62014CC0422(01)
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
KOKOTT
ippreżentati fit-3 ta’ Settembru 2015 (
1
)
Kawża C-422/14
Christian Pujante Rivera
vs
Gestora Clubs Dir SL
u
Fondo de Garantía Salarial
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Juzgado de lo Social de Barcelona [Spanja])
“Direttiva 98/59/KE — Artikolu 1 — Tkeċċijiet kollettivi — Kalkolu tal-limiti numeriċi għall-applikazzjoni tad-Direttiva — Teħid inkunsiderazzjoni tal-ħaddiema għal żmien determinat — Terminazzjonijiet ta’ kuntratti tax-xogħol assimilabbli ma’ tkeċċijiet”
I – Introduzzjoni
1.
Il-kwistjoni dwar liema huma l-prerekwiżiti sabiex tkun tapplika d-Direttiva 98/59/KE dwar it-tkeċċijiet kollettivi (
2
) tibqa’ s-suġġett ta’ kawżi (
3
). F’din it-talba għal deċiżjoni preliminari, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tittratta mill-ġdid il-limiti numeriċi li, mal-ilħuq tagħhom, il-ħaddiema li huma milqutin minn tkeċċija kollettiva jistgħu jibbenefikaw mill-protezzjoni li tipprovdilhom id-direttiva msemmija. Dawn il-garanziji, fl-aħħar mill-aħħar, huma r-riżultat tad-dritt fundamentali għall-protezzjoni f’każ ta’ tkeċċija inġusta (ara l-Artikolu 30 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea).
2.
Fl-isfond ta’ din il-proċedura tinsab tilwima dwar it-tkeċċija għal raġuni ekonomika ta’ ħaddiem Spanjol, C. Pujante Rivera, li seħħet fis-sena 2013. Dan qiegħed jikkritika lill-persuna li kienet timpjegah, filwaqt li jirreferi għall-għadd ta’ terminazzjonijiet f’għamliet differenti li seħħew f’dati viċin għal dik tat-tkeċċija tiegħu, talli injorat il-proċedura għal tkeċċijiet kollettivi kif prevista fid-Direttiva 98/59.
3.
Fl-aħħar mill-aħħar, din il-kawża tikkonċerna l-kontinwazzjoni tar-relazzjoni ta’ xogħol ta’ C. Pujante Rivera. Fil-fatt, filwaqt li d-Direttiva bl-ebda mod ma tipprojbixxi lil persuna li timpjega milli tkeċċi impjegati, f’każ ta’ tkeċċijiet kollettivi din trid tissodisfa ċerti obbligi ta’ informazzjoni u ta’ konsultazzjoni imposti mid-dritt tal-Unjoni. F’każ li tinjora dawn l-obbligi, skont id-dritt Spanjol dan jista’ jkollu l-konsegwenza tan-nullità tat-tkeċċijiet individwali.
4.
Speċifikament, fil-każ preżenti l-ewwel nett titqajjem id-domanda dwar jekk jgħoddux ukoll ħaddiema għal żmien determinat meta jiġi stabbilit jekk ikunx intlaħaq il-limitu stabbilit fid-Direttiva 98/59 għall-applikazzjoni ta’ din. It-tieni nett irid jiġi ċċarat taħt liema prerekwiżiti għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni ċerti modalitajiet ta’ terminazzjoni ta’ kuntratti tax-xogħol li, fil-prinċipju, huma assimilati ma’ tkeċċija fis-sens tad-Direttiva għall-imsemmi kalkolu tal-limiti. Finalment, it-tielet nett għandu jiġi diskuss kif għandha tiġi kklassifikata terminazzjoni ta’ kuntratt li tkun saret fuq ix-xewqa ta’ ħaddiema stess għall-iskopijiet tad-Direttiva, meta din it-terminazzjoni ta’ kuntratt, fl-aħħar mill-aħħar, kienet biss reazzjoni għal bidla sinjifikattiva preċedenti fil-kundizzjonijiet tax-xogħol, li tkun saret unilateralment min-naħa tal-persuna li timpjega.
II – Il-kuntest ġuridiku
A – Id-dritt tal-Unjoni
5.
Bid-Direttiva 98/59, id-Direttiva 75/129/KEE (
4
) u d-Direttiva 92/56/KEE (
5
), adottata sabiex temendaha, ġew ikkodifikati u rrevokati.
6.
L-Artikolu 1 tad-Direttiva 98/59 jipprevedi, inter alia:
“1.   Għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva:
(a)
‘redundancies [tkeċċijiet] kollettivi’ ifisser tkeċċijiet mix-xogħol minn min iħaddem għal raġuni waħda jew aktar mhux relatati mal-ħaddiema individwali kkonċernati meta [...] in-numru tar-redundancies huwa:
(i)
[...] fuq perijodu ta’ 30 ġurnata
—
mill-inqas 10 fi stabbilimenti li normalment jimpjegaw iżjed minn 20 u inqas minn 100 impjegat,
—
mill-inqas 10 % tan-numru ta’ ħaddiema fi stabbilimenti li normalment jimpjegaw mill-inqas 100 iżda inqas minn 300 ħaddiem,
—
mill-inqas 30 fi stabbilimenti li normalment jimpjegaw 300 ħaddiema jew iżjed,
(ii)
[...];
(b)
[...]
Għall-iskop tal-kalkolu tan-numru tar-redundancies kif previst fis-suparagrafu tal-punt (a), it-termini ta’ kuntratt tax-xogħol li jsir fuq l-inizjattiva ta’ min iħaddem għal-raġuni waħda jew iktar li mhumiex relatati mal-ħaddiema individwali kkonċernati għandhom ikunu assimilati mar-redundancies sakemm, hemm mill-inqas ħames redundancies.
2.   Din id-Direttiva m’għandhiex tapplika għal:
(a)
redundancies kollettivi effettwat taħt kuntratti tax-xogħol konklużi għal perjodi limitati taż-żmien jew għal xogħolijiet speċifiċi ħlief meta dan il‑redundancies iseħħ qabel id-data ta’ skadenza jew il-kompletazzjoni ta’ dawn il-kuntratti;
[...]”
B – Id-dritt nazzjonali
7.
L-Artikolu 41 tal-Estatuto de los Trabajadores Spanjol (
6
) (iktar ’il quddiem, l-“Istatut tal-Ħaddiema”), jipprevedi:
“1.   Il-bord tad-diretturi tal-impriża jista’ jistabbilixxi bidliet sinjifikattivi tal-kundizzjonijiet tax-xogħol jekk jiġi pprovat li jeżistu raġunijiet ekonomiċi, tekniċi, marbuta mal-organizzazzjoni jew mal-produzzjoni biex jagħmel dan. [...] Il-bidliet li jirrigwardaw wieħed mill-oqsma li ġejjin għandhom jitqiesu bħala bidliet sinjifikattivi fil-kundizzjonijiet tax-xogħol:
(a)
is-sigħat ta’ xogħol;
(b)
il-bidu, it-tmiem u t-tqassim tal-ħin ta’ xogħol;
(c)
is-sistema tax-xogħol bix-xiftijiet;
(d)
is-sistema ta’ remunerazzjoni u l-ammont tas-salarji;
(e)
is-sistema tax-xogħol u ta’ prestazzjoni;
(f)
il-funzjonijiet [...]
