62021TJ0561_RES
Kawża T‑561/21
HSBC Holdings plc et
vs
Il‑Kummissjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (Is-Seba’ Awla) tas‑27 ta’ Novembru 2024
“Kompetizzjoni – Akkordji – Settur tad-derivattivi tar-rati tal-interessi ddenominati f’euro – Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE – Ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni – Annullament parzjali tad-deċiżjoni permezz ta’ sentenza tal-Qorti Ġenerali – Deċiżjoni emendatorja – Multi – Preskrizzjoni – Ammont bażiku – Valur tal-bejgħ – Artikolu 23(2) u (3) tar-Regolament (KE) Nru 1/2003 – Ugwaljanza fit-trattament – Proporzjonalità – Ġurisdizzjoni sħiħa”
Kompetizzjoni – Proċedura amministrattiva – Preskrizzjoni fil-qasam tal-azzjonijiet – Sospensjoni – Effett sospensiv marbut mal-proċeduri ġudizzjarji pendenti – Kundizzjoni – Eżistenza ta’ inċertezza fir-rigward tal-legalità tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni li hija s-suġġett tal-proċedura pendenti – Għan imfittex permezz tal-introduzzjoni ta’ din il-proċedura – Assenza ta’ rilevanza – Konklużjonijiet tad-deċiżjoni ġudizzjarja li ttemm il-proċedura pendenti – Assenza ta’ rilevanza
(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 25(5) u (6))
(ara l-punti 39 sa 50)
Appell – Interess ġuridiku – Annullament parzjali mill-Qorti Ġenerali ta’ deċiżjoni li timponi multi għal ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni – Appell ippreżentat mill-Kummissjoni – Atti preparatorji mibdija mill-Kummissjoni għall-adozzjoni ta’ deċiżjoni li temenda d-deċiżjoni parzjalment annullata – Assenza ta’ impatt fuq l-interess ġuridiku tal-Kummissjoni
(Statut tal-Qorti tal-Ġustizzja, Artikolu 56)
(ara l-punti 51 u 52)
Kompetizzjoni – Multi – Ammont – Determinazzjoni – Iffissar tal-ammont bażiku – Determinazzjoni tal-valur tal-bejgħ – Applikazzjoni tal-metodoloġija prevista mil-linji gwida – Valur ta’ sostituzzjoni stabbilit abbażi tad-dħul tal-flus skontat bl-applikazzjoni ta’ fattur ta’ tnaqqis – Assenza ta’ żball ta’ liġi u ta’ evalwazzjoni mwettqa mill-Kummissjoni
(Artikolu 101(1) TFUE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(3); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2006/C-210/02, punti 13, 15 u 16)
(ara l-punti 61 sa 68, 77 sa 95)
Kompetizzjoni – Multi – Ammont – Determinazzjoni – Iffissar tal-ammont bażiku – Determinazzjoni tal-valur tal-bejgħ – Applikazzjoni tal-metodoloġija prevista mil-linji gwida – Għażla ta’ valur ta’ sostituzzjoni għall-valur tal-bejgħ – Valur ta’ sostituzzjoni stabbilit abbażi tad-dħul tal-flus skontat bl-applikazzjoni ta’ fattur ta’ tnaqqis – Ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni – Assenza
(Artikolu 101(1) u t-tieni paragrafu tal-Artikolu 296 TFUE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(3); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2006/C-210/02, punt 13)
(ara l-punti 69, 73 sa 76)
Appell – Motivi – Insuffiċjenza ta’ motivazzjoni – Motiv distint minn dak li jirrigwarda l-legalità tal-mertu
(Artikolu 296 TFUE; Statut tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 58)
(ara l-punti 70 sa 72)
