62002CC0340_EL
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
1. Στην υπόθεση αυτή, η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να διαπιστώσει ότι η Γαλλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία 92/50/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 1992, για τον συντονισμό των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών (2) (στο εξής: οδηγία), και ειδικότερα από το άρθρο 15, παράγραφος 2, της οδηγίας αυτής.
2. Γενεσιουργός αιτία της υποθέσεως αυτής είναι η ανάθεση από την Communauté urbaine du Mans (ένωση διακοινοτικής συνεργασίας του Mans, στο εξής: CUM) συμβάσεως μελετών με αντικείμενο την επικούρηση του κυρίου του έργου στο πλαίσιο των εργασιών κατασκευής της μονάδας βιολογικού καθαρισμού της Chauvinière, χωρίς να έχει προβεί σε προηγούμενη δημοσίευση προκηρύξεως διαγωνισμού στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.
I – Το νομικό πλαίσιο
3. Στην υπόθεση αυτή, είναι κρίσιμες οι ακόλουθες διατάξεις της οδηγίας:
– Το άρθρο 1, στοιχείο ζ΄, της οδηγίας θεσπίζει «[υπό την έννοια της οδηγίας αυτής] οι “διαγωνισμοί μελετών” είναι οι εθνικές διαδικασίες που αποσκοπούν στο να εξασφαλίσει η αναθέτουσα αρχή μελέτες ή σχέδια, κυρίως στους τομείς της χωροταξίας, της πολεοδομίας, της αρχιτεκτονικής και των έργων πολιτικού μηχανικού καθώς και της ηλεκτρονικής επεξεργασίας δεδομένων, τα οποία επιλέγονται από κριτική επιτροπή μετά από σύγκριση και με ή χωρίς την απονομή χρηματικών βραβείων.»
– Το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας ορίζει: «οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας εφαρμόζονται στις δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών των οποίων το προϋπολογιζόμενο ύψος, εκτός ΦΠΑ, είναι ίσο ή μεγαλύτερο των 200 000 ECU.»
– Το άρθρο 8 προβλέπει: «οι συμβάσεις που έχουν ως αντικείμενο υπηρεσίες που απαριθμούνται στο παράρτημα IA συνάπτονται σύμφωνα με τις διατάξεις των τίτλων III έως VI.»
– Το άρθρο 11, παράγραφος 3, initio και στοιχείο γ΄, της οδηγίας. Η διάταξη αυτή περιλαμβάνεται στον τίτλο III της οδηγίας, «Επιλογή διαδικασιών σύναψης και κανόνες των διαγωνισμών μελετών». Η διάταξη αυτή θεσπίζει: «Οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να συνάπτουν δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών μέσω διαδικασίας με διαπραγμάτευση, και χωρίς να προηγηθεί δημοσίευση σχετικής προκήρυξης, στις ακόλουθες περιπτώσεις:
[…]
γ) όταν η σύμβαση αποτελεί συνέχεια ενός διαγωνισμού μελετών και σύμφωνα με τους εφαρμοζόμενους κανόνες, πρέπει να ανατεθεί στον νικητή ή σε έναν από τους νικητές του διαγωνισμού αυτού. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, όλοι οι νικητές του διαγωνισμού πρέπει να κληθούν να συμμετάσχουν στις διαπραγματεύσεις·
[…]»
– Το άρθρο 13 περιλαμβάνει διατάξεις που εφαρμόζονται στους διαγωνισμούς μελετών που οργανώνονται στα πλαίσια διαδικασίας σύναψης συμβάσεων υπηρεσιών η προϋπολογιζόμενη αξία των οποίων, εκτός ΦΠΑ, είναι ίση ή μεγαλύτερη από την αξία που αναφέρεται στο άρθρο 7, παράγραφος 1.
