62024CJ0515
WYROK TRYBUNAŁU (siódma izba)
z dnia 12 marca 2026 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Podatki – Wspólny system podatku od wartości dodanej (VAT) – Odliczenie naliczonego VAT – Dyrektywa 2006/112/WE – Artykuł 176 akapit drugi – Wyłączenie prawa do odliczenia VAT – Zakup biletów na wydarzenia i usługi o charakterze rozrywkowym – Wejście w życie prawa do odliczenia VAT w dniu przystąpienia Królestwa Hiszpanii do Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej – Klauzula „standstill”
W sprawie C‑515/24
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Tribunal Supremo (sąd najwyższy, Hiszpania) postanowieniem z dnia 22 lipca 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 24 lipca 2024 r., w postępowaniu:
Randstad España SLU
przeciwko
Administración General del Estado,
TRYBUNAŁ (siódma izba),
w składzie: F. Schalin (sprawozdawca), prezes izby, M. Gavalec i Z. Csehi, sędziowie,
rzecznik generalny: J. Kokott,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu Randstad España SLU – C. Durán Haeussler, J.M. Martínez Gimeno oraz A. Villegas Viñeta, abogados,
–
w imieniu rządu hiszpańskiego – P. Pérez Zapico, w charakterze pełnomocnika,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – C. Calvo Langdon, M. Herold oraz B. Martenczuk, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzeczniczki generalnej na posiedzeniu w dniu 23 października 2025 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 168 lit. a) i art. 176 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. 2006, L 347, s. 1, zwanej dalej „dyrektywą VAT”).
2
Wniosek ten został złożony w ramach sporu między Randstad España SLU a Administración General del Estado (ogólną administracją państwową, Hiszpania) (zwaną dalej „organem podatkowym”) w przedmiocie korekty podatku od wartości dodanej (VAT), w ramach której organ ten odmówił prawa do odliczenia naliczonego VAT w związku z zakupem biletów na wydarzenia i usługi o charakterze rozrywkowym.
Ramy prawne
Prawo Unii
Akt dotyczący warunków przystąpienia Królestwa Hiszpanii i Republiki Portugalskiej oraz dostosowań w traktatach
3
Artykuł 395 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Królestwa Hiszpanii i Republiki Portugalskiej oraz dostosowań w traktatach (Dz.U. 1985, L 302, s. 23) stanowi:
„Nowe państwa członkowskie przyjmą środki niezbędne do przestrzegania od daty przystąpienia postanowień dyrektyw i decyzji w rozumieniu artykułu 189 Traktatu EWG i artykułu 161 Traktatu Euratom, a także zaleceń i decyzji w rozumieniu artykułu 14 Traktatu EWWiS, chyba że lista z załącznika XXXVI lub inne postanowienia niniejszego Aktu przewidują inny okres na zastosowanie się do tych aktów”.
Szósta dyrektywa 77/388
4
Artykuł 17 ust. 6 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U. 1977, L 145, s. 1, zwanej dalej „szóstą dyrektywą”), przewidywał:
„Przed upływem najwyżej czterech lat od daty wejścia w życie niniejszej dyrektywy Rada [Wspólnot Europejskich], stanowiąc jednogłośnie na wniosek Komisji [Wspólnot Europejskich], podejmie decyzję, które wydatki nie będą się kwalifikowały do odliczenia [VAT]. Odliczenie nie będzie w żadnym przypadku obejmowało wydatków niebędących wydatkami ściśle związanymi z działalnością gospodarczą, takich jak wydatki na artykuły luksusowe, rozrywkowe lub wydatki reprezentacyjne.
Do czasu wejścia w życie powyższych przepisów, państwa członkowskie mogą zachować wyłączenia przewidziane w ich prawie krajowym w momencie wejścia w życie niniejszej dyrektywy”.
5
Szósta dyrektywa została uchylona i zastąpiona dyrektywą VAT, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2007 r.
