62021CC0019
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
EMILIOU
ippreżentati fis‑7 ta’ April 2022 (
1
)
Kawża C‑19/21
I,
S
vs
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid
(Talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mir-Rechtbank Den Haag zittingsplaats Haarlem (il-Qorti Distrettwali, Den Haag sedenti f’Haarlem, il-Pajjiżi l-Baxxi))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kontrolli fil-fruntieri, ażil u immigrazzjoni – Politika tal-ażil – Kriterji u mekkaniżmi għad-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli għall-eżami ta’ applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali – Regolament (UE) Nru 604/2013 (ir-Regolament ta’ Dublin III) – Artikolu 8(2) – Minorenni mhux akkumpanjat li jallega li għandu qarib legalment preżenti fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor – Artikolu 27 – Rifjut tal-awtoritajiet kompetenti ta’ dan l-Istat Membru l-ieħor li jieħdu inkarigu mill-applikant – Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Artikolu 47 – Dritt għal rimedju effettiv”
I. Introduzzjoni
1.
Tul dik li hija komunement imsejħa bħala l-“kriżi tar-refuġjati” tal‑2015, iktar minn 95000 minorenni mhux akkumpanjati applikaw għall-protezzjoni internazzjonali, u dawn jirrappreżentaw 7 % tal-applikazzjonijiet kollha għall-protezzjoni internazzjonali fl-Unjoni Ewropea (
2
). Il-wasla ta’ minorenni mhux akkumpanjati hija fenomenu persistenti li jinħass l-iktar mill-Greċja, li, fl‑2020, irċeviet iktar minn 20 % ta’ dawk kollha li jfittxu ażil meqjusa li jkunu minorenni mhux akkumpanjati madwar l-Unjoni Ewropea u affaċċjat l-ogħla numri meta mqabbla mal-Istati Membri kollha tal-Unjoni (
3
).
2.
Ir-Rechtbank Den Haag zittingsplaats Haarlem (il-Qorti Distrettwali, Den Haag, sedenti f’Haarlem, il-Pajjiżi l-Baxxi) għamlet domandi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III (
4
), li jagħti lil dawk li jfittxu ażil id-dritt għal rimedju effettiv kontra “deċiżjonijiet ta’ trasferiment” meħuda mill-Istati Membri, u tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem, “il-Karta”), li jagħti d-dritt għal tali rimedju quddiem qorti lil “[k]ull persuna li d-drittijiet u l-libertajiet tagħha garantiti mil-liġi ta’ l-Unjoni jiġu vjolati”.
3.
Il-kawża prinċipali tikkonċerna persuna li qiegħda tfittex ażil, I (iktar ’il quddiem, l-“applikant”), li, fil-mument li ddepożita l-applikazzjoni tiegħu għall-protezzjoni internazzjonali fil-Greċja, kien minorenni mhux akkumpanjat. Skont l-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III, meta tali minorenni jkollu qarib li jista’ jieħu ħsiebu u li jkun legalment preżenti fi Stat Membru ieħor, dan l-Istat Membru l-ieħor huwa responsabbli sabiex jeżamina l-applikazzjoni tal-minorenni għall-protezzjoni internazzjonali, sakemm dan ikun fl-aħjar interessi tal-minorenni.
4.
F’din il-kawża, l-applikant isostni li għandu tali qarib, b’mod partikolari, l-allegat ziju tiegħu, S, li jirrisjedi fil-Pajjiżi l-Baxxi. Għaldaqstant, l-awtoritajiet Griegi talbu lis-Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (is-Segretarja tal-Istat għall-Ġustizzja u għas-Sigurtà, il-Pajjiżi l-Baxxi; iktar ’il quddiem is-“Segretarja tal-Istat”) jieħu inkarigu mill-applikant sabiex l-applikazzjoni tiegħu għall-protezzjoni internazzjonali tkun tista’ tiġi eżaminata fil-Pajjiżi l-Baxxi u huwa jkun jista’ jgħix ma’ S matul il-perijodu ta’ din l-evalwazzjoni. Il-kawża quddiem il-qorti tar-rinviju, li tressqet mill-applikant u S kontra s-Segretarja tal-Istat, tiffoka fuq ir-rifjut ta’ din tal-aħħar ta’ din it-talba.
5.
F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju tixtieq tiċċara jekk l-applikant u zijuh għandhomx jingħataw rimedju kontra r-rifjut tas-Segretarja tal-Istat, u jekk dan ikun il-każ, fuq liema bażi legali (l-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III jew l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta, meħuda separatament jew flimkien).
6.
Din il-kawża tqajjem, għal darba oħra (
5
), il-kwistjoni dwar il-bilanċ delikat bejn żewġ għanijiet li huma inerenti għar-Regolament ta’ Dublin III, jiġifieri, minn naħa waħda, dak li jkun hemm proċedura rapida sabiex tiġi allokata r-responsabbiltà fost l-Istati Membri għall-eżami tal-applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali u, min-naħa l-oħra, dak li tiġi żgurata, b’mod partikolari meta l-Istati Membri jkunu qegħdin jittrattaw minorenni mhux akkumpanjati, li huma meqjusa bħala grupp partikolarment vulnerabbli ta’ dawk li jfittxu ażil, il-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali tal-persuni kkonċernati.
7.
Kif ser nispjega iktar ’il quddiem, jiena tal-fehma li, filwaqt li l-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III ma jkoprix is-sitwazzjoni inkwistjoni, l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta jeħtieġ li minorenni mhux akkumpanjat jingħata l-opportunità li jikkontesta, fid-dritt u fil-fatt, ir-rifjut tal-awtoritajiet ta’ Stat Membru li jieħdu inkarigu minnu abbażi tal-Artikolu 8(2) ta’ dan ir-regolament, quddiem il-qrati jew it-tribunali ta’ dan l-Istat Membru.
II. Il-kuntest ġuridiku
8.
Il-premessi 13, 14, 16, 19 u 39 tar-Regolament ta’ Dublin III jipprevedu li:
“(13)
F’konformità mal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tat-Tfal tal‑1989 u mal-[Karta], l-aħjar interess tat-tifel/tifla għandha tkun konsiderazzjoni prinċipali tal-Istati Membru meta japplikaw dan ir-Regolament. Meta jivvalutaw l-aħjar interessi tat-tfal, l-Istati Membri għandhom b’mod partikolari jieħdu kont tal-ġid u l-iżvilupp soċjali tal-minorenni, konsiderazzjonijiet ta’ sigurtà u sikurezza u l-fehmiet tal-minorenni skont il-livell ta’ maturita’ tiegħu jew tagħha, inkluż l-isfond tiegħu jew tagħha. Barra minn dan, garanziji proċedurali speċifiċi għal minorenni mhux akkunpanjati għandhom ikunu stabbiliti minħabba l-vulnerabbiltà partikolari tagħhom.
(14)
F’konformità mal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet Umani u l-Libertajiet Fundamentali u mal-[Karta], ir-rispett lejn il-ħajja tal-familja għandha tkun konsiderazzjoni prinċipali tal-Istati Membru fl-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament.
[…]
(16)
Sabiex ikun żgurat ir-rispett sħiħ tal-prinċipju tal-unità tal-familja u għall-aħjar interess tat-tifel/tifla, l-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ dipendenza bejn applikant u t-tifel/tifla, aħwa jew ġenitur tiegħu/tagħha minħabba tqala jew maternità, l-istat tas-saħħa jew ix-xjuħija tal-applikant, għandha ssir kriterju ta’ responsabbiltà li jorbot. Meta l-applikant huwa minorenni mhux akkompanjat, il-preżenza ta’ membru tal-familja jew qarib f’territorju ta’ Stat Membru ieħor li jista’ jieħu ħsiebu jew ħsiebha għandha wkoll issir kriterju ta’ responsabbiltà li jorbot.
[…]
(19)
Sabiex tkun garantita il-protezzjoni effettiva tad-drittijiet tal-individwi kkonċernati„ għandhom ikun stabbiliti salvagwardji legali u d-dritt għal rimedju effettiv fir-rigward ta’ deċiżjonijiet dwar it-trasferimenti lejn l-Istat Membru responsabbli, f’konformità, b’mod partikolari mal-Artikolu 47 tal-[Karta]. […]
[…]
(39)
Dan ir-Regolament jirrispetta d-drittijiet fundamentali u josserva l-prinċipji li huma rrikonoxxuti, b’mod partikolari, fil-[Karta]. B’mod partikolari, dan ir-Regolament jfittex li jiżgura osservanza sħiħa tad-dritt tal-asil iggarantit bl-Artikolu 18 tal-Karta kif ukoll tad-drittijiet rikonoxxuti taħt l-Artikoli 1. 4. 7, 24 u 47 tiegħu. Dan ir-Regolament għandu għalhekk ikun implimentat kif meħtieġ.”
9.
L-Artikolu 8 ta’ dan ir-Regolament, intitolat “Minorenni”, fil-paragrafu 2 tiegħu, jaqra kif ġej:
“Fejn l-applikant huwa minorenni mhux akkumpanjat (
6
) li għandu qarib (
7
) li huwa legalment preżenti fi Stat Membru ieħor u fejn ikun stabbilit, abbażi ta’ eżami individwali, li l-qarib jista’ jieħu ħsiebu jew ħsiebha, dak l-Istat Membru għandu jgħaqqad il-minorenni mal-qarib tiegħu jew tagħha u għandu jkun l-Istat Membru responsabbli, sakemm dan ikun fl-aħjar interessi tal-minorenni”.
10.
It-Taqsima II tal-Kapitolu VI tar-Regolament ta’ Dublin III, intitolata “Il-proċeduri għat-talbiet biex jittieħed inkarigu”, tinkludi l-Artikolu 21 u l-Artikolu 22, li jistabbilixxu l-obbligi li japplikaw għall-Istati Membri meta jippreżentaw u jwieġbu għal talba biex jittieħed inkarigu. L-Artikolu 21(1) jipprovdi, f’partijiet rilevanti:
“Fejn Stat Membru li għandu kienet iddepożitata applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali jikkunsidra li Stat Membru ieħor huwa responsabbli biex jeżamina l-applikazzjoni, jista’, kemm jista’ jkun malajr u f’kull każ fi żmien tliet xhur mid-data li fiha l-applikazzjoni kienet iddepożitata […], jitlob lill-Istat Membru l-ieħor biex jieħu inkarigu tal-applikant.
[…]”.
11.
L-Artikolu 22(1) jipprevedi li “[l]-Istat Membru li tkun saritlu t-talba għandu jagħmel il-kontrolli meħtieġa, u għandu jagħti deċiżjoni fuq it-talba biex jittieħed inkarigu ta’ applikant fi żmien xahrejn mill-irċevuta tat-talba”.
12.
It-Taqsima IV tal-Kapitolu VI tar-Regolament ta’ Dublin III intitolata “Salvagwardji proċedurali”, tinkludi l-Artikolu 27, li fil-paragrafu 1 tiegħu jipprevedi:
“L-applikant […] għandu jkollu d-dritt għal rimedju effettiv, fil-forma ta’ appell jew reviżjoni, fil-fatt u fil-liġi, mid-deċiżjoni tat-trasferiment, quddiem qorti jew tribunal”.
III. Il-fatti, il-proċeduri nazzjonali u d-domandi magħmula
13.
L-applikant huwa ċittadin Eġizzjan li twieled fl‑2002. Fit‑23 ta’ Diċembru 2019, sakemm kien għadu taħt it‑18‑il sena, iddepożita applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali fil-Greċja.
14.
Matul il-proċedura mmexxija mill-awtoritajiet Griegi sabiex jiddeterminaw, skont il-kriterji stabbiliti fir-Regolament ta’ Dublin III, l-Istat Membru responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni tiegħu (iktar ’il quddiem il-“Proċedura ta’ Dublin”), l-applikant indika lill-awtoritajiet Griegi li xtaq jingħaqad ma’ S, li huwa jsostni li huwa zijuh u li jirrisjedi fil-Pajjiżi l-Baxxi.
15.
Fl‑10 ta’ Marzu 2020, l-awtoritajiet Griegi ressqu, skont l-Artikolu 21 tar-Regolament ta’ Dublin III, talba sabiex “jittieħed inkarigu” lill-awtoritajiet kompetenti fil-Pajjiżi l-Baxxi, jiġifieri lis-Segretarja tal-Istat. It-talba kienet ibbażata fuq il-kriterju ta’ responsabbiltà msemmi fl-Artikolu 8(2) ta’ dan ir-regolament.
16.
Permezz ta’ ittra tat‑8 ta’ Mejju 2020, is-Segretarja tal-Istat irrifjutat it-talba sabiex “jittieħed inkarigu” abbażi tal-fatt li r-rabta tal-familja bejn l-applikant u S ma setgħetx tiġi stabbilita.
17.
Fit‑28 ta’ Mejju 2020, l-awtoritajiet Griegi talbu lis-Segretarja tal-Istat sabiex terġa’ tikkunsidra d-deċiżjoni tagħha skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1560/2003 (
8
) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament ta’ Implimentazzjoni”)
18.
Permezz ta’ ittra tal‑11 ta’ Ġunju 2020, is-Segretarja tal-Istat reġgħet affermat il-konklużjoni tagħha fir-rigward tan-nuqqas ta’ provi suffiċjenti ta’ rabta tal-familja bejn l-applikant u S, u rrifjutat it-talba għal eżami mill-ġdid.
19.
Fl‑24 ta’ Ġunju 2020, l-applikant u S ikkontestaw ir-rifjut tas-Segretarja tal-Istat li jieħu inkarigu mill-applikant. Permezz ta’ ittra tas‑26 ta’ Ġunju 2020, is-Segretarja tal-Istat iddikjarat il-kontestazzjoni manifestament inammissibbli wara li osservat li r-Regolament ta’ Dublin III ma fih l-ebda dispożizzjoni mfassla sabiex tippermetti lill-applikanti għall-protezzjoni internazzjonali jikkontestaw ir-rifjut ta’ talba sabiex “jittieħed inkarigu”.
20.
F’dan l-istess jum, l-applikant u S ikkontestaw id-deċiżjoni li kien hemm f’din l-ittra quddiem il-qorti tar-rinviju (
9
).
21.
Quddiem din il-qorti, l-applikant (
10
) jargumenta li, billi rrifjuta li jieħu inkarigu minnu, is-Segretarja tal-Istat naqset milli tikkunsidra l-aħjar interessi tiegħu bi ksur tal-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III. L-Artikolu 27(1) ta’ dan ir-regolament u l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta, għaldaqstant, jeħtieġu li jingħata rimedju effettiv kontra r-rifjut tas-Segretarja tal-Istat.
22.
L-applikant jargumenta wkoll li, wara s-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja f’Ghezelbash (
11
) u Karim (
12
), il-protezzjoni tad-drittijiet ta’ dawk li jfittxu ażil fl-Unjoni Ewropea ssaħħet, bir-riżultat li tali persuni ġeneralment għandhom ikunu jistgħu jikkontestaw l-applikazzjoni skorretta tal-kriterji stabbiliti fil-Kapitolu III tar-Regolament ta’ Dublin III għad-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni tagħhom għall-protezzjoni internazzjonali.
23.
Is-Segretarja tal-Istat hija tal-fehma li l-applikant ma għandu l-ebda dritt li jippreżenta rikors kontra r-rifjut tagħha li jieħu inkarigu minnu quddiem qorti jew tribunal. F’dan ir-rigward, is-Segretarja tal-Istat targumenta li l-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III jipprevedi rimedju legali biss meta tiġi adottata “deċiżjoni ta’ trasferiment” skont it-tifsira ta’ din id-dispożizzjoni. Is-Segretarja tal-Istat tindika li l-proċess għad-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli jseħħ esklużivament fil-livell tal-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri u ma jagħti l-ebda dritt lil dawk li jfittxu ażil li jikkontestaw rifjut mill-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru li jieħdu inkarigu minnhom (
13
).
24.
Il-qorti tar-rinviju tindika li, skont l-informazzjoni li għandha għad-dispożizzjoni tagħha, l-awtoritajiet Griegi ddeċidew li jibqgħu lura milli jeżaminaw l-applikazzjoni tal-applikant għall-protezzjoni internazzjonali sakemm għadha pendenti l-kawża prinċipali.
