62005CC0146_MT
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
I – Introduzzjoni
1. Din it-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda domandi ta’ interpretazzjoni tas-Sitt Direttiva tal-VAT(2) dwar ir-rekwiżiti li l-provi mressqa għandhom jissodisfaw sabiex wieħed ikun jista’ jibbenefika mill-eżenzjoni prevista għall-provvisti intrakomunitarji. Id-domandi huma marbuta mill-qrib ma’ dawk mqajma fil-kawżi C-409/04 (Teleos et ) u C-184/05 (Twoh International) li fihom jien ser nippreżenta wkoll il-Konklużjonijiet tiegħi llum.
2. F’din il-kawża, il-kwistjoni fil-kawża prinċipali quddiem il- Bundesfinanzhof hija bejn Albert Collée, bħala l-aventi kawża universali tal-kumpannija Collée KG (aktar ’il quddiem ir-“rikorrent”) u l-Finanzamt Limburg an der Lahn (aktar ’il quddiem il-“konvenut”) dwar ir-rikonoxximent ta’ l-eżenzjoni fiskali ta’ provvista intrakomunitarja. Din ċertament seħħet iżda r-rikorrent ma ġabx fi żmien utli l-prova tal-kont meħtieġa fid-dritt nazzjonali, minkejja li kien jaf li kienet saret provvista intrakomunitarja.
II – Il-kuntest ġuridiku
A – Id-dritt Komunitarju
3. Id-Direttiva tal-Kunsill 91/680/KEE tas-16 ta’ Diċembru 1991, li tissuplimenta s-sistema komuni tat-taxxa fuq il-valur miżjud u temenda d-Direttiva 77/388/KEE(3) bil-ħsieb li tneħħi l-fruntieri fiskali, daħħlet fis-Sitt Direttiva Titolu ġdid XVIa (Arranġamenti transizzjonali għat-tassazzjoni tan-negozju bejn Stati Membri) (Artikolu 28a sa 28m). Dawn id-dispożizzjonijiet huma applikabbli sal-lum peress li t-tassazzjoni ta’ provvisti ta’ merkanzija bejn impriżi sal-lum għadha mhijiex is-suġġett ta’ sistema definittiva għan-negozju bejn l-Istati Membri.
4. Skond l-Artikolu 28ċA tas-Sitt Direttiva, il-provvisti intrakomunitarji bejn żewġ Stati Membri huma eżenti mill-VAT. Din id-dispożizzjoni tgħid b’mod partikolari:
“Mingħajr preġudizzju għal dispożizzjonijiet oħrajn tal-Komunità u suġġett għal kondizzjonijiet li se jistabbilixxu bl-iskop li jiżguraw l-applikazzjoni korretta u ċara ta’ l-eżenzjonijiet hawn taħt u biex jilqgħu kontra evażjoni, skartar jew abbuż. Stati Membri jeżentaw:
a) fornitura [provvista] ta’ merkanzija, kif iddefinita fl-Artikoli 5 u 28a (5)(a) mibgħuta jew ittrasportata minn jew għan-nom tal-bejjiegħ jew il-persuna li qed takkwista l-merka[nzija] ’il barra mit-territroju msemmi fl-Artikolu 3 imma xorta fil-Komunità, magħmula għal persuna taxxabbli oħra jew persuna legali mhux taxxabbli li tkun qed taġixxi hekk fi Stat Membru ieħor li mhux dak minn fejn tinbagħat jew tkun ittrasportata il-merkanzija.
[…] ”
5. L-Artikolu 22 tas-Sitt Direttiva jirregola l-formalitajiet illi huma imposti fuq il-persuna taxxabbli u jipprevedi b’mod partikolari dan fil-verżjoni applikabbli f’din il-kawża(4) :
“2 Kull persuna taxxabbli trid iżżomm kontijiet iddettaljati biżżejjed biex it-taxxa fuq il-valur miżjud tkun tista’ tkun applikata u spezzjonata mill-awtorita tat-taxxa.
[…]
3 a) Kull persuna taxxabbli trid toħroġ fattura, jew xi dokument ieħor li jservi ta’ fattura, għal merkanzija u servizzi li tkun forniet jew ipprovdiet lil persuna taxxabbli oħra jew lil persuna legali mhux taxxabbli. Kull persuna taxxabbli trid ukoll toħroġ fattura, jew dokument li jservi ta’ fattura, għall-provvista ta’ merkanzija msemmija fl-Artikolu 28(b) (B) (1) u għall-merkanzija fornita bil-kondizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 28ċA. Persuna taxxabbli trid iżżomm kopja ta’ kull dokument maħruġ.
[…]
4 a) Kull persuna taxxabbli tissometti ritorn [prospett] sa żmien stipolat mill-Istati Membri […]
b) Ir-ritorn jagħti l-informazzjoni kollha maħtieġa biex tinħadem it-taxxa li trid titħallas u t-tnaqqis li jrid isir inkluż, fejn jgħodd, u sakemm jidher meħtieġ biex tkun stabbilita l-bażi ta’ l-istima, il-valur totali tat-transazzjonijiet li għandhom x’jaqsmu ma’ dawn it-taxxi u tnaqqis u l-valur ta’ xi transazzjonijiet eżenti.
c) Ir-ritorn irid jistabbilixxi ukoll:
– minn banda waħda, il-valur totali, tnaqqas it-taxxa fuq il-valur miżjud, tal-fornitura tal-merkanzija msemmija fl-Artikolu 28ċA li trid titħallas it-taxxa fuqha matul dak il-perjodu.
– […]
6 […]
b) Kull persuna taxxabli identifikata għall-għanijiet tat-taxxa fuq il-valur miżjud għandha toħroġ prospett bil-lists [lista] sħiħa ta’ l-akwistaturi identifikati għall-għanijiet tat-taxxa fuq il-valur miżjud lil min huwa forna l-oġġetti taħt il-kondizzjonijiet li hemm ipprovdut fl-Artikoli 28ċ (A) (a) u (d) […]
7 […]
8 Stati Membri jistgħu jimponu obbligi oħrajn li jidhrulhom meħtieġa għall-ġbir tajjeb ta’ taxxa u biex ma ssirx evażjoni, suġġetti għall-ħtieġa ta’ trattament indaqs ta’ transazzjonijiet domestiċi u transazzjonijiet li jsiru bejn Stati Membri minn persuni taxxabbli sakemm dawn l-obbligi, fin-negozju bejn Stati Membri, ma jagħtux lok għal formalitajiet konnessi mal-qsim ta’ fruntieri.”
