62022TJ0142_RES
Υπόθεση T‑142/22
(δημοσίευση αποσπασμάτων)
Landesbank Baden-Württemberg
κατά
Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (όγδοο πενταμελές τμήμα) της 17ης Ιουλίου 2024
«Οικονομική και Νομισματική Ένωση – Τραπεζική Ένωση – Ενιαίος μηχανισμός εξυγίανσης των πιστωτικών ιδρυμάτων και ορισμένων επιχειρήσεων επενδύσεων (ΕΜΕ) – Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης (ΕΤΕ) – Απόφαση του ΕΣΕ σχετικά με τον υπολογισμό των εκ των προτέρων εισφορών για το 2017 – Υποχρέωση αιτιολόγησης – Αποτελεσματική δικαστική προστασία – Ίση μεταχείριση – Αρχή της αναλογικότητας – Περιθώριο εκτιμήσεως του ΕΣΕ – Ένσταση ελλείψεως νομιμότητας – Περιθώριο εκτιμήσεως της Επιτροπής – Περιορισμός των διαχρονικών αποτελεσμάτων της απόφασης»
Θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Άσκηση των αρμοδιοτήτων – Αρμοδιότητα της Επιτροπής να εκδίδει πράξεις κατ’ εξουσιοδότηση – Περιεχόμενο – Σύνθετες εκτιμήσεις και αξιολογήσεις – Ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως – Καθορισμός της μεθόδου υπολογισμού των εκ των προτέρων εισφορών στο Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης (ΕΤΕ) – Καθορισμός των κριτηρίων προσαρμογής των εν λόγω εισφορών – Δικαστικός έλεγχος – Όρια
(Άρθρο 290 ΣΛΕΕ· κανονισμός 806/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αιτιολογική σκέψη 41· οδηγία 2014/59 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αιτιολογικές σκέψεις 105 έως 107 και άρθρο 103 § 7)
(βλ. σκέψεις 34, 36, 41)
Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αρχές – Ασφάλεια δικαίου – Νομοθεσία της Ένωσης – Απαίτηση σαφήνειας και προβλεψιμότητας – Διατάξεις που αφορούν τις εκ των προτέρων εισφορές σε χρηματοδοτικές ρυθμίσεις εξυγίανσης – Παροχή στο Ενιαίο Συμβούλιο Εξυγίανσης (ΕΣΕ) διακριτικής ευχέρειας ως προς τη μέθοδο υπολογισμού των εκ των προτέρων εισφορών – Προϋποθέσεις – Καθορισμός με επαρκή σαφήνεια της έκτασης και του τρόπου άσκησης της εν λόγω διακριτικής ευχέρειας
(Άρθρο 296, εδ. 2, ΣΛΕΕ· κανονισμός 806/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου· κανονισμός 2015/63 της Επιτροπής, άρθρα 4 έως 7 και 9 και παράρτημα I· οδηγία 2014/59 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου)
(βλ. σκέψεις 78-81, 84)
Πράξεις των οργάνων – Αιτιολογία – Υποχρέωση – Περιεχόμενο – Απόφαση του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης (ΕΣΕ) σχετικά με τις εκ των προτέρων εισφορές στο Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης (ΕΤΕ) – Δεν απαιτείται να περιλαμβάνεται στην απόφαση αυτή το σύνολο των στοιχείων βάσει των οποίων ελέγχεται η ακρίβεια του υπολογισμού των εισφορών – Στάθμιση μεταξύ της υποχρέωσης αιτιολογήσεως και της γενικής αρχής προστασίας του επιχειρηματικού απορρήτου των οικείων ιδρυμάτων – Νομιμότητα των διατάξεων που αφορούν τη μέθοδο υπολογισμού των εκ των προτέρων εισφορών στο ΕΤΕ – Αρχή της προστασίας του επιχειρηματικού απορρήτου – Υποχρέωση του ΕΣΕ να δημοσιεύει και να αποστέλλει στα ενδιαφερόμενα ιδρύματα, υπό συγκεντρωτική και ανωνυμοποιημένη μορφή, τις σχετικές με τα ιδρύματα πληροφορίες για τον υπολογισμό της εκ των προτέρων εισφοράς
(Άρθρο 296, εδ. 2, ΣΛΕΕ· κανονισμός 806/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου· κανονισμός 2015/63 της Επιτροπής, άρθρα 4 έως 7 και 9 και παράρτημα I· οδηγία 2014/59 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου)
(βλ. σκέψεις 210-221, 278, 280)
