KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
BOT
ippreżentati fit-28 ta’ Jannar 2016 (1)
Kawża C‑81/15
Kapnoviomichania Karelia AE
vs
Ypourgos Oikonomikon
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mis-Symvoulio tis Epikrateias (Kunsill tal-Istat, il-Greċja)]
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Tassazzjoni – Dazju tas-sisa –Direttiva 92/12/KEE – Responsabbiltà tal-magazziniera approvati – Possibbiltà għall-Istati Membri li jagħmlu lill-magazziniera approvati responsabbli in solidum għall-ħlas tas-sanzjonijiet pekunjarji imposti fuq il-kuntrabandisti”
1.        Din it-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni, fid-dawl tal-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ proporzjonalità, tad-Direttiva tal-Kunsill 92/12/KEE, tal-25 ta’ Frar 1992, dwar l-arranġamenti ġenerali għall-prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa u dwar iż-żamma, ċaqliq u mmonitorjar ta’ dan it-tip ta’ prodotti (2), kif emendata bid-Direttiva tal-Kunsill 92/108/KEE, tal-14 ta’ Diċembru 1992 (3).
2.        B’mod partikolari, din it-talba, ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn Kapnoviomichania Karelia AE (4) u l-Ypourgos Oikonomikon (Ministru tal-Finanzi), tqajjem il-kwistjoni jekk magazzinier approvat jistax jiġi ddikjarat responsabbli in solidum għall-ħlas tas-sanzjonijiet pekunjarji imposti fuq persuni ddikjarati responsabbli ta’ kuntrabandu ta’ prodotti tat-tabakk imqiegħda f’arranġament ta’ sospensjoni.
3.        F’dawn il-konklużjonijiet, jien ser insostni li d-Direttiva 92/12 għandha tiġi interpretata fis-sens li, fid-dawl tal-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari dawk tal-legalità tar-reati u tal-pieni u ta’ responsabbiltà personali, hija ma tipprekludix li, fil-każ ta’ ħruġ irregolari tal-merkanzija mill-arranġament ta’ sospensjoni minħabba reat ta’ kuntrabandu mwettaq matul it-trasport, il-magazzinier approvat konsenjatur jiġi ddikjarat responsabbli in solidum għall-ħlas tal-multi doganali imposti fuq l-awturi tal-kuntrabandu, sakemm tali sistema ta’ responsabbiltà in solidum, li għanda kwalità kriminali, tkun espressament prevista mil-leġiżlazzjoni nazzjonali u, jekk hija tkun ibbażata fuq preżunzjoni ta’ proprjetà jew detenzjoni tal-merkanzija mill-magazzinier approvat u tar-rappreżentazzjoni tiegħu mill-awturi tal-kuntrabandu, dik il-preżunzjoni ma jkollhiex natura inkonfutabbli li ċċaħħad lill-magazzinier approvat mill-possibbiltà li jeħles mir-responsabbiltà billi juri li huwa ma wettaq ebda ksur. Għandha tkun il-qorti tar-rinviju li tivverifika, billi tieħu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi ta’ dritt u ta’ fatt kollha rilevanti, jekk is-sistema inkwistjoni fil-kawża prinċipali tissodisfax dawn ir-rekwiżiti.
I –    Il-kuntest ġuridiku
A –    Id-dritt tal-Unjoni
4.        Id-Direttiva 92/12, fis-seħħ fid-data tal-fatti fil-kawża prinċipali, ġiet imħassra b’effett mill-1 ta’ April 2010 bid-Direttiva 2008/118/KE (5).
5.        L-Artikolu 4(a) tad-Direttiva 92/12, li, skont l-Artikolu 3(1) tagħha huwa applikabbli għat-tabakk maħdum, jiddefinixxi l-magazzinier awtorizzat bħala “persuna naturali jew legali awtorizzata mill-awtoritajiet kompetenti ta’ Stat Membru li tipproduċi, tipproċessa, iżżomm, tirċievi jew tibgħat prodotti fil-kors tan-negozju tagħha, bid-dazju tas-sisa jiġi sospiż taħt arranġament ta’ magazzinaġġ tat-taxxa”.
6.        L-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva kien jipprovdi:
“Id-dazju tas-sisa għandu jsir dovut fiż-żmien tar-rilaxx għall-konsum jew meta jiġu rekordjati nuqqasijiet li għandhom ikunu soġġetti għad-dazju tas-sisa skond l-Artikolu 14(3).
Rilaxx għall-konsum ta’ prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa għandha tfisser:
a)      kull tluq, inkluż tluq irregolari, minn arranġament ta’ sospensjoni;
[…]”
7.        L-Artikolu 13(a) tal-imsemmija direttiva kien jipprovdi li l-magazzinier approvat huwa meħtieġ “jipprovdi […] garanzija obbligatorja li tkun tkopri ċ-ċaqliq, li l-kondizzjonijiet tiegħu [tagħha] għandhom jiġu stabbiliti mill-awtoritajiet tat-taxxa ta’ l-Istati Membri fejn ikun awtorizzat il-maħżen tal-merkanzija”.
8.        L-Artikolu 15 tad-Direttiva 92/12 kien jipprovdi:
“[…]
3.      Ir-riskji inerenti maċ-ċaqliq intra-Komunitarju għandhom ikunu koperti bil-garanzija provduta mill-magazzinier awtorizzat tad-dispaċċ kif hemm provdut fl-Artikolu 13, jew jekk ikun meħtieġ, b’garanzija fliemkien u in solidu li tkun torbot kemm lill-konsenjatur u lit-trasportatur. Fejn xieraq, l-Istati Membri għandhom jeħtieġu lill-konsenjatarju li jipprovdi garanzija.
Ir-regoli dettaljati tal-garanzija għandhom jiġu stabbiliti mill-Istati Membri. Il-garanzija għandha tkun valida mal-Komunità kollha.
4.      Mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjoni ta’ l-Artikolu 20, ir-responsabbiltà tal-magazzinier awtorizzat ta’ dispaċċ u, jekk tinqala’ l-ħtieġa, dik tat-trasportatur tista’ tiġi biss ippruvata permezz tal-prova li l-konsenjatarju [kunsinnatarju] ikun wassal il-prodotti, b’mod partikolarment [partikolari] mid-dokument mehmuża […]”
9.        L-Artikolu 20 tal-imsemmija direttiva kien jipprovdi:
“1.      Fejn tkun saret xi irregolarità jew xi reat fil-kors taċ-ċaqliq li jkun jinvolvi il-ħlas ta’ dazju tas-sisa, id-dazju tas-sisa għandu jkun dovut fl-Istat Membru fejn ikun sar ir-reat jew l-irregolarità mill-persuna naturali jew legali li tkun iggarantit il-ħlas tad-dazju tas-sisa skond l-Artikolu 15(3), mingħajr preġudizzju għat-teħid ta’ proċeduri kriminali.
[…]
3.      […]L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa biex jitrattaw kull ksur jew irregolarità u jimponi pieni effettivi.
