62023CC0097
OPINIA RZECZNICZKI GENERALNEJ
TAMARY ĆAPETY
przedstawiona w dniu 27 marca 2025 r. (
1
)
Sprawa C‑97/23 P
WhatsApp Ireland Ltd
przeciwko
Europejskiej Radzie Ochrony Danych
Odwołanie – Ochrona danych osobowych – Rozporządzenie (UE) 2016/679 – Artykuł 65 – Mechanizm spójności – Rozstrzyganie sporów przez Europejską Radę Ochrony Danych – Skarga o stwierdzenie nieważności – Artykuł 263 akapit pierwszy TFUE – Pojęcie „aktu zaskarżalnego” – Artykuł 263 akapit czwarty TFUE – Pojęcie „bezpośredniego oddziaływania” – Pojęcia „aktu przygotowawczego” i „aktu pośredniego” – Kwestia „niemożności powołania się” na decyzję w stosunku do osoby fizycznej lub prawnej – Uprawnienia dyskrecjonalne organu wykonującego tę decyzję
I. Wprowadzenie
1.
W rozpatrywanym odwołaniu podniesiono od zawsze aktualną kwestię wykładni i stosowania przesłanek dopuszczalności skarg o stwierdzenie nieważności wnoszonych przez skarżących będących osobami fizycznymi lub prawnymi. Dokładniej rzecz ujmując, niniejsza sprawa dotyczy pojęć „aktu zaskarżalnego” dla celów stosowania art. 263 akapit pierwszy TFUE oraz „bezpośredniego oddziaływania” w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE.
2.
Ta kwestia pojawia się w kontekście mechanizmu spójności ustanowionego w rozporządzeniu (UE) 2016/679 (
2
). Mechanizm ten polega na przeprowadzeniu złożonego postępowania z udziałem krajowych organów nadzorczych i Europejskiej Rady Ochrony Danych (zwanej dalej „EROD”).
3.
W zaskarżonym postanowieniu Sąd uznał za niedopuszczalną skargę spółki WhatsApp Ireland Ltd (zwanej dalej „WhatsAppem” lub „wnoszącą odwołanie”) na wiążącą decyzję nr 1/2021 (
3
) (zwaną dalej „sporną decyzją”) przyjętą przez EROD w ramach tego mechanizmu (
4
). W związku z tym do Trybunału wniesione zostało niniejsze odwołanie (
5
).
4.
Niniejsza sprawa stwarza Trybunałowi okazję nie tylko do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonego odwołania w konkretnej sprawie, lecz także do bardziej ogólnego wyjaśnienia, w jaki sposób należy stosować w postępowaniach złożonych zasady dopuszczalności skarg o stwierdzenie nieważności.
II. Kontekst
5.
U podstaw niniejszej sprawy leży ustanowiony w RODO mechanizm spójności. Bardziej precyzyjnie rzecz ujmując, dotyczy ona części tego mechanizmu uregulowanej w art. 65 RODO, w którym EROD przyznano uprawnienie do przyjmowania wiążących decyzji, w których rozstrzyga ona określone rodzaje sporów powstających między krajowymi organami nadzorczymi przy egzekwowaniu przez nie przepisów RODO.
6.
Mechanizm spójności jest jednym z wielu „złożonych postępowań administracyjnych” ustanowionych w prawie wtórnym Unii (
6
).
7.
Tym terminem określa się postępowania, w których proces podejmowania decyzji jest rozbity na kilka etapów i w których uczestniczą zarówno instytucje lub organy unijne, jak i krajowe (
7
).
8.
Jeden z problemów prawnych związanych z takimi postępowaniami dotyczy tego, które z aktów przyjmowanych w ich toku przez różne podmioty są „aktami zaskarżalnymi”, oraz tego, do jakich sądów należy wnosić skargi na takie akty (
8
).
9.
Rozpatrywane odwołanie wpisuje się właśnie w ten kontekst. Wnosząca odwołanie twierdzi, że Sąd błędnie rozstrzygnął, iż sporna decyzja, przyjęta w ramach mechanizmu spójności, nie jest aktem zaskarżalnym przed sądami Unii.
A.
Mechanizm spójności ustanowiony w RODO
10.
Zadanie monitorowania i egzekwowania przepisów RODO powierzono poszczególnym organom nadzorczym państw członkowskich na ich odpowiednich terytoriach (
9
).
11.
Aby przy wdrażaniu w Unii przepisów o ochronie danych uniknąć ewentualnej fragmentaryzacji, która może być efektem funkcjonowania takiego „zdecentralizowanego” systemu, w RODO przewidziano współpracę krajowych organów nadzorczych (
10
).
12.
Jeżeli dana operacja przetwarzania danych ma wymiar transgraniczny, organ odpowiedzialny za dany podmiot przetwarzający lub za danego administratora, mianowicie wiodący organ nadzorczy (zwany dalej „organem wiodącym”), przekazuje organom nadzorczym innych państw członkowskich, których sprawa dotyczy, projekt decyzji dotyczącej egzekwowania przepisów RODO względem podmiotu przetwarzającego lub administratora podlegającego jego właściwości.
13.
Jeżeli te inne organy zgadzają się z wykładnią RODO i działaniami egzekucyjnymi zaproponowanymi przez organ wiodący, ów organ może przyjąć swą ostateczną decyzję, która wiąże danego administratora lub dany podmiot przetwarzający.
14.
Jeżeli jednak te inne organy nadzorcze wyrażają mający znaczenie dla sprawy i uzasadniony sprzeciw, do którego organ wiodący się nie przychyla lub w odniesieniu do którego sądzi, iż nie ma on znaczenia dla sprawy lub nie jest uzasadniony, organ wiodący przekazuje sprawę do EROD w celu podjęcia przez nią decyzji (
11
).
15.
EROD rozsądza spór między zainteresowanymi krajowymi organami nadzorczymi, wydając w konkretnym przypadku rozstrzygnięcie mające formę wiążącej decyzji (
12
).
16.
Zgodnie z art. 65 ust. 2 RODO ta decyzja zostaje skierowana do wiążącego organu nadzorczego i wszystkich innych organów nadzorczych, których sprawa dotyczy, i jest dla nich wiążąca (
13
). Jest ona także publikowana na stronie internetowej EROD (
14
).
17.
Organ wiodący przyjmuje, w zakreślonym terminie (
15
) oraz na podstawie tej wiążącej decyzji EROD, ostateczną decyzję (
16
), która jest następnie notyfikowana danemu administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu.
B.
Okoliczności faktyczne leżące u podstaw niniejszej sprawy
18.
WhatsApp jest spółką świadczącą internetową usługę nawiązywania i odbierania połączeń oraz odbierania i wysyłania wiadomości (zwaną dalej „komunikatorem”).
19.
Aby utworzyć konto umożliwiające korzystanie z usługi świadczonej przez tę spółkę (komunikatora), użytkownik musi wyrazić zgodę na jej regulamin i politykę prywatności (
17
).
20.
W dniu 24 maja 2018 r. WhatsApp zmienił politykę prywatności, tak aby uwzględnić zmiany wprowadzone RODO, które miało obowiązywać od dnia 25 maja 2018 r. (
18
). Dotychczasowi użytkownicy mogli albo zaakceptować te zmiany, albo zrezygnować z dalszego korzystania z komunikatora udostępnianego przez wnoszącą odwołanie.
21.
Data Protection Commission (organ do spraw ochrony danych osobowych, Irlandia; zwany dalej „irlandzkim organem nadzorczym”) otrzymał następnie od szeregu osób, których dane dotyczą, skargi na czynności przetwarzania danych podejmowane przez wnoszącą odwołanie (
19
).
22.
W grudniu 2018 r., po dokonaniu wstępnej oceny tych skarg, irlandzki organ nadzorczy wszczął dochodzenie w celu ustalenia, czy WhatsApp wywiązał się ze spoczywających na nim, na podstawie art. 12–14 RODO, obowiązków dotyczących udzielenia informacji oraz przejrzystości tych informacji zarówno dla użytkowników jego komunikatora, jak i dla osób niebędących jego użytkownikami (
20
).
23.
Ponieważ korzystanie z komunikatora WhatsAppa wiąże się z transgranicznym przetwarzaniem w Unii, irlandzki organ nadzorczy, zgodnie ze zobowiązaniami, jakie na nim spoczywają na mocy RODO, przekazał swój projekt decyzji innym krajowym organom nadzorczym, których sprawa dotyczy (
21
).
24.
W odpowiedzi do irlandzkiego organu nadzorczego wpłynęły sprzeciwy zgłoszone przez następujące organy nadzorcze: niemiecki (na poziomie federalnym), węgierski, niderlandzki, polski, francuski, włoski i portugalski, a także organ nadzorczy niemieckiego kraju związkowego Badenii-Wirtembergii (
22
). Ponadto otrzymano szereg uwag do tego projektu decyzji, które zostały opracowane przez następujące organy nadzorcze: austriacki, niderlandzki, duński, polski, belgijski i francuski, jak również organ nadzorczy niemieckiego kraju związkowego Hamburga (
23
).
25.
Ponieważ szereg innych organów nadzorczych zgłosiło mające znaczenie dla sprawy i uzasadnione sprzeciwy wobec projektu decyzji, do których to sprzeciwów irlandzki organ nadzorczy nie przychylił się, ów organ przekazał je do rozstrzygnięcia przez EROD (
24
).
26.
W dniu 28 lipca 2021 r. EROD przyjęła sporną decyzję i notyfikowała ją następnie irlandzkiemu organowi nadzorczemu oraz innym organom nadzorczym, których sprawa dotyczy (
25
).
27.
W spornej decyzji EROD poleciła irlandzkiemu organowi nadzorczemu, aby ten zmienił szereg zawartych w projekcie decyzji ustaleń i nakazała podwyższyć wysokość zaproponowanych w nim kar pieniężnych.
28.
W spornej decyzji irlandzki organ nadzorczy został w istocie zobowiązany do stwierdzenia, że „dane poddane haszowaniu stratnemu” (
26
) stanowią dane osobowe w rozumieniu art. 4 pkt 1 RODO (
27
) oraz że wnosząca odwołanie naruszyła przepisy dotyczące przejrzystości zawarte w art. 5 ust. 1 lit. a), art. 13 ust. 1 lit. d) i ust. 2 lit. e) oraz art. 14 tego rozporządzenia (
28
).
29.
Co się tyczy ustaleń proceduralnych oraz dotyczących kar pieniężnych, w spornej decyzji nałożono wymóg, aby okres wyznaczony wnoszącej odwołanie na dostosowanie się do przepisów został skrócony z sześciu do trzech miesięcy, oraz wskazano, że irlandzki organ nadzorczy dokonał błędnej interpretacji kryterium wymiaru kar, jak również stwierdzono, że należy podwyższyć ustalone przez ten organ kwoty kar. (
29
)
30.
Irlandzki organ nadzorczy, działając zgodnie z tymi instrukcjami, zmienił projekt decyzji i przyjął ostateczną decyzję krajową w dniu 20 sierpnia 2021 r. (
30
).
31.
W dniu 1 listopada 2021 r. wnosząca odwołanie wniosła do Sądu skargę, w której zwróciła się o stwierdzenie nieważności spornej decyzji.
32.
W dniu 7 grudnia 2022 r. Sąd wydał zaskarżone postanowienie, w którym odrzucił skargę wnoszącej odwołanie jako niedopuszczalną.
33.
W tym postanowieniu Sąd uznał w istocie, że sporna decyzja nie stanowi aktu zaskarżalnego dla celu stosowania art. 263 akapit pierwszy TFUE oraz że owa decyzja nie dotyczy bezpośrednio wnoszącej odwołanie w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE.
34.
Zaskarżone postanowienie ma następującą strukturę:
–
w pkt 40 Sąd stwierdził, że sporna decyzja dotyczy wnoszącej odwołanie indywidualnie;
–
w pkt 42–49 Sąd odniósł się do kwestii, czy sporna decyzja jest aktem zaskarżalnym dla celu stosowania art. 263 akapit pierwszy TFUE, i uznał, że nie stanowi ona takiego aktu;
–
w pkt 50–65 Sąd zbadał, czy sporna decyzja dotyczy bezpośrednio wnoszącej odwołanie w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE. Doszedł on do wniosku, że nie wpływa ona bezpośrednio na sytuację prawną wnoszącej odwołanie oraz że w tej decyzji irlandzkiemu organowi nadzorczemu pozostawiono pewien zakres uznania, w związku z czym nie zostały spełnione przesłanki bezpośredniego oddziaływania;
–
w związku z tym Sąd, opowiedziawszy się za uznaniem skargi o stwierdzenie nieważności wniesionej przez wnoszącą odwołanie za niedopuszczalną, w pkt 66–71 wyjaśnił dodatkowo, w jaki sposób sformułowany przezeń wniosek jest zgodny z logiką ustanowionego w traktatach systemu środków zaskarżenia przed sądem.
C.
Postępowanie przed Trybunałem
35.
W odwołaniu wniesionym w dniu 17 lutego 2023 r. wnosząca odwołanie zwraca się do Trybunału o uchylenie zaskarżonego postanowienia, uznanie skargi za dopuszczalną, przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania w celu wydania orzeczenia co do istoty oraz obciążenie EROD kosztami postępowania.
36.
Rząd niemiecki przystąpił do sprawy w charakterze interwenienta popierającego żądania EROD.
37.
W dniu 26 listopada 2024 r. odbyła się rozprawa, podczas której wnosząca odwołanie i EROD przedstawiły swe wystąpienia ustne.
III. Analiza
38.
Wnosząca odwołanie podnosi dwa zarzuty na jego poparcie. W ramach zarzutu pierwszego twierdzi ona, że Sąd dokonał błędnej wykładni pojęcia aktu zaskarżalnego, tak jak zostało ono sformułowane w art. 263 akapit pierwszy TFUE, oraz pojęcia bezpośredniego oddziaływania, o którym mowa w akapicie czwartym tego postanowienia. Skutkiem tego błędu było niewłaściwe zastosowanie w rozpatrywanej sprawie art. 263 TFUE, co doprowadziło do nieprawidłowego zakwalifikowania przez Sąd spornej decyzji jako aktu, który nie może zostać zaskarżony przez wnoszącą odwołanie. W ramach zarzutu drugiego wnosząca odwołanie twierdzi, że Sąd błędnie zinterpretował i nieprawidłowo zastosował art. 65 ust. 1 RODO w odniesieniu do spornej decyzji.
39.
