Προσωρινό κείμενο
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (τμήμα μείζονος συνθέσεως)
της 17ης Μαρτίου 2026 (*)
« Προδικαστική παραπομπή – Χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης – Δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις – Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1805 – Άρθρο 1, παράγραφοι 1 και 4 – Απόφαση δήμευσης εκδοθείσα στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας – Άρθρο 2, σημείο 2 και σημείο 3, στοιχεία αʹ και δʹ – Δήμευση σε σχέση με ποινικό αδίκημα, αλλά χωρίς τελεσίδικη καταδικαστική απόφαση – Απόφαση δήμευσης διαταχθείσα με αθωωτική απόφαση με την οποία διαπιστώνεται ότι τα προς δήμευση περιουσιακά στοιχεία συνιστούν προϊόντα ποινικού αδικήματος διαφορετικού από εκείνο για το οποίο εκδόθηκε η εν λόγω απόφαση, στο οποίο συμμετείχαν άλλα πρόσωπα και όχι οι αθωωθέντες κατηγορούμενοι – Μη απαγγελία κατηγορίας εις βάρος των προσώπων αυτών – Άρθρο 19, παράγραφος 1, στοιχείο ηʹ – Λόγοι μη αναγνώρισης και μη εκτέλεσης των αποφάσεων δήμευσης – Εξαιρετικές περιπτώσεις στις οποίες συντρέχουν ουσιώδεις λόγοι να θεωρείται, με βάση συγκεκριμένα και αντικειμενικά αποδεικτικά στοιχεία, ότι η εκτέλεση μιας απόφασης δήμευσης θα συνεπαγόταν, υπό τις ιδιαίτερες περιστάσεις της υπόθεσης, πρόδηλη παραβίαση σχετικού θεμελιώδους δικαιώματος που κατοχυρώνεται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων – Δικαίωμα σε αποτελεσματική προσφυγή και δικαιώματα υπεράσπισης – Παράλειψη χρήσης των αποτελεσματικών μέσων παροχής έννομης προστασίας εντός του κράτους μέλους έκδοσης της αποφάσεως δήμευσης »
Στην υπόθεση C‑8/24,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Visoki kazneni sud (ποινικό εφετείο, Κροατία), με απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2023, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 9 Ιανουαρίου 2024, στο πλαίσιο της ποινικής δίκης κατά της
D. d.o.o.,
παρισταμένης της:
Županijsko državno odvjetništvo u Zagrebu
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τμήμα μείζονος συνθέσεως),
συγκείμενο από τους K. Lenaerts, Πρόεδρο, T. von Danwitz, Αντιπρόεδρο, K. Jürimäe, Κ. Λυκούργο, I. Jarukaitis, M. Condinanzi, και F. Schalin, προέδρους τμήματος, S. Rodin, E. Regan (εισηγητή), N. Piçarra, N. Jääskinen, Δ. Γρατσία, B. Smulders, S. Gervasoni και N. Fenger, δικαστές,
γενικός
εισαγγελέας: J. Richard de la Tour
γραμματέας: M. Longar, διοικητικός υπάλληλος,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 3ης Φεβρουαρίου 2025,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–        η Županijsko državno odvjetništvo u Zagrebu, εκπροσωπούμενη από την S. Blažević,
–        η Κροατική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την G. Vidović Mesarek,
–        η Σλοβενική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την A. Dežman Mušič,
–        η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τον R. Mrljić, την J. Vondung και τον I. Zaloguin,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 12ης Ιουνίου 2025,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1        Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 1, παράγραφος 2, και του άρθρου 2, σημεία 3, και
10, του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1805 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Νοεμβρίου 2018, σχετικά με την αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων δέσμευσης και δήμευσης (ΕΕ 2018, L 303, σ. 1), καθώς και του άρθρου 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης).
2        Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο εφέσεως την οποία άσκησε η D. d.o.o. (στο εξής: εταιρία D.), με έδρα την Κροατία, βάλλοντας κατά της αναγνώρισης και της εκτέλεσης αποφάσεως δήμευσης την οποία διαβίβασαν οι σλοβενικές αρχές στις κροατικές αρχές σχετικά με μετοχές της L.Z. d.d. (στο εξής: εταιρία L.Z.) τις οποίες κατείχε η εταιρία D.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Η ρύθμιση σχετικά με την αναγνώριση και την εκτέλεση των αποφάσεων δέσμευσης και δήμευσης
3        Οι αιτιολογικές σκέψεις 1 έως 4, 11 έως 13, 18, 31 και 34 του κανονισμού 2018/1805 έχουν ως εξής:
«(1)      Η [Ευρωπαϊκή] Ένωση έχει στόχο τη διατήρηση και ανάπτυξη ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης.
(2)      Η δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις στην Ένωση θεμελιώνεται στην αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης των δικαστικών αποφάσεων, αρχή η οποία έχει χαρακτηριστεί ευρέως ως ο ακρογωνιαίος λίθος της δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις στην Ένωση από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Τάμπερε της 15ης και 16ης Οκτωβρίου 1999 και εξής.
(3)      Η δέσμευση και η δήμευση οργάνων και προϊόντων εγκλήματος συγκαταλέγονται στα πλέον αποτελεσματικά μέσα για την καταπολέμηση του εγκλήματος. [...]
(4)      Δεδομένου ότι η εγκληματικότητα έχει συχνά διακρατικό χαρακτήρα, η αποτελεσματική διασυνοριακή συνεργασία είναι απαραίτητη για τη δέσμευση και δήμευση προϊόντων και οργάνων εγκλήματος.
[...]
(11)      Για να διασφαλισθεί η αποτελεσματική αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων δέσμευσης και των αποφάσεων δήμευσης, θα πρέπει να καθορισθούν οι κανόνες σχετικά με την αναγνώριση και την εκτέλεση των αποφάσεων αυτών μέσω νομικά δεσμευτικής και άμεσα εφαρμοστέας πράξης της Ένωσης.
(12)      Είναι σημαντικό να διευκολυνθούν η αμοιβαία αναγνώριση και εκτέλεση των αποφάσεων δέσμευσης και των αποφάσεων δήμευσης περιουσιακών στοιχείων με τη θέσπιση κανόνων που υποχρεώνουν τα κράτη μέλη να αναγνωρίζουν χωρίς περαιτέρω διατυπώσεις τις αποφάσεις δέσμευσης και τις αποφάσεις δήμευσης που έχουν εκδοθεί από άλλο κράτος μέλος στο πλαίσιο διαδικασιών επί ποινικών υποθέσεων και να εκτελούν τις αποφάσεις αυτές στο έδαφός τους.
(13)      Ο παρών κανονισμός θα πρέπει να εφαρμόζεται σε κάθε απόφαση δέσμευσης και σε κάθε απόφαση δήμευσης που εκδίδεται στο πλαίσιο διαδικασιών επί ποινικών υποθέσεων. Η έννοια “διαδικασίες επί ποινικών υποθέσεων” αποτελεί αυτοτελή έννοια του δικαίου της Ένωσης, η ερμηνεία της οποίας γίνεται από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανεξάρτητα από τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Επομένως, ο όρος καλύπτει όλους τους τύπους των αποφάσεων δέσμευσης και των αποφάσεων δήμευσης που εκδίδονται κατόπιν διαδικασιών για ποινικό αδίκημα, όχι μόνο αποφάσεις που καλύπτονται από την οδηγία 2014/42/ΕΕ [του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 3ης Απριλίου 2014, σχετικά με τη δέσμευση και τη δήμευση οργάνων και προϊόντων εγκλήματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ 2014, L 127, σ. 39)]. Καλύπτει επίσης και άλλους τύπους αποφάσεων που εκδίδονται χωρίς τελεσίδικη καταδικαστική απόφαση. Μολονότι τέτοιες αποφάσεις μπορεί να μην υφίστανται στο νομικό σύστημα ενός κράτους μέλους, το οικείο κράτος μέλος θα πρέπει να είναι σε θέση να αναγνωρίσει και να εκτελέσει μια τέτοια απόφαση που εκδόθηκε από άλλο κράτος μέλος. Οι διαδικασίες επί ποινικών υποθέσεων θα μπορούσαν επίσης να περιλαμβάνουν ποινικές έρευνες της αστυνομίας και άλλων αρχών επιβολής του νόμου. Οι αποφάσεις δέσμευσης και οι αποφάσεις δήμευσης που εκδίδονται στο πλαίσιο δίκης επί αστικών ή διοικητικών υποθέσεων θα πρέπει να εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού.
[...]
(18)      Τα δικονομικά δικαιώματα που προβλέπονται [στην οδηγία 2010/64/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Οκτωβρίου 2010, σχετικά με το δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία (ΕΕ 2010, L 280, σ. 1), στην οδηγία 2012/13/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2012, σχετικά με το δικαίωμα ενημέρωσης στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών (ΕΕ 2012, L 142, σ. 1), στην οδηγία 2013/48/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2013, σχετικά με το δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας και διαδικασίας εκτέλεσης του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, καθώς και σχετικά με το δικαίωμα ενημέρωσης τρίτου προσώπου σε περίπτωση στέρησης της ελευθερίας του και με το δικαίωμα επικοινωνίας με τρίτα πρόσωπα και με προξενικές αρχές κατά τη διάρκεια της στέρησης της ελευθερίας (ΕΕ 2013, L 294, σ. 1), στην οδηγία (ΕΕ) 2016/343 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Μαρτίου 2016, για την ενίσχυση ορισμένων πτυχών του τεκμηρίου αθωότητας και του δικαιώματος παράστασης του κατηγορουμένου στη δίκη του στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας (ΕΕ 2016, L 65, σ. 1)], [...] θα πρέπει να εφαρμόζονται, εντός του πεδίου εφαρμογής των εν λόγω οδηγιών, στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών που καλύπτονται από τον παρόντα κανονισμό όσον αφορά τα κράτη μέλη που δεσμεύονται από τις οδηγίες αυτές. Σε κάθε περίπτωση, οι εγγυήσεις του Χάρτη θα πρέπει να εφαρμόζονται σε όλες τις διαδικασίες που καλύπτονται από τον παρόντα κανονισμό. Ειδικότερα, οι βασικές εγγυήσεις της ποινικής διαδικασίας που προβλέπονται στον Χάρτη θα πρέπει να εφαρμόζονται στις διαδικασίες επί ποινικών υποθέσεων οι οποίες δεν αποτελούν ποινικές διαδικασίες αλλά καλύπτονται από τον παρόντα κανονισμό.
[...]
(31)      Η αναγνώριση και η εκτέλεση απόφασης δέσμευσης ή απόφασης δήμευσης δεν θα πρέπει να απορρίπτονται για λόγους άλλους από αυτούς που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό. [...]
[...]
(34)      Η δημιουργία ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης στην Ένωση βασίζεται στην αμοιβαία εμπιστοσύνη και σε τεκμήριο συμμόρφωσης των άλλων κρατών μελών με το δίκαιο της Ένωσης και, ιδίως, με τα θεμελιώδη δικαιώματα. Εντούτοις, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όταν συντρέχουν ουσιώδεις λόγοι ώστε να θεωρείται, με βάση συγκεκριμένα και αντικειμενικά αποδεικτικά στοιχεία, ότι η εκτέλεση μιας απόφασης δέσμευσης ή μιας απόφασης δήμευσης θα συνεπαγόταν, υπό τις ιδιαίτερες περιστάσεις της υπόθεσης, πρόδηλη παραβίαση συναφούς θεμελιώδους δικαιώματος σύμφωνα με όσα ορίζονται στον Χάρτη, η αρχή εκτέλεσης θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να αποφασίσει ότι δεν θα αναγνωρίσει ή ότι δεν θα εκτελέσει τη σχετική απόφαση. Τα θεμελιώδη δικαιώματα που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στο πλαίσιο αυτό είναι, ιδίως, το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής, το δικαίωμα αμερόληπτου δικαστηρίου και τα δικαιώματα της υπεράσπισης. Το δικαίωμα ιδιοκτησίας δεν είναι καταρχήν συναφές, διότι η δέσμευση και η δήμευση περιουσιακών στοιχείων συνεπάγονται αναγκαστικά επέμβαση στο δικαίωμα ιδιοκτησίας του προσώπου και διότι οι απαραίτητες σχετικές διασφαλίσεις προβλέπονται ήδη στο δίκαιο της Ένωσης, μεταξύ άλλων και στον παρόντα κανονισμό.»
4        Το άρθρο 1 του κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αντικείμενο», προβλέπει τα ακόλουθα:
«1.      Ο παρών κανονισμός θεσπίζει τους κανόνες σύμφωνα με τους οποίους ένα κράτος μέλος αναγνωρίζει και εκτελεί στο έδαφός του αποφάσεις δέσμευσης και αποφάσεις δήμευσης οι οποίες εκδόθηκαν από άλλο κράτος μέλος στο πλαίσιο διαδικασιών επί ποινικών υποθέσεων.
