62002CC0110_MT
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
1. F’dawn il-proċedimenti, imressqa skond l-Artikolu 230 KE, il-Kummissjoni qed titlob l-annullament tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2002/114/KE. (2)
2. Dik id-deċiżjoni (iktar ’il quddiem il-“miżura kkontestata”) ttieħdet skond it-tielet inċiż ta’ l-Artikolu 88(2) KE, li jagħti s-setgħa lill-Kunsill, fejn ikun iġġustifkat minn ċirkustanzi eċċezzjonali, li jiddikjara bħala kompatibbli mas-suq komuni għajnuna li Stat Membru qed jagħti jew bi ħsiebu jagħti. Hija tawtorizza lill-Portugall jagħmel ħlasijiet lil grupp ta’ proprjetarji Portugiżi ta' installazzjonijiet għat-trobbija tal-ħnieżer li huma ekwivalenti fl-ammont għall-għajnuna li dawk il-proprjetarji ta’ l-installazzjonijiet diġà rċevew imma li ġew meħtieġa jħallsu lura wara deċiżjonijiet tal-Kummissjoni (3) li ddikjarawha inkompatibbli mas-Suq Komuni.
3. Il-miżura kkontestata apparentament mhijiex l-unika deċiżjoni reċenti tal-Kunsill li tistrieħ fuq il-proċedura stabbilita fit-tielet inċiż ta’ l-Artikolu 88(2) KE biex tawtorizza għajnuna biex jiġu rrimborsati l-benefiċjarji tagħha talli kellhom iħallsu lura għajnuna oħra li preċedentement kienet suġġetta għal deċiżjoni negattiva tal-Kummissjoni. (4)  Il-proċedimenti preżenti għalhekk joffru lill-Qorti l-opportunità li tiddetermina jekk tali użu tas-setgħa tal-Kunsill huwiex konsistenti mas-sistema stabbilita mit-Trattat għall-istħarriġ ta’ l-għajnuna mill-istat.
Il-kuntest legali
4. L-Artikolu 87(1) KE jgħid li ”Bla ħsara ta' kull deroga kontemplata f’dan it-Trattat, kull għajnuna, ta' kwalunkwe forma, mogħtija minn Stat Membru jew permezz ta’ riżorsi ta’ l-Istat, li twassal għal distorsjoni jew theddida ta' distorsjoni għall-kompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti impriżi jew ċerti produtturi għandha, safejn tolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri, tkun inkompatibbli mas-suq komuni”. L-Artikolu 87(2) jispeċifika l-kategoriji ta’ għajnuna li huma kompatibbli mas-suq komuni. L-Artikolu 87(3) jistabbilixxi l-kategoriji ta’ l-għajnuniet li jistgħu jitqiesu li huma hekk kompatibbli.
5. It-Trattat jikkonferixxi rwol ċentrali lill-Kummissjoni fis-superviżjoni u fil-kontroll ta’ l-għoti ta’ l-għajnuna mill-Istati Membri. Skond l-Artikolu 88(1) KE, għandha tkun il-Kummissjoni, b’kooperazzjoni ma’ l-Istati Membri, li
“teżamina kostantement ma' l-Istati Membri s-sistemi kollha ta’ għajnuna li jeżistu f’dawk l-Istati”. L-ewwel inċiż ta’ l-Artikolu 88(2) jagħti s-setgħa u jeżiġi li l-Kummissjoni tevalwa l-kompatibbiltà ta’ għajnuna ma’ l-Artikolu 87, u, jekk tali għajnuna hijiex inkompatibbli, li ”tiddeċiedi jekk l-Istat ikkonċernat għandux jabolixxiha jew ibiddilha” f’perjodu ta’ żmien speċifikat. L-Artikolu 88(3) jeżiġi li l-Istati Membri jinnotifikaw lill-Kummissjoni bi kwalunkwe pjan ta’ għajnuna jew ta’ tibdil ta’ għajnuna, u jipprojbixxi li dawn jimplementaw tali pjanijiet sakemm il-Kummissjoni tkun laħqet deċiżjoni skond l-ewwel inċiż ta’ l-Artikolu 88(2).
Jekk l-Istat ikkonċernat ma jikkonformax ruħu ma’ tali deċiżjoni, it-tieni inċiż ta’ l-Artikolu 88(2) jippermetti li l-Kummissjoni jew kwalunkwe Stat ieħor interessat jirreferi l-kwistjoni direttament lill-Qorti tal-Ġustizzja.
6. It-tielet u r-raba’ inċiżi ta’ l-Artikolu 88(2) jipprovdu kif ġej:
”Fuq talba ta’ kull Stat Membru, il-Kunsill jista’ jiddeċiedi, b’vot unanimu, li miżura ta’ għajnuna mogħtija jew li trid tingħata minn dak l-Istat għandha tkun ikkunsidrata bħala kompatibbli mas-suq komuni, b’deroga għad-disposizzjonijiet ta’ l-Artikolu 87 jew tar-regolamenti previsti fl-Artikolu 89, jekk din id-deċiżjoni tkun ġustifikata b’ċirkustanzi eċċezzjonali. Jekk il-Kummissjoni diġà tkun bdiet il-proċedura preskritta fl-ewwel sub-paragrafu ta’ dan il-paragrafu, rigward l-għajnuna in kwistjoni, it-talba magħmula lill-Kunsill mill-Istat interessat għandha ġġib is-sospensjoni ta’ dik il-proċedura sakemm il-Kunsill ikun iddeċieda l-pożizzjoni tiegħu.
Madankollu, jekk il-Kunsill ma jkunx għarraf il-pożizzjoni tiegħu f’egħluq tliet xhur minn dik it-talba, għandha tittieħed deċiżjoni mill-Kummissjoni.”