Dyrektywa VAT
6
Artykuł 168 lit. a) dyrektywy VAT stanowi:
„Jeżeli towary i usługi wykorzystywane są na potrzeby opodatkowanych transakcji podatnika, podatnik jest uprawniony, w państwie członkowskim, w którym dokonuje tych transakcji, do odliczenia następujących kwot od kwoty VAT, którą jest zobowiązany zapłacić:
a)
VAT należnego lub zapłaconego w tym państwie członkowskim od towarów i usług, które zostały mu dostarczone lub które mają być mu dostarczone przez innego podatnika”.
7
Artykuł 176 dyrektywy VAT ma następujące brzmienie:
„Stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji [Europejskiej], Rada [Unii Europejskiej] określa wydatki, które nie dają prawa do odliczenia VAT. W żadnym przypadku prawo do odliczenia VAT nie dotyczy wydatków, które nie są ściśle związane z działalnością gospodarczą, takich jak wydatki na artykuły luksusowe, rozrywkę lub wydatki reprezentacyjne.
Do czasu wejścia w życie przepisów, o których mowa w akapicie pierwszym, państwa członkowskie mogą utrzymać wszystkie wyłączenia przewidziane w prawie krajowym w dniu 1 stycznia 1979 r. lub, w odniesieniu do państw członkowskich, które przystąpiły do Wspólnoty [Europejskiej] po tym terminie, przepisy obowiązujące w dniu ich przystąpienia”.
8
W dniu wydania niniejszego wyroku Rada nie sporządziła wykazu wydatków niedających prawa do odliczenia VAT.
Prawo hiszpańskie
Ustawa 30/1985
9
Artykuł 33 ust. 1 pkt 3 i 5 Ley 30/1985 del Impuesto sobre el Valor Añadido (ustawy 30/1985 o podatku od wartości dodanej) z dnia 2 sierpnia 1985 r. (BOE nr 190 z dnia 9 sierpnia 1985 r., s. 25214) przewidywał:
„1.   Nie podlegają odliczeniu:
[…]
3)   podatek naliczony z tytułu zakupu lub przywozu żywności lub napojów lub usług hotelarskich, restauracyjnych lub rozrywkowych, z wyjątkiem przypadków, gdy są one przeznaczone do użytku lub konsumpcji przez pracowników lub osoby trzecie za wynagrodzeniem;
[…]
5)   podatek naliczony z tytułu nabycia towarów lub usług przeznaczonych dla klientów, pracowników lub osób trzecich”.
10
Ustawa 30/1985 weszła w życie w dniu 1 stycznia 1986 r. i została uchylona Ley 37/1992 del Impuesto sobre el Valor Añadido (ustawą 37/1992 o podatku o wartości dodanej) z dnia 28 grudnia 1992 r. (BOE nr 312 z dnia 29 grudnia 1992 r., s. 44247).
Ustawa 37/1992
11
Artykuł 96 ust. 1 ustawy 37/1992, w brzmieniu istotnym w niniejszej sprawie, stanowi:
„1.   Kwoty podatku naliczonego z tytułu nabycia towarów i usług wymienionych poniżej, a także ich akcesoriów lub dodatkowych świadczeń, względnie towarów je uzupełniających, nie podlegają odliczeniu; ma to również zastosowanie w przypadku nabywania w celu konsumpcji własnej, przywozu, wynajmu, przetworzenia, naprawy, konserwacji lub użytkowania określonych towarów i usług:
[…]
4)   widowisk i usług o charakterze rozrywkowym;
5)   towarów i usług przeznaczonych na potrzeby obsługi klientów, pracowników lub osób trzecich”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
12
W latach 2009–2011 Randstad España zakupiła bilety na mecze piłki nożnej Real Madrid C.F. i F.C. Barcelona, zaproszenia do Paddock Club Grand Prix Formuły 1 w Hiszpanii oraz zaproszenia na wycieczki na statku Clipper Stad Amsterdam. Odliczyła ona VAT związany z zakupem tych biletów, które miały być przekazane nieodpłatnie jej klientom.