– Το άρθρο 15, παράγραφος 2, περιλαμβάνεται στον τίτλο V της οδηγίας «Κοινοί κανόνες δημοσιότητας». Η διάταξη αυτή θεσπίζει: «Οι αναθέτουσες αρχές που επιθυμούν να συνάψουν μια δημόσια σύμβαση υπηρεσιών με διαδικασία ανοικτή, κλειστή ή, υπό τους όρους που θέτει το άρθρο 11, με διαπραγμάτευση, γνωστοποιούν την πρόθεσή τους αυτή μέσω προκήρυξης.»
II – Το ιστορικό της διαφοράς και η προ της ασκήσεως προσφυγής διαδικασία
4. Με έγγραφο της 7ης Οκτωβρίου 1999, οι υπηρεσίες της Επιτροπής κάλεσαν τις γαλλικές αρχές να τους γνωστοποιήσουν τις παρατηρήσεις τους επί των προϋποθέσεων και λεπτομερειών σύμφωνα με τις οποίες διεξήχθησαν πολλές προσκλήσεις υποβολής προσφορών που υπέβαλε η CUM σχετικά με την παροχή υπηρεσιών στο πλαίσιο των εργασιών κατασκευής της μονάδας βιολογικού καθαρισμού της Chauvinière.
5. Οι δύο επίδικες προκηρύξεις διαγωνισμών δημοσιεύθηκαν αντιστοίχως στην ΕΕ της 30ής Νοεμβρίου 1996, σειρά S, αριθ. 233, και στην ΕΕ της 10ης Δεκεμβρίου 1998, σειρά S, 239. Η προκήρυξη διαγωνισμού της 30ής Νοεμβρίου 1996 αφορούσε κλειστή διαδικασία για διαγωνισμό ιδεών, με αντικείμενο την εκπόνηση μελέτης σκοπιμότητας συστήματος επεξεργασίας του ύδατος στο πλαίσιο συμμορφώσεως με τη μονάδα βιολογικού καθαρισμού της Chauvinière προς τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές. Ο εν λόγω διαγωνισμός ιδεών πριμοδοτούνταν με ποσό 200 000 γαλλικών φράγκων για καθέναν από τους τρεις επιλεγέντες συμμετέχοντες.
6. Σύμφωνα με την προκήρυξη του διαγωνισμού της 30ής Νοεμβρίου 1996, ο εν λόγω διαγωνισμός ιδεών θα αποτελούσε την πρώτη από τρεις φάσεις ενός σχεδίου εργασίας για την κατασκευή της προαναφερθείσας μονάδας βιολογικού καθαρισμού. Η δεύτερη φάση προέβλεπε πρώτον σύμβαση μελετών με αντικείμενο την επικούρηση του κυρίου του έργου στην εκπόνηση τεχνικού προγράμματος βάσει της ιδέας που είχε γίνει δεκτή σύμφωνα με τον διαγωνισμό, δεύτερον την εκπόνηση μελέτης των επιπτώσεων του έργου στο περιβάλλον και, τέλος, την επικούρηση του κυρίου του έργου στην εξέταση των προσφορών που είχαν υποβληθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας διαγωνισμού με την οποία έπρεπε να αρχίσει η τρίτη φάση. Η τελευταία αυτή φάση αφορούσε περαιτέρω τη σύλληψη του έργου και την πραγματοποίησή του.
7. Η δημοσίευση της δεύτερης προκηρύξεως διαγωνισμού της 10ης Δεκεμβρίου 1998 είχε ως αντικείμενο τις παροχές υπηρεσιών επικουρήσεως του κυρίου του έργου. Σημειοδοτούσε την έναρξη της δεύτερης φάσης, όπως περιγράφηκε ανωτέρω.
8. Ελλείψει επισήμων ανταποκρίσεως εκ μέρους των γαλλικών αρχών στο από 7 Οκτωβρίου 1999 έγγραφο της Επιτροπής, η Επιτροπή τους απηύθυνε, στις 3 Αυγούστου 2000, έγγραφο οχλήσεως. Στο έγγραφο αυτό προβάλλονταν τρεις αιτιάσεις. Οι αιτιάσεις αυτές στηρίζονταν αντιστοίχως στην παράβαση των διατάξεων των άρθρων 15, παράγραφος 2, 27, παράγραφος 2, και 36, παράγραφος 1, της οδηγίας. Με το ίδιο έγγραφο η Επιτροπή ζητούσε από τις γαλλικές αρχές να της γνωστοποιήσουν τις παρατηρήσεις τους και να λάβουν τα αντίστοιχα διορθωτικά μέτρα εντός προθεσμίας δύο μηνών.
