62006CC0306
KONKLUŻJONIJIET TA’ L-AVUKAT ĠENERALI
POIARES MADURO
ippreżentati fit-18 ta’ Ottubru 2007 (
1
)
Kawża C-306/06
01051 Telecom GmbH
vs
Deutsche Telekom AG
“Direttiva 2000/35/KE — Ġlieda kontra ħlasijiet tardivi fi tranżazzjonijiet kummerċjali — Artikolu 3(1)(ċ)(ii) — Ħlas tardiv — Trasferiment bankarju — Data li fiha l-ħlas għandu jiġi kkunsidrat li sar”
1.
Bir-rinviju għal deċiżjoni preliminari preżenti, l-Oberlandesgericht Köln (il-Ġermanja) jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja domanda li tikkonċerna l-interpretazzjoni ta’ l-Artikolu 3(1)(ċ)(ii) tad-Direttiva 2000/35/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tad-29 ta’ Ġunju 2000, dwar il-ġlieda kontra ħlasijiet tard [tardivi] fi tranżazzjonijiet kummerċjali (
2
).
2.
Sostanzjalment, il-Qorti tal-Ġustizzja qed tiġi mitluba tiddeċiedi jekk l-imsemmija dispożizzjoni li, f’ħafna verżjonijiet lingwistiċi u b’mod partikolari f’dik Ġermaniża, tipprovdi li l-kreditur għandu jkun intitolat għall-imgħax fuq ħlas tardiv jekk “ma jkunx irċieva l-ammont dovut fil-ħin, sakemm [ħlief fil-każ li] id-debitur ma jkunx responsabbli għad-dewmien”, timplikax, fil-każ fejn il-ħlas ikun sar permezz ta’ trasferiment bankarju, li l-ammont dovut ikun ġie akkreditat fil-kont tal-kreditur fil-ħin, jew jekk huwiex biżżejjed, sabiex jiġi evitat jew jitwaqqaf l-imgħax fuq ħlas tardiv, li l-ordni ta’ trasferiment tkun ġiet eżegwita fit-termini previsti.
3.
Nippreċiża minn issa li, għalkemm din id-domanda tista’ tidher sorprendenti fid-dawl ta’ xi verżjonijiet lingwistiċi (
3
) fejn mhux dejjem issir referenza għar-riċezzjoni ta’ l-ammont dovut fil-ħin, dan ma jibdilx il-punt ċentrali f’din il-kawża prinċipali, jiġifieri d-diviżjoni tar-riskju bejn il-kreditur u d-debitur meta dan ta’ l-aħħar ma jkunx direttament responsabbli għad-dewmien fil-ħlas.
I — Il-fatti fil-kawża prinċipali, il-kuntest ġuridiku u d-domanda preliminari
4.
Il-kawża prinċipali, bejn 01051 Telecom GmbH, (iktar ’il quddiem ir-“rikorrenti”) u Deutsche Telekom AG (iktar ’il quddiem “Deutsche Telekom”), tikkonċerna l-ħlas ta’ imgħax fuq ħlas tardiv. Dawn iż-żewġ kumpanniji jipprovdu servizzi ta’ telekomunikazzjoni lill-pubbliku u lill-operaturi tan-netwerks. Barra minn hekk, Deutsche Telekom toffri servizzi ta’ fatturazzjoni lil operaturi oħra bħar-rikorrenti.
5.
Mill-1998, iż-żewġ operaturi huma marbuta b’kuntratt ta’ interkonnessjoni li permezz tiegħu huma jiddebitaw lil xulxin il-prestazzjonijiet ipprovduti fl-eżekuzzjoni ta’ dan il-kuntratt u jikkalkulaw l-ammonti dovuti fuq il-bażi ta’ l-istess kuntratt. Il-kuntratt ġie mmodifikat diversi drabi. Fil-qasam ta’ dewmien fil-ħlas, l-aħħar verżjoni tas-26 ta’ Ġunju 2002, fl-Artikolu 17.5, tipprevedi dan li ġej:
“Ikun hemm dewmien fil-ħlas 30 ġurnata wara li jkun dovut il-ħlas u r-riċezzjoni tal-fattura, sakemm id-dewmien ma jkunx diġà ġie stabbilit b’talba għall-ħlas”.
6.
Barra minn hekk, matul l-2001, il-partijiet ikkonkludew kuntratt ta’ fatturazzjoni u rkupru ta’ krediti li l-punt 8 tiegħu jipprevedi li:
“Fil-15 jew fl-aħħar tax-xahar ta’ kalendarju, il-kontraenti jista’ jiffattura lil Deutsche Telekom l-ammonti netti rikonoxxuti minn Deutsche Telekom bħala fatturabbli, flimkien mal-VAT, għall-prestazzjonijiet ipprovduti lil Deutsche Telekom. L-ammont iffatturat għandu jiġi akkreditat fil-kont indikat fil-fattura jew paċut fi żmien 30 ġurnata mir-riċezzjoni tal-fattura”.
7.
Il-kumpannija rikorrenti ssostni t-teżi li d-dispożizzjoni ċċitata tal-kuntratt ta’ fatturazzjoni u ta’ rkupru ta’ krediti għandha tiġi applikata fil-kuntest tal-kuntratt ta’ interkonnessjoni, b’tali mod li, sabiex jiġi evitat jew jitwaqqaf id-dewmien fil-ħlas u l-obbligu ta’ ħlas ta’ l-imgħax fuq ħlas tardiv, huwa meħtieġ, fost kundizzjonijiet oħra, li l-ammont iffatturat jiġi riċevut jew irreġistrat fil-kont. Għalhekk, ir-rikorrenti ħasset li kienet intitolata titlob mingħand Deutsch Telekom il-ħlas ta’ l-imgħax fuq ħlas tardiv fir-rigward ta’ l-ammont li kien għadu dovut wara t-tpaċija safejn, fit-tletin ġurnata mir-riċezzjoni tal-fattura, l-ammont dovut ma kienx għadu ġie akkreditat fil-kont tagħha.
