62019CC0050
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
GIOVANNI PITRUZZELLA
της 21ης Ιανουαρίου 2021 (
1
)
Υπόθεση C‑50/19 P
Sigma Alimentos Exterior, SL
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής
«Αίτηση αναιρέσεως – Διατάξεις για τον φόρο εταιριών οι οποίες επιτρέπουν στις εταιρίες με φορολογική έδρα στην Ισπανία την απόσβεση της υπεραξίας που προκύπτει από την απόκτηση μεριδίων στο κεφάλαιο εταιριών με φορολογική έδρα στην αλλοδαπή – Έννοια της κρατικής ενίσχυσης – Επιλεκτικός χαρακτήρας»
1.
Η υπό κρίση υπόθεση έχει ως αντικείμενο την αίτηση αναιρέσεως που κατέθεσε η Sigma Alimentos Exterior, SL (στο εξής: Sigma) κατά της απόφασης της 15ης Νοεμβρίου 2018, Sigma Alimentos Exterior κατά Επιτροπής (
2
) (στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση), με την οποία το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή που άσκησε η Sigma, βάσει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, με αίτημα την ακύρωση του άρθρου 1, παράγραφος 1, της απόφασης 2011/282/ΕΕ της Επιτροπής, της 12ης Ιανουαρίου 2011, σχετικά με τη φορολογική απόσβεση χρηματοοικονομικής υπεραξίας για τη συμμετοχή σε ξένο μετοχικό κεφάλαιο την οποία εφάρμοσε η Ισπανία (στο εξής: επίμαχη απόφαση) (
3
), και, επικουρικώς, του άρθρου 4 της ίδιας απόφασης.
2.
Η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως εντάσσεται σε σειρά οκτώ παράλληλων υποθέσεων οι οποίες έχουν ως αντικείμενο την αναίρεση των αποφάσεων με τις οποίες το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τις προσφυγές που άσκησαν ορισμένες ισπανικές εταιρίες κατά της επίμαχης απόφασης ή κατά της απόφασης 2011/5/ΕΚ της Επιτροπής σχετικά με τη φορολογική απόσβεση χρηματοοικονομικού εμπορικού κεφαλαίου για τη συμμετοχή σε ξένο μετοχικό κεφάλαιο την οποία εφάρμοσε η Ισπανία (στο εξής: απόφαση της 28ης Οκτωβρίου 2009) (
4
).
I. Τα πραγματικά περιστατικά, το επίμαχο μέτρο και η επίμαχη απόφαση
3.
Στις 10 Οκτωβρίου 2007, κατόπιν πλειόνων γραπτών ερωτήσεων που κατέθεσαν το 2005 και το 2006 βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και καταγγελίας που περιήλθε σε αυτήν το ίδιο έτος από ιδιώτη επιχειρηματία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει την επίσημη διαδικασία ελέγχου του άρθρου 108, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ (
5
) (στο εξής: απόφαση περί κινήσεως της διαδικασίας ελέγχου) όσον αφορά τη διάταξη του άρθρου 12, παράγραφος 5, η οποία προστέθηκε στον Ley del Impuesto sobre Sociedades (ισπανικό νόμο περί φόρου εταιριών) με τον Ley 24/2001, de Medidas Fiscales, Administrativas y del Orden Social (νόμο 24/2001, περί λήψεως φορολογικών και διοικητικών μέτρων, καθώς και μέτρων κοινωνικού χαρακτήρα), της 27ης Δεκεμβρίου 2001 (
6
), και η οποία περιλαμβάνεται εκ νέου στο Real Decreto Legislativo 4/2004, por el que se aprueba el texto refundido de la Ley del Impuesto sobre Sociedades (βασιλικό νομοθετικό διάταγμα 4/2004, περί εγκρίσεως του αναδιατυπωμένου κειμένου του νόμου περί φόρου εταιριών, στο εξής: TRLIS), της 5ης Μαρτίου 2004 (στο εξής: επίμαχο μέτρο). Το επίμαχο μέτρο προβλέπει ότι, στην περίπτωση που επιχείρηση φορολογούμενη στην Ισπανία αποκτά μερίδια στο κεφάλαιο «αλλοδαπής εταιρίας» σε ποσοστό τουλάχιστον 5 % και τα κατέχει αδιαλείπτως για χρονικό διάστημα τουλάχιστον ενός έτους, η προκύπτουσα χρηματοοικονομική (
7
) υπεραξία (
8
) μπορεί να εκπέσει, υπό τη μορφή απόσβεσης, από τη βάση επιβολής του φόρου εταιριών τον οποίο οφείλει η οικεία επιχείρηση. Στο επίμαχο μέτρο διευκρινίζεται ότι, προκειμένου να χαρακτηριστεί ως «αλλοδαπή εταιρία», μια εταιρία πρέπει να υπόκειται σε φόρο πανομοιότυπο με τον ισχύοντα στην Ισπανία και ότι τα έσοδά της πρέπει να προέρχονται πρωτίστως από επιχειρηματικές δραστηριότητες πραγματοποιούμενες στην αλλοδαπή.
4.
Με την απόφαση της 28ης Οκτωβρίου 2009, η Επιτροπή περάτωσε την επίσημη διαδικασία ελέγχου σχετικά με την απόκτηση μεριδίων στο κεφάλαιο εταιριών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην απόφαση αυτή, η Επιτροπή κήρυξε μη συμβατό με την εσωτερική αγορά το καθεστώς ενισχύσεων που τέθηκε σε εφαρμογή από την Ισπανία βάσει του επίμαχου μέτρου σε ό,τι αφορά τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στους δικαιούχους προκειμένου να πραγματοποιήσουν ενδοκοινοτικές εξαγορές μετοχικού κεφαλαίου.
5.
Εντούτοις, η Επιτροπή συνέχισε την επίσημη διαδικασία ελέγχου όσον αφορά την απόκτηση μεριδίων στο κεφάλαιο εταιριών εκτός της Ένωσης, εν αναμονή περαιτέρω στοιχείων τα οποία κλήθηκαν να προσκομίσουν οι ισπανικές αρχές. Το μέρος αυτό της διαδικασίας περατώθηκε με την έκδοση της επίμαχης απόφασης. Στο άρθρο 1, παράγραφος 1, της εν λόγω απόφασης κηρύσσεται μη συμβατό με την εσωτερική αγορά το καθεστώς ενισχύσεων που τέθηκε σε εφαρμογή από την Ισπανία βάσει του επίμαχου μέτρου «σε ό,τι αφορά τις ενισχύσεις που παραχωρήθηκαν στους δικαιούχους προκειμένου να πραγματοποιήσουν εξαγορές μετοχικού κεφαλαίου εκτός της ΕΕ» (
9
). Στην παράγραφο 4 του άρθρου αυτού προβλέπεται ότι «[ε]πιπλέον, οι φορολογικές απαλλαγές που απόλαυσαν οι δικαιούχοι δυνάμει του άρθρου 12.5 TRLIS για εξαγορές εκτός της ΕΕ που πραγματοποιήθηκαν μέχρι την ημερομηνία δημοσίευσης της παρούσας απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες συνδέονται με τον άμεσο ή έμμεσο έλεγχο της πλειοψηφίας του μετοχικού κεφαλαίου σε αλλοδαπές εταιρείες εγκατεστημένες στην Κίνα, την Ινδία ή σε άλλες χώρες στις οποίες έχει αποδειχθεί ή μπορεί να αποδειχθεί η ύπαρξη σαφών νομικών φραγμών για διασυνοριακές συνενώσεις επιχειρήσεων, μπορούν να εξακολουθήσουν να εφαρμόζονται καθ’ όλη την περίοδο απόσβεσης που προσδιορίζεται από το καθεστώς ενισχύσεων». Το άρθρο 4, παράγραφος 1, της επίμαχης απόφασης προβλέπει ότι η Ισπανία θα ανακτήσει τη «[μη συμβατή] ενίσχυση που αντιστοιχεί στη φορολογική απαλλαγή δυνάμει του καθεστώτος που αναφέρεται στο άρθρο 1 παράγραφος 1, από τους δικαιούχους, των οποίων τα δικαιώματα σε αλλοδαπές επιχειρήσεις, τα οποία αποκτήθηκαν στο πλαίσιο εξαγορών εκτός ΕΕ, δεν πληρούν τις προϋποθέσεις που ορίζονται στο άρθρο 1 παράγραφοι 2 έως 5».
II. Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
6.
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 3 Μαΐου 2011, η Sigma άσκησε προσφυγή με αίτημα την ακύρωση της επίμαχης απόφασης. Στις 11 Νοεμβρίου 2011, με χωριστό δικόγραφο, η Επιτροπή προέβαλε ένσταση απαραδέκτου, την οποία το Γενικό Δικαστήριο αποφάσισε να συνεξετάσει με την ουσία της υποθέσεως. Η διαδικασία ανεστάλη από τις 13 Μαρτίου έως τις 7 Νοεμβρίου 2014, ημερομηνία κατά την οποία το Γενικό Δικαστήριο εξέδωσε την απόφασή του επί της υπόθεσης Banco Santander και Santusa κατά Επιτροπής (
10
) (στο εξής: απόφαση Banco Santander και Santusa κατά Επιτροπής), με την οποία ακύρωσε την επίμαχη απόφαση, με την αιτιολογία ότι η Επιτροπή έσφαλε κατά την εφαρμογή της προϋπόθεσης περί επιλεκτικού χαρακτήρα που προβλέπεται στο άρθρο 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ. Το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε επίσης την απόφαση της 28ης Οκτωβρίου 2009 με την απόφαση της 7ης Νοεμβρίου 2014, Autogrill España κατά Επιτροπής (
11
) (στο εξής: απόφαση Autogrill España κατά Επιτροπής).
7.
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 19 Ιανουαρίου 2015, η Επιτροπή άσκησε αναίρεση κατά της απόφασης Banco Santander και Santusa κατά Επιτροπής. Η εν λόγω αίτηση αναιρέσεως, που πρωτοκολλήθηκε με αριθμό υποθέσεως C‑21/15 P, αποφασίσθηκε να συνεκδικασθεί με την αίτηση αναιρέσεως η οποία πρωτοκολλήθηκε με αριθμό υποθέσεως C‑20/15 P, και την οποία είχε ασκήσει η Επιτροπή κατά της απόφασης Autogrill España κατά Επιτροπής. Με αποφάσεις του Πρόεδρου του Δικαστηρίου της 19ης Μαΐου 2015, επετράπη στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, στην Ιρλανδία και στο Βασίλειο της Ισπανίας να παρέμβουν στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις υπέρ της WDFG και των Banco Santander και Santusa. Με απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2016, Επιτροπή κατά World Duty Free Group κ.λπ. (
12
) (στο εξής: απόφαση WDFG), το Δικαστήριο αναίρεσε την απόφαση Banco Santander και Santusa κατά Επιτροπής, ανέπεμψε την υπόθεση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και επιφυλάχθηκε εν μέρει ως προς τα δικαστικά έξοδα. Το Δικαστήριο αναίρεσε επίσης την απόφαση Autogrill España κατά Επιτροπής.
8.
Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, η οποία ανεστάλη εκ νέου από τις 9 Μαρτίου 2015, επαναλήφθηκε την 21η Δεκεμβρίου 2016 και περατώθηκε με την έκδοση της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, με την οποία το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή της Sigma και την καταδίκασε στα δικαστικά έξοδα.
III. Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου και τα αιτήματα των διαδίκων
9.
Με δικόγραφο το οποίο κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 25 Ιανουαρίου 2019, η Sigma άσκησε την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως. Η Sigma ζητεί από το Δικαστήριο: i) να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση· ii) να ακυρώσει το άρθρο 1, παράγραφος 1, της επίμαχης απόφασης, κατά κύριο λόγο, στο μέτρο που το καθεστώς το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή με το επίμαχο μέτρο κηρύσσεται κρατική ενίσχυση και, επικουρικώς, στο μέτρο που το εν λόγω καθεστώς κηρύσσεται κρατική ενίσχυση ακόμη και όταν συνεπάγεται την απόκτηση ελέγχου· iii) όλως επικουρικώς, να ακυρώσει το άρθρο 4 της επίμαχης απόφασης, στο μέτρο που διατάσσει την ανάκτηση των ενισχύσεων για τις πράξεις που πραγματοποιήθηκαν πριν από τη δημοσίευση της επίμαχης απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα· iv) να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα. Η Επιτροπή ζητεί να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικαστεί η Sigma στα δικαστικά έξοδα. Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας υποστηρίζει τα αιτήματα της Sigma.
IV. Ανάλυση
Α. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
10.
Για εξέταση της τρέχουσας κατάστασης της νομολογίας όσον αφορά τον επιλεκτικό χαρακτήρα των φορολογικών μέτρων και, ειδικότερα, για έκθεση της μεθόδου ανάλυσης του επιλεκτικού χαρακτήρα σε τρία στάδια την οποία διατύπωσε το Δικαστήριο, παραπέμπω στις παρατηρήσεις και στα κριτήρια που εκτίθενται στα σημεία 11 έως 21 των προτάσεων που ανέπτυξα σήμερα στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C‑51/19 P, World Duty Free Group κατά Επιτροπής, και C‑64/19 P, Ισπανία κατά Επιτροπής. Οι αιτιάσεις της Sigma θα εξεταστούν υπό το πρίσμα αυτών των παρατηρήσεων και κριτηρίων.
Β. Επί της αιτήσεως αναιρέσεως
11.
Η αναιρεσείουσα προβάλλει δύο λόγους αναιρέσεως. Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, η Sigma προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο πεπλανημένη ερμηνεία της απόφασης WDFG. Ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως, ο οποίος υποδιαιρείται σε τέσσερα σκέλη, αφορά εσφαλμένη εφαρμογή της μεθόδου ανάλυσης της επιλεκτικότητας σε τρία στάδια.
1.
Επί του πρώτου λόγου αναιρέσεως
α)
Τα επιχειρήματα των διαδίκων
12.
Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα, υποστηριζόμενη από τη Γερμανική Κυβέρνηση, υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη κατά την ερμηνεία της απόφασης WDFG κρίνοντας, στις σκέψεις 69 και 70 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι ο επιλεκτικός χαρακτήρας ενός μέτρου μπορεί να διαπιστωθεί σε συνάρτηση με τις επιλογές που πραγματοποιούν ελεύθερα οι επιχειρήσεις οι οποίες εξαιρούνται από το πλεονέκτημα που χορηγείται με το μέτρο αυτό, χωρίς να εξεταστούν οι καταστάσεις στις οποίες βρίσκονται οι επιχειρήσεις αυτές. Συγκεκριμένα, κατά την αναιρεσείουσα, από τις σκέψεις 67, 77 ή 79 της απόφασης WDFG προκύπτει ότι η ανάλυση του επιλεκτικού χαρακτήρα πρέπει να διενεργείται βάσει της κατάστασης των επιχειρήσεων και όχι βάσει του καθεστώτος που εφαρμόζεται στις πράξεις που αυτές πραγματοποιούν. Πάντως, το γεγονός ότι ορισμένες επιχειρήσεις μπορούν να επιλέξουν να πραγματοποιήσουν συγκεκριμένες πράξεις ενώ άλλες επιχειρήσεις δεν μπορούν δεν σημαίνει ότι βρίσκονται σε διαφορετική κατάσταση. Οι επιχειρήσεις που επενδύουν σε ισπανικές εταιρίες μπορούν να αποφασίσουν ελεύθερα αν θα προβούν σε συνένωση και, επομένως, αν θα επωφεληθούν της απόσβεσης. Για τις επιχειρήσεις αυτές, η αδυναμία απόσβεσης της υπεραξίας δεν εξαρτάται από την κατάσταση της αγοράστριας επιχείρησης αλλά από τις επιλογές της. Αντιθέτως, πριν από τη θέση σε ισχύ του επίμαχου μέτρου, η αδυναμία απόσβεσης σε περίπτωση απόκτησης μεριδίων στο κεφάλαιο αλλοδαπών εταιριών ήταν απόλυτη, ιδίως στην περίπτωση απόκτησης μεριδίων εκτός της ΕΕ, και εξαρτιόταν από την κατάσταση της αγοράστριας επιχείρησης και όχι από τις επιλογές της. Επομένως, οι επιχειρήσεις που αποκτούν μετοχές σε ημεδαπές εταιρίες είναι σε ευνοϊκότερη θέση, καθόσον έχουν τη δυνατότητα επιλογής.
13.
Κατά την Επιτροπή, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως είναι απαράδεκτος, καθόσον η προσφυγή που άσκησε η Sigma ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου δεν περιελάμβανε καμία αιτίαση σχετική με τα κριτήρια βάσει των οποίων πρέπει να συγκρίνεται η κατάσταση των επιχειρήσεων δικαιούχων του επίμαχου μέτρου και εκείνων που εξαιρούνται από την εφαρμογή του. Κατά την Επιτροπή, εάν επιτρεπόταν στη Sigma να προβάλει νέες αιτιάσεις στο πλαίσιο της αιτήσεως αναιρέσεως, θα παρεχόταν σε αυτήν η δυνατότητα να υποβάλει στην κρίση του Δικαστηρίου διαφορά με περιεχόμενο ευρύτερο εκείνης της οποίας επιλήφθηκε το Γενικό Δικαστήριο. Εν πάση περιπτώσει, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος, καθόσον το επίμαχο μέτρο δεν εφαρμόζεται μόνο στις επιχειρήσεις που αποκτούν μερίδια σε αλλοδαπές επιχειρήσεις με σκοπό τη συγχώνευση, αλλά και σε εκείνες που αποκτούν μειοψηφική συμμετοχή.
β)
Εκτίμηση
1) Επί του παραδεκτού
14.
Φρονώ ότι η ένσταση απαραδέκτου που προέβαλε η Επιτροπή πρέπει να απορριφθεί.
15.
Βεβαίως, κατά πάγια νομολογία, την οποία επικαλείται η Επιτροπή, στο πλαίσιο αιτήσεως αναιρέσεως, η αρμοδιότητα του Δικαστηρίου περιορίζεται στην εκτίμηση της νομικής λύσεως που δόθηκε όσον αφορά τους λόγους και τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και ότι, επομένως, ένας διάδικος δεν επιτρέπεται, κατ’ αρχήν, να προβάλει για πρώτη φορά ενώπιον του Δικαστηρίου λόγο που δεν είχε προβάλει ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου (
13
).
16.
Εντούτοις, το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει ότι ο αναιρεσείων μπορεί, στο πλαίσιο της αιτήσεως αναιρέσεως, να προβάλει λόγους αντλούμενους από την ίδια την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, οι οποίοι σκοπούν στην κατά νόμο αμφισβήτηση του βασίμου της (
14
).
17.
Επομένως, εν προκειμένω, ακόμη και αν υποτεθεί, όπως υποστηρίζει η Επιτροπή, ότι η αιτίαση που προέβαλε η Sigma στο πλαίσιο του πρώτου λόγου αναιρέσεως συνιστά «νέο λόγο» σε σχέση με εκείνους που προέβαλε προς στήριξη της προσφυγής της ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, τούτο δεν αρκεί αφ’ εαυτού προκειμένου να κριθεί απαράδεκτη.
18.
Παρατηρώ, εξάλλου, ότι τα επιχειρήματα που προέβαλε η Sigma στο πλαίσιο του πρώτου λόγου αναιρέσεως περιέχουν συγκεκριμένη και τεκμηριωμένη κριτική του σκεπτικού της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και σκοπούν στην αμφισβήτηση της ερμηνείας και της εφαρμογής της απόφασης WDFG εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου. Ως εκ τούτου, τα επιχειρήματα αυτά δεν μπορούσαν να έχουν υποβληθεί στην κρίση του Γενικού Δικαστηρίου (
15
).
19.
Επομένως, λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, εκτιμώ ότι ο πρώτος λόγος αναιρέσεως της Sigma πρέπει να κριθεί παραδεκτός.
2) Επί της ουσίας
20.
Η εξέταση του πρώτου λόγου αναιρέσεως επιβάλλει τη σύντομη υπενθύμιση των χαρακτηριστικών χωρίων των αποφάσεων Banco Santander και Santusa κατά Επιτροπής και WDFG.
21.
Στην απόφαση Banco Santander και Santusa κατά Επιτροπής, με την οποία ακύρωσε την επίμαχη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, πρώτον, ότι, για να συντρέχει η προϋπόθεση του επιλεκτικού χαρακτήρα, πρέπει σε κάθε περίπτωση να προσδιορίζεται συγκεκριμένη κατηγορία επιχειρήσεων οι οποίες είναι οι μόνες που ευνοούνται από το επίμαχο μέτρο και ότι, οσάκις αυτό είναι δυνητικά εφαρμόσιμο επί όλων των επιχειρήσεων, όπως στην περίπτωση του επίμαχου μέτρου, ο επιλεκτικός χαρακτήρας δεν μπορεί να απορρέει από τη διαπίστωση και μόνον ότι το εν λόγω μέτρο θεσπίζει παρέκκλιση από το κοινό ή «κανονικό» φορολογικό καθεστώς (
16
). Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι κάθε φορολογική διαφοροποίηση δεν συνεπάγεται καθ’ εαυτήν ενίσχυση, αλλά πρέπει επίσης, προς τούτο, να προσδιορίζει συγκεκριμένη κατηγορία επιχειρήσεων διακριτή από τις λοιπές βάσει ιδιαίτερων χαρακτηριστικών (
17
).
22.
Στην απόφαση WDFG, καθόσον αυτή είναι σχετική με την υπό κρίση υπόθεση, το Δικαστήριο έκανε δεκτή την αίτηση αναιρέσεως της Επιτροπής η οποία αφορούσε, μεταξύ άλλων, την αμφισβήτηση της υποχρέωσης που της επέβαλε το Γενικό Δικαστήριο να προσδιορίσει ομάδα επιχειρήσεων με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά προκειμένου να αποδείξει τον επιλεκτικό χαρακτήρα εθνικού μέτρου. Αφού υπενθύμισε τη μέθοδο ανάλυσης του επιλεκτικού χαρακτήρα σε τρία στάδια, το Δικαστήριο έκρινε ότι, δεδομένου ότι ενδέχεται να προσπορίζει όφελος στο σύνολο των επιχειρήσεων με φορολογική έδρα στην Ισπανία οι οποίες προβαίνουν σε πράξεις απόκτησης μεριδίων τουλάχιστον 5 % στο κεφάλαιο επιχειρήσεων με φορολογική έδρα στην αλλοδαπή, το επίμαχο μέτρο πρέπει να χαρακτηριστεί ως δυνάμενο να αποτελέσει κρατική ενίσχυση και ότι στην Επιτροπή απέκειτο να αποδείξει ότι το μέτρο αυτό, παρά το γεγονός ότι παρέχει πλεονέκτημα γενικής ισχύος, ωφελεί στην πραγματικότητα αποκλειστικά και μόνον ορισμένες επιχειρήσεις ή τομείς δραστηριότητας (
18
). Εν συνεχεία, το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου βασιζόταν σε εσφαλμένη εφαρμογή της προϋπόθεσης περί επιλεκτικού χαρακτήρα και ότι, όσον αφορά ένα εθνικό μέτρο που χορηγεί φορολογικό πλεονέκτημα γενικής ισχύος, η ανωτέρω προϋπόθεση πληρούται όταν η Επιτροπή κατορθώνει να αποδείξει ότι το εν λόγω μέτρο παρεκκλίνει από το κοινό ή «κανονικό» φορολογικό καθεστώς που έχει εφαρμογή στο οικείο κράτος μέλος, και εισάγει, μέσω των αποτελεσμάτων του, διαφορετική μεταχείριση μεταξύ επιχειρηματιών, εξυπακουομένου ότι οι επιχειρηματίες οι οποίοι ωφελούνται από το φορολογικό πλεονέκτημα και εκείνοι οι οποίοι εξαιρούνται από αυτό βρίσκονται, υπό το πρίσμα του σκοπού που επιδιώκεται με το επίμαχο φορολογικό καθεστώς του εν λόγω κράτους μέλους, σε παρεμφερή πραγματική και νομική κατάσταση (
19
). Επομένως, κατά το Δικαστήριο, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο αποφαινόμενο ότι το επίμαχο μέτρο έπρεπε να χαρακτηρισθεί όχι ως επιλεκτικού χαρακτήρα, αλλά ως γενικής φύσης, δεδομένου ότι δεν αφορούσε καμία συγκεκριμένη κατηγορία επιχειρήσεων ή κλάδων παραγωγής, ότι η εφαρμογή του ήταν ανεξάρτητη από τη φύση των δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων ή ότι μπορούσαν να επωφεληθούν από αυτό, a priori ή εν δυνάμει, όλες οι επιχειρήσεις οι οποίες επιθυμούσαν να αποκτήσουν μερίδια τουλάχιστον 5 % στο κεφάλαιο αλλοδαπών επιχειρήσεων και να τα κατέχουν αδιαλείπτως για χρονικό διάστημα τουλάχιστον ενός έτους (
20
). Το Δικαστήριο διευκρίνισε επίσης, ότι αντιθέτως προς τα όσα έκρινε το Γενικό Δικαστήριο, ο ενδεχόμενος επιλεκτικός χαρακτήρας του επίμαχου μέτρου δεν τίθεται εν αμφιβόλω επειδή η ουσιώδης προϋπόθεση για τη χορήγηση του φορολογικού πλεονεκτήματος που συνεπάγεται το εν λόγω μέτρο αφορά πράξη οικονομικής φύσεως, πιο συγκεκριμένα μια «πράξη αμιγώς χρηματοοικονομικής φύσεως», η οποία δεν συνοδεύεται από ελάχιστο ποσό επένδυσης και είναι ανεξάρτητη από τη φύση της δραστηριότητας των δικαιούχων επιχειρήσεων (
21
). Επομένως, το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη απορρίπτοντας τις διαπιστώσεις της Επιτροπής όσον αφορά τον επιλεκτικό χαρακτήρα του επίμαχου μέτρου χωρίς να ελέγξει αν αυτή είχε όντως εξετάσει και αποδείξει το κατά πόσον το μέτρο συνεπαγόταν δυσμενείς διακρίσεις (
22
).
23.
Στις σκέψεις 64 έως 76 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε τις αρχές που διατύπωσε το Δικαστήριο στην απόφαση WDFG και απέρριψε την πρώτη αιτίαση του μόνου λόγου της προσφυγής ακυρώσεως της Sigma, με την οποία αυτή υποστήριξε ότι το επίμαχο μέτρο δεν είχε επιλεκτικό χαρακτήρα δεδομένου ότι ίσχυε για όλες τις επιχειρήσεις που υπόκεινται στον φόρο επί των εταιριών και δεν επιφύλασσε το όφελος που προέβλεπε σε συγκεκριμένο είδος επιχειρήσεων. Στη σκέψη 69 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, από τη λύση που προέκρινε το Δικαστήριο στην απόφαση WDFG, προκύπτει ότι «η διαπίστωση του επιλεκτικού χαρακτήρα δεν προκύπτει κατ’ ανάγκην από την αδυναμία ορισμένων επιχειρήσεων να επωφεληθούν του πλεονεκτήματος που προβλέπεται από το επίμαχο μέτρο λόγω νομικών, οικονομικών ή πρακτικών περιορισμών που τις εμποδίζουν να πραγματοποιήσουν την πράξη από την οποία εξαρτάται η χορήγηση του πλεονεκτήματος αυτού, αλλά μπορεί να απορρέει από τη διαπίστωση και μόνον ότι υπάρχει μια πράξη η οποία, καίτοι παρεμφερής με εκείνη από την οποία εξαρτάται η χορήγηση του επίμαχου πλεονεκτήματος, εντούτοις δεν παρέχει δικαίωμα σε αυτό». Εν συνεχεία, το Γενικό Δικαστήριο διευκρίνισε ότι εξ αυτού προκύπτει ότι «ένα φορολογικό μέτρο μπορεί να είναι επιλεκτικό, παρά το γεγονός ότι κάθε επιχείρηση είναι σε θέση να επιλέξει ελεύθερα να πραγματοποιήσει την πράξη από την οποία εξαρτάται η χορήγηση του πλεονεκτήματος που προβλέπει το εν λόγω μέτρο». Στη σκέψη 70 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι «[δ]όθηκε, επομένως, έμφαση σε μια έννοια του επιλεκτικού χαρακτήρα βασισμένη στη διάκριση μεταξύ επιχειρήσεων που επιλέγουν να πραγματοποιήσουν ορισμένες πράξεις και άλλων επιχειρήσεων που επιλέγουν να μην τις πραγματοποιήσουν και όχι στη διάκριση μεταξύ επιχειρήσεων βάσει των χαρακτηριστικών τους».
