Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
ΝΙΚΟΛΑ ΑΙΜΙΛΙΟΥ
της 23ης Απριλίου 2026 (1)
Υπόθεση C-237/24 P
Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής
« Αίτηση αναιρέσεως – ΕΓΤΕ και ΕΓΤΑΑ – Κανονισμός (ΕΕ) 1307/2013 – Άρθρο 9, παράγραφος 2 – Δαπάνες που αποκλείονται από τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν από το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας – Έννοια του “ενεργού γεωργού” »
I.      Εισαγωγή
1.        Με την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως, το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας (στο εξής: Ηνωμένο Βασίλειο) ζητεί από το Δικαστήριο να αναιρέσει απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (2) με την οποία το τελευταίο απέρριψε προσφυγή ακυρώσεως ασκηθείσα από το Ηνωμένο Βασίλειο (3) κατά απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με την οποία αποκλείστηκαν από τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ορισμένες δαπάνες που είχε πραγματοποιήσει το Ηνωμένο Βασίλειο στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) και του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) (4).
2.        Το ΕΓΤΕ και το ΕΓΤΑΑ είναι τα μέσα χρηματοδότησης της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ) που έχει θεσπιστεί με τη ΣΛΕΕ (5). Στο πλαίσιο της ΚΓΠ, οι γεωργοί των οποίων τα
εισοδήματα είναι χαμηλότερα από τον μέσο όρο της υπόλοιπης οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και υπόκεινται σε αβεβαιότητες όπως οι καιρικές και οι κλιματικές συνθήκες λαμβάνουν άμεσες ενισχύσεις ως εισοδηματική στήριξη, οι οποίες λειτουργούν ως δίχτυ ασφαλείας (6). Επιπλέον, οι εν λόγω άμεσες ενισχύσεις αποσκοπούν στη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην επιβράβευση των γεωργών για τη φροντίδα της υπαίθρου και του περιβάλλοντος μέσω της γεωργικής τους δραστηριότητας (7).
3.        Νομική βάση για τη χορήγηση άμεσων ενισχύσεων στους γεωργούς στο πλαίσιο της ΚΓΠ κατά την περίοδο 2014-2022 ήταν ο κανονισμός (ΕΕ) 1307/2013 (8). Η χορήγηση άμεσων ενισχύσεων πραγματοποιείται από την Επιτροπή και τις εθνικές αρχές των διαφόρων κρατών μελών στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης (9). Στο πλαίσιο του συστήματος αυτού, εναπόκειται στις εθνικές αρχές να επεξεργάζονται τις αιτήσεις άμεσων ενισχύσεων, να εκτελούν τις πληρωμές και να διενεργούν ορισμένους ελέγχους υπό την εποπτεία της Επιτροπής (10).
4.        Οι γεωργοί που επιθυμούν να λαμβάνουν τέτοιες άμεσες ενισχύσεις πρέπει να υποβάλλουν ετήσιες αιτήσεις και να τηρούν ορισμένους κανόνες (11). Ο κανονισμός 1307/2013 έθετε, μεταξύ άλλων, ως προϋπόθεση τον χαρακτηρισμό τους ως «ενεργών γεωργών» κατά την έννοια του άρθρου 9 του εν λόγω κανονισμού.
5.        Η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013 από το Γενικό Δικαστήριο. Η εν λόγω διάταξη καθιερώνει τεκμήριο κατά το οποίο κάθε αιτών άμεση ενίσχυση [στο εξής: αιτών (την) ενίσχυση] ο οποίος διευθύνει αερολιμένες, σιδηροδρομικές εταιρίες, δίκτυα ύδρευσης, κτηματομεσιτικές εταιρίες, γήπεδα και υπαίθριους χώρους ψυχαγωγίας (στο εξής: κατάλογος εξαιρέσεων) δεν είναι επιλέξιμος για ενίσχυση στο πλαίσιο της ΚΓΠ. Επομένως, βάσει του τεκμηρίου αυτού, οι εν λόγω αιτούντες ενίσχυση δεν θεωρούνται ενεργοί γεωργοί κατά την έννοια του ανωτέρω κανονισμού. Ωστόσο, μπορούν να ανατρέπουν το τεκμήριο αυτό προσκομίζοντας στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η γεωργική τους δραστηριότητα στην πραγματικότητα δεν είναι απλώς αμελητέα [«οριακή»], παρά το γεγονός ότι ασκούν μία από τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων (12). Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, ότι, προκειμένου να εξακριβωθεί αν ένας αιτών ενίσχυση (είτε πρόκειται για φυσικό πρόσωπο, είτε για νομικό πρόσωπο είτε για ομάδα φυσικών ή νομικών προσώπων) ασκεί δραστηριότητα η οποία περιλαμβάνεται στον κατάλογο εξαιρέσεων και η οποία καθιστά εφαρμοστέο το τεκμήριο, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι δραστηριότητες που ασκούνται από οποιαδήποτε «συνδεδεμένη εταιρία» του αιτούντος την ενίσχυση, ακόμη και αν οι εν λόγω «συνδεδεμένες εταιρίες» δεν έχουν οι ίδιες υποβάλει αίτηση για άμεση ενίσχυση. Το Γενικό Δικαστήριο βάσισε την ερμηνεία του στην περιλαμβανόμενη στο άρθρο 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013 αναφορά σε «ομάδες φυσικών ή νομικών προσώπων», την οποία ερμήνευσε υπό την έννοια ότι περιλαμβάνει, πέραν του πραγματικού αιτούντος την άμεση ενίσχυση, και τις «συνδεδεμένες εταιρίες».
6.        Το Ηνωμένο Βασίλειο αμφισβητεί την ερμηνεία του Γενικού Δικαστηρίου υποστηρίζοντας ότι μόνον οι δραστηριότητες που ασκούνται από τον ίδιο τον αιτούντα την ενίσχυση και όχι εκείνες που ασκούνται από οποιαδήποτε άλλη «συνδεδεμένη εταιρία» πρέπει να αποτελούν αντικείμενο εκτίμησης υπό το πρίσμα του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013.
II.    Το νομικό πλαίσιο
7.        Η αιτιολογική σκέψη 10 του κανονισμού 1307/2013 έχει ως εξής:
«Η πείρα από την εφαρμογή των διάφορων καθεστώτων στήριξης σε γεωργούς κατέδειξε ότι, σε αρκετές περιπτώσεις, η στήριξη χορηγήθηκε σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα των οποίων ο επιχειρηματικός στόχος δεν αφορά καθόλου ή μόνο οριακά την άσκηση γεωργικής δραστηριότητας. Για μια καλύτερα στοχοθετημένη στήριξη, τα κράτη μέλη δεν θα πρέπει να χορηγούν άμεσες ενισχύσεις σε ορισμένα φυσικά και νομικά πρόσωπα, εκτός εάν αυτά μπορούν να αποδείξουν ότι η γεωργική τους δραστηριότητα δεν είναι οριακή. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν επίσης τη δυνατότητα να μην χορηγούν άμεσες ενισχύσεις σε άλλα φυσικά ή νομικά πρόσωπα των οποίων η γεωργική δραστηριότητα είναι οριακή. […]»
8.        Στο άρθρο 4 του ίδιου κανονισμού, με τίτλο «Ορισμοί και σχετικές διατάξεις», ο «γεωργός» ορίζεται, στην παράγραφο 1, στοιχείο αʹ, ως «το φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή η ομάδα φυσικών ή νομικών προσώπων, ανεξαρτήτως του νομικού καθεστώτος που προσδίδει το εθνικό δίκαιο στην ομάδα και τα μέλη της, που διαθέτει εκμετάλλευση ευρισκόμενη στο εδαφικό πεδίο των Συνθηκών, όπως ορίζεται στο άρθρο 52 ΣΕΕ σε συνάρτηση με τα άρθρα 349 και 355 ΣΛΕΕ, και ασκεί γεωργική δραστηριότητα».
9.        Το άρθρο 9 του κανονισμού 1307/2013, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ενεργός γεωργός», προβλέπει στις παραγράφους 1 και 2 τα εξής:
«1.      Δεν χορηγείται άμεση ενίσχυση σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή ομάδες φυσικών ή νομικών προσώπων οι γεωργικές εκτάσεις των οποίων είναι κυρίως εκτάσεις διατηρούμενες σε κατάσταση κατάλληλη για βοσκή ή καλλιέργεια και τα οποία δεν ασκούν επί των εκτάσεων αυτών την ελάχιστη δραστηριότητα που προβλέπουν τα κράτη μέλη σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2, στοιχείο β).
2.      Δεν χορηγούνται άμεσες ενισχύσεις σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα, ή σε ομάδες φυσικών ή νομικών προσώπων, που διευθύνουν αερολιμένες, σιδηροδρομικές εταιρείες, δίκτυα ύδρευσης, κτηματομεσιτικές εταιρείες, γήπεδα και υπαίθριους χώρους ψυχαγωγίας.
Τα κράτη μέλη μπορούν, κατά περίπτωση, βάσει αντικειμενικών και αμερόληπτων κριτηρίων, να αποφασίζουν να προσθέσουν στον κατάλογο του πρώτου εδαφίου οποιεσδήποτε άλλες ανάλογες μη γεωργικές επιχειρήσεις ή δραστηριότητες και μπορούν να αποφασίζουν να ανακαλούν οποιεσδήποτε τέτοιες προσθήκες εν συνεχεία.
Πρόσωπο ή ομάδα που εμπίπτει στο πρώτο ή το δεύτερο εδάφιο θεωρείται, ωστόσο, ενεργός γεωργός εάν προσκομίσει εξακριβώσιμα στοιχεία, με τη μορφή που απαιτούν τα κράτη μέλη, τα οποία αποδεικνύουν οτιδήποτε από τα κατωτέρω:
α)      ότι το ετήσιο ποσό των αμέσων ενισχύσεων είναι τουλάχιστον το 5 % των συνολικών εσόδων που αποκτήθηκαν από μη γεωργικές δραστηριότητες κατά το πλέον πρόσφατο οικονομικό έτος για το οποίο υπάρχουν τέτοια στοιχεία·
β)      ότι οι γεωργικές του/της δραστηριότητες δεν είναι ασήμαντες·
γ)      ότι ο κύριος επιχειρηματικός ή εταιρικός του/της σκοπός συνίσταται στην άσκηση γεωργικής δραστηριότητας».
III. Το ιστορικό της διαφοράς
10.      Τα πραγματικά περιστατικά της υπό κρίση υπόθεσης εκτίθενται στις σκέψεις 2 έως 11 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης και μπορούν, για τους σκοπούς των παρουσών προτάσεων, να συνοψιστούν ως εξής.
11.      Το 2018 η Επιτροπή κίνησε έρευνα προκειμένου να εξακριβώσει αν ήταν σύμφωνη με το δίκαιο της Ένωσης η εκ μέρους του Ηνωμένου Βασιλείου χορήγηση άμεσων ενισχύσεων σε γεωργούς για το έτος υποβολής αιτήσεων 2017.
