62024CJ0271
WYROK TRYBUNAŁU (dziesiąta izba)
z dnia 13 marca 2025 r. (
*1
)
Odwołanie – Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją w Ukrainie – Zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych – Ujęcie nazwiska wnoszącego odwołanie – Wspieranie działań lub polityk, które podważają integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub stabilność lub bezpieczeństwo w Ukrainie lub im zagrażają, lub które utrudniają pracę organizacji międzynarodowych w Ukrainie
W sprawie C‑271/24 P
mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 16 kwietnia 2024 r.,
Igor Shuvalov, zamieszkały w Moskwie (Rosja), którego reprezentowali L.M. García López, J.L. Iriarte Ángel, F.M. Rodríguez González i L. Rodríguez Jiménez, abogados,
strona wnosząca odwołanie,
w której drugą stroną postępowania jest:
Rada Unii Europejskiej, którą reprezentowali D. Cerdán García i P. Mahnič, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana w pierwszej instancji,
TRYBUNAŁ (dziesiąta izba),
w składzie: D. Gratsias, prezes izby, M.L. Arastey Sahún (sprawozdawczyni), prezes piątej izby, i J. Passer, sędzia,
rzecznik generalny: L. Medina,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznik generalnej, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1
W odwołaniu Igor Shuvalov wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 7 lutego 2024 r., Shuvalov/Rada (T‑289/22, zwanego dalej zaskarżonym wyrokiem, EU:T:2024:57), w którym Sąd oddalił jego skargę zmierzającą do uchylenia, po pierwsze, decyzji Rady (WPZiB) 2022/265 z dnia 23 lutego 2022 r. dotyczącej zmiany decyzji 2014/145/WPZiB w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. 2022, L 42 I, s. 98; sprostowanie Dz.U. 2022, L 55, s. 81) oraz rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2022/260 z dnia 23 lutego 2022 r. dotyczącego wykonania rozporządzenia (UE) nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz.U. 2022, L 42 I, s. 3) (zwanych dalej łącznie „spornymi aktami pierwotnymi”), po drugie, decyzji Rady (WPZiB) 2022/1530 z dnia 14 września 2022 r. zmieniającej decyzję 2014/145/WPZiB w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. 2022, L 239, s. 149) oraz rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2022/1529 z dnia 14 września 2022 r. wykonującego rozporządzenie (UE) nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz.U. 2022, L 239, s. 1) (zwanych dalej łącznie „pierwszymi spornymi aktami utrzymującymi”), a po trzecie, decyzji Rady (WPZiB) 2023/572 z dnia 13 marca 2023 r. zmieniającej decyzję 2014/145/WPZiB w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. 2023, L 75 I, s. 134) oraz rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2023/571 z dnia 13 marca 2023 r. wykonującego rozporządzenie (UE) nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. 2023, L 75 I, s. 1) (zwanych dalej łącznie „kolejnymi spornymi aktami utrzymującymi”), w zakresie, w jakim owe akty (zwane dalej łącznie „spornymi aktami”) go dotyczą.
Ramy prawne i okoliczności powstania sporu
2
Okoliczności faktyczne i prawne sprawy przedstawiono w pkt 2–13 zaskarżonego wyroku i mogą one zostać streszczone oraz uzupełnione następująco.
3
Wnoszący odwołanie był w latach 2008–2018 wicepremierem rządu Federacji Rosyjskiej, a następnie, w dniu 24 maja 2018 r., został przewodniczącym Vnesheconombanku (VEB.RF) (banku rozwoju i handlu zagranicznego, Rosja).
Decyzja 2014/145/WPZiB
4
Po przyłączeniu Krymu do Federacji Rosyjskiej Rada Unii Europejskiej przyjęła w dniu 17 marca 2014 r., na podstawie art. 29 TUE, decyzję 2014/145/WPZiB w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. 2014, L 78, s. 16).
Pierwotna decyzja 2014/145
5
Artykuł 1 ust. 1 decyzji 2014/145, zmienionej decyzją Rady 2014/658/WPZiB z dnia 8 września 2014 r. (Dz.U. 2014, L 271, s. 47; sprostowanie Dz.U. 2015, L 275, s. 68) (zwanej dalej „pierwotną decyzją 2014/145”), zakazuje wjazdu na terytoria państw członkowskich lub przejazdu przez nie osobom fizycznym odpowiadającym kryteriom przewidzianym między innymi w lit. a) i b) tego artykułu, podczas gdy art. 2 ust. 1 owej decyzji przewiduje zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych osób fizycznych odpowiadających kryteriom przewidzianym między innymi w lit. a) i d) tego ostatniego artykułu [zwanym dalej łącznie, odpowiednio, „kryteriami lit. a) i lit. d)”], które są co do istoty identyczne z kryteriami przewidzianymi w art. 1 ust. 1 lit. a) i b) rzeczonej decyzji.
6
W dniu 23 lutego 2022 r. art. 2 pierwotnej decyzji 2014/145 brzmiał następująco:
„1.   Zamraża się wszelkie środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do lub będące w posiadaniu lub pod kontrolą:
a)
osób fizycznych, które aktywnie wspierają lub realizują działania lub polityki podważające integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub stabilność lub bezpieczeństwo na Ukrainie lub im zagrażają, osób fizycznych, które ponoszą odpowiedzialność za takie działania lub polityki, lub osób fizycznych, które utrudniają pracę organizacji międzynarodowych na Ukrainie, a także osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów z nimi powiązanych;
[…]
d)
osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów, które aktywnie wspierają, materialnie lub finansowo, rosyjskich decydentów odpowiedzialnych za aneksję Krymu lub destabilizację wschodniej Ukrainy lub też uzyskują korzyści od tych decydentów […]”.
Zmieniona decyzja 2014/145
7
Po inwazji sił zbrojnych Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w dniu 24 lutego 2022 r. Rada przyjęła, w dniu 25 lutego 2022 r., decyzję (WPZiB) 2022/329 zmieniającą decyzję 2014/145 (Dz.U. 2022, L 50, s. 1).
8
Kryteria przewidziane w art. 1 ust. 1 lit. a) i b) oraz w art. 2 ust. 1 lit. a) i d) decyzji 2014/145, zmienionej decyzją 2022/329 (zwanej dalej „zmienioną decyzją 2014/145”), są analogiczne do kryteriów, które przewidziano w art. 1 ust. 1 lit. a) i b) oraz w art. 2 ust. 1 lit. a) i d) pierwotnej decyzji 2014/145, z wyjątkiem tego, że po pierwsze, przysłówek „aktywnie” i przymiotnik „aktywny” zostały usunięte, każdy w swoim zakresie, z kryterium związanego ze wsparciem działań lub polityk podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających oraz z kryterium związanego ze wsparciem, materialnym lub finansowym, rosyjskich decydentów, a po drugie, odniesienie do wschodniej Ukrainy zostało rozszerzone na całe to państwo [kryterium przewidziane w art. 1 ust. 1 lit. b) i w art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145, zwane dalej również „kryterium lit. d)”].
Rozporządzenie (UE) nr 269/2014
9
W dniu 17 marca 2014 r. Rada przyjęła, na podstawie art. 215 ust. 2 TFUE, rozporządzenie (UE) nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz.U. 2014, L 78, s. 6).
