62024TO0392_RES
Sprawa T‑392/24
Raf VerbekeiElias Vlerick
przeciwko
Parlamentowi EuropejskiemuiRadzie Unii Europejskiej
Postanowienie Sądu (szósta izba) z dnia 26 listopada 2024 r.
Skarga o stwierdzenie nieważności – Rozporządzenie (UE) 2024/1263 – Rozporządzenie (UE) 2024/1264 – Dyrektywa (UE) 2024/1265 – Akt ustawodawczy – Akt wymagający przyjęcia środków wykonawczych – Brak bezpośredniego oddziaływania – Oczywista niedopuszczalność – Wniosek o „dialog konstytucyjny” z belgijskim trybunałem konstytucyjnym – Oczywisty brak właściwości
Skarga o stwierdzenie nieważności – Osoby fizyczne lub prawne – Pojęcie aktu regulacyjnego w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE – Każdy akt o charakterze generalnym, z wyjątkiem aktów ustawodawczych – Rozporządzenia 2024/1263 i 2024/1264 – Rozporządzenia przyjęte odpowiednio zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą i specjalną procedurą ustawodawczą – Wyłączenie
(art. 263 akapit czwarty, art. 289 ust. 1–3 TFUE; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 2024/1263; rozporządzenie Rady 2024/1264)
(zob. pkt 8–12)
Skarga o stwierdzenie nieważności – Osoby fizyczne lub prawne – Akty dotyczące ich bezpośrednio i indywidualnie – Bezpośrednie oddziaływanie – Kryteria – Bezpośrednie wywieranie wiążących skutków prawnych w zakresie sytuacji prawnej skarżącego – Brak – Oczywista niedopuszczalność
(art. 263 akapit czwarty TFUE; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 2024/1263, art. 1 ust. 1, 2; rozporządzenie Rady 2024/1264; dyrektywa Rady 2024/1265, motyw 8)
(zob. pkt 17–25, 27–29)
Streszczenie
Rozpatrując skargę o stwierdzenie nieważności, którą odrzucił jako oczywiście niedopuszczalną, Sąd przedstawił wyjaśnienia dotyczące legitymacji procesowej zwykłych skarżących do wniesienia takiej skargi na podstawie art. 263 akapit czwarty TFUE na akty prawne Unii Europejskiej, których nie są oni adresatami, a w szczególności dotyczące przesłanki bezpośredniego oddziaływania.
Skarga ta dotyczyła rozporządzeń 2024/1263 (
1
) i 2024/1264 (
2
) oraz dyrektywy 2024/1265 (
3
) (zwanych dalej łącznie „zaskarżonymi aktami”), które mają na celu reformę unijnych ram zarządzania gospodarczego w świetle celów dyscypliny budżetowej i stabilności długu państw członkowskich.
Tytułem ewentualnym skarżący zwrócili się do Sądu z wnioskiem o przeprowadzenie „dialogu konstytucyjnego” z belgijskim Cour constitutionnelle (trybunałem konstytucyjnym) w przedmiocie wdrożenia przez władze belgijskie zaskarżonych aktów, który to wniosek Sąd odrzucił ze względu na swój oczywisty brak właściwości.
Ocena Sądu
Na wstępie Sąd przypomniał, że art. 263 akapit czwarty TFUE wyróżnia trzy przypadki, w których można stwierdzić dopuszczalność skargi o stwierdzenie nieważności wniesionej przez osobę fizyczną lub prawną, a mianowicie skargę na akt, którego jest ona adresatem lub który dotyczy jej bezpośrednio i indywidualnie, lub – w przypadku gdy chodzi o akt regulacyjny – gdy dotyczy on jej bezpośrednio i nie wymaga środków wykonawczych.
Przede wszystkim Sąd stwierdził, że ponieważ skarżący nie są adresatami zaskarżonych aktów, nie mają oni prawa do wniesienia skargi w ramach pierwszego przypadku.
Następnie, co się tyczy trzeciego przypadku, który Sąd zbadał na wstępie, Sąd wyjaśnił, że wyrażenie „akt regulacyjny” nie obejmuje aktów ustawodawczych, a mianowicie aktów, które są przyjmowane zgodnie z procedurami zwanymi „zwykłą procedurą ustawodawczą” i „specjalną procedurą ustawodawczą” (
4
).
W tym względzie zauważył on, po pierwsze, że rozporządzenia 2024/1263 i 2024/1264 przyjęto zgodnie z procedurami ustawodawczymi, odpowiednio, zwykłą i specjalną, wobec czego nie są one aktami regulacyjnymi, a po drugie, że urzeczywistnienie skutków prawnych dyrektywy 2024/1265 w stosunku do skarżących wymaga przyjęcia środków wykonawczych w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE, czyli krajowych przepisów transponujących, które mogą być przedmiotem kontroli sądowej przed sądami krajowymi.
