62025CJ0819
WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba)
z dnia 26 marca 2026 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Pilny tryb prejudycjalny – Kontrole graniczne, azyl i imigracja – Polityka imigracyjna – Dyrektywa 2003/86/WE – Prawo do łączenia rodzin – Artykuł 13 ust. 1 – Obowiązek udzielenia wszelkiej pomocy w uzyskaniu wiz – Wizy przyznane pod warunkiem zawieszającym osobistego stawiennictwa osób, którym je przyznano, w celu weryfikacji ich tożsamości i autentyczności przedstawionych dokumentów – Niemożność udania się przez osoby, którym przyznano wizy, do placówki dyplomatycznej lub konsularnej państwa członkowskiego, które je przyznało – Spoczywające na państwie członkowskim obowiązki w zakresie zapewnienia lub ułatwienia takiego udania się – Brak
W sprawie C‑819/25 PPU [Gonrieh] (
i
),
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzyczny sąd pierwszej instancji w Brukseli, Belgia) postanowieniem z dnia 12 grudnia 2025 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 12 grudnia 2025 r., w postępowaniu:
X i Y, działający we własnym imieniu oraz w charakterze przedstawicieli ustawowych swoich małoletnich dzieci A, B, C i D,
przeciwko
État belge,
TRYBUNAŁ (piąta izba),
w składzie: M.L. Arastey Sahún, prezeska izby, J. Passer (sprawozdawca), E. Regan, D. Gratsias i B. Smulders, sędziowie,
rzecznik generalny: R. Norkus,
sekretarz: C. Di Bella, administrator,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 11 lutego 2026 r.,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu X i Y, działających we własnym imieniu oraz w charakterze przedstawicieli ustawowych swoich małoletnich dzieci A, B, C i D – P. Robert i J. Van Edom, avocats,
–
w imieniu rządu belgijskiego – L. Jans, C. Pochet i M. Van Regemorter, w charakterze pełnomocników, które wspierali B. Appaerts i C. Caillet, avocats,
–
w imieniu Repuliki Czeskiej – A. Edelmannová, S. Šindelková i J. Vláčil, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu Republiki Federalnej Niemiec – J. Möller i R. Kanitz, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu Republiki Greckiej – L. Kotroni, w charakterze pełnomocnika,
–
w imieniu Republiki Francuskiej – O. Duprat-Mazaré i C. Thomas, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu Republiki Włoskiej – S. Fiorentino, w charakterze pełnomocnika,
–
w imieniu Królestwa Niderlandów – A. Hanje i P.P. Huurnink, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – F. Blanc, E. Cujo, J. Hottiaux i C. Ladenburger, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 5 marca 2026 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni dyrektywy Rady 2003/86/WE z dnia 22 września 2003 r. w sprawie prawa do łączenia rodzin (Dz.U. 2003, L 251, s. 12), w szczególności jej art. 13 ust. 1 w związku z art. 2, 4, 7 i 24 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”).
2
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Y, zamieszkałym w Belgii, jego małżonką X i czworgiem ich dzieci – A, B, C i D, przebywającymi w Strefie Gazy, a État belge (państwem belgijskim) w przedmiocie żądania nakazania temu państwu zapewnienia ewakuacji X i dzieci z tego terytorium lub przyjęcia innych środków ułatwiających im opuszczenie owego terytorium w ramach łączenia rodziny.
Ramy prawne
Traktat FUE
3
Artykuł 20 ust. 2 lit. c) TFUE stanowi:
„Obywatele Unii korzystają z praw i podlegają obowiązkom przewidzianym w traktatach. Mają między innymi prawo do:
[…]
c)
korzystania na terytorium państwa trzeciego, w którym państwo członkowskie, którego są obywatelami, nie ma swojego przedstawicielstwa, z ochrony dyplomatycznej i konsularnej każdego z pozostałych państw członkowskich, na takich samych warunkach jak obywatele tego państwa”.
4
Artykuł 23 TFUE stanowi:
„Każdy obywatel Unii korzysta na terytorium państwa trzeciego, gdzie państwo członkowskie, którego jest obywatelem, nie ma swojego przedstawicielstwa, z ochrony dyplomatycznej i konsularnej każdego z pozostałych państw członkowskich na takich samych warunkach jak obywatele tego państwa […]”.
Karta
5
Artykuł 2 Karty, zatytułowany „Prawo do życia”, stanowi:
„1.   Każdy ma prawo do życia.
