Arrest van het Gerecht (Negende kamer – uitgebreid) van 12 februari 2020 – Ramazani Shadary/Raad
(Zaak T‑173/18)
„Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen in het licht van de situatie in de Democratische Republiek Congo – Bevriezing van tegoeden – Verlenging van de opneming van verzoekers naam op de lijst van betrokken personen – Motiveringsplicht – Rechten van de verdediging – Verplichting voor de Raad om de nieuwe rechtvaardigingsgronden voor de verlenging van de beperkende maatregelen mee te delen – Onjuiste rechtsopvatting – Kennelijke beoordelingsfout – Eigendomsrecht – Evenredigheid – Vermoeden van onschuld – Exceptie van onwettigheid”
1.      Handelingen van de instellingen – Motivering – Verplichting – Omvang – Beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo – Bevriezing van de tegoeden van personen die de rechtsstaat ondermijnen of die betrokken zijn bij het plegen van handelingen die ernstige schendingen van de mensenrechten inhouden – Minimumvereisten
[Art. 296 VWEU; besluit 2010/788/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2017/2282, bijlage II]
(zie punten 33, 35‑37)
2.      Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo – Bevriezing van de tegoeden van personen die de rechtsstaat ondermijnen of die betrokken zijn bij het plegen van handelingen die ernstige schendingen van de mensenrechten inhouden – Verplichting om in de motivering de individuele en specifieke redenen voor dergelijke maatregelen op te geven – Besluit genomen in een door de belanghebbende gekende context zodat deze de draagwijdte van de hem betreffende maatregel kan begrijpen
[Art. 296 VWEU; besluit 2010/788/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2017/2282, bijlage II]
(zie punten 34, 42‑46)
3.      Recht van de Europese Unie – Beginselen – Rechten van de verdediging – Recht op effectieve rechterlijke bescherming – Beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo – Bevriezing van de tegoeden van personen die de rechtsstaat ondermijnen of die betrokken zijn bij het plegen van handelingen die ernstige schendingen van de mensenrechten inhouden – Verplichting om de individuele en specifieke redenen voor de genomen besluiten mee te delen – Verplichting om de betrokkene in staat te stellen zijn standpunt over de tegen hem in aanmerking genomen redenen naar behoren kenbaar te maken – Omvang
[Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 41, lid 2, a); besluit 2010/788/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2017/2282, bijlage II]
(zie punten 50, 51, 53)
4.      Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo – Bevriezing van tegoeden – Rechten van de verdediging – Later besluit waarbij de naam van de verzoeker wordt gehandhaafd op de lijst van personen voor wie de maatregelen gelden – Geen nieuwe redenen – Verplichting voor de Raad om de betrokkene de nieuwe elementen mee te delen die in aanmerking zijn genomen bij de periodieke evaluatie van de beperkende maatregelen – Mededeling van de nieuwe elementen aan de betrokkene opdat deze opmerkingen kan indienen – Geen – Schending van de rechten van de verdediging
[Besluit 2010/788/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2017/2282, art. 9, lid 2, en bijlage II]
(zie punten 55‑62, 65, 68)
5.      Recht van de Europese Unie – Beginselen – Rechten van de verdediging – Beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo – Verplichting voor de instellingen om de betrokkene de nieuwe elementen mee te delen die in aanmerking zijn genomen bij de periodieke evaluatie van de beperkende maatregelen – Omvang – Onrechtmatigheid van de handeling mits is bewezen dat de niet-nakoming van die verplichting de afloop van de procedure had kunnen beïnvloeden – Geen invloed
[Besluit 2010/788/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2017/2282, bijlage II]
(zie punten 69‑72, 74, 77)
6.      Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo – Werkingssfeer – Personen die betrokken zijn geweest bij het beramen, aansturen of plegen van handelingen die ernstige schendingen of misbruik van de mensenrechten inhouden – Begrip – Personen die dergelijke handelingen in het verleden hebben gepleegd, ondanks het feit dat er geen bewijs is dat zij thans bij dergelijke handelingen zijn betrokken of eraan deelnemen – Daaronder begrepen – Uitlegging die steun vindt in de mogelijkheid om de beperkende maatregelen te verlengen – Nuttig effect
