Wydanie tymczasowe
OPINIA RZECZNICZKI GENERALNEJ
LAILI MEDINY
przedstawiona w dniu 23 października 2025 r.(1)
Sprawy połączone od C‑258/23 do C‑260/23
IMI – Imagens Médicas Integradas SA (C‑258/23)
Synlabhealth II SA (C‑259/23)
SIBS – Sociedade Gestora de Participações Sociais SA,
SIBS, Cartões – Produção e Processamento de Cartões SA,
SIBS Processos – Serviços Interbancários de Processamento SA,
SIBS International SA,
SIBS Pagamentos SA,
SIBS Gest SA,
SIBS Forward Payment Solutions SA,
SIBS MB SA (C‑260/23)
przeciwko
Autoridade da Concorrência
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Tribunal da Concorrência, Regulação e Supervisão (sąd ds. konkurencji, regulacji i nadzoru, Portugalia)]
Odesłanie prejudycjalne – Naruszenia reguł konkurencji – Zajęcie dokumentów handlowych – Nakaz wydany przez prokuraturę – Karta praw podstawowych Unii Europejskiej – Artykuł 8 – Naruszenie prawa do ochrony danych osobowych – Uprzednie zezwolenie sądowe
I.      Wprowadzenie
1.        W mojej opinii przedstawionej w dniu 20 czerwca 2024 r. w niniejszych sprawach połączonych(2), zaproponowałam (dawnej) czwartej izbie Trybunału
dokonanie wykładni art. 7 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej(3) w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie przepisom państwa członkowskiego, zgodnie z którymi w ramach dochodzenia w sprawie domniemanego naruszenia art. 101 TFUE lub 102 TFUE krajowy organ ochrony konkurencji dokonuje zajęcia korespondencji elektronicznej, której treść pozostaje w związku z przedmiotem kontroli, bez uzyskania uprzedniej zgody sądu. Stwierdzenie to jest jednak uzależnione od spełnienia przesłanki, by przewidziane zostały ścisłe ramy prawne dla uprawnień tego krajowego organu ochrony konkurencji, a także odpowiednie i wystarczające zabezpieczenia przed nadużyciami i arbitralnością. Takie zabezpieczenia powinny w szczególności przybrać formę pełnej kontroli sądowej ex post rozpatrywanych środków(4).
2.        W następstwie wyroku z dnia 4 października 2024 r. w sprawie Bezirkshauptmannschaft Landeck(5) Trybunał postanowił, na wniosek (dawnej) czwartej izby i zgodnie z art. 60 § 3 regulaminu postępowania, przekazać niniejsze sprawy wielkiej izbie. W wyroku tym Trybunał orzekł w szczególności, iż art. 4 ust. 1 lit. c) dyrektywy (UE) 2016/680(6) rozpatrywany w świetle art. 7 i 8 oraz art. 52 ust. 1 Karty należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym, które przyznają właściwym organom możliwość uzyskania wglądu do danych zapisanych w telefonie komórkowym w celu zapobiegania przestępstwom w ogólności, ich dochodzenia, wykrywania i ścigania. Trybunał orzekł jednak, że skorzystanie z tej możliwości powinno podlegać, między innymi, uprzedniej kontroli sądu lub niezależnego organu administracyjnego, z wyjątkiem należycie uzasadnionych pilnych przypadków(7).
3.        W ramach tej dodatkowej opinii Trybunał zwraca się do mnie o zbadanie, czy wnioski płynące z wyroku w sprawie Landeck należy wziąć pod uwagę w celu udzielenia odpowiedzi sądowi odsyłającemu w niniejszych sprawach, a w szczególności na jego trzecie pytanie prejudycjalne. Trybunał uważa bowiem za konieczne ustalenie, czy wymóg uprzedniej kontroli sprawowanej przez sąd lub niezależny organ administracyjny można zastosować do dochodzeń prowadzonych w dziedzinie konkurencji w celu zidentyfikowania naruszeń art. 101 lub art. 102 TFUE, w szczególności gdy korespondencja elektroniczna, która jest przedmiotem zajęcia przez krajowy organ ochrony konkurencji, a także dokumenty pochodzące z tej korespondencji, zawierają dane osobowe.
4.        W związku z tym niniejsza opinia uwzględnia rozumowanie przedstawione w mojej pierwszej opinii zgodnie z nowym wnioskiem Trybunału. W celu szczegółowego przedstawienia ram prawnych, okoliczności powstania sporu i postępowań głównych oraz przed Trybunałem pozwolę sobie odesłać do pkt 3–19 mojej pierwszej opinii. Przedstawienie to należy uzupełnić jedynie o wskazanie, że w dniu 3 czerwca 2025 r., w następstwie otwarcia ustnego etapu postępowania na nowo, wielka izba Trybunału przeprowadziła rozprawę. Strony w postępowaniu głównym, rządy portugalski, grecki, fiński i szwedzki oraz Komisja Europejska i Urząd Nadzoru EFTA wzięły w niej udział.
II.    Ocena
5.        Dla przypomnienia, poprzez trzecie pytanie prejudycjalne zadane w niniejszych sprawach sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 7 Karty stoi na przeszkodzie zajęciu, bez uprzedniego zezwolenia organu sądowego, korespondencji elektronicznej wymienianej między kadrą kierowniczą a pracownikami przedsiębiorstwa, a także dokumentów handlowych pochodzących z tej korespondencji, w ramach dochodzenia w sprawie porozumień i praktyk zakazanych przez art. 101 i 102 TFUE(8). Ściślej rzecz ujmując, sąd odsyłający zastanawia się, czy na takie zajęcie może zezwolić podmiot taki jak prokuratura portugalska, która zdaniem tego sądu jest odpowiedzialna w szczególności za reprezentowanie państwa, obronę interesów określonych w ustawie i prowadzenie postępowania karnego na podstawie zasady legalności(9).
6.        Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z brzmieniem swojego pytania sąd odsyłający ogranicza się do zwrócenia się do Trybunału z pytaniem o wykładnię art. 7 Karty w kontekście zwykle dokonywanych przez krajowe organy ochrony konkurencji zajęć korespondencji elektronicznej o charakterze zawodowym wymienianej między kadrą kierowniczą a pracownikami przedsiębiorstw objętych dochodzeniem. Jednakże w zakresie, w jakim zajęcie to może dotyczyć nie tylko komunikacji objętej art. 7 Karty(10), lecz również i w sposób nierozłączny danych osobowych chronionych przez art. 8 Karty, należy również zbadać tę kwestię pod kątem tego ostatniego postanowienia w celu udzielenia sądowi odsyłającemu użytecznej odpowiedzi(11).
7.        W tym względzie należy przypomnieć, że art. 8 ust. 1 Karty ustanawia prawo do ochrony danych osobowych. Artykuł ten wymaga również w ust. 2, by dane te były przetwarzane zgodnie z określonymi warunkami, od których zależy zgodność z prawem danego przetwarzania(12).
Nawet jeśli prawo do ochrony danych osobowych ma inny charakter(13), jest ono ściśle związane z prawem do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego ustanowionym w art. 7 Karty, który uzupełnia(14).
8.        Ponadto prawo do ochrony danych osobowych stoi na przeszkodzie temu, by osoby trzecie gromadziły informacje dotyczące zidentyfikowanych lub możliwych do zidentyfikowania osób fizycznych lub miały do nich dostęp, niezależnie od tego, czy są to organy publiczne, czy ogół społeczeństwa, chyba że takie gromadzenie i dostęp następuje na podstawie rzetelnego przetwarzania spełniającego wymogi określone w art. 8 ust. 2 Karty(15). Poza tą hipotezą należy uznać, że gromadzenie danych osobowych i dostęp do nich, które stanowią przetwarzanie tych danych(16), należy uznać za ograniczające prawo zagwarantowane w art. 8 ust. 1 Karty(17).
