61991CJ0251_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-251/91,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του tribunal d' instance de Beziers (Γαλλία) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
Roland Teulie
και
Οινοποιητικού συνεταιρισμού "Les Vignerons de Puissalicon",
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 7, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1442/88 του Συμβουλίου, της 24ης Μαΐου 1988, για τη χορήγηση, για τις αμπελουργικές περιόδους 1988/89 μέχρι 1995/96, πριμοδοτήσεων για οριστική εγκατάλειψη αμπελουργικών εκτάσεων (ΕΕ L 132, σ. 3),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
συγκείμενο από τους G. C. Rodriguez Iglesias, πρόεδρο τμήματος, R. Joliet και D. A. O. Edward, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: C. O. Lenz
γραμματέας: L. Hewlett, υπάλληλος διοικήσεως,
λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
* ο Teulie, εκπροσωπούμενος από τον δικηγόρο Jean-Paul Lejet του Δικηγορικού Συλλόγου του Montpellier
* ο οινοποιητικός συνεταιρισμός "Les Vignerons de Puissalicon", εκπροσωπούμενος από τον δικηγόρο Albert Koops του Δικηγορικού Συλλόγου του Montpellier
* η Γαλλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον Philippe Pouzoulet, υποδιευθυντή της Διευθύνσεως Νομικών Υποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών, και τον Geraud de Bergues, κύριο βοηθό γραμματέα εξωτερικών υποθέσεων
* η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον Ulrich Woelker, μέλος της νομικής της υπηρεσίας, και τον δικηγόρο Alexandre Carnelutti του Δικηγορικού Συλλόγου του Παρισιού,
έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,
αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις της Γαλλικής Κυβερνήσεως και της Επιτροπής, κατά τη συνεδρίαση της 18ης Ιουνίου 1992,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 9ης Ιουλίου 1992,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με απόφαση της 27ης Σεπτεμβρίου 1991, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 9 Οκτωβρίου 1991, το tribunal d' instance de Beziers υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, δύο προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 7, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1442/88 του Συμβουλίου, της 24ης Μαΐου 1988, για τη χορήγηση, για τις αμπελουργικές περιόδους 1988/89 μέχρι 1995/96, πριμοδοτήσεων για οριστική εγκατάλειψη αμπελουργικών εκτάσεων (ΕΕ L 132, σ. 3).
2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ Roland Teulie, αμπελουργού, και του οινοποιητικού συνεταιρισμού "Les Vignerons de Puissalicon", αναφορικά με παρακράτηση υπέρ του συνεταιρισμού του 15 % της πριμοδοτήσεως για εκρίζωση που καταβλήθηκε στον Teulie.
3 'Οπως τονίζεται στην πρώτη αιτιολογική του σκέψη, ο προαναφερθείς κανονισμός 1442/88 εκδόθηκε προς αντιμετώπιση της υπερπαραγωγής στον αμπελοοινικό τομέα. Ως κίνητρο για την οριστική εγκατάλειψη αμπελουργικών εκτάσεων, ο κανονισμός προβλέπει τη χορήγηση πριμοδοτήσεων που είναι γνωστές ως πριμοδοτήσεις για την εκρίζωση. Διαπιστώνοντας ότι η εγκατάλειψη αμπελουργικών εκτάσεων από τους κατόχους εκμεταλλεύσεων, οι οποίοι είναι μέλη συνεταιριστικών οργανώσεων που προβαίνουν στην από κοινού μεταποίηση σταφυλιών συλλεγομένων από τα μέλη τους, μπορεί να μειώσει τις παραδιδόμενες ποσότητες σταφυλιών και να προκαλέσει αύξηση του κόστους μεταποιήσεως, το Συμβούλιο έκρινε ότι επιβάλλεται να προβλεφθεί αποζημίωση για τις αρνητικές αυτές συνέπειες (βλ. όγδοη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού).
