62011CJ0267
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla)
3 ta’ Ottubru 2013 (
*1
)
“Appell — Prevenzjoni u tnaqqis integrati tat-tniġġiż — Sistema ta’ skambji ta’ kwoti ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra — Allokazzjoni ta’ kwoti għar-Repubblika tal-Latvja — Perijodu mill-2008 sal-2012”
Fil-Kawża C‑267/11 P,
li għandha bħala suġġett appell skont l-Artikolu 56 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, ippreżentat fit-30 ta’ Mejju 2011,
Il-Kummissjoni Ewropea, irrappreżentata minn I. Rubene u, E. White, bħala aġenti, b’indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu,
rikorrenti,
il-partijiet l-oħra fil-kawża li huma:
Ir-Repubblika tal-Latvja, irrappreżentata minn I. Kalniņš, bħala aġent,
rikorrenti fl-ewwel istanza,
sostnuta minn:
Ir-Repubblika Ċeka, irrappreżentata minn M. Smolek u D. Hadroušek, bħala aġenti,
intervenjenti fl-appell,
Ir-Repubblika tal-Litwanja,
Ir-Repubblika Slovakka,
Ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq,
intervenjenti fl-ewwel istanza,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla),
komposta minn A. Tizzano, President tal-Awla, M. Berger, kif ukoll A. Borg Barthet (Relatur), E. Levits u J.-J. Kasel, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: J. Kokott,
Reġistratur: M. Aleksejev, Amministratur,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tas-16 ta’ Jannar 2013,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tal-31 ta’ Jannar 2013,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
Bl-appell tagħha, il-Kummissjoni Ewropea titlob l-annullament tas-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea tat-22 ta’ Marzu 2011, Ir-Repubblika tal-Latvja vs Il-Kummissjoni (T-369/07, Ġabra p. II-1039, iktar ’il quddiem is-“sentenza appellata”), li biha din annullat id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C (2007) 3409, tat-13 ta’ Lulju 2007, dwar il-bidla fil-pjan nazzjonali tal-allokazzjoni ta’ kwoti ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra nnotifikat mir-Repubblika tal-Latvja għall-perijodu bejn l-2008 u l-2012 (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”), skont id-Direttiva 2003/87/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-13 ta’ Ottubru 2003, li tistabbilixxi skema għall-iskambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra ġewwa l-Komunità u li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 96/61/KE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 7, p. 631), kif emendata bid-Direttiva 2004/101/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-27 ta’ Ottubru 2004 (ĠU L 338, p. 18, iktar ’il quddiem id-“Direttiva 2003/87”).
Il-kuntest ġuridiku
2
Id-Direttiva 2003/87 tittrasponi konvenzjonijiet internazzjonali li jikkonċernaw il-ġlieda kontra t-tisħin tal-klima, jiġifieri l-Konvenzjoni Qafas tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-kambjamenti tal-klima, adottata fi New York fid-9 ta’ Mejju 1992, li ġiet approvata f’isem il-Komunità Ewropea bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 94/69/KE, tal-15 ta’ Diċembru 1993 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 19, p. 167), u l-Protokoll ta’ Kyoto għall-Konvenzjoni Qafas tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-Kambjamenti tal-Klima, adottat fil-11 ta’ Diċembru 1997, li ġie approvat f’isem il-Komunità Ewropea bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2002/358/KE, tal-25 ta’ April 2002 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 42, p. 24).
3
L-Artikolu 9 tad-Direttiva 2003/87 jaqra kif ġej:
“1.   Għal kull perjodu taż-żmien riferit fl-Artikolu 11(1) u (2), kull wieħed mill-Istati Membri għandu jżviluppa pjan nazzjonali fejn jiddikjara l-kwantità totali tal-kwoti li jkun beħsiebu jalloka għal dan il-perjodu taż-żmien u kif jipproponi li jallokahom. Il-pjan għandu jkun imsejjes fuq kriterji oġġettivi u trasparenti, inklużi dawk elenkati fl-Anness III, filwaqt li jitqiesu l-kummenti mill-pubbliku. Mingħajr prġudizzju għat-Trattat [KE], il-Kummissjoni għandha tiżviluppa l-iktar tard sal-31 ta’ Diċembru 2003 gwida dwar l-implimentazzjoni tal-kriterji elenkati fl-Anness III.
Għall-perjodu taż-żmien riferit fl-Artikolu 11(1), il-pjan għandu jiġi ppjanat [ppubblikat] u nnotifikat lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri l-oħra l-iktar tard sal-31 ta’ Diċembru [Marzu] 2004. Għall-perjodi sussegwenti taż-żmien, il-pjan għandu jiġi ppubblikat u nnotifikat lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri l-oħra mill-inqas 18-il xahar qabel il-bidu tal-perjodu taż-żmien rilevanti.
[…]
3.   Fi żmien tliet xhur min-notifika tal-pjan nazzjonali ta’ l-allokazzjonijiet minn Stat Membru skond il-paragrafu 1, il-Kummissjoni tista’ tirrifjuta dan il-pjan, jew kull aspett minnu, fuq il-bażi li ma jkunx kompatibbli mal-kriterji elenkati fl-Anness III jew ma’ l-Artikolu 10. L-Istat Membru għandu jieħu deċiżjoni biss skond l-Artikolu 11(1) jew (2) jekk l-emendi proposti jiġu aċċettati mill-Kummissjoni. Għandhom jingħataw ir-raġunijiet għal kull deċiżjoni ta’ rifjut mill-Kummissjoni.”
