CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL
J. RICHARD DE LA TOUR
van 3 april 2025 (1)
Zaak C‑641/23 [Dubers] (i)
YM
in tegenwoordigheid van:
Openbaar Ministerie
[verzoek van de rechtbank Amsterdam (Nederland) om een prejudiciële beslissing]
„ Prejudiciële verwijzing – Justitiële samenwerking in strafzaken – Kaderbesluit 2008/909/JBZ – Erkenning van vonnissen waarbij vrijheidsstraffen of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregelen zijn opgelegd, met het oog op de tenuitvoerlegging ervan in een andere lidstaat – Artikel 7, leden 3 en 4 – Artikel 9, lid 1, onder d) – Grond tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging – Mogelijkheid tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging van een vonnis na een overlevering onder terugzendingsgarantie – Artikel 25 – Tenuitvoerlegging van vonnissen volgend op een Europees aanhoudingsbevel – Kaderbesluit 2002/584/JBZ – Europees aanhoudingsbevel – Artikel 2, lid 4 – Voorwaarde van dubbele strafbaarheid – Artikel 4, punt 1 – Grond tot facultatieve weigering van tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel – Artikel 5, punt 3 – Met het oog op strafvervolging uitgevaardigd Europees aanhoudingsbevel – Overlevering die afhankelijk wordt gesteld van de voorwaarde dat de opgeëiste persoon wordt teruggezonden naar de uitvoerende lidstaat om daar de vrijheidsstraf of de tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel te ondergaan die hem eventueel wordt opgelegd in de uitvaardigende lidstaat ”
I.      Inleiding
1.        Het onderhavige verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van artikel 7, lid 4, artikel 9, lid 1, onder d), en artikel 25 van kaderbesluit 2008/909/JBZ van de Raad van 27 november 2008 inzake de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning op strafvonnissen waarbij vrijheidsstraffen of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregelen zijn opgelegd, met het oog op de tenuitvoerlegging ervan in de Europese Unie(2), zoals gewijzigd bij kaderbesluit 2009/299/JBZ van de Raad van 26 februari 2009(3), alsmede de uitlegging van artikel 2, lid 4, artikel 4, punt 1, en artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584/JBZ van de Raad van 13 juni 2002 betreffende het Europees aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten(4), zoals gewijzigd bij kaderbesluit 2009/299(5).
2.        Dit verzoek is ingediend in het kader van de tenuitvoerlegging in Nederland van een Europees aanhoudingsbevel dat op 9 mei 2023 door de Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze Wydział III Karny (rechter in eerste aanleg Jelenia Góra, derde afdeling strafrecht, Polen) tegen YM is uitgevaardigd ter fine van strafvervolging.
3.        Met de vaststelling van artikel 4, punt 6, en artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 heeft de Uniewetgever de lidstaten de mogelijkheid willen bieden om, ter bevordering van de reclassering van de opgeëiste persoon, de tenuitvoerlegging van een Europees aanhoudingsbevel te weigeren of de overlevering van deze persoon afhankelijk te stellen van de voorwaarde dat hij in geval van veroordeling wordt teruggezonden.
4.        De onderhavige zaak biedt het Hof de gelegenheid om, ingeval er geen sprake is van dubbele strafbaarheid, de verhouding tussen dit kaderbesluit en kaderbesluit 2008/909 te verduidelijken wanneer uitvoering wordt gegeven aan het in artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 neergelegde mechanisme van overlevering onder terugzendingsgarantie.(6)
II.    Toepasselijke bepalingen
A.      Unierecht
1.      Kaderbesluit 2002/584
5.        Artikel 2 van kaderbesluit 2002/584 („Toepassingsgebied van het Europees aanhoudingsbevel”) bepaalt in lid 4:
„Ten aanzien van andere dan de in lid 2 van dit artikel bedoelde strafbare feiten kan overlevering afhankelijk worden gesteld van de voorwaarde dat het Europees aanhoudingsbevel berust op een naar het recht van de uitvoerende lidstaat strafbaar feit, ongeacht de bestanddelen of de kwalificatie ervan.”
6.        Artikel 4 van dat kaderbesluit noemt in de punten 1 en 6 ervan de volgende gronden tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel:
„De uitvoerende rechterlijke autoriteit kan de tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel weigeren in de volgende gevallen:
1.      in een van de in artikel 2, lid 4, bedoelde gevallen is het feit dat aan het Europees aanhoudingsbevel ten grondslag ligt naar het recht van de uitvoerende lidstaat niet strafbaar; [...]
[...]
6.      het Europees aanhoudingsbevel is uitgevaardigd met het oog op de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf of een tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel, terwijl de gezochte persoon verblijft in of onderdaan of ingezetene is van de uitvoerende lidstaat en deze staat zich ertoe verbindt die straf of maatregel overeenkomstig zijn nationale recht zelf ten uitvoer te leggen”.
7.        Artikel 5 van kaderbesluit 2002/584, met als opschrift „Garanties van de uitvaardigende lidstaat in bijzondere gevallen”, bepaalt in punt 3:
„De tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel door de uitvoerende rechterlijke autoriteit kan door het recht van de uitvoerende lidstaat afhankelijk worden gesteld van een van de volgende voorwaarden:
[...]
3.      indien de persoon tegen wie een Europees aanhoudingsbevel ter fine van een strafvervolging is uitgevaardigd, onderdaan of ingezetene van de uitvoerende lidstaat is, kan overlevering afhankelijk worden gesteld van de garantie dat de persoon, na te zijn gehoord, wordt teruggezonden naar de uitvoerende lidstaat om daar de vrijheidsstraf of de tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel te ondergaan die hem eventueel wordt opgelegd in de uitvaardigende lidstaat.”
2.      Kaderbesluit 2008/909
8.        Overweging 12 van kaderbesluit 2008/909 luidt:
„Dit kaderbesluit dient overeenkomstig te worden toegepast op de tenuitvoerlegging van sancties in de gevallen, bedoeld in artikel 4, [punt] 6, en artikel 5, [punt] 3, van kaderbesluit [2002/584]. Dit betekent onder meer dat, onverminderd dat kaderbesluit, de lidstaat kan nagaan of er gronden tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging in de zin van artikel 9 van dit kaderbesluit voorhanden zijn, en meer bepaald dat hij, indien door hem een verklaring in de zin van artikel 7, lid 4, van dit kaderbesluit is afgelegd, in de gevallen bedoeld in artikel 4, [punt] 6, van kaderbesluit [2002/584], alvorens het vonnis te erkennen en ten uitvoer te leggen kan onderzoeken of er sprake is van dubbele strafbaarheid, zodat overlevering van de betrokkene of tenuitvoerlegging van de sanctie kan worden overwogen.”
9.        Artikel 3 van kaderbesluit 2008/909, met als opschrift „Doel en werking”, bepaalt in de leden 1 en 2:
„1.      Met dit kaderbesluit wordt beoogd de regels vast te stellen volgens welke een lidstaat, ter bevordering van de reclassering van de gevonniste persoon, een vonnis erkent en de sanctie ten uitvoer legt.
2.      Dit kaderbesluit is van toepassing indien de gevonniste persoon zich in de beslissingsstaat of in de tenuitvoerleggingsstaat bevindt.”
10.      Artikel 7 van kaderbesluit 2008/909 („Dubbele strafbaarheid”) bepaalt in de leden 3 en 4:
„3.      Ten aanzien van andere dan de in lid 1 genoemde strafbare feiten kan de tenuitvoerleggingsstaat de erkenning van het vonnis en de tenuitvoerlegging van de sanctie afhankelijk stellen van de voorwaarde dat de daaraan ten grondslag liggende feiten ook naar het recht van de tenuitvoerleggingsstaat een strafbaar feit vormen, ongeacht de bestanddelen of de kwalificatie ervan.
4.      Elke lidstaat kan, bij de aanneming van dit kaderbesluit of later, in een ter kennis van het secretariaat-generaal van de Raad [van de Europese Unie] te brengen verklaring, meedelen dat hij lid 1 niet zal toepassen. De verklaring kan te allen tijde worden ingetrokken. De verklaring, evenals de intrekking ervan, worden in het Publicatieblad van de Europese Unie bekendgemaakt.”
11.      Artikel 8 van dat
kaderbesluit („Erkenning van het vonnis en tenuitvoerlegging van de sanctie”) bepaalt in lid 1:
„De bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat erkent een overeenkomstig artikel 4 en volgens de procedure van artikel 5 toegezonden vonnis en neemt onverwijld de maatregelen voor de tenuitvoerlegging van de sanctie, tenzij zij zich beroept op een van de in artikel 9 genoemde gronden tot weigering van de erkenning en de tenuitvoerlegging.”
12.      Artikel 9 van kaderbesluit 2008/909, met als opschrift „Gronden tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging”, bepaalt in lid 1, onder d), ervan:
„De bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat kan de erkenning van het vonnis en de tenuitvoerlegging van de sanctie weigeren in de volgende gevallen:
[...]
d)      in het in artikel 7, lid 3, bedoelde geval en, voor zover de tenuitvoerleggingsstaat in het in artikel 7, lid 1, bedoelde geval, een verklaring heeft afgelegd op grond van artikel 7, lid 4, heeft het vonnis betrekking op feiten die naar het recht van de tenuitvoerleggingsstaat niet strafbaar zijn. [...]”
