Eagrán sealadach
TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA
DEAN SPIELMANN
arna tabhairt an 26 Feabhra 2026 (1)
Cás C‑876/24
I.G.V.
v
Vueling Airlines SA
(iarraidh ar réamhrialú ó Juzgado de Primera Instancia no 1 de Fuenlabrada (Cúirte Céadchéime Uimh. 1,
Fuenlabrada,
an Spáinn))
(Tarchur chun réamhrialú – Iompar paisinéirí agus a gcuid bagáiste d’aer – Rialachán Uimh. 2027/97 – Airteagal 3(1) – Coinbhinsiún Montréal – Airteagal 33(1) – Bagáiste a chailleadh ar eitilt – Iompar laistigh de Bhallstát – An chúirt a bhfuil dlínse aici – Conradh ar líne – Áit ina bhfuil bunaíocht ag an iompróir inar tugadh an conradh i gcrích – Príomháit chónaithe agus buanáit chónaithe an phaisinéara – Príomhsheirbhís nó seirbhís choimhdeach)
Réamhrá
1.        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le cinneadh ón gcúirt
a bhfuil dlínse aici díospóid a éisteacht maidir le héileamh ar chúiteamh as damáiste a fulaingíodh mar thoradh ar chaillteanas bagáiste le linn iompair d’aer
a nascann dhá aerfort atá lonnaithe sa Bhallstát céanna, i gcás inar thug an paisinéir an conradh iompair i gcrích trí ardán díolacháin neamhspleách ar líne, óna theach, atá lonnaithe in áit eile sa Bhallstát céanna.
2.        Rinne an Juzgado de Primera Instancia no1 de Fuenlabrada (Cúirte Céadchéime Uimh. 1,
Fuenlabrada, An Spáinn), an iarraidh seo agus baineann sí, go sonrach, le léiriú ar Airteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal (2) agus Airteagal 3(1) de Rialachán (AE) Uimh. 2027/97. (3) Is é seo an chéad uair a iarradh ar an gCúirt Bhreithiúnais léiriú a dhéanamh ar conas an chúirt
san ‘áit ina bhfuil bunaíocht ag [an iompróir] inar tugadh an conradh i gcrích’ a chinneadh, a bunaíodh le hAirteagal 33(1), de Choinbhinsiún Montréal, maidir le dlínse. Fágann an cás sin freisin gur féidir scrúdú a dhéanamh ar na dúshláin a bhaineann le tabhairt i gcrích conarthaí aeriompair ar líne maidir le suíomh na gconarthaí sin chun críoch breithiúnach.
An dlí lena mbaineann
Dlí idirnáisiúnta
3.        Faoi Airteagal 33 de Choinbhinsiún Montréal, dar teideal ‘Dlínse’:
‘1.      Ní mór caingean le haghaidh damáistí a thionscnamh, de rogha an ghearánaí, i gcríoch ceann de na Stáit is Páirtithe, sna cúirteanna don áit ina bhfuil
sainchónaí ar an iompróir, don phríomháit ghnó nó don áit ina bhfuil bunaíocht aige inar tugadh an conradh i gcrích, nó sna cúirteanna an chinn scríbe.
2.      A mhéid a bhaineann leis an damáiste a eascraíonn as bás paisinéara nó as díobháil choirp do phaisinéir, féadfar caingean i leith damáistí a thabhairt os comhair ceann de na cúirteanna dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo nó, ag féachaint do shainiúlachtaí an aeriompair, i gcríoch Stáit is Páirtí ina bhfuil príomháit chónaithe agus a buanáit chónaithe an phaisinéara tráth na tionóisce agus dá n‑oibríonn an t‑iompróir seirbhísí aeriompair nó óna n‑oibríonn an t‑iompróir seirbhísí aeriompair, lena aerárthach féin nó le haerárthach iompróra eile de bhua comhaontú tráchtála, agus ina n‑oibríonn an t‑iompróir sin seirbhísí aeriompair ó áitreabh a léasaíonn sé féin nó iompróir eile lena bhfuil comhaontú tráchtála aige.
3.      Chun críoch mhír 2:
[...]
(b)       ciallaíonn ‘príomháit chónaithe agus buanáit chónaithe’ an t‑aon áit sheasta bhuan fanachta atá ag an bpaisinéir tráth na tionóisce. [...]’
Dlí an Aontais Eorpaigh
4.        Foráiltear le hAirteagal 1 de Rialachán Uimh. 2027/97 go ‘gcuirtear chun feidhme leis an Rialachán sin forálacha ábhartha Choinbhinsiún Montréal a bhaineann le hiompar paisinéirí agus a gcuid bagáiste d’aer, agus leagtar síos leis forálacha breise áirithe. Leathnaítear leis freisin cur i bhfeidhm na bhforálacha sin chun iompar d’aer laistigh de chríoch Ballstáit aonair a chumhdach.’ [Aistriúchán neamhoifigiúil.]
5.        Foráiltear le hAirteagal 3(1) de Rialachán Uimh. 2027/97 go mbeidh ‘dliteanas aeriompróra Comhphobail i leith paisinéirí agus a gcuid bagáiste faoi rialú ag forálacha uile Choinbhinsiún Montréal a bhaineann leis an dliteanas sin’. [Aistriúchán neamhoifigiúil.]
An díospóid sna príomhimeachtaí, na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú agus an nós imeachta os comhair na Cúirte
6.        An 8 Samhain 2023, thug I.G.V. conradh aeriompair i gcrích le Vueling Airlines S.A., aerlíne a bhfuil a ceanncheathrú
in Viladecans (Barcelona, an Spáinn), le haghaidh eitilt idir aerfort Mhaidrid (an Spáinn) agus aerfort Barcelona (an Spáinn). Tugadh an conradh sin i gcrích i dteach I.G.V. in Fuenlabrada (an Spáinn), trí ardán díolacháin neamhspleách ar líne.
7.        Mar sheirbhís a bhí sa bhreis ar
an eitilt, thug I.G.V. conradh um bagáiste a chlárú i gcríoch go pearsanta, ag aerfort Mhaidrid. Cailleadh an bagáiste sin ar an turas idir Maidrid agus Barcelona, agus fionnadh
ag aerfort Barcelona gur cailleadh é, áit ar thug I.G.V. an dara heitilt go haerfort na Róimhe (an Iodáil), gan í a bheith in ann a bagáiste a bhailiú agus a athchlárú.
8.        Ina dhiaidh sin, thug I.G.V. caingean os comhair na cúirte a rinne an tarchur, an Juzgado de Primera Instancia no 1 de Fuenlabrada (Cúirt Chéadchéime Uimh. 1,
Fuenlabrada), ag lorg cúitimh as an damáiste a fulaingíodh mar thoradh ar chailleadh a bagáiste le linn iompair d’aer idir Maidrid agus Barcelona. Chuige sin, chuir sí fianaise dhoiciméadach ar fáil maidir leis
na speansais a tabhaíodh sa Róimh chun teacht in ionad táirgí a bhí ina gcuid den bhagáiste.
9.        Sonraíonn
an chúirt a rinne an tarchur nár chuir I.G.V. aon doiciméadacht ná faisnéis ar fáil maidir le ceannach an dara heitilt nó maidir le eitilt fillte féideartha idir an Róimh agus Maidrid, agus mar thoradh air sin go nglacann sí leis nach raibh aon ‘iompar idirnáisiúnta’ ann de réir bhrí Airteagal 1 de Choinbhinsiún Montréal. Dá bhrí sin, fiafraíonn sí an bhfuil dlínse aici an díospóid atá os a comhair a éisteacht.
10.      I ndáil leis sin, tugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara, ar an gcéad dul síos, de réir chásdlí na Cúirte Breithiúnais, go rialaítear le hAirteagal 33 de Choinbhinsiún Montréal,
interalia, an leithdháileadh dlínse chríche idir cúirteanna gach Ballstáit is Páirtithe. (4) Dá measfaí nach bhfuil feidhm ag an bhforáil seo maidir le hiompar d’aer
laistigh de Bhallstát, bheadh dlínse ag an gcúirt a rinne an tarchur, arb í cúirt áit chónaithe I.G.V.,
an
díospóid atá os a comhair faoi na rialacha a leagtar síos le Cód an Nós Imeachta Shibhialta (5) a éisteacht, lena gceadaítear do I.G.V., mar thomhaltóir,
cúirt na háite ina bhfuil sainchónaí aige a roghnú.
11.      A mhéid atá an riail a leagtar síos in Airteagal 33 de Choinbhinsiún Montréal infheidhme, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur ansin an féidir a mheas go bhfuil dlínse aici mar an chúirt san
‘áit ina bhfuil bunaíocht ag [an iompróir]
inár tugadh an conradh i gcrích’, mar a fhoráiltear in Airteagal 33(1) den Choinbhinsiún sin.
12.      I ndáil leis sin, leagann an chúirt a rinne an tarchur béim ar na léirithe éagsúla atá déanta ag cúirteanna áirithe ar an nath ‘áit ina bhfuil bunaíocht ag [an iompróir] ina
dtugtar an conradh i gcrích’. Dá bhrí sin, chuir cúirt de chuid Cheanada as an áireamh go bhféadfaí an coincheap ‘bunaíocht’, de réir bhrí na forála sin, a léiriú mar thagairt don ríomhaire a úsáidtear chun ticéid a cheannach.(6) Os a choinne sin, chinn cúirteanna áirithe de chuid na Spáinne agus an Corte suprema di cassazione (an Chúirt Uachtarach um Achomharc Deiridh, an Iodáil) go bhféadfaí an phríomháit chónaithe agus an áit bhuanchónaithe óna gceannaíonn paisinéir ticéad a chumhdach leis na téarmaí sin. (7) De réir na cúirte a rinne an tarchur, ní chuirtear cosc leis na rialacha maidir le léiriú conrathaí ar an léiriú leathan sin ar Airteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal.
13.      Ar deireadh, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an bhfuil na focail ‘bunaíocht
inar
tugadh an conradh i gcrích’ in Airteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal le tuiscint mar thagairt don bhunaíocht
inar
tugadh an príomhchonradh nó an phríomhsheirbhís iompair d’aer i gcrích, nó an gá idirdhealú a dhéanamh idir an tseirbhís sin agus seirbhís choimhdeach na seirbhís breise iompar an bhagáiste, a tugadh i gcrích go pearsanta ag aerfort Maidrid, go háirithe i gcás, mar atá sa chás seo, ina mbaineann an damáiste a rinneadh go sonrach leis an tseirbhís sin.
14.      Cuireann an chúirt a rinne an tarchur in iúl freisin go bhféadfadh sé go ndiúltófaí dlínse mar thoradh ar
fhreagraí na Cúirte agus an cás sna príomhimeachtaí a tharchur chuig cúirteanna Chúige Barcelona.
15.      Sna himthosca sin, chinn an Juzgado de Primera Instancia n.º 1 de Fuenlabrada (Cúirt Chéadchéime Uimh. 1,
Fuenlabrada, an Spáinn) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh
réamhrialú:
‘1.      An bhfuil Airteagal 3(1) de
(Rialachán (CE) Uimh. 2027/97) le léiriú sa chaoi go bhfuil dliteanas aeriompróra Comhphobail i leith paisinéirí agus a gcuid bagáiste faoi rialú ag Airteagal 33 den Choinbhinsiún Montréal, lena n‑áirítear i ndáil le hiompar laistigh de Bhallstát den Aontas Eorpach?
2.      An féidir Airteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal a léiriú sa chaoi go bhféadfaí a mheas gurb ionann príomháit chónaithe agus buanáit chónaithe an phaisinéara, i gcás inar tugadh an conradh i gcrích ar líne, agus an áit ina bhfuil bunaíocht ag an iompróir inar tugadh an conradh aeriompair i gcrích?
3.      An bhfuil Airteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal le léiriú sa chaoi go dtagraíonn an áit ina bhfuil bunaíocht ag an iompróir inar tugadh an conradh i gcrích don áit ina ndearnadh conradh maidir le príomhoibleagáid an aeriompair agus ní don áit ina ndearnadh conradh maidir leis an tseirbhís choimhdeach óna bhfuil an t‑iompróir faoi dhliteanas, más rud é nach ionann an áit dheireanach sin agus an chéad áit?’
16.      Chuir an Coimisiún Eorpach, Rialtas na Spáinne agus Vueling Airlines barúlacha i scríbhinn isteach. De bhun Airteagal 101 de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais, sheol an Chúirt iarraidh ar shoiléiriú chuig an gcúirt a rinne an tarchur,
ar thug an chúirt a rinne an tarchur freagra uirthi i litir dar dáta an 4 Samhain 2025. Chuir an Coimisiún, Rialtas na Spáinne agus Vueling Airlines a mbarúlacha ó bhéal
in iúl
le linn na héisteachta a tionóladh an 19 Samhain 2025.
Anailís
17.      Cinntear le hAirteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal, a bhfuil
a bhunús mar atáirgeadh ar
Airteagal 28(1) de Choinbhinsiún Vársá(8) cé na cúirteanna a bhfuil dlínse acu i gcríoch ceann de na Stáit is Páirtithe chun caingean arna tionscnamh ag aerphaisinéir i gcoinne iompróra a éisteacht. Leis an bhforáil sin,
tugtar rogha d’éilitheoirí idir
ceithre chúirt
ar féidir leo, dá rogha féin, a gcaingean le haghaidh damáistí a thabhairt os a gcomhair, eadhon na cúirteanna le haghaidh (i) áit ina bhfuil sainchónaí ar an iompróir,
(ii) príomháit ghnó an iompróra,
(iii) an áit ina bhfuil bunaíocht ag an iompróir inar
tugadh an conradh i gcrích agus (iv) an ceann scríbe. Murab ionann agus Coinbhinsiún Vársá, luaitear freisin in Airteagal 33(2) de Choinbhinsiún Montréal, i gcás damáiste a eascraíonn as bás paisinéara nó díobháil choirp do phaisinéir, go bhféadfar caingean le haghaidh damáistí a thionscnamh freisin i gcríoch Stáit is Páirtí ina bhfuil a phríomháit chónaithe agus a bhuanáit chónaithe ag an bpaisinéir tráth na tionóisce, ar choinníoll go bhfuil nasc tráchtála ag an iompróir leis an áit sin freisin.
18.      I gcomhthéacs an cháis seo, dírítear sa díospóireacht ar an léiriú atá le tabhairt don tríú cúirt
a bunaíodh le hAirteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal agus ar an nath
‘an áit ina bhfuil bunaíocht ag [an iompróir] inar
tugadh an conradh i gcrích’. Ós rud é gur dlúthchuid de dhlíchóras an Aontais é Coinbhinsiún Montréal, tá dlínse ag an gCúirt réamhrialú a thabhairt maidir lena léiriú.(9)
19.      Fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go háirithe, an féidir a mheas go n‑áirítear príomháit chónaithe agus buanáit chónaithe an phaisinéara leis an tríú
cúirt sin, i gcás inar tugadh an conradh iompair d’aer i gcrích ar líne (an dara ceist), agus an gá a shuíomh go bhfuil príomhoibleagáid ann lena gcinntear an áit dlínse iomchuí (an tríú ceist). Sula dtabharfaidh
mé aghaidh
ar an anailís ar na ceisteanna sin, scrúdóidh mé infheidhmeacht Airteagal 33 de Choinbhinsiún Montréal maidir leis an gcás seo, ós rud é gur laistigh d’aon Bhallstát amháin den Aontas Eorpach a oibríodh
an eitilt ar fionnadh gur cailleadh bagáiste ag a deireadh (an chéad cheist).
An chéad cheist
20.      Lena céad cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 3(1) de Rialachán Uimh. 2027/97, a léiriú sa chaoi go rialaítear cinneadh na gcúirteanna a bhfuil dlínse chríche acu caingean le haghaidh damáistí i gcoinne aeriompróir de chuid an Aontais a éisteacht le hAirteagal 33 de Choinbhinsiún Montréal, lena n‑áirítear maidir le hiompar laistigh de Bhallstát den Aontas Eorpach.
