62021CO0341
POSTANOWIENIE TRYBUNAŁU (ósma izba)
z dnia 22 grudnia 2022 r. (
*1
)
Odwołanie – Artykuł 182 regulaminu postępowania przed Trybunałem – Służba publiczna – Renta – Regulamin pracowniczy urzędników Unii Europejskiej – Artykuł 20 załącznika VIII – Przyznanie renty rodzinnej – Żyjący małżonek byłego urzędnika uprawnionego do emerytury – Małżeństwo zawarte po zakończeniu służby przez tego urzędnika – Przesłanka minimalnego pięcioletniego czasu trwania małżeństwa w dacie śmierci urzędnika – Artykuł 18 załącznika VIII – Małżeństwo zawarte przed zakończeniem służby przez urzędnika – Przesłanka minimalnego jedynie rocznego czasu trwania małżeństwa – Zarzut niezgodności z prawem art. 20 załącznika VIII – Karta praw podstawowych Unii Europejskiej – Artykuł 20 – Zasada równego traktowania – Artykuł 21 ust. 1 – Zasada niedyskryminacji ze względu na wiek – Artykuł 52 ust. 1 – Brak arbitralnego lub oczywiście niewłaściwego zróżnicowania w stosunku do celu zamierzonego przez prawodawcę Unii Europejskiej
W sprawach połączonych C‑341/21 P i C‑357/21 P
mających za przedmiot dwa odwołania w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione odpowiednio w dniach 2 i 7 czerwca 2021 r.,
Komisja Europejska, którą reprezentowali T.S. Bohr i B. Mongin, w charakterze pełnomocników,
strona wnosząca odwołanie w sprawie C‑341/21 P,
w której pozostałymi uczestnikami postępowania byli:
KM, którą reprezentował M. Müller-Trawinski, Rechtsanwalt,
strona skarżąca w pierwszej instancji,
Parlament Europejski, który reprezentował J. Van Pottelberge, w charakterze pełnomocnika,
Rada Unii Europejskiej, którą reprezentowali M. Alver i M. Bauer, w charakterze pełnomocników,
interwenienci w pierwszej instancji,
oraz
Rada Unii Europejskiej, którą reprezentowali M. Alver i M. Bauer, w charakterze pełnomocników,
strona wnosząca odwołanie w sprawie C‑357/21 P,
w której pozostałymi uczestnikami postępowania byli:
KM, którą reprezentował M. Müller-Trawinski, Rechtsanwalt,
strona skarżąca w pierwszej instancji,
Komisja Europejska, którą reprezentowali T.S. Bohr i B. Mongin, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana w pierwszej instancji,
Parlament Europejski, który reprezentował J. Van Pottelberge, w charakterze pełnomocnika,
interwenient w pierwszej instancji,
TRYBUNAŁ (ósma izba),
w składzie: M. Safjan (sprawozdawca), prezes izby, N. Piçarra i N. Jääskinen, sędziowie,
rzecznik generalny: A. Rantos,
sekretarz: A. Calot Escobar,
podjąwszy, po wysłuchaniu stron i rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy w drodze postanowienia z uzasadnieniem, zgodnie z art. 182 regulaminu postępowania przed Trybunałem,
wydaje następujące
Postanowienie
1
Komisja Europejska (C‑341/21 P) i Rada Unii Europejskiej (C‑357/21 P) wnoszą w odwołaniach o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 24 marca 2021 r., KM/Komisja (T‑374/20, niepublikowanego, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2021:162), w którym Sąd stwierdził nieważność decyzji Komisji z dnia 7 października 2019 r. (zwanej dalej „sporną decyzją”), oddalającej wniosek o przyznanie KM renty rodzinnej.
Ramy prawne
2
Artykuł 1d regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”) ma następujące brzmienie:
„1.   W stosowaniu niniejszego regulaminu pracowniczego zakazuje się wszelkich przejawów dyskryminacji ze względu na płeć, rasę, kolor skóry, pochodzenie etniczne lub społeczne, cechy genetyczne, język, religię lub przekonania, poglądy polityczne i inne, przynależność do mniejszości narodowej, status majątkowy, urodzenie, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną.
Dla potrzeb niniejszego regulaminu pracowniczego osoby pozostające w konkubinacie [związku partnerskim niebędącym małżeństwem] uznaje się za [są traktowane w ten sam sposób co osoby] pozostające w związku małżeńskim, pod warunkiem że spełnione są warunki [przesłanki] wymienione w art. 1 ust. 2 lit. c) załącznika VII.
2.   W celu rzeczywistego zapewnienia pełnej równości mężczyzn i kobiet w zatrudnieniu, co stanowi zasadniczy element wymagający uwzględnienia w stosowaniu niniejszego regulaminu pracowniczego, zasada równego traktowania nie stanowi przeszkody dla instytucji Unii Europejskiej w utrzymywaniu lub ustanawianiu szczególnych korzyści, w celu ułatwienia działalności zawodowej osobom płci niedostatecznie reprezentowanej, bądź w celu zapobiegania niekorzystnym sytuacjom w karierze zawodowej lub w celu kompensowania następstw takich sytuacji.
[…]
5.   Jeżeli osoby objęte niniejszym regulaminem pracowniczym, które uważają się za pokrzywdzone na skutek naruszenia określonej powyżej zasady równego traktowania przedstawią okoliczności wskazujące na ich bezpośrednią lub pośrednią dyskryminację, obowiązek udowodnienia, że nie nastąpiło naruszenie zasady równego traktowania spoczywa na instytucji. Niniejszy przepis nie ma zastosowania w postępowaniu dyscyplinarnym.
6.   Przy stosowaniu zasady niedyskryminacji oraz zasady proporcjonalności należy zapewnić, by wszelkie ograniczenia tych zasad opierały się na obiektywnych i uzasadnionych podstawach oraz służyły osiągnięciu zgodnych z prawem celów w ramach ogólnego interesu polityki kadrowej. Cele te mogą w szczególności uzasadniać ustalanie wieku przymusowego przejścia w stan spoczynku oraz wieku minimalnego do uzyskania świadczeń emerytalnych za wysługę lat”.
3
Artykuł 35 regulaminu pracowniczego stanowi:
„Urzędnik może mieć jeden z następujących statusów służbowych:
a)
aktywne zatrudnienie;
b)
oddelegowanie;
c)
urlop z przyczyn osobistych;
d)
tymczasowy stan spoczynku;
e)
urlop na czas odbywania służby wojskowej;
f)
urlop rodzicielski lub ze względów rodzinnych;
g)
urlop w interesie służby”.
4
Artykuł 47 regulaminu pracowniczego stanowi:
„Zakończenie służby następuje na skutek:
a)
rezygnacji;
b)
zwolnienia z urzędu;
c)
odwołania ze stanowiska w interesie służby;
d)
zwolnienia z powodu nienależytego wykonywania obowiązków;
e)
wydalenia ze służby;
f)
przeniesienia w stan spoczynku; lub
g)
śmierci”.
5
Artykuł 52 akapity pierwszy i drugi regulaminu pracowniczego stanowi:
„Bez uszczerbku dla przepisów art. 50, urzędnik jest przenoszony w stan spoczynku:
a)
automatycznie w ostatnim dniu miesiąca, w którym ukończył 66 lat; lub
b)
na własną prośbę, w ostatnim dniu miesiąca, którego dotyczył wniosek, jeśli pracownik osiągnął wiek emerytalny lub w przypadku gdy jest między 58 rokiem życia a wiekiem emerytalnym i spełnia wymogi dotyczące natychmiastowego uzyskania emerytury zgodnie z art. 9 załącznika VIII. Artykuł 48 akapit drugi zdanie drugie stosuje się na zasadzie analogii.
Jednakże urzędnik może na własną prośbę oraz w przypadku, gdy organ powołujący uzna to za uzasadnione w interesie służby, wykonywać pracę do ukończenia 67 lub, w drodze wyjątku, 70 lat, w którym to przypadku urzędnik automatycznie przechodzi w stan spoczynku ostatniego dnia miesiąca, w którym osiąga ten wiek”.
6
Artykuł 1 ust. 2 lit. c) załącznika VII do regulaminu pracowniczego stanowi:
„Dodatek na gospodarstwo domowe przysługuje:
[…]
c)
urzędnikowi, który jest uznany za pozostającego w konkubinacie [zarejestrowanym związku partnerskim niebędącym małżeństwem], pod warunkiem, że:
(i)
para przedstawia dokument prawny wydany w państwie członkowskim lub przez właściwe władze państwa członkowskiego potwierdzający status konkubinatu [związku partnerskiego niebędącego małżeństwem];
(ii)
żadna z osób pozostających w konkubinacie [związku partnerskim niebędącym małżeństwem] nie pozostaje w związku małżeńskim ani w innym wolnym związku [związek partnerski niebędący małżeństwem];
(iii)
między tymi osobami nie zachodzi następujące pokrewieństwo [nie istnieją następujące więzi rodzinne]: rodzic, dziecko, dziadek/babcia, wnuczek/wnuczka, brat, siostra, ciotka, wuj, siostrzeniec, siostrzenica, bratanek, bratanica, pasierb, pasierbica [zięć, synowa];
(iv)
osoby te nie mogą zawrzeć cywilnego związku małżeńskiego w państwie członkowskim; dla potrzeb tego punktu uważa się, że osoby takie mają możliwość wejścia w cywilny związek małżeński wyłącznie wtedy, gdy spełniają wszystkie warunki przewidziane w ustawodawstwie państwa członkowskiego zezwalające na zawarcie związku małżeńskiego;
[…]”.