25.
Hija tinnota wkoll li l-Istati Membri (u iktar speċifikament, il-Ġermanja, l-Awstrija, l-Isvezja, u, preċedentement, ir-Renju Unit) kollha indirizzaw b’mod differenti ferm il-kwistjoni ta’ jekk għandux jiġi pprovdut rimedju fil-każ fejn persuna li tfittex ażil tixtieq tikkontesta r-rifjut ta’ Stat Membru li “jieħu inkarigu” minnha.
26.
Il-qorti tar-rinviju tikkunsidra wkoll li l-kliem “deċiżjoni ta’ trasferiment” fl-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III għandhom jiġu interpretati b’mod wiesa’, irrispettivament mill-fatt jekk jinqrawx flimkien mal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta jew le. Interpretazzjoni restrittiva tal-Artikolu 27(1) ta’ dan ir-regolament tkun, fil-fehma tagħha, arbitrarja u mhux iġġustifikata. Barra minn hekk, peress li huma biss l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri li jistgħu jibdew il-“proċedura ta’ konċiljazzjoni”, fis-sens tal-Artikolu 37(2) tar-Regolament ta’ Dublin III, ikun impossibbli li jiġi konkluż li din id-dispożizzjoni diġà tagħti lil dawk li jfittxu ażil rimedju effettiv skont it-tifsira tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta.
27.
Finalment, din il-qorti tqajjem dubji dwar jekk il-“qarib” ta’ minorenni mhux akkumpanjat għandux dritt huwa nnifsu li jikkontesta rifjut tal-Istat Membru li huwa jirrisjedi legalment fih li jieħu inkarigu minn tali minorenni abbażi tal-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III.
28.
F’dan il-kuntest, ir-Rechtbank Den Gaag, zittingsplaat Haarlem (il-Qorti Distrettwali, Den Haag, sedenti f’Haarlem) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi li ġejjin għal deċiżjoni preliminari:
“(1)
L-Artikolu 27 tar-[Regolament ta’ Dublin III] għandu jiġi interpretat fis-sens li huwa jeżiġi li l-Istat Membru mitlub, flimkien jew le mal-Artikolu 47 tal-[Karta], jagħti lill-applikant li jirrisjedi fl-Istat Membru rikjedenti u li jixtieq jiġi ttrasferit skont l-[Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III], jew inkella lill-[qarib] tal-applikant li hemm riferiment għalih [f’din id-dispożizzjoni], rimedju ġudizzjarju effettiv quddiem qorti kontra ċ-ċaħda tal-applikazzjoni għal teħid ta’ inkarigu?
(2)
Jekk l-ewwel domanda tingħata risposta fin-negattiv u l-Artikolu 27 tar-[Regolament ta’ Dublin III] ma jistax iservi bħala bażi għal rimedju effettiv, l-Artikolu 47 tal-Karta, moqri flimkien mad-dritt fundamentali għall-unità tal-familja u għall-interess tal-wild (kif stabbiliti fl-Artikoli 8 sa 10 u fil-premessa 19 tar-[Regolament ta’ Dublin III]), għandu jiġi interpretat fis-sens li jeżiġi li l-Istat Membru mitlub jagħti lill-applikant li jirrisjedi fl-Istat Membru rikjedenti u li jixtieq jiġi ttrasferit skont l-[Artikolu 8(2)] tar-[Regolament ta’ Dublin III], jew inkella lill-[qarib] tal-applikant li hemm riferiment għalih [f’din id-dispożizzjoni], rimedju ġudizzjarju effettiv quddiem qorti kontra ċ-ċaħda tal-applikazzjoni għal teħid ta’ inkarigu?
(3)
Jekk l-ewwel domanda jew it-tieni domanda jingħataw risposta fl-affermattiv, b’liema mod u minn liema Stat Membru d-deċiżjoni ta’ rifjut tal-Istat mitlub u d-dritt li jiġi ppreżentat rikors kontra din għandhom jiġu mgħarrfa lill-applikant jew lill-[qarib]tal-applikant?”
29.
It-talba għal deċiżjoni preliminari, bid-data tat‑12 ta’ Jannar 2021, ġiet irreġistrata fit‑13 ta’ Jannar 2021. Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub mill-applikant u minn S, u mill-Gvern Grieg, Franċiż, Olandiż u dak Svizzeru, kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea. Ir-rikorrent u S, u l-Gvern Grieg, Olandiż u dak Belġjan, kif ukoll il-Kummissjoni, ġew irrappreżentati fis-seduta, li saret fil‑11 ta’ Jannar 2021.
IV. Evalwazzjoni
30.
Ir-Regolament ta’ Dublin III jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi għad-determinazzjoni ta’ liema Stat Membru huwa responsabbli għall-eżami ta’ applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali ddepożitata fl-Unjoni minn ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida. Kif joħroġ ċar mill-Artikolu 3(1) ta’ dan ir-regolament, dan għandu l-għan li jiżgura li kwalunkwe applikazzjoni bħal din tiġi eżaminata, iżda wkoll li huwa Stat Membru wieħed biss (dak indikat mill-kriterji stabbiliti fil-Kapitolu III tar-Regolament ta’ Dublin III) li għandu din ir-responsabbiltà. Jekk Stat Membru li fih tiġi ddepożitata applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali jqis, abbażi ta’ dawn il-kriterji, li Stat Membru ieħor huwa responsabbli li jeżaminaha, l-ewwel Stat Membru (iktar ’il quddiem l-“Istat Membru li jagħmel it-talba”) jitlob lit-tieni Stat Membru (iktar ’il quddiem l-“Istat Membru mitlub”) jieħu inkarigu mill-persuna li tfittex ażil (billi jibgħat talba biex jittieħed inkarigu) (
14
).
31.
F’din il-kawża, tali talba ntbagħtet lill-awtoritajiet Olandiżi mill-kontropartijiet Griegi tagħhom. It-talba kienet ibbażata fuq l-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III, li jinkludi “kriterju ta’ responsabbiltà li jorbot” (
15
) bl-għan li jipproteġi lill-minorenni mhux akkumpanjati billi jerġa’ jgħaqqadhom mal-“qraba” tagħhom (
16
). Is-Segretarja tal-Istat irrifjutat it-talba abbażi tal-fatt li r-rabta tal-familja bejn l-applikant u l-allegat zijuh, S, ma setgħetx tiġi stabbilita. It-tnejn li huma jixtiequ jikkontestaw dan ir-rifjut quddiem il-qrati tal-Pajjiżi l-Baxxi, bit-tama li l-applikant jiġi ttrasferit lejn dan l-Istat Membru u jerġa’ jingħaqad ma’ S.
32.
Abbażi ta’ dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju għamlet tliet domandi lill-Qorti tal-Ġustizzja. L-ewwel żewġ domandi jikkonċernaw l-eżistenza ta’ rimedju effettiv kontra dan ir-rifjut u l-bażi legali għal tali rimedju. It-tielet waħda, li tiddependi mir-risposta tal-ewwel żewġ domandi, tikkonċerna l-modalitajiet prattiċi tagħha.
33.
Fit-taqsimiet li ġejjin, ser neżamina kull waħda minn dawn id-domandi. Fl-ewwel lok, ser nispjega għaliex, fil-fehma tiegħi, il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III ma jistax jiġi estiż sabiex jinkludi rimedju fil-każ fejn persuna li tfittex ażil tikkontesta r-rifjut tal-Istat Membru mitlub (f’dan il-każ, ir-rifjut tal-Pajjiżi l-Baxxi) li jieħu inkarigu minnha (A). Imbagħad, ser nistabbilixxi li, meta dan ir-rifjut jikkonċerna talba biex jittieħed inkarigu abbażi tal-Artikolu 8(2) ta’ dan ir-regolament, dan l-Istat Membru huwa xorta waħda meħtieġ, skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta, moqri flimkien mal-Artikolu 7 u l-Artikolu 24(2) tagħha (id-drittijiet għar-rispett għall-ħajja privata u tal-familja u l-protezzjoni tal-aħjar interessi tat-tfal, rispettivament), jipprovdi rimedju effettiv għall-minorenni mhux akkumpanjat (B). Finalment, ser nikkunsidra l-konsegwenzi prattiċi ta’ dan l-obbligu fir-rigward tad-disinn globali tar-Regolament ta’ Dublin III (C).
A.
L-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III (l-Ewwel Domanda)
34.
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III għandux jiġi interpretat fis-sens li jimponi, fuq l-Istat Membru li lilu tiġi indirizzata talba biex jittieħed inkarigu abbażi tal-Artikolu 8(2) ta’ dan ir-regolament, u li jirrifjuta tali talba, obbligu li jipprovdi lill-minorenni mhux akkumpanjat inkwistjoni u/jew lill-allegat qarib tiegħu rimedju effettiv quddiem qorti jew tribunal.
35.
Bħall-partijiet intervenjenti kollha, u għall-kuntrarju tal-applikant u S, inqis li l-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin ma jimponi l-ebda obbligu bħal dan fuq dan l-Istat Membru.
36.
Ninnota li din id-dispożizzjoni tipprevedi li “l-applikant” jew “persuna oħra […] kif imsemmi fl-Artikolu 18(1)(c) jew (d)” (jiġifieri, essenzjalment, li hija wkoll applikant għall-protezzjoni internazzjonali) għandu jkollhom id-dritt għal rimedju effettiv, fil-forma ta’ rikors jew eżami mill-ġdid, fil-fatt u fid-dritt, kontra deċiżjoni ta’ trasferiment, quddiem qorti jew tribunal.
37.
Minn din il-formulazzjoni, jirriżulta, fl-ewwel lok, li l-qarib ta’ applikant għall-protezzjoni internazzjonali ma huwiex fost dawk indirizzati f’din id-dispożizzjoni; huwa l-applikant innifsu biss li jibbenefika minn tali dritt.
38.
Fit-tieni lok, l-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III għandu fil-mira sitwazzjoni speċifika. Il-kunċett ta’ “deċiżjoni ta’ trasferiment” skont it-tifsira ta’ din id-dispożizzjoni, moqri fid-dawl tal-Artikolu 26(1) u l-Artikolu 29(1) tar-Regolament ta’ Dublin III (
17
), jagħmel riferiment għal deċiżjoni (i) meħuda mill-Istat Membru li fih hemm preżenti persuna li tfittex ażil u (ii) li l-għan tagħha huwa li din il-persuna tiġi “ttrasferita” lejn l-Istat Membru li l-kriterji msemmija f’dan ir-regolament jinnominaw bħala dak responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni tagħha għall-protezzjoni internazzjonali (
18
). Tali deċiżjoni tiġi adottata ladarba l-awtoritajiet tal-ewwel Stat Membru (l-Istat Membru li jagħmel it-talba) ikunu bagħtu talba biex jittieħed inkarigu (jew, jekk ikun il-każ, talba għal teħid lura (
19
)) lill-kontropartijiet tagħhom tal-Istat Membru tal-aħħar (l-Istat Membru mitlub), u tali talba tkun ġiet aċċettata minn dawn l-awtoritajiet (
20
).
39.
Minn dan isegwi li l-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin IIIma jistax jiġi interpretat li jipprovdi rimedju, quddiem qorti jew tribunal tal-Istat Membru mitlub (f’dan il-każ, il-Pajjiżi l-Baxxi), kontra deċiżjoni tal-awtoritajiet ta’ dan l-Istat Membri li jirrifjutaw talba biex jittieħed inkarigu – li l-effett tagħha huwa li l-applikant ma jiġix ittrasferit lejn it-tieni Stat Membru. Sitwazzjonijiet fejn persuna li tfittex ażil issostni li għandha tiġi ttrasferita lejn Stat Membru partikolari iżda dan l-Istat Membru jirrifjuta li jieħu inkarigu minnha (jew li jeħodha lura) sempliċiment ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni.
40.
Għalkemm il-Qorti tal-Ġustizzja laqgħet fi ħdanha interpretazzjoni wiesgħa tal-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III (
21
), u għalkemm din id-dispożizzjoni għandha tinqara fid-dawl tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta (
22
), huwa ċar għalija li interpretazzjoni tal-Artikolu 27(1) ta’ dan ir-regolament fis-sens li rifjut tal-Istat Membru mitlub li jieħu inkarigu minn minorenni bħall-applikant għandu jkun miftuħ għal stħarriġ ġudizzjarju tkun tfisser li l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni jiġi estiż lil hinn minn dak li tippermetti l-formulazzjoni tagħha (
23
).
41.
Il-fehma tiegħi f’dan ir-rigward tissaħħaħ mill-fatt li, b’tentattiv għal riforma tar-Regolament ta’ Dublin III, il-Kummissjoni kienet ipproponiet li tiddaħħal dispożizzjoni ġdida li tipprevedi rimedju effettiv quddiem qorti jew tribunal f’każijiet fejn applikant ma għandux jiġi ttrasferit iżda jsostni li għandu “membru tal-familja” jew, fil-każ ta’ minorenni mhux akkumpanjati, “qarib” li huwa legalment preżenti fi Stat Membru ieħor (
24
).
42.
Din il-proposta, minn dakinhar ’l hawn ġiet irtirata (
25
). Minkejja dan, hija indikat, fil-fehma tiegħi, li l-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III, fil-forma preżenti tiegħu, ma fih ebda dritt, b’mod espliċitu jew taċitu, għal rimedju effettiv f’tali każ (
26
).
43.
Issa ser nindirizza l-kwistjoni ta’ jekk tali dritt jistax jirriżulta mill-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta, moqri flimkien mal-Artikolu 7 u l-Artikolu 24(2) tiegħu, waħdu.
B.
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta (it-Tieni Domanda)
44.
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta, moqri flimkien mal-Artikolu 7 u l-Artikolu 24(2) tiegħu, għandux jiġi interpretat fis-sens li jimponi fuq l-Istat Membru li lilu tiġi indirizzata talba biex jittieħed inkarigu, abbażi tal-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III, l-obbligu li jipprovdi rimedju effettiv lil persuna li tfittex ażil li tkun minorenni mhux akkumpanjat u/jew lill-allegat qarib tagħha, quddiem qorti jew tribunal, kontra r-rifjut tiegħu li jaċċetta tali talba.
45.
Huwa xieraq li jitfakkar, bħala punt preliminari, li l-Artikolu 47 tal-Karta, intitolat “Id-dritt għal rimedju effettiv u għal proċess imparzjali”, ikkodifika l-prinċipju ġenerali ta’ protezzjoni legali effettiva stabbilit preċedentement mill-Qorti tal-Ġustizzja (
27
). Id-dritt għal rimedju effettiv, iggarantit fl-ewwel paragrafu ta’ din id-dispożizzjoni, jikkorrispondi għal dak previst fl-Artikolu 13 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl‑4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem, il-“KEDB”) (
28
).
46.
Skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta, kull persuna li “d-drittijiet u l-libertajiet tagħha garantiti [mid-dritt tal-Unjoni] jiġu vjolati għandha d-dritt għal rimedju effettiv quddiem qorti”. Bħalma wieħed jista’ jara mill-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, id-dritt għal rimedju effettiv jista’ jiġi invokat abbażi ta’ din id-dispożizzjoni weħidha, mingħajr ma jkun hemm il-ħtieġa li l-kontenut tagħha jsir iktar speċifiku permezz ta’ dispożizzjonijiet oħrajn tad-dritt tal-Unjoni jew permezz ta’ dispożizzjonijiet tad-dritt domestiku ta’ kull Stat Membru (
29
).
47.
Madankollu, jekk jeżistix tali dritt jew le, f’każ partikolari, jippreżupponi, bħalma jidher mill-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta, li l-persuna li tinvokah qiegħda tiddependi fuq “dritt wieħed jew iktar, jew libertà waħda jew iktar, iggarantiti mid-dritt tal-Unjoni” (
30
). Dan ifisser li s-sitwazzjoni inkwistjoni mhux biss għandha taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni – inkella l-Karta, kollha kemm hi, ma tkun applikabbli xejn (
31
) – iżda għandu jkun hemm ukoll dritt jew libertà konkreti, protetti mid-dritt tal-Unjoni, li jibbenefikaw lill-parti fil-kawża speċifika (
32
).
48.
