62024CC0387
TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA
RANTOS
arna tabhairt an 5 Meán Fómhair 2024 (
1
)
Cás C‑387/24 PPU [Bouskoura] (
i
)
C
v
Staatssecretaris van Justitie agus Veiligheid
(Iarraidh ar réamhrialú ó Rechtbank Den Haag, zittingsplaats Roermond (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí di in Roermond, an Ísiltír))
(Tarchur chun réamhrialú – Nós imeachta práinne um réamhrialú – Limistéar saoirse, slándála agus ceartais – Treoir 2008/115/CE – Caighdeáin choiteanna agus nósanna imeachta coiteanna maidir le náisiúnaigh tríú tír a fhilleadh – Aireagal 15(2)(b) – Coinneáil náisiúnach tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach chun críche aistrithe – Treoir 2013/33/AE – Caighdeáin a bhaineann le hiarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta a ghlacadh – Airteagal 9 – Coimircí a chuirtear ar fáil d’iarratasóirí a choinnítear – Rialachán (AE) Uimh. 604/2013 – Cinneadh maidir leis an mBallstát atá freagrach as scrúdú a dhéanamh ar iarratas ar thearmann arna thaisceadh i gceann de na Ballstáit ag náisiúnach tríú tír – Airteagal 28(4) – Coinneáil chun críche aistrithe – Coinneáil neamhdhleathach – Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh – Airteagal 6 – Ceart chun saoirse agus slándála – Airteagal 47 – Ceart chun leighis éifeachtaigh agus chun trialach córa)
I. Réamhrá
1.
Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú Airteagal 15(2) de Threoir 2008/115/CE, (
2
) an dara fomhír d’Airteagal 9(3) de Threoir 2013/33/AE (
3
) agus Airteagal 28(4) de Rialachán Uimh. 604/2013 (
4
) (‘na forálacha ábhartha’), arna léamh i gcomhar le hAirteagail 6 agus 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’).
2.
Léiríonn na forálacha ábhartha sin de dhlí tánaisteach an Aontais – a thagann faoi Theideal V de Chuid a Trí de Chonradh FAE, a bhaineann leis an limistéar saoirse, slándála agus ceartais – sa réimse dlí sin, an prionsabal, i gcás inar cosúil nach gcomhlíontar nó nach gcomhlíontar a thuilleadh na coinníollacha maidir le dlíthiúlacht coinneála, nach mór an náisiúnach tríú tír a choinnítear a scaoileadh saor láithreach. (
5
)
3.
Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir C, náisiúnach tríú tír atá faoi réir nósanna imeachta um fhilleadh, agus an Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (an Státrúnaí Dlí agus Cirt agus Slándála, an Ísiltír; ‘an Státrúnaí’) maidir le dlíthiúlacht na coinneála leanúnaí ar bhonn dhá bheart coinneála as a chéile arna nglacadh ag an údarás sin.
4.
Go sonrach, fiafraíonn Rechtbank Den Haag, zittingsplaats Roermond (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí di in Roermond, an Ísiltír), an chúirt a rinne an tarchur, faoi na forálacha ábhartha sin, ar cheart go scaoilfí saor láithreach an duine lena mbaineann mar thoradh ar locht a dhéanann difear do dhlíthiúlacht na chéad choinneála, eadhon gur sháraigh sé an tréimhse a leagtar síos leis an dlí náisiúnta chun an dara beart coinneála a ghlacadh as a chéile, in ainneoin go bhfuil comhthuiscint ann, tráth an athbhreithnithe bhreithiúnaigh, gur comhlíonadh na coinníollacha lena dtugtar údar leis an dara beart.
II. An dlí lena mbaineann
A.
Dlí an Aontais Eorpaigh
1. An Treoir um Fhilleadh
5.
Luaitear an méid seo a leanas in aithrisí 16 agus 17 den Treoir um Fhilleadh:
‘(16)
Ba cheart teorainn a bheith le húsáid coinneála chun críche aistrithe agus ba cheart í a bheith faoi réir phrionsabal na comhréireachta maidir leis na modhanna a úsáidtear agus na cuspóirí a shaothraítear. Níl údar cuí leis an gcoinneáil ach amháin chun an filleadh a ullmhú nó chun an próiseas aistrithe a chur i gcrích agus mura mbeadh cur i bhfeidhm beart nach bhfuil chomh comhéigneach céanna leordhóthanach.
(17)
Ba cheart caitheamh le náisiúnaigh tríú tír atá faoi choinneáil ar shlí dhaonnachtúil agus le dínit, le lánurraim a thabhairt dá gcearta bunúsacha agus i gcomhréir leis an dlí idirnáisiúnta agus náisiúnta. Gan dochar don ghabháil tosaigh [...], ba cheart, mar riail ghinearálta, an duine a choinneáil i saoráidí speisialaithe coinneála’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6.
De réir Airteagal 15 den Treoir sin, dar teideal “Coinneáil”:
‘1.   Mura féidir bearta leordhóthanacha eile nach bhfuil chomh comhéigneach céanna a chur i bhfeidhm go héifeachtach i gcás sonrach, féadfaidh na Ballstáit náisiúnach tríú tír atá faoi réir imeachtaí um fhilleadh a choinneáil chun an filleadh a ullmhú agus/nó an próiseas aistrithe a chur i gcrích, agus chuige sin amháin, go háirithe más rud é:
(a)
go bhfuil baol éalaithe ann, nó
(b)
go seachnaíonn an náisiúnach tríú tír lena mbaineann an t‑ullmhúchán maidir le filleadh nó an próiseas aistrithe nó go gcuireann sé bac leo.
Beidh aon tréimhse choinneála chomh gearr agus is féidir agus ní mhairfidh sí ach fad atá socruithe um aistriú idir lámha agus á gcur i ngníomh le dícheall cuí.
2.   Déanfaidh údaráis riaracháin nó údaráis bhreithiúnacha coinneáil a ordú.
Déanfar coinneáil a ordú i scríbhinn ina dtabharfar cúiseanna i dtaca le fíoras agus dlí.
Nuair atá an choinneáil ordaithe ag údaráis riaracháin, déanfaidh na Ballstáit an méid seo a leanas:
(a)
déanfaidh siad foráil maidir le hathbhreithniú breithiúnach brostaithe ar dhlíthiúlacht na coinneála ar a ndéanfar cinneadh chomh tapa agus is féidir ó thús thréimhse na coinneála;
(b)
nó deonóidh siad ceart don náisiúnach tríú tír lena mbaineann imeachtaí a thionscnamh trína mbeidh dlíthiúlacht na coinneála faoi réir athbhreithniú breithiúnach brostaithe ar a ndéanfar cinneadh chomh tapa agus is féidir tar éis sheoladh na n‑imeachtaí ábhartha. I gcás den sórt sin, cuirfidh na Ballstáit in iúl láithreach don náisiúnach tríú tír lena mbaineann go bhféadfaí imeachtaí den sórt sin a thionscnamh.
Scaoilfear saor an náisiúnach tríú tír lena mbaineann láithreach mura bhfuil an choinneáil dleathach.
3.   I ngach cás, déanfar athbhreithniú ar choinneáil ag eatraimh réasúnta, ar iarratas a fháil ón náisiúnach tríú tír lena mbaineann nó ar bhonn ex officio. I gcás tréimhsí fadaithe coinneála, beidh athbhreithnithe faoi réir maoirseacht údaráis bhreithiúnaigh.
4.   Nuair a dhealraíonn sé nach bhfuil ionchas réasúnta aistrithe ann a thuilleadh ar chúiseanna dlíthiúla nó ar chúiseanna eile, nó nach gcomhlíontar a thuilleadh na coinníollacha a leagtar síos i mír 1, níl údar leis an gcoinneáil a thuilleadh agus scaoilfear saor an duine lena mbaineann láithreach.
5.   Mairfidh tréimhse na coinneála fad atá na coinníollacha a leagtar síos i mír 1 á gcomhlíonadh agus fad atá gá léi chun aistriú rathúil a chinntiú. Socróidh gach Ballstát tréimhse choinneála sheasta, nach féidir a bheith níos faide ná 6 mhí.
6.   Ní fhéadfaidh na Ballstáit an tréimhse dá dtagraítear i mír 5 a shíneadh ach amháin go ceann tréimhse theoranta nach faide ná dhá mhí dhéag bhreise i gcomhréir leis an dlí náisiúnta i gcásanna inar dócha, d’ainneoin a gcuid iarrachtaí réasúnta uile, go mairfidh an oibríocht aistrithe tréimhse níos faide de bharr an méid seo a leanas:
(a)
easpa comhair ón náisiúnach tríú tír lena mbaineann, nó
(b)
moilleanna maidir leis an doiciméadacht is gá a fháil ó thríú tíortha.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
2. An Treoir maidir le Glacadh
7.
In Airteagal 2(h) den Treoir maidir le Glacadh, sainmhínítear an coincheap ‘coinneáil’ mar thagairt do ‘aon leithlisiú iarratasóra ag Ballstát in áit ar leith ina mbaintear a shaoirse gluaiseachta den iarratasóir’.
8.
Leagtar an méid seo a leanas amach in Airteagal 9(1) agus (3) den Treoir sin:
‘1.   Ní choimeádfar iarratasóir faoi choinneáil ach ar feadh tréimhse chomh gearr agus is féidir agus fad a bheidh na forais a leagtar amach in Airteagal 8(3) infheidhme.
[...]
3.   I gcás ina n‑ordaíonn údaráis riaracháin an choinneáil, déanfaidh na Ballstáit foráil maidir le hathbhreithniú breithiúnach brostaithe ar dhlíthiúlacht na coinneála atá le déanamh ex officio agus/nó arna iarraidh sin ag an iarratasóir. Nuair a dhéanfar sin ex officio, cinnfear an t‑athbhreithniú chomh tapa agus is féidir ó chuirtear tús leis an gcoinneáil. Nuair a dhéanfar é arna iarraidh sin ag an iarratasóir, déanfar cinneadh chomh tapa agus is féidir tar éis sheoladh na n‑imeachtaí ábhartha. Chuige sin, saineoidh na Ballstáit sa dlí náisiúnta an tréimhse ar laistigh di a dhéanfar an t‑athbhreithniú breithiúnach ex officio
agus/nó an t‑athbhreithniú breithiúnach arna iarraidh sin ag an iarratasóir.
Más rud é, mar thoradh ar an athbhreithniú breithiúnach, go meastar go bhfuil an choinneáil neamhdhleathach, scaoilfear saor an t‑iarratasóir lena mbaineann láithreach.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
3. Rialachán Bhaile Átha Cliath III
9.
Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 28(2) agus (4) de Rialachán Bhaile Átha Cliath III:
‘2.   Nuair atá baol suntasach ann go n‑éalóidh duine, féadfaidh Ballstáit an duine lena mbaineann a chur faoi choinneáil chun nósanna imeachta aistrithe a chinntiú i gcomhréir leis an Rialachán seo, ar bhonn measúnú aonair ar gach cás agus sa mhéid go mbeidh an choinneáil chomhréireach, agus sa mhéid sin amháin, agus mura féidir bearta malartacha eile nach bhfuil chomh éigeantach a chur i bhfeidhm go héifeachtach.
[...]
4.   I dtaca le coinníollacha coinneála daoine faoi choinneáil agus leis na ráthaíochtaí is infheidhme maidir leo, beidh feidhm ag Airteagal 9, Airteagal 10 agus Airteagal 11 de Threoir 2013/33/AE, d’fhonn na nósanna imeachta aistrithe a cur faoi chúram an Bhallstáit atá freagrach.’
B.
Dlí na hÍsiltíre
10.
Luaitear in Airteagal 59(1)(a) den wet tot algehele herziening van de Vreemdelingenwet (Vreemdelingenwet 2000) (an Dlí maidir le heachtrannaigh 2000, ‘an Dlí maidir le heachtrannaigh’) (
6
) go bhféadfaidh an Státrúnaí náisiúnach eachtrach atá ag fanacht go neamhdhleathach a choinneáil d’fhonn é a aistriú ó chríoch na hÍsiltíre, más gá sin ar mhaithe leis an mbeartas poiblí nó leis an tslándáil náisiúnta.
11.
Foráiltear le hAirteagal 59a den Dlí sin go bhféadfar náisiúnaigh eachtracha a bhfuil feidhm ag Rialachán Bhaile Átha Cliath III maidir leo a choinneáil, i gcomhréir le hAirteagal 28 den Rialachán sin, d’fhonn iad a aistriú chuig an mBallstát atá freagrach as scrúdú a dhéanamh ar a n‑iarratas ar chosaint idirnáisiúnta arna thaisceadh ar chríoch na hÍsiltíre.
12.