9. Με έγγραφο της 21ης Νοεμβρίου 2000, οι γαλλικές αρχές αμφισβήτησαν το σύνολο των αιτιάσεων που προέβαλε η Επιτροπή με το προαναφερθέν έγγραφο οχλήσεως. Η Επιτροπή, θεωρώντας ότι η απάντηση αυτή δεν ήταν ικανοποιητική, με το από 26 Ιουλίου 2001 έγγραφο προέβη στην αποστολή αιτιολογημένης γνώμης.
10. Με την αιτιολογημένη γνώμη, η Επιτροπή επανέλαβε τις τρεις αιτιάσεις που είχε προβάλει στο έγγραφο οχλήσεως. Με την πρώτη αιτίαση, η Επιτροπή προσάπτει στις γαλλικές αρχές ότι δεν τήρησαν την υποχρέωση διασφαλίσεως αληθούς ανταγωνισμού κατά την πρώτη διαδικασία συνάψεως συμβάσεως. Με τη δεύτερη αιτίαση, η Επιτροπή τους προσάπτει ότι ανέθεσαν τη σύμβαση επικουρήσεως του κυρίου του έργου στους επιτυχόντες του διαγωνισμού ιδεών, που προβλεπόταν στο πλαίσιο της πρώτης φάσης του σχεδίου. Πρόκειται για σύμβαση περίπου πέντε εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων (FRF) που ανατέθηκε πέραν κάθε διαδικασίας προηγουμένης δημοσιοποιήσεως και χωρίς διαγωνισμό. Τέλος, με την τρίτη αιτίαση, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι στην προκήρυξη της 10ης Δεκεμβρίου 1998 οι γαλλικές αρχές περιέλαβαν ως κριτήρια αναθέσεως της συμβάσεως μόνο στοιχεία σχετικά με την ποιότητα και την ικανότητα των προσφερόντων. Τα χαρακτηριστικά αυτά μπορούσαν, σύμφωνα με την Επιτροπή, να χρησιμεύσουν ως κριτήρια επιλογής για την εκτίμηση του παραδεκτού των προσφορών, αλλά όχι ως κριτήρια αναθέσεως της συμβάσεως.
11. Οι γαλλικές αρχές απάντησαν στην αιτιολογημένη γνώμη της Επιτροπής με το από 4 Φεβρουαρίου 2002 έγγραφο. Αναγνωρίζουν συναφώς το βάσιμο της πρώτης και τρίτης αιτιάσεως που προέβαλε η Επιτροπή.
12. Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή αποφάσισε να ασκήσει την παρούσα προσφυγή περιορίζοντας το αντικείμενό της στη δεύτερη αιτίαση του εγγράφου οχλήσεως και της αιτιολογημένης γνώμης.
III – Η διαδικασία
13. Με την προσφυγή που πρωτοκολλήθηκε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 24 Σεπτεμβρίου 2002 η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:
– να αναγνωρίσει ότι η Γαλλική Δημοκρατία, στο πλαίσιο της αναθέσεως, από την Communauté urbaine du Mans, συμβάσεως μελετών με αντικείμενο την επικούρηση του κυρίου του έργου όσον αφορά τη μονάδα βιολογικού καθαρισμού της Chauvinière, χωρίς δημοσίευση προκηρύξεως διαγωνισμού στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων,
παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία 92/59/ΕΟΚ και ειδικότερα από το άρθρο 15, παράγραφος 2, της εν λόγω οδηγίας·
– να καταδικάσει τη Γαλλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.
