62015CJ0672
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla)
27 ta’ April 2017 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari — Direttiva 2002/46/KE — Approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri dwar is-supplimenti tal-ikel — Vitamini u minerali li jistgħu jintużaw għall-produzzjoni ta’ supplimenti tal-ikel — Kwantitajiet massimi — Kompetenzi tal-Istati Membri — Leġiżlazzjoni nazzjonali li tiffissa dawn il-kwantitajiet — Rikonoxximent reċiproku — Assenza — Modalitajiet li għandhom jiġu osservati u elementi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-istabbiliment ta’ dawn il-kwantitajiet”
Fil-Kawża C-672/15,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mit-tribunal de grande instance de Perpignan (qorti reġjonali ta’ Perpignan, Franza), permezz ta’ deċiżjoni 5 ta’ Awwissu 2015, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl-14 ta’ Diċembru 2015, fil-proċeduri kriminali kontra
Noria Distribution SARL,
fil-preżenza ta’:
Procureur de la République,
Union fédérale des consommateurs des P.O (Que choisir),
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla),
komposta minn R. Silva de Lapuerta (Relatur), President tal-Awla, E. Regan, J.‑C. Bonichot, C. G. Fernlund u S. Rodin, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: M. Bobek,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
—
għal Noria Distribution SARL, minn F. Meunier, avukat,
—
għall-Gvern Franċiż, minn D. Colas u J. Traband, bħala aġenti,
—
għall-Kummissjoni Ewropea, minn G. Braga da Cruz kif ukoll minn K. Herbout-Borczak u S. Lejeune, bħala aġenti,
—
għall-Awtorità ta’ Sorveljanza AELE, minn Ø. Bø, L. Biørnstad u C. Zatschler, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali fis-seduta tal-15 ta’ Diċembru 2016,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tad-Direttiva 2002/46/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-10 ta’ Ġunju 2002, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri dwar is-supplimenti tal-ikel (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 29, p. 490), u dispożizzjonijiet tat-Trattat FUE dwar il-moviment liberu tal-merkanzija.
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali mibdija kontra Noria Distribution SARL talli żammet, esponiet, qiegħdet għall-bejgħ jew biegħet supplimenti tal-ikel mhux awtorizzati fi Franza, li hija kienet taf li kienu ffalsifikati, korrotti jew tossiċi, kif ukoll talli qarrqet jew ippruvat tqarraq bil-partijiet kontraenti tagħha fir-rigward tar-riskji inerenti għall-użu ta’ dawn is-supplimenti tal-ikel u fir-rigward tal-kwalitajiet sostanzjali ta’ dawn tal-aħħar.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3
L-Artikolu 2 tad-Direttiva 2002/46 huwa fformulat kif ġej:
“Għal l-iskop ta’ din id-Direttiva t-tifsiriet li ġejjin għandhom jgħoddu:
(a)
supplimenti ta’ l-ikel ifisser oġġetti ta’ l-ikel li l-għan tagħhom huwa li jissupplementaw id-dieta normali u l-fonti kkonċentrati ta’ nutrijenti jew sustanzi oħrajn b’effett nutrizzjonali jew fiżjoloġiku, waħedhom jew f’għaqdiet, mibjugħa b’dożi, jiġifieri forom, bħala kapsuli, pastillji, pirmli, pilloli u forom oħra bħalhom, borżetti tat-terra, ampulli ta’ likwidi, flixkien tal-qtar, u forom oħra ta’ likwidi u trabijiet, intiżi li jkunu meħudin fi kwantitajiet ta’ miżura żgħira;
(b)
‘nutrijenti’ tfisser is-sustanzi, kif ġej:
(i)
il-vitamini,
(ii)
il-minerali.”
4
L-Artikolu 3 tal-imsemmija direttiva jipprovdi:
“L-Istati Membri għandhom jassiguraw li s-supplimenti ta’ l-ikel jistgħu jkunu ppreżentati għall-bejgħ fil-Komunità biss jekk huma jkunu konformi mar-regoli stabbiliti f’din id-Direttiva.”
5
L-Artikolu 5 tal-istess direttiva jipprevedi:
“1.   L-ammonti massimi ta’ vitamini u minerali preżenti f’supplimenti ta’ l-ikel għal porzjon ta’ konsum għal kull jum kif irrakkommandat mill-manifattur għandhom ikunu stabbiliti, fuq il-bażi ta’ li ġej:
(a)
livelli massimi ta’ sigurtà ta’ vitamini u minerali stabbiliti b’valutazzjoni tar-riskju xjentifika bbażata fuq data xjentifika aċċettabbli b’mod ġenerali, b’kont meħud, skond il-każ, tad-diversi livelli ta’ sensittività ta’ gruppi differenti ta’ konsumaturi;
(b)
il-konsum ta’ vitamini u minerali minn fonti oħrajn ta’ dieta.
2.   Meta l-livelli massimi msemmija fil-paragrafu 1 jkunu stabbiliti, konsiderazzjoni xierqa għandha tkun meħuda tal-konsum normali ta’ vitamini u minerali fost il-popolazzjoni.
