61987CC0008_EL
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
++++
Κύριε πρόεδρε,
Κύριοι δικαστές,
1 . Το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών ζητεί από το Δικαστήριο, στο πλαίσιο διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιόν του μεταξύ εταιρίας Ανδριανού-Γκιζίνου και ελληνικού δημοσίου ως προς τη χορήγηση ενισχύσεων στις επενδύσεις, να ερμηνεύσει τον κανονισμό 389/82 του Συμβουλίου, της 15ης Φεβρουαρίου 1982, περί ομάδων παραγωγών και των ενώσεών τους στον τομέα του βάμβακος ( ΕΕ L 51, σ . 1 ). Το παραπέμπον δικαστήριο ερωτά ειδικότερα αν τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να καταβάλλουν τις ενισχύσεις που προβλέπει ο οικείος κανονισμός, εφόσον πληρούνται οι συναφείς προϋποθέσεις και αν, επιλέγοντας μεταξύ των αιτήσεων για τη χορήγηση ενισχύσεως, τα κράτη μέλη μπορούν να αρνηθούν τη χορήγησή τους σε ορισμένες ομάδες λόγω της νομικής τους μορφής .
Η Ανδριανού-Γκιζίνου, γεωργική εταιρία ελληνικού δικαίου, αποτελεί ομάδα βαμβακοπαραγωγών, αναγνωρισμένη κατά την έννοια του άρθρου 2 του προαναφερθέντος κανονισμού . Η εν λόγω εταιρία υπέβαλε στις 5 Οκτωβρίου 1984 σχέδιο επενδύσεων που συνίστατο στην αγορά βαμβακοσυλλέκτη . Οι αρμόδιες εθνικές αρχές ενέκριναν το σχέδιο, το ενέταξαν στο γενικό πρόγραμμα επενδύσεων και το διαβίβασαν στην Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων . Με την απόφαση 83/106, της 7ης Μαρτίου 1983 ( ΕΕ L 66, σ . 18 ), και την απόφαση 85/412, της 23ης Ιουλίου 1985 ( ΕΕ L 229, σ . 19 ), η Επιτροπή ενέκρινε με τη σειρά της το πρόγραμμα αυτό .
Επειδή οι αιτήσεις για τη χορήγηση ενισχύσεων στις επενδύσεις υπερέβαιναν το συνολικό ποσό που προέβλεπε το πρόγραμμα, οι ελληνικές αρχές αποφάσισαν να προβούν σε επιλογή, χορηγώντας τις ενισχύσεις κατά προτίμηση στις οργανωμένες υπό μορφή συνεταιρισμού ομάδες . Κατά της συνακόλουθης αρνήσεως χορηγήσεως της ενισχύσεως, η εταιρία Ανδριανού-Γκιζίνου άσκησε αγωγή ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, το οποίο υπέβαλε στο Δικαστήριο, με απόφαση της 30ής Ιουνίου 1986, τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα :
α ) Αν, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 4 και 5 του κανονισμού 389/82, είναι υποχρεωτική για κάθε κράτος μέλος η χορήγηση ενισχύσεως σε αναγνωρισμένη ομάδα παραγωγών, προκειμένου για ενισχύσεις που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο των σκοπών που τέθηκαν με τις διατάξεις αυτές, εφόσον οι επενδύσεις εγκρίθηκαν και εντάχθηκαν στο ετήσιο πρόγραμμα οικονομικής ενισχύσεως του κράτους μέλους .
β ) Αν στην περίπτωση αυτή το κράτος μέλος έχει τη δυνατότητα να επιλέξει μεταξύ των αιτήσεων για τη χορήγηση ενισχύσεων, καταβάλλοντας τις ενισχύσεις αυτές κατά προτίμηση σε εκείνες από τις ομάδες που είναι οργανωμένες σε συνεταιριστική βάση .
Στο πλαίσιο της παρούσας δίκης υπέβαλαν γραπτές παρατηρήσεις οι διάδικοι της κύριας δίκης και η Επιτροπή . Εξάλλου, η τελευταία καθώς και η ελληνική κυβέρνηση παρενέβησαν κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση .
2 . 'Οπως παρατηρεί ορθά η Επιτροπή, η επίκληση του άρθρου 4 στο πλαίσιο του πρώτου ερωτήματος οφείλεται σε αβλεψία . Στην πραγματικότητα εκείνο που έχει σημασία για την επίλυση του ερωτήματος που έθεσε το παραπέμπον δικαστήριο είναι μόνο το άρθρο 5, σύμφωνα με το οποίο " ... τα κράτη μέλη χορηγούν στις ομάδες παραγωγών και ενώσεις, που έχουν συσταθεί βάσει του άρθρου 2, ενισχύσεις στις επενδύσεις : α ) που είναι απαραίτητες : για την εφαρμογή των κοινών κανόνων ... (( και )) για τη διάθεση στην αγορά ... β ) που προορίζονται να χρησιμοποιηθούν από την ομάδα ή την ένωση ... γ ) που εγγράφονται στα (( εγκεκριμένα )) προγράμματα ...".
