62019CC0427
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
GERARD HOGAN
της 16ης Ιουλίου 2020 (
1
)
Υπόθεση C‑427/19
Bulstrad Vienna Insurance Group AD
κατά
Olympic Insurance Company Ltd
[αίτηση του Sofiyski rayonen sad(πρωτοδικείου περιφέρειας Σόφιας, Βουλγαρία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
«Προδικαστική παραπομπή – Οδηγία 2009/138/ΕΚ – Απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης ασφαλιστικών εταιριών – Έννοια – Διεθνής δικαιοδοσία για τη διαπίστωση της ύπαρξης τέτοιας απόφασης – Ανάκληση της άδειας λειτουργίας ασφαλιστικής εταιρίας – Διορισμός προσωρινού εκκαθαριστή – Περίπτωση κατά την οποία δεν έχει κινηθεί δικαστική διαδικασία αφερεγγυότητας – Αναστολή κάθε δικαστικής διαδικασίας κατά της ασφαλιστικής εταιρίας»
I. Εισαγωγή
1.
Η υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της κεφαλαιουχικής ασφαλιστικής εταιρίας Bulstrad Vienna Insurance Group AD (στο εξής: Bulstrad) και της ασφαλιστικής επιχείρησης Olympic Insurance Company Limited (στο εξής: Olympic), εταιρίας που έχει συσταθεί σύμφωνα με το κυπριακό δίκαιο. Η υπόθεση αφορά απαίτηση εξ ασφαλίσεως την οποία η Bulstrad υποστηρίζει ότι οφείλει να ικανοποιήσει η Olympic, ως μητρική εταιρία της βουλγαρικής θυγατρικής της.
2.
Η υπό κρίση υπόθεση εξαρτάται, κατ’ ουσίαν, από την ερμηνεία του άρθρου 274 της οδηγίας 2009/138/ΕΚ, της 25ης Νοεμβρίου 2009, σχετικά με την ανάληψη και την άσκηση δραστηριοτήτων ασφάλισης και αντασφάλισης (Φερεγγυότητα II) (
2
), όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο για την υπόθεση της κύριας δίκης χρόνο. Συγκεκριμένα, με τα υπό εξέταση προδικαστικά ερωτήματα το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινισθεί αν από το άρθρο αυτό συνάγεται ότι τα βουλγαρικά δικαστήρια ενώπιον των οποίων εκκρεμεί η εν λόγω διαφορά υποχρεούνται να εφαρμόσουν κυπριακό νόμο ο οποίος προβλέπει την αναστολή κάθε δικαστικής διαδικασίας μετά την ανάκληση της άδειας λειτουργίας ασφαλιστικής εταιρίας και τον διορισμό προσωρινού εκκαθαριστή σε αυτή. Πριν εξετάσω τα προδικαστικά ερωτήματα, θα πρέπει καταρχάς να παραθέσω τα σχετικά νομοθετήματα.
II. Το νομικό πλαίσιο
Α.
Το δίκαιο της Ένωσης
3.
Οι αιτιολογικές σκέψεις 117 έως 130 της οδηγίας 2009/138 έχουν ως εξής:
«(117)
Εφόσον η εθνική νομοθεσία που αφορά τα μέτρα εξυγίανσης και τις διαδικασίες εκκαθάρισης δεν έχει εναρμονιστεί, είναι σκόπιμο να εξασφαλιστεί, στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς, η αμοιβαία αναγνώριση των μέτρων εξυγίανσης των κρατών μελών καθώς και της νομοθεσίας που αφορά την εκκαθάριση ασφαλιστικών επιχειρήσεων, καθώς επίσης και η αναγκαία συνεργασία, λαμβανομένων υπόψη των αρχών της ενότητας, της καθολικότητας, του συντονισμού, της δημοσιότητας των εν λόγω μέτρων και της ισότιμης μεταχείρισης και προστασίας των ασφαλιστικών πιστωτών.
[…]
(119)
Θα πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ των αρχών που είναι αρμόδιες για τα μέτρα εξυγίανσης και τις διαδικασίες εκκαθάρισης και των αρχών εποπτείας των ασφαλιστικών επιχειρήσεων.
[…]
(121)
Θα πρέπει να θεσπισθούν οι προϋποθέσεις υπαγωγής στο πεδίο της παρούσας οδηγίας των εκκαθαριστικών διαδικασιών οι οποίες, παρόλο που δεν βασίζονται σε αφερεγγυότητα, συνεπάγονται την προνομιακή μεταχείριση των απαιτήσεων εξ ασφαλίσεως. Οι απαιτήσεις των εργαζομένων μιας ασφαλιστικής επιχείρησης που απορρέουν από σύμβαση εργασίας ή εργασιακή σχέση θα πρέπει να μπορούν να υποκαθίστανται από εθνικό σύστημα εγγύησης αποδοχών. Αυτές οι υποκατασταθείσες απαιτήσεις θα πρέπει να μπορούν να επωφελούνται από τη μεταχείριση που προβλέπεται από το δίκαιο του κράτους μέλους καταγωγής (lex concursus).
(122)
Η λήψη μέτρων εξυγίανσης δεν εμποδίζει την έναρξη διαδικασιών εκκαθάρισης. Οι διαδικασίες εκκαθάρισης θα πρέπει, συνεπώς, να μπορούν να κινούνται είτε εν ανυπαρξία είτε μετά τη λήψη μέτρων εξυγίανσης και μπορούν να τερματίζονται με συμβιβασμό ή άλλα ανάλογα μέτρα, στα οποία περιλαμβάνονται τα μέτρα εξυγίανσης.
(123)
Μόνον οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους καταγωγής θα πρέπει να εξουσιοδοτούνται να λαμβάνουν αποφάσεις για τις διαδικασίες εκκαθάρισης που αφορούν ασφαλιστικές επιχειρήσεις. Οι αποφάσεις θα πρέπει να παράγουν αποτελέσματα σε όλη την Κοινότητα και να αναγνωρίζονται από όλα τα κράτη μέλη. Οι αποφάσεις θα πρέπει να δημοσιεύονται σύμφωνα με τις προβλεπόμενες στο κράτος μέλος καταγωγής διαδικασίες, καθώς και στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι πληροφορίες θα πρέπει επίσης να τίθενται στη διάθεση των γνωστών πιστωτών οι οποίοι διαμένουν στην Κοινότητα, οι οποίοι θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να αναγγέλλουν απαιτήσεις ή να υποβάλλουν παρατηρήσεις.
[…]
(125)
Όλες οι προϋποθέσεις της έναρξης, διεξαγωγής και περάτωσης της εκκαθαριστικής διαδικασίας θα πρέπει να διέπονται από το δίκαιο του κράτους μέλους καταγωγής.
(126)
Προκειμένου να εξασφαλισθεί η συντονισμένη δράση των κρατών μελών, οι αρχές εποπτείας του κράτους μέλους καταγωγής και οι αρχές εποπτείας όλων των άλλων κρατών μελών θα πρέπει να ενημερώνονται επειγόντως για την έναρξη της εκκαθαριστικής διαδικασίας.
[…]
(128)
Η έναρξη της διαδικασίας εκκαθάρισης θα πρέπει να συνεπάγεται την ανάκληση της άδειας λειτουργίας που έχει χορηγηθεί στην ασφαλιστική επιχείρηση, εκτός αν αυτή η άδεια έχει ήδη ανακληθεί προηγουμένως.
[…]
(130)
Προκειμένου να προστατεύεται η εύλογη εμπιστοσύνη και η ασφάλεια ορισμένων συναλλαγών σε κράτη μέλη διαφορετικά από το κράτος μέλος καταγωγής, είναι απαραίτητο να καθορισθεί το δίκαιο που διέπει τα αποτελέσματα των μέτρων εξυγίανσης και των διαδικασιών εκκαθάρισης όσον αφορά την εκκρεμοδικία και τις επιμέρους πράξεις εκτέλεσης που προκύπτουν από την εκκρεμοδικία.»
4.
Κατά το άρθρο 14 της οδηγίας αυτής, το οποίο φέρει τον τίτλο «Άδεια»:
«1.   Η ανάληψη δραστηριότητας πρωτασφάλισης ή αντασφάλισης, καλυπτόμενης από την παρούσα οδηγία, υπόκειται σε προηγούμενη χορήγηση άδειας.
2.   Η αναφερόμενη στην παράγραφο 1 άδεια ζητείται από τις εποπτικές αρχές του κράτους μέλους καταγωγής από τις:
α)
επιχείρηση που εγκαθιστά την έδρα της στο έδαφος του εν λόγω κράτους μέλους· ή
β)
ασφαλιστική επιχείρηση η οποία, αφού λάβει άδεια σύμφωνα με την παράγραφο 1, επιθυμεί να επεκτείνει τις δραστηριότητές της στο σύνολο ενός ασφαλιστικού κλάδου ή σε ασφαλιστικούς κλάδους, άλλους από εκείνους για τους οποίους διαθέτει ήδη άδεια.»
5.
Το άρθρο 15, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/138, το οποίο φέρει τον τίτλο «Πεδίο εφαρμογής της άδειας», προβλέπει τα εξής:
«Υπό την επιφύλαξη του άρθρου 14, η άδεια χορηγείται ανά κλάδο πρωτασφάλισης, όπως ορίζεται στο μέρος Α του παραρτήματος Ι ή στο παράρτημα ΙΙ. Καλύπτει ολόκληρο τον κλάδο, εκτός αν η αιτούσα επιχείρηση επιθυμεί να καλύπτει μόνον ένα μέρος των κινδύνων που περιλαμβάνει ο κλάδος αυτός.»
6.
Το άρθρο 144, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ανάκληση της άδειας», ορίζει τα ακόλουθα:
«1.   […]
Η εποπτική αρχή του κράτους μέλους καταγωγής αναιρεί την άδεια που έχει χορηγήσει σε ασφαλιστική ή αντασφαλιστική επιχείρηση αν η επιχείρηση δεν πληροί τις ελάχιστες κεφαλαιακές απαιτήσεις, η δε εποπτική αρχή κρίνει ότι το υποβληθέν πρόγραμμα χρηματοδότησης είναι καταφανώς ανεπαρκές ή η εν λόγω επιχείρηση δεν συμμορφώνεται με το εγκεκριμένο πρόγραμμα εντός τριών μηνών από τη στιγμή της διαπίστωσης της μη συμμόρφωσης προς τις ελάχιστες κεφαλαιακές απαιτήσεις.»
7.
Η οδηγία 2009/138 περιλαμβάνει τον τίτλο IV, ο οποίος φέρει τον τίτλο «Εξυγίανση και εκκαθάριση ασφαλιστικών επιχειρήσεων» και περιέχει τα άρθρα 267 έως 296.
8.
Το άρθρο 267 της ίδιας οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Πεδίο εφαρμογής του παρόντος τίτλου», προβλέπει τα εξής:
«Ο παρών τίτλος εφαρμόζεται στα μέτρα εξυγίανσης και τις διαδικασίες εκκαθάρισης των εξής:
α)
των ασφαλιστικών επιχειρήσεων·
β)
των ευρισκομένων στο έδαφος της Κοινότητας ασφαλιστικών επιχειρήσεων τρίτων χωρών.»
9.
Το άρθρο 268 της οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ορισμοί», ορίζει τα ακόλουθα:
«1.   Για τους σκοπούς του παρόντος τίτλου, νοούνται ως:
α)
“αρμόδιες αρχές”: οι διοικητικές ή δικαστικές αρχές των κρατών μελών, οι οποίες είναι αρμόδιες για τους σκοπούς των μέτρων εξυγίανσης ή των διαδικασιών εκκαθάρισης·
[…]
δ)
“διαδικασίες εκκαθάρισης”: οι συλλογικές διαδικασίες που συνεπάγονται τη ρευστοποίηση του ενεργητικού μιας ασφαλιστικής επιχείρησης και τη διανομή των εσόδων μεταξύ των πιστωτών, των μετόχων ή των μελών, όπως ενδείκνυται, και οι οποίες οπωσδήποτε συνεπάγονται παρέμβαση των αρμοδίων αρχών, ακόμη και όταν οι συλλογικές διαδικασίες περατώνονται με συμβιβασμό ή άλλο ανάλογο μέτρο, είτε βασίζονται σε αφερεγγυότητα, είτε όχι, και είτε είναι εκούσιες, είτε υποχρεωτικές·
[…]».
10.
Το άρθρο 269, το οποίο φέρει τον τίτλο «Λήψη μέτρων εξυγίανσης – Εφαρμοστέο δίκαιο», ορίζει τα εξής:
«1.   Μόνον οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους καταγωγής είναι εξουσιοδοτημένες να αποφασίζουν για τα μέτρα εξυγίανσης, που αφορούν μια ασφαλιστική επιχείρηση, συμπεριλαμβανομένων των υποκαταστημάτων της.
