62020TJ0457_RES
Zaak T‑457/20
VeriGraft AB
tegen
Europees Uitvoerend Agentschap Innovatieraad en het mkb (Eismea)
Arrest van het Gerecht (Negende kamer) van 13 juli 2022
„Arbitragebeding – Kaderprogramma voor onderzoek en innovatie ‚Horizon 2020’ (2014‑2020) – Subsidieovereenkomst ‚Personalized Tissue-Engineered Veins as the first Cure for Patients with Chronic Venous Insufficiency – P-TEV’ – Onvoorziene uitbestedingskosten – Vereenvoudigde goedkeuringsprocedure – In de periodieke technische verslagen vermelde uitbesteding – Goedgekeurde periodieke technische verslagen – Subsidiabele kosten”
Recht van de Europese Unie – Grondrechten – Algemene beginselen van Unierecht – Eerbiediging door de instellingen van de Unie met betrekking tot handelingen die te plaatsen zijn in een contractueel kader – Bevoegdheid van de Unierechter – Noodzaak van een arbitragebeding waarbij die bevoegdheid wordt toegekend
(Art. 299 en 317 VWEU; Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 51, lid 1; verordening nr. 966/2012 van het Europees Parlement en de Raad, art. 79, lid 2, en 121, lid 1, tweede alinea; verordening nr. 1605/2002 van de Raad, art. 108, lid 1, tweede alinea)
(zie punten 52‑55)
Handelingen van de instellingen – Motivering – Verplichting – Omvang – Beoordeling van de motiveringsplicht aan de hand van de omstandigheden van het geval
(Art. 296 VWEU)
(zie punt 56)
Industrie – Maatregelen die nodig zijn om het concurrentievermogen van de industrie te verzekeren – Onderzoek en technologische ontwikkeling – Kaderprogramma voor onderzoek en innovatie „Horizon 2020” – Subsidieovereenkomst – Kosten van een in de subsidieovereenkomst onvoorziene uitbesteding – Afwijzing door het Uitvoerend Agentschap voor kleine en middelgrote ondernemingen (Easme) van uitbestedingskosten die in de door dat agentschap goedgekeurde periodieke technische verslagen zijn onderbouwd – Ontoelaatbaarheid
(Verordening nr. 1291/2013 van het Europees Parlement en de Raad)
(zie punten 87, 88, 105, 109, 112)
Samenvatting
Verzoekster, VeriGraft AB, is een Zweedse biotechnologieonderneming, gespecialiseerd in de ontwikkeling van gepersonaliseerde implantaten op basis van menselijk-weefseltechnologie, bestemd voor toepassing in de regeneratieve geneeskunde.
In 2017 hebben VeriGraft en de Europese Unie, vertegenwoordigd door het Uitvoerend Agentschap voor kleine en middelgrote ondernemingen (Easme), een subsidieovereenkomst gesloten (
1
) waarbij VeriGraft subsidie heeft ontvangen voor het project „Gepersonaliseerde venen op basis van menselijk-weefseltechnologie als eerste behandeling voor patiënten met chronische veneuze insufficiëntie – P-TEV”. Deze overeenkomst bepaalde dat de subsidiabele kosten voor 100 % werden vergoed.
Op grond van de subsidieovereenkomst moest VeriGraft periodiek technische en financiële verslagen indienen bij Easme. Het project was verdeeld in een eerste verslagperiode (hierna: „periode 1”) en een tweede periode (hierna: „periode 2”).
VeriGraft heeft bij Easme de periodieke technische en financiële verslagen van project P-TEV over de perioden 1 en 2 ingediend. Easme heeft VeriGraft meegedeeld dat het, op grond van het door externe experts opgestelde verslag over deze perioden, de uitvoering van het project bevredigend achtte. Aangezien Easme echter later meende dat bepaalde uitbestedingskosten niet in de subsidieovereenkomst waren opgenomen en dus niet subsidiabel waren, heeft het VeriGraft meegedeeld dat die kosten werden teruggevorderd. Easme wilde voor die terugvordering VeriGrafts bijdrage aan het garantiefonds gebruiken en daarnaast ook een debetnota zenden.
Met haar beroep vordert VeriGraft dat de door Easme afgewezen uitbestedingskosten op grond van de subsidieovereenkomst subsidiabel worden verklaard en dat de debetnota en de terugvordering uit het garantiefonds ongegrond worden verklaard.
