61981CJ0065_EL
Διάδικοι
Αντικείμενο της υπόθεσης
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στήν υπόθεση 65/81,
πού έχει ως αντικείμενο αίτηση τού Verwaltungsgericht τής Στουτγάρδης πρός τό Δικαστήριο, κατ’ εφαρμογή τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ, μέ τήν οποία ζητείται, στό πλαίσιο τής εκκρεμούς ενώπιον τού αιτούντος δικαστηρίου διοικητικής υποθέσεως τών
1 ) FRANCESCO REINA, κατοίκου Στουτγάρδης,
2 ) LETIZIA REINA, κατοίκου Στουτγάρδης,
κατά
LANDESKREDITBANK BADEN-WUERTTEMBERG, ιδρύματος δημοσίου δικαίου,
Αντικείμενο της υπόθεσης
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως πρός τήν ερμηνεία τού άρθρου 7 πρώτη παράγραφος τής συνθήκης ΕΟΚ, καθώς καί τού άρθρου 7 παράγραφος 2 τού κανονισμού 1612/68 τού Συμβουλίου, τής 15ης Οκτωβρίου 1968, περί τής ελεύθερης κυκλοφορίας τών εργαζομένων στό εσωτερικό τής Κοινότητος ( ΕΕ ειδ . έκδ . Ν 257, τόμ . 05/001, σ . 33 ),
Σκεπτικό της απόφασης
1 Μέ διάταξη τής 17ης Φεβρουαρίου 1981, πού περιήλθε στό Δικαστήριο στίς 30 Μαρτίου 1981, τό Verwaltungsgericht τής Στουτγάρδης υπέβαλε, κατ’ εφαρμογή τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ, δύο προδικαστικά ερωτήματα ως πρός τήν ερμηνεία τού άρθρου 7 πρώτη παράγραφος τής συνθήκης ΕΟΚ καί τού άρθρου 7 παράγραφος 2 τού κανονισμού 1612/68 τού Συμβουλίου, τής 15ης Οκτωβρίου 1968, περί τής ελεύθερης κυκλοφορίας τών εργαζομένων στό εσωτερικό τής Κοινότητος ( ΕΕ ειδ . έκδ . Ν 257, τόμ . 05/001, σ . 33 ).
2 Τά ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στό πλαίσιο μιάς διοικητικής διαφοράς, αντικείμενο τής οποίας ηταν η χορήγηση δανείου λόγω γεννήσεως τέκνου, μεταξύ ενός ζεύγους ιταλικής ιθαγενείας, οι οποίοι διαμένουν καί εργάζονται στήν Ομοσπονδιακή Δημοκρατία τής Γερμανίας, καί τής Landeskreditbank Baden-Wuerttemberg, ιδρύματος δημοσίου δικαίου τελούντος υπό τήν εποπτεία τού Land τής Βάδης-Βυρτεμβέργης .
3 Η Landeskreditbank χορηγεί δάνεια κατόπιν αιτήσεως, βάσει οδηγιών τής αρμοδίας αρχής τού Land τής Βάδης-Βυρτεμβέργης, μεταξύ άλλων καί λόγω γεννήσεως τέκνου . Η διάρκεια τών δανείων αυτών λόγω γεννήσεως, τά οποία ειναι άτοκα χάρις σέ επιχορηγήσεις τού Land, ανέρχεται σέ επτά έτη, ενώ τά δάνεια δύνανται νά ανέλθουν σέ 8 000 γερμανικά μάρκα, σέ εξαιρετικές δέ περιπτώσεις σέ 12 000 μάρκα . Τά δάνεια χορηγούνται στά ζεύγη, μόνο εφ’ οσον ο ενας τουλάχιστον από τούς συζύγους ειναι Γερμανός καί τό καθαρό εισόδημα τής οικογενείας δέν υπερβαίνει ορισμένο ποσό . Σύμφωνα μέ οσα εκθέτει τό εθνικό δικαστήριο, τό σύστημα αυτό τής χορηγήσεως δανείων λόγω γεννήσεως τέκνου καθιερώθη μέ σκοπό τήν ευνοϊκή επίδραση επί τού ρυθμού τών γεννήσεων τού γερμανικού πληθυσμού καί τόν περιορισμό τού αριθμού τών περιπτώσεων διακοπής τής κυήσεως .
