Wydanie tymczasowe
OPINIA RZECZNICZKI GENERALNEJ
TAMARY
ĆAPETY
przedstawiona w dniu 26 lutego 2026 r.(1)
Sprawa C‑120/25
Verband Wirtschaft im Wettbewerb, Verein für Lauterkeit in Handel und Industrie e.V.
przeciwko
PAYBACK GmbH
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości, Niemcy)]
Odesłanie prejudycjalne – Energia – Etykietowanie energetyczne – Rozporządzenie (UE) 2017/1369 – Artykuł 2
pkt 13 – Pojęcie „sprzedawcy”’ – Artykuł 6 akapit pierwszy lit. a) – Obowiązek podania klasy efektywności energetycznej produktu oraz zakresu klas efektywności dostępnych na etykiecie w reklamach wizualnych lub w technicznym materiale promocyjnym – Podmiot zarządzający programem
lojalnościowym – Internetowy biuletyn informacyjny reklamujący możliwość wygrania telewizora w loterii – Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/2013 – Artykuł 4
lit. d)
I.      Wprowadzenie
1.        Przysłowie „nie wszystko złoto, co się świeci” podkreśla, że wygląd zewnętrzny rzeczy może wprowadzać w błąd. To, co wydaje się z pozoru atrakcyjne lub cenne, w rzeczywistości może okazać się inne.
2.        Dotyczy to w szczególności sytuacji, w których osoba otrzymuje produkt bezpłatnie, na przykład w kontekście loterii, przy czym nie jest informowana o cechach tego produktu, a zatem o potencjalnych skutkach jego przyszłego użytkowania.
3.        W niniejszym postępowaniu zadaniem Trybunału jest zasadniczo ustalenie, w jakim zakresie jednostki powinny być informowane o charakterystyce produktu, aby mogły podjąć świadomą decyzję.
II.    Okoliczności faktyczne w postępowaniu głównym, pytanie prejudycjalne i postępowanie przed Trybunałem
4.        PAYBACK, strona pozwana w postępowaniu głównym, jest podmiotem zarządzającym programem
lojalnościowym, w którym uczestniczy wiele podmiotów. Spółka ta dąży do
promowania lojalności obecnych klientów i pozyskiwania nowych klientów poprzez oferowanie „punktów PAYBACK” użytkownikom programu lojalnościowego, którzy dokonują zakupów u jednego z jej partnerów handlowych. Gdy użytkownicy zdobędą określoną ilość punktów, mogą zdecydować się albo na wypłatę wynagrodzenia będącego równowartością zgromadzonych punktów, albo na wykorzystanie ich w celu dokonania zakupów u uczestniczących w programie przedsiębiorstw partnerskich.
5.        W dniu 1 lutego 2022 r. PAYBACK zareklamował w publikowanym przez siebie w internetowym biuletynie informacyjnym
loterię, posługując się
sloganem „Täglich ein neuer Gewinn, z. B. 2 x Samsung QLED 4K TV Q80A, 75 Zoll” („Codziennie nowa wygrana, np. 2 × Samsung QLED 4K TV Q80A, 75 cali”), któremu towarzyszyły zdjęcie wspomnianego telewizora, a także tabela z wykazem wszystkich nagród do wygrania.
6.        Jednakże ani na zdjęciu telewizora, ani w wykazie potencjalnych nagród PAYBACK nie umieścił informacji o klasie efektywności energetycznej tego produktu.
7.        Pismem z dnia 7 lutego 2022 r.
Verband Wirtschaft im Wettbewerb, Verein für Lauterkeit in Handel und Industrie, stowarzyszenie zajmujące się ochroną interesów swoich członków i zapewnianiem uczciwej konkurencji na rynku poprzez badania prawne, powszechną edukację i egzekwowanie przepisów w dziedzinie zwalczania nieuczciwej konkurencji, będące stroną powodową w postępowaniu głównym (zwane dalej „stowarzyszeniem”), podjęło nieskuteczną próbę doręczenia pozwanej wezwania do uzupełnienia braków informacji w reklamie telewizora.
8.        Stowarzyszenie wniosło następnie powództwo przeciwko pozwanej w postępowaniu głównym do Landgericht München I (sądu krajowego Monachium I, Niemcy), domagając się wydania przez ten sąd nakazu zaniechania wszelkiej reklamy
przedmiotowego telewizora bez udostępnienia istotnych informacji o klasie efektywności energetycznej produktu.
9.        Stowarzyszenie argumentowało, że PAYBACK, jako sprzedawca reklamowanego produktu w rozumieniu art. 2 pkt 13 rozporządzenia (EU) 2017/1369(2), nie dopełnił obowiązku podania klasy efektywności energetycznej produktu i zakresu klas efektywności dostępnych na etykiecie
reklamy wizualnej zgodnie z art. 6 akapit pierwszy lit. a) tego rozporządzenia(3) w związku z art. 4 lit. d) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/2013(4).
10.      Łącznie przepisy te nakładają na sprzedawców obowiązek podania klientom informacji o klasie efektywności energetycznej wyświetlaczy elektronicznych, w tym telewizorów(5), w reklamach wizualnych lub w technicznym materiale promocyjnym tych produktów.
11.      Na podstawie tych przepisów stowarzyszenie podnosi, że PAYBACK, poprzez niedostarczenie istotnych informacji na temat klasy efektywności energetycznej telewizora reklamowanego w ramach loterii, naruszył obowiązek ciążący na nim na mocy rozporządzenia 2017/1369 w związku z art. 4 lit. d) rozporządzenia delegowanego 2019/2013. To właśnie na tej podstawie powód w postępowaniu głównym
żądał
nakazania
zaniechania działania i zwrotu kosztów wezwania do usunięcia braków.
12.      PAYBACK podniósł natomiast, że w odniesieniu do produktów będących przedmiotem reklamy nie jest „sprzedawcą” w rozumieniu art. 2 pkt 13 rozporządzenia 2017/1369(6), w związku z czym nie podlega wymogom przewidzianym we wspomnianych przepisach.
13.      Wyrokiem zaocznym z dnia 5 września 2022 r.
Landgericht München I (sąd krajowy Monachium I, Niemcy) orzekł na korzyść powoda i nakazał pozwanej powstrzymanie się od wizualnego reklamowania lub zamawiania reklamy wizualnej konkretnego modelu wyświetlacza elektronicznego bez wskazania klasy efektywności energetycznej i odpowiedniego zakresu klas efektywności energetycznej dostępnych na etykiecie.
14.      PAYBACK wniósł od tego wyroku sprzeciw, który Landgericht München I (sąd krajowy Monachium I) oddalił
prawomocnym wyrokiem w dniu 23 stycznia 2023 r.
15.      Spółka ta wniosła następnie apelację do Oberlandesgericht München (wyższego sądu krajowego w Monachium, Niemcy, zwanego dalej „sądem apelacyjnym”).
16.      Wyrokiem z dnia 14 marca 2024 r.
sąd apelacyjny uwzględnił apelację, uchylając wyrok zaoczny i oddalając powództwo. Sąd apelacyjny uznał powództwo za dopuszczalne, lecz bezzasadne, w związku z czym oddalił zgłoszone przez powoda
żądanie nakazania zaniechania.
17.      Zdaniem sądu apelacyjnego PAYBACK nie może zostać uznany za „sprzedawcę” w rozumieniu art. 2 pkt 13 rozporządzenia 2017/1369, a zatem nie podlega wymogom dotyczącym etykietowania energetycznego określonym w tym rozporządzeniu. Sąd apelacyjny orzekł, że klient nie potrzebuje informacji na temat efektywności energetycznej produktów związanych z energią oferowanych w ramach loterii, aby podjąć świadomą decyzję dotyczącą transakcji, ponieważ odbiorcy nie wybierają produktu, lecz ograniczają się jedynie do podjęcia decyzji o udziale w samej loterii, w związku z którym to udziałem nie było wymagane żadne świadczenie wzajemne.
18.      W następstwie tego wyroku stowarzyszenie wniosło skargę kasacyjną (Revision) do Bundesgerichtshof (federalnego trybunału sprawiedliwości, Niemcy), będącego sądem odsyłającym, domagając się przywrócenia wyroku zaocznego.
