62017CC0103
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
CAMPOS SÁNCHEZ‑BORDONA
ippreżentati fis‑7 ta’ Marzu 2018 (
1
)
Kawża C‑103/17
Messer France SAS, aventi kawża ta’ Praxair
vs
Premier ministre,
Commission de régulation de l’énergie,
Ministre de l’Économie et des Finances
Ministre de l’Environnement, de l’Énergie et de la Mer,
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, Franza))
“Tassazzjoni fuq prodotti enerġetiċi u fuq l-elettriku — Regolamenti nazzjonali li jipprevedu kontribuzzjoni lis-servizz pubbliku tal-elettriku — Dazju tas-sisa fuq l-elettriku — Taxxa indiretta — Kundizzjonijiet għall-eżistenza ta’ taxxa indiretta oħra b’għanijiet speċifiċi — Kunċett ta’ għanijiet speċifiċi — Xebh bejn it-taxxi indiretti l-oħra b’għanijiet speċifiċi u d-dazju tas-sisa fuq l-elettriku — Osservanza ta’ livelli minimi ta’ tassazzjoni — Differenza bejn taxxa u kontribuzzjoni patrimonjali obbligatorja ta’ natura mhux fiskali”
1.
Il-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, Franza) iħeġġeġ lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tieħu deċiżjoni dwar il-kompatibbiltà tal-imsemmija kontribuzzjoni lis-servizz pubbliku tal-elettriku (iktar ’il quddiem is-“CSPE”), kif ġiet applikata fi Franza mill-2003 sal-2010, mad-dritt tal-Unjoni.
2.
Is-CSPE hija taxxa li titħallas mill-konsumaturi finali fuq il-fatturi tagħhom u li tinġabar mill-fornituri tal-elettriku. Dan l-ammont huwa allokat sabiex jikkumpensa għall-ispejjeż żejda li huma obbligati jħallsu legalment, bl-għanijiet tagħhom ikunu diversi: ivarjaw mill-inċentiv għall-produzzjoni tal-elettriku prodott minn sorsi li jiġġeddu jew il-kumpens għal spejjeż ogħla ta’ produzzjoni tal-elettriku f’territorji mhux metropolitani, sa skopijiet soċjali, bħat-tariffa speċjali fuq din l-enerġija, bħala prodott tal-ewwel neċessità, u l-għajnuna għal persuni f’sitwazzjoni ta’ prekarjetà.
3.
Il-qorti tar-rinviju ma tistaqsix lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar jekk is-CSPE hijiex eventwalment għajnuna mill-Istat. Il-mistoqsijiet tagħha pjuttost jittrattaw il-kompatibbiltà ta’ din it-taxxa mad-direttivi li jarmonizzaw id-dazju tas-sisa fuq oġġetti speċifiċi, li fosthom jinsab l-elettriku.
4.
Dawn id-direttivi stabbilixxew ir-regola li l-prodotti li jissemmew jistgħu jiġu suġġetti biss għad-dazju tas-sisa armonizzat. Madankollu, eċċezzjonalment jippermettu ċerti taxxi indiretti għal għan speċifiku (iktar ’il quddiem “TIGĦS”), li dwarhom il-Qorti tal-Ġustizzja diġà stabbilixxiet xi kriterji ġurisprudenzjali.
5.
Fil-kawża pendenti quddiem il-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat), l-ewwel minn serje ta’ rikorsi analogi (
2
), isir tentattiv sabiex jiġi spjegat preċiżament jekk is-CSPE tistax tiġi inkluża fost it-taxxi indiretti li l-imsemmija direttivi jippermettu b’mod eċċezzjonali. Kemm mill-perspettiva ġuridika kif ukoll minn dik ekonomika, il-kawża kontenzjuża pendenti quddiem il-qrati Franċiżi fir-rigward tas-CSPE għandha rilevanza notevoli (
3
).
I. Il-kuntest ġuridiku
A.
Id-dritt tal-Unjoni
1. Id-Direttiva 92/12/KEE (
4
)
6.
Fid-dawl tal-premessa 3 tagħha:
“[…] [i]l-kunċett ta’ prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa għandu jiġi definit; billi dawk l-oġġetti biss li huma hekk ittrattati fl-Istati Membri kollha jistgħu jkunu għad-dispożizzjonijiet tal-Komunità; billi dawk il-prodotti jistgħu jkunu soġġetti għal taxxi oħra indiretti għal għanijiet speċifiċi; billi ż-żamma jew l-introduzzjoni ta’ taxxi ndiretti oħra m’għandhiex tagħti lok għal formalitajiet mal-qsim tal-fruntiera”.
7.
Skont l-Artikolu 3:
“1.   Din id-Direttiva għandha tgħodd fil-livell tal-Komunità għall-prodotti li ġejjin kif definiti fid-Direttivi relevanti:
–
żjut minerali,
–
alkoħol u xorb alkoħoliku,
–
tabakk maħdum.
2.   Il-prodotti elenkati fil-paragrafu 1 jistgħu jkunu soġġetti għal taxxi oħra indiretti għal għanijiet speċifiċi, iżda dawk it-taxxi jkunu jikkonformaw mar-regoli ta’ taxxa applikabbli għad-dazju tas-sisa u għall-għanijiet tal-VAT għal dak li għandu x’jaqsam ma’ d-determinazzjoni tal-bażi tat-taxxa, il-kalkolu tat-taxxa, il-ħlas tat-taxxa u l-immonitorjar tat-taxxa.
[…]”
2. Id-Direttiva 2003/96/KE (
5
)
8.
Skont l-Artikolu 1:
“Stati Membri għandhom jimponu tassazzjoni fuq prodotti ta’ enerġija u elettriku skond din id-Direttiva”.
9.
Skont l-Artikolu 3:
“Referenzi għad-Direttiva 92/12/KEE għal ‘żjut minerali’ u ‘taxxa tas-Sisa’, jekk kemm-il darba tapplika għal żjut minerali, għandha tiġi interpretata li tkopri il-prodotti ta’ enerġija kollha, elettriku u taxxi indiretti nazzjonali li hemm riferenza għalihom rispettivament f’L-Artikoli 2 u 4(2) ta’ din id-Direttiva.”
10.
L-Artikolu 4 jistipula li:
“1.   Il-livelli ta’ tassazzjoni li Stati Membri għandhom japplikaw fuq il-prodotti ta’ enerġija u elettriku kif imniżżla fl-Artikolu 2 ma għandhomx ikunu inqas mill-livelli miimi ta’ tassazzjoni kif preskritti minn din id-Direttiva.
2.   Għall-iskop ta’ din id-Direttiva ‘livell ta’ tassazzjoni’ huwa il-piż totali intaxxat fir-rigward tat-taxxi indiretti kollha (ħlief il-VAT) ikkalkulat direttament jew indirettament fuq il-kwantità ta’ prodotti ta’ enerġija u elettriku meta dawn ikunu rilaxxati għall-konsum.”
11.
L-Artikolu 18(10) jipprevedi li:
“Ir-Repubblika Franċiża tista’ tapplika eżenzjonijiet u tnaqqis totali jew parzjali għall-prodotti ta’ enerġija u elettriku użati mill-Istat, awtoritajiet governattivi reġjonali u lokali jew istituzzjonijiet oħra immexxija mill-liġi pubblika, dwar l-attivitajiet jew operazzjonijiet fejn huma jiġu mqabbda bħala awtoritajiet pubbliċi sa l‑1 ta’ Jannar 2009.
Ir-Repubblika Franċiża tista’ tapplika għall-perjodu transitorju sa l‑1 ta’ Jannar 2009 biex tadatta is-sistema preżenti tagħha fuq l-elettriku għad-disposizzjonijiet mniżżla f’din id-Direttiva. Waqt dan il-perjodu, il-livell ta’ medja globali tat-tassazzjoni lokali u preżenti fuq l-elettriku għandha tiġi kkonsidrata biex tara jekk ir-rati minimi mniżżla f’din id-Direttiva humiex rispettati.”
12.
Skont l-Artikolu 28:
“1.   Stati Membri għandhom jadottaw u jippublikaw il-liġijiet, regolamenti u disposizzjonijiet amministrativi neċessarji biex iħarsu ma’ din id-Direttiva sa mhux aktat tard mill‑31 ta’ Diċembru 2003. Huma għandhom jinfurmaw b’dan mill-ewwel lil Kummissjoni.
2.   Huma għandhom japplikaw dawn id-disposizzjonijiet mill‑1 ta’ Jannar 2004 […]”.
3. Id-Direttiva 2008/118/KE (
6
)
13.
Id-Direttiva 92/12 tħassret bid-Direttiva 2008/118, li l-Artikolu 1(1) u (2) tagħha jipprevedi li:
“1.   Din id-Direttiva tistabbilixxi arranġamenti ġenerali fir-rigward tad-dazju tas-sisa li jaffettwa direttament jew indirettament il-konsum tal-prodotti li ġejjin (minn hawn ’il quddiem ‘prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa’):
(a)
prodotti tal-enerġija u l-elettriku koperti mid-Direttiva 2003/96/KE;
[…]
2.   L-Istati Membri jistgħu jimponu taxxi indiretti oħrajn fuq prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa għal finijiet speċifiċi, bil-kondizzjoni li dawk it-taxxi jikkonformaw mar-regoli tat-taxxa Komunitarja applikabbli għad-dazju tas-sisa jew għat-taxxa fuq il-valur miżjud f’dak li jikkonċerna d-determinazzjoni tal-bażi tat-taxxa, il-kalkolu tat-taxxa, l-impożizzjoni tal-ħlas u l-monitoraġġ tat-taxxa, iżda ma jinkludux id-dispożizzjonijiet dwar l-eżenzjonijiet.”
14.
Skont l-Artikolu 7(1):
“1.   Id-dazju tas-sisa għandu jsir imponibbli fil-ħin, u fl-Istat Membru, tar-rilaxx għall-konsum.”
15.
L-Artikolu 9 jimponi li:
“Il-kondizzjonijiet tal-impożizzjoni tal-ħlas u r-rata tad-dazju tas-sisa li għandhom jiġu applikati għandhom ikunu dawk fis-seħħ fid-data li fiha d-dazju jsir dovut fl-Istat Membru fejn iseħħ ir-rilaxx għall-konsum.
[…]”
16.
L-Artikolu 47(1) jiddikjara li:
“Id-Direttiva 92/12/KEE hija mħassra b’effett mill‑1 ta’ April 2010”.
B.
Id-dritt nazzjonali
17.
La loi du 10 février 2000 relative à la modernisation et au développement du service public de l’électricité (il-Liġi tal‑10 ta’ Frar 2000 dwar il-Modernizzazzjoni u l-Iżvilupp tas-Servizz Pubbliku tal-Elettriku) (
7
) tispeċifika, fl-Artikolu 5 tagħha, li (
8
):
“I.
L-ispejjeż imputabbli lill-missjonijiet ta’ servizz pubbliku assenjati lill-operaturi tas-settur tal-elettriku għandhom jiġu kompletament ikkumpensati. Dawn l-ispejjeż jinkludu:
a)
Fil-qasam tal-produzzjoni tal-elettriku:
1.o
L-ispejjeż żejda li jirriżultaw, skont il-każ, mill-implementazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 8 u 10 meta mqabbla mal-ispejjeż evitati lil Electricité de France jew, skont il-każ, ma’ dawk evitati lid-distributuri mhux nazzjonalizzati msemmija fl-Artikolu 23 tal-Liġi Nru 46‑628 tat‑8 ta’ April 1946, iċċitata iktar ’il fuq, li jkunu kkonċernati […]
b)
Fil-qasam tal-provvista tal-elettriku
1.o
It-telf ta’ dħul u l-ispejjeż sostnuti mill-fornituri tal-elettriku minħabba l-implementazzjoni tat-tarifikazzjoni speċjali ‘prodott tal-ewwel neċessità’ imsemmija fl-aħħar paragrafu tal-Artikolu 4(I).
2.o
L-ispejjeż sostnuti mill-fornituri tal-elettriku minħabba l-parteċipazzjoni tagħhom fil-mekkaniżmu stabbilit favur persuni f’sitwazzjoni ta’ prekarjetà, imsemmi fl-ewwel punt tal-Artikolu 2(III).
