62020TJ0761
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (δέκατο τμήμα)
της 5ης Οκτωβρίου 2022 (
*1
)
«Δημόσιες συμβάσεις – Διαδικασία πρόσκλησης προς υποβολή προσφορών – Αποκλεισμός από τη διαδικασία ανάθεσης της σύμβασης – Ασυνήθιστα χαμηλή προσφορά – Απόπειρες αθέμιτου επηρεασμού της διαδικασίας λήψης αποφάσεως – Μη τήρηση των κανόνων επικοινωνίας – Αναλογικότητα – Υποχρέωση αιτιολόγησης – Κατάχρηση εξουσίας – Εξωσυμβατική ευθύνη»
Στην υπόθεση T‑761/20,
European Dynamics Luxembourg SA, με έδρα το Λουξεμβούργο (Λουξεμβούργο), εκπροσωπούμενη από τις Μ. Σφυρή και Μ. Κουτρούλη, δικηγόρους,
προσφεύγουσα‑ενάγουσα,
κατά
Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (EKT), εκπροσωπούμενης από τους I. Koepfer και J. Krumrey, επικουρούμενους από την A. Rosenkötter, δικηγόρο,
καθής‑εναγομένης,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δέκατο τμήμα),
συγκείμενο από τους A. Kornezov, πρόεδρο, E. Buttigieg (εισηγητή) και G. Hesse, δικαστές,
γραμματέας: E. Coulon
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
έχοντας υπόψη ότι οι διάδικοι δεν υπέβαλαν αίτημα για τον καθορισμό ημερομηνίας διεξαγωγής επ’ ακροατηρίου συζητήσεως εντός τριών εβδομάδων από την επίδοση του εγγράφου με το οποίο γνωστοποιήθηκε η περάτωση της έγγραφης διαδικασίας και αποφασίζοντας, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 106, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, να κρίνει επί της προσφυγής-αγωγής χωρίς να διεξαχθεί επ’ ακροατηρίου συζήτηση,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση (
1
)
1
Με την προσφυγή-αγωγή της, η προσφεύγουσα‑ενάγουσα [στο εξής: προσφεύγουσα], European Dynamics Luxembourg SA, ζητεί, αφενός, βάσει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, την ακύρωση, πρώτον, της απόφασης της επιτροπής δημοσίων συμβάσεων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), της 1ης Οκτωβρίου 2020, με την οποία αποκλείστηκαν οι προσφορές της για τα τρία τμήματα του διαγωνισμού για την παροχή υπηρεσιών και έργων για παράδοση εφαρμογών πληροφορικής (στο εξής: απόφαση της 1ης Οκτωβρίου 2020), δεύτερον, της απόφασης της αρμόδιας για τον έλεγχο της ανάθεσης συμβάσεων επιτροπής της ΕΚΤ, της 9ης Δεκεμβρίου 2020 (στο εξής: απόφαση της 9ης Δεκεμβρίου 2020), και, τρίτον, όλων των συναφών μεταγενέστερων αποφάσεων της ΕΚΤ και, αφετέρου, βάσει του άρθρου 268 ΣΛΕΕ, αποζημίωση για τις ζημίες που υπέστη λόγω του εν λόγω αποκλεισμού.
[παραλειπόμενα]
III. Σκεπτικό
Α. Επί των αιτημάτων ακυρώσεως
[παραλειπόμενα]
1.
Επί της ουσίας
[παραλειπόμενα]
α)
Επί του τρίτου σκέλους του πρώτου λόγου ακυρώσεως, με το οποίο προβάλλεται ότι η ΕΚΤ υπέπεσε σε πρόδηλη πλάνη εκτίμησης καθόσον απέκλεισε τις προσφορές της προσφεύγουσας βάσει του άρθρου 30, παράγραφος 5, στοιχείο ζʹ, της απόφασης EKT/2016/2, σε συνδυασμό με το άρθρο 26, παράγραφος 1, της εν λόγω απόφασης
[παραλειπόμενα]
1) Επί της ερμηνείας του άρθρου 30, παράγραφος 5, στοιχείο ζʹ, της απόφασης EKT/2016/2
51
Το άρθρο 30, παράγραφος 5, στοιχείο ζʹ, της απόφασης EKT/2016/2 προβλέπει τα εξής:
«Η ΕΚΤ μπορεί ανά πάσα στιγμή να αποκλείει τη συμμετοχή υποψηφίων ή προσφερόντων οι οποίοι: […] ζ) επικοινωνούν με άλλους υποψηφίους ή προσφέροντες με σκοπό την παρακώλυση του ανταγωνισμού ή επιχειρούν να επηρεάσουν με αθέμιτο τρόπο τη διαδικασία λήψης αποφάσεων κατά τη διαδικασία ανάθεσης.»
