Kopja Informali ta' Sentenza 
Pagna 1 minn 13 
Qrati tal-Gustizzja 
 
MALTA 
QORTI TA' L-APPELL 
S.T.O. PRIM IMHALLEF 
SILVIO CAMILLERI 
 
ONOR. IMHALLEF 
TONIO MALLIA 
 
ONOR. IMHALLEF 
JOSEPH AZZOPARDI 
 
Seduta tas-27 ta' Marzu, 2015 
Appell Civili Numru. 832/2009/1 
 
 
 
Maltrad (Holdings) Limited [C-28800] 
 
v. 
 
Norbert Coll
Kopja Informali ta' Sentenza 
Pagna 2 minn 13 
Qrati tal-Gustizzja 
 
 
Il-Qorti; 
 
Rat ir-rikors guramentat li ressqet is-socjeta` attrici fis-26 ta’ Awwissu, 2009, u 
li jaqra hekk: 
 
“Dikjarazzjoni tal-Fatti 
 
“1. Illi l-intimat hu debitur tas-socjeta` rikorrenti fl-ammont ta’ hamsa u ghoxrin 
elf Ewro u hamsin centezmu, (€25,000.50), ammont rapprezentanti self 
maghmul lill-istess intimat kif jirrizulta minn skrittura privata datata 14 ta’ 
April 2006, li kopja taghha tinsab hawn annessa, esebita u mmarkata bhala 
Dok. A; 
 
“Ir-raguni tat-Talba 
 
“3. Illi minkejja li gie debitament u diversi drabi interpellat sabiex ihallas l -
ammonti minnu dovuti, l-initimat baqa’ ma ghamel l-ebda pagament entro t-
termini lilu koncessi permezz tal -klawsola numru erbgha (4) tal -iskrittura, 
huwa tilef il-beneficcju tat-terminu; 
 
“4. Illi ghalhekk is-socjeta` rikorrenti kellha taghmel din il-kawza; 
 
“3. Illi dawn il-fatti huma a diretta konoxxenza tal-esponenti. 
 
“It-Talbiet 
 
“Jghid l-intimat ghaliex din il-Qorti ma ghandhiex:
Kopja Informali ta' Sentenza 
Pagna 3 minn 13 
Qrati tal-Gustizzja 
 
“1. Tikkundannah illi jhallas lis-socjeta` rikorrenti l-ammont ta’ hamsa u ghoxrin 
elf Euro (€25,000), ammont rapprezentanti self maghmul lill -istess, intimat 
skont kif jirrizulta mill -iskrittura privata datata 14 ta’ April 2006, kif fuq 
premess. 
 
 “Bl-ispejjez u bl -imghax legali kontra l -intimat, li jibqa’ minn issa ingunt 
ghas-subizzjoni.” 
 
Rat ir-risposta guramentata tal-konvenut li in forza taghha eccepixxa illi  
“1. Preliminarjament in -nuqqas ta’ gurisdizzjoni tal -Qrati Maltin sta nte illi l -
konvenut huwa cittadin Franciz residenti Franza.  Il -konvenut m’huwiex 
konxju tal-allegata skrittura Dok A, imma jekk din tezisti din giet iffirmata fl -
ufficcju tad-direttur tas-socjeta` attrici f’Lugano ghaliex il-ftehim kollu bejn il-
konvenut u d-direttur tas-socjeta` attrici dejjem sar f’Lugano u d -dokumenti 
kollha relattivi kienu jsiru f’dan l -ufficcju.  Fil -fatt il -konvenut qatt ma gie 
Malta hlief darba biss bhala turista bejn l -2002/2003 u ghalhekk ma 
ghandu l -ebda relazzjoni ma’ Malta.  Da n kif sejjer jigi ppruvat waqt it -
trattazzjoni tal-kawza. 
 
