62019CJ0434
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla)
3 ta’ Marzu 2021 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Għajnuna mill-Istat – Kompetizzjoni – Artikolu 107(1) TFUE – Kundizzjonijiet għall-applikazzjoni – Artikolu 106(2) TFUE – Servizzi ta’ importanza ekonomika ġenerali – Ġestjoni tas-servizz ta’ kont kurrenti postali għall-irkupru tat-taxxa komunali fuq l-immobbli – Impriżi li jibbenefikaw minn drittijiet speċjali jew esklużivi mogħtija mill-Istati Membri – Drittijiet ta’ kummissjoni stabbiliti b’mod unilaterali mill-impriża benefiċjarja – Abbuż minn pożizzjoni dominanti – Artikolu 102 TFUE – Inammissibbiltà”
Fil-Kawżi magħquda C‑434/19 u C‑435/19,
li għandha bħala suġġett żewġ talbiet għal deċiżjonijiet preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Corte suprema di cassazione (il-Qorti tal-Kassazzjoni, l-Italja), permezz ta’ deċiżjonijiet tal‑21 ta’ Jannar 2019, li waslu fil-Qorti tal-Ġustizzja fil‑5 ta’ Ġunju 2019, fil-proċeduri
Poste Italiane SpA
vs
Riscossione Sicilia SpA agente riscossione per la provincia di Palermo e delle altre provincie siciliane (C‑434/19),
u
Agenzia delle entrate – Riscossione
vs
Poste Italiane SpA,
fil-preżenza ta’:
Poste italiane SpA – Bancoposta (C‑435/19),
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla),
komposta minn E. Regan, President tal-Awla, M. Ilešič, E. Juhász, C. Lycourgos (Relatur) u I. Jarukaitis, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: M. Campos Sánchez-Bordona,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal Poste Italiane SpA, minn A. Fratini u A. Sandulli, avvocati,
–
għall-Agenzia delle entrate – Riscossione, minn G. Visentini u A. Papa Malatesta, avvocati,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn D. Recchia u P. Rossi, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tal‑24 ta’ Settembru 2020,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talbiet għal deċiżjoni preliminari jirrigwardaw l-interpretazzjoni tal-Artikoli 14, 102, 106 u 107 TFUE.
2
Dawn it-talbiet ġew ippreżentati fil-kuntest ta’ kawżi bejn, minn naħa, Poste Italiane SpA u Riscossione Sicilia SpA agente riscossione per la provincia di Palermo e delle altre provincie siciliane (iktar ’il quddiem “Riscossione Sicilia”) (Kawża C‑434/19) u, min-naħa l-oħra, l-Agenzia delle entrate – Riscossione (l-Amministrazzjoni Fiskali – Ġbir, l-Italja) (iktar ’il quddiem l-“Aġenzija tal-Ġbir”) u Poste Italiane, fil-preżenza ta’ Poste italiane SpA – Bancoposta (Kawża C‑435/19), dwar talbiet għall-ħlas ta’ drittijiet ta’ kummissjoni indirizzati minn Poste Italiane lill-konċessjonarji inkarigati mill-irkupru tal-imposta comunale sugli immobili (it-taxxa komunali fuq l-immobbli, iktar ’il quddiem l-“ICI”) għas-servizzi ta’ ġestjoni tal-kontijiet kurrenti postali tal-imsemmija konċessjonarji, intiżi għall-irkupru tal-ICI mingħand persuni taxxabbli.
Id-dritt Taljan
3
L-Artikolu 2(18) sa (20) tal-legge n. 662 – Misure di razionalizzazione della finanza pubblica (il-Liġi Nru 662 dwar Miżuri ta’ Razzjonalizzazzjoni tal-Finanzi Pubbliċi), tat‑23 ta’ Diċembru 1996 (suppliment ordinarju għall-GURI Nru 303, tat-28 ta’ Diċembru 1996, iktar ’il quddiem il-“Liġi Nru 662/1996”), jipprevedi:
“18.   […] l-impriża Poste Italiane tista’ tistabbilixxi drittijiet ta’ kummissjoni li għandhom jitħallsu mid-detenturi tal-kontijiet postali.
[…]
19.   Is-servizzi postali u ta’ ħlas li għalihom ma hijiex prevista b’mod espliċitu mil-leġiżlazzjoni fis-seħħ sistema ta’ monopolju legali għandhom jiġu pprovduti mill-impriża Poste Italiane u mill-operaturi l-oħra b’sistema ta’ kompetizzjoni libera. Rigward l-imsemmija servizzi, kwalunkwe forma ta’ obbligu tariffarju jew kummerċjali li jinkombi fuq l-impriża Poste Italiane, kif ukoll kwalunkwe forma ta’ faċilitazzjoni tariffarja dwar utenti tal-impriża msemmija iktar ’il fuq ddefiniti mil-leġiżlazzjoni fis-seħħ jintemmu b’effett mill‑1 ta’ April 1997 […] Poste Italiane hija obbligata żżomm reġistru ta’ kontabbiltà separat, fejn issir distinzjoni bejn, b’mod partikolari, l-ispejjeż u d-dħul marbuta mal-provvista tas-servizzi pprovduti fil-kuntest ta’ sistema ta’ monopolju legali u dawk miksuba mis-servizzi pprovduti f’sistema ta’ kompetizzjoni libera.
20.   Mill‑1 ta’ April 1997, il-prezzijiet tas-servizzi msemmija fil-punt 19 għandhom jiġu stabbiliti, anki permezz ta’ ftehim, mill-impriża Poste Italiane, filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-eżiġenzi tal-klijentela u l-karatteristiċi tad-domanda, kif ukoll l-eżiġenza tal-preservazzjoni u l-iżvilupp tal-volumi tat-traffiku […]”.
4
L-Artikolu 10(3) tad-decreto legislativo n. 504, Riordino della finanza degli enti territorjali, a norma dell’articolo 4 della legge 23 ottobre 1992, n. 421 (id-Digriet Leġiżlattiv Nru 504 dwar ir-Riorganizzazzjoni tal-Finanzjament tal-Korpi Territorjali skont l-Artikolu 4 tal-Liġi Nru 421 tat‑23 ta’ Ottubru 1992), tat‑30 ta’ Diċembru 1992 (suppliment ordinarju tal-GURI Nru 305 tat‑30 ta’ Diċembru 1992; iktar ’il quddiem, id-“Digriet Leġiżlattiv Nru 504/1992”), jipprovdi:
“It-taxxa dovuta abbażi tal-paragrafu 2 għandha titħallas permezz ta’ ħlas dirett lill-konċessjonarju inkarigat mill-ġbir tagħha fit-territorju tal-muniċipju msemmi fl-Artikolu 4 jew f’kont kurrenti postali f’isem l-imsemmi konċessjonarju […]. Il-kummissjoni dovuta lill-konċessjonarju għandha titħallas mill-muniċipju li jimponiha u hija stabbilita għal 1 % tas-somom rċevuti, b’minimu ta’ ITL 3 5000 [madwar EUR 1.75] u massimu ta’ ITL 100000 [madwar EUR 50] għal kull ħlas imwettaq mill-kontribwent”.
5
L-Artikoli 5 sa 7 tad-decreto del Ministro delle Finanze n. 567 – Regolamento di attuazione dell’articolo 78, commi da 27 a 38, della legge 30 dicembre 1991, n. 413, concernente l’istituzione del conto fiscale (id-Digriet tal-Ministru tal-Finanzi Nru 567 – Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Artikolu 78(27) sa (38), tal-Liġi Nru 413 tat‑30 ta’ Diċembru 1991 dwar l-Istabbiliment tal-Kont Fiskali) tat‑28 ta’ Diċembru 1993 (GURI Nru 306, tal‑31 ta’ Diċembru 1993), jippermettu lid-detenturi ta’ kont fiskali jħallsu l-ammonti relatati mat-taxxa fuq id-dħul ta’ persuni fiżiċi, mat-taxxa fuq id-dħul ta’ persuni ġuridiċi, inkluż bħala sostituti, mat-taxxa lokali fuq id-dħul, mat-taxxa ta’ sostituzzjoni għat-taxxa msemmija iktar ’il fuq u mat-taxxa fuq il-valur miżjud, għand il-kaxxieri tal-konċessjonarju jew anki f’istituzzjoni ta’ kreditu, permezz ta’ mandat irrevokabbli ta’ ħlas lill-konċessjonarju.