4
Skont l-Artikolu 11(2) tad-Direttiva 2003/87:
“Għall-perjodu taż-żmien ta’ ħames snin li jibda mill-1 ta’ Jannar 2008, u għal kull perjodu taż-żmien ta’ ħames snin sussegwenti, kull wieħed mill-Istati Membri għandu jiddeċiedi l-kwantità totali tal-kwoti li jrid jalloka għal dan il-perjodu taż-żmien u jinizja l-proċess ta’ l-allokazzjoni ta’ dawn il-kwoti lill-operatur ta’ kull waħda mill-istallazzjonijiet. Din id-deċiżjoni għandha tittieħed mill-inqas 12-il xahar qabel il-bidu tal-perijodu rilevanti taż-żmien u għandha tkun imsejsa fuq il-pjan nazzjonali ta’ l-allokazzjonijiet żviluppat skond l-Artikolu 9 u skond l-Artikolu 10, filwaqt li jitqiesu l-kummenti mill-pubbliku.”
Il-fatti li wasslu għall-kawża
5
B’ittra tas-16 ta’ Awwissu 2006, ir-Repubblika tal-Latvja nnotifikat lill-Kummissjoni, skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2003/87, il-pjan nazzjonali ta’ allokazzjoni għall-perijodu bejn l-2008 u l-2012 (iktar ’il quddiem il-“PNA”). Skont il-PNA, ir-Repubblika tal-Latvja kellha l-intenzjoni talloka lill-industrija nazzjonali tagħha koperta bl-Anness I tad-Direttiva 2003/87 medja annwali totali ta’ 7.763883 miljun tunnellata ekwivalenti ta’ dijossidu tal-karbonju (MteCO2).
6
Fid-29 ta’ Novembru 2006, il-Kummissjoni adottat l-ewwel deċiżjoni ta’ ċaħda.
7
Permezz ta’ ittra tad-29 ta’ Diċembru 2006, ir-Repubblika tal-Latvja nnotifikat lill-Kummissjoni PNA rrevedut li jistabbilixxi l-allokazzjoni medja annwali totali ta’ 6.253146 MteCO2.
8
Permezz ta’ ittra tat-30 ta’ Marzu 2007, miktuba bl-Ingliż, il-Kummissjoni kkonstatat li l-informazzjoni li tinsab fil-PNA rrevedut kienet inkompluta u talbet lir-Repubblika tal-Latvja li twieġeb għal ċerti domandi u li tipprovdilha informazzjoni addizzjonali.
9
Permezz tal-ittra tal-25 ta’ April 2007, ir-Repubblika tal-Latvja wieġbet għal din it-talba għal informazzjoni.
10
Fil-13 ta’ Lulju 2007, il-Kummissjoni adottat id-deċiżjoni kkontestata.
Il-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali u s-sentenza kkontestata
11
Permezz ta’ rikors ippreżentat fir-reġistru tal-Qorti Ġenerali fis-26 ta’ Settembru 2007, ir-Repubblika tal-Latvja bdiet kawża għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata.
12
Insostenn tar-rikors, ir-Repubblika tal-Latvja tressaq erba’ motivi bbażati, l-ewwel nett, fuq il-ksur tal-kompetenzi stabbiliti bit-Trattat fil-qasam tal-politika tal-enerġija, it-tieni nett, fuq il-ksur tal-“prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni”, it-tielet nett, fuq il-ksur tal-obbligi li jirriżultaw mill-Protokoll ta’ Kyoto għall-Konvenzjoni Qafas tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-Kambjamenti tal-Klima u, ir-raba’ nett, fuq in-nuqqas ta’ osservanza tat-terminu ta’ tliet xhur stabbilit bl-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87.
13
Bis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li tannulla d-deċiżjoni kkontestata minħabba ksur tal-Artikolu 9(3) tad-direttiva msemmija, filwaqt li qieset li ma kienx neċessarju li tiddeċiedi dwar l-ammissibbiltà u l-fondatezza tal-motivi l-oħra invokati mir-Repubblika tal-Latvja.
14
Fil-fatt, il-Qorti Ġenerali qieset bħala xieraq li tevalwa, fl-ewwel lok, il-fondatezza tar-raba’ motiv, ibbażat fuq in-nuqqas ta’ osservanza tat-terminu ta’ tliet xhur stabbilit fl-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87.
15
Qabel kollox, f’dan il-kuntest, il-Qorti Ġenerali eżaminat, fil-punti 45 sa 49 tas-sentenza appellata, is-setgħa ta’ stħarriġ tal-Kummissjoni abbażi tal-Artikolu 9(3) tad-direttiva msemmija. Abbażi tal-ġurisprudenza, din irrilevat li din is-setgħa ta’ stħarriġ kellha tiġi eżerċitata f’terminu ta’ tliet xhur min-notifika tal-imsemmi PNA mill-Istat Membru (digriet tal-Qorti Ġenerali tat-30 ta’ April 2007, EnBW Energie Baden-Württemberg vs Il-Kummissjoni, T-387/04, Ġabra p. II-1195, punt 104, u s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-7 ta’ Novembru 2007, Il-Ġermanja vs Il-Kummissjoni, T-374/04, Ġabra p. II-4431, punt 116).