13.      Artikel 25 van dat
kaderbesluit, met als opschrift „Tenuitvoerlegging van vonnissen volgend op een Europees aanhoudingsbevel”, luidt:
„Onverminderd kaderbesluit [2002/584] zijn de bepalingen van het onderhavige kaderbesluit, voor zover verenigbaar met kaderbesluit [2002/584], van overeenkomstige toepassing op de tenuitvoerlegging van vonnissen in het geval dat een lidstaat zich op grond van artikel 4, [punt] 6, van kaderbesluit [2002/584] ertoe verbonden heeft een vonnis ten uitvoer te leggen, dan wel op grond van artikel 5, [punt] 3, van genoemd kaderbesluit als voorwaarde heeft gesteld dat de betrokkene naar de uitvoerende lidstaat zal worden teruggezonden om er de sanctie te ondergaan, zulks teneinde straffeloosheid te voorkomen.”
14.      In een verklaring van 20 september 2012, die overeenkomstig artikel 7, lid 4, van kaderbesluit 2008/909 ter kennis van het secretariaat-generaal van de Raad is gebracht, heeft het Koninkrijk der Nederlanden aangegeven dat het artikel 7, lid 1, van dit kaderbesluit niet zou toepassen.(7)
B.      Nederlands recht
1.      Regeling inzake het Europees aanhoudingsbevel
15.      Kaderbesluit 2002/584 is in Nederlands recht omgezet bij de Wet van 29 april 2004 tot implementatie van het kaderbesluit van de Raad van de Europese Unie betreffende het Europees aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten van de Europese Unie (Overleveringswet)(8), zoals gewijzigd bij de wet van 3 maart 2021(9) (hierna: „overleveringswet”).
16.      Artikel 6 van de overleveringswet bepaalt:
„1.      Overlevering van een Nederlander kan worden toegestaan voor zover deze is gevraagd ten behoeve van een tegen hem gericht strafrechtelijk onderzoek en naar het oordeel van de uitvoerende justitiële autoriteit is gewaarborgd dat, zo hij ter zake van de feiten waarvoor de overlevering kan worden toegestaan in de uitvaardigende lidstaat tot een onvoorwaardelijke vrijheidsstraf
[of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel] wordt veroordeeld, hij deze straf in Nederland zal mogen ondergaan.
[...]
3.      Het eerste lid is eveneens van toepassing op een vreemdeling die tijdens het verhoor door de rechtbank aantoont dat hij ten minste vijf jaren ononderbroken rechtmatig in Nederland heeft verbleven als bedoeld in artikel 8, onder a tot en met e en l, van de Vreemdelingenwet 2000 [van 23 november 2000(10)], voor zover hij in Nederland kan worden vervolgd voor de feiten welke aan het Europees aanhoudingsbevel ten grondslag liggen en voor zover ten aanzien van hem de verwachting bestaat dat hij niet zijn recht van verblijf in Nederland verliest ten gevolge van een hem na overlevering opgelegde straf of maatregel. Eventuele bewijsstukken dienen tijdig voorafgaand aan het verhoor door de rechtbank te worden overlegd.
17.      Artikel 7, lid 1, van de overleveringswet bepaalt:
„Overlevering kan worden toegestaan ten behoeve van:
a.      een door autoriteiten van de uitvaardigende lidstaat of het Europees Openbaar Ministerie bedoeld in artikel 1 van [verordening (EU) 2017/1939 van de Raad van 12 oktober 2017 betreffende nauwere samenwerking bij de instelling van het Europees Openbaar Ministerie („EOM”)(11)], ingesteld strafrechtelijk onderzoek ter zake van het vermoeden dat de opgeëiste persoon zich naar het oordeel van de uitvaardigende justitiële autoriteit schuldig heeft gemaakt aan:
1°.      een naar het recht van de uitvaardigende lidstaat benoemd strafbaar feit dat tevens op de in bijlage 1 bij deze wet behorende lijst staat vermeld, waarop naar het recht van de uitvaardigende lidstaat een vrijheidsstraf [of een tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel] met een maximum van ten minste drie jaren is gesteld; of
2°.      een ander feit dat zowel naar het recht van de uitvaardigende lidstaat als naar dat van Nederland strafbaar is en waarop naar het recht van de uitvaardigende lidstaat een vrijheidsstraf [of een tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel] met een maximum van ten minste twaalf maanden is gesteld;
b.      de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf
[of een tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel] van vier maanden, of van langere duur, door de opgeëiste persoon op het grondgebied van de uitvaardigende lidstaat te ondergaan wegens een feit als onder 1° of 2° bedoeld.”
2.      Regeling inzake de erkenning en de tenuitvoerlegging van vonnissen
18.      Kaderbesluit 2008/909 is in Nederlands recht omgezet bij de Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging vrijheidsbenemende en voorwaardelijke sancties(12) van 12 juli 2012, zoals gewijzigd bij de wet van 3 maart 2021(13) (hierna: „WETS”).
19.      Artikel 1:1, onder a), WETS bepaalt:
„In deze wet en de daarop rustende bepalingen wordt verstaan onder:
a.      Onze Minister: Onze Minister van Veiligheid en Justitie;”
20.      Artikel 2:11 WETS bepaalt het volgende:
„1.      Tenzij Onze Minister reeds aanstonds van oordeel is dat er gronden zijn om de erkenning van de rechterlijke uitspraak te weigeren, doet hij de rechterlijke uitspraak en het certificaat toekomen aan de advocaat-generaal bij het ressortsparket.
2.      De advocaat-generaal legt de rechterlijke uitspraak en het certificaat onverwijld voor aan de bijzondere kamer van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, bedoeld in artikel 67 van de Wet op de rechterlijke organisatie
[van 17 mei 1827(14)]. De advocaat-generaal dient eventuele opmerkingen bij voornoemde stukken binnen een termijn van veertien dagen nadat hij de stukken heeft voorgelegd, in bij de bijzondere kamer van het gerechtshof.
3.      De bijzondere kamer van het gerechtshof beoordeelt:
a.      of er gronden zijn om de erkenning van de rechterlijke uitspraak met toepassing van artikel 2:13, eerste lid, te weigeren;
[...]
7.      De bijzondere kamer van het gerechtshof doet zijn oordeel op grond van het derde lid, schriftelijk en met redenen omkleed aan Onze Minister toekomen, binnen een termijn van zes weken nadat de rechterlijke uitspraak en het certificaat zijn ontvangen.”
21.      Artikel 2:12, lid 1, WETS bepaalt:
„Onze Minister beslist over de erkenning van de rechterlijke uitspraak met inachtneming van het oordeel van de bijzondere kamer van het gerechtshof.”
22.      Artikel 2:13 WETS („verplichte weigeringsgronden”) bepaalt in lid 1, onder f):
„De erkenning van de rechterlijke uitspraak wordt geweigerd indien:
[...]
f.      het feit waarvoor de vrijheidsbenemende sanctie is opgelegd, indien het in Nederland was begaan, naar Nederlands recht niet strafbaar zou zijn.”
III. Feiten van het hoofdgeding en prejudiciële vraag
23.      De Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze, Wydział III Karny heeft twee Europese aanhoudingsbevelen uitgevaardigd tegen YM met het oog op strafvervolging, het eerste op 9 november 2020 en het tweede op 9 mei 2023.
24.      Als uitvoerende rechterlijke autoriteit dient de rechtbank Amsterdam (Nederland), de verwijzende rechter, uitspraak te doen over de tenuitvoerlegging van deze twee Europese aanhoudingsbevelen.
25.      Deze rechter geeft aan dat zijn verzoek om een prejudiciële beslissing uitsluitend betrekking heeft op het tweede aanhoudingsbevel. Dit aanhoudingsbevel is uitgevaardigd met het oog op strafvervolging van de opgeëiste persoon ter zake van één feit, te weten het niet nakomen van de verplichting tot het betalen van kinderalimentatie voor zijn minderjarige zoon overeenkomstig door Poolse rechterlijke instanties gegeven beschikkingen.
26.      De uitvaardigende rechterlijke autoriteit heeft dit feit niet aangemerkt als een strafbaar feit als bedoeld in artikel 2, lid 2, van kaderbesluit 2002/584 dat zonder toetsing van de dubbele strafbaarheid van het feit tot overlevering van de betrokkene kan leiden. De verwijzende rechter heeft vastgesteld dat dit feit naar Nederlands recht geen strafbaar feit vormt, maar overweegt niettemin af te zien van de toepassing van de grond tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging van artikel 4, punt 1, van dit kaderbesluit.
27.      Deze rechter merkt namelijk op dat de opgeëiste persoon, die de Poolse nationaliteit heeft, sinds meer dan vijf jaar rechtmatig en ononderbroken in Nederland heeft verbleven en daar dus een duurzaam verblijfsrecht heeft verworven. Naar het oordeel van deze rechter
is hij derhalve een „ingezetene” van Nederland in de zin van artikel 5, punt 3, van dat kaderbesluit.
28.      Verder heeft de verwijzende rechter vastgesteld dat de opgeëiste persoon nauwe banden heeft met Nederland, zodat de tenuitvoerlegging in deze lidstaat van de na overlevering eventueel in Polen opgelegde vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel zal bijdragen tot het bevorderen van zijn reclassering. Dienaangaande merkt deze rechter op dat YM al zo’n twaalf jaar in Nederland verblijft, hij in de afgelopen jaren een ruim inkomen heeft genoten, goed Nederlands spreekt en, ondanks het feit dat hij momenteel geen werk heeft, voornemens is een opleiding tot fitnessinstructeur te gaan volgen.
29.      In het kader van zijn verzoek om een prejudiciële beslissing had de verwijzende rechter aanvankelijk drie prejudiciële vragen aan het Hof voorgelegd. Op 13 februari 2024 heeft deze rechter besloten zijn eerste en tweede vraag in te trekken. Volgens de toelichting van de verwijzende rechter volgt deze beslissing tot gedeeltelijke intrekking op de indiening door de Nederlandse regering op 21 december 2023 van het wetsontwerp van de Wet herimplementatie Europees strafrecht, waarvan de vaststelling de in de eerste twee vragen aan de orde gestelde problemen bij de omzetting van kaderbesluit 2002/584 zou kunnen oplossen.
