62014CC0242_MT
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
I – Introduzzjoni
1. It-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mil-Landgericht Mannheim (il-Ġermanja) tikkonċerna prinċipalment l-interpretazzjoni tal-Artikoli 14 u 94 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2100/94, tas-27 ta’ Lulju 1994, dwar drittijiet ta’ varjetajiet ta’ pjanti fil-Komunità [drittijiet Komunitarji ta’ varjetajiet ta’ pjanti] (2) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament bażiku”), kif ukoll ta’ ċerti dispożizzjonijiet tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1768/95, tal-24 ta’ Lulju 1995, li jimplimenta regoli dwar l-eżenzjoni agrikola prevista fl-Artikolu 14(3) tal-imsemmi Regolament Nru 2100/94 (3) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament ta’ implementazzjoni”) (4) .
2. Din it-talba saret fil-kuntest ta’ tilwima bejn Saatgut‑Treuhandverwaltungs GmbH (iktar ’il quddiem “STV”), li tirrappreżenta l-interessi ta’ għadd ta’ detenturi ta’ varjetajiet protetti ta’ pjanti, u Gerhard und Jürgen Vogel GbR, kumpannija li tmexxi ażjenda agrikola, kif ukoll G. Vogel u J. Vogel, imsieħba u personalment responsabbli minn din il-kumpannija (iktar ’il quddiem l-“imsieħba Vogel”), dwar l-użu minn dawn tal-aħħar tal-materjal ta’ propagazzjoni ta’ waħda mill-imsemmija varjetajiet, li sar mingħajr l-awtorizzazzjoni preliminari tad-detentur tagħha.
3. Is-STV argumentat li dan l-użu kien jikkostitwixxi ksur u talbet lill-konvenuti fil-kawża prinċipali, abbażi tal-Artikolu 94 tar-Regolament bażiku, il-ħlas ta’ somma li tikkorrispondi għall-ammont kollu li kien ikun dovut għall-użu liċenzjat tal-varjetà protetta inkwistjoni. L-imsieħba kkontestaw din it-talba billi invokaw is-sistema stabbilita fl-Artikolu 14 ta’ dan l-istess regolament, li abbażi tagħha l-bdiewa jistgħu jibbenefikaw minn deroga għad-drittijiet komunitarji ta’ varjetajiet ta’ pjanti, bir-riżerva li jiġu ssodisfatti ċerti kundizzjonijiet li jinkludu, b’mod partikolari, l-obbligu ta’ ħlas lid-detentur ta’ dawn id-drittijiet ta’ remunerazzjoni raġonevoli, li l-livell tagħha huwa inferjuri għall-kumpens li jrid jitħallas f’każ ta’ ksur.
4. Essenzjalment, il-qorti tar-rinviju qed titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tistabbilixxi jekk bidwi għandux il-possibbiltà li jipprevalixxi ruħu minn din is-sistema derogatorja, meta jħallas ir-remunerazzjoni raġonevoli impost mill-imsemmi Artikolu 14, f’ data suċċessiva għall-użu
li jkun għamel mill-varjetà partikolari biż-żrigħ tal-prodott tal-ħsad tiegħu, b’mod li dan l-għemil jitqies bħala wieħed awtorizzat u għalhekk ma jkunx suġġett għall-proċeduri ġudizzjarji previsti fl-Artikolu 94. F’każ ta’ risposta affermattiva, il-Qorti tal-Ġustizzja hija mistiedna tinterpreta d-dispożizzjonijiet ta’ dawn l-istess artikoli biex jiġi wkoll stabbilit sa liema data
l-bidwi partikolari jkun jista’ jħallas l-imsemmija remunerazzjoni.
II – It-tilwima fil-kawża prinċipali, id-domandi preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
5. STV hija kumpannija stabbilita fil-Ġermanja li tiġbor fiha d-detenturi ta’ diversi varjetajiet protetti ta’ pjanti (5) u tiddefendi, fost oħrajn, id-drittijiet tad-detenturi tal-varjetà tax-xgħir tax-xitwa “Finita” (iktar ’il quddiem il-“varjetà ‘Finita’”), li hija protetta fil-livell tal-Unjoni Ewropea abbażi tar-Regolament bażiku.
6. F’dan il-kuntest, STV tippubblika, fuq is-sit tagħha tal-internet, lista li turi l-varjetajiet kollha ta’ pjanti protetti taħt kuntratt li hija tamministra, kif ukoll l-ammont dovut għal kultivazzjoni ta’ dawn il-varjetajiet. Barra minn hekk, ta’ kull sena, STV titlob lill-bdiewa, b’mod ġenerali, sabiex jinformawha dwar l-eventwalità tal-kultivazzjoni ta’ waħda mill-imsemmija varjetajiet, billi tibgħatilhom, għal dan il-għan, formoli ta’ dikjarazzjoni akkumpanjati minn gwida li tidentifika l-varjetajiet kollha ta’ pjanti protetti, minnha amministrati għal dik is-sena partikolari ta’ kummerċjalizzazzjoni, kif ukoll l-identità tad-detenturi tagħhom u d-detenturi rispettivi tal-liċenzja tal-operat.
7. L-imsieħba Vogel, li ma għandhom l-ebda relazzjoni kuntrattwali ma’ STV, ma wiġbux għal dawn it-talbiet ta’ informazzjoni. Madankollu, fis-16 ta’ Diċembru 2011, STV saret taf, permezz tal-intermedjarju ta’ fornitur ta’ servizzi tal-ipproċessar (6), li matul is-sena ta’ kummerċjalizzazzjoni 2010/2011, l-imsieħba Vogel kienu, b’mod partikolari, ipproċessaw żrieragħ tal-varjetà “Finita”.
8. Permezz tal-ittra ta’ intimazzjoni tal-31 ta’ Mejju 2012, STV talbet lill-imsieħba Vogel jivverifikaw din l-informazzjoni, li kienet indikattiva tal-użu moħbi ta’ materjal ta’ propagazzjoni tal-imsemmija varjetà, miksub permezz tal-kultivazzjoni ta’ din tal-aħħar, u jikkomunikawlha l-informazzjoni f’dan ir-rigward, bl-interpellazzjoni li jwieġbu sa mhux iktar tard mill-20 ta’ Ġunju 2012. Il-persuni kkonċernati baqgħu inadempjenti.
9. Permezz tal-ittra tas-27 ta’ Lulju 2012, STV talbet, mingħand l-imsieħba Vogel, il-ħlas tal-ammont ta’ EUR 262.50 li jikkorrispondi għall-ammont kollu li kien ikun dovut għall-użu liċenzjat taż-żrieragħ tal-varjetà “Finita”, imsejħa “ammonti dovuti taħt liċenzja Ċ”, bħala danni għall-preġudizzju soffert minħabba l-kultivazzjoni moħbija ta’ din il-varjetà protetta.
10. Peress li l-imsieħba Vogel baqgħu ma ħallsux, STV ippreżentat rikors quddiem l-Amtsgericht Euskirchen (qorti distrettwali ta’ Euskirchen), permezz tal-att tat-18 ta’ Marzu 2013, biex tikseb, b’mod partikolari, il-ħlas tal-imsemmi kumpens. Fit-13 ta’ Settembru 2013, din il-qorti rrinunzjat għall-kompetenza u bagħtet il-kawża quddiem il-Landgericht Mannheim (qorti reġjonali ta’ Mannheim).
11. Insostenn tat-talba tagħha, STV issostni li l-imsieħba Vogel huma obbligati jħallsuha kumpens raġonevoli, skont l-Artikolu 94(1) tar-Regolament bażiku, sa ammont li huwa ekwivalenti għall-ammonti kollha li huma dovuti taħt il-liċenzja Ċ, peress li l-kultivazzjoni minnhom imwettqa kienet tikkostitwixxi ksur sa fejn ma kinitx “awtorizzata” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni. Hija ssostni li l-imsieħba Vogel ma jistgħux jinvokaw id-deroga prevista fl-Artikolu 14(1) ta’ dan l-istess regolament, peress li ma kinux osservaw l-obbligu li jħallsu, favur id-detentur tal-varjetà protetta kkonċernata, ir-remunerazzjoni raġonevoli msemmija fir-raba’ inċiż tal-Artikolu 14(3). Hija ssostni li fil-prinċipju kull bidwi għandu jissodisfa dan l-obbligu ta’ ħlas qabel iż-żrigħ, iżda fi kwalunkwe każ qabel ma tispiċċa s-sena ta’ kummerċjalizzazzjoni li matulha tkun saret il-kultivazzjoni, u dan fuq inizjattiva tiegħu stess, indipendentement mill-fatt jekk id-detentur ikunx jew le talab l-informazzjoni fi żmien utli.
