BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an tOchtú Dlísheomra)
30 Aibreán 2025 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Cosaint tomhaltóirí – Treoir 93/13/CEE – Airteagail 3 go 5 – Téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra – Comhaontuithe maidir le hiasachtaí morgáiste – Téarma maidir le táille socraithe iasachta – Iarratas chun an téarma sin a neamhniú – Measúnú ar chineál éagórach na dtéarmaí conarthacha – Cineál soiléir sothuigthe na dtéarmaí)
Cás C‑699/23
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE ón Juzgado de Primera Instancia no 8 de Donostia – San Sebastián (Cúirt Chéadchéime Uimh. 8, Donostia – San Sebastián, an Spáinn), trí bhreith an 13 Samhain 2023, a fuarthas ag an gCúirt an 16 Samhain 2023, sna himeachtaí
FG
v
Caja Rural de Navarra SCC,
tugann AN CHÚIRT (an tOchtú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: S. Rodin (Rapóirtéir), Uachtarán Dlísheomra, N. Piçarra agus N. Fenger, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: D. Spielmann,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        FG, ag J. M. Erausquin Vázquez agus M. Ortiz Pérez, abogados,
–        Caja Rural de Navarra SCC, ag A. Enériz Arraiza, abogado,
–        Rialtas na Spáinne, ag M. J. Ruiz Sánchez, i gcáil Gníomhaire,
–        an Coimisiún Eorpach, ag J. Baquero Cruz, P. Kienapfel agus N. Ruiz García, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú, ar an gcéad dul síos, Airteagail 3 go 5 de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra (IO 1993 L 95, lch. 29) agus, ar an dara dul síos, Airteagal 7 de Threoir 2014/17/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 4 Feabhra 2014 maidir le comhaontuithe creidmheasa do thomhaltóirí a bhaineann le maoin chónaithe dhochorraithe agus lena leasaítear Treoracha 2008/48/CE agus 2013/36/AE agus Rialachán (AE) Uimh. 1093/2010 (IO 2014 L 60, lch. 34).
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir FG agus Caja Rural de Navarra SCC maidir le cineál éagórach líomhnaithe téarma chonarthaigh a bhaineann le táille socraithe iasachta.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
Treoir 93/13
3        Faoi Airteagal 3(1) de Threoir 93/13:
‘Measfar gurb éagórach téarma conartha nár caibidlíodh ar leithligh i gcás, d’ainneoin an cheanglais maidir le meon macánta, ina gcruthaítear éagothroime shuntasach leis idir cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a n‑eascraíonn as an gconradh chun aimhleasa an tomhaltóra.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4        Foráiltear le hAirteagal 4 den Treoir sin:
‘1.      Gan dochar d’Airteagal 7, déantar cineál éagórach téarma chonarthaigh a mheas trí chineál na n‑earraí nó na seirbhísí is cuspóir don chonradh a chur san áireamh agus tagairt a dhéanamh, ar dháta thabhairt i gcrích an chonartha, do na himthosca uile a bhaineann leis an tabhairt i gcrích sin, lena n‑áirítear téarmaí conarthacha eile, nó conradh eile ar a bhfuil sé ag brath.
2.      Ní bhaineann measúnú ar chineál éagórach na dtéarmaí le príomhábhar an chonartha a shainiú ná le comhoiriúnú idir an praghas agus an luach saothair, ar thaobh amháin, ná leis na hearraí nó na seirbhísí arna soláthar mar mhalairt air sin, ar an taobh eile, ar choinníoll go ndéantar na téarmaí sin a dhréachtú i bhfriotal soiléir sothuigthe.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5        Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 5 den Treoir sin:
‘Maidir le conarthaí ina ndréachtaítear i scríbhinn gach téarma nó téarmaí áirithe a thairgtear don tomhaltóir, ní mór na téarmaí sin a dhréachtú ar bhealach soiléir agus sothuigthe i gcónaí. I gcás ina bhfuil amhras ann faoi bhrí théarma, beidh forlámhas ag an léiriú is fabhraí don tomhaltóir. Ní bheidh feidhm ag an riail maidir le léiriú i gcomhthéacs na nósanna imeachta a leagtar síos in Airteagal 7(2).’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6        Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 7(1) den Treoir sin:
‘Áiritheoidh na Ballstáit, ar mhaithe le leas na dtomhaltóirí agus n‑iomaitheoirí, gurb ann do mhodhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha chun cosc a chur ar úsáid leanúnach a bhaint as téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí ag díoltóirí nó ag soláthróirí.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Treoir 2014/17
7        Luaitear an méid seo a leanas in Airteagal 7(1) de Threoir 2014/17, dar teideal ‘Oibleagáidí gnó a chomhlíonadh agus creidmheas á sholáthar do thomhaltóirí’:
‘Ceanglóidh na Ballstáit, agus táirgí creidmheasa á monarú nó seirbhísí comhairleacha creidmheasa á ndeonú, á n‑idirghabháil nó á soláthar acu maidir le creidmheas agus, i gcás inarb iomchuí, seirbhísí coimhdeacha do thomhaltóirí nó nuair atá comhaontú creidmheasa á fhorghníomhú acu, go ngníomhóidh an creidiúnaí, an t‑idirghabhálaí creidmheasa nó an t‑ionadaí ceaptha go hionraic, go cothrom, go trédhearcach agus go gairmiúil, agus cearta agus leasanna na dtomhaltóirí á gcur san áireamh. [...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
8        De réir Airteagal 43(1) den Treoir chéanna:
‘Ní bheidh feidhm ag an Treoir seo maidir le comhaontuithe creidmheasa a bhí ann roimh an 21 Márta 2016.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Spáinne
Dlí 5/2019
9        Foráiltear le hAirteagal 14 de Ley 5/2019, reguladora de los contratos de crédito inmobiliario (Dlí 5/2019 lena rialaítear comhaontuithe creidmheasa maoine) an 15 Márta 2019 (BOE Uimh. 65 an 16 Márta 2019) an méid seo a leanas:
‘3.      Ní fhéadfar speansais a chur ar aghaidh ná táillí a ghearradh ach amháin i leith seirbhísí a bhaineann le hiasachtaí arna n‑iarraidh go cinntitheach nó arna gcomhaontú go sainráite ag iasachtaí nó iasachtaí ionchasacha, ar choinníoll go gcomhfhreagraíonn siad do sheirbhísí a soláthraíodh iarbhír nó do chostais a tabhaíodh ar féidir bunús a thabhairt leo.
4.      Má chomhaontaítear táille shocraithe, ní bheidh sí iníoctha ach aon uair amháin agus áireofar inti na costais uile a bhaineann le scrúdú a dhéanamh ar an iarratas, ar phróiseáil nó ar dheonú na hiasachta nó costais chomhchosúla eile a bhaineann go dlúth le gníomhaíocht an chreidiúnaí arb é deonú na hiasachta is cúis leo. I gcás iasachtaí arna n‑ainmniú in airgeadra eachtrach, áireofar leis an táille shocraithe freisin aon táille malairte eachtraí a chomhfhreagraíonn d’íocaíocht amach tosaigh na hiasachta.’
Ordú ó Oifig an Uachtaráin maidir le trédhearcacht téarmaí airgeadais in iasachtaí morgáiste
10      In Iarscríbhinn II a ghabhann leis an Orden del Ministerio de la Presidencia sobre transparencia de las condiciones financieras de los préstamos hipotecarios (Ordú ó Oifig an Uachtaráin maidir le trédhearcacht téarmaí airgeadais in iasachtaí morgáiste) an 5 Bealtaine 1994 (BOE Uimh. 112, an 11 Bealtaine 1994, lch. 14444) foráiltear i gClásal 4, dar teideal ‘Táillí’:
‘1.      Táille socraithe – ní mór gach costas a bhaineann le scrúdú a dhéanamh ar an iarratas ar iasacht, leis an iasacht mhorgáiste a dheonú nó a phróiseáil, nó le speansais chomhchosúla eile ar gné dhílis iad de ghníomhaíocht an eintitis iasachtaí a thabhaítear agus an iasacht á deonú, a áireamh in aon táille amháin, ar a dtugtar an táille shocraithe, agus ní bheidh siad iníoctha ach aon uair amháin. Déanfar méid, foirm agus dáta a n‑íoctha a shonrú sa téarma sin.