2.   [...]
3.   [...] Fil-każijiet li huma previsti taħt il-punti (a), (b), (c), (d) u (f) tal-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu, il-ħaddiem, jekk iġarrab danni minħabba l-bidla sinjifikattiva fil-kundizzjonijiet tax-xogħol, għandu d-dritt jirrexxindi l-kuntratt tiegħu, u għandu wkoll id-dritt jitlob il-kumpens [...]”.
8.
Fl-Artikolu 50 tal-Istatut tal-Ħaddiema (“Terminazzjoni fuq talba tal-ħaddiem”) huwa stabbilit:
“1.   Raġunijiet li minħabba fihom il-ħaddiem jista’ jitlob it-terminazzjoni tal-kuntratt huma:
(a)
bidliet sinjifikattivi fil-kundizzjonijiet tax-xogħol li jsiru bi ksur tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 41 ta’ din il-liġi u li jippreġudikaw id-dinjità tal-ħaddiem;
[...]”
9.
L-Artikolu 51 tal-Istatut tal-Ħaddiema (“Tkeċċijiet kollettivi”) jipprevedi:
“1.   Għall-finijiet ta’ dak li tistabbilixxi din il-liġi, tkeċċija kollettiva tfisser it-terminazzjoni ta’ kuntratti ta’ xogħol minħabba raġunijiet ekonomiċi, tekniċi, relatati mal-organizzazzjoni jew mal-produzzjoni, meta, matul perijodu ta’ 90 ġurnata, din it-terminazzjoni tkun taffettwa tal-inqas:
a)
10 ħaddiema f’impriżi li jimpjegaw inqas minn 100 ħaddiem;
b)
10 % tan-numru tal-ħaddiema f’impriżi li jimpjegaw bejn 100 u 300 ħaddiem;
c)
30 ħaddiem f’impriżi li jimpjegaw iktar minn 300 ħaddiem.
[...]
Biex jiġi kkalkolat in-numru ta’ terminazzjonijiet ta’ kuntratti ta’ xogħol fis-sens tal-ewwel subparagrafu ta’ dan il-paragrafu, għandha titqies ukoll kull terminazzjoni oħra li seħħet fil-perijodu ta’ referenza fuq l-inizjattiva tal-persuna li timpjega, għal raġunijiet oħrajn, li ma humiex relatati mal-ħaddiema individwali kkonċernati [...] sakemm in-numru ta’ terminazzjonijiet ikun mill-inqas ħamsa.
[...]”
10.
Skont l-Artikolu 122(2)(b) tal-Ley 36/2011 Reguladora de la Jurisdicción Social (
7
), terminazzjoni tkun nulla jekk tevadi d-dispożizzjonijiet eżistenti għal tkeċċijiet kollettivi.
III – Il-fatti tal-kawża u d-domandi preliminari
11.
Din it-talba għal deċiżjoni preliminari hija bbażata fuq tilwima bejn C. Pujante Rivera u l-persuna li kienet timpjegah preċedentement, il-kumpannija Gestora Clubs Dir (iktar ’il quddiem, “Gestora”).
12.
Fil-bidu ta’ Settembru 2013, Gestora kienet timpjega 126 ħaddiem, 114 minnhom għal żmien indeterminat u 12 għal żmien determinat.
13.
Bejn is-16 u s-26 ta’ Settembru 2013, Gestora temmet ir-relazzjonijiet tax-xogħol ta’ għaxra mill-impjegati tagħha minħabba raġunijiet oġġettivi, fost dawn kien hemm dik ta’ C. Pujante Rivera. F’kull każ, ingħataw raġunijiet ekonomiċi, relatati mal-produzzjoni u mal-organizzazzjoni. Barra minn hekk, fid-90 jum qabel u wara s-26 ta’ Settembru 2013, saru 31 terminazzjoni oħra. Dawn kienu jikkonċernaw 23 terminazzjoni minħabba l-iskadenza regolari tat-terminu tal-kuntratt miftiehem, ħames terminazzjonijiet volontarji, tkeċċija waħda minħabba raġunijiet dixxiplinari, li iktar tard ġiet irrikonoxxuta bħala inammissibbli u suġġetta għall-ħlas ta’ kumpens, terminazzjoni waħda matul il-perijodu ta’ prova u, finalment, terminazzjoni tar-relazzjoni tax-xogħol kunsenswali skont l-Artikolu 50 tal-Istatut tal-Ħaddiema.
14.
L-impjegata li kienet milquta mit-terminazzjoni msemmija l-aħħar, fil-15 ta’ Settembru 2013 irċeviet komunikazzjoni bbażata fuq l-Artikolu 41 tal-Istatut tal-Ħaddiema dwar tibdil fil-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħha, li kien jikkostitwixxi tnaqqis fis-salarju fiss tagħha ta’ 25 % u li kien ibbażat fuq l-istess raġunijiet oġġettivi li kienu invokati fil-kuntest tat-terminazzjonijiet individwali l-oħra li seħħew bejn is-16 u s-26 ta’ Settembru 2013. Ħamest ijiem wara, l-impjegata kkonċernata aċċettat kuntratt ta’ rexissjoni. Madankollu, fi proċedura segwenti ta’ konċiljazzjoni amministrattiva, Gestora rrikonoxxiet li l-bidliet fil-kuntratt tax-xogħol ikkomunikati lill-impjegata kienu jmorru lil hinn mill-portata tal-Artikolu 41 tal-Istatut tal-Ħaddiema, u aċċettat it-terminazzjoni tal-kuntratt tax-xogħol skont l-Artikolu 50 tal-Istatut tal-Ħaddiema, bil-ħlas ta’ kumpens.
15.
C. Pujante Rivera, min-naħa tiegħu, jikkontesta t-terminazzjoni tar-relazzjoni tax-xogħol tiegħu. Fil-fehma tiegħu, Gestora, fid-dawl tan-numru totali tat-terminazzjonijiet ta’ kuntratti li seħħew matul il-perijodu ta’ 90 jum qabel u wara t-tkeċċija tiegħu, kellha tuża proċedura ta’ tkeċċija kollettiva. Għall-finijiet tal-kalkolu tal-limitu numeriku, li jiskatta l-użu ta’ tali proċedura, fl-opinjoni tiegħu, minbarra t-terminazzjonijiet ta’ kuntratti għal raġunijiet oġġettivi, kellhom jingħaddu t-terminazzjonijiet kollha li saru f’dan il-perijodu, bl-eċċezzjoni tal-ħamsa li kienu volontarji.
16.
