KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
PIKAMÄE
ippreżentati fis‑16 ta’ Frar 2023 (1)
Kawża C‑567/21
BNP Paribas SA
vs
TR
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Regolament (KE) Nru 44/2001 – Artikoli 33 u 36 – Rikonoxximent ta’ deċiżjonijiet ġudizzjarji – Rikonoxximent inċidentali – Regola nazzjonali ta’ konċentrazzjoni tat-talbiet – Awtorità ta’ res judicata – Eċċezzjoni ta’ res judicata – Kunċetti ta’ ‘kawża’ u ta’ ‘suġġett’”
I.      Introduzzjoni
1.        F’din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja ġiet adita mill-Cour de Cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza) b’talba għal deċiżjoni preliminari li tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 33 u 36 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001 (2).
2.        It-tliet domandi preliminari magħmula mill-qorti tar-rinviju jagħtu l-opportunità lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tipprovdi preċiżazzjonijiet fuq il-limiti tal-awtorità ta’ res judicata marbuta ma’ deċiżjoni mogħtija fl-ewwel Stat Membru li r-rikonoxximent tagħha ġie mitlub b’mod inċidentali biex iservi ta’ kontestazzjoni għal rikors ġdid ippreżentat fit-tieni Stat Membru. B’mod iktar partikolari, il-Qorti tal-Ġustizzja hija, f’tali kuntest immarkata b’riflessjoni dottrinali rikka (3), mitluba tiddefinixxi l-partijiet rispettivament assenjati lid-dritt tal-Unjoni u lid-dritt nazzjonali għad-determinazzjoni tal-perimetru tal-awtorità ta’ res judicata minn qorti tal-Istat Membru tal-oriġini (4).
II.    Il‑kuntest ġuridiku
A.      Id‑dritt tal‑Unjoni
3.        Għal din il-kawża huma rilevanti l-Artikoli 27, 33 u 36 tar-Regolament Nru 44/2001.
B.      Id‑dritt nazzjonali
1.      Id‑dritt Franċiż
4.        Skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu L. 1234‑5 tal-code du travail (il-Kodiċi tax-Xogħol), meta l-impjegat ma jaħdimx il-perijodu tal-avviż tat-temm ta’ impjieg, huwa għandu dritt għal allowance kumpensatorja, sakemm ma jkunx wettaq nuqqas serju.
5.        Skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu L. 1234‑9 tal-Kodiċi tax-Xogħol:
“L-impjegat li jkollu kuntratt ta’ impjieg għal żmien indeterminat, li jitkeċċa meta jkun għalaq tmien xhur ta’ anzjanità mhux interrrotta fis-servizz mal-istess persuna li timpjega, għandu dritt għal allowance ta’ tkeċċija ħlief f’każ ta’ nuqqas serju”.
6.        Skont l-Artikolu L. 1235‑3 tal-Kodiċi tax-Xogħol, jekk it-tkeċċija ta’ persuna impjegata sseħħ għal raġuni li ma hijiex reali u serja, il-qorti tista’ tipproponi r-reintegrazzjoni tal-persuna impjegata mal-impriża, biż-żamma tal-benefiċċji miksuba. Jekk xi parti jew oħra tirrifjuta din ir-reintegrazzjoni, il-qorti tagħti lill-persuna impjegata kumpens li jitħallas mill-persuna li timpjega.
7.        L-Artikolu R. 1452-6 tal-Kodiċi tax-Xogħol, fil-verżjoni tiegħu ta’ qabel id-Digriet Nru 2016-660, tal‑20 ta’ Mejju 2016 (5), kien jipprovdi:
“It-talbiet kollha marbutin mal-kuntratt ta’ xogħol bejn l-istess partijiet, kemm jekk isiru mir-rikorrent jew mill-konvenut, ikunu s-suġġett ta’ deċiżjoni waħda.
Din ir-regola ma tapplikax meta l-bażi tal-pretensjonijiet tkun twieldet jew tkun ġiet żvelata wara li jkun adit il-conseil de prud’hommes [(il-Qorti Industrijali, Franza)]”.
2.      Id‑dritt tar‑Renju Unit
8.        L-Artikolu 98 tal-Employment Rights Act 1996 (il-Liġi tal‑1996 dwar id-Drittijiet fil-Qasam tal-Impjieg) jipprovdi:
“(1) Għall-finijiet ta’ din it-Taqsima, sabiex jiġi deċiż jekk it-tkeċċija ta’ persuna impjegata hijiex iġġustifikata jew inġusta, il-persuna li timpjega għandha turi:
(a) ir-raġuni (jew, jekk ikun hemm diversi raġunijiet, ir-raġuni prinċipali) tat-tkeċċija, u
(b) jekk hemmx raġuni li taqa’ taħt il-paragrafu (2) jew xi raġuni sostantiva oħra li tiġġustifika t-tkeċċija ta’ persuna impjegata li tokkupa l-post li kienet tokkupa l-persuna impjegata.
(2) Raġuni tkun taqa’ taħt dan il-paragrafu jekk:
[…]
(b) tikkonċerna l-aġir tal-impjegat.
[…]
(4) Meta l-persuna li timpjega tkun issodisfat ir-rekwiżiti tal-paragrafu (1), id-deċiżjoni dwar jekk it-tkeċċija hijiex iġġustifikata jew inġusta (fid-dawl tar-raġuni murija mill-persuna li timpjega):
(a) tiddependi mill-fatt dwar jekk, fiċ-ċirkustanzi (inkluż id-daqs u r-riżorsi amministrattivi tal-impriża tal-persuna li timpjega), il-persuna li timpjega tkunx aġixxiet b’mod raġonevoli jew le meta tkun ittrattatha bħala raġuni valida biex tkeċċi lill-persuna impjegata, u
(b) tiġi deċiża skont l-ekwità u l-merti tal-każ.
[…]”
9.        L-Artikolu 118 ta’ din il-liġi jipprevedi li, jekk il-qorti tagħti allowance ta’ tkeċċija inġusta skont l-Artikoli 112(4) u 117(3), dawn l-allowances għandhom jikkonsistu (a) f’allowance bażiku (ikkalkolat skont l-Artikoli 119 sa 122 u 126) u (b) f’allowance kumpensatorju (ikkalkolat skont l-Artikoli 123, 124, 124A u 126).
III. Il‑fatti li wasslu għall‑kawża, il‑proċedura prinċipali u d‑domandi preliminari
10.      TR ġie ngaġġat, fil‑25 ta’ Awwissu 1998, mill-kumpannija BNP, li saret BNP Paribas, skont kuntratt irregolat mid-dritt Ingliż biex iwettaq, f’Londra, funzjonijiet ta’ “senior dealer”.
11.      Fit‑2 ta’ April 2009, TR iffirma ma’ din il-kumpannija kuntratt ta’ xogħol għal żmien indeterminat irregolat mid-dritt Franċiż għal kollokament f’Singapor. Skont emenda għall-kuntratt tiegħu tas‑16 ta’ Awwissu 2010, huwa ġie assenjat mas-sussidjarja ta’ Londra tal-kumpannija BNP Paribas.
12.      TR tkeċċa, fit‑30 ta’ Settembru 2013, għal nuqqas serju minħabba fatti li seħħew matul il-perijodu tiegħu ta’ kollokament f’Singapor.
13.      Fl‑20 ta’ Diċembru 2013, TR adixxa lill-Employment Tribunal (il-Tribunal Industrijali, ir-Renju Unit) li, skont is-sentenza tas‑26 ta’ Settembru 2014, laqa’ l-ilment tiegħu fuq it-tkeċċija inġusta (“complaint of unfair dismissal”) bħala fondat, tah is-somma ta’ GBP 81 175 (madwar EUR 94 401.77) bħala kumpens (“compensatory award”) u rrinvija għal seduta oħra t-talbiet l-oħra li jirrigwardaw il-miżuri kumpensatorji.
14.      L-Employment Tribunal (it-Tribunal Brittaniku) irrileva b’mod partikolari li, għalkemm TR kien ġie ssanzjonat skont il-Kodiċi tax-Xogħol Franċiż, il-bord tal-kumpannija BNP Paribas kien aċċetta li l-kawża tiġi deċiża skont il-Liġi tal‑1996 dwar id-Drittijiet f’Materja ta’ Impjieg u l-ġurisprudenza Brittanika.
15.      TR imbagħad adixxa, b’rikors tas‑27 ta’ Novembru 2014, lill-conseil de prud’hommes de Paris (il-Qorti Industrijali ta’ Pariġi, Franza), b’talbiet intiżi, b’mod partikolari, li jiksbu l-kundanna tal-kumpannija BNP Paribas għall-ħlas ta’ danni minħabba tkeċċija mingħajr kawża reali u serja, allowance ta’ tkeċċija, allowance kumpensatorja tal-avviż tat-temm ta’ impjieg kif ukoll diversi ammonti li jikkorrispondu għal bonusijiet u primjums previsti fil-kuntratt ta’ impjieg. Il-conseil de prud’hommes (il-Qorti Industrijali), li ddeċidiet permezz ta’ sentenza tas‑17 ta’ Mejju 2016, iddikjara dawn it-talbiet inammissibbli minħabba l-awtorità ta’ res judicata.
16.      Skont sentenza tat‑22 ta’ Mejju 2019, il-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi) annulla din is-sentenza bid-dispożizzjonijiet kollha tagħha.
17.      Mid-dikjarazzjonijiet ta’ din is-sentenza jirriżulta li l-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi) iddeċidiet li s-sentenza tal-Employment Tribunal (it-Tribunal Brittaniku) kellha l-awtorità ta’ res judicata inkwantu huwa kkunsidra t-tkeċċija bħala li ma hijiex ibbażata fuq kawża reali u serja. Din il-qorti kkunsidrat madankollu li ebda awtorità ta’ res judicata ma setgħet tiġi invokata kontra t-talbiet magħmula quddiem il-conseil de prud’hommes de Paris (il-Qorti Industrijali ta’ Pariġi) u kkundanna lill-kumpannija BNP Paribas għall-ħlas ta’ danni għat-tkeċċija mingħajr kawża reali u serja, allowance ta’ tkeċċija, allowance kumpensatorja ta’ avviż tat-temm ta’ impjieg kif ukoll diversi ammonti li jikkorrispondu għall-bonusijiet u primjums previsti fil-kuntratt ta’ impjieg.
18.      Biex waslet għal din il-konklużjoni, il-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi) rrilevat b’mod partikolari li fir-rikors ippreżentat quddiem l-Employment Tribunal (it-Tribunal Brittaniku) jissemma espliċitament li TR ma kienx talab id-danni u l-benefiċċji soċjali b’rabta mat-terminazzjoni tal-kuntratt ta’ impjieg tiegħu u li huwa kien ser jagħmel tali talbiet quddiem qorti oħra. Hija qieset li t-talbiet ippreżentati quddiem il-qorti Franċiża ma kinux l-istess u ma kellhomx l-istess kawża bħal dawk ippreżentati quddiem it-Tribunal Brittaniku.
