Wydanie tymczasowe
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
z dnia 16 kwietnia 2026 r.(*)
Odesłanie prejudycjalne – Środowisko – Zanieczyszczenie powietrza – System handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych – Dyrektywa 2003/87/WE – Przejściowe zasady dotyczące przydziału bezpłatnych uprawnień – Artykuł 10a – Uregulowania krajowe nakładające na operatorów korzystających ze znacznej liczby przydzielonych bezpłatnie uprawnień podatek od emisji dwutlenku węgla (CO2)
W sprawie C‑519/24
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Veszprémi Törvényszék (sąd w Veszprém, Węgry) postanowieniem z dnia 8 lipca 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 29 lipca 2024 r., w postępowaniu:
Nitrogénművek Vegyipari Zrt.
przeciwko
Nemzeti Adó- és Vámhivatal Fellebbviteli Igazgatósága,
TRYBUNAŁ (druga izba),
w składzie: K. Jürimäe, prezeska izby, K. Lenaerts, prezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego drugiej izby, F. Schalin (sprawozdawca), M. Gavalec i Z. Csehi, sędziowie,
rzecznik generalny: T. Ćapeta,
sekretarz: I. Illéssy, administrator,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 25 czerwca 2025 r.,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–        w imieniu Nitrogénművek Vegyipari Zrt. – P. Bibók, Z. Okányi i D. Zlati, ügyvédek,
–        w imieniu rządu węgierskiego – M.Z. Fehér i K. Szíjjártó, w charakterze pełnomocników,
–        w imieniu Komisji Europejskiej – A. Armenia, B. Béres, B. De Meester i G. Wils, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzeczniczki generalnej na posiedzeniu w dniu 9 października 2025 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni:
–        motywów 5, 7 i 20, jak również art. 1, art. 3 lit. f) oraz art. 10 i 11 dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiającej system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniającej dyrektywę Rady 96/61/WE (Dz.U. 2003, L 275, s. 32), zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/410 z dnia 14 marca 2018 r. (Dz.U. 2018, L 76, s. 3) (zwanej dalej „dyrektywą 2003/87”);
–        art. 18, 49 i 56 TFUE;
–        art. 17 i 21 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”);
–        art. 14 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (zwanej dalej „EKPC”) oraz art. 1 protokołu dodatkowego nr 1 do tej konwencji, podpisanego w Paryżu w dniu 20 marca 1952 r.
2        Wniosek ten złożono w ramach sporu pomiędzy Nitrogénművek Vegyipari Zrt., węgierską spółką akcyjną prowadzącą działalność w sektorze produkcji nawozów (zwaną dalej „Nitrogénművek”), a Nemzeti Adó- és Vámhivatal Fellebbviteli Igazgatósága (dyrekcją ds. odwołań krajowego organu podatkowego i celnego, Węgry) w przedmiocie zapłaty ustanowionego w uregulowaniach krajowych podatku od uprawnień do emisji dwutlenku węgla (CO2) (zwanego dalej „podatkiem od uprawnień do emisji CO2”) wynikającego z korzystania z bezpłatnych uprawnień do emisji.
Ramy prawne
Prawo Unii
3        Motywy 5, 7 i 20 dyrektywy 2003/87 mają następujące brzmienie:
„(5)      [Unia Europejska] oraz jej państwa członkowskie uzgodniły, iż będą wspólnie spełniać swoje zobowiązania w celu zmniejszenia antropogenicznych emisji gazów cieplarnianych na podstawie Protokołu z Kioto [Japonia], zgodnie z decyzją [Rady 2002/358/WE z dnia 25 kwietnia 2002 r. dotyczącą zatwierdzenia przez Wspólnotę Europejską Protokołu z Kioto do Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu i wspólnej realizacji wynikających z niego zobowiązań (Dz.U. 2002, L 130, s. 1)]. Niniejsza dyrektywa ma na celu przyczynienie się do spełniania zobowiązań [Unii] Europejskiej oraz jej państw członkowskich bardziej skutecznie, przez skuteczny europejski obrót przydziałami emisji gazów cieplarnianych, z najmniejszym możliwym zmniejszeniem rozwoju gospodarczego oraz zatrudnienia.