8.
Għall-kuntrarju, il-konvenuta ssostni l-opinjoni li l-imsemmi ftehim ma kienx ġie implementat. Hija ssostni li hija kienet diġà ħallset l-ammonti dovuti taħt il-kuntratt ta’ interkonnessjoni billi bagħtet fil-ħin, lill-bank tagħha, l-ordnijiet ta’ trasferimenti bankarji li dan il-bank kien irċieva.
9.
Il-qorti ta’ l-ewwel istanza u l-qorti ta’ l-appell jaqblu meta jeskludu l-applikazzjoni tal-kuntratt ta’ fatturazzjoni u ta’ rkupru ta’ krediti għall-kuntratt ta’ interkonnessjoni. F’dawn iċ-ċirkustanzi u fin-nuqqas ta’ kull indikazzjoni preċiża fil-kuntratt ta’ interkonnessjoni dwar il-mument li fih jibda jiddekorri l-imgħax fuq ħlas tardiv fil-każ ta’ ħlas permezz ta’ trasferiment bankarju, jeħtieġ li jiġi applikat id-dritt nazzjonali.
10.
L-Artikolu 269 tal-Kodiċi Ċivili Ġermaniż (Bürgerliches Gesetzbuch; iktar ’il quddiem: il-“BGB”) jipprovdi li:
“1.   Meta l-post tal-prestazzjoni ma jkunx iddefinit u lanqas ma jista’ jiġi ddeterminat miċ-ċirkustanzi u, b’mod partikulari, min-natura ta’ l-obbligu, l-eżekuzzjoni tal-prestazzjoni għandha sseħħ fil-post fejn id-debitur kellu d-domiċilju tiegħu fil-mument li fih inħoloq id-debitu.
2.   Meta l-obbligu jinħoloq fil-kuntest ta’ l-eżerċizzju ta’ attività kummerċjali jew industrijali tad-debitur u meta dan ta’ l-aħħar kellu s-sede ta’ l-attività kummerċjali jew industrijali tiegħu f’post differenti minn dak tad-domiċilju tiegħu, il-post ta’ din is-sede jiġi sostitwit għal dak tad-domiċilju.
3.   Is-sempliċi ċirkustanza li d-debitur ikun ħa r-responsabbiltà li jħallas l-ispejjeż tat-trasport ma tippermettix li jiġi konkluż li l-post fejn għandha ssir l-ispedizzjoni għandu jkun dak tal-prestazzjoni.”
11.
L-Artikolu 270 tal-BGB huwa fformulat kif ġej:
“1.   F’każ ta’ dubju, id-debitur għandu jibgħat il-flus fid-domiċilju tal-kreditur u jassumi r-riskju u l-ispejjeż involuti.
2.   Meta l-kreditu jinħoloq fil-kuntest ta’ attività kummerċjali jew industrijali tal-kreditur u meta dan ta’ l-aħħar ikollu s-sede ta’ l-attività kummerċjali jew industrijali tiegħu f’post differenti minn dak tad-domiċilju tiegħu, il-post ta’ din is-sede jiġi sostitwit għal dak tad-domiċilju.
3.   Meta, minħabba bidla fid-domiċilju jew fis-sede ta’ l-attività kummerċjali jew industrijali tal-kreditur, li tkun saret wara l-ħolqien tad-dejn, jiżdiedu l-ispejjeż jew ir-riskji marbuta ma’ l-ispedizzjoni, il-kreditur għandu jbati ż-żieda fl-ispejjeż fl-ewwel każ u jassumi ż-żieda fir-riskji fit-tieni każ.
4.   Dan mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet relattivi għall-post ta’ l-eżekuzzjoni tal-prestazzjoni.”
12.
Minn dawn id-dispożizzjonijiet, mis-sinifikat li akkwistaw mill-ġurisprudenza u d-duttrina nazzjonali, jirriżulta li, fil-każ ta’ ħlas permezz ta’ trasferiment bankarju, bħall-każ preżenti, il-prestazzjoni tiġi kkunsidrata li saret fil-ħin meta i) l-ordni ta’ trasferiment bankarju jasal għand l-istituzzjoni finanzjarja tad-debitur qabel l-iskadenza tat-terminu, ii) il-kont tad-debitur ikollu biżżejjed fondi jew ikun allokat kreditu ta’ ammont suffiċjenti, u iii) l-istituzzjoni finanzjarja tad-debitur taċċetta l-ordni ta’ trasferiment bankarju. Fi kliem ieħor, sabiex isir il-ħlas mhuwiex meħtieġ li l-ammont jiġi fiżikament akkreditat fil-kont tal-kreditur.
13.
Fl-aħħar, l-Artikolu 286 tal-BGB, fil-verżjoni emendata għall-finijiet tat-traspożizzjoni tad-Direttiva 2000/35, jipprovdi li:
“1.   Jekk, wara avviż mill-kreditur sabiex jissodisfa l-obbligu tiegħu, liema avviż ikun inħareġ wara l-iskadenza tat-terminu, id-debitur jibqa’ inadempjenti, dan l-avviż iqiegħdu in mora. Il-ftuħ ta’ azzjoni intiża għall-eżekuzzjoni tal-prestazzjoni u n-notifika ta’ inġunzjoni ta’ ħlas fil-kuntest tal-proċedura korrispondenti huma ekwivalenti għal avviż.
2.   L-avviż mhuwiex meħtieġ meta:
i.
id-data ta’ l-eżekuzzjoni tal-prestazzjoni ġiet iffissata abbażi tal-kalendarju;
ii.
l-eżekuzzjoni tal-prestazzjoni għandha tiġi ppreċeduta minn avveniment preċiż u jkun ġie previst terminu adegwat għall-eżekuzzjoni tal-prestazzjoni, b’tali mod li tista’ tiġi kkalkolata abbażi tal-kalendarju mid-data ta’ l-imsemmi avveniment,
iii.
id-debitur jirrifjuta serjament u definittivament li jissodisfa l-obbligu tiegħu;
iv.
it-tqegħid in mora immedjat ikun iġġustifikat għal raġunijiet partikolari u fid-dawl ta’ l-interessi taż-żewġ partijiet.
