62008CJ0299
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tielet Awla)
10 ta’ Diċembru 2009 (
*1
)
“Nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu — Direttiva 2004/18/KE — Proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti pubbliċi — Leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi għal proċedura unika għall-għoti ta’ kuntratt ta’ definizzjoni tal-bżonnijiet u ta’ kuntratt ta’ eżekuzzjoni sussegwenti — Kompatibbiltà mal-imsemmija direttiva”
Fil-Kawża C-299/08,
li għandha bħala suġġett rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu taħt l-Artikolu 226 KE, ippreżentata fl-4 ta’ Lulju 2008,
Il-Kummissjoni Ewropea, inizjalment irrappreżentata minn D. Kukovec u G. Rozet, sussegwentement minn dan tal-aħħar u M. Konstantinidis, bħala aġenti b’indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu,
rikorrenti,
vs
Ir-Repubblika Franċiża, irrappreżentata minn G. de Bergues, J.-C. Gracia u J.-S. Pilczer, bħala aġenti,
konvenuta,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tielet Awla),
komposta minn J. N. Cunha Rodrigues (Relatur), President tat-Tieni Awla, li qed jaġixxi bħala President tat-Tielet Awla, P. Lindh, A. Rosas, U. Lõhmus u A. Arabadjiev, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: J. Mazák,
Reġistratur: R. Şereş, Amministratur,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal-10 ta’ Ġunju 2009,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tat-22 ta’ Settembru 2009,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
Bir-rikors tagħha, il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li, billi adottat u billi żammet fis-seħħ l-Artikoli 73 u 74-IV tal-Code des marchés publics adottat bid-Digriet Nru 2006-975, tal-1 ta’ Awwissu 2006 (JORF tal-4 ta’ Awwissu 2006, p. 11627), sa fejn dawn id-dispożizzjonijiet jistabbilixxu proċedura ta’ kuntratti ta’ definizzjoni li tippermetti lil awtorità kontraenti tagħti kuntratt ta’ eżekuzzjoni (għal servizzi, għal provvista jew għal xogħlijiet) lil wieħed mill-pussessuri tal-kuntratti ta’ definizzjoni inizjali mingħajr ma jinfetaħ mill-ġdid għal kompetizzjoni jew, l-iktar l-iktar, li jinfetaħ għal kompetizzjoni limitata għal dawn il-pussessuri, ir-Repubblika Franċiża naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikoli 2, 28 u 31 tad-Direttiva 2004/18/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-31 ta’ Marzu 2004, fuq koordinazzjoni ta’ proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti għal xogħlijiet pubbliċi, kuntratti għal provvisti pubbliċi u kuntratti għal servizzi [kuntratti pubbliċi għal xogħlijiet, għal provvisti u għal servizzi] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol 7, p. 132).
Il-kuntest ġuridiku
Il-leġiżlazzjoni Komunitarja
2
Il-premessa 3 tad-Direttiva 2004/18/KE tippreċiża:
“Disposizzjonijiet kordinati [Komunitarji tal-proċeduri nazzjonali ta’ għoti ta’ kuntratti] għandhom ikunu konformi sakemm ikun possibli mal-proċeduri u prattiċi preżenti f’kull Stat Membru.”
3
L-Artikolu 2 tal-imsemmija direttiva jipprovdi:
“L-awtoritajiet kuntrattwali [kontraenti] se jistmaw l-operaturi ekonomiċi ugwali u bla diskriminazzjoni u se jaġixxu b’mod trasparenti.”
4
Skont l-Artikolu 28 tal-istess direttiva:
“Fil-għoti tal-kuntratti pubbliċi tagħhom, awtoritajiet kontrattwanti għandhom japplikaw il-proċeduri nazzjonali aġġustati għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva.
Huma għandhom jagħtu dawn il-kuntratti pubbliċi billi japplikaw il-proċedura miftuħa jew ristretta. Fiċ-ċirkonstanzi speċifiċi li saret disposizzjoni espressa għalihom fl-Artikolu 29, awtoritajiet kontrattwanti għandhom jagħtu l-kuntratti pubbliċi tagħhom b’mezzi ta’ djalogu kompetittiv. F’każi speċifiċi u ċirkonstanzi li sar riferiment espress għalihom fl-Artikoli 30 u 31, huma jistgħu japplikaw proċedura negozjata, bil-pubblikazzjoni ta’ l-avviż ta’ kuntratt jew mingħajrha.”
5
L-Artikolu 29 tad-Direttiva 2004/18/KE, intitolat “Djalogu kompetittiv”:
“Fil-każ ta’ kuntratti partikolarment kumplessi, Stati Membri għandhom jipprovdu li fejn awtoritajiet kontrattwanti jikkunsidraw li l-użu tal-proċedura miftuħa jew ristretta ma jippermettix l-għoti tal-kuntratt, dan ta’ l-aħħar jista’ jagħmel użu mid-djalogu kompetittiv skond dan l-Artikolu.
