Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Mór-Dhlísheomra)
7 Bealtaine 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Limistéar saoirse, slándála agus ceartais – Beartas tearmainn – Stádas arna thabhairt ag an gcosaint choimhdeach – Treoir 2011/95/AE – Airteagal 26 – Rochtain ar an bhfostaíocht – Airteagal 29 – Cosaint shóisialta – Cóir chomhionann – Beart cosanta sóisialta agus rochtana ar an bhfostaíocht – Coinníoll cónaithe d’íosthréimhse 10 mbliana, agus an dá bhliain dheireanacha ar bhonn leanúnach – Idirdhealú indíreach)
I gCás C‑747/22,
IARRAIDH ar réamhrialú de bhun Airteagal 267 CFAE, ó Tribunale ordinario di Bergamo (Gnáthchúirt Bergamo, an Iodáil), trí bhreith an 15 Samhain 2022, a fuarthas ag an gCúirt an 7 Nollaig 2022, sna himeachtaí
KH
v
Istituto nazionale della previdenza sociale (INPS)
tugann AN CHÚIRT (an Mór-Dhlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: K. Lenaerts, Uachtarán, T. von Danwitz, Leas-Uachtarán, F. Biltgen, K. Jürimäe, I. Jarukaitis (Rapóirtéir), I. Ziemele, J. Passer agus O. Spineanu-Matei, Uachtaráin Dlísheomra, S. Rodin, E. Regan, D. Gratsias, M. Gavalec, Z. Csehi, N. Fenger agus R. Frendo, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: N. Emiliou,
Cláraitheoir: C. Di Bella, Riarthóir,
ag féachaint don chuid i scríbhinn den nós imeachta agus tar éis éisteacht an 17 Meitheamh 2025,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha a cuireadh isteach thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        KH, ag A. Guariso, G. Maggi agus I. Traina, avvocati,
–        Istituto nazionale della previdenza sociale (INPS), ag M. Boccia Neri, M. Sferrazza agus V. Stumpo, avvocati,
–        Rialtas na hIodáile, ag S. Fiorentino agus G. Palmieri, i gcáil Gníomhairí, le cúnamh ó M. Cherubini agus P. Gentili, avvocati dello Stato,
–        An Coimisiún Eorpach, ag A. Azéma, M. Debieuvre agus E. Montaguti, i gcáil Gníomhairí,
tar éis éisteacht le Tuairim an Abhcóide Ghinearálta ag éisteacht an 30 Deireadh Fómhair 2025,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú leis an léiriú atá le tabhairt ar Airteagail 26 agus 29 de Threoir 2011/95/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2011 maidir le caighdeáin i dtaca le cáilitheacht náisiúnach tríú tír nó daoine gan stát mar thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta, i dtaca le stádas aonfhoirmeach do dhídeanaithe nó do dhaoine atá incháilithe le haghaidh cosaint choimhdeach agus i dtaca lena bhfuil sa chosaint a thugtar (IO 2011 L 337, lch. 9).
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir KH, tairbhí de stádas cosanta coimhdí san Iodáil, agus an Istituto nazionale della previdenza sociale (INPS) (an Institiúid Náisiúnta um an tSlándáil Sóisialta, an Iodáil), maidir le cinneadh na hInstitiúide sin deonú ‘an ioncaim saoránachta’ a deonaíodh do KH a chúlghairm.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
3        Foráiltear mar a leanas le haithrisí 12, 41, 42 agus 45 de Threoir 2011/95:
‘(12)      Is é príomhchuspóir na Treorach seo ná, ar thaobh amháin, a áirithiú go gcuireann na Ballstáit go léir critéir chomónta i bhfeidhm chun daoine a bhfuil cosaint idirnáisiúnta de dhíth orthu i ndáiríre a shainaithint agus, ar an taobh eile, a áirithiú go bhfuil íosleibhéal sochar ann do na daoine sin i ngach Ballstát.
[...]
(41)      Chun feabhas a chur ar fheidhmiú éifeachtach na gceart agus na sochar a leagtar síos sa Treoir seo ag tairbhithe de chosaint idirnáisiúnta, is gá a riachtanais shonracha agus na dúshláin comhtháthaithe ar leith atá rompu a chur san áireamh. Níor chóir gurb é cóir níos fabhraí ná mar a thugtar dá náisiúnaigh féin a bheidh mar ghnáth-thoradh ar an gcur san áireamh úd, gan dochar don fhéidearthacht go dtabharfaidh na Ballstáit isteach, nó go gcoinneoidh siad caighdeáin níos fabhraí.
(42)      Sa chomhthéacs sin, ba cheart iarrachtaí a dhéanamh go háirithe chun aghaidh a thabhairt ar na fadhbanna lena gcuirtear cosc ar thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta rochtain éifeachtach a bheith acu ar dheiseanna oideachais a bhaineann le fostaíocht agus ar ghairmoiliúint, inter alia, a bhaineann le srianta airgeadais.
[...]
(45)      Go háirithe, chun deacrachtaí sóisialta a sheachaint, ba cheart cosaint shóisialta leordhóthanach agus cóir mhaireachtála faoi chuimsiú an chúnaimh shóisialta a dheonú do thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta, gan idirdhealú. [...] Tá an fhéidearthacht cúnamh den sórt sin a theorannú do shochair lárnacha le tuiscint sa chaoi go gcumhdófar ar a laghad tacaíocht ioncaim íosta, cúnamh i gcás breoiteachta, nó toirchis, agus cúnamh do thuismitheoirí, a mhéid a dheonaítear na sochair sin do náisiúnaigh faoin dlí náisiúnta.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4        Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 1 den Treoir sin, dar teideal ‘Ábhar’:
‘Is é cuspóir na Treorach seo caighdeáin a leagan síos maidir le caighdeáin i dtaca le cáilitheacht náisiúnach tríú tír nó daoine gan stát mar thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta, ar mhaithe le stádas aonfhoirmeach do dhídeanaithe nó do dhaoine atá incháilithe le haghaidh cosaint choimhdeach, agus maidir lena bhfuil sa chosaint a thugtar.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5        Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 2 den Treoir sin, dar teideal ‘Sainmhínithe’:
‘Chun críocha na Treorach seo:
(a)      ciallaíonn “cosaint idirnáisiúnta” stádas dídeanaí agus stádas cosanta coimhdí mar a shainmhínítear i bpointí (e) agus (g) iad;
(b)      ciallaíonn “tairbhí de chosaint idirnáisiúnta” duine dár deonaíodh stádas dídeanaí nó stádas cosanta coimhdí mar a shainmhínítear i bpointí (e) agus (g) iad;
[...]
(f)      ciallaíonn “duine atá incháilithe le haghaidh cosaint choimhdeach” náisiúnach tríú tír nó duine gan stát nach gcáilíonn mar dhídeanaí ach ar taispeánadh ina leith go bhfuil forais shubstaintiúla ann lena chreidiúint go mbeadh an duine lena mbaineann, dá bhfillfeadh sé ar a thír thionscnaimh, nó, i gcás duine gan stát, dá bhfillfeadh sé ar an tír ina raibh gnáthchónaí air roimhe seo, go mbeadh fíorbhaol ann go bhfulaingeodh sé díobháil thromchúiseach mar a shainmhínítear in Airteagal 15 í, ós rud é nach bhfuil feidhm ag Airteagal 17(1) agus (2) maidir leis, agus nach bhfuil in ann nó, de bharr baol den sórt sin, nach bhfuil toilteanach leas a bhaint as cosaint na tíre sin;
[...]