4 Προς τούτο, στο άρθρο 7 του κανονισμού 1442/88 ορίζεται ότι:
"1. Τα κράτη μέλη δύνανται να προβλέπουν ότι, όσον αφορά τους κατόχους εκμεταλλεύσεων που είναι μέλη οινοποιητικών συνεταιρισμών ή άλλης ενώσεως αμπελουργών, οι πριμοδοτήσεις που προβλέπονται στο άρθρο 2, παράγραφος 1, μειώνονται κατά 15 % κατ' ανώτατο όριο. Στην περίπτωση αυτή, τα ποσά που αντιστοιχούν στη μείωση αυτή καταβάλλονται στους εν λόγω συνεταιρισμούς ή ενώσεις.
2. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 1, τα κράτη μέλη δύνανται να προβλέπουν διατάξεις για την καταβολή εθνικής αποζημιώσεως για τους οινοποιητικούς συνεταιρισμούς και τις λοιπές ενώσεις αμπελουργών που αποδεικνύουν:
* ότι αναγκάστηκαν να περιορίσουν τις δραστηριότητές τους λόγω της μειώσεως των ποσοτήτων που προσκομίζονται από τα μέλη τους, την οποία προκάλεσε η χορήγηση της πριμοδοτήσεως οριστικής εγκαταλείψεως
* ότι η έκταση που καλλιεργείται από τα μέλη τους έχει μειωθεί τουλάχιστον κατά 10 % σε σχέση με την έκταση που καλλιεργήθηκε κατά τη διάρκεια της περιόδου 1987/88.
Το ποσό της εθνικής αποζημιώσεως δεν μπορεί να υπερβαίνει τις απώλειες που προκλήθηκαν από τον περιορισμό της δραστηριότητας.
3. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή τις διατάξεις που θεσπίζονται ενδεχομένως κατ' εφαρμογή του παρόντος άρθρου."
5 Η Γαλλική Δημοκρατία αποφάσισε, κατ' εφαρμογή του άρθρου 7 του κανονισμού 1442/88, να παρακρατεί 15 % από το ποσό των πριμοδοτήσεων υπέρ των οινοποιητικών συνεταιρισμών. Η παρακράτηση του ποσού αυτού γίνεται βάσει επίσημης αποφάσεως του διοικητικού συμβουλίου του συνεταιρισμού περί αποδοχής της διαδικασίας της κατ' αποκοπήν αποζημιώσεως που προβλέπει ο κανονισμός και περί μη εφαρμογής στην περίπτωση του μέλους το οποίο εγκατέλειψε οριστικά αμπελουργικές εκτάσεις των προβλεπομένων από το καταστατικό του συνεταιρισμού κυρώσεων σε περιπτώσεις μη τηρήσεως των σχετικών με την προσκόμιση της παραγωγής υποχρεώσεων.
6 Στις 30 Νοεμβρίου 1988 ο Teulie υπέβαλε δήλωση εκριζώσεως αμπελώνων και εισέπραξε πριμοδότηση για εγκατάλειψη καλλιεργειών, το 15 % της οποίας καταβλήθηκε απευθείας στον οινοποιητικό συνεταιρισμό "Les Vignerons de Puissalicon". Κρίνοντας ότι η εισφορά αυτή υπέρ του οινοποιητικού συνεταιρισμού ήταν αντίθετη προς τις διατάξεις του κανονισμού 1442/88, ο Teulie προσέφυγε ενώπιον του tribunal d' instance de Beziers, το οποίο αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
"1) 'Εχει το άρθρο 7, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1442/88 του Συμβουλίου, της 24ης Μαΐου 1988, για τη χορήγηση, για τις αμπελουργικές περιόδους 1988/89 μέχρι 1995/96, πριμοδοτήσεων για οριστική εγκατάλειψη αμπελουργικών εκτάσεων, την έννοια ότι πρέπει, όπως στην περίπτωση του δευτέρου εδαφίου, να αποδειχθεί η ύπαρξη ζημίας του συνεταιριστικού φορέα, πριν από οποιαδήποτε μείωση του ποσού της πριμοδοτήσεως;
