62024CJ0562_RES
Kawża C-562/24 [Munik] (
i
)
S. H. d.o.o.uM. A. d.o.o
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Okrožno sodišče v Kopru)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) tad‑29 ta’ Jannar 2026
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali – Rikonoxximent reċiproku ta’ ordnijiet ta’ konfiska – Deċiżjoni Qafas 2006/783/ĠAI – Artikolu 8(2)(d) – Raġunijiet għal nuqqas ta’ rikonoxximent u għal nuqqas ta’ eżekuzzjoni – Drittijiet tal-partijiet ikkonċernati – Terzi in
bona fide – Kreditur ipotekarju – Proprjetà immobbli li tikkostitwixxi r-rikavat mir-reat – Proċeduri ta’ rikonoxximent u ta’ eżekuzzjoni ta’ ordni ta’ konfiska – Ipoteka ġudizzjarja rreġistrata qabel l-adozzjoni ta’ din l-ordni”
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali – Applikazzjoni tal-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku għall-ordnijiet ta’ konfiska – Deċiżjoni Qafas 2006/783 – Raġunijiet għal nuqqas ta’ rikonoxximent u għal nuqqas ta’ eżekuzzjoni – Portata – Drittijiet fundamentali – Dritt għall-proprjetà – Rifjut mill-awtorità ġudizzjarja tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni li tirrikonoxxi jew li teżegwixxi ordni ta’ konfiska maħruġa fi Stat Membru ieħor fir-rigward ta’ proprjetà immobbli li tikkostitwixxi r-rikavat minn reat kriminali – Ammissibbiltà – Kundizzjoni – Drittijiet ta’ kreditur ipotekarju li għandu l-kwalità ta’ terz in bona fide li jirrendu impossibbli li tiġi eżegwita din l-ordni – Ipoteka ġudizzjarja rreġistrata mill-kreditur fuq din il-proprjetà qabel il-bidu tal-proċedura ta’ rikonoxximent u ta’ eżekuzzjoni tal-ordni ta’ konfiska – Verifika tal-kwalità ta’ terz in bona fide mill-qorti tar-rinviju
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 17; Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2014/42, premessi 24 u 33, u l-punti (1) u (2) tal-Artikolu 2 u Artikolu 6; Deċiżjonijiet Qafas tal-Kunsill 2005/212, premessa 3, u 2006/783, premessi 1 u 8, u Artikoli 1, 7, 8(2)(d) u 9(1))
(ara l-punti 31 sa 51, u 55 u d-dispożittiv)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari mill-Okrožno sodišče v Kopru (il-Qorti Reġjonali ta’ Koper, is-Slovenja), il-Qorti tal-Ġustizzja għamlet preċiżazzjonijiet dwar ir-raġuni, inkluża fl-Artikolu 8(2)(d) tad-Deċiżjoni Qafas 2006/783 (
1
), li permezz tagħha l-awtorità ġudizzjarja kompetenti tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni tista’ tirrifjuta li tirrikonoxxi jew li teżegwixxi ordni ta’ konfiska jekk “id-drittijiet ta’ kwalunkwe parti interessata, inklużi ta’ partijiet terzi bona fide”, jirrendu impossibbli, skont il-leġiżlazzjoni ta’ dan l-Istat Membru, l-eżekuzzjoni ta’ din l-ordni.
S. H., kumpannija li kienet irregolata mid-dritt Kroat, u żewġ ċittadini Taljani kienu ġew ikkundannati b’mod definittiv fl-Italja għal kapijiet ta’ reati ta’ parteċipazzjoni f’organizzazzjoni kriminali, ta’ frodi aggravata u ta’ ħasil tal-flus, talli qarrqu b’persuni billi wegħduhom li kienu ser jinvestu flushom fil-pjattaforma Forex, filwaqt li, fir-realtà, huma użawhom għal finijiet personali, b’mod partikolari għall-akkwist ta’ diversi proprjetajiet immobbli li kienu jinsabu fl-Italja, fis-Slovenja u fil-Kroazja.
