62022CO0032_RES
Sprawa C‑32/22 P(I)
Anheuser-Busch Inbev SA/NViAmpar BVBA
przeciwko
Magnetrol International NViKomisji Europejskiej
Postanowienie Trybunału (wielka izba) z dnia 1 sierpnia 2022 r.
Odwołanie – Interwencja – Pomoc państwa – System pomocy wprowadzony w życie przez Królestwo Belgii – Dopuszczenie interwencji w ramach postępowania odwoławczego od wyroku Sądu – Uchylenie orzeczenia Sądu – Przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania – Decyzja Sądu odmawiająca włączenia do akt sprawy uwag na piśmie przedstawionych przez interwenienta w postępowaniu odwoławczym w przedmiocie wyroku, w którym przekazano sprawę do ponownego rozpoznania – Dorozumiana decyzja Sądu odmawiająca przyznania interwenientowi w postępowaniu odwoławczym statusu interwenienta przed Sądem – Dopuszczalność odwołania – Status interwenienta przed Sądem przysługujący interwenientowi w postępowaniu odwoławczym
Odwołanie – Dopuszczalność – Decyzje zaskarżalne w drodze odwołania – Strona dopuszczona do udziału w sprawie w charakterze interwenienta na etapie odwołania od orzeczenia Sądu – Uchylenie orzeczenia Sądu i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania – Decyzja Sądu odmawiająca przyznania interwenientowi w postępowaniu odwoławczym statusu interwenienta w następstwie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania – Odwołanie od tej decyzji wniesione przez interwenienta w postępowaniu odwoławczym – Dopuszczalność
(statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 57 akapit pierwszy)
(zob. pkt 30–57)
Postępowanie sądowe – Interwencja – Strona dopuszczona do udziału w sprawie w charakterze interwenienta na etapie odwołania od orzeczenia Sądu – Uchylenie orzeczenia Sądu i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania – Strona dopuszczona do udziału w sprawie w charakterze interwenienta na etapie odwołania, której przysługuje z mocy prawa status interwenienta przed Sądem
(statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 40)
(zob. pkt 67–98)
Streszczenie
Decyzją z dnia 11 stycznia 2016 r. (
1
) Komisja uznała system zwolnień z opodatkowania nadmiernych zysków stosowany przez Belgię od 2004 r. wobec podmiotów belgijskich należących do wielonarodowych grup przedsiębiorstw za bezprawnie przyznaną i niezgodną z rynkiem wewnętrznym pomoc państwa. W konsekwencji Komisja nakazała odzyskanie przyznanej w ten sposób pomocy od beneficjentów, których ostateczny wykaz miał zostać sporządzony w późniejszym terminie przez Królestwo Belgii.
Królestwo Belgii i spółka Magnetrol International NV wniosły do Sądu skargi o stwierdzenie nieważności tej decyzji, zarejestrowane pod sygnaturami, odpowiednio, T‑131/16 i T‑263/16. Kolejne skargi o stwierdzenie nieważności wspomnianej decyzji wniosły spółki Atlas Copco Airpower NV i Atlas Copco AB (
2
), Anheuser-Busch InBev SA/NV i Ampar BVBA (
3
) oraz Soudal NV (
4
) i Esko-Graphics BVBA (
5
) (zwane dalej łącznie „skarżącymi”). Ponieważ Sąd wybrał sprawy T‑131/16 i T‑263/16 jako sprawy „pilotażowe”, postępowania w pozostałych wspomnianych wcześniej sprawach zostały zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sporu w tych dwóch pierwszych sprawach.
Po połączeniu spraw T‑131/16 i T‑263/16 Sąd uwzględnił skargi Królestwa Belgii i spółki Magnetrol International NV i stwierdził nieważność decyzji Komisji (
6
).
Rozpatrując odwołanie wniesione przez Komisję, prezes Trybunału dopuścił skarżące do udziału w sprawie w charakterze interwenientów popierających żądania spółki Magnetrol International NV w ramach postępowania odwoławczego.