12.      Με επιστολή της 14ης Ιουνίου 2018, η Επιτροπή κοινοποίησε στο Ηνωμένο Βασίλειο τα αποτελέσματα των σχετικών επιτόπιων ελέγχων της. Στην εν λόγω επιστολή, η Επιτροπή επισήμανε ότι το σύστημα ελέγχου που είχε θέσει σε εφαρμογή το Ηνωμένο Βασίλειο για τον έλεγχο της χορήγησης ενισχύσεων στο πλαίσιο της ΚΓΠ, οι οποίες χρηματοδοτούνταν από το ΕΓΤΕ και το ΕΓΤΑΑ, δεν ήταν σύμφωνο με τη νομοθεσία της Ένωσης. Επιπλέον, η Επιτροπή ζήτησε από τις αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου να παράσχουν λεπτομερή περιγραφή των διορθωτικών μέτρων που είχαν τεθεί σε εφαρμογή.
13.      Με επιστολή της 18ης Μαΐου 2021, και αφού κοινοποίησε τα τελικά πορίσματα της έρευνάς της, η Επιτροπή διαβίβασε συνοπτική έκθεση στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ειδικότερα, υποστήριξε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο είχε παραβεί το άρθρο 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013 λόγω μη συνεκτίμησης των οντοτήτων που συνδέονταν με τους οικείους αιτούντες ενίσχυση ως μέλη ομάδας (στο εξής: συνδεδεμένες εταιρίες (13)), κατά τον έλεγχο της ιδιότητας των αιτούντων την ενίσχυση ως ενεργών γεωργών, και, ως εκ τούτου, πρότεινε την εφαρμογή δημοσιονομικής διόρθωσης ύψους 2 686 358,72 ευρώ.
14.      Στις 17 Νοεμβρίου 2021 η Επιτροπή εξέδωσε την επίδικη απόφαση. Μεταξύ άλλων, διαπίστωσε παράβαση, εκ μέρους του Ηνωμένου Βασιλείου, των διατάξεων σχετικά με την ιδιότητα του ενεργού γεωργού για το έτος 2017 και του επέβαλε δημοσιονομική διόρθωση ύψους 2 686 358,72 ευρώ. Ως εκ τούτου, αποφάσισε ότι, για τον λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα αποζημίωνε το Ηνωμένο Βασίλειο για τις δαπάνες που είχαν πραγματοποιηθεί υπό τη μορφή άμεσων ενισχύσεων προς τους γεωργούς, στο πλαίσιο της ΚΓΠ, στο ύψος του προαναφερθέντος ποσού.
IV.    Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
15.      Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 26 Ιανουαρίου 2022, το Ηνωμένο Βασίλειο άσκησε προσφυγή με αίτημα την ακύρωση της επίδικης απόφασης κατά το μέρος που αποκλείει από τη χρηματοδότηση της Ένωσης ορισμένες δαπάνες, ύψους 2 686 358,72 ευρώ, τις οποίες πραγματοποίησε το 2017.
16.      Ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, το Ηνωμένο Βασίλειο, υποστηριζόμενο από την Τσεχική Δημοκρατία, υποστήριξε, στο πλαίσιο του μοναδικού λόγου ακυρώσεως που προέβαλε, κατ’ ουσίαν, ότι η Επιτροπή ερμήνευσε εσφαλμένα το νόημα του άρθρου 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013. Συγκεκριμένα, υποστήριξε ότι η εν λόγω διάταξη απαγορεύει τη χορήγηση άμεσων ενισχύσεων μόνο σε αιτούντες ενίσχυση οι οποίοι ασκούν οι ίδιοι μία από τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο εξαιρέσεων. Ως εκ τούτου, κατά το Ηνωμένο Βασίλειο, κακώς η Επιτροπή απέκλεισε από τη χρηματοδότηση της Ένωσης τις άμεσες ενισχύσεις που είχε καταβάλλει το Ηνωμένο Βασίλειο σε γεωργούς, με την αιτιολογία ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν είχε λάβει επαρκώς υπόψη τις οντότητες που συνδέονταν με έναν αιτούντα ενίσχυση ο οποίος, υποθετικά, θα μπορούσε να ασκεί μία από τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων. Προς στήριξη της προσφυγής του, το Ηνωμένο Βασίλειο προέβαλε διάφορα επιχειρήματα σχετικά με το γράμμα, το πλαίσιο και τον σκοπό του άρθρου 9, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού.
17.      Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την εν λόγω προσφυγή. Το εν λόγω δικαστήριο έκρινε, εν ολίγοις, ότι η γενική ερμηνεία του όρου «ομάδες φυσικών ή νομικών προσώπων» του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013 περιλαμβάνει τις «συνδεδεμένες εταιρίες». Για τον λόγο αυτόν, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο αιτών την ενίσχυση μπορεί επίσης να ασκεί μια από τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων μέσω μιας από τις συνδεδεμένες με αυτόν εταιρίες και ότι τούτο πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την εκτίμηση της ιδιότητας του αιτούντος την ενίσχυση ως ενεργού γεωργού. Κατά το Γενικό Δικαστήριο, το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013 δεν αντιτίθεται στην εν λόγω συλλογιστική. Επιπλέον, η συλλογιστική αυτή επιρρωννύεται, κατά το Γενικό Δικαστήριο, από τους σκοπούς που επιδιώκει η εν λόγω διάταξη.
V.      Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου και τα αιτήματα των μετεχόντων στη διαδικασία
18.      Στις 28 Μαρτίου 2024 το Ηνωμένο Βασίλειο άσκησε αναίρεση κατά της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου. Με την εν λόγω αίτηση αναιρέσεως, ζητεί από το Δικαστήριο: i) να αναιρέσει το διατακτικό της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης· ii) να ακυρώσει την επίδικη απόφαση, καθόσον αποκλείει από τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ορισμένες δαπάνες, ύψους 2 686 358,72 ευρώ, στις οποίες προέβησαν διαπιστευμένοι οργανισμοί πληρωμών του Ηνωμένου Βασιλείου στο πλαίσιο του ΕΓΤΕ και του ΕΓΤΑΑ· και iii) να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
19.      Η Επιτροπή κατέθεσε υπόμνημα απαντήσεως στις 13 Ιουνίου 2024, με το οποίο ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και να καταδικάσει το Ηνωμένο Βασίλειο στα δικαστικά έξοδα.
20.      Η Τσεχική Δημοκρατία, παρεμβαίνουσα πρωτοδίκως, κατέθεσε το υπόμνημα απαντήσεώς της στις 18 Ιουνίου 2024 και ζητεί από το Δικαστήριο να κάνει δεκτή την αίτηση αναιρέσεως.
21.      Με απόφαση του Προέδρου του Δικαστηρίου της 13ης Ιουνίου 2024, επετράπη στην Ουγγαρία να παρέμβει υπέρ του Ηνωμένου Βασιλείου και η Ουγγαρία κατέθεσε υπόμνημα παρεμβάσεως στις 30 Αυγούστου 2024.
VI.    Εκτίμηση
22.      Προς στήριξη της αιτήσεώς του αναιρέσεως, το Ηνωμένο Βασίλειο προβάλλει έναν μόνο λόγο αναιρέσεως, με τον οποίο προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένη ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013. Όπως προαναφέρθηκε, το πρώτο εδάφιο της εν λόγω διάταξης καθιερώνει τεκμήριο βάσει του οποίου ο αιτών ενίσχυση που ασκεί δραστηριότητα περιλαμβανόμενη στον κατάλογο εξαιρέσεων δεν χαρακτηρίζεται ως ενεργός γεωργός και, ως εκ τούτου, δεν είναι επιλέξιμος για τη λήψη άμεσων ενισχύσεων.
Α.      Τα επιχειρήματα των μετεχόντων στη διαδικασία
23.      Το Ηνωμένο Βασίλειο υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο κακώς έκρινε ότι το άρθρο 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013 απαγορεύει τη χορήγηση άμεσων ενισχύσεων σε γεωργούς οι οποίοι, μολονότι οι ίδιοι δεν ασκούν δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων, ωστόσο ανήκουν σε ευρύτερη ομάδα οντοτήτων εκ των οποίων η μία ασκεί μια από τις εν λόγω δραστηριότητες.
24.      Το Ηνωμένο Βασίλειο υποστηρίζει ότι το άρθρο 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013 αποκλείει μόνον τις άμεσες ενισχύσεις στους γεωργούς που ασκούν άμεσα, δηλαδή οι ίδιοι, μια από τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων. Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι οι συνδεδεμένες εταιρίες του συγκεκριμένου αιτούντος την ενίσχυση πρέπει να ληφθούν υπόψη για να εξακριβωθεί αν ο τελευταίος φέρει την ιδιότητα του ενεργού γεωργού. Προς στήριξη του λόγου αναιρέσεως αυτού, το Ηνωμένο Βασίλειο προβάλλει πέντε επιχειρήματα. Τα επιχειρήματα αυτά μπορούν να υποδιαιρεθούν σε τρεις κατηγορίες, οι οποίες αφορούν, αντίστοιχα, το γράμμα, το πλαίσιο και τον σκοπό του άρθρου 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013.
25.      Πρώτον, όσον αφορά το γράμμα του άρθρου 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013, το Ηνωμένο Βασίλειο υποστηρίζει ότι από τη συνήθη ερμηνεία της εν λόγω διάταξης προκύπτει ότι η διάταξη αυτή απαγορεύει τις άμεσες ενισχύσεις μόνο σε τρεις διακριτές κατηγορίες αιτούντων ενίσχυση: είτε σε «φυσικά πρόσωπα» ή «νομικά πρόσωπα», τα οποία ασκούν τα ίδια άμεσα δραστηριότητα που περιλαμβάνεται στον κατάλογο των εξαιρέσεων, είτε σε μια «ομάδα φυσικών ή νομικών προσώπων», η οποία ασκεί σαν σύνολο άμεσα μια τέτοια δραστηριότητα. Κατά συνέπεια, όταν μια μεμονωμένη εταιρία υποβάλλει, ανεξαρτήτως της ομάδας στην οποία ανήκει, αίτηση για πληρωμή και δεν ασκεί η ίδια μία από τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων, το γεγονός και μόνον ότι άλλη εταιρία ανήκουσα στην ίδια ομάδα ασκεί τέτοια δραστηριότητα δεν ασκεί επιρροή.
26.      Δεύτερον, το Ηνωμένο Βασίλειο μνημονεύει, σε επίρρωση του ανωτέρω επιχειρήματος, το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του ίδιου κανονισμού, στο οποίο ορίζεται η έννοια του «γεωργού». Συγκεκριμένα, υποστηρίζει ότι η διατύπωση του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013 επαναλαμβάνεται στο κείμενο του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του ίδιου κανονισμού, όπου ο όρος «γεωργός» ορίζεται με αναφορά στις ίδιες τρεις κατηγορίες («φυσικό πρόσωπο», «νομικό πρόσωπο» και «ομάδα φυσικών ή νομικών προσώπων»). Σε όλες τις περιπτώσεις, οι άμεσες ενισχύσεις βάσει του κανονισμού 1307/2013 καταβάλλονται σε «γεωργό». Επομένως,
αυτός που δεν πρέπει να ασκεί κάποια από τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων, είτε ως «φυσικό ή νομικό πρόσωπο» είτε ως «ομάδα φυσικών ή νομικών προσώπων», είναι πάντοτε ο γεωργός που έχει υποβάλει την αίτηση για την ενίσχυση. Με άλλα λόγια, η εκτίμηση πρέπει να πραγματοποιείται μόνο σε σχέση με την οντότητα (ανεξαρτήτως αν πρόκειται για «φυσικό πρόσωπο», για «νομικό πρόσωπο» ή για «ομάδα φυσικών ή νομικών προσώπων») που χαρακτηρίζεται ως αιτών την ενίσχυση.
