionów produkujących we Wspólnocie wina, w których
prowadzona jest uprawa winorośli, poprzez właściwy dobór odmian oraz
gruntów pod uprawę winorośli, jak również przez właściwe uregulowanie
metod produkcji.28      Właśnie
po to, by zapewnić realizację tych dwóch celów, Rada ustanowiła
w rozporządzeniu nr 1162/76 całkowity zakaz zakładania nowych
winnic bez względu, poza kilkoma ściśle określonymi wyjątkami, na jakość
gleby. Należy zauważyć, że mimo iż nałożony przez Radę zakaz ma
charakter generalny, jego czas obowiązywania jest ograniczony. Jego
celem jest natychmiastowe przeciwdziałanie wynikającym
z koniunktury nadwyżkom z jednoczesnym przygotowaniem
definitywnych działań o charakterze strukturalnym.29      Jeśli
go rozumieć w ten sposób, to kwestionowany przepis nie stanowi
niesłusznego ograniczenia prawa własności. Zakładanie bowiem nowych
winnic w sytuacji charakteryzującej się trwałą nadprodukcją
doprowadziłoby jedynie, z punktu widzenia gospodarki, do wzrostu
nadwyżek produkcji. Ponadto ze wzrostem takim, na obecnym etapie, wiąże
się ryzyko utrudnionego wdrożenia polityki strukturalnej na szczeblu
Wspólnoty, w przypadku gdyby opierała się ona na kryteriach
bardziej rygorystycznych niż przewiduje obecnie prawo krajowe
w zakresie doboru gruntów, na których uprawa winorośli jest
dozwolona.30      Należy
więc stwierdzić, że ograniczenie korzystania z prawa własności
poprzez wprowadzenie rozporządzeniem nr 1162/76 na czas określony
zakazu zakładania nowych winnic usprawiedliwione jest interesem ogólnym
Wspólnoty i nie narusza istoty prawa własności uznawanego
i zagwarantowanego przez wspólnotowy porządek prawny. W przedmiocie swobodnego wykonywania działalności zawodowej31      Skarżąca
przed sądem krajowym ocenia również, że zakaz zakładania nowych winnic
wprowadzony rozporządzeniem nr 1162/76 narusza prawa podstawowe,
ponieważ ogranicza wolność wykonywania zawodu polegającego na uprawie
winorośli.32      Jak
Trybunał wskazał już w ww. wyroku w sprawie Nold, o ile
rzeczywiście w porządkach konstytucyjnych wielu państw
członkowskich zostały przyznane gwarancje wolności wykonywania zawodu,
o tyle prawo w ten sposób chronione, nie będąc bynajmniej
uprawnieniem o charakterze bezwzględnym, powinno być również
rozpatrywane w świetle funkcji społecznej chronionej działalności.
W niniejszym przypadku należy zwrócić uwagę, iż kwestionowany
przepis wspólnotowy nie ogranicza w żaden sposób dostępu do
działalności zawodowej polegającej na uprawie winorośli, ani swobodnego
wykonywania tego zawodu na terenach przeznaczonych obecnie pod uprawę
winorośli. Jeżeli nawet zakaz zakładania nowych winnic ma wpływ na
wolność wykonywania zawodu w dziedzinie uprawy winorośli, jest on
jedynie konsekwencją ograniczenia możliwości korzystania z prawa
własności, tak że zakaz ten jest z nim zbieżny. Ograniczenie
wolności wykonywania zawodu w dziedzinie uprawy winorośli, przy
założeniu, że w ogóle istnieje, byłoby więc uzasadnione z tych
samych względów, które uzasadniają ograniczenie możliwości korzystania
z prawa własności.33      Z
powyższych uwag wynika, że badanie rozporządzenia nr 1162/76 pod
kątem wyrażonych przez Verwaltungsgericht wątpliwości nie wykazało
żadnego elementu, który mógłby podważyć jego ważność, ze względu na
sprzeczność z wymogami ochrony praw podstawowych we Wspólnocie. W przedmiocie kosztówKoszty
poniesione przez rząd Republiki Federalnej Niemiec, przez Radę oraz
przez Komisję Wspólnot Europejskich, które przedstawiły Trybunałowi
swoje uwagi, nie podlegają zwrotowi. Dla stron postępowania przed sądem
krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy
bowiem kwestii podniesionej przed Verwaltungsgericht w Neustadt an
der Weinstraße, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach.Z powyższych względów_TRYBUNAŁ_rozstrzygając
w przedmiocie pytań przedłożonych mu przez Verwaltungsgericht
w Neustadt an der Weinstraße postanowieniem z dnia
14 grudnia 1978 r., orzeka, co następuje:1)      Rozporządzenie
Rady nr 1162/76 z dnia 17 maja 1976 r.
wprowadzające środki w celu dostosowania potencjału upraw winorośli
do potrzeb rynku, zmienione rozporządzeniem Rady nr 2776/78
z dnia 23 listopada 1978 r. zmieniającym po raz drugi
rozporządzenie nr 1162/76, powinno być interpretowane w ten
sposób, że jego art. 2 ust. 1 stosuje się również do wniosków
o zezwolenie na założenie nowych winnic złożonych przed wejściem
w życie tego rozporządzenia.2)      Artykuł
2 ust. 1 rozporządzenia nr 1162/76 powinien być
interpretowany w ten sposób, że zawarty w nim zakaz
przyznawania zezwoleń na zakładanie nowych winnic – poza wyjątkami
przewidzianymi w art. 2 ust. 2 rozporządzenia – ma
charakter generalny, to znaczy w szczególności niezależny od
kwestii zdatności danego terenu do uprawy winorośli w świetle
odpowiednich przepisów prawa krajowego.KutscherO’Keeffe      Touffait      Mertens de WilmarsPescatoreMackenzie StuartBosco            Koopmans DueWyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 13 grudnia 1979 r.Sekretarz       PrezesA. Van Houtte       H. Kutscher* Język postępowania: niemiecki.