3.   Id-debitur ta’ kreditu jitqiegħed in mora mhux iktar tard minn tletin ġurnata wara l-iskadenza tat-terminu u wara r-riċezzjoni ta’ fattura jew ta’ talba għal ħlas ekwivalenti, sakemm ma jkunx diġà ħallas; dan japplika għad-debitur li huwa wkoll konsumatur biss jekk il-fattura jew it-talba għal ħlas ikun fiha riferiment espliċitu għal din il-konsegwenza. Jekk id-data ta’ riċezzjoni tal-fattura jew tat-talba għal ħlas ma tkunx ċerta, id-debitur, fil-każ li ma jkunx konsumatur, jitqiegħed in mora mhux iktar tard minn tletin ġurnata wara l-iskadenza tat-terminu u r-riċezzjoni tal-korrispettiv.
4.   Id-debitur ma jitqegħidx in mora meta l-prestazzjoni ma sseħħx minħabba ċirkustanza li ma jkunx responsabbli għaliha.”
14.
Id-Direttiva 2000/35 dwar il-ġlieda kontra ħlasijiet tard [tardivi] fi tranżazzjonijiet kummerċjali, li ġiet trasposta bil-mod imsemmi, tipprevedi, b’mod partikolari, fl-Artikolu 3 tagħha li:
“1.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw illi:
a)
imgħax skond il-punt (d) għandu jsir dovut mill-jum li jiġi wara d-data jew it-tmiem tal-perjodu għall-ħlas iffissat skond il-kuntratt;
b)
jekk id-data jew il-perjodu għall-ħlas ma tkunx iffissata fil-kuntratt, l-imgħax għandu jsir dovut awtomatikament mingħajr il-ħtieġa ta’ nota ta’ tfakkir:
i)
30 jum li jiġu wara d-data li d-debitur jirċievi l-fattura jew talba ekwivalenti għall-ħlas; jew
ii)
jekk id-data li fiha tiġi riċevuta l-fattura jew it-talba ekwivalenti għall-ħlas ma tkunx żgurata, 30 jum wara d-data li fiha jiġu riċevuti l-oġġetti jew servizzi; jew
iii)
jekk id-debitur jirċievi l-fattura jew it-talba ekwivalenti għall-ħlas qabel l-oġġetti jew is-servizzi, 30 jum wara li l-oġġetti jew is-servizzi jiġu riċevuti; jew
iv)
jekk proċedura ta’ aċċettazzjoni jew verifikazzjoni, li dwarha l-konformità ta’ l-oġġetti jew servizzi mal-kuntratt għandha tiġi żgurata, hija pprovduta għaliha skond l-istatut jew fil-kuntratt u jekk id-debitur jirċievi l-fattura jew talba ekwivalenti għall-ħlas qabel jew fid-data li fiha dik l-aċċettazzjoni jew verifikazzjoni sseħħ, 30 jum wara din id-data ta’ l-aħħar;
ċ)
il-kreditur għandu jkun intitolat għall-imgħax fuq ħlas tardiv sal-limitu li:
i)
ikun wettaq l-obbligazzjonijiet tiegħu kuntrattwali u legali; u
ii)
ma jkunx irċieva l-ammont dovut fil-ħin, [ħlief fil-każ li] id-debitur ma jkunx responsabbli għad-dewmien.
[…]”
15.
Il-Landgericht Bonn laqgħet parzjalment ir-rikors tal-kumpannija 01051 Telecom billi kkunsidrat li l-Artikolu 3(1)(ċ)(ii) tad-Direttiva 2000/35, li jipprovdi li l-kreditur, fil-każ ta’ dewmien fil-ħlas, huwa intitolat għall-imgħax meta ma jkunx irċieva fil-ħin l-ammont iffatturat, kien ixaqleb lejn li tittieħed in kunsiderazzjoni r-riċezzjoni tardiva ta’ l-ammont dovut bħala l-element li jiskatta l-imgħax fuq ħlas tardiv, anke fil-każ fejn l-ordni ta’ ħlas tkun saret fit-termini stabbiliti.
16.
Fl-appell, l-Oberlandesgericht Köln, wara li osservat li d-Direttiva 2000/35 setgħet tiġi invokata sabiex timla l-lakuni fuq dan il-punt fil-kuntratt ta’ interkonnessjoni, ikkunsidrat li l-Artikolu 3(1)(ċ)(ii) tad-Direttiva seta’ jikkorrispondi wkoll għall-interpretazzjoni prevalenti fid-dritt Ġermaniż fis-sens li, fil-każ ta’ ħlas permezz ta’ trasferiment bankarju, l-importanti hija l-eżekuzzjoni tardiva ta’ l-ordni ta’ trasferiment bankarju u mhux ir-riċezzjoni tardiva ta’ l-ammont. Id-dispożizzjoni ċċitata, meta tippreċiża li l-imgħax fuq ħlas tardiv mhuwiex dovut meta “d-debitur ma jkunx responsabbli għad-dewmien”, turi, skond il-qorti tar-rinviju, li ħlas, anki jekk isir tard, jista’ jiġi kkunsidrat bħala “riċevut” fil-ħin mill-kreditur meta d-debitur ikun għamel kull ma kien meħtieġ sabiex l-ammont dovut jiġi ttrasferit fil-ħin.
17.
Madankollu, il-qorti tar-rinviju tammetti li l-interpretazzjoni tad-dispożizzjoni in kwistjoni mhix inekwivoka. B’mod partikolari, l-użu fil-verżjoni Ġermaniża, Franċiża u Ingliża tal-kliem “erhalten”, “reçu” u “received” rispettivament jista’ jindika li, sabiex jiġi evitat dewmien fil-ħlas skond id-Direttiva 2000/35, l-ammont dovut għandu jasal għand il-kreditur qabel l-iskadenza tat-terminu applikabbli.