Πράξεις των οργάνων – Αιτιολογία – Υποχρέωση – Περιεχόμενο – Απόφαση του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης (ΕΣΕ) σχετικά με τις εκ των προτέρων εισφορές στο Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης (ΕΤΕ) – Δεν απαιτείται να περιλαμβάνεται στην απόφαση αυτή το σύνολο των στοιχείων βάσει των οποίων ελέγχεται η ακρίβεια του υπολογισμού των εισφορών – Στάθμιση μεταξύ της υποχρέωσης αιτιολογήσεως και της γενικής αρχής προστασίας του επιχειρηματικού απορρήτου των οικείων ιδρυμάτων – Δεδομένα που χρονολογούνται από πέντε και πλέον ετών και περιέχουν ουσιώδεις πληροφορίες για την εμπορική θέση άλλων πιστωτικών ιδρυμάτων – Διατήρηση του επιχειρηματικού απορρήτου ως προς τα δεδομένα αυτά – Προϋποθέσεις – Επικαιρότητα των εν λόγω πληροφοριών για την εμπορική θέση των οικείων ιδρυμάτων
(Κανονισμός 806/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου· οδηγία 2014/59 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου)
(βλ. σκέψεις 242-250)
Πράξεις των οργάνων – Αιτιολογία – Υποχρέωση – Περιεχόμενο – Παροχή, από το όργανο που εξέδωσε την πράξη, εξηγήσεων σχετικά με το σκεπτικό της κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ενώπιον του δικαστή της Ένωσης – Προϋποθέσεις – Απουσία αντιφάσεων και υποχρέωση συνοχής μεταξύ εξηγήσεων και σκεπτικού
(Άρθρο 296, εδ. 2, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψη 281)
Πράξεις των οργάνων – Αιτιολογία – Υποχρέωση – Περιεχόμενο – Απόφαση του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης (ΕΣΕ) σχετικά με τις εκ των προτέρων εισφορές στο Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης (ΕΤΕ) – Υποχρέωση του ΕΣΕ να κοινοποιεί στα ενδιαφερόμενα ιδρύματα τη μέθοδο υπολογισμού των εν λόγω εισφορών και τη μέθοδο καθορισμού του ποσού του ετήσιου επιπέδου-στόχου
(Άρθρο 296, εδ. 2, ΣΛΕΕ· κανονισμός 806/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου· κανονισμός 2015/81 του Συμβουλίου, άρθρο 4· κανονισμός 2015/63 της Επιτροπής, άρθρα 4 έως 7 και 9 και παράρτημα I· οδηγία 2014/59 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου)
(βλ. σκέψεις 283, 284)
Πράξεις των οργάνων – Αιτιολογία – Υποχρέωση – Περιεχόμενο – Απόφαση του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης (ΕΣΕ) σχετικά με τις εκ των προτέρων εισφορές στο Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης (ΕΤΕ) – Αιτιολογία η οποία στηρίζεται αποκλειστικά σε άλλες νομικές πράξεις, όπως οι ενδιάμεσες αποφάσεις, με τις οποίες διευκρινίζονται και συμπληρώνονται ορισμένες πτυχές του καθορισμού των εν λόγω εισφορών – Μη δημοσίευση ή γνωστοποίηση στα ιδρύματα των εν λόγω άλλων πράξεων – Έλλειψη νομιμότητας
(Άρθρο 296, εδ. 2, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 388, 389)
Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αρχές – Δικαιώματα άμυνας – Δικαίωμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας – Περιεχόμενο – Απόφαση του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης (ΕΣΕ) σχετικά με τις εκ των προτέρων εισφορές στο Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης (ΕΤΕ) – Αρχή της αντιμωλίας – Εξαιρέσεις – Γενική αρχή της προστασίας του επιχειρηματικού απορρήτου – Στάθμιση – Επιτρέπεται
(Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 47· κανονισμός 806/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου· κανονισμός 2015/63 της Επιτροπής, άρθρα 4 έως 7 και 9 και παράρτημα I· οδηγία 2014/59 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου)
(βλ. σκέψεις 401-406, 410-414)
Σύνοψη
Επιληφθέν προσφυγής ακυρώσεως την οποία δέχεται, το Γενικό Δικαστήριο ακυρώνει την απόφαση του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης (στο εξής: ΕΣΕ) περί καθορισμού των εκ των προτέρων εισφορών προς το Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης (στο εξής: ΕΤΕ) για το έτος 2017 όσον αφορά την προσφεύγουσα, Landesbank Baden-Württemberg, λόγω παράβασης από το ΕΣΕ της υποχρέωσης αιτιολόγησης που υπέχει σχετικά με τον καθορισμό του ετήσιου επιπέδου-στόχου.
