62019CJ0201_RES
Υπόθεση C‑201/19 P
Servier SAS κ.λπ.
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Απόφαση του Δικαστηρίου (πρώτο τμήμα) της 27ης Ιουνίου 2024
«Αίτηση αναιρέσεως – Ανταγωνισμός – Φαρμακευτικά προϊόντα – Αγορά της περινδοπρίλης – Άρθρο 101 ΣΛΕΕ – Συμπράξεις – Δυνητικός ανταγωνισμός – Περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου – Στρατηγική για την καθυστέρηση της εισόδου γενόσημων εκδοχών της περινδοπρίλης στην αγορά – Συμφωνία φιλικού διακανονισμού ένδικων διαφορών που αφορούν διπλώματα ευρεσιτεχνίας – Διάρκεια της παράβασης – Έννοια της ενιαίας παράβασης – Ακύρωση ή μείωση του προστίμου»
Αναίρεση – Λόγοι – Εσφαλμένη εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων – Απαράδεκτο – Έλεγχος από το Δικαστήριο της εκτίμησης των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων – Αποκλείεται, πλην της περίπτωσης παραμόρφωσής τους – Έλεγχος από το Δικαστήριο του νομικού χαρακτηρισμού των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς – Επιτρέπεται
(Άρθρο 256 § 1 ΣΛΕΕ· Οργανισμός του Δικαστηρίου, άρθρο 58, εδ. 1)
(βλ. σκέψεις 58-61, 189, 269, 322, 326, 335)
Αναίρεση – Λόγοι – Απλή επανάληψη των προβληθέντων ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου λόγων και επιχειρημάτων – Απαράδεκτο – Αμφισβήτηση της εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου ερμηνείας ή εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης – Παραδεκτό
(Άρθρο 256 ΣΛΕΕ· Οργανισμός του Δικαστηρίου, άρθρο 58, εδ. 1· Κανονισμός Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, άρθρα 168 §1, στοιχείο δʹ, και 169 §2)
(βλ. σκέψεις 62, 63)
Συμπράξεις – Νόθευση του ανταγωνισμού – Κριτήρια εκτίμησης – Χαρακτηρισμός επιχείρησης ως δυνητικού ανταγωνιστή – Πραγματικές και συγκεκριμένες δυνατότητες εισόδου στην αγορά – Κριτήρια – Σταθερή βούληση και ικανότητα της επιχείρησης να εισέλθει στη σχετική αγορά – Απουσία ανυπέρβλητων εμποδίων – Εκτίμηση – Βάρος αποδείξεως – Ύπαρξη διπλώματος ευρεσιτεχνίας που προστατεύει πρωτότυπο φάρμακο ή κάποια από τις μεθόδους παρασκευής του – Χαρακτηρισμός παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων ως δυνητικού ανταγωνιστή του παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων που κατέχει διπλώματα ευρεσιτεχνίας
(Άρθρο 101 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 69-71, 79-82, 98-126, 191-195, 200-204, 262-267)
Συμπράξεις – Νόθευση του ανταγωνισμού – Συμφωνίες φιλικού διακανονισμού ένδικων διαφορών που αφορούν διπλώματα ευρεσιτεχνίας – Συμφωνία που συνάπτεται μεταξύ παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων και παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων – Συμφωνία που περιέχει ρήτρες μη αμφισβήτησης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και μη εμπορίας προϊόντων εκ μέρους του παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων – Αντάλλαγμα συνιστάμενο σε μεταβιβάσεις αξίας – Χαρακτηρισμός του περιορισμού ως εκ του αντικειμένου – Κριτήρια – Βαθμός κατά τον οποίο οι συμφωνίες είναι επιζήμιες για τον ανταγωνισμό στην οικεία αγορά – Εκτίμηση του κατά πόσον οι μεταβιβάσεις αξίας αποτελούν κίνητρο προκειμένου ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων να μην εισέλθει στην αγορά – Ανάγκη εξέτασης των αποτελεσμάτων της αντίθετης προς τον ανταγωνισμό συμπεριφοράς – Δεν υφίσταται – Εμπλεκόμενες επιχειρήσεις που δεν είχαν την πρόθεση να παρεμποδίσουν, να περιορίσουν ή να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό – Μη καθοριστική περίσταση
(Άρθρο 101 § 1 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 72-77, 83-88, 143-146, 152-157, 163-168, 222-228, 272, 277, 282, 291-296, 307-310, 332-334, 344-352)
Συμπράξεις – Νόθευση του ανταγωνισμού – Παρεπόμενος περιορισμός – Έννοια – Περιορισμός αναγκαίος για την υλοποίηση κύριας πράξης η οποία δεν έχει χαρακτήρα αντίθετο προς τον ανταγωνισμό – Κύρια πράξη η οποία συνιστά περιορισμό του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου – Μη εφαρμογή της θεωρίας των παρεπόμενων περιορισμών
(Άρθρο 101 § 1 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 147-151, 278)
Συμπράξεις – Απαγόρευση – Παραβάσεις – Συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές που συνιστούν ενιαία παράβαση – Καταλογισμός ευθύνης σε επιχείρηση για το σύνολο της παράβασης – Προϋποθέσεις – Παραβατικές πρακτικές και ενέργειες οι οποίες εντάσσονται σε συνολικό σχέδιο – Εκτίμηση – Κριτήρια – Κοινός σκοπός που επιδιώκεται από όλους τους μετέχοντες στην παράβαση – Απαίτηση να υφίσταται σχέση συμπληρωματικότητας μεταξύ των προσαπτόμενων πρακτικών – Δεν υφίσταται
(Άρθρο 101 § 1 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 240-250)