2.   Τα μέτρα εξυγίανσης δεν εμποδίζουν την έναρξη, από το κράτος μέλος καταγωγής, διαδικασιών εκκαθάρισης.
3.   Τα μέτρα εξυγίανσης διέπονται από τους νόμους, κανονισμούς και διαδικασίες που ισχύουν στο κράτος μέλος καταγωγής, εκτός αν άλλως ορίζεται στα άρθρα 285 έως 292.
4.   Μέτρα εξυγίανσης που λαμβάνονται σύμφωνα με το δίκαιο του κράτους μέλους καταγωγής παράγουν πλήρη αποτελέσματα σε ολόκληρη την Κοινότητα, χωρίς άλλες διατυπώσεις, καθώς και έναντι τρίτων σε άλλα κράτη μέλη, ακόμη και αν το δίκαιο αυτών των άλλων κρατών μελών δεν προβλέπει τέτοια μέτρα εξυγίανσης ή εξαρτά την εφαρμογή τους από προϋποθέσεις οι οποίες δεν πληρούνται.
5.   Τα μέτρα εξυγίανσης παράγουν τα αποτελέσματά τους σε ολόκληρη την Κοινότητα μόλις παράγουν τα αποτελέσματά τους στο κράτος μέλος καταγωγής.»
11.
Το άρθρο 270, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ενημέρωση των εποπτικών αρχών», προβλέπει τα ακόλουθα:
«Οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους καταγωγής ενημερώνουν επειγόντως τις εποπτικές αρχές του εν λόγω κράτους μέλους σχετικά με την απόφασή τους για οιοδήποτε μέτρο εξυγίανσης, ει δυνατόν πριν από τη λήψη του ή, άλλως, αμέσως μετά.
Οι εποπτικές αρχές του κράτους μέλους καταγωγής ειδοποιούν επειγόντως τις εποπτικές αρχές όλων των άλλων κρατών μελών για την απόφαση να ληφθούν μέτρα εξυγίανσης, καθώς και για τα ενδεχόμενα πρακτικά αποτελέσματα των μέτρων αυτών.»
12.
Το άρθρο 271, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/138, το οποίο φέρει τον τίτλο «Δημοσίευση των αποφάσεων περί μέτρων εξυγίανσης», ορίζει τα εξής:
«Σε περίπτωση που μπορεί να ασκηθεί ένδικο μέσο κατά μέτρου εξυγίανσης στο κράτος μέλος καταγωγής, οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους καταγωγής, ο διαχειριστής ή κάθε πρόσωπο το οποίο είναι εξουσιοδοτημένο προς τούτο στο κράτος μέλος καταγωγής, δημοσιοποιούν την απόφαση περί μέτρου εξυγίανσης, σύμφωνα με τις διαδικασίες δημοσίευσης που προβλέπονται στο κράτος μέλος καταγωγής και, περαιτέρω, δημοσιεύουν, με την πρώτη ευκαιρία, απόσπασμα του εγγράφου με το οποίο θεσπίζεται το μέτρο εξυγίανσης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι εποπτικές αρχές των άλλων κρατών μελών που έχουν ενημερωθεί για την απόφαση περί μέτρου εξυγίανσης, σύμφωνα με το άρθρο 270, μπορούν να εξασφαλίζουν τη δημοσίευση αυτής της απόφασης στην επικράτειά τους, κατά τον τρόπο που κρίνουν κατάλληλο.»
13.
Κατά το άρθρο 273, το οποίο φέρει τον τίτλο «Έναρξη των διαδικασιών εκκαθάρισης – Ενημέρωση των εποπτικών αρχών»:
«1.   Οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους καταγωγής είναι οι μόνες αρμόδιες να λαμβάνουν απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης όσον αφορά ασφαλιστική επιχείρηση, συμπεριλαμβανομένων των υποκαταστημάτων της σε άλλα κράτη μέλη. Η απόφαση αυτή μπορεί να λαμβάνεται είτε εν ανυπαρξία, είτε μετά τη λήψη μέτρων εξυγίανσης.
2.   Απόφαση σχετικά με την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης ασφαλιστικής επιχείρησης, συμπεριλαμβανομένων των υποκαταστημάτων της σε άλλα κράτη μέλη, λαμβανόμενη σύμφωνα με το δίκαιο του κράτους μέλους καταγωγής, αναγνωρίζεται, χωρίς άλλες διατυπώσεις, σε ολόκληρη την Κοινότητα και παράγει αποτελέσματα μόλις αρχίσει να παράγει αποτελέσματα στο κράτος μέλος έναρξης της διαδικασίας.
3.   Οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους καταγωγής ενημερώνουν επειγόντως τις εποπτικές αρχές του εν λόγω κράτους μέλους σχετικά με την απόφαση να κινηθεί διαδικασία εκκαθάρισης, ει δυνατόν πριν να κινηθεί αυτή η διαδικασία, ή άλλως, αμέσως μετά.
Οι εποπτικές αρχές του κράτους μέλους καταγωγής ενημερώνουν επειγόντως τις εποπτικές αρχές όλων των άλλων κρατών μελών σχετικά με την απόφαση να κινηθεί διαδικασία εκκαθάρισης, συμπεριλαμβανομένων των πιθανών πρακτικών αποτελεσμάτων αυτής της διαδικασίας.»
14.
Το άρθρο 274 αυτής της οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Εφαρμοστέο δίκαιο», ορίζει τα εξής:
«1.   Η απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης ασφαλιστικής επιχείρησης, οι διαδικασίες εκκαθάρισης και τα αποτελέσματά τους διέπονται από το εφαρμοστέο δίκαιο στο κράτος μέλος καταγωγής, εκτός αν άλλως ορίζεται στα άρθρα 285 έως 292.
2.   Το δίκαιο του κράτους μέλους καταγωγής καθορίζει τουλάχιστον τα εξής:
α)
τα στοιχεία του ενεργητικού που αποτελούν την περιουσία και τη μεταχείριση των στοιχείων του ενεργητικού που απέκτησε η ασφαλιστική επιχείρηση ή υπήχθησαν σε αυτήν μετά την έναρξη της διαδικασίας εκκαθάρισης·
β)
τις αντίστοιχες εξουσίες της ασφαλιστικής επιχείρησης και του εκκαθαριστή·
γ)
τους όρους υπό τους οποίους είναι επιτρεπτός ο συμψηφισμός·
δ)
τα αποτελέσματα της διαδικασίας εκκαθάρισης στις ισχύουσες συμβάσεις, στις οποίες η ασφαλιστική επιχείρηση είναι συμβαλλόμενο μέρος·
ε)
τα αποτελέσματα της διαδικασίας εκκαθάρισης στις διαδικασίες που έχουν κινήσει οι επιμέρους πιστωτές, εξαιρουμένων των εκκρεμοδικιών, όπως αναφέρεται στο άρθρο 292·
στ)
τις απαιτήσεις που πρέπει να αναγγελθούν κατά της περιουσίας της ασφαλιστικής επιχείρησης και τη μεταχείριση των απαιτήσεων που προκύπτουν μετά την έναρξη της διαδικασίας εκκαθάρισης·
ζ)
τους κανόνες που διέπουν την αναγγελία, την επαλήθευση και την αποδοχή των απαιτήσεων·
η)
τους κανόνες που διέπουν τη διανομή του προϊόντος της ρευστοποίησης του ενεργητικού, τη σειρά κατάταξης των απαιτήσεων και τα δικαιώματα των πιστωτών που ικανοποιήθησαν μερικώς, μετά την έναρξη της διαδικασίας εκκαθάρισης δυνάμει εμπραγμάτου δικαιώματος ή μέσω συμψηφισμού·
θ)
τους όρους και τα αποτελέσματα της περάτωσης της διαδικασίας εκκαθάρισης, ιδίως μέσω συμβιβασμού·
ι)
τα δικαιώματα των πιστωτών μετά την περάτωση της διαδικασίας εκκαθάρισης·
ια)
το μέρος που φέρει τα έξοδα και τις δαπάνες της διαδικασίας εκκαθάρισης· και
ιβ)
τους κανόνες περί ακυρότητος, ακύρωσης και κήρυξης του ανενεργού των επιβλαβών για τους πιστωτές δικαιοπραξιών.»
15.
Το άρθρο 280, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/138, το οποίο φέρει τον τίτλο «Δημοσίευση των αποφάσεων περί εκκαθάρισης», προβλέπει τα εξής:
«Η αρμοδία αρχή, ο εκκαθαριστής ή οιοδήποτε άλλο πρόσωπο διορισμένο για τον σκοπό αυτό από την αρμοδία αρχή δημοσιεύει την απόφαση να κινηθεί διαδικασία εκκαθάρισης, σύμφωνα με τις διαδικασίες δημοσίευσης που ισχύουν στο κράτος μέλος καταγωγής και επίσης δημοσιεύει απόσπασμα της απόφασης περί εκκαθάρισης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι εποπτικές αρχές όλων των άλλων κρατών μελών, οι οποίες έχουν ενημερωθεί για την απόφαση να κινηθεί διαδικασία εκκαθάρισης σύμφωνα με το άρθρο 273 παράγραφος 3, μπορούν να μεριμνούν για τη δημοσίευση της απόφασης αυτής στην επικράτειά τους κατά τον τρόπο που κρίνουν ενδεδειγμένο.»
16.
Το άρθρο 292 αυτής της οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Εκκρεμοδικία», ορίζει τα εξής:
«Τα αποτελέσματα των μέτρων εξυγίανσης ή της διαδικασίας εκκαθάρισης επί εκκρεμοδικίας που αφορά στοιχείο του ενεργητικού ή δικαίωμα, το οποίο έχει απεκδυθεί η ασφαλιστική επιχείρηση, διέπονται μόνον από το δίκαιο του κράτους μέλους, στο οποίο υφίσταται η εκκρεμοδικία.»
Β.
Το κυπριακό δίκαιο
17.
Σύμφωνα με το κυπριακό δίκαιο, δικαστήριο δύναται να διορίσει προσωρινό εκκαθαριστή μετά την υποβολή αίτησης για εκκαθάριση, αλλά πριν από την έκδοση απόφασης επί της εν λόγω αιτήσεως. Οι λόγοι για τους οποίους ζητείται συνήθως ο διορισμός αυτός είναι ο κίνδυνος στον οποίο μπορεί να εκτεθούν τα περιουσιακά στοιχεία της εταιρίας, ήτοι, ο κίνδυνος διασπάθισής τους πριν από την έκδοση της απόφασης εκκαθάρισης, με συνέπεια να ματαιωθεί η συλλογή και η κατ’ αναλογία διανομή τους μεταξύ των πιστωτών της εταιρίας (
3
). Ο ρόλος του προσωρινού εκκαθαριστή είναι κατ’ ουσίαν η διατήρηση και προστασία του ενεργητικού και του καθεστώτος της εταιρίας (
4
). Η ακριβής έκταση των αρμοδιοτήτων ενός προσωρινού εκκαθαριστή καθορίζεται στην απόφαση διορισμού του. Πάντως, ο προσωρινός εκκαθαριστής δεν έχει κατ’ αρχήν εξουσία διεύθυνσης και διαχείρισης των υποθέσεων της εταιρίας, η οποία παραμένει ευθύνη των διαχειριστών της (
5
). Εξάλλου, κατά τη νομολογία του εν λόγω κράτους μέλους, ο εκκαθαριστής δεν δύναται να διανέμει περιουσιακά στοιχεία της εταιρίας (
6
).
18.
Ειδικότερα, κατά το άρθρο 215 του περί εταιρειών νόμου, το οποίο φέρει τον τίτλο «Εξουσία αναστολής ή περιορισμού διαδικασίας εναντίον εταιρείας»:
«Οποτεδήποτε μετά την υποβολή αίτησης για εκκαθάριση, και πριν από την έκδοση του διατάγματος εκκαθάρισης, η εταιρεία ή οποιοσδήποτε πιστωτής ή συνεισφορέας δύναται –
(α)
όταν οποιαδήποτε αγωγή ή διαδικασία εναντίον της εταιρείας εκκρεμεί σε οποιοδήποτε Επαρχιακό Δικαστήριο ή στο Ανώτατο Δικαστήριο, να κάνει αίτηση στο Δικαστήριο στο οποίο εκκρεμεί η αγωγή ή διαδικασία για αναστολή διαδικασίας σε αυτή· και
(β)
όταν οποιαδήποτε άλλη αγωγή ή διαδικασία εναντίον της εταιρείας εκκρεμεί, να κάνει αίτηση στο Δικαστήριο που έχει δικαιοδοσία εκκαθάρισης της εταιρείας για παρεμπόδιση της λήψης περαιτέρω επιπρόσθετης διαδικασίας στην αγωγή ή διαδικασία,
και το Δικαστήριο στο οποίο υποβάλλεται αίτηση δύναται, ανάλογα με την περίπτωση, να αναστείλει ή περιορίσει τη διαδικασία με τέτοιους όρους που ήθελε θεωρήσει σωστό.»