2.      Ο παρών κανονισμός δεν έχει ως αποτέλεσμα τη μεταβολή της υποχρέωσης σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων και νομικών αρχών, όπως κατοχυρώνονται στο άρθρο 6 ΣΕΕ.
[...]
4.      Ο παρών κανονισμός δεν εφαρμόζεται σε αποφάσεις δέσμευσης και αποφάσεις δήμευσης που εκδίδονται στο πλαίσιο αστικών ή διοικητικών διαδικασιών.»
5        Το άρθρο 2 του κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ορισμοί», προβλέπει τα εξής:
«Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
1.      “απόφαση δέσμευσης”: απόφαση που εκδίδεται ή επικυρώνεται από αρχή έκδοσης για την αποτροπή της καταστροφής, μετατροπής, μετακίνησης, μεταφοράς ή διάθεσης περιουσιακών στοιχείων, με σκοπό τη δήμευσή τους·
2.      “απόφαση δήμευσης”: τελεσίδικη ποινή ή μέτρο που επιβάλλεται από δικαστήριο κατόπιν διαδικασίας για ποινικό αδίκημα και καταλήγει στην οριστική αποστέρηση περιουσιακού στοιχείου από φυσικό ή νομικό πρόσωπο·
3.      “περιουσιακό στοιχείο”: κάθε είδους περιουσιακό στοιχείο, είτε ενσώματο είτε ασώματο, κινητό ή ακίνητο, και νομικά έγγραφα ή νομικές πράξεις που πιστοποιούν τίτλο ή δικαίωμα επί του εν λόγω περιουσιακού στοιχείου, για τα οποία η αρχή έκδοσης κρίνει ότι:
α)      συνιστούν προϊόντα ποινικού αδικήματος ή ισοδυναμούν με προϊόντα ποινικού αδικήματος, είτε στο σύνολο είτε σε μέρος της αξίας των προϊόντων αυτών,
[...]
δ)      υπόκεινται σε δήμευση σύμφωνα με οποιεσδήποτε άλλες διατάξεις σχετικά με εξουσίες δήμευσης, συμπεριλαμβανομένης της δήμευσης χωρίς τελεσίδικη καταδικαστική απόφαση, βάσει του δικαίου του κράτους έκδοσης, κατόπιν διαδικασίας για ποινικό αδίκημα·
[...]
10.      “θιγόμενο πρόσωπο”: το φυσικό ή νομικό πρόσωπο σε βάρος του οποίου εκδόθηκε απόφαση δέσμευσης ή απόφαση δήμευσης ή το φυσικό ή νομικό πρόσωπο στο οποίο ανήκει η περιουσία που καλύπτεται από αυτή την απόφαση, καθώς και τρίτοι των οποίων τα δικαιώματα στην εν λόγω περιουσία βλάπτονται ευθέως από την απόφαση αυτή, σύμφωνα με το δίκαιο του κράτους εκτέλεσης.»
6        Το άρθρο 3 του κανονισμού, τιτλοφορούμενο «Ποινικά αδικήματα», ορίζει τα εξής:
«1.      Η απόφαση δέσμευσης ή η απόφαση δήμευσης εκτελείται χωρίς έλεγχο του διττού αξιοποίνου των πράξεων για τις οποίες εκδόθηκαν οι εν λόγω αποφάσεις, εφόσον οι πράξεις αυτές τιμωρούνται στο κράτος έκδοσης με ποινή στερητική της ελευθερίας μέγιστης διάρκειας τουλάχιστον τριών ετών και συνιστούν ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα ποινικά αδικήματα σύμφωνα με το δίκαιο του κράτους έκδοσης:
[...]
9)      νομιμοποίηση προϊόντων εγκλήματος,
[...]
2.      Για τα ποινικά αδικήματα που δεν αναφέρονται στην παράγραφο 1, το κράτος εκτέλεσης μπορεί να εξαρτά την αναγνώριση και την εκτέλεση μιας απόφασης δέσμευσης ή μιας απόφασης δήμευσης από τον όρο ότι οι πράξεις για τις οποίες εκδόθηκε η απόφαση δέσμευσης ή η απόφαση δήμευσης συνιστούν ποινικό αδίκημα κατά το δίκαιο του κράτους εκτέλεσης, όποια και αν είναι η ειδική τους υπόσταση ή ο χαρακτηρισμός τους βάσει του δικαίου του κράτους έκδοσης.»
7        Το κεφάλαιο II του κανονισμού 2018/1805, το οποίο φέρει τον τίτλο «Διαβίβαση, αναγνώριση και εκτέλεση των αποφάσεων δέσμευσης», περιλαμβάνει τα άρθρα 4 έως 13 του κανονισμού, ενώ το κεφάλαιο III, τιτλοφορούμενο «Διαβίβαση, αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων δήμευσης», περιλαμβάνει τα άρθρα 14 έως 22.
8        Το άρθρο 14 του κανονισμού 2018/1805, το οποίο τιτλοφορείται «Διαβίβαση αποφάσεων δήμευσης», ορίζει στις παραγράφους 1 και 2 τα εξής:
«1.      Η απόφαση δήμευσης διαβιβάζεται μέσω πιστοποιητικού δήμευσης. Η αρχή έκδοσης διαβιβάζει το πιστοποιητικό δήμευσης που προβλέπεται στο άρθρο 17 απευθείας στην αρχή εκτέλεσης ή, κατά περίπτωση, στην κεντρική αρχή που αναφέρεται στο άρθρο 24
παράγραφος 2, με οποιοδήποτε μέσο μπορεί να τεκμηριωθεί εγγράφως υπό προϋποθέσεις που επιτρέπουν στην αρχή εκτέλεσης να εξακριβώσει τη γνησιότητα του πιστοποιητικού δήμευσης.
2.      Τα κράτη μέλη δύνανται να υποβάλουν δήλωση στην οποία θα αναφέρουν ότι, όταν τους διαβιβάζεται πιστοποιητικό δήμευσης με σκοπό την αναγνώριση και εκτέλεση απόφασης δήμευσης, η αρχή έκδοσης οφείλει να διαβιβάζει την πρωτότυπη απόφαση δήμευσης ή επικυρωμένο αντίγραφό της μαζί με το πιστοποιητικό δήμευσης. Ωστόσο, μόνο το πιστοποιητικό δήμευσης πρέπει να μεταφράζεται, σύμφωνα με το άρθρο 17
παράγραφος 2.»
9        Το άρθρο 17 του εν λόγω κανονισμού, το οποίο επιγράφεται «Τυποποιημένο πιστοποιητικό δήμευσης», προβλέπει στις παραγράφους 1 και 2 τα εξής:
«1.      Προκειμένου να διαβιβάσει απόφαση δήμευσης, η αρχή έκδοσης συμπληρώνει το πιστοποιητικό δήμευσης που ορίζεται στο παράρτημα II, το υπογράφει και πιστοποιεί το περιεχόμενό του ως ακριβές και ορθό.
2.      Η αρχή έκδοσης παρέχει στην αρχή εκτέλεσης μετάφραση του πιστοποιητικού δήμευσης σε επίσημη γλώσσα του κράτους εκτέλεσης ή σε όποια άλλη γλώσσα δεχθεί το κράτος εκτέλεσης σύμφωνα με την παράγραφο 3.»
10      Το άρθρο 18 του κανονισμού, το οποίο τιτλοφορείται «Αναγνώριση και εκτέλεση των αποφάσεων δήμευσης», ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Η αρχή εκτέλεσης αναγνωρίζει απόφαση δήμευσης που έχει διαβιβασθεί σύμφωνα με το άρθρο 14 και λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα για την εκτέλεσή της με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο εκτελείται και μια εγχώρια απόφαση δήμευσης που εκδίδεται από αρχή του κράτους εκτέλεσης, εκτός αν η αρχή εκτέλεσης επικαλεσθεί έναν από τους λόγους μη αναγνώρισης ή μη εκτέλεσης που προβλέπονται στο άρθρο 19 ή έναν από τους λόγους αναβολής που προβλέπονται στο άρθρο 21.»
11      Το άρθρο 19 του κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Λόγοι μη αναγνώρισης και μη εκτέλεσης των αποφάσεων δήμευσης», ορίζει στις παραγράφους 1 και 2 τα εξής:
«1.      Η αρχή εκτέλεσης μπορεί να αποφασίσει να μην αναγνωρίσει ή να μην εκτελέσει απόφαση δήμευσης μόνο εάν:
[...]
γ)      το πιστοποιητικό δήμευσης είναι ελλιπές ή περιέχει πρόδηλα σφάλματα και δεν έχει συμπληρωθεί κατόπιν των διαβουλεύσεων που αναφέρονται στην παράγραφο 2·
[...]
η)      σε εξαιρετικές περιπτώσεις, συντρέχουν ουσιώδεις λόγοι ώστε να θεωρείται, με βάση συγκεκριμένα και αντικειμενικά αποδεικτικά στοιχεία, ότι η εκτέλεση μιας απόφασης δήμευσης θα συνεπαγόταν, υπό τις ιδιαίτερες περιστάσεις της υπόθεσης, πρόδηλη παραβίαση συναφούς θεμελιώδους δικαιώματος σύμφωνα με όσα ορίζονται στον Χάρτη, ιδίως του δικαιώματος πραγματικής προσφυγής, του δικαιώματος αμερόληπτου δικαστηρίου και των δικαιωμάτων της υπεράσπισης.
2.      Σε οποιαδήποτε από τις περιπτώσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 1, προτού αποφασίσει να μην αναγνωρίσει ή εκτελέσει την απόφαση δήμευσης, είτε εν όλω είτε εν μέρει, η αρχή εκτέλεσης διαβουλεύεται με την αρχή έκδοσης με κάθε πρόσφορο μέσο και, κατά περίπτωση, ζητεί από την αρχή έκδοσης να της παράσχει αμελλητί κάθε απαραίτητη πληροφορία.»
12      Το άρθρο 23 του κανονισμού 2018/1805, επιγραφόμενο «Δίκαιο που διέπει την εκτέλεση», ορίζει στην παράγραφο 1 τα ακόλουθα:
«Η εκτέλεση της απόφασης δέσμευσης ή της απόφασης δήμευσης διέπεται από το δίκαιο του κράτους εκτέλεσης και οι αρχές του είναι αποκλειστικά αρμόδιες να αποφασίζουν σχετικά με τις διαδικασίες εκτέλεσής της και να καθορίζουν όλα τα συναφή μέτρα.»
13      Το άρθρο 25 του κανονισμού αυτού επιγράφεται «Επικοινωνία» και προβλέπει τα ακόλουθα:
«1.      Όπου κρίνεται απαραίτητο, η αρχή έκδοσης και η αρχή εκτέλεσης διαβουλεύονται μεταξύ τους αμελλητί για να εξασφαλίσουν την αποτελεσματική εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, χρησιμοποιώντας οποιοδήποτε πρόσφορο μέσο επικοινωνίας.
2.      Όλες οι επικοινωνίες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προορίζονται για την αντιμετώπιση δυσκολιών που αφορούν τη διαβίβαση ή τη διαπίστωση της γνησιότητας οποιουδήποτε εγγράφου απαιτείται για την εκτέλεση της απόφασης δέσμευσης ή της απόφασης δήμευσης, πραγματοποιούνται απευθείας μεταξύ της αρχής έκδοσης και της αρχής εκτέλεσης και, όταν κράτος μέλος έχει ορίσει κεντρική αρχή σύμφωνα με το άρθρο 24
παράγραφος 2, πραγματοποιούνται, κατά περίπτωση, με τη βοήθεια της εν λόγω κεντρικής αρχής.»
14      Το άρθρο 33 του κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Μέσα παροχής έννομης προστασίας στο κράτος εκτέλεσης κατά της αναγνώρισης και εκτέλεσης απόφασης δέσμευσης ή απόφασης δήμευσης» ορίζει, στις παραγράφους 2 και 4, τα εξής:
«2.      Οι ουσιαστικοί λόγοι για την έκδοση της απόφασης δέσμευσης ή της απόφασης δήμευσης δεν μπορούν να προσβληθούν ενώπιον δικαστηρίου του κράτους εκτέλεσης.
[...]
4.      Το παρόν άρθρο ισχύει με την επιφύλαξη της εφαρμογής στο κράτος έκδοσης διασφαλίσεων και μέσων παροχής έννομης προστασίας σύμφωνα με το άρθρο 8 της οδηγίας 2014/42/ΕΕ.»
Η ρύθμιση που αφορά τους ελάχιστους κανόνες σχετικά με τις αποφάσεις δέσμευσης και τις αποφάσεις δήμευσης
15      Το άρθρο 1 της οδηγίας 2014/42, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αντικείμενο», ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Η παρούσα οδηγία θεσπίζει ελάχιστους κανόνες σχετικά με τη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων ενόψει πιθανής επακολουθούσας δήμευσης και σχετικά με τη δήμευση περιουσιακών στοιχείων σε ποινικές υποθέσεις.»