19.      PAYBACK twierdzi, że skargę kasacyjną należy oddalić.
20.      Sąd odsyłający ma wątpliwości, czy sąd apelacyjny słusznie oddalił zgłoszone przez powoda
żądanie nakazania
zaniechania działania, na tej podstawie, że pozwana, jako organizator spornej loterii, nie była do celów wymogów dotyczących etykietowania energetycznego określonych w rozporządzeniu 2017/1369 „sprzedawcą” produktów oferowanych jako nagrody, a zatem nie była zobowiązana do udzielania jednostkom informacji na temat efektywności energetycznej produktu, którego dotyczy sprawa.
21.      Rozstrzygnięcie tej wniesionej do Bundesgerichtshof (federalnego trybunału sprawiedliwości) skargi zależy od wykładni pojęcia „sprzedawcy”, a ściślej rzecz biorąc, od tego, czy PAYBACK można uznać za sprzedawcę do celów wymogów dotyczących etykietowania energetycznego określonych w art. 6 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia 2017/1369 i w art. 4 lit. d) rozporządzenia delegowanego 2019/2013.
22.      W świetle powyższych względów Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy osobę, która wyznacza telewizor jako nagrodę w loterii internetowej
loterii, należy w odniesieniu do tego telewizora uznać za
»sprzedawcę« w rozumieniu art. 2 pkt 13 [rozporządzenia 2017/1369], przez co jest ona zobowiązana do spełnienia wymogów wynikających z art. 6 akapit pierwszy lit. a) tego rozporządzenia w związku z art. 4 lit. d) [rozporządzenia delegowanego
2019/2013]?”.
23.      Stowarzyszenie, PAYBACK i Komisja Europejska przedstawiły Trybunałowi uwagi na piśmie.
24.      Trybunał uznał sprawę za wyjaśnioną w stopniu wystarczającym i podjął decyzję o pominięciu rozprawy zgodnie z art. 76 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości.
III. Analiza
25.      W 1992 r. Unia Europejska wprowadziła wymogi dotyczące etykietowania energetycznego dla szeregu urządzeń gospodarstwa domowego, aby pomóc jednostkom w identyfikowaniu produktów energooszczędnych i zmniejszyć wpływ na środowisko produktów mniej efektywnych energetycznie(7). Wymogi te nie obejmowały jeszcze telewizorów.
26.      Zakres ram etykietowania energetycznego, które obecnie są regulowane rozporządzeniem 2017/1369, od tamtego czasu uległ jednak zmianie i w tej chwili ramy te obejmują znacznie szerszy zakres produktów(8).
27.      W oparciu o ocenę kosztów i korzyści związanych z wymogami dotyczącymi etykietowania energetycznego za preferowany wariant uznano możliwość wprowadzenia systemu etykietowania energetycznego wyświetlaczy elektronicznych, w tym telewizorów, monitorów i wyświetlaczy przeznaczonych do przekazu treści, ponieważ zapewnia to największe oszczędności(9).
28.      W motywie 10 rozporządzenia 2017/1369 zwrócono uwagę na konieczność ustanowienia zestandaryzowanej obowiązkowej etykiety dla wszystkich produktów związanych z energią jako na skuteczny środek przekazywania klientom informacji o efektywności energetycznej tych produktów(10). Ponadto wyjaśniono w nim, że należy wprowadzić jednolite etykietowanie dla różnych grup produktów(11).
29.      Jak wspomniano, art. 6 akapit pierwszy lit. a) tego rozporządzenia zobowiązuje dostawców i sprzedawców do podania klasy efektywności energetycznej produktu w reklamach wizualnych lub w technicznym materiale promocyjnym zgodnie
ze znajdującym zastosowanie
aktem delegowanym.
30.      W związku z tym w art. 16 rozporządzenia 2017/1369 Komisję uprawniono do przyjmowania aktów delegowanych w celu uzupełnienia tego rozporządzenia, aby doprecyzować, w jaki sposób klasa energetyczna i zakres klas efektywności dostępne na etykiecie mają być uwzględnione w reklamach wizualnych i w technicznym materiale promocyjnym dla różnych grup produktów.
31.      Na przykład w odniesieniu do etykietowania energetycznego wyświetlaczy elektronicznych, takich jak telewizory, Komisja przyjęła rozporządzenie delegowane 2019/2013, w którym określono wzór etykiety energetycznej dla tej grupy produktów będący wynikiem standaryzacji.
32.      W art. 4 lit. d) tego rozporządzenia, jak wspomniano powyżej, określono obowiązek przedsiębiorców w zakresie etykietowania efektywności energetycznej wyświetlaczy elektronicznych, stanowiąc, że sprzedawcy muszą zagwarantować, że wszelkie reklamy elektroniczne dotyczące konkretnego modelu tego rodzaju produktu zawierają
na etykiecie informacje na temat klasy efektywności energetycznej i zakresu klas efektywności.
33.      To właśnie w kontekście tego obowiązku rodzi się niniejsze pytanie prejudycjalne.
34.      Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy w rozumieniu art. 2 pkt 13 rozporządzenia
2017/1369 pozwaną w postępowaniu głównym, będącą organizatorem
loterii internetowej, należy uznać za „sprzedawcę”
telewizora oferowanego jako nagroda, a tym samym należy uznać, że naruszyła ona obowiązek informacyjny ciążący na niej na podstawie art. 6 tego rozporządzenia w ten sposób, że na etykiecie nie podała klasy efektywności energetycznej wspomnianego telewizora ani zakresu dostępnych klas efektywności.
35.      Z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że standardowa metoda wykładni przepisu prawa Unii polega na analizie językowej, celowościowej i kontekstowej danego uregulowania(12).
36.      Mając na uwadze powyższe, przedstawiona przeze mnie analiza pytania prejudycjalnego składa się z trzech części.
37.      Rozpocznę od zbadania dokładnego brzmienia art. 2 pkt 13 rozporządzenia 2017/1369 i zawartej w nim definicji terminu „sprzedawca” w celu ustalenia, czy wymogi dotyczące etykietowania energetycznego powinny mieć zastosowanie do osób oferujących produkty w ramach loterii. Następnie zajmę się szerszymi celami polityki realizowanymi przez wymogi dotyczące etykietowania energetycznego, aby wyjaśnić zamierzony zakres pojęcia „sprzedawcy”. Wreszcie, przeanalizuję definicję „sprzedawcy” w pełnym kontekście rozporządzenia 2017/1369, oceniając jej związek z innymi zawartymi w tym rozporządzeniu przepisami.
A.      Wykładnia językowa pojęcia „sprzedawcy”
1.      Uwagi ogólne dotyczące definicji
38.      Na tym etapie należy zauważyć, że brzmienie art. 2 pkt 13 rozporządzenia 2017/1369 zdaje się różnić w poszczególnych wersjach językowych. W szczególności różnica występuje między wersją w języku niemieckim, czyli języku, w którym toczy się sprawa w postępowaniu głównym, a innymi wersjami językowymi.
39.      Zgodnie z niemiecką wersją językową art. 2 pkt 13 rozporządzenia 2017/1369 „sprzedawca” („Händler”) oznacza osobę, która w ramach działalności handlowej („im Rahmen einer Geschäftstätigkeit”), odpłatnie lub nieodpłatnie („entgeltlich oder unentgeltlich”), oferuje („anbietet”) lub wystawia („ausstellt”) produkt na sprzedaż, wynajmuje go
lub oferuje w sprzedaży ratalnej („zum Kauf, zur Miete oder zum Ratenkauf”)(13).
40.      Zgodnie
zatem z brzmieniem niemieckiej wersji językowej działalność polegająca na wystawianiu produktu wydaje się związana z celem, jakim jest sprzedaż, najem lub sprzedaż ratalna. Taka wykładnia pojęcia „sprzedawcy” wydaje się wykluczać z zakresu tej definicji osoby, które wystawiają produkty z powodów innych niż
uzyskanie bezpośredniego wynagrodzenia.
41.      Z kolei inne wersje językowe, na przykład chorwacka(14), francuska(15), irlandzka(16), włoska(17) i słoweńska(18), są zredagowane w sposób porównywalny z wersją angielską(19) i definiują „sprzedawcę” jako osobę, która oferuje produkt na sprzedaż, wynajem lub sprzedaż ratalną lub wystawia produkt w ramach działalności handlowej, odpłatnie lub nieodpłatnie.
