62024TJ0289_RES
Zaak T‑289/24
Brasserie Nationale (voorheen Brasserie Funck-Bricher en Brasserie Bofferding)enMunhowen SA
tegen
Europese Commissie
Arrest van het Gerecht (Zesde kamer – uitgebreid) van 2 juli 2025
„Mededinging – Concentraties – Markt voor de groothandel in dranken – Artikel 22 van verordening (EG) nr. 139/2004 – Verzoek om verwijzing naar de Commissie door een mededingingsautoriteit van een lidstaat die volgens de nationale wetgeving niet bevoegd is om de concentratie te onderzoeken – Besluit van de Commissie tot onderzoek van de concentratie – Termijn voor de indiening van het verwijzingsverzoek – Begrip ‚kenbaarmaking’ – Kennisgeving van het verwijzingsverzoek aan de betrokken ondernemingen – Regeling van het taalgebruik – Termijn voor kennisgeving van het besluit van de Commissie tot onderzoek van de concentratie – Ongunstige beïnvloeding van de handel tussen de lidstaten – Dreiging van significante gevolgen voor de mededinging – Passendheid van de verwijzing”
Gerechtelijke procedure – Vertegenwoordiging van partijen – Beroep van privaatrechtelijke rechtspersoon – Verplichting tot vertegenwoordiging door een advocaat die voldoende afstand heeft tot de rechtspersoon – Vertegenwoordiging door een advocaat die voorzitter is van de raad van commissarissen van de verzoekende vennootschap – Ontoelaatbaarheid
(Statuut van het Hof van Justitie, art. 19, derde alinea, en art. 53)
(zie punten 31‑35)
Concentraties van ondernemingen – Onderzoek door de Commissie – Verzoek om verwijzing van een concentratie naar de Commissie door een nationale mededingingsautoriteit – Verwijzingsverzoek op grond van artikel 22 van verordening nr. 139/2004 – Verplichting van de Commissie om de betrokken ondernemingen in kennis te stellen van het verwijzingsverzoek – Kennisgevingsbrief in een andere taal dan de officiële taal van de lidstaat van de betrokken onderneming – Schending van de geldende taalregeling – Geen nadelige gevolgen voor de betrokken onderneming – Geen gevolgen van de schending van de taalregeling voor de regelmatigheid van de administratieve procedure
(Verordeningen van de Raad nr. 1, art. 3, en nr. 139/2004, art. 22)
(zie punten 38‑48)
Concentraties van ondernemingen – Onderzoek door de Commissie – Verzoek om verwijzing van een concentratie naar de Commissie door een nationale mededingingsautoriteit – Verwijzingsverzoek op grond van artikel 22 van verordening nr. 139/2004 – Concentratie die geen aanmelding behoeft in de lidstaat die het verwijzingsverzoek heeft ingediend – Termijn voor indiening van het verwijzingsverzoek – Aanvang – Kenbaarmaking van de concentratie aan de betrokken lidstaat – Begrip „kenbaarmaking”
(Verordening nr. 139/2004 van de Raad, art. 22, lid 1)
(zie punten 52‑54, 58‑76)
Concentraties van ondernemingen – Onderzoek door de Commissie – Verzoek om verwijzing van een concentratie naar de Commissie door een nationale mededingingsautoriteit – Verwijzingsverzoek op grond van artikel 22 van verordening nr. 139/2004 – Verplichting van de Commissie om de betrokken ondernemingen in kennis te stellen van het verwijzingsverzoek – Omvang
(Verordening nr. 139/2004 van de Raad, art. 22, lid 2)
(zie punten 101‑111)
Concentraties van ondernemingen – Onderzoek door de Commissie – Verzoek om verwijzing van een concentratie naar de Commissie door een nationale mededingingsautoriteit – Verwijzingsverzoek op grond van artikel 22 van verordening nr. 139/2004 – Verplichting van de Commissie om de betrokken ondernemingen in kennis te stellen van het verwijzingsverzoek – Omvang
(Verordening nr. 139/2004 van de Raad, art. 22, lid 3)
(zie punten 115‑124)
Concentraties van ondernemingen – Onderzoek door de Commissie – Verzoek om verwijzing van een concentratie naar de Commissie door een nationale mededingingsautoriteit – Verwijzingsverzoek op grond van artikel 22 van verordening nr. 139/2004 – Verplichting van de Commissie om de betrokken ondernemingen in kennis te stellen van het verwijzingsverzoek – Verplichting van de Commissie om de betrokken ondernemingen te horen voor het nemen van een besluit op het verwijzingsverzoek