19.
Το άρθρο 220 του εν λόγω νόμου φέρει τον τίτλο «Αγωγές αναστέλλονται με την έκδοση διατάγματος εκκαθάρισης» και προβλέπει ως εξής:
«Όταν έχει εκδοθεί διάταγμα εκκαθάρισης ή έχει διοριστεί προσωρινός εκκαθαριστής, καμμιά αγωγή ή διαδικασία συνεχίζεται ή αρχίζει εναντίον της εταιρείας εκτός μετά από άδεια του Δικαστηρίου και με τέτοιους όρους που το Δικαστήριο δυνατό να επιβάλει.»
20.
Το άρθρο 227 του εν λόγω νόμου, το οποίο φέρει τον τίτλο «Διορισμός και εξουσίες προσωρινού εκκαθαριστή», ορίζει τα εξής:
(1)   Τηρουμένων των διατάξεων του άρθρου αυτού, το Δικαστήριο δύναται να διορίσει ως προσωρινό εκκαθαριστή σύμβουλο αφερεγγυότητας αδειοδοτημένο δυνάμει του περί Συμβούλων Αφερεγγυότητας Νόμου οποτεδήποτε μετά την υποβολή αίτησης για εκκαθάριση στο Δικαστήριο για προστασία του ενεργητικού και διατήρησης του καθεστώτος της εταιρείας.
(2)   Ο διορισμός προσωρινού εκκαθαριστή δύναται να γίνει οποτεδήποτε πριν από την έκδοση διατάγματος εκκαθάρισης, και είτε ο επίσημος παραλήπτης είτε οποιοδήποτε άλλο κατάλληλο πρόσωπο δύναται να διοριστεί.
(2Α)   Ο προσωρινός εκκαθαριστής ασκεί τις αρμοδιότητες τις οποίες το Δικαστήριο δυνατό να του αναθέσει.
(3)   Όταν εκκαθαριστής διορίζεται προσωρινά από το Δικαστήριο, το Δικαστήριο δύναται να περιορίσει τις εξουσίες του με το διάταγμα που τον διορίζει.»
Γ.
Το βουλγαρικό δίκαιο
21.
Το άρθρο 624, παράγραφος 2, του Kodeks za zastrahovaneto (κώδικα ασφαλειών) προβλέπει τα εξής:
«Η Komisia za finansov nadzor (επιτροπή εποπτείας του χρηματοπιστωτικού τομέα) λαμβάνει μέτρα για την ενημέρωση του κοινού στην περίπτωση που ενημερωθεί από αρμόδια αρχή άλλου κράτους μέλους για την έναρξη της διαδικασίας εκκαθάρισης ή αφερεγγυότητας.»
22.
Το άρθρο 44 του Kodeks na mezhdunarodnoto chastno pravo (κώδικα ιδιωτικού διεθνούς δικαίου) ορίζει τα εξής:
«(1)   Το αλλοδαπό δίκαιο πρέπει να ερμηνεύεται και να εφαρμόζεται σύμφωνα με την ερμηνεία και εφαρμογή του στο κράτος όπου θεσπίσθηκε.
(2)   Η μη εφαρμογή του αλλοδαπού δικαίου καθώς και η εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του αποτελούν λόγους ασκήσεως ένδικου μέσου.»
III. Το ιστορικό της διαφοράς της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
23.
Η Bulstrad, ασφαλιστική εταιρία καταχωρισμένη στη Βουλγαρία, άσκησε αγωγή ενώπιον του Sofiyski rayonen sad (πρωτοδικείου περιφέρειας Σόφιας, Βουλγαρία). Με την αγωγή της, η Bulstrad ζητεί να υποχρεωθεί η Olympic, ασφαλιστική εταιρία καταχωρισμένη στα μητρώα της Κύπρου, να της καταβάλει το ποσό των 7603,63 βουλγαρικών λέβα (BGN) (περίπου 3887 ευρώ), πλέον εξόδων εκκαθάρισης ύψους 25,00 BGN (περίπου 13 ευρώ), ως ασφαλιστική αποζημίωση σχετικά με τροχαίο ατύχημα.
24.
Η ενάγουσα υποστηρίζει ότι την 5η Ιανουαρίου 2018 οδηγός οχήματος ασφαλισμένου στην Olympic προκάλεσε στο Bansko της Βουλγαρίας υλικές ζημίες σε άλλο όχημα ασφαλισμένο στην Bulstrad. Δεδομένου ότι ο οδηγός του τελευταίου οχήματος καλυπτόταν από σύμβαση ασφάλισης για υλικές ζημίες, η ενάγουσα του κατέβαλε ως αποζημίωση το ποσό των 7603,63 BGN (περίπου 3887 ευρώ). Με την καταβολή της ασφαλιστικής αποζημίωσης, η Bulstrad υπεισήλθε στα δικαιώματα του άμεσα ζημιωθέντος έναντι του αυτουργού της ζημίας και της ασφαλιστικής του εταιρίας. Η Bulstrad απηύθυνε έγγραφη όχληση στην Olympic, η οποία παρελήφθη την 6η Ιουλίου 2018, αξιώνοντας την καταβολή της ασφαλιστικής αποζημίωσης, η οποία όμως δεν έχει καταβληθεί μέχρι σήμερα. Ως εκ τούτου, η Bulstrad άσκησε αγωγή κατά της εναγομένης, μέσω του βουλγαρικού υποκαταστήματός της, ζητώντας να υποχρεωθεί αυτή να της καταβάλει τα ζητούμενα ποσά και να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
25.
Το αιτούν δικαστήριο έκρινε ότι έχει διεθνή δικαιοδοσία δυνάμει του άρθρου 13, παράγραφος 2, σε συνδυασμό με το άρθρο 11, του κανονισμού (ΕΕ) 1215/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2012, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 2012, L 351, σ. 1). Ωστόσο, στο πλαίσιο της δίκης, το αιτούν δικαστήριο ενημερώθηκε ότι οι αρμόδιες κυπριακές αρχές είχαν ανακαλέσει την άδεια λειτουργίας της Olympic ως ασφαλιστικής επιχείρησης λόγω μη τήρησης των κεφαλαιακών απαιτήσεων και ότι είχε διοριστεί σε αυτήν προσωρινός εκκαθαριστής, ο οποίος αναλαμβάνει και ελέγχει το σύνολο των οικονομικών και νομικών δικαιωμάτων τα οποία έχει ή φέρεται ότι έχει η εταιρία αυτή. Κατά το αιτούν δικαστήριο, οι εν λόγω ενέργειες των κυπριακών αρχών ισοδυναμούσαν με απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης και, με διάταξη της 26ης Σεπτεμβρίου 2018, ανέστειλε τη διαδικασία κατά της Olympic κατ’ εφαρμογήν των διατάξεων του βουλγαρικού κώδικα ασφαλειών για τη μεταφορά της οδηγίας 2009/138 στην εσωτερική έννομη τάξη.
26.
Η Bulstrad ζήτησε την επανάληψη της διαδικασίας για τον λόγο ότι κακώς αυτή είχε ανασταλεί, λαμβανομένης υπόψη της ερμηνείας των σχετικών διατάξεων από το Varhoven kasatsionen sad (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, Βουλγαρία). Κατά την ερμηνεία αυτή, οι δύο προαναφερθείσες ενέργειες των κυπριακών αρχών δεν μπορούν να θεωρηθούν ισοδύναμες με απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης από το κράτος μέλος καταγωγής, κατά την έννοια της βουλγαρικής νομοθεσίας με την οποία μεταφέρθηκε στην εσωτερική έννομη τάξη το άρθρο 274 της οδηγίας 2009/138.
27.
Σε απάντηση, το αιτούν δικαστήριο ζήτησε από τη βουλγαρική Επιτροπή Εποπτείας του Χρηματοπιστωτικού Τομέα να διευκρινίσει αν είχε ενημερωθεί για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης ή αφερεγγυότητας όσον αφορά την Olympic ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου στην Κύπρο και, σε περίπτωση που η διαδικασία αυτή είχε κινηθεί, να διευκρινίσει σε ποιο στάδιο βρισκόταν και αν είχε διοριστεί εκκαθαριστής ή σύνδικος. Όπως προκύπτει από έγγραφο της 19ης Μαρτίου 2019, η εν λόγω επιτροπή δήλωσε ότι δεν είχε λάβει, μέχρι την ημερομηνία αυτή, πληροφορίες σχετικά με την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης της Olympic από την αρμόδια κυπριακή αρχή.
28.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το αιτούν δικαστήριο ανέστειλε την ενώπιόν του διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Έχει το άρθρο 630 του Kodeks za zastrahovaneto (κώδικα ασφαλειών), υπό το πρίσμα του άρθρου 274 της οδηγίας 2009/138/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Νοεμβρίου 2009, σχετικά με την ανάληψη και την άσκηση δραστηριοτήτων ασφάλισης και αντασφάλισης (Φερεγγυότητα II), την έννοια ότι η απόφαση διοικητικής αρχής κράτους μέλους με την οποία ανακαλείται η άδεια λειτουργίας ασφαλιστικής εταιρίας και διορίζεται σε αυτήν προσωρινός εκκαθαριστής χωρίς να έχει κινηθεί διαδικασία δικαστικής εκκαθάρισης συνιστά “απόφαση να κινηθεί διαδικασία εκκαθάρισης”;
2)
Πρέπει, στην περίπτωση που η νομοθεσία του κράτους μέλους στο οποίο έχει την έδρα της η ασφαλιστική εταιρία της οποίας ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας και στην οποία έχει διοριστεί προσωρινός εκκαθαριστής προβλέπει ότι αναστέλλεται κάθε δικαστική διαδικασία κατά της εν λόγω εταιρίας εφόσον διοριστεί προσωρινός εκκαθαριστής, οι κανόνες αυτοί να εφαρμόζονται από τα δικαστήρια των άλλων κρατών μελών, δυνάμει του άρθρου 274 της οδηγίας 2009/138/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Νοεμβρίου 2009, σχετικά με την ανάληψη και την άσκηση δραστηριοτήτων ασφάλισης και αντασφάλισης (Φερεγγυότητα II), ακόμη και αν τέτοια ρύθμιση δεν προβλέπεται ρητώς από το εθνικό τους δίκαιο;»
29.
Γραπτές παρατηρήσεις υπέβαλαν στο Δικαστήριο η Βουλγαρική Κυβέρνηση και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
IV. Ανάλυση
Α.
Επί του παραδεκτού των προδικαστικών ερωτημάτων
30.
Κατά πάγια νομολογία, τα σχετικά με την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης ερωτήματα που υποβάλλονται από εθνικά δικαστήρια θεωρούνται κατά τεκμήριο λυσιτελή. Το Δικαστήριο δύναται να αρνηθεί να αποφανθεί επί των ερωτημάτων αυτών μόνον στην περίπτωση κατά την οποία δεν διαθέτει τα πραγματικά ή νομικά στοιχεία που είναι αναγκαία προκειμένου να δώσει χρήσιμη απάντηση στα ερωτήματα που του υποβλήθηκαν, οσάκις το ζήτημα είναι υποθετικού χαρακτήρα ή ακόμη οσάκις είναι πρόδηλο ότι η ζητούμενη ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης δεν έχει καμία σχέση με το υποστατό ή το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης (
7
).
31.
Εν προκειμένω, κατόπιν της υποβολής της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως, το αιτούν δικαστήριο ενημέρωσε ότι οι βουλγαρικές εποπτικές αρχές γνωστοποίησαν ότι, με απόφαση της 30ής Ιουλίου 2019, κινήθηκε διαδικασία εκκαθάρισης κατά της Olympic και ότι η απόφαση αυτή δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας στις 23 Αυγούστου 2019. Στη συνέχεια, με έγγραφο της 4ης Φεβρουαρίου 2020, το Δικαστήριο ζήτησε από το αιτούν δικαστήριο να διευκρινίσει αν εμμένει στα ερωτήματά του.
32.
Με διάταξη της 21ης Φεβρουαρίου 2020, το αιτούν δικαστήριο απάντησε ότι εμμένει στην εξέταση της αιτήσεώς του.
33.