13
W następstwie postępowania kontrolnego i dochodzenia przeprowadzonego przez Dependencia de Control Tributario y Aduanero de la Delegación Central de Grandes Contribuyentes de la Agencia Tributaria (wydział kontroli podatkowej i celnej centralnej delegatury ds. dużych podatników administracji podatkowej, Hiszpania) organ podatkowy wydał decyzje określające wysokość zobowiązania podatkowego, w których odmówił Randstad España prawa do odliczenia VAT związanego z zakupem biletów na wydarzenia i usługi o charakterze rozrywkowym, w odniesieniu do lat 2009–2011 i nakazał korektę odpowiedniej kwoty VAT na podstawie art. 96 ust. 1 ustawy 37/1992.
14
Randstad España wniosła odwołanie od tych decyzji określających wysokość zobowiązania podatkowego, które zostało oddalone w dniu 22 listopada 2017 r. przez Tribunal Económico-Administrativo Central (naczelny sąd administracyjny ds. podatkowych, Hiszpania). Randstad España zaskarżyła to oddalenie odwołania do izby ds. sporów administracyjnych Audiencia Nacional (sądu centralnego, Hiszpania).
15
Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2022 r. sąd ten utrzymał w mocy wspomniane oddalenia odwołania w zakresie, w jakim dotyczyło ono korekty odnoszącej się do zakupu biletów na wydarzenia sportowe i usługi o charakterze rozrywkowym. Audiencia Nacional (sąd centralny) oparł się na zastosowaniu klauzuli standstill, która wynika z wdrożenia na poziomie krajowym najpierw art. 17 ust. 6 akapit drugi szóstej dyrektywy, a następnie art. 176 akapit drugi dyrektywy VAT.
16
Randstad España wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku do Tribunal Supremo (sądu najwyższego, Hiszpania), który jest sądem odsyłającym.
17
Randstad España podnosi, że zgodnie z zasadą neutralności VAT podatnik powinien być uprawniony do odliczenia VAT zapłaconego z tytułu zakupów związanych z jego działalnością zawodową. Obejmowałoby to zakup biletów na imprezy sportowe lub rozrywkowe przeznaczonych do nieodpłatnego przekazania jej klientom. Klauzula standstill umożliwiałaby utrzymanie w mocy uregulowań krajowych państwa członkowskiego obowiązujących w chwili jego przystąpienia do Unii Europejskiej i wprowadzałaby ograniczenia w zakresie odliczania podatku VAT. Sytuacja taka nie występuje zaś w niniejszym przypadku. Hiszpańskie przepisy przewidujące wyłączenie prawa do odliczenia naliczonego VAT i odnoszącego się do takich zakupów nie obowiązywały bowiem przed przystąpieniem Królestwa Hiszpanii do Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej.
18
Zdaniem rządu hiszpańskiego, o ile przepisy te weszły w życie w dniu przystąpienia Królestwa Hiszpanii do Wspólnoty, o tyle zostały one przyjęte w dniu 2 sierpnia 1985 r., czyli przed tym przystąpieniem, i mogą zostać utrzymane na podstawie klauzuli standstill.
19
Sąd odsyłający zauważa natomiast, że system stanowiący odstępstwo od prawa do odliczenia przewidziany w art. 176 dyrektywy VAT, w szczególności w odniesieniu do ograniczeń tego prawa, był już przedmiotem wykładni Trybunału, między innymi w wyrokach z dnia 30 września 2010 r., Oasis East (C‑395/09, EU:C:2010:570) i z dnia 18 lipca 2013 r., AES-3C Maritza East 1 (C‑124/12, EU:C:2013:488). Z wyroków tych wynika, że co do zasady ograniczenia prawa do odliczenia powinny były być nie tylko przewidziane, ale również obowiązywać i rzeczywiście być stosowane przed przystąpieniem do Unii. Jednakże kontekst, w jaki wpisują się hiszpańskie przepisy dotyczące podatku VAT, jest szczególny. Przed przystąpieniem Królestwa Hiszpanii do Wspólnoty w tym państwie członkowskim nie istniał bowiem podatek VAT. W związku z tym żaden z istniejących wówczas podatków, w szczególności ogólny podatek obrotowy od przedsiębiorstw i podatek od dóbr luksusowych, nie był porównywalny z systemem VAT. W szczególności żaden z tych podatków nie przewidywał odliczenia jakiegokolwiek podatku naliczonego.