16      Το άρθρο 8 της οδηγίας, επιγραφόμενο «Διασφαλίσεις», προβλέπει τα εξής:
«1.      Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να διασφαλίσουν ότι τα πρόσωπα που επηρεάζονται από τα μέτρα που προβλέπονται βάσει της παρούσας οδηγίας έχουν το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής και δίκαιης δίκης για τη διαφύλαξη των δικαιωμάτων τους.
[...]
6.      Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίζεται η αιτιολόγηση κάθε απόφασης δήμευσης και η γνωστοποίηση της απόφασης στο ενδιαφερόμενο πρόσωπο. Τα κράτη μέλη μεριμνούν για την πραγματική δυνατότητα προσβολής της απόφασης ενώπιον δικαστηρίου από πρόσωπο σχετικά με το οποίο διατάσσεται δήμευση.
7.      Με την επιφύλαξη της οδηγίας 2012/13/ΕΕ και της οδηγίας 2013/48/ΕΕ, τα πρόσωπα των οποίων επηρεάζονται περιουσιακά στοιχεία από απόφαση δήμευσης έχουν το δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας δήμευσης που συνδέεται με τον προσδιορισμό των προϊόντων και των οργάνων του εγκλήματος προκειμένου να διαφυλαχθούν τα δικαιώματά τους. Τα σχετικά πρόσωπα ενημερώνονται για το δικαίωμα αυτό.
[...]»
Η ρύθμιση σχετικά με το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και την αναγνώριση και εκτέλεση των ποινικών αποφάσεων
–       Η απόφαση-πλαίσιο 2002/584/ΔΕΥ
17      Το άρθρο 1 της απόφασης-πλαισίου 2002/584/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2002, για το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ των κρατών μελών (ΕΕ 2002, L 190, σ. 1), το οποίο επιγράφεται «Ορισμός και υποχρέωση εκτέλεσης του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης», ορίζει στην παράγραφο 3 τα εξής:
«H παρούσα απόφαση-πλαίσιο δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την τροποποίηση της υποχρέωσης σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των θεμελιωδών νομικών αρχών, όπως διατυπώνονται στο άρθρο 6 [ΣΕΕ]».
–       Η απόφαση-πλαίσιο 2008/909/ΔΕΥ
18      Το άρθρο 3 της αποφάσεως-πλαισίου 2008/909/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2008, σχετικά με την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης σε ποινικές αποφάσεις οι οποίες επιβάλλουν ποινές στερητικές της ελευθερίας ή μέτρα στερητικά της ελευθερίας, για το σκοπό της εκτέλεσής τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, (EE 2008, L 327, σ. 27), το οποίο φέρει τον τίτλο «Σκοπός και πεδίο εφαρμογής», προβλέπει στην
παράγραφο 4
τα εξής:
«Η παρούσα απόφαση-πλαίσιο δεν έχει ως αποτέλεσμα τη μεταβολή της υποχρέωσης σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των βασικών νομικών αρχών που κατοχυρώνονται από το άρθρο 6 [ΣΕΕ]».
Το σλοβενικό δίκαιο
19      Τα
άρθρα 227 και 245 του Kazenski zakonik (ποινικού κώδικα) αφορούν, αντιστοίχως, το ποινικό αδίκημα της καταδολίευσης δανειστών και το ποινικό αδίκημα της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.
20      Το άρθρο 498 a του Zakon o kazenskem postopku (κώδικα ποινικής δικονομίας), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: ZKP), ορίζει τα εξής:
«(1)      Πλην των περιπτώσεων κατά τις οποίες η ποινική διαδικασία περατώνεται με απόφαση με την οποία διαπιστώνεται η ενοχή του κατηγορουμένου, δημεύονται επίσης τα παρανόμως αποκτηθέντα χρήματα ή περιουσιακά στοιχεία που προβλέπονται στο άρθρο 245 του ποινικού κώδικα [...]:
1)      εφόσον αποδεικνύεται η συνδρομή των στοιχείων της ειδικής υπόστασης του ποινικού αδικήματος του άρθρου 245 του ποινικού κώδικα, από τα οποία προκύπτει ότι τα χρήματα ή τα περιουσιακά στοιχεία του εν λόγω άρθρου προέρχονται από ποινικά αδικήματα [...]
[...]
(2)      Κατόπιν αιτιολογημένου αιτήματος του εισαγγελέα, το τμήμα εκδίδει ειδική διάταξη συναφώς [...]· προηγουμένως, κατόπιν αιτήματος του τμήματος, ο ανακριτής συλλέγει πληροφορίες και αναζητεί όλες τις σημαντικές περιστάσεις για τον προσδιορισμό της παράνομης προέλευσης των χρημάτων ή των περιουσιακών στοιχείων [...]
(3)      Επικυρωμένο αντίγραφο της διατάξεως της προηγούμενης παραγράφου επιδίδεται στον κύριο των δημευθέντων χρημάτων ή περιουσιακών στοιχείων [...], εφόσον η ταυτότητά του είναι γνωστή. [...]
(4)      Ο κύριος των δημευθέντων χρημάτων ή περιουσιακών στοιχείων [...] δικαιούται να ασκήσει έφεση κατά της διατάξεως της παραγράφου 2 του παρόντος άρθρου, εφόσον θεωρεί ότι δεν υφίσταται νομική βάση για τη δήμευση.»
21      Το άρθρο 500 του ZKP προβλέπει τα ακόλουθα:
«(1)      Όταν έχει εφαρμογή η δήμευση προϊόντων εγκλήματος που βρίσκονται στην κατοχή άλλου προσώπου (άρθρα 75, 77, 77a και 77b του ποινικού κώδικα), ο κάτοχος πρέπει να κληθεί να ακουστεί κατά την προδικασία και κατά την κύρια ακροαματική διαδικασία. Εάν πρόκειται για νομικό πρόσωπο, καλείται ο εκπρόσωπός του. Στην κλήση μνημονεύεται ότι η διαδικασία θα διεξαχθεί ακόμη και ερήμην του.
(2)      Ο εκπρόσωπος του νομικού προσώπου ακούγεται κατά την κύρια ακροαματική διαδικασία μετά τον κατηγορούμενο. Το ίδιο ισχύει και για άλλον κάτοχο, εφόσον αυτός δεν κλητεύθηκε ως μάρτυρας.
(3)      Ο κάτοχος και ο εκπρόσωπος του νομικού προσώπου έχουν το δικαίωμα, όσον αφορά τον προσδιορισμό των προϊόντων εγκλήματος, να προσκομίσουν αποδεικτικά στοιχεία και, με την άδεια του προέδρου του δικάζοντος τμήματος, να θέσουν ερωτήσεις στον κατηγορούμενο, στους μάρτυρες και στους πραγματογνώμονες.
[...]
(5)      Αν το δικαστήριο διαπιστώσει κατά την κύρια ακροαματική διαδικασία ότι έχει εφαρμογή η δήμευση των προϊόντων εγκλήματος, πρέπει να αναστείλει την κύρια ακροαματική διαδικασία και να καλέσει τον κάτοχο ή τον εκπρόσωπο του νομικού προσώπου.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
22      Βάσει κατηγορητηρίου που εκδόθηκε στις 29 Μαΐου 2017, το Okrožno sodišče v Mariboru (περιφερειακό δικαστήριο Μάριμπορ, Σλοβενία) κίνησε ποινική δίκη κατά τεσσάρων προσώπων (στο εξής: τέσσερις κατηγορούμενοι) για τα οποία υπήρχαν υπόνοιες ότι διέπραξαν το ποινικό αδίκημα της κατάχρησης θέσης ή εξουσίας, παρέχοντας, μεταξύ της 15ης και της 25ης Ιουλίου 2007, στην I.J.S. d.d. (στο εξής: εταιρία I.J.S.) παράνομο περιουσιακό όφελος κατά την αγορά των μετοχών της εταιρίας L.Z.
23      Στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής, το εν λόγω δικαστήριο διαπίστωσε επίσης ότι τα στοιχεία της ειδικής υπόστασης δύο άλλων ποινικών αδικημάτων, ήτοι του αδικήματος της καταδολίευσης των δανειστών της εταιρίας I.J.S. και του αδικήματος της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, πληρούνταν όσον αφορά άλλα πρόσωπα και όχι ως προς τους τέσσερις κατηγορουμένους. Συναφώς, το εν λόγω δικαστήριο διαπίστωσε, μεταξύ άλλων, ότι τον Ιούνιο του 2013 το πρόσωπο το οποίο ήταν επισήμως ο διευθυντής της εταιρίας I.J.S., η οποία τελούσε τότε σε κατάσταση αφερεγγυότητας, πώλησε, χωρίς πραγματική πληρωμή, μετοχές της εταιρίας L.Z. στη V.K. d.o.o. Στη συνέχεια, η τελευταία αυτή εταιρία πώλησε, τον Ιούλιο του 2013, τις μετοχές αυτές στην εταιρία D., μέσω ενός εκ των διευθυντών της, τούτο δε προς απόκρυψη της προέλευσής τους.
24      Στο πλαίσιο της ποινικής προδικασίας η οποία αφορούσε το ποινικό αδίκημα της καταδολίευσης των δανειστών της εταιρίας I.J.S., οι μετοχές της εταιρίας L.Z. τις οποίες κατείχε η εταιρία D. αποτέλεσαν, ως προϊόντα του αδικήματος αυτού, αντικείμενο αποφάσεως δέσμευσης, την οποία εξέδωσε στις 16 Ιουνίου 2014 το Okrožno sodišče v Mariboru (περιφερειακό δικαστήριο Μάριμπορ). Με την εν λόγω απόφαση δέσμευσης, η οποία ίσχυε αρχικώς για χρονικό διάστημα τριών μηνών από την ημερομηνία έκδοσής της, ήτοι μέχρι τις 15 Σεπτεμβρίου 2014, απαγορεύθηκε στην εταιρία D. να μεταβιβάζει της μετοχές της και ενημερώθηκε η εταιρία αυτή για το δικαίωμά της να εναντιωθεί στην απόφαση αυτή. Κατόπιν αιτήματος του εισαγγελέα, το εν λόγω δικαστήριο εξέδωσε ορισμένες αποφάσεις με τις οποίες παρατάθηκε η δέσμευση των ως άνω μετοχών. Οι εν λόγω αποφάσεις δέσμευσης αναγνωρίστηκαν και εκτελέστηκαν από τις κροατικές αρχές. Εντούτοις, δεδομένου ότι οι ίδιες αυτές μετοχές δεν προστατεύονταν κατά το χρονικό διάστημα από τις 16 Σεπτεμβρίου έως τις 20 Οκτωβρίου 2014, λόγω περιπλοκών στη διαδικασία αναγνώρισης των εν λόγω αποφάσεων, μεταφέρθηκαν, στις 13 Οκτωβρίου 2014, σε καταπιστευματικούς λογαριασμούς οι οποίοι καθιστούσαν αδύνατη την ταυτοποίηση των πραγματικών κατόχων.
25      Η εταιρία D. άσκησε δύο φορές ένδικα μέσα κατά των αποφάσεων δέσμευσης, τα οποία απορρίφθηκαν. Επιπλέον, απορρίφθηκε το μέσο ένδικης προστασίας το οποίο άσκησε η εταιρία αυτή ενώπιον του Županijski sud u Zagrebu (περιφερειακού δικαστηρίου Ζάγκρεμπ, Κροατία) προκειμένου να προσβάλει την αναγνώριση και την εκτέλεση των αποφάσεων αυτών από τις κροατικές αρχές, καθώς και η έφεση την οποία άσκησε κατόπιν της απόρριψης αυτής.
26      Στις 27 Ιανουαρίου 2020 το Okrožno sodišče v Mariboru (περιφερειακό δικαστήριο Μάριμπορ) εξέτασε, στο πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας που μνημονεύεται στις σκέψεις 22 και 23 της παρούσας αποφάσεως, τον Z.Z., εκπρόσωπο της εταιρίας D. Κατά την εξέταση αυτή, το εν λόγω δικαστήριο τον ενημέρωσε για την πιθανότητα να δημευθούν οι μετοχές της εταιρίας L.Z., τις οποίες κατείχε η εταιρία D. και τις οποίες αφορούσαν οι αποφάσεις δέσμευσης, καθώς και, σύμφωνα με το άρθρο 500 του ZKP, για τη δυνατότητά του να ακουστεί όσον αφορά τη δήμευση αυτή και να προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία, καθώς και να υποβάλει ερωτήσεις. Ο δε Z.Z. δήλωσε ότι είχε ενημερωθεί για τις εν λόγω αποφάσεις δέσμευσης, ότι τις θεωρούσε νομικώς αστήρικτες και ότι, για τον λόγο αυτόν, είχε ασκήσει μέσω του δικηγόρου του το μέσο ένδικης προστασίας ενώπιον του Županijski sud u Zagrebu (περιφερειακού δικαστηρίου Ζάγκρεμπ), περί του οποίου γίνεται λόγος στην προηγούμενη σκέψη, προκειμένου να προσβάλει την αναγνώριση και την εκτέλεσή τους από τις κροατικές αρχές. Δήλωσε επίσης την πρόθεσή του να ασκήσει έφεση σε περίπτωση δήμευσης των μετοχών.