Pierwotne rozporządzenie nr 269/2014
10
W dniu 23 lutego 2022 r. art. 3 ust. 1 lit. a) i d) rozporządzenia nr 269/2014, zmienionego rozporządzeniem Rady (UE) nr 811/2014 z dnia 25 lipca 2014 r. (Dz.U. 2014, L 221, s. 11) (zwanego dalej „pierwotnym rozporządzeniem nr 269/2014”), zawierał przepisy zasadniczo analogiczne do przepisów ustanowionych w art. 2 ust. 1 lit. a) i d) pierwotnej decyzji 2014/145, przytoczonych w pkt 6 niniejszego wyroku, w szczególności w odniesieniu do kryterium przewidzianego w art. 3 ust. 1 lit. d) pierwotnego rozporządzenia nr 269/2014 [zwanego dalej również „kryterium lit. d)”].
Zmienione rozporządzenie nr 269/2014
11
Po inwazji sił zbrojnych Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w dniu 24 lutego 2022 r. Rada przyjęła, w dniu 25 lutego 2022 r., rozporządzenie (UE) 2022/330 zmieniające rozporządzenie nr 269/2014 (Dz.U. 2022, L 51, s. 1). Kryteria przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. a) i d) rozporządzenia nr 269/2014, zmienionego rozporządzeniem 2022/330 (zwanego dalej „zmienionym rozporządzeniem nr 269/2014”), zostały zmienione w ten sam sposób co kryteria, o których mowa w pkt 8 niniejszego wyroku [kryterium przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. d) zmienionego rozporządzenia nr 269/2014, zwane również dalej „kryterium lit. d)”].
Sporne akty
Sporne akty pierwotne
12
W dniu 23 lutego 2022 r. Rada przyjęła sporne akty pierwotne i umieściła nazwisko wnoszącego odwołanie w pozycji 227 wykazu środków ograniczających zawartego w załączniku do każdego z dwóch aktów w następujący sposób:
„Igor Ivanovich Shuvalov [j]est przewodniczącym Państwowej Korporacji Rozwoju VEB.RF i członkiem Rady Euroazjatyckiej Komisji Gospodarczej. Wcześniej był pierwszym wicepremierem [Federacji Rosyjskiej]. Pełniąc swoją funkcję, wypowiadał się, stwierdzając, że [Federacja Rosyjska] zmieni zasady budżetowe, aby [uwzględnić] dodatkowe dwa miliony ludności po bezprawnej aneksji Krymu przez Federację Rosyjską. Wspiera zatem działania i polityki podważające integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy”.
Pierwsze sporne akty utrzymujące
13
W dniu 14 września 2022 r. Rada przyjęła pierwsze sporne akty utrzymujące i pozostawiła nazwisko wnoszącego odwołanie w pozycji 227 wykazu zawartego w załączniku do każdego z tych dwóch aktów – z tych samych powodów co powody wymienione w poprzednim punkcie.
Kolejne sporne akty utrzymujące
14
W dniu 13 marca 2023 r. Rada przyjęła kolejne sporne akty utrzymujące i pozostawiła nazwisko wnoszącego odwołanie w pozycji 227 wykazu zawartego w załączniku do każdego z tych dwóch aktów z następujących powodów:
„Igor Ivanovich Shuvalov [j]est przewodniczącym Państwowej Korporacji Rozwoju VEB.RF. W przeszłości był pierwszym wicepremierem [Federacji Rosyjskiej] i członkiem Rady Euroazjatyckiej Komisji Gospodarczej. Pełniąc funkcję pierwszego wicepremiera, stwierdził, że [Federacja Rosyjska] zmieni zasady budżetowe, aby uwzględnić dodatkowe dwa miliony ludności po bezprawnej aneksji Krymu przez Federację Rosyjską. Wspiera zatem działania i polityki podważające integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy”.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
15
W skardze złożonej w sekretariacie Sądu w dniu 18 maja 2022 r. wnoszący odwołanie wniósł do Sądu o stwierdzenie nieważności spornych aktów w zakresie, w jakim go one dotyczą. Na poparcie skargi wnoszący odwołanie podniósł siedem zarzutów, z których pierwszy dotyczył popełnionego przez Radę oczywistego błędu w ocenie okoliczności faktycznych, drugi – naruszenia przez Radę spoczywającego na niej obowiązku uzasadnienia, trzeci – naruszenia prawa podstawowego do wolności wypowiedzi, czwarty – naruszenia prawa do skutecznej ochrony sądowej, piąty – naruszenia prawa własności w świetle zasady proporcjonalności, szósty – naruszenia zasady równego traktowania, a siódmy – nadużycia władzy.
16
Co się tyczy zarzutu drugiego, dotyczącego naruszenia obowiązku uzasadnienia, Sąd stwierdził w pkt 38 i 39 zaskarżonego wyroku, że uzasadnienie spornych aktów opierało się na wystarczająco indywidualnych, szczególnych i konkretnych powodach, by umożliwić wnoszącemu odwołanie obronę oraz zrozumienie kryterium i powodów leżących u podstaw tych aktów, i dlatego zarzutu tego nie uwzględniono.
17
Co się tyczy zarzutu pierwszego, dotyczącego błędu w ocenie okoliczności faktycznych, Sąd orzekł w pkt 65 zaskarżonego wyroku, że możliwe jest – jak uczyniła to Rada – uwzględnienie okoliczności, które zaszły w czasie stosunkowo odległym od dnia ustanowienia środka ograniczającego, w zakresie, w jakim po pierwsze, okoliczności te potwierdzają jedno z kryteriów uzasadniających umieszczenie nazwiska zainteresowanego w wykazie środków ograniczających, a po drugie, zostanie wykazane, że w chwili ustanowienia środków ograniczających osoba ta nie zaprzestała definitywnie wszelkiej działalności uzasadniającej takie ustanowienie. W niniejszej sprawie Sąd zauważył w pkt 81–87 wydanego wyroku, że łańcuch wystarczająco precyzyjnych, konkretnych i spójnych poszlak pozwalał na stwierdzenie, iż jako członek rządu Federacji Rosyjskiej, a następnie przewodniczący VEB.RF – instytucji publicznej wspierającej politykę gospodarczą określaną przez prezydenta Federacji Rosyjskiej i prowadzoną przez rząd tej Federacji – zaangażowany również stale w rozwój gospodarczy Krymu od czasu zajęcia tegoż przez Federację Rosyjską, wnoszący odwołanie spełniał przesłanki przewidziane w kryterium lit. a).
18
W odniesieniu do zarzutu piątego, dotyczącego naruszenia prawa własności w świetle zasady proporcjonalności, Sąd stwierdził w pkt 96–116 zaskarżonego wyroku, że środki ograniczające nałożone na wnoszącego odwołanie miały charakter zabezpieczający, tymczasowy i odwracalny, a organy władz krajowych mogły zezwolić na korzystanie z niektórych zabezpieczonych dóbr, tak więc środki te nie pozbawiały wnoszącego odwołanie prawa własności, warunki prawnie uzasadnionego ograniczenia rzeczonego prawa przedstawione w art. 52 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”) zostały spełnione, proporcjonalność środków była uzasadniona ich adekwatnością do realizowanego celu i wystarczyło, aby wnoszący odwołanie zaprzestał działań, które uzasadniały nałożenie rzeczonych środków, by owe środki zostały uchylone.
19
W pkt 123 i 124 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, w odpowiedzi na zarzut trzeci wnoszącego odwołanie, że ustanowione wobec tegoż środki ograniczające nie wpływały w żaden sposób na jego wolność wypowiedzi i że wypowiedzi wnoszącego odwołanie przytoczone w uzasadnieniu spornych aktów były jedynie częścią dowodów należycie potwierdzonych w aktach dowodowych i przemawiających za stwierdzeniem, iż spełnia on przesłanki przewidziane w kryterium lit. a). W pkt 126 omawianego wyroku Sąd stwierdził również, że ponieważ Rada nie dopuściła się błędu w ocenie, gdy uznała, że kryterium to jest spełnione w odniesieniu do wnoszącego odwołanie, należy odrzucić zarzut szósty, dotyczący naruszenia zasady równego traktowania.