2) 'Εχει η ανωτέρω διάταξη την έννοια ότι το κράτος μέλος το οποίο ασκεί το δικαίωμα επιλογής καθορίζει κατά τρόπο ομοιόμορφο το μερίδιο των πριμοδοτήσεων που πρέπει να αποδίδεται στα συνεταιριστικά οινοποιεία, εντός του ορίου του 15 %, ή αποφαίνεται μόνο καταρχήν ως προς την επιβολή της εισφοράς, την οποία καθιστά υποχρεωτική εντός των ορίων της επικρατείας του, χωρίς να καθορίζει το ποσοστό της, εκτός εάν, στην τελευταία περίπτωση, ρυθμίζει επίσης τις λεπτομέρειες βάσει των οποίων καθορίζεται, σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, το ποσό της εισφοράς εντός του περιθωρίου 1 έως 15 % που προβλέπει ο κανονισμός;"
7 Στην έκθεση ακροατηρίου αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως, η εξέλιξη της διαδικασίας και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Επί του πρώτου ερωτήματος
8 Επιβάλλεται καταρχάς να τονιστεί ότι, όπως προκύπτει από το γράμμα του προαναφερθέντος άρθρου 7, παράγραφος 1, του κανονισμού 1442/88, η χορήγηση της κοινοτικής αποζημιώσεως, που επιτρέπεται στα κράτη μέλη να θεσπίζουν υπέρ των οινοποιητικών συνεταιρισμών, δεν εξαρτάται από καμία προϋπόθεση περί αποδείξεως της ζημίας εκ μέρους του συνεταιρισμού. Αντιθέτως, το άρθρο 7, παράγραφος 2, το οποίο επιτρέπει στα κράτη μέλη να αντικαθιστούν την κοινοτική αυτή αποζημίωση με την καταβολή εθνικής αποζημιώσεως, προβλέπει δύο προϋποθέσεις για τη χορήγηση αυτών των ποσών, οι οποίες αναφέρθηκαν ανωτέρω. Εξάλλου, το ύψος της εθνικής αποζημιώσεως δεν μπορεί να υπερβαίνει τις ζημίες που συνεπάγεται η μείωση της δραστηριότητας του οινοποιείου.
9 Το γεγονός ότι με το άρθρο 7, παράγραφος 1, του κανονισμού 1442/88 δεν τίθεται προϋπόθεση για την καταβολή ενός ποσοστού της πριμοδοτήσεως στον οινοποιητικό συνεταιρισμό οφείλεται, όπως ορθώς υποστήριξε η Επιτροπή, στο ότι ο κοινοτικός νομοθέτης θεωρεί κατά τεκμήριο ότι η οριστική εκρίζωση αμπελώνων μπορεί να προκαλέσει ζημίες στους οινοποιητικούς συνεταιρισμούς, λόγω αυξήσεως του παγίου κόστους χρησιμοποιήσεως του μηχανισμού οινοποιήσεως, οφειλόμενης στη μείωση των εισκομιζομένων σταφυλιών.
10 Αντιθέτως, στο πλαίσιο του άρθρου 7, παράγραφος 2, του ιδίου κανονισμού, η προϋπόθεση περί περιορισμού του ποσού της εθνικής αποζημιώσεως, που καταβάλλεται στα οινοποιεία, μέχρι του ύψους της ζημίας που συνεπάγεται η μείωση της δραστηριότητας επιβάλλεται προκειμένου να διασφαλίζεται ότι το ποσό αυτό, το οποίο καταβάλλεται επιπροσθέτως της κοινοτικής αποζημιώσεως, δεν θα λάβει τη μορφή συγκεκαλυμμένης ενισχύσεως, που θα μπορούσε να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό στην αμπελοοινική αγορά.
11 Συνεπώς, επιβάλλεται να δοθεί στο πρώτο ερώτημα η απάντηση ότι το άρθρο 7, παράγραφος 1, του κανονισμού 1442/88 δεν απαιτεί, κατ' αντίθεση προς τα οριζόμενα στην παράγραφο 2 του ιδίου άρθρου, την απόδειξη του υποστατού της ζημίας του συνεταιριστικού φορέα ως προϋπόθεση για οποιαδήποτε μείωση της πριμοδοτήσεως για εκρίζωση που καταβάλλεται σε ένα από τα μέλη του.