Foráiltear le hAirteagal 94(1) agus (6) den Dlí maidir le heachtrannaigh:
‘1.   I gcás ina mbeidh cinneadh déanta aige lena bhforchuirtear beart lena mbaineann cailleadh saoirse dá dtagraítear in Airteagail [...] 59, 59a agus 59b, tabharfaidh [an Státrúnaí] fógra don [chúirt inniúil] tráth nach déanaí ná an t‑ochtú lá is fiche tar éis fógra faoin gcinneadh sin a thabhairt, ach amháin má tá achomharc taiscthe cheana féin ag an náisiúnach eachtrach. A luaithe a bheidh fógra tugtha don chúirt, measfar achomharc a bheith taiscthe ag an náisiúnach eachtrach i gcoinne an chinnidh lena bhforchuirtear beart lena mbaineann cailleadh saoirse. Iarrfar cúiteamh freisin leis an achomharc sin. [...]
6.   Má mheasann sí go bhfuil cur i bhfeidhm nó forfheidhmiú an bhirt contrártha leis an Dlí seo nó má mheasann sí, tar éis na leasanna uile lena mbaineann a mheá, nach bhfuil údar leis an mbeart, seasfaidh an chúirt ar tugadh na himeachtaí os a comhair leis an achomharc. Sa chás sin, ordóidh an chúirt go gcuirfear deireadh leis an mbeart nó a rialacha cur chun feidhme a leasú.’
13.
Foráiltear le hAirteagal 96(1) agus (3) den Dlí sin:
‘1.   Má dhearbhaítear go bhfuil an t‑achomharc dá dtagraítear in Airteagal 94 gan bhunús agus má thaisceann an náisiúnach eachtrach achomharc i gcoinne an tsínidh ama ar an gcailleadh saoirse, cuirfidh an chúirt deireadh leis an réamh-imscrúdú laistigh de sheachtain amháin tar éis an t‑iarratas a fháil. [...] [I]s féidir leis an gcúirt cinneadh freisin, gan cead na bpáirtithe, nach reáchtálfar an éisteacht. [...]
3.   Má mheasann sí go bhfuil cur i bhfeidhm nó forfheidhmiú an bhirt lena mbaineann contrártha leis an dlí seo nó má mheasann sí, tar éis na leasanna uile lena mbaineann a mheas, nach bhfuil údar réasúnach leis an mbeart, seasfaidh an chúirt a éistfidh an t‑achomharc leis an achomharc. Sa chás sin, ordóidh an chúirt go gcuirfear deireadh leis an mbeart nó a rialacha cur chun feidhme a leasú.’
III. An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear
14.
An 1 Bealtaine 2024, ghabh Póilíní Eachtrannach na hÍsiltíre C, náisiúnach de chuid Mharacó, chun éisteacht a fháil nuair nach raibh sé in ann ticéad traenach a chur i láthair le linn seiceáil ticéad ar thraein idirnáisiúnta ón mBeilg go dtí an Ísiltír. An lá céanna, thaisc sé iarratas ar chosaint idirnáisiúnta san Ísiltír.
15.
An 2 Bealtaine 2024, coinníodh C san ionad coinneála in Rotterdam (an Ísiltír) ar bhonn beart a ghlac an Státrúnaí faoi Airteagal 59(1) den Dlí maidir le heachtrannaigh, agus i gcomhréir le hAirteagal 28 de Rialachán Bhaile Átha Cliath III (‘an chéad bheart coinneála’). Le glacadh an bhirt seo, shíl an Státrúnaí go raibh C faoi réir raon feidhme Rialachán Bhaile Átha Cliath III, a raibh sé mar aidhm leis a áirithiú go n‑aistreofaí C chuig an Spáinn, an Ballstát a bhí freagrach as a iarratas ar chosaint idirnáisiúnta a phróiseáil, agus go raibh gá leis an gcoinneáil mar gheall ar an mbaol neamhshuarach go n‑éalódh C.
16.
An 3 Bealtaine 2024, d’iarr an Státrúnaí ar údaráis na Spáinne C a ghabháil ar láimh faoi Airteagal 18(1)(a) de Rialachán Bhaile Átha Cliath III.
17.
An 6 Bealtaine 2024, tharraing C siar a iarratas ar chosaint idirnáisiúnta agus cuireadh an Spáinn ar an eolas dhá lá ina dhiaidh sin, i.e. an 8 Bealtaine 2024.
18.
An 14 Bealtaine 2024, dhiúltaigh údaráis na Spáinne don iarraidh gabhála sin. Níor iarr an Státrúnaí ar na húdaráis sin athmhachnamh a dhéanamh ar an gcinneadh diúltaithe sin.
19.
An 16 Bealtaine 2024, cuireadh C ar an eolas faoi dhiúltú na hiarrata ar aistriú chuig an Spáinn agus iarradh air comhoibriú chun filleadh ar a thír thionscnaimh, Maracó, rud a dhiúltaigh C a dhéanamh.
20.
An 17 Bealtaine 2024, tugadh éisteacht do C nuair a bhí sé ar intinn ag an Státrúnaí cinneadh um fhilleadh a fhorchur maidir lena thír thionscnaimh, toirmeasc ar theacht isteach agus coinneáil nua, faoi Airteagal 15 den Treoir um Fhilleadh.
21.
Tar éis na héisteachta sin, ag 14:51, bhí C ina ábhar do chinneadh um fhilleadh lenar ainmníodh Maracó mar an tír cinn scríbe (‘an cinneadh um fhilleadh’) agus do thoirmeasc ar theacht isteach ar chríoch na hÍsiltíre ar feadh tréimhse 2 bhliain. An lá céanna, ar 14:52, ghlac an Státrúnaí, agus é den tuairim go raibh fíorbhaol ann go bhféadfadh C ‘faireachas a sheachaint agus ullmhú an nós imeachta um fhilleadh nó díbirt a sheachaint nó a chosc’ beart coinneála nua, ar bhonn Airteagal 59(1)(a) den Dlí maidir le heachtrannaigh (lena dtrasuitear Airteagal 15(1) den Treoir um Fhilleadh isteach i ndlíchóras na hÍsiltíre). Tá an beart sin, a raibh sé mar aidhm leis a áirithiú go n‑aistreofaí C chuig a thír thionscnaimh, fós i bhfeidhm faoi láthair (‘an dara beart coinneála’). Ar deireadh, ar 14:55, chuir an t‑údarás sin deireadh leis an gcéad bheart coinneála agus, ar 15: 00, choinnigh sí C ar bhonn an dara beart coinneála.
22.
Mar is soiléir ó na fíorais arna leagan amach thuas, tá C faoi choinneáil gan bhriseadh ón 2 Bealtaine 2024. (
7
)
23.
Thug C dhá achomharc i gcoinne an chéad agus an dara beart coinneála os comhair na cúirte a rinne an tarchur, a scrúdaigh iad ag éisteacht aonair. De réir C, ní raibh údar a thuilleadh leis an gcoinneáil a forchuireadh faoin gcéad chinneadh maidir le coinneáil amhail ón 14 Bealtaine 2024 ós rud é, tar éis diúltú d’iarraidh gabhála ó údaráis na Spáinne, nach bhféadfaí a choinneáil a bheartú a thuilleadh chun an t‑aistriú chuig an Spáinn a áirithiú. Dá réir sin, ba cheart deireadh a chur leis an gcoinneáil sin a luaithe is féidir. I ndáil leis sin, de réir cleachtas a eascraíonn as cásdlí an Raad van State (an Chomhairle Stáit, an Ísiltír), (
8
) sula scaoiltear saor é, tá uastréimhse 48 uair an chloig ag an Státrúnaí tar éis dhul in éag na chéad choinneála chun beart coinneála nua a ghlacadh ar bhonn eile. Tá comhthuiscint ann, sa chás seo, nár comhlíonadh an tréimhse sin toisc gur ghlac an t‑údarás sin an dara beart coinneála an 17 Bealtaine 2024, eadhon lá amháin tar éis don uastréimhse 48 uair an chloig dul in éag. Measann C gur chuir an imthoisc sin an chéad bheart coinneála agus an dara beart coinneála araon ó bhail trí neamhdhleathacht a rinne dochar dá ceart bunúsach chun saoirse. Dá bharr sin, chun an sárú sin a leigheas, bheadh ar an gcúirt a rinne an tarchur é a scaoileadh láithreach, in ainneoin gur baineadh an chéad bheart lena linn sin, ná go bhfuil sé faoi choinneáil i láthair na huaire ar bhonn an dara beart coinneála. Is é sin le rá, chuir an neamhdhleathacht mar gheall ar easpa díchill sa chéad bheart coinneála dlíthiúlacht an dara beart ó bhail. (
9
)
24.
Áitíonn an Státrúnaí, óna thaobh féin, nach féidir le forghníomhú neamhdhleathach an chéad bhirt coinneála difear a dhéanamh do dhlíthiúlacht an dara beart, ós rud é go bhfuil coinneáil leanúnach C bunaithe ar an gcinneadh filleadh ar Mharacó, foras atá fós bailí. D’admhaigh an t‑údarás sin, áfach, nár fheidhmigh sé dícheall cuí agus an chéad bheart coinneála á dhéanamh aige toisc gur sháraigh sé an uastréimhse 48 uair an chloig faoi lá amháin sular glacadh an dara beart. I gcomhréir le cleachtas an Státrúnaithe, chun an neamhdhleathacht sin a leigheas, thairg sé suim EUR 100 do C mar chúiteamh ar shárú a chirt chun saoirse. Mar sin féin, thug an t‑údarás sin dá aire gur cuireadh deireadh leis an gcéad bheart coinneála cheana féin nuair a tugadh imeachtaí os comhair na cúirte a rinne an tarchur agus, dá bhrí sin, nach bhféadfaí an beart sin a neamhniú a thuilleadh. Dá bhrí sin, ós rud é nach bhfuil an chúirt sin in ann deireadh a chur leis an gcéad bheart coinneála a thuilleadh agus gur forchuireadh an dara beart go dleathach, ní fhéadfaí C a scaoileadh saor.
25.
I ndáil leis sin, tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire, de réir cleachtas náisiúnta, arna dhearbhú lé cásdlí an Raad van State (an Chomhairle Stáit), nach féidir le neamhdhleathacht birt coinneála difear a dhéanamh do dhlíthiúlacht birt coinneála a glacadh ina dhiaidh sin, (
10
) rud a fhágann nach féidir leis an gcúirt inniúil a ordú go scaoilfear saor é i gcás ina nglacfar beart coinneála ina dhiaidh sin. Faoi Airteagal 15(2) den Treoir um Fhilleadh agus Airteagal 9(3) den Treoir maidir le Glacadh, ní mór an duine lena mbaineann a scaoileadh saor láithreach má thagann sé chun solais go bhfuil a choinneáil neamhdhleathach. Sna himthosca sin, de réir na cúirte sin, tagann ceist na cosanta breithiúnaí éifeachtaí chun cinn i gcás, amhail an cás is saintréith don díospóid sna príomhimeachtaí, inar coinníodh duine faoi choinneáil ar feadh níos mó ná 48 uair an chloig d’ainneoin gur cruthaíodh gur neamhdhleathach an chéad choinneáil. Baineann an cheist sin go bunúsach le measúnú a dhéanamh ar cé acu is féidir nó nach féidir neamhdhleathacht (páirteach ar a laghad) an chéad bhirt coinneála a ‘rialáil’ tríd an mbeart sin a chur i leataobh agus trí dhamáistí a dhámhachtain don duine lena mbaineann. (
11
)
26.
Sna himthosca sin, chinn Rechtbank Den Haag, zittingsplaats Roermond (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí in Roermond) bac a chur ar na himeachtaí agus an cheist seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘An bhfuil Airteagal 15(2)(b) de Threoir 2008/115, Airteagal 9(3) de Threoir 2013/33, agus Airteagal 28(4) de Rialachán (AE) Uimh. 604/2013, á léamh i gcomhar le hAirteagail 6 agus 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh le léiriú sa chaoi go bhfuil sé d’oibleagáid ar an údarás breithiúnach i gcónaí an duine atá á choinneáil a scaoileadh saor láithreach má bhí nó má tá an choinneáil neamhdhleathach tráth ar bith le linn chur i bhfeidhm gan bhriseadh sraith beart coinneála leantacha?’
IV. Na nósanna imeachta os comhair na Cúirte Breithiúnais
27.
D’iarr an chúirt a rinne an tarchur go ndéileálfaí leis an tarchur chun réamhrialú seo faoin nós imeachta práinne dá bhforáiltear in Airteagal 107 de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais. Mar thaca leis an iarraidh sin, d’áitigh sí go mbaineann an cás le léiriú fhorálacha dhlí an Aontais a thagann faoi Theideal V de Chuid a Trí CFAE.
28.
