62024CJ0206_RES
Kawża C‑206/24
YX u Logistica i Gestió Caves Andorranes i Vidal SA
vs
Directeur général des douanes et droits indirects u Ministre de l’Économie, des Finances et de la Relance
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Cour de cassation (Franza))
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) tal‑1 ta’ Awwissu 2025
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Unjoni doganali ‑Rimbors jew maħfra tad-dazji fuq l‑importazzjoni jew fuq l-esportazzjoni – Regolament (KEE) Nru 1430/79 – Dazji doganali miġbura bi ksur tad-dritt tal-Unjoni – It-tielet subparagrafu tal-Artikolu 2(2) – Kundizzjonijiet għar-rimbors ex officio – Konstatazzjoni tan-natura indebita ta’ dawn id-dazji miġbura qabel l-iskadenza ta’ terminu ta’ tliet snin li jibda jiddekorri mid-data tad-dħul tagħhom fil-kontijiet – Konstatazzjoni li timplika l-għarfien, mill-awtoritajiet doganali nazzjonali, tal-identità tal-operaturi kkonċernati kif ukoll tal-ammont li għandu jiġi rrimborsat lil kull wieħed minnhom – Obbligu, għal dawn l-awtoritajiet, li jieħdu l-miżuri neċessarji u xierqa sabiex jiksbu l-informazzjoni neċessarja sabiex jagħmlu tali rimbors
Riżorsi proprji tal-Unjoni Ewropea – Rimbors jew maħfra tad-dazji fuq l-importazzjoni jew fuq l-esportazzjoni – Dazji doganali miġbura bi ksur tad-dritt tal-Unjoni – Rimbors ex officio – Kundizzjonijiet – Konstatazzjoni, mill-awtorità doganali nazzjonali, tan-natura indebita ta’ dawn id-dazji miġbura qabel l-iskadenza ta’ terminu ta’ tliet snin mid-data tad-dħul tagħhom fil-kontijiet – Konstatazzjoni li timplika l-għarfien, mill-awtorità doganali nazzjonali, tal-identità tal-operaturi kkonċernati kif ukoll tal-ammont li għandu jiġi rrimborsat – Obbligu, għal din l-awtorità, li tieħu l-miżuri neċessarji u xierqa sabiex tikseb l-informazzjoni neċessarja sabiex tagħmel tali rimbors
(Regolament tal-Kunsill Nru 1430/79, Artikoli 1(2)(e), 2 u 15)
(ara l-punti 25 sa 38, 42, 43, u d-dispożittiv)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari mill-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza), il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat il-portata tal-obbligu impost fuq awtorità doganali nazzjonali li tipproċedi għar-rimbors ex officio tad-dazji doganali miġbura indebitament, kif ukoll il-kundizzjonijiet marbuta magħhom, fid-dawl tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1430/79 (
1
).
Bejn is-snin 1988 u 1991, kumpanniji rregolati mid-dritt Andorran importaw f’Andorra, permezz tal-kumpannija Ysal, aġent tad-dwana stabbilita fi Franza, merkanzija li kienet ġejja, b’mod partikolari, minn pajjiżi terzi. Dawn l-importazzjonijiet taw lok għall-ħlas ta’ dazji fi Franza. Fil-fatt, f’dan il-perijodu, l-awtoritajiet doganali Franċiżi kienu jirrikjedu li l-merkanzija ġejja minn pajjiż terz lejn Andorra tiġi rrilaxxata għal ċirkulazzjoni libera meta tidħol fit-territorju Franċiż.
F’Jannar 1991, il-Kummissjoni Ewropea kkonstatat, permezz ta’ opinjoni motivata (
2
), li billi pprevediet tali rekwiżit ta’ rilaxx għal ċirkulazzjoni libera, ir-Repubblika Franċiża kienet naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt ċerti dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni. Għaldaqstant, hija stednitha tieħu l-miżuri meħtieġa sabiex tirregolarizza s-sitwazzjoni.
Permezz ta’ avviż ministerjali (
3
), l-awtoritajiet Franċiżi temmew din il-prattika għal dak li kien jikkonċerna l-merkanzija kollha li toriġina minn pajjiżi terzi u b’destinazzjoni lejn Andorra.