9.        W niniejszej sprawie, jeśli chodzi o korespondencję elektroniczną wymienianą między kadrą kierowniczą a pracownikami przedsiębiorstwa, a także pochodzące od nich dokumenty handlowe, jest oczywiste, że w zakresie, w jakim ta korespondencja elektroniczna i dokumenty mogą również zawierać dane osobowe w rozumieniu art. 4 pkt 1 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych(18), zajęcie dokonane przez krajowy organ ochrony konkurencji w ramach dochodzenia stanowi ograniczenie wykonywania prawa zagwarantowanego w art. 8 Karty.
10.      Z utrwalonego orzecznictwa wynika jednak, że prawo podstawowe do ochrony danych osobowych nie jest uprawnieniem bezwzględnym, lecz należy je postrzegać w świetle jego funkcji społecznej i wyważyć względem innych praw podstawowych(19). Można więc wprowadzić ograniczenia takiego prawa, pod warunkiem że zgodnie z art. 52 ust. 1 Karty są one przewidziane ustawą i szanują istotę praw podstawowych oraz zasadę proporcjonalności(20).
11.      W pierwszej kolejności, co się tyczy wymogu dotyczącego uregulowania w ustawie, wymóg ten oznacza, że podstawa prawna pozwalająca na ograniczenie prawa podstawowego określa jego zakres w sposób wystarczająco jasny i precyzyjny(21).
12.      W tym względzie należy zauważyć, że ogólne rozporządzenie o ochronie danych, które ma zastosowanie do krajowych organów ochrony konkurencji w ramach prowadzonych przez nie dochodzeń(22), stanowi w szczególności w art. 6 ust. 1 lit. e), że przetwarzanie danych jest zgodne z prawem, jeżeli jest niezbędne do wykonania zadania w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału przepis ten w związku z art. 6 ust. 3 tego rozporządzenia(23) wymaga istnienia krajowej podstawy prawnej, która stanowi podstawę przetwarzania danych osobowych przez administratorów działających w ramach sprawowania władzy publicznej(24).
13.      W niniejszej sprawie to do sądu odsyłającego należy zbadanie tych okoliczności w sposób konkretny. Jednakże, po pierwsze, jest jasne, że przetwarzanie danych osobowych, które wpisuje się w ramy dochodzenia prowadzonego przez krajowy organ ochrony konkurencji, wchodzi w zakres wykonywania władzy publicznej(25).
Po drugie, jak stwierdziłam w mojej pierwszej opinii(26), środki rozpatrywane w postępowaniach głównych opierają się na artykułach lei nr 19/2012 (novo regime jurídico da concorrência) (ustawy nr 19/2012 zatwierdzającej nowe przepisy prawa konkurencji) z dnia 8 maja 2012 r., które pozwalają na zajęcie dokumentów handlowych w celu uzyskania dowodu zachowań antykonkurencyjnych.
14.      Wynika z tego, że w zakresie, w jakim zajęcie korespondencji elektronicznej przez krajowy organ ochrony konkurencji uczestniczący w postępowaniach głównych, stanowi ograniczenie prawa zagwarantowanego w art. 8 Karty, ograniczenie to obejmuje ochronę prawną zgodnie z pierwszym wymogiem przewidzianym w art. 52 ust. 1 Karty.
15.      W drugiej kolejności, co się tyczy wymogu dotyczącego poszanowania istoty prawa do ochrony danych osobowych, literatura akademicka podkreśla trudności w określeniu rdzenia tego prawa(27). Do tej złożoności należy dodać wyraźne rozróżnienie między z jednej strony prawem do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, o którym mowa w art. 7 Karty, a z drugiej strony prawem do ochrony danych osobowych, o którym mowa w art. 8 Karty(28).
16.      W każdym razie pragnę zauważyć, że w swoim orzecznictwie Trybunał skłania się do uznania, że jedynie nieograniczone gromadzenie lub uogólniony dostęp organów publicznych do danych zawartych w łączności elektronicznej, bez ustanowienia szczególnych gwarancji przed bezprawnym przetwarzaniem w celu ochrony tych danych, może naruszać istotę prawa podstawowego do ochrony danych osobowych(29).
17.      W niniejszej sprawie, bez uszczerbku dla ustaleń, których powinien dokonać sąd odsyłający, należy zauważyć, że zajęcie korespondencji zawodowej osób zarządzających i pracowników przedsiębiorstwa, które jest przedmiotem dochodzenia, co do zasady nie pociąga za sobą ani nieograniczonego gromadzenia danych osobowych, ani powszechnego dostępu do nich.
Jak wskazałam w mojej pierwszej opinii(30), zajęcie takiej korespondencji jest ograniczone przez przedmiot dochodzenia określony w decyzji w sprawie kontroli, z czego wynika, że gromadzenie zawartych w niej danych jest ograniczone do danych mających związek z zamierzonymi praktykami antykonkurencyjnymi. Ponadto zgromadzone dane osobowe nie mogą być wykorzystywane do celów innych niż identyfikacja antykonkurencyjnego zachowania będącego przedmiotem dochodzenia. Wreszcie, jak wyjaśnię w dalszej części niniejszej opinii(31), zajęcie korespondencji zawodowej przez krajowy organ ochrony konkurencji jest zazwyczaj obwarowane dodatkowymi gwarancjami proceduralnymi mającymi na celu zapewnienie w szczególności bezpieczeństwa,
integralności i poufności tych danych.
18.      Wynika z tego, że w zakresie, w jakim zajęcie korespondencji elektronicznej, która dotyczy sprawy w postępowaniach głównych, nie doprowadziło do ogólnego gromadzenia danych osobowych, zgodnie ze sformułowaniem przywołanym w orzecznictwie Trybunału, nie można uznać, że zajęcie to może naruszać istotę art. 8 Karty.
19.      W trzeciej kolejności, co się tyczy zasady proporcjonalności, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału ograniczenia prawa do ochrony danych osobowych mogą być wprowadzone do tego prawa wyłącznie wtedy, gdy są konieczne i rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię lub potrzebom ochrony praw i wolności innych osób. Ponadto takie ograniczenia muszą być zawężone tylko do tego, co absolutnie konieczne, a przepis dotyczący ingerencji musi zawierać jasne i precyzyjne zasady regulujące zakres i stosowanie danego środka(32).
20.      Po pierwsze, jak wskazano w mojej pierwszej opinii(33), zajęcia dokonane przez krajowe organy ochrony konkurencji, w przypadku gdy stosują one, zgodnie z art. 3 ust. 1 i art. 5 rozporządzenia (WE) nr 1/2003(34), art. 101 i 102 TFUE, mają na celu wykrycie praktyk sprzecznych z tymi przepisami, które mają charakter bezwzględnie wiążący. Zakazują one, odpowiednio, porozumień, decyzji i uzgodnionych praktyk oraz nadużywania pozycji dominującej, a ich celem jest niewątpliwie zapewnienie niezakłóconej konkurencji na rynku wewnętrznym. Sformułowanie to, które wynika z orzecznictwa Trybunału dotyczącego art. 7 Karty(35), znajduje w pełni zastosowanie
do jej art. 8.
21.      Po drugie, aby osiągnąć cel polegający na zidentyfikowaniu praktyk antykonkurencyjnych na rynku wewnętrznym, żaden inny środek, równie skuteczny i w mniejszym stopniu naruszający prawo do ochrony danych osobowych(36), nie wydaje mi się dostępny jako alternatywa w stosunku do zajęcia
korespondencji elektronicznej wymienianej między kadrą kierowniczą a pracownikami przedsiębiorstwa za pośrednictwem poczty wewnętrznej tego przedsiębiorstwa. Ta korespondencja elektroniczna stanowi bowiem jedno z głównych źródeł, którymi dysponują organy ochrony konkurencji, aby móc wykryć istnienie antykonkurencyjnego zachowania na rynku wewnętrznym. Sam art. 20 ust. 2 rozporządzenia nr 1/2003 pozwala, jako uprawnienie Komisji w zakresie kontroli, na dokonanie takiego zajęcia(37), co jest również przewidziane przez prawodawcę europejskiego dla krajowych organów ochrony konkurencji od momentu przyjęcia dyrektywy (UE) 2019/1(38), w szczególności w jej art. 6 ust. 1 lit. c). W związku z tym zajęcie elektronicznej korespondencji handlowej i gromadzenie zawartych w nich danych osobowych należy uznać za konieczne do realizacji leżącego w interesie ogólnym celu ochrony konkurencji na rynku wewnętrznym.
