WYROK SĄDU
(druga izba)
z dnia 5 lutego 2025 r.(*)
Prawo instytucjonalne – Częściowe niewykonanie postanowienia Trybunału zawierającego nakaz orzeczony tytułem środka tymczasowego w ramach skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Okresowa kara pieniężna – Odzyskanie należności przez potrącenie – Artykuł 101 ust. 1 i art. 102 rozporządzenia (UE, Euratom) 2018/1046 – Właściwość Sądu
W sprawie T‑1033/23
Rzeczpospolita Polska, którą reprezentowali B. Majczyna i S. Żyrek, w charakterze pełnomocników,
strona skarżąca,
przeciwko
Komisji Europejskiej, którą reprezentowali P. Van Nuffel, O. Verheecke i K. Herrmann, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
SĄD (druga izba),
w składzie: A. Marcoulli, prezes, V. Tomljenović i W. Valasidis (sprawozdawca), sędziowie,
sekretarz: V. Di Bucci,
uwzględniając pisemny etap postępowania, w szczególności:
–        zarzut niewłaściwości Sądu podniesiony przez Komisję w piśmie złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 22 grudnia 2023 r.,
–        uwagi Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie zarzutu niewłaściwości Sądu złożone w sekretariacie Sądu w dniu 20 lutego 2024 r.,
–        postanowienie z dnia 30 kwietnia 2024 r. o pozostawieniu zarzutu niewłaściwości Sądu do rozstrzygnięcia w wyroku,
uwzględniwszy, że w terminie trzech tygodni od dnia powiadomienia stron o zamknięciu pisemnego etapu postępowania nie wpłynął żaden wniosek o wyznaczenie rozprawy, i postanowiwszy, na podstawie art. 106 § 3 regulaminu postępowania przed Sądem, o wydaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi z pominięciem ustnego etapu postępowania,
wydaje następujący
Wyrok
1        W skardze opartej na art. 263 TFUE Rzeczpospolita Polska wnosi o stwierdzenie nieważności trzech decyzji Komisji Europejskiej, zawartych w dwóch pismach z dnia 4 sierpnia 2023 r. i w piśmie z dnia 9 sierpnia 2023 r., w sprawie odzyskania przez potrącenie kwot należnych od niej z tytułu dziennej okresowej kary pieniężnej nałożonej przez wiceprezesa Trybunału w postanowieniu z dnia 27 października 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:878), w odniesieniu do okresów, odpowiednio, od dnia 29 października do dnia 31 grudnia 2022 r., od dnia 1 stycznia do dnia 28 lutego 2023 r. oraz od dnia 1 marca do dnia 4 czerwca 2023 r. (zwanych dalej łącznie „zaskarżonymi decyzjami”).
Okoliczności powstania sporu
2        Komisja, uznawszy, że przyjmując ustawę z dnia 20 grudnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 190), Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy prawa Unii, w dniu 1 kwietnia 2021 r. wniosła skargę o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego na podstawie art. 258 akapit drugi TFUE, którą zarejestrowano pod sygnaturą C‑204/21.
3        Jednocześnie Komisja złożyła wniosek o zastosowanie środków tymczasowych na podstawie art. 279 TFUE.
4        Postanowieniem z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:593), wiceprezes Trybunału uwzględniła ten wniosek, nakazując Rzeczypospolitej Polskiej zawieszenie, do czasu ogłoszenia wyroku kończącego postępowanie w sprawie C‑204/21, zarówno stosowania niektórych przepisów krajowych wprowadzonych ustawą o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw, jak i skutków uchwał Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego (Polska) zezwalających na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej lub jego zatrzymanie. Wiceprezes Trybunału nakazała Rzeczpospolitej Polskiej również powiadomienie Komisji, nie później niż w ciągu miesiąca od doręczenia tego postanowienia, o wszystkich środkach przyjętych w celu pełnego zastosowania się do owego postanowienia.
5        Pismem złożonym w sekretariacie Trybunału w dniu 16 sierpnia 2021 r. Rzeczpospolita Polska wniosła o uchylenie postanowienia z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:593). Wniosek ten został oddalony postanowieniem z dnia 6 października 2021 r., Polska/Komisja (C‑204/21 R, EU:C:2021:834).
