62013CJ0388_MT
Partijiet
Motivi tas-sentenza
Parti operattiva
Partijiet
Fil-Kawża C‑388/13,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Kúria (l-Ungerija), permezz ta’ deċiżjoni tal-14 ta’ Mejju 2013, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit-8 ta’ Lulju 2013, fil-proċedura mressqa minn
Nemzeti Fogyasztóvédelmi Hatóság,
fil-preżenza ta’:
UPC Magyarország Kft.,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla),
komposta minn A. Tizzano, President tal-Awla, A. Borg Barthet, E. Levits, M. Berger u F. Biltgen (Relatur), Imħallfin,
Avukat Ġenerali: N. Wahl,
Reġistratur: I. Illéssy, Amministratur,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal-11 ta’ Settembru 2014,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
– għal UPC Magyarország Kft, minn A. Simon, ügyvéd,
– għall-Gvern Ungeriż, minn M. Fehér u K. Szíjjártó, bħala aġenti,
– għall-Kummissjoni Ewropea, minn M. van Beek u A. Tokár, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali fis-seduta tat-23 ta’ Ottubru 2014,
tagħti l-preżenti
Sentenza
Motivi tas-sentenza
1. It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tad-Direttiva 2005/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-11 ta’ Mejju 2005, dwar prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur fis-suq intern li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 84/450/KEE, id-Direttivi 97/7/KE, 98/27/KE u 2002/65/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u r-Regolament (KE) Nru 2006/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (“Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali”) (ĠU L 149, p. 22).
2. Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn in-Nemzeti Fogyasztóvédelmi Hatóság (Awtorità Ungeriża għall-protezzjoni tal-konsumaturi) u UPC Magyarország Kft (iktar ’il quddiem “UPC”) dwar informazzjoni żbaljata li UPC ipprovdiet lil wieħed mill-abbonati tagħha u li wasslet sabiex dan tal-aħħar ibati spejjeż addizzjonali.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3. Il-premessi 5 sa 9, 11 sa 14, 18 u 22 tad-Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali jipprovdu:
“(5) [...] l-ostakli għall-moviment liberu transkonfinali tas-servizzi u tal-merkanzija jew għal-libertà ta’ stabbiliment [...] għandhom jiġu eliminati. Dawn jistgħu jiġu eliminati biss bl-istabbiliment ta’ regoli uniformi fil-livell Komunitarju li jistabbilixxu livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumatur u billi jiġu ċċarati ċerti kunċetti legali fil-livell Komunitarju safejn ikun meħtieġ għat-tħaddim tajjeb tas-suq intern u sabiex jiġi sodisfatt ir-rekwiżit taċ-ċertezza legali.
(6) Din id-Direttiva għalhekk tapprossima l-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar prattiċi kummerċjali żleali, inkluż ir-reklamar żleali, li jagħmel ħsara b’mod dirett lill-interessi ekonomiċi tal-konsumaturi u b’hekk jagħmel ħsara b’mod indirett lill-interessi ekonomiċi tal-kompetituri leġittimi. [...]
(7) Din id-Direttiva tindirizza prattiċi kummerċjali konnessi direttament ma’ l-influwenza fuq id-deċiżjonijiet transazzjonali tal-konsumaturi fir-rigward ta’ prodotti. [...]
(8) Din id-Direttiva tipproteġi direttament l-interessi leġittimi tal-konsumatur minn prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur. B’hekk tħares ukoll b’mod indirett negozji leġittimi mill-kompetituri tagħhom li ma jimxux mar-regoli ta’ din id-Direttiva u tiggarantixxi kompetizzjoni ġusta fl-oqsma kordinati minnha. [...]
(9) Din id-Direttiva hi mingħajr preġudizzju għal azzjonijiet individwali miġjuba minn dawk li sofrew ħsara minn prattika kummerċjali żleali. Hija wkoll mingħajr preġudizzju għal regoli Komunitarji u nazzjonali dwar il-liġi kontrattwali [...]
[...]
(11) Il-livell għoli ta’ konverġenza milħuq mill-approssimazzjoni tad-dispożizzjonijiet nazzjonali permezz ta’ din id-Direttiva joħloq livell komuni għoli ta’ ħarsien tal-konsumatur. Din id-Direttiva tistabbilixxi projbizzjoni ġenerali waħda għal dawk il-prattiċi kummerċjali żleali li joħolqu distorsjoni fl-imġieba ekonomika tal-konsumaturi. [...]
(12) L-armonizzazzjoni għandha żżid konsiderevolment iċ-ċertezza legali kemm għall-konsumaturi kif ukoll għall-kummerċ. Kemm il-konsumaturi kif ukoll il-kummerċ ser ikunu jistgħu jserrħu fuq qafas regolatorju wieħed ibbażat fuq kunċetti legali definiti b’mod ċar li jirregolaw l-aspetti kollha ta’ prattiċi kummerċjali żleali fl-UE. [...]
(13) [...] Il-projbizzjoni [ġenerali komuni u] ewlenija, stabbilita b’din id-Direttiva [...] għandha tapplika ugwalment għal prattiċi kummerċjali żleali li jirriżultaw [...] wara l-konklużjoni ta’ kuntratt u waqt l-eżekuzzjoni tiegħu. Il-projbizzjoni ġenerali hija elaborata b’regoli dwar żewġ tipi ta’ prattiċi kummerċjali li b’marġni kbira huma l-iżjed komuni, jiġifieri l-prattiċi kummerċjali qarrieqa u l-prattiċi kummerċjali aggressivi.