6
L-Artikolu 59(1)(n) tad-decreto legislativo n. 446 – Istituzione dell’imposta regionale sulle attivita’ produttive, revisione degli scaglioni, delle aliquote e delle detrazioni dell’Irpef e istituzione di una addizionale regionale a tale imposta, nonche’ riordino della disciplina dei tributi locali (id-Digriet Leġiżlattiv Nru 446, dwar l-Istabbiliment tat-Taxxa Reġjonali fuq l-Attivitajiet ta’ Produzzjoni, Reviżjoni ta’ Fergħat, Tipi u Tnaqqis mit-Taxxa fuq id-Dħul ta’ Persuni Fiżiċi u l-Istabbiliment ta’ Waħda Addizzjonali Reġjonali għal Din it-Taxxa, kif ukoll dwar ir-Riorganizzazzjoni tar-Regoli tat-Taxxi Lokali), tal‑15 ta’ Diċembru 1997 (suppliment ordinarju għall-GURI Nru 298, tat‑23 ta’ Diċembru 1997), jirriżerva għall-muniċipji l-adozzjoni tar-regolament dwar il-ġbir tal-kontribuzzjonijiet lokali sabiex “jiġu armonizzati l-modalitajiet ta’ eżekuzzjoni tal-ħlas, kemm volontarju kif ukoll wara verifiki, filwaqt li jiġi previst, flimkien mal-ħlas lill-konċessjonarju, il-ħlas fil-kont kurrenti postali miftuħ f’isem l-amministrazzjoni fiskali tal-muniċipju, kif ukoll ħlas permezz tas-sistema bankarja, li jiżdied jew jissostitwixxi l-ħlas lill-konċessjonarju inkarigat mill-ġbir”.
7
Skont l-Artikolu 3(1) tad-decreto del Presidente della Repubblica n. 144 – Regolamento recante norme sui servizi di bancoposta (id-Digriet tal-President tar-Repubblika Nru 144, li Jistabbilixxi Regoli Relatati mas-Servizzi Bankarji Postali, tal‑14 ta’ Marzu 2001 (GURI Nru 94, tat‑23 ta’ April 2001, iktar ’il quddiem, id-“Digriet tal-President Nru 144/2001”), “ħlief fil-każ ta’ dispożizzjoni kuntrarja f’dan id-digriet, ir-relazzjonijiet mal-klijentela u l-kont kurrenti postali huma rregolati permezz ta’ kuntratt b’osservanza tad-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi Ċivili u tal-liġijiet speċjali”.
8
Id-decreto-legge n. 70 – Semestre Europeo – Prime disposizioni urgenti per l’economia (id-Digriet‑Liġi Nru 70 dwar is-Semestru Ewropew – l-Ewwel Dispożizzjonijiet Urġenti Favur l-Ekonomija), tat‑13 ta’ Mejju 2011 (GURI Nru 110, tat‑13 ta’ Mejju 2011), li nbidlet f’liġi, kif emendata bid-decreto-legge n. 16 (id-Digriet‑Liġi Nru 16), tat‑2 ta’ Marzu 2012 (GURI Nru 52, tat‑2 ta’ Marzu 2012, iktar ’il quddiem id-“Digriet‑Liġi Nru 70/2011”), jipprovdi, fl-Artikolu 7(2)(gg-f) tiegħu:
“[…] fil-każ li l-ġbir tad-depożiti jiġi fdat lill-persuni msemmija fl-Artikolu 52(5)(b) tad-Digriet‑Liġi Nru 446, tal‑15 ta’ Diċembru 1997, dan għandu jsir permezz tal-ftuħ ta’ kont kurrenti tad-dħul, postali jew bankarju wieħed jew ħafna, f’isem il-konċessjonarju u li jikkonċernaw il-ġbir tad-depożiti tal-awtorità kontraenti, fejn għandhom jiġu ddepożitati s-somom miġbura kollha.”
9
Permezz tad-Deċiżjoni Tariffarja Nru 57/1996 tal-Bord tad-Diretturi ta’ Poste Italiane (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni Tariffarja Nru 57/1996”), il-ġbir ta’ kummissjoni ġie previst fuq kull operazzjoni ta’ ġestjoni tal-kont kurrenti postali miżmum minn konċessjonarju tas-servizz ta’ ġbir tat-taxxi. Din il-kummissjoni ġiet stabbilita b’mod partikolari għal ITL 100 (madwar EUR 0.05) mill‑1 ta’ April 1997 sal‑31 ta’ Mejju 2001 u għal EUR 0.23 (madwar ITL 450) mill‑1 ta’ Ġunju 2001 sal‑31 ta’ Diċembru 2003.
Il-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari
10
Fl-Italja, id-Digriet Leġiżlattiv Nru 504/1992 issuġġetta l-persuni taxxabbli suġġetti għall-ħlas tal-ICI għall-obbligu li jħallsu l-ammont dovut minnhom lil wieħed mill-konċessjonarji tal-Istat inkarigati mill-ġbir ta’ din it-taxxa u għall-ħlas lura ta’ dan l-ammont lill-muniċipalitajiet benefiċjarji. Skont din l-istess leġiżlazzjoni, l-ICI għandha titħallas permezz ta’ ħlas dirett lill-konċessjonarju tad-distrett li fih jinsab il-komun benefiċjarju jew permezz ta’ ħlas f’kont kurrenti miftuħ f’isem dan il-konċessjonarju.
11
Il-kawżi prinċipali jirrigwardaw it-talbiet għall-ħlas ta’ kummissjonijiet indirizzati minn Poste Italiane lil żewġ konċessjonarji inkarigati mill-ġbir tal-ICI, Riscossione Sicilia u l-Aġenzija tal-Ġbir.
12
Il-ħlas ta’ dawn il-kummissjonijiet ġie mitlub għall-ġestjoni, mis-sena 1997 sas-sena 2011, tal-kontijiet kurrenti li dawn il-konċessjonarji għandhom ma’ Poste Italiane, sabiex il-persuni taxxabbli jkunu jistgħu jħallsu, f’dawn il-kontijiet, is-somom li huma kellhom iħallsu fir-rigward tal-ICI.
13
L-imsemmija kummissjonijiet ġew ikkalkolati abbażi tat-tariffa stabbilita mid-Deċiżjoni Tariffarja Nru 57/1996.
14
Fit-tilwima li tat lok għall-Kawża C‑434/19, Poste Italiane ressqet kawża quddiem it-Tribunale di Palermo (il-Qorti ta’ Palermo, l-Italja) sabiex il-konċessjonarju inkarigat mill-ġbir tal-ICI, li sussegwentement sar Riscossione Sicilia, jiġi kkundannat iħallas il-kummissjoni dovuta fuq kull waħda mit-tranżazzjonijiet ta’ ħlas tal-ICI magħmula minn kull persuna taxxabbli permezz ta’ kont tal-ħlas postali fil-kont kurrenti stabbilit f’isem dan il-konċessjonarju, jiġifieri EUR 0.05 (madwar ITL 100) mill‑1 ta’ April 1997 sal‑31 ta’ Mejju 2001, EUR 0.23 (madwar ITL 450) mill‑1 ta’ Ġunju 2001 sal‑31 ta’ Diċembru 2003 u, wara l‑1 ta’ Jannar 2004, l-ammonti li jikkorrispondu mal-varjazzjonijiet tariffarji suċċessivi. Permezz ta’ sentenza tas‑7 ta’ Ġunju 2011, il-Qorti ta’ Palermo ċaħdet it-talba għal kundanna mressqa quddiemha u, permezz ta’ sentenza tal‑11 ta’ Mejju 2016, il-Corte d’appello di Palermo (il-Qorti tal-Appell ta’ Palermo, l-Italja) irriformat parzjalment din is-sentenza, billi laqgħet l-appell ippreżentat minn Poste Italiane sa fejn din kienet ipproduċiet il-prova tal-pretensjonijiet tagħha għall-perijodu wara l‑1 ta’ Ġunju 2006.
15
Fit-tilwima li tat lok għall-Kawża C‑435/19, Poste Italiane ressqet kawża quddiem it-Tribunale di Macerata (il-Qorti ta’ Macerata, l-Italja) sabiex l-Aġenzija tal-Ġbir, il-konċessjonarja inkarigata mill-ġbir tal-ICI, tiġi kkundannata tħallas il-kummissjoni dovuta fuq kull waħda mit-tranżazzjonijiet ta’ ħlas tal-ICI magħmula minn kull persuna taxxabbli permezz ta’ kont tal-ħlas postali fil-kont kurrenti stabbilit f’isem din il-konċessjonarja, jiġifieri EUR 0.05 (madwar ITL 100) mill‑1 ta’ April 1997 sal‑31 ta’ Mejju 2001 u EUR 0.23 (madwar ITL 450) mill‑1 ta’ Ġunju 2001 sal‑20 ta’ Diċembru 2001. Permezz ta’ sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2009, it-Tribunale di Macerata (il-Qorti ta’ Macerata) ċaħdet it-talba għal kundanna mressqa quddiemha u, permezz ta’ sentenza tal‑10 ta’ Awwissu 2016, il-Corte d’appello di Ancona (il-Qorti tal-Appell ta’ Ancona, l-Italja) bidlet totalment is-sentenza mogħtija minn din il-qorti, billi laqgħet l-appell ippreżentat minn Poste Italiane u billi qieset li din kellha d-dritt li tapplika l-kummissjoni inkwistjoni u li titlob il-ħlas tagħha.
16
Il-kawżi prinċipali huma pendenti quddiem il-qorti tar-rinviju adita, fil-Kawża C‑434/19, bl-appell prinċipali ppreżentat minn Poste Italiane u bl-appell inċidentali ppreżentat minn Riscossione Sicilia u, fil-Kawża C‑435/19, bl-appell prinċipali ppreżentat mill-Aġenzija tal-Ġbir u bl-appell inċidentali ppreżentat minn Poste italiane SpA‑Bancoposta.