[...]’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
11      An 22 Eanáir 2010, thug FG comhaontú creidmheasa arna urrú le morgáiste i gcrích le Caja Rural de Navarra.
12      I gcomhréir le hAirteagal 4 den chomhaontú sin, bhí an t‑iasachtaí le táille shocraithe a íoc, ar shíniú an tsocraithe, a chomhfhreagraíonn do 0.35 % de mhéid iomlán na hiasachta, is é sin le rá, suim EUR 588.70.
13      An 6 Aibreán 2022, thug FG caingean i gcoinne Caja Rural de Navarra os comhair Juzgado de Primera Instancia no 8 de Donostia – San Sebastián (Cúirt Chéadchéime Uimh. 8, Donostia – San Sebastián, an Spáinn), arb í an chúirt a rinne an tarchur, ag iarraidh, inter alia, dearbhú go bhfuil an téarma lena bhforáiltear don táille shocraithe de chineál éagórach.
14      San ordú tarchuir, tugann an chúirt sin dá haire, i mbreithiúnas an 16 Iúil 2020, Caixabank agus Banco Bilbao Vizcaya Argentaria (C‑224/19 agus C‑259/19, EU:C:2020:578), gur léirigh an Chúirt, inter alia, Treoir 93/13 maidir leis an athbhreithniú ar an éagóir agus an ceanglas trédhearcachta an téarma atá i gconradh iasachta arna rialú ag dlí na Spáinne lena gceanglaítear ar an iasachtaí táille shocraithe a íoc. Sonraíonn sí, tar éis an bhreithiúnais sin, gur thug roinnt cúirteanna náisiúnta cinntí lenar neamhníodh téarmaí lena bhforáiltear do tháille den sórt sin, rud a thug ar an Tribunal Supremo (an Chúirt Uachtarach, an Spáinn) iarraidh ar réamhrialú a dhéanamh arís maidir leis an téarma sin, as ar eascair breithiúnas an 16 Márta 2023, Caixabank (Táille socraithe iasachta) (C‑565/21, EU:C:2023:212).
15      Fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an bhfuil cásdlí an Tribunal Supremo (an Chúirt Uachtarach) ag luí leis an mbreithiúnas sin.
16      I ndáil leis sin, luann an chúirt a rinne an tarchur breithiúnas ón Tribunal Supremo (an Chúirt Uachtarach) an 29 Bealtaine 2023, breithiúnas 816/2023 (ES:TS:2023:2131), inar chinn an chúirt sin nach bhfuil an téarma lena bhforáiltear do tháille shocraithe, lena n‑íoctar na costais a bhaineann leis an iasacht nó an creidmheas morgáiste a scrúdú, a dheonú nó a phróiseáil, ann féin, de chineál éagórach. Déanann an Tribunal Supremo (an Chúirt Uachtarach) a athbhreithniú ar chineál éagórach téarma den sórt sin a theorannú do dhá ghné, eadhon, ar an gcéad dul síos, nach n‑áirítear na seirbhísí a n‑íoctar astu leis an táille sin i ngnéithe eile atá sonrasctha cheana féin don tomhaltóir agus, ar an dara dul síos, nach bhfuil méid na táille sin díréireach le meánchostas na dtáillí socraithe sa Spáinn, ós rud é go bhfuil na staitisticí a bhaineann leis an gcostas sin ar fáil ar an idirlíon.
17      Sna himthosca sin, chinn Juzgado de Primera Instancia no 8 de Donostia – San Sebastián (Cúirt Chéadchéime Uimh. 8, Donostia – San Sebastián, an Spáinn) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘1.      An gcuirtear cosc le prionsabal na trédhearcachta “táille shocraithe” a ghearradh as soláthar seirbhísí ag an díoltóir nó ag an soláthróir, nach sainítear a n‑ábhar ná an raon ama a chuirtear ar fáil chun a ndéanta, rud a chuireann cosc ar an tomhaltóir a fhíorú, ar an gcéad dul síos, an bhfuil bailiú na táille i gcomhréir leis an gcomhaontú, nó leis an sceideal praghsanna, nó, ar aon chuma, an bhfuil sé réasúnta de réir chineál na seirbhíse, agus, ar an taobh eile, nach bhfuil aon seirbhís ag forluí ar a chéile, nach bhfuil an tomhaltóir ag íoc as seirbhísí a bhfuil a luach saothair san áireamh cheana féin ar mhaithe le hús sochrach, agus nach bhfuil an díoltóir nó an soláthróir ag bailiú na táille faoi dhó ar aon seirbhís eile?
2.      An gcuirtear cosc le prionsabal na trédhearcachta más rud é, nuair a d’fhógair an díoltóir nó an soláthróir an ráta úis a thairg sé i gcás iasachtaí morgáiste atá beartaithe do thomhaltóirí, nár fhógair sé an “táille shocraithe” a bhí le híoc freisin ar shíniú an chonartha fhógartha, go háirithe i gcás inar céatadán aitheanta, réamhchinntithe agus do-athraithe den iasacht a deonaíodh í an táille sin, gan beann ar mhéid na hiasachta?
3.      Más rud é go bhfuil na scrúduithe ar an iarratas ar iasacht agus na céimeanna gaolmhara, bailiú agus anailís faisnéise maidir le hacmhainneacht creidmheasa an iarratasóra agus a chumas an iasacht a íoc ar feadh a tréimhse iomláine, agus an measúnú ar an gcomhthaobhacht a sholáthraítear ina gcuid de na seirbhísí a íoctar leis an táille shocraithe nuair a fhormheastar agus nuair a thugtar an t‑iarratas ar iasacht i gcrích, agus mura ngearrtar na seirbhísí céanna nuair a dhiúltaítear an t‑iarratas ar iasacht, an féidir a thuiscint gur seirbhísí iad sin a bhaineann go sonrach le baincéireacht, ar cuid de phrótacal slándála iad nach mór don eintiteas na costais lena mbaineann a íoc, mar a léirítear i dTreoir 2014/17[...]?
4.      Más rud é go n‑íoctar as seirbhísí nach cuid de ghníomhaíocht an eintitis a thugann an iasacht féin iad leis an táille láimhseála, agus ar an gcúis sin go n‑íoctar astu de bhreis ar an ngnáthráta úis, nár cheart don eintiteas sin, dá bhrí sin, an sonrasc comhfhreagrach a sholáthar don tomhaltóir le miondealú agus CBL a bhaineann le haon soláthar seirbhíse?
5.      An gcuirtear cosc le prionsabal na trédhearcachta mura raibh sceideal praghsanna ag díoltóir nó soláthróir a d’fhorchuir íocaíocht táille socraithe mar phraghas ar shraith seirbhísí an‑sonrach le tabhairt don tomhaltóir, roimh thabhairt i gcrích an chonartha, le praghas in aghaidh na huaire ar gach ceann de na seirbhísí sin, ionas go bhféadfadh an tomhaltóir, ar an gcéad dul síos, a bheith ar an eolas roimh ré faoi chostas deiridh a chomhaontaithe iasachta agus, ar an dara dul síos, praghas na seirbhísí sin a chur i gcomparáid leis na praghsanna arna dtairiscint ag díoltóirí nó soláthróirí eile?
6.      An bhfuil sé i gcomhréir le prionsabal na trédhearcachta don díoltóir nó don soláthróir airgead a ghearradh ar shraith seirbhísí an‑sonrach atá fíor-riachtanach chun an conradh arna lorg ag an dá pháirtí a thabhairt i gcrích trí chéatadán de mhéid iomlán na hiasachta a deonaíodh a asbhaint, ionas gur tugadh sonrasc maidir leis an tseirbhís chéanna, arna soláthar ag an líon céanna daoine agus le linn na tréimhse céanna, mar a bheadh “táille socraithe” ann, ar mhéideanna éagsúla airgid ag brath ar mhéid na hiasachta arna deonú i ngach cás?
7.      An gcuirtear cosc le hAirteagal 4(2) de Threoir 93/13[...] ar athbhreithniú trédhearcachta lena bhféadfaí a chinneadh go bhféadfadh an téarma a bhaineann leis an táille shocraithe a bheith de chineál éagórach, ag brath ar cibé acu a bhfuil nó nach bhfuil an méid airgid níos mó ná figiúr sonrach a dhíorthaítear ó staidreamh ar maidir leis an táille úd a fhaightear tríd an idirlíon?
8.      An gcuirtear cosc le hAirteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13[...] ar chásdlí náisiúnta ar dá réir a chinntear cineál díréireach na táille socraithe ar bhonn mhéid na dtáillí socraithe arna gcur i bhfeidhm sa Spáinn, de réir na staidreamh, a forchuireadh tráth nach raibh na téarmaí lena n‑ionchorpraítear an táille shocraithe faoi réir athbhreithniú maidir le cineál éagórach sa Spáinn?