52
Κατά την προσφεύγουσα, η διάταξη αυτή εφαρμόζεται μόνο στις επικοινωνίες των υποψηφίων ή των προσφερόντων με τους λοιπούς υποψηφίους ή προσφέροντες και όχι με την ΕΚΤ. Αντιθέτως, κατά την ΕΚΤ, η εν λόγω διάταξη έχει εφαρμογή σε όλες τις επαφές, περιλαμβανομένων των επαφών των υποψηφίων ή προσφερόντων με την αναθέτουσα αρχή, που αφορούν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στο πλαίσιο της διαδικασίας ανάθεσης της σύμβασης και αποσκοπούν στον αθέμιτο επηρεασμό της καθώς και στη διατάραξη της ομαλής διεξαγωγής της.
53
Κατά πάγια νομολογία, για την ερμηνεία διάταξης του δικαίου της Ένωσης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όχι μόνον το γράμμα της, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται και οι σκοποί που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος (βλ. απόφαση της 7ης Ιουνίου 2005, VEMW κ.λπ., C‑17/03, EU:C:2005:362, σκέψη 41 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
54
Πρώτον, όσον αφορά το γράμμα του άρθρου 30, παράγραφος 5, στοιχείο ζʹ, της απόφασης ΕΚΤ/2016/2, υπενθυμίζεται ότι οι διατάξεις του δικαίου της Ένωσης διατυπώνονται σε πολλές γλώσσες και ότι οι αποδόσεις τους στις διάφορες γλώσσες είναι εξίσου αυθεντικές· ως εκ τούτου, η ερμηνεία διατάξεως δικαίου της Ένωσης απαιτεί σύγκριση των αποδόσεών της στις διάφορες γλώσσες (αποφάσεις της 6ης Οκτωβρίου 1982, Cilfit κ.λπ., 283/81, EU:C:1982:335, σκέψη 18, και της 6ης Οκτωβρίου 2005, Sumitomo Chemical και Sumika Fine Chemicals κατά Επιτροπής, T‑22/02 και T‑23/02, EU:T:2005:349, σκέψη 42).
55
Συναφώς, επισημαίνεται ότι, σε ορισμένες γλωσσικές αποδόσεις όπως οι αποδόσεις στην ισπανική, τσεχική, γερμανική, ελληνική, αγγλική, πορτογαλική, σλοβακική και σλοβενική γλώσσα, η σύνταξη της φράσης «επικοινωνούν με άλλους υποψηφίους ή προσφέροντες με σκοπό την παρακώλυση του ανταγωνισμού ή επιχειρούν να επηρεάσουν με αθέμιτο τρόπο τη διαδικασία λήψης αποφάσεων κατά τη διαδικασία ανάθεσης» διαρθρώνεται σε δύο σκέλη που χωρίζονται από τον διαζευκτικό σύνδεσμο «ή», όπως ακολούθως: «επικοινωνούν με άλλους υποψηφίους ή προσφέροντες με σκοπό την παρακώλυση του ανταγωνισμού» (πρώτη περίπτωση) ή «επιχειρούν να επηρεάσουν με αθέμιτο τρόπο τη διαδικασία λήψης αποφάσεων κατά τη διαδικασία ανάθεσης» (δεύτερη περίπτωση). Η κλίση του ρήματος «επιχειρώ» στον ενεστώτα της οριστικής και στο τρίτο πρόσωπο του πληθυντικού αριθμού («επιχειρούν») καθιστά δυνατή την αποσύνδεσή του από τον εμπρόθετο προσδιορισμό «με σκοπό» και υποδηλώνει, επομένως, ότι το δεύτερο σκέλος της φράσης δεν εξαρτάται από το πρώτο. Με τη σύνταξη αυτή επισημαίνεται ότι πρόκειται για δύο διαφορετικές περιπτώσεις, εκ των οποίων η πρώτη, η οποία τοποθετείται πριν από το «ή», αφορά την επαφή με άλλους υποψηφίους ή προσφέροντες με σκοπό τον περιορισμό του ανταγωνισμού και η δεύτερη, μετά το «ή», αφορά την απόπειρα αθέμιτου επηρεασμού της διαδικασίας λήψης αποφάσεων στο πλαίσιο της διαδικασίας ανάθεσης της σύμβασης.
