62023CC0048
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΡΑΝΤΟΥ
της 5ης Σεπτεμβρίου 2024 (
1
)
Υπόθεση C-48/23
Alajärven Sähkö Oy e.a.,
Elenia Verkko Oyj
κατά
Energiavirasto
[αίτηση του markkinaoikeus(δικαστηρίου οικονομικών υποθέσεων, Φινλανδία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
«Προδικαστική παραπομπή – Εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας – Οδηγία (ΕΕ) 2019/944 – Άρθρο 57, παράγραφοι 4 και 5 – Ανεξαρτησία των εθνικών ρυθμιστικών αρχών – Άρθρο 59 – Καθήκοντα και αρμοδιότητες των αρχών αυτών – Καθορισμός μεθοδολογιών ελέγχου – Εθνική νομοθετική ρύθμιση σκοπούσα στη μείωση της τιμής διανομής ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς να παρεμβαίνει άμεσα στα τιμολόγια μεταφοράς και διανομής ή στις μεθοδολογίες που διέπουν τον υπολογισμό τους – Απόφαση ρυθμιστικής αρχής να προσαρμόσει αναλόγως τις μεθοδολογίες ελέγχου της – Δυνατότητα της κυβέρνησης κράτους μέλους να εκδίδει γενικούς πολιτικούς προσανατολισμούς οι οποίοι δεν συνδέονται με τα καθήκοντα και τις αρμοδιότητες της ρυθμιστικής αρχής – Έκταση της δυνατότητας αυτής»
I. Εισαγωγή
1.
Η οδηγία (ΕΕ) 2019/944 (
2
) ορίζει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να εγγυώνται την ανεξαρτησία των εθνικών ρυθμιστικών αρχών στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Στις αρχές αυτές ανατίθεται, μεταξύ άλλων, το καθήκον να καθορίζουν ή να εγκρίνουν, σύμφωνα με διαφανή κριτήρια, τιμολόγια μεταφοράς ή διανομής, και/ή τις μεθοδολογίες που διέπουν τον υπολογισμό τους.
2.
Σε ποιον βαθμό επιτρέπει η εν λόγω οδηγία στην κυβέρνηση κράτους μέλους να περιορίζει το κόστος των διαχειριστών συστημάτων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, προκειμένου να μειώνονται τα τιμολόγια για τους καταναλωτές, χωρίς να θίγεται η ανεξαρτησία της εθνικής ρυθμιστικής αρχής; Αυτό είναι κατ’ ουσίαν το ερώτημα που θέτει το markkinaoikeus (δικαστήριο οικονομικών υποθέσεων, Φινλανδία).
3.
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως υποβλήθηκε στο πλαίσιο διαδικασίας που κίνησαν οι εταιρίες Alajärven Sähkö Oy κ.λπ. και Elenia Verkko Oyj (στο εξής: Elenia), διαχειριστές δικτύου, σχετικά με αποφάσεις της Energiavirasto (Υπηρεσίας Ενέργειας, Φινλανδία), ήτοι της εθνικής ρυθμιστικής αρχής, με τις οποίες η τελευταία τροποποίησε τις μεθοδολογίες ελέγχου όσον αφορά τον καθορισμό του εσόδου των διαχειριστών δικτύου μετά τη θέσπιση νόμου που σκοπούσε στη μείωση των τιμών διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.
II. Το νομικό πλαίσιο
Α.
Το δίκαιο της Ένωσης
4.
Το άρθρο 1 της οδηγίας 2019/944, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αντικείμενο», ορίζει τα ακόλουθα:
«Η παρούσα οδηγία θεσπίζει κοινούς κανόνες που αφορούν την παραγωγή, τη μεταφορά, τη διανομή, την αποθήκευση και την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και την προστασία των καταναλωτών, με στόχο τη δημιουργία πραγματικά ολοκληρωμένων, ανταγωνιστικών, επικεντρωμένων στον καταναλωτή, ευέλικτων, δίκαιων και διαφανών αγορών ηλεκτρικής ενέργειας στην Ένωση.
Με την αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων μιας ολοκληρωμένης αγοράς, η παρούσα οδηγία έχει στόχο να διασφαλίσει οικονομικά προσιτές, διαφανείς τιμές και κόστος ενέργειας για τους καταναλωτές, υψηλό βαθμό ασφάλειας του εφοδιασμού και την ομαλή μετάβαση σε ένα ενεργειακό σύστημα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Ορίζει βασικούς κανόνες για την οργάνωση και λειτουργία του ενωσιακού τομέα ηλεκτρικής ενέργειας […] και κανόνες για την ανεξαρτησία των ρυθμιστικών αρχών στα κράτη μέλη.
Η παρούσα οδηγία καθορίζει επίσης τρόπους συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών, των ρυθμιστικών αρχών και των διαχειριστών συστημάτων διανομής με στόχο τη δημιουργία μιας πλήρως διασυνδεδεμένης εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία αυξάνει την ενσωμάτωση της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, τον ελεύθερο ανταγωνισμό και την ασφάλεια του εφοδιασμού.»
5.
Το άρθρο 57 της οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Διορισμός και ανεξαρτησία των ρυθμιστικών αρχών», προβλέπει τα εξής:
«1.   Κάθε κράτος μέλος ορίζει μία ρυθμιστική αρχή σε εθνικό επίπεδο.
[…]
4.   Τα κράτη μέλη εγγυώνται την ανεξαρτησία της ρυθμιστικής αρχής και διασφαλίζουν ότι ασκεί τις εξουσίες της με αμεροληψία και διαφάνεια. Για τον σκοπό αυτό, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι, κατά την άσκηση των ρυθμιστικών καθηκόντων που τους ανατίθενται βάσει της παρούσας οδηγίας και της σχετικής νομοθεσίας, η ρυθμιστική αρχή:
α)
είναι νομικά διακριτή και λειτουργικά ανεξάρτητη από κάθε άλλη δημόσια ή ιδιωτική οντότητα,
β)
διασφαλίζει ότι το προσωπικό τους και όλα τα πρόσωπα που είναι επιφορτισμένα με τη διοίκησή της:
i)
ενεργούν ανεξάρτητα από οποιοδήποτε αγοραίο συμφέρον· και
ii)
δεν ζητούν ούτε λαμβάνουν απευθείας οδηγίες από οποιαδήποτε κυβέρνηση ή άλλη δημόσια ή ιδιωτική οντότητα κατά την άσκηση των ρυθμιστικών καθηκόντων. Με την απαίτηση αυτή δεν θίγεται η, κατά περίπτωση, στενή συνεργασία με άλλες συναφείς εθνικές αρχές ούτε οι γενικοί πολιτικοί προσανατολισμοί που εκδίδει η κυβέρνηση και οι οποίοι δεν συνδέονται με τα κατά το άρθρο 59 καθήκοντα και αρμοδιότητες της ρυθμιστικής αρχής.
5.   Για να προστατεύσουν την ανεξαρτησία της ρυθμιστικής αρχής, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ιδίως ότι:
α)
η ρυθμιστική αρχή μπορεί να λαμβάνει αυτόνομες αποφάσεις, ανεξάρτητα από κάθε πολιτικό οργανισμό·
[…]».
6.
Το άρθρο 59 της οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Καθήκοντα και αρμοδιότητες της ρυθμιστικής αρχής», ορίζει τα εξής:
«1.   Στη ρυθμιστική αρχή ανατίθενται τα εξής καθήκοντα:
α)
να καθορίζει ή να εγκρίνει, σύμφωνα με διαφανή κριτήρια, τιμολόγια μεταφοράς ή διανομής ή τις μεθοδολογίες τους ή και τα δύο·
[…]
ιγ)
να θεσπίζει ή να εγκρίνει πρότυπα και απαιτήσεις για την ποιότητα της υπηρεσίας και της προμήθειας ή να συμβάλλει σε αυτό μαζί με άλλες αρμόδιες αρχές και να παρακολουθεί τη συμμόρφωση προς και την εξέταση της παρελθούσας απόδοσης των κανόνων ασφαλείας και αξιοπιστίας του δικτύου·
[…]
7.   Με εξαίρεση τις περιπτώσεις όπου ο [Οργανισμός Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER)] είναι αρμόδιος να καθορίζει και να εγκρίνει τους όρους και τις προϋποθέσεις ή τις μεθοδολογίες για την εφαρμογή των κωδίκων δικτύου και των κατευθυντήριων γραμμών του κεφαλαίου VII του κανονισμού (ΕΕ) 2019/943 [ (
3
)] δυνάμει του άρθρου 5, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΕ) 2019/942 [ (
4
)] λόγω του συντονισμένου χαρακτήρα τους, οι ρυθμιστικές αρχές είναι υπεύθυνες για τον καθορισμό ή την έγκριση αρκετά πριν από την έναρξη ισχύος τους, τουλάχιστον των εθνικών μεθοδολογιών οι οποίες χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό ή τον καθορισμό των όρων και των προϋποθέσεων για:
α)
τη σύνδεση και την πρόσβαση στα εθνικά δίκτυα, συμπεριλαμβανομένων των τιμολογίων μεταφοράς και διανομής ή των μεθοδολογιών τους. Τα εν λόγω τιμολόγια ή μεθοδολογίες καθιστούν δυνατή την πραγματοποίηση των αναγκαίων επενδύσεων στα δίκτυα, κατά τρόπο ώστε οι επενδύσεις αυτές να διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα των δικτύων·
[…]».
Β.
Το φινλανδικό δίκαιο
7.
Το άρθρο 19 του sähkömarkkinalaki (588/2013) [νόμου περί αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (588/2013)], όπως τροποποιήθηκε με τον laki sähkömarkkinalain muuttamisesta (730/2021) [νόμο για την τροποποίηση του νόμου περί αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (730/2021), στο εξής: νόμος 730/2021 (
5
)] (στο εξής: νόμος περί αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας), το οποίο επιγράφεται «Υποχρέωση ανάπτυξης του δικτύου», ορίζει τα εξής:
«Ο διαχειριστής του δικτύου οφείλει, προκειμένου να διασφαλίζεται η προμήθεια επαρκώς καλής ποιότητας ηλεκτρικής ενέργειας στους χρήστες του δικτύου του, να συντηρεί, να λειτουργεί και να αναπτύσσει το δίκτυό του ηλεκτρικής ενέργειας καθώς και τις συνδέσεις με άλλα δίκτυα σύμφωνα με τις απαιτήσεις που έχουν καθοριστεί για τη λειτουργία των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και τις εύλογες ανάγκες των χρηστών του δικτύου.
Κάθε δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας πρέπει να σχεδιάζεται, να κατασκευάζεται και να συντηρείται κατά τρόπον ώστε:
(1)
να πληρούνται οι απαιτήσεις σχετικά με την ποιότητα της λειτουργίας των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και να είναι κατά τα λοιπά καλή η ποιότητα της μεταφοράς και της διανομής ηλεκτρικής ενέργειας από τεχνική άποψη·
[…]
(6)
να μπορεί ο διαχειριστής του δικτύου να παρέχει υπηρεσίες μεταφοράς και διανομής στους χρήστες του δικτύου με οικονομικά αποδοτικό τρόπο·
[…]».
8.
Στο άρθρο 51 του εν λόγω νόμου, το οποίο επιγράφεται «Απαιτήσεις σχετικά με την ποιότητα της λειτουργίας του δικτύου διανομής», περιλαμβάνονται λεπτομερείς διατάξεις σχετικά με το θέμα αυτό.
9.
Στο άρθρο 52 του ίδιου νόμου, το οποίο φέρει τον τίτλο «Σχέδιο ανάπτυξης του δικτύου διανομής», προβλέπονται τα εξής:
«Η ανάπτυξη δικτύου διανομής ενός διαχειριστή δικτύου διανομής πρέπει να βασίζεται σε διαφανές πρόγραμμα ανάπτυξης του δικτύου διανομής, το οποίο περιλαμβάνει:
1)
σχέδιο σημαντικών επενδύσεων στο δίκτυο διανομής οι οποίες είναι απαραίτητες για τη διατήρηση της δυναμικότητας μεταφοράς του δικτύου καθώς και για τη σύνδεση νέας δυναμικότητας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και νέων φορτίων στο δίκτυο διανομής κατά τα επόμενα δέκα έτη, λαμβανομένων επίσης υπόψη των σταθμών φόρτισης ηλεκτρικών αυτοκινήτων και των αναγκών εφοδιασμού των ποντοπόρων πλοίων και των πλοίων εσωτερικής ναυσιπλοΐας με ηλεκτρική ενέργεια από ξηράς·
2)
μέτρα που αποβλέπουν στην εφαρμογή και τήρηση των απαιτήσεων των άρθρων 51 και 119 σε σχέση με το δίκτυο διανομής·
3)
σχέδιο ενδεχόμενης χρήσης ευέλικτης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, σταθμών αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, μέτρων ενεργειακής απόδοσης του διαχειριστή του δικτύου διανομής και άλλων πηγών ως εναλλακτικών λύσεων για την επέκταση της δυναμικότητας μεταφοράς του συστήματος διανομής·
[…]»
10.
