62022CJ0351_RES
Kawża C‑351/22
Neves 77 Solutions SRL
vs
Agenţia Naţională de Administrare Fiscală - Direcţia Generală Antifraudă Fiscală
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mit-Tribunalul București)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) tal‑10 ta’ Settembru 2024
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni (PESK) – Miżuri restrittivi fid-dawl tal-azzjonijiet tal-Federazzjoni Russa li jiddestabbilizzaw is-sitwazzjoni fl-Ukraina – Deċiżjoni 2014/512/PESK – Artikolu 2(2)(a) – Ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja – L-aħħar sentenza tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 24(1) TUE – Artikolu 275 TFUE – Artikolu 215 TFUE – Artikolu 17 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Dritt għall-proprjetà – Prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ nulla poena sine lege – Servizzi ta’ senserija relatati ma’ tagħmir militari – Projbizzjoni li jiġu pprovduti tali servizzi – Assenza ta’ komunikazzjoni lill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti – Ksur amministrattiv – Multa – Konfiska awtomatika tas-somom miġbura inkambju għat-tranżazzjoni pprojbita”
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi meħuda fid-dawl tas-sitwazzjoni fl-Ukraina – Projbizzjoni li jiġu pprovduti servizzi ta’ senserija relatati ma’ tagħmir militari – Stħarriġ ġudizzjarju tal-legalità – Portata – Dispożizzjoni ta’ portata ġenerali li ma tirrigwardax miżura restrittiva individwali
(it-tieni paragrafu tal-Artikolu 275 TFUE; Deċiżjoni tal-Kunsill 2014/512/PESK, kif emendata bid-Deċiżjoni 2014/659/PESK; Artikolu 2(2)(a); Regolament tal-Kunsill Nru 833/2014)
(ara l-punti 37, 39)
Domandi preliminari – Ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja – Interpretazzjoni ta’ dispożizzjonijiet ta’ portata ġenerali ta’ deċiżjoni li tipprevedi l-interruzzjoni jew it-tnaqqis, totali jew parzjali, tar-relazzjonijiet ekonomiċi u finanzjarji ma’ pajjiż terz wieħed jew diversi – Portata – Dispożizzjonijiet li jaqgħu taħt il-miżuri neċessarji sabiex jingħata effett għall-imsemmija deċiżjoni – Assenza ta’ implimentazzjoni mill-Kunsill – Dispożizzjonijiet li jservu bħala bażi għal miżura nazzjonali ta’ sanzjoni meħuda fil-konfront ta’ terz – Inklużjoni
(Artikoli 2, 19, 21, 24 u 40 TUE; Artikoli 215(1) u 267 TFUE; Deċiżjoni tal-Kunsill 2014/512/PESK, kif emendata bid-Deċiżjoni 2014/659/PESK, Artikolu 2(2)(a))
(ara l-punti 44 sa 53, 56, 57, 60, 61)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi meħuda fid-dawl tas-sitwazzjoni fl-Ukraina – Kamp ta’ applikazzjoni – Projbizzjoni li jiġu pprovduti servizzi ta’ senserija relatati ma’ tagħmir militari – Inklużjoni – Tagħmir li qatt ma ġie importat fit-territorju ta’ Stat Membru – Assenza ta’ effett
(Deċiżjoni tal-Kunsill 2014/512/PESK, kif emendata bid-Deċiżjoni 2014/659/PESK, Artikolu 2(2)(a))
(ara l-punti 64, 65, 71 u d-dispożittiv 1)
Drittijiet fundamentali – Karta tad-Drittijiet Fundamentali – Dritt għall-proprjetà – Portata
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikoli 17(1) u 52(3))
(ara l-punti 82 sa 84)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi meħuda fid-dawl tas-sitwazzjoni fl-Ukraina – Projbizzjoni li jiġu pprovduti servizzi ta’ senserija relatati ma’ tagħmir militari – Ksur tal-projbizzjoni – Assenza ta’ komunikazzjoni tal-provvista lill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti – Konfiska awtomatika tar-rikavat kollu mill-imsemmija tranżazzjoni – Ammissibbiltà – Kundizzjonijiet
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikoli 17(1) u 52(1); Pożizzjoni Komuni tal-Kunsill 2008/944/PESK, Artikolu 12; Deċiżjoni tal-Kunsill 2014/512/PESK, kif emendata bid-Deċiżjoni 2014/659/PESK, Artikolu 2(2)(a))
(ara l-punti 87 sa 95, 101, 107 u d-dispożittiv 2)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari mit-Tribunalul București (il-Qorti tal-Kontea ta’ Bukarest, ir-Rumanija), il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat il-portata tal-limitazzjonijiet tal-ġurisdizzjoni tagħha fil-qasam tal-politika estera u ta’ sigurtà komuni (PESK) (
1
). Barra minn hekk, hija tat deċiżjoni dwar il-kamp ta’ applikazzjoni tal-projbizzjoni li jiġu pprovduti servizzi ta’ senserija fir-rigward ta’ tagħmir militari prevista fl-Artikolu 2(2)(a) tad-Deċiżjoni 2014/512/PESK (
2
), dwar il-miżuri restrittivi adottati mill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea fid-dawl tal-azzjonijiet tar-Russja li jiddestabbilizzaw is-sitwazzjoni fl-Ukraina.