[…]”
B –    Il-liġi Griega
10.      Il-Liġi 2127/1993, dwar l-armonizzazzjoni mad-Dritt Komunitarju tat-tassazzjoni tal-prodotti tal-petrol, tal-alkoħol etiliku u tax-xorb alkoħoliku, kif ukoll tat-tabakk maħdum, u dispożizzjonijiet oħra (6), ittrasponiet id-Direttiva 92/12 fil-liġi Griega.
11.      Skont l-Artikolu 67(5) ta’ din il-liġi:
“Kull frodi jew tentattiv ta’ frodi fil-ħlas tas-sisa u dazji oħra kif ukoll in-nuqqas ta’ osservanza tal-formalitajiet stabbiliti mil-liġi bl-għan li jiġi evitat il-ħlas ta’ dik is-sisa u dazji oħra għandhom jikkostitwixxu kuntrabandu fis-sens tal-Artikoli 89 et sequitur tal-Liġi 1165/1918 dwar il-Kodiċi Doganali [iktar ’il quddiem il-“Kodiċi Doganali”]; dawn l-atti għandhom iwasslu sabiex ikollha titħallas it-taxxa addizzjonali stabbilita b’dawk l-artikoli, anki fil-każ li l-awtoritajiet kompetenti ma jikkunsidrawx li ġew issodisfatti l-kundizzjonijiet għal kuntrabandu kriminali.”
12.      L-Artikolu 97(3) u (5) tal-Kodiċi Doganali jipprovdi:
“3.   […] il-persuni kollha li jirriżultaw li pparteċipaw fil-ksur doganali fis-sens tal-Artikolu 89(2) ta’ dan il-Kodiċi jkunu suġġetti għall-ħlas prorata għall-grad tal-parteċipazzjoni ta’ kull wieħed minnhom u irrispettivament mill-proċeduri kriminali li huma jkunu suġġetti għalihom, flimkien u in solidum, ta’ taxxa addizzjonali li tista’ tvarja mid-doppju sa għaxar darbiet id-dazju tas-sisa u imposti oħra dovuti fir-rigward tal-oġġett tal-ksur […]
[…]
5.     Wara li jkun wettaq inkjesta amministrattiva id-[…] direttur tal-uffiċċju doganali kompetenti għandu jikteb u joħroġ, malajr kemm jista’ jkun, att motivat li permezz tiegħu jeżonera jew jidentifika, jekk ikun il-każ, lill-persuni responsabbli fis-sens ta’ dan il-Kodiċi, jistabbilixxi l-grad ta’ responsabbiltà ta’ kull wieħed, id-dazji doganali u taxxi oħra dovuti jew mitlufa fir-rigward tal-oġġett tal-kuntrabandu u jgħaddi biex jiġbor it-taxxa addizzjonali skont dan l-Artikolu kif ukoll, jekk ikun il-każ, id-dazji doganali u taxxi oħra mitlufa.”
13.      L-Artikolu 99(2) ta’ dan il-Kodiċi jipprovdi li d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 108 tal-imsemmi Kodiċi għandhom japplikaw ukoll, “b’analoġija”, għall-ksur doganali u li “n-nuqqas ta’ għarfien mill-persuni ċivilment responsabbli in solidum tal-intenzjoni tal-persuni li jkunu l-awturi primarji li jwettqu r-reat ma jeżonerax lil tal-ewwel mir-responsabbiltà tagħhom”.
14.      Skont l-Artikolu 100(1) tal-Kodiċi Doganali:
“Jikkostitwixxu kuntrabandu:
a)      l-importazzjoni fit-territorju tal-Istat jew l-esportazzjoni barra minn dak it-territorju, mingħajr awtorizzazzjoni bil-miktub tal-awtorità doganali kompetenti jew f’post jew fi żmien differenti minn dak awtorizzat minn dik l-awtorità, ta’ merkanzija suġġetta għal dak id-dazju meta tiġi importata, kemm bħala sisa, jew imposta jew dazju pagabbli lid-dwana, u
b)      kull azzjoni intiża sabiex iċċaħħad lill-Istat mill-imposti tad-dwana, sisa, taxxi u dazji oħra li għandhom jitħallsu lilu fuq il-merkanzija importata jew esportata, inkluż meta dawk l-atti jitwettqu fi żmien jew b’metodu ieħor li ma humiex dawk stabbiliti mil-liġi.”
15.      L-Artikolu 108 ta’ dan il-kodiċi jipprovdi:
“Il-Qorti Kriminali li quddiemha titressaq akkuża ta’ kuntrabandu tista’, fis-sentenza tagħha li biha tinstab ħtija, tiddikjara li l-proprjetarju jew id-destinatarju tal-oġġetti suġġetti għal kuntrabandu huma responsabbli flimkien, ċivilment u in solidum mal-persuna kkundannata, għall-ħlas tal-multa imposta u tal-ispejjeż kif ukoll, fuq talba tal-Istat jekk dan ikun ikkostitwixxa ruħu parti ċivili tas-somma li hija tkun stabbilixxiet; u dan japplika wkoll, anki jekk il-persuna koresponsabbli ma tkunx parti fil-proċedura kriminali, meta l-persuna ħatja tkun iddisponiet mill-oġġett tal-kuntrabandu bħala mandatarju, operatur jew rappreżentant tal-proprjetarju jew tad-destinatarju, tkun xi tkun in-natura ġuridika li taħtha jiġi ppreżentat dak il-mandat jew jinħeba; għalhekk hija irrilevanti l-kwistjoni jekk il-mandatarju jkunx aġixxa f’ismu proprju […], jekk huwa jkunx ippreżenta ruħu bħala proprjetarju tal-merkanzija jew bħala li għandu xi rabta legali oħra mal-merkanzija jew jekk ir-rappreżentanza effettiva tal-proprjetarju hijiex rappreżentanza speċjali jew ġenerali, ħlief jekk jista’ jiġi pprovat li l-persuni msemmija ma setax ikunu jafu bil-probabbiltà ta’ att ta’ kuntrabandu.”
II – Il-fatti li wasslu għall-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
16.      Karelia hija kumpannija tad-dritt Grieg li twettaq attività ta’ manifattura ta’ prodotti tat-tabakk, u għandha l-istatus ta’ magazzinier approvat.
17.      Wara li rċeviet ordni minn kumpannija Bulgara għal konsenja ta’ 760 kaxxa ta’ sigaretti, fid-9 ta’ Ġunju 1994, Karelia kienet iddepożitat dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni mal-uffiċċju tad-dwana.
