62023TJ0298_RES
Υπόθεση T-298/23
Elena Petrovna Timchenko
κατά
Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (πρώτο πενταμελές τμήμα) της 2ας Απριλίου 2025
«Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω ενεργειών που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας – Δέσμευση κεφαλαίων – Κατάλογος των προσώπων, οντοτήτων και φορέων επί των οποίων εφαρμόζεται η δέσμευση κεφαλαίων και οικονομικών πόρων – Περιορισμοί όσον αφορά την πρόσβαση στο έδαφος των κρατών μελών – Κατάλογος των προσώπων, οντοτήτων και φορέων εις βάρος των οποίων ισχύουν περιορισμοί όσον αφορά την πρόσβαση στο έδαφος των κρατών μελών – Διατήρηση του ονόματος του προσφεύγοντος στους καταλόγους – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ και δʹ, της απόφασης 2014/145/ΚΕΠΠΑ – Άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ και δʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 269/2014 – Πλάνη εκτιμήσεως – Δικαίωμα ακροάσεως – Ιθαγένεια της Ένωσης – Ελεύθερη κυκλοφορία – Δικαίωμα ιδιοκτησίας – Αναλογικότητα»
Πράξεις των οργάνων – Αιτιολογία – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Περιεχόμενο – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Δέσμευση κεφαλαίων ορισμένων προσώπων και οντοτήτων λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Υποχρέωση προσδιορισμού, στην αιτιολογία, των ειδικών και συγκεκριμένων στοιχείων που δικαιολογούν το εν λόγω μέτρο – Απόφαση εντασσόμενη σε πλαίσιο που είναι γνωστό στον ενδιαφερόμενο και του παρέχει τη δυνατότητα να αντιληφθεί το περιεχόμενο του μέτρου που ελήφθη εις βάρος του – Επιτρεπτό συνοπτικής αιτιολογίας
[Άρθρο 296 ΣΛΕΕ· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/572, παράρτημα· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, παράρτημα Ι, και 2023/571]
(βλ. σκέψεις 33-36, 40)
Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αρχές – Δικαιώματα άμυνας – Δικαίωμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας – Περιοριστικά μέτρα – Υποχρέωση γνωστοποιήσεως των επιμέρους και ειδικών λόγων που δικαιολογούν τις ληφθείσες αποφάσεις – Δικαίωμα ακροάσεως πριν από τη λήψη τέτοιων μέτρων – Περιορισμοί – Προϋποθέσεις
(Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρα 41 § 2, στοιχείο. αʹ, και 52 § 1)
(βλ. σκέψεις 48-50)
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Δέσμευση κεφαλαίων – Δικαιώματα άμυνας – Μεταγενέστερη απόφαση που διατηρεί το όνομα του προσφεύγοντος στον κατάλογο των προσώπων τα οποία υπόκεινται στα μέτρα αυτά – Έλλειψη νέας αιτιολογίας – Υποχρέωση του Συμβουλίου να κοινοποιήσει στον ενδιαφερόμενο τα νέα στοιχεία που λήφθηκαν υπόψη κατά την περιοδική επανεξέταση των περιοριστικών μέτρων – Κοινοποίηση των νέων στοιχείων στον ενδιαφερόμενο προκειμένου να υποβάλει τις παρατηρήσεις του
[Απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/572, παράρτημα· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, παράρτημα I, και 2023/571]
(βλ. σκέψεις 51-54)
Ευρωπαϊκή Ένωση – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας των πράξεων των θεσμικών οργάνων – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Έκταση του ελέγχου – Απόδειξη του βασίμου του μέτρου – Υποχρέωση της αρμόδιας αρχής της Ένωσης να αποδείξει, σε περίπτωση αμφισβητήσεως, το βάσιμο των λόγων που ελήφθησαν υπόψη κατά των οικείων προσώπων ή οντοτήτων – Καταχώριση στους καταλόγους βάσει δέσμης συγκεκριμένων, σαφών και συγκλινουσών ενδείξεων – Εσφαλμένη εκτίμηση – Δεν συντρέχει
[Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 47· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/572, παράρτημα· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, παράρτημα I, και 2023/571]