Dawn l-ispejjeż huma kkalkolati abbażi ta’ kontabbiltà xierqa mwettqa mill-operaturi li jsostnuhom. Din il-kontabbiltà, stabbilita skont ir-regoli tal-Kummissjoni li Tirregola l-Enerġija, […]. Il-Ministru għall-Enerġija jistabbilixxi l-ammont ta’ dawn l-ispejjeż fuq proposta li ssir kull sena tal-Kummissjoni li Tirregola l-Enerġija.
Il-kumpens għal dawn l-ispejjeż, favur l-operaturi li jsostnuhom, jiġi ffinanzjat mill-kontribuzzjonijiet dovuti mill-konsumaturi finali tal-elettriku stabbiliti fit-territorju nazzjonali.
L-ammont tal-kontribuzzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq jiġi kkalkolat fuq bażi pro rata tal-kwantità ta’ elettriku kkonsmat […]
[…]
L-ammont ta’ kontribuzzjoni applikabbli għal kull kilowatt-siegħa jiġi kkalkolat b’tali mod li l-kontribuzzjonijiet ikopru l-ispejjeż kollha msemmija fl-ittri a) u b) […]. Il-Ministru għall-Enerġija jistabbilixxi dan l-ammont fuq proposta mill-Kummissjoni li Tirregola l-Enerġija, li tiġi ppreżentata kull sena. […]”
18.
Fid-dawl tat-tieni u tas-seba’ subparagrafu tal-Artikolu 10(5) tal-Liġi tal-10 ta’ Frar 2000 (
9
), li tirreferi għall-obbligu tax-xiri tal-elettriku prodott minn installazzjonijiet li jużaw enerġiji li jiġġeddu:
“[…] Digriet jippreċiża l-obbligi li għandhom il-produtturi li jibbenefikaw mill-obbligu ta’ xiri, kif ukoll il-kundizzjonijiet li taħthom il-Ministri responsabbli mill-ekonomija u mill-enerġija jiddeċiedu, wara opinjoni notifika mill-Kummissjoni li tirregola l-enerġija, il-kundizzjonijiet tax-xiri tal-elettriku hekk prodott.
[…]
Il-kuntratti konklużi skont dan l-artikolu minn Electricité de France u mid-distributuri mhux nazzjonalizzati msemmija fl-Artikolu 23 tal-Liġi Nru 46‑628 tat‑8 ta’ April 1946, iċċitata iktar ’il fuq, jipprevedu kundizzjonijiet ta’ xiri li jieħdu inkunsiderazzjoni l-ispejjeż ta’ investiment u ta’ operat evitati minn dawn ix-xerrejja, li magħhom jista’ jiżdied primjum li jieħu inkunsiderazzjoni l-kontribuzzjoni tal-produzzjoni fornuta jew tal-impjanti tal-elettriku għat-twettiq tal-objettivi ddefiniti fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 1 ta’ din il-liġi. Il-livell ta’ dan il-primjum ma jistax jimplika li r-remunerazzjoni tal-kapital marbut fl-installazzjonijiet li jibbenefikaw minn dawn il-kundizzjonijiet ta’ xiri taqbeż remunerazzjoni normali mill-kapital, meta wieħed jikkunsidra r-riskji inerenti għal dawn l-attivitajiet u l-garanzija li dawn l-installazzjonijiet għandhom li jbigħu dak kollu li jipproduċu b’tariffa speċifika. Il-kundizzjonijiet ta’ xiri jiġu riveduti perjodikament sabiex tittieħed inkunsiderazzjoni l-evoluzzjoni tal-ispejjeż evitati u tal-ispejjeż imsemmija fl-Artikolu 5(1).”
19.
F’konformità mal-Artikolu 8 tad-Digriet 2001/410 tal‑10 ta’ Mejju 2001 (
10
), dwar il-kundizzjonijiet ta’ xiri tal-elettriku prodott minn produtturi li jibbenefikaw mill-obbligu ta’ xiri, adottat bil-għan li jiġu applikati d-dispożizzjonijiet preċedenti:
“Permezz ta’ digrieti, il-Ministri għall-Ekonomija u l-Enerġija, wara opinjoni mogħtija mill-Conseil supérieur de l’énergie (il-Kunsill Superjuri tal-Enerġija) u tal-Commission de régulation de l’électricité (il-Kummissjoni li Tirregola l-Elettriku), jistabbilixxi l-kundizzjonijiet ta’ xiri tal-elettriku prodott mill-installazzjonijiet li jibbenefikaw mill-obbligu ta’ xiri previst fl-Artikolu 10 tal-Liġi tal‑10 ta’ Frar 2000, imsemmija iktar ’il fuq […]”.
20.
Wara l-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu mibdija mill-Kummissjoni fl-2010, ir-Repubblika Franċiża adottat il-loi n.o 2010‑1448 du 7 décembre 2010 portant nouvelle organisation du marché de l’électricité (il-Liġi tas‑7 ta’ Diċembru 2010 dwar l-Organizzazzjoni mill-Ġdid tas-Suq tal-Elettriku, magħrufa wkoll bħala l-Liġi NOME) (
11
). Bis-saħħa tal-Artikolu 23 ta’ din il-liġi, is-CSPE ġiet issostitwita bit-taxxi muniċipali u dipartimentali fuq il-konsum finali tal-elettriku. Dawn it-taxxi ġodda daħlu fis-seħħ fl‑1 ta’ Jannar 2011.
II. Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
21.
Skont id-digriet tar-rinviju, il-kumpannija Praxair, li sussegwentement ġiet issostitwita fid-dritt mill-kumpannija Messer France, talbet, fis‑17 ta’ Diċembru 2010, il-ħlas lura, inklużi l-interessi moratorji korrispondenti, tas-CSPE mħallsa bejn l-2005 u l-2009.
22.
It-Tribunal administratif de Paris (il-Qorti Amministrattiva ta’ Pariġi, Franza), li quddiemha tressqet din it-talba, ċaħditha bis-sentenza tas‑6 ta’ Lulju 2012.
23.
Il-kumpannija Praxair appellat din is-sentenza quddiem il-Cour administrative d’appel de Paris (il-Qorti Amministrattiva tal-Appell ta’ Pariġi, Franza). Din il-qorti, qabel ma ħadet deċiżjoni, iddeċidiet li tirreferi l-kawża lill-Conseil d’Etat (il-Kunsill tal-Istat), fejn ressqet quddiemu diversi domandi għal analiżi. Wara li għamel domanda prijoritarja ta’ kostituzzjonalità quddiem il-Conseil constitutionnel (il-Kunsill Kostituzzjonali, Franza), deċiża permezz ta’ deċiżjoni tat-8 ta’ Ottubru 2014 (
12
), il-Conseil d’Etat (il-Kunsill tal-Istat) irrisponda, fit‑22 ta’ Lulju 2015, lill-qorti tal-appell.
24.
Fit‑23 ta’ Frar 2016, l-imsemmija qorti tat is-sentenza fejn ċaħdet l-appell ta’ Praxair.
25.
Messer France, li ssostitwixxiet lil Praxair fid-drittijiet u fl-obbligi, appellat is-sentenza tat-tieni istanza quddiem il-Conseil d’Etat (il-Kunsill tal-Istat), li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:
“1)
Meta Stat Membru, wara d-dħul fis-seħħ tad-[Direttiva 2003/96/KE], ma ħa, inizjalment, l-ebda dispożizzjoni intiża li toħloq dazju tas-sisa fuq il-konsum ta’ elettriku, iżda żamm taxxa indiretta maħluqa preċedentement imposta fuq dan il-konsum, kif ukoll taxxi lokali:
–
il-kompatibbiltà tat-taxxa inkwistjoni mad-Direttivi [92/12] u [2003/96], għandha tiġi evalwata fid-dawl tal-kundizzjonijiet stabbiliti mill-Artikolu 3(2) tad-[Direttiva 92/12] għall-eżistenza ta’ ‘taxxi oħra indiretti’, jiġifieri t-tfittxija ta’ għan jew ta’ diversi għanijiet speċifiċi u l-osservanza ta’ ċerti regoli ta’ tassazzjoni applikabbli għad-dazju tas-sisa jew għat-taxxa fuq il-valur miżjud?
–
jew iż-żamma ta’ ‘taxxi oħra indiretti’ hija possibbli biss fil-preżenza tad-dazju tas-sisa armonizzat u, finalment, f’dan il-każ, il-kontribuzzjoni inkwistjoni tista’ titqies bħala tali dazju tas-sisa, li l-kompatibbiltà tagħha ma’ dawn iż-żewġ direttivi għandha għalhekk tiġi evalwata fid-dawl tar-regoli kollha ta’ armonizzazzjoni li dawn jipprevedu?
2)
Kontribuzzjoni bbażata fuq il-konsum ta’ elettriku li d-dħul minnha huwa allokat kemm għall-finanzjament tal-ispejjeż marbuta mal-produzzjoni ta’ elettriku minn sorsi rinovabbli u mill-koġenerazzjoni kif ukoll għall-implementazzjoni ta’ ekwalizgzazzjoni tariffarja ġeografika u ta’ tnaqqis tal-prezz tal-elettriku għall-familji f’sitwazzjoni ta’ prekarjetà għandha titqies bħala li tfittex għanijiet speċifiċi għall-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva [92/12], riprodotti fl-Artikolu 1(2) tad-Direttiva tas‑16 ta’ Diċembru [2008/118]?
3)
Fil-każ fejn biss uħud mill-għanijiet segwiti jistgħu jiġu kklassifikati bħala speċifiċi, fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, il-persuni taxxabbli jistgħu xorta waħda jitolbu r-rimbors totali tal-kontribuzzjoni kontenzjuża, jew biss rimbors parzjali skont il-parti, fit-total tal-ispejjeż li din tiffinanzja, ta’ dawk li ma jikkorrispondux għal għan speċifiku?
4)
Fil-każ fejn, skont ir-risposta mogħtija għad-domandi preċedenti, is-sistema tal-kontribuzzjoni lis-servizz pubbliku tal-elettriku hija, totalment jew parzjalment, inkompatibbli mar-regoli ta’ tassazzjoni tal-elettriku previsti mid-dritt tal-Unjoni, it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 18(10) tad-Direttiva [2003/96] għandu jiġi interpretat fis-sens li, sal‑1 ta’ Jannar 2009, l-osservanza tal-livelli minimi ta’ tassazzjoni previsti minn din id-direttiva tikkostitwixxi, fost ir-regoli ta’ tassazzjoni tal-elettriku previsti mid-dritt tal-Unjoni, l-uniku obbligu impost fuq Franza?”
26.
Osservazzjonijiet bil-miktub ġew ippreżentati mill-kumpannija Messer France, mill-Gvernijiet ta’ Franza, ta’ Spanja, tal-Italja u tal-Belġju, kif ukoll mill-Kummissjoni, li intervjenew (ħlief il-Gvern Taljan) fis-seduta li saret fit‑13 ta’ Diċembru 2017.
III. Ir-risposta għad-domandi preliminari
A.
Dwar in-natura fiskali tas-CSPE
27.
Qabel l-analiżi tad-domandi preliminari, naħseb li huwa meħtieġ li jiġu indirizzati d-dubju dwar in-natura (fiskali jew le) tas-CSPE, bħala premessa sabiex tiġi ddeterminata l-kompatibbiltà tagħha mal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 92/12.
28.
Jekk is-CSPE ma hijiex taxxa skont id-dritt tal-Unjoni, ma tistax tiġi kklassifikata bħala TIGĦS, fatt li jeskludi l-applikazzjoni tad-Direttiva 92/12. F’din l-ipoteżi, xejn ma jwaqqaf lir-Repubblika Franċiża milli żżomm din il-kontribuzzjoni (meta kienet fis-seħħ) mingħajr problemi serji.
29.
Il-qorti tar-rinviju ssostni li s-CSPE hija taxxa indiretta u ma tikkontestax in-natura fiskali tagħha. Madankollu, il-Gvern Taljan, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, għalkemm jaċċetta li din hija kontribuzzjoni patrimonjali obbligatorja prevista bil-liġi, iqis li ma hijiex ta’ natura fiskali, u għaldaqstant ma taqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttivi 92/12 jew 2008/118. Il-Gvern Spanjol u Belġjan appoġġjaw din l-istess teorija waqt is-seduta.
30.