Kompetizzjoni – Multi – Ammont – Determinazzjoni – Iffissar tal-ammont bażiku – Determinazzjoni tal-valur tal-bejgħ – Applikazzjoni tal-metodoloġija prevista mil-linji gwida – Valur ta’ sostituzzjoni stabbilit abbażi tad-dħul tal-flus skontat bl-applikazzjoni ta’ fattur ta’ tnaqqis – Determinazzjoni tal-fattur ta’ tnaqqis – Assenza ta’ ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni – Assenza ta’ żbalji ta’ evalwazzjoni – Assenza ta’ ksur tal-prinċipji ta’ proporzjonalità u ta’ individwalizzazzjoni tal-pieni – Assenza ta’ ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament
(Artikolu 101(1) u t-tieni paragrafu tal-Artikolu 296 TFUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikoli 20 u 21; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(3); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2006/C-210/02, punt 13)
(ara l-punti 99 sa 110, 121 sa 124, 131 sa 146, 152 sa 169, 173 sa 187)
Kompetizzjoni – Multi – Ammont – Determinazzjoni – Iffissar tal-ammont bażiku – Gravità tal-ksur – Kriterji ta’ evalwazzjoni – Natura u portata ġeografika tal-ksur – Osservanza tal-prinċipji ta’ proporzjonalità u ta’ ugwaljanza fit-trattament
(Artikolu 101 TFUE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(3); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2006/C-210/02, punti 19 sa 23)
(ara l-punti 193 sa 209)
Kompetizzjoni – Multi – Ammont – Determinazzjoni – Iffissar tal-ammont bażiku – Gravità tal-ksur – Tariffa tad-dħul – Fatturi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni
(Artikolu 101(1) TFUE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(3); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2006/C-210/02, punt 25)
(ara l-punti 211 sa 224)
Kompetizzjoni – Multi – Ammont – Determinazzjoni – Aġġustament tal-ammont bażiku – Ċirkustanzi attenwanti – Intensità iktar baxxa tal-parteċipazzjoni fil-ksur meta mqabbla ma’ dik tal-atturi ewlenin – Tnaqqis ta’ 15 fil-mija tal-ammont bażiku – Ksur tal-prinċipji ta’ proporzjonalità, ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ individwalizzazzjoni tas-sanzjonijiet – Assenza
(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(3); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2006/C-210/02, punt 29)
(ara l-punti 228 sa 234, 238 sa 240)
Kompetizzjoni – Multi – Ammont – Determinazzjoni – Setgħa ta’ evalwazzjoni tal-Kummissjoni – Stħarriġ ġudizzjarju – Ġurisdizzjoni sħiħa tal-qorti tal-Unjoni – Portata – Determinazzjoni tal-ammont tal-multa imposta – Kriterji ta’ evalwazzjoni – Gravità u tul tal-ksur – Osservanza tal-prinċipji ta’ motivazzjoni, ta’ proporzjonalità, ta’ individwalizzazzjoni tal-pieni u ta’ ugwaljanza fit-trattament
(Artikoli 101(1) u 261 TFUE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikoli 23(3) u 31)
(ara l-punti 243 sa 250)
Sunt
Il-Qorti Ġenerali ċaħdet ir-rikors għal annullament imressaq mill-entitajiet HSBC Holdings plc, HSBC Bank plc u HSBC Continental Europe (iktar ’il quddiem, meħudin flimkien, “HSBC”), kontra d-deċiżjoni tal-Kummissjoni li temenda d-deċiżjoni tagħha li timponi multa ta’ EUR 33606000 fuq HSBC għal ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni (
1
). Peress li, fil-mument tal-adozzjoni tad-deċiżjoni emendatorja, id-deċiżjoni inizjali tal-Kummissjoni kienet għadha tikkostitwixxi s-suġġett ta’ proċedura tal-appell quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, il-Qorti Ġenerali pprovdiet, fis-sentenza tagħha, preċiżazzjonijiet dwar l-effett sospensiv ta’ din il-proċedura pendenti, fuq it-terminu ta’ preskrizzjoni li kellu jiġi osservat mill-Kummissjoni sabiex timponi multa fuq HSBC.