27.      Με το τρίτο επιχείρημά του, το οποίο αφορά ομοίως το γράμμα της σχετικής διάταξης, το Ηνωμένο Βασίλειο επισημαίνει ότι η ερμηνεία της Επιτροπής καθιστά περιττή την περιλαμβανόμενη στο άρθρο 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013 αναφορά σε «ομάδ[α] φυσικών [...] προσώπων», διότι ένα φυσικό πρόσωπο ουδέποτε μπορεί να ανήκει σε άλλο φυσικό ή νομικό πρόσωπο ούτε μπορεί να συνδέεται με αυτά με τον τρόπο με τον οποίο οι εταιρίες μπορούν να συνδέονται μεταξύ τους. Αν η βούληση του νομοθέτη της Ένωσης, με την αναφορά σε «ομάδες» στην εν λόγω διάταξη, ήταν να καλύψει, στο πλαίσιο της εκτίμησης της ιδιότητας του «ενεργού γεωργού», τις συνδεδεμένες με τον αιτούντα την ενίσχυση εταιρίες, θα αρκούσε η αναφορά μόνο σε «ομάδες νομικών προσώπων».
28.      Με το τέταρτο και το πέμπτο επιχείρημά του, το Ηνωμένο Βασίλειο αναφέρεται στους σκοπούς του κανονισμού 1307/2013. Κατά τον εν λόγω διάδικο, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη κρίνοντας, με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, ότι ο κύριος σκοπός του άρθρου 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013 είναι «η αποφυγή του κινδύνου απάτης σε βάρος του προϋπολογισμού της Ένωσης». Αντιθέτως, η εν λόγω διάταξη αποσκοπεί, κατά το Ηνωμένο Βασίλειο, στην αποτροπή του ενδεχομένου οι ενισχύσεις να καταβάλλονται σε πρόσωπα με αμελητέα μόνο γεωργική δραστηριότητα, όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 10 και από το άρθρο 9, παράγραφος 2, τελευταίο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013 (τέταρτο επιχείρημα). Επιπλέον, αντιθέτως προς ό,τι έκρινε το Γενικό Δικαστήριο, από τον σκοπό της πρόληψης του κινδύνου απάτης σε βάρος του προϋπολογισμού της Ένωσης δεν απορρέει υποχρέωση άρνησης καταβολής ενισχύσεων σε εταιρία που ασκεί πραγματικά όχι αμελητέα γεωργική δραστηριότητα, για τον λόγο ότι ανήκει σε ευρύτερη ομάδα εταιριών, ορισμένες εκ των οποίων ασκούν δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων (πέμπτο επιχείρημα).
29.      Η Επιτροπή επισημαίνει, εκ προοιμίου, ότι είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτό ποιο είναι το αντικείμενο της αιτήσεως αναιρέσεως, διότι τα επιχειρήματα που προβάλλει το Ηνωμένο Βασίλειο προς στήριξη του μοναδικού λόγου αναιρέσεως δεν βάλλουν κατά της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, αλλά κατά της επίδικης απόφασης. Επιπλέον, κατά την άποψή της, ορισμένα επιχειρήματα δεν αναφέρονται συγκεκριμένα σε πλάνη περί το δίκαιο στην οποία έχει υποπέσει το Γενικό Δικαστήριο και είναι, ως εκ τούτου, απαράδεκτα.
30.      Επί της ουσίας, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη κατά την ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013. Η εν λόγω ερμηνεία επιρρωννύεται από το ίδιο το γράμμα του άρθρου 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013: πρώτον, η συνήθης έννοια του όρου «ομάδα», που περιλαμβάνεται στην εν λόγω διάταξη, υποδηλώνει πλειονότητα οντοτήτων· δεύτερον, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η αναφορά σε «ομάδες φυσικών ή νομικών προσώπων» στην ίδια διάταξη αφορά αποκλειστικά και μόνο τον αιτούντα άμεσες ενισχύσεις και όχι άλλες εταιρίες με τις οποίες συνδέεται ο εν λόγω αιτών.
31.      Όσον αφορά το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013 και την εκ μέρους του Ηνωμένου Βασιλείου στήριξη, συναφώς, στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του εν λόγω κανονισμού, η Επιτροπή δέχεται ότι αμφότερες οι διατάξεις χρησιμοποιούν την ίδια διατύπωση, ήτοι «φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή [ομάδες] φυσικών ή νομικών προσώπων». Ωστόσο, κατά την άποψη της Επιτροπής, τούτο δεν σημαίνει ότι το άρθρο 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013 αναφέρεται μόνο σε «γεωργό» όπως αυτός ορίζεται στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του ίδιου κανονισμού. Ακόμη και αν θεωρηθεί ότι η αναφορά σε «φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή […] ομάδα φυσικών ή νομικών προσώπων» στις δύο αυτές διατάξεις πρέπει να ερμηνευθεί κατά τον ίδιο τρόπο (ως αναφορά σε «γεωργό»), η πρόσφατη απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση Agrarmarkt Austria (14) (στην οποία θα επανέλθω κατωτέρω) υποδηλώνει ότι, κατά την εξέταση της άσκησης δραστηριοτήτων που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και οι δραστηριότητες που ασκούνται από εταιρίες που συνδέονται με τον αιτούντα.
32.      Στηριζόμενη στο ιστορικό πλαίσιο του κανονισμού 1307/2013 και, ειδικότερα, στους λόγους θέσπισης του άρθρου 9, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι ο σκοπός της καλύτερα στοχοθετημένης στήριξης των γεωργών μέσω άμεσων ενισχύσεων, ο οποίος μνημονεύεται στην αιτιολογική σκέψη 10 του κανονισμού αυτού, καθιστά αναγκαία την ευρύτερη ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 2. Η μη συνεκτίμηση των συνδεδεμένων με έναν αιτούντα εταιριών ενέχει τον κίνδυνο η παρεχόμενη στήριξη να μην ωφελήσει, στην πραγματικότητα, τον εν λόγω αιτούντα, αλλά συνδεδεμένες εταιρίες που ασκούν δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων.
33.      Επιπλέον, η μη συνεκτίμηση των οντοτήτων που συνδέονται με τον αιτούντα ως μέρος μιας ομάδας και ασκούν μη γεωργικές δραστηριότητες ενέχει τον κίνδυνο της καταστρατήγησης και της άνισης μεταχείρισης των αντίστοιχων αιτούντων ενίσχυση. Τούτο δε διότι οι γεωργικές και οι μη γεωργικές δραστηριότητες θα μπορούν να κατανέμονται μεταξύ των διαφόρων οντοτήτων εντός της ίδιας ομάδας, προκειμένου να αποφεύγεται η εφαρμογή του τεκμηρίου αποκλεισμού των αιτούντων ενίσχυση από τις άμεσες ενισχύσεις, το οποίο προβλέπεται στο άρθρο 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο.
34.      Η Τσεχική Δημοκρατία συντάσσεται πλήρως με τα επιχειρήματα που προέβαλε το Ηνωμένο Βασίλειο. Υπογραμμίζει, επίσης, ότι η ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013 στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο έχει «παράλογες πρακτικές συνέπειες», διότι καθιστά αδιάφορο το αν ο αιτών είναι ενεργός γεωργός. Το καθοριστικό στοιχείο είναι, αντιθέτως, αν ο αιτών ανήκει σε ομάδα που ασκεί κατά κύριο λόγο γεωργική δραστηριότητα. Επιπλέον, η Τσεχική Δημοκρατία υποστήριξε ότι από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση δεν προκύπτει ποιο επίπεδο σύνδεσης πρέπει να υφίσταται μεταξύ του αιτούντος την ενίσχυση και των συνδεδεμένων με αυτόν εταιριών. Επομένως, η ερμηνεία την οποία προέκρινε το Γενικό Δικαστήριο συνεπάγεται την επιβολή υποχρέωσης –η οποία συνίσταται στη συνεκτίμηση, κατά την εξέταση της ιδιότητας του «ενεργού γεωργού», όχι μόνον του αιτούντος την ενίσχυση, αλλά και των συνδεδεμένων με αυτόν εταιριών– η οποία δεν είναι σαφής, ακριβής και προβλέψιμη, αποτέλεσμα που αντιβαίνει στην αρχή της ασφάλειας δικαίου.
35.      Η Ουγγαρία συντάσσεται με τα επιχειρήματα του Ηνωμένου Βασιλείου και της Τσεχικής Δημοκρατίας. Επιπλέον, επισημαίνει ότι ο αιτών την ενίσχυση πρέπει, βάσει του κανονισμού 1307/2013, να είναι πρόσωπο το οποίο ασκεί δικαιώματα επί της επίμαχης εκμετάλλευσης (15), ήτοι επί των μονάδων τις οποίες χρησιμοποιεί για γεωργικές δραστηριότητες και διαχειρίζεται ο γεωργός. Τούτο δεν συμβαίνει στην περίπτωση των συνδεδεμένων με τον γεωργό εταιριών, οι οποίες, επομένως, δεν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού.
36.      Τέλος, όσον αφορά την ανησυχία που εξέφρασε το Γενικό Δικαστήριο, στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, ότι η μη συνεκτίμηση των συνδεδεμένων εταιριών θα μπορούσε να οδηγήσει σε καταχρηστική πρακτική καταστρατήγησης των εφαρμοστέων κανόνων, η Ουγγαρία επισημαίνει ότι, αν η άσκηση δραστηριότητας που περιλαμβάνεται στον κατάλογο των εξαιρέσεων από συνδεδεμένη εταιρία δεν είναι αποτέλεσμα σκόπιμης κατάχρησης, τότε η σύνδεση μεταξύ επιχειρήσεων δεν θα διακυβεύσει την επίτευξη του επιδιωκόμενου από τον κανονισμό σκοπού.
Β.      Ανάλυση
37.      Κατά τη γνώμη μου, η αίτηση αναιρέσεως του Ηνωμένου Βασιλείου είναι παραδεκτή και βάσιμη. Στην ανάλυσή μου, θα εξετάσω κατ’ αρχάς εν συντομία το αντικείμενο της αιτήσεως αναιρέσεως και το παραδεκτό (ή μη) ορισμένων επιχειρημάτων (υπό 1), προτού επικεντρωθώ στη σημασία της μνείας του όρου «ομάδα» στο άρθρο 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013 (υπό 2). Κατά την εξέταση του εν λόγω όρου, θα καταδείξω ότι προορίζεται να αναφέρεται σε μια κατηγορία αιτούντων ενίσχυση, όπως υποστηρίζει το Ηνωμένο Βασίλειο, και ότι δεν περιλαμβάνει τις συνδεδεμένες με τον αιτούντα την ενίσχυση εταιρίες οι οποίες δεν υποβάλλουν οι ίδιες αίτηση για άμεση ενίσχυση. Τέλος, θα αναλύσω το ζήτημα αν, προκειμένου να εκτιμηθεί το αν ένα μεμονωμένο φυσικό ή νομικό πρόσωπο που έχει υποβάλει αίτηση για άμεση ενίσχυση φέρει την ιδιότητα του «ενεργού γεωργού», δικαιολογείται παρά ταύτα να λαμβάνονται υπόψη οι συνδεδεμένες με τον εν λόγω αιτούντα εταιρίες (υπό 3).