Il-kumpannija Rumena Neves 77 Solutions SRL (iktar ’il quddiem “Neves”) kellha bħala attività prinċipali s-senserija fil-bejgħ ta’ prodotti fil-qasam tal-avjazzjoni.
Fl‑2019, Neves ikkonkludiet mal-kumpannija Ukrena SFTE Spetstechnoexport (iktar ’il quddiem “SFTE”) kuntratt dwar it-trasferiment tad-drittijiet tal-proprjetà ta’ 32 sett tar-radju li kellhom jiġu kkunsinnati fl-Emirati Għarab Magħquda. Wara li xtrat mingħand kumpannija Portugiża dan it‑32 sett tar-radju, li 20 minnhom ġew immanifatturati fir-Russja u esportati lejn l-Emirati Għarab Magħquda, Neves ittrasferixxiethom, fuq talba ta’ SFTE, lil kumpannija Indjana.
Peress li qieset, b’mod partikolari, li dan is-servizz ta’ senserija kien jikser l-Artikolu 2(2)(a) tad-Deċiżjoni 2014/512, l-amministrazzjoni fiskali Rumena indirizzat, fl‑2020, proċess verbal ta’ ksur amministrattiv li impona fuq Neves multa amministrattiva u l-konfiska tas-somom miġbura bħala korrispettiv għal dan is-servizz.
Neves ippreżentat rikors intiż għall-annullament tal-imsemmi proċess verbal quddiem il-Judecătoria Sectorului 1 București (il-Qorti tal-Ewwel Istanza tal‑1 Distrett ta’ Bukarest, ir-Rumanija), li ċaħdet dan ir-rikors. Għalhekk, Neves appellat minn dik is-sentenza quddiem il-Qorti tal-Kontea ta’ Bukarest, il-qorti tar-rinviju.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
Fir-rigward tal-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tinterpreta l-Artikolu 2(2)(a) tad-Deċiżjoni 2014/512, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat, qabelxejn, li din id-dispożizzjoni tistabbilixxi miżura restrittiva ta’ portata ġenerali li sservi bħala bażi għal miżura nazzjonali ta’ sanzjoni. Għalkemm il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja bl-ebda mod ma hija limitata fir-rigward ta’ regolament adottat abbażi tal-Artikolu 215 TFUE, li jagħti effett għall-pożizzjonijiet tal-Unjoni adottati fil-kuntest tal-PESK, il-projbizzjoni li jiġu pprovduti servizzi ta’ senserija prevista f’dan l-Artikolu 2(2)(a) ma kinitx ġiet implimentata f’regolament fid-data tal-fatti inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
Madankollu, fl-ewwel lok, fil-kuntest tal-istħarriġ tal-osservanza tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 40 TUE (
3
), hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tiżgura b’mod partikolari li, fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-Artikolu 215 TFUE, il-Kunsill ma jistax jevita l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fir-rigward ta’ regolament taħt dan l-artikolu. F’dan ir-rigward, mill-formulazzjoni ċara tal-Artikolu 215(1) TFUE jsegwi li huwa l-Kunsill li għandu jadotta l-miżuri neċessarji sabiex jagħti effett lil deċiżjoni PESK li tistabbilixxi l-pożizzjoni tal-Unjoni dwar l-interruzzjoni jew it-tnaqqis tar-relazzjonijiet ekonomiċi u finanzjarji ma’ pajjiż terz. Dik l-istituzzjoni tinsab għalhekk, fl-ipoteżi koperta minn dan il-paragrafu tal-aħħar, f’sitwazzjoni ta’ kompetenza limitata.