16
Din osservat li, fin-nuqqas ta’ deċiżjoni ta’ ċaħda mill-Kummissjoni, il-PNA notifikat isir definittiv u jibbenefika minn preżunzjoni ta’ legalità li tippermetti lill-Istat Membru li jimplementah. Din kompliet tgħid li mill-ġurisprudenza ma jirriżultax li l-approvazzjoni mill-Kummissjoni tal-emendi mressqa fil-PNA kellha tkun is-suġġett ta’ deċiżjoni formali min-naħa tagħha. B’mod kuntrarju, minn naħa, tali interpretazzjoni kienet tmur kontra l-prinċipju li jgħid li l-Kummissjoni ma għandhiex setgħa ġenerali ta’ awtorizzazzjoni tal-PNA, u min-naħa l-oħra, din ma kinitx konformi mal-kliem tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87, li jipprevedi mhux deċiżjoni ta’ awtorizzazzjoni, iżda deċiżjoni ta’ ċaħda.
17
Sussegwentement, il-Qorti Ġenerali eżaminat, fil-punti 50 sa 57 tas-sentenza appellata, il-kunċett ta’ notifika skont l-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87. Fl-ewwel lok, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li d-deċiżjoni kkontestata ma kinitx ġiet adottata f’terminu ta’ tliet xhur min-notifika tal-PNA rrevedut, jiġifieri fid-29 ta’ Diċembru 2006, iżda biss fit-13 ta’ Lulju 2007. Minħabba f’hekk, il-Qorti Ġenerali kkunsidrat li kellu jiġi evalwat jekk il-kunċett ta’ notifika ta’ PNA, fis-sens tal-Artikolu 9(3) ta’ din id-Direttiva, jirrigwardax kemm in-notifika inizjali tal-PNA kif ukoll in-notifika tal-PNA rrevedut, b’mod partikolari, wara d-deċiżjoni ta’ rifjut tal-Kummissjoni.
18
Il-Qorti Ġenerali rrimarkat, fil-punti 54 u 55 tas-sentenza appellata:
“54
[…] mill-perspettiva teleoloġika, il-proċedura mibdija skont l-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87 hija intiża, minbarra l-possibbiltà ta’ kontroll preliminari mill-Kummissjoni, li tiżgura ċ-ċertezza legali għall-Istati Membri u, b’mod partikolari, li tippermettilhom li jiffissaw b’mod rapidu, f’termini qosra, il-mod ta’ kif huma jistgħu jallokaw il-kwoti ta’ emissjoniijiet u l-mod ta’ kif huma għandhom jamministraw is-sistema ta’ skambju Komunitarju fuq il-bażi tal-PNA tagħhom matul il-perijodu ta’ allokazzjoni kkonċernat. Fil-fatt, fid-dawl taż-żmien limitat ta’ dan il-perijodu, li huwa ta’ tliet jew ħames snin (l-Artikolu 11 tad-Direttiva 2003/87), hemm interess leġittimu kemm għall-Kummissjoni kif ukoll għall-Istati Membri li kull kwistjoni dwar il-kontenut tal-PNA tiġi riżolta minnufih u li l-PNA ma jiġix espost, matul il-perijodu kollu ta’ validità tiegħu, għar-riskju ta’ kontestazzjoni mill-Kummissjoni (digriet EnBW Energie Baden-Württemberg vs Il-Kummissjoni, [iċċitat iktar ’il fuq], punt 117).
55
Dawn il-kunsiderazzjonijiet japplikaw għal kull PNA, irrispettivament mill-kwistjoni dwar jekk hijiex jew le l-verżjoni nnotifikata inizjalment jew il-verżjoni rreveduta u nnotifikata sussegwentement. Barra minn hekk, ir-rekwiżit li l-Kummissjoni għandha tagħmel, wara n-notifika ta’ PNA rrevedut, kontroll rapidu u effikaċi, huwa ferm importanti meta dan il-kontroll ikun diġà ppreċedut mill-ewwel fażi ta’ eżami tal-PNA inizjali li jkun wassal, jekk ikun il-każ, għal deċiżjoni ta’ rifjut u, sussegwentement, għal emendi fl-imsemmi PNA. Issa, għalkemm il-Kummissjoni ssostni li hija għandha l-awtorizzazzjoni li teżamina l-emendi proposti fil-PNA, jew fil-PNA rrevedut, mingħajr ma tosserva t-terminu ta’ tliet xhur imsemmi fl-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87, dan l-argument jista’ jmur kontra l-għan ta’ kontroll rapidu u effikaċi kif ukoll kontra ċ-ċertezza legali li l-Istat Membru li jinnotifika għandu sabiex jalloka l-kwoti ta’ emissjonijiet lill-installazzjonijiet li jinsabu fit-territorju tiegħu qabel il-bidu tal-perijodu ta’ skambju skont l-Artikolu 11 tal-imsemmija direttiva.”
19
Sussegwentement, fil-punt 57 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li “l-kunċett ta’ notifika fis-sens tal-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87 [kien ikopri] n-notifika kemm inizjali kif ukoll sussegwenti tal-verżjonijiet differenti ta’ PNA, b’mod li kull waħda minn dawn l-emendi [kienet twassal] għal terminu ġdid ta’ tliet xhur”.
20
F’dawn iċ-ċirkustanzi, fil-punt 58 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li f’dan il-każ, in-notifika tal-PNA rrevedut, fid-29 ta’ Diċembru 2006, tat bidu għal terminu ġdid ta’ tliet xhur skont l-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87, u fil-punt 59 tas-sentenza appellata ddeċidiet:
“59 F’din il-kawża, fir-rigward tal-iskadenza tat-terminu ta’ tliet xhur fis-sens tal-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87, tad-29 ta’ Marzu 2007, it-talba għal informazzjoni tal-Kummissjoni, indirizzata lir-Repubblika tal-Latvja, tat-30 ta’ Marzu 2007, kienet tardiva. Għalhekk, ma hemmx bżonn li jiġi evalwat, minn naħa, jekk talba ta’ din it-tip, anki jekk jiġi preżunt li ġiet ifformulata f’dan it-terminu, setgħetx tinterrompih jew tissospendih u, min-naħa l-oħra, jekk dan l-effett ta’ interuzzjoni jew ta’ sospensjoni setax iseħħ minkejja l-fatt li din l-ittra kienet inkitbet bl-Ingliż u mhux bil-Latvjan.”