B – Id-dritt nazzjonali
6. B’applikazzjoni ta’ l-Artikolu 4(1)(b) tal-liġi Ġermaniża dwar it-taxxa fuq il-fatturat (Umsatzsteuergesetzes) (iktar ’il quddiem l-“UStG”), il-provvisti intrakomunitarji li jaqgħu taħt it-tranżazzjonijiet imsemija fl-Artikolu 1(1)(1) ta’ l-UStG, huma eżenti.
7. L-Artikolu 6a(1) ta’ l-UStG, jiddefenixxi l-provvista intrakomunitarja u jinkludi fl-Artikolu 6a(3) ir-regoli ta’ prova li ġejjin:
“Huwa l-imprenditur li għandu jara li r-rekwiżiti fl-Artikoli 6a(1) u (2) huma sodisfatti. Il-Ministeru Federali tal-Finanzi jista’, bil-kunsens tal-Bundesrat, jiddetermina permezz ta’ regolamenti il-metodi ta’ kif l-imprenditur għandu jressaq il-prova”.
8. Ir-regolament Ġermaniż li japplika t-taxxa fuq il-fatturat (Umsatzsteuer-Durchführungsverordnung) (iktar ’il quddiem l-“UStDV”) huwa regolament tat-tip imsemmi fit-tieni sentenza ta’ l-Artikolu 6a(3). Fl-Artikolu 17a dan jippreċiża liema huma r-rekwiżiti li l-persuni li jridu jressqu l-provi għandhom jissodisfaw fir-rigward ta’ provvisti intrakomunitarji f’każ ta’ spedizzjoni jew ta’ trasport:
“(1) Fil-każ ta’ provvisti intrakomunitarji (Artikolu 6a(1) tal-liġi) l-imprenditur li għalih japplika dan ir-Regolament għandu jistabbilixxi permezz ta’ dokumenti li huwa stess jew l-akkwirent ittrasporta jew bagħat l-oġġett tal-fornitura lejn parti oħra tat-territorju Komunitarju. Dan għandu jirriżulta b’mod ċar u b’mod faċilment verifikabbli mid-dokumenti.
(2) Meta l-imprenditur jew l-akkwirent jittrasporta l-oġġett tal-provista lejn parti oħra tat-territorju Komunitarju, l-imprenditur għandu jipprova dan bil-mod segwenti:
1. permezz ta’ kopja tal-fattura (Artikoli 14 u 14a tal-liġi),
2. permezz ta’ dokument li jissodisfa l-prassi kummerċjali li juri l-post ta’ destinazzjoni, b’mod partikolari nota ta’ konsenja,
3. permezz ta’ ċertifikat ta’ wasla mill-akkwirent jew il-mandatarju tiegħu u
4. meta l-oġġett huwa ttrasportat mill-akkwirent, permezz ta’ dikjarazzjoni ta’ l-akkwirent jew tal-mandatarju tiegħu li jittrasporta l-oġġett tal-fornitura lejn parti oħra tat-territorju Komunitarju”.
9. Barra dan, l-Artikolu 17c ta’ l-UStDV jistabbilixxi l-obbligu ta’ prova tal-provvisti intrakomunitarji permezz tal-kontijiet:
“(1) Fil-każ ta’ provvisti intrakomunitarji (Artikoli 6a(1) u (2) tal-liġi), l-imprenditur li għalih japplika r-regolament għandu jistabbilixxi permezz ta’ dokumenti ta’ kontijiet illi r-rekwiżiti ta’ l-eżenzjoni fiskali huma sodisfatti, fosthom billi jindika n-numru ta’ identifikazzjoni tat-taxxa fuq il-fatturat ta’ l-akkwirent; konformement mat-tieni sentenza ta’ l-Artikolu 17c(1) tal-UStDV. L-osservanza ta’ dawn ir-rekwiżiti għandha tirriżulta b’mod ċar u faċilment verifikabbli mill-kontijiet.
(2) L-imprenditur għandu jniżżel kif dovut l-informazzjoni li ġejja:
1. l-isem u l-indirizz ta’ l-akkwirent;
2. l-isem u l-indirizz tal-mandatarju ta’ l-akkwirent f’kull fornitura ta’ negozju bl-imnut jew skond il-meotdi ta’ negozju bl-imnut;
3. il-qasam tax-xogħol jew il-professjoni ta’ l-akkwirent;
4. id-deskrizzjoni normali u l-kwantità ta’ l-oġġett tal-fornitura jew in-natura u l-volum ta’ servizz ieħor, simili għal fornitura, imwettaq skond kuntratt ta’ impriża;
5. il-ġurnata tal-fornitura jew ta’ servizz ieħor, simili għal fornitura, imwettaq skond kuntratt ta’ impriża;
6. il-korrispettiv miftiehem jew, fil-każ ta’ tassazzjoni fuq il-korrispettivi inkassati, il-korrispettiv inkassat u l-ġurnata ta’ l-inkassazzjoni;
7. in-natura u l-volum ta’ kull preparament jew tibdil li sar qabel it-trasport jew l-ispedizzjoni f’territorju ieħor tal-Komunità (it-tieni sentenza ta’ l-Artikolu 6a(1) ta’ l-UStG);
8. it-trasport jew l-ispedizzjoni f’territorju ieħor tal-Komunità;
9. il-post ta’ destinazzjoni fit-territorju l-ieħor tal-Komunità. […]”
III – Il-fatti u d-domandi preliminari
10. Il-kumpannija Collée KG kienet, fl-1994, il-kumpannija parent
ta’ GmbH stabbilita fil-Ġermanja li kienet tbigħ karozzi bħala konċessjonarja awtorizzata ta’ A-AG. Il-GmbH kellha dritt għal kummissjoni ta’ A-AG biss mill-bejgħ lil klijenti stabbiliti fil-qrib.
11. Fir-rebbiegħa ta’ l-1994, il-GmbH kkonkludiet ma’ konċessjonarju tal-karozzi Belġjan B kuntratt bil-miktub dwar il-bejgħ ta’ 20 vettura ta’ dimostrazzjoni għall-prezz totali ta’ DEM 1 018 200. B ittrasferixxa l-prezz nett u ħa l-vetturi wara li l-GmbH irċeviet il-prezz.
