62022CJ0029_RES
Cásanna Uamtha C-29/22 P agus C-44/22 P
KDagusKS
v
Comhairle an Aontais Eorpaigh agus páirtithe eile
Breithiúnas na Cúirte (an Mór-Dhlísheomra) an 10 Meán Fómhair 2024
(Achomharc – Comhbheartas Eachtrach agus Slándála (CBES) – Gníomhaíocht Chomhpháirteach 2008/124/CBES – Misean Smachta Reachta an Aontais Eorpaigh sa Chosaiv (Eulex Kosovo) – Imeachtaí le haghaidh damáistí – Damáiste a líomhnaítear a rinneadh mar thoradh ar ghníomhartha agus neamhghníomhartha éagsúla de Chomhairle an Aontais Eorpaigh, den Choimisiún Eorpach agus den tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí (SEGS) mar chuid de chur chun feidhme na Gníomhaíochta Comhpháirtí sin – Imscrúdú neamhdhóthanach ar chéasadh, ar fhuadach agus ar dhúnmharú daoine – Dlínse Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh chun rialú ar an gcaingean seo – An abairt dheireanach den dara fomhír d’Airteagal 24(1) – Airteagal 275 CFAE)
Comhbheartas eachtrach agus slándála – Dlínse Chúirteanna an Aontais Eorpaigh – Imeachtaí le haghaidh damáistí – Caingean i gcoinne ghníomhartha nó neamhghíomhartha a thagann faoin mbeart sin – Gníomhaíochtaí nach bhfuil dírithe ar fhaireachán a dhéanamh ar chomhlíonadh Airteagal 40 CAE nó ar chomhlíonadh beart sriantach i gcoinne daoine nádúrtha nó dlítheanacha – Eisiamh – Comhoiriúnacht an teorannaithe sin ar dhlínse na Cúirte le hAirteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha, Airteagail 6 agus 13 den Choinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine, Airteagal 6(2) CAE agus Airteagail 268 agus 340 CFAE
(An Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagail 47, 51(1) agus 52(7); Airteagail 2, 3(5), 5(1) agus (2), 6, 13(2), 19, 21, 23, 24(1) agus 40 CAE; Airteagail 268, 275, an dara mír, 340 agus 344 CFAE; Gníomhaíocht Chomhpháirteach 2008/124 ón gComhairle)
(féach míreanna 62, 63, 66-73, 77-82, 85-87, 90-92, 94)
Comhbheartas eachtrach agus slándála – Dlínse Chúirteanna an Aontais Eorpaigh – Imeachtaí le haghaidh damáistí – Caingean i gcoinne ghníomhartha nó neamhghíomhartha a thagann faoin mbeart sin – Gníomhaíochtaí nach bhfuil dírithe ar fhaireachán a dhéanamh ar chomhlíonadh Airteagal 40 CAE nó ar chomhlíonadh beart sriantach i gcoinne daoine nádúrtha nó dlítheanacha – Gníomhartha nó neamhghníomhartha i dtrácht nach bhfuil baint dhíreach acu leis na roghanna polaitiúla nó straitéiseacha arna ndéanamh ag institiúidí, comhlachtaí agus gníomhaireachtaí an Aontais faoi chuimsiú an bheartais sin – Cuimsiú – Gníomhartha nó neamhghníomhartha i dtrácht a bhaineann go díreach le roghanna dá leithéid – Eisiamh
(Airteagail 24 go 26, 28, 29, 37, 38, 42 agus 43 CAE; Airteagal 275 CFAE; Gníomhaíocht Chomhpháirteach 2008/124 ón gComhairle)
(féach míreanna 115-119)
Comhbheartas eachtrach agus slándála – Dlínse Chúirteanna an Aontais Eorpaigh – Imeachtaí le haghaidh damáistí – Caingean i gcoinne ghníomhartha nó neamhghíomhartha a thagann faoin mbeart sin – Gníomhaíochtaí nach bhfuil dírithe ar fhaireachán a dhéanamh ar chomhlíonadh Airteagal 40 CAE nó ar chomhlíonadh beart sriantach i gcoinne daoine nádúrtha nó dlítheanacha – Gníomhartha nó neamhghníomhartha i dtrácht nach bhfuil baint dhíreach acu leis na roghanna polaitiúla nó straitéiseacha arna ndéanamh ag institiúidí, comhlachtaí agus gníomhaireachtaí an Aontais faoi chuimsiú an bheartais sin – Acmhainní a chuirtear ar fáil do mhisean de chuid an Aontais – Cinneadh chun sainordú feidhmiúcháin misean den sórt sin a chúlghairm – Eisiamh