Kuntratt pubbliku għandu jingħata fuq il-bażi waħdana tal-kriterju ta’ għoti għall-offerta l-aktar vantaġġuża ekonomikament.
2.   Awtoritajiet kontrattwanti għandhom jippublikaw avviż ta’ kuntratt li fih iniżżlu l-bżonnijiet u l-ħtiġijiet tagħhom, li huma għandhom jiddefinixxu f’dak l-avviż u/jew f’dokument deskrittiv.
3.   Awtoritajiet kontrattwanti għandhom jiftħu, mal-kandidati magħżulin skond il-disposizzjonijiet rilevanti ta’ l-Artikoli 44 sa 52, djalogu li l-iskop tiegħu għandu jkun li jidentifika u jiddefinixi l-mezzi l-aktar xierqa biex jissodisfa l-bżonnijiet tagħhom. Huma jistgħu jiddiskutu l-aspetti kollha tal-kuntratt mal-kandidati magħżula matul dan id-djalogu.
Matul id-djalogu, awtoritajiet kontrattwanti għandhom jiżguraw ugwaljanza ta’ trattament fost dawk kollha li jkunu xeħtu l-offerta. Partikolarment, huma m’għandhom jipprovdu informazzjoni b’mod diskriminatorju li jista’ jagħti li xi uħud minn dawk li jkunu xeħtu l-offerta vantaġġ fuq oħrajn.
Awtoritajiet kontrattwanti ma jistgħux jiżvelaw lil parteċipanti oħra soluzzjonijiet proposti jew tagħrif ieħor kunfidenzali komunikat minn xi kandidat li jkun qed jieħu sehem fid-djalogu mingħajr ftehim miegħu/magħha.
4.   Awtoritajiet kontrattwanti jistgħu jipprovdu biex isseħħ proċedura fi stadji suċċessivi sabiex jitnaqqas in-numru ta’ soluzzjonijiet li għandhom ikunu diskussi matul l-istadju ta’ djalogu billi jiġu applikati l-kriterji ta’ għoti fl-avviż tal-kuntratt jew id-dokument deskrittiv. L-avviż tal-kuntratt jew id-dokument deskrittiv għandu jindika li jista’ jsir rikors għal din l-għażla.
5.   L-awtorità kontrattwanti għandha tkompli b’dan id-djalogu sakemm tkun tista’ tidenfika s-soluzzjoni jew soluzzjonijiet, jekk ikun meħtieġ wara li tqabbilhom, li kapaci jissodisfaw il-bżonnijiet tagħha.
6.   Wara li jkunu ddikjaraw id-djalogu magħluq u infurmaw b’dan lill-parteċipanti, awtoritajiet kontrattwanti għandhom jitolbuhom jissottomettu l-aħħar offerti tagħhom fuq il-bażi tas-soluzzjoni jew soluzzjonijiet ippreżentati u speċifikati matul id-djalogu. Dawn l-offerti għandu jkollhom fihom l-elementi kollha meħtieġa u bżonnjużi għat-twettiq tal-proġett.
Dawn l-offerti jistgħu jkunu kjarifikati, speċifikati u rfinuti għat-talba ta’ l-awtorità kontrattwanti. Madanakollu, kjarifika bħal din, speċifikazzjoni, irfinar u tagħrif addizzjonali jista’ ma jinvolvix tibdil fil-fatturi bażiċi ta’ l-offerta jew is-sejħa għal offerta, varjazzjonijiet li bihom tista’ titfixkel il-kompetizzjoni jew ikollhom effett diskriminatorju.
7.   Awtoritajiet kontrattwanti għandhom jevalwaw l-offerti riċevuti fuq il-bażi tal-kriterji ta’ għotja imniżżlin fl-avviż tal-kuntratt jew id-dokument deskrittiv u għandhom jagħżlu l-aktar offerta ekonomikament vantaġġuża skond l-Artikolu 53.
Għat-talba ta’ l-awtorità kontrattwanti, min ikun xeħet l-offerta identifikat bħala li ssottometta l-aktar offerta ekonomikament vantaġġuża jista’ jkun mitlub jiċċarra xi aspetti ta’ l-offerta jew jikkonferma obbligi miġburin fl-offerta basta dan ma jkollux l-effett li jimmodifika aspetti sostanzjali ta’ l-offerta jew tas-sejħa għal offerta u ma jipperikolax it-tfixkil ta’ kompetizzjoni jew jikkawża diskriminazzjoni.