27      Στις 22 Μαΐου 2020 το Okrožno sodišče v Mariboru (περιφερειακό δικαστήριο Μάριμπορ) διεξήγαγε την κύρια ακροαματική διαδικασία στην υπόθεση αυτή παρουσία του εισαγγελέα, των τεσσάρων κατηγορουμένων και των συνηγόρων υπεράσπισής τους. Με την τελική πρότασή του, ο εισαγγελέας πρότεινε να δημευθούν οι εν λόγω μετοχές δεδομένου ότι, κατά τη γνώμη του, έπρεπε να θεωρηθούν προϊόντα ποινικών αδικημάτων, ήτοι του αδικήματος της καταδολίευσης δανειστών και του αδικήματος της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.
28      Εντούτοις, δεν συντάχθηκε κατηγορητήριο όσον αφορά τα δύο αυτά ποινικά αδικήματα.
29      Με απόφαση της 27ης Μαΐου 2020, το Okrožno sodišče v Mariboru (περιφερειακό δικαστήριο Μάριμπορ) απάλλαξε τους τέσσερις κατηγορουμένους όσον αφορά το ποινικό αδίκημα της κατάχρησης θέσης ή εξουσίας που μνημονεύεται στη σκέψη 22 της παρούσας αποφάσεως και συγχρόνως εξέδωσε, βάσει του άρθρου 498 a, παράγραφος 1, σημείο 1, του ZKP, απόφαση περί δήμευσης των μετοχών της εταιρίας L.Z. που κατείχε η εταιρία D. (στο εξής: επίμαχη απόφαση δήμευσης). Ως προς το τελευταίο αυτό ζήτημα, η απόφαση αυτή επισήμανε, μεταξύ άλλων, ότι από τα πραγματικά περιστατικά που διαπιστώθηκαν κατά τη διάρκεια της αποδεικτικής διαδικασίας προκύπτει ότι οι μετοχές αυτές συνιστούν προϊόντα του ποινικού αδικήματος της καταδολίευσης δανειστών και του ποινικού αδικήματος της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, για τα οποία έγινε λόγος στις σκέψεις 23 και 27 της παρούσας απόφασης. Ο εισαγγελέας άσκησε έφεση κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του Višje sodišče v Mariboru (εφετείου Μάριμπορ, Σλοβενία), το οποίο απέρριψε την έφεση με απόφαση της 24ης Νοεμβρίου 2021, κατόπιν της οποίας η εν λόγω απόφαση δήμευσης απέκτησε ισχύ δεδικασμένου από τις 22 Δεκεμβρίου 2021.
30      Στις 17 Φεβρουαρίου 2022 το Okrožno sodišče v Mariboru (περιφερειακό δικαστήριο Μάριμπορ) εξέδωσε το πιστοποιητικό δήμευσης που προβλέπεται στο άρθρο 17, παράγραφος 1, και στο παράρτημα II του κανονισμού 2018/1805, με το οποίο οι μετοχές της εταιρίας L.Z. της οποίες κατείχε η εταιρία D. χαρακτηρίστηκαν ως «προϊόντα ποινικού αδικήματος», κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 3, στοιχείο αʹ, του κανονισμού, καθώς και ως περιουσιακά στοιχεία που υπόκεινται σε «δήμευση χωρίς τελεσίδικη καταδικαστική απόφαση [...] κατόπιν διαδικασίας για ποινικό αδίκημα», κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 3, στοιχείο δʹ, του κανονισμού.
31      Προκειμένου να αναγνωρισθεί και να εκτελεσθεί η επίμαχη απόφαση δήμευσης, το δικαστήριο αυτό διαβίβασε το εν λόγω πιστοποιητικό, δυνάμει του άρθρου 14, παράγραφος 1, του κανονισμού 2018/1805, στην Županijsko državno odvjetništvo u Zagrebu (εισαγγελία Ζάγκρεμπ, Κροατία). Το εν λόγω πιστοποιητικό συνοδευόταν από μετάφραση στην κροατική γλώσσα, αφενός, αποσπασμάτων της αποφάσεως της 27ης Μαΐου 2020, μνημονευθείσας στη σκέψη 29 της παρούσας αποφάσεως, τα οποία αφορούσαν το εισαγωγικό μέρος, το διατακτικό, τη σχετική με τα δημευθέντα προϊόντα αιτιολογία και τη μνεία των μέσων παροχής έννομης προστασίας, καθώς και, αφετέρου, του εισαγωγικού μέρους και του διατακτικού της μνημονευθείσας στην ίδια σκέψη αποφάσεως του Višje sodišče v Mariboru (εφετείου Μάριμπορ) της 24ης Νοεμβρίου 2021, με την οποία απορρίφθηκε η έφεση που άσκησε ο εισαγγελέας κατά της πρώτης αποφάσεως.
32      Με απόφαση της 25ης Νοεμβρίου 2022, το Županijski sud u Zagrebu (περιφερειακό δικαστήριο Ζάγκρεμπ), στο οποίο απευθύνθηκε προς τούτο η Županijsko državno odvjetništvo u Zagrebu (εισαγγελία Ζάγκρεμπ), αναγνώρισε την επίμαχη απόφαση δήμευσης.
33      Ο εισαγγελέας και η εταιρία D. άσκησαν έφεση κατά της ως άνω αποφάσεως ενώπιον του Visoki kazneni sud (ποινικού εφετείου, Κροατία), το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο.
34      Αφενός, το αιτούν δικαστήριο εκφράζει αμφιβολίες ως προς το αν το περιουσιακό στοιχείο που αποτελεί το αντικείμενο της επίμαχης αποφάσεως δήμευσης εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 2018/1805.
35      Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν ποινική διαδικασία περατωθείσα με αθωωτική απόφαση, η οποία καταλήγει στη λήψη απόφασης δήμευσης στηριζόμενης σε διαπιστώσεις σχετικές με ποινικό αδίκημα διαφορετικό από εκείνο που αποτελεί το αντικείμενο της αποφάσεως αυτής, διαπραχθέν όχι από τα πρόσωπα που αφορά η αθωωτική απόφαση αλλά από άλλους δράστες, κατά των οποίων δεν έχει απαγγελθεί κατηγορία, μπορεί να θεωρηθεί ως «διαδικασία για ποινικό αδίκημα», κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 2, του κανονισμού 2018/1805, δυνάμενη να καταλήξει σε «δήμευση χωρίς τελεσίδικη καταδικαστική απόφαση», κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 3, στοιχείο δʹ, του κανονισμού αυτού. Το αιτούν δικαστήριο υπογραμμίζει ότι, κατά τον ZKP, η δήμευση περιουσιακού στοιχείου μπορεί να προβλέπεται μόνο σε καταδικαστική απόφαση ή σε δικαστική απόφαση με την οποία διαπιστώνεται ότι το θιγόμενο πρόσωπο διέπραξε παράνομη πράξη για την οποία έχει ασκηθεί ποινική δίωξη.
36      Αφετέρου, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ως προς τον σεβασμό, στο πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας που κατέληξε στην έκδοση της επίμαχης αποφάσεως δήμευσης, των θεμελιωδών δικαιωμάτων τα οποία η εταιρία D. αντλεί από τον Χάρτη.
37      Ειδικότερα, δεδομένου ότι, σύμφωνα με το άρθρο 19, παράγραφος 1, στοιχείο ηʹ, του κανονισμού 2018/1805, η άρνηση αναγνώρισης αποφάσεως δήμευσης λόγω προσβολής των θεμελιωδών δικαιωμάτων του θιγόμενου προσώπου είναι δυνατή μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, λαμβανομένης υπόψη της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης των δικαστικών αποφάσεων και διαταγών, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται σε ποιον βαθμό ο κανονισμός, ιδίως δε το άρθρο του 1, παράγραφος 2, καθώς και το άρθρο 47 του Χάρτη, μπορούν να εμποδίσουν την αναγνώριση και την εκτέλεση της αποφάσεως δήμευσης, εάν αποδειχθεί ότι προσβλήθηκαν τα εν λόγω θεμελιώδη δικαιώματα.
38      Πρώτον, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι, κατά την ακροαματική διαδικασία της 27ης Ιανουαρίου 2020 ενώπιον του Okrožno sodišče v Mariboru (περιφερειακού δικαστηρίου Μάριμπορ), ο Z.Z. εξετάσθηκε ως εκπρόσωπος της εταιρίας D. και ενημερώθηκε για την πιθανότητα να δημευθούν οι επίμαχες στην κύρια δίκη μετοχές, καθώς και για τη δυνατότητα προσκόμισης αποδεικτικών στοιχείων και υποβολής ερωτήσεων κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Αντιθέτως, δεν ενημερώθηκε για το προβλεπόμενο στο άρθρο 8, παράγραφος 7, της οδηγίας 2014/42 δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας δήμευσης.
39      Δεύτερον, το αιτούν δικαστήριο υπογραμμίζει ότι το αίτημα δήμευσης των επίμαχων στην κύρια δίκη μετοχών δεν είχε ακόμη υποβληθεί κατά τον χρόνο διεξαγωγής της ως άνω ακροαματικής διαδικασίας, δεδομένου ότι ο εισαγγελέας διατύπωσε το εν λόγω αίτημα δήμευσης μόνο με την τελική πρότασή του, ήτοι κατά την ακροαματική διαδικασία της 22ας Μαΐου 2020. Ως εκ τούτου, το Okrožno sodišče v Mariboru (περιφερειακό δικαστήριο Μάριμπορ) διεξήγαγε ακροαματική διαδικασία με βάση το κατηγορητήριο που είχε συνταχθεί το 2017.
40      Τρίτον, το αιτούν δικαστήριο διαπιστώνει ότι από το επίμαχο στην κύρια δίκη πιστοποιητικό δήμευσης προκύπτει ότι το Okrožno sodišče v Mariboru (περιφερειακό δικαστήριο Μάριμπορ) επέδωσε στην εταιρία D., στις 13 Οκτωβρίου 2020, αποσπάσματα της αποφάσεως της 27ης Μαΐου 2020, στην οποία περιεχόταν η επίμαχη απόφαση δήμευσης, τα οποία αφορούσαν το εισαγωγικό μέρος, το διατακτικό, τη σχετική με τα δημευθέντα προϊόντα αιτιολογία και τη μνεία των μέσων παροχής έννομης προστασίας, συνοδευόμενα από μετάφραση στην κροατική γλώσσα.
41      Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, αφενός, αν το πλήρες κείμενο της αποφάσεως αυτής, ως ουσιώδες έγγραφο, έπρεπε να έχει επιδοθεί στην εταιρία D., προκειμένου να διασφαλιστεί υπέρ αυτής το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη.
42      Αφετέρου, το εν λόγω δικαστήριο επισημαίνει ότι η εταιρία D. αμφισβητεί ότι της επιδόθηκαν πράγματι αποσπάσματα της εν λόγω αποφάσεως στις 13 Οκτωβρίου 2020 και ότι η εταιρία αυτή σκοπεύει να παράσχει σχετική απόδειξη λαμβάνοντας το πιστοποιητικό που βεβαιώνει ότι η επίδοση πραγματοποιήθηκε κατά την ημερομηνία αυτή και διενεργώντας γραφολογική πραγματογνωμοσύνη. Η εν λόγω εταιρία ισχυρίζεται ότι έλαβε αντίγραφο της αποφάσεως αυτής μόνον αφού το ζήτησε, τούτο δε κατά τη διάρκεια του Φεβρουαρίου του 2022.
43      Τέλος, τέταρτον, το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί ότι η εταιρία D. δεν άσκησε ένδικο μέσο κατά της αποφάσεως στην οποία περιεχόταν η επίμαχη απόφαση δήμευσης.
44      Υπό το πρίσμα των διαπιστώσεων αυτών, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ως προς την έκταση των εξακριβώσεων στις οποίες πρέπει να προβεί στο πλαίσιο της διαφοράς της κύριας δίκης, καθώς και ως προς τον βαθμό στον οποίο οφείλει να διαβουλευθεί, στο πλαίσιο αυτό, με την αρχή έκδοσης της επίμαχης αποφάσεως δήμευσης, λαμβανομένης υπόψη της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης και του άρθρου 33, παράγραφος 2, του κανονισμού 2018/1805, το οποίο προβλέπει ότι οι ουσιαστικοί λόγοι για την έκδοση μιας τέτοιας αποφάσεως δεν μπορούν να προσβληθούν ενώπιον δικαστηρίου του κράτους μέλους εκτέλεσης.