1.      Αντικείμενο της αιτήσεως αναιρέσεως και παραδεκτό (ή μη) ορισμένων επιχειρημάτων
38.      Κατά το άρθρο 256, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 58 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η αίτηση αναιρέσεως ενώπιον του Δικαστηρίου περιορίζεται σε νομικά ζητήματα. Τα άρθρα 168 και 169 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου διευκρινίζουν συναφώς ότι η αίτηση αναιρέσεως πρέπει να περιέχει, μεταξύ άλλων, τους προβαλλόμενους νομικούς λόγους και επιχειρήματα και να προσδιορίζει με ακρίβεια τα σημεία του σκεπτικού της απόφασης ή διάταξης του Γενικού Δικαστηρίου που αμφισβητούνται. Επιπλέον, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, τα επιχειρήματα που είναι δυσνόητα και ασαφή πρέπει να απορρίπτονται ως προδήλως απαράδεκτα, δεδομένου ότι εμποδίζουν το Δικαστήριο να εκπληρώσει τα καθήκοντά του και να ελέγξει τη νομιμότητα της πρωτόδικης απόφασης (16).
39.      Στην παρούσα διαδικασία, το Ηνωμένο Βασίλειο προβάλλει έναν μόνο λόγο αναιρέσεως, με τον οποίο προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο πλάνη περί το δίκαιο κατά την ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013. Επομένως, το αντικείμενο της αιτήσεως αναιρέσεως αυτό καθεαυτό –η προβαλλόμενη εσφαλμένη ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013 από το Γενικό Δικαστήριο– μπορεί ευχερώς να προσδιοριστεί.
40.      Όσον αφορά το παραδεκτό ορισμένων επιχειρημάτων, συμφωνώ με την Επιτροπή ότι το τρίτο και το πέμπτο επιχείρημα που προέβαλε το Ηνωμένο Βασίλειο δεν καθιστούν σαφές πώς συνδέονται με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, δεδομένου ότι δεν περιέχουν καμία αναφορά στις σκέψεις της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης. Ωστόσο, κατά τη γνώμη μου, η απουσία μνείας συγκεκριμένων σκέψεων της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης δεν επηρεάζει την κατανόηση του πέμπτου επιχειρήματος και του τρόπου με τον οποίο αυτό συνδέεται με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση. Το εν λόγω επιχείρημα επιρρωννύει τη συλλογιστική του τελευταίου σκέλους του τέταρτου επιχειρήματος, το οποίο, μολονότι δεν μνημονεύει ρητά τη σκέψη 105 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ωστόσο περιλαμβάνει μια αυτολεξεί παράθεση χωρίου από την εν λόγω σκέψη (17). Εξ όσων αντιλαμβάνομαι, το Ηνωμένο Βασίλειο προβάλλει το πέμπτο επιχείρημα επίσης για να τονίσει ότι ο μοναδικός σκοπός του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013 είναι να διασφαλιστεί ότι οι γεωργικές δραστηριότητες ενός αιτούντος ενίσχυση δεν είναι αμελητέες, όπως επισημαίνεται και στο τέταρτο επιχείρημα. Ωστόσο, δεν ισχύει το ίδιο και για το τρίτο επιχείρημα, το οποίο, πέραν του ότι δεν μνημονεύει συγκεκριμένες σκέψεις της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, δεν μπορεί να συσχετιστεί ούτε με άλλα επιχειρήματα της αιτήσεως αναιρέσεως που να αφορούν την εν λόγω απαίτηση και, ως εκ τούτου, δεν είναι κατανοητό. Κατά συνέπεια, συμμερίζομαι την άποψη της Επιτροπής ότι το επιχείρημα αυτό είναι προδήλως απαράδεκτο.
41.      Εν κατακλείδι, φρονώ ότι η αίτηση αναιρέσεως είναι παραδεκτή, αλλά, για τους λόγους που εκτέθηκαν ανωτέρω, θα εξαιρέσω από την ανάλυσή μου το τρίτο επιχείρημα.
2.      Η αναφορά σε «ομάδα φυσικών ή νομικών προσώπων» ως διακριτή κατηγορία αιτούντων ενίσχυση
42.      Το Γενικό Δικαστήριο ορθώς επισήμανε, στη σκέψη 69 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι το άρθρο 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013 ουδόλως αναφέρει τον όρο «συνδεδεμένες εταιρίες». Η εν λόγω διάταξη αναφέρεται μόνον σε «φυσικά ή νομικά πρόσωπα» και σε «ομάδες φυσικών ή νομικών προσώπων».
43.      Προκειμένου να εξηγήσει το περιεχόμενο του εν λόγω όρου, το Γενικό Δικαστήριο διευκρίνισε, στη συνέχεια, ότι, «ως εκ της φύσεώς του, ο όρος “ομάδα” υποδηλώνει μια ομάδα οντοτήτων που συνδέονται μεταξύ τους στο πλαίσιο της ίδιας οργάνωσης. Κατά συνέπεια, ο όρος “ομάδα” πρέπει να ερμηνευθεί ως παρεμφερής προς τον όρο “σύμπραξη” και ως αναφερόμενος σε κάθε ένωση φυσικών ή νομικών προσώπων που συνδέονται μεταξύ τους στο πλαίσιο μιας, κατά το μάλλον ή ήττον διαρθρωμένης, ενιαίας οργάνωσης. Επομένως, μια ομάδα φυσικών ή νομικών προσώπων περιλαμβάνει τις συνδεδεμένες εταιρίες».
44.      Συναφώς, θα ήθελα να διευκρινίσω ότι το κύριο ζήτημα στην υπό κρίση υπόθεση, αντιθέτως προς ό,τι θα μπορούσε να συναχθεί από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση και από όσα φαίνεται να υποστηρίζει η Επιτροπή, δεν αφορά την ερμηνεία του όρου «ομάδα φυσικών ή νομικών προσώπων». Αντιθέτως, το ζήτημα είναι τι συνεπάγεται η αναφορά στον όρο αυτό και, ως εκ τούτου, ποιος μπορεί να χαρακτηριστεί ως «ενεργός γεωργός» κατά την έννοια του άρθρου 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013. Στην επόμενη ενότητα, θα καταδείξω εν συντομία ότι η έννοια της «ομάδας φυσικών ή νομικών προσώπων», κατά το άρθρο 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013, αντιστοιχεί σε μια κατηγορία αιτούντων διακριτή από τις κατηγορίες των «φυσικών προσώπων» και των «νομικών προσώπων», όπως προκύπτει από το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η εν λόγω έννοια.
45.      Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι από κανένα στοιχείο του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013 δεν προκύπτει ότι η αναφορά σε «ομάδες φυσικών ή νομικών προσώπων» αφορά αποκλειστικά και μόνον τον αιτούντα άμεσες ενισχύσεις και ότι δεν περιλαμβάνει και άλλες οντότητες που συνδέονται με τον αιτούντα. Επομένως, κατά την άποψη της Επιτροπής, ο όρος «ομάδα» δεν αναφέρεται αποκλειστικά και μόνο στον ίδιο τον αιτούντα υπό τη μορφή «ομάδας», αλλά εκτείνεται και σε πλείονες συνδεδεμένες εταιρίες. Ωστόσο, το επιχείρημα αυτό φαίνεται να αγνοεί τη σαφή σχέση μεταξύ της εν λόγω διάταξης και του ορισμού του «γεωργού», που παρατίθεται στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 1307/2013.
46.      Το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 1307/2013 καθορίζει τρεις διαφορετικές κατηγορίες γεωργών, ήτοι τα φυσικά πρόσωπα, τα νομικά πρόσωπα και τις ομάδες φυσικών ή νομικών προσώπων. Οι ίδιες αυτές κατηγορίες μνημονεύονται, όπως επισήμαναν όλοι οι μετέχοντες στη διαδικασία, στο άρθρο 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του ίδιου κανονισμού. Βάσει του κανονισμού 1307/2013, άμεσες ενισχύσεις μπορούν να χορηγούνται μόνο σε γεωργούς (18). Επομένως, είναι εύλογο να θεωρηθεί ότι η εν λόγω διάταξη αναφέρεται στις ίδιες τρεις κατηγορίες γεωργών και, ως εκ τούτου, στους αιτούντες ενίσχυση βάσει του κανονισμού 1307/2013. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η απόδοση διαφορετικής σημασίας στον όρο «ομάδα φυσικών ή νομικών προσώπων», υπό την έννοια ότι περιλαμβάνει και μη αιτούντες, θα ήταν ασυμβίβαστη με το προαναφερθέν πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 9, παράγραφος 2.
47.      Ως εκ τούτου, συμμερίζομαι το επιχείρημα του Ηνωμένου Βασιλείου ότι ο όρος «ομάδα φυσικών ή νομικών προσώπων» πρέπει να ερμηνεύεται σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 1307/2013 και ότι συνιστά, πέραν του φυσικού ή νομικού προσώπου, μια τρίτη πιθανή κατηγορία γεωργών και, ως εκ τούτου, αιτούντων ενίσχυση.
48.      Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η χρήση της ίδιας διατύπωσης στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 1307/2013 και στο άρθρο 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του ίδιου κανονισμού είναι άνευ σημασίας. Ωστόσο, όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο σε σχέση με το άρθρο 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 1307/2013 (19), ο χαρακτηρισμός ως «γεωργού» αποτελεί προϋπόθεση για να θεωρηθεί ένα πρόσωπο «ενεργός γεωργός» (20). Η ίδια συλλογιστική ισχύει και για την επίμαχη εν προκειμένω ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του ίδιου κανονισμού. Αμφότερες οι διατάξεις αφορούν τον χαρακτηρισμό ως «ενεργού γεωργού» και αναφέρονται, συναφώς, σε «φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή ομάδες φυσικών ή νομικών προσώπων». Επομένως, το σχετικό επιχείρημα της Επιτροπής δεν είναι, κατά τη γνώμη μου, πειστικό.
49.      Ούτε συμμερίζομαι το επιχείρημα της Επιτροπής ότι, δεδομένου ότι το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, και το άρθρο 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013 αφορούν διαφορετικά ζητήματα (τον ορισμό του «γεωργού», αφενός, και τον χαρακτηρισμό ως «ενεργού γεωργού», αφετέρου), η ίδια διατύπωση που χρησιμοποιείται στα δύο αυτά άρθρα πρέπει να θεωρηθεί ότι έχει διαφορετική σημασία. Είναι σαφές ότι το άρθρο 9, παράγραφος 2, αποσκοπεί ειδικότερα στον προσδιορισμό των προσώπων που πρέπει να θεωρούνται ενεργοί γεωργοί. Αυτή η πρόσθετη πτυχή του να είναι ένας γεωργός «ενεργός» ρυθμίζεται με τον κατάλογο των εξαιρέσεων, προκειμένου να διευκρινιστεί ποιες κατηγορίες γεωργών δεν είναι επιλέξιμοι για άμεσες ενισχύσεις.
50.      Επομένως, ο όρος «ομάδα φυσικών ή νομικών προσώπων» του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, αφορά μια τρίτη κατηγορία αιτούντων ενίσχυση. Κατά συνέπεια, ο εν λόγω όρος δεν προοριζόταν να περιλαμβάνει άλλες εταιρίες οι οποίες συνδέονται με τον αιτούντα την ενίσχυση χωρίς όμως να υποβάλλουν οι ίδιες αίτηση για άμεση ενίσχυση. Επιπλέον, και όπως θα εκθέσω στη συνέχεια, από κανένα στοιχείο του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013 δεν συνάγεται ότι οι εταιρίες που συνδέονται με τον αιτούντα την ενίσχυση μπορούν, ή ακόμη και πρέπει, να λαμβάνονται υπόψη κατά την εκτίμηση της ιδιότητας του αιτούντος την ενίσχυση ως «ενεργού γεωργού».