6        Komisja, uznawszy, że Rzeczpospolita Polska nie przyjęła wszystkich środków wymaganych postanowieniem z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:593), w dniu 7 września 2021 r. złożyła nowy wniosek o zastosowanie środków tymczasowych mający na celu zasądzenie od Rzeczypospolitej Polskiej dziennej okresowej kary pieniężnej.
7        Postanowieniem z dnia 27 października 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:878), wiceprezes Trybunału zobowiązał Rzeczpospolitą Polską do zapłaty na rzecz Komisji okresowej kary pieniężnej w wysokości 1 000 000 EUR dziennie, licząc od dnia doręczenia tego postanowienia Rzeczypospolitej Polskiej do dnia, w którym to państwo członkowskie wypełni zobowiązania wynikające z postanowienia z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:593), lub – w braku zastosowania się do tego postanowienia – do dnia wydania wyroku kończącego postępowanie w sprawie C‑204/21.
8        Wobec braku informacji potwierdzających wypełnienie przez władze polskie wszystkich zobowiązań wynikających z postanowienia z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:593), Komisja zaczęła naliczać należność w wysokości 1 000 000 EUR dziennie od dnia 3 listopada 2021 r., czyli daty doręczenia postanowienia z dnia 27 października 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:878).
9        Pismem z dnia 15 czerwca 2022 r. Rzeczpospolita Polska poinformowała Komisję, że przyjęcie ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259, zwanej dalej „ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r.”) stanowiło wykonanie środków nałożonych postanowieniem z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:593), oraz wskazała, że w związku z tym od dnia wejścia w życie tej ustawy, czyli od dnia 15 lipca 2022 r., Komisja nie mogła już wymagać zapłaty dziennej okresowej kary pieniężnej nałożonej postanowieniem z dnia 27 października 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:878).
10      W piśmie z dnia 20 lipca 2022 r. Komisja uznała, że pomimo postępów poczynionych w niektórych konkretnych kwestiach Rzeczpospolita Polska nie wywiązała się w pełni ze zobowiązań wynikających z postanowienia z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:593).
11      W dniu 10 marca 2023 r., uznawszy, że wejście w życie ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. stanowi zmianę okoliczności, Rzeczpospolita Polska wniosła do Trybunału o uchylenie lub, tytułem żądania ewentualnego, zmianę postanowienia z dnia 27 października 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:878), na podstawie art. 163 regulaminu postępowania przed Trybunałem.
12      Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2023 r., Komisja/Polska (Niezawisłość i życie prywatne sędziów) (C‑204/21 R‑RAP, EU:C:2023:334), wysokość okresowej kary pieniężnej nałożonej na Rzeczpospolitą Polską została obniżona do 500 000 EUR dziennie od dnia podpisania tego postanowienia.
13      Pismem z dnia 23 maja 2023 r. Komisja wezwała Rzeczpospolitą Polską do zapłaty kwoty należnej tytułem dziennej okresowej kary pieniężnej za okres od dnia 29 października 2022 r. do dnia 20 kwietnia 2023 r. Komisja wezwała następnie Rzeczpospolitą Polską do zapłaty wspomnianej kwoty powiększonej o odsetki za zwłokę. Dwoma pismami z dnia 4 sierpnia 2023 r. Komisja poinformowała Rzeczpospolitą Polską, że dokona potrącenia swojego długu w wysokości 123 099 055 EUR z różnymi roszczeniami przysługującymi Rzeczypospolitej Polskiej wobec Unii za okresy, odpowiednio, od dnia 29 października 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. oraz od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 28 lutego 2023 r.
14      Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2023 r., Komisja/Polska (Niezawisłość i życie prywatne sędziów) (C‑204/21, EU:C:2023:442), Trybunał uwzględnił skargę wniesioną przez Komisję na podstawie art. 258 TFUE i stwierdził, że Rzeczpospolita Polska uchybiła swoim zobowiązaniom.
15      Pismem z dnia 5 czerwca 2023 r. Komisja wezwała Rzeczpospolitą Polską do zapłaty kwoty należnej tytułem dziennej okresowej kary pieniężnej za okres od dnia 21 kwietnia do dnia 4 czerwca 2023 r. Komisja wezwała następnie Rzeczpospolitą Polską do zapłaty wspomnianej kwoty powiększonej o odsetki za zwłokę. Pismem z dnia 9 sierpnia 2023 r. Komisja poinformowała Rzeczpospolitą Polską, że dokona potrącenia swojego długu w wysokości 73 655 198,63 EUR z różnymi roszczeniami przysługującymi Rzeczypospolitej Polskiej wobec Unii za okres od dnia 1 stycznia do dnia 4 czerwca 2023 r.