9.      An gcuirtear cosc le prionsabal na héifeachtachta, i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích roimh thrasuí Threoir 2014/17[...] ag Ríocht na Spáinne sa dlí náisiúnta, go ngearrann an díoltóir nó an soláthróir táille shocraithe lena n‑íoctar as an scrúdú ar acmhainneacht creidmheasa an iasachtaí ionchasaigh agus ar indéantacht an idirbhirt, nuair nach féidir lena leithéidí de scrúduithe aon chostas a chur ar an iasachtaí ionchasach a thuilleadh, tar éis thrasuí na Treorach sin?
10.      An gcaithfear Airteagal 3(1) de Threoir 93/13[...] a léiriú ar chaoi go gcuirtear cosc leis ar chásdlí náisiúnta amhail an cásdlí a bhunaigh an Tribunal Supremo (an Chúirt Uachtarach) i mbreithiúnas 816/2023 an 29 Bealtaine [(ES:TS:2023:2131)], ar dá réir nach gceanglaítear leis an athbhreithniú ar chineál éagórach an téarma a bhaineann leis an “táille shocraithe” go sonrófar cé na seirbhísí a íoctar astu leis an táille sin nó ag an bpraghas a ghearrtar orthu, agus go bhfuil an t‑athbhreithniú sin ar chineál éagórach teoranta d’fhíorú an leagtar amach go soiléir leis an téarma sin an méid atá le híoc ag an tomhaltóir agus an sáraítear leis an teorainn a leagtar síos lena mheas go bhfuil sé díréireach?’
Breithniú ar na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
Inghlacthacht
18      Ina mbarúlacha i scríbhinn a cuireadh faoi bhráid na Cúirte, cuireann an cosantóir sna príomhimeachtaí, Ríocht na Spáinne agus an Coimisiún Eorpach amhras in iúl maidir le hinghlacthacht na hiarrata seo ar réamhrialú nó, ar a laghad, maidir leis an dara ceist a tarchuireadh.
19      Ar an gcéad dul síos, ardaíonn an cosantóir sna príomhimeachtaí pléadáil do-ghlacthachta maidir leis an iarraidh ar réamhrialú, lena líomhnaítear nach gcomhlíonann an iarraidh sin na ceanglais a leagtar amach in Airteagal 94 de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais, ós rud é nár thug an chúirt a rinne an tarchur tuairisc ar na cúiseanna a bhfuil amhras uirthi maidir le léiriú dhlí an Aontais. Cuireann sí in iúl freisin gur thug an Chúirt aghaidh cheana féin ar an tsaincheist is bonn leis na ceisteanna a tarchuireadh le haghaidh réamhrialú ina breithiúnas an 16 Márta 2023, Caixabank (Táille socraithe iasachta) (C‑565/21, EU:C:2023:212), agus mar thoradh air sin níl gá a thuilleadh le freagra a thabhairt ar na ceisteanna sin.
20      I gcomhréir le cásdlí socair, is faoin gcúirt náisiúnta ar tugadh an díospóid os a comhair agus nach mór freagracht a ghlacadh as an gcinneadh breithiúnach ina dhiaidh sin amháin atá sé a chinneadh, i bhfianaise imthosca sonracha an cháis, an gá le réamhrialú chun go mbeidh sí in ann breithiúnas a thabhairt agus ábharthacht na gceisteanna a chuireann sí faoi bhráid na Cúirte araon. Dá bhrí sin, i gcás ina mbaineann na ceisteanna a chuirtear le léiriú ar riail de dhlí an Aontais, tá sé de cheangal ar an gCúirt, i bprionsabal, rialú a thabhairt (breithiúnas an 19 Meán Fómhair 2024, Booking.com agus Booking.com (Deutschland), C‑264/23, EU:C:2024:764, mír 34 agus an cásdlí dá dtagraítear).
21      Dá bhrí sin, tá toimhde ábharthachta ann maidir le ceisteanna a bhaineann le dlí an Aontais. Ní féidir leis an gCúirt diúltú do rialú a thabhairt ar cheist arna tarchur ag cúirt náisiúnta ach amháin má dhealraíonn sé go follasach nach bhfuil baint ar bith ag an léiriú atá á lorg ar riail de dhlí an Aontais le fíricí iarbhír nó cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí, i gcás ina bhfuil an fhadhb hipitéiseach, nó i gcás nach bhfuil an fhaisnéis fhíorasach agus dhlíthiúil is gá ag an gCúirt chun freagra úsáideach a thabhairt ar na ceisteanna a chuirtear uirthi (breithiúnas an 19 Meán Fómhair 2024, Booking.com agus Booking.com (Deutschland), C‑264/23, EU:C:2024:764, mír 35 agus an cásdlí dá dtagraítear).
22      Sa chás seo, baineann na ceisteanna a tarchuireadh, go bunúsach, le léiriú Airteagail 3 go 7 de Threoir 93/13 agus Airteagal 7 de Threoir 2014/17. Thairis sin, is léir ó léamh na hiarrata ar réamhrialú ina hiomláine gur shonraigh an chúirt a rinne an tarchur ar bhealach beacht go leor creat fíorasach agus dlíthiúil na díospóide sna príomhimeachtaí, ina ndearna sí a hiarraidh, ionas go mbeidh an dá pháirtí leasmhara in ann a mbarúlacha a thíolacadh, i gcomhréir le hAirteagal 23 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, agus go bhféadfaidh an Chúirt freagra úsáideach a thabhairt ar an iarraidh sin. Go háirithe, thagair an chúirt a rinne an tarchur go soiléir don chásdlí náisiúnta atá i gceist agus don amhras atá uirthi maidir le comhoiriúnacht bhreithiúnas 816/2023 ón Tribunal Supremo (an Chúirt Uachtarach) an 29 Bealtaine 2023 (ES:TS:2023:2131) le Treoir 93/13, arna léiriú ag an gCúirt Bhreithiúnais i mbreithiúnas an 16 Márta 2023, Caixabank (Táille socraithe iasachta) (C‑565/21, EU:C:2023:212). Is féidir na ceisteanna sin a thuiscint freisin ó fhoclaíocht na gceisteanna arna dtarchur chun réamhrialú ag an gcúirt náisiúnta agus baineann siad, go háirithe, leis na critéir chun measúnú a dhéanamh ar cé acu atá nó nach bhfuil téarma lena bhforáiltear do tháille shocraithe trédhearcach nó éagórach. Tá gá le soiléiriú breise ar bhreithiúnas an 16 Márta 2023, Caixabank (Táille socraithe iasachta) (C‑565/21, EU:C:2023:212).
23      Dá bhrí sin, ní mór diúltú don phléadáil do-ghlacthachta a d’ardaigh an cosantóir sna príomhimeachtaí.
24      Ina dhiaidh sin, áitíonn an cosantóir sna príomhimeachtaí go bhfuil an dara ceist hipitéiseach in éagmais aon díospóireacht, sna príomhimeachtaí, ar an bhfógraíocht nach mór téarma lena bhforáiltear do tháille shocraithe a bheith ina hábhar di.
25      Is léir ó na doiciméid atá os comhair na Cúirte Breithiúnais go mbaineann an cheist sin arna tarchur ag an gcúirt a rinne an tarchur, atá, i gcomhréir leis an gcásdlí dá dtagraítear i mír 20 den bhreithiúnas seo, le measúnú a dhéanamh ar an ngá atá le tarchur chun réamhrialú agus ábharthacht na gceisteanna a tharchuirtear, ar bhealach níos ginearálta leis an bhfaisnéis nach mór don institiúid baincéireachta a sholáthar don tomhaltóir i gcomhréir leis an gceanglas trédhearcachta a leagtar síos in Airteagal 5 de Threoir 93/13. Is cosúil, dá bhrí sin, go bhfuil léiriú na forála sin úsáideach chun an díospóid sna príomhimeachtaí a réiteach.
26      Dá bhrí sin, tá an dara ceist inghlactha.
27      Ar deireadh, maíonn an cosantóir sna príomhimeachtaí, Ríocht na Spáinne agus an Coimisiún araon go bhfuil an tríú agus an naoú ceist do-ghlactha ar an bhforas nach bhfuil Treoir 2014/17, lena mbaineann siad, infheidhme rationae temporis maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí.