2.   Nikt nie może być skazany na karę śmierci ani poddany jej wykonaniu”.
6
Artykuł 4 Karty, zatytułowany „Zakaz tortur i nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania”, przewiduje:
„Nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu”.
7
Artykuł 7 Karty, zatytułowany „Poszanowanie życia prywatnego i rodzinnego”, ma następujące brzmienie:
„Każdy ma prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, domu i komunikowania się”.
8
Zgodnie z art. 24 Karty, zatytułowanym „Prawa dziecka”:
„1.   Dzieci mają prawo do takiej ochrony i opieki, jaka jest konieczna dla ich dobra. Mogą one swobodnie wyrażać swoje poglądy. Poglądy te są brane pod uwagę w sprawach, które ich dotyczą, stosownie do ich wieku i stopnia dojrzałości.
2.   We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, zarówno podejmowanych przez władze publiczne, jak i instytucje prywatne, należy przede wszystkim uwzględnić najlepszy interes dziecka.
3.   Każde dziecko ma prawo do utrzymywania stałego, osobistego związku i bezpośredniego kontaktu z obojgiem rodziców, chyba że jest to sprzeczne z jego interesami”.
9
Artykuł 46 Karty, zatytułowany „Ochrona dyplomatyczna i konsularna”, stanowi:
„Każdy obywatel Unii korzysta na terytorium państwa trzeciego, w którym państwo członkowskie, którego jest obywatelem, nie ma swojego przedstawicielstwa, z ochrony dyplomatycznej i konsularnej każdego z pozostałych państw członkowskich na takich samych warunkach jak obywatele tego państwa”.
Dyrektywa 2003/86
10
Motywy 13 dyrektywy 2003/86 ma następujące brzmienie:
„Powinno się ustanowić zespół zasad regulujących procedurę badania wniosków o łączenie rodziny oraz wjazdu i pobytu członków rodziny. Procedury te powinny być skuteczne i wykonalne oraz powinny uwzględniać zwykłe obciążenie pracą administracji państw członkowskich, a także powinny być przejrzyste i sprawiedliwe w celu zapewnienia osobom zainteresowanym odpowiedniej pewności prawnej”.
11
Artykuł 2 tej dyrektywy stanowi:
„Do celów niniejszej dyrektywy:
[…]
c)
»członek rodziny rozdzielonej« oznacza obywatela państwa trzeciego mieszkającego zgodnie z prawem w państwie członkowskim i składającego wniosek lub którego członkowie rodziny składają wniosek o przyłączenie się do niego;
d)
»łączenie rodziny« oznacza wjazd i pobyt w państwie członkowskim członków rodziny obywatela państwa trzeciego mieszkającego zgodnie z prawem w tym państwie członkowskim w celu zachowania komórki rodzinnej [jedności rodziny], bez względu na to, czy związek rodzinny powstał przed wjazdem rezydenta [członka rodziny rozdzielonej], czy po [nim];
[…]”.
12
Artykuł 5 ust. 1 wspomnianej dyrektywy ma następujące brzmienie:
„Państwa członkowskie określają, czy, w celu wykonania prawa do łączenia rodziny, wnioski o wjazd i pobyt składane są do właściwych organów danego państwa członkowskiego przez członka rodziny rozdzielonej czy też przez członka lub członków jego rodziny”.
13
Artykuł 13 tej samej dyrektywy przewiduje w ust. 1:
„Zaraz po przyjęciu wniosku o łączenie rodziny dane państwo członkowskie zezwala na wjazd członka lub członków rodziny. W odniesieniu do tego państwo członkowskie udziela tym osobom wszelkiej pomocy w uzyskaniu wymaganych wiz”.
Dyrektywa (UE) 2015/637
14
Artykuł 5 dyrektywy Rady (UE) 2015/637 z dnia 20 kwietnia 2015 r. w sprawie środków koordynacji i współpracy mających ułatwić ochronę konsularną niereprezentowanych obywateli Unii w państwach trzecich oraz uchylającej decyzję 95/553/WE (Dz.U. 2015, L 106, s. 1) stanowi:
„Członkom rodzin niebędącym obywatelami Unii towarzyszącym niereprezentowanym obywatelom w państwie trzecim zapewnia się ochronę konsularną w takim samym stopniu i na takich samych warunkach, na jakich byłaby ona zapewniona członkom rodzin obywateli państwa członkowskiego udzielającego pomocy, którzy to członkowie nie są obywatelami Unii, zgodnie z prawem lub praktyką tego państwa członkowskiego”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
15
Y i X są, zgodnie z informacjami zawartymi w postanowieniu odsyłającym, małżeństwem i rodzicami pięciorga dzieci – A, B, C, D i E, urodzonych w latach 2013–2021. Nie są obywatelami Unii. W niesprecyzowanej dacie Y uzyskał wizę umożliwiającą mu pobyt w Belgii, gdzie posiada również zezwolenie na pracę. Zdaniem sądu odsyłającego Y złożył ponadto do właściwych organów belgijskich wniosek o przyznanie mu statusu uchodźcy, który – zgodnie z informacjami przekazanymi przez adwokata skarżących w postępowaniu głównym na rozprawie przed Trybunałem – w dniu tej rozprawy nie został jeszcze rozpatrzony.