3.      Συνεκτίμηση των «συνδεδεμένων εταιριών» στο πλαίσιο της εξέτασης της ιδιότητας του «ενεργού γεωργού» κατά το άρθρο 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013
51.      Κατόπιν της εκ μέρους του ερμηνείας της έννοιας της «ομάδας», το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε, στο δεύτερο στάδιο της συλλογιστικής του, στο συμπέρασμα ότι, για τους σκοπούς του αποκλεισμού από άμεση ενίσχυση, «από το γράμμα του άρθρου 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013 προκύπτει ότι ο αιτών την ενίσχυση, ο οποίος μπορεί να είναι ομάδα φυσικών ή νομικών προσώπων, μπορεί να ασκεί τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων άμεσα ή μέσω συνδεδεμένης εταιρίας που ανήκει στην ίδια ομάδα που έχει υποβάλει την αίτηση για ενίσχυση» (21). Περαιτέρω, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, όταν ο αιτών την ενίσχυση είναι φυσικό ή νομικό πρόσωπο που ανήκει σε ομάδα, «μπορεί να ασκεί τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων είτε άμεσα είτε μέσω συνδεδεμένης εταιρίας που ανήκει στην ίδια ομάδα» (22) και, ως εκ τούτου, μπορεί να αποκλειστεί από άμεση ενίσχυση.
52.      Το πρώτο σκέλος της εν λόγω συλλογιστικής, το οποίο αφορά μια περίπτωση στην οποία ο ίδιος ο αιτών συνιστά ομάδα φυσικών ή νομικών προσώπων που περιλαμβάνει συνδεδεμένες εταιρίες, δεν αμφισβητείται από το Ηνωμένο Βασίλειο. Συγκεκριμένα, από την ανωτέρω εξήγηση προκύπτει ότι, αν ο αιτών την ενίσχυση συνιστά «ομάδα φυσικών ή νομικών προσώπων», το σύνολο της ομάδας δεν πρέπει να ασκεί κάποια από τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων.
53.      Ωστόσο, το Ηνωμένο Βασίλειο υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο όσον αφορά το δεύτερο σκέλος του συμπεράσματός του, στο οποίο επεξέτεινε την ίδια συλλογιστική στις περιπτώσεις στις οποίες ο αιτών την ενίσχυση είναι ένα μεμονωμένο φυσικό ή νομικό πρόσωπο και ανήκει σε ομάδα, απαιτώντας να λαμβάνονται υπόψη οι δραστηριότητες που ασκούν άλλες οντότητες της ίδιας ομάδας (οι οποίες δεν είναι οι ίδιες αιτούσες άμεσες ενισχύσεις).
54.      Κατά την άποψή μου, ούτε από το γράμμα και το πλαίσιο (υπό α) ούτε από τους σκοπούς (υπό β) του άρθρου 9, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 1307/2013 μπορεί να συναχθεί τέτοιο συμπέρασμα.
α)      Γραμματική και συστηματική ανάλυση
55.      Από το γράμμα του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013 (στην απόδοση στην αγγλική γλώσσα: «No direct payments shall be granted to natural or legal persons, or to groups of natural or legal persons, who operate airports, railway services, waterworks, real estate services, permanent sport and recreational grounds» (23)) προκύπτει ότι η άσκηση των δραστηριοτήτων που περιλαμβάνονται στον κατάλογο εξαιρέσεων πρέπει να εκτιμάται σε σχέση με τον αιτούντα την ενίσχυση (24).
56.      Το γράμμα του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013 απαιτεί την ύπαρξη άμεσης σχέσης μεταξύ του αιτούντος την ενίσχυση (φυσικού ή νομικού προσώπου ή ομάδας φυσικών ή νομικών προσώπων) και της άσκησης μιας από τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων. Αντιθέτως, από το γράμμα αυτό δεν συνάγεται το συμπέρασμα ότι τέτοιες δραστηριότητες μπορούν να καταστούν κρίσιμες κατά την εξέταση της ιδιότητας του «ενεργού γεωργού» όταν ασκούνται εμμέσως μέσω συνδεδεμένων εταιριών. Όπως επισήμανε επίσης το Ηνωμένο Βασίλειο, μια τέτοια ερμηνεία θα ισοδυναμούσε de facto με αναδιατύπωση του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013. Αν ο νομοθέτης της Ένωσης είχε τη βούληση να λαμβάνονται υπόψη, κατά την εκτίμηση βάσει του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013, και οι συνδεδεμένες εταιρίες του αιτούντος οι οποίες δεν έχουν υποβάλει αίτηση για άμεσες ενισχύσεις, η εν λόγω διάταξη πιθανότατα θα το ανέφερε ρητά.
57.      Όσον αφορά δε το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013, το Γενικό Δικαστήριο αναγνώρισε, στη σκέψη 96 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, τη σχέση μεταξύ της έννοιας του «ενεργού γεωργού», όπως αυτή ορίζεται στην εν λόγω διάταξη, και της έννοιας του «γεωργού», όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του ίδιου κανονισμού. Τούτο δε το βάσισε στη νομολογία του Δικαστηρίου κατά την οποία, όπως διευκρινίστηκε ανωτέρω, για να θεωρηθεί ένα πρόσωπο «ενεργός γεωργός», πρέπει κατ’ αρχάς να χαρακτηριστεί ως «γεωργός» (25). Ωστόσο, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι από την εν λόγω σχέση μεταξύ των δύο αυτών διατάξεων δεν προκύπτει ότι ο αποκλεισμός από την άμεση ενίσχυση εφαρμόζεται μόνον όταν ο αιτών την ενίσχυση ασκεί άμεσα τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων. Η εξαίρεση αυτή μπορεί να τύχει εφαρμογής και όταν οι δραστηριότητες ασκούνται από τις συνδεδεμένες με τον αιτούντα εταιρίες (26).
58.      Κατά τη γνώμη μου, η ως άνω συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου είναι προβληματική, καθόσον δεν καταλήγει στο συμπέρασμα ότι απαιτείται η άσκηση μιας από τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο εξαιρέσεων άμεσα από τον αιτούντα (είτε πρόκειται για νομικό πρόσωπο είτε για φυσικό πρόσωπο είτε για ομάδα φυσικών ή νομικών προσώπων), και θα μπορούσε να οδηγήσει, όπως υποστηρίζει η Τσεχική Δημοκρατία, σε αποτελέσματα που επηρεάζουν αρνητικά την εφαρμογή των επίμαχων κανόνων. Η εν λόγω συλλογιστική θα συνεπαγόταν τον αποκλεισμό από την ενίσχυση ενός αιτούντος ενίσχυση που ασκεί γεωργική δραστηριότητα για τον λόγο ότι ανήκει σε ομάδα της οποίας τα μέλη ασκούν κυρίως δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο εξαιρέσεων (27). Στην περίπτωση αυτή, καθοριστική σημασία θα είχε αποκλειστικά και μόνον το ποιο είναι το βασικό αντικείμενο των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της ομάδας στο σύνολό της και όχι των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του ίδιου του αιτούντος την ενίσχυση. Τούτο έρχεται σαφώς σε αντίθεση προς την αιτιολογική σκέψη 10 του κανονισμού 1307/2013, η οποία αναφέρει ρητά ότι ένας από τους σκοπούς του εν λόγω κανονισμού είναι να διασφαλιστεί ότι οι ενισχύσεις στοχεύουν αποτελεσματικότερα στους γεωργούς που ασκούν όχι απλώς αμελητέες γεωργικές δραστηριότητες. Ως εκ τούτου, συμμερίζομαι το επιχείρημα που προέβαλε το Ηνωμένο Βασίλειο, με την αίτησή του αναιρέσεως, κατά το οποίο μια τέτοια ερμηνεία εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου πρέπει να απορριφθεί.
59.      Η Επιτροπή βασίζεται, επίσης, στην απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση Agrarmarkt Austria (28) για να αιτιολογήσει το επιχείρημα ότι οι συνδεδεμένες εταιρίες που δεν υποβάλλουν αίτηση για άμεσες ενισχύσεις πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν εξετάζεται κατά πόσον ασκείται μια από τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο εξαιρέσεων και, στο πλαίσιο αυτό, κατά πόσον ένας συγκεκριμένος αιτών μπορεί να αποκλειστεί από την ιδιότητα του «ενεργού γεωργού».
60.      Στην απόφαση εκείνη, το Δικαστήριο εκλήθη να εκτιμήσει τις έννοιες της «εκμετάλλευσης η οποία τελεί υπό τη διαχείριση» γεωργού κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχεία βʹ και γʹ, του κανονισμού 1307/2013 και της έκτασης που είναι «στη διάθεση του γεωργού», κατά την έννοια του άρθρου 33, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού, σε συνάρτηση με τη χορήγηση άμεσων ενισχύσεων δυνάμει του εν λόγω κανονισμού. Οι έννοιες αυτές εξετάστηκαν στην εν λόγω απόφαση σε σχέση με μια κατάσταση κατά την οποία τα αγροτεμάχια που αποτελούν την έκταση που ανήκει στον συγκεκριμένο γεωργό παραχωρούνται σε χρήστες επιλεγόμενους από τον γεωργό, οι οποίοι, έναντι της καταβολής σταθερού τιμήματος, αναλαμβάνουν τη συντήρηση των αγροτεμαχίων αυτών και τη συγκομιδή, ενώ ο εν λόγω γεωργός προβαίνει στην αρχική κατεργασία του εδάφους, τη φύτευση και την τακτική άρδευση των εν λόγω αγροτεμαχίων ή ακόμη και στη συντήρησή τους σε περίπτωση αδράνειας των χρηστών.
61.      Το Δικαστήριο, βασιζόμενο στη συνολική ευθύνη που εξακολουθούσε να φέρει ο γεωργός για τα αντίστοιχα αγροτεμάχια, έκρινε ότι οι περιστάσεις αυτές δεν εμπόδιζαν τον χαρακτηρισμό της
εν λόγω γεωργικής έκτασης ως «εκμετάλλευσης η οποία τελεί υπό τη διαχείριση» του γεωργού και ως έκτασης η οποία βρίσκεται «στη διάθεσή» του κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, και του άρθρου 33, παράγραφος 1, του κανονισμού 1307/2013 (29).
62.      Η Επιτροπή συνάγει από την απόφαση Agrarmarkt Austria το συμπέρασμα ότι ένας αιτών ενίσχυση μπορεί να ασκεί γεωργική δραστηριότητα μέσω τρίτων (στην προκειμένη περίπτωση, μέσω των χρηστών των αγροτεμαχίων) και να χαρακτηριστεί ως «γεωργός». Κατά συνέπεια, το ίδιο πρέπει να ισχύει και για την άσκηση μίας από τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013, η οποία μπορεί να πραγματοποιείται και μέσω άλλων (των συνδεδεμένων με τον αιτούντα την ενίσχυση εταιριών, οι οποίες δεν έχουν υποβάλει αίτηση για άμεσες ενισχύσεις, αλλά ανήκουν στην ίδια ομάδα με τον αιτούντα την ενίσχυση).