12. L-imsieħba Vogel jiċħdu dawn il-pretensjonijiet. Huma jqisu li l-iktar li għandhom iħallsu huwa ammont, li għandu jiġi ridott skont dak dovut għall-kultivazzjoni “awtorizzata”, bl-applikazzjoni tad-deroga prevista fl-Artikolu 14(1) tar-Regolament bażiku. Barra minn hekk, huma jsostnu li, biex il-kundizzjonijiet għad-dritt ta’ kumpens, previsti fl-Artikolu 94 ta’ dan ir-regolament, jiġu ssodisfatti, irid ikun hemm ksur tal-obbligu ta’ informazzjoni lid-detentur tad-drittijiet, previst fid-dritt tad-Unjoni, li ma rriżultax f’dan il-każ (7) .
13. F’dan il-kuntest, permezz tad-deċiżjoni tad-9 ta’ Mejju 2014, li waslet il-Qorti tal-Ġustizzja fid-19 ta’ Mejju 2014, il-Landgericht Mannheim iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1) Bidwi li jkun għamel użu minn materjal ta’ propagazzjoni miksub minn varjetà ta’ pjanta protetta, mingħajr ma jkun ikkonkluda kuntratt mal-proprjetarju għal dawn il-finijiet, huwa marbut iħallas kumpens raġonevoli fis-sens tal-Artikolu 94(1) tar-Regolament [bażiku], u jekk ikun aġixxa b’intenzjoni jew b’negliġenza, għandu jikkumpensa d-dannu kkawżat mill-ksur tad-drittijiet tal-varjetajiet tal-pjanti fis-sens tal-Artikolu 94(2) tal-imsemmi regolament, fejn, fil-mument tal-użu effettiv tal-prodott tal-ħsad għall-finijiet ta’ propagazzjoni fil-beraħ, huwa ma jkunx għadu ssodisfa l-obbligu tiegħu ta’ ħlas ta’ remunerazzjoni raġonevoli (ammont dovut għall-kultivazzjoni) taħt ir-raba’ inċiż tal-Artikolu 14(3) tar-Regolament flimkien mal-Artikoli 5 et seq
tar-Regolament [ta’ implimentazzjoni]?
2) Fil-każ li r-risposta li tingħata għall-ewwel domanda tkun fis-sens li l-bidwi jista’ jissodisfa l-obbligu tiegħu ta’ ħlas ta’ remunerazzjoni raġonevoli dovuta għall-kultivazzjoni anki wara l-użu effettiv tal-prodott tal-ħsad għall-finijiet tal-propagazzjoni fil-beraħ, l-imsemmija dispożizzjonijiet għandhom jiġu interpretati fis-sens li jistabbilixxu terminu li fih il-bidwi li jkun għamel użu minn materjal ta’ propagazzjoni miksub minn varjetà ta’ pjanta protetta għandu jissodisfa l-obbligu ta’ ħlas ta’ remunerazzjoni raġonevoli sabiex il-kultivazzjoni titqies li hija “awtorizzata” fis-sens tal-Artikolu 94(1) flimkien mal-Artikolu 14 tar-Regolament [bażiku]?”
14. Ġew ippreżentati l-osservazzjonijiet bil-miktub lill-Qorti tal-Ġustizzja, minn STV, mill-imsieħba Vogel, mill-Gvern Spanjol u dak Olandiż, kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea. Ma saritx seduta għas-sottomissjonijiet orali.
III – Analiżi
A – Dwar il-punti prinċipali tal-problematika sottomessa quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
15. Preliminarjament, hemm lok, l-ewwel nett, li jitfakkru ċerti punti li huma relatati mal-qafas ġuridiku li huwa s-suġġett tal-kawża preżenti li, jew joħorġu mit-testi rilevanti kif ukoll mill-ġurisprudenza li tirreferi għalihom, jew li inkella għadhom inċerti fl-istat attwali tad-dritt tal-Unjoni. Fid-dawl ta’ dawn l-elementi, il-portata tad-domandi li bihom il-Qorti tal-Ġustizzja hija adita, għandha sussegwentement tiġi ppreċiżata.
16. Skont l-Artikolu 11(1) tar-Regolament bażiku, “dak li jkabbar” huwa l-persuna li tista’ tibbenefika mid-drittijiet Komunitarji ta’ varjetajiet ta’ pjanti li “tkun kabbret, jew skopriet jew żviluppat il-varjetajiet, jew is-suċċessur tiegħu fit-titolu”. L-Artikolu 13(1) ta’ dan ir-regolament jippreċiża li l-imsemmija protezzjoni għandha l-effett li tirriżerva lid-detentur jew detenturi tagħha, id-dritt esklużiv li jwettqu ċerti atti li l-lista tagħhom tinsab fil-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu.
17. Għalhekk, l-imsemmi paragrafu 2, jipprovdi, fil-prinċipju, għall-awtorizzazzjoni tad-detentur tad-drittijiet Komunitarji ta’ varjetajiet ta’ pjanti (iktar ’il quddiem id-“detentur”), it-twettieq minn terza persuna ta’ atti li huwa jelenka, li fosthom wieħed isib ir-“riproduzzjoni (moltiplikazzjoni [propagazzjoni])” u l-“kondizzjonar għall-għan ta’ propagazzjoni” tal-materjal tal-ħsad ta’ varjetà protetta ta’ pjanti. Dan ir-rekwiżit huwa ssanzjonat mill-possibbiltà, mogħtija mill-Artikolu 94 ta’ dan ir-regolament lid-detentur, li jiġu istitwiti azzjonijiet ta’ dritt ċivili meta l-użu ta’ tali varjetajiet jikkostitwixxi ksur.
18. Madankollu, “fl-interess pubbliku” (8) u, b’mod partikolari, “għall-għanijiet tal-ħarsien tal-produzzjoni agrikola” (9), l-Artikolu 14 tar-Regolament bażiku jistabbilixxi “deroga” mill-imsemmi prinċipju, misjuba normalment bħala l-“privileġġ tal-bdiewa” (10) . Kemm-il darba jiġu ssodisfatti l-kundizzjonijiet kollha imsemmija f’dan l-artikolu, il-bdiewa għandhom dritt jużaw, fuq inizjattiva tagħhom stess, mingħajr il-ħtieġa tal-awtorizzazzjoni tad-detentur, il-prodott tal-ħsad li huma kisbu permezz tal-kultivazzjoni ta’ waħda mill-varjetajiet protetti msemmija (11), għall-finijiet ta’ propagazzjoni fil-beraħ, fl-ażjenda tagħhom, proċess misjub ukoll bħala l-użu taż-“żrieragħ tar-razzett” (12) . Il-modalitajiet għall-implimentazzjoni tal-kundizzjonijiet li għalihom huma suġġetti l-effetti ta’ din is-sistema derogatorja huma ddefiniti fir-Regolament ta’ implementazzjoni msemmi iktar ’il fuq, li jikklassifika l-imsemmija sistema bħala waħda ta’ “eżenzjoni agrikola” (13) .
19. B’mod partikolari, ir-raba’ inċiż tal-paragrafu 14(3) jimponi li inkambju għal dan l-użu (14), il-bidwi li jixtieq jibbenefika minn dan il-privileġġ, għandu jħallas lid-detentur “ħla s xieraq” (15) [remunerazzjoni raġonevoli]. L-Artikolu 6(1) tar-Regolament ta’ implementazzjoni jiddetermina ċ-ċirkustanzi li fihom jinħoloq l-“obbligu individwali” għall-ħlas u l-eżiġibbiltà tal-imsemmi kumpens, mingħajr madankollu ma jiddefinixxi espressament terminu jew mument preċiż li fih għandu jsir il-ħlas rikjest. Il-Konvenzjoni tal-Unjoni Internazzjonali għall-Protezzjoni tal-Varjetajiet ta’ Pjanti (16) (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni UPVP”) li fuqha ġew imfassla d-dispożizzjonijiet tar-Regolament bażiku (17) tistabbilixxi deroga simili iżda ma tipprovvdix iktar preċiżjonijiet għal dak li għandu x’jaqsam mad-determinazzjoni ta’ dan it-terminu (18) . Hija din l-inċertezza relatata maż-żmien li wasslet biex tiġi mressqa din it-talba għal deċiżjoni preliminari, li ser nuri iktar ’il quddiem.
20. Jekk jonqos mill-obbligu individwali tiegħu li jħallas fil-ħin, il-bidwi jitqies li jkun għamel użu irregolari minn varjetà ta’ pjanta protetta (19) . Dan japplika wkoll meta l-bidwi, fl-ommissjoni tiegħu li jiddikjara parti mill-kwantità tal-prodott tal-ħsad tiegħu li huwa kkultiva, ma jkunx ħallas remunerazzjoni raġonevoli (20) . F’dawn l-ipoteżijiet, il-persuna interessata titlef il-privileġġ tal-bdiewa u ma hijiex is-sistema derogatorja stabbilita fl-Artikolu 14 tar-Regolament bażiku li tapplika iżda r-regola ta’ prinċipju prevista fl-Artikolu 13(2) tiegħu, li minnu tipprevalixxi ruħha STV fil-kawża prinċipali (21) .