19.      Il-kumpannija BNP Paribas ippreżentat appell quddiem il-Cour de Cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni). Insostenn tal-appell tagħha, l-appellanti invokat b’mod partikolari l-Artikolu 33 tar-Regolament Nru 44/2001 biex issostni li, minħabba s-sentenza mogħtija mit-Tribunal Brittaniku, il-qrati Franċiż ma setgħux jeżaminaw it-talbiet ippreżentati minn TR. Għal dan il-għan, l-appellanti ssostni, fl-ewwel lok, li l-eċċezzjoni bbażata fuq ir-res judicata minħabba sentenza barranija, invokata quddiem il-qorti Franċiża, għandha tiġi evalwata fid-dawl tal-awtorità u tal-effikaċità li din tgawdi fl-Istat Membru fejn hija tkun ingħatat. Fit-tieni lok, hija ssostni li l-awtorità ta’ res judicata marbuta ma’ deċiżjoni mogħtija fi Stat Membru tipprekludi li azzjoni li jkollha l-istess suġġett, l-istess kawża u tkun bejn l-istess partijiet tiġi ppreżentata fi Stat Membru ieħor.
20.      Waqt l-eżami ta’ dan l-appell, il-Cour de Cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni) irrilevat li l-kumpannija BNP Paribas invokat ir-regola tal-“abuse of process” li toħroġ mid-deċiżjoni Henderson vs Henderson tal‑20 ta’ Lulju 1843 tal-Court of Chancery (England & Wales) ((il-Qorti tal-Ekwità) (Ingilterra u Wales), ir-Renju Unit), li “timponi fuq il-partijiet, meta l-kwistjoni tagħhom tkun saret is-suġġett ta’ tilwima quddiem qorti kompetenti, li jressqu l-kwistjoni kollha quddiem din tal-aħħar sabiex l-aspetti kollha ta’ din il-kwistjoni jkunu jistgħu jiġu maqtugħa, salv għall-appell, darba għal dejjem” (6).
21.      Il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni) fakkret ukoll li, skont il-leġiżlazzjoni Franċiża li kienet fis-seħħ dak iż-żmien, it-talbiet kollha marbutin mal-kuntratt ta’ impjieg, kemm jekk isiru mir-rikorrent jew mill-konvenut, ikunu s-suġġett ta’ kawża waħda u li din ir-regola ma hijiex applikabbli meta l-bażi tal-pretensjonijiet titwieled jew ġiet żvelata wara li tkun adita l-conseil de prud’hommes (il-Qorti Industrijali).
22.      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni) iddeċidiet, fit‑8 ta’ Settembru 2021, li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      L-Artikoli 33 u 36 tar-[Regolament Nru 44/2001] għandhom jiġu interpretati fis-sens li, meta l-liġi tal-Istat Membru ta’ oriġini tad-deċiżjoni tagħti lil din tal-aħħar awtorità li tipprojbixxi li titressaq azzjoni ġdida mill-istess partijiet għall-għoti ta’ deċiżjoni fuq it-talbiet li setgħu jiġu fformulati fl-ewwel istanza, l-effetti ta’ din id-deċiżjoni fl-Istat Membru indirizzat jipprekludu li qorti ta’ dan l-aħħar Stat, li l-liġi tiegħu applikabbli ratione temporis kienet tipprevedi fid-dritt industrjali, obbligu simili ta’ konċentrazzjoni tal-pretensjonijiet, tiddeċiedi fir-rigward ta’ tali talbiet?
2)      Fil-każ ta’ risposta negattiva għal din l-ewwel domanda, l-Artikoli 33 u 36 tar-[Regolament Nru 44/2001] għandhom jiġu interpretati fis-sens li azzjoni bħal dik ta’ ‘unfair dismissal’ fir-Renju Unit għandha l-istess kawża u l-istess suġġett bħal azzjoni għal tkeċċija mingħajr kawża reali u serja fid-dritt Franċiż, b’tali mod li t-talbiet għad-danni mressqa mill-impjegat minħabba tkeċċija mingħajr kawża reali u serja, għall-allowance kumpensatorja għal nuqqas ta’ avviż tat-temm ta’ impjieg u għall-allowance ta’ tkeċċija, wara li l-impjegat kiseb fir-Renju Unit deċiżjoni li tiddikjara l-‘unfair dismissal’ u li tagħti kumpens għal dan il-għan (“compensatory award”) huma inammissibbli? Hemm lok f’dan ir-rigward li ssir distinzjoni bejn, minn naħa, id-danni minħabba tkeċċija mingħajr kawża reali u serja li jista’ jkollhom l-istess kawża u l-istess suġġett bħall-‘compensatory award’ u, min-naħa l-oħra, l-allowances ta’ tkeċċija u ta’ nuqqas ta’ avviż tat-temm ta’ impjieg li, fid-dritt Franċiż, huma dovuti meta t-tkeċċija tkun ibbażata fuq kawża reali u serja, iżda ma humiex dovuti fil-każ ta’ tkeċċija bbażata fuq nuqqas serju?
3)      Bl-istess mod, l-Artikoli 33 u 36 tar-[Regolament Nru 44/2001] għandhom jiġu interpretati fis-sens li għandhom l-istess kawża u l-istess suġġett azzjoni bħal dik ta’ ‘unfair dismissal’ fir-Renju Unit u azzjoni għall-ħlas ta’ bonus jew ta’ primjum previsti fil-kuntratt ta’ xogħol peress li dawn l-azzjonijiet huma bbażati fuq l-istess relazzjoni kuntrattwali bejn il-partijiet?”
IV.    Il‑proċedura quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja
23.      Osservazzjonijiet bil-miktub ġew ippreżentati mill-partijiet fil-kawża prinċipali, mill-Gvern Franċiż u Svizzeru kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea.
V.      Analiżi ġuridika
A.      Kunsiderazzjonijiet preliminari
24.      Qabel l-eżami tad-domandi preliminari magħmula mill-qorti tar-rinviju, jidhirli li huwa neċessarju li jsiru diversi osservazzjonijiet.
1.      Fuq l‑applikabbiltà tar‑Regolament Nru 44/2001
25.      Jeħtieġ li jiġi vverifikat jekk ir-Regolament Nru 44/2001 japplikax kemm ratione temporis kif ukoll ratione loci. F’dan ir-rigward, nosserva li d-deċiżjoni tal-Employment Tribunal (it-Tribunal Brittaniku), li r-rikonoxximent tagħha jinsab ikkontestat fil-kawża prinċipali, ingħatat wara l-azzjoni mibdija fl‑20 ta’ Diċembru 2013.
26.      Minn dan il-fatt, jirriżulta, l-ewwel nett, li r-Regolament Nru 44/2001 huwa applikabbli ratione temporis għall-kawża prinċipali. Fil-fatt, skont l-Artikolu 66(2) tar-Regolament (UE) Nru 1215/2012 (7), dan ir-regolament baqa’ applikabbli għad-deċiżjonijiet mogħtija fl-azzjonijiet ġudizzjarji mibdija qabel l‑10 ta’ Jannar 2015.
27.      Minn dan l-istess fatt isegwi, imbagħad, li r-Regolament Nru 44/2001 huwa applikabbli ratione loci. Biex nasal għal din il-konklużjoni, nirrileva li, skont l-Artikolu 67(2)(a) tal-Ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq mill-Unjoni Ewropea u mill-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (8), “ir-Regolament (UE) Nru 1215/2012 għandu japplika għar-rikonoxximent u għall-infurzar ta’ sentenzi mogħtija fi proċedimenti legali istitwiti qabel tmiem il-perjodu ta’ tranżizzjoni, u għal strumenti awtentiċi formalment imfassla jew reġistrati u għal soluzzjonijiet fil-qorti approvati jew konklużi qabel tmiem il-perjodu ta’ tranżizzjoni”. Minn dan isegwi li r-Regolament Nru 44/2001 jibqa’ applikabbli għar-Renju Unit sa tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni.
28.      Fid-dawl ta’ dawn l-elementi, jeħtieġ li jitqies li r-Regolament Nru 44/2001 huwa applikabbli ratione temporis u ratione loci għall-kawża prinċipali.
2.      Fuq l‑interpretazzjoni tar‑Regolament Nru 44/2001
29.      Għal dak li jirrigwarda l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 44/2001, infakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita (9), sa fejn ir-regolament jissostitwixxi lill-Konvenzjoni tas‑27 ta’ Settembru 1968 dwar il-ġurisdizzjoni u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (10) (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Brussell”), l-interpretazzjoni pprovduta mill-Qorti tal-Ġustizzja f’dak li jirrigwarda d-dispożizzjonijiet ta’ din il-konvenzjoni tapplika wkoll għal dawk ta’ dan ir-regolament, meta d-dispożizzjonijiet ta’ dawn l-istrumenti tal-Unjoni jkunu jistgħu jiġu kklassifikati bħala ekwivalenti.
30.      Madankollu, nosserva li, minn naħa, l-Artikoli 26 u 29 tal-Konvenzjoni ta’ Brussell u, min-naħa l-oħra, l-Artikoli 33 u 36 tar-Regolament Nru 44/2001, li tiegħu l-qorti tar-rinviju titlob l-interpretazzjoni, huma fformulati kważi b’mod identiku, b’mod li s-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja li interpretaw il-Konvenzjoni ta’ Brussell jistgħu jikkostitwixxu bażi rilevanti biex tingħata risposta għad-domandi tal-qorti tar-rinviju (11).
3.      Fuq id‑delimitazzjoni tad‑domandi preliminari
31.      Fl-ewwel lok, nirrileva li mill-informazzjoni pprovduta mill-qorti tar-rinviju jirriżulta li l-kumpannija BNP Paribas tinvoka s-sentenza mogħtija mill-Employment Tribunal (it-Tribunal Brittaniku) biex tikkonkludi dwar l-inammissibbiltà tal-azzjoni mibdija sussegwentement fi Franza minn TR. Fil-fehma tiegħi, tali sitwazzjoni tikkorrispondi għall-ipoteżi msemmija fl-Artikolu 33(3) tar-Regolament Nru 44/2001, li jkopri l-ipoteżi fejn, matul il-kawża fi Stat Membru, ir-rikonoxximent jiġi invokat b’mod inċidentali quddiem qorti ta’ Stat Membru. Issa, kif enfasizza r-rapport magħmul minn P. Jenard (12), din ir-regola tikkonċerna l-każ fejn parti tinvoka r-rikonoxximent bħala eċċezzjoni ta’ res judicata.
32.      F’dan ir-rigward, ninnota li, għalkemm ir-rikonoxximent ma għandux jiġi konfuż mal-awtorità ta’ res judicata (13), dawn iż-żewġ kunċetti huma marbutin. Għaldaqstant, l-awtorità ta’ res judicata tikkostitwixxi waħda mill-aspetti tar-rikonoxximent. B’mod iktar preċiż, ir-rikonoxximent jista’, taħt l-awtorità ta’ res judicata, jieħu kemm aspett pożittiv, inkwantu jippermetti li tiġi introdotta fit-tieni Stat Membru s-sitwazzjoni legali maħluqa b’deċiżjoni mogħtija fl-ewwel Stat Membru, kif ukoll aspett negattiv, inkwantu tipprojbixxi, taħt l-awtorità ta’ res judicata, li tiġi kkontestata d-deċiżjoni ġudizzjarja mogħtija fl-ewwel Stat Membru billi jiġu mressqa fit-tieni Stat talbiet li jirrigwardaw l-istess punti identiċi għal dawk maqtugħa f’din id-deċiżjoni (14).