(Airteagail 24(1), an dara fomhír, 28(1), agus 43(2) CAE; Airteagal 275, an chéad mhír, CFAE; Gníomhaíocht Chomhpháirteach 2008/124 ón gComhairle, Airteagal 3(d); Cinneadh (CBES) 2018/856 ón gComhairle)
(féach míreanna 120, 121, 124, 126, 136, 137)
Comhbheartas eachtrach agus slándála – Dlínse Chúirteanna an Aontais Eorpaigh – Imeachtaí le haghaidh damáistí – Caingean i gcoinne ghníomhartha nó neamhghíomhartha a thagann faoin mbeart sin – Gníomhaíochtaí nach bhfuil dírithe ar fhaireachán a dhéanamh ar chomhlíonadh Airteagal 40 CAE nó ar chomhlíonadh beart sriantach i gcoinne daoine nádúrtha nó dlítheanacha – Gníomhartha nó neamhghníomhartha i dtrácht nach bhfuil baint dhíreach acu leis na roghanna polaitiúla nó straitéiseacha arna ndéanamh ag institiúidí, comhlachtaí agus gníomhaireachtaí an Aontais faoi chuimsiú an bheartais sin – Easpa foireann leordhóthanach i misean de chuid an Aontais – Sáruithe ar chearta an duine arna ndéanamh ag an misean sin –An Coimisiún ag scrúdú gearáin a taisceadh i leith na sáruithe sin – Easpa forálacha nós imeachta lena bhforáiltear do chúnamh dlíthiúil – Easpa cumhachtaí forfheidhmithe – Easpa bearta aonair a bhaineann le cásanna áirithe na n-iarratasóirí – Cuimsiú
(Airteagal 24(1), an dara fomhír, CAE; Airteagal 275, an dara fomhír, CFAE; Gníomhaíocht Chomhpháirteach 2008/124 ón gComhairle, Airteagail 1 agus 2; Cinneadh 2014/349/CBES, Airteagal 15a)
(féach míreanna 120, 121, 124, 127, 128, 130, 131, 133-135, 79-137)
Achomharc – Achomharc le bunús páirteach – Socrú na díospóide ar thuillteanais ag an gcúirt achomhairc – Coinníollacht – Díospóid réidh le breith a thabhairt – Neamhláithreacht – An cás a tharchur ar ais chuig an gCúirt Ghinearálta – Rialú deiridh ar an dlínse chun an t-achomharc a éisteacht ag an gcúirt achomhairc
(Reacht na Cúirte Breithiúnais, Airteagal 61, an chéad mhír)
(féach míreanna 159, 163-166)
Achoimre
Tríd an ordú in KS agus KD v an Chomhairle agus páirtithe eile den Chúirt Ghinearálta (
1
) (‘an t-ordú atá faoi achomharc’) a chur ar ceal, a mhéid a dhearbhaigh an chúirt sin nach raibh dlínse aici go follasach an chaingean arna tionscnamh ag KS agus KD a éisteacht agus a chinneadh ar an bhforas gur bhain sí le roghanna polaitiúla nó straitéiseacha arna ndéanamh i gcomhthéacs an chomhbheartais eachtraigh agus slándála (CBES) (
2
), sonraíonn an Chúirt, agus í ina suí mar Mhór-Dhlísheomra, raon feidhme na teorann ar dhlínse Chúirteanna an Aontais in ábhair CBES a leagtar síos san abairt dheireanach den dara fomhír d’Airteagal 24(1) CAE (
3
) agus sa chéad mhír d’Airteagal 275 CFAE (
4
). Is dlúthbhaill teaghlaigh iad KS agus KD de dhaoine a céasadh, a chuaigh ar iarraidh nó a maraíodh sa Chosaiv in 1999 le linn na coinbhleachta sa Chosaiv. In 2008, trí Ghníomhaíocht Chomhpháirteach 2008/124 (
5
), bhunaigh an tAontas Eorpach misean sibhialtach smachta reachta sa tríú tír sin, ar a dtugtar Eulex Kosovo, chun coireanna den sórt sin a imscrúdú. In 2009, ar bhonn na Gníomhaíochta Comhpháirtí sin, bhunaigh an Chomhairle an Painéal Athbhreithnithe um Chearta an Duine (‘an Painéal’) chun athbhreithniú a dhéanamh ar ghearáin maidir le sáruithe líomhnaithe ar chearta an duine arna ndéanamh ag Eulex Kosovo i bhfeidhmiú a shainordaithe feidhmiúcháin.
