62023TJ0036
ARREST VAN HET GERECHT (Grote kamer)
14 mei 2025 (
*1
)
„Toegang tot documenten – Verordening (EG) nr. 1049/2001 – Documenten betreffende tekstberichten die zijn uitgewisseld tussen de voorzitter van de Commissie en de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer – Weigering van toegang – Vermoeden dat de verklaring van het niet-bezitten van documenten juist is – Geen plausibele verklaringen die het mogelijk maken de redenen voor het niet-bestaan of het niet-bezitten vast te stellen – Bijhouden van documenten – Beginsel van behoorlijk bestuur”
In zaak T‑36/23,
Matina Stevi, wonende te Brussel (België),
The New York Times Company, gevestigd te New York, New York (Verenigde Staten),
vertegenwoordigd door B. Kloostra en P.‑J. Schüller, advocaten,
verzoeksters,
tegen
Europese Commissie, vertegenwoordigd door P. Stancanelli, A. Spina en M. Burón Pérez als gemachtigden,
verweerster,
wijst
HET GERECHT (Grote kamer),
samengesteld als volgt: M. van der Woude, president, S. Papasavvas, R. da Silva Passos, J. Svenningsen, L. Truchot, R. Mastroianni, H. Kanninen, J. Schwarcz, P. Nihoul, J. Martín y Pérez de Nanclares, G. Hesse, M. Sampol Pucurull (rapporteur), M. Stancu, I. Nõmm en K. Kecsmár, rechters,
griffier: A. Marghelis, administrateur,
gezien de stukken, met name de maatregel tot organisatie van de procesgang van 11 september 2024 en de op 4 en 7 oktober 2024 ter griffie van het Gerecht neergelegde antwoorden van partijen,
na de terechtzitting op 15 november 2024,
het navolgende
Arrest
1
Met hun beroep krachtens artikel 263 VWEU vorderen verzoeksters, Matina Stevi en The New York Times Company, nietigverklaring van besluit C(2022) 8371 final van de Europese Commissie van 15 november 2022, dat is vastgesteld krachtens artikel 4 van de bepalingen betreffende de uitvoering van verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (PB 2001, L 145, blz. 43), en dat betrekking heeft op een verzoek om toegang tot alle tekstberichten die tussen 1 januari 2021 en 11 mei 2022 tussen de voorzitter van de Commissie en de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer zijn uitgewisseld (hierna: „bestreden besluit”).
Voorgeschiedenis van het geding
2
Bij e-mail van 11 mei 2022 heeft Matina Stevi, een journaliste die in dienst is van het dagblad The New York Times, de Commissie op grond van verordening nr. 1049/2001 verzocht om toegang tot alle tekstberichten die in de periode van 1 januari 2021 tot en met 11 mei 2022 tussen de voorzitter van de Commissie en de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer waren uitgewisseld. Dit verzoek is op 12 mei 2022 geregistreerd onder referentienummer GESTDEM 2022/2678 (hierna: „oorspronkelijk verzoek”).
3
Aangezien de vertegenwoordiger van verzoeksters binnen de in artikel 7, lid 1, van verordening nr. 1049/2001 gestelde termijn geen antwoord van de Commissie had ontvangen, heeft zij op 28 juni 2022 op grond van artikel 7, lid 4, van die verordening „in naam van Matina Stevi, handelend namens The New York Times [Company]”, een eerste confirmatief verzoek om toegang tot documenten ingediend.
4
Bij brief van 20 juli 2022 aan Stevi antwoordde de Commissie op het oorspronkelijke verzoek en verklaarde dat zij het verzoek niet kon inwilligen, aangezien zij niet beschikte over documenten die overeenkwamen met de beschrijving in het verzoek.
5
Bij brief van 9 augustus 2022 heeft de vertegenwoordiger van verzoeksters op grond van artikel 7, lid 2, van verordening nr. 1049/2001 „in naam van Stevi, handelend namens The New York Times [Company]”, een tweede confirmatief verzoek om toegang tot documenten ingediend (hierna: „confirmatief verzoek”), dat op dezelfde dag door de Commissie is geregistreerd.
6
Bij e-mail van 31 augustus 2022 heeft de Commissie Stevi meegedeeld dat het confirmatief verzoek nog steeds in behandeling was en dat de termijn voor de behandeling ervan overeenkomstig artikel 8, lid 2, van verordening nr. 1049/2001 met vijftien werkdagen moest worden verlengd, dat wil zeggen tot en met 21 september 2022.
7
Bij e-mail van 21 september 2022 heeft de Commissie Stevi meegedeeld dat de beoordeling van het confirmatief verzoek was afgerond, maar dat het ontwerpbesluit nog door haar juridische dienst moest worden goedgekeurd, en Stevi daarbij verzekerd dat zij haar zo spoedig mogelijk zou antwoorden.
8
Op 16 november 2022 heeft de Commissie Stevi het bestreden besluit doen toekomen, waarin zij haar meedeelde dat zij geen gevolg kon geven aan het verzoek, aangezien zij niet beschikte over documenten die overeenkwamen met de beschrijving in het oorspronkelijke verzoek.
Conclusies van partijen
9
Verzoeksters verzoeken het Gerecht:
–
het bestreden besluit nietig te verklaren;
–
de Commissie verwijzen in de kosten.
10
De Commissie verzoek het Gerecht:
–
het beroep te verwerpen;
–
verzoeksters te verwijzen in de kosten.
In rechte
Ontvankelijkheid
Procesbevoegdheid van The New York Times Company
11
In haar verweerschrift betoogt de Commissie dat The New York Times Company geen procesbevoegdheid heeft. In dit verband merkt zij op dat het oorspronkelijke verzoek uitsluitend door Stevi is ingediend en dat de latere confirmatieve verzoeken zijn ingediend door Bondine Kloostra, die heeft verklaard „Stevi, handelend namens The New York Times [Company]” te vertegenwoordigen. Bovendien wijst de Commissie erop dat Stevi de enige adressaat van het bestreden besluit is.