18.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Oberlandesgericht Köln iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“Leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li sabiex ħlas li jsir permezz ta’ trasferiment bankarju jevita li jiksatta dewmien fil-ħlas mid-debitur jew iwaqqaf dan id-dewmien, mhijiex id-data ta’ meta l-ammont jiġi akkreditat fil-kont tal-kreditur li hija determinanti iżda d-data ta’ l-ordni ta’ trasferiment mogħti mid-debitur u aċċettat mill-bank, f’każ li jkollu fondi biżżejjed jew jekk ikollu faċilità ta’ kreditu suffiċjenti, hija konformi ma’ l-Artikolu 3(1)(ċ)(ii) tad-Direttiva 2000/35/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kummissjoni tad-29 ta’ Ġunju 2000 dwar il-ġlieda kontra ħlasijiet tardivi fi tranżazzjonijiet kummerċjali?”
II — Analiżi ġuridika
19.
Qabel ma nagħmel l-analiżi dwar il-mertu, jeħtieġ li tiġi eżaminata l-ammissibbiltà tad-domanda preliminari.
A — Dwar l-ammissibbiltà
20.
Ir-rilevanza tad-domanda preliminari magħmula, minkejja li ma tidhirx li ġiet soġġetta għal diskussjoni fl-osservazzjonijiet tal-partijiet, timmerita xi approfondiment.
21.
Minħabba li hija involuta kontroversja bejn partijiet privati, għandu jittieħed in kunsiderazzjoni l-fatt li, skond ġurisprudenza kostanti tal-Qorti tal-Ġustizzja, direttiva ma tistax fiha nnifisha toħloq drittijiet u obbligi fil-kuntest tar-relazzjonijiet tagħhom (
4
). Fis-sentenza QDQ Média (
5
), il-Qorti tal-Ġustizzja kellha l-opportunità tfakkar dan il-prinċipju f’risposta għal domanda preliminari li kienet tikkonċerna wkoll l-interpretazzjoni tad-Direttiva 2000/35.
22.
Madankollu, minħabba l-prinċipju ta’ interpretazzjoni konformi u ta’ l-obbligu ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 10 KE, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret kostantement li l-qorti nazzjonali, meta msejħa sabiex tinterpreta d-dritt nazzjonali, għandha tagħmel dan, safejn ikun possibbli, fid-dawl tat-test u ta’ l-għan tad-Direttiva sabiex jintlaħaq ir-riżultat mixtieq minn din ta’ l-aħħar (
6
).
23.
Fil-kawża prinċipali, dan l-obbligu ma jistax jiġi kkontestat abbażi tal-fatt li t-terminu għat-traspożizzjoni tad-Direttiva 2000/35 ma kienx għadu għadda fiż-żmien tal-fatti.
24.
Fil-fatt, mis-sentenza Inter-Environnement Wallonie (
7
) lil hawn, il-Qorti tal-Ġustizzja ssostni li, abbażi tat-tieni paragrafu ta’ l-Artikoli 10 KE u 249 KE, matul it-terminu ta’ traspożizzjoni, l-Istat Membru destinatarju għandu jastjeni milli jadotta dispożizzjonijiet ta’ natura li jikkompromettu gravement ir-realizzazzjoni tar-riżultat previst minn din id-Direttiva. L-istess japplika iktar u iktar meta d-domanda magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja ma tirrigwardax l-eventwali esklużjoni ta’ dispożizzjoni nazzjonali iżda l-interpretazzjoni tagħha meta din ta’ l-aħħar tkun diġà ħolqot dibattitu fis-sistema ġuridika rilevanti. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat dan li ġej:
“mid-data li fiha direttiva tidħol fis-seħħ, il-qrati ta’ l-Istati Membri għandhom jastjenu, safejn huwa possibbli, milli jinterpretaw id-dritt intern b’mod li jirriskja li jikkomprometti serjament, wara l-iskadenza tat-terminu ta’ traspożizzjoni, ir-realizzazzjoni ta’ l-għan ta’ din id-direttiva” (
8
).
25.
Fl-aħħar, fil-kawża prinċipali, meta adotta l-Artikolu 286 tal-BGB, il-leġiżlatur nazzjonali kien għażel li jagħmel traspożizzjoni antiċipata tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2000/35. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Qorti tal-Ġustizzja tiddikjara dan li ġej:
“Barra minn hekk, meta tapplika d-dritt intern u, b’mod partikolari, id-dispożizzjonijiet ta’ leġiżlazzjoni adottata speċifikament sabiex timplementa r-rekwiżiti ta’ direttiva, il-qorti nazzjonali hija marbuta li tinterpreta d-dritt nazzjonali, safejn dan ikun possibbli, fid-dawl tat-test u ta’ l-għan tad-direttiva in kwistjoni sabiex tilħaq ir-riżultat mixtieq mid-direttiva u, b’hekk, tikkonforma ruħha mat-tielet paragrafu ta’ l-Artikolu 249.” (
9
)
26.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-qorti għandha tieħu in kunsiderazzjoni r-rieda tal-leġiżlatur nazzjonali li xtaq traspożizzjoni malajr billi tinterpreta d-dispożizzjonijiet ta’ traspożizzjoni skond id-Direttiva (
10
). Minħabba li l-Artikoli 269, 270 u 286 tal-BGB jistgħu jiġu interpretati b’mod differenti, is-soluzzjoni tal-kawża tiddependi fil-parti l-kbira tagħha mill-interpretazzjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja lill-Artikolu 3(1)(ċ)(ii) tad-Direttiva fuq id-dewmien fil-ħlas, b’tali mod li r-rilevanza tad-domanda magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiġi kkunsidrata bħala stabbilita.
B — Dwar l-interpretazzjoni ta’ l-Artikolu 3(1)(ċ)(ii) tad-Direttiva 2000/35
27.