7. L-Artikolu 89 jagħti s-setgħa lill-Kunsill li jagħmel regolamenti għall-applikazzjoni ta’ l-Artikoli 87 u 88. Bis-saħħa ta’ din is-setgħa, il-Kunsill adotta r-Regolament (KE) Nru 659/1999, li jistabbilixxi regoli dettaljati dwar il-proċeduri li għandhom jiġu segwiti fl-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 88 KE. (5)
8. Skond l-Artikolu 36 KE, ir-regoli ta’ kompetizzjoni li jinsabu fit-Trattat, inklużi dawk li jirrelataw ma’ l-għajnuna mill-istat, huma applikabbli għall-produzzjoni ta’ u għall-kummerċ fi prodotti agrikoli biss sa fejn li jiġi ddeterminat mill-Kunsill f’leġiżlazzjoni li tikkalkula u timplementa l-politika agrikola komuni skond l-Artikolu 37 KE.
9. L-Artikolu 21 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2759/75 tad-29 ta’ Ottubru 1975, dwar l-organizzazzjoni komuni tas-suq tal-laħam tal-majjal(6) jgħid li, salv għal kif speċifikat mod ieħor f’dak ir-Regolament, għandhom ikunu applikabbli d-dispożizzjonijiet ta’ l-għajnuna mill-istat tat-Trattat għall-produzzjoni ta’ u għall-kummerċ fil-ħnieżer u fil-prodotti tal-laħam tal-majjal.
L-isfond fattwali u l-miżura kkontestata
10. Fl-1994 u fl-1999, il-Portugall ta għajnuna lis-settur tat-trobbija tal-ħnieżer għal skopijiet kummerċjali (iktar ’il quddiem l-“għajnuna oriġinali”). L-għajnuna ta’ l-1994 ma kinitx ġiet innotifikata lill-Kummissjoni, u l-għajnuna ta’ l-1999 kienet innotifikata imma ġiet implementata qabel ma l-Kummissjoni ddeċidiet dwar il-kompatibbiltà tagħha mas-suq komuni.
11. Bid-deċiżjonijiet 2000/200/KE tal-25 ta’ Novembru 1999 u 2001/86/KE ta’ l-4 ta’ Ottubru 2000 (iktar ’il quddiem id-“deċiżjonijiet tal-Kummissjoni”) (7) il-Kummissjoni ddikjarat il-parti l-kbira ta’ l-għajnuna oriġinali bħala inkompatibbli mas-suq komuni u ordnat li titħallas lura.
12. Fil-21 ta’ Jannar 2002, wara talba mill-Gvern Portugiż, il-Kunsill adotta l-miżura kkontestata, li ddikjarat bħala kompatibbli mas-suq komuni l-għotja ta’ għajnuna mill-Portugall lill-proprjetarji ta’ l-installazzjonijiet tat-trobbija tal-ħnieżer li kienu bbenefikaw mill-għajnuna oriġinali “ekwivalenti għall-ammonti li dawn il-benefiċjarji ser ikollhom iħallsu lura” skond id-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni
13. Il-premessi 13 u 14 fil-preambolu għall-miżura kkontestata fihom il-ġustifikazzjoni li ġejja għal dik il-miżura:
‘…il-ħlas lura ta' [l-għajnuna oriġinali] jikkomprometti l-viabbiltà ekonomika ta' numru kunsiderevoli ta' benefiċjarji u jkollu impatt soċjali estremament negattiv f'ċerti reġjuni peress li 50% tal-ħnieżer jinsabu kkonċentrati fuq inqas minn 5% tat-territorju.
Għaldaqstant hemm ċirkustanzi eċċezzjonali, li jippermettu li din l-għajnuna titqies, bħala deroga u safejn huwa strettament neċessarju sabiex jiġi rrimedjat l-iżbilanċ ikkonstatat, li hija kompatibbli mas-suq komuni, taħt il-kundizzjonijiet indikati f'din id-deċiżjoni." [traduzzjoni mhux uffiċjali].’
Il-proċedura u t-talbiet tal-partijiet
14. Fir-rikors tagħha skond l-Artikolu 230 KE, il-Kummissjoni titlob lill-Qorti biex tannulla l-miżura kkontestata u tordna li l-Kunsill ibati l-ispejjeż. Hija, essenzjalment, issostni li l-Kunsill ma kellux dritt jadotta l-miżura fid-dawl tad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni dwar l-għajnuna oriġinali. Billi għamel hekk, il-Kunsill allegatament eċċeda l-kompetenza tiegħu, uża ħażin is-setgħat tiegħu, u kiser it-Trattat kif ukoll il-prinċipji ġenerali tal-liġi Komunitarja. Sussidjarjament, il-Kummissjoni ssostni li l-Kunsill għamel żball ċar ta’ evalwazzjoni meta kkonkluda li kien hemm iċ-ċirkustanzi eċċezzjonali meħtieġa skond it-tielet inċiż ta’ l-Artikolu 88(2) KE. Iktar sussidjarjament, il-Kummissjoni tasserixxi li l-miżura kkontestata mhijiex adegwatament u korrettament motivata.
15. Il-Kunsill qed jitlob lill-Qorti tiċħad l-applikazzjoni bħala infondata u tordna li l-Kummissjoni tbati l-ispejjeż. Il-Gvern Portugiż intervjena in sostenn tiegħu. Il-Gvern Franċiż talab ukoll li jintervjeni, imma għamel dan biss wara li skada t-terminu indikat fl-Artikolu 93(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti. Għalhekk ingħata permess, skond l-Artikolu 93(7), biex jissottometti l-osservazzjonijiet tiegħu waqt il-proċedura orali, jekk dik il-proċedura kienet se ssir. Eventwalment, ma ntalbetx seduta u din ma nżammietx.
16. Il-Kunsill u l-Gvern Portugiż prinċipalment jargumentaw li l-miżura kkontestata hija relatata ma’ għajnuna ġdida, u li mill-perspettiva legali, tħalli għaldaqstant
intatta, u mhijiex affettwata minn, id-deċiżjonijiet preċedenti tal-Kummissjoni.
L-identifikazzjoni tal-kwistjonijiet
17. Fid-dawl ta’ l-argumenti tal-partijiet, il-kwistjonijiet li ġejjin għandhom jitqiesu:
– Il-Kunsill għandu dritt skond it-tielet inċiż ta’ l-Artikolu 88(2) KE li jadotta deċiżjoni fir-rigward ta’ għajnuna li qabel kienet is-suġġett ta’ deċiżjoni negattiva tal-Kummissjoni?