18.      Madankollu, din il-merkanzija qatt ma waslet fid-destinazzjoni tagħha, u l-inkjesta mwettqa mill-uffiċċju tad-dwana kienet skopriet li t-trakk li fuqu kellha tinġarr il-merkanzija kien telaq lejn il-Bulgarija vojt mingħajr ebda tagħbija u li l-merkanzija kienet tgħabbiet fuq trakk ieħor. Matul dik l-inkjesta, id-direttur tal-esportazzjoni ta’ Karelia kien spjega li, wara l-ordni, huwa kien rċieva l-ħlas tas-somma ta’ EUR 82 000, ekwivalenti għall-valur tal-merkanzija, li huwa kien iddepożita fil-kont bankarju ta’ Karelia fil-Greċja. Min-naħa tiegħu, id-direttur ġenerali ta’ Karelia sostna li huwa ma kienx jaf jekk il-kumpannija Bulgara li għamlet l-ordni kinitx teżisti verament, għaliex il-kaos li kien jiggverna fil-Bulgarija f’dak li jikkonċerna l-kamra tal-kummerċ kien jirrendi kull sforz sabiex tiġi identifikata dik il-kumpannija inutli.
19.      Peress li ma nġabitx il-prova li l-merkanzija inkwistjoni ġiet esportata, kienet inġibdet il-garanzija bankarja li kienet ġiet ipprovduta minn Karelia sabiex tkopri l-ammont tad-dazju, jiġifieri GRD 114 726 750 drakma Griega (EUR 336 688.92).
20.      Iktar tard, l-awtoritajiet doganali kienu ħarġu att ta’ imputazzjoni dwar il-kuntrabandu ta’ 760 kaxxa ta’ sigaretti, li dwarha kienu indikaw bħala koawturi ta’ dan il-kuntrabandu b’mod partikolari l-persuni li kienu għamlu l-ordni għas-sigaretti f’isem il-kumpannija Bulgara mad-direttur tal-esportazzjoni ta’ Karelia. Intalab il-ħlas ta’ taxxa addizzjonali fl-ammont komplessiv ta’ 573 633 750 drakma Griega (GRD) (EUR 1 683 444.60) flimkien ma’ sisa addizzjonali fl-ammont ta’ GRD 9,880,000 (EUR 28 994.86) li kellhom jitqassmu bejn l-awturi tal-kuntrabandu. Permezz ta’ dak l-istess att, Karelia ġiet iddikjarata responsabbli in solidum, ċivilment, għall-ħlas ta’ dawn l-ammonti.
21.      Peress li din il-kumpannija ppreżentat rikors kontra l-att ta’ imputazzjoni, id-Dioikitiko Protodikeio Peiraia (Qorti Amministrattiva tal-Prim’Istanza ta’ Peiraia) laqgħet dan ir-rikors fuq il-bażi li ma kienet intweriet l-ebda relazzjoni ta’ mandat jew ta’ rappreżentazzjoni u lanqas xi rapport ġuridiku ieħor li jaħbi mandant bejn Karelia u l-awturi tal-kuntrabandu.
22.      Wara li l-Ypourgos Oikonomikon ippreżenta appell kontra din is-sentenza, id-Dioikitiko Efeteio Peiraia (Qorti Amministrattiva tal-Appell ta’ Peiraia) laqgħet dan l-appell filwaqt li naqset l-ammont tat-taxxa addizzjonali għal GRD 344 180 250 (EUR 336 688.91). Din il-Qorti ikkunsidrat li, sa fejn is-sigaretti kienu tqegħdu taħt arranġament ta’ sospensjoni, l-awturi tal-kuntrabandu kienu aġixxew bħala mandatarji ta’ Karelia li, fil-kwalità tagħha ta’ magazzinier approvat, kienet detentriċi tal-merkanzija u responsabbli waħidha għaċ-ċirkulazzjoni tagħhom sal-mument tal-esportazzjoni tagħhom, irrispettivament mill-kwalità li fiha l-kuntrabandisti kienu ddikjaraw li qegħdin jaġixxu (xufiera, intermedjarji, destinatarji, xerrejja, eċċ.).
23.      Karelia kienet ippreżentat appell kontra s-sentenza tad-Dioikitiko Efeteio Peiraia (il-Qorti tal-Appell Ammistrattiva ta’ Pirea).
24.      Fil-fehma tal-maġġoranza fi ħdan is-Symvoulio tis Epikrateias (Kunsill tal-Istat), ir-responsabbiltà in solidum tal-magazziniera approvati tirrigwarda mhux biss il-ħlas tas-sisa, iżda wkoll il-konsegwenzi pekunjarji l-oħra tal-kuntrabandu. Dan huwa l-każ irrispettivament minn kull ftehim speċjali bejn il-fornitur u l-akkwirent, bis-saħħa ta’ liema l-proprjetà tal-merkanzija li titqiegħed taħt arranġament ta’ sospensjoni tiġi ttrasferita lill-akkwirent, li jidħol responsabbli mit-trasport tagħha. Skont din l-opinjoni, is-sistema ta’ responsabbiltà miżjuda mqiegħda fuq il-magazzinier għandha l-iskop li tipprevjeni l-frodi fiskali għaliex tħeġġeġ ħafna lil dan il-professjonist sabiex jiżgura l-eżekuzzjoni xierqa tal-proċedura ta’ esportazzjoni, billi jieħu, fil-kuntest tar-relazzjonijiet kuntrattwali tiegħu, il-miżuri adegwati sabiex jipproteġi ruħu mir-riskju li jinżamm responsabbli in solidum. Din is-sistema tkun konformi mal-prinċipju ta’ proporzjonalità għaliex il-magazzinier għandu l-possibbiltà li jeħles mir-responsabbiltà tiegħu billi jipprova li huwa aġixxa f’bona fide u li huwa ħa l-miżuri adegwati kollha billi eżerċita d-diliġenza ta’ professjonist informat.
25.      Min-naħa l-oħra, fil-fehma tal-minoranza, il-magazzinier approvat jista’ jkun responsabbli in solidum biss għall-ħlas tad-dazju tas-sisa u mhux ukoll għall-ħlas tas-sanzjonijiet pekunjarji imposti fuq il-kuntrabandisti. Fil-fatt, minn naħa, il-magazzinier approvat jitqies legalment bħala l-proprjetarju tal-merkanzija li jkollu f’idejh, li tinħareġ mill-maħżen fiskali u li tintbagħat fi Stat terz taħt arranġament ta’ sospensjoni, sakemm din tasal fid-destinazzjoni regolari tagħha jew sakemm toħroġ mit-territorju tal-Unjoni Ewropea, u min-naħa l-oħra, ma jistax legalment jiġi preżunt li l-persuni fiżiċi involuti, tkun xi tkun il-kwalità tagħhom, fiċ-ċirkulazzjoni tal-merkanzija jkunu qegħdin jaġixxu fil-kwalità ta’ mandatarji jew rappreżentanti ta’ dan il-magazzinier approvat.