Żądania stron
16      Rzeczpospolita Polska wnosi do Sądu o:
–        stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji;
–        tytułem żądania ewentualnego, stwierdzenie częściowej nieważności zaskarżonych decyzji w zakresie, w jakim dotyczą one 50 % potrąconych należności za okres od dnia 29 października 2022 r. do dnia 20 kwietnia 2023 r.;
–        obciążenie Komisji kosztami postępowania.
17      Komisja wnosi do Sądu o:
–        odrzucenie skargi jako wniesionej do sądu, który nie jest właściwy do jej rozpoznania, lub, tytułem żądania ewentualnego, oddalenie skargi jako bezzasadnej;
–        obciążenie Rzeczypospolitej Polskiej kosztami postępowania.
Co do prawa
W przedmiocie właściwości Sądu
18      Komisja podnosi zarzut braku właściwości Sądu do rozpoznania niniejszej skargi. Twierdzi ona, że chociaż skarga o stwierdzenie nieważności jest skierowana przeciwko decyzjom Komisji o potrąceniu, to nie dotyczy ona formalnych warunków operacji potrącenia kwot przewidzianych w art. 101 ust. 1 i w art. 102 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1296/2013, (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013, (UE) nr 1304/2013, (UE) nr 1309/2013, (UE) nr 1316/2013, (UE) nr 223/2014 i (UE) nr 283/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE, a także uchylającego rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012 (Dz.U. 2018, L 193, s. 1, zwanego dalej „rozporządzeniem finansowym”), lecz zmierza w rzeczywistości do ustalenia przez Sąd, czy po wejściu w życie ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. nadal powstawał dług z tytułu dziennej okresowej kary pieniężnej w wysokości 1 000 000 EUR nałożonej postanowieniem z dnia 27 października 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:878).
19      Komisja podnosi, że rozpoznanie skargi sprowadzałoby się do dokonania przez Sąd oceny, czy w drodze ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. Rzeczpospolita Polska wykonała środki tymczasowe nałożone na nią postanowieniem z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:593), w ramach postępowania w sprawie skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego na podstawie art. 258 TFUE. Otóż zdaniem Komisji z postanowień traktatu FUE wynika, że wszelka ocena wykonania środków tymczasowych zarządzonych w ramach takiego postępowania należy do wyłącznej właściwości sędziego Trybunału orzekającego w przedmiocie środków tymczasowych.
20      Rzeczpospolita Polska nie zgadza się z argumentacją Komisji.
21      W tym względzie należy przypomnieć, że dziedziny objęte właściwością Sądu zostały wymienione w art. 256 TFUE, doprecyzowanym przez art. 51 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Z art. 256 ust. 1 akapit pierwszy zdanie pierwsze TFUE wynika, że Sąd jest właściwy do rozpoznawania w pierwszej instancji skarg określonych w szczególności w art. 263 TFUE, z wyjątkiem skarg zastrzeżonych przez statut dla Trybunału.
22      Ponadto zgodnie z art. 51 lit. c) statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, na zasadzie odstępstwa od zasady ustanowionej w art. 256 ust. 1 TFUE, dla Trybunału zastrzeżone jest rozpoznawanie skarg o stwierdzenie nieważności, o których mowa w art. 263 TFUE, jeżeli zostały one wniesione przez państwo członkowskie na akt Komisji dotyczący niewykonania wyroku wydanego przez Trybunał na podstawie art. 260 ust. 2 akapit drugi lub art. 260 ust. 3 akapit drugi TFUE.
23      W niniejszej sprawie Rzeczpospolita Polska wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji, w których Komisja potrąciła kwoty należne od tego państwa członkowskiego z tytułu okresowej kary pieniężnej nałożonej przez sędziego Trybunału orzekającego w przedmiocie środków tymczasowych w ramach kompetencji przysługującej mu na mocy art. 279 TFUE. Okresowa kara pieniężna została zatem nałożona w ramach postępowania w przedmiocie środków tymczasowych, które ma charakter akcesoryjny względem postępowania w sprawie skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego wniesionej na podstawie art. 258 TFUE.