7
W załączniku VIII do regulaminu pracowniczego, dotyczącym „[s]ystem[u] emerytalno-rentow[ego]”, znajduje się między innymi rozdział 4, zatytułowany „Renta rodzinna”, który obejmuje art. 17–29 tego załącznika. Artykuł 17 ma następujące brzmienie:
„W przypadku śmierci urzędnika posiadającego jeden ze statusów służbowych określonych w art. 35 regulaminu pracowniczego, żyjący małżonek uprawniony jest do renty rodzinnej w wysokości równej 60 % emerytury, która wypłacana byłaby urzędnikowi, gdyby był do niej uprawniony w momencie śmierci, niezależnie od minimalnego czasu służby oraz wieku, pod warunkiem że związek małżeński trwał przynajmniej rok oraz z zastrzeżeniem przepisów art. 1 ust. 1 oraz art. 22.
Czas trwania małżeństwa nie jest brany pod uwagę, jeżeli z małżeństwa zawartego przez urzędnika lub z jego poprzedniego małżeństwa pochodzi jedno lub więcej dzieci, a żyjący małżonek utrzymuje lub utrzymywał te dzieci, albo jeżeli śmierć urzędnika została spowodowana przez jego niepełnosprawność lub chorobę, które powstały w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych lub w związku z wypadkiem”.
8
Artykuł 18 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego stanowi:
„Jeżeli były urzędnik otrzymywał emeryturę za wysługę lat, jego żyjący małżonek jest uprawniony do renty rodzinnej w wysokości 60 % emerytury za wysługę lat, jaką urzędnik otrzymywał w chwili śmierci, pod warunkiem że pozostawali w związku małżeńskim, zanim urzędnik odszedł ze służby w instytucji, oraz że związek małżeński trwał przynajmniej jeden rok, a także z zastrzeżeniem przepisów art. 22. Minimalna renta rodzinna wynosi 35 % ostatniego wynagrodzenia podstawowego; jednakże wysokość renty rodzinnej nie może w żadnym przypadku przekroczyć kwoty emerytury za wysługę lat, którą małżonek otrzymywał w chwili śmierci.
Czasu trwania małżeństwa nie uwzględnia się, jeżeli ze związku małżeńskiego zawartego przez urzędnika, zanim odszedł on ze służby, pochodzi jedno lub więcej dzieci, pod warunkiem że żyjący małżonek utrzymuje lub utrzymywał te dzieci”.
9
Artykuł 19 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego stanowi:
„W przypadku gdy były urzędnik otrzymywał rentę inwalidzką, żyjący małżonek jest uprawniony do otrzymywania renty wdowiej [rodzinnej] w wysokości 60 % kwoty renty inwalidzkiej, którą otrzymywał urzędnik w chwili śmierci, z zastrzeżeniem przepisów art. 22, pod warunkiem że związek małżeński trwał, gdy urzędnik uzyskał uprawnienia do rent.
Minimalna renta rodzinna wynosi 35 % ostatniego wynagrodzenia zasadniczego; jednakże wysokość renty rodzinnej nie może w żadnym przypadku przekroczyć kwoty renty inwalidzkiej, którą małżonek otrzymywał w chwili śmierci”.
10
Artykuł 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego stanowi:
„Do celów art. 17a, 18, 18a oraz 19 czas trwania małżeństwa nie jest brany pod uwagę w przypadku, gdy małżeństwo, mimo iż zostało zawarte po zakończeniu służby przez urzędnika, trwało co najmniej pięć lat”.
11
Zgodnie z art. 27 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego:
„Rozwiedziony małżonek urzędnika lub byłego urzędnika jest uprawniony do otrzymania renty rodzinnej, jak określono w niniejszym rozdziale, pod warunkiem że z chwilą śmierci byłego małżonka przysługiwało mu prawo do otrzymywania od niego środków utrzymania na mocy wyroku sądowego lub w wyniku ugody zawartej między nim a byłym małżonkiem.
Wysokość renty rodzinnej nie może jednakże przekraczać kwoty alimentów wypłacanych w chwili śmierci byłego małżonka, po zaktualizowaniu tej kwoty zgodnie z przepisami art. 82 regulaminu pracowniczego.
Uprawnienie byłego małżonka wygasa w przypadku zawarcia kolejnego związku małżeńskiego przed śmiercią byłego małżonka. Artykuł 26 stosuje się w przypadku zawarcia kolejnego związku małżeńskiego po śmierci byłego małżonka”.
Okoliczności powstania sporów i sporna decyzja
12
W 2004 r. skarżąca, KM, i urzędnik instytucji Unii zawarli przed notariuszem w Niemczech związek partnerski, który został następnie zarejestrowany w Brukseli (Belgia) jako „oświadczenie o formalnym wspólnym pożyciu” („déclaration de cohabitation légale”). W 2016 r. urzędnik ten przeszedł w stan spoczynku.
13
W 2017 r. ów urzędnik i KM zawarli związek małżeński. Urzędnik ten zmarł przed upływem pięciu lat od daty zawarcia małżeństwa.
14
KM jako żyjąca małżonka byłego urzędnika Unii złożyła wniosek o przyznanie jej renty rodzinnej na podstawie rozdziału 4 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego.
15
Sporną decyzją Urząd Administracji i Wypłacania Należności Indywidualnych (PMO) Komisji oddalił wniosek KM z powodu niespełnienia przez nią przesłanek uzyskania renty rodzinnej przewidzianych w art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, ponieważ od dnia zawarcia przez nią związku małżeńskiego z urzędnikiem, który zakończył służbę, do dnia jego śmierci upłynęło mniej niż pięć lat.
16
Zażalenie złożone przez KM na tę decyzję zostało oddalone.
Skargi w pierwszej instancji i zaskarżony wyrok
17
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 15 czerwca 2020 r. KM wniosła skargę o stwierdzenie nieważności spornej decyzji w jej sprawie.
18
Parlament Europejski i Rada zostały dopuszczone do udziału w postępowaniu w charakterze interwenientów popierających żądania Komisji.
19
W uzasadnieniu skargi KM podniosła między innymi zarzut dotyczący zasadniczo niezgodności z prawem art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, w szczególności w świetle zasady równego traktowania i zasady niedyskryminacji ze względu na wiek.
20
W przedmiocie tego zarzutu Sąd stwierdził, że do celów przyznania renty rodzinnej sytuacja uregulowana w art. 18 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, czyli sytuacja żyjącego małżonka byłego urzędnika Unii, w wypadku gdy małżeństwo zostało zawarte przed zakończeniem służby przez tego urzędnika, jest porównywalna z sytuacją uregulowaną w art. 20 tego załącznika, czyli sytuacją żyjącego małżonka byłego urzędnika, w wypadku gdy małżeństwo zostało zawarte po zakończeniu służby. Sąd orzekł następnie, że zachodzi odmienne traktowanie porównywalnych sytuacji w zależności od daty zawarcia małżeństwa, ponieważ zgodnie z art. 18 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego renta rodzinna jest przyznawana żyjącemu małżonkowi pod warunkiem, że małżeństwo trwało co najmniej rok, a zgodnie z art. 20 tego załącznika – co najmniej pięć lat. Sąd dodał, że to odmienne traktowanie stawia w niekorzystnej sytuacji żyjącego małżonka byłego urzędnika, w wypadku gdy ich małżeństwo zostało zawarte po zakończeniu służby przez tego urzędnika, w porównaniu z żyjącym małżonkiem byłego urzędnika, w wypadku gdy małżeństwo tych dwojga zostało zawarte przed zakończeniem służby. Sąd stwierdził również, że zachodzi odmienne traktowanie porównywalnych sytuacji wynikające w sposób pośredni z wieku byłego urzędnika w dacie zawarcia związku małżeńskiego.
21
Zauważywszy, że odmienne traktowanie wynikające z art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego jest przewidziane ustawą w rozumieniu art. 52 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”), Sąd zweryfikował, czy stwierdzone odmienne traktowanie może być uzasadnione celem interesu ogólnego i czy jest ono proporcjonalne do zamierzonego celu, w szczególności w świetle orzecznictwa przypomnianego w pkt 42 zaskarżonego wyroku.
22
Jeśli chodzi o cel interesu ogólnego, jakim jest zapobieganie nadużyciom, Sąd przyjął, że przesłanka, zgodnie z którą małżeństwo powinno spełniać wymóg minimalnego czasu trwania dla powstania prawa do renty rodzinnej, pozwala upewnić się, iż ten związek małżeński nie opiera się wyłącznie na względach niezwiązanych z projektem wspólnego życia, takich jak względy czysto finansowe lub związane z uzyskaniem prawa pobytu, a następnie orzekł, że nieracjonalne jest przyjęcie, iż przewidziany w art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego wymóg minimalnego pięcioletniego czasu trwania małżeństwa, od którego nie ma żadnego odstępstwa pozwalającego na stwierdzenie braku nadużyć, nawet wobec przedstawienia obiektywnych dowodów, który to wymóg jest pięciokrotnie wyższy niż ten przewidziany w art. 18 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, może być konieczny do realizacji celu w postaci zwalczania nadużyć.
