62022CJ0270
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla)
30 ta’ Novembru 2023 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Politika soċjali – Direttiva 1999/70/KE – Ftehim qafas bejn l-ETUC, l-UNICE u ċ-CEEP dwar xogħol għal żmien determinat – Klawżola 4 – Settur pubbliku – Għalliema – Reklutaġġ fis-servizz pubbliku permanenti ta’ ħaddiema impjegati għal żmien determinat permezz ta’ proċedura ta’ reklutaġġ ibbażata fuq kwalifiki – Determinazzjoni tal-anzjanità”
Fil-Kawża C‑270/22,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mit-Tribunale ordinario di Ravenna (il-Qorti Distrettwali ta’ Ravenna, l-Italja), permezz ta’ deċiżjoni tal‑21 ta’ April 2022, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit‑22 ta’ April 2022, fil-proċedura
G.D.,
A.R.,
C.M.
vs
Ministero dell’ Istruzione,
Istituto nazionale della previdenza sociale (INPS),
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla),
komposta minn A. Arabadjiev, President tal-Awla, T. von Danwitz (Relatur), P. G. Xuereb, A. Kumin u I. Ziemele, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: J. Kokott,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal G.D., A.R. u C.M., minn D. Naso, avvocato,
–
għall-Gvern Taljan, minn G. Palmieri, bħala aġent, assistita minn L. Fiandaca u F. Sclafani, avvocati dello Stato,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn D. Recchia u N. Ruiz García, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstemgħat l-Avukata Ġenerali, li taqta’ l-kawża mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-klawżola 4 tal-Ftehim qafas dwar xogħol għal terminu fiss li jinsab fl-Anness tad-Direttiva tal-Kunsill 1999/70/KE tat-28 ta’ Ġunju 1999 dwar il-ftehim qafas dwar xogħol għal żmien fiss konkluż mill-ETUC, mill-UNICE u mis-CEEP (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 3, p. 368).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn G.D., A.R. u C.M., minn naħa, u l-Ministero dell’ Istruzione (il-Ministeru għall-Edukazzjoni, l-Italja) u l-Istituto nazionale della previdenza sociale (INPS) (l-Istitut Nazzjonali tas-Sigurtà Soċjali (INPS), l-Italja), min-naħa l-oħra, dwar il-kalkolu tal-anzjanità tagħhom fil-mument tal-ħatra tagħhom b’mod permanenti għal żmien indeterminat minn dan il-ministeru.
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt tal‑Unjoni
3
Skont il-premessa 14 tad-Direttiva 1999/70:
“Il-partijiet firmatarji xtaqu jikkonkludu ftehim qafas fuq xogħol għal terminu fiss li jistabbilixxi l-prinċipji ġenerali u l-ħtiġiet minimi għal kuntratti ta’ impjieg għal terminu fiss u relazzjonijiet ta’ impjieg; huma wrew ix-xewqa tagħhom li jtejbu il-kwalità ta’ xogħol ta’ terminu fiss billi jiżguraw l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ non-diskriminazzjoni, u xtaqu li jistabbilixxu qafas għall-prevenzjoni ta’ abbuż ikkawżat mill-użu ta’ kuntratti ta’ impjieg jew relazzjonijiet ta’ terminu fiss suċċessivi”.
4
Skont it-tielet paragrafu tal-preambolu tal-Ftehim qafas:
“[Il-Ftehim qafas] jistabbilixxi l-prinċipji ġenerali u l-ħtiġiet minimi li jirrelataw għal xogħol ta’ terminu fiss, waqt li jirrikonoxxi li l-applikazzjoni ddettaljata tagħhom jeħtieġ li tieħu kont tar-realtajiet ta’ sitwazzjonijiet nazzjonali, settorali u staġjonali. Juri d-dispożizzjoni ta’ l-Imsieħba Soċjali li jistabbilixxu qafas ġenerali biex jiżguraw trattament ugwali għal ħaddiema għal terminu fiss billi jipproteġuhom kontra d-diskriminazzjoni u għall-użu ta’ kuntratti ta’ l-impjieg għal terminu fiss fuq bażi aċċettabbli għal min jimpjega u l-ħaddiema.”
5
Skont il-klawżola 1 tal-Ftehim qafas:
“L-iskop ta’ dan il-ftehim qafas hu:
a)
li titjieb il-kwalità ta’ xogħol għal terminu fiss billi tiġi żgurata l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ non-diskriminazzjoni;
b)
li jistabbilixxi qafas biex jipprevjeni l-abbuż ikkawżat mill-użu ta’ kuntratti jew relazzjonijiet suċċessivi ta’ l-impjieg għal terminu fiss.”
6
Il-klawżola 2 ta’ dan il-ftehim qafas tipprevedi:
“1.
Dan il-ftehim japplika għal ħaddiema għal terminu fiss li għandhom kuntratt ta’ impjieg jew relazzjoni ta’ impjieg kif definit fil-liġi, fil-ftehim kollettiv jew fil-prattika f’ kull Stat Membru.
2.
L-Istati Membri wara konsultazzjoni ma’ l-imsieħba soċjali u/jew l-imsieħba soċjali jistgħu jipprovdu li dan il-ftehim ma japplikax għal:
a)
relazzjonijiet ta’ taħriġ professjonali u skemi ta’ apprentistat tal-bidu;
b)
kuntratti u relazzjonijiet ta’ impjieg li kienu konklużi fil-qafas ta’ programm speċifiku pubbliku jew bl-appoġġ tal-pubbliku ta’ taħriġ, integrazzjoni u taħriġ professjonali mill-ġdid.”
7
Il-klawżola 3 tal-imsemmi ftehim qafas hija fformula kif ġej:
1.
Għall-iskop ta’ dan il-ftehim il-kliem ‘ħaddiem għal terminu fiss’ ifisru persuna li jkollha kuntratt jew relazzjoni ta’ l-impjieg dirett bejn min jimpjiega u ħaddiem meta l-aħħar tal-kuntratt jew tar-relazzjoni ta’ l-impjieg hu ddeterminat b’kondizzjonijiet oġġettivi bħal li jilħaq data speċifika, ilesti xogħol speċifiku, jew it-twettiq ta’ każ speċifiku.
2.
Għall-iskop ta’ dan il-ftehim, il-kliem ‘ħaddiem kumparabbli permanenti’ ifissru ħaddiem b’kuntratt jew relazzjoni ta’ impjieg għal żmien indefinit, fl-istess stabbiliment, ingaġġat fl-istess xogħol jew xogħol/impjieg simili, wara li tingħata attenzjoni xierqa lill-kwalifiki/kapaċitajiet. Meta ma jkun hemm ebda ħaddiem kumparabbli permanenti fl-istess stabbiliment, il-paragun għandu jsir b’referenza għall-ftehim kollettiv applikabbli, jew meta ma jkun hemm ebda ftehim kollettiv applikabbli, skond il-liġi nazzjonali, il-ftehim kollettiv jew il-prattika.”
8
Il-klawżola 4 tal-Ftehim qafas tipprevedi li:
“1.
Fejn għandhom x’jaqsmu l-kondizzjonijiet ta’ l-impjieg, ħaddiema għal terminu fiss m’għandhomx jiġu trattati b’mod inqas favorevoli minn ħaddiem kumparabbli permanenti biss minħabba li għandhom kuntratt jew relazzjoni għal terminu fiss sakemm trattament differenti ma jkunx ġustifikat fuq bażi oġġettiva.
2.
Meta approprjat, għandu japplika l-prinċipju ta’ pro rata temporis.
3.
L-arranġamenti għall-applikazzjoni ta’ din il-klawżola għandhom jiġu definiti mill-Istati Membri wara konsultazzjoni ma’ l-imsieħba soċjali u/jew l-imsieħba soċjali, wara li jiġu ikkunsidrati l-liġi nazzjonali, il-ftehim kollettiv u l-prattika tal-Komunità.
4.
Kwalifiki ta’ perjodu ta’ servizz relatati għall-kondizzjonijiet partikolari ta’ l-impjieg għandhom ikunu l-istess għal ħaddiema għal terminu fiss kif ukoll għal ħaddiema permanenti ħlief meta kwalifiki ta’ tul ta’ servizz differenti huma ġustifikati fuq bażi oġġettivi.”
Id‑dritt Taljan
9
L-Artikolu 4(3) tad-decreto del Presidente della Repubblica n. 399, – Norme risultanti dalla disciplina prevista dall’ accordo per il triennio 1988–1990 del 9 giugno 1988 relativo al personale del comparto scuola (id-Digriet tal-President tar-Repubblika Nru 399, dwar “Leġiżlazzjoni li Tirriżulta mill-Ftehim 1988–1990 tad‑9 ta’ Ġunju 1988 dwar il-Persunal Skolastiku”), tat‑23 ta’ Awwissu 1988 (GURI Nru 213 tal‑10 ta’ Settembru 1988, Suppliment Ordinarju Nru 85, iktar ’il quddiem, id-“Digriet Presidenzjali Nru 399/1988”)_jipprevedi:
“Fi tmiem is-16 sena ta’ servizz għall-għalliema tat-tagħlim sekondarju superjuri gradwati mill-università, u mit-18-il sena għall-koordinaturi amministrattivi, l-għalliema tal-kindergartens u tal-iskejjel elementari, tat-tagħlim sekondarju tal-ewwel ċiklu u l-għalliema tat-tagħlim sekondarju superjuri gradwati tal-iskola superjuri, mill-20 sena għall-persunal awżiljarju u assistenti, mill-24 sena għall-għalliema tal-iskejjel tal-mużika u tal-akkademji, l-anzjanità li tittieħed inkunsiderazzjoni biss għal finijiet ekonomiċi tgħodd fl-intier tagħha għall-finijiet tal-klassifikazzjonijiet sussegwenti fl-iskala ta’ remunerazzjoni.”