Tar éis gearán a thaisceadh ag KS agus KD, tháinig an Painéal ar an gconclúid, i mí na Samhna 2015 agus i mí Dheireadh Fómhair 2016, go raibh sárú déanta ar roinnt cearta bunúsacha arna gcosaint ag an gCoinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine (‘ECHR’). (
6
) I mí an Mhárta 2017, chinn an Painéal na comhaid lena mbaineann a dhúnadh, ag tabhairt faoi deara, i ngach cás, nár chuir Ceann Eulex Kosovo na moltaí a dhírigh sé chuige chun feidhme ach go páirteach.
I mí na Nollag 2017, le hordú in KS v an Chomhairle agus páirtithe eile (
7
), dhiúltaigh an Chúirt Ghinearálta, mar gheall ar a heaspa follasach dlínse chun í a éisteacht agus a chinneadh, don chaingean a thionscain KS i gcoinne Chomhairle an Aontais Eorpaigh, an Choimisiúin Eorpaigh agus na Seirbhíse Eorpaí Gníomhaíochta Seachtraí (SEGS), ag lorg, inter alia, ‘Gníomhaíocht Chomhpháirteach 2008/124 a chealú nó a mhodhnú’, agus dliteanas neamhchonarthach, as sárú ar roinnt forálacha de ECHR.
I mí na Samhna 2021, leis an ordú atá faoi achomharc, dhiúltaigh an Chúirt Ghinearálta, ar an bhforas céanna, don chaingean a thionscain KS agus KD chun cúiteamh a lorg as an damáiste a d’fhulaing siad mar thoradh ar ghníomhartha agus neamhghníomhartha éagsúla de chuid na Comhairle, an Choimisiúin agus SEGS a bhaineann, go háirithe, leis na himscrúduithe a rinneadh le linn mhisean Eulex Kosovo agus maidir le baill dá dteaghlaigh a chéasadh, a ghabháil ar iarraidh agus a mharú. Idir an dá linn, i mí an Mheithimh 2021, rinne KS agus KD iarraidh ar bhearta fiosrúcháin, lena n-iarrtar go gcuirfí an leagan iomlán de Phlean Oibríochta Eulex Kosovo (OPLAN) ar fáil ó bunaíodh an misean sin in 2008.
Agus í ag éisteacht le dhá achomharc arna dtabhairt ag KS agus KD (Cás C-29/22 P) agus ag an gCoimisiún (Cás C-44/22 P), cuireann an Chúirt Bhreithiúnais an t-ordú sin ón gCúirt Ghinearálta i leataobh go páirteach agus tarchuireann sí an cás ar ais chuici chun rialú a thabhairt ar inghlacthacht agus, más iomchuí, ar shubstaint na caingne sin.
San ordú atá faoi achomharc, chinn an Chúirt Ghinearálta, inter alia, gur eascair an chaingean a thionscain KS agus KD as gníomhartha nó iompar a bhaineann le saincheisteanna polaitiúla nó straitéiseacha a bhaineann le gníomhaíochtaí, tosaíochtaí agus acmhainní Eulex Kosovo a shainiú agus leis an gcinneadh Painéal Athbhreithnithe a chur ar bun faoi chuimsiú an mhisin sin agus, i gcomhréir le Gníomhaíocht Chomhpháirteach 2008/124, gur tháinig bunú agus gníomhaíochtaí mhisean Eulex Kosovo faoi raon feidhme fhorálacha Chonradh AE a bhaineann le CBES. Ina theannta sin, chinn an Chúirt Ghinearálta, go bunúsach, de bhun na habairte deiridh den dara fomhír d’Airteagal 24(1) CAE agus na chéad mhíre d’Airteagal 275 CFAE, nach raibh dlínse ag Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, i bprionsabal, maidir leis na forálacha a bhaineann le CBES agus leis na gníomhartha arna nglacadh ar bhonn na bhforálacha sin agus nach raibh na heisceachtaí ón bprionsabal sin, a leagtar síos sa chéad fhoráil agus sa dara mír d’Airteagal 275 CFAE, infheidhme sa chás seo ar an bhforas nár bhain an chaingean sin le bearta sriantacha i gcoinne daoine nádúrtha nó dlítheanacha, de réir bhrí na forála deiridh sin, ná le comhlíonadh Airteagal 40 CAE (
8
).
Measúnú na Cúirte
Tar éis do KS, KD agus an Coimisiún an measúnú sin a chonspóid, scrúdaíonn an Chúirt Bhreithiúnais tuillteanais léiriú na Cúirte Ginearálta ar na gnéithe sin.