8.   L-awtoritajiet kontrattwanti jistgħu jispeċifikaw prezzijiet jew ħlasijiet lill-parteċipanti fid-djalogu.”
6
L-Artikolu 31 tal-imsemmija direttiva jistabbilixxi:
“Awtoritajiet kontrattwanti jistgħu jagħu kuntratti pubbliċi bi proċedura negozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż ta’ kuntratt fil-każi li ġejjin:
[…]
3.
għal kuntratti ta’ servizz pubbliku, meta l-kuntratt konċernat isegwi kuntest ta’ pjan u għandu, taħt ir-regoli applikabbli, ikun mogħti lill-kandidat li jkun irnexxielu jirbħu jew lil wieħed mill-kandidati li ukoll ikun irnexxielu, fil-każ ta’ l-aħħar, il-kandidati kollha li jkun irnexxielhom għandhom ikunu mistiedna jieħdu sehem fin-negozjati;
[…]”
7
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 80(1) tal-istess direttiva huwa fformulat kif ġej:
“L-Istati Membri għandhom idaħħlu fis-seħħ il-liġijiet, regolamenti u disposizzjonijiet amministrattivi neċessarji li jikkonformaw ma’ din id-Direttiva mhux aktar tard mill-31 ta’ Jannar 2006. Huma għandhom minnufih jinfurmaw il-Kummissjoni tagħhom.”
Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
8
Il-Code des marchés publics, fil-verżjoni tiegħu li tirriżulta mid-Digriet Nru 2004-15 tas-7 ta’ Jannar 2004 (JORF tat-8 ta’ Jannar 2004, p. 703), jidħol fis-seħħ fl-10 ta’ Jannar 2004, kien jipprovdi fit-tielet paragrafu tal-Artikolu 73:
“Il-prestazzjonijiet li jsiru wara diversi kuntratti ta’ definizzjoni li għandhom l-istess suġġett, li jingħataw wara proċedura waħda u eżegwiti simultanjament jistgħu jingħataw, mingħajr kompetizzjoni ġdida, lill-awtur tas-soluzzjoni magħżulha. F’dan il-każ, l-ammont ta’ prestazzjonijiet li għandu jitqabbel mal-limiti jieħu inkunsiderazzjoni l-ammont ta’ studji ta’ definizzjoni u tal-ammont stimat tal-kuntratt ta’ eżekuzzjoni.”
9
Il-Code des marchés publics kif ġie adottat bid-Digriet Nru 2006-975, li daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Settembru 2006, jinkludi b’mod partikolari d-dispożizzjonijiet li ġejjin:
“Artikolu 73
Jekk l-awtorità kontraenti ma tkunx tista’ tispeċifika l-għanijiet u l-prestazzjonijiet li l-kuntratt irid jilħaq, it-teknika li għandha tiġi użata, u r-riżorsi umani u materjali meħtieġa, din tista’ tirrikorri għal kuntratti ta’ definizzjoni.
L-għan ta’ dawn il-kuntratti hu li jiġu esplorati l-possibbiltajiet u l-kundizzjonijiet biex sussegwentement jiġi stabbilit kuntratt, jekk ikun meħtieġ permezz tal-produzzjoni ta’ mudell jew dimostratur. Dawn għandhom jagħmluha possibbli li jiġi stimat u kkalkolat il-livell ta’ prezz tal-provvista, kif ukoll il-fażijiet differenti tal-iskeda ta’ eżekuzzjoni.
Fil-kuntest ta’ proċedura unika, l-eżekuzzjoni tal-kuntratt li jsegwi diversi kuntratti ta’ definizzjoni li jkollhom l-istess suġġett u mogħtija f’daqqa jiġu mogħtija wara li jiġu miftuħa għal kompetizzjoni limitata għall-possessuri tal-kuntratti ta’ definizzjoni inizjali, konformi mad-dispożizzjonijiet li ġejjin:
1.
L-avviż tal-kuntratt pubbliku jiddefinixxi s-suġġett tal-kuntratti ta’ definizzjoni assenjati f’daqqa u s-suġġett tal-kuntratt ta’ eżekuzzjoni sussegwenti;
2.
L-avviż tal-kuntratt pubbliku jiddefinixxi l-kriterji għall-għażla tal-applikazzjonijiet. Dawn il-kriterji jikkunsidraw il-kapaċitajiet u l-kompetenzi meħtieġa tal-kandidati kemm għall-kuntratti ta’ definizzjoni u għall-kuntratt ta’ eżekuzzjoni sussegwenti;
3.
L-avviż tal-kuntratt pubbliku jiddefinixxi l-kriterji għall-għażla ta’ offerti għall-kuntratti ta’ definizzjoni assenjati f’daqqa u l-kriterji għall-għażla ta’ offerti għall-kuntratt ta’ eżekuzzjoni sussegwenti;
4.
L-ammont tal-provvisti li għandu jiġi kkomparat mal-limiti jieħu inkunsiderazzjoni l-ispiża tal-istudji ta’ definizzjoni u l-ammont bħala stima għall-eżekuzzjoni tal-kuntratt;
5.