20
W tych okolicznościach Tribunal Supremo (sąd najwyższy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy przepis taki jak art. 96 [ust. 1] pkt 4 i 5 [ustawy 37/1992] – na mocy którego nie można odliczyć w żadnej wysokości kwot zapłaconych w wyniku nabycia towarów i usług, takich jak widowiska sportowe, a także towarów i usług przeznaczonych na potrzeby obsługi klientów, pracowników lub osób trzecich, nawet jeśli podatnik wykaże, że koszty te są bezpośrednio związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą lub zawodową oraz że zostały poniesione w celu ściśle związanym z działalnością gospodarczą lub zawodową, a towary i usługi zostały wykorzystane do dokonania przez podatnika transakcji podlegających opodatkowaniu oraz mimo iż ich kwota stanowi koszt uzyskania przychodu do celów podatków dochodowych (podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku dochodowego od osób prawnych) – jest zgodny z art. 168 lit. a) i art. 176 akapit pierwszy dyrektywy VAT?
2)
Czy przepis taki jak art. 96 [ust. 1] pkt 4 i 5 [ustawy 37/1992], wprowadzający warunek ograniczający wykonywanie prawa do odliczenia, który wszedł w życie w tym samym dniu, w którym Królestwo Hiszpanii przystąpiło do [Wspólnoty], to znaczy w dniu 1 stycznia 1986 r., przy czym żadne przepisy obowiązujące do dnia przystąpienia nie przewidywały takiego ograniczenia, jest zgodny z art. 176 [akapit drugi] dyrektywy VAT?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania drugiego
21
W niniejszej sprawie na wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym należy odpowiedzieć, rozpatrując w pierwszej kolejności pytanie drugie. Jak wynika bowiem z tego wniosku, podstawą ograniczenia przez organ podatkowy prawa do odliczenia naliczonego VAT, na które organ ten powołał się względem Randstad España, była wyłącznie klauzula standstill.
22
Poprzez to pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 176 akapit drugi dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym, które wchodzą w życie w dniu przystąpienia danego państwa członkowskiego do Unii i które wprowadzają wyłączenie prawa do odliczenia naliczonego VAT w odniesieniu do nabycia towarów i usług, takich jak bilety na imprezy sportowe, przeznaczone dla klientów, pracowników lub osób trzecich.
23
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem prawo do odliczenia przewidziane w art. 168 lit. a) dyrektywy VAT stanowi integralną część mechanizmu VAT i co do zasady nie może być ograniczane. Jest ono wykonywane w sposób bezpośredni w stosunku do całego VAT obciążającego transakcje dokonane na wcześniejszym etapie obrotu (zob. wyrok z dnia 2 maja 2019 r., Grupa Lotos, C‑225/18, EU:C:2019:349, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo).
24
Z orzecznictwa Trybunału wynika również, że odstępstwa od prawa do odliczenia VAT są dopuszczalne wyłącznie w przypadkach wyraźnie przewidzianych w przepisach dyrektyw regulujących ten podatek i podlegają ścisłej wykładni (zob. wyrok z dnia 2 maja 2019 r., Grupa Lotos, C‑225/18, EU:C:2019:349, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo).
25
Wśród tych odstępstw znajduje się art. 176 akapit drugi dyrektywy VAT, zasadniczo identyczny z art. 17 ust. 6 akapit drugi szóstej dyrektywy, którego przyjęcie nie miało wpływu na orzecznictwo dotyczące wykładni tego ostatniego przepisu (zob. wyrok z dnia 2 maja 2019 r., Grupa Lotos, C‑225/18, EU:C:2019:349, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo).