33.      Minn dan jirriżulta li l-kawża prinċipali għandha tiġi mifhuma mill-angolu ta’ dan it-tieni aspett tar-regoli ta’ rikonoxximent stabbiliti mir-Regolament Nru 44/2001. Fil-fehma tiegħi, dan il-kuntest jiddelimita problema doppja. Minn naħa, huwa jippreżumi li jiġi ppreċiżat fuq liema bażijiet għandha tkun iddelimitata l-awtorità ta’ deċiżjoni mogħtija fl-ewwel Stat Membru li r-rikonoxximent tagħha jkun invokat quddiem qorti fit-tieni Stat Membru. Min-naħa l-oħra, dan il-kuntest jimplika li jiġi stabbilit kif din id-deċiżjoni għandha tidher fid-dawl tal-azzjoni ppreżentata f’dan it-tieni Stat Membru sabiex jiġi vverifikat jekk din il-proċedura ġdida hijiex, parzjalment jew totalment, inammissibbli minħabba l-awtorità ta’ res judicata marbuta mas-sentenza mogħtija fl-ewwel Stat Membru.
34.      Fit-tieni lok, nikkonstata li, filwaqt li l-konvenut fil-kawża prinċipali kkontesta l-preżentazzjoni magħmula mill-qorti tar-rinviju tar-regola Brittanika tal-“abuse of process”, huwa jsostni li l-applikazzjoni ta’ din ir-regola hija limitata għall-każijiet fejn ir-rikorrent ikun abbuża mill-proċedura, b’mod li ma jkunx prekluż milli jibda t-tieni proċedura. Madankollu, infakkar li, skont il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, id-domandi li jirrigwardaw l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni magħmula mill-qorti nazzjonali fil-kuntest regolamentari u fattwali li hija tiddefinixxi taħt ir-responsabbiltà tagħha, u li ma huwiex l-obbligu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tivverifika l-eżattezza tagħhom, igawdu minn preżunzjoni ta’ rilevanza (15). Għaldaqstant jidhirli li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddeċiedi billi tikkunsidra biss l-elementi legali u fattwali pprovduti mill-qorti tar-rinviju.
B.      Fuq l‑ewwel domanda preliminari
35.      Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf, essenzjalment, jekk l-Artikoli 33 u 36 tar-Regolament Nru 44/2001 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu li deċiżjoni mogħtija fi Stat Membru jkollha bħala konsegwenza li twassal għall-inammissibbiltà tat-talbiet magħmula quddiem qorti ta’ Stat Membru ieħor minħabba li l-leġiżlazzjonijiet ta’ kull wieħed minn dawn l-Istati jipprevedu regola proċedurali ta’ konċentrazzjoni tat-talbiet kollha li kellhom jiġu ppreżentati mal-istanza inizjali.
36.      Fi kliem ieħor, din il-kwistjoni tinvolvi li jiġi stabbilit jekk, għall-applikazzjoni tar-regoli ta’ rikonoxximent stabbiliti mir-Regolament Nru 44/2001, l-awtorità ta’ res judicata tad-deċiżjoni mogħtija fl-Istat tal-oriġini għandhiex tkun iddelimitata b’riferiment għal regola interna dwar il-konċentrazzjoni tat-talbiet.
37.      Biex tingħata risposta għal din id-domanda, jidhirli li huwa meħtieġ li jiġu ppreċiżati minn qabel il-limiti tal-kunċett ta’ “rikonoxximent”. Għal dan il-għan, jeħtieġ li jiġi rilevat li r-rikonoxximent ma huwiex iddefinit bħala tali fir-Regolament Nru 44/2001, li jgħid biss, fl-Artikolu 33(1) tiegħu, li “[s]entenza mogħtija minn Stat Membru għandha tiġi rikonoxxuta mill-Istati Membri l-oħra mingħajr ma tkun meħtieġa proċedura speċjali” u, fl-Artikolu 36 tiegħu, li, “[s]entenza barranija taħt l-ebda ċirkostanzi ma’ tista’ tiġi reveduta fuq is-sustanza tagħha”.
38.      Dan premess, infakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, sabiex jiġu ddeterminati s-sens u l-portata ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-formulazzjoni tagħha, iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li minnha tagħmel parti (16).
39.      Għal dak li jirrigwarda, l-ewwel nett, l-għanijiet tar-Regolament Nru 44/2001, mill-premessi 2, 6, 16 u 17 tal-istess regolament jirriżulta li dan huwa intiż sabiex jiżgura l-moviment liberu ta’ sentenzi minn Stati Membri f’materji ċivili u kummerċjali (17), billi jiġu pprovduti regoli ta’ kompetenza armonizzati u billi jiġu ssemplifikati l-formalitajiet bl-għan li jiġu mħaffa u ssemplifikati r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ dawn is-sentenzi (18).
40.      Għal dak li jirrigwarda, imbagħad, is-sistema stabbilita mir-Regolament Nru 44/2001, il-premessi 16 u 17 tiegħu jenfasizzaw l-importanza tal-prinċipju ta’ fiduċja reċiproka bejn il-qrati tal-Istati Membri f’dak li jirrigwarda r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni tas-sentenzi tal-qrati, fatt li jippreżumi wkoll il-kunċetti li jinsabu f’dan ir-regolament ma jiġux interpretati b’mod restrittiv (19).
41.      Fl-aħħar nett, ir-rapport Jenard iddefinixxa l-konsegwenzi tar-rikonoxximent billi ppreċiża li dan “għandu jkollu bħala effett li jattribwixxi lid-deċiżjonijiet l-awtorità u l-effikaċità li dawn igawdu fl-Istat tal-oriġini fejn dawn ikunu ngħataw” [traduzzjoni mhux uffiċjali] (20).
42.      Filwaqt li ħadet espressament din l-aħħar proposta, il-Qorti tal-Ġustizzja, permezz tas-sentenza Hoffmann (21), ippreċiżat l-effetti tar-rikonoxximent billi ddeċidiet li sentenza barranija rikonoxxuta skont l-Artikolu 26 tal-Konvenzjoni ta’ Brussell għandha jkollha, fil-prinċipju, fl-Istat indirizzat, l-istess effetti bħal dawk li hija għandha fl-Istat tal-oriġini (22).
43.      Meta ppronunzjat ruħha mbagħad fil-kuntest tal-eżekuzzjoni fi Stat Membru ta’ sentenza mogħtija fi Stat Membru ieħor, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, filwaqt li rreferiet mill-ġdid għar-rapport Jenard (23), li “[għalkemm] ir-rikonoxximent għandu jkollu l-effett, bħala prinċipju, li jagħti lis-sentenzi l-awtorità u l-effikaċja li minnhom igawdu fl-Istat Membru fejn dawn ingħataw […] madankollu ma teżisti l-ebda raġuni li sentenza tingħata, meta tiġi eżegwita, drittijiet li ma japplikawx għaliha fl-Istat Membru ta’ oriġini […] jew tal-effetti li ma jwasslux għal sentenza tal-istess tip mogħtija direttament fl-Istat Membru [indirizzat]” (24).
44.      Minn dawn is-sentenzi jirriżulta li, skont l-istruttura stess tar-Regolament Nru 44/2001, li, essenzjalment, jifred ir-regoli li jirregolaw ir-rikonoxximent minn dawk li jirregolaw l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi tal-qrati (25), il-Qorti tal-Ġustizzja tagħmel distinzjoni skont jekk il-wieħed jew l-ieħor minn dawn il-kunċetti huwiex fiċ-ċentru tat-tilwima.
45.      Għal dak li jirrigwarda l-eżekuzzjoni tas-sentenzi, li timplika l-implimentazzjoni tal-miżuri koerċittivi sabiex jiġi żgurat it-twettiq ta’ dritt mogħti permezz ta’ deċiżjoni (26), il-Qorti tal-Ġustizzja tirreferi espressament għal-liġi tal-Istat ta’ oriġini kif ukoll għal dik tal-Istat indirizzat biex taġġusta l-effetti tas-sentenza barranija għall-effetti li tipproduċi sentenza nazzjonali (27).
46.      Min-naħa l-oħra, għal dak li jirrigwarda r-rikonoxximent tad-deċiżjonijiet, nosserva, li fis-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja tirreferi esklużivament għal-liġi tal-Istat Membru fejn is-sentenza tkun ingħatat. Minn dan jirriżulta, fil-fehma tiegħi, li r-rikonoxximent jikkonsisti f’li jiġu estiżi għal Stat Membru, ir-regoli li l-leġiżlazzjoni tal-Istat ta’ oriġini jorbot mas-sentenzi mogħtija f’dan l-Istat. Għaldaqstant, jeħtieġ, skont din is-soluzzjoni kkwalifikata mid-dottrina tar-regola tal-“estensjoni tal-effetti”, li wieħed jirreferi għal-liġi tal-Istat Membru ta’ oriġini biex jiġu ddeterminati l-effetti tas-sentenza invokata fit-tieni Stat Membru, fosthom b’mod partikolari l-punti deċiżi b’din is-sentenza, id-drittijiet stabbiliti fiha u l-konsegwenzi materjali fuq is-sitwazzjoni legali tal-partijiet (28).
47.      Issa, nikkunsidra li, wara l-imsemmija sentenzi ċċitati iktar ’il fuq, din il-ġurisprudenza ma għaddietx minn tibdil li jista’ jikkontestaha.
48.      Ċertament, nirrileva li, fis-sentenza Gothaer, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet b’mod partikolari li “l-Artikoli 32 u 33 tar-Regolament Nru 44/2001 għandhom jiġu interpretati fis-sens li qorti li quddiemha qed jiġi invokat ir-rikonoxximent ta’ sentenza li fiha qorti ta’ Stat Membru ieħor irrinunċjat għall-ġurisdizzjoni tagħha fuq il-bażi ta’ klawżola li tattribwixxi ġurisdizzjoni hija marbuta bil-konstatazzjoni dwar il-validità ta’ din il-klawżola, li tinsab fil-motivi ta’ sentenza li saret res judicata li tiddikjara l-kawża bħala inammissibbli” (29).
49.      Minn din is-sentenza jirriżulta li, indipendentement mill-portata li jagħtuhom id-drittijiet nazzjonali, il-motivi ta’ deċiżjoni dwar in-nuqqas ta’ ġurisdizzjoni bbażata fuq klawżola li tattribwixxi ġurisdizzjoni ma għandhomx l-awtorità ta’ res judicata. Prima facie, tali soluzzjoni tista’ tagħti x’wieħed jifhem li l-Qorti tal-Ġustizzja abbandunat, fil-qasam tar-rikonoxximent, ir-riferiment għal-liġi ta’ oriġini favur tifsira awtonoma tal-awtorità ta’ res judicata. Madankollu, jidhirli li, minn qari tal-motivazzjoni adottata mill-Qorti tal-Ġustizzja, tali analiżi ma tistax tiġi adottata.
50.      F’dan ir-rigward, jeħtieġ li jiġi nnotat li l-imsemmija sentenza ngħatat fil-kuntest partikolari tar-rikonoxximent ta’ sentenza mogħtija fi Stat Membru li jirrinunzja l-ġurisdizzjoni tiegħu fuq il-bażi ta’ klawżola li tattribwixxi ġurisdizzjoni. F’tali kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet, essenzjalment, li l-prinċipju ta’ fiduċja reċiproka u l-projbizzjoni kontra li jiġu rriveduti sentenzi fil-mertu jkunu miksura jekk il-qorti ta’ Stat Membru tkun permessa tistħarreġ sentenza ta’ qorti ta’ Stat Membru ieħor li jkun applika d-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 44/2001 biex jirrifjuta jew jaċċetta l-ġurisdizzjoni tiegħu. Minn dan hija ddeduċiet li tali kunsiderazzjonijiet kienu jirrendu neċessarju approċċ awtonomu tal-awtorità ta’ res judicata ddefinit fuq livell tal-Unjoni, indipendentement mir-regoli nazzjonali (30).