In-numru ta’ kuntratti ta’ definizzjoni assenjati f’daqqa fil-kuntest tal-proċedura preżenti ma jistax ikun inqas minn tlieta, suġġett għal numru biżżejjed ta’ kandidati.
Il-kuntratt jew ftehim ta’ qafas jiġi mogħti mill-kumitat tas-sejħiet għal offerti tal-awtoritajiet lokali jew wara li tkun ingħatat l-opinjoni tal-kumitat tas-sejħiet għal offerti ta’ dak l-Istat, jew tal-korpi tas-saħħa pubblika u l-korpi pubbliċi soċjali jew soċjomediċi.
Artikolu 74
[…]
IV.   Fil-kuntest ta’ proċedura unika, il-kuntratt jew il-ftehim ta’ qafas għall-immaniġġjar ta’ proġett li jsegwi diversi kuntratti ta’ definizzjoni li jkollhom l-istess suġġett u assenjati f’daqqa jistgħu jingħataw wara li jkunu miftuħa għal kompetizzjoni limitata għall-possessuri tal-marchés de definition inizjali, taħt il-kundizzjonijiet stipulati fit-tielet paragrafu tal-Artikolu 73.
[…]”
Il-proċedura prekontenzjuża
10
B’ittra tat-18 ta’ Ottubru 2004, il-Kummissjoni nnotifikat lir-Repubblika Franċiża l-ewwel ittra ta’ intimazzjoni dwar l-Artikoli 73 u 74-III tal-Code des marchés publics kif jirriżulta mid-digriet Nru 2004-15. Peress li dawn id-dispożizzjonijiet ġew immodifikati bid-Digriet Nru 2006-975, il-Kummissjoni, fil-15 ta’ Diċembru 2006, innotifikat ittra ta’ intimazzjoni addizzjonali lill-imsemmi Stat Membru.
11
Peress li ma kinitx soddisfatta bir-risposti li rċiviet mingħand din tal-aħħar, il-Kummissjoni, fid-29 ta’ Ġunju 2007, bagħtet opinjoni motivata lir-Repubblika Franċiża, fejn talbitha tieħu l-miżuri neċessarji sabiex tikkonforma ruħha ma’ din l-opinjoni f’terminu ta’ xahrejn li jibda jiddekorri min-notifika.
12
Peress li r-risposti tal-imsemmi Stat Membru għall-opinjoni motivata ma kinux sodisfaċenti, il-Kummissjoni ddeċidiet li tippreżenta dan ir-rikors.
Fuq ir-rikors
L-argumenti tal-partijiet
13
Il-Kummissjoni ssostni li l-Artikoli 73 u 74-IV tal-Code des marchés publics kif adottat bid-Digriet Nru 2006-975 jippermetti lil awtorità kontraenti li tagħti kuntratt ta’ eżekuzzjoni (għal servizzi, għal provvisti jew għal xogħlijiet) lil wieħed mill-pussessuri tal-kuntratti ta’ definizzjoni inizjali mingħajr ma jinfetaħ mill-ġdid għal kompetizzjoni jew, l-iktar l-iktar, li jinfetaħ għal kompetizzjoni limitata għal dawn il-possessuri jekk ikunu ssoddisfatti l-kundizzjonijiet previsti fit-tielet paragrafu tal-Artikolu 73. Dawn l-Artikoli tal-Code des marchés publics jiksru d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2004/18/KE billi jippermettu l-għoti tal-kuntratt abbażi ta’ ftehim reċiproku, jew b’kompetizzjoni limitata, f’sitwazzjonijiet li ma humiex previsti minn din id-direttiva.
14
Il-Kummissjoni ssostni li l-kuntratti ta’ definizzjoni bħal dawk previsti mill-imsemmija dispożizzjonijiet nazzjonali ma jippermettux, bħala regola, li jiġi stabbilit fil-bidu s-suġġett tal-kuntratt ta’ eżekuzzjoni u lanqas tal-kriterji ta’ selezzjoni tal-offerenti mhux iktar minn dawk tal-għoti tal-kuntratt ikkonċernat bi biżżejjed preċiżjoni. Minn dan jirriżulta li l-proċedura tal-kuntratti ta’ definizzjoni, kif tirriżulta minn dawn id-dispożizzjonijiet, tmur kontra l-prinċipju ta’ trasparenza previst fl-Artikolu 2 tal-imsemmija direttiva. Din il-proċedura toħloq sitwazzjoni ta’ nuqqas ta’ ċertezza legali kemm għall-awtoritajiet kontraenti kif ukoll għall-operaturi.
15
Skont il-Kummissjoni, il-proċedura tal-kuntratti ta’ definizzjoni la hija djalogu kompetittiv u lanqas ftehim-qafas fis-sens tal-Artikoli 29 u 32 tad-Direttiva 2004/18/KE. Tali proċedura lanqas ma hija kompetizzjoni li tippermetti, taħt ċerti kundizzjonijiet, li jingħata bi ftehim reċiproku l-kuntratt għal servizzi li jsegwi, skont l-Artikolu 31(3) tal-istess direttiva.