12. Sabiex tkun tista’ titlob il-kummissjoni mingħand A-AG, il-GmbH qabbdet lin-negozjant tal-karozzi S stabbilit fil-qrib fil-Ġermanja li kien lest li jixtri l-vetturi ta’ dimostrazzjoni pro forma, bi ħlas, u li jerġa’ jbigħhom wara dan lil B. S għalhekk bagħat lill-GmbH fatturi vojta, li servew sabiex jiġu indirizzati lil B fatturi magħmula f’isem S, dwar il-provvista ta’ vetturi ta’ dimostrazzjoni. Fil-prospetti tiegħu dwar it-taxxa fuq il-fatturat tax-xhur ta’ Lulju, Awwissu u Settembru 1994, S niżżel bħala input tax il-VAT ta’ DEM 152 730 li l-GmbH kienet iffatturatlu.
13. Wara verifika speċjali magħmula f’Ottubru ta’ l-1994, il-konvenut ċaħad lil S il-benefiċċju tat-tnaqqis għar-raġuni illi l-intervent ta’ S kien sar biss fuq il-karta bħala “bniedem tat-tiben”. Ir-rikorrent, li fil-bidu kien qies din it-tranżazzjoni bħala tranżazzjoni domestika taxxabbli, sar jaf, fil-15 ta’ Novembru 1994, bir-riżultat tal-verifika magħmula għand S, u annulla r-reġistri tal-kontijiet relatati miegħu fil-25 ta’ Novembru 1994 sabiex minn dakinhar ’il quddiem jirreġistra l-irċevuti fuq il-kont “provvisti intrakomunitarji eżenti”. Hu għalhekk niżżel din it-tranżazzjoni fil-prospett proviżżorju tat-taxxa fuq il-fatturat tiegħu ta’ Novembru ta’ l-1994.
14. B’avviż ġdid ta’ tassazzjoni tat-12 ta’ Frar 1998 dwar it-taxxa fuq il-fatturat ta’ l-1994, il-Finanzamt għolla t-taxxa fuq il-fatturat taxxabbli tar-rikorrent għal DEM 1 018 200. Ir-rikorrent ġie miċħud il-benefiċċju ta’ l-eżenzjoni fiskali għall-provvista ta’ vetturi lil B, għar-raġuni li l-kontijiet meħtieġa ma kinux aġġornati regolarment u immedjatament wara kull tranżazzjoni.
15. L-oġġezzjoni u r-rikors imressqa mir-rikorrent ġew miċħuda. Fir-Reviżjoni, ir-rikorrent jitlob l-emenda ta’ l-avviż il-ġdid ta’ tassazzjoni ta’ l-1998 f’dak illi t-tranżazzjonijiet magħmula għal ammont ta’ DEM 1 018 200 DM ikunu kkunsidrati eżenti. B’sostenn ta’ l-appell tiegħu huwa essenzjalment isostni li għalkemm il-GmbH ċertament ma kinitx għadha ħarġet fatturi lil B fil-bidu tal-verifika fiskali mwettqa għand S, jirriżulta madankollu ċar mid-dokumenti tal-kontijiet tal-GmbH kif ukoll miċ-ċaqliq tal-kont bankarju illi kienet twettqet provvista intrakomunitarja lil B.
16. Il-Bundesfinanzhof għalhekk għamlet is-segwenti domandi preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja:
1. L-awtorità tat-taxxa tista’ tirrifjuta li teżenta provvista intrakomunitarja, li ċertament teżisti, għall-motiv biss li l-persuna taxxabbli ma pprovditx fi żmien utli l-prova tal-kontijiet meħtieġa għal dan il-għan?
2. Ir-risposta għal din id-domanda tiddepdendi mill-kwistjoni dwar jekk il-persuna taxxabbli, inizjalment, konxjament ħbietx il-fatt li kienet twettqet provvista intrakomunitarja?
IV – Evalwazzjoni ġuridika
17. Bl-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf fis-sustanza jekk in-nuqqas biss ta’ persuna taxxabbli ta’ rekwiżit ta’ forma – f’dan il-każ li jagħti l-prova ta’ kontijiet fi żmien utli – jistax itellef il-benefiċċju ta’ l-eżenzjoni ta’ provvista intrakomunitarja. It-tieni domanda tmur aktar ’il bogħod u hija intiża sabiex isir magħruf jekk, eventwalment, fatt materjali ieħor – jiġifieri jekk il-persuna taxxabbli, inizjalment, konxjament ħbiet il-fatt li kienet twettqet provvista intrakomunitarja - għandux jiġi kkunsidrat sabiex jiġi deċiż jekk din il-persuna għandhiex tingħata l-benefiċċju ta’ eżenzjoni jew le. It-tieni domanda għaldaqstant tippreċiża l-ewwel waħda u hija marbuta strettament magħha. Għalhekk iż-żewġ domandi preliminari tal-Bundesfinanzhof għandhom jiġu eżaminati flimkien.
18. Il-Bundesfinanzhof tixtieq l-ewwel nett tkun taf jekk is-Sitt Direttiva tipprekludix aġir ta’ l-awtorità tat-taxxa nazzjonali li jikkonsisti fir-rifjut tal-benefiċċju ta’ l-eżenzjoni fiskali għal provvista intrakomunitarja – li mhijiex ikkontestata – għar-raġuni biss li l-prova ta’ kontijiet li din twettqet ingħatat tard.
19. Il-prinċipju ta’ l-eżenzjoni ta’ provvista intrakomunitarja huwa mniżżel fl-Artikolu 28ċA(a) tas-Sitt Direttiva. L-idea fundamentali hija illi, fis-sistema tranżitorja applikabbli għat-taxxa Komunitarja fuq il-fatturat, il-VAT hija miġbura bħala taxxa fuq il-konsum fl-Istat Membru ta’ fejn sar il-konsum finali (prinċipju tal-pajjiż ta’ destinazzjoni). Sabiex ma jkunx hemm intaxxar doppju, il-provvista intrakomunitarja li taqbel ma’ l-akkwist Komunitarju taxxabbli għandha tiġi eżentata fil-pajjiż ta’ oriġini(5) .