24      Niniejsza skarga, wniesiona na podstawie art. 263 TFUE, należy do właściwości Sądu, ponieważ odstępstwa przewidziane w art. 256 ust. 1 TFUE, doprecyzowanym przez art. 51 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, nie mają zastosowania w niniejszej sprawie.
25      W szczególności odstępstwo dotyczące skarg o stwierdzenie nieważności wnoszonych przez państwo członkowskie na akty Komisji dotyczące niewykonania wyroku wydanego przez Trybunał na podstawie art. 260 ust. 2 akapit drugi TFUE nie ma w niniejszej sprawie zastosowania w drodze analogii. Artykuł 51
lit. c) statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jako odstępstwo od ogólnej zasady właściwości Sądu na podstawie art. 256 ust. 1 TFUE, należy bowiem interpretować ściśle.
26      W konsekwencji podniesiony przez Komisję zarzut niewłaściwości Sądu jest bezzasadny i należy go oddalić.
Co do istoty
W przedmiocie żądania głównego, zmierzającego do stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji w całości
27      Na poparcie żądania stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji w całości Rzeczpospolita Polska podnosi jeden zarzut, dotyczący naruszenia art. 101 i 102 rozporządzenia finansowego w związku z art. 98 tego rozporządzenia w zakresie, w jakim Komisja zastosowała procedurę odzyskania przez potrącenie, mimo że dług Rzeczypospolitej Polskiej nie powstał.
28      W celu wykazania, że jedna z przesłanek zastosowania potrącenia, a mianowicie istnienie samego długu, nie jest spełniona, Rzeczpospolita Polska przedstawia dwie grupy argumentów.
29      W pierwszej kolejności Rzeczpospolita Polska powołuje się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (Polska) w sprawie P 7/20, w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przyjmując na podstawie art. 279 TFUE środki tymczasowe odnoszące się do ustroju i właściwości polskich sądów oraz trybu postępowania przed nimi i nakładając w tym zakresie zobowiązania na Rzeczpospolitą Polską, Trybunał orzekł ultra vires. W konsekwencji takie środki nie są objęte zasadami pierwszeństwa oraz bezpośredniego stosowania prawa Unii określonymi w art. 91 ust. 1–3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
30      Rzeczpospolita Polska podnosi w istocie, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 7/20 postanowienie z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:593), jest sprzeczne z polskim porządkiem konstytucyjnym. W rezultacie Rzeczpospolita Polska nie była zobowiązana do wykonania środków tymczasowych nałożonych na nią tym postanowieniem. Dodaje ona, że wykładnia, w myśl której trybunały konstytucyjne państw członkowskich są właściwe do dokonywania kontroli aktów Unii, w tym orzeczeń Trybunału, z perspektywy doktryny ultra vires, została przyjęta przez trybunały konstytucyjne wielu państw członkowskich.
31      W tym względzie wystarczy przypomnieć, że przepisy krajowe dotyczące organizacji wymiaru sprawiedliwości w państwach członkowskich mogą być przedmiotem kontroli w świetle art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w ramach skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, a w konsekwencji także środków tymczasowych związanych zwłaszcza z zawieszeniem w tym kontekście stosowania wspomnianych przepisów, orzeczonych przez Trybunał na podstawie art. 279 TFUE (postanowienie z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska, C‑204/21 R, EU:C:2021:593, pkt 54). Jak zauważyła już wiceprezes Trybunału w pkt 23 postanowienia z dnia 6 października 2021 r., Polska/Komisja (C‑204/21 R, EU:C:2021:834), okoliczność, że krajowy trybunał konstytucyjny stwierdza, iż takie środki są sprzeczne z porządkiem konstytucyjnym danego państwa członkowskiego, w żaden sposób nie zmienia tej oceny.
32      Z powyższego wynika, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 7/20, nie może podważyć oceny zawartej w postanowieniu z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:593), ani tym samym rzeczywistego charakteru spornych należności.
33      W drugiej kolejności Rzeczpospolita Polska podnosi, że ze względu na wejście w życie w dniu 15 lipca 2022 r. ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. przepisy krajowe, o których mowa w postanowieniu z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:593), przestały być stosowane, a tym samym naliczanie przez Komisję dziennej okresowej kary pieniężnej za okresy następujące po dniu 15 lipca 2022 r. nie ma podstawy w postanowieniu z dnia 27 października 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:878).