Wyrokiem z dnia 16 września 2021 r. (
7
) Trybunał uchylił wyrok Sądu i przekazał mu obie sprawy do ponownego rozpoznania, zastrzegając jednak, że rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
W następstwie tego przekazania skarżące przedstawiły Sądowi uwagi w przedmiocie wniosków, jakie wynikają z wyroku Trybunału dla rozstrzygnięcia sporu w sprawie T‑263/16 RENV.
Pismami z dnia 6 grudnia 2021 r. sekretarz Sądu poinformował skarżące, że ponieważ ich uwagi nie stanowią dokumentu przewidzianego w regulaminie postępowania przed Sądem, prezes izby Sądu rozpoznającej sprawę podjął decyzję, by nie włączać tych uwag do akt sprawy T‑263/16 RENV (zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”).
Trzema postanowieniami Trybunał w składzie wielkiej izby uwzględnił odwołania wniesione od tej decyzji przez skarżące. Trybunał orzekł, że strony, których sprawę Sąd zawiesił w oczekiwaniu na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy pilotażowej i które zostały dopuszczone w charakterze interwenientów do udziału w tej sprawie pilotażowej na etapie odwołania, zachowują ów status interwenienta w przypadku uchylenia przez Trybunał wyroku Sądu w sprawie pilotażowej i przekazania tej sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania.
Ocena Trybunału
Przede wszystkim Trybunał oddalił zarzut niedopuszczalności oparty na charakterze zaskarżonej decyzji, w ramach którego Komisja podniosła, że odmowa włączenia przez Sąd uwag skarżących do akt sprawy T‑263/16 RENV nie może być przedmiotem odwołania.
W tym względzie Trybunał wskazał, że pisma sekretarza Sądu z dnia 6 grudnia 2021 r., pomimo ich skrótowego charakteru, należy traktować jako zawierające decyzję Sądu odmawiającą przyznania skarżącym statusu interwenientów w sprawie T‑263/16 RENV.
Jeśli chodzi o prawo skarżących do wniesienia odwołania od takiej decyzji na podstawie art. 57 akapit pierwszy statutu Trybunału, który upoważnia osoby, których wniosek interwencyjny został oddalony przez Sąd, do wniesienia odwołania, Trybunał zauważył, że w niniejszym przypadku oczywiste jest, iż Sąd nie oddalił wniosków interwencyjnych, ponieważ skarżące nie złożyły takich wniosków do Sądu. Jednakże zakres decyzji zakomunikowanych skarżącym przez sekretarza Sądu jest podobny do zakresu, jaki miałaby decyzja Sądu oddalająca wniosek o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta złożony przez każdą z tych skarżących.
Ponadto gdy Trybunał uchyla w postępowaniu odwoławczym orzeczenie Sądu i przekazuje mu sprawę do ponownego rozpoznania, ponieważ stan postępowania nie pozwala na wydanie orzeczenia, nie można racjonalnie oczekiwać od interwenienta w postępowaniu odwoławczym, że złoży on formalnie do Sądu wniosek o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta wyłącznie po to, by móc wnieść odwołanie od decyzji oddalającej ten wniosek. W każdym razie Sąd mógłby bowiem jedynie oddalić taki wniosek jako spóźniony na podstawie przepisów regulaminu postępowania przed Sądem.
W tym kontekście, gdyby interwenient w postępowaniu odwoławczym nie był uprawniony do wniesienia, na podstawie art. 57 akapit pierwszy statutu Trybunału, odwołania od decyzji Sądu odmawiającej mu statusu interwenienta w następstwie przekazania Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania, strona ta byłaby pozbawiona wszelkiej ochrony sądowej pozwalającej jej w danym przypadku na obronę przed Sądem jej prawa do interwencji, tym bardziej że celem art. 57 akapit pierwszy wspomnianego statutu jest właśnie zapewnienie takiej ochrony. W przypadku bowiem, gdyby interwenient w postępowaniu odwoławczym słusznie powołał się na swój status interwenienta przed Sądem, nie pozostałby mu żaden inny środek zaskarżenia w celu dochodzenia swoich uprawnień procesowych.