51.      Nirrileva wkoll li l-Qorti tal-Ġustizzja mhux biss irreferiet espliċitament għas-sentenza Hoffmann (31), imma ħadet ħsieb ukoll tenfasizza li r-rikonoxximent ta’ sentenzi ta’ qrati ta’ Stati Membri li jirrinunzjaw għall-ġurisdizzjoni tagħhom abbażi tar-Regolament Nru 44/2001, li jingħataw skont ir-regoli komuni dwar il-ġurisdizzjoni previsti mid-dritt tal-Unjoni, isegwi sistema separata (32). Minn dan jirriżulta li, kif isostni l-Gvern Franċiż, il-Qorti tal-Ġustizzja riedet tillimita l-portata ta’ din is-soluzzjoni għal din l-ipoteżi speċifika (33).
52.      Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha niddeduċi li, fl-istat tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, huwa neċessarju fil-prinċipju, meta r-rikonoxximent jiġi invokat, li jsir riferiment għal-liġi tal-Istat Membru li fih tkun ingħatat sentenza biex jiġu ddeterminati l-effetti ta’ din tal-aħħar. Minn dan isegwi li, fil-kawża prinċipali, il-liġi tar-Renju Unit għandha tittieħed inkunsiderazzjoni biex jiġu ddeterminati l-awtorità u l-effikaċità marbutin mas-sentenza mogħtija mill-Employment Tribunal (it-Tribunal Britanniku).
53.      Dan premess, xorta waħda huwa meħtieġ li, min-natura u l-għan tagħha, il-liġi tal-Istat ta’ oriġini tkun suxxettibbli li jkollha effett fuq id-delimitazzjoni tal-awtorità u tal-effikaċità ta’ din is-sentenza. Madankollu, nikkunsidra li r-regola proċedurali ta’ konċentrazzjoni tat-talbiet prevista mid-dritt tar-Renju Unit, kif ippreżentata mill-qorti tar-rinviju, ma tistax ikollha tali implikazzjoni.
54.      F’dan ir-rigward, mill-indikazzjonijiet ipprovduti mill-qorti tar-rinviju (34) jirriżulta li r-regola tal-“abuse of process”, li timponi lill-partijiet li jikkonċentraw il-motivi u t-talbiet (35) li huma setgħu jressqu waqt l-istanza li twassal għas-sentenza inizjali, ma hijiex ibbażata fuq il-kunċett ta’ res judicata. Skont il-qorti tar-rinviju, hija għandha n-natura ta’ “regola ta’ ordni pubbliku bbażata fuq ix-xewqa, fl-interess ġenerali kif ukoll f’dak tal-partijiet stess li t-tilwima ma titwalx għal dejjem u li l-konvenut ma jkollux ikun suġġett għal diversi kawżi suċċessivi meta waħda setgħet tkun suffiċjenti. Dan huwa l-abbuż li kontrih hija diretta din ir-regola”.
55.      Meħud kont ta’ dawn il-karatteristiċi, jidhirli li din ir-regola ta’ proċedura hija ġġustifikata minn tifsira speċifika għar-Renju Unit tal-ekonomija tal-ġudizzju inkwantu hija intiża li tipprekludi l-preżentazzjoni abbużiva mill-konvenut ta’ proċedura ġdida potenzjali.
56.      Minn dan jirriżulta li, mill-aspett tar-rikonoxximent fi Stat Membru ta’ deċiżjoni mogħtija fl-ewwel Stat Membru, ir-regola ta’ konċentrazzjoni tat-talbiet bl-ebda mod ma tikkonċerna l-punti diġà deċiżi fuq il-mertu mis-sentenza ġudizzjarja mogħtija fl-ewwel Stat Membru, id-drittijiet hemm sanċiti u l-implikazzjonijiet materjali tagħhom fuq is-sitwazzjoni legali tal-partijiet.
57.      Fil-fehma tiegħi, minn dan jirriżulta li tali regola ma għandhiex effett fuq l-awtorità u l-effettività tas-sentenza li tagħha jkun intalab ir-rikonoxximent.
58.      Barra minn hekk, jidhirli li konklużjoni kuntrarja għal dik li għadni kif wasalt għaliha ma tkunx konformi mal-istruttura tar-Regolament Nru 44/2001.
59.      Fil-fatt, jeħtieġ li jitfakkar li dan ir-regolament huwa intiż li jiffaċilita l-moviment liberu tas-sentenzi tal-qrati billi jipprevedi regoli dwar il-ġurisdizzjoni armonizzati u billi jissemplifika l-formalitajiet bl-għan li jiġu mħaffa u ssemplifikati r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ dawn is-sentenzi. Għaldaqstant, kif enfasizzat il-Qorti tal-Ġustizzja, ir-regoli dwar il-ġurisdizzjoni u dawk dwar ir-rikonoxximent u dwar l-eżekuzzjoni tas-sentenzi tal-qrati ma jikkostitwixxux gruppi ta’ regoli distinti u awtonomi iżda huma marbuta mill-qrib ma’ xulxin (36).
60.      F’dan ir-rigward, it-teħid inkunsiderazzjoni, fl-istadju tar-rikonoxximent ta’ sentenza tal-qrati, ta’ regola nazzjonali li timponi l-konċentrazzjoni tat-talbiet, prevista mid-dritt tal-Istat Membru li minnu toħroġ id-deċiżjoni ġudizzjarja, jista’ jippreġudika l-implimentazzjoni ulterjuri tar-regoli li jinsabu fil-Kapitolu II tar-Regolament Nru 44/2001. B’mod iktar preċiż, dan ir-regolament jipprovdi, rispettivament fis-Sezzjoni 5 u 9 ta’ dan il-kapitolu, regoli speċifiċi dwar il-ġurisdizzjoni fil-qasam ta’ kuntratti individwali ta’ impjieg u dispożizzjonijiet li jirregolaw is-sitwazzjonijiet ta’ lis pendens u ta’ konnessjoni ta’ kawżi.
61.      Nikkunsidra li l-obbligu inkwistjoni fil-kawża prinċipali, inkwantu jimponi li t-talbiet kollha jitressqu f’rikors wieħed, jista’ jinterferixxi mal-mekkaniżmi previsti mill-imsemmi regolament. Fil-fatt, tali obbligu jista’ jkollu l-konsegwenza li jipprekludi parti milli tressaq talbiet ġodda quddiem qorti li hija indikata mir-Regolament Nru 44/2001 biex tieħu konjizzjoni tagħhom jew li jiġu evitati d-dispożizzjonijiet awtonomi ta’ dan ir-regolament intiżi li jipprevjenu l-eżistenza ta’ proċeduri paralleli li jkunu jistgħu jwasslu għal deċiżjonijiet ġudizzjarji kontradittorji.
62.      Issa, sakemm ma jiġix injorat l-għan tal-moviment liberu tad-deċiżjonijiet ġudizzjarji, l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 44/2001 ma tistax tiddependi mill-kontenut tar-regoli ta’ proċedura ta’ Stat Membru.
63.      Inżid ngħid li din il-konklużjoni lanqas ma hija invalidata mill-fatt li d-dritt tal-Istat Membru li fih kien invokat ir-rikonoxximent għandu regola simili ta’ konċentrazzjoni tat-talbiet. Fil-fatt, għar-raġunijiet li għadni kif esponejt, is-sempliċi raġuni li l-leġiżlazzjonijiet taż-żewġ Stati Membri jipprovdu b’mod konsistenti tali obbligu lanqas ma jista’ jiġġustifika n-newtralizzazzjoni tar-regoli dwar il-ġurisdizzjoni previsti mir-Regolament Nru 44/2001.
64.      Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għall-ewwel domanda preliminari fis-sens li d-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 33 u 36 tar-Regolament Nru 44/2001 għandhom jiġu interpretati fis-sens li r-rikonoxximent ta’ deċiżjoni ġudizzjarja mogħtija fi Stat Membru, li l-liġi tiegħu tipprovdi regola ta’ konċentrazzjoni tat-talbiet li tipprojbixxi lill-istess partijiet milli jibdew kawża ġdida li tirrigwarda pretensjonijiet li setgħu jitressqu fl-istanza inizjali, ma jipprekludix, anki fiċ-ċirkustanzi fejn id-dritt tal-Istat Membru li fih jiġi invokat ir-rikonoxximent jipprevedi obbligu simili ta’ konċentrazzjoni tat-talbiet, li l-qorti ta’ dan it-tieni Stat tiddeċiedi fuq tali pretensjonijiet.
65.      Sa fejn regola proċedurali interna dwar il-konċentrazzjoni tat-talbiet ma tikkostitwixxix kriterju effettiv biex tiġi ddeterminata l-awtorità marbuta ma’ deċiżjoni mogħtija fi Stat Membru, jibqa’ li jiġi stabbilit, kif jitolbu t-tieni u t-tielet domanda preliminari, fuq liema bażijiet tali deċiżjoni għandha tkun relatata mat-talbiet magħmula fl-okkażjoni ta’ proċedura ġdida quddiem qorti tat-tieni Stat Membru.
C.      Fuq it‑tieni u t‑tielet domanda preliminari
1.      Fuq ir‑riformulazzjoni tad‑domandi
66.      It-tieni domanda tal-qorti tar-rinviju, li hija maqsuma f’żewġ partijiet, hija magħmula fil-każ ta’ risposta fin-negattiv għall-ewwel domanda.
67.      Fl-ewwel lok, din il-qorti tixtieq tkun taf jekk azzjoni bħalma hija dik ta’ “unfair dismissal” fir-Renju Unit għandhiex l-istess kawża u l-istess suġġett bħal azzjoni ta’ tkeċċija mingħajr kawża reali u serja fid-dritt Franċiż, b’mod li t-talbiet magħmula mill-impjegat għad-danni minħabba tkeċċija mingħajr kawża reali u serja, għal allowance kumpensatorja tal-avviż tat-temm ta’ impjieg kif ukoll għal allowance ta’ tkeċċija quddiem il-qorti Franċiża, wara li dan l-impjegat kiseb fir-Renju Unit deċiżjoni li tiddikjara l-“unfair dismissal” u li tagħti għal dan il-għan “compensatory award”, ikunu inammissibbli.
68.      Fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tistaqsi fuq il-punt dwar jekk, f’dan ir-rigward, jeħtieġx li ssir distinzjoni bejn, min-naħa, id-danni għat-tkeċċija mingħajr kawża reali u serja li jistgħu ikollhom l-istess kawża u l-istess suġġett bħall-“compensatory award” u, min-naħa l-oħra, l-allowances ta’ tkeċċija u ta’ avviż tat-temm ta’ impjieg li, fid-dritt Franċiż, huma dovuti meta t-tkeċċija tkun ibbażata fuq kawża reali u serja imma ma humiex dovuti fil-każ ta’ tkeċċija bbażata fuq nuqqas serju.