23
Sąd stwierdził, że art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego narusza zasadę równego traktowania i zasadę niedyskryminacji ze względu na wiek. W tych okolicznościach Sąd uwzględnił podniesiony przez KM zarzut niezgodności z prawem i stwierdził nieważność spornej decyzji.
Żądania stron i postępowanie przed Trybunałem
24
W odwołaniu w sprawie C‑341/21 P Komisja wnosi do Trybunału o:
–
uchylenie zaskarżonego wyroku;
–
oddalenie skargi w pierwszej instancji, oraz
–
obciążenie KM kosztami postępowania w pierwszej instancji i postępowania odwoławczego.
25
W odwołaniu w sprawie C‑357/21 P Rada wnosi do Trybunału o:
–
uwzględnienie odwołania i uchylenie zaskarżonego wyroku;
–
wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie i oddalenie skargi wniesionej w pierwszej instancji jako bezzasadnej, oraz
–
obciążenie KM kosztami postępowania w pierwszej instancji i postępowania odwoławczego.
26
Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 14 września 2021 r. postępowania w niniejszych sprawach zostały zawieszone do czasu wydania wyroku w sprawach połączonych od C‑116/21 P do C‑118/21 P, C‑138/21 P i C‑139/21 P. Po wydaniu wyroku z dnia 14 lipca 2022 r., Komisja/VW i in. (od C‑116/21 P do C‑118/21 P, C‑138/21 P i C‑139/21 P, EU:C:2022:557), postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 19 lipca 2022 r. postępowanie zostało podjęte.
27
Na podstawie art. 54 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem prezes Trybunału w dniu 1 września 2022 r. postanowił połączyć sprawy C‑341/21 P i C‑357/21 P do celów pisemnego i ustnego etapu postępowania oraz wydania wyroku.
W przedmiocie odwołań
W przedmiocie zastosowania art. 182 regulaminu postępowania
28
Zgodnie z art. 182 regulaminu postępowania, jeżeli Trybunał orzekał już w przedmiocie jednej lub wielu kwestii prawnych identycznych z kwestiami podniesionymi w zarzutach odwołania, głównego lub wzajemnego, i uznaje odwołanie za oczywiście zasadne, może, na wniosek sędziego sprawozdawcy i po zapoznaniu się ze stanowiskiem stron i rzecznika generalnego, stwierdzić w drodze postanowienia z uzasadnieniem zawierającego odniesienie do właściwego orzecznictwa, że odwołanie jest oczywiście zasadne.
29
Komisja i KM oświadczyły, że nie wnoszą zastrzeżeń co do zastosowania tego przepisu. Rada nie odpowiedziała na wystosowane przez Trybunał wezwanie do zajęcia stanowiska w tym przedmiocie.
30
W tym wypadku należy stwierdzić, że podniesione w niniejszych sprawach zarzuty odwołania dotyczą kwestii prawnych identycznych z tymi, w przedmiocie których Trybunał orzekł w wyroku z dnia 14 lipca 2022 r., Komisja/VW i in. (od C‑116/21 P do C‑118/21 P, C‑138/21 P i C‑139/21 P, EU:C:2022:557). W konsekwencji w niniejszych sprawach należy zastosować art. 182 regulaminu postępowania.
Co do istoty
31
W uzasadnieniu odwołania w sprawie C‑341/21 P Komisja podnosi trzy zarzuty, z których pierwszy dotyczy naruszenia prawa odnośnie do kryteriów oceny zgodności z prawem decyzji unijnego prawodawcy oraz naruszenia obowiązku uzasadnienia, drugi – naruszenia prawa przy dokonywaniu wykładni zasady niedyskryminacji, a trzeci – naruszenia prawa przy dokonywaniu wykładni art. 52 ust. 1 karty oraz szeregu naruszeń obowiązku uzasadnienia.
32
Z kolei w uzasadnieniu odwołania w sprawie C‑357/21 P Rada podnosi trzy zarzuty, z których pierwszy dotyczy naruszeń prawa, jeśli chodzi o istnienie odmiennego traktowania, drugi – naruszeń prawa, jeśli chodzi o zakres sprawowanej przez Sąd kontroli decyzji podejmowanych przez prawodawcę Unii, a trzeci – naruszeń prawa odnoszących się do uzasadnienia odmiennego traktowania.
W przedmiocie części trzeciej zarzutu pierwszego oraz w przedmiocie zarzutu drugiego w sprawie C‑341/21 P, a także w przedmiocie zarzutu pierwszego w sprawie C‑357/21 P
– Argumentacja stron
33
W ramach tych zarzutów oraz części zarzutów Komisja i Rada podnoszą, że w zaskarżonym wyroku Sąd naruszył prawo przy dokonywaniu wykładni zasady równego traktowania i zasady niedyskryminacji, ponieważ błędnie stwierdził, iż sytuacje objęte przepisami art. 18 i 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego są porównywalne oraz że w związku z tym zachodzi odmienne traktowanie wynikające ze stosowania różnych zasad do tych porównywalnych sytuacji.
34
Instytucje te stoją na stanowisku, że Sąd w pkt 49 i 50 zaskarżonego wyroku naruszył prawo, gdy uznał, że data zawarcia małżeństwa stanowi jedyny element determinujący stosowanie art. 18 lub 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego oraz że w związku z tym sytuacje uregulowane tymi przepisami są porównywalne. Tymczasem gdyby Sąd wziął pod uwagę wszystkie elementy charakterystyczne dla tych sytuacji, musiałby stwierdzić, że istnieje zasadnicza i obiektywna różnica między urzędnikiem pełniącym służbę a tym, który zakończył służbę w instytucji Unii, związana z sytuacją prawną każdego z tych urzędników, w szczególności ze względu na prawa i obowiązki zawodowe, jakim na podstawie przepisów regulaminowych podlega ten pierwszy w całym okresie pełnienia służby w przeciwieństwie do tego drugiego.
35
W szczególności zarówno Komisja, jak i Rada zwracają uwagę na okoliczność, że urzędnik pełniący służbę, w przeciwieństwie do byłych urzędników, którzy nie mają już obowiązku świadczenia pracy, musi opłacać składki do systemu emerytalnego, otrzymuje wynagrodzenie podstawowe wyższe niż emerytura za wysługę lat, która zostanie mu przyznana, gdy przejdzie w stan spoczynku, ma obowiązek zamieszkiwania w miejscu swego zatrudnienia oraz ma prawo do dodatku zagranicznego, dodatku z tytułu zamieszkiwania za granicą oraz do zwrotu kosztów podróży. Ponadto Komisja zwraca uwagę, że w przeciwieństwie do art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego art. 18 tego załącznika stanowi, że przesłanki czasu trwania małżeństwa nie uwzględnia się, jeżeli ze związku małżeńskiego zawartego przez urzędnika, zanim odszedł on ze służby, urodziło się dziecko, co świadczy o tym, że sytuacje będące przedmiotem tych dwóch przepisów różnią się diametralnie. Wszystkie te okoliczności świadczą o tym, że w wypadku zawarcia małżeństwa przez byłego urzędnika po jego odejściu ze służby konieczność przyznania żyjącemu małżonkowi dochodu zastępczego w postaci renty rodzinnej nie jest równie oczywista jak w wypadku zawarcia małżeństwa przez urzędnika w czasie, gdy jeszcze pełni służbę.
36
Komisja twierdzi również, że sytuacja urzędników pełniących służbę różni się na płaszczyźnie osobistej od sytuacji urzędników, którzy zakończyli służbę w instytucji Unii. Po pierwsze, urzędnicy objęci zakresem art. 18 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego są młodsi od urzędników objętych zakresem art. 20 tego załącznika, a niższa oczekiwana długość życia tych ostatnich sprawia, że wzrasta ryzyko oszustw na ich szkodę, w związku z czym zachodzi istotna różnica pomiędzy sytuacjami, których dotyczy każdy z tych dwóch przepisów. Po drugie, Komisja podnosi, że osoba, która zawiera małżeństwo z urzędnikiem przed jego odejściem ze służby, wspierała małżonka w całym okresie trwania małżeństwa, co sprawia, iż ryzyko nadużycia lub oszustwa nie jest prawdopodobne, w przeciwieństwie do sytuacji osoby, która poślubia urzędnika po jego odejściu ze służby.