Το άρθρο 119 του ίδιου νόμου, το οποίο φέρει τον τίτλο «Μεταβατική διάταξη σχετικά με την ασφαλή λειτουργία του δικτύου διανομής», ορίζει τα εξής:
«Ο διαχειριστής του δικτύου διανομής οφείλει να συμμορφωθεί προς τις απαιτήσεις του άρθρου 51, πρώτο εδάφιο, σημεία 2 και 3, εντός της περιοχής ευθύνης του, το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2028. Πρέπει να υπάρξει συμμόρφωση προς τις απαιτήσεις αυτές έως τις 31 Δεκεμβρίου 2019 για τουλάχιστον το 50 % του συνόλου των χρηστών του δικτύου διανομής, εξαιρουμένων των δευτερευουσών κατοικιών, και έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023 για τουλάχιστον το 75 % του συνόλου των χρηστών του δικτύου διανομής, εξαιρουμένων των δευτερευουσών κατοικιών.
Αν το ποσοστό υπόγειων καλωδίων του δικτύου μέσης τάσης στην περιοχή ευθύνης του διαχειριστή δικτύου διανομής δεν υπερβαίνει το 60 % στις 31 Δεκεμβρίου 2018, ο διαχειριστής του δικτύου διανομής οφείλει να συμμορφωθεί προς τις απαιτήσεις του άρθρου 51, πρώτο εδάφιο, σημεία 2 και 3, εντός της περιοχής ευθύνης του, το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2036. Στην περίπτωση αυτή, πρέπει να υπάρξει συμμόρφωση προς τις απαιτήσεις σε σχέση τουλάχιστον με το 75 % του συνόλου των χρηστών του δικτύου διανομής το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2028, εξαιρουμένων των δευτερευουσών κατοικιών.»
11.
Στο πλαίσιο των προπαρασκευαστικών εργασιών του νόμου 730/2021, η αναλυτική αιτιολογική έκθεση σχετικά με την τροποποίηση του άρθρου 119 του νόμου περί αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας αναφέρει, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα. Η παράταση της προθεσμίας συμμόρφωσης προς τις απαιτήσεις ασφαλούς λειτουργίας του δικτύου διανομής πρόκειται να μεταβάλει σημαντικά το ρυθμιστικό πλαίσιο στο οποίο υπόκεινται οι διαχειριστές δικτύων διανομής. Η καθοδηγητική λειτουργία των διατάξεων του δεύτερου και τρίτου εδαφίου του εν λόγω άρθρου θα πρέπει να συμβαδίζει με τη λοιπή εποπτεία δικτύων. Κατά συνέπεια, λόγω των προτεινόμενων τροποποιήσεων των ανωτέρω διατάξεων, η παράταση της προθεσμίας συμμόρφωσης προς τις απαιτήσεις ασφάλειας του εφοδιασμού και οι αντίστοιχες τροποποιήσεις όσον αφορά τις επενδύσεις των διαχειριστών δικτύων διανομής και τη χρηματοδότησή τους θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και σε σχέση με τις μεθοδολογίες ελέγχου του καθορισμού των τιμολογίων δικτύου. Ο αντίκτυπος της τροποποίησης του ρυθμιστικού πλαισίου θα πρέπει να ληφθεί υπόψη, παραδείγματος χάριν, σε σχέση με διάφορα στοιχεία τα οποία περιλαμβάνονται στις μεθοδολογίες υπολογισμού των τιμολογίων των διαχειριστών δικτύων διανομής και τα οποία συνδέονται με τη χρηματοδότηση των επενδύσεων και δημιουργούν κίνητρα για επενδύσεις.
12.
Το άρθρο 6 του laki sähkö- ja maakaasumarkkinoiden valvonnasta (590/2013) [νόμου περί εποπτείας των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου (590/2013)], όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: νόμος περί εποπτείας), το οποίο φέρει τον τίτλο «Καθήκοντα της Υπηρεσίας Ενέργειας ως εθνικής ρυθμιστικής αρχής», ορίζει τα εξής:
«Η Υπηρεσία Ενέργειας, υπό την ιδιότητά της ως εθνική ρυθμιστική αρχή κατά την έννοια της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στους τομείς της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου, μεταξύ άλλων καθηκόντων:
1)
θεσπίζει, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπει ο παρών νόμος, τις μεθοδολογίες καθορισμού των τιμολογίων μεταφοράς και διανομής για τους διαχειριστές δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου·
[…]
7)
ελέγχει τη συμμόρφωση με τους κανόνες σχετικά με την ασφάλεια και την αξιοπιστία των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, αξιολογεί τις προηγούμενες επιδόσεις των δικτύων και συμμετέχει στην κατάρτιση απαιτήσεων σχετικά με την ποιότητα των υπηρεσιών των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου και της προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.
[…]»
13.
Το άρθρο 10 του εν λόγω νόμου, το οποίο φέρει τον τίτλο «Όροι και μεθοδολογίες που καθορίζονται από την Υπηρεσία Ενέργειας», προβλέπει τα εξής:
«Η Υπηρεσία Ενέργειας καθορίζει, με απόφαση (απόφαση καθορισμού), για τους διαχειριστές δικτύων, για τους υπεύθυνους για το σύστημα διαχειριστές των κύριων δικτύων, για τους υπεύθυνους για το σύστημα διαχειριστές των δικτύων μεταφοράς, καθώς και για τους διαχειριστές εγκαταστάσεων επεξεργασίας υγροποιημένου φυσικού αερίου, τους όρους χρήσεως των υπηρεσιών και τις μεθοδολογίες κατάρτισης των τιμολογίων για τις ακόλουθες υπηρεσίες, πριν από την εφαρμογή τους:
1)
τις μεθοδολογίες υπολογισμού, κατά τη διάρκεια της ρυθμιστικής περιόδου, του εσόδου των διαχειριστών δικτύων από τη λειτουργία των δικτύων και των τελών που πρέπει να χρεώνονται για τη χρήση των υπηρεσιών μεταφοράς·
[…]»
14.
Το άρθρο 13 του εν λόγω νόμου, το οποίο επιγράφεται «Τροποποίηση της απόφασης καθορισμού», ορίζει τα εξής:
«Η Υπηρεσία [Ενέργειας] δύναται να τροποποιήσει απόφαση καθορισμού, εκδίδοντας νέα απόφαση, κατόπιν αιτήματος του αποδέκτη της αποφάσεως καθορισμού ή αυτεπαγγέλτως. Απόφαση καθορισμού που εκδίδεται για ορισμένο χρόνο μπορεί να τροποποιηθεί από την Υπηρεσία με πρωτοβουλία του αποδέκτη της αποφάσεως αυτής ή αυτεπαγγέλτως, ενώ απόφαση καθορισμού που εκδίδεται για αόριστο χρόνο μπορεί να τροποποιηθεί από την Υπηρεσία αυτεπαγγέλτως, εάν:
[…]
2)
η τροποποίηση αποτελεί απόρροια νομοθετικής μεταρρύθμισης.
[…]»
III. Η διαφορά της κύριας δίκης, τα προδικαστικά ερωτήματα και η διαδικασία ενώπιον Δικαστηρίου
15.
Με αποφάσεις της 30ής Νοεμβρίου 2015 (στο εξής: αποφάσεις της 30ής Νοεμβρίου 2015), η Υπηρεσία Ενέργειας θέσπισε μεθοδολογίες ελέγχου για την τέταρτη και την πέμπτη ρυθμιστική περίοδο, ήτοι, αντιστοίχως, για τις χρονικές περιόδους από 1ης Ιανουαρίου 2016 έως 31 Δεκεμβρίου 2019, και από 1ης Ιανουαρίου 2020 έως 31 Δεκεμβρίου 2023, οι οποίες αφορούσαν τον καθορισμό του εσόδου των διαχειριστών από τη λειτουργία δικτύου, καθώς και των τελών που πρέπει να χρεώνονται για τη χρήση των υπηρεσιών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας (στο εξής: αρχικές μεθοδολογίες ελέγχου).
16.
Με αποφάσεις της 15ης Δεκεμβρίου 2021 (στο εξής: αποφάσεις της 15ης Δεκεμβρίου 2021), η Υπηρεσία Ενέργειας τροποποίησε τις αποφάσεις της 30ής Νοεμβρίου 2015, για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 2022 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023, όσον αφορά τις αρχικές μεθοδολογίες ελέγχου. Στις αποφάσεις της 15ης Δεκεμβρίου 2021 περιλαμβανόταν η επισήμανση ότι το ζήτημα των μεθοδολογιών ελέγχου τέθηκε αυτεπαγγέλτως από την Υπηρεσία Ενέργειας μετά την έναρξη ισχύος, την 1η Αυγούστου 2021, του νόμου 730/2021.
17.
Στις 17 και 19 Ιανουαρίου 2022 οι Alajärven Sähkö και Elenia άσκησαν, αντιστοίχως, ενώπιον του markkinaoikeus (δικαστηρίου οικονομικών υποθέσεων), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου, προσφυγή με αίτημα, μεταξύ άλλων, την ακύρωση των αποφάσεων της 15ης Δεκεμβρίου 2021 καθ’ ο μέρος οι εν λόγω αποφάσεις τροποποίησαν τις αρχικές μεθοδολογίες ελέγχου επικαιροποιώντας τις μοναδιαίες τιμές που χρησιμοποιούνται κατά τον καθορισμό της βάσεως υπολογισμού του εσόδου των διαχειριστών δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και καταργώντας την εναλλακτική μέθοδο υπολογισμού που εφαρμόζεται για τον προσδιορισμό του επιτοκίου μηδενικού κινδύνου. Με τις προσφυγές τους, οι προσφεύγουσες υποστήριξαν ότι η Υπηρεσία Ενέργειας δεν εξέδωσε τις αποφάσεις αυτές κατά τρόπο αυτόνομο, ως ανεξάρτητη ρυθμιστική αρχή, κατά παράβαση των όσων επιτάσσει το άρθρο 57 της οδηγίας 2019/944.
18.
Με το υπόμνημά της αντικρούσεως, η Υπηρεσία Ενέργειας ζήτησε από το αιτούν δικαστήριο να απορρίψει τις προσφυγές αυτές, υποστηρίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι η τροποποίηση των αρχικών μεθοδολογιών ελέγχου εντασσόταν στο πλαίσιο τροποποιήσεων που επήλθαν στον νόμο περί αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και στον νόμο περί εποπτείας. Υποστήριξε ότι ο εθνικός νομοθέτης είχε κρίνει ότι οι εν λόγω τροποποιήσεις πληρούσαν τις απαιτήσεις του δικαίου της Ένωσης όσον αφορά την ανεξαρτησία της εθνικής ρυθμιστικής αρχής και περιορίζονταν στην έκδοση γενικών πολιτικών προσανατολισμών.
19.
Το αιτούν δικαστήριο υπογραμμίζει ότι καλείται να αποφανθεί επί του εάν η Υπηρεσία Ενέργειας, με τις αποφάσεις της 15ης Δεκεμβρίου 2021, είχε τη δυνατότητα να τροποποιήσει τις αρχικές μεθοδολογίες ελέγχου εν μέσω ρυθμιστικής περιόδου. Στο πλαίσιο της εξέτασης αυτής, πρέπει να διαπιστωθεί κατά πόσον οι τροποποιήσεις του νόμου περί αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας τις οποίες επέφερε ο νόμος 730/2021 έθιξαν την ανεξαρτησία της εν λόγω υπηρεσίας, η οποία είναι η εθνική ρυθμιστική αρχή, κατά την έννοια του άρθρου 57 της οδηγίας 2019/944.
20.