Min-naħa tagħha, Gestora sostniet li għall-kalkolu tal-limitu numeriku, minbarra l-għaxar terminazzjonijiet minħabba raġunijiet oġġettivi, huwa minnu li kellha tkun ikkunsidrata wkoll it-tkeċċija minħabba raġunijiet dixxiplinari li iktar tard ġiet irrikonoxxuta bħala inammissibbli, iżda mhux it-terminazzjonijiet tal-kuntratti l-oħrajn. Għaldaqstant, fil-fehma tagħha ma kellhiex għalfejn tintuża proċedura ta’ tkeċċija kollettiva.
17.
Il-Juzgado de lo Social de Barcelona, li issa hija adita bil-kawża, għandha, f’dan il-kuntest, dubji dwar l-interpretazzjoni tad-Direttiva 98/59, u bid-deċiżjoni tal-1 ta’ Settembru 2014, li waslet fit-12 ta’ Settembru 2014, għamlet lill-Qorti tal-Ġustizzja t-tliet domandi segwenti għal deċiżjoni preliminari:
“1)
Fl-ipoteżi fejn ikun ikkunsidrat li l-ħaddiema temporanji li l-kuntratti tagħhom jintemmu minħabba l-iskadenza regolari tat-terminu, huma esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni u ta’ protezzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 98/59/KE skont l-Artikolu 1(2)(a) tagħha (talba għal deċiżjoni preliminari C‑392/13, proċedura għadha għaddejja), ikun konformi mal-għan ta’ din id-direttiva li, għall-kuntrarju, dawn il-ħaddiema jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat in-numru ta’ persuni “normalment” impjegati fl-istabbiliment (jew fl-impriża, fi Spanja) li jservi sabiex jiġi kkalkolat il-limitu numeriku tat-tkeċċijiet kollettivi (10 % jew 30 ħaddiem) imsemmi fl-Artikolu 1(1)(a)(i) tad-direttiva?
2)
Ir-regola ta’ “assimila[zzjoni]” tat-“terminazzjonijiet” mar-“redundancies [tkeċċijiet]” imsemmija fl-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva 98/59 hija suġġetta għall-kundizzjoni li jkun “hemm mill-inqas ħames redundancies [tkeċċijiet]”. Din ir-regola għandha tiġi interpretata fis-sens li din il-kundizzjoni tirreferi għar-“redundancies [tkeċċijiet]” li jkunu saru qabel jew li jkunu saru fuq l-inizjattiva tal-persuna li timpjega msemmija fl-Artikolu 1(1)(a) tad-direttiva u mhux għan-numru minimu ta’ “terminazzjonijiet assimilabbli” sabiex issir din l-assimilazzjoni?
3)
Il-kunċett ta’ “termin[azzjoni] ta’ kuntratt tax-xogħol li jsir fuq l-inizjattiva ta’ min iħaddem għal raġuni waħda jew iktar li mhumiex relatati mal-ħaddiema individwali”, imsemmi fl-aħħar paragrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59, jinkludi t-terminazzjoni kuntrattwali miftehma bejn il-persuna li timpjega u l-ħaddiem u li, minkejja li bbażata fuq inizjattiva tal-ħaddiem, tirriżulta minn bidla fil-kundizzjonijiet ta’ xogħol magħmula mill-persuna li timpjega f’kuntest ta’ kriżi għall-impriża u tagħti finalment lok għall-ħlas ta’ kumpens ekwivalenti għal dak dovut f’każ ta’ tkeċċija?”
18.
Fil-kuntest tal-proċedura għal deċiżjoni preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, C. Pujante Rivera, Gestora, ir-Renju ta’ Spanju, ir-Repubblika tal-Polonja u l-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub.
IV – Analiżi legali
A – Fuq l-ammissibbiltà
19.
Gestora tikkontesta l-ammissibbiltà tat-talba għal deċiżjoni preliminari, billi hija tqis li d-dispożizzjonijiet inkwistjoni tad-Direttiva 98/59 kif ukoll dawk tad-dritt nazzjonali huma ċari ħafna u mhux kontradittorji, u konsegwentement tqis li ma kienx meħtieġ li l-kawża titressaq quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
20.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi nnotat li skont ġurisprudenza stabbilita, il-qrati nazzjonali, skont l-Artikolu 267 TFUE, jistgħu jindirizzaw lill-Qorti tal-Ġustizzja meta jqisu li dan huwa xieraq u meta huma mitluba jiddeċiedu f’tilwima quddiemhom, fuq kwistjonijiet li jirrigwardaw l-interpretazzjoni jew il-validità ta’ regoli tad-dritt tal-Unjoni. Il-fatt waħdu li d-dispożizzjonijiet li qiegħda tintalab interpretazzjoni tagħhom diġà ġew interpretati, jew li teżisti raġuni sabiex jiġi preżunt li dawn ma jħallu l-ebda lok għal dubju raġonevoli, ma għandux il-konsegwenza li l-Qorti tal-Ġustizzja tiċċaħħad mill-ġurisdizzjoni tagħha (
8
).
21.
Għaldaqstant, it-talba għal deċiżjoni preliminari hija ammissibbli.
B – Fuq l-ewwel domanda
22.
Bl-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tixtieq tkun taf jekk, meta jiġi ddeterminat il-valur limitu tal-persuni normalment impjegati fi stabbiliment fis-sens tal-Artikolu 1(1)(a)(i) tad-Direttiva 98/59, għandhomx jittieħdu inkunsiderazzjoni wkoll il-ħaddiema għal żmien determinat. Il-partijiet kollha, bl-eċċezzjoni ta’ C. Pujante Rivera, jirrispondu fl-affermattiv għal din id-domanda.
23.
L-Artikolu 1(1)(a)(i) tad-Direttiva 98/59 jirregola l-prerekwiżiti kwantitattivi għall-eżistenza ta’ tkeċċija kollettiva. Fit-tliet alternattivi ta’ din id-dispożizzjoni, kull darba jitqies in-numru minimu ta’ tkeċċijiet fi ħdan stabbiliment kif ukoll in-numru ta’ persuni normalment impjegati f’dan l-istabbiliment.
24.
Sabiex tingħata risposta għall-ewwel domanda għandu jiġi eżaminat jekk il-ħaddiema għal żmien determinat għandhomx jitqiesu bħala ħaddiema fis-sens tad-dispożizzjoni msemmija.
25.
Il-leġiżlatur tal-Unjoni la ddefinixxa l-kunċett ta’ ħaddiema fis-sens tal-Artikolu 1(1)(a)(i) tad-Direttiva 98/59, u lanqas ma għamel riferiment għad-dritt tal-Istati Membri għal dan il-għan. Kif il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet ripetutament, dan il-kunċett ta’ ħaddiem għandu jiġi interpretat b’mod awtonomu u uniformi (
9
). Inkella, il-modalitajiet ta’ kalkolu tal-limiti numeriċi li huma previsti f’din id-dispożizzjoni, u għalhekk dawn il-limiti numeriċi stess, ikunu għad-dispożizzjoni tal-Istati Membri, u dan ikun jippermetti lil dawn tal-aħħar li jibdlu l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva u b’hekk iċaħħduha mill-effett sħiħ tagħha (
10
).