3.   Sabiex jassiguraw li l-ammonti sinifikanti ta’ vitamini u minerali jkunu preżenti fis-supplimenti ta’ l-ikel, ammonti minimi għal porzjon ta’ konsum għal kull jum kif rakkommandati mill-manifattur għandhom jiġu stabbiliti, kif xieraq.
4.   L-ammonti massimi u minimi ta’ vitamini u minerali msemmija fil-paragrafi 1, 2 u 3 għandhom ikunu adottati skont il-proċeduri msemmija f’Artikolu 13(2).”
6
L-Artikolu 11 tad-Direttiva 2002/46 jistipula:
“1.   Mingħajr preġudizzju għal Artikolu 4(7), l-Istati Membri ma għandhomx, minħabba l-kompożizzjoni, l-ispeċifikazzjoniet ta’ manifattura, il-preżentazzjoni jew l-ittikkettjar tagħhom, jipprojbixxu jew jillimitaw il-kummerċ fil-prodotti msemmija f’Artikolu 1 li jkunu konformi ma’ din id-Direttiva u, fejn xieraq, mal-Atti Komunitarji adottati fl-implementazzjoni ta’ din id-Direttiva.
2.   Mingħajr preġudizzju għat-Trattat, partikularment Artikoli 28 u 30 tiegħu, il-paragrafu 1 m’għandhux jaffettwa d-dispożizzjonijiet nazzjonali li huma applikabbli fl-assenza ta’ l-atti Komunitarji adottati taħt din id-Direttiva.”
7
L-Annessi I u II tad-Direttiva 2002/46 jelenkaw, rispettivament, il-“[v]itamini u minerali li jistgħu jintużaw għall-manifattura tas-supplimenti ta’ l-ikel” u s-“[s]ustanzi ta’ vitamini u minerali li jistgħu jintużaw fil-manifattura ta’ supplimenti ta’ l-ikel”.
Id-dritt Franċiż
8
Skont l-Artikolu 5 tad-Digriet Nru 2006-352, tal-20 ta’ Marzu 2006, dwar is-supplimenti tal-ikel (JORF tal-25 ta’ Marzu 2006, p. 4543, iktar ’il quddiem id-“Digriet tal-20 ta’ Marzu 2006”), intiż sabiex jittrasponi d-Direttiva 2002/46 fid-dritt Franċiż, il-vitamini u l-minerali jistgħu jintużaw fil-manifattura ta’ supplimenti tal-ikel biss taħt il-kundizzjonijiet stabbiliti minn ordni tal-ministri responsabbli mill-konsum, mill-agrikoltura u mis-saħħa.
9
L-Artikolu 16 ta’ dan id-digriet jipprevedi proċedura li għaliha huwa suġġett l-ewwel tqegħid fis-suq Franċiż ta’ suppliment tal-ikel li jkun fih sustanza bi skop nutrittiv jew fiżjoloġiku, pjanta jew preparazzjoni ta’ pjanta, li ma tkunx tinsab fl-ordnijiet previsti fl-Artikoli 6 u 7 tal-imsemmi digriet, iżda li jkun legalment immanifatturat jew mibjugħ fi Stat Membru ieħor tal-Unjoni Ewropea jew Stat ieħor li jkun parti għall-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, tat-2 ta’ Mejju 1992 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 19, p. 146).
10
Billi ġie adottat skont l-Artikolu 5 tad-Digriet Nru 2006-352, tal-20 ta’ Marzu 2006, l-Ordni interministerjali tad-9 ta’ Mejju 2006 dwar in-nutrijenti li jistgħu jintużaw għall-manifattura ta’ supplimenti tal-ikel (JORF tat-28 ta’ Mejju 2006, p. 7977, iktar ’il quddiem l-“Ordni tad-9 ta’ Mejju 2006”), jistabbilixxi, b’mod partikolari, lista ta’ vitamini u minerali li jistgħu jintużaw għall-manifattura tas-supplimenti tal-ikel u d-dożi massimi ta’ kull jum li ma jistgħux jinqabżu fil-kuntest ta’ dan l-użu.
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
11
Noria Distribution hija kumpannija Franċiża li tbigħ supplimenti tal-ikel fl-Unjoni.
12
Din il-kumpannija tħarrket peress li, mill-1 ta’ Settembru 2007 sal-1 ta’ Ottubru 2008, hija żammet, esponiet, qiegħdet għall-bejgħ jew biegħet supplimenti tal-ikel mhux awtorizzati fi Franza, li hija kienet taf li kienu ffalsifikati, korrotti jew tossiċi, sa fejn dawn ma kinux konformi mal-leġiżlazzjoni fis-seħħ, kif ukoll talli qarrqet jew ippruvat tqarraq bil-partijiet kontraenti tagħha fir-rigward tar-riskji inerenti għall-użu ta’ dawn is-supplimenti tal-ikel u fir-rigward tal-kwalitajiet sostanzjali ta’ dawn tal-aħħar, sa fejn dawn kienu jaqbżu d-dożi ta’ kull jum massimi ta’ vitamini u ta’ minerali li jistgħu jintużaw għall-manifattura ta’ tali supplimenti tal-ikel, stabbiliti bl-Ordni tad-9 ta’ Mejju 2006.