[…]
(7)      Przepisy wspólnotowe odnoszące się do rozdzielania przydziałów przez państwa członkowskie są niezbędne w celu przyczynienia się do zachowania spójności rynku wewnętrznego oraz w celu uniknięcia zakłócania konkurencji.
[…]
(20)      Niniejsza dyrektywa będzie wspierała wykorzystanie bardziej energooszczędnych technologii, łącznie z produkcją energii cieplnej i elektrycznej w skojarzeniu, wytwarzającą mniej emisji na jednostkę wydajności […]”.
4        Artykuł 1 tej dyrektywy, zatytułowany „Przedmiot”, stanowi w akapicie pierwszym:
„Niniejsza dyrektywa ustanawia system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych w Unii (zwany dalej »EU ETS«) w celu wspierania zmniejszania emisji gazów cieplarnianych w efektywny pod względem kosztów oraz skuteczny gospodarczo sposób”.
5        Artykuł 3 wspomnianej dyrektywy, zatytułowany „Definicje”, przewiduje:
„Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:
[…]
f)      »operator« oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną, która eksploatuje lub kontroluje instalację lub, w przypadku gdy tak jest przewidziane w ustawodawstwie krajowym, na którą została delegowana decyzyjna władza ekonomiczna nad technicznym funkcjonowaniem urządzenia”.
6        Artykuł 10 owej dyrektywy, zatytułowany „Sprzedaż uprawnień na aukcji”, stanowi w ust. 1 akapity pierwszy i drugi:
„Począwszy od 2019 roku państwa członkowskie sprzedają na aukcji wszystkie uprawnienia, które nie są przyznawane bezpłatnie zgodnie z art. 10a i 10c niniejszej dyrektywy i które nie zostały umieszczone w rezerwie stabilności rynkowej ustanowionej decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/1814 [z dnia 6 października 2015 r. w sprawie ustanowienia i funkcjonowania rezerwy stabilności rynkowej dla unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych i zmiany dyrektywy 2003/87/WE (Dz.U. 2015, L 264, s. 1)] lub anulowane zgodnie z art. 12 ust. 4 niniejszej dyrektywy.
Począwszy od 2021 roku i bez uszczerbku dla ewentualnej redukcji zgodnie z art. 10a ust. 5a udział uprawnień, które mają zostać sprzedane na aukcji, wynosi 57 %”.
7        Artykuł 10a dyrektywy 2003/87, zatytułowany „Przejściowe zasady dotyczące zharmonizowanego przydziału bezpłatnych uprawnień w całej Unii”, stanowi w ust. 1 i 6:
„1.      Komisja [Europejska] jest uprawniona do przyjmowania zgodnie z art. 23 aktów delegowanych w celu uzupełnienia dyrektywy w zakresie ogólnounijnych i w pełni zharmonizowanych zasad przydzielania uprawnień, o których mowa w ust. 4, 5, 7 i 19 niniejszego artykułu.
[…]
6.      Państwa członkowskie powinny przyjąć środki finansowe zgodnie z akapitem drugim i czwartym niniejszego ustępu na rzecz sektorów lub podsektorów, które są narażone na rzeczywiste ryzyko ucieczki emisji z powodu znacznych kosztów pośrednich faktycznie ponoszonych w wyniku przeniesienia kosztów związanych z emisją gazów cieplarnianych na ceny energii elektrycznej, pod warunkiem że takie środki finansowe są zgodne z zasadami pomocy państwa, a zwłaszcza nie powodują nieuzasadnionych zakłóceń konkurencji na rynku wewnętrznym. […]
[…]”.
Prawo węgierskie
Ustawa nr CL z 2017 r.
8        Paragraf 195
adózás rendjéről szóló 2017. évi CL. törvény (ustawy nr CL z 2017 r. – kodeks postępowania podatkowego) (Magyar Közlöny 2017/192) stanowi:
„Jeżeli podatnik, który złożył deklarację uzupełniającą, podnosi wyłącznie okoliczność, że przepis, z którego wynika obowiązek podatkowy, jest niezgodny z konstytucją lub wiążącym aktem prawnym Unii Europejskiej lub że uchwała gminna jest niezgodna z innym przepisem prawa, organ podatkowy podejmuje decyzję w przedmiocie deklaracji uzupełniającej w terminie 15 dni od dnia jej złożenia, nie dokonując żadnych kontroli, pod warunkiem że w chwili złożenia deklaracji uzupełniającej [Alkotmánybíróság (trybunał konstytucyjny, Węgry), Kúria (sąd najwyższy, Węgry)] lub Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie orzekły jeszcze w tej kwestii lub że deklaracja uzupełniająca nie jest zgodna z brzmieniem opublikowanego orzeczenia”.