Issa ser nindirizza l-applikazzjoni tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta f’sitwazzjoni bħal dik fil-kawża prinċipali u ser nispjega, fl-ewwel lok, li meta Stat Membru jirrifjuta li jaċċetta talba biex jittieħed inkarigu indirizzata lilu abbażi tal-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III, dan ir-rifjut mhux biss, evidentement, jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, peress li l-awtoritajiet tal-Istat Membru mitlub, meta jadottaw tali deċiżjoni, qegħdin japplikaw ir-regoli tar-Regolament ta’ Dublin III (
33
), iżda jaffettwa wkoll (u jista’ effettivament jikser) numru ta’ “drittijiet” konkreti “ggarantiti mid-dritt tal-Unjoni” favur il-minorenni mhux akkumpanjat ikkonċernat. Għaldaqstant, il-minorenni (iżda mhux l-allegat qarib tiegħu) għandu jkollu, skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta, rimedju effettiv kontra dan ir-rifjut quddiem il-qrati jew it-tribunali tal-Istat Membru mitlub (1). Imbagħad ser nispeċifika r-raġunijiet għaliex nikkunsidra li r-Regolament ta’ Dublin III fl-intier tiegħu ma jmurx kontra r-rikonoxximent ta’ tali rimedju (
34
) u kif ma hemm l-ebda kunflitt bejn dan ir-regolament u l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta (2). Finalment, ser nispjega għaliex, għall-kuntrarju tat-tħassib espress mill-intervenjenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, jiena nqis li tali interpretazzjoni ma hijiex ser tirriżulta f’tibdil sħiħ tas-sistema ta’ Dublin (3).
1. Id-“drittijiet […] iggarantiti mid-dritt tal-Unjoni” li jitolbu rimedju effettiv
49.
Bħalma indikajt fil-punt 31 iktar ’il fuq, l-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III jintroduċi “kriterju ta’ responsabbiltà li jorbot” bl-għan li jistabbilixxi liema Stat Membru għandu jeżamina applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali ddepożitata minn minorenni mhux akkumpanjat li għandu qarib adult li jirrisjedi legalment fl-Unjoni. Dan il-kriterju jipprevali fuq il-kriterji l-oħrajn kollha li jinsabu f’dan ir-regolament (
35
). Sakemm ir-rekwiżiti mniżżlin fl-Artikolu 8(2) jiġu ssodisfatti, din id-dispożizzjoni tinvolvi żewġ obbligi ċari, preċiżi u mingħajr kundizzjonijiet għall-Istat Membru fejn jgħix il-qarib: huwa “għandu jgħaqqad il-minorenni mal-qarib tiegħu jew tagħha” u “għandu jkun […] responsabbli” għall-eżami tat-talba għal ażil tal-minorenni (
36
).
50.
Fil-fehma tiegħi, dawn iż-żewġ obbligi huma korollarji għal ċerti “drittijiet […] garantiti mil-liġi ta’ l-Unjoni” skont it-tifsira tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta, li jibbenefikaw lil minorenni mhux akkumpanjati li japplikaw għall-protezzjoni internazzjonali fl-Unjoni.
1) Liema huma d-“drittijiet […] iggarantiti mid-dritt tal-Unjoni” inkwistjoni?
51.
L-idea li dawk li jfittxu ażil jibbenefikaw minn ċerti drittijiet sostantivi individwali hija inerenti għar-Regolament ta’ Dublin III. B’mod notevoli, dan ir-regolament għandu l-għan li jiżgura “osservanza sħiħa” ta’ ċerti drittijiet ibbażati fuq il-Karta li huma ta’ importanza partikolari fil-kuntest tal-applikazzjoni tiegħu (
37
). Dawn id-drittijiet huma protetti minn diversi salvagwardji proċedurali (
38
), imfassla biex jiżguraw l-involviment ta’ dawk li jfittxu ażil fil-proċess tad-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli għall-eżami tat-talba tagħhom għal ażil (
39
). Dawn huma riflessi wkoll fit-tfassil innifsu tar-regoli (għall-inqas ta’ wħud minnhom) li l-leġiżlatur tal-Unjoni inkluda f’dan l-istrument legali (
40
).
52.
F’dan il-kuntest, l-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III ġie adottat bl-għan espliċitu li “[j]kun żgurat ir-rispett sħiħ tal-prinċipju tal-unità tal-familja u għall-aħjar interess tat-tifel/tifla” (
41
) u għaldaqstant, li jingħata effett lid-drittijiet fundamentali msemmija fl-Artikolu 7 u l-Artikolu 24(2) tal-Karta, li t-tnejn li huma għandhom ikunu ta’ “konsiderazzjoni prinċipali” mill-Istati Membri meta japplikaw ir-regoli stabbiliti fir-Regolament ta’ Dublin III (
42
).
53.
F’dan ir-rigward, infakkar, fl-ewwel lok, li l-Artikolu 7 tal-Karta jiggarantixxi d-dritt fundamentali għar-rispett lejn il-ħajja tal-familja. Dan id-dritt jikkorrispondi għal dak previst mill-Artikolu 8(1) KEDB. Għaldaqstant, għandu jiġi interpretat fid-dawl tal-ġurisprudenza rilevanti tal-Qorti Ewropea għad-Drittijiet tal-Bniedem (iktar ’il quddiem il-“QEDB”) (
43
). Skont din il-ġurisprudenza, jekk teżistix “il-ħajja tal-familja” hija mistoqsija fattwali. Dan il-kunċett għandu l-għeruq tiegħu fil-protezzjoni tan-nukleju tal-familja (jew il-familja immedjata). Madankollu, ġie rrikonoxxut li “qraba” mill-qrib barra minn dan in-nukleju jista’ wkoll ikollhom rwol u jikkontribwixxu għall-ħajja tal-familja (
44
). Fid-dawl ta’ dan, il-kunċett ta’ “ħajja tal-familja” jista’ jinkludi r-relazzjoni bejn tifel/tifla u l-“qarib” tiegħu/tagħha li tipprovdi l-bażi għall-kriterju ta’ responsabbiltà msemmi fl-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III (pereżempju, ir-relazzjoni bejn it-tifel/tifla u zijuh/a).
54.
Fit-tieni lok, l-Artikolu 24(2) tal-Karta jirrikonoxxi li, fl-azzjonijiet kollha relatati mat-tfal, kemm jekk meħuda mill-awtoritajiet pubbliċi kif ukoll jekk meħuda minn istituzzjonijiet privati, l-aħjar interessi tat-tfal għandhom ikunu kunsiderazzjoni primarja. Dan it-tieni dritt fundamentali għandu jinqara flimkien mal-ewwel wieħed (
45
). Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li mill-premessi 14 sa 16 tar-Regolament ta’ Dublin III u, inter alia, mill-Artikolu 6(3)(a) (
46
) u l-Artikolu 6(4) (
47
), kif ukoll mill-Artikolu 8(2) tiegħu, jirriżulta li r-rispett għall-ħajja tal-familja, u b’mod iktar speċifiku, għall-preservazzjoni tal-unità tal-grupp tal-familja huwa, bħala regola ġenerali, fl-aħjar interessi tat-tfal (
48
). Fi kliem ieħor, il-prinċipju, tal-“aħjar interessi” tat-tfal spiss jirrikjedi li l-Istati Membri jagħtu effett sħiħ lid-dritt tal-minorenni għall-ħajja tal-familja billi jżommu l-unità tal-familja tiegħu u, f’ċerti ċirkustanzi, billi jerġgħu jirriunifikawh mal-membri tal-familja jew mal-qraba.
55.
Bl-adozzjoni tal-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III, il-leġiżlatur tal-Unjoni għaldaqstant jidher, fil-fehma tiegħi, li rrikonoxxa, konformement mal-ġurisprudenza tal-QEDB (
49
), li minorenni mhux akkumpanjati huma persuni partikolarment vulnerabbli (
50
), li l-benesseri tagħhom jiddependi fuq il-protezzjoni u l-kura neċessarja ta’ adulti u kundizzjonijiet ta’ akkoljenza xierqa. Minkejja l-garanziji stabbiliti fid-Direttiva dwar l-Akkoljenza (
51
), huwa evidenti li l-ħtiġijiet ta’ minorenni mhux akkumpanjati, b’mod ġenerali, jiġu moqdija bl-aħjar mod, u l-“iżvilupp soċjali”, is-“sigurtà” u s-“sikurezza” (
52
) tagħhom jiġu ssalvagwardjati jekk jieħu ħsiebhom, fl-assenza ta’ “membru tal-familja” fit-territorju tal-Unjoni (
53
), “qarib” (
54
) adult iktar milli jitħalla ma’ familja tar-rispett jew (agħar) f’ċentru ta’ akkomodazzjoni fi Stat Membru għajr dak fejn jinsab tali “qarib”, tul il-perijodu ta’ żmien li l-applikazzjoni tagħhom għall-protezzjoni internazzjonali tkun qiegħda tiġi eżaminata.
56.
Minn dan isegwi li, għall-kuntrarju ta’ dak sostnut mill-Kummissjoni u mill-Gvernijiet tal-Istati Membri li pparteċipaw f’dawn il-proċeduri, l-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III ma huwiex sempliċiment regola organizzattiva li tirregola l-allokazzjoni ta’ responsabbiltà bejn l-Istati Membri. L-obbligi li huwa jimponi fuq l-Istati Membri li jgħaqqdu lill-minorenni mhux akkumpanjati mal-qraba tagħhom huwa mfassal sabiex jiżgura r-rispett sħiħ ta’ dawn id-drittijiet fundamentali tal-minorenni għall-“ħajja tal-familja” (Artikolu 7 tal-Karta) u li l-“aħjar interessi” tagħhom ikunu protetti (Artikolu 24(2) tal-Karta). Skont il-kundizzjonijiet preċiżi mniżżla f’din id-dispożizzjoni, dawn l-obbligi għaldaqstant isarrfu, fil-fehma tiegħi, fi drittijiet konkreti għal tali persuni.
57.
Għal fini ta’ kompletezza, inżid li jiena ma jiniex persważ, fl-ewwel lok, bl-argument tal-Kummissjoni u tal-Gvern Belġjan u ta’ dak Olandiż li, għaliex il-leġiżlatur tal-Unjoni diġà pprovda għall-unità tal-familja fi strumenti oħrajn tad-dritt tal-Unjoni bħad-Direttiva dwar ir-Riunifikazzjoni tal-Familja (
55
), huwa ma kellux il-ħsieb li jħeġġeġ ir-riunifikazzjoni tal-familja ta’ minorenni mhux akkumpanjati mal-qraba tagħhom skont ir-Regolament ta’ Dublin III. Fil-fehma tagħhom, dan ir-regolament ikollu l-għan, fuq kollox, li jiggarantixxi l-ipproċessar rapidu tal-applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali, u mhux li jgħaqqad il-familji flimkien. Barra minn hekk, u fi kwalunkwe każ, jekk it-talba ta’ minorenni mhux akkumpanjat tirnexxi u huwa jikseb l-istatus ta’ “refuġjat”, huwa jkun liberu, skont id-Direttiva dwar il-Kwalifika (
56
) li jmur jgħix fi Stati Membri oħrajn u għaldaqstant, li jingħaqad mal-qraba tiegħu.
58.
Ikolli nammetti li ma narax għaliex il-fatt li minorenni mhux akkumpanjat jislet ċerti drittijiet mid-Direttiva dwar ir-Riunifikazzjoni tal-Familja u mid-Direttiva dwar il-Kwalifika, rispettivament, ikun jipprekludih milli jinvoka l-protezzjoni tad-drittijiet tiegħu bbażati fuq il-Karta għall-“ħajja tal-familja” u milli jkollu l-“aħjar interessi” tiegħu protetti fil-kuntest tal-applikazzjoni tar-Regolament ta’ Dublin III.
59.
Fil-fatt, dawn id-diversi strumenti jkollhom rwol f’mumenti differenti. Fil-kawża prinċipali, l-applikant jaf ikun jista’ jiddependi fuq id-Direttiva dwar il-Kwalifika jew fuq id-Direttiva dwar ir-Riunifikazzjoni tal-Familja biex jingħaqad ma’ zijuh fil-Pajjiżi l-Baxxi, jew li membri tal-familja tiegħu oħrajn (pereżempju, ommu jew missieru) (
57
) jingħaqdu miegħu fil-Greċja, wara li (u jekk) ikun kiseb l-istatus ta’ “refuġjat”. Madankollu, matul iż-żmien li l-applikazzjoni tiegħu għall-protezzjoni internazzjonali tkun qiegħda tiġi eżaminata mill-awtoritajiet Griegi, dawn iż-żewġ direttivi ma jkunu ta’ ebda għajnuna għalih u jkun biss l-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III li jista’ jiżgura li huwa ma jibqax, kontra l-aħjar interessi tiegħu, iżolat minn qarib li jkun jista’ jieħu ħsiebu (
58
).
60.
F’dan ir-rigward, nixtieq nenfasizza li l-impatt negattiv għal minorenni mhux akkumpanjat li jirriżulta mis-separazzjoni mill-“membri tal-familja” jew mill-“qraba” tiegħu matul iż-żmien li waqtu tkun qiegħda tiġi eżaminata t-talba tiegħu ma jistax jiġi injorat. Sa fejn naf jiena, dan l-eżami jista’, teoretikament, jieħu sa sitt xhur wara li tiġi ddepożitata l-applikazzjoni għall-proċedura ta’ eżami (
59
) u, fil-prattika, xi kultant jieħu ferm iktar żmien (
60
). Mill-perspettiva ta’ minorenni, dan jista’ jitqies, skont l-età tiegħu, bħala żmien twil ħafna u saħansitra bħala sitwazzjoni li ma tispiċċa qatt (
61
).
61.
Ma nistax nifhem lanqas, fit-tieni lok, kif din l-interpretazzjoni twassal sabiex il-minorenni mhux akkumpanjati jingħataw dritt li jkollhom l-applikazzjonijiet tagħhom eżaminati fl-Istat Membru tal-għażla tagħhom – li jkun imur kontra l-loġika ġenerali tar-Regolament ta’ Dublin III u jkun jiffavorixxi l-forum shopping. Dan sempliċiment ifisser li, fejn ikun għall-aħjar interessi tiegħu (
62
), huwa għandu dritt, skont ir-regola nnifisha adottata mil-leġiżlatur tal-Unjoni, li jingħaqad ma’ qarib li jista’ jieħu ħsiebu fi Stat Membru ieħor u li t-talba għal ażil tiegħu tiġi eżaminata hemmhekk, sabiex il-benesseri tiegħu jkun żgurat bl-aħjar mod possibbli.
62.
Fit-tielet lok, ma jiniex konvint mill-argument li ma jista’ jiġi dderivat l-ebda dritt sostantiv favur il-minorenni mhux akkumpanjat mill-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III peress li l-Artikolu 17(1) ta’ dan ir-regolament (l-hekk imsejħa klawsola ta’ sovranità), fi kwalunkwe każ jipprovdi lill-Istat Membru fejn tiġi ddepożitata applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali l-għażla li jidderoga mill-kriterji stabbiliti f’dan ir-regolament u li jiddikjara ruħu responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni.
63.
Huwa minnu li l-“klawsola ta’ sovranità” tagħti lill-Istati Membri ċerta libertà fir-rigward tal-applikazzjoni tar-regoli tar-Regolament ta’ Dublin III. Madankollu, bħalma tagħmilha ċara l-premessa 17 ta’ dan ir-regolament, din il-“klawsola” għandha prinċipalment tintuża għal raġunijiet umanitarji u bħala salvagwardja kontra ksur potenzjali tad-drittijiet fundamentali tal-applikanti, pereżempju, sabiex tgħaqqad familja flimkien – mhux biex iżżommhom separati.
64.
Fi kwalunkwe każ, l-użu ta’ din il-klawsola li tinsab fi strument tad-dritt sekondarju, huwa neċessarjament limitat mid-drittijiet fundamentali ggarantiti fil-Karta (
63
). L-interessi (ipotetiċi) li Stat Membru jista’ jinvoka (b’mod eċċezzjonali) sabiex jidderoga mill-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III ma jistgħux, għaldaqstant, jieħdu prijorità fuq l-aħjar interessi ta’ minorenni mhux akkumpanjat li jingħaqad mal-qarib tiegħu skont din id-dispożizzjoni (
64
). Minn dan isegwi li, filwaqt li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-prinċipju tal-“aħjar interessi” tat-tfal ma jistax jobbliga lill-Istati Membri jużaw il-klawsola ta’ sovranità (
65
), dan jista’, f’ħafna ċirkustanzi, jipprekludihom milli jagħmlu dan (
66
).