(βλ. σκέψεις 67-69)
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Κριτήρια λήψεως περιοριστικών μέτρων – Πρόσωπο, οντότητα ή φορέας που συνδέεται με πρόσωπο του οποίου είναι καταχωρισμένο στον κατάλογο που προσαρτάται στην προσβαλλόμενη απόφαση – Υποχρέωση του Συμβουλίου να προβεί σε επικαιροποιημένη εκτίμηση κατά την επανεξέταση των περιοριστικών μέτρων – Λυσιτελές των αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίστηκαν στο πλαίσιο προηγούμενης καταχώρισης ελλείψει τροποποίησης της αιτιολογίας, μεταβολής της κατάστασης του προσφεύγοντος ή εξέλιξης της συγκυρίας στην Ουκρανία
[Απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/329, άρθρο 2 § 1, και παράρτημα· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, άρθρο 3 § 1, και παράρτημα Ι, και 2022/330]
(βλ. σκέψεις 70-72)
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Κριτήρια λήψεως περιοριστικών μέτρων – Πρόσωπο, οντότητα ή φορέας που συνδέεται με πρόσωπο του οποίου είναι καταχωρισμένο στον κατάλογο που προσαρτάται στην προσβαλλόμενη απόφαση – Έννοια της «συνδέσεως» – Κοινά συμφέροντα – Μη αμειβόμενη δραστηριότητα εντός ιδρύματος μη έχοντος εμπορικό χαρακτήρα – Εμπίπτει
[Απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2022/329, άρθρο 2 § 1· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, άρθρο 3 § 1, και 2022/330]
(βλ. σκέψεις 74-83)
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Απαγόρευση εισόδου και διελεύσεως καθώς και δέσμευση κεφαλαίων ορισμένων προσώπων και οντοτήτων λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Περιορισμός του δικαιώματος στον σεβασμό της ιδιωτικής ζωής, του δικαιώματος ιδιοκτησίας και του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας εντός της Ένωσης – Επιτρέπεται – Προϋποθέσεις – Περιορισμός που προβλέπεται από τον νόμο – Σεβασμός του βασικού περιεχομένου του προβαλλόμενου δικαιώματος – Επιδίωξη σκοπού γενικού συμφέροντος που αναγνωρίζεται από την Ένωση – Τήρηση της αρχής της αναλογικότητας – Πλήρωση προϋποθέσεων
[Άρθρα 21 §, και 29 ΣΕΕ· άρθρα 20 § 2 και 21 § 1 ΣΛΕΕ· Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρα 7, 17, 45 § 1 και 52 § 1· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/572, παράρτημα· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, παράρτημα I, και 2023/571]
(βλ. σκέψεις 94-108, 118-125, 128-130)
Εξωσυμβατική ευθύνη – Προϋποθέσεις – Αθέμιτο – Ζημία – Αιτιώδης συνάφεια – Δεν συντρέχει μία από τις προϋποθέσεις – Απόρριψη της αγωγής αποζημιώσεως στο σύνολό της
(Άρθρο 340, εδ. 2, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 134, 135)
Σύνοψη
Με τις δύο χωριστές αποφάσεις, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει τις προσφυγές ακυρώσεως που άσκησε το ζεύγος Timchenko κατά των πράξεων με τις οποίες το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης διατήρησε, τον Μάρτιο του 2023 (
1
) και εν συνεχεία τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους (
2
), τα ονόματά τους στους καταλόγους των προσώπων και των οντοτήτων που υπόκεινται σε περιοριστικά μέτρα όσον αφορά ενέργειες που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας. Το Γενικό Δικαστήριο αποφαίνεται, μεταξύ άλλων, επί της νομιμότητας του τροποποιημένου κριτηρίου του στοιχείου ζʹ της απόφασης 2014/145, δυνάμει του οποίου το Συμβούλιο μπορεί να λαμβάνει περιοριστικά μέτρα εις βάρος εξεχόντων επιχειρηματιών που δραστηριοποιούνται στη Ρωσία (
3
), καθώς και επί της έννοιας της «σύνδεσης» όσον αφορά δύο συμμετέχοντες σε μη κερδοσκοπικό ίδρυμα.