37
Komisja stoi również na stanowisku, że Sąd w pkt 48 zaskarżonego wyroku błędnie pominął w swojej analizie cel, jakiemu służy przesłanka dotycząca minimalnego czasu trwania małżeństwa przewidziana w art. 18 i 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, którym to celem jest, jak wynika z pkt 87 i 88 wyroku z dnia 19 grudnia 2019 r., HK/Komisja (C‑460/18 P, EU:C:2019:1119), uniknięcie zawierania umów dotyczących spadku, a tym samym zawierania wyłącznie dla uzyskania renty rodzinnej małżeństw niemających żadnego związku z rzeczywistym stanem rzeczy ani nieodzwierciedlających stabilności związków między danymi osobami. Sąd nie uwzględnił zatem kryterium, zgodnie z którym oceniając porównywalność sytuacji, należy uwzględnić ich całościową charakterystykę oraz całokształt przepisów prawa regulujących status każdej z porównywanych sytuacji. W szczególności, gdy Sąd stwierdził w tym punkcie zaskarżonego wyroku, że małżeństwo zawarte po zakończeniu służby nie zmienia w istotny sposób sytuacji żyjącego małżonka, jeśli chodzi o jego prawa majątkowe, w porównaniu do sytuacji, której dotyczy art. 18 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, to nie tylko nie podał żadnego uzasadnienia tego twierdzenia, ale pominął on ryzyko, że takie małżeństwo może być pretekstem do zawarcia umów dotyczących spadku. Nie można bowiem zaprzeczyć, że ze względu na sytuację, w jakiej znajduje się urzędnik, który zawiera małżeństwo po zakończeniu służby, ryzyko oszustwa lub nadużycia jest większe niż w wypadku urzędnika, który zawiera małżeństwo przed jej zakończeniem.
– Ocena Trybunału
38
Na wstępie należy przypomnieć utrwalone orzecznictwo Trybunału, zgodnie z którym równość wobec prawa, o której mowa w art. 20 karty, stanowi zasadę ogólną prawa Unii, która wymaga, by porównywalne sytuacje nie były traktowane w odmienny sposób, a sytuacje odmienne nie były traktowane jednakowo, chyba że takie traktowanie jest uzasadnione w sposób obiektywny (wyrok z dnia 14 lipca 2022 r., Komisja/VW i in., od C‑116/21 P do C‑118/21 P, C‑138/21 P i C‑139/21 P, EU:C:2022:557, pkt 95 i przytoczone tam orzecznictwo).
39
Wymóg występowania porównywalnych sytuacji, obowiązujący przy ustalaniu, czy doszło do naruszenia zasady równego traktowania, należy oceniać z uwzględnieniem całościowej charakterystyki tych sytuacji, w szczególności w świetle przedmiotu i celu aktu prawnego ustanawiającego dane rozróżnienie, mając na uwadze, że należy przy tym uwzględnić zasady i cele obowiązujące w dziedzinie, do której dany akt prawny należy. Jeśli tylko wspomniane sytuacje nie są porównywalne, odmienne traktowanie rozważanych sytuacji nie narusza ustanowionej w art. 20 karty równości wobec prawa (wyrok z dnia 14 lipca 2022 r., Komisja/VW i in., od C‑116/21 P do C‑118/21 P, C‑138/21 P i C‑139/21 P, EU:C:2022:557, pkt 96 i przytoczone tam orzecznictwo).
40
To w świetle tego orzecznictwa należy badać twierdzenia Komisji i Rady, zgodnie z którymi Sąd w zaskarżonym wyroku błędnie orzekł, że sytuacje objęte przepisami art. 18 i 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego są porównywalne oraz że te porównywalne sytuacje są traktowane odmiennie w zależności od daty zawarcia małżeństwa.
41
Należy w tym względzie zauważyć, że Sąd w pkt 44, 45 i 48 zaskarżonego wyroku stwierdził, iż przedmiotem art. 18 i 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, z zastrzeżeniem spełnienia przesłanki minimalnego czasu trwania małżeństwa, jest przyznanie renty rodzinnej żyjącemu małżonkowi wyłącznie na podstawie charakteru prawnego więzi łączących tego małżonka ze zmarłym współmałżonkiem. Sąd wskazał również, że przepisy te mają na celu przyznanie żyjącemu małżonkowi dochodu zastępczego, mającego częściowo zrekompensować utratę dochodów zmarłego małżonka, który przed śmiercią miał status byłego urzędnika, niepełniącego już służby.
42
Zatem Sąd zasadniczo przyjął, że oba te przepisy załącznika VIII do regulaminu pracowniczego mają praktycznie taki sam przedmiot i cel w świetle orzecznictwa wskazanego w pkt 39 niniejszego postanowienia, które sam Sąd przypomniał w pkt 38 zaskarżonego wyroku. Zdaniem Sądu głównym elementem charakteryzującym rozpatrywane renty rodzinne jest charakter prawny więzi łączących żyjącego małżonka jako osobę, której wspomniane przepisy przyznają prawo, ze zmarłym byłym urzędnikiem. Także zdaniem Sądu, jak jednoznacznie wynika z pkt 46 zaskarżonego wyroku, jedyna różnica, jeśli chodzi o stosowanie art. 18 i 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, dotyczy przesłanki minimalnego czasu trwania małżeństwa, która z kolei jest uzależniona od daty zawarcia małżeństwa, biorąc pod uwagę wynikający z regulaminu pracowniczego status urzędnika w tej dacie.
43
W tych okolicznościach Sąd, nie naruszając prawa, mógł, po pierwsze, stwierdzić w pkt 49 zaskarżonego wyroku, że sytuacje objęte przepisami art. 18 i 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego są porównywalne, a po drugie, w pkt 46 i 50 zaskarżonego wyroku, że sytuacje objęte tymi przepisami różnią się wyłącznie datą zawarcia małżeństwa w stosunku do wynikającego z regulaminu pracowniczego statusu urzędnika.
44
Komisja i Rada twierdzą jednakże w pierwszej kolejności, że sytuacje, o których mowa w art. 18 i 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, różnią się zasadniczo i obiektywnie właśnie przez fakt, że w myśl pierwszego przepisu urzędnik w dacie zawarcia małżeństwa pełnił jeszcze służbę w instytucji Unii, natomiast w myśl drugiego przepisu już jej nie pełnił. Przy dokonywaniu oceny porównywalności tych sytuacji Sąd nie uwzględnił zatem dostatecznie tego charakterystycznego elementu.
45
Jednakże, jak słusznie wskazał Sąd w pkt 47 zaskarżonego wyroku, charakter prawny więzi, które łączyły żyjącego małżonka ze zmarłym urzędnikiem, nie różni się w zależności od tego, czy w dacie zawarcia małżeństwa urzędnik wykonywał działalność zawodową, czy też nie. Podobnie, jak stwierdził Sąd w pkt 48 zaskarżonego wyroku, okoliczność, że urzędnik zawarł związek małżeński przed zakończeniem służby lub po jej zakończeniu, po jego śmierci nie może w istotny sposób zmienić sytuacji żyjącego małżonka w odniesieniu do przysługujących temu małżonkowi praw majątkowych, w skład których wchodzi uprawnienie do renty rodzinnej jako dochodu zastępczego.
46
Datę zawarcia małżeństwa determinuje bowiem wyłącznie wola przyszłych małżonków. Decyzja ta jest wynikiem swobodnego wyboru dokonanego przez urzędnika w oparciu o różne czynniki, które nie muszą koniecznie ani wyłącznie obejmować okoliczności związanych z aktywnością zawodową lub jej zaprzestaniem. Wbrew temu, co twierdzą Komisja i Rada, okoliczność, czy urzędnik w tej dacie pozostawał w służbie, nie może mieć zatem decydującego wpływu na ocenę porównywalności rozpatrywanych sytuacji w świetle kryteriów przytoczonych w pkt 39 niniejszego postanowienia, a w szczególności w świetle przedmiotu i celu art. 18 i 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, które zostały przypomniane w pkt 41 niniejszego postanowienia. Jeśli chodzi o tę kwestię, podstawę rozumowania Sądu, które zostało przypomniane w poprzedzającym punkcie niniejszego postanowienia, stanowi zasadniczo ten przedmiot i ten cel, a także główny element charakteryzujący prawo do renty rodzinnej, wskazany w pkt 42 niniejszego postanowienia.
47
Jest prawdą, jak również wynika z pkt 42 niniejszego postanowienia, że status urzędnika wynikający z regulaminu pracowniczego w dacie zawarcia małżeństwa ma wpływ na przesłankę dotyczącą minimalnego czasu trwania tego małżeństwa. O ile wymagany czas trwania małżeństwa wynosi zaledwie jeden rok w wypadku, gdy małżeństwo jest zawierane w czasie, gdy urzędnik pozostaje jeszcze w służbie, o tyle czas ten wydłużono do pięciu lat w wypadku, gdy urzędnik zawiera związek małżeński po zakończeniu służby w instytucji Unii.
48
Jednakże, jak wynika z pkt 45 i 46 niniejszego postanowienia, ani wynikający z regulaminu pracowniczego status urzędnika, ani data zawarcia małżeństwa nie są elementami istotnymi na etapie badania porównywalności sytuacji, ponieważ nie mają one bezpośredniego związku z przedmiotem, celem i głównym elementem charakteryzującym uprawnienie do renty rodzinnej, o którym mowa w art. 18 i 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego.
49
Z tego właśnie powodu należy przyjąć w drodze analogii, tak jak uczynił to Trybunał w pkt 70 wyroku z dnia 19 grudnia 2019 r., HK/Komisja (C‑460/18 P, EU:C:2019:1119), w odniesieniu do renty rodzinnej przewidzianej w art. 17 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, że przyznanie renty rodzinnej zależy „jedynie”, co do samej zasady, od charakteru prawnego więzi, które łączyły daną osobę ze zmarłym urzędnikiem, i to pomimo tego, że Trybunał przyznał w pkt 89 tego wyroku, że minimalny czas trwania małżeństwa także stanowi przesłankę przyznania żyjącemu małżonkowi prawa do renty rodzinnej.