10
L-Artikolu 485 tad-decreto legislativo n 297 – Approvazione del testo unico delle disposizioni legislative vigenti in materia di istruzione, relative alle scuole di ogni ordine e grado” (id-Digriet Leġiżlattiv Nru 297, Dwar l-Approvazzjoni tat-Test Uniku tad-Dispożizzjonijiet Leġiżlattivi Applikabbli fil-Qasam tat-Tagħlim u Relatati mal-Iskejjel ta’ Kull Tip u ta’ Kull Livell”), tas‑16 ta’ April 1994 (GURI Nru 115, tad‑19 ta’ Mejju 1994, suppliment ordinarju Nru 79, iktar ’il quddiem id-“Digriet Leġiżlattiv Nru 297.1994”)_jipprevedi:
“1.   Fir-rigward tal-persunal li jgħallem fl-iskejjel ta’ tagħlim sekondarju u artistiku, is-servizz imwettaq f’dawn l-iskejjel tal-Istat u assimilati, inklużi dawk li jinsabu barra mill-pajjiż, fil-kwalità ta’ għalliem mhux permanenti, huwa rrikonoxxut bħala servizz imwettaq fil-kwalità ta’ ħaddiem permanenti, għal skopijiet legali u ekonomiċi, kollha kemm huma għall-ewwel erba’ snin u għaż-żewġ terzi tal-perijodu supplimentari eventwali, kif ukoll għal skopijiet ekonomiċi f’dak li jikkonċerna t-terz li jibqa’. Id-drittijiet ekonomiċi li jirriżultaw minn dan ir-rikonoxximent huma kkonservati u evalwati fl-iskali ta’ remunerazzjoni kollha sussegwenti għal dik mogħtija fid-data ta’ dan ir-rikonoxximent.
2.   Huwa rrikonoxxut, għall-istess finijiet u bl-istess mod bħal dawk stabbiliti fil-paragrafu 1, lill-persunal imsemmi f’dan l-istess paragrafu, is-servizz imwettaq fl-iskejjel tal-Istat tal-bniet u s-servizz imwettaq bħala għalliem permanenti u mhux permanenti fl-iskejjel elementari tal-Istat jew akkreditati, inklużi dawk tal-iskejjel ċċitati iktar ’il fuq u dawk li jinsabu barra mill-pajjiż, kif ukoll fl-iskejjel [imsejħa] popolari, issussidjati jew sussidjarji.
3.   Huma rrikonoxxuti, għall-istess finijiet u taħt l-istess limiti bħal dawk stabbiliti fil-paragrafu 1, lill-persunal li jgħallem fl-iskejjel elementari, is-servizz imwettaq bħala għalliem mhux permanenti fi-iskejjel elementari tal-Istat jew tal-bniet tal-Istat jew dawk akkreditati, fl-iskejjel sekondarji u artistiċi tal-Istat jew assimilati, fl-iskejjel [imsejħa] popolari, issussidjati jew sussidjarji, kif ukoll is-servizzi mwettqa bħala għalliem permanenti u mhux permanenti fil-kindergartens tal-Istat jew komunali.”
11
L-Artikolu 489 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 297/1994 jipprevedi:
“1.   Għall-finijiet tar-rikonoxximent imsemmi fl-artikoli preċedenti, is-servizz ta’ tagħlim għandu jitqies li twettaq matul sena skolastika sħiħa jekk kien tat-tul previst għall-finijiet tal-validità tas-sena mis-sistema edukattiva fis-seħħ fil-mument meta twettaq.
2.   Il-perijodi ta’ leave rremunerati kif ukoll il-perijodi ta’ leave tal-maternità huma integrati fil-kalkolu tal-perijodu li għandu jiġi rrikonoxxut.”
12
Skont l-Artikolu 11(14) tal-legge n. 124 – Disposizioni urgenti in materia di personale scolastico (il-Liġi Nru 124 Dwar “Dispożizzjonijiet Urġenti fil-Qasam tal-Persunal Skolastiku”), tat‑3 ta’ Mejju 1999 (GURI Nru 107, tal‑10 ta’ Mejju 1999, iktar ’il quddiem il-“Liġi Nru 124/1999”):
“L-Artikolu 11(14) tal-Liġi Nru 124/1999)489(1) tad-[Digriet Liġi] għandu jinftiehem fis-sens li s-servizz ta’ tagħlim f’pożizzjoni mhux fissa pprovdut mis-sena skolastika 1974-1975 għandu jitqies bħala sena skolastika sħiħa jekk ikun dam mill-inqas 180 jum jew jekk is-servizz ikun ġie pprovdut mingħajr interruzzjoni mill-1 ta’ Frar sa tmiem ix-xogħlijiet ta’ evalwazzjoni finali tal-istudenti.”
Il‑kawża prinċipali u d‑domandi preliminari
13
Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ħadmu bħala għalliema fil-kuntest ta’ diversi kuntratti għal żmien determinat ta’ natura u ta’ żmien differenti qabel ma bbenefikaw minn ħatra b’mod permanenti għal żmien indeterminat, permezz ta’ proċedura ta’ kompetizzjoni bbażata fuq kwalifiki, rispettivament, fl‑1 ta’ Settembru 2015, għal G.D. u C.M., għalliema tal-kindergarten, u, fl‑1 ta’ Settembru 2011, għal A.R., għalliem iggradwat tal-edukazzjoni sekondarja tat-tieni ċiklu.
14
Fil-kuntest tar-rikonoxximent tal-anzjanità miksuba abbażi tal-kuntratti għal żmien determinat preċedenti, il-Ministeru għall-Edukazzjoni rrikostitwixxa l-karriera tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali skont l-Artikolu 485 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 297/1994, billi qies anzjanità, rispettivament, ta’ 5 snin u 4 xhur għal G.D., ta’ 8 snin u 8 xhur għal C.M. u ta’ 13-il sena u 4 xhur għal A.R.
15
Peress li qiesu li dan il-ministeru kien ikkalkula anzjanità inqas mill-anzjanità effettiva tagħhom bi ksur tal-klawżola 4 tal-Ftehim qafas, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ressqu quddiem il-qorti tar-rinviju, it-Tribunale ordinario di Ravenna (il-Qorti Distrettwali ta’ Ravenna, l-Italja), b’talba intiża sabiex jingħatalhom tul ta’ anzjanità, rispettivament, ta’ 5 snin, 11-il xahar u 8 ijiem għal G.D., ta’ 10 snin, 5 xhur u 18-il jum għal C.M. u ta’ 18-il sena, 6 xhur u 1 jum għal A.R., minbarra ż-żidiet fis-salarju u r-regolarizzazzjoni tal-kontribuzzjonijiet soċjali korrispondenti.
16
Insostenn tat-talba tagħhom, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali talbu li, għall-finijiet tal-kalkolu tal-anzjanità tagħhom, kull jum ta’ xogħol jiġi kkalkolat, billi jiġi assimilat ma’ jum maħdum minn għalliem għal żmien indeterminat, peress li invokaw l-applikazzjoni tal-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza Nru 31149 tal-Corte suprema di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni, l-Italja), tat‑28 ta’ Novembru 2019.
17
Il-qorti tar-rinviju tesponi li, f’din is-sentenza, abbażi tas-sentenza tal‑20 ta’ Settembru 2018, Motter (C‑466/17, EU:C:2018:758), il-Corte suprema di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni) iddeċidiet li l-Artikolu 485 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 297/1994 kien imur kontra l-klawżola 4 tal-Ftehim qafas u li l-applikazzjoni ta’ dan l-artikolu kellha, konsegwentement, tiġi eskluża, meta l-anzjanità tal-għalliema għal żmien determinat maħtura b’mod definittiv b’mod permanenti, li tirriżulta mill-applikazzjoni konġunta tal-kriterji msemmija fl-Artikolu 485 kif ukoll fl-Artikolu 489 ta’ dan id-digriet leġiżlattiv, kif ikkompletat mill-Artikolu 11(14) tal-Liġi Nru 124/1999, tkun inqas minn dik li tiġi rrikonoxxuta lil għalliem komparabbli rreklutat sa mill-bidu għal żmien indeterminat.
18
Il-qorti tar-rinviju żżid, minn naħa, li din il-ġurisprudenza tal-Corte suprema di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni) tat lok għal ġurisprudenza nazzjonali diverġenti u, min-naħa l-oħra, li, fil-fehma tagħha, fis-sentenza tal‑20 ta’ Settembru 2018, Motter (C‑466/17, EU:C:2018:758), il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet b’mod definittiv il-kompatibbiltà mal-klawżola 4 tal-Ftehim qafas ta’ dan l-Artikolu 485, li kien inkwistjoni fil-kawża li tat lok għal din is-sentenza, minkejja li ċerti punti tal-imsemmija sentenza jistgħu jinqraw f’sens ieħor u l-aspetti kollha tal-leġiżlazzjoni nazzjonali kkonċernata f’din il-kawża ma kinux ittieħdu inkunsiderazzjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja.