30.      De derde prejudiciële vraag, die thans de enige is waarop het Hof wordt verzocht te antwoorden, heeft betrekking op het geval waarin een Europees aanhoudingsbevel wordt uitgevaardigd wegens een feit als bedoeld in artikel 2, lid 4, van kaderbesluit 2002/584 en dat naar het recht van de uitvoerende lidstaat geen strafbaar feit vormt. Nu de uitvoerende rechterlijke autoriteit ervoor heeft gekozen zich niet te beroepen op de grond tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging van artikel 4, punt 1, van dit kaderbesluit, wenst zij gebruik te maken van de door artikel 5, punt 3, van dat kaderbesluit geboden mogelijkheid en is zij dus voornemens om de overlevering van de opgeëiste persoon afhankelijk te stellen van de voorwaarde dat hij wordt teruggezonden naar de uitvoerende lidstaat om daar de vrijheidsstraf of de tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel te ondergaan die hem eventueel wordt opgelegd in de uitvaardigende lidstaat.
31.      In dit verband preciseert de verwijzende rechter dat volgens de Nederlandse regeling die van toepassing was op de datum van de verwijzingsbeslissing, de erkenning van een in een andere lidstaat uitgesproken vonnis automatisch wordt geweigerd wanneer het feit waarvoor de vrijheidsstraf of de tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel is opgelegd, naar Nederlands recht geen strafbaar feit vormt indien zij op het Nederlandse grondgebied zou zijn gepleegd.
32.      Wanneer een Europees aanhoudingsbevel is uitgevaardigd met het oog op vervolging wegens feiten die naar Nederlands recht niet strafbaar zijn en dit aanhoudingsbevel ten uitvoer wordt gelegd op voorwaarde dat de betrokkene wordt overgeleverd onder terugzendingsgarantie overeenkomstig artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584, kan de betrokkene de eventueel in de uitvaardigende lidstaat opgelegde vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel dus niet in Nederland ondergaan.
33.      De verwijzende rechter meent dat dit niet in overeenstemming is met het Unierecht. Deze rechter is van oordeel dat artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909 voorziet in een facultatieve grond tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging. Bijgevolg moeten de lidstaten bij de omzetting van deze bepaling de bevoegde autoriteiten een beoordelingsmarge toekennen, zonder deze weigeringsgrond een dwingend karakter te verlenen. Bovendien moet die weigeringsgrond strikt worden uitgelegd, in overeenstemming met de doelstelling om de reclassering van de betrokkene te bevorderen.
34.      De verwijzende rechter voegt daaraan toe dat, wanneer een terugzendingsgarantie wordt toegepast wegens een feit dat naar het recht van de uitvoerende lidstaat geen strafbaar feit is, zulks vragen oproept over de verenigbaarheid van een dergelijke beoordelingsmarge met het Unierecht.
35.      In een dergelijke situatie is de onmogelijkheid om de vrijheidsstraf of de tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel op het Nederlandse grondgebied ten uitvoer te leggen immers in strijd met artikel 25 van kaderbesluit 2008/909.
36.      In dit verband zet de verwijzende rechter uiteen dat overeenkomstig dit artikel 25 de bepalingen van kaderbesluit 2002/584 voorrang hebben op die van kaderbesluit 2008/909. Bovendien volgt volgens hem uit de rechtspraak van het Hof dat kaderbesluit 2002/584, met name artikel 5, punt 3, ervan de uitvoerende rechterlijke autoriteit de mogelijkheid biedt om in specifieke gevallen te beslissen dat een in de uitvaardigende lidstaat opgelegde straf ten uitvoer moet worden gelegd op het grondgebied van de uitvoerende lidstaat.(15)
37.      In die omstandigheden is deze rechter van oordeel dat wanneer de uitvoerende rechterlijke autoriteit heeft afgezien van het inroepen van de op het beginsel van dubbele strafbaarheid gebaseerde grond tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging, zoals bedoeld in artikel 4, punt 1, van kaderbesluit 2002/584, maar de overlevering afhankelijk heeft gesteld van een terugzendingsgarantie om de reclasseringskansen van de betrokkene te vergroten overeenkomstig artikel 5, punt 3, van dit kaderbesluit, het Unierecht zich ertegen verzet dat de bevoegde autoriteit van de uitvoerende lidstaat later weigert het in de uitvaardigende lidstaat uitgesproken vonnis te erkennen en de sanctie ten uitvoer te leggen met een beroep op de op het beginsel van dubbele strafbaarheid gebaseerde weigeringsgrond, zoals bedoeld in artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909.
38.      Volgens die rechter zou de niet-erkenning van de in de uitvaardigende lidstaat opgelegde vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel indruisen tegen het doel van artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584, namelijk de kansen op reclassering van de gevonniste persoon vergroten, en deze bepaling haar nuttig effect ontnemen.
39.      De verwijzende rechter preciseert voorts dat het antwoord op deze vraag van invloed zal zijn op zijn beslissing om de betrokkene in het hoofdgeding al dan niet over te leveren. Mocht het Hof tot de slotsom komen dat het Unierecht niet in de weg staat aan de toepassing van nationale bepalingen als die welke deze rechter in zijn prejudiciële verwijzing heeft beschreven, dan wijst die rechter erop dat hij zijn voornemen om deze persoon onder terugzendingsgarantie aan de Poolse autoriteiten over te leveren, zou kunnen heroverwegen. In dat geval zou immers niet gegarandeerd zijn dat die persoon de vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel die hem eventueel in Polen zou worden opgelegd, in Nederland zou kunnen ondergaan om zijn kansen op reclassering te vergroten.
40.      Kortom, de verwijzende rechter wenst te vernemen of, in het stadium waarin de in artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 bedoelde terugzendingsgarantie wordt toegepast, de erkenning en tenuitvoerlegging in Nederland van de vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel die eventueel in Polen zou worden opgelegd, kan worden verhinderd door de omstandigheid dat het feit naar Nederlands recht niet strafbaar is.
41.      In zijn op 26 februari 2024 bij het Hof ingediende beslissing tot gedeeltelijke intrekking zet deze rechter meer bepaald uiteen waarom een wijziging van de Nederlandse regeling die de in artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909 genoemde grond tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging facultatief zou maken, het aan de derde prejudiciële vraag ten grondslag liggende probleem niet wegneemt. Zelfs in een dergelijke situatie is de minister van Veiligheid en Justitie immers nog steeds bevoegd om, overeenkomstig artikel 2:11, lid 1, WETS, de erkenning van een buitenlands vonnis en dus de terugzending van de veroordeelde naar Nederland aanstonds te weigeren wegens het ontbreken van een strafbaar feit naar Nederlands recht. Zelfs indien de minister deze bevoegdheid niet zou uitoefenen, zou het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden nog steeds bevoegd zijn om – wegens het ontbreken van een strafbaar feit naar Nederlands recht – de erkenning en dus de terugzending van de veroordeelde naar Nederland te weigeren, terwijl de minister op grond van artikel 2:12, lid 1, WETS door een dergelijke weigering is gebonden.
42.      In die omstandigheden heeft de rechtbank Amsterdam de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vraag:
„Verzet artikel 9, eerste lid, aanhef en onder d), van kaderbesluit [2008/909], gelezen in samenhang met artikel 25 van dat kaderbesluit alsmede in samenhang met artikel 4, punt 1, en artikel 5, punt 3, van kaderbesluit [2002/584], zich ertegen dat een lidstaat die toepassing heeft gegeven aan artikel 7, vierde lid, van kaderbesluit [2008/909] de eerstgenoemde bepaling zo omzet, dat, nadat de uitvoerende rechterlijke autoriteit een vervolgingsoverlevering aan de uitvaardigende lidstaat heeft toegestaan onder een garantie van terugzending voor een feit als bedoeld in artikel 2, vierde lid, van kaderbesluit [2002/584] dat niet strafbaar is naar het recht van de uitvoerende lidstaat, maar ten aanzien waarvan de uitvoerende rechterlijke autoriteit uitdrukkelijk ervan heeft afgezien om de overlevering om die reden te weigeren, andere autoriteiten van de uitvoerende lidstaat (als tenuitvoerleggingsstaat) vervolgens de erkenning en de tenuitvoerlegging van de vrijheidssanctie die in de uitvaardigende lidstaat is opgelegd voor dat feit moeten of mogen weigeren op grond van het ontbreken van de strafbaarheid naar het recht van de uitvoerende lidstaat (als tenuitvoerleggingsstaat) en dus moeten of mogen weigeren om de garantie van terugzending te effectueren?”
43.      YM, het Openbaar Ministerie (Nederland), de Nederlandse en de Poolse regering en de Europese Commissie hebben schriftelijke opmerkingen ingediend en, met uitzondering van de Poolse regering, deelgenomen aan de terechtzitting van 15 januari 2025, tijdens welke zij mondeling hebben geantwoord op de door het Hof gestelde vragen.
IV.    Analyse
44.      Met zijn vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 9, lid 1, onder d), en artikel 25 van kaderbesluit 2008/909 aldus moeten worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen een nationale regeling die voorziet in de verplichting of de mogelijkheid voor de bevoegde autoriteit van een lidstaat om te weigeren het in een andere lidstaat uitgesproken vonnis te erkennen en de daarbij uitgesproken sanctie ten uitvoer te leggen op grond dat zij betrekking hebben op feiten die naar het recht van de eerste lidstaat geen strafbaar feit vormen, wanneer de uitvoerende rechterlijke autoriteit van deze lidstaat overeenkomstig artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 vooraf heeft beslist om een Europees aanhoudingsbevel ten uitvoer te leggen door de overlevering van de opgeëiste persoon afhankelijk te stellen van de voorwaarde dat deze persoon, na te zijn gehoord, wordt teruggezonden naar de uitvoerende lidstaat om daar de vrijheidsstraf of de tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel te ondergaan die hem eventueel wordt opgelegd in de uitvaardigende lidstaat.