Η Υπηρεσία Ενέργειας αιτιολόγησε συναφώς τις αποφάσεις της επικαλούμενη κατ’ ουσίαν τις προπαρασκευαστικές εργασίες του νόμου 730/2021. Στις επίμαχες αποφάσεις εκτίθεται, μεταξύ άλλων, ότι, κατόπιν των τροποποιήσεων που επέφερε ο νόμος αυτός στον νόμο περί αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η Υπηρεσία Ενέργειας άρχισε να προετοιμάζει την τροποποίηση των αρχικών μεθοδολογιών ελέγχου προκειμένου να τις καταστήσει σύμφωνες με τις απαιτήσεις που απορρέουν από την εθνική νομοθεσία. Όπως προβλέπεται στις επίμαχες αποφάσεις, βασικός σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων ήταν να παρασχεθούν στην Υπηρεσία Ενέργειας νέα εργαλεία με τα οποία θα μπορεί να επηρεάζει την εξέλιξη των τιμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ανάπτυξη έξυπνων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και η ασφάλεια του εφοδιασμού.
21.
Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει, επιπλέον, ότι, σύμφωνα με το σχέδιο νόμου που οδήγησε στη θέσπιση του νόμου 730/2021 (στο εξής: σχέδιο νόμου), σκοπός των τροποποιήσεων που επήλθαν στον νόμο περί αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας ήταν να αναχαιτιστεί η αύξηση των τιμών διανομής ηλεκτρικής ενέργειας με τη λήψη μέτρων για τη μείωση του κόστους των διαχειριστών δικτύων διανομής και τον περιορισμό της αύξησης του κόστους. Συναφώς, αντικείμενο επεξεργασίας στο σχέδιο νόμου αποτέλεσαν οι τροποποιήσεις των μεθοδολογιών ελέγχου στις οποίες προέβη η Υπηρεσία Ενέργειας μετά την έναρξη ισχύος του νόμου 730/2021, με την επισήμανση ότι δεν αποτελεί προϋπόθεση για τον έλεγχο των μεθοδολογιών υπολογισμού η ύπαρξη νομοθετικών διατάξεων που αφορούν άμεσα το περιεχόμενο των μεθοδολογιών αυτών.
22.
Στο σχέδιο νόμου διευκρινίζεται επίσης ότι η Υπηρεσία Ενέργειας είχε αναφέρει, σε έκθεση εκπονηθείσα για λογαριασμό του Työ- ja elinkeinoministeriö (Υπουργείου Οικονομίας και Εργασίας, Φινλανδία) στο πλαίσιο των προπαρασκευαστικών εργασιών του νόμου 730/2021, ότι, εξαιτίας των προτεινόμενων τροποποιήσεων της εθνικής νομοθεσίας που εφαρμόζεται στους διαχειριστές δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, θα έπρεπε να τροποποιήσει, ακόμη και για την τρέχουσα ρυθμιστική περίοδο, τις αρχικές μεθοδολογίες ελέγχου. Σύμφωνα με εκτίμηση του Υπουργείου Οικονομίας και Εργασίας η οποία μνημονεύεται στο σχέδιο νόμου, οι ανακοινωθείσες από την εν λόγω υπηρεσία τροποποιήσεις των μεθοδολογιών υπολογισμού των τιμολογίων διανομής θα είχαν σημαντικό αντίκτυπο στα έσοδα των διαχειριστών δικτύων και στα έσοδα που καταγράφουν οι ιδιοκτήτες τους. Το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει, επίσης, εκτιμήσεις σχετικά με τον οικονομικό αντίκτυπο που θα έχουν οι τροποποιήσεις των μεθοδολογιών ελέγχου επί του επιτρεπόμενου εσόδου των διαχειριστών δικτύων διανομής, καθώς και επί των τελών διανομής που επιβάλλονται στους πελάτες των διαχειριστών δικτύων διανομής.
23.
Περαιτέρω, σε έκθεση που συνέταξε η Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων στο πλαίσιο της κοινοβουλευτικής συζήτησης του σχεδίου νόμου αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι απαιτείται παρέμβαση σε σχέση με τα υπερβάλλοντα έσοδα που μπορούν να αποκομίσουν οι διαχειριστές δικτύων από την εφαρμογή των υφισταμένων μεθοδολογιών υπολογισμού. Σύμφωνα με την εν λόγω έκθεση, στο πλαίσιο των αρχικών μεθοδολογιών ελέγχου, η αξία του δικτύου προσδιοριζόταν με βάση τις μοναδιαίες τιμές που καθόριζε η Υπηρεσία Ενέργειας για την κάθε επιμέρους συνιστώσα. Ωστόσο, οι εν λόγω μοναδιαίες τιμές είχαν καθοριστεί για χρονική περίοδο οκτώ ετών, για τα έτη 2016 έως 2023, με αποτέλεσμα οι τιμές να μην αντανακλούν πλέον το πραγματικό κόστος. Στην προμνησθείσα έκθεση υπογραμμίζεται ότι ουσιώδες στοιχείο των κανόνων περί καθορισμού των τελών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και των μεθοδολογιών υπολογισμού των τιμολογίων αποτελεί η αποτίμηση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας μέσω της οποίας προσδιορίζεται η βάση του εσόδου και ότι οι προτεινόμενες τροποποιήσεις της εθνικής νομοθεσίας σχεδιάστηκαν ειδικά για να καταστήσουν δυνατή την τροποποίηση της μεθοδολογίας ελέγχου εν μέσω τρέχουσας ρυθμιστικής περιόδου.
24.
Το αιτούν δικαστήριο προσθέτει ότι οι Alajärven Sähkö και Elenia υποστήριξαν ενώπιόν του ότι η υλοποίηση των σκοπών που απορρέουν από τις προπαρασκευαστικές εργασίες του νόμου 730/2021 και η επίδραση στην ανεξαρτησία της Υπηρεσίας Ενέργειας προέκυπταν από τα έγγραφα που οι ίδιες προσκόμισαν, μεταξύ άλλων από το υλικό της παρουσίασης που παρέσχε το Υπουργείο Οικονομίας και Εργασίας κατά τη συνέντευξη Τύπου της 15ης Οκτωβρίου 2020, και από το υλικό παρουσίασης του Υπουργού Οικονομίας κατά τη συνέντευξη Τύπου της 28ης Ιανουαρίου 2021.
25.
Κατά το αιτούν δικαστήριο, οι επελθείσες με τον νόμο 730/2021 τροποποιήσεις του νόμου περί αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας δεν επηρέασαν, αφ’ εαυτών, άμεσα τις μεθοδολογίες ελέγχου των διαχειριστών δικτύων διανομής τις οποίες εφαρμόζει η Υπηρεσία Ενέργειας για τον προσδιορισμό του εύλογου εσόδου των εταιριών που διαχειρίζονται τα δίκτυα διανομής. Επιπλέον, οι τροποποιήσεις αυτές δεν αφορούσαν άμεσα τις μοναδιαίες τιμές που πρέπει να εφαρμόζονται για τον υπολογισμό του εσόδου ή το επιτόκιο μηδενικού κινδύνου που πρέπει να εφαρμόζεται κατά τον προσδιορισμό του εύλογου εσόδου. Σκοπός των επίμαχων τροποποιήσεων, όπως προκύπτει και από τις προπαρασκευαστικές εργασίες του νόμου 730/2021, ήταν η μείωση της τιμής διανομής της ηλεκτρικής ενέργειας. Όπως αναφέρεται στις προπαρασκευαστικές εργασίες, στην Υπηρεσία Ενέργειας παρασχέθηκαν εργαλεία και νομιμοποιητικές βάσεις για την τροποποίηση των μεθοδολογιών υπολογισμού ούτως ώστε να επιτευχθεί μείωση της τιμής διανομής ηλεκτρικής ενέργειας εν μέσω της ρυθμιστικής περιόδου, ενώ επίσης εκτέθηκαν οι τροποποιήσεις των μεθόδων υπολογισμού και εκτιμήθηκε εκ των προτέρων ο αντίκτυπος των τροποποιήσεων. Οι επισημάνσεις αυτές είχαν κατά τα φαινόμενα σαφή επιρροή και κατά την έκδοση των αποφάσεων της 15ης Δεκεμβρίου 2021 από την εν λόγω υπηρεσία.
26.
Κατά την εκτίμηση του αιτούντος δικαστηρίου, πρέπει να τύχει ερμηνείας από το Δικαστήριο το ζήτημα εάν ο σκοπός της αναχαίτισης της αύξησης της τιμής διανομής της ηλεκτρικής ενέργειας και της μείωσης της τιμής διανομής της ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί ζήτημα που δεν αφορά τα ρυθμιστικά καθήκοντα και τις αρμοδιότητες της εθνικής ρυθμιστικής αρχής όπως προβλέπονται στο άρθρο 59 της οδηγίας 2019/944, τούτο δε ιδίως εάν σκοπός της νομοθετικής τροποποίησης είναι, παραδείγματος χάριν, η βελτίωση της σχέσης κόστους/αποτελεσματικότητας των επιχειρήσεων δικτύου, ή εάν μπορεί επίσης να πρόκειται για γενικούς πολιτικούς προσανατολισμούς οι οποίοι δεν συνδέονται με τα ρυθμιστικά καθήκοντα και τις αρμοδιότητες της εθνικής ρυθμιστικής αρχής και, σε περίπτωση καταφατικής απάντησης, ποιες θα ήταν οι σχετικές προϋποθέσεις. Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά επίσης ότι πρέπει να εξεταστεί το ζήτημα της σημασίας που πρέπει να δοθεί στο γεγονός ότι οι προεκτεθείσες επισημάνσεις έχουν περιληφθεί σε αιτιολογική έκθεση στο πλαίσιο των προπαρασκευαστικών εργασιών του νόμου 730/2021 (
6
) και κατά πόσον οι επισημάνσεις αυτές μπορούν να θεωρηθούν ως πολιτικές κατευθύνσεις κατά την έννοια του άρθρου 59 της ως άνω οδηγίας.
27.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το markkinaoikeus (δικαστήριο οικονομικών υποθέσεων) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Ποια κριτήρια πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και να συνεκτιμώνται κατά την εξέταση του ζητήματος σε ποιες περιπτώσεις πρόκειται για επέμβαση στα βασικά ρυθμιστικά καθήκοντα και τις αρμοδιότητες της εθνικής ρυθμιστικής αρχής κατά τρόπο που δεν συνάδει με την ανεξαρτησία της εθνικής ρυθμιστικής αρχής κατά το άρθρο 57, παράγραφοι 4 και 5, της οδηγίας 2019/944 και σε ποιες περιπτώσεις πρόκειται για γενικούς πολιτικούς προσανατολισμούς οι οποίοι δεν συνδέονται με τα ρυθμιστικά καθήκοντα και τις αρμοδιότητες κατά την έννοια του άρθρου 59 της οδηγίας 2019/944;
2)
Συνάδει με το άρθρο 57, παράγραφοι 4 και 5, της οδηγίας 2019/944, υπό το πρίσμα της απαίτησης περί ανεξαρτησίας της ρυθμιστικής αρχής, τροποποίηση της εθνικής νομοθεσίας όπως [η επίμαχη στην κύρια δίκη], η οποία είχε σκοπό να επηρεάσει τις τιμές διανομής ηλεκτρικής ενέργειας κατά τον τρόπο που περιγράφεται στην αιτιολογική έκθεση της νομοθετικής τροποποίησης, επιφέροντας τροποποιήσεις στον εθνικό νόμο για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας οι οποίες άπτονται του ρυθμιστικού πλαισίου των διαχειριστών δικτύου και οι οποίες, μολονότι αφ’ εαυτών δεν έθιξαν άμεσα ούτε τα τιμολόγια μεταφοράς και διανομής ούτε τις μεθοδολογίες υπολογισμού τους, ωστόσο είχαν ως συνέπεια το να πρέπει η εθνική ρυθμιστική αρχή να τροποποιήσει τις μεθοδολογίες ελέγχου της εν μέσω της ρυθμιστικής περιόδου;»
28.
Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν στο Δικαστήριο η Alajärven Sähkö, η Elenia, η Υπηρεσία Ενέργειας, η Φινλανδική και η Κυπριακή Κυβέρνηση, καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
IV. Ανάλυση
29.