45      Υπό τις συνθήκες αυτές, το Visoki kazneni sud (ποινικό εφετείο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)      Περιλαμβάνεται στην έννοια της “διαδικασίας για ποινικό αδίκημα που μπορεί να οδηγήσει σε δήμευση περιουσιακών στοιχείων και χωρίς ποινική καταδίκη”, σύμφωνα με το άρθρο 2, σημείο 3, του κανονισμού 2018/1805, και η ποινική διαδικασία που έχει περατωθεί με την έκδοση αθωωτικής απόφασης;
2)      Περιλαμβάνεται στην έννοια της “διαδικασίας για ποινικό αδίκημα που μπορεί να οδηγήσει σε δήμευση περιουσιακών στοιχείων και χωρίς ποινική καταδίκη”, σύμφωνα με το άρθρο 2, σημείο 3, του κανονισμού 2018/1805, και η ποινική διαδικασία που έχει περατωθεί με την έκδοση αθωωτικής απόφασης στην οποία περιέχεται απόφαση δήμευσης περιουσιακών στοιχείων ως παράνομου περιουσιακού οφέλους που αντλήθηκε από διαφορετικό ποινικό αδίκημα από εκείνο για το οποίο εκδόθηκε η αθωωτική απόφαση, στη διάπραξη του οποίου δεν συμμετείχαν οι κατηγορούμενοι, αλλά πρόσωπα σε βάρος των οποίων δεν απαγγέλθηκαν κατηγορίες;
3)      Αντιβαίνει στον κανονισμό 2018/1805, στο άρθρο του 1, παράγραφος 2, και στο άρθρο 47 του Χάρτη η αναγνώριση απόφασης δήμευσης που εκδόθηκε στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας στην οποία το θιγόμενο πρόσωπο κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 10, του κανονισμού:
–        δεν κλήθηκε να συμμετάσχει σε όλα τα στάδιά της·
–        δεν ενημερώθηκε σχετικά με το δικαίωμά του για πρόσβαση σε δικηγόρο καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας· και
–        δεν έλαβε το πλήρες κείμενο της δικαστικής απόφασης που περιείχε την [επίμαχη] απόφαση δήμευσης σε γλώσσα που να κατανοεί, παρά μόνον αποσπάσματα της εν λόγω δικαστικής απόφασης, και δεν άσκησε έφεση κατά της απόφασης που του επιδόθηκε κατ’ αυτόν τον τρόπο;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου και του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος
46      Με το πρώτο και το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 1, παράγραφοι 1 και 4, καθώς και το άρθρο 2, σημείο 2 και σημείο 3, στοιχεία αʹ και δʹ, του κανονισμού 2018/1805 έχουν την έννοια ότι ο κανονισμός εφαρμόζεται σε απόφαση δήμευσης περιληφθείσα, κατόπιν ποινικής διαδικασίας, σε δικαστική απόφαση με την οποία αθωώνονται οι κατηγορούμενοι για το ποινικό αδίκημα το οποίο αποτέλεσε το αντικείμενο της διαδικασίας αυτής και διαπιστώνεται ότι τα προς δήμευση περιουσιακά στοιχεία αποτελούν προϊόντα διαφορετικού ποινικού αδικήματος, στο οποίο δεν μετείχαν οι αθωωθέντες κατηγορούμενοι, αλλά άλλο πρόσωπο, κατά του οποίου δεν έχει απαγγελθεί κατηγορία.
47      Υπενθυμίζεται ότι, κατά το άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού 2018/1805, ο κανονισμός θεσπίζει τους κανόνες σύμφωνα με τους οποίους ένα κράτος μέλος αναγνωρίζει και εκτελεί στο έδαφός του αποφάσεις δέσμευσης και αποφάσεις δήμευσης οι οποίες εκδόθηκαν από άλλο κράτος μέλος στο πλαίσιο διαδικασιών επί ποινικών υποθέσεων. Αντιθέτως, σύμφωνα με το άρθρο 1, παράγραφος 4, του κανονισμού, ο κανονισμός αυτός δεν εφαρμόζεται σε αποφάσεις δέσμευσης και αποφάσεις δήμευσης που εκδίδονται στο πλαίσιο αστικών ή διοικητικών διαδικασιών.
48      Συναφώς, στο άρθρο 2, σημείο 2, του κανονισμού 2018/1805 ορίζεται ειδικότερα ότι η έννοια της «αποφάσεως δήμευσης» κατά τον κανονισμό αφορά τελεσίδικη ποινή ή μέτρο που επιβάλλεται από δικαστήριο κατόπιν διαδικασίας για ποινικό αδίκημα και καταλήγει στην οριστική αποστέρηση περιουσιακού στοιχείου από φυσικό ή νομικό πρόσωπο.
49      Το άρθρο 2, σημείο 3, στοιχεία αʹ και δʹ, του κανονισμού 2018/1805 ορίζει ότι η έννοια των «περιουσιακών στοιχείων» περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, κάθε περιουσιακό στοιχείο ως προς το οποίο η αρχή έκδοσης κρίνει ότι συνιστά προϊόν ποινικού αδικήματος ή ότι υπόκειται σε δήμευση, ακόμη και «χωρίς τελεσίδικη καταδικαστική απόφαση», βάσει του δικαίου του κράτους μέλους έκδοσης της αποφάσεως δήμευσης, κατόπιν διαδικασίας για ποινικό αδίκημα.
50      Επομένως, από αυτό καθεαυτό το γράμμα των εν λόγω διατάξεων προκύπτει ότι το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 2018/1805 καλύπτει όλα τα είδη αποφάσεων δήμευσης που εκδίδονται κατόπιν διαδικασίας για ποινικό αδίκημα, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων δήμευσης που εκδίδονται χωρίς τελεσίδικη καταδικαστική απόφαση. Όπως εκτίθεται στην αιτιολογική σκέψη 13 του κανονισμού αυτού, τα κράτη μέλη πρέπει να είναι σε θέση να αναγνωρίζουν και να εκτελούν τέτοιες αποφάσεις που εκδίδονται βάσει του δικαίου του κράτους μέλους έκδοσης της αποφάσεως δήμευσης σύμφωνα με τον εν λόγω κανονισμό, ακόμη και αν το νομικό σύστημα του κράτους μέλους εκτέλεσης δεν προβλέπει τέτοιου είδους αποφάσεις.
51      Επομένως, όπως εξέθεσε ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 28 έως 36 των προτάσεών του και όπως υποστήριξαν όλοι οι ενδιαφερόμενοι που κατέθεσαν γραπτές παρατηρήσεις, ο κανονισμός 2018/1805 έχει εφαρμογή σε απόφαση δήμευσης όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη. Πράγματι, η απόφαση αυτή εκδόθηκε από το αρμόδιο εθνικό δικαστήριο κατόπιν ποινικής διαδικασίας στο πλαίσιο της οποίας το δικαστήριο αυτό έκρινε ότι τα δημευθέντα περιουσιακά στοιχεία συνιστούσαν «προϊόντα ποινικού αδικήματος», κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 3, στοιχείο αʹ, του κανονισμού, ήτοι του αδικήματος της καταδολίευσης δανειστών και του αδικήματος της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, και ότι τα περιουσιακά αυτά στοιχεία υπέκειντο, βάσει του σλοβενικού δικαίου, σε «δήμευση χωρίς τελεσίδικη καταδικαστική απόφαση», κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 3, στοιχείο δʹ, του εν λόγω κανονισμού. Συναφώς, δεν ασκεί επιρροή το γεγονός ότι για τις δύο αυτές αξιόποινες πράξεις δεν συντάχθηκε κατηγορητήριο και ότι στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας αθωώθηκαν άλλα πρόσωπα και όχι εκείνα που μετείχαν στα αδικήματα αυτά.
52      Κατόπιν των προεκτεθέντων, στο πρώτο και το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 1, παράγραφοι 1 και 4, καθώς και το άρθρο 2, σημείο 2
και σημείο 3, στοιχεία αʹ και δʹ, του κανονισμού 2018/1805 έχουν την έννοια ότι ο κανονισμός εφαρμόζεται σε απόφαση δήμευσης περιληφθείσα, κατόπιν ποινικής διαδικασίας, σε δικαστική απόφαση με την οποία αθωώνονται οι κατηγορούμενοι για το ποινικό αδίκημα το οποίο αποτέλεσε το αντικείμενο της διαδικασίας αυτής και διαπιστώνεται ότι τα προς δήμευση περιουσιακά στοιχεία αποτελούν προϊόντα διαφορετικού ποινικού αδικήματος, στο οποίο δεν μετείχαν οι αθωωθέντες κατηγορούμενοι, αλλά άλλο πρόσωπο, κατά του οποίου δεν έχει απαγγελθεί κατηγορία.
Επί του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος
53      Με το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 19, παράγραφος 1, στοιχείο ηʹ, του κανονισμού 2018/1805, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 1, παράγραφος 2, του κανονισμού και υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι η αρχή εκτέλεσης ενός κράτους μέλους μπορεί να αρνηθεί να αναγνωρίσει και να εκτελέσει απόφαση δήμευσης λόγω προβαλλόμενης προσβολής, εντός του κράτους μέλους έκδοσης της αποφάσεως δήμευσης, των θεμελιωδών δικαιωμάτων του θιγόμενου από την απόφαση αυτή προσώπου, κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 10, του κανονισμού, για τον λόγο ότι, πρώτον, το πρόσωπο αυτό δεν κλήθηκε να μετάσχει σε όλα τα στάδια της ποινικής διαδικασίας που κατέληξε στην έκδοση της εν λόγω αποφάσεως, δεύτερον, δεν ενημερώθηκε για το δικαίωμά του να έχει πρόσβαση σε δικηγόρο καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας αυτής και, τρίτον, δεν του επιδόθηκε το πλήρες κείμενο, σε γλώσσα την οποία να κατανοεί, της δικαστικής αποφάσεως στην οποία περιεχόταν η απόφαση δήμευσης, τούτο δε μολονότι το εν λόγω πρόσωπο δεν έκανε χρήση των μέσων παροχής έννομης προστασίας που διέθετε στο κράτος μέλος έκδοσης της αποφάσεως δήμευσης προκειμένου να προσβάλει τη δικαστική απόφαση αυτή.
Επί του παραδεκτού
54      Η Σλοβενική Κυβέρνηση προβάλλει ένσταση περί απαραδέκτου του τρίτου ερωτήματος, για τον λόγο ότι οι περιπτώσεις προσβολής των θεμελιωδών δικαιωμάτων στις οποίες αναφέρεται το αιτούν δικαστήριο με το ερώτημα αυτό δεν αντιστοιχούν στα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης της κύριας δίκης.
55      Υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, τα σχετικά με την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης ερωτήματα που έχει υποβάλει το εθνικό δικαστήριο, εντός του κανονιστικού και πραγματικού πλαισίου το οποίο το ίδιο προσδιορίζει με δική του ευθύνη και του οποίου την ακρίβεια δεν οφείλει να ελέγξει το Δικαστήριο, θεωρούνται κατά τεκμήριο λυσιτελή. Το Δικαστήριο μπορεί να αρνηθεί να αποφανθεί επί αιτήσεως που υπέβαλε εθνικό δικαστήριο μόνον όταν είναι πρόδηλο ότι η ζητούμενη ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης ουδεμία σχέση έχει με το υποστατό ή με το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, όταν το πρόβλημα είναι υποθετικής φύσεως ή ακόμη όταν το Δικαστήριο δεν διαθέτει τα πραγματικά και νομικά στοιχεία που είναι αναγκαία προκειμένου να δώσει χρήσιμη απάντηση στα ερωτήματα που του έχουν υποβληθεί [απόφαση της 8ης Απριλίου 2025, Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (Δικαστικός έλεγχος των διαδικαστικών πράξεων), C‑292/23, EU:C:2025:255, σκέψη 36 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
56      Εν προκειμένω, από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι το αιτούν δικαστήριο, επιληφθέν διαφοράς σχετικής με την αναγνώριση και την εκτέλεση απόφασης δήμευσης εκδοθείσας κατόπιν ποινικής διαδικασίας κινηθείσας σε κράτος μέλος διαφορετικό από τη Δημοκρατία της Κροατίας, διερωτάται, με το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, αν η διαδικασία που κατέληξε στην έκδοση της αποφάσεως αυτής ενείχε προσβολές των θεμελιωδών δικαιωμάτων του θιγόμενου προσώπου οι οποίες θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν, βάσει του άρθρου 19, παράγραφος 1, στοιχείο ηʹ, του κανονισμού 2018/1805, την άρνηση αναγνώρισης και εκτέλεσης της εν λόγω αποφάσεως.
57      Υπό τις συνθήκες αυτές, και δεδομένου ότι εναπόκειται αποκλειστικώς στο αιτούν δικαστήριο να ελέγξει την ακρίβεια των πραγματικών περιστάσεων τις οποίες εκθέτει με το ερώτημά του όσον αφορά τέτοιες ενδεχόμενες προσβολές, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι η ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης την οποία ζητεί το αιτούν δικαστήριο με το ερώτημα αυτό δεν έχει προδήλως καμία σχέση με το υποστατό ή το αντικείμενο της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί ή ακόμη ότι το εν λόγω ερώτημα είναι υποθετικής φύσεως.