– Ikun xi jkun il-każ, il-Kunsill jista’ jawtorizza għajnuna li għandha bħala għan u effett tagħha li tgħin lil-benefiċjarji
li jħallsu lura l-għajnuna li preċedentement kienet is-suġġett ta’ deċiżjoni negattiva tal-Kummissjoni?
– Il-Kunsill kien qed jiżbalja b’mod ċar meta kkonkluda li ċirkustanzi eċċezzjonali jiġġustifikaw l-adozzjoni tal-miżura kkontestata?
– Il-miżura kkontestata hija adegwatament u korrettament motivata?
Il-Kunsill għandu dritt jadotta deċiżjoni fir-rigward ta’ għajnuna li qabel kienet is-suġġett
ta’ deċiżjoni negattiva tal-Kummissjoni?
18. Il-Kummissjoni tiżviluppa numru ta’ argumenti sovrapposti li juru li ladarba tkun iddeċidiet kontra għajnuna partikolari, il-Kunsill ma jistax jadotta deċiżjoni kuntrarja. L-erba’ sottomissjonijiet tagħha li ġejjin fil-fehma tiegħi jidhru li huma l-aktar importanti. L-ewwel nett, hija għandha l-kompetenza primarja li tiddetermina l-kompatibbiltà ta’ għajnuna mas-suq komuni, u li s-setgħa tal-Kunsill li jagħmel l-istess hija eċċezzjonali u għandha tiġi interpretata f’sens ristrett. It-tieni nett, il-proċedura li ġiet speċifikata fir-rigward tas-setgħa tagħmel sens biss jekk wieħed jassumi li l-Kummissjoni għad trid tilħaq deċiżjoni. Inkella, ma jkun hemm l-ebda skop fir-rekwiżit li l-Kummissjoni tissospendi l-investigazzjoni tagħha għal perjodu ta’ tliet xhur wara talba ta’ Stat Membru lill-Kunsill. It-tielet nett, jekk il-Kunsill ikun jista’ jipprevali fuq il-Kummissjoni, ikun hemm ir-riskju ta’ kunflitt bejn is-superviżjoni tal-Kummissjoni mill-ġudikatura Komunitarja u dik eżerċitata mill-Kunsill. Ir-raba’ nett, tirriżulta wkoll nuqqas ta’ ċertezza legali.
19. Naħseb li s-sottomissjonijiet tal-Kummissjoni dwar l-ewwel kwistjoni huma konvinċenti.
20. Naħseb li jidhrli wkoll ċar li, kif issostni l-Kumissjoni, ir-relazzjoni bejn il-kompetenzi kkonferiti fuq il-Kunsill u l-Kummissjoni skond l-Artikolu 88(2) għandhom jiġu rregolati fuq il-bażi ta’ prinċipju ta’ preferenza, sabiex ladarba kwalunkwe waħda mill-istituzzjonijiet tkun iddeċidiet dwar il-kompatibbiltà ta’ għajnuna partikolari, l-oħra b’dan il-mod ma titħalliex
tilħaq deċiżjoni rigward dik l-għajnuna.
21. Fil-fehma tiegħi, dan il-prinċipju jsegwi b’mod ċar mit-test tat-Trattat. Mingħajru, ma jkun hemm l-ebda skop għar-rekwiżit fit-tielet u fir-raba’ inċiżi ta’ l-Artikolu 88(2) li l-Kummissjoni tissospendi l-investigazzjoni tagħha għal tliet xhur filwaqt li l-Kunsill iqis talba ta’ Stat Membru.(8)
Il-perjodu ta’ tliet xhur ma jservi la biex iħares il-libertà tal-Kunsill li jiddeċiedi dwar għajnuna u lanqas biex jiġi impost terminu li fih ikun irid jaġixxi l-Kunsill, peress li l-Kunsill iżomm is-setgħa tiegħu li jaġixxi, apparentament b’mod indefinit, anki wara li l-Kummissjoni tkun laħqet deċiżjoni.
22. Il-prinċipju jaqbel ukoll ma’ l-għan ġenerali tad-dispożizzjonijiet rilevanti tat-Trattat li jiġi assigurat kontroll effettiv u imparzjali ta’ l-għajnuna mill-istat. Il-Kummissjoni hija aktar adattata għad-dmir li tissorvelja l-attivitajiet ta’ l-Istati Membri, inklużi r-rappreżentanti tagħhom, milli huwa l-Kunsill. Għalhekk hija tingħata r-responsabbiltà primarja biex tevalwa l-kompatibbiltà ta’ għajnuna mas-suq komuni.(9)
Is-setgħa tal-Kunsill hija, min-naħa l-oħra, suġġetta għal-limitazzjoni proċedurali li ġiet diskussa fil-punt preċedenti u hija espliċitament limitata għal ċirkustanzi eċċezzjonali. Setgħa tal-Kunsill li fi kwalunkwe żmien tinqaleb deċiżjoni negattiva tal-Kummissjoni b’mod ċar iġġib fix-xejn l-attribuzzjoni tar-responsabbiltà prevista b’dan il-mod mit-Trattat.