17
Fir-rigward tal-legalità tal-kummissjoni applikata minn Poste Italiane, il-qorti tar-rinviju qieset, f’sentenza tas‑26 ta’ Marzu 2014, li d-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 18 sa 20 tal-Liġi Nru 662/1996 ma japplikawx għal attivitajiet suġġetti għal sistema ta’ monopolju legali, bħas-servizz ta’ kont postali kurrenti previst fl-Artikolu 10 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 504/1992. Hija qieset li l-għan li jikkonsisti fil-fatt li jiġi mmassimizzat il-ġbir tat-taxxi permezz ta’ servizz użat fit-territorju kollu, minħabba t-tqassim territorjali kbir tal-uffiċċji tal-posta li jippermetti li l-persuna taxxabbli tintlaħaq iktar faċilment, jiġġustifika din is-sitwazzjoni ta’ monopolju legali. Skont din is-sentenza tal-qorti tar-rinviju, id-Digriet Leġiżlattiv Nru 504/1992, li jistabbilixxi l-monopolju legali inkwistjoni, ma jipprevedix il-ħlas gratwit tas-servizz ta’ ġestjoni tal-kont kurrenti intiż għall-ħlas tal-ICI, b’tali mod li, indipendentement mill-obbligu impost fuq il-konċessjonarju li jiftaħ kont kurrenti postali, is-servizz għandu jitqies li huwa pprovdut, min-natura tiegħu, bi ħlas, bl-istess mod bħas-servizz ordinarju ta’ ġestjoni ta’ kont kurrenti bil-kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni libera.
18
Madankollu, adita preżentement b’kawżi relatati mal-obbligu li, bejn is-sena 1997 u s-sena 2011, titħallas il-kummissjoni applikata minn Poste Italiane, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar il-legalità, fid-dawl tar-regoli tad-dritt tal-Unjoni, u b’mod iktar preċiż ta’ dawk dwar id-dritt tal-kompetizzjoni u l-għajnuna mill-Istat, minħabba l-fatt li l-Artikolu 10 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 504/1992 jirriżerva lil Poste Italiane s-servizz ta’ ġestjoni tal-kontijiet kurrenti allokati għall-ġbir tal-ICI.
19
Skont din il-qorti, ir-relazzjoni ta’ natura konvenzjonali li torbot komun mal-konċessjonarju tiegħu inkarigat mill-ġbir tal-ICI għandha bħala għan l-eżerċizzju ta’ attività ekonomika li tikkonsisti fil-ġbir tad-dħul fiskali, li tista’ tiġi ddefinita bħala servizz ta’ importanza ekonomika ġenerali, fis-sens tal-Artikolu 106(2) TFUE. Din ir-relazzjoni hija differenti minn dik, ta’ natura privata, li torbot lil Poste Italiane u lill-konċessjonarju inkarigat mill-ġbir tal-ICI u li hija inerenti għall-ftuħ u għall-ġestjoni tal-kont kurrenti postali. L-imsemmija qorti tippreċiża li l-Artikolu 10(3) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 504/1992, minkejja l-limitazzjoni li huwa jintroduċi fir-rigward tal-possibbiltà għall-konċessjonarju li jagħżel il-kokontraent tiegħu, jiġifieri Poste Italiane, ma jipprovdix differenza bejn ir-relazzjoni li torbot lil dawn tal-aħħar u r-relazzjoni li għandha Poste Italiane mal-klijenti l-oħra li għandhom kont postali.
20
L-imsemmija qorti tqis li l-Artikolu 10 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 504/1992 jista’ jitqies li huwa kompatibbli mal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni biss sa fejn is-servizz ta’ ġestjoni tal-kont kurrenti rriżervat lil Poste Italiane jaqa’ taħt il-kunċett ta’ ġestjoni ta’ “servizz ta’ importanza ekonomika ġenerali”, fis-sens tal-Artikolu 106(2) TFUE. Għandu jiġi ddeterminat jekk, minkejja l-assenza ta’ dispożizzjoni legali analoga fil-leġiżlazzjoni li tirregola l-irkupru tat-taxxi lokali minbarra l-ICI, ir-rekwiżit li tiġi mmassimizzata l-effikaċja tal-ġbir ta’ din l-aħħar taxxa bis-saħħa tal-istazzjonament ġeografiku wiesa’ tal-uffiċċji tal-posta jissodisfax il-kriterju ta’ missjoni partikolari u, għaldaqstant, jekk dan jiġġustifikax limitazzjoni għall-applikazzjoni tar-regoli tal-Unjoni fil-qasam tal-kompetizzjoni, fis-sens tal-Artikoli 14 u 106 TFUE.
21
Fil-każ fejn is-servizz marbut mal-ġestjoni tal-kont kurrenti postali intiż għall-ġbir tal-ICI jitqies li huwa servizz ta’ importanza ekonomika ġenerali, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, fl-ewwel lok, jekk is-setgħa mogħtija lil Poste Italiane li tiddetermina l-kummissjoni tistax, sa fejn tikkostitwixxi essenzjalment, skont il-konċessjonarju, taxxa jew kontribuzzjoni obbligatorja, imposta mil-liġi, u għalhekk għajnuna mogħtija permezz ta’ fondi pubbliċi, tiġi kklassifikata bħala għajnuna mill-Istat illegali, fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, filwaqt li għandu jiġi ppreċiżat li din il-miżura qatt ma kienet is-suġġett ta’ notifika preliminari lill-Kummissjoni Ewropea skont l-Artikolu 108(3) TFUE.
22
Il-qorti tar-rinviju tistaqsi, fit-tieni lok, jekk l-iffissar unilaterali tal-Kummissjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali minn Poste Italiane jistax jiġi kklassifikat bħala abbużiv u għalhekk huwa pprojbit skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 102 TFUE. Hija tindika li l-konċessjonarju ma jistax jevita l-ħlas ta’ din il-kummissjoni, għaliex inkella jonqos milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt ir-relazzjoni ġuridika distinta li torbtu mal-korp taxxabbli lokali u li għandu bħala għan il-ġbir tal-ICI.
23
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Corte suprema di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni, l-Italja) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
L-Artikoli 14 TFUE ([…] l-Artikolu 7 D tat-Trattat [KE], li sar […] l-Artikolu 16 KE) u 106(2) TFUE ([…] l-Artikolu 90 tat-Trattat [KE], li sar […] l-Artikolu 86(2) KE), kif ukoll il-kunċett ta’ servizz ta’ importanza ekonomika ġenerali jipprekludu leġiżlazzjoni bħal dik li tirriżulta mid-dispożizzjonijiet magħquda tal-Artikolu 10(3) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 504/1992 u tal-Artikolu 2(18) sa (20) tal-Liġi Nru 662/1996, li tistabbilixxi u żżomm fis-seħħ, inkluż wara l-privatizzazzjoni tas-servizzi bankarji postali (‘bancoposta’) offruti minn Poste Italiane […], restrizzjoni ta’ attività (sistema ta’ monopolju legali) favur Poste Italiane […] li għandha bħala għan il-ġestjoni tas-servizz relatat mal-kont kurrenti postali ddedikat għall-ġbir ta’ taxxa lokali msejħa ICI (taxxa komunali fuq l-immobbli), b’teħid inkunsiderazzjoni tal-iżvilupp tal-leġiżlazzjoni nazzjonali fil-qasam tal-ġbir tat-taxxi li, sa minn tal-inqas l‑1997, tippermetti lill-persuni taxxabbli u lill-awtoritajiet lokali li jimponu t-taxxi sabiex jagħmlu użu mill-modalitajiet ta’ ħlas u ta’ ġbir permezz tas-sistema bankarja?
2)
Li kieku, b’risposta għall-ewwel domanda, kellu jiġi kkonstatat li l-monopolju legali stabbilit f’din il-kawża jissodisfa l-karatteristiċi tas-servizz ta’ importanza ekonomika ġenerali, l-Artikoli 106(2) TFUE ([…] l-Artikolu 90 tat-Trattat [KE], li sar […] l-Artikolu 86(2) KE), u 107(1) TFUE ([…] l-Artikolu 92 tat-Trattat [KE], li sar […] l-Artikolu 87 KE), […], kif interpretati mill-Qorti tal-Ġustizzja f’dak li jikkonċerna l-kriterji li jippermettu li ssir distinzjoni bejn miżura legali, meħuda bħala kumpens għat-teħid ta’ responsabbiltà tal-obbligi ta’ servizz pubbliku, u għajnuna mill-Istat illegali (sentenza tal-qorti tal-Ġustizzja tal-24 ta’ Lulju 2003, Altmark Trans GmbH u Regierungspräsidium Magdeburg, C‑280/00, EU:C:2003:415), jipprekludu leġiżlazzjoni bħal dik li tirriżulta mid-dispożizzjonijiet magħquda tal-Artikolu 10(3) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 504/1992, tal-Artikolu 2(18) sa (20) tal-Liġi Nru 662/1996, kif ukoll tal-Artikolu 3(1) tad-Digriet [Presidenzjali] Nru 144/2001 […], li jagħtu lil Poste Italiane […] s-setgħa li b’mod unilaterali tistabbilixxi l-ammont tal-“kummissjoni” dovuta mill-konċessjonarju (l-aġent) tas-servizz ta’ ġbir tal-ICI u li hija applikata għal kull operazzjoni ta’ ġestjoni mwettqa fuq il-kont kurrenti postali stabbilit f’isem il-konċessjonarju, b’teħid kont tal-fatt li, permezz tad-deċiżjoni [tariffarja] Nru 57/1996 tal-bord ta’ amministrazzjoni tagħha, Poste Italiane […] stabbilixxiet l-imsemmija kummissjoni għal [ITL] 100 għall-perijodu mill‑1 ta’ April 1997 sal‑31 ta’ Mejju 2001 u għal [EUR] 0.23 għall-perijodu mill‑1 ta’ Ġunju 2001?