21. F’dawn il-każijiet, id-detentur tal-varjetà protetta kkonċernata jista’ jistitwixxi azzjoni legali kontra l-bidwi, peress li jkun użaha mingħajr l-awtorizzazzjoni tiegħu (22), abbażi tal-Artikolu 94 tar-Regolament bażiku (23) . L-Artikolu 17 tar-Regolament ta’ implementazzjoni jikkonferma li l-persuna kkonċernata għandha d-dritt taġixxi abbażi ta’ “abbuż” [ksur] kontra kull persuna li ma tkunx osservat il-kundizzjonijiet kollha għall-implementazzjoni tad-deroga, stabbiliti fl-Artikolu 14 tar-Regolament bażiku. Skont l-Artikolu 94(1) ta’ dan l-aħħar regolament, id-detentur jista’ jikseb kemm il-waqfien tal-ksur, kemm il-ħlas ta’ remunerazzjoni raġonevoli, jew it-tnejn li huma. L-Artikolu 94(2) iżid jgħid li jekk l-bidwi li kontrih ittieħdet azzjoni, wettaq l-att lilu attribwit, deliberatament jew b’sempliċi negliġenza, din il-persuna li tkun wettqet il-ksur għandha, barra minn hekk, tagħmel tajjeb għal preġudizzju li jirriżulta minnu għad-detentur (24) .
22. Sabiex jiġi evitat kull riskju ta’ konfużjoni f’dan ir-rigward, irid jiġi enfasizzat li r-remunerazzjoni raġonevoli dovuta skont ir-raba’ inċiż tal-imsemmi Artikolu 14(3), li jrid jitħallas direttament lid-detentur abbażi tat-tpaċija leġittima, minn kull persuna li tagħmel użu mill-privileġġ tal-bdiewa, huwa differenti mir-remunerazzjoni raġonevoli dovut skont l-Artikolu 94(1), li eventwalment ikollu jitħallas mill-bidwi li kontrih tkun ittieħdet azzjoni ġudizzjarja, kemm-il darba l-fatti tal-ksur lilu attribwiti jiġu stabbiliti mill-applikant detentur (25) . Din id-differenza fl-għanijiet timmaterjalizza ruħha fil-livell tal-kriterji li jirregolaw l-iffissar tal-imsemmija tipi ta’ kumpens. Fl-ewwel każ, il-kumpens huwa iktar limitat peress li “għandu jkun sensibilment aktar baxx mill-ammont
li jitħallas għall- produzzjoni liċenzjata
ta’ materjal ta’ propagazzjoni ta’ l-istess varjetajiet fl-istess qasam” (26), filwaqt li fit-tieni każ, “huwa xieraq li titqies bħala bażi ta’ kalkolu l- ammont ekwivalenti
għall-miżata dovuta għall-produzzjoni bil-liċenza C ” (27) . L-imsieħba Vogel isostnu li s-sitwazzjoni tagħhom taqa’ possibbilment fl-ambitu tal-ewwel xenarju, li finanzjarjament huwa iktar favorevoli għalihom, iżda bl-ebda mod fl-ambitu tat-tieni.
23. Fil-kuntest hekk iddefinit, il-Qorti tal-Ġustizzja hija mistiedna, essenzjalment, tiddetermina minn liema u sa liema mument, bidwi li jkun uża materjal ta’ propagazzjoni miksub minn varjetà ta’ pjanti protetti permezz tal-kultivazzjoni, mingħajr ma jkun ikkonkluda, għal dan il-għan, kuntratt mad-detentur tad-drittijiet relatati ma’ din il-varjetà, għandu jħallas lil dan tal-aħħar il-kumpens raġonevoli dovut lilu skont ir-raba’ inċiż tal-Artikolu 14(3) tar-Regolament bażiku, biex dan il-bidwi jkun jista’ jibbenefika minn dak li huwa stabbilit f’dan l-artikolu u b’hekk ma jkunx suġġett għall-azzjonijiet ġudizzjarji previsti fl-Artikolu 94 ta’ dan l-istess regolament.
24. Peress li dawn id-dispożizzjonijiet ma jipprovdu, fihom infushom, l-ebda risposta ċara għal din id-domanda doppja, huwa meħtieġ li tiġi eżaminata l-portata tal-Artikoli 14 u 94 tar-Regolament bażiku, mhux biss meta dawn jitqiesu mal-Artikoli 5 et seq
tar-Regolament ta’ implementazzjoni, iżda wkoll fid-dawl tar-regoli ta’ interpretazzjoni li ripetittivament jitfakkru u jiġu segwiti mill-Qorti tal-Ġustizzja. Għalhekk, hemm lok li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-kriterji normali, bħalma hija l-oriġini ta’ dawn id-dispożizzjonijiet (28), is-sens ġenerali tagħhom, l-għan aħħari tagħhom, il-formulazzjoni tagħhom fid-diversi verżjonijiet lingwistiċi tal-imsemmija regolamenti (29) u, fuq kollox, f’każ fejn it-testi jibqgħu siekta jew fihom lakuna, il-qafas iktar globali li fih jidħlu dawn id-dispożizzjonijiet.
25. Anki jekk jidhirli li ser ikun possibbli, fl-aħħar mill-aħħar, li tingħata risposta komuni għaż-żewġ domandi magħmula, inkwantu kemm waħda kif ukoll l-oħra għandhom l-għan li jidentifikaw it-terminu li fih il-bidwi għandu jissodisfa l-obbligu tal-ħlas tar-remunerazzjoni raġonevoli fiċ-ċirkustanzi imsemmija fl-Artikolu 14 tar-Regolament bażiku, huwa meħtieġ fl-opinjoni tiegħi li dawn iż-żewġ domandi jiġu ttrattati b’mod distint, peress li jikkonċernaw l-estremitajiet dijametrikament opposti tal-imsemmi terminu u għaliex l-elementi għall-interpretazzjoni rilevanti għal kull wieħed minnhom huma distinti. Dan it-trattament separat jidhirli, fil-fatt, li huwa iktar u iktar neċessarju sa fejn il-metodi ta’ interpretazzjoni użati u il-prinċipji legali applikabbli biex tingħata risposta għal dawn iż-żewġ domandi huma differenti minn xulxin, inkwantu d-definizzjoni tal-bidu ta’ dan it-terminu ser tissejjes prinċipalment fuq dispożizzjoni sinjifikattiva tar-Regolament ta’ implementazzjoni, filwaqt li d-determinazzjoni tat-tmiem ta’ dan it-terminu ser tkun ibbażata iktar fuq il-prinċipji fundamentali li fuqhom ġie fformulat ir-Regolament bażiku.
B – Fuq il-bidu tad-dekorrenza tat-terminu għall-ħlas mill-bidwi tar-remunerazzjoni raġonevoli dovuta skont l-Artikolu 14 tar-Regolament bażiku
26. Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju qed titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex, essenzjalment, tiddefinixxi l-mument, li minnu, l-bidwi li jixtieq jibbenefika mis-sistema derogatorja prevista fl-Artikolu 14 tar-Regolament bażiku, għandu l-obbligu li jħallas, favur id-detentur tal-varjetà ta’ pjanti protetti li jrid juża, ir-remunerazzjoni raġonevoli imposta mir-raba’ inċiż tal-paragrafu 3 tal-imsemmi artikolu, taħt piena li jiġi espost għal azzjoni legali għal att ta’ ksur, skont l-Artikolu 94 ta’ dan ir-regolament. B’mod iktar partikolari, hija qed tistaqsi jekk din id-deroga tistax tipproduċi l-effetti vantaġġużi tagħha, kemm unikament meta l-ħlas rikjest isir qabel il-kultivazzjoni tal-prodott tal-ħsad ta’ din il-varjetà, kif ukoll meta dan isir sussegwentement.
27. STV tqis li l-bidwi partikolari għandu jiżgura li jikkonkorru l-kundizzjonijiet kollha ta’ applikazzjoni ta’ din is-sistema derogatorja fil-mument meta l-prodott tal-ħsad tal-varjetà protetta jkun qed jiġi effettivament użat, jiġifieri fid-data meta l-imsemmi prodott effettivament jinżera’ għall-finijiet tal-propagazzjoni fil-beraħ. B’mod partikolari, dan il-bidwi għandu jissodisfa l-obbligu tiegħu tal-ħlas tar-remunerazzjoni raġonevoli fuq inizjattiva tiegħu stess (30), anki qabel ma jikkultiva l-varjetà ta’ pjanti protetti, jiġifieri mill-mument meta jkun għażel li jagħmel użu mill-privileġġ tal-bdiewa imsemmi fl-Artikolu 14. Il-qorti tar-rinviju għandha dubju serji fir-rigward ta’ din il-perspettiva. Il-partijiet l-oħra kollha li ssottomettew l-osservazzjonijiet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, kollha jsostnu t-teżi kuntrarja għal dik tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali.