65.
Finalment, nosserva li, fil-fehma tiegħi, f’sitwazzjoni bħal dik fil-kawża prinċipali, inkwistjoni hemm dritt ieħor iggarantit mid-dritt tal-Unjoni skont it-tifsira tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta, b’mod partikolari d-dritt ta’ minorenni mhux akkumpanjat biex it-talba biex jittieħed inkarigu li tikkonċernah tiġi pproċessata kif xieraq, b’mod imparzjali u ġust.
66.
Fil-fatt, ir-Regolament ta’ Dublin III (u r-Regolament ta’ Implimentazzjoni) jimponi ċerti dmirijiet fuq l-awtoritajiet tal-Istati Membri fir-rigward, b’mod partikolari, l-applikazzjoni tal-Artikolu 8(2) tal-ewwel regolament. B’mod partikolari, Stat Membru li jirċievi talba biex jittieħed inkarigu ibbażata fuq din id-dispożizzjoni huwa obbligat jagħmel il-“kontrolli meħtieġa” qabel ma jwieġeb għaliha. Dan l-Istat Membru “għandu […] jiċċekkja b’mod eżawrjenti u oġġettivament, fuq il-bażi ta’ l-informazzjoni kollha direttament jew indirettament disponibbli għalih” (
67
), jekk ir-rekwiżiti ta’ din id-dispożizzjoni humiex issodisfatti (
68
) u fl-istess ħin, għandu jirrispetta firxa ta’ regoli oħrajn sostantivi (
69
), proċedurali (
70
) u evidenzjarji (
71
) mniżżla f’dawn iż-żewġ strumenti.
67.
Fil-fehma tiegħi, dawn l-obbligi – flimkien mal-obbligi inerenti għall-Artikolu 7 (dritt għall-ħajja tal-familja) u l-Artikolu 24(2) (“l-aħjar interessi tat-tifel/tifla”) tal-Karta – mhux biss jirrikjedu li l-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru mitlub li jkun qiegħed jittratta minorenni mhux akkumpanjat ikunu proattivi fl-identifikazzjoni tal-aħjar interessi tiegħu u jeżaminaw jekk ir-rekwiżiti tal-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III humiex issodisfatti; huma għandhom ukoll isarrfu fi dritt korrispondenti sabiex it-talba “biex jittieħed inkarigu” ta’ tali minorenni tiġi indirizzata b’mod imparzjali u ġust, skont dawn l-aħjar interessi (
72
).
2) Il-ħtieġa għal rimedju effettiv quddiem qorti jew tribunal
68.
Mill-ispjegazzjoni pprovduta fit-taqsima preċedenti jirriżulta li, meta Stat Membru jirrifjuta, għal kwalunkwe raġuni, li jaċċetta talba biex jittieħed inkarigu fformulata abbażi tal-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III, dan jista’ – jekk dan ir-rifjut ikun bla bażi, infondat jew, b’mod iktar ġenerali, illegali – jippreġudika d-drittijiet ta’ minorenni mhux akkumpanjat li huma protetti mid-dritt tal-Unjoni. L-effett konkret ta’ din id-deċiżjoni huwa li l-applikant ma jiġix ittrasferit u għaldaqstant, ma jiġix irreunifikat mal-qarib tiegħu. Għaldaqstant, dan il-minorenni għandu jkollu rimedju legali effettiv quddiem qorti jew tribunal konformement mal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta, kontra tali deċiżjoni (
73
).
69.
B’kuntrast, l-allegat ziju ta’ minorenni mhux akkumpanjat, fil-fehma tiegħi, ma jislet l-ebda dritt attwali mill-applikazzjoni tal-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III. Din id-dispożizzjoni tiffoka fuq il-minorenni mhux akkumpanjat u l-protezzjoni tad-dritt tiegħu li l-“aħjar interessi” (Artikolu 24(2) tal-Karta) u l-“ħajja tal-familja” (Artikolu 7 tal-Karta) tiegħu jkunu protetti. Din ma tiffokax fuq, u lanqas tagħti, xi dritt lill-“membri tal-familja” jew lill-“qraba” tiegħu.
70.
Nenfasizza li, f’sitwazzjoni bħal dik fil-kawża prinċipali, jekk minorenni mhux akkumpanjat ma jitħalliex jikkontesta r-rifjut tal-awtoritajiet tal-Istat Membru mitlub biex “jieħu inkarigu” minnu, ma jkun hemm l-ebda opportunità għalih biex jiddefendi d-drittijiet tiegħu quddiem qorti tal-ġustizzja – peress li, fi kwalunkwe każ, l-ebda “deċiżjoni ta’ trasferiment” skont it-tifsira tal-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III ma tiġi adottata mill-awtoritajiet tal-Istat Membru li jagħmel it-talba (
74
).
71.
Barra minn hekk, għalija jidher ċar li tali rimedju għandu jingħata mill-Istat Membru mitlub (f’dan il-każ, il-Pajjiżi l-Baxxi), quddiem qorti jew tribunal ta’ dan l-Istat Membru (bħall-qorti tar-rinviju). Fil-fatt, dan ir-rimedju ma jista’ bl-ebda mod jingħata mill-Istat Membru li jagħmel it-talba quddiem il-qrati jew it-tribunali tiegħu stess. Għalkemm is-sistema ta’ Dublin tiddependi fuq fiduċja reċiproka (
75
), bħalissa ma hijiex sistema integrata bis-sħiħ, fejn il-qrati jew it-tribunali tal-Istat Membru A jkunu jistgħu jeżaminaw mill-ġdid deċiżjoni adottata mill-awtoritajiet amministrattivi tal-Istat Membru B, u jagħtu sentenzi li jkunu vinkolanti għal dawn l-awtoritajiet.
2. L-assenza ta’ kwalunkwe kunflitt bejn l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta u r-Regolament ta’ Dublin III
72.
Wara li ġie stabbilit li, f’sitwazzjoni bħal dik fil-kawża prinċipali, applikant għall-protezzjoni internazzjonali għandu dritt għal rimedju effettiv skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta, moqri flimkien mal-Artikolu 7 u l-Artikolu 24(2) tagħha, issa ser nikkunsidra jekk it-test tal-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III, kif ukoll is-sistema u l-għanijiet ġenerali ta’ dan ir-regolament imorrux kontra l-għoti ta’ dan ir-rimedju.
73.
Jekk dan kellu jkun il-każ, ikun hemm kunflitt bejn ir-Regolament ta’ Dublin III u l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta. L-ewwel wieħed iqiegħed limitazzjoni fuq id-dritt iggarantit minn dan tal-aħħar (
76
). Din il-limitazzjoni tkun permissibbli biss jekk tikkonforma mar-rekwiżiti stretti elenkati fl-Artikolu 52(1) tal-Karta, li huma, l-ewwel, li tkun “prevista mil-liġi”, it-tieni, li tirrispetta l-“essenza” tad-dritt u, it-tielet, li tirrispetta l-prinċipju ta’ proporzjonalità. Fil-fehma tiegħi, f’sitwazzjoni bħal dik fil-kawża prinċipali, li minorenni mhux akkumpanjat jiġi mċaħħad għalkollox minn rimedju effettiv ikun jikser l-“essenza” tad-dritt tiegħu għal tali rimedju. Il-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollha l-ebda għażla oħra ħlief li tiddikjara l-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III (jew, skont il-każ, ir-regolament fl-intier tiegħu) bħala invalidu.
74.
Madankollu, hemm diversi raġunijiet li jwassluni sabiex niċħad tali riżultat drastiku u nikkonkludi li fil-fatt ma hemm l-ebda kunflitt bejn ir-Regolament ta’ Dublin III u l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta.
75.
Fl-ewwel lok, xejn fil-formulazzjoni tal-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III ma jindika, fil-fehma tiegħi, li, għaliex din id-dispożizzjoni tipprevedi biss rimedju kontra “deċiżjonijiet ta’ trasferiment” (
77
), din teskludi l-possibbiltà li jingħata rimedju effettiv f’din il-kawża. Din id-dispożizzjoni ġiet adottata b’mod espliċitu mil-leġiżlatur tal-Unjoni sabiex isaħħaħ il-protezzjoni ġudizzjarja għal dawk li jfittxu ażil (
78
), u mhux sabiex tintuża bħala “karta tajba x’tilgħab” biex iċċaħħadhom minn rimedju effettiv f’każijiet oħrajn li ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tagħha. Anki jekk wieħed jikkunsidra l-formulazzjoni tal-Artikolu 27(1) bħala waħda ambigwa fuq din il-kwistjoni, fil-fehma tiegħi ma jkunx possibbli li din id-dispożizzjoni tinbena b’tali mod li jkollha natura eżawrjenti. Fil-fatt, hija ġurisprudenza stabbilita li meta dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni sekondarju tkun miftuħa għal iktar minn interpretazzjoni waħda, għandha tingħata preferenza lill-interpretazzjoni li tirrendi d-dispożizzjoni konsistenti mad-dritt primarju (inklużi d-drittijiet u l-libertajiet ibbażati fuq il-Karta), iktar milli lill-interpretazzjoni li twassal sabiex hija tkun inkompatibbli ma’ dan id-dritt (
79
).
76.
Fit-tieni lok, fir-rigward tas-sistema u l-għanijiet ġenerali tar-Regolament ta’ Dublin III, nosserva li l-maġġoranza tal-argumenti mressqa mill-Kummissjoni u mill-gvernijiet tal-Istati Membri, kemm fis-seduta kif ukoll fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom, kienu bbażati fuq il-premessa (fil-fehma tiegħi, skorretta) li l-għoti ta’ rimedju jkun inkompatibbli mal-għan inerenti għal dan ir-regolament li jiżgura l-“ipproċessar bil-ħeffa ta’ applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali” u li “jiddetermina minnufih l-Istat Membru responsabbli” kif ukoll bil-limiti ta’ żmien stretti stabbiliti għal dan l-għan. B’mod partikolari, il-Gvern Franċiż jargumenta li l-eżerċizzju ta’ rimedju jkun impossibbli fil-prattika minħabba li dawn il-limiti ta’ żmien ikomplu jiddekorru u possibbilment ikollhom impatt fuq id-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni (
80
).
77.
Fil-fehma tiegħi, dan ir-raġunament jinjora l-fatt li dawn il-limiti ta’ żmien ġew introdotti mil-leġiżlatur tal-Unjoni sabiex, fuq kollox, “ikun iggarantit aċċess effettiv għall-proċeduri għall-għoti ta’ protezzjoni internazzjonali” (
81
) u jkunu protetti d-drittijiet ta’ dawk li jfittxu ażil stabbiliti fl-acquis tal-ażil tal-Unjoni u fil-Karta (
82
).
78.
Jekk wieħed jaċċetta, bħalma għamlet il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha f’Shiri (
83
), li l-limiti ta’ żmien stabbiliti fir-Regolament ta’ Dublin III huma mfassla b’mod espliċitu biex jipproteġu lil dawk li jfittxu ażil, wieħed għandu jirrikonoxxi wkoll li dawn il-limiti ta’ żmien ma għandhomx, imbagħad, sfaċċatament jiġi invokati fil-konfront ta’ dawk li jfittxu ażil sabiex jipprevenuhom milli jfittxu rimedju effettiv, speċjalment meta d-drittijiet (l-oħrajn) tagħhom ibbażati fuq il-Karta jkunu allegatament ġew miksura (f’din il-kawża, id-dritt għall-“ħajja tal-familja” u d-dritt li l-“aħjar interessi” tal-minorenni jkunu protetti, skont l-Artikolu 7 u l-Artikolu 24(2) tal-Karta).
79.
Il-konklużjoni opposta tkun twassal għas-sitwazzjoni pjuttost assurda fejn persuna li tfittex ażil tiġi mċaħħda minn rimedju effettiv għaliex ikun, preżumibbilment, fl-interess tagħha li l-proċeduri stabbiliti fir-Regolament ta’ Dublin III jiġu pproċessati malajr u, bħala riżultat, li l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri jkollhom diskrezzjoni libera f’dan ir-rigward. Ċertament, l-aħjar perspettiva hawnhekk tkun li wieħed iżomm f’moħħu l-fatt li jekk persuna li tfittex ażil tiddeċiedi li teżerċita d-dritt tagħha għal rimedju effettiv, dan ikun għaliex hija temmen li l-protezzjoni ġudizzjarja tad-drittijiet u l-interessi tagħha hija iktar importanti minn determinazzjoni fil-pront tal-Istat Membru responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni tagħha għall-protezzjoni internazzjonali (
84
).
80.
Il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet, fil-kuntest tal-interpretazzjoni tal-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III, li d-dewmien fid-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli huwa konsegwenza inevitabbli tal-obbligu impost fuq l-Istati Membri li jagħmlu rimedju effettiv disponibbli (
85
). Dan ma pprevjenihiex milli tikkonkludi li l-leġiżlatur tal-Unjoni ma kellux l-għan, meta adotta dan ir-regolament, li “jissagrifika l-protezzjoni ġudizzjarja tal-applikanti għall-ażil għar-rekwiżit ta’ ħeffa fl-ipproċessar tal-applikazzjonijiet għall-ażil” (
86
). Ma narax għalfejn ikun impossibbli, f’din il-kawża, li tiġi adottata interpretazzjoni simili (
87
).
81.
Barra minn hekk, ninnota li l-Artikolu 12(2) tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni jipprovdi li n-nuqqas li jiġu osservati l-limiti ta’ żmien li japplikaw għall-adozzjoni ta’ tweġiba għal talba biex jittieħed inkarigu jew it-twettiq ta’ trasferiment ta’ minorenni mhux akkumpanjat mhux neċessarjament ser ikun ta’ ostakolu għall-kontinwazzjoni tal-proċedura jew għat-twettiq ta’ tali trasferiment. Kif nifhimha jiena, din id-dispożizzjoni tikkonferma li, fir-rigward ta’ minorenni mhux akkumpanjati, l-għan ta’ konformità mal-limiti ta’ żmien stretti elenkati fid-dispożizzjonijiet tar-Regolament ta’ Dublin III jew fir-Regolament ta’ Implimentazzjoni huwa sekondarju għal dak li tiġi żgurata l-applikazzjoni korretta tar-regoli inklużi f’dawn l-istrumenti u l-protezzjoni adegwata tal-persuni kkonċernati. Fil-qosor, wieħed ma jistax jiddependi faċilment fuq dawn il-limiti ta’ żmien sabiex jipprevjeni minorenni mhux akkumpanjat milli jikkontesta rifjut tal-awtoritajiet tal-Istat Membru mitlub li jieħdu inkarigu minnu, wara li l-Istat Membru li jkun għamel it-talba jkun ikkonkluda li l-“kriterju ta’ responsabbiltà” fl-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III jindika lill-Istat Membru mitlub bħala l-Istat Membru responsabbli.
82.
Fi kwalunkwe każ, hemm soluzzjoni faċli għall-problema li proċeduri f’qorti jew tribunal idewmu d-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli. Fil-fatt, fil-fehma tiegħi, l-għan tal-ipproċessar rapidu tal-applikazzjonijiet, li huwa inerenti għar-Regolament ta’ Dublin III, jeħtieġ, fl-interess kemm tal-minorenni mhux akkumpanjati kif ukoll tal-funzjonament ġenerali xieraq tas-sistema stabbilita minn dan ir-regolament, li r-rimedju mogħti skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta lil tali minorenni mhux akkumpanjati nnifsu jkun rapidu (
88
).
83.
F’dan ir-rigward, huwa wkoll ovvju għalija li l-eżerċizzju ta’ dan ir-rimedju għandu jkollu effett sospensiv fir-rigward tal-proċedura relatata mad-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli. Jekk il-qrati jew it-tribunali tal-Istat Membru mitlub kellhom finalment jiddeċiedu li l-awtoritajiet kompetenti ta’ dan l-Istat żbaljaw fir-rifjut tagħhom li jieħdu inkarigu minn minorenni mhux akkumpanjat bħall-applikant, id-deċiżjoni tagħhom tiġi annullata (jekk mhux irriformata) u dawn l-awtoritajiet imbagħad ikollhom jissottomettu tweġiba ġdida fil-limiti ta’ żmien mogħtija, li japplikaw de novo (
89
). Il-konsegwenzi li jirriżultaw f’każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità ma’ dawn il-limiti ta’ żmien ikunu għaldaqstant ippreservati b’mod sħiħ.