28      Leis na ceisteanna sin, féachann an chúirt a rinne an tarchur lena fháil amach an gcuirtear cosc le Treoir 2014/17 ar chostas scrúdú a dhéanamh ar acmhainneacht creidmheasa an iasachtaí a bheith le híoc ag an iasachtaí agus, más amhlaidh atá, an bhfuil feidhm ag conclúid den sórt sin maidir le comhaontuithe creidmheasa arna dtabhairt i gcrích sular trasuíodh i ndlí na Spáinne é.
29      Ba cheart a thabhairt faoi deara, faoi Airteagal 43(1) de Threoir 2014/17, nach bhfuil feidhm ag an Treoir sin maidir le comhaontuithe creidmheasa a bhí ann roimh an 21 Márta 2016. Tugadh an comhaontú creidmheasa atá i gceist sna príomhimeachtaí i gcrích an 22 Eanáir 2010.
30      Dá bhrí sin, ní mór a mheas nach bhfuil feidhm ag Treoir 2014/17, a bhfuil a léiriú iarrtha, ratione temporis maidir le himthosca an cháis sna príomhimeachtaí.
31      Sna himthosca sin, is léir nach bhfuil aon bhaint ag an léiriú ar dhlí an Aontais a iarrtar i gcomhthéacs an tríú agus an naoú ceist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú le fíricí iarbhír nó le cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí. Dá bhrí sin, i gcomhréir leis an gcásdlí dá dtagraítear i míreanna 20 agus 21 den bhreithiúnas seo, ní mór a dhearbhú go bhfuil an tríú agus an naoú ceist do-ghlactha.
Substaint
An chéad cheist, an dara ceist agus an ceathrú ceist
32      Leis an gcéad cheist, an dara ceist, an ceathrú ceist agus an cúigiú ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gcaithfear Airteagal 5 de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar chásdlí náisiúnta lena meastar, ag féachaint do reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear go n‑íocfaidh an táille socraithe iasachta morgáiste as na seirbhísí a bhaineann le scrúdú, deonú nó próiseáil na hiasachta nó an chreidmheasa morgáiste nó seirbhísí comhchosúla eile, go gcomhlíonann an téarma lena bhforchuirtear táille den sórt sin ar an tomhaltóir an ceanglas trédhearcachta a eascraíonn as Airteagal 5 gan bheith leagtha amach go sonrach ag an téarma sin na seirbhísí go léir a sholáthraítear mar mhalairt ar an táille sin agus an t‑am is gá chun na seirbhísí sin a fhorghníomhú, agus gan an díoltóir nó an soláthróir a chur in iúl don tomhaltóir gurb ann don táille sin agus an ráta úis beartaithe á chur in iúl aige, lena léirítear ráta in aghaidh na huaire agus lena soláthraítear sonraisc mhionsonraithe dó ina léirítear miondealú na seirbhísí sin agus na cánacha gaolmhara.
33      Chuir an Chúirt in iúl nach féidir an ceanglas trédhearcachta a leagtar amach in Airteagal 5 de Threoir 93/13 a laghdú go dtí go mbeidh na téarmaí conarthacha sin intuigthe go foirmiúil agus go gramadúil, ach, os a choinne sin, ós rud é go bhfuil an córas cosanta a tugadh isteach leis an Treoir sin bunaithe ar an smaoineamh go bhfuil tomhaltóirí i riocht laige i leith díoltóirí nó soláthraithe, go háirithe maidir lena leibhéal eolais, an ceanglas sin, dá bhforáiltear leis an Treoir sin, nach mór na téarmaí conarthacha a dhréachtú i dteanga shoiléir shothuigthe agus, dá bhrí sin, go bhfuil siad trédhearcach, nach mór iad a thuiscint sa chiall leathan (breithiúnas an 16 Márta 2023, Caixabank (Táille socraithe iasachta), C‑565/21, EU:C:2023:212, mír 30 agus an cásdlí dá dtagraítear).
34      Dá bhrí sin, ní mór a thuiscint go gceanglaítear leis an gceanglas sin ní hamháin go mbeadh an téarma atá i gceist intuigthe go gramadúil don tomhaltóir, ach freisin go leagtar amach go trédhearcach sa chonradh feidhmiú sonrach an tsásra lena mbaineann an téarma atá i gceist agus, i gcás inarb iomchuí, an gaol idir an sásra sin agus an sásra a leagtar síos le téarmaí eile, ionas go mbeidh an tomhaltóir in ann meastóireacht a dhéanamh, ar bhonn critéir shoiléire intuigthe, ar na hiarmhairtí eacnamaíocha a eascraíonn as dó (breithiúnas an 16 Márta 2023, Caixabank (Táille socraithe iasachta), C‑565/21, EU:C:2023:212, mír 31 agus an cásdlí dá dtagraítear).
35      Ní leanann sé ón gcásdlí sin go gceanglaítear ar an iasachtóir a shonrú sa chonradh lena mbaineann cineál na seirbhísí uile a sholáthraítear mar mhalairt ar na costais a leagtar síos le téarma conarthach amháin nó níos mó. Mar sin féin, i bhfianaise na cosanta a bhféachtar le Treoir 93/13 a thabhairt don tomhaltóir toisc go bhfuil sé i staid níos laige i leith an díoltóra nó an tsoláthróra, maidir lena chumhacht margála agus lena leibhéal eolais araon, is gá cineál na seirbhísí a sholáthraítear go hiarbhír a thuiscint nó a thuiscint go réasúnta ó bhreithniú ar an gconradh ina iomláine. Ina theannta sin, ní mór don tomhaltóir a bheith in ann a fhíorú nach bhfuil aon fhorluí idir na costais éagsúla sin nó na seirbhísí lena n‑íoctar na costais sin (breithiúnais an 3 Deireadh Fómhair 2019, Kiss agus CIB Bank, C‑621/17, EU:C:2019:820, mír 43, agus an 16 Márta 2023, Caixabank (Táille socraithe iasachta), C‑565/21, EU:C:2023:212, mír 32).
36      I ndáil leis sin, i mír 70 dá breithiúnas an 16 Iúil 2020, Caixabank agus Banco Bilbao Vizcaya Argentaria (C‑224/19 agus C‑259/19, EU:C:2020:578), luaigh an Chúirt gur faoin gcúirt náisiúnta atá sé a chinneadh ar thug an institiúid airgeadais faisnéis leordhóthanach don tomhaltóir chun é féin a chur ar a chumas ábhar agus feidhmiú an téarma lena gceanglaítear air táille shocraithe a íoc, agus ról an téarma sin sa chomhaontú iasachta, a chur in iúl. Ar an gcaoi sin, cuirfear an tomhaltóir ar an eolas faoi na cúiseanna lena dtugtar údar leis an luach saothair a fhreagraíonn don táille sin agus, dá bhrí sin, beidh sé in ann measúnú a dhéanamh ar mhéid a ghealltanais agus, go háirithe, ar chostas iomlán an chonartha sin (breithiúnas an 16 Márta 2023, Caixabank (Táille socraithe iasachta), C‑565/21, EU:C:2023:212, mír 35 agus an cásdlí dá dtagraítear).
37      Ní mór don chúirt a bhfuil dlínse aici measúnú a dhéanamh ar chineál soiléir intuigthe téarma, amhail an téarma atá i gceist sa díospóid sna príomhimeachtaí, i bhfianaise na ngnéithe fíorasacha ábhartha go léir, go háirithe foclaíocht an téarma atá faoi bhreithniú, an fhaisnéis a chuir an institiúid airgeadais ar fáil don iasachtaí, lena n‑áirítear an fhaisnéis a cheanglaítear uirthi a sholáthar i gcomhréir leis an reachtaíocht náisiúnta ábhartha, agus an fhógraíocht a dhéanann an institiúid sin maidir leis an gcineál comhaontaithe a rinneadh, tríd an leibhéal is airde gur féidir a bheith ag súil leis a chur san áireamh i gcás gnáth-thomhaltóir atá réasúnta eolach agus réasúnta géarchúiseach agus cáiréiseach (breithiúnas an 16 Márta 2023, Caixabank (Táille socraithe iasachta), C‑565/21, EU:C:2023:212, mír 40).
38      Maidir leis an bpointe ag nach mór an tomhaltóir a chur ar an eolas, chinn an Chúirt go bhfuil sé ríthábhachtach do thomhaltóir faisnéis a sholáthar, sula dtabharfar conradh den sórt sin i gcrích, maidir le téarmaí an chonartha agus na hiarmhairtí a bhaineann lena thabhairt i gcrích. Is ar bhonn na faisnéise sin, go háirithe, a chinneann an mian leis a bheith faoi cheangal ag na téarmaí arna dtarraingt suas roimh ré ag an díoltóir nó ag an soláthróir (breithiúnais an 9 Iúil 2020, Ibercaja Banco, C‑452/18, EU:C:2020:536, mír 47, agus an 12 Eanáir 2023, D.V. (Táillí dlíodóirí – Prionsabal an ráta in aghaidh na huaire), C‑395/21, EU:C:2023:14, mír 39).