Οι αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου ανάγονται στα περιοριστικά μέτρα που έλαβε η Ένωση μετά τη στρατιωτική επίθεση της Ρωσικής Ομοσπονδίας κατά της Ουκρανίας στις 24 Φεβρουαρίου 2022. Το όνομα του G. N. Timchenko, επιχειρηματία ο οποίος έχει τη ρωσική και τη φινλανδική ιθαγένεια, διατηρήθηκε στους επίμαχους καταλόγους με την αιτιολογία ότι πρόκειται περί εξέχοντος επιχειρηματία που δραστηριοποιείται στη Ρωσία και είναι υπεύθυνος για την στήριξη ενεργειών ή πολιτικών που υπονομεύουν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας (
4
) καθώς και για την παροχή οικονομικής ή υλικής στήριξης στους Ρώσους ιθύνοντες που είναι υπεύθυνοι για την προσάρτηση της Κριμαίας και την αποσταθεροποίηση της Ουκρανίας, έχει δε οφέλη από αυτούς (
5
). Το όνομα της συζύγου του, E. P. Timchenko, διατηρήθηκε επίσης στους καταλόγους με την αιτιολογία ότι συνδέεται με τον σύζυγό της και έχει οφέλη από τους Ρώσους ιθύνοντες που είναι υπεύθυνοι για την προσάρτηση της Κριμαίας και την αποσταθεροποίηση της Ουκρανίας.
Προς στήριξη της προσφυγής ακυρώσεως, ο G. N. Timchenko προβάλλει, μεταξύ άλλων, πλάνη εκτιμήσεως, εκ μέρους του Συμβουλίου, όσον αφορά την εφαρμογή εις βάρος του των κριτηρίων της σύνδεσης και των «εξεχόντων επιχειρηματιών»· εξάλλου, ο προσφεύγων προβάλλει ένσταση ελλείψεως νομιμότητας του τελευταίου αυτού κριτηρίου, όπως τροποποιήθηκε το 2023. Η σύζυγός του, E. P. Timchenko, προβάλλει πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως όσον αφορά την εφαρμογή εις βάρος της του κριτηρίου της σύνδεσης.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Όσον αφορά, κατά πρώτον, την ένσταση ελλείψεως νομιμότητας σε σχέση με το πρώτο σκέλος του τροποποιημένου κριτηρίου του στοιχείου ζʹ της απόφασης 2014/145, με την οποία ο G. N. Timchenko προέβαλε ότι το Συμβούλιο θέσπισε τεκμήριο αλληλεξάρτησης μεταξύ των εξεχόντων επιχειρηματιών και της Ρωσικής Κυβέρνησης, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει, κατ’ αρχάς, ότι η τροποποίηση που επήλθε στο κριτήριο του στοιχείου ζʹ δεν αφορά τον ορισμό της έννοιας των «εξεχόντων επιχειρηματιών» καθεαυτόν. Η τροποποίηση έχει μόνον ως σκοπό να διευρύνει το πεδίο εφαρμογής των περιοριστικών μέτρων ώστε να εφαρμόζονται στο σύνολο των εξεχόντων επιχειρηματιών, περιλαμβανομένων εκείνων που δεν δραστηριοποιούνται σε οικονομικό τομέα ο οποίος αποτελεί σημαντική πηγή εσόδων για τη Ρωσική Κυβέρνηση. Το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει εν συνεχεία ότι σκοπός της διεύρυνσης του εν λόγω κριτηρίου είναι να αξιοποιηθεί η επιρροή που οι εξέχοντες επιχειρηματίες μπορεί να ασκούν στην κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας ώστε να μεταβάλει την πολιτική της έναντι της Ουκρανίας.
Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει, αφενός, ότι η θέσπιση κριτηρίου καταχώρισης στους επίμαχους καταλόγους συνιστά πράξη γενικής ισχύος για την επίτευξη σκοπού που εμπίπτει στην κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας και, αφετέρου, ότι το Συμβούλιο διαθέτει ευρεία εξουσία εκτίμησης όσον αφορά τη θέσπιση τέτοιων κριτηρίων. Υπό τις συνθήκες αυτές, το Συμβούλιο δεν υποχρεούται να προσκομίσει στοιχεία προς απόδειξη της ύπαρξης σχέσεων αλληλεξάρτησης μεταξύ της Ρωσικής Κυβέρνησης και των εξεχόντων επιχειρηματιών για τον σκοπό της θέσπισης του πρώτου σκέλους του τροποποιημένου κριτηρίου του στοιχείου ζʹ. Το γεγονός και μόνον ότι ένα πρόσωπο ανήκει στην κατηγορία των εξεχόντων επιχειρηματιών που δραστηριοποιούνται στη Ρωσία αρκεί για να δικαιολογήσει τη λήψη των περιοριστικών μέτρων δυνάμει του πρώτου σκέλους του τροποποιημένου κριτηρίου του στοιχείου ζʹ. Επομένως, θεσπίζοντας ένα αντικειμενικό, αυτοτελές και επαρκές κριτήριο ικανό να δικαιολογήσει την καταχώριση προσώπων στους επίμαχους καταλόγους, το οποίο απαιτεί, μεταξύ άλλων, να αποδειχθεί η πλήρωση δύο σωρευτικών στοιχείων, το Συμβούλιο δεν θέσπισε τεκμήριο.
Όσον αφορά, κατά δεύτερον, τον ισχυρισμό ότι το πρώτο σκέλος του τροποποιημένου κριτηρίου του στοιχείου ζʹ ενέχει παραβίαση της αρχής της ασφάλειας δικαίου, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει, κατ’ αρχάς, ότι η προϋπόθεση περί δραστηριοποίησης στη Ρωσία είναι αρκούντως οριοθετημένη και καθορισμένη ώστε να μην παραβιάζει την αρχή της ασφάλειας δικαίου. Εξάλλου, οι διατάξεις του πρώτου σκέλους του τροποποιημένου κριτηρίου του στοιχείου ζʹ είναι αρκούντως σαφείς, ακριβείς και προβλέψιμες για τον καθορισμό των προσώπων στα οποία εφαρμόζονται. Εντάσσονται άλλωστε σε νομικό πλαίσιο σαφώς οριοθετημένο από τους σκοπούς που επιδιώκει η ρύθμιση που διέπει τα επίμαχα περιοριστικά μέτρα. Τέλος, ο προσφεύγων δεν μπορεί να υποστηρίξει ότι το εν λόγω κριτήριο παραβιάζει την αρχή της νομιμότητας στο μέτρο που το πρώτο σκέλος του τροποποιημένου κριτηρίου του στοιχείου ζʹ θεσπίστηκε με πράξη γενικής ισχύος η οποία εκδόθηκε δυνάμει του άρθρου 29 ΣΕΕ.
Όσον αφορά, κατά τρίτον, την προβαλλόμενη παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι η ενέργεια του Συμβουλίου να διευρύνει τον κύκλο των προσώπων τα οποία αφορούν τα επίμαχα περιοριστικά μέτρα, λόγω της επιδείνωσης της κατάστασης στην Ουκρανία και προκειμένου να επιτευχθούν οι επιδιωκόμενοι σκοποί, στηρίζεται στον σταδιακό περιορισμό των δικαιωμάτων αναλόγως της αποτελεσματικότητας των μέτρων. Με τη θέσπιση του επίμαχου τροποποιημένου κριτηρίου, το Συμβούλιο επιδιώκει να αξιοποιήσει την επιρροή που η συγκεκριμένη κατηγορία προσώπων μπορεί να ασκεί στο ρωσικό καθεστώς, παροτρύνοντάς τα να ασκήσουν πιέσεις στη Ρωσική Κυβέρνηση ώστε να μεταβάλει την πολιτική της έναντι της Ουκρανίας. Επομένως, η θέσπιση του πρώτου σκέλους του τροποποιημένου κριτηρίου του στοιχείου ζʹ ήταν κατάλληλη για την επίτευξη των σκοπών που επιδιώκονται με τα περιοριστικά μέτρα και αναγκαία για την εφαρμογή των σκοπών του άρθρου 21 ΣΕΕ.