Fil-konklużjonijiet tiegħi tal-kawża IRCCS - Fondazione Santa Lucia (
13
) argumentajt favur li t-taxxa mħallsa fl-Italja għall-hekk imsejħa “spejjeż ġenerali tas-sistema tal-elettriku”, kienet kontribuzzjoni patrimonjali ta’ natura mhux fiskali (
14
), li ma kellhiex il-karatteristiċi (u lanqas in-natura) ta’ taxxa. Dan ġie ddikjarat ċarament mill-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat, l-Italja) fid-digriet tar-rinviju tiegħu. Ikkunsidrajt, b’mod partikolari, li ma kellhiex struttura fiskali simili għad-dazju tas-sisa armonizzat jew għall-VAT u li ma setgħetx tiġi kklassifikata bħala TIGĦS, għall-finijiet tal-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2008/118.
31.
Il-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenza tagħha IRCCS - Fondazione Santa Lucia, ma mxietx mal-proposta tiegħi u ma għamlitx distinzjoni bejn taxxi u kontribuzzjonijiet patrimonjali ta’ natura pubblika mhux fiskali. Billi bdiet bl-idea (korretta) li għandha twettaq il-klassifikazzjoni ta’ kwalunkwe taxxa, tariffa, dritt jew dazju skont id-dritt tal-Unjoni, fuq il-bażi tal-karatteristiċi oġġettivi tat-taxxa, indipendentement min-nomen iuris attribwit lilha mid-dritt nazzjonali (
15
), hija indikat biss tliet elementi inerenti għat-taxxi indiretti:
–
L-ewwel nett, l-obbligu legali tal-ħlas tal-ammont tagħhom u, f’każ ta’ nuqqas ta’ osservanza ta’ dan l-obbligu, il-kompetenza tal-awtoritajiet sabiex jieħdu azzjonijiet legali kontra d-debitur.
–
It-tieni nett, l-iskop tal-ammonti mitluba, li għandhom jintużaw sabiex jiġu ffinanzjati għanijiet ta’ interessi ġenerali, skont il-kriterji ta’ allokazzjoni ffissati mill-awtoritajiet pubbliċi.
–
It-tielet nett, il-possibbli li dawn jingħaddew fuq il-konsumatur finali tal-prodott jew tas-servizz ipprovdut, permezz tal-inklużjoni tagħhom fl-ammont tal-fattura li tingħatalu, li l-ammont tagħha normalment ikun proporzjonali għall-kwantitajiet ta’ prodotti jew ta’ servizzi kkonsmati (
16
).
32.
Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ħalliet għalkollox f’idejn il-qorti nazzjonali Taljana l-kompitu li tivverifika jekk it-taxxa sabiex jitħallsu l-ispejjeż ġenerali tas-sistema tal-elettriku kinitx f’konformità mar-rekwiżiti tal-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2008/118 jew le (jiġifieri, “jekk, minn naħa, din it-taxxa [indiretta] jkollha għan speċifiku jew numru ta’ għanijiet speċifiċi u jekk, min-naħa l-oħra, tikkonforma ruħha mar-regoli ta’ taxxa applikabbli għad-dazju tas-sisa jew għall-VAT għad-determinazzjoni tal-bażi ta’ taxxa, il-kalkolu, l-eżiġibbiltà u l-verifika tat-taxxa, fejn dawn ir-regoli ma jinkludux id-dispożizzjonijiet relatati mal-eżenzjonijiet”) (
17
).
33.
Mhux se ninsisti fuq polemika li apparentement tista’ titqies li hija biss akkademika (
18
). Fl-opinjoni tiegħi, jibqa rilevanti li, sabiex jiġu indikati d-differenzi bejn iż-żewġ kunċetti, id-dħul mill-kontribuzzjonijiet patrimonjali pubbliċi ta’ natura mhux fiskali ikun barra mill-baġit tal-istat, jiġifieri, ma jintużax sabiex jiġu koperti neċessitajiet pubbliċi li l-awtoritajiet nazzjonali għandhom jiffinanzjaw. Huwa wkoll rilevanti li fil-ġestjoni u fil-ġbir tagħhom ma jkun hemm l-ebda intervent mill-awtoritajiet tat-taxxa nazzjonali, li jeżerċitaw il-prerogattivi komuni tad-dipartiment tat-taxxa.
34.
Li wieħed jinjora dawn il-karatteristiċi, inter alia, ifixkel il-kunċett ta’ dħul fiskali sal-punt fejn probabbilment id-duttrina legali f’dan ir-rigward ma tibqax tagħmel sens (
19
). Fl-istess ħin, jillimita b’mod eċċessiv il-libertà tal-leġiżlatur ta’ kull Stat li, sabiex jibqa’ f’din il-pożizzjoni, jista’ jiġi obbligat jirrikonoxxi t-tariffi għall-provvista ta’ ċerti servizzi pubbliċi bħala ta’ natura fiskali meta, sabiex jiġi kkalkolat l-ammont tagħhom (stabbilit mill-awtoritajiet pubbliċi), jittieħdu inkunsiderazzjoni l-ispejjeż għall-provvista ta’ dawn is-servizzi, kemm jekk diretti jew indiretti u ġenerali.
35.
Madankollu, nirrikonoxxi li s-CSPE, anki jekk għandha ċerti karatteristiċi bħal dawk tat-taxxa Taljana imsemmija iktar ’il fuq, tippreżenta xi aspetti li jistgħu jqarrbuha lejn it-taxxi indiretti, klassifikazzjoni li — kif diġà spjegajt — jidher li la tiġi diskussa mill-qorti tar-rinviju u lanqas fid-dritt Franċiż (
20
). Fost dawn l-aspetti jiġi enfasizzat li, kif ġie ċċarat fis-seduta, huma l-awtoritajiet pubbliċi (il-Kummissjoni li Tirregola l-Enerġija) li għandhom il-kompetenza sabiex jitolbu ħlas, bl-interessi moratorji, lill-utenti li ma jissodisfawx is-CSPE u joħorġu kontrihom ordni eżekuttiva tal-qorti.
36.
Ladarba, fl-aħħar mill-aħħar, għandha tkun il-qorti tar-rinviju li tagħti l-ġudizzju finali dwar in-natura fiskali (jew le) tas-CSPE, fid-dawl tal-kriterji mhux stretti segwiti mill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tassenjalha ċerti kontribuzzjonijiet obbligatorji mħallsa mill-konsumaturi ta’ xi prodotti jew servizzi, se nibda minn din il-premessa għall-iżvilupp ta’ dawn il-konklużjonijiet, mingħajr ma nirrepeti x-xewqa tiegħi li jkun hemm aktar preċiżjoni kunċettwali fl-analiżi tal-forma tat-taxxi indiretti (
21
).
B.
Il-leġiżlazzjoni applikabbli għall-kawża prinċipali (ir-raba’ domanda preliminari)
37.
Forsi jkun xieraq li l-ewwel nett nirrispondi d-domanda tal-qorti tar-rinviju li permezz tagħha titlob kjarifika lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 18(10) tad-Direttiva 2003/96 sabiex tiġi ppreċiżata l-leġiżlazzjoni applikabbli għall-kawża.
38.
It-tassazzjoni indiretta fuq l-elettriku ġiet irregolata, mill‑1 ta’ Jannar 2004 sal‑1 ta’ April 2010, permezz tad-Direttiva 92/12, fid-dawl tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 2003/96 (
22
). Din tal-aħħar estendiet id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 92/12 għall-elettriku, li sa dakinhar kienu applikabbli biss għad-dazju tas-sisa fuq iż-żjut minerali, l-alkoħol, ix-xorb alkoħoliku u t-tabakk maħdum.
39.
Issa, ir-Repubblika Franċiża ingħatat (it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 18(10) tad-Direttiva 2003/96) perijodu tranżitorju, sal‑1 ta’ Jannar 2009, sabiex setgħet tadatta s-sistema fiskali tagħha fuq l-elettriku għal din id-direttiva.
40.
Skont dan l-artikolu, waqt dan il-perijodu tranżitorju, Franza kellha tikkunsidra l-livell medju globali tat-tassazzjoni lokali fuq l-elettriku, sabiex jiġi analizzat jekk ir-rati minimi mniżżla f’din id-direttiva humiex irrispettati. Dan l-obbligu kien jimplika li, mill‑1 ta’ Jannar 2004 sal‑1 ta’ Jannar 2009, Franza kellha taċċetta li l-ammont tas-CSPE flimkien mad-dazji tas-sisa l-oħra (muniċipali u dipartimentali) (
23
), imposti fuq il-konsum tal-elettriku, jkun jaqbeż ir-rati jew il-livelli minimi msemmija.
41.
Ir-Repubblika Franċiża naqset milli tosserva (
24
) dan il-perijodu tranżitorju, filwaqt li ma inkorporatx id-Direttiva 2003/96 fid-dritt intern tagħha sal-adozzjoni tal-Liġi Nru 2010‑1488 (
25
) tas‑7 ta’ Diċembru 2010 li daħlet fis-seħħ fl‑1 ta’ Jannar 2011 (
26
).
42.
Minn din is-sekwenza regolatorja, wieħed jista’ jifhem li t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 18(10) tad-Direttiva 2003/96 kien jawtorizza lir-Repubblika Franċiża żżomm, sal‑31 ta’ Diċembru 2008, is-sistema fiskali nazzjonali tagħha fuq l-elettriku mingħajr ma tiġi suġġetta għad-Direttiva 92/12, bl-“uniku obbligu” (
27
) li jiġi osservat il-livell minimu fiskali stabbilit minnha. Għalhekk, sa din id-data, u suġġetta għall-obbligu msemmi, Franza setgħet tapplika s-CSPE mingħajr ma jkollha għalfejn tikkunsidra jekk kinitx jew le kompatibbli mad-Direttiva msemmija.
43.
Konsegwenza ta’ dan hija li, jekk jintlaħaq dan il-livell (fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju), dawk li jkunu ħallsu s-CSPE akkumulata qabel l-1 ta’ Jannar 2009 ma jistgħux jitolbu r-rimbors tagħha abbażi tal-allegat ksur tad-Direttivi 92/12 u 2003/96.
C.
Il-kompatibbiltà tas-CSPE mad-dazju tas-sisa fuq l-elettriku (l-ewwel domanda preliminari)
44.
Messer France tikkunsidra li l-introduzzjoni tad-dazju tas-sisa armonizzat fuq il-konsum tal-elettriku hija conditio sine qua non sabiex Stat Membru jkun jista’ jżomm jew jistabbilixxi taxxa indiretta oħra fuq il-konsum tal-elettriku, fis-sens tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 92/12.
45.
Fl-opinjoni tagħha, il-possibbiltà li tiġi applikata taxxa indiretta oħra hija l-manifestazzjoni ta’ setgħa fiskali residwali tal-Istati (
28
), li l-eżerċizzju tagħha huwa supplimentari u huwa suġġett għall-introduzzjoni tad-dazju tas-sisa armonizzat (
29
). Is-subordinazzjoni ġiet stipulata permezz tad-Direttiva 2008/118, li l-Artikolu 1(2) tagħha ssostitwixxa l-espressjoni “taxxa indiretti oħra” b’dik ta’ taxxa indiretti supplimentari.
46.
Jien ma naqbilx ma’ dawn l-argumenti. L-ewwel nett, id-Direttiva 2008/118 ma tapplikax ratione temporis għal din il-kawża, minkejja li l-kontenut tal-Artikolu 1(2) tagħha jikkoinċidi, sostanzjalment, ma dak tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 92/12 (
30
). Għalkemm xi verżjonijiet lingwistiċi (il-Franċiż jew ir-Rumen) tal-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2008/118 jitkellmu dwar taxxi indiretti supplimentari, il-maġġoranza (il-verżjoni bl-Ingliż, bil-Portugiż, bl-Ispanjol u bit-Taljan, inter alia) jagħmlu riferiment għal “taxxi indiretti oħra”, fatt li jelimina l-idea ta’ subordinazzjoni ta’ dawn tal-aħħar għall-introduzzjoni preċedenti tad-dazju tas-sisa armonizzat, bi qbil mal-objettiv ta’ din id-direttiva. Din l-interpretazzjoni taqbel mal-istruttura ġenerali u mal-iskop tad-Direttiva 2008/118 (
31
).