21.      Meabhraím, de réir cásdlí socair, agus foráil de dhlí an Aontais á léiriú, tá sé riachtanach nach gcuirtear a foclaíocht amháin san áireamh ach a comhthéacs ina dtagann sí chun cinn agus na cuspóirí a shaothraítear leis na rialacha freisin dá bhfuil sí páirteach.(10)
22.      Is léir ó fhoclaíocht Airteagal 3(1) de Rialachán Uimh. 2027/97, ‘go mbeidh dliteanas aeriompróra Comhphobail i leith paisinéirí agus a gcuid bagáiste faoi rialú ag forálacha uile Choinbhinsiún Montréal a bhaineann leis an dliteanas sin’. (11)
23.      Mar sin féin, foráiltear le hAirteagal 1 de Rialachán Uimh. 2027/97, go ‘gcuirtear chun feidhme [leis an Rialachán sin]
forálacha ábhartha
i gCoinbhinsiún Montréal i leith paisinéirí agus a gcuid bagáiste a iompar d’aer’. (12) Cé go luaitear ann freisin go ndéantar ‘cur i bhfeidhm na bhforálacha sin a shíneadh chuig iompar d'aer laistigh de Bhallstát aonair’ leis an Rialachán sin, ní shonraítear sa Rialachán sin an méid atá le tuiscint ó
‘f[h]orálacha ábhartha’ den sórt sin agus ní thagraítear go sainráite ann in Airteagal 33 de Choinbhinsiún Montréal, a bhaineann leis na cúirteanna a bhfuil dlínse acu caingean le haghaidh damáistí i gcoinne
aeriompróra a éisteacht a chinneadh. (13) Ina theannta sin, leagtar béim níos sonraí sna haithrisí a ghabhann leis an Rialachán chéanna ar an ngá atá le ‘cineál agus leibhéal dliteanais’ an iompair náisiúnta agus idirnáisiúnta a chaighdeánú, gan aon fhaisnéis a sholáthar maidir le dlínse. (14)
24.      Dá bhrí sin, ceadaítear ceist a ardú faoi cad atá le tuiscint ó Airteagal 1 de Rialachán Uimh. 2027/97, ón téarma ‘forálacha ábhartha’ Choinbhinsiún Montréal agus, go sonrach, an leathnaítear leis an Rialachán sin raon feidhme na rialacha dlínse dá dtagraítear in Airteagal 33 den Choinbhinsiún sin, ach raon feidhme na bhforálacha substainteacha amháin.(15)
25.      De réir an Abhcóide Ghinearálta Szpunar, is féidir a mheas go gcumhdaítear leis an tagairt a bhunaítear le hAirteagal 3(1) de Rialachán Uimh. 2027/97, forálacha uile Chaibidil III de Choinbhinsiún Montréal a bhaineann le dliteanas aeriompróirí, lena n‑áirítear na forálacha sin a bhaineann leis na rialacha maidir le dlínse a leagtar amach in Airteagal 33 den Choinbhinsiún sin. Tá dearcadh den sórt sin bunaithe ar an smaoineamh go bhféachtar le Rialachán Uimh. 2027/97 le dliteanas aeriompróirí a chur faoi réir córas aonair, maidir le hiompar idirnáisiúnta agus náisiúnta araon laistigh den Aontas Eorpach. Thacódh cuspóir den sórt sin le léiriú leathan ar an tagairt in Airteagal 3(1) den Rialachán sin. Tá na rialacha dlínse mar chuid den réiteach cuimsitheach dá bhforáiltear le Coinbhinsiún Montréal chun easaontachtaí dlíthe agus dlínsí a dhíothú agus chun córas dliteanais intuartha a bhunú, lena gcosnaítear paisinéirí agus lena gcuirtear ar chumas aeriompróirí rioscaí a bhainistiú ar bhealach níos fearr. Mheabhraigh an tAbhcóide Ginearálta Szpunar freisin go bhfuil dlúth-nasc idir an caidreamh eacnamaíoch laistigh den mhargadh inmheánach, rud a chiallaíonn gur féidir le díospóid gné thrasteorann a fhorbairt go héasca, fiú más rud é gur tharla sí mar thoradh ar thionóisc le linn eitilt náisiúnta. Dar leis, tugann an smaoineamh sin údar le rialacha dlínse aonfhoirmeacha a chur i bhfeidhm maidir le dliteanas i leith eitiltí intíre agus idirnáisiúnta laistigh den Aontas Eorpach.(16)
26.      I mo thuairimse, deimhnítear an anailís a rinne an tAbhcóide Ginearálta Szpunar le comhthéacs fhorálacha Rialachán Uimh. 2027/97, agus leis na cuspóirí a shaothraítear leis an reachtaíocht sin.
27.      I ndáil leis sin, ba mhaith liom a chur in iúl gur athmhúnlaíodh Rialachán Uimh. 2027/97, a glacadh ar dtús chun Coinbhinsiún Vársá a ionchorprú i ndlíchóras an Chomhphobail agus chun na teorainneacha ar dhliteanas aeriompróirí a leagtar síos leis an gCoinbhinsiún sin (17) a mhéadú, chun é a thabhairt i gcomhréir le forálacha Choinbhinsiún Montréal.(18)
28.      Is fíor nach léir ó na
travaux préparatoires a bhaineann le glacadh Rialachán Uimh. 2027/97, gur thug reachtóir an Aontais aghaidh go sainráite ar chur i bhfeidhm na rialach dlínse a bunaíodh le hAirteagal 33 de Choinbhinsiún Montréal maidir le hiompar d’aer laistigh de chríoch Ballstáit aonair.
29.      Ar an gcéad dul síos, áfach, tugaim faoi deara gur bhain breithnithe áirithe a bhaineann le cinneadh na gcúirteanna a bhfuil dlínse acu le glacadh Rialachán Uimh. 2027/97, ina leagan bunaidh. Go deimhin, foráiltear leis an togra le haghaidh rialacháin ón gCoimisiún, in Airteagal 7, ‘go bhféadfaidh daoine atá i dteideal cúitimh i gcás tionóisce a bhaineann le haeriompróirí Comhphobail, i dteannta na bhféidearthachtaí dá bhforáiltear in Airteagal 28 de Choinbhinsiún Vársá, caingean le haghaidh damáistí a thabhairt os comhair chúirteanna agus bhinsí na mBallstát ina bhfuil sainchónaí nó buanchónaí ar an taistealaí’. (19) Mar sin féin, scriosadh Airteagal 7 mar gheall ar na ‘fadhbanna dlíthiúla agus ábhartha an‑chasta’ a ardaíodh leis, mar gheall ar ‘an bhféidearthacht caingean le haghaidh damáistí a thabhairt os comhair chúirteanna na mBallstát ina bhfuil sainchónaí nó buanchónaí ar an taistealaí’, agus ‘ar cheart iad a réiteach sula bhféadfaí an t‑éileamh ar chúiteamh a shocrú’. (20)
30.      I mo thuairimse, is léir ó scriosadh Airteagal 7 den togra le haghaidh rialacháin a thíolaic an Coimisiún gur mhian le reachtóir an Aontais, agus Rialachán Uimh. 2027/97 á ghlacadh aige, tagairt a dhéanamh d’Airteagal 28(1) de Choinbhinsiún Vársá chun cinneadh a dhéanamh maidir leis na cúirteanna a bhfuil dlínse acu éilimh ar chúiteamh arna dtionscnamh ar bhonn an Rialacháin sin a éisteacht agus gan foráil a dhéanamh maidir le rogha bhreise nó leithleach cúirte.
31.      Ar an taobh eile, ní mór a lua go luaitear in aithris 4 de Rialachán Uimh. 2027/97, ina leaganacha bunaidh arna leasú, ‘nach ann a thuilleadh don idirdhealú idir iompar náisiúnta agus iompar idirnáisiúnta sa mhargadh eitlíochta inmheánach’ [Aistriúchán neamhoifigiúil.]. Ar an gcaoi chéanna, foráiltear le haithris 8 de Rialachán Uimh. 889/2002 ‘sa mhargadh eitlíochta inmheánach, tá deireadh curtha leis an idirdhealú idir iompar náisiúnta agus iompar idirnáisiúnta agus is iomchuí, dá bhrí sin, an leibhéal céanna agus an cineál céanna dliteanais a bheith ann in iompar idirnáisiúnta agus náisiúnta laistigh den Chomhphobal’. Sa ráiteas míniúcháin a ghabhann leis an togra le haghaidh Rialachán Uimh. 889/2002, luaigh an Coimisiún freisin go bhfuil feidhm ag Rialachán Uimh. 2027/97, ina leagan bunaidh, ‘maidir le hiompróirí uile an Chomhphobail Eorpaigh, gan beann ar na turais a dhéantar, cumhdaítear lena fhorálacha iompar paisinéirí intíre, laistigh den Chomhphobal agus iompar paisinéirí idirnáisiúnta’[Aistriúchán neamhoifigiúil.]. Dá bhrí sin, bhí sé i gceist leis na leasuithe ar Rialachán Uimh. 2027/97,
interalia, ‘na forálacha maidir le dliteanas, díolúine agus cúiteamh i gcás báis nó díobhála a thabhairt i gcomhréir go díreach le téacsanna na bhforálacha coibhéiseacha i gCoinbhinsiún Montréal,
ionas go mbeidh na rialacha is infheidhme maidir le hiompróirí Comhphobail aonfhoirmeach, gan beann ar cé acu an turas idirnáisiúnta, laistigh den Chomhphobal nó turas inmheánach é’. (21)
32.      Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go mbeidh feidhm ag rialacha substainteacha agus ag rialacha nós imeachta Choinbhinsiún Montréal araon maidir le hiompar d’aer a oibrítear i gcríoch Ballstáit aonair(22) ós rud é go bhféachtar le
beartas aeriompair na hEorpa le réimsí áirithe de dhliteanas iompróra a chomhchuibhiú agus tacar comhleanúnach de chearta paisinéirí a chur i bhfeidhm, chun cuspóir na haonfhoirmeachta a shaothraítear leis an gcoinbhinsiún sin a léiriú, i ndlí an Aontais.
33.      I bhfianaise an mhéid uile
roimhe seo, molaim gurb é freagra na Cúirte ar an gcéad cheist a tharchuirtear chun réamhrialú nach mór Airteagal 3(1) de Rialachán Uimh. 2027/97, a léiriú sa chaoi go rialaítear cinneadh na gcúirteanna a bhfuil dlínse chríochach acu caingean le haghaidh damáistí i gcoinne aeriompróir de chuid an Aontais a éisteacht le hAirteagal 33 de Choinbhinsiún Montréal, lena n‑áirítear maidir le hiompar laistigh de Bhallstát den Aontas Eorpach.
An dara ceist
34.      Lena dara ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gcaitear Airteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal a léiriú sa chaoi go bhféadfaí a mheas gurb ionann príomháit chónaithe agus buanáit chónaithe an phaisinéara, i gcás inar tugadh an conradh i gcrích ar líne, agus an áit ina bhfuil bunaíocht ag [an iompróir] inar tugadh an conradh aeriompair i gcrích?
35.      Mar réamhphointe, meabhraím gur cásdlí socair é nach mór forálacha conartha idirnáisiúnta, amhail Coinbhinsiún Montréal, a léiriú de mheon macánta i gcomhréir leis an ngnáthbhrí atá le tabhairt dá théarmaí ina gcomhthéacs agus i bhfianaise a aidhme
agus a chuspóra, i gcomhréir leis an dlí idirnáisiúnta ginearálta, atá ina cheangal ar an Aontas, mar a chódaítear le hAirteagal 31 de Choinbhinsiún Vín maidir le Dlí na gConarthaí an 23 Bealtaine 1969 (Recueil des traités des Nations unies, Iml. 1155, lch. 331) (‘Coinbhinsiún Vín’). (23) Foráiltear le hAirteagal 32 den Choinbhinsiún sin freisin go bhféadfar dul ar iontaoibh modhanna forlíontacha léirithe, go háirithe na
travaux préparatoires don chonradh atá i gceist agus na himthosca inar tugadh i
gcrích é. (24)
36.      Thairis sin, ós rud é nach bhfuil an Chúirt ach ar cheann amháin den iliomad cúirteanna ar fud an domhain a bhfuil dlínse acu chun Coinbhinsiún Montréal a léiriú, agus ós rud é go bhfuil cur i bhfeidhm aonfhoirmeach an Choinbhinsiúin sin sna Stáit uile is Páirtithe idéalach le baint amach, ba cheart don Chúirt na cinntí a thug cúirteanna na Stát sin is Páirtithe a chur san áireamh agus an tábhacht a thabhairt dóibh nach mór dóibh a bheith acu, gan ceangal a bheith orthu iad a leanúint go neamhchriticiúil.(25)
37.      De réir na Cúirte, cinntear le hAirteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal, maidir le dlínse, ní hamháin cén Stát a bhfuil dlínse dhlíthiúil aige cás a éisteacht, ach freisin an chúirt a fhéadfaidh, i measc iad siúd a bhfuil a suíomh acu sa chríoch sin, a dhearbhú go bhfuil dlínse ratione loci aici, trí bhíthin nascfhachtóirí sonracha. Dá bhrí sin, chinn an Chúirt, de réir a foclaíochta féin, nach mór Airteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal a mheas mar Airteagal lena rialaítear ní hamháin leithdháileadh na dlínse idir na Stáit is páirtithe sa Choinbhinsiún sin ach chomh maith leis sin, leithdháileadh na dlínse críche idir cúirteanna gach ceann de na Stáit sin freisin. (26)
38.      As na ceithre cúirte a bunaíodh le hAirteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal, bhí go leor deacrachtaí léirithe ag an tríú ceann, a chomhfhreagraíonn don ‘áit ina bhfuil bunaíocht ag [an iompróir] inar
tugadh an conradh i gcrích’, go háirithe toisc go bhfuil earnáil na heitlíochta curtha in oiriúint d’fhás tapa an ticéadaithe ar líne agus i bhfianaise an mhéadaithe atá ag teacht ar líon na bpaisinéirí a cheannaíonn a n‑aerthicéid ar an mbealach sin amháin. Tugaim faoi deara i ndáil leis sin nach bhfuil an cásdlí náisiúnta aonfhoirmeach ina léiriú ar an bhfrása sin maidir leis an bhféidearthacht a mheas go gcumhdaítear leis cúirt phríomháit chónaithe agus bhuanáit chónaithe an phaisinéara.
