SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA6 ta' Ottubru 1982 (*)"Obbligu li jsir rinviju għal deċiżjoni preliminari"Fil-kawża C-283/81_li
għandha bħala suġġett talba magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja skond
l-Artikolu 177 tat-Trattat KEE, mill-Ewwel Awla tal-Corte Suprema di
Cassazione (Qorti Suprema ta’ Kassazzjoni) sabiex tingħata, fil-kawża
pendenti quddiem din il-qorti, SRL CILFIT – kumpannija fi proċedura ta' stralċ – u 54 oħra, f'Ruma_uLanificio di Gavardo SpA, f'Milan_vsIl-Ministeru tas-Saħħa, irrappreżentat mill-Ministru, f'Ruma_vs Il-Ministeru tas-Saħħa, irrappreżentat mill-Ministru, f'Rumadeċiżjoni preliminari dwar l-interpretazzjoni tat-tielet paragrafu ta’ l-Artikolu 177 tat-Trattat KEE_IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA_komposta
minn J. Mertens de Wilmars, President, G. Bosco, A. Touffait u O. Due,
Presidenti ta' Awla, P. Pescatore, Mackenzie Stuart, A. O’Keeffe, T.
Koopmans, U. Everling, A. Chloros u F. Grévisse, ImħallfinAvukat Ġenerali: F. Capotorti_Reġistratur: P. Heimtagħti l-preżentiSentenza1        Permezz
ta' digriet tas-27 ta’ Marzu 1981, li wasal il-Qorti tal-Ġustizzja
fil-31 ta’ Ottubru 1981, il-Corte Suprema di Cassazione, bis-saħħa ta'
l-Artikolu 177 tat-Trattat KEE, għamlet domanda preliminari li
tirrigwarda l-interpretazzjoni tat-tielet paragrafu ta’ l-Artikolu 177
tat-Trattat KEE.2        Din
id-domanda tqajmet fil-kuntest ta' kawża bejn kumpanniji li jimportaw
is-suf u l-Ministeru tas-Saħħa Taljan, dwar il-ħlas ta’ imposta fissa
għal spezzjoni sanitarja tas-suf importat minn pajjiżi li mhumiex membri
tal-Komunità. Dawn il-kumpanniji invokaw ir-Regolament Nru 827/68,
tat-28 ta’ Ġunju 1968 (ĠU L151, p.16), dwar l-organizzazzjoni komuni
tas-suq f'ċerti prodotti elenkati fl-Anness II tat-Trattat, regolament
li, fl-Artikolu 2(2) tiegħu, jipprojbixxi lill-Istati Membri milli
jimponu imposta b’effett ekwivalenti għal dazji doganali fuq "prodotti
ta' l-annimali" importati, li mhumiex imsemmija x'imkien ieħor,
ikklassifikati taħt l-intestatura 05.15 tat-Tariffa Doganali Komuni.
Kontra dan l-argument, il-Ministeru tas-Saħħa sostna li s-suf mhuwiex
inkluż fl-Anness II tat-Trattat. Għalhekk, mhuwiex suġġett għal
organizzazzjoni komuni tas-swieq agrikoli.3        Minn
dawn iċ-ċirkustanzi, il-Ministeru tas-Saħħa jasal għall-konklużjoni li
s-soluzzjoni għall-kwistjoni dwar l-interpretazzjoni tal-miżura adottata
mill-istituzzjonijiet tal-Komunità hija tant ovvja li ma tħalli ebda
dubju ta' interpretazzjoni, u għalhekk teskludi l-bżonn għal rinviju
preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Min-naħa l-oħra,
il-kumpanniji kkonċernati jsostnu li peress li l-kwistjoni dwar
l-interpretazzjoni ta’ regolament tqajmet quddiem il-Corte Suprema di
Cassazione, li hija qorti li mid-deċiżjonijiet tagħha ma jeżisti ebda
rimedju ġudizzjarju taħt il-liġi nazzjonali, hija, ma tistax tevita
l-obbligu tagħha li tressaq il-kwistjoni quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
skond it-tielet paragrafu ta' l-Artikolu 177.4        Fid-dawl
ta’ dawn l-argumenti konfliġġenti, il-Corte Suprema di Cassazione
ressqet is-segwenti domanda quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja:“It-tielet
paragrafu ta' l-Artikolu 177 tat-Trattat, li jipprovdi li, meta
titqajjem kwistjoni bħal dik imsemmija fl-ewwel paragrafu ta' l-imsemmi
artikolu f'kawża pendenti quddiem qorti jew tribunal nazzjonali, li
kontra d-deċiżjonijiet tagħhom ma jkun hemm ebda rimedju ġudizzjarju
taħt il-liġi nazzjonali, l-imsemmija qorti jew tribunal għandhom iressqu
l-kwistjoni quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, jistabbilixxi obbligu ta’
rinviju li ma jippermettix lill-qorti nazzjonali tiddetermina jekk
il-kwistjoni mqajma hijiex iġġustifikata, jew, jissuġġetta – u jekk iva,
sa liema punt – dan l-obbligu għall-konstatazzjoni minn qabel ta’
l-eżistenza ta’ dubju raġonevoli dwar l-interpretazzjoni?”5        Sabiex
tingħata risposta għal din id-domanda, għandha tittieħed in
kunsiderazzjoni s-sistema stabbilita fl-Artikolu 177, li tagħti
ġurisdizzjoni lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tagħti deċiżjonijiet
preliminari, fost l-oħrajn, dwar l-interpretazzjoni tat-Trattat u
tal-miżuri adottati mill-istituzzjonijiet tal-Komunità.6        Bis-saħħa
tat-tieni paragrafu ta’ dan l-artikolu, kull qorti jew tribunal ta’
Stat Membru jistgħu, jekk iqisu li deċiżjoni fuq kwistjoni ta’
interpretazzjoni tkun meħtieġa sabiex ikunu jistgħu jagħtu s-sentenza,
jitolbu lill-Qorti tal-Ġustizzja biex tagħti deċiżjoni f'dan ir-rigward.