Fl‑2016, il-Kummissjoni kkonstatat li HSBC kienet kisret l-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) billi pparteċipat, mit‑12 ta’ Frar sas‑27 ta’ Marzu 2007, fi ksur uniku u kontinwu li bħala għan kellu l-bdil tal-kors normali tal-iffissar tal-prezzijiet fis-suq tad-derivattivi tar-rati tal-imgħax f’euro. Għalhekk, il-Kummissjoni imponiet fuq it-tliet entitajiet imsemmija iktar ’il fuq in solidum multa fl-ammont ta’ EUR 33606000 (
2
).
Permezz ta’ sentenza tal‑24 ta’ Settembru 2019, il-Qorti Ġenerali rrilevat żbalji mwettqa mill-Kummissjoni fir-rigward tal-portata tal-ksur attribwit lill-HSBC fid-Deċiżjoni tal‑2016 filwaqt li rrilevat li dawn l-iżbalji ma kellhomx effett fuq il-legalità tal-Artikolu 1(b) tad-Deċiżjoni tal‑2016, peress li l-konklużjoni li kienet tinsab fih baqgħet iġġustifikata minn elementi oħra li kienu jinsabu fid-Deċiżjoni tal-2016, iżda li, eventwalment, dan kellu jittieħed inkunsiderazzjoni fl-evalwazzjoni tan-natura proporzjonata tal-multa (
3
).
Barra minn hekk, billi qieset li d-Deċiżjoni tal-2016 kienet ivvizzjata bi żball ta’ motivazzjoni, il-Qorti Ġenerali annullatha sa fejn kienet timponi multa ta’ EUR 33606000 fuq HSBC. Kemm il-Kummissjoni kif ukoll HSBC ippreżentaw appell minn din is-sentenza quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
Madankollu, permezz ta’ ittra tat‑8 ta’ Mejju 2020, il-membru tal-Kummissjoni inkarigat mill-kompetizzjoni nnotifika lil HSBC l-intenzjoni tiegħu li jipproponi lill-Kulleġġ tal-Kummissarji l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ġdida sabiex tiġi rrimedjata s-sitwazzjoni li kienet tirriżulta mis-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal‑24 ta’ Settembru 2019.
Permezz ta’ deċiżjoni emendatorja adottata fl‑2021, il-Kummissjoni, għalhekk, naqqset għal EUR 31739000 il-multa imposta fuq HSBC permezz tad-Deċiżjoni tal‑2016 u kkompletat il-motivazzjoni li kienet tinsab f’din id-deċiżjoni, meqjusa insuffiċjenti mill-Qorti Ġenerali. Madwar xahar wara l-adozzjoni ta’ din id-deċiżjoni emendatorja, il-Kummissjoni rrinunzjat għall-appell tagħha mis-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal‑24 ta’ Settembru 2019.
HSBC adixxiet lill-Qorti Ġenerali b’rikors għall-annullament tad-Deċiżjoni Emendatorja tal‑2021 u għalhekk tal-multa imposta bid-Deċiżjoni tal‑2016, kif emendata. Sussidjarjament, hija talbet lill-Qorti Ġenerali teżerċita l-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha sabiex tnaqqas sostanzjalment il-multa imposta fid-Deċiżjoni Emendatorja tal‑2021.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Insostenn tar-rikors għal annullament tagħha, HSBC kkritikat b’mod partikolari lill-Kummissjoni li adottat id-Deċiżjoni Emendatorja tal‑2021 lil hinn mit-terminu massimu ta’ preskrizzjoni ta’ għaxar snin previst fl-Artikolu 25(5) tar-Regolament Nru 1/2003 (
4
) għall-impożizzjoni ta’ multa għall-ksur ikkonstatat fid-Deċiżjoni tal‑2016.