Dekret rządowy nr 320/2023
9        A jelentős térítésmentes kibocsátásiegység-kiosztásban részesülő létesítmény üzemeltetőjét érintő egyes veszélyhelyzeti szabályokról szóló 320/2023. (VII. 17.) Kormányrendelet (dekret rządowy nr 320/2023 w sprawie niektórych przepisów nadzwyczajnych dotyczących operatorów instalacji korzystających ze znacznych przydziałów bezpłatnych uprawnień do emisji) z dnia 17 lipca 2023 r. (Magyar Közlöny 2023/106, zwany dalej „dekretem rządowym nr 320/2023”) przyjęto w kontekście stanu wyjątkowego ogłoszonego przez władze węgierskie w związku z wojną między Ukrainą a Rosją. Nakłada on dwa obciążenia podatkowe na operatorów korzystających ze znacznych przydziałów bezpłatnych uprawnień do emisji gazów cieplarnianych w ramach EU ETS. Zgodnie ze swym art. 4 ów dekret wchodzi w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu, które miało miejsce w dniu 17 lipca 2023 r.
10      Zgodnie z § 1 ust. 1 dekretu rządowego nr 320/2023 za operatora korzystającego ze znacznych przydziałów bezpłatnych uprawnień do emisji uznaje się każdego operatora, którego instalacja zawiera podinstalację objętą wskaźnikiem emisyjności dla produktów, określoną w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2019/331 z dnia 19 grudnia 2018 r. w sprawie ustanowienia przejściowych zasad dotyczących zharmonizowanego przydziału bezpłatnych uprawnień do emisji w całej Unii na podstawie art. 10a dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. 2019, L 59, s. 8), lub podinstalację wytwarzającą emisje procesowe w rozumieniu tego rozporządzenia delegowanego, i którego instalacja lub podinstalacja:
–        wykazała średnią roczną poświadczonych emisji CO2 w okresie trzech lat poprzedzającym rok odniesienia przekraczającą 25 000 t oraz
–        otrzymała przydział bezpłatnych uprawnień do emisji w roku poprzedzającym rok odniesienia, odpowiadający co najmniej 50 % średnich poświadczonych całkowitych emisji CO2 w okresie trzech lat poprzedzającym rok odniesienia.
11      Pierwszym obciążeniem podatkowym wprowadzonym tym dekretem – jedynym, którego dotyczą pytania prejudycjalne – jest podatek od uprawnień do emisji CO2, który wynosi 36 EUR za tonę rocznych emisji operatora. Podstawa opodatkowania tym podatkiem musi zostać zgłoszona, a ów podatek musi zostać zapłacony przed dniem 31 maja roku następującego po danym roku podatkowym. W odniesieniu do 2023 r. podatek od uprawnień do emisji CO2 został nałożony na wszystkie emisje w ciągu roku, a zatem również na emisje sprzed wejścia w życie tego dekretu.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
12      Spółka Nitrogénművek, która jest objęta zakresem stosowania dekretu rządowego nr 320/2023, została uznana za zobowiązaną do zapłaty pierwszego z obciążeń podatkowych wprowadzonych tym dekretem.
13      W dniu 21 grudnia 2023 r. złożyła ona do Nemzeti Adó- és Vámhivatal Veszprém Vármegyei Adó- és Vámigazgatósága (dyrekcji ds. podatków i ceł w komitacie Veszprém krajowego organu podatkowego i celnego, Węgry) deklarację uzupełniającą dotyczącą podatku od uprawnień do emisji CO2 na podstawie § 195 ustawy nr CL z 2017 r. Wskazała ona, że zamierza zmniejszyć swoje zobowiązanie podatkowe o kwotę 2 561 256 000 forintów węgierskich (HUF) za okres od dnia 1 kwietnia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r.
14      Zakwestionowała ona w szczególności zgodność dekretu rządowego nr 320/2023 z Magyarország Alaptörvénye (ustawą zasadniczą Węgier) i z prawem Unii.