23. Mingħajr tali prinċipju, fil-fehma tiegħi, ikun hemm possibbiltà reali ta’ kunflitt bejn deċiżjoni tal-Kunsill skond it-tielet inċiż ta’ l-Artikolu 88(2) u deċiżjoni min-naħa tal-ġudikatura Komunitarja b’relazzjoni ma deċiżjoni preċedenti tal-Kummissjoni. Jekk il-Kunsill iżomm is-setgħa tiegħu li jaġixxi għal perjodu indefinit wara li l-Kummissjoni tkun iddeċidiet dwar il-kompatibbiltà ta’ għajnuna, ikun jista’ jintervjeni biss wara li l-proċedimenti li huma relatati mad-deċiżjoni preċedenti tal-Kummissjoni jkunu nbdew, jew saħansitra konklużi, quddiem il-Qrati Komunitarji.(10)
Fi kliem l-Avukat Ġenerali Mayras, huwa ċertament “inkonċepibbli li l-awturi tat-Trattat setgħu jħallu spazju għal kunflitt possibbli bejn deċiżjoni tal-Kunsill ibbażata fuq determinazzjoni taċ-ċirkustanzi li huma eċċezzjonali, u li jidderogaw mill-Artikolu [87], u deċiżjoni tal-Qoti li tista’ tkun ibbażata biss fuq interpretazzjoni definittiva ta’ din id-dispożizzjoni tat-Trattat”. (11)
24. Barra minn hekk, jidhirli li huwa meħtieġ li jkun hemm prinċipju ta’ preferenza biex tiġi assigurata ċ-ċertezza leg ali. Mingħajru, il-Kunsill jista’ jaqleb deċiżjoni tal-Kummissjoni apparentament fi kwalunkwe stadju u, kif juru l-proċedimenti preżenti, potenzjalment ferm wara li tkun ittieħdet.(12)
Tali possibbiltà ddaħħal element sinjifikattiv ta’ inċertezza fir-relazzjonijiet bejn il-Kummissjoni, l-Istati Membri u l-benefiċjarji ta’ l-għajnuna mill-istat. L-inċentiv għandu jkun ferm kbir biex il-benefiċjarji jżommu l-ħlas lura ta’ l-għajnuna illegali u biex, minflok, jikkonċentraw l-isforzi tagħhom biex jipperswadu lill-Istat ikkonċernat li jressaq talba lill-Kunsill. Tali għajnuna kif kienet irkuprata permezz ta’ azzjoni min-naħa ta’ l-Istat Membru jew b’ordni tal-qrati nazzjonali, aktar tard tista’ tingħata lura lill-benefiċjarji. Sadanittant, setgħu wkoll saru għotjiet ta’ danni favur il-kompetituri.
25. It-termini li ġew speċifikati fit-Trattat – fil-ħames paragrafu ta’ l-Artikolu 230 għall-azzjonijiet diretti, per eżempju, u fil-kuntest preżenti, fir-raba’ inċiż ta’ l-Artikolu 88(2) – għandhom preċiżament l-għan li jimminimizzaw il-perjodu li matulu l-partijiet ma jkunux ċerti mill-pożizzjoni legali tagħhom. Fil-fehma tiegħi, dawk li abbozzaw it-Trattat ma setgħux kellhom fi ħsiebhom li jikkonferixxu lill-Kunsill setgħa, bla limiti fiż-żmien, li jaqleb deċiżjoni negattiva tal-Kummissjoni fil-qasam ta’ l-għajnuna mill-istat.
26. Ir-risposta prinċipali offruta mill-Kunsill u mill-Gvern Portugiż hija li jiġi argumentat li l-miżura kkontestata ma kinitx intiża li tawtorizza l-għajnuna oriġinali, imma kienet pjuttost relatata ma’ għajnuna ġdida u distinta. Se nikkunsidra dan l-argument meta ndur għat-tieni kwistjoni. Madanakollu, iż-żewġ partijiet qed iressqu wkoll argumenti li jikkontestaw il-pożizzjoni tal-Kummissjoni b’relazzjoni ma’ l-ewwel kwistjoni.
27. Il-Kunsill isostni li s-setgħa tiegħu skond l-Artikolu 88(2) hija limitata biss mir-rekwiżit taċ-ċirkustanzi eċċezzjonali. Fuq din il-fehma, il-perjodu ta’ tliet xhur li ġie speċifikat fir-raba’ inċiż iservi biex jissospendi l-investigazzjoni tal-Kummissjoni, imma m’għandu l-ebda konsegwenza għall-Kunsill.
28. Il-Kunsill qed jargumenta wkoll li l-prinċipju ta’ preferenza, li kien iddefendut mill-Kummissjoni, imur kontra t-tieni inċiż ta’ l-Artikolu 7(1) KE, li jipprovdi li kull istituzzjoni għandha taġixxi fil-limiti tas-setgħat mogħtija lilha mit-Trattat, fis-sens li tirrendi l-kompetenza ta’ istituzzjoni dipendenti mir-rieda u l-veloċità ta’ istituzzjoni oħra li taġixxi l-ewwel
29. Fl-aħħar nett, il-Kunsill jinnota li s-soltu, fil-każ ta’ atti legali inkompatibbli li mhumiex suġġetti għal kwalunkwe ġerarkija formali, huwa l-att sussegwenti li jipprevali fuq dak ta’ qabel fiż-żmien u mhux bil-maqlub.
30. Mhux konvint mis-sottomissjonijiet tal-Kunsill.
31. Kif diġà spjegajt(13) ma nistax nara liema skop għandu jservi t-terminu ta’ tliet xhur li ġie speċifikat fir-raba’ inċiż ta’ l-Artikolu 88(2) jekk id-deċiżjoni tal-Kummissjoni, ladarba tintlaħaq, ma waqqfitx lill-Kunsill milli jiddeċiedi dwar l-istess suġġett. Għalhekk ma nistax naċċetta li l-uniku limitu fuq is-setgħa tal-Kunsill, skond it-tielet inċiż, hija l-eżistenza ta’ ċirkustanzi eċċezzjonali.
32. Lanqas ma nqis li l-prinċipju ta’ preferenza għandu, bi kwalunkwe mod, jikser il-prinċipju ta’ l-attribuzzjoni tal-kompetenzi, li huwa miġbur fl-Artikolu 7(1) KE. Fil-fehma tiegħi, il-kompetenza tal-Kunsill skond it-tielet inċiż ta’ l-Artikolu 88(2) tiżdied biss jekk wieħed jassumi li għad irid ikun hemm deċiżjoni tal-Kummissjoni li hija relatata ma’ l-istess għajnuna. Mhemm l-ebda raġuni għaliex il-kompetenza ta’ istituzzjoni waħda m’għandhiex tiddependi fuq jekk kienx hemm xi att preċedenti minn istituzzjoni oħra jew le. Din hija karatteristika essenzjali tal-proċeduri leġiżlattivi li ġew speċifikati fit-Trattat.