56
Τα παραδείγματα αυτά καταδεικνύουν ότι το άρθρο 30, παράγραφος 5, στοιχείο ζʹ, της απόφασης ΕΚΤ/2016/2 μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η δεύτερη προβλεπόμενη περίπτωση δεν περιορίζεται στις επαφές των υποψηφίων ή προσφερόντων με τους ανταγωνιστές τους, αλλά αφορά γενικότερα κάθε μέσο που αποσκοπεί στον αθέμιτο επηρεασμό της διαδικασίας λήψης αποφάσεων. Συνεπώς, στις γλωσσικές αυτές αποδόσεις, η επίμαχη διάταξη αφορά δύο περιπτώσεις αποκλεισμού υποψηφίου ή προσφέροντος από τη συμμετοχή σε διαδικασία πρόσκλησης προς υποβολή προσφορών. Η πρώτη από τις περιπτώσεις αυτές είναι αυτή ενός υποψηφίου ή προσφέροντος που έρχεται σε επαφή με άλλους υποψηφίους ή προσφέροντες με σκοπό την παρακώλυση του ανταγωνισμού. Η δεύτερη περίπτωση είναι αυτή ενός υποψηφίου ή προσφέροντος που επιχειρεί να επηρεάσει με αθέμιτο τρόπο τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στο πλαίσιο της διαδικασίας ανάθεσης της σύμβασης καθ’ οιονδήποτε τρόπο.
57
Εντούτοις, σε άλλες γλωσσικές αποδόσεις, η συντακτική δομή της επίμαχης φράσης υποδηλώνει ότι η περίπτωση αποκλεισμού αφορά μόνον τους υποψηφίους ή προσφέροντες που επικοινωνούν με άλλους υποψηφίους ή προσφέροντες προκειμένου είτε να παρακωλύσουν τον ανταγωνισμό είτε να προσπαθήσουν να επηρεάσουν αθέμιτα τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στο πλαίσιο της διαδικασίας ανάθεσης της σύμβασης. Πράγματι, στην απόδοση στη γαλλική γλώσσα για παράδειγμα, το ρήμα «tenter» (επιχειρώ) χρησιμοποιείται σε απαρεμφατικό τύπο, οπότε συνδέεται με τον εμπρόθετο προσδιορισμό «aux fins de» (με σκοπό), όπως ακριβώς και το ρήμα «restreindre» (περιορίζω), και αυτό σε απαρέμφατο («[…] aux fins de restreindre la concurrence ou de tenter d’influencer la prise de décision dans la procédure de passation de marché») («[…] με σκοπό να περιορίσουν τον ανταγωνισμό ή να επιχειρήσουν να επηρεάσουν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων κατά τη διαδικασία ανάθεσης»). Στην αντίθετη περίπτωση, για το ρήμα «tenter» θα είχε χρησιμοποιηθεί, όπως και για το ρήμα «contacter» (επικοινωνώ), ο ενεστώτας της οριστικής και το τρίτο πρόσωπο του πληθυντικού αριθμού, ως εξής: «[…] ou tentent d’influencer indûment […]» («[…] ή επιχειρούν να επηρεάσουν με αθέμιτο τρόπο […]»). Οι αποδόσεις στη βουλγαρική, την ιταλική, την ολλανδική και την πολωνική γλώσσα έχουν επίσης την ίδια έννοια.