26
Tak jak poprzedzający go art. 17 ust. 6 akapit drugi szóstej dyrektywy, art. 176 akapit drugi dyrektywy VAT zawiera klauzulę standstill w szczególności przewidującą dla państw przystępujących do Unii utrzymanie w mocy krajowych wyłączeń prawa do odliczenia VAT, które miały zastosowanie przed dniem ich przystąpienia, do czasu przyjęcia przez Radę przepisów, o których mowa w tym art. 176 akapit pierwszy, czego Rada do dziś nie uczyniła (zob. wyrok z dnia 2 maja 2019 r., Grupa Lotos, C‑225/18, EU:C:2019:349, pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo).
27
Trybunał orzekł, że pozostawione państwom członkowskim szczątkowe uprawnienie do utrzymania w mocy krajowych wyłączeń prawa do odliczenia VAT, na podstawie art. 176 akapit drugi dyrektywy VAT, nie jest jednak bezwzględne. Klauzula standstill nie ma zatem na celu umożliwienia nowym państwom członkowskim dokonania zmiany swych wewnętrznych przepisów w związku z przystąpieniem do Unii w sposób, który rozszerzałby zakres istniejących wyłączeń, a tym samym oddalałby te przepisy od celów dyrektywy VAT, co byłoby sprzeczne z samą ideą tej klauzuli (zob. wyrok z dnia 2 maja 2019 r., Grupa Lotos, C‑225/18, EU:C:2019:349, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo).
28
W postępowaniu głównym z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że przed dniem przystąpienia Królestwa Hiszpanii do Wspólnoty w dniu 1 stycznia 1986 r. w Hiszpanii nie istniał podatek konsumpcyjny o strukturze podobnej do podatku VAT obowiązującego wówczas we Wspólnocie. Zdaniem sądu odsyłającego podatki, które VAT zastąpił, w szczególności i przede wszystkim ogólny podatek obrotowy od przedsiębiorstw i podatek od dóbr luksusowych, nie przewidywały ogólnego mechanizmu odliczenia.
29
W związku z tym wejście w życie szóstej dyrektywy w Hiszpanii doprowadziło do wprowadzenia ogólnego systemu odliczenia VAT.
30
Jednakże analiza zakresu klauzuli standstill przewidzianej w art. 176 akapit drugi dyrektywy VAT pozwala stwierdzić, że nie stoi ona na przeszkodzie przepisowi, który prowadzi do utrzymania w ustawodawstwie państwa członkowskiego wyłączenia istniejącego przed jego przystąpieniem do Unii w zakresie, w jakim jego zakres pozostaje niezmieniony.
31
Tymczasem, z zastrzeżeniem weryfikacji przez sąd odsyłający, należy przede wszystkim zauważyć, że art. 33 ust. 1 pkt 3 i 5 ustawy 30/1985 o podatku od wartości dodanej, którego treść została zasadniczo powtórzona w art. 96 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy 37/1992, nie wydaje się rozszerzać zakresu stosowania rozpatrywanego w postępowaniu głównym wyłączenia prawa do odliczenia z naruszeniem celów klauzuli standstill przewidzianej w art. 176 akapit drugi dyrektywy VAT.
32
Należy zatem stwierdzić, że wejście w życie tych przepisów krajowych nie spowodowało rzeczywistych zmian dla podmiotów gospodarczych, które w braku systemu VAT przed tym wejściem w życie nie były zresztą w stanie dokonać odliczenia naliczonego VAT z tytułu odnośnych wydatków.
33
Następnie należy stwierdzić, jak zauważyła rzeczniczka generalna w pkt 42 opinii, że wyłączenie odliczenia VAT z tytułu wydatków na rozrywkę i wydatków reprezentacyjnych jest zgodne z wolą prawodawcy Unii. Biorąc bowiem pod uwagę ścisły związek, jaki wydatki te mają z zaspokajaniem prywatnych potrzeb, wyłączenie to wpisuje się w logikę systemu VAT.
