Edizzjoni Provviżorja
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Għaxar Awla)
15 ta’ Jannar 2026 (*)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kontrolli fil-fruntieri, ażil u immigrazzjoni – Politika ta’ ażil – Direttiva 2013/33/UE – Artikolu 15(1) – Aċċess għas-suq tax-xogħol bħala applikant għal protezzjoni internazzjonali – Ċaħda ta’ talba għall-aċċess għas-suq tax-xogħol – Raġuni għaċ-ċaħda – Dewmien fl-ipproċessar tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali parzjalment imputabbli lill-applikant”
Fil-Kawża C‑742/24 [Havvitt] (i),
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mis-Supreme Court (il-Qorti Suprema, l-Irlanda), permezz ta’ deċiżjoni tat‑23 ta’ Ottubru 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl‑24 ta’ Ottubru 2024, fil-proċedura
International Protection Appeals Tribunal,
Minister for Justice,
Ireland,
Attorney General
vs
LK,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Għaxar Awla),
komposta minn J. Passer (Relatur), President tal-Awla, D. Gratsias u B. Smulders, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: J. Richard de la Tour,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–        għall-Irlanda, il-Minister for Justice, u l-Attorney General, minn M. Browne, Chief State Solicitor, C. Aherne, A. Burke u A. Joyce, bħala aġenti, assistiti minn N. J. Travers, SC, u P. Leonard, BL,
–        għal L.K., minn C. Power, SC, H. Burgess, BL, u G. Daly, solicitor, u,
–        għall-Kummissjoni Ewropea, minn A. Azéma u M. Debieuvre, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li taqta’ l-kawża mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2013/33/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 li tistabbilixxi l-istandards dwar l-akkoljenza ta’ applikanti għall-protezzjoni internazzjonali (ĠU 2013, L 180, p. 96).
2        Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn, minn naħa, LK, applikant għal protezzjoni internazzjonali, u, min-naħa l-oħra, l-International Protection Appeals Tribunal (il-Qorti tal-Appell għall-Protezzjoni Internazzjonali, l-Irlanda), il-Minister for Justice (il-Ministru għall-Ġustizzja, l-Irlanda), Ireland (l-Irlanda) u l-Attorney General (il-Prosekutur Ġenerali, l-Irlanda) dwar il-legalità tad-deċiżjoni li tiċħad t-talba tiegħu għal aċċess għas-suq tax-xogħol, minħabba li d-dewmien fl-adozzjoni ta’ deċiżjoni fl-ewwel istanza dwar l-applikazzjoni tiegħu għal protezzjoni internazzjonali (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni tal-ewwel istanza”) kien imputabbli lilu.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Id-Direttiva 2013/32/UE
3        L-Artikolu 6 tad-Direttiva 2013/32/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 dwar proċeduri komuni għall-għoti u l-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali (ĠU 2013, L 180, p. 60), intitolat “Aċċess għall-proċedura”, jipprovdi, fil-paragrafu 4 tiegħu:
“[...] applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali għandha titqies bħala li ġiet riċevuta ladarba formola ppreżentata mill-applikant jew, fejn dan ikun previst fil-liġi nazzjonali, rapport uffiċjali, ikunu waslu għand l-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru kkonċernat.”
Id-Direttiva 2013/33
4        L-Artikolu 3 tad-Direttiva 2013/33, intitolat “Ambitu”, jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Din id-Direttiva għandha tapplika għaċ-ċittadini kollha minn pajjiżi terzi u dawk apolidi li jagħmlu applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali fit-territorju [...] ta’ Stat Membru [...]”
5        L-Artikolu 15 ta’ din id-direttiva, intitolat “L-impjiegi”, jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-applikanti jkollhom aċċess għas-suq tax-xogħol mhux iktar tard minn
9 xhur mid-data meta l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjoni kienet iddepożitata jekk deċiżjoni fl-ewwel istanza ma titteħidx mill-awtorità kompetenti u d-dewmien ma jistax ikun attribwit lill-applikant.”
Id-dritt Irlandiż
6        Il-European Communities (Reception Conditions) Regulations 2018, (id-Digriet tal‑2018 dwar il-Komunitajiet Ewropej (Kundizzjonijiet ta’ Akkoljenza))
S.I. no 230/2018 (iktar ’il quddiem id-“Digriet tal‑2018”) ittraspona,
fl-ordinament ġuridiku Irlandiż, b’effett mit‑30 ta’ Ġunju 2018, id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2013/33.
7        L-Artikolu 11(3) u (4) ta’ dan id-digriet, li jimplimenta l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2013/33, jipprovdi:
“3.      Applikant jista’ jippreżenta applikazzjoni għal aċċess għas-suq tax-xogħol:
[...]
b)      mhux qabel tmien xhur mid-data tal-preżentata tal-applikazzjoni tiegħu [għal
protezzjoni internazzjonali].