Léiriú ar an dara fomhír d’Airteagal 24(1) CAE agus ar an gcéad mhír d’Airteagal 275 CFAE
Agus forálacha na gConarthaí lena bhforáiltear do dhlínse chúirteanna an Aontais a theorannú in ábhair a bhaineann le CBES á léiriú aici, measann an Chúirt, ar an gcéad dul síos, go dtugtar le tuiscint le cuimsiú an bheartais sin i gcreat bunreachtúil an Aontais Eorpaigh go bhfuil feidhm ag bunphrionsabail dhlíchóras an Aontais maidir leo freisin. Áirítear orthu sin urraim don smacht reachta agus do chearta bunúsacha, luachanna lena gceanglaítear, inter alia, go mbeidh údaráis an Aontais faoi réir athbhreithniú breithiúnach.
Ar an gcéad dul síos, áfach, tugann an Chúirt dá haire, i gcomhréir leis an gcéad abairt den dara fomhír d’Airteagal 24(1) CAE, go mbeidh ‘[CBES] faoi réir rialacha agus nósanna imeachta sonracha’, lena n-áirítear na rialacha agus na nósanna imeachta sin lena dteorannaítear dlínse Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh i ndáil le forálacha a bhaineann le CBES agus le gníomhartha arna nglacadh ar a bhonn sin. Féadfar teorannú den sórt sin a réiteach le hAirteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’) agus le hAirteagail 6 agus 13 de ECHR araon.
I ndáil leis sin, sa chéad áit, chinn an Chúirt cheana féin nach féidir le hAirteagal 47 den Chairt dlínse a chruthú di féin i gcás ina n-eisiatar é leis na Conarthaí, nó ina n-athraítear an córas athbhreithnithe bhreithiúnaigh dá bhforáiltear sna Conarthaí, lena mbaineann na rialacha maidir le hinghlacthacht caingne díreacha. Thairis sin, tá feidhm ag prionsabail na cothromaíochta tabhartha agus institiúidí i réimse CBES freisin. Dá bhrí sin, ní leor ann féin an t-éileamh go sáraíonn na gníomhartha nó na neamhghníomhartha is ábhar do chaingean arna tionscnamh ag duine aonair a chearta bunúsacha chun go ndearbhóidh Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh go bhfuil dlínse aici iad a éisteacht agus a chinneadh. Sa dara háit, is fíor nach mór don Chúirt Bhreithiúnais a chinntiú go n-áirithítear lena léiriú ar Airteagal 47, a gcomhfhreagraíonn leis an gcéad fhomhír agus an dara fomhír d’Airteagal 6(1) agus d’Airteagal 13 de ECHR, leibhéal cosanta nach dtugann neamhaird ar an leibhéal cosanta a ráthaítear leis na forálacha sin de ECHR, mar atá léirithe ag an gCúirt Eorpach um Chearta an Duine. Ar an gcéad dul síos, áfach, ní ceart absalóideach é an ceart a ráthaítear in Airteagal 6(1) de ECHR agus féadfaidh sé bheith faoi réir srianta dlisteanacha. Ar an dara dul síos, ní féidir a mheas gur cosaint dhaingean í an chosaint a thugtar le hAirteagal 13 de ECHR, lena ráthaítear go bhfuil caingean sa dlí náisiúnta lena gceadaítear brath ar chearta agus ar shaoirsí ECHR, ós rud é go bhféadfadh comhthéacs an tsáraithe líomhnaithe, nó catagóir na sáruithe líomhnaithe, údar a thabhairt le teorannú caingne féideartha.
Dá bhrí sin, ní dhearna an Chúirt earráid dlí trína breithniú, go bunúsach, nach raibh údar maith leis an abairt dheireanach den dara fomhír d’Airteagal 24(1) CAE agus Airteagal 275 CFAE, (
9
) ar thaobh amháin, ná leis an agairt ar sháruithe ar chearta bunúsacha, ar an taobh eile, iontu féin, gur dhearbhaigh sí í féin inniúil ar an gcás a éisteacht arna chomhdú ag KS agus KD. I ndáil leis sin, ní féidir Airteagal 6(2) CAE, maidir le haontachas an Aontais le ECHR, a léiriú sa chaoi go bhfuil sé d’éifeacht aige síneadh a chur le dlínse Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh in ábhair CBES, lena bhforáiltear leis an gcóras is infheidhme maidir le haontachas nach ndéanfaidh aontachas an Aontais difear d’inniúlachtaí an Aontais ná do chumhachtaí a chuid institiúidí.