39.      Dá bhrí sin, chinn District Court in California (Cúirt Dúiche, Stáit Aontaithe Mheiriceá) go n‑eisítear ticéad leictreonach de ghnáth san áit a gceannaítear é agus go bhfuil conradh ‘tugtha
i gcrích’, de réir bhrí Airteagal 28 de Choinbhinsiún Vársá, san áit ina ndearnadh an gníomh deireanach atá riachtanach do chruinniú mhianta na bpáirtithe, eadhon ‘an áit ina gcuireann an páirtí glactha’ a thoiliú in iúl nó ina léiríonn sé a thoiliú agus ina gcuireann sé é in iúl. Dá bhrí sin, féadfar a mheas, go bunúsach, go bhfuil áit ghnó sna Stáit Aontaithe Mheiriceá ag aerlíne eachtrach a bhfuil comhpháirtíocht aici le haeriompróir de chuid na Stát Aontaithe Mheiriceá trínar féidir léi conarthaí a thabhairt i gcrích, agus féadfar agairt a dhéanamh ina leith in California i gcás inar ghlac an paisinéir leis an tairiscint agus ina ndearna sé an gníomh íocaíochta deiridh ina theach féin in California tríd an idirlíon nó ag aerfort Los Angeles.(27)
40.      Ar an gcaoi chéanna, mar a chuireann an chúirt a rinne an tarchur in iúl, de réir an Corte suprema di cassazione (an Chúirt um Achomharc Deiridh), i gcás ina gceannaítear ticéid go leictreonach, ní mór an bhunaíocht inar tugadh an conradh i gcrích a shainaithint gan beann ar shuíomh fisiciúil ghníomhaireachtaí, fhochuideachtaí nó bhrainsí an aeriompróra lena mbaineann. Dá bhrí sin, aithníonn sí dlínse chúirteanna na hIodáile maidir leis an áit ina bhfuil sainchónaí ar an
bpaisinéir
i gcás ticéid le haghaidh aeriompar idirnáisiúnta a cheannach go díreach ar líne, ar an bhforas gurb é an áit ina bhfuil sainchónaí ar na ceannaitheoirí an áit inar tháinig siad ar an eolas faoi ghlacadh na tairisceana a rinneadh trí bhíthin an t‑ordú a sheoladh go leictreonach agus an chomaoin a íoc.(28)
41.      Os a choinne sin, in Québec (Ceanada), dhiúltaigh cúirt cheana féin don argóint go bhféadfadh ‘an bhunaíocht inar
tugadh an conradh i gcrích’ a bheith ina suíomh ríomhaire pearsanta, mar an áit inar ceannaíodh na ticéid eitilte.(29)
42.      Measann cúirteanna na Fraince freisin nach bhfuil dlínse chríochach ag cúirt na háite a bhfuil sainchónaí ar an bpaisinéir caingean le haghaidh damáistí a tugadh ar bhonn Choinbhinsiún Montréal a éisteacht, lena n‑áirítear i gcás inar ceannaíodh an t‑aerthicéad go díreach ar shuíomh gréasáin aerlíne de chuid na Fraince nó trí ghníomhaireacht taistil a bhíonn ag feidhmiú
go heisiach ar an idirlíon.(30)
43.      Thairis sin, i Lucsamburg, dearbhaíonn Giúistís na Síochána go córasach nach bhfuil aon dlínse chríochach aige caingean le haghaidh damáistí a éisteacht arna tabhairt ar bhonn Choinbhinsiún Montréal i leith damáiste do mhaoin, i gcás ina bhfuil oifig chláraithe na haerlíne suite i Stát eile, go mbaineann an t‑éileamh le heitilt a bhfuil a ceann scríbe i Stát eile, agus ‘nach léir ó na doiciméid atá i gceist go bhfuil bunaíocht ag [an aeriompróir] i Lucsamburg inar tugadh an conradh aeriompair i gcrích’, cé gur ceannaíodh an t‑aerthicéad ar líne.(31)
44.      Ní mór a mheas, dá bhrí sin, nach bhfuil aon léiriú bunaithe ann faoi láthair ar an nath ‘áit ina bhfuil bunaíocht ag [an iompróir] inar
tugadh
an conradh i gcrích’ laistigh de na Stáit is páirtithe i gCoinbhinsiún Montréal.
45.      Ba cheart a thabhairt faoi deara, áfach, gur léir ó na travaux préparatoires do Choinbhinsiún Montréal go raibh iliomad plé ar an gceist maidir le ‘cúigiú cúirt’, a chomhfhreagraíonn nó do phríomháit chónaithe agus do bhuanáit chónaithe an phaisinéara nó don áit ina bhfuil sainchónaí air, a chur leis na ceithre chúirt
dá bhforáiltear in Airteagal 28 de Choinbhinsiún Vársá. Ba ábhar conspóide agus freasúra suntasach ó roinnt mhaith toscaireachtaí é an chúirt
breise sin a chur isteach, agus d’áitigh Stáit Aontaithe Mheiriceá go bhféadfadh paisinéirí imeachtaí dlíthiúla a thionscnamh i gcoinne an iompróra ina Stát tionscnaimh, (32) faoi réir coinníollacha áirithe, áfach.
46.      Faoi na coinníollacha sin, níl cúirt
‘chríoch Stáit is Páirtí ina bhfuil a phríomháit chónaithe agus a bhuanáit chónaithe ag an bpaisinéir tráth na tionóisce’, dá bhforáiltear in Airteagal 33(2) de Choinbhinsiún Montréal, infheidhme ach amháin má tá na héilimh ar dhamáistí bunaithe ar bhás an phaisinéara nó ar dhíobháil phearsanta don phaisinéir. Coinníonn an chúirt
sin nasc le haeriompróirí freisin. Go deimhin, ceanglaítear ar an iompróir ‘seirbhísí aeriompair a oibriú’ chuig críoch an Stáit is Páirtí ina bhfuil a phríomháit chónaithe agus a bhuanáit chónaithe ag an bpaisinéir nó uaithi, ‘lena aerárthach féin nó le haerárthach iompróra eile de bhua comhaontú
tráchtála’, agus ‘ina n‑oibríonn an t‑iompróir sin seirbhísí aeriompair ó áitreabh a léasaíonn sé féin nó iompróir eile lena bhfuil comhaontú tráchtála aige’.(33)
47.      Mar a luaigh an Coimisiún, agus an ceart aige, ag an éisteacht, tráth na caibidlíochta maidir le glacadh Choinbhinsiún Montréal, bhí na Stáit is Páirtithe ar an eolas faoi áirithintí ar líne a úsáid.(34)
48.      I bhfianaise na n‑agóidí a chuir roinnt
toscaireachtaí in iúl maidir le ‘cúigiú cúirt’ a chur leis
agus a raon feidhme teoranta d’éilimh
i gcás
díobháil
phearsanta a d’fhulaing paisinéirí, ar choinníoll, thairis sin, go n‑oibríonn an t‑aeriompróir a sheirbhísí agus go ndéanann sé a ghníomhaíochtaí, go díreach nó trí bhíthin comhaontú tráchtála le hiompróir eile, sa tír lena mbaineann, ní fúmsa, i mo thuairim, raon feidhme na cúirte
sin a leathnú chuig éilimh seachas na héilimh sin dá dtagraítear go sainráite i bhfoclaíocht Airteagal 33(2) de Choinbhinsiún Montréal.(35)
49.      Thairis sin, dá nglacfaí leis ‘go gcomhfhreagraíonn an spás fíorúil don limistéar geografach’ (36) de phríomháit chónaithe agus de bhuanáit chónaithe gach paisinéara, chiallódh inrochtaineacht ardáin díolacháin ar líne amháin go mbeadh údar le dlínse chúirteanna i bpríomháit chónaithe agus i mbuanáit chónaithe gach paisinéara. Dealraíonn sé dom go bhfuil toradh den sórt sin contrártha do chuspóirí na hintuarthachta agus na deimhneachta dlíthiúla maidir le hainmniú cúirteanna a bhfuil dlínse chríche acu a shaothraítear le hAirteagal 33 de Choinbhinsiún Montréal.(37)
50.      Ba mhaith liom a rá freisin, cé nach dtugtar an chosaint is mó do phaisinéirí le léiriú den sórt sin, gur réimse dlí speisialta é an dlí aeriompair, ós rud é go meastar go traidisiúnta go bhfuil paisinéirí mar chuid de chatagóir áirithe tomhaltóirí (38). Mar shampla, de réir analaí, Rialachán (CE) Uimh. 261/2004 ó Pharlaimint na hEorpa
agus ón gComhairle an 11 Feabhra 2004 lena mbunaítear rialacha comhchoiteanna maidir le cúiteamh agus cúnamh do phaisinéirí i gcás nach gceadófar dóibh bordáil agus i gcás ina gcuirfear eitiltí ar ceal nó i gcás ina gcuirfear moill fhada orthu, agus lena n‑aisghairtear Rialachán (CEE) Uimh. 295/91(39) tá sé ráite ag an gCúirt go bhféadfaidh paisinéirí a thionscnaíonn caingean le haghaidh cúitimh i gcoinne aeriompróra ar bhonn an Rialacháin sin a gcaingean a thabhairt os comhair na gcúirteanna san áit ina bhfuil a oifig chláraithe, a riarachán lárnach nó a phríomháit ghnó ag an iompróir sin, nó os comhair na gcúirteanna san áit inar soláthraíodh na seirbhísí nó inar cheart iad a sholáthar, eadhon áit imeachta nó áit teachta an aerárthaigh. (40) Dá bhrí sin, ní nascfhachtóir é sainchónaí nó príomháit chónaithe agus buanchónaí an phaisinéara ach oiread lena gceadaítear
an chúirt inniúil a ainmniú i gcásanna den sórt sin.
51.      Dá bhrí sin, ba cheart a chur in iúl d’aerphaisinéirí, mura mbeidh a bpríomháit chónaithe agus a mbuanáit chónaithe i gcomhthráth leis an áit ina bhfuil sainchónaí ag an aerlíne, le príomháit ghnó na haerlíne nó le ceann scríbe na heitilte, nach mbeidh siad in ann brath ar Airteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal chun caingean a thabhairt os comhair chúirteanna na háite ina bhfuil a bpríomháit chónaithe agus a mbuanáit chónaithe suite.
52.      Cé go bhfuarthas an t‑aerthicéad trí ardán díolacháin neamhspleách ar líne agus ní go díreach ar shuíomh gréasáin na haerlíne, ní athraítear an léamh sin ar Airteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal atá beartaithe agam a dhéanamh.
53.      I bhfianaise a bhfuil thuasluaite, molaim gur cheart don Chúirt an dara ceist a tarchuireadh le haghaidh réamhrialú a fhreagairt sa chaoi
nach mór Airteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal a léiriú sa chaoi go bhféadfaí a mheas nach n‑áirítear príomháit chónaithe agus buanáit chónaithe an phaisinéara, i gcás inar tugadh an conradh i gcrích ar líne,
leis
‘an áit ina bhfuil bunaíocht ag [an iompróir] inar tugadh an conradh i gcrích’?
An tríú ceist
54.      Lena tríú ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil
Airteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal le léiriú sa chaoi go dtagraíonn an áit ina bhfuil bunaíocht ag an iompróir inar tugadh an conradh i gcrích don áit inar
tugadh
conradh maidir le príomhoibleagáid an aeriompair i gcrích agus ní don áit inar tugadh conradh i gcrích maidir leis an tseirbhís choimhdeach óna bhfuil an t‑iompróir faoi dhliteanas, más rud é nach ionann an áit dheireanach sin agus an chéad áit?
55.      Ba mhaith liom a chur in iúl gur léir ó fhoclaíocht Airteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal go bhféadfaidh an t‑iarratasóir rogha a dhéanamh agóid
a dhéanamh i gcoinne an aeriompróra lena mbaineann, i gcríoch ceann de na Stáit is Páirtithe,
inter alia, sna cúirteanna don áit ina bhfuil ‘bunaíocht ag an iompróir inar
tugadh an conradh i gcrích’. Ina litir, tugtar le fios leis an bhforáil sin go dtagraíonn an coincheap ‘conradh’ ar bhonn níos ginearálta do ‘chonradh aeriompair’, a d’fhéadfadh a bheith bainteach le hiompar idirnáisiúnta paisinéirí agus le bagáiste nó lasta araon, i gcomhréir le raon feidhme an choinbhinsiúin sin.
56.      Mar sin féin, ní shonraítear san Airteagal sin, i gcás paisinéirí a a iompar d’aer a bhfuil bagáiste cláraithe á dtionlacan acu, an bhfuil an conradh chun paisinéirí a iompar le hidirdhealú ón gconradh chun an bagáiste sin a iompar i gcás nár cuireadh na conarthaí sin i gcrích san áit chéanna nó, mar a áitíonn an Coimisiún, an gá an seiceáil isteach an bhagáiste a mheas go córasach mar sheirbhís atá coimhdeach le conradh aonair chun paisinéirí a iompar. Ina theannta sin, ní léir soiléiriú den sórt sin ach oiread ó aon fhoráil eile de Choinbhinsiún Montréal ná ó na travaux préparatoires.
57.      Mar sin féin, má mheastar gur seirbhís choimhdeach é iompar bagáiste a áirítear i gconradh aonair chun paisinéirí (41) a iompar d’aer nó i gconradh atá indeighilte ann féin, atá ar leithligh ón gconradh chun paisinéirí a iompar(42) is cosúil dom go bhfuil gá leis an léiriú céanna ar Airteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal.
58.      I gcomhthéacs paisinéirí a iompar d’aer(43) bíonn iompar bagáiste coimhdeach i gcónaí le hiompar an phaisinéara atá i gceist, agus is réamhriachtanas de sin é. (44) Ní bhaineann sé le hábhar cé acu a mheastar nó nach meastar gur ‘seirbhís’ í an tseirbhís sin atá coimhdeach le conradh aonair chun paisinéirí a iompar d’aer nó cé acu a fhéadfar nó nach bhféadfar í a aicmiú mar ‘chonradh’ atá coimhdeach leis an bpríomhchonradh chun paisinéirí a iompar d’aer. Ní féidir a mheas go bhfuil seirbhís nó conradh coimhdeach cinntitheach chun an áit ina bhfuil bunaíocht ag an iompróir ina
‘dtugtar an conradh i gcrích’ a shainaithint. Ní mór forlámhas a bheith ag an bpríomhsheirbhís, (45) ionas go mbeidh ar an gcúirt ar tugadh na himeachtaí os a comhair, d’fhonn a dlínse a chinneadh, a cinneadh a bhunú ar an bprionsabal go leanann an gabhálas an príomhpháirtí. (46)
59.      Dá bhrí sin,
maidir leis an tríú cúirt dá bhforáiltear in Airteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal, atá oscailte don ghearánaí i gcaingean i leith dliteanais i gcoinne aeriompróra,
déantar tagairt leis sin don chúirt san áit ina bhfuil bunaíocht ag an iompróir inar
tugadh an príomhchonradh iompair nó an príomhsheirbhís i gcrích.
60.      Tá an léiriú sin, i mo thuairimse, comhsheasmhach le cuspóir
Choinbhinsiún
Montréal. Dá bhrí sin, is léir ó bhrollach an Choinbhinsiúin sin go raibh sé beartaithe ag na Stáit is Páirtithe ann ní hamháin ‘cosaint leasanna tomhaltóirí in aeriompar idirnáisiúnta a áirithiú’, ach freisin ‘rialacha áirithe lena rialaítear [iompar den sórt sin, chun] cothromaíocht chóir
leasanna a bhaint amach a chomhchuibhiú agus a chódú tuilleadh’.(47)
61.      Leis an léiriú
ar dá réir, leis na focail ‘bunaíocht inar tugadh an conradh i gcrích’, ainmnítear le hAirteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal an bunaíocht inar tugadh an príomhchonradh nó an príomhsheirbhís i gcrích, cuirtear le cothromaíocht chóir leasanna na dtomhaltóirí agus na n‑aeriompróirí trí intuarthacht agus deimhneacht dhlíthiúil níos fearr a áirithiú. Seachnaítear le léiriú den sórt sin a mheas go ndeonaítear rogha éagsúil dlínse do phaisinéirí a iarrann a mbagáiste a iompar nuair a chuireann siad iad féin i láthair ag an aerfort, tar éis conradh chun paisinéirí a iompar d’aer a thabhairt i gcrích in áit ar leith, i gcás caingean le haghaidh dliteanais a eascraíonn as damáiste a dhéantar do bhagáiste, i gcomparáid le paisinéirí a cheannaigh na seirbhísí a bhaineann le hiompar an phaisinéara agus a bhagáiste ag an am céanna.
62.      Molaim, dá bhrí sin,
don Chúirt Bhreithiúnais an tríú ceist a tharchuireadh a fhreagairt sa chaoi nach mór
Airteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal a léiriú sa chaoi go dtagraíonn an áit ina bhfuil bunaíocht ag an iompróir inar tugadh an conradh i gcrích don áit ina ndearnadh conradh maidir le príomhoibleagáid an aeriompair agus ní don áit ina ndearnadh conradh maidir leis an tseirbhís choimhdeach óna bhfuil an t‑iompróir faoi dhliteanas, más rud é nach ionann an áit dheireanach sin agus an chéad áit.