21
Il-Qorti Ġenerali kkonstatat, fil-punt 61 tas-sentenza appellata li, “fid-dawl tal-partikolaritajiet tal-proċedura ta’ eżami skont l-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87, fi tmiem tagħha u fin-nuqqas ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni fit-terminu ta’ tliet xhur, il-PNA [sar] finali u [kien] jibbenefika mill-preżunzjoni ta’ legalità”, u finalment ikkonkludiet, fil-punt 62 ta’ din is-sentenza li “d-deċiżjoni [kkontestata] [kellha] tiġi annullata għal ksur tal-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87, mingħajr [ma kien hemm] il-ħtieġa li tittieħed deċiżjoni dwar l-ammissibbiltà jew il-mertu tal-motivi l-oħra invokati mir-Repubblika tal-Latvja”.
It-talbiet tal-partijiet fl-appell
22
Il-Kummissjoni titlob sabiex il-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha tannulla s-sentenza appellata u tikkundanna lir-Repubblika tal-Latvja għall-ispejjeż.
23
Ir-Repubblika tal-Latvja titlob sabiex il-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha tiċħad l-appell.
24
B’digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-29 ta’ Settembru 2011, ir-Repubblika Ċeka ġiet awtorizzata sabiex tintervjeni insostenn tat-talbiet tar-Repubblika tal-Latvja.
Fuq l-appell
25
Insostenn tal-appell tagħha, il-Kummissjoni qajmet aggravju wieħed ibbażat fuq żball ta’ jitwettaq mill-Qorti Ġenerali fir-rigward tal-interpretazzjoni li tat lill-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87.
L-argumenti tal-partijiet
26
Skont il-Kummissjoni, ir-raġunament tal-Qorti Ġenerali huwa bbażat fuq interpretazzjoni żbaljata mogħtija lill-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87, fid-digriet EnBW Energie Baden Württemberg vs Il-Kummissjoni, iċċitat iktar ’il fuq. Il-Kummissjoni tqis li, f’dan id-digriet, fl-evalwazzjoni tagħha il-Qorti Ġenerali ħawwdet l-ewwel u t-tieni subparagrafi tal-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87 b’tali mod li t-tieni subparagrafu kien, fl-aħħar mill-aħħar, mingħajr sustanza.
27
Skont il-Kummissjoni, il-Qorti Ġenerali kkunsidrat bi żball li l-preżentazzjoni tal-bidliet previsti fl-imsemmi tieni subparagrafu kienet tikkostitwixxi biss parti mill-proċedura inizjali ta’ evalwazzjoni tal-PNA innotifikat, li ma kellhiex neċessarjament tiġi deċiża minn deċiżjoni formali, b’mod partikolari meta l-Istat Membru jippreżenta, matul din il-proċedura, il-modifiki kollha mitluba. B’hekk, il-Qorti Ġenerali qieset ukoll li meta l-Istat Membru jirrinunzja li jbiddel il-PNA tiegħu, il-Kummissjoni għandha l-possibbiltà li tadotta deċiżjoni ta’ rifjut qabel l-iskadenza tat-terminu ta’ tliet xhur.
28
Skont il-Kummissjoni, l-approċċ tal-Qorti Ġenerali li jikkonsisti fl-evalwazzjoni tal-bidliet innotifikati daqs li kieku kienet notifika ta’ PNA ġdid u, konsegwentement, fl-applikazzjoni għal darb’oħra tat-terminu ta’ tliet xhur stabbilit fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87, huwa żbaljat. Fil-fatt, din tqis li dan l-approċċ imur kontra t-termini li jintroduċu l-Artikolu 9(3) ta’ din id-direttiva, li jipprevedu li t-terminu jibda jiddekorri mill-jum tan-notifika tal-PNA msemmija fil-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu, jiġifieri mill-jum tal-ewwel notifika magħmula mill-Istat Membru, u li dawn it-termini ma jirrigwardawx l-eżami tal-bidliet previsti fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87.
29
Barra minn hekk, il-Kummissjoni tippreċiża li, kuntrarjament għal dak li qieset il-Qorti Ġenerali, l-interpretazzjoni tagħha tal-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87 ma hijiex konformi ma’ interpretazzjoni teleoloġika tal-imsemmi paragrafu 3. B’mod kuntrarju, bl-eliminazzjoni tal-proċedura prevista fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 9(3) ta’ din id-direttiva u bir-rekwiżit tal-ftuh ta’ proċedura ġdida abbażi tad-dispożizzjonijiet tal-ewwel subparagrafu ta’ din id-dispożizzjoni, meta l-Kummissjoni tirrifjuta l-PNA jew parti minnu, il-Qorti Ġenerali tikser il-protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi u tista’ tostakola l-implementazzjoni tal-PNA.