“2. Sussidjarjament, imma minghajr pregudizzju ghall -ewwel eccezzjoni, il -
konvenut qed jikkontesta il-validita` tal-iskrittura ta’ self li fuqha hija bbazata 
t-talba attrici minhabba vizzju ta’ kun sens stante illi huwa qatt ma ssellef 
flus minghand is -socjeta` attrici u li tali skrittura giet biss a konoxxenza 
tieghu bil-proceduri odjerni.  Ghal dan il -ghan proceduri opportuni ser jigu 
istitwiti skont il-ligi; 
 
“3. Salvi eccezzjonijiet ohra.” 
 
Rat illi, bi qbil bejn il -partijiet, gie deciz li ghandha l -ewwel tinghata decizjoni 
fuq l-eccezzjoni preliminari tal-gurisdizzjoni;
Kopja Informali ta' Sentenza 
Pagna 4 minn 13 
Qrati tal-Gustizzja 
Rat is -sentenza preliminari li tat il -Prim’ Awla tal -Qorti Civili fl -10 ta’ Gunju, 
2014, li in forza taghha iddecidiet l-eccezzjoni relattiva fis-sens li gej: 
“22.1.  Tirrespingi l-eccezzjoni  preliminari  sollevata mill-intimat;   
 
“22.2. Tiddikjara li din il -qorti ghandha gurisdizzjoni tisma` u tiddeciedi il -
vertenza odjerna; 
 
“22.3. Tirrizerva l-ispejjez fir-rigward ghall-istadju finali ta’ din il-procedura; 
 
“22.4. Tordna l -kontinwazzjoni tal -istess procedura biex jigi issa indirizzat il -
meritu tal-istess, u tirrizerva li tappunta l -kawza odjerna ghal data ohra 
wara li tisma` lill-abbli rapprezentanti legali tal-partijiet fir-rigward.” 
 
Dik il -Qorti tat is -sentenza taghha wara li ghamlet is -segwenti 
konsiderazzjonijiet: 
“11. Illi il-procedura hi, f’dan l -istadju, limitata ghall-epurazzjoni ta’ leccezzjoni 
preliminari sollevata, senjatament li din il -qorti m’ghandiex gurisdizzjon i 
tisma` u tiddeciedi l-procedura odjerna; 
 
“12.0. Illi din l-eccezzjoni qed tigi sostenuta mill-intimat stante li: 
 
“12.1.  Hu cittadin Franciz; 
 
“12.2. Gie Malta bhala turista ghal tlett (3) ijiem biss fl-2003; 
 
“12.3. Illi kien iffirma diversi dokumenti  fl-ufficcju tar -rapprezentant legali mas -
socjeta` rikorrenti f’ Lugano;
Kopja Informali ta' Sentenza 
Pagna 5 minn 13 
Qrati tal-Gustizzja 
“12.4. Illi jista` jaghti l -kaz li iffirma wkoll l -iskrittura privata in dizamina, (ara foll 
3);  
 
“13.0. Illi in vista tal-premess l-intimat allura isostni s-segwenti: 
 
“13.1. Illi m’ghandu l-ebda wahda mis-segwenti  karatteristici li jivvinkulawh ma 
Malta: 
 
“13.1.1. Cittadinanza; 
 
“13.1.2. Residenza; 
 
“13.1.3. Domicilju; 
 
“14. Illi konsegwentement l -eccezzjoni preliminari minnu sollevata ghandha 
tigi akkolta; 
 
“Ikkunsidrat: 
 
“15.0.   Illi minn naha taghha s -socjeta` rikorrenti   isostni   sintetikament is -
segwenti fir-rigward:  
 
“15.1.   Illi l -kwistjoni preliminari hawn sollevata hi determinata mill -“Council 
Regulation” 44/2001, kif ampliata mill -“Council Regulation” 1215/2012, li 
sintetikament jistabilixxu s-segwenti: 
 
“15.1.1.  Illi l-principju li l-gurisdizzjoni hi dipendenti mid -domicilju tal-persuna, dan 
mhux principju assolut; 
 