22.      Po trzecie, co się tyczy proporcjonalnego charakteru ograniczenia wynikającego z zajęcia korespondencji elektronicznej wymienianej między kadrą kierowniczą i pracownikami przedsiębiorstw, w szczególności w odniesieniu do prawa podstawowego zagwarantowanego w art. 8 Karty, Trybunał orzekł, że charakter ten należy oceniać w kontekście, w jaki wpisuje się takie ograniczenie, z uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności danego przypadku(39). Zgodnie z wyrokiem w sprawie Landeck(40) okoliczności te obejmują wagę wprowadzonego w ten sposób ograniczenia w korzystaniu z rozpatrywanego prawa podstawowego, znaczenie celu interesu ogólnego realizowanego przez to ograniczenie, związek istniejący między właścicielem zajętych dokumentów a danym naruszeniem, a także znaczenie danych dla ustalenia okoliczności faktycznych(41).
23.      Jeśli chodzi o wagę ograniczenia, to zgodnie z orzecznictwem Trybunału należy je oceniać w zależności od charakteru i wrażliwości danych, do których organy władzy publicznej mogą mieć dostęp(42). W szczególności, o ile dostęp organów władzy publicznej do wszystkich tych danych pozwala na wyciągnięcie „bardzo precyzyjnych” wniosków dotyczących życia prywatnego danej osoby, takich jak jej codzienne nawyki, miejsca stałego lub czasowego pobytu, przemieszczanie się, wykonywana przez nią działalność, stosunki społeczne tej osoby i środowisko społeczne, w którym funkcjonuje, ingerencję w prawo podstawowe chronione przez art. 8 Karty należy uznać za poważną, a nawet szczególnie poważną(43). Jest tak również w przypadku, gdy nie można wykluczyć, że rozpatrywane dane mogą obejmować dane szczególnie wrażliwe(44), takie jak ujawniające pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne oraz przekonania religijne lub filozoficzne(45).
24.      W niniejszej sprawie należy zauważyć, że zgodnie z brzmieniem wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym pytanie zadane przez sąd odsyłający odnosi się do zajęcia korespondencji elektronicznej wymienionej między kadrą kierowniczą a pracownikami przedsiębiorstwa poddanego kontroli w jego lokalach służbowych lub handlowych(46). Jak już wskazano w niniejszej opinii, jest powszechnie wiadome – a zatem nie ma potrzeby potwierdzania tego twierdzenia – że dane osobowe mogą znajdować się albo w treści korespondencji elektronicznej albo w dokumentach handlowych, które są z nim związane.
25.      Jednakże moim zdaniem sytuacja ta jest nie jest porównywalna z sytuacją rozpatrywaną przez Trybunał w wyroku w sprawie Landeck, która dotyczyła zajęcia przez organy policyjne, działające w konkretnym miejscu zamieszkania, osobistego telefonu komórkowego osoby fizycznej podejrzanej o popełnienie przestępstwa, a także „pełnego i niekontrolowanego dostępu”(47) do wszystkich przechowywanych w nim danych. Nie można jej również utożsamiać z sytuacjami, których dotyczyły liczne wyroki Trybunału dotyczące w istocie dostępu organów publicznych do danych o ruchu lub danych o lokalizacji przechowywanych w sposób uogólniony i niezróżnicowany przez dostawców usług łączności elektronicznej(48).
26.      Telefony komórkowe są bowiem urządzeniami, które obecnie przechowują w jednej przestrzeni dużą ilość danych osobowych. Obejmują one dane identyfikacyjne (bezpośrednia tożsamość, dane kontaktowe), dane dotyczące lokalizacji (geolokalizacja, rejestry połączeń i wiadomości, nawigacja), dane dotyczące połączeń i płatności (identyfikatory internetowe, dane bankowe) oraz dane dotyczące aplikacji i użytkowania, w tym ustawienia osobowe. Do tych danych zaliczają się ponadto te, które należą do kategorii szczególnych danych osobowych w rozumieniu art. 9 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych, jak na przykład dane, które informują o biometrii osoby, której dane dotyczą, o jej zdrowiu, życiu lub orientacji seksualnej, czy też o pochodzeniu rasowym lub etnicznym. Do wszystkich tych danych należy dodać również inne elementy o wysoce osobistym charakterze, takie jak komunikacja lub fotografie(49). Biorąc pod uwagę ich liczbę i różnorodność(50), wszystkie te dane mogą dostarczyć bardzo szczegółowego i dogłębnego obrazu niemal wszystkich dziedzin życia prywatnego danej osoby, w szczególności jeśli są one rozpatrywane łącznie, jak zresztą stwierdził Trybunał w wyroku w sprawie Landeck(51). Jak już wskazałam, stwierdzenie to odnosi się również do danych przechowywanych w sposób uogólniony i niezróżnicowany na serwerach cyfrowych dostawców usług łączności elektronicznej.
27.      Uważam natomiast, podobnie jak rządy portugalski, grecki, fiński i szwedzki, a także Urząd Nadzoru EFTA i Komisja, że dane osobowe zawarte w handlowej korespondencji elektronicznej zajętej podczas dochodzenia w dziedzinie konkurencji, w szczególności tej wymienianej między kadrą kierowniczą a pracownikami przedsiębiorstwa za pośrednictwem wewnętrznej poczty elektronicznej tego przedsiębiorstwa, nie mogą być przedmiotem podobnej oceny.
28.      Ani bowiem korespondencja elektroniczna wymieniana między kadrą kierowniczą a pracownikami przedsiębiorstwa, ani pochodzące z niej dokumenty handlowe nie mogą co do zasady zawierać danych, które mogłyby zidentyfikować, z taką samą dokładnością i taką samą intensywnością jak osobisty telefon komórkowy, nawyków życia codziennego danych osób. W tym względzie należy zauważyć po pierwsze, że organy ochrony konkurencji, przeprowadzając dochodzenie w lokalach handlowych przedsiębiorstwa, nie szukają danych osobowych jako takich, lecz informacji o charakterze handlowym pozwalających wykazać antykonkurencyjne zachowanie tego przedsiębiorstwa. Oznacza to, że z wyjątkiem sytuacji, gdy mają one znaczenie handlowe i są w związku z tym przydatne do oskarżenia danego przedsiębiorstwa, dane wynikające z korespondencji handlowej kadry kierowniczej i pracowników przedsiębiorstw są gromadzone jedynie pomocniczo(52). Po drugie, wydaje mi się, że w tego rodzaju korespondencji dane osobowe mogą raczej pojawiać się w sposób rozproszony przy poszukiwaniu informacji handlowych przedsiębiorstwa. W tym kontekście organy ochrony konkurencji, działając w sposób proaktywny i poza zakresem dochodzenia(53),
musiałyby ustanowić system, który łączy lub kojarzy ze sobą te dane osobowe, aby móc stwierdzić, że umożliwiają one mapowanie szczegółowego obrazu danej osoby poza jej sferę zawodową(54), co w żadnym wypadku nie jest celem dochodzenia(55).
29.      Ponadto, nawet jeśli korespondencja wymieniana między kadrą kierowniczą a pracownikami przedsiębiorstwa może oczywiście zawierać odniesienia do spotkań lub podróży – co do zasady o charakterze zawodowym – nie zawiera ona danych dotyczących lokalizacji lub nawigacji, które są w stanie określić rzeczywiste śledzenie przemieszczania się tych osób(56). Korespondencja ta nie może również informować, na tym samym poziomie co telefony komórkowe, o prywatnych działaniach wykonywanych przez posiadacza tych danych ani o relacjach i środowisku, w którym on bywa. Ponownie, wobec braku specjalnego systemu łączącego lub kojarzącego wszystkie te dane, nie uważam, aby można było ustalić dokładny i szczegółowy profil niektórych aspektów osobistych życia osób fizycznych, których dane dotyczą, wyłącznie w oparciu o korespondencję handlową.