26.      Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li s-Symvoulio tis Epikrateias (Kunsill tal-Istat) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari segwenti:
“Id-Direttiva 92/12/KEE, interpretata fid-dawl tal-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni u b’mod partikolari tal-prinċipji ta’ effettività tad-dritt tal-Unjoni, ta’ ċertezza legali u ta’ proporzjonalità, għandha tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi l-applikazzjoni għal każ bħal dak f’din il-kawża ta’ dispożizzjoni leġiżlattiva bħall-Artikolu 108 tal-Kodiċi Doganali Grieg, li tipprovdi li min għandu maħżen awtorizzat ta’ prodotti, li ċċirkulaw taħt reġim ta’ sospensjoni tas-sisa mill-maħżen fiskali tiegħu u li ħarġu irregolarment barra mill-imsemmija skema minħabba kuntrabandu, jista’ jiġi ddikjarat responsabbli in solidum għall-ħlas ta’ multi amministrattivi għal kuntrabandu, irrispettivament mill-fatt jekk jew mhux, fil-mument tat-twettiq tal-ksur, l-assi miżmuma taħt il-liġi privata u, barra minn hekk, irrispettivament minn jekk l-awturi tal-ksur, involuti f’dan it-traffiku, ikkonkludewx jew le ma’ min għandu l-maħżen awtorizzat relazzjoni kuntrattwali speċjali fejn jirriżulta li dawn kienu jaġixxu bħala mandatarji tagħha?”
III – Analiżi tiegħi
27.      Bid-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk id-Direttiva 92/12, moqrija fid-dawl tal-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, u b’mod partikolari tal-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ proporzjonalità, għandhiex tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi li dispożizzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li bis-saħħa tagħha l-magazzinier approvat konsenjatur jista’ jiġi ddikjarat responsabbli in solidum għall-ħlas tat-taxxa addizzjonali dovuta f’każ ta’ reat imwettaq waqt iċ-ċirkolazzjoni tal-prodotti taħt sospensjoni tad-dazju tas-sisa, meta dan id-dazju jkun dovut, anki jekk dan il-magazzinier ma jkunx, skont id-dritt privat nazzjonali, detentur ta’ dawn il-prodotti fil-mument tal-għemil tar-reat u jekk huwa ma jkunx kuntrattwalment marbut mal-awtur tiegħu, li ma jistax jitqies li aġixxa bħala mandatarju tiegħu.
28.      Din il-kawża tqajjem il-kwistjoni jekk id-Direttiva 92/12 tipprojbixxix lill-Istati Membri milli jgħabbu lill-magazzinier approvat konsenjatur b’responsabbiltà in solidum mingħajr ħtija għall-ħlas tal-penali dovuti mill-awturi ta’ kuntrabandu ta’ prodotti tat-tabakk li jkunu jiċċirkolaw taħt sistema ta’ sospensjoni.
29.      Skont ġurisprudenza stabbilita, għall-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem tagħha, iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li tifforma parti minnha (7).
30.      Fir-rigward tal-istruttura ġenerali tad-Direttiva 92/12, għandu jiġi enfasizzat ir-rwol ċentrali rriżervat lill-magazziniera approvati fil-kuntest tal-proċedura ta’ ċirkulazzjoni tal-prodotti suġġetti għas-sisa taħt arranġament ta’ sospensjoni, li hija kkaratterizzata mill-fatt li d-dazju tas-sisa li jolqot il-prodotti li jidħlu f’din is-sistema jkun għadu mhux dovut, minkejja li l-fatt li jiġġenera l-impożizzjoni jkun diġà twettaq (8).
31.      Bħala korrispettiv għall-permess li jipproduċi, li jipproċessa, li jżomm, li jirċievi jew li jibgħat prodotti suġġetti għas-sisa taħt sistema ta’ sospensjoni tal-imposti f’maħżen fiskali, il-magazzinier approvat għandu, qabel kollox, skont l-Artikolu 15(3) ta’ din id-direttiva, jipprovdi garanzija li tkopri r-riskji involuti fiċ-ċirkolazzjoni ta’ dawn il-prodotti.
32.      Jirriżulta, imbagħad, mill-Artikolu 15(4) tad-Direttiva 92/12 li l-magazzinier approvat jista jeħles mir-responsabbiltà biss bil-clearance tal-arranġament ta’ sospensjoni riżultanti mill-prova li l-prodotti waslu għand id-destinatarju, liema prova tiġi stabbilita, b’mod partikolari, mid-dokument ta’ akkumpanjament, li kopja tiegħu għandha tintbagħat lill-konsenjatur mill-uffiċċju doganali ta’ ħruġ fl-Unjoni. Barra minn hekk, b’applikazzjoni tal-Artikolu 14(1) ta’ din id-direttiva, huwa jista’ jiġi eżentat mid-dazju fir-rigward tat-telf li jseħħ taħt l-arranġamenti ta’ sospensjoni biss jekk juri li dan it-telf huwa attribwibbli għal ġrajjiet aċċidentali jew ta’ force majeure jew inerenti għan-natura tal-prodotti.
33.      Finalment, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 20(1) tal-imsemmija Direttiva jimponi fuq il-magazzinier approvat l-obbligu tal-ħlas tas-sisa f’każ ta’ irregolarità jew reat li jitwettqu matul iċ-ċaqliq tal-prodotti taħt arranġament ta’ sospensjoni.
34.      Mill-qari flimkien tad-dispożizzjonijiet imsemmija fit-tliet punti preċedenti ta’ dawn il-konklużjonijiet jirriżulta li d-Direttiva 92/12 tistabbilixxi sistema ta’ responsabbiltà għar-riskju, fuq il-magazzinier approvat, li huwa jista’ jeħles minnha biss billi jressaq il-prova ta’ force majeure. Skont din is-sistema, il-magazzinier approvat huwa indikat bħala l-persuna responsabbli għar-riskji kollha involuti fiċ-ċaqliq tal-prodotti suġġetti għad-dazju taħt sospensjoni tal-imposti u għalhekk, konsegwentement, responsabbli għall-ħlas tad-dazju tas-sisa meta jitwettqu xi irregolarità jew xi reat fil-kors taċ-ċaqliq, li jwasslu sabiex dan isir dovut.
35.      Għandu jingħad ukoll li mill-Artikolu 15(3) u (4) tad-Direttiva 92/12 jirriżulta mingħajr ambigwità li r-responsabbiltà tal-magazzinier approvat konsenjatur għandha firxa wiesgħa ħafna u tkopri r-riskji kollha li jistgħu jseħħu matul il-kors taċ-ċirkulazzjoni tal-prodotti taħt sospensjoni. Mhux biss din ma tieqafx mal-bibien tal-maħżen fiskali li minnu l-magazzinier jibgħat il-prodotti tiegħu, iżda din ir-responsabbiltà tibqa’ fis-seħħ sakemm ma tinġabx il-prova li dawn waslu għand id-destinatarju tagħhom.