Ar an dara dul síos, maidir le, go sonrach, cur i bhfeidhm na habairte deiridh den dara fomhír d’Airteagal 24(1) CAE agus d’Airteagal 275 CFAE maidir le caingne le haghaidh dhliteanas neamhchonarthach an Aontais Eorpaigh, a rialaítear le hAirteagail 268 agus 340 CFAE, tugann an Chúirt dá haire nach féidir le cineál eisiach na dlínse a thugtar do Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh chun rialú a thabhairt ar na caingne sin ná neamhspleáchas na catagóire caingne sin teorainneacha na hinniúlachta a thugtar don institiúid sin leis na Conarthaí a leathnú. Maidir le caingne sa réimse sin, ní mór an abairt dheireanach den dara fomhír d’Airteagal 24(1) CAE agus d’Airteagal 275 CFAE, lena dteorannaítear dlínse Chúirteanna an Aontais in ábhair CBES, a mheas mar leges speciales i ndáil le hAirteagail 268 agus 340 CFAE. Dá réir sin, ní féidir glacadh leis nach mbaineann an abairt dheireanach den dara fomhír d’Airteagal 24(1) CAE agus d’Airteagal 275 CFAE le gníomhaíochtaí maidir le dliteanas neamhchonarthach an Aontais Eorpaigh.
Ar an tríú dul síos agus ar deireadh, dearbhaíonn an Chúirt, bunaithe ar an mbreithiúnas Carvalho agus páirtithe eile v an Pharlaimint agus an Chomhairle (
10
), lena gcuirtear in iúl prionsabal an léirithe is infheidhme maidir leis na réitigh go léir dá bhforáiltear sna conarthaí, an léiriú a rinne an Chúirt Ghinearálta ar fhorálacha na gConarthaí a bhaineann le dlínse chúirteanna an Aontais i bhfianaise an chirt bhunúsach chun cosanta breithiúnaí éifeachtacha sa chiall nach féidir leis an gceart bunúsach sin na coinníollacha dá bhforáiltear go sainráite sa Chonradh a chur ar leataobh.
Nasc na ngníomhartha agus na neamhghníomhartha atá i gceist leis na roghanna polaitiúla nó straitéiseacha arna ndéanamh i gcomhthéacs CBES agus a bhaineann le sainmhíniú agus cur chun feidhme CBES
Meabhraíonn an Chúirt, i gcomhthéacs scrúdú a dhéanamh ar dhlínse Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh caingean a bhaineann le gníomhartha nó neamhghníomhartha a thagann faoi CBES a éisteacht agus a chinneadh, gur gá a fháil amach, ar an gcéad dul síos, an dtagann an staid atá i gceist faoi cheann de na cásanna dá bhforáiltear san abairt dheireanach den dara fomhír d’Airteagal 24(1) CAE agus sa dara mír d’Airteagal 275 CFAE, ina gceadaítear an dlínse sin go sainráite (
11
). Murab amhlaidh an cás, is iomchuí, ar an dara dul síos, a mheasúnú an bhféadfaidh an dlínse sin a bheith bunaithe ar an imthosca nach bhfuil baint dhíreach idir na gníomhartha agus na neamhghníomhartha i dtrácht leis na roghanna polaitiúla nó straitéiseacha arna ndéanamh ag institiúidí, comhlachtaí agus gníomhaireachtaí an Aontais i gcomhthéacs CBES, agus go háirithe an Comhbheartas Slándála agus Cosanta (CBSC) (
12
). Mar sin, má tá Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh inniúil measúnú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht gníomhartha nó neamhghníomhartha nach bhfuil baint dhíreach acu leis na roghanna polaitiúla nó straitéiseacha sin nó chun iad a léiriú, níl na hinniúlachtaí sin aici má tá na gníomhartha nó na neamhghníomhartha sin nasctha go díreach le roghanna polaitiúla nó straitéiseacha sin (
13
).
I ndáil leis sin, scrúdaíonn an Chúirt Bhreithiúnais an measúnú a rinne an Chúirt Ghinearálta (
14
), agus anailís shonrach á déanamh aici ar gach ceann de na gníomhartha agus de na neamhghníomhartha a thagann faoi CBES, agus go háirithe CBSC, a chumhdaítear leis an gcaingean arna tionscnamh ag KS agus KD. (
15
)
Sa chéad áit, sa chás seo, dealraíonn sé ón ordú atá faoi achomharc gur chinn an Chúirt Ghinearálta nár tháinig an t-achomharc seo faoi na cásanna ina bhforáiltear go sainráite i bhforálacha na gConarthaí go bhfuil dlínse ag Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh in ábhair a bhaineann le CBES, nach bhfuil faoi dhíospóid sna hachomhairc seo. Sa dara háit, chinn an Chúirt Ghinearálta, go bunúsach, go raibh baint dhíreach ag na gníomhartha agus na neamhghníomhartha dá dtagraítear sa chaingean sin (
16
) leis an mbeartas sin, ag féachaint dá gcineál polaitiúil agus straitéiseach agus dá nasc le sainmhíniú agus cur chun feidhme CBES, agus sin an fáth ar dhearbhaigh sí nach raibh dlínse aici an chaingean chéanna a éisteacht agus a chinneadh.