Skond it-tielet paragrafu ta’ dan l-artikolu, meta kwistjoni titqajjem
f’kawża pendenti quddiem qorti jew tribunal nazzjonali li kontra
d-deċiżjonijiet tagħha ma jkun hemm ebda rimedju ġudizzjarju taħt
il-liġi nazzjonali, l-imsemmija qorti jew tribunal għandhom l-obbligu li
jressqu l-kwistjoni quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.7        Dan
l-obbligu li kwistjoni titressaq quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja huwa
bbażat fuq il-kooperazzjoni, imwaqqfa sabiex tiġi assigurata
l-applikazzjoni xierqa u l-interpretazzjoni uniformi tad-dritt
Komunitarju fl-Istati Membri kollha, bejn il-qrati nazzjonali,
fil-funzjoni tagħhom ta' qrati responsabbli mill-applikazzjoni tad-dritt
Komunitarju, u l-Qorti tal-Ġustizzja. It-tielet paragrafu ta'
l-Artikolu 177 huwa intiż, b’mod partikolari, sabiex jevita li jkun hemm
diverġenzi fil-ġurisprudenza tal-Komunità, f’dak li għandu x’jaqsam ma’
kwistjonijiet ta' dritt Komunitarju. Għalhekk, fid-dawl ta’ dawn
l-għanijiet, il-portata ta’ dan l-obbligu għandha tiġi evalwata
b'referenza għall-kompetenzi rispettivi tal-qrati nazzjonali u dawk
tal-Qorti tal-Ġustizzja, meta titqajjem kwistjoni ta' interpretazzjoni
bħal din fis-sens ta’ l-Artikolu 177.8        F’dan
il-kuntest, jeħtieġ li tingħata t-tifsira, għall-effetti tad-dritt
Komunitarju, tal-frażi ‘meta titqajjem kwistjoni ta’ dan it-tip’
bl-iskop li jiġu stabbiliti ċ-ċirkustanzi li fihom qorti nazzjonali li
kontra d-deċiżjonijiet tagħha ma jkun hemm ebda rimedju ġudizzjarju taħt
il-liġi nazzjonali, għandha obbligu li tressaq il-kwistjoni quddiem
il-Qorti tal-Ġustizzja.9        F’dan
ir-rigward, l-ewwel nett, għandu jingħad li l-Artikolu 177 ma
jikkostitwixxix mezz li permezz tiegħu l-partijiet f'kawża pendenti
quddiem qorti jew tribunal nazzjonali jkunu jistgħu jiksbu rimedju
ġudizzjarju. Għalhekk, mhuwiex biżżejjed li waħda mill-partijiet
issostni li l-kawża tqajjem kwistjoni ta' interpretazzjoni tad-dritt
Komunitarju sabiex il-qorti jew tribunal ikkonċernati jkunu f'obbligu li
jikkunsidraw jekk tkunx tqajmet kwistjoni fis-sens ta' l-Artikolu 177.