[Besluit 2010/788/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluiten (GBVB) 2016/2231 en 2017/2282, art. 3, lid 2, b), en art. 9, lid 2]
(zie punten 82‑85, 87)
7.      Europese Unie – Rechterlijk toezicht op de rechtmatigheid van de handelingen van de instellingen – Beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo – Omvang van het toezicht – Plaatsing van verzoeker op de lijst in de bijlage bij het bestreden besluit op grond van zijn functies – Voor het publiek toegankelijke documenten waaruit blijkt dat er ernstige schendingen van de mensenrechten zijn begaan – Bewijswaarde – Beginsel van de vrije beoordeling van het bewijs
[Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 47; besluit 2010/788/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2017/2282, bijlage II]
(zie punten 95‑97, 102, 103)
8.      Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo – Bevriezing van de tegoeden van personen die de rechtsstaat ondermijnen of die betrokken zijn bij het plegen van handelingen die ernstige schendingen van de mensenrechten inhouden – Criteria – Functies die de verantwoordelijkheid voor de onderdrukking van de burgerbevolking of de eerbiediging van de rechtsstaat met zich meebrengen – Beoordelingsfout – Geen
[Besluit 2010/788/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluiten (GBVB) 2016/2231 en 2017/2282, bijlage II]
(zie punten 112‑115)
9.      Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo – Bevriezing van de tegoeden van personen die de rechtsstaat ondermijnen of die betrokken zijn bij het plegen van handelingen die ernstige schendingen van de mensenrechten inhouden – Beperkingen van het eigendomsrecht – Schending van het evenredigheidsbeginsel – Geen
[Art. 3, lid 5, art. 21, lid 2, b) en c), en art. 29 VEU; art. 215, lid 2, VWEU; Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 17, lid 1, en art. 52, lid 1; besluit 2010/788/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluiten (GBVB) 2016/2231 en 2017/2282, art. 5, lid 1]
(zie punten 120‑133)
10.    Recht van de Europese Unie – Beginselen – Grondrechten – Vermoeden van onschuld – Besluit tot bevriezing van de tegoeden van bepaalde personen en entiteiten in het licht van de situatie in de Democratische Republiek Congo – Verenigbaarheid met dat beginsel – Voorwaarden
[Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 48, lid 1; besluit 2010/788/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2017/2282, art. 5, lid 1, en art. 9]
(zie punten 136‑141)
11.    Exceptie van onwettigheid – Draagwijdte – Handelingen ten aanzien waarvan de exceptie van onwettigheid mogelijk is – Handeling van algemene strekking waarop het bestreden besluit is gebaseerd – Noodzaak van een juridisch verband tussen de bestreden handeling en de betwiste algemene handeling – Geen – Niet-ontvankelijkheid
[Art. 277 VWEU; besluit 2010/788/GBVB van de Raad, art. 3, lid 2, b); verordening nr. 1183/2005 van de Raad, art. 2 ter, lid 1, b)]
(zie punten 145, 146)
12.    Europese Unie – Rechterlijk toezicht op de rechtmatigheid van de handelingen van de instellingen – Beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo – Omvang van het toezicht – Beperkt toezicht voor de algemene regels – Criteria voor de vaststelling van de beperkende maatregelen – Betrokkenheid bij het beramen, aansturen of plegen van handelingen die ernstige schendingen van de mensenrechten inhouden– Omvang – Eerbiediging van het rechtszekerheidsbeginsel dat vereist dat de gevolgen van rechtsregels duidelijk, nauwkeurig en voorzienbaar zijn
[Art. 3, lid 5, en art. 21, lid 2, b) en c), VEU; art. 275, tweede alinea, VWEU; besluiten van de Raad 2010/788/GBVB, art. 3, lid 2, b), en (GBVB) 2016/2231, overwegingen 3 en 4; verordening nr. 1183/2005 van de Raad]
(zie punten 147‑157)
Voorwerp
Verzoek krachtens artikel 263 VWEU strekkende tot nietigverklaring van besluit (GBVB) 2017/2282 van de Raad van 11 december 2017 tot wijziging van besluit 2010/788/GBVB betreffende beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo (PB 2017, L 328, blz. 19), voor zover het verzoeker betreft
Dictum
1)
Het beroep wordt verworpen.
2)
Emmanuel Ramazani Shadary wordt verwezen in de kosten.