Sostanzjalment, il-Qorti tal-Ġustizzja qed tiġi mitluba tistabbilixxi liema hija l-operazzjoni li minnha ħlas magħmul permezz ta’ trasferiment bankarju jista’ jiġi kkunsidrat li sar korrettament fil-kuntest ta’ tranżazzjoni kummerċjali u, għalhekk, ma jagħtix lok għall-imgħax fuq ħlas tardiv fis-sens tad-Direttiva 2000/35.
28.
Ir-rikorrenti u l-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej isostnu interpretazzjoni rigoruża ta’ l-Artikolu 3(1)(ċ)(ii) tad-Direttiva 2000/35, billi jqisu li din id-dispożizzjoni timponi fuq id-debitur l-obbligu li jiggarantixxi li l-kreditur jkollu l-ammont dovut għad-dispożizzjoni tiegħu ma’ l-iskadenza tat-terminu previst. Fi kliem ieħor, huwa biss il-mument li fih l-ammont dovut jiġi materjalment akkreditat fil-kont tal-kreditur li huwa ta’ natura li jwaqqaf jew jevita li jiddekorri l-imgħax fuq ħlas tardiv.
29.
Huwa veru li l-interpretazzjoni letterali ta’ l-imsemmija dispożizzjoni, fil-parti l-kbira tal-verżjonijiet lingwistiċi, tidher li tikkonferma din it-teżi, minħabba li tippreċiża li l-kreditur huwa intitolat għall-imgħax fuq ħlas tardiv jekk “ma jkunx irċieva l-ammont dovut fil-ħin”. L-għażla ta’ din il-kelma mil-leġiżlatur Komunitarju twassal fil-fatt sabiex wieħed jikkunsidra li, sabiex ma jibqax pagabbli l-imgħax fuq ħlas tardiv, l-ammont dovut għandu jiġi akkreditat fil-ħin fil-kont tal-kreditur.
30.
In sostenn ta’ din it-teżi, jista’ jiġi rilevat ukoll li din l-eżiġenza hija perfettament konformi ma’ l-għan li tiġi ggarantita protezzjoni effettiva tal-kreditur kontra dewmien fil-ħlas, kif jirriżulta b’mod ċar mis-seba’, mis-sittax, mid-dsatax u mill-għoxrin premessa tad-Direttiva 2000/35, minħabba li dan id-dewmien jikkostitwixxi “ostaklu għall-iffunzjonar xieraq tas-suq intern” (
11
). Għalhekk, prima facie, l-interpretazzjonijiet testwali u teleoloġika jaqblu fuq l-eżiġenza ta’ ħlas effettiv ta’ l-ammont dovut, fis-sens li l-benefiċjarju għandu jkun jista’ jiddisponi mill-ammont akkreditat fil-kont tiegħu.
31.
Madankollu, interpretazzjoni bħal din tqiegħed fuq id-debitur responsabbiltà li ma jidhirx li għandu jkollu. Fil-fatt, hija tobbligah li jipprevedi eżattament iż-żmien meħtieġ mill-istituzzjonijiet finanzjarji differenti involuti sabiex jipproċessaw it-tranżazzjoni. Issa, jekk jista’ jiġi kkunsidrat li min jagħmel l-ordni għandu jassumi r-responsabbiltà għad-dewmien fil-ħlas imputabbli għall-istituzzjoni finanzjarja tiegħu, l-istess ma japplikax għad-dewmien dovut għall-istituzzjoni finanzjarja tal-kreditur, jew saħansitra għall-kreditur innifsu. Barra minn hekk, din l-interpretazzjoni tikkuntrasta ma’ dik adottata fid-Direttiva 97/5/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-27 ta’ Jannar 1997, dwar it-trasferimenti transkonfini ta’ kreditu (
12
), li tipprovdi li huwa l-kreditur u mhux id-debitur li għandu jassumi, fil-każ ta’ dewmien fil-ħlas, ir-responsabbiltà ta’ l-istituzzjoni finanzjarja tal-benefiċjarju (
13
).
32.
Madankollu, is-soluzzjoni tista’ tinstab fit-tieni parti tad-dispożizzjoni sottoposta għall-interpretazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, li ssostni li l-kreditur li ma jkunx irċieva l-ammont dovut fil-ħin, huwa intitolat għall-imgħax fuq ħlas tardiv ħlief fil-każ li “d-debitur ma jkunx responsabbli għad-dewmien”. Waqt is-seduta, il-Kummissjoni b’hekk sostniet il-fehma li l-Artikolu 3(1)(ċ)(ii) jista’ jiġi interpretat fis-sens li jistabbilixxi l-prinċipju li, fil-każ ta’ ħlas permezz ta’ trasferiment bankarju, sabiex jiġi evitat jew jitwaqqaf id-dewmien, huwa meħtieġ li l-ammont dovut jiġi akkreditat fil-ħin fil-kont tal-kreditur, salv fil-każijiet, li għad iridu jiġu stabbiliti, fejn id-debitur ma jkunx responsabbli għad-dewmien fil-ħlas. Madankollu, din l-interpretazzjoni tippresupponi separazzjoni bejn iż-żewġ partijiet ta’ l-Artikolu 3(1)(ċ)(ii), jiġifieri bejn il-prinċipju u l-eċċezzjoni li tħalli indeterminati ċ-ċirkustanzi fejn id-debitur ma jkunx responsabbli għad-dewmien.
33.