63.      Το ανωτέρω συμπέρασμα είναι, κατά τη γνώμη μου, εσφαλμένο και παρερμηνεύει την απόφαση Agrarmarkt Austria. Όπως ορθώς επισημαίνει η Τσεχική Δημοκρατία, τα νομικά ζητήματα της εν λόγω απόφασης διαφέρουν από αυτά της παρούσας διαδικασίας. Στην υπόθεση εκείνη, στο επίκεντρο της διαφοράς βρίσκονταν οι όροι «εκμετάλλευση η οποία τελεί υπό τη διαχείριση» και η οποία βρισκόταν «στη διάθεση» ενός γεωργού που ήταν ο ίδιος αιτών για άμεση ενίσχυση, και όχι το ζήτημα της άσκησης μιας από τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων (30).
64.      Επιπλέον, τα πραγματικά περιστατικά της εν λόγω υπόθεσης διέφεραν ουσιωδώς από
αυτά της υπό κρίση υπόθεσης. Από τις περιστάσεις της εν λόγω υπόθεσης προέκυπτε σαφώς ότι ο οικείος γεωργός διατηρούσε τη συνολική ευθύνη για την καλλιέργεια των γαιών και εξακολουθούσε να έχει ουσιαστικά δικαιώματα επί της εκμετάλλευσής του (31). Η κατάσταση αυτή δεν είναι συγκρίσιμη με την περίπτωση των συνδεδεμένων εταιριών του αιτούντος, κατά την οποία μία από τις συνδεδεμένες εταιρίες ασκεί δραστηριότητα περιλαμβανόμενη στον κατάλογο των εξαιρέσεων.
65.      Τέλος, συμμερίζομαι το επιχείρημα της Τσεχικής Δημοκρατίας ότι η απόφαση Agrarmarkt Austria φαίνεται, αντιθέτως, να επιβεβαιώνει την εκ μέρους του Ηνωμένου Βασιλείου ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013. Στην εν λόγω απόφαση, το Δικαστήριο έλαβε υπόψη τον αιτούντα την ενίσχυση, ήτοι τον γεωργό, προκειμένου να εκτιμήσει αν μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ενεργός γεωργός και να λάβει, υπό την ιδιότητα αυτή, άμεσες ενισχύσεις. Από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της υπόθεσης συνήγαγε το συμπέρασμα ότι ο εν λόγω γεωργός εξακολουθούσε να διαχειρίζεται και να κατέχει εκτάσεις, μολονότι αυτές είχαν παραχωρηθεί για ορισμένο χρονικό διάστημα σε χρήστες. Συνεπώς, από την εν λόγω απόφαση προκύπτει ότι, κατά την εξέταση του ζητήματος αν ένας γεωργός μπορεί να θεωρηθεί «ενεργός γεωργός», αντικείμενο της ανάλυσης αποτελεί μόνον ο αιτών την ενίσχυση και καμία άλλη συνδεδεμένη οντότητα.
β)      Τελολογική ανάλυση
66.      Το Ηνωμένο Βασίλειο διατείνεται, περαιτέρω, ότι ευρύτερες τελολογικές εκτιμήσεις συνηγορούν υπέρ της άποψής του.
67.      Συγκεκριμένα, υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο κακώς έκρινε, στη σκέψη 104 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι ο κύριος σκοπός του άρθρου 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013 συνίσταται στην «αποφυγή του κινδύνου απάτης σε βάρος του προϋπολογισμού της Ένωσης».
Κατά την άποψή του, ο σκοπός της εν λόγω διάταξης συνίσταται, αντιθέτως, όπως εκτίθεται στην αιτιολογική σκέψη 10 του εν λόγω κανονισμού, στη διασφάλιση της μη καταβολής ενισχύσεων σε πρόσωπα των οποίων οι γεωργικές δραστηριότητες είναι απλώς αμελητέες. Επιπλέον, το Ηνωμένο Βασίλειο υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν εξέθεσε τους λόγους για τους οποίους θα ήταν προβληματικό tαν, με βάση την εκ μέρους του Ηνωμένου Βασιλείου ερμηνεία, «ο αιτών θα μπορούσε να κατανείμει τις δραστηριότητές του μεταξύ πλειόνων συνδεδεμένων νομικών οντοτήτων, προκειμένου να καταστρατηγήσει τα όρια που θέτει η εν λόγω διάταξη για την αναγνώριση της ιδιότητάς του ως ενεργού γεωργού» (32), δεδομένου ότι ο αιτών εξακολουθεί να ασκεί ο ίδιος όχι αμελητέες γεωργικές δραστηριότητες.
68.      Κατ’ αρχάς, θα ήθελα να επισημάνω ότι το Ηνωμένο Βασίλειο φαίνεται εν μέρει να ερμηνεύει εσφαλμένα την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση. Στη σκέψη 104 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, την οποία μνημονεύει το Ηνωμένο Βασίλειο, το Γενικό Δικαστήριο εξέθεσε, στη συνέχεια του σκεπτικού της εν λόγω απόφασης, ακριβώς ότι το άρθρο 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013 έχει επίσης ως σκοπό «να περιορίσει τις ενισχύσεις στο πλαίσιο της [ΚΓΠ] μόνο στους γεωργούς που ασκούν πραγματικά όχι αμελητέα γεωργική δραστηριότητα» (33).
69.      Εν πάση περιπτώσει, συμμερίζομαι την άποψη του Ηνωμένου Βασιλείου ότι ακόμη και οι δύο αυτοί σκοποί –η πρόληψη της απάτης και η διασφάλιση καλύτερα στοχοθετημένων άμεσων ενισχύσεων– δεν δικαιολογούν τη συνεκτίμηση των δραστηριοτήτων των συνδεδεμένων με τον αιτούντα την ενίσχυση εταιριών. Οι δύο αυτοί σκοποί δεν αρκούν για να παραβλεφθούν το γράμμα και το πλαίσιο του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013, δεδομένου ότι η προστασία των ανωτέρω σκοπών διασφαλίζεται με άλλον τρόπο, όπως θα εξηγήσω ακολούθως.
70.      Τούτο προκύπτει, πρώτον, από το γεγονός ότι ο νομοθέτης της Ένωσης προέβλεψε, στο άρθρο 60 του κανονισμού 1306/2013, ειδικό κανόνα για την καταπολέμηση της καταστρατήγησης των προϋποθέσεων που πρέπει να πληρούνται για τη λήψη άμεσων ενισχύσεων και, ως εκ τούτου, των απατηλών αιτήσεων. Δεύτερον, ο κανονισμός 1307/2013 δεν απαγορεύει αφ’ εαυτής την άσκηση δραστηριοτήτων που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων από τον αιτούντα την ενίσχυση και δεν αποκλείει τον αιτούντα από την άμεση ενίσχυση υπό τέτοιες περιστάσεις, εφόσον ο αιτών εξακολουθεί να ασκεί όχι αμελητέα γεωργική δραστηριότητα. Στο πλαίσιο αυτό, δεν είναι απαραίτητο για την επίτευξη του σκοπού της καλύτερα στοχοθετημένης στήριξης το να λαμβάνονται επίσης υπόψη οι δραστηριότητες που ασκούνται από συνδεδεμένες εταιρίες.
71.      Όσον αφορά την πρώτη από τις δύο προαναφερθείσες πτυχές, ήτοι την καταπολέμηση της απάτης, το άρθρο 60 του κανονισμού 1306/2013 προβλέπει ότι «τα πλεονεκτήματα που προβλέπονται δυνάμει της τομεακής γεωργικής νομοθεσίας δεν παρέχονται σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα για τα οποία διαπιστώνεται ότι δημιούργησαν τεχνητά τις προϋποθέσεις για την απόκτηση των πλεονεκτημάτων αυτών, αντίθετα με τους σκοπούς της νομοθεσίας αυτής».
72.      Η εν λόγω διάταξη καταδεικνύει δύο σημεία: πρώτον, ο νομοθέτης της Ένωσης είχε κατά νου την τεχνητή δημιουργία των προϋποθέσεων για τη λήψη ενισχύσεων δυνάμει της τομεακής γεωργικής νομοθεσίας και τη ρύθμισε ειδικά στο άρθρο 60 του κανονισμού 1306/2013· και δεύτερον, το έπραξε σε περιπτώσεις κατά τις οποίες διαπιστώνεται η τεχνητή δημιουργία των προϋποθέσεων και, ως εκ τούτου, η καταστρατήγηση των ορίων που θέτουν οι εφαρμοστέες διατάξεις. Επομένως, απλώς και μόνον ο κίνδυνος τέτοιας καταστρατήγησης δεν αρκεί με βάση τη βούληση του νομοθέτη της Ένωσης.
73.      Ωστόσο, το επιχείρημα της Επιτροπής σχετικά με τον κίνδυνο απάτης σε βάρος του προϋπολογισμού της Ένωσης βασίζεται σε δύο καθαρά υποθετικά σενάρια. Η Επιτροπή ανησυχεί, πρώτον, ότι ο αιτών θα μπορούσε να επωφεληθεί από τα εισοδήματα που αποκομίζουν οι συνδεδεμένες με αυτόν εταιρίες, οι οποίες ασκούν δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων. Στην περίπτωση αυτή, η (έμμεση) προέλευση των δικών του εισοδημάτων από τις εν λόγω μη γεωργικές δραστηριότητες θα συνεπαγόταν τον χαρακτηρισμό των γεωργικών δραστηριοτήτων του αιτούντος ως απλώς αμελητέες (34). Δεύτερον, οι αντίστοιχες δραστηριότητες θα μπορούσαν να κατανεμηθούν μεταξύ πλειόνων συνδεδεμένων νομικών οντοτήτων προκειμένου να καταστρατηγηθεί το άρθρο 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013. Ωστόσο, οι δυνητικοί αυτοί κίνδυνοι δεν είναι απαραίτητο να επέλθουν πράγματι σε όλες τις περιπτώσεις. Επομένως, κατά την άποψή μου, η ύπαρξή τους δεν δικαιολογεί τη συνεκτίμηση όλων των εταιριών που συνδέονται με τον αιτούντα την ενίσχυση κατά την εκτίμηση της ιδιότητάς του ως «ενεργού γεωργού» σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013.