58
Στο μέτρο που η γραμματική ερμηνεία του άρθρου 30, παράγραφος 5, στοιχείο ζʹ, της απόφασης EKT/2016/2 δεν φαίνεται να παρέχει κατηγορηματική ένδειξη λόγω της ύπαρξης ορισμένων διαφορών μεταξύ των γλωσσικών αποδόσεων, πρέπει να υπομνησθεί ότι, σε περίπτωση απόκλισης μεταξύ των διαφόρων γλωσσικών αποδόσεων ενός νομοθετήματος της Ένωσης, η επίμαχη διάταξη πρέπει να ερμηνεύεται με γνώμονα το πλαίσιο και τους σκοπούς της κανονιστικής ρύθμισης της οποίας αποτελεί στοιχείο (πρβλ. αποφάσεις της 24ης Οκτωβρίου 1996, Kraaijeveld κ.λπ., C‑72/95, EU:C:1996:404, σκέψη 28, της 24ης Φεβρουαρίου 2000, Επιτροπή κατά Γαλλίας, C‑434/97, EU:C:2000:98, σκέψη 22, και της 7ης Δεκεμβρίου 2000, Ιταλία κατά Επιτροπής, C‑482/98, EU:C:2000:672, σκέψη 49).
59
Δεύτερον, όσον αφορά την τελολογική ερμηνεία του άρθρου 30, παράγραφος 5, στοιχείο ζʹ, της απόφασης EKT/2016/2, επισημαίνεται ότι ο λόγος αποκλεισμού που προβλέπεται στο εν λόγω στοιχείο αποσκοπεί στη διασφάλιση ίσων ευκαιριών μεταξύ των υποψηφίων, σύμφωνα με τις γενικές αρχές της ίσης πρόσβασης και της ίσης μεταχείρισης, της απαγόρευσης των διακρίσεων και του θεμιτού ανταγωνισμού, οι οποίες, αφενός, συνιστούν γενικές αρχές του δικαίου που εφαρμόζονται στην ΕΚΤ κατά τη διαδικασία ανάθεσης της σύμβασης δυνάμει του άρθρου 3, παράγραφος 1, της απόφασης EKT/2016/2 και, αφετέρου, πρέπει να τηρούνται καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας του διαγωνισμού. Οι προαναφερθείσες γενικές αρχές μπορούν να τεθούν υπό αμφισβήτηση όχι μόνο λόγω των επαφών μεταξύ υποψηφίων ή προσφερόντων με σκοπό την παρακώλυση του ανταγωνισμού, αλλά και όταν ένας υποψήφιος ή προσφέρων επιχειρεί, με άλλα μέσα, να επηρεάσει με αθέμιτο τρόπο τη διαδικασία λήψης αποφάσεων κατά τη διαδικασία ανάθεσης της δημοσίας σύμβασης. Η ερμηνεία του άρθρου 30, παράγραφος 5, στοιχείο ζʹ, της απόφασης EKT/2016/2 υπό την έννοια ότι δεν αφορά την τελευταία αυτή περίπτωση θα αντέβαινε στον σκοπό της διάταξης.