W niniejszej opinii zaproponuję, aby Trybunał stwierdził, iż Sąd nieprawidłowo zastosował do mechanizmu spójności ustanowionego w RODO analizę, której należy dokonać na podstawie art. 263 akapit pierwszy i czwarty TFUE. Należy zatem uwzględnić zarzut pierwszy i uchylić zaskarżone postanowienie. Z tego powodu nie ma konieczności badania zarzutu drugiego.
40.
Pragnę jednak zauważyć, że niniejsza sprawa wykracza poza wąski kontekst rozpatrywanego odwołania i odnosi się również do kwestii o bardziej przekrojowym charakterze, a mianowicie, jakie operacje analityczne należy wykonać, aby wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie dopuszczalności skargi o stwierdzenie nieważności aktu wydanego w toku postępowania złożonego.
41.
Postępowania złożone znacznie różnią się między sobą, zaś każde z nich zostało zaprojektowane w ustanawiającym je akcie prawa wtórnego Unii specjalnie z myślą o tym, aby odpowiadało celowi, jakiemu służy konkretne postępowanie w danej dziedzinie, w której decyzje administracyjne są podejmowane na podstawie prawa Unii.
42.
Niezrozumienie operacji analitycznych, jakie należy wykonać przy ustalaniu dopuszczalności wnoszonych przez osoby fizyczne lub prawne skarg o stwierdzenie nieważności aktów wydawanych w takich postępowaniach, grozi tym, że w przyszłych sprawach dotyczących innego rodzaju postępowań złożonych Sąd ponownie w sposób bezzasadny odmówi takim osobom dostępu do sądów Unii.
43.
Przesłanki określone w art. 263 TFUE pozostają tymczasem takie same, niezależnie od różnorodności tych konstrukcji. W związku z tym ogólne zasady dopuszczalności skarg wnoszonych przez osoby fizyczne lub prawne na akty wydawane w postępowaniu złożonym powinny być stosowane w ten sam sposób, z wykorzystaniem tych samych operacji analitycznych, w odniesieniu do wszystkich takich postępowań złożonych, przy jednoczesnym wzięciu pod uwagę specyficznych cech każdego z nich.
44.
Jak postaram się wykazać w mojej analizie, Sąd, zainspirowany szczególnymi cechami ustanowionego w RODO mechanizmu spójności, uwzględnił w swojej ocenie przesłanek dopuszczalności określonych w art. 263 TFUE pewne niepotrzebne (i wprowadzające w błąd) operacje analityczne. Moim zdaniem na przykład roztrząsanie, czy sporna decyzja stanowi akt pośredni w tym postępowaniu, odwraca uwagę od istotnego zagadnienia, które sprowadza się do tego, czy owa decyzja jest aktem ostatecznym i wiążącym, i jest jedynym stosownym zagadnieniem, jakie należy zbadać w kontekście analizy na podstawie art. 263 akapit pierwszy TFUE. Podobnie badanie, czy na sporną decyzję można się powołać w stosunku do wnoszącej odwołanie bezpośrednio umniejsza wagę problemu analitycznego, który wymaga rozstrzygnięcia, czy ta decyzja sama w sobie wpływa na sytuację prawną wnoszącej odwołanie, zgodnie z wymogiem ustanowionym w art. 263 akapit czwarty TFUE.
45.
Trybunał, przy uzasadnianiu formułowanego przez siebie wniosku w przedmiocie (nie)dopuszczalności w konkretnej sprawie, często odnosi się do specyfiki postępowania złożonego rozpatrywanego w danym przypadku, nierzadko odróżniając jego specyficzne cechy od cech charakterystycznych innego postępowania, w odniesieniu do którego doszedł do odmiennego wniosku (
31
). Tego rodzaju wyjaśnienia Trybunału nie mogą być podnoszone do rangi rozważań ogólnych i mechanicznie przenoszone na grunt nowych spraw (
32
).
46.
W ramach swojej analizy Sąd oparł się na szeregu wyroków Trybunału, w szczególności zaś na wyrokach IBM (
33
) i Deutsche Post (
34
).
47.
Zaproponuję Trybunałowi, aby powrócił do niektórych z tych wyroków i doprecyzował, że pewne zawarte w nich stwierdzenia nie miały na celu uzupełnienia przesłanek ustanowionych w traktacie FUE. Miały one natomiast wyjaśniać, w jaki sposób zasady określone w traktacie znajdują zastosowanie do konkretnej sytuacji analizowanej w sprawach, w których zostały one wydane. Automatyczne powielanie w późniejszych wyrokach, które zapadły na tle innych okoliczności, twierdzeń sformułowanych przez Trybunał we wcześniejszych sprawach może doprowadzić Sąd – tak jak miało to miejsce w niniejszym przypadku – do błędnego wniosku w przedmiocie dopuszczalności skargi o stwierdzenie nieważności.
48.
W związku z tym niniejsza sprawa daje Trybunałowi możliwość ponownego wyjaśnienia, jakie operacje analityczne są niezbędne i wystarczające do ustalenia, czy dana jednostka może wnieść skargę bezpośrednią o stwierdzenie nieważności.
49.
W tym względzie uważam za istotne, aby Trybunał wprowadził wyraźne rozróżnienie między dwiema operacjami analitycznymi stanowiącymi podstawę przesłanek dopuszczalności przewidzianych w art. 263 TFUE, którymi są, po pierwsze, analiza kwestii, czy dany akt jest aktem zaskarżalnym w rozumieniu art. 263 akapit pierwszy TFUE oraz, po drugie (jeżeli akt podlega zaskarżeniu), przeprowadzana na podstawie art. 263 akapit czwarty TFUE analiza tego, czy dany skarżący, będący osobą fizyczną lub prawną, jest uprawniony do zaskarżenia tego aktu.
50.
W świetle powyższego w mojej opinii przyjęłam opisaną poniżej strukturę. Na samym początku rozważę kwestię incydentalną, która dotyczy tego, czy rozpatrywana skarga nie została wniesiona po terminie (sekcja A). Następnie przeanalizuję odwołanie co do istoty i przedstawię powody, dla których uważam, że Trybunał powinien uchylić zaskarżone postanowienie. Zgodnie ze strukturą zarzutu pierwszego wyjaśnię, po pierwsze, że Sąd pomylił przesłanki stosowane przy ustalaniu tego, czy sporna decyzja jest aktem zaskarżalnym, z przesłankami umożliwiającymi stwierdzenie, czy dotyczy ona wnoszącej odwołanie bezpośrednio. To właśnie na tej podstawie dojdę do wniosku, że Sąd błędnie uznał, iż sporna decyzja nie jest aktem zaskarżalnym (sekcja B). Po drugie, wyjaśnię, że Sąd dopuścił się naruszenia prawa również wówczas, gdy stwierdził, iż sporna decyzja nie dotyczy wnoszącej odwołanie bezpośrednio (sekcja C). Wreszcie wykażę, że – wbrew stanowisku Sądu – logika ustanowionego w traktatach systemu środków zaskarżenia przed sądem, zgodnie z jego wykładnią dokonaną przez Trybunał, wymaga, aby o ważności spornej decyzji rozstrzygano w postępowaniu zainicjowanym wniesioną do sądów Unii skargą bezpośrednią (sekcja D).
A.
Postępowanie nie zostało wszczęte z uchybieniem terminu
51.
W odpowiedzi na odwołanie EROD podnosi, że wnosząca odwołanie wniosła skargę z uchybieniem terminu (
35
). EROD nawiązuje do zawartego w aktach sprawy pisma z dnia 16 sierpnia 2021 r., z którego wynika, że irlandzki organ nadzorczy poinformował wnoszącą odwołanie o „odpowiedniej treści” spornej decyzji jeszcze przed opublikowaniem tejże przez EROD na jej stronie internetowej, mianowicie już w dniu 13 sierpnia 2021 r. EROD twierdzi zatem, że termin na wniesienie skargi o stwierdzenie nieważności upłynął „najpóźniej w dniu 25 października 2021 r.”, to znaczy przed dniem 1 listopada 2021 r., kiedy to skarga wpłynęła do Sądu.
52.
Uważam, że argument ten należy odrzucić.
53.
Z orzecznictwa wynika, że zawarte w art. 263 akapit szósty TFUE kryterium daty powzięcia przez skarżącego wiadomości o akcie ma charakter pomocniczy w stosunku do kryteriów daty publikacji lub daty notyfikacji tego aktu (
36
).
54.
W niniejszej sprawie sporna decyzja nie została notyfikowana wnoszącej odwołanie. EROD jest jedynie zobowiązana do bezpośredniego notyfikowania swojej decyzji wiodącemu irlandzkiemu organowi nadzorczemu oraz krajowym organom nadzorczym, których sprawa dotyczy (
37
).
55.
Należy zatem ustalić, czy sporna decyzja została opublikowana w rozumieniu art. 263 akapit szósty TFUE.
56.
W art. 263 TFUE nie przewidziano żadnych szczegółowych warunków, jakie ma spełniać publikacja aktu.
57.
Ponieważ jednak Trybunał opowiedział się za taką wykładnią terminów ustanowionych w traktatach, która pozwala uniknąć wszelkich nieuzasadnionych ograniczeń prawa do skutecznego środka zaskarżenia przed sądem (
38
), pojęcie „publikacji” należy rozumieć szeroko (
39
).
58.
W tym względzie Trybunał orzekł już, że publikacja na stronie internetowej, jeżeli prawo wtórne Unii przewiduje jej obowiązek, spełnia wymóg „publikacji” zawarty w art. 263 akapit szósty TFUE (
40
).
59.
W niniejszej sprawie obowiązek publikacji wiążących decyzji EROD, takich jak sporna decyzja, został przewidziany w art. 65 ust. 5 zdanie trzecie RODO.
60.
Z uwagi na fakt, że wnosząca odwołanie zaskarżyła sporną decyzję w mającym zastosowanie terminie biegnącym od daty jej publikacji na stronie internetowej EROD (2 września 2021 r.), okoliczność, iż mogła ona również powziąć wiadomość o zasadniczej treści tej decyzji przed jej obowiązkową publikacją, jest pozbawiona znaczenia w odniesieniu do dopuszczalności przedmiotowej skargi o stwierdzenie nieważności (
41
).
61.
W świetle powyższego nie ma potrzeby ustalania, w jakim dokładnie momencie wnosząca odwołanie powzięła wiadomość o treści spornej decyzji.
62.
Proponuję zatem, aby Trybunał odrzucił argument EROD, zgodnie z którym skarga do Sądu została wniesiona po terminie.
B.
Sporna decyzja jest aktem zaskarżalnym
1. Dwie analitycznie odrębne kwestie
63.
Przytoczone przez wnoszącą odwołanie w ramach zarzutu pierwszego argumenty pierwszy i drugi sprowadzają się do twierdzenia, że – wbrew stanowisku Sądu – kwestia zaskarżalności aktu nie wymaga badania, czy ów akt powoduje istotną zmianę sytuacji prawnej wnoszącej odwołanie.
64.
Zgadzam się z wnoszącą odwołanie. Kwestia zaskarżalności aktu różni się od kwestii tego, czy dany skarżący, będący osobą fizyczną lub prawną, może w ogóle zaskarżyć ów akt, o ile jest on aktem zaskarżalnym.
65.
Zagadnienie zaskarżalności aktu wchodzi w zakres analizy przeprowadzanej w świetle art. 263 akapit pierwszy TFUE. Wymaga ona zastosowania odmiennej i odrębnej metody analitycznej, w ramach której należy zadać pytania inne niż te, które są istotne dla ustalenia, czy dany akt wpływa na sytuację prawną skarżącego (ten aspekt należy do zakresu analizy przeprowadzanej w świetle art. 263 akapit czwarty TFUE).
66.
Wniosek ten wynika ze sformułowania, struktury oraz genezy art. 263 TFUE [lit. a)] i nie stoi w sprzeczności z orzecznictwem Trybunału [lit. b)].
a) Brzmienie, struktura i geneza art. 263 TFUE
67.
Istnieje kilka powodów, dla których ocenę kwestii, czy sporna decyzja jest aktem tego rodzaju, że może on być przedmiotem oceny ważności przez sądy Unii, należy oddzielić od badania kwestii, czy ów akt wpływa na sytuację prawną wnoszącej odwołanie.
68.
Po pierwsze, w art. 263 akapit pierwszy TFUE wskazane zostały rodzaje aktów, które mogą być zaskarżane przed sądami Unii. Dla tego wskazania nie jest istotne, kto wnosi skargę.
69.
W związku z tym odpowiedź na pytanie, czy dany akt jest aktem zaskarżalnym, musi być taka sama niezależnie od tego, czy skarga o stwierdzenie nieważności została wniesiona przez skarżącego należącego do kategorii podmiotów uprzywilejowanych (które zostały wymienione w art. 263 akapit drugi TFUE), przez skarżącego należącego do kategorii podmiotów częściowo uprzywilejowanych (które zostały wymienione w akapicie trzecim tego postanowienia), czy też przez skarżącego należącego do kategorii podmiotów nieuprzywilejowanych (które zostały wymienione akapicie czwartym tego postanowienia).
70.
Po drugie, odpowiedź na pytanie, czy dany akt jest aktem zaskarżalnym, wymaga dokonania oceny tego, czy może on wywierać wiążące skutki prawne wobec osoby trzeciej (
42
). Ta osoba nie musi być tożsama z osobą wnoszącą daną skargę o stwierdzenie nieważności.
71.
Jak wyjaśnię poniżej, wymóg ten wynika z obecnego brzmienia art. 263 akapit pierwszy TFUE, będącym efektem całego szeregu zmian, jak również orzecznictwa Trybunału, które w znacznym stopniu nadało tym zmianom kierunek.
72.
W art. 263 akapit pierwszy TFUE w jego aktualnym kształcie przewiduje, że aktami zaskarżalnymi są, po pierwsze, akty ustawodawcze; po drugie, akty Rady, Komisji i Europejskiego Banku Centralnego, inne niż zalecenia i opinie; oraz, po trzecie, akty Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej, a także organów lub jednostek organizacyjnych Unii Europejskiej, które zmierzają do wywarcia skutków prawnych wobec osób trzecich.
73.
W pierwotnym traktacie EWG nie wymieniono aktów podlegających zaskarżeniu, natomiast zdefiniowano je w sposób negatywny, jako „akty prawne Komisji i Rady, inne niż zalecenia i opinie” (
43
).
74.