Następnie Trybunał oddalił zarzut niedopuszczalności oparty przez Komisję na okoliczności, że spółki Soudal NV i Esko-Graphics BVBA wniosły odwołanie po terminie.
W tym celu Trybunał wskazał, że chociaż owo odwołanie zostało wniesione po upływie przewidzianego w art. 57 akapit pierwszy statutu Trybunału terminu dwóch tygodni od doręczenia zaskarżonej decyzji, przedłużonego o dziesięciodniowy termin uwzględniający odległość, można jednak odstąpić od rzeczonego terminu w przypadku usprawiedliwionego błędu zainteresowanej strony. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem ów usprawiedliwiony charakter można uwzględnić między innymi w wyjątkowej sytuacji, w której zainteresowana strona stanęła w obliczu – z uwagi na zachowanie instytucji, w tym sądu Unii, i w świetle treści znajdujących zastosowanie przepisów – rzeczywistej niepewności co do terminów, w jakich powinno się wnieść środek zaskarżenia.
W niniejszym przypadku odmowa przyznania przez Sąd spółkom Soudal NV i Esko-Graphics BVBA, interwenientom w postępowaniu odwoławczym, statusu interwenientów w postępowaniu prowadzonym po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania stanowi zerwanie z długoletnią praktyką stosowaną przez Sąd i formalnie potwierdzoną w jego orzecznictwie. Ponadto pismo sekretarza Sądu ma skrótowy charakter, ponieważ nie wskazuje ono wyraźnie, że Sąd odmawia skarżącym statusu interwenienta, i nie zawiera żadnego dokładnego odniesienia do podstawy podjętej decyzji. Wreszcie w dniu wniesienia odwołania przez spółki Soudal NV i Esko-Graphics BVBA podstawa, na jakiej owo odwołanie powinno zostać wniesione – art. 56 lub art. 57 statutu Trybunału – nie wynikała jasno ani z orzecznictwa Trybunału, ani z tego statutu, podczas gdy termin do wniesienia odwołania jest odmienny w obu przypadkach: odwołanie na podstawie art. 56 statutu Trybunału należy wnieść w terminie dwóch miesięcy od zawiadomienia o orzeczeniu Sądu, zaś odwołanie na podstawie art. 57 tego statutu należy wnieść w terminie dwóch tygodni.
W świetle tych okoliczności Trybunał uznał za usprawiedliwiony błąd popełniony przez spółki Soudal NV i Esko-Graphics BVBA w zakresie terminu do wniesienia odwołania.
Po oddaleniu różnych zarzutów niedopuszczalności podniesionych przez Komisję Trybunał zbadał zasadność wniesionych przez skarżące odwołań.
W tym względzie Trybunał zaczął od stwierdzenia, że regulamin postępowania przed Sądem nie określa statusu, jaki należy przyznać interwenientom w postępowaniu odwoławczym w ramach postępowania prowadzonego po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Zauważył jednak, że badanie przez Sąd sprawy po przekazaniu mu jej do ponownego rozpoznania stanowi wyraźnie kontynuację postępowania odwoławczego prowadzonego przed Trybunałem, co znajduje wyraźne odzwierciedlenie w regulaminie postępowania przed Sądem.
Otóż art. 217 tego regulaminu pozwala stronom postępowania prowadzonego po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania na przedstawienie uwag na piśmie w przedmiocie wniosków, jakie wynikają z orzeczenia Trybunału dla rozstrzygnięcia sporu, jeżeli uchylone orzeczenie zostało wydane po zamknięciu przed Sądem pisemnego etapu postępowania obejmującego istotę sprawy, i ma to na celu zapewnienie ciągłości debaty procesowej przed sądami Unii. Tymczasem odmówienie interwenientowi w postępowaniu odwoławczym, który może uzasadnić interes w rozstrzygnięciu sprawy przedłożonej Trybunałowi, statusu interwenienta w postępowaniu prowadzonym po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, skutkowałoby pozbawieniem tej strony wszelkiej możliwości przedstawienia Sądowi uwag w przedmiocie wniosków, jakie wynikają z orzeczenia Trybunału, które przecież dotyczy jej interesów.