69.      Permezz tat-tielet domanda, magħmula wkoll fil-każ ta’ risposta fin-negattiv għall-ewwel domanda, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk l-Artikoli 33 u 36 tar-Regolament Nru 44/2001 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li għandhom l-istess kawża u l-istess suġġett l-azzjonijiet bħalma huma dawk ta’ “unfair dismissal” fir-Renju Unit u l-azzjonijiet għall-ħlas ta’ bonusijiet jew ta’ primjums previsti fil-kuntratt ta’ impjieg meta dawn l-azzjonijiet ikunu bbażati fuq l-istess relazzjoni kuntrattwali.
70.      Waqt l-eżami ta’ dawn id-domandi, nirrileva, l-ewwel nett, li t-tieni domanda titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja teżamina b’mod dettaljat l-allowances previsti rispettivament mid-dritt Britanniku u dak Franċiż sabiex jiġi stabbilit jekk l-azzjoni għal “unfair dismissal” u dik għat-tkeċċija mingħajr kawża reali u serja humiex ibbażati fuq l-istess kawża u l-istess suġġett. Nikkonstata mbagħad li, inkwantu tirreferi għall-identiċità tal-kawża u tas-suġġett li tista’ teżisti bejn l-azzjoni għal “unfair dismissal” u dik għall-ħlas ta’ primjums jew bonusijiet previsti mill-kuntratt ta’ impjieg, it-tielet domanda tippreżupponi wkoll analiżi tal-kontenut sostantiv tal-leġiżlazzjonijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
71.      Minn dan jirriżulta, fil-fehma tiegħi, li dawn id-domandi jimplikaw li jsir eżerċizzju delikat ta’ interpretazzjoni u mbagħad ta’ paragun bejniethom fir-rigward tad-dispożizzjonijiet tekniċi previsti mil-leġiżlazzjoni Britannika u dik Franċiża inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Issa, skont ġurisprudenza stabbilita, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni biex tinterpreta d-dritt nazzjonali, peress li dan ir-rwol jaqa’ esklużivament fuq il-qorti tar-rinviju (37).
72.      Madankollu, jeħtieġ li jitfakkar li, skont ġurisprudenza daqstant stabbilita, fil-kuntest tal-proċedura ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja stabbilita mill-Artikolu 267 TFUE, hija din tal-aħħar li għandha tagħti lill-qorti nazzjonali risposta utli li tippermettilha taqta’ l-kawża li tressqet quddiemha. Minn din il-perspettiva, hija l-Qorti tal-Ġustizzja, jekk ikun il-każ, li għandha tifformula mill-ġdid id-domandi magħmula lilha (38).
73.      Fil-każ preżenti, mit-termini tat-talba għal deċiżjoni preliminari (39) jirriżulta li, lil hinn mill-paragun tal-kontenut tal-leġiżlazzjonijiet nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, f’kuntest fejn ir-rikonoxximent ġie invokat b’mod inċidentali, fuq l-interpretazzjoni tal-kunċetti ta’ “kawża” u “suġġett” (40) fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 33 u 36 tar-Regolament Nru 44/2001. B’mod iktar partikolari, din il-qorti tistaqsi, essenzjalment jekk, għad-determinazzjoni tal-identiċità tal-kawża u tas-suġġett marbutin mal-istess kuntratt ta’ impjieg, jeħtieġx li ssir distinzjoni bejn l-azzjonijiet li jirrigwardaw l-obbligi inerenti għall-eżekuzzjoni tal-kuntratt ta’ impjieg u dawk li jirrigwardaw l-obbligi proprji għat-terminazzjoni ta’ dan il-kuntratt.
74.      Sa fejn, indipendentement mill-kontenut letterali tat-tieni u t-tielet domanda, dawn id-domandi huma intiżi biex jiġi interpretat id-dritt tal-Unjoni, nipproponi li sabiex tingħata risposta utli lill-qorti tar-rinviju, jiġu rriformulati dawn id-domandi b’dan il-mod:
L-Artikoli 33 u 36 tar-Regolament Nru 44/2001 għandhom jiġu interpretati fis-sens li, fil-każ fejn ir-rikonoxximent ta’ deċiżjoni mogħtija fl-ewwel Stat Membru tiġi invokata b’mod inċidentali quddiem il-qorti tat-tieni Stat Membru, l-azzjonijiet ibbażati fuq l-istess kuntratt ta’ impjieg u li jirrigwardaw uħud minnhom l-obbligi li jitwieldu mill-eżekuzzjoni ta’ dan il-kuntratt, u l-oħrajn jirrigwardaw l-obbligi li jitwieldu mit-terminazzjoni ta’ dan il-kuntratt, għandhom l-istess kawża u l-istess suġġett?
2.      Fuq id‑domandi rriformulati
a)      Kunsiderazzjonijiet preliminari
75.      Jeħtieġ li jiġi rrilevat li l-qorti tar-rinviju tippremetti li, biex tiġi evalwata l-ammissibbiltà tat-talbiet imressqa quddiem it-tieni Stat Membru, jeħtieġ li jsir riferiment għall-kriterju tal-identiċità tal-partijiet, tal-kawża u tas-suġġett. Ukoll, qabel ma jsir l-eżami tad-domanda kif irriformulata, jidher li huwa meħtieġ li jiġi vverifikat jekk tali kriterju huwiex ta’ natura effettiva.
76.      Fuq dan il-punt, jeħtieġ li qabelxejn jiġi osservat li l-Artikoli 33 u 36 tar-Regolament Nru 44/2001 bl-ebda mod ma jirreferu għall-kunċetti ta’ “identiċità tal-partijiet”, “tal-kawża” u “tas-suġġett”. Min-naħa l-oħra, dawn il-kunċetti jikkostitwixxu elementi ċentrali għall-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 27 ta’ dan ir-regolament applikabbli għas-sitwazzjoni ta’ lis pendens (41).
77.      Il-lis pendens tippreżumi li żewġ qrati tal-Unjoni indikati bħala li t-tnejn li huma għandhom ġurisdizzjoni jiġu aditi bl-istess tilwima. F’tali ipoteżi, l-Artikolu 27(1) tar-Regolament Nru 44/2001 jipprovdi li “[m]eta proċedimenti jinvolvu l-istess kawża ta’ azzjoni u bejn l-istess partijiet ikunu miġjuba quddiem qrati ta’ Stati Membri differenti, xi qorti apparti mil-ewwel qorti li jkollha quddiema l-każ għandha bl-inizjattiva tagħha stess tissosspendi l-proċedimenti ta’ quddiemha sa dak iż-żmien li fih tiġi stabbilita l-ġurisdizzjoni ta’ l-ewwel qorti invokata”. Kif tesprimi l-premessa 15 ta’ dan ir-regolament, ir-regoli ta’ lis pendens inħarġu sabiex titnaqqas kemm jista’ jkun il-possibiltà ta’ proċedimenti simultanji u biex jiġi evitat li jingħataw deċiżjonijiet irrikonċiljabbli f’żewġ Stati Membri.
78.      Id-dispożizzjonijiet li jirrigwarda il-lis pendens jirriflettu għaldaqstant l-istruttura ġenerali tar-Regolament Nru 44/2001. Fil-fatt, il-prinċipju ta’ fiduċja reċiproka bejn il-qrati tal-Istati Membri u l-għan ta’ moviment liberu tad-deċiżjonijiet ġudizzjarji ikunu ppreġudikati fl-assenza ta’ mekkaniżmu awtonomu xieraq li jipprevjeni t-tmexxija ta’ proċeduri simultanji li jirrigwardaw l-istess kontestazzjoni (42).
79.      F’dan ir-rigward, il-lis pendens hija marbuta mill-qrib mal-aspett negattiv tal-awtorità ta’ res judicata (43). Fil-fatt, l-awtorità ta’ res judicata marbuta ma’ deċiżjoni ġudizzjarja li tagħha jintalab ir-rikonoxximent b’mod inċidentali tipprekludi li kontestazzjoni deċiża minn qorti tal-ewwel Stat Membru tkun tista’ tkun is-suġġett ta’ azzjoni ġdida mressqa quddiem qorti tat-tieni Stat Membru.
80.      Minn dan jirriżulta li r-regoli li jirrigwardaw il-lis pendens u r-rikonoxximent għandhom l-għan komuni li jappoġġjaw l-awtorità sħiħa tad-deċiżjoni ġudizzjarja mogħtija fl-Istat Membru tal-oriġini, li ma għandhiex tkun tista’ tiġi kkontestata b’deċiżjoni mogħtija minn qorti ta’ Stat Membru ieħor (44).
81.      Mill-bqija, il-Qorti tal-Ġustizzja rreferiet għal din ir-rabta biex tiddeċiedi li huwa inkompatibbli mad-dispożizzjonijiet li jirregolaw ir-rikonoxximent, li jiġi ammess rikors li għandu l-istess suġġett u li jiġi ppreżentat bejn l-istess partijiet bħal rikors diġà deċiż minn qorti ta’ Stat Membru ieħor (45). Insostenn tar-raġunament tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja żiedet, essenzjalment, li l-inkompatibbiltà ta’ tali rikors tirriżulta mid-dispożizzjonijiet li jirrigwardaw il-lis pendens fir-rigward tal-każ jew tat-talbiet “li għandhom l-istess suġġett u l-istess kawża ppreżentati bejn l-istess partijiet quddiem il-qrati tal-Istati kontraenti differenti” u li jobbligaw lill-qorti adita fit-tieni lok biex tirrinunzja l-ġurisdizzjoni favur l-ewwel qorti adita. Minn dan hija ddeduċiet li l-imsemmija dispożizzjonijiet juru x-xewqa li jiġi evitat li l-qrati taż-żewġ Stati kontraenti jiddeċiedu rispettivament fuq l-istess tilwima unika (46).
82.      Barra minn hekk, kif iddeċidiet essenzjalment il-Qorti tal-Ġustizzja, id-dispożizzjonijiet li jirrigwardaw il-lis pendens huma intiżi li jiffaċilitaw ir-rikonoxximent tad-deċiżjonijiet ġudizzjarji billi jipprevjenu r-riskju ta’ rifjut ta’ rikonoxximent tad-deċiżjoni mogħtija fl-Istat tal-oriġini minħabba l-inkompatibbiltà ta’ din id-deċiżjoni ma’ deċiżjoni mogħtija bejn l-istess partijiet fi Stat Membru ieħor (47).
83.      F’dan ir-rigward, infakkar li fost il-motivi ta’ rifjut ta’ rikonoxximent imsemmija fl-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 44/2001, hemm, minn naħa, l-irrikonċiljabbiltà ma’ deċiżjoni bejn l-istess partijiet mogħtija fl-Istat Membru indirizzat (48) u, min-naħa l-oħra, l-irrikonċiljabbiltà ma’ deċiżjoni preċedenti mogħtija fi Stat Membru ieħor (49).
84.      Dan l-għan, kif ukoll l-impossibbiltà li mill-approssimazzjoni tad-dispożizzjonijiet nazzjonali differenti tiġi dedotta tifsira komuni tal-lis pendens (50), wasslu lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tislet interpretazzjoni awtonoma tal-kunċetti ta’ “identiċità tal-partijiet”, tal-“kawża” u tas-“suġġett” (51).
85.      Dan premess, ir-regoli li jirregolaw il-lis pendens u r-rifjut ta’ rikonoxximent ta’ deċiżjoni ġudizzjarja ma jkoprux l-ipoteżi speċifika msemmija fl-Artikolu 33(3) tar-Regolament Nru 44/2001.