Ponieważ w traktacie zalecenia i opinie zostały zdefiniowane jako akty pozbawione mocy wiążącej (
44
), Trybunał stwierdził, że wszystkie akty (instytucji i innych organów Unii), niezależnie od ich formy lub nazwy, które zmierzają do wywarcia wiążących skutków prawnych, są aktami zaskarżalnymi (
45
).
75.
Jeżeli akt nie wywiera wiążących skutków prawnych, skarga jest niedopuszczalna bez względu na to, czy została wniesiona przez skarżących uprzywilejowanych czy też nie (
46
).
76.
Nie ma zatem potrzeby zadawania kolejnego pytania i dociekania, czy, zgodnie z art. 263 akapit czwarty TFUE, akt wpływa na sytuację prawną skarżącego (
47
).
77.
Z orzecznictwa oraz z brzmienia art. 263 akapit pierwszy TFUE wynika, że akt ma moc prawnie wiążącą, jeżeli zmierza do wywarcia skutków prawnych wobec osób trzecich. Jak należy to rozumieć?
78.
Aby akt mógł zostać uznany za wywierający wiążące skutki prawne wobec osób trzecich, musi on wywierać skutki prawne wobec podmiotów spoza instytucji lub organu, które go przyjęły. Jeżeli akt kreuje obowiązki jedynie na płaszczyźnie „wewnętrznej”, to znaczy w odniesieniu do tej samej instytucji, która go przyjęła, natomiast nie kreuje ich w sferze „zewnętrznej”, a więc wobec osób trzecich, to nie stanowi on aktu zaskarżalnego (
48
).
79.
Osobą trzecią, wobec której akt wywiera wiążące skutki prawne, nie musi wcale być skarżący (
49
).
80.
Trybunał wyjaśnił ponadto, że akt wywiera skutki poza instytucją tylko wówczas, gdy w drodze tego aktu instytucja, który go wydała, wyraziła swoje ostateczne stanowisko (
50
).
81.
Stanowisko jest ostateczne, gdy instytucja lub organ, który wydał akt, nie może już go zmienić, co oznacza, że może on nie dopuścić do wywarcia przezeń skutków prawnych jedynie w drodze wycofania aktu (
51
). Jeżeli akt ostateczny nie zostaje wycofany przez jego autora, wywierane przezeń skutki prawne mogą zostać zniesione wyłącznie w drodze stwierdzenia jego nieważności w postępowaniu sądowym.
82.
Zgodnie z powyższym w kontekście niniejszej sprawy można stwierdzić, co następuje: do rozstrzygnięcia, czy sporna decyzja jest aktem zaskarżalnym, konieczne i wystarczające było ustalenie przez Sąd, że sporna decyzja odzwierciedla ostateczne stanowisko EROD oraz że nakłada ona obowiązek na podmiot spoza tego organu, którym to podmiotem był w rozpatrywanym przypadku irlandzki organ nadzorczy.
83.
Ta ocena nie wiązała się z wymogiem przeprowadzenia badania, czy ów akt ponadto powoduje istotną zmianę sytuacji prawnej wnoszącej odwołanie. Ta ostatnia kwestia dotyczy bezpośredniego oddziaływania, a nie cechy aktu, jaką jest jego zaskarżalność (
52
).
84.
Czy orzecznictwo, na które powołał się Sąd, sugeruje, że należałoby wyciągnąć inny wniosek?
b) Orzecznictwo, które pozornie scala ze sobą dwie przesłanki
85.
W pkt 41 zaskarżonego postanowienia Sąd wyjaśnił, że musi zbadać, „czy zaskarżona decyzja wywołuje skutki prawne, które w istotny sposób zmieniają sytuację prawną WhatsAppa, i
czy dotyczy ona go bezpośrednio w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE” (
53
).
86.
Sformułowany przez Sąd wniosek, że ocena, z jednej strony, kwestii, czy sporna decyzja w istotny sposób zmienia sytuację prawną WhatsAppa, oraz ocena, z drugiej strony, kwestii, czy owa decyzja dotyczy tej spółki bezpośrednio, stanowią dwie odrębne wymagające przeprowadzenia analizy, wydaje się być oparty na przywołanym przezeń orzecznictwie, mianowicie na wyrokach IBM i Deutsche Post (
54
).
87.
W związku z tym ponownie przeanalizuję te wyroki.
88.
W pkt 9 wyroku IBM Trybunał orzekł, że „aktami lub decyzjami, jakie mogą być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności w rozumieniu art. 173, są akty wywołujące wiążące skutki prawne, mogące naruszać interesy skarżącego poprzez istotną zmianę jego sytuacji prawnej”. (
55
)
89.
To sformułowanie, które zostało powtórzone w wielu późniejszych wyrokach zarówno przez Trybunał (
56
), jak i przez Sąd (
57
), było i nadal jest interpretowane w ten sposób, że do kwestii, czy dany akt stanowi akt zaskarżalny w rozumieniu art. 263 akapit pierwszy TFUE, należy również ocena wpływu tego aktu na sytuację prawną skarżącego (
58
). Wydaje się, że także i Sąd przyjął właśnie taki sposób rozumienia pkt 9 wyroku IBM (zob. pkt 86 niniejszej opinii).
90.
Moim zdaniem nie jest to prawidłowy (ani użyteczny) sposób rozumienia tego punktu.
91.
Punkt 9 wyroku IBM odczytuję jako przedstawienie przez Trybunał – w jednym zdaniu – wszystkich przesłanek, które muszą być spełnione, aby nieuprzywilejowany skarżący mógł uzyskać dostęp do sądów Unii; chodzi tu więc, z jednej strony, o przesłanki wynikające z art. 263 akapit pierwszy TFUE oraz, z drugiej strony, o przesłanki wynikające z art. 263 akapit czwarty TFUE.
92.
W zdaniu tym Trybunał nie uczynił z kwestii skutków, jakie akt wywołuje dla skarżącego, elementu oceny spełnienia przesłanek przewidzianych w art. 263 akapit pierwszy TFUE. Akt może być bowiem nadal uważany za zaskarżalny w ujęciu ogólnym, nawet jeżeli nie może zostać zaskarżony, w konkretnym przypadku, przez danego skarżącego należącego do kategorii nieuprzywilejowanych, ponieważ nie powoduje istotnej zmiany jego sytuacji prawnej.
93.
Moim zdaniem Trybunał podjął próbę wyeliminowania ewentualnych niejasności spowodowanych wielokrotnie używanym wyrażeniem zawartym w wyroku IBM w następujących punktach wyroku Deutsche Post:
„36.
Z utrwalonego orzecznictwa rozwiniętego w ramach skarg o stwierdzenie nieważności wnoszonych przez państwa członkowskie lub przez instytucje wynika, że za akty zaskarżalne w rozumieniu art. 263 TFUE uważa się wszelkie przepisy wydane przez instytucje, bez względu na ich formę, które mają na celu wywołanie wiążących skutków prawnych […].
37.
W sytuacji, gdy skarga o stwierdzenie nieważności aktu wydanego przez instytucje zostaje złożona przez osobę fizyczną lub prawną, Trybunał wielokrotnie orzekał, że legitymacja procesowa czynna przysługuje takiej osobie jedynie w wypadku, gdy wiążące skutki prawne tego aktu są tego rodzaju, iż mogą wpłynąć na interes skarżącej, zmieniając w określony sposób jej sytuację prawną […] (
59
).
38.
Należy jednak podkreślić, że orzecznictwo przywołane w punkcie poprzedzającym zostało rozwinięte w ramach skarg wnoszonych do sądu Unii przez osoby fizyczne lub prawne na akty do nich skierowane. W sytuacji, gdy – jak w stanie faktycznym, na tle którego wydano ww. postanowienia w sprawie Deutsche Post przeciwko Komisji[ (
60
)] – skarga o stwierdzenie nieważności zostaje złożona przez nieuprzywilejowaną skarżącą na akt, który nie jest do niej skierowany, wymóg, aby wiążące skutki prawne zaskarżonego aktu były tego rodzaju, iż mogą wpłynąć na interes skarżącej w taki sposób, iż zmienią w określony sposób jej sytuację prawną, częściowo pokrywa się z wymogami określonymi w art. 263 akapit czwarty TFUE”.
94.
Moim zdaniem w wyroku Deutsche Post Trybunał starał się wyjaśnić, że pkt 9 wyroku IBM dotyczy sytuacji, w której nieuprzywilejowany skarżący jest adresatem zaskarżonego aktu. Jest tak dlatego, że w takim przypadku do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy akt wywiera wiążące skutki prawne wobec osób trzecich, nieodzowne jest ustalenie, czy ów akt wywiera skutki wobec skarżącego jako adresata aktu. W takiej sytuacji kwestia, czy akt ten wywiera wiążące skutki prawne, oraz kwestia, czy zmienia on sytuację prawną skarżącego, są ze sobą tożsame.
95.
W przypadku zaś, gdy nieuprzywilejowany skarżący nie jest adresatem danego aktu, kwestia, czy ów akt powoduje istotną zmianę jego sytuacji prawnej, odnosi się do zagadnienia bezpośredniego oddziaływania, które należy oceniać w świetle art. 263 akapit czwarty TFUE, a nie w świetle akapitu pierwszego tego postanowienia.
96.
Często niedokładnie przywoływane sformułowanie, w myśl którego kwestia, czy akt wywiera skutki prawne powodujące istotną zmianę, „pokrywa się” z wymogiem bezpośredniego oddziaływania przewidzianym w art. 263 akapit czwarty TFUE, w rzeczywistości odzwierciedla przyjętą przez Trybunał interpretację, że aspekt bezpośredniego oddziaływania powinien być oceniany odrębnie od tego, czy akt wywiera wiążące skutki prawne, oraz uzupełniająco względem niej.
97.
W nowszym orzecznictwie Trybunał, po przywołaniu pkt 38 wyroku Deutsche Post, zazwyczaj kontynuuje analizę mającą na celu ustalenie, czy dany akt dotyczy nieuprzywilejowanego skarżącego, który nie jest adresatem zaskarżonego aktu, bezpośrednio (
61
).
98.
W związku z tym wyrok IBM, zgodnie z objaśnieniami przedstawionymi w wyroku Deutsche Post, nie powinien być odczytywany jako stapiający ze sobą wymogi przewidziane w art. 263 akapit pierwszy i czwarty TFUE w sytuacjach, w których akt jest skierowany do osoby innej niż skarżący.
99.
W takiej sytuacji, to znaczy wówczas, gdy adresatem aktu jest podmiot inny niż skarżący, wymóg, że akt ma mieć moc prawnie wiążącą, jest odrębny od wymogu, iż ów akt ma w istotny sposób zmieniać sytuację prawną skarżącego.
100.
W tym przypadku dla udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy skarga wniesiona przez danego skarżącego jest dopuszczalna, nie wystarczy, że dany akt wywiera wiążące skutki prawne wobec jego adresata lub innej osoby, ponieważ Trybunał musi również ocenić, czy ów akt wpływa na sytuację prawną skarżącego. Taki właśnie wymóg jest wprowadzony w oparciu o dodatkową przesłankę dopuszczalności, która wynika z art. 263 akapit czwarty TFUE.
101.
W wyroku Deutsche Post Trybunał zastosował dokładnie tę metodę i ustalił, w toku dwóch odrębnych operacji, najpierw, że akt jest prawnie wiążący, a dopiero potem, że dotyczy on bezpośrednio nieuprzywilejowanego skarżącego. Ważne jest również, że Trybunał, w ramach analizy tego, czy akt jest prawnie wiążący, nie uznał za istotne ustalenie tego, czy akt ten miał w obrębie szerszej procedury, w toku której został przyjęty, charakter przygotowawczy (
62
). Według Trybunału na potrzeby tej analizy istotne jest bowiem, czy decyzja wywiera samodzielne skutki prawne, a zatem jest zaskarżalna za pomocą skargi o stwierdzenie nieważności (
63
). Dopiero po ustaleniu, że Sąd naruszył prawo, gdy uznał, iż zaskarżony akt nie ma mocy prawnie wiążącej ze względu na swój charakter przygotowawczy (
64
), Trybunał przystąpił do drugiego etapu analizy i stwierdził, że ów akt dotyczy również bezpośrednio i indywidualnie nieuprzywilejowanej skarżącej, czyli w tamtej sprawie Deutsche Post AG (
65
).
102.
Uważam zatem, że trzy punkty wyroku Deutsche Post, które przytoczono w pkt 93 niniejszej opinii, miały na celu właśnie wyeliminowanie ewentualnych niejasności wynikających z wyroku IBM, a także oddzielenie analizy prawnie wiążącego charakteru zaskarżonego aktu od analizy kwestii tego, czy ów akt wpływa na sytuację prawną skarżącego.
103.
W niniejszej sprawie Sąd nie dokonał rozróżnienia między tymi dwiema operacjami analitycznymi. Uznając, że sporna decyzja nie wpływa jako taka na sytuację prawną wnoszącej odwołanie, doszedł on do błędnego wniosku, iż nie stanowi ona aktu zaskarżalnego. W ramach tej analizy nie skoncentrował się on na kwestii, czy sporna decyzja wywiera prawnie wiążące skutki wobec osób trzecich. Skupił się on natomiast na tym, czy ów akt należy postrzegać z perspektywy skarżącej jako pośredni czy też przygotowawczy (
66
). W ten sposób Sąd popełnił błąd podobny do tego, którego dopuścił się wiele lat temu w postanowieniu Deutsche Post/Komisja (
67
), które zostało uchylone przez Trybunał wyrokiem Deutsche Post.
104.
Moim zdaniem rozstrzyganie, czy akt jest „pośredni” lub „przygotowawczy”, jest zbyteczne i niepotrzebnie komplikuje analizę przeprowadzaną na podstawie art. 263 akapit pierwszy i czwarty TFUE. Tak jak w niniejszej sprawie, dogmatyzm w posługiwaniu się tymi pojęciami może w istocie prowadzić do nieprawidłowego wniosku co do dopuszczalności skargi o stwierdzenie nieważności. Zajmę się teraz tą kwestią.
2. Zbyteczne kwestie dotyczące „przygotowawczego”/„pośredniego” charakteru aktu oraz „‚możliwości powołania się” na ten akt
105.
W pkt 42 zaskarżonego postanowienia Sąd uznał za istotne dla przeprowadzanej przez siebie oceny dopuszczalności to, że sporna decyzja, po pierwsze, stanowi akt „przygotowawczy” czy też „pośredni” w postępowaniu, które musi zostać zakończone wydaniem przez krajowy organ nadzorczy ostatecznej decyzji, oraz że, po drugie, na ową decyzję nie można się bezpośrednio powołać w stosunku do wnoszącej odwołanie.