58      Κατά συνέπεια, το τρίτο ερώτημα είναι παραδεκτό.
Επί της ουσίας
59      Προκαταρκτικώς, υπενθυμίζεται ότι, όπως προκύπτει, ειδικότερα, από το άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού 2018/1805, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα των αιτιολογικών σκέψεων 1 έως 4, 11 και 12 του κανονισμού, δεδομένου ότι, αφενός, η δέσμευση και η δήμευση των οργάνων και των προϊόντων του εγκλήματος συγκαταλέγονται μεταξύ των αποτελεσματικότερων μέσων καταπολέμησης του εγκλήματος και, αφετέρου, ο συχνά διακρατικός χαρακτήρας της εγκληματικότητας απαιτεί τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας της διασυνοριακής συνεργασίας συναφώς, ο κανονισμός αποσκοπεί στη θέσπιση κανόνων που υποχρεώνουν τα κράτη μέλη να αναγνωρίζουν τις αποφάσεις δέσμευσης και τις αποφάσεις δήμευσης που εκδίδονται από άλλο κράτος μέλος στο πλαίσιο διαδικασιών επί ποινικών υποθέσεων. Ο μηχανισμός αυτός στηρίζεται στην αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης των δικαστικών αποφάσεων και διαταγών, η οποία αποτελεί τον «ακρογωνιαίο λίθο» της δικαστικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών σε ποινικές υποθέσεις, και έχει ως σκοπό να συμβάλει στη διατήρηση και την ανάπτυξη ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης ενισχύοντας τη συνεργασία αυτήν.
60      Ειδικότερα, σύμφωνα με την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης, η οποία διαπνέει την οικονομία του κανονισμού 2018/1805, ένα κράτος μέλος υποχρεούται, κατ’ αρχήν, δυνάμει του άρθρου 18, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα των αιτιολογικών του σκέψεων 12 και 31, να αναγνωρίζει, χωρίς περαιτέρω διατυπώσεις, τις αποφάσεις δήμευσης που έχουν εκδοθεί από άλλο κράτος μέλος και έχουν διαβιβαστεί σ’ αυτό σύμφωνα με το άρθρο 14 του κανονισμού και να λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για την εκτέλεσή τους, κατά τον ίδιο τρόπο με τις αποφάσεις δήμευσης που εκδίδονται σε εθνικό επίπεδο, εκτός από τις περιπτώσεις που προβλέπονται ρητώς στον εν λόγω κανονισμό και, ιδίως, στο άρθρο 19, το οποίο αναφέρει τους λόγους για τους οποίους ένα κράτος μέλος μπορεί να αποφασίσει να μην αναγνωρίσει και να μην εκτελέσει απόφαση δήμευσης.
61      Μεταξύ των ως άνω λόγων άρνησης αναγνώρισης και εκτέλεσης περιλαμβάνεται ο λόγος του άρθρου 19, παράγραφος 1, στοιχείο ηʹ, του κανονισμού 2018/1805, κατά τον οποίο η αρχή εκτέλεσης ενός κράτους μέλους μπορεί να αποφασίσει να μην αναγνωρίσει και να μην εκτελέσει απόφαση δήμευσης εκδοθείσα εντός άλλου κράτους μέλους όταν, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, συντρέχουν ουσιώδεις λόγοι ώστε να θεωρείται, με βάση συγκεκριμένα και αντικειμενικά αποδεικτικά στοιχεία, ότι η εκτέλεση της αποφάσεως αυτής θα συνεπαγόταν, υπό τις ιδιαίτερες περιστάσεις της υπόθεσης, πρόδηλη προσβολή σχετικού θεμελιώδους δικαιώματος που κατοχυρώνεται στον Χάρτη, ιδίως δε του δικαιώματος σε αποτελεσματική προσφυγή, του δικαιώματος σε αμερόληπτο δικαστήριο και των δικαιωμάτων υπεράσπισης.
62      Επομένως, ο νομοθέτης της Ένωσης προέβλεψε, στο άρθρο 19, παράγραφος 1, στοιχείο ηʹ, ειδικό λόγο μη αναγνώρισης και μη εκτέλεσης αποφάσεως δήμευσης, ο οποίος αποσκοπεί στη διασφάλιση του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στον Χάρτη και ο οποίος συγκεκριμενοποιεί το άρθρο 1, παράγραφος 2, του κανονισμού, κατά το οποίο ο κανονισμός αυτός δεν έχει ως αποτέλεσμα τη μεταβολή της υποχρέωσης σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των νομικών αρχών που κατοχυρώνονται στο άρθρο 6 ΣΕΕ.
63      Συναφώς, από αυτό καθεαυτό το γράμμα του άρθρου 19, παράγραφος 1, στοιχείο ηʹ, του κανονισμού 2018/1805, το οποίο επαναλαμβάνεται και στην αιτιολογική σκέψη 34 του κανονισμού αυτού, προκύπτει ότι η εν λόγω διάταξη αφορά τον κίνδυνο η εκτέλεση αποφάσεως δήμευσης να συνεπάγεται, «υπό τις ιδιαίτερες περιστάσεις της υπόθεσης», πρόδηλη προσβολή σχετικού θεμελιώδους δικαιώματος που κατοχυρώνεται στον Χάρτη.
64      Ως εκ τούτου, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 68 των προτάσεών του και όπως επίσης υποστήριξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ενώπιον του Δικαστηρίου, ο νομοθέτης της Ένωσης, θεσπίζοντας αυτόν τον ειδικό λόγο άρνησης αναγνώρισης και εκτέλεσης αποφάσεως δήμευσης λόγω προσβολής θεμελιωδών δικαιωμάτων, θέλησε να απαιτήσει από την αρχή εκτέλεσης του οικείου κράτους μέλους να προβαίνει μόνο σε εξατομικευμένη εξέταση της ύπαρξης κινδύνου τέτοιας πρόδηλης προσβολής θεμελιώδους δικαιώματος.
65      Ειδικότερα, το άρθρο 19, παράγραφος 1, στοιχείο ηʹ, του κανονισμού 2018/1805 δεν απαιτεί να προηγείται υποχρεωτικώς της εν λόγω εξατομικευμένης εξέτασης η διαπίστωση, από την αρχή εκτέλεσης του οικείου κράτους μέλους, της ύπαρξης, στο κράτος μέλος έκδοσης της αποφάσεως δήμευσης, είτε συστημικών ή γενικευμένων πλημμελειών είτε πλημμελειών που επηρεάζουν ειδικότερα μια προσδιορίσιμη ομάδα ατόμων. Αντιθέτως, η διαπίστωση αυτή απαιτείται από το Δικαστήριο στο πλαίσιο της εξέτασης σε δύο χωριστά στάδια η οποία πρέπει, κατ’ αρχήν, να διενεργείται, στο πλαίσιο των αποφάσεων-πλαισίων 2002/584 και 2008/909, προκειμένου να εκτιμηθεί, κατά τη διαδικασία εκτέλεσης ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης καθώς και κατά τη διαδικασία αναγνώρισης και εκτέλεσης ποινικής καταδικαστικής αποφάσεως, αν υπάρχει πράγματι κίνδυνος προσβολής των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στα άρθρα 4, 7, 24 και 47 του Χάρτη (πρβλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 5ης Απριλίου 2016, Aranyosi και Căldăraru, C‑404/15 και C‑659/15 PPU, EU:C:2016:198, σκέψεις 88 έως 94, της 9ης Νοεμβρίου 2023, Staatsanwaltschaft Aachen, C‑819/21, EU:C:2023:841, σκέψεις 25 έως 30, καθώς και της 29ης Ιουλίου 2024, Alchaster, C‑202/24, EU:C:2024:649, σκέψεις 52 έως 54 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
66      Η εν λόγω εξέταση δύο σταδίων στηρίζεται, ελλείψει ειδικού λόγου άρνησης της αναγνώρισης και εκτέλεσης λόγω προσβολής των θεμελιωδών δικαιωμάτων προβλεφθέντος από τον νομοθέτη της Ένωσης, στην ερμηνεία της γενικής διάταξης που περιλαμβάνεται στο άρθρο 1, παράγραφος 3, της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584 και στο άρθρο 3, παράγραφος 4, της αποφάσεως-πλαισίου 2008/909, τα οποία αντιστοιχούν στο άρθρο 1, παράγραφος 2, του κανονισμού 2018/1805, το οποίο παρατίθεται στη σκέψη 62 της παρούσας αποφάσεως.
67      Διαπιστώνεται όμως ότι, με το άρθρο 19, παράγραφος 1, στοιχείο ηʹ, του κανονισμού αυτού, ο νομοθέτης της Ένωσης προέβη στη ρητή επιλογή, όσον αφορά το σύστημα αναγνώρισης και εκτέλεσης των αποφάσεων δήμευσης, να συγκεκριμενοποιήσει τη γενική αυτή διάταξη με έναν τέτοιο ειδικό λόγο άρνησης της αναγνώρισης και εκτέλεσης που στηρίζεται σε δικούς του κανόνες εξέτασης, οι οποίοι επιβάλλουν μόνον την εξατομικευμένη εκτίμηση της ύπαρξης κινδύνου πρόδηλης προσβολής των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
68      Υπό τις συνθήκες αυτές, μολονότι, στο πλαίσιο εξατομικευμένης εξέτασης, η ύπαρξη είτε συστημικών ή γενικευμένων πλημμελειών είτε πλημμελειών που επηρεάζουν ειδικότερα μια προσδιορίσιμη ομάδα ατόμων όσον αφορά τον σεβασμό, στο κράτος μέλος έκδοσης της απόφασης δήμευσης, των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στον Χάρτη θα μπορούσε, ενδεχομένως, να συμβάλει στη διαπίστωση της ύπαρξης κινδύνου πρόδηλης προσβολής των δικαιωμάτων αυτών, γεγονός παραμένει ότι η αρχή εκτέλεσης κράτους μέλους δεν υποχρεούται να προβεί στην εξέταση σε δύο χωριστά στάδια, όπως αυτή μνημονεύεται στη σκέψη 65 της παρούσας αποφάσεως, προκειμένου να μπορεί να επικαλεστεί τον ειδικό λόγο άρνησης της αναγνώρισης και εκτέλεσης αποφάσεως δήμευσης ο οποίος προβλέπεται στο άρθρο 19, παράγραφος 1, στοιχείο ηʹ, του κανονισμού 2018/1805.
69      Τούτου λεχθέντος, αφενός, επισημαίνεται, όπως επισήμανε και ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 78 των προτάσεών του, ότι η διάταξη αυτή, περιορίζοντας στις «εξαιρετικές περιπτώσεις», σύμφωνα με τη ρητή διατύπωσή της, τον λόγο άρνησης της αναγνώρισης και εκτέλεσης τον οποίο προβλέπει και απαιτώντας την απόδειξη της ύπαρξης «ουσιωδών λόγων» ώστε να θεωρηθεί, με βάση «συγκεκριμένα και αντικειμενικά αποδεικτικά στοιχεία», ότι η εκτέλεση αποφάσεως δήμευσης θα συνεπάγεται «πρόδηλη παραβίαση» σχετικού θεμελιώδους δικαιώματος που κατοχυρώνεται στον Χάρτη, προβλέπει αυστηρές προϋποθέσεις καθώς και υψηλό βαθμό σοβαρότητας μιας τέτοιας παραβίασης.
70      Αφετέρου, ένας τέτοιος λόγος άρνησης της αναγνώρισης και εκτέλεσης, καθόσον συνιστά εξαίρεση από τις αρχές της αμοιβαίας αναγνώρισης και της αμοιβαίας εμπιστοσύνης στις οποίες στηρίζεται το σύστημα δικαστικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών σε ποινικές υποθέσεις, πρέπει να ερμηνεύεται στενά [βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023, GN (Λόγος άρνησης στηριζόμενος στο υπέρτατο συμφέρον του παιδιού), C‑261/22, EU:C:2023:1017, σκέψη 37 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
71      Εν προκειμένω, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ως προς τον σεβασμό, στο κράτος μέλος έκδοσης της αποφάσεως δήμευσης, των θεμελιωδών δικαιωμάτων του προσώπου που θίγεται από την επίμαχη απόφαση δήμευσης, για τον λόγο ότι το πρόσωπο αυτό δεν κλήθηκε να συμμετάσχει σε όλα τα στάδια της ποινικής διαδικασίας που κατέληξε στην έκδοση της ανωτέρω αποφάσεως, δεν ενημερώθηκε για το δικαίωμά του να έχει πρόσβαση σε δικηγόρο καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας αυτής και δεν του επιδόθηκε το πλήρες κείμενο, σε γλώσσα την οποία να κατανοεί, της δικαστικής αποφάσεως στην οποία περιεχόταν η εν λόγω απόφαση δήμευσης.