3)
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 102 TFUE ([…] l-Artikolu 86 tat-Trattat [KE], li sar […] l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 82 KE), kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja […] (ara s-sentenzi tat-13 ta’ Diċembru 1991, GB‑Inno‑BM, C‑18/88, EU:C:1991:474; tal-25 ta’ Ġunju 1998, Dusseldorp et, C‑203/96, EU:C:1998:316, u tas-17 ta’ Mejju 2001, TNT Traco, C‑340/99, EU:C:2001:281), jipprekludi sett ta’ dispożizzjonijiet bħal dak li jirriżulta mid-dispożizzjonijiet magħquda tal-Artikolu 2(18) sa (20) tal-Liġi Nru 662/1996, tal-Artikolu 3(1) tad-Digriet Nru 144/2001 […] u tal-Artikolu 10(3) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 504/1992, sa fejn il-konċessjonarju (l-aġent) għandu l-obbligu li jħallas il-“kummissjoni”, kif ġiet stabbilita u/jew emendata b’mod unilaterali minn Poste Italiane […] u sa fejn ma jistax ixolji l-kuntratt ta’ kont kurrenti postali mingħajr ma jikser l-obbligu previst fl-Artikolu 10(3) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 504/1992, kif ukoll, konsegwentement, l-obbligu ta’ ġbir tal-ICI li għandu jħallas fir-rigward tal-awtorità lokali li timponi t-taxxi?”
Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
24
Minħabba l-kriżi sanitarja u l-inċertezzi li din kellha fuq id-data li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja setgħet terġa’ tibda l-attività ġudizzjarja tagħha f’kundizzjonijiet normali, is-seduta għas-sottomissjonijiet orali, li ż-żamma tagħha kienet iffissata għat‑22 ta’ April 2020, ġiet annullata u l-mistoqsijiet li kienu saru għal tweġiba orali nbidlu f’mistoqsijiet għal tweġiba bil-miktub. Poste Italiane, l-Aġenzija tal-Ġbir u l-Kummissjoni wieġbu għall-mistoqsijiet magħmula fit-terminu stabbilit mill-Qorti tal-Ġustizzja.
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel u t-tieni domanda
Fuq l-ammissibbiltà tal-ewwel domanda
25
Poste Italiane ssostni, prinċipalment, li l-ewwel domanda hija inammissibbli, minħabba li, minn naħa, huwa impossibbli li din tinftiehem fis-sens li tirrigwarda l-Artikolu 14 TFUE u, min-naħa l-oħra, huma biss il-qrati nazzjonali li għandhom japplikaw direttament il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 106(2) TFUE.
26
Fl-ewwel lok, għandu jitfakkar li, fil-kuntest tal-kooperazzjoni bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, hija biss il-qorti nazzjonali, li tkun adita bit-tilwima u li jkollha tassumi r-responsabbiltà għad-deċiżjoni ġudizzjarja li għandha tingħata, li għandha tevalwa, fid-dawl tal-karatteristiċi partikolari tal-kawża, kemm il-bżonn ta’ deċiżjoni preliminari sabiex tkun tista’ tagħti d-deċiżjoni tagħha, u kemm ir-rilevanza tad-domandi li hija tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja. Konsegwentement, meta d-domandi magħmula jkunu jikkonċernaw l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja tkun, bħala prinċipju, marbuta tiddeċiedi (sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Darie, C‑592/18, EU:C:2019:1140, punt 24 u l-ġurisprudenza ċċitata).
27
Minn dan isegwi li d-domandi li jirrigwardaw id-dritt tal-Unjoni jibbenefikaw minn preżunzjoni ta’ rilevanza. Ir-rifjut tal-Qorti tal-Ġustizzja li tagħti deċiżjoni dwar domanda preliminari magħmula minn qorti nazzjonali huwa possibbli biss meta jkun jidher b’mod manifest li l-interpretazzjoni mitluba tad-dritt tal-Unjoni ma għandha l-ebda rabta mar-realtà jew mas-suġġett tal-kawża prinċipali, meta l-problema tkun ta’ natura ipotetika jew meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex għad-dispożizzjoni tagħha l-punti ta’ fatt u ta’ liġi meħtieġa sabiex tirrispondi b’mod utli għad-domandi li jkunu sarulha (sentenza tat‑8 ta’ Ottubru 2020, Union des industries de la protection des plantes, C‑514/19, EU:C:2020:803, punt 29 u l-ġurisprudenza ċċitata).
28
Fit-tieni lok, għandu jitfakkar li, fil-kuntest tal-proċedura ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tagħti lill-qorti nazzjonali risposta utli li tippermettilha taqta’ l-kawża li jkollha quddiemha. Minn din il-perspettiva, huwa l-obbligu tal-Qorti tal-Ġustizzja, jekk ikun il-każ, li tifformula mill-ġdid id-domandi li jkunu ġew ippreżentati lilha (sentenzi tat‑28 ta’ Novembru 2000, Roquette Frères, C‑88/99, EU:C:2000:652, punt 18, u tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Nederlands Uitgeversverbond u Groep Algemene Uitgevers, C‑263/18, EU:C:2019:1111, punt 31 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
29
Għal dawn il-finijiet, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tislet, mill-informazzjoni kollha pprovduta mill-qorti nazzjonali, u b’mod partikolari mill-motivazzjoni tad-deċiżjoni tar-rinviju, l-elementi tal-imsemmi dritt li jeħtieġu interpretazzjoni fid-dawl tas-suġġett tal-kawża prinċipali (sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Nederlands Uitgeversverbond u Groep Algemene Uitgevers, C‑263/18, EU:C:2019:1111, punt 32 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
30
Madankollu, f’dan il-każ, għalkemm l-ewwel domanda tabilħaqq issemmi l-Artikolu 14 TFUE, hija tirrigwarda wkoll l-Artikolu 106 TFUE u, b’mod iktar speċifiku, il-kunċett ta’ servizz ta’ importanza ekonomika ġenerali, kopert minn dawn iż-żewġ artikoli, u tistaqsi, essenzjalment, jekk attività bħal dik attribwita lil Poste Italiane sabiex tamministra s-servizz marbut mal-kont postali kurrenti allokat għall-ġbir tal-ICI tissodisfax il-karatteristiċi ta’ tali servizz ta’ importanza ekonomika ġenerali. Għalhekk, din id-domanda tirrigwarda l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni u la tidher ipotetika u lanqas bħala nieqsa minn rabta mal-kawża prinċipali. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha l-elementi neċessarji sabiex tirrispondi għalihom.
31
Għaldaqstant, l-ewwel domanda hija ammissibbli.
Fuq il-mertu
32
Permezz tal-ewwel u tat-tieni domanda tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi essenzjalment jekk l-Artikolu 106(2) u l-Artikolu 107 TFUE għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu l-implimentazzjoni tar-regoli nazzjonali li jobbligaw lill-konċessjonarji inkarigati mill-ġbir tal-ICI li jkollhom kont kurrenti miftuħ f’isimhom ma’ Poste Italiane sabiex jippermettu l-ħlas ta’ din it-taxxa mill-persuni taxxabbli u jħallsu kummissjoni għall-ġestjoni tal-imsemmi kont kurrenti, meta dawn ir-regoli ma jkunux ġew innotifikati lill-Kummissjoni abbażi tal-Artikolu 108(3) TFUE.
33
Preliminarjament, għandu jitfakkar li, minkejja li l-Kummissjoni, meta taġixxi taħt il-kontroll tal-qrati tal-Unjoni, ikollha kompetenza esklużiva sabiex tevalwa l-kompatibbiltà ta’ għajnuna mas-suq intern (ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenza tat‑3 ta’ Settembru 2020, Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Nederland et vs Il‑Kummissjoni, C‑817/18 P, EU:C:2020:637, punt 99 u l-ġurisprudenza ċċitata), dan il-fatt ma jistax jostakola li qorti nazzjonali tagħmel domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “għajnuna”. Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tipprovdi lill-qorti tar-rinviju l-elementi ta’ interpretazzjoni marbuta mad-dritt tal-Unjoni li jippermettulha tiddetermina jekk miżura nazzjonali tistax tiġi kklassifikata bħala “għajnuna mill-Istat” fis-sens tal-Artikolu 107 TFUE (sentenza tat‑18 ta’ Mejju 2017, Fondul Proprietatea, C‑150/16, EU:C:2017:388, punt 12 u l-ġurisprudenza ċċitata).