63.      D’fhéadfainn stopadh anseo,
ós rud é go bhfuil freagraí beachta molta agam ar na trí cheist a tarchuireadh chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú.
64.      Mar sin féin, tá sé ráite ag an gcúirt a rinne an tarchur arís agus arís eile, dá n‑eisiafaí, leis na freagraí a thug an Chúirt, a dlínse mar an chúirt
in áit phríomhchónaithe agus bhuanchónaithe an phaisinéara, go mbeadh uirthi dlínse a dhiúltú i bhfabhar chúirteanna Chúige Barcelona, a chomhfhreagraíonn do na trí cúirte
eile a bhunaítear le
hAirteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal, eadhon an chúirt um shainchónaí an iompróra, príomháit ghnó an iompróra agus an ceann scríbe. Ós rud é go measaim nach féidir ‘áit ina bhfuil bunaíocht ag [an iompróir] inar
tugadh an conradh i gcrích’ a thuiscint mar thagairt a dhéanamh do phríomháit chónaithe agus do bhuanáit chónaithe an phaisinéara, is cosúil go mbeidh tuiscint
níos leithne ar an léiriú is féidir a thabhairt ar an nath sin, go háirithe i gcás ina dtugtar an conradh iompair i gcrích ar líne,
úsáideach chun cur leis na freagraí a tugadh don chúirt a rinne an tarchur.
Léiriú ar an nath ‘áit ina bhfuil bunaíocht ag [an iompróir] inar tugadh an conradh i gcrích’
65.      In 1929, nuair a glacadh Coinbhinsiún Vársá,
b’ionann
ceannacháin ticéad aerlíne agus idirbhearta ina raibh gach ticéad ceannaithe go pearsanta ag an bpaisinéir ag oifig na haerlíne. Cé go bhféadfadh paisinéirí, i gcásanna áirithe, a dticéid a cheannach ar chuntar aerlíne eile nó gníomhaire taistil tríú páirtí, nach ndearna an t‑iompar, lena ndearna an aerlíne a bhí i mbun an iompair sin comhpháirtíocht, bhí suíomh geografach sonrach
ag na hoifigí inar ceannaíodh nó inar bailíodh ticéid go córasach.
66.      Forbraíodh coimisiúnú ríomhairí agus rochtain ar an idirlíon sa dara leath den 20ú haois, rud a chuir ar chumas aerlínte, ó dheireadh an chéid sin,
aerthicéid a thairiscint le haghaidh áirithintí ar an idirlíon. Cé go raibh ag dréachtóirí Choinbhinsiún Montréal ar eolas faoin bhféidearthacht sin, d’fhéadfadh sé nach raibh siad in ann méid an tionchair a bheadh ag forbairtí teicneolaíochta ar thicéadú ar líne a thuar. Mheas siad, dá bhrí sin, gurbh iomchuí foclaíocht Airteagal 28(1) de Choinbhinsiún Vársá a choinneáil
in Airteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal.
67.      Le ceannach ticéad ar líne, áfach, caitear amhras ar na modhanna traidisiúnta chun conarthaí a aimsiú chun críoch dlínse. I bhformhór na n‑idirbheart a bhaineann le ticéid leictreonacha, níl an aerlíne ná an paisinéir sa limistéar chéanna ná fiú sa tír chéanna. Ardaítear ceist leis
an achar fisiceach idir na páirtithe agus an fíoras go dtugtar an conradh i gcrích trí ghníomh seachas síniú traidisiúnta an cheist maidir le cinneadh beacht na háite ‘ina bhfuil bunaíocht ag [an iompróir] inar tugadh an conradh i gcrích’, de réir bhrí Choinbhinsiún Montréal.
68.      Go litriúil, is ionann go bunúsach foclaíocht Airteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal agus foclaíocht Airteagal 28(1) de Choinbhinsiún Vársá. Ar an taobh eile, más i bhFraincis amháin a bhí Coinbhinsiún Vársá barántúil, tá téacs Choinbhinsiún Montréal barántúil i bhFraincis(48) i mBéarla, in Araibis, i Sínis, i Spáinnis agus i Rúisis. (49) Ar an gcéad amharc, is féidir a cheistiú an bhfuil neamhréireacht ann idir foclaíocht an leagain Fhraincise den tríú cúirt
a bunaíodh le hAirteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal, ar thaobh amháin, agus foclaíocht na leaganacha Béarla agus Spáinnise, ar
an taobh eile. (50)
69.      Cé go dtagraítear sa leagan Fraincise don ‘áit ina bhfuil bunaíocht ag [an iompróir] inar
tugadh an conradh i gcrích’, sonraítear sa leagan Béarla gurb é sin an áit ‘where it has a place of business through which the contract has been made’ (nó buanaíocht aige inar
tugadh an conradh i gcrích) agus tagraítear sa leagan Spáinnise don áit ‘en que tiene una oficina por cuyo conducto se ha celebrado el contrato’ (‘áit ina bhfuil oifig aige inar
tugadh an conradh i gcrích’). (51)
70.      Is fíor go gciallaíonn an t‑ilteangachas agus an éagsúlacht teanga a eascraíonn as sin go ginearálta go bhféadfadh ainm nó ainmniúchán difriúil a bheith ag eilimint ar leith i ngach leagan teanga, gan difríocht sa bhrí a léiriú go córasach leis sin.(52)
71.      Mar sin féin, ní mór a thabhairt faoi deara, mar a luaigh mé cheana féin i mír
38 den Tuairim seo, nach ndéanann na cúirteanna náisiúnta éagsúla ar iarradh orthu é a chur i bhfeidhm an tríú cúirt
a bunaíodh le hAirteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal a léiriú
go haonfhoirmeach, lena n‑áirítear maidir leis an méid atá le tuiscint leis na focail ‘ina bhfuil
bunaíocht aige’ agus a gcoibhéisí sna leaganacha teanga éagsúla.
72.      Dá bhrí sin, mar thoradh ar an gcoincheap ‘possession’ ar ‘établissement’,
déanann
cúirteanna áirithe de chuid na Fraince léiriú sriantach ar an gcúirt
sin,
agus d’eisiaigh siad oifigí gníomhaire, atá freagrach as ticéid a dhíol, atá neamhspleách ar an aerlíne.(53) Os a choinne sin, measann cúirteanna eile go gcuimsíonn na téarmaí sin, nó a gcoibhéisí teanga ar a laghad, raon leathan suíomhanna agus go n‑áirítear leo ní hamháin brainse nó bonneagar fisiceach na haerlíne trínar díoladh na ticéid, ach freisin na suíomhanna a arna mbainistiú ag ngníomhaire neamhspleách san áit ina ndíoltar an ticéad agus a oibríonn ar son
an aerlíne. Tá feidhm aige sin, go háirithe, maidir le cúirteanna na Stát Aontaithe Mheiriceá, (54) na hIodáile (55) agus na hIorua. (56)
73.      Tá amhras orm faoina bhfuil ar intinn ag dréachtóirí Choinbhinsiún Montréal i ndáil leis sin. Le linn na caibidlíochta, an raibh sé i gceist a áirithiú go gcomhfhreagraíonn na téarmaí a roghnaíodh do na leaganacha Béarla agus Fraincise chomh beacht agus is féidir leis an téarma atá ann sa Fhraincis, a raibh a dtéarmaí i gCoinbhinsiún Vársá cheana féin, nó an raibh tionchar ag difríocht tuairime ar roghnú na dtéarmaí sna leaganacha teanga eile (57)?
74.      Ní thugtar freagra aonchiallach ar an gceist sin le travaux préparatoires Choinbhinsiún Montréal. Cé gur féidir a thabhairt faoi deara go raibh an tríú cúirt
a bunaíodh le hAirteagal 33(1) den leagan Béarla de Choinbhinsiún Montréal ina ábhar d’athrú foclaíochta le linn na caibidlíochta, ós rud é gur cuireadh ‘has an establishment by which the contract has been made’ in ionad an natha ‘has a place of business through which the contract has been made’, atá i dtograí
áirithe, níl na cúiseanna leis an athrú sin soiléir ó na travaux préparatoires. (58) Bhain an plé maidir leis an mbrí a thugtar don choincheap ‘establishment’ i mBéarla go sonrach freisin le húsáid an téarma sin sna tograí éagsúla maidir le foclaíocht na forála, a bhí le teacht chun bheith ina Airteagal 33(2) de Choinbhinsiún Montréal. Cé go dtugtar le fios leis na comhráite sin go bhfuil brí níos cúinge ag an gcoincheap ‘establishment’ ná mar a thugtar don choincheap ‘place of business’, (59) ní fhágann na travaux préparatoires gur féidir a chinneadh an raibh rogha deiridh na dtéarmaí i mír 1 faoi réir breithnithe den sórt sin, nó cad a bhí i gceist leis an gcoincheap ‘place of business’ i bhfianaise an choincheapa ‘établissement’ sa leagan Fraincise.
75.      Maidir le léiriú conartha idirnáisiúnta, ba mhaith liom a chur in iúl, mar a luaitear i mír 35 den Tuairim seo, go bhforáiltear le hAirteagal 31(1) de Choinbhinsiún Vín go ndéanfar conradh a léiriú ‘de mheon macánta i gcomhréir leis an ngnáthbhrí atá le tabhairt do théarmaí an chonartha ina gcomhthéacs agus i bhfianaise a ábhar agus a chuspóra’[Aistriúchán neamhoifigiúil.]. Luaitear freisin in Airteagal 33(3), a bhaineann le léiriú conarthaí arna bhfíordheimhniú in dhá theanga nó níos mó, ‘go dtoimhdeofar go bhfuil an bhrí chéanna le téarmaí conartha sna téacsanna barántúla éagsúla’. Ba mhaith liom a rá freisin, i gcomhréir le hAirteagal 33(4) den Choinbhinsiún sin, i gcás ina léirítear le comparáid idir na téacsanna barántúla difríocht sa bhrí nach féidir a dhíchur trí na rialacha léirithe eile a chur i bhfeidhm, gurb é an bhrí atá le glacadh ná an bhrí ‘is fearr a thugann na téacsanna chun réitigh a bheidh le glacadh, ag féachaint do chuspóir agus d'aidhm an ghnímh [Aistriúchán neamhoifigiúil.]’.(60)
76.      Bhí foclaíocht Airteagal 28(1) de Choinbhinsiún Vársá, a ndearnadh a shubstaint a atáirgeadh in Airteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal, ag freagairt gan amhras do na cleachtais díola ag an am, dá dtagraítear i mír
65 den Tuairim seo. As na ceithre cúirt atá beartaithe, tá trí cinn acu dírithe chuig áit ina bhfuil dlúthcheangal ag an aeriompróir léi, eadhon an áit ina bhfuil sainchónaí ag an aeriompróir, an phríomháit ghnó agus an áit ina bhfuil bunaíocht aige inar tugadh an conradh i gcrích. I gcás conartha aeriompair idirnáisiúnta, ní dócha go mbeidh príomháit ghnó an iompróra nó
an áit ina bhfuil sainchónaí aige sa tír ina ndéanann an paisinéir an áirithint. Maidir leis an gceathrú rogha, a bhaineann leis an gceann scríbe, cé go nglactar leis go ginearálta, i gcás eitilt fillte, go bhfuil an áit sin mar an gcéanna leis an áit imeachta(61) ní hionann an cás i gcás turas aontreo.
77.      Sna himthosca sin, áitíodh gur ceadaíodh leis
an tríú cúirt
a bunaíodh le hAirteagal 28(1) de Choinbhinsiún Vársá,
arb í an chúirt san áit
‘ina bhfuil bunaíocht ag [an iompróir]
inar
tugadh an conradh i gcrích’, do phaisinéirí tairbhe a bhaint as rogha cúirte
níos fabhraí, ós rud é go raibh sé suite sa Stát is Páirtí inar ceannaíodh an ticéad, ar choinníoll go raibh an cuideachta i mbun gníomhaíocht tráchtála ann.(62) Feictear domsa go bhfuil léamh den sórt sin ar rún
dhréachtóirí Choinbhinsiún Vársá, a bhfuil sé mar aidhm leis a cheadú go leanfar ar a laghad de chaingean os comhair chúirteanna na tíre inar ceannaíodh an ticéad nuair a bhíonn láithreacht tráchtála ag an iompróir ann. I mo thuairimse, ní mór a mheas freisin gur choinnigh dréachtóirí Choinbhinsiún Montréal an rún sin.
78.      Cé gur glacadh Coinbhinsiún Vársá chun forbairt thionscal an aeriompair nuaghinte a chur chun cinn(63) ba cheart a thabhairt faoi deara go n‑áirítear go sainráite i gcuspóirí Choinbhinsiún Montréal, de réir bhrollach an choinbhinsiúin sin, go n‑áiritheofar ‘cosaint leasanna tomhaltóirí in aeriompar idirnáisiúnta
agus an gá atá le cúiteamh cóir bunaithe ar phrionsabal an chúitimh’,
go háirithe i gcás tionóiscí, trí bhíthin córas dliteanas oibiachtúil
aeriompróirí. Dá bhrí sin,
cuireadh deireadh le
Coinbhinsiún Montréal leis an gcóras dliteanais an‑fhabhrach a deonaíodh d’aeriompróirí le Coinbhinsiún Vársá. Thairis sin, mar a luaigh mé i mír 60 den Tuairim seo, bhí sé beartaithe freisin le Coinbhinsiún Montréal ‘cothromaíocht chóir’ a bhaint amach idir leasanna paisinéirí agus leasanna iompróirí. Mar is léir, go bunúsach, ó aithris 7 de Rialachán Uimh. 889/2002,
neartaíodh cosaint paisinéirí agus a gcleithiúnaithe le Coinbhinsiún Montréal agus ní féidir é a léiriú ar bhealach a lagaíonn a gcosaint maidir leis na
rialacha roimhe sin. (64)
79.      I ndomhan domhandaithe ina bhfuil fás tagtha ar mhargadh na n‑aerlínte, ina dtairgtear rogha gan teorainn do phaisinéirí maidir le tairiscintí taistil ó go leor aerlínte eachtracha, agus ina ndéantar formhór mór na gceannach ticéad aerlíne ar an idirlíon, cén léirmhíniú ba cheart a thabhairt ansin ar an nath ‘áit ina bhfuil bunaíocht ag [an iompróir] inar
tugadh an conradh i gcrích’ nuair a thugtar an conradh iompair i gcrích ar líne?
80.      Mar is léir ó mhíreanna 45 go
53 den Tuairim seo, agus cé go dtuigim go bhfuil an dearcadh sin ar neamhréir le cuid den chásdlí, go háirithe cásdlí chúirteanna na hIodáile agus na Spáinne, táim den tuairim, i gcás aerthicéad a cheannach ar líne, nach féidir ‘áit ina bhfuil bunaíocht ag (an iompróir) trínar tugadh an conradh i gcrích’ a thuiscint mar thagairt d’áit shainchónaithe nó do phríomháit chónaithe agus do bhuanáit chónaithe an phaisinéara.
