62024CJ0286_RES
Cás C-286/24
Meliá Hotels International, S.A.
v
Associação Ius Omnibus
(iarraidh ar réamhrialú ón Supremo Tribunal de Justiça)
Breithiúnas na Cúirte (an Dara Dlísheomra) an 29 Eanáir 2026
(Tarchur chun réamhrialú – Caingne le haghaidh damáistí faoin dlí náisiúnta maidir le sáruithe ar fhorálacha dhlí iomaíochta na mBallstát agus an Aontais Eorpaigh – Treoir 2014/104/AE – Airteagal 5(1) – Raon feidhme – Caingean speisialta le haghaidh dearbhaithe maidir le táirgeadh doiciméad sula bhféadfaí caingean le haghaidh damáistí a thionscnamh – Measúnú ar inchreidteacht an éilimh ar dhamáistí)
Iomaíocht – Caingne le haghaidh cúiteamh as an díobháil a rinneadh de dheasca sáruithe ar na rialacha iomaíochta – Treoir 2014/104 – Forálacha lena rialaítear nochtadh fianaise ábhartha atá i seilbh an chosantóra nó tríú páirtí – Raon feidhme – Caingean dá bhforáiltear leis an dlí náisiúnta lena lorgaítear rochtain ar fhianaise sula dtionscnaítear caingean i leith damáistí – Cuimsiú
(Treoir 2014/104 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 5(1))
(féach míreanna 25-48 agus an chuid oibríochtúil 1)
Iomaíocht – Caingne le haghaidh cúiteamh as an díobháil a rinneadh de dheasca sáruithe ar na rialacha iomaíochta – Treoir 2014/104 – Ordú lena gceanglaítear fianaise ábhartha atá i seilbh an chosantóra nó tríú páirtí a nochtadh – Coinníollacha – Inchreidteacht a éilimh ar dhamáistí á léiriú ag an iarratasóir – An oibleagáid inchreidteacht sáraithe, díobhála agus naisc chúisigh idir an sárú sin agus an díobháil sin a shuíomh – Cinneadh ón gCoimisiún lena gcinntear gurb ann do shárú i bhfoirm srian ingearach de réir cuspóra – Cinneadh lena léirítear inchreidteacht an tsáraithe sin – Cinneadh a d’fhéadfadh comharthaí ábhartha a bheith ann chun measúnú a dhéanamh ar inchreidteacht na díobhála agus an naisc chúisíoch – Cinneadh arna eisiúint i gcomhthéacs nós imeachta socraíochta – Neamhábharthacht
(Treoir 2014/104 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 5(1))
(féach míreanna 53-72 agus an chuid oibríochtúil 2)
Iomaíocht – Caingne le haghaidh cúiteamh as an díobháil a rinneadh de dheasca sáruithe ar na rialacha iomaíochta – Treoir 2014/104 – Ordú lena gceanglaítear fianaise ábhartha atá i seilbh an chosantóra nó tríú páirtí a nochtadh – Coinníollacha – Inchreidteacht a éilimh ar dhamáistí á léiriú ag an iarratasóir – An oibleagáid inchreidteacht sáraithe, díobhála agus naisc chúisigh idir an sárú sin agus an díobháil sin a shuíomh – Méid an luacha cruthúnais is gá – Sárú, díobháil agus nasc cúisíoch nach mór a bheith inghlactha go réasúnta a bheith ann
(Treoir 2014/104 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 5(1))
(féach míreanna 74-88 agus an chuid oibríochtúil 3)
Résumé
Maidir le tarchur chun réamhrialú ón Supremo Tribunal de Justiça (an Chúirt Uachtarach, an Phortaingéil), léiríonn an Chúirt forálacha Threoir 2014/104 (
1
) lena rialaítear nochtadh fianaise atá i seilbh an chosantóra nó tríú páirtí os comhair na gcúirteanna náisiúnta i gcomhthéacs caingean le haghaidh cúiteamh as díobháil a rinneadh de dheasca sáruithe ar na rialacha iomaíochta.
An 21 Feabhra 2020, ghearr an Coimisiún Eorpach fíneáil ar an gcuideachta óstáin Meliá Hotels International, S.A. (‘Meliá’) as Airteagal 101 CFAE agus Airteagal 53 de Chomhaontú LEE (
2
) a shárú trí chleachtais ingearacha a chur chun feidhme, trí chonradh, lena ndearnadh idirdhealú idir tomhaltóirí bunaithe ar a náisiúntacht nó ar a dtír chónaithe. (
3
).