26.
Konsegwentement, il-kunċett ta’ ħaddiema fis-sens tad-Direttiva 98/59 għandu jiġi ddefinit skont kriterji oġġettivi li jikkaratterizzaw ir-relazzjoni ta’ xogħol b’teħid inkunsiderazzjoni tad-drittijiet u tal-obbligi tal-persuni kkonċernati. Il-karatteristika essenzjali ta’ relazzjoni ta’ xogħol hija l-fatt li persuna twettaq, matul ċertu żmien, favur persuna oħra u taħt id-direzzjoni tagħha, servizzi li bħala korrispettiv għalihom hija tirċievi remunerazzjoni (
11
).
27.
Konsegwentement, il-kunċett ta’ ħaddiem għandu jinftiehem b’mod wiesa’ u huwa ddelimitat b’mod deċiżiv bir-rabta ta’ subordinazzjoni li tikkaratterizza attività rremunerata. Dawn il-prerekwiżiti huma ssodisfatti ukoll f’relazzjoni ta’ xogħol għal żmien determinat. Persuni li r-relazzjonijiet ta’ xogħol tagħhom huma fis-seħħ għal żmien determinat jew sa ma jiġi kkompletat kompitu partikolari, għandhom jitqiesu bħala ħaddiema fis-sens tad-Direttiva 98/59, sa fejn ix-xogħol tagħhom huwa kkaratterizzat b’rabta ta’ subordinazzjoni u sa fejn jirċievu korrispettiv fil-forma ta’ remunerazzjoni.
28.
Għaldaqstant, mill-kunċett ta’ ħaddiem fis-sens tal-Artikolu 1(1)(a)(i) tad-Direttiva 98/59 jirriżulta li fid-determinazzjoni tal-persuni li huma normalment impjegati fi stabbiliment, għandhom jiġu inklużi wkoll persuni b’relazzjoni ta’ xogħol għal żmien determinat. Bl-istess mod, skont il-ġurisprudenza eżistenti, kategoriji partikolari ta’ ħaddiema ma jistgħux jiġu esklużi mill-kalkolu tan-numru ta’ ħaddiema previst fl-Artikolu 1(1)(a)(i) tad-Direttiva – anki jekk biss b’mod temporanju (
12
).
29.
Għall-kuntrarju tal-kunsiderazzjonijiet tal-qorti tar-rinviju, dan ma jikkontradixxix il-fatt li, skont l-Artikolu 1(2)(a) tad-Direttiva 98/59, il-proċeduri previsti f’din id-direttiva fil-prinċipju ma japplikawx għall-ħaddiema għal żmien determinat, b’tali mod li, f’dan ir-rigward, dawn il-ħaddiema huma esklużi mill-“kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva”.
30.
Minn naħa, għandu jiġi nnotat, qabel kollox, li l-ħaddiema għal żmien determinat, kif jirriżulta mill-aħħar sentenza tal-Artikolu 1(2)(a), ċertament jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 98/59, jekk ir-relazzjoni ta’ xogħol tagħhom tintemm qabel l-iskadenza jew l-ikkompletar tal-kuntratt tagħhom.
31.
Imbagħad, l-esklużjoni tal-ħaddiema għal żmien determinat mill-kamp ta’ applikazzjoni ratione personae, minn naħa, u l-metodu stabbilit fid-Direttiva għall-kalkolu tal-limitu numeriku, min-naħa l-oħra, għandhom jitqiesu fid-dawl tal-għanijiet differenti tagħhom. L-Artikolu 1(2)(a) tad-Direttiva 98/59 jeskludi l-ħaddiema għal żmien determinat mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 98/59 biss sa fejn, f’sitwazzjonijiet li fihom ir-relazzjoni ta’ impjieg tagħhom tintemm b’mod regolari malli jiskadi l-perijodu jew mal-ikkompletar tal-kompitu, ma jkunx hemm fir-rigward tagħhom l-istess rekwiżit ta’ protezzjoni bħal dak għal ħaddiema għal żmien indeterminat. Għaldaqstant, l-obbligi ta’ konsultazzjoni u informazzjoni previsti fid-Direttiva, bħala regola ġenerali, ma japplikawx għalihom.
32.
Billi, min-naħa l-oħra, il-leġiżlatur tal-Unjoni, fl-Artikolu 1(1)(a)(i) tad-Direttiva 98/59 għamel it-tkeċċija kollettiva tiddependi kemm fuq numru minimu ta’ tkeċċijiet kif ukoll fuq l-għadd tal-persuni li normalment huma impjegati fl-istabbiliment ikkonċernat, huwa qiegħed jesprimi l-idea li l-persuni li jimpjegaw għandhom l-oneru li jwettqu l-proċedura prevista fid-Direttiva biss meta l-istabbiliment ikun ta’ daqs minimu speċifiku. Dan id-daqs għandu jitkejjel skont in-numru ta’ persuni normalment impjegati hemmhekk, mingħajr ma tkun ta’ rilevanza, f’dan ir-rigward, in-natura tar-relazzjonijiet ta’ xogħol f’dan il-kuntest (
13
).
33.
Barra minn hekk, ftit huwa konvinċenti l-argument tal-qorti tar-rinviju li t-teħid inkunsiderazzjoni tal-ħaddiema għal żmien determinat għall-kalkolu tan-numru ta’ ħaddiema ta’ stabbiliment iġib miegħu “effett li ma huwiex loġiku u li jikkontradixxi b’mod ċar l-għanijiet tad-Direttiva” [traduzzjoni mhux uffiċjali], għaliex dan jirriżulta f’distorsjoni tal-valur limitu għad-detriment tal-ħaddiema.
34.
Madankollu, dan l-argument diġà ma huwiex konvinċenti għas-sempliċi raġuni li tali effett żvantaġġuż għall-ħaddiema fi kwalunkwe każ jista’ jirriżulta mit-tieni alternattiva tal-Artikolu 1(1)(a)(i) tad-Direttiva 98/59. Fil-fatt, hemmhekk biss in-numru minimu ta’ ħaddiema mkeċċija jiġi stabbilit bħala perċentwali tan-numru tal-ħaddiema. Min-naħa l-oħra, fiż-żewġ alternattivi l-oħrajn tad-dispożizzjoni, dan ma huwiex il-każ. F’dawn l-alternattivi, it-teħid inkunsiderazzjoni tal-ħaddiema għal żmien determinat fil-kalkolu tan-numru ta’ persuni impjegati, għaldaqstant, għandu effett vantaġġuż għall-ħaddiema u huwa ta’ benefiċċju għall-protezzjoni tagħhom, għaliex il-valur limitu globalment jista’ jintlaħaq iktar faċilment. Għaldaqstant, dan huwa konformi mal-għan tad-Direttiva (
14
).
35.