W związku z tym uznał on, że skarżącym nie przysługuje prawo do wniesienia skargi na zaskarżone akty na podstawie trzeciego przypadku przewidzianego w art. 263 akapit czwarty TFUE.
Wreszcie, co się tyczy drugiego przypadku przewidzianego w tym artykule, Sąd podkreślił, że żądanie pierwsze zmierzające do stwierdzenia nieważności zaskarżonych aktów można uznać za dopuszczalne jedynie w zakresie, w jakim zaskarżone akty dotyczą skarżących bezpośrednio i indywidualnie.
W tym względzie wskazał on, że aby akt będący przedmiotem skargi dotyczył zwykłego skarżącego bezpośrednio, muszą zostać spełnione dwie kumulatywne przesłanki. Po pierwsze, sporny środek musi wywierać bezpośredni wpływ na jego sytuację prawną, a po drugie, nie może on pozostawiać żadnego zakresu uznania swoim adresatom, którzy są zobowiązani do jego wykonania.
Co się tyczy pierwszej z tych przesłanek, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przewidziana w art. 263 TFUE skarga o stwierdzenie nieważności przysługuje na wszelkie akty instytucji mające na celu wywołanie wiążących skutków prawnych, niezależnie od ich formy. W celu ustalenia, czy akt wywołuje takie skutki i w rezultacie czy może być przedmiotem takiej skargi, należy wziąć pod uwagę istotę tego aktu, przy czym jego skutki należy oceniać na podstawie obiektywnych kryteriów, takich jak jego treść, z uwzględnieniem, w razie potrzeby, kontekstu jego wydania oraz uprawnień instytucji, która go wydała. A zatem zdolności aktu do wywarcia bezpośrednio wpływu na sytuację prawną danej osoby fizycznej lub prawnej nie można oceniać jedynie w świetle okoliczności, że akt ten ma postać dyrektywy.
W niniejszej sprawie Sąd zauważył, że zaskarżone akty, mające na celu reformę unijnych ram zarządzania gospodarczego w świetle celów dyscypliny budżetowej i stabilności długu państw członkowskich, mają zastosowanie do państw członkowskich w zakresie, w jakim przewidują ich ramy zarządzania gospodarczego, w szczególności zasady dotyczące krajowych planów budżetowo-strukturalnych, procedury nadmiernego deficytu państw członkowskich, które przyjęły jednolitą walutę, oraz ram budżetowych państw członkowskich w celu uniknięcia nadmiernego deficytu budżetowego.
W związku z tym zaskarżone akty nie mogą wywierać bezpośrednio wiążących skutków w zakresie sytuacji prawnej skarżących. Wniosek ten znajduje zresztą potwierdzenie w zawartych w skardze twierdzeniach skarżących, ponieważ nie wskazali oni żadnego konkretnego przepisu zaskarżonych aktów, który mógłby mieć wpływ na ich sytuację prawną, ani żadnego konkretnego wpływu na tę sytuację. W szczególności wskazywany przez nich ewentualny wpływ zaskarżonych aktów na zarządzanie i prawa podmiotu publicznego, takiego jak miasto Gandawa (Belgia), nie może stanowić wpływu wywieranego bezpośrednio na ich sytuację prawną.
Sąd doszedł do wniosku, że skoro przesłanka bezpośredniego oddziaływania nie została spełniona, skarżący nie mają legitymacji procesowej do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności zaskarżonych aktów na podstawie drugiego przypadku przewidzianego w art. 263 akapit czwarty TFUE.
W związku z tym Sąd odrzucił żądanie pierwsze skarżących jako oczywiście niedopuszczalne, ponieważ skarżący nie mogą opierać swojej legitymacji procesowej do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności zaskarżonych aktów na którymkolwiek z przypadków przewidzianych w art. 263 akapit czwarty TFUE.
(
1
)	Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1263 z dnia 29 kwietnia 2024 r. w sprawie skutecznej koordynacji polityk gospodarczych i w sprawie wielostronnego nadzoru budżetowego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 (Dz.U. L, 2024/1263).
(
2
)	Rozporządzenie Rady (UE) 2024/1264 z dnia 29 kwietnia 2024 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1467/97 w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L, 2024/1264).
(
3
)	Dyrektywa Rady (UE) 2024/1265 z dnia 29 kwietnia 2024 r. zmieniająca dyrektywę 2011/85/UE w sprawie wymogów dla ram budżetowych państw członkowskich (Dz.U. L, 2024/1265).
(
4
)	Zgodnie z art. 289 ust. 1 i 3 TFUE.