45.      De situatie die in de onderhavige zaak aan de orde is, is als volgt.
46.      De uitvoerende rechterlijke autoriteit van een lidstaat bij wie een Europees aanhoudingsbevel is uitgevaardigd met het oog op strafvervolging, is voornemens de opgeëiste persoon over te leveren zonder zich te beroepen op de grond tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging van artikel 4, punt 1, van kaderbesluit 2002/584, die betrekking heeft op de situatie waarin het feit dat aan het Europees aanhoudingsbevel ten grondslag ligt, naar het recht van de uitvoerende lidstaat geen strafbaar feit vormt, maar met het op grond van artikel 5, punt 3, van dit kaderbesluit gestelde vereiste dat deze persoon naar die lidstaat wordt teruggezonden om daar de eventueel in de uitvaardigende lidstaat aan hem opgelegde vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel te ondergaan.
47.      Met het oog op haar beslissing over de overlevering vraagt de uitvoerende rechterlijke autoriteit zich evenwel af hoe naar Nederlands recht met
deze terugzendingsgarantie kan
worden omgegaan in het stadium van de erkenning van het vonnis en de tenuitvoerlegging van de sanctie, die in voorkomend geval in de uitvaardigende lidstaat na de overlevering zullen worden uitgesproken.
48.      In de versie die gold ten tijde van de verwijzingsbeslissing, verplicht de Nederlandse regeling de bevoegde autoriteit van de uitvoerende lidstaat immers om krachtens artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909 te weigeren het in de uitvaardigende lidstaat uitgesproken vonnis te erkennen en de aldaar opgelegde sanctie ten uitvoer te leggen op grond dat de betrokken feiten naar Nederlands recht geen strafbaar feit vormen. Deze regeling heeft tot gevolg dat een in een andere lidstaat uitgesproken veroordelend vonnis voor feiten die naar Nederlands recht geen strafbaar feit vormen, nooit kan worden erkend. Bovendien heeft het Koninkrijk der Nederlanden, gebruikmakend van de in artikel 7, lid 4, van kaderbesluit 2008/909 geboden mogelijkheid, aangegeven dat het artikel 7, lid 1, van dit kaderbesluit niet zou toepassen en het vereiste van dubbele strafbaarheid aldus uitgebreid tot elk strafbaar feit.
49.      Hieruit volgt dat in de praktijk elke door de uitvoerende rechterlijke autoriteit in Nederland overeenkomstig artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 verlangde terugzendingsgarantie in het kader van een Europees aanhoudingsbevel dat betrekking heeft op feiten die naar Nederlands recht geen strafbaar feit vormen en ten aanzien waarvan deze autoriteit heeft afgezien van toepassing van de in artikel 4, punt 1, van dit kaderbesluit bedoelde grond tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging, wegens de toepassing van de automatische weigeringsgrond van artikel 2:13 WETS haar werking verliest.
50.      De Nederlandse regering heeft ter terechtzitting verklaard dat haar nationale regeling op dit punt is gewijzigd. Volgens die
regering is deze gewijzigde regeling op 1 oktober 2024 in werking getreden. De in artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909 neergelegde grond tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging is dus kennelijk facultatief geworden in het kader van de toepassing van de in artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 genoemde terugzendingsgarantie.
51.      Deze wijziging van de Nederlandse regeling is welkom, aangezien artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909 voorziet in een facultatieve grond tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging. Bijgevolg kan deze bepaling niet aldus worden omgezet dat de erkenning van elk veroordelend vonnis wegens feiten die volgens het nationale recht van de uitvoerende lidstaat geen strafbaar feit vormen, verplicht of automatisch wordt geweigerd. Met andere woorden, de bevoegde autoriteit van die lidstaat moet bij de toepassing van deze weigeringsgrond in elk individueel geval over een beoordelingsmarge beschikken.
52.      Uit de bewoordingen van die bepaling blijkt immers dat „[d]e bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat [...] de erkenning van het vonnis en de tenuitvoerlegging van de sanctie [kan] weigeren [indien] het vonnis betrekking [heeft] op feiten die naar het recht van de tenuitvoerleggingsstaat niet strafbaar zijn”.(16) De woorden „kan weigeren” geven duidelijk aan dat deze autoriteit aldus een mogelijkheid wordt geboden.
53.      In dit verband heeft het Hof in het arrest van 11 januari 2017, Grundza(17), uitdrukkelijk opgemerkt dat deze bepaling voorziet in „de mogelijkheid voor de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat om de erkenning van het in de beslissingsstaat uitgesproken vonnis en de tenuitvoerlegging van de, eveneens in laatstgenoemde staat opgelegde, sanctie te weigeren wanneer niet is voldaan aan de voorwaarde van dubbele strafbaarheid”.(18)
54.      Gepreciseerd moet worden dat kaderbesluit 2002/584 in artikel 4, punt 1, een grond tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging van een Europees aanhoudingsbevel bevat die eveneens is gebaseerd op het vereiste van dubbele strafbaarheid, en dat deze bepaling in soortgelijke bewoordingen is geformuleerd als artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909.
55.      Dienaangaande zij eraan herinnerd dat kaderbesluit 2002/584 in artikel 3 expliciet de gronden tot verplichte weigering van de tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel noemt en, in de artikelen 4 en 4 bis, de gronden tot facultatieve weigering van die tenuitvoerlegging.
56.      Wat de in artikel 4 van kaderbesluit 2002/584 genoemde gronden tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging van het aanhoudingsbevel betreft, blijkt uit de rechtspraak van het Hof dat de lidstaten bij de omzetting van dat kaderbesluit in hun nationale recht over een beoordelingsmarge beschikken. Het staat hun dus vrij om deze gronden al dan niet in hun nationale recht om te zetten. Zij kunnen er ook voor kiezen de situaties waarin de uitvoerende rechterlijke autoriteit kan weigeren een Europees aanhoudingsbevel ten uitvoer te leggen, te beperken waardoor de overlevering van gezochte personen in overeenstemming met het in artikel 1, lid 2, van dat kaderbesluit vastgelegde beginsel van wederzijdse erkenning wordt gefaciliteerd.(19)
57.      Bovendien moet worden opgemerkt dat de uitvoerende rechterlijke autoriteit, volgens de bewoordingen van artikel 4 van kaderbesluit 2002/584, de tenuitvoerlegging van een Europees aanhoudingsbevel „kan weigeren” op de in de punten 1 tot en met 7 van dat artikel genoemde gronden, waaronder met name het ontbreken van dubbele strafbaarheid (punt 1 van dat artikel).
58.      Uit de bewoordingen van artikel 4 van dit kaderbesluit blijkt dus dat de uitvoerende rechterlijke autoriteit over een beoordelingsmarge moet beschikken met betrekking tot de vraag of de tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel al dan niet moet worden geweigerd op de in dat artikel 4 genoemde gronden.(20)
59.      Volgens het Hof volgt hieruit dat de lidstaten, wanneer zij ervoor kiezen om een of meer van de in artikel 4 van kaderbesluit 2002/584 genoemde gronden tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging in nationaal recht om te zetten, niet kunnen bepalen dat de rechterlijke autoriteiten verplicht zijn de tenuitvoerlegging te weigeren van elk Europees aanhoudingsbevel dat formeel binnen de werkingssfeer van die gronden valt, zonder dat zij de omstandigheden van het concrete geval in aanmerking kunnen nemen.(21)
60.      Mijns inziens kan deze uitlegging worden uitgebreid tot artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909, gelet op de gelijkenissen tussen de bewoordingen van deze bepaling en die van artikel 4, punt 1, van kaderbesluit 2002/584.
61.      De vaststelling dat deze bepaling niet aldus kan worden uitgelegd dat zij voorziet in een verplichte grond tot weigering van de erkenning van vonnissen en van de tenuitvoerlegging van sancties, maakt het echter niet mogelijk de vragen van de verwijzende rechter volledig te beantwoorden.
62.      In het geval dat de bevoegde autoriteit van de uitvoerende lidstaat gebruikmaakt van de door artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909 geboden mogelijkheid, kan de in het stadium van de overlevering verlangde terugzendingsgarantie immers niet gestand worden gedaan, met als gevolg dat de gevonniste persoon zijn vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel niet op het grondgebied van die lidstaat zal kunnen ondergaan. De doelstelling om de reclassering van deze persoon te bevorderen, die rechtvaardigt dat het mechanisme van overlevering met een terugzendingsgarantie in werking treedt, zoals voorzien in artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584, kan dan worden ondermijnd in het stadium van de erkenning van het veroordelende vonnis.
63.      De verwijzende rechter verzoekt het Hof dan ook te verduidelijken of het in overeenstemming is met artikel 25 van kaderbesluit 2008/909 dat de bevoegde autoriteit van de uitvoerende lidstaat de mogelijkheid – en niet de verplichting – heeft om op basis van de in
artikel 9, lid 1, onder d), van dit kaderbesluit genoemde grond te weigeren een vonnis te erkennen en ten uitvoer te leggen dat is gewezen na een overlevering onder terugzendingsgarantie
die is uitgevoerd overeenkomstig
artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 .