16
Ir-Repubblika Franċiża ssostni li d-dispożizzjonijiet nazzjonali inkwistjoni ma humiex inkompatibbli mal-Artikoli 2, 28 jew 31 tad-Direttiva 2004/18. Din hija direttiva ta’ koordinazzjoni u ma tistabbilixxix leġiżlazzjoni Komunitarja uniformi u eżawrjenti. Konsegwentement, il-fatt li, waqt l-għoti tal-kuntratti ta’ eżekuzzjoni, il-kompetizzjoni tista’ tiġi llimitata huwa kompatibbli ma’ din id-direttiva. Il-proċedura tal-kuntratti ta’ definizzjoni tirrispetta l-prinċipji fil-qasam tad-dritt ta’ stabbiliment u tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi stabbiliti mit-Trattat KE u riprodotti fl-Artikolu 2 tal-imsemmija direttiva, peress li l-Istati Membri jibqgħu liberi li jżommu jew li jadottaw liġijiet sostantivi u proċedurali fil-qasam tal-kuntratti pubbliċi.
17
Ir-Repubblika Franċiża targumenta li huwa possibbli li jiġu stabbiliti s-suġġett u l-kriterji ta’ kuntratt ta’ eżekuzzjoni addizzjonali sa minn meta tinbeda l-proċedura tal-għoti tal-kuntratti ta’ definizzjoni. Fil-fatt, hemm diversi sitwazzjonijiet, bħal dawk ta’ ċerti kuntratti ta’ żvilupp urban, fejn is-suġġett kif ukoll il-kriterji tal-għoti tal-kuntratt ta’ eżekuzzjoni huma biżżejjed indipendenti mill-kuntratti ta’ definizzjoni sabiex jiġu ddeterminati sa mill-mument inizjali tal-kuntratti ta’ definizzjoni.
18
Ir-Repubblika Franċiża żżied li d-Direttiva 2004/18 tipprovdi żewġ proċeduri li l-karatteristiċi tagħhom huma analogi għal dawk tal-proċedura tal-kuntratti ta’ definizzjoni prevista mill-Code des marchés publics kif adottat bid-Digriet Nru 2006-975, jiġifieri l-ftehim qafas u d-djalogu kompetittiv. B’dawn iż-żewġ proċeduri, il-leġiżlatur Komunitarju stess ħoloq proċeduri kumplessi ta’ ftuħ ta’ kompetizzjoni f’żewġ stadji. Sa fejn din id-Direttiva ma tistabilixxix leġiżlazzjoni nazzjonali Komunitarja uniformi u eżawrjenti, il-leġiżlatur nazzjonali jista’ hu wkoll jadotta dispożizzjonijiet partikolari li jipprovdu ftuħ ta’ kompetizzjoni f’żewġ stadji, sakemm dawn id-dispożizzjonijiet josservaw il-prinċipju ta’ trasparenza previst fl-Artikolu 2 tal-istess direttiva.
19
Kieku l-Qorti tal-Ġustizzja tikkunsidra li l-leġiżlazzjoni stabbilita mill-imsemmija direttiva hija eżawrjenti, ir-Repubblika Franċiża ssostni, sussidjarjament, li l-proċedura tal-kuntratti ta’ definizzjoni prevista mill-Code des marchés publics tista’ tiġi analizzata bħala varjazzjoni tal-proċedura ta’ djalogu kompetittiv.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
20
Fit-talbiet tagħha l-Kummissjoni titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li r-Repubblika Franċiża naqset mill-obbligi tagħha taħt l-Artikoli 2, 28 u 31 tad-Direttiva 2004/18/KE billi adottat u billi żammet fis-seħħ l-Artikoli 73 u 74-IV tal-Code des marchés publics adottat bid-Digriet Nru 2006-975, sa fejn dawn id-dispożizzjonijiet jipprovdu għal proċedura ta’ kuntratti ta’ definizzjoni li tippermetti lill-awtorità kontraenti li tagħti kuntratt ta’ eżekuzzjoni lil wieħed mill-pussessuri tal-kuntratti ta’ definizzjoni inizjali “mingħajr ma jinfetaħ mill-ġdid għall-kompetizzjoni” jew, l-iktar l-iktar, li jinfetaħ għal kompetizzjoni limitata għal dawn il-possessuri.
21
Għandu jiġi eżaminat l-allegat ksur tal-Artikolu 31 tal-imsemmija direttiva. Dan in-nuqqas jirriżulta, skont il-Kummissjoni, mill-fatt li l-proċedura tal-kuntratti ta’ definizzjoni tippermetti l-għoti ta’ kuntratt bi ftehim reċiproku f’ċirkustanzi mhux previsti fil-punt 3 tal-istess artikolu.