47.
It-tieni nett, il-kontenut letterali tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 92/12, meta jsemmi “taxxi oħra indiretti għal għanijiet speċifiċi” ma jżidx elementi li jimplikaw li l-applikazzjoni tagħhom se tkun suġġetta għall-introduzzjoni minn qabel tad-dazju tas-sisa armonizzat.
48.
Din it-teorija hija msaħħa mill-fatt li, skont it-tielet premessa tad-Direttiva 92/12, il-prodotti ntaxxati bid-dazju tas-sisa jistgħu “jistgħu jkunu soġġetti għal taxxi oħra indiretti għal għanijiet speċifiċi; […] [i]ż-żamma jew l-introduzzjoni ta’ taxxi ndiretti oħra m’għandhiex tagħti lok għal formalitajiet mal-qsim tal-fruntiera”.
49.
Fuq l-istess linja, il-Qorti tal-Ġustizzja semmiet “is-setgħa stipulata fl-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 92/12 li jinżammu jew jiġu stabbiliti taxxi oħra indiretti għal għanijiet speċifiċi fuq il-prodotti suġġetti għad-dazju tas-sisa armonizzat” (
32
). Din is-setgħa tikkuntrasta mal-obbligu tal-Istati Membri sabiex jintroduċu d-dazju tas-sisa armonizzat, fatt li jenfasizza li huma taxxi separati u li ma hijiex indispensabbli l-introduzzjoni ta’ dan tal-aħħar sabiex jinżammu jew jiġu introdotti dawn.
50.
It-tielet nett, il-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenza Il-Kummissjoni vs Franza, ikkunsidrat li l-Kunsill approva l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 92/12 “minħabba d-diversità tat-tradizzjonijiet fiskali tal-Istati Membri f’dan il-qasam u tal-użu frekwenti tat-taxxi indiretti għall-applikazzjoni tal-politiki mhux baġitarji” (
33
). Għal darba oħra, din l-informazzjoni tikkonferma li dawn t-taxxi oħra indiretti jeżistu indipendentement u ma humiex suġġetti għall eżistenza tad-dazju tas-sisa armonizzat.
51.
Għalhekk, nikkunsidra li l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 92/12 għandu jiġi interpretat fis-sens li ż-żamma jew l-introduzzjoni ta’ taxxa indiretta għal għanijiet speċifiċi ma humiex suġġetti għall-introduzzjoni minn qabel tad-dazju tas-sisa armonizzat.
D.
Is-CSPE bħala taxxa indiretta għal għanijiet speċifiċi (it-tieni domanda preliminari)
52.
Minħabba li fil-kawża prinċipali l-kumpannija Messer France titlob il-ħlas lura, bl-interessi moratorji, tas-CSPE mħallsa bejn l-2005 u l-2009 mill-kumpannija Praxair, jirriżultaw applikabbli ratione temporis biss id-Direttiva 92/12 u d-Direttiva 2003/96. Dan ma jipprekludix li anki l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar id-Direttiva 2008/118 tittieħed inkunsiderazzjoni, minħabba li, anki jekk din id-direttiva ħassret id-Direttiva 92/12 mill‑1 ta’ April 2010, il-kontenut tagħha huwa sostanzjalment l-istess (
34
).
53.
L-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 92/12 jawtorizza lill-Istati Membri sabiex, minbarra li jintroduċu d-dazju tas-sisa armonizzat fuq il-konsum tal-elettriku, jintroduċu jew iżommu “taxxi oħra indiretti għal għanijiet speċifiċi”.
54.
It-TIGĦS jiġu kkalkolati, flimkien mad-dazju tas-sisa armonizzat, għall-applikazzjoni tad-Direttiva 2003/96, minħabba li fid-dawl tal-Artikolu 4(1) tagħha, il-livelli ta’ tassazzjoni fuq l-elettriku applikati mill-Istati Membri ma jistgħux ikunu inqas mill-minimi preskritti mid-direttiva (
35
).
55.
Kif għadni kif indikajt, it-tolleranza tat-TIGĦS, bħala eċċezzjoni għar-regola ġenerali, oriġinat, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, mid-diversità tat-tradizzjonijiet fiskali tal-Istati Membri f’dan il-qasam u mill-użu frekwenti tat-taxxi indiretti għall-applikazzjoni ta’ politiki mhux baġitarji. Għalhekk, jitħallew jintroduċu, minbarra d-dazju tas-sisa minimu, taxxi oħra indiretti li għandhom għan speċifiku (
36
).
56.
Inkwantu eċċezzjoni għar-regola ġenerali li l-konsum tal-elettriku jiġi ntaxxat biss bid-dazju tas-sisa armonizzat u bil-VAT, s’issa l-Qorti tal-Ġustizzja interpretata b’mod strett (
37
). Barra minn hekk, il-marġni tal-Istati huwa ristrett minħabba ż-żewġ kundizzjonijiet obbligatorji li t-TIGĦS għandhom jissodisfaw b’mod kumulattiv, jiġifieri:
–
Għandu jkollhom għan speċifiku.
–
Għandhom jirrispettaw ir-regoli applikabbli fir-rigward tad-dazju tas-sisa jew il-VAT għad-determinazzjoni tal-ammont taxxabbli, il-kalkolu tat-taxxa, il-ħlas tat-taxxa u l-monitoraġġ tat-taxxa (
38
).
57.
Taħt dawn il-premessi, għandu jiġi vverifikat jekk is-CSPE tistax tiġi kkunsidrata bħala TIGĦS.
1. Rekwiżit ta’ għan speċifiku
58.
Il-Qorti tal-Ġustizzja stipulat xi kriterji (rigorużi) sabiex tevalwa l-ewwel rekwiżit:
–
Għan speċifiku għandu dejjem ikun objettiv differenti minn dak esklużivament baġitarju. Madankollu, minħabba li kull taxxa għandha neċessarjament skop baġitarju, dan il-fattur ma huwiex biżżejjed, fih innifsu, sabiex jeskludiha milli tkun tista’ tiġi rrikonoxxuta wkoll bħala għan speċifiku, fis-sens tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 92/12 (
39
).
–
L-assenjazzjoni predeterminata tad-dħul minn taxxa għall-finanzjament ta’ ċerti neċessitajiet pubbliċi tikkostitwixxi element sabiex jiġi identifikat jekk hemmx għan speċifiku, iżda din l-assenjazzjoni, li tirriżulta minn sempliċi metodu ta’ organizzazzjoni interna tal-baġit ta’ Stat Membru, ma tistax, bħala tali, tikkostitwixxi kundizzjoni suffiċjenti f’dan ir-rigward. Stat Membru jista’ jimponi l-assenjazzjoni tad-dħul minn taxxa għall-finanzjament ta’ xi spejjeż u jibdel, b’dan il-mod, f’TIGĦS kwalunkwe taxxa indiretta (
40
).
–
L-għan speċifiku ma jintweriex mis-sempliċi assenjazzjoni tad-dħul mit-taxxa għall-finanzjament ta’ spejjeż ġenerali mħallsa minn entità pubblika f’qasam speċifiku. Fil-każ kuntrarju, l-allegata għan speċifiku msemmi ma jkunx jista’ jintgħaraf minn għan ieħor esklużivament baġitarju.
–
It-taxxa għandha, minnha nfisha, tiżgura t-twettiq tal-għan speċifiku invokat u għaldaqstant, li teżisti rabta diretta bejn l-użu tad-dħul li ġej minnha u dan l-għan speċifiku. Fl-assenza ta’ tali mekkaniżmu ta’ assenjazzjoni predeterminata tad-dħul, ma jistax jiġi kkunsidrat li din għandha għan speċifiku, sakemm din it-taxxa ma kinitx maħsuba, f’dak li jirrigwarda l-istruttura tagħha (b’mod partikolari t-tranżazzjonijiet taxxabbli jew ir-rata ta’ taxxa), b’tali mod li taffettwa l-aġir ta’ persuni taxxabbli, b’hekk tippermetti t-twettiq tal-għan speċifiku invokat, pereżempju billi tintaxxa b’mod sinjifikattiv il-prodotti kkunsidrati sabiex tiskoraġġixxi l-konsum tagħhom (
41
).
59.
Il-Gvern Franċiż u dak Spanjol jemmnu li s-CSPE hija ddedikata għat-twettiq tal-għanijiet speċifiċi ta’ natura mhux purament baġitarja. Madankollu, Messer France u l-Kummissjoni jargumentaw li din għandha diversi objettivi ambjentali u soċjali, b’xi wħud minnhom kontradittorji bejniethom, u li ma tinċentivax it-twettiq tagħhom, u għaldaqstant din ma tirrispettax il-kundizzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja li għadhom kif issemmew.
60.
Il-qorti tar-rinviju tgħid li s-CSPE ġiet introdotta sabiex jitħallsu l-ispejjeż tad-diversi obbligi ta’ servizz pubbliku imposti fuq il-fornituri tal-elettriku. F’konformità mal-Artikolu 5 tal-Liġi tal‑10 ta’ Frar 2000, id-dħul mis-CSPE kien allokat, matul is-snin ta’ din il-kawża, għal tliet tipi ta’ spejjeż:
–
Il-ħlas tal-ispejjeż żejda li jirriżultaw mill-obbligu ta’ xiri, min-naħa tal-fornituri, tal-elettriku prodott minn sorsi ta’ enerġija li jiġġeddu u mill-koġenerazzjoni, sabiex tiġi promossa l-produzzjoni tal-elettriku minn dawn is-sorsi ta’ enerġija.
–
Il-kumpens għall-ispejjeż żejda ta’ produzzjoni fiż-żoni li ma humiex konnessi man-netwerk metropolitan kontinentali.
–
It-telf ta’ dħul u l-ispejjeż addizzjonali ta’ ġestjoni sostnuti mill-fornituri tal-elettriku minħabba, minn naħa, l-applikazzjoni tat-tariffa speċjali tal-elettriku kklassifikata bħala “prodott tal-ewwel neċessità” u, min-naħa l-oħra, tal-parteċipazzjoni tagħhom fis-sistema applikabbli għall-persuni f’sitwazzjoni ta’ prekarjetà.
61.
Minbarra dawn l-għanijiet, il-fondi miġbura mis-CSPE wkoll kienu allokati sabiex ikopru l-ispejjeż inerenti għall-funzjonament amministrattiv tal-Mediateur national de l’énergie (l-Ombudsman nazzjonali tal-enerġija, iktar ’il quddiem l-“Ombudsman ”) u tal-Caisse de dépôts et consignations pour la gestion de la CSPE (il-Fond ta’ Depożiti għall-ġestjoni tas-CSPE, iktar ’il quddiem il-“Fond ta’ Depożiti”).
62.
Il-konsumaturi finali tal-elettriku kienu jħallsu s-CSPE lill-fornituri skont il-konsum (fuq bażi pro rata ta’ kilowatts ikkonsmati) li kien jitniżżel fil-kont tagħhom. Il-fornituri kienu jpoġġu dan l-ammont fil-Fond ta’ Depożiti, wara li jkunu paċew id-differenza bejn is-CSPE miġbura u l-ispejjeż sostnuti b’rabta mal-għanijiet ta’ servizz pubbliku mfittxija. Il-Fond ta’ Depożiti kien jerġa’ jqassam dak li jifdal bejn il-fornituri tal-elettriku għall-ħlas tal-ispejjeż tal-obbligi ta’ servizz pubbliku.
63.
Il-perċentwali tas-CSPE kienet tiġi stabbilita mill-ministru kompetenti, fuq proposta tal-Kummissjoni li Tirregola l-Enerġija, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-previżjonijiet tal-ispejjeż tal-obbligi ta’ servizz pubbliku tal-elettriku. Fil-każ ta’ defiċit, kien jitħallas permezz ta’ żieda fis-CSPE f’eżerċizzji baġitarji posterjuri.
64.
Il-fondi miġbura bis-CSPE ma kinux imorru fil-baġit tal-Istat, iżda kienu jidħlu fil-Fond ta’ Depożiti. Kif diġà ntqal, l-iskop tagħhom kien il-kopertura tal-għanijiet marbuta mas-servizz pubbliku tal-elettriku, differenti minn dawk esklużivament baġitarji.
65.