34
Barra minn hekk, sabiex jiġi żgurat l-effett utli tal-obbligu ta’ notifika tal-proġetti intiżi sabiex jistabbilixxu jew jemendaw għajnuna mill-Istat, previst fl-Artikolu 108(3) TFUE, kif ukoll eżami xieraq u komplet tal-għajnuna mill-Istat mill-Kummissjoni, il-qrati nazzjonali huma obbligati jisiltu l-konsegwenzi kollha ta’ ksur ta’ dan l-obbligu u li jadottaw il-miżuri xierqa sabiex jirrimedjawh, anki jekk il-benefiċjarju tal-għajnuna illegali tkun impriża inkarigata bil-ġestjoni ta’ servizz ta’ importanza ekonomika ġenerali, fis-sens tal-Artikolu 106(2) TFUE (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑24 ta’ Novembru 2020, Viasat Broadcasting UK, C‑445/19, EU:C:2020:952, punt 43).
35
Għandu jiġi ppreċiżat ukoll li l-eżami tal-kwistjoni dwar jekk il-miżura inkwistjoni għandhiex tiġi kklassifikata bħala “għajnuna mill-Istat”, fis-sens tal-Artikolu 107 TFUE, li jista’ jimplika l-istħarriġ tal-osservanza tal-kundizzjonijiet stabbiliti mill-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza tal‑24 ta’ Lulju 2003, Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg (C‑280/00, EU:C:2003:415), isir qabel l-eżami ta’ miżura ta’ għajnuna skont l-Artikolu 106(2) TFUE. Fil-fatt, din il-kwistjoni tiġi qabel dik tal-verifika, skont il-każ, ta’ jekk għajnuna inkompatibbli hijiex madankollu neċessarja għat-twettiq tal-missjoni imposta fuq il-benefiċjarju tal-miżura inkwistjoni, skont l-Artikolu 106(2) TFUE (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑8 ta’ Marzu 2017, Viasat Broadcasting UK vs Il‑Kummissjoni, C‑660/15 P, EU:C:2017:178, punt 34, kif ukoll tal‑15 ta’ Mejju 2019, Achema et, C‑706/17, EU:C:2019:407, punt 102).
36
Sabiex tingħata risposta għall-ewwel u għat-tieni domanda, għandu għalhekk jiġi eżaminat qabel kollox jekk il-miżura inkwistjoni fil-kawża prinċipali għandhiex tiġi kklassifikata bħala “għajnuna mill-Istat”, fis-sens tal-Artikolu 107 TFUE.
37
Il-klassifikazzjoni bħala “għajnuna mill-Istat” fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE tippreżupponi li jiġu ssodisfatti erba’ kundizzjonijiet, jiġifieri l-eżistenza ta’ intervent tal-Istat jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat, li dan l-intervent ikun kapaċi jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri, li jagħti vantaġġ selettiv lill-benefiċjarju tiegħu u li jwassal għal distorsjoni jew theddida ta’ distorsjoni tal-kompetizzjoni (ara s-sentenza tal‑15 ta’ Mejju 2019, Achema et, C‑706/17, EU:C:2019:407, punt 46 u l-ġurisprudenza ċċitata).
38
Fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-kundizzjoni dwar l-intervent tal-Istat jew permezz ta’ riżorsi mill-Istat, għandu jiġi ppreċiżat li d-distinzjoni stabbilita fl-Artikolu 107(1) TFUE bejn “l-għajnuna mogħtija mill-Istati” u l-għajnuna mogħtija “permezz ta’ riżorsi ta’ l-Istat” ma tfissirx li l-vantaġġi kollha mogħtija minn Stat jikkostitwixxu għajnuna, indipendentement minn jekk humiex jew le ffinanzjati permezz ta’ riżorsi li ġejjin mill-Istat, iżda hija intiża biss sabiex tinkludi f’dan il-kunċett il-vantaġġi mogħtija direttament mill-Istat, kif ukoll dawk mogħtija permezz ta’ organu pubbliku jew privat, stabbilit jew maħtur minn dan l-Istat (sentenza tal‑21 ta’ Ottubru 2020, Eco TLC, C‑556/19, EU:C:2020:844, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata).
39
Isegwi li, sabiex vantaġġi jkunu jistgħu jiġu kklassifikati bħala “għajnuna”, fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, dawn għandhom, minn naħa, jingħataw direttament jew indirettament permezz ta’ riżorsi tal-Istat u, min-naħa l-oħra, ikunu imputabbli lill-Istat (sentenza tal‑15 ta’ Mejju 2019, Achema et, C‑706/17, EU:C:2019:407, punt 47 u l-ġurisprudenza ċċitata).
40
Fir-rigward, l-ewwel nett, tal-kundizzjoni dwar l-imputabbiltà lill-Istat ta’ miżura ta’ għajnuna, din teħtieġ li jiġi eżaminat jekk l-awtoritajiet pubbliċi kinux involuti fl-adozzjoni ta’ din il-miżura (sentenza tal‑21 ta’ Ottubru 2020, Eco TLC, C‑556/19, EU:C:2020:844, punt 23).
41
F’dan il-każ, mid-deċiżjonijiet tar-rinviju jirriżulta li d-dispożittiv inkwistjoni fil-kawża prinċipali ġie stabbilit permezz ta’ dispożizzjonijiet ta’ natura leġiżlattiva u regolamentari. Fil-fatt, l-obbligu tal-konċessjonarji li jkollhom kont kurrenti mingħand Poste Italiane għall-ġbir tal-ICI ġie stabbilit mid-Digriet Leġiżlattiv Nru 504/1992, filwaqt li d-dritt, għal din l-impriża, li tirċievi kummissjoni għall-ġestjoni ta’ dan il-kont kien previst mil-Liġi Nru 662/1996. F’dan il-kuntest, li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju, id-dispożittiv li jobbliga lill-konċessjonarji jkollhom kont kurrenti miftuħ f’isimhom ma’ Poste Italiane sabiex jippermetti l-ħlas tal-ICI mill-persuni taxxabbli u jħallsu kummissjoni għall-ġestjoni tal-imsemmi kont kurrenti jista’ jitqies bħala imputabbli lill-Istat.
42
Fir-rigward, it-tieni nett, tal-kundizzjoni marbuta mat-trasferiment tar-riżorsi tal-Istat, għandu jiġi ppreċiżat li l-kunċett ta’ “riżorsi tal-Istat” jinkludi l-mezzi pekunjarji kollha li l-awtoritajiet pubbliċi jistgħu effettivament jużaw sabiex jgħinu lil impriżi, mingħajr ma jkun rilevanti jekk dawn il-mezzi jkunux jagħmlu kontinwament parti mill-patrimonju tal-Istat. Anki jekk is-somom li jikkorrispondu mal-miżura ta’ għajnuna ma jkunux kontinwament fil-pussess tat-Teżor pubbliku, il-fatt li dawn ikunu kontinwament taħt kontroll pubbliku, u għalhekk għad-dispożizzjoni tal-awtoritajiet nazzjonali kompetenti, huwa suffiċjenti sabiex jiġu kklassifikati bħala riżorsi tal-Istat (sentenzi tal‑21 ta’ Ottubru 2020, Eco TLC, C‑556/19, EU:C:2020:844, punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tal‑10 ta’ Diċembru 2020, Comune di Milano vs Il‑Kummissjoni, C‑160/19 P, EU:C:2020:1012, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata).
43
Fid-dawl tal-provi prodotti mill-qorti tar-rinviju u tal-proċess li għandha quddiemha l-Qorti tal-Ġustizzja, għandu jiġi ppreċiżat, f’dan ir-rigward, li miżura li permezz tagħha impriżi, pubbliċi jew privati, ikunu marbuta b’obbligu ta’ xiri jew ta’ akkwist ta’ servizzi permezz tar-riżorsi finanzjarji tagħhom stess ma tikkostitwixxix għajnuna mill-Istat. Fil-fatt, dan l-obbligu ma jimplikax, bħala prinċipju, l-impenn tar-riżorsi tal-Istat, fis-sens tal-Artikolu 107 TFUE. Madankollu, dan ikun differenti jekk dawn l-impriżi kellhom jitqiesu li huma inkarigati mill-Istat sabiex jamministraw riżors tal-Istat, li jkun il-każ jekk tkun ġiet prevista riperkussjoni integrali tal-ispejjeż addizzjonali inkorsi minħabba dan l-obbligu ta’ xiri jew ta’ akkwist ta’ servizzi fir-rigward tal-utent finali, tal-finanzjament ta’ dawn l-ispejjeż addizzjonali b’kontribuzzjoni obbligatorja imposta mill-Istat Membru jew anki mekkaniżmu ta’ kumpens integrali tal-imsemmija spejjeż addizzjonali (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑13 ta’ Settembru 2017, ENEA, C‑329/15, EU:C:2017:671, punti 26 u 30 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata, u tal‑15 ta’ Mejju 2019, Achema et, C‑706/17, EU:C:2019:407, punt 68).