Συμπράξεις – Νόθευση του ανταγωνισμού – Συμφωνίες φιλικού διακανονισμού ένδικων διαφορών που αφορούν διπλώματα ευρεσιτεχνίας – Συμφωνία που συνάπτεται μεταξύ παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων και παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων – Συμφωνία που περιέχει ρήτρες μη αμφισβήτησης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και μη εμπορίας προϊόντων εκ μέρους του παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων – Αντάλλαγμα συνιστάμενο σε μεταβιβάσεις αξίας – Απόφαση της Επιτροπής με την οποία διαπιστώνεται παράβαση και επιβάλλεται πρόστιμο – Η αιτιολογία της αποφάσεως είναι ανακόλουθη όσον αφορά την ημερομηνία λήξης της σύμπραξης στις διάφορες εθνικές αγορές – Το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τον λόγο ακυρώσεως που αφορά ανακόλουθη αιτιολογία – Πλάνη περί το δίκαιο
(Άρθρο 101 § 1 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 368-379)
Θεμελιώδη δικαιώματα – Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων – Αρχή της νομιμότητας των αξιόποινων πράξεων και των ποινών – Περιεχόμενο – Προβλεψιμότητα του παραβατικού χαρακτήρα της συμπεριφοράς για την οποία επιβάλλονται κυρώσεις – Συμφωνία φιλικού διακανονισμού για διπλώματα ευρεσιτεχνίας συναφθείσα μεταξύ εργαστηρίου παραγωγής πρωτότυπων φαρμάκων και επιχείρησης γενόσημων φαρμάκων – Συμφωνία αντιβαίνουσα στο δίκαιο του ανταγωνισμού – Εταιρία πρωτότυπων φαρμάκων η οποία δεν μπορούσε να αγνοεί ότι η συμπεριφορά της ήταν αντίθετη προς τους κανόνες του ανταγωνισμού
(Άρθρο 101 § 1 ΣΛΕΕ· Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 49 § 1)
(βλ. σκέψεις 386-390)
Αναίρεση – Αρμοδιότητα του Δικαστηρίου – Αμφισβήτηση, για λόγους επιείκειας, της εκτίμησης του Γενικού Δικαστηρίου ως προς το ύψος των προστίμων που έχουν επιβληθεί σε επιχειρήσεις οι οποίες παρέβησαν τους κανόνες ανταγωνισμού της Συνθήκης – Αποκλείεται
(Άρθρα 256 και 261 ΣΛΕΕ· Οργανισμός του Δικαστηρίου, άρθρο 58· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 31)
(βλ. σκέψη 404)
Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Προσδιορισμός – Δικαστικός έλεγχος – Πλήρης δικαιοδοσία του δικαστή της Ένωσης – Έκταση – Καθορισμός του ποσού του επιβαλλόμενου προστίμου – Κριτήρια εκτίμησης
(Άρθρα 101 § 1 και 261 ΣΛΕΕ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρα 23 § 3 και 31)
(βλ. σκέψεις 412-417)
Σύνοψη
Με επτά αποφάσεις, το Δικαστήριο απορρίπτει, κατ’ ουσίαν, τις αναιρέσεις που άσκησαν διάφοροι παρασκευαστές φαρμάκων κατά των αποφάσεων του Γενικού Δικαστηρίου (
1
) με τις οποίες απορρίφθηκαν εν μέρει οι προσφυγές τους με αίτημα την ακύρωση της απόφασης με την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τους επέβαλε πρόστιμα λόγω συμμετοχής τους σε συμπράξεις στην αγορά του φαρμακευτικού προϊόντος περινδοπρίλη και, για έναν εξ αυτών, λόγω κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης στην αγορά αυτή (
2
). Με τις αποφάσεις αυτές, το Δικαστήριο παρέχει διευκρινίσεις όσον αφορά τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ, αφενός, των θεμιτών ενεργειών των παρασκευαστών φαρμάκων οι οποίες συνίστανται στον φιλικό διακανονισμό πραγματικών ένδικων διαφορών που αφορούν διπλώματα ευρεσιτεχνίας στον φαρμακευτικό τομέα και, αφετέρου, των συμφωνιών διά των οποίων καθυστερεί παρανόμως η είσοδος παρασκευαστών γενόσημων φαρμάκων στην αγορά φαρμακευτικού προϊόντος υπό το πρόσχημα φιλικού διακανονισμού διαφορών σχετικών με διπλώματα ευρεσιτεχνίας.
Ο φαρμακευτικός όμιλος Servier, του οποίου η μητρική εταιρία Servier SAS εδρεύει στη Γαλλία (στο εξής, μεμονωμένα ή από κοινού: Servier), ανέπτυξε την περινδοπρίλη, φάρμακο που υπάγεται στην κλάση των αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης (ΑΜΕ) και χρησιμοποιείται στην καρδιαγγειακή ιατρική, προοριζόμενο, κυρίως, για την καταπολέμηση της υπέρτασης και της καρδιακής ανεπάρκειας. Η αίτηση για τη χορήγηση του διπλώματος ευρεσιτεχνίας σχετικά με το μόριο της περινδοπρίλης κατατέθηκε στο Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας (ΕΓΔΕ) το 1981, η δε ισχύς του διπλώματος έληξε κατά τη δεκαετία του 2000.
Η δραστική φαρμακευτική ουσία της περινδοπρίλης έχει τη μορφή άλατος ερβουμίνης. Το 1988, η Servier κατέθεσε ενώπιον του ΕΓΔΕ πλείονες αιτήσεις χορήγησης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας σχετικά με τις μεθόδους παρασκευής της ως άνω δραστικής ουσίας τα οποία έληγαν στις 16 Σεπτεμβρίου 2008.
Το 2001 η Servier κατέθεσε ενώπιον του ΕΓΔΕ αιτήσεις για την κατοχύρωση δύο νέων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας σχετικά με την περινδοπρίλη και τη μέθοδο παρασκευή της, διπλώματα τα οποία χορηγήθηκαν το 2004 (στο εξής: διπλώματα ευρεσιτεχνίας 947 και 948). Επιπλέον, η Servier κατέθεσε επίσης αιτήσεις χορήγησης εθνικών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που αντιστοιχούν στο δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 947 σε πλείονα κράτη μέλη, προτού αυτά γίνουν συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης για τη χορήγηση ευρωπαϊκών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας.