(m)      ciallaíonn “cead cónaithe” aon chead nó aon údarú a eisíonn údaráis Ballstáit, i bhfoirm dá bhforáiltear le Rialachán (CE) Uimh. 1030/2002 ón gComhairle, lena gceadaítear do náisiúnach tríú tír nó do dhuine gan stát cónaí i gcríoch an Bhallstáit lena mbaineann;
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6        Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 26 den Treoir sin, dar teideal ‘Rochtain ar an bhfostaíocht’:
‘1.      Údaróidh na Ballstáit do thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta gabháil do ghníomhaíochtaí fostaithe nó féinfhostaithe faoi réir na rialacha is infheidhme i gcoitinne maidir leis an ngairm agus leis an tseirbhís phoiblí, lom láithreach tar éis deonú cosanta.
2.      Áiritheoidh na Ballstáit go dtairgfear gníomhaíochtaí amhail deiseanna oideachais a bhaineann le fostaíocht le haghaidh daoine fásta, gairmoiliúint, lena n‑áirítear cúrsaí oiliúna chun scileanna a uasghrádú, taithí phraiticiúil san ionad oibre agus seirbhísí comhairleoireachta arna gcur ar fáil ag oifigí fostaíochta do thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta, faoi choinníollacha comhionanna le náisiúnaigh.
3.      Féachfaidh na Ballstáit le rochtain iomlán ar na gníomhaíochtaí dá dtagraítear i mír 2 a éascú do thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta.
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7        De réir Airteagal 29 de Threoir 2011/95, dar teideal ‘Sainmhínithe’:
‘1.      Áiritheoidh na Ballstáit go gcuirfear, sa Bhallstát a thug cosaint idirnáisiúnta, an cúnamh sóisialta riachtanach céanna ar fáil do thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta a chuirtear ar fáil do náisiúnaigh an Bhallstáit sin.
2.      De mhaolú ar an riail ghinearálta a leagtar síos i mír 1, féadfaidh na Ballstáit an cúnamh sóisialta a dheonaítear do thairbhithe de stádas cosanta coimhdí a theorannú do na bunsochair a thugtar dóibh, agus na bunsochair sin ar an leibhéal céanna agus faoi na coinníollacha incháilitheachta céanna agus a náisiúnaigh féin.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na hIodáile
8        Foráiltear mar a leanas le mír 1 d’Airteagal 1 de decreto-legge n. 4 – Disposizioni urgenti in materia di reddito di cittadinanza e di pensioni (Dlí Foraithne Uimh. 4 lena leagtar síos forálacha práinneacha maidir le hioncam agus pinsin saoránachta) an 28 Eanáir 2019 (GURI Uimh. 23, an 28 Eanáir 2019), arna thiontú ina dhlí le legge n. 26 (Dlí Uimh. 26) an 28 Márta 2019 (GURI Uimh. 75, an 29 Márta 2019) (‘Dlí Foraithne Uimh. 4/201’):
‘Ó mhí Aibreáin 2019 ar aghaidh, cuirfear an t‑ioncam saoránachta ar bun [...] mar bheart riachtanach de bheartas gníomhach na hoibre chun an ceart chun oibre a ráthú, an bhochtaineacht, an neamhionannas agus an t‑eisiamh sóisialta a chomhrac, agus an ceart chun faisnéise, oideachais, oiliúna agus cultúir a chur chun cinn trí bheartais a bhfuil mar chuspóir acu tacaíocht eacnamaíoch agus cuimsiú sóisialta a chur ar fáil dóibh siúd atá i mbaol eisiata sa tsochaí nó san áit oibre.
Is leibhéal fíor-riachtanach na sochar é [an t‑ioncam saoránachta] laistigh de theorainneacha na n‑acmhainní atá ar fáil.’
9        Sainmhínítear na coinníollacha rochtana ar an ioncam saoránachta in Airteagal 2 den Dlí Foraithne sin, dar teideal ‘Tairbhithe’. Baineann na coinníollacha sin, ar thaobh amháin, le náisiúntacht, cónaí agus tréimhse fanachta an iarratasóra agus, ar an taobh eile, go háirithe le hioncam, sócmhainní agus buanearraí de theaghlach an iarratasóra. Maidir leis na chéad choinníollacha sin, foráiltear mar a leanas le hAirteagal 2(1):
‘Deonófar (an t‑ioncam saoránachta) do theaghlaigh a chomhlíonann na coinníollacha carnacha seo a leanas tráth a dtíolactar an t‑éileamh agus ar feadh thréimhse íoctha an tsochair:
(a)      maidir le coinníollacha náisiúntachta, cónaithe agus fanachta, ní mór don duine den teaghlach a dhéanann iarratas ar an sochar an méid seo a leanas a dhéanamh go carnach:
1)      a bhfuil náisiúntacht Iodálach nó náisiúntacht Bhallstáit den Aontas [Eorpach] aige, nó [a bheith] ina bhall dá theaghlach, [...], ag a bhfuil an ceart cónaithe nó an ceart buanchónaithe, nó [a bheith] ina náisiúnach tríú tír ag a bhfuil cead cónaithe [de chuid an Aontais do chónaitheoirí] fadtéarmacha aige;
2)      go raibh cónaí orthu san Iodáil ar feadh 10 mbliana ar a laghad ar bhonn leanúnach le linn an dá bhliain dheireanacha a breithníodh an tráth a rinneadh an t‑éileamh, agus ar feadh thréimhse íocaíochta an tsochair chomh maith.
10      [...]’Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 3(1) den Dlí Foraithne sin, dar teideal ‘Sochar eacnamaíoch’:
‘1.      An dá fhordheontas seo a leanas atá i gceist le sochar eacnamaíoch an [ioncaim saoránachta]:
(a)      fordheontas mar thaca leis an ioncam teaghlaigh [...];
(b)      fordheontas a bhfuil mar chuspóir aige cur le hioncam na dteaghlach atá ina gcónaí i lóistín ar cíos, arb ionann í agus an méid cíosa bhliantúil dá bhforáiltear sa léas [...] suas le EUR 3 360 in aghaidh na bliana ar a mhéad.
[...]
6.      Deonófar [an t‑ioncam saoránachta] ar feadh na tréimhse a mbeidh an tairbhí faoi réir na gcoinníollacha dá dtagraítear in Airteagal 2 lena linn agus, in aon chás, ar feadh tréimhse leanúnach nach faide ná 18 mí.
Féadfar [an t‑ioncam saoránachta] a athnuachan [...]’.
11      Foráiltear le hAirteagal 4(1) de Dhlí Foraithne Uimh. 4/2019 go bhfuil deonú an ‘ioncaim saoránachta’ faoi réir, inter alia, rannpháirtíocht i gclár pearsantaithe chun tacú leis an lánpháirtíocht ghairmiúil agus leis an gcomhtháthú sóisialta, lena n‑áirítear gníomhaíochtaí athoiliúna, staidéar agus gníomhaíochtaí eile arna sainiú ag na seirbhísí inniúla i réimse na lánpháirtíochta gairmiúla agus an chomhtháthaithe shóisialta.