“15.1.2. Illi l -istess Regolamenti jistabilixxu li l -gurisdizzjoni effettiva hi ibbazata 
fuq konnessjoni cara bejn il-qorti u l-azzjoni, senjatament:
Kopja Informali ta' Sentenza 
Pagna 6 minn 13 
Qrati tal-Gustizzja 
  “The existence of a close connection should ensure legal certainty and 
avoid the possibility of the defendant being sued in a court of a Member 
State which he could not reasonably have foreseen”;  
 
“15.1.3. Illi l-possibilita` li persuna domiciljata fi Stat Membru  tigi  mharrka  fi  Stat 
Membru iehor hi espressament kontemplata fl -artiklu 7 mit-Tieni Sezzjoni 
tar-Regolamenti fuq riferiti; 
 
“15.1.4. Illi meta l -partijiet ikunu ftehmu fuq il -forum fejn tigi  rizolta l -vertenza li 
jkollhom, din il-klawsola trid tigi rispettata; 
 
“Ikkonsidrat: 
 
“16. Illi effettivament jirrizulta li l-klawsola numru disgha (9) tal-iskrittura privata 
patwita bejn il-partijiet tghid is-segwenti: 
 
  “The parties hereto agree that t he terms and conditions of this contract 
shall be governed under the laws of Malta”; 
 
“Ikkunsidrat: 
 
“17. Illi ghalkemm fix-xhieda tieghu l-intimat jipprova jitfa` xi dubji rigwardanti l-
konoxxenza reali u effettiva tieghu tal -fatt li allega l -firma tieghu  ghall-
iskrittura privata datata l -14 t’April, 2006, dan bl -ebda mod ma gie 
debitament ipprovat; 
 
“18. Illi ghalhekk din il -qorti, konxja mir -rigorozita` murija mill -intimat fl -
esekuzzjoni tad-drittijiet tieghu fil-procedura odjerna hi konvinta li espleta 
bl-istess mod skrupoluz l -obbligi tieghu precedentement ghall -
attestazzjoni tal-firma tieghu fuq l-istess skrittura privata in dizamina;  
 
“19. Illi ghalhekk hi tinsab konvinta li l -istess intimat, kuntrarju ghal dak li 
jipprova jinsinwa, kien ben konxju t al-obbligi u tad -drittijiet tieghu minnu 
assunti fl-iskrittura de quo fuq riferita;
Kopja Informali ta' Sentenza 
Pagna 7 minn 13 
Qrati tal-Gustizzja 
 
“Ikkunsidrat: 
 
“20. Illi rigward il -klawsola numru disgha (9) pattwita fl -iskrittura de quo , il -
kliem “governed under the laws of Malta” jinkludu wkoll l -aspett 
procedurali li fihom dawn il-ligijiet isibu l-milja taghhom;  
 
“21. Illi definizzjoni li tissepara l -aspett sostantiv minn dak procedurali la hu 
logiku u lanqas tenibbli stante li altrimenti wiehed ikun qed jissoggetta l -
interpretazzjoni tal-ligi Maltija ghal strutt uri li kulturalment, storikament u 
gurisprudenzjalment huma estranei ghall-istess;” 
 
Rat ir -rikors tal -appell tal -konvenut li in forza tieghu, ghar -ragunijiet minnu 
premessi, talab illi din il-Qorti joghgobha  : 
“... ... ... tilqa’ dan l -appell u konsegwen tement tirrevoka s -sentenza moghtija mill -
Prim’ Awla tal -Qorti Civili datata 10 ta’ Gunju 2014 fl -ismijiet premessi, tilqa’ l -
eccezzjoni preliminari u konsegwentement tichad it -talbiet attrici bl -ispejjez kollha 
kontra l-istess attrici appellata.” 
 