28. Bħall-qorti tar-rinviju u dawn il-partijiet tal-aħħar, jiena tal-opinjoni li, anki jekk ir-raba’ inċiż tal-Artikolu 14(3) tar-Regolament bażiku ma huwiex ċertament espliċitu f’dan ir-rigward, elementi sinjifikattivi għar-risposta jinsabu fid-dispożizzjonijiet tar-Regolament ta’ implementazzjoni li għandhom preċiżament l-għan li jiddefinixxu l-modalitajiet għall-implementazzjoni tad-deroga stabbilita fl-imsemmi Artikolu 14.
29. Inqis, fil-fatt, li r-redazzjoni tal-Artikolu 6(1) tar-Regolament ta’ implementazzjoni jipprekludi li l-bidwi jkun kostrett li jħallas l-imsemmija remunerazzjoni bil-quddiem, jiġifieri anki qabel ma jkun sar iż-żriegħ inkwistjoni.
30. Jirriżulta mill-ewwel subparagrafu tal-imsemmi Artikolu 6(1) li l-obbligu impost fuq il-bidwi sabiex iħallas ir-remunerazzjoni raġonevoli, dovuta abbażi tar-raba’ inċiż tal-Artikolu 14(3) tar-Regolament bażiku, “ jinħoloq fil-mument meta hu jagħmel użu
mill-prodott tal-ħsad għall-finijiet ta’ riproduzzjoni fl-għalqa” fl-ażjenda agrikola tiegħu (31), u unikament minn dan il-mument preċiż (32) .
31. STV issostni li minn dan l-ewwel subparagrafu jista’ jirriżulta li l-obbligu tal-ħlas tal-imsemmi kumpens raġonevoli jinħoloq mill-mument meta l-bidwi jiddeċiedi li jerġa’ jiżra, bl-użu ta’ materjal ta’ propagazzjoni ta’ varjetà protetta ta’ pjanti li huwa stess ipproduċa, mingħajr ma jkun kiseb l-awtorizzazzjoni tad-detentur partikolari, u li għalhekk il-ħlas ikun immedjatament eżegwibbli.
32. Madankollu, il-kontenut sussegwenti tal-imsemmi Artikolu 6(1) jikkontradixxi, fl-opinjoni tiegħi, din l-analiżi. Skont l-ewwel sentenza tat-tieni subparagrafu tal-imsemmi Artikolu 6(1) tar-Regolament ta’ implementazzjoni, “[i]d-detentur jista’ jiddetermina l-ġurnata u l-metodu tal-ħlas” tar-remunerazzjoni raġonevoli, b’mod partikolari meta jkun ikkonkluda kuntratt mal-bidwi, li ma kienx il-każ fil-kawża prinċipali. Fi kwalunkwe każ, it-tieni sentenza ta’ dan is-subparagrafu tippreċiża li “[m]adankollu, m’għandux jiddetermina ġurnata ta’ ħlas li tkun qabel id-data li fiha nħalaq l-obbligu ” (33) . Jirriżulta minn din id-dispożizzjoni, moqrija flimkien mal-ewwel subparagrafu ċċitat iktar ’il fuq, li d-detentur ma jistax jeżiġi l-ħlas bil-quddiem, jiġifieri qabel ma l-prodott tal-ħsad ikun intuża konkretament permezz tal-kultivazzjoni għall-finijiet tal-propogazzjoni imsemmija iktar ’il fuq.
33. Barra minn hekk, inqis li din l-interpretazzjoni tar-raba’ inċiż tal-Artikolu 14(3) tar-Regolament bażiku hija konformi, minn naħa, mal-għan aħħari ta’ din is-sistema derogatorja, li ġiet stabbilita “fl-interess pubbliku li tiġi salvagwardjata l-produzzjoni agrikola”, skont il-formola pprovduta mill-ġurisprudenza tal-Ġustizzja (34), u min-naħa l-oħra mal-ħtieġa li jiġi aċċertat, f’dan il-kuntest, bilanċ raġonevoli bejn l-interessi leġittimi tal-bidwi u dawk tad-detentur (35), skont it-tieni premessa u l-Artikolu 2 tar-Regolament ta’ implementazzjoni (36) .
34. Fl-opinjoni tiegħi, ikun eċċessiv jekk jiġi impost li sabiex jibbenefika mid-deroga inkwistjoni, bidwi ikun marbut li jissodisfa l-obbligu tal-ħlas qabel ma jkun żera’ l-prodott tal-ħsad tiegħu tal-varjetà ta’ pjanti protetti, meta d-drittijiet tad-detentur ikunu għadhom ma ġewx affettwati konkretament u għalhekk ma jkunx hemm lok li dan tal-aħħar jingħata kumpens finanzjarju fir-rigward. Tali rekwiżit jista’ jservi ta’ deterrent biex il-bidwi jipprevalixxi ruħu mill-privileġġ tal-bdiewa u jista’ b’hekk jiskoraġġixxi l-produzzjoni agrikola prevista mill-imsemmija sistema (37) .
35. Konsegwentement, ir-rakkomandazzjoni tiegħi hija li tingħata risposta negattiva għall-ewwel domanda preliminari, fis-sens għalhekk li bidwi huwa marbut li jħallas lid-detentur ir-remunerazzjoni raġonevoli dovuta skont ir-raba’ inċiż tal-Artikolu 14(3) tar-Regolament bażiku, unikament mill-mument meta effettivament juża l-prodott tal-ħsad tiegħu għall-finijiet tal-propagazzjoni fil-beraħ, u li għalhekk ma tkun tista’ tittieħed l-ebda azzjoni ġudizzjara kontra dan il-bidwi abbażi tal-Artikolu 94 tal-imsemmi regolament jekk, fid-data li fiha jipproċedi għal dan l-użu effettiv, ma jkunx għadu ssodisfa l-obbligu tal-ħlas.
C – Fuq l-iskadenza tat-terminu għall-ħlas minn bidwi tar-remunerazzjoni raġonevoli dovuta skont l-Artikolu 14 tar-Regolament bażiku
36. It-tieni domanda preliminari saret mill-qorti tar-rinviju, sussidjarjament, fil-każ li, kif qed nipproponi, il-Qorti tal-Ġustizzja tiddikjara li sabiex il-bidwi jibbenefika mis-sistema derogatorja stabbilita fl-Artikolu 14 tar-Regolament bażiku, huwa ma huwiex marbut iħallas ir-remunerazzjoni raġonevoli, favur id-detentur tal-varjetà ta’ pjanti protetti li jixtieq juża, qabel ma jipproċedi għall-atti msemmija f’dan l-artikolu. Essenzjalment, hija qed tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-kwistjoni ta’ jekk, fl-assenza ta’ kuntratt mal-imsemmi detentur, il-privileġġ tal-bdiewa huwiex suġġett għall-ossevanza ta’ terminu limitat għall-ħlas, li għandu jiġi ddefinit mid-dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt tal-Unjoni u, jekk dan ikun il-każ, x’għandhom ikunu il-kriterji biex dan jiġi stabbilit. Il-qorti tar-rinviju tqis li dan it-terminu ma għandux bażi legali ċara, la fit-testi applikabbli għal dan il-każ u lanqas fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.
37. F’dan ir-rigward, l-imsieħba Vogel u l-Gvern Spanjol isostnu li d-dritt tal-Unjoni ma jistabbilixxi l-ebda terminu li matulu l-bidwi jkollu jħallas remunerazzjoni raġonevoli lid-detentur f’dawn iċ-ċirkustanzi. Min-naħa l-oħra, il-Gvern Olandiż iqis li, meta d-detentur ma jkunx ippreżenta, lil bidwi, talba għall-ħlas tal-imsemmija remunerazzjoni, il-persuna kkonċernata hija obbligata, biex tkun tista’ tipprevalixxi ruħha mis-sistema derogatorja, li tħallas din ir-remunerazzjoni “fi żmien raġonevoli”. Min-naħa tagħhom, STV u l-Kummissjoni jissuġġerixxu li r-risposta għandha tkun fis-sens li l-ħlas għandu, b’mod obbligatorju, isir sa mhux iktar tard minn qabel ma tispiċċa s-sena ta’ kummerċjalizzazzjoni li matulha dan il-bidwi jkun żera’ l-materjal tal-ħsad, sakemm id-detentur u l-bidwi ma jkunux ftiehmu xort’oħra. Jien naqbel ma’ din l-opinjoni.
38. Huwa ċertament minnu li, kif jissollevaw b’mod partikolari l-imsieħba Vogel u l-Gvern Spanjol, la l-Artikolu 14 tar-Regolament bażiku u lanqas l-Artikolu 6 tar-Regolament ta’ implementazzjoni ma jipprevedu espressament xi data ta’ skadenza għall-obbligu tal-ħlas tal-imsemmija remunerazzjoni raġonevoli, fid-dawl tal-fatt li dan l-aħħar a rtikolu jirregola biss il-ħolqien ta’ dan l-obbligu iżda mhux it-tmiem tiegħu.