64.      Ik ben van mening dat een dergelijke mogelijkheid in beginsel niet mag worden aanvaard wanneer er geen sprake is van een wijziging van omstandigheden die, vanuit het oogpunt van de reclassering van de gevonniste persoon, een herziening zou kunnen rechtvaardigen van de oorspronkelijke beoordeling van de uitvoerende rechterlijke autoriteit die haar ertoe heeft gebracht geen beroep te doen op de grond tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging van artikel 4, punt 1, van kaderbesluit 2002/584 en het in artikel 5, punt 3, van dit kaderbesluit vastgestelde
mechanisme van overlevering onder terugzendingsgarantie toe te passen. Om verschillende redenen ben ik voorstander van deze oplossing.
65.      In de eerste plaats herinner ik eraan dat kaderbesluit 2008/909, net als kaderbesluit 2002/584, op strafrechtelijk gebied concreet gestalte geeft aan de beginselen van wederzijds vertrouwen en wederzijdse erkenning. Kaderbesluit 2008/909 breidt de justitiële samenwerking uit op het gebied van de erkenning en tenuitvoerlegging van strafvonnissen wanneer personen in een andere lidstaat zijn veroordeeld tot vrijheidsstraffen of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregelen, met het oog op de bevordering van hun reclassering.(22)
66.      Volgens artikel 3, lid 1, van kaderbesluit 2008/909 wordt met dit kaderbesluit beoogd de regels vast te stellen volgens welke een lidstaat, ter bevordering van de reclassering van de gevonniste persoon, een door een rechter van een andere lidstaat uitgesproken vonnis erkent en de aldaar opgelegde sanctie ten uitvoer legt.
67.      Daartoe bepaalt artikel 8 van kaderbesluit 2008/909 dat de bevoegde autoriteit van de uitvoerende lidstaat in beginsel moet instemmen met het verzoek tot erkenning van een vonnis en tot tenuitvoerlegging van een in een andere lidstaat opgelegde vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel, wanneer zij overeenkomstig de artikelen 4 en 5 van dat kaderbesluit een dergelijk verzoek toegezonden krijgt. Zij kan in beginsel slechts weigeren gevolg te geven aan het verzoek op grond van de in artikel 9 van dit kaderbesluit limitatief opgesomde gronden tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging.(23)
68.      Elke uitzondering op het beginsel van wederzijdse erkenning moet strikt worden uitgelegd.(24) Zo heeft het Hof met betrekking tot artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909 geoordeeld dat de voorwaarde van dubbele strafbaarheid een uitzondering vormt op de principiële regel van erkenning van het vonnis en tenuitvoerlegging van de sanctie. Derhalve dient de werkingssfeer van de aan het ontbreken van dubbele strafbaarheid ontleende grond voor weigering van de erkenning van het vonnis en tenuitvoerlegging van de sanctie, zoals bedoeld in deze bepaling, strikt te worden uitgelegd, teneinde het aantal gevallen van weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging te beperken.(25)
69.      Zoals het Hof reeds heeft gepreciseerd, draagt de strikte uitlegging van artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909 bij tot de verwezenlijking van de door kaderbesluit 2008/909 nagestreefde doelstelling van bevordering van de reclassering van de gevonniste persoon, zoals blijkt uit artikel 3, lid 1, ervan.(26)
70.      Dit doel wordt ook nagestreefd door artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584, dat voorziet in de mogelijkheid voor de uitvoerende rechterlijke autoriteit om te beslissen dat een opgelegde straf ten uitvoer moet worden gelegd op het grondgebied van de uitvoerende lidstaat.(27) Deze bepaling beoogt immers de kansen op reclassering van de onderdaan of ingezetene van de uitvoerende lidstaat te vergroten door hem in staat te stellen op zijn grondgebied de vrijheidsstraf of de tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel te ondergaan die hem, na zijn overlevering ter uitvoering van een Europees aanhoudingsbevel, eventueel in de uitvaardigende lidstaat wordt opgelegd.(28)
71.      De beslissing om het in artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 bedoelde mechanisme van overlevering onder terugzendingsgarantie toe te passen, is gebaseerd op een globale beoordeling van de kansen op sociale re-integratie in de uitvaardigende lidstaat en in de uitvoerende lidstaat, rekening houdend met de banden van de betrokkene met elk van deze twee staten.(29)
72.      De rechterlijke autoriteit die het Europees aanhoudingsbevel ten uitvoer legt, moet dus, rekening houdend met de specifieke omstandigheden van het betrokken geval, kunnen beoordelen of de band van die persoon met de uitvoerende lidstaat voldoende is om het door die bepaling beoogde doel van sociale re-integratie beter te verwezenlijken indien die persoon de straf die hem zou kunnen worden opgelegd in die lidstaat zou ondergaan.(30)
73.      In het kader van deze beoordeling moet de uitvoerende rechterlijke autoriteit verschillende belangen tegen elkaar afwegen, zoals die welke verband houden met de reclassering van de opgeëiste persoon na zijn eventuele veroordeling, met de noodzaak om straffeloosheid van deze persoon te voorkomen en met het ontbreken van dubbele strafbaarheid.(31)
74.      Deze autoriteit besluit dus gebruik te maken van het mechanisme van overlevering onder terugzendingsgarantie van artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 en ziet af van de in artikel 4, punt 1, van dit kaderbesluit genoemde grond tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging, omdat zij van mening is dat de belangen in verband met de reclassering en de bestrijding van straffeloosheid zwaarder moeten wegen dan de vaststelling dat het betrokken feit naar haar nationale recht niet strafbaar is.
75.      In de omstandigheden van het hoofdgeding is de verwijzende rechter daadwerkelijk van oordeel dat, gelet op de banden van YM met Nederland, het doel van bevordering van de sociale re-integratie van deze persoon vereist dat hij zijn straf ondergaat op het grondgebied van deze lidstaat. Deze rechter overweegt dan ook af te zien van het inroepen van artikel 4, punt 1, van kaderbesluit 2002/584, en vraagt zich af of de door hem vereiste terugzendingsgarantie gestand kan worden gedaan, gelet op de mogelijkheid waarover de bevoegde autoriteit van de uitvoerende lidstaat vervolgens beschikt om de erkenning van het veroordelende vonnis te weigeren op grond van artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909.
76.      Om deze onzekerheid te verminderen, moet de regel worden geformuleerd dat de aldus door de uitvoerende rechterlijke autoriteit in de fase van de tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel gemaakte afweging in beginsel niet ter discussie kan worden gesteld in het stadium van de erkenning van het veroordelende vonnis dat volgt op dat bevel. De mogelijkheid om zich te beroepen op de in die bepaling genoemde grond tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging moet dus aan een strikt kader worden onderworpen wanneer het in artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 bedoelde mechanisme van overlevering onder terugzendingsgarantie is toegepast.
77.      Dit betekent dat de bevoegde autoriteit van de uitvoerende lidstaat zich niet op de in artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909 bedoelde grond tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging kan beroepen wanneer er geen sprake is van een wijziging van omstandigheden die van invloed kan zijn op het belang dat de gevonniste persoon, met het oog op een betere re-integratie, zijn straf op het grondgebied van de uitvoerende lidstaat ondergaat.
78.      In de tweede plaats wordt een dergelijke oplossing gerechtvaardigd door de logica die inherent is aan het mechanisme van overlevering met een daaraan overeenkomstig artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 verbonden teugzendingsgarantie. Dit mechanisme berust immers op een dubbele verplichting die als volgt kan worden geformuleerd: door de overlevering afhankelijk te stellen van een terugzendingsgarantie, verbindt de uitvoerende lidstaat zich er impliciet maar noodzakelijkerwijs toe om in beginsel de vrijheidsstraf of de tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel die in voorkomend geval in de uitvaardigende lidstaat zal worden opgelegd, ten uitvoer te leggen. Wanneer de uitvaardigende lidstaat van zijn kant een terugzendingsgarantie geeft, verplicht deze lidstaat zich er op voorhand toe de veroordeelde naar de uitvoerende lidstaat terug te zenden opdat hij daar die vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel ondergaat.(32) De regel dat de in artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909 opgenomen grond tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging in beginsel niet mag worden ingeroepen bij de gebruikmaking van de in artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 bedoelde terugzendingsgarantie, waarborgt dat deze dubbele verplichting bij gebreke van nieuwe omstandigheden zal worden geëerbiedigd en nagekomen.
79.      In de derde plaats moet rekening worden gehouden met artikel 25 van kaderbesluit 2008/909, dat de verhouding tussen dit kaderbesluit en kaderbesluit 2002/584 regelt. Volgens dit artikel zijn de bepalingen van kaderbesluit 2008/909, voor zover verenigbaar met de bepalingen van kaderbesluit 2002/584, van overeenkomstige toepassing op de tenuitvoerlegging van vonnissen, met name wanneer een lidstaat op grond van artikel 5, punt 3, van laatstgenoemd kaderbesluit voor de tenuitvoerlegging van een Europees aanhoudingsbevel de voorwaarde stelt dat de betrokkene naar die staat zal worden teruggezonden om daar de vrijheidsstraf of de tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel te ondergaan die hem eventueel wordt opgelegd in de beslissingsstaat, zulks teneinde straffeloosheid te voorkomen.
