62005CC0281_PL
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
1. Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym skierowany przez Bundesgerichtshof (Niemcy) dotyczy zasadniczo wykładni art. 5 ust. 1 i 3 pierwszej dyrektywy 89/104/EWG(2) . Dokładniej, chodzi o ustalenie, czy uprawnionemu ze znaku towarowego zarejestrowanego w państwie członkowskim przysługuje prawo zakazania samego tranzytu przez to państwo członkowskie towarów, na których widnieje oznaczenie identyczne z tym znakiem towarowym, jeżeli w państwie członkowskim przeznaczenia znak ten nie jest chroniony, a towary mogą być swobodnie wprowadzane do obrotu.
I – Stan faktyczny w postępowaniu przed sądem krajowym, ramy prawne i pytania prejudycjalne przedstawione Trybunałowi
2. Diesel SpA (zwana dalej „Diesel”) jest uprawnioną ze znaku towarowego DIESEL dla produktów należących do klasy 25 „Odzież, obuwie, kapelusznictwo”(3), podlegającego ochronie między innymi w Niemczech. Montex Holdings Ltd (zwana dalej „Montex”) sprzedaje spodnie dżinsowe z oznaczeniem DIESEL w Irlandii, gdzie znak towarowy, do którego uprawniony jest Diesel, nie podlega ochronie.
3. Montex wytwarza spodnie dżinsowe, eksportując poszczególne elementy, w tym oznaczenia odróżniające, do Polski przy pomocy procedury zamknięcia celnego, gdzie elementy te są zszywane, a następnie gotowe spodnie są wysyłane do Irlandii.
4. W dniu 31 grudnia 2000 r. Hauptzollamt Löbau – Zollamt Zittau (główny urząd celny Löbau – urząd celny Zittau, Niemcy) zatrzymał przeznaczoną dla Montex dostawę 5076 par spodni damskich oznaczonych nazwą DIESEL, które to spodnie miała dostarczyć do Montex węgierska firma transportowa ciężarówką z polskiego zakładu produkcyjnego przez terytorium Niemiec. Spodnie miały być przewiezione nieprzerwanym tranzytem z polskiego urzędu celnego do urzędu celnego Dublina, i zostały one zabezpieczone przed ewentualną kradzieżą w czasie tranzytu poprzez zapieczętowanie (plombą celną) pojazdu dokonane przez polski organ administracji.
5. Montex odwołała się od decyzji o zatrzymaniu omawianych towarów. Twierdzi ona, że sam tranzyt towarów przez terytorium niemieckie nie narusza żadnego z praw ochronnych na znak towarowy. Diesel uważa natomiast, że tranzyt ten narusza jej prawa do znaku towarowego z uwagi na ryzyko wprowadzenia towarów do obrotu w państwie członkowskim tranzytu. Diesel zażądała, by zakazano Montex tranzytu lub zezwalania na tranzyt jej towarów przez terytorium Niemiec. Wniosła ona także o nakazanie Montex wyrażenia zgody na zniszczenie zatrzymanych towarów lub, według uznania Montex, usunięcie i zniszczenie wszystkich etykiet oraz innych odróżniających oznaczeń zawierających nazwę DIESEL, a także o obciążenie Montex kosztami tego zniszczenia.
6. Po przegraniu sprawy w pierwszej i drugiej instancji Montex wniosła rewizję do Bundesgerichtshof. Sąd ten postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania prejudycjalne:
„1) Czy zarejestrowanie znaku towarowego upoważnia uprawnionego z rejestracji do zakazania tranzytu towarów opatrzonych tych oznaczeniem?
2) W razie udzielenia odpowiedzi twierdzącej: czy brak ochrony oznaczenia w kraju przeznaczenia uzasadnia przyjęcie odmiennego stanowiska?
3) W razie udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze i niezależnie od treści odpowiedzi na pytanie drugie, czy należy odmiennie traktować sytuacje, w których dany towar przeznaczony na rynek państwa członkowskiego pochodzi z państwa członkowskiego, państwa stowarzyszonego albo z państwa trzeciego? Czy należy uwzględnić okoliczność, że dany towar wytworzony został w kraju pochodzenia zgodnie z prawem czy z naruszeniem praw do znaku towarowego przysługujących uprawnionemu zgodnie z obowiązującymi przepisami krajowymi?”.
7. Pytania te wymagają od Trybunału dokonania wykładni w szczególności art. 5 dyrektywy o znakach towarowych, który reguluje „prawa przyznawane przez znak towarowy” i stanowi, iż:
„1. Zarejestrowany znak towarowy przyznaje właścicielowi wyłączne prawa do tego znaku. Właściciel jest uprawniony do zakazania wszelkim stronom trzecim, które nie posiadają jego zgody, używania w obrocie handlowym:
a) oznaczenia identycznego ze znakiem towarowym dla towarów lub usług identycznych z tymi, dla których znak towarowy jest zarejestrowany;
b) oznaczenia, w przypadku którego z powodu jego identyczności lub podobieństwa do znaku towarowego oraz identyczności lub podobieństwa towarów lub usług, których dotyczy znak towarowy i to oznaczenie, istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd wśród opinii publicznej, które obejmuje prawdopodobieństwo skojarzenia oznaczenia ze znakiem towarowym.