86.      Fil-fatt, għalkemm il-lis pendens hija intiża li tipprevjeni li jkun hemm deċiżjonijiet kuntrarji u, għaldaqstant, każijiet fejn l-eċċezzjoni ta’ res judicata tkun tista’ tiġi invokata, jeżistu sitwazzjonijiet fejn id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 27 ta’ dan ir-regolament ma jkunux applikabbli, jew minħabba l-ommissjoni tal-applikazzjoni ta’ dan it-test mill-qorti adita fit-tieni lok, inkella minħabba li, fl-assenza ta’ proċeduri paralleli, il-lis pendens ma setgħetx tiġi invokata b’mod utli.
87.      Bl-istess mod, ir-rifjut ta’ rikonoxximent japplika biss fil-każ fejn peress li l-eċċezzjoni ta’ res judicata ma tkunx ġiet invokata qabel matul it-tieni istanza, żewġ deċiżjonijiet, li jkunu effettivament ingħataw, ikunu irrikonċiljabbli.
88.      Il-każ imsemmi fl-Artikolu 33(3) tar-Regolament Nru 44/2001 jikkorrispondi għal sitwazzjoni kemm intermedjarja kif ukoll awtonoma fejn ir-rikonoxximent ta’ sentenza mogħtija fl-ewwel Stat Membru jiġi invokat b’mod inċidentali biex iwaqqaf talbiet ippreżentati fil-kuntest ta’ istanza ppreżentata quddiem il-qorti tat-tieni Stat Membru.
89.      F’dak il-każ, il-qorti li quddiemha l-eċċezzjoni ta’ res judicata tiġi invokata, għandu jkollha kriterji ta’ paragun sempliċi li jippermettulha tiddeċiedi fuq l-ammissibbiltà tat-talbiet li tkun adita bihom. Minn din il-perspettiva, l-element ċentrali ta’ dan il-paragun huwa magħmul mill-identiċità bejn il-materji kontenzjużi deċiżi bid-deċiżjoni ġudizzjarja li toħroġ mill-Istat Membru tal-oriġini u dawk ippreżentati quddiem il-qorti tal-Istat Membru l-ieħor. Issa, meħud kont tal-għan komuni tal-mekkaniżmi li għadni kif semmejt, tali identiċità tippreżumi loġikament konnessjoni bejn il-partijiet, il-kawża u s-suġġett inkwistjoni f’kull waħda mill-proċeduri.
90.      Barra minn hekk, it-traspożizzjoni tal-kriterju ta’ identiċità tal-partijiet, tal-kawża u tas-suġġett applikabbli għal-lis pendens jidhirli li huwa xieraq biex jipprovdi lill-qorti nazzjonali strument iddefinit mid-dritt tal-Unjoni (52) li jirrifletti n-neċessità li jiġi evitat kull tiġdid tal-proċeduri kontenzjużi diġà deċiżi minn qorti oħra tal-Unjoni.
91.      Dan premess, jeħtieġ li jiġi enfasizzat li dan il-kriterju għandu l-għan uniku li jippermetti lill-qorti li tivverifika jekk ir-rikors li hija adita bih ġiex diġà deċiż minn qorti ta’ Stat Membru, b’mod li l-implimentazzjoni tiegħu ma tistax taffettwa l-effetti tar-rikonoxximent li jaqgħu taħt sistema distinta.
92.      Fi kliem ieħor, nikkunsidra li għalkemm l-evalwazzjoni tal-ammissibbiltà tat-talbiet ippreżentati quddiem il-qorti ta’ Stat Membru tippreżupponi paragun ibbażat fuq l-identiċità tal-partijiet, tal-kawża u tas-suġġett, l-effetti li joħroġu mid-deċiżjoni ġudizzjarja inizjali, li r-rikonoxximent tagħha tiġi invokata b’mod inċidentali, għandhom, skont il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, ikunu dejjem stabbiliti biss fid-dawl tal-liġi tal-Istat ta’ oriġini.
93.      Fil-fehma tiegħi, dawn iż-żewġ soluzzjonijiet huma konnessi b’mod koerenti. Fil-fatt, nikkunsidra li dan l-approċċ komparattiv huwa tali li jippreżerva l-awtorità u l-effettività li minnhom tibbenefika deċiżjoni fl-Istat Membru fejn din tkun ingħatat billi jeskludi kull possibbiltà li din tiġi kkontestata b’rikors ippreżentat fit-tieni Stat Membru.
94.      Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha, jidhirli li jeħtieġ li jiġu eżaminati d-domandi kif irriformulati billi tiġi trasposta, fid-dawl tar-regoli li jirregolaw ir-rikonoxximent, l-interpretazzjoni tal-kunċetti ta’ “kawża” u ta’ “suġġett” misluta mill-Qorti tal-Ġustizzja għall-applikazzjoni tal-Artikolu 27 tar-Regolament Nru 44/2001.
b)      Fuq l‑identiċità tal‑kawża u tas‑suġġett
95.      Għal dak li jirrigwarda l-identiċità tal-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li, skont ir-regoli li jirregolaw il-lis pendens, din il-kundizzjoni tkun issodisfatta meta t-tilwim li fihom ikunu involuti l-partijiet ikunu bbażati fuq l-istess rapport kuntrattwali (53). Filwaqt li tieħu approċċ iktar ġenerali, il-Qorti tal-Ġustizzja tinterpreta l-“kawża” bħala li tinkludi l-fatti u r-regoli legali invokata bħala bażi għat-talba (54).
96.      Fid-dawl ta’ din id-definizzjoni, jidhirli li ma hemmx dubju li t-talbiet deċiżi mill-Employment Tribunal (it-Tribunal Britanniku) u dawk ippreżentati quddiem il-qrati Franċiżi għandhom l-istess kawża peress li għandhom il-bażi fattwali tagħhom fit-terminazzjoni tal-kuntratt ta’ impjieg li jorbot lill-partijiet u l-bażi legali tagħhom fl-obbligi li joħorġu minn dan il-kuntratt.
97.      Għal dak li jirrigwarda l-identiċità tas-suġġett fis-sens tal-Artikolu 27 tar-Regolament Nru 44/2001, il-Qorti tal-Ġustizzja l-ewwel iddeċidiet li din ma tistax tkun limitata għall-identiċità formali taż-żewġ talbiet (55).
98.      F’dan ir-rigward, hija sostniet li fil-każ ta’ kuntratt ta’ bejgħ internazzjonali ta’ oġġetti mobbli, it-talba għall-eżekuzzjoni ta’ dan il-kuntratt għandha bħala għan li tirrendih effettiv u li t-talba għall-annullament u x-xoljiment għandha preċiżament l-għan li tneħħilu kull effettività. Minn dan hija ddeduċiet li peress li s-saħħa vinkolanti tal-kuntratt tinsab għaldaqstant fiċ-ċentru taż-żewġ tilwimiet, dawn it-talbiet kienu bbażati fuq l-istess suġġett (56).
99.      Il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat imbagħad li s-suġġett jikkonsisti fl-għan tat-talba, peress li l-kunċett ta’ “suġġett” ma setax ikun limitat għall-identiċità formali taż-żewġ talbiet, u li jeħtieġ, f’dan ir-rigward, li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-pretensjonijiet rispettivi tar-rikorrenti f’kull tilwima (57). Meħud kont ta’ tali tifsira, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li dan il-kunċett għandu jiġi interpretat b’mod wiesa’ (58).
100. Fuq il-bażi ta’ din id-definizzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja ħadet approċċ loġiku tal-kunċett ta’ “suġġett” (59). Hija kkunsidrat għaldaqstant li talba li hija intiża biex jiġi deċiż li l-konvenut huwa responsabbli għad-dannu u biex dan jiġi kkundannat iħallas id-danni għandha l-istess kawża u l-istess suġġett bħal talba preċedenti ta’ dan il-konvenut intiża li jiġi deċiż li huwa ma kienx responsabbli għall-imsemmi dannu (60). L-istess japplika, a fortiori, meta t-talbiet ikunu intiżi għall-kumpens tal-istess dannu (61). Min-naħa l-oħra, hija ċaħdet l-identiċità tas-suġġett fil-każ ta’ talbiet li waħda minnhom tkun intiża sabiex il-konvenut ikun iddikjarat responsabbli, filwaqt li l-oħra tkun intiża li tillimita l-ammont tad-danni fil-każ fejn din ir-responsabbiltà tkun ġiet ikkonstatata (62).
101. Minn dawn l-eżempji jirriżulta li, fil-kuntest ta’ tifsira wiesgħa tal-kunċett ta’ “suġġett”, il-Qorti tal-Ġustizzja tanalizza l-għan tat-talbiet fid-dawl tal-effetti potenzjali tad-deċiżjonijiet li għandhom jingħataw sabiex tipprevjeni kull riskju ta’ inkompatibbiltà bejn id-deċiżjonijiet mogħtija fiż-żewġ Stati Membri.
102. Dan premess, jeħtieġ li tiġi trasposta din id-definizzjoni tal-identiċità tas-suġġett għar-regoli li jirregolaw ir-rikonoxximent. Għal dan il-għan, nosserva li l-lis pendens tippreżupponi li jiġu aditi żewġ qrati indikati bħala li għandhom ġurisdizzjoni mir-Regolament Nru 44/2001. F’tali kuntest fejn żewġ proċeduri jitmexxew b’mod parallel, huwa loġiku li wieħed jifhem l-għanijiet tat-talbiet li jkunu pendenti simultanjament.
103. Fil-każ fejn ir-rikonoxximent jiġi invokat minħabba l-eċċezzjoni ta’ res judicata, jeħtieġ essenzjalment li jiġi vverifikat li t-talbiet imressqa quddiem qorti tat-tieni Stat Membru ma jikkoinċidux mar-res deċiża preċedentement fl-ewwel Stat Membru.
104. Fil-fehma tiegħi, tali sitwazzjoni timplika li jiġi ddeterminat jekk ir-riżultat li r-rikorrent jimmira li jilħaq bil-preżentata ta’ azzjoni ġdida ma jkunx, anki b’mod potenzjali, kontra l-kontenut tal-kontestazzjoni deċiża bid-deċiżjoni inizjali.
105. Minn dan jirriżulta li, fil-kuntest tar-rikonoxximent b’mod inċidentali, l-istħarriġ tal-identiċità tas-suġġett għandu jsir fuq il-bażi ta’ paragun strett bejn, minn naħa, it-talbiet imressqa quddiem il-qorti tal-ewwel Stat Membri u deċiżi minnha u, min-naħa l-oħra, il-kontenut u l-iskop tat-talbiet imressqa waqt l-istanza ppreżentata quddiem it-tieni Stat Membru.
106. Fuq il-bażi ta’ dawn l-elementi, jidhirli li, fil-prinċipju, ma hemmx identiċità tas-suġġett bejn l-azzjonijiet li jirrigwardaw it-terminazzjoni tal-kuntratt ta’ impjieg u dawk li jirrigwardaw l-eżekuzzjoni tal-kuntratt ta’ impjieg. Fil-fatt, il-kontestazzjoni li tirrigwarda t-terminazzjoni tal-kuntratt ta’ impjieg u l-konsegwenzi finanzjarji tiegħu deċiżi minn qorti ta’ Stat Membru ma taffettwax it-talbiet intiżi għall-ħlas tal-ammonti dovuti skont dan il-kuntratt minħabba l-eżekuzzjoni tat-twettiq tax-xogħol.