106.
Żaden z tych dwóch czynników, mianowicie „przygotowawczy” czy też „pośredni” charakter aktu ani też możliwość bezpośredniego powołania się na ten akt w stosunku do wnoszącej odwołanie, nie ma znaczenia analitycznego dla odpowiedzi na pytanie, czy jest on aktem zaskarżalnym do celu stosowania art. 263 akapit pierwszy TFUE.
107.
Te czynniki są również nieistotne dla oceny, czy ów akt dotyczy bezpośrednio wnoszącej odwołanie w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE (tym zagadnieniem zajmę się w sekcji C niniejszej opinii).
108.
Podobnie kwestia, czy dany akt jest „ostateczny”, to znaczy czy zamyka on pewne postępowanie złożone, czy też po jego wydaniu dochodzi jeszcze do wydania „innego” aktu przez ten sam lub inny organ, również nie ma znaczenia dla ustalenia, czy dany akt jest zaskarżalny. Jak bowiem wyjaśniłam w pkt 78 niniejszej opinii, w kontekście oceny zaskarżalności aktu należy się raczej zastanowić, czy ten akt wywiera samodzielne skutki prawne, co ma miejsce wyłącznie wówczas, gdy jest on definitywny lub ostateczny z perspektywy wydającej go instytucji lub organu.
109.
W zaskarżonym postanowieniu Sąd powołał się na pkt 10 wyroku IBM, aby stwierdzić, że obowiązuje zasada, zgodnie z którą akty pośrednie nie są aktami zaskarżalnymi (
68
). Ustanowiwszy ową zasadę, Sąd wyjaśnił, że możliwość zaskarżenia aktu pośredniego stanowi wyjątek, który istnieje wówczas, gdy taki akt wywiera niezależne skutki prawne (
69
).
110.
Tymczasem w pkt 10 wyroku IBM Trybunał stwierdził, co następuje: „aktami zaskarżalnymi są zasadniczo jedynie te akty, które ustalają ostateczne stanowisko Komisji lub Rady na koniec tego postępowania”. (
70
) W związku z tym Trybunał wyjaśnił, że w ramach analizy zaskarżalnego charakteru aktu należy skupić się na kwestii, czy dany akt wyraża, z perspektywy instytucji, jej ostateczne stanowisko.
111.
Z wyroku IBM nie wynika zatem, aby istniała zasada, zgodnie z którą akty pośrednie nie podlegają zaskarżeniu.
112.
Ponadto wyrok IBM w ogóle nie dotyczył postępowania złożonego, lecz procedury prowadzonej wyłącznie przez Komisję. To w tym kontekście Trybunał zbadał znaczenie poszczególnych etapów procedury wewnętrznej w Komisji i doszedł do wniosku, że pismo zaskarżone w owej sprawie nie wyrażało ostatecznego stanowiska tej instytucji (
71
).
113.
W związku z tym terminy „pośredni” lub „przygotowawczy” mogą mieć znaczenie wyłącznie wówczas, gdy są używane celem odróżnienia ich od aktu „definitywnego” lub „ostatecznego” w obrębie procedury wewnętrznej w ramach danej instytucji lub organu (
72
).
114.
Gdyby akt należało rozumieć jako „pośredni”, a więc niezaskarżalny, jedynie ze względu na jego umiejscowienie w postępowaniu złożonym, w którym, z perspektywy skarżącego, zaistnieje jeszcze inny skierowany do skarżącego akt, jednostka nigdy nie miałaby możliwości zaskarżenia aktu, który faktycznie wpływa na jej sytuację prawną, a tym samym dotyczy jej bezpośrednio. Byłoby to sprzeczne z art. 263 akapit czwarty TFUE.
115.
W kontekście niniejszej sprawy skupienie się przez Sąd na „pośrednim” lub „przygotowawczym” charakterze spornej decyzji umniejsza zatem znaczenie, jakie dla przeprowadzanej analizy ma jedyna istotna kwestia, którą należy zbadać w świetle art. 263 akapit pierwszy TFUE – mianowicie czy stanowisko EROD w postaci, w jakiej zostało ono wyrażone w spornej decyzji, jest ostatecznym stanowiskiem tego organu, a więc stanowiskiem wiążącym osobę trzecią, niezależnie od zaistnienia jeszcze jednego aktu, który „domknie” procedurę przewidzianą w ramach mechanizmu spójności ustanowionego w RODO.
116.
W niniejszej sprawie sporna decyzja jest aktem wydanym przez EROD. W tej decyzji ów organ wyraża swoje ostateczne stanowisko w przedmiocie, po pierwsze, tego, czy „dane poddane haszowaniu stratnemu”, tak jak są one wykorzystywane przez wnoszącą odwołanie, stanowią „dane osobowe” w rozumieniu RODO oraz, po drugie, tego, czy wnosząca odwołanie naruszyła zawarte w RODO przepisy dotyczące przejrzystości. Oba te ostateczne ustalenia wywołują skutek prawny w postaci zobowiązania irlandzkiego organu nadzorczego, który odgrywa rolę organu wiodącego, do zmiany projektu decyzji (to znaczy tej właśnie decyzji, w której organ ten wcześniej zaproponował sformułowanie wniosku przeciwnego). Sporną decyzją EROD zobowiązała również irlandzki organ nadzorczy do skrócenia odpowiedniego okresu dostosowania się do przepisów, a także wydała owemu organowi wiążące polecenia dotyczące sposobu obliczania kar pieniężnych. Co się tyczy tej drugiej kwestii, owe polecenia doprowadzą do zwiększenia wysokości tych kar w porównaniu z tymi, które zamierzał nałożyć irlandzki organ nadzorczy. Te ustalenia mają z perspektywy EROD charakter ostateczny w tym sensie, że wyrażają ostateczne stanowisko owego organu w odniesieniu do przedłożonych mu zagadnień. Tym samym kreują one po stronie irlandzkiego organu nadzorczego prawnie wiążący obowiązek (
73
), który może zostać zniesiony jedynie w przypadku wycofania decyzji przez EROD lub stwierdzenia jej nieważności przez sądy Unii.
117.
Ponieważ ta decyzja jest ostateczna i wywiera wiążące skutki prawne wobec podmiotów innych niż organ, który ją przyjął, to znaczy wobec irlandzkiego organu nadzorczego, Sąd powinien był stwierdzić, że sporna decyzja spełnia określone w art. 263 akapit pierwszy TFUE przesłanki i dlatego może zostać uznana za akt zaskarżalny.
118.
Drugim zbytecznym elementem, który Sąd uwzględnił w swojej analizie, jest możliwość bezpośredniego powołania się w stosunku do WhatsAppa na decyzję EROD.
119.
Pokrótce odniosę się do tego problemu i wskażę, że, ze względu na to, iż dla rozstrzygnięcia, czy akt podlega zaskarżeniu, nieistotne jest to, czy oraz w jaki sposób zmienia on sytuację prawną skarżącego, kwestia możliwości bezpośredniego powołania się w stosunku do WhatsAppa na sporną decyzję pozostaje bez znaczenia dla analizy przeprowadzanej w świetle art. 263 akapit pierwszy TFUE. Ponadto, jak wyjaśnię w dalszej części niniejszej opinii, możliwość bezpośredniego powołania się wobec tej strony na decyzję EROD jako kryterium mające służyć ocenie tego, czy owa decyzja dotyczy tej spółki bezpośrednio jest również bez znaczenia.
3. Wniosek częściowy
120.
Aby rozstrzygnąć, czy akt instytucji lub organu Unii jest aktem zaskarżalnym przed sądami Unii dla celu zastosowania art. 263 akapit pierwszy TFUE, należy ocenić, czy ów akt wyraża ostateczne stanowisko tej instytucji lub organu, które wywiera wiążące skutki prawne wobec podmiotu innego niż ta instytucja lub ten organ.
121.
W celu udzielenia odpowiedzi na pytanie o możliwość zaskarżenia aktu przed sądami Unii, osoba trzecia, wobec której akt wywiera wiążące skutki prawne, nie musi być tożsama z osobą, która wniosła skargę o stwierdzenie nieważności.
122.
Kwestia, czy osobie, która wniosła skargę na akt zaskarżalny, przysługuje legitymacja do jego zaskarżenia, jest rozstrzygana na podstawie art. 263 akapit czwarty TFUE, a nie na podstawie art. 263 akapit pierwszy tego traktatu.
123.
Dla ustalenia, czy dany akt jest zaskarżalny, nie ma znaczenia, że ów akt stanowi „pośredni” etap postępowania złożonego.
124.
Sąd, z racji tego, że skupił się na okoliczności, iż decyzja EROD nie stanowi ostatecznej decyzji w ramach przewidzianego w RODO mechanizmu spójności, zamiast zbadać, czy owa decyzja stanowi ostateczną lub definitywną decyzję EROD, która wywiera wiążące skutki prawne wobec irlandzkiego organu nadzorczego, dokonał w zaskarżonym postanowieniu błędnej oceny przesłanek określonych w art. 263 akapit pierwszy TFUE.
125.
Proponuję zatem Trybunałowi, aby uwzględnił dwa pierwsze argumenty przytoczone w ramach zarzutu pierwszego.
C.
Sporna decyzja dotyczy wnoszącej odwołanie bezpośrednio
126.
Trzeci i czwarty z podniesionych przez wnoszącą odwołanie w ramach zarzutu pierwszego argumentów sprowadzają się do twierdzenia, że Sąd popełnił błąd, gdyż uznał, iż sporna decyzja nie dotyczy jej bezpośrednio.
127.
Zdaniem wnoszącej odwołanie Sąd, choć prawidłowo przedstawił orzecznictwo Trybunału, w myśl którego dla ustalenia, że akt dotyczy bezpośrednio osoby fizycznej lub prawnej, która nie jest jego adresatem (
74
), konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek, to błędnie je zastosował.
128.
Zgodnie z orzecznictwem przytoczonym przez Sąd „warunek, że będący przedmiotem jej skargi środek musi dotyczyć bezpośrednio osoby fizycznej lub prawnej, wymaga łącznego spełnienia dwóch warunków, a mianowicie, po pierwsze, by ów środek wywierał bezpośredni wpływ na sytuację prawną tej osoby, i po drugie, by nie pozostawiał on żadnego uznania swoim adresatom, których obowiązkiem jest go wykonać, gdyż jego wykonanie ma charakter czysto automatyczny i wynika z samego uregulowania Unii, bez stosowania innych przepisów pośrednich” (
75
).
129.
Te dwa kryteria są uznawane za „kumulatywne” na podstawie orzecznictwa dotyczącego przypadków, w których zaskarżony akt wymagał środków wykonawczych (
76
).
130.
W takiej sytuacji zaskarżony akt może bezpośrednio wpływać na sytuację prawną skarżącego wyłącznie wówczas, gdy organ wykonujący nie jest władny zdecydować, czy oraz w jaki sposób wykona zaskarżony akt (
77
).
131.
Właśnie z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Sporna decyzja, która dotyczy wnoszącej odwołanie, jest skierowana do irlandzkiego organu nadzorczego, a nie do wnoszącej odwołanie. Zobowiązano w niej irlandzki organ nadzorczy do zmiany projektu decyzji przy podejmowaniu ostatecznej decyzji, która jest skierowana do wnoszącej odwołanie, tak aby wprowadzała ona w życie ustalenia zawarte w spornej decyzji. W związku z tym kwestia, czy irlandzkiemu organowi nadzorczemu został pozostawiony po wydaniu przez EROD spornej decyzji zakres uznania, ma znaczenie dla stwierdzenia, czy zachodzi tu bezpośrednie oddziaływanie na wnoszącą odwołanie.
132.
W tym kontekście wnosząca odwołanie twierdzi, że Sąd dwukrotnie dokonał błędnej wykładni art. 263 akapit czwarty TFUE. Po pierwsze, w ramach oceny pierwszej przesłanki bezpośredniego oddziaływania, Sąd zastosował kryteria „możliwości powołania się na akt” oraz „ostatniego etapu postępowania”, z których żadne nie ma znaczenia dla wykazania bezpośredniego oddziaływania. Po drugie, w ramach oceny drugiej z przesłanek bezpośredniego oddziaływania Sąd błędnie zastosował do spornej decyzji kryterium zakresu uznania.
133.
W obu tych kwestiach zgadzam się z wnoszącą odwołanie.
1. Możliwość powołania się na sporną decyzję w stosunku do wnoszącej odwołanie
134.
Wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi popełnienie błędu w wykładni polegającego na uznaniu, w pkt 52 zaskarżonego postanowienia, że przesłanka, iż sporna decyzja wywiera bezpośredni wpływ na jej sytuację prawną nie jest spełniona, ponieważ na ów akt nie można się w stosunku do niej powołać.
135.
Przesłanka „możliwości powołania się na akt” nie została przewidziana w art. 263 akapit czwarty TFUE, ani też nie wynika z orzecznictwa Trybunału.
136.
Jest tak nie bez przyczyny. W większości sytuacji, w których wymagany jest środek wykonawczy na szczeblu unijnym lub krajowym, na podlegającą wykonaniu decyzję Unii nie można się per se powołać w stosunku do osób fizycznych lub prawnych, nawet jeśli ów akt jest skierowany do tych osób. Powodem, dla którego nierzadko potrzebny jest środek wykonawczy, jest to, że dany akt Unii sam w sobie nie może „dosięgnąć” skarżącego. W takich przypadkach w stosunku do osoby fizycznej lub prawnej można się powołać jedynie na środek wykonawczy.
137.
Gdyby „możliwość bezpośredniego powołania się na akt” w stosunku do osoby fizycznej lub prawnej miała stanowić przesłankę bezpośredniego oddziaływania, nie zachodziłyby praktycznie żadne sytuacje, w których nieuprzywilejowane skarżące miałyby legitymację do zaskarżenia aktu Unii wymagającego środków wykonawczych.
138.
Dla kwestii bezpośredniego oddziaływania bez znaczenia pozostaje w istocie to, czy wobec osoby fizycznej lub prawnej można się powołać wyłącznie na środek wykonawczy, a nie na akt, którego ważność osoba ta kwestionuje przed sądami Unii. Jeżeli środek wykonawczy po prostu powiela akt będący przedmiotem skargi, ponieważ organ wykonujący nie jest władny zdecydować, czy i w jaki sposób ma sformułować swoją decyzję, jest oczywiste, że to zaskarżony akt stanowi rzeczywistą przyczynę zmiany sytuacji prawnej skarżącego.
