61985CC0043_EL
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
++++
Κύριε πρόεδρε,
Κύριοι δικαστές,
Νομίζω ότι είναι η πρώτη υπόθεση της οποίας επιλαμβάνεται το Δικαστήριο και η οποία αφορά την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού της Συνθήκης ΕΟΚ ως προς τις εμπορικές εκθέσεις .
Η ΑΝCΙDΕS ( Associazione nazionale commercianti internazionali dentali e sanitari ) ζητεί από το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 173 της Συνθήκης ΕΟΚ, να ακυρώσει την απόφαση 84/588/ΕΟΚ της Επιτροπής ( ΕΕ 1984, L 322, σ . 10 ), με την οποία ανανεωνόταν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1993 η εξαίρεση που είχε χορηγηθεί, κατ' εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 3, της Συνθήκης ΕΟΚ, για πρώτη φορά το 1975 στην UΝΙDΙ ( Unione nazionale industrie dentarie italiane ), όσον αφορά την απόφαση της τελευταίας περί θεσπίσεως του κανονισμού για την περιοδική διοργάνωση των εκθέσεων "Expo Dental ".
Η ΑΝCΙDΕS είναι ιταλική ένωση την οποία συνέστησαν το 1958 οι εισαγωγείς, χονδρέμποροι και διανομείς οδοντιατρικού υλικού, ένα μεγάλο μέρος, αν όχι το σύνολο, του οποίου κατασκευάζεται εκτός Ιταλίας . Η UΝΙDΙ είναι ιταλική ένωση, μέλη της οποίας είναι όλοι σχεδόν οι ιταλοί κατασκευαστές οδοντιατρικού υλικού . Στο πλαίσιο της παρούσας δίκης με τον όρο "οδοντιατρικό υλικό" νοείται το προοριζόμενο για τους οδοντιάτρους υλικό και όχι επί παραδείγματι οι οδοντόβουρτσες και οι οδοντόπαστες .
Συνοψίζω τα κρίσιμα πραγματικά περιστατικά . Από το 1969 η UΝΙDΙ διοργανώνει τις "Expo Dental" σε διάφορες ιταλικές πόλεις . Το 1973 η UΝΙDΙ κοινοποίησε στην Επιτροπή τον κανονισμό διοργανώσεως και συμμετοχής στις "Expo Dental", αιτούμενη αρνητική πιστοποίηση ή την κατά το άρθρο 85, παράγραφος 3, της Συνθήκης εξαίρεση . Ο εν λόγω κανονισμός προέβλεπε περιορισμούς όσον αφορά τα προς έκθεση προοριζόμενα υλικά στο πλαίσιο των "Expo Dental" και τις εμπορικές πράξεις που μπορούσαν να συναφθούν σ' αυτές και επέβαλλε την απαγόρευση στους εκθέτες να συμμετέχουν σε άλλες συγκεκριμένες εκθέσεις με την ανάθεση στην οργανωτική επιτροπή της εξουσίας να αρνείται τη συμμετοχή σε υποψήφιους εκθέτες .
Ο εν λόγω κανονισμός τροποποιήθηκε μετά την κοινοποίησή του στην Επιτροπή και πριν από την έκδοση της αποφάσεως της τελευταίας κατά τρόπο που η απαγόρευση συμμετοχής σε εκθέσεις ανταγωνιστικού χαρακτήρα, η οποία ήταν απόλυτη στην αρχική διατύπωση του κανονισμού, ίσχυε πλέον μόνο για το ήμισυ του διαστήματος που μεσολαβούσε μεταξύ δύο διαδοχικών "Expo Dental" ( το οποίο την εποχή εκείνη ήταν περίπου ένα δεκαοκτάμηνο ).
Φαίνεται ότι οι ενδιαφερόμενοι τρίτοι δεν έσπευσαν να γνωστοποιήσουν στην Επιτροπή τις παρατηρήσεις τους όσον αφορά την κοινοποίηση του 1973 ( τελευταία παράγραφος του τμήματος Ι, σημείο 5, της αποφάσεως του 1975 ). Φαίνεται πάντως ότι οι υπάλληλοι της Επιτροπής επιδίωξαν ανεπίσημα να λάβουν γνώση των απόψεων της ΑΝCΙDΕS, οι οποίες ήταν ευνοϊκές όσον αφορά την UΝΙDΙ, δεδομένου ότι κατά το χρόνο εκείνο η ΑΝCΙDΕS συνεργαζόταν στενά με την UΝΙDΙ για την προετοιμασία των "Expo Dental", μολονότι δεν αμφισβητείται ότι την τελική ευθύνη έφερε η UΝΙDΙ .