12
Er zij op gewezen dat het beroep ontvankelijk is voor zover het is ingesteld door Stevi, hetgeen door de Commissie niet wordt betwist. Het is vaste rechtspraak dat wanneer er één enkel beroep is ingesteld en een van de verzoekende partijen procesbevoegdheid heeft, niet hoeft te worden onderzocht of de andere verzoekende partijen procesbevoegd zijn (zie in die zin arresten van 9 juni 2011, Comitato Venezia vuole vivere e.a./Commissie, C‑71/09 P, C‑73/09 P en C‑76/09 P, EU:C:2011:368, punt 37, en 11 december 2013, Cisco Systems en Messagenet/Commissie, T‑79/12, EU:T:2013:635, punt 40).
13
Aangezien Stevi bevoegd is om op te komen tegen het bestreden besluit, dient het onderhavige beroep ontvankelijk te worden verklaard, zonder dat hoeft te worden onderzocht of The New York Times Company procesbevoegd is.
Ontvankelijkheid van de bewijzen die verzoeksters voor het eerst als bijlage bij de repliek hebben overgelegd
14
De door verzoeksters ingediende repliek bevat als bijlage, onder de nummers R.1 en R.2, transcripties van de gesprekken die Stevi op 25 april 2021 afzonderlijk heeft gevoerd met ten eerste de voorzitter van de Commissie en ten tweede de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer (hierna: „transcripties van de gesprekken”).
15
In dupliek betoogt de Commissie dat verzoeksters de vertraging bij de indiening van de transcripties van de gesprekken niet rechtvaardigen, zoals artikel 85, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht vereist, zodat deze transcripties niet-ontvankelijk zijn. De Commissie verduidelijkt dat deze bewijzen reeds bestonden op de datum van indiening van het verzoekschrift en dus zonder problemen als bijlage bij het verzoekschrift hadden kunnen worden overgelegd.
16
Overeenkomstig artikel 85, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering worden het bewijs en de bewijsaanbiedingen overgelegd in het kader van de eerste memoriewisseling. Krachtens artikel 85, lid 2, van dat Reglement kunnen de hoofdpartijen in de repliek en in de dupliek nog bewijs overleggen of aanbieden teneinde hun stellingen nader te bewijzen, mits de vertraging waarmee dit geschiedt wordt gerechtvaardigd.
17
Er zij op gewezen dat Stevi de voorzitter van de Commissie en de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer op 25 april 2021 heeft ontmoet, dat wil zeggen bijna twee jaar vóór de datum waarop verzoeksters het onderhavige beroep hebben ingesteld. Bijgevolg hadden verzoeksters die gesprekken reeds in het stadium van het verzoekschrift kunnen transcriberen en de transcripties ervan aan het Gerecht kunnen overleggen.
18
Derhalve moet worden onderzocht of de vertraging bij de overlegging van de transcripties van de gesprekken in casu overeenkomstig artikel 85, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering gerechtvaardigd is.
19
In dit verband wijzen verzoeksters er in voetnoot 2 op bladzijde 3 van de repliek op dat in het verzoekschrift verklaringen van de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer ten onrechte aan de voorzitter van de Commissie worden toegeschreven en dat, om elke verwarring te voorkomen, de transcripties van de gesprekken als bijlage bij de repliek zijn gevoegd. In antwoord op een schriftelijke vraag van het Gerecht in het kader van een maatregel tot organisatie van de procesgang voeren zij bovendien aan dat zij de opnamen van de gesprekken weliswaar reeds bezaten op de datum van indiening van het verzoekschrift, maar dat zij die gesprekken pas bij de indiening van hun repliek hebben getranscribeerd teneinde elke dubbelzinnigheid weg te nemen over de identiteit van de persoon die de betrokken verklaringen heeft afgelegd.
20
In het licht van het voorgaande moet in de omstandigheden van de onderhavige zaak worden geconcludeerd dat de late overlegging van de transcripties van de gesprekken in bijlage bij de repliek gerechtvaardigd is en dat dit bewijs dus ontvankelijk moet worden verklaard in de zin van artikel 85, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering.
Ten gronde
21
Ter ondersteuning van hun beroep voeren verzoeksters drie middelen aan: ten eerste, schending van artikel 3, onder a), van verordening nr. 1049/2001 en van artikel 11 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”), ten tweede, schending van artikel 2, lid 3, van verordening nr. 1049/2001 en, ten derde, schending van het beginsel van behoorlijk bestuur.
22
Naar het oordeel van het Gerecht dient eerst het derde middel te worden onderzocht.
23
In het kader van het derde middel betwisten verzoeksters in essentie de wettigheid van de weigering van de Commissie om de gevraagde documenten openbaar te maken.
24
Ter ondersteuning van dit middel verwijten verzoeksters de Commissie dat zij het beginsel van behoorlijk bestuur heeft geschonden door zich voor de afwijzing van hun verzoek om toegang tot de documenten enkel te beroepen op het feit dat de gevraagde documenten niet bestaan, zonder enige uitleg te geven waaruit kan worden opgemaakt waarom de gevraagde documenten niet kunnen worden teruggevonden. Verzoeksters merken dienaangaande op dat het louter ontkennen door de Commissie in het bestreden besluit van het bestaan van de gevraagde documenten niet volstaat.
25
Meer in het bijzonder betogen verzoeksters dat het op 28 april 2021 in The New York Times gepubliceerde artikel en de gesprekken van Stevi met de voorzitter van de Commissie en de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer het materiële bestaan van de gevraagde documenten bewijzen. Aangezien het vermoeden van de juistheid van de verklaring van de Commissie dat zij de gevraagde documenten niet in haar bezit heeft daarmee is weerlegd, staat het dus aan de Commissie om te bewijzen dat deze documenten niet bestaan of niet in haar bezit zijn, door plausibele verklaringen te verstrekken op basis waarvan kan worden vastgesteld waarom die documenten niet bestaan of niet in haar bezit zijn.