39      Ní bhaineann sé le hábhar ina leith sin cé acu a bhaineann nó nach mbaineann na téarmaí conarthacha le príomhábhar an chonartha sin. Chun go mbeidh an tomhaltóir in ann, i gcomhréir leis an gcuspóir a shaothraítear leis an gceanglas trédhearcachta sin, cinneadh eolasach a dhéanamh maidir le cé acu is mian nó nach mian leis a bheith faoi cheangal ag na coinníollacha arna dtarraingt suas roimh ré ag an díoltóir nó ag an soláthróir, ní mór dó a bheith in ann, sula ndéanfaidh sé cinneadh den sórt sin, é féin a chur ar an eolas faoin gconradh ina iomláine, ós rud é gurb iad téarmaí uile an chonartha lena gcinnfear, inter alia, na cearta agus na hoibleagáidí atá ar an tomhaltóir faoin gconradh sin (breithiúnas an 20 Aibreán 2023, Occidental– Companhia Portuguesa de Seguros de Vida, C‑263/22, EU:C:2023:311, mír 30).
40      Maidir le conradh le haghaidh seirbhísí dlí is inmhuirearaithe in aghaidh na huaire, shonraigh an Chúirt, cé nach féidir a cheangal ar dhíoltóir nó ar sholáthróir an tomhaltóir a chur ar an eolas faoi iarmhairtí airgeadais deiridh a ghealltanais, a bhraitheann ar theagmhais amach anseo nach féidir a thuar agus nach bhfuil neart ag an díoltóir nó ag an soláthróir sin orthu, is amhlaidh fós nach mór don fhaisnéis a cheanglaítear ar an díoltóir nó ar an soláthróir a sholáthar roimh thabhairt i gcrích an chonartha a chur ar chumas an tomhaltóra cinneadh stuama a dhéanamh agus láneolas aige ar an bhféidearthacht go dtarlódh teagmhais den sórt sin agus ar na hiarmhairtí is dócha a bheidh acu maidir le fad sholáthar na seirbhísí dlíthiúla lena mbaineann (breithiúnas an 12 Eanáir 2023, D.V. (Táillí dlíodóirí) –Prionsabal an ráta in aghaidh na huaire), C‑395/21, EU:C:2023:14, mír 43).
41      Sa chás seo, ní mór a thabhairt faoi deara go sainmhínítear leis an reachtaíocht náisiúnta an téarma lena bhforchuirtear táille chomhshocraithe EUR 588.70 ar an iasachtaí, a chomhfhreagraíonn do 0.35 % de mhéid na hiasachta a deonaíodh, is é sin le rá, suim EUR 168 200 is inaisíoctha thar thréimhse 30 bliain, mar luach saothair le haghaidh seirbhísí a bhaineann le scrúdú, deonú nó próiseáil na hiasachta nó an chreidmheasa morgáiste nó seirbhísí comhchosúla eile. Leis an gceanglas trédhearcachta, arb é is aidhm dó go príomha a áirithiú go mbeidh an tomhaltóir in ann measúnú a dhéanamh ar iarmhairtí airgeadais téarma amhail an téarma atá i gceist sna príomhimeachtaí, ní thugtar le tuiscint go bhfuil oibleagáid ar an institiúid baincéireachta cineál na seirbhísí go léir a sholáthraítear mar mhalairt ar an táille shocraithe, nó líon na n‑uaireanta a chaitear ar sholáthar gach ceann de na seirbhísí sin, a shonrú go beacht, ós rud é nach bhfuil aon tionchar ag na gnéithe sin ar mhéid iomlán an luacha saothair atá le híoc i ndáil leis an táille sin agus ar chumas an tomhaltóra na cúiseanna atá leis an luach saothair sin a thuiscint.
42      Ní leanann sé ach oiread ó Threoir 93/13 go gceanglaítear ar an institiúid baincéireachta sonraisc a sholáthar don tomhaltóir ina sonraítear ábhar gach seirbhíse a sholáthraítear agus ráta in aghaidh na huaire a bhaineann le forghníomhú na seirbhísí sin. Ní hamháin nach gceanglaítear oibleagáid den sórt sin leis an gcásdlí dá dtagraítear i míreanna 35 agus 36 den bhreithiúnas seo, ach ní dócha go n‑éascódh sí, de réir sainmhínithe, tuiscint an tomhaltóra sula dtabharfaí an conradh i gcrích. Ní híoctar an táille shocraithe ach aon uair amháin, tráth a dheonaítear an iasacht, agus go ndéantar sonrascadh tar éis shíniú an chonartha sin.
43      Ní mór a mheabhrú nach mór don chúirt náisiúnta measúnú a dhéanamh ar cé acu atá nó nach bhfuil téarma conarthach, amhail an téarma atá i gceist sna príomhimeachtaí, de chineál ‘soiléir intuigthe’, de réir bhrí Airteagal 5 de Threoir 93/13, i bhfianaise na bhfíoras ábhartha go léir agus na himthosca go léir a bhaineann le tabhairt i gcrích an chonartha á gcur san áireamh. I gcomhthéacs an mheasúnaithe sin, ní mór aird a thabhairt, go háirithe, ar an bhfaisnéis a chuir an institiúid ar fáil don iasachtaí le linn na gcéimeanna éagsúla roimh shíniú an chomhaontaithe iasachta, go háirithe agus an ráta úis atá beartaithe á chur in iúl, lena n‑áirítear an fhaisnéis a cheanglaítear uirthi a sholáthar i gcomhréir leis an reachtaíocht náisiúnta. Tá scrúdú cás ar chás den sórt sin níos tábhachtaí fós ós rud é go bhfuil nádúr trédhearcach téarma chonarthaigh, mar a cheanglaítear le hAirteagal 5 de Threoir 93/13, ar cheann de na gnéithe nach mór a chur san áireamh agus measúnú á dhéanamh an bhfuil an téarma sin de chineál éagórach, atá le déanamh ag an gcúirt náisiúnta de bhun Airteagal 3(1) den Treoir sin (breithiúnas an 3 Deireadh Fómhair 2019, Kiss agus CIB Bank, C‑621/17, EU:C:2019:820, mír 49). Dá bhrí sin, i bprionsabal, ní féidir glacadh leis go bhfuil téarma conarthach ar leith de chineál éagórach, ós rud é go bhféadfadh tréithriú den sórt sin a bheith ag brath ar na himthosca sonracha a bhaineann le tabhairt i gcrích gach conartha, lena n‑áirítear an fhaisnéis shonrach a sholáthraíonn gach díoltóir nó soláthróir do gach tomhaltóir agus ar soláthraíodh na seirbhísí sin i ndáiríre.
44      I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é an freagra ar an gcéad cheist, ar an dara ceist, ar an gceathrú ceist agus ar an gcúigiú ceist ná nach mór Airteagal 5 de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc leis ar chásdlí náisiúnta lena meastar, ag féachaint do reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear go n‑íocfaidh an táille socraithe iasachta morgáiste as na seirbhísí a bhaineann le scrúdú, deonú nó próiseáil na hiasachta nó an chreidmheasa morgáiste nó seirbhísí comhchosúla eile, go gcomhlíonann an téarma lena bhforchuirtear táille den sórt sin ar an tomhaltóir an ceanglas trédhearcachta a eascraíonn as Airteagal 5 gan bheith leagtha amach go sonrach ag an téarma sin na seirbhísí go léir a sholáthraítear mar mhalairt ar an táille sin agus an ráta úis beartaithe á chur in iúl aige nó lena léirítear ráta in aghaidh na huaire agus gan don institiúid baincéireachta sonraisc mhionsonraithe a sholáthar don tomhaltóir ina léirítear miondealú na seirbhísí sin agus na cánacha gaolmhara, ar choinníoll go raibh an tomhaltóir in ann na hiarmhairtí eacnamaíocha a eascraíonn as dó a mheas, tuiscint a fháil ar chineál na seirbhísí a sholáthraítear mar mhalairt ar na costais sin dá bhforáiltear leis an téarma sin agus a fhíorú nach bhfuil aon fhorluí idir na costais éagsúla dá bhforáiltear sa chonradh nó idir na seirbhísí a n‑íoctar luach saothair ina leith.