Τον Ιούλιο του 1975 η Επιτροπή δημοσίευσε συναφώς απόφαση (( αφεξής : απόφαση του 1975 ( ΟJ 1975, L 228, σ . 14 ) )). Η Επιτροπή έκρινε ότι ο εν λόγω κανονισμός ήταν σαφώς ικανός να θίξει την ελευθερία του εμπορίου μεταξύ των κρατών μελών σε τέτοιο βαθμό, ώστε να τεθεί σε κίνδυνο η πραγματοποίηση της ενιαίας αγοράς μεταξύ των κρατών μελών . Η αίτηση περί αρνητικής πιστοποιήσεως δεν έγινε δεκτή, πλην όμως στον κανονισμό διοργανώσεως των "Expo Dental" χορηγήθηκε εξαίρεση, η οποία έληγε στις 31 Δεκεμβρίου 1983 . Το άρθρο 2 της αποφάσεως προέβλεπε ότι η UΝΙDΙ έφερε την υποχρέωση να κοινοποιεί στην Επιτροπή όλες τις περιπτώσεις αρνήσεως συμμετοχής εκθέτη σε μία από τις εκθέσεις "Expo Dental ".
'Εκτοτε οι σχέσεις μεταξύ ΑΝCΙDΕS και UΝΙDΙ είναι τεταμένες, έχουν δε αποτύχει όλες οι απόπειρες διευθετήσεως των διαφορών . Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρεσχέθηκαν στο Δικαστήριο, η ΑΝCΙDΕS φαίνεται ότι απέκτησε μεγαλύτερη οικονομική ισχύ λόγω αυξήσεως των εισαγωγών αλλοδαπού οδοντιατρικού υλικού στην Ιταλία, ενώ το ενδιαφέρον της UΝΙDΙ επικεντρώθηκε περισσότερο στην προάσπιση των συμφερόντων των ιταλών κατασκευαστών . Ειδικότερα, η UΝΙDΙ είχε την ευθύνη της διοργανώσεως, για λογαριασμό των ιταλών κατασκευαστών, μιας διαφημιστικής εκστρατείας με τον τίτλο "sorridi italiano" ( χαμογέλα ιταλικά ). Η εκστρατεία αυτή φαίνεται ότι υπήρξε ένας από τους λόγους που ώθησαν την ΑΝCΙDΕS να διακόψει της σχέσεις της με την UΝΙDΙ μετά την "Expo Dental" του 1983 και να επιδοθεί στη διοργάνωση των δικών της εκθέσεων .
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο, όταν η UΝΙDΙ ζήτησε το 1984 την ανανέωση της αποφάσεως του 1975 και η Επιτροπή προέβη σε σχετική δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα ( ΕΕ 1984, C 130, σ . 3 ), σύμφωνα με το άρθρο 19, παράγραφος 3, του κανονισμού 17 ( ΕΕ ειδ . έκδ . 08/001, σ . 25 ), η ΑΝCΙDΕS αντέδρασε αποστέλλοντας στην Επιτροπή έγγραφο στο οποίο υποστήριζε ότι η εξαίρεση δεν έπρεπε να ανανεωθεί και επεξηγούσε λεπτομερώς τους λόγους . 'Οταν έλαβε τις απόψεις της UΝΙDΙ σχετικά με τις αντιρρήσεις που διατύπωσε η ΑΝCΙDΕS, η Επιτροπή, θεωρώντας ότι είναι πειστικές, εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση περί παρατάσεως της ισχύος της εξαιρέσεως .