42.      Z jednej strony art. 2
pkt 13 w niemieckiej wersji językowej
można rozumieć w ten sposób, że aby osobę można było uznać za „sprzedawcę”, musi ona (i) wystawiać produkty w ramach działalności handlowej oraz (ii) czynić to w celu sprzedaży, najmu lub sprzedaży ratalnej, a więc przesłanki te mają charakter kumulatywny. Z drugiej strony z innych przywołanych wyżej wersji językowych wynika, że działalność polegająca na wystawianiu produktu w ramach działalności handlowej wydaje się sama w sobie wystarczająca, aby móc zakwalifikować osobę jako sprzedawcę.
43.      Zgodnie z art. 1 rozporządzenia Rady nr 1(20) wszystkie wymienione w tym przepisie języki urzędowe Unii to autentyczne języki aktów, w jakich akty te zostały sporządzone, w związku z czym wszystkim wersjom językowym aktu Unii należy co do zasady przypisać tę samą wartość.
44.      Zatem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału w przypadku rozbieżności pomiędzy różnymi wersjami językowymi dany przepis
należy interpretować z uwzględnieniem ogólnej systematyki i celu uregulowania, którego stanowi on część(21).
45.      Aby ustalić, czy działalność w zakresie wystawiania produktów, o której mowa w art. 2 pkt 13, należy interpretować w ten sposób, że jest ona powiązana z celem polegającym na sprzedaży, najmie lub sprzedaży ratalnej – w związku z czym wyklucza się reklamy takie jak te rozpatrywane w niniejszej sprawie – czy też działalność polegającą na wystawianiu produktów należy rozumieć jako niezależną od tego celu – w związku z czym pojęcie „sprzedawcy” można interpretować w ten sposób, że obejmuje ono reklamy takie jak te rozpatrywane w niniejszej sprawie – należy zatem przeanalizować ogólne cele rozporządzenia 2017/1369.
46.      Przed przystąpieniem do analizy celów tego rozporządzenia odniosę się jednak pokrótce do niektórych argumentów dotyczących brzmienia art. 2 pkt 13 tego rozporządzenia, przedstawionych przez Komisję, pozwaną w postępowaniu głównym i stowarzyszenie.
2.      Szczegółowe uwagi dotyczące wymogu płatności
47.      Powołując się na niemiecką wersję językową art. 2 pkt 13 rozporządzenia 2017/1369, zarówno PAYBACK, jak i Komisja argumentują, że organizatora loterii nie można uznać za sprzedawcę w rozumieniu tego rozporządzenia.
48.      Podnoszą one między innymi, że ponieważ PAYBACK nie prowadzi
sprzedaży, nie wynajmuje
ani nie oferuje w sprzedaży ratalnej produktu, którego dotyczy sprawa, jako że spółka ta nie podaje cen poszczególnych produktów ani nie zachęca klienta do ich zakupu, nie wchodzi
ona w zakres definicji pojęcia „sprzedawcy” zawartej w art. 2 pkt 13 rozporządzenia 2017/1369, nawet jeśli pozwana w postępowaniu głównym
wystawia produkt w ramach działalności handlowej.
49.      Chociaż taka wykładnia pojęcia „sprzedawcy” jest na pierwszy rzut oka zgodna z niemiecką wersją językową definicji, skutkowałaby
ona w istocie tym, że sformułowanie „odpłatnie lub nieodpłatnie”, które jest wspólne dla wszystkich wersji językowych, zostałoby pozbawione znaczenia.
50.      W świetle tej uwagi stowarzyszenie podnosi, że pojęcie „sprzedawcy” nie ogranicza się do przedsiębiorstw oferujących towary na sprzedaż, lecz obejmuje również te, które dostarczają produkty nieodpłatnie, na przykład oferując nagrody w loterii. W takim przypadku pozwana w postępowaniu głównym byłaby sprzedawcą w rozumieniu rozporządzenia 2017/1369.
51.      Dodatkowe uściślenie „odpłatnie lub nieodpłatnie” sugeruje bowiem, że brak wynagrodzenia nie ma znaczenia i że towary nie muszą być wystawiane jedynie w kontekście sprzedaży, wynajmowania lub sprzedaży ratalnej. Stanowi to dodatkową przesłankę słuszności wykładni pojęcia „sprzedawcy”, która obejmuje osoby wystawiające towary w ramach działalności handlowej niezależnie od jakiegokolwiek świadczenia wzajemnego, jak można wywnioskować z angielskiej i innych wersji językowych.
52.      Taką wykładnię potwierdza ponadto definicja „klienta” zawarta w rozporządzeniu 2017/1369. W art. 2 pkt 16 tego rozporządzenia „klienta” zdefiniowano jako każdą „osobę fizyczną lub prawną, która kupuje, wynajmuje lub otrzymuje produkt na własny użytek, nawet jeżeli czyni to w celach wykraczających poza jej działalność handlową, gospodarczą, rzemieślniczą lub zawodową”(22).
53.      Użycie słowa „otrzymuje” w tej definicji zakłada, że zakresem pojęcia „klienta” mogą być objęte również osoby, które otrzymują produkty inaczej niż w zamian za zapłatę, niezależnie od tego, czy są to prezenty czy wygrane w loterii.
54.      W świetle powyższego wyraźne brzmienie tych przepisów prowadzi mnie w pierwszej kolejności do wniosku, że organizatora loterii, takiego jak pozwana w postępowaniu głównym, który wystawia produkt w ramach działalności handlowej, niezależnie od tego, czy przewiduje się świadczenie wzajemne, należy uznać za „sprzedawcę” w rozumieniu art. 2 pkt 13 rozporządzenia 2017/1369, a zatem musi on podlegać wymogom dotyczącym etykietowania energetycznego określonym w tym rozporządzeniu w związku z rozporządzeniem delegowanym 2019/2013.
55.      Niemniej jednak, zgodnie z wyżej wymienionym orzecznictwem Trybunału, przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy dodatkowo uwzględniać jego kontekst oraz cele regulacji, której część przepis ten stanowi.
B.      Cele rozporządzenia 2017/1369
56.      Jeżeli z brzmienia przepisów wynika, że istnieje możliwość dokonania więcej niż jednej wykładni zakresu wymogów dotyczących etykietowania energetycznego, to aby stwierdzić, czy pozwana w postępowaniu głównym rzeczywiście podlegała obowiązkowi umieszczania takich etykiet, należy zrozumieć, dlaczego prawodawca Unii w ogóle wprowadził te wymogi.
57.      Z motywów 2 i 10 rozporządzenia 2017/1369 wynika, że głównymi celami tego rozporządzenia są, po pierwsze, umożliwienie klientom dokonywania świadomych wyborów na podstawie zużycia energii przez produkty związane z energią(23), a po drugie, propagowanie innowacji poprzez zachęcanie producentów do wytwarzania produktów efektywniejszych energetycznie.
58.      Oba te cele wchodzą w zakres celu trzeciego i wpisują się w szersze cele polityki Unii związanej ze środowiskiem i zmianą klimatu oraz stanowią istotną część ram polityki klimatyczno-energetycznej Unii do roku 2030. Poprawa efektywności produktów związanych z energią poprzez świadomy wybór dokonywany przez klienta i rozwój efektywniejszych energetycznie produktów ma na celu pozytywny wpływ na efektywność środowiskową produktów związanych z energią(24).
59.      Na potrzeby niniejszej sprawy omówię teraz, w odniesieniu do pytania zadanego przez sąd odsyłający, każdy z tych trzech celów.
1.      Świadomy wybór dokonywany przez konsumenta
60.      Jak wspomniano powyżej, celem rozporządzenia 2017/1369 jest zapewnienie, aby klienci otrzymywali dokładne, właściwe i porównywalne informacje o konkretnym zużyciu energii przez produkty związane z energią, co ma im ułatwić wybieranie produktów, które zużywają mniej energii w trakcie użytkowania, aby umożliwić im „przewidzenie bezpośredniego wpływu ich wyborów na ich rachunki za energię”(25).
61.      Dowody wskazują, że nawet przy wyższej cenie zakupu produktów efektywniejszych energetycznie ich zakup przynosi klientom korzyści ekonomiczne(26). Prawodawca Unii przewidywał zatem w ten sposób, że klienci są skłonni dokonać krótkoterminowego poświęcenia ekonomicznego, wybierając produkty, które mają wyższą cenę zakupu, lecz przyniosą znaczne oszczędności energii i kosztów w całym cyklu życia produktu(27).