(14) Il-prattiċi kummerċjali li jqarrqu għandhom ikopru dawk il-prattiċi, inkluż ir-reklamar qarrieqi, iżommu l-konsumatur milli jagħmel għażla għaqlija u effiċjenti. [...]
[...]
(18) […] Konformement mal-prinċipju ta’ proporzjonalità, u sabiex tiġi permessa l-applikazzjoni effettiva tal-protezzjonijiet kontenuti fiha, din id-Direttiva tieħu bħala punt ta’ riferiment il-konsumatur medju, li huwa infurmat raġonevolment tajjeb u raġonevolment attent u kawt, billi tieħu kont ta’ fatturi soċjali, kulturali u lingwistiċi, kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja […]
[...]
(22) Huwa meħtieġ li l-Istati Membri jistabbilixxu penali għall-ksur tad-dispożizzjonijiet ta’ din id-Direttiva u għandhom jiżguraw li dawn jiġu infurzati. Il-penali previsti jrid ikunu effikaċi, proporzjonati u dissważivi.”
4. Fi kliem l-Artikolu 1 tad-Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali:
“L-għan ta’ din id-Direttiva huwa li tikkontribwixxi għall-funzjonament tajjeb tas-suq intern u li tikseb livell għoli ta’ ħarsien tal-konsumatur billi tapprossima l-liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi ta’ l-Istati Membri dwar prattiċi kummerċjali żleali li jagħmlu ħsara lill-interessi ekonomiċi tal-konsumaturi.”
5. L-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva:
a) ‘konsumatur’ tfisser kwalunkwe persuna fiżika li, f’kuntratti koperti minn din id-Direttiva, tkun qiegħda taġixxi għal skopijiet li jkunu lil hinn mis-sengħa, in-negozju jew il-professjoni tagħha;
b) ‛kummerċjant’ tfisser kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika li, fi prattiċi kummerċjali koperti minn din id-Direttiva, taġixxi għal skopijiet marbuta mal-kummerċ, negozju, sengħa jew professjoni tagħha u kull min jaġixxi f’isem jew fl-interessi ta’ kummerċjant;
ċ) ‘prodott’ tfisser kwalunkwe merkanzija jew servizz [...];
d) ‘prattiċi kummerċjali fin-negozju mal-konsumatur’ (minn hawn ’il quddiem imsejħa ‘prattiċi kummerċjali’) tfisser kwalunkwe att, ommissjoni, imġieba jew rappreżentazzjoni, komunikazzjoni kummerċjali inlużi reklamar u kummerċjalizzazzjoni, minn kummerċjant, konnessi direttament mal-promozzjoni jew bejgħ jew fornitura ta’ xi prodott lil konsumaturi;
[...]
h) ‘diliġenza professjonali’ tfisser l-istandard ta’ sengħa u kura speċjali li kummerċjant huwa raġonevolment mistenni li jeżerċita fir-rigward ta’ konsumaturi, proporzjonat ma’ prattika onesta fis-suq u/jew mal-prinċipju ġenerali tal-bona fidi fil-qasam ta’ attività tal-kummerċjant;
[...]”
6. L-Artikolu 3 tal-imsemmija direttiva jipprovdi:
“1. Din id-Direttiva għandha tapplika għal prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur, kif stabbilit fl-Artikolu 5, qabel, matul jew wara tranżazzjoni kummerċjali fir-rigward ta’ xi prodott.
2. Din id-Direttiva hija mingħajr preġudizzju għal-liġi kontrattwali u, b’mod partikolari, għar-regoli dwar [...] l-effetti ta’ kuntratt.
[...]”
7. L-Artikolu 5 tad-Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali, intitolat “Il-Projbizzjoni ta’ Prattiċi Kummerċjali Żleali”, huwa fformulat kif ġej:
“1. Il-prattiċi kummerċjali żleali għandhom ikunu projbiti.
2. Prattika kummerċjali tkun żleali jekk:
a) hija kuntrarja għar-rekwiżiti tad-diliġenza professjonali,
u
b) toħloq distorsjoni sostanzjali jew tista’ toħloq distorsjoni sostanzjali fl-imġieba ekonomika, fir-rigward tal-prodott, tal-konsumatur medju li tilħaq jew li lilu tkun indirizzata, jew tal-membru medju tal-grupp meta xi prattika kummerċjali tkun diretta lejn grupp partikolari ta’ konsumaturi.
[...]
4. B’mod partikolari, ikunu żleali dawk il-prattiċi kummerċjali li:
a) jqarrqu kif stabbilit fl-Artikoli 6 u 7,
[...]
5. Fl-Anness I hemm lista ta’ dawk il-prattiċi kummerċjali li għandhom f’kull ċirkostanza jitqiesu bħala żleali. L-istess lista waħdanija għandha tapplika fl-Istati Membri kollha u tista tiġi modifikata biss permezz ta’ revizjoni tad-Direttiva.”
