62022TJ0793_RES
Sprawa T‑793/22
TU
przeciwko
Parlamentowi Europejskiemu
Wyrok (czwarta izba w składzie powiększonym) z dnia 11 września 2024 r.
Służba publiczna – Akredytowani asystenci parlamentarni – Zakończenie służby – Umowa na czas określony – Nieprzedłużenie – Status informatora – Artykuły 22a-22c regulaminu pracowniczego – Środki ochrony – Poufność – Krzywda
Postępowanie sądowe – Przedstawienie dowodów – Dowody uzyskane w sposób niezgodny z prawem – Dopuszczalność – Przesłanki – Dowody mające decydujące znaczenie dla zapewnienia kontroli sądowej
(regulamin postępowania przed Sądem, art. 85)
(zob. pkt 64, 69)
Postępowanie sądowe – Środki organizacji postępowania – Pytania na piśmie skierowane do stron – Suwerenna ocena okoliczności faktycznych i dowodów dokonywana przez Sąd
(regulamin postępowania przed Sądem, art. 88, art. 89 § 1)
(zob. pkt 73, 74)
Urzędnicy – Prawa i obowiązki – Powiadomienie o faktach mogących wzbudzać podejrzenia co do istnienia nielegalnej działalności lub poważnego uchybienia – Konsekwencje dla administracji – Obowiązek zapewnienia ochrony pracownikowi zgłaszającemu pewne fakty – Zakres – Konieczność przyjęcia decyzji potwierdzającej uznanie statusu informatora – Brak
(regulamin pracowniczy urzędników, art. 22a ust. 1– 3; warunki zatrudnienia innych pracowników, art. 127)
(zob. pkt 78, 84)
Urzędnicy – Prawa i obowiązki – Powiadomienie o faktach mogących wzbudzać podejrzenia co do istnienia nielegalnej działalności lub poważnego uchybienia – Konsekwencje dla administracji – Obowiązek zapewnienia ochrony pracownikowi zgłaszającemu pewne fakty – Zakres – Brak potwierdzenia odbioru i informacji o podjętych działaniach – Naruszenie – Powiadomienie przekazane również Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) – Brak wpływu
[regulamin pracowniczy urzędników, art. 22a i art. 22b; warunki zatrudnienia innych pracowników, art. 127; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 883/2013, art. 5 ust. 3]
(zob. pkt 91–102)
Urzędnicy – Prawa i obowiązki – Powiadomienie o faktach mogących wzbudzać podejrzenia co do istnienia nielegalnej działalności lub poważnego uchybienia – Konsekwencje dla administracji – Obowiązek zapewnienia ochrony pracownikowi zgłaszającemu pewne fakty – Zakres – Przyjęcie środków ochrony wystarczających w świetle wiarygodnych poszlak wystąpienia szkody – Uprawnienia dyskrecjonalne – Granice – Ciężar dowodu
(regulamin pracowniczy urzędników, art. 22a ust. 3, art. 22b i 22c; warunki zatrudnienia innych pracowników, art. 127)
(zob. pkt 105, 112–117, 128, 136, 138, 140–144, 158)
Akty instytucji – Dyrektywy – Dyrektywa 2019/1937 w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii – Bezpośrednie nałożenie obowiązków na instytucje Unii w ich stosunkach z personelem – Wyłączenie – Możliwość powołania się na daną podstawę prawną – Zakres
(art. 288 akapit trzeci TFUE; dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2019/1937, art. 21 ust. 5)
(zob. pkt 106–111)
Urzędnicy – Prawa i obowiązki – Powiadomienie o faktach mogących wzbudzać podejrzenia co do istnienia nielegalnej działalności lub poważnego uchybienia – Konsekwencje dla administracji – Obowiązek zapewnienia ochrony pracownikowi zgłaszającemu pewne fakty – Zakres – Przedłużenie umowy akredytowanego asystenta parlamentarnego ugrupowania posłów w braku wniosku ze strony tego ugrupowania – Wyłączenie – Naruszenie zasady równego traktowania i obowiązku dbałości – Brak
(warunki zatrudnienia innych pracowników, art. 127 i art. 130 ust. 1; decyzja Parlamentu Europejskiego w sprawie przyjęcia statutu posła do Parlamentu Europejskiego, art. 21 ust. 1; decyzja prezydium Parlamentu w sprawie przepisów wykonawczych do Statutu posła do Parlamentu Europejskiego, art. 18 ust. 3)
(zob. pkt 129–135, 193, 196–200, 202)
Urzędnicy – Prawa i obowiązki – Powiadomienie o faktach mogących wzbudzać podejrzenia co do istnienia nielegalnej działalności lub poważnego uchybienia – Konsekwencje dla administracji – Obowiązek zapewnienia ochrony pracownikowi zgłaszającemu pewne fakty – Zakres – Obowiązek zachowania poufności – Ujawnienie podmiotowi trzeciemu przysługującego pracownikowi statusu informatora i zwolnienia tego pracownika z wykonywania obowiązków ze względu na dokonane przez niego powiadomienie – Naruszenie
(regulamin pracowniczy urzędników, art. 22a i 22b; warunki zatrudnienia innych pracowników, art. 127)
(zob. pkt 173, 176–180)
Streszczenie
Sąd uwzględnił w części skargę wniesioną przez TU, byłego akredytowanego asystenta parlamentarnego (zwanego dalej „AAP”) w Parlamencie Europejskim, orzekając w izbie w składzie powiększonym w przedmiocie nowego zagadnienia dotyczącego należnej ze strony tej instytucji ochrony AAP ze względu na jego status pracownika sygnalizującego nadużycia.