20. Madankollu s-Sitt Direttiva m’għandha f’dan ir-rigward ebda indikazzjoni speċifika fuq il-prova li l-persuna taxxabbli għandha tressaq sabiex tistabbilixxi l-eżistenza ta’ provvista intrakomuntarja(6) . L-Artikolu 22 jagħti biss xi indikazzjonijiet ta’ natura ġenerali fuq il-kontijiet tal-persuni taxxabbli, il-fatturi u l-prospetti tat-taxxa. L-Artikolu 22(8) jħalli l-kumplament f’idejn l-Istati Membri li “jistgħu jimponu obbligi oħrajn li jidhrulhom meħtieġa għall-ġbir tajjeb ta’ taxxa u biex ma ssirx evażjoni”.
21. Barra minn hekk, l-Istati Membri jeżentaw il-provvista intrakomunitarja ta’ merkanzija konformement ma’ l-Artikolu 28ċA “suġġett għal kondizzjonijiet li se jistabbilixxu bl-iskop li jiżguraw l-applikazzjoni korretta u ċara ta’ l-eżenzjonijiet hawn taħt u biex jilqgħu kontra evażjoni, skartar jew abbuż”.
22. L-Artikolu 28ċA u l-Artikolu 22(8) jindikaw biss l-għanjiet u jħallu f’idejn l-Istati Membri sabiex jiddefinixxu iktar ’il quddiem ir-rekwiżiti li l-formalitajiet ta’ prova għandhom jissodisfaw fir-rigward ta’ tranżazjonijiet eżentati mill-VAT.
23. Il-kunċett fundamentali huwa li s-Sitt Direttiva ma tarmonizzax għal kollox is-sistemi tal-VAT ta’ l-Istati Membri. Hija intiża pjuttost sabiex “tistabbilixxi bażi uniformi intiża sabiex tiggarantixxi n-newtralità tas-sistema(7) ”. Kif il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet fis-sentenza tagħha BP Supergaz, l-Istati Membri għandhom “marġni wiesgħa ta’ diskrezzjoni relattivament sinjifikanti […] sabiex jimplementaw ċerti dispożizzjonijiet tas-Sitt Direttiva”(8) . Fil-Konklużjonijiet li ppreżenta fil-kawża Molenheide u fil-kawża Schmeink & Cofreth, l-Avukat Ġenerali Fennelly spjega f’dan ir-rigward b’mod partikolari illi “l-Istati Membri huma […] b’mod l-aktar ġenerali, responsabbli għall-amministrazzjoni tas-sistema tal-VAT kollha kemm hi(9) ”.
24. Fl-adozzjoni tal-miżuri ta’ implementazzjoni tad-dispożizzjonijiet tas-sistema tal-VAT l-Istati Membri m’humiex marbuta biss bl-għanjiet ta’ l-Artikolu 28ċA u ta’ l-Artikolu 22(8) tas-Sitt Direttiva iżda wkoll bil-prinċipju ta’ proprozjonalità. Huwa għalhekk li l-Qorti tal-Ġustizzja riċentement enfasizzat għal darba oħra fis-sentenza Halifax li “l-miżuri li l-Istati Membri jistgħu jadottaw, bis-saħħa ta’ l-Artikolu 22(8) tas-Sitt Direttiva, għall-ġbir tajjeb ta’ taxxa u biex ma ssirx evażjoni m’għandhomx imorru lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħqu tali għanijiet(10) ”.
25. F’din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja tkompli billi tindika li l-miżuri li l-Istati Membri jistgħu jadottaw “ma jistgħux għaldaqstant jintużaw b’mod li jpoġġu f’dubju n-newtralità tal-VAT, li tikkostitwixxi prinċipju fundamentali tas-sistema komuni tal-VAT stabbilita mil-leġiżlazzjoni Komunitarja f’dan il-qasam”(11) . In-newtralità fiskali tkun kompromessa jekk provvista tkun intaxxata darbtejn billi tiġi rrifjutata l-eżenzjoni ta’ tranżazzjoni bħal provvista intrakomunitarja u billi t-tranżazzjoni tiġi intaxxata ukoll fil-pajjiż ta’ destinazzjoni bħala akkwist intrakomunitarju(12) .
26. Dwar l-applikazzjoni konkreta ta’ dan il-prinċipju, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa l-kompatibbiltà tal-miżuri nazzjonali mad-dritt Komunitarju, peress li l-Qorti tal-Ġustizzja hija kompetenti biss tagħti elementi ta’ interpretazzjoni dwar id-dritt Komunitarju li jistgħu jippermettulha tevalwa din il-kompatibblità(13) .
27. Il-leġiżlazzjoni Ġermaniża tipprevedi fl-Artikoli 17a u 17c ta’ l-UStDV, illi r-rekwiżiti meħtieġa sabiex ikun hemm provvista intrakomunitarja għandhom jirriżultaw “b’mod ċar u b’mod faċilment verifikabbli” kemm mid-dokumenti tal-kontijiet kif ukoll mill-kontijiet. Skond il-ġurisprudenza tal-Bundesfinanzhofs dwar it-tieni sentenza ta’ l-Artikolu 13(1) ta’ l-UStDV, li tiddefinixxi r-rekwiżiti li l-prova ta’ provvista intrakomunitarja għall-esportazzjoni f’pajjiż terz għandha tissodisfa u li hija fformulata fuq dan il-punt b’mod li jikkorrispondi ma’ dak ta’ l-Artikoli 17a u 17c ta’ l-UStDV, dan ir-rekwiżit għandu jinftiehem fis-sens li l-kontijiet għandhom ikunu aġġornati “regolarment u immedjatament wara kull tranżazzjoni”.
28. F’din il-kawża, ir-rikorrent fil-bidu rreġistra fil-kontijiet il-provvisti li twettqu f’Lulju, Awwissu u Settembru ta’ l-1994 bħala provvista nazzjonali. F’Novembru 1994, jiġifieri madwar xahrejn wara l-aħħar provvista, dawn ġew irreġistrati bħala provvista intrakomunitarja eżenti u kkunsidrati hekk fil-prospett provviżorja tat-taxxa fuq il-fatturat ta’ Novembru ta’ l-1994. Il-Finanzamt ċaħad lir-rikorrent l-eżenzjoni mit-taxxa minħabba li l-kontijiet meħtieġa għall-eżenzjoni ma kienux saru regolarment u immedjatament minkejja l-fatt li l-eżistenza ta’ provvista intrakomunitarja ġiet stabbilita b’mod ċar.