Konsegwentement ma jeżistux raġunijiet imperattivi għaliex il-ħaddiema għal żmien determinat ma għandhomx jittieħdu inkunsiderazzjoni meta jiġi ddeterminat l-għadd tal-ħaddiema fil-kuntest tal-Artikolu 1(1)(a)(i) tad-Direttiva 98/59 minħabba kunsiderazzjonijiet sistematiċi jew teleoloġiċi, bil-kontra tal-formulazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni.
36.
Madankollu għandu jiġi nnotat ukoll, għal raġunijiet ta’ kompletezza, li t-tliet alternattivi inklużi fl-Artikolu 1(1)(a)(i) tad-Direttiva 98/59 kollha kemm huma jitkellmu dwar il-persuni li normalment huma impjegati fl-istabbiliment. Minn dan jirriżulta li d-determinazzjoni tal-għadd tal-persuni impjegati fi stabbiliment la tista’ tiddependi fuq id-data ta’ referenza u lanqas fuq medja. Il-frażi normalment pjuttost twassal għall-konklużjoni li wieħed għandu jibbaża ruħu fuq in-numru ta’ persuni impjegati fl-andament normali tal-istabbiliment. Dan jista’, fost l-oħrajn, jirriżulta f’sitwazzjoni fejn, sabiex jiġi kopert il-volum ta’ xogħol matul perijodu b’livell għoli ta’ attività, il-ħaddiema impjegati temporanjament ma jittiħdux inkunsiderazzjoni, billi dawn ma jikkostitwixxux persuni li normalment huma impjegati fl-istabbiliment.
37.
Għaldaqstant, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-ħaddiema għal żmien determinat għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni meta jiġi ddeterminat in-numru tal-ħaddiema li huma normalment, jiġifieri waqt l-andament normali tal-istabbiliment, impjegati fl-imsemmi stabbiliment fis-sens tal-Artikolu 1(1)(a)(i) tad-Direttiva 98/59.
C – Fuq it-tieni domanda
38.
It-tieni domanda preliminari tikkonċerna l-aħħar subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59. Din id-dispożizzjoni tipprevedi li, għall-kalkolu tan-numru ta’ tkeċċijiet previsti fl-Artikolu 1(1)(a) tad-Direttiva, huma assimilati mat-tkeċċijiet fis-sens proprju terminazzjonijiet oħra ta’ kuntratti tax-xogħol. Madankollu, din l-assimilazzjoni hija suġġetta għall-kundizzjoni li jkun “hemm mill-inqas ħames redundancies [tkeċċijiet]”.
39.
Il-qorti tar-rinviju issa tixtieq tiċċara jekk dik il-kundizzjoni tirreferix għan-numru ta’ tkeċċijiet li jitwettqu mill-persuna li timpjega skont l-Artikolu 1(1)(a) tad-Direttiva 98/59, jew għan-numru ta’ terminazzjonijiet ta’ kuntratti assimilabbli ma’ dawn it-tkeċċijiet. Il-partijiet għandhom opinjonijiet differenti dwar dan il-punt.
40.
Mill-kliem tal-aħħar subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59 jista’ jiġi dedott b’mod ċar li jrid ikun hemm minimu ta’ ħames tkeċċijiet, madankollu, u mhux ħames terminazzjonijiet oħrajn sabiex issir din l-assimilazzjoni. Ħarsa lejn verżjonijiet lingwistiċi oħrajn tad-Direttiva tikkonferma dan (
15
).
41.
Barra minn hekk, din l-interpretazzjoni hija kkorroborata permezz tal-premessa 8 tad-Direttiva 98/59, li skontha, għall-kalkolu tal-limiti numeriċi, ċerti forom oħra ta’ terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol huma assimilati għal tkeċċijiet, sakemm in-numru ta’ tkeċċijiet ikun mill-inqas ħamsa.
42.
Huwa minnu li, kif tosserva Gestora, jista’ jkun li f’każ ta’ mhux iktar minn erba’ tkeċċijiet “ġenwini”, anki ammont kbir ħafna ta’ terminazzjonijiet assimilabbli ma jitteħidx inkunsiderazzjoni u għalhekk id-Direttiva 98/59 ma tapplikax. Madankollu, għandu jkun preżunt li l-leġiżlatur tal-Unjoni aċċetta konxjament din il-konsegwenza.
43.
Kif fil-fatt jista’ jiġi dedott mill-istruttura tad-Direttiva 98/59, is-suġġett prinċipali tal-imsemmija direttiva huma tkeċċijiet “ġenwini” fis-sens tal-Artikolu 1(1)(a). It-terminazzjonijiet l-oħra tal-kuntratt huma assimilati ma’ dawn biss f’ċirkustanzi partikolari. L-oriġini tad-Direttiva tixhed li l-leġiżlatur tal-Unjoni baqa’ lura milli jiġbor iż-żewġ forom ta’ terminazzjoni taħt kunċett uniku (
16
).
44.
Għall-kuntrarju ta’ dak li sostniet ir-Repubblika tal-Polonja, b’dan il-mod lanqas ma jinħoloq limitu numeriku addizzjonali mhux iġġustifikat għall-applikabbiltà tad-Direttiva 98/59 meta, fil-kuntest tal-aħħar subparagrafu tal-Artikolu 1(1), numru minimu ta’ ħames tkeċċijiet “ġenwini”. Għall-kuntrarju, permezz ta’ dan – f’konformità mal-għan tad-Direttiva 98/59 (
17
) – issir iktar faċli li jiġu ssodisfatti l-prerekwiżiti stabbiliti għall-proċedura tat-tkeċċija kollettiva. Fil-fatt, filwaqt li fil-prinċipju l-Artikolu 1(1)(a) tad-Direttiva 98/59 jirrikjedi valur minimu assolut ta’ għaxar tkeċċijiet ġenwini, dan il-valur minimu effettivament jitnaqqas għal ħamsa, sa fejn fl-istess waqt ikun hemm mill-inqas ħames terminazzjonijiet assimilabbli.
45.
Finalment, għandha tiġi miċħuda s-sottomissjoni tar-Renju ta’ Spanja, li skontha regola nazzjonali li, sabiex issir l-assimilazzjoni, ma tirrikjedix numru minimu ta’ ħames tkeċċijiet “ġenwini”, iżda ta’ ħames terminazzjonijiet assimilabbli, hija wkoll kompatibbli mad-Direttiva 98/59. Sa fejn Spanja, f’dan il-kuntest, tagħmel referenza għall-fatt li, skont id-dritt nazzjonali, għadd ta’ forom ta’ terminazzjoni jaqgħu taħt dan il-kunċett u li dan ir-rekwiżit, għaldaqstant, jiġi ssodisfatt faċilment, il-fatti ta’ din il-kawża pjuttost jixhdu l-oppost. Barra minn hekk, din ma hijiex deroga mir-rekwiżiti tad-Direttiva iktar favorevoli għall-ħaddiema, li l-Artikolu 5 jħalli f’idejn l-Istati Membri biex jippreveduha.
46.