Μεταξύ του κανονισμού που κοινοποιήθηκε το 1973 και εκείνου για τον οποίο εγκρίθηκε η εξαίρεση το 1984 υφίστανται δύο σημαντικές διαφορές . Πρώτον, οι "Expo Dental" διενεργούνται πλέον σε ετήσια βάση και όχι κάθε δεκαοκτώ μήνες . Το χρονικό διάστημα που προηγείται της διοργανώσεως των "Expo Dental", κατά τη διάρκεια του οποίου απαγορεύεται στους εκθέτες να συμμετέχουν σε εμπορικές εκθέσεις ανταγωνιστικού χαρακτήρα, μειώθηκε κατά συνέπεια από εννέα σε έξι μήνες, στο ήμισυ δηλαδή του διαστήματος που μεσολαβεί μεταξύ δύο "Expo Dental ". Δεύτερον, οι εκθέτες, η συμμετοχή των οποίων δεν έγινε δεκτή ή οι οποίοι αποκλείστηκαν από τις "Expo Dental", έχουν τη δυνατότητα να προσφύγουν σε επιτροπή διαιτησίας . Η διαδικασία αυτή προβλέφθηκε ύστερα από σχετικό αίτημα της Επιτροπής ( σημεία 4 και 6 της προσβαλλομένης αποφάσεως ).
Προς στήριξη του αιτήματός της για ακύρωση της προσβαλλομένης αποφάσεως, η ΑΝCΙDΕS ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή προσέβαλε τα δικαιώματα υπερασπίσεως της ΑΝCΙDΕS, επειδή παρέβη το άρθρο 19 του κανονισμού 17 και τα άρθρα 1, 5 και 7 του κανονισμού 99/63 ( ΕΕ ειδ . έκδ . 08/001, σ . 37 ) και επειδή εφάρμοσε κακώς τα άρθρα 85 και 86 της Συνθήκης . Η ΑΝCΙDΕS θεωρεί συναφώς ότι η Επιτροπή προέβη σε εσφαλμένη εκτίμηση της σημασίας των δύο καινοτομιών που εισάγει ο νέος κανονισμός διοργανώσεως των "Expo Dental ".
Η Επιτροπή δέχεται ότι η προσφυγή είναι παραδεκτή όσον αφορά τα δικαιώματα της ΑΝCΙDΕS ως ενώσεως, θεωρεί όμως, ορθώς κατά την άποψή μου, όπως άλλωστε δέχεται και η ίδια η ΑΝCΙDΕS, ότι η ΑΝCΙDΕS δεν μπορεί να εγείρει ζητήματα που αφορούν ατομικά τα μέλη της .
'Οσον αφορά τη διαδικασία, η ΑΝCΙDΕS ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή δεν προέβη σε ενδελεχή εξέταση των νέων περιστάσεων επί των οποίων η ΑΝCΙDΕS της επέστησε την προσοχή με το έγγραφο με το οποίο απάντησε στην προβλεπόμενη από το άρθρο 19 ανακοίνωση, συγκεκριμένα δε ότι ούτε η ίδια ούτε τα μέλη της έτυχαν ακροάσεως . Η ΑΝCΙDΕS παραθέτει το ακόλουθο χωρίο από την απόφαση του Δικαστηρίου στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις 100 έως 103/80, Musique diffusion francaise κατά Επιτροπής ( υπόθεση Pioneer, Συλλογή 1983, σ . 1825 ):
"'Οπως επισήμανε το Δικαστήριο στην απόφαση της 13ης Φεβρουαρίου 1979 ( Hoffmann-La Roche, 85/76, Rec . 1979, σ . 461 ), με τις διατάξεις αυτές", δηλαδή με το άρθρο 19, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 17, και το άρθρο 4 του κανονισμού 99/63, "εφαρμόζεται μια θεμελιώδης αρχή του κοινοτικού δικαίου, που απαιτεί το σεβασμό των δικαιωμάτων του αμυνομένου σε κάθε διαδικασία, έστω και διοικητικού χαρακτήρα, γεγονός που συνεπάγεται ιδίως ότι παρέχεται στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση η δυνατότητα, κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, να εκθέσει αποτελεσματικά τις απόψεις της σχετικά με την ύπαρξη και την επίδραση που ασκούν τα περιστατικά και οι συνθήκες που προβάλλονται, καθώς και σχετικά με τα έγγραφα, στα οποία στηρίζει η Επιτροπή τον ισχυρισμό της ότι παραβιάστηκε η Συνθήκη ".