13
Skont id-deċiżjoni tar-rinviju, Noria Distribution ma tikkontestax il-materjalità tal-fatti allegati kontra tagħha. Madankollu, hija ssostni li l-Ordni tad-9 ta’ Mejju 2006, li serva bħala bażi għall-proċeduri kriminali suġġetta għalihom, ma huwiex konformi mad-dritt tal-Unjoni.
14
F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-Tribunal de grande instance de Perpignan (qorti reġjonali ta’ Perpignan, Franza) iddeċiediet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“(1)
Id-Direttiva 2002/46/KE u l-prinċipji Komunitarji dwar il-moviment liberu tal-merkanzija u r-rikonoxximent reċiproku jipprekludu l-istabbiliment ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali, bħall-ordni tad-9 ta’ Mejju 2006, li jirrifjuta kull proċedura ta’ rikonoxximent reċiproku fir-rigward tas-supplimenti tal-ikel ibbażati fuq vitamini u minerali li joriġinaw minn Stat Membru ieħor billi jeskludi l-applikazzjoni ta’ proċedura [ssimplifikata] għall-prodotti kkummerċjalizzati legalment fi Stat Membru ieħor li jkunu bbażati fuq nutrijenti [li l-valuri tagħhom jeċċedu l-limiti stabbiliti] permezz tal-ordni tad-9 ta’ Mejju 2006?
(2)
Id-Direttiva 2002/46, u b’mod partikolari l-Artikolu 5 tagħha, kif ukoll il-prinċipji naxxenti mill-ġurisprudenza Komunitarja dwar id-dispożizzjonijiet marbuta mal-moviment liberu tal-merkanzija, jippermettu li d-dożi massimi ta’ vitamini u minerali għal kull jum jiġu stabbiliti b’mod proporzjonali mal-limiti rrakkomandati għal kull jum bl-adozzjoni ta’ valur li jekwivali għal tliet darbiet tal-limiti rrakkomandati għal kull jum għan-nutrijenti li jippreżentaw l-inqas riskji, ta’ valur li jekwivali għall-limiti rrakkomandati għal kull jum għan-nutrijenti li jippreżentaw riskju li jiġi eċċedut il-limitu superjuri ta’ sigurtà, u ta’ valur inferjuri għal-limiti rrakkomandati għal kull jum jew anki li jekwivali għal żero fir-rigward tan-nutrijenti li jinvolvu l-iktar riskji?
(3)
Id-Direttiva 2002/46, kif ukoll il-prinċipji naxxenti mill-ġurisprudenza Komunitarja dwar id-dispożizzjonijiet marbuta mal-moviment liberu tal-merkanzija jippermettu li d-dożi jiġu stabbiliti [fid-dawl] biss tal-opinjonijiet xjentifiċi nazzjonali anki meta opinjonijiet xjentifiċi riċenti u internazzjonali [jikkonkludu favur] dożi superjuri f’kundizzjonijiet identiċi ta’ użu?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
15
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2002/46 u dawk tat-Trattat FUE dwar il-moviment liberu tal-merkanzija għandhomx jiġu interpretati fis-sens li dawn jipprekludu leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li ma tipprevedix proċedura dwar it-tqegħid fis-suq ta’ dan l-Istat Membru ta’ supplimenti tal-ikel li l-kontenut ta’ nutrijenti tagħhom jeċċedi d-dożi massimi għal kull jum stabbiliti minn din il-leġiżlazzjoni u li huma legalment immanifatturati jew ikkummerċjalizzati fi Stat Membru ieħor.
16
B’mod preliminari, għandu jitfakkar li, sa fejn il-Kummissjoni ma stabbilixxietx, konformement mal-Artikolu 5(4) tad-Direttiva 2002/46, il-kwantitajiet massimi ta’ nutrijenti li jistgħu jintużaw għall-manifattura ta’ suppliment tal-ikel, l-Istati Membri jibqgħu kompetenti sabiex jadottaw leġiżlazzjoni dwar dawn il-kwantitajiet, premess li, fl-eżerċizzju ta’ din il-kompetenza, dawn huma marbuta josservaw l-Artikoli 34 u 36 TFUE u jispiraw ruħhom mill-elementi li jinsabu fl-Artikolu 5(1) u (2) tad-Direttiva 2002/46, inkluż ir-rekwiżit ta’ evalwazzjoni tar-riskji bbażata fuq data xjentifika ġeneralment aċċettata (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-29 ta’ April 2010, Solgar Vitamin’s France et, C-446/08, EU:C:2010:233, punti 24 u 32).
17
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-moviment liberu tal-merkanzija bejn l-Istati Membri huwa prinċipju fundamentali tat-Trattat FUE li huwa espress fil-projbizzjoni, stabbilita fl-Artikolu 34 TFUE, ta’ restrizzjonijiet kwantitattivi fuq l-importazzjoni bejn l-Istati Membri kif ukoll ta’ kull miżura li għandha effett ekwivalenti (ara s-sentenzi tat-2 ta’ Diċembru 2004, Il-Kummissjoni vs Il-Pajjiżi l-Baxxi, C-41/02, EU:C:2004:762, punt 38, u tat-28 ta’ Jannar 2010, Il-Kummissjoni vs Franza, C-333/08, EU:C:2010:44, punt 73).