An séú ceist
45      Lena séú ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagail 3 agus 5 de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar mhéid na táille socraithe a léiriú i bhfoirm céatadáin a chuirtear i bhfeidhm ar mhéid iomlán na hiasachta a deonaíodh.
46      I gcomhréir le hAirteagal 3(1) de Threoir 93/13, measfar téarma conartha nach ndéantar a chaibidliú ina aonar a bheith éagórach más rud é, contrártha leis an gceanglas maidir le meon macánta, go gcruthaíonn sé éagothroime shuntasach maidir le cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a n‑eascraíonn as an gconradh, chun aimhleasa an tomhaltóra.
47      Is cásdlí socair é nach féidir an scrúdú i dtaobh an bhfuil éagothroime shuntasach den sórt sin ann a theorannú do mheasúnú eacnamaíoch de chineál cainníochtúil atá bunaithe ar chomparáid idir luach iomlán an idirbhirt is ábhar don chonradh, ar thaobh amháin, agus na costais a ghearrtar ar an tomhaltóir faoin téarma conarthach atá i gceist, ar an taobh eile. Ní fhéadfaidh éagothroime shuntasach a bheith mar thoradh ach amháin ar dhíobháil atá tromchúiseach go leor ar an staid dhlíthiúil ina gcuirtear an tomhaltóir, mar pháirtí sa chonradh atá i gceist, faoi na forálacha náisiúnta is infheidhme, cibé acu i bhfoirm srian ar ábhar na gceart a eascraíonn, faoi na forálacha sin, as an gconradh sin nó i bhfoirm bacainn ar fheidhmiú na gceart sin, nó fiú i bhfoirm oibleagáid bhreise a fhorchur air, nach bhforáiltear di leis na rialacha náisiúnta (breithiúnais an 3 Deireadh Fómhair 2019, Kiss agus CIB Bank, C‑621/17, EU:C:2019:820, mír 51, agus an 16 Márta 2023, Caixabank (Táille socraithe iasachta), C‑565/21, EU:C:2023:212, mír 51).
48      Leanann sé ón gcásdlí sin nach féidir leis an gcúirt náisiúnta, nuair a chinneann sí nach léiríonn measúnú eacnamaíoch de chineál cainníochtúil go bhfuil éagothroime shuntasach ann, a scrúdú a theorannú don mheasúnú sin. Is faoin gcúirt náisiúnta atá sé, i gcás den sórt sin, scrúdú a dhéanamh an bhfuil éagothroime den sórt sin mar thoradh ar ghné eile, amhail srian ar cheart a eascraíonn as an dlí náisiúnta nó oibleagáid bhreise nach bhforáiltear di leis an dlí sin (breithiúnas an 23 Samhain 2023, Provident Polska, C‑321/22, EU:C:2023:911, mír 46).
49      Os a choinne sin, i gcás ina léirítear sa mheasúnú eacnamaíoch de chineál cainníochtúil go bhfuil éagothroime shuntasach ann, féadfar teacht ar an gconclúid sin gan gá a bheith le scrúdú a dhéanamh ar ghnéithe eile. I gcás comhaontú creidmheasa, féadfar cinneadh den sórt sin a dhéanamh go háirithe mura ndearnadh na seirbhísí a sholáthraítear mar mhalairt ar na costais neamh-úis a chumhdach go réasúnach i gcomhthéacs thabhairt i gcrích nó bhainistiú an chomhaontaithe sin, nó más léir go bhfuil na méideanna a ghearrtar ar an tomhaltóir i leith na gcostas a bhaineann leis an iasacht a dheonú agus a bhainistiú díréireach go follasach i ndáil le méid na hiasachta. Is faoin gcúirt náisiúnta atá sé, i ndáil leis sin, éifeacht na dtéarmaí conarthacha eile a chur san áireamh chun a chinneadh an gcruthaíonn na téarmaí sin éagothroime shuntasach chun aimhleasa an iasachtaí (féach, chuige sin, breithiúnas an 3 Meán Fómhair 2020, Profi Credit Polska, C‑84/19, C‑222/19 agus C‑252/19, EU:C:2020:631, mír 95).
50      Is faoin gcúirt náisiúnta atá sé a fhíorú ar dtús an eisiatar, faoi Airteagal 4(2) de Threoir 93/13, scrúdú a dhéanamh ar chineál éagórach féideartha na dtéarmaí conarthacha a bhaineann le costais chreidmheasa neamh-úis (féach, chuige sin, breithiúnas an 23 Samhain 2023, Provident Polska, C‑321/22, EU:C:2023:911, mír 49).
51      De réir na forála sin agus faoi Airteagal 8 de Threoir 93/13, ní bhaineann measúnú ar chineál éagórach na dtéarmaí le príomhábhar an chonartha a shainiú ná le comhoiriúnú idir an praghas agus an luach saothair, ar thaobh amháin, ná leis na hearraí nó na seirbhísí arna soláthar mar mhalairt air sin, ar an taobh eile, ar choinníoll go ndéantar na téarmaí sin a dhréachtú i bhfriotal soiléir sothuigthe (breithiúnas an 23 Samhain 2023, Provident Polska, C‑321/22, EU:C:2023:911, mír 50).
52      I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú nach féidir a mheas go dtagann táille lena gcumhdaítear luach saothair na seirbhísí a bhaineann le scrúdú, deonú nó próiseáil iasachta nó creidmheasa nó seirbhísí comhchosúla eile ar gné dhílis iad de ghníomhaíocht an iasachtóra arb é deonú na hiasachta nó an chreidmheasa sin is cúis leo faoi na príomhghealltanais a eascraíonn as comhaontú creidmheasa (féach, chuige sin, breithiúnas an 16 Márta 2023, Caixabank (Táille socraithe iasachta), C‑565/21, EU:C:2023:212, míreanna 22 agus 23).
53      Os a choinne sin, tagann téarmaí a bhaineann leis an gcomaoin is iníoctha ag an tomhaltóir leis an gcreidiúnaí nó a bhfuil tionchar acu ar an bpraghas iarbhír atá le híoc ag an tomhaltóir leis an gcreidiúnaí, i bprionsabal, faoin dara catagóir téarmaí dá dtagraítear in Airteagal 4(2) de Threoir 93/13, agus dá dtagraítear i mír 50 den bhreithiúnas seo, maidir leis an gceist an bhfuil méid na comaoine nó an praghas mar a shonraítear sa chonradh ag teacht go leordhóthanach leis an tseirbhís a sholáthraíonn an creidiúnaí mar mhalairt (féach, chuige sin, breithiúnas an 3 Deireadh Fómhair 2019, Kiss agus CIB Bank, C‑621/17, EU:C:2019:820, mír 35 agus an cásdlí dá dtagraítear).
54      Sa chás seo, foráiltear leis an gcomhaontú arna thabhairt i gcrích idir na páirtithe sna príomhimeachtaí do théarma lena bhforchuirtear táille shocraithe ar an iasachtaí arb ionann í agus 0.35 % de mhéid tosaigh na hiasachta a deonaíodh, is é sin le rá, suim EUR 588.70. Ní leor costas na táille sin a léiriú i bhfoirm céatadáin den mhéid sin, ann féin, chun a léiriú go bhfuil éagothroime shuntasach ann maidir le cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh sna himthosca dá dtagraítear i míreanna 46 go 49 den bhreithiúnas seo. Dá bhrí sin, a mhéid a chomhlíontar leis an téarma sin ceanglas na trédhearcachta, ní mór Airteagal 3 de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc leis ar léiriú mhéid na táille socraithe i bhfoirm céatadáin de mhéid iomlán na hiasachta.