Γεγονός πάντως είναι ότι το χωρίο αυτό από την υπόθεση Pioneer δεν έχει άμεση σχέση με την παρούσα υπόθεση, δεδομένου ότι η πρώτη αφορούσε την περίπτωση επιχειρήσεως κατά της οποίας η Επιτροπή επρόκειτο να λάβει δυσμενή απόφαση .
Το άρθρο 19 του κανονισμού 17 είναι διατυπωμένο ως εξής :
"Ακρόαση των ενδιαφερομένων και των τρίτων
1 . Πριν λάβει αποφάσεις δυνάμει των άρθρων 2, 3, 6, 7, 8, 15 και 16, η Επιτροπή παρέχει στις συμμετέχουσες επιχειρήσεις και ενώσεις επιχειρήσεων την ευκαιρία να γνωρίσουν την άποψή τους επί του αντικειμένου των αιτιάσεων που ελήφθησαν υπόψη από την Επιτροπή .
2 . Κατά το μέτρο που η Επιτροπή ή οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών κρίνουν αναγκαίο, δύνανται επίσης να ακούσουν και άλλα πρόσωπα ή ενώσεις προσώπων . Αν πρόσωπα ή ενώσεις προσώπων υποβάλουν αίτηση ακροάσεως, η αίτηση γίνεται δεκτή, εφόσον πιθανολογείται εύλογο συμφέρον .
3 . 'Οταν η Επιτροπή προτίθεται να εκδώσει αρνητική πιστοποίηση δυνάμει του άρθρου 2 ή να εκδώσει απόφαση εφαρμογής του άρθρου 85, παράγραφος 3, της Συνθήκης, δημοσιεύει το ουσιώδες περιεχόμενο της σχετικής αιτήσεως ή της κοινοποιήσεως, καλώντας συγχρόνως τους τρίτους ενδιαφερομένους να της γνωστοποιήσουν τις παρατηρήσεις τους εντός προθεσμίας την οποία καθορίζει και η οποία δεν δύναται να είναι μικρότερη του μηνός . Η δημοσίευση πρέπει να λαμβάνει υπόψη το νόμιμο συμφέρον των επιχειρήσεων προς διαφύλαξη των επιχειρηματικών τους απορρήτων ."
Ο κανονισμός 99/63, ο οποίος αφορά τις κατά το άρθρο 19 του κανονισμού 17 ακροάσεις, ορίζει τα ακόλουθα :
"'Αρθρο 4
Στις αποφάσεις της η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη εκείνες μόνο τις αιτιάσεις, για τις οποίες οι επιχειρήσεις και ενώσεις επιχειρήσεων είχαν τη δυνατότητα να καταστήσουν γνωστή την άποψή τους .
'Αρθρο 5
Αν φυσικά ή νομικά πρόσωπα, που έχουν εύλογο συμφέρον, ζητούν να τύχουν ακροάσεως κατ' εφαρμογή του άρθρου 19, παράγραφος 2, του κανονισμού αριθ . 17, η Επιτροπή τους παρέχει τη δυνατότητα να καταστήσουν γνωστή την άποψή τους γραπτώς, εντός προθεσμίας που τους ορίζει .
'Αρθρο 7
1 . Η Επιτροπή παρέχει στα πρόσωπα που το ζήτησαν στις γραπτές παρατηρήσεις τους τη δυνατότητα να αναπτύξουν προφορικώς την άποψή τους, αν πιθανολογούν εύλογο συμφέρον ή αν η Επιτροπή σκοπεύει να τους επιβάλει πρόστιμο ή χρηματική ποινή .
2 . Η Επιτροπή δύναται επίσης να δώσει και σε οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο τη δυνατότητα να εκφράσει προφορικώς την άποψή του ".