Ponadto przyjęte przez Sąd w zaskarżonej decyzji rozwiązanie prowadzi do uzależnienia ciągłości debaty procesowej w danej sprawie od podjęcia przez Trybunał decyzji o wydaniu ostatecznego orzeczenia w sprawie lub, przeciwnie, o przekazaniu Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania. Gdy bowiem Trybunał wydaje ostateczne orzeczenie w sprawie, interwenient w postępowaniu odwoławczym może podnieść argumenty przed sądem Unii, który ma orzec w przedmiocie skargi w pierwszej instancji, podczas gdy zgodnie z przyjętym przez Sąd rozwiązaniem byłby on pozbawiony takiej możliwości w przypadku przekazania Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania.
Poza tym wykluczenie interwenienta w postępowaniu odwoławczym z postępowania prowadzonego po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania może tym bardziej naruszać ciągłość debaty procesowej przed sądami Unii, gdyż ów interwenient powinien móc ponownie uczestniczyć, z poszanowaniem mających zastosowane przesłanek proceduralnych, w postępowaniu przed Trybunałem w przypadku odwołania wniesionego od orzeczenia Sądu wydanego w następstwie przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania.
Takie wykluczenie stwarza również problem w odniesieniu do rozstrzygnięcia o kosztach, ponieważ Trybunał rozstrzyga o kosztach jedynie wtedy, gdy odwołanie jest bezzasadne lub jest zasadne i Trybunał wydaje orzeczenie kończące postępowanie w sprawie. Jeśli natomiast Trybunał przekazuje sprawę Sądowi do ponownego rozpoznania, do Sądu należy wydanie orzeczenia w przedmiocie podziału kosztów związanych z postępowaniem odwoławczym, w tym kosztów poniesionych przez interwenientów w postępowaniu odwoławczym lub kosztów podlegających zwrotowi przez nich. W związku z tym odmówienie interwenientom w postępowaniu odwoławczym statusu strony przed Sądem oznaczałoby, że kwestia kosztów nie zostanie rozstrzygnięta lub że Sąd wyda orzeczenie w przedmiocie żądań w tej dziedzinie odnoszących się do osoby, która nie jest stroną w toczącym się przed nim postępowaniu.
Trybunał doszedł więc do wniosku, że statut Trybunału, poszanowanie uprawnień procesowych zagwarantowanych interwenientom przez regulamin postępowania przed Sądem oraz zasada należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości wymagają, w ramach spójnego związku postępowań przed Trybunałem i Sądem, aby strona dopuszczona do udziału w sprawie w charakterze interwenienta na etapie odwołania korzystała z mocy prawa ze statusu interwenienta przed Sądem, gdy sprawa zostaje przekazana Sądowi do ponownego rozpoznania w następstwie uchylenia orzeczenia, od którego wniesiono odwołanie.
W konsekwencji Sąd naruszył prawo, wobec czego Trybunał uchylił jego decyzję odmawiającą włączenia do akt sprawy T‑263/16 RENV przedstawionych przez skarżące uwag na piśmie i odmawiającą tym samym przyznania owym skarżącym statusu interwenienta w tej sprawie.
(
1
)	Decyzja (UE) 2016/1699 z dnia 11 stycznia 2016 r. w sprawie programu pomocy państwa dotyczącego zwolnienia z opodatkowania nadmiernych zysków SA.37667 (2015/C) (ex 2015/NN) wdrożonego przez Belgię [notyfikowana jako dokument nr C(2015) 9837, Dz.U. 2016, L 260, s. 61].
(
2
)	Zarejestrowana pod sygnaturą T‑278/16.
(
3
)	Zarejestrowana pod sygnaturą T‑370/16.
(
4
)	Zarejestrowana pod sygnaturą T‑201/16.
(
5
)	Zarejestrowana pod sygnaturą T‑335/16.
(
6
)	Wyrok z dnia 14 lutego 2019 r., Belgia i Magnetrol International/Komisja (T‑131/16 i T‑263/16, EU:T:2019:91).
(
7
)	Wyrok z dnia 16 września 2021 r., Komisja/Belgia i Magnetrol International (C‑337/19 P, EU:C:2021:741).