14. Η Γαλλική Κυβέρνηση ζητεί από το Δικαστήριο:
– να απορρίψει την προσφυγή:
– να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
IV – Εκτίμηση
15. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η Γαλλική Κυβέρνηση παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 15, παράγραφος 2, της οδηγίας στηριζόμενη κατ’ ουσίαν σε δύο συναφή επιχειρήματα.
16. Από την προκήρυξη του διαγωνισμού της 30ής Νοεμβρίου 1996 σχετικά με τον διαγωνισμό ιδεών με αντικείμενο τη σύλληψη, υπό μορφή μελέτης σκοπιμότητας στο πλαίσιο συμμρφώσεως μονάδας βιολογικού καθαρισμού με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές, καθώς και από τα έγγραφα που παρατίθενται στην εν λόγω προκήρυξη διαγωνισμού, προκύπτει ότι το σύνολο του σχεδίου αποτελούνταν από τρεις φάσεις: την αναζήτηση εύλογης λύσης, την επικούρηση κατά την πραγματοποίηση της λύσεως αυτής σε τεχνικό πρόγραμμα και, τέλος, την πραγματοποίηση κα την εκτέλεση του τελικού σχεδίου.
17. Πριμοδότηση 600 000 FRF επιφυλάσσονταν για τους συμμετέχοντες που θα επιλέγονταν στην πρώτη φάση, η οποία ήταν ο διαγωνισμός ιδεών. Ποσό 4,5 εκατομμυρίων FRF προβλεπόταν για την επικούρηση του κυρίου του έργου στο πλαίσιο της δεύτερης φάσης.
18. Στην προκήρυξη του διαγωνισμού και στα συναφή έγγραφα αναφέρεται επίσης ότι τα αντικείμενα της πρώτης και δεύτερης φάσης διακρίνονται σαφώς μεταξύ τους από απόψεως περιεχομένου. Στην πρώτη φάση, πρόκειται για την εξεύρεση ενδεχομένων λύσεων για την κατασκευή της μονάδας βιολογικού καθαρισμού. Η δεύτερη φάση αφορά τη συνεργασία με τον κύριο του έργου κατά την πραγματοποίηση του σχεδίου του στο πλαίσιο αποστολής μελετών.
19. Σύμφωνα με την προκήρυξη του διαγωνισμού, η συνεργασία στην πραγματοποίηση μπορεί να περιλαμβάνει τρεις διαφορετικές δραστηριότητες ήτοι:
– την επικούρηση του κυρίου του έργου κατά την τεχνική πραγματοποίηση του σχεδίου·
– την εκπόνηση μελέτης των επιπτώσεων που προβλεπομένου έργου στο περιβάλλον·
– την επικούρηση του κυρίου του έργου κατά την εξέταση των προσφορών που θα υποβάλλονταν στο πλαίσιο της πραγματοποιήσεως της τρίτης φάσης.
20. Η ακριβέστερη περιγραφή της δεύτερης φάσης βαίνει, όπως προβάλλει η Επιτροπή, σαφώς πέραν του λόγου υπάρξεως διαγωνισμού όπως καθορίζεται στο άρθρο 1, στοιχείο ζ΄, της οδηγίας.
21. Η Επιτροπή συνάγει εξ αυτού ότι η προκήρυξη του διαγωνισμού της 10ης Νοεμβρίου 1996 αφορά μόνον την πρώτη φάση του σχεδίου.
22. Περαιτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι η άποψή της ενισχύεται από την ίδια τη διατύπωση της προκηρύξεως του διαγωνισμού, στην οποία προβλεπόταν ότι ο επιτυχών του διαγωνισμού μπορούσε
να κληθεί να συνεργαστεί στην υλοποίηση της ιδέας του στο πλαίσιο διαγωνισμού μελετών.
23. Η εν λόγω διάταξη της προκηρύξεως του διαγωνισμού δεν θα μπορούσε να έχει σημασία διότι θα υπονοούσε ότι το αντικείμενο του (επικείμενου) αυτού διαγωνισμού καθοριζόταν σαφώς, τα δε διαφανέστερα κριτήρια σχετικά με την ανάθεσή του θα προβλέπονταν στην προκήρυξη του διαγωνισμού.