12      Foráiltear i mír 4 d’Airteagal 7 den Dlí Foraithne sin, dar teideal ‘Pionóis’, ‘i gcás go gcinneann an riarachán a íocann na sochair nach bhfreagraíonn na dearbhuithe agus an fhaisnéis a sholáthraítear chun tacú leis an éileamh don fhírinne [...], déanfaidh an riarachán sin an sochar tacaíochta a chúlghairm láithreach, le héifeacht chúlghabhálach. As diaidh na cúlghairme, ceanglófar ar an bhfaighteoir an méid a fuarthas go míchuí a aisíoc.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus an cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
13      Tháinig an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí chun na hIodáile in 2011 agus deonaíodh stádas cosanta coimhdí dó ansin. Ar an mbonn sin, tá cead cónaithe aige agus cónaí air ar bhonn leanúnach san Iodáil ó 2013 i leith. Tar éis dó a dhearbhú gur chomhlíon sé an coinníoll cónaithe ar feadh 10 mbliana ar a laghad san Iodáil (‘an coinníoll cónaithe’), a leagtar síos in Airteagal 2(1)(a)(2) de Dhlí Foraithne Uimh. 4/2019, deonaíodh ‘an t‑ioncam saoránachta’ dá bhforáiltear leis an Dlí Foraithne sin dó.
14      Tar éis rialúchán a dhéanamh, chinn INPS, i litir dar dáta an 13 Deireadh Fómhair 2021, nár comhlíonadh an coinníoll sin, chúlghair sé deonú ‘ioncaim saoránachta’, d’iarr sé go n‑aisíocfaí na suimeanna a íocadh go míchuí i leith an deontais sin agus dhiúltaigh sé an sochar sin a dheonú dó sa todhchaí.
15      Thug an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí caingean os comhair Tribunale ordinario di Bergamo (Gnáthchúirt Bergamo, an Iodáil), arb í an chúirt a rinne an tarchur í, ag iarraidh dearbhú ón gcúirt sin go raibh cúlghairm an ‘ioncaim saoránachta’ arna chinneadh ag INPS idirdhealaitheach agus, dá bhrí sin, go raibh sé i dteideal ‘an ioncaim saoránachta’ don tréimhse ó mhí na Nollag 2020 go mí Aibreáin 2021, agus ordú do INPS an méid atá dlite i leith an tsochair sin a íoc, sa mhéid a deonaíodh dó tráth an aistrithe sin, chomh maith leis an tréimhse tar éis an aistrithe sin agus go dtí deireadh na tréimhse 18 mí dá bhforáiltear in Airteagal 3(6) de Dhlí Foraithne Uimh. 4/2019.
16      D’iarr an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí, i ndáil leis sin, nach gcuirfí an coinníoll cónaithe i bhfeidhm maidir leis, ar an bhforas go bhfuil an coinníoll sin contrártha d’Airteagail 26 agus 29 de Threoir 2011/95, lena bhforáiltear do chóir chomhionann idir náisiúnaigh agus tairbhithe cosanta idirnáisiúnta maidir le rochtain ar shochair fostaíochta agus ar an tslándáil shóisialta, agus gurb ionann é agus idirdhealú indíreach ar fhorais náisiúntachta. Ar an gcúis sin, agus ós rud é nach féidir iarratas a dhéanamh ar dheonú ‘an ioncaim saoránachta’ leis an bhfoirm arna tarraingt suas roimh ré ag INPS gan a dheimhniú go bhfuil an coinníoll sin comhlíonta, ní bheadh aon éifeacht ag dearbhú bréagach maidir leis an gcoinníoll sin ar dheonú ‘an ioncaim saoránachta’.
17      Cuireann INPS i gcoinne dhea-bhunús éilimh an iarratasóra sna príomhimeachtaí, á áitiú nach ionann ‘an t‑ioncam saoránachta’ agus cúnamh sóisialta ná sochar cosanta sóisialta, dá dtagraítear in Airteagail 26 agus 29 de Threoir 2011/95, a mhéid a chinn an Corte costituzionale (an Chúirt Bhunreachtúil, an Iodáil), nach beart sóisialta é an t‑ioncam sin atá beartaithe chun freastal ar phríomhriachtanas an duine aonair, ach go saothraítear cuspóirí éagsúla agus níos soiléire maidir le beartas gníomhach fostaíochta agus comhtháthú sóisialta leis.
18      Measann an chúirt a rinne an tarchur, d’fhonn an díospóid sna príomhimeachtaí a réiteach, go bhfuil gá tarchur a dhéanamh chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú, ós rud é, dá gcinnfeadh an Chúirt Bhreithiúnais go raibh an coinníoll cónaithe contrártha do dhlí an Aontais, go gcaithfí diúltú don riail lena leagtar síos an coinníoll sin agus go gcaithfí seasamh le héilimh an iarratasóra sna príomhimeachtaí.
19      Sonraíonn an chúirt sin, thairis sin, go dtagann ‘an t‑ioncam saoránachta’ faoin gcatagóir ‘sochair cúnaimh shóisialta’, de réir bhrí Airteagal 29 de Threoir 2011/95, ós rud é go maoinítear é le hacmhainní ó chánachas ginearálta, arna n‑íoc ag INPS, a leithdháiltear i gcás acmhainní neamhleora chun freastal ar riachtanais bhunúsacha, mar is léir, inter alia, ó na tagairtí iomadúla i nDlí Foraithne Uimh. 4/2019 don ‘bhochtaineacht’ agus don ‘eisiamh sóisialta’, agus go bhfuil an uasteorainn ioncaim chun é a mhaíomh an‑íseal. Tugann an chúirt sin dá haire freisin, de réir chleachtas INPS, go bhfuil tairbhithe cosanta idirnáisiúnta incháilithe freisin don ‘ioncam saoránachta’, fiú mura luaitear go sonrach iad in Airteagal 2(a)(1) de Dhlí Foraithne Uimh. 4/2019.
20      Ina theannta sin, measann an chúirt sin, i bhfianaise chineál ilchodach an ‘ioncaim saoránachta’, gur gá scrúdú a dhéanamh freisin ar chomhlíonadh Airteagal 26 de Threoir 2011/95, maidir le cóir chomhionann i réimse na rochtana ar fhostaíocht. I ndáil leis sin, measann an chúirt a rinne an tarchur go dtagann gníomhaíochtaí áirithe dá bhforáiltear leis an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí ar mhaithe le faighteoirí ‘ioncaim saoránachta’ faoin gcoincheap ‘seirbhísí comhairleacha’ de réir bhrí Airteagal 26. Go háirithe, bunaítear clár tacaíochta pearsantaithe leis na rialacha sin maidir leis an lánpháirtíocht ghairmiúil ina gcuimsítear gníomhaíochtaí athoiliúna gairme, staidéar agus gníomhaíochtaí eile d’fhaighteoirí an liúntais sin. Ceanglaítear orthu freisin dul faoi agallaimh inniúlachta síceolaíche agus faoi aon triail roghnúcháin a d’fhéadfadh a bheith ann d’fhonn a bheith earcaithe, arna iarraidh sin do na seirbhísí inniúla, agus glacadh le tairiscintí fostaíochta arna seoladh ag an Centro per l’impiego (an tIonad Fostaíochta, an Iodáil).