19
Kieku dan ma kienx il-każ, il-qorti tar-rinviju tqis, qabel kollox, li s-sistema nazzjonali dwar ir-rikostituzzjoni tal-karriera tal-għalliema inkwistjoni fil-kawża prinċipali ppermettiet li jintlaħaq bilanċ kumpless bejn l-interessi opposti ta’ għalliema stabbli u prekarji kif ukoll ta’ kategoriji differenti ta’ għalliema temporanji u li din is-sistema ma twassalx, b’mod ċert, għal riżultati diskriminatorji. B’mod partikolari, it-tkomplija tal-anzjanità li l-imsemmija sistema tippermetti, wara li għadda ċertu terminu, jiġifieri 16-il sena għal A.R. u 18-il sena għal G.D. u C.M., spiss tirriżulta, in fine, favorevoli għall-għalliema għal żmien determinat maħtura b’mod permanenti.
20
Sussegwentement, din il-qorti tistaqsi dwar in-natura komparabbli, minn naħa, tas-servizzi ta’ tagħlim imwettqa għal żmien indeterminat, jew saħansitra għal żmien determinat, iżda fuq perijodu twil, li jimplika kontinwità pedagoġika, u, min-naħa l-oħra, tas-servizzi ta’ tagħlim imwettqa għal żmien determinat b’mod frammentarju, fl-okkażjoni ta’ sostituzzjonijiet qosra u okkażjonali li jissodisfaw kull bżonn, bħal ċerti kompiti mwettqa mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali matul il-perijodu tagħhom qabel ma inħatru b’mod permanenti, li ma jippermettux li tinkiseb, skont l-imsemmija qorti, l-istess esperjenza.
21
Huwa wkoll neċessarju li tiġi vverifikata r-rilevanza ta’ tali elementi sabiex jiġi evalwat jekk trattament sfavorevoli eventwali, fis-sens tal-klawżola 4 tal-Ftehim qafas, jistax jiġi ġġustifikat minn “raġunijiet oġġettivi”, bħal dawk imsemmija f’din il-klawżola.
22
Fl-aħħar, peress li l-leġiżlatur Taljan għażel li ma jiħux inkunsiderazzjoni l-ħinijiet tax-xogħol għall-finijiet tal-kalkolu tal-anzjanità relatata ma’ sena skolastika, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar l-effett tal-prinċipju pro rata temporis previst fl-imsemmija klawżola fuq dan l-aspett favorevoli tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
23
F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-Tribunale ordinario di Ravenna (il-Qorti Distrettwali ta’ Ravenna) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1.
Is-sentenza [tal‑20 ta’ Settembru 2018,] Motter [(C‑466/17, EU:C:2018:758),] imponiet li tiġi eskluża l-applikazzjoni tar-regoli interni dwar ir-rikostruzzjoni tal-karriera tal-għalliema fejn, “konkretament” dawn ma jiffavorixxux bl-aħjar mod lill-għalliem [permanenti] li qabel kien f’qagħda ta’ prekarjat fir-rigward tar-rikostruzzjoni tal-karriera mwettqa konformement mal-Artikolu 485 tad-decreto legislativo n. 297/1994 (id-Digriet Leġiżlattiv Nru 297/1994) u mar-regoli relatati miegħu? Jew inkella s-sentenza [tal‑20 ta’ Settembru 2018,] Motter [(C‑466/17, EU:C:2018:758),] stabbilixxiet b’mod ġenerali u astratt u, għalhekk, il-previżjoni tagħha hija applikabbli għal kull ipoteżi speċifika, il-kompatibbiltà tar-rikostruzzjoni tal-karriera skont ir-regoli interni mal-klawżola 4 [tal-Ftehim qafas] u, għalhekk, il-qorti nazzjonali ma jkollhiex teskludi l-applikazzjoni tal-Artikolu 485 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 297/1994 u r-regoli relatati miegħu ġaladarba ġie kkonstatat li dawn huma kompatibbli mad-dritt tal-[Unjoni] fuq dan il-punt?
2.
Sussidjarjament, fir-rigward tad-domanda preċedenti (jiġifieri biss jekk jitqies li d-dritt tal-Unjoni jimponi l-esklużjoni tal-applikazzjoni selettiva tal-Artikolu 485 [tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 297/1994] u li għaldaqstant għandu jitqies li huwa simili għal regola ta’ “benefiċċju maġġuri”): il-klawżola 4 tal-[Ftehim Qafas], għandha tiġi interpretata fis-sens li timponi fuq ir-regola interna r-rikonoxximent – għall-finijiet tal-kalkolu tal-anzjanità fis-servizz fuq kuntratt għal żmien determinat ta’ għalliem li jkun ingħata kuntratt għal żmien indeterminat – tal-provvista temporanja ta’ servizzi mwettqa mill-għalliem taħt kuntratt għal żmien determinat mingħajr ebda limitu minimu ta’ rilevanza tal-jiem ta’ xogħol imwettqa f’kull sena skolastika? Jew inkella, għall-kuntrarju, leġiżlazzjoni nazzjonali li teskludi mir-rilevanza tal-provvista ta’ servizzi tal-għalliem taħt kuntratt għal żmien determinat ikkaratterizzati minn natura temporanja (provvista ta’ servizzi ta’ għalliem bħala sostitut qosra jew ad hoc), hija konformi mal-klawżola 4, fejn dawn is-servizzi ma jkunux ġew ipprovduti, f’kull sena skolastika, għal mill-inqas 180 jum jew mill-1 ta’ Frar sa tmiem l-evalwazzjoni tal-eżamijiet [(Artikolu 11(14) tal-Liġi Nru 124/1999)])?
3.
Sussidjarjament ukoll, fir-rigward tal-ewwel domanda (jiġifieri biss jekk jitqies li d-dritt tal-Unjoni jimponi l-esklużjoni tal-applikazzjoni selettiva tal-Artikolu 485 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 297/1994 u li għaldaqstant għandu jitqies li huwa simili għal regola ta’ “benefiċċju maġġuri”), il-klawżola 4 ċċitata timponi li jiġi rrikonoxxut lill-provvista ta’ servizzi għal żmien determinat imwettqa għal numru ta’ sigħat inferjuri għal dak stabbilit għax-xogħlijiet għal żmien indeterminat l-istess importanza f’termini ta’ anzjanità fis-servizz fil-każ fejn l-għalliem ikun ingħata kuntratt għal żmien indeterminat? Fil-każ kuntrarju, x’inhu l-limitu minimu ta’ sigħat (pereżempju part-time ta’ żmien indeterminat) li lil hinn minnu [l-imsemmija] klawżola 4 tkun timponi tali rikonoxximent lid-dritt nazzjonali?
Għaldaqstant, minn perspettiva relattiva u differenti, dritt intern li jeskludi r-rilevanza, għall-finijiet tar-rikonoxximent tal-anzjanità fis-servizz qabel l-għoti ta’ pożizzjoni fissa lil għalliem li sussegwentement ikun ingħata kuntratt għal żmien indeterminat, tas-servizzi pprovduti fuq faxex ta’ ħin li jkunu inqas mil-limitu ta’ ħin ta’ kull ġimgħa għall-part-time maħdum mill-għalliem f’qagħda paragunabbli huwa konformi mal-klawżola 4 ċċitata?
B’mod ulterjorment sussidjarju fir-rigward ta’ din id-domanda, dritt nazzjonali li jipprevedi rilevanza “pro rata temporis” għall-finijiet tar-rikonoxximent tal-anzjanità fis-servizz qabel-l-għoti ta’ pożizzjoni fissa lil għalliem li sussegwentement ikun ingħata kuntratt għal żmien indeterminat, b’rabta mas-servizzi pprovduti fuq faxex ta’ ħin li jkunu inqas mil-limitu ta’ ħin ta’ kull-ġimgħa għall-part-time maħdum mill-għalliem f’qagħda paragunabbli huwa konformi mal-klawżola 4 ċċitata?”
Fuq it‑talba għal proċedura mħaffa
24
Il-qorti tar-rinviju talbet li din il-kawża tiġi suġġetta għall-proċedura mħaffa prevista fl-Artikolu 105 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.
25
Insostenn tat-talba tagħha, din il-qorti invokat l-inċertezza legali eżistenti dwar il-portata tal-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni sa mis-sentenza Nru 31149 tal-Corte suprema di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni) tat‑28 ta’ Novembru 2019 kif ukoll ir-riskju ta’ ksur tar-rekwiżiti ta’ uniformità tal-interpretazzjoni ta’ dan id-dritt u tan-numru kbir ta’ kawżi kkonċernati mid-domandi magħmula li bihom huma aditi l-qrati Taljani.