20
Sąd odrzucił wreszcie w pkt 131–133 rzeczonego wyroku zarzuty czwarty i siódmy, dotyczące – odpowiednio – naruszenia prawa do skutecznej ochrony sądowej oraz nadużycia władzy.
21
W tych okolicznościach, ponieważ żaden z zarzutów skargi nie został uwzględniony, zaskarżonym wyrokiem Sąd oddalił rzeczoną skargę.
Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron
22
Wnoszący odwołanie wnosi w nim do Trybunału o:
–
uchylenie zaskarżonego wyroku;
–
uwzględnienie skargi poprzez stwierdzenie nieważności spornych aktów w zakresie, w jakim go one dotyczą, oraz w konsekwencji decyzji 2014/145 i rozporządzenia nr 269/2014 w zakresie, w jakim owe akty go dotyczą lub mogą dotyczyć;
–
obciążenie Rady kosztami postępowania w obydwu instancjach.
23
Rada wnosi do Trybunału o:
–
oddalenie odwołania w całości oraz
–
obciążenie wnoszącego odwołanie kosztami postępowania.
W przedmiocie odwołania
24
Na poparcie swojego odwołania wnoszący je podnosi sześć zarzutów. Owe sześć zarzutów dotyczy naruszeń prawa, których dopuścił się Sąd, gdy orzekł, że Rada nie popełniła błędu w ocenie (zarzut pierwszy), że Rada dopełniła obowiązku uzasadnienia (zarzut drugi), że sporne akty nie naruszają prawa wnoszącego odwołanie do wolności wypowiedzi (zarzut trzeci), że jego prawo własności nie zostało naruszone w świetle zasady proporcjonalności (zarzut czwarty), że zasada równego traktowania nie została naruszona (zarzut piąty), że przestrzegano prawa do skutecznej ochrony sądowej oraz że Rada nie dopuściła się nadużycia władzy (zarzut szósty).
W przedmiocie zarzutu pierwszego
Argumentacja stron
25
W ramach zarzutu pierwszego wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi, że ów – z powodu oczywistego przeinaczenia okoliczności faktycznych – naruszył prawo, gdy orzekł w pkt 58–87 zaskarżonego wyroku, że Rada nie popełniła błędu w ocenie, gdy zastosowała w jego przypadku kryterium lit. a).
26
W pkt 65 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł bowiem, bez przytoczenia jakiegokolwiek orzecznictwa w tym względzie, że do celów ustanowienia środków ograniczających możliwe jest uwzględnienie okoliczności, które zaszły w czasie stosunkowo odległym od dnia ustanowienia tych środków. Tymczasem z kilku wyroków Sądu wynika, że przedstawiane przez Radę uzasadnienie powinno spełniać kryterium aktualności w dniu przyjęcia przez nią środków ograniczających wobec zainteresowanej osoby. W szczególności należy uwzględnić zmianę sytuacji zainteresowanej osoby, przy czym nie można zakładać – ze względu na pełnione przez nią uprzednio funkcje lub wcześniejsze publiczne oświadczenia – że osoba ta nadal, w dniu ustanowienia rozpatrywanych środków, wspiera lub może wspierać reżim w kraju trzecim, którego dotyczą owe środki, lub sytuację, z którą owe środki są związane.
27
Wnoszący odwołanie kwestionuje również pkt 82 zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim jego zdaniem Sąd niesłusznie orzekł, że okoliczność objęcia przez wnoszącego odwołanie, po zaprzestaniu pełnienia funkcji rządowych, funkcji przewodniczącego VEB.RF oznacza, że nadal wspiera on działania i polityki zagrażające integralności terytorialnej, suwerenności i niezależności Ukrainy. Uzasadnienie spornych aktów nie odnosiło się bowiem do działalności VEB.RF i nie zawierało jakiegokolwiek konkretnego zarzutu wobec wnoszącego odwołanie, podczas gdy to on został objęty rozpatrywanymi środkami ograniczającymi. Tymczasem pełniąc funkcję przewodniczącego VEB.RF, wnoszący odwołanie pełnił, w przeciwieństwie do tego, co stwierdził Sąd, funkcje zawodowe w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem, które nie były w jakikolwiek sposób związane z działaniami i politykami prowadzonymi przez rząd rosyjski.
28
W odpowiedzi Rada podkreśla, że ze względu na obszerność zarzutów wnoszącego odwołanie i na okoliczność, że ów odnosi się konkretnie wyłącznie do pkt 65 i 82 zaskarżonego wyroku, miała ona trudności z obaleniem tych zarzutów oraz zrozumieniem między innymi, na czym miałoby polegać oczywiste przeinaczenie okoliczności faktycznych. Co do istoty instytucja ta nie zgadza się z argumentami wnoszącego odwołanie.
29
W replice wnoszący odwołanie twierdzi między innymi, że jego pierwszy zarzut jest dopuszczalny, ponieważ wymienia on wyraźnie kwestionowane punkty zaskarżonego wyroku, a mianowicie pkt 58–87. Poza tym nawet jeśli prawdą jest, że zarzut pierwszy dotyczy zwłaszcza pkt 65 i 82 rzeczonego wyroku, to należałoby uwzględnić okoliczność, iż te dwa punkty zawierają wnioski z rozumowania prawnego przeprowadzonego w innych kwestionowanych punktach owego wyroku.
30
W duplice Rada wskazuje między innymi, iż poinformowała jedynie, że miała ona trudności w zrozumieniu pierwszego zarzutu oraz że tak czy inaczej wniosła o oddalenie odwołania jako bezzasadne, a nie o odrzucenie go jako niedopuszczalne.
Ocena Trybunału
31
W ramach zarzutu pierwszego wnoszący odwołanie zarzuca w istocie Sądowi, że ten, z powodu oczywistego przeinaczenia okoliczności faktycznych, stwierdził w pkt 58–87, a zwłaszcza w pkt 65 i 82 zaskarżonego wyroku, że Rada nie popełniła błędu w ocenie. Sąd błędnie bowiem w jego opinii orzekł, że Rada mogła się oprzeć – w celu uzasadnienia spornych aktów – na funkcjach i oświadczeniach publicznych sprzed przyjęcia owych aktów. Wnoszący odwołanie zarzuca również Sądowi, że ów z faktu zajmowania przez wnoszącego odwołanie stanowiska przewodniczącego VEB.RF wywiódł wsparcie w rozumieniu kryterium lit. a), podczas gdy wnoszący odwołanie pełnił w ramach tego stanowiska jedynie funkcje zarządzającego przedsiębiorstwem, które nie były w jakikolwiek sposób związane z działaniami i politykami prowadzonymi przez rząd rosyjski wobec Ukrainy.
– W przedmiocie dopuszczalności
32
Należy zauważyć, że nie podnosząc formalnie zarzutu niedopuszczalności zarzutu pierwszego, Rada informuje, iż z uwagi na zbiorcze zakwestionowanie przez wnoszącego odwołanie znacznej liczby punktów wyroku miała ona trudności ze zrozumieniem zakresu owego zarzutu, w szczególności w odniesieniu do podniesionego oczywistego przeinaczenia okoliczności faktycznych.