Με την απάντησή της η Επιτροπή υποστηρίζει κατ' ουσία ότι συνεμορφώθη προς την υποχρέωση που της επιβάλλει το άρθρο 19, παράγραφος 3 να δημοσιεύσει ανακοίνωση με την οποία να παρατίθενται οι λόγοι για τους οποίους πρόκειται να εγκριθεί η εξαίρεση και ότι έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις της ΑΝCΙDΕS, οι οποίες πάντως αποκρούστηκαν επιτυχώς από την UΝΙDΙ και κατά συνέπεια δεν επηρέασαν το αποτέλεσμα . Η ΑΝCΙDΕS δεν ζήτησε ακρόαση, εν πάση δε περιπτώσει δεν μπορούσε να επικαλεστεί κανένα σχετικό δικαίωμα . Τόσο το άρθρο 19 του κανονισμού 17 όσο και το άρθρο 7 του κανονισμού 99/63 διακρίνουν μεταξύ των επιχειρήσεων, οι συμφωνίες ή η συμπεριφορά των οποίων αποτελούν αντικείμενο έρευνας, και των άλλων ενδιαφερόμενων μερών . Μόνον η πρώτη κατηγορία έχει δικαίωμα ακροάσεως . Η Επιτροπή διαθέτει διακριτική ευχέρεια ως προς τη σκοπιμότητα της ακροάσεως όσων εμπίπτουν στη δεύτερη κατηγορία . Στην ΑΝCΙDΕS δόθηκε η δυνατότητα να αναπτύξει τις απόψεις της, πράγμα το οποίο και έπραξε . Κατά συνέπεια, δεν υπήρξε παράβαση ενός από τα προαναφερθέντα άρθρα ή οποιουδήποτε άλλου άρθρου του κανονισμού 99/63 .
Αν και δεν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία ως προς το αν η Επιτροπή προέβη ή μη σε εμπεριστατωμένη εξέταση των ισχυρισμών της ΑΝCΙDΕS, νομίζω ότι η τελευταία δεν απέδειξε ότι η Επιτροπή παρέβη τις σχετικές διατάξεις . Η Επιτροπή δημοσίευσε την απαιτούμενη ανακοίνωση, έλαβε και εξέτασε τις γραπτές αιτιάσεις, ενώ κανείς δεν ζήτησε να αναπτύξει προφορικά τις παρατηρήσεις του ενώπιόν της, η δε Επιτροπή δεν ήταν υποχρεωμένη να κινήσει αυτή τη διαδικασία εξ ιδίας πρωτοβουλίας .
'Οσον αφορά την ουσία, ο ισχυρισμός της ΑΝCΙDΕS έχει κυρίως την έννοια ότι η εξαίρεση που ενέκρινε η Επιτροπή παρέχει στην UΝΙDΙ τεχνητό πλεονέκτημα που ισοδυναμεί με δεσπόζουσα θέση στην οικεία αγορά ( την αγορά δηλαδή των εμπορικών εκθέσεων οδοντιατρικού υλικού σε αντίθεση προς την αγορά οδοντιατρικού υλικού ). Η UΝΙDΙ ερμηνεύει την εξαίρεση ως "εντολή", όπως αποδεικνύουν τα αντίγραφα του διαφημιστικού υλικού που επισυνάπτονται στην προσφυγή της ΑΝCΙDΕS . Η ΑΝCΙDΕS ισχυρίζεται ότι κάθε επιχειρηματίας του κλάδου οδοντιατρικού υλικού είναι υποχρεωμένος να συμμετέχει στις "Expo Dental" της UΝΙDΙ . 'Οπως υπογραμμίζει η Επιτροπή, η στάση της ΑΝCΙDΕS είναι κατά κάποιο τρόπο αντιφατική . Ισχυριζόμενη ότι η Επιτροπή όφειλε να αποδώσει κάποια σημασία στη διάσταση μεταξύ της UΝΙDΙ και της ΑΝCΙDΕS, η τελευταία εφιστά την προσοχή επί του ότι η θέση της στην αγορά τής παρέχει πλέον τη δυνατότητα να διοργανώνει εμπορικές εκθέσεις ανταγωνιστικού χαρακτήρα, γεγονός το οποίο αποδυναμώνει μάλλον το επιχείρημα ότι είναι αδύνατο τόσο στην ίδια όσο και στα μέλη της να επιζήσουν χωρίς τη συμμετοχή τους στις "Expo Dental" και ότι κατά συνέπεια η UΝΙDΙ κατέχει δεσπόζουσα θέση . 'Οπως ομολογεί η ίδια η ΑΝCΙDΕS, πολλά από τα μέλη της δεν συμμετέσχαν στην "Expo Dental" του 1984, προτιμώντας να συμμετάσχουν στην έκθεση που διοργάνωσε η ΑΝCΙDΕS με την ευκαιρία του εορτασμού των εικοσιπέντε ετών από τη σύστασή της .