4.      Il-Minister [for Justice and Equality] [il-Ministru għall-Ġustizzja u l-Ugwaljanza, l-Irlanda] jista’, sa minn meta jirċievi applikazzjoni skont il-paragrafu 3,
jagħti awtorizzazzjoni [ta’ aċċess għas-suq tax-xogħol] lill-applikant jekk:
a)      bla ħsara għall-paragrafu 6, ikun għadda perijodu ta’ disa’ xhur mid-data tal-preżentata tal-applikazzjoni [għal protezzjoni internazzjonali] u, sa dik id-data, ma tkun ingħatat l-ebda deċiżjoni fl-ewwel istanza dwar l-applikazzjoni għal protezzjoni ppreżentata mill-applikant, u
b)      is-sitwazzjoni msemmija fil-punt (a) iktar ’il fuq ma tistax tiġi imputata totalment jew parzjalment lill-applikant.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
8        Fit‑2 ta’ Settembru 2019, LK, ċittadin Ġeorġjan, talab il-protezzjoni internazzjonali fl-Irlanda billi sostna li huwa kien jesponi ruħu għal riskju reali li jsofri ħsara
gravi jekk jintbagħat lura lejn l-Istat ta’ oriġini tiegħu.
9        Ġiet ipprogrammata intervista ma’ LK mill-International Protection Office (l-Uffiċċju tal-Protezzjoni Internazzjonali, l-Irlanda) (iktar ’il quddiem l-“IPO”) għas‑16 ta’ Settembru 2019, mingħajr madankollu ma LK ġie informat b’dan. Dan ikkuntattja lill-assistent soċjali tiegħu li organizza intervista mal-IPO fit‑12 ta’ Diċembru 2019. Matul din l-intervista, LK irċieva kwestjonarju dwar il-protezzjoni internazzjonali (iktar ’il quddiem il-“kwestjonarju IPO 2”), redatt bil-Ġeorġjan, li kellu jimtela u jintbagħat lura sas‑6 ta’ Jannar 2020.
10      L-IPO ta erba’ estensjonijiet tat-terminu lil LK, sal‑24 ta’ Awwissu 2020, sabiex tiġi ffaċilitata l-preżentazzjoni tar-risposta tiegħu għall-kwestjonarju IPO 2. L-ewwel estensjoni tat-terminu ngħatat fis‑7 ta’ Jannar 2020 sal‑5 ta’ Frar 2020, f’mument meta LK kien għad ma kellux avukat sabiex jassistih. It-tieni sensiela ta’ estensjonijiet tat-terminu ntalbu mill-avukat innominat sabiex jieħu istruzzjonijiet, li ngħataw fil‑5 u fl‑20 ta’ Frar 2020. Fil-fatt, peress li LK ma jitkellimx bl-Ingliż, is-servizzi ta’ traduttur Ġeorġjan kienu neċessarji sabiex ikun jista’ jimla l-kwestjonarju IPO 2, filwaqt li jkun assistit minn avukat. It-tielet talba għal estensjoni tat-terminu, inizjalment irrifjutata, ingħatat fis‑16 ta’ Marzu 2020 sal‑1 ta’ Mejju 2020 minħabba l-pandemija tal-Covid‑19 u d-diffikultajiet marbuta mal-organizzazzjoni ta’ servizzi ta’ traduzzjoni bi preżenza fiżika. Din l-estensjoni tat-terminu ngħatat lill-applikanti kollha għal protezzjoni internazzjonali. Ir-raba’ u l-aħħar estensjoni tat-terminu ntalbet fis‑17 ta’ Lulju 2020 u ngħatat sal‑24 ta’ Awwissu 2020. LK attenda għal laqgħa mal-avukat tiegħu, fil-preżenza ta’ traduttur, fil‑5 ta’ Awwissu 2020 u l-kwestjonarju IPO 2 mimli ġie ppreżentat lill-IPO fil‑25 ta’ Awwissu 2020.
11      B’mod parallel, fl‑20 ta’ Ġunju 2020, LK talab l-awtorizzazzjoni ta’ aċċess għas-suq tax-xogħol mingħand il-Labour Market Access Unit (l-Unità ta’ Aċċess għas-Suq tax-Xogħol, l-Irlanda) (iktar ’il quddiem il-“LMAU”) skont l-Artikolu 11(3) tad-Digriet tal‑2018.
12      Din it-talba ġiet miċħuda fit‑28 ta’ Awwissu 2020 mil-LMAU minħabba li d-dewmien għall-għoti ta’ deċiżjoni tal-ewwel istanza kien imputabbli lil LK. Il-LMAU semmiet ukoll li LK ma kienx bagħat lura l-kwestjonarju IPO 2.
13      Fil‑11 ta’ Settembru 2020, LK talab l-eżami mill-ġdid ta’ din iċ-ċaħda. Permezz ta’ deċiżjoni tat‑2 ta’ Diċembru 2020, l-awtorità kompetenti għal dan il-għan fi ħdan il-Ministeru tal-Ġustizzja kkonfermat l-imsemmija ċaħda, billi qieset li d-dewmien għall-għoti ta’ deċiżjoni tal-ewwel istanza seta’ jiġi imputat lil LK, peress li dan ma kienx ippreżenta ruħu għall-intervista tas‑16 ta’ Settembru 2019 u ma kienx bagħat il-kwestjonarju IPO 2 f’terminu raġonevoli.