26
F’dan ir-rigward, l-Artikolu 105(1) tar-Regoli tal-Proċedura jipprevedi li, fuq talba tal-qorti tar-rinviju jew, f’każijiet eċċezzjonali, ex officio, il-President tal-Qorti tal-Ġustizzja jista’, meta n-natura tal-kawża tkun teżiġi li tiġi ttrattata f’qasir żmien, u wara li jinstemgħu l-Imħallef Relatur u l-Avukat Ġenerali, jiddeċiedi li r-rinviju għal deċiżjoni preliminari jiġi suġġett għal proċedura mħaffa.
27
Fir-rigward, qabelxejn, tal-inċertezza legali dwar il-portata tad-dritt tal-Unjoni fl-istennija tar-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja għad-domandi magħmula, għandu jitfakkar li l-proċedura mħaffa fl-Artikolu 105(1) tikkostitwixxi strument proċedurali intiż sabiex jirrispondi għal sitwazzjoni ta’ emerġenza straordinarja (digrieti tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-31 ta’ Awwissu 2010, UEFA u British Sky Broadcasting, C‑228/10, EU:C:2010:474 punt 6; tal‑20 ta’ Diċembru 2017, M.A. et, C‑661/17, EU:C:2017:1024 punt 17, kif ukoll tat‑18 ta’ Jannar 2019, Adusbef et, C‑686/18, EU:C:2019:68, punt 11).
28
Issa, is-sempliċi interess tal-partijiet fil-kawża, ċertament leġittimu, li tiġi stabbilita kemm jista’ jkun malajr il-portata tad-drittijiet li huma għandhom taħt id-dritt tal-Unjoni ma huwiex ta’ natura li jistabbilixxi l-eżistenza ta’ ċirkustanza eċċezzjonali, fis-sens ta’ dan l-Artikolu 105(1) (digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tat‑8 ta’ Marzu 2018, Vitali, C‑63/18, EU:C:2018:199, punt 18 u l-ġurisprudenza ċċitata).
29
Sussegwentement, fir-rigward tar-riskju ta’ preġudizzju għar-rekwiżiti ta’ uniformità tal-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-importanza li tiġi żgurata l-applikazzjoni uniformi fl-Unjoni Ewropea tad-dispożizzjonijiet li jagħmlu parti mill-ordinament ġuridiku tagħha hija inerenti għal kull talba mressqa skont l-Artikolu 267 TFUE u ma hijiex biżżejjed, waħedha, sabiex tikkaratterizza urġenza li tiġġustifika li r-rinviju għal deċiżjoni preliminari jiġi suġġett għal proċedura mħaffa (ara, f’dak is-sens, id-digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tas‑17 ta’ Settembru 2018, Lexitor, C‑383/18, EU:C:2018:769, punt 16 u l-ġurisprudenza ċċitata).
30
F’dak li jirrigwarda, fl-aħħar, il-fatt li d-domandi magħmula huma s-suġġett ta’ kontenzjuż abbundanti fl-Italja, għandu jitfakkar li n-numru kbir ta’ persuni jew ta’ sitwazzjonijiet ġuridiċi potenzjalment ikkonċernati mid-domanda magħmula ma jistax, bħala tali, jikkostitwixxi ċirkustanza eċċezzjonali ta’ natura li tiġġustifika l-użu ta’ proċedura mħaffa (digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tas‑17 ta’ Settembru 2018, Lexitor, C‑383/18, EU:C:2018:769, punt 15 u l-ġurisprudenza ċċitata).
31
F’dawn iċ-ċirkustanzi, fit‑30 ta’ Ġunju 2022, il-President tal-Qorti tal-Ġustizzja ddeċieda, wara li nstemgħu l-Imħallef Relatur u l-Avukata Ġenerali, li ma jilqax it-talba għal proċedura mħaffa.
Fuq id‑domandi preliminari
Fuq l‑ammissibbiltà
32
Il-Gvern Taljan isostni li d-domandi preliminari huma inammissibbli. Fil-fatt, dan il-gvern isostni li l-problema mqajma mill-ewwel domanda hija ta’ natura ipotetika, sa fejn l-uniku dubju tal-qorti tar-rinviju dwar l-interpretazzjoni tal-prinċipju affermat fis-sentenza tal‑20 ta’ Settembru 2018, Motter (C‑466/17, EU:C:2018:758), jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Corte suprema di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni) u, għaldaqstant, minn diverġenza fil-ġurisprudenza nazzjonali li jeżistu mezzi sabiex jingħelbu fl-ordinament intern. L-imsemmi gvern iżid li t-tieni u t-tielet domanda għandhom jiġu analizzati biss fil-każ fejn ir-risposta għal din l-ewwel domanda timplika “li tmur lil hinn” minn dan il-prinċipju. B’hekk, dawn it-tieni u t-tielet domanda jqajmu, anki huma, problema ipotetika. Fl-aħħar, it-tieni domanda tirrigwarda, barra minn hekk, kwistjoni ta’ diskriminazzjoni mhux bejn l-għalliema għal żmien determinat u l-għalliema għal żmien indeterminat, iżda bejn żewġ kategoriji ta’ għalliema għal żmien determinat skont jekk laħqux jew le l-limiti stabbiliti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
33
F’dan ir-rigward, hemm lok li jitfakkar li, fil-kuntest tal-kooperazzjoni bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, hija biss il-qorti nazzjonali, li tkun adita bit-tilwima u li jkollha tassumi r-responsabbiltà għad-deċiżjoni ġudizzjarja li għandha tingħata, li għandha tevalwa, fid-dawl tal-karatteristiċi partikolari tal-kawża, kemm il-bżonn ta’ deċiżjoni preliminari sabiex tkun tista’ tagħti d-deċiżjoni tagħha, u kemm ir-rilevanza tad-domandi li hija tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja. Għaldaqstant, sa fejn id-domandi magħmula jikkonċernaw l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja hija, bħala prinċipju, marbuta li tagħti deċiżjoni (sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Darie, C‑592/18, EU:C:2019:1140, punt 24 u l-ġurisprudenza ċċitata).
34
Isegwi li d-domandi dwar l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni magħmula mill-qorti nazzjonali fil-qafas regolamentari u fattwali li hija tiddefinixxi bħala taħt ir-responsabbiltà tagħha, definita minnha taħt ir-responsabbiltà tagħha stess, u li ma huwiex il-kompitu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tivverifika l-eżattezza tiegħu, jibbenefikaw minn preżunzjoni ta’ rilevanza. Il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tiċħad talba għal deċiżjoni preliminari mressqa minn qorti nazzjonali biss meta jidher b’mod manifest li l-interpretazzjoni mitluba tad-dritt tal-Unjoni ma għandha ebda rabta mar-realtà jew mas-suġġett tat-tilwima fil-kawża prinċipali, meta l-problema tkun ta’ natura ipotetika, jew meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex il-punti ta’ fatt u ta’ liġi meħtieġa sabiex tagħti risposta utli għad-domandi li jkunu sarulha (sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Darie, C‑592/18, EU:C:2019:1140, punt 25 u l-ġurisprudenza ċċitata).
35
F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju tispjega, fit-talba għal deċiżjoni preliminari, li, minkejja l-interpretazzjoni tal-klawżola 4 tal-Ftehim qafas ipprovduta mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tal‑20 ta’ Settembru 2018, Motter (C‑466/17, EU:C:2018:758), teżisti diverġenza ta’ ġurisprudenza bejn il-qrati nazzjonali dwar il-konformità tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma’ din il-klawżola. Din il-qorti żżid li, f’dik is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja ma ħaditx inkunsiderazzjoni l-aspetti kollha ta’ din il-leġiżlazzjoni nazzjonali u li għad hemm dubji dwar l-interpretazzjoni li għandha tingħata tal-imsemmija klawżola f’sitwazzjonijiet bħal dik tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali, raġuni li għaliha risposta għall-ewwel domanda hija neċessarja għall-finijiet tas-soluzzjoni tat-tilwima li għandha quddiemha kif ukoll, jekk ikun il-każ, għat-tieni u għat-tielet domanda, magħmula sussidjarjament.
36
Il-problema mqajma mid-domandi magħmula għalhekk ma hijiex ta’ natura ipotetika.
37
Barra minn hekk, l-interpretazzjoni tal-istess klawżola mitluba fil-kuntest tat-tieni domanda hija relatata mar-realtà jew mas-suġġett tal-kawża prinċipali. Fil-fatt, din tirrigwarda l-kontestazzjoni, mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, tal-metodu ta’ kalkolu tal-anzjanità li ġie applikat fil-konfront tagħhom meta ħatru bħala uffiċjali permanenti fis-servizz pubbliku għall-perijodu li matulu huma ħadmu bħala għalliema b’kuntratti għal żmien determinat meta mqabbla ma’ dik li kienu jibbenefikaw minnha li kieku ġew irreklutati mill-bidu għal żmien indeterminat. Barra minn hekk, it-talba għal deċiżjoni preliminari fiha l-punti fattwali u ġuridiċi kollha neċessarji sabiex tingħata risposta għal din id-domanda preliminari.
38
Minn dan jirriżulta li d-domandi preliminari huma ammissibbli.