22
F’dan ir-rigward, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l-eżistenza ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu għandha tiġi evalwata skont is-sitwazzjoni tal-Istat Membru kif tirriżulta meta jiskadi t-terminu previst fl-opinjoni motivata (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tas-7 ta’ Marzu 2002, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, C-64/01, Ġabra p. I-2523, punt 7, u tas-6 ta’ Diċembru 2007, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, C-456/05, Ġabra p. I-10517, punt 15).
23
Huwa paċifiku li l-verżjoni tal-Artikolu 73 tal-Code des marchés publics li tirriżulta mid-Digriet Nru 2004-15 u li tippermetti l-għoti ta’ kuntratti ta’ eżekuzzjoni “mingħajr ma jinfetaħ mill-ġdid għall-kompetizzjoni” ma kinitx għadha fis-seħħ fid-data tal-iskadenza tat-terminu ta’ xahrejn stabbilit fl-opinjoni motivata. F’din id-data, din il-verżjoni tal-imsemmi Artikolu 73 kienet ġiet mibdula b’verżjoni ġdida li tirriżulta mid-Digriet Nru 2006-975.
24
Mill-formulazzjoni tat-tielet paragrafu tal-Artikolu 73 tal-Code des marchés publics kif adottat bid-Digriet Nru 2006-975 jirriżulta li l-kuntratti ta’ eżekuzzjoni jingħataw biss “wara li ssir kompetizzjoni bejn il-pussessuri biss tal-kuntratti ta’ definizzjoni”. Fid-data ta’ meta kien jiskadi t-terminu stabbilit fl-opinjoni motivata, l-għoti tal-kuntratti ta’ eżekuzzjoni ma kienx isir permezz ta’ proċedura nnegozzjata fis-sens tal-Artikolu 31(3) tad-Direttiva 2004/18/KE.
25
Minn dan isegwi li hemm lok li jiġi miċħud ir-rikors tal-Kummissjoni sa fejn huwa jitlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li l-proċedura tal-kuntratti ta’ definizzjoni tippermetti lil awtorità kontraenti tagħti lil wieħed mill-pussessuri tal-kuntratti ta’ definizzjoni kuntratt ta’ eżekuzzjoni “mingħajr ma jinfetaħ mill-ġdid għall-kompetizzjoni” kif ukoll sa fejn isostni li hemm ksur tal-Artikolu 31 tal-imsemmija direttiva.
26
Madankollu r-rikors xorta għandu suġġett minħabba li l-Kummissjoni takkuża lir-Repubblika Franċiża li ma osservatx l-Artikoli 2 u 28 tad-Direttiva 2004/18/KE billi adottat u żammet fis-seħħ l-Artikoli 73 u 74-IV tal-Code des marchés publics adottat bid-Digriet Nru 2006-975, sa fejn dawn id-dispożizzjonijiet jipprovdu għal proċedura ta’ kuntratti ta’ definizzjoni li tippermetti lil awtorità kontraenti tagħti kuntratt ta’ eżekuzzjoni lil wieħed mill-pussessuri tal-kuntratti ta’ definizzjoni inizjali flimkien ma’ kompetizzjoni limitata għal dawn il-pussessuri biss.
27
Fid-difiża tagħha, ir-Repubblika Franċiża ssostni li d-Direttiva 2004/18/KE hija biss direttiva ta’ koordinazzjoni li tħalli lill-Istati Membri l-libertà li jżommu jew li jadottaw regoli fil-qasam ta’ kuntratti pubbliċi oħrajn minbarra dawk previsti minn din id-direttiva.
28
Dan l-argument ma jistax jintlaqa’. Anki jekk huwa minnu li d-Direttiva 2004/18 ma hijiex intiża sabiex tistabbilixxi armonizzazzjoni kompleta tas-sistema tal-kuntratti pubbliċi fl-Istati Membri, jibqa’ madankollu l-fatt li l-proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti pubbliċi li l-Istati Membri huma awtorizzati jużaw huma elenkati b’mod limitat fl-Artikolu 28 ta’ din id-direttiva.
29
Fil-fatt, skont l-imsemmi Artikolu 28, l-awtoritajiet kontraenti għandhom jagħtu l-kuntratti pubbliċi jew billi japplikaw il-proċedura miftuħa jew ristretta, jew, fiċ-ċirkustanzi partikolari espressament previsti fl-Artikolu 29 tad-Direttiva 2004/18/KE, bi djalogu kompetittiv, jew inkella, fiċ-ċirkustanzi speċifiċi speċifikament stabbiliti fl-Artikoli 30 u 31 tagħha, bi proċedura nnegozzjata. L-għoti tal-kuntratti pubbliċi permezz ta’ proċeduri oħrajn mhuwiex awtorizzat minn din id-direttiva.
30
Ma tistax tirriżulta konklużjoni differenti mis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-9 ta’ Lulju 1987, CEI u Bellini (27/86 sa 29/86, Ġabra p. 3347).