Madankollu, kif indikat il-Qorti tal-Ġustizzja, l-assenjazzjoni predeterminata tad-dħul minn taxxa għall-finanzjament ta’ ċerti neċessitajiet pubbliċi tikkostitwixxi biss indikazzjoni li din it-taxxa għandha għan speċifiku. Din l-assenjazzjoni jista’ jkollha warajha sempliċi metodu ta’ organizzazzjoni interna tal-baġit ta’ Stat Membru (
42
).
66.
F’konformità ma’ dan il-kriterju, id-dħul tas-CSPE allokat għall-ispejjeż tal-funzjonament tal-Ombudsman u tal-Fond ta’ Depożiti jkollhom skop tipikament baġitarju, jiġifieri, jistgħu jiġu kklassifikati bħala dħul għall-finanzjament ta’ diversi spejjeż ġenerali tal-Istat, li jistgħu jidhru mingħajr diffikultà fil-baġits statali. F’dan il-każ, għalhekk, ma jistax jiġi rrikonoxxut li s-CSPE għandha n-natura ta’ TIGĦS.
67.
Għalkemm mhux b’ħafna ċarezza, naħseb li l-istess jiġri mid-dħul mis-CSPE allokat għall-finijiet ta’ natura soċjali (it-tariffa speċjali tal-elettriku kklassifikata bħala “prodott tal-ewwel neċessità” u l-parteċipazzjoni fis-sistema applikabbli għall-persuni f’sitwazzjoni ta’ prekarjetà) jew mid-dħul li bih l-Istat jipprova jikkumpensa għal ċerti żvantaġġi li ġejjin minn fatturi ġeografiċi jew territorjali (jiġifieri, jikkumpensa għall-ispejjeż żejda ta’ produzzjoni fiż-żoni mhux konnessi man-netwerk metropolitan kontinentali).
68.
Naqbel mal-Kummissjoni li, f’dawn iż-żewġ punti, id-dħul tas-CSPE huwa maħsub għan-neċessitajiet pubbliċi ta’ ordni soċjali u territorjali li, normalment, jitħallsu mill-baġit tal-Istat.
69.
Infatti, dawn l-objettivi soċjali u ta’ koeżjoni territorjali ġġustifikaw l-evoluzzjoni ulterjuri tal-leġiżlazzjoni Franċiża, riflessa fil-Liġi 2015‑1786 (
43
). Minn dakinhar, it-taxxi tas-servizz pubbliku tal-elettriku u tal-gass ġew inklużi fil-baġit tal-Istat Franċiż u s-CESP saret parti mit-taxxa fuq il-konsum finali tal-elettriku (dazju tas-sisa armonizzat) (
44
).
70.
Min-naħa l-oħra, jien tal-opinjoni li l-assenjazzjoni tas-CSPE għall-ħlas tal-ispejjeż żejda li jirriżultaw mill-obbligu ta’ xiri (min-naħa tal-fornituri) tal-elettriku prodott minn sorsi ta’ enerġija li jiġġeddu u mill-koġenerazzjoni għandha għan speċifiku, fis-sens tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar TIGĦS.
71.
F’din l-assenjazzjoni wieħed jista’ jiltaqa’ ma’ rabta suffiċjenti bejn l-użu tad-dħul mit-taxxa u l-għan speċifiku tal-promozzjoni tal-enerġija ekoloġika (
45
). Is-CSPE tinċentiva l-produzzjoni tal-elettriku prodott minn sorsi li jiġġeddu u mill-koġenerazzjoni (
46
), u tikkontribwixxi għall-finanzjament tagħhom, b’tali mod li fiha nnifisha din tfittex li tilħaq l-għan speċifiku invokat (
47
).
72.
Fil-verità, il-Kummissjoni (
48
)(li f’din il-kawża tadotta pożizzjoni differenti, mhux spjegata biżżejjed) irrikonoxxiet li l-komponent A3 li jinkludi t-taxxa Taljana sabiex jitħallsu l-ispejjeż ġenerali tas-sistema tal-elettriku, li l-iskop uniku tiegħu kien li jiffinanzja l-produzzjoni tal-elettriku prodott minn sorsi li jiġġeddu u mill-koġenerazzjoni (jiġifieri, il-komponent analogu għal wieħed minn dawk li jitħallas mis-CSPE) huwa TIGĦS.
73.
Jista’ jsir l-argument fis-sens kuntrarju li l-promozzjoni tal-elettriku ekoloġiku huwa objettiv li l-finanzjament tiegħu wkoll ikun possibbli permezz tal-fondi pubbliċi mill-baġit statali. U ċertament huwa dejjem possibbli, fid-dawl tal-fatt li l-Parlamenti nazzjonali huma sovrani biex jinkludu fil-baġit tal-istat il-pożizzjonijiet li jqisu neċessarji. Madankollu, jekk din l-informazzjoni ssir il-muftieħ aħħari sabiex tiġi interpretata l-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 92/12 għat-TIGĦS, nibża’ li l-ebda taxxa indiretta ma taqa’ taħt din l-eċċezzjoni.
74.
Huwa minnu li, s’issa, l-ebda mit-taxxi analizzati mill-Qorti tal-Ġustizzja ma ssodisfat il-kriterji eżiġenti tal-ġurisprudenza tagħha għall-analiżi tal-legalità tat-TIGĦS. Madankollu, jekk l-eċċezzjoni teżisti, u l-previżjoni tagħha fid-Direttiva 92/12 għandha tingħata ċerta effett utli, din ma għandhiex tiġi nnewtralizzata mill-ġurisprudenza. Naħseb li s-CSPE, fir-rigward tal-parti allokata għall-promozzjoni tal-elettriku ekoloġiku, toffri lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità, għall-ewwel darba, li taċċetta TIGĦS fil-kuntest ta’ din id-direttiva.
75.
Din il-konklużjoni ma hijiex ikkonfutata mid-diversi raġunijiet imqajma f’din il-kawża. Il-qorti tar-rinviju ssostni li l-ammont tal-obbligu ta’ xiri, bi prezz ogħla minn dak tal-valur tagħha fis-suq, l-elettriku prodott minn installazzjonijiet li jużaw enerġiji li jiġġeddu (ekwivalenti għad-differenza bejn it-tariffa ta’ xiri għax-xerrejja obbligati u l-ispiża evitata lil dawn ix-xerrejja fir-rigward tal-akkwist tal-elettriku korrispondenti) ma kinux jiddependu mid-dħul mis-CSPE. Madankollu, għalkemm ma hemmx rabta immedjata bejn id-dħul mis-CSPE u l-ammont speċifiku ta’ għajnuna għall-produtturi tal-elettriku ekoloġiku, huwa indiskutibbli li perċentwali għolja tal-ammonti mis-CSPE kienet allokata għall-finanzjament ta’ din l-għajnuna (
49
).
76.
Lanqas ma jimpedixxi l-klassifikazzjoni ta’ TIGĦS l-fatt li d-dħul magħmul mis-CSPE jitqassam kull sena skont il-kriterji stabbiliti mill-Kummissjoni li Tirregola l-Enerġija u d-deċiżjonijiet tal-Ministeru għall-Enerġija, mingħajr ma l-leġiżlazzjoni Franċiża kienet stabbiliet minn qabel il-perċentwali mid-dħul tas-CSPE allokata għal kull objettiv.
77.
Nikkunsidra li, f’dan is-sens, l-Istati Membri għandu jkollhom ċerta marġni għat-tfassil ta’ TIGĦS kompatibbli mal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 92/12. Dan il-marġni jinkludi l-possibbiltà li tiġi indikata b’mod flessibbli l-assenjazzjoni tad-dħul, kif ukoll li jiġi rregolat l-ammont tat-taxxa skont iċ-ċirkustanzi, deċiżjonijiet li jistgħu jiġu ddelegati mill-awtoritajiet pubbliċi kompetenti. Ninsisti li l-importanti huwa li, fil-prattika, madwar 70 % tad-dħul mis-CSPE kien allokat għall-promozzjoni tal-elettriku ekoloġiku.
78.
Jidhirli li lanqas ma huwa ta’ ostakolu għall-klassifikazzjoni bħala TIGĦS il-fatt li s-CSPE ma kinitx tippermetti, fiha nnifisha, li tingħata prijorità lill-konsum tal-elettriku ekoloġiku, jew li jiġi inċentiva x-xiri tiegħu mill-konsumatur, preferibbilment fuq dak li ġej minn sorsi li ma jiġġeddux. Fl-elettriku, għall-kuntrarju ta’ oġġetti oħra suġġetti għad-dazju tas-sisa (bħall-alkoħol u t-tabakk), hemm diffikultà ovvja sabiex issir distinzjoni bejn dak prodott minn sorsi li jiġġeddu u dak li joriġina minn kombustibbli fossili jew sorsi oħra, ladarba jgħaddi fin-netwerks ta’ distribuzzjoni. Iżda nfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja tilmenta biss li t-TIGĦS għandha struttura li ma tinċentivax il-konsum tal-prodott mill-konsumaturi meta ma jeżistix mekkaniżmu ta’ assenjazzjoni predeterminata tad-dħul. Din l-aħħar ċirkustanza tinsab fil-każ tas-CSPE, kif indikajt (
50
).
79.
Fid-dawl tal-ispjegazzjonijiet preċedenti, nifhem li s-CSPE tissodisfa r-rekwiżit li għandu jkollha għan speċifiku u tista’ tiġi kklassifikata bħala TIGĦS kompatibbli mal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 92/12, fir-rigward tal-parti li tikkorrispondi għad-dħul allokat għall-ħlas tal-ispejjeż żejda li jirriżultaw mill-obbligu ta’ xiri tal-elettriku prodott minn sorsi ta’ enerġija li jiġġeddu u mill-koġenerazzjoni.
2. Xebh bejn TIGĦS u d-dazju tas-sisa armonizzat jew il-VAT
80.
Barra milli jkollha għan speċifiku, sabiex taqa’ taħt l-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 92/12, taxxa indiretta għandha tirrispetta r-regoli applikabbli għad-dazju tas-sisa jew għall-VAT għad-determinazzjoni tal-ammont taxxabbli, il-kalkolu tat-taxxa, il-ħlas tat-taxxa u l-monitoraġġ tat-taxxa. Għalhekk, fir-rigward tal-elementi tat-taxxa, għandu jkollha karatteristiċi analogi jew għal dawk tad-dazju tas-sisa armonizzat mill-Unjoni jew għal dawk tal-VAT.
81.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li, fl-interpretazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni, “l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva dwar id-dazju tas-sisa ma ma timponix fuq l-Istati Membri l-obbligu li jirrispettaw ir-regoli kollha dwar id-dazju tas-sisa jew il-VAT fir-rigward tad-determinazzjoni tal-ammont taxxabbli, il-kalkolu tat-taxxa, il-ħlas tat-taxxa u l-monitoraġġ tat-taxxa” u li “ikun biżżejjed li t-taxxi indiretti li għandhom għanijiet speċifiċi ikunu konformi, f’dawn il-punti, mal-istruttura ġenerali ta’ waħda jew oħra mill-imsemmija tekniki fiskali, kif irregolati mil-leġiżlazzjoni komunitarja” (
51
).
82.
Is-CSPE ma għandhiex struttura assimilabbli għal dik tal-VAT, minħabba li l-ammont tagħha ma huwiex proporzjonali għall-prezz tal-oġġett li tintaxxa, iżda jiġi kkalkolat skont il-volum tal-elettriku kkonsmat; il-ġbir tagħha jsir fil-mument tal-konsum, u mhux f’kull fażi tal-proċess ta’ produzzjoni u ta’ distribuzzjoni; u, finalment, tiġi applikata fuq oġġett speċifiku (l-elettriku) u ma hijiex ta’ natura ġenerali.
83.
Għaldaqstant, ix-xebh tas-CSPE għandu jiġi mfittex fil-kuntest tat-teknika proprja tad-dazju tas-sisa. Il-qorti tar-rinviju, li jien naqbel mal-evalwazzjonijiet tagħha, enfasizzat diversi elementi tal-istruttura fiskali tas-CSPE li huma simili għal dawk tad-dazju tas-sisa.
84.