Fuq dan il-punt, HSBC sostniet, essenzjalment, li l-appell ippreżentat mill-Kummissjoni kontra s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal‑24 ta’ Settembru 2019 ma kellux l-effett li jissospendi din il-preskrizzjoni deċennali, peress li, diġà waqt il-preżentata tal-imsemmi appell, il-Kummissjoni kellha l-intenzjoni li tadotta d-Deċiżjoni Emendatorja tal‑2021 mingħajr ma tistenna l-eżitu ta’ din il-proċedura ta’ appell. Barra minn hekk, skont ir-rikorrenti, anki jekk kellu jitqies li l-appell ippreżentat mill-Kummissjoni jissospendi t-terminu ta’ preskrizzjoni, din is-sospensjoni, fi kwalunkwe każ, intemmet meta l-membru tal-Kummissjoni inkarigat mill-kompetizzjoni nnotifika lil HSBC l-intenzjoni tiegħu li jipproponi lill-Kulleġġ tal-Kummissarji l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ġdida li kellha tiġi indirizzata lil HSBC u dan minħabba t-telf ta’ interess tal-Kummissjoni fl-eżitu tal-appell.
Wara li ppreċiżat li, fid-data tal-preżentata tal-appell mill-Kummissjoni, it-terminu ta’ preskrizzjoni sabiex tiġi imposta multa fuq HSBC għall-ksur ikkonstatat fid-Deċiżjoni tal‑2016 kien għadu ma skadiex, il-Qorti Ġenerali fakkret li, konformement mal-Artikolu 25(6) tar-Regolament Nru 1/2003, il-preskrizzjoni fil-qasam tal-impożizzjoni ta’ multi tkun sospiża sakemm id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata l-ksur u li timponi multa tkun is-suġġett ta’ proċeduri pendenti quddiem waħda mill-qrati tal-Unjoni. Skont il-paragrafu 5 tal-istess artikolu, it-terminu massimu ta’ preskrizzjoni ta’ għaxar snin għandu jiġi estiż bil-perijodu li matulu l-preskrizzjoni tkun sospiża skont il-paragrafu 6 tiegħu.
Issa, kuntrarjament għal dak li qieset l-HSBC, l-Artikolu 25(6) tar-Regolament Nru 1/2003 ma jissuġġetta l-effett sospensiv tal-proċeduri ġudizzjarji pendenti għal ebda kundizzjoni suġġettiva, bħal “għan” imfittex mill-preżentata tar-rikors jew mill-“intenzjoni” tal-parti li tkun ippreżentatu.
Fil-fatt, din id-dispożizzjoni tipproteġi lill-Kummissjoni mill-effett tal-preskrizzjoni f’sitwazzjonijiet li fihom tiġi “prekluża” milli taġixxi sa fejn hija jkollha tistenna d-deċiżjoni tal-qorti tal-Unjoni, fil-kuntest ta’ proċeduri li hija ma tikkontrollax l-iżvolġiment tagħhom, qabel ma tkun taf jekk l-att ikkontestat ikunx ivvizzjat jew le b’illegalità. Il-kunċett ta’ “impediment” huwa relatat, għaldaqstant, ma’ ċirkustanza oġġettiva li tirrigwarda l-eżistenza stess ta’ proċedura ġudizzjarja pendenti li minħabba fiha tippersisti inċertezza fir-rigward tal-legalità tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni.
Fid-dawl ta’ dawn il-preċiżazzjonijiet, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li, sakemm il-proċedura relatata mal-appell tal-Kummissjoni kienet pendenti, kienet teżisti inċertezza dwar il-legalità tad-Deċiżjoni tal‑2016, sa fejn din kienet timponi multa ta’ EUR 33606000 fuq HSBC. Minn dan isegwi li t-terminu ta’ preskrizzjoni sabiex tiġi imposta multa ġdida fuq HSBC għall-ksur ikkonstatat fid-Deċiżjoni tal‑2016 kien sospiż sal-adozzjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja ta’ deċiżjoni li ttemm din il-proċedura ta’ appell, u dan indipendentement mill-passi li l-Kummissjoni bdiet bl-għan tal-adozzjoni tad-deċiżjoni tal‑2021.