31
Fl-ewwel sentenza tal-punt 15 tal-imsemmija sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li d-Direttiva tal-Kunsill 71/305/KEE, tas-26 ta’ Lulju 1971, dwar il-koordinazzjoni tal-proċeduri tal-għoti tal-kuntratti pubbliċi għal xogħlijiet (ĠU L 185, p. 5), ma tistabbilixxix leġiżlazzjoni Komunitarja uniformi u eżawrjenti. Madankollu, fis-sentenza suċċessiva tal-istess punt 15, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li, minkejja li l-Istati Membri jibqgħu liberi li jżommu jew li jadottaw regoli sostantivi u proċedurali fil-qasam tal-kuntratti pubbliċi, dan kien fil-kuntest tar-regoli komuni li kien fiha l-imsemmija direttiva.
32
Barra minn hekk, fil-punt 17 tal-istess sentenza CEI u Bellini, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li hija kienet qegħda tiddeċiedi fir-rigward tal-istadju ta’ armonizzazzjoni li kien intlaħaq bid-dritt Komunitarju fid-data ta’ meta ngħatat s-sentenza tagħha. It-tieni paragrafu tal-Artikolu 28 tad-Direttiva 2004/18/KE, li ma kellux ekwivalenti fid-Direttiva 71/305/KEE, jelenka preċiżament il-proċeduri li l-awtoritajiet kontraenti għandhom japplikaw sabiex jagħtu l-kuntratti tagħhom.
33
Minn dan jirriżulta, fil-kuntest tar-regoli komuni attwalment fis-seħħ, li l-Istati Membri ma għadx għandhom il-libertà li jadottaw proċeduri għall-għoti ta’ kuntratt minbarra dawk elenkati mid-Direttiva 2004/18/KE.
34
Għalhekk, l-argumenti sostnuti mir-Repubblika Franċiża dwar l-allegata possibbiltà għal Stat Membru li jadotta proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti mhux previsti mill-imsemmija direttiva, imma li għandhom karatterstiċi simili għal dawk ta’ ċerti proċeduri msemmija minn din, għandhom jiġu mwarrba.
35
Min-naħa l-oħra, għandu jiġi eżaminat l-argument, invokat sussidjarjament mir-Repubblika Franċiża, li jgħid li l-proċedura tal-kuntratti ta’ definizzjoni stabbilit mill-Code des marchés publics kif adottat bid-Digriet Nru 2006-975 jikkostitwixxi forma ta’ dħul fis-seħħ tal-proċedura ta’ djalogu kompetittiv stabbilita fl-Artikolu 29 tad-Direttiva 2004/18/KE.
36
Għalhekk jeżisti ċertu xebh bejn l-għanijiet intiżi mill-proċedura ta’ djalogu kompetittiv u dawk tal-proċedura tal-kuntratti ta’ definizzjoni. Dawn il-proċeduri ġew it-tnejn li huma maħluqa sabiex jippermettu lill-awtorità kontraenti li tiddefinixxi, l-ewwel nett, is-suġġett speċifiku ta’ kuntratt kif ukoll il-mezzi tekniċi tal-attwazzjoni tiegħu.
37
Għaldaqstant, teżisti differenza fundamentali bejn dawn iż-żewġ proċeduri. Din tikkonsisti fil-fatt li d-djalogu kompetittiv huwa proċedura tal-għoti tal-istess u l-uniku kuntratt, filwaqt li l-proċedura tal-kuntratti ta’ definizzjoni hija intiża għall-għoti ta’ diversi kuntratti ta’ natura differenti, jiġifieri l-kuntratti ta’ definizzjoni minn naħa, u l-kuntratti ta’ eżekuzzjoni min-naħa l-oħra.
38
Din id-differenza waħida teskludi li l-proċedura tal-kuntratti ta’ definizzjoni tista’ tiġi interpretata bħala forma ta’ tqegħid fis-seħħ tal-proċedura ta’ djalogu kompetittiv.
39
Il-Kummissjoni tallega, barra minn hekk, ksur tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/18/KE, li jipprovdi li l-awtoritajiet kontraenti jittrattaw lill-operaturi ekonomiċi bl-istess mod, b’mod nondiskriminatorju u jaġixxu bi trasparenza.
40
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-proċedura tal-kuntratti ta’ definizzjoni stabbilita fil-Code des marchés publics kif adottat bid-Digriet Nru 2006-975 għandha bħala suġġett l-għoti ta’ żewp tipi ta’ kuntratt, jiġifieri l-kuntratti ta’ definizzjoni u l-kuntratti ta’ eżekuzzjoni, peress li dawn tal-aħħar jingħataw wara kompetizzjoni limitata biss għal pussessuri tal-ewwel. B’dan il-mod, l-operaturi ekonomiċi li jistgħu jkunu interessati li jipparteċipaw fil-kuntratti ta’ eżekuzzjoni, imma li ma humiex pussessuri ta’ wieħed mill-kuntratti ta’ definizzjoni, huma suġġetti għal trattament diskriminatorju meta mqabbla ma’ dawn il-pussessuri, kuntrarjament għall-prinċipju ta’ ugwaljanza, stabbilit bħala prinċipju ta’ għoti tal-kuntratti fl-Artikolu 2 tal-imsemmija direttiva.