16
W dniu 7 października 2023 r. Hamas przeprowadził ze Strefy Gazy szereg ataków terrorystycznych na terytorium izraelskim. W następstwie tych wydarzeń Państwo Izrael wprowadziło blokadę Strefy Gazy i przeprowadziło interwencję wojskową na jej terytorium.
17
W dniu 3 maja 2024 r. Y z jednym z dzieci, E, opuścili Strefę Gazy i przedostali się do Egiptu przez przejście graniczne w Rafah.
18
W dniu 5 maja 2024 r. owo przejście graniczne zostało zamknięte, co uniemożliwiło X i pozostałym dzieciom dostanie się do Egiptu. Z postanowienia odsyłającego wynika, że cztery dni przed jego wydaniem przejście to było nadal zamknięte.
19
W tym kontekście Królestwo Belgii wdrożyło procedurę ewakuacji ze Strefy Gazy do Belgii obywateli belgijskich, uchodźców uznanych w Belgii i członków ich podstawowej rodziny, którzy sami posiadają wizę lub zezwolenie na pobyt w Belgii. Ewakuacje były prowadzone od listopada 2023 r., ale musiały zostać przerwane w marcu 2024 r.
20
Po marcu 2025 r. Królestwo Belgii, Państwo Izrael i Haszymidzkie Królestwo Jordanii uzgodniły nową procedurę ewakuacji ze Strefy Gazy, w ramach której Królestwo Belgii przejęło odpowiedzialność za przewóz tych samych kategorii osób, o których mowa w poprzednim punkcie, z terytorium Strefy Gazy przez Izrael i Jordanię do Belgii.
21
W niesprecyzowanej dacie X i pięcioro dzieci pary złożyli do Office des étrangers (urzędu ds. cudzoziemców, Belgia) wniosek o wjazd i pobyt dla każdego z nich w ramach łączenia rodziny. Wniosek dotyczący E został złożony w ambasadzie Belgii w Egipcie, państwie, w którym E przebywa, podczas gdy pozostałe wnioski zostały złożone zdalnie.
22
W dniu 23 maja 2025 r. owe sześć wniosków zostało rozpatrzonych odmownie.
23
W niesprecyzowanej dacie, lecz po dniu 26 maja 2025 r., Y opuścił Egipt i sam przybył do Belgii.
24
W następstwie wniosku adwokata skarżących w postępowaniu głównym o ponowne rozpatrzenie przez Office des étrangers (urząd ds. cudzoziemców) decyzji odmownej, o której mowa w pkt 22 niniejszego wyroku, urząd ten w dniu 6 października 2025 r. przyznał X i pięciorgu zainteresowanym dzieciom wizy w ramach łączenia rodziny, pod warunkiem zawieszającym dokonania weryfikacji ich tożsamości i autentyczności dokumentów załączonych do ich wniosków o wjazd i pobyt. Do celów przeprowadzenia tej weryfikacji konieczne było osobiste stawiennictwo w belgijskiej ambasadzie lub belgijskim konsulacie.
25
E mógł odebrać swój paszport opatrzony wizą w ambasadzie Belgii w Egipcie w dniu 16 października 2025 r. Natomiast X i pozostałe dzieci, przebywające w Strefie Gazy, nie mogły udać się do belgijskiej ambasady ani belgijskiego konsulatu.
26
W dniu 21 października 2025 r. skarżący w postępowaniu głównym wnieśli przeciwko państwu belgijskiemu skargę do tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzyczny sąd pierwszej instancji w Brukseli, Belgia), który jest sądem odsyłającym orzekającym w przedmiocie środków tymczasowych.