72      Συναφώς, επισημαίνεται εκ προοιμίου ότι, μεταξύ άλλων, η οδηγία 2014/42 υποχρεώνει τα κράτη μέλη, όπως προκύπτει από το άρθρο 1, παράγραφος 1, αυτής, να θεσπίσουν κοινούς ελάχιστους κανόνες σχετικά με τη δέσμευση και τη δήμευση οργάνων και προϊόντων εγκλήματος, με σκοπό, μεταξύ άλλων, τη διευκόλυνση της αμοιβαίας αναγνώρισης των δικαστικών αποφάσεων δήμευσης που εκδίδονται στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών (πρβλ. απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2024, 1Dream κ.λπ., C‑767/22, C‑49/23 και C‑161/23, EU:C:2024:823, σκέψεις 72 και 73 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
73      Συγκεκριμένα, το άρθρο 8, παράγραφος 1, της οδηγίας επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να διασφαλίσουν ότι τα πρόσωπα που θίγονται από τα προβλεπόμενα από την οδηγία μέτρα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, όχι μόνον τα πρόσωπα που έχουν καταδικαστεί για ορισμένο ποινικό αδίκημα, αλλά και οι τρίτοι των οποίων τα περιουσιακά στοιχεία επηρεάζονται από απόφαση δήμευσης (απόφαση της 21ης Οκτωβρίου 2021, Okrazhna prokuratura – Varna, C‑845/19 και C‑863/19, EU:C:2021:864, σκέψη 76), έχουν δικαίωμα σε αποτελεσματική προσφυγή και σε δίκαιη δίκη για να διαφυλάξουν τα δικαιώματά τους.
74      Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 8, παράγραφος 6, της οδηγίας 2014/42, τα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίζεται η αιτιολόγηση κάθε αποφάσεως δήμευσης και η γνωστοποίηση της αποφάσεως στο ενδιαφερόμενο πρόσωπο. Πρέπει επίσης να μεριμνούν για την πραγματική δυνατότητα προσβολής της αποφάσεως αυτής ενώπιον δικαστηρίου από το πρόσωπο εις βάρος του οποίου διατάσσεται δήμευση. Επιπλέον, το άρθρο 8, παράγραφος 7, της οδηγίας ορίζει, αφενός, ότι, με την επιφύλαξη των οδηγιών 2012/13 και 2013/48, τα πρόσωπα των οποίων τα περιουσιακά στοιχεία επηρεάζονται από απόφαση δήμευσης έχουν δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας δήμευσης που συνδέεται με τον προσδιορισμό των προϊόντων και των οργάνων εγκλήματος προκειμένου να διαφυλάξουν τα δικαιώματά τους και, αφετέρου, ότι τα θιγόμενα πρόσωπα ενημερώνονται για το δικαίωμα αυτό.
75      Εξάλλου, όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 18 του κανονισμού 2018/1805, τα δικονομικά δικαιώματα τα οποία κατοχυρώνονται από ορισμένες άλλες οδηγίες που μνημονεύονται στην εν λόγω αιτιολογική σκέψη εφαρμόζονται στις ποινικές διαδικασίες που εμπίπτουν στον εν λόγω κανονισμό όσον αφορά τα κράτη μέλη τα οποία δεσμεύονται από τις οδηγίες αυτές.
76      Εν πάση περιπτώσει, ανεξαρτήτως των ορίων του πεδίου εφαρμογής των πράξεων του παράγωγου δικαίου που μνημονεύονται στις σκέψεις 72 και 75 της παρούσας αποφάσεως, οι εγγυήσεις που προβλέπονται στον Χάρτη πρέπει, όπως τονίζεται επίσης με την αιτιολογική σκέψη 18 του κανονισμού 2018/1805, να εφαρμόζονται σε όλες τις διαδικασίες που εμπίπτουν στον κανονισμό.
77      Επομένως, τα κράτη μέλη υπέχουν υποχρέωση σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στον Χάρτη όταν αποφασίζουν επί αίτησης αναγνώρισης και εκτέλεσης αποφάσεως δήμευσης σύμφωνα με τον κανονισμό 2018/1805, δεδομένου ότι, κατά τον τρόπο αυτόν, εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης, κατά την έννοια του άρθρου 51, παράγραφος 1, του Χάρτη.
78      Μεταξύ των θεμελιωδών αυτών δικαιωμάτων περιλαμβάνεται, ιδίως, το δικαίωμα σε αποτελεσματική προσφυγή και σε αμερόληπτο δικαστήριο, το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 47 του Χάρτη και αποτελείται από διάφορα στοιχεία στα οποία καταλέγονται, ειδικότερα, τα δικαιώματα υπεράσπισης, η αρχή της ισότητας των όπλων, το δικαίωμα πρόσβασης στα δικαστήρια, καθώς και το δικαίωμα λήψης νομικών συμβουλών, άμυνας και εκπροσώπησης (απόφαση της 26ης Ιουλίου 2017, Sacko, C‑348/16, EU:C:2017:591, σκέψη 32 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Το δικαίωμα σε αποτελεσματική προσφυγή, το δικαίωμα σε αμερόληπτο δικαστήριο και τα δικαιώματα υπεράσπισης μνημονεύονται, εξάλλου, ρητώς στο άρθρο 19, παράγραφος 1, στοιχείο ηʹ, του κανονισμού 2018/1805.
79      Κατά πάγια νομολογία, στο πλαίσιο του συστήματος δικαστικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών σε ποινικές υποθέσεις, η διασφάλιση των θεμελιωδών αυτών δικαιωμάτων αποτελεί, κατά κύριο λόγο, ευθύνη του κράτους μέλους έκδοσης της αποφάσεως δήμευσης (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 29ης Ιουλίου 2024, Breian, C‑318/24 PPU, EU:C:2024:658, σκέψεις 32 και 52 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
80      Επομένως, όπως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 93 των προτάσεών του, το πρόσωπο το οποίο θίγεται από απόφαση δήμευσης δεν μπορεί, όταν δεν έχει ασκήσει τα μέσα παροχής έννομης προστασίας που του παρέχονται εντός του κράτους μέλους έκδοσης της αποφάσεως δήμευσης, να θεωρηθεί ότι τελεί σε εξαιρετική κατάσταση χαρακτηριζόμενη από την ύπαρξη συγκεκριμένων και αντικειμενικών στοιχείων δυνάμενων να αποτελέσουν ουσιώδεις λόγους για να θεωρηθεί ότι η εκτέλεση της αποφάσεως αυτής θα συνεπαγόταν, υπό τις ιδιαίτερες περιστάσεις της υπόθεσης, πρόδηλη προσβολή θεμελιώδους δικαιώματος που κατοχυρώνεται στον Χάρτη, κατά την έννοια του άρθρου 19, παράγραφος 1, στοιχείο ηʹ, του κανονισμού 2018/1805, εκτός αν μπορεί να αποδείξει ότι ιδιαίτερες περιστάσεις καθιστούσαν αδύνατη ή, τουλάχιστον, υπερβολικά δυσχερή για το πρόσωπο αυτό την άσκηση των εν λόγω μέσων παροχής έννομης προστασίας ή ακόμη ότι οι εν λόγω περιστάσεις επηρέαζαν την αποτελεσματικότητά τους.
81      Εν προκειμένω, σύμφωνα με τα στοιχεία που εκτίθενται στην απόφαση περί παραπομπής, προκύπτει ότι αφενός, το άρθρο 500 του ZKP προβλέπει, σε περίπτωση μέτρων δήμευσης, το δικαίωμα των νομικών προσώπων να ακουστούν μέσω του εκπροσώπου τους, τόσο κατά την προδικασία όσο και κατά την κύρια ακροαματική διαδικασία, καθώς και το δικαίωμα του εκπροσώπου αυτού να προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία και να υποβάλει ερωτήσεις. Αφετέρου, το άρθρο 498 a, παράγραφοι 3 και 4, του ZKP ορίζει ότι επικυρωμένο αντίγραφο της αποφάσεως δήμευσης που προβλέπεται στο άρθρο αυτό επιδίδεται στον κύριο των δημευθέντων περιουσιακών στοιχείων, εφόσον η ταυτότητά του είναι γνωστή, ο δε κύριος έχει δικαίωμα να ασκήσει ένδικο μέσο κατά της αποφάσεως αυτής. Εντούτοις, από την ίδια απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι, μολονότι η εταιρία D. άσκησε, μέσω του δικηγόρου της, ένδικο μέσο κατά των αποφάσεων δέσμευσης που εκδόθηκαν εις βάρος της, εντούτοις δεν άσκησε τα μέσα παροχής έννομης προστασίας που προβλέπει η νομοθεσία του κράτους μέλους έκδοσης της αποφάσεως δήμευσης προκειμένου να προσβάλει την επίμαχη απόφαση δήμευσης.
82      Υπό τις συνθήκες αυτές, υπό την επιφύλαξη των εξακριβώσεων στις οποίες πρέπει να προβεί το αιτούν δικαστήριο, νομικό πρόσωπο όπως η εταιρία D. δεν μπορεί, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 92 των προτάσεών του, να επικαλεστεί, κατά το στάδιο της αναγνώρισης και της εκτέλεσης αποφάσεως δήμευσης που το θίγει, την προβαλλόμενη προσβολή των θεμελιωδών δικαιωμάτων του, η οποία διαλαμβάνεται στη σκέψη 53 της παρούσας αποφάσεως, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας που κατέληξε στην έκδοση της αποφάσεως δήμευσης εντός του κράτους μέλους έκδοσης της αποφάσεως
αυτής, προβάλλοντας τον λόγο άρνησης αναγνώρισης και εκτέλεσης που προβλέπεται στο άρθρο 19, παράγραφος 1, στοιχείο ηʹ, του κανονισμού 2018/1805, παρά μόνον αν μπορεί να αποδείξει την ύπαρξη ιδιαίτερων περιστάσεων οι οποίες κατέστησαν αδύνατη ή, τουλάχιστον, υπερβολικά δυσχερή γι’ αυτήν την άσκηση των εν λόγω μέσων παροχής έννομης προστασίας, επηρεάζοντας την αποτελεσματικότητά τους.
83      Συναφώς, όπως επισημάνθηκε στις σκέψεις 41, 42 και 44 της παρούσας αποφάσεως, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι, αφενός, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν το πλήρες κείμενο της αποφάσεως του Okrožno sodišče v Mariboru (περιφερειακού δικαστηρίου Μάριμπορ), της 27ης Μαΐου 2020, στην οποία περιεχόταν η επίμαχη απόφαση δήμευσης, έπρεπε να επιδοθεί στην εταιρία D., προκειμένου να διασφαλιστεί υπέρ αυτής το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη. Αφετέρου, στο μέτρο που η εταιρία D. αμφισβητεί, στο πλαίσιο της διαφοράς της κύριας δίκης, ότι αποσπάσματα της αποφάσεως αυτής και πληροφορίες σχετικές με τα μέσα παροχής έννομης προστασίας που προβλέπονται στο κράτος μέλος έκδοσης της αποφάσεως δήμευσης της επιδόθηκαν πράγματι στις 13 Οκτωβρίου 2020, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν μπορεί να εξακριβώσει αν διενεργήθηκε πράγματι η εν λόγω επίδοση και αν πρέπει να διαβουλευθεί, στο πλαίσιο αυτό, με την αρχή έκδοσης της αποφάσεως δήμευσης.
84      Κατά πάγια νομολογία, ο σεβασμός του δικαιώματος σε αποτελεσματική δικαστική προστασία απαιτεί όχι μόνο να διασφαλίζεται η πραγματική και ουσιαστική παραλαβή των αποφάσεων, ήτοι η κοινοποίησή τους στους αποδέκτες τους, αλλά και να παρέχεται σε αυτούς, μέσω της κοινοποίησης, η δυνατότητα να γνωρίσουν επακριβώς τους λόγους στους οποίους στηρίζεται η ληφθείσα εις βάρος τους απόφαση, καθώς και τα μέσα παροχής ένδικης προστασίας τα οποία μπορούν να ασκήσουν κατ’ αυτής και την τασσόμενη προς τούτο προθεσμία, προκειμένου να είναι σε θέση να προασπίσουν κατά τρόπο αποτελεσματικό τα δικαιώματά τους και να αποφασίσουν, έχοντας γνώση όλων των στοιχείων, αν πρέπει να προσβάλουν δικαστικώς την εν λόγω απόφαση (απόφαση της 6ης Οκτωβρίου 2021, Prokuratura Rejonowa Łódź-Bałuty, C‑338/20, EU:C:2021:805, σκέψη 34 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
85      Εν προκειμένω, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει, όπως μνημονεύθηκε στη σκέψη 40 της παρούσας αποφάσεως, ότι το επίμαχο στην κύρια δίκη πιστοποιητικό δήμευσης, το οποίο διαβιβάστηκε από την αρχή έκδοσης σύμφωνα με το άρθρο 14, παράγραφος 1, του κανονισμού 2018/1805, περιέχει την ένδειξη ότι τα αποσπάσματα της δικαστικής αποφάσεως στην οποία περιεχόταν η επίμαχη απόφαση δήμευσης, τα οποία αφορούν το εισαγωγικό μέρος, το διατακτικό, το μέρος του σκεπτικού που αφορά τα δημευθέντα προϊόντα και τη μνεία των μέσων παροχής έννομης προστασίας, επιδόθηκαν, συνοδευόμενα από μετάφραση στην κροατική γλώσσα, στην εταιρία D.