84.
Fit-tielet lok, inqis li l-obbligu fuq l-Istati Membri li jipprovdu rimedju effettiv f’din il-kawża huwa konsistenti mal-għan tal-leġiżlatur tal-Unjoni li jinvolvi minorenni mhux akkumpanjati fil-proċess li jwassal għad-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni tagħhom. Dan l-għan forsi huwa mfisser l-aħjar mill-Artikolu 6(2) tar-Regolament ta’ Dublin III u l-Artikolu 12(3) tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni u fl-obbligi speċifiċi għall-Istati Membri li jinsabu fihom (
90
).
85.
Fil-fehma tiegħi, dawn l-istess obbligi jistgħu jikkontribwixxu għall-iżgurar li, f’din il-kawża, ir-rimedju tal-minorenni mhux akkumpanjat ikun effettiv, u mhux sempliċiment illużorju. Pereżempju, huwa perfettament possibbli li jiġi konkluż li, minħabba l-fatt li dawn id-dispożizzjonijiet huma fformulati f’termini suffiċjentement ġenerali u wisgħin, dawn jinkludu obbligu konkret u preċiż, fil-prattika, fuq l-Istat Membru li jagħmel it-talba, li jżomm ir-rappreżentant tal-minorenni mhux akkumpanjat informat dwar il-fatt li l-awtoritajiet tiegħu ssottomettew talba biex jittieħed inkarigu abbażi tal-Artikolu 8(2) ta’ dan ir-regolament lil Stat Membru ieħor (l-Istat Membru mitlub) u, imbagħad, dwar it-tweġiba fin-negattiv tal-awtoritajiet ta’ dan l-Istat Membru l-ieħor għal din it-talba. Tali obbligu jkun jagħmilha possibbli għall-minorenni mhux akkumpanjat li jkun informat dwar il-kontenut tad-deċiżjoni tal-Istat Membru mitlub u li jippreżenta rikors kontrieha jekk jixtieq jagħmel hekk.
86.
Fir-raba’ lok, u l-iktar importanti, l-obbligu tal-Istati Membri li jagħmlu rimedju effettiv disponibbli f’din il-kawża jista’, fil-verità, iwassal għall-applikazzjoni korretta u effettiva tar-regoli inklużi fir-Regolament ta’ Dublin III u fir-Regolament ta’ Implimentazzjoni. Huwa ċar li l-“kriterji ta’ responsabbiltà” u l-firxa sħiħa ta’ regoli sostantivi, proċedurali u evidenzjarji oħrajn elenkati f’dawn iż-żewġ strumenti (
91
) għall-protezzjoni ta’ minorenni mhux akkumpanjati jispiċċaw, sa ċertu punt, mingħajr skop u/jew neqsin mill-effett prattiku tagħhom jekk l-awtoritajiet tal-Istati Membri, fl-evalwazzjoni tat-talbiet biex jittieħed inkarigu, kellu jkollhom diskrezzjoni libera biex japplikawhom u ħarbu mill-istħarriġ ġudizzjarju fil-każijiet kollha ħlief dawk fejn il-minorenni għandu jiġi ttrasferit lejn Stat Membru differenti (każijiet li huma koperti mill-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III). B’mod ġenerali, l-għan li jiġi żgurat li d-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli ssir b’mod konformi mal-“kriterji oġġettivi u ġusti” (
92
) ikun jista’ jiġi mminat; id-differenzi fl-applikazzjoni ta’ dawn ir-regoli u l-kriterji jkunu jistgħu jikkompromettu l-funzjonament bla xkiel tar-Regolament ta’ Dublin III, li jiddependi fuq il-prinċipji ta’ kooperazzjoni amministrattiva (
93
), ta’ solidarjetà (
94
), u ta’ fiduċja reċiproka (
95
), u sitwazzjoni “ta’ imblokk” tkun tista’ saħansitra tirriżulta minn differenzi irrikonċiljabbli bejn l-Istati Membri, li l-proċedura ta’ konċiljazzjoni fl-Artikolu 37(2) ta’ dan ir-regolament jaf ma tkunx tista’ ssolvi (
96
). Fil-punt estrem tal-ispettru, Stat Membru jkun jista’ – jekk ikun jixtieq jagħmel hekk – jirrifjuta sistematikament kwalunkwe talba biex jittieħed inkarigu indirizzata lilu (
97
).
87.
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha, niddubita li ż-żamma ta’ distinzjoni bejn is-sitwazzjoni fejn minorenni mhux akkumpanjat għandu jiġi ttrasferit (u għandu rimedju skont l-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III) u fejn l-Istat Membru mitlub jirrifjuta li jieħu inkarigu minnu abbażi tal-Artikolu 8(2) ta’ dan ir-regolament sabiex huwa jibqa’ fl-Istat Membru li jkun jinsab fih (u, skont l-intervenjenti, ma jkollux rimedju) tibqa’ tagħmel ħafna sens. Wieħed jista’ faċilment jimmaġina każ fejn minorenni mhux akkumpanjat jasal fil-Greċja u, wara, b’xi mod jirnexxilu jasal sal-Pajjiżi l-Baxxi fejn jirrisjedi l-allegat ziju tiegħu. Tali minorenni jinvolvi ruħu preċiżament f’dak li r-regolament ifittex li jiskoraġġixxi, b’mod partikolari, “moviment sekondarju” (is-sottomissjoni ta’ applikazzjonijiet suċċessivi għall-protezzjoni internazzjonali fi Stati Membri differenti). Madankollu, jekk il-Pajjiżi l-Baxxi mbagħad indirizzaw talba għal teħid lura lill-Greċja u eventwalment adottaw deċiżjoni biex jittrasferixxu lill-minorenni mhux akkumpanjat lura lejn il-Greċja, tali deċiżjoni tkun taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III u l-minorenni jikseb iċ-ċans li jiddefendi lilu nnifsu quddiem il-qrati fil-Pajjiżi l-Baxxi. L-istess minorenni, skont dawn il-partijiet, ma jkollu l-ebda rimedju bħal dan jekk, bħalma għamel l-applikant, jkun osserva r-regoli u baqa’ l-Greċja, bil-Pajjiżi l-Baxxi sempliċiment jirrifjutaw li jieħdu inkarigu minnu (
98
).
88.
Jiena, l-ewwel wieħed, nemmen li tali approċċ effettivament ikun jippremja lil dawk li, għall-kuntrarju tar-regoli, jinvolvu ruħhom f’moviment sekondarju mhux awtorizzat, u li dan ikun joħloq “fattur ta’ attrazzjoni” addizzjonali għall-minorenni mhux akkumpanjati sabiex jivvjaġġaw illegalment – b’riskju għas-sigurtà, għas-sikurezza u għall-benesseri tagħhom – lejn l-Istat Membru fejn jirrisjedi l-“membru tal-familja” jew il-“qarib” tagħhom.
89.
Biex nikkonkludi din it-taqsima, nixtieq nenfasizza li ma tkunx l-ewwel darba li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi li l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta jeħtieġ li l-Istati Membru jagħmlu rimedju effettiv disponibbli f’sitwazzjoni fejn ma jkunx espliċitament previst mil-leġiżlazzjoni tal-Unjoni applikabbli. Sabiex nipprovdi eżempju wieħed biss, hija għamlet effettivament dan reċentement fis-sentenza tagħha f’Minister van Buitenlandse Zaken (
99
) li kkonċernat l-interpretazzjoni tal-Kodiċi dwar il-Viżi.
3. Lejn tibdil maġġuri tas-sistema ta’ Dublin?
90.
Ħafna mit-tħassib espress mill-gvernijiet tal-Istati Membri tul dawn il-proċeduri jidhruli li rriżultaw, għall-inqas parzjalment, mill-fatt li, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja kellha tikkonkludi li għandu jkun ipprovdut rimedju effettiv f’din il-kawża, ikollha tagħmel l-istess f’firxa ta’ każijiet oħrajn, u dan finalment jirriżulta f’tibdil maġġuri tas-sistema ta’ Dublin.
91.
Madankollu, fil-fehma tiegħi, is-soluzzjoni li nipproponi ma twassalx għal tali riżultat, minħabba tliet raġunijiet prinċipali.
92.
Fl-ewwel lok, wieħed għandu jżomm quddiem għajnejh il-fatt li sehem sinjifikattiv, jekk mhux maġġoranza, tat-talbiet għal teħid lura jew biex jittieħed inkarigu effettivament jinvolvu persuni li jfittxu ażil li jkunu fiżikament preżenti fl-Istat Membru li fih ikunu jixtiequ li tiġi eżaminata l-applikazzjoni tagħhom għall-protezzjoni internazzjonali u li qegħdin jipprovaw jevitaw li jiġu ttrasferiti lejn Stat Membru ieħor (konformement mal-Artikolu 13 jew l-Artikolu 18(1)(c) sa (d) tar-Regolament ta’ Dublin III). Għal tali sitwazzjonijiet, l-Artikolu 27(1) ta’ dan ir-regolament diġà jipprevedi rimedju legali u jittratta b’mod eżawrjenti l-kwistjoni ta’ jekk għandux jingħata dan ir-rimedju, u jekk dan ikun il-każ, meta għandu jingħata (
100
). Bħalma enfasizzat il-Qorti tal-Ġustizzja f’M.A. et (
101
), sakemm rimedju effettiv ikun disponibbli f’xi punt matul il-Proċedura ta’ Dublin, mela dan ikun suffiċjenti sabiex jiġu protetti d-drittijiet individwali tal-applikant għall-protezzjoni internazzjonali.
93.
Fit-tieni lok, is-soluzzjoni li nipproponi hija limitata għal ċerti xenarji. Hija tikkonċerna l-applikazzjoni ta’ dispożizzjoni speċifika ħafna tar-Regolament ta’ Dublin III (Artikolu 8(2)), dwar kategorija partikolari ta’ persuni li jfittxu ażil (minorenni mhux akkumpanjati) imfassla sabiex tiżgura r-rispett sħiħ ta’ ċerti drittijiet fundamentali (Artikolu 7 u Artikolu 24(2) tal-Karta). Tali rimedju ma jkollux għalfejn jingħata lil dawk kollha li jfittxu ażil fir-rigward tal-kriterji kollha stabbiliti f’dan ir-regolament.
94.
Huwa minnu li l-konstatazzjonijiet li wassluni sabiex nikkonkludi li għandu jingħata rimedju effettiv f’din il-kawża jistgħu, fil-fehma tiegħi, japplikaw b’mod indaqs f’kawża fejn minorenni mhux akkumpanjat li jixtieq jiġi ttrasferit abbażi tal-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III isostni li d-drittijiet fundamentali tiegħu (Artikolu 7 u Artikolu 24(2) tal-Karta) ġew affettwati mhux b’deċiżjoni tal-Istat Membru mitlub (f’dan il-każ, il-Pajjiżi l-Baxxi), iżda b’azzjoni, jew b’nuqqas ta’ azzjoni, tal-awtoritajiet tal-Istat Membru fejn huwa preżenti l-applikant (f’dan il-każ, il-Greċja) (
102
).
95.
Biex inkun ċar, minorenni mhux akkumpanjat jista’ jkollu diversi raġunijiet għal tali kontestazzjoni: huwa jista’ jkun qiegħed jargumenta li l-awtoritajiet ta’ dan l-Istat Membru naqsu milli jindirizzaw talba biex jittieħed inkarigu abbażi tal-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III, jew naqsu milli jirrispettaw il-limiti ta’ żmien (jew għas-sottomissjoni ta’ din it-talba jew għat-trasferiment tal-minorenni), jew saħansitra li jkunu applikaw skorrettament il-klawżola ta’sovranità fl-Artikolu 17(1) ta’ dan ir-regolament. Tkun xi tkun ir-raġuni, dan l-Istat Membru jispiċċa jkun responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni tal-minorenni. Tali deċiżjoni, naturalment għandha konsegwenza sostantiva għalih għaliex huwa ma jiġix ittrasferit lejn Stat Membru ieħor, iżda jkollu jibqa’ fejn ikun matul iż-żmien li l-applikazzjoni tiegħu għall-protezzjoni internazzjonali tkun qiegħda tiġi pproċessata u eżaminata.
96.
Madankollu, fit-tielet lok, huwa ċar li anki jekk dritt għal rimedju effettiv kellu jiġi rrikonoxxut f’tali każ kif ukoll f’din il-kawża, kwalunkwe deċiżjoni ta’ kwalunkwe Stat Membru, kemm jekk l-Istat Membru mitlub jew l-Istat Membru li jagħmel it-talba, ma ssirx li tista’ tiġi kkontestata sakemm ma tkunx finali.
97.
F’dan ir-rigward, huwa ċar li talbiet suċċessivi biex jittieħed inkarigu jistgħu jitressqu biss mill-Istat Membru li jagħmel it-talba sakemm ma jkunx inqabeż il-limitu ta’ żmien obbligatorju stabbilit għal dan l-għan fl-Artikolu 21(1) tar-Regolament ta’ Dublin III (
103
). Wara li jiskadi dan il-limitu ta’ żmien, kwalunkwe nuqqas ta’ dan l-Istat Membru li jressaq talba biex jittieħed inkarigu abbażi tal-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Dublin III jsir finali u, għaldaqstant, fil-fehma tiegħi, potenzjalment suġġett għal rikors. Madankollu, l-ebda kontestazzjoni ma għandha tkun possibbli qabel dan. B’mod simili, ladarba jiskadi l-limitu ta’ żmien biex tingħata tweġiba għat-talba finali biex jittieħed inkarigu mressqa mill-Istat Membru li jagħmel it-talba (
104
) (jew, jekk ikun il-każ, ladarba jintemm il-perijodu ta’ ġimagħtejn li fih għandha tingħata tweġiba għal talba għal rieżami) (
105
), ir-rifjut tal-Istat Membru mitlub isir ukoll finali u għalhekk miftuħ għal eżami mill-ġdid. Madankollu, kwalunkwe rifjut ikkomunikat qabel dak iż-żmien ma għandux ikun jista’ jiġi kkontestat sakemm jidħol f’tali deċiżjoni finali, jew isir tali deċiżjoni finali.
98.
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, nemmen li jekk il-Qorti tal-Ġustizzja kellha ssegwi s-soluzzjoni li qiegħed nipproponi u ssib li, skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta, għandu jiġi pprovdut rimedju effettiv f’din il-kawża, dan ma jikkawżax it-tibdil maġġuri li qiegħed jinkwieta lill-gvernijiet tal-Istati Membri.
C.
Ftit kunsiderazzjonijiet dwar il-modalitajiet prattiċi tar-rimedju legali (it-Tielet Domanda)
99.
Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar il-modalitajiet prattiċi tar-rimedju li, fil-fehma tiegħi, għandhom jingħataw lil persuna li tfittex ażil bħall-applikant, skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta. Hija tistaqsi, b’mod iktar speċifiku, b’liema mod u minn liema Stat Membru għandhom jiġu kkomunikati d-deċiżjoni tal-Istat Membru mitlub u d-dritt li jiġi ppreżentat rikors kontrieha lil din il-persuna. L-osservazzjonijiet tiegħi b’risposta għal din id-domanda ser ikunu pjuttost qosra, peress li diġà indikajt li (i) dan ir-rimedju għandu jiġi eżerċitat quddiem il-qrati jew it-tribunali tal-Istat Membru mitlub u (ii) dan l-Istat Membru għandu jiżgura li rimedju rapidu jkun magħmul disponibbli għal tali persuna li tfittex ażil (
106
).
100.