'Οπως είναι προφανές, το ερώτημα επικεντρώνεται στο αν ο όρος "χορηγούν" επιβάλλει ή όχι υποχρέωση . Η ελληνική κυβέρνηση τάσσεται υπέρ της δεύτερης απόψεως . Εγώ είμαι της αντίθετης γνώμης . Πράγματι, όταν συγκεκριμένη συμπεριφορά είναι επιβεβλημένη, το ρήμα που χρησιμοποιείται από τις κοινοτικές διατάξεις για να εκφραστεί το περιεχόμενο της υποχρεώσεως τίθεται απευθείας στην οριστική του ενεστώτα, χωρίς τη μεσολάβηση οποιουδήποτε ρήματος σημαντικού υποχρεώσεως (" οφείλει", "είναι υποχρεωμένο να "). Η Συνθήκη ΕΟΚ προσφέρει αναρίθμητα παραδείγματα της εν λόγω τεχνικής που αφορούν κατά μεγάλο μέρος τα κράτη μέλη : βλέπε άρθρα 5, 6, 11, 12, 14, παράγραφοι 3 και 6, 15, παράγραφος 2, 16, 17, παράγραφοι 2 και 3, 18, 23, παράγραφος 1, 27, 31 μέχρι 33, 35, 37, παράγραφοι 1 και 2, 40, 50, 53, 64, 67, 68, 71, 72, 74 και ούτω καθεξής .
3 . Ας έλθουμε στο δεύτερο ερώτημα . Σύμφωνα με την ελληνική κυβέρνηση, χωρίς να κάνουν διάκριση μεταξύ ενώσεων παραγωγών ανάλογα με τη νομική μορφή τους, οι διοικητικές αρχές εφάρμοσαν αντικειμενικά κριτήρια . Πλην όμως, η εξήγηση αυτή δεν είναι πειστική . Διαψεύδεται τόσο από το παραπέμπον δικαστήριο, το οποίο στηρίζει την αίτησή του στη δεδομένη νομική μορφή που επέλεξαν οι ομάδες, μεταξύ των οποίων έγινε η επιλογή, όσο και από την ίδια την ελληνική κυβέρνηση, η οποία κατά την παρέμβασή της στην επ' ακροατηρίου συζήτηση αναφέρθηκε στον κερδοσκοπικό χαρακτήρα της εταιρίας Ανδριανού-Γκιζίνου για να δικαιολογήσει τη μη χορήγηση σ' αυτήν της ενισχύσεως . Πράγματι, ως γνωστό, οι συνεταιρισμοί διακρίνονται από τις άλλες μορφές εταιριών λόγω του ότι επιδιώκουν σκοπούς που έχουν κατ' εξοχήν χαρακτήρα αλληλοβοηθείας .
Η ερμηνεία του άρθρου 2, παράγραφος 1, στοιχείο γ ), του κανονισμού 389/82 πρέπει συνεπώς να γίνει υπό το φως των δεδομένων αυτών . Το εν λόγω άρθρο ορίζει ότι αναγνωρίζονται οι ομάδες παραγωγών που "έχουν νομική προσωπικότητα ή επαρκή ικανότητα δικαίου για να είναι, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, υποκείμενα δικαιωμάτων και υποχρεώσεων", διατύπωση που αφήνει σαφώς να εννοηθεί ότι δεν λαμβάνεται υπόψη η νομική μορφή υπό την οποία έχει συσταθεί η ομάδα . Από τα παραπάνω συνάγεται ότι δεν επιτρέπεται στα κράτη μέλη να αρνούνται την υπαγωγή των ενώσεων αυτών στο σύστημα της οδηγίας για το μόνο λόγο ότι έχουν ορισμένη νομική μορφή .
Εξάλλου, η εν λόγω διαφορετική μεταχείριση θα αντέβαινε προς την αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων που διατυπώνεται στο άρθρο 40, παράγραφος 3, της Συνθήκης ΕΟΚ, την οποία τα κράτη μέλη οφείλουν να τηρούν όταν εφαρμόζουν την κοινή γεωργική πολιτική . Επιπλέον, τούτο θα αντέκειτο προς τη νομολογία του Δικαστηρίου : βλέπε την απόφαση του Δικαστηρίου της 18ης Δεκεμβρίου 1986 στην υπόθεση 312/85 ( Villa Banfi κατά Regione Toscana, Συλλογή 1986, σ . 4039, σκέψη 10 ) σχετικά με την έννοια του κατόχου γεωργικής εκμεταλλεύσεως με κύρια απασχόληση τη γεωργία .
4 . Βάσει όλων των παρατηρήσεων που προηγήθηκαν, προτείνω στο Δικαστήριο να δώσει τις ακόλουθες απαντήσεις στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών με απόφασή του της 30ής Ιουνίου 1986, στο πλαίσιο της υποθέσεως που εκκρεμεί ενώπιόν του μεταξύ εταιρίας Ανδριανού-Γκιζίνου και ελληνικού δημοσίου :
"α ) το άρθρο 5 του κανονισμού 389/82 πρέπει να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να χορηγούν τις ενισχύσεις που ζητεί αναγνωρισμένη ομάδα παραγωγών, προκειμένου για επενδύσεις πραγματοποιούμενες στο πλαίσιο των στόχων της εν λόγω διατάξεως, εφόσον οι επενδύσεις έχουν εγκριθεί και ενταχθεί στο ετήσιο πρόγραμμα οικονομικής ενισχύσεως
β ) το άρθρο αυτό, σε συνδυασμό με το άρθρο 2, πρέπει να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι δεν επιτρέπεται στα κράτη μέλη να αρνούνται την υπαγωγή ορισμένων ενώσεων παραγωγών στο σύστημα της οδηγίας απλώς και μόνο λόγω της νομικής μορφής τους ."
(*) Μετάφραση από τα ιταλικά .