Εξάλλου, είναι πιθανό ότι η έγκριση της εξαιρέσεως θα προσδώσει στην UΝΙDΙ περισσότερη ισχύ από εκείνη που θα είχε χάρη στις δυνάμεις της αγοράς και μόνο . Ο κανονισμός της UΝΙDΙ καθιερώνει πλέον ένα προνομιακό καθεστώς, είναι δε πολύ πιθανό να αποθαρρύνει τους συμμετέχοντες στις "Expo Dental" από την ιδέα να τις εγκαταλείψουν . Πάντως, όπως παρατηρεί η Επιτροπή, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η UΝΙDΙ αποκτά λόγω της εξαιρέσεως δεσπόζουσα θέση, το γεγονός αυτό καθεαυτό δεν συνιστά λόγο ικανό να δικαιολογήσει άσκηση προσφυγής εκ μέρους της ΑΝCΙDΕS . Το άρθρο 86 απαγορεύει την κατάχρηση και όχι απλώς την κατοχή δεσπόζουσας θέσεως . Η ΑΝCΙDΕS δεν άσκησε προσφυγή κατά της Επιτροπής δυνάμει του άρθρου 175, λόγω παραλείψεως της τελευταίας να ενεργήσει κατά της φερόμενης καταχρήσεως δεσπόζουσας θέσεως, ούτε και διατύπωσε οποιαδήποτε αιτίαση προς την Επιτροπή σχετικά με τέτοια κατάχρηση . Κατόπιν αυτού, νομίζω ότι το ερώτημα αν συντρέχει κατάχρηση δεσπόζουσας θέσεως δεν τίθεται ευθέως, μολονότι φαίνεται απίθανο η UΝΙDΙ να κατέχει δεσπόζουσα θέση, αν ληφθούν υπόψη το γεγονός ότι η ΑΝCΙDΕS είναι σε θέση να διοργανώνει εκθέσεις ανταγωνιστικού χαρακτήρα αμέσως πριν από την "Expo Dental" και η ισχυρή θέση των μελών της στην ιταλική αγορά .
Το ερώτημα λοιπόν που τίθεται στην προκειμένη περίπτωση είναι αν από τα επιχειρήματα που επικαλείται η ΑΝCΙDΕS, όσον αφορά τις εκτιμήσεις της Επιτροπής περί του ανταγωνισμού στην οικεία αγορά και τις συνέπειες που αυτή συνήγαγε από τη σχετική αξιολόγηση, προκύπτει ότι η Επιτροπή ενήργησε κατά προφανή πλάνη ή κακή εκτίμηση ή κατά τρόπο προφανώς άτοπο και μάλιστα σε τέτοιο βαθμό, ώστε να απαιτείται ακύρωση της αποφάσεως .
Τρία είναι τα βασικά επιχειρήματα .
Το πρώτο αφορά το μεταξύ δύο "Expo Dental" μεσοδιάστημα . Η ΑΝCΙDΕS ισχυρίζεται ότι η απαγόρευση συμμετοχής σε ανταγωνιστικού χαρακτήρα εκθέσεις επί διάστημα εννέα μηνών πριν από τη διοργάνωση μιας "Expo Dental" που λαμβάνει χώρα κάθε δεκαοκτώ μήνες διαφέρει από την απαγόρευση επί έξι μήνες αν η "Expo Dental" διοργανώνεται ετησίως, ιδίως δε αν εφεξής πρόκειται να διενεργείται κάθε χρόνο τον Ιούνιο στο Μιλάνο . Είναι προφανές ότι σε περίπτωση κατά την οποία η έκθεση λαμβάνει χώρα τον ίδιο μήνα κάθε έτους, η απαγόρευση θα ισχύει επίσης για τους ίδιους μήνες κάθε έτους, πράγμα το οποίο δεν συμβαίνει σε περίπτωση κατά την οποία η έκθεση λαμβάνει χώρα κάθε δεκαοκτώ μήνες . Η Επιτροπή όμως αντικρούει το επιχείρημα αυτό, υποστηρίζοντας ότι ο κανονισμός διοργανώσεως των "Expo Dental" δεν απαιτεί τη διοργάνωση των εκθέσεων πάντοτε κατά τον Ιούνιο . Περαιτέρω, δεν υφίσταται καμία διάταξη σύμφωνα με την οποία στο μέλλον οι εκθέσεις θα πρέπει να πραγματοποιούνται πάντοτε στο Μιλάνο, αλλ' απλώς μια μεταγενέστερη δήλωση των μελών της UΝΙDΙ ότι τάσσονται υπέρ της μόνιμης διοργανώσεως των εκθέσεων στο Μιλάνο . Πράγματι, όπως προέκυψε από την επ' ακροατηρίου συζήτηση, το 1986 η "Expo Dental" έλαβε χώρα στη Γένουα περί τα τέλη Σεπτεμβρίου . Κατά συνέπεια, η ΑΝCΙDΕS φαίνεται ότι αποδίδει μικρότερη σημασία στο σημείο αυτό της επιχειρηματολογίας της . Το ερώτημα πάντως παραμένει αν η εξάμηνη απαγόρευση επί συνόλου δώδεκα μηνών είναι δυνατόν, σε αντίθεση με την εννεάμηνη απαγόρευση επί συνόλου δεκαοκτώ μηνών, να έχει τόσο σκληρές ή άδικες επιπτώσεις, ώστε η απόφαση της Επιτροπής να πρέπει να ακυρωθεί .