29. Il-Gvern Ġermaniż f’dan ir-rigward isostni li r-rekwiżiti imposti mid-dritt nazzjonali għad-dokumenti tal-kontijiet u għall-kontijiet li għandhom iservu ta’ prova jissodisfaw il-prinċipju ta’ proprozjonalità. Id-dritt għall-eżenzjoni fir-rigward ta’ provvista intrakomunitarja mhuwiex sistematikament iddubitat b’daqshekk. Ir-reġistrazzjonijiet tal-kontijiet imposti bl-Artikolu 17a u segwenti ta’ l-UStDV għandhom għan illi huwa espressament previst mill-Artikolu 28ċA tas-Sitt Direttiva, jiġifieri ġbir regolari kif ukoll kemm jista’ jkun sempliċi u l-ġlieda kontra l-abbuż. Il-Gvern Ġermaniż iqis illi l-Artikoli 17a sa 17c ta’ l-UStDV huma wkoll meħtieġa sabiex jinkiseb dan l-għan b’mod partikolari sabiex tiġi prevenuta l-frodi tal-VAT imsejjaħ “karusell”. F’dan ir-rigward huwa immaterjali jekk il-provvista hijiex provvista intrakomunitarja jew le.
30. Għandu l-ewwel nett jiġi rrilevat f’dan ir-rigward illi din il-kawża ma tirrgwardax l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva fir-rigward tar-regoli previsti fl-Artikoli 17a sa 17c ta’ l-UStDV stess. Pjuttost il-kwistjoni hawnhekk tikkonċerna l-ġurisprduenza u l-prattika amministrattiva adottati fid-dawl ta’ dawn id-dispożizzjonijiet li jistabbilixxu li l-provvista intrakomunitarja għandha tiġi ppruvata b’kontijiet “regolari u immedjati”.
31. Kif jidher mill-Artikoli 22(8) u l-Artikolu 28ċA tas-Sitt Direttiva, huwa leġittimu li l-Istati Membri jeżiġu prova li tkun konkorrenti mat-tranżazzjoni sabiex jassiguraw il-ġbir tajjeb tat-taxxa u biex mas sirx evażjoni(14) . L-Istati Membri jistgħu fil-fatt jipprevedu ħarsien adegwat kontra r-riskju ta’ telf ta’ dħul mit-taxxa peress li huma għandhom dritt li jistabbilixxu rekwiżiti ta’ forma li jnkludu obbligi kronoloġiċi sabiex issir ġlieda kontrta l-frodi fiskali jew il-karuselli VAT.
32. F’dan il-każ mhuwiex neċessarju li jiġi eżaminat jekk il-liġi tistax eventwalment timponi termini konkreti li fihom id-dokumenti tal-kontijiet u l-kontijiet għandhom jiġu stabbiliti sabiex iservu ta’ prova sabiex it-taxxa tkun tista’ tiġi miġbura b’mod effikaċi min-naħa u sabiex tiġi assigurata ċ-ċertezza legali min-naħa l-oħra.
33. Fil-fatt, mill-ewwel il-leġiżlazzjoni nazzjonali in kwistjoni ma tistabbilixxi ebda terminu. L-Artikoli 17a u 17c ta’ l-UStDV jillimitaw ruħhom b’mod vag li jsemmu li r-rekwiżiti ta’ eżenzjoni għandhon jirriżultaw “b’mod ċar u b’mod faċilment verifikabbli” mid-dokumenti jew il-kontijiet. Il-ġurisprudenza tal-Bundesfinanzhof li tinterpreta dawn il-kunċetti billi tindika li l-kliem użat għandu jinfitiehem bħala obbligu ta’ natura kronoliġika u li l-kontijiet meħtieġa għandhom ikunu rreġistrati “regolarment u immedjatament wara t-twettiq tat-tranżazzjoni in kiwstjoni” għadha miftuħa għall-interpretazzjoni.
34. Dan ipoġġi fih inniffsu problema fir-rigward tal-prinċipju ta’ dritt Komunitarju taċ-ċertezza legali li l-Istati Membru għandhom iħarsu, skond il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, fit-traspożizzjoni tad-Direttivi(15) . Fis-sentenza Halifax, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat barra dan illi l-obbligu ta’ ċertezza legali huwa impost b’mod iktar strett fil-każ ta’ leġiżlazzjoni li tista’ ġġib piżijiet finazjarji(16) .
35. Min-naħa l-oħra, anki dispożizzjonijiet li jistabbilixxu termini konkreti għandhom jippermettu fil-prinċipju li l-emendi magħmula aktar tard għall-kwalifika ta’ provvista intrakomunitarja jistgħu jittieħdu in kunsiderazzjoni fil-kontijiet. Dawn it-tip ta’ korrezzjonijiet jistgħu jekk ikun il-każ ikunu ddettati minn raġunijiet indipendenti mir-rieda tal-persuna taxxabbli. Dawn m’għandhomx lanqas neċessarjament jikkomplikaw iktar jew jeffettwaw il-ġbir tat-taxxa.
B’mod partikolari meta t-termini huma qosra klawżoli ta’ deroga jew ta’ regolarizzazzjoni jew dispożizzjonijiet analogi jistgħu jassiguraw, b’deroga, illi provvista verament intrakomunitarja għadha tista’ tiġi rikonxxuta bħal tali billi ssir ulterjorment emenda għall-kontijiet.
36. In-nuqqas ta’ klawżola ta’ deroga ta’ dan it-tip tnaqqas nettament wisq id-dritt għal eżenzjoni li s-Sitt Direttiva trid tagħti prerċiżament lill-provvisti intrakomunitarja sabiex jittieħed in kunsiderazzjoni l-prinċipju tan-newtralità fiskali. Il-konstatazzjoni magħmula mill-Avukat Ġenerali Fenelly illi, wara li eżamina l-possibbilità li tiġi regolarizzata l-VAT li tidher indebitament fuq fatturi relatati ma’ tranżazzjonijiet illi qatt ma twettqu, ikkonkluda illi “ikun, madankollu, inkompatibbli mal-prinċipju ta’ newtralità tal-VAT illi d-dritt nazzjonali ma jipprevedix dispożizzjoni ta’ regolarizzazzjoni(17) ” tapplika ukoll fir-rigward ta’ provvista illi tiġi kkwalifikata tardivament bħala intrakomunitarja.