24.
Είναι πρόδηλο ότι, στις προεκτεθείσες σκέψεις 69 και 70, το Γενικό Δικαστήριο προβαίνει σε «στοχευμένη» ερμηνεία της απόφασης WDFG, αναδεικνύοντας τις πτυχές που διακρίνουν τη λύση που προέκρινε το Δικαστήριο από εκείνη που εφαρμόστηκε στην απόφαση Banco Santander και Santusa κατά Επιτροπής, υποδηλώνοντας την προτίμησή του για τη δεύτερη. Εντούτοις, εν αντιθέσει προς την αναιρεσείουσα, φρονώ ότι οι σκέψεις αυτές δεν υποδηλώνουν εσφαλμένη κατανόηση, εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου, της απόφασης WDFG, και ότι οι διαπιστώσεις που περιέχονται σε αυτές δεν επηρέασαν τη συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου κατά τρόπο που δεν συνάδει προς τα κριτήρια τα οποία διατυπώνονται στην εν λόγω απόφαση.
25.
Συγκεκριμένα, αφενός, κατ’ εφαρμογήν των κριτηρίων αυτών, τα οποία μνημονεύονται ειδικότερα στη σκέψη 68 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο αποφάνθηκε, στη σκέψη 75 της απόφασης αυτής, όπως άλλωστε προέκυπτε από την απόφαση WDFG, ότι το επίμαχο μέτρο, «το οποίο παρέχει πλεονέκτημα του οποίου η χορήγηση εξαρτάται από την πραγματοποίηση οικονομικής πράξης, μπορεί να είναι επιλεκτικό μεταξύ άλλων όταν […] κάθε επιχείρηση μπορεί να επιλέξει ελεύθερα αν θα πραγματοποιήσει την πράξη αυτή» και, ως εκ τούτου, απέρριψε την πρώτη αιτίαση του μόνου λόγου της προσφυγής ακυρώσεως της Sigma.
26.
Αφετέρου, εν αντιθέσει προς όσα διατείνεται η Sigma, δεν συνάγεται από τις σκέψεις 69 και 70 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι ο επιλεκτικός χαρακτήρας εθνικού μέτρου μπορεί να διαπιστωθεί μόνον βάσει των επιλογών των επιχειρήσεων που εξαιρούνται από το πλεονέκτημα που παρέχει το επίμαχο μέτρο, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι επιχειρήσεις αυτές. Συγκεκριμένα, στις σκέψεις αυτές υπογραμμίζεται απλώς ότι, βάσει της απόφασης WDFG, ένα μέτρο μπορεί να είναι επιλεκτικό ακόμη και όταν η παροχή του πλεονεκτήματος που προβλέπει εξαρτάται όχι από τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της επιχείρησης, αλλά από την πράξη που αυτή αποφασίζει ή όχι να πραγματοποιήσει (
23
).
27.
Πάντως, δεν θεωρώ ότι η διαπίστωση αυτή αντιβαίνει στην απόφαση WDFG. Συγκεκριμένα, βάσει της απόφασης αυτής, ένα εθνικό μέτρο μπορεί να είναι επιλεκτικό ακόμη και όταν δεν προσδιορίζει εκ των προτέρων ιδιαίτερη κατηγορία δικαιούχων και όταν όλες οι επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένος εντός του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους, ανεξαρτήτως μεγέθους, νομικής μορφής, τομέα δραστηριότητας ή άλλων ιδιαίτερων ιδιοτήτων, έχουν δυνητικώς πρόσβαση στο ευεργέτημα που προβλέπεται από το μέτρο αυτό, εφόσον πραγματοποιήσουν συγκεκριμένο είδος επένδυσης. Επομένως, ορθώς το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, κατ’ ουσίαν, ότι, βάσει της απόφασης WDFG, για την εκτίμηση του επιλεκτικού χαρακτήρα ενός μέτρου, σημασία έχει επίσης η διαφορετική μεταχείριση η οποία συναρτάται προς τη συμπεριφορά των επιχειρήσεων.
28.
Βάσει του συνόλου των προεκτεθέντων, φρονώ ότι ο πρώτος λόγος αναιρέσεως της Sigma πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.
2.
Επί του δευτέρου λόγου αναιρέσεως
29.
Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, ο οποίος υποδιαιρείται σε τέσσερα σκέλη, η Sigma υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη στο μέτρο που έκρινε ότι η ύπαρξη ενδεχόμενων εμποδίων στις διασυνοριακές συνενώσεις καθιστά αδύνατο τον αποκλεισμό του επιλεκτικού χαρακτήρα του επίμαχου μέτρου.
α)
Επί του πρώτου σκέλους του δεύτερου λόγου αναιρέσεως
1) Τα επιχειρήματα των διαδίκων
30.
Η αναιρεσείουσα θεωρεί, πρώτον, ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη αποφαινόμενο ότι σκοπός της δυνατότητας φορολογικής έκπτωσης της υπεραξίας είναι η εξομοίωση της φορολογικής και της λογιστικής μεταχείρισής της, ανεξαρτήτως αν η επιχείρηση αποκτά μερίδια σε ημεδαπές ή αλλοδαπές εταιρίες. Τοιουτοτρόπως, το Γενικό Δικαστήριο όχι μόνον παρέβλεψε τον πραγματικό σκοπό της φορολογικής μεταχείρισης της υπεραξίας, ο οποίος συνίσταται στην προώθηση της φορολογικής ουδετερότητας αίροντας τα εμπόδια στη διασυνοριακή συνένωση επιχειρήσεων, αλλά αντικατέστησε επίσης με το σκεπτικό του την αιτιολογία της επίμαχης απόφασης, δεδομένου ότι, σε κανένα χωρίο της επίμαχης απόφασης, δεν περιέχεται ανάλογο συμπέρασμα. Δεύτερον, η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι, στο ισπανικό δίκαιο, καίτοι συνδέονται, η φορολογική και η λογιστική μεταχείριση της υπεραξίας παραμένουν διακριτές και διέπονται από διαφορετικούς κανόνες και διαφορετικά κριτήρια. Τρίτον, η αναιρεσείουσα επισημαίνει ότι, στις σκέψεις 103 και 104 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το ίδιο το Γενικό Δικαστήριο αναγνωρίζει ότι λογιστική υπεραξία ενδέχεται να προκύψει ακόμη και χωρίς συγχώνευση, ήτοι χωρίς η λογιστική αυτή εγγραφή να συνεπάγεται φορολογικό αποτέλεσμα. Τέταρτον, η αναιρεσείουσα υπενθυμίζει ότι, από το 2008 έως το 2015, το ισπανικό δίκαιο δεν επέτρεπε τη λογιστική απόσβεση της υπεραξίας, ενώ, αντιθέτως, επιτρεπόταν η φορολογική έκπτωση της υπεραξίας που προέκυπτε από συγχώνευση. Κατά την αναιρεσείουσα, το Γενικό Δικαστήριο επιβεβαίωσε την επιλογή της Επιτροπής να προσδιορίσει το σύστημα αναφοράς ως τη φορολογική μεταχείριση της υπεραξίας, αποκλείοντας το ενδεχόμενο να συνίσταται το σύστημα αυτό στο επίμαχο μέτρο, λόγω εσφαλμένης εκτίμησης του σκοπού που επιδιώκεται με το επίμαχο μέτρο. Πέμπτον, η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι οι επιχειρήσεις που αποκτούν μερίδια σε ισπανικές επιχειρήσεις, πέραν της δυνατότητας να προβούν ελεύθερα σε συνένωση και να επωφεληθούν της φορολογικής έκπτωσης της υπεραξίας, απολαύουν και άλλων πλεονεκτημάτων, όπως η πρόσβαση σε καθεστώς φορολογικής ενοποίησης, τα οποία δεν παρέχονται στις επιχειρήσεις που αποκτούν μερίδια σε αλλοδαπές εταιρίες. Σε σχέση με τις πράξεις απόκτησης μεριδίων που πραγματοποίησε στις Ηνωμένες Πολιτείες και στο Περού, η αναιρεσείουσα υπογραμμίζει ότι, ακόμη και αν γινόταν δεκτό ότι δεν υφίστανται νομικά εμπόδια στις συνενώσεις επιχειρήσεων, το γεγονός και μόνον ότι οι ισπανικές και οι αλλοδαπές εταιρίες έχουν διαφορετική νομική ή εταιρική μορφή συνιστά αφ’ εαυτού εμπόδιο. Επομένως, οι επιχειρήσεις που αποκτούν μερίδια σε ημεδαπές εταιρίες βρίσκονται σε διαφορετική νομική και πραγματική κατάσταση από εκείνη στην οποία βρίσκονται οι επιχειρήσεις που αποκτούν μερίδια σε αλλοδαπές εταιρίες, ειδικότερα αν, όπως στην περίπτωση της αναιρεσείουσας, πρόκειται για εταιρίες τρίτων χωρών και για ελέγχουσες συμμετοχές.
31.
Η Επιτροπή, αφενός, αντιτάσσει το απαράδεκτο του πρώτου σκέλους του δεύτερου λόγου αναιρέσεως για τους ίδιους λόγους με εκείνους που εκτίθενται στο σημείο 12 των παρουσών προτάσεων και, αφετέρου, υποστηρίζει ότι είναι αβάσιμο. Εν αντιθέσει προς όσα διατείνεται η Sigma, το επίμαχο μέτρο δεν διασφαλίζει τη φορολογική ουδετερότητα και δεν είναι αναλογικό, καθόσον εφαρμόζεται επίσης σε διασυνοριακές αποκτήσεις μειοψηφικών συμμετοχών οι οποίες δεν παρέχουν, εν πάση περιπτώσει, τη δυνατότητα συνένωσης επιχειρήσεων. Ως εκ τούτου, ορθώς το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η προβαλλόμενη ύπαρξη εμποδίων στη συνένωση επιχειρήσεων στο Περού ή στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής στερείται σημασίας.
2) Εκτίμηση
32.
Η ένσταση απαραδέκτου που προέβαλε η Επιτροπή πρέπει να απορριφθεί για τους ίδιους λόγους με εκείνους που εκτίθενται στο σημείο 13 των παρουσών προτάσεων.
33.
Επί της ουσίας, πρέπει να υπομνησθεί η συλλογιστική που αναπτύσσει το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 79 έως 111 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, κατά των οποίων βάλλουν οι αιτιάσεις της Sigma. Η συλλογιστική αυτή περιλαμβάνει δύο μέρη.
34.
Στο πρώτο μέρος, το οποίο περιλαμβάνει τις σκέψεις 79 έως 95, εξετάζεται, γενικά, το ζήτημα της μεθοδολογίας που εφαρμόζεται στον προσδιορισμό του συστήματος αναφοράς στο πλαίσιο του πρώτου σταδίου της εξέτασης του επιλεκτικού χαρακτήρα. Στη σκέψη 85, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι η οριοθέτηση του καθ’ ύλην πεδίου εφαρμογής του εν λόγω συστήματος πραγματοποιείται, κατ’ αρχήν, σε συνάρτηση με το επίμαχο μέτρο και, στη σκέψη 89, κατόπιν ανάλυσης των αποφάσεων της 8ης Σεπτεμβρίου 2011, Paint Graphos (
24
) (στο εξής: απόφαση Paint Graphos), και της 8ης Σεπτεμβρίου 2011, Επιτροπή κατά Κάτω Χωρών (
25
) (στο εξής: απόφαση Επιτροπή κατά Κάτω Χωρών), το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι, «εκτός από την ύπαρξη σχέσεως μεταξύ του αντικειμένου του οικείου μέτρου και αυτού του κανονικού καθεστώτος, η εξέταση του παρεμφερούς χαρακτήρα των καταστάσεων που εμπίπτουν στο εν λόγω μέτρο και των καταστάσεων που εμπίπτουν στο καθεστώς αυτό καθιστά επίσης δυνατή την οριοθέτηση του καθ’ ύλην πεδίου εφαρμογής του εν λόγω καθεστώτος». Εν συνεχεία, στις σκέψεις 90 και 91, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι, καθόσον η ύπαρξη παρέκκλισης μπορεί να συναχθεί και από τον παρεμφερή χαρακτήρα των καταστάσεων αυτών, όταν οι καταστάσεις που εμπίπτουν στο επίμαχο μέτρο αντιμετωπίζονται διαφορετικά από τις εμπίπτουσες στο κανονικό καθεστώς, μια «συνολική συλλογιστική αφορώσα τα δύο πρώτα στάδια της μεθόδου [ανάλυσης του επιλεκτικού χαρακτήρα] μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να οδηγήσει τόσο στον προσδιορισμό του κανονικού καθεστώτος όσο και στη διαπίστωση παρέκκλισης».
35.