39. Madankollu, inqis li jkun kuntrarju għall-istruttura u għall-effettività tad-dispożizzjonijiet rilevanti f’dan il-qasam jekk jiġi ammess li t-terminu biex jiġi ssodisfatt dan l-obbligu jkun jista’ jiddekorri mingħajr limitu ta’ żmien. B’mod partikolari, il-possibbiltà ta’ proċeduri ġudizzjarji, prevista fl-Artikolu 94 tar-Regolament bażiku, titlef l-għan tagħha jekk il-persuna li tkun tixtieq tipprevalixxi ruħha mill-privileġġ tal-bdiewa jkollha żmien infinit biex tħallas ir-remunerazzjoni raġonevoli dovuta lid-detentur skont l-Artikolu 14 tal-imsemmi regolament. Hija biss d-determinazzjoni tal-perijodu impost fuq il-bidwi kkonċernat li tippermetti li persuni li eventwalment iwettqu ksur jiġu mħarrka, biex b’hekk tkun tista’ tiġi ggarantita l-osservanza ta’ dan l-obbligu.
40. F’dan ir-rigward, nenfasizza li r-Regolament bażiku stabbilixxa sistema ta’ protezzjoni li għandha tiġi applikata b’mod identiku fit-territorju kollu tal-Unjoni, b’mod partikolari għal dak li għandu x’jaqsam mal-modalitajiet li abbażi tagħhom il-bidwi għandu d-dritt juża l-prodott tal-ħsad għall-finijiet tal-propagazzjoni (38), li ma jkunx il-każ jekk dan l-istrument jiġi interpretat fis-sens li ma jimponi, b’mod impliċitu, l-ebda osservanza ta’ terminu komuni għall-ħlas. Barra minn hekk, nenfasizza li hawnhekk il-kwistjoni ma hijiex waħda ta’ terminu ta’ natura preċedurali, kategorija ta’ termini li fir-rigward tagħha l-Istati Membri għandhom awtonomija normattiva meta ma tkun teżisti l-ebda leġiżlazzjoni tal-Unjoni f’dak il-qasam (39), iżda ta’ terminu ta’ natura sostantiva, inkwantu jippermetti li ma jintilifx il-benefiċċju ta’ dritt sostantiv bħalma huwa l-privileġġ tal-bdiewa.
41. Barra minn hekk, infakkar li għandu jiġi żgurat bilanċ raġonevoli bejn l-interessi leġittimi rispettivi tal-bidwi u dawk tad-detentur partikolari, skont l-għan stabbilit fl-Artikolu 2 tar-Regolament ta’ implementazzjoni. Irid jingħad li fin-nuqqas ta’ terminu strettament stabbilit, bidwi li jkun f’ mala fide
jista’ jistenna indefinittivament, mingħajr ħafna riskju, bit-tama li jaħrab l-obbligu tal-ħlas (40), meta huwa meħtieġ li l-bdiewa jiġu mħeġġa josservaw l-obbligi li jaqgħu fuqhom fil-konfront tad-detenturi tad-drittijiet Komunitarji tal-varjetajiet ta’ pjanti (41) . Kif tisħaq STV, jekk il-bidwi jkun jista’ jirregolarizza s-sitwazzjoni tiegħu anki wara li d-detentur jkun sar jaf bl-użu moħbi, l-interessi ta’ dan tal-aħħar ma jibqgħux imħarsa b’mod suffiċjenti (42) . Barra minn hekk, il-fatt tal-awtorizzazzjoni ta’ tali regolarizzazzjoni tkun kontra l-intenzjoni tal-leġiżlatur Komunitarju peress li dan tal-aħħar ħa ħsieb jipprevedi, fl-Artikolu 94 tar-Regolament bażiku, proċeduri ġudizzjarji f’każ ta’ nuqqas fir-rigward tal-obbligu tal-ħlas ta’ remunerazzjoni raġonevoli fis-sens tal-Artikolu 14 tal-imsemmi regolament. Għalhekk, għandu jiġi aċċettat li huwa loġiku li l-bidwi li jipprevalixxi ruħu mid-deroga prevista f’dan l-aħħar artikolu, jingħata terminu għall-ħlas.
42. Għat-tisħiħ taċ-ċertezza legali, prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni li l-osservanza tiegħu timponi ruħha b’mod imsaħħaħ fil-qasam tal-obbligi finanzjarji (43), jidhirli li ma huwiex xieraq li wieħed isegwi l-proposta magħmula prinċipalment mill-Gvern Olandiż, li għandha tendenza tirrikonoxxi li l-kriterju taż-“żmien raġonevoli” jkun biżżejjed biex jiġi rregolat il-ħlas tal-imsemmija remunerazzjoni. Inqis li iktar huwa preferibbli li jiġi stabbilit terminu bi skadenza li tista’ tiġi identifikata b’mod iktar ċar u li għalhekk hija prevedibbli.
43. Bħal STV u bħall-Kummissjoni, jidhirli li d-data meta tintemm is-sena ta’ kummerċjalizzazzjoni li matulha l-bidwi kkonċernat ikun effettivament uża l-materjal ta’ propagazzjoni tal-varjetà protetta hija l-iskadenza l-iktar adegwata. Fil-fatt, l-Artikolu 7(2) tar-Regolament ta’ implementazzjoni jindika li r-remunerazzjoni raġonevoli prevista fl-Artikolu 14(3) tar-Regolament bażiku għandha titħallas “fis-sena tas-suq” [ta’ kummerċjalizzazzjoni], li hija ddefinita bħala “li tibda’ mill-1 ta’ Lulju u tispiċċa fit-30 ta’ Ġunju tas-sena kalendarja ta’ wara”. Nikkondividi l-opinjoni tal-Kummissjoni li anki jekk din id-dispożizzjoni hija relatata ma’ qasam li huwa differenti minn dak tal-privileġġ tal-bdiewa (44), din xorta titfa’ dawl fuq il-fatt li s-sena ta’ kummerċjalizzazzjoni ġiet ipperċeputa mil-leġiżlatur Komunitarju bħala t-terminu rilevanti li matulu għandu jitħallas il-kumpens raġonevoli previst fl-Artikolu 14 tar-Regolament bażiku.
44. Barra minn hekk, il-proposta tal-Gvern Olandiż tidħol f’din il-linja ta’ ħsieb peress li huwa jippreċiża li ż-“żmien raġonevoli” li huwa jipproponi kellu, fi kwalunkwe każ, jintemm qabel id-data li timmarka l-bidu tas-sena taż-żriegħ, li tiġi wara s-sena ta’ kummerċjalizzazzjoni li matulha l-prodotti tal-ħsad jinżergħu, għar-raġuni, li fl-opinjoni tiegħi hija fondata, li huwa loġiku li wieħed jeżiġi mill-bidwi li jissodisfa l-obbligu finanzjarju sa mhux iktar tard minn din id-data, peress li f’dan iż-żmien huwa jkun, fil-prinċipju, kiseb il-prodott iġġenerat mill-materjal tal-ħsad.
45. Fl-aħħar nett, għal dak li għandu x’jaqsam mal-modalitajiet tal-ħlas tal-kumpens raġonevoli, dovut skont ir-raba’ inċiż tal-Artikolu 14(3) tar-Regolament bażiku, il-problema li jiġi stabbilit jekk dan tal-aħħar għandux jitħallas b’mod spontanju mill-bidwi jew fuq talba tad-detentur, ma ġietx sollevata b’mod espliċitu fid-domandi preliminari, iżda tidher madankollu infilzata fil-motivazzjoni tad-deċiżjoni tar-rinviju. F’dan ir-rigward, STV issostni li kuntrarjament għal dak pretiż mill-imsieħba Vogel u mill-Gvern Spanjol (45), l-obbligu tal-ħlas tal-imsemmi kumpens mhux suġġett għat-talba tal-ħlas jew inkella għall-ħruġ preliminari ta’ fattura mid-detentur, għar-raġuni li l-bdiewa kkonċernati jkunu f’pożizzjoni li jiddeterminaw huma stess l-ammont ta’ din ir-remunerazzjoni, biex ikunu jistgħu iħallsuh lid-detentur kkonċernat (46) .
46. Ir-redazzjoni tal-imsemmi raba’ inċiż donnu jiffavorixxi s-sens tat-teżi difiża minn STV, peress li dan jindika, b’ton mandatorju, li l-“bdiewa [...] ikunu meħtieġa li jħallsu
ħlas xieraq lid-detentur”, filwaqt li s-sitt inċiż tal-istess Artikolu 14(3) jistabbilixxi li “t-tagħrif relevanti għandu jkun ipprovdut lid-detenturi fuq talba tagħhom, minn bdiewa” (47) . Barra minn hekk, jekk ikun biżżejjed, għal bidwi li jkun f’ mala fide,
li jastjeni milli jimmanifesta ruħu, minkejja li jkun wettaq l-atti previsti fl-Artikolu 14 tar-Regolament bażiku, ikun wisq faċli għalih li jaħrab mill-obbligu tiegħu tal-ħlas, sakemm ma jkunx fil-mira ta’ xi kontroll ipotetiku, meta wieħed josserva li dan tal-aħħar joħloq inqas biża’ fir-rigward ta’ pjanti agrikoli, bħalma hija l-patata, li ma humiex suġġetti għal operazzjonijiet ta’ pproċessar.