Fuq il‑mertu
39
Preliminarjament, kif tosserva l-qorti tar-rinviju, l-Artikolu 485 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 297/1994, applikabbli għar-rikorrenti fil-kawża prinċipali u li dawn tal-aħħar isostnu li jikser il-klawżola 4 tal-Ftehim qafas, kien inkwistjoni fil-kawża li tat lok għas-sentenza tal‑20 ta’ Settembru 2018, Motter (C‑466/17, EU:C:2018:758).
40
F’dik is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li din il-klawżola 4 ma tipprekludix, bħala prinċipju, leġiżlazzjoni nazzjonali li, għall-finijiet tal-klassifikazzjoni ta’ ħaddiem fi skala ta’ remunerazzjoni waqt ir-reklutaġġ tiegħu fuq il-bażi ta’ kwalifiki inkwantu uffiċjal permanenti, tieħu inkunsiderazzjoni l-perijodi ta’ servizz imwettqa skont kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat b’mod sħiħ sar-raba’ sena u, lil hinn minn dan, b’mod parzjali, sa żewġ terzi.
41
Issa, il-qorti tar-rinviju tirrileva li l-Qorti tal-Ġustizzja ma kellhiex l-elementi kollha li jikkaratterizzaw il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali fil-kawża li wasslet għall-għoti tas-sentenza tal‑20 ta’ Settembru 2018, Motter (C‑466/17, EU:C:2018:758). F’dan il-kuntest, fid-deċiżjoni tar-rinviju, jissemma l-mekkaniżmu ta’ riallinjament previst fl-Artikolu 4(3) tad-Digriet Presidenzjali Nru 399/1988 kif ukoll ir-regola li tirriżulta mill-Artikolu 489 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 297/1994, kif ikkompletat mill-Artikolu 11(14) tal-Liġi Nru 124/1999, li tgħid li perijodi ta’ tagħlim imwettqa minn għalliem mhux permanenti ta’ inqas minn sena skolastika huma assimilati biss, għall-finijiet tal-kalkolu tal-anzjanità, għal servizz ta’ sena skolastika sħiħa, bil-kundizzjoni li dawn il-perijodi jkunu mill-inqas ta’ 180 jum jew ikunu twettqu mingħajr interruzzjoni bejn l‑1 ta’ Frar u t-tmiem tal-operazzjonijiet ta’ evalwazzjoni finali tal-istudenti.
42
Barra minn hekk, sa fejn din il-qorti tistaqsi jekk, f’din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja wettqitx evalwazzjoni definittiva tal-kompatibbiltà ta’ din il-leġiżlazzjoni nazzjonali mal-klawżola 4 tal-Ftehim qafas, b’tali mod li qorti nazzjonali ma tkunx tista’ tikkonstata iktar, f’każ konkret, li tista’ tmur kontra din il-klawżola u lanqas, jekk ikun hemm bżonn, ma tapplikax l-imsemmija leġiżlazzjoni nazzjonali, tali approċċ għandu jiġi miċħud.
43
Fil-fatt, fil-kuntest ta’ proċedura mressqa skont l-Artikolu 267 TFUE, huma l-qrati tal-Istati Membri u mhux il-Qorti tal-Ġustizzja li għandhom jinterpretaw id-dispożizzjonijiet nazzjonali, u għalkemm ma hijiex din tal-aħħar li għandha tiddeċiedi dwar il-kompatibbiltà ta’ regoli ta’ dritt nazzjonali mad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni. Il-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni biss sabiex tipprovdi lill-qorti nazzjonali bl-elementi kollha ta’ interpretazzjoni li jaqgħu taħt id-dritt tal-Unjoni li jippermettulha tevalwa l-kompatibbiltà ta’ dawn ir-regoli mal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑21 ta’ Ġunju 2022, Ligue des droits humains, C‑817/19, EU:C:2022:491, punt 240 u l-ġurisprudenza ċċitata).
44
Barra minn hekk, il-prinċipju ta’ supremazija jimponi l-obbligu fuq il-qorti nazzjonali inkarigata li tapplika, fil-kuntest tal-ġurisdizzjoni tagħha, id-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, fl-assenza tal-possibbiltà li tinterpreta l-leġiżlazzjoni nazzjonali b’mod konformi mar-rekwiżiti ta’ dan id-dritt, li tiżgura l-effett sħiħ tar-rekwiżiti ta’ dan id-dritt fil-kawża li jkollha quddiemha billi jekk ikun hemm bżonn ma tapplikax, fuq il-bażi tal-awtorità tagħha stess, kwalunkwe leġiżlazzjoni jew prattika nazzjonali, anki jekk sussegwenti, li tmur kontra dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni li għandha effett dirett (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑8 ta’ Marzu 2022, Bezirkshauptmannschaft Hartberg-Fürstenfeld (Effett dirett) (C‑205/20, EU:C:2022:168, punt 37 u l-ġurisprudenza ċċitata).
45
Fid-dawl tat-tqassim tal-funzjonijiet bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja, din tal-aħħar sempliċement ipprovdiet elementi ta’ interpretazzjoni tal-klawżola 4 tal-Ftehim qafas lill-qorti tar-rinviju fil-kawża li tat lok għas-sentenza tal‑20 ta’ Settembru 2018, Motter (C‑466/17, EU:C:2018:758), fid-dawl tal-kuntest regolamentari u fattwali deskritt minn din il-qorti u bla ħsara għall-verifiki li jaqgħu taħt il-ġurisdizzjoni esklużiva tal-imsemmija qorti, kif tfakkar fil-punti 35, 48, 49 u 53 ta’ din is-sentenza. Il-Qorti tal-Ġustizzja użat ukoll il-kliem “bħala prinċipju” fid-dispożittiv tal-imsemmija sentenza.
46
Dan premess, mill-indikazzjonijiet ipprovduti mill-qorti tar-rinviju jirriżulta li wħud mill-perijodi ta’ servizz li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali wettqu għal żmien determinat ma laħqux il-limiti li tistabbilixxi l-leġiżlazzjoni nazzjonali mfakkra fil-punt 41 ta’ din is-sentenza, jiġifieri li jilħqu tul ta’ 180 jum għal kull sena skolastika jew li twettqu mingħajr interruzzjoni mill‑1 ta’ Frar fi tmiem l-operazzjonijiet ta’ evalwazzjoni finali tal-istudenti, kuntrarjament għar-rikorrenti inkwistjoni fil-kawża li tat lok għas-sentenza tal‑20 ta’ Settembru 2018, Motter (C‑466/17, EU:C:2018:758), li kienet wettqet kuntratti għal żmien determinat ta’ sena matul il-perijodu li ppreċeda l-ħatra tagħha b’mod permanenti, kif indikat fil-punt 8 ta’ din is-sentenza.
47
Issa, dik il-qorti tesponi li, skont din il-leġiżlazzjoni, jekk is-servizzi pprovduti mill-għalliema għal żmien determinat jilħqu dawn il-limiti, dawn is-servizzi huma assimilati għal servizz ta’ sena skolastika sħiħa, irrispettivament min-numru effettiv ta’ sigħat maħduma u anki jekk in-numru ta’ sigħat fil-ġimgħa mwettaq huwa inqas mill-ħin fil-ġimgħa tas-sistema ta’ xogħol full-time jew part-time. Min-naħa l-oħra, is-servizzi li ma jilħqux l-imsemmija limiti ma jittiħdux inkunsiderazzjoni u, skont l-Artikolu 485 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 297/1994, dawk is-servizzi li jilħqu l-istess limiti jiġu kkunsidrati b’mod sħiħ biss sar-raba’ sena, imbagħad, lil hinn, sa żewġ terzi, fejn it-terz li jibqa’ jkun irriżervat matul ċertu numru ta’ snin, u wara jiġi rreintegrat mill-ġdid meta jkun għadda dan it-terminu.
48
F’dawn iċ-ċirkustanzi, sabiex tingħata risposta utli lill-imsemmija qorti, għandu jitqies li, permezz tad-domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk il-klawżola 4 tal-Ftehim qafas għandhiex tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li, għall-finijiet tar-rikonoxximent tal-anzjanità ta’ ħaddiem meta jinħatar b’mod permanenti, teskludi l-perijodi ta’ servizz imwettqa skont kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat li ma jilħqux 180 jum għal kull sena skolastika jew mhux imwettqa b’mod kontinwu bejn l‑1 ta’ Frar u t-tmiem tal-operazzjonijiet ta’ evalwazzjoni finali tal-istudenti, irrispettivament min-numru attwali ta’ sigħat maħduma, u jillimita għal żewġ terzi t-teħid inkunsiderazzjoni tal-perijodi li jilħqu dawn il-limiti lil hinn minn erba’ snin suġġett għar-reintegrazzjoni tat-terz li jibqa’ wara ċertu numru ta’ snin ta’ servizz.