Με τα προδικαστικά ερωτήματα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 57, παράγραφοι 4 και 5, της οδηγίας 2019/944, σχετικά με την ανεξαρτησία των εθνικών ρυθμιστικών αρχών, έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε νομοθετική ρύθμιση κράτους μέλους η οποία, όπως προκύπτει από τις προπαρασκευαστικές της εργασίες, σκοπεί στη μείωση των τιμών διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, χωρίς η ρύθμιση αυτή να παρεμβαίνει αφ’ εαυτής άμεσα στα τιμολόγια μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, και/ή στις μεθοδολογίες που διέπουν τον υπολογισμό τους, κατά την έννοια του άρθρου 59, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της εν λόγω οδηγίας, η οποία, ωστόσο, είχε ως συνέπεια η εθνική ρυθμιστική αρχή να τροποποιήσει τις μεθοδολογίες ελέγχου εν μέσω της ρυθμιστικής περιόδου.
30.
Προκειμένου να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αυτό, θα εξετάσω, πρώτον, την έκταση της ανεξαρτησίας που αναγνωρίζει η οδηγία 2019/944 στις εθνικές ρυθμιστικές αρχές (τμήμα Α) και, δεύτερον, τον σεβασμό της ανεξαρτησίας των εν λόγω αρχών όσον αφορά το καθήκον τους να καθορίζουν ή να εγκρίνουν τα τιμολόγια μεταφοράς και διανομής, και/ή τις μεθοδολογίες που διέπουν τον υπολογισμό τους (τμήμα Β).
Α.
Επί της εκτάσεως της ανεξαρτησίας που η οδηγία 2019/944 αναγνωρίζει στις εθνικές ρυθμιστικές αρχές
31.
Κατ’ αρχάς, υπενθυμίζεται ότι το άρθρο 194, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ προβλέπει ότι, στο πλαίσιο της εγκαθίδρυσης ή της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς και λαμβανομένης υπόψη της απαίτησης να προστατευθεί και να βελτιωθεί το περιβάλλον, η πολιτική της Ένωσης στον τομέα της ενέργειας, σε πνεύμα αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών, έχει ως σκοπό να διασφαλίζει τη λειτουργία της αγοράς ενέργειας, να διασφαλίζει τον ενεργειακό εφοδιασμό της Ένωσης, να προωθεί την ενεργειακή αποδοτικότητα και την εξοικονόμηση ενέργειας καθώς και την ανάπτυξη νέων και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και να προωθεί τη διασύνδεση των ενεργειακών δικτύων (
7
). Στην παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου προβλέπεται ότι, με την επιφύλαξη της εφαρμογής των λοιπών διατάξεων των Συνθηκών, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία, θεσπίζουν τα μέτρα που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων της παραγράφου 1, τα οποία δεν επηρεάζουν το δικαίωμα κράτους μέλους να καθορίζει τους όρους εκμετάλλευσης των ενεργειακών του πόρων, την επιλογή του μεταξύ διαφόρων ενεργειακών πηγών και τη γενική διάρθρωση του ενεργειακού του εφοδιασμού, με την επιφύλαξη του άρθρου 192, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ. Κατά συνέπεια, η Συνθήκη ΛΕΕ, ενώ καθορίζει τις αρμοδιότητες της Ένωσης στον τομέα της ενέργειας, παρέχει ρητώς στα κράτη μέλη το δικαίωμα να αποφασίζουν, μεταξύ άλλων, για τους όρους εκμετάλλευσης των ενεργειακών τους πόρων. Εν τέλει, η σχέση ακριβώς μεταξύ των δύο αυτών αρμοδιοτήτων, ευρωπαϊκής και εθνικής, βρίσκεται στο επίκεντρο της υπό κρίση υποθέσεως.
32.
Η οδηγία 2019/944, η οποία εκδόθηκε επί τη βάσει του άρθρου 194, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, πρέπει να ερμηνευθεί σε συνδυασμό με άλλες νομοθετικές πράξεις που αφορούν την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και δημοσιεύθηκαν την ίδια ημερομηνία, και συγκεκριμένα, μεταξύ άλλων, με τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/941 (
8
) και με τον κανονισμό 2019/943. Κατά το άρθρο της 1, δεύτερο εδάφιο, η οδηγία αυτή ορίζει βασικούς κανόνες για την οργάνωση και λειτουργία του ενωσιακού τομέα ηλεκτρικής ενέργειας, μεταξύ άλλων κανόνες για την ανεξαρτησία των ρυθμιστικών αρχών στα κράτη μέλη. Από το τρίτο εδάφιο του εν λόγω άρθρου προκύπτει ότι η προμνησθείσα οδηγία καθορίζει επίσης τρόπους συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών, των ρυθμιστικών αρχών και των διαχειριστών συστημάτων διανομής, με στόχο τη δημιουργία μιας πλήρως διασυνδεδεμένης εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία αυξάνει, μεταξύ άλλων, την ασφάλεια του εφοδιασμού.
33.
Στο πλαίσιο αυτό, το άρθρο 57, παράγραφος 4, της οδηγίας 2019/944 ορίζει ότι τα κράτη μέλη εγγυώνται την ανεξαρτησία της ρυθμιστικής αρχής και διασφαλίζουν ότι ασκεί τις εξουσίες της με αμεροληψία και διαφάνεια. Προκειμένου να διασφαλιστεί η ανεξαρτησία αυτή και κατά την άσκηση των ρυθμιστικών καθηκόντων που της ανατίθενται βάσει της εν λόγω οδηγίας και της σχετικής νομοθεσίας, η διάταξη αυτή προβλέπει, αφενός, στο στοιχείο αʹ, ότι η ρυθμιστική αρχή είναι νομικά διακριτή και λειτουργικά ανεξάρτητη από κάθε άλλη δημόσια ή ιδιωτική οντότητα και, αφετέρου, στο στοιχείο βʹ, σημεία i και ii, ότι το προσωπικό της εν λόγω αρχής και όλα τα πρόσωπα που είναι επιφορτισμένα με τη διοίκησή της ενεργούν ανεξάρτητα από οποιοδήποτε αγοραίο συμφέρον και δεν ζητούν ούτε λαμβάνουν απευθείας οδηγίες από οποιαδήποτε κυβέρνηση ή άλλη δημόσια ή ιδιωτική οντότητα κατά την άσκηση των ρυθμιστικών καθηκόντων, με την απαίτηση δε αυτή δεν θίγεται η, κατά περίπτωση, στενή συνεργασία με άλλες συναφείς εθνικές αρχές ούτε οι γενικοί πολιτικοί προσανατολισμοί που εκδίδει η κυβέρνηση και οι οποίοι δεν συνδέονται με τα κατά το άρθρο 59 της εν λόγω οδηγίας καθήκοντα και αρμοδιότητες της ρυθμιστικής αρχής. Σε αυτά περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα καθήκοντα της παραγράφου 1, στοιχείο αʹ, του εν λόγω άρθρου 59, τα οποία συνίσταται στο να καθορίζει ή να εγκρίνει η ρυθμιστική αρχή, σύμφωνα με διαφανή κριτήρια, τιμολόγια μεταφοράς ή διανομής ή τις μεθοδολογίες τους ή και τα δύο. Επιπλέον, κατά το άρθρο 57, παράγραφος 5, στοιχείο αʹ, της ίδιας οδηγίας, προκειμένου να προστατευθεί η ανεξαρτησία της ρυθμιστικής αρχής, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι η ρυθμιστική αρχή μπορεί να λαμβάνει αυτόνομες αποφάσεις, ανεξάρτητα από κάθε πολιτικό οργανισμό (
9
).
34.
Ναι μεν το Δικαστήριο δεν είχε ακόμη την ευκαιρία να ερμηνεύσει το άρθρο 57, παράγραφοι 4 και 5, της οδηγίας 2019/944, πλην όμως έχει εκδώσει πλείονες αποφάσεις σχετικά με το άρθρο 35, παράγραφοι 4 και 5, της οδηγίας 2009/72, η διατύπωση του οποίου είναι ανάλογη με εκείνη του άρθρου 57, παράγραφοι 4 και 5. Όσον αφορά την υπό κρίση υπόθεση, από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτουν τα ακόλουθα συμπεράσματα.
35.
Όσον αφορά την έννοια της «ανεξαρτησίας», ούτε στο άρθρο 57 της οδηγίας 2019/944 ούτε σε οποιαδήποτε άλλη διάταξη της εν λόγω οδηγίας διαλαμβάνεται ορισμός της συγκεκριμένης έννοιας. Συναφώς, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, στην περίπτωση των δημόσιων φορέων, η έννοια αυτή προσδιορίζει, σύμφωνα με το σύνηθες περιεχόμενό της, ένα καθεστώς που διασφαλίζει στον φορέα τη δυνατότητα να δρα ελεύθερα σε σχέση με τους οργανισμούς έναντι των οποίων πρέπει να διασφαλίζεται η ανεξαρτησία του, χωρίς να υπόκειται σε οδηγίες και σε πιέσεις (
10
). Η ως άνω ανεξαρτησία κατά τη λήψη αποφάσεων συνεπάγεται ότι, στο πλαίσιο των ρυθμιστικών καθηκόντων και αρμοδιοτήτων του άρθρου 59 της εν λόγω οδηγίας, η εθνική ρυθμιστική αρχή λαμβάνει τις αποφάσεις της αυτόνομα, μόνο με βάση το δημόσιο συμφέρον, προκειμένου να διασφαλίζει τον σεβασμό των σκοπών που επιδιώκονται με την ίδια οδηγία, χωρίς να υπόκειται σε εξωτερικές οδηγίες προερχόμενες από άλλους δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς (
11
).
36.
Ο σεβασμός της εν λόγω ανεξαρτησίας είναι υποχρεωτικός de jure και de facto. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, οι εξουσίες που απονέμονται αποκλειστικά στη ρυθμιστική αρχή από την οδηγία 2019/944 και η ανεξαρτησία της εν λόγω αρχής πρέπει να διασφαλίζονται έναντι κάθε πολιτικού οργανισμού, συνεπώς, όχι μόνον έναντι της κυβέρνησης, αλλά και έναντι του εθνικού νομοθέτη, ο οποίος δεν μπορεί να αφαιρεί μέρος των εξουσιών αυτών από τη ρυθμιστική αρχή και να τις αναθέτει σε άλλους δημόσιους φορείς (
12
). Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η ανάθεση σε αρχή άλλη από τη ρυθμιστική αρχή της εξουσίας να καθορίζει τους κρίσιμους παράγοντες για τον υπολογισμό των τιμολογίων όσον αφορά ορισμένες εγκαταστάσεις μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, όπως το περιθώριο κέρδους, δεν ήταν σύμφωνη με το δίκαιο της Ένωσης (
13
).
37.
Περαιτέρω, όπως προκύπτει από τη νομολογία του Δικαστηρίου, το άρθρο 57, παράγραφοι 4 και 5, της οδηγίας 2019/944 απαιτεί οι εκπρόσωποι των εθνικών υπουργείων να μη μπορούν να χρησιμοποιούν τη συμμετοχή τους σε διαδικασίες σχετικές με τον καθορισμό των τιμών για να ασκούν οποιαδήποτε πίεση στη ρυθμιστική αρχή ή για να της απευθύνουν οδηγίες ικανές να κατευθύνουν τις αποφάσεις τις οποίες λαμβάνει στο πλαίσιο των καθηκόντων και αρμοδιοτήτων της που απορρέουν από το άρθρο 59 της ως άνω οδηγίας. Μολονότι η οδηγία 2009/72 δεν αντιτίθεται στο να έχει η κυβέρνηση κράτους μέλους τη δυνατότητα, ιδίως μέσω της συμμετοχής εκπροσώπων των υπουργείων της, να προβάλει την άποψή της ενώπιον της εθνικής ρυθμιστικής αρχής όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο εκτιμά ότι η εν λόγω αρχή θα μπορούσε να λάβει υπόψη το δημόσιο συμφέρον στο πλαίσιο των ρυθμιστικών καθηκόντων της, η συμμετοχή αυτή και, ιδίως, οι γνώμες που διατυπώνουν οι εν λόγω εκπρόσωποι κατά τη διάρκεια των διαδικασιών σχετικά με τον καθορισμό τιμών δεν μπορούν να έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα ούτε σε καμία περίπτωση να θεωρούνται, από τη ρυθμιστική αρχή, ως οδηγίες με τις οποίες αυτή θα όφειλε να συμμορφωθεί κατά την άσκηση των καθηκόντων της και των αρμοδιοτήτων της (
14
). Επιπλέον, οι κανόνες περί της συμμετοχής εκπροσώπων των εθνικών υπουργείων στις διαδικασίες σχετικά με τον καθορισμό τιμών δεν πρέπει να θίγουν το περιεχόμενο των αποφάσεων της ρυθμιστικής αρχής οι οποίες λαμβάνονται στο πλαίσιο των καθηκόντων και των αρμοδιοτήτων που προβλέπει το εν λόγω άρθρο 59. Ειδικότερα, στις περιπτώσεις που τα ανωτέρω καθήκοντα ή αρμοδιότητες το απαιτούν, οι εν λόγω κανόνες συμμετοχής δεν πρέπει να επηρεάζουν τον υποχρεωτικό χαρακτήρα και την άμεση εφαρμογή των αποφάσεων της εν λόγω αρχής, επιβάλλοντας, παραδείγματος χάρη, να έχουν γίνει προηγουμένως δεκτές ή να έχουν εγκριθεί οι αποφάσεις αυτές από τους ως άνω εκπροσώπους, πριν από την εφαρμογή τους (
15
).