60
Τρίτον, όσον αφορά τη συστηματική ερμηνεία, διαπιστώνεται ότι το γράμμα του δευτέρου σκέλους της φράσης του άρθρου 30, παράγραφος 5, στοιχείο ζʹ, της απόφασης ΕΚΤ/2016/2 παρουσιάζει ομοιότητες με εκείνο του άρθρου 57, παράγραφος 4, στοιχείο θʹ, της οδηγίας 2014/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2014, σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων και την κατάργηση της οδηγίας 2004/18/ΕΚ (ΕΕ 2014, L 94, σ. 65, και διορθωτικό ΕΕ 2016, L 135, σ. 120), όπως τροποποιήθηκε, το οποίο ορίζει ότι «[ο]ι αναθέτουσες αρχές μπορούν να αποκλείουν ή μπορούν να υποχρεώνονται από τα κράτη μέλη να αποκλείουν από τη συμμετοχή σε διαδικασία σύναψης σύμβασης οποιονδήποτε οικονομικό φορέα σε οποιαδήποτε από τις ακόλουθες καταστάσεις: […] θ) εάν ο οικονομικός φορέας επιχειρεί να επηρεάσει με αθέμιτο τρόπο τη διαδικασία λήψης αποφάσεων της αναθέτουσας αρχής, να αποκτήσει εμπιστευτικές πληροφορίες που ενδέχεται να του αποφέρουν αθέμιτο πλεονέκτημα στη διαδικασία σύναψης σύμβασης ή να παράσχει εξ αμελείας παραπλανητικές πληροφορίες που ενδέχεται να επηρεάσουν ουσιωδώς τις αποφάσεις που αφορούν τον αποκλεισμό, την επιλογή ή την ανάθεση […]». Αναφερόμενος στο γεγονός ότι ο οικονομικός φορέας επιχείρησε να επηρεάσει με αθέμιτο τρόπο τη διαδικασία λήψης αποφάσεων της αναθέτουσας αρχής, ο νομοθέτης της Ένωσης δεν περιόρισε αυτόν τον λόγο αποκλεισμού μόνο στις επαφές των υποψηφίων ή προσφερόντων με άλλους υποψηφίους ή προσφέροντες.
61
Συναφώς, πρέπει καταρχάς να υπομνησθεί ότι, κατά τη νομολογία, μολονότι οι οδηγίες για τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών διέπουν μόνον τις συμβάσεις που συνάπτονται από φορείς ή αναθέτουσες αρχές των κρατών μελών και δεν έχουν άμεση εφαρμογή στις δημόσιες συμβάσεις που συνάπτει η Διοίκηση της Ένωσης, οι κανόνες ή οι αρχές που θεσπίζονται ή συνάγονται στο πλαίσιο των οδηγιών αυτών μπορούν να προβληθούν κατά της εν λόγω Διοικήσεως όταν αποτελούν, αυτοί καθεαυτούς, απλώς ειδική έκφραση θεμελιωδών κανόνων της Συνθήκης και γενικών αρχών δικαίου που δεσμεύουν ευθέως τη Διοίκηση της Ένωσης. Συγκεκριμένα, σε μια κοινότητα δικαίου, η ομοιόμορφη εφαρμογή του δικαίου αποτελεί θεμελιώδη επιταγή και κάθε υποκείμενο δικαίου υπόκειται στην αρχή του σεβασμού της νομιμότητας. Επομένως, τα θεσμικά όργανα οφείλουν να τηρούν τους κανόνες της Συνθήκης και τις γενικές αρχές του δικαίου που έχουν εφαρμογή επ’ αυτών, όπως κάθε άλλο υποκείμενο δικαίου (βλ. απόφαση της 10ης Νοεμβρίου 2017, Jema Energy κατά Entreprise commune Fusion for Energy, T‑668/15, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2017:796, σκέψη 93 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
62
Επιπλέον, οι κανόνες ή οι αρχές που θεσπίζονται ή συνάγονται στο πλαίσιο των οδηγιών αυτών μπορούν να προβληθούν κατά της ενωσιακής Διοικήσεως όταν αυτή, οσάκις κάνει χρήση της λειτουργικής και θεσμικής της αυτοτέλειας και εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων που της απονέμει η Συνθήκη ΛΕΕ, εκδίδει πράξεις που περιέχουν ρητή παραπομπή, όσον αφορά το καθεστώς δημοσίων συμβάσεων τις οποίες συνάπτει για ίδιο λογαριασμό, σε ορισμένους κανόνες ή σε ορισμένες αρχές που εξαγγέλλονται στις οδηγίες με συνέπεια να καθίστανται εφαρμοστέοι οι εν λόγω κανόνες και οι εν λόγω αρχές κατ’ εφαρμογή της αρχής patere legem quam ipse fecisti. Όταν η επίμαχη πράξη χρήζει ερμηνείας, πρέπει να ερμηνεύεται, στο μέτρο του δυνατού, κατά τρόπο που να διασφαλίζει την ομοιόμορφη εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης και τη συμφωνία της με τις διατάξεις της Συνθήκης ΛΕΕ και τις γενικές αρχές του δικαίου (βλ. απόφαση της 10ης Νοεμβρίου 2017, Jema Energy κατά Entreprise commune Fusion for Energy, T‑668/15, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2017:796, σκέψη 94 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
63
Εν προκειμένω, επισημαίνεται ότι η δυνατότητα εφαρμογής της οδηγίας 2014/24 στην ΕΚΤ αποκλείεται ρητώς στην αιτιολογική σκέψη 3 της απόφασης ΕΚΤ/2016/2. Ωστόσο, η αιτιολογική σκέψη 4 της εν λόγω απόφασης διευκρινίζει ότι η ΕΚΤ σέβεται τις γενικές αρχές του δικαίου των δημοσίων συμβάσεων όπως αποτυπώνονται στην οδηγία 2014/24 και στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2012, σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου (ΕΕ 2012, L 298, σ. 1), ορισμένες από τις οποίες έχουν περιγραφεί στη σκέψη 59 ανωτέρω. Επιπλέον, η απόφαση ΕΚΤ/2016/2, παραπέμπει πλειστάκις στις διατάξεις της οδηγίας 2014/24.