62.      Aby bardziej rozwinąć tę kwestię, przydatne może być przeanalizowanie badania z 2014 r. na temat wpływu etykiety energetycznej; badanie to wykazało, że klienci są skłonni dokonać krótkoterminowego poświęcenia ekonomicznego, wybierając produkty, które mają wyższą cenę zakupu, lecz przyniosą znaczne oszczędności energii i kosztów w całym cyklu życia produktu. Badanie to, przytoczone przez Komisję w uzasadnieniu rozporządzenia delegowanego 2019/2013, wykazało, że większość respondentów w eksperymencie uwzględniała etykiety energetyczne przy dokonywaniu wyboru i była gotowa zapłacić więcej za produkt efektywniejszy energetycznie(28).
63.      Podobnie w przeprowadzonej przez Komisję ocenie skutków odnoszącej się do etykiet energetycznych urządzeń gospodarstwa domowego większość respondentów wskazała, że informacje na temat efektywności energetycznej przekazywane za pośrednictwem etykiet energetycznych są „bardzo lub niezwykle ważne”, gdyż
pomagają im przy podejmowaniu decyzji(29).
64.      Powyższe dowody wskazują, że klienci nie tylko oczekują wiarygodnych informacji na temat charakterystyki energetycznej produktu, lecz także przywiązują znaczną wagę do tych informacji przy podejmowaniu decyzji o nabyciu lub użytkowaniu produktu. Podobnie oznacza to, że klienci mogą zostać zniechęceni do akceptowania mniej efektywnych energetycznie produktów związanych z energią, jeżeli mogą one skutkować wyższymi kosztami eksploatacji.
65.      W tym kontekście efektywność energetyczna produktu związanego z energią jest istotnym czynnikiem umożliwiającym jednostce podjęcie decyzji o udziale w loterii, w której oferuje się dany produkt, ponieważ nieefektywność energetyczna tego produktu może zniechęcić do uczestnictwa.
66.      Czy jednak „świadomy wybór klienta” należy rozumieć jako odnoszący się wyłącznie do zakupu towaru, czy też jako obejmujący również decyzje klienta o udziale w loterii?
67.      Twierdząc, że etykietowanie energetyczne ma na celu ułatwienie świadomego porównania konkurencyjnych produktów, PAYBACK i Komisja argumentują, że organizator konkursu nie może zostać uznany za „sprzedawcę”, ponieważ uczestnicy nie mają możliwości dokonania wyboru między różnymi modelami tego samego produktu, a jedynie otrzymują szansę wzięcia udziału w losowaniu konkretnych nagród.
68.      Chociaż argument ten może mieć pewne uzasadnienie, taka zawężająca wykładnia tego celu wydaje się osłabiać szersze cele ochrony środowiska, których osiągnięciu służą wymogi dotyczące etykietowania energetycznego.
69.      Jak już wspomniałam, wymogi dotyczące etykietowania energetycznego mają umożliwić klientom przewidzenie środowiskowego i ekonomicznego wpływu ich wyborów w odniesieniu do potencjalnego przyszłego użytkowania produktu związanego z energią.
70.      Chociaż w rozporządzeniu 2017/1369 nie zdefiniowano terminu „wybór”, ogólny cel tego rozporządzenia, a mianowicie dążenie do realizowania szerszych celów polityki Unii Europejskiej służących osiągnięciu wysokiego poziomu ochrony konsumentów i środowiska, przewidzianych w art. 169 ust. 1 i art. 191 ust. 2 TFUE, uzasadnia
szeroką wykładnię tego terminu w celu zapewnienia pełnej skuteczności wymogów dotyczących etykietowania energetycznego.
71.      W związku z powyższym cel rozporządzenia 2017/1369, jakim jest umożliwienie klientom dokonywania „świadomych wyborów”, należy rozumieć nie jako znajdujący
zastosowanie wyłącznie do sytuacji zakupu, lecz – jak twierdzi stowarzyszenie – jako znajdujący zastosowanie do wszystkich sytuacji, w których oferowane są produkty związane z energią, czy to za wynagrodzeniem, czy jako potencjalna nagroda w loterii.
72.      Mając na uwadze powyższe, cel rozporządzenia 2017/1369, a mianowicie umożliwienie klientom dokonywania świadomych i racjonalnych pod względem kosztów wyborów energetycznych w odniesieniu do produktów związanych z energią w celu zwiększenia oszczędności energii i obniżenia rachunków za energię, nie ogranicza się moim zdaniem do decyzji dotyczących płatności, lecz obejmuje wszelkie dokonywane przez klientów wybory, przy których można wziąć pod uwagę informacje dotyczące efektywności energetycznej, niezależnie od kontekstu oferowania lub nabywania produktu.
2.      Zachęcanie do innowacji
73.      Oprócz korzyści dla środowiska i korzyści ekonomicznych dla klientów wymogi dotyczące etykietowania energetycznego na szczeblu Unii wspierają i kształtują innowacje i inwestycje w produkty efektywniejsze energetycznie(30).
74.      Wymogi dotyczące etykietowania energetycznego, zapewniając informowanie klientów o potencjalnych korzyściach ekonomicznych wynikających z wyboru efektywniejszych energetycznie produktów, a tym samym zniechęcając ich do wyboru mniej efektywnych energetycznie produktów, zachęcają producentów do opracowywania i wytwarzania najefektywniejszych energetycznie produktów w celu uzyskania przewagi konkurencyjnej(31).
75.      W związku z tym im ambitniejsze są wymogi dotyczące etykietowania energetycznego w odniesieniu do produktów związanych z energią, tym
przedsiębiorstwa mają więcej możliwości, by pozytywnie odróżnić siebie i swoje produkty od produktów konkurentów, co sprzyja innowacjom(32).
76.      A zatem celem wymogów dotyczących etykietowania energetycznego jest nagradzanie produktów osiągających najlepsze wyniki dzięki obowiązkowemu ratingowi poprzez zapewnienie przewagi pioniera tym przedsiębiorstwom, które oferują produkty efektywniejsze energetycznie(33).
77.      Ponadto motyw 34 rozporządzenia 2017/1369 upoważnia państwa członkowskie do tworzenia zachęt do produkcji i stosowania tych produktów. Państwa członkowskie mogą swobodnie decydować o charakterze takich zachęt.
78.      W świetle tych rozważań wyłączenie z obowiązków etykietowania energetycznego określonych w rozporządzeniu 2017/1369 jakiejkolwiek osoby, która wystawia produkt związany z energią z powodów innych niż uzyskanie bezpośredniego wynagrodzenia – ale czyni to w ramach działalności handlowej – działałoby moim zdaniem na niekorzyść celu, jakim jest pobudzanie innowacji. Wyłączenie osłabiałoby więc mechanizm nagradzający produkty najefektywniejsze energetycznie, wytwarzających je producentów i oferujących je sprzedawców.
3.      Wspieranie klimatu i ochrony środowiska
79.      Etykietowanie efektywności energetycznej nie tylko wzmacnia ochronę konsumentów i zachęca branże do opracowywania i produkcji efektywniejszych energetycznie produktów, ale również w znacznym stopniu przyczynia się do osiągnięcia celów Unii na lata 2020 i 2030 w zakresie efektywności energetycznej, a także jej celów w dziedzinie środowiska i zmiany klimatu(34).
80.      Poprzez zachęcanie do upowszechnienia i produkcji efektywniejszych energetycznie produktów rozporządzenie 2017/1369 służy dalszemu wykorzystaniu potencjału efektywności energetycznej na potrzeby ograniczania zapotrzebowania na energię, a tym samym – zmniejszania zależności energetycznej Unii jako całości(35).
81.      Wymogi dotyczące etykietowania energetycznego ustanowione
rozporządzeniem 2017/1369 mają zatem ułatwić osiągnięcie ambitnych celów polityki ochrony środowiska, a mianowicie ograniczenia zużycia energii i emisji gazów cieplarnianych w Unii(36).
82.      Wymogi dotyczące etykietowania energetycznego są uzasadnione prostą faktem:    mianowicie tym, że produkty związane z energią mogą mieć negatywny wpływ na środowisko w zależności od sposobu ich wytwarzania, użytkowania i utylizacji(37).