18
Il-projbizzjoni ta’ miżuri li għandhom effett ekwivalenti għal restrizzjonijiet, stabbilita fl-Artikolu 34 TFUE, tkopri kull leġiżlazzjoni kummerċjali tal-Istati Membri li tista’ tostakola, direttament jew indirettament, attwalment jew potenzjalment, il-kummerċ fi ħdan l-Unjoni (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-11 ta’ Lulju 1974, Dassonville, 8/74, EU:C:1974:82, punt 74; tal-5 ta’ Marzu 2009, Il-Kummissjoni vs Spanja, C-88/07, EU:C:2009:123, punt 82, u tat-28 ta’ Jannar 2010, Il-Kummissjoni vs Franza, C-333/08, EU:C:2010:44, punt 74).
19
Issa, il-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali toħloq ostakolu għall-kummerċ fi ħdan l-Unjoni, peress li suppliment tal-ikel b’kontenut ta’ nutrijenti li jeċċedi l-limiti massimi stabbiliti minn din il-leġiżlazzjoni ma jistax jiġi kkummerċjalizzat fi Franza, anki jekk dan huwa legalment immanifatturat jew ikkummerċjalizzat fi Stat Membru ieħor.
20
Għalhekk, din il-leġiżlazzjoni tikkostitwixxi miżura ta’ effett ekwivalenti għal restrizzjoni kwantitattiva fis-sens tal-Artikolu 34 TFUE.
21
Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li tipprojbixxi l-kummerċjalizzazzjoni, f’dan l-Istat, ta’ prodotti tal-ikel b’kontenut ta’ nutrijenti li jeċċedi l-kwantitajiet massimi stabbiliti minn din il-leġiżlazzjoni, prodotti tal-ikel legalment immanifatturati u/jew ikkummerċjalizzati fi Stat Membru ieħor, tista’, bħala miżura li għandha effett ekwivalenti għal restrizzjoni kwantitattiva fis-sens tal-Artikolu 34 TFUE, tkun iġġustifikata sa fejn din tkun konformi mar-rekwiżiti tal-Artikolu 36 TFUE, kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-5 ta’ Frar 2004, Greenham u Abel, C‑95/01, EU:C:2004:71, punt 34).
22
Minn naħa, tali leġiżlazzjoni għandha tipprevedi proċedura li permezz tagħha l-operaturi ekonomiċi jkunu jistgħu jiksbu l-awtorizzazzjoni li jikkummerċjalizzaw supplimenti tal-ikel li jinkludu nutrijenti f’dożi ogħla minn dawk awtorizzati. Din il-proċedura għandha tkun faċilment aċċessibbli, għandha tkun tista’ tintemm f’termini raġonevoli u, jekk twassal għal rifjut, id-deċiżjoni ta’ rifjut għandha tkun waħda li tista’ tkun suġġetta għal rimedju ġudizzjarju (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-5 ta’ Frar 2004, Il-Kummissjoni vs Franza, C-24/00, EU:C:2004:70, punt 26; tal-5 ta’ Frar 2004, Greenham u Abel, C‑95/01, EU:C:2004:71, punt 35, u tat-28 ta’ Jannar 2010, Il-Kummissjoni vs Franza, C-333/08, EU:C:2010:44, punt 81).
23
Min-naħa l-oħra, applikazzjoni intiża sabiex tinkiseb l-awtorizzazzjoni għall-kumerċjalizzazzjoni ta’ dawn is-supplimenti ma tistax tiġi miċħuda mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti ħlief jekk dawn is-supplimenti jippreżentaw riskju reali għas-saħħa pubblika (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-5 ta’ Frar 2004, Il-Kummissjoni vs Franza, C-24/00, EU:C:2004:70, punt 27; tal-5 ta’ Frar 2004, Greenham u Abel, C-95/01, EU:C:2004:71, punt 36, u tat-28 ta’ Jannar 2010, Il-Kummissjoni vs Franza, C‑333/08, EU:C:2010:44, punt 82).
24
Fil-każ ineżami, l-ewwel domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju hija marbuta esklużivament mal-osservanza tar-rekwiżit imsemmi fil-punt 22 ta’ din is-sentenza u mhux ta’ dak previst fil-punt preċedenti, li l-eżami tiegħu jaqa’ fl-ambitu tal-kwistjoni ta’ jekk miżura ta’ projbizzjoni ta’ kummerċjalizzazzjoni, bħal dik prevista mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali, hijiex jew le bbażata fuq evalwazzjoni xjentifika fid-dettall tar-riskju reali għas-saħħa pubblika allegat mill-Istat Membru li jinvoka l-Artikolu 36 TFUE.