Maidir leis sin, tugann an Chúirt dá haire, ar an gcéad dul síos, go bhfuil nasc díreach idir na hacmhainní a chuirtear ar fáil do mhisean CBES, agus go háirithe do mhisean CBSC, agus na roghanna polaitiúla nó straitéiseacha a dhéantar i gcomhthéacs CBES, mar a chinn an Chúirt Ghinearálta go cuí.
Os a choinne sin, rinne an Chúirt Ghinearálta earráid dlí nuair a mheas sí gur saincheist pholaitiúil nó straitéiseach maidir le sainmhíniú agus cur chun feidhme CBES a bhí san easpa foirne leordhóthanaí a líomhnaíodh. Is ionann cumas mhisean Eulex Kosovo foireann a fhostú (
17
) agus gníomh bainistíochta ó lá go lá atá mar chuid de chur chun feidhme shainordú an mhisin. Dá bhrí sin, níl na cinntí arna nglacadh ag Eulex Kosovo maidir le roghnú an phearsanra a fhostaíonn an misean sin nasctha go díreach leis na roghanna polaitiúla nó straitéiseacha a dhéanann an misean sin faoi chuimsiú CBES.
Ar an dara dul síos, tagann an Chúirt Bhreithiúnais ar an gconclúid chéanna go ndearna an Chúirt Ghinearálta earráid dlí a mhéid a bhaineann le heaspa forálacha lena bhforáiltear do chúnamh dlíthiúil in imeachtaí os comhair an Phainéil Athbhreithnithe. Baineann an chuid sin den chaingean arna tionscnamh ag KS agus KD le rialacha nós imeachta an choiste sin, nach bhfuil baint dhíreach acu leis na roghanna polaitiúla nó straitéiseacha a dhéantar i gcomhthéacs CBES.
Ar an gcaoi chéanna, maidir le heaspa cumhachtaí cur chun feidhme a thugtar don Phainéal Athbhreithnithe nó leigheasanna dlí i leith na sáruithe a d’aimsigh an Painéal sin, deir an Chúirt, ag brath ar na cuspóirí lenar rialaíodh cruthú Mhisean Eulex Kosovo (
18
), nach bhfuil baint dhíreach ag an gcinneadh maidir le gníomhartha agus neamhghníomhartha an mhisin sin a chur faoi réir sásra athbhreithnithe lena gcomhlíontar na caighdeáin sin leis na roghanna polaitiúla nó straitéiseacha a bhaineann leis an misean sin, ach le gné dá bhainistíocht riaracháin amháin.
Ar an tríú dul síos, cuireann an Chúirt in iúl go mbaineann an easpa beart ceartaitheach chun na sáruithe ar chearta bunúsacha arna n-aimsiú ag an bPainéal a leigheas agus an easpa scrúdaithe thromchúisigh dhlíthiúil ar chás KD le mainneachtain bearta aonair a ghlacadh a bhaineann le cásanna sonracha KS agus KD agus, dá bhrí sin, nach mbaineann siad go díreach leis na roghanna polaitiúla nó straitéiseacha a rinneadh i gcomhthéacs CBES. Is amhlaidh atá i gcás dhearbhú na Comhairle agus SEGS go ndearna an misean sin a dhícheall na coireanna atá i gceist a imscrúdú. Dá bhrí sin, rinne an Chúirt Ghinearálta earráid dlí freisin maidir leis na gnéithe sin den chaingean.
Os a choinne sin, ar an gceathrú dul síos, tá baint dhíreach ag an gcinneadh sainordú feidhmiúcháin misin CBES, agus go háirithe misean CBSC, a chúlghairm le roghanna polaitiúla nó straitéiseacha den sórt sin a dhéantar i gcomhthéacs CBES, de réir bhrí Airteagal 28(1) agus Airteagal 43(2) CAE. Dá bhrí sin, ní dhearna an Chúirt Ghinearálta earráid dlí nuair a dhearbhaigh sí nach raibh dlínse aici rialú a thabhairt ar na gearáin maidir le sainordú feidhmiúcháin Eulex Kosovo a chúlghairm le Cinneadh 2018/856 (
19
).
An chaingean os comhair na Cúirte Ginearálta
Déanann an Chúirt Bhreithiúnais, agus í den tuairim nach bhfuil an fhaisnéis is gá aici chun breithiúnas críochnaitheach a thabhairt ar na saincheisteanna maidir le do-ghlacthacht a d’ardaigh an Chomhairle, an Coimisiún agus SEGS nó ar thuillteanais na caingne arna tionscnamh ag KS agus KD, an cás a tharchur ar ais chuig an gCúirt Ghinearálta chun rialú a thabhairt ar inghlacthacht agus, de réir mar a bheidh, ar shubstaint na caingne sin agus ar an iarraidh ar rochtain ar OPLAN Eulex Kosovo.