Thug Associação Ius Omnibus, comhlachas chun leasanna tomhaltóirí a chosaint, caingean speisialta le haghaidh dearbhaithe os comhair chúirt inniúil na Portaingéile chun a fháil ó Meliá go dtabharfaí ar aird doiciméid a bhaineann leis an bhféidearthacht comhchaingean le aghaidh damáistí a thabhairt thar ceann tomhaltóirí a bhfuil cónaí orthu sa Phortaingéil a ndearna an cleachtas frithiomaíoch a d’aimsigh an Coimisiún díobháil dóibh.
Ós rud é gur sheas na cúirteanna céadchéime agus dara céime leis an gcaingean speisialta sin le haghaidh dearbhaithe, thug Meliá caingean os comhair Chúirt Uachtarach na Portaingéile.
Sna himthosca sin, chinn Cúirt Uachtarach na Portaingéile roinnt ceisteanna a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú maidir le hAirteagal 5(1) de Threoir 2014/104, lena gceanglaítear ar na Ballstáit a áirithiú, in imeachtaí a bhaineann le cúiteamh as díobháil de dheasca sáruithe ar na rialacha iomaíochta, go bhféadfaidh an t-éilitheoir ordú a fháil ón gcúirt náisiúnta lena gceanglaítear ar an gcosantóir nó ar thríú páirtí fianaise ábhartha a nochtadh, ar choinníoll go bhfuil bunús tugtha aici le hinchreidteacht a éilimh ar dhamáistí trí fhíorais agus fianaise leordhóthanach atá ar fáil go réasúnta a chur i láthair.
Sa chomhthéacs sin, fiafraíonn Cúirt Uachtarach na Portaingéile, go bunúsach, an gá Airteagal 5(1) de Threoir 2014/104 a léiriú sa chaoi:
—
go bhfuil feidhm aige maidir le caingean faoin dlí náisiúnta chun fianaise a thabhairt ar aird sula dtionscnófar caingean le haghaidh damáistí as díobháil de dheasca sáruithe ar na rialacha iomaíochta;
—
gur gá, chun inchreidteacht a éilimh ar dhamáistí a léiriú, a chruthú gur dóchúla ná a mhalairt go gcomhlíontar na coinníollacha maidir le dliteanas a thabhú i leith sárú ar an dlí iomaíochta; agus
—
gur leor cinneadh ón gCoimisiún lena gcinntear sárú ar dhlí iomaíochta an Aontais i bhfoirm srian ingearach de réir cuspóra chun inchreidteacht an éilimh ar dhamáistí a shuí, agus an ndéanann an fíoras gur tugadh an cinneadh sin ag deireadh nós imeachta socraíochta difear don fhreagra ar an gceist sin.
Measúnú na Cúirte
Ar an gcéad dul síos, tar éis léiriú litriúil, córasach agus teileolaíoch, deimhníonn an Chúirt go bhfuil Airteagal 5(1) de Threoir 2014/104 infheidhme maidir le réamhchaingean amhail an chaingean dá bhforáiltear sa chás seo le dlí na Portaingéile, lena gceadaítear do dhaoine a ndearnadh díobháil dóibh mar gheall ar shárú ar na rialacha iomaíochta rochtain a fháil ar an bhfianaise ábhartha sula dtionscnaíonn siad caingean i leith damáistí ar an mbonn sin.
De réir na Cúirte, tacaítear leis an léiriú sin, inter alia, le cuspóirí Threoir 2014/104, arb é atá iontu feidhmiú an chirt chun damáistí a éascú, i bhfianaise an ghá atá ann an neamhshiméadracht faisnéise atá ina saintréith de na díospóidí sin a leigheas, agus ar an gcaoi sin éifeachtacht fhorfheidhmiú príobháideach dhlí na hiomaíochta a áirithiú.
Ar an dara dul síos, scrúdaíonn an Chúirt an cheist a tharchuirtear chun réamhrialú an gcomhlíontar an coinníoll a leagtar síos sa chéad fhomhír d’Airteagal 5(1) de Threoir 2014/104, lena gcuirtear glacadh na fianaise a iarradh faoi réir bunús réasúnaithe a bheith curtha isteach ag an iarratasóir lena dtugtar bunús le hinchreidteacht a éilimh ar dhamáistí, i gcás cinneadh ón gCoimisiún lena gcinntear sárú ar dhlí iomaíochta an Aontais i bhfoirm srian ingearach de réir cuspóra, agus an ndéantar difear do fhreagra na ceiste sin toisc gur tugadh an cinneadh sin ag deireadh nós imeachta socraíochta.
I ndáil leis sin, tugann an Chúirt faoi deara, ar dtús, go gceanglaítear le hAirteagal 5(1) de Threoir 2014/104, go bunúsach, go gcuirfidh an duine a ndearnadh díobháil dó mar gheall ar shárú ar an dlí iomaíochta bonn cirt réasúnaithe ar aghaidh, mar thaca lena iarraidh ar nochtadh fianaise, ina bhfuil fíorais agus fianaise atá ar fáil go réasúnta agus atá leordhóthanach chun inchreidteacht a éilimh ar dhamáistí a shuí, is é sin le rá, inchreidteacht sáraithe, díobhála agus nasc cúisíoch idir an sárú sin agus an díobháil sin.