37. Sakemm il-leġiżlazzjoni ma tipprevedix termini konkreti u lanqas possibbiltajiet li jsiru ulterjorment emendi, l-Artikoli 17a u 17c ta’ l-UStDV għandhom għalhekk ikunu applikati billi jiġi vverifikat kull darba jekk il-projbizzjoni li l-kwalifika tal-provvista tiġi emendata ulterjorment hijiex proporzjonata.
38. Għandu jiġi vverifikat f’dan ir-rigward l-ewwel nett, kif il-Kummissjoni spejgat ġustament, jekk kienx hemm jew le provvista intrakomunitarja. Fl-ewwel każ fil-fatt is-Sitt Direttiva tipprevedi fil-prinċipju eżenzjoni mentri fl-aħħar każ fil-prinċipju hemm tassazzjoni. Fil-kawża Transport Service NV, il-Qorti tal-Ġustizzja tiddetermina loġikament illi “hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddeċiedi jekk il-provvista in kwistjoni fil-kawża prinċipali tissodisfax dawn ir-rekwiżiti. Jekk dan huwa l-każ, ebda VAT m’hija dovuta fuq l-imsemmija provvista(18) ”. Din il-linja gwida fundamentali ma tistax ma tkunx applikata minħabba sempliċi eżiġenzi ta’ forma stabbiliti mill-Istati Membri. Pjuttost din għandha titwarrab biss meta dan ikun neċessarju sabiex jinkisbu l-għanjiet previsti fid-dispożizzjonijiet relevanti tal-leġiżlazzjoni Komunitarja. Għalhekk l-opinjoni tal-Gvern Ġermaniż illi – meta l-prova tal-kontjiet m’hijiex mressqa fi żmien utli – huwa immaterjali jekk effettivament twettqitx provvista intrakomunitarja, ma tistax tiġi sostnuta.
39. Jekk jiġi stabbilit li kien hemm effettivament provvista intrakomunitarja, l-eżenzjoni tista’ xorta waħda tiġi rrifjutata fil-każ ta’ ksur tal-forom preskritti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali jekk dawn jikkontribwixxu sabiex jintlaħqu l-għanjiet segwiti jiġifieri l-prevenzjoni tal-frodi fiskali u l-ġbir eżatt tat-taxxa u b’mod partikolari li jiġu applikati b’mod korrett u sempliċi l-kundizzjonijiet ta’ eżenzjoni. Barra minn hekk, l-eżiġenzi ta’ forma ma jistgħux imorru ’l hinn minn dak meħtieġ sabiex jinksibu dawn l-għanjiet.
40. Għandu għalhekk jiġi vverfikat f’dan il-każ jekk id-dewmien li tingħata l-prova għandhux konsegwenzi fuq l-effettività tal-ġbir tat-taxxa jew huwiex dovut għal manuvri li jistgħu jikkomnpromettu b’xi mod jew ieħor il-ġbir tat-taxxa. Sabiex jinkisbu l-għanjiet imsemmija espressament fl-Artikolu 28ċA u l-Artikolu 22(8) tas-Sitt Direttiva mhuwiex min-naħa l-oħra necessarju li tiġi rifjutata sistematikament l-eżenzjoni meta l-prova tal-kontijiet ġiet stabbilita tardivament.
41. Meta l-eżistenza ta’ provvista intrakomunitarja tista’ tiġi kkonstatata b’mod ċar għalkemm il-prova tal-kontijiet meħtieġa ma ġietx stabbilita fit-terminu mogħti, għandu jiġi kkunsidrat il-prinċipju ta’ l-eżenzjoni ta’ provvisti intrakomunitarji tas-Sitt Direttiva u tiġi applikata eżenzjoni. Sabiex l-eżenzjoni tiġi rrifjutata għandu dejjem – barra l-ksur tal-kundizzjonijiet ta’ forma elaborati mill-ġusrisprudenza u l-awtorità tat-taxxa – ikun hemm raġuni addizzjonali bbażata fuq il-prinċipji tas-Sitt Direttiva u li tista’ b’mod partikolari tikkonsisiti mill-fatt illi d-dewmien allegat għall-għoti tal-prova tal-kontijiet ipprojbixxa jew ikkomplika ħafna l-kalkolu eżatt jew il-ġbir tat-taxxa.
42. Dan jagħti ukoll ir-riposta għat-tieni domanda li biha l-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk il-fatt li l-persuna taxxabbli inizjalment konxjament ħbiet l-eżistenza ta’ provvista intrakomunitarja għandux effett fuq ir-risposta għad-domanda.
43. Dawn l-indikazzjonijiet iwasslu li jiġi kkunsidrat hawnhekk ukoll li, konformement mad-dispożizzjonijiet tas-Sitt Direttiva dwar l-eżenzjoni ta’ provvisti intrakomunitarji, il-punt essenzjali huwa l-kawżi li jispjegaw il-produzzjoni tardiva tal-prova u l-konsegwenzi li dan id-dewmien għandu fuq il-ġbir tajjeb tat-taxxa. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika u tewvalwa dan f’din il-kawża. Il-fatt li l-persuna taxxabbli inizjalment ridet tinvolvi fuq il-karta intermedjarju fil-pajjiż b’mod li l-provvista intrakomnunitarja ma sseħħx mill-ewwel iżda biss wara l-bejgħ mill-ġdid mhuwiex fih innifsu deċiżiv f’dan il-każ.