Inżid li hija ġurisprudenza stabbilita sew li, fl-assenza ta’ armonizzazzjoni tal-proċeduri nazzjonali, ir-regoli ddettaljati li jistabbilixxu d-dritt għal rikors huma kwistjonijiet li jaqgħu taħt l-ordinament ġuridiku ta’ kull Stat Membru, konformement mal-prinċipju ta’ awtonomija proċedurali, suġġetti biss għar-rekwiżit li dawn ir-regoli ma għandhomx ikunu inqas favorevoli minn dawk li jirregolaw sitwazzjonijiet domestiċi simili (prinċipju ta’ ekwivalenza) u, kruċjalment, li ma għandhomx jagħmluha diffiċli eċċessivament jew impossibbli, fil-prattika, li wieħed jeżerċita d-drittijiet mogħtija mid-dritt tal-Unjoni (prinċipju ta’ effettività) (
107
).
101.
Dawn ir-rekwiżiti ta’ ekwivalenza u effettività jirriflettu l-obbligu ġenerali tal-Istati Membri li jiżguraw il-protezzjoni ġudizzjarja tad-drittijiet li l-individwi jiksbu mid-dritt tal-Unjoni. Huma japplikaw kemm fir-rigward tal-indikazzjoni tal-qrati u t-tribunali li jkollhom il-ġurisdizzjoni li jisimgħu u jiddeterminaw l-azzjonijiet ibbażati fuq tali drittijiet kif ukoll fir-rigward tad-definizzjoni tar-regoli proċedurali ddettaljati (
108
).
102.
Huwa ċar għalija li, f’din il-kawża, hija l-qorti tar-rinviju, li weħidha għandha l-ġurisdizzjoni biex tinterpreta d-dritt nazzjonali tagħha, li għandha tiddetermina jekk is-sistema ta’ eżami mill-ġdid fil-Pajjiżi l-Baxxi tissodisfax dawn ir-rekwiżiti u sa liema punt tagħmel dan, u jekk hijiex kompetenti biex teżamina mill-ġdid deċiżjoni tas-Segretarja tal-Istat li tirrifjuta talba biex jittieħed inkarigu (
109
). Madankollu, nixtieq nenfasizza l-fatt li, sabiex jiġi pprovdut rimedju verament effettiv, il-qorti kompetenti għandha, fil-fehma tiegħi, tipproċedi għal eżami mill-ġdid sħiħ, fid-dritt u fil-fatt, ta’ tali deċiżjoni, sabiex tevalwa jekk id-drittijiet (
110
) tal-applikant ġewx miksura jew le – u, jekk ikun il-każ, tannulla jew tirriforma d-deċiżjoni inkwistjoni.
103.
Barra minn hekk, hija wkoll ġurisprudenza stabbilita li sabiex ir-rimedju tagħha jkun effettiv (skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta), il-persuna kkonċernata għandha tkun tista’ tikkonferma r-raġunijiet li abbażi tagħhom ittieħdet id-deċiżjoni fir-rigward tagħha, permezz tal-qari tad-deċiżjoni nnifisha jew permezz tat-talba u l-ksib ta’ notifika ta’ dawn ir-raġunijiet (
111
).
104.
F’dan ir-rigward, nemmen li finalment huma l-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru li jagħmel it-talba (f’dan il-każ, l-awtoritajiet Griegi), li weħidhom jinteraġixxu mal-minorenni mhux akkumpanjat, li għandhom jinformawh dwar ir-rifjut tal-awtoritajiet tal-Istat Membru mitlub u dwar id-dritt tiegħu għal rikors kontra din id-deċiżjoni jew għal eżami mill-ġdid tagħha (
112
).
105.
Fil-fehma tiegħi, hemm żewġ raġunijiet għal dan. Fl-ewwel lok, bl-adozzjoni tar-Regolament ta’ Dublin III, il-leġiżlatur tal-Unjoni enfasizza l-importanza tal-kooperazzjoni amministrattiva (
113
) u jidher li kien favur il-ħolqien ta’ mekkaniżmu “ta’ punt uniku ta’ servizz”, li jippermetti lil dawk li jfittxu ażil jittrattaw mal-awtoritajiet ta’ Stat Membru wieħed biss u jlestu l-formalitajiet amministrattivi kollha f’post wieħed. Fit-tieni lok, jidhirli li, f’din il-kawża, dan l-obbligu jiffranka lil minorenni mhux akkumpanjat, bħall-applikant, id-dwejjaq li jkollu jittratta mal-awtoritajiet kompetenti kemm tal-Istat Membru li jagħmel it-talba kif ukoll tal-Istat Membru mitlub (li kull wieħed jopera skont regoli differenti) għall-inqas sakemm jiddeċiedi li jeżerċita d-dritt tiegħu għal rimedju effettiv. Għaldaqstant, b’mod ġenerali, huwa jibbenefika minn protezzjoni ikbar, konformement mal-għanijiet tas-sistema ta’ Dublin (
114
).
106.
Barra minn hekk, il-prinċipju ta’ kooperazzjoni amministrattiva neċessarjament jinvolvi, fil-fehma tiegħi, li, jekk rikors jiġi ppreżentat minn minorenni mhux akkumpanjat bħall-applikant quddiem il-qrati jew it-tribunali tal-Istat Membru mitlub (f’dan il-każ, il-Pajjiżi l-Baxxi), kontra rifjut biex jittieħed inkarigu adottat mill-awtoritajiet kompetenti ta’ dan l-Istat Membru, dawn l-awtoritajiet għandhom jinformaw lill-awtoritajiet tal-Istat Membru li jagħmel it-talba (f’dan il-każ, il-Greċja) li tali rikors ġie ppreżentat (
115
).
107.
Fil-fehma tiegħi, dan għandu jsir sabiex l-awtoritajiet tal-Istat Membru li jagħmel it-talba jkunu jistgħu jissospendu l-proċedura relatata mad-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli filwaqt li jkun għadu pendenti r-rikors (
116
) – tali effett sospensiv huwa neċessarju sabiex jiżgura li dawn l-awtoritajiet ma jikkonkludux li huma responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni tal-minorenni mhux akkumpanjat għall-protezzjoni internazzjonali u, bħala riżultat, ma jipproċedux għall-evalwazzjoni tal-mertu tat-talba għal ażil tiegħu.
V. Konklużjoni
108.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domandi magħmula għal deċiżjoni preliminari mir-Rechtbank Den Haag zittingsplaats Haarlem (il-Qorti Distrettwali, Den Haag, sedenti f’Haarlem, il-Pajjiżi l-Baxxi) kif ġej:
(1)
L-Artikolu 27(1) tar-Regolament (UE) Nru 604/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 li jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi biex ikun iddeterminat liema hu l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali iddepożitata għand wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida ma jistax jiġi interpretat li jobbliga lill-Istati Membri jipprovdu rimedju effettiv kontra rifjut tal-awtoritajiet kompetenti tagħhom li jaċċettaw talba biex jittieħed inkarigu, skont it-tifsira tal-Artikolu 22(1) tiegħu, moqri flimkien mal-Artikolu 8(2) tiegħu.
(2)
F’tali sitwazzjoni, l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, moqri flimkien mal-Artikolu 7 u l-Artikolu 24(2) tagħha, jirrikjedi, madankollu, li tali rimedju effettiv isir disponibbli għall-minorenni mhux akkumpanjat ikkonċernat (iżda mhux għall-allegat qarib tiegħu) mill-Istati Membri li l-awtoritajiet kompetenti tiegħu rrifjutaw li jaċċettaw it-talba biex jittieħed inkarigu, quddiem il-qrati jew it-tribunali ta’ dan l-Istat Membru.
(3)
Ir-regoli ddettaljati li jistabbilixxu l-modalitajiet prattiċi ta’ tali rimedju huma kwistjonijiet għall-ordinament ġuridiku ta’ kull Stat Membri, konformement mal-prinċipju ta’ awtonomija proċedurali u suġġetti għall-prinċipji ta’ effettività u ekwivalenza u għall-obbligu, fuq l-awtoritajiet tal-Istat Membru li bagħtu t-talba biex jittieħed inkarigu, (i) sabiex jinformaw lill-minorenni mhux akkumpanjat ikkonċernat dwar it-tweġiba mogħtija mill-kontropartijiet tagħhom fl-Istat Membru mitlub u (ii) sabiex jissospendu l-proċedura għad-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni tal-minorenni għall-protezzjoni internazzjonali sakemm ikun għadu pendenti r-rikors tiegħu.
(
1
)	Lingwa oriġinali l-Ingliż.
(
2
)	Ara l-Uffiċċju Ewropew ta’ Appoġġ fil-Qasam tal-Asil (EASO), ir-Rapport annwali dwar is-sitwazzjoni tal-ażil fl-Unjoni Ewropea 2015, 2016, p. 109.
(
3
)	Ara https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/-/ddn-20210423-1.
(
4
)	Regolament (UE) Nru 604/2013 tal-Parlament u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 li jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi biex ikun iddeterminat liema hu l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali iddepożitata għand wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida (ĠU 2013, L 180, p. 31, rettifika fil-ĠU 2017, L 49, p. 50) (iktar ’il quddiem, ir-“Regolament ta’ Dublin III”).
(
5
)	Ara, inter alia, is-sentenzi tas‑7 ta’ Ġunju 2016, Ghezelbash (C‑63/15, EU:C:2016:409); tat‑23 ta’ Jannar 2019, M.A. et (C‑661/17, EU:C:2019:53), u tad‑19 ta’ Marzu 2019, Jawo (C‑163/17, EU:C:2019:218).
(
6
)	Skont l-Artikolu 2(i) u (j) tar-Regolament ta’ Dublin III, għall-finijiet ta’ dan ir-regolament, “minorenni” huwa “ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida taħt l-età ta’ 18‑il sena”, filwaqt li “minorenni mhux akkumpanjat” huwa “minorenni li jasal fit- it-territorju tal-Istati Membri mhux akkumpanjat minn adult responsabbli għalih jew għaliha, […] għaż-żmien li huwa jew hija ma tkunx fil-kura ta’ tali adult”, rispettivament.
(
7
)	Skont l-Artikolu 2(h) tar-Regolament ta’ Dublin III, “qarib” huwa “[z]-zija jew iz-ziju jew in-nannu/a tal-applikant li huwa preżenti fit-territorju ta’ Stati Membru […]”.
(
8
)	Regolament tal-Kummissjoni tat‑2 ta’ Settembru li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 343/2003 li jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi biex jiġi determinat l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-asil iddepożitata f’wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta’ pajjiż terz (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 200), kif emendat mir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 118/2014 tat‑30 ta’ Jannar 2014 (ĠU 2014, L 39, p. 1).
(
9
)	Fit-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari, il-qorti tar-rinviju tindika wkoll li, fit‑2 ta’ Lulju 2020, l-awtoritajiet Griegi reġgħu talbu lis-Segretarja tal-Istat sabiex tieħu inkarigu mill-applikant. Is-Segretarja tal-Istat irrifjutat din it-talba fid‑9 ta’ Lulju 2020. Dan ir-rifjut ma jagħmilx parti mir-rikors ippreżentat quddiem il-qorti tar-rinviju.
(
10
)	Bħalma indikajt fil-punt 20 iktar ’il fuq, kemm l-applikant kif ukoll S huma partijiet fil-kawża quddiem il-qorti tar-rinviju. Madankollu, fit-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari, il-qorti tar-rinviju rriproduċiet biss l-argumenti tal-applikant.
(
11
)	Sentenza tas‑7 ta’ Ġunju 2016 (C‑63/15, EU:C:2016:409).
(
12
)	Sentenza tas‑7 ta’ Ġunju 2016 (C‑155/15, EU:C:2016:410).
(
13
)	Is-Segretarja tal-Istat tindika li, filwaqt li dawk li jfittxu ażil ma għandhom l-ebda dritt għal rimedju ħlief fil-każijiet espliċitament koperti mill-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III, l-awtoritajiet tal-Istat Membru li jagħmel it-talba huma intitolati fil-każijiet kollha, fejn il-kontropartijiet tagħhom fl-Istat Membru mitlub jirrifjutaw li jieħdu inkarigu minn persuna li tfittex ażil, li jitolbu eżami mill-ġdid tat-talba sabiex “jittieħed inkarigu” (skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni), jew li jibdew il-proċedura ta’ konċiljazzjoni ddettaljata fl-Artikolu 37(2) tar-Regolament ta’ Dublin III.
(
14
)	Ara l-Artikolu 21(1) u l-Artikolu 22(1) tar-Regolament ta’ Dublin III (riprodotti fil-punti 10 u 11 iktar ’il fuq).
(
15
)	Ara l-premessa 16 tar-Regolament ta’ Dublin III.
(
16
)	Nixtieq nenfasizza li hija biss id-data li fiha ntbagħtet l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali li hija rilevanti sabiex jiġi evalwat jekk l-applikant huwiex “minorenni” (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑12 ta’ April 2018, A u S (C‑550/16, EU:C:2018:248, punti 39 sa 64)). Għaldaqstant, il-fatt li, fil-kawża prinċipali, l-applikant issa laħaq l-età ta’ 18‑il sena, wara li ddepożita l-applikazzjoni tiegħu għall-protezzjoni internazzjonali fil-Greċja, huwa irrilevanti.
(
17
)	L-Artikolu 26(1) tar-Regolament ta’ Dublin III jipprovdi li “[m]eta l-Istat Membru mitlub jaċċetta li jieħu inkarigu ta’ jew jieħu lura applikant jew persuna oħra kif imsemmi fl-Artikolu 18(1)(c) jew (d), l-Istat Membru rikjedenti għandu jinnotifika lill-persuna kkonċernata bid-deċiżjoni li hija tiġi trasferita lejn l-Istat Membru responsabbli u, fejn xieraq, bid-deċiżjoni li ma jeżaminax l-applikazjoni tagħha għal protezzjoni internazzjonali” (enfasi miżjuda minni). L-Artikolu 29(1) tiegħu jindika li t-trasferiment tal-persuna kkonċernata għandu jsir “l-aktar tard fi żmien sitt xhur mill-aċċettazzjoni tat-talba […] biex jieħu inkarigu ta’ jew jieħu lura” lil din il-persuna (enfasi miżjuda minni).
(
18
)	Ara wkoll, f’dan ir-rigward, il-premessa 19 tar-Regolament ta’ Dublin III, li tispjega li r-rimedju previst fl-Artikolu 27(1) ta’ dan ir-regolament ikopri “l-eżami tas-sitwazzjoni legali u fattwali fl-Istat Membru li għalih jiġi ttrasferit l-applikant” (enfasi miżjuda minni).
(
19
)	L-Artikolu 23 u l-Artikolu 24 tar-Regolament ta’ Dublin III jiddettaljaw il-proċedura li tapplika għat-talbiet għal teħid lura (li tista’ ssir biss fil-każijiet koperti mill-Artikolu 18(1)(b) sa (d) tar-Regolament ta’ Dublin III). Din il-kawża tikkonċerna talba biex jittieħed inkarigu u mhux talba għal teħid lura.
(
20
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑31 ta’ Mejju 2018, Hassan (C‑647/16, EU:C:2018:368, punt 60), u tal‑4 ta’ Ottubru 2018, Fathi (C‑56/17, EU:C:2018:803, punt 54).
(
21
)	Ara, b’mod notevoli, is-sentenza tas‑7 ta’ Ġunju 2016, Ghezelbash (C‑63/15, EU:C:2016:409, punt 53).
(
22
)	Dan huwa minnu għaliex, bħalma tagħmilha ċara l-premessa 19 tar-Regolament ta’ Dublin III, l-Artikolu 27(1) tiegħu ġie adottat sabiex jiżgura konformità sħiħa mal-Artikolu 47 tal-Karta.
(
23
)	Fi kliem ieħor, tali interpretazzjoni tkun contra legem u, għaldaqstant, inaċċettabbli. Ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑24 ta’ Jannar 2012, Dominguez (C‑282/10, EU:C:2012:33, punti 24 u 25 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
24
)	Ara l-Artikolu 28(5) tal-“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi biex ikun iddeterminat liema hu l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali iddepożitata għand wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida (tfassil mill-ġdid)” (COM (2016) 270 final).
(
25
)	ĠU 2021 C 143, p. 4.
(
26
)	Ninnota li l-iktar proposta reċenti tal-Kummissjoni ma fiha l-ebda dispożizzjoni ekwivalenti (ara l-Artikolu 33 tal-“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-ġestjoni tal-ażil u l-migrazzjoni u li jemenda d-Direttiva tal-Kunsill (KE) 2003/109 u r-Regolament propost (UE) XXX/XXX [Il-Fond għall-Migrazzjoni u l-Ażil] (COM (2020) 610 final)).