8. Kif jirriżulta mit-titolu tagħhom, l-Artikoli 6 u 7 ta’ din id-direttiva jiddefinixxu l-“Azzjonijiet Qarrieqa” u l-“Ommissjonijiet Qarrieqa”, rispettivament.
9. L-Artikolu 6(1) tal-imsemmija direttiva jipprovdi:
“Prattika kummerċjali għandha titqies bħala qarrieqa jekk ikun fiha tagħrif falz u għalhekk ma tkunx tikkorrispondi għall-verità, jew li b’xi mod, anki bil-preżentazzjoni totali tagħha, tqarraq bil-konsumatur medju, anke jekk it-tagħrif ikun korrett fattwalment, fir-rigward ta’ wieħed jew iktar mill-elementi li ġejjin, u li f’kull każ iġġiegħlu jew x’aktarx iġġiegħlu jieħu deċiżjoni transazzjonali li ma kienx jieħu f’ċirkostanzi oħra:
a) l-eżistenza jew in-natura tal-prodott;
b) il-karatteristiċi ewlenin tal-prodott, bħad-disponibbiltà, il-benefiċċji, ir-riskji, l-eżekuzzjoni, il-kompożizzjoni, l-aċċessorji, l-assistenza ta’ wara l-bejgħ għall-konsumatur u t-trattament ta’ ilmenti, il-metodi u d-data ta’ manifattura jew tal-provvista, il-kunsinna, l-idoneità għall-għan, l-użu, il-kwantità, l-ispeċifikazzjoni, l-oriġini ġeografika jew kummerċjali jew ir-riżultati li wieħed jistenna mill-użu tiegħu, jew ir-riżultati u l-karatteristiċi importanti ta’ eżamijiet jew kontrolli magħmula tal-prodott;
ċ) il-firxa ta’ l-impenji min-naħa tal-kummerċjant [...]
d) il-prezz jew il-mod kif il-prezz huwa kalkolat, jew l-eżistenza ta’ vantaġġ speċifiku fil-prezz;
[...]
g) id-drittijiet tal-konsumatur [...]”
10. Fi kliem l-Artikolu 11 tad-Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali:
“1. L-Istati Membri għandhom jiżguraw li jeżistu mezzi adegwati u effettivi li jikkumbattu l-prattiċi kummerċjali żleali sabiex tiġi nfurzata l-osservanza tad-dispożizzjonijiet ta’ din id-Direttiva fl-interess tal-konsumaturi.
Dawn il-mezzi għandhom jinkludu dispożizzjonijiet legali li jipprovdu li l-persuni jew organizzazzjonijiet li jkollhom, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali, interess leġittimu sabiex jikkombattu l-prattiċi kummerċjali żleali, inklużi l-kompetituri, ikunu jistgħu:
(a) iressqu azzjoni legali kontra dawn il-prattiċi kummerċjali żleali,
u/jew
(b)	iressqu dawn il-prattiċi kummerċjali żleali quddiem awtorità amministrattiva kompetenti sabiex tagħti deċiżjoni fuq dawn l-ilmenti jew tagħti bidu għal proceduri legali xierqa.
[...]
2. Taħt id-dispożizzjonijiet legali msemmija fil-paragrafu 1, l-Istati Membri għandhom jagħtu lill-qrati jew lill-awtoritajiet amministrattivi s-setgħat li, fil-każijiet fejn jikkunsidraw li tali miżuri huma meħtieġa wara li jittieħed kont ta’ l-interessi kollha involuti u b’mod partikolari ta’ l-interess pubbliku:
(a) jordnaw il-waqfien, jew jistitwixxu proċedimenti legali adegwati għall-għoti ta’ ordni ta’ waqfien, ta’ prattiċi kummerċjali żleali,
jew
(b) jekk il-prattika kummerċjali żleali għadha ma seħħetx iżda hija imminenti, jordnaw il-projbizzjoni tal-prattika, jew jistitwixxu proċedimenti legali adegwati għall-għoti ta’ ordni ta’ projbizzjoni tal-prattika,
anki mingħajr prova ta’ telf jew ħsara attwali jew ta’ intenzjoni jew negligenza min-naħa tal-kummerċjant.
[...]”
11. L-Artikolu 13 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu l-penali għall-ksur tad-dispożizzjonijiet nazzjonali adottati fl-applikazzjoni ta’ din id-Direttiva u għandhom jieħdu l-miżuri kollha neċessarji sabiex jiżguraw li dawn jiġu nfurzati. Il-penali previsti jrid ikunu effikaċi, proporzjonati u dissważivi.”
Id-dritt Ungeriż
12. Id-Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali ġiet trasposta fid-dritt Ungeriż bil-Liġi Nru XLVII tal-2008, dwar il-projbizzjoni ta’ prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur.
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
13. Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, matul ix-xahar ta’ April 2010, individwu, L. I. Szabó, li kien abbonat għal żmien twil ta’ UPC, kumpannija li tipprovdi servizzi tat-televiżjoni bil-kejbil, u li xtaq li jtemm il-kuntratt li kien jorbtu ma’ din il-kumpannija, talab lil din tal-aħħar tindikalu l-perijodu eżatt li għalih il-fattura maħruġa matul is-sena 2010 kienet tirreferi, peress li din il-fattura ma kinitx tindika dan il-perijodu.