83.      W związku z tym powodzenie lub niepowodzenie w urzeczywistnieniu szerszych celów ochrony środowiska, których osiągnięciu służy rozporządzenie 2017/1369, w szczególności poprawy efektywności produktów związanych z energią poprzez świadomy wybór dokonywany przez klienta, zależy nierozerwalnie od skuteczności tego rozporządzenia w zniechęcaniu klientów do korzystania z produktów mniej efektywnych energetycznie. To natomiast skłania przedsiębiorstwa, by stawiać na pierwszym miejscu wytwarzanie efektywniejszych energetycznie produktów, ograniczając tym samym wykorzystanie i dostępność na rynku produktów o niższej efektywności energetycznej oraz osłabiając wpływ tych produktów na środowisko.
84.      A zatem „świadomy wybór klienta” należy rozumieć w ten sposób, że odnosi się on do jego zdolności do oceny zarówno środowiskowych, jak i ekonomicznych skutków jego przyszłego użytkowania produktu związanego z energią i do działania na podstawie tej wiedzy we wszystkich sytuacjach, w których oferowane są mu produkty związane z energią, niezależnie od tego, czy są one oferowane za wynagrodzeniem, czy też nie, w tym jako potencjalne nagrody w loterii.
85.      W związku z tym moim zdaniem zastosowanie wąskiej wykładni pojęcia „sprzedawcy” w rozumieniu art. 2 pkt 13 rozporządzenia 2017/1369 poprzez ograniczenie zakresu obowiązku etykietowania energetycznego do osób wystawiających produkt wyłącznie wtedy, gdy jest on oferowany w zamian za wynagrodzenie, osłabiałoby skuteczność tego rozporządzenia w osiągnięciu jego szerszych celów w zakresie ochrony środowiska. Tego rodzaju wąska wykładnia pozbawiłaby klientów możliwości świadomego podejmowania decyzji przyjaznych dla środowiska i opartych na świadomości w tematyce energii w odniesieniu do produktów związanych z energią oferowanych z powodów innych niż
bezpośrednie wynagrodzenie – albo nieodpłatnie, albo jako nagroda w ramach loterii (jak w niniejszej sprawie).
86.      Mając na uwadze powyższe rozważania, przeprowadzona przeze mnie analiza nadrzędnego celu wymogów dotyczących etykietowania energetycznego prowadzi mnie do wniosku, że definicję „sprzedawcy” w rozumieniu art. 2 pkt 13 rozporządzenia 2017/1369 należy interpretować w ten sposób, że obejmuje ona swym zakresem osoby, które reklamują produkty związane z energią w ramach działalności handlowej z powodów innych niż
bezpośrednie wynagrodzenie, na przykład w ramach loterii.
87.      Niemniej jednak zamieszczona poniżej analiza ogólnej systematyki ram etykietowania energetycznego posłuży do sprawdzenia zasadności tej wykładni.
C.      Ogólna systematyka
88.      Niezależnie od powyższego wniosku nadal istnieje szereg elementów obowiązku etykietowania energetycznego, które wymagają dalszej analizy i które dodatkowo wyjaśnią rzeczywisty
zamiar prawodawcy Unii.
89.      Dla przypomnienia: PAYBACK należy uznać za „sprzedawcę” w rozumieniu art. 2 pkt 13 rozporządzenia 2017/1369, jeżeli można stwierdzić, że wystawiał on
klientowi
telewizor, którego dotyczy sprawa, w ramach działalności handlowej, odpłatnie lub nieodpłatnie.
1.      W przedmiocie pojęcia „klienta”
90.      Jak wskazano powyżej, z motywu 10 rozporządzenia 2017/1369 wynika, że głównym celem etykietowania energetycznego jest podawanie klientom dokładnych, właściwych i porównywalnych informacji o konkretnym zużyciu energii przez produkty związane z energią, co ułatwia klientom wybieranie produktów, które zużywają mniej energii.
91.      Chociaż pojęcie „klienta” może co do zasady być rozumiane jako zakładające istnienie stosunku transakcyjnego ze sprzedawcą,
od którego klient nabywa produkt,
to jednak
klient jest do celów rozporządzenia 2017/1369 szczegółowo zdefiniowany w jego art. 2 pkt 16 jako osoba, która kupuje, wynajmuje lub otrzymuje produkt.
92.      Użycie w tej definicji słowa „otrzymuje” sugeruje, że unijny prawodawca nie zamierzał ograniczać pojęcia „klienta” wyłącznie do osób,
które otrzymują produkt odpłatnie (to znaczy do sytuacji zakupu tego produktu), lecz zamierzał objąć tą definicją także osoby, które otrzymują produkty od sprzedawców nieodpłatnie.
93.      Zamiar prawodawcy, który leży u podstaw tego konkretnego sformułowania, jest widoczny również wówczas, gdy porówna się sformułowania zastosowane przez prawodawcę Unii w dyrektywie 2010/30, którą zastąpiono rozporządzeniem 2017/1369.
94.      Z motywu 14 dyrektywy 2010/30 wynika, że przewidziane w niej wymogi dotyczące etykietowania energetycznego miały na celu zachęcenie klientów „do zakupu bardziej efektywnych [energetycznie] produktów”(38).
95.      Ponadto art. 10 tej dyrektywy, który regulował przyjmowanie aktów delegowanych, stanowił, że informacje podawane na etykietach energetycznych określonych produktów powinny „umożliwi[ć] użytkownikowi końcowemu dokonywanie bardziej świadomych decyzji dotyczących zakupu”(39).
96.      Wyraźne odniesienie do „decyzji dotyczących zakupu” w tej dyrektywie ograniczało zakres obowiązków etykietowania energetycznego do sytuacji czysto transakcyjnych wiążących się z wynagrodzeniem.
97.      Z kolei zgodnie z obecnie obowiązującym prawem i zgodnie z art. 2 pkt 16 rozporządzenia 2017/1369 termin „klient” oznacza osobę fizyczną lub prawną, która kupuje, wynajmuje lub otrzymuje produkt.
98.      Podobnie, jeżeli chodzi o akty delegowane, w art. 16 ust. 3 lit. b) tego rozporządzenia odniesiono się również do „klientów”, nie wspominając o „zakupie” jako takim.
99.      Ta wyraźna różnica w sformułowaniach zastosowanych w rozporządzeniu 2017/1369 w porównaniu z poprzedzającym
je aktem prawnym wskazuje moim zdaniem na wyraźną wolę rozszerzenia zakresu stosowania wymogów dotyczących etykietowania energetycznego na osoby fizyczne, którym produkty związane z energią oferuje się nieodpłatnie.
100. Biorąc pod uwagę, że główne umowy o charakterze odpłatnym, a mianowicie sprzedaż i najem, wymieniono już w rozporządzeniu 2017/1369, a także wobec braku jakiegokolwiek innego wyraźnego ograniczenia, uważam, że użycie słowa „otrzymuje” w art. 2 pkt 16 tego rozporządzenia jest spójne z koncepcją, iż definicja „klienta” obejmuje swoim zakresem osoby fizyczne, które otrzymują produkt nieodpłatnie.
2.      W przedmiocie pojęcia „działalności handlowej”
101. Jak wskazano, wystawienie klientowi produktu związanego z energią nie jest samo w sobie wystarczające, aby spowodować powstanie obowiązku etykietowania energetycznego spoczywającego na sprzedawcy, lecz „wystawienie” to musi ponadto nastąpić „w ramach działalności handlowej, odpłatnie lub nieodpłatnie”.
102. We wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym sąd odsyłający podnosi istotne pytanie, a mianowicie, czy aby uznać osobę za „sprzedawcę” w rozumieniu art. 2 pkt 13 rozporządzenia 2017/1369, wystarczy „jakakolwiek działalność handlowa”.
103. W uwagach na piśmie przedłożonych Trybunałowi zarówno PAYBACK, jak i Komisja przypominają, że telewizor oferowany jako nagroda nie był reklamowany
jako przedmiot
na sprzedaż, na wynajem lub oferowany w sprzedaży ratalnej, a ponadto PAYBACK nie wskazał, że był on dostępny w sprzedaży u któregokolwiek z uczestniczących w programie przedsiębiorstw partnerskich; dlatego też twierdzą oni, że między działalnością handlową pozwanej, polegającą na organizacji programu lojalnościowego, a wystawianiem telewizora, którego dotyczy sprawa,
nie zaistniał wystarczający związek, aby mogło znaleźć zastosowanie pojęcie „sprzedawcy”.