15      Po tym, jak dyrekcja ds. podatków i ceł w komitacie Veszprém krajowego organu podatkowego i celnego, a następnie dyrekcja ds. odwołań krajowego organu podatkowego i celnego oddaliły zasadniczo deklarację uzupełniającą Nitrogénművek, spółka ta wniosła sprawę do Veszprémi Törvényszék (sądu w Veszprém, Węgry), który jest sądem odsyłającym.
16      Nitrogénművek podnosi przed tym sądem, że podatek od uprawnień do emisji CO2, który jest bezpośrednio związany z bezpłatnymi uprawnieniami do emisji CO2 przydzielanymi na podstawie dyrektywy 2003/87, jest niezgodny z celami Unii w ramach EU ETS. Ponadto dekret rządowy nr 320/2023 jest dyskryminujący, tworzy przeszkodę w korzystaniu z podstawowych swobód zagwarantowanych w traktatach, narusza swobodę świadczenia usług, swobodę przedsiębiorczości i prawo własności oraz może podlegać przepisom dotyczącym pomocy państwa.
17      Sąd odsyłający zastanawia się nad zgodnością podatku od uprawnień do emisji CO2 z dyrektywą 2003/87. Uważa on, że odpowiedzi na zadane w niniejszej sprawie pytania nie mogą zostać w sposób jednoznaczny wywiedzione z orzecznictwa Trybunału, biorąc pod uwagę fakt, że przywołane przez Nitrogénművek wyroki Trybunału miały inny przedmiot niż przedmiot wniesionej do niego skargi.
18      W tych okolicznościach Veszprémi Törvényszék (sąd w Veszprém) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)      Czy cele i przepisy [dyrektywy 2003/87] – w szczególności, lecz nie wyłącznie, art. 1, 10 i 11 oraz motywy 5, 7 i 20 tej dyrektywy – należy lub można interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie środkowi krajowemu [dekretowi rządowemu nr 320/2023], który:
–        nakłada a posteriori obciążenie podatkowe na emisje wynikające z wykorzystania uprawnień do emisji (pobór obciążenia);
–        nakłada a posteriori obciążenie podatkowe na emisje wynikające z wykorzystania bezpłatnych uprawnień do emisji (pobór obciążenia);
–        nakłada a posteriori obciążenie podatkowe na emisje wynikające z wykorzystania bezpłatnych uprawnień do emisji (pobór obciążenia), którego skutkiem jest pozbawienie bezpłatnych uprawnień do emisji ich wartości i ich skutku kompensacyjnego;
–        nakłada a posteriori obciążenie podatkowe na emisje wynikające z wykorzystania bezpłatnych uprawnień do emisji (pobór obciążenia), którego skutkiem jest zniechęcenie operatorów do ograniczenia emisji, poprawy efektywności środowiskowej lub inwestowania w technologie bardziej przyjazne dla środowiska;
–        nakłada a posteriori obciążenie podatkowe na emisje wynikające z wykorzystania bezpłatnych uprawnień do emisji (pobór obciążenia), którego nałożenie ma cel w żaden sposób niezwiązany z ochroną środowiska ani z [EU ETS] i jego celami, przy czym, przeciwnie, zaradzenie skutkom konfliktu zbrojnego i katastrofy humanitarnej w sąsiedztwie Węgier jest celem i jedynym uzasadnieniem uprawnienia do wprowadzenia takiego opodatkowania?
2)      Czy w świetle zakazu dyskryminacji wynikającego z art. 18, 49 i 56 [TFUE], art. 21 [Karty] oraz art. 14 [EKPC] pojęcie »operatora« zawarte w art. 3 lit. f) [dyrektywy 2003/87] należy lub można interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie środkowi krajowemu [dekretowi rządowemu nr 320/2023], który w sposób nieuzasadniony i arbitralny oraz bez uzasadnienia nadrzędnym względem interesu ogólnego dyskryminuje określoną kategorię takich operatorów w porównaniu z operatorami, którzy nie są objęci zakresem stosowania tego środka krajowego?