21      Sonraíonn an chúirt a rinne an tarchur go bhfuil feidhm ag an gcoinníoll cónaithe gan idirdhealú maidir le gach iarratasóir ar an ‘ioncam saoránachta’. Ní bheadh ach dealramh neodrach air, áfach, mar go mbeadh sé níos deacra do náisiúnach eachtrach ná do náisiúnach Iodálach an coinníoll sin a chomhlíonadh. Is amhlaidh atá, go háirithe, i gcás iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta, ar náisiúnaigh tríú tír iad de réir sainmhíniú a raibh cónaí orthu ar feadh cuid dá saol ar a laghad sa tríú tír sin. Go bunúsach, níl ach 0.48 % de na daoine nach raibh cónaí orthu san Iodáil le linn na tréimhse ó 2010 go 2020 ina náisiúnaigh Iodálacha, i gcomparáid le 56 % de dhaoine atá ag baint tairbhe as cosaint idirnáisiúnta acu sa Bhallstát sin.
22      A mhéid a bhaineann leis an mbonn cirt a d’fhéadfadh a bheith leis an gcoinníoll cónaithe, tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire gurb é cuspóir an choinníll sin ‘fréamhú sa chríoch’. Ach dar leis an gcúirt sin, ar an gcéad dul síos, ós rud é gurb é is cuspóir don ‘ioncam saoránachta’ a thairbhithe a chomhtháthú, ní féidir leis an gcuspóir céanna sin a bheith ina choinníoll chun é a fháil. Ar an dara dul síos, d’fhéadfaí an coinníoll sin a chomhlíonadh trí fhianaise ar thréimhsí deighilte láithreachta an iarratasóra lena mbaineann ar chríoch na hIodáile, nach bhfuil, dá bhrí sin, in ann a ‘fhréamhacha críochacha’ a bhunú nó a léiriú go suntasach go mbeidh láithreacht sa todhchaí aige ar an gcríoch sin. Ina theannta sin, measann an chúirt sin, chun ‘ioncam saoránachta’ a fháil, nach mór don iarrthóir, in aon chás, cónaí ar bhonn socair ar chríoch na hIodáile le linn thréimhse íocaíochta an tsochair sin ar a laghad. Tá sé ina cheangal chomh maith go mbeidh daoine fásta an teaghlaigh lena mbaineann an t‑iarrathóir sin ar fáil láithreach chun freastal ar chúrsaí oiliúna agus chun freagairt do thairiscintí poist, agus go nglacfaidh an t‑iarrathóir sin páirt i gclár pearsantaithe chun tacú leis an lánpháirtíocht ghairmiúil agus leis an gcomhtháthú sóisialta.
23      In aon chás, tá an coinníoll cónaithe sin díréireach agus iomarcach, go háirithe i bhfianaise bhreithiúnais an 27 Márta 1985, Scrivner agus Cole (122/84, EU:C:1985:145), agus an 10 Samhain 1992, an Coimisiún v an Bheilg (C‑326/90, EU:C:1992:419), a bhaineann leis an gcoinníoll cónaithe 5 bliana is gá chun go ndeonófaí an chóir mhaireachtála íosta (íosmhéid) go háirithe. Ina theannta sin, mar is léir ó chásdlí na Cúirte, is ionann critéar bunaithe ar chónaí fadtéarmach a shocrú agus idirdhealú indíreach chun dochair d’eachtrannaigh, rud atá faoi thoirmeasc i gcás nach bhfuil sé bunaithe ar bhreithnithe oibiachtúla atá neamhspleách ar náisiúntacht na ndaoine lena mbaineann nó nach bhfuil sé comhréireach leis an aidhm atá á saothrú.
24      Ina theannta sin, tá an coinníoll cónaithe ró-eisiach sa mhéid nach gcuirtear san áireamh leis nascfhachtóirí eile a d’fhéadfadh a bheith ann le Poblacht na hIodáile d’iarratasóirí ar ‘ioncam saoránachta’, amhail clárú sa chlár daonra, conradh cíosa d’fhad áirithe nó caidrimh fostaíochta nó oiliúint roimh an iarratas ar an ioncam sin, clárú na leanaí ar scoil nó athaontú teaghlaigh sa Bhallstát sin.
25      Sna himthosca sin, chinn Tribunale ordinario di Bergamo (Gnáthchúirt Bergamo) bac a chur ar na himeachtaí agus an cheist seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘[An gá Airteagail 26 agus 29 [de] Threoir 2011/95 a léiriú mar chosc ar fhoráil náisiúnta amhail an fhoráil atá in Airteagal 2(1)(a) [de] Dhlí Foraithne 4/2019, lena leagtar síos ceanglas maidir le cónaí ar feadh deich mbliana sa Stát Iodálach, sa bhreis ar an gceanglas go mbeadh dhá bhliain chónaithe ar bhonn leanúnach ann roimh an iarratas chun tairbhe a bhaint as an bhfrithbhochtaineacht agus chun tacú le rochtain ar fhostaíocht agus ar chuimsiú sóisialta, amhail “ioncam saoránachta”?’
An nós imeachta os comhair na Cúirte
26      I gcomhréir leis an tríú mír d’Airteagal 16 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, d’iarr Poblacht na hIodáile go n‑éistfeadh an Mór-Dhlísheomra an cás seo, ar thug an Chúirt dá haire an 13 Bealtaine 2025.
27      Le cinneadh ó Uachtarán na Cúirte Breithiúnais an 10 Iúil 2023, cuireadh bac ar na himeachtaí sa chás seo go dtí go dtabharfar an cinneadh lena gcuirtear clabhsúr leis na himeachtaí sna cásanna uamtha C‑112/22 agus C‑223/22. Cuireadh tús arís leis na himeachtaí sa chás seo an 5 Lúnasa 2024, tar éis gur tugadh breithiúnas an 29 Iúil 2024, CU agus ND (Cúnamh sóisialta – Idirdhealú indíreach)
(C‑112/22 agus C‑223/22, EU:C:2024:636).
Maidir le dlínse na Cúirte
28      Áitíonn Rialtas na hIodáile nach bhfuil dlínse ag an gCúirt chun freagraí a thabhairt ar an gceist arna tarchur, toisc go mbaineann na forálacha náisiúnta atá infheidhme sna príomhimeachtaí le sochar a leagtar síos i reachtaíocht náisiúnta a bhaineann le hinniúlacht eisiach na mBallstát. Ní beart maidir le cúnamh sóisialta é an ‘t‑ioncam saoránachta’ sna príomhimeachtaí, a bhfuil mar chuspóir aonair aige leibhéal áirithe ioncaim a áirithiú do na daoine lena mbaineann, ach is beart casta é a bhfuil mar chuspóir aige, thar aon rud eile, cuimsiú sóisialta agus ath-imeascadh na ndaoine sin sa mhargadh saothair a chur chun cinn.
29      Chuige sin, ní mór a thabhairt faoi deara sa chás seo go mbaineann an iarraidh ar réamhrialú leis an léiriú atá le tabhairt ar dhlí an Aontais, eadhon Airteagail 26 agus 29 de Threoir 2011/95, rud atá faoi dhlínse na Cúirte go follasach (féach, de réir analaí, breithiúnas an 29 Iúil 2024, CU agus ND (Cúnamh sóisialta – Idirdhealú indíreach), C‑112/22 agus C‑223/22, EU:C:2024:636, mír 26 agus an cásdlí dá dtagraítear).