Δεδομένου ότι, εν προκειμένω, πρώτον, το Δικαστήριο διαθέτει όλα τα πραγματικά ή νομικά στοιχεία που είναι αναγκαία προκειμένου να δώσει απάντηση στα ερωτήματα που του υποβλήθηκαν, δεύτερον, η δικογραφία του Δικαστηρίου δεν περιέχει κανένα στοιχείο υποθετικής φύσης και, τρίτον, δεν είναι πρόδηλο ότι η ζητούμενη ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης δεν έχει καμία σχέση με το υποστατό ή το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δεν μπορεί να κριθεί απαράδεκτη. Πάντως, στις διαδικασίες αφερεγγυότητας, το ακριβές χρονικό σημείο κατά το οποίο πρέπει να ανασταλεί η όποια διαδικασία τυχόν εκκρεμεί ενώπιον των δικαστηρίων άλλων κρατών μελών αποδεικνύεται συχνότατα ιδιαιτέρως σημαντικό.
Β.
Επί της ουσίας
1. Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
34.
Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 274 της οδηγίας 2009/138 έχει την έννοια ότι συνιστά «απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης», κατά το άρθρο αυτό, η απόφαση διοικητικής αρχής κράτους μέλους καταγωγής ασφαλιστικής επιχείρησης με την οποία ανακαλείται η άδεια λειτουργίας ασφαλιστικής εταιρίας και διορίζεται σε αυτήν προσωρινός εκκαθαριστής χωρίς να έχει εκδοθεί δικαστική απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης.
35.
Κατά το άρθρο 274, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/138, η απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης ασφαλιστικής επιχείρησης, οι διαδικασίες εκκαθάρισης και τα αποτελέσματά τους διέπονται από το εφαρμοστέο δίκαιο στο κράτος μέλος καταγωγής.
36.
Εξάλλου, το άρθρο 268, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας, προβλέπει ότι, για τους σκοπούς του τίτλου IV της εν λόγω οδηγίας (ο οποίος φέρει τον τίτλο «Εξυγίανση και εκκαθάριση ασφαλιστικών επιχειρήσεων» και περιέχει το άρθρο 274), ως «διαδικασίες εκκαθάρισης» νοούνται «οι συλλογικές διαδικασίες που συνεπάγονται τη ρευστοποίηση του ενεργητικού μιας ασφαλιστικής
επιχείρησης και τη διανομή των εσόδων μεταξύ των πιστωτών, των μετόχων ή των μελών, όπως ενδείκνυται, και οι οποίες οπωσδήποτε συνεπάγονται παρέμβαση των αρμοδίων αρχών, ακόμη και όταν οι συλλογικές διαδικασίες περατώνονται με συμβιβασμό ή άλλο ανάλογο μέτρο, είτε βασίζονται σε αφερεγγυότητα, είτε όχι, και είτε είναι εκούσιες, είτε υποχρεωτικές» (
8
). Συνεπώς, μολονότι εναπόκειται στα κράτη μέλη καταγωγής να καθορίζουν τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορεί να ληφθεί απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης, καθώς και τους λεπτομερείς όρους και τα αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας, η έννοια του όρου «διαδικασίες εκκαθάρισης» κατά την οδηγία 2009/138 δεν εξαρτάται από το εθνικό δίκαιο: αντιθέτως, προϋποθέτει ότι η εν λόγω διαδικασία εμπίπτει στον ορισμό της έννοιας κατά το άρθρο 268, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ.
37.
Όσον αφορά τη διεθνή δικαιοδοσία για τη διαπίστωση αν συγκεκριμένη απόφαση πρέπει να θεωρηθεί ότι έχει εκδοθεί, ή όχι, στο πλαίσιο διαδικασίας εμπίπτουσας στον ορισμό αυτόν και, ως εκ τούτου, ότι συνιστά απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης, η οδηγία 2009/138 δεν περιέχει καμία διάταξη που να παρέχει στα δικαστήρια του κράτους μέλους καταγωγής αποκλειστική διεθνή δικαιοδοσία προς εκτίμηση της νομικής φύσης της απόφασης που λαμβάνουν οι αρμόδιες αρχές του εν λόγω κράτους μέλους. Επίσης, δεν προβλέπει ότι οι αρμόδιες αρχές, οσάκις εκδίδουν απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης, πρέπει να τηρούν ορισμένες ουσιώδεις διατυπώσεις που να καθιστούν ευχερή τη διαπίστωση ότι πρόκειται για τέτοια απόφαση. Ούτε, εξάλλου, περιλαμβάνει κατάλογο των διαδικασιών που προβλέπονται στα διάφορα κράτη μέλη, οι οποίες πρέπει να χαρακτηρίζονται ως διαδικασίες εκκαθάρισης, προκειμένου τα δικαστήρια των άλλων κρατών μελών να μπορούν ευχερώς να διαπιστώσουν ότι πρόκειται για τέτοιες αποφάσεις. Αντιθέτως, κατά το άρθρο 273, παράγραφος 2, οι αποφάσεις για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης αναγνωρίζονται σε ολόκληρη την Ένωση χωρίς άλλες διατυπώσεις πέραν εκείνων που απαιτούνται από τη νομοθεσία των κρατών μελών καταγωγής (
9
).
38.
Βεβαίως, το άρθρο 273, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/138 καθιερώνει την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης των αποφάσεων σχετικά με την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης. Ωστόσο, το άρθρο 267 ορίζει ότι ο τίτλος IV –και, συνεπώς, η αρχή της αμοιβαίας αναγνώριση που διατυπώνει το άρθρο 273– εφαρμόζεται μόνο σε αποφάσεις ως προς τις οποίες έχει αποδειχθεί ότι αφορούν διαδικασίες εκκαθάρισης κατά την έννοια αυτής της οδηγίας (
10
).
39.
Συνεπώς, από το περιεχόμενο και τους σκοπούς της οδηγίας 2009/138 προκύπτει ότι τα δικαστήρια των άλλων κρατών μελών έχουν διεθνή δικαιοδοσία να διαπιστώσουν αν απόφαση ληφθείσα από τις αρχές του κράτους μέλους καταγωγής πρέπει να χαρακτηριστεί ως απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης κατά την έννοια της οδηγίας 2009/138. Οσάκις τούτο συμβαίνει, πάντως, τα δικαστήρια αυτά πρέπει να αναγνωρίσουν τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης διαδικασίας.
40.
Από το γράμμα του άρθρου 268, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2009/138 προκύπτει ότι για τον χαρακτηρισμό μιας απόφασης ως απόφασης για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης πρέπει να πληρούνται δύο προϋποθέσεις. Πρώτον, η διαδικασία πρέπει να έχει ως αντικείμενο τη ρευστοποίηση του ενεργητικού ασφαλιστικής επιχείρησης και τη διανομή των εσόδων μεταξύ των πιστωτών, των μετόχων ή των μελών, όπως ενδείκνυται. Δεύτερον, πρέπει να συνεπάγεται παρέμβαση των αρμοδίων αρχών, ήτοι, σύμφωνα με το άρθρο 268, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της εν λόγω οδηγίας, των «διοικητικ[ών] ή δικαστικ[ών] αρχ[ών] των κρατών μελών, οι οποίες είναι αρμόδιες για τους σκοπούς των μέτρων εξυγίανσης ή των διαδικασιών εκκαθάρισης».
41.
Στην υπό κρίση υπόθεση, όπως προεκτέθηκε, τίθεται το ζήτημα αν η απόφαση με την οποία ανακαλείται η άδεια λειτουργίας ασφαλιστικής επιχείρησης και διορίζεται σε αυτήν προσωρινός εκκαθαριστής πρέπει να χαρακτηρισθεί ως απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης ή ως απόφαση με την οποία καταφάσκεται η έναρξη τέτοιας διαδικασίας κατά την έννοια της οδηγίας 2009/138.
42.
Όσον αφορά τον διορισμό προσωρινού εκκαθαριστή, δεδομένου ότι ο διορισμός αυτός είναι απλώς προσωρινός, η έκδοση της εν λόγω απόφασης συνεπάγεται κατ’ ανάγκην τον διορισμό οριστικού εκκαθαριστή ο οποίος θα έχει την ευθύνη της ρευστοποίησης του ενεργητικού της ασφαλιστικής επιχείρησης.
43.
Μολονότι το Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να ερμηνεύει εθνικό δίκαιο ή να εφαρμόζει κανόνα του δικαίου της Ένωσης σε συγκεκριμένη διαφορά ή να χαρακτηρίζει μια διάταξη εθνικού δικαίου με γνώμονα τον κανόνα αυτόν, μπορεί πάντως να συναγάγει από τα στοιχεία της δικογραφίας όλα τα απαραίτητα στοιχεία για τη διευκρίνιση της κατάστασης που περιγράφει το αιτούν δικαστήριο στα προδικαστικά του ερωτήματα, προκειμένου να παράσχει στο εθνικό δικαστήριο τα στοιχεία ερμηνείας διάταξης του δικαίου της Ένωσης που θα μπορούσαν να του είναι χρήσιμα για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της διάταξης αυτής (
11
).
44.
Εν προκειμένω, από τα στοιχεία της δικογραφίας που διαβιβάσθηκε στο Δικαστήριο προκύπτει ότι, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, η απόφαση περί διορισμού προσωρινού εκκαθαριστή ελήφθη μετά την υποβολή της αίτησης για εκκαθάριση αλλά πριν από την έκδοση δικαστικής απόφασης σε σχέση με την εν λόγω αίτηση (
12
). Επιπλέον, σύμφωνα με την εν λόγω εθνική νομοθεσία, ο προσωρινός εκκαθαριστής δεν έχει, καταρχήν, την εξουσία να ρευστοποιήσει το ενεργητικό της ασφαλιστικής επιχείρησης ή να διανείμει τα έσοδα στους πιστωτές (
13
). Το γεγονός, πάντως, ότι ο προσωρινός διαχειριστής δεν έχει τις εν λόγω εξουσίες –στοιχείο, βεβαίως, που εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να διακριβώσει‐ αποκλείει το ενδεχόμενο η εν λόγω απόφαση να συνεπάγεται την έναρξη ή την ύπαρξη διαδικασίας εκκαθάρισης υπό την έννοια της οδηγίας 2009/138, επειδή ακριβώς αυτά τα στοιχεία είναι ουσιώδη για να χαρακτηρισθεί μια απόφαση ως απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης κατά την έννοια του άρθρου 268, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2009/138.
45.
Όσον αφορά την ανάκληση της άδειας λειτουργίας, επισημαίνεται ότι η οδηγία 2009/138 διακρίνει μεταξύ αυτής της απόφασης και της απόφασης για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης.
46.
Πρώτον, οι συνέπειες που συνδέονται με καθεμία από τις αποφάσεις αυτές ορίζονται υπό διαφορετικούς τίτλους της οδηγίας, ήτοι τον τίτλο I και τον τίτλο IV αντίστοιχα. Σύμφωνα με το άρθρο 144, σε συνδυασμό με το άρθρο 14, της οδηγίας 2009/138, η ανάκληση της άδειας έχει ως σκοπό να απαγορευθεί στην οικεία επιχείρηση η άσκηση οποιασδήποτε δραστηριότητας συναφούς με τον ασφαλιστικό κλάδο για τον οποίο δόθηκε προηγουμένως η εν λόγω άδεια. Αντιθέτως, σύμφωνα με το άρθρο 273 αυτής της οδηγίας, η λήψη απόφασης για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης παράγει τα έννομα αποτελέσματα που η νομοθεσία του κράτους μέλους καταγωγής αναγνωρίζει σε μια τέτοια διαδικασία.
47.
Δεύτερον, σύμφωνα με το άρθρο 144, σε συνδυασμό με το άρθρο 13, παράγραφος 10, της οδηγίας 2009/138, η απόφαση ανάκλησης άδειας λαμβάνεται από την εθνική αρχή ή αρχές οι οποίες, δυνάμει νομοθετικής ή κανονιστικής ρύθμισης, είναι αρμόδιες να εποπτεύουν τις ασφαλιστικές ή τις αντασφαλιστικές επιχειρήσεις, ενώ σύμφωνα με το άρθρο 268, στοιχείο δʹ, σε συνδυασμό με το άρθρο 268, στοιχείο αʹ, η απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης λαμβάνεται από τις διοικητικές ή δικαστικές αρχές των κρατών μελών, οι οποίες είναι αρμόδιες για τους σκοπούς των μέτρων εξυγίανσης ή των διαδικασιών εκκαθάρισης (
14
). Βεβαίως, οι αρχές αυτές μπορεί να είναι οι ίδιες, ωστόσο, τούτο δεν ισχύει κατ’ ανάγκην (
15
).
48.