Fit-tieni lok, il-possibbiltà li l-Qorti tal-Ġustizzja tiġi adita b’talba għal deċiżjoni preliminari prevista mit-Trattati dwar regolament adottat abbażi tal-Artikolu 215(1) TFUE għandha tkun miftuħa fir-rigward tad-dispożizzjonijiet kollha li l-Kunsill kellu jinkludi f’tali regolament u li jservu bħala bażi għal miżura nazzjonali ta’ sanzjoni meħuda fil-konfront ta’ terzi. Din l-interpretazzjoni tippermetti li tiġi żgurata mhux biss l-applikazzjoni uniformi tad-dritt tal-Unjoni mill-qrati nazzjonali, iżda wkoll il-koerenza tas-sistema ta’ protezzjoni ġudizzjarja prevista mid-dritt tal-Unjoni. Fil-fatt, il-proċedura tar-rinviju għal deċiżjoni preliminari (
4
), li tikkostitwixxi l-element ċentrali tas-sistema ġudizzjarja tal-Unjoni, tikkontribwixxi b’mod essenzjali għaż-żamma tal-valur tal-Istat tad-dritt li l-Unjoni hija bbażata fuqu (
5
).
Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tinterpreta miżura restrittiva ta’ portata ġenerali fil-każ li kien il-Kunsill li kellu jimplimenta din il-miżura, li sservi bħala bażi għal miżuri nazzjonali ta’ sanzjoni, f’regolament skont l-Artikolu 215 TFUE. Issa, f’dan il-każ, il-projbizzjoni li jiġu pprovduti servizzi ta’ senserija inkwistjoni hija intiża li tirrestrinġi l-kapaċità tal-operaturi ekonomiċi li jwettqu tranżazzjonijiet li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-Trattat FUE (
6
). Din tista’ tiġi implimentata fil-livell tal-Unjoni biss jekk tiġi segwita mill-adozzjoni ta’ tali regolament u tkun taqa’ taħt il-miżuri neċessarji sabiex jingħata effett lid-Deċiżjoni 2014/512 fuq il-livell tal-Unjoni, li l-Kunsill kellu jimplimenta fir-Regolament Nru 833/2014.
Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja kellha ġurisdizzjoni biex tagħti risposta għad-domandi preliminari.
Fuq il-mertu, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset, fl-ewwel lok, li l-projbizzjoni li jiġu pprovduti servizzi ta’ senserija stabbilita fl-Artikolu 2(2)(a) tad-Deċiżjoni 2014/512 hija applikabbli anki meta t-tagħmir militari li huwa s-suġġett tas-senserija kkonċernata qatt ma ġie importat fit-territorju ta’ Stat Membru.
Fit-tieni lok, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li l-imsemmija dispożizzjoni, moqrija fid-dawl tad-dritt għall-proprjetà stabbilit fl-Artikolu 17 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni (iktar ’il quddiem il-“Karta”) kif ukoll tal-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ nulla poena sine lege, ma kinitx tipprekludi miżura nazzjonali ta’ konfiska tar-rikavat kollu minn tranżazzjoni ta’ senserija msemmija f’dan l-Artikolu 2(2)(a), li sseħħ, b’mod awtomatiku, wara l-konstatazzjoni, mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti, ta’ ksur tal-projbizzjoni li titwettaq din it-tranżazzjoni u tal-obbligu ta’ komunikazzjoni tagħha.
Fir-rigward tad-dritt għall-proprjetà, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret qabelxejn il-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (iktar ’il quddiem il-“QEDB”), li tgħid li miżuri ta’ konfiska li jirrigwardaw ir-rikavat minn reat jew minn attività illegali jew strument li serva għal reat li ma jappartjenix lil terz in bona fide jaqgħu, b’mod ġenerali, taħt il-leġiżlazzjoni tal-użu tal-oġġetti, anki jekk dawn iċaħħdu, min-natura tagħhom stess, lil persuna mill-proprjetà tagħha (
7
).
F’dan il-każ, din il-limitazzjoni għall-eżerċizzju tad-dritt għall-proprjetà tidher li tosserva l-prinċipju ta’ proporzjonalità u, għaldaqstant, li hija ġġustifikata fid-dawl tal-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 52(1) tal-Karta, aspett li madankollu għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju. Fil-fatt, din il-limitazzjoni hija prevista mil-liġi (
8
) u tosserva l-kontenut essenzjali tad-dritt għall-proprjetà, peress li taqa’ taħt ir-regolamentazzjoni tal-użu tal-proprjetà, fis-sens tat-tielet sentenza tal-Artikolu 17(1) tal-Karta u ma tikkostitwixxix ċaħda tal-proprjetà, fis-sens tat-tieni sentenza tal-Artikolu 17(1). Barra minn hekk, din il-miżura kienet tissodisfa għanijiet ta’ interess ġenerali rrikonoxxuti mill-Unjoni.