74.      Συμμερίζομαι την άποψη της Τσεχικής Δημοκρατίας και της Ουγγαρίας ότι η συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου ότι το άρθρο 60 του κανονισμού 1306/2013 δεν επαρκεί για την αποτροπή του κινδύνου απάτης σε βάρος του προϋπολογισμού της Ένωσης (35) και ότι, ως εκ τούτου, οι συνδεδεμένες εταιρίες πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στο πλαίσιο της εκτίμησης κατά το άρθρο 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1307/2013 δεν είναι πειστική. Υπό το πρίσμα της πάγιας νομολογίας του Δικαστηρίου (36), η κατανομή και μόνον των δραστηριοτήτων μεταξύ διαφόρων εταιριών δεν δημιουργεί απαραιτήτως κατάσταση η οποία εμπίπτει στο άρθρο 60 του κανονισμού 1306/2013. Η εν λόγω διάταξη απαιτεί, πέραν της συνδρομής ενός συνόλου αντικειμενικών περιστάσεων από τις οποίες προκύπτει ότι, παρά την τυπική τήρηση των προϋποθέσεων που προβλέπει η σχετική νομοθεσία, δεν επιτεύχθηκε ο επιδιωκόμενος με τη νομοθεσία αυτή σκοπός (37), την ύπαρξη ενός υποκειμενικού στοιχείου, το οποίο συνίσταται στη βούληση του ενδιαφερομένου να αποκτήσει πλεονέκτημα από τη νομοθεσία της Ένωσης, δημιουργώντας τεχνητά τις προϋποθέσεις που είναι αναγκαίες για να αποκτήσει το πλεονέκτημα αυτό (38). Ωστόσο, κατά τη γνώμη μου, το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 60 του κανονισμού 1306/2013, και πιο συγκεκριμένα η απαίτηση ύπαρξης ενός υποκειμενικού στοιχείου, εκφράζει στην πραγματικότητα τη βούληση του νομοθέτη της Ένωσης να μη συνεπάγεται κάθε κατανομή δραστηριοτήτων μεταξύ διαφορετικών εταιριών την επιβολή κυρώσεων και τον αποκλεισμό του αιτούντος από την άμεση ενίσχυση. Επομένως, η ρύθμιση της καταστρατήγησης των προϋποθέσεων χορήγησης άμεσων ενισχύσεων, που περιλαμβάνεται στο άρθρο 60 του κανονισμού 1306/2013, δεν αφήνει περιθώριο για ευρεία ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013.
75.      Όσον αφορά τη δεύτερη πτυχή, ήτοι τον σκοπό της καλύτερα στοχοθετημένης στήριξης, είναι σαφές, υπό το πρίσμα της αιτιολογικής σκέψης 10 του κανονισμού 1307/2013 (39), ότι ο νομοθέτης της Ένωσης δεν είχε τη βούληση να απαγορεύσει κάθε άμεση ενίσχυση στους γεωργούς που ασκούν επίσης δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων. Επιδίωξε απλώς να διασφαλίσει ότι οι εν λόγω άλλες δραστηριότητες δεν θα αποτελούν το κύριο μέρος των δραστηριοτήτων που ασκεί ο αιτών τη στήριξη.
76.      Το ίδιο συμπέρασμα συνάγεται και από το άρθρο 9, παράγραφος 2, τελευταίο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013, όπως ορθώς επισήμανε το Ηνωμένο Βασίλειο. Το εδάφιο αυτό προβλέπει, στα στοιχεία αʹ έως γʹ, τη δυνατότητα του αιτούντος ενίσχυση που ασκεί μια από τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων να ανατρέψει το τεκμήριο και να αποδείξει ότι δεν ασκεί μόνον αμελητέα γεωργική δραστηριότητα. Τα στοιχεία βʹ και γʹ παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον εν προκειμένω, δεδομένου ότι παρέχουν στον αιτούντα την ενίσχυση τη δυνατότητα να αποδεικνύει «ότι οι γεωργικές του/της δραστηριότητες δεν είναι ασήμαντες» ή «ότι ο κύριος επιχειρηματικός ή εταιρικός του/της σκοπός συνίσταται στην άσκηση γεωργικής δραστηριότητας». Επομένως, η εν λόγω διάταξη καταδεικνύει εκ νέου ότι η άσκηση και μόνο δραστηριότητας που περιλαμβάνεται στον κατάλογο των εξαιρέσεων δεν εμποδίζει απαραιτήτως τον αιτούντα την ενίσχυση να λάβει άμεσες ενισχύσεις. Το μόνο στοιχείο που έχει σημασία συναφώς είναι η δική του γεωργική δραστηριότητα να μην είναι αμελητέα.
77.      Στο πλαίσιο αυτό, θα φαινόταν αντιφατικό
απλώς και μόνον η εκ μέρους συνδεδεμένης εταιρίας άσκηση μιας από τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο εξαιρέσεων να αποκλείει από την ενίσχυση τον ίδιο τον αιτούντα την ενίσχυση. Το γεγονός ότι συνδεδεμένες εταιρίες ασκούν δυνητικά μία από τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο εξαιρέσεων δεν επηρεάζει την εκτίμηση της γεωργικής δραστηριότητας –εκτεταμένης ή αμελητέας– του αιτούντος την ενίσχυση.
78.      Επιπλέον, θα ήθελα να επισημάνω ότι οι σκοποί τους οποίους επικαλείται το Γενικό Δικαστήριο δεν είναι οι μόνοι κρίσιμοι για την ορθή ερμηνεία των διατάξεων του κανονισμού 1307/2013. Κατά την αιτιολογική σκέψη 2 του εν λόγω κανονισμού, «[μ]εταξύ των βασικών στόχων και απαιτήσεων της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ [της οποίας αποτελεί μέρος ο εν λόγω κανονισμός] είναι η μείωση του διοικητικού φόρτου», γεγονός το οποίο «θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη στη διαμόρφωση των διατάξεων για το καθεστώς άμεσης στήριξης». Η συνεκτίμηση όλων των εταιριών που συνδέονται με τον αιτούντα την ενίσχυση θα αντέβαινε, κατά τη γνώμη μου, στον εν λόγω σκοπό.
79.      Τέλος, συμμερίζομαι την άποψη της Τσεχικής Δημοκρατίας και της Ουγγαρίας ότι τυχόν αντίθετο συμπέρασμα θα ήγειρε ορισμένα ζητήματα υπό το πρίσμα της αρχής της ασφάλειας δικαίου.
80.      Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η αρχή της ασφάλειας δικαίου επιτάσσει οι κανόνες δικαίου να είναι σαφείς και ακριβείς και τα αποτελέσματά τους προβλέψιμα, προκειμένου να παρέχουν τη δυνατότητα στους ενδιαφερομένους να γνωρίζουν σαφώς τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους και να λαμβάνουν ως εκ τούτου τα μέτρα τους (40). Τούτο είναι σημαντικό ιδίως όταν προβλέπονται οικονομικές επιπτώσεις (41).
81.      Όπως επισήμανε η Τσεχική Δημοκρατία, το Γενικό Δικαστήριο δεν διευκρίνισε, στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, τον βαθμό σύνδεσης που πρέπει να υφίσταται μεταξύ των αντίστοιχων εταιριών, τη δομή εταιρικής οργάνωσης που απαιτείται για τη σύσταση ομάδας, καθώς και το αν και με ποιον τρόπο πρέπει να ρυθμίζονται οι σχέσεις μεταξύ των επιμέρους μελών.
82.      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, ο αποκλεισμός από τη χρηματοδότηση της Ένωσης ενισχύσεων που καταβάλλονται από τις εθνικές αρχές των κρατών μελών, βάσει μιας αρκετά ασαφούς και αόριστης ερμηνείας διάταξης του δικαίου της Ένωσης, δύσκολα συμβιβάζεται, κατά τη γνώμη μου, με την εν λόγω αρχή του δικαίου της Ένωσης.
83.      Εν κατακλείδι, φρονώ ότι το γράμμα του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013, το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η εν λόγω διάταξη και οι σκοποί που επιδιώκει αποκλείουν τη συνεκτίμηση των συνδεδεμένων με τον αιτούντα την ενίσχυση εταιριών κατά την εκτίμηση της ιδιότητας του ενεργού γεωργού. Συνεπώς, η αίτηση αναιρέσεως πρέπει να γίνει δεκτή, διότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο ερμηνεύοντας το άρθρο 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013 υπό την έννοια ότι απαγορεύει τις άμεσες ενισχύσεις σε γεωργούς όταν οι ίδιοι δεν ασκούν μεν δραστηριότητα που περιλαμβάνεται στον κατάλογο των εξαιρέσεων, αλλά τέτοια δραστηριότητα ασκούν συνδεδεμένες με αυτούς εταιρίες, επικυρώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την ερμηνεία της ίδιας αυτής διάταξης στην οποία προέβη η Επιτροπή με την επίδικη απόφαση. Ως εκ τούτου, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση πρέπει να αναιρεθεί.
VII. Επί της μη αναπομπής της υπόθεσης στο Γενικό Δικαστήριο
84.      Κατά το άρθρο 61, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Δικαστήριο αναιρεί την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου, εφόσον η αίτηση αναιρέσεως είναι βάσιμη. Μπορεί είτε το ίδιο να αποφανθεί οριστικά επί της διαφοράς, εφόσον είναι ώριμη προς εκδίκαση, είτε να την αναπέμψει στο Γενικό Δικαστήριο για να την κρίνει.
85.      Όπως εκτέθηκε ανωτέρω, η αίτηση αναιρέσεως θα ευδοκιμήσει λόγω της πλάνης περί το δίκαιο στην οποία υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο κατά την ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013. Το Ηνωμένο Βασίλειο ζήτησε την ακύρωση της πρωτοδίκως προσβληθείσας απόφασης λόγω ακριβώς της εν λόγω ερμηνείας του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013 από την Επιτροπή και υποστήριξε ότι, ως εκ τούτου, η Επιτροπή κακώς απέκλεισε από τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ορισμένες δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν από τους διαπιστευμένους οργανισμούς πληρωμών του στο πλαίσιο του ΕΓΤΕ και του ΕΓΤΑΑ. Επομένως, η προσβαλλόμενη απόφαση είναι ομοίως ανίσχυρη, διότι στηρίζεται στην ίδια εσφαλμένη ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013 και πρέπει να ακυρωθεί. Παρέλκει, συνεπώς, η αναπομπή της υπόθεσης στο Γενικό Δικαστήριο.
VIII. Επί των δικαστικών εξόδων
86.      Κατά το άρθρο 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, όταν η αίτηση αναιρέσεως είναι βάσιμη, το Δικαστήριο, εφόσον κρίνει το ίδιο οριστικά τη διαφορά, αποφαίνεται επί των δικαστικών εξόδων.
87.      Το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, του ιδίου Κανονισμού, ορίζει ότι ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
88.      Στην υπό κρίση υπόθεση, το Ηνωμένο Βασίλειο ζήτησε την καταβολή των δικαστικών εξόδων. Δεδομένου ότι η αίτηση αναιρέσεως πρέπει να γίνει δεκτή και η προσφυγή να απορριφθεί, η Επιτροπή πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα της παρούσας διαδικασίας, τόσο πρωτοδίκως όσο και κατ’ αναίρεση.
IX.    Πρόταση
89.      Υπό το πρίσμα των ανωτέρω εκτιμήσεων, προτείνω στο Δικαστήριο:
–        να αναιρέσει την απόφαση της 31ης Ιανουαρίου 2024, Ηνωμένο Βασίλειο κατά Επιτροπής (T-56/22, EU:T:2024:51)·
–        να ακυρώσει την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2021/2019 της Επιτροπής, για τον αποκλεισμό από τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ορισμένων δαπανών που πραγματοποιήθηκαν από το Ηνωμένο Βασίλειο στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) και του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ), λόγω του προεκτεθέντος ανεπαρκούς ορισμού του «ενεργού γεωργού»·
–        να καταδικάσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα αμφότερων των βαθμών δικαιοδοσίας.
1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.
2      Απόφαση της 31ης Ιανουαρίου 2024, Ηνωμένο Βασίλειο κατά Επιτροπής (T-56/22, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, EU:T:2024:51).
3      Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, ότι το Ηνωμένο Βασίλειο νομιμοποιούνταν ενεργητικώς να ασκήσει την προσφυγή, βάσει του άρθρου 90, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο γʹ, της Συμφωνίας για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (ΕΕ 2020, L 29, σ. 7, στο εξής: συμφωνία αποχώρησης).