(
1
)	Ordú Chúirt Ghinearálta an Aontais Eorpaigh an 10 Samhain 2021, KS agus KD v an Chomhairle agus páirtithe eile (T-771/20, EU:T:2021:798).
(
2
)	Tá an t-ordú thuasluaite ar neamhní sa mhéid is gur dhírigh chaingean KS agus KD, go háirithe, ar roinnt cearta bunúsacha a shárú chomh maith le mí-leithreasú nó mí-úsáid cumhachta feidhmiúcháin arna ndéanamh ag comhlacht agus institiúidí de chuid an Aontais. Diúltaítear do na hachomhairc don chuid eile.
(
3
)	Faoin bhforáil sin, ‘[n]í bheidh dlínse ag Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh maidir leis na forálacha [a bhaineann le CBES], seachas a dlínse chun faireachán a dhéanamh ar chomhlíonadh Airteagal 40 [CAE] agus chun athbhreithniú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht cinntí áirithe dá bhforáiltear sa dara mír d’Airteagal 275 [CFAE].
(
4
)	Faoi théarmaí Airteagal 275 CFAE, ‘[n]í bheidh dlínse ag Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh i ndáil leis na forálacha a bhaineann le [CBES], ná maidir leis na gníomhartha a ghlacfar bunaithe ar na forálacha sin. Ar a shon sin, beidh dlínse ag an gCúirt chun faireachán a dhéanamh maidir le comhlíonadh Airteagal 40 [CAE] agus chun rialú a thabhairt ar imeachtaí, arna dtionscnamh i gcomhréir leis na coinníollacha atá leagtha síos sa cheathrú mír d'Airteagal 263 [CFAE], a dhéanann athbhreithniú ar dhlíthiúlacht na gcinntí lena bhforáiltear do bhearta sriantacha in aghaidh daoine nádúrtha nó dlítheanacha, arna nglacadh ag an gComhairle ar bhonn Chaibidil 2 de Theideal V [CFAE].’
(
5
)	Gníomhaíocht Chomhpháirteach 2008/124/CBES ón gComhairle an 4 Feabhra 2008, maidir le Misean Smachta Reachta an Aontais Eorpaigh sa Chosaiv, EULEX KOSOVO (IO 2008 L 42, lch. 92).
(
6
)	An Coinbhinsiún chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint, a síníodh sa Róimh an 4 Samhain 1950.
(
7
)	Ordú an 14 Nollaig 2017, KS v an Chomhairle agus páirtithe eile (T‑840/16, EU:T:2017:938).
(
8
)	Foráiltear leis an Airteagal seo: ‘Ní dhéanfaidh cur chun feidhme [CBES] difear do chur i bhfeidhm na nósanna imeachta agus do raon chumhachtaí na n-institiúidí dá bhforáiltear sna Conarthaí chun na hinniúlachtaí Aontais dá dtagraítear in Airteagail 3 go 6 [CFAE] a fheidhmiú. Mar an gcéanna, ní dhéanfaidh cur chun feidhme na mbeartas atá liostaithe sna hAirteagail sin difear do chur i bhfeidhm na nósanna imeachta agus do raon chumhachtaí na n-institiúidí a leagtar síos sna Conarthaí chun na hinniúlachtaí Aontais faoin gCaibidil seo a fheidhmiú.’
(
9
)	Arna léamh i bhfianaise Airteagal 47 den Chairt, Airteagal 6(1) agus Airteagal 13 de ECHR mar aon le hAirteagal 2, Airteagal 3(5), agus Airteagail 6, 19, 21 agus 23 CAE.
(
10
)	Breithiúnas an 25 Márta 2021, Carvalho agus páirtithe eile v an Pharlaimint agus an Chomhairle, (C-565/19 P, EU:C:2021:252, míreanna 69 agus 78).
(
11
)	Breithiúnais an 28 Márta 2017, Rosneft (C-72/15, EU:C:2017:236, mír 60), agus an 6 Deireadh Fómhair 2020, Bank Refah Kargaran v an Chomhairle (C-134/19 P, EU:C:2020:793, mír 27).
(
12
)	Mar is léir ó chásdlí na Cúirte mar thoradh ar mhír 49 de bhreithiúnas an 12 Samhain 2015, Elitaliana v Eulex Kosovo (C-439/13 P, EU:C:2015:753), ar mhír 55 de bhreithiúnas an 19 Iúil 2016, H v an Chomhairle agus páirtithe eile (C-455/14 P, EU:C:2016:569), agus ar mhír 66 de bhreithiúnas an 25 Meitheamh 2020, Satcen v KF (C-14/19 P, EU:C:2020:492).