34      Należy stwierdzić, że poprzez tę argumentację Rzeczpospolita Polska utrzymuje w istocie, iż przyjęcie ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. było wystarczające do zapewnienia wykonania wszystkich środków tymczasowych określonych w postanowieniu z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:593).
35      Tymczasem kwestia ta została już zbadana przez sędziego orzekającego w przedmiocie środków tymczasowych w postanowieniu z dnia 21 kwietnia 2023 r., Komisja/Polska (Niezawisłość i życie prywatne sędziów) (C‑204/21 R‑RAP, EU:C:2023:334). W postanowieniu tym wiceprezes Trybunału orzekł w szczególności, że środki wprowadzone przez Rzeczpospolitą Polską po podpisaniu postanowienia z dnia 27 października 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:878), mogły w znacznej mierze zapewnić wykonanie środków tymczasowych zarządzonych w postanowieniu z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:593). Doszedł on zatem do wniosku, że mimo przyjęcia ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. Rzeczpospolita Polska nie wywiązała się w pełni ze zobowiązań wynikających z tego postanowienia.
36      W związku z tym w świetle postanowienia z dnia 21 kwietnia 2023 r., Komisja/Polska (Niezawisłość i życie prywatne sędziów) (C‑204/21 R‑RAP, EU:C:2023:334), należy oddalić argumentację Rzeczypospolitej Polskiej opartą na ustawie z dnia 9 czerwca 2022 r.
37      Wynika z tego, że analiza przedstawionej przez Rzeczpospolitą Polską tytułem głównym argumentacji zmierzającej do stwierdzenia nieważności w całości zaskarżonych decyzji
nie wykazała jakiegokolwiek naruszenia przez Komisję art. 101 i 102 rozporządzenia finansowego w związku z art. 98 tego rozporządzenia.
38      W konsekwencji żądanie stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji w całości należy oddalić.
W przedmiocie żądania ewentualnego, zmierzającego do stwierdzenia częściowej nieważności zaskarżonych decyzji
39      Tytułem żądania ewentualnego, z uwagi na postanowienie z dnia 21 kwietnia 2023 r., Komisja/Polska (Niezawisłość i życie prywatne sędziów) (C‑204/21 R‑RAP, EU:C:2023:334), Rzeczpospolita Polska wnosi do Sądu o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji w zakresie, w jakim dotyczą one 50 % należności potrąconych za okres od dnia 29 października 2022 r. do dnia 20 kwietnia 2023 r.
40      Rzeczpospolita Polska podnosi dwa zarzuty, dotyczące, po pierwsze, naruszenia art. 279 TFUE oraz zasad proporcjonalności, równości wobec prawa i skutecznej ochrony prawnej i sądowej, a po drugie, naruszenia art. 101 i 102 rozporządzenia finansowego w związku z art. 98 tego rozporządzenia w zakresie, w jakim Komisja zastosowała procedurę odzyskiwania należności przez potrącenie, podczas gdy działania podjęte przez Rzeczpospolitą Polską zapewniały w znacznej mierze wykonanie środków tymczasowych zarządzonych postanowieniem z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:593). Z uwagi na to, że te dwa zarzuty częściowo się pokrywają, należy rozpoznać je łącznie.
41      Rzeczpospolita Polska przypomina, że kwota okresowej kary pieniężnej nałożonej postanowieniem z dnia 27 października 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:878), została obniżona postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2023 r., Komisja/Polska (Niezawisłość i życie prywatne sędziów) (C‑204/21 R‑RAP, EU:C:2023:334), do 500 000 EUR dziennie od dnia podpisania tego ostatniego postanowienia, czyli od dnia 21 kwietnia 2023 r. Twierdzi ona, że okoliczności, które doprowadziły do stwierdzenia wykonania w znacznej mierze środków tymczasowych zarządzonych w postanowieniu z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:593), i które uzasadniały obniżenie o połowę wysokości dziennej okresowej kary pieniężnej, zaistniały przed wydaniem postanowienia z dnia 21 kwietnia 2023 r., Komisja/Polska (Niezawisłość i życie prywatne sędziów) (C‑204/21 R‑RAP, EU:C:2023:334). Zdaniem Rzeczypospolitej Polskiej egzekwowanie okresowej kary pieniężnej w pełnej wysokości za okres od dnia 29 października 2022 r. do dnia 20 kwietnia 2023 r. jest w konsekwencji niezgodne z zasadą proporcjonalności i sprzeczne z celem środków tymczasowych, jakim jest zapewnienie wykonania postanowienia z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:593), oraz skuteczności przyszłego wyroku co do istoty Trybunału w przedmiocie wniesionej przez Komisję skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.