107. Dan premess, tali nuqqas ta’ qbil tas-suġġett bl-ebda mod ma jippreġudika l-obbligu li għandha l-qorti tat-tieni Stat Membru li tieħu inkunsiderazzjoni, meta tiddeċiedi fil-mertu, l-effetti li joħorġu mid-deċiżjoni mogħtija fl-ewwel Stat Membru. Għaldaqstant, f’sitwazzjoni bħalma hija dik tal-kawża prinċipali, il-qorti adita bit-talbiet għall-ħlas tar-remunerazzjonijiet minħabba l-eżekuzzjoni ta’ kuntratt ta’ impjieg tkun obbligata tieħu inkunsiderazzjoni l-eventwali implikazzjonijiet tad-deċiżjoni inizjali fuq il-pretensjonijiet tar-rikorrent fir-rigward tas-salarju (63).
108. Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għat-tieni u t-tielet domanda, kif irriformulati, li l-Artikoli 33 u 36 tar-Regolament Nru 44/2001 għandhom jiġu interpretati fis-sens li fil-każ fejn ir-rikonoxximent ta’ deċiżjoni mogħtija fl-ewwel Stat Membru tiġi invokata b’mod inċidentali quddiem il-qorti tat-tieni Stat Membru, l-azzjonijiet ibbażati fuq l-istess kuntratt ta’ impjieg u li jirrigwardaw, uħud minnhom, l-obbligi li jitwieldu mill-eżekuzzjoni ta’ dan il-kuntratt, u l-oħrajn, l-obbligi li jitwieldu mit-terminazzjoni tal-istess kuntratt għandhom l-istess kawża iżda ma għandhomx l-istess suġġett.
VI.    Konklużjoni
109. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li tingħata risposta għad-domandi preliminari magħmula mill-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza) bil-mod kif ġej:
1)      L-Artikoli 33 u 36 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001 tat‑22 ta’ Diċembru 2000 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali
għandhom jiġu interpretati fis-sens li:
ir-rikonoxximent ta’ deċiżjoni ġudizzjarja mogħtija fi Stat Membru, li l-liġi tiegħu tipprevedi regola dwar konċentrazzjoni tat-talbiet li tipprojbixxi lill-istess partijiet milli jressqu azzjoni ġdida li tirrigwarda l-pretensjonijiet li setgħu jitressqu fl-istanza inizjali, ma jipprekludix, anki fiċ-ċirkustanza fejn id-dritt tal-Istat Membru li fih jiġi invokat ir-rikonoxximent jipprevedi obbligu simili ta’ konċentrazzjoni tat-talbiet, li l-qorti ta’ dan it-tieni Stat tiddeċiedi fuq tali pretensjonijiet.
2)      L-Artikoli 33 u 36 tar-Regolament (KE) Nru 44/2001
għandhom jiġu interpretati fis-sens li:
fil-każ fejn ir-rikonoxximent ta’ deċiżjoni mogħtija fl-ewwel Stat Membru tiġi invokata b’mod inċidentali quddiem qorti tat-tieni Stat Membru, l-azzjonijiet ibbażati fuq l-istess kuntratt ta’ impjieg u li jirrigwardaw, uħud minnhom, l-obbligi li jitwieldu mill-eżekuzzjoni ta’ dan il-kuntratt, u l-oħrajn, l-obbligi li jitwieldu mit-terminazzjoni tal-istess kuntratt għandhom l-istess kawża iżda ma għandhomx l-istess suġġett.
1      Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
2      Regolament tal-Kunsill (KE) tat‑22 ta’ Diċembru 2000 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol 4, p. 42).
3      Ara, b’mod partikolari, Turmo, A., L’autorité de la chose jugée en droit de l’Union européenne, Bruylant, Brussell; 2017, Kessedjian, C., “L’autorité de la chose jugée et l’effectivité du droit européen”, ERA Forum, Nru 11, 2010, p. 263 et seq; Menétrey, S., u Cuniberti, G., “Saisie conservatoire en France sur des biens gelés par une injonction Mareva chypriote: le (faible) jeu de l’autorité de chose jugée”, Revue critique de droit international privé, 2019, p. 215 et seq.
4      Jeħtieġ li jiġi indikat li din il-problema ġiet ittrattata wkoll fil-kawża Recamier (C‑707/21, attwalment sospiża), fejn il-qorti tar-rinviju staqsiet lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk “[i]d-definizzjoni awtonoma tal-awtorità ta’ res judicata tkopri[x] il-kundizzjonijiet u l-effetti kollha tagħha” jew jekk “parti tista[x] tiġi ddeterminata mil-liġi tal-qorti li quddiemha tressqet il-kawża u/jew mil-liġi tal-qorti li tat id-deċiżjoni”. Ara, fuq din it-tieni kawża, Bléry, C., “Quelle autonomie de la notion d’autorité de la chose jugée?: droit de l’Union versus droit français”, Dalloz actualité, 1 ta’ Diċembru 2021.
5      JORF Nru 0120 tal‑25 ta’ Mejju 2016, test Nru 30.
6      Punt 37 tat-talba għal deċiżjoni preliminari. Jeħtieġ li jiġi enfasizzat li l-informazzjoni dettaljata ddedikata mill-qorti tar-rinviju għall-preżentazzjoni tar-regola tal-“abuse of process” tinsab fil-punt 38 tal-verżjoni mhux anonimizzata u mingħajr ommissjonijiet tat-talba għal deċiżjoni preliminari.
7      Regolament (UE) Nru 1215/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (riformulazzjoni) (ĠU 2012, L 351, p. 1). Dan ir-regolament issostitwixxa lir-Regolament Nru 44/2001.
8      ĠU 2019, C 384 I, p. 1.
9      Ara s-sentenza tas‑6 ta’ Ġunju 2019, Weil (C‑361/18, EU:C:2019:473, punt 40 u l-ġurisprudenza ċċitata). Nosserva wkoll li, għal dak li jirrigwarda l-interpretazzjoni tar-Regolament Nru 1215/2012, il-Qorti tal-Ġustizzja tadotta raġunament simili. Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑20 ta’ Ġunju 2022, London Steam-Ship Owners’ Mutual Insurance Association (C‑700/20, EU:C:2022:488, punt 42 u l-ġurisprudenza ċċitata).
10      ĠU 1972, L 299, p. 32.
11      Jeħtieġ ukoll li jiġi rrilevat li l-Artikolu 33(1) u l-Artikolu 36 tar-Regolament Nru 44/2001 huma fformulati b’mod viċin wisq għall-Artikoli 36 u 52 tar-Regolament Nru 1215/2012.
12      Rapport ta’ P. Jenard fuq il-Konvenzjoni tas‑27 ta’ Settembru 1968 dwar il-ġurisdizzjoni u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU 1979, C 59, p. 44) (iktar ’il quddiem ir-“rapport Jenard”)_.
13      F’dan ir-rigward, P. Jenard jenfasizza li “[I]l-kliem ‘awtorità ta’ res judicata’ li jinsabu f’diversi konvenzjonijiet tħallew espressament barra, peress li jistgħu jiġu rrikonoxxuti d-deċiżjonijiet provviżorji u d-deċiżjonijiet mogħtija fil-qasam ta’ ġurisdizzjoni volontarja, liema deċiżjonijiet ma jkollhomx dejjem awtorità ta’ res judicata” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. Rapport Jenard, p. 43.
14      Dawn l-argumenti ttieħdu minn dawn ix-xogħlijiet: Gaudemet-Tallon, H. u Ancel, M.‑É., Compétence et exécution des jugements en Europe, LGDJ, is-sitt edizzjoni, 2018, p. 583, kif ukoll Alexandre, D., u Huet, A., Répertoire de procédure civile, compétence judiciaire européenne, reconnaissance et exécution des décisions en matière civile et commerciale, 2021, paragrafi 335 et seq.
15      Sentenza tal‑20 ta’ Ottubru 2022, Koalitsia “Demokratichna Bulgaria – Obedinenie” (C‑306/21, EU:C:2022:813, punt 27 u l-ġurisprudenza ċċitata)
16      Sentenza tas‑27 ta’ Ottubru 2022, Orthomol (C‑418/21, EU:C:2022:831, punt 24 u l-ġurisprudenza ċċitata). B’mod iktar preċiż, id-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 44/2001 għandhom jiġu interpretati b’mod awtonomu, billi jsir riferiment għas-sistema u għall-għanijiet ta’ dan. Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑7 ta’ Marzu 2018, E.ON Czech Holding (C‑560/16, EU:C:2018:167, punt 25 u l-ġurisprudenza ċċitata).
17      Ninnota li fir-rapport tiegħu, P. Jenard enfasizza li l-Konvenzjoni ta’ Brussell “hija intiża li tiffaċilita, sa fejn huwa possibbli, l-moviment liberu tas-sentenzi u huwa f’dan l-ispirtu li din għandha tiġi interpretata” [traduzzjoni mhux uffiċjali] (rapport Jenard, p. 42).
18      Sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2018, Società Immobiliare Al Bosco (C‑379/17, EU:C:2018:806, punt 45 u l-ġurisprudenza ċċitata)
19      Sentenza tal‑15 ta’ Novembru 2012, Gothaer Allgemeine Versicherung et (C‑456/11, iktar ’il quddiem is-“sentenza Gothaer”, EU:C:2012:719, punt 28).
20      Rapport Jenard, p. 43
21      Sentenza tal‑4 ta’ Frar 1988 (145/86, EU:C:1988:61).
22      Sentenza tal‑4 ta’ Frar 1988 Hoffmann, (145/86, EU:C:1988:61, punti 10 u 11). Ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza Gothaer, punt 34.
23      Rapport Jenard, p. 48.
24      Sentenzi tat‑28 ta’ April 2009, Apostolides (C‑420/07, EU:C:2009:271, punt 66); tat‑13 ta’ Ottubru 2011, Prism Investments (C‑139/10, EU:C:2011:653, punt 38); u tal‑4 ta’ Ottubru 2018, Società Immobiliare Al Bosco (C‑379/17, EU:C:2018:806, punt 40).
25      Għalkemm ir-regoli li jirrigwardaw ir-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni huma miġbura fil-Kapitolu III tar-Regolament Nru 44/2001, dawn huma, apparti d-dispożizzjonijiet komuni li jinsabu fit-Taqsima 3 ta’ dan il-kapitolu, is-suġġettt ta’ regoli speċifiċi msemmija fit-taqsimiet separati ta’ dan ir-regolament.
26      Ara, għal definizzjoni tal-eżekuzzjoni, Alexandre, D., u Huet, A., Répertoire de procédure civile, compétence judiciaire européenne, reconnaissance et exécution des décisions en matière civile et commerciale, 2021, paragrafu 335 u Requejo Isidro, M., Brussels I Bis: A Commentary on Regulation (EU) n° 1215/2012, Elgar Commentaries in Private International Law Series, 2022, p. 550.