3)      Czy art. 18, 49 i 56 TFUE należy lub można interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie środkowi krajowemu [dekretowi rządowemu nr 320/2023], który ogranicza korzystanie z tych swobód i który:
–        dyskryminuje w sposób nieuzasadniony i arbitralny oraz bez uzasadnienia nadrzędnym względem interesu ogólnego określoną kategorię operatorów w rozumieniu art. 3 lit. f) [dyrektywy 2003/87], poddając ich innemu (bardziej uciążliwemu) uregulowaniu;
–        określa zakres podmiotowy stosowania w sposób arbitralny oraz bez uzasadnienia nadrzędnym względem interesu ogólnego, nieodpowiedni do osiągnięcia celów uprawnienia, na podstawie którego został on ustanowiony, oraz
–        został wprowadzony w sposób nagły i nieprzewidziany, w odstępie zaledwie trzech dni, które upłynęły od dnia jego opublikowania do dnia jego wejścia w życie, a jednocześnie nakłada a posteriori zobowiązania z mocą wsteczną w odniesieniu do okoliczności faktycznych zaistniałych przed jego wejściem w życie?
4)      Czy ochronę prawa własności, zagwarantowaną w art. 17 Karty i art. 1 pierwszego protokołu dodatkowego do EKPC, należy lub można interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie środkowi krajowemu [dekretowi rządowemu nr 320/2023], który ma charakter konfiskacyjny i który w najbliższej przyszłości całkowicie pozbawia zysków operatorów objętych zakresem jego stosowania, co stanowi nieproporcjonalną i niedopuszczalną ingerencję?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
19      Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE procedury współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem do tego ostatniego należy udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. Mając to na uwadze, Trybunał powinien w razie potrzeby przeformułować przedłożone mu pytania (wyrok z dnia 29 kwietnia 2021 r., Granarolo, C‑617/19, EU:C:2021:338, pkt 32).
20      W tym względzie okoliczność, że sąd odsyłający powołał się formalnie we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym na określone przepisy prawa Unii, nie stoi na przeszkodzie temu, by Trybunał przekazał temu sądowi wszelkie wskazówki dotyczące wykładni, które mogą być pomocne w rozstrzygnięciu rozpatrywanej przez niego sprawy, niezależnie od tego, czy ów sąd powołał się na nie w treści pytań. W tym względzie do Trybunału należy wyprowadzenie z całości informacji przedstawionych przez sąd krajowy, a w szczególności z uzasadnienia postanowienia odsyłającego, elementów prawa Unii, które wymagają wykładni w świetle przedmiotu sporu (wyrok z dnia 29 kwietnia 2021 r., Granarolo, C‑617/19, EU:C:2021:338, pkt 33).
21      W niniejszej sprawie spór w postępowaniu głównym dotyczy zasadniczo zgodności z prawem dekretu rządowego nr 320/2023, który ustanawia podatek od uprawnień do emisji gazów cieplarnianych. Zgodnie z § 3 tego dekretu podstawą opodatkowania tym podatkiem jest wyrażona w tonach CO2 ilość emisji operatora będącego podatnikiem, a stawka tego podatku wynosi równowartość 36 EUR w forintach węgierskich za tonę CO2. Jak wynika z postanowienia odsyłającego, § 1 tego dekretu nakłada rzeczony podatek na każdego operatora korzystającego ze znacznych przydziałów bezpłatnych uprawnień do emisji gazów cieplarnianych w ramach EU ETS, który posiada instalację lub podinstalację objętą wskaźnikiem emisyjności dla produktów lub podinstalację wytwarzającą emisje procesowe i którego instalacja lub podinstalacja, po pierwsze, wykazała średnią roczną poświadczonych emisji CO2 w okresie trzech lat poprzedzającym rok odniesienia przekraczającą 25 000 t, a po drugie, otrzymała przydział bezpłatnych uprawnień do emisji w roku poprzedzającym rok odniesienia, odpowiadający co najmniej 50 % średnich poświadczonych całkowitych emisji CO2 w okresie trzech lat poprzedzającym rok odniesienia.
22      Tymczasem o ile w pierwotnej wersji dyrektywy 2003/87 przepisem dotyczącym przydziału bezpłatnych uprawnień do emisji CO2 był jej art. 10, o tyle właściwym w tym względzie przepisem jest art. 10a tej dyrektywy, w następstwie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/29/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. zmieniającej dyrektywę 2003/87/WE w celu usprawnienia i rozszerzenia wspólnotowego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (Dz.U. 2009, L 140, s. 63). W związku z tym w ramach pytania pierwszego należy dokonać wykładni art. 10a owej dyrektywy.