139.
W niniejszej sprawie oznacza to, że Sąd popełnił błąd, gdy uznał, iż możliwość powołania się na sporną decyzję w stosunku do wnoszącej odwołanie stanowi czynnik istotny dla oceny, czy ta decyzja dotyczy jej bezpośrednio.
2. Sporny akt nie stanowi końcowego etapu postępowania w ramach mechanizmu spójności
140.
W tym samym pkt 52 zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że sporna decyzja nie dotyczy wnoszącej odwołanie bezpośrednio, ponieważ owa decyzja nie stanowi ostatniego etapu postępowania przewidzianego w ramach mechanizmu spójności ustanowionego w RODO, natomiast wymaga przyjęcia środków wykonawczych na szczeblu krajowym.
141.
Już z powyższych rozważań wynika, że akt może dotyczyć danej osoby bezpośrednio nawet wówczas, gdy wymaga on środków wykonawczych (
78
).
142.
„Druga” przesłanka bezpośredniego oddziaływania wypracowana w orzecznictwie Trybunału (zob. pkt 128 niniejszej opinii) przywołanym przez Sąd jako mające zastosowanie w zaskarżonym postanowieniu (
79
) byłaby pozbawiona sensu, jeżeli nie można by mówić o bezpośrednim oddziaływaniu w przypadku, gdy zaskarżony akt wymaga środków wykonawczych.
143.
Ponadto taka interpretacja nie uwzględnia rozróżnienia między warunkiem, aby akt regulacyjny nie wymagał środków wykonawczych, a warunkiem bezpośredniego oddziaływania, z których każdy musi być spełniony, aby nieuprzywilejowany skarżący mógł wykazać, że przysługuje mu legitymacja procesowa na podstawie art. 263 akapit czwarty zdanie ostatnie TFUE (
80
).
144.
W związku z tym Sąd popełnił błąd, gdy uznał, że okoliczność, iż w ramach mechanizmu spójności irlandzki organ nadzorczy musi podjąć decyzję wykonującą sporną decyzję, stanowi kryterium mające znaczenie dla analizy, czy owa druga decyzja dotyczy bezpośrednio wnoszącej odwołanie.
145.
Sąd ten podjął próbę odróżnienia sytuacji, jaka wystąpiła w niniejszej sprawie, od sytuacji w dziedzinie pomocy państwa, w których Komisja stwierdza, że pomoc jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym, i nakazuje państwu członkowskiemu, które udzieliło pomocy, jej odzyskanie (
81
). W takich przypadkach Trybunał uznaje, że odpowiednia decyzja Komisji dotyczy bezpośrednio beneficjentów pomocy, nawet jeżeli musi zostać wykonana przez dane państwo członkowskie i jeżeli można się na nią powołać wyłącznie w oparciu o środki wykonawcze (
82
).
146.
Muszę się przychylić do stanowiska wnoszącej odwołanie, że Sąd błędnie oparł się na tych orzeczeniach w celu wyróżnienia analizowanej sytuacji i stwierdzenia, iż sporna decyzja nie dotyczy WhatsAppa bezpośrednio (
83
).
147.
Jest wprost przeciwnie – to orzecznictwo dostarcza bowiem argumentów przemawiających za uznaniem, że sporna decyzja dotyczy WhatsAppa bezpośrednio. Ta decyzja stanowi źródło zmiany sytuacji prawnej wnoszącej odwołanie, bez względu na potrzebę przyjęcia przez irlandzki organ nadzorczy decyzji „wykonawczej”. W swej istocie logika tego rozumowania jest całkowicie zbieżna z logiką przyjętą przez Trybunał w orzecznictwie przytoczonym przez Sąd w pkt 64 zaskarżonego postanowienia.
148.
Uważam również, że Sąd popełnił błąd, gdy uznał, iż nie można przyjąć analogii między sporną decyzją a decyzjami Komisji zobowiązującymi do zwrotu pomocy, ponieważ sporna decyzja nie wieńczy postępowania administracyjnego na szczeblu krajowym (
84
). Tymczasem, w zakresie odnoszącym się do kwestii rozstrzygniętych przez EROD w spornej decyzji, postępowanie dotyczące mechanizmu spójności zostało w istocie zakończone, skoro irlandzki organ nadzorczy nie może zmienić ustaleń zawartych w spornej decyzji. Okoliczność, że ów organ może także musieć podjąć decyzje w przedmiocie pewnych kwestii dodatkowych, które nie były objęte sporną decyzją, nie odbiera waloru „ostateczności” ustaleniom poczynionym w spornej decyzji w odniesieniu do rozstrzygniętych nią kwestii.
149.
W świetle powyższego wydaje mi się jasne, że sporna decyzja wpływa na sytuację prawną wnoszącej odwołanie, ponieważ uznaje się w niej, po pierwsze, iż wykorzystywana przez wnoszącą odwołanie procedura „haszowania stratnego” dotyczy danych osobowych oraz, po drugie, iż stosowana przez nią praktyka narusza pewne przepisy dotyczące przejrzystości, których przestrzegania wymaga od administratorów RODO.
150.
Już samo to ustalenie kreuje po stronie wnoszącej odwołanie prawny obowiązek zmiany jej praktyki. Ponadto stanowi ono podstawę prawną nałożenia na wnoszącą odwołanie przez irlandzki organ nadzorczy wyższych kar pieniężnych. W braku spornej decyzji irlandzki organ nadzorczy nie mógłby tego uczynić. Jedynym powodem, dla którego włączył on te ustalenia do swojej ostatecznej decyzji skierowanej do wnoszącej odwołanie, było to, iż zobowiązywała go do tego sporna decyzja. Moim zdaniem wynika z tego dość jasno, że rzeczywistą przyczyną zmiany sytuacji prawnej wnoszącej odwołanie jest sporna decyzja, a nie – jak błędnie stwierdził Sąd – decyzja irlandzkiego organu nadzorczego.
3. Zakres uznania irlandzkiego organu nadzorczego
151.
Jeżeli akt będący przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności wymaga środków wykonawczych, uznaje się, że dotyczy on bezpośrednio skarżącego jedynie wówczas, gdy organ przyjmujący te przepisy wykonawcze nie dysponuje zakresem uznania, lecz musi automatycznie zastosować ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji.
152.
W niniejszej sprawie oznacza to, że sporna decyzja dotyczyłaby bezpośrednio WhatsAppa, jeżeli irlandzkiemu organowi nadzorczemu nie przysługiwałby zakres uznania w odniesieniu do tego, czy oraz w jaki sposób wykona tę decyzję.
153.
W zaskarżonym postanowieniu Sąd uznał, że irlandzki organ nadzorczy dysponował zakresem uznania, w związku z czym wnoszącej odwołanie dotyczyła bezpośrednio nie sporna decyzja, lecz jedynie ostateczna decyzja tego organu (
85
).
154.
Zgadzam się z wnoszącą odwołanie, że również w tym przypadku Sąd dopuścił się błędu w ocenie.
155.
Po pierwsze, poczynione przez EROD ustalenie, że „haszowanie stratne” stanowi przetwarzanie danych osobowych oraz że wnosząca odwołanie, jako administrator, naruszyła obowiązki, jakie na niej spoczywają na podstawie art. 5, 13 i 14 RODO, należało przenieść na grunt ostatecznej decyzji irlandzkiego organu nadzorczego, bez pozostawiania mu zakresu uznania co do możliwości sformułowania odmiennego wniosku.
156.
Po drugie, sporną decyzją na irlandzki organ nadzorczy nałożono bezwarunkowy obowiązek podwyższenia kar pieniężnych i zastosowania metod obliczeniowych określonych w decyzji EROD, nawet jeżeli ostateczne obliczenie kwot tych kar i nałożenie ich pozostawiono irlandzkiemu organowi nadzorczemu. Oznacza to, że temu organowi, jako „organowi wykonującemu”, nie pozostawiono zakresu uznania ani w odniesieniu do utrzymania w mocy pierwotnych kar ani w odniesieniu do obniżenia ich wysokości (
86
).
157.
W związku z tym, jeśli chodzi o te aspekty spornej decyzji, irlandzki organ nadzorczy nie dysponował zakresem uznania, jeśli chodzi o to, czy należy wydać decyzję dotyczącą wnoszącej odwołanie, oraz o to, jaka ma to być decyzja.
158.
Oznacza to, że Sąd popełnił błąd, gdy uznał, iż – co się tyczy tych aspektów – irlandzkiemu organowi nadzorczemu przysługiwał zakres uznania (
87
).
159.
Zgodnie z art. 65 ust. 1 lit. a) RODO EROD przyjmuje decyzje dotyczące wyłącznie tych aspektów stosowania RODO, w odniesieniu do których inne organy nadzorcze zgłosiły sprzeciw i w odniesieniu do których zainteresowane organy nadzorcze nie doszły do porozumienia. W związku z tym irlandzki organ nadzorczy faktycznie dysponuje zakresem uznania w kwestiach, które nie zostały przedłożone EROD, lecz które mimo to stanowią element ostatecznej decyzji krajowej (
88
).
160.
Czy jest to istotne dla stwierdzenia, że sporna decyzja dotyczy wnoszącej odwołanie bezpośrednio?
161.
W zaskarżonym postanowieniu Sąd uznał, że ograniczony zakres spornej decyzji ma znaczenie, ponieważ ostateczna decyzja irlandzkiego organu nadzorczego stanowi całość, której nie można rozdzielić według aspektów, w odniesieniu do których irlandzkiemu organowi nadzorczemu przysługiwał zakres uznania, i aspektów, w odniesieniu do których ów zakres mu nie przysługiwał (
89
).
162.
Uważam, ponownie zgadzając się w tym względzie z wnoszącą odwołanie, że ten element nie ma znaczenia dla kwestii, czy sporna decyzja dotyczy bezpośrednio tej strony.
163.
Przy dokonywaniu oceny bezpośredniego oddziaływania punktem wyjścia powinna być istota zaskarżonego aktu (
90
). W tym względzie wystarczy, że treść spornej decyzji, która wpływa na sytuację prawną wnoszącej odwołanie, nie pozostawiała w tych kwestiach zakresu uznania irlandzkiemu organowi nadzorczemu, niezależnie od tego, iż jego ostateczna decyzja dotyczyła również innych kwestii.
164.
W istocie, jak wyjaśnię w dalszej części niniejszej opinii, gdyby wnosząca odwołanie nie wniosła do Sądu skargi na sporną decyzję, straciłaby możliwość dochodzenia stwierdzenia nieważności tej decyzji przy zaskarżaniu ostatecznej decyzji irlandzkiego organu nadzorczego przed właściwymi sądami irlandzkimi.
165.
Jak na rozprawie wyjaśniła wnosząca odwołanie, przed sądami irlandzkimi rzeczywiście toczy się takie postępowanie. W jego ramach wnosząca odwołanie domaga się stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji irlandzkiego organu nadzorczego również w odniesieniu do tych aspektów, które nie zostały uwzględnione w spornej decyzji. Jednocześnie jednak wnosząca odwołanie zaskarżyła decyzję EROD do Sądu, aby zagwarantować sobie prawo do dochodzenia stwierdzenia nieważności tych części irlandzkiej decyzji nadzorczej, w odniesieniu do których ów organ nie mógł dysponować żadnym zakresem uznania.
166.
Z powyższego wynika, że Sąd błędnie uznał również, iż sporna decyzja nie dotyczy bezpośrednio wnoszącej odwołanie, gdyż irlandzki organ nadzorczy dysponował zakresem uznania przy „wykonywaniu” spornej decyzji, a to dlatego, iż w ostatecznej decyzji krajowej uwzględniono także aspekty, które nie były objęte sporną decyzją.
4. Wniosek częściowy
167.
Sąd błędnie zastosował przesłanki oceny istnienia bezpośredniego oddziaływania w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE.
168.
Po pierwsze, oparł się on na nieistniejących przesłankach, zgodnie z którymi na zaskarżony akt (i) można się bezpośrednio powołać w stosunku do skarżącego w postępowaniach o stwierdzenie nieważności; oraz (ii) nie wymaga on środków wykonawczych.
169.
Po drugie, Sąd błędnie ocenił, że sporna decyzja pozostawiała zakres uznania organowi wykonującemu, którym w rozpatrywanej sprawie był irlandzki organ nadzorczy.
170.
Wreszcie Sąd błędnie uznał, że istnienie w spornej decyzji irlandzkiego organu nadzorczego elementów nieobjętych ostateczną decyzją ma znaczenie dla kwestii, czy sporna decyzja nie pozostawiała temu organowi zakresu uznania.
171.
Proponuję zatem Trybunałowi, aby uwzględnił argumenty trzeci i czwarty przytoczone w ramach zarzutu pierwszego.
D.
Logika unijnego systemu środków zaskarżenia przed sądem wymaga, aby skarga w niniejszej sprawie była dopuszczalna
172.
Argument piąty przytoczony przez wnoszącą odwołanie w ramach zarzutu pierwszego sprowadza się do twierdzenia, że Sąd niewłaściwie przedstawił wymogi proceduralne rządzące unijnym systemem środków zaskarżenia przed sądem.
173.
W zaskarżonym postanowieniu Sąd uznał, że, w kontekście postępowania przewidzianego w ramach mechanizmu spójności, skargę przeciwko ostatecznej decyzji krajowego organu nadzorczego należy wnieść do właściwego sądu krajowego. Zdaniem Sądu logika kompletnego systemu środków zaskarżenia przed sądem przemawia za tym, aby właściwym sądem był sąd krajowy (
91
), który następnie wszczynałby przed Trybunałem postępowanie prejudycjalne dotyczące ważności tej części decyzji krajowej, która jest narzucona odpowiednią decyzją EROD.
174.
Sąd nie bez racji opowiada się za koncentracją skarg w jednym sądzie. Zaproponowane przez niego rozwiązanie doprowadziłoby w istocie do wyeliminowania obecnej niedogodności proceduralnej, która zasadniczo skutkuje tym, że skarżący pragnący zapewnić sobie skuteczną ochronę wszystkich praw, jakie dla niego wynikają z prawa Unii, musi wnieść dwie odrębne skargi – jedną do Sądu, a drugą do sądu krajowego. Zaiste nie jest to najbardziej efektywna metoda ochrony własnych praw.
175.