(
27
)	Ara, dwar il-prinċipju ġenerali tal-protezzjoni legali effettiva, is-sentenza tal‑15 ta’ Mejju 1986, Johnston (222/84, EU:C:1986:206, punt 18). Iktar ’il quddiem, b’konnessjoni mal-Artikolu 47 tal-Karta, ara, inter alia, is-sentenzi tat‑13 ta’ Marzu 2007, Unibet (C‑432/05, EU:C:2007:163, punt 37), u tat‑18 ta’ Diċembru 2014, Abdida (C‑562/13, EU:C:2014:2453, punt 45).
(
28
)	Skont l-Artikolu 52(3) tal-Karta, id-dritt preċedenti, għaldaqstant, għandu l-istess tifsira u skop bħal dak tal-aħħar, għalkemm id-dritt tal-Unjoni jista’ jipprovdi protezzjoni li tkun iktar estensiva.
(
29
)	Ara s-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2020, État luxembourgeois (Dritt għal rimedju kontra talba għal informazzjoni fil-qasam tat-tassazzjoni) (C‑245/19 u C‑246/19, EU:C:2020:795, punt 54 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
30
)	Ibid., punt 55.
(
31
)	Ara l-Artikolu 51(1) tal-Karta, kif interpretat, b’mod partikolari, fis-sentenza tas‑26 ta’ Frar 2013, Åkerberg Fransson (C‑617/10, EU:C:2013:105, punti 17 sa 23).
(
32
)	Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bobek f’El Hassani (C‑403/16, EU:C:2017:659, punt 76). Minkejja dan, dan l-aħħar rekwiżit ġie interpretat b’mod pjuttost wiesa’ fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, pereżempju, li persuna tista’ tiddependi fuq il-prinċipju ġenerali ta’ protezzjoni kontra ndħil arbitrarju jew sproporzjonat mill-awtoritajiet pubbliċi fil-kuntest tal-attivitajiet privati ta’ din il-persuna (ara, inter alia, is-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2020, État luxembourgeois (Dritt għal rimedju kontra talba għal informazzjoni fil-qasam tat-tassazzjoni) (C‑245/19 u C‑246/19, EU:C:2020:795, punti 57 u 58) jew id-drittijiet tal-libertà li wieħed jipprovdi servizzi u tal-libertà ta’ stabbiliment li jirriżultaw mill-Artikolu 56 u l-Artikolu 49 TFUE (ara s-sentenza tal‑14 ta’ Ġunju 2017, Online Games et (C‑685/15, EU:C:2017:452, punt 58)).
(
33
)	Dawn l-awtoritajiet, għaldaqstant, qegħdin “jimplimentaw il-liġi ta’ l-Unjoni” skont it-tifsira tal-Artikolu 51(1) tal-Karta.
(
34
)	Għalkemm l-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III ma jipprevedix tali rimedju (ara l-analiżi tiegħi tal-ewwel domanda).
(
35
)	Ħlief għall-kriterju previst fl-Artikolu 8(1) tar-Regolament ta’ Dublin III, li jikkonċerna l-preżenza ta’ “membru tal-familja” fi Stat Membru ieħor.
(
36
)	Enfasi miżjuda minni. Dawn l-obbligi għandhom jiġu kkuntrastati mad-diskrezzjoni li għandhom l-Istati Membri, skont l-Artikolu 17(1) tar-Regolament ta’ Dublin III, li jidderogaw mill-kriterji ta’ responsabbiltà, b’mod partikolari abbażi ta’ raġunijiet umanitarji u ta’ kompassjoni, sabiex ilaqqgħu flimkien lill-membri tal-familja, qraba jew relazzjonijiet oħrajn tal-familja u jeżaminaw applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali ddepożitata fih jew fi Stat Membru ieħor (ara l-premessa 17 ta’ dan ir-regolament).
(
37
)	Ara l-premessa 39 tar-Regolament ta’ Dublin III, li ssemmi, b’mod iktar speċifiku, id-drittijiet fundamentali ggarantiti skont l-Artikoli 1, 4, 7, 18, 24 u 47 tal-Karta.
(
38
)	Apparti r-rikonoxximent ta’ dritt għal rimedju legali effettiv f’ċerti ċirkustanzi fl-Artikolu 27(1) tiegħu, ir-Regolament ta’ Dublin III fih regoli li jikkonċernaw id-dritt ta’ aċċess għall-proċedura tal-ażil (Artikolu 3), id-dritt li wieħed ikun informat (Artikolu 4), id-dritt għal smigħ (Artikolu 5), regoli dwar id-detenzjoni (Artikolu 28), u regoli dwar il-ħżin ta’ data personali (Artikolu 38).
(
39
)	Ara s-sentenzi tas‑7 ta’ Ġunju 2016, Ghezelbash (C‑63/15, EU:C:2016:409); tas‑7 ta’ Ġunju 2016, Karim (C‑155/15, EU:C:2016:410); u tal‑25 ta’ Ottubru 2017, Shiri (C‑201/16, EU:C:2017:805).
(
40
)	Ara, f’dan is-sens, il-premessi 9, 13, 14, 16 u 19 tar-Regolament ta’ Dublin III.
(
41
)	Premessa 16 tar-Regolament ta’ Dublin III (enfasi miżjuda minni).
(
42
)	Ara l-premessi 13 u 14 ta’ dan ir-regolament.
(
43
)	Skont l-Artikolu 52(3) tal-Karta.
(
44
)	Ara, f’dan ir-rigward, il-Qorti EDB, 13 ta’ Ġunju 1979, Marckx vs Il‑Belġju, (CE:ECHR:1979:0613JUD000683374, punt 45). Il-QEDB kkonfermat ukoll li l-“ħajja tal-familja” ma hijiex limitata għar-relazzjoni bejn “membri tal-familja” kif kienu ddefiniti taħt l-Artikolu 2 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 343/2003 tat‑18 ta’ Frar 2003 li jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi biex ikun iddeterminat l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-ażil iddepożitata f’wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta’ pajjiż terz (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 109) (ara l-Qorti EDB, 7 ta’ Mejju 2013, L.H. u V.S. vs Il‑Belġju, CE:ECHR:2013:0507DEC006742910, punt 73).
(
45
)	Ara, b’analoġija, is-sentenza tas‑16 ta’ Lulju 2020, L‑Istat Belġjan (Riunifikazzjoni tal-familja – Wild minuri) (C‑133/19, C‑136/19 u C‑137/19, EU:C:2020:577, punt 34).
(
46
)	Skont din id-dispożizzjoni, l-Istat Membru għandu, fl-evalwazzjoni tal-aħjar interessi tat-tfal, jieħu inkunsiderazzjoni b’mod xieraq, inter alia, il-possibbiltajiet ta’ riunifikazzjoni tal-familja.
(
47
)	Din id-dispożizzjoni tindika li, għall-iskopijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 8 tar-Regolament ta’ Dublin III, l-Istat Membru fejn il-minorenni mhux akkumpanjat jiddepożita applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali għandu, kemm jista’ jkun malajr, jieħu azzjoni xierqa biex jidentifika l-membri tal-familja, l-aħwa jew il-qraba tal-minorenni mhux akkumpanjat fit-territorju tal-Istati Membri, filwaqt li jipproteġi l-aħjar interessi tal-minorenni.
(
48
)	Ara s-sentenza tat‑23 ta’ Jannar 2019, M.A. et (C‑661/17, EU:C:2019:53, punt 89).
(
49
)	Il-Qorti EDB iddeċidiet li l-minorenni, “fid-dawl tal-ħtiġijiet speċifiċi u l-vulnerabbiltà estrema tagħhom”, ħaqqhom iktar protezzjoni minn persuni oħrajn li jfittxu ażil. L-awtoritajiet pubbliċi għandhom dmir li jipproteġuhom u li jieħdu miżuri xierqa bħala parti mill-obbligi pożittivi tagħhom skont l-Artikolu 3 tal-KEDB. Ara, b’mod partikolari, il-Qorti EDB, 19 ta’ Jannar 2012, Popov vs Franza (CE:ECHR:2012:0119JUD003947207, punt 91) u QEDB, 4 ta’ Novembru 2014, Tarakhel vs L‑Isvizzera, (CE:ECHR:2014:1104JUD002921712, punti 118 u 119).
(
50
)	Ara l-premessa 13 tar-Regolament ta’ Dublin III. Ara, b’mod simili, id-Direttiva 2013/33/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 li tistabbilixxi l-istandards dwar l-akkoljenza ta’ applikanti għall-protezzjoni internazzjonali (ĠU 2013, L 180, p. 96) (iktar ’il quddiem, id-“Direttiva dwar l-Akkoljenza”). Skont din id-direttiva, li tapplika għal applikanti għall-protezzjoni internazzjonali anki matul il-Proċedura ta’ Dublin (ara l-premessa 11 tar-Regolament ta’ Dublin III u l-Artikolu 3 tiegħu), l-Istati Membri “għandhom iqisu s-sitwazzjoni speċifika ta’ persuni vulnerabbli”, inklużi minorenni u minorenni mhux akkumpanjati (Artikolu 21), b’mod partikolari billi “jiżguraw standard ta’ ħajja xieraq għall-iżvilupp fiżiku, mentali, spiritwali, morali u soċjali tat-tfal” (Artikolu 23).
(
51
)	B’mod partikolari, skont l-Artikolu 24(2) tad-Direttiva dwar l-Akkoljenza, minorenni mhux akkumpanjat għandu, bħala prinċipju, jitqiegħed ma’ familja tar-rispett, f’ċentru ta’ akkomodazzjoni bi provvisti speċjali għall-minorenni, jew f’akkomodazzjoni oħra xierqa għall-minorenni biss jekk huwa ma jkollux qarib adult.
(
52
)	Ara l-premessa 13 tar-Regolament ta’ Dublin III.
(
53
)	Meta minorenni mhux akkumpanjat ikollu membru tal-familja fi Stat Membru ieħor, l-Artikolu 8(1) tar-Regolament ta’ Dublin III jipprevedi li tali persuni għandhom, bħala regola, jerġgħu jingħaqdu. B’mod simili, l-Artikolu 23(5) tad-Direttiva dwar l-Akkoljenza jgħid, b’mod partikolari, li l-applikanti li huma minorenni għandhom ikunu mal-ġenituri tagħhom jew mal-adult responsabbli għalihom – sakemm dan ikun fl-aħjar interessi tagħhom.
(
54
)	Bl-istess mod, mill-Artikolu 24(2) tad-Direttiva dwar l-Akkoljenza jirriżulta li, meta persuna li tfittex ażil li tkun minorenni mhux akkumpanjata jkollha qarib adult fl-istess Stat Membru, hija għandha titqiegħed ma’ tali qarib – sakemm, ovvjament, dan ikun fl-aħjar interessi tagħha.
(
55
)	Direttiva tal-Kunsill 2003/86/KE tat‑22 ta’ Settembru 2003 dwar id-dritt għal riunifikazzjoni tal-familja (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 224, iktar ’il quddiem, id-“Direttiva dwar ir-Riunifikazzjoni tal-Familja”).
(
56
)	Ara l-Artikolu 33 (“Libertà ta’ moviment fi ħdan l-Istat Membru”) tad-Direttiva 2011/95/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Diċembru 2011 dwar standards għall-kwalifika ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħala benefiċjarji ta’ protezzjoni internazzjonali, għal stat uniformi għar-refuġjati jew għal persuni eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja, u għall-kontenut tal-protezzjoni mogħtija (riformulazzjoni) (ĠU 2011, L 337, p. 9) (iktar ’il quddiem, id-“Direttiva dwar il-Kwalifika”).
(
57
)	Ara l-Artikolu 10(3)(a) tad-Direttiva dwar ir-Riunifikazzjoni tal-Familja.
(
58
)	Barra minn hekk, ma jidhirx li huwa probabbli li z-ziju tal-applikant (li jirrisjedi legalment fil-Pajjiżi l-Baxxi) ikun jista’ jinvoka d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar ir-Riunifikazzjoni tal-Familja biex l-applikant (in-neputi tiegħu) imur jgħix miegħu. Fil-fatt, skont din id-direttiva, ċittadini mhux tal-Unjoni li jirrisjedu legalment jibbenefikaw minn dritt li jingħaqdu mal-konjuġi, mat-tfal taħt l-età tagħhom u mat-tfal tal-konjuġi tagħhom biss fl-Istat Membru li jkunu qegħdin jirrisjedu fih. L-Istati Membri jistgħu wkoll (iżda ma għandhomx għalfejn) jawtorizzaw riunifikazzjoni ma’ sieħeb mhux miżżewweġ, ulied adulti dipendenti, jew qraba dipendenti ikbar fl-età.
(
59
)	Ara l-Artikolu 31(3) tad-Direttiva 2013/32/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 dwar proċeduri komuni għall-għoti u l-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali (ĠU 2013, L 180, p. 60). Il-perijodu totali jista’ anki jdum sa 21 xhar (ara l-Artikolu 31(5) ta’ din id-direttiva). L-Istati Membri jistgħu ovvjament jagħtu prijorità għall-ipproċessar ta’ applikazzjonijiet ippreżentati minn minorenni mhux akkumpanjati (ara l-Artikolu 31(7)(2) tal-istess direttiva), iżda ma humiex obbligati jagħmlu dan.
(
60
)	F’dan ir-rigward, ma naqbilx mal-fehma tal-Gvern Grieg li l-Proċedura ta’ Dublin hija sempliċiment proċedura intermedjarja u biss wieħed mill-passi fil-proċess globali li jgħaddu minnu dawk li jfittxu ażil, mill-mument li japplikaw għall-protezzjoni internazzjonali sakemm tiġi ddeterminata t-talba għal ażil tagħhom. Skont il-fehma tiegħi, il-konsegwenzi ta’ din il-proċedura jistgħu jkunu reali ferm għal minorenni mhux akkumpanjati, speċjalment meta jkunu ta’ età partikolarment żgħira.
(
61
)	Ara, b’analoġija, il-Qorti EDB, 19 ta’ Jannar 2012, Popov vs Franza (CE:ECHR:2012:0119JUD003947207, punt 100). Dan ikun minnu ferm iktar jekk l-Istat Membru li fih jinsab preżenti fiżikament il-minorenni mhux akkumpanjat ikun qiegħed jaffaċċja numru partikolarment għoli ta’ applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali u jsibha diffiċli li jipprovdih bil-kura kollha meħtieġa mill-aħjar interessi tal-minorenni.
(
62
)	Bħalma jagħmilha ċara l-Artikolu 6(3) tar-Regolament ta’ Dublin III, l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri għandhom, fid-determinazzjoni tal-aħjar interessi tal-minorenni, jieħdu inkunsiderazzjoni ta’ firxa ta’ fatturi, fejn il-fehmiet tal-minorenni (skont l-età u l-maturità tiegħu) huma biss wieħed minn dawn il-fatturi.
(
63
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2011, N.S. et (C‑411/10 u C‑493/10, EU:C:2011:865, punti 64 sa 69 u 108).
(
64
)	Il-QEDB irrikonoxxiet li, fi kwistjonijiet ta’ immigrazzjoni, “il-vulnerabbiltà estrema tat-tfal hija l-fattur deċiżiv u tieħu preċedenza fuq kunsiderazzjonijiet [oħrajn]” (ara, il-Qorti EDB, 19 ta’ Jannar 2012, Popov vs Franza, CE:ECHR:2012:0119JUD003947207, punt 91).
(
65
)	Ara s-sentenza tat‑23 ta’ Jannar 2019, M.A. et (C‑661/17, EU:C:2019:53).
(
66
)	Fi kwalunkwe każ, huwa biss Stat Membru li fih persuna li tfittex ażil tkun iddepożitat applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali li jista’ jibbaża ruħu fuq din id-dispożizzjoni. Għaldaqstant, dan pjuttost ma huwiex relatat mal-kwistjoni ta’ jekk persuna li tfittex ażil jistax ikollha rimedju kontra deċiżjoni tal-Istat Membru mitlub (li lilu ma tkun saret u ma tkun ġiet irreġistrata l-ebda talba għal ażil).