26
Verzoeksters betogen dat uit de verklaring in het bestreden besluit dat „nieuw grondig onderzoek” naar de gevraagde documenten is verricht, geenszins kan worden opgemaakt of dit onderzoek uitsluitend betrekking had op documenten die in het documentenbeheersysteem van de Commissie waren geregistreerd, dan wel of dat onderzoek ook opzoekingen inzake niet in dit beheersysteem geregistreerde documenten omvatte. Bovendien blijft het bestreden besluit onnauwkeurig over de eventuele opslaglocaties waar zou zijn gezocht, geeft het niet aan of de mobiele telefoon(s) van de voorzitter van de Commissie is (zijn) doorzocht, en vermeldt het evenmin waarom de gevraagde tekstberichten niet zijn teruggevonden.
27
De Commissie betwist verzoeksters’ argumenten.
28
Vooraf merkt de Commissie in dupliek op dat verzoeksters’ betoog dat het vermoeden van juistheid van haar verklaring dat zij de gevraagde documenten niet in haar bezit heeft is weerlegd en dat zij bijgevolg plausibele verklaringen moet geven om te bewijzen dat deze documenten niet bestaan of niet in haar bezit zijn, voor het eerst in repliek is aangevoerd. Bijgevolg stelt de Commissie dat het om een nieuw middel gaat, waarvan de te late indiening wordt verboden door artikel 84 van het Reglement voor de procesvoering.
29
Gesteld al dat dit nieuwe middel ontvankelijk is, is de Commissie hoe dan ook in essentie van mening dat verzoeksters geen enkel bewijs hebben aangevoerd dat kan afdoen aan het vermoeden van de juistheid van haar verklaring dat zij de gevraagde documenten niet in haar bezit heeft. De Commissie merkt in dit verband op dat er slechts één enkele keer melding wordt gemaakt van een uitwisseling van berichten tussen haar voorzitter en de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer, namelijk op bladzijde 15 van het door verzoeksters in bijlage R.2 bij de repliek overgelegde document, in een verklaring die aan de algemeen directeur wordt toegeschreven. Bovendien blijkt volgens de Commissie uit die verklaring enkel dat de tussen haar voorzitter en de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer uitgewisselde tekstberichten slechts een bijkomstige rol hebben gespeeld bij de gesprekken die tussen hen hebben plaatsgevonden.
30
Bovendien betoogt de Commissie dat, zelfs in de veronderstelling dat de verklaring van de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer volstaat ter weerlegging van het vermoeden van de juistheid van de verklaring dat zij niet in het bezit is van de gevraagde documenten, zij nog steeds plausibele verklaringen kan geven die haar beweringen kunnen bevestigen. In dit verband voert zij aan dat het bestreden besluit die verklaringen ook geeft doordat erop wordt gewezen dat er nieuw grondig onderzoek is verricht, al is dat helaas zonder resultaat gebleven, en voorts dat de tekstberichten zouden zijn opgeslagen en dus zouden zijn geïdentificeerd indien zij belangrijke informatie hadden bevat die niet alleen voor de korte termijn van belang was, of indien de daarin vervatte informatie tot verdere acties of follow-up van haarzelf of een van haar diensten hadden moeten leiden.
Door de Commissie opgeworpen exceptie van niet-ontvankelijkheid
31
Uit artikel 84, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering volgt dat in de loop van het geding geen nieuwe middelen kunnen worden voorgedragen, tenzij deze steunen op gegevens, rechtens of feitelijk, waarvan eerst in de loop van de behandeling is gebleken. Een middel of een argument dat een uitwerking is van een eerder in het inleidend verzoekschrift rechtstreeks of stilzwijgend opgeworpen middel en daarmee nauw verband houdt, moet evenwel ontvankelijk worden verklaard (zie arrest van 11 juli 2013, Ziegler/Commissie, C‑439/11 P, EU:C:2013:513, punt 46 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
32
In casu hebben verzoeksters in het verzoekschrift de stelling verdedigd dat de voorzitter van de Commissie en de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer tekstberichten hadden uitgewisseld en hebben zij aanwijzingen verstrekt om het bestaan van de gevraagde documenten te bewijzen. Zij hebben de Commissie ook verweten geen enkele verklaring te hebben gegeven waaruit kon worden opgemaakt waarom zij deze tekstberichten niet in haar bezit heeft.
33
In dit verband moet worden vastgesteld dat de juridische gegevens waarop het derde middel is gebaseerd, te weten het bestaan van een vermoeden dat de verklaringen van de instellingen juist zijn en het gestelde ontbreken van redenen die het niet-bestaan van de gevraagde tekstberichten kunnen verklaren, reeds in het verzoekschrift aanwezig waren.
34
Hoewel verzoeksters in antwoord op de opmerkingen van de Commissie in het verweerschrift deze juridische gegevens in repliek in een gecorrigeerd feitelijk kader hebben geplaatst, neemt dit dus niet weg dat de argumenten van de repliek nauw verband houden met de in het verzoekschrift aangevoerde argumenten.
35
Bijgevolg moet de door de Commissie opgeworpen exceptie van niet-ontvankelijkheid worden afgewezen.
Gegrondheid van het middel
– Overwegingen vooraf
36
Er zij aan herinnerd dat, zoals blijkt uit artikel 1 van verordening nr. 1049/2001, gelezen in het licht van met name overweging 4 ervan, deze verordening tot doel heeft het recht van toegang van het publiek tot documenten van de instellingen maximaal zijn beslag te geven en dat volgens overweging 11 van die verordening „[i]n beginsel […] alle documenten van de instellingen voor het publiek toegankelijk [dienen] te zijn”.