64
Μολονότι το άρθρο 30, παράγραφος 5, στοιχείο ζʹ, της απόφασης EKT/2016/2 δεν παραπέμπει βεβαίως ρητώς στο άρθρο 57, παράγραφος 4, στοιχείο θʹ, της οδηγίας 2014/24, εντούτοις η τελευταία αυτή διάταξη αποτελεί έκφραση των γενικών αρχών του δικαίου των δημοσίων συμβάσεων, συμπεριλαμβανομένης ιδίως της αρχής της ισότητας ευκαιριών και ίσης μεταχείρισης μεταξύ των προσφερόντων, στο μέτρο που ο λόγος αποκλεισμού τον οποίο προβλέπει αποσκοπεί στο να εμποδίσει κάθε απόπειρα αθέμιτου επηρεασμού της διαδικασίας λήψης αποφάσεων κατά τη διαδικασία του διαγωνισμού καθ’ οιονδήποτε τρόπο, προκειμένου να διασφαλιστεί ίση μεταχείριση μεταξύ των υποψηφίων ή των προσφερόντων και να διασφαλιστούν τοιουτοτρόπως ίσες ευκαιρίες μεταξύ τους (πρβλ. απόφαση της 10ης Νοεμβρίου 2017, Jema Energy κατά Entreprise commune Fusion for Energy, T‑668/15, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2017:796, σκέψη 101 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
65
Επομένως, από την τελολογική και συστηματική ερμηνεία του άρθρου 30, παράγραφος 5, στοιχείο ζʹ, της απόφασης ΕΚΤ/2016/2 προκύπτει ότι το εν λόγω άρθρο περιλαμβάνει δύο διακριτές περιπτώσεις αποκλεισμού, εκ των οποίων η δεύτερη εφαρμόζεται επίσης, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η προσφεύγουσα, στις επικοινωνίες στις οποίες έρχονται οι υποψήφιοι ή οι προσφέροντες με την αναθέτουσα αρχή, όταν αυτές έχουν ως αντικείμενο την προσπάθεια επηρεασμού με αθέμιτο τρόπο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων κατά τη διαδικασία ανάθεσης της σύμβασης.
66
Κατόπιν των ανωτέρω, συνάγεται το συμπέρασμα ότι το άρθρο 30, παράγραφος 5, στοιχείο ζʹ, της απόφασης ΕΚΤ/2016/2 πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η ΕΚΤ μπορεί οποτεδήποτε να αποκλείσει από τη συμμετοχή στη διαδικασία τους υποψηφίους ή προσφέροντες που επιχειρούν να επηρεάσουν αθέμιτα τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στο πλαίσιο της διαδικασίας ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων.
67
Πρέπει ακολούθως να εξεταστεί λεπτομερέστερα η έννοια της απόπειρας αθέμιτου επηρεασμού, η οποία αποτελεί επίσης αντικείμενο διαφορετικής ερμηνείας από τους διαδίκους.
68
Συναφώς, παρατηρείται, καταρχάς, ότι η απόφαση ΕΚΤ/2016/2 δεν περιέχει ορισμό της έννοιας αυτής.