33. Fl-aħħar nett, mhux ċar għalija jekk huwiex applikabbli l-prinċipju lex posterior derogat priori
fil-kuntest preżenti, li jikkonċerna żewġ deċiżjonijiet li jirrelataw ma’ l-istess ċirkustanzi pjuttost milli ma’ żewġ biċċiet ta’ leġiżlazzjoni kunfliġġenti. Ikun xi jkun il-każ, għar-raġunijiet li ġew stabbiliti aktar ’il fuq, inqis li hemm raġunijiet tajba biex minflok jiġi applikat prinċipju ta’ preferenza. (14)
34. Il-Gvern Portugiż qed iressaq argument ieħor. Huwa jsostni li l-inklużjoni ta’ riferiment għall-għajnuna li Stat “qed jagħti” fit-tielet inċiż ta’ l-Artikolu 88(2) turi li d-dispożizzjoni tinkludi għajnuna li dwarha l-Kummissjoni diġà ħadet pożizzjoni, ladarba skond l-Artikolu 88(3), l-Istat ma setax ipproċeda biex jagħti dik l-għajnuna sakemm il-Kummissjoni ma tkunx laħqet id-deċiżjoni finali tagħha dwarha.
Ex hypothesi, id-deċiżjoni tal-Kummissjoni għandha tkun negattiva, għaliex inkella ma jkun hemm l-ebda ħtieġa li l-Istat jitlob lill-Kunsill.
35. Mhux konvint minn dak l-argument.
36. Kif issostni l-Kummissjoni, ir-riferiment fit-tielet inċiż ta’ l-Artikolu 88(2) għal għajnuna li Stat qed jagħti tista’ tiġi spjegata bħala li hija relatata jew ma’ għajnuna illegali (mogħtija mingħajr notifikazzjoni jew wara notifikazzjoni imma qabel kwalunkwe deċiżjoni pożittiva min-naħa tal-Kummissjoni) jew ma’ għajnuna eżistenti (li ma teħtieġx li tiġi nnotifikata jew awtorizzata qabel ma tiġi implementata). Tali interpretazzjoni ma timplika l-ebda ħtieġa għal deċiżjoni preċedenti tal-Kummissjoni dwar l-għajnuna. Għar-raġunijiet li diġà ġew spjegati, jidhirli li kwalunkwe interpretazzjoni oħra tkun inkompatibbli kemm mal-kliem kif ukoll ma’ l-ispirtu ta’ l-Artikolu 88(2).
Il-Kunsill jista’ jawtorizza għajnuna li għandha bħala l-għan u l-effett tagħha li tgħin lill-benefiċjarji jħallsu lura l-għajnuna li preċedentement kienet is-suġġett ta’ deċiżjoni negattiva tal-Kummissjoni?
37. Il-Kunsill u l-Gvern Portugiż isostnu li l-miżura kkontestata tirrigwarda mhux l-għajnuna oriġinali li kienet is-suġġett tad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni, imma għajnuna ġdida, li tinvolvi leġiżlazzjoni separata, trasferiment distint tar-riżorsi, u l-kriterji tagħha stess ta’ eliġibbiltà u ta’ ħlas. L-għajnuna kkonċernata għalhekk kienet teħtieġ evalwazzjoni ġdida skond l-Artikolu 87(2), li rċeviet, eventwalment, mill-Kunsill bl-adozzjoni tal-miżura kkontestata.
38. Minħabba li l-miżura kkontestata hija relatata ma’ għajnuna ġdida, fis-sottomissjoni tal-Kunsill ma taffettwax l-istatus legali tad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni, li jibqgħu validi u operattivi. Għaldaqstant, is-suppost prinċipju ta’ preferenza m’għandu l-ebda applikazzjoni għall-miżura kkontestata.
39. Il-Kunsill iqis il-fatt li l-għajnuna li ġiet awtorizzata mill-miżura kkontestata kellha wħud mill-istess benefiċjarji bħall-għajnuna oriġinali, li l-effett tagħha kien li jikkontrobilanċja wħud mill-konsegwenzi ekonomiċi li ġejjin mill-ħlasijiet lura ordnati mid-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni, jew li l-għan tagħha kien ftit jew wisq simili għal dak ta’ l-għajnuna oriġinali bħala irrilevanti għall-analiżi legali tiegħu.
40. Il-Kunsill isostni li l-possibbiltà ta’ deċiżjonijiet diverġenti li jirrelataw ma’ skemi ta’ għajnuna suċċessivi favur l-istess benefiċjarji
hija rrikonoxxuta b’mod espliċitu mit-tielet inċiż ta’ l-Artikolu 11(2) tar-Regolament 659/1999, (15) li jgħid li ”il-Kummissjoni tista' tawtorizza [lil] Stat Membru biex jgħaqqad ir-rifużjoni ta' għajnuna [li hija suġġetta għal inġuzzjoni li tipprovdi l-irkupru provviżorju tagħha] mal-ħlas ta' l-għajnuna ta' rescue lid-ditta kkonċernata”. Anki skond is-sentenza tal-Qorti fil-kawża TWD ,(16) li ssostni l-validità ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni li ddikjarat għajnuna ġdida bħala kompatibbli mas-suq komuni sakemm dik l-għajnuna li qabel kienet ipprojbita minn deċiżjoni oħra kienet debitament irkuprata.
41. Tali possibbiltà, fil-fehma tal-Kunsill, hija biss loġika meta jitqies li deċiżjoni negattiva li hija relatata ma’ għajnuna partikolari bilkemm tista’ sservi biex tipprojbixxi kwalunkwe għajnuna sussegwenti lill-istess benefiċjarju fil-futur ftit jew wisq imbiegħed. Il-Qorti tabilħaqq irrikonoxxiet il-ħtieġa li kull għajnuna tiġi eżaminata b’mod individwali meta qegħdet fil-ġenb il-prinċipju ta’ ”darba u darba biss” fil-kuntest ta’ l-għajnuna għar-ristrutturazzjoni fuq il-bażi li tali prinċipju ”ma jippermettix li l-Kummissjoni teżamina, f’kull każ partikolari, jekk proġett għall-għajnuna għar-ristrutturazzjoni kienx meħtieġ sabiex jinkisbu l-għanijiet tat-Trattat [traduzzjoni mhux uffiċjali]’. (17)