4 Στήν προκειμένη υπόθεση οι προσφεύγοντες στήν κυρία δίκη, τό ζεύγος Reina, ζήτησαν, οταν εγεννήθησαν τά δίδυμα τέκνα τους, νά τούς χορηγηθεί δάνειο . Όταν η Landeskreditbank Baden-Wuerttemberg απέρριψε τήν αίτηση αυτή μέ τήν αιτιολογία οτι, σύμφωνα μέ τίς προαναφερθείσες οδηγίες, τά δάνεια αυτά δύνανται νά εγκρίνονται μόνο εφ’ οσον ο ενας τουλάχιστον από τούς συζύγους ειναι Γερμανός, τό ζεύγος Reina ήσκησε προσφυγή ενώπιον τού Verwaltungsgericht τής Στουτγάρδης, μέ τήν οποία αμφισβήτησε : τό οτι η προϋπόθεση αυτή συμβιβάζεται μέ τό κοινοτικό δίκαιο .
5 Επειδή τό Verwaltungsgericht τής Στουτγάρδης εθεώρησε οτι, γιά νά δυνηθεί νά αποφανθεί, ηταν αναγκαία προηγουμένη απόφαση τού Δικαστηρίου, υπέβαλε τά ακόλουθα ερωτήματα :
«1 . Τό άρθρο 7 παράγραφος 2 τού κανονισμού ( ΕΟΚ ) 1612/68 τού Συμβουλίου τής ΕΟΚ, τής 15ης Οκτωβρίου 1968, περί τής ελεύθερης κυκλοφορίας τών εργαζομένων στό εσωτερικό τής Κοινότητος ( ΕΕ ειδ . έκδ . Ν 257, τόμ . 05/001, σ . 33 ) πρέπει νά ερμηνευθεί υπό τήν έννοια οτι εξομοιώνει τούς αλλοδαπούς πού προέρχονται από χώρες τής ΕΟΚ μέ τούς ημεδαπούς ακόμα καί στήν περίπτωση πού ενα πιστωτικό ιδρυμα δημοσίου δικαίου χορηγεί, βάσει εσωτερικών διοικητικών οδηγιών, πού δέν θεμελιώνουν ομως καμμία αξίωση, άτοκα δάνεια σέ συζύγους, κατόπιν αιτήσεώς τους, οταν τό εισόδημά τους δέν υπερβαίνει ορισμένο υψος, σέ περίπτωση γεννήσεως τέκνου, γιά τήν αποφυγή, τόν μετριασμό ή τήν αντιμετώπιση οικονομικών προβλημάτων, γιά τήν εξυπηρέτηση δέ τών ατόκων δανείων αυτών τό Land τής Βάδης-Βυρτεμβέργης χορηγεί στό πιστωτικό ιδρυμα ενισχύσεις, ανάλογα μέ τά κονδύλια πού διατίθενται εκάστοτε από τόν προϋπολογισμό, μέ γνώμονα μεταξύ άλλων τήν αντιμετώπιση μέ μέτρα οικογενειακής αρωγής τής μειώσεως τών γεννήσεων στήν Ομοσπονδιακή Δημοκρατία τής Γερμανίας καί τήν ελάττωση τού αριθμού τών περιπτώσεων διακοπής τής κυήσεως ;
2.Σέ περίπτωση πού τό άρθρο 7 παράγραφος 2 τού κανονισμού ( ΕΟΚ ) 1612/68 δέν έχει εφαρμογή, πρέπει τό άρθρο 7 πρώτη παράγραφος τής συνθήκης περί ιδρύσεως τής Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητος ( συνθήκης ΕΟΚ ), τής 25ης Μαρτίου 1957, νά ερμηνευθεί υπό τήν έννοια οτι αντιτίθεται σέ κάθε διαφοροποίηση, υπό τίς ανωτέρω συνθήκες, μεταξύ αλλοδαπών πού προέρχονται από τίς χώρες τής ΕΟΚ καί ημεδαπών, οσον αφορά τήν χορήγηση δανείων λόγω γεννήσεως τέκνου;»
Επί τής διαδικασίας
6 Η Landeskreditbank αμφισβήτησε τό παραδεκτό τής αιτήσεως περί εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως λόγω τού οτι τό Verwaltungsgericht τής Στουτγάρδης δέν εξέδωσε τήν διάταξη περί παραπομπής υπό κανονική σύνθεση . Τό Verwaltungsgericht συνετέθη από τρείς δικαστές, ενώ οι σχετικές διατάξεις τού γερμανικού δικονομικού δικαίου επιβάλλουν τήν συμμετοχή επί πλέον δύο λαϊκών μελών .