27
Tytułem żądania głównego wnieśli oni o nakazanie państwu belgijskiemu wpisania X i czworga dzieci nadal przebywających w Strefie Gazy na listę osób wymagających ewakuacji w ramach procedury, o której mowa w pkt 20 niniejszego wyroku, oraz zorganizowania w praktyce ich ewakuacji po dopełnieniu formalności. Tytułem żądania ewentualnego wnieśli oni zasadniczo o nakazanie państwu belgijskiemu poinformowania władz izraelskich, egipskich, jordańskich lub wszelkich innych zaangażowanych władz, że zainteresowani posiadają wizę uprawniającą ich do wjazdu do Belgii i że chcą uzyskać zezwolenie na opuszczenie Strefy Gazy w celu udania się do Belgii.
28
Państwo belgijskie zakwestionowało dopuszczalność skargi, podnosząc zarzut braku jurysdykcji, który został oddalony przez sąd odsyłający.
29
Ponadto sąd ten stwierdził, że warunki życia X i jej czworga dzieci w Strefie Gazy pozwalają na uznanie spełnienia przesłanki pilności przewidzianej w belgijskich przepisach proceduralnych dotyczących środków tymczasowych.
30
Sąd odsyłający zauważył poza tym, że w ramach procedury ewakuacji państwo belgijskie dysponuje zgodnie z prawem krajowym zakresem uznania przy określaniu kręgu beneficjentów tej procedury, który to zakres uznania w przekonaniu tego sądu nie został w sposób oczywisty przekroczony.
31
Wspomniany sąd zaznaczył jednak, że zakres obowiązków państwa belgijskiego wynikających z prawa Unii jest przedmiotem sporu między stronami w postępowaniu głównym, którego nie można rozstrzygnąć w oparciu o istniejące orzecznictwo Trybunału i którego rozwiązanie przez Trybunał mogłoby być również pomocne w rozpoznaniu innych podobnych sporów toczących się przed sądami belgijskimi.
32
W tych okolicznościach tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzyczny sąd pierwszej instancji w Brukseli) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy w sytuacji gdy państwo członkowskie na podstawie dyrektywy [2003/86] i zgodnie z wyrokiem [z dnia 18 kwietnia 2023 r., Afrin (C‑1/23 PPU, zwanym dalej wyrokiem Afrin, EU:C:2023:296)] przyznaje wizę w ramach łączenia rodzin i wymaga, by osoba, której przysługuje wiza, stawiła się osobiście podczas wydania (wręczenia do rąk własnych) wspomnianej wizy w celu sprawdzenia jej tożsamości, stosowanie prawa Unii w rozumieniu art. 51 [Karty] rozciąga się poza przyznanie wizy – na przykład do momentu jej wydania (wręczenia do rąk własnych)?
2)
W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze: czy art. 13 ust. 1 dyrektywy [2003/86], rozpatrywany osobno lub w związku z art. 2, 4, 7 i 24 [Karty], należy interpretować w ten sposób, że nakłada on na państwo członkowskie, które przyznało wizę, jak wskazano w pytaniu pierwszym, w sytuacji gdy osoba, której przysługuje wiza (obywatel państwa trzeciego) nie jest w stanie samodzielnie opuścić państwa trzeciego, w którym zamieszkuje, a jej życie jest tam w sposób oczywisty zagrożone, obowiązek udzielenia tej osobie pomocy w celu opuszczenia przez nią tego państwa i wydania jej (wręczenia do rąk własnych) wspomnianej wizy?
3)
W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie drugie: czy pomoc, której należałoby udzielić na podstawie przywołanego powyżej przepisu lub przepisów, powinna polegać na:
–
włączeniu osoby, której przysługuje wiza (obywatela państwa trzeciego) w procedurę ewakuacji zorganizowaną przez dane państwo członkowskie dla określonych przez to państwo kategorii osób, na takich samych warunkach jak dla tych osób i to nawet jeżeli osoba, której przysługuje wiza, nie należy do tych kategorii; lub przynajmniej
–
poinformowaniu organów każdego państwa trzeciego uniemożliwiającego tej osobie udanie się do Unii [Europejskiej], że chce ona tam przebywać i posiada w tym zakresie wymaganą wizę, nawet jeśli informacja ta wykracza poza wspomnianą wyżej procedurę ewakuacji?”.
W przedmiocie wniosku o zastosowanie pilnego trybu prejudycjalnego
33
Sąd odsyłający wniósł o rozpoznanie odesłania prejudycjalnego w niniejszej sprawie w pilnym trybie prejudycjalnym przewidzianym w art. 23a akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i w art. 107 regulaminu postępowania przed Trybunałem.