44
Barra minn hekk, riżorsi ta’ impriżi pubbliċi jistgħu wkoll jitqiesu bħala riżorsi tal-Istat meta dan ikun f’pożizzjoni, permezz tal-eżerċizzju tal-influwenza dominanti tiegħu fuq tali impriżi, li jiggwida l-użu tar-riżorsi tagħhom sabiex jiġu ffinanzjati, jekk ikun il-każ, vantaġġi speċifiċi favur impriżi oħra (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Settembru 2017, ENEA, C‑329/15, EU:C:2017:671, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata).
45
F’dan il-każ, mil-leġiżlazzjoni nazzjonali, kif imsemmija fid-deċiżjonijiet tar-rinviju, jirriżulta li l-miżura inkwistjoni fil-kawża prinċipali tista’ titqies li tinkludi obbligu ta’ akkwist ta’ servizzi, peress li, skont l-Artikolu 10(3) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 504/1992, il-konċessjonarji għandhom l-obbligu li jkollhom kont kurrenti miftuħ ma’ Poste Italiane, għall-ġbir tal-ICI mingħand il-persuni taxxabbli, u li, skont l-Artikolu 2(18) tal-Liġi Nru 662/1996, Poste Italiane tista’ tirċievi kummissjonijiet mingħand l-imsemmija konċessjonarji għall-ġestjoni tal-imsemmija kont.
46
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat, qabexejn, li s-sempliċi fatt li, matul is-sena 2006, il-konċessjonarji saru impriżi pubbliċi ma jippermettix li jiġi konkluż li l-obbligu ta’ akkwist ta’ servizzi impost fuq dawn il-konċessjonarji huwa ffinanzjat permezz ta’ riżorsi tal-Istat.
47
Fil-fatt, mill-provi msemmija mill-qorti tar-rinviju ma jirriżultax li l-miżura inkwistjoni fil-kawża prinċipali hija r-riżultat tal-użu mill-Istat tal-influwenza dominanti tiegħu fuq dawn l-impriżi sabiex jiggwida l-użu tar-riżorsi tagħhom, fis-sens tal-ġurisprudenza msemmija fil-punt 44 ta’ din is-sentenza, peress li l-obbligu li jkollhom kont kurrenti miftuħ ma’ Poste Italiane, għall-irkupru tal-ICI mingħand il-persuni taxxabbli, jirriżulta minn dispożizzjonijiet leġiżlattivi u mhux mill-intervent tal-Istat fil-politika kummerċjali ta’ dawn il-konċessjonarji, u li dan ġie applikat b’mod simili għall-konċessjonarji, qabel u wara s-sena 2006, li matulha dawn kienu suġġetti għal kontroll pubbliku.
48
Madankollu, għandu jiġi vverifikat, skont dak li ġie espost fil-punt 43 ta’ din is-sentenza, jekk il-konċessjonarji inkarigati mill-ġbir tal-ICI jikkostitwixxux impriżi inkarigati mill-Istat sabiex jamministraw riżorsi tal-Istat, li jkun, b’mod partikolari, il-każ jekk kien jeżisti mekkaniżmu ta’ kumpens sħiħ tal-ispejjeż addizzjonali li jirriżultaw minn dan l-obbligu.
49
Il-provi li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja ma jurux b’ċertezza l-eżistenza ta’ tali mekkaniżmu.
50
Ċertament, mid-deċiżjonijiet tar-rinviju jirriżulta li, skont l-Artikolu 10(3) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 504/1992, il-muniċipalitajiet tat-taxxa għandhom l-obbligu li jħallsu kummissjoni lill-konċessjonarji għall-attività ta’ ġbir tal-ICI żgurata minn dawn tal-aħħar. Madankollu, għalkemm dawn is-somom huma kjarament ta’ oriġini pubblika, xejn ma jindika li dawn huma intiżi sabiex jikkumpensaw l-ispejjeż addizzjonali li jistgħu jirriżultaw, għall-konċessjonarji, mill-obbligu tagħhom li jkollhom kont kurrenti miftuħ ma’ Poste Italiane u li l-Istat jiggarantixxi b’hekk il-kopertura integrali ta’ dawn l-ispejjeż addizzjonali. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk dan huwiex il-każ.
51
Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li la mid-deċiżjonijiet tar-rinviju u lanqas mill-proċess li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja ma jirriżulta li l-ispiża addizzjonali eventwali li tirriżulta mill-obbligu ta’ akkwist ta’ servizzi mingħand Poste Italiane, inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għandha tiġi sostnuta kompletament mill-persuni taxxabbli jew li hija ffinanzjata minn tip ieħor ta’ kontribuzzjoni obbligatorja imposta mill-Istat.
52
Madankollu, anki jekk ma jidhirx, prima facie, li l-kummissjonijiet imħallsa mill-konċessjonarji lil Poste Italiane, fir-rigward tal-ftuħ u l-ġestjoni tal-kontijiet li huma obbligati jippossjedu hemmhekk, jistgħu jitqiesu bħala mogħtija direttament jew indirettament permezz ta’ riżorsi tal-Istat, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika dan, peress li l-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax twettaq eżami dirett tal-fatti relatati mal-kawża prinċipali.
53
Sussegwentement, fit-tieni lok, fir-rigward tal-kundizzjoni li l-intervent għandu jagħti vantaġġ selettiv lill-benefiċjarju tiegħu, għandu jitfakkar li jitqiesu bħala għajnuna, l-interventi li, taħt kwalunkwe forma, jistgħu jiffavorixxu direttament jew indirettament lil impriżi jew li għandhom jitqiesu li huma vantaġġ ekonomiku li l-impriża benefiċjarja ma kinitx tikseb taħt kundizzjonijiet normali tas-suq (sentenza tal‑15 ta’ Mejju 2019, Achema et, C‑706/17, EU:C:2019:407, punt 83 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
54
F’dan ir-rigward, il-fakultà mogħtija, minn leġiżlazzjoni nazzjonali, lil impriża li tirċievi kummissjonijiet għall-ġestjoni ta’ servizz li hija għandha monopolju legali tiegħu tista’, a priori, titqies bħala vantaġġ selettiv għall-benefiċċju esklużiv ta’ din l-impriża.
55
Mid-deċiżjonijiet tar-rinviju kif ukoll mill-provi l-oħra tal-proċess li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li huwa permezz tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 504/1992, li stabbilixxa monopolju legali favur Poste Italiane, li ġie previst l-obbligu impost fuq il-konċessjonarji li jiftħu kont kurrenti f’isimhom mingħand din l-impriża sabiex jirċievu mingħand il-persuni taxxabbli l-ħlas tal-ICI. Sad-Digriet-Liġi Nru 70/2011, Poste Italiane kienet l-unika waħda li bbenefikat minn dan il-vantaġġ, li kien ġie ġġustifikat mit-tqassim territorjali wiesa’ tal-uffiċċji tal-posta, li kien jippermetti li l-persuna taxxabbli tintlaħaq iktar faċilment.
56
Dan premess, għandu jiġi rrilevat li, fid-dawl taċ-ċirkustanzi inkwistjoni fil-kawża prinċipali, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, b’mod iktar partikolari, lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-kriterji li jinsabu fis-sentenza tal‑24 ta’ Lulju 2003, Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg (C‑280/00, EU:C:2003:415), dwar il-każijiet ta’ kumpens ipprovdut għat-teħid ta’ responsabbiltà, minn impriża, ta’ obbligi ta’ servizz pubbliku.
57
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, meta intervent mill-Istat ikollu jitqies bħala kumpens għas-servizzi pprovduti mill-impriżi benefiċjarji sabiex jeżegwixxu obbligi ta’ servizz pubbliku, b’tali mod li dawn l-impriżi ma jgawdux, fil-fatt, minn vantaġġ finanzjarju u l-imsemmi intervent ma jkollux għaldaqstant bħala effett li jpoġġi lil dawn l-impriżi f’pożizzjoni kompetittiva iktar favorevoli meta mqabbla mal-impriżi kompetituri, tali intervent ma jaqax taħt l-ambitu tal-Artikolu 107(1) TFUE (sentenzi tal‑24 ta’ Lulju 2003, Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg, C‑280/00, EU:C:2003:415, punt 87, tat‑8 ta’ Marzu 2017, Viasat Broadcasting UK vs Il‑Kummissjoni, C‑660/15 P, EU:C:2017:178, punt 25, kif ukoll tal‑15 ta’ Mejju 2019, Achema et, C‑706/17, EU:C:2019:407, punt 100).