Maidir leis an gcritéar a bhaineann le práinn, shonraigh an chúirt sin, ar an gcéad dul síos, ar an dáta a rinneadh an iarraidh ar réamhrialú, agus ón 2 Bealtaine 2024, coinníodh C agus, ar an dara dul síos, go bhfuil freagra na Cúirte Breithiúnais ar an gceist a tharchuirtear chun réamhrialú cinntitheach chun a chinneadh an bhfuil ceanglas ar an gcúirt sin, faoi dhlí an Aontais, é a scaoileadh saor láithreach.
29.
Sna himthosca sin, chinn an Chéad Dhlísheomra de chuid na Cúirte Breithiúnais, an 14 Meitheamh 2024, aghaidh a thabhairt ar an iarratas ón gcúirt chéanna a lorgaíonn an cás seo a chur faoin nós imeachta práinne um réamhrialú.
30.
Chuir C, Rialtas na hÍsiltíre agus an Coimisiún Eorpach barúlacha i scríbhinn isteach. Chuir na páirtithe sin barúlacha ó bhéal i láthair freisin ag an éisteacht a reáchtáladh an 15 Iúil 2024.
V. Anailís
A.
Réamhbharúlacha
31.
Mar réamhphointe, measaim go bhfuil sé úsáideach, sula dtosaím ar m’anailís, forléargas a thabhairt ar an gcreat rialála is infheidhme agus ar an gcásdlí ábhartha (1) agus raon feidhme na ceiste a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú a shoiléiriú, mar a tarcuireadh í (2).
1. An creat rialála is infheidhme agus an cásdlí ábhartha
(a) Forbhreathnú ar chórais dlí maidir le coinneáil
32.
Ar dtús, feictear dom go bhfuil sé tábhachtach idirdhealú a dhéanamh idir na córais dlí éagsúla a bhaineann le coinneáil i gcomhthéacs an chomhbheartais tearmainn agus inimirce agus, go sonrach, an choinneáil a ordaíodh i gcoinne iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta, go háirithe faoin Treoir maidir le Glacadh, nó i gcomhthéacs iarratasóir ar chosaint den sórt sin a aistriú chuig an mBallstát atá freagrach as scrúdú a dhéanamh ar a iarratas faoi Rialachán Bhaile Átha Cliath III agus as coinneáil chun críocha aistrithe arna rialú ag an Treoir um Fhilleadh, a bhaineann le náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach. Ós rud é go bhfuil eilimintí coiteanna ag na córais sin maidir leis na ráthaíochtaí a chuirtear ar fáil agus i bhfeidhm leo, ach tá idirdhealú eatarthu maidir leis na cuspóirí a shaothraítear leo agus atá leithleach dóibh. (
12
)
33.
Ar an gcéad dul síos, maidir le hiarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta, ba cheart a thabhairt faoi deara, ar thaobh amháin, nach mór do choinneáil na n‑iarratasóirí sin an bunphrionsabal a chomhlíonadh nár cheart aon duine a choinneáil ar an bhforas amháin go bhfuil cosaint den sórt sin á lorg aige nó aici. (
13
) Dá bhrí sin, liostaítear go huileghabhálach in Airteagal 8(3) den Treoir maidir le Glacadh na sé fhoras lenar féidir údar a thabhairt le hiarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta a choinneáil, a gcomhlíonann gach ceann acu riachtanas sonrach agus atá uathrialach ó thaobh cineáil de. (
14
) Luaitear san fhoráil sin nach bhféadfar iarratasóir a choinneáil ach amháin ar fhorais shonracha, a shainítear sa dlí náisiúnta. (
15
) Maidir le hiarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta a chumhdaítear le nós imeachta Rialachán Bhaile Átha Cliath III, tagraíonn pointe (f) den fhoráil chéanna sin d’Airteagal 28 den Rialachán sin. Go sonrach, foráiltear le hAirteagal 28(2) den Rialachán sin go bhféadfaidh na Ballstáit na daoine lena mbaineann a choinneáil d’fhonn nósanna imeachta aistrithe a áirithiú i gcomhréir leis an Rialachán sin i gcás ina bhfuil baol suntasach ann go n‑éalódh na daoine sin. Ina theannta sin, foráiltear le hAirteagal 8(2) den Treoir sin nach bhféadfar duine a choinneáil ach amháin i gcás inar gá sin, tar éis measúnú aonair a dhéanamh, agus mura féidir bearta eile nach bhfuil chomh comhéigneach céanna a chur i bhfeidhm go héifeachtach. Dá bhrí sin, ní fhéadfaidh na húdaráis náisiúnta iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta a choinneáil ach amháin tar éis dóibh a fhíorú, ar bhonn cás ar chás, an bhfuil an choinneáil sin comhréireach chun na críche atá á saothrú léi. (
16
)
34.
Ar an taobh eile, maidir leis na ráthaíochtaí a bhaineann le fad na coinneála, de réir Airteagal 9(1) den Treoir maidir le Glacadh, níl iarratasóir le coinneáil ach don tréimhse is giorra is féidir agus chomh fada agus is infheidhme an chúis lena choinneáil, ní féidir leis na nósanna imeachta riaracháin a bhaineann leis an bhforas coinneála sin a chur i gcrích le dícheall cuí agus le moilleanna sna nósanna imeachta sin nach bhfuil inchurtha i leith an iarratasóra údar a thabhairt le síneadh a chur le tréimhse na coinneála. (
17
) Luaitear freisin in Airteagal 9(3) den Treoir sin, i gcás ina gcinntear, tar éis athbhreithniú breithiúnach, go bhfuil an choinneáil neamhdhleathach, nach mór an t‑iarratasóir lena mbaineann a scaoileadh saor láithreach. I ndáil leis sin, chuir an Chúirt Bhreithiúnais in iúl nach bhforchuirtear leis an bhforáil sin tréimhse ina meastar go huathoibríoch go bhfuil coinneáil iarratasóra ar chosaint idirnáisiúnta neamhdhleathach, ar choinníoll go n‑áirithíonn an Ballstát lena mbaineann nach mairfidh an choinneáil, ar an gcéad dul síos, ach fad a leanfaidh an foras lena dtugtar údar léi d’fheidhm a bheith aige agus, ar an dara dul síos, go gcuirtear na nósanna imeachta riaracháin a bhaineann leis an bhforas sin i gcrích le dícheall. (
18
) Tá feidhm ag na forálacha céanna sin, de bhun Airteagal 28(4) de Rialachán Bhaile Átha Cliath III, maidir le coinneáil arna déanamh chun na nósanna imeachta maidir le haistriú chuig an mBallstát atá freagrach faoin Rialachán sin a áirithiú. (
19
)
35.
Ar an dara dul síos, maidir le náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach, ar thaobh amháin, ba cheart a thabhairt faoi deara nach mór úsáid coinneála chun críche aistrithe a theorannú agus a bheith faoi réir chomhlíonadh phrionsabal na comhréireachta maidir leis na modhanna a úsáidtear agus na cuspóirí atá á saothrú. Ba cheart a mheabhrú, de réir aithris 2, go leanann an Treoir um Fhilleadh de bheartas éifeachtach um aistriú agus aisdúichiú a bhunú bunaithe ar chomhchaighdeáin, ionas go ndéanfar na daoine lena mbaineann a aisdúichiú ar bhealach daonnúil agus lánurraim á tabhairt dá gcearta bunúsacha agus dá ndínit. Níl údar cuí leis an gcoinneáil ach amháin chun ‘an filleadh a ullmhú nó chun an próiseas aistrithe a chur i gcrích’ agus mura mbeadh cur i bhfeidhm beart nach bhfuil chomh comhéigneach céanna leordhóthanach. (
20
) Foráiltear le hAirteagal 15(1) den Treoir sin ‘nach bhféadfaidh na Ballstáit náisiúnach tríú tír atá faoi réir nósanna imeachta um fhilleadh a choinneáil ach amháin chun filleadh a ullmhú agus/nó aistriú a dhéanamh, go háirithe sna cásanna seo a leanas: a) go bhfuil baol éalaithe ann, nó (b) go seachnaíonn nó go gcoisceann an náisiúnach tríú tír lena mbaineann an t‑ullmhúchán maidir le filleadh nó an nós imeachta um aistriú’. Shonraigh an Chúirt Bhreithiúnais nach bhfuil an dá fhoras sin uileghabhálach, ós rud é go bhféadfaidh na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le forais shonracha coinneála eile, sa bhreis ar an dá fhoras dá bhforáiltear go sainráite san fhoráil sin. (
21
) Mar sin féin, ní mór glacadh foras breise coinneála a theorannú go docht leis na ceanglais a eascraíonn as an Treoir um Fhilleadh féin agus leo siúd a eascraíonn as cosaint na gceart bunúsach, go háirithe an ceart bunúsach chun saoirse a chumhdaítear in Airteagal 6 den Chairt agus prionsabal na comhréireachta. (
22
) Cur i gcás, ní féidir náisiúnach tríú tír a choinneáil ar an gcúis amháin go bhfuil sé nó sí faoi réir cinneadh um fhilleadh nó nach féidir leis nó léi é féin nó í féin a chothú. (
23
) É sin ráite, chinn an Chúirt Bhreithiúnais freisin nach gcuirtear cosc le hAirteagal 15 den Treoir sin ar an náisiúnach tríú tír sin a choinneáil, i gcás inar bagairt dháiríre, láithreach agus thromchúiseach go leor é ar an mbeartas poiblí nó ar an tslándáil inmheánach, go dtí go ndéanfar é a aistriú. (
24
)
36.
Ar an taobh eile, maidir leis na ráthaíochtaí a bhaineann le fad na coinneála, amhail coinneáil iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta, foráiltear le hAirteagal 15 den Treoir um Fhilleadh nach mór an choinneáil a bheith ‘chomh gearr agus is féidir’ agus ‘nach gcoinneofar ar bun í ach fad a bheidh socruithe um aistriú idir lámha agus á gcur i gcrích le gach dícheall cuí’. Rinneadh athrá arís agus arís eile i bhforálacha eile den Treoir um Fhilleadh ar an bhfíoras nach mór coinneáil den sórt sin a bheith chomh gairid céanna. Ar an gcéad dul síos, faoin bhfomhír dheireanach d’Airteagal 15(2) den Treoir sin, ‘scaoilfear saor an náisiúnach tríú tír lena mbaineann láithreach mura bhfuil an choinneáil dleathach’. Ar an dara dul síos, faoi Airteagal 15(4) den Treoir sin ‘i gcás ina ndealraíonn sé nach bhfuil ionchas réasúnach aistrithe ann a thuilleadh ar chúiseanna dlíthiúla nó ar chúiseanna eile nó i gcás nach gcomhlíontar na coinníollacha a leagtar amach i mír 1 a thuilleadh, ní bheidh údar leis an gcoinneáil a thuilleadh agus scaoilfear saor an duine lena mbaineann láithreach’. Ar an tríú dul síos, foráiltear le hAirteagal 15(5) den Treoir sin ‘go gcoinneofar an choinneáil fad a chomhlíontar na coinníollacha a leagtar amach i mír 1 agus gur gá a áirithiú gur féidir an t‑aistriú a chur i gcrích. Cinnfidh gach Ballstát tréimhse shocraithe coinneála, nach bhféadfaidh a bheith níos faide ná 6 mhí’. Ar an gceathrú dul síos, de réir Airteagal 15(6) den Treoir um Fhilleadh, ní fhéadfaidh na Ballstáit síneadh a chur leis an tréimhse 6 mhí sin, ‘ach amháin ar feadh tréimhse shonraithe nach faide ná 12 mhí bhreise’, faoi réir coinníollacha dochta, eadhon, i gcás inarb é is cúis le neamh-fhorfheidhmiú an chinnidh um fhilleadh le linn na sé mhí sin easpa comhair ón duine lena mbaineann nó moill maidir leis na doiciméid is gá a fháil ón tríú tír lena mbaineann. (
25
)
(b) An cásdlí ábhartha
37.
Cé go bhféadfadh córais choinneála a bheith éagsúil maidir leis na cuspóirí a shaothraíonn siad, tá gnéithe coiteanna acu. Ina bhreithiúnas an 8 Samhain 2022, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Athbhreithniú ex officio maidir le coinneáil) (C‑704/20 agus C‑39/21, ‘an breithiúnas in athbhreithniú ex officio maidir le coinneáil’, EU:C:2022:858), thug Mór-Dhlísheomra na Cúirte Breithiúnais comharthaí ginearálta maidir leis na coinníollacha coinneála náisiúnaigh tríú tír i gcomhthéacs na gcóras éagsúil, i ndáil araon le hurraim don cheart chun saoirse a ráthaítear le hAirteagal 6 den Chairt agus an ceart chun cosaint dlí éifeachtach faoi Airteagal 47 di.