Επί του δευτέρου ερωτήματος
12 Κατά τον Teulie, η απόφαση των γαλλικών αρχών να καθορίσουν κατ' αποκοπή συντελεστή 15 % για την υπέρ των οινοποιητικών συνεταιρισμών εισφορά είναι αντίθετη προς την αρχή της απευθείας εφαρμογής των κανονισμών, που επιβάλλει το άρθρο 189 της Συνθήκης. Δυνάμει αυτής της αρχής, τα κράτη μέλη οφείλουν να τηρήσουν το γράμμα του κανονισμού, κατά το οποίο προβλέπεται περιθώριο από 0 έως 15 % για την εισφορά, καθορίζοντας εντός της εδαφικής τους επικρατείας τον τρόπο καθορισμού, κατά περίπτωση, του ακριβούς ποσού της εισφοράς.
13 Υπενθυμίζεται, καταρχάς, ότι η απευθείας εφαρμογή των κανονισμών δεν αποκλείει τη δυνατότητα ο ίδιος ο κανονισμός να εξουσιοδοτεί τα κράτη μέλη να λάβουν μέτρα εφαρμογής (βλ. απόφαση της 27ης Σεπτεμβρίου 1979, 230/78, Eridania Zuccherifici, Συλλογή τόμος 1979/ΙΙ, σ. 344, σκέψη 34). Αυτό συμβαίνει στην περίπτωση του άρθρου 7 του κανονισμού 1442/88. 'Οπως διευκρινίζεται στην τελευταία φράση της όγδοης αιτιολογικής σκέψεως, το Συμβούλιο έκρινε σκόπιμο, ενόψει των υφισταμένων διαρθρωτικών διαφορών στον αμπελουργικό τομέα εντός της Κοινότητας, να αποφασίζουν τα κράτη μέλη τυχόν θέσπιση συστήματος αποζημιώσεως.
14 Διαπιστώνεται, επίσης, ότι η απόφαση περί αναγνωρίσεως στα κράτη μέλη της αρμοδιότητας να λαμβάνουν μέτρα εφαρμογής βάσει του άρθρου 7 συνάδει με τον σκοπό της εν λόγω διατάξεως. 'Οπως εξήγησε η Επιτροπή, η θέσπιση αποζημιώσεως υπέρ των συνεταιρισμών αποσκοπεί στην άρση των αντιρρήσεων του κλάδου για την πολιτική των εκριζώσεων. Λόγω των σχετικών διαφορών που υπάρχουν στα κράτη μέλη, το Συμβούλιο παραχώρησε στα κράτη μέλη περιθώριο εκτιμήσεως, τόσον ως προς την αρχή της κοινοτικής και εθνικής αποζημιώσεως όσον και ως προς τον τρόπο εφαρμογής. Κάθε κράτος μέλος μπορεί, συνεπώς, να καθορίζει το ύψος της αναγκαίας αποζημιώσεως προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι οινοποιητικοί συνεταιρισμοί δεν θα αντιταχθούν στην εκρίζωση αμπελώνων και ότι, κατά συνέπεια, θα μπορέσουν να επιτευχθούν οι σκοποί του συστήματος πριμοδοτήσεων που καθιέρωσε ο κανονισμός 1442/88.
15 Συνεπώς, τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να αποφασίζουν είτε τη θέσπιση κατ' αποκοπήν αποζημιώσεως ίσης ή κατώτερης προς το ποσοστό 15 % της πριμοδοτήσεως, είτε να κλιμακώνουν την αποζημίωση ορίζοντας τα κριτήρια υπολογισμού κατά περίπτωση. Το κατ' αποκοπή σύστημα παρουσιάζει το πλεονέκτημα της απλής και ταχείας διαχειρίσεως, ενώ ένα σύστημα κλιμακώσεως του ποσοστού των πριμοδοτήσεων οι οποίες καταβάλλονται στους συνεταιρισμούς αναλόγως της ζημίας που αυτοί υπέστησαν θα ήταν πολύ πιο περίπλοκο και θα μπορούσε να προκαλέσει διαφορές σχετικά με την εκτίμηση της ζημίας.