Fir-rigward tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, il-konfiska tal-korrispettiv sħiħ tar-rikavat mis-senserija pprojbita tidher li hija neċessarja sabiex tiddisswadi realment u b’mod effikaċi lill-operaturi ekonomiċi milli jiksru l-projbizzjoni li jipprovdu servizzi ta’ senserija fir-rigward ta’ tagħmir militari. Bl-istess mod, il-fatt li miżura ta’ konfiska sseħħ b’mod awtomatiku huwa neċessarju sabiex tiġi żgurata l-effettività sħiħa tas-sanzjoni. Madankollu, fl-impożizzjoni ta’ sanzjoni ta’ konfiska indipendentement minn kundanna kriminali, huwa importanti, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti EDB, li l-proċedura kollha kemm hi tkun tippermetti lill-persuna kkonċernata tiddefendi ruħha kemm quddiem l-awtoritajiet nazzjonali li jkunu imponew fuqha din is-sanzjoni kif ukoll quddiem il-qrati aditi bir-rikors kontra d-deċiżjonijiet ta’ dawn l-awtoritajiet, sabiex ikunu jistgħu jipproċedu għal eżami globali tad-diversi interessi involuti (
9
).
(
1
)	Dawn il-limitazzjonijiet huma stabbiliti fl-Artikolu 24(1) TUE u fl-Artikolu 275(1) TFUE.
(
2
)	Deċiżjoni tal-Kunsill 2014/512/PESK tal‑31 ta’ Lulju 2014 dwar miżuri restrittivi fid-dawl tal-azzjonijiet tar-Russja li jiddestabbilizzaw is-sitwazzjoni fl-Ukraina (ĠU 2014, L 229, p. 13, u rettifika fil-ĠU 2014, L 263, p. 35), kif emendata bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2014/659/PESK tat‑8 ta’ Settembru 2014 (ĠU 2014, L 271, p. 54).
(
3
)	Skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 40 TUE, l-implimentazzjoni tal-PESK ma taffettwax l-applikazzjoni tal-proċeduri u l-portata rispettiva tal-kompetenzi ta’ l-istituzzjonijiet previsti fit-Trattati għall-eżerċizzju tal-kompetenzi tal-Unjoni msemmija fl-Artikoli 3 sa 6 tat-Trattat FUE.
(
4
)	Il-proċedura ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari hija prevista fl-Artikolu 19(3)(b) TUE u fl-Artikolu 267 TFUE.
(
5
)	Ara l-Artikolu 2 TUE kif ukoll l-Artikolu 21 TUE, li jagħmel riferiment għalih l-Artikolu 23 TUE, dwar il-PESK.
(
6
)	Il-kummerċ fl-armi, fit-tagħmir militari u fis-servizzi msemmija fl-Artikolu 2(2)(a) tad-Deċiżjoni 2014/512 jaqa’ fil-fatt taħt dan il-kamp ta’ applikazzjoni, skont l-Artikoli 114 u 207 TFUE.
(
7
)	Ara, b’mod partikolari, il-Qorti EDB, 24 ta’ Ottubru 1986, Agosi vs Ir‑Renju Unit, CE:ECHR:1986:1024JUD 000911880, punt 51; il-Qorti EDB, 12 ta’ Mejju 2015, Gogitidze et vs Il‑Ġeorġja, CE:ECHR:2015:0512JUD003686205, punt 94, kif ukoll il-Qorti EDB, 15 ta’ Ottubru 2020, Karapetyan vs Il‑Ġeorġja, CE:ECHR:2020:1015JUD006123312, punt 32).
(
8
)	Din il-miżura hija bbażata fuq l-Ordonanța de urgență a Guvernului nr. 202/2008 privind punerea în aplicare a sancțiunilor internaționale (id-Digriet ta’ Emerġenza tal-Gvern Nru 202/2008 dwar l-Applikazzjoni ta’ Sanzjonijiet Internazzjonali) tal‑4 ta’ Diċembru 2008 (Monitorul Oficial al României, Parti I, Nru 825 tat‑8 ta’ Diċembru 2008) kif ukoll fuq il-lista nazzjonali ta’ teknoloġija u ta’ tagħmir militari msemmija fl-Artikolu 12 tal-Pożizzjoni Komuni 2008/944 u stabbilita, fir-rigward tar-Rumanija, permezz tad-Digrieti Nru 156/2018 u Nru 901/2019.
(
9
)	Ara, f’dan is-sens, il-Qorti EDB, 15 ta’ Ottubru 2020, Karapetyan vs Il‑Ġeorġja, CE:ECHR:2020:1015JUD 006123312, punt 35.