Skarżący został zatrudniony w charakterze AAP ugrupowania posłów w celu wspierania jego posłanki, na okres od sierpnia 2019 r. do lutego 2022 r. W lipcu 2021 r. złożył on wniosek o udzielenie wsparcia i ochrony na podstawie art. 24 Regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”) w związku ze stanowiącymi mobbing czynami owej posłanki, których miał być obiektem. W wiadomości poczty elektronicznej skarżący wskazał również, że pragnie chronić interesy finansowe Unii, przedstawiając w tym wniosku informacje dotyczące nieprawidłowości finansowych, których miała dopuścić się ta posłanka. Poza tym zgłosił on owe nieprawidłowości Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF).
W tym samym miesiącu Parlament przyjął środek ochrony tymczasowej polegający na powierzeniu skarżącego przewodniczącemu delegatury, będącemu także członkiem ugrupowania, do którego należała posłanka. Następnie, w wyniku podnoszonych działań odwetowych ze strony dyrekcji delegatury skarżący został na swój wniosek zwolniony z wykonywania obowiązków przy delegaturze do końca okresu, na jaki została zawarta jego umowa.
Skarżący wystąpił także z wnioskiem o przeniesienie go na jakiekolwiek inne stanowisko w Parlamencie i o rozważenie przedłużenia z nim umowy w celu umożliwienia mu współpracy z tą instytucją i z OLAF‑em w zakresie będących w toku dochodzeń, przy jednoczesnym zapewnieniu mu pełnej ochrony. Wreszcie złożył kilka wniosków o przedłużenie z nim umowy.
Ponieważ te wnioski nie zostały uwzględnione, skarżący wystąpił do Sądu ze skargą o, po pierwsze, stwierdzenie nieważności decyzji Parlamentu o nieprzedłużeniu jego umowy AAP oraz dorozumianej decyzji odmawiającej przyznania mu statusu informatora i przyjęcia innych środków ochrony, uzupełniających w stosunku do środka polegającego na zwolnieniu go z wykonywania obowiązków, a po drugie, o naprawienie poniesionej przez niego szkody.
Ocena Sądu
Tytułem wstępu Sąd stwierdził, że Parlament nie miał obowiązku przyjęcia decyzji uznającej, że skarżącemu przysługiwał status informatora. Ochrona przewidziana w art. 22a ust. 3 regulaminu pracowniczego jest bowiem przyznawana urzędnikom, którzy przekazali informacje o faktach wzbudzających podejrzenia co do istnienia nielegalnej działalności, bez żadnej formalności, przez sam fakt przekazania rzeczonych informacji.
Stwierdzenie to pozostaje bez uszczerbku dla konieczności poszanowania przez Parlament praw skarżącego wynikających z przysługującego mu statusu informatora.
W tym względzie, po pierwsze, niezależnie od obowiązków OLAF–u w zakresie informowania skarżącego, na Parlamencie, będącym organem właściwym do zapewnienia ochrony pracownikom instytucji, którzy ujawniają, zgodnie z art. 22a i 22b regulaminu pracowniczego, poważne naruszenia, również spoczywa – w sytuacji, gdy powiadomiono go o faktach, o których mowa w art. 22a regulaminu pracowniczego – w pierwszej kolejności, obowiązek potwierdzenia otrzymania tego doniesienia, a następnie, w drugiej kolejności, powiadomienia skarżącego, zgodnie ze spoczywającym na tej instytucji obowiązkiem dbałości i przepisami wewnętrznymi dotyczącymi wykonywana art. 22c regulaminu pracowniczego, o działaniach podjętych w następstwie tych powiadomień.