80.      Uit die bepaling volgt dat, net als hetgeen geldt voor de toepassing door de uitvoerende rechterlijke autoriteit van de in artikel 4, punt 6, van kaderbesluit 2002/584 bedoelde grond tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging, de tenuitvoerlegging van vonnissen, nadat de in artikel 5, punt 3, van dit kaderbesluit bedoelde terugzendingsgarantie is toegepast, slechts kan plaatsvinden indien de procedure en de voorwaarden van kaderbesluit 2008/909 voor de erkenning en tenuitvoerlegging van een strafvonnis in een andere lidstaat dan de veroordelende lidstaat zijn nageleefd.(33)
81.      Ook in deel f) van het modelcertificaat in bijlage I bij kaderbesluit 2008/909 wordt het verband tussen de procedures van kaderbesluit 2002/584 en kaderbesluit 2008/909 bij de toepassing van de in artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 genoemde terugzendingsgarantie bevestigd. Dit certificaat wordt samen met het vonnis toegezonden met het oog op de erkenning en tenuitvoerlegging van dat vonnis, en moet naar die terugzendingsgarantie verwijzen wanneer de uitvaardigende lidstaat deze heeft verstrekt. Hieruit volgt dat de tenuitvoerlegging van een vonnis, nadat die garantie is verstrekt, slechts kan plaatsvinden wanneer de veroordelende lidstaat het vonnis en het certificaat overeenkomstig de regels van dit kaderbesluit heeft toegezonden.
82.      Het Hof heeft in het arrest SF aangegeven dat de door de Uniewetgever gecreëerde
samenhang tussen kaderbesluit 2002/584 en kaderbesluit 2008/909 moet bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstelling om de reclassering van de betrokkene te bevorderen. Het heeft ook benadrukt dat die reclassering niet alleen in het belang is van de veroordeelde, maar tevens in dat van de Europese Unie in het algemeen.(34) Deze opvatting van de samenhang tussen deze twee kaderbesluiten die ertoe strekt deze doelstelling te bevorderen, versterkt de noodzaak om het beroep op de in artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909 genoemde weigeringsgrond binnen strikte grenzen te beperken wanneer het mechanisme van overlevering onder terugzendingsgarantie overeenkomstig artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 wordt toegepast.
83.      Dit geldt temeer daar uit artikel 25 van kaderbesluit 2008/909 voortvloeit dat de bepalingen ervan van toepassing zijn voor zover zij verenigbaar zijn met kaderbesluit 2002/584, hetgeen een vereiste van samenhang bij de uitvoering van deze twee kaderbesluiten impliceert. Mijns inziens wordt aan dit vereiste van samenhang niet voldaan indien de bevoegde autoriteit van de uitvoerende lidstaat bij gebreke van een wijziging van omstandigheden die zou rechtvaardigen dat de oorspronkelijke beoordeling van de uitvoerende rechterlijke autoriteit die ertoe heeft geleid dat zij het belang van de reclassering van de betrokkene voorrang geeft boven het belang dat verband houdt met het ontbreken van dubbele strafbaarheid, in het stadium van de erkenning van het vonnis met het oog op de tenuitvoerlegging van de sanctie zou kunnen beslissen om dit laatste belang te laten prevaleren door zich te beroepen op de in artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909 neergelegde grond tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging.
84.      In de vierde plaats zij benadrukt dat volgens artikel 1, lid 1, van kaderbesluit 2002/584 de regeling van het Europees aanhoudingsbevel tot doel heeft om de aanhouding en de overlevering van een gezochte persoon mogelijk te maken opdat, gelet op het met dit kaderbesluit nagestreefde doel, het gepleegde strafbare feit niet onbestraft blijft en deze persoon wordt vervolgd of de hem opgelegde vrijheidsstraf ondergaat.(35) Aldus heeft de regeling van het Europees aanhoudingsbevel onder meer tot doel om te vermijden dat een gezochte persoon die zich in een ander land bevindt dan dat waar hij een strafbaar feit zou hebben gepleegd, onbestraft blijft.(36)
85.      Ik voeg daaraan toe dat volgens artikel 25 van kaderbesluit 2008/909 de samenhang tussen dit kaderbesluit en kaderbesluit 2002/584 ook tot doel moet hebben om straffeloosheid te voorkomen.
86.      Uit de nadruk die wordt gelegd op deze laatste doelstelling, die het hoofddoel van het bij kaderbesluit 2002/584 ingevoerde overleveringsmechanisme vormt, volgt dat bij het bepalen van de juiste manier om dit kaderbesluit en kaderbesluit 2008/909 op elkaar af te stemmen, in elk concreet geval niet alleen rekening moet worden gehouden met het doel om de reclassering van de gevonniste persoon te bevorderen, maar ook met het doel om straffeloosheid te bestrijden.
87.      Met betrekking tot handelingen die naar het recht van de uitvoerende lidstaat geen strafbaar feit vormen, doet het feit dat de uitvoerende rechterlijke autoriteit met een beroep op artikel 4, punt 1, van kaderbesluit 2002/584 de opgeëiste persoon niet overlevert, afbreuk aan de doelstelling van bestrijding van straffeloosheid. Daarom moet artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909 worden uitgelegd op een wijze die overlevering bevordert
en derhalve de verwezenlijking van die doelstelling mogelijk maakt, hetgeen impliceert dat de mogelijkheid om zich op deze bepaling te beroepen bij de toepassing van de in artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 bedoelde terugzendingsgarantie strikt wordt beperkt. Anders zou de uitvoerende rechterlijke autoriteit ervan kunnen worden weerhouden het in die bepaling neergelegde mechanisme van voorwaardelijke overlevering in werking te stellen, hetgeen afbreuk zou doen aan de doelstelling van bestrijding van straffeloosheid. In dit verband is het veelzeggend dat de verwijzende rechter vermeldt dat hij zijn beslissing tot overlevering van de opgeëiste persoon eventueel zal heroverwegen.
88.      Uit het voorgaande volgt dat in een situatie waarin de uitvoerende rechterlijke autoriteit bij ontbreken van dubbele strafbaarheid geen gebruik maakt van de mogelijkheid om de in artikel 4, punt 1, van kaderbesluit 2002/584 bedoelde weigeringsgrond in te roepen en de opgeëiste persoon overlevert op voorwaarde dat een terugzendingsgarantie wordt gegeven overeenkomstig artikel 5, punt 3, van dit kaderbesluit, de bevoegde autoriteit van de uitvoerende lidstaat in het stadium van de erkenning en de tenuitvoerlegging van het jegens deze persoon uitgesproken veroordelende vonnis in beginsel niet de in artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909 bedoelde grond van weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging kan aanvoeren, die eveneens berust op het ontbreken van dubbele strafbaarheid.
89.      Hoewel de Nederlandse regering in overeenstemming met deze oplossing erkent dat de aanvankelijk door de uitvoerende rechterlijke autoriteit verrichte beoordeling, behoudens nieuwe omstandigheden, in aanmerking moet worden genomen en moet worden gevolgd in het stadium van de erkenning van het veroordelende vonnis, betoogt zij dat, gelet op de mogelijk lange termijn tussen de beslissing over de overlevering en de beslissing tot erkenning van het veroordelende vonnis, op het tijdstip waarop laatstgenoemde beslissing wordt genomen, rekening moet worden gehouden met de werkelijke en actuele situatie van de betrokkene gelet op de doelstelling om de reclassering van die persoon te bevorderen.
90.      Deze regering betoogt dan ook in wezen dat een nieuwe belangenafweging moet kunnen plaatsvinden in het stadium van de erkenning van het vonnis en van de tenuitvoerlegging van de sanctie, overeenkomstig kaderbesluit 2008/909. Het is immers mogelijk dat de tenuitvoerlegging van de sanctie in die lidstaat wegens nieuwe omstandigheden die zich sinds de formulering van de terugzendingsgarantie hebben voorgedaan, zoals het verlies van het verblijfsrecht van de betrokkene in de uitvoerende lidstaat of een wijziging van zijn persoonlijke of gezinssituatie, niet langer bevorderlijk is voor zijn reclassering in die lidstaat. Volgens deze regering is het mogelijk dat de reden waarom de uitvoerende rechterlijke autoriteit in de fase van het onderzoek van het Europees aanhoudingsbevel heeft besloten om af te zien van het inroepen van de in artikel 4, punt 1, van kaderbesluit 2002/584 genoemde grond tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging,
niet langer bestaat. De bevoegde autoriteit van de uitvoerende lidstaat zou dan opnieuw de in artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909 neergelegde grond tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging kunnen aanvoeren.
91.      Ter terechtzitting heeft de Commissie ook erkend dat de juridische of feitelijke situatie van de betrokkene kan zijn gewijzigd, zodat de vrijheidsstraf of de tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel in de veroordelende lidstaat moet worden ondergaan om hem een betere sociale re-integratie te waarborgen. In een dergelijke situatie zou de bevoegde autoriteit van de uitvoerende lidstaat zich dus bij wijze van uitzondering kunnen beroepen op de in artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909 neergelegde grond tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging, ook al werd in de fase van de overlevering niet aangevoerd dat er geen sprake is van dubbele strafbaarheid. In dit verband heeft de Commissie gepreciseerd dat indien voor een andere oplossing zou worden gekozen, dit ertoe zou leiden dat de verwezenlijking van de doelstelling van bevordering van de sociale re-integratie van de veroordeelde zou worden verhinderd.
92.      Net als de Nederlandse regering en de Commissie erken ik dat een uitzondering moet worden toegestaan op de regel dat de in artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909 genoemde grond tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging in beginsel niet kan worden ingeroepen wanneer gebruik wordt gemaakt van de in artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 bedoelde terugzendingsgarantie.(37)
93.      Een wijziging van de omstandigheden met betrekking tot de juridische of feitelijke situatie van de gevonniste persoon die ertoe bijdraagt dat de banden van deze persoon met de uitvoerende lidstaat losser worden of verdwijnen, kan immers in het stadium van de erkenning van het veroordelende vonnis in het kader van kaderbesluit 2008/909 rechtvaardigen dat, met het oog op een betere reclassering van die persoon, de vrijheidsstraf of de tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel ten uitvoer wordt gelegd op het grondgebied van de veroordelende lidstaat en niet op dat van de uitvoerende lidstaat. Er moet dus op worden toegezien dat deze erkenning in dit stadium nog beantwoordt aan het doel van dat kaderbesluit, namelijk de reclassering van de gevonniste persoon te bevorderen. Indien dit niet meer het geval is, bestaat er geen reden meer om de bevoegde autoriteit van de uitvoerende lidstaat te beletten gebruik te maken van de haar bij artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909 geboden mogelijkheid.