(Verordening nr. 139/2004 van de Raad, art. 22, leden 2 en 3)
(zie punten 132, 133)
Concentraties van ondernemingen – Onderzoek door de Commissie – Verzoek om verwijzing van een concentratie naar de Commissie door een nationale mededingingsautoriteit – Verwijzingsverzoek op grond van artikel 22 van verordening nr. 139/2004 – Onderzoek van de concentratie door de Commissie – Voorwaarden – Beïnvloeding van de handel tussen lidstaten – Criterium – Concentratie die een merkbare invloed kan hebben op de handelsstromen tussen lidstaten – Beoordelingsmarge van de Commissie – Geen kennelijke beoordelingsfout
(Verordening nr. 139/2004 van de Raad, art. 22, leden 1 en 3)
(zie punten 143‑170)
Concentraties van ondernemingen – Onderzoek door de Commissie – Verzoek om verwijzing van een concentratie naar de Commissie door een nationale mededingingsautoriteit – Verwijzingsverzoek op grond van artikel 22 van verordening nr. 139/2004 – Onderzoek van de concentratie door de Commissie – Voorwaarden – Dreiging van significante gevolgen voor de mededinging op het grondgebied van de lidstaat die het verwijzingsverzoek heeft ingediend – Criterium – Reëel gevaar voor significant ongunstige invloed op de mededinging op genoemd grondgebied – Beoordelingsmarge van de Commissie – Geen kennelijke beoordelingsfout
(Verordening nr. 139/2004 van de Raad, art. 22, leden 1 en 3)
(zie punten 177‑183, 198‑201, 213‑215)
Concentraties van ondernemingen – Onderzoek door de Commissie – Verzoek om verwijzing van een concentratie naar de Commissie door een nationale mededingingsautoriteit – Verwijzingsverzoek op grond van artikel 22 van verordening nr. 139/2004 – Onderzoek van de concentratie door de Commissie – Vervulling van formele en materiële voorwaarden – Beoordelingsmarge van de Commissie bij het nemen van het besluit tot onderzoek van de concentratie
(Verordening nr. 139/2004 van de Raad, art. 22)
(zie punten 220‑224)
Samenvatting
Het Gerecht (Zesde kamer – uitgebreid) verwerpt het beroep tot nietigverklaring van een besluit van de Europese Commissie (
1
) tot inwilliging van een verzoek van de Autorité de concurrence du Grand-Duché de Luxembourg, de mededingingsautoriteit van het Groothertogdom Luxemburg (hierna: „ACL”), om de verenigbaarheid van een door de Luxemburgse vennootschap Brasserie Nationale aangekondigde concentratie met de interne markt te onderzoeken. In dit verband gaat het Gerecht nader in op het aanvangstijdstip van de in verordening 139/2004 (
2
) gestelde termijn voor de indiening van een dergelijk verzoek door een nationale mededingingsautoriteit.
Op 22 december 2023 heeft Brasserie Nationale, die actief is in de productie van bier en mineraalwater, contact opgenomen met de ACL om haar mee te delen dat haar Luxemburgse dochteronderneming Munhowen, waarover zij 100 % zeggenschap heeft, voornemens was om Boissons Heintz over te nemen. Zowel Munhowen als Boissons Heintz, waarvan de statutaire zetel eveneens in Luxemburg ligt, is actief in de groothandel in dranken; Munhowen in Luxemburg en in de aangrenzende regio’s in Frankrijk en België en Boissons Heintz alleen in Luxemburg.
De aangekondigde concentratie had geen Europese dimensie in de zin van artikel 1 van verordening 139/2004 en hoefde dus niet bij de Commissie te worden aangemeld. Bij ontbreken van een regeling voor concentratiecontrole in Luxemburg bestond er in deze lidstaat geen aanmeldingsplicht. De concentratie hoefde evenmin te worden aangemeld in een andere lidstaat van de Europese Unie of in een van de staten die partij zijn bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (EER).
Op 7 februari 2024 heeft de ACL de Commissie, na herhaald overleg met Brasserie Nationale, Munhowen en derden, krachtens artikel 22, lid 1, van verordening 139/2004 verzocht om de aan de orde zijnde concentratie te onderzoeken (hierna: „verwijzingsverzoek”).