Rat ir -risposta tas -socjeta` attrici li in forza taghha, ghar -ragunijiet minnha 
premessi, tissottometti illi: 
 
“... ... ... l -appell tal-intimat ghandu jigi respint u s -sentenza moghtija mill -Onorabbli 
Prim’ Awla tal -Qorti Civili fl -10 ta’ Gunju 2014 li permezz t aghha giet respinta l -
eccezzjoni tal-intimat dwar in -nuqqas ta’ gurisdizzjoni tal -Qrati Maltin, ikkonfermata 
bl-ispejjez taz-zewg istanzi kontra l-istess intimat appellanti.” 
 
Semghet lid-difensuri tal-partijiet;
Kopja Informali ta' Sentenza 
Pagna 8 minn 13 
Qrati tal-Gustizzja 
Rat l-atti kollha tal-kawza u d-dokumenti esebiti; 
 
Illi din il-kawza tikkoncerna self li sar mis -socjeta` attrici lill -konvenut permezz 
ta’ skrittura privata datata l -14 ta’ April, 2006.  Qed jigi allegat illi l -konvenut 
baqa’ ma ghamel ebda pagament fit -termini lilu koncessi fl -imsemmija 
skrittura, u ghalhekk saret din il -kawza fejn qed jintalab kundanna ghall -hlas.  
L-ewwel eccezzjoni tal -konvenut hi li l -qrati Maltin m’ghandhomx gurisdizzjoni 
jsimghu u jiddeciedu fuq il -materja.  L -ewwel Qorti cahdet din l -eccezzjoni li 
minnha qed isir l-appell. 
 
Din il -Qorti tibda biex tafferma li l -materja hi regolata bir -Regolament tal -
Kunsill tal-Unjoni Ewropea tat-22 ta’ Dicembru 2000, numru 44/2001, imsejjah 
“Regulation on jurisdiction and the recognition and enforcement of judgments 
in civil and commercia l matters” li ghandu effett dirett bhala ligi hawn Malta, u 
jipprevali fuq kull ligi domestika li tista’ tkun f’konflitt mieghu.  Fis -sentenza tal-
ewwel Qorti saret referenza ghar -Regolament numru 1215/2012 tat -12 ta’ 
Dicembru, 2012, li irrevoka r -Regolament precedenti u jipprovdi xi tibdil fir -
regoli kif enuncjati fir -Regolament precedenti; dan l -ahhar regolament dahal 
fis-sehh fl -10 ta’ Jannar, 2015, u bhala ligi ta’ proceduri ghandu, ghalhekk, 
jitqies applikabbli anke ghall -kawzi in corso.  F’kull kaz, l -Artikolu 7 tat -II 
Sezzjoni ta’ dan l -ahhar Regolament u l -Artikolu 5 tar -Regolament precedenti 
huma simili.
Kopja Informali ta' Sentenza 
Pagna 9 minn 13 
Qrati tal-Gustizzja 
 
Issa, bhala fatti, jirrizulta illi l -konvenut huwa cittadin Franciz, gie Malta bhala 
turista ghal tlett ijiem biss fl -2003, u kwindi lanqas ma jis ta’ jitqies bhala 
domiciljat Malta.  Hu seta’ iffirma d-dokument in kwistjoni f’Lugano, fi Svizzera, 
pero`, il -kuntratt gie konkjuz Malta meta s -socjeta` attrici iffirmat hi bhala 
kreditrici.  Fuq dan il -punt jista’ jinghad li kull skrittura tehtieg, ghall -validita` 
taghha, li tkun iffirmata miz -zewg partijiet, li ma hux mehtieg li jsiru 
kontemporanjament, izda jridu jsiru fuq l-istess dokument (ara Vella v. Cassar 
deciza minn din il-Qorti fl-24 ta’ April, 1967). 
 