37
Tegen elke weigering om toegang te verschaffen tot van de instellingen van de Europese Unie gevorderde documenten kan in rechte worden opgekomen. Dit geldt ongeacht de reden voor het weigeren van die toegang. Elke andere oplossing zou het de Unierechter onmogelijk maken om na te gaan of een besluit tot weigering van toegang tot documenten van de instellingen gegrond is, aangezien de betrokken instelling zou kunnen volstaan met te stellen dat een document niet bestaat om zich aan elke rechterlijke controle te onttrekken. Derhalve kan het feit dat een document waarvoor om toegang ertoe is verzocht niet bestaat, of de omstandigheid dat dit document niet bij de betrokken instelling berust, niet tot gevolg hebben dat het transparantiebeginsel en het recht van toegang tot documenten niet gelden. Het staat daarentegen aan de betrokken instelling om de aanvrager een antwoord te verstrekken en om in voorkomend geval de weigering van toegang om die reden, te verantwoorden voor de rechter (zie arrest van 20 september 2019, Dehousse/Hof van Justitie van de Europese Unie, T‑433/17, EU:T:2019:632, punt 35 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
38
Daarnaast veronderstelt de uitoefening van het recht van toegang voor iedere belanghebbende noodzakelijkerwijs dat de gevraagde documenten bestaan en bij de betrokken instelling berusten, ook al kan het recht van toegang tot documenten niet worden ingeroepen om de instelling te verplichten een document te creëren dat niet bestaat. Bovendien wordt volgens vaste rechtspraak, indien een instelling in het kader van een verzoek om toegang stelt dat een document niet bestaat, aangenomen dat dit document inderdaad niet bestaat, overeenkomstig het aan die verklaring verbonden vermoeden van juistheid (zie in die zin arresten van 20 september 2019, Dehousse/Hof van Justitie van de Europese Unie, T‑433/17, EU:T:2019:632, punt 36 en aldaar aangehaalde rechtspraak; 24 maart 2021, BK/EASO, T‑277/19, niet gepubliceerd, EU:T:2021:161, punt 60 en aldaar aangehaalde rechtspraak, en 15 maart 2023, Basaglia/Commissie, T‑597/21, niet gepubliceerd, EU:T:2023:133, punt 25 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
39
Een dergelijk vermoeden kan echter met alle middelen worden weerlegd, op basis van relevante en onderling overeenstemmende aanwijzingen die door de aanvrager van toegang zijn overgelegd. Dit vermoeden moet naar analogie worden toegepast indien de instelling verklaart niet in het bezit te zijn van de gevraagde documenten (zie arrest van 20 september 2019, Dehousse/Hof van Justitie van de Europese Unie, T‑433/17, EU:T:2019:632, punt 37 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
40
Indien dit vermoeden wordt weerlegd en de Commissie zich er niet meer op kan beroepen, dient zij aan te tonen dat de gevraagde documenten niet bestaan of niet in haar bezit zijn, door plausibele verklaringen te verstrekken op basis waarvan kan worden vastgesteld waarom die documenten niet bestaan of niet in haar bezit zijn (zie in die zin arrest van 20 september 2019, Dehousse/Hof van Justitie van de Europese Unie, T‑433/17, EU:T:2019:632, punt 49 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
41
Bovendien vereist het recht op toegang tot documenten dat de instellingen doen wat nodig is om de daadwerkelijke uitoefening van dat recht te vergemakkelijken. Dit veronderstelt dat de betrokken instellingen, voor zover mogelijk en op niet-willekeurige en voorzienbare wijze, documenten over hun werkzaamheden opstellen en bewaren (zie arrest van 20 september 2019, Dehousse/Hof van Justitie van de Europese Unie, T‑433/17, EU:T:2019:632, punt 38 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
– Weerlegging van het vermoeden van niet-bestaan
42
In casu heeft de Commissie in het bestreden besluit aangegeven dat zij geen gevolg kon geven aan het verzoek om toegang tot documenten, aangezien zij niet beschikte over documenten die overeenkwamen met de beschrijving in dat verzoek.
43
Niettemin moet worden benadrukt dat uit de uitleg die de Commissie in antwoord op een vraag van het Gerecht in het kader van een maatregel tot organisatie van de procesgang heeft gegeven, blijkt dat zij „niet ontkent dat er tekstberichten waren uitgewisseld tussen de voorzitter van de Commissie en de [algemeen directeur] van [het farmaceutische bedrijf] Pfizer tijdens hun contacten in de eerste maanden van 2021”, waarbij zij zelfs verklaart dat zij „dit feit nooit heeft ontkend”.
44
Ter terechtzitting heeft de Commissie het bestaan van deze uitwisseling van tekstberichten in het verleden noch bevestigd noch ontkend, en verklaard dat zij slechts kan vermoeden dat deze uitwisseling mogelijk heeft plaatsgevonden. In dit verband heeft de Commissie betoogd dat zij niet weet of de gevraagde documenten daadwerkelijk hebben bestaan, aangezien zij deze niet in haar bezit heeft. Voorts heeft de Commissie er ook op gewezen dat, aangezien haar voorzitter en de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer drukke agenda’s hebben en vergaderingen gewoonlijk door hun secretariaten, assistenten of medewerkers worden gepland en deze aanpak in de bijzondere context van de COVID-19 pandemie niet mogelijk was, zij tekstberichten hebben uitgewisseld om hun mondelinge vergaderingen te organiseren en te plannen.
45
In die omstandigheden moet worden vastgesteld dat de antwoorden van de Commissie zijn gebaseerd op hetzij veronderstellingen, hetzij veranderende of onnauwkeurige informatie.
46
Ondanks deze onnauwkeurigheden stelt de Commissie echter tegelijkertijd dat zij niet in het bezit is van de gevraagde documenten, zodat het aan verzoeksters staat om relevante en onderling overeenstemmende aanwijzingen aan te dragen die het vermoeden dat zij niet in het bezit is van deze documenten kunnen weerleggen, in de zin van de in de punten 38 en 39 hierboven aangehaalde rechtspraak.
47
In dit verband kan de uitdrukking „bezit” zich niet beperken tot in het bezit zijn van documenten door de instelling op het tijdstip waarop zij op het confirmatief verzoek antwoordt, aangezien de uitoefening van het recht op toegang tot een document zonder voorwerp zou zijn indien de betrokken instelling zich ertoe zou kunnen beperken, teneinde zich aan haar verplichtingen te onttrekken, aan te voeren dat de gevraagde documenten niet kunnen worden teruggevonden.
48
In casu moet dus worden nagegaan of verzoeksters relevante en onderling overeenstemmende aanwijzingen hebben verstrekt waaruit blijkt dat de Commissie op een bepaald moment in het bezit was van de gevraagde tekstberichten, wat er in het licht van de verklaringen van de Commissie op neerkomt dat moet worden nagegaan of die documenten kunnen hebben bestaan.