Min-naħa l-oħra, qorti jew tribunal nazzjonali jistgħu, fejn ikun
meħtieg, iressqu kwistjoni quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja ex officio.10      It-tieni
nett, mir-rabta li teżisti bejn it-tieni u t-tielet paragrafi ta’
l-Artikolu 177 jirriżulta li l-qrati jew it-tribunali msemmija
fit-tielet paragrafu għandhom l-istess diskrezzjoni bħal kull qorti
nazzjonali oħra sabiex jiddeterminaw jekk tkunx neċessarja deċiżjoni
dwar kwistjoni ta' dritt Komunitarju biex huma jkunu jistgħu jagħtu
s-sentenza tagħhom. Għalhekk, dawn il-qrati jew it-tribunali mhumiex
obbligati li jirreferu lill-Qorti tal-Ġustizzja kwistjoni dwar
l-interpretazzjoni tad-dritt Komunitarju li tkun tqajmet quddiemhom,
jekk dik il-kwistjoni ma tkunx rilevanti, jiġifieri, fil-każijiet li,
tkun xi tkun ir-risposta għal dik il-kwistjoni, din ma jista’ jkollha
l-ebda effett fuq l-eżitu tal-kawża.11      Min-naħa
l-oħra, fil-każ li dawn il-qrati jew tribunali jqisu li huwa neċessarju
li jsir rikors għad-dritt Komunitarju sabiex ikunu jistgħu jiddeċiedu
l-kawża quddiemhom, l-Artikolu 177 jimponi fuqhom l-obbligu li jirreferu
lill-Qorti tal-Ġustizzja kull kwistjoni ta' interpretazzjoni li tista’
tqum.12      Id-domanda
mressqa mill-Corte di Cassazione hija dwar jekk, f’ċerti ċirkustanzi,
l-obbligu stabbilit fit-tielet paragrafu ta' l-Artikolu 177 jistax ikun
suġġett għal ċerti restrizzjonijiet.13      F'dan
ir-rigward għandu jiġi mfakkar li fis-sentenza tagħha tas-27 ta’ Marzu
1963 (28 sa 30/62, Da Costa, Ġabra p. 75) il-Qorti tal-Ġustizzja
ddikjarat “li għalkemm l-aħħar paragrafu ta’ l-Artikolu 177 jobbliga,
mingħajr ebda restrizzjoni, lill-qrati jew tribunali nazzjonali li
kontra d-deċiżjonijiet tagħhom ma jkun hemm ebda rimedju ġudizzjarju
taħt il-liġi nazzjonali, sabiex iressqu quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
kull kwistjoni ta' interpretazzjoni mqajma quddiemhom, l-awtorità ta’
l-interpretazzjoni li tkun diġà ngħatat mill-Qorti tal-Ġustizzja taħt
l-Artikolu 177 tista’, madankollu, tippriva lil dan l-obbligu mill-għan u
mis-sustanza tiegħu; dan huwa, b'mod partikolari, il-każ meta
l-kwistjoni mqajma tkun materjalment identika għal waħda li kienet diġà
s-suġġett ta’ deċiżjoni preliminari f’kawża simili”.14      L-istess
effett, għal dak li jikkonċerna r-restrizzjonijiet fuq l-obbligu
stabbilit fit-tielet paragrafu ta' l-Artikolu 177, jista’ jiġi riprodott
meta l-Qorti tal-Ġustizzja tkun diġà ttrattat il-punt ta' dritt in
kwistjoni f'deċiżjonijiet oħra, irrispettivament min-natura
tal-proċeduri li jkunu wasslu għal tali deċiżjoni, anke jekk id-domandi
in kwisjoni ma jkunux eżattament l-istess.15      Madanakollu,
għandu jiġi mfakkar li, f’kull waħda minn dawn l-ipoteżi, il-qrati
nazzjonali, inklużi dawk imsemmija fit-tielet paragrafu ta’ l-Artikolu
177, jibqgħu dejjem fil-libertà li jressqu kwistjoni quddiem il-Qorti
tal-Ġustizzja, jekk iqisu li dan ikun xieraq. 16      Fl-aħħar
nett, l-applikazzjoni korretta tad-dritt Komunitarju tista’ tkun tant
ċara li ma tħalli l-ebda lok għal dubju raġonevoli dwar kif għandha tiġi
riżolta l-kwistjoni li tkun tqajmet. Qabel ma tasal għall-konklużjoni
li dan huwa l-każ, il-qorti nazzjonali għandha tkun konvinta li
s-sitwazzjoni tkun daqstant ċara għall-qrati ta’ l-Istati Membri l-oħra u
għall-Qorti tal-Ġustizzja. Huwa biss fil-każ li dawn il-kundizzjonijiet
ikunu sodisfatti li l-qorti nazzjonali tkun tista’ ma tressaqx
il-kwistjoni quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u tieħu r-responsabbiltà li
ssolviha hija stess.17      Madanakollu,
l-eżistenza ta’ tali possibbiltà għandha tiġi evalwata skond
il-karatteristiċi tad-dritt Komunitarju u skond id-diffikultajiet
partikolari li tqajjem l-interpretazzjoni tiegħu.18      L-ewwel