Τρίτον, πρόκειται για διαφορετικά είδη αποφάσεων που επιδιώκουν διαφορετικούς σκοπούς. Σύμφωνα με τα άρθρα 15 επ. της οδηγίας 2009/138 και τις αιτιολογικές σκέψεις 8 και 11 αυτής, σκοπός της διαδικασίας χορήγησης άδειας είναι να διασφαλιστεί ότι κάθε επιχείρηση που ασκεί ασφαλιστικές ή αντασφαλιστικές δραστηριότητες συμμορφώνεται προς τους διάφορους κανόνες και ότι οι επιχειρήσεις αυτές μπορούν να ασκούν τις δραστηριότητές τους σε ολόκληρη την Ένωση. Όσον αφορά τις αποφάσεις για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης, από το άρθρο 268, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2009/138 προκύπτει ότι αυτές έχουν ως σκοπό να προετοιμάσουν τη ρευστοποίηση του ενεργητικού της ασφαλιστικής επιχείρησης και τη διανομή των εσόδων μεταξύ των πιστωτών, ακόμη και αν αυτή η διανομή δεν επιτευχθεί τελικώς (
16
). Από την αιτιολογική σκέψη 121 της οδηγίας 2009/138 συνάγεται ότι η λήψη μιας τέτοιας απόφασης δεν μπορεί να βασίζεται σε αφερεγγυότητα.
49.
Τέταρτον, ενώ, σε περίπτωση ανάκλησης της άδειας, το άρθρο 144 παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/138 προβλέπει ότι η εποπτική αρχή του κράτους μέλους απλώς ενημερώνει σχετικά τις εποπτικές αρχές των άλλων κρατών μελών, σε περίπτωση απόφασης για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης, το άρθρο 273, παράγραφος 3, της οδηγίας 2009/138 προβλέπει ότι οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να ενημερώνουν τις λοιπές αρχές όχι μόνο σχετικά με την απόφασή τους, αλλά και για τα πιθανά πρακτικά αποτελέσματα που μπορεί να έχει αυτή η διαδικασία. Επιπλέον, όσον αφορά την απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης, το άρθρο 280 της οδηγίας ορίζει ότι η αρμόδια αρχή, ο εκκαθαριστής ή οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο διορισμένο για τον σκοπό αυτό από την αρμόδια αρχή οφείλει να δημοσιεύει την απόφαση να κινηθεί διαδικασία εκκαθάρισης, σύμφωνα με τις διαδικασίες δημοσίευσης που ισχύουν στο κράτος μέλος καταγωγής και επίσης να δημοσιεύει απόσπασμα της απόφασης περί εκκαθάρισης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
50.
Συνεπώς, όπως επισημαίνεται από τη Βουλγαρική Κυβέρνηση, η έννοια της «απόφασης ανάκλησης της άδειας», αφενός, και η έννοια της «απόφασης για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης», αφετέρου, αφορούν διαφορετικά είδη αποφάσεων. Δεδομένου ότι η οδηγία 2009/138 δεν περιέχει καμία διάταξη υποχρεώνουσα τα κράτη μέλη να θεωρούν ότι η ανάκληση της άδειας συνεπάγεται ή ισοδυναμεί με κίνηση διαδικασίας εκκαθάρισης, από το γεγονός και μόνον ότι ανακλήθηκε η άδεια μιας ασφαλιστικής επιχείρησης δεν μπορεί να συναχθεί η ύπαρξη «απόφασης για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης» κατά την οδηγία 2009/138. Πράγματι, είναι πολύ πιθανό, για παράδειγμα, να ληφθεί απόφαση ανάκλησης μιας άδειας για άλλους λόγους εκτός από την αφερεγγυότητα της ασφαλιστικής επιχείρησης.
51.
Βεβαίως, το άρθρο 279 της οδηγίας 2009/138 προβλέπει ότι η έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης συνεπάγεται την ανάκληση της άδειας λειτουργίας, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 144 της οδηγίας. Το αντίθετο, ωστόσο, δεν ισχύει, δεδομένου ότι η οδηγία 2009/138 δεν απαιτεί από το κράτος μέλος καταγωγής να κινεί αυτομάτως τη διαδικασία εκκαθάρισης εκ μόνου του λόγου της ανάκλησης της άδειας λειτουργίας. Αντιθέτως, η αιτιολογική σκέψη 128 της οδηγίας 2009/138 αναφέρει ότι «η έναρξη της διαδικασίας εκκαθάρισης θα πρέπει να συνεπάγεται την ανάκληση της άδειας λειτουργίας που έχει χορηγηθεί στην ασφαλιστική επιχείρηση, εκτός αν αυτή η άδεια έχει ήδη ανακληθεί προηγουμένως» (
17
), στοιχείο που σημαίνει ότι η έναρξη της διαδικασίας εκκαθάρισης δεν συνεπάγεται αυτομάτως την ανάκληση της άδειας λειτουργίας (
18
).
52.
Μολονότι, η οδηγία 2009/138 δεν επιβάλλει στα κράτη μέλη υποχρέωση να προβλέπουν ότι η ανάκληση του συνόλου των αδειών που έχουν χορηγηθεί σε ασφαλιστική επιχείρηση συνεπάγεται αυτομάτως την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισής της, κατά την έννοια του άρθρου 268, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2009/138, χωρίς καν να απαιτείται η λήψη χωριστής απόφασης, ωστόσο, δεν απαγορεύει, εντούτοις, στα κράτη μέλη να προβλέπουν τέτοιον κανόνα. Συνεπώς, τα δικαστήρια των άλλων κρατών μελών πρέπει να συνάγουν την ύπαρξη διαδικασίας εκκαθάρισης από την ύπαρξη απόφασης ανάκλησης της άδειας λειτουργίας μόνον εφόσον η νομοθεσία του κράτους μέλους καταγωγής προβλέπει τέτοιον κανόνα, στοιχείο που προϋποθέτει ότι οι οικείοι φορείς λειτουργούν τόσο ως αρμόδιες αρχές κατά την έννοια του άρθρου 268, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2009/138 όσο και ως εποπτικές αρχές κατά την έννοια του άρθρου 13, παράγραφος 10, της οδηγίας αυτής.
53.
Εν προκειμένω, από τη διαβιβασθείσα στο Δικαστήριο δικογραφία δεν προκύπτει ότι η επίμαχη εθνική νομοθεσία προβλέπει ότι η ανάκληση της άδειας έχει αυτοδικαίως ως αποτέλεσμα την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης. Αντιθέτως, η Βουλγαρική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι, με την απόφαση της 30ής Ιουλίου 2019 για την έναρξη της διαδικασίας εκκαθάρισης της Olympic, το επαρχιακό δικαστήριο της Λευκωσίας επισήμανε ότι η απόφαση της αρμόδιας αρχής να ανακαλέσει την άδεια λειτουργίας της ασφαλιστικής εταιρίας δεν συνεπαγόταν ταυτόχρονη και αυτόματη εκκαθάριση της ασφαλιστικής εταιρίας αυτής.
54.
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι η απόφαση της αρμόδιας αρχής να ανακαλέσει την άδεια λειτουργίας και να διορίσει προσωρινό εκκαθαριστή δεν συνιστά «απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης», κατά την έννοια του άρθρου 268, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2009/138, εκτός αν (κατά τα οριζόμενα στην εν λόγω διάταξη) η εθνική νομοθεσία προβλέπει είτε ότι ο προσωρινός εκκαθαριστής έχει δικαίωμα να ρευστοποιήσει το ενεργητικό της οικείας ασφαλιστικής επιχείρησης και να διανείμει τα έσοδα μεταξύ των πιστωτών είτε ότι η ανάκληση της άδειας λειτουργίας συνεπάγεται αυτομάτως την έναρξη της διαδικασίας εκκαθάρισης, χωρίς να απαιτείται η λήψη χωριστής απόφασης προς τούτο από άλλη αρχή.
55.
Μολονότι το προδικαστικό ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου αφορά μόνον την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης, πρέπει εντούτοις να υπογραμμιστεί ότι, σύμφωνα με το άρθρο 268, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/138, ως «μέτρα εξυγίανσης» νοούνται «όσα μέτρα συνεπάγονται οιαδήποτε παρέμβαση των αρμοδίων αρχών και σκοπό έχουν να διαφυλάξουν ή να αποκαταστήσουν τη χρηματοοικονομική κατάσταση ασφαλιστικής επιχείρησης και τα οποία είναι δυνατόν να θίξουν προϋπάρχοντα δικαιώματα άλλων συμβαλλομένων μερών και όχι αυτής καθ’ αυτήν της ασφαλιστικής επιχείρησης, συμπεριλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, των μέτρων που συνεπάγονται τη δυνατότητα αναστολής πληρωμών, αναστολής εκτελεστικών μέτρων ή μείωσης των αποζημιώσεων». Συνεπώς, μια απόφαση μπορεί να θεωρηθεί μέτρο εξυγίανσης κατά την έννοια του τίτλου IV της οδηγίας 2009/138 αν πληροί τις κατωτέρω τρεις προϋποθέσεις:
–
η εν λόγω απόφαση εκδόθηκε από τις αρμόδιες αρχές, ήτοι, τις κατά το άρθρο 268, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, διοικητικές ή δικαστικές αρχές των κρατών μελών, οι οποίες είναι αρμόδιες για τους σκοπούς των μέτρων εξυγίανσης ή των διαδικασιών εκκαθάρισης·
–
έχει ως σκοπό να διαφυλάξει ή να αποκαταστήσει τη χρηματοοικονομική κατάσταση ασφαλιστικής επιχείρησης·
–
θίγει προϋπάρχοντα δικαιώματα άλλων συμβαλλομένων μερών και όχι της ίδιας της ασφαλιστικής επιχείρησης.
56.
Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από ορισμένα στοιχεία της δικογραφίας που διαβιβάσθηκε στο Δικαστήριο, πρώτον, η απόφαση για τον διορισμό προσωρινού διαχειριστή ελήφθη από αρχή η οποία είναι επίσης αρμόδια για τα μέτρα εξυγίανσης. Δεύτερον, η εν λόγω απόφαση αποσκοπεί να εξασφαλίσει τη διατήρηση του ενεργητικού της εταιρίας. Τρίτον, πέραν της εταιρικής διευθύνσεως, η εν λόγω απόφαση επηρεάζει επίσης και τα προϋπάρχοντα δικαιώματα άλλων μερών και όχι της ίδιας της ασφαλιστικής επιχείρησης. Συγκεκριμένα, κατά το άρθρο 220 του περί εταιρειών νόμου, όταν έχει διοριστεί προσωρινός εκκαθαριστής, καμία αγωγή δεν ασκείται και καμία διαδικασία δεν κινείται ή συνεχίζεται κατά της εταιρίας, εκτός και αν έχει χορηγηθεί προγενέστερη άδεια από δικαστήριο. Συνεπώς, η απόφαση διορισμού προσωρινού εκκαθαριστή μπορεί κάλλιστα να συνιστά μέτρο εξυγίανσης κατά την έννοια του άρθρου 268, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/138. Εντούτοις, η σχετική διαπίστωση εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο.
57.
Στην περίπτωση αυτή, το άρθρο 269, παράγραφος 4, της οδηγίας 2009/138 προβλέπει ότι τα άλλα κράτη μέλη και, κατ’ επέκταση, οι δικαστικές τους αρχές, αναγνωρίζουν τα αποτελέσματα που παράγει το εν λόγω μέτρο σύμφωνα με το δίκαιο του κράτους μέλους καταγωγής, ακόμη και αν οι αρμόδιες αρχές του δεν έχουν ενημερώσει τις αρχές των άλλων κρατών μελών για τη λήψη του μέτρου ή για τα αποτελέσματά του, όπως απαιτεί το άρθρο 270 της οδηγίας 2009/138.
58.
Αν η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης απόφαση για την ανάκληση της άδειας λειτουργίας ασφαλιστικής επιχείρησης και τον διορισμό προσωρινού εκκαθαριστή χαρακτηρίζεται, λαμβανομένου υπόψη του αποτελέσματος που της προσδίδει το δίκαιο του κράτους μέλους καταγωγής, ως μέτρο εξυγίανσης ή ως απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης, τα λοιπά κράτη μέλη υποχρεούνται, σύμφωνα με το άρθρο 269, παράγραφος 4, και το άρθρο 273, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/138, αντίστοιχα, να αναγνωρίσουν τα αποτελέσματα τα οποία το δίκαιο του κράτους μέλους καταγωγής προσδίδει στις εν λόγω αποφάσεις.
59.
Βεβαίως, κατά το άρθρο 292 της οδηγίας 2009/138, «[τ]α αποτελέσματα των μέτρων εξυγίανσης ή της διαδικασίας εκκαθάρισης επί εκκρεμοδικίας που αφορά στοιχείο του ενεργητικού ή δικαίωμα, το οποίο έχει απεκδυθεί η ασφαλιστική επιχείρηση, διέπονται μόνον από το δίκαιο του κράτους μέλους, στο οποίο υφίσταται η εκκρεμοδικία». Πάντως, στην υπό κρίση υπόθεση, η κύρια διαδικασία δεν αφορά στοιχείο του ενεργητικού η δικαίωμα το οποίο έχει ήδη απεκδυθεί η ασφαλιστική επιχείρηση (
19
).