36.      Iċ-ċirkustanza li r-responsabbiltà tal-magazzinier approvat konsenjatur hija espressament ibbażata fuq il-kunċett tar-riskju u li, f’każ ta’ telf, hija ċċedi biss quddiem il-prova ta’ force majeure turi li din hija responsabbiltà oġġettiva, mhux ibbażata fuq il-ħtija pprovata jew preżunta tal-magazzinier, iżda fuq il-parteċipazzjoni tiegħu f’attività ekonomika. Billi hija l-kontroparti għad-dritt li jipproduċi, li jipproċessa, li jżomm, li jirċievi jew li jikkonsenja prodotti f’arranġament ta’ sospensjoni, din ir-responsabbiltà hija imposta fuq il-magazzinier approvat minħabba din il-kwalità tiegħu waħidha, irrispettivament minn jekk għadux jew le proprjetarju tal-merkanzija suġġetta għad-dazju jew, f’każ li tinstab xi irregolarità, jekk teżistix jew le rabta kuntrattwali mal-awtur tagħha. Dwar dan l-aħħar punt, għandu jiġi kkonstatat li t-twettiq ta’ reat ta’ kuntrabandu jista’ jitqies bħala r-realizzazzjoni ta’ riskju inerenti fiċ-ċaqliq tal-prodotti taħt sospensjoni tad-dazju tas-sisa, li l-magazzinier kien aċċetta meta ddeċieda li jikkonsenja dawn il-prodotti.
37.      Madankollu, għalkemm fl-Artikolu 15 tad-Direttiva 92/12 huwa espress f’termini ġenerali ħafna, l-obbligu tal-magazzinier approvat huwa limitat, kif jippreċiża l-Artikolu 20(1) ta’ din id-Direttiva, għall-ħlas tad-dazju tas-sisa li huwa impost fuq il-prodotti mibgħuta. Is-sistema ta’ responsabbiltà għar-riskju prevista mill-imsemmija Direttiva hija limitata għalhekk għall-obbligu għall-ħlas ta’ dan id-dazju, li għalih il-magazzinier approvat għandu jkun responsabbli f’każ ta’ irregolarità jew ta’ reat li jinvolvu l-ħlas tad-dazju. Min-naħa l-oħra, id-Direttiva 92/12 ma toħloqx sistema ta’ responsabbiltà in solidum li tirrendi lill-magazzinier approvat koresponsabbli għall-ħlas tas-sanzjonijiet pekunjarji deċiżi kontra l-awturi tar-reat stabbilit.
38.      B’hekk, fis-silenzju ta’ din id-direttiva, għandu jiġi stabbilit jekk l-Istati Membri jistgħux jestendu l-obbligi tal-magazzinier approvat billi jistitwixxu tali sistema ta’ responsabbiltà in solidum.
39.      L-ewwel argument favur tweġiba fl-affermattiv jista’ jinġibed mill-Artikolu 20(3) tal-imsemmija direttiva, li jħalli f’idejn l-Istati Membri l-inkarigu li jieħdu l-miżuri neċessarji sabiex jirrimedjaw għal kull reat jew irregolarità u li jimponu s-“sanzjonijiet effettivi” sabiex id-dejn fiskali, ladarba d-dazju tas-sisa jsir pagabbli, jiġi effettivament irkuprat. Din id-dispożizzjoni tista’ titqies bħala norma li tippermetti lill-leġiżlatur nazzjonali, billi b’mod partikolari tagħtih il-poter li jżid, fil-forma ta’ possibbiltà ta’ sanzjonijiet, il-firxa tar-responsabbiltà tal-magazzinier approvat billi jmorru lil hinn mill-obbligu, espressament previst mid-Direttiva 92/12, tal-ħlas tad-dazju tas-sisa.
40.      It-tieni argument f’dan l-istess sens jinsab fil-konstatazzjoni li, fil-qasam fiskali, ir-responsabbiltà in solidum ta’ persuna differenti minn dik responsabbli għall-ħlas tat-taxxa tikkostitwixxi mod klassiku sabiex jiġi ggarantit l-irkupru tat-taxxa u biex tiġi miġġielda l-frodi (9). Fil-qasam tad-dazju tas-sisa, l-obbligu fuq il-magazzinier approvat li jkun responsabbli in solidum għall-konsegwenzi pekunjarji tar-reati ta’ kuntrabandu jirrispondi għall-għan leġittimu tal-ġlieda kontra l-iżvilupp ta’ kummerċ illegali u jiġi żgurat li jittieħdu miżuri kontra l-kuntrabandu ta’ prodotti tat-tabakk li huma ta’ ħsara għas-saħħa.
41.      Għaldaqstant għandu jiġi konkluż li d-Direttiva 92/12 ma tipprekludix, fil-prinċipju, li l-Istati Membri jżidu r-responsabbiltà tal-magazzinier approvat billi jagħmluh responsabbli in solidum għall-konsegwenzi finanzjarji tar-reati konstatati fil-kors taċ-ċaqliq tal-prodotti taħt arranġament ta’ sospensjoni.
42.      Madankollu, fl-eżerċizzju tad-drittijiet ta’ sanzjoni mogħtija lilhom b’din id-direttiva, l-Istati Membri għandhom josservaw il-prinċipji ġenerali ta’ dritt li jiffurmaw parti mill-ordni ġuridiku tal-Unjoni.
43.      Il-prinċipji ġenerali li jirregolaw l-azzjoni tal-leġiżlatur nazzjonali jvarjaw skont jekk is-sistema ta’ responsabbiltà in solidum li huwa jistabbilixxi għandhiex titqies bħala sanzjoni li għandha natura kriminali jew le. Għalhekk, jien naħseb li huwa neċessarju li qabel kollox tiġi eżaminata din il-kwistjoni, billi nirrikorri għall-metodu ta’ analiżi li normalment jiġi segwit f’dan il-qasam.
44.      Fid-deċiżjoni dwar in-natura kriminali tal-proċedura li twassal għall-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet, il-Qorti tal-Unjoni tapplika tliet kriterji stabbiliti mill-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem għall-ewwel darba fis-sentenza tagħha Engel et vs Il-Pajjiżi l-Baxxi (10), bl-għan li tiddefinixxi l-kunċetti ta’ “akkuża kriminali”, ta’ “piena” u ta’ “proċedimenti kriminali” fis-sens, rispettivament, tal-Artikoli 6 u 7 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar il-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950, u 4(1) tal-Protokoll Nru 7 ta’ dik il-Konvenzjoni. L-ewwel kriterju huwa dak dwar il-klassifikazzjoni legali tal-ksur fid-dritt nazzjonali, it-tieni huwa dak dwar in-natura stess tal-ksur u t-tielet wieħed huwa dwar in-natura u l-grad ta’ severità tas-sanzjoni li l-persuna kkonċernata tista’ ġġarrab (11).