W niniejszej sprawie wnosząca odwołanie poszła dokładnie tą drogą, a więc wniosła dwie skargi – jedną do Sądu, a drugą do właściwego sądu irlandzkiego. Niemniej jednak, jak wyjaśnię poniżej, unijny system ochrony sądowej, przynajmniej w swoim obecnym kształcie, nie przewiduje innego rozwiązania.
1. Relacja między skargą bezpośrednią na akt Unii a skierowanym przeciwko niej pośrednim środkiem prawnym
176.
Po pierwsze, jak dobrze wiadomo, sądy krajowe nie są uprawnione do stwierdzania nieważności aktów instytucji i innych organów Unii. W związku z tym jeżeli uznają one, że akt Unii jest nieważny, muszą wszcząć postępowanie prejudycjalne przed Trybunałem i uzyskać od niego potwierdzenie nieważności tego aktu (
92
).
177.
Po drugie, sąd krajowy nie może kwestionować ważności aktu Unii, jeżeli strona, która powołuje się na tę nieważność, spełnia przesłanki legitymacji procesowej określone w art. 263 akapit czwarty TFUE, lecz nie zaskarżyła tego aktu przed sądami Unii w terminie przewidzianym w art. 263 akapit szósty TFUE. Powyższe wnioski wynikają z wyroku TWD Textilwerke Deggendorf (
93
) i zostały potwierdzone w późniejszych wyrokach, w tym w wyroku Georgsmarienhütte i in. (
94
), który był omawiany przez strony niniejszego postępowania.
178.
W tym drugim wyroku Trybunał orzekł, że „w sytuacji gdy podmiot prawa, który zamierza zakwestionować akt Unii, bez wątpienia ma legitymację procesową na podstawie art. 263 akapit czwarty TFUE, jest zobowiązany do skorzystania ze środka prawnego przewidzianego w tym postanowieniu poprzez wniesienie skargi do Sądu” (
95
). Jeżeli osoba, która miała możliwość wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności w terminie określonym w art. 263 akapit szósty TFUE, ale tego nie uczyniła, sąd krajowy nie może uwzględnić zarzutu nieważności aktu Unii podniesionego przez taką osobę, lecz musi uznać zaskarżony akt za ostateczny w stosunku do takiej osoby (
96
). W razie wszczęcia w takiej sytuacji przez sąd krajowy postępowania prejudycjalnego Trybunał musiałby odrzucić wniosek jako niedopuszczalny, ponieważ zadano by mu pytanie, na które odpowiedź nie mogłaby zostać wykorzystana przez sąd odsyłający.
179.
Przykładem wydanego niedawno orzeczenia odnoszącego się do postępowań złożonych jest wyrok Iccrea Banca (
97
). Trybunał stwierdził w nim częściową niedopuszczalność wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonego przez Tribunale amministrativo regionale per il Lazio (regionalny sąd administracyjny dla Lacjum, Włochy), przed którym bank Iccrea Banca zakwestionował sposób obliczenia należnej od niego składki na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Trybunał uznał, że decyzja Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) – która stanowiła podstawę ustalenia kwoty tej składki – dotyczy bezpośrednio i indywidualnie owego banku, który jednak nie zaskarżył owej decyzji w drodze skargi o stwierdzenie nieważności do Sądu (
98
). Iccrea Banca utracił zatem możliwość podniesienia pośrednio przed sądem krajowym zarzutu nieważności decyzji SRB, w związku z czym Trybunał musiał w tym zakresie odrzucić wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jako niedopuszczalny.
180.
Gdy zastosujemy to orzecznictwo do niniejszej sytuacji, w której WhatsApp miał legitymację procesową do zaskarżenia spornej decyzji do Sądu, okaże się jasne, że zarzut nieważności decyzji EROD nie mógłby zostać podniesiony przed sądem krajowym, gdyby WhatsApp nie postanowił również zaskarżyć tej decyzji bezpośrednio przed Sądem w terminie przewidzianym w art. 263 akapit szósty TFUE (
99
).
181.
W związku z tym, ze względu na to, po pierwsze, sporna decyzja dotyczy wnoszącej odwołanie bezpośrednio oraz, po drugie, Sąd sam uznał, że sporna decyzja dotyczy indywidualnie wnoszącej odwołanie (
100
), sporna decyzja powinna zostać zaskarżona przed sądami Unii, a nie przed sądami krajowymi.
182.
Motyw 143 RODO potwierdza, że w sytuacji takiej jak rozpatrywana w niniejszej sprawie prawidłowo zorganizowany mechanizm kontroli sądowej powinien przewidywać wnoszenie skarg o stwierdzenie nieważności do Sądu (
101
). Choć, jak słusznie podniosła EROD, motyw ten nie ma charakteru wiążącego, to jednak opisuje on konsekwencje wypływające ze stosowania wiążących norm traktatu dotyczących organizacji postępowania sądowego.
183.
Przytoczone powyżej argumenty można jeszcze uzupełnić, wskazując, że postępowanie wszczynane wniesioną do Sądu skargą bezpośrednią, w którym jedną ze stron jest organ Unii będący autorem zaskarżonej decyzji, stanowi według mnie bardziej odpowiedni mechanizm rozstrzygania o jej ważności. W postępowaniu przed sądem krajowym rola procesowa tego organu zależałaby bowiem od krajowych przepisów proceduralnych, które mogłyby uniemożliwiać mu zajęcie stanowiska w sprawie dotyczącej aktu jego autorstwa (
102
).
2. Inne kwestie proceduralne
184.
W zaskarżonym postanowieniu Sąd wyraził również obawy co do możliwości wydania, ze względu na pokrywanie się postępowań sądowych, odmiennych rozstrzygnięć na szczeblu unijnym i krajowym (
103
).
185.
Nie jest to żadne novum. Jak wyjaśnił Trybunał w wyroku Masterfoods i HB, jeżeli ważność aktu Unii jest kwestionowana zarówno przed sądami krajowymi, jak i przed sądami Unii, sądy krajowe są zobowiązane, na mocy zasady lojalnej współpracy, powstrzymać się od wydania rozstrzygnięcia, które mogłoby potencjalnie kolidować z przyszłym orzeczeniem sądów Unii (
104
). W związku z tym jeżeli skarga o stwierdzenie nieważności jest rozpatrywana przed Sądem, a kwestia ważności zostaje podniesiona równolegle w postępowaniu krajowym, podział kompetencji między sądami Unii a sądami krajowymi może wymagać od sądu krajowego zawieszenia postępowania (
105
). Wydaje się, że taką właśnie decyzję podjął właściwy sąd irlandzki w niniejszej sprawie (
106
).
186.
Jeżeli sąd krajowy wszczął postępowanie prejudycjalne przed Trybunałem pomimo toczącego się przed Sądem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, Trybunał może, w zastosowaniu art. 54 swego statutu i zgodnie z zasadą dobrej administracji, zawiesić swoje postępowanie, aby przyznać pierwszeństwo skardze o stwierdzenie nieważności rozpatrywanej przez Sąd (
107
).
3. Wniosek częściowy
187.
Logika ustanowionego w traktatach systemu ochrony sądowej nie wymaga, aby skarga o stwierdzenie nieważności wniesiona do Sądu przez wnoszącą odwołanie została uznana za niedopuszczalną.
188.
Proponuję zatem, aby Trybunał uwzględnił również argument piąty przytoczony w ramach zarzutu pierwszego.
189.
W świetle wszystkich powyższych argumentów proponuję, aby Trybunał uwzględnił zarzut pierwszy wnoszącej odwołanie.
E.
Konsekwencje
190.
Zgodnie z art. 61 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej Trybunał może wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeśli stan sprawy na to pozwala.
191.
W niniejszej sprawie ten warunek jest spełniony w zakresie, w jakim dotyczy dopuszczalności wniesionej do Sądu skargi bezpośredniej.
192.
Po pierwsze, sporna decyzja stanowi akt zaskarżalny dla celu zastosowania art. 263 akapit pierwszy TFUE. Po drugie, ta decyzja dotyczy bezpośrednio wnoszącej odwołanie w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE. Po trzecie, jak Sąd sam stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, sporna decyzja dotyczy indywidualnie wnoszącej odwołanie (
108
). Z powyższego wynika, że przesłanki określone w art. 263 akapit pierwszy i czwarty TFUE są spełnione. Skarga jest zatem dopuszczalna.
193.
Zważywszy jednak, że Sąd nie zbadał zasadności wniesionej do niego skargi, której rozstrzygnięcie wymaga szczegółowej oceny pod względem prawnym i faktycznym, stan postępowania nie pozwala na wydanie przez Trybunał orzeczenia co do istoty skargi wnoszącej odwołanie.
194.
W związku z tym sprawę należy przekazać do ponownego rozpoznania przez Sąd i orzec, że rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
IV. Wnioski
195.
Proponuję, aby Trybunał:
–
uchylił postanowienie z dnia 7 grudnia 2022 r., WhatsApp Ireland/Europejska Rada Ochrony Danych, T‑709/21, EU:T:2022:783;
–
uznał za dopuszczalną skargę o stwierdzenie nieważności wniesioną przez wnoszącą odwołanie;
–
przekazał sprawę Sądowi do ponownego rozpoznania w celu wydania orzeczenia co do istoty; oraz
–
orzekł, że rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
(
1
)	Język oryginału: angielski.
(
2
)	Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólnego rozporządzenia o ochronie danych) (Dz.U. 2016, L 119, s. 1) (zwanego dalej „RODO”), art. 63 i 65.
(
3
)	Wiążąca decyzja nr 1/2021 z dnia 28 lipca 2021 r. w przedmiocie sporu, jaki zaistniał w przedmiocie projektu decyzji Irish Supervisory Authority dotyczącej WhatsApp Ireland na podstawie art. 65 ust. 1 lit. a) RODO, opublikowana na published at https://www.edpb.europa.eu/our-work-tools/our-documents/binding-decision-board-art-65/binding-decision-12021-dispute-arisen_en.
(
4
)	Postanowienie z dnia 7 grudnia 2022 r., WhatsApp Ireland/Europejska Rada Ochrony Danych, T‑709/21, EU:T:2022:783 (zwane dalej „zaskarżonym postanowieniem”).
(
5
)	W chwili sporządzania niniejszej opinii przed Sądem toczyło się siedem innych spraw, których przedmiotem były skargi – wnoszone zarówno przez podmioty przetwarzające, jak i przez administratorów oraz krajowe organy nadzorcze – na wiążące decyzje przyjęte przez EROD w ramach mechanizmu spójności. Zobacz sprawy: Meta Platforms Ireland/Europejska Rada Ochrony Danych (T‑682/22); Data Protection Commission/Europejska Rada Ochrony Danych (T‑70/23); Data Protection Commission/Europejska Rada Ochrony Danych (T‑84/23); Meta Platforms Ireland/Europejska Rada Ochrony Danych (T‑128/23); Meta Platforms Ireland/Europejska Rada Ochrony Danych (T‑129/23); Data Protection Commission/Europejska Rada Ochrony Danych (T‑111/23); WhatsApp Ireland/Europejska Rada Ochrony Danych (T‑153/23). W trzech innych zawisłych sprawach zaskarżono decyzje przyjęte przez EROD poza ramami mechanizmu spójności; zob. sprawy: Meta Platforms Ireland/Europejska Rada Ochrony Danych (T‑325/23); Tiktok Technology/Europejska Rada Ochrony Danych (T‑1030/23); oraz Meta Platforms Ireland/Europejska Rada Ochrony Danych (T‑8/24).
(
6
)	Aby zapoznać się z próbami kategoryzacji, zob. M. Eliantonio, Access to Justice in Composite Procedures for the Implementation of EU Law: the story so far, w: Questions choisies de droit européen des affaires / Selected Issues in European Business Law: 60 ans d’études juridiques européennes à Liège / 60 years of European legal studies at Liège, ed. P. Van Creynenbreugel, J. Wildemeersch, Bruylant 2023, s. 189–221.
(
7
)	Herwig Hofmann wyjaśnia, że „postępowania złożone są wieloetapowymi postępowaniami, w których udział biorą organy administracyjne działające w obrębie różnych systemów prawnych, które współpracują ze sobą w układach wertykalnych (instytucje i organy Unii – instytucje i organy państw członkowskich) lub horyzontalnych (instytucje i organy poszczególnych państw członkowskich) albo w ramach procedur trójstronnych, w których uczestniczą instytucje i organy różnych państw członkowskich oraz instytucje i organy Unii”; zob. H.C.H. Hofmann, Composite decision making procedures in EU administrative law, w: Legal Challenges in EU Administrative Law, ed. H.C.H. Hofmann i A.H. Türk, Cheltenham, Edward Elgar, Cheltenham, 2009, s. 136.
(
8
)	Aby zapoznać się z niedawnym opracowaniem kwestii problemów teoretycznych i praktycznych, jakie wiążą się z postępowaniami złożonymi, zob. F.B. Bastos, Judging Composite Decision-Making: The Transformation of European Administrative Law, Oxford, Hart Publishing 2024.
(
9
)	Artykuł 55 ust. 1 RODO stanowi, że „[k]ażdy organ nadzorczy jest właściwy do wypełniania zadań i wykonywania uprawnień powierzonych mu zgodnie z niniejszym rozporządzeniem na terytorium swojego państwa członkowskiego”.
(
10
)	Zobacz podobnie motywy 9, 10, 13, RODO.
(
11
)	Zobacz art. 60 ust. 4 RODO.
(
12
)	W tym względzie EROD odgrywa rolę inną niż jej poprzedniczka, a mianowicie Grupa Robocza art. 29, która została ustanowiona na podstawie art. 29 ust. 1 dyrektywy 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych (Dz.U. UE L 281, s. 31 i która miała jedynie charakter doradczy.
(
13
)	Zobacz także motyw 136 RODO.
(
14
)	Artykuł 65 ust. 5 RODO.
(
15
)	Artykuł 65 ust. 6 RODO stanowi, że taka decyzja krajowa jest przyjmowana najpóźniej w terminie miesiąca po notyfikowaniu przez EROD organowi nadzorczemu jej wiążącej decyzji.
(
16
)	Jeżeli krajowy organ nadzorczy nie zgadza się z wiążącą decyzją EROD, może wnieść skargę o stwierdzenie jej nieważności do Sądu. Zobacz przykładowo skargi zakończone wydaniem wyroku z dnia 29 stycznia 2025 r.Data Protection Commission/Europejska Rada Ochrony Danych (T‑70/23, T‑84/23 i T‑111/23, EU:T:2025:116).