27      Mill-bqija, din is-soluzzjoni hija sanċita fir-Regolament Nru 1215/2012 li l-Artikolu 54 tiegħu jipprovdi: “Jekk sentenza jkun fiha miżura jew ordni li ma jkunux magħrufa fil-liġi tal-Istat Membru indirizzat, dik il-miżura jew ordni għandha, sa fejn ikun possibbli, tiġi adattata għal miżura jew ordni magħrufa fil-liġi ta’ dak l-Istat Membru li jkollha l-effetti ekwivalenti marbutin magħha u li ssegwi għanijiet u interessi simili”.
28      Għall-preżentazzjoni tar-regola tal-estensjoni tal-effetti u tal-konsegwenzi li joħorġu minnha, ara Gaudemet-Tallon, H., u Ancel, M.-É., Compétence et exécution des jugements en Europe, op. cit., p. 550; Requejo Isidro, M., Brussels I Bis: A Commentary on Regulation (EU) n° 1215/2012, op cit., p. 551 u Dickinson, A., Lein, E., u James, A., The Brussels I Regulation Recast, Oxford University Press, 2015, paragrafi 13.33 et seq.
29      Sentenza Gothaer, punt 43.
30      Sentenza Gothaer, punti 35 sa 39.
31      Sentenza tal‑4 ta’ Frar 1988, (145/86, EU:C:1988:61, punt 34).
32      Sentenza Gothaer, punt 42.
33      Ara, fuq il-portata ta’ din is-sentenza, Requejo Isidro, M., Brussels I Bis: A Commentary on Regulation (EU) n°1215/2012, op. cit., p. 552; Dickinson, A., Lein, E., u James A., The Brussels I Regulation Recast, op cit., paragrafi 13.51 et seq.; Voulgarakis, K. D., “Reflections on the Scope of ‘EU Res Judicata’ in the Context of Regulation 1215/2012: Case C‑456/11 (Gothaer)”, Journal of Private International Law, 2020, 16:3, p. 451 sa 464; Nioche, M., “Reconnaissance d’une décision étrangère d’incompétence prise sur le fondement d’une clause attributive de juridiction”, Revue critique de droit international privé, 2013, p. 686 et seq. kif ukoll di Noto, R., “Règlement Bruxelles I: à propos de la reconnaissance et de l’autorité de la chose jugée d’une décision nationale d’incompétence”, www.gdr-elsj.eu.
34      Nirreferi għall-punt 38 tal-verżjoni mhux anonimizzata u mingħajr ommissjoni tat-talba għal deċiżjoni preliminari.
35      Jeħtieġ li jitfakkar li l-qorti tar-rinviju tikkunsidra li l-liġi Franċiża applikabbli ratione temporis tipprovdi regola simili ta’ konċentrazzjoni tal-pretensjonijiet.
36      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Gothaer, punt 35 u l-ġurisprudenza ċċitata.
37      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑7 ta’ April 2022, IFAP (C‑447/20 u C‑448/20, EU:C:2022:265, punt 100 u l-ġurisprudenza ċċitata).
38      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Ottubru 2022, DN (Irkupru ta’ benefiċċji tal-familja) (C‑199/21, EU:C:2022:789, punt 47 u l-ġurisprudenza ċċitata).
39      Nirreferi b’mod iktar partikolari għall-punt 43 tat-talba għal deċiżjoni preliminari.
40      Jeħtieġ li jiġi enfasizzat li f’din il-kawża, il-kunċett ta’ “identiċità tal-partijiet” ma huwa kkontestat bl-ebda mod.
41      Għal preżentazzjoni tal-istruttura ġenerali tar-regoli ta’ lis pendens, ara Dickinson, A., Lein, E., u James, A., The Brussels I Regulation Recast, op cit.__ paragrafi 11.01 et seq.
42      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑20 ta’ Ġunju 2022, London Steam-Ship Owners’ Mutual Insurance Association (C‑700/20, EU:C:2022:488, punti 56 u 70).
43      Ara, fuq dan il-punt, Turmo, A.; L’autorité de la chose jugée en droit de l’Union européenne, op cit., p. 182 et seq.
44      Tali projbizzjoni tirriżulta mill-projbizzjoni, li tinsab fl-Artikolu 36 tar-Regolament Nru 44/2001, ta’ kull reviżjoni fil-mertu tas-sentenza barranija.
45      Sentenzi tat‑30 ta’ Novembru 1976, de Wolf (42/76, EU:C:1976:168, punt 10) u tat‑8 ta’ Diċembru 1987, Gubisch Maschinenfabrik (144/86, iktar ’il quddiem is-“sentenza Gubisch”, EU:C:1987:528, punt 9).
46      Sentenza tat‑30 ta’ Novembru 1976, de Wolf (42/76, EU:C:1976:168, punti 11 u 12).
47      Sentenza Gubisch, punti 8 u 18.
48      Punt 3 tal-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 44/2001.
49      Skont il-punt 4 tal-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 44/2001, id-deċiżjoni ġudizzjarja ma tiġix irrikonoxxuta jekk tkun irrikonċiljabbli ma’ sentenza mogħtija qabel fi Stat Membru ieħor jew fi Stat terz bejn l-istess partijiet f’tilwima li għandha l-istess suġġett u l-istess kawża, basta li dik is-sentenza mogħtija iktar kmieni tissodisfa l-kundizzjonijiet meħtieġa għar-rikonoxximent tagħha fl-Istat Membru indirizzat. Il-kunċetti ta’ “kawża” u ta’ “suġġett” imsemmija f’dan l-artikolu għandhom jirċievu l-istess interpretazzjoni bħal dik mogħtija fil-qasam ta’ lis pendens. Ara, fuq dan il-punt Gaudemet-Tallon, H., u Ancel, M.-É., Compétence et exécution des jugements en Europe, op cit., p. 645; Requejo Isidro, M., Brussels I Bis: A Commentary on Regulation (EU) Nru 1215/2012, op cit., p. 661 u Dickinson, A., Lein, E., u James A., The Brussels I Regulation Recast, op cit., paragrafu 13.366.
50      Nosserva, f’dan ir-rigward, li l-kliem “kawża” u “suġġett” ma jinsabux f’diversi mill-verżjonijiet lingwistiċi tal-Artikolu 27 tar-Regolament Nru 44/2001. Il-verżjoni Ingliża, Ġermaniża u Estonjana jużaw rispettivament it-termini “same cause of action”, “desselben Anspruchs” u “hagide põhjal menetlusi”. Dawn id-differenzi jirriflettu l-pluralità ta’ approċċ tal-kunċett ta’ “lis pendens” mid-diversi ordinamenti ġuridiċi nazzjonali.
51      Sentenza Gubisch, punti 10 u 11.
52      Dan l-approċċ awtonomu jidher li huwa iktar u iktar meħtieġ peress li, minħabba d-diverġenza fl-approċċ bejn id-drittijiet interni, il-qrati nazzjonali għandhom ikollhom strument ta’ paragun omoġeneu.
53      Sentenza Gubisch, punt 15. F’dan il-każ, it-tilwim kien jirrigwarda l-istess kuntratt ta’ bejgħ internazzjonali ta’ oġġetti mobbli.
54      Ara s-sentenza tad‑19 ta’ Ottubru 2017, Merck (C‑231/16, EU:C:2017:771, punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata). Fuq il-bażi ta’ din id-definizzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, pereżempju, li t-talbiet imressqa fuq il-bażi ta’ kuntratti ta’ trasport distinti imma li huma fformulati f’termini identiċi li jirrigwardaw l-istess merkanzija ttrasportata bl-ingrossa u ddaneġġjata fl-istess ċirkustanzi. Ara wkoll, is-sentenza tas‑6 ta’ Diċembru 1994, Tatry (C‑406/92, EU:C:1994:400, punt 40).
55      Sentenza Gubisch, punt 17
56      Sentenza Gubisch, punt 16. Din is-soluzzjoni, madankollu, ġiet ikkritikata fid-dottrina, b’mod partikolari minħabba li l-azzjonijiet għan-nullità u għall-eżekuzzjoni ta’ ftehim għandhom suġġetti fundamentalment differenti u li l-użu tal-kunċett ta’ “saħħa vinkolanti” jista’ jkollu bħala konsegwenza li jżomm sitwazzjoni ta’ lis pendens kull darba li żewġ talbiet jirrigwardaw l-istess kuntratt. Ara, fuq dan il-punt, Gaudemet-Tallon, H. u Ancel, M.‑É., Compétence et exécution des jugements en Europe, op.cit., p. 353.
57      Sentenza tad‑19 ta’ Ottubru 2017, Merck, (C-231/16, EU:C:2017:771, punti 39 u 41 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). Madankollu, għandu jiġi enfasizzat li jridu jittieħdu inkunsiderazzjoni l-pretensjonijiet tar-rikorrenti rispettivi, bl-esklużjoni tal-motivi ta’ difiża mqajma mill-konvenut. Ara s-sentenza tat‑8 ta’ Mejju 2003, Gantner Electronic (C‑111/01, EU:C:2003:257, punt 32). Iktar reċenti, il-Qorti tal-Ġustizzja reġgħet fakkret illi talba rikonvenzjonali ma għandhiex tiġi konfuża ma’ sempliċi motiv ta’ difiża. Ara s-sentenza tat‑13 ta’ Ottubru 2022, Gemeinde Bodman-Ludwigshafen (C‑256/21, EU:C:2022:786, punt 38).
58      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑22 ta’ Ottubru 2015, Aannemingsbedrijf Aertssen u Aertssen Terrassements (C‑523/14, EU:C:2015:722, punt 45).
59      Jidhirli li, f’dan ir-rigward, ma humiex rilevanti s-sentenzi li permezz tagħhom, wara li fakkret id-definizzjoni tas-suġġett fis-sens tal-Artikolu 27 tar-Regolament Nru 44/2001, il-Qorti tal-Ġustizzja analizzat l-identiċità tas-suġġett fid-dawl tar-regoli ta’ lis pendens li joħorġu minn strumenti oħra tad-dritt tal-Unjoni. Dan huwa partikolarment il-każ tas-sentenza tad‑19 ta’ Ottubru 2017, Merck (C‑231/16, EU:C:2017:771), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fuq l-identiċità tal-azzjonijiet fuq il-bażi ta’ trade marks tal-Unjoni u ta’ trade marks nazzjonali fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 109(1)(a) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 207/2009 tas‑26 ta’ Frar 2009 dwar it-trade mark Komunitarja (ĠU 2009, L 78, p. 1).
60      Sentenza tas‑6 ta’ Diċembru 1994, Tatry (C‑406/92, EU:C:1994:400, punt 45). Ara, f’dan l-istess sens, is-sentenzi tal‑25 ta’ Ottubru 2012, Folien Fischer u Fofitec (C‑133/11, EU:C:2012:664, punt 49), u tad‑19 ta’ Diċembru 2013, Nipponka Insurance (C‑452/12, EU:C:2013:858, punt 42).
61      Ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑22 ta’ Ottubru 2015, Aannemingsbedrijf Aertssen u Aertssen Terrassements (C‑523/14, EU:C:2015:722, punt 46).
62      Sentenza tal‑14 ta’ Ottubru 2004, Mærsk Olie & Gas (C‑39/02, EU:C:2004:615, punt 35).
63      Dan ikun il-każ tad-determinazzjoni, skont il-liġi tal-Istat tal-oriġini, permezz tad-deċiżjoni inizjali tad-data tat-terminazzjoni tal-kuntratt ta’ impjieg, li tkun tista’ jkollha effett fuq tmiem il-perijodu li fih tkun dovuta r-remunerazzjoni.