Από το 2003 και μετά, ανέκυψε σειρά ένδικων διαφορών μεταξύ της Servier και παρασκευαστών γενόσημων φαρμάκων που ετοιμάζονταν να διαθέσουν στην αγορά γενόσημη εκδοχή της περινδοπρίλης. Στο πλαίσιο αυτό, δέκα παρασκευαστές γενοσήμων άσκησαν ανακοπή κατά του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947 ενώπιον του ΕΓΔΕ, του οποίου το τεχνικό συμβούλιο προσφυγών ανακάλεσε το επίμαχο δίπλωμα ευρεσιτεχνίας τον Μάιο του 2009. Πολλοί παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων αμφισβήτησαν επίσης το κύρος του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947 ενώπιον εθνικών δικαστηρίων. Από την πλευρά της, η Servier άσκησε αγωγές λόγω προσβολής δικαιωμάτων που αντλούνται από δίπλωμα ευρεσιτεχνίας καθώς και αιτήσεις λήψης προσωρινών μέτρων κατά των παρασκευαστών των επίμαχων γενόσημων φαρμάκων.
Προκειμένου να θέσει τέρμα στις εν λόγω διαφορές, η Servier συνήψε, μεταξύ των ετών 2005 και 2007, συμφωνίες φιλικού διακανονισμού ένδικων διαφορών με διάφορους παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων, ιδίως δε με τη Niche Generics Ltd και τη μητρική της εταιρία Unichem Laboratories Ltd (στο εξής: συμφωνία διακανονισμού Niche), τη Matrix Laboratories Ltd (στο εξής: συμφωνία διακανονισμού Matrix), την Teva UK Ltd (στο εξής: συμφωνία διακανονισμού Teva), την KRKA, tovarna zdravil, d.d. (στο εξής: συμφωνίες διακανονισμού Krka) και τη Lupin Ltd (στο εξής: συμφωνία διακανονισμού Lupin).
Βάσει των εν λόγω συμφωνιών, οι παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων δεσμεύονταν, μεταξύ άλλων, κατά περίπτωση, να περιορίσουν ή να σταματήσουν την παρασκευή, την προμήθεια ή την εμπορία των μορφών περινδοπρίλης που προστατεύονταν από τα προαναφερθέντα διπλώματα ευρεσιτεχνίας της Servier και να μην αμφισβητήσουν στο μέλλον τα ως άνω τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Ως αντάλλαγμα για τις δεσμεύσεις αυτές, καθώς και για άλλες ρήτρες που προβλέπονταν στις προαναφερθείσες συμφωνίες, η Servier δεσμευόταν, μεταξύ άλλων, να προβεί σε σημαντικές πληρωμές στις εν λόγω επιχειρήσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, η Biogaran SAS, θυγατρική της Servier ειδικευμένη στην ανάπτυξη γενόσημων φαρμάκων, συνήψε, επιπλέον, με τη Niche Generics συμφωνία παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης και προμήθειας (στο εξής: συμφωνία Biogaran).
Με απόφαση της 9ης Ιουλίου 2014, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι οι συμφωνίες διακανονισμού Niche, Matrix, Teva, Krka, Lupin και Biogaran συνιστούσαν περιορισμούς του ανταγωνισμού που απαγορεύονται από το άρθρο 101 ΣΛΕΕ. Επιπλέον, εκτίμησε ότι η Servier, κατά παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, είχε καταχραστεί τη δεσπόζουσα θέση της, καθότι οι συμφωνίες αυτές εντάσσονταν σε στρατηγική με σκοπό την καθυστέρηση της εισόδου γενόσημων εκδοχών στην αγορά της περινδοπρίλης, στην οποία η επιχείρηση αυτή κατείχε δεσπόζουσα θέση.
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή επέβαλε στη Servier πρόστιμα συνολικού ύψους 289727200 ευρώ για παραβάσεις του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, καθώς και πρόστιμο ύψους 41270000 ευρώ για παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ. Στους εμπλεκόμενους παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων επιβλήθηκαν επίσης σημαντικά πρόστιμα για παράβαση του άρθρου 101 ΣΛΕΕ λόγω συμμετοχής τους στις επίμαχες συμφωνίες.
Επιληφθέν προσφυγών που άσκησαν η Servier και οι οικείοι παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων, το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε την απόφαση της Επιτροπής κατά το μέρος που διαπίστωνε παράβαση του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ σε σχέση με τις συμφωνίες Krka και παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, καθώς και τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν, αντιστοίχως, στη Servier και στην Krka για τις παραβάσεις αυτές (
3
). Επιπλέον, μείωσε το ποσό του προστίμου που επιβλήθηκε στη Servier λόγω της συμμετοχής της στη συμφωνία διακανονισμού με τη Matrix (
4
). Αντιθέτως, το Γενικό Δικαστήριο επικύρωσε όλα τα λοιπά επιβληθέντα πρόστιμα.
Η Servier και οι παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων των οποίων οι προσφυγές απορρίφθηκαν άσκησαν αναιρέσεις κατά των αποφάσεων του Γενικού Δικαστηρίου.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Επί των εννοιών του δυνητικού ανταγωνισμού και του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου
Το Δικαστήριο εξετάζει, πρώτον, τους λόγους αναιρέσεως κατά τους οποίους το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον επιβεβαίωσε την ύπαρξη δυνητικού ανταγωνισμού μεταξύ της Servier και των παρασκευαστών των επίμαχων γενόσημων φαρμάκων και χαρακτήρισε τις επίμαχες συμφωνίες ως περιορισμούς του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου.
Προκαταρκτικώς, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι, για τους σκοπούς της εξέτασης, υπό το πρίσμα του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, αθέμιτων πρακτικών υπό τη μορφή συμφωνιών οριζόντιας συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων, όπως οι επίμαχες συμφωνίες, πρέπει να καθοριστεί, σε πρώτο στάδιο, αν οι πρακτικές αυτές μπορούν να χαρακτηριστούν ως περιορισμός του ανταγωνισμού από επιχειρήσεις που τελούν, έστω και δυνητικώς, υπό συνθήκες ανταγωνισμού.
Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης πρέπει να εξακριβωθεί, σε δεύτερο στάδιο, αν, λαμβανομένων υπόψη των οικονομικών χαρακτηριστικών τους, οι εν λόγω πρακτικές μπορούν να χαρακτηριστούν περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου. Εάν πρόκειται για περιορισμό του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, δεν συντρέχει λόγος να αναζητηθούν, ούτε, κατά μείζονα λόγο, να αποδειχθούν τα αποτελέσματα του περιορισμού επί του ανταγωνισμού. Αντιθέτως, όταν δεν αποδεικνύεται το αντίθετο προς τον ανταγωνισμό αντικείμενο μιας συμφωνίας επιχειρήσεων ή μιας εναρμονισμένης πρακτικής, πρέπει να εξετάζονται τα αποτελέσματά της.
Υπό το πρίσμα των εκτιμήσεων αυτών, το Δικαστήριο απορρίπτει, πρώτον, τις αιτιάσεις περί του ότι το Γενικό Δικαστήριο ερμήνευσε ευρέως την έννοια του δυνητικού ανταγωνισμού και αντέστρεψε το βάρος αποδείξεως που φέρει η Επιτροπή.
Το Δικαστήριο υπενθυμίζει κατ’ αρχάς ότι, στο ειδικό πλαίσιο του ανοίγματος της αγοράς ενός φαρμάκου στους παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων, έχει κρίνει ότι, προκειμένου να εκτιμηθεί αν ένας από τους παρασκευαστές αυτούς, μολονότι δεν δραστηριοποιείται σε μια αγορά, τελεί σε σχέση δυνητικού ανταγωνισμού με παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων δραστηριοποιούμενο στην αγορά αυτή, πρέπει να εξετάζεται αν υπάρχουν πραγματικές και συγκεκριμένες δυνατότητες να εισέλθει ο παρασκευαστής γενοσήμων στην αγορά και να ανταγωνιστεί τον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων. Προς τούτο, πρέπει να εκτιμηθεί αν ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων είχε προβεί σε επαρκείς προπαρασκευαστικές ενέργειες προκειμένου να ασκήσει ανταγωνιστική πίεση στον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων. Επιπλέον, πρέπει να εξακριβωθεί ότι η είσοδος του παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων στην αγορά δεν προσκρούει σε ανυπέρβλητα εμπόδια.
Επί του τελευταίου αυτού σημείου, το Δικαστήριο διευκρινίζει ότι, μολονότι η ύπαρξη διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που προστατεύουν πρωτότυπο φάρμακο ή κάποια από τις μεθόδους παρασκευής του εντάσσεται αναμφισβήτητα στο οικονομικό και νομικό πλαίσιο που χαρακτηρίζει τις σχέσεις ανταγωνισμού μεταξύ των κατόχων των διπλωμάτων αυτών και των παρασκευαστών γενόσημων φαρμάκων, εντούτοις, η ύπαρξη διπλώματος ευρεσιτεχνίας που προστατεύει τη μέθοδο παρασκευής δραστικής ουσίας που έχει περιέλθει σε δημόσια χρήση δεν μπορεί, αυτή καθεαυτήν, να θεωρηθεί ανυπέρβλητο εμπόδιο για την είσοδο παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων στην αγορά. Επομένως, η ύπαρξη τέτοιου διπλώματος ευρεσιτεχνίας δεν εμποδίζει να χαρακτηριστεί ως «δυνητικός ανταγωνιστής» του παρασκευαστή του οικείου πρωτότυπου φαρμάκου παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων ο οποίος έχει πράγματι σταθερή βούληση καθώς και ικανότητα εισόδου στην αγορά και ο οποίος, με τις ενέργειές του, δείχνει έτοιμος να αμφισβητήσει το κύρος του εν λόγω διπλώματος ευρεσιτεχνίας και να αναλάβει τον κίνδυνο να αντιμετωπίσει, κατά την είσοδό του στην αγορά, αγωγή λόγω προσβολής που θα ασκήσει ο κάτοχος του διπλώματος ευρεσιτεχνίας.
Εξάλλου, η αντίληψη ενός παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων ως προς την ισχύ ενός διπλώματος ευρεσιτεχνίας συνιστά έναν από τους κρίσιμους παράγοντες, μεταξύ άλλων παραγόντων, όπως οι προπαρασκευαστικές ενέργειες που έγιναν για την είσοδο στην αγορά, προκειμένου να εκτιμηθούν οι προθέσεις του παρασκευαστή αυτού και, ως εκ τούτου, η ενδεχόμενη σταθερή βούλησή του να εισέλθει στην αγορά, πλην όμως η αντίληψη αυτή δεν είναι, κατ’ αρχήν, κρίσιμη για την εκτίμηση της ικανότητας του παρασκευαστή να εισέλθει πράγματι στην αγορά, ούτε, εξάλλου, για την εκτίμηση της αντικειμενικής ύπαρξης ανυπέρβλητων εμποδίων για μια τέτοια είσοδο.
Αντιθέτως προς όσα υποστηρίζουν ορισμένες αναιρεσείουσες, το Γενικό Δικαστήριο δεν αντέστρεψε, στο πλαίσιο αυτό, το βάρος αποδείξεως όταν έκρινε ότι, δεδομένου ότι η Επιτροπή είχε αποδείξει, βάσει δέσμης συγκλινουσών ενδείξεων, την ύπαρξη δυνητικού ανταγωνισμού μεταξύ της Servier και των παρασκευαστών των επίμαχων γενόσημων φαρμάκων, σε αυτούς εναπόκειτο να αντικρούσουν την ύπαρξή του με την προσκόμιση αντίθετων αποδείξεων. Εξάλλου, τέτοια κατανομή του βάρους αποδείξεως δεν συνιστά probatio diabolica, διότι αρκεί οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις να αποδείξουν ένα θετικό γεγονός, ήτοι την ύπαρξη τεχνικών, κανονιστικών, εμπορικών ή οικονομικών δυσχερειών που συνιστούν, κατά την άποψή τους, ανυπέρβλητα εμπόδια για την είσοδο μιας εξ αυτών στην αγορά.