Maidir le hinchreidteacht an tsáraithe a léiriú, tugann an Chúirt dá haire, ina dhiaidh sin, go gceadaítear le cinneadh ón gCoimisiún lena gcinntear sárú ar Airteagal 101 CFAE don chúirt náisiúnta a chinneadh gur suíodh gurb ann don sárú atá i gceist agus, a fortiori, inchreidteacht an tsáraithe sin, ós rud é nach féidir leis an gcúirt náisiúnta cinntí a dhéanamh a thagann salach ar chinneadh den sórt sin. Os a choinne sin, ní leor an cinneadh sin, ann féin, chun tacú le hinchreidteacht éilimh ar dhamáistí i ngach imthoisc. Is gá freisin, chun na críche sin, inchreidteacht an damáiste agus an naisc chúisíoch a léiriú.
Maidir le hinchreidteacht na díobhála a léiriú, meabhraíonn an Chúirt, ina theannta sin, go mbunaítear le hAirteagal 17(2) de Threoir 2014/104 toimhde infhrisnéise maidir le díobháil a bheith ann a eascraíonn as cairtéal, nach mór a thuiscint, mar is léir ó Airteagal 2(14) den Treoir sin, mar shrian cothrománach ar iomaíocht idir beirt iomaitheoirí nó níos mó. Dá bhrí sin, cuireann sé sin cosc ar thoimhde infhrisnéise den sórt sin a chur i bhfeidhm maidir le srian ingearach ar iomaíocht a bhaineann le gnóthais neamhiomaíocha a oibríonn ar leibhéil éagsúla den slabhra táirgthe nó dáilte.
Dá bhrí sin, cé, i gcás cinneadh ón gCoimisiún lena gcinntear cairtéal toirmiscthe, nach mór inchreidteacht na díobhála a rinne an sárú a léiriú, mura ndéanann an cosantóir an toimhde a fhrisnéis, ní hamhlaidh atá i gcás cinneadh ón gCoimisiún lena gcinntear sárú ar Airteagal 101 CFAE i bhfoirm srian ingearach, fiú más srian ar iomaíocht de réir cuspóra é. É sin ráite, d’fhéadfadh eilimintí ábhartha a bheith i gcinneadh den sórt sin chun measúnú a dhéanamh ar inchreidteacht an damáiste agus an naisc chúisíoch. Cinneadh a d’fhéadfadh comharthaí ábhartha a bheith ann chun measúnú a dhéanamh ar inchreidteacht na díobhála agus an naisc chúisíoch
I bhfianaise na gcúiseanna sin roimhe seo, tagann an Chúirt ar an gconclúid nach mór Airteagal 5(1) de Threoir 2014/104 a léiriú sa chaoi nach leor cinneadh ón gCoimisiún lena gcinntear gurb ann do shárú ar dhlí iomaíochta an Aontais i bhfoirm srian ingearach de réir cuspóra chun inchreidteacht éilimh ar dhamáistí a shuí, ós rud é go gceanglaítear leis an éileamh sin ní hamháin inchreidteacht sáraithe den sórt sin, arna bhunú le cinneadh den sórt sin, a léiriú, ach inchreidteacht damáiste agus inchreidteacht naisc chúisíoch idir an damáiste sin agus an sárú sin a léiriú freisin. Ní éilítear freagra difriúil toisc gur tugadh an cinneadh sin ag deireadh nós imeachta socraíochta
Ar deireadh, measann an Chúirt nach gá a shuíomh, chun inchreidteacht éilimh ar dhamáistí a léiriú, de réir bhrí Airteagal 5(1) de Threoir 2014/104, gur dóchúla ná a mhalairt go gcomhlíontar na coinníollacha maidir le dliteanas a thabhú i leith sárú ar an dlí iomaíochta. Is leor don iarratasóir a léiriú go bhfuil an toimhde go gcomhlíontar na coinníollacha sin inghlactha go réasúnta.
Agus é á chur in iúl aici nach mór coincheap na hinchreidteachta de réir bhrí Airteagal 5(1) de Threoir 2014/104 a léiriú go neamhspleách i ndlí an Aontais, tugann an Chúirt dá haire, de réir a ghnáthbhrí, nach gceanglaítear le coincheap na hinchreidteachta éilimh ar dhamáistí cruthúnas ar leibhéal dóchúlachta an-ard go gcomhlíontar na coinníollacha maidir le dliteanas ach tugann sí le fios, os a choinne sin, gur gá agus gur leor a chur ina luí ar an gcúirt náisiúnta a rialaíonn ar an iarraidh ar fhianaise a nochtadh go bhfuil an hipitéis go gcomhlíontar na trí choinníoll sin inghlactha go réasúnta.