Op 8 februari 2024 heeft de Commissie de mededingingsautoriteiten van de andere lidstaten en de Toezichthoudende Autoriteit van de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA) in kennis gesteld van het verwijzingsverzoek. Geen enkele lidstaat of staat die partij is bij de EER-Overeenkomst heeft zich bij het verwijzingsverzoek aangesloten.
Bij brief van dezelfde datum heeft de Commissie Brasserie Nationale in kennis gesteld van het verwijzingsverzoek en haar verzocht om haar opmerkingen in te dienen. Op 9 februari 2024 heeft de Commissie deze brief toegezonden aan de wettelijke vertegenwoordigers van Brasserie Nationale en van Munhowen.
Nadat de Commissie de opmerkingen van Brasserie Nationale over het verwijzingsverzoek had ontvangen, heeft zij dit verzoek bij besluit van 14 maart 2024 ingewilligd.
Brasserie Nationale en haar dochteronderneming hebben daarop bij het Gerecht een beroep tot nietigverklaring van dat besluit ingesteld.
Beoordeling door het Gerecht
Ter ondersteuning van hun beroep hebben verzoeksters onder meer aangevoerd dat de ACL het verwijzingsverzoek bij de Commissie had ingediend na het verstrijken van de op grond van verordening 139/2004 toepasselijke termijn.
In dat verband merkt het Gerecht op dat artikel 22, lid 1, tweede alinea, van verordening 139/2004 bepaalt dat „[e]en [verwijzingsverzoek] [...] uiterlijk binnen 15 werkdagen na de dag waarop de concentratie is aangemeld of, indien geen aanmelding vereist is, waarop de concentratie op andere wijze kenbaar is gemaakt aan de betrokken lidstaat, [moet] worden ingediend”. Bovendien stelt het Gerecht vast dat de aan de orde zijnde concentratie, bij ontbreken van een regeling voor concentratiecontrole in Luxemburg, niet in deze lidstaat hoefde te worden aangemeld. Bijgevolg viel de aanvangsdatum van de termijn van 15 werkdagen in casu samen met de datum waarop deze concentratie aan de ACL kenbaar was gemaakt.
In het bestreden besluit had de Commissie evenwel geoordeeld dat de termijn van 15 werkdagen in acht was genomen, aangezien de concentratie ten vroegste op 17 januari 2024 bij de ACL was aangemeld, namelijk de datum waarop deze autoriteit voor het eerst relevante informatie had ontvangen over de concentratie en de gevolgen daarvan, aan de hand waarvan zij in staat was om voorlopig te beoordelen of was voldaan aan de in artikel 22, lid 1, eerste alinea, van verordening 139/2004 gestelde voorwaarden voor een verwijzingsverzoek.
Dit betoog van de Commissie werd echter betwist door verzoeksters met het argument dat de „kenbaarmaking” van een concentratie in de zin van artikel 22, lid 1, tweede alinea, van verordening 139/2004 niet inhoudt dat er actief relevante informatie wordt verstrekt aan de hand waarvan de nationale mededingingsautoriteit vooraf kan beoordelen of aan de voorwaarden voor een verwijzingsverzoek is voldaan.
Onder verwijzing naar vaste rechtspraak brengt het Gerecht in herinnering dat de betekenis van het begrip „kenbaarmaking” in de zin van artikel 22, lid 1, tweede alinea, van verordening 139/2004 moet worden bepaald aan de hand van een letterlijke, contextuele, teleologische en historische uitlegging van deze bepaling.
Zo benadrukt het Gerecht, na te hebben vastgesteld dat de verschillende taalversies van deze bepaling niet overeenstemmen, dat het gebruik van de term „kenbaarmaking” uit historisch oogpunt noodzakelijk was om de lidstaten die niet over een nationale regeling voor concentratiecontrole beschikken in staat te stellen om de Commissie te verzoeken concentraties te controleren die negatieve gevolgen op hun grondgebied kunnen hebben wanneer deze concentraties ook de handel tussen lidstaten ongunstig beïnvloeden. Los van deze kanttekening maakt de historische uitlegging het echter niet mogelijk om de bewoordingen van artikel 22, lid 1, tweede alinea, van verordening 139/2004 nader te verduidelijken.