25
Fir-rigward tar-rekwiżit imsemmi fil-punt 22 ta’ din is-sentenza, għandu jiġi kkonstatat li, minkejja li l-leġiżlazzjoni inkwistjoni tipprevedi proċedura relatata mat-tqegħid fis-suq Franċiż ta’ ċerti supplimenti tal-ikel mhux awtorizzati skont din il-leġiżlazzjoni, iżda legalment immanifatturati jew ikkummerċjalizzati fi Stat Membru ieħor, huwa paċifiku li din il-proċedura, madankollu, ma hijiex applikabbli għas-supplimenti tal-ikel, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li l-kontenut ta’ nutrijenti tagħhom jeċċedi l-kwantitajiet massimi stabbiliti minn din il-leġiżlazzjoni u li huma legalment immanifatturati jew ikkummerċjalizzati fi Stat Membru ieħor.
26
Issa, l-eżistenza ta’ proċedura li tissodisfa l-kundizzjonijiet stipulati fil-punt 22 ta’ din is-sentenza tikkostitwixxi wieħed mir-rekwiżiti li għalihom hija suġġetta l-ġustifikazzjoni, skont l-Artikolu 36 TFUE, ta’ leġiżlazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
27
Konsegwentement, sa fejn il-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali tipprojbixxi l-kummerċjalizzazzjoni tas-supplimenti tal-ikel b’kontenut ta’ nutrijenti li jeċċedi l-limiti massimi stabbiliti minn din il-leġiżlazzjoni mingħajr ma tipprevedi l-iċken proċedura għat-tqegħid fis-suq ta’ dan it-tip ta’ supplimenti tal-ikel, u dan anki jekk dawn huma legalment immanifatturati jew ikkummerċjalizzati fi Stat Membru ieħor, din il-leġiżlazzjoni ma hijiex konformi mar-rekwiżit previst fil-punt 22 ta’ din is-sentenza u ma tistax, għalhekk, tiġi ġġustifikata fuq il-bażi tal-Artikolu 36 TFUE.
28
F’dawn iċ-ċirkustanzi, hemm lok li għall-ewwel domanda tingħata r-risposta li d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2002/46 u dawk tat-Trattat FUE dwar il-moviment liberu tal-merkanzija għandhom jiġu interpretati fis-sens li dawn jipprekludu leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li ma tipprevedix proċedura dwar it-tqegħid fis-suq ta’ dan l-Istat Membru ta’ supplimenti tal-ikel li l-kontenut ta’ nutrijenti tagħhom jeċċedi d-dożi massimi għal kull jum stabbiliti minn din il-leġiżlazzjoni u li huma legalment immanifatturati jew ikkummerċjalizzati fi Stat Membru ieħor.
Fuq it-tieni domanda
29
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, dwar jekk id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2002/46, u b’mod partikolari l-Artikolu 5 tagħha, kif ukoll il-prinċipji tat-Trattat FUE dwar il-moviment liberu tal-merkanzija, għandhomx jiġu interpretati fis-sens li dawn jipprekludu li l-kwantitajiet massimi previsti fl-istess Artikolu 5 jiġu stabbiliti b’mod proporzjonali għal konsum irrakkomandat għal kull jum bl-adozzjoni ta’ valur li jekwivali għal tliet darbiet ta’ dan l-istess konsum għan-nutrijenti li jippreżentaw l-inqas riskji, valur ugwali għall-imsemmi konsum għan-nutrijenti li jippreżentaw riskju li jiġi eċċedut il-limitu ogħla ta’ sigurtà, u valur inferjuri għall-istess konsum, jew anki li jekwivali għal żero, fir-rigward tan-nutrijenti li jinvolvu l-iktar riskji.
30
Il-qorti tar-rinviju tinvoka l-ipoteżi li dawn il-kwantitajiet setgħu ġew stabbiliti “fid-dawl ta’ kriterji ta’ nutrizzjoni bħala elementi ta’ ġustifikazzjoni ta’ miżuri restrittivi għall-moviment liberu tal-merkanzija” u “fl-assenza ta’ limitu ta’ sigurtà stabbilit b’perizja b’mod xjentifiku”.
31
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, minbarra li dan għandu jsir fl-osservanza tal-Artikoli 34 u 36 TFUE, l-iffissar ta’ kwantitajiet massimi ta’ vitamini u ta’ minerali li jistgħu jintużaw għall-manifattura ta’ supplimenti tal-ikel għandu jiġi bbażat fuq l-elementi li jinsabu fl-Artikolu 5(1) u (2) tad-Direttiva 2002/46 (ara s-sentenza tad-29 ta’ April 2010, Solgar Vitamin’s France et, C-446/08, EU:C:2010:233, punti 32 u 63).
32
Skont dan l-Artikolu 5(1)(a), dawn il-kwantitajiet għandhom ikunu stabbiliti fid-dawl tal-porzjon għal kull jum irrakkomandat mill-manifattur billi jittieħdu inkunsiderazzjoni l-limiti ogħla ta’ sigurtà stabbiliti għall-vitamini u l-minerali wara evalwazzjoni xjentifika tar-riskji bbażata fuq data xjentifika ġeneralment aċċettata, waqt li jiżnu, kif xieraq, il-gradi ta’ sensittività li jvarjaw fost gruppi differenti ta’ konsumaturi (ara s-sentenza tad-29 ta’ April 2010, Solgar Vitamen’s France et, C-446/08, EU:C:2010:233, punt 64).