(
67
)	Artikolu 3(2) tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni (enfasi miżjuda minni). Ara wkoll l-Artikolu 22(1) tar-Regolament ta’ Dublin III.
(
68
)	B’mod partikolari, l-eżistenza ta’ rabtiet tal-familja bil-provi bejn il-minorenni u l-allegat qarib tiegħu, il-preżenza ta’ dan il-qarib fit-territorju ta’ dan l-Istat Membru, il-kapaċità tiegħu biex jieħu ħsieb il-minorenni, u jekk ir-riunifikazzjoni tkunx fl-aħjar interessi ta’ dan tal-aħħar.
(
69
)	Ara, pereżempju, l-Artikolu 6(3) tar-Regolament ta’ Dublin III, li jippreċiża l-fatturi rilevanti kollha li għandhom jitqiesu sabiex jiġu evalwati l-aħjar interessi tal-minorenni mhux akkumpanjati, jew l-Artikolu 3(2) u l-Artikolu 5(1) tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni, li jipprevedu li huwa biss “wara li kontrolli jiġu mwettqa’” u l-Istat Membru jqis li l-evidenza sottomessa ma tistabbilixxix ir-responsabbiltà tiegħu li l-Istat Membru jista’ jirrifjuta talba biex jittieħed inkarigu. Ara wkoll l-Artikolu 12 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni.
(
70
)	Pereżempju, ir-regoli relatati mal-limitu ta’ żmien li fih Stat Membru għandu jwieġeb għal talba biex jittieħed inkarigu (fl-Artikolu 22(1) tar-Regolament ta’ Dublin III jew l-Artikolu 5(2) tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni).
(
71
)	Ara r-regoli li jinsabu, inter alia, fil-Lista A.I.1 tal-Anness II tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni, li jippreċiżaw id-diversi mezzi ta’ prova li wieħed jista’ jibbaża ruħu fuqhom sabiex tiġi stabbilita l-preżenza ta’ “membru tal-familja”, “qarib” jew “relazzjoni” ta’ applikant li jkun minorenni mhux akkumpanjat.
(
72
)	Ara, f’dan ir-rigward, il-prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni ta’ amministrazzjoni tajba, imsemmi b’mod partikolari fis-sentenza tat‑8 ta’ Mejju 2014, N. (C‑604/12, EU:C:2014:302, punt 50).
(
73
)	Għalija huwa ovvju, bħalma kien ovvju għall-qorti tar-rinviju (ara l-punt 26 iktar ’il fuq), li l-proċedura ta’ konċiljazzjoni prevista fl-Artikolu 37(2) tar-Regolament ta’ Dublin III ma hijiex rimedju effettiv skont it-tifsira tal-Artikolu 47 tal-Karta. Għalkemm din il-proċedura hija bla dubju “importanti, kemm għall-Istati Membri kif ukoll għall-applikanti konċernati” (ara l-premessa 37 ta’ dan ir-regolament), nosserva li (i) din il-proċedura sseħħ biss fuq l-inizjattiva tal-Istati Membri u ma hijiex miftuħa għall-applikanti (u lanqas tinvolvihom b’xi mod) u (ii) ma sseħħx quddiem “tribunal” imparzjali li jissanzjona l-applikazzjoni skorretta tal-liġi. Hija sempliċi djalogu bejn amministrazzjonijiet differenti.
(
74
)	Ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑14 ta’ Mejju 2020, Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság Dél-alföldi Regionális Igazgatóság (C‑924/19 PPU u C‑925/19 PPU, EU:C:2020:367, punt 290).
(
75
)	Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 95 iktar ’il quddiem.
(
76
)	Il-Qorti tal-Ġustizzja għad għandha tindirizza din il-kwistjoni, minħabba li fis-sentenza tagħha tal‑4 ta’ Ottubru 2018, Fathi (C‑56/17, EU:C:2018:803, punt 54), din sempliċiment innotat li r-Regolament ta’ Dublin III “ma jinkludix […] tali garanziji proċedurali speċifiċi meta […] l-Istat Membru li jkun qed jiddetermina liema huwa l-Istat Membru responsabbli jikkonkludi li ma hemmx lok li jsir trasferiment tal-applikant lejn Stat Membru ieħor” (jiġifieri, meta ma tiġi adottata l-ebda “deċiżjoni ta’ trasferiment” skont it-tifsira tal-Artikolu 27(1) ta’ dan ir-regolament).
(
77
)	Ara t-Taqsima A iktar ’il fuq.
(
78
)	Dan huwa pjuttost ovvju mill-premessa 19 tar-Regolament ta’ Dublin III, li tipprovdi li l-Artikolu 27(1) ta’ dan ir-regolament kien adottat “[s]abiex tkun garantita il-protezzjoni effettiva tad-drittijiet tal-individwi kkonċernati”.
(
79
)	Ara s-sentenza tal‑14 ta’ Mejju 2019, M et (Revoka tal-istatus ta’ refuġjat) (C‑391/16, C‑77/17 u C‑78/17, EU:C:2019:403, punt 77 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
80
)	Fil-fatt, fil-kuntest tal-applikazzjoni tar-Regolament ta’ Dublin III, il-limiti ta’ żmien jikkostitwixxu iktar minn sempliċi sett ta’ salvagwardji proċedurali. Jekk Stat Membru jonqos milli jirrispetta l-limiti ta’ żmien applikabbli, ir-responsabbiltà għall-eżami ta’ applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali tista’ taqa’ fuqu iktar milli fuq l-Istat Membru li jkun indikat b’mod ieħor minn dan l-istrument, (ara, pereżempju, f’dan ir-rigward, it-tielet paragrafu tal-Artikolu 21(1) u l-Artikolu 22(7) tar-Regolament ta’ Dublin III).
(
81
)	Ara l-premessa 5 tar-Regolament ta’ Dublin III.
(
82
)	Ara, f’dan is-sens, il-premessa 21 tar-Regolament ta’ Dublin III.
(
83
)	Ara s-sentenza tal‑25 ta’ Ottubru 2017 (C‑201/16, EU:C:2017:805, punt 44).
(
84
)	Ninnota li, kif abbozzat preżentement, ir-Regolament ta’ Dublin III fi kwalunkwe każ jippermetti dewmien fid-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli f’sitwazzjonijiet li fihom l-Istat Membru jiddeċiedi li jibda l-proċedura ta’ konċiljazzjoni skont l-Artikolu 37 tar-Regolament ta’ Dublin III. Madankollu, b’differenza għall-każ li fih il-persuna li tfittex ażil tappella quddiem qorti jew tribunal, hija ma għandha assolutament l-ebda vuċi fil-kuntest ta’ din il-proċedura.
(
85
)	Ara s-sentenza tas‑7 ta’ Ġunju 2016, Ghezelbash (C‑63/15, EU:C:2016:409, punt 56).
(
86
)	Ibid., punt 57.
(
87
)	Huwa minnu li, fis-sentenza tagħha tat‑23 ta’ Jannar 2019, M.A. et (C‑661/17, EU:C:2019:53), il-Qorti tal-Ġustizzja rrifjutat li tirrikonoxxi l-eżistenza ta’ rimedju kontra deċiżjoni ta’ Stat Membru li ma jiddependix fuq il-klawżola diskrezzjonali inkluża fl-Artikolu 17(1) tar-Regolament ta’ Dublin III (ibid. punt 79), b’mod partikolari għar-raġuni li l-għan tal-ipproċessar rapidu tal-applikazzjonijiet “jitlob li ma jiġux immultiplikati r-rimedji” (ibid. punt 76). Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja insistiet ukoll fuq il-fatt li tali deċiżjoni tista’, fi kwalunkwe każ, tiġi kkontestata, konformement mal-Artikolu 27(1) ta’ dan ir-regolament, fil-mument ta’ rikors kontra d-deċiżjoni ta’ trasferiment li finalment tittieħed (ibid. punti 78 u 79). Għaldaqstant, niddubita li l-Qorti tal-Ġustizzja riedet tfisser, f’din is-sentenza, li l-għoti ta’ rimedju legali għandu jiġi skoraġġut fis-sitwazzjonijiet kollha, inklużi dawk fejn – bħalma huwa l-każ hawnhekk (ara l-punt 70 iktar ’il fuq) – inkella ma jkun hemm l-ebda opportunità li l-konstatazzjonijiet li jkunu saru fi kwalunkwe stadju tal-Proċedura ta’ Dublin jiġu kkontestati quddiem qorti.
(
88
)	Ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑25 ta’ Ottubru 2017, Shiri (C‑201/16, EU:C:2017:805, punt 44).
(
89
)	Jiġifieri, fi żmien il-perijodu ta’ xahrejn previst fl-Artikolu 22 tar-Regolament ta’ Dublin III.
(
90
)	Tali obbligi jinkludu dak li jinħatar rappreżentant personali li jirrappreżenta u/jew jassisti lill-minorenni mhux akkumpanjat fir-rigward tal-proċeduri kollha previsti f’dan ir-regolament, li dan ir-rappreżentant jingħata aċċess għall-fajl tal-minorenni u li dan ir-rappreżentant jiġi involut “kemm jista’ jkun” fil-proċess tad-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli” (ara, f’dan ir-rigward, l-Artikolu 12(3) tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni).
(
91
)	Ara l-punt 66 iktar ’il fuq.
(
92
)	Ara l-premessa 5 tar-Regolament ta’ Dublin III.
(
93
)	Ara l-Kapitolu VII, intitolat “Koperazzjoni amministrattiva” tar-Regolament ta’ Dublin III.
(
94
)	Ara l-premessi 7 sa 9 tar-Regolament ta’ Dublin III.
(
95
)	Ara l-premessa 22 tar-Regolament ta’ Dublin III. Ara wkoll, den Heijer, M., “Remedies in the Dublin Regulation: Ghezelbash and Karim”, Common Market Law Review, Vol. 54, 2017, p. 869.
(
96
)	Skont din id-dispożizzjoni, il-proċedura ta’ konċiljazzjoni tista’ tinbeda fuq it-talba ta’ Stat Membru wieħed. Madankollu, huwa ċar li l-membri tal-kumitat maħtur biex isolvi t-tilwima, li jirrappreżentaw lill-Istati Membri mhux konnessi mal-kwistjoni, ma humiex suġġetti għall-istess standards ta’ mġiba bħalma jkun imħallef imparzjali jekk il-persuna li tfittex ażil innifisha jkollha rimedju.
(
97
)	Naqbel bis-sħiħ mal-Kummissjoni u mal-Gvern Grieg li r-regoli relatati mal-“koperazzjoni amministrattiva” fihom numru ta’ salvagwardji mfassla sabiex jiżguraw il-protezzjoni tad-drittijiet ta’ dawk li jfittxu ażil. Madankollu, ma naħsibx li dawn is-salvagwardji jeskludu l-fatt li rimedju effettiv isir disponibbli b’mod parallel lil minorenni mhux akkumpanjat bħall-applikant.
(
98
)	Huwa minnu li r-rimedju fil-każ ta’ talba għal teħid lura huwa iktar restrittiv fil-portata tiegħu mir-rimedju fil-każ ta’ talba biex jittieħed inkarigu, minħabba l-fatt li tal-ewwel tista’ tiġi fformulata biss fis-sitwazzjonijiet li huma espliċitament koperti mill-Artikolu 18(1)(b) sa (d) tar-Regolament ta’ Dublin III u l-qrati nazzjonali ma jinvestigawx jekk il-“kriterji ta’ responsabbiltà” fil-Kapitolu III tar-Regolament ta’ Dublin III ġewx applikati korrettament mill-Istat Membru li fih ġiet iddepożitata l-ewwel applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑2 ta’ April 2019, H. u R. (C‑582/17 u C‑583/17, EU:C:2019:280, punt 68)). Madankollu, fil-fehma tiegħi, dan ma jibdilx il-fatt li minorenni mhux akkumpanjat “imqareb” (li jivvjaġġa illegalment minn Stat Membru A għal Stat Membru B u jitlob protezzjoni internazzjonali f’dawn iż-żewġ Stati Membri) xorta jkollu l-opportunità tiegħu fil-qorti fl-Istat Membru B, filwaqt li minorenni “ubbidjenti” (li, bħall-applikant, jibqa’ fi Stat Membru A), ma jkollux din l-opportunità.
(
99
)	Sentenza tal‑24 ta’ Novembru 2020 (C‑225/19 u C‑226/19, EU:C:2020:951, punt 52). Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li applikant li jiġi rrifjutat viża minħabba oġġezzjoni mqajma minn Stat Membru fuq waħda mir-raġunijiet applikabbli ta’ rifjut għandu jkun jista’ jikkonferma din ir-raġuni speċifika quddiem dan l-Istat Membru. Ara wkoll, bħala eżempju ieħor, is-sentenza tal‑25 ta’ Ottubru 2017, Shiri (C‑201/16, EU:C:2017:805, punt 44), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li kemm l-Artikolu 27(1) tar-Regolament ta’ Dublin III (moqri fid-dawl tal-premessa 19 ta’ dan ir-regolament) kif ukoll l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta kienu jeħtieġu li rimedju effettiv u rapidu jkun magħmul disponibbli għal persuna li tfittex ażil li t-trasferiment tagħha lejn Stat Membru ieħor seħħ bi ksur tal-perijodu ta’ sitt xhur iddefinit fl-Artikolu 29(1) tar-Regolament ta’ Dublin III.
(
100
)	Ara, inter alia, is-sentenzi tas‑7 ta’ Ġunju 2016, Ghezelbash (C‑63/15, EU:C:2016:409); tas‑7 ta’ Ġunju 2016, Karim (C‑155/15, EU:C:2016:410); u tal‑25 ta’ Ottubru 2017, Shiri (C‑201/16, EU:C:2017:805).
(
101
)	Sentenza tat‑23 ta’ Jannar 2019 (C‑661/17, EU:C:2019:53, punti 76 sa 79).
(
102
)	Fil-fehma tiegħi, l-interpretazzjoni ssuġġerita f’dawn il-konklużjonijiet tista’ tiġi applikata wkoll, b’analoġija, għas-sitwazzjoni fejn minorenni mhux akkumpanjat jixtieq jiġi ttrasferit abbażi tal-fatt li huwa għandu “membru tal-familja” (Artikolu 8(1) tar-Regolament ta’ Dublin III) fi Stat Membru ieħor.
(
103
)	Ara s-sentenza tat‑13 ta’ Novembru 2018, X u X (C‑47/17 u C‑48/17, EU:C:2018:900, b’mod partikolari, id-dispożittiv).
(
104
)	Skont l-Artikolu 22(1) tar-Regolament ta’ Dublin III, dan għandu jsir fi żmien xahrejn mill-irċevuta tat-talba biex jittieħed inkarigu.
(
105
)	F’din il-kawża, inqis li r-rifjut tas-Segretarja tal-Istat li tieħu inkarigu mill-applikant sar finali preċiżament f’dak il-mument.
(
106
)	Ara, rispettivament, il-punti 71 u 82 iktar ’il fuq.
(
107
)	Ara s-sentenza tat‑13 ta’ Diċembru 2017, El Hassani (C‑403/16, EU:C:2017:960, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
108
)	Ibid., punt 28 u l-ġurisprudenza ċċitata.
(
109
)	Ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑13 ta’ Diċembru 2017, El Hassani (C‑403/16, EU:C:2017:960, punt 31).
(
110
)	Ara t-Taqsima B.1. ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
111
)	Ara s-sentenza tal‑24 ta’ Novembru 2020, Minister van Buitenlandse Zaken (C‑225/19 u C‑226/19, EU:C:2020:951, punt 43 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
112
)	Ara l-punt 85 iktar ’il fuq.
(
113
)	Ara l-punt 86 iktar ’il fuq.
(
114
)	Ara, inter alia, il-premessa 13 tar-Regolament ta’ Dublin III.
(
115
)	Jidhirli li l-awtoritajiet tal-Pajjiżi l-Baxxi għamlu proprju dan hawnhekk, minħabba li l-awtoritajiet Griegi ddeċidew li joqogħdu lura milli jeżaminaw l-applikazzjoni tal-applikant għall-protezzjoni internazzjonali sakemm għadha pendenti l-kawża prinċipali (ara l-punt 24 iktar ’il fuq).
(
116
)	Ara l-punt 83 iktar ’il fuq.