47. Fil-fatt, kif inhuwa ġeneralment il-każ għal dak li għandu x’jaqsam mal-operat tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, l-utenti tagħhom huma obbligati jiskopru huma stess l-informazzjoni relatata mad-detenturi ta’ dawn id-drittijiet u l-kundizzjonijiet għall-operat, b’mod partikolari mill-perspettiva finanzjarja. Dan joħroġ mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 94(1) tar-Regolament bażiku, li jistabbilixxi obbligu għall-ħlas ta’ remunerazzjoni raġonevoli għal finijiet kumpensatorji, anki fil-każ ta’ ksur mingħajr ħtija, fejn l-azzjoni legali kontra l-bidwi partikolari tiġi istitwita b’mod oġġettiv (48) .
48. Madankollu, sabiex jiġi ssalvagwardjat il-bilanċ raġonevoli bejn l-interessi leġittimi tal-bidwi u dawk tad-detentur, imsemmi fl-Artikolu 2 tar-Regolament ta’ implementazzjoni, jidhirli li l-bidwi għandu, fil-prinċipju, jieħu l-inizjattiva u jipproċedi bil-ħlas tar-remunerazzjoni raġonevoli, f’terminu li għandu jiġi stabbilit mill-Qorti tal-Ġustizzja, iżda f’każ ta’ dubju dwar l-ammont li huwa dovut, peress li l-kalkolu jista’ xi kultant ikun diffiċli biex wieħed jaħdmu waħdu (49), ikollu jirrikorri għand id-detentur biex jiġi stabbilit, bl-assistenza tiegħu, liema hija s-somma li għandha titħallas lilu (50) . Ċertament, il-Qorti tal-Ġustizzja eskludiet li l-obbligu li d-detentur jiġi informat, previst fis-sitt inċiż tal-Artikolu 14(3) tar-Regolament bażiku, jitqies bħala wieħed li huwa impost b’mod ġenerali fuq il-bdiewa kollha (51), iżda din il-ġurisprudenza bl-ebda mod ma timplika li l-bidwi li konxjament iddeċieda li jagħmel użu mid-deroga prevista fl-Artikolu 14 tar-Regolament bażiku, ma huwiex obbligat jinforma b’mod spontanju lid-detentur partikolari (52) .
49. Konsegwentement, fl-opinjoni tiegħi, għaż-żewġ domandi magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja għandha tingħata risposta komuni u għandu jiġi deċiż li l-Artikoli 14 u 94 tar-Regolament bażiku għandhom jiġu interpretati fis-sens li, fin-nuqqas ta’ ftehim kuntrarju bejn il-partijiet konċernati, il-bidwi li jipprevalixxi ruħu mid-deroga stabbilita fl-Artikolu 14, huwa obbligat li jħallas remunerazzjoni raġonevoli lid-detentur tal-varjetà ta’ pjanti protetti, unikament mill-mument tal-użu effettiv ta’ din il-varjetà u sa mhux iktar tard minn tmiem is-sena ta’ kummerċjalizzazzjoni li fiha taqa’ din l-operazzjoni, jiġifieri sa mhux iktar tard mit-30 ta’ Ġunju wara d-data taż-żriegħ mill-ġdid.
50. Sabiex insaħħaħ l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet previsti mit-talba għal deċiżjoni preliminari li qed nirrakkomanda, nenfasizza li dan l-approċċ jikkorrispondi għar-regola normali fil-qasam tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali, fejn fl-assenza ta’ ħlas minn qabel, li f’dan il-każ huwa, fl-opinjoni tiegħi, eskluż, l-obbligu li titħallas tariffa, ġeneralment fil-forma ta’ royalties, huwa marbut mal-użu effettiv tad-dritt inkwistjoni. Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tiġbed l-attenzjoni għall-fatt li dan l-approċċ jaqbel mal-prattika normalment segwita fil-qasam tal-protezzjoni tal-varjetajiet ta’ pjanti, u b’mod partikolari minn STV.
IV – Konklużjoni
51. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej għad-domandi preliminari magħmula mil-Landgericht Mannheim (il-Ġermanja):
L-Artikoli 14 u 94 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2100/94, tas-27 ta’ Lulju 1994, dwar drittijiet ta’ varjetajiet ta’ pjanti fil-Komunità [drittijiet Komunitarji ta’ varjetajiet ta’ pjanti], moqrija flimkien mal-Artikoli 5 et seq
tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1768/95, tal-24 ta’ Lulju 1995, li jimplimenta regoli dwar l-eżenzjoni agrikola prevista fl-Artikolu 14(3) tar-Regolament Nru 2100/94, għandhom jiġu interpretati fis-sens li bidwi għandu l-possibbiltà li juża l-prodott tal-ħsad li huwa kiseb permezz tal-kultivazzjoni, fl-ażjenda tiegħu, tal-materjal ta’ propagazzjoni ta’ varjetà protetta, mingħajr l-awtorizzazzjoni tad-detentur tal-imsemmija drittijiet, bil-kundizzjoni li jħallsu remunerazzjoni raġonevoli fis-sens tal-imsemmi Artikolu 14 f’terminu li jibda jiddekorri fid-data li fiha l-bidwi jkun effettivament żera’ l-prodott tal-ħsad tiegħu u li jiskadi fi tmiem is-sena ta’ kummerċjalizzazzjoni li matulha jkun sar dan l-użu.
(1) .
(2)
–	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 1, p. 390.
(3)
–	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 18, p. 63.
(4)  –	L-emendi sussegwenti għar-regolamenti inkwistjoni wara l-adozzjoni tagħhom huma mingħajr impatt dirett fuq il-kawża preżenti.
(5)  –	Għal x’dak li għandu x’jaqsam mal-għan soċjali tas-STV u mal-validità ta’ tali organizzazzjoni tad-detenturi, ara s-sentenza Saatgut‑Treuhandverwaltungsgesellschaft (C‑182/01, EU:C:2004:135, punti 17, 51 u 58).
(6)  –	Għal dak li għandu x’jaqsam mal-obbligu, li jaqa’ fuq il-fornituri tas-servizzi tal-ipproċessar, li jipprovdu l-informazzjoni lid-detentur tad-drittijiet Komunitarji ta’ varjetajiet ta’ pjanti, skont l-Artikolu 14 tar-Regolament bażiku, ara s-sentenzi Brangewitz (C‑336/02, EU:C:2004:622, punti 54 u 66) u Raiffeisen‑Waren‑Zentrale Rhein‑Main (C‑56/11, EU:C:2012:713, punt 42).
(7)  –	L-imsieħba Vogel isostnu li ma kinux obbligati jwieġbu għat-talba ta’ informazzjoni tal-31 ta’ Mejju 2012, peress li din it-talba ma kinitx tirreferi għas-sena ta’ kummerċjalizzazzjoni kurrenti, kuntrarjament għal dak li jipprovdi l-Artikolu 8(3) tar-Regolament ta’ implementazzjoni. L-imsemmi artikolu jirregola l-informazzjoni li għandha, skont is-sitt inċiż tal-Artikolu 14(3) tar-Regolament bażiku, tiġi pprovduta mill-bidwi lid-detentur tad-drittijiet ta’ protezzjoni, fuq talba ta’ dan tal-aħħar. F’dan ir-rigward, ara s-sentenzi Schulin (C‑305/00, EU:C:2003:218, speċjalment il-punti 59 sa 72) u Saatgut‑Treuhandverwaltungsgesellschaft (C-182/01, EU:C:2004:135, punti 59 sa 62).
(8)  –	Skont is-sbatax-il premessa tar-Regolament bażiku, “l-eżerċizzju tad-drittijiet tal-Komunità fil-varjetà tal-pjanti għandu jkun suġġett għar-restrizzjonijiet stabbiliti fid-dispożizzjonijiet adottati fl-interess pubbliku”.
(9)  –	Ara l-premessa 18 u l-Artikolu 14(1) tar-Regolament bażiku.
(10)  –	Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Schulin (C-305/00, EU:C:2003:218, punti 7 u 47).