55      Maidir le comhréireacht modha den sórt sin chun praghas na seirbhísí a chumhdaítear leis an téarma atá i gceist sna príomhimeachtaí a chur in iúl leis an gceanglas trédhearcachta a leagtar síos in Airteagal 5 de Threoir 93/13, ní mór a mheabhrú, ag féachaint don fhreagra a tugadh ar an gcéad cheist, ar an dara ceist, ar an gceathrú ceist agus ar an gcúigiú ceist, nach mór don chúirt a rinne an tarchur scrúdú a dhéanamh i dtaobh an bhfuil téarma den sórt sin ‘soiléir sothuigthe’, de réir bhrí na forála sin, i bhfianaise na bhfíoras ábhartha go léir agus na himthosca go léir a bhaineann le tabhairt i gcrích an chonartha á gcur san áireamh. I ndáil leis sin, dealraíonn sé, i bprionsabal, nach bhfuil sé contrártha leis an gceanglas trédhearcachta a leagtar síos in Airteagal 5 de Threoir 93/13 go gcinntear an tsuim a iarrtar i leith na táille socraithe, lena n‑íoctar tacar seirbhísí ar bhonn ráta comhréidh, trí chéatadán a chur i bhfeidhm maidir le méid na hiasachta a deonaíodh. Is faoin gcúirt sin atá sé, áfach, a áirithiú, ar bhonn na ngnéithe uile a bhaineann le tabhairt i gcrích an chonartha, gur féidir le tomhaltóir atá réasúnta géarchúiseach agus cáiréiseach measúnú a dhéanamh ar na hiarmhairtí airgeadais a eascraíonn as an téarma sin.
56      Dá bhrí sin, dá gcinnfeadh an chúirt a rinne an tarchur nach bhfuil an téarma lena mbaineann dréachtaithe i bhfriotal soiléir sothuigthe, ba cheart, in aon chás, é a bheith faoi réir measúnú i dtaobh an bhfuil sé de chineál éagórach, fiú má dhéantar díospóid faoin téarma sin i bhfianaise leordhóthanacht an phraghais nó an luacha saothair i ndáil leis na seirbhísí a sholáthraítear mar mhalairt air sin (féach, chuige sin, breithiúnais an 26 Feabhra 2015, Matei, C‑143/13, EU:C:2015:127, mír 72 agus an cásdlí dá dtagraítear, agus an 23 Samhain 2023, Provident Polska, C‑321/22, EU:C:2023:911, mír 58).
57      I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é an freagra ar an séú ceist ná nach mór Airteagail 3 go 5 de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc leo ar phraghas na seirbhísí a chumhdaítear le téarma conarthach lena bhforáiltear do tháille shocraithe, arna sainiú sa reachtaíocht náisiúnta amhail go n‑íocann sí as seirbhísí a bhaineann le scrúdú, deonú nó próiseáil na hiasachta nó an chreidmheasa morgáiste nó seirbhísí comhchosúla eile, a léiriú i bhfoirm céatadáin a chuirtear i bhfeidhm ar mhéid na hiasachta a deonaíodh, ar choinníoll gur cuireadh ar chumas an tomhaltóra measúnú a dhéanamh ar iarmhairtí eacnamaíocha a eascraíonn as an téarma sin dó, cineál na seirbhísí a sholáthraítear mar mhalairt ar na costais dá bhforáiltear leis an téarma sin a thuiscint agus a fhíorú nach bhfuil aon fhorluí idir na costais éagsúla dá bhforáiltear leis an gconradh. Sa chás sin, ní fhéadfaidh téarma den sórt sin éagothroime shuntasach a chruthú maidir le cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh, chun aimhleasa an tomhaltóra.
An seachtú, an t‑ochtú agus an deichiú ceist
58      Leis an seachtú, an t‑ochtú agus an deichiú ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gcaithfear Airteagal 3 agus Airteagal 4(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar chásdlí náisiúnta nach ndéanann, ag féachaint do reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear go n‑íocfaidh an táille shocraithe as na seirbhísí a bhaineann le scrúdú, deonú nó próiseáil na hiasachta nó an chreidmheasa morgáiste nó seirbhísí comhchosúla eile, ach a fhíorú go sonraítear go soiléir leis an téarma lena bhforáiltear don táille sin an méid atá dlite ar an mbonn sin agus nach sáraíonn an méid sin uasteorainn a fhreagraíonn do mheánchostas na dtáillí socraithe arna ndíorthú ó staidreamh náisiúnta, in ainneoin nach bhfuil aon soiléirithe ann maidir leis na seirbhísí a íoctar agus praghas gach ceann de na seirbhísí sin.
59      Ní mór a mheabhrú go mbaineann dlínse na Cúirte le léiriú an choincheapa ‘téarma éagórach’ dá dtagraítear in Airteagal 3(1) de Threoir 93/13 agus leis na critéir a fhéadfaidh nó nach mór don chúirt náisiúnta a chur i bhfeidhm agus téarma conarthach á scrúdú aici i bhfianaise fhorálacha na Treorach sin, agus é le tuiscint gur faoin gcúirt sin atá sé rialú a dhéanamh, agus na critéir sin á gcur san áireamh, ar aicmiú sonrach téarma chonarthaigh ar leith i bhfianaise imthosca sonracha an cháis seo. Dá bhrí sin, ní mór don Chúirt Bhreithiúnais í féin a theorannú do threoir a chur ar fáil don chúirt a rinne an tarchur atá ceaptha don chúirt sin a chur san áireamh chun measúnú a dhéanamh ar chineál éagórach an téarma lena mbaineann (breithiúnais an 16 Iúil 2020, Caixabank agus Banco Bilbao Vizcaya Argentaria, C‑224/19 agus C‑259/19, EU:C:2020:578, mír 73, agus an 16 Márta 2023, Caixabank (Táille socraithe iasachta), C‑565/21, EU:C:2023:212, mír 49).
60      I gcomhréir leis an bhforáil sin, measfar téarma conartha nach ndéantar a chaibidliú ina aonar a bheith éagórach más rud é, contrártha leis an gceanglas maidir le meon macánta, go gcruthaíonn sé éagothroime shuntasach maidir le cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh, chun aimhleasa an tomhaltóra.
61      Maidir leis an gceist an gcomhlíontar an ceanglas maidir le meon macánta, de réir bhrí Airteagal 3(1) de Threoir 93/13, tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara, i bhfianaise an séú haithris déag sa bhrollach a ghabhann leis an Treoir sin, nach mór don chúirt náisiúnta a fhíorú chun na gcríoch sin an bhféadfadh an díoltóir nó an soláthróir, trí dhéileáil go cóir agus go cothrom leis an tomhaltóir, a bheith ag súil go réasúnta go nglacfadh an tomhaltóir le téarma den sórt sin tar éis caibidlíocht aonair (breithiúnas an 16 Iúil 2020, Caixabank agus Banco Bilbao Vizcaya Argentaria, C‑224/19 agus C‑259/19, EU:C:2020:578, mír 74).
62      Maidir leis an scrúdú i dtaobh an bhfuil éagothroime shuntasach den sórt sin ann, ní féidir é a theorannú do mheasúnú eacnamaíoch de chineál cainníochtúil atá bunaithe ar chomparáid idir luach iomlán an idirbhirt is ábhar don chonradh, ar thaobh amháin, agus na costais a ghearrtar ar an tomhaltóir faoin téarma sin, ar an taobh eile. Ní fhéadfaidh éagothroime shuntasach a bheith mar thoradh ach amháin ar dhíobháil atá tromchúiseach go leor ar an staid dhlíthiúil ina gcuirtear an tomhaltóir, mar pháirtí sa chonradh atá i gceist, faoi na forálacha náisiúnta is infheidhme, cibé acu i bhfoirm srian ar ábhar na gceart a eascraíonn, faoi na forálacha sin, as an gconradh sin nó i bhfoirm bacainn ar fheidhmiú na gceart sin, nó fiú i bhfoirm oibleagáid bhreise a fhorchur air, nach bhforáiltear di leis na rialacha náisiúnta (breithiúnas an 3 Deireadh Fómhair 2019, Kiss agus CIB Bank, C‑621/17, EU:C:2019:820, mír 51).
63      Is léir ó Airteagal 4(1) de Threoir 93/13 go ndéantar cineál éagórach téarma chonarthaigh a mheas trí chineál na n‑earraí nó na seirbhísí is cuspóir don chonradh a chur san áireamh agus tagairt a dhéanamh, ar dháta thabhairt i gcrích an chonartha, do na himthosca uile a bhaineann leis an tabhairt i gcrích sin, lena n‑áirítear téarmaí conarthacha eile, nó conradh eile ar a bhfuil sé ag brath.
64      I ndáil leis sin, chinn an Chúirt, maidir le téarma conarthach a rialaítear leis an dlí náisiúnta agus lena mbunaítear táille shocraithe, arb é is cuspóir dó íoc as seirbhísí a bhaineann le scrúdú, cruthú agus próiseáil aonair a dhéanamh ar iarratas ar iasacht nó ar chreidmheas morgáiste atá riachtanach chun iasacht nó creidmheas den sórt sin a fháil, nach ndealraíonn sé, faoi réir a fhíoraithe ag an gcúirt a bhfuil dlínse aici, go bhfuil éifeacht dhíobhálach aige ar staid dhlíthiúil an tomhaltóra dá bhforáiltear leis an dlí náisiúnta, mura rud é nach dtagann na seirbhísí a sholáthraítear mar mhalairt air sin go réasúnta faoi raon feidhme na seirbhísí a thuairiscítear thuas nó go bhfuil an méid a ghearrtar ar an tomhaltóir i leith na táille sin díréireach i ndáil le méid na hiasachta (breithiúnas an 16 Márta 2023, Caixabank (Táille socraithe iasachta), C‑565/21, EU:C:2023:212, mír 59).