F’Ottubru 2018 u fi Frar 2019, il-kumpannija M. A. kienet irreġistrat, fil-kuntest ta’ proċedura ta’ eżekuzzjoni forzata mwettqa fir-Repubblika tas-Slovenja fil-konfront ta’ S. H., żewġ ipoteki ġudizzjarji fuq proprjetà immobbli miżmuma minn din tal-aħħar, li kienet tinsab f’Plavje (is-Slovenja), sabiex tiggarantixxi żewġ krediti. Permezz ta’ sentenza mogħtija f’Marzu 2019 (iktar ’il quddiem l-“ordni ta’ konfiska”), qorti Taljana kienet ordnat il-konfiska tal-proprjetajiet immobbli li kienu jikkostitwixxu r-rikavat mir-reati kriminali li għalihom S. H kienet ġiet ikkundannata, fosthom il-proprjetà li kienet tinsab f’Koper (is-Slovenja) u dik li kienet tinsab f’Plavje. Din l-ordni ta’ konfiska kienet ġiet trażmessa lill-awtoritajiet Sloveni kompetenti għall-finijiet tar-rikonoxximent u tal-eżekuzzjoni tagħha. F’dan ir-rigward, matul il-proċeduri kriminali pendenti fl-Italja, kienet ġiet irreġistrata, fir-reġistru tal-artijiet tar-Repubblika tas-Slovenja favur dan l-Istat Membru, deċiżjoni ta’ ffriżar flimkien ma’ projbizzjoni li dawn il-proprjetajiet jiġu ttrasferiti jew li jiġu imposti fuqhom oneri ġodda.
Minbarra dawn il-proċeduri, f’Diċembru 2020, S. H. kienet ġiet iddikjarat falluta minn qorti Kroata. Barra minn hekk, fuq talba ta’ M. A., f’April 2019, kienet infetħet it-tieni proċedura ta’ falliment fir-rigward ta’ S. H. fir-Repubblika tas-Slovenja quddiem il-qorti reġjonali ta’ Koper, li hija l-qorti tar-rinviju. M. A. qieset li l-proprjetajiet immobbli li kienu ġew irreġistrati fir-reġistru tal-artijiet bħala proprjetà ta’ S. H. kellhom jagħmlu parti mill-massa fallimentari. F’dan il-kuntest, hija kienet allegatament iddikjarat id-dritt ta’ preferenza tagħha filwaqt li r-Repubblika tas-Slovenja, min-naħa tagħha, ma kinitx iddikjarat il-kreditu tagħha li kien jirriżulta mir-reġistrazzjoni tad-deċiżjoni ta’ ffriżar fir-reġistru tal-artijiet.
F’Novembru 2022, il-qorti istruttorja ta’ Koper ordnat ir-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni tal-ordni ta’ konfiska, li kellu bħala konsegwenza r-reġistrazzjoni fir-reġistru tal-artijiet tas-sjieda tal-proprjetajiet immobbli li kienu jinsabu f’Koper u Plavje favur ir-Repubblika tas-Slovenja. Kemm l-istralċjarju ta’ S. H. kif ukoll M. A. appellaw minn din id-deċiżjoni quddiem il-qorti tar-rinviju.