33
W tym względzie należy przypomnieć, że – jak wynika z art. 256 ust. 1 akapit drugi TFUE, z art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i z art. 168 § 1 lit. d) regulaminu postępowania przed Trybunałem – odwołanie powinno szczegółowo wskazywać zakwestionowane części wyroku, o którego uchylenie wniesiono, oraz zawierać argumenty prawne, które szczegółowo uzasadniają to żądanie, pod rygorem uznania odwołania lub danego zarzutu za niedopuszczalne (wyrok z dnia 25 stycznia 2022 r., Komisja/European Food i in., C‑638/19 P, EU:C:2022:50, pkt 75 i przytoczone tam orzecznictwo), i że Trybunał powinien, w razie potrzeby z urzędu, sprawdzić, czy ów wymóg uszczegółowienia został spełniony (zob. podobnie wyroki: z dnia 15 grudnia 1961 r., Fives Lille Cail i in./Wysoka Władza, 19/60, 21/60, 2/61 i 3/61, EU:C:1961:30, s. 588; a także z dnia 25 czerwca 2020 r., HF/Parlament, C‑570/18 P, EU:C:2020:490, pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo).
34
Ponadto w sytuacji gdy wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi przeinaczenie okoliczności faktycznych lub dowodów, powinien on – zgodnie z art. 256 TFUE, z art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i z art. 168 § 1 lit. d) regulaminu postępowania przed Trybunałem – szczegółowo wskazać, które okoliczności lub dowody zostały jego zdaniem przeinaczone przez Sąd, oraz wykazać błędy w analizie, które w jego opinii doprowadziły do takiego przeinaczenia. Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału takie przeinaczenie powinno wynikać w sposób oczywisty z akt sprawy, bez konieczności przeprowadzania nowej oceny okoliczności faktycznych i dowodów (wyrok z dnia 6 czerwca 2024 r., Ryanair/Komisja, C‑441/21 P, EU:C:2024:477, pkt 55 i przytoczone tam orzecznictwo).
35
W niniejszej sprawie, co się tyczy zarzutu dotyczącego oczywistego przeinaczenia okoliczności faktycznych, należy stwierdzić, że wnoszący odwołanie nie wskazuje w odwołaniu w sposób precyzyjny okoliczności stanu faktycznego, które miałyby zostać przeinaczone, a tym bardziej nie wskazuje błędów w analizie, których miałby dopuścić się Sąd. W tych okolicznościach zarzut ów należy uznać za niedopuszczalny.
36
Natomiast o ile prawdą jest, że wnoszący odwołanie kwestionuje zbiorczo pkt 58–87 zaskarżonego wyroku, koncentrując się przy tym w swoim rozumowaniu jedynie na pkt 65 i 82 owego wyroku, o tyle należy zauważyć, jak słusznie podniósł w replice wnoszący odwołanie, że pkt 82 rzeczonego wyroku zawiera wnioski z rozumowania prawnego przeprowadzonego w innych zaskarżonych punktach tego wyroku, do których to punktów ów pkt 82 wyraźnie się odwołuje, dlatego zarzut pierwszy spełnia wymogi przypomniane w pkt 33 niniejszego wyroku i jest, biorąc pod uwagę rozważania przedstawione w poprzednim punkcie niniejszego wyroku, częściowo dopuszczalny.
– Co do istoty
37
W swojej argumentacji wnoszący odwołanie kwestionuje w istocie, po pierwsze, rozważania przedstawione w pkt 65 zaskarżonego wyroku, a po drugie, wniosek, który Sąd przedstawił w pkt 82 owego wyroku.
38
Z orzecznictwa Trybunału wynika, że każda decyzja, która nakłada na daną osobę środki ograniczające lub takie środki wobec tej osoby utrzymuje, musi opierać się na wystarczająco solidnej podstawie faktycznej, ponieważ sąd Unii musi sprawdzić materialną prawidłowość podnoszonych okoliczności faktycznych w odniesieniu do przedstawionych informacji lub dowodów oraz ocenić moc dowodową tych ostatnich w zależności od okoliczności konkretnej sprawy i w świetle ewentualnych uwag przedstawionych w ich przedmiocie, w szczególności przez zainteresowaną osobę (zob. podobnie wyrok z dnia 18 lipca 2013 r., Komisja i in./Kadi, C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P, EU:C:2013:518, pkt 119, 124).
39
Jak przypomniał Sąd w pkt 61 zaskarżonego wyroku, to do właściwego organu Unii należy – w razie zakwestionowania – wykazanie zasadności argumentów wysuwanych przeciwko zainteresowanej osobie, a nie do tej osoby przedstawienie dowodu przeciwnego, wykazującego brak zasadności wspomnianych argumentów. O ile nie jest wymagane, by organ ten przedstawił przed sądem Unii wszystkie informacje i dowody nieodłącznie związane z podnoszonymi argumentami, o tyle istotne jest, by przedstawione informacje lub dowody potwierdzały argumenty wysunięte przeciwko zainteresowanej osobie (zob. podobnie wyrok z dnia 18 lipca 2013 r., Komisja i in./Kadi, C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P, EU:C:2013:518, pkt 120, 121).
40
Co się tyczy, po pierwsze, pkt 65 zaskarżonego wyroku, należy stwierdzić, że w przeciwieństwie do tego, co twierdzi wnoszący odwołanie, orzecznictwo przytoczone w dwóch poprzednich punktach niniejszego wyroku nie stoi na przeszkodzie temu, by w sytuacji takiej jak ta w niniejszej sprawie Rada mogła uwzględnić – na potrzeby oceny, czy dana osoba spełnia kryterium umieszczenia, takie jak kryterium lit. a) lub kryterium lit. d) – informacje lub dowody odnoszące się do okoliczności, które zaszły przed dniem przyjęcia aktu nakładającego lub utrzymującego środki ograniczające, w zakresie, w jakim owe informacje lub dowody stanowią podstawę uzasadnienia tego aktu oraz pomagają ustalić, że pomimo upływu czasu i przy uwzględnieniu ogółu istotnych okoliczności właściwych dla każdego przypadku zainteresowana osoba spełnia rozpatrywane kryterium umieszczenia w wykazie (zob. analogicznie wyrok z dnia 20 czerwca 2019 r., K.P., C‑458/15, EU:C:2019:522, pkt 57). Nie można w szczególności wykluczyć, że takie informacje i dowody mogą zostać uwzględnione w celu ustalenia, w świetle rozpatrywanego kryterium umieszczenia, ciągłości pomiędzy z jednej strony wcześniejszą sytuacją osoby zainteresowanej a z drugiej strony jej obecną sytuacją.
41
Po drugie, by ostatecznie wywnioskować w niniejszym przypadku, że Rada nie popełniła błędu w ocenie, Sąd stwierdził w pkt 62–64, 66, 68, 69, 72, 76 i 80 zaskarżonego wyroku, że z jednej strony w dniu przyjęcia spornych aktów wnoszący odwołanie aktywnie wspierał działania lub polityki, o których mowa w kryterium lit. a), w tym między innymi rozwój gospodarczy Krymu, ze względu na to, iż jako przewodniczący VEB.RF działał – wraz z całym kierownictwem i administratorami korporacji bezpośrednio lub pośrednio powoływanymi lub odwoływanymi przez głowę państwa Federacji Rosyjskiej lub przez rząd rosyjski – zgodnie z polityką gospodarczą określaną przez tę głowę państwa i prowadzoną przez ten rząd. Z drugiej strony Sąd zauważył, że wnoszący odwołanie udzielał już takiego wsparcia kilka lat wcześniej, gdy pełnił – aż do powołania go na przewodniczącego VEB.RF w 2018 r. – funkcję wicepremiera i składał z tego tytułu w 2014 r. oświadczenia publiczne popierające rozwój gospodarczy Krymu.