Il-kuntratt, allura, sar Malta u l -flus was lu ghand il -konvenut minn Malta.  Is -
socjeta` attrici hija s -socjeta` inkorporata u registrata taht il -ligi ta’ Malta.  Il -
konvenut intrabat li jrodd lura l -flus lilu mislufa, pero`, ma giex specifikat fejn 
ghandu jsir il-hlas. 
 
Fid-dawl tal -premess, jista ’ jinghad fic -cert li l -qrati Maltin ma ghandhomx 
gurisdizzjoni ordinarja fil -konfront tal -konvenut li la hu cittadin u lanqas 
domiciljat hawn Malta.  Is -socjeta` attrici tghid li, ai termini ta’ Sezzjoni II tar -
Regolament, il-qrati Maltin ghandhom gurisdi zzjoni specjali u jistghu jisimghu 
l-kaz.  Skont ir -regolament relattiv, persuna domiciljat f’pajjiz iehor, jista’ jigi 
mharrek f’pajjiz membru iehor tal -Unjoni Ewropea “ in matters relating to a 
contract, in the courts for the place of performance of the o bligation in
Kopja Informali ta' Sentenza 
Pagna 10 minn 13 
Qrati tal-Gustizzja 
question”.  Issa kif inghad, fil -ftehim ma kienx stabbilit il -“place of 
performance” tal-obbligazzjoni li assuma l -konvenut li jrodd lura l -flus mislufa 
lilu.  Issa l -partijiet qablu li l -ftehim hu soggett ghal -ligi ta’ Malta, u skont l -
Artikolu 1159(3) u (4) tal -Kodici Civili taghna, meta l -kreditur u d -debitur ma 
joqghodux fl -istess gzira, u “ f’kull kaz iehor, il -hlas ghandu jsir fejn ikun 
joqghod bid-dar id-debitur”.  Il -konvenut/debitur ma joqghodx f’Malta u kwindi 
l-obbligazzjoni li assuma  m’ghandhiex issehh f’Malta.  Issegwi, li l -qrati Maltin 
m’ghandhomx gurisdizzjoni specjali jittrattaw dan il -kaz, ghax il -“place of 
performance” mhux Malta. 
 
Il-preambolu tar-Regolament relattiv jghid li l-iskop tieghu huwa li, fl-ahhar mill-
ahhar, il-kaz jinstema’ mill-istat li ghandu “ close connection” mal-kaz.  Apparti 
li, f’kul kaz, il-gurisdizzjoni hi bazata fuq ir -regolamenti relattivi u mhux fuq dak 
li jinghad fil -preambolu, f’dan il -kaz ma jistax jinghad li hemm xi konnessjoni 
intima ma’ Malta.  Il -ftehim, hu veru, gie konkjuz hawn Malta, pero` is -self sar 
barra minn Malta lill -persuna li m’ghandhiex rabta ma’ Malta, u bil -hlas lura 
previst li jsir fil-post tar-residenza tal-konvenut li hu gewwa Franza.  Ma hemm 
xejn x’jorbot is-self intimament ma’ Malta u, allura, x’jirradika l -gurisdizzjoni ta’ 
dawn il-qrati. 
 
L-ewwel Qorti, u anke s -socjeta` attrici, jargumentaw illi l -konnessjoni ma’ 
Malta tohrog mill -fatt li l -partijiet ghazlu li l -ligi applikabbli hi dik Maltija.  Ic -
Kopja Informali ta' Sentenza 
Pagna 11 minn 13 
Qrati tal-Gustizzja 
choice of law clause  hija pero`, differenti mic -choice of jurisdiction clause , u 
meta partijiet fuq kuntratt ma jiftehimx fuq gurisdizzjoni, l -ghazla ta’ ligi 
applikabbli hi biss wahda mill-fatturi li jridu jittiehdu in konsiderazzjoni biex jigi 
deciz mill -qorti l -gurisdizzjoni komp etenti biex tisma’ l -kaz.  Mhux l -ewwel 
darba li qrati Maltin jiddeciedu kawza a bazi ta’ “ proper law” estera.  Hekk, fil -
kawza Mifsud noe v. Lemos noe, deciza minn din il-Qorti fl-20 ta’ Novembru, 
1959, il-kawza giet deciza a bazi tal -ligi Ingliza li nsta b li kienet il -“proper law 
of contract. ”  Ricentiment, din il -Qorti fil -kawza Carmelo Caruana Freeport 
Operations Ltd. V. Medoffshore Ltd et , deciza fit -30 ta’ Novembru, 2012, 
intqal li “ il-fatt illi ntghazlet il -ligi ingliza bhala l -ligi applikabbli ma jf issirx illi l -
qrati Inglizi biss jistghu japplikaw dik il-ligi.” 
 