34
Z przepisów tych wynika, że zastosowanie tej procedury jest uzależnione od spełnienia dwóch kumulatywnych przesłanek. Po pierwsze, odesłanie prejudycjalne powinno dotyczyć zagadnień interpretacyjnych z zakresu przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, będącej przedmiotem tytułu V części trzeciej traktatu FUE. Po drugie, okoliczności sporu w postępowaniu głównym opisane przez sąd odsyłający muszą wskazywać na pilność sytuacji.
35
Co się tyczy pierwszej przesłanki, należy stwierdzić, że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w niniejszej sprawie dotyczy wykładni art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86, która została przyjęta na podstawie art. 63 akapit pierwszy pkt 3 lit. a) WE, obecnie art. 79 ust. 2 lit. a) TFUE. Dyrektywa ta mieści się tym samym w zakresie tytułu V części trzeciej traktatu FUE, dotyczącego przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. Zgodnie z art. 23a akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i art. 107 § 1 regulaminu postępowania wniosek ten może zatem zostać rozpoznany w pilnym trybie prejudycjalnym.
36
Co się tyczy drugiej przesłanki, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem oddzielenie dziecka od jednego z rodziców może – ze względu na fakt, że przedłużenie tego oddzielenia jest w stanie poważnie zaszkodzić temu dziecku i jego relacjom z tym rodzicem – uzasadniać stwierdzenie istnienia pilnej sytuacji dla celów zastosowania pilnego trybu prejudycjalnego (zob. podobnie wyroki: z dnia 22 grudnia 2010 r., Mercredi, C‑497/10 PPU, EU:C:2010:829, pkt 39; z dnia 19 listopada 2015 r., P, C‑455/15 PPU, EU:C:2015:763, pkt 32; wyrok Afrin, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo).
37
W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego wynika, że dzieci A, B, C i D, urodzone w latach 2013–2021, są oddzielone od ojca od prawie dwóch lat i że przedłużenie tej sytuacji mogłoby poważnie zaszkodzić przyszłej relacji tych dzieci z ojcem.
38
W tych okolicznościach w dniu 12 stycznia 2026 r. piąta izba Trybunału postanowiła, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, uwzględnić wniosek sądu odsyłającego o rozpoznanie odesłania prejudycjalnego w niniejszej sprawie w pilnym trybie prejudycjalnym.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
39
Poprzez swoje pytania prejudycjalne, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86, rozpatrywany odrębnie lub w związku z art. 2, 4, 7 i 24 Karty, należy interpretować w ten sposób, że państwo członkowskie ma obowiązek – w odniesieniu do obywatela państwa trzeciego, któremu przyznało ono w ramach łączenia rodziny wizę z zastrzeżeniem weryfikacji tożsamości tego obywatela i autentyczności dokumentów załączonych do złożonego przez niego na odległość wniosku o przyznanie wizy, która to weryfikacja wymaga osobistego stawiennictwa w placówce dyplomatycznej lub konsularnej tego państwa członkowskiego – zorganizowania i zapewnienia transferu wspomnianego obywatela do takiej placówki lub porozumienia się z państwem trzecim lub państwami trzecimi w celu ułatwienia tego transferu, w sytuacji gdy ów obywatel nie może udać się do takiej placówki.
40
Artykuł 13 ust. 1 tej dyrektywy przewiduje, że gdy tylko wniosek o łączenie rodziny zostanie przyjęty, zainteresowane państwo członkowskie zezwala na wjazd członka lub członków rodziny. W tym względzie owo państwo członkowskie udziela tym osobom wszelkiej pomocy w uzyskaniu wymaganych wiz.
41
W niniejszej sprawie sąd odsyłający zastanawia się w szczególności nad wykładnią zdania drugiego tego przepisu w okolicznościach takich jak okoliczności sporu w postępowaniu głównym, a mianowicie w kontekście procedury ewakuacji, o której mowa w pkt 20 niniejszego wyroku.
42
Chociaż skarżący w postępowaniu głównym nie należą do kategorii osób objętych taką procedurą ewakuacji, wnieśli o to, by X i czworo dzieci znajdujących się w Strefie Gazy mogli zostać objęci ową procedurą, powołując się przy tym na art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86 oraz na wykładnię tej dyrektywy dokonaną przez Trybunał w wyroku Afrin, który dotyczył głównie wykładni art. 5 wspomnianej dyrektywy, ustanawiającego zasady składania i rozpatrywania wniosków o łączenie rodzin.