58
Konformement mal-punti 88 sa 93 tas-sentenza tal‑24 ta’ Lulju 2003, Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg (C‑280/00, EU:C:2003:415), sabiex tali intervent ma jkunx suġġett għall-klassifikazzjoni bħala “għajnuna mill-Istat”, għandhom jiġu ssodisfatti ċertu numru ta’ kundizzjonijiet. L-ewwel nett, l-impriża benefiċjarja trid tkun effettivament inkarigata sabiex twettaq obbligi ta’ servizz pubbliku, u tali obbligi jridu jkunu ddefiniti b’mod ċar. It-tieni nett, il-parametri li abbażi tagħhom il-kumpens jiġi kkalkolat għandhom ikunu ġew stabbiliti minn qabel b’mod oġġettiv u trasparenti. It-tielet nett, il-kumpens ma jistax ikun iktar minn dak li huwa neċessarju sabiex ikunu koperti l-ispejjeż kollha jew parti minnhom, li jirriżultaw mit-twettiq ta’ obbligi ta’ servizz pubbliku. Ir-raba’ nett, meta l-impriża li trid twettaq obbligi tas-servizz pubbliku, f’każ speċifiku, ma tintgħażilx fil-kuntest ta’ proċedura ta’ akkwist pubbliku intiża sabiex jintgħażel il-kandidat li jista’ jipprovdi dan is-servizz bl-inqas spejjeż possibbli għall-awtorità, il-livell ta’ kumpens neċessarju għandu jiġi stabbilit abbażi ta’ analiżi tal-ispejjeż li impriża medja, immexxija u mgħammra tajjeb sabiex tissodisfa r-rekwiżiti neċessarji kien ikollha ssostni sabiex twettaq dawn l-obbligi.
59
Fir-rigward tal-ewwel kundizzjoni msemmija fis-sentenza tal‑24 ta’ Lulju 2003, Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg (C‑280/00, EU:C:2003:415), il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li hija kellha għan ta’ trasparenza u ta’ ċertezza legali li jeżiġi li jiġu ssodisfatti kriterji minimi li jirrigwardaw l-eżistenza ta’ att jew ta’ diversi atti ta’ awtorità pubblika li jiddefinixxu b’mod suffiċjentement preċiż minn tal-inqas in-natura, it-tul u l-portata tal-obbligi ta’ servizz pubbliku li għandhom jitwettqu mill-impriżi inkarigati mit-twettiq ta’ dawn l-obbligi. Fl-assenza ta’ definizzjoni ċara ta’ tali kriterji oġġettivi, ma jkunx possibbli li jiġi mistħarreġ jekk attività partikolari tistax taqa’ taħt il-kunċett ta’ servizz ta’ importanza ekonomika ġenerali (sentenza tal‑20 ta’ Settembru 2018, Spanja vs Il‑Kummissjoni, C‑114/17 P, EU:C:2018:753, punt 86 u l-ġurisprudenza ċċitata).
60
F’dan il-każ, għandu jiġi enfasizzat li l-kawżi prinċipali ma jirrigwardawx is-servizzi postali offruti minn Poste Italiane u li, f’dak li jirrigwarda l-ġbir tal-ICI, il-qorti tar-rinviju tiddistingwi, minn naħa, ir-relazzjoni li, permezz ta’ konċessjoni amministrattiva, billi jsir rikors għal proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt, torbot lill-komun, l-organu li jintaxxa, u lill-konċessjonarju responsabbli minn dan il-ġbir u, min-naħa l-oħra, ir-relazzjoni ta’ natura privata li torbot lil dan il-konċessjonarju u lil Poste Italiane bl-obbligu ta’ żamma ta’ kont kurrenti postali għall-imsemmi ġbir u bl-obbligu li titħallas kummissjoni għall-ġestjoni ta’ dan il-kont. Il-kawżi prinċipali jikkonċernaw biss it-tieni waħda minn dawn iż-żewġ relazzjonijiet.
61
Madankollu, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 45 tal-konklużjonijiet tiegħu, xejn ma juri li, fir-relazzjoni tagħha ma’ dawn il-konċessjonarji, Poste Italiane hija formalment marbuta li tipprovdi ċerti servizzi bħala obbligi ta’ servizz pubbliku, f’kundizzjonijiet li jiddefinixxu b’mod suffiċjentement preċiż in-natura u l-portata tagħhom.
62
Għall-kuntrarju, anki jekk il-ftuħ u l-ġestjoni tal-kontijiet kurrenti postali f’isem il-konċessjonarji huma fost l-attivitajiet ta’ implimentazzjoni tal-modalitajiet ta’ organizzazzjoni u ta’ eżekuzzjoni tas-servizz pubbliku ta’ ġbir tal-ICI, fdat lill-konċessjonarju, mid-deċiżjonijiet tar-rinviju, kif ukoll minn informazzjoni oħra li tinsab fil-fajl li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja, jirriżulta li, lil hinn mill-obbligu li tikkuntratta mal-konċessjonarji kollha, Poste Italiane ma hijiex suġġetta għal iktar obbligi minn dawk li japplikaw għas-settur tas-servizzi bankarji.
63
B’mod partikolari, Poste Italiane tibqa’ libera li tiffissa t-tariffi tagħha u, minbarra l-imsemmi obbligu li tikkuntratta mal-konċessjonarji, l-ebda element speċifiku ma jiddistingwi r-relazzjoni tagħha magħhom minn dik li hija għandha mal-klijenti l-oħra tagħha li għandhom kontijiet kurrenti postali. Poste Italiane indikat li, fir-rigward tal-konċessjonarji, hija kellha relazzjoni ta’ kont kurrenti ordinarju u li hija kienet tipprovdi minn dejjem kont kurrenti postali wieħed, li l-offerta bażika tiegħu hija l-istess għall-klijenti kollha tagħha. L-Aġenzija tal-Ġbir ikkonfermat ukoll li fir-rigward tal-kontijiet kurrenti tal-konċessjonarji, Poste Italiane kienet tapplika l-istess kundizzjonijiet ekonomiċi bħal dawk għall-persuni ġuridiċi l-oħra kollha b’mod ġenerali.
64
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-ewwel kundizzjoni stabbilita fis-sentenza tal‑24 ta’ Lulju 2003, Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg (C‑280/00, EU:C:2003:415), ma hijiex issodisfatta f’dan il-każ u ma hemmx lok li jiġu eżaminati l-kundizzjonijiet l-oħra stabbiliti f’din is-sentenza, peress li dawn huma kumulattivi.
65
Minn dan isegwi li d-dritt, irrikonoxxut mil-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti lil Poste Italiane, li jiġu rċevuti kummissjonijiet għall-ġestjoni tal-kontijiet kurrenti postali li l-konċessjonarji kienu legalment obbligati jiftħu f’isimhom sabiex jirċievu l-ħlas tal-ICI mill-persuni taxxabbli, jista’ jitqies bħala vantaġġ selettiv, fatt li madankollu għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.
66
Fir-rigward, fit-tielet lok, tal-kundizzjonijiet li skonthom l-intervent għandu jkun jista’ jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri u għandu joħloq distorsjoni jew jhedded li joħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni, minkejja li d-deċiżjonijiet tar-rinviju ma jinkludux informazzjoni f’dan ir-rigward, huwa possibbli li jitqies, bla ħsara għall-verifika mill-qorti tar-rinviju, li dawn huma ssodisfatti f’dan il-każ.
67
Fil-fatt, l-ewwel nett, għandu jitfakkar li, għall-finijiet tal-klassifikazzjoni ta’ miżura nazzjonali bħala “għajnuna mill-Istat”, hemm lok mhux li jiġi stabbilit effett reali tal-għajnuna inkwistjoni fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri u distorsjoni effettiva tal-kompetizzjoni, iżda biss li jiġi eżaminat jekk din l-għajnuna tistax taffettwa dan il-kummerċ u twassal għal distorsjoni tal-kompetizzjoni (sentenza tad‑29 ta’ Lulju 2019, Azienda Napoletana Mobilità, C‑659/17, EU:C:2019:633, punt 29 u l-ġurisprudenza ċċitata).
68
Barra minn hekk, meta għajnuna mogħtija minn Stat Membru ssaħħaħ il-pożizzjoni ta’ ċerti impriżi meta mqabbla ma’ dik ta’ impriżi kompetituri oħra fil-kummerċ bejn l-Istati Membri, dawn tal-aħħar għandhom jitqiesu li huma influwenzati mill-għajnuna. F’dan ir-rigward, ma huwiex meħtieġ li l-impriżi benefiċjarji jipparteċipaw huma stess fil-kummerċ bejn l-Istati Membri. Fil-fatt, meta Stat Membru jagħti għajnuna lil impriżi, l-attività interna tista’ tibqa’ kostanti jew tiżdied, bil-konsegwenza li jonqsu l-possibbiltajiet tal-impriżi stabbiliti fi Stati Membri oħra li jidħlu fis-suq ta’ dan l-Istat Membru (sentenza sentenza tad‑29 ta’ Lulju 2019, Azienda Napoletana Mobilità, C‑659/17, EU:C:2019:633, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata).
69
Madankollu, ma jistax jiġi eskluż, f’dan il-każ, li, billi tobbliga lill-konċessjonarji jkollhom kont kurrenti postali għall-ġbir tal-ICI mingħand il-persuni taxxabbli u jħallsu kummissjoni għall-ġestjoni ta’ dawn il-kontijiet mingħand Poste Italiane, il-leġiżlazzjoni Taljana inkwistjoni fil-kawża prinċipali hija ta’ natura li ssaħħaħ il-pożizzjoni ta’ din l-impriża pubblika meta mqabbla mal-impriżi kompetituri l-oħra fis-settur tas-servizzi bankarji u finanzjarji u li hija wkoll ta’ natura li taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri.