65      Cé, i measc na gcritéar a chuireann sí i bhfeidhm chun measúnú a dhéanamh i dtaobh an bhfuil éagothroime shuntasach ann, i gcomhréir leis an gcásdlí dá dtagraítear i mír 62 den bhreithiúnas seo, gur féidir leis an gcúirt a bhfuil dlínse aici staidreamh náisiúnta a chur san áireamh lena gcinntear meánchostas na dtáillí socraithe thar thréimhse ar leith, ní leor an gné sin amháin. Dá mba rud é nach ndéanfadh an chúirt náisiúnta ach comparáid idir méid na táille socraithe dá bhforáiltear le téarma a mheasann sí a bheith de chineál éagórach agus an meánchostas sin, ní bheadh cleachtadh comparáide den sórt sin suntasach ach amháin dá mbeadh sé bunaithe ar na sonraí is déanaí lena gcumhdaítear tréimhse chur i bhfeidhm Threoir 93/13 mar is gá.
66      A mhéid a leanann sé ón gcásdlí dá dtagraítear i mír 36 den bhreithiúnas seo nach dtugtar le tuiscint leis an gceanglas trédhearcachta, dá dtagraítear in Airteagal 5 de Threoir 93/13, go bhfuil oibleagáid ar an institiúid baincéireachta sonrú a dhéanamh, sa chomhaontú creidmheasa lena mbaineann, ar chineál na seirbhísí a sholáthraítear mar mhalairt ar an luach saothair dá bhforáiltear sa téarma lena mbunaítear an táille shocraithe, ní mór a mheas gur dócha nach gceanglaítear le hurramú Airteagal 3 den Treoir sin go luafar ábhar beacht na seirbhísí a chumhdaítear leis an táille sin ná praghas gach ceann de na seirbhísí sin leis an téarma sin. In aon chás, is faoin gcúirt a bhfuil dlínse aici a áirithiú go gcomhlíontar an ceanglas maidir le meon macánta agus nach gcruthaítear éagothroime shuntasach leis an téarma sin maidir le cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh, trína fhíorú, go háirithe, i gcomhréir leis an reachtaíocht náisiúnta, go gcomhfhreagraíonn na costais a chuirtear ar aghaidh chuig an tomhaltóir do sheirbhísí a sholáthraíonn an institiúid baincéireachta go hiarbhír as a n‑eascraíonn costais arna n‑íoc ag an tomhaltóir.
67      Ar na cúiseanna sin, is é an freagra ar an seachtú, ar an ochtú agus ar an deichiú ceist nach mór Airteagal 3 agus Airteagal 4(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc leo ar chásdlí náisiúnta lena meastar nach bhféadfadh téarma conarthach lena bhforáiltear, i gcomhréir leis an reachtaíocht náisiúnta ábhartha, d’íocaíocht táille socraithe ag an tomhaltóir atá beartaithe chun luach saothair a thabhairt do sheirbhísí a bhaineann le scrúdú, deonú agus próiseáil aonair iarratais ar iasacht nó ar chreidmheas morgáiste, éagothroime shuntasach a chruthú maidir le cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh, chun aimhleasa an tomhaltóra, gan ceangal a bheith ar an díoltóir nó soláthróir cineál na seirbhísí arna n‑íoc leis an táille sin nó costas gach ceann acu a shonrú, ar choinníoll go bhféadfadh éagothroime den sórt sin, a d’fhéadfadh a bheith ann, a bheith faoi réir athbhreithniú éifeachtach ag an gcúirt a bhfuil dlínse aici, i gcomhréir leis na critéir a eascraíonn as cásdlí na Cúirte, más gá trí chomparáid a dhéanamh idir méid na táille socraithe arna forchur ar iasachtaí agus meánchostas na dtáillí socraithe arna dtaifeadadh le linn tréimhse le déanaí.
Costais
68      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte náisiúnta, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a cuireadh faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an tOchtú Dlísheomra) mar seo a leanas:
1.      Maidir le hAirteagal 5 de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní chuirtear cosc leis ar chásdlí náisiúnta lena meastar, ag féachaint do reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear go n‑íocfaidh an táille socraithe iasachta morgáiste as na seirbhísí a bhaineann le scrúdú, deonú nó próiseáil na hiasachta nó an chreidmheasa morgáiste nó seirbhísí comhchosúla eile, go gcomhlíonann an téarma lena bhforchuirtear táille den sórt sin ar an tomhaltóir an ceanglas trédhearcachta a eascraíonn as Airteagal 5 gan bheith leagtha amach go sonrach ag an téarma sin na seirbhísí go léir a sholáthraítear mar mhalairt ar an táille sin agus an ráta úis beartaithe á chur in iúl aige nó lena léirítear ráta in aghaidh na huaire agus gan don institiúid baincéireachta sonraisc mhionsonraithe a sholáthar don tomhaltóir ina léirítear miondealú na seirbhísí sin agus na cánacha gaolmhara, ar choinníoll go raibh an tomhaltóir in ann na hiarmhairtí eacnamaíocha a eascraíonn as dó a mheas, tuiscint a fháil ar chineál na seirbhísí a sholáthraítear mar mhalairt ar na costais sin dá bhforáiltear leis an téarma sin agus a fhíorú nach bhfuil aon fhorluí idir na costais éagsúla dá bhforáiltear sa chonradh nó idir na seirbhísí a n‑íoctar luach saothair ina leith.
2.      Maidir le hAirteagail 3 go 5 de Threoir 93/13:
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní chuirtear cosc leo ar phraghas na seirbhísí a chumhdaítear le téarma conarthach lena bhforáiltear do tháille shocraithe, arna sainiú sa reachtaíocht náisiúnta amhail go n‑íocann sí as seirbhísí a bhaineann le scrúdú, deonú nó próiseáil na hiasachta nó an chreidmheasa morgáiste nó seirbhísí comhchosúla eile, a léiriú i bhfoirm céatadáin a chuirtear i bhfeidhm ar mhéid na hiasachta a deonaíodh, ar choinníoll gur cuireadh ar chumas an tomhaltóra measúnú a dhéanamh ar iarmhairtí eacnamaíocha a eascraíonn as an téarma sin dó, cineál na seirbhísí a sholáthraítear mar mhalairt ar na costais dá bhforáiltear leis an téarma sin a thuiscint agus a fhíorú nach bhfuil aon fhorluí idir na costais éagsúla dá bhforáiltear leis an gconradh. Sa chás sin, ní fhéadfaidh téarma den sórt sin éagothroime shuntasach a chruthú maidir le cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh, chun aimhleasa an tomhaltóra.
3.      Maidir le hAirteagal 3 agus Airteagal 4(1) de Threoir 93/13:
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní chuirtear cosc leo ar chásdlí náisiúnta lena meastar nach bhféadfadh téarma conarthach lena bhforáiltear, i gcomhréir leis an reachtaíocht náisiúnta ábhartha, d’íocaíocht táille socraithe ag an tomhaltóir atá beartaithe chun luach saothair a thabhairt do sheirbhísí a bhaineann le scrúdú, deonú agus próiseáil aonair iarratais ar iasacht nó ar chreidmheas morgáiste, éagothroime shuntasach a chruthú maidir le cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh, chun aimhleasa an tomhaltóra, gan ceangal a bheith ar an díoltóir nó soláthróir cineál na seirbhísí arna n‑íoc leis an táille sin nó costas gach ceann acu a shonrú, ar choinníoll go bhféadfadh éagothroime den sórt sin a bheith ann a bheith faoi réir athbhreithniú éifeachtach ag an gcúirt a bhfuil dlínse aici, i gcomhréir leis na critéir a eascraíonn as cásdlí na Cúirte, más gá trí chomparáid a dhéanamh idir méid na táille socraithe arna forchur ar iasachtaí agus meánchostas na dtáillí socraithe arna dtaifeadadh le linn tréimhse le déanaí.
Sínithe
*      Teanga an cháis: an Spáinnis.