[…]”.
8. Ustęp 3 tego artykułu stanowi, iż:
„Na podstawie ust. 1 i 2 mogą być zabronione między innymi następujące działania:
a) umieszczanie oznaczenia na towarach lub ich opakowaniach;
b) oferowanie towarów, wprowadzanie ich do obrotu lub ich magazynowanie w tym celu pod takim oznaczeniem lub oferowanie i świadczenie usług pod tym oznaczeniem;
c) przywóz lub wywóz towarów pod takim oznaczeniem;
d) używanie oznaczenia w dokumentach handlowych i w reklamie”.
9. Rozporządzenie (WE) nr 3295/94(4) obowiązujące w dacie powstania sporu ma również znaczenie dla analizy niniejszej sprawy. Motywy drugi i trzeci tego rozporządzenia mają następujące brzmienie:
„obrót towarami podrabianymi lub pirackimi powoduje znaczny uszczerbek przestrzegającym prawa producentom i podmiotom gospodarczym oraz posiadaczom prawa autorskiego lub praw pokrewnych, a także wprowadza w błąd konsumentów; w miarę możliwości należy zapobiegać wprowadzaniu na rynek takich towarów i należy w tej sprawie podjąć środki, aby skutecznie przeciwdziałać takiemu bezprawnemu działaniu, nie ograniczając wolności handlu prowadzonego zgodnie z prawem; dąży się do osiągnięcia tego celu również podejmując takie same wysiłki na szczeblu międzynarodowym;
w zakresie, w jakim towary podrabiane lub pirackie są przywożone z państw trzecich, ważne jest zakazanie dopuszczenia ich do swobodnego obrotu we Wspólnocie lub dopuszczenie do postępowania zawieszającego i ustanowienie właściwej procedury umożliwiającej organom celnym podjęcie działań zapewniających, że zakaz ten będzie przestrzegany”.
10. Artykuł 1 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, iż:
„1. Niniejsze rozporządzenie ustanawia:
a) warunki działania organów celnych, w przypadku gdy towary, co do których istnieje podejrzenie, że są towarami określonymi w ust. 2 lit. a), zostają:
– zgłoszone do dopuszczenia do swobodnego obrotu, wywozu lub powrotnego wywozu zgodnie z art. 61 rozporządzenia (EWG) nr 2913/92 [Rady] z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny(5),
ujawnione, przy okazji kontroli towarów, przeprowadzonej pod nadzorem celnym zgodnie z art. 37 rozporządzenia (EWG) nr 2913/92, poddanych procedurze zawieszającej w rozumieniu art. 84 ust. 1 lit. a) wymienionego rozporządzenia, podlegając z zastrzeżeniem powiadomienia o powrotnie wywiezionych lub umieszczonych w strefie wolnocłowej bądź składzie wolnocłowym w rozumieniu art. 166 tego rozporządzenia;
i
b) środki, które powinny zastosować właściwe organy w odniesieniu do tych samych towarów, w przypadku gdy stwierdzono, że są to w rzeczywistości towary określone w ust. 2 lit. a)”.
11. Ustęp 2 tego artykułu stanowi, iż:
„Dla celów niniejszego rozporządzenia:
a – »towary naruszające prawo własności intelektualnej«; oznaczają:
»towary podrabiane«, to znaczy:
– towary, włącznie z ich opakowaniem, na których został umieszczony, bez pozwolenia, znak towarowy identyczny jak należycie zarejestrowany znak towarowy dla towarów tego samego typu lub taki, którego istotne cechy nie odróżniają go od takiego znaku towarowego i który w związku z tym narusza prawa osoby będącej zgodnie z prawodawstwem wspólnotowym lub ustawodawstwem państwa członkowskiego, w którym zwrócono się do organów celnych z wnioskiem o interwencję, właścicielem znaku,
[…]”.
II – Analiza
12. Pytania przedstawione przez sąd odsyłający mogą w zasadzie zostać zawarte w jednym pytaniu, na które należy udzielić łącznej odpowiedzi, a mianowicie: czy znak towarowy przyznaje podmiotowi uprawnionemu z rejestracji tego znaku prawo do zakazania tranzytu towarów opatrzonych oznaczeniem identycznym z tym znakiem towarowym, wytworzonych w państwie trzecim, przez terytorium państwa członkowskiego, w którym znak ten jest chroniony, w sytuacji gdy towary te przeznaczone są na rynek państwa członkowskiego, w którym mogą one być swobodnie wprowadzone do obrotu ze względu na to, że znak towarowy nie jest w tym państwie chroniony? Aby odpowiedzieć na to pytanie, należy przede wszystkim w sposób jasny określić, jakiej procedurze celnej podlegały towary w momencie ich zatrzymania w Niemczech.