81.      Thairis sin, fiú má ghlactar leis go dtugtar an conradh aeriompair i gcrích i gcás ina ndearbhaíonn an paisinéir go bhfuil sé ar intinn aige íoc as an aerthicéad ar shuíomh gréasáin na haerlíne, ar shuíomh gréasáin gníomhaireachta taistil nó ar shuíomh gréasáin ardáin neamhspleách díolacháin ar líne, ní féidir leis an áit óna ndéanann sé áirithint den sórt sin, i mo thuairimse, comhfhreagairt don áit ina bhfuil bunaíocht ag an iompróir ina
dtugtar an conradh i gcrích. Mar thoradh ar shoghluaisteacht mhéadaithe daoine aonair ar fud an domhain agus ar fhorbairt na rochtana ar an idirlíon, tá méadú tagtha ar líon na n‑áiteanna inar féidir áirithint den sórt sin a thabhairt chun críche, rud a mhéadódh líon na gcúirteanna
insamhlaithe, gan beann ar naisc an phaisinéara nó na haerlíne leis na cúirteanna
sin. Feictear dom go bhfuil sé contrártha leis an gcuspóir cothromaíocht a bhaint amach idir leasanna tomhaltóirí agus aeriompróirí, agus leis an ngá atá le hintuarthacht agus deimhneacht dhlíthiúil níos fearr a áirithiú, a mheas, trí leathanach gréasáin amháin a chruthú, nach mór d’aerlínte glacadh leis an riosca go ndéanfaí iad a ionchúiseamh ar fud an domhain. (65)
82.      Ní féidir ach oiread go bhfreagróidh áit eisiúna an ticéid don ‘áit ina bhfuil bunaíocht ag [an iompróir] inar
tugadh an conradh i gcrích’. Tagann an fhadhb chéanna chun cinn maidir le líon na n‑áiteanna a mhéadú i gcás ina seoltar ticéad leictreonach chuig bosca ríomhphoist nó fón póca an phaisinéara. Is léir freisin ó Choinbhinsiún Montréal nach ndeimhnítear le
heisiúint an ticéid ach amháin an caidreamh conarthach idir na páirtithe. (66)
83.      Mhol an Coimisiún, le himní, ag an éisteacht go bhféadfaí, mar mhalairt air sin,
suíomh fhreastalaí óstach na haerlíne a chur san áireamh, ós rud é go ndéantar na teagmhálacha paisinéirí ar an bhfreastalaí go leictreonach agus a shonraí a thaifeadadh ansin freisin. Ba cheart a thabhairt faoi deara, áfach, gur dhiúltaigh Corte suprema di cassazione (Cúirt Achomharc na hIodáile) don rogha sin, ar an bhforas go mbeadh sé míréasúnta a cheangal ar an bpaisinéir suíomh an fhreastalaí lena mbaineann a chinneadh. Dá bhrí sin, bhí sí den tuairim, murab ionann agus cás ina gceannaítear ticéid ar an teileafón nó ar an láthair ón aerlíne, nach bhfuil aon eolas ag an bpaisinéir ar shuíomh geografach fhreastalaí na haerlíne tráth a fhaigheann sé rochtain ar an suíomh. Dúirt sí freisin go mbeadh torthaí neamhchinnte mar thoradh ar imscrúdú den sórt sin agus go mbeadh sé deacair réiteach a dhéanamh le cuspóirí na hintuarthachta a shaothraítear leis na rialacha dlínse. (67) Aontaím leis an anailís sin.
84.      An gá a bhaint de thátal as sin nach féidir an ‘áit ina bhfuil bunaíocht ag [an iompróir]
inar
tugadh an conradh i gcrích’ a shainiú go geografach i gcás aerthicéid a cheannach ar an idirlíon, agus mar thoradh air sin nach bhfuil an tríú cúirt
a bunaíodh le hAirteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal ar fáil don phaisinéir?
85.      Nílim cinnte faoi sin.
86.      Dá mba amhlaidh an cás, bheadh rogha na gcúirteanna ag paisinéirí a roghnódh eitilt arna hoibriú ag cuideachta eachtrach teoranta do chúirteanna na háite ina bhfuil sainchónaí ar an iompróir, a príomháite gnó an iompróra, nó an chinn scríbe, agus bheadh siad i staid
nach bhféadfaidís caingean a thionscnamh i gcoinne an aeriompróra ach amháin os comhair cúirteanna eachtracha i gcás díospóide. Is dócha go rachadh córas den sórt sin chun tairbhe d’iompróirí den chuid is mó, toisc go bhfuil sé an‑solúbtha agus go laghdaíonn sé go mór na costais a bhaineann le háirithintí agus ticéid a láimhseáil, agus ag an am céanna go gcuirfí iallach ar phaisinéirí caingean dlí a thionscnamh i dtír eachtrach nach bhfuil aon teagmháil acu léi.(68)
87.      I mo thuairimse, cruthaíonn sé sin éagothroime idir paisinéirí agus aeriompróirí a raibh sé beartaithe ag dréachtóirí Choinbhinsiún Montréal a sheachaint.
88.      Dá bhrí sin, b’iomchuí gan í féin a theorannú do léiriú litriúil amháin ar Airteagal 33(1) den choinbhinsiún sin ach léiriú leathan a ghlacadh, lena gcuirtear san áireamh staid reatha na hearnála eitlíochta agus a claochlú mar thoradh ar
dhul chun cinn teicneolaíoch, agus arb é an ceann is iomchuí chun aidhm agus cuspóir Choinbhinsiún Montréal a bhaint amach: i mbeagán focal, léiriú athraitheach ar an bhforáil sin a ghlacadh, ‘i bhfianaise na ndálaí maireachtála agus taistil atá ann “faoi láthair”’, chun athleagan a chur
ar an bhfoirmle chlasaiceach
a úsáideann ECtHR.(69)
89.      I mo thuairimse, is é atá sa ghné bhunriachtanach ar a bhfuil an tríú cúirt
a bunaíodh le hAirteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal bunaithe, i bhfianaise an rúin is bonn le glacadh na forála sin, mar a leagtar amach i mír 77 den Tuairim seo, ná suiteáil bhuan agus inaitheanta aeriompróra, atá lonnaithe in áit inar féidir leis an bpaisinéir teagmháil a dhéanamh leis. I saol an lae inniu, i bhfianaise imeacht oifigí fisiceacha atá faoi úinéireacht nó á mbainistiú ag aeriompróirí nó thar a gceann, agus dí-ábharú ceannach aerthicéad, d’fhéadfadh an tseiceáil isteach ar phaisinéirí agus ar a mbagáiste an rún sin agus na cuspóirí atá á saothrú le Coinbhinsiún Montréal a chomhlíonadh, i gcás conradh a thugtar i gcrích ar líne, chuig an aerfort ina ndéanann an t‑aeriompróir an tseiceáil isteach go díreach nó trí bhíthin comhaontú tráchtála le hiompróir eile.
90.      Déanfaidh
aeriompróir a oibríonn seirbhísí iompair chuig agus ó thíortha ó aerfort roinnt cuntair
a bhunú agus fostóidh sé foireann ag an aerfort sin. Tá na baill foirne sin údaraithe freisin seirbhísí breise a thairiscint d’eitiltí paisinéirí in ainm na haerlíne agus thar a ceann. Dá bhrí sin, is (‘place of business’) é, ina ndéanann an t‑iompróir gníomhaíocht, a bhfuil dlúthbhaint aici le díol aerthicéad. (70)
91.      Chuirfí cosc le léiriú den sórt sin,
i roinnt cásanna, ar fheidhmiú cheart achomhairc an phaisinéara a bheith teoranta do chúirteanna tíre eachtraí nach bhfuil aon teagmháil aige léi, mar a chuir mé in iúl i mír
86 den Tuairim seo. D’urramódh sé freisin an cuspóir cothromaíocht a bhaint amach idir an fhéidearthacht atá ag daoine aonair caingean a thionscnamh os comhair a gcúirteanna náisiúnta agus cosaint aerlínte ón oibleagáid iad féin a chosaint i dtíortha nach bhfuil aon láithreacht tráchtála acu iontu. Tá sé de bhuntáiste aige freisin go bhfuil sé comhsheasmhach le cuspóirí na hintuarthachta agus na deimhneachta dlíthiúla. Féadfar a áitiú, má roghnaíonn aeriompróir a sheirbhísí iompair a oibriú ó aerfort ar leith, go n‑aithníonn sé go n‑oibríonn sé ann agus nach mór dó aontú go dtabharfar os comhair chúirteanna na háite ina bhfuil an t‑aerfort atá i gceist suite é. Ní hamháin go gcoimeádann an t‑iompróir leathanach gréasáin a bhfuil rochtain ag gach duine air ar an idirlíon, ach tairgeann sé seirbhísí aeriompair ó aerfoirt shonracha, ionas go dtreoraíonn sé a ghníomhaíocht d’aon ghnó chuig an áit lena mbaineann. Trí phaisinéirí a sheiceáil isteach ag aerfort ar leith, aige féin nó, de réir mar a bheidh, ag cuideachta eile a ligeann sé an ról sin ar fochonradh léi(71) féadfaidh sé a bheith ag súil, dá bhrí sin, go bhféadfaí imeachtaí dlíthiúla a thionscnamh ina choinne ag an áit sin.
92.      Ba mhaith liom a rá freisin nach bhfuil léiriú den sórt sin ar neamhréir i bhfianaise an fhreagra ar an tríú ceist a tarchuireadh le haghaidh réamhrialú a mholaim don Chúirt. Ina éagmais sin, ní fhéadfadh iarratasóir, mar atá i gceist sna príomhimeachtaí, a thug conradh i gcrích chun paisinéirí a iompar d’aer ar líne, ar cuireadh conradh coimhdeach leis ag an aerfort, i láthair fhoireann na haerlíne, chun bagáiste a iompar, brath ar an ‘áit ina
bhfuil bunaíocht ag [an iompróir]
inar
tugadh an conradh i gcrích’, cé go mbaineann an díospóid le cailleadh an bhagáiste sin.
93.      Mar sin féin, ní mór a thabhairt faoi deara go dtugtar le tuiscint freisin leis an léiriú
a mholtar i mír
89 den Tuairim seo brí leathan a thabhairt do na focail ‘inar tugadh an conradh i gcrích’, ós rud é nach ndearnadh ticéid aeir a cheannach go foirmiúil in imthosca den sórt sin ag na cuntair a bhainistítear in ainm agus thar ceann na haerlíne.
94.      I ndáil leis sin, cé gur thagair an Coimisiún, ag an éisteacht, do bhreithiúnas na Cúirte Breithiúnais in Ryanair (72) inar luaigh an Chúirt nach féidir le paisinéir brath ar shuíomh brainse aerlíne chun díospóid a thabhairt os comhair chúirteanna na háite sin, i gcás nach bhfuil aon rud ann chun a shuí gur tugadh an conradh aeriompair, a tugadh i gcrích ar líne, i gcrích tríd an mbrainse sin, ní mór a thabhairt faoi deara gur bhain an cás sin le léiriú Airteagal 7(5) de Rialachán Ia an Bhruiséil i gcomhthéacs éileamh ar chúiteamh as eitilt mhoillithe, arna thionscnamh ar bhonn Rialachán Uimh. 261/2004. De réir chásdlí socair na Cúirte, baineann ceann de na critéir chun a chinneadh an mbaineann imeachtaí dlíthiúla ‘le hoibriú brainse’, de réir bhrí na forála sin de Rialachán Ia an Bhruiséil, leis an bhfíoras nach mór go mbainfeadh an díospóid le gníomhartha a bhaineann le hoibriú an bhrainse sin nó le gealltanais a rinne sé thar ceann an mháthairchomhlachta, i gcás nach mór na gealltanais sin a chomhlíonadh sa Stát ina bhfuil an brainse sin suite. (73)
95.      Dá bhrí sin, is saintréith den chás as ar eascair an breithiúnas in Ryanair iad imthosca atá éagsúil leis na himthosca atá ábhartha don chás seo, a mhéid a ghlacann foireann aerlíne a bhfuil oifigí nó cuntair aici ag aerfort páirt sa chaidreamh dlíthiúil idir an aerlíne sin agus an paisinéir lena mbaineann.
96.      I bhfianaise an mhéid uile
roimhe seo, dá dtiocfaí ar an gconclúid mar sin féin, i gcás ticéid aerlíne a cheannach ar líne, nach féidir an tríú cúirt
a bunaíodh le hAirteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal a léiriú
go nithiúil a thuilleadh, ní bheadh sé inmhianaithe ach do na Stáit is Páirtithe sa choinbhinsiún sin, nó fiú do reachtóir an Aontais, an tsaincheist a ghlacadh agus nuashonrú ar na forálacha maidir le dlínse a mholadh i gcásanna den sórt sin, chun freagairt do na dúshláin a bhaineann le forbairtí teicniúla a tharla le déanaí.
97.      Ba mhaith liom a rá freisin go mbeadh léiriú
níos ginearálta ar na cúirteanna lena bhféadfadh paisinéirí an Aontais iarratas a dhéanamh níos úsáidí fós ós rud é, ós rud é go bhfuil forálacha Rialachán Uimh. 261/2004 agus forálacha Choinbhinsiún Montréal i gcomhthéacsanna éagsúla (74) agus go dtagann siad faoi chreataí rialála éagsúla(75) go bhféadfadh sé go mbeadh ar phaisinéir a ndiúltaítear cead bordála dó nó atá faoi réir moill fhada, agus a gcailltear a bhagáiste mar thoradh air sin, caingean a thabhairt i gcoinne an iompróra, ar bhonn Rialachán Uimh. 261/2004 agus Choinbhinsiún Montréal faoi seach, os comhair cúirteanna éagsúla. Is cúis aiféala ar leith dom an easpa aonfhoirmeachta sin, a bheidh ina cúis mhearbhaill gan dabht (76) Feictear dom gur mór an trua é an easpa aonfhoirmeachta sin, a bheidh ina cúis mhearbhaill gan amhras.
Conclúid
98.      I bhfianaise na mbreithnithe uile roimhe seo, molaim go bhfreagródh an Chúirt Bhreithiúnais na ceisteanna a tharchuir an Juzgado de Primera Instancia Uimh. 1 de Fuenlabrada (Cúirt Chéadchéime Uimh. 1,
Fuenlabrada, an Spáinn) le haghaidh réamhrialú mar seo a leanas:
1.      Maidir le hAirteagal 3(1) de Rialachán (CE) Uimh. 2027/97 ón gComhairle an 9 Deireadh Fómhair 1997 maidir le dliteanas aeriompróirí i ndáil le hiompar paisinéirí agus a gcuid bagáiste d’aer, arna leasú le Rialachán (CE) Uimh. 889/2002 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Bealtaine 2002,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
go rialaítear cinneadh na gcúirteanna a bhfuil dlínse chríochach acu caingean le haghaidh damáistí i gcoinne aeriompróir de chuid an Aontais a éisteacht le hAirteagal 33 den Choinbhinsiún maidir le hAontú Rialacha Áirithe i dtaca le hIompar Idirnáisiúnta d’Aer (Coinbhinsiún Montréal), a tugadh i gcrích in Montréal an 28 Bealtaine 1999, lena n‑áirítear maidir le hiompar laistigh de Bhallstát den Aontas Eorpach.
2.      Déantar foráil mar seo a leanas in Airteagal 33(1) den Treoir sin:
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní thagraíonn an ‘áit ina bhfuil bunaíocht ag an iompróir inar tugadh an conradh i gcrích don áit’ do phríomháit chónaithe agus buanáit chónaithe an phaisinéara, i gcás inar tugadh an conradh i gcrích ar líne.
3.      Maidir le hAirteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
go dtagraíonn an áit ina bhfuil bunaíocht ag an iompróir inar tugadh an conradh i gcrích don áit ina ndearnadh conradh maidir le príomhoibleagáid an aeriompair agus ní don áit ina ndearnadh conradh maidir leis an tseirbhís choimhdeach óna bhfuil an t‑iompróir faoi dhliteanas, más rud é nach ionann an áit dheireanach sin agus an chéad áit?