Fir-rigward tal-kalkolu tal-ammont taxxabbli u tat-taxxa, li tidher fil-kwota mitluba, is-CSPE tippreżenta xebh evidenti għad-dazju tas-sisa. L-elettriku jiġi ntaxxat skont il-kilowatts ikkonsmati, b’rata li nbidlet minn EUR 3/MWh fl-2003 għal EUR 20/Mwh fl-2015 (
52
), bħalma jiġri fil-każ tat-taxxi l-oħra.
85.
Fir-rigward tal-ħlas tat-taxxa, fil-każ tad-dazju tas-sisa, dan isir meta jiġi pprovdut l-elettriku (
53
). L-Artikolu 5 tal-Liġi tal‑10 ta’ Frar 2000, fis-seħħ dak iż-żmien, kien jipprevedi wkoll li s-CSPE għandha titħallas meta l-konsumatur iħallas il-kont. Għalhekk, l-element ratione temporis għall-ħlas tat-taxxa jikkoinċidi mal-provvista tal-elettriku, kif preskritt fid-Direttivi 92/12 u 2003/96.
86.
Għall-kuntrarju tad-dazju tas-sisa armonizzat fuq l-elettriku, fejn id-debitur huwa d-distributur jew ir-ridistributur tal-elettriku (l-Artikolu 21(5) tad-Direttiva 2003/96), fil-każ tas-CSPE huwa l-konsumatur finali. Madankollu, l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 92/12 ma jitlobx li jkun hemm xebh bejn it-TIGĦS u l-VAT jew id-dazju tas-sisa fir-rigward tar-regoli dwar id-debitur tat-taxxa.
87.
Anki fil-kuntest tal-iffissar tal-limiti massimi hemm ċertu konkordanza bejn is-CSPE u d-dazju tas-sisa. Fl-ewwel waħda, “l-ammont totali dovut bħala kontribuzzjoni lis-servizz pubbliku tal-elettriku għal kull kumpannija li tikkonsma aktar minn 7 gigawatt fis-siegħa ta’ elettriku fis-sena ma jistax jaqbeż il-0.5 % tal-valur miżjud tiegħu” (
54
). Din il-limitazzjoni hija skont l-Artikolu 17(1) tad-Direttiva 2003/96 (
55
) u, għalhekk, tikkonforma mas-sistema ġenerali għall-kalkolu tad-dazju tas-sisa stabbilita fid-dritt tal-Unjoni.
88.
Finalment, fir-rigward tal-“kontroll tat-taxxa”, huwa minnu li l-ġestjoni tas-CSPE hija differenti, sa ċertu punt, minn dik ta’ taxxi oħra indiretti. Il-leġiżlazzjoni Franċiża tipprevedi l-ħlas tagħha mill-konsumaturi finali tal-elettriku, f’forma ta’ taxxa addizzjonali għat-tariffa tal-elettriku li tidher fil-kont tagħhom, minħabba li kienu l-fornituri tal-elettriku dawk li kienu jiġbru s-CSPE u jittrasferixxu l-fondi lill-Fond ta’ Depożiti, li kien jiddistribbwixxihom bejn l-operaturi tas-sistema tal-elettriku. Madankollu, kif diġà enfasizzajt (
56
), hemm intervent pubbliku sabiex jiġi żgurat il-ħlas ta’ din it-taxxa, simili għal mekkaniżmi oħra ta’ kontroll għall-bqija tat-taxxi, u t-tilwimiet bejn l-awtoritajiet pubbliċi li jitolbu l-ħlas tagħha u joħorġu ordnijiet mill-qorti kontra min ma jħallashomx, dak iż-mien, kienu jinstemgħu quddiem il-qrati amministrattiva.
89.
Għalhekk, meta kkunsidrata globalment, is-CSPE tikkonforma mar-regoli applikabbli għad-dazju tas-sisa (fir-rigward tal-ammont taxxabbli, tal-kalkolu tat-taxxa, tal-ħlas tat-taxxa u tal-monitoraġġ tat-taxxa tagħha), kif jitlob l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 92/12. Madankollu, din hija waħda miż-żewġ kundizzjonijiet kumulattivi mitluba. Barra minn hekk, jiġi ppreċiżat li s-CSPE għandha għanijiet speċifiċi, kundizzjoni li hija ssodisfatta biss fir-rigward tad-dħul allokat għall-għajnuna għall-elettriku ekoloġiku.
90.
Fi ftit kliem, jien tal-opinjoni li s-CSPE tista’ titqies kompatibbli mal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 92/12 f’dan ir-rigward, u bħala inkompatibbli f’dak li jirrigwarda d-dħul allokat għat-twettiq tal-bqija tal-iskopijiet li għandha.
E.
Is-sistema ta’ rimbors tal-ammonti mħallsa indebitament (it-tielet domanda preliminari)
91.
Il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar is-sistema ta’ rimbors, totali jew parzjali, tas-CSPE, fl-ipoteżi li tiġi aċċettata (b’mod totali jew parzjali) bħala TIGĦS.
92.
Skont il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, id-dritt għal ħlas lura ta’ taxxi miġbura minn Stat Membru bi ksur tar-regoli tad-dritt tal-Unjoni huwa konsegwenza ta’ u jikkomplementa d-drittijiet mogħtija lill-partijiet fil-kawża permezz tar-regoli tad-dritt tal-Unjoni, kif ġew interpretati mill-Qorti tal-Ġustizzja (
57
). Għaldaqstant, bħala prinċipju, l-Istat Membru huwa obbligat iħallas lura t-taxxi miġbura bi ksur tad-dritt tal-Unjoni (
58
). L-għan ta’ dan l-obbligu ta’ ħlas lura huwa li jiġu rrimedjati l-konsegwenzi tal-inkompatibbiltà tat-taxxa mad-dritt tal-Unjoni billi jiġi nnewtralizzat l-oneru ekonomiku li din it-taxxa imponiet indebitament fuq l-operatur li, finalment, sostniha effettivament (
59
).
93.
F’konformità mal-proposta tiegħi, stipulata fil-punti preċedenti, li s-CSPE, fir-rigward tal-ħlas tal-ispejjeż żejda li jirriżultaw mill-obbligu ta’ xiri tal-elettriku prodott minn sorsi ta’ enerġija li jiġġeddu u mill-koġenerazzjoni, tissodisfa r-rekwiżiti tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 92/12, nifhem li din ir-regola ma tiġix miksura u, għaldaqstant, ma hemmx lok għal rimbors, mill-perspettiva tad-dritt tal-Unjoni.
94.
Għall-kuntrarju, il-persuni taxxabbli jistgħu jitolbu lill-Istat Franċiż il-ħlas lura tal-ammonti mħallsa indebitament bħala CSPE, fi proporzjon fejn id-dħul minnha jkun ġie allokat għal għanijiet oħra mhux speċifiċi, minħabba li f’dan ir-rigward ma hijiex kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tistabbilixxi din il-perċentwali, skont d-data ppubblikata mill-Kummissjoni li Tirregola l-Enerġija jew informazzjoni oħra uffiċjalment disponibbli.
95.
Id-dmir ta’ rimbors huwa suġġett, barra minn hekk, għal-limitazzjonijiet ratione temporis ta’ natura ġenerali (termini ta’ preskrizzjoni) u japplika biss għall-ammonti mħallsa indebitament mill‑1 ta’ Jannar 2009 (
60
). Il-qorti nazzjonali jkollha tivverifika, barra minn hekk, jekk Messer France kinitx konsumatur finali tal-elettriku (
61
) mingħajr il-possibbiltà li tgħaddi l-ammont tas-CSPE fuq persuna oħra.
IV. Konklużjoni
96.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet magħmula iktar ’il fuq, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi d-domandi tal-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat) kif ġej:
“1)
It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 18(10) tad-Direttiva 2003/96/KE tal-Kunsill tas‑27 ta’ Ottubru 2003 li tirriforma l-istruttura tal-Komunità dwar tassazzjoni fuq prodotti ta’ enerġija u elettriku, kien jippermetti lir-Repubblika Franċiża żżomm, sal‑31 ta’ Diċembru 2008, is-sistema fiskali nazzjonali tagħha fuq l-elettriku, bl-uniku obbligu jkun li jiġu rrispettati r-rati minimi fiskali stabbiliti permezz ta’ din id-direttiva.
2)
L-Artikolu 3(2) tad-Direttiva tal-Kunsill 92/12/KEE tal‑25 ta’ Frar 1992 dwar l-arranġamenti ġenerali għall-prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa u dwar iż-żamma, ċaqliq u mmonitorjar ta’ dan it-tip ta’ prodotti, għandu jiġi interpretat fis-sens li ż-żamma jew l-introduzzjoni ta’ taxxa indiretta għal għanijiet speċifiċi ma hijiex suġġetta għall-introduzzjoni minn qabel tad-dazju tas-sisa armonizzat.
3)
L-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 92/12 għandu jiġi interpretat fis-sens li:
–
Kontribuzzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ibbażata fuq il-konsum tal-elettriku, ma tistax tiġi kklassifikata bħala taxxa indiretta b’għanijiet speċifiċi, sa fejn id-dħul magħmul minnha jkun allokat bħala kumpens tariffarju ġeografiku, għat-tnaqqis fil-prezz tal-elettriku għall-familji u l-persuni f’sitwazzjoni ta’ prekarjetà, kif ukoll għall-ħlas tal-ispejjeż tal-funzjonament tal-istituzzjonijiet pubbliċi.
–
Għall-kuntrarju, din il-kontribuzzjoni tista’ tiġi kklassifikata bħala taxxa indiretta b’għanijiet speċifiċi, kompatibbli mal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 92/12, fil-perċentwali tad-dħul magħmul minnha allokat għall-finanzjament tal-produzzjoni tal-elettriku prodott minn sorsi ta’ enerġija li jiġġeddu.
4)
L-ammonti mħallsa indebitament bħala taxxa indiretta parzjalment inkompatibbli mal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 92/12 għandhom jiġu rimborsati, fil-perċentwali korrispondenti, lill-persuni taxxabbli li jkunu ħallsuhom, sakemm dawn ma jkunux għaddewhom b’mod definittiv fuq ħaddieħor”.
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.
(
2
)	Skont l-informazzjoni disponibbli, 60000 individwi u impriżi ressqu lmenti (quddiem il-Kummissjoni li Tirregola l-Enerġija, quddiem il-Ministeri għall-Ambjent u l-Finanzi, quddiem Électricité de France, eċċ.) fejn talbu l-ħlas lura tal-ammonti mħallsa bħala CSPE. Bejn wieħed u ieħor ġew ippreżentati mat-13 000 appell kontra ċ-ċaħda, espliċita jew impliċita, ta’ dawn l-ilmenti, li l-ammont tagħhom jista’ jaqbeż l-EUR 5000 miljun.
(
3
)	Ara l-konklużjonijiet tar-Rapporteur public [ir-relatur pubbliku] tat‑22 ta’ Jannar 2017 fil-Kawża Nru 399115 SAS Messer France, p. 1. Ara wkoll Sniadowe C., “Contribution au service public de l’électricité: zugzwang ou cinquième as?”, Revue de droit fiscal, Nru 39, 2016, p. 520.
(
4
)	Direttiva tal-Kunsill tal‑25 ta’ Frar 1992 dwar l-arranġamenti ġenerali għall-prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa u dwar iż-żamma, ċaqliq u mmonitorjar ta’ dan it-tip ta’ prodotti (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 179).
(
5
)	Direttiva tal-Kunsill tas‑27 ta’ Ottubru 2003 li tirriforma l-istruttura tal-Komunità dwar tassazzjoni fuq prodotti ta’ enerġija u elettriku (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 405).
(
6
)	Direttiva tal-Kunsill tas‑16 ta’ Diċembru 2008 dwar l-arranġamenti ġenerali għad-dazju tas-sisa u li jħassar id-Direttiva 92/12/KEE (ĠU 2009, L 9, p. 12).
(
7
)	JORF Nru°35 tal‑11 ta’ Frar 2000, p. 2143.
(
8
)	Skont l-abbozz tal-Artikolu 37 tal-Liġi Nru 2003-8 tat‑3 ta’ Jannar 2003 dwar is-swieq tal-gass u tal-elettriku u s-servizz pubbliku tal-enerġija (JORF Nru°3 tal‑4 ta’ Jannar 2003, p. 265).
(
9
)	JORF Nru 35 tal-11 ta’ Frar 2000, p. 2143.