Δεύτερον, το Δικαστήριο απορρίπτει τους λόγους αναιρέσεως με τους οποίους προβάλλεται ότι το Γενικό Δικαστήριο χαρακτήρισε τις επίμαχες συμφωνίες ως περιορισμούς του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου βάσει εσφαλμένων κριτηρίων.
Το Δικαστήριο, αφού επισήμανε ότι ο χαρακτηρισμός αυτός των περιορισμών του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου δεν μπορεί να αποκλειστεί λόγω απουσίας προηγούμενης πρακτικής που ακολουθεί η Επιτροπή με τις αποφάσεις της στον τομέα αυτόν, απορρίπτει τις αιτιάσεις με τις οποίες αμφισβητείται ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη τα φερόμενα θετικά αποτελέσματα των επίμαχων συμφωνιών επί του ανταγωνισμού, δεδομένου ότι η εξέταση των αποτελεσμάτων των εν λόγω συμφωνιών δεν ήταν αναγκαία, ούτε καν λυσιτελής, προκειμένου να διαπιστωθεί αν αυτές μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου.
Το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη ούτε όταν δεν δέχτηκε την εφαρμογή της νομολογίας κατά την οποία ένας παρεπόμενος περιορισμός σε μια θεμιτή συμφωνία δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της αρχής της απαγόρευσης του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, εφόσον είναι αντικειμενικώς αναγκαίος για την υλοποίηση της θεμιτής συμφωνίας και ανάλογος προς τους σκοπούς της. Συγκεκριμένα, η νομολογία αυτή απαιτεί η κύρια συμφωνία να μην έχει αντίθετο προς τον ανταγωνισμό χαρακτήρα, πράγμα που δεν συμβαίνει με τις επίμαχες συμφωνίες.
Απαντώντας στις αιτιάσεις ότι το Γενικό Δικαστήριο αρνήθηκε να λάβει υπόψη την πρόθεση των αναιρεσειουσών να θέσουν τέρμα σε ένδικες διαφορές σχετικές με το κύρος διπλώματος ευρεσιτεχνίας, το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι, μολονότι οι αντικειμενικοί σκοποί συμφωνιών σε σχέση με τον ανταγωνισμό είναι κρίσιμοι για την εκτίμηση του ενδεχόμενου αντίθετου προς τους κανόνες του ανταγωνισμού αντικειμένου τους, το γεγονός ότι οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις ενήργησαν χωρίς να έχουν την πρόθεση να περιορίσουν τον ανταγωνισμό και το γεγονός ότι επιδίωξαν ορισμένους θεμιτούς σκοπούς δεν έχουν καθοριστική σημασία για την εφαρμογή του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ. Συνεπώς, το ότι η διαπραγμάτευση των επίμαχων συμφωνιών αντικατοπτρίζει ενδεχομένως μια οικονομικώς ορθολογική στρατηγική κατά την άποψη των αναιρεσειουσών ουδόλως αποδεικνύει ότι η επιδίωξη της εν λόγω στρατηγικής είναι δικαιολογημένη από την πλευρά του δικαίου του ανταγωνισμού.
Τέλος, το Δικαστήριο απορρίπτει τα επιχειρήματα περί της σημασίας που πρέπει να αποδοθεί στις αντίστροφες πληρωμές που προβλέπονται στις επίμαχες συμφωνίες και τις οποίες πραγματοποίησε η Servier προς τους παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων, όσον αφορά τον χαρακτηρισμό των συμφωνιών αυτών ως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου.
Συναφώς, το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι, μολονότι συμφωνία φιλικού διακανονισμού ένδικης διαφοράς σχετικής με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας μπορεί, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να συναφθεί νομίμως βάσει της αναγνώρισης από τα μέρη του κύρους του εν λόγω διπλώματος ευρεσιτεχνίας, ο χαρακτηρισμός μιας τέτοιας συμφωνίας ως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου εξαρτάται επίσης από άλλα χαρακτηριστικά της συμφωνίας και από τις περιστάσεις υπό τις οποίες συνήφθη, βάσει των οποίων μπορεί, ενδεχομένως, να θεωρηθεί ότι η συμφωνία αυτή είναι αρκούντως επιβλαβής για τον ανταγωνισμό.
Επομένως, η ύπαρξη ρητρών μη αμφισβήτησης και μη εμπορίας σε συμφωνία διακανονισμού ενδέχεται να έχει ως αποτέλεσμα τον χαρακτηρισμό του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου όταν προκύπτει ότι η συνομολόγηση των ρητρών αυτών από τον παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων δεν στηρίζεται στην εκ μέρους του αναγνώριση του κύρους του διπλώματος ευρεσιτεχνίας του παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων αλλά στην καταβολή πληρωμής από αυτόν προς τον παρασκευαστή γενόσημων.
Κατά συνέπεια, όταν συμφωνία φιλικού διακανονισμού ένδικης διαφοράς σχετικής με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, η οποία περιέχει ρήτρες μη αμφισβήτησης και μη εμπορίας, συνοδεύεται από μεταβιβάσεις αξίας από τον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων προς τον παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων, πρέπει να εξακριβωθεί, σε πρώτο στάδιο, αν το καθαρό όφελος των μεταβιβάσεων αυτών μπορεί να δικαιολογηθεί πλήρως από την ανάγκη αντιστάθμισης των εξόδων ή της ταλαιπωρίας που συνδέονται με την ένδικη διαφορά την οποία αφορά η εν λόγω συμφωνία ή από την ανάγκη να καταβληθεί αμοιβή για την πραγματική και αποδεδειγμένη προμήθεια αγαθών ή υπηρεσιών από τον ίδιο προς τον παρασκευαστή του πρωτότυπου φαρμάκου. Αν δεν συμβαίνει αυτό, πρέπει να εξακριβωθεί, σε δεύτερο στάδιο, αν οι ως άνω μεταβιβάσεις αξίας εξηγούνται αποκλειστικά από το εμπορικό συμφέρον των παρασκευαστών φαρμάκων να αποφύγουν τον υγιή ανταγωνισμό. Για τους σκοπούς της εξέτασης αυτής, πρέπει να εκτιμηθεί αν το καθαρό όφελος από τις μεταβιβάσεις αξίας είναι αρκούντως σημαντικό ώστε να παρακινήσει πράγματι τον παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων να μην εισέλθει στη σχετική αγορά, χωρίς να απαιτείται να υπερβαίνει κατ’ ανάγκην τα κέρδη που θα είχε αποκομίσει ο εν λόγω παρασκευαστής, αν είχε δικαιωθεί στη σχετική με διπλώματα ευρεσιτεχνίας ένδικη διαδικασία.
Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο διευκρινίζει, επιπλέον, ότι το Γενικό Δικαστήριο ουδόλως υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι ορισμένες δαπάνες που καλύφθηκαν από τη Servier, όπως οι αποζημιώσεις που ενδεχομένως οφείλονταν σε τρίτους από τους παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων, δεν μπορούσαν να θεωρηθούν εγγενείς στον φιλικό διακανονισμό της διαφοράς. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο προέβη σε αντιστροφή του βάρους αποδείξεως απαιτώντας από τα μετέχοντα στις επίμαχες συμφωνίες μέρη να αποδείξουν ότι τα εν λόγω έξοδα ήταν εγγενή στην επίμαχη συμφωνία διακανονισμού.
Επί της εφαρμογής του άρθρου 101, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ και γʹ, των επίμαχων συμφωνιών
Το Δικαστήριο, αφού επιβεβαίωσε, κατά τα ανωτέρω, την ερμηνεία των εννοιών του δυνητικού ανταγωνισμού και του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου την οποία έκανε δεκτή το Γενικό Δικαστήριο, εξετάζει, δεύτερον, λεπτομερώς τις επίμαχες συμφωνίες υπό το πρίσμα των εν λόγω παραδοχών.
A. Οι συμφωνίες διακανονισμού Niche και Matrix
Όσον αφορά τις συμφωνίες διακανονισμού Niche και Matrix, το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι η Niche Generics (στο εξής: Niche), η μητρική της εταιρία Unichem Laboratories (στο εξής: Unichem) και η Matrix Laboratories (στο εξής: Matrix) είχαν ως κοινή στρατηγική την ανάπτυξη γενόσημης εκδοχής της περινδοπρίλης και την εμπορία της στο έδαφος της Ένωσης. Στο πλαίσιο αυτό, η Matrix ήταν επιφορτισμένη με την παραγωγή της δραστικής ουσίας, ενώ η Unichem εξασφάλιζε την παραγωγή, βάσει της δραστικής αυτής ουσίας, δισκίων γενόσημης εκδοχής της περινδοπρίλης. Η εμπορία του φαρμάκου αυτού, συμπεριλαμβανομένων των κανονιστικών πτυχών του, ανατέθηκε στη Niche.
Όσον αφορά τη Matrix, το Δικαστήριο διευκρινίζει, επιπλέον, ότι η εταιρία Mylan Inc αύξησε τη συμμετοχή της στο κεφάλαιο της Matrix σε 71,5 % τον Ιανουάριο του 2007 και σε περισσότερο από 97 % το 2011. Από τις 5 Οκτωβρίου 2011 η Matrix φέρει την επωνυμία Mylan Laboratories.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι το Γενικό Δικαστήριο ουδόλως υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο διαπιστώνοντας ότι οι μεταβιβάσεις αξίας που πραγματοποίησε η Servier προς εκτέλεση των συμφωνιών διακανονισμού Niche και Matrix αποτέλεσαν κίνητρο ώστε οι Niche, Unichem και Matrix να μην εισέλθουν στην αγορά της περινδοπρίλης στην Ένωση. Επιπλέον, δεδομένου ότι τα εμπόδια για την είσοδο των εν λόγω παρασκευαστών γενόσημων φαρμάκων στην αγορά της περινδοπρίλης που απορρέουν από την ύπαρξη διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας δεν ήταν ανυπέρβλητα, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί, με επίκληση των εμποδίων αυτών, ότι οι διαπιστωθείσες μεταβιβάσεις αξίας είχαν τον χαρακτήρα κινήτρου. Εξάλλου, η προβαλλόμενη απουσία αντίθετης προς τον ανταγωνισμό πρόθεσης των μετεχόντων στις συμφωνίες διακανονισμού Niche και Matrix δεν έχει καθοριστική σημασία για την εφαρμογή του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ.
Το Δικαστήριο απορρίπτει επίσης τις αιτιάσεις κατά τις οποίες το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον επιβεβαίωσε ότι η Niche και η Matrix δεν συμμετείχαν σε ενιαία παράβαση, αλλά σε δύο διακριτές παραβάσεις, για τις οποίες η Επιτροπή είχε τη δυνατότητα να επιβάλει επιμέρους πρόστιμα. Συγκεκριμένα, δεδομένου ότι ο χαρακτηρισμός ως ενιαίας παράβασης απαιτεί καθεμιά από τις οικείες αντίθετες προς τους κανόνες του ανταγωνισμού συμπεριφορές να εντάσσεται στο πλαίσιο του ίδιου συνολικού σχεδίου, λόγω του πανομοιότυπου αντίθετου προς τους κανόνες του ανταγωνισμού αντικειμένου τους, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς εφάρμοσε το κριτήριο αυτό, κρίνοντας ότι, λαμβανομένης υπόψη της έλλειψης κοινού σχεδίου μεταξύ της Niche και της Matrix, οι συμφωνίες διακανονισμού Niche και Matrix συνιστούσαν δύο διακριτές παραβάσεις.