45.      L-applikazzjoni tal-kriterji li għadni kif infakkar twassalni sabiex nikkonkludi li s-sanzjonijiet imposti fuq il-magazzinier approvat bis-saħħa tas-sistema ta’ responsabbiltà in solidum prevista mid-dritt Grieg tinkwadra ruħha fil-qasam kważi-kriminali fid-dawl ta’ dawn il-kriterji. Għalkemm mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li din ir-responsabbiltà hija deskritta, fid-dritt Grieg, bħala “responsabbiltà ċivili” li “ma tikkostitwixxix sanzjoni amministrattiva”, u għalkemm il-Gvern Grieg jinnota li din ma għandhiex in-natura ta’ piena, iżda ta’ garanzija għall-ħlas tal-ammonti kkalkolati, għandu jiġi kkonstatat li r-reat doganali msemmi fl-Artikolu 89(2) tal-Kodiċi Doganali, li abbażi tiegħu tiġi imposta taxxa addizzjonali fuq il-persuni responsabbli, huwa ddefinit f’termini identiċi għar-reat kriminali ta’ kuntrabandu ddefinit fl-Artikolu 67(5) tal-Liġi 2127/1993. Għaldaqstant ma teżisti l-ebda distinzjoni bejn il-pieni doganali u r-reati kriminali, peress li r-responsabbiltà in solidum tal-magazzinier approvat hija bbażata fuq l-applikazzjoni, “b’analoġija” (12), tal-Artikolu 108 tal-Kodiċi Doganali, li jippermetti lill-qorti kriminali, fis-sentenza tagħha ta’ kundanna, li tiddikjara lill-proprjetarju tal-oġġetti suġġetti tal-kuntrabandu koresponsabbli in solidum mal-persuna kkundannata kriminalment għall-ħlas tal-multa. Barra minn hekk, kuntrarjament għad-dazju tas-sisa nnifsu, it-taxxa miżjuda imposta fuq il-magazzinier approvat tidher sew li hija waħda punittiva, għaliex tissanzjona n-nuqqas ta’ viġilanza u ta’ diliġenza suffiċjenti tiegħu, u preventiva, għaliex, fil-fehma tal-qorti tar-rinviju, hija taħseb sabiex tiggarantixxi l-effettività tal-multi imposti u biex tiżgura li l-operaturi ekonomiċi li japprofittaw mill-attività li fil-kuntest tagħha twettaq il-kuntrabandu jieħdu l-miżuri kollha sabiex jipprevjenu t-twettiq ta’ atti ta’ kuntrabandu (13). Issa, dawn iż-żewġ għanijiet ta’ repressjoni u dissważjoni tal-frodi fil-konfront tad-dazju tas-sisa huma karatteristiċi ta’ sanzjonijiet kriminali. Finalment, il-multi fiskali li għalihom il-magazzinier approvat jista’ jiġi ddikjarat responsabbli in solidum jistgħu jlaħqu ammonti sostanzjali, saħansitra sa’ għaxar darbiet it-taxxa dovuta (14).
46.      Fid-dawl tal-konstatazzjonijiet preċedenti, nikkonkludi li sistema ta’ responsabbiltà in solidum bħal dik prevista mid-dritt Grieg għandha natura kriminali u, konsegwentement, għandha tirrispetta l-prinċipji fundamentali li jirregolaw din il-materja. Dan iwassalni sabiex neżamina l-konformità ta’ din is-sistema mal-prinċipju ta’ ċertezza legali kif ukoll mal-prinċipju ta’ responsabbiltà personali.
47.      Nibda billi nfakkar l-iskeda ta’ analiżi ta’ dawn iż-żewġ prinċipji, kif jirriżultaw mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.
48.      Fl-ewwel lok, il-prinċipju ta’ ċertezza legali, li jifforma parti mill-ordni ġuridiku tal-Unjoni u huwa obbligatorju fuq kull awtorità nazzjonali inkarigata mill-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni jirrikjedi, b’mod partikolari, li r-regoli tad-dritt ikunu ċari, preċiżi u prevedibbli fl-effetti tagħhom, speċjalment meta huma jistgħu jkollhom konsegwenzi sfavorevoli fuq l-individwi u l-impriżi (15). Fil-qasam kriminali, dan il-prinċipju ġenerali jsib l-“espressjoni speċjali” tiegħu (16) fil-prinċipju ta’ legalità tar-reati u tal-pieni ggarantit mill-Artikolu 49(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, li jimplika li l-liġi tiddefinixxi b’mod ċar ir-reati u l-piena li jikkastigawhom, liema kundizzjoni tkun issodisfatta meta l-individwu jkun jista’ jsir jaf, minn qari tad-dispożizzjoni rilevanti u f’każ ta’ bżonn bl-għajnuna tal-interpretazzjoni mill-qrati, liema atti u ommissjonijiet jistgħu jwasslu għar-responsabbiltà kriminali tiegħu (17).
49.      Filwaqt li ppreċiżat il-portata tal-prinċipju ta’ legalità tar-reati u tal-pieni, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li dan ma jistax jiġi interpretat bħala li jagħmel illegali l-kjarifika gradwali tar-regoli tar-responsabbiltà kriminali permezz tal-interpretazzjoni tal-qrati minn kawża għal oħra, bil-kundizzjoni li r-riżultat ikun raġonevolment prevedibbli fil-mument li fih seħħ ir-reat, b’mod partikolari fid-dawl tal-interpretazzjoni mogħtija f’dak iż-żmien mill-ġurisprudenza relattiva għad-dispożizzjoni legali inkwistjoni (18).
50.      Dan il-prinċipju jimplika li ħadd ma jista’ jiġi akkużat jew ikkundannat għal piena li ma kinitx espressament prevista mil-liġi.
51.      Fit-tieni lok, il-prinċipju ta’ responsabbiltà personali, li jirriżulta mid-dritt kriminali, ifisser li persuna tista’ tinżamm responsabbli biss għall-atti tagħha stess. Diversi drabi, filwaqt li ħadet inkunsiderazzjoni n-natura kważi dissważiva tas-sanzjonijiet imposti wara t-twettiq ta’ ksur tar-regoli ta’ kompetizzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja applikat dan il-prinċipju għal dawn is-sanzjonijiet. B’hekk, fis-sentenza tagħha Il-Kummissjoni vs Anic Partecipazioni (19), din iddeċidiet li, fid-dawl tan-natura tal-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni kif ukoll tan-natura u l-grad ta’ severità tas-sanzjonijiet imposti fuqhom, ir-responsabbiltà għat-twettiq ta’ dawn il-ksur għandha natura personali (20).
52.      Abbażi tal-prinċipju ta’ responsabbiltà personali, il-persuna ddikjarata responsabbli in solidum għandha tkun tista’ teżonera ruħha mir-responsabbiltà tagħha billi turi li hija ħadet il-miżuri kollha sabiex tiżgura ruħha li l-operazzjoni sseħħ regolarment u li l-ħruġ irregolari tal-merkanzija mis-sistema ta’ sospensjoni kien dovut għal kawża li hija ma kellhiex kontroll fuqha.