24. Δεδομένου ότι δεν επρόκειτο περί αυτού σε καμία από τις δύο περιπτώσεις, ο επιτυχών του διαγωνισμού δεν μπορούσε να έχει καμία ασφάλεια και ακόμη λιγότερο ασφάλεια δικαίου ως προς τον διαγωνισμό σχετικά με την πραγματοποίηση της δεύτερης φάσης του σχεδίου.
25. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η πραγματοποίηση της δεύτερης φάσης του σχεδίου έπρεπε να αποτελέσει το αντικείμενο δεύτερης διαδικασίας διαφορετικού διαγωνισμού, διακρινόμενη από τον διαγωνισμό ιδεών που αφορούσε την πρώτη φάση.
26. Η Γαλλική Κυβέρνηση προσθέτει ότι δεν μπορεί να υπάρξει καμία αμφιβολία ως προς τη θέληση της αναθέτουσας αρχής να επιφυλάξει τη δυνατότητα αναθέσεως στον επιτυχόντα του διαγωνισμού ιδεών συμβάσεως μελετών με αντικείμενο την επικούρηση του κυρίου του έργου. Τόσο η προκήρυξη του διαγωνισμού της 30ης Νοεμβρίου 1996 όσο και ο συναφής κανονισμός διαγωνισμού ήσαν σαφείς επί αυτού του σημείου.
27. Κατά συνέπεια, η αναθέτουσα αρχή μπορούσε ορθώς να αναθέσει τη σύμβαση μελετών στη δεύτερη φάση στον επιτυχόντα του διαγωνισμού ιδεών, χωρίς να υπάρξει προηγουμένη δημοσίευση δεύτερης προκηρύξεως διαγωνισμού στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων .
28. Περαιτέρω, η άποψη αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι ο διαγωνισμός ιδεών πριμοδοτούνταν μόνο από συνολική πριμοδότηση 600 000 FRF. Το ποσόν αυτό είναι κατώτερο του ημίσεος του ελαχίστου ποσού που συνεπάγεται υποχρέωση δημοσιεύσεως του διαγωνισμού στην ΕΕ. Συνεπώς, η αναθέτουσα αρχή δεν υποχρεούνταν να προβεί στη δημοσίευση αυτή αν η προκήρυξη του διαγωνισμού αφορούσε μόνο διαγωνισμό ιδεών, προβλεπόμενο στη πρώτη φάση του σχεδίου.
29. Εξ αυτού συνάγεται επίσης ότι η δημοσίευση της προκηρύξεως του διαγωνισμού στην ΕΕ καταδεικνύει τη θέληση της αναθέτουσας αρχής να επισημάνει ότι δεν πρόκειται εν προκειμένω μόνο για διαγωνισμό ιδεών για ένα σχέδιο, αλλά και για τη συνέχειά του, για διαγωνισμό μελετών, η πριμοδότηση του οποίου υπερβαίνει το προβλεπόμενο στο κοινοτικό δίκαιο κατώτερο όριο.
30. Δεύτερον, η Γαλλική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η επιλεγείσα στη συγκεκριμένη περίπτωση διαδικασία ήταν λυσιτελής από απόψεως κοινοτικού δικαίου και ειδικότερα από απόψεως του άρθρου 11, παράγραφος 3, στοιχείο γ΄, της οδηγίας. Σύμφωνα με την εν λόγω διάταξη, η σύμβαση μελετών που προκύπτει από διαγωνισμό ιδεών μπορεί να ανατεθεί στον επιτυχόντα ή στους επιτυχόντες του εν λόγω διαγωνισμού ιδεών σύμφωνα με την προκήρυξη του διαγωνισμού. Το γεγονός ότι, σύμφωνα με την προκήρυξη του διαγωνισμού, η ανάθεση στους επιτυχόντες ήταν εν προκειμένω προαιρετική, δεν μπορεί να εμποδίσει την εφαρμογή της προαναφερθείσας διατάξεως.