30
Finalment, il-Kummissjoni tqis li l-kliem tal-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87, u, b’mod partikolari, it-tieni subparagrafu ta’ dan il-paragrafu 3, għandu jiġi interpretat fis-sens li dan l-istadju tal-proċedura ma jirrigwardax it-totalità tal-pjan bħala tali, iżda biss il-bidliet fil-PNA. Hija tqis li, kieku kellu jiġi segwit l-approċċ tal-Qorti Ġenerali, ikollu jerġa jiġi evalwat il-PNA kollu, liema ħaġa twassal għal riskju li jintlaħaq riżultat totalment differenti. Barra minn hekk, jekk tali evalwazzjonijiet ripetuti jintemmu kull darba b’rifjut mill-Kummissjoni, dan il-proċess ikun jista’ jerġa jinbeda b’mod infinit.
31
Il-Kummissjoni tikkonkludi li, jekk il-leġiżlatur inkariga lill-Kummissjoni bil-missjoni li taċċetta l-emendi fil-PNA (u ma llimitax ruħu li jippermettilha li sempliċement ma topponix ruħha għalih), huwa għaliex id-Direttiva 2003/87 hija intiża biex toħloq kuntest ċert u prevedibbli li jippermetti lill-operaturi li jipprogrammaw it-tnaqqis fl-emissjonijiet tagħhom f’kundizzjonijiet ta’ ċertezza massima. Dan il-PNA joħloq drittijiet legali u aspettattivi leġittimi, b’tali mod li l-emendi kollha għal tali pjan għandhom ikunu bbażati mhux fuq nuqqas ta’ azzjoni, iżda fuq att leġiżlattiv pożittiv u trasparenti tal-Unjoni Ewropea.
32
Qabel kollox, ir-Repubblika tal-Latvja tenfasizza li, b’mod konformi mal-għan tal-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87, il-proċedura ta’ koordinazzjoni tal-PNA għandha tkun tali li tiżgura b’mod effettiv u rapidu l-adozzjoni ta’ dan il-pjan, liema ħaġa hija neċessarja biex jintlaħaq l-għan iffissat fl-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva, jiġifieri li “tippromwovi t-tnaqqis ta’ l-emissjoni tal-gassijiet serra b’manjiera effettiva rigward spejjez u effiċjenza ekonomika”.
33
Ir-Repubblika tal-Latvja tikkontesta l-interpretazzjoni ssuġġerita mill-Kummissjoni u tqis li tali interpretazzjoni tmur kontra l-għanijiet imfittxija mid-Direttiva 2003/87. Skont ir-Repubblika tal-Latvja, l-interpretazzjoni ssuġġerita mill-Kummissjoni tfisser li l-adozzjoni tal-emendi tal-PNA tiddependi b’mod esklussiv mis-setgħa diskrezzjonali tal-Kummissjoni li, barra minn hekk, ma għandhiex tiġi limitata fiż-żmien. Għalkemm, b’mod konformi mal-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87, deċiżjoni formali kienet dejjem neċessarja biex jiġu aċċettati l-emendi fil-PNA, il-proċedura ta’ aċċettazzjoni tal-PNA sħiħ hija iktar komplikata u formali. Barra minn hekk, f’dan il-każ, l-Istati Membri ma jistgħux jibbażaw ruħhom fuq il-fatt li l-Kummissjoni għandha tressaq l-oġġezzjonijiet tagħha f’terminu ta’ żmien determinat. Konsegwentement, il-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ prevedibbiltà ma humiex żgurati.
34
Ir-Repubblika tal-Latvja tqis li, jekk tiġi segwita l-interpretazzjoni tal-Kummissjoni, u jekk jiġi kkunsidrat it-tieni subparagrafu tal-imsemmi Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87, b’mod separat, tinħoloq sitwazzjoni fejn il-Kummissjoni tingħata setgħa iktar wiesgħa fil-proċedura ta’ approvazzjoni tal-emendi minn dik li tgawdi minnha fil-proċedura ta’ aċċettazzjoni jew ta’ rifjut tal-PNA suġġettat inizjalment. L-interpretazzjoni proposta mill-Kummissjoni twassal għal sitwazzjoni li fiha l-approvazzjoni tal-emendi tal-PNA, kuntrarjament għall-approvazzjoni inizjali tiegħu, ma tkunx suġġetta għal kriterju temporali, filwaqt li, fl-istess ħin, din il-proċedura tibqa’ suġġetta għal kriterju materjali. Tali interpretazzjoni ma tistax titqies li hija konformi mal-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87, u lanqas mal-għanijiet tas-sistema ta’ skambju ta’ emissjonijiet b’mod ġenerali.
35
Dan l-Istat Membru jqis li l-leġiżlatur tal-Unjoni kkonferixxa lill-Kummissjoni setgħa diskrezzjonali kbira ħafna meta kkonferilha mhux biss is-setgħa li toġġezzjona għall-PNA ippreżentat inizjalment, iżda wkoll li teżamina jekk l-oġġezzjonijiet tagħha jittieħdux inkunsiderazzjoni. Barra minn hekk, jekk il-Kummissjoni tqis li l-emendi magħmula ma humiex aċċettabbli, dan il-leġiżlatur taha d-dritt li tadotta deċiżjoni negattiva. Skont dan l-Istat Membru, huwa raġonevoli li jitqies li, bħal fil-proċedura ta’ evalwazzjoni tal-PNA inizjali, dan id-dritt huwa limitat għal-livell kemm temporali kif ukoll materjali.