53.      Għandu jiġi rrilevat, b’analoġija, li, filwaqt li bbażat ruħha fuq il-prinċipju ta’ proporzjonalità, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fil-qasam tat-taxxa fuq il-valur miżjud, li l-impożizzjoni ta’ responsabbiltà għall-ħlas ta’ din it-taxxa fuq persuna differenti minn dik taxxabbli, anki meta dik il-persuna tkun magazzinier fiskali approvat marbut bl-obbligi speċifiċi msemmija fid-Direttiva 92/12, mingħajr ma jkun permess lilu li jeħles minn dik ir-responsabbiltà billi jressaq il-prova li huwa kien totalment mingħajr kontroll fuq l-aġir ta’ din il-persuna taxxabbli, għandha titqies li hija inkompatibbli mal-prinċipju ta’ proporzjonalità. Il-Qorti tal-Ġustizzja ġġustifikat din id-deċiżjoni billi rrilevat li “jkun manifestament sproporzjonat li l-imsemmija persuna tintalab tħallas inkundizzjonalment għan-nuqqas ta’ ġbir ta’ taxxa kkawżat minn aġir ta’ terzi li huma taxxabbli li fuqhom hija ma teżerċita l-ebda influwenza” (21). Filwaqt li rreferiet għall-ġurisprudenza preċedenti tagħha, hija żiedet li, “li jkun meħtieġ li l-persuna li ma hijiex responsabbli għall-ħlas tat-taxxa tieħu kull miżura li tista’ tkun raġonevolment neċessarja min-naħa tagħha sabiex tiżgura ruħha li l-operazzjoni li hija twettaq ma twassalx għall-parteċipazzjoni tagħha fi frodi tat-taxxa, ma huwiex kontra l-liġi tal-Unjoni” (22).
54.      Għaldaqstant, fil-fehma tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-prinċipju ta’ proporzjonalità jirrikjedi li l-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħti possibbiltà effettiva lill-persuna mgħobbija bir-responsabbiltà in solidum li teħles minn dik ir-responsabbiltà tagħha billi turi li hija kienet in bona fide u li ma wettqet l-ebda nuqqas.
55.      Filwaqt li, fil-fehma tiegħi, huwa preferibbli li nibbażaw rwieħna fuq il-prinċipju ta’ responsabbiltà personali, fid-dawl tan-natura kważi kriminali ta’ sistema ta’ responsabbiltà in solidum bħal dik prevista mid-dritt Grieg li, kuntrarjament għas-sistema ta’ responsabbiltà in solidum li teżisti fil-qasam tat-taxxa fuq il-valur miżjud, ma ssib l-ebda bażi testwali fid-dritt tal-Unjoni, l-applikazzjoni ta’ dan il-prinċipju twassal għal riżultat identiku għal dak miksub bl-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ proporzjonalità.
56.      Issa, fir-rigward tar-rekwiżiti tal-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ responsabbiltà personali, tibqa’ inċertezza dwar il-portata tal-liġi Griega li tirriżulta kemm minn ċerta ambigwità fit-termini użati kif ukoll mill-interpretazzjoni li jidher li ngħatat lilha mill-qrati nazzjonali.
57.      Fil-fatt, ir-responsabbiltà tal-magazzinier approvat konsenjatur jidher li ġiet ibbażata fuq id-dispożizzjonijiet flimkien tal-Liġi Nru 2127/1993 u tal-Artikoli 89(2), 97(3), 99(2), u 108 tal-Kodiċi Doganali. Issa, mill-kliem ta’ dan l-aħħar artikolu, iċċarati bl-ispjegazzjonijiet fid-deċiżjoni tar-rinviju, jirriżulta li l-leġiżlazzjoni Griega tistabbilixxi responsabbiltà in solidum fil-każ ta’ reat ta’ kuntrabandu biss fil-konfront tal-proprjetarju tal-oġġetti tar-reat jew tad-destinatarju tagħhom, u dan, barra minn hekk, bil-kundizzjoni li l-awtur tar-reat ikun aġixxa fil-kwalità ta’ mandatarju, ta’ operatur jew ta’ rappreżentant tal-proprjetarju jew tad-destinatarju.
58.      Għalhekk, id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 108 tal-Kodiċi Doganali jippermettu li jiġi mfittex is-sid jew id-destinatarju tal-prodotti biss u ma jsemmux espressament il-magazzinier approvat li ma jkunx żamm il-proprjetà.
59.      Għalhekk jidher li huwa biss bis-saħħa ta’ preżunzjoni pretorjana li tgħid li l-magazzinier approvat huwa meqjus bħala l-proprjetarju tal-prodotti sakemm dawn jaslu fid-destinazzjoni tagħhom li huwa jista’ jiġi ddikjarat responsabbli in solidum fir-rigward ta’ kundanna għall-ħlas ta’ taxxa addizzjonali mogħtija kontra l-awturi tal-kuntrabandu.
60.      Dawn il-kundizzjonijiet ta’ imputazzjoni tar-responsabbiltà għall-atti ta’ kuntrabandu lill-magazzinier approvat iqajmu riżerva doppja.
61.      L-ewwel nett, jidher li huma ma josservawx il-prinċipju ta’ ċertezza legali, fl-espressjoni speċjali tiegħu li tikkostitwixxi l-prinċipju ta’ legalità tar-reati u tal-pieni, għaliex ir-responsabbiltà in solidum tal-magazzinier approvat ma tirriżultax espressament mill-leġiżlazzjoni nazzjonali, iżda kemm minn interpretazzjoni ultra legem tad-Direttiva 92/12, kif ukoll minn interpretazzjoni ġurisprudenzjali estensiva ta’ dispożizzjoni nazzjonali li tikkonċerna biss lill-proprjetarju jew lid-destinatarju tal-merkanzija.
62.      It-tieni nett, dawn jistgħu jirriżultaw li huma wkoll kuntrarji għall-prinċipju ta’ responsabbiltà personali jekk jistabbilixxu preżunzjoni inkonfutabbli ta’ responsabbiltà. Issa, għalkemm l-Artikolu 108 tal-Kodiċi Doganali jipprovdi li l-persuni li jitqiesu li huma responsabbli in solidum jistgħu jipprovaw li huma ma seta’ kellhom l-ebda għarfien tal-probabbiltà ta’ att ta’ kuntrabandu, l-ispjegazzjonijiet mogħtija mill qorti tar-rinviju jħallu dubju serju dwar il-possibbiltà effettiva għall-magazzinier approvat li jeżonera ruħu mir-responsabbiltà tiegħu. Fil-fehma tiegħi, interpretazzjoni konformi mad-dritt tal-Unjoni timplika li din il-preżunzjoni hija konfutabbli.
63.      Anki jekk il-konfutazzjoni tal-imsemmija preżunzjoni ma hijiex faċli, il-magazzinier approvat għandu jkollu l-possibbiltà li juri lill-qorti li huwa ħa l-miżuri kollha li setgħu raġonevolment jiġu mitluba minnu sabiex jevita l-kuntrabandu u li ma wettaq ebda żball.
64.      Kif irrilevat il-Kummissjoni Ewropea, għandu jkun possibbli li tittieħed inkunsiderazzjoni s-sitwazzjoni deskritta bħala “kaotika” tal-kamra tal-kummerċ fl-Istat destinatarju jew tal-fatt li l-magazzinier approvat kien huwa stess irraporta att preċedenti ta’ kuntrabandu, u b’hekk ippermetta li tiġi skoperta l-eżistenza tan-netwerk.
65.      Madankollu, ninnota li l-għarfien ta’ din is-sitwazzjoni kaotika mill magazzinier approvat u l-fatt li huwa aċċetta li jafda t-trasport tal-merkanzija lil trasportatur, mhux magħruf minnu, indikat mid-destinatarju, mhux neċessarjament jargumentaw favur konfutazzjoni ta’ din il-preżunzjoni.