13. Zgodnie z art. 91 ust. 1 lit. a) wspólnotowego kodeksu celnego „procedura tranzytu zewnętrznego pozwala na przemieszczanie z jednego do drugiego miejsca znajdującego się na obszarze celnym Wspólnoty […] towarów niewspólnotowych, niepodlegających w tym czasie należnościom celnym przywozowym i innym opłatom ani środkom polityki handlowej”. Procedura ta dotyczy zatem zasadniczo towarów pochodzących z krajów trzecich, które nie znajdują się w obrocie na terytorium Wspólnoty.
14. W niniejszej sprawie jest bezspornym, że – jak w szczególności wskazały rząd niemiecki i Komisja Wspólnot Europejskich w swoich uwagach – towary, o których mowa, były w chwili ich zatrzymania w placówce celnej w Löbau, w dniu 31 grudnia 2000 r., objęte procedurą zawieszającą tranzytu zewnętrznego(6) . Chodzi zatem, zdaniem sądu odsyłającego, o spodnie damskie pochodzące z Polski przed przystąpieniem tego państwa do Unii Europejskiej, które nie znajdowały się w obrocie na terytorium Wspólnoty.
15. Artykuł 92 kodeksu celnego stanowi, iż „procedura tranzytu zewnętrznego zostaje zakończona, gdy towary i odpowiednie dokumenty zostaną przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia zgodnie z przepisami tej procedury”. To w irlandzkiej placówce celnej przeznaczenia towarów należało dokonać ich odprawy celnej i zwolnić je z zamknięcia celnego, któremu towary te podlegały w czasie tranzytu. W Irlandii zatem po raz pierwszy na terytorium Wspólnoty towary te miały być dopuszczone do obrotu.
16. Jak już Trybunał wskazał w pkt 34 wyroku w sprawie Polo/Lauren(7), tranzyt zewnętrzny towarów niewspólnotowych opiera się na pewnej fikcji prawnej. W trakcie tranzytu zewnętrznego towary wolne są od stosownych należności celnych przywozowych i nie stosuje się wobec nich innych środków polityki handlowej. Wszystko odbywa się, tak jak gdyby przed dopuszczeniem towarów do obrotu, które powinno nastąpić w Irlandii, nie znalazły się one nigdy na terytorium wspólnotowym.
17. Rzeczpospolita Polska nie była jeszcze państwem członkowskim w chwili, gdy sporne towary pochodzące z tego państwa zostały zatrzymane w Niemczech w trakcie tranzytu do miejsca przeznaczenia w Irlandii. Nie ma zatem potrzeby rozważania w ramach odpowiedzi, której należy udzielić sądowi odsyłającemu hipotetycznej sytuacji towarów wytworzonych w Polsce po przystąpieniu tego nowego państwa członkowskiego do Unii. Jedynym istotnym w tym zakresie pytaniem jest to, czy okoliczność, że Rzeczpospolita Polska nie była w dacie zatrzymania towarów w Niemczech zwykłym państwem trzecim, lecz państwem stowarzyszonym(8), ma wpływ na analizę niniejszej sprawy. Myślę, iż na to pytanie należy udzielić odpowiedzi negatywnej.
18. Założeniem układu stowarzyszeniowego było jedynie stworzenie odpowiednich ram dla stopniowej integracji Rzeczpospolitej Polskiej ze Wspólnotą w celu jej ewentualnego przystąpienia, podczas gdy celem traktatu WE jest utworzenie rynku wewnętrznego(9) . Mimo iż w tym kontekście układ stowarzyszeniowy przewidywał stopniowe utworzenie strefy wolnego handlu między Wspólnotą a Polską(10), nie oznaczało to, że sporne towary przestały podlegać procedurze celnej tranzytu zewnętrznego w chwili, kiedy zostały zatrzymane w Niemczech w dniu 31 grudnia 2000 r. Sporne towary w niniejszej sprawie pochodziły z Polski, a państwo to dopiero, począwszy od dnia 1 maja 2004 r., stanowi integralną część terytorium celnego Wspólnoty.
19. Po tych uwagach wprowadzających powracam więc do kluczowej kwestii w sprawie, jaką jest ustalenie, czy podmiot uprawniony z rejestracji znaku towarowego w Niemczech ma prawo zakazania tranzytu zewnętrznego towarów przez terytorium tego państwa ze względu na okoliczność, iż tranzyt ten stanowiłby naruszenie jego praw ze znaku towarowego zarejestrowanego w Niemczech.