Tacaítear leis an léiriú sin leis an anailís chomhthéacsúil ar choincheap inchreidteacht an éilimh ar dhamáistí in Airteagal 5(1) de Threoir 2014/104. Ar an gcéad dul síos, i scéim ghinearálta na forála sin, arna léamh i bhfianaise, go háirithe, aithrisí 6, 14 agus 15 den Treoir sin, lena léirítear inchreidteacht an éilimh ar dhamáistí, ní bheidh deonú cúitimh mar thoradh air i gcomhthéacs caingean ar na tuillteanais, ach ordú a fháil chun fianaise a thabhairt ar aird roimh ré atá riachtanach chun go mbeidh caingean den sórt sin éifeachtach. Dá bhrí sin, ní mór an caighdeán cruthúnais is gá chun an fhianaise is gá a fháil chun críocha na príomhghníomhaíochta a bheith níos ísle ná an caighdeán is gá chun a shuí go gcomhlíontar na coinníollacha maidir le dliteanas de bhua tuillteanais.
Ar an dara dul síos, is léir ó Airteagal 5(1) de Threoir 2014/104 agus ó aithris 16 den Treoir sin nach mór inchreidteacht an éilimh ar dhamáistí a shuí ar bhonn na bhfíoras agus na fianaise atá ar fáil go réasúnta don éilitheoir amháin, rud a léiríonn rún reachtóir an Aontais gan dualgas cruthúnais iomarcach a fhorchur ar an éilitheoir sin ach gan ach a cheangal air a mhaíomh go hinchreidte go ndearna sárú ar an dlí iomaíochta dochar dó.
De réir na Cúirte, is é an léiriú sin an t-aon léiriú is féidir a réiteach le cuspóirí Threoir 2014/104, lena bhféachtar, go háirithe, le neamhshiméadracht na faisnéise atá ina saintréith de chaingne i leith damáistí mar gheall ar shárú ar dhlí na hiomaíochta a leigheas. Go deimhin, in go leor cásanna, is ag an bpáirtí freasúrach nó ag na tríú páirtithe freasúracha amháin atá an fhianaise is gá chun fiúntas éilimh ar dhamáistí a léiriú agus níl a dhóthain eolais ag an éilitheoir uirthi ná níl rochtain leordhóthanach aige uirthi.
Lena gcuirtear d’oibleagáid ar an iarratasóir a shuíomh, mar thaca lena iarraidh ar fhianaise a thabhairt ar aird is gá chun críocha a chaingne i leith damáistí, gur dóchúla ná a mhalairt go gcomhlíontar na coinníollacha maidir le dliteanas a thabhú i leith sárú ar an dlí iomaíochta, is diancheanglas dlíthiúil é a d’fhéadfadh cosc míchuí a chur ar fheidhmiú éifeachtach a chirt chun cúitimh. Tá caighdeán cruthúnais den sórt sin ar neamhréir leis an gcuspóir caingne i leith damáistí a éascú, ós rud é go bhfuil an caighdeán cruthúnais a éilítear de chineál a fhágann go bhfuil sé beagnach dodhéanta nó ródheacair don iarratasóir a chaingean i leith damáistí a thionscnamh.
Dá bhrí sin, tacaíonn cuspóirí Threoir 2014/104 le léiriú choincheap inchreidteacht an éilimh ar dhamáistí agus an dualgais cruthúnais atá ar an éilitheoir, ar dá réir nach mór don éilitheoir, ar bhonn na fianaise atá ar fáil go réasúnta dó, a chur ina luí ar an gcúirt náisiúnta rialú a thabhairt ar a hiarraidh ar fhianaise a nochtadh go bhfuil an toimhde go gcomhlíontar na trí choinníoll charnacha maidir le dliteanas i leith sárú ar dhlí na hiomaíochta inghlactha go réasúnta.
(
1
)	Treoir 2014/104/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Samhain 2014 maidir le rialacha áirithe lena rialaítear caingne i leith damáistí faoin dlí náisiúnta maidir le sáruithe ar fhorálacha dhlí iomaíochta na mBallstát agus an Aontais Eorpaigh (IO 2014 L 349, lch. 1).
(
2
)	Comhaontú maidir leis an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch an 2 Bealtaine 1992 (IO 1994 L 1, lch. 3, ‘Comhaontú LEE’).
(
3
)	Cinneadh C(2020) 893 final a bhaineann le himeacht faoi Airteagal 101 [CFAE] agus Airteagal 53 de Chomhaontú LEE (Cás AT.40528 - Meliá (Holiday Pricing)).