36
F’dan il-kuntest, ir-Repubblika tal-Latvja tfakkar li l-prinċipju ta’ proporzjonalità, li huwa wieħed mill-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, jeżiġi, b’mod partikolari, li l-atti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni ma jaqbżux il-limiti ta’ dak li huwa xieraq u neċessarju għat-twettiq tal-għanijiet leġittimi mfittxija mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni. F’dan il-każ, hija tqis li, għalkemm id-dritt tal-Kummissjoni biex tevalwa l-emendi ma huwiex ikkontestat, dan ma jistax jitqies bħala assolut u illimitat. L-interpretazzjoni tal-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87, proposta fil-punti 6 sa 9 tal-appell tal-Kummissjoni, twassal għal riżultat li huwa sproporzjonat għall-Istat Membru u jikser l-aspettattivi leġittimi u ċ-ċertezza legali.
37
Skont ir-Repubblika tal-Latvja, l-interpretazzjoni sistematika tat-tieni subparagrafu tal-imsemmi Artikolu 9(3), fid-dawl tal-ewwel subparagrafu ta’ din l-istess dispożizzjoni, li joffri lill-Kummissjoni l-possibbiltà li taċċetta b’mod pożittiv u anki impliċitu, jiġifieri, mingħajr ma tadotta deċiżjoni formali, għandha twassal għar-riżultat li bih l-approvazzjoni tal-emendi għandha tiġi ssuġġettata għal proċedura ta’ aċċettazzjoni kompleta daqs dik applikabbli għall PNA ppreżentat inizjalment. Dan ir-riżultat jirriżulta wkoll b’mod impliċitu mit-tielet subparagrafu tal-Artikolu 9(3) ta’ din id-direttiva, li fih rekwiżit ta’ motivazzjoni mhux f’każ ta’ approvazzjoni mill-Kummissjoni, iżda fil-każijiet fejn din tkun irrifjutat l-emendi msemmija. Il-Kummissjoni għandha wkoll il-possibbiltà li tesprimi l-intenzjoni tagħha b’mod taċitu matul terminu ta’ tliet xhur.
38
Skont ir-Repubblika tal-Latvja, mill-interpretazzjoni sistematika u teleoloġika jirriżulta li l-perijodu ta’ tliet xhur stabbilit mill-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87 japplika mhux biss għall-PNA notifikat, iżda anki għall-emendi magħmula lil dan il-pjan.
39
Dan l-Istat Membru josserva li proċedura ta’ notifika tal-PNA effettiva u rapida hija neċessarja peress li, b’mod konformi mal-Artikolu 11 tad-Direttiva 2003/87, l-adozzjoni ta’ miżuri sussegwenti tista’ sseħħ biss wara l-approvazzjoni tal-PNA jew tal-emendi. B’hekk, a contrario, kieku l-Kummissjoni kellha, kif issostni hija stess, terminu illimitat biex teżamina dawn l-emendi, ikun impossibbli li jintlaħaq dan ir-riżultat effettiv, rapidu u “mhux ta’ dannu għall-iżvilupp ekonomiku”. In-nuqqas ta’ prevedibbiltà tat-terminu ta’ żmien (u tad-dħul fis-seħħ) ma huwiex tali li joħloq ċertezza legali u protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi la għall-operaturi, la għall-Istati Membri, u lanqas għal xi attur ieħor tas-suq intern tal-Unjoni Ewropea.
40
Ir-Repubblika tal-Latvja żżid li t-terminu ta’ żmien, iffissat fl-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87 għall-eżami tal-pjan inizjali, għandu jitqies li għandu natura imperattiva. Għalkemm din id-direttiva ma tapplikax espressament it-terminu ta’ tliet xhur għall-evalwazzjoni tal-emendi, dan it-terminu ta’ żmien ma jkollux sens kieku l-Kummissjoni kienet inizjalment suġġetta għal ċertu terminu ta’ żmien, iżda kieku tali restrizzjoni ma tapplikax għall-evalwazzjoni tal-emendi. B’hekk, il-proċedura ta’ koordinazzjoni titlef mit-trasparenza, mill-prevedibbiltà u mill-effettività tagħha. Konsegwentement, anki jekk it-terminu ta’ tliet xhur ma jkunx jista’ jiġi direttament applikat fil-każijiet kollha għall-emendi, terminu ta’ żmien itwal ma jistax jitqies bħala “terminu ta’ żmien raġonevoli”.
41
Bl-intervent tagħha, ir-Repubblika Ċeka taqbel mal-argumenti mressqa mir-Repubblika tal-Latvja, li josservaw il-fondatezza tal-interpretazzjoni mogħtija mill-Qorti Ġenerali fis-sentenza appellata.
42
Dan l-Istat Membru jsostni li mid-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 9 sa 11 tad-Direttiva 2003/87 jirriżulta li l-perijodu ta’ skambju huwa ppreċedut fiż-żmien minn diversi stadji preparatorji, li għalihom din id-direttiva tiffissa kalendarju preċiż. Skont ir-Repubblika Ċeka, minn evalwazzjoni ta’ dan il-kalendarju li tinsab fid-direttiva msemmija, jirriżulta li għall-finijiet tal-“aċċettazzjoni” tal-PNA kkomunikat minn Stat Membru, il-leġiżlatur tal-Unjoni ddelimita spazju vinkolanti ta’ sitt xhur.
43
Fil-fatt, peress li, fil-kuntest ta’ dawn is-sitt xhur, il-Kummissjoni għandha terminu ta’ tliet xhur għal eventwali rifjut tal-PNA kkomunikat inizjalment, huwa ċar, skont dan l-Istat Membru, li, għall-finijiet tal-approvazzjoni tal-emendi proposti mill-Istat Membru wara tali rifjut mill-Kummissjoni, jeżistu biss tliet xhur oħra f’dan l-ispazju ta’ żmien.