70
Madankollu, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa l-effett fuq l-attività ta’ Poste Italiane u ta’ stabbilimenti bankarji oħra tal-miżura inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li, tal-inqas sad-Digriet-Liġi Nru 70/2011, irriżervat lil Poste Italiane l-vantaġġ li jirriżulta mill-obbligu tal-konċessjonarji li jiddisponu minn kont kurrenti miftuħ f’isimhom ma’ din l-impriża sabiex jirċievu mingħand persuni taxxabbli l-ħlas tal-ICI, minbarra l-possibbiltà mogħtija lilhom li jwettqu direttament il-ħlas tagħha lil dawn il-konċessjonarji.
71
Fir-raba’ lok, għandu jiġi rrilevat li mid-deċiżjonijiet tar-rinviju jirriżulta li l-miżura stabbilita mid-Digriet Leġiżlattiv Nru 504/1992, intiża sabiex tagħti lil Poste Italiane l-monopolju tal-ġestjoni tal-kontijiet kurrenti miftuħa f’isem il-konċessjonarji inkarigati mill-ġbir tal-ICI, ma kinitx is-suġġett ta’ notifika lill-Kummissjoni skont l-Artikolu 108 TFUE.
72
Isegwi li, jekk il-qorti tar-rinviju tasal għall-konklużjoni, fid-dawl tal-indikazzjonijiet ipprovduti fil-punti 37 sa 70 ta’ din is-sentenza, li l-miżura inkwistjoni fil-kawża prinċipali tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat, hija din il-qorti, skont il-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 34 ta’ din is-sentenza, li għandha tislet il-konsegwenzi kollha tal-ksur, f’dan il-każ, tal-Artikolu 108(3) TFUE.
73
Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li, sa fejn l-ewwel kundizzjoni stabbilita mill-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza tal‑24 ta’ Lulju 2003, Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg (C‑280/00, EU:C:2003:415), li tgħid li l-impriża benefiċjarja għandha tkun inkarigata mill-eżekuzzjoni ta’ obbligi ta’ servizz pubbliku li għandhom ikunu ddefiniti b’mod ċar, tapplika wkoll fil-każ fejn tkun ġiet invokata d-deroga prevista fl-Artikolu 106(2) TFUE (sentenza tal‑20 ta’ Diċembru 2017, Comunidad Autónoma del País Vasco et vs Il‑Kummissjoni, C‑66/16 P sa C‑69/16 P, EU:C:2017:999, punt 56 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata), l-Artikolu 106(2) TFUE ma jistax japplika għall-kawżi prinċipali, peress li ġie kkonstatat, fil-punt 64 ta’ din is-sentenza, li din il-kundizzjoni ma hijiex issodisfatta fil-każ ineżami. Fi kwalunkwe każ, peress li, kif jirriżulta mill-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 33 ta’ din is-sentenza, il-Kummissjoni hija esklużivament kompetenti sabiex tevalwa l-kompatibbiltà ta’ għajnuna mas-suq intern, il-qorti tar-rinviju ma hijiex kompetenti sabiex teżamina jekk il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-Artikolu 106(2) TFUE humiex issodisfatti.
74
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għall-ewwel u għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 107 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li tikkostitwixxi “għajnuna mill-Istat”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, il-miżura nazzjonali li permezz tagħha l-konċessjonarji inkarigati mill-ġbir tal-ICI huma obbligati jkollhom kont kurrenti miftuħ f’isimhom ma’ Poste Italiane sabiex jippermettu l-ħlas ta’ din it-taxxa mill-persuni taxxabbli u huma obbligati jħallsu kummissjoni għall-ġestjoni ta’ dan il-kont kurrenti, sa fejn din il-miżura tkun imputabbli lill-Istat, tagħti vantaġġ selettiv lil Poste Italiane permezz ta’ riżorsi tal-Istat u tkun tista’ twassal għal distorsjoni tal-kompetizzjoni u tal-kummerċ bejn l-Istati Membri, aspett li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.
Fuq it-tielet domanda
75
Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 102 TFUE jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tissuġġetta lill-konċessjonarji inkarigati mill-ġbir tal-ICI għall-ħlas tal-kummissjoni ffissata unilateralment minn Poste Italiane, għall-ġestjoni tal-kont kurrenti postali li huma obbligati jiftħu magħha.
76
Poste Italiane ssostni li din id-domanda hija inammissibbli, sa fejn il-qorti tar-rinviju ma pproduċiet ebda analiżi jew kjarifika dwar ir-raġunijiet li għalihom il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma hijiex konformi mal-Artikolu 102 TFUE. Jekk jitqies li d-domanda magħmula tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 106(1) TFUE, moqri flimkien mal-Artikolu 102 TFUE, din id-domanda tkun ukoll inammissibbli. Il-qorti tar-rinviju ma tatx indikazzjoni ċara tas-suq tas-servizzi kkonċernati, tal-portata ġeografika rilevanti, tan-numru ta’ operaturi li jipprovdu s-servizzi inkwistjoni kif ukoll tal-ishma tas-suq rispettivi tagħhom.
77
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-ħtieġa li tingħata interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li tkun utli għall-qorti nazzjonali teżiġi li dik il-qorti tiddefinixxi l-kuntest fattwali u leġiżlattiv tad-domandi magħmula minnha jew li, minn tal-inqas, tispjega l-ipoteżijiet fattwali li fuqhom ikunu bbażati dawn id-domandi. Dawn ir-rekwiżiti japplikaw b’mod partikolari fil-qasam tal-kompetizzjoni, li huwa kkaratterizzat minn sitwazzjonijiet ta’ fatt u ta’ liġi kumplessi (sentenzi tat‑12 ta’ Diċembru 2013, Ragn-Sells, C‑292/12, EU:C:2013:820, punt 39, u tal‑5 ta’ Marzu 2019, Eesti Pagar, C‑349/17, EU:C:2019:172, punt 49 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
78
Fil-kawżi prinċipali, it-tielet domanda essenzjalment tistaqsi mhux biss jekk il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali kellhiex l-effett li tagħti lil Poste Italiane drittijiet speċjali jew esklużivi, fis-sens tal-Artikolu 106(1) TFUE, iżda wkoll jekk tali leġiżlazzjoni setgħetx twassal għal abbuż minn pożizzjoni dominanti.
79
Madankollu, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 92 tal-konklużjonijiet tiegħu, il-qorti tar-rinviju kellha tipprovdi informazzjoni preċiża dwar il-karatteristiċi tas-suq rilevanti, il-firxa ġeografika tiegħu jew l-eżistenza eventwali ta’ servizzi ekwivalenti.
80
B’mod partikolari, id-deċiżjoni tar-rinviju ma tinkludi ebda informazzjoni li tippermetti li jiġu identifikati l-elementi li jikkostitwixxu pożizzjoni dominanti, fis-sens tal-Artikolu 102 TFUE, fil-kuntest tal-kawżi prinċipali. F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, minkejja l-informazzjoni mogħtija mill-parteċipanti fil-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja b’risposta għad-domandi magħmula minn din tal-aħħar, ma huwiex possibbli li jiġi ddefinit bi preċiżjoni suffiċjenti s-suq rilevanti mill-perspettiva tas-servizzi inkwistjoni fil-kawża prinċipali u l-portata ġeografika tiegħu, kif ukoll il-partijiet tas-suq miżmuma mid-diversi impriżi li joperaw fl-imsemmi suq, u lanqas li jitqies b’mod ċert li l-fatt li l-konċessjonarji jiġu obbligati jkollhom kont kurrenti, għall-ġbir tal-ICI, miftuħ ma’ Poste Italiane jikkonferixxi lil din tal-aħħar pożizzjoni dominanti fuq parti sostanzjali tas-suq intern.
81
Id-deċiżjonijiet tar-rinviju lanqas ma jispjegaw ir-raġunijiet li għalihom il-leġiżlazzjoni Taljana inkwistjoni fil-kawża prinċipali tista’ twassal lil Poste Italiane tabbuża mill-pożizzjoni tagħha.
82
Peress li l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex l-informazzjoni meħtieġa sabiex tirrispondi utilment, għandu jiġi kkonstatat li t-tielet domanda hija inammissibbli.
Fuq l-ispejjeż
83
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in‑natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 107 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li tikkostitwixxi “għajnuna mill-Istat”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, il-miżura nazzjonali li permezz tagħha l-konċessjonarji inkarigati mill-ġbir tal-ICI huma obbligati jkollhom kont kurrenti miftuħ f’isimhom ma’ Poste Italiane SpA sabiex jippermettu l-ħlas ta’ din it-taxxa mill-persuni taxxabbli u huma obbligati jħallsu kummissjoni għall-ġestjoni ta’ dan il-kont kurrenti, sa fejn din il-miżura tkun imputabbli lill-Istat, tagħti vantaġġ selettiv lil Poste Italiane permezz ta’ riżorsi tal-Istat u tkun tista’ twassal għal distorsjoni tal-kompetizzjoni u tal-kummerċ bejn l-Istati Membri, aspett li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: it-Taljan.