60.
Κατόπιν των προεκτεθέντων, προτείνω να δοθεί στο πρώτο ερώτημα η απάντηση ότι το άρθρο 274 της οδηγίας 2009/138 πρέπει να ερμηνεύεται υπό την έννοια ότι η απόφαση αρχής κράτους μέλους με την οποία ανακαλείται η άδεια λειτουργίας ασφαλιστικής επιχείρησης και διορίζεται προσωρινός εκκαθαριστής δεν συνιστά «απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης» κατά την έννοια της οδηγίας αυτής, εκτός αν η εθνική νομοθεσία προβλέπει είτε ότι ο εν λόγω προσωρινός εκκαθαριστής έχει δικαίωμα να ρευστοποιήσει το ενεργητικό της επιχείρησης αυτής και να διανείμει τα έσοδα μεταξύ των πιστωτών είτε ότι η ανάκληση της άδειας λειτουργίας συνεπάγεται αυτομάτως την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης, χωρίς να απαιτείται η λήψη περαιτέρω απόφασης προς τον σκοπό αυτό.
61.
Αν η εν λόγω απόφαση δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης, αλλά η έκδοσή της αποσκοπεί στη διασφάλιση της διατήρησης του ενεργητικού της εταιρίας και αποκλείει την άσκηση οποιασδήποτε αγωγής ή την έναρξη ή συνέχιση οποιασδήποτε διαδικασίας κατά της ασφαλιστικής επιχείρησης, εκτός αν έχει δοθεί άδεια από δικαστήριο, τότε η απόφαση αυτή πρέπει να χαρακτηρίζεται ως μέτρο εξυγίανσης κατά την έννοια του τίτλου IV της οδηγίας 2009/138.
62.
Άπαξ και χαρακτηριστεί ως απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης ή ως μέτρο εξυγίανσης κατά την έννοια του τίτλου IV της οδηγίας 2009/138, η εν λόγω απόφαση αναγνωρίζεται, χωρίς άλλες διατυπώσεις, σε ολόκληρη την Ένωση.
2. Επί του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος
63.
Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ερωτά, κατ’ ουσίαν, αν τα δικαστήρια των άλλων κρατών μελών πρέπει να εφαρμόζουν, ακόμη και δεν προβλέπεται στο εθνικό τους δίκαιο, το δίκαιο του κράτους μέλους καταγωγής ασφαλιστικής επιχείρησης, το οποίο προβλέπει ότι αναστέλλεται κάθε δικαστική διαδικασία κατά της εν λόγω εταιρίας εφόσον ανακληθεί η άδεια λειτουργία της και διοριστεί προσωρινός εκκαθαριστής.
64.
Όπως προκύπτει από την απάντηση στο πρώτο ερώτημα, για να υποχρεούνται τα λοιπά κράτη μέλη να αναστείλουν τη δικαστική διαδικασία τους, δυνάμει της οδηγίας 2009/138, λόγω της έκδοσης απόφασης από το κράτος μέλος καταγωγής, είναι αναγκαίο, πρώτον, η απόφαση αυτή να συνιστά είτε μέτρο εξυγίανσης είτε απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης κατά την έννοια του τίτλου IV της οδηγίας αυτής και, δεύτερον, η νομοθεσία του κράτους μέλους καταγωγής να προβλέπει ότι, σε περίπτωση έκδοσης της εν λόγω απόφασης, θα αναστέλλεται κάθε δικαστική διαδικασία κατά της οικείας επιχείρησης. Πράγματι, σύμφωνα με το άρθρο 269, παράγραφος 4, και το άρθρο 273, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/138, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να αναγνωρίζουν τα αποτελέσματα που το δίκαιο του κράτους μέλους καταγωγής προσδίδει στα δύο αυτά είδη αποφάσεων. Συνεπώς, μολονότι το αιτούν δικαστήριο δεν διευκρίνισε τις διατάξεις των οποίων ζητείται η ερμηνεία, από τη δικογραφία μπορεί να συναχθεί ότι οι διατάξεις αυτές είναι το άρθρο 269, παράγραφος 4, και το άρθρο 273, παράγραφος 2, της οδηγίας αυτής.
65.
Στο πλαίσιο αυτό, αντιλαμβάνομαι ότι το δεύτερο ερώτημα υποβάλλεται στο Δικαστήριο επειδή η κύρια δίκη αφορά διαφορά μεταξύ δύο ιδιωτών (
20
). Συγκεκριμένα, δεδομένου ότι η οδηγία αποτελεί πράξη που απευθύνεται στα κράτη μέλη τα οποία οφείλουν να τη μεταφέρουν στις αντίστοιχες έννομες τάξεις τους, οι διατάξεις μιας οδηγίας δεν μπορεί να έχουν άμεσο αποτέλεσμα παρά μόνον αν είναι σαφείς, ακριβείς και απαλλαγμένες αιρέσεων και εφόσον το κράτος μέλος δεν μετέφερε προσηκόντως τις διατάξεις αυτές στην εσωτερική έννομη τάξη εντός της ταχθείσας προθεσμίας. Ακόμη και αν πληρούνται οι προϋποθέσεις αυτές, μια οδηγία δεν μπορεί καθεαυτήν να γεννά υποχρεώσεις εις βάρος ιδιώτη και επομένως δεν χωρεί επίκλησή της έναντι αυτού (
21
). Συγκεκριμένα, η επέκταση στις σχέσεις μεταξύ ιδιωτών της δυνατότητας επίκλησης διάταξης οδηγίας που δεν έχει μεταφερθεί ή έχει μεταφερθεί πλημμελώς στην εσωτερική έννομη τάξη θα ισοδυναμούσε με αναγνώριση της εξουσίας της Ένωσης να επιβάλλει υποχρεώσεις με άμεσο αποτέλεσμα σε βάρος ιδιωτών, παρά το γεγονός ότι διαθέτει τέτοια αρμοδιότητα μόνο στις περιπτώσεις που της απονέμεται εξουσία έκδοσης κανονισμών (
22
).
66.
Επομένως, ακόμη και μια σαφής, ακριβής και απαλλαγμένη αιρέσεων διάταξη οδηγίας, η οποία αποσκοπεί στην απονομή δικαιωμάτων ή στην επιβολή υποχρεώσεων στους ιδιώτες, δεν μπορεί να έχει εφαρμογή, αυτή καθεαυτήν, στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς ανακύπτουσας αποκλειστικώς μεταξύ ιδιωτών (
23
).
67.
Παρά ταύτα, το Δικαστήριο έχει δεχθεί περιπτώσεις οι οποίες, χωρίς να αποτελούν εξαιρέσεις, απλώς δεν καλύπτονται από την εν λόγω αρχή είτε διότι η επίμαχη διαφορά δεν συνιστά καθαυτή διαφορά μεταξύ ιδιωτών είτε λόγω της μεσολάβησης εθνικού κανόνα ή κανόνα της Ένωσης που παράγει άμεσο αποτέλεσμα και τον οποίο μπορούν να επικαλεστούν οι ιδιώτες.
68.
Πρώτον, η διάταξη μιας οδηγίας μπορεί να τύχει εφαρμογής στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ ιδιωτών όταν ένα από τα πρόσωπα αυτά, που υπόκειται στην εποπτεία του κράτους, εκπληρώνει αποστολή δημοσίου συμφέροντος και διαθέτει εξουσίες που βαίνουν πέραν του πεδίου εφαρμογής του κοινού δικαίου (
24
) Πράγματι, δεδομένου ότι σε αυτή την περίπτωση το εν λόγω πρόσωπο δεν μπορεί να εξομοιωθεί με κοινό φυσικό πρόσωπο, η οδηγία μπορεί να του επιβάλει υποχρεώσεις. Εντούτοις, η διαφορά εν προκειμένω δεν αφορά τέτοια περίπτωση, δεδομένου ότι οι ασφαλιστικές εταιρίες δεν διαθέτουν, κατ’ αρχήν, κανένα προνόμιο δημόσιας εξουσίας και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να θεωρηθούν ως φορείς του Δημοσίου από της απόψεως αυτής.
69.
Δεύτερον, όπως επισημαίνεται στην πρόσφατη απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση Smith, μια διάταξη οδηγίας μπορεί να ληφθεί υπόψη σε διαφορά μεταξύ ιδιωτών όταν εξειδικεύει τις προϋποθέσεις εφαρμογής μιας γενικής αρχής του δικαίου της Ένωσης ή ενός θεμελιώδους δικαιώματος, των οποίων είναι δυνατή η άμεση επίκληση (
25
). Πράγματι, σε μια τέτοια περίπτωση, δεν είναι η οδηγία αυτή καθαυτή που επιβάλλει υποχρεώσεις στους ιδιώτες, αλλά –κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου– η ίδια η γενική αρχή που παρέχει στους ιδιώτες το θεμελιώδες δικαίωμα, όπως καθιερώνεται από την εν λόγω οδηγία.
70.
Παρέλκει εν προκειμένω η εξέταση της νομολογίας αυτής ή, όσον αφορά υποθέσεις στις οποίες έχει εφαρμογή ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης), του εύρους του πεδίου εφαρμογής της υπό το πρίσμα των συγκεκριμένων περιορισμών που επιβάλλει το άρθρο 51, παράγραφος 1, του Χάρτη. Ακόμη και αν υποτεθεί ότι η νομολογία αυτή είναι ορθή στο μέτρο που κρίνει ότι ορισμένες γενικές αρχές ή ορισμένα θεμελιώδη δικαιώματα του δικαίου της Ένωσης μπορεί να επιτάσσουν, κατ’ ουσίαν, μια μορφή οριζόντιου άμεσου αποτελέσματος όσον αφορά τις οδηγίες, το μόνο επιχείρημα που συνηγορεί υπέρ αυτού συνίσταται στο ότι το άρθρο 269, παράγραφος 4, ή το άρθρο 273, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/138, μπορεί να εξειδικεύει την απαίτηση για καλόπιστη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, η οποία διαλαμβάνεται στο άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ (
26
). Ωστόσο, η αρχή αυτή δεν δημιουργεί αυτοτελή υποχρέωση που βαρύνει τα κράτη μέλη (
27
). Συνεπώς, ακόμη και αν το Δικαστήριο επικαλείται ενίοτε την αρχή της καλόπιστης συνεργασίας, προκειμένου να τονίσει τη σημασία που έχει η συμμόρφωση προς διάταξη του δικαίου της Ένωσης (
28
), η αρχή αυτή δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη για να δικαιολογηθεί η εφαρμογή διατάξεων οδηγίας η οποία δεν έχει μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο όσον αφορά διαφορές μεταξύ ιδιωτών. Σε αντίθετη περίπτωση, θα χωρούσε επίκληση του άρθρου 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις, κάτι το οποίο θα συνεπαγόταν στην πράξη μια μορφή οριζόντιου άμεσου αποτελέσματος.
71.
Εν πάση περιπτώσει, η δυνάμενη να προβληθεί εν προκειμένω αρχή της συνεργασίας δεν αφορά τις σχέσεις μεταξύ ενός κράτους μέλους και της Ένωσης, αλλά τις σχέσεις μεταξύ των κρατών μελών. Στην περίπτωση αυτή, όμως, η αρχή της καλόπιστης συνεργασίας δεν αποβλέπει στη θέσπιση νομικού κανόνα ο οποίος έχει, ως τέτοιος, άμεση εφαρμογή, αλλά περιορίζεται στη χάραξη του πλαισίου διαπραγματεύσεων που θα διεξαγάγουν μεταξύ τους τα κράτη μέλη καθόσον αυτό είναι αναγκαίο (
29
).
72.
Τρίτον, ακόμη και αν μια οδηγία δεν μπορεί, αυτή καθεαυτήν, να δημιουργεί υποχρεώσεις σε βάρος ιδιώτη, η δεσμευτική ισχύ που αποκτά μετά την εκπνοή της προθεσμίας μεταφοράς της στην εσωτερική έννομη τάξη, επιβάλλει στις εθνικές αρχές την υποχρέωση να ερμηνεύουν το εσωτερικό τους δίκαιο σύμφωνα με αυτή (
30
). Συνεπώς, προκειμένου να διασφαλιστεί η έννομη προστασία που αντλούν οι ιδιώτες από τις διατάξεις του δικαίου της Ένωσης, τα εθνικά δικαστήρια τα οποία καλούνται να ερμηνεύσουν το εσωτερικό τους δίκαιο οφείλουν να λάβουν υπόψη όλους τους κανόνες του και να εφαρμόσουν τις αναγνωριζόμενες από αυτό μεθόδους ερμηνείας προκειμένου να το ερμηνεύσουν, στο μέτρο του δυνατού, σύμφωνα με το γράμμα και με τον σκοπό της επίμαχης οδηγίας ώστε να επιτευχθεί το αποτέλεσμα που η ίδια ορίζει (
31
).