38.
Ar an gcéad dul síos, maidir le hurraim don cheart chun saoirse a ráthaítear le hAirteagal 6 den Chairt, ar an gcéad dul síos, mheabhraigh an Chúirt Bhreithiúnais gurb ionann aon choinneáil náisiúnaigh tríú tír faoi na forálacha thuasluaite agus cur isteach tromchúiseach ar an gceart chun saoirse a chumhdaítear in Airteagal 6 den Chairt. (
26
) Mar a fhoráiltear le hAirteagal 2(h) den Treoir maidir le Glacadh, is éard atá i gceist le beart coinneála duine a aonrú in áit shonrach. Is léir ó fhoclaíocht, ó stair agus ó chomhthéacs na forála sin, ar féidir a raon feidhme a thrasuí, thairis sin, don choincheap ‘coinneáil’ sa Treoir um Fhilleadh agus i Rialachán Bhaile Átha Cliath III, (
27
) go gceanglaítear ar an duine lena mbaineann fanacht go buan laistigh d’imlíne shrianta agus dhúnta, rud a dhéanann an duine sin a leithlisiú ón gcuid eile den daonra agus saoirse gluaiseachta an duine sin a bhaint de. Leanann sé ó Airteagal 52(1) den Chairt nach mór foráil a dhéanamh le dlí d’aon teorannú ar fheidhmiú an chirt sin agus bunbhrí agus prionsabal na comhréireachta a urramú. (
28
)
39.
Ar an dara dul síos, chuir an Chúirt in iúl freisin nach é cuspóir na mbeart coinneála, de réir bhrí na Treorach um Fhilleadh, na Treorach um Ghlacadh agus Rialachán Bhaile Átha Cliath III, cionta coiriúla a ionchúiseamh nó a phionósú, ach na cuspóirí a shaothraítear leis na hionstraimí sin a bhaint amach maidir le filleadh, scrúdú a dhéanamh ar iarratais ar chosaint idirnáisiúnta agus náisiúnaigh tríú tír a aistriú, faoi seach. (
29
) Dá bhrí sin, níl aon chuspóir pionósach ag bearta coinneála den sórt sin. (
30
) Dá bhrí sin, foráiltear leis an Treoir um Fhilleadh nach mór, mar riail ghinearálta, coinneáil a dhéanamh i saoráidí speisialaithe coinneála, atá ar leithligh ó shaoráidí príosúin, (
31
) agus, i gcás nach féidir é sin a dhéanamh, i saoráidí príosúin ar choinníoll nach gcoinnítear an duine faoi choinneáil in éineacht le gnáthphríosúnaigh. (
32
)
40.
Ar an tríú dul síos, ag féachaint dá thromchúisí atá an cur isteach sin ar an gceart chun saoirse a chumhdaítear in Airteagal 6 den Chairt agus i bhfianaise thábhacht an chirt sin, déantar an chumhacht a thugtar do na húdaráis náisiúnta inniúla chun náisiúnaigh tríú tír a choinneáil a theorannú go docht. (
33
) Ceanglaítear leis an bhforáil sin, amhail Airteagal 5(1) de ECHR, léamh sriantach a dhéanamh ar chásanna ina gceadaítear cailleadh saoirse, ar eisceachtaí iad ar an gceart bunúsach chun saoirse agus slándála. (
34
) Dá réir sin, ní fhéadfar beart coinneála a ordú ná a shíneadh ach amháin i gcomhréir leis na rialacha ginearálta agus teibí lena leagtar síos na coinníollacha agus na rialacha mionsonraithe ina leith. (
35
)
41.
Leagtar amach na rialacha ginearálta agus teibí lena leagtar síos, mar chaighdeáin choiteanna de chuid an Aontais Eorpaigh, na coinníollacha coinneála in Airteagal 15(1), (2), dara fomhír, (4), (5) agus (6) den Treoir um Fhilleadh, in Airteagal 8(2) agus (3), in Airteagal 9(1), (2) agus (4) den Treoir maidir le Glacadh agus in Airteagal 28(2), (3) agus (4) de Rialachán Bhaile Átha Cliath III. (
36
) Is iad na rialacha dá bhforáiltear sna Treoracha agus an Rialachán sin, ar thaobh amháin, agus i bhforálacha an dlí náisiúnta lena gcuirtear chun feidhme iad, ar an taobh eile, na rialacha, a eascraíonn as dlí an Aontais, lena leagtar síos na coinníollacha maidir le dlíthiúlacht na coinneála, lena n‑áirítear ó thaobh Airteagal 6 den Chairt de. (
37
)
42.
Go háirithe, ní féidir an náisiúnach tríú tír lena mbaineann a chur faoi choinneáil, mar a shonraítear sa chéad fhomhír d’Airteagal 15(1) den Treoir um Fhilleadh, in Airteagal 8(2) den Treoir maidir le Glacadh agus in Airteagal 28(2) de Rialachán Bhaile Átha Cliath III, i gcás inar féidir beart nach bhfuil chomh comhéigneach céanna a chur i bhfeidhm go héifeachtach. Ina dhiaidh sin, i gcás inar cosúil nár comhlíonadh nó nach gcomhlíontar a thuilleadh na coinníollacha maidir le dlíthiúlacht na coinneála mar a leagtar amach i mír 42 den Tuairim seo iad, ní mór an náisiúnach tríú tír lena mbaineann, mar a shonraíonn reachtóir an Aontais go sainráite sa cheathrú fomhír d’Airteagal 15(2) agus (4) den Treoir um Fhilleadh agus sa dara fomhír d’Airteagal 9(3) den Treoir maidir le Glacadh, a scaoileadh saor láithreach. Is fíor sin, go háirithe, i gcás ina bhfaightear amach nach le gach dícheall cuí a thuilleadh a chuirtear i ngníomh an nós imeachta um fhilleadh, an nós imeachta chun scrúdú a dhéanamh ar an iarratas ar chosaint idirnáisiúnta nó an nós imeachta aistrithe, de réir mar a bheidh. (
38
)
43.
Ar an dara dul síos, maidir leis an gceart chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a fháil do náisiúnaigh tríú tír atá faoi choinneáil, is cásdlí socair é, faoi Airteagal 47 den Chairt, nach mór do na Ballstáit cosaint den sórt sin ar chearta aonair a dhíorthaítear ó dhlíchóras an Aontais a áirithiú. (
39
)
44.
Maidir leis an gcoinneáil, saothraítear leis na coinníollacha de dhlíthiúlacht na coinneála a shonraítear i mír 41 den Tuairim seo cosaint a thabhairt do náisiúnaigh tríú tír i gcoinne coinneála treallaí (
40
) agus is léiriú é, sa réimse faoi chaibidil, de dhlí ar chosaint bhreithiúnach éifeachtach, a áirithítear le hAirteagal 47 den Chairt. (
41
) Maidir le coinneáil, leagtar amach caighdeáin choiteanna an Aontais maidir le cosaint bhreithiúnach sa tríú fomhír d’Airteagal 15(2) den Treoir um Fhilleadh agus in Airteagal 9(3) den Treoir maidir le Glacadh. Tá feidhm ag an bhforáil dheireanach sin freisin, de bhun Airteagal 28(4) de Rialachán Bhaile Átha Cliath III, i gcomhthéacs nósanna imeachta aistrithe arna rialú ag an Rialachán sin. De réir na bhforálacha sin, ní mór do gach Ballstát foráil a dhéanamh, i gcás inar ordaigh údarás riaracháin an choinneáil, d’athbhreithniú breithiúnach ‘brostaithe’, uaithi féin nó arna iarraidh sin don duine lena mbaineann, ar dhlíthiúlacht na coinneála sin. (
42
)
45.
Maidir le hathbhreithniú breithiúnach ar dhlíthiúlacht birt coinneála, chinn an Chúirt Bhreithiúnais, ós rud é go n‑éilíonn reachtóir an Aontais, gan eisceacht, nach mór athbhreithniú a dhéanamh ‘ag eatraimh réasúnacha’ (
43
) ar chomhlíonadh na gcoinníollacha maidir le dlíthiúlacht coinneála, go gceanglaítear ar an údarás inniúil an t‑athbhreithniú sin a dhéanamh ex officio, fiú mura n‑iarrann an duine lena mbaineann é. Dá bhrí sin, níor theorannaigh reachtóir an Aontais é féin do chomhchaighdeáin shubstainteacha a bhunú, ach bhunaigh sé freisin comhchaighdeáin nós imeachta, arb é is cuspóir dóibh a áirithiú go bhfuil, i ngach Ballstát, córas lena gceadaítear don údarás breithiúnach inniúil an duine lena mbaineann a scaoileadh saor, i gcás inarb iomchuí tar éis scrúdú ex officio, a luaithe is léir nach bhfuil a choinneáil dleathach, nó nach bhfuil sé dleathach a thuilleadh. (
44
)
46.
Ionas go n‑áiritheofar go héifeachtach leis an gcóras cosanta go gcomhlíonfar na coinníollacha dochta nach mór dlíthiúlacht birt coinneála a chomhlíonadh ina leith, ní mór don údarás breithiúnach inniúil a bheith in ann rialú ar aon ghné ábhartha fhíorasach agus dhlíthiúil chun an dlíthiúlacht sin a fhíorú, fiú murar tharraing an duine lena mbaineann an neamhdhleathacht sin anuas. Áirithítear leis an léirmhíniú sin go ráthaítear cosaint bhreithiúnach an chirt bhunúsaigh chun saoirse go héifeachtach sna Ballstáit uile, cibé acu a fhoráiltear nó nach bhforáiltear leo do chóras ina ndéanann údarás riaracháin an cinneadh coinneála trí bhíthin athbhreithniú breithiúnach nó córas ina ndéanann údarás breithiúnach an cinneadh sin go díreach. (
45
)
47.
Beartaím chun tabhairt faoi scrúdú na ceiste a tarcuireadh le haghaidh réamhrialú i bhfianaise an tsoiléirithe sin.
2. An cheist a tharchuirtear
48.
Leis an gceist a tarcuireadh, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, den Chúirt Bhreithiúnais an gceanglaítear fós ar údarás breithiúnach, faoi na forálacha ábhartha, arna léamh i gcomhar le hAirteagail 6 agus 47 den Chairt, ‘an duine atá á choinneáil a scaoileadh saor láithreach má bhí nó má tháinig an choinneáil sin chun bheith neamhdhleathach tráth ar bith le linn sraith de bhearta coinneála comhleanúnacha a fhorghníomhú gan bhriseadh’.
49.
Ar na cúiseanna a leagtar amach thíos, measaim gur cheart friotal nua a chur ar an bhfoclaíocht róghinearálta sin.
50.
Ar an gcéad dul síos, ní áirítear sa cheist mar a ardaíodh í an chúis ‘go raibh nó go bhfuil an choinneáil tosaigh neamhdhleathach’, eadhon nár scaoileadh C saor laistigh den tréimhse a fhorordaítear leis an dlí náisiúnta. Mar sin féin, comhlíonann gach ceann de na forais choinneála riachtanas sonrach, agus d’fhéadfadh go mbeadh baint ag an bhforas maidir le neamhdhleathacht leis an ngá sin freisin, agus mar sin ní féidir an anailís a dhéanamh ar bhealach achomair. (
46
)
51.
Ar an dara dul síos, tá an cheist bunaithe ar thógáil bhreithiúnach ar dá réir a dhéantar ‘sraith beart coinneála leanúnach a fhorghníomhú gan bhriseadh’. Cé gur fíor, ó thaobh ama de, go bhféadfaí a mheas gurb ionann bearta coinneála comhleanúnacha agus an choinneáil chéanna, ó thaobh athbhreithniú breithiúnach a fheidhmiú, ní hamhlaidh atá. Mar is léir ó mhíreanna 32 go 35 den Tuairim seo, tá na córais dlí a bhaineann le coinneáil faoi réir coinníollacha éagsúla, agus gach beart de chineál uathrialach. Dá bhrí sin, tugann léiriú bhreithiúnach na cúirte a rinne an tarchur neamhaird ar an bhfíoras go bhféadfadh gach ceann de na ‘bearta coinneála comhleanúnacha’ a bheith bunaithe ar bhunúis dhlí agus/nó forais éagsúla, rud a thugann údar, thairis sin, ó thaobh nós imeachta de, leis an bhfíoras go bhfuil na bearta sin, mar atá sa chás seo, ina n‑ábhar caingne ar leithligh.
52.