42      W szczególności Rzeczpospolita Polska twierdzi, że naliczając okresową karę pieniężną w wysokości 1 000 000 EUR dziennie za okres od dnia 29 października 2022 r. do dnia 20 kwietnia 2023 r., pomimo postępów w wykonywaniu środków tymczasowych, Komisja wykroczyła poza to, co było konieczne do osiągnięcia celu w postaci zapewnienia skuteczności przyszłego wyroku co do istoty Trybunału. A zatem dzienna okresowa kara pieniężna naliczona przez Komisję stała się „w połowie sankcją”, co jest sprzeczne z art. 279 TFUE. Rzeczpospolita Polska dodaje, że 50 % należności potrąconych za ten okres nie odpowiadało istniejącemu długowi w rozumieniu art. 101 i 102 rozporządzenia finansowego.
43      Zdaniem Rzeczypospolitej Polskiej Komisja była zobowiązana na mocy postanowienia z dnia 27 października 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:878), nakładającego przedmiotową okresową karę pieniężną, do stałego monitorowania stopnia wykonania środków tymczasowych i do uwzględnienia go w podejmowanych decyzjach o potrąceniu.
44      Komisja kwestionuje przedstawione przez Rzeczpospolitą Polską argumenty.
45      W swojej argumentacji Rzeczpospolita Polska zarzuca w istocie Komisji, że odzyskała całość kwot należnych z tytułu dziennej okresowej kary pieniężnej za okres od dnia 29 października 2022 r. do dnia 20 kwietnia 2023 r., podczas gdy – jak potwierdzono w postanowieniu z dnia 21 kwietnia 2023 r., Komisja/Polska (Niezawisłość i życie prywatne sędziów) (C‑204/21 R‑RAP, EU:C:2023:334) – Rzeczpospolita Polska w znacznej mierze wykonała, za pomocą ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r., środki tymczasowe nałożone na nią postanowieniem z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:593).
46      Na wstępie, w zakresie, w jakim Rzeczpospolita Polska powołuje się na postanowienie z dnia 21 kwietnia 2023 r., Komisja/Polska (Niezawisłość i życie prywatne sędziów) (C‑204/21 R‑RAP, EU:C:2023:334), należy przypomnieć, że wniosek złożony na podstawie art. 163 regulaminu postępowania przed Trybunałem ma na celu uzyskanie ze strony sędziego orzekającego w przedmiocie środków tymczasowych nie uchylenia ze skutkiem wstecznym postanowienia, w którym zarządzono dany środek tymczasowy, lecz jedynie zmiany tego postanowienia lub jego uchylenia ex nunc, z wykorzystaniem przysługującej temu sędziemu możliwości przeformułowania, jedynie ze skutkiem na przyszłość, takiego postanowienia, w ramach której może on ocenić ponownie, z uwzględnieniem okoliczności zachodzących w momencie wydawania przezeń orzeczenia, zarzuty faktyczne i prawne, które uzasadniały prima facie zastosowanie danego środka tymczasowego [zob. postanowienie z dnia 19 maja 2022 r., Republika Czeska/Polska (Kopalnia Turów), C‑121/21 R, niepublikowane, EU:C:2022:408, pkt 22 i przytoczone tam orzecznictwo].
47      Wynika z tego, że wniosek złożony na podstawie tego przepisu nie może mieć na celu podważenia zaistniałych w przeszłości skutków postanowienia, w którym został zarządzony dany środek tymczasowy [postanowienie z dnia 19 maja 2022 r., Republika Czeska/Polska (Kopalnia Turów), C‑121/21 R, niepublikowane, EU:C:2022:408, pkt 23].