50
Bowiem to charakter prawny więzi między małżonkami stanowi podstawę systemu rent rodzinnych urzędników Unii, ponieważ ta przesłanka przyznania renty jest wspólna dla wszystkich rent rodzinnych, o których mowa w art. 17–20 i w art. 27 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego. Natomiast przesłanka dotycząca minimalnego czasu trwania małżeństwa ma charakter pomocniczy względem przesłanki dotyczącej charakteru prawnego więzi między małżonkami, ponieważ dotyczy ona jedynie uściślenia okresu, przez jaki powinna trwać więź prawna, aby można było przyznać rentę rodzinną. Poza tym ta pomocnicza przesłanka nie została powtórzona w wypadku niektórych rent rodzinnych takich jak te, o których mowa w art. 19 i 27 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego.
51
Zatem Sąd w pkt 45 i 47 zaskarżonego wyroku słusznie zwrócił w uzasadnieniu uwagę na znaczenie więzi prawnej między małżonkami jako głównego elementu charakteryzującego system unijnych rent rodzinnych i stwierdził, że wynikający z regulaminu pracowniczego status urzędnika nie ma wpływu na tę więź.
52
Komisja i Rada podnoszą w drugiej kolejności, że w wypadku zawarcia małżeństwa przez byłego urzędnika po zakończeniu służby konieczność przyznania żyjącemu małżonkowi dochodu zastępczego w postaci renty rodzinnej nie jest równie oczywista jak w wypadku zawarcia małżeństwa przez urzędnika w czasie, gdy jeszcze pełni służbę. Jeśli chodzi o tę kwestię, wystarczy przypomnieć, jak słusznie zauważył Sąd w pkt 48 zaskarżonego wyroku, odnosząc się do pkt 69 wyroku z dnia 19 grudnia 2019 r., HK/Komisja (C‑460/18 P, EU:C:2019:1119), że prawo do rent rodzinnych, o których mowa w art. 18 i 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, nie jest uzależnione od przesłanek dotyczących zasobów lub majątku oznaczających niezdolność żyjącego małżonka do zaspokojenia swoich potrzeb, a tym samym świadczących o jego dotychczasowej zależności finansowej od zmarłego.
53
Komisja podnosi w trzeciej kolejności, że Sąd nie uwzględnił celu przesłanki minimalnego czasu trwania małżeństwa przewidzianej w art. 18 i 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, jakim jest w myśl pkt 89 wyroku z dnia 19 grudnia 2019 r., HK/Komisja (C‑460/18 P, EU:C:2019:1119), uniknięcie zawierania umów dotyczących spadku stanowiących oszustwo lub nadużycie, a takie właśnie ryzyko nadużyć lub oszustw odróżnia na płaszczyźnie osobistej sytuacje uregulowane w tych dwóch przepisach. Jeśli chodzi o tę kwestię, wystarczy zauważyć, że aspekt ten nie jest istotny na etapie badania porównywalności sytuacji. Argument ten odnosi się bowiem do uzasadnienia dłuższego bądź krótszego wymaganego czasu trwania małżeństwa, w związku z czym może on być podnoszony dopiero na etapie oceny proporcjonalności odmiennego traktowania, które ewentualnie zostanie stwierdzone.
54
Ponadto, jeśli chodzi o argument Komisji, zgodnie z którym o nieporównywalności sytuacji świadczy również fakt, że w przeciwieństwie do tego, co zostało przewidziane w art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, przesłanka minimalnego czasu trwania małżeństwa zgodnie z art. 18 tego załącznika nie jest brana pod uwagę, gdy żyjący małżonek utrzymuje lub utrzymywał dzieci byłego urzędnika, okoliczność ta jest bez wpływu na ocenę porównywalności sytuacji podlegających tym dwóm artykułom. Przesłanka odnosząca się do utrzymywania dzieci przewidziana wyłącznie w art. 18 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego ma bowiem – na zasadzie analogii do tego, co zostało stwierdzone w pkt 47 i 49 niniejszego postanowienia – taki sam pomocniczy charakter jak zastępowana przez nią przesłanka odnosząca się do minimalnego czasu trwania małżeństwa. Nie ma ona zatem bezpośredniego związku z przedmiotem, celem i głównym elementem charakteryzującym uprawnienie do renty rodzinnej, o którym mowa w art. 18 i 20 tego załącznika.
55
Z powyższych rozważań wynika, że wbrew temu, co twierdzą Komisja i Rada, wnioski, do których doszedł Sąd w pkt 49 i 50 zaskarżonego wyroku, nie są obarczone naruszeniem prawa.
56
Wynika z tego, że część trzecią zarzutu pierwszego i zarzut drugi w sprawie C‑341/21 P oraz zarzut pierwszy w sprawie C‑357/21 P należy oddalić jako bezzasadne.
W przedmiocie dwóch pierwszych części zarzutu pierwszego w sprawie C‑341/21 P, a także zarzutu drugiego w sprawie C‑357/21 P
– Argumentacja stron
57
W ramach tych zarzutów Komisja i Rada w istocie podnoszą, że Sąd w zaskarżonym wyroku naruszył prawo, jeśli chodzi o zakres kontroli sądowej.
58
Obie te instytucje twierdzą, że Sąd w pkt 42 zdanie drugie zaskarżonego wyroku oparł się na unijnym orzecznictwie wypracowanym w kontekście diametralnie różnym od kwestii dotyczących decyzji z zakresu polityki kadrowej w sytuacjach, w których prawodawca ma kilka możliwości. I tak Sąd błędnie stwierdził, w szczególności w pkt 78 zaskarżonego wyroku, że decyzja prawodawcy Unii dotycząca minimalnego czasu trwania małżeństwa określonego w art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego ma po prostu „nieracjonalny” charakter. Tym samym Sąd przeprowadził kontrolę wykraczającą poza „oczywistą niewłaściwość lub nieadekwatność” rozpatrywanego przepisu w stosunku do celu, jaki chcą osiągnąć właściwe organy, którym w niniejszym wypadku jest zapobieganie nadużyciom prawa i oszustwom. W ten sposób Sąd zastąpił ocenę prawodawcy Unii swoją własną oceną, a zatem przekroczył granice kontroli zgodności z prawem.
59
Komisja podnosi poza tym, że Sąd, mimo iż stwierdził, że jego ocena zgodności z prawem art. 20 załącznika VIII opiera się na art. 20 i 21 karty, odszedł od orzecznictwa Trybunału, zgodnie z którym ocena zgodności z prawem aktu Unii w świetle praw podstawowych nie może w każdym razie opierać się na twierdzeniach dotyczących skutków wywołanych przez ten akt w indywidualnym wypadku. Sąd w pkt 72 zaskarżonego wyroku wywiódł bowiem argumentację ze szczególnych okoliczności faktycznych danego wypadku, aby orzec, że art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego jest niezgodny z prawem.
– Ocena Trybunału
60
Należy zauważyć, że Sąd w pkt 40–42 zaskarżonego wyroku przypomniał o wymogach wskazanych w art. 52 ust. 1 karty oraz o orzecznictwie mającym zastosowanie do kontroli proporcjonalności odmiennego traktowania. Następnie Sąd orzekł w pkt 43 zaskarżonego wyroku, że gdyby sytuacje, o których mowa odpowiednio w art. 18 i 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, były porównywalne, musiałby sprawdzić, czy prawodawca Unii miał racjonalne podstawy, aby przyjąć, że wprowadzone odmienne traktowanie może być właściwe i konieczne dla realizacji celu leżącego w interesie ogólnym, jakiemu służy przesłanka dotycząca minimalnego czasu trwania małżeństwa przewidziana w art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego. Gdy stwierdził, że sytuacje są porównywalne, przeprowadził tę analizę, począwszy od pkt 58 zaskarżonego wyroku.
61
Jak twierdzą Komisja i Rada, z orzecznictwa Trybunału wynika, że w wypadku przepisów regulaminu pracowniczego takich jak rozpatrywane w niniejszej sprawie oraz z uwagi na szeroki zakres uznania, jakim dysponuje prawodawca Unii w tym względzie, zasada równego traktowania zapisana w art. 20 karty zostaje naruszona jedynie wówczas, gdy prawodawca Unii dokonuje arbitralnego lub oczywiście niewłaściwego zróżnicowania w stosunku do celu realizowanego przez dane uregulowanie (wyrok z dnia 14 lipca 2022 r., Komisja/VW i in., od C‑116/21 P do C‑118/21 P, C‑138/21 P i C‑139/21 P, EU:C:2022:557, pkt 127 i przytoczone tam orzecznictwo).
62
Orzecznictwo to można zastosować w kontekście wymaganej przez art. 52 ust. 1 karty weryfikacji spełnienia wymogu proporcjonalności (wyrok z dnia 14 lipca 2022 r., Komisja/VW i in., od C‑116/21 P do C‑118/21 P, C‑138/21 P i C‑139/21 P, EU:C:2022:557, pkt 128).