Ar an tríú dul síos, ní chuirtear san áireamh leis an bhfoirmiú a roghnaigh an chúirt a rinne an tarchur gné ama stádas dlíthiúil C, nach raibh, tráth an achomhairc, ‘iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta’ a thuilleadh. Mar is léir ón gcomhad a cuireadh faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais, amhail ón 14 Bealtaine 2024 – is é sin le rá, ní iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta a thuilleadh é C an dáta a diúltaigh údaráis na Spáinne don iarratas aistrithe, nach raibh ina ábhar achomhairc ag C – de réir bhrí Airteagal 2(b) den Treoir maidir le Glacadh, agus dá bhrí sin ní thagann sé faoi raon feidhme na Treorach sin a thuilleadh, gan trácht ar an nós imeachta a leagtar síos le Rialachán Bhaile Átha Cliath III. (
47
) Ar an gcaoi chéanna, a mhéid nach léir ón gcomhad a cuireadh faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais go bhfuil ceart nó cead cónaithe ag C, de réir bhrí Airteagal 6(4) den Treoir um Fhilleadh, ní mór a mheas, ón 14 Bealtaine 2024, go raibh sé ag fanacht go neamhdhleathach ar chríoch na hÍsiltíre (
48
) agus, dá bhrí sin, go dtagann sé faoi raon feidhme na Treorach um Fhilleadh. (
49
) Thairis sin, ba mhaith liom a chur in iúl nach bhféadfaí cinneadh maidir le coinneáil arna ghlacadh ar bhonn cinneadh um fhilleadh, de réir bhrí Airteagal 3(4) den Treoir um Fhilleadh, a chur i bhfeidhm i gcomhthráth, fiú dá nglacfaí é mar mhalairt air sin, sular dhiúltaigh údaráis na Spáinne freagracht a ghlacadh. (
50
)
53.
Ar an gceathrú dul síos, tagraíonn an cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú go sainráite do ‘Airteagal 15(2)(b)’ den Treoir um Fhilleadh, agus ní do mhír 4 den fhoráil sin, lena gceanglaítear scaoileadh láithreach, i gcás, inter alia, ‘nach gcomhlíontar na coinníollacha a leagtar amach i mír 1 a thuilleadh” agus “nach bhfuil údar le coinneáil a thuilleadh’, imthoisc lena léirítear fíorais na díospóide sna príomhimeachtaí.
54.
Ar deireadh, sílim go bhfuil sé tábhachtach soiléiriú téarmaíochta a thabhairt. Tagraíonn an chúirt a rinne an tarchur do neamhdhleathacht mar a bhaineann leis an gcéad bheart coinneála. Mar sin féin, measaim nach léirítear go cruinn le tréithriú den sórt sin fíorais na díospóide sna príomhimeachtaí sa mhéid is, toisc nár scaoileadh C laistigh de 48 uair an chloig, gurb í an choinneáil féin a tháinig chun bheith neamhdhleathach, agus ní an chéad bheart lena n‑ordaítear í, a bhí gan chuspóir (in éag), toisc gur cailleadh a réasúnú, ós rud é gur dhiúltaigh údaráis na Spáinne d’iarraidh C ar aistriú.
55.
I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, agus chun freagra úsáideach a thabhairt ar na ceisteanna a d’ardaigh an chúirt a rinne an tarchur agus de mheon an chomhair nach mór don Chúirt Bhreithiúnais a léiriú maidir leis an gcúirt náisiúnta, molaim an cheist a athfhoirmliú mar seo a leanas:
An gcaithfear Airteagal 15(2) (an ceathrú fomhír) agus (4) den Treoir um Fhilleadh, arna léamh i gcomhar le hAirteagail 6 agus 47 den Chairt, a léirmhíniú sa chaoi go gceanglaítear ar údarás breithiúnach, agus athbhreithniú á dhéanamh aige ar dhlíthiúlacht na coinneála, náisiúnach tríú tír atá faoi choinneáil i gcomhréir leis na rialacha a leagtar síos sa Treoir um Fhilleadh a scaoileadh saor láithreach ar an bhforas, agus ar an bhforas sin amháin, nach gcomhlíonann an choinneáil ar coinníodh an duine sin ina leith díreach roimh Rialachán Bhaile Átha Cliath III agus ina dhiaidh sin, faoi Rialachán Bhaile Átha Cliath III, na coinníollacha dlíthiúlachta a thuilleadh toisc nár scaoileadh saor an duine sin láithreach tar éis an chinnidh nach raibh údar a thuilleadh leis an gcoinneáil, i gcomhréir le hAirteagal 9(3) den Treoir maidir le Glacadh, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 28(4) den Rialachán sin?
B.
An cheist a tharchuirtear
56.
Ceanglaítear ar an gCúirt Bhreithiúnais, dá bhrí sin, a chinneadh an bhféadfadh neamhdhleathacht na chéad choinneála mar gheall ar an neamhscaoileadh laistigh den tréimhse fhorordaithe difear a dhéanamh do dhlíthiúlacht an dara cinneadh maidir le coinneáil, agus mar thoradh air sin gur cheart don chúirt a rinne an tarchur dul ar aghaidh le scaoileadh saor láithreach an duine lena mbaineann.
57.
Iarrtar ar an gCúirt Bhreithiúnais cinneadh faoi thrí ghné éagsúil de chur chun feidhme na mbeart coinneála: ar an gcéad dul síos, na hiarmhairtí a bhaineann le deireadh a chur le coinneáil agus na roghanna éagsúla atá ar fáil don riarachán; ar an dara dul síos, raon feidhme ama na hoibleagáide tabhairt suas lena scaoileadh láithreach, agus ar an tríú dul síos, na leigheasanna atá ar fáil chun aon neamhdhleathacht a bhaineann le locht i gcur chun feidhme birt coinneála a leigheas.
1. Na hiarmhairtí a bhaineann le deireadh a chur le coinneáil
58.
Ar an gcéad dul síos, feictear dom go bhfuil sé ríthábhachtach a shoiléiriú an bhféadfar coinneáil faoin Treoir um Fhilleadh a údarú ag deireadh na coinneála arna glacadh faoin Treoir maidir le Glacadh nó faoi Rialachán Bhaile Átha Cliath III.
59.
Tá an freagra ina leith sin dearfach.
60.
Ar an gcéad dul síos, agus cineál uathrialach gach birt coinneála á mheabhrú aici, d’aithin an Chúirt Bhreithiúnais cheana féin go sainráite, sa bhreis ar scaoileadh saor láithreach, go bhféadfaidh údarás breithiúnach beart malartach ar choinneáil a ordú. I gcás ina gcinntear go bhfuil an choinneáil neamhdhleathach, caithfear an té lena mbaineann a scaoileadh saor láithreach, ach freisin, i gcás mar sin, ní mór don chúirt náisiúnta a bheith in ann a cinneadh féin a chur in ionad cinneadh an údaráis riaracháin a d’ordaigh an duine a choinneáil agus ‘beart malartach ar choinneáil a ordú, nó an té lena mbaineann a scaoileadh saor’. (
51
) Ní fhéadfaí smaoineamh ar bheart malartach ar choinneáil ach amháin i gcás ina raibh agus ina bhfuil an chúis i leith na coinneála den duine lena mbaineann bailí, ach ní dealraíonn sé go bhfuil an choinneáil riachtanach nó riachtanach ná comhréireacht a thuilleadh i bhfianaise na cúise seo. (
52
) Tagann an chur chuige sin slán ar chásdlí na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine freisin maidir le cur i bhfeidhm Airteagal 5(1) ECHR, lena n‑aithnítear gur féidir údar a bheith ann do choinneáil leanúnach ar choinníoll go gcomhlíontar prionsabal na deimhneachta dlíthiúla. (
53
)
61.
Ar an gcaoi chéanna, chinn an Chúirt Bhreithiúnais, cé nach bhfuil an Treoir um Fhilleadh infheidhme le linn an nós imeachta chun scrúdú a dhéanamh ar an iarratas ar thearmann, nach gciallaíonn sé sin ar bhealach ar bith go ndéanfaí an nós imeachta um fhilleadh a fhoirceannadh go cinntitheach, ós rud é go bhféadfadh an nós imeachta um fhilleadh leanúint ar aghaidh dá ndiúltófaí don iarratas ar thearmann. Bhainfí an bonn de chuspóir na Treorach sin, eadhon náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a fhilleadh go héifeachtach, dá mbeadh sé dodhéanta do na Ballstáit cosc a chur ar an duine lena mbaineann a scaoileadh saor go huathoibríoch trí iarratas ar thearmann a thaisceadh. (
54
)
62.
Ina dhiaidh sin, comhthacaítear leis an gcur chuige sin lena léirítear, tar éis dheireadh na coinneála, go gceadaítear athchoinneáil ar bhonn difriúil, cé go gcomhthacaítear leis go hindíreach, i mír 14.5 den ‘Lámhleabhar um Fhilleadh’, ina luaitear ‘nár cheart amhras a chaitheamh ar na tréimhsí coinneála uasta a fhorordaítear leis an Treoir um Fhilleadh trí fhillithe a athchoinneáil díreach tar éis a scaoilte’. (
55
)
63.
Ar deireadh, agus de réir analaí, tugaim faoi deara, sa chleachtas, gur minic a bhíonn ar na Ballstáit aghaidh a thabhairt ar an gcás ina dtaisceann náisiúnach tríú tír, atá faoi choinneáil faoin Treoir um Fhilleadh, iarratas ar thearmann, a éilíonn coinneáil leanúnach, an uair seo faoin Treoir maidir le Glacadh, chun na gnéithe ar a bhfuil an t‑iarratas ar chosaint idirnáisiúnta bunaithe a chinneadh i gcás ina bhfuil baol ann go n‑éalóidh sé.
2. Raon feidhme ama na hoibleagáide maidir le scaoileadh láithreach
64.
Ar an dara dul síos, ba cheart a thabhairt faoi deara, ina hiarraidh, go n‑áitíonn an chúirt a rinne an tarchur nach ndealraíonn sé go bhfuil an cleachtas dlí náisiúnta, ar ina chomhthéacs a dheonaítear tréimhse 48 uair an chloig don údarás riaracháin, tríd an duine lena mbaineann a choinneáil faoi choinneáil, chun beart coinneála nua a fhorchur, ar bhonn eile tar éis di a bheith cinnte nach bhféadfaí an cuspóir a shaothraítear leis an gcéad bheart a bhaint amach a thuilleadh, i gcomhréir leis an oibleagáid é nó í a scaoileadh ‘láithreach’.
65.
Sa chás seo, d’admhaigh an Státrúnaí go sainráite nach ndearna sé an beart coinneála sin le gach cúram cuí mar thoradh ar an uastréimhse 48 uair an chloig a shárú faoi lá amháin sular glacadh an dara beart coinneála, agus, dá bhrí sin, gur tháinig an chéad bheart coinneála chun bheith neamhdhleathach mar thoradh ar shárú an lae sin. Is ar an mbonn seo gur mhol sé cúiteamh de mhéid 100 euro. Ina theannta sin, ní dhéanann C agóid i gcoinne na hanailíse sin, a mheasann freisin gur lean an neamhdhleathacht ar aghaidh ar feadh lá amháin.
66.
Mar sin féin, ar mhaithe le hiomláine, agus a mhéid a tharraing an chúirt a rinne an tarchur an cheist sin anuas agus a pléadh ag an éisteacht, measaim go mbeadh sé úsáideach scrúdú a dhéanamh ar raon feidhme beacht chur chun feidhme na hoibleagáide maidir le scaoileadh láithreach a leagtar síos leis na forálacha ábhartha.
67.
Ar an gcéad dul síos, tugaim faoi deara gur léir ó fhoclaíocht na bhforálacha ábhartha a bhaineann le hiarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta go bhfuil oibleagáid ar na húdaráis bhreithiúnacha tabhairt suas láithreach. Foráiltear le hAirteagal 9 den Treoir maidir le Glacadh, dá dtagraítear in Airteagal 28(4) de Rialachán Bhaile Átha Cliath III, go scaoilfear saor láithreach ‘i gcás ina bhfaighfear amach, mar thoradh ar athbhreithniú breithiúnach, go meastar go bhfuil an choinneáil neamhdhleathach’. (
56
) Ar an gcaoi chéanna, maidir le náisiúnaigh tríú tír, cé go bhforáiltear le hAirteagal 15(2) den Treoir um Fhilleadh go bhféadfaidh údaráis bhreithiúnacha nó riaracháin bearta coinneála a ordú, ach foráiltear leis, i ndáil leis na húdaráis sin, d’athbhreithniú breithiúnach brostaithe ar dhlíthiúlacht. (
57
) Dá réir sin, leis an bhforáil lena gceanglaítear “go scaoilfear saor an náisiúnach tríú tír lena mbaineann láithreach mura bhfuil an choinneáil dleathach”, glactar leis go ndéanfar athbhreithniú breithiúnach roimh ré, rud a chiallaíonn go bhfuil an oibleagáid maidir le scaoileadh saor ar na húdaráis bhreithiúnacha freisin. Tá feidhm aige sin freisin, mutatis mutandis, maidir leis an oibleagáid scaoilte dá dtagraítear i mír 4 den Airteagal sin.