30      Ina theannta sin, a mhéid a mhaíonn Rialtas na hIodáile, leis an bpléadáil sin maidir le heaspa dlínse, nach dtagann an ‘t‑ioncam saoránachta’ atá i gceist sna príomhimeachtaí faoi raon feidhme Airteagail 26 agus 29, ní mór a mheas nach féidir le gearán den sórt sin amhras a chaitheamh ar dhlínse na Cúirte an cheist a tharchuirtear a fhreagairt. Ní mór infheidhmeacht agus raon feidhme Airteagail 26 agus 29 de Threoir 2011/95 a chinneadh i gcomhthéacs an scrúdaithe ar shubstaint na ceiste sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Iúil 2024, CU agus ND (Cúnamh sóisialta – Idirdhealú indíreach), C‑112/22 agus C‑223/22, EU:C:2024:636, mír 27 agus an cásdlí dá dtagraítear).
31      Dá bhrí sin, tá dlínse ag an gCúirt rialú a thabhairt ar an iarraidh seo ar réamhrialú.
An cheist a tharchuirtear
32      Lena ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gcaithfear Airteagail 26 agus 29 de Threoir 2011/95 a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar reachtaíocht Bhallstáit lena gcuirtear cur i bhfeidhm birt náisiúnta, ar náisiúnaigh tríú tír, chun an bhochtaineacht a chomhrac agus chun tacú le rochtain ar an bhfostaíocht agus comhtháthú sóisialta faoi réir an choinníll – ar féidir a agairt freisin i gcoinne náisiúnaigh an Bhallstáit sin – go raibh cónaí orthu sa Bhallstát sin ar feadh 10 mbliana ar a laghad, agus gurbh ar bhonn leanúnach a bhí an dá bhliain dheireanacha dóibh sin.
Raon feidhme Airteagail 26 agus 29 de Threoir 2011/95
33      I ndáil leis sin, tá INPS agus Rialtas na hIodáile den tuairim nach dtagann beart amhail ‘an t‑ioncam saoránachta’ faoi raon feidhme Airteagail 26 agus 29 de Threoir 2011/95. Áitíonn siad nach sochar cúnaimh shóisialta amháin é ‘an t‑ioncam saoránachta’ atá beartaithe chun riachtanas airgeadais a leigheas, ach gur beart pearsanaithe níos leithne é atá mar chuid de chreat níos leithne ina gcuimsítear tacaíocht do theaghlaigh atá i riocht bochtaineachta agus gealltanais arna dtabhairt ag na teaghlaigh sin chun cuspóirí sonracha a bhaint amach, d’fhonn cabhrú leo a bheith neamhspleách. Cuireann siad in iúl, go háirithe, go bhfuil an sochar sin coinníollach ar dhearbhú a bheith ann go bhfuil baill fásta den teaghlach ar fáil láithreach don obair agus go síneofaí ‘comhshocrú fostaíochta’ leis an Ionad Fostaíochta. Baineann siad de thátal as sin gur beart é ‘an t‑ioncam saoránachta’ atá ann chun lánpháirtíocht ghairmiúil a spreagadh athuair agus chun comhtháthaithe sóisialta go príomha, ar dheimhnigh an Corte costituzionale (an Chúirt Bhunreachtúil, an Iodáil) a ilchodaí is atá sé.
34      I ndáil leis sin, ar an gcéad dul síos, maidir le hAirteagal 26 de Threoir 2011/95, dar teideal ‘Rochtain ar fhostaíocht’, foráiltear le mír 2 den Airteagal sin go n‑áiritheoidh na Ballstáit go dtairgfear gníomhaíochtaí amhail deiseanna oideachais a bhaineann le fostaíocht le haghaidh daoine fásta, gairmoiliúint, lena n‑áirítear cúrsaí oiliúna chun scileanna a uasghrádú, taithí phraiticiúil san ionad oibre agus seirbhísí comhairleoireachta arna gcur ar fáil ag oifigí fostaíochta do thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta, lena n‑áirítear, i gcomhréir le hAirteagal 2(f) den Treoir sin, tairbhithe de stádas cosanta coimhdí, faoi choinníollacha atá comhionann leis na coinníollacha atá i bhfeidhm ar a náisiúnaigh. Mar is léir ó úsáid an fhocail ‘amhail’ i bhformhór na leaganacha teanga den Airteagal 26(2) sin, níl liosta na ngníomhaíochtaí sin uileghabhálach, ach is sampla é, ós rud é go mbaineann an fhoráil sin freisin le gníomhaíochtaí comhairleacha agus oiliúna eile a bhaineann le fostaíocht agus comhtháthú gairmiúil. Ina theannta sin, sonraítear in Airteagal 26(3) go bhféachfaidh na Ballstáit le rochtain iomlán na dtairbhithe sin ar na gníomhaíochtaí sin a éascú.
35      Dá bhrí sin, tá sé d’aidhm ag na hoibleagáidí a leagtar síos in Airteagal 26(2) agus (3) de Threoir 2011/95 éifeachtacht an phrionsabail a leagtar amach i mír 1 den Airteagal sin a áirithiú, ar dá réir a údaróidh na Ballstáit do thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta gníomhaíocht a shaothrú mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe díreach tar éis don chosaint sin a bheith deonaithe. Chuige sin, de bhun mhíreanna 2 agus 3, ní hamháin go gceanglaítear ar na Ballstáit gníomhaíochtaí comhairleoireachta agus gairmoiliúna a thairiscint do thairbhithe cosanta idirnáisiúnta, faoi choinníollacha atá comhionann leis na coinníollacha is infheidhme maidir lena náisiúnaigh, amhail iad siúd dá dtagraítear i mír 2, ach ní mór dóibh féachaint freisin lena rochtain iomlán ar na gníomhaíochtaí sin a éascú, a bhféadfadh, inter alia, tionscnaimh a bheith i gceist leo d’fhonn deireadh a chur leis na bacainní ar dócha bac a chur ar an rochtain sin.
36      Mar is léir, go háirithe, ó aithrisí 41 agus 42 de Threoir 2011/95, is gá riachtanais shonracha agus deacrachtaí ar leith comhtháthaithe a bhíonn ag tairbhithe de chosaint idirnáisiúnta a chur san áireamh agus, dá bhrí sin, iarrachtaí a dhéanamh chun na fadhbanna lena gcuirtear cosc orthu rochtain éifeachtach a bheith acu ar dheiseanna oiliúna a bhaineann le fostaíocht agus leis an ngairmoiliúint a réiteach.
37      Sa chás seo, mar a luaigh an chúirt a rinne an tarchur, foráiltear le hAirteagal 4(1) de Dhlí Foraithne Uimh. 4/2019 go bhfuil deonú an ‘ioncaim saoránachta’ faoi réir inter alia rannpháirtíocht i gclár pearsantaithe chun tacú le lánpháirtiú gairmiúil agus comhtháthú sóisialta, lena n‑áirítear gníomhaíochtaí athoiliúna gairmiúla, staidéar a dhéanamh agus gealltanais eile arna sainiú ag na seirbhísí inniúla. Mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i míreanna 34 go 36 dá Thuairim, ar thaobh amháin, tá na gníomhaíochtaí a liostaítear san fhoráil sin ag teacht den chuid is mó leis na gníomhaíochtaí dá dtagraítear in Airteagal 26(2) de Threoir 2011/95. Ar an taobh eile, agus é faoi réir fíorú ag an gcúirt a rinne an tarchur, saothraítear an cuspóir céanna le hAirteagal 26(2) de Threoir 2011/95 le hAirteagal 4(1) de Dhlí Foraithne Uimh. 4/2019, eadhon comhtháthú na ndaoine lena mbaineann sa mhargadh saothair a éascú.