42. Mhux konvint mill-argumenti tal-Kunsill.
43. Jidher ċar li deċiżjoni negattiva tal-Kummissjoni ma sservix biex tipprevjeni kwalunkwe għajnuna sussegwenti lill-istess benefiċjarji milli tinstab kompatibbli mas-suq komuni. (18)
44. Madankollu, il-miżura kkontestata hija intiża li tawtorizza għajnuna li fil-fehma tiegħi b’mod ċar u sempliċi kellha l-ħsieb li tikkumpensa lill-benefiċjarji ta’ l-għajnuna oriġinali talli ħallsu lura dik l-għajnuna. L-għajnuna permessa skond l-Artikolu 1 tal-miżura ġiet iddikjarata li hija ”ekwivalenti għall-ammonti li [l]-benefiċjarji [ta’ l-għajnuna oriġinali] ser ikollhom iħallsu lura skond id-deċiżjonijiet [tal-Kummissjoni]”. Kif tagħmel ċar il-premessa 13 fil-preambolu għall-miżura kkontestata, id-diffikultajiet speċifiċi li l-miżura kkontestata għandha l-għan li tindirizza ġejjin mir-rekwiżit li l-benefiċjarji ta’ l-għajnuna l-ġdida jħallsu lura l-għajnuna oriġinali. L-effett tal-miżura kkontestata għalhekk huwa li tikkontrobatti, safejn huwa possibbli, il-konsegwenzi ekonomiċi tad-deċiżjonijiet tal-Kumissjoni.
45. Kif issostni tajjeb il-Kummissjoni, jekk il-Kunsill seta’ jadotta deċiżjoni li tawtorizza l-għotja ta’ għajnuna li għandha bħala l-għan u l-effett tagħha li tikkumpensa lill-benefiċjarji talli kellhom iħallsu lura għajnuna preċedenti, setgħet faċilment taħrab mill-prinċipju ta’ preferenza li, għar-raġunijiet li spjegajt fil-qosor aktar ’il fuq, fil-fehma tiegħi jrid jirregola r-relazzjoni bejn il-kompetenzi mogħtija mill-Artikolu 88(2) KE.
46. B’hekk, inqis li, skond it-tielet inċiż ta’ l-Artikolu 88(2), il-Kunsill jista’ ma jadottax deċiżjoni li tawtorizza għajnuna ġdida li l-għan u l-effett tagħhha huma li teħles lill-benefiċjarji mill-ispejjeż involuti fir-rimbors ta’ għajnuna oħra li trid titħallas lura skond deċiżjoni tal-Kummissjoni preċedenti.
47. Meta jitqiesu l-konklużjonijiet tiegħi dwar l-ewwel żewġ kwistjonijiet, jiena ta’ l-opinjoni li l-miżura kkontestata għandha tiġi annullata minħabba li l-Kunsill ma kellux il-kompetenza li jaġixxi kif aġixxa, u għalhekk kiser ukoll it-tielet inċiż ta’ l-Artikolu 88(2). Mhux meħtieġ li jitqiesu l-eċċezzjonijiet kumulattivi fil-liġi l-oħra li huma relatati ma’ l-użu ħażin tas-setgħat jew mal-ksur ta’ dispożizzjonijiet jew ta’ prinċipji tal-liġi Komunitarja oħra, meta jitqies li huma sovrapposti u jekk jirnexxu, għandhom jirriżultaw fl-istess riżultat bħar-raġunijiet li diġà indirizzajt.
48. Ma jidhirlix li l-metodu li pproponejt hawnhekk bi kwalunkwe mod jimmina la l-libertà ta’ Stat Membru li jressaq talba u lanqas is-setgħa tal-Kunsill li jasal għal deċiżjoni skond it-tielet inċiż ta’ l-Artikolu 88(2).
Matul l-investigazzjoni tagħha ta’ għajnuna partikolari skond l-Artikolu 88(2), il-Kummissjoni trid tinforma lill-Istat Membru kkonċernat bid-dubji tagħha. Dak l-Istat għalhekk se jkollu avviż suffiċjenti biex iressaq il-kwistjoni quddiem il-Kunsill, jekk jixtieq jagħmel dan, qabel ma l-Kummissjoni tasal għad-deċiżjoni finali tagħha.(19)  Barra minn hekk, jekk Stat Membru ma jkunx sodisfatt bid-deċiżjoni tal-Kummissjoni, ladarba tittieħed, fil-fehma tiegħi, ir-rotta xierqa li għandu jsegwi hija li jressaq proċedimenti ġudizzjarji skond l-Artikolu 230 fit-terminu speċifikat.
49. Minkejja l-konklużjonijiet tiegħi ta’ qabel, bi ħsiebni wkoll inqis l-eċċezzjonijiet alternattivi li tressqu mill-Kummissjoni: jiġifieri, li l-Kunsill għamel żball ċar ta’ evalwazzjoni meta kkonkluda li kien hemm ċirkustanzi eċċezzjonali suffiċjenti biex ikun iġġustifikat rikors għall-proċedura li ġiet speċifikata fit-tielet inċiż ta’ l-Artikolu 88(2); u li ma rnexxielux joffri raġunament adegwat in sostenn tal-miżura kkontestata.
Il-Kunsill żbalja b’mod ċar meta kkonkluda li ċirkustanzi eċċezzjonali ġġustifikaw l-adozzjoni tal-miżura kkontestata?
50. Il-Kummissjoni qed issostni sussidjarjament li l-Kunsill għamel żball ċar ta’ evalwazzjoni meta kkonkluda li d-diffikultà għall-benefiċċjarji ta’ l-għajnuna oriġinali li nqalgħet minħabba l-obbligu li titħallas lura l-għajnuna kkostitwiet minnha nfisha ċirkustanza eċċezzjonali fi ħdan it-tifsira tat-tielet inċiż ta’ l-Artikolu 88(2).
51. Meta laħaq il-konklużjoni, fil-premessa 14 tal-preambolu għall-miżura kkontestata, li kien hemm ċirkustanzi eċċezzjonali, il-Kunsill qies, fil-premessa 13, il-fatt li rifużjoni ta’ l-għajnuna oriġinali kienet se thedded il-viabbiltà ekonomika ta’ numru kunsiderevoli ta' benefiċjarji u kien se jkollha impatt soċjali negattiv ħafna f'ċerti reġjuni peress li 50 fil-mija tal-ħnieżer tal-Portugall jinsabu kkonċentrati fuq inqas minn 5% tat-territorju tiegħu.