49
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont il-klawżola 1(a) tal-Ftehim qafas, wieħed mill-għanijiet tiegħu huwa li tittejjeb il-kwalità tax-xogħol għal żmien determinat billi tiġi żgurata l-osservanza tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni. Bl-istess mod, fit-tielet paragrafu tiegħu, il-preambolu tal-Ftehim qafas jispeċifika li dan il-ftehim qafas “[j]uri d-dispożizzjoni ta’ l-Imsieħba Soċjali li jistabbilixxu qafas ġenerali biex jiżguraw trattament ugwali għal ħaddiema għal terminu fiss billi jipproteġuhom kontra d-diskriminazzjoni”. Il-premessa 14 tad-Direttiva 1999/70 tindika għal dan il-għan li l-għan tal-Ftehim qafas huwa, b’mod partikolari, it-titjib tal-kwalità tax-xogħol għal żmien determinat billi jiġu stabbiliti rekwiżiti minimi li jkunu ta’ natura li jiżguraw l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni (sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2018, Montero Mateos, C‑677/16, EU:C:2018:393, punt 39 u l-ġurisprudenza ċċitata).
50
Il-Ftehim qafas, b’mod partikolari l-klawżola 4 tiegħu, huwa intiż li jimplimenta l-għan li japplika l-imsemmi prinċipju għall-ħaddiema għal żmien determinat sabiex jiġi prekluż l-użu ta’ relazzjoni ta’ xogħol ta’ din in-natura minn persuna li timpjega sabiex iċċaħħad lil dawn il-ħaddiema mid-drittijiet li huma rrikonoxxuti lill-ħaddiema għal żmien indeterminat (sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2018, Montero Mateos, C‑677/16, EU:C:2018:393, punt 40 u l-ġurisprudenza ċċitata).
51
Fir-rigward tal-għanijiet li għandhom jintlaħqu mill-Ftehim qafas, kif tfakkru fiż-żewġ punti preċedenti, il-klawżola 4 tiegħu għandha tinftiehem bħala li tesprimi prinċipju tad-dritt soċjali tal-Unjoni li ma jistax jiġi interpretat b’mod restrittiv (sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2018, Montero Mateos, C‑677/16, EU:C:2018:393, punt 41 u l-ġurisprudenza ċċitata).
52
Barra minn hekk, għandu jitfakkar li l-klawżola 4 tal-Ftehim qafas, li għandu effett dirett, jistabbilixxi, fil-punt 1, projbizzjoni li, f’dak li jikkonċerna l-kundizzjonijiet tal-impjieg, il-ħaddiema għal żmien determinat jiġu ttrattati b’mod inqas favorevoli mill-ħaddiema għal żmien indeterminat komparabbli għas-sempliċi raġuni li huma jaħdmu għal żmien determinat, sakemm it-trattament differenti ma jkunx iġġustifikat minn “raġunijiet oġġettivi” (ara f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑8 ta’ Settembru 2011, Rosado Santana, C‑177/10, EU:C:2011:557, punti 56 u 64, kif ukoll tal‑5 ta’ Ġunju 2018, Montero Mateos, C‑677/16, EU:C:2018:393, punt 42 u l-ġurisprudenza ċċitata).
53
Il-punt 4 ta’ din il-klawżola 4 jistipula l-istess projbizzjoni fir-rigward tal-kriterji ta’ perijodi ta’ anzjanità relattivi għal kundizzjonijiet partikolari tax-xogħol (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑8 ta’ Settembru 2011, Rosado Santana, C‑177/10, EU:C:2011:557, punti 64 u l-ġurisprudenza ċċitata).
54
Mill-formulazzjoni u mill-għan tal-imsemmija klawżola 4 jirriżulta, barra minn hekk, li din ma tirrigwardax l-għażla stess li jiġu konklużi kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat minflok kuntratti ta’ xogħol għal żmien indeterminat, iżda l-kundizzjonijiet tal-impjieg tal-ħaddiema li kkonkludew l-ewwel tip ta’ kuntratt meta mqabbla ma’ dawk tal-ħaddiema impjegati bis-saħħa tat-tieni tip ta’ kuntratt, peress li l-kunċett ta’ “kundizzjonijiet tal-impjieg” jinkludi miżuri li jaqgħu taħt ir-relazzjoni ta’ xogħol stabbilita bejn ħaddiem u l-persuna li timpjegah (ara, f’dak is-sens, is-sentenza tal‑8 ta’ Ottubru 2020, Universitatea Lucian Blaga Sibiu et, C‑644/19, EU:C:2020:810, punt 39 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
55
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li r-regoli, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, relatati mal-perijodi ta’ servizz li għandhom jitwettqu sabiex tkun tista’ ssir klassifikazzjoni f’kategorija ta’ remunerazzjoni jaqgħu taħt il-kunċett ta’ “kundizzjonijiet tal-impjieg”, fis-sens tal-istess klawżola 4 (sentenza tal‑20 ta’ Settembru 2018, Motter, C‑466/17, EU:C:2018:758, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata).
56
Għaldaqstant, konformement ma’ dak li tfakkar fil-punti 52 u 53 ta’ din is-sentenza, u sabiex tingħata risposta lill-qorti tar-rinviju, għandu jiġi eżaminat jekk il-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali twassalx għal differenza fit-trattament li tikkonċerna sitwazzjonijiet paragunabbli, qabel ma jiġi ddeterminat, jekk ikun il-każ, jekk tali differenza tistax tiġi ġġustifikata minn “raġunijiet oġġettivi”.
57
Huwa paċifiku bejn il-partijiet f’din il-proċedura u barra minn hekk jirriżulta mill-punt 27 tas-sentenza tal‑20 ta’ Settembru 2018, Motter (C‑466/17, EU:C:2018:758), li l-għalliema għal żmien indeterminat irreklutati permezz ta’ kompetizzjoni jistgħu, għall-finijiet tal-klassifikazzjoni tagħhom f’kategorija ta’ remunerazzjoni, tittieħed inkunsiderazzjoni l-anzjanità tagħhom b’mod sħiħ. B’mod partikolari, jidher li dawn l-għalliema jibbenefikaw, għall-finijiet tal-kalkolu tal-anzjanità tagħhom, mit-teħid inkunsiderazzjoni ta’ kull jum ta’ esperjenza, irrispettivament, bla ħsara għall-verifika tal-qorti tar-rinviju, mis-sigħat jew mill-kwantità ta’ xogħol realment imwettaq. Barra minn hekk, din il-qorti ma tindikax li perijodi ta’ leave jew ta’ assenzi, pereżempju minħabba mard, huma esklużi minn tali kalkolu.
58
Min-naħa l-oħra, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li l-perijodi ta’ servizzi mwettqa għal żmien determinat matul sena skolastika mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, bħala għalliema għal żmien determinat li jintegraw fis-servizz pubbliku permezz ta’ kompetizzjoni bbażata fuq kwalifiki, li ma jilħqux il-limiti stabbiliti fl-Artikolu 489 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 297/1994, kif ikkompletat bl-Artikolu 11(14) tal-Liġi Nru 124/1999, ma jittiħdux inkunsiderazzjoni għall-finijiet tar-rikonoxximent tal-anzjanità tagħhom. Barra minn hekk, dawk li jilħqu dawn il-limiti huma limitati b’mod sħiħ biss għal erba’ snin, peress li dan it-teħid inkunsiderazzjoni huwa limitat għas-snin ta’ wara, konformement mal-Artikolu 485 ta’ dan id-digriet leġiżlattiv.
59
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tenfasizza li t-terz ta’ anzjanità mhux meħud inkunsiderazzjoni lil hinn mill-ewwel erba’ snin u rriżervat jista’, jekk ikun il-każ, meta jgħaddi ċertu terminu, jiġi rreintegrat għall-finijiet ta’ klassifikazzjonijiet ulterjuri tal-għalliema għal żmien determinat maħtura fuq bażi permanenti fis-servizz pubbliku fl-iskala ta’ remunerazzjoni skont l-Artikolu 4(3) tad-Digriet Presidenzjali Nru 399/1988. Madankollu, din ir-reintegrazzjoni tista’ sseħħ biss wara perijodu partikolarment twil, jiġifieri bejn is-16 u l-24 sena ta’ servizzi skont l-għalliema kkonċernati u, b’mod partikolari, 16-il sena għal A.R. u 18-il sena ta’ servizz għal G.D. u C.M., huma għadhom jagħmlu parti mill-persunal tal-Ministeru għall-Edukazzjoni.
60
Minn dan isegwi li leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali tistabbilixxi differenza fit-trattament għad-detriment ta’ dawn l-għalliema għal żmien determinat meta mqabbla mal-għalliema rreklutati għal żmien indeterminat permezz ta’ kompetizzjonijiet ġenerali, li għalihom ma japplikawx dawn il-limitazzjonijiet.
61
Sabiex tali differenza fit-trattament tikkostitwixxi diskriminazzjoni pprojbita mill-klawżola 4 tal-Ftehim qafas, din għandha tikkonċerna sitwazzjonijiet paragunabbli u ma tkunx iġġustifikata minn raġunijiet oġġettivi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑20 ta’ Settembru 2018, Motter, C‑466/17, EU:C:2018:758, punt 28).
62
L-ewwel, fir-rigward tal-komparabbiltà tas-sitwazzjonijiet ikkonċernati, sabiex jiġi evalwat jekk il-ħaddiema jeżerċitawx xogħol identiku jew simili, fis-sens tal-Ftehim qafas, għandu jiġi mistħarreġ, konformement mal-klawżola 3(2) u l-klawżola 4(1)ta’ dan il-ftehim qafas, jekk, fid-dawl tal-fatturi kollha, bħan-natura tax-xogħol, il-kundizzjonijiet ta’ taħriġ u l-kundizzjonijiet ta’ xogħol, dawn il-persuni jistgħux jitqiesu li jinsabu f’sitwazzjoni paragunabbli (sentenzi tal‑20 ta’ Settembru 2018, Motter, C‑466/17, EU:C:2018:758, punt 29, kif ukoll tat‑30 ta’ Ġunju 2022, Comunidad de Castilla y León, C‑192/21, EU:C:2022:513, punt 34 u l-ġurisprudenza ċċitata).