66.      Hu kif inhu, huwa neċessarju li l-qorti nazzjonali jkollha setgħa diskrezzjonali li tippermettilha tieħu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi ta’ fatt li possibbilment jistgħu jwaqqgħu l-preżunzjoni ta’ imputabbiltà għall-atti ta’ kuntrabandu lill-magazzinier approvat.
67.      Għal dawn ir-raġunijiet inqis li huwa biss bil-kundizzjoni li tkun b’mod ċar u espressament prevista mill-leġiżlazzjoni nazzjonali u li tkun mogħtija lill-magazzinier approvat possibbiltà effettiva li jeħles mir-responsabbiltà tiegħu li sistema bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali tista’ titqies li tissodisfa r-rekwiżiti tal-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ responsabbiltà personali.
IV – Konklużjoni
68.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja li tirrispondi għad-domanda li saret mis-Symvoulio tis Epikrateias (Kunsill tal-Istat) bil-mod li ġej:
Id-Direttiva tal-Kunsill 92/12/KEE, tal-25 ta’ Frar 1992, dwar l-arranġamenti ġenerali għall-prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa u dwar iż-żamma, ċaqliq u mmonitorjar ta’ dan it-tip ta’ prodotti, kif emendata bid-Direttiva tal-Kunsill 92/108/KEE, tal-14 ta’ Diċembru 1992, għandha tiġi interpretata fis-sens li, fid-dawl tal-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari dawk tal-legalità tar-reati u tal-pieni u ta’ responsabbiltà personali, hija ma tipprekludix li f’każ ta’ ħruġ ta’ merkanzija taħt arranġament ta’ sospensjoni minħabba reat ta’ kuntrabandu mwettaq matul it-trasport, il-magazzinier approvat konsenjatur ikun iddikjarat responsabbli in solidum għall-ħlas tal-multi doganali imposti fuq l-awturi tal-kuntrabandu, sakemm tali sistema ta’ responsabbiltà in solidum, li għandha n-natura ta’ sanzjoni kriminali, tkun espressament prevista mil-leġiżlazzjoni nazzjonali u, jekk hija bbażata fuq preżunzjoni ta’ proprjetà jew ta’ detenzjoni tal-merkanzija mill-magazzinier approvat u ta’ rappreżentazzjoni tiegħu mill-awturi tal-kuntrabandu, din il-preżunzjoni ma tkunx waħda inkonfutabbli li ċċaħħad lill-magazzinier approvat mill-possibbiltà li jeħles mir-responsabbiltà tiegħu billi juri li huwa ma wettaq l-ebda ksur. Għandha tkun il-qorti tar-rinviju li tivverifika, billi tieħu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi kollha ta’ dritt u ta’ fatt rilevanti, jekk is-sistema inkwistjoni fil-kawża prinċipali tissodisfax dawn ir-rekwiżiti.
1 – Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
2 – ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti: Kapitolu. 9, p. 179.
3 – ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti: Kapitolu. 9 Vol. 1 p. 235, iktar ’il quddiem id-“Direttiva 92/12”.
4 – Iktar ’il quddiem “Karelia”.
5 – Direttiva tal-Kunsill tas-16 ta’ Diċembru 2008 dwar l-arranġamenti ġenerali għad-dazju tas-sisa u li jħassar id-Direttiva 92/12/KEE (ĠU L 9, p. 12).
6 – FEK A’ 48.
7 – Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Covaci (C-216/14, EU:C:2015:686, punt 29).
8 – Ara s-sentenzi Cipriani (C-395/00, EU:C:2002:751, punt 42) u Dansk Transport og Logistik (C‑230/08, EU:C:2010:231, punt 78).
9 – Ara l-Artikolu 21(3) tas-Sitt Direttiva tal-Kunsill 77/388/KEE, tas-17 ta’ Mejju 1977, fuq l-armonizzazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri dwar taxxi fuq id-dħul mill-bejgħ - Sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud: bażi uniformi ta’ stima, (Edizzjoni Speċjali bil-Malti: Kap. 9 Vol. 1 p. 23), kif emendata bid-Direttiva tal-Kunsill 2001/115/KE, tal-20 ta’ Diċembru 2001 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 352), kif ukoll l-Artikoli 205 u 207 tad-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE, tat-28 ta’ Novembru 2006, dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (ĠU L 347, p. 1), li ħassret is-Sitt Direttiva 77/388.
10 – QEDB, sentenza Engel et vs Il-Pajjiżi l-Baxxi, 8 ta’ Ġunju 1976, serje A Nru 22.
11 – § 80 sa 83. Ara, ukoll, QEDB, is-sentenzi Öztürk vs Il-Ġermanja, 21 ta’ Frar 1984, serje A Nru 73, § 50 sa 53, u Zolotoukhine vs Ir-Russja, 10 ta’ Frar 2009, Nru 14939/03, QEDB 2009, § 52 u 53. Għall-applikazzjoni ta’ dawn il-kriterji mill-Qorti tal-Ġustizzja ara, b’mod partikolari, is-sentenzi Il-Kummissjoni vs Anic Partecipazioni (C-49/92 P, EU:C:1999:356, punt 78); Hüls vs Il-Kummissjoni (C-199/92 P, EU:C:1999:358, punt 150); Montecatini vs Il-Kummissjoni (C-235/92 P, EU:C:1999:362, punt 176); Spector Photo Group u Van Raemdonck (C-45/08, EU:C:2009:806, punt 42), kif ukoll Bonda (C-489/10, EU:C:2012:319, punt 37). Ara, ukoll, is-sentenza Åkerberg Fransson (C-617/10, EU:C:2013:105), li tirreferi għal dawn il-kriterji filwaqt li tirrinvija lill-qorti tar-rinviju l-inkarigu li tevalwa, fid-dawl tagħhom, jekk hemmx lok li jiġi eżaminat il-kumulu tas-sanzjonijiet fiskali u penali previsti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali pparagunati mar-regoli nazzjonali ta’ protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem (punti 35 u 36).
12 – Ara l-Artikolu 99(2) tal-Kodiċi Doganali.
13 – Ara l-punt 8 tad-deċiżjoni tar-rinviju.
14 – Ara l-Artikolu 97(3) tal-Kodiċi Doganali.
15 – Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Berlington Hungary et (C-98/14, EU:C:2015:386, punt 77).
16 – Din il-kwalifika ġiet adottata mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha Intertanko et (C‑308/06, EU:C:2008:312, punt 70).
17 – Ara s-sentenza Intertanko et (C-308/06, EU:C:2008:312, punt 71).
18 – Ara s-sentenza AC-Treuhand vs Il-Kummissjoni (C-194/14 P, EU:C:2015:717, punt 41).
19 – C-49/92 P, EU:C:1999:356.
20 – Punt 78.
21 – Sentenza Vlaamse Oliemaatschappij (C-499/10, EU:C:2011:871, punt 24).
22 – Sentenza Vlaamse Oliemaatschappij (C‑499/10, EU:C:2011:871 (punt 25).