Στην απόφασή του, το Γενικό Δικαστήριο παρέχει διευκρινίσεις σχετικά με τη στάθμιση μεταξύ της υποχρέωσης αιτιολόγησης που υπέχει το ΕΣΕ και της υποχρέωσής του να τηρεί το επιχειρηματικό απόρρητο των οικείων ιδρυμάτων για δεδομένα τα οποία χρονολογούνται από πέντε και πλέον ετών κατά τον χρόνο εκδόσεως της αποφάσεως περί καθορισμού των εκ των προτέρων εισφορών.
Η προσφεύγουσα είναι πιστωτικό ίδρυμα δημοσίου δικαίου με έδρα τη Γερμανία. Συνδέεται με το θεσμικό σύστημα προστασίας (στο εξής: ΘΣΠ) του Sparkassen-Finanzgruppe (ομίλου ταμιευτηρίων, Γερμανία).
Στις 15 Δεκεμβρίου 2021 το ΕΣΕ εξέδωσε απόφαση (
1
) με την οποία καθόρισε (
2
) τις εκ των προτέρων εισφορές στο ΕΤΕ για το έτος 2017 όσον αφορά την προσφεύγουσα (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση). Με την απόφαση αυτή, το ΕΣΕ θεράπευσε τις τυπικές πλημμέλειες που διαπιστώθηκαν με την απόφαση της 15ης Ιουλίου 2021, Επιτροπή κατά Landesbank Baden-Württemberg και ΕΣΕ (
3
), η οποία είχε ως αποτέλεσμα την ακύρωση της απόφασης (
4
) σχετικά με τον υπολογισμό των εκ των προτέρων εισφορών στο ΕΤΕ για το 2017, όσον αφορά την προσφεύγουσα.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Πρώτον, το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι η ίδια η αρχή της μεθόδου υπολογισμού των εκ των προτέρων εισφορών (
5
) συνεπάγεται τη χρήση, από το ΕΣΕ, δεδομένων που καλύπτονται από το επιχειρηματικό απόρρητο, τα οποία δεν μπορούν να περιληφθούν στην αιτιολογία της απόφασης περί καθορισμού των εκ των προτέρων εισφορών.
Συναφώς, διαπιστώνει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση εκθέτει τους λόγους για τους οποίους τα δεδομένα των ιδρυμάτων που ελήφθησαν υπόψη για τον υπολογισμό της εκ των προτέρων εισφοράς για το 2017 καλύπτονται από το επιχειρηματικό απόρρητο. Ειδικότερα, το ΕΣΕ παρατήρησε, στην προσβαλλόμενη απόφαση, ότι τα επιχειρηματικά απόρρητα των ιδρυμάτων θεωρούνταν εμπιστευτικές πληροφορίες. Στο πλαίσιο του υπολογισμού των εκ των προτέρων εισφορών, οι πληροφορίες που είχαν παράσχει τα ιδρύματα μέσω των εντύπων τους δήλωσης δεδομένων, στις οποίες στηρίζεται το ΕΣΕ για να υπολογίσει την εκ των προτέρων εισφορά τους, θεωρούνταν επιχειρηματικά απόρρητα.