Dik il-qorti ċaħdet dawn l-appelli peress li qieset li l-fatt li M. A. kienet irreġistrat ipoteki ġudizzjarji fuq il-proprjetà immobbli li kienet tinsab f’Plavje, li tagħha S. H. kienet proprjetarja, qabel ma l-projbizzjoni li din il-proprjetà tiġi ttrasferita jew li jiġu imposti fuqha oneri ġodda kienet ġiet irreġistrata favur ir-Repubblika tas-Slovenja fir-reġistru tal-artijiet, ma kellux effett fuq ir-regolarità tad-deċiżjoni ta’ rikonoxximent u ta’ eżekuzzjoni tal-ordni ta’ konfiska. Wara din id-deċiżjoni, l-Ustavno sodišče (il-Qorti Kostituzzjonali, is-Slovenja), adita b’rikors kostituzzjonali minn M. A., annullat id-deċiżjoni u bagħtet il-kawża lura quddiem il-qorti tar-rinviju, peress li qieset li l-Qorti tal-Ġustizzja ma kinitx għada ppreċiżat iċ-ċirkustanzi li fihom kredituri ipotekarji setgħu jitqiesu bħala “terzi in bona fide”.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-qorti tar-rinviju essenzjalment staqsiet jekk l-Artikolu 8(2)(d) tad-Deċiżjoni Qafas 2006/783, moqri fid-dawl tal-Artikolu 17(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”), kellux jiġi interpretat fis-sens li l-awtorità ġudizzjarja kompetenti tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni tista’ tirrifjuta li tirrikonoxxi jew li teżegwixxi ordni ta’ konfiska maħruġa fi Stat Membru ieħor fir-rigward ta’ proprjetà immobbli li tkun tikkostitwixxi r-“rikavat” minn reat kriminali, kif iddefinit fl-Artikolu 2(e) ta’ din id-deċiżjoni qafas, għar-raġuni li d-drittijiet ta’ kreditur ipotekarju jirrendu impossibbli, minħabba l-kwalità tiegħu ta’ “terz in bona fide”, fis-sens tal-Artikolu 8(2)(d), l-eżekuzzjoni ta’ din id-deċiżjoni, meta dan il-kreditur ikun irreġistra ipoteka ġudizzjarja fuq din il-proprjetà immobbli fl-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni qabel il-bidu tal-proċedura ta’ rikonoxximent u ta’ eżekuzzjoni tal-imsemmija ordni f’dan l-istess Stat Membru.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Sabiex tirrispondi għad-domanda preliminari, il-Qorti tal-Ġustizzja indikat li kellha tiġi ddeterminata l-portata tal-kunċett ta’ “terz in bona fide”, imsemmi fl-Artikolu 8(2)(d) tad-Deċiżjoni Qafas 2006/783. Fl-ewwel lok, hija ppreċiżat, f’dan ir-rigward, li mill-kliem ta’ dan l-artikolu, moqri flimkien ma’ dak tal-Artikolu 9(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2006/783, jirriżulta li l-persuni li d-drittijiet tagħhom jistgħu jipprekludu r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ ordni ta’ konfiska, fis-sens tal-ewwel waħda mill-imsemmija dispożizzjonijiet, jikkorrispondu għal dawk li għandu jkollhom rimedju effettiv sabiex jikkontestaw tali ordni, konformement mat-tieni waħda minn dawn id-dispożizzjonijiet. Issa, skont ġurisprudenza stabbilita, dawn il-persuni jinkludu, minbarra dawk misjuba ħatja ta’ reat kriminali, it-terzi li l-proprjetà tagħhom tkun affettwata jew ikkonċernata minn ordni ta’ konfiska.