68.
Ina dhiaidh sin, ní mór a lua nach ndéantar foráil sa Treoir um Fhilleadh, ná sa Treoir maidir le Glacadh ná i Rialachán Bhaile Átha Cliath III maidir le tréimhse uasta roimh scaoileadh ‘láithreach’. Is é gnáthbhrí an fhocail ‘láithreach’, inter alia, ‘a tharlaíonn ag an am céanna, nó ní mór dó tarlú gan mhoill’. (
58
) Dá bhrí sin, bheadh sé contrártha foráil a dhéanamh maidir le teorainn ama, fiú amháin i dtéarmaí gearra, lena scaoileadh saor láithreach.
69.
Tá an léiriú sin comhsheasmhach freisin le cásdlí na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine, lenar cinneadh, maidir leis an moill ar fhorghníomhú cinnidh maidir le scaoileadh saor, go bhfuil sé doshamhlaithe, faoin smacht reachta, go bhfuil a shaoirse fós á baint de dhuine aonair in ainneoin cinneadh breithiúnach a bheith ann lena n‑ordaítear é nó í a scaoileadh saor. (
59
) Chinn an chúirt sin go bhfuil tréimhse áirithe ama i bhforghníomhú cinnidh chun duine atá faoi choinneáil a scaoileadh ‘intuigthe agus dosheachanta go minic’, ag féachaint do riachtanais phraiticiúla fheidhmiú na gcúirteanna agus do chur i gcrích foirmiúlachtaí speisialta, ach nach mór do na húdaráis náisiúnta iarracht a dhéanamh an tréimhse sin a íoslaghdú. (
60
) Ní féidir leis na foirmiúlachtaí riaracháin a bhaineann le scaoileadh saor údar a thabhairt le moill níos faide ná cúpla uair an chloig. (
61
) Mar thoradh ar ghabháil neamhdhleathach daoine aonair nach bhfuil forais choinneála acu a thuilleadh, mar thoradh ar lúba ar lár riaracháin i dtarchur doiciméad idir comhlachtaí éagsúla Stáit, sáraítear Airteagal 5 fiú más tréimhse ghearr atá i gceist. (
62
)
70.
Ar an dara dul síos, is gá scrúdú a dhéanamh an bhféadfadh feidhm a bheith ag an oibleagáid scaoilte sin maidir leis na húdaráis riaracháin atá inniúil chun bearta coinneála a eisiúint (go háirithe, faoin Treoir um Fhilleadh). I ndáil leis sin, i gcás ina gceapann na húdaráis riaracháin go bhfuil beart coinneála leanúnach riachtanach, tógann sé am na gníomhartha riaracháin éagsúla a dhéanamh chun an beart coinneáil a bhaint agus a athscrúdú chomh maith le húdar a thabhairt i leith beart coinneála nua, ós rud é nach bhfuil méid ar leith de mhachnamh inmheánach agus comhairliúchán i gceist amháin, ach freisin cur i bhfeidhm chearta an chosantóra den duine lena mbaineann (i gcás, mar shampla, go bhforchuirtear coinneáil ar bhonn eile). Maidir leis an bpointe sin, ní leagtar síos le dlí an Aontais, atá réalaíoch, aon fhoráil maidir leis na gníomhartha sin ná maidir lena n-achar. Ní bheadh sé iomchuí teorainn ama shonrach a fhorchur ós rud é go bhféadfadh cúiseanna éagsúla a bheith leis an gcoinneáil nua agus go bhféadfadh údar a bheith le tréimhsí fada a bheag nó a mhór. Fágtar an cheist sin faoi rogha na mBallstát mar sin de.
71.
I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, áfach, agus í ag brath go háirithe ar aithris 17 den Treoir um Fhilleadh, ina luaitear go bhfuil ‘gabháil tosaigh’ náisiúnach tríú tír a bhfuil amhras fúthu go bhfuil siad ag fanacht go neamhdhleathach i mBallstát fós faoi rialú an dlí náisiúnta, chinn an Chúirt Bhreithiúnais nach gcuirtear cosc leis an Treoir sin ar choinneáil chun a chinneadh an bhfuil fanacht náisiúnaigh tríú tír dleathach nó nach bhfuil. I ndáil leis sin, d’aithin an Chúirt Bhreithiúnais go mbainfí an bonn de chuspóir na Treorach um Fhilleadh, eadhon filleadh éifeachtach náisiúnach tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach, dá mbeadh sé dodhéanta do na Ballstáit cosc a chur, trí chailleadh saoirse amhail coimeád na bpóilíní, ar dhuine a bhfuil amhras ann go bhfuil sé nó sí ag fanacht go neamhdhleathach éalú fiú sula bhféadfaí a chás nó a cás a shoiléiriú. Cé nach mór tréimhse ghearr ach réasúnta a thabhairt do na húdaráis inniúla le haghaidh an duine atá á sheiceáil a aithint agus chun cuardach an t‑eolas atá de dhíth le deimhniú cé go bhfuil an duine sin ina náisiúnach tríú tír a bhfuil cónaí air nó uirthi go neamhdhleathach, ní mór dóibh gníomhú go sciobtha agus cinneadh a ghlacadh gan mhoill maidir le cé acu a bhfuil an duine lena mbaineann ag fanacht go dleathach, nuair a bhunaítear é go bhfuil sé nó sí ag fanacht go neamhdhleathach. (
63
) Leanann sé as sin, de réir analaí agus go hindíreach, gur thug an Chúirt Bhreithiúnais tréimhse ama réasúnta d’údaráis riaracháin na mBallstát chun (tuilleadh) coinneáil a d’fhéadfaí a chur i bhfeidhm, i gcás ina bhfuil forais ann le húdar i leith coinneála amhail sin, agus ar choinníoll go ngníomhaíonn siad go pras. (
64
)
72.
Ar an tríú dul síos, agus i bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is faoin gcúirt náisiúnta a bheidh sé a mheas, ar bhonn cás ar chás, ag féachaint do mheánfhad na ngníomhartha riaracháin ar a bhfuil an riarachán ag brath, an ionann uastréimhse, amhail uastréimhse 48 uair an chloig, agus tréimhse réasúnta. Ar a aghaidh, agus ar bhonn anailíse comparáidí, (
65
) is cosúil gurb amhlaidh atá. Mar sin féin, tá sé tábhachtach fós don údarás riaracháin a mhíniú cén fáth a dteastaíonn 48 uair an chloig uaidh, agus imthosca fíorasacha agus dlíthiúla ábhartha uile gach cáis aonair á gcur san áireamh ag an am céanna. Sa chás seo, is é an baol atá ann go n‑éalódh an t‑údar, go bunúsach, le coinneáil, ar bhonn Rialachán Bhaile Átha Cliath III agus, ina dhiaidh sin, ar bhonn na Treorach um Fhilleadh, foras coinneála nach ndéantar difear dó, de bharr a chineáil, toisc go scoireann an duine de bheith cumhdaithe le reachtaíocht thánaisteach an Aontais maidir le cosaint idirnáisiúnta. Ar deireadh, tá sé tábhachtach an bhéim a leagan, seachas an cás seo, ach i suíomh nach bhfuil aon fhorais chun beart coinneála nua a ghlacadh, níl 48 uair an chloig ag an Státrúnaí ach oiread chun deireadh a chur leis an gcoinneáil, ach ní mór dó é a dhéanamh chomh gasta agus is féidir (i gcleachtas, go ginearálta ar an lá céanna).
3. An ceart chun cúiteamh a fháil
73.
Ar an tríú dul síos agus ar deireadh, ba cheart a thabhairt faoi deara, murab ionann agus an méid a mhaíonn an chúirt a rinne an tarchur, i gcórais riaracháin agus i ndlí an Aontais freisin, i gcás ina gcinntear go bhfuil gníomh neamhdhleathach, nach gá go mbeadh aiseag iomlán i gceist leis (restitutio in integrum), sa chás seo, lena gceadaítear an duine dá ndéantar difear a thabhairt ar ais dá chearta nó dá cearta, i gcás nach féidir sin a dhéanamh go hábhartha a thuilleadh. De bharr chineál an ábhair, ní fhéadfaidh an fíoras nár scaoileadh saor é laistigh den tréimhse fhorordaithe a bheith ina chúis le teidlíocht i leith laethanta breise lasmuigh de shaoráid choinneála. Is é sin le rá, ní féidir leis an duine na laethanta a caitheadh faoi choinneáil a chur ar ais go míchuí chuig an duine lena mbaineann. Sin é an fáth, i gcórais náisiúnta an dlí choiriúil, go ndéantar foráil de ghnáth maidir le cúiteamh má coinníodh duine gan é nó í a chiontú go críochnaitheach, agus go n‑úsáidtear an cúiteamh sin mar chúiteamh ar an damáiste ábhartha agus neamhábhartha a fulaingíodh le linn cailleadh saoirse. Dá bhrí sin, is réiteach breithiúnach agus réamhghníomhach amháin é an réiteach atá molta ag an gcúirt a rinne an tarchur, ach ní féidir údar a thabhairt leis go héasca sa dlí. (
66
)
74.
Sa chás seo, dheimhnigh Rialtas na hÍsiltíre, i gcomhthéacs na n‑imeachtaí ina ndéanann an breitheamh cinneadh maidir le dlíthiúlacht na coinneála, ach freisin tar éis deireadh a bheith curtha leis an mbeart coinneála cheana féin, go bhféadfaidh an duine lena mbaineann iarratas a dhéanamh ar chúiteamh, agus go bhféadfaidh an breitheamh a ordú don Státrúnaí an cúiteamh sin a íoc, i gcás inarb iomchuí, ar cúiteamh é atá níos mó ná an cúiteamh a thairgeann an riarachán ar bhonn táille. Feictear dom go bhfuil córas den sórt sin in ann ní hamháin neamhdhleathachtaí a d’fhéadfadh a bheith ann mar thoradh ar easpa díchill a bhaineann le beart coinneála a chur chun feidhme a leigheas, ach go bhfuil éifeacht dhíspreagthach aige freisin maidir leis an riarachán.
75.
Ar deireadh, ciallaíonn an dualgas cúraim nár cheart don riarachán, go córasach, dul ar iontaoibh scaoileadh déanach mar chúiteamh, ós rud é gurb é cuspóir Airteagal 6 den Chairt an duine lena mbaineann a chosaint ar threallachas, rud a chiallaíonn, go háirithe, go bhfuil sé saor ó aon ghné de mheon mímhacánta nó de mheabhlaireacht ar thaobh na n‑údarás, agus go bhfuil nasc comhréireachta idir an foras a bhfuiltear ag brath air agus cailleadh saoirse.
VI. Conclúid
76.
I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, molaim go bhfreagródh an Chúirt Bhreithiúnais an cheist a tharchuir Rechtbank Den Haag, zittingsplaats Roermond (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí di in Roermond, an Ísiltír) mar seo a leanas:
Maidir leis an gceathrú fomhír d’Airteagal 15(2) agus Airteagal 15(4) de Threoir 2008/115/CE an 16 Nollaig 2008 maidir le caighdeáin choiteanna agus nósanna imeachta coiteanna sna Ballstáit i ndáil le náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a fhilleadh, arna léamh i gcomhar le hAirteagail 6 agus 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní cheanglaítear ar údarás breithiúnach, i gcomhthéacs athbhreithniú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht birt coinneála, náisiúnach tríú tír a choinnítear a scaoileadh saor láithreach, i gcomhréir leis na rialacha a leagtar síos leis an Treoir sin, ar an bhforas amháin nach gcomhlíonann coinneáil eile a raibh an náisiúnach sin faoi choinneáil ann roimhe, agus as a chéile, faoi Rialachán (AE) Uimh. 604/2013 an 26 Meitheamh 2013 lena mbunaítear na critéir agus na sásraí lena gcinntear cé acu Ballstát atá freagrach as scrúdú a dhéanamh ar iarratas ar chosaint idirnáisiúnta arna thaisceadh i gceann de na Ballstáit ag náisiúnach tríú tír nó ag duine gan stát, na coinníollacha dlíthiúlachta a thuilleadh toisc nár scaoileadh saor an náisiúnach sin láithreach, i gcomhréir le hAirteagal 9(3) de Threoir 2013/33/AE an 26 Meitheamh 2013 lena leagtar síos caighdeáin maidir le glacadh le hiarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 28(4) den Rialachán sin.
(
1
)	Bunteanga: an Fhraincis.
(
i
)	Is ainm dlítheanach é ainm an cháis seo. Ní fhreagraíonn sé d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí.