1      Bunteanga: an Fhraincis.
2      Coinbhinsiún maidir le hAontú Rialacha Áirithe i dtaca le hIompar Idirnáisiúnta d’Aer, a tugadh i gcrích in Montréal an 28 Bealtaine 1999 agus a shínigh an Comhphobal Eorpach an 9 Nollaig 1999 agus a formheasadh thar a cheann le Cinneadh 2001/539/CE ón gComhairle an 5 Aibreán 2001 maidir le tabhairt i gcrích an Choinbhinsiúin maidir le hAontú Rialacha Áirithe i dtaca le hIompar Idirnáisiúnta d’Aer (‘Coinbhinsiún Montréal’) ag an gComhphobal Eorpach (IO 2001 L 194, lch. 38).
3      Rialachán ón gComhairle an 9 Deireadh Fómhair 1997 maidir le dliteanas aeriompróirí i ndáil le hiompar paisinéirí agus a gcuid bagáiste (IO 1997 L 285, lch. 1), arna leasú le Rialachán (CE) Uimh. 889/2002 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Bealtaine 2002 (IO 2002 L 140, lch. 2).
4      Tagraíonn an chúirt a rinne an tarchur do bhreithiúnas an 7 Samhain 2019,
Guaitoli agus páirtithe eile
(C‑213/18, ‘breithiúnas Guaitoli, EU:C:2019:927, mír 55).
5      Airteagal 52(3) de Ley 1/2000 de Enjuiciamiento Civil (Cód an Nós Imeachta Shibhialta) (BOE Uimh. 7 an 8 Eanáir 2000, lch. 575).
6      Féach breithiúnas Uimh. 500-32-700113-162 an 19 Márta 2018,
Charbonneau v.
Scoot Pte Ltd. (Scoot Airlines), Cúirt Québec (Cúirt Québec, Ceanada) (2018 QCCQ 1645), (breithiúnas
Charbonneau v. Scoot Pte Ltd . (Scoot Airlines)).
7      Tagraíonn an chúirt a rinne an tarchur d’Ordú Uimh. 2132/2020 an 6 Samhain 2020 ón gCeathrú Dlísheomra den Audiencia Provincial de Bizkaia (Cúirt Chúige,
Biscay, an Spáinn) (ES:APBI:2020:1742A), agus do hreithiúnas Uimh. 286/2019 an 11 Samhain 2019 ón Juzgado Mercantil no 4 de Barcelona (Cúirt Tráchtála Uimh. 4,
Barcelona, an Spáinn) (ES:JMB:2019:10412), agus é á lua aici, i bhformhór na gcinntí breithiúnacha, gur tháinig na breithiúna ar an gconclúid go minic nach raibh dlínse idirnáisiúnta ag cúirteanna na Spáinne maidir le hoibríochtaí iompair idirnáisiúnta arna n‑oibriú ag aerlínte nach aerlínte de chuid na Spáinne iad. Tagraíonn sé freisin d’Ordú Uimh. 18257 an 8 Iúil 2019 ó Dhlísheomraí Comhcheangailte an Corte suprema di cassazione (an Chúirt um Achomharc Deiridh) agus d’Ordú Uimh. 3561 an 13 Feabhra 2020 ón gcúirt chéanna.
8      Faoi Airteagal 28(1) den Choinbhinsiún maidir le hAontú Rialacha Áirithe i dtaca le hIompar Idirnáisiúnta d’Aer, a síníodh i Vársá an 12 Deireadh Fómhair 1929 (‘Coinbhinsiún Vársá’): ‘Tionscnófar caingean le haghaidh damáistí, de rogha an ghearánaí, i gcríoch ceann de na hArdpháirtithe Conarthacha, sna cúirteanna san áit ina bhfuil sainchónaí ar an iompróir,
i bpríomháit ghnó an iompróra nó san áit ina bhfuil bunaíocht ag an iompróir inar cuireadh an conradh i gcrích, nó os comhair na cúirte
sa cheann scríbe’.
9      Féach, breithiúnais an 30 Aibreán 1974,
Haegeman (181/73, EU:C:1974:41, mír 5); an 30 Meán Fómhair 1987,
Demirel (12/86, EU:C:1987:400, mír 7); agus an 19 Nollaig 2019,
Niki Luftfahrt (C‑532/18, EU:C:2019:1127, mír 30, agus an cásdlí dá dtagraítear).
10      Féach breithiúnas an 3 Meán Fómhair 2020,
NIKI Luftfahrt (C‑530/19, EU:C:2020:635, mír 23 agus an cásdlí dá dtagraítear).
11      Béim curtha leis.
12      Béim curtha leis.
13      Cé raibh deis ag an gCúirt cheana féin a lua go ndearna Airteagal 1 de Rialachán Uimh. 2027/97, Coinbhinsiún Montréal infheidhme maidir le hiompar d’aer laistigh de chríoch Ballstáit aonair (féach breithiúnais an 26 Feabhra 2015, Wucher Helicopter agus Euro-Aviation Versicherung (C‑6/14, EU:C:2015:122, mír 34), agus an 9 Meán Fómhair 2015,
Prüller-Frey (C‑240/14, EU:C:2015:567, mír 28)),
baineann na cásanna sin, faoi seach, le stádas ‘paisinéir’ agus ‘aeriompróir’ a chinneadh, de réir bhrí Choinbhinsiún Montréal agus an Rialacháin sin, agus ní le rogha na cúirte a bhfuil dlínse aici.
14      Dá bhrí sin, luaitear in aithris 4 de Rialachán Uimh. 2027/97, ina leagan bunaidh (arna leasú), ‘[...] nach ann a thuilleadh don idirdhealú idir iompar náisiúnta agus iompar idirnáisiúnta sa mhargadh eitlíochta inmheánach; de bhrí gur cheart, dá bhrí sin, cineál agus méid na freagrachta a bheith mar an gcéanna le haghaidh iompar náisiúnta agus idirnáisiúnta’.
15      D’ardaigh an tAbhcóide Ginearálta Szpunar an cheist sin,
inter alia, ina Thuairim in Prüller-Frey (C‑240/14, EU:C:2015:325, mír 55). Ar deireadh, níor thug an Chúirt rialú ar an bpointe sin.
16      Féach Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Szpunar i gCás Prüller-Frey (C‑240/14, EU:C:2015:325, mír 57 go 61).
17      Féach aithrisí 1, 3, 7 agus 15 de Rialachán Uimh. 2027/97, ina leagan bunaidh.
18      Féach aithris 6 de Rialachán Uimh. 889/2002.
19      Togra an 20 Nollaig 1995 le haghaidh Rialacháin ón gComhairle (CE) maidir le dliteanas aeriompróirí i gcás tionóiscí (COM (95) 724 final) (IO 1996 C 104, lch. 18). Curtha i gcló iodálach agamsa
20      Féach Comhsheasamh (CE) Uimh. 16/1997 arna ghlacadh ag an gComhairle an 24 Feabhra 1997 chun go nglacfaí Rialachán (CE) Uimh.[...]/97 ón gComhairle an
[...],
maidir le dliteanas aeriompróirí i gcás tionóiscí (IO 97 C 123, lch. 89).
21      Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 2027/97 maidir le dliteanas aeriompróirí i gcás tionóiscí (COM (2000) 340 final) (IO 2000 C 337, lch. 68), go háirithe pointí 13 agus 14 (ii). Curtha i gcló iodálach agamsa. Féach freisin Deleuze, N., ‘Introduction’, i La responsabilité du transport aérien de la Communauté:  (droit positif et droit prospectif),
Atelier national de reproduction des theses,
Lille, 2001, lch. 27.
22      Mar sin féin, níl feidhm ag an síneadh sin ach amháin maidir le hiompar paisinéirí agus bagáiste d’aer, ós rud é gurb é sin raon feidhme Rialachán Uimh. 2027/97, ina leagan bunaidh agus leasú. Féach Cachard, O.,
Ben Hamida, W. agus Dalmau, R., ‘Caibidil 3 – Le transport international aérien de marchandises’, i Droit des affaires internationales:
commerce international et investissement,
Librairie générale de droit et de jurisprudence-Lextenso, Páras, 2024, an 4ú heagrán, lch. 468,
Uimh. 867.
23      Breithiúnas an 9 Iúil 2020,
Vueling Airlines (C‑86/19, EU:C:2020:538, mír 27 agus an cásdlí dá dtagraítear).
24      Féach breithiúnas an 16 Deireadh Fómhair 2025, Iberia Líneas Aéreas de España agus IATA España (an coincheap ‘bagáiste’)
(C‑218/24, EU:C:2025:794, mír 27 agus an cásdlí dá dtagraítear).
25      Féach Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Emiliou i gCás
Austrian Airlines (Garchabhair ar bord aerárthaigh)
(C‑510/21, EU:C:2023:19, míreanna 38 agus 39).
26      Féach an breithiúnas
Guaitoli (míreanna 50 go 55). Is díol spéise é go bhfuil léamh éagsúil ag cúirteanna na Stát Aontaithe ar Airteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal. Measann siad nach n‑ainmnítear leis an bhforáil sin, agus le hAirteagal 28(1) de Choinbhinsiún Vársá a tháinig roimpi, ach dlínse an Stáit lena mbaineann agus ní na ceantair nó na foranna a d’fhéadfadh a bheith sa Stát sin, agus beidh cinneadh na cúirte a bhfuil dlínse chríche aici faoi réir an dlí náisiúnta ansin. I ndáil leis sin, féach de Juglart, M., ‘Transport soumis au régime de responsabilité ’, in Traité de droit air,
Librairie générale de droit et de jurisprudence, Páras, t. 2, 1992, 2ú heag., lch. 439 go 440; Dettling-Ott, R., ‘Article 28’, i Warsaw Convention:
Commentary arna anótáil ag Giemulla, E.,
Schmid, R.,
Müller-Rostin, W. agus Ehlers, P.N.,
Kluwer Law International, an Háig, Caibidil 3, Forlíonadh
15 (Eanáir 2002), lgh.
4 go 5,
Uimh. 6 go 8; Dettling-Ott, R., ‘Airteagal 33’, sa Convention for the Unification of Certain Rules for International Carriage by Air,
Done at Montreal on 28 May 1999 (Montreal Convention of 1999), anótáilte ag Giemulla, E.,
Schmid, R.,
Dettling-Ott, R. agus Müller-Rostin, W.,
Kluwer Law International, an Ísiltír, 2022, lgh.
537 go 539,
Uimh. 20 go 24.
27      Féach, breithiúnas an 7 Iúil 2005,
Polanski v. KLM Royal Dutch Airlines,
United States District Court (Cúirt Dúiche), S.D. California (378 F. Supp. 2d 1222); Tillery, R., ‘Airline Liability – The Warsaw Convention – United States District Court of the Southern District of California Holds That the Passenger May Bring Suit in the United States because It Is KLM’s Place of Business through Which the Contract Was Made: Polanski v. KLM Royal Dutch Airlines’,
Journal of Air Law and Commerce, Iml. 71,
Uimh. 1, 2006, lgh.
70 go 71.
28      Féach Orduithe Uimh. 18257 an 8 Iúil 2019 agus Uimh. 3561 an 13 Feabhra 2020 den Corte suprema di cassazione (an Chúirt um Achomharc Deiridh). Ina theannta sin, mar a chuir an chúirt a rinne an tarchur in iúl, agus an ceart aici, tá roinnt cúirteanna áirithe de chuid na Spáinne den tuairim freisin gurb é an áit a dtugtar an conradh i gcrích ‘an suíomh gréasáin trínar chuir na taistealaithe áit in áirithe ón áit ina bhfuil sainchónaí orthu, a n‑áit oibre nó aon áit phoiblí eile in áirithe agus nasc gan sreang acu’, rud a fhágann go bhféadfaidh paisinéir agairt a dhéanamh i gcoinne aeriompróir os comhair na gcúirteanna san ina bhfuil sainchónaí air nó uirthi. (féach Ordú Uimh. 2132/2020 an 6 Samhain 2020 ón gCeathrú Dlísheomra den Audiencia Provincial de Bizkaia (Cúirt Réigiúnach na Bioscáine) (ES:APBI:2020:1742A). Féach freisin breithiúnas Uimh. 286/2019 an 11 Samhain 2019 ó Juzgado de lo Mercantil no 4 de Barcelona (Cúirt Tráchtála Uimh. 4,
Barcelona) (ES:JMB:2019:10412)).
29      Féach Charbonneau v
Scoot Pte Ltd. (Scoot Airlines); CMS Law-Now, ‘Aviation: e-ticketing jurisdiction under the Montreal Convention 1999’,
an Albain, an Ríocht Aontaithe, 2018, ar fáil ag: https://cms-lawnow.com/en/ealerts/2018/06/aviation‑e-ticketing-jurisdiction‑under-the-montreal-convention‑1999.
30      Féach breithiúnais Uimh. 09-17.372 an 23 Meitheamh 2011,
Cour de cassation,
an Fhrainc),
Dlísheomra Sibhialta 1,
nár foilsíodh; Uimh. 18/05005 an 7 Márta 2019,
Cour d’appel de Toulouse (an Fhrainc); Uimh. 12/01346 an 24
Meán Fómhair 2012,
Cour d’appel de Bordeaux (an Fhrainc), agus Uimh. 15/04926 an 8 Aibreán 2016,
Cour d’appel de Poitiers (an Fhrainc).
31      Féach Cinneadh Uimh. 2830/2024 an 24
Meán Fómhair 2024, RPL
336/23; Uimh. 774/2025 an 26 Feabhra 2025, RPL
285/24, agus Uimh. 775/2025 an 26 Feabhra 2025, RPL 309/24,
Giúistís na Síochána (Lucsamburg).
32      Féach International Civil Aviation Organization,
International Conference on Air Law (Convention for the Unification of Certain rules for International Carriage by Air),
Montréal – Ceanada, 10 go 28 Bealtaine 1999, Iml. I,
Minutes, Iml. II,
Documents agus Iml. III,
Preparatory Materials (Doc 9775-DC/2); Deiró, G., ‘Jurisdiction and Conflicts of Laws in Contracts of International Carriage by Air’,
Air & Space Law, Iml. 37,
Uimh. 4 agus 5, 2012, lch. 346; Huggler, H., ‘Still Far From From Home – How Personal Jurisdiction Doctrine Undercuts The Montreal Convention’s “Fifth Jurisdiction” For “Wandering Americans”’,
Journal of Air Law and Commerce, Iml. 89,
Uimh. 2, 2024, lgh. 251 go 295; Derache, C., ‘Forum Shopping in Air Law: Analysis of the Situation in France from a Defence Lawyer’s Perspective’ Air & Space Law, Iml.
45,
Uimh. 6, 2020, lgh.
616 go 617.
33      Mar chomparáid, rinneadh foráil le hAirteagal XII den Phrótacal lena leasaítear an Coinbhinsiún um Aontú Rialacha Áirithe maidir le hIompar Idirnáisiúnta d’Aer, a síníodh i Vársá an 12
Deireadh Fómhair 1929 agus a leasaíodh leis an bPrótacal a rinneadh sa Háig an 28
Meán Fómhair 1955, a síníodh i nGuatamala an 8 Márta 1971, maidir le ‘cúigiú cúirt’ i leith caingne le haghaidh damáistí a eascraíonn ní hamháin as bás paisinéirí, díobháil choirp do phaisinéirí nó moill ar phaisinéirí, ach freisin as bagáiste a scriosadh, a chailleadh, a dhamáistiú nó a mhoilliú. Dá bhrí sin, níor tháinig an Prótacal i bhfeidhm.
34      D’áitigh Stáit Aontaithe Mheiriceá go n‑éascófaí cinneadh na gcúirteanna inniúla dá dtabharfaí isteach ‘an cúigiú cúirt a bhfuil dlínse aige’ nó ‘an cúigiú cúirt, rud a bheadh níos casta trí,
inter alia, ‘ticéadú leictreonach, áirithint ar líne, etc.’. Féach International Civil Aviation organization,
International Conference on Air Law (Convention for the Unification of Certain rules for International Carriage by Air),  Montréal – Ceanada, 10 go 28 Bealtaine 1999, Iml. II,
Doiciméid (9775-DC/2), lch. 102.