38      I ndáil leis sin, cé go luaitear go sainráite in aithris 42 de Threoir 2011/95 go gcaithfear iarrachtaí a dhéanamh chun fadhbanna de chineál airgeadais, inter alia, a leigheas, lena gcuirtear cosc ar thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta rochtain éifeachtach a bheith acu ar dheiseanna oiliúna a bhaineann le fostaíocht agus leis an ngairmoiliúint, foráiltear le hAirteagal 1(1) de Dhlí Foraithne Uimh. 4/2019 gur beart bunúsach de bheartas gníomhach saothair é ‘an t‑ioncam saoránachta’ arb é is aidhm dó, inter alia, an ceart chun fostaíochta a ráthú trí bheartais atá dírithe ar thacaíocht eacnamaíoch do dhaoine atá i mbaol go n‑eisiafaí ón tsochaí agus ó shaol na hoibre iad. Dá bhrí sin, faoi réir fhíorú na cúirte a rinne an tarchur, aithnítear an gá atá leis sa Dlí Foraithne sin, a shainaithnítear leis an Treoir sin, cineál cúnaimh airgeadais a dheonú do na daoine lena mbaineann, nach mbeadh in ann, murach sin, páirt a ghlacadh sna gníomhaíochtaí oiliúna agus comhairleacha atá dírithe orthu.
39      Sa dara háit, i dtaca le hAirteagal 29 de Threoir 2011/95 foráiltear ann go n‑áiritheoidh na Ballstáit go gcuirfear, sa Bhallstát a thug cosaint idirnáisiúnta, an cúnamh sóisialta riachtanach céanna ar fáil do thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta a chuirtear ar fáil do náisiúnaigh an Bhallstáit sin.
40      Sa mhéid sin, tá an Chúirt tar éis a chinneadh go bhfuil tagairt á déanamh leis an gcoincheap ‘cúnamh sóisialta’ do gach scéim cúnaimh arna mbunú ag na húdaráis phoiblí, bíodh sin ar leibhéal náisiúnta, réigiúnach nó áitiúil, ar féidir le duine aonair nach bhfuil acmhainní leordhóthanacha aige chun freastal ar a bhunriachtanais agus ar bhunriachtanais a theaghlaigh (breithiúnas an 28 Deireadh Fómhair 2021, ASGI agus páirtithe eile, C‑462/20, EU:C:2021:894, mír 34).
41      Ba cheart a thabhairt faoi deara, de réir Airteagal 1(1) de Dhlí Foraithne Uimh. 4/2019, gur tagairt bheacht ‘an t‑ioncam saoránachta’ do leibhéal fíor-riachtanach sochar laistigh de theorainneacha na n‑acmhainní atá ar fáil d’fhonn, go háirithe, an bhochtaineacht agus an t‑eisiamh sóisialta a chomhrac. Mar a chuir an chúirt a rinne an tarchur in iúl, is beart cúnaimh é an sochar sin, a bhfuil sé ar cheann dá chuspóirí bunriachtanacha ‘bochtaineacht a chomhrac’, inter alia, trí ioncam a fhaighteoirí a fhorlíonadh chun a chur ar a gcumas freastal ar a gcuid bunriachtanas. Ina theannta sin, mar a luaigh an chúirt a rinne an tarchur freisin, maoinítear an beart sin le hacmhainní ó chánachas ginearálta, íocann INPS é agus deonaítear é d’iarratasóirí nach bhfuil acmhainní leordhóthanacha acu ó thaobh ioncaim agus sócmhainní de.
42      Áitíonn Rialtas na hIodáile, áfach, nach ionann ‘an t‑ioncam saoránachta’ agus ‘príomhshochar’ de réir bhrí Airteagal 29(2) de Threoir 2011/95, agus mar thoradh air sin, go bunúsach, nár cheart caitheamh le tairbhithe de stádas cosanta coimhdí, maidir leis an mbeart náisiúnta sin, ar an mbealach céanna le náisiúnaigh na hIodáile.
43      I ndáil leis sin, is fíor i gcomhréir le hAirteagal 29(2) de Threoir 2011/95 go bhféadfaidh na Ballstáit an cúnamh sóisialta a dheonaítear do thairbhithe de stádas cosanta coimhdí a theorannú do na bunsochair a thugtar dóibh. Ar an gcéad dul síos, áfach, ba cheart a thabhairt faoi deara go mbunaítear maolú ar an riail ghinearálta a leagtar síos i mír 1 den Airteagal sin leis an bhforáil sin agus go gcaithfear, dá bhrí sin, í a léiriú go docht (breithiúnas an 29 Aibreán 2004, Kapper, C‑476/01, EU:C:2004:261, mír 72). Ina theannta sin, cumhdaítear leis na príomhshochair sin, ar a laghad, de réir aithris 45 den Treoir sin, deonú tacaíochta, i bhfoirm ioncaim íosta go háirithe. Mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 53 dá Thuairim agus faoi réir na bhfíoruithe atá le déanamh ag an gcúirt a rinne an tarchur, is léir ón mbrollach a ghabhann le Dlí Foraithne Uimh. 4/2019 gurb é cuspóir an bhirt atá i gceist cóir mhaireachtála íosta a áirithiú.
44      Ar an dara dul síos, agus in aon chás, ní léir ón gcomhad atá os comhair na Cúirte gur chuir Poblacht na hIodáile in iúl go raibh sé ar intinn aici leas a bhaint as an maolú ar phrionsabal na córa comhionainne dá bhforáiltear i mír 2 agus an chóir chomhionann do thairbhithe de stádas cosanta coimhdí a theorannú do bhunsochair amháin (féach, de réir analaí, breithiúnais an 24 Aibreán 2012, Kamberaj, C‑571/10, EU:C:2012:233, míreanna 87 agus 88, agus an 29 Iúil 2024, CU agus ND (Cúnamh sóisialta – –Idirdhealú indíreach), C‑112/22 agus C‑223/22, EU:C:2024:636, mír 42).
45      Leanann sé ón méid sin roimhe seo go dtagann an ‘t‑ioncam saoránachta’ dá bhforáiltear le reachtaíocht na hIodáile atá i gceist sna príomhimeachtaí, ar sochar ilchodach é, sa mhéid is gur beart é a chuimsíonn na gníomhaíochtaí agus na seirbhísí dá dtagraítear in Airteagal 26 de Threoir 2011/95 ar an gcéad dul síos, agus, ar an dara dul síos, sa mhéid is gur cúnamh sóisialta é, de réir bhrí Airteagal 29 den Treoir sin, faoi raon feidhme na nAirteagal sin, ar faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a fhíorú, áfach, agus na breithnithe a leagtar amach i míreanna 34 go 44 den bhreithiúnas seo á gcur san áireamh.