14      LK ippreżenta rikors kontra din iċ-ċaħda quddiem l-International Protection Appeals Tribunal (il-Qorti tal-Appell għall-Protezzjoni Internazzjonali), li ġie miċħud permezz ta’ deċiżjoni tat‑3 ta’ Marzu 2021.
15      Għalhekk, huwa ppreżenta rikors kontra din
id-deċiżjoni quddiem il-High Court (il-Qorti Għolja, l-Irlanda). Permezz ta’ sentenza tad‑9 ta’ Ġunju 2022, din il-qorti ddeċidiet li l-konklużjoni tal-International Protection Appeals Tribunal (il-Qorti tal-Appell għall-Protezzjoni Internazzjonali), li d-dewmien fl-għoti ta’ deċiżjoni tal-ewwel istanza seta’ jiġi imputat lil LK, jew anki li dan ma kienx ikkoopera għall-ipproċessar tal-applikazzjoni tiegħu, kienet nieqsa minn loġika u minn koerenza u annullat din id-deċiżjoni.
16      Din is-sentenza ġiet appellata quddiem is-Supreme Court (il-Qorti Suprema, l-Irlanda), li hija l-qorti tar-rinviju.
17      Din il-qorti tqis li ebda dewmien ma jista’ jiġi imputat lil LK għall-perijodu bejn it‑2 ta’ Settembru 2019, data li fiha huwa talab il-protezzjoni internazzjonali, sal-iskadenza ta’ terminu raġonevoli wara t‑28 ta’ Jannar 2020, data li fiha l-Legal Aid Board (il-Kummissjoni dwar l-Għajnuna Legali, l-Irlanda) ħatritlu avukat sabiex jassistih fit-tħejjija tar-risposta tiegħu għall-kwestjonarju IPO 2.
18      Madankollu, hija tosserva li, fl‑4 ta’ Marzu 2020, minkejja li estensjonijiet tat-terminu kienu ngħataw mill-ġdid lil LK fil‑5 u fl‑20 ta’ Frar 2020 sabiex jirrispondi għal dan il-kwestjonarju, dan tal-aħħar baqa’ ma mteliex. Il-qorti tar-rinviju tirrileva li kien biss minħabba l-pandemija tal-Covid‑19 u r-restrizzjonijiet sussegwenti li ngħatat estensjoni ġdida tat-terminu, fis‑16 ta’ Marzu 2020, lill-applikanti kollha għal protezzjoni internazzjonali, li ppermetta lil LK jibbenefika minn terminu addizzjonali sal‑1 ta’ Mejju 2020. Issa, il-kwestjonarju IPO 2 kien għadu ma ntbagħatx minn LK f’din id-data u kien biss fis‑17 ta’ Lulju 2020 li dan tal-aħħar talab estensjoni ġdida tat-terminu.
19      Dik il-qorti tqis li l-fatt li l-IPO ta l-kunsens tiegħu sabiex jingħata ċertu numru ta’
estensjonijiet tat-terminu huwa irrilevanti, peress li, fin-nuqqas ta’ LK li jipprovdi l-informazzjoni neċessarja fi kwestjonarju IPO 2 debitament mimli, l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali ma setgħetx tiġi pproċessata.
20      Hija tqis li, anki jekk tittieħed inkunsiderazzjoni l-pandemija tal-Covid‑19, id-dewmien ta’ LK sabiex jibgħat il-kwestjonarju IPO 2 jibqa’ mingħajr spjegazzjoni sodisfaċenti.
21      Fir-rigward tat-talba għal awtorizzazzjoni ta’ aċċess għas-suq tax-xogħol imressqa minn LK fl‑20 ta’ Ġunju 2020, il-qorti tar-rinviju tenfasizza li, f’dik id-data, LK ma kienx ipprovda lill-IPO l-informazzjoni neċessarja għall-ipproċessar tal-applikazzjoni tiegħu għal protezzjoni internazzjonali. F’dan ir-rigward, hija tqis li, kieku l-kwestjonarju IPO 2 kien ġie ppreżentat fil-ħin, xejn ma jippermetti li wieħed jaħseb li l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali ta’ LK ma kinitx tista’ tiġi pproċessata fit-terminu ta’ disa’ xhur imsemmi fl-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2013/33, li jiddekorri mit‑2 ta’ Settembru 2019.
22      Dik il-qorti tqis li jista’ jiġi affermat li d-dewmien fl-ipproċessar tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali ta’ LK kien kompletament imputabbli lil dan tal-aħħar peress li, fl-assenza ta’ kooperazzjoni tiegħu mal-IPO, l-applikazzjoni tiegħu ma setgħetx tiġi pproċessata. Madankollu, fil-fehma tagħha, xorta jibqa’ l-fatt li parti mid-dewmien li seħħ mit‑2 ta’ Settembru 2019 ma tistax tiġi imputata lil LK.