Στο δεύτερο μέρος της συλλογιστικής του, το οποίο περιλαμβάνει τις σκέψεις 96 έως 111 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, κατ’ εφαρμογήν της εκτεθείσας στις σκέψεις 95 έως 108 της απόφασης αυτής μεθοδολογίας, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε, υπό το πρίσμα του σκοπού του κανονικού καθεστώτος που προσδιόρισε η Επιτροπή, αν οι επιχειρήσεις που αποκτούν μερίδια στο κεφάλαιο ημεδαπών εταιριών και εκείνες που αποκτούν μερίδια στο κεφάλαιο αλλοδαπών εταιριών βρίσκονται σε παρεμφερή πραγματική και νομική κατάσταση. Επομένως, αυτή η εξέταση του παρεμφερούς χαρακτήρα, η οποία διενεργείται κατά κανόνα στο πλαίσιο του δεύτερου σταδίου της ανάλυσης του επιλεκτικού χαρακτήρα, πραγματοποιήθηκε νωρίτερα, στο πρώτο στάδιο, και από το αποτέλεσμά της το Γενικό Δικαστήριο εξαρτά την προσήκουσα οριοθέτηση του συστήματος αναφοράς (βλ. σκέψη 96 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Στο πέρας της εξέτασης αυτής, το Γενικό Δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «οι επιχειρήσεις που αποκτούν μερίδια στο κεφάλαιο εταιριών που εδρεύουν στην αλλοδαπή βρίσκονται, υπό το πρίσμα του σκοπού που επιδιώκει η φορολογική μεταχείριση της υπεραξίας, σε πραγματική και νομική κατάσταση [παρεμφερή] με εκείνη των επιχειρήσεων που αποκτούν μερίδια στο κεφάλαιο εταιριών που εδρεύουν στην ημεδαπή» (σκέψη 109 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως) και ότι ορθώς η Επιτροπή θεώρησε «κανονικό καθεστώς, τη φορολογική μεταχείριση της υπεραξίας και όχι τη φορολογική μεταχείριση της χρηματοοικονομικής υπεραξίας που θέσπισε το επίμαχο μέτρο» (σκέψη 110 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Στη σκέψη 111 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο ολοκληρώνει αυτό το μέρος του συλλογισμού του επισημαίνοντας ότι το ως άνω μέτρο «καθόσον επιτρέπει την απόσβεση της υπεραξίας για απόκτηση μεριδίων στο κεφάλαιο εταιριών που εδρεύουν στην αλλοδαπή χωρίς να υπάρχει συνένωση επιχειρήσεων, εφαρμόζει στις εν λόγω πράξεις μεταχείριση διαφορετική από εκείνη που εφαρμόζεται στις αποκτήσεις μεριδίων στο κεφάλαιο εταιριών που εδρεύουν στην ημεδαπή, ενώ ως προς τις δύο αυτές κατηγορίες πράξεων η νομική και πραγματική κατάσταση είναι, υπό το πρίσμα του σκοπού που επιδιώκει το κανονικό σύστημα, παρεμφερής».
36.
Προκαταρκτικώς, παρατηρώ ότι η Sigma θεωρεί, κατά τα φαινόμενα, ότι το σύστημα αναφοράς που το Γενικό Δικαστήριο προσδιόρισε ως τη φορολογική μεταχείριση της υπεραξίας είναι συνεπές με εκείνο που έλαβε υπόψη η Επιτροπή στην επίμαχη απόφαση και δεν επικαλείται, επομένως, συναφώς αντικατάσταση της αιτιολογίας με το σκεπτικό του Γενικού Δικαστηρίου, εν αντιθέσει προς τους αναιρεσείοντες στις παράλληλες υποθέσεις που μνημονεύονται στην υποσημείωση 4 των παρουσών προτάσεων. Η Sigma δεν προβάλλει καν αιτιάσεις κατά της μεθοδολογίας που εξέθεσε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 79 έως 95 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ως προς τις οποίες περιορίζομαι, επομένως, να υπενθυμίσω τις παρατηρήσεις μου στο σημείο 73 των προτάσεων που ανέπτυξα σήμερα στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C‑51/19 και C‑64/19.
37.
Όσον αφορά τα επιχειρήματα με τα οποία η Sigma αντικρούει το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 108 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι σκοπός του συστήματος αναφοράς είναι να εξασφαλιστεί ορισμένη συνέπεια μεταξύ της φορολογικής μεταχείρισης της υπεραξίας και της λογιστικής της μεταχείρισης, εκτιμώ ότι αυτά πρέπει να κριθούν απαράδεκτα. Συγκεκριμένα, το συμπέρασμα αυτό βασίζεται σε διαπιστώσεις οι οποίες απορρέουν από την ερμηνεία, εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου, των φορολογικών και λογιστικών αρχών του ισπανικού δικαίου σε ζητήματα υπεραξίας και, επομένως, εκφεύγουν του αναιρετικού ελέγχου του Δικαστηρίου, εκτός εάν προβάλλεται και αποδεικνύεται παραμόρφωση των εν λόγω αρχών (
26
).
38.
Αντιθέτως, φρονώ ότι πρέπει να γίνει δεκτή η αιτίαση η οποία στηρίζεται σε αντικατάσταση της αιτιολογίας της επίμαχης απόφασης με το σκεπτικό της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως όσον αφορά τον προσδιορισμό του σκοπού του συστήματος αναφοράς. Συγκεκριμένα, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η Επιτροπή δεν μνημονεύει, σε κανένα χωρίο της επίμαχης απόφασης, ως σκοπό του συστήματος αναφοράς που αυτή προσδιόρισε τη διατήρηση ορισμένης συνέπειας μεταξύ της φορολογικής μεταχείρισης της υπεραξίας και της λογιστικής της μεταχείρισης. Βεβαίως, το Γενικό Δικαστήριο επιβεβαιώνει τις διαπιστώσεις που περιέχονται στην επίμαχη απόφαση όταν επισημαίνει ότι η φορολογική μεταχείριση της υπεραξίας οργανώνεται στο πλαίσιο του κριτηρίου της ύπαρξης συνένωσης επιχειρήσεων (βλ. σκέψεις 103 και 105) και όταν εξηγεί, παραπέμποντας στις αιτιολογικές σκέψεις 28 και 123 της απόφασης αυτής, ότι αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι, κατόπιν απόκτησης ή εισφοράς στοιχείων του ενεργητικού που συνιστούν ανεξάρτητες επιχειρήσεις ή συγχώνευσης ή διάσπασης επιχειρήσεων, προκύπτει υπεραξία «ως διαχωρισμένο ασώματο στοιχείο του ενεργητικού στα λογιστικά βιβλία της εταιρίας που προέρχεται από τη συνένωση» (βλ. σκέψη 104 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Ομοίως, είναι συνεπής με τις διαπιστώσεις της Επιτροπής στην επίμαχη απόφαση (βλ. ειδικότερα αιτιολογικές σκέψεις 121 έως 124) και η επιβεβαίωση, στη σκέψη 103 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η φορολογική μεταχείριση της υπεραξίας είναι σύμφωνη προς τη λογιστική λογική. Εντούτοις, το Γενικό Δικαστήριο καταλήγει, με τρόπο όλως ανεξάρτητο από την απόφαση αυτή και βάσει δικής του ερμηνείας των ισπανικών φορολογικών και λογιστικών κανόνων, στο συμπέρασμα ότι σκοπός των κανόνων περί απόσβεσης της φορολογικής υπεραξίας στον ισπανικό νόμο περί φόρου επί των εταιριών είναι η συνέπεια μεταξύ φορολογικής και λογιστικής μεταχείρισης της υπεραξίας και ότι, ως προς τον σκοπό αυτό, η κατάσταση των επιχειρήσεων που επενδύουν σε ισπανικές εταιρίες είναι παρεμφερής με εκείνη των επιχειρήσεων που επενδύουν σε αλλοδαπές επιχειρήσεις.
3) Επί των συνεπειών του βασίμου της αιτιάσεως περί αντικαταστάσεως της αιτιολογίας
39.
Επ’ αυτού, υπενθυμίζεται καταρχάς ότι, κατά τη νομολογία που υπομνήσθηκε στα σημεία 13 έως 15 των προτάσεων μου στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C‑51/19 P και C‑64/19 P, η εξέταση του παρεμφερούς χαρακτήρα που πρέπει να πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο του δεύτερου σταδίου της ανάλυσης του επιλεκτικού χαρακτήρα πρέπει να πραγματοποιηθεί υπό το πρίσμα του σκοπού του συστήματος αναφοράς και όχι του σκοπού του επίμαχου μέτρου.
40.
Στην επίμαχη απόφαση, καίτοι επισήμανε ότι το επίμαχο μέτρο επιδίωκε επίσης τον σκοπό της αύξησης της διεθνούς ανταγωνιστικότητας των ισπανικών επιχειρήσεων (βλ. αιτιολογική σκέψη 138), η Επιτροπή εξέτασε, παρ’ όλα αυτά, αν τούτο μπορούσε να δικαιολογείται υπό το πρίσμα της αρχής της φορολογικής ουδετερότητας, καταλήγοντας σε αρνητικό συμπέρασμα για δύο λόγους. Αφενός, η Επιτροπή απέρριψε το επιχείρημα του Βασιλείου της Ισπανίας ότι η διαφορετική μεταχείριση των αλλοδαπών επενδύσεων ήταν αναγκαία λόγω εμποδίων στις διασυνοριακές συγχωνεύσεις, εκτιμώντας ότι δεν αποδείχθηκε η ύπαρξη ούτε γενικευμένων εμποδίων στη συγχώνευση ούτε ειδικών εμποδίων στις σχετικές χώρες. Η αιτιολογία αυτή εκτίθεται στις αιτιολογικές σκέψεις 110 έως 118 της επίμαχης απόφασης στο μέρος που αφορά τον προσδιορισμό του συστήματος αναφοράς. Αφετέρου, η Επιτροπή εκτίμησε ότι, εν πάση περιπτώσει, το επίμαχο μέτρο δεν ήταν αναλογικό (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 132 έως 140 της επίμαχης απόφασης).
41.
Πάντως, από την ερμηνεία της επίμαχης απόφασης, δεν προκύπτει ότι η Επιτροπή απέδωσε στο σύστημα αναφοράς το οποίο προσδιόρισε τον σκοπό της φορολογικής ουδετερότητας που επικαλείται ενώπιον του Δικαστηρίου η Sigma. Χωρίς να προσδιορίσει ρητώς τον σκοπό του συστήματος αυτού, η Επιτροπή εκτίμησε κατ’ ουσίαν ότι οι επιχειρήσεις που επενδύουν σε εθνικές εταιρίες και εκείνες που επενδύουν σε αλλοδαπές εταιρίες βρίσκονται σε παρεμφερή κατάσταση ως προς το καθεστώς που θεσπίστηκε με το επίμαχο μέτρο το οποίο προέβλεπε, κατά παρέκκλιση από το σύστημα αναφοράς, την απόσβεση της φορολογικής υπεραξίας και στην περίπτωση κατά την οποία της απόκτησης μεριδίων δεν έπεται συγχώνευση (
27
). Με άλλα λόγια, η Επιτροπή εκτίμησε ότι μπορεί να συνιστά δυσμενή διάκριση, όταν δεν δικαιολογείται από το Βασίλειο της Ισπανίας, η διαφοροποίηση που θεσπίστηκε με το επίμαχο μέτρο μεταξύ επιχειρήσεων που αποκτούν μερίδια στο κεφάλαιο ημεδαπών εταιριών, οι οποίες πρέπει υποχρεωτικώς να προβούν σε συγχώνευση για να αποσβέσουν την υπεραξία, και εκείνων που αποκτούν αντιθέτως μερίδια στο κεφάλαιο αλλοδαπών εταιριών, οι οποίες έχουν αυτομάτως τη δυνατότητα να προβούν στην έκπτωση αυτή, ανεξαρτήτως του αν η πράξη συνεπαγόταν συγχώνευση και ανεξαρτήτως της απόδειξης της ύπαρξης πραγματικών εμποδίων στην πραγματοποίηση της συγχώνευσης αυτής.
42.
Παρότι η συλλογιστική αυτή μπορεί να μην συνάδει απολύτως προς τη μέθοδο ανάλυσης τριών σταδίων του επιλεκτικού χαρακτήρα, όπως αποσαφηνίστηκε στην πιο πρόσφατη νομολογία μετά την απόφαση Paint Graphos, η οποία είναι μεταγενέστερη της επίμαχης απόφασης, δεν θεωρώ ότι η απόφαση της Επιτροπής πρέπει να ακυρωθεί για τον λόγο αυτό και μόνο.
43.
Όπως, εξάλλου, επισημαίνει σαφώς το Βασίλειο της Ισπανίας, το επίμαχο μέτρο είναι διορθωτικό μέτρο το οποίο στοχεύει στην άρση των δυσμενών αποτελεσμάτων της φορολογικής μεταχείρισης της υπεραξίας γενικώς, βάσει της οποίας η απόσβεση επιτρέπεται μόνο σε περίπτωση συνένωσης επιχειρήσεων (ή σε περίπτωση απόκτησης ελέγχου και ενοποίησης των λογαριασμών). Επομένως, ως εκ της φύσεώς του, το επίμαχο μέτρο τείνει να επιφυλάσσει ευνοϊκή μεταχείριση σε ορισμένη κατηγορία επιχειρήσεων, εν προκειμένω εκείνων που πραγματοποιούν ορισμένο είδος επενδύσεων, όπως εξάλλου διαπίστωσε το Δικαστήριο στις σκέψεις 62 και 119, της απόφασης WDFG, βάσει της παραδοχής ότι, άλλως, οι επιχειρήσεις αυτές θα υφίστανται δυσμενή μεταχείριση από την εφαρμογή του κανονικού καθεστώτος. Ανεξαρτήτως, όμως, του συστηματικού πλαισίου που επιβάλλει η νομολογία, εκτιμώ ότι οι διαφοροποιήσεις που εισάγονται με μέτρα του είδους αυτού πρέπει γενικά να αξιολογούνται, όχι μόνον βάσει του αληθούς χαρακτήρα των πραγματικών προϋποθέσεων στις οποίες στηρίζονται, αλλά επίσης υπό το πρίσμα της αναλογικότητας καθώς και της καταλληλότητάς τους προς επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού και, επομένως, στο πλαίσιο του τρίτου σταδίου της ανάλυσης του επιλεκτικού χαρακτήρα, κατά το οποίο εξετάζεται αν η διαφορετική μεταχείριση που θεσπίζεται με μέτρο το οποίο συνιστά παρέκκλιση και το οποίο είναι a priori επιλεκτικό δικαιολογείται από τη φύση ή την οικονομία του φορολογικού συστήματος στο οποίο εντάσσεται. Αντιθέτως, ο έλεγχος αυτός θα αποκλειόταν συστηματικά αν αρκούσε, στο πλαίσιο του δεύτερου σταδίου της ανάλυσης του επιλεκτικού χαρακτήρα, η επίκληση ως σκοπού του συστήματος αναφοράς, υπό το πρίσμα του οποίου πρέπει να εξεταστεί ο παρεμφερής χαρακτήρας των καταστάσεων που αποτελούν αντικείμενο διαφοροποίησης, του γενικού σκοπού της φορολογικής ουδετερότητας στον οποίο εντάσσεται ο ειδικός σκοπός της διορθωτικής παρέμβασης του επίμαχου μέτρου.