Όσον αφορά την ευθύνη της Mylan για την παράβαση που απορρέει από τη συμφωνία διακανονισμού Matrix και την ευθύνη της Unichem για την παράβαση που απορρέει από τη συμφωνία διακανονισμού Niche, το Δικαστήριο εκτιμά ότι το Γενικό Δικαστήριο ορθώς έκρινε ότι η ευθύνη για τη συμπεριφορά της Matrix και της Niche μπορούσε να καταλογιστεί αντιστοίχως στη Mylan και στην Unichem υπό την ιδιότητά τους ως μητρικές εταιρίες, καθότι η Matrix και η Niche δεν καθόριζαν αυτοτελώς τη συμπεριφορά τους στην αγορά, αλλά εφάρμοζαν κατ’ ουσίαν τις οδηγίες που τους έδιναν οι μητρικές τους εταιρίες, λαμβανομένων ιδίως υπόψη των οικονομικών, οργανωτικών και νομικών δεσμών που τις συνέδεαν.
Όσον αφορά την Unichem, το Δικαστήριο υπογραμμίζει, επιπλέον, ότι από τις διαπιστώσεις του Γενικού Δικαστηρίου προκύπτει ότι τόσο η Unichem όσο και η θυγατρική της Niche έλαβαν άμεσα μέρος στην παράβαση που απορρέει από τη συμφωνία διακανονισμού Niche. Καθόσον η Unichem δεν αμφισβήτησε εγκύρως, ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, τα στοιχεία που αποδεικνύουν την ως άνω άμεση συμμετοχή της, τα εν λόγω στοιχεία αρκούσαν, σύμφωνα με την αρχή της προσωπικής ευθύνης, για να της καταλογιστεί η ευθύνη για την παράβαση.
Εξάλλου, ούτε το γεγονός ότι η Unichem βρίσκεται σε τρίτο κράτος εμποδίζει την εφαρμογή του άρθρου 101 ΣΛΕΕ ως προς αυτήν, δεδομένου ότι η συμφωνία διακανονισμού Niche τέθηκε σε εφαρμογή εντός της Ένωσης τόσο από τη Servier όσο και από τη Niche.
B. Οι συμφωνίες διακανονισμού Teva και Lupin
Όσον αφορά την εφαρμογή του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ στη συμφωνία διακανονισμού Teva, το Δικαστήριο επικυρώνει την εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου ότι το καθαρό όφελος των μεταβιβάσεων αξίας που προβλέπονται στη συμφωνία αυτή αποτέλεσε για την Teva UK κίνητρο να μην εισέλθει στην αγορά της περινδοπρίλης, γεγονός που δικαιολογεί τον χαρακτηρισμό της εν λόγω συμφωνίας ως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου. Εξάλλου, η επιχειρηματολογία κατά την οποία η συμφωνία διακανονισμού με την Teva είχε ως θεμιτό σκοπό να παράσχει στην Teva τη δυνατότητα να εισέλθει στην αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου μέσω της εμπορίας γενόσημης εκδοχής της περινδοπρίλης την οποία προμήθευε η Servier δεν είναι ικανή να θέσει υπό αμφισβήτηση τον χαρακτηρισμό αυτόν, καθόσον το ότι οι επιχειρήσεις αυτές ενήργησαν χωρίς να έχουν την πρόθεση να παρεμποδίσουν, να περιορίσουν ή να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό ή το ότι επιδίωξαν ορισμένους θεμιτούς σκοπούς δεν έχει καθοριστική σημασία για την εφαρμογή του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ.
Όσον αφορά τη συμφωνία διακανονισμού Lupin, το Δικαστήριο δέχεται, αντιθέτως, την αιτίαση της Servier ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο επιβεβαιώνοντας το συμπέρασμα της Επιτροπής ότι η σχετική με την εν λόγω συμφωνία παράβαση συνεχίστηκε στη βελγική, την τσεχική, την ιρλανδική και την ουγγρική αγορά μετά τη διάθεση γενόσημης εκδοχής της περινδοπρίλης από τον παρασκευαστή φαρμάκων Sandoz, ενώ η κυκλοφορία της ίδιας γενόσημης εκδοχής στη γαλλική αγορά είχε θεωρηθεί από την Επιτροπή ως ένδειξη της λήξης της παράβασης που απορρέει από τη συμφωνία διακανονισμού Lupin στην εν λόγω εθνική αγορά.
Γ. Η συμφωνία διακανονισμού Biogaran
Βάσει της συμφωνίας διακανονισμού Biogaran, η Niche δεσμεύθηκε ιδίως να μεταβιβάσει στην Biogaran φακέλους σχετικούς με τις άδειες κυκλοφορίας τριών φαρμάκων εκτός της περινδοπρίλης και άδεια κυκλοφορίας στην αγορά που ελήφθη στη Γαλλία για ένα από τα τρία αυτά φάρμακα. Σε αντάλλαγμα, η Biogaran όφειλε να καταβάλει στη Niche το ποσό των 2,5 εκατομμυρίων GBP, το οποίο δεν θα επιστρεφόταν ακόμη και σε περίπτωση μη λήψης των εν λόγω αδειών κυκλοφορίας.
Εκτιμώντας ότι η συμφωνία διακανονισμού Biogaran συνιστούσε πρόσθετο κίνητρο με σκοπό να πειστεί η Niche να μην εισέλθει στην αγορά της περινδοπρίλης και ότι αποκάλυπτε την άμεση συμμετοχή της Biogaran στην παράβαση που διέπραξε η Servier, η Επιτροπή επέβαλε στη Servier και στην Biogaran, από κοινού και εις ολόκληρον, σημαντικό πρόστιμο λόγω παράβασης του άρθρου 101 ΣΛΕΕ.