44. Dan huwa kkonfermat bl-indikazzjonijiet mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Schmeink & Cofreth dwar ir-regolarizzazzjoni ulterjuri tal-VAT ffatturata indebitament; f’din il-kawża l-Qorti spejgat : meta “min joħroġ il-fattura, fi żmien utli, elimina kompletament ir-riskju ta’ telf ta’ dħul fiskali, il-prinċipju tan-newtralità tal-VAT jeżiġi illi li l-VAT indebitament fatturata tista’ tiġi rregolarizzata, mingħajr ma din ir-regolarizzazzjoni tista’ tiġi suġġetta mill-Istati Membri għall- bona fide
ta’ min ħareġ l-imsemmija fattura. […] ir-rekwiżit li min ħareġ il-fattura juri l- bona fide
tiegħu meta jkun, fi żmien utli, elimina kompletament ir-riskju ta’ tnaqqis tad-dħul fiskali m’huwiex meħtieġ sabiex jiġi żgurat il-ġbir tal-VAT u sabiex tiġi prevenuta l-frodi fiskali .”(19)
45. Dawn l-argumenti huma applikabbli għat-tranżazzjoni li hija suġġetta ulterjorment għas-sistema tal-provvista intrakomunitarja u għall-emenda magħmula f’dan ir-rigward fil-kontijiet. Jekk il-fatt illi l-persuna taxxabbli kienet volontarjament jew le biddlet il-kwalifika ġusta ta’ tranżazzjoni kellu effett fuq ir-rikonoxxximent tagħha bħala provvista Komunitarja, hija, f’ċertu każijiet ma tibbenefikax mill-eżenzjoni anki jekk l-aġir tagħha ma jkunx effettwa b’mod definittiv il-ġbir tat-taxxa. Iċ-ċaħda ta’ l-eżenzjoni mit-taxxa ssir għaldaqstant strument ta’ piena tal-ħabi inizjali tal-provvista intrakomunitarja li jmur ’il hinn mill-għan leġittimu ta’l-eżiġenzi ta’ forma.
46. Hija l-qorti nazzjonali, kif intqal, li għandha tiddeċiedi din il-kawża f’dan id-dawl billi tikkunsidra ċ-ċirkustanzi kollha rilevanti. Konformement ma’ dak li għidt, għandu jiġi vverifikat b’mod partikolari f’dan ir-rigward jek il-fatt illi l-prova tal-kontijiet ma tressqitx fi żmien utli qiegħedx f’riskju li jiġi kompromess il-ġbir tat-taxxa.
47. Il-fatt b’mod partikolari li tranżazzjoni tkun fil-prinċipju aktar u aktar diffiċli li tiġi pprovata aktar ma jgħaddi ż-żmien jista’ jkollu effett f’dan ir-rigward. Bil-kontra, aktar maż-żmien ikun qasir, aktar huwa importanti li jkunu jistgħu jittieħdu in kunsiderazzjoni emendi ulterjuri. L-eżami ta’ dan il-każ jista’ barra dan jieħu in kunsiderazzjoni l-parti ta’ responsabbilità tal-persuna taxxabbli stess fid-dewmien involut fl-istabbiliment tal-prova tal-kontijiet.
48. Dan il-każ għandu l-karatteristika li l-użu tal-“bniedem tat-tiben” ma kellux x’jaqsam ma’ frodi eventwali tat-taxxa iżda kellu jservi sabiex titħallas il-kummissjoni (20) . Kuntrarjament għall-każijiet klassiċi, dan ma kienx każ ta’ simulazzjoni ta’ provvista intrakomunitarja li assolutament ma twettqitx(21) iżda bil-kontra – għal raġunijiet li m’għandhomx x’jaqsmu mat-taxxa – ta’ ħabi ta’ l-eżistenza ta’ provvista intrakomunitarja ta’ din il-kwalità. Jekk wieħed jikkunsidra t-tranżazzjonijiet kollha flimkien, l-involviment tal-bniedem tat-tiben fil-fatt ma kellu l-ebda effett fuq l-ammont tad-dħul fiskali. Il-provvista intrakomunitarja kienet biss ittrasferita minn GmbH għal S li min-naħa tiegħu naqqas l -input tax
u seta’ jitlob l-eżenzjoni tal-provvista intrakomunitarja.
49. F’dak li jikkonċerna responsabbilità eventwali fid-dewmien li kien hemm fil-produzzjoni tal-prova, għandu qabel xejn jiġi vverifikat safejn ir-rikorrent kellu jkun jaf illi l-involviment ta’ S kien ser ikun ikkunsidrat bħala fittizju mill-awtorità tat-taxxa u li S kien ser ikun ikkunsidrat bħala bniedem tat-tiben. Il-fatt biss illi S m’għamilx huwa stess il-provvista lil B u li r-rikorrent ħareġ il-fatturi f’isem S ma jippermettix li jiġi konkluż illi tali montatura “artifiċjali” ma tistax tiġi kkwalifikata bħala tranżazzjoni taxxabbli. Skond il-ġurisprduenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, sabiex jiġi evalwat jekk twettqitx tranżazzjoni taxxabbli għadha ssir referenza biss għal kriterji oġġettivi. L-intenzjoni tal-persuna taxxabbli jew l-għan ta’ provvista m’għandhom għal kuntrarju ebda effett fuq is-sistema fiskali li għandha tiġi applikata lill-provvista(22) .
50. Għalhekk ir-rispsota għall-ewwel domanda għandha tkun illi s-Sitt Direttiva tipprekludi l-aġir ta’ l-awtorità tat-taxxa li tirrifjuta li teżenta provvista intrakomunitarja li ċertament twettqet għall-motiv biss li l-persuna taxxabbli ma ressqitx il-prova tal-kontijiet meħtieġa għal dan il-għan b’mod regolari u immedjata wara t-twetiq ta’ dawn it-tranżazzjonijiet.
51. F’dan ir-rigward mhuwiex deċiżiv biss il-fatt li min-naħa l-persuna taxxabbli riedet sempliċiment tittrasferixxi l-provvista intrakomunitarja għal stadju ulterjuri tal-katina ta’ provvista billi tinvolvi bniedem tat-tiben fil-pajjiż u li min-naħa l-oħra l-awtorità tat-taxxa ma rrikonoxxietx l-involviment ta’ l-intermedjarju billi tikkunsidrah bħala tranżazzjoni fittizja (it-tieni domanda). Meta Stat Membru ma jkun ippreveda ebda terminu legali li fih għandha tiġi mressqa l-prova għandhom jiġu kkunsidrati ċ-ċirkustanzi kollha tal-każ partikolari sabiex tittieħed deċiżjoni fir-rigward ta’ l-eżenzjoni ta’ provvista intrakomunitarja. F’dan ir-rigward il-fatturi determinanti huma jekk il-persuna taxxabbli hijiex responsabbli b’xi mod għat-tressiq tardiv tal-prova tal-kontijiet u jekk it-tressiq tardiv tal-prova tal-kontijiet jistax jikkomprometti l-ġbir tat-taxxa.
V – Konklużjoni
52. Għal dawn il-motivi jiena nissuġġerixxi li jingħataw ir-risposti li ġejjin għad-domandi preliminari tal-Bundesfinanzhof.