44
Għalhekk, din hija r-raġuni għalfejn, skont ir-Repubblika Ċeka, sa fejn il-Kummissjoni ssemmi, fl-appell tagħha, “terminu ta’ żmien raġonevoli”, ma hemm ebda dubju li tali terminu ta’ żmien ma jistax ikun ta’ iktar minn tliet xhur, fid-dawl tal-kalendarju vinkolanti indikat iktar ’il fuq, u li saħansitra għandu jkun inqas peress li, wara d-deċiżjoni ta’ ċaħda, l-Istat Membru għandu wkoll bżonn ta’ xi żmien biex jipprepara l-emendi meħtieġa, bil-kunsiderazzjoni tal-fatt li huwa marbut bil-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
45
Il-kwistjoni mqajma minn dan l-appell tikkonċerna l-interpretazzjoni tal-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87. Dan il-paragrafu fih tliet regoli. Skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 9(3), fit-tliet xhur wara n-notifika tal-PNA mill-Istat Membru, il-Kummissjoni tista’ tirrifjuta dan il-pjan, jew kull aspett minnu, fil-każ li ma jkunx kompatibbli mal-kriterji elenkati fl-Anness III jew mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 10 tal-imsemmija direttiva. Skont it-tieni subparagrafu ta’ din id-dispożizzjoni, l-Istat Membru jista’ jieħu deċiżjoni skont l-Artikolu 11(1) jew (2) tal-imsemmija direttiva biss jekk l-emendi proposti jkunu ġew aċċettati mill-Kummissjoni.
46
L-ewwel nett, għandu jiġi enfasizzat li, fl-aħħar tal-proċedura tal-Artikolu 9 tad-Direttiva 2003/87, PNA nnotifikat minn Stat Membru lill-Kummissjoni jgawdi minn preżunzjoni ta’ legalità, peress li, fl-iskadenza tat-terminu ta’ tliet xhur stabbilit fil-paragrafu 3 ta’ dan l-artikolu, dan jitqies bħala definittiv, fin-nuqqas ta’ osservazzjonijiet mill-Kummissjoni, b’tali mod li l-Istat Membru kkonċernat jista’ jadottah.
47
It-tieni nett, għandu jitfakkar, hekk kif ġustament enfasizzat il-Qorti Ġenerali fil-punt 46 tas-sentenza appellata, li s-setgħa ta’ stħarriġ u ta’ rifjut tal-PNA mill-Kummissjoni, li tirriżulta mill-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87, hija limitata ħafna, peress li tali setgħa għandha limiti kemm sostantivi kif ukoll temporali. Minn naħa, dan l-istħarriġ huwa limitat għall-eżami mill-Kummissjoni tal-kompatibbiltà tal-PNA mal-kriterji tal-Anness III tad-Direttiva 2003/87 kif ukoll mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 10 ta’ din id-Direttiva u, min-naħa l-oħra, għandu jitwettaq f’terminu ta’ tliet xhur li jibda jiddekorri min-notifika tal-imsemmi PNA mill-Istat Membru.
48
Min-naħa l-oħra, għandu jiġi kkonstatat li l-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87 ma jipprovdi ebda limitazzjoni f’dak li jikkonċerna l-emendi li jistgħu jsiru lil PNA, ħlief għall-ħtieġa li dawn jiġu aċċettati. B’hekk, l-emendi magħmula lil PNA jistgħu jirriżultaw minn talba tal-Kummissjoni, hekk kif jistgħu jirriżultaw mill-inizjattiva tal-Istat Membru stess.
49
F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni toġġezzjona għall-interpretazzjoni tal-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87, hekk kif tirriżulta mis-sentenza appellata, u b’mod iktar partikolari, għat-teżi li tgħid li, meta l-Kummissjoni tonqos milli topponi, f’terminu ta’ tliet xhur, PNA li ġie emendat fuq talba tagħha wara li hija tkun irrifjutat l-ewwel verżjoni tiegħu, il-PNA emendat jitqies bħala definittiv u jista’ jiġi adottat mill-Istat Membru li jkun innotifikah.
50
B’mod partikolari, il-Kummissjoni tosserva li t-tieni subparagrafu tal-imsemmi Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87 japplika mhux biss għal PNA, suġġett ta’ emendi fuq inizjattiva tal-Istat Membru stess wara li jkun ġie aċċettat mill-Kummissjoni, iżda anki għal kull notifika ulterjuri ta’ PNA emendat wara deċiżjoni ta’ rifjut tal-ewwel verżjoni, b’tali mod li l-adozzjoni tiegħu tkun teħtieġ minn qabel deċiżjoni pożittiva ta’ konformità min-naħa tal-Kummissjoni.
51
Din l-evalwazzjoni ma tistax tintlaqa’.
52
Fil-fatt, qabel kollox, il-Kummissjoni hija marbuta b’terminu ta’ tliet xhur biex tkun tista’ tirrifjuta PNA nnotifikat. Il-ħtieġa ta’ dan it-terminu tirriżulta mill-kalendarju tad-Direttiva 2003/87 iffissat fl-Artikoli 9(1) u 11(2) tagħha. Bis-saħħa ta’ dan il-kalendarju, il-pjanijiet għandhom ikunu nnotifikati lill-Kummissjoni mill-inqas tmintax-il xahar qabel il-bidu tal-perijodu taż-żmien ikkunsidrat u implementati mhux iktar tard minn xahrejn qabel il-bidu ta’ dak il-perijodu għal allokazzjoni ta’ drittijiet ta’ emissjoni. Meta PNA emendat jiġi nnotifikat wara r-rifjut tal-verżjoni oriġinali tiegħu mill-Kummissjoni, l-osservanza ta’ dan it-terminu ta’ tliet xhur tkun iktar iġġustifikata peress li ż-żmien li jibqa’ qabel l-implementazzjoni tal-pjan ikun ħafna inqas milli waqt l-ewwel notifika tal-PNA.