16 Υπό τις περιστάσεις αυτές, η απόφαση των γαλλικών αρχών να χορηγούν κοινοτική αποζημίωση στους οινοποιητικούς συνεταιρισμούς ίση προς το 15 % της πριμοδοτήσεως για την εκρίζωση δεν υπερβαίνει τα όρια της εξουσίας εκτιμήσεως που τους παρέχει το άρθρο 7 του κανονισμού 1442/88.
17 Ο Teulie υποστήριξε, επίσης, ότι οι γαλλικές αρχές παρέλειψαν να ανακοινώσουν στην Επιτροπή τις διατάξεις που θέσπισαν κατ' εφαρμογή του άρθρου 7 του κανονισμού 1442/88 και ότι αυτή η παράβαση της παραγράφου 3 του άρθρου 7 καθιστά ανεφάρμοστα τα εθνικά μέτρα που προβλέπουν παρακράτηση 15 % από την πριμοδότηση που καταβάλλεται σε περίπτωση εκριζώσεως.
18 Ακόμα και αν υποτεθεί ότι η Γαλλική Δημοκρατία δεν τήρησε την περί κοινοποιήσεως υποχρέωσή της, πρέπει να τονιστεί ότι, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η λήψη εθνικών μέτρων κατ' εφαρμογή του άρθρου 7, παράγραφος 1, δεν εξαρτάται από την προϋπόθεση προηγουμένης ανακοινώσεως των μέτρων στην Επιτροπή, η συγκεκριμένη υποχρέωση ανακοινώσεως επιβλήθηκε για λόγους καθαρά ενημερωτικούς. Κατά συνέπεια, η παράλειψη ανακοινώσεως των μέτρων δεν επηρεάζει το κύρος των γαλλικών μέτρων που προβλέπουν παρακράτηση 15 % της πριμοδοτήσεως που χορηγείται σε περίπτωση εκριζώσεως υπέρ των οινοποιητικών συνεταιρισμών (βλ. απόφαση της 7ης Μαΐου 1992, C-251/90 και C-252/90, Wood και Cowie, Συλλογή 1992, σ. Ι-0000, σκέψη 28).
19 Συνεπώς, στο δεύτερο ερώτημα επιβάλλεται να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 7, παράγραφος 1, του κανονισμού 1442/88 έχει την έννοια ότι επιτρέπει στα κράτη μέλη να καθορίζουν κατά τρόπο ομοιόμορφο το μερίδιο των πριμοδοτήσεων που χορηγείται στους οινοποιητικούς συνεταιρισμούς, εντός του ορίου του 15 %.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
20 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Γαλλική Κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε, με απόφαση της 27ης Σεπτεμβρίου 1991, το tribunal d' instance de Beziers, αποφαίνεται:
1) Το άρθρο 7, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1442/88 του Συμβουλίου, της 24ης Μαΐου 1988, για τη χορήγηση, για τις αμπελουργικές περιόδους 1988/89 μέχρι 1995/96, πριμοδοτήσεων για οριστική εγκατάλειψη αμπελουργικών εκτάσεων, δεν απαιτεί, κατ' αντίθεση προς τα οριζόμενα στην παράγραφο 2 του ιδίου άρθρου, την απόδειξη του υποστατού της ζημίας του συνεταιριστικού φορέα ως προϋπόθεση για οποιαδήποτε μείωση της πριμοδοτήσεως για εκρίζωση που καταβάλλεται σε ένα από τα μέλη του.
2) Το άρθρο 7, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1442/88 έχει την έννοια ότι επιτρέπει στα κράτη μέλη να καθορίζουν κατά τρόπο ομοιόμορφο το μερίδιο των πριμοδοτήσεων που χορηγείται στους οινοποιητικούς συνεταιρισμούς, εντός του ορίου του 15 %.