(11)  –	Id-deroga tapplika biss għall-ispeċijiet ta’ pjanti agrikoli elenkati b’mod limitattiv fl-Artikolu 14(2), li fosthom wieħed isib l-“Hordeum vulgare L. – Xgħir”, ċereali li l-użu moħbi tiegħu huwa inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
(12)  –	Bidwi li kiseb b’mod regolari ż-żrieragħ minn varjetà ta’ pjanti protetti, jibbenefika mill-kunsens tad-detentur biex jipproċedi għall-ewwel riproduzzjoni jew propagazzjoni ta’ din il-varjetà. Barra minn hekk, l-użu tal-ħsad li jirriżulta minnha, huwa att li ġeneralment id-detentur ma jkunx ta l-kunsens tiegħu għalih u li għalhekk jista’ jikkostitwixxi ksur. Madankollu, skont id-deroga prevista fl-imsemmi Artikolu 14, il-bidwi huwa awtorizzat juża parti mill-prodott jew il-prodott kollu tal-ħsad tiegħu biex jikkultiva l-varjetà t-tieni darba, jiġifieri iż-żriegħ mill-ġdid, fl-ażjenda tiegħu (ara, b’mod partikolari, Bouche, N., “Protection communautaire des obtentions végétales”, JurisClasseur Droit international, Fascicule 572‑200, 2014, punti 150 et seq .).
(13)  –	Ara l-ewwel u l-għaxar premessi tar-Regolament ta’ implementazzjoni.
(14)  –	L-għan tal-“kumpens leġittimu” f’dan ir-rigward huwa msemmi fl-Artikolu 5(3) tar-Regolament ta’ implimentazzjoni, relatat mal-“livell ta’ ħlas” previst fl-imsemmi Artikolu 14.
(15)  –	It-tielet inċiż ta’ dan it-tielet subparagrafu jipprevedi madankollu li l-“bdiewa żgħar”, kif iddefiniti f’din id-dispożizzjoni, huma meħlusa mill-obbligu li jħallsu l-imsemmija remunerazzjoni lid-detentur.
(16)  –	Konvenzjoni ffirmata f’Pariġi fit-2 ta’ Diċemrbu 1961, kemm-il darba rreveduta u l-aħħar darba fid-19 ta’ Marzu 1991, li t-test tagħha huwa aċċessibbli fl-indirizz elettroniku segwenti: http://www.upov.int/fr/publications/conventions/1991/act1991.htm. L-Unjoni Ewropea saret membru tal-Konvenzjoni UPVP fid- 29 ta’ Lulju 2005.
(17)  –	Ara d-disgħa u l-għoxrin premessa tar-Regolament bażiku.
(18)  –	L-Artikolu 15(2) tal-Konvenżjoni UPVP jipprevedi “eċċezzjoni fakultattiva”, kif ġej: “[b’]deroga għad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 14 [dwar il-“Firxa tad-dritt tad-detentur”], kull Parti kontraenti tista’, f’limiti raġonevoli u b’riżerva għas-salvagwardja tal-interessi leġittimi tad-detentur, tirrestrinġi d-dritt tad-detentur fir-rigward ta’ kull varjetà, sabiex il-bdiewa jkunu jistgħu jużaw, għall-finijiet tar- riproduzzjoni u tal-propagazzjoni, fl-ażjenda tagħhom, il-prodott tal-ħsad li kisbu permezz tal-kultivazzjoni, fl-ażjenda tagħhom, tal-varjetà protetta […]”. Dwar l-oriġini u l-partikolaritajiet ta’ din id-dispożizzjoni meta mqabbla ma’ dawk korrispondenti tad-dritt tal-Unjoni, ara Würtenberger, G., et, European Community Plant Variety Protection, Oxford University Press, Oxford, 2009, p. 131.
(19)  –	Sentenza Schulin (C-305/00, EU:C:2003:218, punt 71).
(20)  –	Sentenza Geistbeck (C‑509/10, EU:C:2012:416, punti 13, 23 u 24).
(21)
–	Ibidem, punti 34 u 35.
(22)  –	Mis-sentenza Greenstar‑Kanzi Europe (C‑140/10, EU:C:2011:677, punti 44 u 49) jirriżulta li d-detentur jew il-persuna liċenzjata tista’ tistitwixxi azzjoni għall-ksur anki kontra terza persuna, li kisbet il-materjal tal-ħsad tal-varjetà protetta permezz tal-intermedjarju ta’ persuna oħra liċenzjata, li kisret il-kundizzjonijiet jew il-limiti li jidhru fil-kuntratt tal-liċenzja li din tal-aħħar ikkonkludiet preċedentement mad-detentur, u huwa indifferenti jekk it-terza persuna kinitx informata dwar dawn il-klawżoli kuntrattwali.
(23)  –	Ara s-sentenzi Schulin (C-305/00, EU:C:2003:218, punt 71) kif ukoll Geistbeck (C-509/10, EU:C:2012:416, punt 25), sentenza fejn il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li l-kultivazzjoni taż-żrieragħ mhux dikjarati, tikkostitwixxi “ksur” fis-sens tal-Artikolu 94 tar-Regolament bażiku.
(24)  –	L-imsemmi paragrafu 2 jippreċiża li “[f]il-każi ta’ negliġenza ħafifa, dawk il-pretensjonijiet jistgħu jitnaqqsu skond il-grad ta’ dik in-negliġenza ħafifa, b’dan iżda mhux sal-limitu li jkunu anqas mill-vantaġġ mirbuħ minnhom mill-persuna li jkun għamel dak il-ksur”.
(25)  –	Dwar din id-distinzjoni, ara l-konklużjonijiet li ppreżentajt fil-kawża Geistbeck (C‑509/10, EU:C:2012:187, punti 41 et seq .) kif ukoll is-sentenza Geistbeck (C‑509/10, EU:C:2012:416, punt 28).
(26)
–	L-enfasi hija tiegħi. Dwar dan il-kunċett, li joħroġ mill-imsemmi raba’ inċiż tal-Artikolu 14(3), ara s-sentenza Saatgut‑Treuhandverwaltung (C‑7/05 sa C‑9/05, EU:C:2006:376), dwar l-interpretazzoni tal-Artikolu 5(2)(4) u (5) tar-Regolament ta’ implementazzjoni, kif emendat permezz tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 2605/98 tat-3 ta’ Diċembru 1998 (Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 24, p. 162.), li tiddefinixxi l-kriterji li jippermettu li jiġi evalwat l-ammont preċiż tar-remunerazzjoni dovuta lid-detentur, meta l-ebda kuntratt ma jkun ġie konkluż jew ma jkun applikabbli b’mod validu bejn il-persuni kkonċernati.
(27)
–	L-enfasi hija tiegħi. Is-sentenza Geistbeck (C-509/10, EU:C:2012:416, punt 43).
(28)  –	F’dan ir-rigward, irid jingħad li d-deroga prevista fl-Artikolu 14 tar-Regolament bażiku hija l-eżitu ta’ kompromess, peress li nafu li din id-dispożizzjoni tat lok għal dibattiti twal, minħabba d-diverġenzi fil-kunċetti difiżi mid-detenturi u mill-produtturi agrikoli, kif ukoll minħabba nuqqas ta’ unanimità bejn l-Istati Membri, skont Kiewiet, B., “Régime de protection communautaire des obtentions végétales”, Comptes rendus de l’Académie d’agriculture de France,
1997, Vol. 83, Nru 2, p. 5 et seq ., punt 2.3.
(29)  –	B’hekk, ċerti imperfezzjonijiet eżistenti fil-verżjoni Franċiża tar-Regolament bażiku u tar-Regolament ta’ implementazzjoni ġew korretti mill-Qorti tal-Ġustizzja fid-dawl tal-verżjonijiet l-oħra lingwistiċi ta’ dawn l-istrumenti, fis-sentenzi Geistbeck (C-509/10, EU:C:2012:416, punt 28) u Raiffeisen‑Waren‑Zentrale Rhein‑Main (C-56/11, EU:C:2012:713, punt 27).
(30)
–	F’dan ir-rigward, ara l-punti 45 et seq . ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(31)
–	L-enfasi hija tiegħi.
(32)  –	L-ideja tal-mument meta jinħoloq istantanjament l-obbligu tal-ħlas toħroġ b’mod iktar ċar minn verżjonijiet oħra lingwistiċi milli mill-verżjoni Franċiża, bħalma huma l-verżjonijiet Spanjola, Taljana, Portugiża u Finlandiża.
(33)
–	L-enfasi hija tiegħi.
(34)  –	Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Schulin (C-305/00, EU:C:2003:218, punt 47).
(35)  –	Dwar dawn l-interessi, ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Ruiz‑Jarabo Colomer fil-Kawżi magħquda Saatgut‑Treuhandverwaltung (C‑7/05 sa C‑9/05, EU:C:2006:97, punti 22 u 23).
(36)  –	L-imsemmi Artikolu 2, intitolat “Il-ħarsien ta’ l-interessi”, jimponi fl-ewwel paragrafu tiegħu, li l-kundizzjonijiet li jippermettu li jingħata effett lid-deroga prevista fl-Artikolu 14 tar-Regolament bażiku jiġu “implimentati kemm mid-detentur […] u mill-bidwi b’mod illi jiġu mħarsa l-interessi leġittimi ta’ xulxin”, li jimplika, skont it-tieni paragrafu tiegħu, il-“bżonn illi jinżamm bilan[ċ] ġust bejn kull wieħed minnhom, jew tal-bżonn ta’ proporzjonalità bejn l-għan tal-kondizzjoni relevanti u l-effett attwali ta’ l-implimentazzjoni tagħha”.