(
17
)	Polityka prywatności stanowi środek pozwalający na wypełnienie przez wnoszącą odwołanie wymogów dotyczących przejrzystości, które wynikają z art. 12 i 14 RODO, a zapewne także i z art. 8 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Zobacz, w ujęciu ogólnym, wytyczne Grupy Roboczej art. 29 w sprawie przejrzystości na gruncie rozporządzenia 2016/679, które zostały przyjęte w dniu 29 listopada 2017 r. (WP260).
(
18
)	Zobacz art. 99 ust. 2 RODO.
(
19
)	Zobacz decyzja Data Protection Commission (organu do spraw ochrony danych osobowych) wydana na podstawie art. 111 Data Protection Act, 2018 (irlandzkiej ustawy o ochronie danych z 2018 r.) oraz art. 60 i 65 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (IN-18-12-2) (zwana dalej „ostateczną decyzją krajową”), pkt 3; dostępną na stronie: https://www.dataprotection.ie/sites/default/files/uploads/2022-03/Full_decision_WhatsApp_Ireland-August_2021.pdf (zwana dalej „ostateczną decyzją krajową”), pkt 3.
(
20
)	Zobacz pkt 4 ostatecznej decyzji krajowej.
(
21
)	Zobacz pkt 4 zaskarżonego postanowienia. Zobacz także pkt 23 ostatecznej decyzji krajowej.
(
22
)	Zobacz pkt 5 zaskarżonego postanowienia. Zobacz także pkt 23 ostatecznej decyzji krajowej.
(
23
)	Zobacz pkt 5 zaskarżonego postanowienia. Zobacz także pkt 24 ostatecznej decyzji krajowej.
(
24
)	Zobacz pkt 5 zaskarżonego postanowienia. Zobacz także pkt 25 ostatecznej decyzji krajowej.
(
25
)	Punkt 25 ostatecznej decyzji krajowej.
(
26
)	Jak rozumiem, stosowana przez wnoszącą odwołanie procedura „haszowania stratnego” („lossy hashing”) stanowi w istocie technikę szyfrowania służącą przekształceniu numerów telefonów użytkowników jej komunikatora i osób niebędących jego użytkownikami w kody numeryczne. Wnosząca odwołanie udostępnia następnie te kody numeryczne osobom trzecim. EROD uznała, wbrew temu, co stwierdzono w projekcie decyzji irlandzkiego organu nadzorczego, że, ze względu na to, iż wnosząca odwołanie jest w stanie zindywidualizować osoby, których dane dotyczą, a tym samym ponownie je zidentyfikować, nawet na podstawie tych „poddanych haszowaniu” kodów, dane poddane haszowaniu stanowią dane osobowe w rozumieniu RODO. Zobacz podobnie pkt 141–157 spornej decyzji.
(
27
)	Zobacz podobnie: pkt 11 zaskarżonego postanowienia; pkt 427, 428 spornej decyzji.
(
28
)	Zobacz podobnie: pkt 11 zaskarżonego postanowienia; pkt 426, 428 spornej decyzji.
(
29
)	Zobacz podobnie: pkt 11 zaskarżonego postanowienia; pkt 429–430 spornej decyzji.
(
30
)	Zobacz podobnie pkt 9 zaskarżonego postanowienia.
(
31
)	I tak, na przykład w wyroku z dnia 18 czerwca 2024 r., Komisja/SRB (C‑551/22 P, zwanym dalej wyrokiem Komisja/SRB, EU:C:2024:520), Trybunał wyjaśnił, że ustalenia, jakie poczynił w wyroku z dnia 6 maja 2021 r., ABLV Bank i in./EBC (C‑551/19 P i C‑552/19 P, EU:C:2021:369), nie mogą zostać automatycznie zastosowane w sytuacji rozpatrywanej w tej sprawie. W drugim z tych wyroków Trybunał uznał, że decyzja Europejskiego Banku Centralnego, w której stwierdza on, iż dany bank znajduje się na progu upadłości lub jest zagrożony upadłością, nie stanowi aktu zaskarżalnego, ponieważ nie wiąże Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (Single Resolution Board, zwanej dalej „SRB”), w związku z czym skargę o stwierdzenie nieważności należy wnieść przeciwko aktowi przyjętemu przez SRB. Nie oznacza to jednak, że akt przyjęty przez SRB w procedurze restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji zawsze jest aktem zaskarżalnym. Akt przyjęty przez ten organ na innym etapie procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji nie stanowi aktu zaskarżalnego, jeżeli nie wywiera wiążących skutków prawnych wobec Komisji Europejskiej, która w ramach tego postępowania złożonego jest uprawniona do przyjęcia ostatecznej decyzji.
(
32
)	W związku z tym Trybunał musi niekiedy wyjaśniać, dlaczego ustalenia zawarte w jego poprzednich wyrokach nie mogą być zastosowane w wyroku wydawanym w rozpatrywanej sprawie. Zobacz w tym względzie wyjaśnienia przedstawione przez Trybunał w wyroku Komisja/SRB, pkt 92.
(
33
)	Wyrok z dnia 11 listopada 1981 r., IBM/Komisja, 60/81, zwany dalej wyrokiem IBM, EU:C:1981:264, pkt 9.
(
34
)	Wyrok z dnia 13 października 2011 r., Deutsche Post i Niemcy/Komisja, C‑463/10 P i C‑475/10 P, zwany dalej wyrokiem Deutsche Post, EU:C:2011:656.
(
35
)	Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem kwestie dopuszczalności skargi o stwierdzenie nieważności stanowią bezwzględne przesłanki procesowe, które mogą być podnoszone w każdym czasie, nawet w braku odwołania wzajemnego wnoszonego na podstawie art. 176 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem; zob. ex multis wyroki: z dnia 2 września 2021 r., Ja zum Nürburgring/Komisja, C‑647/19 P, EU:C:2021:666, pkt 52, 53 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 21 września 2023 r., China Chamber of Commerce for Import and Export of Machinery and Electronic Products i in./Komisja, C‑478/21 P, EU:C:2023:685, pkt 42, 43 i przytoczone tam orzecznictwo.
(
36
)	Zobacz ex multis wyroki: z dnia 10 marca 1998 r., Niemcy/Rada, C‑122/95, EU:C:1998:94, pkt 35; z dnia 26 września 2024 r., WEPA Hygieneprodukte i in./Komisja, C‑795/21 P i C‑796/21 P, EU:C:2024:807, pkt 63, 73.
(
37
)	Zobacz art. 65 ust. 5 zdanie pierwsze RODO.
(
38
)	Zobacz podobnie wyroki: z dnia 5 kwietnia 1979 r., Orlandi/Komisja_117/78, EU:C:1979:109, pkt 11; z dnia 26 września 2013 r., PPG i SNF/ECHA, C‑625/11 P, EU:C:2013:594, pkt 33.
(
39
)	Zobacz ex multis wyrok z dnia 26 września 2024 r., WEPA Hygieneprodukte i in./Komisja, C‑795/21 P i C‑796/21 P, EU:C:2024:807, pkt 68–71.
(
40
)	Zobacz analogicznie wyrok z dnia 26 września 2013 r., PPG i SNF/ECHA, C‑625/11 P, EU:C:2013:594, pkt 29–33. W tej sprawie analizowano wykaz substancji, który, mimo jego opublikowania wyłącznie na stronie internetowej Europejskiej Agencji Chemikaliów, Trybunał uznał za opublikowaną decyzję.
(
41
)	Zobacz podobnie ex multis wyroki: z dnia 26 września 2024 r., Covestro Deutschland i Niemcy/Komisja, C‑790/21 P i C‑791/21 P, EU:C:2024:792, pkt 82; z dnia 26 września 2024 r., WEPA Hygieneprodukte i in./Komisja, C‑795/21 P i C‑796/21 P, EU:C:2024:807, pkt 72, 73; w tym drugim orzeczeniu Trybunał wyjaśnił, że ze względu na zasadę pewności prawa termin na wniesienie skargi należy ustalać w sposób obiektywny i pewny w odniesieniu do wszystkich zainteresowanych stron, którym decyzja ta nie została notyfikowana, bez względu na to, iż skarżący mógł powziąć wiadomość o tym akcie wcześniej.
(
42
)	Co się tyczy ewentualnej praktycznej różnicy między powołaniem się na wiążące skutki prawne a powołaniem się na same skutki prawne w celu ustalenia, czy akt podlega zaskarżeniu, zob. opinia rzecznika generalnego M. Bobeka w sprawie Belgia/Komisja (C‑16/16 P, EU:C:2017:959, pkt 59 i nast.).
(
43
)	Zobacz art. 173 traktatu EWG (podkreślenie moje). Można dodać, że w art. 33 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Węgla i Stali zawarty został pozytywny wykaz aktów zaskarżalnych, w którym wymieniono „decyzje” i „zalecenia”. Zgodnie z art. 14 tego traktatu akty te zostały zdefiniowane jako akty mające moc prawnie wiążącą. W związku z tym we wczesnym orzecznictwie Trybunału, które wpłynęło na jego późniejszy dorobek orzeczniczy, badano „wiążący” charakter aktu w celu ustalenia, czy może on stanowić podstawę skargi o stwierdzenie nieważności. Zobacz na przykład wyroki: z dnia 16 lipca 1956 r., Fédération charbonnière de Belgique/Wysoka Władza, 8/55, EU:C:1956:7, s. 256; z dnia 10 grudnia 1957 r., Société des usines à tubes de la Sarre/Wysoka Władza_1/57 i 14/57, EU:C:1957:13, pkt 114; z dnia 15 marca 1967 r., CBR i in./Komisja, od 8/66 do 11/66, EU:C:1967:7, s. 91.
(
44
)	Tak właśnie zalecenia i opinie definiowane są obecnie w art. 288 TFUE, przy czym ta sama definicja znajdowała się w art. 189 EWG.
(
45
)	W wyroku z dnia 31 marca 1971 r., Komisja/Rada (22/70, EU:C:1971:32, pkt 39), Trybunał wspomniał o aktach mających mieć „moc prawną”. W jego ostatnim orzecznictwie to sformułowanie przekształciło się jednak w opisujące akty mające na celu wywarcie „wiążących skutków prawnych”. Zobacz na przykład wyrok z dnia 12 lipca 2022 r., Nord Stream 2/Parlament i Rada, C‑348/20 P, EU:C:2022:548, pkt 62 i przytoczone tam orzecznictwo.
(
46
)	Zobacz, w odniesieniu do uprzywilejowanych skarżących, na przykład: postanowienie z dnia 17 maja 1989 r., Włochy/Komisja_151/88, EU:C:1989:201, pkt 22, 23; wyrok z dnia 25 października 2017 r., Słowacja/Komisja, C‑593/15 P i C‑594/15 P, EU:C:2017:800, pkt 63–65.
(
47
)	W każdym wypadku, gdy skarga zostaje wniesiona przez uprzywilejowanego skarżącego, to pytanie jest pozbawione znaczenia. Niemniej jednak, jak już wyjaśniłam, zaskarżony akt ma moc prawnie wiążącą nawet dla uprzywilejowanych skarżących. Tymczasem w dwóch orzeczeniach, które – według mojej wiedzy – miały charakter jednorazowych rozstrzygnięć, Trybunał odrzucił skargę wniesioną przez uprzywilejowanego skarżącego (w obu przypadkach był to rząd niderlandzki) z tej przyczyny, że decyzja Komisji, której stwierdzenia nieważności dochodzono, nie wywierała wiążących skutków prawnych wobec skarżącego. Zobacz podobnie: wyrok z dnia 5 października 1999 r., Niderlandy/Komisja, C‑308/95, EU:C:1999:477, pkt 26, 29; postanowienie z dnia 28 stycznia 2004 r., Niderlandy/Komisja, C‑164/02, EU:C:2004:54, pkt 18, 22. Aby zapoznać się z krytyczną refleksją nad tymi dwoma orzeczeniami, zob. opinia rzecznika generalnego F.G. Jacobsa w sprawie Włochy/Komisja (C‑301/03, EU:C:2005:550, pkt 52, 53).
(
48
)	Zobacz podobnie, w odniesieniu do orzecznictwa dotyczącego instrukcji i wytycznych wewnętrznych, K. Lenaerts, K. Gutman, J.T. Nowak, EU Procedural Law, 2nd edition, Oxford European Union Law Library, Oxford 2023, s. 286, pkt 7.21–7.22.
(
49
)	Wynika to wyraźnie z orzecznictwa w dziedzinie pomocy państwa, zgodnie z którym decyzja, w której Komisja uznaje istniejącą pomoc za niezgodną z rynkiem wewnętrznym i zobowiązuje państwo członkowskie do odzyskania tej pomocy, ma moc prawnie wiążącą wyłącznie w odniesieniu do tego państwa członkowskiego, ale może zostać zaskarżona również przez beneficjenta tej pomocy. Zobacz na przykład wyrok z dnia 19 października 2000 r., Włochy i Sardegna Lines/Komisja, C‑15/98 i C‑105/99, EU:C:2000:570, pkt 31–37.
(
50
)	Zobacz podobnie wyroki: IBM, pkt 10; z dnia 26 stycznia 2010 r., Internationaler Hilfsfonds/Komisja, C‑362/08 P, EU:C:2010:40, pkt 58.
(
51
)	Zobacz podobnie opinia rzecznika generalnego K. Roemera w sprawach połączonych CBR i in./Komisja, od 8/66 do 11/66, niepublikowana, EU:C:1967:2, s. 103.
(
52
)	Zobacz w tym względzie ostatnio wyrok z dnia 13 lutego 2025 r., Swissgrid/Komisja, C‑121/23 P, EU:C:2025:83, pkt 46 (wyjaśniający, że, w przypadku gdy strona wnosząca skargę o stwierdzenie nieważności nie jest adresatem zaskarżonego aktu, „wystarczy […] wykazać, że akt ten ma na celu wywołanie wiążących skutków prawnych” w szczególności wobec jego adresatów, ponieważ na tym etapie „nie ma potrzeby badania, czy te skutki prawne mogą wpłynąć na interesy wnoszącej odwołanie poprzez istotną zmianę jej sytuacji prawnej”, gdyż zachodzenie tej okoliczności jest ustalane na etapie oceny przesłanki przewidzianej w art. 263 akapit czwarty TFUE).
(
53
)	Wyróżnienie moje.