Τέλος, όσον αφορά, κατά τέταρτον, τον λόγο ακυρώσεως που αφορά πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως σε σχέση με το κριτήριο του στοιχείου αʹ της απόφασης 2014/145, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισε το Συμβούλιο καταδεικνύουν ότι η Bank Rossiya, της οποίας ο προσφεύγων είναι μέτοχος μέσω των εταιριών Volga Group και Transoil, πραγματοποίησε επενδύσεις σε διάφορους τομείς στην Κριμαία, οι οποίες εντάσσονται στην πολιτική που εφαρμόζει η Ρωσική Ομοσπονδία για την προσάρτηση αυτής της περιοχής της Ουκρανίας. Επ’ αυτού, το Γενικό Δικαστήριο παρατηρεί ότι, έστω και κατέχοντας το 10,323 % των μετοχών της Bank Rossiya, ο προσφεύγων είναι ο δεύτερος σημαντικότερος μέτοχός. Επιπλέον, όπως προκύπτει από τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισε το Συμβούλιο, η Bank Rossiya είναι γνωστή ως τραπεζικό ίδρυμα το οποίο βρίσκεται πού κοντά στο περιβάλλον του Β. Πούτιν. Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, το Γενικό Δικαστήριο συμπεραίνει ότι μπορεί να θεωρηθεί ότι ο G. N. Timchenko υποστηρίζει τις ενέργειες ή τις πολιτικές που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας κατά την έννοια του κριτηρίου του στοιχείου αʹ.
Τέλος, όσον αφορά τη σύζυγο του G. N. Timchenko, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει, βάσει των αποδεικτικών στοιχείων που προσκόμισε το Συμβούλιο, ότι, ως ιδρυτικό μέλος και μέλος του διοικητικού συμβουλίου του ιδρύματος Timchenko, η E. P. Timchenko συμμετέχει πλήρως στη διοίκηση του εν λόγω ιδρύματος. Εξάλλου, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι ο G. N. Timchenko συνέδεσε τις επιχειρήσεις του Volga Group με τη δραστηριότητα του ιδρύματος, παρέχοντας στο ίδρυμα οικονομική, υλικοτεχνική και σχεσιακή υποστήριξη κατά τη διάρκεια της υγειονομικής κρίσης λόγω της πανδημίας COVID-19. Σε επιχειρησιακό επίπεδο, ο επιχειρηματίας επέτυχε κατ’ αυτόν τον τρόπο συνέργειες μεταξύ των επιχειρήσεων του ομίλου του και του ιδρύματος, με σκοπό να συμπληρώσει τη δράση των ρωσικών δημόσιων υπηρεσιών. Υπό το πρίσμα των θεσμικών καθηκόντων που ασκεί το ζεύγος Timchenko στο ίδρυμα και της επένδυσης του ζεύγους στη λειτουργία του ιδρύματος, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει την ύπαρξη σύνδεσης μεταξύ των συζύγων, κατά την έννοια των κρίσιμων διατάξεων της απόφασης 2014/145.
(
1
)	Απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/572 του Συμβουλίου, της 13ης Μαρτίου 2023, για την τροποποίηση της απόφασης 2014/145/ΚΕΠΠΑ σχετικά με περιοριστικά μέτρα όσον αφορά δράσεις που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας (ΕΕ 2023, L 75 I, σ. 134), και εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2023/571 του Συμβουλίου, της 13ης Μαρτίου 2023, για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 269/2014 σχετικά με περιοριστικά μέτρα για ενέργειες που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας (ΕΕ 2023, L 75 I, σ. 1).
(
2
)	Απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/1767 του Συμβουλίου, της 13ης Σεπτεμβρίου 2023, για την τροποποίηση της απόφασης 2014/145/ΚΕΠΠΑ σχετικά με περιοριστικά μέτρα όσον αφορά δράσεις που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας (ΕΕ 2023, L 226, σ. 104), και εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2023/1765 του Συμβουλίου, της 13ης Σεπτεμβρίου 2023, για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 269/2014 σχετικά με περιοριστικά μέτρα για ενέργειες που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας (ΕΕ 2023, L 226, σ. 3).
(
3
)	Άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο ζʹ, της απόφασης 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, της 17ης Μαρτίου 2014, σχετικά με περιοριστικά μέτρα για ενέργειες που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας (ΕΕ 2014, L 78, σ. 16), όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση 2023/1094 (στο εξής: τροποποιημένο κριτήριο του στοιχείου ζʹ).
(
4
)	Άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της απόφασης 2014/145/ΚΕΠΠΑ.
(
5
)	Άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της απόφασης 2014/145/ΚΕΠΠΑ.