49
Verzoeksters merken dienaangaande in de eerste plaats op dat het bestaan van de gevraagde documenten aan het licht is gekomen door het artikel dat op 28 april 2021 in The New York Times is gepubliceerd en dat is geschreven op basis van de gesprekken die Stevi had gevoerd met de voorzitter van de Commissie en de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer.
50
Uit bovengenoemd persartikel blijkt met name dat „[de voorzitter van de Commissie] gedurende een maand tekstberichten heeft uitgewisseld en telefoongesprekken heeft gevoerd met de algemeen directeur van [het farmaceutische bedrijf] Pfizer”.
51
Voorts komt in dit persartikel ook naar voren dat „[de voorzitter van de Commissie] en de [algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer] voor het eerst met elkaar in contact zijn gekomen in januari [2021], toen de [algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer] moest uitleggen waarom zijn bedrijf de levering van vaccins [in de Unie] tijdelijk had moeten onderbreken terwijl het zijn productiefaciliteiten in België moderniseerde”. In het persartikel staat verder dat „[t]erwijl de werken aan de verbetering van de Belgische fabriek relatief vlot verliepen, […] de besprekingen tussen [de voorzitter van de Commissie] en de [algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer] [werden] voortgezet, zoals zij allebei meldden in de interviews die zij aan [het dagblad] The New York Times hebben gegeven”. Bovendien blijkt uit hetzelfde persartikel dat „[d]eze gesprekken hebben geleid tot een reeks overeenkomsten tussen de Unie en de [farmaceutische bedrijven Pfizer en BioNTech]”. Ten slotte blijkt uit bovengenoemd persartikel eveneens dat de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer heeft verklaard „een band te hebben opgebouwd met [de voorzitter van de Commissie]”.
52
In de tweede plaats wordt het bestaan van de gevraagde documenten volgens verzoeksters ook bevestigd door de gesprekken zelf die Stevi met de voorzitter van de Commissie en de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer heeft gevoerd.
53
In dit verband blijkt met name uit de transcriptie van het gesprek tussen Stevi en de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer dat laatstgenoemde heeft verklaard dat „[v]anwege de moeilijkheden, [hij en de voorzitter van de Commissie] [steeds] vaker [waren] gaan samenwerken”, dat „[de voorzitter van de Commissie] hem haar [telefoonnummer] had gegeven”, dat „[zij] konden praten als [de Commissie] vragen had” en dat „[zij] van gedachten [konden] wisselen indien [de voorzitter van de Commissie] vragen [had]” en dat „[zij] tekstberichten [hadden] uitgewisseld [wanneer zij] punten [hadden] die moesten worden besproken”. Voorts heeft de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer opgemerkt dat „[h]et feit dat [zij] elkaar konden bereiken [en dat de voorzitter van de Commissie] contact met [hem] kon opnemen, [de voorzitter van de Commissie had] gerustgesteld en [dat zij de mogelijkheid had] om opnieuw contact met [hem] op te nemen over haar vragen”. Ten slotte heeft de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer verklaard dat „wat heel anders was met de [voorzitter van de Commissie], was dat [zij] een sterke vertrouwensband hadden ontwikkeld waardoor [zij] diepgaande discussies konden voeren”.
54
Bovendien blijkt uit het interview van Stevi met de voorzitter van de Commissie dat, in antwoord op de vraag van Stevi of er in die periode „een telefoongesprek of een e-mail [was] geweest die [haar was] bijgebleven als zijnde een keerpunt in de wijze waarop [zij] met de situatie was omgegaan”, de voorzitter melding heeft gemaakt van de contacten met de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer, wiens „prompte reactie” zij had gewaardeerd.
55
In de derde plaats zijn verzoeksters van mening dat het speciale verslag van de Europese Rekenkamer over de aankoop van vaccins door de Unie in de context van de COVID-19-pandemie het informele onderhandelingsproces bevestigt dat heeft plaatsgevonden bij de onderhandelingen over de overeenkomsten voor vaccins in het kader van de COVID-19-pandemie, zoals beschreven door de voorzitter van de Commissie en de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer in hun gesprekken met Stevi. In dit verband merken verzoeksters op dat de Rekenkamer de onderhandelingen over deze overeenkomsten heeft beoordeeld en heeft vastgesteld dat de Commissie geen informatie had verstrekt over de voorafgaande onderhandelingen over die overeenkomsten, zoals het tijdschema voor de onderhandelingen, de notulen van de besprekingen en de details van de overeengekomen voorwaarden.
56
Uit voornoemd verslag blijkt met name dat „[d]e voorzitter van de Commissie in maart 2021 voorafgaande onderhandelingen heeft gevoerd inzake een overeenkomst met Pfizer/BioNTech”. Voorts merkt de Rekenkamer in haar verslag op dat „[zij] geen informatie [heeft] ontvangen over de voorafgaande onderhandelingen voor de grootste overeenkomst van de [Unie]”.
57
In casu volgt uit al deze bewijzen dat verzoeksters relevante en onderling overeenstemmende gegevens hebben verstrekt die aangeven hoe er tussen de voorzitter van de Commissie en de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer uitwisselingen hebben plaatsgevonden, in het bijzonder via tekstberichten, in het kader van de aankoop door de Commissie van vaccins bij dat bedrijf in de context van de COVID-19-pandemie.
58
Uit het voorgaande volgt dat verzoeksters erin zijn geslaagd het vermoeden te weerleggen dat de gevraagde documenten niet bestaan en bijgevolg, zoals blijkt uit punt 48 hierboven, het vermoeden dat de Commissie de gevraagde documenten niet in haar bezit heeft.