35      Ceann d’iarmhairtí an idirdhealaithe sin is ea, má thugann paisinéir caingean le haghaidh díobháil phearsanta os comhair chúirteanna an Stáit is Páirtí ina bhfuil a phríomháit chónaithe nó a bhuanáit chónaithe tráth na tionóisce, go bhféadfadh sé go mbeadh air nó uirthi caingean eile a thabhairt os comhair cúirte eile le haghaidh damáiste nó caillteanas bagáiste. Féach Tang, Z. S.,
Aviation Law and Protection of Passengers European Journal of Consumer Law – Revue européenne de droit de la consommation,
Uimh. 2, 2011, lch. 341.
36      Leagan cainte a d’úsáid an tAbhcóide Ginearálta Campos Sánchez-Bordona ina Thuairim in Stichting Right to Consumer Justice agus Stichting App Stores Claims
(C‑34/24, EU:C:2025:212, mír 60).
37      Tugaim faoi deara freisin, agus rialú á thabhairt ar Airteagal 33(2) de Choinbhinsiún Montréal, i gcás a bhaineann le díobháil phearsanta a bhain do phaisinéir, gur mheas an United States Court of Appeals For The District of Columbia Circuit (Cúirt Achomhairc na Stát Aontaithe do Chuaird Cheantar Columbia), go bunúsach, nach dtacaíonn inrochtaineacht shuíomh gréasáin aerlíne i gcríoch ceantair leis an gconclúid go bhfuil an aerlíne sin cosúil le gnóthas náisiúnta atá ag oibriú sa chríoch atá i gceist. (féach Breithiúnas Uimh. 19-7034 an 19 Eanáir 2021,
Erwin‑Simpson v.
AirAsia Berhad,
United States Court of Appeals For The District of Columbia Circuit (Cúirt Achomhairc na Stát Aontaithe do Chuaird Cheantar Columbia), atá ar fáil ag:https://cases.justia.com/federal/appellate-courts/cadc/19-7034/19-7034-2021-01-19.pdf?ts= 1611072048. Féach freisin Tuairim an 22 Márta 2019, ón mBreitheamh Christopher R. Cooper, sa chás atá i gceist i mbreithiúnas Erwin‑Simpson v.
AirAsia Berhad, D.C. Circuit (375 F. Supp. 3d 8, D.C. Cir. 2019),
atá ar fáil ag https://law.justia.com/cases/federal/district‑courts/district‑of-columbia/dcdce/1:2018cv00083/192721/17/,
inar chuir sé in iúl go leathnófaí
dlínse ábhartha cúirte go hiomarcach leis an teoiric gur leor suíomh gréasáin a bhfuil rochtain ag na Stáit Aontaithe air chun dlínse ábhartha cúirte a shuí. Tá gá leis an réasúnaíocht sin freisin maidir leis an tríú cúirt a bunaíodh le hAirteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal).
38      Faoi dhlí an Aontais, mar thoradh ar chur i bhfeidhm na rialacha dlínse, i bprionsabal, bíonn tomhaltóirí in ann caingean a thabhairt os comhair na gcúirteanna san áit ina bhfuil sainchónaí orthu. Is léir sin ó Airteagal 18(1) de Rialachán (AE) Uimh. 1215/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Nollaig 2012 maidir le dlínse agus le haithint agus forghníomhú breithiúnas in ábhair shibhialta agus [thráchtála] (IO 2012 L 351, lch. 1) (‘Rialachán an Bhruiséil Ia’), ar dá réir ‘Féadfaidh tomhaltóir imeachtaí a thabhairt in aghaidh an pháirtí eile i gconradh i gcúirteanna an Bhallstáit ina bhfuil sainchónaí ar an bpáirtí sin nó, ar neamhchead do shainchónaí an pháirtí eile, sna cúirteanna don áit ina bhfuil sainchónaí ar an tomhaltóir.’ (Airteagal
16(1) de Rialachán (CE) Uimh. 44/2001 ón gComhairle an 22 Nollaig 2000 maidir le dlínse agus le haithint agus forghníomhú breithiúnas in ábhair shibhialta agus [thráchtála] (IO 2001 L 12, lch. 1) (‘Rialachán na Bruiséile I’) roimhe seo). I gcomhréir le hAirteagal
17(3) de Rialachán an Bhruiséil Ia (Airteagal
15(3) de Rialachán an Bhruiséil roimhe seo), ní bheidh feidhm ag an bhforáil sin, atá i Roinn 4, a bhaineann le ‘Dlínse ar chonarthaí tomhaltais’, ‘maidir le conarthaí iompair, seachas conarthaí lena ndéantar, ar phraghas iniatach, socrú maidir le teaglaim taistil agus cóiríochta.’. Féach,
interalia, ‘Le transport international aérien de passager ’,
Recueil des cours de l’Académie de droit international de La Haye, t. 373, 2014,
Martinus Nijhoff Publishers,
Leiden/Boston, 2015, lch. 98,
Uimh. 139.
39      IO 2004 L 46, lch. 1.
40      Shonraigh an Chúirt nach mór na rialacha dlínse idirnáisiúnta a bhfuil feidhm acu maidir le héilimh arna dtionscnamh ar bhonn Rialachán Uimh. 261/2004 a scrúdú i bhfianaise Rialachán An Bhruiséil Ia (Rialachán An Bhruiséil I roimhe seo), ionas go gcinnfear an chúirt a bhfuil dlínse aici ar bhonn na rialach ginearálta dlínse a leagtar síos in Airteagal 4 de Rialachán An Bhruiséil Ia (Airteagal 2 de Rialachán An Bhruiséil I roimhe seo), lena dtugtar dlínse do chúirteanna an Bhallstáit ina bhfuil sainchónaí ar an gcosantóir, agus na rialach dlínse speisialta bunaithe ar áit feidhmíochta na hoibleagáide atá i gceist, atá in Airteagal 7(1)(b) de Rialachán An Bhruiséil Ia (Airteagal 5(1)(b) de Rialachán An Bhruiséil I roimhe seo). (Féach breithiúnas an 9 Iúil 2009,
Rehder (C‑204/08, EU:C:2009:439, míreanna 28 go 32 agus
41 go 43), agus an 10 Márta 2016, FlightRefund (C‑94/14, EU:C:2016:148, mír 46); Clavel, S., ‘Le passager aérien est‑il un consommateur comme les autres ? Réflexions inspirées par le droit à l’accès effectif à un tribunal’,
in Études à lamémoire de Philippe Neau-Leduc: le juriste dans la cité,
Librairie générale de droit et de jurisprudence-Lextenso,
Issy-les-Moulineaux, 2018, lch. 235; chomh maith le Tang,
Z. S., ‘Aviation Jurisdiction and Protection of Passengers’ op. cit., lch. 349).
41      De réir an Abhcóide Ghinearálta Bot, baineann go leor seirbhísí le conradh iompair d’aer a chomhlíonadh, lena n‑áirítear seiceáil isteach, bordáil agus glacadh paisinéirí ar bord an aerárthaigh, iompar paisinéirí agus a gcuid bagáiste ón áit imeachta go dtí an áit teachta, faoi choinníollacha sábháilte, cúram paisinéirí le linn na heitilte,
díbhordáil paisinéirí agus, ar deireadh, seachadadh a gcuid bagáiste. (Féach Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Bot i gCás
Vueling Airlines (C‑487/12, EU:C:2014:27, mír 46)).
42      Sa chás seo, is léir ó na doiciméid atá os comhair na Cúirte agus ó fhoclaíocht an tríú ceist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú go meastar go bhfuil an tseiceáil bagáiste sa chonradh a tugadh i gcrích ag aerfort Mhaidrid coimhdeach leis an bpríomhchonradh chun paisinéirí a iompar. Tá an rud céanna fíor sa Fhrainc. (féach Airteagal L6421-1 den Chód Iompair: trína bhfeictear
‘Tabharfar fianaise ar an gconradh chun paisinéirí a iompar trí thicéad a eisiúint, cibé acu ticéad aonair nó ticéad comhchoiteann. Bunófar an conradh chun bagáiste a iompar trí bhileog aitheantais a eisiúint do gach mír bagáiste a seiceáladh isteach’).
43      Sa chás seo, ní thagann an cheist chun cinn maidir leis an gcúirt a bhfuil dlínse aici caingean le haghaidh damáistí a éisteacht i gcoinne iompróir bagáiste amháin, gan an paisinéir a bheith á dtionlacan.
44      I bprionsabal, mura dtéann paisinéir ar bord aerárthaigh i ndáiríre, baintear a bhagáiste cláraithe den bholg roimh an eitilt.
45      Ba mhaith liom a chur in iúl nach ceist é a mheas, i gcás ina mbaineann díospóid i gcoinne aeriompróra le roinnt éileamh, a bhfuil a mbunús in ionstraimí dlíthiúla éagsúla, amhail Rialachán Uimh. 261/2004, ar thaobh amháin, agus Coinbhinsiún Montréal, ar an taobh eile, gurbh iomchuí don chúirt ar tugadh na himeachtaí os a comhair an phríomhoibleagáid a chinneadh, idir roinnt oibleagáidí atá i gceist, chun a dlínse a bhunú. Ba mhaith liom a chur in iúl gur luaigh an Chúirt cheana féin go dtagann na cearta agus na rialacha dlínse atá bunaithe faoi seach ar fhorálacha Rialachán Uimh. 261/2004 agus ar fhorálacha Choinbhinsiún Montréal faoi chreataí rialála ar leithligh. (Féach, chuige sin, an breithiúnas Guaitoli (míreanna 34 go 36)).
46      Féach, chuige sin agus de réir analaí, breithiúnais an 14 Iúil 2016, Granarolo
(C‑196/15, EU:C:2016:559, mír 33 agus an cásdlí dá dtagraítear); an 8 Márta 2018,
Saey Home & Garden (C‑64/17, EU:C:2018:173, mír 36), agus an 28 Samhain 2024,
VariusSystems (C‑526/23, EU:C:2024:985, mír 20).
47      Féach an tríú agus an cúigiú mír den bhrollach a ghabhann le Coinbhinsiún Montréal.
48      De réir Airteagal
36 de Choinbhinsiún Vársá. ‘Déanfar an Choinbhinsiún seo a tharraingt suas in aon chóip amháin i bhFraincis’.. B’amhlaidh an cás le Conradh Pháras an 18 Aibreán 1951 lenar bunaíodh an Comhphobal Eorpach do Ghual agus Cruach. Féach Pescatore, P., ‘Sur les dérives linguistiques de l’Union européenne et quelques moyens de s’en sortir’,
Études de droit communautaire européen 1962-2007: avec une liste bibliographique,
Bruylant, an Bhruiséil, 2008, lch. 997.
49      Féach forálacha críochnaitheacha Choinbhinsiún Montréal: ‘Arna dhéanamh i Montréal an 28ú lá de Bhealtaine sa bhliain míle naoi gcéad nócha a naoi san Araibis, sa Fhraincis, sa Bhéarla, sa tSínis, sa Spáinnis agus sa Rúisis, agus comhúdarás ag gach téacs […]’
50      Tá mo chuid smaointe teoranta do na leaganacha as Spáinnis, Fraincis agus Béarla, toisc nach féidir liom tuiscint a fháil ar na fíneáltachtaí a d’fhéadfadh teacht chun cinn ó na leaganacha Araibise, Sínise agus Rúisise.
51      Curtha i gcló iodálach agamsa.
52      Féach Papaux, A. agus Samson, R., ‘Coinbhinsiún Vín 1969 – Airteagal
33 Interpretation of treaties authenticated in two or more languages’,
The Vienna Conventions on the Law of Treaties: A Commentary,
Corten, O. agus Klein, P.,
(Eag) Oxford University Press, 2011, lch. 868. Féach, de réir anailís, Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Tanchev i gCás
Tesco Stores ČR (C‑881/19, EU:C:2021:830, mír 44).
53      Féach Dettling-Ott, R., ‘Airteagal 33’,
op.cit., lch. 542,
a dhéanann tagairt do bhreithiúnas an 2 Márta 1962,
Herfroy v. ARTOP et la Cie Companhia de Securos Imperio,
Cour d’appel de Paris (Cúirt Achomhairc,
an Fhrainc),
R.F.D.A., 1962, lch. 177, agus do bhreithiúnas Orchestre Symphonique de Vienne v. TWA,
Tribunal de grande instance de la Seine (an Fhrainc),
R.F.D.A., 1972, lch. 202. Féach, freisin, breithiúnas Uimh. 14/00969, an 1 Iúil 2014,
cour d’appel de Paris (Cúirt Achomhairc, an Fhrainc).
54      Féach breithiúnais an 18 Nollaig 1956,
Berner v
United Airlines,
Appellate Division of the Supreme Court of New York,
First Department (Rannán Achomhairc Chúirt Uachtarach Nua-Eabhrac, An Chéad Roinn, Stáit Aontaithe Mheiriceá) (3 A.D.2d 9-157 N.Y.S.2d 884), le fáil ag: https://www.casemine.com/judgement/us/59149ed4add7b04934660a24/amp, agus an 13 Bealtaine 1966,
Eck v.
United Arab Airlines,
Inc.,
United States Court of Appeals,
Second Circuit (Cúirt Achomhairc na Stát Aontaithe Mheiriceá, an Dara Cuaird) (360 F.2d 804), ar fáil ag: https://law.justia.com/cases/federal/appellate-courts/F2/360/804/390725/ (‘Eck v
United Arab Airlines,
Inc.’); ó
Juglart, M., ‘Transport soumis au régime de responsabilité’ op.cit., lch. 443; Dettling-Ott, R., ‘Airteagal 28’,
op.cit., lch. 8. Féach freisin Cachard, O., ‘Le transport aérien de passager’ op.cit., lgh.
95 go 96,
Uimh. 134, a thugann faoi deara go bunaítear an léiriú sin sa chásdlí, go háirithe cásdlí na Gearmáine, na hEilvéise agus na Stát Aontaithe Mheiriceá.
55      Measann an Corte suprema di cassazione (an Chúirt um Achomharc Deiridh) go gceadaítear leis an bhfíoras go bhfuil gníomhaireacht taistil údaraithe chun ticéad a eisiúint thar ceann aerlíne an tátal a bhaint as, ar bhonn toimhde choiteann shimplí, ‘go bhfuil an ghníomhaireacht sin údaraithe ag an iompróir chun ticéid a eisiúint agus, dá bhrí sin, gurb ionann í agus oifig ticéad de chuid an iompróra féin’, faoi chomhaontú déthaobhach sonrach, atá in ann í a aicmiú mar bhainisteoir, mar ghníomhaire nó mar fhochonraitheoir sheirbhísí an aeriompróra. Dá bhrí sin, chun a bheith in ann a dhearbhú go bhfuil bunaíocht ag an aeriompróir inar tugadh an conradh i gcrích, de réir bhrí Airteagal 33 de Choinbhinsiún Montréal, ‘is gá don iompróir a eagraíocht féin a bheith aige san Iodáil (mar shampla, oifig ticéad), nó eintiteas a bhfuil dlúthbhaint aige leis trí chonradh (mar shampla, bainisteoir/gníomhaire), trína ndáileann sé na haerthicéid’. [Aistriúchán neamhoifigiúil] (féach Ordú Uimh. 24632 an 5 Samhain 2020,
Corte suprema di cassazione,
sez. VI. civ. (An Chúirt um Achomharc Deiridh, rannóg shibhialta VI) (Rv. 659913-02, míreanna 6.3.2. agus 6.3.3), ar fáil ag: https://www.fog.it/giurisprud/ca-20-24632.pdf; Dominelli, S., ‘The Italian Supreme Court on Competence and Jurisdiction in Flight Cancellation Claims’, 12 Samhain 2020, foilsithe ar shuíomh gréasáin Conflict of laws.net – Views and News in Private International Law, ar fáil ag: https://conflictoflaws.net/2020/the-italian‑supreme-court‑on‑competence-and-jurisdiction‑in‑flight‑cancellation‑claims/.