23      W świetle powyższego należy uznać, że poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 1 i art. 10a dyrektywy 2003/87 w związku z motywami 5, 7 i 20 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które nakładają konkretnie na podmiot gospodarczy korzystający ze znacznych przydziałów bezpłatnych uprawnień do emisji gazów cieplarnianych w ramach EU ETS obowiązek zapłaty podatku od uprawnień do emisji CO2 z jego instalacji objętej wskaźnikiem emisyjności dla produktów lub wytwarzającej emisje procesowe, gdy owe uregulowania skutkują zneutralizowaniem kompensacyjnego efektu przydziału takich uprawnień i są sprzeczne z celami polegającymi na zachowaniu konkurencyjności i zapobieganiu ucieczce emisji.
24      Na wstępie należy zaznaczyć, że – jak wynika z art. 1 dyrektywy 2003/87 – dyrektywa ta ustanawia w Unii EU ETS w celu wspierania zmniejszania emisji CO2 w efektywny pod względem kosztów oraz skuteczny gospodarczo sposób (wyrok z dnia 12 kwietnia 2018 r., PPC Power, C‑302/17, EU:C:2018:245, pkt 18).
25      Trybunał wielokrotnie orzekał, że głównym celem dyrektywy 2003/87 jest zmniejszenie w znaczący sposób emisji gazów cieplarnianych. Cel ten należy osiągnąć przy poszanowaniu szeregu podcelów oraz poprzez skorzystanie z pewnych instrumentów. Głównym służącym do tego instrumentem jest EU ETS. Innymi podcelami, którym winien służyć rzeczony system, są w szczególności – jak wynika z motywów 5 i 7 owej dyrektywy – utrzymanie rozwoju gospodarczego i zatrudnienia, a także zachowanie spójności rynku wewnętrznego i warunków konkurencji (wyrok z dnia 17 października 2013 r., Iberdrola i in., C‑566/11, C‑567/11, C‑580/11, C‑591/11, C‑620/11 i C‑640/11, EU:C:2013:660, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo).
26      Jak wskazano również w motywie 20 dyrektywy 2003/87, innym realizowanym przez EU ETS podcelem jest wspieranie zmniejszania tych emisji za pomocą ulepszeń technologicznych, takich jak wykorzystanie bardziej energooszczędnych technologii wytwarzających mniej emisji na jednostkę wydajności.
27      Aby osiągnąć cel polegający na zmniejszeniu emisji gazów cieplarnianych w takich warunkach, dyrektywa 2003/87 opiera się na wartości ekonomicznej uprawnień po to, by zachęcić przedsiębiorstwa do zmniejszania ich emisji, i wprowadza w tym celu EU ETS. Przedsiębiorstwa mogą zatem korzystać z przyznanych im uprawnień do emisji lub je sprzedawać, w zależności od ich wartości rynkowej i zysków, jakie mogłyby dzięki temu osiągnąć (zob. podobnie wyroki: z dnia 17 października 2013 r., Iberdrola i in., C‑566/11, C‑567/11, C‑580/11, C‑591/11, C‑620/11, EU:C:2013:660, pkt 47, 49, 55; a także z dnia 12 kwietnia 2018 r., PPC Power, C‑302/17, EU:C:2018:245, pkt 24).
28      W tym kontekście przewiduje się przydział bezpłatnych uprawnień do emisji, aby zapobiec utracie konkurencyjności przemysłu Unii, która może prowadzić do zjawiska delokalizacji produkcji, znanego jako „ucieczka emisji” (zob. podobnie wyroki: z dnia 17 października 2013 r., Iberdrola i in., C‑566/11, C‑567/11, C‑580/11, C‑591/11, C‑620/11 i C‑640/11, EU:C:2013:660, pkt 39; a także z dnia 26 lutego 2015 r., ŠKO-Energo, C‑43/14, EU:C:2015:120, pkt 28). W związku z tym, aby osiągnąć ów cel dotyczący konkurencyjności przemysłu Unii, art. 10a dyrektywy 2003/87 ustanawia zbiór zasad przejściowych dotyczących przydziału bezpłatnych uprawnień do emisji. Tak więc
ów art. 10a ust. 1 akapit pierwszy przewiduje, że Komisja jest uprawniona zgodnie z art. 23 tej dyrektywy do przyjmowania aktów delegowanych w celu uzupełnienia rzeczonej dyrektywy w zakresie ogólnounijnych i w pełni zharmonizowanych zasad przydzielania uprawnień, o których mowa w art. 10a ust. 4, 5, 7 i 19. Artykuł 10a ust. 1 akapity od drugiego do czwartego oraz ust. 2 tej dyrektywy określa natomiast metodę obliczania oraz zasady przydziału bezpłatnych uprawnień po ustaleniu wskaźników ex ante dla każdego produktu, które powinny być stosowane dla każdego sektora i podsektora.