(
2
)	Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Nollaig 2008 maidir le caighdeáin choiteanna agus nósanna imeachta coiteanna sna Ballstáit i ndáil le náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a fhilleadh (IO 2008 L 348, lch. 98, ‘an Treoir um Fhilleadh’).
(
3
)	Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 lena leagtar síos caighdeáin maidir le glacadh le hiarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta (IO 2013 L 180, lch. 96, ‘an Treoir maidir le Glacadh’).
(
4
)	Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 lena mbunaítear na critéir agus na sásraí lena gcinntear cé acu Ballstát atá freagrach as scrúdú a dhéanamh ar iarratas ar chosaint idirnáisiúnta arna thaisceadh i gceann de na Ballstáit ag náisiúnach tríú tír nó ag duine gan stát (IO 2013 L 180, lch. 31, ‘Rialachán Bhaile Átha Cliath III’).
(
5
)	Eascraíonn an prionsabal sin as Airteagal 5 den Choinbhinsiún chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint, a síníodh sa Róimh an 4 Samhain 1950 (‘ECHR’). Cumhdaítear an prionsabal sin in Airteagal 6 den Chairt freisin trína fhoráil ‘[t]á ag gach uile dhuine an ceart chun saoirse agus slándála pearsan]”.
(
6
)	Stb. 2000, Uimh. 497, arna leasú le héifeacht ón 31 Nollaig 2011 chun an Treoir um Fhilleadh a thrasuí i ndlí na hÍsiltíre.
(
7
)	Le linn na tréimhse sin, níor fhág C an t‑ionad coinneála ach aon uair amháin chun teacht os comhair na cúirte a rinne an tarchur agus éisteacht a fháil go pearsanta maidir le cailleadh a shaoirse, sular glacadh an dara beart coinneála.
(
8
)	Féach breithiúnais Raad van State (an Chomhairle Stáit (an Ísiltír)) an 6 Bealtaine 2024 (ECLI:NL:RVS:2024:1869), an 23 Nollaig 2021 (ECLI:NL:RVS:2021:2963) agus an 7 Aibreán 2021 (ECLI:NL:RVS:2021:705).
(
9
)	Ag an éisteacht, dheimhnigh C gurb é an easpa díchill maidir le fad na coinneála an t‑aon saincheist dlí a bhfuiltear ag brath uirthi chun agóid a dhéanamh i gcoinne dhlíthiúlacht an dara beart coinneála.
(
10
)	Féach breithiúnas an 8 Samhain 2017 (ECLI:NL:RVS:2017:3059, mír 3.2). Dar leis an gcúirt a rinne an tarchur, is léiriú é an cleachtas sin ar ábhar na reachtaíochta náisiúnta, ina bhfuil Airteagail 59, 59a, 94 agus 96 den Dlí maidir le heachtrannaigh, nach leagtar síos leis go sainráite oibleagáid ar an údarás breithiúnach inniúil an duine lena mbaineann a scaoileadh saor láithreach má mheasann sé go bhfuil an choinneáil neamhdhleathach. Ar bhonn na bhforálacha sin, ní bheadh údarás breithiúnach inniúil chun an duine atá á choinneáil a scaoileadh saor láithreach ach amháin má tá an beart sonrach a bhfuil an choinneáil bunaithe air neamhdhleathach, tráth a dhéanann an chúirt an t‑athbhreithniú breithiúnach.
(
11
)	Sna himthosca sin, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur ar cheart di C a scaoileadh saor cé nach bhfuil an cinneadh coinneála faoina bhfuil a shaoirse bainte den duine sin faoi láthair, ann féin, curtha ó bhail mar gheall ar neamhdhleathacht. I ndáil leis sin, tugann sí faoi deara, ar an gcéad dul síos, go n‑éilítear leis an gceist sin measúnú i dtaobh an é cuspóir an athbhreithnithe ag an údarás breithiúnach inniúil dlíthiúlacht na “coinneála”, eadhon an tréimhse caillte saoirse gan bhriseadh, sa cháil sin nó, mar mhalairt air sin, an gcaithfidh an t‑údarás sin a athbhreithniú a theorannú do na bearta coinneála atá i bhfeidhm. Ar an dara dul síos, ní fhoráiltear le dlí an Aontais don fhéidearthacht coinneáil a choimeád ar chúiseanna riaracháin ná chun ullmhú do ghlacadh cinnidh nua, ach ceanglaítear leis go scaoilfear saor láithreach é, gan beann ar an tráth a scrúdaítear dlíthiúlacht na coinneála. Ar an tríú dul síos, ní bhaineann tromchúis agus fad na bhfabhtanna sa chinneadh coinneála le hábhar chun críocha a mheasúnaithe, ós rud é nach mór aon sárú ar an gceart chun saoirse a mheas mar shárú tromchúiseach. Tugtar le tuiscint le tábhacht bhunúsach an chirt chun saoirse, mar a ráthaítear le hAirteagal 6 den Chairt, agus le prionsabal na cosanta breithiúnaí éifeachtaí a chumhdaítear in Airteagal 47 di, nach mór C a scaoileadh saor láithreach i gcás ina raibh an choinneáil neamhdhleathach, fiú mura raibh an choinneáil sin neamhdhleathach ach amháin san am a chuaigh thart. Dá bhrí sin, tagann an chúirt a rinne an tarchur ar an gconclúid gurb é an t‑aon bheart atá in ann neamhdhleathacht na coinneála a leigheas ná scaoileadh saor, ós rud é nach leor cúiteamh a íoc ina leith sin.
(
12
)	Féach, chuige sin, breithiúnas an 30 Samhain 2009, Kadzoev (C‑357/09 PPU, EU:C:2009:741, míreanna 45 agus 47), inar suíodh nach gcuirtear coinneáil roimh ré nó coinneáil ina dhiaidh sin faoin Treoir maidir le Glacadh san áireamh agus fad na coinneála faoin Treoir um Fhilleadh á ríomh. Féach, chuige sin, mír 14.4.2 de Mholadh (AE) 2017/2338 ón gCoimisiún an 16 Samhain 2017 lena mbunaítear ‘Lámhleabhar coiteann maidir le Filleadh’ a bheidh le húsáid ag údaráis inniúla na mBallstát agus cúraimí a bhaineann le filleadh á ndéanamh acu (IO 2017 L 339, lch. 83, ‘an Lámhleabhar maidir le Filleadh’).
(
13
)	Féach Airteagal 8(1), den Treoir maidir le Glacadh, chomh maith le hAirteagal 26(1) de Threoir 2013/32/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 maidir le nósanna imeachta coiteanna chun stádas cosanta idirnáisiúnta a dheonú agus a tharraingt siar (IO 2013 L 180, lch. 60). Atáirgtear an prionsabal sin in Airteagal 28(1) agus in aithris 20 de Rialachán Bhaile Átha Cliath III.
(
14
)	Féach breithiúnas an 14 Bealtaine 2020, Országos Idegenrendézeti Főigazgatóság Dél-alföldi Regionális Igazgatóság (C‑924/19 PPU agus C‑925/19 PPU, ‘an breithiúnas in FMS agus páirtithe eile’, EU:C:2020:367, mír 250 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
15
)	Eadhon: (a) a chéannacht nó a náisiúntacht a shuíomh nó a fhíorú; (b) na heilimintí ar a bhfuil an t‑iarratas ar chosaint idirnáisiúnta bunaithe a chinneadh, ar eilimintí iad nach bhféadfaí a fháil gan choinneáil, go háirithe i gcás ina bhfuil baol ann go n‑éalódh an t‑iarratasóir; (c) cinneadh a dhéanamh, i gcomhthéacs nós imeachta, maidir le ceart an iarratasóra dul isteach sa chríoch; (d) i gcás ina gcoinnítear an t‑iarratasóir i gcomhthéacs nós imeachta um fhilleadh faoin Treoir um Fhilleadh, chun an filleadh a ullmhú agus/nó an t‑aistriú a chur i gcrích, agus i gcás inar féidir leis an mBallstát lena mbaineann údar a thabhairt ar bhonn critéir oibiachtúla, amhail an deis a bheith ag an iarratasóir cheana féin rochtain a fháil ar an nós imeachta tearmainn, go bhfuil forais réasúnacha ann lena chreidiúint go ndearna an t‑iarratasóir an t‑iarratas ar chosaint idirnáisiúnta chun moill a chur ar fhorfheidhmiú an chinnidh um fhilleadh nó chun forfheidhmiú an chinnidh sin a chosc, agus chun na críche sin amháin; (e) i gcás inar gá sin chun an tslándáil náisiúnta nó an t‑ord poiblí a chosaint; agus, (f) i gcomhréir le hAirteagal 28 de [Rialachán Bhaile Átha Cliath III].
(
16
)	An breithiúnas in FMS agus páirtithe eile (mír 258).
(
17
)	An breithiúnas in FMS agus páirtithe eile (mír 262). Thug an Chúirt Bhreithiúnais faoi deara, áfach, murab ionann agus an togra le haghaidh treorach (COM (2008) 815 final), ina bhforáiltear go sainráite nach mór uasfhad na coinneála a shonrú sa chinneadh coinneála, nach leagtar síos in aon fhoráil den Treoir maidir le Glacadh tréimhse shonrach ina gceanglaítear ar na Ballstáit deireadh a chur le coinneáil iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta.
(
18
)	An breithiúnas in FMS agus páirtithe eile (mír 265).
(
19
)	Féach aithris 20 de Rialachán Bhaile Átha Cliath III.
(
20
)	Féach aithrisí 16 agus 17 den Treoir um Fhilleadh agus breithiúnais an 6 Deireadh Fómhair 2022, Politsei-ja Piirivalveamet (Coinneáil – An riosca go ndéanfaí cion coiriúil) (C‑241/21, ‘an breithiúnas in Riosca go ndéanfar cion coiriúil”’, EU:C:2022:753, mír 30), agus an 27 Aibreán 2023, M.D. (Toirmeasc ar theacht isteach san Ungáir) (C‑528/21, EU:C:2023:341, mír 72).
(
21
)	An breithiúnas in Riosca go ndéanfar cion coiriúil” (míreanna 35 agus 36).
(
22
)	An breithiúnas in Riosca go ndéanfar cion coiriúil” (míreanna 37 agus 40 go 43).
(
23
)	An breithiúnas in FMS agus páirtithe eile (mír 281).
(
24
)	Breithiúnas an 21 Meán Fómhair 2023, ADDE agus páirtithe eile (C‑143/22, EU:C:2023:689, mír 43 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
25
)	Féach freisin an Lámhleabhar maidir le Filleadh, Caibidil 14 (dar teideal ‘Coinneáil’) agus Caibidil 15 (‘dar teideal Coinníollacha coinneála’).
(
26
)	Féach na breithiúnais “Scrúdú ar choinneáil ex officio” (mír 72) agus “Riosca go ndéanfar cion coiriúil” (mír 46).
(
27
)	An breithiúnas “Scrúdú coinneála ex officio” (mír 73). I mír 224 den bhreithiúnas in FMS agus páirtithe eile, chinn an Chúirt Bhreithiúnais ‘nach bhfuil aon rud le tabhairt le fios go raibh sé beartaithe ag reachtóir an Aontais brí atá éagsúil ón gciall a thugtar don choincheap sin i gcomhthéacs (na Treorach um Fhilleadh) a thabhairt don choincheap ‘coinneáil’ i gcomhthéacs (na Treorach maidir le Glacadh)’.
(
28
)	Breithiúnas maidir leis an “Riosca go ndéanfar cion coiriúil” (míreanna 47 go 50). Féach freisin, chuige sin, breithiúnas an 15 Márta 2017, Al Chodor (C‑528/15, EU:C:2017:213, míreanna 37 go 40), ina dtagraítear do bhreithiúnas na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine (‘ECtHR’) an 21 Deireadh Fómhair 2013, Del Río Prada v an Spáinn (CE:ECHR:2013:1021JUD004275009). A mhéid atá cearta sa Chairt a chomhfhreagraíonn do na cearta a ráthaítear in ECHR, foráiltear le hAirteagal 52(3) den Chairt gurb ionann brí agus raon feidhme na gceart sin agus an bhrí agus an raon feidhme a leagtar síos in ECHR, agus sonraítear san am céanna go bhféadfar cosaint níos forleithne a sholáthar le dlí an Aontais. Chun críocha léirmhínithe ar Airteagal 6 den Chairt, caithfear Airteagal 5 den ECHR a chur san áireamh mar íosleibhéal cosanta. Tá coinneáil náisiúnaigh tríú tír, ar cur isteach tromchúiseach é ar a cheart nó a ceart chun saoirse, faoi réir coimircí dochta, eadhon bunús dlí, soiléireacht, intuarthacht, inrochtaineacht agus cosaint ar threallachas a bheith ann.