F’dan il-kuntest, il-Qorti Ġenerali ċaħdet ukoll l-argument ta’ HSBC ibbażat fuq l-assenza ta’ interess tal-Kummissjoni li tippreżenta jew li żżomm l-appell tagħha mis-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal‑24 ta’ Settembru 2019.
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali ppreċiżat li, għalkemm l-assenza ta’ interess ġuridiku fil-mument tal-preżentata ta’ appell, jekk jitqies li huwa stabbilit, tista’ twassal għaċ-ċaħda tal-appell bħala inammissibbli u jekk in-nuqqas ta’ interess ġuridiku fil-mori tal-kawża jista’ jwassal lill-qorti tal-Unjoni sabiex tiddeċiedi li ma jkunx hemm lok li tingħata deċiżjoni, huwa l-fatt stess li rikors ikun pendenti quddiem il-Qorti Ġenerali jew il-Qorti tal-Ġustizzja li jiġġustifika s-sospensjoni tat-terminu ta’ preskrizzjoni, u mhux il-konklużjonijiet li jaslu għalihom dawn il-qrati fid-deċiżjoni tagħhom li jtemmu l-istanza.
Fi kwalunkwe każ, is-sempliċi fatt li l-Kummissjoni ħadet passi sabiex tadotta deċiżjoni ġdida wara l-għoti tas-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal‑24 ta’ Settembru 2019 ma weriex li hija tilfet kull interess li tiġi kkonstatata l-legalità tad-Deċiżjoni tal-2016, peress li dan l-interess jippersisti sal-adozzjoni tad-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja li ttemm l-istanza jew, tal-inqas, sal-adozzjoni ta’ din id-deċiżjoni l-ġdida. Il-fatt li, wara l-adozzjoni tad-Deċiżjoni Emendatorja tal‑2021, il-Kummissjoni rrinunzjat għall-appell tagħha bl-ebda mod ma jbiddel din il-konklużjoni.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li l-eżerċizzju, mill-Kummissjoni, tas-setgħa tagħha ta’ sanzjoni għall-ksur ikkonstatat fid-Deċiżjoni tal‑2016 ma kienx preskritt fil-jum tal-adozzjoni tad-Deċiżjoni Emendatorja tal‑2021. Il-Qorti Ġenerali sussegwentement ċaħdet il-motivi l-oħra kollha invokati minn HSBC insostenn tat-talba tagħha għall-annullament tad-Deċiżjoni Emendatorja tal‑2021, kif ukoll it-talbiet ta’ HSBC intiżi għat-tnaqqis tal-multa imposta f’din id-deċiżjoni, u, konsegwentement, ċaħdet ir-rikors kollu kemm hu.
(
1
)	Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2021) 4600 final tat‑28 ta’ Ġunju 2021 li temenda d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2016) 8530 final tas‑7 ta’ Diċembru 2016 li tirrigwarda proċediment skont l-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (Każ AT.39914 – Derivattivi tar-Rati tal-Imgħax f’Euro (EIRD)) (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni Emendatorja tal‑2021”).
(
2
)	Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2016) 8530 final tas‑7 ta’ Diċembru 2016 li tirrigwarda proċediment skont l-Artikolu 101 [TFUE] u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (Każ AT.39914 – Derivattivi tar-Rati tal-Imgħax f’Euro (EIRD)) (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni tal‑2016”).
(
3
)	Sentenza tal‑24 ta’ Settembru 2019, HSBC Holdings et vs Il-Kummissjoni (T‑105/17, EU:T:2019:675).
(
4
)	Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003 tas‑16 ta’ Diċembru 2002 fuq l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli [101 u 102 TFUE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 205).