Het Gerecht wijst het beroep van VeriGraft in zijn geheel toe. In zijn arrest behandelt het een vraag die nog niet aan de orde is geweest, namelijk of de Unie – vertegenwoordigd door Easme, dat later Eismea is geworden (
2
) – kosten die zijn verbonden aan uitbestedingsovereenkomsten als niet-subsidiabel kan afwijzen omdat zij onvoorzien zijn, indien het gebruik van die overeenkomsten niet was vermeld in de projectbeschrijving bij de subsidieovereenkomst maar wel is onderbouwd in de periodieke technische verslagen en deze verslagen door Easme zijn goedgekeurd volgens de versnelde goedkeuringsprocedure waarin de subsidieovereenkomst voorziet.
Beoordeling door het Gerecht
In de eerste plaats was volgens het Gerecht de beknopte motivering van Easme voor VeriGraft voldoende om te begrijpen welke kosten waren afgewezen en waarom, namelijk omdat die kosten verband hielden met uitbestedingen die niet waren genoemd in de bijlagen bij de subsidieovereenkomst.
In de tweede plaats constateert het Gerecht echter dat de door VeriGraft gedeclareerde kosten die zijn gemaakt voor een uitbesteding die voor het eerst was genoemd in de door Easme goedgekeurde periodieke technische verslagen over periode 1 en periode 2, subsidiabele kosten zijn in de zin van de subsidieovereenkomst.
Het merkt in dat verband op dat de subsidieovereenkomst een vereenvoudigde procedure bevat om uitbestedingsovereenkomsten goed te keuren die niet in de bijlagen bij die overeenkomst zijn opgenomen. Uit de subsidieovereenkomst en uit de toelichting in de geannoteerde modelovereenkomst voor subsidies voor het programma Horizon 2020, waar alle contractpartijen toegang toe hebben, blijkt namelijk dat de goedkeuring van een periodiek technisch verslag waarin de begunstigde heeft onderbouwd waarom hij uitbestedingsovereenkomsten heeft gesloten die niet waren voorzien in de projectbeschrijving bij die subsidieovereenkomst, als gevolg heeft dat de daarmee overeenkomende uitbestedingskosten subsidiabel worden in de zin van die overeenkomst.
Het Gerecht benadrukt ook dat Easme op basis van het verslag van de groep externe deskundigen zelf heeft aangegeven dat de uitvoering van project P-TEV zoals beschreven in de periodieke technische verslagen over de perioden 1 en 2 bevredigend was, en dat Easme dus niet van mening was dat de in die verslagen vermelde uitbesteding eraan deed twijfelen dat het project in wezen nog hetzelfde was als het geselecteerde project of dat VeriGraft nog altijd beschikte over de operationele capaciteit om dat project uit te voeren.
Daarom is het Gerecht van oordeel dat Easme de uitbestedingskosten die zagen op taken waarvan de uitbesteding was onderbouwd in de door Easme zelf goedgekeurde periodieke technische verslagen, niet kon afwijzen op grond dat die kosten waren gemaakt voor een onvoorziene uitbesteding in de zin van de subsidieovereenkomst.
Aangezien de debetnota van Easme en de terugvordering uit het bij die overeenkomst ingestelde garantiefonds waren gebaseerd op de afwijzing van de kosten voor een onvoorziene uitbesteding, komt het Gerecht op basis van de vaststelling dat die uitbestedingskosten subsidiabel zijn, bovendien tot de slotsom dat die nota en terugvordering ongegrond zijn.
(
1
)	Op grond van het instrument ter ondersteuning van innovatie in kleine en middelgrote ondernemingen (mkb) zoals bedoeld in artikel 22, lid 2, van verordening (EU) nr. 1291/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013 tot vaststelling van Horizon 2020 – het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie (2014 2020) en tot intrekking van besluit nr. 1982/2006/EG (PB 2013, L 347, blz. 104) en nader uitgewerkt in besluit 2013/743/EU van de Raad van 3 december 2013 tot vaststelling van het specifieke programma tot uitvoering van „Horizon 2020” – het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie (2014 2020) en tot intrekking van de besluiten 2006/971/EG, 2006/972/EG, 2006/973/EG, 2006/974/EG en 2006/975/EG (PB 2013, L 347, blz. 965).
(
2
)	Vanaf 1 april 2021.