44.
Η φορολογική ουδετερότητα είναι ένας εκ των σκοπών κάθε φορολογικού καθεστώτος και δεν αμφισβητείται ότι από την αρχή αυτή διαπνέεται επίσης το φορολογικό καθεστώς της υπεραξίας στο πλαίσιο του ισπανικού φόρου επί των εταιριών. Εντούτοις, όπως ορθώς επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 131 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ο επιδιωκόμενος με το καθεστώς αυτό σκοπός «δεν είναι να παρέχεται στις επιχειρήσεις η δυνατότητα να απολαύουν του φορολογικού πλεονεκτήματος που συνιστά η απόσβεση της υπεραξίας όταν αντιμετωπίζουν δυσκολίες οι οποίες τις εμποδίζουν να προβούν σε συνένωση επιχειρήσεων». Επομένως, εάν γινόταν δεκτή η αιτίαση της Sigma, θα έπρεπε να γίνει δεκτό, εν αντιθέσει προς την πλέον πρόσφατη νομολογία όσον αφορά τον επιλεκτικό χαρακτήρα, ότι η εξέταση του παρεμφερούς χαρακτήρα στο πλαίσιο του δεύτερου σταδίου της ανάλυσης του επιλεκτικού χαρακτήρα πρέπει να διενεργηθεί υπό το πρίσμα του σκοπού του επίμαχου μέτρου και όχι του σκοπού του συστήματος αναφοράς και τούτο ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι ο σκοπός αυτός δεν προσδιορίστηκε ρητώς στην επίμαχη απόφαση και ακόμη και αν, όπως υποστηρίζει η Sigma, πρέπει να θεωρηθεί ότι ο σκοπός αυτός είναι η φορολογική ουδετερότητα.
4) Ενδιάμεσο συμπέρασμα επί του πρώτου σκέλους του δεύτερου λόγου αναιρέσεως που προέβαλε η Sigma
45.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να αποφανθεί ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη κατά την ερμηνεία της επίμαχης απόφασης αντικαθιστώντας με το σκεπτικό του την αιτιολογία της απόφασης αυτής, πλην όμως η πλάνη αυτή δεν πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα την αναίρεση της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, καθόσον η αιτίαση της Sigma σε σχέση με την οποία το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε στην πλάνη αυτή είναι εν πάση περιπτώσει απορριπτέα.
β)
Επί του δευτέρου σκέλους του δεύτερου λόγου αναιρέσεως
1) Τα επιχειρήματα των διαδίκων
46.
Η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη απορρίπτοντας το ενδεχόμενο να θεωρηθεί το επίμαχο μέτρο αυτοτελές σύστημα αναφοράς βασιζόμενο στις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα J.‑P. Warner στην υπόθεση Ιταλία κατά Επιτροπής (
28
) (στο εξής: προτάσεις του γενικού εισαγγελέα J.‑P. Warner). Συγκεκριμένα, εν αντιθέσει προς το επίμαχο στην υπόθεση εκείνη μέτρο, το επίμαχο στην υπό κρίση υπόθεση μέτρο δεν σκοπεί στην επίλυση συγκεκριμένου προβλήματος ορισμένου βιομηχανικού τομέα, αλλά εφαρμόζεται σε όλες τις επιχειρήσεις οι οποίες υπόκεινται στον φόρο επί των εταιριών. Το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε επίσης σε πλάνη στο μέτρο που δεν χαρακτήρισε το επίμαχο μέτρο ως μέτρο γενικού χαρακτήρα το οποίο έχει ως σκοπό να παράσχει στους οικονομικούς φορείς μια πρακτική λύση που εξομοιώνει τη φορολογική μεταχείριση των διασυνοριακών πράξεων με εκείνη που προβλέπεται στο άρθρο 89, παράγραφος 3, και στο άρθρο 11, παράγραφος 4, του νόμου TRLIS για τις εθνικές πράξεις, ώστε οι επιχειρήσεις να λαμβάνουν τις επενδυτικές αποφάσεις τους βάσει οικονομικών και όχι φορολογικών κριτηρίων. Το επίμαχο μέτρο είναι σαφώς γενικό μέτρο οικονομικής πολιτικής το οποίο σκοπεί στην διαφύλαξη της αρχής της φορολογικής ουδετερότητας. Επικουρικώς, η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι το επίμαχο μέτρο πρέπει να θεωρηθεί δικαιολογημένο βάσει της λογικής του φορολογικού συστήματος, υπό το πρίσμα της αρχής της φορολογικής ουδετερότητας.
47.
Η Επιτροπή, αφενός, αντιτάσσει το απαράδεκτο του δεύτερου σκέλους του δεύτερου λόγου αναιρέσεως για τους ίδιους λόγους με εκείνους που εκτίθενται στο σημείο 12 των παρουσών προτάσεων και, αφετέρου, υποστηρίζει ότι είναι αβάσιμο. Εν αντιθέσει προς όσα υποστηρίζει η αναιρεσείουσα, το επίμαχο μέτρο δεν διασφαλίζει τη φορολογική ουδετερότητα δεδομένου ότι προβλέπει πιο ευνοϊκές προϋποθέσεις για την απόκτηση μεριδίων στο κεφάλαιο αλλοδαπών επιχειρήσεων από τις προβλεπόμενες για την απόκτηση μεριδίων σε εθνικές επιχειρήσεις. Στην πρώτη περίπτωση, συγκεκριμένα, η απόσβεση της υπεραξίας εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο από την απόκτηση μεριδίου 5 % στο κεφάλαιο της εξαγορασμένης επιχείρησης, ενώ στη δεύτερη περίπτωση απαιτείται επίσης η συνένωση των επιχειρήσεων.
2) Εκτίμηση
48.
Καταρχάς, η ένσταση απαραδέκτου που προέβαλε η Επιτροπή πρέπει να απορριφθεί για τους ίδιους λόγους με εκείνους που εκτίθενται στο σημείο 13 των παρουσών προτάσεων.
49.
Επί της ουσίας, στο μέτρο που η Sigma αμφισβητεί την παραπομπή στις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα J.‑P. Warner, στις σκέψεις 114 και 115 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, επισημαίνεται, καταρχάς, ότι τα επιχειρήματά της δεν επικρίνουν, καθεαυτήν, τη διαπίστωση την οποία συνάγει το Γενικό Δικαστήριο από τις προτάσεις αυτές, ότι ένα φορολογικό μέτρο δεν μπορεί να συνιστά αυτοτελές σύστημα αναφοράς αν αποσκοπεί «μόνο στην επίλυση συγκεκριμένου προβλήματος» (
29
), αλλά μάλλον το συμπέρασμα –στο οποίο κατέληξε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 138 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως– ότι η άρση των αποτελεσμάτων των εμποδίων στις διασυνοριακές συνενώσεις στη φορολογική μεταχείριση της υπεραξίας συνιστά «συγκεκριμένο πρόβλημα», καθώς και την εξομοίωση της υπό κρίση κατάστασης με εκείνη που αποτέλεσε αντικείμενο των προμνησθεισών προτάσεων.
50.
Επομένως, παρατηρώ ότι, εν αντιθέσει προς όσα υποστηρίζει η αναιρεσείουσα, το Γενικό Δικαστήριο δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να μπορεί το επίμαχο μέτρο να συνιστά αυτοτελές σύστημα αναφοράς λαμβανομένου υπόψη του «συγκεκριμένου» χαρακτήρα του επιδιωκόμενου από το μέτρο αυτό σκοπού. Συγκεκριμένα, από τις σκέψεις 121 και 122 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει σαφώς ότι το Γενικό Δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα αυτό λόγω του ότι το μέτρο αυτό συνιστούσε «εξαίρεση από τον γενικό κανόνα κατά τον οποίο μόνον οι συνενώσεις επιχειρήσεων μπορούν να οδηγήσουν στην απόσβεση της υπεραξίας», με σκοπό να αντιμετωπιστούν τα δυσμενή αποτελέσματα της εφαρμογής του κανόνα αυτού, σε συνδυασμό με τη διαπίστωση ότι το εν λόγω μέτρο δεν ανήγαγε την πράξη που συνίσταται στην απόκτηση μεριδίων κεφαλαίου σε νέο γενικό κριτήριο για τη ρύθμιση της φορολογικής μεταχείρισης της υπεραξίας, αλλά «[επιφύλασσε] το πλεονέκτημα της απόσβεσης της υπεραξίας μόνο στις αποκτήσεις μεριδίων στο κεφάλαιο εταιριών που εδρεύουν στην αλλοδαπή» (βλ. σκέψη 122 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Επομένως, τελικώς, το Γενικό Δικαστήριο δεν απέδωσε καθοριστική σημασία στον «περιορισμένο» χαρακτήρα του σκοπού που επιδιώκεται με το επίμαχο μέτρο, παρά το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε κατά το πέρας της ανάλυσής του στη σκέψη 125 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
51.
Υπό τις περιστάσεις αυτές, εκτιμώ ότι τα επιχειρήματα που προέβαλε η αναιρεσείουσα με σκοπό, αφενός, να αμφισβητήσει την εξομοίωση της υπό κρίση κατάστασης με την επίμαχη στην υπόθεση επί της οποίας ανέπτυξε τις προτάσεις του ο γενικός εισαγγελέας J.‑P. Warner και, αφετέρου, να αποδείξει ότι σκοπός του επίμαχου μέτρου είναι η προστασία της αρχής της φορολογικής ουδετερότητας και όχι η επίλυση «συγκεκριμένου προβλήματος» είναι, κατά την άποψή μου, ανεπαρκή για να κλονίσουν τη συλλογιστική που ανέπτυξε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 112 έως 127 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
52.
Τέλος, επισημαίνεται ότι, στο μέτρο που υποστηρίζει ότι το επίμαχο μέτρο πρέπει να θεωρηθεί μη επιλεκτικό καθόσον έχουν πρόσβαση σε αυτό όλες οι επιχειρήσεις που υπόκεινται στον φόρο επί των εταιριών, η Sigma θέτει άμεσα υπό αμφισβήτηση την απόφαση WDFG, στην οποία το Δικαστήριο έκρινε ότι το εν λόγω μέτρο, δεδομένου ότι ενδέχεται να προσπορίζει όφελος στο σύνολο των επιχειρήσεων με φορολογική έδρα στην Ισπανία οι οποίες προβαίνουν στην απόκτηση μεριδίων σε ποσοστό τουλάχιστον 5 % στο κεφάλαιο επιχειρήσεων με φορολογική έδρα στην αλλοδαπή, πρέπει να χαρακτηριστεί ως δυνάμενο να αποτελέσει κρατική ενίσχυση, παρά το γεγονός ότι παρέχει πλεονέκτημα γενικής ισχύος, εάν αποδεικνύεται ότι εισάγει δυσμενείς διακρίσεις (
30
).
53.
Βάσει του συνόλου των προεκτεθέντων, εκτιμώ ότι το δεύτερο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως της Sigma πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμο.
γ)
Επί του τρίτου σκέλους του δεύτερου λόγου αναιρέσεως
1) Τα επιχειρήματα των διαδίκων
54.
Το τρίτο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, το οποίο η Sigma προέβαλε επικουρικώς, βάλλει κατά της σκέψης 134 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στην οποία, αφού υπενθυμίζεται ότι «το κανονικό καθεστώς προβλέπει την απόσβεση της υπεραξίας μόνον στην περίπτωση συνένωσης επιχειρήσεων και ότι το επίμαχο μέτρο, καθόσον επιτρέπει την απόσβεση αυτή στην περίπτωση απόκτησης μεριδίων στο κεφάλαιο εταιριών που εδρεύουν στην αλλοδαπή, εφαρμόζει στις εν λόγω πράξεις μεταχείριση διαφορετική από εκείνη που εφαρμόζεται στις αποκτήσεις μεριδίων στο κεφάλαιο εταιριών που εδρεύουν στην ημεδαπή, παρότι, ως προς τις δύο αυτές κατηγορίες πράξεων, η νομική και πραγματική κατάσταση είναι, υπό το πρίσμα του σκοπού που επιδιώκει το κανονικό σύστημα, παρεμφερής», το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι «το [επίμαχο] μέτρο εισάγει […] παρέκκλιση από το σχετικό καθεστώς, όπως ορθώς εκτίμησε η Επιτροπή». Κατά την αναιρεσείουσα, ακόμη και αν θεωρηθεί ότι το σύστημα αναφοράς το οποίο προσδιόρισε η Επιτροπή και επιβεβαίωσε το Γενικό Δικαστήριο είναι ορθό, κανένα στοιχείο δεν παρείχε τη δυνατότητα στο Γενικό Δικαστήριο να συμπεράνει την ύπαρξη παρέκκλισης από το σύστημα αναφοράς διότι οι επιχειρήσεις που αποκτούν μερίδια σε εταιρίες με έδρα στην Ισπανία και εκείνες που αποκτούν μερίδια σε αλλοδαπές εταιρίες δεν βρίσκονται σε ανάλογη κατάσταση λόγω της ύπαρξης φραγμών στις διασυνοριακές συνενώσεις.
55.
Η Επιτροπή, αφενός, αντιτάσσει το απαράδεκτο του τρίτου σκέλους του δεύτερου λόγου αναιρέσεως για τους ίδιους λόγους με εκείνους που εκτέθηκαν στο σημείο 12 των παρουσών προτάσεων, και, αφετέρου, υποστηρίζει ότι είναι αβάσιμο, δεδομένου ότι το ζήτημα της ύπαρξης εμποδίων στη διασυνοριακή συνένωση επιχειρήσεων είναι αλυσιτελές για την εξέταση του παρεμφερούς χαρακτήρα των καταστάσεων.