33
Minn dan jirriżulta li l-iffissar tal-imsemmija kwantitajiet massimi previsti fl-Artikolu 5 tad-Direttiva 2002/46 għandu b’mod partikolari jkun ibbażat fuq it-teħid inkunsiderazzjoni ta’ limiti ogħla ta’ sigurtà stabbiliti, għall-vitamini u għall-minerali inkwistjoni, wara evalwazzjoni xjentifika tar-riskji għas-saħħa tal-persuni bbażata fuq data xjentifika rilevanti u mhux fuq kunsiderazzjonijiet purament ipotetiċi (ara s-sentenza tad-29 ta’ April 2010, Solgar Vitamin’s France et, C‑446/08, EU:C:2010:233, punt 65).
34
B’hekk, l-iffissar ta’ kwantitajiet massimi ta’ vitamini u ta’ minerali li jistgħu jintużaw għall-manifattura ta’ supplimenti tal-ikel meta, fl-assenza ta’ perikolu stabbilit għas-saħħa umana, ma jkunux ġew stabbiliti limiti ogħla ta’ sigurtà għal dawn in-nutrijenti wara tali evalwazzjoni xjentifika ma jissodisfax dan ir-rekwiżit (ara s-sentenza tad-29 ta’ April 2010, Solgar Vitamin’s France et, C‑446/08, EU:C:2010:233, punt 66).
35
Wara li dawn il-limiti ogħla ta’ sigurtà jkunu ġew stabbiliti, il-possibbiltà li jiġu ffissati tali kwantitajiet massimi fuq livell inqas b’mod sinjifikattiv mill-imsemmija limiti ma tistax tiġi eskluża peress li l-iffissar ta’ dawn il-kwantitajiet massimi jista’ jiġi ġġustifikat mit-teħid inkunsiderazzjoni tal-elementi li jinsabu fl-Artikolu 5(1) u (2) tad-Direttiva 2002/46 u dan huwa konformi mal-prinċipju tal-proporzjonalità (ara s-sentenza tad-29 ta’ April 2010, Solgar Vitamin’s France et, C-446/08, EU:C:2010:233, punt 71).
36
B’hekk, konformement mal-istess Artikolu 5(1)(b) u (2), fl-iffissar ta’ dawn il-kwantitajiet, għandhom, minbarra dawn il-limiti, jittieħdu inkunsiderazzjoni wkoll il-konsum ta’ vitamini u ta’ minerali minn sorsi oħra tal-ikel u l-konsum ta’ referenza ta’ vitamini u ta’ minerali għall-popolazzjoni.
37
Barra minn hekk, l-evalwazzjonijiet li jwasslu għall-iffissar ta’ kwantitajiet massimi ta’ nutrijenti li jistgħu jintużaw għall-manifattura ta’ supplimenti tal-ikel għandhom isiru każ b’każ (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-23 ta’ Settembru 2003, Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka, C-192/01, EU:C:2003:492, punt 46; tal-5 ta’ Frar 2004, Greenham u Abel, C-95/01, EU:C:2004:71, punt 40; tal-5 ta’ Frar 2004, Il-Kummissjoni vs Franza, C-24/00, EU:C:2004:70, punt 53; tat-2 ta’ Diċembru 2004, Il-Kummissjoni vs Il-Pajjiżi l-Baxxi, C-41/02, EU:C:2004:762, punt 47, u tad-29 ta’ April 2010, Solgar Vitamin’s France et, C‑446/08, EU:C:2010:233, punti 55 u 72).
38
Finalment, għandu jitfakkar li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, għalkemm il-kriterju tal-bżonn ta’ nutrizzjoni tal-popolazzjoni ta’ Stat Membru jista’ jkollu rwol fl-evalwazzjoni ddettaljata mwettqa minn dan tal-aħħar tar-riskju li ż-żieda ta’ elementi nutrittivi mal-prodotti tal-ikel jista’ jippreżenta għas-saħħa pubblika, l-assenza ta’ tali bżonn ma tistax, waħidha, tiġġustifika projbizzjoni totali, fuq il-bażi tal-Artikolu 36 TFUE, tal-kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti tal-ikel legalment immanifatturati u/jew ikkummerċjalizzati fi Stati Membri oħra (ara s-sentenzi tal-5 ta’ Frar 2004, Greenham u Abel, C-95/01, EU:C:2004:71, punt 46; tat-2 ta’ Diċembru 2004, Il-Kummissjoni vs Il-Pajjiżi l-Baxxi, C-41/02, EU:C:2004:762, punt 69, u tad-29 ta’ April 2010, Solgar Vitamin’s France et, C‑446/08, EU:C:2010:233, punt 60).
39
Mill-kunsiderazzjonijiet premessi, jirriżulta b’mod partikolari li l-kwantitajiet massimi previsti fl-Artikolu 5 tad-Direttiva 2002/46 għandhom jiġu ffissati każ b’każ, fuq il-bażi tal-elementi kollha li jinsabu f’dan l-Artikolu 5(1) u (2), b’mod partikolari l-limiti ogħla ta’ sigurtà stabbiliti, għan-nutrijenti kkonċernati, wara evalwazzjoni xjentifika ddettaljata tar-riskji għas-saħħa pubblika, ibbażata mhux fuq kunsiderazzjonijiet ġenerali jew ipotetiċi, iżda fuq data xjentifika rilevanti.