Għaldaqstant ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li l-frażi li tinsab fl-aħħar subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59 “sakemm, hemm mill-inqas ħames redundancies [tkeċċijiet]” tirreferi għan-numru ta’ tkeċċijiet fis-sens strett tal-kelma, li jkunu saru mill-persuna li timpjega fis-sens tal-Artikolu 1(1)(a) tal-imsemmija direttiva.
D – Fuq it-tielet domanda
47.
Bit-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk terminazzjoni ta’ kuntratt miftiehma li, minkejja li saret fuq it-talba tal-ħaddiema kkonċernata, fil-verità kienet tikkostitwixxi biss reazzjoni għal bidla fil-kundizzjonijiet ta’ xogħol tagħha magħmula mill-persuna li timpjega u li finalment aċċettat il-ħlas ta’ kumpens, għandhiex titqies bħala terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol assimilabbli għal tkeċċija fis-sens tal-aħħar subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59.
48.
B’hekk, filwaqt li din id-domanda hija intiża biss sabiex jiġi ċċarat jekk terminazzjoni ta’ kuntratt tistax tiġi kklassifikata bħala terminazzjoni assimilabbli għal tkeċċija fil-każ inkwistjoni, jiena nemmen li huwa neċessarju li jiġi eżaminat qabel kollox jekk bidla sinjifikattiva fil-kundizzjonijiet tax-xogħol mill-persuna li timpjega għandhiex titqies minnha nnifisha bħala tkeċċija fis-sens tad-Direttiva 98/59. Huwa biss b’dan il-mod li tkun tista’ tingħata risposta utli lill-qorti tar-rinviju (
18
).
49.
Il-fatt jekk hijiex tkeċċija jew sempliċement terminazzjoni assimilabbli għal tkeċċija għandu impatti prattiċi sinjifikattivi. Dan għaliex għal din tal-ewwel biss japplikaw ir-regoli ta’ protezzjoni favur il-ħaddiema f’każ ta’ tkeċċijiet kollettivi, kif previsti fid-Direttiva 98/59. Għall-kuntrarju, dik tal-aħħar hija sempliċiment meħuda inkunsiderazzjoni waqt il-kalkolu tal-limiti numeriċi għall-applikazzjoni tad-Direttiva, iżda mingħajr ma l-ħaddiema kkonċernati jkunu jistgħu jibbenefikaw huma nnifishom minn dawn ir-regoli ta’ protezzjoni tad-Direttiva.
50.
Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-kunċett ta’ tkeċċija fis-sens tad-Direttiva 98/59 għandu portata ddefinita mid-dritt tal-Unjoni. Huwa jkopri kull terminazzjoni ta’ kuntratt tax-xogħol li titwettaq kontra x-xewqa tal-ħaddiem, jiġifieri mingħajr il-kunsens tiegħu (
19
). Għaldaqstant, għal tkeċċija, minn naħa huwa essenzjali li tintemm relazzjoni ta’ xogħol li kienet teżisti sa dak il‑mument, kif ukoll, min-naħa l-oħra, li din it-terminazzjoni ma tkunx imputabbli lill-volontà tal-ħaddiem ikkonċernat.
51.
Id-dritt tax-xogħol Spanjol huwa kkaratterizzat mill-fatt li persuna li timpjega, skont l-Artikolu 41 tal-Istatut tal-Ħaddiema, tista’ twettaq unilateralment ċerti bidliet sinjifikattivi fil-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-ħaddiema tagħha, jekk ikunu jeżistu raġunijiet oġġettivi għal dawn il-bidliet. Madankollu, jekk il-ħaddiem iġarrab danni minħabba dan, min-naħa tiegħu huwa intitolat li jirrexxindi l-kuntratt tiegħu (dritt ta’ tluq) u li jirċievi kumpens.
52.
Għaldaqstant, mil-lat formali, f’tali każijiet ir-relazzjoni ta’ xogħol ta’ ħaddiem, li ma jinvokax id-dritt ta’ tluq, tibqa’ għaddejja bla waqfien. Prima facie, għaldaqstant, f’każ bħal dan għandha tiġi eskluża l-eżistenza ta’ tkeċċija “ġenwina” fis-sens tad-Direttiva 98/59, minħabba n-nuqqas ta’ terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol.
53.
Tali approċċ, madankollu, ma huwiex suffiċjenti għar-raġuni li ma jista’ jkun hemm l-ebda dubju li r-relazzjoni ta’ xogħol, fi kwalunkwe każ, intemmet fil-forma li fiha kienet stabbilita oriġinarjament. Ir-relazzjoni tista’ tibqa’ teżisti biss bil-kundizzjonijiet mibdulin sostanzjalment kif imposti unilateralment mill-persuna li timpjega (
20
).
54.
F’ċirkustanzi fejn il-ħaddiem, mingħajr il-kooperazzjoni jew il-kunsens tiegħu, jiffaċċja deterjorazzjoni sinjifikattiva fil-kundizzjonijiet tax-xogħol, li tikkonċerna elementi sinjifikattivi tal-kuntratt tax-xogħol tiegħu, xorta waħda trid tingħata l-istess protezzjoni daqs ħaddiem li tkeċċa fir-rigward tal-obbligi ta’ informazzjoni u ta’ konsultazzjoni tal-persuna li timpjega previsti fid-Direttiva 98/59.
55.
Barra minn hekk, għandu jiġi nnotat li r-regola tal-Artikolu 41 tal-Istatut tal-Ħaddiema tirrappreżenta eċċezzjoni fir-rigward ta’ kunsiderazzjonijiet li jaqgħu taħt id-dritt kuntrattwali. Dan minħabba li strettament skont il-prinċipju pacta sunt servanda, li jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni (
21
) li huwa mħaddan ukoll fid-dritt ċivili Spanjol (
22
), il-persuna li timpjega, fil-prinċipju, ma tistax, mingħajr l-approvazzjoni tal-ħaddiem tagħha, tibdel unilateralment ir-relazzjoni kuntrattwali li teżisti bejniethom, sakemm ma jkunx ġie stabbilit mod ieħor fil-kuntratt tax-xogħol innifsu. Normalment, f’każ tan-nuqqas ta’ ftehim reċiproku, kwalunkwe bidla sinjifikattiva mixtieqa min-naħa tal-persuna li timpjega, fi kwalunkwe każ, tista’ tiġi imposta fuq il-ħaddiem fil-forma ta’ tkeċċija minħabba bidla, jiġifieri fil-forma ta’ tkeċċija li hija marbuta mal-offerta simultanja sabiex ir-relazzjoni tax-xogħol tibqa’ għaddejja taħt kundizzjonijiet mibdulin, fil-kuntest ta’ kuntratt adattat konsegwentement.
56.