38.
Επομένως, οι αρμοδιότητες που ανατίθενται στη ρυθμιστική αρχή εμπίπτουν στη σφαίρα της εκτέλεσης, βάσει μιας τεχνικής-εξειδικευμένης εκτίμησης της πραγματικότητας, και, κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων αυτών, η εν λόγω αρχή υπόκειται σε αρχές και κανόνες που θεσπίζονται από λεπτομερές κανονιστικό πλαίσιο σε επίπεδο Ένωσης, οι οποίοι περιορίζουν το περιθώριο εκτιμήσεώς της και την εμποδίζουν να προβεί σε επιλογές πολιτικής φύσεως (
16
).
39.
Για ποιους λόγους η ανεξαρτησία της ρυθμιστικής αρχής πρέπει να έχει τέτοιο δεσμευτικό χαρακτήρα; Συναφώς, το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει ότι η πλήρης ανεξαρτησία των ρυθμιστικών αρχών έναντι των οικονομικών και των δημόσιων οντοτήτων, είτε πρόκειται για διοικητικά όργανα είτε για πολιτικούς οργανισμούς, και στην τελευταία περίπτωση για φορείς της εκτελεστικής ή της νομοθετικής εξουσίας, είναι αναγκαία προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται από τις αρχές αυτές είναι πράγματι αμερόληπτες και δεν εισάγουν δυσμενείς διακρίσεις, αποκλείοντας το ενδεχόμενο προνομιακής μεταχείρισης των επιχειρήσεων και των οικονομικών συμφερόντων που συνδέονται με την κυβέρνηση, με την πλειοψηφία ή, εν πάση περιπτώσει, με την πολιτική εξουσία, και ότι, επιπλέον, ο αυστηρός διαχωρισμός από την πολιτική εξουσία παρέχει στις ρυθμιστικές αρχές τη δυνατότητα να εντάξουν τη δράση τους σε μακροπρόθεσμη προοπτική, η οποία είναι αναγκαία για την επίτευξη των σκοπών των οδηγιών σχετικά με την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (
17
). Επομένως, με την ανεξαρτησία αυτή επιδιώκεται η αποφυγή των συγκρούσεων συμφερόντων σε βάρος των καταναλωτών. Ένας συγγραφέας παρατήρησε ότι μια τέτοια ανεξαρτησία σε σχέση με τον ρυθμιζόμενο τομέα απέκτησε σταδιακά νομική υπόσταση μέσω της νομολογίας του Δικαστηρίου και στη συνέχεια στο πλαίσιο του παράγωγου δικαίου (
18
). H διασφάλιση της ανεξαρτησίας των ρυθμιστικών αρχών έχει διάφορες πτυχές, οι οποίες έχουν αναλυθεί από το Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (CEER) (
19
).
40.
Μολονότι το σύστημα του δικαίου της Ένωσης προκρίνει μια ευρεία έννοια της ανεξαρτησίας όσον αφορά τις συγκεκριμένες αρμοδιότητες που απονέμονται στις εθνικές ρυθμιστικές αρχές (
20
), εντούτοις το σύστημα αυτό δεν αποκλείει τη δυνατότητα των κρατών μελών να παρεμβαίνουν, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, στη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ειδικότερα, το άρθρο 59 της οδηγίας 2019/944 απαριθμεί τα καθήκοντα και τις αρμοδιότητες που ανατίθενται στις ρυθμιστικές αρχές. Ο συγκεκριμένος κατάλογος αφορά μεν πλείονες τομείς, πλην όμως δεν καλύπτει το σύνολο της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη δύνανται να θεσπίζουν τους δικούς τους κανόνες σχετικά με την εθνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας ανεξάρτητα από τα εν λόγω καθήκοντα και αρμοδιότητες. Εξάλλου, το άρθρο 57, παράγραφος 4, στοιχείο βʹ, σημείο ii, της εν λόγω οδηγίας ορίζει ότι με την απαίτηση περί ανεξαρτησίας του προσωπικού της ρυθμιστικής αρχής και των προσώπων που είναι επιφορτισμένα με τη διοίκησή της δεν θίγονται οι γενικοί πολιτικοί προσανατολισμοί που εκδίδει η κυβέρνηση του οικείου κράτους μέλους. Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, από το γράμμα της διατάξεως αυτής προκύπτει με σαφήνεια ότι τέτοιες γενικές κατευθύνσεις δεν άπτονται των ρυθμιστικών καθηκόντων και αρμοδιοτήτων που προβλέπονται στο άρθρο 59 της προμνησθείσας οδηγίας (
21
).
41.
Όπως διευκρινίζεται στην αιτιολογική σκέψη 87 της οδηγίας 2019/944, η τελευταία αυτή οδηγία και η οδηγία 2009/73/ΕΚ (
22
)«δεν στερούν από τα κράτη μέλη τη δυνατότητα να χαράσσουν και να ορίζουν την εθνική τους ενεργειακή πολιτική. Επομένως, ανάλογα με το σύνταγμα ενός κράτους μέλους, θα μπορούσε να είναι αρμοδιότητα των κρατών μελών να ορίζουν το πλαίσιο πολιτικής εντός του οποίου πρέπει να λειτουργούν οι ρυθμιστικές αρχές, π.χ. όσον αφορά την ασφάλεια του εφοδιασμού. Ωστόσο, οι κατευθυντήριες γραμμές για τη γενική ενεργειακή πολιτική που εκδίδονται από κάθε κράτος μέλος δεν θα πρέπει να θίγουν την ανεξαρτησία και την αυτονομία των ρυθμιστικών αρχών».
42.
Επομένως, η εν λόγω αιτιολογική σκέψη συνδέει ρητώς τους γενικούς πολιτικούς προσανατολισμούς που εκδίδει η κυβέρνηση κράτους μέλους, οι οποίοι αφορούν όχι μόνον το προσωπικό και τα πρόσωπα που είναι επιφορτισμένα με τη διοίκηση της ρυθμιστικής αρχής, κατά την έννοια του άρθρου 57, παράγραφος 4, στοιχείο βʹ, σημείο ii, της οδηγίας 2019/944, αλλά και το σύνολο των συμμετεχόντων στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, με την ασφάλεια του εφοδιασμού, η οποία, κατά το άρθρο 59, παράγραφος 1, στοιχείο ιγʹ, της οδηγίας αυτής, δεν εμπίπτει κατ’ ανάγκην στην αρμοδιότητα της ρυθμιστικής αρχής (
23
). Από την εν λόγω αιτιολογική σκέψη προκύπτει επίσης ότι τα κράτη μέλη μπορούν να καθορίζουν, γενικότερα, την εθνική ενεργειακή πολιτική τους, όπως προβλέπει το άρθρο 194, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ (
24
). Κατά συνέπεια, η κυβέρνηση κράτους μέλους δύναται να εκδίδει γενικούς πολιτικούς προσανατολισμούς, μεταξύ άλλων σχετικά με την «ασφάλεια του εφοδιασμού» με ηλεκτρική ενέργεια.
43.
Η οδηγία 2019/944 δεν ορίζει την έννοια της «ασφάλειας του εφοδιασμού». Προς τούτο, κρίνεται σκόπιμο να γίνει παραπομπή στον κανονισμό 2019/941, στο άρθρο 2, σημείο 1, του οποίου η «ασφάλεια του εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια» ορίζεται ως η «ικανότητα συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας να εγγυάται τον εφοδιασμό με ηλεκτρική ενέργεια στους πελάτες σε σαφώς καθορισμένο επίπεδο απόδοσης, όπως καθορίζεται από τα οικεία κράτη μέλη». Η ικανότητα αυτή μετουσιώνεται σε ορισμένο «πρότυπο αξιοπιστίας», το οποίο καταδεικνύει με διαφανή τρόπο το αναγκαίο επίπεδο ασφάλειας εφοδιασμού του κράτους μέλους (
25
), και το οποίο υπολογίζεται με βάση τουλάχιστον την αξία απώλειας φορτίου και το κόστος νέας εισόδου σε συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο, και εκφράζεται ως «αναμενόμενη μη εξυπηρετούμενη ενέργεια» και «αναμενόμενη απώλεια φορτίου» (
26
).
44.
Εν κατακλείδι, όπως επισήμανε η Επιτροπή στις γραπτές παρατηρήσεις της, η οδηγία 2019/944 σκοπεί στην επίτευξη ισορροπίας μεταξύ, αφενός, της απαίτησης περί ανεξαρτησίας των εθνικών ρυθμιστικών αρχών και, αφετέρου, του δικαιώματος των κρατών μελών να διαμορφώνουν την εθνική ενεργειακή πολιτική τους σε τομείς που δεν εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα των εν λόγω ρυθμιστικών αρχών, ιδίως όσον αφορά την ασφάλεια του εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια.
Β.
Επί του σεβασμού της ανεξαρτησίας των εθνικών ρυθμιστικών αρχών όσον αφορά το καθήκον τους να καθορίζουν ή να εγκρίνουν τιμολόγια μεταφοράς και διανομής, και/ή τις μεθοδολογίες που διέπουν τον υπολογισμό τους
45.
Κατά το άρθρο 59, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/944, στη ρυθμιστική αρχή ανατίθεται το καθήκον να καθορίζει ή να εγκρίνει, σύμφωνα με διαφανή κριτήρια, τιμολόγια μεταφοράς ή διανομής ή τις μεθοδολογίες τους ή και τα δύο (
27
). Επιπλέον, στην παράγραφο 7, στοιχείο αʹ, του εν λόγω άρθρου 59 ορίζεται ότι, κατ’ αρχήν, οι ρυθμιστικές αρχές είναι υπεύθυνες για τον καθορισμό ή την έγκριση, αρκετά πριν από την έναρξη ισχύος τους, τουλάχιστον των εθνικών μεθοδολογιών οι οποίες χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό ή τον καθορισμό των όρων και των προϋποθέσεων για τη σύνδεση και την πρόσβαση στα εθνικά δίκτυα, συμπεριλαμβανομένων των τιμολογίων μεταφοράς και διανομής ή των μεθοδολογιών τους που καθιστούν δυνατή την πραγματοποίηση των αναγκαίων επενδύσεων στα δίκτυα, κατά τρόπο ώστε οι επενδύσεις αυτές να διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα των δικτύων. Από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει σαφώς ότι τυχόν ερμηνεία των διατάξεων αυτών υπό την έννοια ότι επιτρέπεται σε εθνική κυβέρνηση να καθορίζει ή να εγκρίνει τις μεθοδολογίες που διέπουν τον υπολογισμό των τιμολογίων πρόσβασης στο δίκτυο θα έθετε σε κίνδυνο την επίτευξη των σκοπών που επιδιώκει η προμνησθείσα οδηγία (
28
).
46.
Εν προκειμένω, όπως τούτο προκύπτει από τη διατύπωση του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος, το αιτούν δικαστήριο κρίνει ότι ο νόμος 730/2021 δεν παρεμβαίνει αφ’ εαυτού άμεσα ούτε στα τιμολόγια μεταφοράς ή διανομής ούτε στις μεθοδολογίες που διέπουν τον υπολογισμό τους. Εντούτοις, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται εάν με τον νόμο αυτό εθίγη εμμέσως η ανεξαρτησία της Υπηρεσίας Ενέργειας, η οποία προέβη εν συνεχεία στην τροποποίηση των μεθοδολογιών ελέγχου εν μέσω ρυθμιστικής περιόδου.
47.