63
W niniejszym wypadku Sąd stwierdził w pkt 43 zaskarżonego wyroku, że powinien zweryfikować, czy prawodawca Unii miał racjonalne podstawy, aby przyjąć, iż wprowadzone odmienne traktowanie może być właściwe i konieczne dla realizacji celu leżącego w interesie ogólnym, jakiemu służy przesłanka dotycząca minimalnego czasu trwania małżeństwa przewidziana w art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego.
64
Tymczasem w myśl orzecznictwa przytoczonego w pkt 61 i 62 niniejszego postanowienia Sąd powinien był ograniczyć się do weryfikacji, czy w świetle celu leżącego w interesie ogólnym wynikające z tego przepisu zróżnicowanie w związku z art. 18 tego załącznika nie jest arbitralne lub oczywiście niewłaściwe. Przeprowadzając w nieprawidłowy sposób badanie spełnienia wymogu proporcjonalności, Sąd wykroczył poza zakres swoich uprawnień kontrolnych, a zatem dopuścił się naruszenia prawa. Gdyby nie to naruszenie, Sąd musiałby zastosować odmienne rozumowanie i dojść ewentualnie do innych wniosków niż te, do których doszedł w pkt 78, 79 i 81 zaskarżonego wyroku.
65
To wykroczenie poza zakres kontroli sądowej wywarło również wpływ na pkt 63 zaskarżonego wyroku. Począwszy od tego punktu, Sąd zajął się bowiem badaniem, czy przesłanka dotycząca minimalnego pięcioletniego czasu trwania małżeństwa przewidziana w art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, rozpatrywana odrębnie i niezależnie od przesłanki jednego roku przewidzianej w art. 18 tego załącznika, jest proporcjonalna w rozumieniu art. 52 ust. 1 karty, czyli nie wykracza w oczywisty sposób poza to, co jest konieczne dla realizacji celu zamierzonego przez prawodawcę Unii. Tymczasem, jak wynika z pkt 62 niniejszego postanowienia, nawet w ramach tego postanowienia karty Sąd powinien był poprzestać na zbadaniu, czy stwierdzone w danym wypadku zróżnicowanie, a mianowicie okoliczność, że minimalny czas trwania małżeństwa stanowiący przesłankę w sytuacjach objętych art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, jest pięciokrotnie dłuższy niż czas trwania małżeństwa stanowiący przesłankę w sytuacjach objętych art. 18 tego załącznika, chociaż sytuacje te są porównywalne, należy uznać za arbitralne lub oczywiście niewłaściwe w świetle wspólnego obu przepisom celu realizowanego przez prawodawcę Unii.
66
W tych okolicznościach, bez potrzeby badania pozostałych argumentów podniesionych przez Komisję i Radę, należy uwzględnić drugą część zarzutu pierwszego odwołania w sprawie C‑341/21 P oraz drugi zarzut odwołania w sprawie C‑357/21 P.
67
Należy zatem uwzględnić odwołania i uchylić zaskarżony wyrok, bez potrzeby badania części pierwszej zarzutu pierwszego oraz zarzutu trzeciego w sprawie C‑341/21 P ani zarzutu trzeciego w sprawie C‑357/21 P.
W przedmiocie skargi przed Sądem
68
Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy zdanie drugie statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wypadku uchylenia orzeczenia Sądu Trybunał może, jeśli stan postępowania na to pozwala, wydać orzeczenie kończące postępowanie w sprawie.
69
W niniejszym wypadku, mając na względzie między innymi okoliczność, że skarga o stwierdzenie nieważności w sprawie T‑374/20, opiera się na zarzutach, co do których przeprowadzono kontradyktoryjną debatę przed Sądem i których rozpatrzenie nie wymaga zarządzenia żadnego dodatkowego środka organizacji postępowania lub środka dowodowego, należy uznać, że stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia oraz że należy wydać orzeczenie kończące postępowanie w sprawie.
70
W uzasadnieniu skargi przed Sądem KM podniosła dwa zarzuty, dotyczące niezgodności z prawem, po pierwsze, art. 18 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, a po drugie, art. 20 tego załącznika.
W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego niezgodności z prawem art. 18 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego
71
W ramach zarzutu pierwszego KM podnosi zasadniczo naruszenie zasad równego traktowania i niedyskryminacji ze względu na orientację seksualną, twierdząc, że gdyby ona i jej zmarły małżonek stanowili parę jednopłciową, niemającą możliwości zawarcia związku małżeńskiego, mogłaby ona uzyskać uprawnienie do renty rodzinnej na podstawie art. 1 załącznika VII do regulaminu pracowniczego w związku z art. 18 załącznika VIII do tego regulaminu z uwagi na okoliczność, że zawarcie przez nich przed notariuszem związku partnerskiego, zarejestrowanego następnie jako oświadczenie o formalnym wspólnym pożyciu, miało miejsce przed zakończeniem służby przez jej małżonka i na ponad rok przed jego śmiercią. Dyskryminujący jest zatem wymóg zawarcia małżeństwa w odniesieniu do par różnopłciowych, podczas gdy dla par jednopłciowych zarejestrowana forma trwałego pożycia jest wystarczającą podstawą dla uzyskania prawa do renty rodzinnej.
72
Komisja, popierana przez Parlament i Radę, kwestionuje tę argumentację.
73
Należy w tym względzie przypomnieć, że zasada równego traktowania stanowi zasadę ogólną prawa Unii, wyrażoną w art. 20 karty, której szczególnym wyrazem jest zasada niedyskryminacji ujęta w art. 21 ust. 1 karty. Obie te zasady są również przypomniane w art. 1d regulaminu pracowniczego (wyrok z dnia 14 lipca 2022 r., Komisja/VW i in., od C‑116/21 P do C‑118/21 P, C‑138/21 P i C‑139/21 P, EU:C:2022:557, pkt 140 i przytoczone tam orzecznictwo).
74
Jak wskazano już w pkt 38 niniejszego postanowienia, ogólna zasada równego traktowania wymaga od prawodawcy Unii, zgodnie z wymogami art. 52 ust. 1 karty, by porównywalne sytuacje nie były traktowane w odmienny sposób, a sytuacje odmienne nie były traktowane jednakowo, chyba że takie traktowanie jest uzasadnione w sposób obiektywny. Różnica traktowania jest uzasadniona, o ile jest ona oparta na kryterium racjonalnym i obiektywnym, to jest w sytuacji, gdy pozostaje ona w związku z dopuszczalnym prawnie celem realizowanym przez sporne przepisy, i o ile różnica ta jest proporcjonalna do celu realizowanego za pomocą danego traktowania (wyrok z dnia 14 lipca 2022 r., Komisja/VW i in., od C‑116/21 P do C‑118/21 P, C‑138/21 P i C‑139/21 P, EU:C:2022:557, pkt 142 i przytoczone tam orzecznictwo).
75
Jak wyjaśniono w pkt 39 niniejszego postanowienia, wymóg występowania porównywalnych sytuacji, obowiązujący przy ustalaniu, czy doszło do naruszenia zasady równego traktowania, należy oceniać z uwzględnieniem całościowej charakterystyki tych sytuacji, w szczególności w świetle przedmiotu i celu aktu prawnego ustanawiającego dane rozróżnienie, mając na uwadze, że należy przy tym uwzględnić zasady i cele obowiązujące w dziedzinie, do której dany akt prawny należy. Jeśli tylko wspomniane sytuacje nie są porównywalne, odmienne traktowanie rozważanych sytuacji nie narusza ustanowionej w art. 20 karty równości wobec prawa.
76
Aby ustalić, czy tak jak utrzymuje KM, art. 18 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego w związku z art. 1d ust. 1 akapit drugi regulaminu pracowniczego i art. 1 ust. 2 lit. c) załącznika VII do tego regulaminu ma dyskryminujący charakter, a tym samym jest niezgodny z prawem, ponieważ zakres jego stosowania obejmuje tylko niektóre pary niebędące małżeństwami, należy najpierw zbadać, czy rozpatrywane kategorie par znajdują się w porównywalnych sytuacjach.
77
Należy w tym względzie przypomnieć, że art. 18 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego zgodnie ze swym brzmieniem co do zasady obejmuje wyłącznie pary, które zawarły małżeństwo, przy czym zakresem stosowania tego przepisu mogą być objęte zarówno pary różnopłciowe, jak i jednopłciowe, w zależności od uregulowań prawnych w państwach członkowskich.
78
Jednakże na mocy art. 1d ust. 1 akapit drugi regulaminu pracowniczego w związku z art. 1 ust. 2 lit. c) załącznika VII do regulaminu pracowniczego prawodawca unijny wyraźnie rozszerzył pod pewnymi warunkami stosowanie pewnych przepisów regulaminu pracowniczego dotyczących osób pozostających w związku małżeńskim na osoby pozostające w zarejestrowanym związku partnerskim niebędącym małżeństwem (zob. podobnie wyrok z dnia 19 grudnia 2019 r., HK/Komisja, C‑460/18 P, EU:C:2019:1119, pkt 74).
79
W myśl art. 1d ust. 1 akapit drugi regulaminu pracowniczego dla potrzeb tego regulaminu osoby pozostające w zarejestrowanym związku partnerskim niebędącym małżeństwem uznaje się za pozostające w związku małżeńskim, jeżeli spełnione są wszystkie przesłanki wymienione w art. 1 ust. 2 lit. c) załącznika VII do tego regulaminu, przy czym wśród tych przesłanek znajduje się między innymi przedstawienie dokumentu urzędowego wydanego w państwie członkowskim lub przez właściwe władze państwa członkowskiego, potwierdzającego posiadanie przez te osoby statusu związku partnerskiego niebędącego małżeństwem, oraz niemożność zawarcia cywilnego związku małżeńskiego w danym państwie członkowskim.