7 Υπενθυμίζεται σχετικώς οτι, σύμφωνα μέ τό άρθρο 177 τής συνθήκης ΕΟΚ, τό Δικαστήριο ειναι αρμόδιο νά αποφαίνεται μέ προδικαστικές αποφάσεις επί ζητημάτων τού κοινοτικού δικαίου, τά οποία υποβάλλονται από τά δικαστήρια τών Κρατών μελών . Σύμφωνα μέ τήν οικονομία τής διατάξεως αυτής, τό Δικαστήριο πρέπει, πρός διαπίστωση τής ιδίας του αρμοδιότητος, νά εξετάσει άν τά ζητήματα αυτά υπεβλήθησαν από δικαστήριο Κράτους μέλους . Σύμφωνα ομως
μέ τήν κατανομή τών λειτουργιών μεταξύ αυτού καί τών εθνικών δικαστηρίων, δέν έχει τήν εξουσία νά εξετάσει άν η απόφαση, μέ τήν οποία υποβάλλονται τά ζητήματα αυτά, ανταποκρίνεται πρός τίς διατάξεις τού εθνικού δικαίου περί οργανώσεως τών δικαστηρίων καί δικονομίας . Τό Δικαστήριο συνεπώς δεσμεύεται από τήν απόφαση περί παραπομπής, πού εξέδωσε ενα δικαστήριο Κράτους μέλους, εφ’ οσον η απόφαση αυτή δέν ηκυρώθη διά τής ασκήσεως ενδίκου μέσου πού ενδεχομένως προβλέπεται από τό εθνικό δίκαιο .
8 Από τίς ανωτέρω σκέψεις συνάγεται οτι τό Δικαστήριο, εφ’ οσον τού υποβληθούν ερωτήματα από δικαστήριο Κράτους μέλους, κατ’ εφαρμογή τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ, ειναι αρμόδιο κατά τήν διάταξη αυτή νά απαντήσει στά ερωτήματα αυτά, χωρίς νά χρειάζεται προηγουμένως νά εξετάσει, άν η απόφαση περί παραπομπής εξεδόθη συμφώνως πρός τίς διατάξεις τού εθνικού δικαίου περί οργανώσεως τών δικαστηρίων καί δικονομίας .
Επί τού πρώτου ερωτήματος
9 Αντικείμενο τού πρώτου ερωτήματος τού εθνικού δικαστηρίου ειναι κυρίως τό άν τό άρθρο 7 παράγραφος 2 τού κανονισμού 1612/68 τού Συμβουλίου, τής 15ης Οκτωβρίου 1968, πρέπει νά ερμηνευθεί υπό τήν έννοια οτι ο ορος «κοινωνικό πλεονέκτημα», πού αναφέρεται στήν διάταξη αυτή, περιλαμβάνει τά άτοκα δάνεια λόγω γεννήσεως τέκνου πού χορηγεί ενα πιστωτικό ιδρυμα δημοσίου δικαίου, βάσει κρατικών οδηγιών καί μέ τήν κρατική οικονομική υποστήριξη, σέ οικογένειες χαμηλού εισοδήματος, μέ σκοπό τήν τόνωση τής γεννητικότητος .
10 Η Landeskreditbank ισχυρίζεται παρεχόντως, οτι η διάταξη αυτή δέν εφαρμόζεται στά εν λόγω δάνεια, επειδή δέν υπάρχει κανείς σύνδεσμος μεταξύ τής χορηγήσεως τού δανείου καί τής ιδιότητος τού δικαιούχου ως εργαζομένου, η άρνηση δέ χορηγήσεως τού δανείου οπωσδήποτε δέν επιδρά δυσμενώς επί τής ευχερείας διακινήσεως τών εργαζομένων εντός τής Κοινότητος .
11 Ο κανονισμός 1612/68, ο οποίος εξεδόθη βάσει, μεταξύ άλλων, τού άρθρου 49 τής συνθήκης ΕΟΚ πρός πραγμάτωση τής ελευθέρας κυκλοφορίας τών εργαζομένων εντός τής Κοινότητος, ορίζει στό άρθρο 7 παράγραφος 1 οτι οι εργαζόμενοι υπήκοοι ενός Κράτους μέλους δέν δύνανται στήν επικράτεια τών άλλων Κρατών μελών νά έχουν, λόγω τής ιθαγενείας τους, διαφορετική μεταχείριση από τούς ημεδαπούς εργαζομένους ως πρός τούς ορους απασχολήσεως καί εργα
σίας . Η παράγραφος 2 τής διατάξεως αυτής προσθέτει οτι οι εργαζόμενοι αυτοί απολαύουν ιδίων κοινωνικών καί φορολογικών πλεονεκτημάτων μέ τούς ημεδαπούς εργαζομένους .