43
W wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86 w związku z art. 7 oraz art. 24 ust. 2 i 3 Karty stoi na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które do celów złożenia wniosku o wjazd i pobyt w ramach łączenia rodzin wymaga, aby członkowie rodziny członka rodziny rozdzielonej osobiście udali się do placówki dyplomatycznej lub konsularnej państwa członkowskiego, w tym w sytuacji, w której udanie się przez nich do tej placówki jest niemożliwe lub nadmiernie utrudnione. Niemniej Trybunał wyraźnie wskazał, że taka wykładnia prawa Unii nie stoi na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie wymagało osobistego stawiennictwa członków rodziny członka rodziny rozdzielonej na późniejszym etapie wieloetapowego postępowania w przedmiocie wniosku o łączenie rodziny, dodając w pkt 58 wspomnianego wyroku, że takie stawiennictwo może mieć na celu sprawdzenie więzi rodzinnych i tożsamości zainteresowanych. W tym względzie w pkt 59 tego wyroku Trybunał wyjaśnił, że państwo członkowskie powinno ułatwić to stawiennictwo, w szczególności poprzez wydanie dokumentów konsularnych lub laissez-passer.
44
Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 45 opinii, Królestwo Belgii zastosowało się w niniejszym przypadku do orzecznictwa Trybunału wynikającego z wyroku Afrin, wymagając stawiennictwa zainteresowanych, w celu weryfikacji ich tożsamości i autentyczności dokumentów załączonych do ich wniosków o wjazd i pobyt, już po złożeniu wniosku o łączenie rodziny.
45
Ten etap postępowania jest uregulowany w art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86, zgodnie z którym zainteresowane państwo członkowskie jest zobowiązane, po przyjęciu wniosku o łączenie rodziny, zezwolić na wjazd członka lub członków rodziny i udzielić im „wszelkiej pomocy w uzyskaniu wymaganych wiz”.
46
Ponieważ dyrektywa ta nie definiuje zakresu tego obowiązku udzielenia wszelkiej pomocy w uzyskiwaniu wymaganych wiz, należy ustalić jego treść z uwzględnieniem brzmienia i kontekstu tego art. 13 ust. 1 oraz celów wspomnianej dyrektywy.
47
Z utrwalonego orzecznictwa wynika bowiem, że wykładnia przepisu prawa Unii wymaga uwzględnienia nie tylko jego brzmienia, lecz także kontekstu, w jaki on się wpisuje, oraz celów aktu, którego ów przepis stanowi część. Geneza przepisu prawa Unii może również zawierać elementy istotne dla jego wykładni (wyrok z dnia 8 maja 2025 r., Provincie Oost-Vlaanderen i Sogent, C‑236/24, EU:C:2025:321, pkt 21 i przytoczone tam orzecznictwo).
48
Co się tyczy brzmienia art. 13 ust. 1 zdanie drugie, należy zauważyć, że w języku potocznym termin „pomoc” określa środki, które umożliwiają uzyskanie czegoś bez trudności, a czasownik „uzyskiwać” oznacza zapewnienie sobie osiągnięcia czegoś. W związku z tym sformułowanie „wszelka pomoc w uzyskaniu wymaganych wiz” oznacza wszelkie środki umożliwiające zapewnienie sobie osiągnięcia wiz bez trudności.
49
Co się tyczy kontekstu omawianego art. 13 ust. 1, należy zauważyć, że zgodnie z motywem 13 dyrektywy 2003/86 przepisy proceduralne regulujące rozpatrywanie wniosków o łączenie rodzin oraz wjazd i pobyt członków rodziny powinny być skuteczne i wykonalne w kontekście zwykłego obciążenia pracą administracji państw członkowskich.
50
Również z pkt 5.1 komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie wytycznych dotyczących stosowania dyrektywy 2003/86 [COM(2014) 210 final], który Trybunał bierze pod uwagę przy dokonywaniu wykładni tej dyrektywy [zob. podobnie wyrok z dnia 2 września 2021 r., État belge (Prawo pobytu w przypadku przemocy domowej), C‑930/19, EU:C:2021:657, pkt 64], wynika, że obowiązek udzielenia wszelkiej pomocy w uzyskaniu wiz oznacza, że „państwa członkowskie powinny zapewnić szybką procedurę wizową, do minimum ograniczyć dodatkowe obciążenie administracyjne i unikać podwójnej kontroli spełniania wymogów na potrzeby łączenia rodzin”. We wspomnianym pkt 5.1 dodano, że „[w] wyjątkowych okolicznościach, na przykład w kontekście państwa upadłego lub państwa o wysokim poziomie zagrożenia bezpieczeństwa wewnętrznego, państwa członkowskie zachęca się do akceptowania tymczasowych dokumentów podróży wydanych przez Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża (MKCK), wydawania krajowych przepustek w jedną stronę lub oferowania członkom rodziny możliwości otrzymania wizy po przybyciu do państwa członkowskiego”.