14. UPC weġbitu li l-aħħar fattura annwali kienet tirreferi għall-“perijodu mill-11.01.2010 sal-10.02.2011 inklużivament”.
15. L. I. Szabó, li ried li jikkoinċidi t-tmiem tal-abbonament li huwa kellu ma’ UPC mal-aħħar jum tal-provvista ta’ servizzi diġà mħallsa, talab ir-rexissjoni tal-kuntratt relattiv b’effett mill-10 ta’ Frar 2011.
16. L-għoti tas-servizzi twaqqaf biss fl-14 ta’ Frar 2011 u, fit-12 ta’ Marzu 2011, il-parti kkonċernata rċeviet mingħand UPC dokument għall-ħlas tas-somma ta’ HUF 5 243 bħala arretrati ta’ ħlas sal-14 ta’ Frar 2011.
17. L. I. Szabó ressaq ilment quddiem il-Budapest Főváros Kormányhivatala Fogyasztóvédelmi Felügyelősége (Spezzjoni tal-protezzjoni tal-konsumaturi fi ħdan is-servizzi governattivi dikonċentrati ta’ Budapest) fejn sostna li huwa kien irċieva informazzjoni żbaljata, li minħabba fiha huwa kellu jħallas somma addizzjonali ta’ HUF 5 243, peress li huwa kien marbut iħallas spejjeż ta’ abbonament ma’ żewġ fornituri differenti għall-istess perijodu, meta l-provvista ta’ servizzi kkonċernata kienet ta’ natura li ma setgħetx tinkiseb mingħand żewġ fornituri fl-istess ħin.
18. B’deċiżjoni tal-11 ta’ Lulju 2011, din l-istanza kkundannat lill-UPC għall-ħlas ta’ multa ta’ HUF 25 000 għal prattika kummerċjali żleali, skont il-Liġi Nru XLVII tal-2008 dwar il-projbizzjoni ta’ prattiki kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur. Din id-deċiżjoni ġiet ikkonfermata, fl-10 ta’ Ottubru 2011, min-Nemzeti Fogyasztóvédelmi Hatóság, bħala istanza tat-tieni grad, li qieset li l-komunikazzjoni ta’ informazzjoni żbaljata tikkostitwixxi fiha nfisha ksur tar-rekwiżit tad-diliġenza professjonali, mingħajr ma huwa neċessarju, f’dan il-każ, li jsir eżami distint tal-kwistjoni tal-ksur ta’ dan ir-rekwiżit.
19. Adita minn UPC, il-Fővárosi Törvényszék (Qorti ta’ Budapest) irriformat id-deċiżjoni tal-imsemmija awtorità nazzjonali tal-10 ta’ Ottubru 2011 u annullat il-multa imposta fuq din il-kumpannija. Din il-qorti qieset li l-kwistjoni tal-ksur tar-rekwiżit ta’ diliġenza professjonali kellha tiġi eżaminata wkoll fil-każ ta’ komunikazzjoni ta’ informazzjoni żbaljata u li tali ksur ma setax jiġi kkonstatat meta minn tali eżami jirriżulta li l-kummerċjant inkwistjoni ma kellux intenzjoni li jqarraq bil-konsumatur.
20. Issa, fil-każ ineżami, l-aġir ikkritikat ta’ UPC ma jikkostitwixxix aġir kontinwu u żball amministrattiv iżolat, li jikkonċerna klijent wieħed, ma jistax jiġi kklassifikat bħala “prattika”. Il-każ ineżami jirrigwarda sempliċi żball ta’ redazzjoni li sar fil-kitba tan-numru (“2” sabiex jindika x-xahar ta’ Frar minflok “1” sabiex jindika dak ta’ Jannar) u, barra minn hekk, il-konsumatur ikkonċernat seta’ jikseb l-informazzjoni eżatta minn diversi sorsi oħra.
21. Din il-qorti żiedet li t-tilwima li biha hija ġiet adita ma kellhiex rabta la mal-prezz, la mal-metodu ta’ kalkolu tal-prezz, u lanqas mal-eżistenza ta’ xi vantaġġ speċifiku fir-rigward tal-prezz, fis-sens tal-Artikolu 6(1)(d) tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali, b’mod li l-informazzjoni pprovduta minn UPC ma hijiex qarrieqa, iżda biss żbaljata. Din l-evalwazzjoni hija kkonfermata mill-fatt li n-Nemzeti Média- és Hírközlési Hatóság (Awtorità nazzjonali tal-midja u tat-telekomunikazzjonijiet) ċaħdet l-ilment adita bih fl-istess każ.
22. Insostenn tal-appell ta’ kassazzjoni li n-Nemzeti Fogyasztóvédelmi Hatóság ippreżentat quddiem il-Kúria (Qorti suprema), din l-awtorità nazzjonali tirrileva, qabelxejn, li UPC ma tikkontestax li kkomunikat informazzjoni żbaljata, li fuq il-bażi tagħha l-konsumatur iddetermina d-data li fiha huwa waqqaf l-abbonament tiegħu.
23. Hija ssostni, imbagħad, li, fil-każ ta’ komunikazzjoni ta’ tali informazzjoni, ma huwiex neċessarju li l-kwistjoni tal-ksur tar-rekwiżit ta’ diliġenza professjonali tiġi eżaminata separatament.