104. Podobnie PAYBACK podnosi, że pojęcia „działalności handlowej” dla celów definicji „sprzedawcy” nie można rozumieć w ten sposób, że obejmuje ono „jakąkolwiek działalność handlową”, ponieważ taka wykładnia pomijałaby wyraźne użycie w tej definicji wyrażenia „sprzedaż, najem lub sprzedaż ratalna”.
105. Ponadto PAYBACK wskazuje, że gdyby „jakakolwiek działalność handlowa” wystarczyła, aby daną osobę
uznać za „sprzedawcę”, a zatem by podlegała ona wymogom dotyczącym etykietowania energetycznego, miałoby to wpływ nie tylko na organizatorów loterii. Zdaniem tej spółki, gdyby taka wykładnia była prawidłowa, miałaby ona nieracjonalną konsekwencję w postaci konieczności nałożenia na wszystkie media, takie jak gazety, czasopisma lub kanały telewizyjne, w których pojawiają się wzmianki o konkretnym produkcie związanym z energią, obowiązku spełnienia wymogów dotyczących etykietowania energetycznego.
106. Dla przypomnienia: PAYBACK jest podmiotem zarządzającym programem
lojalnościowym, w którym uczestniczy wiele podmiotów, zmierzającym do
pozyskiwania
nowych i zatrzymywania
istniejących klientów podmiotów korporacyjnych uczestniczących w programie, co można uznać zatem za działalność handlową pozwanej.
107. Po pierwsze, wątpię w wiarygodność twierdzenia, że nie istnieje wystarczający związek między praktykami handlowymi PAYBACK a jego reklamą produktu, którego dotyczy sprawa.
108. Jak potwierdza PAYBACK w uwagach na piśmie, głównym celem jego działalności handlowej jest „pozyskiwanie i zatrzymywanie klientów”. Podobnie celem organizowania loterii, której dotyczy sprawa, jest zwiększenie atrakcyjności systemu punktów promocyjnych
dla nowych i obecnych klientów. Celem organizacji
loterii
jest zatem
wspieranie i wzmacnianie działalności handlowej PAYBACK. W związku z tym, z zastrzeżeniem dokonania ostatecznej weryfikacji przez sąd odsyłający, wystawianie telewizora i działalność handlowa pozwanej w postępowaniu głównym wydają się ze sobą nierozerwalnie związane.
109. Po drugie, w rozporządzeniu 2017/1369 nie zdefiniowano w sposób wyraźny pojęcia „działalności handlowej”. Niemniej jednak rozporządzenie to oraz rozporządzenie delegowane 2019/2013 stanowią przepisy prawa Unii regulujące szczególne aspekty nieuczciwych praktyk handlowych(40) w rozumieniu art. 3 ust. 4 dyrektywy 2005/29/WE(41). W związku z tym z dyrektywy tej można wywodzić pewne wskazówki na potrzeby definiowania „działalności handlowej” w rozumieniu rozporządzenia 2017/1369.
110. Chociaż pojęcie „działalności handlowej” samo w sobie nie zostało zdefiniowane w dyrektywie 2005/29,
to w jej art. 2 lit. d) zdefiniowano „praktyki handlowe” za pomocą szczególnie szerokiego sformułowania; praktyki objęte tym pojęciem muszą, po pierwsze, mieć charakter handlowy, to znaczy stanowić działania przedsiębiorców(42), oraz po drugie, pozostawać w bezpośrednim związku z promocją, sprzedażą lub dostawą ich produktów do konsumentów(43).
111. Użycie w tej definicji wyrażenia „lub dostawą” wydaje się obejmować dostarczanie produktów bez wynagrodzenia. Taką interpretację tej definicji potwierdza fakt, że jest to wyrażenie wyodrębnione, a w związku z tym oddzielne od działalności polegającej na sprzedaży produktu zawartej we wspomnianej definicji. W związku z tym oferowanie towaru klientowi jako nagrody w loterii można racjonalnie uznać za dostawę tego produktu klientowi, a zatem wchodzi to w zakres definicji praktyk handlowych zawartej w dyrektywie 2005/29.
112. Zastosowanie tej szerokiej koncepcji praktyk handlowych do pojęcia „sprzedawcy” zawartego w art. 2 pkt 13 rozporządzenia 2017/1369 byłoby zgodne z wyraźnym brzmieniem tego przepisu („odpłatnie lub nieodpłatnie”) oraz z definicją klienta (oznaczającą „osobę fizyczną lub prawną, która […] otrzymuje produkt”), jako że jedno i drugie sugeruje, że brak płatności nie ma znaczenia dla wykładni pojęcia „sprzedawcy” do celów rozporządzenia 2017/1369.
113. Co więcej, wykładnia pojęcia działalności handlowej w świetle definicji praktyk handlowych zawartej w art. 2 lit. d) dyrektywy 2005/29 pozwala również rozwiać obawy pozwanej wyrażone w postępowaniu głównym, że każdy środek masowego przekazu, w którym pojawi się wzmianka o produkcie związanym z energią, byłby objęty obowiązkiem spełnienia wymogów dotyczących etykietowania energetycznego. Taka sytuacja nie miałaby miejsca, ponieważ mimo że wzmianka o produkcie następuje w ramach działalności handlowej, nie można uznać, że jest ona bezpośrednio związana z promocją, ze sprzedażą lub z dostawą produktu, co zatem wyklucza media z wymogów dotyczących etykietowania energetycznego przewidzianych w rozporządzeniu 2017/1369(44).
114. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania i stosując je do niniejszej sprawy,
można uznać, że wystawienie telewizora przez pozwaną
w loterii następuje w ramach jej działalności handlowej i jest bezpośrednio związane z dostawą tego produktu wygrywającemu klientowi.
3.      W przedmiocie pojęć „wystawiania” i „reklamy wizualnej”
115. W postanowieniu odsyłającym sąd odsyłający rozważa ponadto, czy można uznać, że pozwana w postępowaniu głównym „wystawiła” telewizor w rozumieniu definicji zawartej w art. 2 pkt 13 rozporządzenia 2017/1369, umieszczając jego zdjęcie w swojej reklamie i opisując go w wykazie potencjalnych nagród.
116. W tym względzie na podstawie motywu 20 rozporządzenia 2017/1369, który odnosi się do produktów widocznych „w sklepach”, sąd apelacyjny
uznał, że sformułowanie „wystawia” w rozumieniu art. 2 pkt 13 tego rozporządzenia należy rozumieć jako odnoszące się wyłącznie do fizycznej prezentacji produktów, wyłączając tym samym z zakresu stosowania tego rozporządzenia reklamy wizualne w Internecie, takie jak reklama
sporna w niniejszej sprawie.
117. Wykładnia ta wydaje się jednak sprzeczna z wyraźnym brzmieniem szeregu innych przepisów rozporządzenia 2017/1369, w szczególności jego art. 5 ust. 1, który nakłada na sprzedawców obowiązek eksponowania etykiet efektywności energetycznej „w sposób widoczny, w tym w sprzedaży na odległość przez Internet”.
118. Ponadto art. 11 tego rozporządzenia odnosi się do ustanowienia jednolitej zmienionej skali efektywności energetycznej w celu „uwidocznienia etykiety ze zmienioną skalą zarówno w sklepach, jak i w Internecie”(45). Podobnie motyw 21 wspomnianego rozporządzenia zawiera wyraźną wzmiankę o wymianie istniejących etykiet energetycznych „na wystawionych produktach,
w tym w Internecie”(46).
119. Przepisy te zakładają możliwość „wystawienia w Internecie”, co oznacza, że pojęcie „wystawiania produktu” w rozumieniu art. 2 pkt 13 niekoniecznie ogranicza się do fizycznego przedstawienia towarów, lecz należy je rozumieć jako każdy rodzaj prezentacji produktu, w tym reklamy wizualnej w Internecie promującej
loterię, takiej jak będąca przedmiotem postępowania głównego.
120. Wreszcie, Komisja twierdzi, że nawet jeżeli pozwana w postępowaniu głównym byłaby objęta zakresem definicji sprzedawcy w rozumieniu art. 2 pkt 13 rozporządzenia 2017/1369, to nie byłaby zobowiązana do eksponowania etykiety efektywności energetycznej, ponieważ wymóg ten dotyczy wyłącznie „reklam wizualnych” i podlega ograniczeniu określonemu w art. 4 lit. a) rozporządzenia delegowanego 2019/2013, który stanowi, że etykietą efektywności energetycznej muszą być oznaczone wyłącznie produkty oferowane w „punkcie sprzedaży”. Ponieważ PAYBACK nie zamierzał sprzedawać produktu, którego dotyczy sprawa, lecz oferował go jako nagrodę w loterii, obowiązek ten nie maiłaby zastosowania.