(
10
)	JORF Nru 110 tat-12 ta’ Mejju 2001, p. 7543.
(
11
)	JORF Nru 284 tat‑8 ta’ Diċembru 2010, p. 21467.
(
12
)	Deċiżjoni tal-Consejo Constitucional (il‑Kunsill Kostituzzjonali) Nru°2014-419 QPC, tat-8 ta’ Ottubru 2014 (JORF Nru 235 tal-10 ta’ Ottubru 2014, p. 16485).
(
13
)	Konklużjonijiet tal‑21 ta’ April 2016 (C‑189/15, EU:C:2016:287), punti 58 sa 64.
(
14
)	Ara x-xogħlijiet ta’ Lavilla Rubira J.J., “Prestaciones patrimoniales públicas no tributarias impuestas a las empresas que operan en el sector eléctrico” [il-kontribuzzjonijiet patrimonjali pubbliċi mhux fiskali imposti fuq l-impriżi li joperaw fis-settur tal-elettriku], pp. 69 sa 102; u ta’ Gómez-Ferrer Rincón R., “Las prestaciones patrimoniales de carácter público y naturaleza no tributaria” [il-kontribuzzjonijiet patrimonjali ta’ natura pubblika li ma humiex ta’ natura fiskali], pp. 31 sa 67, fix-xogħol López Ramón F. (coord.), Las prestaciones patrimoniales públicas no tributarias y la resolución extrajudicial de conflictos [il-kontribuzzjonijiet patrimonjali pubbliċi mhux fiskali u r-riżoluzzjoni extraġudizzjarja tal-kunflitti], Instituto Nacional de Administración Pública, Madrid, 2015.
(
15
)	Sentenza tat‑18 ta’ Jannar 2017, IRCCS - Fondazione Santa Lucia (C‑189/15, EU:C:2017:17), punt 29.
(
16
)	Sentenza tat‑18 ta’ Jannar 2017, IRCCS - Fondazione Santa Lucia (C‑189/15, EU:C:2017:17), punti 31 sa 40. Fuq l-istess linja, is-sentenza tal‑14 ta’ Jannar 2016, Il-Kummissjoni Ewropea vs Ir-Renju tal-Belġju (C‑163/14, EU:C:2016:4), punt 39.
(
17
)	Sentenza tat‑18 ta’ Jannar 2017, IRCCS - Fondazione Santa Lucia (C‑189/15, EU:C:2017:17), punti 42 u 43. Il-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat, l-Italja) finalment iddeċieda, fis-sentenza tiegħu tad-19 ta’ Jannar 2018, li “it-teżi favur li [il-kontribuzzjonijiet għall-ispejjeż ġenerali tas-sistema tal-elettriku] ma jiġux ikkwalifikati bħala taxxi indiretti hija iktar affidabbli, għaliex dawn ma jitħallsux fil-baġit ġenerali nazzjonali, iżda jiġu ttrasferiti fil-kontijiet ta’ ġestjoni stabbilit mill-Fond ta’ aġġustament għas-settur tal-elettriku, sabiex jintużaw għall promozzjoni tal-enerġija minn sorsi li jiġġeddu u l-effiċjenza enerġetika, is-sigurtà nukleari u l-aġġustamenti territorjali, l-iskemi tariffarji speċjali għall-Kumpannija nazzjonali tal-ferrovija, l-aġġustamenti għall-impriżi żgħar tas-settur tal-elettriku, l-għajnuna għar-riċerka applikata għas-settur tal-elettriku kif ukoll il-kopertura tal-“bonus għall-elettriku” u benefiċċji mogħtija lill-impriżi b’konsum enerġetiku għoli, u peress li dawn jingħaddew definittivament fuq il-klijenti finali fil-kuntest ta’ relazzjoni ta’ natura tendenzjalment sinalagmatika mas-servizzi pprovduti lil dawn tal-aħħar, sa fejn, peress li ma hemmx sistema ta’ ġbir ta’ dawn il-kontribuzzjonijiet li hija simili għal dik tad-dħul mit-taxxi ma tqum […] ab imis l-ebda kwistjoni ta’ inkompatibbiltà tal-leġiżlazzjoni nazzjonali mal-imsemmija Direttiva [2003/96], minħabba li l-kunċett oġġettiv ta’ applikazzjoni ma huwiex relatat”. Ara t-test tas-sentenza fuq https://www.giustizia-amministrativa.it/cdsintra/cdsintra/AmministrazionePortale/DocumentViewer/index.html?ddocname=NYJZ55RFT62J5COYDQUVMGYDZ4&q=Fondazione%20or%20Santa%20or%20Lucia.
(
18
)	Ma nistax ma nikkwotax il-kliem ta’ ġurist Spanjol ewlieni: “li wieħed jiddetermina n-natura ġuridika tal-ftehimiet li saru fi ħdan l-organizzazzjonijiet jidher li hija waħda mill-kwistjonijiet li […] taffaxina biss lil dawk li ma humiex mentalment f’posthom minħabba l-isfortuni li esperjenzaw jew il-malformazzjoni ta’ moħħhom. Xejn ma huwa iktar il-bogħod mill-verità. Meta l-ġuristi jippruvaw jistabbilixxu n-natura ġuridika ta’ istituzzjoni, dan jagħmluh minħabba li s-sistema legali applikabbli ‘tittrattaha’” [traduzzjoni libera]. Jesús Alfaro fil-blog Almacén de Derecho, l-14 ta’ Ottubru 2016, http://almacendederecho.org/la-naturaleza-juridica-los-acuerdos-sociales/
(
19
)	Kif diġà spjegajt fil-konklużjonijiet tiegħi tal‑21 ta’ April 2016, IRCCS - Fondazione Santa Lucia (C‑189/15, EU:C:2016:287), punti 54 u 56, il-problema tista’ tirriżulta mill-użu tar-regoli tal-Unjoni applikabbli f’kamp qrib iżda mhux l-istess wieħed, bħalma huwa dak tal-għajnuna mill-Istat, sabiex jiġi spjegat jekk ċerti kontribuzzjonijiet jistgħux jiġu kklassifikati bħala taxxi parafiskali u jiġu suġġetti għall-istess sistema tat-taxxi ta’ effetti ekwivalenti u ta’ kontribuzzjonijiet interni diskriminatorji. In-natura wiesgħa li permezz tagħha l-Qorti tal-Ġustizzja ddefinixxiet dawn l-aħħar żewġ kunċetti ppermettitilha testendihom għal kull kontribuzzjoni patrimonjali imposta unilateralment mill-Istati Membri, indipendentement min-natura tagħha ta’ taxxa.
(
20
)	Il-qari tal-punt 16 tad-Deċiżjoni Nru 2014‑419 QPC, tal-Conseil constitutionel (il-Qorti Kostituzzjonali) tat‑8 ta’ Ottubru 2014 dwar l-Artikolu 5 tal-Liġi 2000‑108 jista’ jqajjem xi dubju, minħabba li jirreferi “għall-kawżi kontenzjużi dwar it-taxxi li la huma kontribuzzjonijiet indiretti u lanqas taxxi diretti”, assenjati lill-ġurisdizzjoni amministrattiva, li tinkludi l-kawżi dwar is-CSPE.
(
21
)	B’riferiment għall-konklużjonijiet tiegħi tal‑21 ta’ April 2016, IRCCS - Fondazione Santa Lucia (C‑189/15, EU:C:2016:287), punti 51 sa 64.
(
22
)	L-Artikolu 28(2) tad-Direttiva 2003/96 indika l-31 ta’ Diċembru 2003 bħala t-tmiem tal-perijodu tal-adattament tad-dritt intern u l-bidu tal-applikazzjoni konsegwenti tad-direttiva mill‑1 ta’ Jannar 2004.
(
23
)	Mill‑1984 sal‑31 ta’ Diċembru 2010, l-Artikoli L.2333‑2 u L.3333‑2 del Code général des collectivités territoriales (il-Kodiċi Ġenerali tal-Kollettivitajiet Territorjali) stabbilixxew taxxi indiretti muniċipali u territorjali, li l-ammont taxxabbli tagħhom kien perċentwali tal-prezz tal-elettriku mħallas mill-konsumaturi.
(
24
)	Dan in-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu ġie kkonstatat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tal‑25 ta’ Ottubru 2012, Il-Kummissjoni vs Franza (C‑164/11, EU:C:2012:665).
(
25
)	JORF Nru 284 tat‑8 ta’ Diċembru 2010, p. 21467. Din il-liġi biddlet it-taxxi muniċipali u dipartimentali preċedenti f’taxxa muniċipali u f’oħra dipartimentali, it-tnejn li huma fuq il-konsum finali tal-elettriku, u introduċiet fl-Artikolu 266(d) C tal-Code des douanes (il-Kodiċi Doganali), dazju tas-sisa ġdid magħruf bħala “taxxa interna fuq il-konsum finali tal-elettriku” ta’ aktar minn 250 kilowatt. Flimkien ma’ dan id-dazju tas-sisa triplu, baqgħet tiġi applikata s-CSPE mingħajr ma ġew mibdula r-regoli tagħha.
(
26
)	Mill‑1 ta’ Jannar 2016, permezz tal-loi 2015‑1786 de finances rectificative pour 2015, tad‑29 ta’ Diċembru 2015, is-CESP antika ġiet inkluża fit-taxxa interna fuq il-konsum finali tal-elettriku, b’hekk inħolqot is-CESP l-ġdida, bħala dazju tas-sisa fuq il-konsum tal-elettriku.
(
27
)	Din hija l-espressjoni li tuża l-qorti tar-rinviju.
(
28
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Wahl fil-kawża Transportes Jordi Besora (C‑82/12, EU:C:2013:694), punt 15.
(
29
)	Sentenza tal‑24 ta’ Frar 2000, Il-Kummissjoni vs Franza (C‑434/97, EU:C:2000:98), punt 19: “l-għan ta’ din id-dispożizzjoni huwa li jippermetti lill-Istati Membri jintroduċu, minbarra d-dazju tas-sisa minimu stabbiliti mid-direttiva dwar l-istrutturi, taxxi oħra indiretti li għandhom għan speċifiku, jiġifieri, objettiv mhux baġitarju”.
(
30
)	Sentenza tal‑5 ta’ Marzu 2015, Statoil Fuel & Retail (C‑553/13, EU:C:2015:149 punt 34).
(
31
)	Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, meta regola ta’ dritt komunitarju tista’ tkun is-suġġett ta’ diversi interpretazzjonijiet li minnhom waħda biss tiżgura effett utli, din l-interpretazzjoni trid tingħata prijorità (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tat‑22 ta’ Settembru 1988, Saarland et, 187/87, EU:C:1988:439, punt 19). Barra minn hekk, f’każ ta’ diverġenza bejn id-diversi verżjonijiet lingwistiċi, dispożizzjoni komunitarja għandha tiġi interpretata skont l-istruttura ġenerali u l-għan tal-leġiżlazzjoni li tinsab inkluża fiha (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal‑24 ta’ Frar 2000, Il-Kummissjoni vs Franza, C‑434/97, EU:C:2000:98, punti 21 u 22; u tas‑27 ta’ Marzu 1990, Cricket St. Thomas, C‑372/88, EU:C:1990:140, punt 19).
(
32
)	Sentenza tal-10 ta’ Ġunju 1999, Braathens (C‑346/97, EU:C:1999:291), punt 25.
(
33
)	Sentenza tal‑24 ta’ Frar 2000, Il-Kummissjoni vs Franza (C‑434/97, EU:C:2000:98), punt 18.
(
34
)	Sentenza tal‑5 ta’ Marzu 2015, Statoil Fuel & Retail (C‑553/13
EU:C:2015:149 punt 34).
(
35
)	“Livell ta’ tassazzjoni” tfisser l-ispiża li jirrappreżenta l-kumulu tat-taxxi indiretti kollha (minbarra l-VAT), ikkalkolata direttament jew indirettament fuq l-elettriku meta dan jiġi kkonsmat (l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 2003/96).
(
36
)	Sentenzi tal‑4 ta’ Ġunju 2015, Kernkraftwerke Lippe-Ems (C‑5/14, EU:C:2015:354), punt 58; u tal‑20 ta’ Settembru 2017, Elecdey Carcelén et (C‑215/16, C‑216/16, C‑220/16 u C‑221/16, EU:C:2017:705), punt 58.