31. Με το υπόμνημα απαντήσεως και ανταπαντήσεως, η Επιτροπή και η Γαλλική Κυβέρνηση επικεντρώνουν τα επιχειρήματά τους στην ερμηνεία που πρέπει να δοθεί στο άρθρο 11, παράγραφος 3, στοιχείο γ΄, της οδηγίας.
32. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η οποία παραπέμπει συναφώς στη νομολογία του Δικαστηρίου (3), οι διατάξεις που επιτρέπουν τις παρεκκλίσεις από τους κανόνες που σκοπούν να διασφαλίσουν την αποτελεσματικότητα του κοινοτικού δικαίου πρέπει να αποτελούν το αντικείμενο αυστηρής ερμηνείας.
33. Εν προκειμένω, η προκήρυξη διαγωνισμού σχετικά με τον διαγωνισμό ιδεών θα είχε αποκλειστικά προβλέψει τη δυνατότητα αναθέσεως της συμβάσεως μελετών στον επιτυχόντα του διαγωνισμού ιδεών, ενώ το άρθρο 11, παράγραφος 3, στοιχείο γ΄, της οδηγίας επιτρέπει την ανάθεση στο πλαίσιο διαδικασίας με διαπραγμάτευση, χωρίς να προηγηθεί δημοσίευση σχετικής προκήρυξης, μόνον όταν η σύμβαση αποτελεί συνέχεια ενός διαγωνισμού μελετών και η σύμβαση πρέπει
να ανατεθεί σε έναν από τους επιτυχόντες του διαγωνισμού αυτού δυνάμει των σχετικών διατάξεων.
34. Η Επιτροπή συνάγει εξ αυτού ότι στην παρούσα περίπτωση έγινε υπέρβαση των ορίων της εξαιρέσεως από τις γενικές αρχές των δημοσίων συμβάσεων, η οποία πρέπει να ερμηνεύεται αυστηρώς.
35. Η Γαλλική Κυβέρνηση αμφισβητεί αυτή την άποψη της Επιτροπής. Σύμφωνα με τη Γαλλική Κυβέρνηση, το άρθρο 11, παράγραφος 3, στοιχείο γ΄, της οδηγίας πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η αναθέτουσα αρχή μπορεί να επιφυλάσσεται του δικαιώματός της να θέσει εκ νέου σε διαγωνισμό τη σύμβαση που αποτελεί συνέχεια διαγωνισμού ιδεών, εφόσον η δυνατότητα αυτή περιλαμβάνεται ρητώς στην πλήρη προκήρυξη του διαγωνισμού, ενδεχομένως, με τον κανονισμό διαβουλεύσεως.
36. Βάσει της ερμηνείας αυτής μπορεί να υποστηριχθεί ότι είναι δυνατόν να γίνει επίκληση της εξαιρέσεως του άρθρου 11, παράγραφος 3, στοιχείο γ΄, της οδηγίας μόνον αν η σύμβαση που ακολουθεί ανατίθεται στον επιτυχόντα του προηγούμενου διαγωνισμού. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, πρέπει να γίνει νέος διαγωνισμός σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας.
37. Κατά την άποψή μου, οι αιτιάσεις της Επιτροπής σχετικά με το ότι δεν υπήρξε διαγωνισμός για τη δεύτερη φάση των εργασιών σχετικά με τη κατασκευή της μονάδας βιολογικού καθαρισμού της Chauvinière δικαιολογούνται, μολονότι τα επιχειρήματα επί των οποίων θεμελιούνται οι αιτιάσεις αυτές δεν είναι εντελώς σαφή.
38. Το άρθρο 1, στοιχείο ζ΄, της οδηγίας αναφέρει τις περιπτώσεις στις οποίες η αναθέτουσα αρχή μπορεί να εφαρμόσει την ιδιαίτερη διαδικασία διαγωνισμών.