12 Όπως επανειλημμένως εδέχθη τό Δικαστήριο, γιά τελευταία φορά δέ στήν απόφαση τής 31ης Μα ΐου 1979 επί τής υποθέσεως 207/78 ( Even, Slg . σ . 2019 ), από τίς διατάξεις αυτές καί από τόν επιδιωκόμενο σκοπό συνάγεται οτι τά πλεονεκτήματα πού ο κανονισμός αυτός επεκτείνει στούς εργαζομένους υπηκόους τών άλλων Κρατών μελών ειναι εκείνα τά οποία — ανεξαρτήτως τού άν συνδέονται πρός ορισμένη σύμβαση εργασίας ή όχι — χορηγούνται εν γένει στούς ημεδαπούς εργαζομένους κυρίως λόγω τής αντικειμενικής ιδιότητός τους ως εργαζομένων ή απλώς καί μόνο λόγω τής διαμονής τους εντός τής εθνικής επικρατείας καί τών οποίων η επέκταση στούς εργαζομένους πού ειναι υπήκοοι άλλων Κρατών μελών φαίνεται γιά τόν λόγο αυτό ικανή νά διευκολύνει τήν ευχέρεια διακινήσεώς τους εντός τής Κοινότητος .
13 Κατά συνέπεια, τά δάνεια λόγω γεννήσεως, οπως περιεγράφησαν από τό εθνικό δικαστήριο, ανταποκρίνονται κατ’ αρχήν στά κριτήρια βάσει τών οποίων δύνανται νά χαρακτηρισθούν ως κοινωνικά πλεονεκτήματα, τά οποία πρέπει νά χορηγούνται, χωρίς διάκριση λόγω ιθαγενείας, στούς εργαζομένους ολων τών Κρατών μελών, κυρίως επειδή μέ αυτά επιδιώκεται η ελάφρυνση τών οικονομικών επιβαρύνσεων πού προκαλεί στίς οικογένειες χαμηλού εισοδήματος η γέννηση τέκνου .
14 Η Landeskreditbank αμφισβήτησε τό συμπέρασμα αυτό, αντιτάσσοντας οτι τά εν λόγω δάνεια λόγω γεννήσεως τέκνου δέν εμπίπτουν στόν ορο «κοινωνικό πλεονέκτημα» κατά τήν έννοια τού άρθρου 7 παράγραφος 2 τού κανονισμού 1612/68, καθ’ οσον χορηγούνται κυρίως γιά λόγους δημογραφικής πολιτικής, δηλαδή γιά νά αντιμετωπισθεί η πτώση τού ρυθμού τών γεννήσεων τού γερμανικού πληθυσμού . Πρόκειται επομένως γιά μέτρο πού υπάγεται στόν τομέα τών πολιτικών δικαιωμάτων, συνδέεται δέ κατ’ ανάγκη πρός τήν ιθαγένεια καί συνεπώς δέν εμπίπτει στά άρθρα 48 επ . τής συνθήκης ΕΟΚ καί στίς κανονιστικές διατάξεις πού εξεδόθησαν σέ εκτέλεση τών διατάξεων αυτών .
15 Σχετικώς πρέπει νά αναγνωρισθεί οτι τά Κράτη μέλη έχουν κατ’ αρχήν τήν ευχέρεια, εν όψει τής ελλείψεως αρμοδιότητος τής Κοινότητος στόν τομέα τής καθαυτό δημογραφικής πολιτικής, νά επιδιώκουν τήν επίτευξη τών στόχων τής πολιτικής αυτής καί μέ μέτρα κοινωνικής πολιτικής . Αυτό ομως δέν σημαίνει οτι
η Κοινότης υπερβαίνει τά ορια τής αρμοδιότητός της γιά τόν λόγο καί μόνο οτι η άσκηση τής αρμοδιότητός της αυτής επιδρά επί μέτρων πού υπηγορεύθησαν από λόγους δημογραφικής πολιτικής . Κατά συνέπεια, δέν δύναται νά θεωρηθεί οτι οι διατάξεις τού κοινοτικού δικαίου περί τής ελευθέρας κυκλοφορίας, ιδίως δέ τό άρθρο 7 παράγραφος 2 τού κανονισμού 1612/68, δέν εφαρμόζεται επί τών δανείων αυτών από τό γεγονός καί μόνο οτι χορηγούνται γιά λόγους δημογραφικής πολιτικής .