121. Niezależnie od przeciwnego twierdzenia Komisji nie ulega wątpliwości, że reklama telewizora w biuletynie informacyjnym pozwanej stanowi „reklamę wizualną” w rozumieniu art. 4 lit. d) rozporządzenia delegowanego 2019/2013, który, jak zauważono, nakłada na sprzedawców obowiązek zapewnienia, aby wszelkie reklamy wizualne konkretnego modelu wyświetlacza elektronicznego, takiego jak telewizor, zawierały odpowiednią informację o klasie efektywności energetycznej produktu. W związku z tym zastosowanie ma w tym przypadku art. 4 lit. d) rozporządzenia delegowanego, a nie jego art. 4 lit. a).
D.      Uwagi końcowe
122. Pomimo podnoszonej niejednoznaczności zakresu obowiązków etykietowania energetycznego spoczywających na sprzedawcach, którzy oferują nieodpłatnie produkty związane z energią, przykładowo w ramach loterii, z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że w przypadku gdy przepis prawa Unii może być przedmiotem kilku wykładni, pierwszeństwo należy dać tej, która pozwoli na zapewnienie jego skuteczności (effet utile)(47).
123. Na podstawie mojej hermeneutycznej analizy treści art. 2 pkt 13 rozporządzenia 2017/1369, jak
również szerszego kontekstu, w jaki wpisuje się ten przepis,
oraz celów, których osiągnięciu ma on służyć, ograniczenie zakresu stosowania wymogów dotyczących etykietowania energetycznego, przewidzianych w tym rozporządzeniu wyłącznie do sprzedawców, którzy oferują produkty w zamian za bezpośrednie wynagrodzenie, osłabiałoby korzyści wynikające z tych wymogów, które okazały się stanowić wartość dodaną w zakresie
naprowadzania
klientów na produkty efektywniejsze energetycznie(48).
124. Mając na uwadze powyższą analizę, uważam, że organizatora loterii, takiego jak pozwana w postępowaniu głównym, który wystawia produkt w ramach działalności handlowej, niezależnie od wynagrodzenia, należy uznać za „sprzedawcę” w rozumieniu art. 2 pkt 13 rozporządzenia 2017/1369, a tym samym za podmiot wymogów w zakresie etykietowania energetycznego,
ustanowionych
tym rozporządzeniem, w związku z rozporządzeniem delegowanym 2019/2013.
IV.    Wnioski
125. W świetle powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał odpowiedział na pytanie prejudycjalne przedstawione przez Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości, Niemcy) w następujący sposób:
Artykuł 2
pkt 13 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1369 z dnia 4 lipca 2017 r. ustanawiającego ramy etykietowania energetycznego i uchylającego dyrektywę 2010/30/UE
należy interpretować w ten sposób, że organizatora konkursu oferującego telewizor jako nagrodę w loterii internetowej należy uznać za „sprzedawcę” i w związku z tym za podlegającego obowiązkowi spełnienia wymogów ustanowionych w art. 6 akapit pierwszy lit. a) tego rozporządzenia w związku z art. 4 lit. d) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/2013 z dnia 11 marca 2019 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1369 w odniesieniu do etykietowania energetycznego wyświetlaczy elektronicznych i uchylającego rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 1062/2010, polegających na podaniu w komunikacji handlowej klasy efektywności energetycznej tego produktu oraz zakresu klas efektywności dostępnych na etykiecie.
1      Język oryginału: angielski.
2      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 lipca 2017 r. ustanawiające ramy etykietowania energetycznego i uchylające dyrektywę 2010/30/UE (Dz.U. 2017, L 198, s. 1). Dokładne brzmienie tego przepisu znajduje się w pkt 29 niniejszej opinii.
3      Dokładne brzmienie tego przepisu znajduje się w pkt 29 niniejszej opinii.
4      Rozporządzenie delegowane (UE) 2019/2013
z dnia 11 marca 2019 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1369 w odniesieniu do etykietowania energetycznego wyświetlaczy elektronicznych i uchylające rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 1062/2010 (Dz.U. 2019, L 315, s. 1, zwane dalej „rozporządzeniem delegowanym 2019/2013”). W art. 4 lit. d) rozporządzenia delegowanego Komisji zobowiązano sprzedawców do zagwarantowania, że „wszelkie reklamy wizualne konkretnego modelu wyświetlacza elektronicznego, w tym reklamy w Internecie, zawierają klasę efektywności energetycznej i zakres klas efektywności energetycznej, widniejące na etykiecie zgodnie z załącznikiem VII”.
5      Zobacz w tym względzie art. 1 ust. 1 rozporządzenia delegowanego 2019/2013.
6      Przepis ten definiuje „sprzedawcę” jako „sprzedawcę detalicznego lub inną osobę fizyczną lub prawną, która oferuje na sprzedaż, wynajmuje lub oferuje w sprzedaży ratalnej lub wystawia produkty klientom lub instalatorom w ramach działalności handlowej, odpłatnie lub nieodpłatnie”.
7      Zobacz w tym względzie dyrektywa Rady 92/75/EWG z dnia 22 września 1992 r. w sprawie wskazania poprzez etykietowanie oraz standardowe informacje o produkcie, zużycia energii oraz innych zasobów przez urządzenia gospodarstwa domowego (Dz.U. 1992, L 297, s. 16). Wykaz urządzeń gospodarstwa domowego zawarty w tej dyrektywie obejmował lodówki, zamrażarki i ich kombinacje, pralki, suszarki i ich kombinacje, zmywarki do naczyń, kuchenki, grzejniki wody i zbiorniki ciepłej wody, źródła światła i urządzenia klimatyzacyjne. Więcej informacji można znaleźć na stronie internetowej Komisji pod adresem https://energy-efficient-products.ec.europa.eu/ecodesign-and-energy-label/understanding-energy-label/history-energy-labelling-eu_pl.
8      Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/30/UE z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie wskazania poprzez etykietowanie oraz standardowe informacje o produkcie, zużycia energii oraz innych zasobów przez produkty związane z energią (Dz.U. 2010, L 153, s. 1) rozszerzono zakres wymogów dotyczących etykietowania energetycznego urządzeń gospodarstwa domowego na wszystkie produkty związane z energią, to znaczy towary mające wpływ na zużycie energii podczas użytkowania.
9      Uzasadnienie towarzyszące wnioskowi dotyczącemu rozporządzenia delegowanego (UE) z dnia 11 marca 2019 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1369 w odniesieniu do etykietowania energetycznego wyświetlaczy elektronicznych i uchylającego rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 1062/2010 [C(2019) 1796
final, zwane dalej „uzasadnieniem rozporządzenia delegowanego 2019/2013”]. Zobacz w szczególności sekcja 2.2, zatytułowana „Ocena skutków”.
10      „Produkt związany z energią” zdefiniowano w art. 2 pkt 1 rozporządzenia 2017/1369 jako „towar lub system mający wpływ na zużycie energii” podczas użytkowania, który jest wprowadzany do obrotu.
11      „Grupę produktów” zdefiniowano w art. 2 pkt 2 rozporządzenia 2017/1369 jako „grupę produktów, które mają taką samą funkcję podstawową”.
12      Zobacz w tym względzie wyrok z dnia 1 sierpnia 2025 r., Alace i Canpelli (C‑758/24 i C‑759/24, EU:C:2025:591, pkt 91 i przytoczone tam orzecznictwo).
13      Niemiecka wersja językowa w całości ma następujące brzmienie: „»Händler« bezeichnet einen Einzelhändler oder eine andere natürliche oder juristische Person, die im Rahmen einer Geschäftstätigkeit entgeltlich oder unentgeltlich Produkte an bzw. für Kunden oder Errichter zum Kauf, zur Miete oder zum Ratenkauf anbietet oder ausstellt”.
14      Chorwacka wersja językowa: „»trgovac« znači prodavač na malo ili druga fizička ili pravna osoba koja nudi na prodaju, iznajmljivanje, kupnju uz obročnu otplatu ili izlaže proizvode kupcima ili monterima u okviru trgovačke djelatnosti, bilo s plaćanjem ili bez plaćanja”.