80
Wynika z tego, że art. 18 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego w związku z przepisami, o których mowa w poprzedzającym punkcie, obejmuje nie tylko pary będące małżeństwami, lecz również pary pozostające w zarejestrowanym związku partnerskim niebędącym małżeństwem, jeżeli te ostatnie nie mogą zawrzeć związku małżeńskiego. Natomiast omawiany art. 18 nie obejmuje par pozostających w takim związku partnerskim w sytuacji, gdy tak jak KM i jej partner przed zawarciem małżeństwa, pary te nie są pozbawione możliwości zawarcia małżeństwa w swoim państwie członkowskim.
81
Należy zatem stwierdzić, że pary, które zawarły związek partnerski niebędący małżeństwem, są traktowane w odmienny sposób w ramach art. 18 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego w zależności od tego, czy mogą zawrzeć małżeństwo w swoim państwie członkowskim. Ta możliwość zawarcia małżeństwa stanowi kryterium przyjęte przez prawodawcę Unii, odróżniające obie sytuacje. Jak w istocie zauważa KM, kryterium to jest pośrednio oparte na orientacji seksualnej w rozumieniu art. 21 ust. 1 karty i art. 1d ust. 1 regulaminu pracowniczego, ponieważ pary różnopłciowe nie są pozbawione możliwości zawarcia małżeństwa w żadnym państwie członkowskim Unii, w przeciwieństwie do par tej samej płci, które w niektórych z tych państw nadal nie mogą zawrzeć małżeństwa.
82
Jednakże nie można przyjąć, że te sytuacje są porównywalne.
83
Celem art. 1d ust. 1 akapit drugi regulaminu pracowniczego i art. 1 ust. 2 lit. c) załącznika VII do regulaminu pracowniczego jest bowiem zrównanie zarejestrowanych związków partnerskich niebędących małżeństwami z małżeństwem, tak aby umożliwić osobom, które nie mogą zawrzeć małżeństwa w swoim państwie członkowskim, korzystanie z przepisów regulaminu pracowniczego dotyczących małżonków (zob. podobnie wyrok z dnia 19 grudnia 2019 r., HK/Komisja, C‑460/18 P, EU:C:2019:1119, pkt 74–76). To zrównanie wpisuje się w podstawowy cel regulaminu pracowniczego, przypomniany w głównym przepisie, jakim jest jego art. 1d, którym to celem jest zapewnienie równego traktowania, a w szczególności unikanie wszelkiej dyskryminacji ze względu na orientację seksualną danej osoby. W ramach osiągania tego celu prawodawca Unii uznał zatem za niezbędne umożliwienie korzystania z pewnych przepisów regulaminu pracowniczego odnoszących się do małżonków osobom, które mimo że są pozbawione możliwości zawarcia małżeństwa w danym państwie członkowskim, zdecydowały się na związek najbliższy małżeństwu.
84
Natomiast takie zrównanie i taka ochrona niewątpliwie nie są wymagane w wypadku, gdy para pozostająca w zarejestrowanym związku partnerskim niebędącym małżeństwem nie jest pozbawiona możliwości zawarcia małżeństwa, a w konsekwencji korzystania z pewnych przepisów regulaminu pracowniczego odnoszących się do małżonków. Jak bowiem wskazała Komisja w odpowiedzi na skargę przed Sądem, w takiej sytuacji wybór, aby zawrzeć zarejestrowany związek partnerski niebędący małżeństwem, a nie związek małżeński, wynika z przemyślanej decyzji obojga partnerów dotyczącej skutków prawnych wiążących się z tym wyborem, w związku z czym, gdy para nie decyduje się na zawarcie małżeństwa, mimo że prawo krajowe daje jej taką możliwość, nie można przyjąć, iż para ta znajduje się sytuacji porównywalnej z sytuacją par, które zdecydowały się zawrzeć małżeństwo lub którym prawo nie pozwala na zawarcie małżeństwa.
85
W myśl orzecznictwa przypomnianego w pkt 75 niniejszego postanowienia należy zatem stwierdzić, że biorąc pod uwagę główny element charakteryzujący, jakim jest możliwość zawarcia małżeństwa albo jej brak, oraz przedmiot rozpatrywanego rozróżnienia i jego cel, przedstawione w pkt 83 niniejszego postanowienia, jak również główny cel regulaminu pracowniczego, polegający na zapewnieniu równego traktowania i niedyskryminacji ze względu na orientację seksualną, para pozostająca w zarejestrowanym związku partnerskim niebędącym małżeństwem, która tak jak KM i jej partner do czasu zawarcia przez nich małżeństwa, nie jest pozbawiona możliwości zawarcia małżeństwa w swoim państwie członkowskim, nie znajduje się w sytuacji porównywalnej z sytuacją pary pozostającej w zarejestrowanym związku partnerskim niebędącym małżeństwem, pozbawionej takiej możliwości.
86
W tych okolicznościach należy oddalić zarzut pierwszy, dotyczący niezgodności z prawem art. 18 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego.
W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego niezgodności z prawem art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego
87
W ramach zarzutu drugiego KM podnosi, że art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego narusza zasady równego traktowania i niedyskryminacji ze względu na wiek, ponieważ poprzez ustanowienie przesłanki minimalnego pięcioletniego czasu trwania małżeństwa, gdy jednocześnie art. 18 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego wymaga jedynie jednego roku, przepis ten niezgodnie z prawem pozbawia ją uprawnienia do renty rodzinnej.
88
Komisja, popierana przez Parlament i Radę, kwestionuje tę argumentację.
89
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 52 ust. 1 karty wszelkie ograniczenia w korzystaniu z zapisanych w niej praw i wolności muszą być przewidziane ustawą i szanować istotę tych praw i wolności. Z zastrzeżeniem zasady proporcjonalności ograniczenia mogą być wprowadzone wyłącznie wtedy, gdy są konieczne i rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię lub potrzebom ochrony praw i wolności innych osób.
90
Ponadto, jak już wskazano w pkt 73–75 niniejszego postanowienia, zasada równego traktowania stanowi zasadę ogólną prawa Unii, potwierdzoną w art. 20 karty, której szczególnym wyrazem jest zasada niedyskryminacji ujęta w art. 21 ust. 1 karty, przy czym obie te zasady są również przypomniane w art. 1d regulaminu pracowniczego.
91
Wreszcie, w myśl orzecznictwa Trybunału przytoczonego już w pkt 61 niniejszego postanowienia, w wypadku przepisów regulaminu pracowniczego takich jak rozpatrywane w niniejszej sprawie oraz z uwzględnieniem szerokiego zakresu uznania, jakim dysponuje prawodawca Unii w tym względzie, zasada równego traktowania zostaje naruszona jedynie wówczas, gdy prawodawca Unii dokonuje arbitralnego lub oczywiście niewłaściwego zróżnicowania w stosunku do celu realizowanego przez dane uregulowanie.
92
To pod kątem tego orzecznictwa oraz wymogów art. 52 ust. 1 karty należy zbadać podniesiony przez KM zarzut niezgodności z prawem art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego w świetle zasad równego traktowania i niedyskryminacji ze względu na wiek, zapisanych odpowiednio w art. 20 i art. 21 ust. 1 karty oraz przypomnianych w art. 1d regulaminu pracowniczego.
93
W pierwszej kolejności, jeśli chodzi o porównywalność sytuacji, których dotyczą art. 18 i 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, należy stwierdzić, z powodów wskazanych w pkt 41–56 niniejszego postanowienia, że sytuacje te są porównywalne.
94
W drugiej kolejności należy stwierdzić, że poprzez wprowadzenie w tych przepisach załącznika VIII do regulaminu pracowniczego różnych minimalnych czasów trwania małżeństwa prawodawca Unii potraktował porównywalne sytuacje w odmienny sposób.
95
Ponadto należy również zauważyć, że pośrednim powodem tego odmiennego traktowania jest wiek.
96
Po pierwsze bowiem, sytuacje objęte przepisami art. 18 i 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego różnią się pod względem tego, czy małżeństwo zostało zawarte przed datą zakończenia służby na podstawie art. 47 regulaminu pracowniczego, czy po tej dacie, a po drugie, zakończenie służby następuje zasadniczo w związku z przeniesieniem w stan spoczynku w rozumieniu art. 52 regulaminu pracowniczego. Tymczasem, mając na względzie okoliczność, że zgodnie z art. 52 w skrajnym wypadku przeniesienie w stan spoczynku urzędników uprawnionych do emerytury za wysługę lat, w rozumieniu art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, może nastąpić między 58 a 70 rokiem życia, należy stwierdzić, że byli urzędnicy, których dotyczy wspomniany art. 20, przeważnie zawierają związki małżeńskie w bardziej zaawansowanym wieku niż byli urzędnicy, których dotyczy art. 18 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego (zob. podobnie wyrok z dnia 14 lipca 2022 r., Komisja/VW i in., od C‑116/21 P do C‑118/21 P, C‑138/21 P i C‑139/21 P, EU:C:2022:557, pkt 174).