20. Artykuł 5 ust. 1 dyrektywy o znakach towarowych stanowi, iż właściciel znaku jest uprawniony do zakazania każdej osobie trzeciej, bez jego zgody, używania w obrocie handlowym jakiegokolwiek oznaczenia identycznego lub które może wprowadzić w błąd w odniesieniu do zarejestrowanego znaku towarowego. W art. 5 ust. 3 dyrektywy został przedstawiony niewyczerpujący katalog działań w obrocie handlowym, których podmiot uprawniony z rejestracji znaku towarowego może zakazać. Wśród tych działań znajdują się przywóz i wywóz, lecz nie tranzyt zewnętrzny, o który właśnie chodzi w niniejszej sprawie.
21. Trybunał przypomniał w sposób wyraźny w wyroku z 18 października 2005 r. w sprawie Class International(11), że kiedy towary niewspólnotowe są wprowadzane na terytorium Wspólnoty w procedurze tranzytu zewnętrznego lub składu celnego, nie znajdują się one w obrocie na terytorium Wspólnoty. W takich okolicznościach samo fizyczne wprowadzenie tych towarów na terytorium Wspólnoty w ramach tranzytu zewnętrznego lub procedury składu celnego nie może być uznane za „przywóz” w rozumieniu art. 5 ust. 3 lit. c) dyrektywy o znakach towarowych i nie stanowi „używania [znaku towarowego] w obrocie handlowym” w rozumieniu ust. 1 tego artykułu(12) .
22. Trybunał uznał zatem w tym wyroku, iż art. 5 ust. 1 i 3 lit. c) dyrektywy o znakach towarowych należy interpretować w ten sposób, iż podmiot uprawniony z rejestracji znaku towarowego nie może się sprzeciwić samemu wprowadzeniu na terytorium Wspólnoty na podstawie procedury celnej tranzytu zewnętrznego, towarów oznaczonych wspomnianym znakiem, które nie zostały wcześniej wprowadzone do obrotu na terytorium Wspólnoty przez podmiot uprawniony z rejestracji znaku towarowego lub za jego zgodą(13) .
23. Wynika więc z tego w istocie, iż zgodnie z orzecznictwem Trybunału, aby określić, czy wprowadzenie towarów na terytorium państwa członkowskiego, na przykład w ramach tranzytu zewnętrznego, stanowi używanie znaku w obrocie handlowym i tym samym naruszenie praw z rejestracji znaku towarowego w tym państwie członkowskim, należy wziąć pod uwagę funkcję znaku towarowego(14) . Podmiot uprawniony może jedynie powołać się na prawo zakazania używania znaku towarowego przez osobę trzecią, w przypadku gdy naruszone zostały funkcje znaku towarowego, a w szczególności jego podstawowa funkcja polegająca na zagwarantowaniu konsumentom pochodzenia produktu(15) .
24. A zatem należy ustalić, czy tranzyt taki jak analizowany w niniejszej sprawie może naruszać interesy Diesel jako uprawnionego z tytułu rejestracji znaku towarowego w Niemczech przy uwzględnieniu podstawowych funkcji tego znaku.
25. Decydujące jest w tym zakresie wprowadzenie towarów do obrotu. To bowiem wprowadzenie towarów do obrotu w państwie tranzytu, w którym znak towarowy podlega ochronie, może naruszać podstawowe funkcje znaku towarowego w tym państwie. W tym zakresie Trybunał w wyżej wymienionym wyroku w sprawie Class International stwierdził, iż aby podmiot uprawniony z rejestracji znaku towarowego mógł zakazać wprowadzenia towarów na terytorium państwa członkowskiego, konieczne jest, aby towary zostały wprowadzone na terytorium Wspólnoty, na którym znak towarowy podlega ochronie, w celu wprowadzenia ich do obrotu na tym terytorium(16) .
26. Zasadnicze znaczenie przyznawane wprowadzeniu towarów do obrotu dla celów stwierdzenia istnienia naruszenia praw podmiotu uprawnionego z tytułu rejestracji znaku towarowego w państwie tranzytu wynika również w sposób oczywisty z wyroku w sprawie Komisja przeciwko Francji(17) i późniejszego wyroku w sprawie Rioglass i Transremar(18) . Mimo iż te dwa wyroki dotyczą swobodnego przepływu towarów wspólnotowych, z orzeczeń tych wynika, że z punktu widzenia prawa własności przemysłowej jedynie czynności wprowadzenia towarów do obrotu mogą naruszać prawa podmiotu uprawnionego w państwie tranzytu. Wynika z tego, iż wobec braku takich czynności nie będzie możliwe stwierdzenie istnienia naruszenia praw podmiotu uprawnionego z rejestracji znaku towarowego w państwie tranzytu.