Το αιτούν δικαστήριο κάνει μεν μνεία στον νόμο 730/2021, ακριβέστερα, ωστόσο, αναφέρεται στις προπαρασκευαστικές εργασίες του νόμου αυτού, ήτοι στο σχέδιο νόμου που κατήρτισε η κυβέρνηση. Από την απόφαση περί παραπομπής καθώς και από τις γραπτές παρατηρήσεις της Alajärven Sähkö και της Φινλανδικής Κυβερνήσεως προκύπτει ότι, θεσπίζοντας τον συγκεκριμένο νόμο, το Φινλανδικό Κοινοβούλιο ενέκρινε ως είχαν τις νομοθετικές προτάσεις που περιλαμβάνονταν στο σχέδιο νόμου. Υπό τις περιστάσεις αυτές, σε απάντηση προς το ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου που διαλαμβάνεται στο σημείο 26 των παρουσών προτάσεων, είμαι της γνώμης ότι οι προπαρασκευαστικές εργασίες του επίμαχου νόμου μπορούν να θεωρηθούν ως γενικοί πολιτικοί προσανατολισμοί που εκδίδει η κυβέρνηση του οικείου κράτους μέλους κατά την έννοια της οδηγίας 2019/944 (
29
). Εν πάση περιπτώσει, λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας που μνημονεύεται στο σημείο 36 των παρουσών προτάσεων, η ανεξαρτησία της εθνικής ρυθμιστικής αρχής πρέπει να διασφαλίζεται έναντι οποιουδήποτε πολιτικού οργανισμού, και επομένως όχι μόνο έναντι της κυβέρνησης του οικείου κράτους μέλους αλλά και έναντι του εθνικού νομοθέτη.
48.
Το αιτούν δικαστήριο υπογραμμίζει ότι σκοπός του νόμου 730/2021, όπως αυτός προκύπτει από τις εν λόγω προπαρασκευαστικές εργασίες, ήταν να μειωθούν οι τιμές διανομής ηλεκτρικής ενέργειας στη Φινλανδία. Στο πλαίσιο αυτό, ειδικότερα, το σχέδιο νόμου περιελάμβανε εκτιμήσεις για τις οικονομικές συνέπειες που θα είχαν οι τροποποιήσεις στις μεθοδολογίες ελέγχου όσον αφορά το ύψος του επιτρεπόμενου εσόδου των διαχειριστών συστημάτων διανομής καθώς και όσον αφορά τα τέλη διανομής που αυτοί εισπράττουν από τους πελάτες τους. Οι Alajärven Sähkö και Elenia υποστηρίζουν επιπλέον, με τις γραπτές παρατηρήσεις τους, ότι το σχέδιο νόμου περιελάμβανε πολύ ακριβείς υπολογισμούς όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο ο νόμος αυτός θα ασκούσε επιρροή στις αποφάσεις της Υπηρεσίας Ενέργειας σχετικά με τις μεθοδολογίες υπολογισμού.
49.
Όπως εκθέτει η Φινλανδική Κυβέρνηση στις γραπτές παρατηρήσεις της, τα δίκτυα διανομής ηλεκτρικού ρεύματος στη Φινλανδία υπέστησαν κατά τη δεκαετία του 2000 σημαντικές βλάβες λόγω καταιγίδων και μεγάλων ποσοτήτων χιονιού, οι οποίες είχαν ως συνέπεια την πρόκληση διακοπών ηλεκτρικού ρεύματος. Ως εκ τούτου, ο νόμος περί αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ως είχε αρχικώς όταν και τέθηκε σε ισχύ την 1η Σεπτεμβρίου 2013, καθόριζε στόχους για τους διαχειριστές δικτύων που αφορούσαν τη βελτίωση της ασφάλειας των δικτύων διανομής, στόχοι οι οποίοι έπρεπε να επιτευχθούν σταδιακά έως το τέλος του 2028 στις αντίστοιχες ζώνες ευθύνης τους (
30
). Κατά τη διάρκεια του 2016, ορισμένοι διανομείς ηλεκτρικής ενέργειας φέρεται να ενημέρωσαν τους πελάτες τους για ιδιαιτέρως υψηλές αυξήσεις των τιμών, γεγονός που οδήγησε την κυβέρνηση να συμπεριλάβει στον εν λόγω νόμο, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ την 1η Σεπτεμβρίου 2017, διατάξεις που αποσκοπούσαν, μεταξύ άλλων, στην παράταση της περιόδου εφαρμογής των απαιτήσεων σχετικά με την ασφάλεια των δικτύων διανομής, προκειμένου να μειωθεί το επίπεδο του κόστους για τους διαχειριστές δικτύων διανομής και να αναχαιτισθεί η αύξηση των τιμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Τη συνέχιση των μέτρων αυτών αποφάσισε και η κυβέρνηση που ανέλαβε καθήκοντα το 2019, η οποία πρότεινε μέτρα σχετικά με την ανάπτυξη και την ασφάλεια των δικτύων διανομής, καθόσον αρμόδια να τροποποιεί τις μεθοδολογίες υπολογισμού των τελών μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας ήταν η Υπηρεσία Ενέργειας.
50.
Σύμφωνα πάντοτε με τη Φινλανδική Κυβέρνηση, ο νόμος 730/2021 εισήγαγε τις ακόλουθες τροποποιήσεις: πρώτον, θεσπίστηκε πρόσθετη χρονική περίοδος οκτώ ετών για την εφαρμογή των απαιτήσεων ασφάλειας σχετικά με τη λειτουργία του συστήματος διανομής, σύμφωνα με το νέο άρθρο 119 του νόμου περί αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας· δεύτερον, προστέθηκε διάταξη, ήτοι το άρθρο 19, δεύτερο εδάφιο, σημείο 6, του νόμου αυτού, κατά την οποία ο διαχειριστής του δικτύου πρέπει να είναι σε θέση να παρέχει υπηρεσίες μεταφοράς και διανομής στους χρήστες του δικτύου του κατά τρόπο οικονομικά αποδοτικό και, τρίτον, το άρθρο 52 του εν λόγω νόμου, το οποίο άπτεται του σχεδίου ανάπτυξης του δικτύου διανομής, συμπληρώθηκε προκειμένου το εν λόγω σχέδιο να μπορεί στο μέλλον να χρησιμοποιηθεί για την προώθηση και τον έλεγχο της αποδοτικότητας του κόστους ανάπτυξης του δικτύου διανομής, ιδίως με την απαίτηση να αναφέρεται στο σχέδιο ανάπτυξης εάν ο διαχειριστής δικτύου κάνει χρήση της απόκρισης ζήτησης, μέτρων ενεργειακής απόδοσης, αποθήκευσης ενέργειας ή άλλων πόρων, ως επιλογή για την επέκταση της δυναμικότητας μεταφοράς του συστήματος διανομής. Η Φινλανδική Κυβέρνηση προσθέτει ότι, λαμβανομένης υπόψη της χαλάρωσης των απαιτήσεων στον τομέα της ασφάλειας του εφοδιασμού που επήλθε με τις επίμαχες τροποποιήσεις, η Υπηρεσία Ενέργειας είχε τη δυνατότητα να τροποποιήσει τις μεθοδολογίες που διέπουν τον υπολογισμό των τιμολογίων διανομής προκειμένου να εμποδίσει τους διαχειριστές δικτύων να επιβάλλουν αδικαιολόγητα υψηλά τέλη διανομής στους πελάτες τους.
51.
Συναφώς, προσήκει η υπόμνηση ότι, όσον αφορά την αρμοδιότητα του Δικαστηρίου να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα, το σύστημα συνεργασίας που καθιερώνει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ στηρίζεται σε σαφή διάκριση των αρμοδιοτήτων μεταξύ των εθνικών δικαστηρίων και του Δικαστηρίου. Στο πλαίσιο διαδικασίας κινηθείσας δυνάμει του άρθρου αυτού, η ερμηνεία των εθνικών διατάξεων εναπόκειται στα εθνικά δικαστήρια και όχι στο Δικαστήριο, το οποίο δεν είναι αρμόδιο να αποφαίνεται επί του συμβατού χαρακτήρα των κανόνων του εσωτερικού δικαίου με τις διατάξεις του δικαίου της Ένωσης. Αντιθέτως, το Δικαστήριο είναι αρμόδιο να παράσχει στο εθνικό δικαστήριο όλα τα ερμηνευτικά στοιχεία τα οποία άπτονται του δικαίου της Ένωσης και τα οποία παρέχουν στο εθνικό δικαστήριο τη δυνατότητα να εκτιμήσει το συμβατό των κανόνων του εσωτερικού δικαίου με τη ρύθμιση της Ένωσης (
31
).
52.
Γενικώς, το γεγονός και μόνον ότι η κυβέρνηση ενός κράτους μέλους επιδιώκει χαμηλότερες τιμές διανομής ηλεκτρικής ενέργειας δεν είναι, αυτό καθεαυτό, ασυμβίβαστο προς το άρθρο 57, παράγραφοι 4 και 5, της οδηγίας 2019/944. Πράγματι, όπως επισημάνθηκε προηγουμένως, η εν λόγω οδηγία δεν στερεί από τα κράτη μέλη τη δυνατότητα να χαράσσουν την εθνική ενεργειακή πολιτική τους.
53.
Η άσκηση από ένα κράτος μέλος των αρμοδιοτήτων του όσον αφορά τον καθορισμό της εθνικής ενεργειακής πολιτικής του, έχει ομολογουμένως, ως εκ της φύσεώς της, αναπόφευκτα αντίκτυπο στο κόστος χρήσης του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας. Στην πράξη, επομένως, δεν είναι πάντοτε ευχερής η διάκριση μεταξύ της εφαρμογής μιας εθνικής ενεργειακής πολιτικής και του σεβασμού των εξουσιών της ρυθμιστικής αρχής (
32
). Φρονώ ότι η νομολογία του Δικαστηρίου, αν και έχει δεχθεί επικρίσεις (
33
), επιτρέπει τη χάραξη διαχωριστικής γραμμής μεταξύ των αρμοδιοτήτων της ρυθμιστικής αρχής και των αρμοδιοτήτων του κράτους μέλους.
54.
Συγκεκριμένα, κατά τη χάραξη της εθνικής ενεργειακής πολιτικής τους, τα κράτη μέλη είναι αρμόδια να αποφασίζουν για το επίπεδο ασφάλειας του εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια, εφόσον δεν έχουν αναθέσει την αρμοδιότητα αυτή στη ρυθμιστική αρχή. Ως εκ τούτου, ένα κράτος μέλος δύναται να επιλέξει χαμηλότερο πρότυπο αξιοπιστίας για τα ενεργειακά του δίκτυα, εάν κρίνει ότι το προηγούμενο πρότυπο συνεπάγεται υπερβολικό συνολικό κόστος, χωρίς όμως να υπονομεύεται η βιωσιμότητα των δικτύων αυτών. Αυτή η υποβάθμιση του προτύπου αξιοπιστίας οδηγεί, κατ’ αρχήν, σε μείωση του επενδυτικού κόστους για τους διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς και διανομής, το οποίο πρέπει να συνεπάγεται εν τέλει και χαμηλότερα τιμολόγια για τους καταναλωτές. Η άσκηση αυτή δεν σημαίνει ότι, de facto, το κράτος μέλος καθορίζει τα τιμολόγια μεταφοράς και διανομής, και/ή τις μεθοδολογίες που διέπουν τον υπολογισμό τους. Πράγματι, το γεγονός ότι επηρεάζονται οι μεθοδολογίες που χρησιμοποιούν οι διαχειριστές συστημάτων διανομής για τον υπολογισμό των τιμολογίων φαίνεται να αποτελεί απολύτως έμμεση συνέπεια του θεμιτού συμφέροντος του κράτους μέλους να επιλέγει το επίπεδο ασφάλειας του εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια.
55.
Επιπλέον, κατά το άρθρο 194, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, τα κράτη μέλη είναι αρμόδια να καθορίζουν τους όρους εκμετάλλευσης των ενεργειακών τους πόρων. Εκ πρώτης όψεως, το γεγονός ότι ένα κράτος μέλος επιβάλλει στους διαχειριστές δικτύου την υποχρέωση να παρέχουν υπηρεσίες μεταφοράς και διανομής στους χρήστες με οικονομικά αποδοτικό τρόπο και ότι το σχέδιο ανάπτυξης του δικτύου διανομής μπορεί στο μέλλον να καθιστά δυνατή την προώθηση και τον έλεγχο της αποδοτικότητας όσον αφορά το κόστος ανάπτυξης του εν λόγω δικτύου φαίνεται να εμπίπτει στην αρμοδιότητα αυτή. Πράγματι, τα κράτη μέλη δικαιούνται να επιδιώκουν την καλύτερη δυνατή χρήση των πόρων ηλεκτρικής ενέργειας που διαθέτουν.