4      Εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2021/2019 της Επιτροπής, της 17ης Νοεμβρίου 2021 (ΕΕ 2021, L 413, σ. 3· στο εξής: επίδικη απόφαση). Επισημαίνω συναφώς ότι το Γενικό Δικαστήριο εκ παραδρομής χρησιμοποίησε εσφαλμένο αριθμό απόφασης (2021/2020) στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση.
5      Πρβλ. άρθρα 38 έως 44 ΣΛΕΕ.
6      Πρβλ. ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, Η ΚΓΠ με χρονικό ορίζοντα το 2020: η αντιμετώπιση των μελλοντικών προκλήσεων όσον αφορά τη διατροφή, τους φυσικούς πόρους και το έδαφος [COM(2010) 672 τελικό, σ. 7]· Fact Sheets on the European Union – 2026, Direct payments, σ. 1, διαθέσιμο στη διεύθυνση https://www.europarl.europa.eu/ftu/pdf/en/FTU_3.2.7.pdf· και European Commission, Incomesupportexplained – Overview of directpayments for farmers, διαθέσιμο στη διεύθυνση https://agriculture.ec.europa.eu/common-agricultural-policy/income-support/income-support-explained_en.
7      Όπ.π.
8      Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, περί θεσπίσεως κανόνων για άμεσες ενισχύσεις στους γεωργούς βάσει καθεστώτων στήριξης στο πλαίσιο της Κοινής γεωργικής πολιτικής και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 637/2008 και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 73/2009 του Συμβουλίου (ΕΕ 2013, L 347, σ. 608). Ο εν λόγω κανονισμός καταργήθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/2115 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 2ας Δεκεμβρίου 2021, σχετικά με τη θέσπιση κανόνων για τη στήριξη των στρατηγικών σχεδίων που πρέπει να καταρτίζονται από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής (στρατηγικά σχέδια για την ΚΓΠ) και να χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1305/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 (ΕΕ 2021, L 435, σ. 1). Ωστόσο, ο κανονισμός 1307/2013 εξακολουθεί να έχει εφαρμογή ratione temporis στην υπό κρίση υπόθεση.
9      Πρβλ. άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 1306/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με τη χρηματοδότηση, τη διαχείριση και την παρακολούθηση της κοινής γεωργικής πολιτικής και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 352/78, (ΕΚ) αριθ. 165/94, (ΕΚ) αριθ. 2799/98, (ΕΚ) αριθ. 814/2000, (ΕΚ) αριθ. 1290/2005 και (ΕΚ) αριθ. 485/2008 του Συμβουλίου (ΕΕ 2013, L 347, σ. 549).
10      Πρβλ. άρθρο 58, παράγραφος 2, του κανονισμού 1306/2013, άρθρο 59, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013 και άρθρο 67, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 1306/2013.
11      Πρβλ. άρθρο 72, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013.
12      Πρβλ. άρθρο 9, παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013.
13      Η Επιτροπή χρησιμοποιεί τον όρο «συνδεδεμένες οντότητες». Ωστόσο, για να αποφευχθεί οποιαδήποτε σύγχυση, θα χρησιμοποιώ τον όρο «συνδεδεμένες εταιρίες», που χρησιμοποίησε το Γενικό Δικαστήριο στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, αναφερόμενος με τον εν λόγω όρο στην ίδια κατάσταση.
14      Βλ. απόφαση της 13ης Ιουνίου 2024, Agrarmarkt Austria (C-731/22, EU:C:2024:503).
15      Βλ. άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 1307/2013 για τον ορισμό της «εκμετάλλευσης».
16      Πρβλ. απόφαση της 10ης Σεπτεμβρίου 2020, Hamas κατά Συμβουλίου (C-122/19 P, EU:C:2020:690, σκέψη 27).
17      Στο τελευταίο σκέλος του τέταρτου επιχειρήματος, το Ηνωμένο Βασίλειο παραθέτει την επισήμανση του Γενικού Δικαστηρίου ότι «ένας αιτών θα μπορούσε να κατανείμει τις δραστηριότητές του μεταξύ πλειόνων συνδεδεμένων νομικών οντοτήτων, προκειμένου να καταστρατηγήσει τα όρια που θέτει η διάταξη αυτή για την αναγνώριση της ιδιότητάς του ως ενεργού γεωργού».
18      Πρβλ. άρθρο 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 1307/2013.
19      Υπενθυμίζω ότι, κατά την εν λόγω διάταξη, «[δ]εν χορηγείται άμεση ενίσχυση σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή ομάδες φυσικών ή νομικών προσώπων οι γεωργικές εκτάσεις των οποίων είναι κυρίως εκτάσεις διατηρούμενες σε κατάσταση κατάλληλη για βοσκή ή καλλιέργεια και τα οποία δεν ασκούν επί των εκτάσεων αυτών την ελάχιστη δραστηριότητα που προβλέπουν τα κράτη μέλη σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2, στοιχείο β)».
20      Πρβλ. απόφαση της 7ης Απριλίου 2022, Avio Lucos (C-176/20, EU:C:2022:274, σκέψη 54).
21      Βλ. αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (σκέψη 71).
22      Όπ.π.
23      Η υπογράμμιση δική μου.
24      Οι λοιπές γλωσσικές αποδόσεις χρησιμοποιούν ομοίως όρους ισοδύναμους με τον όρο «who», απαιτώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο άμεση αιτιώδη συνάφεια μεταξύ του αιτούντος την ενίσχυση και της άσκησης των δραστηριοτήτων που περιλαμβάνονται στον κατάλογο αποκλεισμού {βλ., ειδικότερα, «přímé platby se neposkytnou fyzickým či právnickým osobám ani skupinám fyzických či právnických osob, které provozují [...]», στην απόδοση στην τσεχική γλώσσα, «[n]atürlichen oder juristischen Personen oder Vereinigungen natürlicher oder juristischer Personen, die [...] betreiben sowie [...] erbringen, werden keine Direktzahlungen gewährt», στην απόδοση στη γερμανική γλώσσα, «aucun paiement direct n’est octroyé à des personnes physiques ou morales ni à des groupements de personnes physiques ou morales qui exploitent [...]», στην απόδοση στη γαλλική γλώσσα, και «Δεν χορηγούνται άμεσες ενισχύσεις σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα, ή σε ομάδες φυσικών ή νομικών προσώπων, που διευθύνουν [...]», στην απόδοση στην ελληνική γλώσσα. Η υπογράμμιση δική μου}.
25      Συναφώς, μνημόνευσε την απόφαση της 7ης Απριλίου 2022, Avio Lucos (C-176/20, EU:C:2022:274, σκέψη 54).
26      Βλ. αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (σκέψεις 97 και 98).
27      Θα ήθελα να επισημάνω ότι, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Τσεχική Δημοκρατία, δεν μου φαίνεται, ωστόσο, προβληματικό το να μπορεί ο αιτών την ενίσχυση να χαρακτηριστεί ως «ενεργός γεωργός» μολονότι δεν ασκεί ο ίδιος γεωργική δραστηριότητα, για τον λόγο και μόνον ότι μία από τις συνδεδεμένες με αυτόν εταιρίες ασκεί τέτοια δραστηριότητα. Κατά τη γνώμη μου, η κατάσταση αυτή θα μπορούσε ευχερώς να θεωρηθεί ότι καλύπτεται από το τεκμήριο του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1307/2013, δεδομένου ότι ο αιτών την ενίσχυση θα ασκεί τότε άμεσα μία από τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εξαιρέσεων.
28      Απόφαση της 13ης Ιουνίου 2024 (C-731/22, στο εξής: απόφαση Agrarmarkt Austria, EU:C:2024:503).
29      Απόφαση Agrarmarkt Austria (σκέψεις 34 και 36).
30      Απόφαση Agrarmarkt Austria (σκέψη 23).
31      Απόφαση Agrarmarkt Austria (σκέψεις 34 έως 36).
32      Βλ. αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (σκέψη 105).
33      Βλ. αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (σκέψη 104).
34      Η συλλογιστική αυτή φαίνεται να βασίζεται κατ’ αναλογίαν στις εξηγήσεις που παρασχέθηκαν με το άρθρο 13 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 639/2014 της Επιτροπής, της 11ης Μαρτίου 2014, για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί θεσπίσεως κανόνων για άμεσες ενισχύσεις στους γεωργούς βάσει καθεστώτων στήριξης στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής και για την τροποποίηση του παραρτήματος X του εν λόγω κανονισμού (ΕΕ 2014, L 181, σ. 1), το οποίο προβλέπει κριτήρια βάσει των οποίων αποδεικνύεται ότι οι γεωργικές δραστηριότητες δεν είναι ασήμαντες και αναφέρεται συναφώς στο «σύνολο των εσόδων που αποκτήθηκαν από γεωργικές δραστηριότητες».
35      Πρβλ. σκέψεις 107 έως 111 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης. Το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, επίσης, στη σκέψη 109 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι από το γράμμα του άρθρου 60 του κανονισμού 1306/2013 («φυσικό ή νομικό πρόσωπο») προκύπτει ότι το εν λόγω άρθρο δεν έχει εφαρμογή στην περίπτωση ομάδας που υποβάλλει αίτηση για άμεση ενίσχυση. Ωστόσο, το άρθρο 2 του εν λόγω κανονισμού παραπέμπει στον ορισμό του «γεωργού» κατά την έννοια του άρθρου 4 του κανονισμού 1307/2013. Ως εκ τούτου, συνάγω το συμπέρασμα ότι το άρθρο 60 του κανονισμού 1306/2013 εκφράζει τη γενική ιδέα ότι, υπό περιστάσεις όπως αυτές που περιγράφονται στην εν λόγω διάταξη, δεν πρέπει να παρέχεται κανένα πλεονέκτημα και ότι, επομένως, η εν λόγω διάταξη αφορά και τις «ομάδες».
36      Πρβλ. απόφαση της 7ης Απριλίου 2022, Avio Lucos (C-176/20, EU:C:2022:274, σκέψη 70 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
37      Πρβλ. αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (σκέψη 109 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
38      Όπ.π.
39      Υπενθυμίζω ότι, κατά την αιτιολογική σκέψη 10 του κανονισμού 1307/2013, «[η] πείρα από την εφαρμογή των διάφορων καθεστώτων στήριξης σε γεωργούς κατέδειξε ότι, σε αρκετές περιπτώσεις, η στήριξη χορηγήθηκε σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα των οποίων ο επιχειρηματικός στόχος δεν αφορά καθόλου ή μόνο οριακά την άσκηση γεωργικής δραστηριότητας. Για μια καλύτερα στοχοθετημένη στήριξη, τα κράτη μέλη δεν θα πρέπει να χορηγούν άμεσες ενισχύσεις σε ορισμένα φυσικά και νομικά πρόσωπα, εκτός εάν αυτά μπορούν να αποδείξουν ότι η γεωργική τους δραστηριότητα δεν είναι οριακή […]».
40      Πρβλ. αποφάσεις της 5ης Μαΐου 2015, Ισπανία κατά Συμβουλίου (C-147/13, EU:C:2015:299, σκέψη 79 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 17ης Νοεμβρίου 2022, Avicarvil Farms (C-443/21, EU:C:2022:899, σκέψη 46).
41      Πρβλ. απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2018, Τσεχική Δημοκρατία κατά Επιτροπής (C-4/17 P, EU:C:2018:678, σκέψη 58).