(37)  –	B’mod kumplimentari, jista’ jiġi osservat li l-qorti tar-rinviju tindika li l-fatt tal-iffissar tal-mument meta jiġi skattat l-obbligu tal-ħlas impost fuq il-bidwi, wara d-data taż-żriegħ mill-ġdid, u jekk ikun il-każ, wara talba tad-detentur tad-drittijiet Komunitarji ta’ varjetajiet ta’ pjanti, jikkorrispondi għall-prattika kurrenti f’dan il-qasam.
(38)  –	Ara t-tielet u d-dsatax-il premessa tal-imsemmi regolament, b’din l-aħħar dispożizzjoni tenfasizza li “għandu jkun assigurat li l-kondizzjonijiet ikunu stabbiliti fil-livell tal-Komunità”.
(39)  –	Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Kone et
(C‑557/12, EU:C:2014:1317, punti 24 et seq ).
(40)  –	F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tenfasizza li huwa meħtieġ li wieħed iqis il-fatt li, skont il-ħames inċiż tal-Artikolu 14(3) tar-Regolament bażiku, id-detenturi huma l-uniċi responsabbli mill-kontroll u mis-sorveljanza tal-użu tal-varjetajiet protetti fil-kuntest tal-kultivazzjoni awtorizzata f’dan l-artikolu, u li huma għalhekk dipendenti fuq il- bona fide
u l-kooperazzjoni tal-bdiewa kkonċernati (ara s-sentenza Geistbeck, C-509/10, EU:C:2012:416, punt 42).
(41)  –	Ara idem
u l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Geistbeck (C-509/10, EU:C:2012:187, punt 54).
(42)  –	Ara, b’analoġija, is-sentenza Raiffeisen‑Waren‑Zentrale Rhein‑Main (C-56/11, EU:C:2012:713, punti 26 sa 28), fejn il Qorti tal-Ġustizzja ssollevat li jkun kuntrarju għall-għan tar-Regolament ta’ implementazzjoni, li għandu fil-mira tiegħu li jissalvagwardja l-interessi leġittimi tad-detentur u tal-bidwi b’mod ibbilanċjat, jekk jitqies li ma hemm l-ebda limitu ta’ żmien għall-obbligu tal-informazzjoni li jaqa’ fuq il-fornitur tas-servizzi ta’ pproċessar.
(43)  –	Il-prinċipju taċ-ċertezza legali li jagħmel parti mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni, għandu jiġi osservat kemm mill-istituzzjonijiet fik ukoll mill-Istati Membri fl-eżerċizzju tas-setgħat li jikkonferixxu fuqhom l-atti tad-dritt tal-Unjoni. Dan jitlob, minn naħa, li r-regoli tad-dritt ikunu ċari u preċiżi u min-naħa l-oħra, li l-applikazzjoni tagħhom tkun prevedibbli għal partijiet fil-kawża. Dan japplika b’rigorożità partikolari meta l-kwistjoni tkun tikkonċerna leġiżlazzjoni li tista’ tinkludi obbligi finanzjarji, biex jippermetti lil persuni kkonċernati jkunu jafu b’eżattezza l-obbligi li hija qed timponi fuqhom. Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi Schulin (C-305/00, EU:C:2003:218, punt 58); “Goed Wonen” (C‑376/02, EU:C:2005:251, punt 32) u Traum (C‑492/13, EU:C:2014:2267, punti 27 sa 29).
(44)  –	Kif tindika l-premessa ħamsa tar-Regolament ta’ implementazzjoni, l-Artikolu 7 tiegħu intitolat “Bdiewa żgħar”, jikkompleta l-kriterji li jippermettu li tiġi ddefinita din il-kategorija ta’ bdiewa, li huma espressament dispensati milli jħallsu remunerazzjoni raġonevoli, stabbiliti fit-tielet inċiż tal-Artikolu 14(3) tar-Regolament bażiku. L-Artikolu 7(2) jippreċiża li żoni li huma art imwarrba matul is-“ sena tas-suq [ta’ kummerċjalizzazzjoni] […] fejn il-ħlas kien ikun dovut ”, jagħmlu parti miż-żoni li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni biex jiġi ddeterminat jekk bidwi jappartjenix lill-imsemmija kategorija, bil-kundizzjoni li dawn iż-żoni jibbenefikaw minn sussidji u ħlasijiet kumpensatorji konċessi mill-Unjoni jew mill-Istat Membru inkwistjoni, fir-rigward ta’ dik li ġiet imwarrba (l-enfasi hija tiegħi).
(45)  –	Il-Gvern Spanjol iqis li, peress li d-dritt tal-Unjoni ma jistabbilixxi l-ebda terminu preċiż għall-ħlas tal-imsemmija remunerazzjoni, id-detentur għandu jitlob il-ħlas tiegħu qabel l-iskadenza tal-preskrizzjoni prevista fid-dritt nazzjonali tiegħu għal azzjonijiet ta’ din ix-xorta, billi jistabbilixxi l-ammont li għandu jitħallas permezz ta’ fattura li għandha tinħareġ, bl-indikazzjoni ta’ terminu li fih għadu jsir il-ħlas, u fin-nuqqas, l-obbligu tal-ħlas tal-imsemmija remunerazzjoni, għalkemm ikun inħoloq, ma jistax jitqies bħala dovut u eżegwibbli, b’tali mod li l-bidwi ma jkunx jista’ jikkommetti l-ksur kopert mill-Artikolu 94 tar-Regolament bażiku.
(46)  –	STV tqis li, fil-każ preżenti, il-gwida li tiġbor fiha l-varjetajiet protetti li hija tamministra, li ta’ kull sena tintbagħat lil bdiewa, kif ukoll l-indikazzjonijiet kumplimentari li jidhru fis-sit tagħha tal-internet (ara l-punt 6 ta’ dawn il-konklużjonijiet) jippermettu lil persuni kkonċernati li jikkalkolaw faċilment l-ammont li għandhom iħallsu f’dan ir-rigward.
(47)
–	L-enfasi hija tiegħi.
(48)  –	L-obbligu li wieħed jagħmel tajjeb għall-preġudizzju soffert mid-detentur, vittma tal-ksur, li huwa l-għan tal-imsemmi Artikolu 94 (ara s-sentenza Geistbeck, C-509/10, EU:C:2012:416, punt 36), jinkludi, min-naħa l-oħra, element intenzjonali fiċ-ċirkustanzi msemmija fit-tieni subparagrafu ta’ dan l-Artikolu.
(49)  –	Il-kriterji għall-iffissar tal-livell tal-remunerazzjoni raġonevoli, li huma ddefiniti fl-Artikolu 5(2) et seq, huma kumplessi fl-immaniġġjar tagħhom. Barra min hekk it-tieni frażi tal-Artikolu 14(3) tar-Regolament bażiku jindika li “[i]l-livell attwali ta’ dan il-ħlas xieraq jista’ jkun suġġett għall-varjazzjoni matul iż-żmien”.
(50)  –	Fil-fatt, l-Artikolu 10 tar-regolament ta’ implimentazzjoni jippreċiża li d-detentur għandu l-obbligu li jikkomunika lil bidwi l-informazzjoni li hija utli biex jiġi kkalkolat l-ammont tal-remunerazzjoni raġonevoli skont ir-raba’ inċiż tal-Artikolu 14(3) tar-Regolament bażiku.
(51)  –	Fis-sentenzi Schulin (C-305/00, EU:C:2003:218, punti 69 et seq .), Brangewitz (C-336/02, EU:C:2004:622, punti 53 et seq .), u Saatgut‑Treuhandverwaltungsgesellschaft (C-182/01, EU:C:2004:135, punt 62), il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li la r-Regolament bażiku u lanqas dak ta’ implementazzjoni ma jipprevedu l-fakultà għad-detentur, meta ma għandux indizji dwar l-użu eventwali tal-privileġġ tal-bdiewa minn xi persuna, li jitlob lil din tal-aħħar tinfurmah dwar il-punt li jiġi stabbilit jekk użatx jew għandhiex l-intenzjoni li teżerċita din il-prerogattiva.
(52)  –	Ġie ddikjarat, fid-duttrina Ġermaniża, li ma kien hemm l-ebda raġuni għalfejn persuna li użat il-privileġġ tal-bdiewa ma kellhiex tkun obbligata tipprovdi direttament l-informazzjoni rikjesta f’dan ir-rigward (ara Würtenberger, G., «Nachbauvergütungen: eine kritische Bestandsaufnahme», dans Rechtsschutz von Pflanzenzüchtungen, Metzger, A. (taħt id-direzzjoni ta’), Mohr Siebeck, Tübingen, 2014, p. 111).