Fil-fehma tiegħi, din l-interpretazzjoni m’għandhiex tiġi aċċettata għal żewġ raġunijiet prinċipali. Fl-ewwel lok, u minkejja progress net fil-qasam tat-termini u tat-trasparenza tat-tranżazzjonijiet bankarji (
14
), għadu sal-llum impossibbli għad-debitur li jistabbilixxi b’ċertezza d-data li fiha l-istituzzjoni finanzjarja tal-kreditur ser tittrasferixxi l-fondi fil-kont ta’ dan ta’ l-aħħar. Għaldaqstant, li titpoġġa bħala prinċipju eżiġenza li f’kull każ tista’ tiġi bbażata biss fuq stima, jinvolvi ksur tal-prinċipju taċ-ċertezza legali. Barra minn hekk, skond il-kriterji adottati għad-determinazzjoni tan-nuqqas ta’ responsabbiltà tad-debitur, l-approċċ indikat jirriskja li jkun fonti ta’ inċertezza legali kemm għad-debitur kif ukoll għall-kreditur. Fil-fatt, għalkemm għad-debitur jista’ jkun impossibbli li jistabbilixxi l-mument li minnu jkun meħlus mill-obbligu tiegħu, il-kreditur ukoll jista’ jiġi obbligat jassumi riskju li ma jkunx f’pożizzjoni li jikkontrolla, meta d-dewmien fil-ħlas ikun imputabbli għall-istituzzjoni finanzjarja tad-debitur.
34.
Fit-tieni lok, l-interpretazzjoni kkunsidrata twassal sabiex iċ-ċirkustanzi fejn id-debitur ma jkunx responsabbli għad-dewmien fil-ħlas jitħallew fid-diskrezzjoni ta’ l-Istati Membri t-tifsira. Għalkemm l-eċċezzjonijiet għandhom jiġu interpretati ristrettivament, dan jista’ jerġa’ jdaħħal disparità bejn l-Istati Membri li tista’ tostakola direttament l-għan ta’ armonizzazzjoni tad-Direttiva 2000/35 u, b’mod iktar ġenerali, il-funzjonament tajjeb tas-suq komuni. Kif huwa rrilevat fl-għaxar premessa: “tgħawwiġ fil-kompetizzjoni jsegwi jekk regoli sostanzjalment differenti japplikaw għall-operazzjonijiet domestiċi u dawk li jsiru fil-fruntiera bejn pajjiż u ieħor”. Dan ikun il-każ jekk l-eżenzjonijiet mir-responsabbiltà jiġu stabbiliti fil-kuntest tas-sistemi ġuridiċi nazzjonali fejn hemm diverġenza fil-leġiżlazzjonijiet f’dan il-qasam.
35.
Barra minn hekk, minkejja li d-Direttiva tagħmel referenzi regolari għal-leġiżlazzjonijiet nazzjonali u minkejja li hija sempliċement tippreskrivi ħtiġijiet minimi fil-qasam tal-ġlieda kontra ħlasijiet tardivi, m’hija prevista l-ebda referenza ta’ dan it-tip fl-Artikolu 3(1)(ċ)(ii). Mill-ħtiġijiet kemm ta’ l-applikazzjoni uniformi tad-dritt Komunitarju kif ukoll tal-prinċipju ta’ ugwaljanza jirriżulta li l-kunċett ta’ responsabbiltà fil-qasam ta’ ħlas tardiv jirrappreżenta għalhekk kunċett awtonomu ta’ dritt Komunitarju li għandu jiġi interpretat b’mod uniformi (
15
).
36.
Fl-aħħar, u f’kull każ, infakkar li d-Direttiva 2000/35 ġiet adottata fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 95 KE. Bħala konsegwenza, l-għan prinċipali tagħha huwa l-approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet ta’ l-Istati Membri. B’dan l-iskop, hija għandha l-għan li telimina l-ostakoli għall-funzjonament tajjeb tas-suq intern kkawżati b’mod partikolari mid-diverġenzi bejn is-sistemi ġuridiċi nazzjonali. Issa, l-interpretazzjoni ta’ l-Artikolu 3(1)(ċ)(ii) li tħalli lill-Istati Membri l-kompitu li jiddefinixxu l-kunċett ta’ “riċezzjoni fil-ħin ta’ l-ammont dovut” bħala l-każijiet fejn tkun eskluża r-responsabbiltà tad-debitur għal dewmien fil-ħlas, twassal, kif diġà ġie enfasizzat, proprju għall-introduzzjoni mill-ġdid tad-disparitajiet bejn il-leġiżlazzjonijiet nazzjonali li l-leġiżlatur Komunitarju ried jevita.
37.
Madankollu, lanqas ma jkunu sodisfatti l-għanijiet tad-Direttiva jekk jiġi kkunsidrat li s-sempliċi eżekuzzjoni ta’ l-ordni ta’ trasferiment bankarju, aċċettat mill-istituzzjoni finanzjarja tad-debitur, teħles lil dan ta’ l-aħħar mill-obbligu tiegħu. Din l-interpretazzjoni telimina kull effett utli tad-Direttiva. Din ta’ l-aħħar għandha l-għan li tipprojbixxi “l-abbuż ta’ ħelsien ta’ kuntratt għall-iżvantaġġ tal-kreditur” (
16
). Dan l-abbuż huwa karatterizzat b’mod partikolari mill-fatt li “jforni lid-debitur b’likwidità addizzjonali a spejjeż tal-kreditur” (
17
). Issa, jekk jiġi kkunsidrat li sempliċi ordni ta’ trasferiment bankarju magħmul tard, u mhux ir-riċezzjoni tardiva ta’ l-ammont dovut, jimplika l-ħlas ta’ imgħax fuq ħlas tardiv, id-debitur ikun qiegħed jiġi awtorizzat sabiex joħroġ l-ordni ta’ trasferiment bankarju biss fid-data ta’ l-iskadenza, dejjem jekk jirnexxielu jikseb l-aċċettazzjoni mill-istituzzjoni finanzjarja tiegħu f’dawn it-termini. Dan l-aġir opportunistiku ma jistax ma jfakkarx fl-abbuż tal-libertà kuntrattwali msemmi mid-Direttiva, minħabba li jippermetti lid-debitur jiddisponi minn likwidità għad-detriment tal-kreditur għall-ġurnata jew għall-ġranet li jippreċedu l-ordni ta’ trasferiment bankarju effettwat fl-aħħar ġurnata ta’ l-iskadenza, filwaqt li l-ammont dovut, skond il-kliem tad-Direttiva, kellu jiġi “riċevut” f’din id-data (
18
). Għalhekk, il-Gvern Ġermaniż jidher żbaljat meta jargumenta li l-kunsiderazzjoni ta’ l-ordni ta’ trasferiment bankarju bħala ekwivalenti għall-ħlas ma tmurx kontra l-għanijiet tad-Direttiva. L-għan ta’ dan it-test mhuwiex li jiffavorixxi lid-debitur billi jawtorizzah li jiddisponi minn likwidità sa l-aħħar ġurnata ta’ l-iskadenza, iżda li jiggarantixxi lill-kreditur ir-riċezzjoni ta’ l-ammont dovut fit-terminu għall-ħlas.