Mingħajr dubju, l-Istati Membri huma liberi li, b’deroga mill-prinċipju pacta sunt servanda, jawtorizzaw b’mod leġiżlattiv tibdil unilaterali tal-kuntratt tax-xogħol mill-persuna li timpjega u li jipprevedu li l-ħaddiem l-ewwel irid joġġezzjona espliċitament għal tali bidla. Madankollu, dan ma jistax iwassal għal tnaqqis fil-protezzjoni u fid-drittijiet li l-ħaddiem huwa intitolat għalihom skont id-Direttiva 98/59. Kwalunkwe soluzzjoni oħra tmur kontra l-għan fundamentali tad-direttiva, kif ġie enfasizzat diversi drabi mill-Qorti tal-Ġustizzja, li, f’każ ta’ tkeċċijiet kollettivi, tkun iggarantita protezzjoni simili tad-drittijiet tal-ħaddiema fl-Unjoni kollha (
23
). It-tisħiħ ta’ din il-protezzjoni fil-fatt huwa l-għan tad-Direttiva 98/59 (
24
).
57.
Għaldaqstant, jekk il-persuna li timpjega, unilateralment, twettaq bidla fil-kundizzjonijiet tax-xogħol, li tkun ibbażata fuq raġunijiet li ma humiex relatati mal-ħaddiem, u li għall-ħaddiem ifisser deterjorazzjoni sinjifikattiva, li tikkonċerna elementi sinjifikattivi tal-kuntratt tax-xogħol, dan il-proċess jikkostitwixxi tkeċċija fis-sens tal-Artikolu 1(1)(a) tad-Direttiva 98/59. Jien naqbel mal-Kummissjoni li tali proċess jista’ jiġi deskritt bħala tkeċċija indiretta, li għaliha, skont id-Direttiva 98/59, għandha tkun iggarantita l-istess protezzjoni tal-ħaddiema bħal fil-każ ta’ tkeċċija ddikjarata espliċitament mill-persuna li timpjega.
58.
Madankollu, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja, fil-kuntest tat-tielet domanda preliminari – għall-kuntrarju tal-argumenti li ppreżentajt sa issa – teskludi l-eżistenza ta’ tkeċċija (indiretta), irid jiġi nnotat li mbagħad f’kull każ tkun preżunta l-eżistenza ta’ terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol assimilabbli għal tkeċċija fis-sens tal-aħħar subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59.
59.
Dan minħabba li skont il-kliem tagħha, din id-dispożizzjoni tkopri terminazzjonijiet tal-kuntratt tax-xogħol li jitwettqu fuq l-inizjattiva tal-persuna li timpjega u għal raġunijiet li ma humiex relatati mal-ħaddiem individwali. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, tali terminazzjonijiet jiddistingwu ruħhom minn tkeċċijiet billi tal-aħħar jitwettqu mingħajr il-kunsens tal-ħaddiem (
25
). Terminazzjoni assimilabbli għal tkeċċija fis-sens tal-aħħar subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59, għaldaqstant, hija kull terminazzjoni li tkun saret fuq l-inizjattiva tal-persuna li timpjega u bbażata fuq raġunijiet oġġettivi – jiġifieri mhux fuq raġunijiet relatati mal-ħaddiem individwali – li titwettaq bil-kunsens tal-ħaddiem ikkonċernat.
60.
F’każ bħal dak inkwistjoni, li jirrigwarda terminazzjoni bi qbil miż-żewġ partijiet, li saret fuq it-talba tal-ħaddiema kkonċernata, iżda li fl-aħħar mill-aħħar tikkostitwixxi reazzjoni għal bidla sinjifikattiva fil-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħha li saret unilateralment min-naħa tal-persuna li timpjega, ma hemm l-ebda dubju dwar il-kunsens tal-ħaddiem. Barra minn hekk, jista’ jitqies mingħajr diffikultà li t-terminazzjoni titqies li saret fuq inizjattiva tal-persuna li timpjega billi kienet din li ħadet l-inizjattiva oriġinali li tibdel il-kundizzjonijiet tax-xogħol. Jekk tiġi injorata l-azzjoni tagħha, jista’ jiġi preżunt li ma kienx ikun hemm terminazzjoni. Barra minn hekk, fl-istat tal-elementi fid-dispożizzjoni tiegħi, il-bidla ma oriġinatx minn motivi b’rabta mal-persuna.
61.
Għaldaqstant ir-risposta għat-tielet domanda preliminari għandha tkun li l-fatt li l-persuna li timpjega, unilateralment, twettaq bidla sinjifikattiva fil-kundizzjonijiet tax-xogħol ta’ ħaddiem, li tkun ibbażata fuq raġunijiet li ma humiex relatati mal-ħaddiem individwali, u li għall-ħaddiem tkun tfisser deterjorazzjoni sinjifikattiva, li tikkonċerna elementi sostanzjali tal-kuntratt tax-xogħol, jaqa’ taħt il-kunċett tat-tkeċċija skont l-Artikolu 1(1)(a) tad-Direttiva 98/59.
V – Konklużjoni
62.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti r-risposti segwenti għat-talba għal deċiżjoni preliminari tal-Juzgado de lo Social de Barcelona:
Id-Direttiva 98/59/KE għandha tiġi interpretata fis-sens li
—
il-ħaddiema għal żmien determinat għandhom ukoll jittieħdu inkunsiderazzjoni meta jiġi ddeterminat in-numru tal-ħaddiema li huma normalment impjegati fi stabbiliment fis-sens tal-Artikolu 1(1)(a)(i) tad-Direttiva;
—
il-frażi li tinsab fl-aħħar subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59 “sakemm, hemm mill-inqas ħames redundancies[tkeċċijiet]” tirreferi għan-numru ta’ tkeċċijiet fis-sens strett tal-kelma, li jkunu saru mill-persuna li timpjega fis-sens tal-Artikolu 1(1)(a) tal-imsemmija direttiva;
—
il-fatt li l-persuna li timpjega, unilateralment, twettaq bidla sinjifikattiva fil-kundizzjonijiet tax-xogħol ta’ ħaddiem, li tkun ibbażata fuq raġunijiet li ma humiex relatati mal-ħaddiem individwali, u li għall-ħaddiem tkun tfisser deterjorazzjoni sinjifikattiva, li tikkonċerna elementi sostanzjali tal-kuntratt tax-xogħol, jaqa’ taħt il-kunċett ta’ “tkeċċija” skont l-Artikolu 1(1)(a) tad-Direttiva 98/59.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Ġermaniż.
(
2
)	Direttiva tal-Kunsill 98/59/KE, tal-20 ta’ Lulju 1998, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri dwar redundancies [tkeċċijiet] kollettivi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 3, p. 327).
(
3
)	Ara biss is-sentenzi kollha li diġà ngħataw f’dan ir-rigward din is-sena: USDAW u Wilson (C‑80/14, EU:C:2015:291), Lyttle et (C‑182/13, EU:C:2015:317), Rabal Cañas (C‑392/13, EU:C:2015:318) u Balkaya (C‑229/14, EU:C:2015:455).
(
4
)	Direttiva tal-Kunsill, tas-17 ta’ Frar 1975, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu ma’ redundancies [tkeċċijiet] kollettivi kollettivi (ĠU 1975 L 48, p. 29).