48      Jak przypomniano w pkt 12 powyżej, w postanowieniu z dnia 21 kwietnia 2023 r., Komisja/Polska (Niezawisłość i życie prywatne sędziów) (C‑204/21 R‑RAP, EU:C:2023:334, pkt 113), wysokość okresowej kary pieniężnej nałożonej na Rzeczpospolitą Polską została obniżona do 500 000 EUR dziennie na przyszłość, począwszy od dnia 21 kwietnia 2023 r. – daty podpisania tego postanowienia.
49      W niniejszej sprawie strony przyznają, że postanowienie z dnia 21 kwietnia 2023 r., Komisja/Polska (Niezawisłość i życie prywatne sędziów) (C‑204/21 R‑RAP, EU:C:2023:334), wywołuje skutek ex nunc. Obniżenie okresowej kary pieniężnej nałożonej postanowieniem z dnia 27 października 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:878), miało w istocie skutek jedynie na przyszłość. Obniżenie to dotyczy zatem wyłącznie kwot należnych od dnia 21 kwietnia 2023 r., a nie kwot należnych za okres wcześniejszy.
50      Strony spierają się jednak co do zakresu roli Komisji, jako instytucji odpowiedzialnej za wykonanie budżetu Unii zgodnie z art. 317 TFUE, w egzekwowaniu okresowych kar pieniężnych orzekanych na podstawie art. 279 TFUE. Rzeczpospolita Polska uważa, że Komisja była zobowiązana, na podstawie postanowienia z dnia 27 października 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:878), którym nałożono przedmiotową okresową karę pieniężną, do monitorowania stopnia wykonania środków tymczasowych i do uwzględnienia go w podejmowanych decyzjach o potrąceniu, natomiast według Komisji nie była ona uprawniona do jednostronnego odstąpienia od naliczania dziennej okresowej kary pieniężnej ani do jej obniżenia.
51      W tym względzie, co się tyczy obowiązków Komisji, należy podkreślić, że traktat FUE nie określa sposobu egzekwowania zapłaty okresowych kar pieniężnych nakładanych na podstawie art. 279 TFUE.
52      Niemniej jednak w zakresie, w jakim na podstawie art. 279 TFUE sędzia orzekający w przedmiocie środków tymczasowych nakazuje państwu członkowskiemu zapłatę na rzecz Komisji dziennej okresowej kary pieniężnej, a na podstawie art. 317 TFUE Komisja wykonuje budżet Unii, do Komisji należy wyegzekwowanie kwot należnych budżetowi Unii z tytułu wykonania postanowienia nakazującego zapłatę tej okresowej kary pieniężnej, zgodnie z przepisami rozporządzeń wydanych na podstawie art. 322 TFUE.
53      W niniejszej sprawie w postanowieniu z dnia 27 października 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:878), określono wysokość dziennej okresowej kary pieniężnej, która pozostała niezmieniona do dnia 21 kwietnia 2023 r., a także okres, przez który kara ta miała być naliczana. W szczególności w postanowieniu tym określono, jako początek naliczania tej okresowej kary pieniężnej, dzień doręczenia tego postanowienia, a jako koniec jej obowiązywania – dzień, w którym Rzeczpospolita Polska w pełni zastosuje się do zobowiązań wynikających z postanowienia z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:593), lub – w braku zastosowania się do tego postanowienia – dzień wydania wyroku kończącego postępowanie w sprawie C‑204/21.
54      Z postanowienia z dnia 27 października 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:878), wynika zatem, że okresowa kara pieniężna jest należna i że w związku z tym Komisja jest zobowiązana zapewniać jej egzekwowanie tak długo, jak długo Rzeczpospolita Polska nie wykona w pełni zobowiązań wymienionych w pkt 1 lit. a)–e) sentencji postanowienia z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:593).
55      Natomiast z postanowienia z dnia 27 października 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:878), nie wynika, by Komisja była uprawniona do obniżenia wysokości dziennej okresowej kary pieniężnej w przypadku częściowego wykonania tych zobowiązań. Ponadto przyznanie Komisji uprawnienia,
czy wręcz zobligowanie jej do dostosowania wysokości dziennej okresowej kary pieniężnej w zależności od stopnia wykonania przez Rzeczpospolitą Polską zobowiązań wynikających z postanowienia z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:593), podważyłoby moc postanowienia z dnia 27 października 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:878), w którym wiceprezes Trybunału ustalił wysokość dziennej okresowej kary pieniężnej na 1 000 000 EUR.