24. Barra minn hekk, in-Nemzeti Fogyasztóvédelmi Hatóság tikkontesta l-prinċipju li jipprovdi li ma hemmx lok li tiġi kkonstatata “prattika kummerċjali” jekk l-aġir ikkritikat jikkonċerna biss konsumatur wieħed. Fil-fatt, l-Artikoli 6 sa 9 tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali jużaw it-terminu “konsumatur” dejjem fis-singular u din id-direttiva għandha tiġi interpretata konformement mal-għan li hija tfittex.
25. Finalment, l-informazzjoni żbaljata hija marbuta mal-metodu ta’ kalkolu tal-prezz, fis-sens tal-Artikolu 6(1)(d) tal-imsemmija direttiva, jew, tal-inqas, mad-determinazzjoni tal-perijodu kopert mill-provvista ta’ servizz u taqa’ taħt l-Artikolu 6(1)(b) tal-istess direttiva, bħala karatteristika prinċipali tas-servizz ipprovdut.
26. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kúria ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1) L-Artikolu 5 tad-[Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali] għandu jiġi interpretat fis-sens li, fil-każ ta’ prattiki qarrieqa fis-sens tal-Artikolu 5(4) ta’ din id-direttiva, ma għandux ikun hemm eżami distint tal-kriterji tal-Artikolu 5(2)(a)?
2) Komunikazzjoni ta’ informazzjoni li ma tkunx tikkorrispondi għall-verità lil konsumatur wieħed biss għandha tiġi kkunsidrata bħala prattika kummerċjali fis-sens tad-direttiva ċċitata iktar ’il fuq?”
Fuq id-domandi preliminari
27. B’mod preliminari, għandu jiġi kkonstatat li l-ewwel domanda preliminari mressqa tippreżupponi li sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali.
28. Issa, minn naħa, huwa biss jekk komunikazzjoni ta’ informazzjoni, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tista’ tiġi kklassifikata bħala “prattika kummerċjali”, fis-sens tal-Artikolu 2(d) ta’ din id-direttiva, li jkun hemm lok li jiġi eżaminat liema kundizzjonijiet din il-prattika għandha tissodisfa sabiex titqies li hija “qarrieqa”, fis-sens tal-Artikoli 6 u 7 tal-imsemmija direttiva.
29. Min-naħa l-oħra, huwa fil-kuntest tal-eżami tat-tieni domanda li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tippronunzja ruħha dwar id-determinazzjoni tas-sens u tal-portata tal-kunċett ta’ “prattika kummerċjali” għall-ħtiġiet tal-applikazzjoni tal-istess direttiva.
30. F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandha l-ewwel tingħata risposta għat-tieni domanda.
Fuq it-tieni domanda
31. It-tieni domanda tirrigwarda, essenzjalment, id-determinazzjoni ta’ jekk id-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali għandhiex tiġi interpretata fis-sens li l-komunikazzjoni, minn kummerċjant li konsumatur, ta’ informazzjoni żbaljata, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tistax tiġi kklassifikata bħala “prattika kummerċjali qarrieqa”, fis-sens tal-imsemmija direttiva, anki jekk din il-komunikazzjoni kkonċernat biss konsumatur wieħed.
32. F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, minn naħa, id-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali hija intiża sabiex tiżgura livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi billi twettaq armonizzazzjoni kompleta tar-regoli marbuta mal-prattiki kummerċjali żleali (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi Mediaprint Zeitungs- und Zeitschriftenverlag, C‑540/08, EU:C:2010:660, punt 27; Citroën Belux, C‑265/12, EU:C:2013:498, punt 20; CHS Tour Services, C‑435/11, EU:C:2013:574, punt 47, u Zentrale zur Bekämpfung unlauteren Wettbewerbs, C‑59/12, EU:C:2013:634, punt 34).
33. Min-naħa l-oħra, jirriżulta mir-rekwiżiti kemm tal-applikazzjoni uniformi tad-dritt tal-Unjoni kif ukoll mill-prinċipju ta’ ugwaljanza li t-termini ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, li ma tagħmel ebda riferiment espress għad-dritt tal-Istati Membri sabiex jiġi ddeterminat is-sens u l-portata tagħha, għandhom normalment jingħataw, fl-Unjoni kollha, interpretazzjoni awtonoma u uniformi (ara, b’mod partikolari, is-sentenza Zentrale zur Bekämpfung unlauteren Wettbewerbs, C-59/12, EU:C:2013:634, punt 25 u l-ġurisprudenza ċċitata).
34. Fl-ewwel lok, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li d-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali tiddistingwi ruħha b’kamp ta’ applikazzjoni materjali partikolarment estiż (sentenzi Mediaprint Zeitungs- und Zeitschriftenverlag, C‑540/08, EU:C:2010:660, punt 21, u Zentrale zur Bekämpfung unlauteren Wettbewerbs, C-59/12, EU:C:2013:634, punt 40), peress li l-leġiżlatur tal-Unjoni stabbilixxa tifsira wiesgħa ħafna tal-kunċett ta’ “prattika kummerċjali”, fis-sens tal-istess direttiva, peress li l-Artikolu 2(d) ta’ din id-direttiva jiddefinixxih bħala “kwalunkwe att, ommissjoni, imġieba jew rappreżentazzjoni, komunikazzjoni kummerċjali inlużi reklamar u kummerċjalizzazzjoni, minn kummerċjant”.