42
Przyjąwszy zatem zasadniczo, że aktywne wsparcie udzielane przez wnoszącego odwołanie – w charakterze przewodniczącego VEB.RF – w dniu wydania spornych aktów wpisywało się w przedłużenie tego wsparcia, wyrażanego już w 2014 r. w ramach pełnionej przez niego funkcji wicepremiera, Sąd nie naruszył prawa, gdy stwierdził w pkt 82 zaskarżonego wyroku, że Rada przedstawiła łańcuch wystarczająco precyzyjnych, konkretnych i spójnych poszlak wskazujących na to, iż od 2014 r. i aż do dnia przyjęcia spornych aktów pierwotnych wnoszący odwołanie był w sposób ciągły odpowiedzialny za takie wsparcie w rozumieniu kryterium lit. a).
43
Co się tyczy zarzutu, zgodnie z którym Sąd błędnie stwierdził w pkt 82 zaskarżonego wyroku, że jako przewodniczący VEB.RF wnoszący odwołanie udzielał aktywnego wsparcia w rozumieniu kryterium lit. a), podczas gdy ten pełnił wyłącznie funkcje zawodowe w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem, które nie były w żaden sposób związane z działaniami i politykami prowadzonymi przez rząd rosyjski, wystarczy przypomnieć, że zgodnie z art. 256 TFUE i art. 58 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odwołanie jest ograniczone do kwestii prawnych. Wyłącznie Sąd jest właściwy do wskazywania istotnych okoliczności faktycznych i dokonywania ich oceny, a także do dokonywania oceny dowodów. Ocena tych okoliczności faktycznych i dowodów nie stanowi zatem, z zastrzeżeniem przypadków ich przeinaczenia, kwestii prawnej podlegającej jako taka kontroli Trybunału w postępowaniu odwoławczym (wyrok z dnia 29 lutego 2024 r., Euranimi/Komisja, C‑95/23 P, EU:C:2024:177, pkt 84 i przytoczone tam orzecznictwo).
44
Otóż poprzez taki zarzut wnoszący odwołanie dąży do podważenia dokonanej przez Sąd oceny okoliczności faktycznych i dowodów, podczas gdy, mimo iż formalnie podnosi on przeinaczenie okoliczności faktycznych, nie wskazuje on, jak wynika z pkt 35 niniejszego wyroku, w sposób szczegółowy okoliczności faktycznych, które zostały przeinaczone, ani nie wykazuje błędów w analizie, których miał dopuścić się Sąd.
45
Ponadto w zakresie, w jakim wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi, że ten w pkt 82 zaskarżonego wyroku przyjął rozumowanie, którego szczegóły nie widnieją w uzasadnieniu spornych aktów, ponieważ uzasadnienie to ogranicza się do wyjaśnienia, iż wnoszący odwołanie jest „przewodniczącym VEB.RF”, bez odniesienia się do działalności tego podmiotu ani do jakichkolwiek informacji dotyczących roli wnoszącego odwołanie w ramach owej funkcji przewodniczącego, należy przypomnieć, że kwestię uzasadnienia, która stanowi istotny wymóg formalny, należy odróżnić od kwestii dowiedzenia zarzucanego zachowania, która mieści się w sferze materialnej zgodności z prawem danego aktu i pociąga za sobą, jak wynika z orzecznictwa, o którym mowa w pkt 38 niniejszego wyroku, kontrolę prawdziwości okoliczności faktycznych przywołanych w tym akcie, a także ich kwalifikacji jako argumentów uzasadniających zastosowanie środków ograniczających wobec zainteresowanej osoby (wyrok z dnia 15 listopada 2012 r., Rada/Bamba, C‑417/11 P, EU:C:2012:718, pkt 60 i przytoczone tam orzecznictwo).
46
W tym względzie, jak przypomniano w pkt 38 i 39 niniejszego wyroku, to do właściwego organu Unii należy – w razie zakwestionowania – wykazanie zasadności argumentów wysuwanych przeciwko zainteresowanej osobie, a do sądu Unii – sprawdzenie materialnej prawidłowości podnoszonych okoliczności faktycznych w świetle przedstawionych informacji lub dowodów.
47
W niniejszej sprawie z pkt 62, 69, 76, 81 i 82 zaskarżonego wyroku wynika, że zgodnie z tym orzecznictwem Sąd, po pierwsze, stwierdził, że dowody przedstawione w aktach Rady wiążą się wystarczająco z uzasadnieniem, zgodnie z którym wnoszący odwołanie jest przewodniczącym VEB.RF, po drugie, sprawdził materialną prawidłowość okoliczności faktycznych leżących u podstaw tego uzasadnienia w świetle owych dowodów, a po trzecie, stwierdził zasadniczo, że wnoszący odwołanie, ze względu na pełnioną przez siebie funkcję przewodniczącego VEB.RF, realizował politykę gospodarczą rządu rosyjskiego i uczestniczył w ten sposób w rozwoju gospodarczym Krymu, zatem można było wywnioskować, że udzielał on aktywnego wsparcia w rozumieniu kryterium lit. a).
48
Co się wreszcie tyczy podnoszonego przez wnoszącego odwołanie zarzutu, zgodnie z którym Sąd w pkt 18 zaskarżonego wyroku błędnie stwierdził, że lektura pism wnoszącego odwołanie wskazuje wyraźnie, że nie wnosi on o stwierdzenie nieważności decyzji 2014/145 i rozporządzenia nr 269/2014, to wystarczy stwierdzić, że wnoszący odwołanie nie kwestionuje, jak wskazano we wspomnianym pkt 18 zaskarżonego wyroku, iż potwierdził na rozprawie przed Sądem, że nie domaga się stwierdzenia nieważności tych dwóch aktów jako takich. Ponadto wnoszący odwołanie zwraca jedynie uwagę na podnoszone „nieprawdziwe twierdzenia” Sądu w tym względzie i nie podnosi, że Sąd pominął analizę argumentów przedstawionych przez niego w pierwszej instancji i dotyczących legalności decyzji 2014/145 oraz rozporządzenia nr 269/2014 jako takich, a w szczególności legalności kryteriów przewidzianych w tych aktach, takich jak kryteria lit. a) i d).
49
Ze względu na powyższe zarzut pierwszy należy oddalić.
W przedmiocie zarzutu drugiego
Argumentacja stron
50
W ramach zarzutu drugiego wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi, że ten błędnie stwierdził w pkt 36, 38 i 39 zaskarżonego wyroku, iż Rada dopełniła spoczywającego na niej obowiązku uzasadnienia. Poza tym w pkt 33 owego wyroku Sąd sam przyznał, że kryterium, na podstawie którego wnoszącego odwołanie objęto środkami ograniczającymi, nie wynika w sposób jasny z lektury uzasadnienia. O ile w tym samym punkcie Sąd stwierdził ostatecznie, że uzasadnienie spornych aktów odnosi się wyłącznie do kryterium lit. a), a nie do kryterium lit. d), o tyle stwierdzenie to nie może być spójne z zachowaniem Rady w toku postępowania przed Sądem, jako że Rada konsekwentnie przywoływała przeciwko wnoszącemu odwołanie obydwa kryteria.
51
W pkt 35 zaskarżonego wyroku Sąd został ponadto wprowadzony w błąd uzasadnieniem spornych aktów w zakresie, w jakim przedstawiało ono wnoszącego odwołanie jako pełniącego jednocześnie funkcje członka Rady Euroazjatyckiej Komisji Gospodarczej i przewodniczącego VEB.RF, podczas gdy, jak wnoszący odwołanie udowodnił to przed Sądem, pełnił on te funkcje kolejno po sobie. Powyższe wykazało w sposób niepodważalny brak uzasadnienia spornych aktów.