Δεδομένου ότι το Γενικό Δικαστήριο επιβεβαίωσε την ανάλυση αυτή καθώς και το πρόστιμο που επέβαλε η Επιτροπή, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι είναι απαραίτητο να εξεταστεί το σύνολο των επίμαχων συμβατικών ρυθμίσεων ως ενιαίο σύνολο. Όσον αφορά, μεταξύ άλλων, τις ανεξήγητες από οικονομικής απόψεως μεταβιβάσεις αξίας που απορρέουν από τη συμφωνία διακανονισμού Biogaran υπέρ της Niche, το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι η συμφωνία Biogaran ήταν συμφωνία παρεπόμενη της συμφωνίας διακανονισμού Niche με σκοπό να καταβληθεί στη Niche πρόσθετη αμοιβή προκειμένου να μην εισέλθει στην αγορά της περινδοπρίλης μέσω της συμφωνίας διακανονισμού Niche.
Επί της επιβολής των προστίμων
Τέλος, το Δικαστήριο απορρίπτει τις αιτιάσεις σχετικά με την επιβολή και τον υπολογισμό των προστίμων, εξαιρουμένων εκείνων της Servier που αφορούν τη διάρκεια της παράβασης που απορρέει από τη συμφωνία διακανονισμού Lupin. Ειδικότερα, το Δικαστήριο απορρίπτει τα επιχειρήματα κατά τα οποία όταν ανακύπτει νέα κατάσταση, όπως συμβαίνει εν προκειμένω, η οποία χαρακτηρίζεται από απουσία προγενέστερων αποφάσεων και νομολογίας και είναι περίπλοκη, η Επιτροπή δεν μπορεί να επιβάλει πρόστιμα χωρίς να παραβιάσει την αρχή της νομιμότητας αξιόποινων πράξεων και ποινών.
Ως προς το τελευταίο αυτό σημείο, το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι η αρχή της νομιμότητας αξιόποινων πράξεων και ποινών επιτάσσει βεβαίως να ορίζει σαφώς ο νόμος τις παραβάσεις και τις ποινές που αυτές επισύρουν, αλλά δεν απαγορεύει τη βαθμιαία αποσαφήνιση των κανόνων περί ποινικής ευθύνης διά της νομολογιακής ερμηνείας από τη μία υπόθεση στην άλλη, υπό την προϋπόθεση ότι το αποτέλεσμα είναι ευλόγως προβλέψιμο κατά τον χρόνο διάπραξης της παράβασης. Λαμβανομένου όμως υπόψη του περιεχομένου της απαγόρευσης που προβλέπεται στο άρθρο 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, δεν ήταν δυνατό να αγνοεί η Servier ότι, αμείβοντας τους παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων για να μην εισέλθουν στην αγορά περινδοπρίλης, υιοθετούσε συμπεριφορά απαγορευμένη από την εν λόγω διάταξη. Αντιστρόφως, οι παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων μπορούσαν ευλόγως να αναμένουν ότι, αποδεχόμενοι να λάβουν πληρωμές από τη Servier για να παραμείνουν εκτός της αγοράς περινδοπρίλης, υιοθετούσαν συμπεριφορά εμπίπτουσα στην απαγόρευση του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ. Επομένως, παρά την περιπλοκότητα των επίμαχων συμφωνιών και του πλαισίου τους, οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις δεν μπορούσαν να αγνοούν τον παράνομο χαρακτήρα των συμφωνιών αυτών.
Συμπέρασμα
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, το Δικαστήριο απορρίπτει στο σύνολό τους τις αιτήσεις αναιρέσεως που άσκησαν οι παρασκευαστές φαρμάκων, πλην εκείνης που άσκησε η Servier, την οποία απορρίπτει μόνον εν μέρει. Όσον αφορά την τελευταία αυτή αίτηση αναιρέσεως, το Δικαστήριο δέχεται ειδικότερα τις αιτιάσεις με τις οποίες αμφισβητείται η διάρκεια της παράβασης σχετικά με τη συμφωνία διακανονισμού Lupin και, ως εκ τούτου, τις αιτιάσεις σχετικά με τον υπολογισμό του προστίμου που επιβλήθηκε στη Servier λόγω της συμμετοχής της στην εν λόγω συμφωνία. Εκτιμώντας επιπλέον ότι η υπόθεση είναι ώριμη προς εκδίκαση όσον αφορά τις εν λόγω αιτιάσεις, το Δικαστήριο διαπιστώνει, αφενός, ότι η παράβαση σχετικά με τη συμφωνία διακανονισμού Lupin έληξε στη βελγική, την τσεχική, την ιρλανδική και την ουγγρική αγορά με την άφιξη της γενόσημης εκδοχής της περινδοπρίλης που παρήγαγε η Sandoz στη γαλλική αγορά και, αφετέρου, καθόρισε το πρόστιμο που επιβλήθηκε στη Servier λόγω της συμμετοχής της στην εν λόγω συμφωνία σε 34745100 ευρώ.
(
1
)	Αποφάσεις της 12ης Δεκεμβρίου 2018, Servier κ.λπ. κατά Επιτροπής (T‑691/14, EU:T:2018:922), Niche Generics κατά Επιτροπής (T‑701/14, EU:T:2018:921), Unichem Laboratories κατά Επιτροπής (T‑705/14, EU:T:2018:915), Teva UK κ.λπ. κατά Επιτροπής (T‑679/14, EU:T:2018:919), Lupin κατά Επιτροπής (T‑680/14, EU:T:2018:908), Mylan Laboratories και Mylan κατά Επιτροπής (T‑682/14, EU:T:2018:907), Biogaran κατά Επιτροπής (T‑677/14, EU:T:2018:910).
(
2
)	Απόφαση C(2014) 4955 final της Επιτροπής, της 9ης Ιουλίου 2014, σχετικά με διαδικασία βάσει του άρθρου 101 [ΣΛΕΕ] και του άρθρου 102 [ΣΛΕΕ] [υπόθεση AT.39612 – Perindropil (Servier)].
(
3
)	Αποφάσεις της 12ης Δεκεμβρίου 2018, Krka κατά Επιτροπής (T‑684/14, EU:T:2018:918), και Servier κ.λπ. κατά Επιτροπής (T‑691/14, EU:T:2018:922).
(
4
)	Απόφαση της 12ης Δεκεμβρίου 2018, Servier κ.λπ. κατά Επιτροπής (T‑691/14, EU:T:2018:922).