Fit-tieni lok, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li d-Deċiżjoni Qafas 2006/783 hija marbuta mill-qrib mar-regoli minimi komuni fil-qasam tal-ordnijiet ta’ konfiska li jinsabu b’mod partikolari fid-Direttiva 2014/42 (
2
). Fil-fatt, mid-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva jirriżulta li l-konfiska tar-rikavat minn reat li jkun ġie ttrasferit lil terz jew li jkun ġie akkwistat minn tali terz jista’ jiġi prekluż biss jekk jiġi stabbilit li dan it-terz ma kienx jaf bil-fatt li dan it-trasferiment jew dan l-akkwist kellu bħala skop, għall-persuna ssuspettata jew akkużata, li tevita l-konfiska. Konsegwentement, kreditur ipotekarju jista’ jitqies bħala “parti interessata” li jkollha l-kwalità ta’ “terz in bona fide”, fis-sens tal-Artikolu 8(2)(d) tad-Deċiżjoni Qafas 2006/783, li d-drittijiet tagħha jistgħu jiġu affettwati minn ordni ta’ konfiska li tirrigwarda proprjetà immobbli li tikkostitwixxi r-rikavat minn reat kriminali, meta dan il-kreditur ikun irreġistra ipoteka ġudizzjarja fuq din il-proprjetà qabel l-adozzjoni ta’ din id-deċiżjoni u, għaldaqstant, qabel il-bidu tal-proċedura ta’ rikonoxximent tagħha. Il-Qorti tal-Ġustizzja żiedet tgħid li għandu jintwera li dan it-terz ma kienx jaf jew ma setax ikun jaf li din l-ipoteka kellha l-iskop, għall-persuna ssuspettata jew akkużata, li tevita l-konfiska permezz tat-trasferiment ta’ dritt in rem fuq din il-proprjetà lill-imsemmi terz.
Fl-aħħar lok, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li din l-interpretazzjoni kienet kompletament konformi mal-għanijiet imfittxija mid-Deċiżjoni Qafas 2006/783, b’mod partikolari l-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku. F’dan ir-rigward, hija fakkret li dan il-prinċipju kellu jiġi rrikonċiljat mar-rispett tad-drittijiet fundamentali. F’dan il-kuntest, sabiex jiġi stabbilit bilanċ ġust bejn il-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku u r-rispett tad-dritt għall-proprjetà stabbilit fl-Artikolu 17 tal-Karta, l-Artikolu 8(2)(d) tad-Deċiżjoni Qafas 2006/783 huwa intiż li jiggarantixxi l-protezzjoni tad-drittijiet tat-terzi kkonċernati in bona fide.
Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li, skont l-Artikolu 8(2)(d) tad-Deċiżjoni Qafas 2006/783, moqri fid-dawl tal-Artikolu 17(1) tal-Karta, l-awtorità ġudizzjarja kompetenti tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni tista’ tirrifjuta li tirrikonoxxi jew li teżegwixxi ordni ta’ konfiska maħruġa fi Stat Membru ieħor fir-rigward ta’ proprjetà immobbli li tkun tikkostitwixxi r-“rikavat” minn reat kriminali, kif iddefinit fl-Artikolu 2(e) ta’ din id-deċiżjoni qafas, għar-raġuni li d-drittijiet ta’ kreditur ipotekarju jirrendu impossibbli, minħabba l-kwalità tiegħu ta’ “terz in bona fide”, fis-sens tal-Artikolu 8(2)(d), l-eżekuzzjoni ta’ din l-ordni, meta dan il-kreditur ikun irreġistra ipoteka ġudizzjarja fuq din il-proprjetà immobbli fl-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni qabel il-bidu tal-proċedura ta’ rikonoxximent u ta’ eżekuzzjoni tal-imsemmija ordni f’dan l-istess Stat Membru, fejn huwa mifhum li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddetermina jekk l-imsemmi kreditur jistax jitqies li huwa “in bona fide”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, billi tieħu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi kollha madwar il-ħruġ, fl-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni, tat-titolu eżekuttiv li fuqu huwa bbażat il-kreditu ipotekarju.
(
i
)	L-isem ta’ din il-kawża huwa fittizju. Dan l-isem ma jikkorrispondi għall-isem reali ta’ ebda waħda mill-partijiet fil-proċedura.
(
1
)	Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2006/783/ĠAI tas‑6 ta’ Ottubru 2006 dwar l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku għal ordnijiet ta’ konfiska (ĠU 2010, L 239M, p. 340).
(
2
)	Direttiva 2014/42/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑3 ta’ April 2014 dwar l-iffriżar u l-konfiska ta’ mezzi strumentali u r-rikavat minn attività kriminali fl-Unjoni Ewropea (ĠU 2014, L 127, p. 39, rettifika fil-ĠU 2014, L 138, p. 114).