29      Artykuł 10a ust. 6 akapity pierwszy i czwarty dyrektywy 2003/87 pozwala
zasadniczo
państwom członkowskim na przyjmowanie środków finansowych na rzecz sektorów lub podsektorów, które są narażone na rzeczywiste ryzyko ucieczki emisji z powodu znacznych kosztów pośrednich faktycznie ponoszonych w wyniku przeniesienia kosztów związanych z emisją gazów cieplarnianych na ceny energii elektrycznej, pod warunkiem że takie środki finansowe są zgodne z zasadami pomocy państwa, a zwłaszcza nie powodują nieuzasadnionych zakłóceń konkurencji na rynku wewnętrznym.
30      W tym względzie, jak zauważyła rzeczniczka generalna w pkt 54 opinii, przepisy dotyczące tego przydziału są w pełni zharmonizowane na poziomie Unii. Wynika to w szczególności z motywu 23 dyrektywy 2009/29, który przewiduje, że „[p]rzejściowy przydział bezpłatnych uprawnień dla instalacji powinien zostać ustanowiony na podstawie zharmonizowanych w całej [Unii] zasad […], aby zminimalizować zakłócenia konkurencji [w Unii]”.
31      Trybunał orzekł zresztą, że gdy prawodawca Unii przyjmował art. 10a ust. 1 dyrektywy 2003/87, zwrócił on uwagę na wymóg pełnej harmonizacji, przewidując, iż „Komisja przyjmuje w pełni zharmonizowane w całej [Unii] przepisy wykonawcze dotyczące przydziału uprawnień”, oraz wskazał Komisji kryteria, na podstawie których należy dokonywać harmonizacji, a mianowicie – na podstawie wskaźników w poszczególnych sektorach i podsektorach (zob. podobnie wyrok z dnia 22 czerwca 2016 r., DK Recycling und Roheisen/Komisja, C‑540/14 P, EU:C:2016:469, pkt 52).
32      Trybunał stwierdził ponadto, że ustanawiając taką metodę przydziału bezpłatnych uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, w pełni zharmonizowaną w ujęciu sektorowym, prawodawca Unii skonkretyzował istotny wymóg zminimalizowania zakłóceń konkurencji na rynku wewnętrznym (wyrok z dnia 22 czerwca 2016 r., DK Recycling und Roheisen/Komisja, C‑540/14 P, EU:C:2016:469, pkt 53).
33      Z powyższego wynika, że o ile żaden z tych przepisów nie ogranicza wyraźnie prawa państw członkowskich do przyjmowania środków o charakterze podatkowym mogących mieć wpływ na skutki gospodarcze uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, o tyle przyjęcie takich środków nie może naruszać realizowanych przez dyrektywę 2003/87 celów, które przypomniano w pkt 27 i 29 niniejszego wyroku. Dla prawidłowego funkcjonowania EU ETS konieczne jest bowiem, aby krajowy środek o charakterze podatkowym nie prowadził do zmniejszenia zachęty do redukcji emisji gazów cieplarnianych do tego stopnia, że owa zachęta znikłaby całkowicie.
34      W niniejszej sprawie, jak wynika z postanowienia odsyłającego, węgierski podatek od uprawnień do emisji CO2 charakteryzuje się tym, że po pierwsze, opodatkowaniu podatkiem od uprawnień do emisji gazów cieplarnianych
podlega w istocie każdy operator instalacji korzystający ze znacznych przydziałów bezpłatnych uprawnień do emisji, którego instalacja zawiera podinstalację objętą wskaźnikiem emisyjności dla produktów lub podinstalację wytwarzającą emisje procesowe i którego instalacja przekroczyła średnią roczną poświadczonych emisji CO2 wynoszącą 25 000 t i otrzymała przydział bezpłatnych uprawnień odpowiadający co najmniej 50 % średnich poświadczonych całkowitych emisji, a po drugie, podatek ten obciąża emisje CO2 tego operatora w wysokości 36 EUR za tonę CO2.