73.
Βεβαίως, εν προκειμένω, πρέπει να δοθεί έμφαση στη φράση «στο μέτρο του δυνατού». Η αρχή της σύμφωνης με το δίκαιο της Ένωσης ερμηνείας του εθνικού δικαίου οριοθετείται από ορισμένες άλλες γενικές αρχές του δικαίου, μεταξύ των οποίων και η αρχή της ασφάλειας δικαίου. Η υποχρέωση του εθνικού δικαστή να ανατρέχει στο δίκαιο της Ένωσης οσάκις ερμηνεύει και εφαρμόζει τους κρίσιμους κανόνες του εσωτερικού δικαίου δεν είναι δυνατό να αποτελέσει έρεισμα για μια contra legem ερμηνεία του εθνικού δικαίου.
74.
Πρέπει επίσης να υπομνησθεί ότι οι ιδιώτες και οι ιδιωτικές οντότητες έχουν το δικαίωμα να ρυθμίζουν τις υποθέσεις τους με βάση την ισχύουσα σε κάθε κράτος μέλος εθνική νομοθεσία. Δεν θα πρέπει να τους καταλογίζεται το γεγονός ότι, ενδεχομένως, ένα κράτος μέλος παρέβη την υποχρέωσή του να μεταφέρει συγκεκριμένη οδηγία στο εσωτερικό δίκαιο κατά τον τρόπο που η οδηγία αυτή επιβάλλει, ή να υφίστανται έννομες συνέπειες λόγω της παράβασης αυτής της υποχρέωσης. Η βασική αρχή κάθε έννομης τάξης, όπως η έννομη τάξη της Ένωσης, είναι η ύπαρξη συνάφειας μεταξύ της προσωπικής και της νομικής ευθύνης. Αυτός είναι ένας περαιτέρω λόγος για τον οποίο μια οδηγία δεν θα πρέπει, ως ζήτημα αρχής και απονομής στοιχειώδους δικαιοσύνης, να έχει οριζόντιο άμεσο αποτέλεσμα έναντι ιδιωτικών, μη κρατικών οντοτήτων, ακριβώς επειδή οι συνέπειες λόγω μη συμμόρφωσης κράτους μέλους όσον αφορά τη μεταφορά οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο δεν πρέπει να βαρύνουν αθώους τρίτους οι οποίοι δεν ευθύνονται συναφώς.
75.
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι το εθνικό δικαστήριο δεν μπορεί ούτε πρέπει να επαναδιατυπώνει ουσιωδώς το γράμμα του εθνικού νόμου υπό το πρόσχημα μιας ερμηνείας σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης, επειδή κατά τον τρόπο αυτό θα θιγόταν η εθνική νομοθετική διαδικασία. Αποτελεί, βεβαίως, πυλώνα του δημοκρατικού συστήματος των κρατών μελών της Ένωσης, οι νόμοι να θεσπίζονται μόνο από τους εκλεγμένους αντιπροσώπους του κάθε κράτους στο πλαίσιο των κοινοβουλευτικών και νομοθετικών του συστημάτων. Επομένως, δεν χωρεί επίκληση οδηγίας στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ ιδιωτών προκειμένου να αποκλειστεί η εφαρμογή αντίθετης προς την οδηγία αυτή νομοθετικής ρύθμισης κράτους μέλους (
32
).
76.
Εν προκειμένω, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να κρίνει αν η εθνική νομοθεσία μπορεί να ερμηνευθεί, λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω αρχών, υπό την έννοια ότι επιτρέπει την αναστολή κάθε ένδικης διαδικασίας κατά της οικείας εταιρίας σε περίπτωση ανάκλησης της άδειας λειτουργίας της και διορισμού προσωρινού εκκαθαριστή.
77.
Επομένως, προτείνω να δοθεί στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα η απάντηση ότι το άρθρο 269, παράγραφος 4, και το άρθρο 273, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/138 έχουν την έννοια ότι, σε διαφορά μεταξύ δύο ιδιωτών, το δίκαιο του κράτους μέλους καταγωγής ασφαλιστικής επιχείρησης, το οποίο προβλέπει την αναστολή κάθε δικαστικής διαδικασίας κατά της εν λόγω εταιρίας εφόσον ανακληθεί η άδεια λειτουργίας της και διοριστεί προσωρινός εκκαθαριστής, δεν πρέπει να εφαρμόζεται από τα δικαστήρια των άλλων κρατών μελών σε περίπτωση κατά την οποία η νομοθεσία τους δεν περιλαμβάνει καμία τέτοια ρύθμιση, εκτός εάν, πρώτον, η ανάκληση αυτή ή ο διορισμός αυτός συνιστά είτε μέτρο εξυγίανσης είτε απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης, κατά την έννοια του τίτλου IV της εν λόγω οδηγίας, και, δεύτερον, η νομοθεσία του κράτους μέλους στο οποίο εκκρεμεί η διαφορά αυτή μπορεί πράγματι να ερμηνευθεί ως επιτρέπουσα τη συγκεκριμένη αναστολή, στοιχείο το οποίο επιτάσσει ότι μια τέτοια ερμηνεία δεν πρέπει να καταλήγει σε contra legem ερμηνεία.
V. Πρόταση
78.
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα ερωτήματα που υπέβαλε το Sofiyski rayonen sad (πρωτοδικείου περιφέρειας Σόφιας, Βουλγαρία) ως ακολούθως:
1)
Το άρθρο 274 της οδηγίας 2009/138/ΕΚ, της 25ης Νοεμβρίου 2009, σχετικά με την ανάληψη και την άσκηση δραστηριοτήτων ασφάλισης και αντασφάλισης (Φερεγγυότητα II), έχει την έννοια ότι η απόφαση αρχής κράτους μέλους με την οποία ανακαλείται η άδεια λειτουργίας ασφαλιστικής επιχείρησης και διορίζεται προσωρινός εκκαθαριστής δεν συνιστά «απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης» κατά την έννοια της οδηγίας αυτής, εκτός αν η εθνική νομοθεσία προβλέπει είτε ότι ο εν λόγω προσωρινός εκκαθαριστής έχει δικαίωμα να ρευστοποιήσει το ενεργητικό της επιχείρησης αυτής και να διανείμει τα έσοδα μεταξύ των πιστωτών είτε ότι η ανάκληση της άδειας λειτουργίας συνεπάγεται αυτομάτως την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης, χωρίς να απαιτείται η λήψη περαιτέρω απόφασης προς τον σκοπό αυτό.
Αν απόφαση δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης, αλλά η έκδοσή της αποσκοπεί στη διασφάλιση της διατήρησης του ενεργητικού της εταιρίας και αποκλείει την άσκηση οποιασδήποτε αγωγής ή την έναρξη ή συνέχιση οποιασδήποτε διαδικασίας κατά της ασφαλιστικής επιχείρησης, εκτός αν έχει δοθεί άδεια από δικαστήριο, τότε η απόφαση αυτή πρέπει να χαρακτηρίζεται ως μέτρο εξυγίανσης κατά την έννοια του τίτλου IV της οδηγίας 2009/138.
Άπαξ και χαρακτηριστεί ως απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης ή ως μέτρο εξυγίανσης κατά την έννοια του τίτλου IV της οδηγίας 2009/138, η εν λόγω απόφαση αναγνωρίζεται, χωρίς άλλες διατυπώσεις, σε ολόκληρη την Ένωση.
2)
Το άρθρο 269, παράγραφος 4, και το άρθρο 273, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/138 έχουν την έννοια ότι, σε διαφορά μεταξύ δύο ιδιωτών, το δίκαιο του κράτους μέλους καταγωγής ασφαλιστικής επιχείρησης, το οποίο προβλέπει την αναστολή κάθε δικαστικής διαδικασίας κατά της εν λόγω εταιρίας εφόσον ανακληθεί η άδεια λειτουργίας της και διοριστεί προσωρινός εκκαθαριστής, δεν πρέπει να εφαρμόζεται από τα δικαστήρια των άλλων κρατών μελών σε περίπτωση κατά την οποία η νομοθεσία τους δεν περιλαμβάνει καμία τέτοια ρύθμιση, εκτός εάν, πρώτον, η ανάκληση αυτή ή ο διορισμός αυτός συνιστά είτε μέτρο εξυγίανσης είτε απόφαση για την έναρξη διαδικασίας εκκαθάρισης, κατά την έννοια του τίτλου IV της εν λόγω οδηγίας, και, δεύτερον, η νομοθεσία του κράτους μέλους στο οποίο εκκρεμεί η διαφορά αυτή μπορεί πράγματι να ερμηνευθεί ως επιτρέπουσα τη συγκεκριμένη αναστολή, στοιχείο το οποίο επιτάσσει ότι μια τέτοια ερμηνεία δεν πρέπει να καταλήγει σε contra legem ερμηνεία.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.
(
2
)	ΕΕ 2009, L 355, σ. 1, και διορθωτικό ΕΕ 2014, L 219, σ. 66.
(
3
)	Πρβλ. αποφάσεις του επαρχιακού δικαστηρίου Λευκωσίας, της 9/7/2015, Unibrand Secretarial Services Limited v. Εταιρεία Tricor Limited (HE9769) (αριθ. αίτησης 310/13, CY:EDLEF:2015:A282) και του επαρχιακού δικαστηρίου Λεμεσού, της 18/1/2017 AZOVMASHINVEST HOLDING LTD (αριθ. αίτησης 380/14, CY:EDLEM:2017:A18).
(
4
)	Πρβλ. απόφαση του επαρχιακού δικαστηρίου της Λευκωσίας, της 13/1/2016, Tricor Limited (αριθ. αίτησης 310/13, CY:EDLEF:2016:A16).
(
5
)	Πρβλ. απόφαση του επαρχιακού δικαστηρίου της Λάρνακας, της 28/5/2013, Nίκο Κυριακίδη, Προσωρινό Παραλήπτη v. Assofit Holdings Limited (αριθ. αίτησης 26/2012, CY:EDLAR:2013:A90).
(
6
)	Πρβλ. αποφάσεις του επαρχιακού δικαστηρίου Λευκωσίας, της 9/7/2015, Unibrand Secretarial Services Limited v. Εταιρεία Tricor Limited (HE9769) (αριθ. αίτησης 310/13, CY:EDLEF:2015:A282) και Tricor Limited, της 13/1/2016 (αριθ. αίτησης 310/13, CY:EDLEF:2016:A16). Πρβλ., επίσης, άρθρο 233 του περί εταιρειών νόμου.
(
7
)	Πρβλ. απόφαση της 20ής Μαΐου 2010, Ιωάννης Κατσιβαρδάς – Νικόλας Τσίτσικας (C‑160/09, EU:C:2010:293, σκέψη 27).
(
8
)	Η υπογράμμιση δική μου.
(
9
)	Η νομολογία έχει προσδώσει αρκετά ευρύ περιεχόμενο στην έννοια «διατυπώσεις» που περιλαμβάνεται στα άρθρα 3, παράγραφος 2, και 9, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 4ης Απριλίου 2001, για την εξυγίανση και την εκκαθάριση των πιστωτικών ιδρυμάτων (ΕΕ 2001, L 125, σ. 15), το γράμμα της οποίας είναι παρόμοιο με εκείνο των άρθρων 269, παράγραφος 4, και 273, παράγραφος 2. Βλ. απόφαση της 24ης Οκτωβρίου 2013, LBI (C-85/12, EU:C:2013:697, σκέψη 40).
(
10
)	Βλ. κατ’ αναλογίαν, όσον αφορά την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης σε ποινικές υποθέσεις, απόφαση της 6ης Δεκεμβρίου 2018, IK (Εκτέλεση παρεπόμενης ποινής) (C-551/18 PPU, EU:C:2018:991, σκέψη 51). Μολονότι ορισμένες πράξεις της Ένωσης σχετικά με την αναγνώριση δικαστικών αποφάσεων απονέμουν στα δικαστήρια του κράτους μέλους καταγωγής αποκλειστική διεθνή δικαιοδοσία όσον αφορά ορισμένους σκοπούς ή δεσμεύουν τα επιληφθέντα αιτήσεων δικαστήρια όσον αφορά τις διαπιστώσεις των πραγματικών περιστατικών επί των οποίων το δικαστήριο του κράτους προέλευσης θεμελίωσε τη διεθνή δικαιοδοσία του, εντούτοις, εναπόκειται στο δικαστήριο του κράτους υποδοχής να εκτιμήσει αν μια κατάσταση εμπίπτει ή όχι στο πεδίο εφαρμογής των πράξεων αυτών.