46      Ní chaitear amhras ar an gcinneadh sin le hargóintí INPS agus Rialtas na hIodáile dá dtagraítear i mír 33 den bhreithiúnas seo agus tá sé bunaithe, go bunúsach, ar an gcineál ilchodach sin agus ar chastacht ‘an ioncaim saoránachta’.
47      I ndáiríre, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara chomh maith i míreanna 56 go 80 dá Thuairim, ní féidir go n‑eisiafaí an ‘t‑ioncam saoránachta’ ó raon feidhme Airteagail 26 agus 29 de Threoir 2011/95 mar gheall ar a chineál ilchodach agus ar a struchtúr casta. Ar thaobh amháin, níl aon rud i bhfoclaíocht na nAirteagal sin ná i scéim na Treorach sin chun a léiriú nach bhfuil na hAirteagail sin i bhfeidhm ar bhearta lena saothraítear cuspóir dúbailte, a thagann le chuspóirí an dá Airteagal sin faoi seach. Ar an taobh eile, agus thar aon ní eile, dá ndéanfaí beart náisiúnta amhail ‘an t‑ioncam saoránachta’ a eisiamh ó raon feidhme Threoir 2011/95 ar an bhforas go saothraítear cuspóir dúbailte den sórt sin leis an mbeart sin, is léir go mbeadh sé contrártha do chuspóir Airteagail 26 agus 29 den Treoir sin.
Comhoiriúnacht coinníll cónaithe amhail an coinníoll atá i gceist sna príomhimeachtaí le hAirteagail 26 agus 29 de Threoir 2011/95
48      Maidir le comhoiriúnacht coinníll cónaithe – amhail an coinníoll a cheanglaítear faoi Airteagal 2(1)(a)(2) de Dhlí Foraithne Uimh. 4/2019 chun an ‘ioncam saoránachta’ a dheonú – le hAirteagail 26 agus 29 de Threoir 2011/95, ba cheart a mheabhrú go bhforáiltear leis na hAirteagail sin do chóir chomhionann idir tairbhithe de chosaint idirnáisiúnta agus náisiúnaigh an Bhallstáit a dheonaigh an chosaint sin.
49      Dá bhrí sin, is léiriú iad na hAirteagail sin ar phrionsabal na córa comhionainne a leagtar síos in Airteagal 20 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, ar prionsabal ginearálta de dhlí an Aontais é. Ceanglaítear leis an bprionsabal sin nach gcaithfear ar bhealach difriúil le cásanna inchomparáide agus nach gcaithfear le cásanna éagsúla ar an mbealach céanna ach amháin má tá údar oibiachtúil leis sin a dhéanamh (breithiúnas an 8 Márta 2022, Bezirkshauptmannschaft Hartberg-Fürstenfeld (Éifeacht dhíreach), C‑205/20, EU:C:2022:168, mír 54).
50      Coisctear leis an bprionsabal réamhráite úd ní hamháin idirdhealú follasach, ach freisin gach cineál ceilte de a mbíonn na héifeachtaí idirdhealaitheacha céanna aige ar deireadh, cé go mbraitheann sé ar chritéir idirdhealaitheacha atá neodrach i ndeireadh na dála (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Iúil 2024, CU agus ND (Cúnamh sóisialta – Idirdhealú indíreach), C‑112/22 agus C‑223/22, EU:C:2024:636, mír 48). I ndáil leis sin, tá an Chúirt tar éis a chinneadh cheana féin nach mór a mheas go bhfuil coinníollacha an dlí náisiúnta – cé go bhfuil siad i bhfeidhm gan beann ar náisiúntacht, a dhéanann difear do neamhnáisiúnaigh den chuid is mó nó do thromlach mór acu – chomh maith le coinníollacha atá i bhfeidhm gan idirdhealú a d’fhéadfadh náisiúnaigh seachas neamhnáisiúnaigh a chomhlíonadh ar bhealach níos éasca nó a d’fhéadfadh feidhmiú, go háirithe, chun aimhleasa na neamhnáisiúnach – idirdhealaitheach go hindíreach (féach, de réir analaí, breithiúnas an 5 Nollaig 2019, Bocero Torrico agus Bode C‑398/18 agus C‑428/18, EU:C:2019:1050, mír 41 agus an cásdlí dá dtagraítear).
51      Sa chás seo, níl aon díospóid ann go bhfuil feidhm ag an gcoinníoll cónaithe atá i gceist sna príomhimeachtaí ar an mbealach céanna maidir le tairbhithe de chosaint idirnáisiúnta agus náisiúnaigh na hIodáile araon.
52      Mar sin féin, i gcomhthéacs cás a bhaineann leis an reachtaíocht náisiúnta chéanna atá i gceist sna príomhimeachtaí, thug an Chúirt dá haire cheana féin go ndéanann coinníoll cónaithe den sórt sin, ar thaobh amháin, difear go príomha do neamhnáisiúnaigh, lena n‑áirítear, go háirithe, tairbhithe de chosaint idirnáisiúnta agus, ar an taobh eile, gurb ionann an difríocht sa chóir a dhéantar ar na náisiúnaigh sin agus an chóir a eascraíonn as an bhfíoras go leagtar síos coinníoll den sórt sin leis an reachtaíocht náisiúnta agus idirdhealú indíreach (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Iúil 2024, CU agus ND (Cúnamh sóisialta – Idirdhealú indíreach), C‑112/22 agus C‑223/22, EU:C:2024:636, míreanna 50 agus 52).
53      Thairis sin, leis an mbeart atá i gceist sna príomhimeachtaí, is cuma go gcuirtear náisiúnaigh – nach bhfuil in ann an coinníoll sin a chomhlíonadh – agus tairbhithe na cosanta idirnáisiúnta araon, faoi mhíbhuntáiste más iomchuí. Go bunúsach, féadfar beart a mheas mar bheith ina idirdhealú indíreach, gan é a bheith ina riachtanas gurb é atá d’éifeacht aige a bheith níos fabhraí d’iomlán na gcónaitheoirí náisiúnta nó gan bheith mífhabhrach ach do náisiúnaigh tríú tíortha (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Iúil 2024, CU agus ND (Cúnamh sóisialta – Idirdhealú indíreach), C‑112/22 agus C‑223/22, EU:C:2024:636, mír 51).
54      Cuirtear cosc, i bprionsabal, ar idirdhealú den chineál sin, mura bhfuil bonn cirt oibiachtúil leis. Chun bonn cirt a bheith leis, caithfidh sé a bheith oiriúnach chun cuspóir dlisteanach a bhaint amach agus gan dul thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir sin a bhaint amach (breithiúnas an 29 Iúil 2024, CU agus ND (Cúnamh sóisialta – Idirdhealú indíreach), C‑112/22 agus C‑223/22, EU:C:2024:636, mír 53).
55      Sonraíonn Rialtas na hIodáile, ina bharúlacha i scríbhinn, a mhéid gur buntáiste eacnamaíoch é ‘an t‑ioncam saoránachta’ a bhfuil a dheonú ag brath ar rannpháirtíocht na mball fásta den teaghlach lena mbaineann i gclár pearsantaithe chun tacú le fostaíocht agus cuimsiú sóisialta ar bhonn comhaontuithe sonracha, go bhfuil cur i gcrích oibríochta lánpháirtíochta sóisialta agus gairme atá casta ó thaobh an riaracháin agus na heacnamaíochta de intuigthe ón deonú sin.