52
Co się tyczy uzasadnienia przedstawionego przez Sąd w pkt 36 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym funkcja przewodniczącego VEB.RF, o której mowa w uzasadnieniu spornych aktów, powinna być odczytywana z uwzględnieniem kontekstu, w jakim funkcja ta została zainteresowanemu powierzona i jest wykonywana, a w szczególności funkcja wicepremiera, którą pełnił on wcześniej, wnoszący odwołanie uważa, że właśnie ów kontekst czyni niewytłumaczalnym powód, dla którego został on objęty środkami ograniczającymi, ponieważ okoliczność zaprzestania pełnienia ważnych funkcji politycznych w celu objęcia funkcji przewodniczącego instytucji publicznej oznacza wyraźne zmniejszenie jego zdolności wpływania na politykę swojego kraju i wspierania działań rządu rosyjskiego przeciwko Ukrainie.
53
Rada kwestionuje argumenty wnoszącego odwołanie.
Ocena Trybunału
54
W zarzucie drugim wnoszący odwołanie twierdzi zasadniczo, że Sąd naruszył prawo, gdy w pkt 33, 35, 36, 38 i 39 zaskarżonego wyroku stwierdził, że Rada dopełniła spoczywającego na niej obowiązku uzasadnienia.
55
W tym względzie należy podkreślić, że co się tyczy pkt 33 zaskarżonego wyroku, Sąd przyjął, czego wnoszący odwołanie nie podważa, iż uzasadnienie spornych aktów odnosi się wyłącznie do kryterium lit. a), w związku z czym uzasadnienie owych aktów mogło wykluczyć zidentyfikowanie przez wnoszącego odwołanie innego kryterium umieszczenia, takie jak kryterium lit. d). Zatem przywołanie przez Radę kryterium lit. d) w toku postępowania przed Sądem nie ma jakiegokolwiek wpływu na kwestię, czy Rada – jak orzekł Sąd – właściwie uzasadniła sporne akty w świetle kryterium lit. a).
56
Co się tyczy zarzucanego niewystarczającego charakteru uzasadnienia spornych aktów pierwotnych, do którego Sąd nie odniósł się w pkt 35 zaskarżonego wyroku, należy przypomnieć, że jak wskazano w pkt 45 niniejszego wyroku, kwestię uzasadnienia, która stanowi istotny wymóg formalny, należy odróżnić od kwestii dowiedzenia zarzucanego zachowania, która mieści się w sferze materialnej zgodności z prawem danego aktu.
57
W pkt 35 zaskarżonego wyroku Sąd prawidłowo wskazał, że lektura uzasadnienia spornych aktów pierwotnych i pierwszych spornych aktów utrzymujących wskazuje wyraźnie, iż Rada przyjęła między innymi, w celu nałożenia środków ograniczających na wnoszącego odwołanie i ich utrzymania, że ten w dniu przyjęcia owych aktów był przewodniczącym VEB.RF i członkiem Rady Euroazjatyckiej Komisji Gospodarczej. Sąd stwierdził zatem, zarówno w tym punkcie, jak i w pkt 38 i 39 zaskarżonego wyroku, że wnoszący odwołanie mógł zrozumieć, z jakich powodów został objęty środkami ograniczającymi, i że wobec tego był w stanie się bronić. Poza tym w przeciwieństwie do tego, co zasadniczo podnosi wnoszący odwołanie, Sąd należycie uwzględnił jego zarzut, zgodnie z którym ten nie był już członkiem Rady Euroazjatyckiej Komisji Gospodarczej w dniu przyjęcia spornych aktów pierwotnych i pierwszych spornych aktów utrzymujących. Sąd stwierdził bowiem w pkt 82 zaskarżonego wyroku, że wnoszący odwołanie spełniał rozpatrywane w sprawie kryteria niezależnie od okoliczności, iż nie był on już członkiem owej komisji.
58
Co się tyczy pkt 36 zaskarżonego wyroku, należy przypomnieć, jak to uczynił sam Sąd w pkt 29 owego wyroku, że akt niekorzystny jest wystarczająco uzasadniony, jeżeli został wydany w okolicznościach znanych zainteresowanemu, pozwalających mu na zrozumienie treści środka przyjętego względem niego (wyrok z dnia 25 czerwca 2020 r., Vnesheconombank/Rada, C‑731/18 P, EU:C:2020:500, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo). Sąd właściwie zastosował owo orzecznictwo w pkt 36 zaskarżonego wyroku, gdy stwierdził, że biorąc pod uwagę kontekst, w jakim funkcje przewodniczącego VEB.RF zostały wnoszącemu odwołanie powierzone i są wykonywane, oraz uwzględniając również okoliczność, iż wnoszący odwołanie był wcześniej wicepremierem, samą wzmiankę o pełnieniu tych funkcji należy uznać, w świetle obowiązku uzasadnienia, za wystarczający element umożliwiający wnoszącemu odwołanie obronę oraz zrozumienie kryterium i powodów leżących u podstaw przyjętych wobec niego środków ograniczających.
59
W świetle powyższych rozważań zarzut drugi należy oddalić.
W przedmiocie zarzutu trzeciego
Argumentacja stron
60
W zarzucie trzecim wnoszący odwołanie twierdzi, że Sąd naruszył prawo, gdy w pkt 122–124 zaskarżonego wyroku orzekł, iż sporne akty nie naruszają jego prawa podstawowego do wolności wypowiedzi. Wnoszący odwołanie przypomina, że Rada nałożyła na niego sankcje między innymi ze względu na jego wcześniejsze oświadczenia publiczne, które składał jako premier. Poprzez potwierdzenie takiego związku przyczynowego pomiędzy owymi oświadczeniami a środkami ograniczającymi Sąd naruszył zdaniem wnoszącego odwołanie jego prawo do wolności wypowiedzi. Okoliczność, że środki te nie mają wpływu na jego wolność wypowiedzi, nie oznacza, iż wolność ta nie została naruszona, tym bardziej że Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał w wyroku z dnia 15 marca 2011 r. w sprawie Otegi Mondragón przeciwko Hiszpanii (CE:ECHR:2011:0315JUD000203407), że politycy przy wypełnianiu swoich funkcji korzystają z niemal nieograniczonego prawa do wolności wypowiedzi, silniejszego niż to, z którego korzystają inne osoby.
61
Rada kwestionuje argumenty wnoszącego odwołanie.
Ocena Trybunału
62
W zarzucie trzecim wnoszący odwołanie podnosi zasadniczo, że w pkt 122–124 zaskarżonego wyroku Sąd naruszył prawo, gdy potwierdził podejście Rady, zgodnie z którym wnoszący odwołanie został objęty środkami ograniczającymi między innymi ze względu na wcześniejsze oświadczenia publiczne, które składał jako wicepremier, i że naruszył tym samym jego prawo podstawowe do wolności wypowiedzi.
63
W tym względzie z pkt 64–66, 82 i 124 zaskarżonego wyroku wynika, że oświadczenia publiczne wspomniane w poprzednim punkcie niniejszego wyroku stanowią jeden z elementów, które pozwoliły Radzie na ustanowienie łańcucha wystarczająco precyzyjnych, konkretnych i spójnych poszlak, aby stwierdzić, że w dniu przyjęcia spornych aktów wnoszący odwołanie był odpowiedzialny za aktywne wsparcie w rozumieniu kryterium lit. a) w ramach kontynuacji wsparcia wyrażanego już w owych oświadczeniach w 2014 r.
64
Ponieważ rzeczonych oświadczeń użyto jako dowodu na poparcie okoliczności, że przesłanki kryterium lit. a) zostały w odniesieniu do wnoszącego odwołanie spełnione, należy stwierdzić, że Sąd nie naruszył prawa, gdy w pkt 122–124 zaskarżonego wyroku orzekł, iż poprzez przyjęcie spornych aktów wolność wypowiedzi wnoszącego odwołanie nie została sama w sobie naruszona. W szczególności należy stwierdzić, podobnie jak uczynił to Sąd, że osoba taka jak wnoszący odwołanie nie może powoływać się na to prawo w celu zabezpieczenia się przed wykorzystaniem takich oświadczeń w charakterze dowodów i że środki ograniczające takie jak zamrożenie środków finansowych oraz zakaz wjazdu na terytorium Unii, podróży i przejazdu przez owo terytorium nie naruszają w jakikolwiek sposób wolności wypowiedzi takiej osoby.