39. Από την προκήρυξη του διαγωνισμού της 30ής Νοεμβρίου 1996 προκύπτει ότι η πρώτη φάση των εργασιών, ήτοι η εκπόνηση των μελετών σκοπιμότητας σε σχέση με τις διάφορες εναλλακτικές λύσεις ενόψει της κατασκευής της μονάδας βιολογικού καθαρισμού, εμπίπτει πλήρως στον ορισμό του άρθρου 1, στοιχείο ζ΄, της οδηγίας. Πράγματι, στη συγκεκριμένη περίπτωση, πρόκειται για σχέδια στον τομέα των υδροηλεκτρικών έργων.
40. Πάντως, οι προβλεπόμενες για τη δεύτερη φάση των εργασιών δραστηριότητες εμπίπτουν εν μέρει μόνο στην προβλεπόμενη στο άρθρο 1, στοιχείο ζ΄, της οδηγίας περιγραφή. Μπορεί τούτο να είναι ακόμη δυνατόν για την πρώτη φάση των εργασιών, ήτοι την επικούρηση του κυρίου του έργου κατά την εκπόνηση λεπτομερούς τεχνικού προγράμματος. Δεν ισχύει το ίδιο για τη δεύτερη και τρίτη φάση. Ούτε η εκπόνηση μελέτης των επιπτώσεων στο περιβάλλον ούτε η επικούρηση του κυρίου του έργου κατά την εξέταση των προσφορών ενόψει της πραγματοποιήσεως της τρίτης φάσης εμπίπτουν στην καθοριζομένη στο άρθρο 1, στοιχείο ζ΄, της οδηγίας έννοια. Περαιτέρω, οι εν λόγω δραστηριότητες δεν απορρέουν οπωσδήποτε από τον κανονισμό.
41. Συνεπώς, ένας περιορισμένος ως προς το περιεχόμενό του διαγωνισμός καταλαμβάνει ένα σαφώς ευρύτερο σύνολο δραστηριοτήτων πολύ σημαντικής αγοραίας αξίας περίπου 4,5 εκατομμυρίων FRF. Μέσω της διαδικασίας που ακολούθησε η αναθέτουσα αρχή, οι εν λόγω δραστηριότητες δεν περιλαμβάνονται στο πεδίο εφαρμογής των γενικών κανόνων της οδηγίας σε θέματα αναθέσεως δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών.
42. Έτσι, θίγεται η πρακτική αποτελεσματικότητα της οδηγίας, ο στόχος της οποίας είναι ακριβώς να θέσει σε ίση μοίρα τους υποψηφίους δημοσίας συμβάσεως τόσο κατά τη στιγμή που προετοιμάζουν τις προσφορές τους όσο και κατά τη χρονική στιγμή που οι προσφορές τους εκτιμώνται από την αναθέτουσα αρχή (4) .
43. Τη διαπίστωση αυτή ενισχύει η εξέταση της διαδικασίας που ακολουθήθηκε για τον διαγωνισμό αυτό ενόψει του άρθρου 11, παράγραφος 3, στοιχείο γ΄, της οδηγίας.
44. Πράγματι, η εν λόγω διάταξη αποτελεί εξαίρεση από τους γενικούς κανόνες σχετικά με τους διαγωνισμούς ιδεών μόνον αν πληρούνται δύο προϋποθέσεις:
α) η εν λόγω σύμβαση πρέπει να αποτελεί συνέχεια προηγουμένου διαγωνισμού·
β) πρέπει να ανατεθεί στους επιτυχόντες ή σε έναν από τους επιτυχόντες του διαγωνισμού αυτού, σύμφωνα με τους εφαρμοστέους κανόνες.
45. Εν προκειμένω, δεν πληρούται η πρώτη προϋπόθεση για τους λόγους που προαναφέρθηκαν στις παραγράφους 40 και 41. Πράγματι, αν η σύμβαση έχει σαφώς ευρύτερο περιεχόμενο απ’ ό,τι ο διαγωνισμός που προηγήθηκε, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι υφίσταται τέτοιος λειτουργικός δεσμός μεταξύ του διαγωνισμού και της συμβάσεως που τον ακολουθεί υπό την έννοια ότι η σύμβαση «αποτελεί συνέχεια» του διαγωνισμού.