23      F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-imsemmija qorti tistaqsi dwar il-mod li bih id-diversi elementi li jikkostitwixxu d-dewmien fl-ipproċessar tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali ta’ LK għandhom jiġu imputati. Hija tirrileva, f’dan ir-rigward, li d-Direttiva 2013/33 ma tipprovdix indikazzjoni dwar l-atti li jistgħu jikkostitwixxu dewmien imputabbli lil applikant għal protezzjoni internazzjonali.
24      Hija tistaqsi wkoll dwar jekk u sa fejn l-inklużjoni, fid-Digriet tal‑2018, tal-espressjoni “imputata [...] parzjalment” timplikax li l-Irlanda ma ttrasponietx b’mod korrett id-Direttiva 2013/33 fl-ordinament ġuridiku nazzjonali, fid-dawl tal-marġni ta’ diskrezzjoni li għandhom l-Istati Membri fil-kuntest tal-implimentazzjoni ta’ din id-direttiva.
25      F’dawn iċ-ċirkustanzi, is-Supreme Court (il-Qorti Suprema) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      Fis-sentenza tal‑14 ta’ Jannar 2021, The International Protection Appeals Tribunal et il-Qorti tal-Ġustizzja osservat li d-Direttiva 2013/33/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 li tistabbilixxi l-istandards dwar l-akkoljenza ta’ applikanti għall-protezzjoni internazzjonali ma tagħti l-ebda indikazzjoni dwar l-atti li jistgħu jikkostitwixxu dewmien imputabbli lill-applikant għal protezzjoni internazzjonali fis-sens tal-Artikolu 15(1) ta’ din id-direttiva. Sabiex jiġi ddeterminat liema atti jistgħu jikkostitwixxu dewmien imputabbli lil applikant, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li applikant bħalma huwa l-intimat f’dan il-każ ma jkun ipprovda l-ebda informazzjoni (permezz tat-tweġibiet tiegħu għall-kwestjonarju) matul perijodu li jmur lil hinn mit-terminu ta’ disa’ xhur previst fl-Artikolu 15 tal-imsemmija direttiva?
2)      Il-kunċett ta’ dewmien għall-finijiet tal-Artikolu 15(1) tad-Direttiva [2013/33] jinkludi biss dewmien li jista’ jiġi imputat b’mod sħiħ u b’mod esklużiv lill-applikant għal protezzjoni internazzjonali jew jinkludi wkoll kwalunkwe dewmien mhux negliġibbli li jista’ jiġi imputat lill-applikant jew li jista’ jitqies li jikkostitwixxi ‘nuqqas ta’ kooperazzjoni’ min-naħa tiegħu?
3)      Meta jkun hemm dewmien sinjifikattiv u mhux spjegat min-naħa tal-applikant għal protezzjoni internazzjonali u meta jkun hemm dewmien sinjifikattiv min-naħa tal-Istat Membru stess, kif ukoll dewmien dovut għal fatturi esterni bħalma huma dawk marbuta mal-pandemija tal-Covid‑19, parti mid-dewmien globali tista’ tiġi ‘attribwit[a] lill-applikant’ għall-finijiet tad-Direttiva [2013/33], jew għandu kwalunkwe dewmien fl-ipproċessar tal-applikazzjoni jiġi imputat lill-applikant?
4)      L-inklużjoni tal-frażi ‘imputat parzjalment’ fl-Artikolu 11(4)(b) [tad-Digriet tal‑2018], tfisser li l-Irlanda ma ttrasponietx korrettament id-[Direttiva 2013/33] fid-dawl tal-marġni ta’ evalwazzjoni li għandhom l-Istati Membri dwar il-mod li bih huma jagħżlu li jimplimentaw din id-direttiva u b’teħid inkunsiderazzjoni tal-fatt li ma jidhirx li l-inklużjoni ta’ din il-frażi tirrendi impossibbli fil-prattika jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni?”
Fuq id-domandi preliminari
26      Permezz tal-erba’ domandi tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni tal-kliem “dewmien [li] ma jistax jiġi attribwit lill-applikant”, fis-sens tal-Artikolu 15 tad-Direttiva 2013/33.
Fuq l‑ewwel sat‑tielet domanda
27      Permezz tal-ewwel tliet domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja, essenzjalment, jekk l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2013/33 għandux jiġi interpretat fis-sens li, minn naħa, jikkostitwixxi dewmien imputabbli lill-applikant fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, il-fatt li applikant għal protezzjoni internazzjonali ma pprovda ebda informazzjoni li tippermetti lill-awtoritajiet kompetenti jeżaminaw l-applikazzjoni tiegħu għal protezzjoni internazzjonali matul perijodu li jeċċedi t-terminu ta’ disa’ xhur previst fl-imsemmija dispożizzjoni u, min-naħa l-oħra, jekk dan id-dewmien imputabbli lill-applikant jirrigwardax biss id-dewmien jew parti mid-dewmien esklużivament imputabbli lil dan l-applikant, jew inkella wkoll dewmien li għandu kawżi mħallta, jiġifieri dovut kemm lill-aġir ta’ dan l-applikant kif ukoll lill-Istat Membru u/jew għal fatturi esterni.