97
Wynika z tego, że art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego w związku z art. 18 tego załącznika wprowadza również odmienne traktowanie, którego pośrednim powodem jest wiek urzędnika, przy czym okoliczność, że zgodnie z art. 52 regulaminu pracowniczego różnica wieku pomiędzy urzędnikami, którzy mogą być przenoszeni w stan spoczynku i korzystać z emerytury za wysługę lat, może w skrajnych wypadkach wynosić 12 lat, nie jest wystarczająca, aby wykluczyć, że powodem tego odmiennego traktowania jest w istocie wiek (wyrok z dnia 14 lipca 2022 r., Komisja/VW i in., od C‑116/21 P do C‑118/21 P, C‑138/21 P i C‑139/21 P, EU:C:2022:557, pkt 175 i przytoczone tam orzecznictwo).
98
W trzeciej kolejności należy zbadać, czy odmienne traktowanie opisane w pkt 94–97 niniejszego postanowienia jest zgodne z art. 20 i art. 21 ust. 1 karty, a zatem czy spełnia kryteria wyrażone w jej art. 52 ust. 1, przypomniane w pkt 89 niniejszego postanowienia.
99
Po pierwsze, jest bezsporne, że wspomniane odmienne traktowanie zostało przewidziane ustawą w rozumieniu art. 52 ust. 1 karty, ponieważ wynika ono z art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego w związku z art. 18 tego załącznika. Te przepisy prawa Unii przewidują przesłanki minimalnego czasu trwania małżeństwa wyrażone liczbowo w precyzyjny sposób, definiujące zakres ograniczenia w korzystaniu z prawa do równego traktowania oraz niedyskryminacji ze względu na wiek (jeśli chodzi o zakres wymogu, zgodnie z którym wszelkie ograniczenia korzystania z praw podstawowych muszą być przewidziane ustawą, zob. wyrok z dnia 26 kwietnia 2022 r., Polska/Parlament i Rada, C‑401/19, EU:C:2022:297, pkt 64 i przytoczone tam orzecznictwo).
100
Po drugie, ograniczenie nałożone na system rent rodzinnych, wynikające z rozpatrywanego odmiennego traktowania, szanuje istotę zasady równego traktowania i zasady niedyskryminacji ze względu na wiek, zgodnie z art. 52 ust. 1 karty. Ograniczenie to nie podważa bowiem tych zasad jako takich, ponieważ odnosi się ono wyłącznie do ograniczonego zagadnienia dotyczącego przesłanki minimalnego czasu trwania małżeństwa, jaką musi spełnić żyjący małżonek zmarłego urzędnika lub zmarłego byłego urzędnika, aby móc korzystać z renty rodzinnej, przy czym małżonek ten nie jest pozbawiony prawa do korzystania z takiej renty w każdej z hipotez rozważanych w art. 18 i 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego.
101
Po trzecie, wspomniane ograniczenie odpowiada celowi interesu ogólnego w rozumieniu art. 52 ust. 1 karty, jakim jest zapobieganie nadużyciom prawa i oszustwom, gdyż ich zakaz stanowi ogólną zasadę prawa Unii, do której przestrzegania są zobowiązane podmioty prawa (zob. podobnie wyrok z dnia 6 lutego 2018 r., Altun i in., C‑359/16, EU:C:2018:63, pkt 49). Trybunał orzekł już bowiem, że przesłanka, iż małżeństwo powinno trwać przez określony czas, aby żyjący małżonek mógł otrzymać rentę rodzinną, ma na celu upewnienie się co do rzeczywistego charakteru i stabilności związków między danymi osobami (zob. podobnie wyrok z dnia 19 grudnia 2019 r., HK/Komisja, C‑460/18 P, EU:C:2019:1119, pkt 89). Chodzi o jednolite kryterium możliwe do stosowania bez rozróżnienia względem wszystkich żyjących małżonków objętych przepisami art. 18 i 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, które to kryterium nie ma na celu wprowadzenia domniemania nadużyć lub oszustw po stronie żyjących małżonków, lecz zapobieganie popełnianiu takich nadużyć lub oszustw.
102
Po czwarte, co się tyczy badania proporcjonalności, jak przypomniano w pkt 61 i 91 niniejszego postanowienia, należy zweryfikować – w ramach kontroli zgodności z prawem przepisu prawa Unii w świetle zasady równego traktowania i przez wzgląd na szeroki zakres uznania, jakim dysponuje prawodawca Unii, jeśli chodzi o przepisy regulaminu pracowniczego – czy nakładając wymóg minimalnego pięcioletniego czasu trwania małżeństwa w wypadku żyjącego małżonka, który zawarł małżeństwo z urzędnikiem po zakończeniu przez niego służby, podczas gdy zgodnie z art. 18 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego w wypadku małżeństwa zawartego z urzędnikiem pozostającym jeszcze w służbie ten minimalny czas trwania wynosi tylko jeden rok, art. 20 tego załącznika ustanawia arbitralne lub oczywiście niewłaściwe zróżnicowanie w stosunku do celu interesu ogólnego, o którym mowa w poprzedzającym punkcie niniejszego postanowienia.
103
Trybunał orzekł już, że przesłanka minimalnego rocznego czasu trwania małżeństwa przewidziana w art. 17 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego nie jest ani arbitralna, ani oczywiście niewłaściwa w kontekście tego celu, a analizę tę można przeprowadzić mutatis mutandis w stosunku do przesłanki minimalnego rocznego czasu trwania małżeństwa przewidzianej w art. 18 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego (zob. analogicznie wyrok z dnia 19 grudnia 2019 r., HK/Komisja, C‑460/18 P, EU:C:2019:1119, pkt 90).
104
Jak w istocie wskazała w swoich pismach Komisja, popierana przez Radę i Parlament, przewidziany w art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego wymóg dotyczący minimalnego czasu trwania małżeństwa, dłuższego niż minimalny czas trwania przewidziany w art. 18 tego załącznika, nie jawi się jako arbitralny lub oczywiście niewłaściwy. W hipotezie art. 20, która charakteryzuje się tym, że małżeństwo zostaje zawarte po zakończeniu przez urzędnika służby, tendencja do nadużyć lub oszustw może być bowiem silniejsza z powodu większej przewidywalności i bliskości momentu śmierci urzędnika, skoro, tak jak w niniejszym wypadku, zakończenie służby jest skutkiem przeniesienia w stan spoczynku, w rozumieniu art. 52 regulaminu pracowniczego.
105
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że prawodawca Unii, w ramach przysługującego mu szerokiego zakresu uznania, nie dokonał arbitralnego lub oczywiście niewłaściwego zróżnicowania w związku z ustaleniem w art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego przesłanki minimalnego pięcioletniego czasu trwania małżeństwa w celu zapobieżenia nadużyciom i oszustwom, podczas gdy wymagany czas trwania małżeństwa w sytuacjach objętych przepisem art. 18 tego załącznika wynosi jedynie rok.
106
Z powyższego wynika, że odmienne traktowanie wprowadzone na podstawie art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego jest zgodne z art. 20 i art. 21 ust. 1 karty.
107
Należy zatem oddalić zarzut drugi, dotyczący niezgodności z prawem art. 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego w świetle zasad równego traktowania i niedyskryminacji ze względu na wiek, a tym samym oddalić skargę KM.
W przedmiocie kosztów
108
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania, jeżeli odwołanie jest zasadne i Trybunał wydaje orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, rozstrzyga on również o kosztach.
109
Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
110
Ponieważ zarzuty KM zostały oddalone po uwzględnieniu odwołań, a Komisja i Rada wniosły o obciążenie KM kosztami postępowania, należy obciążyć ją, poza jej własnymi kosztami, również kosztami poniesionymi przez obie te instytucje zarówno w pierwszej instancji, jak i w niniejszych postępowaniach odwoławczych.
111
Mimo że Parlament nie uczestniczył w postępowaniu odwoławczym, był on interwenientem w postępowaniu w pierwszej instancji przed Sądem. W następstwie uchylenia zaskarżonego wyroku i przejęcia sprawy T‑374/20 do rozpoznania niniejszym postanowieniem należy ponownie orzec w przedmiocie kosztów tej instytucji poniesionych w pierwszej instancji, zgodnie z przepisem art. 137 w związku z art. 184 § 2 regulaminu postępowania.
112
W tym względzie zgodnie z art. 140 § 1 tego regulaminu państwa członkowskie i instytucje będące interwenientami w sprawie pokrywają własne koszty. W związku z tym Parlament pokryje koszty, które poniósł w pierwszej instancji.
Z powyższych względów Trybunał (ósma izba) postanawia, co następuje:
1)
Wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 24 marca 2021 r., KM/Komisja (T‑374/20, niepublikowany, EU:T:2021:162), zostaje uchylony.
2)
Skarga KM w sprawie T‑374/20 zostaje oddalona.
3)
KM pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez Komisję Europejską i Radę Unii Europejskiej zarówno w sprawie T‑374/20, jak i w sprawach C‑341/21 P i C‑357/21 P.
4)
Parlament Europejski pokrywa własne koszty poniesione w sprawie T‑374/20.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: niemiecki.