40
B’hekk, metodu li jiffissa dawn il-kwantitajiet mingħajr ma jieħu inkunsiderazzjoni dawn l-elementi kollha, ibbażat biss fuq il-bżonnijiet ta’ nutrizzjoni tal-popolazzjoni kkonċernata, jew ukoll mingħajr ma dan l-iffissar isir każ b’każ, ma jkunx konformi mal-imsemmi Artikolu 5 u mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat FUE dwar il-moviment liberu tal-merkanzija.
41
Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa jekk dan huwiex il-każ fir-rigward tal-metodu ta’ ffissar ta’ dawn il-kwantitajiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
42
F’dawn iċ-ċirkustanzi, hemm lok li għat-tieni domanda tingħata r-risposta li d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2002/46 u dawk tat-Trattat FUE dwar il-moviment liberu tal-merkanzija għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-kwantitajiet massimi previsti fl-Artikolu 5 ta’ din id-direttiva għandhom jiġu ffissati każ b’każ u fid-dawl tal-elementi kollha li jinsabu fl-imsemmi Artikolu 5(1) u (2), b’mod partikolari l-limiti ogħla ta’ sigurtà stabbiliti, għan-nutrijenti kkonċernati, wara evalwazzjoni xjentifika ddettaljata tar-riskji għas-saħħa pubblika, ibbażata mhux fuq kunsiderazzjonijiet ġenerali jew ipotetiċi, iżda fuq data xjentifika rilevanti. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa jekk il-metodu ta’ ffissar ta’ dawn il-kwantitajiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali jissodisfax dawn ir-rekwiżiti.
Fuq it-tielet domanda
43
Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2002/46 u dawk tat-Trattat FUE dwar il-moviment liberu tal-merkanzija għandhomx jiġu interpretati fis-sens li dawn jipprekludu li l-evalwazzjoni xjentifika tar-riskji prevista fl-Artikolu 5(1)(a) ta’ din id-direttiva, li għandha ssir qabel l-istabbiliment tal-limiti ogħla ta’ sigurtà li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni fl-iffissar tal-kwantitajiet massimi previsti fl-istess Artikolu 5, issir biss fuq il-bażi ta’ opinjonijiet xjentifiċi nazzjonali, meta opinjonijiet xjentifiċi internazzjonali reċenti fir-rigward tal-possibbiltà ta’ ffissar ta’ limiti ogħla jkunu wkoll disponibbli fid-data tal-adozzjoni tal-miżura kkonċernata.
44
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, konformement ma’ dan l-Artikolu 5(1)(a), l-iffissar ta’ dawn il-kwantitajiet massimi għandu b’mod partikolari jkun ibbażat fuq it-teħid inkunsiderazzjoni tal-limiti ogħla ta’ sigurtà stabbiliti għall-vitamini u għall-minerali wara evalwazzjoni xjentifika tar-riskji bbażata fuq “informazzjoni ġeneralment aċċettata”.
45
Għalhekk, ma jistax jiġi dedott minn dan il-kliem li din l-evalwazzjoni tista’ ssir biss fuq il-bażi ta’ data xjentifika nazzjonali, ladarba data xjentifika internazzjonali hija disponibbli wkoll.
46
Minkejja li ma jistax jiġi eskluż li, fl-assenza ta’ data xjentifika internazzjonali affidabbli, tali evalwazzjoni ssir biss fuq il-bażi ta’ opinjonijiet xjentifiċi nazzjonali iktar affidabbli, dan ma jistax, mill-banda l-oħra, ikun il-każ meta tali data tkun disponibbli.
47
Fil-fatt, billi jeżiġi li din l-evalwazzjoni tkun ibbażata fuq “informazzjoni ġeneralment aċċettata”, l-Artikolu 5(1)(a) tad-Direttiva 2002/46 jipprevedi li din l-evalwazzjoni ssir fuq il-bażi ta’ data xjentifika affidabbli, indipendentement min-natura nazzjonali jew internazzjonali tagħha.
48
Barra minn hekk, l-evalwazzjoni prevista f’din id-dispożizzjoni hija suġġetta għall-istess rekwiżiti li jirriżultaw mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja meta jkun hemm riskju reali għas-saħħa pubblika, allegat minn Stat Membru sabiex jiġġustifika miżura ta’ projbizzjoni ta’ kummerċjalizzazzjoni ta’ suppliment tal-ikel fuq il-bażi tal-Artikolu 36 TFUE. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet b’mod partikolari li l-eżistenza ta’ tali riskju għandha tintwera f’kull każ partikolari fid-dawl tad-drawwiet tal-ikel nazzjonali u fid-dawl tar-riżultati tar-riċerka xjentifika internazzjonali (ara s-sentenzi tat-23 ta’ Settembru 2003, Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka, C-192/01, EU:C:2003:492, punt 46; tal-5 ta’ Frar 2004, Il-Kummissjoni vs Franza, C-24/00, EU:C:2004:70, punt 53, u tad-29 ta’ April 2010, Solgar Vitamin’s France et, C-446/08, EU:C:2010:233, punt 55).