nett għandu jittieħed in kunsiderazzjoni l-fatt li t-testi tad-dritt
Komunitarju huma miktuba f'diversi lingwi u li l-verżjonijiet
lingwistiċi kollha huma awtentiċi; b'hekk l-interpretazzjoni ta’
dispożizzjoni tad-dritt Komunitarju tirrikjedi li jiġu mqabbla
l-verżjonijiet lingwistiċi.19      Sussegwentement
għandu jiġi osservat li, anki meta l-verżjonijiet lingwistiċi jaqblu
eżattament flimkien, id-dritt Komunitarju juża terminoloġija tiegħu
proprja. Barra minn hekk, għandu jiġi enfasizzat li l-kunċetti legali
m'għandhomx neċessarjament l-istess tifsira fid-dritt Komunitarju bħalma
għandhom fid-dritt nazzjonali tad-diversi Stati Membri.20      Fl-aħħar
nett, kull dispożizzjoni tad-dritt Komunitarju għandha tiġi kkunsidrata
fil-kuntest tagħha u għandha tiġi interpretata fid-dawl
tad-dispożizzjonijiet kollha tad-dritt Komunitarju, ta’ l-għanijiet
tiegħu u ta’ l-istat ta’ evoluzzjoni tiegħu fid-data li fiha tiġi
applikata d-dispożizzjoni in kwistjoni.21      Fid-dawl
tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta li għandha
tingħata lill-Corte Suprema di Cassazione hija li t-tielet paragrafu ta’
l-Artikolu 177 għandu jiġi interpretat fis-sens li meta titqajjem
kwistjoni ta' dritt Komunitarju quddiem qorti jew tribunal li kontra
d-deċiżjonijiet tagħhom ma jkun hemm ebda rimedju ġudizzjarju taħt
il-liġi nazzjonali, dawn għandhom jikkonformaw ruħhom ma' l-obbligu ta’
rinviju, sakemm ma jikkunsidrawx li l-kwistjoni mqajma hija irrilevanti
jew li d-dispożizzjoni Komunitarja in kwistjoni kienet diġà ġiet
interpretata mill-Qorti tal-Ġustizzja jew li l-applikazzjoni xierqa
tad-dritt Komunitarju hija tant ċara li ma tħalli ebda lok għal dubju
raġonevoli; l-eżistenza ta’ possibbiltà bħal din għandha tiġi
kkunsidrata fid-dawl tal-karatteristiċi tad-dritt Komunitarju,
tad-diffikultajiet partikolari li tqajjem l-interpretazzjoni tiegħu u
tar-riskju ta’ diverġenzi fil-ġurisprudenza tal-Komunità Fuq l-ispejjeż22      L-ispejjeż
sostnuti mill-Gvern tar-Repubblika Taljana, mill-Gvern tar-Renju
Olandiż u mill-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, li ssottomettew
osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, ma jistgħux jiġu mħallsa
lura.Peress li l-proċedura għandha,
fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali n-natura ta' kwistjoni
mqajma quddiem il-Corte Suprema di Cassazione, hija din il-qorti li
għandha tiddeċiedi dwar l-ispejjeż.Għal dawn il-motivi, IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA_B'risposta
għad-domanda preliminari magħmula mill-Corte Suprema di Cassazione,
permezz ta’ digriet tas-27 ta’ Marzu 1981, taqta' u tiddeċiedi li:It-tielet
paragrafu ta’ l-Artikolu 177 għandu jiġi interpretat fis-sens li meta
titqajjem kwistjoni ta' dritt Komunitarju quddiem qorti jew tribunal li
kontra d-deċiżjonijiet tagħhom ma jkun hemm ebda rimedju ġudizzjarju
taħt il-liġi nazzjonali, dawn għandhom jikkonformaw ruħhom ma' l-obbligu
ta’ rinviju, sakemm ma jikkunsidrawx li l-kwistjoni mqajma hija
irrilevanti jew li d-dispożizzjoni Komunitarja in kwistjoni kienet digà
ġiet interpretata mill-Qorti tal-Ġustizzja jew li l-applikazzjoni xierqa
tad-dritt Komunitarju hija tant ċara li ma tħalli ebda lok għal dubju
raġonevoli; l-eżistenza ta’ possibbiltà bħal din għandha tiġi
kkunsidrata fid-dawl tal-karatteristiċi tad-dritt Komunitarju,
tad-diffikultajiet partikolari li tqajjem l-interpretazzjoni tiegħu u
tar-riskju ta’ diverġenzi fil-ġurisprudenza tal-Komunità.Mertens de WilmarsBoscoTouffaitDuePescatore      Mackenzie StuartO’KeeffeKoopmansEverling      ChlorosGrévisseMogħtija fil-Qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu fis-6 ta' Ottubru 1982.P. Heim       J. Mertens de WilmarsReġistratur       President* Lingwa tal-kawża: it-Taljan