35      Tymczasem ze względu na to, że taki podatek obciąża konkretnie niektóre podmioty gospodarcze, które skorzystały z przydziałów bezpłatnych uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, skutkuje on pozbawieniem tych podmiotów zachęty do inwestowania w środki mające na celu zmniejszenie ich emisji do wysokości kwoty należnego podatku. Taki podatek może zatem wyeliminować znaczną część wartości ekonomicznej tych uprawnień do emisji i sprowadza się do zniesienia mechanizmów zachęcających, na których opiera się EU ETS, a w konsekwencji – do wyeliminowania zachęt zmierzających do promowania zmniejszania emisji gazów cieplarnianych. W tym względzie okoliczność, że kwota należnego podatku zależy w sposób liniowy od rzeczywistych emisji, nie może być rozumiana jako posiadająca jakikolwiek efekt zachęty dla operatorów.
36      Wykładni tej nie podważa argumentacja rządu węgierskiego oparta na mechanizmie przewidzianym w § 3 ust. 6 dekretu rządowego nr 320/2003, który zdaniem tego rządu zachęca operatorów do zmniejszania ich emisji poprzez umożliwienie podatnikowi obniżenia podstawy opodatkowania podatkiem o 50 %, jeżeli emisje CO2 tego podatnika zmniejszyły się w porównaniu z poświadczonymi emisjami z drugiego roku poprzedzającego rok odniesienia w stopniu co najmniej równym liniowemu współczynnikowi redukcji, który jest stosowany i wymagany przez EU ETS. Owo obniżenie podstawy opodatkowania skutkuje bowiem również pozbawieniem uprawnień do emisji gazów cieplarnianych znacznej części ich wartości ekonomicznej, w związku z czym podmioty gospodarcze tracą wszelką zachętę do inwestowania w środki mające na celu zmniejszenie ich emisji, które umożliwiały im czerpanie korzyści ze sprzedaży ich niewykorzystanych uprawnień.
37      Wynika z tego, że węgierski podatek od uprawnień do emisji CO2 skutkuje neutralizacją zasady bezpłatnego przydziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, którą przewidziano w art. 10a dyrektywy 2003/87, i naruszeniem celów realizowanych przez tę dyrektywę, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego.
38      W świetle powyższych rozważań na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, że art. 1 i art. 10a dyrektywy 2003/87 w związku z motywami 5, 7 i 20 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, iż stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które nakładają konkretnie na podmiot gospodarczy korzystający ze znacznych przydziałów bezpłatnych uprawnień do emisji gazów cieplarnianych w ramach EU ETS obowiązek zapłaty podatku od uprawnień do emisji CO2 z jego instalacji objętej wskaźnikiem emisyjności dla produktów lub wytwarzającej emisje procesowe, gdy owe uregulowania skutkują zneutralizowaniem kompensacyjnego efektu przydziału takich uprawnień i są sprzeczne z celami polegającymi na zachowaniu konkurencyjności i zapobieganiu ucieczce emisji.
W przedmiocie pytań od drugiego do czwartego
39      Zważywszy na odpowiedź udzieloną na pytanie pierwsze, nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pytania od drugiego do czwartego.
W przedmiocie kosztów
40      Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 1 i art. 10a dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiającej system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniającej dyrektywę Rady 96/61/WE, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/410 z dnia 14 marca 2018 r., w związku z motywami 5, 7 i 20 owej dyrektywy 2003/87, ze zmianami,
należy interpretować w ten sposób, że:
stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które nakładają konkretnie na podmiot gospodarczy korzystający ze znacznych przydziałów bezpłatnych uprawnień do emisji gazów cieplarnianych w ramach systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych w Unii Europejskiej obowiązek zapłaty podatku od uprawnień do emisji CO2 z jego instalacji objętej wskaźnikiem emisyjności dla produktów lub wytwarzającej emisje procesowe, gdy owe uregulowania skutkują zneutralizowaniem kompensacyjnego efektu przydziału takich uprawnień i są sprzeczne z celami polegającymi na zachowaniu konkurencyjności i zapobieganiu ucieczce emisji.
Podpisy
*      Języki postępowania: francuski i węgierski.