2) Εκτίμηση
56.
Η ένσταση απαραδέκτου που προέβαλε η Επιτροπή πρέπει να απορριφθεί για τους ίδιους λόγους με εκείνους που εκτίθενται στο σημείο 13 των παρουσών προτάσεων.
57.
Επί της ουσίας, επισημαίνεται καταρχάς ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι στερείται σημασίας η ενδεχόμενη ύπαρξη εμποδίων στις διασυνοριακές συνενώσεις για την εξέταση του παρεμφερούς χαρακτήρα της καταστάσεως των επιχειρήσεων που αποκτούν μερίδια στο κεφάλαιο εταιριών με έδρα στην Ισπανία και εκείνης των επιχειρήσεων που αποκτούν μερίδια στο κεφάλαιο αλλοδαπών εταιριών για τους λόγους που εκτίθεται στις σκέψεις 128 έως 133 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, τις οποίες δεν αφορά η αιτίαση της Sigma, και ότι η σκέψη 134 της απόφασης αυτής, κατά της οποίας στρέφεται αντιθέτως η αιτίαση αυτή, διατυπώνεται ως εκ περισσού («[a] mayor abundamiento», στην ισπανική, γλώσσα της διαδικασίας, και «[a]u surplus», στη γαλλική).
58.
Στο μέτρο που πρέπει να θεωρηθεί ότι τα επιχειρήματα της Sigma βάλλουν κατά των συμπερασμάτων στα οποία κατέληξε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 108 και 111 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, αυτά συμπίπτουν με τα επιχειρήματα που προέβαλε προς στήριξη των αιτιάσεων στο πλαίσιο του πρώτου σκέλους του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, στην εξέταση των οποίων, επομένως, παραπέμπω.
59.
Βάσει των προεκτεθέντων, φρονώ ότι απορριπτέο είναι και το τρίτο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως.
δ)
Επί του τετάρτου σκέλους του δεύτερου λόγου αναιρέσεως
1) Απόψεις των διαδίκων
60.
Με το τέταρτο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, η Sigma βάλλει κατά της σκέψης 155 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στην οποία το Γενικό Δικαστήριο, κατά το πέρας της ανάλυσης στην οποία προέβη στις σκέψεις 147 έως 154 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν είχε αποδειχθεί ότι το πλεονέκτημα που απορρέει από το επίμαχο μέτρο είχε ωφελήσει τις επιχειρήσεις που υφίστανται διαφορετική μεταχείριση την οποία το ίδιο μέτρο επιδιώκει να θεραπεύσει και, επομένως, ότι δεν είχαν αποδειχθεί «τα αποτελέσματα εξουδετέρωσης» του μέτρου αυτού. Κατά την αναιρεσείουσα, ελλείψει της διόρθωσης που επιφέρει το μέτρο αυτό, θα παραβιαζόταν η αρχή της φορολογικής ουδετερότητας καθόσον θα παγιώνονταν καταστάσεις στις οποίες τα εμπόδια στην απόκτηση μεριδίων στο κεφάλαιο αλλοδαπών εταιριών θα παρακώλυαν την απόσβεση της υπεραξίας υπό τις ίδιες προϋποθέσεις με εκείνες στις οποίες υπόκεινται οι αποκτήσεις μεριδίων στο κεφάλαιο ημεδαπών εταιριών. Σχετικά με την ύπαρξη εμποδίων στις συγχωνεύσεις με αμερικανικές και περουβιανές εταιρίες, η Sigma παραπέμπει στα όσα υποστήριξε στο πλαίσιο της προσφυγής ακυρώσεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Όσον αφορά τη διαπίστωση του Γενικού Δικαστηρίου στη σκέψη 154 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, κατά την οποία δεν προέκυπτε από τη δικογραφία ότι το Βασίλειο της Ισπανίας «απέδειξε ότι οι επιχειρήσεις που επιθυμούν να προβούν σε διασυνοριακές συγχωνεύσεις αλλά αδυνατούν να το πράξουν, λόγω των εμποδίων, ιδίως νομικών, στις συνενώσεις, αποκτούν κατά τεκμήριο μερίδια στο κεφάλαιο εταιριών που εδρεύουν στην αλλοδαπή ή τουλάχιστον διατηρούν τα μερίδια τα οποία ήδη διαθέτουν», η Sigma υποστηρίζει ότι τέτοιο κριτήριο δεν περιέχεται στην επίμαχη απόφαση και ότι πρόκειται, επομένως, για περαιτέρω αντικατάσταση της αιτιολογίας της απόφασης αυτής εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου. Συμπερασματικά, κατά τη Sigma, το επίμαχο μέτρο δικαιολογείται από τη λογική του φορολογικού συστήματος και, ειδικότερα, από την αρχή της φορολογικής ουδετερότητας.
61.
Η Επιτροπή, αφενός, αντιτάσσει το απαράδεκτο του τέταρτου σκέλους του δεύτερου λόγου αναιρέσεως για τους ίδιους λόγους με εκείνους που εκτίθενται στο σημείο 12 των παρουσών προτάσεων και, αφετέρου, υποστηρίζει ότι είναι αβάσιμο προβάλλοντας επιχειρήματα πανομοιότυπα με τα εκτεθέντα στο σημείο 44 των παρουσών προτάσεων.
2) Εκτίμηση
62.
Καταρχάς, η ένσταση απαραδέκτου που προέβαλε η Επιτροπή πρέπει να απορριφθεί για τους ίδιους λόγους με εκείνους που εκτίθενται στο σημείο 13 των παρουσών προτάσεων.
63.
Επί της ουσίας, υπενθυμίζεται ότι, στις σκέψεις 149 έως 156 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο, εκκινώντας από τη διαπίστωση ότι το επίμαχο μέτρο «στηρίζεται κατ’ ανάγκην στην παραδοχή ότι οι επιχειρήσεις που επιθυμούν να προβούν σε διασυνοριακές συγχωνεύσεις αλλά αδυνατούν να το πράξουν λόγω […] εμποδίων στις συνενώσεις, αποκτούν κατά τεκμήριο μερίδια στο κεφάλαιο εταιριών που εδρεύουν στην αλλοδαπή ή τουλάχιστον διατηρούν τα μερίδια τα οποία ήδη διαθέτουν» (σκέψη 149 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως), κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το Βασίλειο της Ισπανίας, το οποίο έπρεπε να δικαιολογήσει την παρέκκλιση που επέφερε στο σύστημα αναφοράς το επίμαχο μέτρο, δεν είχε αποδείξει την παραδοχή αυτή. Το Γενικό Δικαστήριο εκτίμησε κατ’ ουσίαν ότι, καθόσον η απόκτηση μεριδίων είναι πράξη διακριτή από τη συγχώνευση και δεν συνιστά εναλλακτική πράξη της συγχώνευσης, το επίμαχο μέτρο παρέχει στην πραγματικότητα πλεονέκτημα στις επιχειρήσεις που προτίθενται να επενδύσουν σε αλλοδαπές εταιρίες, οι οποίες δεν έχουν όμως κατ’ ανάγκη σκοπό να προβούν σε συγχώνευση, ήτοι σε επιχειρήσεις διαφορετικές από εκείνες οι οποίες, όπως υποστήριξε το Βασίλειο της Ισπανίας, υφίστανται τις δυσμενείς συνέπειες των γενικών κανόνων περί αποσβέσεως της υπεραξίας.
64.
Επ’ αυτού, επισημαίνεται καταρχάς ότι, καίτοι κατέληξε στο συμπέρασμα, στις σκέψεις κατά των οποίων στρέφεται η επίμαχη αιτίαση, ότι το Βασίλειο της Ισπανίας δεν απέδειξε ότι το επίμαχο μέτρο εξουδετερώνει τα προβαλλόμενα ως δυσμενή αποτελέσματα του κανονικού καθεστώτος, εντούτοις το Γενικό Δικαστήριο συνέχισε την ανάλυσή του εκκινώντας από την υπόθεση ότι η απόδειξη αυτή είχε παρασχεθεί (βλ. σκέψεις 157 και 165 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Επομένως, το στοιχείο του σκεπτικού κατά του οποίου στρέφεται η αιτίαση αυτή, όπως εξάλλου μνημονεύεται ρητώς στη σκέψη 166 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, δεν είναι το μόνο στοιχείο επί του οποίου το Γενικό Δικαστήριο στήριξε το συμπέρασμά του ότι η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε πλάνη όταν έκρινε ότι το Βασίλειο της Ισπανίας δεν είχε αιτιολογήσει τη διαφοροποίηση που επέφερε το επίμαχο μέτρο. Ως εκ τούτου, ακόμη και αν η υπό κρίση αιτίαση ήθελε γίνει δεκτή, το συμπέρασμα αυτό εξακολουθεί να υποστηρίζεται από διάφορα στοιχεία του σκεπτικού (τα οποία εκτίθενται στις σκέψεις 145 έως 165 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Πάντως, κατά πάγια νομολογία, στο πλαίσιο αιτήσεως αναιρέσεως, επιχείρημα το οποίο βάλλει κατά επάλληλης αιτιολογίας της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, της οποίας το διατακτικό βασίζεται επαρκώς σε άλλους νομικούς λόγους, είναι αλυσιτελές και, ως εκ τούτου, απορριπτέο (
31
).
65.
Επισημαίνεται εξάλλου ότι, καίτοι είναι αληθές ότι η συλλογιστική που εκτίθεται στις σκέψεις 149 έως 156 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως δεν περιέχεται με την ίδια διατύπωση στην επίμαχη απόφαση, εντάσσεται απολύτως στη λογική βάσει της οποίας η Επιτροπή επισήμανε την έλλειψη συνοχής και αναλογικότητας του επίμαχου μέτρου ως προς τον προβαλλόμενο σκοπό της εξουδετέρωσης των δυσμενών αποτελεσμάτων του κανονικού καθεστώτος απόσβεσης της υπεραξίας για τις επιχειρήσεις που αποκτούν μερίδια στο κεφάλαιο αλλοδαπών εταιριών και αδυνατούν να προβούν σε διασυνοριακές συγχωνεύσεις (
32
). Δεν θεωρώ, επομένως, ότι το Γενικό Δικαστήριο υποκατέστησε, όπως υποστηρίζει η αναιρεσείουσα, με το σκεπτικό του την αιτιολογία της επίμαχης απόφασης.
66.
Για τους λόγους που προεκτέθηκαν, εκτιμώ ότι το τέταρτο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως της Sigma είναι αλυσιτελές και, επικουρικώς, αβάσιμο.
Γ. Επί του αιτήματος αντικατάστασης της αιτιολογίας της Επιτροπής
67.
Για την περίπτωση που η αίτηση αναιρέσεως της Sigma ήθελε κριθεί βάσιμη, η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να αντικαταστήσει την αιτιολογία της απόφασής της και να κρίνει απαράδεκτη την προσφυγή ακυρώσεως που άσκησε η Sigma ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι η Επιτροπή είχε προβάλει ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου τυπικώς ένσταση απαραδέκτου της προσφυγής της Sigma, η οποία συνεξετάστηκε με την ουσία της υποθέσεως. Επικαλούμενο την απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 2002, Συμβούλιο κατά Boehringer (
33
) (στο εξής: απόφαση Boehringer), στη σκέψη 26 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε δικαιολογημένο να εξετάσει την προσφυγή επί της ουσίας χωρίς να αποφανθεί προκαταρκτικώς επί της ενστάσεως αυτής (
34
).
68.
Δεδομένου ότι προτείνω στο Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως της Sigma, θα περιοριστώ εν συνεχεία σε μερικές σύντομες παρατηρήσεις επί της ουσίας του αιτήματος με το οποίο η Επιτροπή ζητεί, κατ’ ουσίαν, να εξεταστεί η ένσταση απαραδέκτου την οποία προέβαλε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
69.
Τίθεται κατ’ ουσίαν το ζήτημα αν μια επιχείρηση, προκειμένου να αποδείξει ότι νομιμοποιείται να ασκήσει προσφυγή κατά της απόφασης με την οποία η Επιτροπή κηρύσσει μη συμβατό με την εσωτερική αγορά καθεστώς ενισχύσεων βάσει του οποίου χορηγείται φορολογική έκπτωση και διατάσσει την ανάκτηση των ενισχύσεων που καταβλήθηκαν σε εκτέλεση αυτού, μπορεί να περιοριστεί να επικαλεστεί και να προσκομίσει, αφενός, τις διορθώσεις που αυτή επέφερε στον λογαριασμό κερδών και ζημιών κατ’ εφαρμογήν της επίμαχης έκπτωσης στο πλαίσιο συστήματος αντιστροφής της επιβάρυνσης από την οποία προκύπτει αρνητική φορολογητέα βάση, και, αφετέρου, τις διορθώσεις που επέφερε η φορολογική αρχή στο πλαίσιο της διαδικασίας ελέγχου της αντιστροφής της επιβάρυνσης βάσει της απόφασης της Επιτροπής.
70.
Ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, η Επιτροπή υποστήριξε ότι η Sigma στερούνταν νομιμοποίησης και εννόμου συμφέροντος προς άσκηση προσφυγής κατά της επίμαχης απόφασης, καθόσον δεν είχε την ιδιότητα πραγματικού δικαιούχου ενίσχυσης χορηγηθείσας βάσει του καθεστώτος που θέσπισε το επίμαχο μέτρο και δεν υποχρεούνταν να την επιστρέψει ούτε διέτρεχε τον κίνδυνο να της ζητηθεί τέτοια επιστροφή, όπως αντιθέτως επιβάλλει η νομολογία (
35
). Κατά την Επιτροπή, φορολογικό καθεστώς το οποίο χορηγεί φορολογική έκπτωση παρέχει πλεονέκτημα μόνον όταν ο φορολογούμενος πραγματοποιεί κέρδη και εξασφαλίζει μείωση φόρου. Εν προκειμένω, η Sigma δεν εξασφάλισε καμία μείωση φόρου, δεδομένου ότι η φορολογητέα βάση της ήταν αρνητική. Το γεγονός ότι στην επίμαχη απόφαση καθορίστηκε η μείωση της αρνητικής φορολογητέας βάσης την οποία η Sigma δικαιούνταν να αντισταθμίσει με ενδεχόμενα κέρδη σε μεταγενέστερες χρήσεις δεν επαρκεί αφ’ εαυτού για να αποδειχθεί ότι ήταν δικαιούχος υπόχρεη να επιστρέψει την ενίσχυση, διότι, υπό τις περιστάσεις αυτές, το αποτέλεσμα της επίμαχης απόφασης θα συνίστατο αποκλειστικά και μόνο στην απαγόρευση εφαρμογής της έκπτωσης στο μέλλον. Η αναιρεσείουσα αντέταξε στην ένταση απαραδέκτου της Επιτροπής ότι είχε επωφεληθεί ατομικής ενίσχυσης για τις πράξεις που πραγματοποίησε στο Περού και στις Ηνωμένες Πολιτείες (
36
), ότι περιλαμβανόταν στον κατάλογο των δικαιούχων των επίμαχων ενισχύσεων και ότι η ανάκτηση πραγματοποιήθηκε μέσω της διόρθωσης των αρνητικών φορολογητέων βάσεων που πραγματοποίησε η φορολογική αρχή βάσει της επίμαχης απόφασης.
71.
Επισημαίνεται ότι, ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, η Sigma προσκόμισε, ως παράρτημα του δικογράφου της προσφυγής, «πρόταση εκκαθάρισης» εκ μέρους της φορολογικής αρχής του Alcobendas, στην οποία η εν λόγω φορολογική αρχή επισημαίνει ρητώς ότι δεν διενήργησε ελέγχους σχετικά με το υποστατό των πράξεων απόκτησης που μνημονεύονται στην πράξη αντιστροφής της επιβάρυνσης της Sigma, αλλά εξέτασε μόνον τα προσαρτημένα από αυτήν έγγραφα προκειμένου να εκτελέσει την επίμαχη απόφαση. Στην πρόταση αυτή, η οποία δεν έχει κατά τα φαινόμενα οριστικό και δεσμευτικό χαρακτήρα, η φορολογική αρχή επισημαίνει ότι τροποποίησε τη φορολογητέα βάση την οποία δήλωσε η Sigma διότι οι διορθώσεις που αυτή επέφερε κατ’ εφαρμογήν του επίμαχου μέτρου σε σχέση με την απόκτηση μεριδίων στο κεφάλαιο περουβιανής εταιρίας έπρεπε να θεωρηθούν εσφαλμένες δεδομένου ότι το εν λόγω μέτρο είχε κηρυχθεί, με την επίμαχη απόφαση, κρατική ενίσχυση. Στις παρατηρήσεις της επί της ενστάσεως απαραδέκτου, η Sigma επισύναψε δύο βεβαιώσεις προσωρινού φόρου, οι οποίες επιβεβαιώνουν τις διορθώσεις που επέφερε στην πράξη αντιστροφής της επιβάρυνσης. Επομένως, οι ισχυρισμοί της Sigma επιβεβαιώνονται από τις πράξεις, εν αντιθέσει προς όσα υποστήριξε η Επιτροπή στο υπόμνημα απαντήσεως. Ομοίως, επισημαίνεται ότι η Επιτροπή έσφαλε όταν υποστήριξε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου ότι η κατάσταση της Sigma μπορούσε να εξομοιωθεί με εκείνη της προσφεύγουσας στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 8ης Μαρτίου 2012, Iberdrola κατά Επιτροπής (
37
), δεδομένου ότι, όπως προκύπτει από τη σκέψη 29 της απόφασης εκείνης, η εν λόγω προσφεύγουσα δεν είχε ζητήσει την εφαρμογή του επίμαχου μέτρου σε καμία από τις φορολογικές δηλώσεις της.
72.
Εντούτοις, διερωτώμαι, αφενός, αν μια επιχείρηση μπορεί να θεωρηθεί πραγματικός δικαιούχος φορολογικής έκπτωσης χορηγούμενης κατ’ εφαρμογήν καθεστώτος ενισχύσεων που κηρύχθηκε μη συμβατό ακόμη και όταν δεν επωφελήθηκε μείωσης φόρου αλλά μόνον πίστωσης φόρου την οποία μπορεί να χρησιμοποιήσει σε επόμενες χρήσεις στην περίπτωση που πραγματοποιήσει κέρδη (
38
) και, αφετέρου, αν αρκεί προς απόδειξη της ιδιότητας αυτής απόφαση στην οποία η φορολογική αρχή περιορίζεται να λάβει γνώση της διόρθωσης που επέφερε η ενδιαφερόμενη επιχείρηση στο πλαίσιο αντιστροφής της επιβάρυνσης, χωρίς να ελέγξει αν πληρούνται οι ουσιαστικές προϋποθέσεις εφαρμογής της επίμαχης έκπτωσης.
73.
Τούτου λεχθέντος, υπενθυμίζεται ότι, στην απόφαση της 28ης Ιουνίου 2018, Andres κατά Επιτροπής (
39
) (στο εξής: απόφαση Andres), το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι το ζήτημα αν ο προσφεύγων εμπίπτει ή δεν εμπίπτει στην κατηγορία των πραγματικών ή των δυνητικών δικαιούχων μιας επιμέρους ενισχύσεως χορηγηθείσας στο πλαίσιο καθεστώτος ενισχύσεων το οποίο κηρύχθηκε μη συμβατό με την εσωτερική αγορά βάσει απόφασης της Επιτροπής δεν είναι καθοριστικής σημασίας προκειμένου να προσδιορισθεί αν η απόφαση αυτή αφορά ατομικά τον εν λόγω προσφεύγοντα σε περίπτωση κατά την οποία έχει αποδειχθεί, εν πάση περιπτώσει, ότι η απόφαση αυτή θίγει, εξάλλου, τον εν λόγω προσφεύγοντα λόγω ορισμένων ιδιαιτέρων ιδιοτήτων του ή λόγω συγκεκριμένης πραγματικής καταστάσεως η οποία τον διακρίνει έναντι κάθε άλλου προσώπου. Εάν αποφανθεί επί της ενστάσεως απαραδέκτου της Επιτροπής και καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η Sigma δεν μπορεί να θεωρηθεί πραγματικός δικαιούχος του πλεονεκτήματος που προβλέπεται από το επίμαχο μέτρο, το Δικαστήριο θα πρέπει, επομένως, να εκτιμήσει αν η κατάστασή της είναι, εν πάση περιπτώσει, τέτοια ώστε να διακρίνεται από άλλους φορείς οι οποίοι είναι ενδιαφερόμενοι μόνον ως δυνητικοί δικαιούχοι του μέτρου αυτού και, ειδικότερα, αν η «πίστωση φόρου» που αυτή διατείνεται ότι απέκτησε εφαρμόζοντας το επίμαχο μέτρο στο πλαίσιο αντιστροφής της επιβάρυνσης της παρέχει, δυνάμει της ισπανικής νομοθεσίας (
40
), «δικαίωμα προς εξοικονόμηση φόρων» (
41
), όπως αναγνωρίστηκε για την προσφεύγουσα στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση Andres. Επ’ αυτού, περιορίζομαι να παρατηρήσω ότι, στην υπόθεση εκείνη, το Γενικό Δικαστήριο είχε διαπιστώσει, αφενός, ότι η εν λόγω προσφεύγουσα είχε πραγματοποιήσει, σε χρήση προγενέστερη της κίνησης της επίσημης διαδικασίας ελέγχου, φορολογητέα κέρδη από τα οποία είχε εκπέσει τις ζημίες τις οποίες είχε μεταφέρει δυνάμει της επίμαχης στην εν λόγω υπόθεση ρήτρας εξυγίανσης και, αφετέρου, ότι, από δεσμευτική πληροφορία των γερμανικών φορολογικών αρχών, προέκυπτε ότι η προσφεύγουσα πληρούσε τις προϋποθέσεις εφαρμογής της ρήτρας αυτής (
42
).
74.
Όσον αφορά την προβαλλόμενη έλλειψη νομιμοποίησης της Sigma, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η ασκούμενη από φυσικό ή νομικό πρόσωπο προσφυγή ακυρώσεως είναι παραδεκτή μόνον όταν ο προσφεύγων έχει έννομο συμφέρον για την ακύρωση της προσβαλλόμενης πράξης. Ένα τέτοιο συμφέρον προϋποθέτει ότι η ακύρωση της προσβαλλομένης πράξεως δύναται, αυτή καθαυτήν, να έχει έννομες συνέπειες και ότι, επομένως, η προσφυγή μπορεί, ως εκ του αποτελέσματός της, να ωφελήσει τον διάδικο που την άσκησε (
43
). Το έννομο συμφέρον του προσφεύγοντος πρέπει να είναι γεγενημένο και ενεστώς (
44
). Δεν μπορεί να αφορά μελλοντική και υποθετική κατάσταση (
45
). Εν προκειμένω, τίθεται το ζήτημα αν πληρούνται τα κριτήρια για την ύπαρξη «γεγενημένου και ενεστώτος» εννόμου συμφέροντος, δεδομένου ότι η εφαρμογή του επίμαχου μέτρου στην κατάσταση της προσφεύγουσας, εάν υποτεθεί ότι διαπιστώνεται, θα καθόριζε όχι μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης, με τη συνακόλουθη έκθεση στον κίνδυνο υποχρέωσης καταβολής του οφειλόμενου φόρου χωρίς την έκπτωση, αλλά μόνον «την αναγνώριση της μελλοντικής εφαρμογής αρνητικών φορολογητέων βάσεων» προς αντιστάθμιση με ενδεχόμενα κέρδη εντός καθορισμένου χρονικού διαστήματος.
V. Επί των δικαστικών εξόδων
75.
Κατά το άρθρο 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, όταν η αίτηση αναιρέσεως απορρίπτεται ως αβάσιμη, το Δικαστήριο αποφαίνεται επί των δικαστικών εξόδων. Δυνάμει του άρθρου 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο εφαρμόζεται, κατ’ αναλογίαν, δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, του ίδιου Κανονισμού, στην ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασία που έχει ως αντικείμενο αναίρεση κατά αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Καθόσον προτείνω στο Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως της Sigma, φρονώ ότι αυτή πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα, βάσει του σχετικού αιτήματος της Επιτροπής. Δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 4, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, «όταν η αναίρεση δεν ασκήθηκε από παρεμβαίνοντα πρωτοδίκως, αυτός μπορεί να καταδικαστεί στα έξοδα της αναιρετικής δίκης μόνον αν έλαβε μέρος στην ενώπιον του Δικαστηρίου έγγραφη ή προφορική διαδικασία. Όταν ο εν λόγω διάδικος μετέχει στη δίκη, το Δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει ότι αυτός φέρει τα δικαστικά του έξοδα». Επομένως, προτείνω στο Δικαστήριο να αποφασίσει ότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας φέρει τα δικαστικά έξοδά της.
VI. Πρόταση
76.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως, να καταδικάσει τη Sigma στα δικαστικά έξοδα και να αποφασίσει ότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας φέρει τα δικαστικά έξοδά της.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η ιταλική.
(
2
)	T‑239/11, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2018:781.
(
3
)	Απόφαση C 45/07 (πρώην NN 51/07, πρώην CP 9/07) (ΕΕ 2011, L 135, σ. 1). Η απόφαση αυτή αποτέλεσε αντικείμενο δύο διορθωτικών, στις 3 Μαρτίου 2011 και στις 26 Νοεμβρίου 2011.
(
4
)	C 45/07 (πρώην NN 51/07, πρώην CP 9/07) (ΕΕ 2011, L 7, σ. 48). Οι λοιπές υποθέσεις, επί των οποίων αναπτύσσω σήμερα τις προτάσεις μου, είναι οι συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C‑51/19 P, World Duty Free Group κατά Επιτροπής, και C‑64/19 P, Ισπανία κατά Επιτροπής, C‑53/19 P, Banco Santander και Santusa κατά Επιτροπής, και C‑65/19 P, Ισπανία κατά Επιτροπής, και οι υποθέσεις C‑52/19 P, Banco Santander κατά Επιτροπής, C‑54/19 P, Axa Mediterranean κατά Επιτροπής, και C‑55/19 P, Prosegur Compañía de Seguridad κατά Επιτροπής.
(
5
)	ΕΕ 2007, C 311, σ. 21 (στο εξής: απόφαση περί κινήσεως της διαδικασίας ελέγχου).
(
6
)	BOE αριθ. 61, της 11ης Μαρτίου 2004, σ. 10951.
(
7
)	Η υπεραξία ορίζεται στην αιτιολογική σκέψη 27 της επίμαχης απόφασης ως «η καλή φήμη της εμπορικής επωνυμίας, οι καλές της σχέσεις με τους πελάτες, η ειδίκευση των εργαζομένων και άλλοι παρόμοιοι παράγοντες που […] επιτρέπουν προσδοκώμενες εκτιμήσεις για αύξηση των κερδών στο μέλλον», η οποία αντιστοιχεί στην «τιμή πληρωμής κατά την απόκτηση, η οποία υπερβαίνει την αγοραστική αξία των μετοχών της εταιρίας» και η οποία πρέπει να θεωρείται, σύμφωνα με τους ισπανικούς λογιστικούς κανόνες, διαχωρισμένο ασώματο στοιχείο του ενεργητικού, όταν η αγοράστρια εταιρία αποκτά τον έλεγχο της εταιρίας-στόχου.
(
8
)	Κατά την αιτιολογική σκέψη 29 της επίμαχης απόφασης, σύμφωνα με τις πρακτικές του ισπανικού φορολογικού συστήματος, η «χρηματοοικονομική υπεραξία» ισούται με την υπεραξία που θα προέκυπτε σε περίπτωση συνένωσης της αγοράστριας εταιρίας και της εταιρίας-στόχου.