Fl‑2015, l-imsemmija importaturi Andorrani, li s-suċċessuri fid-drittijiet tagħhom kienu Caves Andorranes u YX, ippreżentaw, kontra l-amministrazzjoni doganali Franċiża, azzjoni ġudizzjarja intiża li jinkiseb il-ħlas ta’ somma li kienet tikkorrispondi għad-dazji doganali li din l-amministrazzjoni kienet indebitament ġabret fir-rigward ta’ importazzjonijiet ta’ merkanzija li kienet ġejja minn pajjiżi terzi u b’destinazzjoni lejn Andorra bejn is-snin 1988 u 1991. Peress li din it-talba ġiet miċħuda fl-ewwel istanza u fl-appell, Caves Andorranes u YX ippreżentaw appell quddiem il-Qorti tal-Kassazzjoni, li hija l-qorti tar-rinviju.
Din il-qorti ressqet żewġ domandi preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja sabiex essenzjalment tistaqsi jekk it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1430/79 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-eżistenza ta’ obbligu li jsir rimbors ex officio tad-dazji doganali minn awtorità doganali nazzjonali kienet suġġetta, minn naħa, għall-fatt li din tal-aħħar tkun ikkonstatat hija stess, qabel l-iskadenza ta’ terminu ta’ tliet snin li jibda jiddekorri mid-dħul fil-kontijiet ta’ dawn id-dazji, li dawn ikunu nġabru indebitament u, min-naħa l-oħra, għall-għarfien, minn din l-awtorità, tal-identità tal-operaturi kkonċernati kif ukoll tal-ammont li għandu jiġi rrimborsat lil kull wieħed minnhom. F’dan il-kuntest, din il-qorti tistaqsi dwar il-miżuri li l-imsemmija awtorità għandha, jekk ikun il-każ, tieħu sabiex tikseb tali informazzjoni.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat, l-ewwel nett, li t-tielet subparagrafu tal-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1430/79, sa fejn kien jipprevedi f’termini kategoriċi li l-awtoritajiet doganali nazzjonali “għandhom iħallsu lura ex officio”, kien jistabbilixxi obbligu ta’ rimbors fil-konfront ta’ dawn l-awtoritajiet mingħajr ma l-importatur ikkonċernat kellu jressaq talba. Dan l-obbligu ta’ rimbors ex officio kien suġġett għall-fatt li l-awtorità doganali nazzjonali kkonċernata tkun ikkonstatat hija stess, qabel l-iskadenza ta’ terminu ta’ tliet snin mid-data tad-dħul fil-kontijiet tad-dazji doganali kkonċernati (
4
), li dawn id-dazji kienu nġabru indebitament. Għall-kuntrarju, ir-rimbors bħala tali ma kellux neċessarjament isir fl-imsemmi terminu, b’tali mod li seta’ jsir lil hinn mill-iskadenza tiegħu.
Barra minn hekk, sa fejn id-dazji doganali kienu imposti għal ammonti preċiżi, stabbiliti mill-awtorità doganali nazzjonali abbażi ta’ dikjarazzjonijiet doganali ppreżentati għan-nom ta’ persuna partikolari, il-konstatazzjoni, minn din l-awtorità, li tali dazji kienu nġabru indebitament kienet timplika neċessarjament il-konstatazzjoni li persuna magħrufa minn din l-awtorità ħallset ammont partikolari indebitament, li huwa magħruf ukoll mill-istess awtorità. Konsegwentement, meta l-awtorità doganali nazzjonali kienet tikkonstata li d-dazji doganali nġabru indebitament u kellhom jiġu rrimborsati, hija kien ikollha, bħala prinċipju, għarfien kemm tal-identità tal-persuna li lilha kellu jsir ir-rimbors kif ukoll tal-ammont eżatt li kellu jiġi rrimborsat.
Fil-fatt, din l-awtorità ma setgħetx tinvoka l-fatt li hija ma kienx għad għandha d-dikjarazzjonijiet doganali ppreżentati mill-persuni kkonċernati, jew id-deċiżjonijiet individwali adottati fir-rigward tagħhom, sabiex tiġġustifika l-possibbiltà li ma tirrimborsax lil dawn il-persuni kkonċernati d-dazji doganali li hija kienet ikkonstatat, fit-terminu ta’ tliet snin previst fit-tielet subparagrafu tal-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1430/79, li dawn kienu nġabru indebitament peress li, sakemm dan it-terminu ma jkunx għadu skada, l-awtoritajiet doganali kienu obbligati jżommu d-dokumenti u l-informazzjoni li setgħu jkunu rilevanti sabiex possibbilment isir rimbors tad-dazji doganali li jkunu nġabru.