52. 	M’għandi l-ebda dubju li l-Kunsill igawdi minn marġni sostanzjali ta’ diskrezzjoni biex jiddetermina jekk u meta jkun hemm iċ-ċirkustanzi eċċezzjonali li għandhom jiġġustifikawh fl-awtorizzazzjoni ta’ għajnuna partikolari.(20)
Il-Kunsill qed jintalab f’dan il-kuntest biex iwettaq evalwazzjoni ta’ sitwazzjoni ekonomika komplessa. Il-komplessità ta’ l-inkarigu tiegħu jista’ jkun aktar enfasizzat fil-qasam agrikolu. Minkejja dan, fil-fehma tiegħi jrid ikun hemm ċerti limiti għad-diskrezzjoni tal-Kunsill.
53. Il-Kummissjoni hija korretta meta ssostni li r-rimbors ta’ għajnuna li tħallset illegalment qabel deċiżjoni negattiva tal-Kummissjoni hija konsegwenza għal kollox normali u loġika ta’ sejba li hija inkompatibbli mas-suq komuni. Il-Qorti ddeċidiet ripetutament li l-Kummissjoni tista’ tordna l-ħlas lura ta’ għajnuna meta tasal għal deċiżjoni negattiva.(21)
Skond l-Artikolu 14 tar-Regolament Nru 659/1999,(22)
il-Kummissjoni issa hija meħtieġa li tordna l-irkupru ta’ għajnuna wara deċiżjoni negattiva, ħlief jekk dan imur kontra prinċipju ġenerali tal-liġi Komunitarja. L-irkupru ta’ għajnuna jservi biex irodd is-sitwazzjoni li kienet teżisti qabel, biex b’hekk titneħħa d-distorsjoni tal-kompetizzjoni li tirriżulta mill-għajnuna kkonċernata. Għalhekk hija karatteristika meħtieġa u fundamentali tas-sistema Komunitarja għall-kontroll ta’ l-għajnuna mill-istat.
54. Fil-fehma tiegħi, id-diffikultajiet li jiltaqgħu magħhom l-intrapriżi biex jirrimborsaw għajnuna lanqas ma jistgħu jiġu kkwalifikati bi kwalunkwe mod bħala eċċezzjonali. Kif iddeċidiet il-Qorti, meta ordnat mill-Kummissjoni, l-irkupru jrid ikun segwit mill-Istat ikkonċernat anki jekk iwassal għall-falliment ta’ l-intrapriża li ngħatatilha l-għajnuna.(23)
L-unika difiża disponibbli għall-Istat Membru hija li huwa assolutament impossibbli li jirkupra l-għajnuna.
55. Għaldaqstant, jidhirli li l-Kunsill, bl-adozzjoni tal-miżura kkontestata, għamel żball ċar ta’ evalwazzjoni meta kkonkluda li kien hemm ċirkustanzi eċċezzjonali minħabba d-diffikultajiet ekonomiċi li l-benefiċjarji ta’ l-għajnuna oriġinali ltaqgħu magħhom meta kellhom iħallsu lura dik l-għajnuna.
56. Filwaqt li l-Kunsill, naturalment, jista’ jiġġustifika l-intervent tiegħu fuq il-bażi ta’ ċirkustanzi ekonomiċi u soċjali, fil-fehma tiegħi, dawk iċ-ċirkustanzi jridu jkunu indipendenti mir-rimbors meħtieġ minn deċiżjoni preċedenti tal-Kummissjoni.
57. Għalhekk inqis li l-Kummissjoni tirnexxi wkoll bl-ewwel eċċezzjoni sussidjarja tagħha u li l-miżura kkontestata, ikun xi jkun il-każ, trid tiġi skartata fuq il-bażi li l-Kunsill għamel żball ċar ta’ evalwazzjoni meta kkonkluda li kien hemm ċirkustanzi eċċezzjonali meħtieġa għall-adozzjoni tagħha.
Il-miżura kkontestata hija adegwatament u korrettament motivata?
58. Fl-aħħar nett, u wkoll sussidjarjament, il-Kummissjoni tasserixxi li, anki jekk wieħed jassumi li fil-każ preżenti jista’ jkun hemm ċirkustanzi eċċezzjonali, il-Kunsill ma weriex b’mod suffiċjenti l-eżistenza tagħhom fil-miżura kkontestata. Il-parti l-kbira tal-preambolu għal dik il-miżura huwa ddedikat li jistabbilixxi l-istorja tad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni u s-sitwazzjoni tas-settur Portugiż tat-tkabbir tal-ħnieżer għal skopijiet kummerċjali fl-1998. Fis-sottomissjoni tal-Kummissjoni, għall-miżura kkontestata jiġu offruti tali raġunijiet li lkoll huma relatati ma’ l-għajnuna oriġinali, mingħajr ma jiġi spjegat għaliex is-sitwazzjoni korrenti għandha titqies li hija eċċezzjonali jew għaliex tiġġustifika l-għotja ta’ għajnuna ġdida.
59. Jidhirli li trid issir distinzjoni bejn l-inadegwatezzi sostanzjali u dawk formali li jistgħu jiġu attribwiti għall-motivazzjoni tal-miżura kkontestata.
60. Fir-rigward ta’ l-ewwel, diġà kkonkludejt li l-Kunsill ma kienx korrett meta identifika bħala ċirkustanza eċċezzjonali d-diffikultà li għaddew minnha l-benefiċjarji
ta’ l-għajn una oriġinali minħabba l-obbligu tagħhom li jħallsu lura dik l-għajnuna.