27. W przywołanym wyroku w sprawie Komisja przeciwko Francji Trybunał podkreślił, iż „tranzyt […] nie mieści się w ramach szczególnego materii, jaką jest prawo własności przemysłowej”(19) . Jeżeli dany produkt ma być faktycznie „ wprowadzony do obrotu
nie na terytorium francuskim, przez które przejeżdża jedynie tranzytem, lecz w innym państwie członkowskim”(20), w którym produkt ten nie podlega ochronie, a zatem może być tam sprzedany zgodnie z prawem, nie można stwierdzić istnienia naruszenia prawa własności przemysłowej w państwie tranzytu. W wyżej wymienionym wyroku w drugiej sprawie, Rioglass i Transremar, Trybunał skoncentrował się również na wprowadzeniu towarów do obrotu w państwie tranzytu, aby dojść do wniosku, iż „tranzyt [...] nie wiąże się w żaden sposób z wprowadzeniem danych towarów do obrotu, a zatem nie może on naruszać szczególnego praw do znaku towarowego”(21) .
28. A zatem w ramach tranzytu takiego jak w niniejszej sprawie naruszenie praw podmiotu uprawnionego z rejestracji znaku towarowego w państwie tranzytu może być stwierdzone jedynie w przypadku, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie, że towary te zostaną wprowadzone do obrotu w tym państwie. Pojawia się zatem pytanie o właściwe przesłanki uzasadniające takiego podejrzenia. Wobec braku takich przesłanek sam tranzyt zewnętrzny nie może naruszać podstawowych funkcji znaku towarowego, z rejestracji którego w Niemczech uprawniony jest Diesel.
29. Przeciwnie do stanowiska przedstawionego przez Diesel w pisemnych uwagach i na rozprawie, samo ryzyko, iż towary nie dotrą do przewidzianego miejsca przeznaczenia w Irlandii i mogą, teoretycznie, zostać w sposób sprzeczny z prawem wprowadzone do obrotu w Niemczech, nie wystarcza do stwierdzenia, iż tranzyt ten narusza podstawowe funkcje znaku towarowego w Niemczech. Jeżeli by przyjąć to stanowisko, doprowadziłoby ono do wniosku, iż każdy tranzyt zewnętrzny towarów opatrzonych tym oznaczeniem powinien być uznany za używanie znaku towarowego w obrocie handlowym w rozumieniu art. 5 ust. 1 dyrektywy o znakach towarowych. A zatem wniosek taki byłby sprzeczny z wcześniej przywołanym orzecznictwem Trybunału.
30. A priori racjonalnym jest założenie w niniejszej sprawie, iż Montex wprowadzi swoje towary do obrotu w Irlandii, gdzie może to zrobić zgodnie z prawem. Montex z pewnością mogłaby osiągnąć natychmiastowe korzyści, jeżeli podjęłaby się nielegalnego wprowadzenia tych towarów do obrotu w państwach członkowskich, w których Diesel prawidłowo zarejestrował swój znak towarowy. Strategia taka mogłaby jednak przynieść Montex znaczne straty nawet w krótkim czasie. Jeśli Montex zaangażowałaby się bowiem w takie sprzeczne z prawem wprowadzanie towarów do obrotu, to dostarczanie jej produktów do Irlandii na podstawie procedury celnej tranzytu zewnętrznego przez terytoria innych państw członkowskich, w których znak ten podlega ochronie, stałoby się coraz bardziej utrudnione ze względu na zwiększone ryzyko zajęcia tych towarów przez władze państwa tranzytu.
31. Moim zdaniem tranzyt zewnętrzny towarów Montex opatrzonych oznaczeniem DIESEL opieczętowanym środkiem transportu nie stanowi prima facie naruszenia praw z rejestracji znaku towarowego przysługujących Diesel w Niemczech. Tranzyt taki nie daje okazji do kontaktów z obrotem handlowym w tym państwie, które mogłyby naruszyć podstawowe funkcje znaku towarowego. Oczywiście do sądu krajowego będzie należało dokonanie takiej weryfikacji na podstawie okoliczności danej sprawy. W każdym razie przy dokonywaniu takiej oceny powinno być uwzględnione, iż ewentualne ryzyko wystąpienia nadużyć w czasie tranzytu jest w sposób oczywisty niewystarczające, aby uznać zwykły tranzyt zewnętrzny za użycie oznaczenia w obrocie handlowym w rozumieniu art. 5 ust. 1 i 3 dyrektywy o znakach towarowych.
32. Naruszenie praw z rejestracji znaku towarowego w państwie tranzytu może zostać stwierdzone jedynie w przypadku, gdy istnieją przesłanki pozwalające w sposób rozsądny założyć, że towary opatrzone oznaczeniem DIESEL nie zostaną wprowadzone do obrotu wyłącznie w Irlandii, ale również innych państwach, w których znak ten podlega ochronie, w tym również w państwie tranzytu. Jednakże jakie przesłanki należy wziąć pod uwagę w celu uzasadnienia podejrzenia, że Montex wprowadzi swoje towary do obrotu w Niemczech?