Il-fatti tal -ghazla tal -ligi Maltija biex tirregola l -kuntratt u li dan gie konkjuz 
Malta, ma jwasslux biex jirradikaw il -gurisdizzjoni tal-qrati Maltin, meta tqis li l -
konvenut ma ghandu eb da konnessjoni ma’ Malta u l -obbligazzjoni ghandha 
tigi esegwita fi Franza. 
Il-partijiet ghamlu referenza wkoll ghall -Artikolu 742 tal -Kodici ta’ 
Organizzazzjoni u Procedura Civili (Kap. 12 tal -Ligijiet ta’ Malta), pero`, dan 
mhux aktar applikabbli fejn ik un japplika ir -Regolament tal -Unjoni Ewropea.  
Fil-fatt, jinghad fir -regolamenti illi “ Persons domiciled in a Member State may 
be sued in the Courts of another Member State only by virtue of the rules set 
out in sections 2 to 7 of this chapter ”, li jitratt aw sitwazzjonijiet fejn il -qrati
Kopja Informali ta' Sentenza 
Pagna 12 minn 13 
Qrati tal-Gustizzja 
jistghu jirradikaw gurisdizzjoni specjali, li kif rajna, pero`, ma jghoddux ghall -
kaz in ezami. 
 
Apparti dan, din il -Qorti ma tarax li s -socjeta` attrici wriet li jezistu l -elementi 
mehtiega biex tigi irradikata l-gurisdizzjoni tal-qrati Maltin a bazi tal-artikolu fuq 
riferit.  Ma hemmx ftehim li l -pagament kellu jitwettaq Malta, u ghalkemm l -
obbligazzjoni hija a favur socjeta` registrata hawn Malta, ma saretx il -prova li l-
eventwali sentenza “ tista’ tkun esegwita f’Malta ”.  Darba s-socjeta` attrici trid 
tirradika l -gurisdizzjoni tal -qrati Maltin, trid hi tipprova li jezistu f’Malta assi 
bizzejjed fuqhiex, jekk tirbah il -kawza, tkun tista’ tesegwixxi s -sentenza; dan, 
is-socjeta` attrici, ma ghamlitux.  Lanqas ma jirrizulta li  l-konvenut 
volontarjament qieghed jew qabel li joqghod ghall-gurisdizzjoni tal-qrati Maltin. 
 
Ghaldaqstant, ghar-ragunijiet premessi, tiddisponi mill -appell tal-konvenut billi 
tilqa’ l -istess, thassar u tikkancella s -sentenza li tat l -ewwel Qorti, u minfl ok 
tghaddi biex tilqa’ l -eccezzjoni preliminari tal -konvenut, tiddikjara illi dawn il -
qrati ma ghandhomx gurisdizzjoni jistharrgu dan il -kaz, u ghalhekk, tillibera lill -
konvenut mill-osservanza tal-gudizzju. 
 
L-ispejjez kollha tal -kawza, inkluzi dawk in prim istanza, jithallsu mis -socjeta` 
attrici appellata.
Kopja Informali ta' Sentenza 
Pagna 13 minn 13 
Qrati tal-Gustizzja 
 
 
 
 
< Sentenza Finali > 
 
---------------------------------TMIEM---------------------------------