61966C0024(01)
CONCLUSIE VAN DE ADVOCAAT-GENERAAL G. REISCHL
VAN 29 NOVEMBER 1973 (
1
)
Mijnheer de President,
mijne heren Rechters,
De „Gesellschaft für Getreidehandel mit beschränkter Haftung” te Düsseldorf (voorheen „Gesellschaft für Getreidehandel AG”) heeft op 31 augusuts 1973 overeenkomstig artikel 40 van 's Hofs Statuut een verzoek om uitlegging van een arrest ingediend.
Verzocht wordt „de strekking van de rechtskracht” van het op 14 juli 1967 gewezen arrest in de zaken 5, 7 en 13 tot 24-66 (Firma E. Kampffmeyer en 13 andere verzoeksters/EEG-Commissie, — Jurisprudentie 1967, 1967, blz. 305) uit te leggen en met name aan te geven of
1.
„de vaststelling in genoemd arrest evenals in het arrest van juli 1965 (verbonden zaken 106 en 107-63), dat niet was voldaan aan de voorwaarden voor de door de Bondsrepubliek Duitsland genomen en door de Commissie bij beschikking van oktober 1963 goedgekeurde vrijwaringsmaatregel,
2.
de beginselen, welke door het Hof werden vastgelegd met betrekking tot de mate van de door de Commissie en de regeringen der Lid-Staten te betrachten zorgvuldigheid bij de toepassing van vrijwaringsmaatregelen krachtens artikel 22 van verordening nr. 19 van de Raad,
voor de nationale Duitse rechterlijke instanties bindend zijn in schadeprocedures die door verzoekster op grond van dezelfde feiten zijn aangespannen tegen de inzake marktordeningen bevoegde nationale autoriteiten van de Bondsrepubliek.”
Tegen dit verzoek heeft de Commissie van de Europese Gemeenschappen een aantal bezwaren ingebracht, met name op het punt van de ontvankelijkheid.
Met voorbijgaan van de feiten, die evenals de inhoud van het arrest van 14 juli 1967 bekend zijn uit het toenmalige geding en uit de in dit geding gewisselde stukken, wil ik over deze bezwaren het volgende opmerken:
1.
Op de stelling der Commissie, dat in het interpretatieverzoek ook sprake is van het arrest in de zaken 106 en 107-63 van 1 juli 1965 (Firma Alfred Töpfer KG en Firma Getreide-Import-Gesellschaft/ EEG-Commissie, Juriprudentie 1965, blz. 507), waarin verzoekster (anders dan in de zaak 5, 7 en 13 tot 24-66) geen partij was, zodat het interpretatieverzoek niet-ontvankelijk is voor zover betrekking hebben op arrest 106 en 107-63, behoeven wij niet nader in te gaan. Bij de mondelinge behandeling heeft verzoekster immers te kennen gegeven dat alleen wordt verzocht om uitlegging van arrest 5, 7 en 13 tot 24-66; arrest 106 en 107-63 was slechts vermeld, omdat het Hof in het arrest van 14 juli 1967 zelf daarnaar had verwezen.
2.
De Commissie betwijfelt voorts of genoegzaam rekening is gehouden met artikel 102, § 1, van het Reglement voor de procesvoering, bepalende dat de teksten van het arrest, waarvan de interpretatie wordt gevraagd, in het desbetreffende verzoek nauwkeurig moeten zijn aangeduid.
Dit standpunt dunkt mij te formalistisch. Uit het verzoek in zijn geheel blijkt duidelijk, op welke gedeelten van arrest 5, 7 en 13 tot 24-66 wordt gedoeld, namelijk die welke staan vermeld in de eerste drie alinea's van de Duitse uitgave van de Jurisprudentie 1967, blz. 354 (
2
). Bij de mondelinge behandeling werd dit trouwens ook bevestigd.
Aan artikel 102 van het Reglement voor de procesvoering zijn derhalve geen voor verzoekster nadelige gevolgen te verbinden.
3.
De kernvraag in het onderhavige geval is, waar de grenzen liggen van een procedure tot uitlegging van een arrest ex artikel 40 van het EEG-Statuut. Kan men daarbij slechts verzoeken om een verduidelijking van hetgeen het Hof in een bepaald geval heeft overwogen bij zijn beslissing of heeft bedoeld, dan wel ook om de vaststelling, voor wie buiten de procespartijen 's Hofs overwegingen van belang zijn, tot wie de rechtskracht en motivering van de rechterlijke beslissing zich uitstrekken?