61. Fir-rigward ta’ l-aħħar, il-miżura kkontestata b’mod ċar u inekwivokabbli tiddikjara l-ġustifikazzjoni tal-Kunsill biex tkun awtorizzata l-għajnuna, jiġifieri l-ħtieġa li jkunu kkumpensati l-produtturi tal-majjal Portugiżi li jinsabu f’diffikultà bħala konsegwenza ta’ l-obbligu tagħhom li jirrimborsaw l-għajnuna oriġinali. Għalkemm tali raġunament, fil-fehma tiegħi, mhux validu, huwa pjuttost adegwat biex jinforma lil dawk affettwati mill-miżura kkontestata bil-motivazzjoni tal-Kunsill biex jadottaha, u biex jippermetti li l-Kunsill jeżerċita l-ġuriżdizzjoni superviżorja tiegħu.
Konklużjoni
62. Fid-dawl ta’ l-osservazzjonijiet ta’ qabel, jiena għaldaqstant ta’ l-opinjoni li l-Qorti għandha:
(1) tannulla d-Deċiżjoni tal-Kunsill 2002/114/KE tal-21 ta’ Jannar 2002 li tawtorizza lill-Gvern tal-Portugall jagħti għajnuna lill-proprjetarji Portugiżi ta’ installazzjonijiet għat-trobbija tal-ħnieżer li kienu benefiċarji tal-miżuri mogħtija fl-1994 u fl-1998;
(2) tordna lill-Kunsill ibati l-ispejjeż;
(3) tordna lill-Portugall u lil Franza, bħala intervjenti, ibatu l-ispejjeż tagħhom.
(1) .
(2) –	Deċiżjoni 2002/114/KE tal-21 ta’ Jannar 2002, li tawtorizza lill-Gvern tal-Portugall jagħti għajnuna lill-bdiewa Portugiżi li jrabbu l-ħnieżer u li kienu benefiċjarji tal-miżuri ta' l-1994 u fl-1998, ĠU L 43, p. 18.
(3) –	Deċiżjoni 2000/200/KE tal-25 ta’ Novembre 1999, dwar skema ta’ għajnuna implementata mill-Portugal intiża li jitnaqqas id-dejn ta' l-impriżi fis-settur tat-trobbija intensiva ta' l-annimali u sabiex jissaħħaħ is-settur tat-trobbija tal-ħnieżer, ĠU 2000 L 66, p. 20:
Deċiżjoni 2001/86/KE tal-Kunsill ta’ l-4 ta’Ottubru 2000 dwar l-iskema implementata mill-Portugal favur is-settur tat-trobbija tal-ħnieżer, ĠU 2001 L 29, p.49.
(4) –		Ara d-Deċiżjoni 2000/275/KE tal-Kunsill tal-20 ta’ Marzu dwar għajnuna mill-istat mogħtija fl-Italja minn RIBS spa skond id-dispożizzjonijiet tal-liċi nazzjonali nru 700 tad-19 ta’ Diċembru 1983 dwar ir-ristrutturazzjoni tas-settur tal-pitravi, ĠU 2000 L 79, p.38.
(5) –	Regolament (KE) tal-Kunsill nru 659/1999 tat-22 ta’ Marzu 1999, dwar regoli dettaljati għall-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 88 tat-Trattat KE, ĠU 1999 L 83, p.1.
(6) –		ĠU 1975 L 282, p.1.
(7) –		Iċċitatfin-nota 3.
(8)
–	L-Avukat Ġenerali Maryas wasal għall-istess soluzzjoni fil-konklużjonijiet fil-kawża 70/72, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja [1973], Ġabra 813, p. 853, it-tieni kolonna.
Ara_madankollu, il-konklużjonijiet ta’ l-Avukat Ġenerali Cosmas fil-kawża C-309/95, Il-Kummissjoni vs Il-Kunsill [1998] Ġabra I-655, fil-punt 45.
(9)
–	Ir-rwol prinċipali tal-Kummissjoni f’dan ir-rigward ġie rrikonoxxut mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-ġurisprudenza tagħha li tiċħad lill-qrati nazzjonali kull stegħa li jistħarrġu l-kompatibbiltà ta’ għajnuna mas-suq komuni.
Ara l-kawża C-354/90 FNCE
[1991] Ġabra I-5505, fil-punt 14 tas-sentenza.
(10)
–	 Dawn il-proċedimenti jistgħu jieħdu l-forma ta’ jattanza taħta l-Artikolu 230, jew jistgħu joħrġu minn talba tal-Kummissjoni jew stat ieħor li għandu interess taħt it-tieni inċiż ta’ l-Artikolu 88(2).
(11) –	Iċċitat iktar ’il-quddiem fin-nota 8, fit-tieni kolonna.
(12)
–	Il-miżura kkontestata kienet ġiet adottata fil-21 ta’ Jannar, iktar minn sentejn wara l-ewwel mid-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni.
(13) –		Fil-punt 21 iktar ’il fuq.
(14) –		Fil-punti 20 sa 25.
(15) –		Iċċitata fin-nota 5.
(16) –		Kawża C-355/95 [1997] Ġabra I-2549.
(17) –	Kawża C-441/97 P Wirtschaftsvereinigung Stahl et vs Il-Kummissjoni
[2000] Ġabra I-10293, fil-punt 55 tas-sentenza.
(18) –	Ara, f’dan ir-rigward, il-konklużjonijiet ta’ l-Avukat Ġenerali Maryas fil-kawża 156/77, Il-Kummissjoni v Il-Belġu, [1978] Ġabra 1881, fl-ewwel colonna.
(19) –	Fil-proċeduri preżenti, fi-rigwardtad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni, iċċitati fin-nota 3 iktar ‘il fuq, ara d-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni li jibdew il-proċedura mniżżla fl-Artikolu 88(2), (ĠU 1998 C 83, p.5, u ĠU 1999 C222, p.19). Għall-poċiżżjoni preżenti, ara l-Artikoli 4(4) u 6(1) tar-Regolament nru 659/1999, iċċitat fin-nota 5.
(20)
–	Ara l-kawża C-122/94, Il-Kummissjoni v Il-Kunsill
[1996] Ħabra I-881, fil-punti 18, 19, 24 u 25 tas-sentenza.
(21)
–	Ara, per eżempju, il-kawża 70/72, iċċitata fin-nota 8, fil-punt 13 tas-sentenza.
(22)
–	Iċċitat fin-nota 5.
(23)
–	Ara l-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Belġju
[1986] Ħabra 89 fil-punt 16 tas-sentenza.