35. Għalhekk, l-uniku kriterju previst fl-imsemmija dispożizzjoni huwa bbażat fuq il-fatt li l-prattika tal-kummerċjant għandha tkun direttament marbuta mal-promozzjoni, mal-bejgħ jew mal-provvista ta’ oġġett jew ta’ servizz lill-konsumatur (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi Plus Warenhandelsgesellschaft, C‑304/08, EU:C:2010:12, punt 39, u CHS Tour Services, C-435/11, EU:C:2013:574, punt 27).
36. Fit-tieni lok, skont l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali, moqri flimkien mal-Artikolu 2(ċ) tagħha, il-kunċett ta’ “prattika kummerċjali” previst minn din id-direttiva jinkludi l-attivitajiet tal-kummerċjant sussegwenti għal tranżazzjoni kummerċjali li tikkonċerna kwalunkwe prodott jew servizz. Bl-istess mod, mill-premessa 13 tal-imsemmija direttiva jirriżulta li din tapplika għall-prattiki kummerċjali fir-relazzjonijiet bejn kummerċjant u konsumatur u sussegwenti għall-konklużjoni ta’ kuntratt jew matul l-eżekuzzjoni tiegħu.
37. Fid-dawl tal-premess, il-komunikazzjoni ta’ informazzjoni mogħtija, bħal fil-każ tal-kawża prinċipali, minn kumpannija fl-ambitu tas-servizz ta’ wara l-bejgħ ta’ abbonament ta’ individwu għal servizz ta’ xandir tat-televiżjoni bil-kejbil għandha titqies li taqa’ taħt il-kunċett ta’ “prattika kummerċjali” fis-sens tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali.
38. Barra minn hekk, konformement mal-Artikolu 5(1) sa (4) ta’ din id-direttiva, huma żleali u pprojbiti, b’mod partikolari, il-prattiki kummerċjali qarrieqa.
39. Kif jirriżulta mill-kliem stess tal-Artikolu 6(1) tal-imsemmija direttiva, prattika kummerċjali hija meqjusa qarrieqa jekk ikun fiha informazzjoni falza u li għalhekk ma tkunx tgħid il-verità jew, b’xi mod li jkun, tqarraq jew tista’ tqarraq bil-konsumatur medju, fir-rigward, b’mod partikolari, tal-karatteristiċi prinċipali tal-oġġett jew tas-servizz, inkluż is-servizz ta’ wara l-bejgħ, il-prezz jew il-metodu ta’ kalkolu tal-prezz kif ukoll id-drittijiet tal-konsumatur, u li twassal lill-konsumatur jew tista’ twasslu sabiex jieħu deċiżjoni kummerċjali li f’ċirkustanzi oħra ma kienx jieħu.
40. Issa, għandu jiġi kkunsidrat li, kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, l-elementi kollha stipulati f’din id-dispożizzjoni huma ssodisfatti f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Din hija kkaratterizzata, fil-fatt, mill-fatt li konsumatur irċieva, mingħand kummerċjant u wara t-talba tiegħu sabiex juża d-dritt tiegħu li jirrexindi kuntratt ta’ servizzi li huwa kkonkluda miegħu, informazzjoni żbaljata dwar it-tul tar-relazzjoni li torbot liż-żewġ partijiet u mill-fatt li l-iżball imwettaq mill-impriża impedixxa lill-individwu milli jagħmel għażla b’għarfien sħiħ tal-fatti u kkawżalu, barra minn hekk, spejjeż addizzjonali.
41. F’dan ir-rigward, għandu jiġi ppreċiżat li l-fatt li l-aġir tal-kummerċjant ikkonċernat seħħ biss darba u effettwa biss konsumatur wieħed huwa nieqes minn kull rilevanza f’dan il-kuntest.
42. Fil-fatt, la d-definizzjonijiet ipprovduti fl-Artikoli 2(ċ) u (d), 3(1) kif ukoll 6(1) tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali lanqas din tal-aħħar, ikkunsidrata fit-totalità tagħha, ma jinkludu xi indizju fis-sens li l-azzjoni jew l-ommissjoni tal-kummerċjant għandha tkun ta’ natura ripetittiva jew tikkonċerna iktar minn konsumatur wieħed.
43. Issa, fid-dawl tal-għan ta’ protezzjoni tal-konsumatur bħala l-bażi ta’ din id-direttiva, dawn id-dispożizzjonijiet ma jistgħux jiġu interpretati bħala li jimponu kundizzjonijiet ta’ dan it-tip, anki jekk dawn ma jipprovduhomx b’mod espliċitu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza CHS Tour Services, C-435/11, EU:C:2013:574, punt 41).
44. Barra minn hekk, it-teżi sostnuta minn UPC, li aġir iżolat min-naħa ta’ kummerċjant, li affettwa biss konsumatur wieħed, ma jistax jitqies li jikkostitwixxi “prattika”, fis-sens tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali, hija ta’ natura li toħloq żvantaġġi serji.
45. Fl-ewwel lok, din id-direttiva ma tiddetermina ebda limitu, kemm f’termini ta’ frekwenza kif ukoll ta’ numru ta’ konsumaturi kkonċernati, li lil hinn minnu att jew ommissjoni tkun taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tagħha, b’tali mod li t-teżi difiża minn UPC ma hijiex kompatibbli mal-prinċipju ta’ ċertezza legali.