– Verklaringen van de Commissie
59
In herinnering moet worden geroepen dat de daadwerkelijke uitoefening van het recht op toegang tot documenten, dat voortvloeit uit het vereiste van transparantie, veronderstelt dat de betrokken instellingen voor zover mogelijk en op niet-willekeurige en voorzienbare wijze de documenten betreffende hun werkzaamheden opstellen en bewaren. Met andere woorden, uit het recht op toegang tot documenten die bij de betrokken instelling berusten, vloeit voort dat deze instelling verplicht is om deze documenten ook over een langere periode te bewaren, wat voortvloeit uit de in artikel 41 van het Handvest neergelegde verplichting tot behoorlijk bestuur, uiteraard onverminderd andere toepasselijke wettelijke voorwaarden, zoals die met betrekking tot gegevensbescherming (zie in die zin arrest van 20 september 2019, Dehousse/Hof van Justitie van de Europese Unie, T‑433/17, EU:T:2019:632, punt 47 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Evenzo impliceert de zorgvuldigheidsplicht, die inherent is aan het beginsel van behoorlijk bestuur en vereist dat de administratie van de Unie in haar betrekkingen met het publiek met zorg en omzichtig handelt, dat die administratie de documenten waartoe om toegang wordt verzocht met de grootst mogelijke zorgvuldigheid onderzoekt, teneinde de bestaande twijfels weg te nemen en de situatie te verhelderen (zie naar analogie arrest van 4 april 2017, Ombudsman/Staelen, C‑337/15 P, EU:C:2017:256, punten 34 en 114).
60
Zoals blijkt uit punt 40 hierboven is de Commissie, wanneer zij zich niet meer kan beroepen op het vermoeden dat haar verklaring dat zij niet in het bezit is van de gevraagde documenten juist is, bijgevolg krachtens het transparantiebeginsel en de zorgvuldigheidsplicht die ten grondslag liggen aan het recht op toegang tot documenten en impliceren dat de administratie van de Unie met zorg en omzichtig moet handelen, gehouden een plausibele verklaring te geven die degene die om toegang verzoekt en het Gerecht in staat stelt te begrijpen waarom de gevraagde documenten niet kunnen worden teruggevonden.
61
In casu blijkt uit het bestreden besluit dat de Commissie heeft verklaard dat zij ondanks nieuw grondig onderzoek niet in het bezit is van de gevraagde documenten. Zij heeft in dit verband vastgesteld dat verordening nr. 1049/2001 niet kan worden ingeroepen om een instelling te verplichten een document te creëren dat niet bestaat. Bovendien heeft de Commissie verwezen naar artikel 3, onder a), van die verordening, waarin het begrip „document” in de zin van deze verordening wordt gedefinieerd, en naar artikel 7, lid 1, van besluit (EU) 2021/2121 van de Commissie van 6 juli 2020 over het beheer van stukken en archieven (PB 2021, L 430, blz. 30), waaruit blijkt dat „[d]ocumenten [van de Commissie] worden geregistreerd indien ze belangrijke informatie bevatten die niet alleen voor de korte termijn van belang is of indien ze actie of follow-up van de Commissie of een van haar diensten met zich mee kunnen brengen”. De Commissie heeft opgemerkt dat de tekstberichten geregistreerd zouden zijn indien zij aan de criteria van artikel 7, lid 1, van besluit 2021/2121 hadden voldaan. Zij heeft erop gewezen dat geen enkel document kan worden geïdentificeerd dat binnen de werkingssfeer van het verzoek om toegang tot documenten valt. De Commissie is dan ook tot de conclusie gekomen dat zij geen toegang tot de gevraagde documenten kan verlenen, aangezien zij over geen enkel document beschikt dat overeenkomt met het verzoek om toegang.
62
In de eerste plaats heeft de Commissie in het bestreden besluit enkel aangegeven dat zij, ondanks nieuw grondig onderzoek, geen enkel document had kunnen identificeren dat onder het verzoek om toegang tot documenten valt, zonder de reikwijdte of de modaliteiten van dit onderzoek te preciseren. Zij heeft in het bestreden besluit namelijk niet verduidelijkt welke soorten opsporingen zouden zijn verricht, en evenmin welke locaties voor de opslag van documenten zouden zijn geraadpleegd.
63
In antwoord op een schriftelijke vraag van het Gerecht heeft de Commissie aangegeven dat de verklaring in het bestreden besluit dat zij „nieuw grondig onderzoek” had verricht, betekende dat zij aanvullend onderzoek had verricht naast het onderzoek dat zij naar aanleiding van het oorspronkelijke verzoek had verricht. Voorts heeft zij opgemerkt dat aanvankelijk opzoekingen waren verricht in de dossiers betreffende de onderhandelingen over de overeenkomsten inzake de door haar in het kader van de COVID-19-pandemie verrichte aankoop van vaccins, maar dat, aangezien dit onderzoek geen resultaten had opgeleverd, haar secretariaat-generaal contact had opgenomen met het kabinet van haar voorzitter. Het kabinet had eerst onderzocht of de gevraagde documenten in enig relevant dossier waren geregistreerd en of dergelijke documenten mogelijkerwijs buiten het documentenbeheersysteem van de Commissie voorhanden waren.
64
Daarnaast heeft de Commissie als bijlage bij de dupliek een verklaring van de kabinetschef van haar voorzitter overgelegd, waarin staat dat „het kabinet van [laatstgenoemde] geen enkel document in zijn bezit heeft dat binnen de werkingssfeer van verzoeksters’ verzoek om toegang valt”.
65
In dit verband moet worden opgemerkt dat de Commissie ter terechtzitting heeft verklaard dat zij niet in staat is te preciseren welke locaties voor de opslag van documenten door het kabinet van haar voorzitter waren doorzocht. Bovendien heeft de Commissie niet aangegeven welke locaties buiten het documentbeheersysteem zijn geraadpleegd. Ten slotte heeft de Commissie niet verduidelijkt of het kabinet van haar voorzitter de gevraagde documenten had gezocht in de mobiele telefoon(s) die haar ter beschikking was (waren) gesteld, dan wel of daarmee rekening was gehouden bij het onderzoek naar aanleiding van het oorspronkelijke verzoek en het confirmatief verzoek.
66
Toen de Commissie hierover ter terechtzitting is ondervraagd, heeft zij verklaard dat zij niet in staat was nieuwe gegevens over het verrichte onderzoek te verstrekken en dat zij zelfs niet kon aangeven hoe dit onderzoek was verricht en of de voorzitter van de Commissie over het bestaan van de gevraagde documenten was ondervraagd.