(
5
)	Direttiva tal-Kunsill, tal-24 ta’ Ġunju 1992, li temenda d-Direttiva 75/129/KEE dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri fir-rigward ta’ tkeċċijiet kollettivi (ĠU 1992 L 245, p. 3).
(
6
)	Real Decreto Legislativo 1/1995, tal-24 ta’ Marzu 1995.
(
7
)	Liġi Nru 36/2011 li tirregola l-ġurisdizzjoni tal-qasam soċjali.
(
8
)	Ara s-sentenzi Cilfit et (C‑283/81, EU:C:1982:335, punti 13 sa 15), Boxus et (C‑128/09 sa C‑131/09, C‑134/09 u C‑135/09, EU:C:2011:667, punt 32) u Torresi u Torresi (C‑58/13 u C‑59/13, EU:C:2014:2088, punt 32).
(
9
)	Sentenza Il-Kummissjoni vs L-Italja (C‑596/12, EU:C:2014:77, punt 16) u Balkaya (C‑229/14, EU:C:2015:455, punt 33); ara wkoll is-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Portugall (C‑55/02, EU:C:2004:605, punt 49).
(
10
)	Sentenzi Confédération générale du travail et (C‑385/05, EU:C:2007:37, punt 47) u Balkaya (C‑229/14, EU:C:2015:455, punt 33).
(
11
)	Sentenzi Lawrie-Blum (66/85, EU:C:1986:284, punti 16 u 17), Allonby (C‑256/01, EU:C:2004:18, punt 67), Kiiski (C‑116/06, EU:C:2007:536, punt 25), Danosa (C‑232/09, EU:C:2010:674, punt 39), Il-Kummissjoni vs L-Italja (C‑596/12, EU:C:2014:77, punt 17) u Balkaya (C‑229/14, EU:C:2015:455, punt 34).
(
12
)	Sentenza Confédération générale du travail et (C‑385/05, EU:C:2007:37, punt 49).
(
13
)	Dawn il-kunsiderazzjonijiet huma kkorroborati bin-nota dwar l-oriġini tad-Direttiva. Skont il-proposta oriġinali tal-Kummissjoni għad-Direttiva 75/129/KEE sussegwenti, kellu jkun hemm tkeċċija kollettiva meta l-persuna li timpjega, irrispettivament mid-daqs tal-istabbiliment, tkeċċi iktar minn għaxar ħaddiema (ara l-proposta tal-Kummissjoni tat-8 ta’ Novembru 1972, COM[72] 1400, p. 5). L-istruttura li finalment kienet introdotta, u li għadha fis-seħħ sal-ġurnata tal-lum, dwar il-kalkolu tal-limiti numeriċi skont l-Artikolu 1(1)(a)(i) tad-Direttiva tmur lura għat-talba tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, li kien ikkritika l-għażla ta’ “numru minimu fiss ta’ tkeċċijiet”, għaliex “tkeċċija ta’ 10 ħaddiema [...] fid-dawl tad-daqs differenti tal-impriża jista’ jkollha importanza differenti, skont in-numru totali ta’ impjegati” [traduzzjoni mhux uffiċjali] (ara l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew tas-27 ta’ Ġunju 1973, ĠU C 100, p. 13 u 14).
(
14
)	Ara, f’dan ir-rigward, il-premessa 2 tad-Direttiva 98/59, li skontha għandu jkun hemm iktar protezzjoni għall-ħaddiema fil-każ ta’ tkeċċijiet kollettivi.
(
15
)	Ara, b’mod partikolari, il-verżjoni lingwistika Spanjola (“siempre y cuando los despidos sean al menos 5”), Ingliża (“provided that there are at least five redundancies”) u Franċiża (“à condition que les licenciements soient au moins au nombre de cinq”) tal-aħħar sentenza tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59.
(
16
)	Fil-proposta tagħha li ppreċediet id-Direttiva 92/56/KEE, il-Kummissjoni riedet tagħti tifsira usa’ lill-kunċett tat-tkeċċija kollettiva. Bħala tkeċċija kollettiva kellha titqies kull terminazzjoni li tirriżulta mill-persuna li timpjega ta’ kuntratti tax-xogħol, li ssir minħabba raġunijiet li ma għandhomx x’jaqsmu mal-persuna tal-ħaddiem, u li teċċedi l-limiti numeriċi korrispondenti (ara l-proposta tal-Kummissjoni tal-31 ta’ Marzu 1992, COM[92] 127 finali, p. 8). Il-leġiżlatur madankollu ma segwiex din il-proposta. Għalhekk baqgħet tapplika d-definizzjoni oriġinali u li għadha applikabbli sal-lum, tat-tkeċċija kollettiva, mogħtija fl-Artikolu 1(1)(a) tad-Direttiva, iżda mal-Artikolu 1(1) kien miżjud subparagrafu finali fir-rigward tat-terminazzjonijiet tal-kuntratt li huma assimilabbli għal tkeċċijiet.
(
17
)	Ara, għal darba oħra, il-premessa 2 tad-Direttiva 98/59, li skontha għandu jkun hemm iktar protezzjoni għall-ħaddiema fil-każ ta’ tkeċċijiet kollettivi.
(
18
)	Dwar in-neċessità li l-qorti tar-rinviju tingħata risposta utli, ara s-sentenzi SARPP (C-241/89, EU:C:1990:459, punt 8), Aventis Pasteur (C-358/08, EU:C:2009:744, punt 50), Fuß (C-243/09, EU:C:2010:609, punt 39) u Centre publiċ d’action sociale d’Ottignies-Louvain-La-Neuve (C-562/13, EU:C:2014:2453, punt 37).
(
19
)	Ara s-sentenzi Il-Kummissjoni vs Il-Portugall (C-55/02, EU:C:2004:605, punti 49 u 50) u Agorastoudis et (C-187/05 sa C-190/05, EU:C:2006:535, punt 28).
(
20
)	B’dan il-mod, id-dritt Spanjol iqis ċerti bidliet fil-kundizzjonijiet tax-xogħol bħala tant gravi li, f’każ bħal dan, il-ħaddiem ikkonċernat jingħata dritt speċjali li jitlaq kif ukoll dritt għal kumpens.
(
21
)	Ara, pereżempju, is-sentenzi Racke (C-162/96, EU:C:1998:293, punt 49) u Distilleria Palma vs Il-Kummissjoni (T-154/01, EU:T:2004:154, punt 45).
(
22
)	Ara l-Artikolu 1258 tal-Kodiċi Ċivili Spanjol.
(
23
)	Ara s-sentenzi Il-Kummissjoni vs Ir-Renju Unit (C-383/92, EU:C:1994:234, punt 16), Il-Kummissjoni vs Il-Portugall (C-55/02, EU:C:2004:605, punt 48), Confédération générale du travail et (C-385/05, EU:C:2007:37, punt 43) u USDAW u Wilson (C-80/14, EU:C:2015:291, punt 62).
(
24
)	Ara mill-ġdid il-premessa 2 tad-Direttiva 98/59.
(
25
)	Ara s-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Portugall (C-55/02, EU:C:2004:605, punt 56).