(
11
)	Πρβλ. αποφάσεις της 16ης Ιουλίου 2015, Abcur (C-544/13 και C-545/13, EU:C:2015:481, σκέψη 34), και της 20ής Μαΐου 2010, Ιωάννης Κατσιβαρδάς – Νικόλαος Τσίτσικας (C-160/09, EU:C:2010:293, σκέψη 24).
(
12
)	Βλ. άρθρο 227, παράγραφος 2, του περί εταιρειών νόμου.
(
13
)	Πρβλ. αποφάσεις του επαρχιακού δικαστηρίου Λευκωσίας, της 9/7/2015, Unibrand Secretarial Services Limited v. Εταιρεία Tricor Limited (HE9769) (αριθ. αίτησης 310/13, CY:EDLEF:2015:A282) και Tricor Limited, της 13/1/2016 (αριθ. αίτησης 310/13, CY:EDLEF:2016:A16), και Ποιητής, Α., Η εκκαθάριση Εταιρειών, 2η έκδ., Λάρνακα, 2015, σ. 89.
(
14
)	Για τον λόγο αυτόν, το άρθρο 273, παράγραφος 3, της οδηγίας 2009/138 προβλέπει ότι, σε περίπτωση έναρξης διαδικασίας εκκαθάρισης, οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους καταγωγής για την εν λόγω διαδικασία ενημερώνουν, πριν από την έναρξη της διαδικασίας, τις εποπτικές αρχές του εν λόγω κράτους μέλους, ήτοι, τις αρχές που είναι αρμόδιες για την ανάκληση της άδειας.
(
15
)	Βλ., συναφώς, αιτιολογική σκέψη 119 της οδηγίας 2009/138.
(
16
)	Επιπροσθέτως, σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές, οι προϋποθέσεις για τη λήψη των πρώτων αποφάσεων είναι εναρμονισμένες, ενώ οι προϋποθέσεις για τη λήψη των δεύτερων εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των κρατών μελών.
(
17
)	Η υπογράμμιση δική μου.
(
18
)	Συναφώς, κατά το άρθρο 15, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/138, η άδεια χορηγείται ανά κλάδο πρωτασφάλισης ή για να καλύπτει μόνον ένα μέρος των κινδύνων που περιλαμβάνει ο κλάδος αυτός. Δεδομένου ότι μπορεί να χορηγηθούν πολλές άδειες στην ίδια ασφαλιστική εταιρία, η ανάκληση της άδειας για ένα συγκεκριμένο κλάδο δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι η εταιρία αυτή δεν είναι πλέον σε θέση να εκπληρώνει τους εταιρικούς της σκοπούς. Συγκεκριμένα, όταν η άδεια ανακαλείται ειδικώς λόγω μη συμμόρφωσης της ασφαλιστικής επιχείρησης προς τις κεφαλαιακές απαιτήσεις, η ανάκληση της άδειας χωρίς μεταγενέστερη έναρξη της διαδικασίας εκκαθάρισης μπορεί να θεωρηθεί, εκ πρώτης όψεως, μη εύλογη. Πράγματι, όπως προκύπτει από τα άρθρα 101 και 129 της οδηγίας 2009/138, οι κεφαλαιακές απαιτήσεις υπολογίζονται συνολικά λαμβανομένων υπόψη όλων των κλάδων δραστηριοτήτων της ασφαλιστικής επιχείρησης. Ως εκ τούτου, η μη τήρηση των κεφαλαιακών απαιτήσεων που ορίζει η οδηγία 2009/138 συνεπάγεται, καταρχήν, την ανάκληση του συνόλου των αδειών που χορηγήθηκαν στην επιχείρηση αυτή. Δεδομένου ότι, κατά το άρθρο 18, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2009/138, οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις δεν μπορούν, κατ’ αρχήν, να έχουν άλλο σκοπό εκτός από την ασφαλιστική δραστηριότητα και τις εργασίες που απορρέουν άμεσα από αυτήν, η οικεία επιχείρηση ενδέχεται να μην μπορεί πλέον να εκπληρώνει τους εταιρικούς της σκοπούς. Εντούτοις, όπως τονίζεται στην αιτιολογική σκέψη 128 της οδηγίας, είναι σαφές ότι ο νομοθέτης της Ένωσης επέλεξε σκόπιμα να μην απαιτεί από τα κράτη μέλη να προβλέπουν ότι η ανάκληση όλων των αδειών που έχουν χορηγηθεί σε ασφαλιστική εταιρία συνεπάγεται αυτομάτως την εκκαθάρισή της, ενδεχομένως διότι δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο της διάσωσης της εν λόγω εταιρίας σε μεταγενέστερο στάδιο.
(
19
)	Συναφώς, είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι το Δικαστήριο έχει ερμηνεύσει, ιδίως στην απόφαση της 24ης Οκτωβρίου 2013, LBI (C-85/12, EU:C:2013:697, σκέψη 53), το άρθρο 32 της οδηγίας 2001/24, το οποίο έχει πανομοιότυπη διατύπωση με το άρθρο 292 της οδηγίας 2009/138, στηριζόμενο στην αιτιολογική σκέψη 30 της οδηγίας 2001/24. Πάντως, μολονότι το άρθρο 32 της οδηγίας 2001/24 έχει ακριβώς την ίδια διατύπωση με το άρθρο 292 της οδηγίας 2009/138, η αιτιολογική σκέψη 130 της οδηγίας 2009/138, αντιθέτως προς την αιτιολογική σκέψη 30 της οδηγίας 2001/24, δεν διακρίνει μεταξύ εκκρεμών δικών και επιμέρους πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης συνδεομένων με εκκρεμείς ένδικες διαδικασίες, αλλά, αντιθέτως, φαίνεται να τις εξετάζει από κοινού. Λαμβανομένης υπόψη της αιτιολογικής αυτής σκέψης και του γράμματος του άρθρου 292 της οδηγίας 2009/138, το καθοριστικής σημασίας κριτήριο, κατά την οδηγία αυτή, φαίνεται να είναι αν η επίμαχη διαδικασία αφορά στοιχείο ενεργητικού το οποίο η επιχείρηση έχει ήδη μεταβιβάσει στην πράξη.
(
20
)	Εν προκειμένω, επισημαίνω ότι το αιτούν δικαστήριο ανέστειλε τη διαδικασία της κύριας δίκης κατά της εναγομένης. Εντούτοις, από το γεγονός αυτό και μόνο δεν μπορεί να συναχθεί ότι το δεύτερο ερώτημα είναι υποθετικό. Συγκεκριμένα, η αναστολή αποφασίστηκε με την αιτιολογία ότι έχει κινηθεί διαδικασία εκκαθάρισης κατά της εναγομένης και όχι με την αιτιολογία ότι ο διορισμός προσωρινού εκκαθαριστή συνιστά, δυνάμει του κυπριακού δικαίου, μέτρο εξυγίανσης. Λαμβανομένης υπόψη της απάντησης που προτείνεται να δοθεί στο πρώτο ερώτημα και καθόσον δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι το βουλγαρικό δίκαιο, όπως ερμηνεύεται από τα δικαστήρια του εν λόγω κράτους μέλους, δεν επιτρέπει την αναστολή διαδικασίας κατά ασφαλιστικής εταιρίας σε περίπτωση μέτρων εξυγίανσης κατά την έννοια του άρθρου 268, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/138, φαίνεται αναγκαίο να δοθεί απάντηση στο δεύτερο ερώτημα.
(
21
)	Βλ., παραδείγματος χάριν, αποφάσεις της 10ης Οκτωβρίου 2017, Farrell (C-413/15, EU:C:2017:745, σκέψη 31), και της 7ης Αυγούστου 2018, Smith (C-122/17, EU:C:2018:631, σκέψη 42). Δεδομένου ότι, σύμφωνα με το άρθρο 309, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/138, η προθεσμία μεταφοράς της στο εσωτερικό δίκαιο έληγε στις 31 Μαρτίου 2015, οι προϋποθέσεις αυτές μπορεί να θεωρηθεί ότι πληρούνται εν προκειμένω.
(
22
)	Βλ., παραδείγματος χάριν, απόφαση της 6ης Νοεμβρίου 2018, Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften (C-684/16, EU:C:2018:874, σκέψη 66). Οσάκις η Ένωση δύναται να επιλέξει μεταξύ της εκδόσεως κανονισμού και της εκδόσεως οδηγίας, το γεγονός ότι ο νομοθέτης επέλεξε την έκδοση οδηγίας συνεπάγεται ότι είχε την πρόθεση να αποκλείσει το ενδεχόμενο οι θεσπιζόμενες διατάξεις να έχουν οριζόντιο άμεσο αποτέλεσμα.
(
23
)	Απόφαση της 7ης Αυγούστου 2018, Smith (C-122/17, EU:C:2018:631, σκέψη 43).
(
24
)	Απόφαση της 7ης Αυγούστου 2018, Smith (C-122/17, EU:C:2018:631, σκέψη 45).
(
25
)	Πρβλ., παραδείγματος χάριν, απόφαση της 7 Αυγούστου 2018, Smith (C-122/17, EU:C:2018:631, σκέψεις 46 έως 48).
(
26
)	Βεβαίως, τα μέτρα εξυγίανσης ή εκκαθάρισης αποσκοπούν στην προστασία της οικείας επιχείρησης έναντι του κινδύνου πτώχευσης και στην κατά το δυνατόν ικανοποίηση των πιστωτών της. Εντούτοις, εξ αυτού δεν μπορεί να συναχθεί ότι διατάξεις, όπως το άρθρο 269, παράγραφος 4, ή το άρθρο 273, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/138, εξειδικεύουν θεμελιώδη δικαιώματα όπως, για παράδειγμα, το δικαίωμα της επιχειρηματικής ελευθερίας που κατοχυρώνει το άρθρο 16 του Χάρτη ή το δικαίωμα ιδιοκτησίας που κατοχυρώνει το άρθρο 17 του εν λόγω χάρτη. Πράγματι, όπως προκύπτει από τα άρθρα 269, 273 και 274, η οδηγία 2009/138 αποσκοπεί στη διασφάλιση της αμοιβαίας αναγνώρισης των μέτρων εξυγίανσης και των διαδικασιών εκκαθάρισης, χωρίς να εναρμονίζει τους ουσιαστικούς κανόνες σχετικά με κάποια από τις δύο αυτές διαδικασίες. Συνεπώς, τα δικαιώματα αυτά δεν εξειδικεύονται από την οδηγία 2009/138, αλλά από το δίκαιο των κρατών μελών.
(
27
)	Βλ., επί παραδείγματι, απόφαση της 27ης Σεπτεμβρίου 2017, Puškár (C-73/16, EU:C:2017:725, σκέψη 57 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
28
)	Βλ., επί παραδείγματι, απόφαση της 3ης Μαρτίου 2016, Επιτροπή κατά Δημοκρατίας της Μάλτας (C-12/14, EU:C:2016:135, σκέψη 37). Εντούτοις, η αρχή της καλόπιστης συνεργασίας δεν παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να παρακάμπτουν τις υποχρεώσεις που τους επιβάλλονται από το δίκαιο της Ένωσης (απόφαση της 18ης Οκτωβρίου 2016, Νικηφορίδης (C‑135/15, EU:C:2016:774, σκέψη 54), λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η επιβολή νομικών υποχρεώσεων σε ιδιώτες βάσει οδηγίας προσκρούει στην αρχή της ασφάλειας δικαίου.
(
29
)	Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 26ης Μαΐου 2016, NN (L) International (C-48/15, EU:C:2016:356, σκέψη 38).
(
30
)	Η υποχρέωση αυτή δεν συνιστά εξαίρεση από την αρχή ότι μια οδηγία δεν επιτρέπεται να δημιουργεί υποχρεώσεις για τους ιδιώτες. Πράγματι, σε μια τέτοια περίπτωση, η υποχρέωση που θα επιβληθεί στους ιδιώτες δεν ερείδεται στην οδηγία αυτή καθεαυτήν, αλλά αποτελεί συνέπεια της εθνικής νομοθεσίας, διά της οποίας εφαρμόζεται η οδηγία.
(
31
)	Απόφαση της 7ης Αυγούστου 2018, Smith (C-122/17, EU:C:2018:631, σκέψη 39).
(
32
)	Πρβλ. αποφάσεις της 19ης Απριλίου 2016, DI (C-441/14, EU:C:2016:278, σκέψη 32), και της 22ας Ιανουαρίου 2019, Cresco Investigation (C-193/17, EU:C:2019:43, σκέψη 73).