33. Sąd odsyłający zwraca się z pytaniem dotyczącym znaczenia, jakie należy przypisać zgodnemu lub niezgodnemu z prawem charakterowi wytworzenia towarów w kraju pochodzenia na potrzeby rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zajmę się teraz tą kwestią w celu ustalenia ewentualnego znaczenia takiej okoliczności dla stwierdzenia naruszenia praw podmiotu uprawnionego z rejestracji znaku towarowego w państwie tranzytu. Na koniec dokonam analizy rozporządzenia nr 3295/94 i orzecznictwa Trybunału dotyczącego wykładni tego rozporządzenia, aby określić znaczenie tego rozporządzenia dla odpowiedzi, która ma być udzielona na pytania przedstawione w niniejszej sprawie.
A – Zgodny lub niezgodny z prawem charakter wytworzenia towarów w państwie trzecim pochodzenia
34. Przeciwnie do stanowiska zajętego przez rząd niemiecki i Komisję, nie sądzę, aby zgodny czy też niezgodny z prawem charakter wytworzenia towarów w Polsce w świetle polskiego prawa o znakach towarowych był decydujący dla udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy ma miejsce naruszenie praw Diesel w Niemczech jako podmiotu uprawnionego z rejestracji znaku towarowego w tym państwie członkowskim.
35. Po pierwsze, nie można uzależniać oceny, czy doszło do naruszenia podstawowych funkcji znaku towarowego na terytorium państwa członkowskiego, w którym znajdują się towary podlegające procedurze tranzytu zewnętrznego, od stwierdzenia zgodności lub niezgodności z prawem wytworzenia towarów w państwie trzecim pochodzenia. Zobowiązywałoby to bowiem władze państwa tranzytu do znajomości prawa znaków towarowych państwa trzeciego, którekolwiek by nim nie było, w którym towary te zostały wytworzone.
36. Uważam, po drugie, iż jedynymi przesłankami odpowiednimi dla stwierdzenia istnienia naruszenia praw Diesel z rejestracji znaku towarowego w Niemczech są te przesłanki, które pozwalają uzasadnić podejrzenie, że towary w tranzycie zostaną wprowadzone do obrotu przez Montex nie w Irlandii, lecz w państwie tranzytu. Jeżeli miałaby miejsce sytuacja, iż Montex zajmuje się lub zajmował się w przeszłości wprowadzaniem do obrotu
swoich towarów opatrzonych oznaczeniem DIESEL bądź w państwie tranzytu lub w innym państwie, również w państwie trzecim, w którym Diesel korzysta z ochrony znaku towarowego, stanowiłoby to przesłankę decydującą o zasadności takiego podejrzenia.
37. W każdym przypadku do sądu krajowego będzie należało sprawdzenie, czy przedstawione mu dowody pozwalają stwierdzić, iż Montex wprowadził do obrotu swoje produkty opatrzone oznaczeniem DIESEL w Niemczech lub w innym państwie, w którym znak towarowy, z rejestracji którego uprawniony jest Diesel, podlega ochronie.
B – Rozporządzenie nr 3295/94
38. Dla wykładni art. 5 dyrektywy o znakach towarowych, którego dotyczy niniejsza sprawa, nie ma znaczenia rozporządzenie nr 3295/94 oraz orzecznictwo Trybunału odnoszące się do środków, które należy przyjąć w związku z wprowadzeniem na terytorium Wspólnoty towarów podrabianych, towarów pirackich lub towarów podobnych.
39. Należy przypomnieć, iż Trybunał potwierdził w wyroku w sprawie Rolex(22) dotyczącym wykładni rozporządzenia nr 3295/94, że rozporządzenie to zakazuje samego tranzytu towarów podrabianych lub pirackich przez terytorium państwa członkowskiego do miejsca przeznaczenia w państwie trzecim oraz że tranzyt taki podlega karze. Trybunał stwierdził bowiem w tym wyroku, że art. 1 rozporządzenia nr 3295/94 należy interpretować w ten sposób, iż ma on zastosowanie, kiedy towary importowane z państwa trzeciego, które znajdują się w tranzycie do innego państwa trzeciego, podlegają zajęciu na wniosek uprawnionego z tytułu praw, których naruszenie zarzucono(23) . Wynika z tego, iż – jak również stwierdził to Trybunał – jeśli odpowiednie postanowienia prawa krajowego nie zakazują samego tranzytu towarów podrobionych przez terytorium danego państwa członkowskiego i tym samym nie ustanawiają z tego tytułu kary, jak wymagają tego art. 2 i 11 rozporządzenia nr 3295/94, należałoby stwierdzić, że te przepisy prawa krajowego sprzeczne są ze wspomnianymi przepisami prawa wspólnotowego(24) .