Επιπλέον, στην απόφαση αυτή, το ΕΣΕ επισήμανε ότι του απαγορευόταν να γνωστοποιήσει τα δεδομένα κάθε ιδρύματος που αποτελούσαν τη βάση των υπολογισμών της εν λόγω απόφασης, ενώ του επιτρεπόταν να γνωστοποιήσει τα συγκεντρωτικά και κοινά δεδομένα, στο μέτρο που τα δεδομένα αυτά είναι σωρευτικά. Πάντως, κατά την εν λόγω απόφαση, στα ιδρύματα εξασφαλιζόταν πλήρης διαφάνεια όσον αφορά τον υπολογισμό της βασικής ετήσιας συνεισφοράς τους και του πολλαπλασιαστή προσαρμογής τους για τα βήματα υπολογισμού της συνεισφοράς αυτής και τα ιδρύματα ήταν σε θέση να λάβουν γνώση των κοινών δεδομένων που είχαν χρησιμοποιηθεί αδιακρίτως από το ΕΣΕ για όλα τα ιδρύματα κατόπιν προσαρμογής με βάση το προφίλ κινδύνου τους για τα βήματα υπολογισμού που αφορούσαν τον «διακριτό χαρακτήρα των δεικτών», την «ένταξη του αποδοθέντος προσήμου» και τον «υπολογισμό των ετήσιων εισφορών».
Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει το επιχείρημα σύμφωνα με το οποίο, καθόσον, κατά την ημερομηνία έκδοσης της προσβαλλόμενης απόφασης, τα δεδομένα των λοιπών ιδρυμάτων χρονολογούνταν από έξι ετών και, ως εκ τούτου, δεν καλύπτονταν πλέον από το επιχειρηματικό απόρρητο, ενώ, παρά ταύτα, το ΕΣΕ δεν εξέθεσε τους λόγους για τους οποίους δεν γνωστοποιήθηκαν τα δεδομένα αυτά, οι προαναφερθείσες εξηγήσεις είναι ανεπαρκείς.
Συγκεκριμένα, υπενθυμίζει ότι, σε περίπτωση που οι πληροφορίες οι οποίες ενδεχομένως αποτέλεσαν κατά το παρελθόν επιχειρηματικό απόρρητο χρονολογούνται από πέντε και πλέον ετών, αυτές θεωρούνται κατ’ αρχήν, λόγω της παρέλευσης του χρόνου, ως παρωχημένες και έχουσες απολέσει, ως εκ τούτου, τον εμπιστευτικό χαρακτήρα τους, εκτός εάν, κατ’ εξαίρεση, ο διάδικος που επικαλείται ότι είναι εμπιστευτικές αποδείξει ότι, παρά την παλαιότητά τους, οι πληροφορίες αυτές εξακολουθούν να αποτελούν ουσιώδη στοιχεία της εμπορικής θέσης του ή της εμπορικής θέσης ενδιαφερόμενων τρίτων.
Συναφώς, μολονότι τα ατομικά δεδομένα των ιδρυμάτων στα οποία στηριζόταν η προσβαλλόμενη απόφαση χρονολογούνταν από πέντε και πλέον ετών, το Γενικό Δικαστήριο υπογραμμίζει εντούτοις ότι η εμπορική θέση ενός ιδρύματος σε σχέση με εκείνη των ανταγωνιστών του μπορεί, στην οικονομική πραγματικότητα του τραπεζικού τομέα, να παραμείνει η ίδια ή παρόμοια για μεγάλο χρονικό διάστημα πέραν της πενταετίας. Συγκεκριμένα, ορισμένα στοιχεία, όπως το επιχειρηματικό μοντέλο ή οι δραστηριότητες ενός τέτοιου ιδρύματος, παραμένουν σταθερά βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, με αποτέλεσμα να είναι δυνατόν ένα πιστωτικό ίδρυμα το οποίο είχε παλαιότερα προφίλ υψηλού κινδύνου, βάσει δεδομένων που χρονολογούνται από πέντε και πλέον ετών, να εξακολουθεί να έχει ένα τέτοιο προφίλ στο τέλος της αρχικής περιόδου. Επομένως, παρά την παλαιότητά τους, οι πληροφορίες αυτές εξακολουθούν να αποτελούν ουσιώδη στοιχεία της εμπορικής θέσης των πιστωτικών ιδρυμάτων. Υπό τις συνθήκες αυτές, αν τα ουσιώδη αυτά στοιχεία γνωστοποιούνταν διά της αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης, οι επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στον τραπεζικό τομέα θα μπορούσαν να στηριχθούν σε αυτά προκειμένου να συναγάγουν εξ αυτών την τρέχουσα εμπορική θέση ενός ιδρύματος.
Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι το ΕΣΕ, για να εκπληρώσει την υποχρέωση αιτιολόγησης που υπέχει, όφειλε να της παράσχει ανωνυμοποιημένο κατάλογο όλων των δεδομένων των ιδρυμάτων που υπάγονται στην ίδια κλάση με αυτήν. Συγκεκριμένα, αφενός, η επιβολή μιας τέτοιας υποχρέωσης στο ΕΣΕ θα έβαινε πέραν των απαιτήσεων που απορρέουν από τη νομολογία σχετικά με την αιτιολόγηση των αποφάσεων του ΕΣΕ περί καθορισμού των εκ των προτέρων εισφορών και, αφετέρου, ακόμη και ένας κατάλογος ανωνυμοποιημένων δεδομένων για συγκεκριμένη κλάση ενέχει τον κίνδυνο να περιέλθουν επιχειρηματικά απόρρητα ορισμένων ιδρυμάτων σε γνώση των δραστηριοποιούμενων στον τραπεζικό τομέα επιχειρηματιών, οι οποίοι είναι ενημερωμένοι επιχειρηματίες. Τέτοιος κίνδυνος υφίσταται ιδίως όσον αφορά τα μεγάλα πιστωτικά ιδρύματα και εκείνα που είναι εγκατεστημένα σε κράτη μέλη στα οποία υπάρχει περιορισμένος μόνον αριθμός ιδρυμάτων υπόχρεων σε καταβολή εκ των προτέρων εισφοράς. Πράγματι, στις περιπτώσεις αυτές δεν αποκλείεται ένας ενημερωμένος επιχειρηματίας να είναι σε θέση να συναγάγει την ταυτότητα των ιδρυμάτων αυτών, ακόμη και αν τα δεδομένα τους έχουν ανωνυμοποιηθεί.
Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι το ΕΣΕ δεν όφειλε να γνωστοποιήσει, στο σκεπτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, τα ατομικά δεδομένα των λοιπών ιδρυμάτων βάσει των οποίων θα μπορούσε να ελεγχθεί ο υπολογισμός της εκ των προτέρων εισφοράς της προσφεύγουσας, διότι τα δεδομένα αυτά, μολονότι χρονολογούνται από εξαετίας, εξακολουθούν να αποτελούν ουσιώδη στοιχεία της εμπορικής θέσης των ιδρυμάτων αυτών.
(
1
)	Απόφαση SRB/ES/SRF/2021/82 του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης (ΕΣΕ), της 15ης Δεκεμβρίου 2021, σχετικά με τον υπολογισμό των εκ των προτέρων εισφορών προς το Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης για το 2017 όσον αφορά τη Landesbank Baden-Württemberg.
(
2
)	Σύμφωνα με το άρθρο 70, παράγραφος 2, του κανονισμού (EE) 806/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 2014, περί θεσπίσεως ενιαίων κανόνων και διαδικασίας για την εξυγίανση πιστωτικών ιδρυμάτων και ορισμένων επιχειρήσεων επενδύσεων στο πλαίσιο ενός Ενιαίου Μηχανισμού Εξυγίανσης και ενός Ενιαίου Ταμείου Εξυγίανσης και τροποποιήσεως του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1093/2010 (EE 2014, L 225, σ. 1).
(
3
)	Απόφαση της 15ης Ιουλίου 2021, Επιτροπή κατά Landesbank Baden-Württemberg και ΕΣΕ (C‑584/20 P και C‑621/20 P, EU:C:2021:601).
(
4
)	Απόφαση SRB/ES/2017/05 του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης (ΕΣΕ), της 11ης Απριλίου 2017, σχετικά με τον υπολογισμό των εκ των προτέρων εισφορών προς το Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης για το 2017.
(
5
)	Όπως προκύπτει από τον κανονισμό 806/2014 και την οδηγία 2014/59/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Μαΐου 2014, για τη θέσπιση πλαισίου για την ανάκαμψη και την εξυγίανση πιστωτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων επενδύσεων και για την τροποποίηση της οδηγίας 82/891/ΕΟΚ του Συμβουλίου, και των οδηγιών 2001/24/ΕΚ, 2002/47/ΕΚ, 2004/25/ΕΚ, 2005/56/ΕΚ, 2007/36/ΕΚ, 2011/35/ΕΕ, 2012/30/ΕΕ και 2013/36/ΕΕ, καθώς και των κανονισμών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ) αριθ. 093/2010 και (ΕΕ) αριθ. 648/2012 (ΕΕ 2014, L 173, σ. 190).