Blijkens de uitdrukkelijke verklaringen van verzoekster tijdens de mondelinge behandeling gaat het alleen om dit laatste. Immers 's Hofs bevindingen in het arrest van 14 juli 1967 omtrent de onjuiste toepassing van artikel 22 van verordening nr. 19 (het ontbreken van de voorwaarden om vrijwaringsmaatregelen te kunnen nemen) en de dienstfout van de Commissie bij de uitvaardiging van een dergelijke maatregel laten, zoals verzoekster in het licht heeft gesteld, geen twijfel bestaan over hun betekenis voor de beroepen bij het Hof. Verzoeksters punt is echter slechts, of zij ook bindend zijn voor de nationale rechter, bij wie een schadevordering tegen de Bondsregering op dezelfde feitelijke gronden is ingesteld. Het gaat derhalve om de vraag of krachtens artikel 40 van 's Hofs EEG-Statuut eveneens een procedure aanhangig kan worden gemaakt om in deze zin de „strekking” van de rechtsgevolgen van een arrest te doen bepalen.
Een dergelijke opvatting van de zin en bedoeling van een verzoek om uitlegging van een arrest stuit bij mij op grote bezwaren.
Wanneer men een vergelijking maakt met het geval van de wetsuitlegging, waarbij de bedoeling van de wetgever moet worden opgespoord, ligt het voor de hand om bij de uitlegging van een arrest te denken aan een verduidelijking van hetgeen het Hof in een bepaald geval heeft willen zeggen. Zo gezien, kan er stellig geen sprake zijn van arrestinterpretatie, indien het erom gaat de grenzen van de rechtskracht te bepalen. Dit staat niet ter dispositie van het Hof en daarover zijn in een arrest geen uitlatingen te vinden. De reikwijdte van een arrest vloeit veeleer voort uit de interpretatie van het Gemeenschapsrecht dat het Hof wordt voorgelegd en dat het onderwerp — uitdrukkelijk of stilzwijgend — regelt. Een dergelijke opheldering moet welbeschouwd worden verschaft via de procedure van artikel 177 EEG-Verdrag, welke bepaling immers ook de handelingen van het Hof bestrijkt en waarmee — zoals reeds in andere zaken is gebleken — eveneens problemen betreffende de geldingskracht van het Gemeenschapsrecht zijn op te lossen.
Het komt mij overigens voor dat na de conclusie van Advocaat-Generaal Roemer in de zaak 70-63 bis (Hoge Autoriteit van de EGKS/Umberto Collotti en het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, Jurisprudentie 1965, blz. 345) ook de rechtspraak van het Hof reeds in deze zin vastligt. Uit het arrest in deze zaak moge ik daartoe de overweging aanhalen, dat „de verzoeker tot interpretatie, wil hij op grond van genoemd artikel” (namelijk artikel 40) „in zijn verzoek ontvankelijk worden verklaard, zich niet moet beroepen op meningsverschillen over de eventuele gevolgen van het litigieuze arrest voor andere gevallen dan hetwelk bij bedoeld arrest werd berecht, doch moet aanvoeren dat de betekenis en de draagwijdte van het geval dat bij bedoeld arrest werd berecht, onduidelijk zijn en aanleiding geven tot dubbelzinnigheid.”
Mijns inziens dienen wij aan dit standpunt vast te houden. Hiertegen valt niet in te brengen dat het begrip „strekking” in artikel 40 van het Reglement aldus van zijn inhoud wordt ontdaan. Het blijft immers ook in mijn restrictieve uitlegging der bepaling zijn betekenis behouden. Men denke slechts aan procedures met meerdere verzoekers of verweerders of met betrekking tot een reeks bepalingen, waarbij het na de uitspraak niet duidelijk is, welke der partijen of welke bepaling in deze of gene uitlating van het Hof is bedoeld. Ofwel aan procedures met een groot aantal geschilpunten die niet alle gelijktijdig en definitief worden beslecht, zodat de vraag kan rijzen welke strekking een interlocutoir heeft. In al deze gevallen heeft het stellig zin door middel van een interpretatiever-zoek, zoals ik dit opvat, te vragen naar de „strekking” van een arrest. Ook blijkt eruit dat het geenszins noodzakelijk is het begrip „strekking” om zo te zeggen op de externe werking van een arrest te doen slaan en daarmede de vraag te rechtvaardigen of een bepaald arrest wellicht over het hoofd van de procespartijen heen nog effect heeft.
Een en ander brengt mij tot de slotsom dat het interpretatieverzoek van de Gesellschaft für Getreidehandel, juist omdat dit alleen het laatstbedoelde effect op het oog heeft, niet kan worden geacht binnen de werkingssfeer van artikel 40 te vallen en bijgevolg niet ontvankelijk moet worden verklaard.
4.
Mijn conclusie is daarmee gegeven. Ook behoeft niet meer nader te worden ingegaan op de inhoud van het verzoek. Voor zover het daarop aankomt in het nationale geding, zou de bevoegde nationale rechter zelf het Hof via artikel 177 EEG-Verdrag om opheldering kunnen verzoeken.
(
1
)	Vertaald uit het Duits.
(
2
)	De laatste alinea op blz. 326 tot en met de zevende alinea op blz. 327 in de Nederlandse uitgave van de Jurisprudentie 1967.