Uit de contextuele uitlegging van artikel 22, lid 1, tweede alinea, van verordening 139/2004 komt echter naar voren dat een „kenbaarmaking” moet bestaan in een actieve verstrekking van relevante informatie aan de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat aan de hand waarvan deze de in de eerste alinea van dat lid gestelde voorwaarden voor de indiening van een verwijzingsverzoek voorlopig kan beoordelen.
Deze contextuele uitlegging wordt bevestigd door de teleologische uitlegging van artikel 22, lid 1, tweede alinea, van verordening 139/2004, aangezien op grond daarvan kan worden gezorgd voor een controle op concentraties binnen termijnen die verenigbaar zijn zowel met de vereisten van behoorlijk bestuur als met die van het zakenleven.
Deze uitlegging is bovendien geboden in het licht van het rechtszekerheidsbeginsel, aangezien zij ervoor zorgt dat het aanvangstijdstip van de in artikel 22, lid 1, tweede alinea, van verordening 139/2004 gestelde termijn duidelijk kan worden bepaald.
Het Gerecht komt dus tot de conclusie dat een kenbaarmaking in de zin van artikel 22, lid 1, tweede alinea, van verordening 139/2004, wat de vorm ervan betreft, moet bestaan in een actieve verstrekking van relevante informatie aan de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat en, wat de inhoud ervan betreft, informatie moet bevatten die toereikend is om die autoriteit in staat te stellen de voorwaarden van de eerste alinea van dat lid voorlopig te beoordelen. In dat verband is het irrelevant of deze informatie afkomstig is van de betrokken ondernemingen, van derden of uit enige andere bron.
In het licht van het voorgaande stelt het Gerecht vast dat de Commissie, bij gebreke van bewijs dat alle relevante informatie voor een voorlopige beoordeling van de voorwaarden van artikel 22, lid 1, eerste alinea, van verordening 139/2004 vóór 17 januari 2024 aan de ACL was verstrekt, niet kon worden verweten dat zij deze datum in het bestreden besluit in aanmerking had genomen als aanvangstijdstip van de in de tweede alinea van dat lid bedoelde termijn van 15 werkdagen.
Bovendien wijst het Gerecht het middel tot nietigverklaring af waarmee verzoeksters waren opgekomen tegen de vaststelling door de Commissie in het bestreden besluit dat de inwilliging van het verwijzingsverzoek, bij ontbreken van een regeling voor concentratiecontrole in Luxemburg, passend was en binnen haar beoordelingsbevoegdheid viel.
In dat verband hadden verzoeksters aangevoerd dat de toepassingsvoorwaarden voor de regeling van artikel 22 van verordening 139/2004 in lid 3 van dat artikel zijn neergelegd. Een dergelijke regeling laat geen ruimte voor opportuniteitsoverwegingen, zodat de vraag of de inwilliging passend is, niet aan de orde is.
Nadat het Gerecht in herinnering heeft gebracht dat artikel 22 van verordening 139/2004 het Groothertogdom Luxemburg in staat stelt om het onderzoek van een concentratie ongeacht het ontbreken van een nationale regeling voor concentratiecontrole in Luxemburg naar de Commissie te verwijzen, wijst het erop dat de Commissie overeenkomstig lid 3 van dat artikel „kan” besluiten om een concentratie te onderzoeken waarop een dergelijk verwijzingsverzoek betrekking heeft indien is voldaan aan de in deze bepaling gestelde formele en materiële voorwaarden.
Hoewel hieruit volgt dat voor de inwilliging van een verwijzingsverzoek aan deze voorwaarden moet zijn voldaan, wordt met het gebruik van het woord „kan” aangegeven dat de Commissie niet verplicht is om een dergelijk verzoek in te willigen, maar over een beoordelingsmarge ter zake beschikt. Derhalve had de Commissie in casu het recht om met inachtneming van de gegevens van de concrete situatie te beoordelen of de verwijzing van de concentratie passend was.
In het licht van het voorgaande en na afwijzing van alle overige grieven van verwerpt het Gerecht het beroep tot nietigverklaring in zijn geheel.
(
1
)	Besluit C(2024)1788 final van de Europese Commissie van 14 maart 2024, vastgesteld op grond van artikel 22, lid 3, van verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad van 20 januari 2004 betreffende de controle op concentraties van ondernemingen (PB 2004, L 24, blz. 1) en artikel 57 van de EER-Overeenkomst (hierna: „bestreden besluit”).
(
2
)	Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad van 20 januari 2004 betreffende de controle op concentraties van ondernemingen (PB 2004, L 24, blz. 1).