38.
Barra minn hekk, tali interpretazzjoni ta’ l-Artikolu 3(1)(ċ)(ii) tad-Direttiva 2000/35 tpoġġi lill-kreditur f’sitwazzjoni ġuridikament inċerta f’dak li jirrigwarda d-data ta’ meta jibda jiddekorri l-imgħax fuq ħlas tardiv. Jekk dan l-imgħax ikun dovut awtomatikament meta l-ordni ta’ trasferiment bankarju ikun tardiv, jeħtieġ ukoll li l-kreditur ikun jaf id-data li fiha l-ordni ntbagħtet lill-istituzzjoni finanzjarja tad-debitur. Sabiex jikseb din l-informazzjoni, il-kreditur għandu jieħu l-passi neċessarji sabiex jikseb it-trażmissjoni ta’ kopja tal-kuntratt li abbażi tiegħu saret l-aċċettazzjoni ta’ l-ordni ta’ trasferiment bankarju, sabiex jivverifika d-data eżatta tal-ħlas. Apparti l-fatti li dan jibdel xi ftit in-natura awtomatika tal-ħlas ta’ l-imgħax fuq ħlas tardiv, jidher diffiċli li wieħed jiċħad li dan jimplika piż amministrattiv addizzjonali għall-kreditur — jew għad-debitur, jekk ikun ġie miftiehem li huwa għandu jipprovdi din l-informazzjoni — filwaqt li d-Direttiva 2000/35 għandha espressament l-għan li tevita dawn il-piżijiet amministrattivi u finanzjarji addizzjonali (
19
).
39.
Għalhekk nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tiffavorixxi soluzzjoni intermedjarja, adegwata sabiex tiggarantixxi diviżjoni ekwa tar-riskji bejn il-kreditur u d-debitur.
40.
Minħabba l-koerenza relattiva li biha l-espressjoni “irċieva l-ammont dovut” tintuża fil-parti l-kbira tal-verżjonijiet lingwistiċi tad-Direttiva 2000/35 u fid-dawl ta’ l-għan ta’ l-istess Direttiva, jidher diffiċli li din l-eżiġenza ma tiġix interpretata fis-sens li timplika li l-ammont dovut ikun inħareġ mill-kont tad-debitur u wasal għand il-kreditur. Madankollu, minħabba li l-Qorti tal-Ġustizzja tammetti, in konformità mad-Direttiva dwar it-trasferimenti transkonfinali ta’ kreditu u ma’ l-użanzi fid-dritt internazzjonali privat, li d-debitur ma jistax jiġi kkunsidrat responsabbli għar-relazzjonijiet kuntrattwali li jeżistu bejn il-kreditur u l-istituzzjoni finanzjarja tiegħu, jidher li huwa ġġustifikat li jiġi kkunsidrat li dan l-obbligu jiġi ssodisfat meta l-ammont dovut jasal fl-istituzzjoni finanzjarja tal-benefiċjarju, mingħajr ma neċessarjament ikun ġie akkreditat fil-kont ta’ dan ta’ l-aħħar.
41.
Għalhekk, it-tieni parti ta’ l-Artikolu 3(1)(ċ)(ii) tad-Direttiva ssostni din l-interpretazzjoni meta tipprovdi li n-nuqqas ta’ riċezzjoni ta’ l-ammont dovut fil-ħin ma jistax jimplika l-ħlas ta’ l-imgħax fuq ħlas tardiv meta d-debitur ma jkunx responsabbli għan-nuqqas ta’ osservanza tat-terminu. Fil-fatt, filwaqt li d-debitur jista’ jistabbilixxi bi preċiżjoni u eżattezza, fil-kuntest kuntrattwali stabbilit ma’ l-istituzzjoni finanzjarja tiegħu, id-data li fiha l-ammont dovut għandu jasal fl-istituzzjoni finanzjarja tal-benefiċjarju, għall-kuntrarju, għad-debitur huwa impossibbli li jipprevedi t-termini meħtieġa għat-trasferiment tal-fondi mill-istituzzjoni finanzjarja tal-kreditur għall-kont ta’ dan ta’ l-aħħar.
42.
Din l-interpretazzjoni ta’ l-ewwel parti ta’ l-Artikolu 3(1)(ċ)(ii) tad-Direttiva 2000/35 fid-dawl tat-tieni parti ta’ din id-dispożizzjoni tippermetti li tiġi ggarantita ċertezza legali relattiva fir-relazzjonijiet bejn il-kreditur u d-debitur, minħabba li d-debitur jibbenefika minn garanzija, permezz tal-kuntratt miftiehem ma’ l-istituzzjoni finanzjarja tiegħu, għal dak li jirrigwarda d-data li fiha hua jissodisfa l-obbligu tiegħu u minħabba li l-kreditur għandu l-istess garanzija vis-à-vis l-istituzzjoni finanzjarja tiegħu fir-rigward tar-riċezzjoni ta’ l-ammont dovut fuq il-kont tiegħu, u dan mingħajr ma r-relazzjoni tagħhom ma’ l-istituzzjonijiet finanzjarji rispettivi tagħhom ma jkollha impatt fuq ir-relazzjoni prinċipali stabbilita bejniethom. Fil-fehma tiegħu, l-interpretazzjoni proposta tiggarantixxi diviżjoni ekwa tar-riskji skond kriterju li jieħu in kunsiderazzjoni l-parti kontraenti li tinsab fl-aħjar pożizzjoni sabiex tipprevedi u tikkontrolla r-riskju.