30.      Wynika z tego, że w odróżnieniu od ustaleń dokonanych przez Trybunał w wyroku w sprawie Landeck zbieranie danych zawartych w korespondencji elektronicznych wymienianej między pracownikami a kadrą kierowniczą przedsiębiorstwa za pośrednictwem poczty elektronicznej, a także w dokumentach handlowych pochodzących z tej korespondencji, nie pozwala na wyciągnięcie „bardzo precyzyjnych” wniosków na temat życia prywatnego osoby, której dane dotyczą, w rozumieniu wymaganym przez orzecznictwo. Ingerencji w prawo do ochrony danych osobowych nie można zatem uznać za poważną, a w konsekwencji tym bardziej za szczególnie poważną(57), w przeciwieństwie do sprawy Landeck(58).
31.      Co się tyczy innych elementów, które zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 22 niniejszej opinii należy wziąć pod uwagę przy ocenie proporcjonalnego charakteru ograniczenia wykonywania prawa podstawowego zagwarantowanego w art. 8 Karty, należy zauważyć, że cel polegający na realizacji praktyk antykonkurencyjnych na skalę europejską, zgodnie z art. 101 i 102 TFUE, jest wystarczająco istotny, aby uznać, że ingerencja spowodowana zbieraniem danych osobowych zawartych w handlowej korespondencji elektronicznej, a także późniejszym dostępem do tych danych, nie jest nieproporcjonalna(59).
Ponadto, jak już wskazałam, takie gromadzenie i dostęp mają co do zasady charakter pomocniczy w poszukiwaniu informacji o charakterze handlowym, które mają na celu postawienie w stan oskarżenia przedsiębiorstwa, wobec którego prowadzone jest dochodzenie. Wynika z tego, że w odróżnieniu od stwierdzenia dokonanego przez Trybunał w wyroku Landeck gromadzenie i dostęp do danych osobowych, których dotyczy dochodzenie w dziedzinie konkurencji, nie mają a priori na celu ustalenia odpowiedzialności w dziedzinie konkurencji osoby fizycznej
będącej posiadaczem tych danych, lecz jedynie odpowiedzialność osoby prawnej, z którą ta osoba fizyczna pozostaje w stosunku pracy(60).
32.      Rozważania przedstawione w poprzednich punktach przemawiają za oceną, zgodnie z którą ingerencja taka jak będąca przedmiotem spraw przed sądem krajowym jest zgodna z zasadą proporcjonalności.
Jest to tym bardziej widoczne w świetle celu, któremu służy przechwytywanie e-maili wymienianych między kadrą kierowniczą a pracownikami przedsiębiorstwa. Jednakże, jak stwierdziło kilka stron na rozprawie, stwierdzenie to zależy również od przestrzegania pewnych dodatkowych gwarancji proceduralnych(61).
Gwarancje te są zasadniczo zgodne z zasadami przewidzianymi w art. 5 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, które zwykle regulują zajęcia dokonywane przez krajowe organy ochrony konkurencji zgodnie z prawem każdego państwa członkowskiego(62). W niniejszej sprawie to do sądu odsyłającego należy oczywiście zbadanie, czy tak jest w przypadku spraw w postępowaniach głównych.
33.      I tak, po pierwsze, zgodnie z już dobrze znanymi zasadami, każde dochodzenie prowadzone przez krajowe organy ochrony konkurencji powinno opierać się na właściwie uzasadnionej decyzji o przeprowadzeniu kontroli, która powinna zasadzać się – jak wskazuje zresztą wyrok w sprawie Landeck(63) – na racjonalnych podejrzeniach co do istnienia naruszenia przez przedsiębiorstwo reguł konkurencji przewidzianych w traktacie. Jak już wskazałam w niniejszej opinii(64), decyzja o przeprowadzeniu kontroli musi być wystarczająco precyzyjna, aby skutecznie ograniczyć zakres dochodzenia, zarówno pod względem przedmiotowym, jak i czasowym. Co się tyczy w szczególności danych osobowych, decyzja o przeprowadzeniu kontroli powinna zapewniać, że ich gromadzenie i dostęp do nich, nawet jeśli w celach niezwiązanych z poszukiwaniem informacji handlowych, są ograniczone do tego, co jest ściśle niezbędne dla przedmiotu dochodzenia i będą przeznaczone wyłącznie do jego celów(65). Ponadto, o ile dochodzenie jest prowadzone za pomocą oprogramowania umożliwiającego przeprowadzenie dochodzenia cyfrowego, jak to się zwykle robi na co dzień(66), o tyle procedura indeksacji poprzedzająca wyszukiwanie informacji handlowych istotnych dla dochodzenia powinna zostać przeprowadzona przy użyciu słów kluczowych zdefiniowanych w sposób rygorystyczny w stosunku do określonego wcześniej przedmiotu dochodzenia. Wszystkie te środki powinny umożliwić prowadzenie dochodzenia zgodnie z zasadą ograniczenia celów i zasadą minimalizacji danych, które powinny regulować przetwarzanie tych danych(67).
34.      Po drugie, aby spełnić wymogi rzetelności i przejrzystości rządzące przetwarzaniem danych(68), krajowy organ ochrony konkurencji musi poinformować osoby fizyczne, których dane dotyczą, o ewentualnym przetwarzaniu ich danych osobowych i poinformować je w sposób przejrzysty i spójny o przysługujących im prawach. Oczywiście zakres tego obowiązku informacyjnego może zostać ograniczony, jeżeli jest to konieczne do ochrony celu dochodzenia, jak wyraźnie przewidziano w art. 23 ust. 1 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych. Tymczasem, podobnie jak decyzja 2018/1927 przewiduje w odniesieniu do kontroli prowadzonych przez Komisję(69), wydaje mi się, że krajowy organ ochrony konkurencji powinien traktować wszystkie te ograniczenia w sposób przejrzysty i rejestrować każdy przypadek ograniczenia w odpowiednim rejestrze.
35.      Po trzecie, zgodnie z zasadą ograniczenia przechowywania oraz zasadą integralności i poufności(70) danych gromadzone dane osobowe muszą być przechowywane w bezpiecznym środowisku. Celem jest w tym względzie zapobieżenie niezgodnemu z prawem dostępowi lub przekazywaniu danych osobom, które nie mają żadnego związku z dochodzeniem, oraz uniknięcie jakiejkolwiek zmiany tych danych. Ponadto dane osobowe powinny być przechowywane
przez
organy prowadzące dochodzenie wyłącznie przez okres ściśle niezbędny do jego przeprowadzenia, który należy określić na podstawie obiektywnych kryteriów(71), w szczególności w toku postępowania administracyjnego i przez cały czas trwania ewentualnych postępowań sądowych. W dodatku, gromadzenie danych osobowych, a w szczególności dostęp do nich, powinny być ograniczone do inspektorów lub jak najmniejszej liczby osób uprawnionych, które powinny podlegać obowiązkom zachowania poufności i zakazowi wykorzystywania tych danych do celów innych niż cele dochodzenia(72). Wreszcie bezpieczne usunięcie danych osobowych, albo ze względu na ich nieistotność dla przedmiotu dochodzenia, albo ze względu na upływ dopuszczalnego okresu ich przechowywania, należy przewidzieć za pomocą ogólnego mechanizmu usuwania, który uniemożliwia ich późniejsze odtworzenie.