94.      Benadrukt moet worden dat artikel 25 van dit kaderbesluit in een dergelijke situatie niet eraan in de weg staat dat artikel 9, lid 1, onder d), van dat kaderbesluit wordt toegepast voor zover de toepassing van de aanvankelijk op grond van andere omstandigheden verzochte terugzendingsgarantie wegens gewijzigde omstandigheden niet langer gerechtvaardigd is.(38) In dat geval wordt derhalve geen afbreuk gedaan aan het in artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 neergelegde mechanisme van overlevering onder terugzendingsgarantie. Bovendien wordt de doelstelling van bestrijding van straffeloosheid niet aangetast, aangezien de gevonniste persoon zijn straf zal ondergaan in de veroordelende lidstaat.
95.      Samenvattend ben ik van mening dat de doelstellingen om de reclassering van de gevonniste persoon te bevorderen en straffeloosheid te bestrijden, in elk concreet geval als leidraad moeten dienen voor de samenhang tussen kaderbesluit 2002/584 en kaderbesluit 2008/909.
96.      Zo rechtvaardigen deze twee doelstellingen dat de bevoegde autoriteit van de uitvoerende lidstaat zich in beginsel niet op artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909 kan beroepen in het stadium van de erkenning van het veroordelende vonnis bij toepassing van de terugzendingsgarantie die als voorwaarde voor de overlevering werd gesteld overeenkomstig artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584. Een te ruime mogelijkheid om zich op artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909 te beroepen zou immers ten koste gaan van de reclassering van de gevonniste persoon en afbreuk doen aan de doelstelling van bestrijding van straffeloosheid, aangezien dit de uitvoerende rechterlijke autoriteit ervan zou kunnen weerhouden gebruik te maken van het mechanisme van overlevering onder terugzendingsgarantie, welke garantie dan mogelijk tot mislukken gedoemd is.
97.      Diezelfde doelstellingen rechtvaardigen echter dat een uitzondering wordt gemaakt wanneer, gelet op de doelstelling van bevordering van de reclassering van de gevonniste persoon, de toepassing van de terugzendingsgarantie haar bestaansreden heeft verloren.
98.      Een laatste precisering is noodzakelijk.
99.      Zoals met name de Commissie ter terechtzitting heeft opgemerkt, is het immers waarschijnlijk dat in de meeste gevallen een wijziging in de omstandigheden die zou rechtvaardigen dat de vrijheidsstraf of de tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel uiteindelijk ten uitvoer wordt gelegd in de veroordelende lidstaat, wordt vastgesteld en in aanmerking wordt genomen nog voordat de bevoegde autoriteit van de uitvoerende lidstaat de mogelijkheid overweegt om zich te beroepen op een van de in artikel 9, lid 1, van kaderbesluit 2008/909 genoemde gronden tot weigering van de erkenning of tenuitvoerlegging.
100. In dit verband zij eraan herinnerd dat de terugzendingsgarantie, overeenkomstig het bepaalde in artikel 25 van kaderbesluit 2008/909, moet worden toegepast volgens de regels van dit kaderbesluit. Dat kaderbesluit voorziet in artikel 4, leden 2 tot en met 5, in overleg tussen de bevoegde autoriteiten van de uitvaardigende lidstaat en van de uitvoerende lidstaat teneinde vast te stellen in welke van deze twee lidstaten de vrijheidsstraf of de tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel moet worden ondergaan, teneinde de reclassering van de gevonniste persoon te bevorderen.
101. Hoewel het bestaan van een overeenkomstig artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 geëiste en verkregen terugzendingsgarantie een aanpassing van de in deze bepalingen bedoelde procedure impliceert, aangezien de bevoegde autoriteit van de uitvaardigende lidstaat in beginsel, overeenkomstig de door haar in het stadium van de overlevering aangegane verplichting, gehouden zou moeten zijn het vonnis met het certificaat toe te zenden, is het mogelijk dat een wijziging van de omstandigheden tot gevolg heeft dat deze terugzendingsgarantie moet worden opgeheven en dat de erkenningsprocedure niet hoeft te worden ingeleid of afgerond.
102. In dit verband merk ik op dat volgens artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 de betrokkene moet worden gehoord voordat hij wordt teruggezonden naar de uitvoerende lidstaat om daar de vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel te ondergaan die hem is opgelegd in de uitvaardigende lidstaat. Het is niet uitgesloten dat de betrokkene melding maakt van een wijziging van zijn situatie die zou rechtvaardigen dat hij zijn straf in laatstgenoemde lidstaat ondergaat.
103. Voor zover uit het overleg tussen de bevoegde autoriteiten van de veroordelende lidstaat en van de uitvoerende lidstaat blijkt dat, om een betere sociale re-integratie van de gevonniste persoon mogelijk te maken, de hem opgelegde vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel in eerstgenoemde lidstaat moet worden ondergaan, is het bovendien waarschijnlijk dat deze autoriteiten het erover eens zullen zijn dat de in artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 bedoelde terugzendingsgarantie haar bestaansreden heeft verloren en dus moet worden opgeheven. Dit zal tot gevolg hebben dat hetzij de bevoegde autoriteit van de veroordelende lidstaat het vonnis en het certificaat niet toezendt, hetzij, indien de toezending reeds heeft plaatsgevonden, deze autoriteit besluit het certificaat in te trekken, waardoor de erkenningsprocedure wordt beëindigd. Derhalve zal de bevoegde autoriteit van de uitvoerende lidstaat dan niet hoeven na te gaan of het opportuun is zich te beroepen op een van de in artikel 9, lid 1, van kaderbesluit 2008/909 genoemde gronden tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging.
104. In werkelijkheid kan de bevoegde autoriteit van de uitvoerende lidstaat enkel
in de situatie waarin, ondanks dit overleg tussen de bevoegde autoriteiten van de veroordelende en van de uitvoerende lidstaat, de procedure tot erkenning van het veroordelende vonnis is ingeleid en niet is onderbroken, zich in voorkomend geval en binnen de hierboven beschreven grenzen beroepen op de in artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909 genoemde grond tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging.
V.      Conclusie
105. Gelet op al het voorgaande geef ik het Hof in overweging de prejudiciële vraag van de rechtbank Amsterdam te beantwoorden als volgt:
„Artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584/JBZ van de Raad van 13 juni 2002 betreffende het Europees aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten, zoals gewijzigd bij kaderbesluit 2009/299/JBZ van de Raad van 26 februari 2009, alsmede artikel 9, lid 1, onder d), en artikel 25 van kaderbesluit 2008/909/JBZ van de Raad van 27 november 2008 inzake de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning op strafvonnissen waarbij vrijheidsstraffen of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregelen zijn opgelegd, met het oog op de tenuitvoerlegging ervan in de Europese Unie, zoals gewijzigd bij kaderbesluit 2009/299,
moeten aldus worden uitgelegd dat
in een situatie waarin de uitvoerende rechterlijke autoriteit bij ontbreken van dubbele strafbaarheid geen gebruik maakt van de mogelijkheid om de in artikel 4, punt 1, van kaderbesluit 2002/584, zoals gewijzigd bij kaderbesluit 2009/299, bedoelde weigeringsgrond in te roepen en de opgeëiste persoon overlevert op voorwaarde dat een terugzendingsgarantie wordt gegeven overeenkomstig artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584, de bevoegde autoriteit van de uitvoerende lidstaat in het stadium van de erkenning en de tenuitvoerlegging van het jegens deze persoon uitgesproken veroordelende vonnis in beginsel niet de in artikel 9, lid 1, onder d), van kaderbesluit 2008/909, zoals gewijzigd bij kaderbesluit 2009/299, bedoelde grond van weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging kan aanvoeren, die eveneens berust op het ontbreken van dubbele strafbaarheid.
In geval van een wijziging van de omstandigheden die zich na de overlevering heeft voorgedaan en die kan rechtvaardigen dat de vrijheidsstraf of de tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel in de uitvaardigende lidstaat in plaats van in de uitvoerende lidstaat ten uitvoer wordt gelegd, en indien ondanks deze wijziging van de omstandigheden de terugzendingsgarantie niet is opgeheven als gevolg van het overleg tussen de bevoegde autoriteiten van deze twee lidstaten overeenkomstig artikel 4, leden 2 tot en met 5, van kaderbesluit 2008/909, zoals gewijzigd bij kaderbesluit 2009/299, moet artikel 25 van kaderbesluit 2008/909, aldus worden uitgelegd dat het zich er niet tegen verzet dat de bevoegde autoriteit van de uitvoerende lidstaat de mogelijkheid heeft om zich te beroepen op de in artikel 9, lid 1, onder d), van dat kaderbesluit neergelegde grond tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging.”
1      Oorspronkelijke taal: Frans.
i      Dit is een fictieve naam, die niet overeenkomt met de werkelijke naam van enige partij in de procedure.