(
29
)	An breithiúnas in “Scrúdú coinneála ex officio” (mír 74).
(
30
)	Féach, chuige sin, na breithiúnais in “Riosca go ndéanfar cion coiriúil” (mír 32 agus an cásdlí dá dtagraítear), agus an 10 Márta 2022, Landkreis Gifhorn (C‑519/20, EU:C:2022:178, mír 38).
(
31
)	An breithiúnas in Landkreis Gifhorn (mír 36).
(
32
)	Airteagal 16(1) den Treoir um Fhilleadh. Maidir le coinníollacha coinneála, féach breithiúnais an 17 Iúil 2014, Pham (C‑474/13, EU:C:2014:2096, mír 23), an 2 Iúil 2020, Stadt Frankfurt am Main (C‑18/19, EU:C:2020:511, mír 46) agus Landkreis Gifhorn (míreanna 32 go 57).
(
33
)	Féach, chuige sin, breithiúnas an 30 Meitheamh 2022, Valstybės sienos apsaugos tarnyba agus páirtithe eile (C‑72/22 PPU, EU:C:2022:505, míreanna 83 agus 86 agus an cásdlí dá dtagraítear). Féach freisin mír 26 den ‘Treoir a ghabhann le hAirteagal 5 den Choinbhinsiún – An ceart chun saoirse agus slándála’, a nuashonraíodh an 29 Feabhra 2024, ECtHR.
(
34
)	Tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara go dtagraítear in aithris 3 den Treoir um Fhilleadh do ‘Fiche treoirlínte maidir le filleadh éigeantach’, a ghlac Coiste Airí Chomhairle na hEorpa an 4 Bealtaine 2005. De réir an seachtú ceann de na prionsabail sin, ‘ní thugtar údar le coinneáil roimh aistriú ach amháin i gcomhthéacs socruithe gníomhacha aistrithe. Mura gcuirtear an scéim i bhfeidhm le dícheall cuí, scoirfidh coinneáil de bheith dleathach’. Mheabhraigh an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine ‘nach bhfuil údar le cailleadh saoirse ar bhonn na forála sin ach amháin má dhéantar an nós imeachta um aistriú (Airteagal 5 1(f)). Mura seolfar na himeachtaí le dícheall cuí, scoirfear d’údar a bheith le coinneáil faoi Airteagal 5 (1)(f)’ (ECtHR, 15 Samhain 1996, Chahal v. an Ríocht Aontaithe (22414/93, § 113)). Ciallaíonn sé sin, i gcás inar cosúil go bhfuil aistriú duine laistigh de thréimhse réasúnta neamhréalaíoch, nach bhfuil údar leis an gcoinneáil a thuilleadh agus nach mór éigiontú a dhéanamh (An Coimisiún DH, 3 Márta 1978, Caprino v. an Ríocht Aontaithe, (CE:ECHR:1978:0303DEC000687175)).
(
35
)	An breithiúnas in ‘Coinneáil a scrúdú ex officio’ (mír 75 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
36
)	Féach na caighdeáin a leagtar amach i míreanna 34 go 37 den Tuairim seo.
(
37
)	An breithiúnas in ‘Scrúdú coinneála ex officio’ (míreanna 76 agus 77).
(
38
)	An breithiúnas in “Scrúdú coinneála ex officio” (míreanna 78 go 80).
(
39
)	Na breithiúnais in FMS agus páirtithe eile (mír 142) agus in “Scrúdú coinneála ex officio” (mír 81).
(
40
)	I ndáil leis sin, sa bhreithiúnas an 15 Feabhra 2016, N. (C‑601/15 PPU, EU:C:2016:84, mír 81), chuir an Chúirt Bhreithiúnais in iúl gur léir ó chásdlí ECtHR a bhaineann le hAirteagal 5(1) de ECHR go gciallaíonn cur chun feidhme birt maidir le cailleadh saoirse, chun bheith comhsheasmhach leis an gcuspóir an duine aonair a chosaint ar threallachas, go háirithe, nach mór dó a bheith saor ó aon ghné de mheon mímhacánta nó de mheabhlaireacht ar thaobh na n‑údarás, go bhfuil sé i gcomhréir le haidhm na srianta a údaraítear leis an bhfomhír ábhartha d’Airteagal 5(1) de ECHR agus go bhfuil nasc comhréireachta ann idir an foras a bhfuiltear ag brath air agus cailleadh saoirse atá i gceist (féach, chuige sin, ECtHR, 29 Eanáir 2008, Saadi v. an Ríocht Aontaithe (CE:ECHR:2008:0129JUD001322903, §§ 68 go 74)).
(
41
)	An breithiúnas in FMS agus páirtithe eile (mír 289).
(
42
)	An breithiúnas in ‘Scrúdú ar choinneáil ex officio’ (míreanna 82 go 83 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
43
)	Airteagal 15(3) den Treoir um Fhilleadh agus Airteagal 9(5) den Treoir maidir le Glacadh.
(
44
)	An breithiúnas in “Scrúdú coinneála ex officio” (míreanna 85 agus 86).
(
45
)	An breithiúnas in “Scrúdú ar choinneáil ex officio” (míreanna 87 go 89 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
46
)	Féach míreanna 34 agus an cásdlí dá dtagraítear i bhfonóta 13 den Tuairim seo.
(
47
)	Féach, chuige sin, breithiúnas Ministerio Fiscal (mír 96 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
48
)	I ndáiríre, ón dáta sin, tá C ar chríoch na hÍsiltíre gan na coinníollacha iontrála, fanachta nó cónaithe a chomhlíonadh, agus dá bhrí sin, go bhfuil sé ag fanacht go neamhdhleathach de réir bhrí na Treorach um Fhilleadh. Dá bhrí sin tagann na conarthaí sin faoi raon feidhme na Treorach sin, i gcomhréir le hAirteagal 2(1) de. Ní mór dó, i bprionsabal, a bheith faoi réir na gcaighdeán coiteann agus na nósanna imeachta coiteanna dá bhforáiltear leis an Treoir chéanna maidir lena aistrithe chomh fada nach raibh, i gcás inarb iomchuí, a fhanacht rialaithe (Breithiúnas an 21 Meán Fómhair 2023, ADDE agus Páirtithe eile (C‑143/22, EU:C:2023:689, mír 31 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
49
)	Féach, de réir analaí, FMS agus Páirtithe eile (míreanna 208 go 210).
(
50
)	Maidir leis an bpointe sin, shonraigh an Chúirt Bhreithiúnais nach bhféadtar cinneadh um fhilleadh a thabhairt le linn na tréimhse ó thaisceadh an iarratais ar chosaint idirnáisiúnta go dtí glacadh an chinnidh den chéad chéim ag rialú ar an iarratas, ós rud é go gcuirtear neamhrialtacht chónaí an iarratasóra as an áireamh le cead chun fanacht ar an gcríoch agus lena chois sin cur i bhfeidhm na Treorach um Fhilleadh (féach breithiúnas an 9 Samhain 2023, Odbor azylové a migrační politiky MV (Raon feidhme na Treorach um Fhilleadh) (C‑257/22, EU:C:2023:852, míreanna 39 agus 40, chomh maith leis an gcásdlí dá dtagraítear)). Bheadh fadhbanna ag baint le beart coinneála a ghlacadh mar mhalairt ar fhoras seachas an foras lena dtugtar údar leis an gcéad bheart coinneála ó thaobh fheidhmiú chearta cosanta an iarratasóra de, a mbeadh orthu agóid a dhéanamh i gcoinne dhá fhoras coinneála, ceann amháin go príomha, agus an ceann eile mar mhalairt air sin (agus amhantrach).
(
51
)	Féach breithiúnas an 5 Meitheamh 2014, Mahdi (C‑146/14 PPU, EU:C:2014:1320, mír 62). Béim curtha leis.
(
52
)	FMS agus páirtithe eile (míreanna 292 agus 293).
(
53
)	Chinn ECtHR, inter alia, gurb ionann an cleachtas duine a choinneáil faoi choinneáil mar gheall ar dhíotáil a chomhdú agus sárú ar Airteagal 5(1) (ECtHR, 28 Márta 2000, Baranowski v. an Pholainn (CE:ECHR:2000:0328JUD002835895, § 50-58)). Ar an gcaoi chéanna, chinn sí go raibh leathnú uathoibríoch na coinneála réamhthrialach, cleachtas nach bhfuil aon bhunús reachtach beacht leis, contrártha d’Airteagal 5(1) (ECtHR, an 9 Márta 2006, Svipsta v. an Laitvia (CE:ECHR:2006:0309JUD006682001, mír 86)). I gcodarsnacht leis sin, chinn sí nach sárú ar Airteagal 5 é coinneáil leanúnach de dhuine ar bhonn breithiúnais ó roinn díotála a raibh eolas breise á ordú aici gan breithiúnas foirmiúil ar choinneáil leanúnach (ECtHR, an 8 Samhain 2001, Laumont v. an Fhrainc (CE:ECHR:2001:1108JUD004362698, § 50)). Ar deireadh, d’fhéadfadh sárú ar Airteagal 5(1) (ECtHR, an 1 Iúil 2008, Calmanovici v. an Rómáin (CE:ECHR:2008:0701JUD004225002, § 65)) a bheith mar thoradh ar easpa údar sásúil chun coinneáil a ionadú mar bhunús dlí.
(
54
)	Féach breithiúnas an 30 Bealtaine 2013, Arslan (C‑534/11, EU:C:2013:343, mír 60), agus an 6 Nollaig 2011, Achughbabian (C‑329/11, EU:C:2011:807, mír 30).
(
55
)	Béim curtha leis.
(
56
)	Béim curtha leis.
(
57
)	Féach míreanna (a) agus (b) den tríú fomhír d’Airteagal 15(2) den Treoir um Fhilleadh. Sa chleachtas, tá sé curtha in iúl ag an gCoimisiún go mbíonn na teorainneacha ama le haghaidh athbhreithniú breithiúnach brostaithe idir 24 agus 72 uair an chloig nuair a ordaíonn údaráis riaracháin (e.g. póilíní) an choinneáil.
(
58
)	Féach an sainmhíniú atá i bhFoclóir Larousse, atá ar fáil ag an seoladh seo a leanas: https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/imm%C3%A9diat/41685
(
59
)	Féach ECtHR, 8 Aibreán 2004, Assanidzé v. an tSeoirsia (CE:ECHR:2004:0408JUD007150301, §§ 173 go 175). Dar leis an gCúirt Bhreithiúnais, ‘tá coinneáil duine ar feadh tréimhse éiginnte agus neamh-intuartha, gan an choinneáil sin a bheith bunaithe ar fhoráil dhlíthiúil shonrach nó ar chinneadh breithiúnach, ar neamhréir le prionsabal na deimhneachta dlíthiúla, tá sé treallach agus tá sé contrártha do ghnéithe bunúsacha an smachta reachta’.
(
60
)	Féach ECtHR, 4 Meitheamh 2015, Ruslan Yakovenko v. an Úcráin (CE:ECHR:2015:0604JUD000542511, ‘Yakovenko’, § 68).
(
61
)	Féach Yakovenko (a bhaineann le moill 2 lá) agus an 22 Márta 1995, Quinn v. an Fhrainc (CE:ECHR:1995:0322JUD001858091, § 39 go 43) (moill 11 uair an chloig).
(
62
)	Féach ECtHR, an 21 Meán Fómhair 2021, Kerem Çiftçi v. an Tuirc (CE:ECHR:2021:0921JUD003520509, § 32 go 34), áit ar coinníodh an t‑iarratasóir go neamhdhleathach ar feadh tuairim is uair an chloig go leith.
(
63
)	Breithiúnas an 6 Nollaig 2011, Achughbabian (C‑329/11, EU:C:2011:807, mír 31).
(
64
)	Féach, chuige sin, Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Wathelet in Arslan (C‑534/11, EU:C:2013:52, mír 73).
(
65
)	Dúirt an Coimisiún, ag an éisteacht, go bunúsach, go ndealraíonn sé go bhfuil an uastréimhse 48 uair an chloig i meán na mBallstát sin.
(
66
)	Mar shampla, agus mar anailís, chinn an Chúirt Bhreithiúnais nach ionann aon teip, go háirithe, maidir leis an gceart chun éisteacht agus an cinneadh arna ghlacadh a dhéanamh neamhdhleathacht go córasach, de réir bhrí an fhomhír dheiridh d’Airteagal 15(2) den Treoir um Fhilleadh, agus dá bhrí sin nach scaoiltear an náisiúnach lena mbaineann go huathoibríoch (breithiúnas an 10 Meán Fómhair 2013, G. agus R. (C-383/13, EU:C:2013:533, míreanna 39 agus 40)).