56      Féach Fuglevåg, I., ‘An important Court decision regarding transportation of seafood by air from Norway – Airteagal 33 de Choinbhinsiún Montréal’, an 3 Bealtaine 2024, arna fhoilsiú ar shuíomh gréasáin Simonsen Vogtwiig, atá ar fáil ag: https://svw.no/en/insights/an‑important‑court‑decision‑regarding-transportation‑of-seafood-by-air-from-norway. Is léir ón Airteagal sin go leanann cúirteanna na hIorua an cur chuige céanna le cúirteanna na hIodáile agus go n‑imíonn siad go deonach ó chur chuige chúirteanna na Fraince.
57      Féach, de réir analaí, maidir le Conarthaí Chomhphobal Eacnamaíochta na hEorpa,
Lipstein, K., ‘Some Practical Comparative Law: The Interpretation of Multi-Lingual Treaties With Special Regard to the EEC Treaties’,
Tulane Law Review, Iml.
48,
Uimh. 4, 1973 agus 1974, lgh.
907-915.
58      Bhí an coincheap ‘establishment’ le feiceáil ar bhealach níos sonraí san aistriúchán a chuir an Ríocht Aontaithe isteach, cé gur mhol Stáit Aontaithe Mheiriceá an téarma ‘place of business’. Féach an International Civil Aviation Organization,
International Conference on Air Law (Convention for the Unification of Certain rules for International Carriage by Air),
Montréal – Ceanada, 10 go 28 Bealtaine 1999, Iml. III, Ábhair Ullmhúcháin (Doic 9775-DC/2), Ceangaltán D, lch. 337.
59      Féach International Civil Aviation Organization,
International Conference on Air Law (Convention for the Unification of Certain rules for International Carriage by Air),
Montréal – Ceanada, 10 go 28 Bealtaine 1999, Iml. III,
Preparatory Materials (Doic 9775-DC/2). Le linn na caibidlíochta maidir leis an gcúigiú cúirt a chur leis a bhaineann le himeachtaí i leith díobhálacha pearsanta a d’fhulaing paisinéirí, moladh roinnt téarmaíochtaí den chéad uair. Rinneadh sin chun ligean don phaisinéir an dlínse a roghnú ‘in which the carrier [has a commercial presence] [has an establishment] [operates a service]’ (C-WP/10470 Ceangaltán, A-12, lch. 42) nó ‘in which the carrier has an establishment’ (curtha i gcló iodálach agamsa). Moladh freisin mír 3 arb é is aidhm di an coincheap “establishment” a shainmhíniú: ‘For the purposes of paragraph 2 of this Article, “establishment” means premises leased or owned by the carrier concerned from which, [through its own managerial and administrative employees,] it conducts its business of carriage by air’ (curtha i gcló iodálach agamsa) (C-WP/10613 Ceangaltán, A-13, lch. 99, agus Ceangaltán D, D-13, lch. 219). Leagadh béim i roinnt pléití ar bhrí dhocht an tsainmhínithe ar an téarma ‘establishment’ i bhfianaise mhír 2, chomh maith leis an bhfadhb a bhaineann leis an sainmhíniú a theorannú don mhír sin, cé go raibh an coincheap céanna sin le feiceáil freisin i mír 1. Rinneadh tagairt freisin don bhrí níos leithne a thug Stáit Aontaithe Mheiriceá don choincheap sin. (féach Ceangaltán E, Ábhar plé, lch. 319, agus Report of the fourth meeting of the secretariat study group on the modernization of the ‘Warsaw System’ (Montréal, an 26 go 27 Eanáir 1998), lch. 326, míreanna 4.16 agus 4.17, agus lch. 328, mír 4.28). Cuireadh an téarma ‘establishment’ in ionad an téarma ‘place of business’ i mír 2 ina dhiaidh sin agus ansin tháinig sé chun bheith an fhoclaíocht bharántúil atá ann faoi láthair, agus scriosadh mír 3, ina sainmhínítear an téarma ‘establishment’ (curtha i gcló iodálach agamsa) (‘Airteagal 27 – Dlínse’, Ceangaltán C, lch. 336).
60      Chun tuilleadh eolais a fháil faoi léiriú conarthaí idirnáisiúnta, féach Prieto Ramos, F. agus Pacho Aljanati, L.,
‘Comparative Interpretation of Multilingual Law in International Courts: Patterns and Implications for Translation’,
Institutional Translation for International Governance: Enhancing Quality in Multilingual Legal Communication,
Bloomsbury, Londain, 2018, lgh.
181-201; Villiger,
M. E., ‘Roinn 3. Interpretation of Treaties’, in Commentary on the 1969 Vienna Convention on the Law of Treaties,
Martinus Nijhoff Publishers,
Leiden/Boston, 2009, lgh.
415 go 462; Pacho Aljanati, L., ‘Multilingual EU Law: A New Way of Thinking »,
European Journal of Legal Studies, eagrán spéisialta, Fómhar
2018, lgh.
5 go 46; Daillier, P. agus Pellet, A.,
Droit international public (Nguyen Quoc Dinh),
Librairie Générale de Droit et de Jurisprudence, Páras, 2002, an 7ú heagrán, lgh. 253 go 266,
Uimh. 162 go 170; Verhoeven, J.,
Droit International Public,
Larcier, an Bhruiséil, 2000, lgh.
421 go 423. Luaitear sa dara ceann freisin ‘nach bhfuil sé tábhachtach sa ‘chruinneas’ a mbeifí ag súil go n‑áiritheofaí leis (an léiriú); tá sé bunaithe go heisiach ar an réasúnú réasúnach a thugann sé don bhrí a thugtar iarbhír don Chonradh sa chás ar leith inar caitheadh amhras ar a raon feidhme’ (lch.
422). Féach freisin an ECtHR, an 10 Nollaig 2007,
Stoll v. an Eilvéis [GC] (CE:ECHR:2007:1210JUD006969801).
61      Féach Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Saugmandsgaard Øe in
Guaitoli agus páirtithe eile
(C‑213/18, EU:C:2019:524, fonóta
38); Dettling-Ott, R., ‘Airteagal 33’,
op.cit., lch. 546; Bernigaud, S. et seq.,
Droit du transport de passagers.
Droits français et de l’Union européenne,
Larcier,
Collection paradigme, an Bhruiséil, 2016, lch. 251; Letacq, F., ‘Fasc. 460. Aeriompar – Foinsí an dlí is infheidhme. – Ticéad – Dliteanas. Caingean le haghaidh cúitimh’,
JurisClasseur Civil Code: Art. 1240 à 1245-17, 11 Aibreán 2019, § 167 agus 168. Deir an t‑údar sin nach leanann gach cúirt an cur chuige sin, áfach, is cosúil go gcuireann roinnt acu ceann scríbe gach eitilte aonair san áireamh.
62      Féach an breithiúnas in Eck v United Arab Airlines, Inc: ‘Article 28(1)’s third provision [...] clearly manifests the framers’ intention to permit, at least in some cases, the maintenance of suit in the courts of the country where the ticket was purchased. [...] The central purpose of Article 28(1)’s third provision was to make venue always proper in the country where the ticket was purchased – assuming it is a High Contracting Party – if, but only if, the defendant has a place of business there’.
63      Féach Correia, V., ‘Section 1. Le dépassement du droit international de l’aviation civile en matière de droits des passagers’, in L’Union européenne et le droit international de l’aviation civile,
Bruylant, an Bhruiséil, 2014, an chéad eagrán, lch. 768.
64      Féach aithris 7 de Rialachán Uimh. 889/2002. ‘Neartófar leis an Rialachán seo agus le Coinbhinsiún Montréal cosaint paisinéirí agus a gcomharbaí i dteideal agus ní dhéanfar iad a léiriú ar bhealach a lagóidh a gcosaint i ndáil leis an reachtaíocht atá i bhfeidhm ar an dáta a nglacfar an Rialachán seo’. Féach Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Emiliou in
Austrian Airlines (Garchabhair ar bord aerárthaigh)
(C‑510/21, EU:C:2023:19, mír 46). Deleuze, N.,
op.cit., lch. 9 go 11.
65      I mbreithiúnas an 28 Samhain 2024,
VariusSystems (C‑526/23, EU:C:2024:985), scrúdaigh an Chúirt an cinneadh maidir leis an ‘áit ina gcomhlíontar [an oibleagáid]’, de réir bhrí an dara fleasc d’Airteagal 7(1)(b) de Rialachán Ia an Bhruiséil, de chonradh chun bogearraí a sholáthar, a dhéantar ar líne. Tar éis di a chur in iúl gur gá an áit ina soláthraítear na seirbhísí go príomha a chinneadh, chinn an Chúirt gurb í sin an áit ina bhfaigheann an custaiméir rochtain ar na bogearraí, eadhon an áit ina dtéann sé i gcomhairle agus ina n‑úsáideann sé iad, agus, i gcás ina mbeartaítear na bogearraí sin a úsáid in áiteanna éagsúla, go bhfuil an áit sin i dteach an chustaiméara. Ar na cúiseanna a leagtar amach i míreanna 45 go
52 agus
80 den Tuairim seo, táim den tuairim nach féidir réasúnaíocht den sórt sin a thrasuí go simplí maidir le díol ticéid aerlíne ar líne.
66      Foráiltear le hAirteagal 3(2) de Choinbhinsiún Vársá, a ndéantar a shubstaint a atáirgeadh in Airteagal 3(5) de Choinbhinsiún Montréal, nach ndéanann easpa ticéid nó doiciméid iompair difear do bheithsine ná do bhailíocht an chonartha iompair. Dá bhrí sin, ní féidir a mheas gurb ionann an ticéad féin agus an conradh. Féach Tillery, R.,
op.cit., lch. 95; Lyck, P. agus Dornic, B.A., ‘Electronic Ticketing under the Warsaw Convention: The Risk of ‘Going Ticketless’ on International Flights’,
Air & Space Law, Imleabhar. XXII,
Uimh. 1, 1997, lch. 16.
67      Féach Orduithe Uimh. 18257 an 8 Iúil 2019 agus Uimh. 3561 an 13 Feabhra 2020,
Corte suprema di cassazione (Cúirt Achomharc na hIodáile).
68      Féach Lyck, P. agus Dornic, B. A.,
op.cit.,
‘Electronic Ticketing under the Warsaw Convention: The Risk of “Going Ticketless” on International Flights’, op. cit., lch. 26.
69      Féach,
inter alia,
ECtHR, 28 Iúil 1999,
Selmouni v an Fhrainc (CE:ECHR:1999:0728JUD002580394, § 101 agus an cásdlí dá dtagraítear). Tá léiriú den sórt sin tugtha ag an gCúirt cheana féin, agus í ag tagairt don ghá atá le gach foráil de dhlí an Chomhphobail a chur ina comhthéacs, chun í a léiriú i bhfianaise fhorálacha dhlí an Chomhphobail ina n‑iomláine, a cuspóirí agus staid a forbartha ar an dáta atá an fhoráil atá i gceist le cur i bhfeidhm. (féach breithiúnas an 6
Deireadh Fómhair 1982,
Cilfit (283/81, EU:C:1982:335, mír 20)). Is é an Coinbhinsiún Eorpach chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint, a síníodh sa Róimh an 4 Samhain 1950, mar ‘ionstraim bheo’, atá le léiriú i bhfianaise na ndálaí maireachtála atá ann faoi láthair, an ais a roghnaíodh chun Mélanges a bhailiú in onóir Christos L. Rozakis,
La Convention européenne des droits de l’homme,
un instrument vivant,
Spielmann, D.,
Tsirli, M. agus Voyatzis, P., (Eag)
Bruylant, an Bhruiséil, 2011, clúdach cúil.
70      Féach Cachard, O.,
op.cit., ‘Le transport international aérien de passager’, lgh.
95 go 96,
Uimh. 134, a mheasann ‘p]uisque la notion d’établissement est économique, une interprétation large doit en être proposée qui couvre les hypothèses de présence commerciale durable du transporteur par l’intermédiaire de l’infrastructure matérielle d’un agent doté d’une certaine permanence ». Il ajoute cependant que « [e]ncore faut‑il vérifier que le contrat de transport en cause a bien été conclu par l’entremise de cet établissement ‘’.
Tugaim faoi deara, áfach, i gcomhréir le léiriú docht an tríú cúirt a bunaíodh le hAirteagal 33(1) de Choinbhinsiún Montréal, gur chinn Cúirt Achomhairc Limoges, (an Fhrainc) an Dlísheomra Sibhialta, i mbreithiúnas Uimh. 15/00345 an 11 Feabhra 2016, nach leor oibriú seirbhíse rialta idir Limoges agus Lyon (an Fhrainc) agus fógraíocht a dhéanamh ar eitiltí den sórt sin laistigh d’aerfort Limoges chun Limoges a aicmiú mar áit ina bhfuil bunaíocht ag an aerlíne. Molaim imeacht ó léiriú den sórt sin.
71      Imím anseo ón léiriú a lean cúirteanna na Fraince agus meabhraím gur ghlac an Corte suprema di casazione (an Chúirt um Achomharc Deiridh), mar is léir ó fhonóta
55 den Tuairim seo, agus Cúirt Achomhairc Nua-Eabhrac in Eck v United Arab Airlines,
Inc. an critéar sin.
72      Breithiúnas an 11 Aibreán 2019 (C‑464/18, an ‘breithiúnas Ryanair’, EU:C:2019:311).
73      Féach breithiúnas
Ryanair (míreanna 32 go 36). Thug an Chúirt dá haire freisin gur chosúil go mbaineann na seirbhísí arna soláthar ag an mbrainse atá i gceist le cúrsaí cánach.
74      Féach breithiúnas an 22 Nollaig 2008,
Wallentin‑Hermann (C‑549/07, EU:C:2008:771, mír 32 agus an cásdlí dá dtagraítear).
75      Féach breithiúnas an 9 Iúil 2009,
Rehder (C‑204/08, EU:C:2009:439, mír 27), agus Guaitoli (míreanna 34 go 36).
76      Níor bunaíodh le Coinbhinsiún Vársá ná le Coinbhinsiún Montréal foras dlínse bunaithe ar an áit ina gcomhlíontar an oibleagáid atá i gceist, mar a leagtar amach in
Airteagal 7 (1) (b) de Rialachán Ia na Bruiséile (Airteagal 5(1)(b) de Rialachán I na Bruiséile roimhe seo). Féach Cachard, O., ‘Le transport international aérien de passager’
op.cit., lch.
93, Uimh. 127, a mheasann go leanann sé sin as an bhfíoras, ‘de réir sainmhínithe, go gcomhlíontar an conradh i ndiaidh a chéile ar an mBallstát imeachta, ar an mBallstát traseitilte, ar an mórmhuir agus ar an mBallstát cinn scríbe. Mar sin féin, mar is gnáth i ndlí an iompair, d’fhéadfadh sé a bheith deacair an damáiste a aimsiú, go háirithe an damáiste a dhéantar do bhagáiste’. Ba mhaith liom a rá freisin go bhfuil eilimint eachtracha ag teastáil chun Rialachán na Brúiséile Ia a chur i bhfeidhm. Féach Quéguiner.
J-S, ‘Variations sur la conditions d’internationalité et l’internationalisation volontaires des contrats internes’ dans d’Avout.
L_. Et al., ‘Droit International privé de l’Union européenne (2024)’ Journal du droit international (Clunet), LexisNexis, Páras, Deireadh Fómhair
2025, Uimh.
4, Eagrán Uimh.
9, lch.
1491 go 1502.