2      PB 2008, L 327, blz. 27.
3      PB 2009, L 81, blz. 24; hierna: „kaderbesluit 2008/909”.
4      PB 2002, L 190, blz. 1.
5      Hierna: „kaderbesluit 2002/584”.
6      Wat de verhouding tussen deze twee kaderbesluiten betreft ingeval de in artikel 4, punt 6, van kaderbesluit 2002/584 genoemde grond tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging wordt aangevoerd, verwijs ik naar mijn conclusie in de zaken C.J. (Tenuitvoerlegging van een vonnis naar aanleiding van een EAB) en Procura generale presso la Corte d’appello di Napoli e.a. (C‑305/22 en C‑595/23, EU:C:2024:1030), waarin wordt verwezen naar mijn conclusie in zaak C.J. (Tenuitvoerlegging van een vonnis naar aanleiding van een EAB) (C‑305/22, EU:C:2024:508).
7      Zie verklaring van Nederland overeenkomstig artikel 7, lid 4, van kaderbesluit 2008/909 van 20 september 2012, weergegeven in de begeleidende nota van 1 oktober 2012 van F. Teeven, Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, ministerie van Veiligheid en Justitie, Nederland, aan R. Fernández-Pita y González, directeur-generaal van de Raad, betreffende de kennisgeving van de uitvoering van kaderbesluit 2008/909 door Nederland (document nr. 14427/12), beschikbaar in het Engels op het volgende internetadres: https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST‑14427‑2012-INIT/en/pdf.
8      Stb. 2004, 195.
9      Stb. 2021, 125.
10      Stb. 2000, 495.
11      PB 2017, L 283, blz. 1.
12      Stb. 2012, 333.
13      Zie voetnoot 9 van deze conclusie.
14      Stb. 1827, 20.
15      De verwijzende rechter refereert aan het arrest van 11 maart 2020, SF (Europees aanhoudingsbevel – Garantie tot terugzending naar de tenuitvoerleggingsstaat) (C‑314/18, EU:C:2020:191, punt 41; hierna: „arrest SF”).
16      Cursivering van mij.
17      C‑289/15, EU:C:2017:4.
18      Zie arrest van 11 januari 2017, Grundza (C‑289/15, EU:C:2017:4, punt 29). Cursivering van mij.
19      Zie met name arrest van 6 juni 2023, O. G. (Europees aanhoudingsbevel tegen
een onderdaan van een derde land) (C‑700/21, EU:C:2023:444, punt 35 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
20      Zie met name arrest van 29 april 2021, X (Europees aanhoudingsbevel – Ne bis in idem) (C‑665/20 PPU, EU:C:2021:339, punt 43 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
21      Zie arrest van 29 april 2021, X (Europees aanhoudingsbevel – Ne bis in idem) (C‑665/20 PPU, EU:C:2021:339, punt 44).
22      Zie arrest van 9 november 2023, Staatsanwaltschaft Aachen (C‑819/21, EU:C:2023:841, punt 19).
23      Zie arrest van 9 november 2023, Staatsanwaltschaft Aachen (C‑819/21, EU:C:2023:841, punt 20).
24      Zie met name arresten van 29 april 2021, X (Europees aanhoudingsbevel – Ne bis in idem) (C‑665/20 PPU, EU:C:2021:339, punt 39); 14 juli 2022, Procureur général près la cour d’appel d’Angers (C‑168/21, EU:C:2022:558, punt 40), en 6 juni 2023, O. G. (Europees aanhoudingsbevel tegen
een onderdaan van een derde land) (C‑700/21, EU:C:2023:444, punt 33).
25      Zie arrest van 11 januari 2017, Grundza (C‑289/15, EU:C:2017:4, punt 46).
26      Zie arrest van 11 januari 2017, Grundza (C‑289/15, EU:C:2017:4, punt 51).
27      Zie arrest SF (punt 41).
28      Zie arrest SF (punt 48) en beschikking van 16 november 2023, PY (Onderdaan van een derde land in de uitvoerende lidstaat) (C‑636/22, EU:C:2023:899, punt 37).
29      Zie, aangaande artikel 4, punt 6, van kaderbesluit 2002/584, arrest van 6 juni 2023, O. G. (Europees aanhoudingsbevel tegen
een onderdaan van een derde land) (C‑700/21, EU:C:2023:444, punten 53‑68). Zie, aangaande artikel 5, punt 3, van dit kaderbesluit, beschikking van 16 november 2023, PY (Onderdaan van een derde land in de uitvoerende lidstaat) (C‑636/22, EU:C:2023:899, punten 42 en 43).
30      Zie beschikking van 16 november 2023, PY (Onderdaan van een derde land in de uitvoerende lidstaat) (C‑636/22, EU:C:2023:899, punt 39). De vraag of de tenuitvoerlegging van de in de uitvaardigende lidstaat opgelegde straf of maatregel op het grondgebied van de uitvoerende lidstaat wordt gerechtvaardigd door enig rechtmatig belang, moet door de uitvoerende rechterlijke autoriteit worden onderzocht aan de hand van een algehele beoordeling van alle concrete elementen die de situatie van de opgeëiste persoon kenmerken en aan de hand waarvan kan worden nagegaan of er tussen deze persoon en de uitvoerende lidstaat een band bestaat op grond waarvan kan worden vastgesteld dat die persoon in die staat voldoende is geïntegreerd en de tenuitvoerlegging in de uitvoerende lidstaat van de hem in de uitvaardigende lidstaat opgelegde vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel bijgevolg zal bijdragen tot de verwezenlijking van het door artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 nagestreefde doel van reclassering. Tot die elementen behoren de familiale, taalkundige, culturele, sociale of economische banden die de opgeëiste persoon met de uitvoerende lidstaat onderhoudt, alsmede de aard, de duur en de voorwaarden van zijn verblijf in die lidstaat. Zie met name, naar analogie, met betrekking tot artikel 4, punt 6, van kaderbesluit 2002/584, arrest van 6 juni 2023, O. G. (Europees aanhoudingsbevel tegen
een onderdaan van een derde land) (C‑700/21, EU:C:2023:444, punten 60‑62 en 65 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
31      Het Hof heeft reeds benadrukt dat de in artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 nagestreefde doelstelling om de reclassering van de veroordeelde te bevorderen, moet worden afgewogen tegen andere belangen, met name de doeltreffendheid van de strafvervolging, met het oog op de waarborging van een volledige en doeltreffende bestraffing van het strafbare feit dat aan het Europees aanhoudingsbevel ten grondslag ligt (zie arrest SF, punt 56). Zoals advocaat-generaal Pikamäe in zijn conclusie in de zaak SF (Europees aanhoudingsbevel – Garantie tot terugzending naar de tenuitvoerleggingsstaat) (C‑314/18, EU:C:2019:427) met betrekking tot artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 heeft opgemerkt „[heeft] [d]e doelstelling de sociale re-integratie van de gevonniste persoon te bevorderen, dus geen absoluut karakter en kan [zij] worden afgewogen tegen andere vereisten” (punt 61).
32      Terugzending door de uitvaardigende lidstaat kan pas plaatsvinden nadat de beslissing tot oplegging van een sanctie onherroepelijk is geworden (zie arrest SF,
punten 52 en 53).
33      Zie in dit verband ook mededeling van de Commissie – Handboek voor het uitvaardigen van een Europees aanhoudingsbevel (PB C, C/2023/1270), punten 2.5.2 en 5.9.2, waaruit volgt dat in het in artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 bedoelde geval de procedures en de voorwaarden van kaderbesluit 2008/909 moeten worden toegepast om de overdracht van de sanctie naar de lidstaat waar de straf ten uitvoer wordt gelegd, mogelijk te maken. Dit heeft het Hof er met name toe gebracht te oordelen dat artikel 25 van kaderbesluit 2008/909 aldus moet worden uitgelegd dat, wanneer de tenuitvoerlegging van een met het oog op strafvervolging uitgevaardigd Europees aanhoudingsbevel afhankelijk wordt gesteld van de in artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 genoemde voorwaarde, de tenuitvoerleggingsstaat bij de tenuitvoerlegging van de vrijheidsstraf of de tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel die in de beslissingsstaat aan de betrokkene is opgelegd, de duur van die sanctie alleen kan aanpassen onder de strikte voorwaarden van artikel 8, lid 2, van kaderbesluit 2008/909 (zie arrest SF, punt 68).
34      Zie arrest SF (punt 51).
35      Zie met name arrest SF (punt 47 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
36      Zie arrest van 18 april 2023, E.D.L. (Weigeringsgrond op basis van ziekte) (C‑699/21, EU:C:2023:295, punt 44).
37      Meer in het algemeen wijs ik erop dat de uitvoerende rechterlijke autoriteit in het stadium van de overlevering niet de zekerheid kan hebben dat de straf die in voorkomend geval zal worden opgelegd, ten uitvoer kan worden gelegd op het grondgebied van de uitvoerende lidstaat. Afhankelijk van het soort straf kunnen bepaalde gronden tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging relevant worden. Dit is bijvoorbeeld het geval bij artikel 9, lid 1, onder k), van kaderbesluit 2008/909, dat betrekking heeft op de situatie waarin de opgelegde sanctie een maatregel omvat in de sfeer van de psychiatrie of de gezondheidszorg die tot vrijheidsbeneming strekt en die, ondanks artikel 8, lid 3, van dit kaderbesluit niet ten uitvoer kan worden gelegd binnen het rechts- of gezondheidszorgsysteem van de uitvoerende lidstaat.
38      Ik voeg hieraan toe dat de tweede volzin van overweging 12 van kaderbesluit 2008/909 een voorbeeldfunctie heeft, zoals de uitdrukking „onder meer” aangeeft, en dus geen aanwijzing kan geven dat artikel 9, lid 1, onder d), van dit kaderbesluit in geen geval kan worden ingeroepen in het kader van de toepassing van de in artikel 5, punt 3, van kaderbesluit 2002/584 bedoelde terugzendingsgarantie.