34
W tym względzie z art. 176 akapit pierwszy dyrektywy VAT wynika, że o ile Rada powinna określić wydatki, które nie dają prawa do odliczenia VAT, o tyle „[w] żadnym przypadku prawo do odliczenia VAT nie dotyczy wydatków, które nie są ściśle związane z działalnością gospodarczą, takich jak wydatki na artykuły luksusowe, rozrywkę lub wydatki reprezentacyjne”.
35
W tych okolicznościach możliwość odliczenia naliczonego VAT z tytułu wydatków takich jak wydatki na rozrywkę i wydatki reprezentacyjne mogłaby wydawać się sprzeczna z celami dyrektywy VAT.
36
Ponadto taka wykładnia pozwala wszystkim państwom członkowskim na skorzystanie ze skutku (effet utile) art. 176 akapit drugi dyrektywy VAT, niezależnie od systemów podatków pośrednich od konsumpcji obowiązujących przed ich przystąpieniem do Unii. W tym względzie, jak zauważyła w istocie rzeczniczka generalna w pkt 4 i 46–48 opinii, odmienna wykładnia mogłaby być niekorzystna dla tych państw członkowskich, które przed przystąpieniem do Unii nie dysponowały w swoich przepisach opodatkowaniem równoważnym lub identycznym z opodatkowaniem VAT.
37
Wreszcie przepisy krajowe rozpatrywane w postępowaniu głównym określają wystarczająco precyzyjnie charakter lub przedmiot towarów lub usług, w odniesieniu do których prawo do odliczenia VAT naliczonego jest wykluczone, w celu zagwarantowania, że uprawnienie przyznane państwom członkowskim nie służy ustanowieniu ogólnych wyłączeń z tego systemu (zob. wyrok z dnia 2 maja 2019 r., Grupa Lotos, C‑225/18, EU:C:2019:349, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo).
38
Wyłączenie prawa do odliczenia w przypadku nabycia towarów lub usług w celu przekazania ich klientom, pracownikom lub osobom trzecim, przewidziane w tych przepisach, jest bowiem wystarczająco konkretne, a nie ogólne.
39
W każdym razie bez znaczenia jest wspomniana przez sąd odsyłający w pytaniu prejudycjalnym okoliczność, że kwota odnośnych wydatków podlega odliczeniu w ramach podatku dochodowego w Hiszpanii. Jak podkreśla rzeczniczka generalna w pkt 35 opinii, po pierwsze, podatek dochodowy nie jest zharmonizowany na szczeblu Unii, w związku z czym państwa członkowskie mogą zachować lub wprowadzać różne przepisy dotyczące zakazów odliczania wydatków od podstawy tego podatku. Po drugie, przepisy regulujące rzeczony podatek realizują inne cele, a mianowicie, co do zasady, opodatkowanie dochodów uzyskanych z działalności lub majątku, podczas gdy podatek VAT opodatkowuje wydatki na dobra konsumpcyjne.
40
W świetle powyższych rozważań odpowiedź na pytanie drugie powinna brzmieć tak, iż art. 176 akapit drugi dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym, które wchodzą w życie w dniu przystąpienia danego państwa członkowskiego do Unii i które wprowadzają wyłączenie prawa do odliczenia naliczonego VAT w odniesieniu do wydatków związanych z nabyciem towarów i usług, takich jak bilety na imprezy sportowe, przeznaczone dla klientów, pracowników lub osób trzecich.
W przedmiocie pytania pierwszego
41
W świetle odpowiedzi udzielonej na pytanie drugie nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pytanie pierwsze.
W przedmiocie kosztów
42
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (siódma izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 176 akapit drugi dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
należy interpretować w ten sposób, że:
nie stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym, które wchodzą w życie w dniu przystąpienia danego państwa członkowskiego do Unii Europejskiej i które wprowadzają wyłączenie prawa do odliczenia naliczonego podatku od wartości dodanej w odniesieniu do wydatków związanych z nabyciem towarów i usług, takich jak bilety na imprezy sportowe, przeznaczone dla klientów, pracowników lub osób trzecich.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: hiszpański.