28      Għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, hija biss il-qorti nazzjonali li quddiemha titressaq il-kawża u li għandha tagħti d-deċiżjoni li għandha tevalwa, fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża, kemm in-neċessità ta’ deċiżjoni preliminari sabiex tkun tista’ tagħti s-sentenza tagħha kif ukoll ir-rilevanza tad-domandi li hija tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja. Konsegwentement, meta d-domandi magħmula jkunu jirrigwardaw l-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni legali tal-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja hija, bħala prinċipju, marbuta li tagħti deċiżjoni (sentenza tad‑9 ta’ Lulju 2021, Sumal, C‑882/19, EU:C:2021:800, punt 27 u l-ġurisprudenza ċċitata).
29      F’dan ir-rigward, peress li t-terminu ta’ disa’ xhur previst fl-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2013/33 jibda jiddekorri mill-preżentazzjoni tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali, din it-talba għal deċiżjoni preliminari hija bbażata neċessarjament fuq il-premessa li l-preżentazzjoni tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali ta’ LK, fis-sens tal-Artikolu 6(4) tad-Direttiva 2013/32, seħħet fit‑2 ta’ Settembru 2019. Il-Qorti tal-Ġustizzja għandha teżamina l-ewwel sat-tielet domanda preliminari abbażi ta’ din il-premessa fattwali, li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika l-eżattezza tagħha.
30      Konformement mal-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2013/33, fl-assenza ta’ deċiżjoni tal-ewwel istanza adottata mill-awtorità kompetenti fi żmien disa’ xhur mill-preżentazzjoni tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali, l-applikant għandu jkun jista’, mingħajr iktar dewmien u sakemm ma jkunx hemm dewmien fl-ipproċessar ta’ din l-applikazzjoni imputabbli lilu, jikseb awtorizzazzjoni ta’ aċċess għas-suq tax-xogħol tal-Istat Membru ospitanti. Kif jirriżulta mill-premessa 23 ta’ din id-Direttiva 2013/33, l-aċċess tal-applikanti għas-suq tax-xogħol huwa intiż li jiffavorixxi l-awtosuffiċjenza tal-applikanti u li jillimita d-differenzi sinjifikattivi bejn l-Istati Membri.
31      Sabiex tiġi interpretata din id-dispożizzjoni, għandu jitfakkar li diġà ġie deċiż mill-Qorti tal-Ġustizzja li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni r-regoli ta’ proċedura komuni għall-għoti ta’ protezzjoni internazzjonali stabbiliti mid-Direttiva 2013/32 u li mill-Artikolu 31(3) ta’ din id-direttiva 2013/32 jirriżulta li dewmien fl-eżami tal-applikazzjoni tiegħu għal protezzjoni internazzjonali huwa imputabbli lill-applikant meta dan tal-aħħar ma josservax l-obbligi tiegħu taħt l-Artikolu 13 tal-imsemmija direttiva. Issa, dan l-aħħar artikolu
jipprevedi li l-applikant għandu l-obbligu li jikkoopera mal-awtorità nazzjonali kompetenti sabiex din tistabbilixxi l-identità tiegħu u l-elementi l-oħra msemmija fl-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 2011/95/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Diċembru 2011 dwar standards għall-kwalifika ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħala benefiċjarji ta’ protezzjoni internazzjonali, għal stat uniformi għar-refuġjati jew għal persuni eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja, u għall-kontenut tal-protezzjoni mogħtija (ĠU 2011, L 337, p. 9), jiġifieri l-età tiegħu, il-passat tiegħu, inklużi dawk tal-ġenituri li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni, in-nazzjonalità jew in-nazzjonalitajiet tiegħu, il-pajjiż jew il-pajjiżi fejn huwa rrisjeda qabel, l-applikazzjonijiet preċedenti tiegħu għall-ażil, l-itinerarju tiegħu, u d-dokumenti ta’ vjaġġar tiegħu kif ukoll ir-raġunijiet għall-applikazzjoni tiegħu għal protezzjoni internazzjonali. Il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat ukoll li l-obbligu ta’ kooperazzjoni impost fuq l-applikant jimplika li dan tal-aħħar għandu jipprovdi, sa fejn ikun possibbli, il-provi mitluba u, jekk ikun il-każ, l-ispjegazzjonijiet u l-informazzjoni mitluba (sentenza tal‑14 ta’ Jannar 2021, The International Protection Appeals Tribunal et, C‑322/19 u C‑385/19, EU:C:2021:11, punti 76 u 77 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
32      Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 13 tad-Direttiva 2013/32 jippermetti wkoll lill-Istati Membri jimponu fuq l-applikant obbligi oħra neċessarji għall-ipproċessar tal-applikazzjoni tiegħu, b’mod partikolari, li jimponulu l-obbligu li jirrapporta għand l-awtoritajiet kompetenti jew li jippreżenta ruħu f’data u f’post speċifiku, li jinforma lill-awtoritajiet bil-post ta’ residenza tiegħu jew anki li jagħmlu tiftix fuq il-persuna tiegħu, li jieħdu ritratt tiegħu u li jirreġistraw l-istqarrijiet tiegħu (sentenza tal‑14 ta’ Jannar 2021, The International Protection Appeals Tribunal et, C‑322/19 u C‑385/19, EU:C:2021:11, punti 78).