41
Barra minn hekk, kemm il-prinċipju ta’ trattament ugwali kif ukoll l-obbligu ta’ trasparenza li jirriżultaw minnu jeżiġu li s-suġġett ta’ kull kuntratt kif ukoll il-kriterji tal-għoti tiegħu jkunu spjegati b’mod ċar (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-14 ta’ Ottubru 2004, Il-Kummissjoni vs Franza, C-340/02, Ġabra p. I-9845, punt 34).
42
Ir-Repubblika Franċiża invokat ċerti eżempji ta’ proċeduri ta’ kuntratti ta’ definizzjoni fejn, skont din, is-suġġett tal-kuntratt ta’ eżekuzzjoni seta’ jkun definit b’ċerta preċiżjoni sa mill-istadju tal-bidu tal-proċedura tal-għoti tal-kuntratti ta’ definizzjoni.
43
Madankollu, il-kuntratti ta’ definizzjoni u l-kuntratti ta’ eżekuzzjoni, jidher li għandhom, min-natura tagħhom, għanijiet differenti, jiġifieri, minn naħa, xogħol ta’ studju, ta’ disinn u ta’ preċiżjoni tal-bżonnijiet tal-awtorità kontraenti u, min-naħa l-oħra, il-prestazzjoni effettiva tal-provvisti, servizzi jew xogħlijiet li kienu preliminarjament iddefiniti. Id-dispożizzjonijiet nazzjonali kkritikati ma humiex ta’ natura li jiggarantixxu li, fi kwalunkwe każ, l-għan u l-kriterji tal-għoti kemm tal-kuntratti ta’ definizzjoni kif ukoll tal-kuntratt ta’ eżekuzzjoni jistgħu jkunu definiti sa mill-bidu tal-proċedura.
44
Minn dan jirriżulta li l-proċedura tal-kuntratti ta’ definizzjoni prevista mill-Artikoli 73 u 74-IV tal-Code des marchés publics kif adottati bid-Digriet Nru 2006-975 ma hijiex konformi mal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/18.
45
Konsegwentement, għandu jiġi kkonstatat li, billi adottat u żammet fis-seħħ l-Artikoli 73 u 74-IV tal-Code des marchés publics adottat bid-Digriet Nru 2006-975 tal-1 ta’ Awwissu 2006, sa fejn dawn id-dispożizzjonijiet jistabbilixxu proċedura ta’ kuntratti ta’ definizzjoni li tippermetti lil awtorità kuntraenti li tagħti kuntratt ta’ eżekuzzjoni (għal servizzi, għal provvisti jew għal xogħlijiet) lil wieħed mill-pussessuri tal-kuntratti ta’ definizzjoni inizjali billi tinfetaħ kompetizzjoni limitata għal dawn il-pussessuri, ir-Repubblika Franċiża naqset mill-obbligi tagħha taħt l-Artikoli 2 u 28 tad-Direttiva 2004/18/KE.
Fuq l-ispejjeż
46
Skond l-Artikolu 69(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef il-kawża għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ġew mitluba. Peress li r-Repubblika Franċiża tilfet, hemm lok li hija tiġi ordnata tbati l-ispejjeż kif mitlub mill-Kummissjoni.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
Billi adottat u żammet fis-seħħ l-Artikoli 73 u 74-IV tal-Code des marchés publics adottat bid-Digriet Nru 2006-975 tal-1 ta’ Awwissu 2006, sa fejn dawn id-dispożizzjonijiet jistabbilixxu proċedura ta’ kuntratti ta’ definizzjoni li tippermetti lil awtorità kontraenti li tagħti kuntratt ta’ eżekuzzjoni (għal servizzi, għal provvisti jew għal xogħlijiet) lil wieħed mill-pussessuri tal-kuntratti ta’ definizzjoni inizjali billi tinfetaħ kompetizzjoni limitata għal dawn il-pussessuri, ir-Repubblika Franċiża naqset mill-obbligi tagħha taħt l-Artikoli 2 u 28 tad-tad-Direttiva 2004/18/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-31 ta’ Marzu 2004, fuq koordinazzjoni ta’ proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti għal xogħlijiet pubbliċi, kuntratti għal provvisti pubbliċi u kuntratti għal servizzi.
2)
Il-kumplament tar-rikors huwa miċħud.
3)
Ir-Repubblika Franċiża hija kkundannata għall-ispejjeż.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.