63
Jekk jiġi stabbilit li, meta jiġu impjegati, il-ħaddiema għal żmien determinat jeżerċitaw l-istess funzjonijiet bħall-ħaddiema impjegati mill-istess persuna li timpjega għal żmien indeterminat jew jokkupaw l-istess pożizzjoni bħal dawn, is-sitwazzjonijiet ta’ dawn iż-żewġ kategoriji ta’ ħaddiema għandhom, bħala prinċipju, jitqiesu li huma paragunabbli (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑16 ta’ Lulju 2020, Governo della Repubblica italiana (Status tal-giudici di pace Taljani) (C‑658/18, EU:C:2020:572, punt 144 u l-ġurisprudenza ċċitata).
64
Mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali eżerċitaw diversi kompitu ta’ tagħlim, xi kultant għal terminu qasir u ta’ kwota żgħira ta’ ħin, matul is-servizz tagħhom qabel il-ħatra b’mod permanenti. Tali kompitu huma intiżi sabiex jissodisfaw bżonnijiet ta’ sostituzzjoni differenti minħabba n-nuqqas ta’ għalliema permanenti enfasizzat mill-Gvern Taljan.
65
Minn din it-talba jirriżulta, b’mod partikolari, li G.D, għalliem tal-kindergarten, wettaq diversi jiem ta’ xogħol iżolati u li C.M, ukoll għalliem tal-kindergarten, ħadem, fl-ewwel sena, ħames xhur u erbat ijiem li jikkorrispondu għal 62 kuntratt differenti b’medja ta’ jumejn maħduma b’kuntratt fi skejjel differenti. Fir-rigward ta’ A.R, għalliem tal-edukazzjoni sekondarja, huwa ma pproduċiex prova tan-numru ta’ sigħat maħduma, iżda diversi kuntratti fost dawk li jindikaw dan in-numru ta’ sigħat jirrigwardaw kwota ta’ ħin sħiħ b’perċentwali żgħira ħafna ta’ kwota ta’ ħin, pereżempju, ħames sigħat fil-ġimgħa għal serje ta’ kuntratti fl‑2003.
66
Madankollu, mill-imsemmija talba jirriżulta li, matul dawn id-diversi kompitu, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali kellhom l-istess funzjonijiet u l-istess pożizzjoni, mal-istess persuna li timpjega, bħall-għalliema għal żmien indeterminat li huma kellhom jissostitwixxu. F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju ma tindikax li dawn ir-rikorrenti ngħataw funzjonijiet sostanzjalment differenti minn dawk ta’ dawn tal-aħħar. B’hekk jidher li, fid-dawl tan-natura u tal-kundizzjonijiet tax-xogħol, l-imsemmija rikorrenti jistgħu jiġu kkunsidrati bħala li jinsabu f’sitwazzjoni paragunabbli għal dik tal-għalliema għal żmien indeterminat li huma kellhom jissostitwixxu.
67
Bla ħsara għall-verifiki li għandha twettaq il-qorti tar-rinviju, il-funzjonijiet tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali eżerċitati fil-kuntest tas-servizz tagħhom qabel il-ħatra tagħhom b’mod permanenti għandhom għalhekk, bħala prinċipju, jitqiesu li huma paragunabbli ma’ dawk tal-għalliema għal żmien indeterminat, peress li l-fatt li ma jkunux għaddew minn kompetizzjoni amministrattiva ma jqiegħedx inkwistjoni l-komparabbiltà tas-sitwazzjonijiet tal-għalliema għal żmien determinat u tal-għalliema permanenti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑20 ta’ Settembru 2018, Motter, C‑466/17, EU:C:2018:758, punti 33 sa 35).
68
Fir-rigward tan-natura qasira u mhux kontinwa ta’ ċerti kompiti li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali wettqu f’dan il-kuntest, minn naħa, xejn ma jindika li dawn huma ta’ natura li jbiddlu sostanzjalment il-funzjonijiet eżerċitati jew il-pożizzjonijiet okkupati, jew in-natura jew il-kundizzjonijiet tax-xogħol imwettaq. Min-naħa l-oħra, l-ebda element tal-proċess ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja ma jtendi jistabbilixxi li n-natura qasira u mhux kontinwa ta’ ċerti servizzi mwettqa, jekk ikun il-każ, minn għalliem għal żmien indeterminat ikollha l-effett li l-esperjenza hekk miksuba ma tittiħidx inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-kalkolu tal-anzjanità tiegħu. Madankollu, hija l-qorti tar-rinviju, li hija l-unika li għandha l-elementi rilevanti kollha, li għandha twettaq evalwazzjoni f’dan ir-rigward.
69
It-tieni, fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk id-differenza fit-trattament, imsemmija fil-punt 60 ta’ din is-sentenza, bejn is-sitwazzjonijiet paragunabbli identifikati fil-punt 67 ta’ din is-sentenza, tistax tiġi ġġustifikata minn “raġunijiet oġġettivi”, fis-sens tal-klawżola 4 tal-Ftehim qafas, għandu jitfakkar li dan il-kunċett għandu jinftiehem bħala li ma jippermettix li tiġi ġġustifikata differenza fit-trattament bejn il-ħaddiema għal żmien determinat u l-ħaddiema għal żmien indeterminat minħabba s-sempliċi fatt li din hija prevista minn regola nazzjonali ġenerali u astratta. L-imsemmi kunċett jeħtieġ li l-inugwaljanza fit-trattament ikkonstatata tkun iġġustifikata mill-eżistenza ta’ elementi preċiżi u konkreti, li jikkaratterizzaw il-kundizzjoni tal-impjieg ikkonċernat, fil-kuntest partikolari tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑20 ta’ Settembru 2018, Motter, C‑466/17, EU:C:2018:758, punti 36 u 37, kif ukoll tat‑30 ta’ Ġunju 2022, Comunidad de Castilla y León, C‑192/21, EU:C:2022:513, punti 41 u 42 u l-ġurisprudenza ċċitata).
70
Fuq il-bażi ta’ kriterji oġġettivi u trasparenti, għandu jkun jista’ jiġi vverifikat li din l-inugwaljanza tissodisfa bżonn ġenwin, li din hija adatta sabiex jintlaħaq l-għan imfittex u li hija neċessarja għal dan l-għan. Dawn l-imsemmija elementi jistgħu jirriżultaw, b’mod partikolari, min-natura partikolari tal-kompiti li għat-twettiq tagħhom il-kuntratti għal żmien determinat ikun ġew konklużi u mill-karatteristiċi inerenti għalihom jew, jekk ikun il-każ, mit-tfittxija ta’ għan leġittimu tal-politika soċjali ta’ Stat Membru (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑20 ta’ Settembru 2018, Motter, C‑466/17, EU:C:2018:758, punt 37, kif ukoll tat‑30 ta’ Ġunju 2022, Comunidad de Castilla y León, C‑192/21, EU:C:2022:513, punt 41 u l-ġurisprudenza ċċitata).
71
Barra minn hekk, l-użu biss tan-natura temporanja tax-xogħol tal-persunal tal‑amministrazzjoni pubblika ma huwiex konformi ma’ dawn ir-rekwiżiti u b’hekk ma jistax jikkostitwixxi “raġuni oġġettiva” fis-sens tal-klawżola 4(1) tal-Ftehim qafas (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑20 ta’ Settembru 2018, Motter, C‑466/17, EU:C:2018:758, punt 38, kif ukoll is-sentenza tat‑30 ta’ Ġunju 2022, Comunidad de Castilla y León, C‑192/21, EU:C:2022:513, punt 43 u l-ġurisprudenza ċċitata).
72
F’dan il-każ, sabiex jiġġustifikaw id-differenza fit-trattament inkwistjoni fil-kawża prinċipali, il-qorti tar-rinviju u l-Gvern Taljan jinvokaw in-neċessità, minn naħa, li jiġu riflessi d-differenzi fl-eżerċizzju professjonali bejn l-għalliema permanenti rreklutati sa mill-bidu permezz tal-kompetizzjonijiet ġenerali, li lilha l-Costituzione della Repubblica Italiana (il-Kostituzzjoni tar-Repubblika Taljana) tagħti importanza partikolari, u l-għalliema maħtura fuq bażi permanenti wara li jkunu kisbu esperjenza professjonali abbażi ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat kif ukoll, min-naħa l-oħra, li jiġi evitat il-ħolqien ta’ diskriminazzjonijiet inversi kontra tal-ewwel. B’mod partikolari, huma jsemmu d-diversità tas-suġġetti, tal-kundizzjonijiet u tal-ħinijiet li fihom għandhom jintervjenu t-tieni kif ukoll l-assenza ta’ verifika inizjali tal-kompetenzi tagħhom permezz ta’ kompetizzjoni.