33      Għaldaqstant, dewmien fl-ipproċessar ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali jista’ jiġi imputat lill-applikant meta dan ikun naqas milli jikkoopera mal-awtoritajiet kompetenti nazzjonali (sentenza tal‑14 ta’ Jannar 2021, The International Protection Appeals Tribunal et, C‑322/19 u C‑385/19, EU:C:2021:11, punt 79).
34      Għalhekk, il-fatt li applikant ma jipprovdi ebda informazzjoni li tippermetti lill-awtoritajiet kompetenti jeżaminaw l-applikazzjoni tiegħu għal protezzjoni internazzjonali matul perijodu li jeċċedi t-terminu ta’ disa’ xhur mill-preżentazzjoni ta’ din l-applikazzjoni jikkostitwixxi nuqqas totali ta’ kooperazzjoni li jiġġustifika li dan l-applikant ma jkunx jista’ jikseb l-aċċess għas-suq tax-xogħol skont l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2013/33 mal-iskadenza ta’ dan il-perijodu. Għaldaqstant, dan in-nuqqas totali ta’ kooperazzjoni għandu bħala konsegwenza li t-terminu massimu ta’ disa’ xhur tal-imsemmija dispożizzjoni ma setax jibda jiddekorri.
35      Madankollu, kuntrarjament għal assenza totali ta’ kooperazzjoni matul it-terminu massimu ta’ disa’ xhur imsemmi fl-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2013/33, nuqqas ta’ kooperazzjoni min-naħa tal-applikant matul intervall ta’ żmien matul dan it-terminu ma jistax ikollu tali konsegwenza.
36      Fil-fatt, f’tali sitwazzjoni, id-dewmien fl-ipproċessar tal-applikazzjoni tiegħu għandu jkollu biss bħala konsegwenza l-estensjoni tal-istess terminu ta’ disa’ xhur sat-tul tal-intervall ta’ żmien li matulu n-nuqqas ta’ kooperazzjoni tal-imsemmi applikant wassal għal dan id-dewmien, sabiex tiġi ddeterminata d-data li minnha, fl-assenza ta’ deċiżjoni tal-ewwel istanza, dan l-applikant għandu d-dritt jikseb awtorizzazzjoni ta’ aċċess għas-suq tax-xogħol. Min-naħa l-oħra, l-intervalli ta’ żmien matul dan it-terminu li matulhom l-imsemmi dewmien kien imputabbli esklużivament għal raġunijiet oħra minbarra l-aġir tal-imsemmi applikant ma jistgħux jittieħdu inkunsiderazzjoni fl-estensjoni tat-terminu inkwistjoni.
37      Madankollu, f’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar l-imputabbiltà lill-applikant għal protezzjoni internazzjonali ta’ dewmien li l-kawżi tiegħu huma mħallta, jiġifieri attribwibbli kemm lill-applikant kif ukoll lill-Istat Membru ospitanti jew fatturi esterni, bħal pandemija.
38      F’dan ir-rigward, mill-proċess mibgħut lill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-fatti li wasslu għall-kawża prinċipali jinkludu tali sitwazzjonijiet, b’mod partikolari għall-perijodu wara t‑28 ta’ Jannar 2020, data li fiha l-Kummissjoni ta’ Għajnuna Legali ħatret avukat sabiex jassisti lil LK fit-tħejjija tar-risposta tiegħu għall-formola IPO 2, u li qabilha l-qorti tar-rinviju tqis li l-mogħdija taż-żmien ma tistax, fi kwalunkwe każ, tiġi imputata lil LK.