(
54
)	Zobacz pkt 38, 39 zaskarżonego postanowienia. Sąd powołuje się nie tylko na wyrok IBM, lecz także na wyrok z dnia 18 listopada 2010 r., NDSHT/Komisja, C‑322/09 P, EU:C:2010:701, pkt 45, w którym jest mowa o innych orzeczeniach, w których również odesłano do pkt 9 wyroku IBM.
(
55
)	Wyróżnienie moje.
(
56
)	Zobacz na przykład ex multis wyroki: z dnia 31 marca 1998 r., Francja i in./Komisja, C‑68/94 i C‑30/95, EU:C:1998:148, pkt 62; z dnia 17 lipca 2008 r., Athinaïki Techniki/Komisja, C‑521/06 P, EU:C:2008:422, pkt 29; z dnia 26 stycznia 2010 r., Internationaler Hilfsfonds/Komisja, C‑362/08 P, EU:C:2010:40, pkt 51; Komisja/SRB, pkt 65.
(
57
)	Zobacz ex multis: postanowienie z dnia 3 lipca 2007 r., Commune de Champagne i in./Rada i Komisja, T‑212/02, EU:T:2007:194, pkt 86, 88; wyroki: z dnia 26 listopada 2018 r., Shindler i in./Rada, T‑458/17, EU:T:2018:838, pkt 30; z dnia 10 marca 2021 r., ViaSat/Komisja, T‑245/17, EU:T:2021:128, pkt 68.
(
58
)	Zobacz na przykład opinia rzecznik generalnej E. Sharpston w sprawie Reynolds Tobacco i in./Komisja, C‑131/03 P, EU:C:2006:228, pkt 102, 103, w której podkreśla ona, że wydaje się, iż Trybunał dodał do wymogu, aby akt był wiążący powszechnie, wymóg, aby był on wiążący dla danego skarżącego.
(
59
)	Pominięto odesłania do orzecznictwa.
(
60
)	Postanowienie z dnia 14 lipca 2010 r., Deutsche Post/Komisja, T‑570/08, niepublikowane, EU:T:2010:311.
(
61
)	Zobacz na przykład wyrok z dnia 21 grudnia 2021 r., Algebris (UK) i Anchorage Capital Group/SRB, C‑934/19 P, EU:C:2021:1042, pkt 87 i nast.
(
62
)	Zobacz podobnie wyrok Deutsche Post, pkt 40–47.
(
63
)	Wyrok Deutsche Post, pkt 54.
(
64
)	Wyrok Deutsche Post, pkt 63.
(
65
)	Wyrok Deutsche Post, pkt 66–75.
(
66
)	Zaskarżone postanowienie, pkt 42–49.
(
67
)	Postanowienie z dnia 14 lipca 2010 r., Deutsche Post/Komisja, T‑570/08, niepublikowane, EU:T:2010:311.
(
68
)	Zobacz podobnie zaskarżone postanowienie, pkt 43, 44 (w których najpierw stwierdzono, że akty pośrednie wydawane w postępowaniach złożonych co do zasady nie stanowią aktów zaskarżalnych, a następnie wyłuszczono, iż „[w]yjątki od [tej] zasady […] dotyczą przypadków, kiedy akt tymczasowy wywołuje niezależne skutki prawne”).
(
69
)	Zaskarżone postanowienie, pkt 44.
(
70
)	Wyrok IBM, pkt 10 (wyróżnienie moje).
(
71
)	To samo można powiedzieć o stwierdzeniu Trybunału zawartym w pkt 52 wyroku z dnia 26 stycznia 2010 r., Internationaler Hilfsfonds/Komisja, C‑362/08 P, EU:C:2010:40, również powołane przez Sąd w pkt 43 zaskarżonego postanowienia.
(
72
)	Nawet jeżeli Trybunał, przy opisywaniu kontekstu konkretnej sprawy, odwołuje się do pojęcia aktu „przygotowawczego” w postępowaniu złożonym, to nie wyklucza możliwości zaskarżenia takiego aktu w razie uznania, że wywiera on samodzielne skutki prawne w obrębie tego postępowania. Zobacz na przykład wyrok Komisja/SRB (pkt 93), w którym wyjaśniono, że „[w] takiej złożonej procedurze akty przyjęte na etapach przygotowawczych do przyjęcia aktu ostatecznego nie mogą, jeżeli nie wywołują samodzielnych skutków prawnych, być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności” (podkreślenie moje).
(
73
)	Jak już wyjaśniłam, wiążące skutki, jaką ma decyzja przyjęta przez EROD w ramach mechanizmu spójności wobec odpowiednich krajowych organów nadzorczych, wynikają z art. 65 ust. 1 RODO.
(
74
)	Zaskarżone postanowienie, pkt 51.
(
75
)	Zobacz wyrok z dnia 12 lipca 2022 r., Nord Stream 2/Parlament i Rada, C‑348/20 P, EU:C:2022:548, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo.
(
76
)	Wydaje mi się, że pierwszym orzeczeniem, w którym wspomniano o „kumulatywnym” charakterze tych kryteriów, jest wyrok z dnia 10 września 2009 r., Komisja/Ente per le Ville vesuviane i Ente per le Ville vesuviane/Komisja, C‑445/07 P i C‑455/07 P, EU:C:2009:529, pkt 45, który dotyczył pomocy finansowej przyznawanej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego przy wsparciu organów krajowych.
(
77
)	Najczęściej spotykaną w praktyce sytuacją jest ta, w której akt Unii wymaga dodatkowego środka wykonawczego, aby „dosięgnąć” skarżącego. Nie jest to jednak jedyny przypadek, w którym akt może dotyczyć bezpośrednio osoby fizycznej lub prawnej. Istnieją akty, które wpływają na sytuację prawną jednostek bez konieczności przyjmowania środka wykonawczego. Jest tak w przypadku aktów o zasięgu ogólnym, takich jak rozporządzenia. Zobacz podobnie na przykład sytuacja analizowana w wyroku z dnia 1 kwietnia 2004 r., Komisja/Jégo-Quéré, C‑263/02 P, EU:C:2004:210. W okolicznościach tej sprawy obowiązek stosowania sieci o minimalnym rozmiarze oczek w celu ograniczenia połowów młodych osobników morszczuka został nałożony bezpośrednio na przedsiębiorstwo rybackie skarżącego, bez konieczności przyjmowania jakichkolwiek środków wykonawczych. Za sprawą ostatniej zmiany art. 263 akapit czwarty TFUE, która została wprowadzona traktatem z Lizbony, dopuszczono wnoszenie skarg o stwierdzenie nieważności również w odniesieniu do aktów regulacyjnych, które nie wymagają środków wykonawczych, bez konieczności wykazywania indywidualnego oddziaływania. Skarżący nadal musi jednak udowodnić, że zaskarżony akt dotyczy go bezpośrednio. Dla wykazania powyższego nie jest konieczne spełnienie drugiego „kumulatywnego” kryterium wynikającego z orzecznictwa, mianowicie kryterium środków wykonawczych, ponieważ w takiej sytuacji nie istnieją środki wykonawcze stanowiące „pomost” między zaskarżonym aktem a skarżącym.
(
78
)	Zobacz, aby zapoznać się z potwierdzeniem tego stanowiska w odniesieniu do dyrektyw, które zawsze wymagają środków wykonawczych, niedawny wyrok z dnia 12 lipca 2022 r., Nord Stream 2/Parlament i Rada, C‑348/20 P, EU:C:2022:548, pkt 70.
(
79
)	Zobacz pkt 51 zaskarżonego postanowienia.
(
80
)	Zobacz wyrok z dnia 12 lipca 2022 r., Nord Stream 2/Parlament i Rada, C‑348/20 P, EU:C:2022:548, pkt 71–74.
(
81
)	Zaskarżone postanowienie, pkt 64.
(
82
)	Zobacz na przykład wyroki: z dnia 19 października 2000 r., Włochy i Sardegna Lines/Komisja, C‑15/98 i C‑105/99, EU:C:2000:570, pkt 31, 34; z dnia 29 kwietnia 2004 r., Włochy/Komisja, C‑298/00 P, EU:C:2004:240, pkt 39.
(
83
)	To samo tyczy się orzecznictwa przytoczonego przez Sąd w pkt 65 zaskarżonego postanowienia, które odnosi się do skierowanej do państwa członkowskiego decyzji Komisji, w której poleciła ona temu państwu zmniejszenie przyznanej przedsiębiorstwu pomocy finansowej Unii. Trybunał uznał, że decyzja Komisji dotyczy bezpośrednio przedsiębiorstwa znajdującego się w takim położeniu, niezależnie od konieczności przyjęcia środków wykonawczych przez państwo członkowskie.
(
84
)	Zaskarżone postanowienie, pkt 64.
(
85
)	Zaskarżone postanowienie, pkt 53.
(
86
)	Wnosząca odwołanie kwestionuje również kompetencję EROD do ingerowania w metodę obliczania kar pieniężnych lub w ich wysokość oraz twierdzi, że RODO pozostawiło to uprawnienie w gestii krajowego organu nadzorczego, na zasadach określonych w prawie krajowym. To twierdzenie będzie wymagało oceny pod względem merytorycznym, zaś Trybunał nie może się wypowiedzieć w tej kwestii w ramach niniejszego postępowania odwoławczego.
(
87
)	Zobacz pkt 57–59 zaskarżonego postanowienia. Okoliczność, że EROD nie zajęła stanowiska w kwestii, czy WhatsApp działał jako administrator czy też jako podmiot przetwarzający w odniesieniu do danych osobowych wynikających z „procedury haszowania stratnego”, nie zmienia faktu, iż irlandzki organ nadzorczy jest związany poczynionym przez EROD ustaleniem, że ta procedura stanowi przetwarzanie danych osobowych.
(
88
)	W pkt 55 i 56 zaskarżonego postanowienia Sąd wyliczył kwestie, które zostały rozstrzygnięte przez EROD, i kwestie, które zostały uzupełniająco rozstrzygnięte przez irlandzki organ nadzorczy w jego ostatecznej decyzji krajowej.
(
89
)	Zobacz pkt 60 zaskarżonego postanowienia.
(
90
)	Zobacz ex multis wyroki: z dnia 3 czerwca 2021 r., Węgry/Parlament, C‑650/18, EU:C:2021:426, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo; Komisja/SRB, pkt 65 i przytoczone tam orzecznictwo.
(
91
)	W tym względzie Sąd powołał się na wyrok z dnia 25 lipca 2002 r., Unión de Pequeños Agricultores/Rada, C‑50/00 P, EU:C:2002:462, pkt 40; zob. również pkt 68 zaskarżonego postanowienia.
(
92
)	Zobacz wyrok z dnia 22 października 1987 r., Foto-Frost_314/85, EU:C:1987:452, pkt 17.
(
93
)	Wyrok z dnia 9 marca 1994 r., TWD Textilwerke Deggendorf, C‑188/92, EU:C:1994:90, pkt 26.
(
94
)	Wyrok z dnia 25 lipca 2018 r., Georgsmarienhütte i in., C‑135/16, EU:C:2018:582, pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo.
(
95
)	Wyrok z dnia 25 lipca 2018 r., Georgsmarienhütte i in., C‑135/16, EU:C:2018:582, pkt 18.
(
96
)	Zobacz podobnie na przykład wyrok z dnia 10 marca 2021 r., Von Aschenbach & Voss, C‑708/19, EU:C:2021:190, pkt 33, 49.
(
97
)	Wyrok z dnia 3 grudnia 2019 r., Iccrea Banca, C‑414/18, zwany dalej wyrokiem Iccrea Banca, EU:C:2019:1036.
(
98
)	Wyrok Iccrea Banca, pkt 72, 74.
(
99
)	Stwierdzenie to jest słuszne jedynie wówczas, gdy WhatsApp rzeczywiście „ponad wszelką wątpliwość” miał legitymację procesową przed sądami Unii. Jeżeli natomiast WhatsApp nie miał, jak twierdzi Sąd, legitymacji procesowej do zakwestionowania ważności spornej decyzji przed Sądem, spółce tej nie należy mimo to uniemożliwiać podniesienia zarzutu nieważności przed sądem krajowym, tak aby móc zapewnić, że Trybunał będzie miał ostatnie słowo i będzie właściwy do rozstrzygnięcia kwestii ważności spornej decyzji.
(
100
)	Zobacz pkt 40 zaskarżonego postanowienia.
(
101
)	Motyw 143 RODO, w części mającej znaczenie dla sprawy, przewiduje: „Jeżeli decyzje Europejskiej Rady Ochrony Danych bezpośrednio i indywidualnie dotyczą administratora, podmiotu przetwarzającego lub skarżącego, ten ostatni może wnieść skargę o unieważnienie tych decyzji w terminie dwóch miesięcy od ich publikacji na stronie internetowej Europejskiej Rady Ochrony Danych, zgodnie z art. 263 TFUE”.
(
102
)	Zobacz podobnie opinia rzecznika generalnego M. Camposa Sáncheza-Bordony w sprawie Georgsmarienhütte i in., C‑135/16, EU:C:2018:120, pkt 43. Zobacz także wciąż aktualne argumenty przytoczone w opinii rzecznika generalnego F.G. Jacobsa w sprawie Unión de Pequeños Agricultores/Rada, C‑50/00 P, EU:C:2002:197, pkt 40 i nast.
(
103
)	Zobacz pkt 70 zaskarżonego postanowienia.
(
104
)	Zobacz wyrok z dnia 14 grudnia 2000 r., Masterfoods i HB, C‑344/98, EU:C:2000:689, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo.
(
105
)	Zobacz wyroki: z dnia 14 grudnia 2000 r., Masterfoods i HB, C‑344/98, EU:C:2000:689, pkt 57; z dnia 25 lipca 2018 r., Georgsmarienhütte i in., C‑135/16, EU:C:2018:582, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo.
(
106
)	Zobacz wyrok Meta Platforms Ireland Ltd przeciwko Data Protection Commission (zatwierdzony) [2024] IEHC 264 (10 maja 2024 r.), pkt 49 (gdzie zauważono, że „postępowanie wszczęte odwołaniem od decyzji organu powołanego w ustawie i postępowanie w trybie kontroli sądowej zostają zasadniczo zawieszone w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie zawisłego przed TSUE postępowania, w którym stroną jest WhatsApp”).
(
107
)	Zobacz wyrok z dnia 25 lipca 2018 r., Georgsmarienhütte i in., C‑135/16, EU:C:2018:582, pkt 25.
(
108
)	Zaskarżone postanowienie, pkt 40.