(
37
)	Sentenzi tas‑27 ta’ Frar 2014, Transportes Jordi Besora (C‑82/12, EU:C:2014:108), punti 28 u 29; u tal‑5 ta’ Marzu 2015, Statoil Fuel & Retail (C‑553/13, EU:C:2015:149), punt 39.
(
38
)	Din id-dispożizzjoni ma hijiex daqstant ċara, skont id-duttrina speċjalizzata. Ara, pereżempju, Berlin, D., Politique fiscale, Commentaire J. Mégret, vol. I, Éditions de l’Université de Bruxelles, 2012, p. 561.
(
39
)	Sentenzi tal‑24 ta’ Frar 2000, Il-Kummissjoni vs Franza (C‑434/97, EU:C:2000:98 punt 19); tad‑9 ta’ Marzu 2000, EKW u Wein & Co. (C‑437/97, EU:C:2000:110 punti 31 u 33); tal‑10 ta’ Marzu 2005, Hermann (C‑491/03, EU:C:2005:157, punt 16); tas‑27 ta’ Frar 2014, Transportes Jordi Besora (C‑82/12, EU:C:2014:108, punti 23 u 27); u tal‑5 ta’ Marzu 2015, Statoil Fuel & Retail (C‑53/13
EU:C:2015:149, punti 37 u 38).
(
40
)	Sentenzi tad‑9 ta’ Marzu 2000, EKW u Wein & Co. (C‑437/97, EU:C:2000:110), punt 35; tas‑27 ta’ Frar 2014, Transportes Jordi Besora (C‑82/12, EU:C:2014:108), punti 28 u 29; u tal‑5 ta’ Marzu 2015, Statoil Fuel & Retail (C‑53/13
EU:C:2015:149 punt 39).
(
41
)	Sentenzi tas‑27 ta’ Frar 2014, Transportes Jordi Besora (C‑82/12, EU:C:2014:108), punt 32; u tal‑5 ta’ Marzu 2015, Statoil Fuel & Retail (C‑53/13
EU:C:2015:149 punt 42).
(
42
)	Sentenzi tad‑9 ta’ Marzu 2000, EKW u Wein & Co. (C‑437/97, EU:C:2000:110), punt 35; tas‑27 ta’ Frar 2014, Transportes Jordi Besora (C‑82/12, EU:C:2014:108), punti 28 u 29; u tal‑5 ta’ Marzu 2015, Statoil Fuel & Retail (C‑53/13
EU:C:2015:149 punt 39).
(
43
)	Loi n.o 2015‑1786 du 29 décembre 2015 de finances rectificative pour 2015 (JORF Nru 302, 2015, p. 24701). Fl-espożizzjoni tal-motivi tal-Artikolu 3 tal-abbozz tal-liġi ġie kkonfermat: “une partie des charges actuellement financées par la CSPE ne relèvent pas directement de la politique de transition énergétique, il s’agit de charges relatives aux tarifs sociaux, à la péréquation territoriale, à la cogénération et au budget du médiateur de l’énergie. Ces charges ne présentent pas de lien direct par nature avec les recettes issues de la fiscalité énergétique. Elles ont par ailleurs un caractère récurrent et seront désormais inscrites au budget général, sur un nouveau programme de la mission ‘Ecologie, développement et mobilité durable’ dont les crédits seront inscrits en 2016 par coordination du projet de loi de finances actuellement examiné au Parlement”.
(
44
)	Matul it-trattament Parlamentari ta’ din il-liġi, diversi dokumenti għamlu riferiment għan-natura baġitarja u mhux speċifika ta’ wħud mill-għanijiet tas-CSPE u għall-importanza li tiġi emendata sabiex jispiċċa n-nuqqas ta’ konformità mal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni Ewropea. Ara r-rapporti Nru 229 u Nru 263 (2014‑2015) tal-Kummissjoni (Parlamentari) dwar affarijiet ekonomiċi, fejn wieħed jista’ jaqra: “En outre, sur le plan communautaire, il existe un risque réel de remise en cause de la CSPE actuelle avec un effet rétroactif potentiel qui se chiffrerait en milliards d’euros, au motif de son absence de finalité spécifique”“le droit communautaire n’autorise ce type d’imposition que dès lors qu’elles poursuivent des fins spécifiques; or, la CSPE couvre aujourd’hui des charges multiples et dont la finalité ‘budgétaire’ s’agissant au moins des mesures sociales ou de péréquation tarifaire, risquerait de n’être pas considérée comme spécifique par la Cour de justice de l’Union européenne si elle avait à en connaître”.
(
45
)	Sentenzi tas‑27 ta’ Frar 2014, Transportes Jordi Besora (C‑82/12, EU:C:2014:108), punti 30 sa 32; u tal‑5 ta’ Marzu 2015, Statoil Fuel & Retail (C‑53/13
EU:C:2015:149, punti 41 u 42).
(
46
)	Sentenzi tas‑27 ta’ Frar 2014, Transportes Jordi Besora (C‑82/12, EU:C:2014:108), punt 30; u tal‑5 ta’ Marzu 2015, Statoil Fuel & Retail (C‑53/13
EU:C:2015:149, punt 41).
(
47
)	F’dan is-sens, is-CSPE hija differenti mit-taxxa fuq il-bejgħ analizzata fis-sentenza tal‑5 ta’ Marzu 2015, Statoil Fuel & Retail (C‑53/13
EU:C:2015:149 punti 43 sa 46), li kienet tintaxxa l-maġġoranza tal-oġġetti u s-servizzi mibjugħa lill-konsumaturi finali fit-territorju muniċipali ta’ Tallin, u li d-dħul minnha kien allokat lill-Kunsill ta’ din il-belt għall-finanzjament tal-eżerċizzju tal-kompetenza tagħha fil-qasam tal-organizzazzjoni tat-trasport pubbliku fit-territorju muniċipali tagħha. Il-Qorti tal-Ġustizzja fehmet li l-leġiżlazzjoni tal-Estonja ma kienet tistabbilixxi l-ebda mekkaniżmu ta’ assenjazzjoni predeterminata għal skopijiet ambjentali u ta’ saħħa pubblika tad-dħul mit-taxxa fuq il-bejgħ, fir-rigward tat-taxxa fuq il-kombustibbli likwidi suġġetti għad-dazju tas-sisa. Għalhekk, ma kienx hemm rabta diretta bejn l-użu tad-dħul minn din it-taxxa u dawn l-iskopijiet.
(
48
)	Ara d-Dokument C(2017) 3406 finali tat‑23 ta’ Mejju 2017, State Aid SA.38635 (2014/NN) – Italy – Reductions of the renewable and cogeneration surcharge for electro-intensive users in Italy, p. 100: “the A3 component constitutes an indirect tax on electricity. Furthermore, it should be pointed out that the A3 component pursues a specific objective […] namely financing of the support for RES and cogeneration installations”.
(
49
)	Skont id-data mill-2003 sal-2015 ipprovduta mill-Kummissjoni li Tirregola l-Enerġija, disponibbli fuq http://www.cre.fr/operateurs/service-public-de-l-electricite-cspe/montant#section2, madwar 70 % tad-dħul mis-CSPE kien allokat għall-enerġiji li jiġġeddu u l-koġenerazzjoni, 25 % għall-kumpens interterritorjali u 5 % għall-finijiet soċjali.
(
50
)	Sentenzi tas‑27 ta’ Frar 2014, Transportes Jordi Besora (C‑82/12, EU:C:2014:108 punt 32); u tal‑5 ta’ Marzu 2015, Statoil Fuel & Retail (C‑53/13
EU:C:2015:149 punt 42).
(
51
)	Sentenza tal‑24 ta’ Frar 2000, Il-Kummissjoni vs Franza (C‑434/97, EU:C:2000:98), punt 27.
(
52
)	Infakkar li r-rata tat-taxxa kellha tiġi ppreċiżata kull sena mill-Ministeru kompetenti, fuq proposta tal-Kummissjoni li Tirregola l-Enerġija, fil-limitu ta’ 7 % tat-tariffa bażika ta’ xiri tal-elettriku. Madankollu, din ir-rata ġiet stabbilita b’liġi fl-ewwel tliet snin u mbagħad baqgħet l-istess sal‑2010, skont il-mekkaniżmu ta’ tiġdid taċitu stabbilit legalment.
(
53
)	Skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 6 tad-Direttiva 92/12, “[i]d-dazju tas-sisa għandu jsir dovut fiż-żmien tar-rilaxx għall-konsum jew meta jiġu rekordjati nuqqasijiet li għandhom ikunu soġġetti għad-dazju tas-sisa skond l-Artikolu 14(3)”. Skont l-Artikolu 21(5) tad-Direttiva 2003/96, “[b]l-iskop li japplika l-Artikoli 5 u 6 ta’ Direttiva 92/12/KEE, eletrriċità u gass naturali għandhom ikunu suġġett għall-tassazzjoni u għandhom jiġu dovuti meta ssir il-fornitura mid-distributur jew ridistributur”.
(
54
)	L-Artikolu 67 tal-loi du 13 juillet 2005 de programme fixant les orientations de la politique énergétique (il-Liġi li tistabbilixxi l-linji gwida dwar l-enerġija), fil-verżjoni tagħha fis-seħħ dak iż-żmien.
(
55
)	Skont din id-dispożizzjoni, ladarba l-livelli minimi ta’ taxxa msemmija f’din id-direttiva jiġu rrispettati, l-Istati Membri “jistgħu japplikaw tnaqqis fit-taxxa fuq il-konsum […] fuq l-elettriku […] favur negozju konċentrat fl-enerġija”. Dawn tal-aħħar huma ddefiniti, bħala prinċipju, bħala dawk “ix-xiri ta’ prodotti ta’ enerġija u elettriku jammontaw għal ta’ l-inqas 3,0 % tal-valur tal-produzzjoni jew it-taxxa nazzjonali pagabbli fuq l-enerġija tammonta għal ta’ l-inqas 0,5 % tal-valur miżjud”. Fl-Artikolu 17(1)(a) tal-imsemmija direttiva “[f]’din id-definizzjoni, Stati membri jistgħu japplikaw kunċetti iktar ristretti, li jinkludi il-valur tal-bejgħ, definizzjonijiet proċessorjali u settorjali”.
(
56
)	Punt 35 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
57
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tad‑9 ta’ Novembru 1983, San Giorgio (199/82, EU:C:1983:318), punt 12; u tad‑19 ta’ Lulju 2012, Littlewoods Retail et (C‑591/10, EU:C:2012:478), punt 24.
(
58
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal‑14 ta’ Jannar 1997, Comateb et (C‑192/95 sa C‑218/95, EU:C:1997:12), punt 20; tad-19 ta’ Lulju 2012, Littlewoods Retail et (C‑591/10, EU:C:2012:478), punt 24; u tal‑14 ta’ Ġunju 2017, Compass Contract Services (C‑38/16, EU:C:2017:454), punt 30.
(
59
)	Sentenzi tal‑20 ta’ Ottubru 2011, Danfoss u Sauer-Danfoss (C‑94/10, EU:C:2011:674), punt 23; u tal‑14 ta’ Ġunju 2017, Compass Contract Services (C‑38/16, EU:C:2017:454), punt 31.
(
60
)	Ara l-punti 42 u 43 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
61
)	Il-fornituri tal-elettriku ma jistgħux jitolbu l-ħlas lura tal-ammonti mħallsa bħala CSPE, minħabba li huma operaturi li għaddew l-ammont tagħhom lill-konsumaturi finali. Fil-każ kuntrarju, “b’eċċezzjoni għall-prinċipju tar-rimbors ta’ taxxi inkompatibbli mad-dritt tal-Unjoni, il-ħlas lura ta’ taxxa indebita miġbura jista’ jiġi rrifjutat biss meta dan iwassal għal arrikkiment indebit u tal-avventi kawża, jiġifieri meta huwa stabbilit li l-persuna responsabbli li tħallas dawn id-dazji tkun effettivament għaddiethom direttament fuq ix-xerrej” Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑6 ta’ Settembru 2011, Lady & Kid et (C‑398/09, EU:C:2011:540), punti 18 u 20; tal‑20 ta’ Ottubru 2011, Danfoss u Sauer-Danfoss (C‑94/10, EU:C:2011:674), punti 20 u 21.