46. Fit-tieni lok, din it-teżi timplika li huwa l-konsumatur li għandu jistabbilixxi li individwi oħra ġew ippreġudikati mill-istess operatur, meta, fil-fatt, il-produzzjoni ta’ din il-prova hija estremament diffiċli.
47. Barra minn hekk, hija wkoll nieqsa minn kull rilevanza n-natura allegatament mhux intenzjonata ta’ aġir bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
48. Fil-fatt, l-Artikolu 11 tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali jipprevedi espressament li l-applikazzjoni ta’ miżuri meħuda mill-Istati Membri għall-finijiet tal-ġlieda kontra tali prattiki hija indipendenti mill-prova ta’ intenzjoni, jew ta’ negliġenza min-naħa tal-kummerċjant, bħal dik ta’ preġudizzju reali sostnut mill-konsumatur.
49. Fi kwalunkwe każ, kif jirriżulta mill-użu tat-terminu “x’aktarx”, l-Artikolu 6 tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali huwa ta’ natura essenzjalment preventiva, b’tali mod li, għall-ħtiġiet tal-applikazzjoni ta’ dan l-artikolu, huwa suffiċjenti li l-kummerċjant ikun ikkomunika informazzjoni oġġettivament żbaljata, ta’ natura li tinfluwenza b’mod sfavorevoli d-deċiżjoni kummerċjali tal-konsumatur.
50. Issa, f’dan il-każ, jidher ċar li, fl-assenza tal-iżball dwar id-data li sar minn UPC, il-kontraent ta’ din tal-aħħar ma kienx jirrexindi l-kuntratt tiegħu b’effett mill-10 ta’ Frar 2011, meta d-data rilevanti kienet l-10 ta’ Jannar 2011 u li, għaż-żmien li għadda bejn dawn iż-żewġ dati, ġiet imposta fuqu spiża addizzjonali. Barra minn hekk, kif diġà ġie rrilevat fil-punt 48 ta’ din is-sentenza u b’analoġija ma’ dak li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fis-sentenza Purely Creative et
(C‑428/11, EU:C:2012:651, punt 57), huwa irrilevanti f’dan ir-rigward il-fatt li l-ispiża addizzjonali imposta fuq il-konsumatur hija insinjifikattiva.
51. L-interpretazzjoni preċedenti hija kkorroborata mill-fatt li hija tippermetti li jiġi żgurat l-effett sħiħ tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali, billi jiġi ggarantit li, konformement mar-rekwiżit li jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi, stipulat partikolarment fl-Artikolu 1 tal-imsemmija direttiva, il-prattiċi kummerċjali żleali jkunu, fi kliem l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 11(1) ta’ din id-direttiva, miġġielda b’mod effikaċi “fl-interess tal-konsumaturi”. Kif jirriżulta partikolarment mill-premessi 7, 8, 11, 13 u 14 tagħha, l-istess direttiva tistabbilixxi għal dan l-għan projbizzjoni ġenerali tal-prattiki kummerċjali żleali li jibdlu l-imġiba ekonomika tal-konsumaturi (ara s-sentenza Trento Sviluppo u Centrale Adriatica, C‑281/12, EU:C:2013:859, punt 32).
52. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali huma essenzjalment imfassla mill-perspettiva tal-konsumatur bħala destinatarju u vittma ta’ prattiċi kummerċjali żleali (ara s-sentenza Zentrale zur Bekämpfung unlauteren Wettbewerbs, C-59/12, EU:C:2013:634, punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata).
53. L-għan tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali, li l-konsumaturi jiġu protetti b’mod sħiħ mill-prattiki ta’ din in-natura, huwa bbażat fuq il-fatt li, meta mqabbel ma’ kummerċjant, il-konsumatur jinsab f’pożizzjoni inferjuri, partikolarment fir-rigward tal-livell ta’ informazzjoni, b’mod li għandu jitqies li huwa ekonomikament iktar dgħajjef u legalment b’inqas esperjenza mill-kontraent tiegħu (ara s-sentenza Zentrale zur Bekämpfung unlauteren Wettbewerbs, C-59/12, EU:C:2013:634, punt 35).
54. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, għandha għalhekk titqies nieqsa minn kull rilevanza l-allegazzjoni ta’ UPC li l-konsumatur, f’dan il-każ, seta’ jikseb huwa stess l-informazzjoni korretta.
55. F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi konkluż li aġir bħal dak, fil-kawża prinċipali, li bih hija kkritikata UPC jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali u, konsegwentement, huwa suġġett għar-rekwiżiti stabbiliti minn din tal-aħħar.
56. B’dan ippreċiżat, għad hemm lok li jiġi rrilevat li din id-direttiva sempliċement tipprovdi, fl-Artikolu 5(1) tagħha li l-prattiki kummerċjali żleali “għandhom ikunu projbiti”.
57. Kif il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet, l-imsemmija direttiva għalhekk tħalli lill-Istati Membri marġni ta’ diskrezzjoni dwar l-għażla tal-miżuri nazzjonali intiżi sabiex jiġġieldu, konformement mal-Artikoli 11 u 13 tal-istess direttiva, il-prattiki kummerċjali żleali, sakemm dawn ikunu adegwati u effikaċi u s-sanzjonijiet hekk previsti jkunu effettivi, proporzjonati u dissważivi (sentenza Köck, C‑206/11, EU:C:2013:14, punt 44).