56      Jak przypomniano w pkt 10 powyżej, w piśmie z dnia 20 lipca 2022 r. Komisja uznała, że mimo poczynionych postępów ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. nie zapewnia pełnego wykonania zobowiązań wynikających z postanowienia z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:593), co zostało zresztą potwierdzone przez sędziego orzekającego w przedmiocie środków tymczasowych w postanowieniu z dnia 21 kwietnia 2023 r., Komisja/Polska (Niezawisłość i życie prywatne sędziów) (C‑204/21 R‑RAP, EU:C:2023:334). Wobec braku stwierdzenia pełnego wykonania wyżej wymienionych zobowiązań Komisja słusznie przystąpiła do wyegzekwowania okresowej kary pieniężnej w pełnej wysokości za okres od dnia 29 października 2022 r. do dnia 20 kwietnia 2023 r.
57      Ponadto należy również oddalić argumentację Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą wyegzekwowanie okresowej kary pieniężnej w pełnej wysokości za okres od dnia 29 października 2022 r. do dnia 20 kwietnia 2023 r. było sprzeczne z zasadami proporcjonalności i równości wobec prawa. Taka argumentacja sugeruje bowiem, że Komisja była uprawniona do przeprowadzenia kontroli proporcjonalności postanowienia wiceprezesa Trybunału w przedmiocie środków tymczasowych i do dostosowania wysokości nałożonej przez niego okresowej kary pieniężnej, skutkującego tym samym podważeniem mocy takiego postanowienia. Tymczasem żadne postanowienie traktatu lub prawa wtórnego nie może być interpretowane jako przyznające Komisji takie uprawnienie. Tak czy inaczej, jako że Rzeczpospolita Polska dopiero w dniu 10 marca 2023 r. wystąpiła do sędziego orzekającego w przedmiocie środków tymczasowych z wnioskiem o obniżenie okresowej kary pieniężnej, mimo że miała taką możliwość od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r., nie ma ona podstaw, by twierdzić, że okresowa kara pieniężna nie jest proporcjonalna.
58      Co więcej, w zakresie, w jakim Rzeczpospolita Polska podnosi naruszenie zasady skutecznej ochrony sądowej ustanowionej w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, należy przypomnieć, że od dnia 15 lipca 2022 r., czyli daty wejścia w życie ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r., dysponowała ona środkiem prawnym umożliwiającym wystąpienie do sędziego orzekającego w przedmiocie środków tymczasowych o uchylenie lub obniżenie dziennej okresowej kary pieniężnej na podstawie art. 163 regulaminu postępowania przed Trybunałem w następstwie tego wejścia w życie. Tymczasem Rzeczpospolita Polska złożyła wniosek o uchylenie lub zmianę postanowienia z dnia 27 października 2021 r., Komisja/Polska (C‑204/21 R, EU:C:2021:878), na podstawie
tego przepisu, nie bezpośrednio po wejściu w życie ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r., lecz dopiero w dniu 10 marca 2023 r.
59      W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że analiza zarzutów przedstawionych przez Rzeczpospolitą Polską na poparcie podniesionego przez nią tytułem ewentualnym żądania stwierdzenia częściowej nieważności zaskarżonych decyzji nie wykazała jakiegokolwiek naruszenia art. 279 TFUE lub art. 101 i 102 rozporządzenia finansowego w związku z art. 98 tego rozporządzenia, ani też zasad proporcjonalności, równości wobec prawa lub skutecznej ochrony prawnej i sądowej.
60      W konsekwencji należy oddalić żądanie stwierdzenia częściowej nieważności zaskarżonych decyzji, a także oddalić skargę w całości.
W przedmiocie kosztów
61      Zgodnie z art. 134 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
62      Ponieważ Rzeczpospolita Polska przegrała sprawę, należy zgodnie z żądaniem Komisji obciążyć ją kosztami postępowania.
Z powyższych względów
SĄD (druga izba)
orzeka, co następuje:
1)      Skarga zostaje oddalona.
2)      Rzeczpospolita Polska zostaje obciążona kosztami postępowania.
Marcoulli
Tomljenović
Valasidis
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 5 lutego 2025 r.
Sekretarz
Prezes
V. Di Bucci
M. van der Woude
*      Język postępowania: polski.