40. Nie sądzę, aby można było wywieść z tego rozporządzenia i przywołanego orzecznictwa Trybunału, że sam tranzyt stanowi naruszenie praw podmiotu uprawnionego z rejestracji znaku towarowego w państwie tranzytu. Podzielam w tym zakresie stanowisko Komisji, zgodnie z którym rozporządzenie nr 3295/94 reguluje, po pierwsze, warunki interwencji organów celnych w odniesieniu do towarów, co do których istnieje podejrzenie, że są towarami podrobionymi(25), a po drugie, środki, które powinny zostać zastosowane przez właściwe władze w odniesieniu do tych towarów(26) . Jednakże rozporządzenie to nie ma znaczenia dla oceny, na podstawie prawa o znakach towarowych, czy prawa z rejestracji znaku towarowego zostały naruszone, oraz kiedy używanie oznaczenia może być zakazane jako naruszenie prawa o znakach towarowych.
41. Ponadto, jak już podkreśliłem, wobec braku uzasadnionego podejrzenia, że produkty opatrzone oznaczeniem identycznym ze znakiem towarowym zostaną wprowadzone do obrotu w państwie członkowskim tranzytu z naruszeniem praw podmiotu uprawnionego z rejestracji znaku towarowego w tym państwie, sam tranzyt jako taki nie może naruszać podstawowych funkcji znaku towarowego. W takich okolicznościach nie będzie miało miejsca naruszenie praw podmiotu uprawnionego z rejestracji znaku towarowego w państwie tranzytu.
42. Z kolei jeżeli takie podejrzenie niezgodnego z prawem wprowadzenia do obrotu okaże się uzasadnione, będzie miało miejsce naruszenie praw z rejestracji znaku towarowego. W każdym razie do takiego naruszenia nie dojdzie wskutek samego tranzytu, ale ze względu na okoliczności ujawniające istnienie rzeczywistego ryzyka, że towary te będą przedmiotem nielegalnego wprowadzenia do obrotu w państwie członkowskim tranzytu lub w innym państwie, w którym znak towarowy podlega ochronie.
43. To właśnie ze względu na okoliczność, iż w wyżej wymienionych sprawach Polo/Lauren i Rolex towary będące przedmiotem sprawy były najprawdopodobniej w sposób niezgodny z prawem wprowadzane do obrotu na terytorium Wspólnoty, Trybunał stwierdził, iż należało zastosować środki interwencyjne przewidziane w rozporządzeniu nr 3295/94, chociaż sporne towary objęte były procedurą tranzytu zewnętrznego. Zasadnicza rola, jaką odgrywa okoliczność, że towary te są wprowadzane do obrotu w sposób niezgodny z prawem, wynika z drugiego i trzeciego motywu rozporządzenia nr 3295/94(27) . Trybunał sam stwierdził w sposób wyraźny w przywołanym wyroku w sprawie Polo/Lauren, iż istnieje ryzyko, że sporne towary objęte procedurą tranzytu zewnętrznego mogły być wprowadzone nieuczciwie na rynek wspólnotowy(28) . W przeciwieństwie do sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie, towary, których dotyczyła przywołana sprawa Polo/Lauren, nie były objęte procedurą tranzytu zewnętrznego do miejsca przeznaczenia w państwie członkowskim, w którym mogły być one swobodnie wprowadzane do obrotu.
44. Ta ostatnia okoliczność zbadana w niniejszej sprawie, i, co oczywiste, brak przesłanek, które pozwalałyby w sposób uzasadniony podejrzewać, że towary zostaną wprowadzone do obrotu w państwie tranzytu, mają decydujące znaczenie dla stwierdzenia, że przepisy rozporządzenie nr 3295/94 nie mają zastosowania przy ocenie, czy ma miejsce używanie znaku, które może być zakazane, ponieważ narusza prawa podmiotu uprawnionego z rejestracji znaku towarowego w państwie tranzytu.
45. Mając na uwadze wcześniejsze rozważania, jestem zdania, iż w odpowiedzi na pytania przedstawione przez sąd odsyłający Trybunał powinien stwierdzić, że art. 5 ust. 1 i 3 dyrektywy o znakach towarowych należy rozumieć w ten sposób, iż zarejestrowany znak towarowy nie nadaje podmiotowi uprawnionemu z jego rejestracji prawa zakazania samego tranzytu towarów opatrzonych oznaczeniem identycznym z tym znakiem wobec braku przesłanek świadczących o tym, że właściciel tych towarów podejmuje lub podejmował działania mające na celu wprowadzenie swoich towarów do obrotu na terytorium państw, w których znak ten podlega ochronie. Do sądu krajowego należy ustalenie, czy przesłanki te występują w niniejszej sprawie.
III – Wnioski
46. W świetle przedstawionych rozważań proponuję Trybunałowi, aby odpowiedział na pytania przedstawione przez Bundesgerichtshof w sposób następujący:
Artykuł 5 ust. 1 i 3 dyrektywy Rady 89/104/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych należy rozumieć w ten sposób, iż zarejestrowany znak towarowy nie nadaje podmiotowi uprawnionemu z jego rejestracji prawa zakazania samego tranzytu towarów opatrzonych oznaczeniem identycznym z tym znakiem wobec braku przesłanek świadczących o tym, że właściciel tych towarów podejmuje lub podejmował działania mające na celu wprowadzenie swoich towarów do obrotu na terytorium państw, w których znak ten podlega ochronie. Do sądu krajowego należy ustalenie, czy przesłanki te występują w niniejszej sprawie.