39      Barra minn hekk, fir-rigward tal-perijodu ta’ wara t‑28 ta’ Jannar 2020, il-qorti tar-rinviju tosserva li, għalkemm ma jistax jiġi imputat lil LK dewmien fir-rigward tal-perijodu ta’ żmien raġonevoli neċessarju sabiex ikun jista’
jimla l-kwestjonarju IPO 2, madankollu, fl‑4 ta’ Marzu 2020, dan il-kwestjonarju kien għadu ma ntbagħatx lura lill-IPO, minkejja li kienu ngħataw termini addizzjonali lil LK fil‑5 u fl‑20 ta’ Frar 2020. Dik il-qorti tirrileva, fil-fatt, li kien biss minħabba l-pandemija tal-Covid‑19 li ngħatat estensjoni ġdida tat-terminu, fis‑16 ta’ Marzu 2020, lill-applikanti kollha għal protezzjoni internazzjonali, li ppermetta lil LK jibbenefika minn estensjoni tat-terminu sal‑1 ta’ Mejju 2020. Madankollu, hija tinnota li, f’din id-data, l-imsemmi kwestjonarju kien għadu ma ntbagħatx lill-IPO u li kien biss fis‑17 ta’ Lulju 2020, jiġifieri xahrejn u nofs wara, li ntalbet estensjoni ġdida, u ngħatat sal‑24 ta’ Awwissu 2020. Sussegwentement, LK attenda, fil‑5 ta’ Awwissu 2020, għal laqgħa mal-avukat tiegħu u mat-traduttur tiegħu, u ssottometta l-kwestjonarju IPO 2 mimli fil‑25 ta’ Awwissu 2020.
40      F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-imputabbiltà ta’ dewmien lil applikant għal protezzjoni internazzjonali tippreżupponi li tiġi stabbilita, fid-dawl taċ-ċirkustanzi rilevanti kollha tal-każ inkwistjoni, l-eżistenza ta’ rabta kawżali bejn l-aġir ta’ dan tal-aħħar u d-dewmien ikkonstatat, b’tali mod li dan jista’ jinżamm responsabbli biss għad-dewmien li jirriżulta mill-aġir tiegħu. Minn dan isegwi li, fil-każ ta’ dewmien li fir-rigward tiegħu jiġi stabbilit li l-kawżi tiegħu huma mħallta, huwa importanti li tkun tista’ tiġi ddeterminata l-parti ta’ dan id-dewmien li hija imputabbli lill-imsemmi applikant.
41      Fil-każ li tali determinazzjoni tkun possibbli, hija l-awtorità kompetenti tal-Istat Membru ospitanti li għandha tieħu inkunsiderazzjoni mhux l-intervall kollu ta’ żmien li l-mogħdija tiegħu hija spjegata minn kawżi mħallta, iżda parti minn dan l-intervall ta’ żmien li jikkorrispondi għall-parti ta’ responsabbiltà imputabbli lill-applikant għal protezzjoni internazzjonali, sabiex jiġi estiż, sa din il-parti, it-terminu ta’ disa’ xhur imsemmi fl-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2013/33, li minnu dan l-applikant għandu d-dritt li jaċċedi għas-suq tax-xogħol u fejn l-Istat Membru jonqos milli jwettaq l-obbligi tiegħu jekk jirrifjutalu awtorizzazzjoni għal dan l-għan.
42      Tali interpretazzjoni tippermetti li jiġi żgurat il-bilanċ bejn, minn naħa, id-dritt tal-applikant, fl-assenza ta’ deċiżjoni tal-ewwel istanza fit-terminu ta’ disa’ xhur previst fl-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2013/33, li jaċċedi għas-suq tax-xogħol u, min-naħa l-oħra, l-interessi tal-Istat Membru ospitanti, li ma jistax jiġi kkritikat b’nuqqas ta’ għoti ta’ dan l-aċċess mill-iskadenza ta’ dan it-terminu meta dan l-applikant ikun, parzjalment, responsabbli għan-nuqqas ta’ adozzjoni ta’ deċiżjoni tal-ewwel istanza fl-imsemmi terminu.
43      F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-risposta għall-ewwel sat-tielet domanda għandha tkun li l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2013/33 għandu jiġi interpretat fis-sens li d-dewmien li jista’ jiġi imputat lill-applikant għal protezzjoni internazzjonali, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, jirrigwarda mhux biss id-dewmien jew il-parti mid-dewmien li huwa esklużivament imputabbli lil dan l-applikant, iżda wkoll, fil-preżenza ta’ intervall ta’ żmien li l-mogħdija tiegħu hija spjegata minn kawżi mħallta, jiġifieri li l-oriġini tiegħu hija imputabbli kemm lill-aġir ta’ dan l-applikant kif ukoll lill-Istat Membru ospitanti u/jew lil fatturi esterni bħal, b’mod partikolari, pandemija, il-frazzjoni ta’ dan l-intervall ta’ żmien li dehret, fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ inkwistjoni, bħala li tikkorrispondi għall-parti tar-responsabbiltà imputabbli lill-imsemmi applikant.
Fuq ir-raba’ domanda
44      Permezz tar-raba’ domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2013/33 għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li permezz tagħha l-awtorità nazzjonali kompetenti sabiex tagħti l-awtorizzazzjonijiet għall-aċċess għas-suq tax-xogħol f’dan l-Istat Membru tista’ tirrifjuta tali awtorizzazzjoni lil applikant għal protezzjoni internazzjonali li l-applikazzjoni tiegħu, ippreżentata sa mill-inqas disa’ xhur qabel fl-istess Stat Membru, kienet għadha ma tteħditx deċiżjoni tal-ewwel istanza dwarha għal raġunijiet li jistgħu jiġu attribwiti “parzjalment” lil dan l-applikant.