III — Konklużjoni
43.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nissuġġerixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja li tirrispondi għad-domanda preliminari magħmula mill-Oberlandesgericht Köln bil-mod li ġej:
“L-Artikolu 3(1)(ċ)(ii) tad-Direttiva 2000/35/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kummissjoni, tad-29 ta’ Ġunju 2000, dwar il-ġlieda kontra ħlasijiet magħmula tard fi tranżazzjonijiet kummerċjali, jimplika, sabiex ħlas effettwat permezz ta’ trasferiment bankarju jevita jew iwaqqaf l-imgħax fuq ħlas tardiv, li l-ammont dovut ikun wasal fil-ħin fl-istituzzjoni finanzjarja tal-kreditur.”
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
2
)	ĠU L 200, p. 35.
(
3
)	Ara b’mod partikolari, il-verżjoni Portugiża fejn l-Artikolu 3(1)(c)(ii) tad-Direttiva 2000/35 jinkludi sempliċement “O atraso seja imputável ao devedor”.
(
4
)	Ara b’mod partikolari, is-sentenzi tas-26 ta’ Frar 1986, Marshall (152/84, Ġabra p. 723); tat-13 ta’ Novembru 1990, Marleasing (C-106/89, Ġabra p. I-4135) u tal-5 ta’ Ottubru 2004, Pfeiffer et (C-397/01 sa C-403/01, Ġabra p. I-8835).
(
5
)	Sentenza ta’ l-10 ta’ Marzu 2005 (C-235/03, Ġabra p. I-1937).
(
6
)	Sentenzi ta’ l-10 ta’ April 1984, von Volson u Kamann (14/83, Ġabra p. 1891, punt 26); Marleasing, iċċitata iktar ’il fuq (punt 8); Pfeiffer et, iċċitata iktar ’il fuq (punt 113), u ta’ l-4 ta’ Lulju 2006, Adeneler et (C-212/04, Ġabra p. I-6057, punt 108).
(
7
)	Sentenza tat-18 ta’ Diċembru 1997 (C-129/96, Ġabra p. I-7411, punt 50), suċċessivament ikkonfermata b’mod partikolari bis-sentenza tat-8 ta’ Mejju 2003, ATRAL (C-14/02, Ġabra p. I-4431, punt 58).
(
8
)	Sentenza Adeneler et, iċċitata iktar ’il fuq (punt 123).
(
9
)	Sentenza Peiffer et, iċċitata iktar ’il fuq (punt 113).
(
10
)	Sentenzi Peiffer et u Adeneler et, iċċitati iktar ’il fuq.
(
11
)	Ara b’mod partikolari, id-disa’ u l-għaxar premessa tad-Direttiva 2000/35, li kienu diġà jidhru fir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni 95/198/KE tat-12 ta’ Mejju 1995, dwar it-termini ta’ ħlas fit-tranżazzjonijiet kummerċjali (ĠU L 127, p. 19).
(
12
)	ĠU L 43, p. 25.
(
13
)	Ara b’mod partikolari l-Artikolu 6(2) u (3), kif ukoll l-Artikolu 7(3) tad-Direttiva 97/5.
(
14
)	Fuq dan il-punt, wieħed jista’ jagħmel referenza għar-rapport tal-Kommissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar l-applikazzjoni tad-Direttiva 97/5 (COM/2002/663 finali). Dan ir-rapport fil-fatt jippreċiża li madwar 90 % tat-trasferimenti bankarji waslu fid-destinazzjoni fit-terminu indikat, u 8 % fi tlett ijiem mid-data prevista (punt 3.7.2.1). Barra minn hekk, jirriżulta li dawn it-trasferimenti bankarji kienu jeħtieġu medja ta’ 2.97 ġranet; 95.4 % waslu fi żmien sitt ijiem tax-xogħol skond it-terminu indikat fid-Direttiva 97/5 fil-każ ta’ nuqqas ta’ ftehim f’dan ir-rigward (punt 3.8.2). Ara wkoll il-proposta ta’ direttiva għas-servizzi ta’ ħlas (COM(2005) 603 finali), b’mod partikolari l-Artikoli 26, 28 u 60 tagħha, li jimponu fuq il-prestatarju ta’ servizzi l-obbligu preċiż li jinforma lill-benefiċjarji b’mod partikolari dwar it-“terminu ta’ eżekuzzjoni li fih għandu jingħata s-servizz ta’ ħlas” (Artikolu 26(1)(a)(ii)). Il-proposta għandha wkoll l-għan li timponi fuq il-prestatarju ta’ servizz ta’ ħlas ta’ min iħallas li jakkredita l-ammont ordnat fil-kont tal-benefiċjarju mhux iktar tard mit-tmiem ta’ l-ewwel ġurnata ta’ xogħol wara l-mument ta’ aċċettazzjoni (Artikolu 60).
(
15
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tad-19 ta’ Settembru 2000, Linster (C-287/98. Ġabra p. I-6917, punt 43); tal-11 ta’ Marzu 2003, Ansul (C-40/01, Ġabra p. I-2439, punt 26), u ta’ l-14 ta’ Ġunju 2007, Armin Häupl (C-246/05, Ġabra p. I-4673, punt 43).
(
16
)	Id-dsatax-il premessa tad-Direttiva 2000/35.
(
17
)	Ibid.
(
18
)	Ara wkoll f’dan ir-rigward: P. Mengozzi, I ritardi di pagamento nelle transazioni commerciali — L’interpretazione delle norme nazionali di attuazione delle direttive comunitarie, Padova, CEDAM, 2007, p. 15.
(
19
)	Is-seba’ premessa tad-Direttiva 2000/35.