B’dan premess, meta l-imsemmija awtorità doganali ma jkollhiex, mingħajr nuqqas min-naħa tagħha, informazzjoni neċessarja sabiex tipproċedi għar-rimbors tad-dazji doganali miġbura indebitament, hija għandha, sabiex tikkonforma ruħha mal-obbligu tagħha ta’ rimbors li jirriżulta mill-imsemmija dispożizzjoni, tieħu l-miżuri neċessarji u xierqa sabiex tikseb din l-informazzjoni. Ċertament, tali miżuri ma jinkludux riċerki sproporzjonati, jiġifieri riċerki li jeħtieġu l-użu ta’ riżorsi umani u materjali mingħajr ebda rabta ma’ dak li jista’ raġonevolment ikun mistenni minn amministrazzjoni diliġenti. Madankollu, attitudni passiva tal-awtorità doganali, bl-iskuża li hija ma għandhiex l-imsemmija informazzjoni, la hija kompatibbli mal-obbligu tagħha ta’ rimbors imsemmi iktar ’il fuq u lanqas mar-rekwiżiti li jirriżultaw mid-dritt għal amministrazzjoni tajba, li jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni li huwa intiż li japplika għall-Istati Membri meta jimplimentaw dan id-dritt.
Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li t-tielet subparagrafu tal-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1430/79 kellu jiġi interpretat fis-sens li l-eżistenza ta’ obbligu li jsir rimbors ex officio tad-dazji doganali minn awtorità doganali nazzjonali kienet suġġetta, minn naħa, għall-fatt li din tal-aħħar tkun ikkonstatat hija stess, qabel l-iskadenza ta’ terminu ta’ tliet snin li jibda jiddekorri mid-dħul fil-kontijiet ta’ dawn id-dazji, li dawn ikunu nġabru indebitament. Din il-konstatazzjoni kienet timplika li din l-awtorità kellha għarfien tal-identità tal-persuni li kienu ħallsu l-imsemmija dazji kif ukoll tal-ammont li kellu jiġi rrimborsat lil kull waħda minnhom. Meta l-imsemmija awtorità ma jkollhiex, u lanqas ma seta’ jkollha, l-informazzjoni kollha neċessarja sabiex twettaq tali rimbors lill-persuna li tkun ħallset id-dazji doganali miġbura indebitament jew lill-persuni li jkunu ssuċċedewha fid-drittijiet u fl-obbligi tagħha, hija l-istess awtorità li kellha, sabiex tikkonforma ruħha mal-obbligu tagħha ta’ rimbors, tieħu l-miżuri li, mingħajr ma kienu sproporzjonati, kienu neċessarji u xierqa sabiex tikseb din l-informazzjoni u tipproċedi bir-rimbors.
(
1
)	Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1430/79 tat‑2 ta’ Lulju 1979 dwar ir-rimbors jew il-maħfra tad-dazji fuq l-importazzjoni jew l-esportazzjoni (ĠU 1979, L 175, p. 1), kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3069/86 tas‑7 ta’ Ottubru 1986 (ĠU 1986, L 286, p. 1) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 1430/79”),
(
2
)	Opinjoni motivata COM (90) 2042 final.
(
3
)	Avviż lill-Importaturi u lill-Esportaturi tal-Ministeru għall-Ekonomija, għall-Finanzi u għall-Baġit (Franza), ippubblikat fil-Journal officiel de la République française (il-Ġurnal Uffiċjali tar-Repubblika Franċiża) fis-6 ta’ Ġunju 1991.
(
4
)	Konformement mal-Artikolu 1(2)(e) tar-Regolament Nru 1430/79, din id-data kienet tikkorrispondi għad-data tal-adozzjoni tal-att amministrattiv li permezz tiegħu l-ammont ta’ dawn id-dazji kien ġie inizjalment stabbilit mill-awtoritajiet kompetenti.