36.      Po czwarte, ponownie w celu zapewnienia przejrzystości w przetwarzaniu danych osobowych ważne jest, aby gromadzenie danych osobowych i dostęp do nich poprzez wybór dokumentów istotnych dla dochodzenia odbywały się w obecności przedstawicieli przedsiębiorstwa. Ci ostatni powinni mieć możliwość ponownego zbadania wszystkich dokumentów tymczasowych, które mają zostać włączone do akt sprawy, i w związku z tym muszą mieć możliwość ustalenia, jakie są dane osobowe zawarte w tych dokumentach. Powinni oni również mieć możliwość wnoszenia skarg skierowanych przeciwko włączaniu do akt dokumentów zawierających dane osobowe,
które po pierwsze z całą pewnością są bez znaczenia dla dochodzenia oraz, po drugie, w przypadku gdy te dane osobowe mają charakter szczególny lub szczególnie chroniony, co powinno skłonić osoby odpowiedzialne za dochodzenie do zapewnienia wspomnianym danym zwiększonej ochrony(73). Ponadto w świetle wspomnianej już zasady minimalizacji danych osobowych zawartych w dokumentach ostatecznie dołączonych do akt, które jako takie nie mają znaczenia dla dochodzenia, należy poddać je procedurze anonimizacji. Wreszcie, zgodnie z zasadą
rozliczalności(74), inspektor ochrony danych organu śledczego powinien mieć możliwość niezależnego zbadania stosowania ograniczeń prawa do ochrony danych osobowych w celu zapewnienia ich przestrzegania.
37.      Gwarancje opisane w powyższych punktach, oprócz obowiązków, których muszą przestrzegać krajowe organy ochrony konkurencji zgodnie z ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych, w szczególności zapobiegają pełnemu i masowemu dostępowi do wszystkich danych dotyczących osoby fizycznej. Z tego powodu
należy uznać, że
zasada proporcjonalności wymagana przy stosowaniu art. 8 Karty jest przestrzegana,
o ile została ustanowiona w sposób jasny i precyzyjny oraz spełniona, w szczególności przy zajmowaniu wiadomości elektronicznych wymienianych między pracownikami a kadrą kierowniczą przedsiębiorstwa oraz pochodzących z nich dokumentów dotyczących działalności gospodarczej. Jest tak tym bardziej, jeżeli weźmie się pod uwagę, jak wskazałam w mojej pierwszej opinii(75),
fakt, że w swoim orzecznictwie Europejski Trybunał Praw Człowieka i Trybunał przyznały, że ingerencja publiczna może sięgać dalej w odniesieniu do pomieszczeń lub działalności zawodowej lub handlowej niż w innych przypadkach(76).
38.      W takim kontekście nie uważam, aby prawo do ochrony danych osobowych, o którym mowa w art. 8 Karty, wymagało uprzedniej zgody organu sądowego w ramach dochodzeń prowadzonych w prawie konkurencji.
39.      Jak wskazano we wprowadzeniu do niniejszej opinii, w wyroku w sprawie Landeck Trybunał uznał zasadniczo, że art. 8 Karty nie stoi na przeszkodzie przepisom krajowym, które przyznają właściwym organom możliwość uzyskania wglądu do danych zapisanych w telefonie komórkowym w celu zapobiegania przestępstwom w ogólności, ich dochodzenia, wykrywania i ścigania, o ile skorzystanie z tej możliwości jest uzależnione, między innymi, od uprzedniej kontroli sądu lub niezależnego organu administracyjnego, z wyjątkiem należycie uzasadnionych pilnych przypadków(77). Trybunał stwierdził w tym względzie, że w szczególności w celu upewnienia się, że zasada proporcjonalności jest przestrzegana w każdym konkretnym przypadku poprzez wyważenie wszystkich istotnych czynników, jest istotne, by w sytuacji gdy wgląd właściwych organów krajowych w dane osobowe wiąże się z ryzykiem poważnej, a nawet szczególnie poważnej ingerencji w prawa podstawowe osoby, której dane dotyczą, był on uzależniony od uprzedniej kontroli dokonywanej albo przez sąd, albo przez niezależny organ administracyjny(78).
40.      W tym względzie chciałabym na wstępie zauważyć, że wymóg uzyskania uprzedniego zezwolenia sądowego jest już przewidziany w prawie Unii w odniesieniu do przypadków, w których dochodzenie prowadzone przez krajowy organ ochrony konkurencji ma miejsce w prywatnym miejscu zamieszkania kadry kierowniczej lub pracowników danego przedsiębiorstwa, lub też w prywatnych pomieszczeniach należących do tych osób(79). Celem tej normy jest ochrona jednego z najbardziej wrażliwych miejsc życia prywatnego danej osoby, jak miało to właśnie miejsce w sprawie Landeck, w której rozpatrywane zajęcie nastąpiło w miejscu zamieszkania osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa.
41.      Ponadto z orzecznictwa wynika, że wymogi związane z ochroną prawa podstawowego przewidzianego w Karcie mogą zostać zaostrzone, gdy zgodnie z ustawodawstwem krajowym dowody uzyskane w ramach dochodzenia mogą zostać wykorzystane do celów postępowania prowadzonego przeciwko osobie fizycznej w celu wykazania popełnienia przez nią przestępstwa(80). Wynika stąd, w odniesieniu do prawa do ochrony danych osobowych przewidzianego w art. 8 Karty, że wymóg uzyskania uprzedniej zgody sądu może mieć zastosowanie, gdy dane osobowe zawarte w dokumentach zajętych przez krajowy organ ochrony konkurencji są wykorzystywane nie tylko w celu ustalenia odpowiedzialności danego przedsiębiorstwa za naruszenie traktatowych norm konkurencji, lecz również w celu ustalenia odpowiedzialności karnej osoby fizycznej za działania antykonkurencyjne, jeżeli jest to przewidziane w prawie krajowym państwa członkowskiego.
42.      Jednakże poza tymi przypadkami, które dotyczą w szczególności, po pierwsze, zajęcia wiadomości elektronicznych zawierających dane osobowe w prywatnym domu danej osoby, a po drugie, zatrzymania takich dokumentów w ramach postępowania karnego wobec osoby fizycznej, tak jak w wyroku w sprawie Landeck, nie uważam, aby taka zgoda sądu była jako taka wymagana przez art. 8 Karty. Mają tu zastosowanie te same względy, które doprowadziły orzecznictwo ETPC i Trybunału do stwierdzenia, że uprzednia zgoda organu sądowego nie jest wymagana w ramach art. 7 Karty w odniesieniu do kontroli w dziedzinie konkurencji przeprowadzanych w pomieszczeniach spółek, jak wyjaśniłam w mojej pierwszej opinii(81), do której odsyłam.
43.      W szczególności nie wydaje mi się, aby zajęcie przez krajowy organ ochrony konkurencji korespondencji elektronicznej wymienianej między kadrą kierowniczą a pracownikami przedsiębiorstwa naruszało zasadę proporcjonalności, z zastrzeżeniem następujących względów. Po pierwsze, powinna ona podlegać gwarancjom proceduralnym, takim jak opisane w niniejszej opinii, a po drugie, powinna podlegać kontroli sądowej ex post, która może zostać przeprowadzona w toku dochodzenia i być poświęcona w szczególności weryfikacji przestrzegania tych gwarancji w świetle art. 8 Karty(82). Przemawia za tym niedawne orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczące art. 8 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., na co wskazują wyroki: z dnia 6 lutego 2025 r. w sprawie Italgomme Pneumatici Srl i in. przeciwko Włochom(83) oraz z dnia 18 marca 2025 r. w sprawie BRD – Groupe Société Générale S.A. przeciwko Rumunii(84).
44.      Ponadto w odniesieniu do argumentu, zgodnie z którym uprzednie zezwolenie sądowe może zapewnić w większym stopniu poszanowanie zasady proporcjonalności, jak orzekł Trybunał w wyroku w sprawie Landeck, należy zauważyć, że stwierdzenie przez sąd krajowy, w ramach kontroli ex post dostępnej w toku dochodzenia, naruszenia tej zasady przez krajowe organy ochrony konkurencji w konsekwencji nieprzestrzegania gwarancji proceduralnych może prowadzić do zakwestionowania informacji zebranych w toku dochodzenia, a w konsekwencji do unieważnienia dochodzenia w całości lub w części(85). W świetle ponoszonego ryzyka wydaje mi się zatem, że krajowe organy ochrony konkurencji mają do czynienia z wystarczającą zachętą w celu zapewnienia przestrzegania zasady proporcjonalności. Do tego dochodzi oczywiście obowiązek zapewnienia zainteresowanej osobie odpowiednich środków naprawczych w przypadku nieprawidłowości działań ze strony danego organu krajowego(86).