56.
Αντιθέτως, εφόσον καθήκον της ρυθμιστικής αρχής είναι ο καθορισμός ή η έγκριση των τιμολογίων μεταφοράς και διανομής, και/ή των μεθοδολογιών που διέπουν τον υπολογισμό τους, σύμφωνα με το άρθρο 59, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2019/944, απόκειται αποκλειστικώς στην εν λόγω αρχή να καθορίζει τις μεθοδολογίες υπολογισμού και το ύψος των τιμολογίων αυτών. Υπό την έννοια αυτή, το Δικαστήριο έχει επισημάνει ότι η κυβέρνηση ενός κράτους μέλους δεν μπορεί να καθορίζει τις μεθοδολογίες καθορισμού των τελών πρόσβασης στο δίκτυο και να αποφασίζει σε ποιες περιπτώσεις και υπό ποιο πλαίσιο μπορεί η εθνική ρυθμιστική αρχή να καθορίζει τους εν λόγω όρους ή τις εν λόγω μεθοδολογίες ή να εγκρίνει τους εν λόγω όρους ή τις εν λόγω μεθοδολογίες κατόπιν αιτήματος του διαχειριστή δικτύου, καθώς και σε ποιες ειδικές περιπτώσεις χρήσης του δικτύου και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί η εθνική ρυθμιστική αρχή, σε κάθε επιμέρους περίπτωση, να παρέχει ή να αρνείται να παράσχει την έγκρισή της ως προς τα μεμονωμένα τιμολόγια για την πρόσβαση στο συγκεκριμένο δίκτυο (
34
).
57.
Επομένως, όπως επισημαίνει η Επιτροπή στις γραπτές παρατηρήσεις της, δεν θα ήταν σύμφωνες προς την οδηγία 2019/944 τυχόν τροποποιήσεις της εθνικής νομοθεσίας εάν καθόριζαν λεπτομερώς τις συνέπειες τους επί των τιμολογίων μεταφοράς και διανομής, και/ή επί των μεθοδολογιών που διέπουν τον υπολογισμό τους, καθόσον, κατά τα άρθρα 57 και 59 της ως άνω οδηγίας, αποκλειστικά αρμόδια να αξιολογεί τις συνέπειες των εκάστοτε τροποποιήσεων, ιδίως στο πρότυπο αξιοπιστίας, και να αντικατοπτρίζει τις αλλαγές αυτές στις μεθοδολογίες που διέπουν τον καθορισμό των τιμών είναι η ρυθμιστική αρχή.
58.
Επ’ αυτού, η Alajärven Sähkö και η Elenia ισχυρίζονται ότι το Υπουργείο Οικονομίας και Εργασίας, ο αρμόδιος για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας υπουργός και το Φινλανδικό Κοινοβούλιο είχαν παράσχει στην Υπηρεσία Ενέργειας ιδιαιτέρως λεπτομερείς οδηγίες σχετικά με τις τροποποιήσεις που, μετά την έκδοση του νόμου 730/2021, έπρεπε να επέλθουν στις μεθοδολογίες ελέγχου που η ίδια είχε προηγουμένως καθορίσει, όπερ αποτελεί έναν πλάγιο τρόπο για τον καθορισμό των τιμολογίων μεταφοράς και διανομής, και/ή των μεθοδολογιών που διέπουν τον υπολογισμό τους. Από την πλευρά της, η Υπηρεσία Ενέργειας υποστηρίζει ότι η συνταχθείσα από αυτήν έκθεση-πλαίσιο, η οποία αφορούσε τις μεθοδολογίες ελέγχου του εύλογου χαρακτήρα του καθορισμού των τιμολογίων για τη λειτουργία του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, εκπονήθηκε κατά τρόπο αυτόνομο και ότι, για λόγους προβλεψιμότητας της νομοθετικής διαδικασίας, είναι ευκταίο η ρυθμιστική αρχή να είναι σε θέση να παρέχει ανεξάρτητες γνωμοδοτήσεις εμπειρογνώμονα σχετικά με τις πιθανές συνέπειες των τροποποιήσεων της εθνικής νομοθεσίας. Δεδομένου ότι μια τέτοια γνωμοδότηση έχει ως σκοπό να διαφωτίσει τον εθνικό νομοθέτη ως προς τον αντίκτυπο των τροποποιήσεων αυτών στα τιμολόγια μεταφοράς και διανομής, και/ή στις μεθοδολογίες που διέπουν τον υπολογισμό τους, φρονώ ότι δεν θίγεται η ανεξαρτησία της ρυθμιστικής αρχής στην περίπτωση κατά την οποία η ρυθμιστική αρχή είναι σε θέση να ενεργεί αυτόνομα, με αποκλειστικό γνώμονα το δημόσιο συμφέρον, προκειμένου να διασφαλίσει την τήρηση των σκοπών που επιδιώκονται με την εν λόγω οδηγία, χωρίς να υπόκειται σε έξωθεν οδηγίες προερχόμενες από άλλους φορείς (
35
), όπερ απόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει.
59.
Προσθέτω δε ότι, σύμφωνα με τη διατύπωση του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος, η Υπηρεσία Ενέργειας έπρεπε «να τροποποιήσει τις μεθοδολογίες ελέγχου της» μετά την έκδοση του νόμου 730/2021, όπερ μπορεί να εκληφθεί ως επιβολή υποχρέωσης στην εν λόγω υπηρεσία. Συγχρόνως, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι, στις αποφάσεις της 15ης Δεκεμβρίου 2021, η εν λόγω υπηρεσία αναφέρει ότι επελήφθη αυτεπαγγέλτως του ζητήματος των μεθοδολογιών ελέγχου μετά την έναρξη ισχύος του ως άνω νόμου. Περαιτέρω, η ίδια υπηρεσία εκθέτει στις γραπτές παρατηρήσεις της ότι η ορθή διατύπωση του προδικαστικού ερωτήματος θα ήταν «έκρινε αναγκαίο να τροποποιήσει τις μεθοδολογίες ελέγχου» υπό την έννοια ότι, σύμφωνα με το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, σημείο 2, του νόμου περί εποπτείας, η υπηρεσία αυτή δύναται να τροποποιεί την απόφασή της περί καθορισμού των μεθοδολογιών ελέγχου με βάση την εξέλιξη της εθνικής νομοθεσίας και ότι η εν λόγω διάταξη παρέχει ρητώς στη ρυθμιστική αρχή την εξουσία να αξιολογεί την αναγκαιότητα και τη βάση των μεθοδολογιών ελέγχου καθώς και των τυχόν τροποποιήσεών τους. Κατά συνέπεια, η Υπηρεσία Ενέργειας θεωρεί ότι δεν ενήργησε στο πλαίσιο δέσμιας αρμοδιότητας όσον αφορά τον καθορισμό των τιμολογίων μεταφοράς και διανομής, και/ή των μεθοδολογιών που διέπουν τον υπολογισμό τους.
60.
Επιπλέον, στις γραπτές παρατηρήσεις της, η Κυπριακή Κυβέρνηση σημειώνει ότι, σύμφωνα με τη διατύπωση του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος, η εθνική ρυθμιστική αρχή τροποποίησε τις μεθοδολογίες ελέγχου της «εν μέσω ρυθμιστικής περιόδου». Η εν λόγω κυβέρνηση συνάγει εξ αυτού ότι μια τέτοια τροποποίηση δεν φαίνεται σύμφωνη με το άρθρο 59, παράγραφος 7, της οδηγίας 2019/944, κατά το οποίο οι ρυθμιστικές αρχές είναι υπεύθυνες για τον καθορισμό ή την έγκριση, «αρκετά πριν από την έναρξη ισχύος τους», τουλάχιστον των εθνικών μεθοδολογιών που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό ή τον καθορισμό των τιμολογίων μεταφοράς και διανομής ή των μεθοδολογιών υπολογισμού τους, και ότι, σε περίπτωση εφαρμογή της, θα θιγόταν η ανεξαρτησία της εθνικής ρυθμιστικής αρχής. Εντούτοις, πρέπει να επισημανθεί ότι το ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου προς το Δικαστήριο δεν αφορά το ζήτημα της διαχρονικής εφαρμογής των αποφάσεων της 15ης Δεκεμβρίου 2021. Πράγματι, η απόφαση περί παραπομπής δεν περιέχει καμία αναφορά επ’ αυτού. Υπό τις συνθήκες αυτές, παρέλκει η εξέταση του συγκεκριμένου ερωτήματος.
61.
Εν τέλει, στο αιτούν δικαστήριο απόκειται να εξετάσει κατά πόσον ο νόμος 730/2021 εντάσσεται στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων που απονέμει στα κράτη μέλη η οδηγία 2019/944, και συγκεκριμένα εάν η παρέμβαση του οικείου κράτους μέλους περιορίζεται αυστηρώς στην χάραξη της εθνικής ενεργειακής πολιτικής του, ιδίως όσον αφορά την ασφάλεια εφοδιασμού του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας και τους όρους εκμετάλλευσης των ενεργειακών του πόρων, ή εάν η παρέμβασή του αυτή παραβιάζει την αποκλειστική αρμοδιότητα της εθνικής ρυθμιστικής αρχής να καθορίζει τα τιμολόγια μεταφοράς και διανομής, και/ή τις μεθοδολογίες που διέπουν τον υπολογισμό τους.
62.
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, είμαι της γνώμης ότι το άρθρο 57, παράγραφοι 4 και 5, της οδηγίας 2019/944 έχει την έννοια ότι δεν αντιτίθεται σε νομοθετική ρύθμιση κράτους μέλους η οποία, όπως προκύπτει από τις προπαρασκευαστικές της εργασίες, σκοπεί στην άσκηση πτωτικής πίεσης στις τιμές διανομής ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς να παρεμβαίνει αφ’ εαυτής άμεσα στα τιμολόγια μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, και/ή στις μεθοδολογίες που διέπουν τον υπολογισμό τους, αλλά η οποία είχε ως συνέπεια η εθνική ρυθμιστική αρχή να τροποποιήσει τις μεθοδολογίες ελέγχου, στον βαθμό που η εν λόγω νομοθετική ρύθμιση απηχεί τους γενικούς πολιτικούς προσανατολισμούς που έχει εκδώσει η κυβέρνηση του κράτους μέλους όσον αφορά την εθνική ενεργειακή πολιτική της, ιδίως σχετικά με τον καθορισμό της ασφάλειας του εφοδιασμού και των όρων εκμετάλλευσης των ενεργειακών πόρων, οι οποίοι δεν εμπίπτουν στα καθήκοντα και στις αρμοδιότητες της ρυθμιστικής αρχής, κατά την έννοια του άρθρου 59 της εν λόγω οδηγίας.
V. Πρόταση
63.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το markkinaoikeus (δικαστήριο οικονομικών υποθέσεων, Φινλανδία) ως εξής:
Το άρθρο 57, παράγραφοι 4 και 5, της οδηγίας (ΕΕ) 2019/944 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την τροποποίηση της οδηγίας 2012/27/ΕΕ,
έχει την έννοια ότι:
δεν αντιτίθεται σε νομοθετική ρύθμιση κράτους μέλους η οποία, όπως προκύπτει από τις προπαρασκευαστικές της εργασίες, σκοπεί στην άσκηση πτωτικής πίεσης στις τιμές διανομής ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς να παρεμβαίνει αφ’ εαυτής άμεσα στα τιμολόγια μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, και/ή στις μεθοδολογίες που διέπουν τον υπολογισμό τους, αλλά η οποία είχε ως συνέπεια η εθνική ρυθμιστική αρχή να τροποποιήσει τις μεθοδολογίες ελέγχου, στον βαθμό που η εν λόγω νομοθετική ρύθμιση απηχεί τους γενικούς πολιτικούς προσανατολισμούς που έχει εκδώσει η κυβέρνηση του κράτους μέλους όσον αφορά την εθνική ενεργειακή πολιτική της, ιδίως σχετικά με τον καθορισμό της ασφάλειας του εφοδιασμού και των όρων εκμετάλλευσης των ενεργειακών πόρων, οι οποίοι δεν εμπίπτουν στα καθήκοντα και στις αρμοδιότητες της ρυθμιστικής αρχής, κατά την έννοια του άρθρου 59 της εν λόγω οδηγίας.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
(
2
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την τροποποίηση της οδηγίας 2012/27/ΕΕ (ΕΕ 2019, L 158, σ. 125). Σύμφωνα με το άρθρο της 72, η οδηγία 2019/944 κατήργησε την οδηγία 2009/72/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2009, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενεργείας και για την κατάργηση της οδηγίας 2003/54/ΕΚ (ΕΕ 2009, L 211, σ. 55), με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2021.