51
Co się tyczy genezy wspomnianej dyrektywy, należy zauważyć, że wyjaśnienia odnoszące się do artykułów wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie prawa do łączenia rodzin, przedstawionego przez Komisję w dniu 1 grudnia 1999 r. [COM(1999) 638 wersja ostateczna, s. 22], wskazują, że w przypadku gdy wniosek o łączenie rodziny zostaje przyjęty, a osoba korzystająca z prawa do łączenia rodziny „potrzebuje wizy w celu wjazdu do państwa członkowskiego, w którym zamieszkuje członek rodziny rozdzielonej, państwo to ułatwia wydanie wizy, w szczególności poprzez jej niezwłoczne wydanie”.
52
W świetle tych elementów kontekstu i genezy art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86 oraz jak zauważył zasadniczo rzecznik generalny w pkt 48, 49 i 51 opinii, należy uznać, że przepis ten nakłada w zdaniu drugim na państwa członkowskie obowiązki zniesienia nieuzasadnionych przeszkód administracyjnych, a także stosowania szybkich i skutecznych procedur administracyjnych do celów przyznawania wiz. Natomiast ani ten przepis, ani żaden inny przepis tej dyrektywy nie formułuje obowiązku dotyczącego stosunków dyplomatycznych lub konsularnych między państwem członkowskim a państwem trzecim.
53
Taka wykładnia jest zgodna z celem realizowanym przez wspomnianą dyrektywę, który polega, jak wielokrotnie orzekał Trybunał, na wspieraniu łączenia rodzin i przyznania ochrony obywatelom państw trzecich, w szczególności małoletnim (wyrok Afrin, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo).
54
Wykładni tej nie podważa wykładnia dokonana przez Trybunał w wyroku Afrin. Prawdą jest, że w pkt 50 i 51 tego wyroku Trybunał wskazał, iż w sytuacjach, w których osobiste stawiennictwo jest niemożliwe lub nadmiernie utrudnione, w szczególności gdy członkowie rodziny członka rodziny rozdzielonej mieszkają w strefie konfliktu i przemieszczając się, mogą się narazić na nieludzkie lub poniżające traktowanie, a nawet na niebezpieczeństwo utraty życia, dla osiągnięcia celu realizowanego przez tę dyrektywę konieczne jest, by państwa członkowskie wykazały się niezbędną elastycznością celem umożliwienia zainteresowanym skutecznego złożenia wniosku o łączenie rodziny.
55
Niemniej jednak, jak wynika z pkt 58 i 59 wspomnianego wyroku, owa przesłanka elastyczności ze strony państw członkowskich wymaga jedynie umożliwienia osobistego stawiennictwa na zaawansowanym etapie postępowania, a nawet na jego końcowym etapie, a nie na etapie składania wniosku o łączenie rodzin, lub też ułatwienia takiego stawiennictwa, ewentualnie poprzez wydanie dokumentów konsularnych lub laissez-passer, oraz ograniczenia do niezbędnego minimum liczby stawiennictw. Tymczasem należy stwierdzić, że wszystkie te obowiązki różnią się ze względu na sam ich charakter od obowiązków związanych ze stosunkami dyplomatycznymi lub konsularnymi między państwem członkowskim a państwem trzecim.
56
Wynika z tego, że w kontekście naznaczonym przez ogólny obowiązek zniesienia nieuzasadnionych przeszkód administracyjnych i stosowania szybkich i skutecznych procedur administracyjnych konkretne obowiązki spoczywające na państwach członkowskich w ramach wykonywania art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86 mogą dotyczyć na przykład dostępności ich służb konsularnych lub wydania zainteresowanej osobie dokumentów, które mogą ułatwić jej udanie się do ich placówki konsularnej, takich jak wezwanie do stawienia się przed organami konsularnymi.