15      Francuska wersja językowa: „»revendeur«: un détaillant ou une autre personne physique ou morale qui vend, loue, offre en location-vente ou expose des produits à l’intention des clients ou des installateurs dans le cadre d'une activité commerciale, à titre onéreux ou gratuit”.
16      Irlandzka wersja językowa: „ciallaíonn »déileálaí« miondíoltóir nó duine nádúrtha nó dlítheanach eile a dhéanann táirgí a dhíol le custaiméirí nó le suiteálaithe, nó a fhruiliú, a thairiscint i gcomhair fruilcheannaigh nó a chur ar taispeáint do chustaiméirí nó do shuiteálaithe, le linn gníomhaíocht tráchtála, bíodh siad ar íocaíocht nó ná bíodh”.
17      Włoska wersja językowa: „»distributore«, il dettagliante o altra persona fisica o giuridica che offre in vendita, noleggio, oppure locazione-vendita o espone prodotti ai clienti o installatori nel corso di un’attività commerciale, a titolo oneroso o meno”.
18      Słoweńska wersja językowa: „»trgovec« pomeni prodajalca na drobno ali drugo fizično ali pravno osebo, ki izdelke strankam ponuja naprodaj, v najem ali v nakup s pridržanim lastništvom ali jih razstavlja, ali monterje, ki izvajajo gospodarsko dejavnost, bodisi odplačno ali neodplačno”.
19      Angielska wersja językowa: „»dealer« means a retailer or other natural or legal person who offers for sale, hire, or hire purchase, or displays products to customers or installers in the course of a commercial activity, whether or not in return for payment”.
20      Rozporządzenie w sprawie określenia systemu językowego Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (Dz.U., specjalne wydanie angielskie: seria I,
vol. 1952–1958, s. 59), zmienione rozporządzeniem Rady (UE) nr 517/2013 z dnia 13 maja 2013 r. (Dz.U. 2013, L 158, s. 1).
21      Zobacz ex-multis wyrok z dnia 20 lutego 2018 r., Belgia/Komisja (C‑16/16 P, EU:C:2018:79, pkt 48,
49 i przytoczone tam orzecznictwo).
22      Wyróżnienie moje.
23      Zobacz w tym względzie postanowienie z dnia 5 października 2023 r., Verband Wirtschaft im Wettbewerb (C‑761/22, EU:C:2023:756, pkt 45).
24      Zobacz motywy 1 i 8 rozporządzenia 2017/1369.
25      Motyw 10 rozporządzenia 2017/1369.
26      Zobacz dokument roboczy służb Komisji – Ocena skutków towarzysząca wnioskowi dotyczącemu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego ramy etykietowania efektywności energetycznej i uchylającego dyrektywę 2010/30/UE [SWD(2015) 139 final – 2015/0149 (COD), zwana dalej „oceną skutków rozporządzenia 2017/1369”]. Zobacz w szczególności sekcja 4.2.2, zatytułowana „Osiągnięcia ram prawnych”.
27      Uzasadnienie towarzyszące wnioskowi dotyczącemu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego ramy etykietowania efektywności energetycznej i uchylającego dyrektywę 2010/30/UE [COM(2015) 341
final – 2015/0149 (COD), zwane dalej „uzasadnieniem rozporządzenia 2017/1369”). Zobacz w szczególności sekcja 3.5, zatytułowana „Sprawność regulacyjna i uproszczenie”.
28      London Economics i IPSOS, „Study on the impact of the energy label – and potential changes to it – on consumer understanding and on purchase decisions – ENER/C3/2013‑428
– Interim report”,
2014 [Badanie na temat zrozumiałości etykiety energetycznej dla konsumentów oraz jej wpływu na decyzje konsumenckie dotyczące zakupów (z uwzględnieniem potencjalnych zmian etykiety), ENER/C3/2013‑428
– sprawozdanie okresowe,
2014].
29      CentERdata, R. van Giesen, M. Elsen, „Study on consumer understanding of draft energy labels for household washing machines, household washer-dryers and household dishwashers”, No. FWC ENER/C3/2015‑631/04 under Framework Contract No ENER/C3/2015‑631 [Badanie dotyczące zrozumienia przez konsumentów projektów etykiet energetycznych dla pralek, pralko-suszarek i zmywarek do naczyń dla gospodarstw domowych, przeprowadzone w ramach umowy ramowej nr FWC ENER/C3/2015‑631/04].
30      Motyw 2 rozporządzenia 2017/1369.
31      Motyw 8 rozporządzenia 2017/1369.
32      Uzasadnienie rozporządzenia 2017/1369, sekcja 3.1, „Ocena ex post obowiązującego prawodawstwa”.
33      Ocena skutków rozporządzenia 2017/1369, sekcja 4.2.2, zatytułowana „Osiągnięcia ram prawnych”.
34      Motyw 8 rozporządzenia 2017/1369.
35      Ocena skutków rozporządzenia 2017/1369, sekcja 4.1.3, zatytułowana „Związek z innymi politykami w zakresie efektywności energetycznej i klimatu”.
36      Jak wskazano w uzasadnieniu rozporządzenia 2017/1369, w 2014 r. Rada Europejska wyznaczyła cele dotyczące poprawy efektywności energetycznej o 27 % i redukcji emisji gazów cieplarnianych o 40 % do 2030 r. Zobacz także rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1999 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie zarządzania unią energetyczną i działaniami w dziedzinie klimatu, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 663/2009 i (WE) nr 715/2009, dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 94/22/WE, 98/70/WE, 2009/31/WE, 2009/73/WE, 2010/31/UE, 2012/27/UE i 2013/30/UE, dyrektyw Rady 2009/119/WE i (EU) 2015/652 oraz uchylenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 525/2013
(Dz.U. 2018, L 328, s. 1).
37      Ocena skutków rozporządzenia 2017/1369, część 4.1.1, zatytułowana „Podstawowy problem”.
38      Wyróżnienie moje. Należy zauważyć, że dyrektywa 2010/30 odnosiła się do „użytkowników końcowych”, a nie do „klientów”.
39      Zobacz w szczególności art. 10 ust. 1 akapit trzeci dyrektywy 2010/30 (wyróżnienie moje).
40      Zobacz analogicznie wyrok z dnia 25 lipca 2018 r., Dyson (C‑632/16, EU:C:2018:599, pkt 33).
41      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniająca dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych) (Dz.U. 2005, L 149, s. 22).
42      Należy zauważyć, że pozwana w postępowaniu głównym wydaje się wchodzić w zakres pojęcia „przedsiębiorcy” dla celów definicji „praktyk handlowych”. Przedsiębiorcę zdefiniowano w art. 2 lit. b) dyrektywy 2005/29 szeroko jako „każdą osobę fizyczną lub prawną, która […] działa w celu związanym z jej działalnością handlową, gospodarczą, rzemieślniczą lub wolnym zawodem, oraz każdą osobę działającą w imieniu lub na rzecz przedsiębiorcy”.
43      Wyrok z dnia 25 lipca 2018 r., Dyson (C‑632/16, EU:C:2018:599, pkt 30).
44      Zobacz w tym względzie wyrok z dnia 17 października 2013 r., RLvS (C‑391/12, EU:C:2013:669, pkt 37).
45      Artykuł 11 ust. 4 rozporządzenia 2017/1369 (wyróżnienie moje).
46      Wyróżnienie moje.
47      Wyrok z dnia 1 sierpnia 2025 r., Tradeinn Retail Services (C‑76/24, EU:C:2025:593, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo).
48      Dokument roboczy służb Komisji – Ocena skutków towarzysząca wnioskowi dotyczącemu rozporządzenia Komisji ustanawiającego wymogi dotyczące ekoprojektu dla wyświetlaczy elektronicznych zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE, zmieniającego rozporządzenie Komisji (WE) nr 1275/2008 i uchylającego rozporządzenie Komisji (WE) nr 642/2009, i rozporządzenia delegowanego Komisji (UE)…/… uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1369 w odniesieniu do etykietowania energetycznego wyświetlaczy elektronicznych i uchylające rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 1062/2010 [SWD(2019) 354 final). Zobacz w szczególności część 1.5, zatytułowana „Konieczność podjęcia działań”.