(
3
)	Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, σχετικά με την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (ΕΕ 2019, L 158, σ. 54).
(
4
)	Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, για την ίδρυση Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ΕΕ 2019, L 158, σ. 22).
(
5
)	Ο νόμος 730/2021 τέθηκε σε ισχύ την 1η Αυγούστου 2021.
(
6
)	Το αιτούν δικαστήριο παραπέμπει, συναφώς, στην απόφαση της 29ης Απριλίου 2004, Björnekulla Fruktindustrier (C-371/02, EU:C:2004:275).
(
7
)	Βλ. απόφαση της 15ης Ιουλίου 2021, Γερμανία κατά Πολωνίας (C-848/19 P, EU:C:2021:598, σκέψη 37 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
8
)	Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, σχετικά με την ετοιμότητα αντιμετώπισης κινδύνων στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας και με την κατάργηση της οδηγίας 2005/89/ΕΚ (ΕΕ 2019, L 158, σ. 1).
(
9
)	Ομοίως, στην αιτιολογική σκέψη 80 της οδηγίας 2019/944 αναφέρεται ότι οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν αποφάσεις σε κάθε συναφές ρυθμιστικό θέμα προκειμένου να λειτουργεί ορθώς η εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και να είναι πλήρως ανεξάρτητες από οποιοδήποτε άλλο δημόσιο ή ιδιωτικό συμφέρον. Στην ίδια αιτιολογική σκέψη διευκρινίζεται επίσης ότι αυτό δεν εμποδίζει ούτε τον δικαστικό έλεγχο ούτε την κοινοβουλευτική εποπτεία σύμφωνα με το συνταγματικό δίκαιο των κρατών μελών.
(
10
)	Πρβλ. απόφαση της 2ας Σεπτεμβρίου 2021, Επιτροπή κατά Γερμανίας (Μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο των οδηγιών 2009/72 και 2009/73) (C-718/18, στο εξής: απόφαση Επιτροπή κατά Γερμανίας, EU:C:2021:662, σκέψη 108 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
11
)	Πρβλ. απόφαση Επιτροπή κατά Γερμανίας (σκέψη 109 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία.
(
12
)	Πρβλ. απόφαση Επιτροπή κατά Γερμανίας (σκέψη 130).
(
13
)	Βλ. απόφαση της 29ης Οκτωβρίου 2009, Επιτροπή κατά Βελγίου (C-474/08, EU:C:2009:681, σκέψεις 29 έως 31).
(
14
)	Πρβλ. απόφαση της 11ης Ιουνίου 2020, Prezident Slovenskej republiky (C-378/19, EU:C:2020:462, σκέψεις 62 και 63). Επί της αποφάσεως αυτής, βλ. Rizzuto, F., «The Independance of National Regulatory Authorities: Is There Now an Autonomous EU LAW concept of Independance of General Application?», European Competition and Regulatory Law Review, 2021, τ. 5, αριθ. 1, σ. 64 έως 75.
(
15
)	Πρβλ. απόφαση της 11ης Ιουνίου 2020, Prezident Slovenskej republiky (C-378/19, EU:C:2020:462, σκέψη 64).
(
16
)	Πρβλ. απόφαση Επιτροπή κατά Γερμανίας (σκέψη 132).
(
17
)	Βλ. απόφαση Επιτροπή κατά Γερμανίας (σκέψη 112). Στη σκέψη 126 της αποφάσεως αυτής, το Δικαστήριο επισήμανε επίσης ότι δεν αντιβαίνει στη δημοκρατική αρχή η ύπαρξη δημοσίων αρχών κειμένων εκτός της κλασικής ιεραρχικής διοικήσεως και κατά το μάλλον ή ήττον ανεξαρτήτων από την κυβέρνηση, οι οποίες έχουν συχνά ρυθμιστικές λειτουργίες ή ασκούν καθήκοντα που δεν πρέπει να υπόκεινται σε πολιτικές επιρροές, εξακολουθούν όμως συγχρόνως να υποχρεούνται να τηρούν τον νόμο, υπό τον έλεγχο των αρμοδίων δικαστηρίων, και ότι η απονομή καθεστώτος ανεξαρτησίας από τη γενική διοίκηση προς τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές δεν δύναται αφ’ εαυτής να στερήσει από τις εν λόγω αρχές τη δημοκρατική τους νομιμότητα, αφού δεν εκλείπει κάθε κοινοβουλευτική επιρροή επί των αρχών αυτών.
(
18
)	Βλ. Delzangles, H., «L’indépendance des autorités de régulations sectorielles, communications électroniques, énergie et postes», διδακτορική διατριβή η οποία υποστηρίχθηκε στις 30 Ιουνίου 2008 στο Πανεπιστήμιο του Bordeaux IV (Γαλλία), ιδίως σ. 234.
(
19
)	Βλ. έκθεση (διαθέσιμη μόνο στην αγγλική γλώσσα) του CEER η οποία φέρει τον τίτλο «Safeguarding the independence of regulators – Insights from Europe’s energy regulators on powers, resources, independence, accountability and transparency», 13 Δεκεμβρίου 2016, διαθέσιμη στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://www.ceer.eu/wp-content/uploads/2024/04/C16-RBM-06-03_SafeguardingNRAIndependence_PUBLIC-13-Dec-2016.pdf.
(
20
)	Βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα G. Pitruzzella στην υπόθεση Επιτροπή κατά Γερμανίας (Μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο των οδηγιών 2009/72 και 2009/73) (C-718/18, EU:C:2021:20, σημείο 128).
(
21
)	Πρβλ. απόφαση Επιτροπή κατά Γερμανίας (σκέψη 110).
(
22
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2009, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου και την κατάργηση της οδηγίας 2003/55/ΕΚ (ΕΕ 2009, L 211, σ. 94).
(
23
)	Στις γραπτές παρατηρήσεις της, η Φινλανδική Κυβέρνηση υπογραμμίζει ότι, κατά το άρθρο 6, πρώτο εδάφιο, σημείο 7, του νόμου περί εποπτείας, ο εθνικός νομοθέτης δεν έχει αναθέσει στη ρυθμιστική αρχή την αρμοδιότητα να εγκρίνει ή να θεσπίζει κανόνες σχετικά με την ασφάλεια και την ανάπτυξη των δικτύων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά την αρμοδιότητα να ελέγχει την τήρηση των κανόνων αυτών και να συμμετέχει στην κατάρτιση απαιτήσεων σχετικά με την ποιότητα των υπηρεσιών και της προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας.
(
24
)	Βλ. σημείο 31 των παρουσών προτάσεων.
(
25
)	Βλ. άρθρο 25, παράγραφος 1, του κανονισμού 2019/943.
(
26
)	Βλ. άρθρο 25, παράγραφος 3, του κανονισμού 2019/943. Ενδεικτικά, το Βασίλειο του Βελγίου καθόρισε το πρότυπο αξιοπιστίας σε τρεις ώρες. Πρβλ. βασιλικό διάταγμα της 4ης Σεπτεμβρίου 2002 για την τροποποίηση του βασιλικού διατάγματος της 31ης Αυγούστου 2021 σχετικά με τον καθορισμό του προτύπου αξιοπιστίας και την έγκριση των τιμών του κόστους της μη διανεμηθείσας ενέργειας και του κόστους του νεοεισερχόμενου (Moniteur belge της 14ης Σεπτεμβρίου 2022, σ. 67240).
(
27
)	Επιπλέον, η αιτιολογική σκέψη 82 της εν λόγω οδηγίας αναφέρει ότι οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να καθορίσουν και να εγκρίνουν επιμέρους τιμολόγια δικτύου για τα δίκτυα μεταφοράς και διανομής ή να ορίσουν μεθοδολογία ή και τα δύο, και ότι, σε κάθε περίπτωση, διατηρείται η ανεξαρτησία των ρυθμιστικών αρχών όσον αφορά τον καθορισμό των τιμολογίων δικτύου σύμφωνα με το άρθρο 57, παράγραφος 4, στοιχείο βʹ, σημείο ii.
(
28
)	Πρβλ. απόφαση Επιτροπή κατά Γερμανίας (σκέψη 113).
(
29
)	Επιπλέον, οι Alajärven Sähkö και Elenia υποστηρίζουν στις γραπτές παρατηρήσεις τους ότι, στη φινλανδική έννομη τάξη, τα προπαρασκευαστικά των νόμων έγγραφα, όπως οι εκθέσεις των ομάδων εργασίας, οι γνωμοδοτήσεις των κοινοβουλευτικών οργάνων και επιτροπών, καθώς και τα κυβερνητικά σχέδια νόμου, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ερμηνεία της νομοθεσίας και ότι γίνεται τακτικά χρήση τους προς αποσαφήνιση της βούλησης του νομοθέτη, όσο δε πιο λεπτομερή και πρόσφατης ημερομηνίας είναι τα προπαρασκευαστικά του νόμου έγγραφα τόσο μεγαλύτερη είναι η πραγματική τους βαρύτητα κατά την ερμηνεία και την εφαρμογή της νομοθεσίας.
(
30
)	Η Φινλανδική Κυβέρνηση διευκρινίζει ότι ο εν λόγω νόμος, ως είχε αρχικώς, προέβλεπε την υποχρέωση σχεδιασμού, κατασκευής και συντηρήσεως των δικτύων διανομής κατά τρόπον ώστε τυχόν βλάβη των δικτύων αυτών λόγω καταιγίδας ή του βάρους του χιονιού να μη συνεπάγεται διακοπή της διανομής ηλεκτρικού ρεύματος πλέον των έξι ωρών στις αστικές ζώνες και πλέον των 36 ωρών στις λοιπές ζώνες.
(
31
)	Βλ. απόφαση της 8ης Μαΐου 2024, Asociaţia Forumul Judecătorilor din România (Ενώσεις δικαστικών λειτουργών) (C-53/23, EU:C:2024:388, σκέψη 14 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
32
)	Πρβλ. Huhta, K., «C-718/18 Commission v. Germany: Critical Reflections on the Independence of National Regulatory Authorities in EU Energy Law», European Energy and Environmental Law Review, 2021, τ. 30, αριθ. 6, σ. 255 έως 265, ιδίως σ. 261. Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη συγγραφέα, η απόφαση Επιτροπή κατά Γερμανίας έχει καταστήσει ακόμη πιο δυσδιάκριτα τα όρια μεταξύ, αφενός, των γενικών κατευθύνσεων της ενεργειακής πολιτικής που διαμορφώνει ένα κράτος μέλος και, αφετέρου, των πεδίων που εμπίπτουν αποκλειστικά στην αρμοδιότητα των εθνικών ρυθμιστικών αρχών, στον βαθμό που τα κράτη μέλη, και όχι οι ρυθμιστικές αρχές, απολαύουν ευρείας εξουσίας εκτιμήσεως όσον αφορά τον καθορισμό του τι συνιστά δημόσιο συμφέρον. Η ίδια συγγραφέας υπογραμμίζει επίσης ότι καμία εθνική ενεργειακή πολιτική δεν μπορεί να αποφύγει να λάβει θέση επί των τιμών της ενέργειας και της τιμολογήσεώς της, οπότε οι γενικές κατευθύνσεις της ενεργειακής πολιτικής είναι ιδιαιτέρως πιθανό να επηρεάζουν τους όρους υπό τους οποίους γίνεται η κατάρτιση των τιμολογίων.
(
33
)	Βλ. Huhta, K., όπ.π., σ. 261.
(
34
)	Βλ. απόφαση Επιτροπή κατά Γερμανίας, σκέψεις 114 έως 116. Βλ., επίσης, απόφαση της 3ης Δεκεμβρίου 2020, Επιτροπή κατά Βελγίου (Αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου) (C-767/19, EU:C:2020:984, σκέψεις 98 έως 115).
(
35
)	Βλ. σημείο 35 των παρουσών προτάσεων.