73
Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, kull wieħed minn dawn l-għanijiet jista’ jikkostitwixxi “raġuni oġġettiva” fis-sens tal-klawżola4(1) u/jew (4) tal-klawżola 4 tal-Ftehim qafas (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑20 ta’ Settembru 2018, Conacee (C‑598/17, EU:C:2021:758, punti 47 u 51 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
74
Madankollu, huwa paċifiku wkoll li l-prevenzjoni tal-ħolqien ta’ diskriminazzjonijiet inversa ma tistax tikkostitwixxi tali raġuni oġġettiva meta l-leġiżlazzjoni nazzjonali kkonċernata teskludi totalment u fiċ-ċirkustanzi kollha t-teħid inkunsiderazzjoni tal-perijodi ta’ servizz kollha mwettqa minn ħaddiema fil-kuntest ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-anzjanità tagħhom fil-mument tar-reklutaġġ tagħhom għal żmien indeterminat u, għaldaqstant, tal-livell ta’ remunerazzjoni tagħhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑18 ta’ Ottubru 2012, Valenza et, C‑302/11 sa C‑305/11, EU:C:2012:646, punt 62 kif ukoll id-digriet tal‑4 ta’ Settembru 2014, Bertazzi et, C‑152/14, EU:C:2014:2181, punt 16).
75
F’dan il-każ, fir-rigward tal-għanijiet invokati mill-qorti tar-rinviju u mill-Gvern Taljan, il-Qorti tal-Ġustizzja aċċettat li dawn jistgħu leġittimament jitqiesu li huma intiżi sabiex jissodisfaw bżonn reali, fatt li madankollu għandu jiġi vverifikat minn din il-qorti (ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza tal‑20 ta’ Settembru 2018, Motter, C‑466/17, EU:C:2018:758, punti 48 u 51).
76
Il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, sa fejn tillimita t-teħid inkunsiderazzjoni tal-anzjanità, fil-mument tar-reklutaġġ għal żmien indeterminat, miksuba fil-kuntest ta’ servizzi ta’ tagħlim temporanju, eteroġeni u mingħajr kontinwità pedagoġika u lanqas verifika inizjali tal-kompetenzi permezz ta’ kompetizzjoni, tista’, bħala prinċipju, titqies li hija xierqa sabiex jintlaħqu dawn l-għanijiet.
77
Fir-rigward tan-natura neċessarja ta’ din il-leġiżlazzjoni nazzjonali sabiex jintlaħqu l-għanijiet imfittxija, mill-indikazzjonijiet li jinsabu fit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li r-regola prevista fl-Artikolu 489 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 297/1994, kif ikkompletata mill-Artikolu 11(14) tal-Liġi Nru 124/1999, topera awtomatikament kemm f’sens favorevoli kif ukoll f’sens sfavorevoli għall-għalliema għal żmien determinat ikkonċernati.
78
Fil-fatt, kif jirrilevaw il-qorti tar-rinviju u l-Gvern Taljan, is-servizzi pprovduti minn dawn tal-aħħar matul perijodu ta’ mill-inqas 180 jum fis-sena, jiġifieri madwar żewġ terzi ta’ sena skolastika, huma assimilati għal servizz ta’ sena skolastika sħiħa. L-istess japplika jekk dan is-servizz twettaq mill‑1 ta’ Frar sat-tmiem tal-operazzjonijiet ta’ evalwazzjoni finali tal-istudenti.
79
Min-naħa l-oħra, jekk dawn il-benefiċċji ma jilħqux dan it-terminu jew ma jiġux ipprovduti b’mod kontinwu bejn l‑1 ta’ Frar u din l-iskadenza, dawn ma jittiħdux inkunsiderazzjoni, anki b’mod limitat. Barra minn hekk, din ir-regola ta’ esklużjoni tiżdied ma’ dik li tgħid li l-perijodi kkalkolati għandhom ikunu dawk biss għall-ewwel erba’ snin u fil-limitu ta’ żewġ terzi lil hinn, konformement mal-Artikolu 485 ta’ dan id-digriet leġiżlattiv.
80
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ċertament aċċettat li leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tillimita proporzjonalment b’żewġ terzi t-teħid inkunsiderazzjoni tal-anzjanità ta’ iktar minn erba’ snin miksuba permezz ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat, ma tistax titqies bħala li teċċedi dak li huwa neċessarju sabiex jiġu ssodisfatti l-għanijiet preċedentement eżaminati u sabiex jintlaħaq ekwilibriju bejn l-interessi leġittimi tal-ħaddiema għal żmien determinat u dawk tal-ħaddiema għal żmien indeterminat, fl-osservanza tal-valuri meritokratiċi u ta’ kunsiderazzjonijiet ta’ imparzjalità u ta’ effikaċja tal-amministrazzjoni li fuq il-bażi tagħhom iseħħu r-reklutaġġi permezz ta’ kompetizzjoni (sentenza tal‑20 ta’ Settembru 2018, Motter, C‑466/17, EU:C:2018:758, punt 51).
81
Madankollu, il-limitazzjoni fi proporzjon ta’ żewġ terzi tat-teħid inkunsiderazzjoni tal-anzjanità ta’ iktar minn erba’ snin miksuba abbażi ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat, flimkien ma’ tali esklużjoni, li twassal sabiex l-għalliem għal żmien determinat jiġi mċaħħad totalment mill-anzjanità tiegħu meta din tkun inqas mil-limiti ta’ rilevanza identifikati mil-leġiżlatur Taljan, teċċedi dak li huwa neċessarju sabiex jiġu riflessi d-differenzi bejn l-esperjenza miksuba mill-għalliema rreklutati fuq il-bażi ta’ kompetizzjoni u dawk irreklutati fuq il-bażi ta’ kwalifiki kif ukoll sabiex jiġu evitati diskriminazzjonijiet inversi kontra tal-ewwel.
82
Il-fatt li n-numru effettiv ta’ sigħat maħduma mit-tieni, li jista’ jkun ridott u inqas mill-ħinijiet ta’ xogħol fil-ġimgħa tas-sistema full-time jew anki part-time, ma għandux jittieħed inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-kalkolu tal-anzjanità tagħhom ma huwiex tali li jikkontesta din il-konstatazzjoni.
83
Fil-fatt, kif ġie rrilevat fil-punti 57 u 68 ta’ din is-sentenza, l-anzjanità tal-għalliema għal żmien indeterminat lanqas ma tidher li tiddependi mill-kwantità ta’ xogħol realment imwettaq minn dawn tal-aħħar u s-servizzi ta’ tagħlim li huma jipprovdu jistgħu wkoll ikollhom interruzzjonijiet. Il-kriterju stabbilit mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għall-finijiet tal-kalkolu tal-anzjanità tal-għalliema, jidher għalhekk li huwa bbażat mhux fuq in-numru ta’ sigħat effettivament imwettqa minn dawn tal-aħħar, iżda fuq it-tul tar-relazzjoni ta’ xogħol bejn l-għalliem ikkonċernat u l-persuna li timpjegah, inkluż għall-għalliema permanenti, fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.
84
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ir-risposta għad-domandi magħmula għandha tkun li l-klawżola 4 tal-Ftehim qafas għandha tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li, għall-finijiet tar-rikonoxximent tal-anzjanità ta’ ħaddiem meta jinħatar b’mod permanenti, teskludi l-perijodi ta’ servizz imwettqa skont kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat li ma jilħqux 180 jum għal kull sena skolastika jew mhux imwettqa b’mod kontinwu bejn l 1 ta’ Frar u t-tmiem tal-operazzjonijiet ta’ evalwazzjoni finali tal-istudenti, irrispettivament min-numru attwali ta’ sigħat maħduma, u jillimita għal żewġ terzi t-teħid inkunsiderazzjoni tal-perijodi li jilħqu dawn il-limiti lil hinn minn erba’ snin suġġett għar-reintegrazzjoni tat-terz li jibqa’ wara ċertu numru ta’ snin ta’ servizz.
Fuq l‑ispejjeż
85
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
Il-klawżola 4 tal-Ftehim qafas dwar xogħol għal terminu fiss, konkluż fit-18 ta’ Marzu 1999, li jinsab fl-Anness tad-Direttiva tal-Kunsill 1999/70/KE tat-28 ta’ Ġunju 1999 dwar il-ftehim qafas dwar xogħol għal żmien fiss konkluż mill-ETUC, mill-UNICE u mis-CEEP,
għandha tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li, għall-finijiet tar-rikonoxximent tal-anzjanità ta’ ħaddiem meta jinħatar b’mod permanenti, teskludi l-perijodi ta’ servizz imwettqa skont kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat li ma jilħqux 180 jum għal kull sena skolastika jew mhux imwettqa b’mod kontinwu bejn l‑1 ta’ Frar u t-tmiem tal-operazzjonijiet ta’ evalwazzjoni finali tal-istudenti, irrispettivament min-numru attwali ta’ sigħat maħduma, u jillimita għal żewġ terzi t-teħid inkunsiderazzjoni tal-perijodi li jilħqu dawn il-limiti lil hinn minn erba’ snin suġġett għar-reintegrazzjoni tat-terz li jibqa’ wara ċertu numru ta’ snin ta’ servizz.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: it-Taljan.