49
F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll, minn naħa, li tali miżura tista’ tiġi adottata biss jekk ir-riskju reali allegat għas-saħħa pubblika jkun jidher li huwa suffiċjentement stabbilit fuq il-bażi tad-data xjentifika l-iktar reċenti li tkun disponibbli fid-data tal-adozzjoni ta’ din il-miżura (ara s-sentenzi tat-23 ta’ Settembru 2003, Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka, C-192/01, EU:C:2003:492, punt 48; tal-5 ta’ Frar 2004, Il-Kummissjoni vs Franza, C-24/00, EU:C:2004:70, punt 55; tat-2 ta’ Diċembru 2004, Il-Kummissjoni vs Il-Pajjiżi l-Baxxi, C-41/02, EU:C:2004:762, punt 49, u tat-28 ta’ Jannar 2010, Il-Kummissjoni vs Franza, C‑333/08, EU:C:2010:44, punt 89), u, min-naħa l-oħra, li l-evalwazzjoni ta’ dan ir-riskju għandha ssir fuq il-bażi tad-data xjentifika disponibbli l-iktar affidabbli u tar-riżultati l-iktar reċenti tar-riċerka internazzjonali (ara s-sentenza tal-5 ta’ Frar 2004, Greenham u Abel, C-95/01, EU:C:2004:71, punt 47).
50
Għalhekk, jekk data xjentifika internazzjonali affidabbli u reċenti hija disponibbli fid-data li fiha ssir l-evalwazzjoni xjentifika tar-riskji prevista fl-Artikolu 5(1)(a) tad-Direttiva 2002/46, tali evalwazzjoni ma tistax ssir mingħajr ma titqies din id-data.
51
F’dawn iċ-ċirkustanzi, hemm lok li għat-tielet domanda tingħata r-risposta li d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2002/46 u dawk tat-Trattat FUE dwar il-moviment liberu tal-merkanzija għandhom jiġu interpretati fis-sens li dawn jipprekludu li l-evalwazzjoni xjentifika tar-riskji prevista fl-Artikolu 5(1)(a) ta’ din id-direttiva, li għandha ssir qabel l-istabbiliment tal-limiti ogħla ta’ sigurtà li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni fl-iffissar tal-kwantitajiet massimi previsti fl-istess Artikolu 5, issir biss fuq il-bażi ta’ opinjonijiet xjentifiċi nazzjonali, meta opinjonijiet xjentifiċi internazzjonali affidabbli u reċenti fir-rigward tal-possibbiltà ta’ ffissar ta’ limiti ogħla jkunu wkoll disponibbli fid-data tal-adozzjoni tal-miżura kkonċernata.
Fuq l-ispejjeż
52
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (l-Ewwel Awla) tiddeċiedi:
1)
Id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2002/46 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-10 ta’ Ġunju 2002, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri dwar is-supplimenti tal-ikel, u dawk tat-Trattat FUE dwar il-moviment liberu tal-merkanzija għandhom jiġu interpretati fis-sens li dawn jipprekludu leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li ma tipprevedix proċedura dwar it-tqegħid fis-suq ta’ dan l-Istat Membru ta’ supplimenti tal-ikel li l-kontenut ta’ nutrijenti tagħhom jeċċedi d-dożi massimi għal kull jum stabbiliti minn din il-leġiżlazzjoni u li huma legalment immanifatturati jew ikkummerċjalizzati fi Stat Membru ieħor.
2)
Id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2002/46 u dawk tat-Trattat FUE dwar il-moviment liberu tal-merkanzija għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-kwantitajiet massimi previsti fl-Artikolu 5 ta’ din id-direttiva għandhom jiġu ffissati każ b’każ u fid-dawl tal-elementi kollha li jinsabu fl-imsemmi Artikolu 5(1) u (2), b’mod partikolari l-limiti ogħla ta’ sigurtà stabbiliti, għan-nutrijenti kkonċernati, wara evalwazzjoni xjentifika ddettaljata tar-riskji għas-saħħa pubblika, ibbażata mhux fuq kunsiderazzjonijiet ġenerali jew ipotetiċi, iżda fuq data xjentifika rilevanti. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa jekk il-metodu ta’ ffissar ta’ dawn il-kwantitajiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali jissodisfax dawn ir-rekwiżiti.
3)
Id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2002/46 u dawk tat-Trattat FUE dwar il-moviment liberu tal-merkanzija għandhom jiġu interpretati fis-sens li dawn jipprekludu li l-evalwazzjoni xjentifika tar-riskji prevista fl-Artikolu 5(1)(a) ta’ din id-direttiva, li għandha ssir qabel l-istabbiliment tal-limiti ogħla ta’ sigurtà li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni fl-iffissar tal-kwantitajiet massimi previsti fl-istess Artikolu 5, issir biss fuq il-bażi ta’ opinjonijiet xjentifiċi nazzjonali, meta opinjonijiet xjentifiċi internazzjonali affidabbli u reċenti fir-rigward tal-possibbiltà ta’ ffissar ta’ limiti ogħla jkunu wkoll disponibbli fid-data tal-adozzjoni tal-miżura kkonċernata.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.