1. Id-Direttiva tal-Kunsill 77/388/KEE tas-17 ta’ Mejju 1977 fuq l-armonizzazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar taxxi fuq id-dħul mill-bejgħ [il-fatturat] - Sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud: bażi uniformi ta’ stima tipprekludi l-aġir ta’ l-awtorità tat-taxxa li tirrifjuta li teżenta provvista intrakomunitarja li ċertament twettqet għall-motiv biss li l-persuna taxxabbli ma ressqitx il-prova tal-kontijiet meħtieġa għal dan il-għan b’mod regolari u immedjat wara t-twetiq ta’ dawn it-tranżazzjonijiet.
2. Meta Stat Membru ma jkun ippreveda ebda terminu legali li fih għandha tiġi mressqa l-prova għandhom jiġu kkunsidrati ċ-ċirkustanzi kollha tal-każ partikolari sabiex tittieħed deċiżjoni fir-rigward ta’ l-eżenzjoni ta’ provvista intrakomunitarja. F’dan ir-rigward il-fatturi determinanti huma jekk il-persuna taxxabbli hijiex responsabbli b’xi mod għat-tressiq tardiv tal-prova tal-kontijiet u jekk it-tressiq tardiv tal-prova tal-kontijiet jistax jikkomprometti l-ġbir tat-taxxa.
(1) .
(2)  –	Is-Sitt Direttiva tal-Kunsill 77/388/KEE tas-17 ta’ Mejju 1977, fuq l-armonizzazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar taxxi fuq id-dħul mill-bejgħ - Sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud: bażi uniformi ta’ stima (ĠU L 145, p. 1) – (iktar ’il quddiem is-“Sitt Direttiva”).
(3)
–	ĠU L 376, p. 1. et seq .
(4)  –	Ara l-Artikolu 28ġ fil-verżjoni mdaħħla bid-Direttiva 91/680 u emendata bid-Direttiva tal-Kunsill 92/111/KEE ta’ l-14 ta’ Diċembru 1992 li temenda d-Direttiva 77/388/KEE u tintroduċi miżuri ta’ simplifikazzjoni fir-rigward tat-taxxa fuq il-valur miżjud (ĠU L 384, p.47 et seq ).
(5)  –	Sentenza tas-6 ta’ April 2006, EMAG Handel Eder in der Rechtssache (C-245/04 Handel Eder, Ġabra p. I-3227, punt 29) u l-punti 24 u 25 tal-Konklużjonijiet li ppreżentajt f’din il-kawża fl-10 ta’ Novembru 2005. Ara wkoll il-Konklużjonijiet li ppreżentajt fl-istess ġurnata fil-kawża Teleos et
(C-409/04, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 29.)
(6)  –	Ara f’dan l-istess sens id-Digriet tat-3 ta’ Marzu 2004, Transport Sernice, (C-395/02, Ġabra p. I-1991, punti 27 u 28) u s-sentenza tal- 21 ta’ Frar 2006 Halifax et
(C-255/02, Ġabra p. I-1609, punti 90 u 91).
(7)  –	Sentenza tat-18 ta’ Diċembru 1997, Molenheide (C-286/94, C-340/95, C-401/95 u C-47/96, Ġabra p. I-7281, punt 42).
(8)  –	Sentenza tas-6 ta’ Lulju 1995, BP Soupergaz ( C-62/93, Ġabra p. I‑1883, punt 34).
(9)  –	Konklużjonijiet ta’ l-20 ta’ Marzu 1997 fil-kawża Molenheide et
(iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 7, punt 41) u Konklużjonijiet tat-13 ta’ April 2000 fil-kawża Schmeink & Cofreth (C-454/98, Ġabra p. I-6973, punt 18).
(10)  –	Sentenza Halifax et
(iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 6, punt 92). Ara wkoll f’dan is-sens rigward id-dritt għal tnaqqis is-sentenza tal-21 ta’ Marzu 2000 Gabalfrisa u oħrajn (kawżi magħquda C-110/98 u C-147/98, p. I-1577, punt 52) u s-sentenza Molenheide et
(iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 7, punt 48) kif ukoll rigward l-Artikolu 21(3) tas-Sitt Direttiva, is-sentenza tal-11 ta’ Mejju 2006 Federation of Technological Industries et, ( C-384/04, Ġabra p. I-4191, punt 29)
(11)  –	Sentenza Halifax (iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna tal-qiegħ 6, punt 92).
(12)  –	Ara s-sentenza EMAG Handel Eder (iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 5, punt 29) kif ukoll il-punti 24 u 25 tal-Konklużjonijiet li aħna ppreżentajna f’din il-kawża.
(13)  –	Ara b’mod partikolari s-sentenza tat-30 ta’ Novembru 1995, Gebhard C-55/94 (Ġabra. P. I-4165, punt 19), u s-sentenza Molenheide u oħrajn (iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 7, punt 49).
(14)  –	Ara s-sentenza Gabalfrisa (iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 10, punt 52).
(15)  –	Sentenza Federation of Technological Industries et,
(iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 10, punt 29).
(16)  –	Sentenza Halifax (iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 10, punt 72).
(17)  –	Konklużjonijiet fil-kawża Schmeink & Cofreth (iċċitati fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 9, punt 18).
(18)  –	Digriet fil-kawża Transport Service (iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 6, punt 19).
(19)  –	Sentenza tad-19 ta’ Settembru 2000 ( C-454/98, Ġabra p. I-6973, punti 58 u 60).
(20)  –	Il-kuntratt ta’ distribuzzjoni ċertament ma ta ebda dritt għal din il-kummissjoni iżda madankollu ma jistax jiġi ċarament mifhum safejn il-klwasoli in kwistjoni tal-kuntratt kienu konformi f’dak iż-żmien mar-regoli tal-kompetizzjoni.
(21)  –	Ara għal każ simili l-Konklużjonijiet Teleos et (iċċitati fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 5).
(22)  –	Ara s-sentenza Halifax et (iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 10, punti 56 sa 60) u s-sentenzi tat-12. ta’ Jannar 2006, Optigen ( C-354/03, C-355/03 u C-484/03 Ġabra p. I-483, punti 44 sa 45) u tas-6 ta’ Lulju 2006 (Kittel u Recolta Recycling (C-439/04 u C-440/04, li għadhom ma ġewx ippubblikati fil-Ġabra, punt 41).