45      Issa, mir-risposta għall-ewwel sat-tielet domanda jirriżulta li, fil-preżenza ta’ dewmien fl-adozzjoni ta’ deċiżjoni tal-ewwel istanza, l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2013/33 jawtorizza lil dan l-Istat Membru jiddetermina jekk teżistix rabta kawżali bejn l-aġir ta’ applikant għal protezzjoni internazzjonali u dan id-dewmien, inkluż meta dan id-dewmien ikun biss, parzjalment, imputabbli lil dan l-applikant, għall-finijiet tal-posponiment, lil hinn mid-disa’ xhur previsti minn din id-dispożizzjoni, l-iskadenza tat-terminu li fi tmiemu l-imsemmi Stat Membru huwa obbligat jagħti lill-imsemmi applikant l-aċċess għas-suq tax-xogħol, sal-intervall ta’ żmien li għalih tkun ġiet stabbilita din ir-rabta kawżali jew, fil-preżenza ta’ dewmien li jkollu kawżi mħallta, tal-frazzjoni ta’ dan l-intervall ta’ żmien li tikkorrispondi għall-parti ta’ responsabbiltà imputabbli lil dan l-applikant.
46      Għaldaqstant, ir-risposta għar-raba’ domanda għandha tkun li l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2013/33 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li permezz tagħha l-awtorità nazzjonali kompetenti sabiex tagħti l-awtorizzazzjonijiet għall-aċċess għas-suq tax-xogħol tista’ tirrifjuta tali awtorizzazzjoni lil applikant għal protezzjoni internazzjonali li l-applikazzjoni tiegħu, ippreżentata għal mill-inqas disa’ xhur qabel f’dan l-Istat Membru, għadha ma kinitx is-suġġett ta’ deċiżjoni tal-ewwel istanza għal raġunijiet li jistgħu jiġu imputati “parzjalment” lil dan l-applikant, sakemm huwa biss l-intervall ta’ żmien li għalih ġiet ikkonstatata rabta kawżali bejn l-aġir ta’ dan l-applikant u l-okkorrenza ta’ dan id-dewmien jew, fil-preżenza ta’ intervall ta’ żmien li l-mogħdija tiegħu hija dovuta għal kawżi mħallta, il-parti ta’ dan l-intervall li tikkorrispondi għall-parti ta’ responsabbiltà imputabbli lil dan l-applikant, li jittieħed inkunsiderazzjoni bħala bażi għal dan ir-rifjut.
Fuq l-ispejjeż
47      Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Għaxar Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)      L-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2013/33/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 li tistabbilixxi l-istandards dwar l-akkoljenza ta’ applikanti għall-protezzjoni internazzjonali,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
d-dewmien li jista’ jiġi imputat lill-applikant għal protezzjoni internazzjonali, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, jirrigwarda mhux biss id-dewmien jew il-parti mid-dewmien li huwa esklużivament imputabbli lil dan l-applikant, iżda wkoll, fil-preżenza ta’ intervall ta’ żmien li l-mogħdija tiegħu hija spjegata minn kawżi mħallta, jiġifieri li l-oriġini tiegħu hija imputabbli kemm lill-aġir ta’ dan l-applikant kif ukoll lill-Istat Membru ospitanti u/jew lil fatturi esterni bħal, b’mod partikolari, pandemija, il-frazzjoni ta’ dan l-intervall ta’ żmien li tidher, fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ inkwistjoni, bħala li tikkorrispondi għall-parti tar-responsabbiltà imputabbli lill-imsemmi applikant.
2)      L-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2013/33
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
ma jipprekludix leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li permezz tagħha l-awtorità nazzjonali kompetenti sabiex tagħti l-awtorizzazzjonijiet għall-aċċess għas-suq tax-xogħol tista’ tirrifjuta tali awtorizzazzjoni lil applikant għal protezzjoni internazzjonali li l-applikazzjoni tiegħu, ippreżentata għal mill-inqas disa’ xhur qabel f’dan l-Istat Membru, għadha ma kinitx is-suġġett ta’ deċiżjoni tal-ewwel istanza għal raġunijiet li jistgħu jiġu imputati “parzjalment” lil dan l-applikant, sakemm huwa biss l-intervall ta’ żmien li għalih ġiet ikkonstatata rabta kawżali bejn l-aġir ta’ dan l-applikant u l-okkorrenza ta’ dan id-dewmien jew, fil-preżenza ta’ intervall ta’ żmien li l-mogħdija tiegħu hija dovuta għal kawżi mħallta, il-parti ta’ dan l-intervall li tikkorrispondi għall-parti ta’ responsabbiltà imputabbli lil dan l-applikant, li jittieħed inkunsiderazzjoni bħala bażi għal dan ir-rifjut.
Firem
*      Lingwa tal-kawża: l-Ingliż.
i      L-isem ta’ din il-kawża huwa fittizju. Dan l-isem ma jikkorrispondi għall-isem reali ta’ ebda waħda mill-partijiet fil-proċedura.