45.      Wynika z tego, że zgodnie z tym, co zaproponowałam w mojej pierwszej opinii w odniesieniu do art. 7 Karty, jej art. 8 należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie przepisom państwa członkowskiego, na mocy których w trakcie kontroli w pomieszczeniach przedsiębiorstwa przeprowadzonej w ramach dochodzenia prowadzonego w związku z naruszeniem art. 101 lub 102 TFUE, krajowy organ ochrony konkurencji dokonuje zajęcia korespondencji elektronicznej, której treść pozostaje w związku z przedmiotem kontroli, nie posiadając uprzedniego zezwolenia sądowego, z zastrzeżeniem, że przewidziane są, po pierwsze, ścisłe ramy prawne uprawnień tego organu w sposób opisany w niniejszej opinii, a po drugie, odpowiednie i wystarczające gwarancje chroniące przed nadużyciami i arbitralnością, w szczególności w formie kontroli sądowej ex post rozpatrywanych środków
zarówno w toku jak i po zakończeniu dochodzenia.
46.      Niemniej jednak należy zauważyć, że jak wynika z mojej pierwszej opinii, dyrektywa 2019/1 pozwala obecnie państwom członkowskim na ustanowienie w ich odpowiednich porządkach prawnych mechanizmu uprzedniego zezwolenia organu sądowego, w tym również prokuratora(87), w celu wykonywania uprawnień kontrolnych krajowych organów ochrony konkurencji(88). Oznacza to, że o ile zgodnie z analizą przedstawioną w poprzednich punktach, art. 8 Karty nie wymaga takiego uprzedniego zezwolenia, pod warunkiem poszanowania gwarancji opisanych w niniejszej opinii i ustanowienia kontroli sądowej ex post, o tyle artykuł ten również nie stoi temu na przeszkodzie. W tym kontekście należy stwierdzić, że nie można stwierdzić żadnego naruszenia tego artykułu w odniesieniu do państw członkowskich, które decydują się na przyznanie sobie takiej możliwości.
47.      Wreszcie chciałabym zauważyć, że w zakresie, w jakim w wyniku analizy przeprowadzonej w niniejszej opinii uzupełniającej uważam, iż wniosków płynących z wyroku w sprawie Landeck nie należy stosować do dochodzeń prowadzonych w dziedzinie konkurencji, w szczególności w odniesieniu do wymogu uprzedniego zezwolenia, nie ma potrzeby wypowiadania się w kwestii, czy takie zezwolenie może zostać udzielone przez podmiot taki jak prokuratura portugalska. W każdym razie, na wypadek gdyby Trybunał nie podzielał mojej analizy, wystarczy zauważyć, że w swoim orzecznictwie określił on warunki pozwalające uznać, iż podmiot dokonujący weryfikacji legalności ingerencji w prawa podstawowe jest niezależny. W szczególności wymóg niezależności zakłada posiadanie statusu, który pozwala działać w sposób obiektywny, bezstronny i bez wpływu z zewnątrz(89). W niniejszej sprawie, ponieważ przedstawiony przez sąd odsyłający opis uprawnień prokuratury portugalskiej spełnia te warunki, uważam, że należy uznać, iż prokuratura portugalska stanowi niezależny organ właściwy do udzielenia uprzedniej zgody w sposób wymagany przez wyrok w sprawie Landeck.
III. Wnioski
48.      Mając na uwadze powyższe rozważania, proponuję, aby na trzecie pytanie prejudycjalne przedstawione przez Tribunal da Concorrência, Regulação e Supervisão (sąd ds. konkurencji, regulacji i nadzoru, Portugalia) Trybunał odpowiedział w każdej ze spraw połączonych od C‑258/23 do C‑260/23 w następujący sposób:
Artykuły 7 i 8 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie przepisom państwa członkowskiego, zgodnie z którymi w trakcie kontroli dokonywanej w pomieszczeniach przedsiębiorstwa przeprowadzanej w ramach dochodzenia w sprawie naruszenia art. 101 lub 102 TFUE krajowy organ ochrony konkurencji dokonuje przeszukania i zajęcia korespondencji elektronicznej, której treść jest związana z przedmiotem kontroli, bez uprzedniej zgody organu sądowego, pod warunkiem że przepisy te przewidują ścisłe ramy prawne dla uprawnień tego organu oraz odpowiednie i wystarczające gwarancje przed nadużyciami i arbitralnością, a w szczególności kontrolę sądową ex post przedmiotowych środków zarówno w toku jak i po zakończeniu dochodzenia.
1 Język oryginału: francuski.
2      Opinia rzeczniczki generalnej L. Mediny w sprawach połączonych od C‑258/23 do C‑260/23 IMI i in. (EU:C:2024:537, zwana dalej „pierwszą opinią”).
3      Zwana dalej „Kartą”.
4      Pierwsza opinia, pkt 63.
5      Wyrok z dnia 4 października 2024 r., Bezirkshauptmannschaft Landeck (Próba uzyskania wglądu do danych osobowych przechowywanych na telefonie komórkowym) (C‑548/21, zwany dalej „wyrokiem w sprawie Landeck”, EU:C:2024:830).
6      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar, w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylająca decyzję ramową Rady 2008/977/WSiSW (Dz.U. 2016, L 119, s. 89).
7      Wyrok w sprawie Landeck, pkt 1 sentencji.
8      Pierwsza opinia, pkt 18.
9      Pierwsza opinia, pkt 40.
10      Zobacz w tym względzie pierwszą opinię, pkt 30 i 31.
11      W odniesieniu do podobnego podejścia zob. wyrok w sprawie Landeck, pkt 60 i przytoczone tam orzecznictwo.
12      Zobacz podobnie wyrok z dnia 4 września 2025 r., Quirin Privatbank (C‑655/23, EU:C:2025:655, pkt 40).
13      Zobacz wyrok z dnia 21 grudnia 2016 r., Tele2 Sverige et Watson i in. (C‑203/15 i C‑698/15, EU:C:2016:970, pkt 129).
14      Zobacz podobnie wyroki: z dnia 24 listopada 2011 r., Asociación Nacional de Establecimientos Financieros de Crédito (C‑468/10 i C‑469/10, EU:C:2011:777, pkt 41); a także z dnia 27 lutego 2025 r., Dun & Bradstreet Austria i in. (C‑203/22, EU:C:2025:117, pkt 51 i przytoczone tam orzecznictwo).
15      Zobacz podobnie wyrok z dnia 18 czerwca 2020 r., Komisja/Węgry(Przejrzystość stowarzyszeń) (C‑78/18, EU:C:2020:476, pkt 126).
16      Artykuł 4 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U. 2016, L 119, s. 1).
17      Zobacz podobnie wyrok z dnia 2 października 2018 r., Ministerio Fiscal (C‑207/16, EU:C:2018:788, pkt 51).
18      Wśród danych osobowych gromadzonych i przetwarzanych w ramach dochodzeń dotyczących praktyk antykonkurencyjnych znajdują się w szczególności, nawet jeśli nie tylko, imiona i nazwiska, dane kontaktowe [adres (elektroniczny) służbowy, numer telefonu i faksu oraz sporadycznie prywatne dane kontaktowe], pozycja i funkcja osoby fizycznej w przedsiębiorstwie, a także ewentualnie oświadczenia i dokumenty pochodzące od osób fizycznych lub im przypisane. Zobacz w tym względzie Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Konkurencji, „oświadczenie o ochronie prywatności” (zwane dalej „oświadczeniem o ochronie prywatności Komisji”), s. 2, dostępny pod adresem https://competition-policy.ec.europa.eu/document/download/5294e82f-a0b0–4eaf-84b8–3eda9ac9ca35_en?filename=privacy_statement_antitrust_en.pdf&prefLang=fr.
19      Zobacz między innymi wyrok z dnia 9 listopada 2010 r., Volker und Markus Schecke i Eifert (C‑92/09 i C‑93/09, EU:C:2010:662, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo).
20      Zobacz wyrok z dnia 7 marca 2024 r., Endemol Shine Finland (C‑740/22, EU:C:2024:216, pkt 52 i przytoczone orzecznictwo).