65
W przeciwieństwie do sprawy zakończonej wyrokiem ETPC z dnia 15 marca 2011 r. w sprawie Otegi Mondragón przeciwko Hiszpanii (CE:ECHR:2011:0315JUD000203407), dotyczącej wypowiedzi polityka, które doprowadziły – z naruszeniem przysługującego mu prawa do wolności wypowiedzi – do nałożenia na niego kary, należy zauważyć, jak przypomina Sąd w pkt 122 i 123 zaskarżonego wyroku, że środki ograniczające, którymi objęto wnoszącego odwołanie, po pierwsze, mają charakter zabezpieczający, a po drugie, nie mają wpływu na swobodne korzystanie przez niego z wolności wypowiedzi.
66
W świetle powyższych rozważań zarzut trzeci należy oddalić.
W przedmiocie zarzutu czwartego
Argumentacja stron
67
W ramach zarzutu czwartego wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi, że ten naruszył prawo, gdy orzekł między innymi w pkt 100–113 zaskarżonego wyroku, iż przysługujące wnoszącemu odwołanie prawo własności w świetle zasady proporcjonalności nie zostało naruszone.
68
Okoliczność, że jak wynika zdaniem wnoszącego odwołanie z pkt 102 i 109 zaskarżonego wyroku, środki ograniczające są środkami zabezpieczającymi o charakterze tymczasowym i odwracalnym, a ponadto podlegają regularnym przeglądom, nie ma bowiem żadnej rzeczywistej podstawy, ponieważ z jednej strony środki te są często długookresowe, a z drugiej strony ich przegląd jest często tylko formalnością, a nawet bywa niemożliwy do przeprowadzenia. Zatem wnoszący odwołanie uważa, że wciąż jest on objęty środkami ograniczającymi za oświadczenia złożone ponad 10 lat temu, i to pomimo tego, że pełniona przez niego funkcja przewodniczącego VEB.RF jest jedynie techniczną funkcją zawodową. Powyższe wskazuje, że Rada nie uwzględniła zmiany, która nastąpiła w sytuacji osobistej wnoszącego odwołanie. Na zakończenie wnoszący odwołanie uważa, że padł on ofiarą wywłaszczenia, tak więc przyjęte wobec niego środki ograniczające nie szanują istoty prawa własności.
69
Ponadto wskazana w pkt 103 i 109 zaskarżonego wyroku okoliczność, że organy władz krajowych mogły zezwalać na wykorzystywanie niektórych zamrożonych środków finansowych, nie oznacza, że prawo własności wnoszącego odwołanie jest przestrzegane, ponieważ istnieje tyle praktyk dotyczących wydawania zezwoleń, ile państw członkowskich.
70
Wnoszący odwołanie twierdzi również, że przyjęte wobec niego środki ograniczające są sprzeczne z zasadą proporcjonalności, ponieważ – w przeciwieństwie do tego, co orzekł Sąd – nie pozwalają one na osiągnięcie uzasadnionego celu realizowanego przez sporne akty i nie odpowiadają rzeczywiście celowi interesu ogólnego, bowiem wnoszący odwołanie nie ma już możliwości wspierania polityk i działań, o których mowa w kryterium lit. a), ani wpływania na rosyjskie władze.
71
Wreszcie wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi, że ten orzekł w pkt 113 zaskarżonego wyroku, iż do uchylenia przyjętych wobec wnoszącego odwołanie środków ograniczających wystarczyłoby, aby ów zaprzestał działań uzasadniających przyjęcie tych środków, podczas gdy pełniona przez niego funkcja przewodniczącego VEB.RF jest jego jedynym środkiem utrzymania.
72
Rada kwestionuje argumenty wnoszącego odwołanie.
Ocena Trybunału
73
W ramach zarzutu czwartego wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi zasadniczo, iż ten w pkt 100–113 zaskarżonego wyroku wielokrotnie naruszył prawo, gdy analizował warunki ustanowione w art. 52 ust. 1 Karty w odniesieniu do prawa własności, w szczególności w kwestii przestrzegania zasady proporcjonalności.
74
W tym względzie należy przypomnieć, że prawo własności zapisane w art. 17 Karty nie jest prawem absolutnym, a zatem środki ograniczające, takie jak rozpatrywane w niniejszej sprawie, mogą pociągać za sobą ograniczenia w tym prawie (zob. podobnie wyroki: z dnia 11 września 2019 r., HX/Rada, C‑540/18 P, EU:C:2019:707, pkt 57 i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 21 marca 2024 r., Landeshauptstadt Wiesbaden, C‑61/22, EU:C:2024:251, pkt 75 i przytoczone tam orzecznictwo).
75
Prawo to może zatem zostać poddane ograniczeniom, pod warunkiem że – zgodnie z art. 52 ust. 1 zdanie pierwsze Karty – są one przewidziane ustawą i szanują istotę tego prawa. Ponadto zgodnie z art. 52 ust. 1 zdanie drugie Karty i zasadą proporcjonalności ograniczenia takie mogą zostać wprowadzone wyłącznie wtedy, gdy są one konieczne i rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię lub potrzebom ochrony praw i wolności innych osób.
76
Poza tym w zakresie środków ograniczających Trybunał orzekł, że prawodawcy unijnemu należy przyznać szeroki zakres uznania w dziedzinach zakładających konieczność podejmowania przez niego decyzji natury politycznej, gospodarczej i społecznej oraz wymagających od niego dokonywania złożonych ocen. Wywiódł on z tego, że wyłącznie rażąco niewłaściwy charakter środka przyjętego w tych dziedzinach w stosunku do celu, który właściwa instytucja powinna realizować, może mieć wpływ na zgodność z prawem takiego środka (wyroki: z dnia 31 stycznia 2019 r., Islamic Republic of Iran Shipping Lines i in./Rada, C‑225/17 P, EU:C:2019:82, pkt 103; a także z dnia 17 września 2020 r., Rosneft i in./Rada, C‑732/18 P, EU:C:2020:727, pkt 105).
77
W pierwszej kolejności wnoszący odwołanie podnosi zasadniczo, iż w pkt 102, 103 i 109 zaskarżonego wyroku Sąd błędnie orzekł, że sporne akty nie naruszają istoty prawa własności i że ograniczenie, które niosą za sobą owe akty, w wykonywaniu przez niego prawa własności nie wydaje się, w świetle zasady proporcjonalności, w sposób oczywisty nieadekwatne w stosunku do realizowanego celu. Według wnoszącego odwołanie, i jak potwierdza to jego przypadek, środki ograniczające nie są w rzeczywistości środkami zabezpieczającymi o charakterze tymczasowym i odwracalnym, lecz często są długookresowe. Podobnie przegląd tych środków jest często tylko formalnością, a nawet bywa niemożliwy do przeprowadzenia, a organy władz krajowych państw członkowskich stosują bardzo różnorodne praktyki w odniesieniu do zezwalania na odblokowanie zamrożonych środków finansowych.
78
W tym względzie należy podkreślić, że wnoszący odwołanie nie kwestionuje jako takiego, że zgodnie z przepisami prawa Unii przypomnianymi przez Sąd w pkt 102, 103 i 109 zaskarżonego wyroku środki ograniczające są środkami zabezpieczającymi o charakterze tymczasowym i odwracalnym, że podlegają one regularnemu przeglądowi i że organy władz krajowych mogą zezwalać na wykorzystywanie zamrożonych środków finansowych lub wydawać specjalne zezwolenia pozwalające na odmrożenie środków finansowych.