56      I ndáil leis sin, áitíonn an rialtas sin go nglactar leis, le beart amhail an beart atá i gceist sna príomhimeachtaí, go mbainfear leas as acmhainní eacnamaíocha suntasacha. Rachadh beart den sórt sin thar liúntas airgeadais amháin a dheonaítear do theaghlaigh atá i ngátar, ós rud é go mbeadh costais bhreise i gceist leis sin. Sna himthosca sin, measann sé uaidh sin go bhfuil sé réasúnta go bhforchoimeádfadh an reachtas náisiúnta cur i bhfeidhm na hionstraime casta sin go heisiach do dhaoine aonair atá bunaithe go daingean sa phobal náisiúnta agus a fhéadfar a mheas mar bhaill bhuana de. Dá bhrí sin, dar leis an rialtas sin, chuir an reachtas náisiúnta teorainn chuí ar an mbeart sin ionas nach bhféadfadh náisiúnaigh tríú tír rochtain a bheith acu air seachas iad siúd a bhfuil cónaí orthu san Iodáil ar bhonn buan agus atá comhtháite go maith ann.
57      Ba cheart a mheabhrú go bhfuil ualach i gceist le deonú sochar sóisialta do dhuine, don institiúid a n‑iarrtar uirthi na sochair sin a sholáthar, bíodh an duine sin ina thairbhí de chosaint idirnáisiúnta nó ina náisiúnach den Bhallstát lena mbaineann. Dá bhrí sin, ní féidir difir sa riocht ina bhfuil an dá chatagóir daoine sin a aithint ina leith sin (féach, chuige sin, breithiúnais an 1 Márta 2016, Alo agus Osso, C‑443/14 agus C‑444/14, EU:C:2016:127, mír 55, agus an 21 Samhain 2018, Ayubi, C‑713/17, EU:C:2018:929, mír 34).
58      Ina theannta sin, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara, go bunúsach, i mír 92 dá Thuairim, is ionann glacadh leis an argóint go bhfuil an reachtas náisiúnta i dteideal rochtain ar an mbeart sin a theorannú do thairbhithe cosanta idirnáisiúnta atá bunaithe go buan agus atá comhtháite go maith sa Bhallstát lena mbaineann, i bhfianaise chostais riaracháin agus eacnamaíocha an bhirt lena mbaineann, agus maolú a thabhairt isteach ar na rialacha a leagtar amach in Airteagail 26 agus 29 de Threoir 2011/95, nach ndearna reachtóir an Aontais foráil ina leith.
59      Dar ndóigh, tá an Chúirt tar éis a chinneadh cheana féin nach bhféadfar na cearta a dheonaítear le Caibidil VII de Threoir 2011/95 – ina bhfuil teacht ar Airteagail 26 agus 29 di, ar iarmhairt iad ar stádas dídeanaí a bheith deonaithe agus ní ar chead cónaithe a bheith á thabhairt – a theorannú ach amháin i gcomhréir leis na coinníollacha arna leagan síos le Caibidil VII den Treoir sin, ós rud é nach bhfuil na Ballstáit i dteideal srianta a chur léi nach bhfuil liostaithe cheana féin inti. Ós rud é go dtagraítear in Airteagal 26 agus in Airteagal 29 do thairbhithe uile de chosaint idirnáisiúnta agus, dá bhrí sin, do thairbhithe de chosaint choimhdeach freisin, ní fhágann siad go bhfuil na cearta a dheonaítear dóibh ag brath ar fhad a láithreachta sa Bhallstát lena mbaineann ná ar fhad a gceada cónaithe (féach, chuige sin, breithiúnas an 21 Samhain 2018, Ayubi C‑173/17, EU:C:2018:929, míreanna 27 agus 28).
60      Thairis sin, mar a luaigh an tAbhcóide Ginearálta, go bunúsach, i míreanna 101 agus 102 dá Thuairim, níl stádas tairbhithe cosanta idirnáisiúnta buan, ós rud é nach mór don Bhallstát lena mbaineann, i gcás ina scoireann duine de bheith ina dhídeanaí nó nach bhfuil sé incháilithe a thuilleadh do stádas cosanta coimhdí, a stádas a chúlghairm, deireadh a chur leis nó diúltú é a athnuachan, rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le cúlghairm an cheada cónaithe agus filleadh an duine lena mbaineann ar a thír thionscnaimh. Is léir ón méid sin go bhfuil sé ar neamhréir le cuspóirí Threoir 2011/95 – arb é íosleibhéal sochair a áirithiú do na tairbhithe sin sna Ballstáit go léir, i gcomhréir le haithris 12 di – ceanglas a fhorchur ar thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta a léiriú go bhfuil siad bunaithe go daingean laistigh den Bhallstát lena mbaineann, nó chun cruthú go bhfuil fíornasc sách dlúth acu le dlíchóras an Bhallstáit sin, mar cheanglas chun Airteagail 26 agus 29 de Threoir 2011/95 a chur i bhfeidhm.
61      Dá bhrí sin, is ionann coinníoll cónaithe 10 mbliana ar a laghad, a gcaithfidh an dá bhliain dheireanacha dóibh sin a bheith ar bhonn leanúnach, amhail an coinníoll a bhfuil deonú an ‘ioncaim saoránachta’ faoina réir, agus idirdhealú indíreach chun dochair do thairbhithe de stádas cosanta coimhdí nach dealraitheach údar oibiachtúil a bheith leis.
62      I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, is é an freagra ar an gceist a tharchuirtear ná nach mór Airteagail 26 agus 29 de Threoir 2011/95 a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar reachtaíocht Bhallstáit lena gcuirtear cur i bhfeidhm birt náisiúnta, ar náisiúnaigh tríú tír, chun an bhochtaineacht a chomhrac agus chun tacú le rochtain ar an bhfostaíocht agus comhtháthú sóisialta faoi réir an choinníll – ar féidir a agairt freisin i gcoinne náisiúnaigh an Bhallstáit sin – go raibh cónaí orthu sa Bhallstát sin ar feadh 10 mbliana ar a laghad, agus gurbh ar bhonn leanúnach a bhí an dá bhliain dheireanacha dóibh sin.
Costais
63      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a cuireadh faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Mór-Dhlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagail 26 agus 29 de Threoir 2011/95/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2011 maidir le caighdeáin do cháilíocht náisiúnach tríú tír nó daoine gan stát mar thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta, do stádas aonfhoirmeach do dhídeanaithe nó do dhaoine atá incháilithe do chosaint choimhdeach, agus maidir le hinneachar na cosanta a dheonaítear
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
cuirtear cosc leo ar reachtaíocht Bhallstáit lena gcuirtear cur i bhfeidhm birt náisiúnta, ar náisiúnaigh tríú tír, chun an bhochtaineacht a chomhrac agus chun tacú le rochtain ar an bhfostaíocht agus comhtháthú sóisialta faoi réir an choinníll – ar féidir a agairt freisin i gcoinne náisiúnaigh an Bhallstáit sin – go raibh cónaí orthu sa Bhallstát sin ar feadh 10 mbliana ar a laghad, agus gurbh ar bhonn leanúnach a bhí an dá bhliain dheireanacha dóibh sin.
Sínithe
*      Teanga an cháis: an Iodáilis.