53
F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni ma tistax issostni li l-interpretazzjoni tal-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87 li tirriżulta mis-sentenza appellata jista’ jkollha l-effett, f’xi ċirkustanzi, li tippermetti lil Stat Membru li jtawwal il-proċedura ta’ evalwazzjoni ta’ PNA b’mod dilatorju, peress li huwa neċessarjament fl-interess tal-Istati Membri li jaslu għall-adozzjoni tal-PNA fit-termini ta’ żmien stabbiliti mid-dispożizzjonijiet iċċitati fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza.
54
Barra minn hekk, kemm mill-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87 kif ukoll mill-ħidma preparatorja ta’ din id-direttiva jirriżulta li s-setgħa mogħtija lill-Kummissjoni tikkonsisti mhux f’setgħa ta’ sostituzzjoni jew ta’ uniformizzazzjoni li tinkludi s-setgħa li tiġi ffissata kwantità massima ta’ kwoti ta’ emissjoni ta’ gassijiet serra li għandhom jiġu allokati, iżda biss f’setgħa ta’ stħarriġ ta’ konformità tal-PNA mal-kriterji msemmija fl-Anness III tad-Direttiva 2003/87 (sentenzi tad-29 ta’ Marzu 2012, Il-Kummissjoni vs Il-Polonja, C‑504/09 P, punt 80, u Il-Kummissjoni vs L-Estonja, C‑505/09 P, punt 82). Il-Kummissjoni hija b’hekk l-unika li tista’ tivverifika din il-konformità u li tista’ tirrifjuta l-PNA minħabba inkompatibbiltà ma’ dawn il-kriterji u dawn id-dispożizzjonijiet.
55
F’dan il-kuntest, għalkemm il-leġiżlatur tal-Unjoni qies li terminu ta’ tliet xhur kien suffiċjenti biex il-Kummissjoni tkun tista’ teżerċita s-setgħa ta’ stħarriġ tagħha u biex jippermettilha li tirrifjuta PNA notifikat fil-każ ta’ nuqqas ta’ konformità mal-kriterji msemmija, dan it-terminu għandu jitqies bħala iktar suffiċjenti waqt l-istħarriġ tal-verżjoni emendata ta’ dan il-PNA peress li l-Kummissjoni tkun diġà setgħet teżamina l-ewwel darba d-data relattiva għall-industrija nazzjonali kkonċernata mill-PNA.
56
Tali interpretazzjoni ma ċċaħħadx lit-tieni subparagrafu tal-imsemmi Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87 mill-effett utli tiegħu, kuntrarjament għall-allegazzjonijiet tal-Kummissjoni. Fil-fatt, din id-dispożizzjoni tista’ tapplika meta l-Kummissjoni ma tkunx ċaħdet PNA notifikat mill-Istat Membru li jista’ għalhekk idaħħlu fis-seħħ, u meta l-Istat Membru kkonċernat ikun jista’ jieħu inkunsiderazzjoni emendi eventwali, wara l-approvazzjoni mill-Kummissjoni.
57
It-tielet nett, għandu jitfakkar li, skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87, kull deċiżjoni tal-Kummissjoni li tirrifjuta PNA għandha tkun immotivata. B’hekk, tali dispożizzjoni timplika aġir attiv tal-Kummissjoni li, fid-dawl tal-għanijiet ta’ effettività u ta’ effiċjenza hekk kif jirriżultaw mill-premessa 5 tad-Direttiva 2003/87, għandha tkun inkwadrata fiż-żmien ikun liema jkun l-istadju tal-proċedura ta’ evalwazzjoni tal-konformità ta’ PNA.
58
Għalhekk, il-Qorti Ġenerali ma wettqitx żball ta’ liġi meta kkonstatat li l-fakultà tal-Kummissjoni li tirrifjuta l-verżjoni emendata ta’ PNA wara l-ewwel deċiżjoni ta’ rifjut tal-PNA fl-ewwel verżjoni tiegħu għandha tkun suġġetta għat-terminu ta’ tliet xhur stabbilit fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 9(3) tad-Direttiva 2003/87.
59
Konsegwentement, l-aggravju uniku tal-Kummissjoni għandu jiġi miċħud. B’hekk, l-appell għandu jiġi miċħud ukoll.
Fuq l-ispejjeż
60
Skont l-Artikolu 184(2) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, meta l-appell ma huwiex fondat, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddeċiedi dwar l-ispejjeż.
61
Skont l-Artikolu 138(1) tar-Regoli tal-Proċedura, applikabbli għall-proċedura ta’ appell skont l-Artikolu 184(1) ta’ dawn l-istess regoli, il-parti li titlef għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu. Peress li r-Repubblika tal-Latvja ma talbitx il-kundanna tal-Kummissjoni, din u r-Repubblika tal-Latvja għandhom ibatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom
62
Skont l-Artikolu 140(1) tar-regoli msemmija, l-Istati Membri u l-istituzzjonijiet li intervjenew fil-kawża għandhom ibatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom. Konsegwentement, ir-Repubblika Ċeka, li intervjeniet f’din il-proċedura, għandha tbati l-ispejjeż tagħha.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-appell huwa miċħud.
2)
Il-Kummissjoni Ewropea, ir-Repubblika tal-Latvja u r-Repubblika Ċeka għandhom ibatu l-ispejjeż tagħhom.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Latvjan.