16 Η Landeskreditbank ισχυρίζεται περαιτέρω οτι τά επίδικα δάνεια αποτελούν οικειοθελώς χορηγούμενες παροχές, εντός τών ορίων τών κονδυλίων πού διατίθενται σχετικώς από τόν προϋπολογισμό καί επί τών οποίων επομένως δέν υφίσταται αξίωση . Πρέπει επίσης νά ληφθεί υπ’ όψη τό γεγονός οτι οι αλλοδαποί εργαζόμενοι συχνά επιστρέφουν στήν πατρίδα τους πρίν παρέλθει η προθεσμία εξοφλήσεως τού δανείου καί οτι κατ’ αυτό τόν τρόπο τίθεται σέ κίνδυνο η εξόφληση τού δανείου .
17 Επί τού σημείου αυτού πρέπει πάντως νά παρατηρηθεί οτι ο ορος «κοινωνικό πλεονέκτημα» τού άρθρου 7 παράγραφος 2 τού κανονισμού δέν περιλαμβάνει μόνο τίς παροχές πού εκπληρώνονται λόγω υφισταμένης αξιώσεως, αλλά καί τίς παροχές πού χορηγούνται βάσει διακριτικής ευχερείας . Στήν περίπτωση αυτή επιβάλλεται σύμφωνα μέ τήν αρχή τής ίσης μεταχειρίσεως νά δίδεται η δυνατότης στούς υπηκόους τών άλλων Κρατών μελών νά απολαύουν τών παροχών αυτών υπό τίς ίδιες προϋποθέσεις οπως οι ημεδαποί καί βάσει τών ιδίων οδηγιών πού ισχύουν γιά τήν χορήγηση τών δανείων στούς ημεδαπούς .
18 Κατά συνέπεια, η απάντηση στό πρώτο ερώτημα πρέπει νά ειναι οτι τό άρθρο 7 παράγραφος 2 τού κανονισμού 1612/68 τού Συμβουλίου, τής 15ης Οκτωβρίου 1968, πρέπει νά ερμηνευθεί υπό τήν έννοια οτι ο ορος «κοινωνικό πλεονέκτημα» πού αναφέρεται στήν διάταξη αυτή περιλαμβάνει τά άτοκα δάνεια λόγω γεννήσεως τέκνου τά οποία χορηγούνται από πιστωτικό ιδρυμα δημοσίου δικαίου, βάσει κρατικών οδηγιών καί μέ κρατική οικονομική ενίσχυση, σέ οικογένειες χαμηλού εισοδήματος μέ σκοπό νά τονωθεί η γεννητικότης . Τά δάνεια αυτά πρέπει επομένως νά χορηγούνται στούς εργαζομένους άλλων Κρατών μελών υπό τίς ίδιες προϋποθέσεις πού ισχύουν γιά τούς ημεδαπούς εργαζομένους .
Επί τού δευτέρου ερωτήματος
Η απάντηση στό δεύτερο ερώτημα, τό οποίο υπεβλήθη μόνο γιά τήν περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στό πρώτο ερώτημα, παρέλκει .
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί τών δικαστικών εξόδων
19 Τά έξοδα στά οποία υπεβλήθησαν η ιταλική κυβέρνηση καί η Επιτροπή, οι
οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στό Δικαστήριο, δέν αποδίδονται . Δεδομένου οτι η παρούσα διαδικασία έχει ως πρός τούς διαδίκους τής κυρίας δίκης τόν χαρακτήρα παρεμπίπτοντος, πού ανέκυψε ενώπιον τού εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται νά αποφανθεί επί τών δικαστικών εξόδων .
Διατακτικό
Διά ταύτα
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( τρίτο τμήμα )
κρίνοντας επί τών ερωτημάτων πού τού υπέβαλε μέ διάταξη τής 17ης Φεβρουαρίου 1981 τό Verwaltungsgericht τής Στουτγάρδης αποφαίνεται :
Τό άρθρο 7 παράγραφος 2 τού κανονισμού 1612/68 τού Συμβουλίου, τής 15ης Οκτωβρίου 1968, πρέπει νά ερμηνευθεί υπό τήν έννοια οτι ο ορος «κοινωνικό πλεονέκτημα» πού αναφέρεται στήν διάταξη αυτή περιλαμβάνει τά άτοκα δάνεια λόγω γεννήσεως τέκνου τά οποία χορηγούνται από πιστωτικό ιδρυμα δημοσίου δικαίου, βάσει κρατικών οδηγιών καί μέ κρατική οικονομική ενίσχυση, σέ οικογένειες χαμηλού εισοδήματος μέ σκοπό νά τονωθεί η γεννητικότης . Τά δάνεια αυτά πρέπει επομένως νά χορηγούνται στούς εργαζομένους άλλων Κρατών μελών υπό τίς ίδιες προϋποθέσεις πού ισχύουν γιά τούς ημεδαπούς εργαζομένους .