(1) .
(2) –	Pierwsza dyrektywa Rady z dnia 21 grudnia 1988 r. mająca na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.U. 1989, L 40, str. 1), zwana dalej „dyrektywą o znakach towarowych”.
(3) –	Zgodnie z Porozumieniem nicejskim dotyczącym międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków z dnia 15 czerwca 1957 r., zrewidowanym i zmienionym.
(4) –	Rozporządzenie Rady (WE) nr 3295/94 z dnia 22 grudnia 1994 r. ustanawiające środki uniemożliwiające dopuszczanie do swobodnego obrotu, wywozu, powrotnego wywozu lub poddawania procedurze zawieszającej towarów podrabianych i towarów pirackich (Dz.U. L 341, str. 8), zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 241/1999 z dnia 25 stycznia 1999 r. (Dz.U. L 27, str. 1). Rozporządzenie nr 3295/94 zostało zastąpione z dniem 1 lipca 2004 r. rozporządzeniem Rady (WE) nr 1383/2003 z dnia 22 lipca 2003 r. dotyczącym działań organów celnych skierowanych przeciwko towarom podejrzanym o naruszenie niektórych praw własności intelektualnej oraz środków podejmowanych w odniesieniu do towarów, co do których stwierdzono, że naruszyły takie prawa (Dz.U. L 196, str. 7).
(5) – Dz.U. L 302, str. 1, zwany dalej „kodeksem celnym”.
(6) –	Zobacz art. 84 ust. 1 lit. a) kodeksu celnego.
(7) –	Wyrok z dnia 6 kwietnia 2000 r. w sprawie C‑383/98, Rec. str. I‑2519.
(8) –	Zgodnie z postanowieniami Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Rzeczpospolitą Polską, z drugiej strony, zawartego i zatwierdzonego w imieniu Wspólnoty decyzją Rady i Komisji 93/743/Euratom, EWWiS, WE z dnia 13 grudnia 1993 r. (Dz.U. L 348, str. 1, zwanego dalej „układem stowarzyszeniowym”).
(9) –	Wyrok z dnia 27 września 2001 r. w sprawie C‑63/99 Gloszczuk, Rec. str. I‑6369, pkt 50.
(10) –	Zobacz art. 7 układu stowarzyszeniowego i art. 2 protokołu nr 1 do układu stowarzyszeniowego dotyczącego tekstyliów i odzieży.
(11) –	C‑405/03, Zb.Orz. str. I‑8735, pkt 36 i 37.
(12) –	Ibidem, pkt 44.
(13) –	Ibidem, pkt 50.
(14) –	Jak przypomniał rzecznik generalny F.G. Jacobs w pkt 28 jego opinii w ww. sprawie Class International.
(15) –	Wyrok z dnia 12 listopada 2002 r. w sprawie C‑206/01 Arsenal Football Club, Rec. str. I‑10273, pkt 51. Jak już Trybunał wielokrotnie stwierdził, podstawową funkcją znaku towarowego jest zagwarantowanie konsumentowi lub użytkownikowi końcowemu identyfikacji pochodzenia produktu lub usługi oznaczonych znakiem towarowym przy jednoczesnym umożliwieniu mu odróżnienia tego produktu lub usługi, bez prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd, od produktów lub usług mających inne pochodzenie. Zobacz wyrok z dnia 23 maja 1978 r. w sprawie 102/77 Hoffmann‑La Roche, Rec. str. 1139, pkt 7, i z dnia 18 czerwca 2002 r. w sprawie C‑299/99 Philips, Rec. str. I‑5475, pkt 30, oraz ww. wyrok w sprawie Arsenal Football Club, pkt 48.
(16) –	Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Class International, pkt 34. Zobacz także pkt 58 i 59 tego wyroku.
(17) –	Wyrok z dnia 26 września 2000 r. w sprawie C‑23/99, Rec. str. I‑7653.
(18) –	Wyrok z dnia 23 października 2003 r. w sprawie C‑115/02, Rec. str. I‑12705.
(19) –	Punkt 43.
(20) –	Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt 44 (podkreślenie moje).
(21) –	Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Rioglass i Transremar, pkt 27.
(22) –	Wyrok z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie C‑60/02 X, zwany „Rolex”, Rec. str. I‑651.
(23) –	Ibidem, pkt 54. Zobacz również ww. wyrok w sprawie Polo/Lauren, pkt 29.
(24) –	Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Rolex, pkt 58.
(25) –	Zobacz art. 1 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 3295/94.
(26) –	Zobacz art. 1 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 3295/94.
(27) –	Zobacz pkt 9 niniejszej opinii.
(28) –	Punkt 34.