46. Περαιτέρω, δεν πληρούται ούτε η δεύτερη προϋπόθεση σύμφωνα με το γράμμα του άρθρου 11, παράγραφος 3, στοιχείο γ΄, της οδηγίας. Πράγματι, αναφέρθηκε ρητώς στην προκήρυξη του διαγωνισμού ότι ο επιτυχών του διαγωνισμού μπορεί να κληθεί να συνεργαστεί στην υλοποίηση της ιδέας του.
47. Αντίθετα προς τη Γαλλική Κυβέρνηση, θεωρώ ότι η δεύτερη αυτή προϋπόθεση πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο αυστηρής ερμηνείας. Τούτο προκύπτει επίσης από τον σωρευτικό χαρακτήρα των δύο προϋποθέσεων του άρθρου 11, παράγραφος 3, στοιχείο γ΄: πρέπει να υφίσταται τέτοιος λειτουργικός δεσμός μεταξύ του διαγωνισμού και της συμβάσεως που τον ακολουθεί, ώστε η αναθέτουσα αρχή να μπορεί να καθορίζει εκ προοιμίου, δηλαδή με την προκήρυξη του διαγωνισμού, ότι ένας από τους επιτυχόντες πρέπει να συμμετέχει στη σύμβαση που ακολουθεί. Αν δεν υπάρχει αυτός ο λειτουργικός δεσμός, τότε η σύμβαση που ακολουθεί δεν μπορεί να επιφυλαχθεί στους επιτυχόντες και πρέπει να ανατεθεί κεχωρισμένως λαμβάνοντας υπόψη τους γενικούς κανόνες της οδηγίας.
48. Καθόσον η προκειμένη ανάθεση μελετών δεν μπορεί να στηριχθεί στην εξαίρεση του άρθρου 11, παράγραφος 3, στοιχείο γ΄, της οδηγίας, η αναθέτουσα αρχή έπρεπε, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 15, παράγραφος 2, της οδηγίας, να γνωστοποιήσει τις προθέσεις της με προκήρυξη διαγωνισμού δημοσιευθείσα στην ΕΕΕΚ.
49. Κατά συνέπεια, καταλήγω ότι είναι βάσιμες οι διατυπωθείσες από την Επιτροπή κατά της Γαλλικής Κυβερνήσεως αιτιάσεις όσον αφορά τον διαγωνισμό περί της συμβάσεως μελετών με αντικείμενο την επικούρηση του κυρίου του έργου στο πλαίσιο των εργασιών στη μονάδα βιολογικού καθαρισμού της Chauvinière.
50. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη της Γαλλικής Δημοκρατίας στα δικαστικά έξοδα, προτείνω να καταδικαστεί η Γαλλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα δυνάμει του άρθρου 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας.
V – Πρόταση
51. Λαμβανομένων υπόψη των προηγουμένων στοιχείων, προτείνω στο Δικαστήριο:
– να αναγνωρίσει ότι η Γαλλική Δημοκρατία, στο πλαίσιο της αναθέσεως από την Communauté urbaine du Mans συμβάσεως μελετών με αντικείμενο την επικούρηση του κυρίου του έργου στο πλαίσιο των εργασιών στη μονάδα βιολογικού καθαρισμού της Chauvinière, χωρίς δημοσίευση προκηρύξεως διαγωνισμού στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων,
παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία 92/50/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 1992, για τον συντονισμό των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών, και ειδικότερα από το άρθρο 15, παράγραφος 2.
– να καταδικάσει τη Γαλλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.
(1) .
(2)
–	ΕΕ L 209, σ. 1.
(3)
–	Απόφαση της 18ης Μαΐου 1995, C 57/94, Επιτροπή κατά Ιταλίας (Συλλογή 1995, σ. I‑1249).
(4)
–	Απόφαση της 18ης Οκτωβρίου 2001, C-19/00, SIAC Construction (Συλλογή 2001, σ. I‑7725).