21      Zobacz wyrok z dnia 26 stycznia 2023 r., Ministerstvo na vatreshnite raboti (Rejestracja danych biometrycznych i genetycznych przez policję) (C‑205/21, EU:C:2023:49, pkt 65 i przytoczone tam orzecznictwo).
22      Zobacz w tym względzie art. 2 ust. 1 i art. 4 pkt 7 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych. Zobacz również w tym względzie wyrok z dnia 2 marca 2023 r., Norra Stockholm Bygg (C‑268/21, EU:C:2023:145, pkt 29).
23      Zobacz również motyw 45 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych.
24      Wyrok z dnia 2 marca 2023 r., Norra Stockholm Bygg (C‑268/21, EU:C:2023:145, pkt 32); a także z dnia 20 października 2022 r., Koalitsia „Demokratichna Bulgaria – Obedinenie” (C‑306/21, EU:C:2022:813, pkt 52).
25      Zobacz podobnie i analogicznie wyrok z dnia 24 maja 2023 r., Meta Platforms Ireland/Komisja (T‑451/20, EU:T:2023:276, pkt 192).
26      Pierwsza opinia, pkt 34.
27      Zobacz w tym względzie G. González Fuster, Study on the essence of the fundamental rights to privacy and to protection of personal data, Law, Science, Technology & Society Research Group, Vrije Universiteit Brussel, grudzień 2022 r., s. 17–23, dostępne pod adresem https://www.edps.europa.eu/data-protection/our-work/publications/papers/2023-11-08-study-essence-fundamental-rights-privacy-and-protection-personal-data_en oraz M. Brkan, The essence of the fundamental rights to privacy and data protection: finding the way through the maze of the CJEU’s constitutional reasoning, German Law Journal, 2019, volume 20, s. 867–869.
28      Zobacz między innymi J. Kokott i C. Sobotta, The distinction between privacy and data protection in the jurisprudence of the CJEU and the ECtHR, International Data Privacy Law, 2013, t. 3, numer 4, s. 228.
29      Zobacz podobnie wyroki: z dnia 8 kwietnia 2014 r., Digital Rights Ireland i in. (C‑293/12 i C‑594/12, EU:C:2014:238, pkt 40); z dnia 21 grudnia 2016 r., Tele2 Sverige i Watson i in. (C‑203/15 i C‑698/15, EU:C:2016:970, pkt 101); a także z dnia 21 czerwca 2022 r., Ligue des droits humains (C‑817/19, EU:C:2022:491, pkt 120) oraz opinia 1/15 (Umowa PNR UE-Canada) z dnia 26 lipca 2017 r. (EU:C:2017:592, pkt 151). W odniesieniu do art. 7 Karty zob. także wyrok z dnia 6 października 2015 r., Schrems (C‑362/14, EU:C:2015:650, pkt 94 i przytoczone tam orzecznictwo).
30      Pierwsza opinia, pkt 35.
31      Zobacz niniejszą opinię pkt 33-37.
32      Wyrok z dnia 1 sierpnia 2022 r., Vyriausioji tarnybinės etikos komisija (C‑184/20, EU:C:2022:601, pkt 70 i przytoczone tam orzecznictwo).
33      Pierwsza opinia, pkt 36.
34      Rozporządzenie Rady z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 Traktatu (Dz.U. 2003, L 1, s. 1).
35      Zobacz, w odniesieniu do art. 101 TFUE, wyrok z dnia 22 marca 2022 r., Nordzucker i in. (C‑151/20, EU:C:2022:203, point 51 i przytoczone tam orzecznictwo) oraz, w odniesieniu do art. 102 TFUE, wyrok z dnia 22 marca 2022 r., bpost (C‑117/20, EU:C:2022:202, pkt 46 i przytoczone tam orzecznictwo).
36      Zobacz wyrok z dnia 26 stycznia 2023 r., Ministerstvo na vatreshnite raboti (Rejestracja danych biometrycznych i genetycznych przez policję) (C‑205/21, EU:C:2023:49, pkt 126 i przytoczone tam orzecznictwo).
37      Zobacz wyrok z dnia 16 lipca 2020 r., Nexans France et Nexans/Komisja (C‑606/18 P, EU:C:2020:571, pkt 63), a także Komisja Europejska, „Nota wyjaśniająca w sprawie kontroli Komisji sprawowanej na podstawie art. 20 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003”, zmieniona w marcu 2024 r., pkt 4, 9 i 18, dostępna pod adresem https://competition-policy.ec.europa.eu/document/download/c84d4245-ae08–492e-bffd-760fa0ca4df8_en?filename=inspections_explanatory_note_en.pdf.
38      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1 z dnia 11 grudnia 2018 r. mająca na celu nadanie organom ochrony konkurencji państw członkowskich uprawnień w celu skuteczniejszego egzekwowania prawa i zapewnienia należytego funkcjonowania rynku wewnętrznego (Dz.U. 2019, L 11, s. 3). Zobacz także motyw 32 tej dyrektywy.
39      Zobacz wyrok z dnia 30 kwietnia 2024 r., La Quadrature du Net i in. (Dane osobowe i walka z naruszeniem własności intelektualnej) (C‑470/21, zwany dalej „wyrokiem w sprawie La Quadrature du Net”, EU:C:2024:370, pkt 107); wyrok w sprawie Landeck, pkt 89.
40      Wyrok w sprawie Landeck, pkt 90.
41      Nawet jeśli wyrok w sprawie Landeck dotyczył wykładni dyrektywy 2016/680, w szczególności w odniesieniu do ochrony danych w postępowaniach przygotowawczych w sprawach karnych, nie widzę zastrzeżeń, aby te same okoliczności, które ostatecznie leżą u podstaw wykładni art. 8 Karty w związku z jej art. 52 ust. 1, były brane pod uwagę w kontekście postępowań z zakresu konkurencji.
42      Wyrok w sprawie Landeck, pkt 90.
43      Zobacz wyrok z dnia 21 grudnia 2016 r., Tele2 Sverige i Watson i in. (C‑203/15 i C‑698/15, EU:C:2016:970, pkt 99), wyrok w sprawie Landeck, pkt 93.
44      Wyrok w sprawie Landeck, pkt 94.
45      Zobacz art. 9 ust. 1 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych. Zobacz także wyrok z dnia 26 stycznia 2023 r., Ministerstvo na vatreshnite raboti (Rejestracja danych biometrycznych i genetycznych przez policję) (C‑205/21, EU:C:2023:49, pkt 62).
46      Pierwsza opinia, pkt 39 i 40.
47      Wyrok w sprawie Landeck, pkt 26, 28 i 30.
48      Zobacz na przykład wyroki: z dnia 6 października 2020 r., La Quadrature du Net i in. (C‑511/18, C‑512/18 i C‑520/18, EU:C:2020:791, pkt 119); z dnia 5 kwietnia 2022 r., Commissioner of An Garda Síochána i in. (C‑140/20, EU:C:2022:258, pkt 46); z dnia 20 września 2022 r., SpaceNet i Telekom Deutschland (C‑793/19 i C‑794/19, EU:C:2022:702, pkt 61); a także z dnia 17 listopada 2022 r., Spetsializirana prokuratura (Przechowywanie danych o ruchu i lokalizacji) (C‑350/21, EU:C:2022:896, pkt 58 i przytoczone tam orzecznictwo).
49      Zobacz podobnie w sprawie Landeck, pkt 26.
50      Zobacz podobnie wyrok z dnia 20 września 2022 r., SpaceNet i Telekom Deutschland (C‑793/19 i C‑794/19, EU:C:2022:702, pkt 87).
51      Wyrok w sprawie Landeck, pkt 92 i 93.
52      Zobacz podobnie wyrok z dnia 22 października 2002 r., Roquette Frères (C 94/00, EU:C:2002:603, pkt 45).
53      Zobacz w tym względzie wyrok w sprawie Landeck, pkt 92, w którym Trybunał uznał zasadniczo, że ocena wagi dostępu do danych osobowych, nawet w odniesieniu do osobistego telefonu komórkowego, powinna być oceniana „w zależności od wyboru dokonanego przez organy [publiczne]”.