67
De Commissie betoogt evenwel dat de manier waarop naar de gevraagde documenten is gezocht, geen enkele invloed heeft op de vraag of zij al dan niet in het bezit is van die documenten. Bij gebreke van nauwkeurige uitleg over de wijze waarop de gevraagde documenten zijn opgevraagd, komt de betrokken instelling evenwel haar verplichting niet na om plausibele verklaringen te geven voor het feit dat zij documenten die in het verleden bestonden, niet in haar bezit heeft (zie in die zin arrest van 28 oktober 2020, Dehousse/Hof van Justitie van de Europese Unie, T‑857/19, niet gepubliceerd, EU:T:2020:513, punt 97).
68
Bijgevolg volstaan de verklaringen die de Commissie zowel in het bestreden besluit als in het kader van de onderhavige procedure heeft gegeven met betrekking tot het onderzoek dat is verricht om de gevraagde documenten te vinden, niet om op geloofwaardige wijze uit te leggen waarom deze documenten niet kunnen worden teruggevonden.
69
In de tweede plaats stelt de Commissie in het bestreden besluit vast dat verordening nr. 1049/2001 niet kan worden ingeroepen om een instelling te verplichten een document op te stellen dat niet bestaat, waardoor de indruk wordt gewekt dat die documenten inderdaad niet of nu niet meer bestaan, zonder evenwel aan te geven waarom die documenten niet bestaan.
70
In antwoord op een schriftelijke vraag van het Gerecht heeft de Commissie met betrekking tot de tekstberichten aangegeven dat dergelijke communicatie, anders dan de e-mails die binnen de Commissie worden uitgewisseld, niet automatisch na een redelijke termijn worden gewist, maar dat de betrokkene deze handmatig kan verwijderen. De Commissie heeft echter niet aangegeven of de gevraagde tekstberichten al dan niet zijn verwijderd.
71
Bovendien heeft de Commissie in antwoord op een andere schriftelijke vraag van het Gerecht erop gewezen dat de mobiele telefoons van haar leden om veiligheidsredenen na een redelijke gebruiksperiode moeten worden vervangen. De Commissie heeft echter niet bevestigd of de mobiele telefoon(s) die aan haar voorzitter ter beschikking was (waren) gesteld, vervangen zijn sinds de indiening van het verzoek om toegang tot documenten, dan wel tussen de onderzoeken naar aanleiding van het oorspronkelijke en het confirmatief verzoek. In antwoord op een vraag hierover ter terechtzitting heeft de Commissie verklaard dat zij ervan uitgaat dat de mobiele telefoon van haar voorzitter sinds de indiening van het oorspronkelijke verzoek is vervangen, aangezien dit om veiligheidsredenen een verplichte maatregel is. Voorts heeft zij aangegeven dat zij ervan uitgaat dat de mobiele telefoon die haar voorzitter thans ter beschikking is gesteld, niet dezelfde is als die waarover deze in april 2021 beschikte, maar zij kon niet bevestigen of de inhoud van deze nieuwe mobiele telefoon al dan niet overeenkomt met die van de oude.
72
Het blijft dus onmogelijk om met zekerheid te weten, ten eerste, of de gevraagde tekstberichten nog steeds bestaan dan wel of zij verwijderd zijn en, in voorkomend geval, of een dergelijke verwijdering vrijwillig of automatisch heeft plaatsgevonden, en, ten tweede, of de mobiele telefoon(s) van de voorzitter van de Commissie is (zijn) vervangen en, in dat geval, wat er met deze apparaten is gebeurd, dan wel of zij na het oorspronkelijke verzoek en het confirmatief verzoek zijn doorzocht.
73
In die omstandigheden kunnen de verklaringen van de Commissie, die op veronderstellingen zijn gebaseerd, niet als plausibel worden beschouwd.
74
In de derde plaats wordt in het bestreden besluit verwezen naar artikel 7, lid 1, van besluit 2021/2121, gevolgd door de vaststelling dat „de tekstberichten zouden zijn geregistreerd indien zij belangrijke informatie hadden bevat die niet alleen voor de korte termijn van belang was, of indien zij actie of follow-up van de Commissie of een van haar diensten met zich mee had kunnen brengen overeenkomstig haar regels inzake de registratie van documenten”.
75
Opgemerkt zij dat het bestreden besluit niet uitdrukkelijk vermeldt of de gevraagde documenten niet in het bezit van de Commissie zijn omdat zij niet in haar documentenbeheersysteem zijn geregistreerd. Bovendien geeft het evenmin ondubbelzinnig aan of de gevraagde documenten niet zijn geregistreerd omdat zij alleen van belang waren voor de korte termijn en niet belangrijk waren en er geen follow-up van de Commissie of een van haar diensten voor was vereist.
76
Pas in haar schriftelijke opmerkingen en ter terechtzitting heeft de Commissie te kennen gegeven dat de gevraagde tekstberichten geen belangrijke informatie bevatten dan wel geen informatie die niet alleen voor de korte termijn van belang was of waarvoor follow-up van haar of een van haar diensten was vereist, wat verklaart waarom tijdens het onderzoek naar aanleiding van het oorspronkelijke en het confirmatief verzoek geen tekstberichten zijn ontdekt waarop het verzoek om toegang tot documenten van Stevi betrekking had.
77
De Commissie betoogt dat het materieel onmogelijk is om alle door haar opgestelde en ontvangen documenten te registreren en te bewaren, gelet op het grote aantal digitale bestanden dat door haar dagelijkse activiteiten wordt gegenereerd, en dat derhalve, overeenkomstig haar interne beleid inzake documentenbeheer, alleen documenten worden geregistreerd en bewaard die belangrijke informatie bevatten die niet alleen voor de korte termijn van belang is of die een follow-up met zich kunnen meebrengen.
78
In dit verband heeft de Commissie er ter terechtzitting ter ondersteuning van haar betoog op gewezen dat het Gerecht in de zaak die heeft geleid tot het arrest van 13 november 2024, Kargins/Commissie (T‑110/23, niet gepubliceerd, EU:T:2024:805), heeft overwogen dat de daadwerkelijke uitoefening van het recht op toegang tot documenten weliswaar veronderstelt dat de betrokken instellingen de documentatie betreffende hun werkzaamheden voor zover mogelijk en op niet-willekeurige en voorzienbare wijze bewaren, maar dat interne mededelingen en ontwerpen van een document zoals een brief op zichzelf geen buitengewoon belang of karakter kunnen hebben die de registratie en bewaring ervan rechtvaardigen.