86      Η δε επίδοση των αποσπασμάτων αυτών της δικαστικής αποφάσεως στην οποία περιεχόταν η επίμαχη απόφαση δήμευσης, υπό την προϋπόθεση ότι διενεργήθηκε προς την εταιρία D., είναι, κατ’ αρχήν, ικανή να παράσχει στην εταιρία αυτή τη δυνατότητα να ασκήσει αποτελεσματικά τα μέσα παροχής έννομης προστασίας τα οποία διέθετε εντός του κράτους μέλους έκδοσης της αποφάσεως δήμευσης προκειμένου να επικαλεστεί την προβαλλόμενη προσβολή των θεμελιωδών δικαιωμάτων της η οποία κατέστησε, κατά την εταιρία D., πλημμελή τη διαδικασία που κατέληξε στην έκδοση της αποφάσεως αυτής. Πράγματι, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 22 έως 29 της παρούσας αποφάσεως, η επίμαχη απόφαση δήμευσης στηριζόταν σε ποινικά αδικήματα διαφορετικά από εκείνο για το οποίο η δικαστική απόφαση αυτή απάλλαξε τους τέσσερις κατηγορουμένους τους οποίους αφορούσε. Στο μέτρο αυτό, η επίδοση στην εταιρία D. των χωρίων της εν λόγω δικαστικής αποφάσεως που αφορούν το τελευταίο αυτό ποινικό αδίκημα και την ως άνω αθώωση δεν φαίνεται να ήταν απαραίτητη για την αποτελεσματική άσκηση των ανωτέρω μέσων παροχής έννομης προστασίας, όπερ εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει.
87      Όσον αφορά την περίσταση ότι η εταιρία D. αμφισβητεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου ότι η επίδοση αυτή πράγματι διενεργήθηκε, επισημαίνεται ότι, στο μέτρο που το πιστοποιητικό δήμευσης αποσκοπεί στη διευκόλυνση της αμοιβαίας αναγνώρισης των αποφάσεων δήμευσης και λαμβανομένης υπόψη της αμοιβαίας εμπιστοσύνης την οποία οφείλουν να επιδεικνύουν τα δικαστήρια των κρατών μελών, η αρχή εκτέλεσης όφειλε να εμπιστευθεί τα στοιχεία που περιέχονταν στο εν λόγω πιστοποιητικό ελλείψει αρκούντως συγκεκριμένων και αντικειμενικών αποδεικτικών στοιχείων ικανών να θέσουν υπό αμφισβήτηση την αξιοπιστία τους (πρβλ. απόφαση της 29ης Ιουλίου 2024, Breian, C‑318/24 PPU, EU:C:2024:658, σκέψη 115 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
88      Εν πάση περιπτώσει, εάν, βάσει συγκεκριμένων και αντικειμενικών αποδεικτικών στοιχείων και παρά τα αναγραφόμενα στο πιστοποιητικό αυτό, το αιτούν δικαστήριο διατηρεί αμφιβολίες ως προς την επίδοση της επίμαχης αποφάσεως δήμευσης ή, γενικότερα, ως προς τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων του θιγόμενου προσώπου κατά τη διάρκεια της διαδικασίας που κατέληξε στην έκδοση της αποφάσεως αυτής, υποχρεούται, σύμφωνα με το άρθρο 19, παράγραφος 2, του κανονισμού 2018/1805, πριν αποφασίσει να μην αναγνωρίσει ή να μην εκτελέσει, εν όλω ή εν μέρει, την εν λόγω απόφαση, δυνάμει του άρθρου 19, παράγραφος 1, στοιχείο ηʹ, του κανονισμού, να διαβουλευθεί με την αρχή έκδοσης και, κατά περίπτωση, να της ζητήσει να παράσχει αμελλητί κάθε αναγκαία πληροφορία, προκειμένου το ίδιο να κρίνει αν οι αμφιβολίες αυτές είναι βάσιμες ή όχι.
89      Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει ακόμη να επισημανθεί ότι, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ενώπιον του Δικαστηρίου, η Επιτροπή υποστήριξε ότι, κατόπιν της εξετάσεως του εθνικού φακέλου της υποθέσεως της κύριας δίκης, διαπίστωσε ότι ορισμένα χωρία της δικαστικής αποφάσεως στην οποία περιεχόταν η επίμαχη απόφαση δήμευσης ήταν δυσανάγνωστα λόγω κακής ποιότητας της εκτύπωσης.
90      Συναφώς, υπενθυμίζεται, εν πάση περιπτώσει, ότι, δυνάμει του άρθρου 19, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του κανονισμού 2018/1805, η αρχή εκτέλεσης ενός κράτους μέλους μπορεί να αποφασίσει να μην αναγνωρίσει και να μην εκτελέσει απόφαση δήμευσης και όταν το πιστοποιητικό δήμευσης, όπως αυτό προβλέπεται στο άρθρο 17 και στο παράρτημα II του κανονισμού, είναι ελλιπές ή προδήλως εσφαλμένο και δεν έχει συμπληρωθεί μετά την υποχρεωτική διαβούλευση που προβλέπεται στην παράγραφο 2 του άρθρου 19.
91      Βεβαίως, σύμφωνα με το άρθρο 14, παράγραφος 1, του κανονισμού 2018/1805, το εν λόγω πιστοποιητικό δήμευσης αποτελεί, κατ’ αρχήν, το μέσο με το οποίο κάθε απόφαση δήμευσης πρέπει να διαβιβάζεται από την αρχή έκδοσης στην αρχή εκτέλεσης για τους σκοπούς της αναγνώρισης και της εκτέλεσης της αποφάσεως αυτής.
92      Πάντως, τα κράτη μέλη μπορούν, δυνάμει του άρθρου 14, παράγραφος 2, του κανονισμού 2018/1805, να προβούν σε δήλωση στην οποία να αναφέρουν ότι, όταν τους απευθύνεται τέτοιο πιστοποιητικό για τους ως άνω σκοπούς, η αρχή έκδοσης οφείλει επίσης να διαβιβάσει το πρωτότυπο της αποφάσεως δήμευσης ή επικυρωμένο αντίγραφό της μαζί με το εν λόγω πιστοποιητικό. Από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει δε ότι η Δημοκρατία της Κροατίας προέβη σε τέτοια δήλωση.
93      Σε μια τέτοια περίπτωση, δεδομένου ότι το άρθρο 18, παράγραφος 1, του κανονισμού επιβάλλει την αναγνώριση και την εκτέλεση κάθε αποφάσεως δήμευσης εφόσον αυτή έχει διαβιβαστεί «σύμφωνα με το άρθρο 14» του κανονισμού, το δυσανάγνωστο του κειμένου της δικαστικής αποφάσεως στην οποία περιεχόταν το πρωτότυπο της αποφάσεως δήμευσης ή του επικυρωμένου αντιγράφου της είναι δυνατόν να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 19, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του κανονισμού.
94      Εντούτοις, όπως προκύπτει από αυτό καθεαυτό το γράμμα της τελευταίας αυτής διάταξης και όπως επισημάνθηκε στην σκέψη 88 της παρούσας αποφάσεως, σύμφωνα με το άρθρο 19, παράγραφος 2, του κανονισμού 2018/1805, η αρχή εκτέλεσης υποχρεούται, πριν να εκδώσει απόφαση περί άρνησης της αναγνώρισης και της εκτέλεσης αποφάσεως δήμευσης, να διαβουλευθεί με την αρχή έκδοσης της αποφάσεως αυτής προκειμένου η τελευταία αυτή αρχή να της διαβιβάσει ευανάγνωστο κείμενο του πρωτοτύπου της αποφάσεως δήμευσης ή του επικυρωμένου αντιγράφου της. Η εν λόγω υποχρέωση διαβούλευσης απορρέει και από το άρθρο 25 του κανονισμού, του οποίου η παράγραφος 1 προβλέπει ότι, όπου κρίνεται απαραίτητο, η αρχή έκδοσης της αποφάσεως δήμευσης και η αρχή εκτέλεσης διαβουλεύονται μεταξύ τους αμελλητί για να εξασφαλίσουν την αποτελεσματική εφαρμογή του κανονισμού, χρησιμοποιώντας οποιοδήποτε πρόσφορο μέσο επικοινωνίας, και του οποίου η παράγραφος 2 αφορά ακριβώς την περίπτωση δυσχερειών που αφορούν τη διαβίβαση ή τη διαπίστωση της γνησιότητας οποιουδήποτε εγγράφου απαιτείται για την εκτέλεση αποφάσεως δήμευσης.
95      Επομένως, η αρχή εκτέλεσης θα μπορούσε να αρνηθεί να αναγνωρίσει και να εκτελέσει την επίμαχη απόφαση δήμευσης για τον λόγο που προβλέπεται στο άρθρο 19, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του κανονισμού 2018/1805 μόνον εάν η αρχή έκδοσης δεν διαβιβάσει ευανάγνωστο κείμενο του πρωτοτύπου της αποφάσεως δήμευσης ή του επικυρωμένου αντιγράφου της εντός εύλογης προθεσμίας.
96      Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 19, παράγραφος 1, στοιχείο ηʹ, του κανονισμού 2018/1805, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 1, παράγραφος 2, του κανονισμού και υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι η αρχή εκτέλεσης ενός κράτους μέλους δεν μπορεί να αρνηθεί να αναγνωρίσει και να εκτελέσει απόφαση δήμευσης λόγω προβαλλόμενης προσβολής, εντός του κράτους μέλους έκδοσης της αποφάσεως δήμευσης, των θεμελιωδών δικαιωμάτων του θιγόμενου από την απόφαση αυτή
προσώπου, κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 10, του κανονισμού, όταν το πρόσωπο αυτό, στο οποίο έχουν πράγματι επιδοθεί, σε γλώσσα την οποία κατανοεί, επαρκή χωρία της δικαστικής αποφάσεως στην οποία περιεχόταν η απόφαση δήμευσης προκειμένου να έχει τη δυνατότητα να ασκήσει ένδικο μέσο κατά της αποφάσεως δήμευσης, δεν έκανε χρήση των μέσων παροχής έννομης προστασίας που διέθετε εντός του κράτους μέλους έκδοσης της αποφάσεως δήμευσης προκειμένου να την προσβάλει.
Επί των δικαστικών εξόδων
97      Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τμήμα μείζονος συνθέσεως) αποφαίνεται:
1)      Το άρθρο 1, παράγραφοι 1 και 4, καθώς και το άρθρο 2, σημείο 2 και σημείο 3, στοιχεία αʹ και δʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1805 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Νοεμβρίου 2018, σχετικά με την αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων δέσμευσης και δήμευσης,
έχουν την έννοια ότι:
ο κανονισμός εφαρμόζεται σε απόφαση δήμευσης περιληφθείσα, κατόπιν ποινικής διαδικασίας, σε δικαστική απόφαση με την οποία αθωώνονται οι κατηγορούμενοι για το ποινικό αδίκημα το οποίο αποτέλεσε το αντικείμενο της διαδικασίας αυτής και διαπιστώνεται ότι τα προς δήμευση περιουσιακά στοιχεία αποτελούν προϊόντα διαφορετικού ποινικού αδικήματος, στο οποίο δεν μετείχαν οι αθωωθέντες κατηγορούμενοι, αλλά άλλο πρόσωπο, κατά του οποίου δεν έχει απαγγελθεί κατηγορία.
2)      Το άρθρο 19, παράγραφος 1, στοιχείο ηʹ, του κανονισμού 2018/1805, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 1, παράγραφος 2, του κανονισμού και υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
έχει την έννοια ότι:
η αρχή εκτέλεσης ενός κράτους μέλους δεν μπορεί να αρνηθεί να αναγνωρίσει και να εκτελέσει απόφαση δήμευσης λόγω προβαλλόμενης προσβολής, εντός του κράτους μέλους έκδοσης της αποφάσεως δήμευσης, των θεμελιωδών δικαιωμάτων του θιγόμενου από την απόφαση αυτή προσώπου, κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 10, του κανονισμού, όταν το πρόσωπο αυτό, στο οποίο έχουν πράγματι επιδοθεί, σε γλώσσα την οποία κατανοεί, επαρκή χωρία της δικαστικής αποφάσεως στην οποία περιεχόταν η απόφαση δήμευσης προκειμένου να έχει τη δυνατότητα να ασκήσει ένδικο μέσο κατά της αποφάσεως δήμευσης, δεν έκανε χρήση των μέσων παροχής έννομης προστασίας που διέθετε εντός του κράτους μέλους έκδοσης της αποφάσεως δήμευσης προκειμένου να την προσβάλει.
(υπογραφές)
*      Γλώσσα διαδικασίας: η κροατική.