54      Zobacz podobnie wyrok z dnia 30 kwietnia 2024 r., La Quadrature du Net i in. (Dane osobowe i walka z naruszeniem własności intelektualnej) (C‑470/21, EU:C:2024:370, zwany dalej „wyrokiem w sprawie Quadrature du Net”, pkt 81, 96). Zobacz a contrario wyrok w sprawie Landeck, pkt 92.
55      Zobacz w tym względzie wyrok La Quadrature du Net, pkt 111, który odnosi się do „sytuacji nietypowych”.
56      Zobacz podobnie wyrok w sprawie La Quadrature du Net, pkt 115.
57      Zobacz w tym względzie wyrok w sprawie La Quadrature du Net, pkt 113.
58      Wyrok w sprawie Landeck, pkt 95. W przedmiocie odmiennego poglądu wyrażonego w postępowaniu w przedmiocie środka tymczasowego, zob. postanowienie wiceprezesa Trybunału z dnia 11 kwietnia 2024 r., Vivendi/Komisja [C-90/24 P(R), EU:C:2024:318, pkt 95-100].
59      Dla przypomnienia, w wyroku Landeck, dotyczącym domniemanego przestępstwa związanego z handlem środkami odurzającymi, Trybunał uznał zasadniczo, że walka z przestępczością, która niekoniecznie musi być poważna, może stanowić ważny ogólny cel, który pozwala uznać za proporcjonalną poważną lub szczególnie poważną ingerencję. Zobacz wyrok w sprawie Landeck, pkt 97.
60      Zobacz w tym względzie wyrok ETPC z dnia 18 marca 2025 r. w sprawie BRD – Groupe Société Générale S.A. przeciwko Rumunii (CE:ECHR:2025:0318JUD003879813, § 105).
61      Zobacz podobnie wyrok La Quadrature du Net, pkt 115. Zobacz także wyrok ETPC z dnia 18 marca 2025 r. w sprawie BRD – Groupe Société Générale S.A. przeciwko Rumunii (CE:ECHR:2025:0318JUD003879813, §§ 107–110).
62      W odniesieniu do dochodzeń prowadzonych przez Komisję zob. decyzję Komisji (UE) 2018/1927 z dnia 5 grudnia 2018 r. ustanawiająca przepisy wewnętrzne dotyczące przetwarzania przez Komisję Europejską danych osobowych w dziedzinie konkurencji w odniesieniu do udzielania informacji osobom, których dane dotyczą, oraz ograniczenia niektórych praw (Dz.U. 2018, L 313, s. 39) oraz „oświadczenie o ochronie prywatności” Komisji (zob. przypis 18 do niniejszej opinii).
63      Zobacz w tym względzie wyrok w sprawie Landeck, pkt 101.
64      Zobacz pkt 17 niniejszej opinii.
65      Zobacz podobnie wyrok w sprawie La Quadrature du Net, pkt 113. Powinno to również oznaczać, że gromadzenie danych osobowych i dostęp do nich będą dotyczyć wyłącznie osób mających przynajmniej pośredni związek z domniemanym naruszeniem.
66      Zobacz na przykład wyroki: w odniesieniu do dochodzeń prowadzonych przez Komisję, wyroki: z dnia 16 lipca 2020 r., Nexans France i Nexans/Komisja (C‑606/18 P, EU:C:2020:571, pkt 15, 66); z dnia 24 września 2020 r., Prysmian i Prysmian Cavi e Sistemi/Komisja (C‑601/18 P, EU:C:2020:751, pkt 29, 60); z dnia 16 lipca 2020 r., Nexans France i Nexans/Komisja (C‑606/18 P, EU:C:2020:571, pkt 15, 66); a także Komisja Europejska, Dyrekcja generalna ds. Konkurencji, „Nota wyjaśniająca dotycząca kontroli przeprowadzanych przez Komisję na podstawie art. 20 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003”, zmieniona w marcu 2014 r., pkt 10, dostępna na stronie https://competition-policy.ec.europa.eu/document/download/c84d4245-ae08–492e-bffd-760fa0ca4df8_fr?filename=inspections_explanatory_note_fr.pdf. Zobacz także, w odniesieniu do zwalczania nadużyć finansowych, wyrok z dnia 28 października 2021 r., Vialto Consulting/Komisja (C‑650/19 P, EU:C:2021:879, pkt 65, 75).
67      Zobacz art. 5 ust. 1 lit. b) i c) ogólnego rozporządzenia o ochronie danych oraz wyrok La Quadrature du Net, pkt 113.
68      Zobacz art. 5 ust. 1 lit. a) ogólnego rozporządzenia o ochronie danych.
69      Zobacz art. 3 ust. 2 decyzji 2018/1927, a także motyw 15 tej decyzji.
70      Zobacz art. 5 ust. 1 lit. e) i f) ogólnego rozporządzenia o ochronie danych.
71      Zobacz wyrok z dnia 8 kwietnia 2014 r., Digital Rights Ireland i in. (C‑293/12 i C‑594/12, EU:C:2014:238, pkt 64).
72      Zobacz wyrok La Quadrature du Net, pkt 113, 114.
73      Zobacz podobnie wyrok w sprawie Landeck, pkt 107.
74      Zobacz art. 5 ust. 2 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych oraz wyrok w sprawie La Quadrature du Net, pkt 113.
75      Pierwsza opinia, pkt 38.
76      Zobacz w szczególności wyrok ETPC z dnia 16 grudnia 1992 r. w sprawie Niemietz przeciwko Niemcom (CE:ECHR:1992:1216JUD001371088, § 31); zobacz również wyrok Trybunału z dnia 18 czerwca 2015 r., Deutsche Bahn i in./Komisja (C‑583/13 P, EU:C:2015:404, pkt 20).
77      Wyrok w sprawie Landeck, pkt 1 sentencji.
78      Wyrok w sprawie Landeck, pkt 102.
79      Zobacz art. 7 ust. 2 dyrektywy 2019/1.
80      Zobacz podobnie wyrok z dnia 2 lutego 2021 r., Consob (C 481/19, EU:C:2021:84, pkt 44).
81      Pierwsza opinia, pkt 42, 44. Zobacz w szczególności i między innymi odniesienie do wyroku z dnia 2 października 2014 r. w sprawie Delta Pekárny a.s. przeciwko Republice Czeskiej (CE:ECHR:2014:1002JUD000009711, §§ 86, 87 i przytoczone tam orzecznictwo).
82      Zobacz podobnie wyroki: z dnia 9 marca 2023 r., Les Mousquetaires i ITM Entreprises/Komisja (C‑682/20 P, EU:C:2023:170, pkt 57 i przytoczone tam orzecznictwo); a także z dnia 18 czerwca 2015 r., Deutsche Bahn i in./Komisja (C‑583/13 P, EU:C:2015:404, pkt 32–35).
83      CE:ECHR:2025:0206JUD003661718, § 137.
84      CE:ECHR:2025:0318JUD003879813, § 111 à 116.
85      Zobacz podobnie wyrok z dnia 2 marca 2021 r., Prokuratuur (Warunki dostępu do danych dotyczących łączności elektronicznej) (C‑746/18-, EU:C:2021:152, pkt 43, 44).
86      Zobacz podobnie wyrok z dnia 9 marca 2023 r., Intermarché Casino Achats/Komisja (C 693/20-P, EU:C:2023:172, pkt 45, 46).
87      Zobacz art. 6 ust. 3 dyrektywy 2019/1 oraz motyw 34 tej dyrektywy.
88      Obecnie 21 państw członkowskich przewiduje procedurę uprzedniego zezwolenia na dokonanie kontroli i zajęcia w lokalach handlowych, w tym Austria, Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Dania, Estonia, Francja, Węgry, Irlandia, Łotwa, Litwa, Luksemburg, Malta, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia i Szwecja. Zobacz analizę nr 25/005 sporządzoną przez wydział badań i dokumentacji Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w maju 2025 r.
89      Zobacz wyrok w sprawie La Quadrature du Net, pkt 125, 126.