79
Zoals blijkt uit punt 41 hierboven, veronderstelt de daadwerkelijke uitoefening van het recht van toegang tot documenten dat de betrokken instellingen de documenten betreffende hun werkzaamheden voor zover mogelijk en op niet-willekeurige en voorzienbare wijze opstellen en bewaren. De instellingen kunnen het recht van toegang tot de bij hen berustende documenten dus niet elke inhoud ontnemen door de documenten betreffende hun werkzaamheden niet te registreren (zie in die zin arrest van 25 september 2024, Herbert Smith Freehills/Commissie, T‑570/22, niet gepubliceerd, EU:T:2024:644, punt 76).
80
Bovendien verschillen de feiten van de onderhavige zaak van die van de zaak die heeft geleid tot het arrest van 13 november 2024, Kargins/Commissie (T‑110/23, niet gepubliceerd, EU:T:2024:805). Ten eerste was de verzoekende partij in bovengenoemde zaak er immers niet in geslaagd het vermoeden te weerleggen dat de gevraagde documenten niet bestonden, anders dan verzoeksters in de onderhavige zaak (zie punt 57 hierboven).
81
Ten tweede heeft de Commissie in casu niet uiteengezet waarom zij tot de conclusie is gekomen dat de tekstberichten die haar voorzitter en de algemeen directeur van het farmaceutische bedrijf Pfizer hadden uitgewisseld in het kader van de door deze instelling in de context van de COVID-19-pandemie verrichte aankoop van vaccins, niet werden geacht belangrijke informatie te bevatten die niet alleen voor de korte termijn van belang was of die follow-up van haar of een van haar diensten konden vergen, betreffende een materie die tot onder haar bevoegdheid vallend beleid, activiteiten en besluiten behoort.
82
Zelfs in de veronderstelling dat deze berichten geen belangrijke informatie bevatten die niet alleen voor de korte termijn van belang was of follow-up van haar of een van haar diensten met zich mee kon brengen die de registratie en, bijgevolg, de bewaring ervan zouden hebben gerechtvaardigd, had de Commissie hoe dan ook een plausibele verklaring moeten geven op grond waarvan deze conclusie kon worden getrokken.
83
Wat dit laatste punt betreft, moet worden vastgesteld dat de Commissie zich niet uitsluitend kan beroepen op het feit dat zij de gevraagde documenten niet in haar beheerssysteem heeft geregistreerd om aan te tonen dat zij deze documenten niet in haar bezit heeft, zonder daarvoor enige andere uitleg te geven. Zoals blijkt uit de punten 62 tot en met 73 hierboven zijn de verklaringen van de Commissie over wat er is gebeurd met de documenten die in het verleden hebben bestaan of zouden hebben bestaan, bovendien gebaseerd op onnauwkeurige veronderstellingen of beweringen en kunnen die verklaringen dus niet als plausibel worden beschouwd.
– Conclusie
84
Bijgevolg moet worden vastgesteld dat de Commissie in het bestreden besluit geen enkele plausibele verklaring heeft gegeven waaruit kan worden opgemaakt waarom zij de gevraagde documenten niet heeft kunnen terugvinden. De uitleg die de Commissie in antwoord op de in het kader van een maatregel tot organisatie van de procesgang gestelde vragen heeft verstrekt en die zij ter terechtzitting heeft herhaald, gesteld al dat deze relevant is om van de wettigheid van het bestreden besluit te beoordelen, beantwoordt evenmin aan de gestelde vereisten, aangezien daaruit niet kan worden opgemaakt wat er concreet met de gevraagde documenten is gebeurd.
85
Aangezien het vermoeden dat de gevraagde documenten niet bestonden is weerlegd, stond het aan de Commissie om, zoals blijkt uit punt 40 hierboven, een plausibele verklaring te geven waaruit kan worden opgemaakt waarom zij niet de hand heeft kunnen leggen op de gevraagde documenten, die moeten worden geacht eerder te hebben bestaan, maar die op de datum van het verzoek om toegang tot de documenten niet meer bestonden of althans niet meer konden worden teruggevonden. Zoals blijkt uit het onderzoek dat voorafgaat, heeft de Commissie zich in wezen beperkt tot de opmerking dat zij de gevraagde documenten niet in haar bezit heeft. In die omstandigheden moet worden geconcludeerd dat de Commissie de verplichtingen niet is nagekomen die op haar rusten bij de behandeling van een verzoek om toegang tot documenten, zoals die in punt 59 hierboven in herinnering zijn gebracht, en zij aldus het in artikel 41 van het Handvest neergelegde beginsel van behoorlijk bestuur heeft geschonden.
86
Bijgevolg moet het derde middel worden aanvaard en het bestreden besluit nietig worden verklaard, zonder dat uitspraak hoeft te worden gedaan over de andere middelen van het beroep of over het door verzoekster geformuleerde verzoek om een maatregel van instructie.
Kosten
87
Volgens artikel 134, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering wordt de in het ongelijk gestelde partij verwezen in de kosten, voor zover dat is gevorderd. Aangezien de Commissie in het ongelijk is gesteld, dient zij overeenkomstig de vordering van verzoeksters te worden verwezen in de kosten.
HET GERECHT (Grote kamer),
rechtdoende, verklaart:
1)
Besluit C(2022) 8371 final van de Europese Commissie van 15 november 2022, dat is vastgesteld krachtens artikel 4 van de bepalingen betreffende de uitvoering van verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie, wordt nietig verklaard.
2)
De Commissie wordt verwezen in de kosten.
Van der Woude
Papasavvas
da Silva Passos
Svenningsen
Truchot
Mastroianni
Kanninen
Schwarcz
Nihoul
Martín y Pérez de Nanclares
Hesse
Sampol Pucurull
Stancu
Nõmm
Kecsmár
Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op 14 mei 2025.
ondertekeningen
(
*1
)	Procestaal: Engels.