58. Minn dan isegwi li huwa l-kompitu tal-Istati Membri li jipprovdu sistema ta’ sanzjonijiet xierqa fir-rigward tal-kummerċjanti li jirrikorru għal prattiki kummerċjali żleali, filwaqt li jiżguraw li dawn is-sanzjonijie t jirrispondu, b’mod partikolari, għall-prinċipju ta’ proporzjonalità. Huwa f’dan il-kuntest li fatturi bħall-frekwenza tal-prattika kkritikata, in-natura intenzjonali tagħha jew in-nuqqas ta’ tali natura u l-estent tal-ħsara kkawżata lill-konsumatur jistgħu debitament jitqiesu.
59. F’dan il-każ, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddetermina, filwaqt li tqis ċ-ċirkustanzi kollha tal-kawża adita biha, jekk il-konsegwenzi li jirriżultaw, skont id-dritt nazzjonali li jittrasponi d-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali, mill-projbizzjoni tal-prattika kummerċjali qarrieqa użata f’dan il-każ mill-kummerċjant humiex konformi mar-rekwiżiti ta’ din id-direttiva u, senjatament, mal-prinċipju ta’ proporzjonalità.
60. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, għat-tieni domanda għandha tingħata r-risposta li d-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali għandha tiġi interpretata fis-sens li l-komunikazzjoni, minn kummerċjant lil konsumatur, ta’ informazzjoni żbaljata, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għandha tiġi kklassifikata bħala “prattika kummerċjali qarrieqa”, fis-sens ta’ din id-direttiva, anki jekk din il-komunikazzjoni kkonċernat biss konsumatur wieħed.
Fuq l-ewwel domanda
61. Bl-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi essenzjalment jekk id-Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali għandhiex tiġi interpretata fis-sens li, fil-każ fejn prattika kummerċjali tissodisfa l-kriterji kollha stabbiliti fl-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva sabiex tiġi kklassifikata bħala prattika qarrieqa fil-konfront tal-konsumatur, ikun għad hemm lok li jiġi vverifikat jekk tali prattika hijiex ukoll kuntrarja għar-rekwiżiti tad-diliġenza professjonali, fis-sens tal-Artikolu 5(2)(a) tal-imsemmija direttiva, sabiex tkun tista’ validament titqies li hija żleali u, għaldaqstant, ipprojbita skont l-Artikolu 5(1) tal-istess direttiva.
62. Issa, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ntalbet tiddeċiedi dwar din il-kwistjoni fis-sentenza CHS Tour Services (C-435/11, EU:C:2013:574) u r-risposta li hija tat hemmhekk hija kompletament applikabbli għal din il-kawża.
63. F’dawn iċ-ċirkustanzi, għal raġunijiet identiċi għal dawk stipulati fil-punti 31 sa 47 tas-sentenza CHS Tour Services (C-435/11, EU:C:2013:574), għall-ewwel domanda għandha tingħata r-risposta li d-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali għandha tiġi interpretata fis-sens li, fil-każ fejn prattika kummerċjali tissodisfa l-kriterji kollha stipulati fl-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva sabiex tiġi kklassifikata bħala prattika qarrieqa fir-rigward tal-konsumatur, ma jkunx għad hemm lok li jiġi vverifikat jekk tali prattika hijiex ukoll kuntrarja għar-rekwiżiti tad-diliġenza professjonali, fis-sens tal-Artikolu 5(2)(a) tal-imsemmija direttiva, sabiex din tkun tista’ validament titqies li hija żleali u, għaldaqstant, ipprojbita skont l-Artikolu 5(1) tal-istess direttiva.
Fuq l-ispejjeż
64. Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas‑sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Parti operattiva
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1) Id-Direttiva 2005/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-11 ta’ Mejju 2005, dwar prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur fis-suq intern li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 84/450/KEE, id-Direttivi 97/7/KE, 98/27/KE u 2002/65/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u r-Regolament (KE) Nru 2006/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (“Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali”), għandha tiġi interpretata fis-sens li l-komunikazzjoni, minn kummerċjant lil konsumatur, ta’ informazzjoni żbaljata, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għandha tiġi kklassifikata bħala “prattika kummerċjali qarrieqa”, fis-sens ta’ din id-direttiva, anki jekk din il-komunikazzjoni kkonċernat biss konsumatur wieħed.
2) Id-Direttiva 2005/29 għandha tiġi interpretata fis-sens li, fil-każ fejn prattika kummerċjali tissodisfa l-kriterji kollha stipulati fl-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva sabiex tiġi kklassifikata bħala prattika qarrieqa fir-rigward tal-konsumatur, ma jkunx għad hemm lok li jiġi vverifikat jekk tali prattika hijiex ukoll kuntrarja għar-rekwiżiti tad-diliġenza professjonali, fis-sens tal-Artikolu 5(2)(a) tal-imsemmija direttiva, sabiex din tkun tista’ validament titqies li hija żleali u, għaldaqstant, ipprojbita skont l-Artikolu 5(1) tal-istess direttiva.