57
Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 51 opinii, włączenie członków rodziny Y do procedury ewakuacji ze Strefy Gazy, o której mowa w pkt 20 niniejszego wyroku, lub udzielenie pomocy polegającej na poinformowaniu organów państw trzecich o woli uzyskania przez te osoby zezwolenia na opuszczenie tego terytorium w celu udania się do Belgii wymagałoby przyjęcia środków wykraczających poza wymogi przewidziane w art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86. Inicjatywy te wymagałyby bowiem podjęcia przez Królestwo Belgii działań dyplomatycznych lub konsularnych wobec państwa trzeciego lub państw trzecich, które to działania nie wchodzą w zakres stosowania tej dyrektywy, lecz należą do stosunków międzynarodowych tego państwa członkowskiego z państwami trzecimi, w niniejszym przypadku z Państwem Izrael, Haszymidzkim Królestwem Jordanii oraz, w stosownym przypadku, z Arabską Republiką Egiptu.
58
Ponadto, co się tyczy dziedziny ochrony dyplomatycznej i konsularnej, należy zauważyć, że – jak podkreślił rzecznik generalny w pkt 60 i 61 opinii – art. 20 ust. 2 lit. c) i art. 23 TFUE oraz art. 46 Karty mają zastosowanie wyłącznie do obywateli Unii przebywających na terytorium państwa trzeciego, w którym państwo członkowskie, którego są obywatelami, nie jest reprezentowane, oraz zgodnie z art. 5 dyrektywy 2015/637 do towarzyszących im członków ich rodzin niebędących obywatelami Unii, lecz nie do obywateli państw trzecich, którym przysługuje prawo do łączenia rodzin na podstawie dyrektywy 2003/86.
59
Wreszcie, co się tyczy ewentualnego znaczenia dla niniejszej sprawy art. 2, 4, 7 i 24 Karty, art. 51 ust. 1 i 2 Karty przewiduje, że jej postanowienia mają zastosowanie do państw członkowskich wyłącznie w zakresie, w jakim stosują one prawo Unii, i w żadnym wypadku nie rozszerzają kompetencji Unii określonych w traktatach.
60
Tymczasem, jak wynika z pkt 57 niniejszego wyroku, środki, których dochodzą skarżący w postępowaniu głównym, przedstawione w pkt 27 niniejszego wyroku, nie są objęte zakresem stosowania dyrektywy 2003/86, w związku z czym odmowa uwzględnienia takich żądań nie stanowi stosowania prawa Unii w rozumieniu art. 51 ust. 1 Karty. Co za tym idzie, takie żądania nie mogą być oparte również na postanowieniach Karty.
61
W świetle powyższych rozważań odpowiedź na zadane pytania winna brzmieć: art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86 w związku z art. 2, 4, 7 i 24 Karty należy interpretować w ten sposób, że państwo członkowskie nie ma obowiązku – w odniesieniu do obywatela państwa trzeciego, któremu przyznało ono w ramach łączenia rodziny wizę z zastrzeżeniem weryfikacji tożsamości tego obywatela i autentyczności dokumentów załączonych do złożonego przez niego na odległość wniosku o wydanie wizy, która to weryfikacja wymaga osobistego stawiennictwa w placówce dyplomatycznej lub konsularnej tego państwa członkowskiego – zorganizowania i zapewnienia transferu wspomnianego obywatela do takiej placówki lub porozumienia się z państwem trzecim lub państwami trzecimi w celu ułatwienia tego transferu, w sytuacji gdy ów obywatel nie może udać się do takiej placówki.
W przedmiocie kosztów
62
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 13 ust. 1 dyrektywy Rady 2003/86/WE z dnia 22 września 2003 r. w sprawie prawa do łączenia rodzin w związku z art. 2, 4, 7 i 24 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej
należy interpretować w ten sposób, że:
państwo członkowskie nie ma obowiązku – w odniesieniu do obywatela państwa trzeciego, któremu przyznało ono w ramach łączenia rodziny wizę z zastrzeżeniem weryfikacji tożsamości tego obywatela i autentyczności dokumentów załączonych do złożonego przez niego na odległość wniosku o wydanie wizy, która to weryfikacja wymaga osobistego stawiennictwa w placówce dyplomatycznej lub konsularnej tego państwa członkowskiego – zorganizowania i zapewnienia transferu wspomnianego obywatela do takiej placówki lub porozumienia się z państwem trzecim lub państwami trzecimi w celu ułatwienia tego transferu, w sytuacji gdy ów obywatel nie może udać się do takiej placówki.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: francuski.
(
i
)	Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.