Po drugie, jeśli chodzi o ciężar dowodu co do wystarczającego charakteru środków ochrony w sytuacji takiej jak będąca przedmiotem rozpoznawanej sprawy, w której skarżący przedstawia wiarygodne poszlaki świadczące o tym, że poniósł szkodę w następstwie przyjęcia środka polegającego na przeniesieniu i w której doniesienia o podnoszonych działaniach odwetowych podejmowanych przez dyrekcję delegatury są ponadto nadal rozpatrywane, to do Parlamentu należy wykazanie, że wypełnił on – przyjmując w tym celu wystarczające środki – spoczywający na nim obowiązek zapewnienia ochrony informatora.
W sytuacji bowiem gdy instytucja jest zobowiązana do wdrożenia przepisów przewidzianych w art. 22a-22c regulaminu pracowniczego, które mają na celu w szczególności zapewnienie ochrony informatorów przed ewentualnymi działaniami odwetowymi, instytucja ta nie może ustanowić przepisów zapewniających ochronę bardziej ograniczoną niż zapewniona przez przepisy, które zostały specjalnie przyjęte w tym względzie przez prawodawcę Unii w zakresie ochrony informatorów przez państwa członkowskie (
1
).
Po trzecie, jeśli chodzi o zakres spoczywającego na instytucji obowiązku ochrony informatorów, Sąd zauważył, że z art. 22a ust. 3 regulaminu pracowniczego wynika, że instytucja musi przyjąć wszelkie środki konieczne do zapewnienia informatorom zrównoważonej i skutecznej ochrony przed wszelkimi formami działań odwetowych, w tym groźbami i próbami podejmowania takich działań.
Prawdą jest, że wobec braku wyraźnego wniosku ze strony jednego lub większej liczby posłów ugrupowania, Parlament nie miał możliwości przedłużenia ze skarżącym umowy AAP. Inicjatywa przedłużenia umowy AAP należy bowiem wyłącznie do jednego lub większej liczby posłów, którym nie można narzucić współpracy lub kontynuowania współpracy z AAP, których sami sobie nie dobrali. AAP pozostaje z jednym lub większą liczbą posłów, których wspiera, w stosunku pracy charakteryzującym się istnieniem więzi zaufania.
Podobnie, obowiązek dbałości nie może oznaczać, że Parlament, z naruszeniem zasady zawartej w art. 21 statutu posła, zgodnie z którą posłowie sami sobie dobierają swoich osobistych współpracowników, przedłuża umowę z AAP, nawet jeśli ten uzyskał status informatora.
Niemniej, stwierdzenie to pozostaje bez uszczerbku dla spoczywającego na Parlamencie obowiązku podjęcia wszelkich środków niezbędnych do zapewnienia skarżącemu zrównoważonej i skutecznej ochrony przed wszelkimi formami działań odwetowych.
Sąd uznał w tym względzie, że Parlament, ograniczając się do poinformowania skarżącego, iż środek polegający na zwolnieniu jest jedynym możliwym środkiem ochrony, nie wykazał, że przyjął wszelkie niezbędne środki w celu upewnienia się, że skarżący – zgodnie z art. 22a ust. 3 regulaminu pracowniczego – nie poniósł żadnych negatywnych skutków ze strony instytucji wynikających z jego statusu informatora. Mając na względzie przysługujący skarżącemu status informatora oraz na podstawie art. 22a ust. 3 regulaminu pracowniczego Parlament powinien był – oprócz przyjęcia środka polegającego na zwolnieniu – udzielić mu wsparcia, starając się pomóc mu w znalezieniu rozwiązania.
Poza tym, ograniczając się do poinformowania skarżącego, że poza zwolnieniem go z wykonywania obowiązków, żaden inny środek nie był możliwy do przyjęcia w celu zapewnienia mu ochrony z tytułu jego statusu informatora oraz że przedłużenie z nim umowy nie było środkiem możliwym do przyjęcia z tego tytułu, Parlament nie wykazał, że udzielił skarżącemu porady i wsparcia, których powinien był mu udzielić.
Wreszcie informując przewodniczącego delegatury, że skarżący zostanie zwolniony z wykonywania u niego obowiązków ze względu na jego wniosek o udzielenie wsparcia, ale także ze względu na jego status informatora, bez uzyskania zgody skarżącego na ujawnienie jego statusu, Parlament naruszył spoczywający na nim obowiązek zachowania poufności i ochrony tożsamości skarżącego jako informatora.
W konsekwencji Sąd stwierdził istnienie krzywdy, której nie można naprawić poprzez samo stwierdzenie nieważności dorozumianej decyzji w zakresie, w jakim na mocy tej ostatniej Parlament odmówił przyznania mu, w odpowiedzi na jego wniosek, środka ochrony innego niż środek polegający na zwolnieniu. Wobec powyższego Sąd stwierdził nieważność wspomnianej decyzji, uwzględnił częściowo żądania odszkodowawcze, przyznając skarżącemu kwotę 10000 EUR, zaś w pozostałym zakresie skargę oddalił.
(
1
)	Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii (Dz.U. 2019, L 305, s. 17).