69
Εντούτοις, η χρήση του ρήματος «επιχειρώ» υποδηλώνει ορισμένο περιεχόμενο της έννοιας αυτής, ανάλογο με εκείνο που χρησιμοποιείται στο άρθρο 57, παράγραφος 4, στοιχείο θʹ, της οδηγίας 2014/24, το οποίο, όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 60 ανωτέρω, αναφέρεται σε κάθε οικονομικό φορέα ο οποίος «επιχειρεί» να επηρεάσει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων της αναθέτουσας αρχής. Πράγματι, από το ρήμα «επιχειρώ» συνάγεται μια προϋπόθεση ως προς το μέσο και όχι ως προς το αποτέλεσμα. Επομένως, το γεγονός και μόνον ότι ένας υποψήφιος ή ένας προσφέρων επιχείρησε να επηρεάσει, με διάφορα μέσα, τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, χωρίς ωστόσο να έχει επιτευχθεί το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα, αρκεί για να εμπίπτει στο δεύτερο σκέλος της φράσης του άρθρου 30, παράγραφος 5, στοιχείο ζʹ, της απόφασης ΕΚΤ/2016/2.
70
Ωστόσο, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η επίμαχη διάταξη διευκρινίζει ότι η απόπειρα επηρεασμού της διαδικασίας λήψης αποφάσεων κατά τη διαδικασία ανάθεσης της σύμβασης πρέπει να έγινε «με αθέμιτο τρόπο», δηλαδή κατά τρόπο αντίθετο προς την ισχύουσα ρύθμιση.
71
Τέλος, επισημαίνεται ότι η απόπειρα αθέμιτου επηρεασμού πρέπει να αφορά, δυνάμει του άρθρου 30, παράγραφος 5, στοιχείο ζʹ, της απόφασης ΕΚΤ/2016/2, τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στο πλαίσιο της διαδικασίας ανάθεσης της σύμβασης. Ως διαδικασία λήψης αποφάσεων νοείται το σύνολο του σταδίου κατά το οποίο η αναθέτουσα αρχή εξετάζει τις προσφορές που υπέβαλαν οι διάφοροι υποψήφιοι ή προσφέροντες στο πλαίσιο πρόσκλησης υποβολής προσφορών με σκοπό την κατάρτιση των αποφάσεών της σχετικά με τον αποκλεισμό, την επιλογή ή την ανάθεση. Επομένως, η διαδικασία αυτή αρχίζει από την υποβολή των προσφορών και περιλαμβάνει όλα τα διαδοχικά στάδια μέχρι την έκδοση των εν λόγω αποφάσεων. Ειδικότερα, στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής εντάσσονται οι διεξαγόμενες από την αναθέτουσα αρχή έρευνες σχετικά με τις προσφορές τιμών οι οποίες φαίνονται ασυνήθιστα χαμηλές, βάσει των οποίων η αναθέτουσα αρχή δύναται, δυνάμει του άρθρου 33, παράγραφος 2, της απόφασης ΕΚΤ/2016/2, κατόπιν εξετάσεως των συμπληρωματικών πληροφοριών που παρέσχε ο προσφέρων, να απορρίψει τις προσφορές του, ιδίως όταν οι παρασχεθείσες πληροφορίες δεν επαρκούν για να εξηγήσουν το χαμηλό επίπεδο της τιμής ή του κόστους ή όταν η προσφορά και οι εν λόγω πληροφορίες δεν εξασφαλίζουν επαρκώς την ορθή εκτέλεση της σύμβασης. Οι έρευνες αυτές δεν αποτελούν χωριστές διαδικασίες, αλλά στάδιο της αξιολόγησης των προσφορών.
[παραλειπόμενα]
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δέκατο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή-αγωγή.
2)
Καταδικάζει την European Dynamics Luxembourg SA στα δικαστικά έξοδα.
Kornezov
Buttigieg
Hesse
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 5 Οκτωβρίου 2022.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.
(
1
)	Παρατίθενται μόνον οι σκέψεις της παρούσας αποφάσεως των οποίων η δημοσίευση κρίνεται σκόπιμη από το Γενικό Δικαστήριο.