(
13
)	Dá bhrí sin, níl aon dlínse ag Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh chun measúnú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht nó léiriú a dhéanamh ar ghníomhartha nó neamhghníomhartha a bhfuil baint dhíreach acu le sainmhíniú, stiúradh agus cur chun feidhme CBES, agus go háirithe CBSC, eadhon, go háirithe, leasanna straitéiseacha an Aontais a shainaithint agus na gníomhaíochtaí atá le déanamh agus na seasaimh atá le glacadh ag an Aontas agus treoirlínte ginearálta CBES araon a shainiú, de réir bhrí Airteagail 24 go 26, 29, 28, 37, 38, 42 agus 43 CAE.
(
14
)	Léirítear an measúnú sin i míreanna 28 agus 39 den ordú atá faoi achomharc.
(
15
)	Chun é sin a dhéanamh, cuireann an Chúirt san áireamh go gceanglaítear le cuspóir na deimhneachta dlíthiúla nach gcuirtear iallach ar bhreithiúnacht de chuid an Aontais substaint an cháis a scrúdú chun a dlínse a bhunú.
(
16
)	Tá na gníomhartha agus na neamhghníomhartha sin luaite i mír 20 den bhreithiúnas. Is iad:
mainneachtain imscrúduithe leordhóthanacha a dhéanamh ar ghabháil ar iarraidh agus ar dhúnmharú baill de theaghlaigh KS agus KD, mar gheall ar easpa acmhainní riachtanacha agus fhoireann leordhóthanach an mhisin sin chun a shainordú feidhmiúcháin a fheidhmiú;
easpa forálacha lena lena bhforáiltear do chúnamh dlíthiúil i bhfabhar iarratasóirí incháilithe in imeachtaí os comhair an Phainéil Athbhreithnithe agus bunú an Phainéil Athbhreithnithe sin gan an chumhacht aige a chinntí a fhorfheidhmiú nó leigheas a sholáthar ar na sáruithe a aimsíodh;
mainneachtain bearta ceartaitheacha a ghlacadh chun na sáruithe dá dtagraítear sa chéad fhleasc agus sa dara fleasc a leigheas go hiomlán nó go páirteach, agus gur tharraing Eulex Kosovo aird an Aontais Eorpaigh ar thorthaí an Phainéil Athbhreithnithe;
mí-úsáid nó drochúsáid cumhachta feidhmiúcháin ag an gComhairle agus ag SEGS, lena n-áirítear a ndearbhú go raibh a dhícheall déanta ag Eulex Kosovo imscrúdú a dhéanamh ar fhuadach agus dúnmharú dóchúil fhear céile KS agus dúnmharú fhear céile agus mhac KD;
mí-úsáid maidir le cumhacht feidhmiúcháin, nó mainneachtain lena úsáid i gceart, trí dheireadh a chur le sainordú feidhmiúcháin Eulex Kosovo le Cinneadh (CBES) 2018/856 ón gComhairle an 8 Meitheamh 2018 lena leasaítear Gníomhaíocht Chomhpháirteach 2008/124 maidir le Misean Smachta Reachta an Aontais Eorpaigh sa Chosaiv (IO 2018 L 146, lch. 5), fad is a bhí na sáruithe a luaitear sa chéad agus sa dara fleasc fós ann;
mí-úsáid nó drochúsáid cumhachta feidhmiúcháin mar gheall ar mhainneachtain a chinntiú go raibh cás KD, cás prima facie coireachta cogaidh, le bunús maith, ina ábhar d’athbhreithniú atá ceart de réir an dlí ag Eulex Kosovo agus/nó ag Oifig an Ionchúisitheora Speisialta le haghaidh imscrúdú agus ionchúisimh os comhair Shain‑Dlísheomra na Cosaive.
(
17
)	Eascraíonn an cumas sin ó fhoclaíocht Airteagal 15a de Ghníomhaíocht Chomhpháirteach 2008/124, arna leasú le Cinneadh 2014/349/CBES ón gComhairle an 12 Meitheamh 2014 (IO 2014 L 174, lch. 42).
(
18
)	Féach Airteagail 1 agus 2 de ghníomhaíocht Chomhpháirteach 2008/124.
(
19
)	Cuireadh deireadh leis an gCinneadh sin le hoibleagáid an mhisin sin, a chumhdaítear in Airteagal 3(d) de Ghníomhaíocht Chomhpháirteach 2008/124, chun a áirithiú go ndéanfar coireanna áirithe ‘a imscrúdú, a ionchúiseamh, a bhreithniú agus smachtbhannaí a fhorchur ina leith go cuí’.