79
W tych okolicznościach Sąd nie naruszył prawa, gdy w pkt 102, 103 i 107–109 tego wyroku stwierdził zasadniczo, że wspomniane przepisy prawa Unii wskazują, iż sporne akty nie naruszają istoty prawa własności i że wprowadzone przez owe akty ograniczenie wykonywania przez wnoszącego odwołanie przysługującego mu prawa własności nie jest, w świetle zasady proporcjonalności, w sposób oczywisty nieadekwatne w stosunku do realizowanego celu, a mianowicie, jak wynika z pkt 104 omawianego wyroku, wywarcia bezpośredniego lub pośredniego nacisku na rząd Federacji Rosyjskiej i na kierujących tym krajem, tak aby zakończyli oni swoje działania i polityki destabilizujące Ukrainę. Jest tak tym bardziej, że argumenty wnoszącego odwołanie stanowią jedynie zbiór ogólnych zarzutów, które mają na celu, bez żadnego konkretnego dowodu, podważenie adekwatnego charakteru wykonania rzeczonych przepisów.
80
Ponadto z rozważań przedstawionych w pkt 41 i 43 niniejszego wyroku wynika, że Sąd słusznie orzekł, iż Rada nie dopuściła się błędu w ocenie podczas przyjmowania spornych aktów, zatem ustanowienie, a następnie utrzymanie środków ograniczających wobec wnoszącego odwołanie było uzasadnione w świetle okoliczności i rozpatrywanego kryterium umieszczenia. W tych okolicznościach fakt, iż nałożone na wnoszącego odwołanie środki ograniczające dwukrotnie ponowiono, nie może ani skutkować nieważnością rozważań przedstawionych przez Sąd w pkt 102, 103 i 109 zaskarżonego wyroku, ani oznaczać, że środki ograniczające mają charakter permanentny i nieodwracalny oraz że wnoszący odwołanie nie może ostatecznie uzyskać wykreślenia swojego nazwiska z wykazu lub zezwolenia na odmrożenie swoich środków finansowych.
81
W drugiej kolejności wnoszący odwołanie twierdzi, że przyjęte wobec niego środki ograniczające są sprzeczne z zasadą proporcjonalności, ponieważ w przeciwieństwie do tego, co orzekł Sąd, nie pozwalają one osiągnąć uzasadnionego celu realizowanego przez sporne akty i nie odpowiadają one rzeczywiście celowi interesu ogólnego.
82
W tym względzie należy zauważyć, że jedyna argumentacja prawna mająca na celu wykazanie, iż Sąd naruszył w tym przedmiocie prawo, polega na tym, że wnoszący odwołanie nie był w stanie, jako przewodniczący VEB.RF, wspierać polityki i działań, o których mowa w kryterium lit. a), lub wpływać na władze rosyjskie. Tymczasem z pkt 41 i 43 niniejszego wyroku wynika, że Sąd nie naruszył prawa, gdy orzekł, iż Rada nie dopuściła się błędu w ocenie, kiedy stwierdziła, że ze względu na pełnione przez wnoszącego odwołanie funkcje przewodniczącego VEB.RF kryterium lit. a) zostało w jego przypadku spełnione.
83
W trzeciej kolejności wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi, że ten orzekł w pkt 113 zaskarżonego wyroku, iż do uchylenia przyjętych wobec wnoszącego środków ograniczających wystarczyłoby, aby ów zaprzestał działań uzasadniających przyjęcie tych środków, podczas gdy pełniona przez niego funkcja przewodniczącego VEB.RF jest jego jedynym środkiem utrzymania.
84
W tym względzie należy zauważyć, że uzasadnienie przedstawione przez Sąd w pkt 113 zaskarżonego wyroku miało na celu udzielenie odpowiedzi na argument wnoszącego odwołanie, który dotyczył nie jego środków utrzymania, lecz konsekwencji środków ograniczających dla jego wizerunku publicznego. Otóż Sądowi nie można zarzucić naruszenia prawa w świetle argumentu, którego w tym punkcie nie przedstawiono.
85
W świetle powyższych rozważań zarzut czwarty należy oddalić.
W przedmiocie zarzutu piątego
86
W zarzucie piątym wnoszący odwołanie twierdzi, że Sąd błędnie orzekł w pkt 126 zaskarżonego wyroku, iż zasada równego traktowania nie została naruszona – ze względu na to, że Rada nie dopuściła się błędu w ocenie. Według wnoszącego odwołanie rozumowanie to jest wadliwe pod względem prawnym, ponieważ, jak wyjaśnił on w ramach zarzutu pierwszego, Trybunał błędnie orzekł, że Rada nie dopuściła się błędu w ocenie.
87
Rada kwestionuje argumenty wnoszącego odwołanie.
88
Zważywszy na okoliczność, że uwzględnienie zarzutu piątego zależy od uwzględnienia zarzutu pierwszego i że ów pierwszy zarzut został oddalony w pkt 49 niniejszego zarzutu, zarzut piąty należy oddalić.
W przedmiocie zarzutu szóstego
89
W zarzucie szóstym wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi, że ten naruszył prawo w pkt 131–133 zaskarżonego wyroku, gdy orzekł, że prawo do skutecznej ochrony sądowej nie zostało naruszone i że Rada nie dopuściła się nadużycia władzy. Według niego sporne akty naruszają prawo do skutecznej ochrony sądowej i stanowią nadużycie władzy ze względu na to, że nie zostały one poparte wystarczającym uzasadnieniem, nie poparto ich wystarczającymi dowodami oraz naruszają wolność wypowiedzi i prawo własności. Wnoszący odwołanie przytacza w tym względzie argumenty przedstawione w pierwszej instancji.
90
Rada kwestionuje argumenty wnoszącego odwołanie.
91
W tym względzie należy zauważyć, że wbrew wymogom orzecznictwa wspomnianego w pkt 33 niniejszego wyroku zarzut szósty nie zawiera jakichkolwiek argumentów prawnych zmierzających do wykazania, iż Sąd naruszył prawo. Wnoszący odwołanie ogranicza się właściwie do zakwestionowania pkt 131–133 zaskarżonego wyroku i do przytoczenia argumentów, które przedstawił Sądowi, bez dalszych wyjaśnień i bez wskazania na te elementy wyroku, które zamierza on zakwestionować. Zarzut ten jest zatem zwykłym żądaniem ponownego zbadania skargi wniesionej w pierwszej instancji, co jest sprzeczne z wymogami zawartymi zarówno w statucie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jak i w jego regulaminie postępowania (wyrok z dnia 13 września 2007 r., Il Ponte Finanziaria/OHIM, C‑234/06 P, EU:C:2007:514, pkt 45, 46).
92
Należy zatem oddalić zarzut szósty, a w konsekwencji – oddalić odwołanie w całości.
W przedmiocie kosztów
93
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach. Zgodnie z art. 138 §§ 1 i 2 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie jego art. 184 § 1, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
94
Ponieważ Rada wniosła o obciążenie wnoszącego odwołanie kosztami postępowania, zaś ten ostatni przegrał sprawę, należy obciążyć go, poza jego własnymi kosztami, także kosztami poniesionymi przez Radę.
Z powyższych względów Trybunał (dziesiąta izba) orzeka, co następuje:
1)
Odwołanie zostaje oddalone.
2)
Igor Shuvalov zostaje obciążony, poza własnymi kosztami, kosztami poniesionymi przez Radę Unii Europejskiej.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: hiszpański.