(
9
)	Το άρθρο 1, παράγραφος 2, της επίμαχης απόφασης εξαιρούσε, από την κήρυξη του μη συμβατού και τη διαταγή ανάκτησης, τις φορολογικές απαλλαγές που απόλαυσαν οι δικαιούχοι για εξαγορές μετοχικού κεφαλαίου εκτός της ΕΕ κατ’ εφαρμογήν του επίμαχου μέτρου «σε σχέση με άμεσα ή έμμεσα δικαιώματα σε αλλοδαπές εταιρίες που πληρούσαν τις σχετικές προϋποθέσεις που όριζε το καθεστώς ενισχύσεων πριν από την 21η Δεκεμβρίου 2007, πλην του όρου της κατοχής του μετοχικού τους κεφαλαίου συνεχώς για περίοδο τουλάχιστον ενός έτους». Συγκεκριμένα, η Επιτροπή θεώρησε ότι έως την ημερομηνία αυτή (η οποία αντιστοιχεί στη δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης της απόφασης περί κινήσεως της επίσημης διαδικασίας ελέγχου), οι δικαιούχοι του επίμαχου μέτρου είχαν δικαιολογημένη εμπιστοσύνη στη νομιμότητα του μέτρου αυτού (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 186 έως 202 της επίμαχης απόφασης).
(
10
)	T‑399/11, EU:T:2014:938.
(
11
)	T‑219/10, EU:T:2014:939.
(
12
)	C‑20/15 P και C‑21/15 P, EU:C:2016:981.
(
13
)	Βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 1ης Φεβρουαρίου 2007, Sison κατά Συμβουλίου (C‑266/05 P, EU:C:2007:75, σκέψη 95), και της 28ης Φεβρουαρίου 2019, Alfamicro κατά Επιτροπής (C‑14/18 P, EU:C:2019:159, σκέψη 38).
(
14
)	Βλ. αποφάσεις της 29ης Νοεμβρίου 2007, Stadtwerke Schwäbisch Hall κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑176/06 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2007:730, σκέψη 17), της 10ης Απριλίου 2014, Επιτροπή κατά Siemens Österreich κ.λπ. (C‑231/11 P έως C‑233/11 P, EU:C:2014:256, σκέψη 102), της 20ής Δεκεμβρίου 2017, EUIPO κατά European Dynamics Luxembourg κ.λπ. (C‑677/15 P, EU:C:2017:998, σκέψη 28), της 6ης Σεπτεμβρίου 2018, Τσεχική Δημοκρατία κατά Επιτροπής (C‑4/17 P, EU:C:2018:678, σκέψη 24), και, τέλος, της 26ης Φεβρουαρίου 2020, ΕΥΕΔ κατά Alba Aguilera κ.λπ. (C‑427/18 P, EU:C:2020:109, σκέψη 54).
(
15
)	Πρβλ. απόφαση της 1ης Ιουνίου 2006, P & O European Ferries (Vizcaya) και Diputación Foral de Vizcaya κατά Επιτροπής (C‑442/03 P και C‑471/03 P, EU:C:2006:356, σκέψη 60).
(
16
)	Βλ., ιδίως, σκέψεις 48, 49, 57 και 66 της απόφασης Banco Santander και Santusa κατά Επιτροπής.
(
17
)	Βλ. σκέψεις 71 και 72 της απόφασης Banco Santander και Santusa κατά Επιτροπής.
(
18
)	Βλ. σκέψη 62 της απόφασης WDFG.
(
19
)	Βλ. σκέψη 67 της απόφασης WDFG.
(
20
)	Βλ. σκέψη 69 της απόφασης WDFG.
(
21
)	Βλ. σκέψη 81 της απόφασης WDFG.
(
22
)	Βλ. σκέψη 93 της απόφασης WDFG.
(
23
)	Παρατηρώ, εξάλλου, ότι, στις σκέψεις 69 και 70 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο μνημονεύει σαφώς την επιλογή μεταξύ απόκτησης εθνικών ή αλλοδαπών μεριδίων από την οποία εξαρτάται η χορήγηση του πλεονεκτήματος που προβλέπει το επίμαχο μέτρο και όχι την επιλογή πραγματοποίησης ή μη της συγχώνευσης με την εξαγορασμένη επιχείρηση, από την οποία εξαρτάται η δυνατότητα απόσβεσης της υπεραξίας για τις επιχειρήσεις που εξαιρούνται από την εφαρμογή του επίμαχου μέτρου.
(
24
)	C‑78/08 έως C‑80/08, EU:C:2011:550.
(
25
)	C‑279/08 P, EU:C:2011:551.
(
26
)	Βλ. απόφαση Andres, σκέψη 78, καθώς και, κατ’ αναλογίαν, αποφάσεις της 3ης Απριλίου 2014, Γαλλία κατά Επιτροπής (C‑559/12 P, EU:C:2014:217, σκέψη 79 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), της 20ής Δεκεμβρίου 2017, Comunidad Autónoma del País Vasco κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑66/16 P έως C‑69/16 P, EU:C:2017:999, σκέψη 98), και της 20ής Σεπτεμβρίου 2018, Ισπανία κατά Επιτροπής (C‑114/17 P, EU:C:2018:753, σκέψη 75). Πρβλ. σημεία 90 και 91 των προτάσεων που ανέπτυξα σήμερα στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C‑51/19 P και C‑64/19 P.
(
27
)	Υπ’ αυτήν την έννοια μπορούν να ερμηνευθούν διάφορα χωρία της επίμαχης απόφασης, βλ., ειδικότερα, αιτιολογικές σκέψεις 89 έως 91.
(
28
)	173/73, μη δημοσιευθείσες, EU:C:1974:52, σ. 728.
(
29
)	Οι προμνησθείσες προτάσεις του γενικού εισαγγελέα J.‑P. Warner περιέχουν στην πραγματικότητα μια πιο ενδελεχή εκτίμηση του επίμαχου στην υπόθεση 173/73 μέτρου, το οποίο συνίστατο στην προσωρινή απαλλαγή του τομέα της κλωστοϋφαντουργίας από ορισμένες επιβαρύνσεις κοινωνικής ασφάλισης και προοριζόταν να εξισορροπήσει το πλεονέκτημα που συνεπαγόταν το προηγούμενο σύστημα για τους τομείς με υψηλό ποσοστό εργαζόμενων γυναικείου φύλου. Ο γενικός εισαγγελέας J.‑P. Warner απέκλεισε το ενδεχόμενο να θεσπίζει το μέτρο αυτό αυτοτελές φορολογικό καθεστώς όχι μόνον διότι αποσκοπούσε σε επίλυση του προβλήματος που αφορούσε ορισμένο βιομηχανικό τομέα, αλλά επίσης λόγω του περιορισμένου χρονικά χαρακτήρα του, του γεγονότος ότι αποτελούσε αναπόσπαστο μέρος νόμου που απέβλεπε «στην αναδιάρθρωση, αναδιοργάνωση και μετατροπή» του εν λόγω βιομηχανικού τομέα και της διαπίστωσης ότι δεν βασιζόταν σε γενικό κριτήριο συνδεδεμένο με την αναλογία των εργαζόμενων γυναικείου φύλου σε διάφορες βιομηχανίες.
(
30
)	Βλ., ειδικότερα, σκέψεις 62 και 93 της απόφασης WDFG.
(
31
)	Βλ., για παράδειγμα, απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2011, ACEA κατά Επιτροπής (C‑319/09 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2011:857, σκέψη 120 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
32
)	Βλ., ειδικότερα, αιτιολογική σκέψη 106 της επίμαχης απόφασης, η οποία μνημονεύεται στη σκέψη 156 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Βλ., επίσης, αιτιολογική σκέψη 139 της απόφασης αυτής.
(
33
)	C‑23/00 P, EU:C:2002:118, σκέψη 52.
(
34
)	Η αντιστροφή της λογικής ή φυσικής σειράς εξέτασης των λόγων της προσφυγής που συνεπάγεται η νομολογία Boehringer στην περίπτωση που ο δικαστής της Ένωσης απορρίπτει επί της ουσίας την προσφυγή ακόμη και αν προβλήθηκε ένσταση απαραδέκτου –ιδίως δημοσίας τάξεως και υποβληθείσα με χωριστό δικόγραφο με το οποίο ζητείται η έκδοση απόφασης χωρίς εξέταση της προσφυγής επί της ουσίας– έχει δεχθεί επικρίσεις· βλ., για παράδειγμα, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα N. Jääskinen στην υπόθεση Ελβετία κατά Επιτροπής (C‑547/10 P, EU:C:2012:565, σημεία 46 έως 54), του γενικού εισαγγελέα Y. Bot στην υπόθεση Philips Lighting Poland και Philips Lighting κατά Συμβουλίου (C‑511/13 P, EU:C:2015:206, σημεία 50 έως 67), του γενικού εισαγγελέα P. Mengozzi στην υπόθεση SNCF Mobilités κατά Επιτροπής (C‑127/16 P, EU:C:2017:577, σημείο 163), και του γενικού εισαγγελέα D. Ruiz-Jarabo Colomer στην υπόθεση Συμβούλιο κατά Boehringer (C‑23/00 P, EU:C:2001:511, σημεία 30 έως 36). Παρά τις επικρίσεις αυτές, η νομολογία Boehringer εξακολουθεί να εφαρμόζεται τόσο από το Γενικό Δικαστήριο (βλ., τελευταίως, απόφαση της 11ης Νοεμβρίου 2020, AV και AW κατά Κοινοβουλίου, T‑173/19, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2020:535, σκέψη 42) όσο και από το Δικαστήριο (για πρόσφατη εφαρμογή στο πλαίσιο διαδικασίας αναιρέσεως, βλ. απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2016, Club Hotel Loutraki κ.λπ. κατά Επιτροπής, C‑131/15 P, EU:C:2016:989, σκέψη 68).
(
35
)	Κατά πάγια νομολογία, οι πραγματικοί δικαιούχοι ατομικών ενισχύσεων οι οποίες χορηγήθηκαν βάσει καθεστώτος κρατικών ενισχύσεων των οποίων την ανάκτηση διέταξε η Επιτροπή είναι, ως εκ τούτου, πρόσωπα που η σχετική απόφαση της Επιτροπής αφορά ατομικά κατά την έννοια του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ (βλ., ειδικότερα, απόφαση της 9ης Ιουνίου 2011, Comitato Venezia vuole vivere κ.λπ. κατά Επιτροπής, C‑71/09 P, C‑73/09 P και C‑76/09 P, EU:C:2011:368, σκέψη 53· στο εξής: απόφαση Comitato «Venezia vuole vivere»), ακόμη και αν η ανάκτηση λαμβάνει χώρα μόνο σε μεταγενέστερο στάδιο, στο οποίο θα πρέπει να αποδειχθεί αν τα ληφθέντα πλεονεκτήματα συνιστούν ενισχύσεις οι οποίες πρέπει να επιστραφούν (βλ. απόφαση Comitato «Venezia vuole vivere», σκέψη 55). Ειδικότερα, κατά το Δικαστήριο, η διαταγή ανάκτησης ήδη αφορά ατομικά όλους τους δικαιούχους του επίμαχου καθεστώτος «καθόσον αυτοί, από την έκδοση της αποφάσεως [της Επιτροπής], διατρέχουν τον κίνδυνο να αναζητηθούν τα παρασχεθέντα σε αυτούς πλεονεκτήματα και, επομένως, θίγονται όσον αφορά τη νομική τους κατάσταση» (βλ. απόφαση Comitato «Venezia vuole vivere», σκέψη 56). Συνεπώς, οι δικαιούχοι αυτοί αποτελούν μέρος ενός περιορισμένου κύκλου κατά την έννοια της νομολογίας που απορρέει από την απόφαση της 17ης Ιανουαρίου 1985στην υπόθεση Πειραϊκή Πατραϊκή κ.λπ. κατά Επιτροπής (11/82, EU:C:1985:18, σκέψη 31).
(
36
)	Αυτό προκύπτει, κατά τη Sigma, από τις αντίστοιχες διορθώσεις στον λογαριασμό κερδών και ζημιών εκ μέρους της Sigma στο πλαίσιο αντιστροφής της επιβάρυνσης.
(
37
)	T‑221/10, EU:T:2012:112, σκέψη 29.
(
38
)	Υπ’ αυτή την έννοια η κατάσταση της Sigma είναι παρεμφερής με εκείνη της προσφεύγουσας στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 11ης Ιουνίου 2009, AMGA κατά Επιτροπής (T‑300/02, EU:T:2009:190, σκέψη 50).
(
39
)	C‑203/16 P, EU:C:2018:505, σκέψη 48.
(
40
)	Η αναιρεσείουσα μνημονεύει ειδικότερα το άρθρο 25 του νόμου TRLIS.
(
41
)	Βλ. απόφαση Andres (σκέψεις 54 έως 58).
(
42
)	Βλ., ειδικότερα, σκέψεις 13 και 55 της απόφασης Andres.
(
43
)	Πρβλ., ειδικότερα, αποφάσεις της 17ης Σεπτεμβρίου 2009, Επιτροπή κατά Koninklijke FrieslandCampina (C‑519/07 P, EU:C:2009:556, σκέψη 63), της 21ης Δεκεμβρίου 2011, ACEA κατά Επιτροπής (C‑319/09 P, EU:C:2011:857, σκέψη 67), Stichting Woonpunt κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑132/12 P, EU:C:2014:100, σκέψη 67), καθώς και Stichting Woonlinie κ.λπ. κατά Επιτροπής, C‑133/12 P, EU:C:2014:105, σκέψη 54).
(
44
)	Πρβλ. αποφάσεις της 17ης Σεπτεμβρίου 2009, Επιτροπή κατά Koninklijke FrieslandCampina (C‑519/07 P, EU:C:2009:556, σκέψη 65), και της 26ης Φεβρουαρίου 2015, Planet κατά Επιτροπής (C‑564/13 P, EU:C:2015:124, σκέψη 34).
(
45
)	Πρβλ. αποφάσεις της 21ης Ιανουαρίου 1987, Στρογγύλη κατά Ελεγκτικού Συνεδρίου (204/85, EU:C:1987:21, σκέψη 11), της 20ής Ιουνίου 2013, Cañas κατά Επιτροπής, C‑269/12 P (EU:C:2013:415, σκέψεις 16 και 17), και, προσφάτως, της 17ης Σεπτεμβρίου 2020, Compagnie des pêches de Saint-Malo (C‑212/19, EU:C:2020:726, σκέψη 34).