Στη δέκατη αιτιολογική σκέψη της προσβαλλομένης αποφάσεως αναφέρονται τα εξής :
"Για τους ίδιους λόγους με αυτούς που εκτίθενται στην (( αρχική )) απόφαση, συνεχίζουν να πληρούνται οι όροι εφαρμογής του άρθρου 85, παράγραφος 3 . Πράγματι, μέσω της συγκεντρώσεως των εκδηλώσεων που επετεύχθη στην Ιταλία από τον κανονισμό διοργάνωσης των 'Expo Dental', είναι δυνατό να παραβάλει κανείς ... το σύνολο σχεδόν των προϊόντων του οδοντιατρικού τομέα που προσφέρονται στην ιταλική αγορά ".
Οι αντίστοιχες αιτιολογικές σκέψεις της αποφάσεως του 1975 ήταν οι ακόλουθες :
Η συγκέντρωση των εκθέσεων "συμβάλλει στην προώθηση της εμπορίας των προϊόντων υπό την έννοια ότι επί εννέα μήνες σε σύνολο δεκαοκτώ μειώνεται το κόστος που βαρύνει τους εκθέτες, κατά συνέπεια δε και η τιμή κόστους των προϊόντων τους, ενώ οι εκθέτες είναι ελεύθεροι τους υπόλοιπους εννέα μήνες να εκθέτουν τα προϊόντα τους όπως επιθυμούν" (( τμήμα ΙΙΙ, σημείο 2, στοιχείο β ) ))
"... οι κατασκευαστές και διανομείς προϊόντων οδοντιατρικού υλικού διαθέτουν ένα εύλογο χρονικό διάστημα κατά το οποίο απαλλάσσονται από το βάρος των εξόδων που συνεπάγεται η συμμετοχή σε άλλες εκθέσεις και είναι σε θέση να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους στη διενέργεια των 'Expo Dental' " ( τμήμα ΙΙΙ, σημείο 4 )
"... οι διοργανωτές των άλλων εκθέσεων πέραν της 'Expo Dental' ... έχουν τη δυνατότητα να διοργανώνουν, κατά τη διάρκεια εννέα μηνών επί δεκαοκτώ, εκθέσεις στις οποίες μπορεί να συμμετέχει οποιοσδήποτε ενδιαφερόμενος, ενώ κατά τη διάρκεια των υπόλοιπων μηνών είναι ελεύθεροι να διοργανώνουν εκθέσεις στις οποίες συμμετέχουν εταιρίες που δεν λαμβάνουν μέρος στις 'Expo Dental' . ... 'Οσον αφορά τον ανταγωνισμό μεταξύ κατασκευαστών και διανομέων προϊόντων οδοντιατρικού υλικού, η συμμετοχή σε ειδικές εκθέσεις συνιστά ... μία μόνο από τις διάφορες μεθόδους εμπορίας . Το γεγονός ότι οι εκθέτες είναι υποχρεωμένοι επί εννέα μήνες σε σύνολο δεκαοκτώ να υιοθετούν άλλες μεθόδους δεν συνεπάγεται την κατάργηση του μεταξύ τους ανταγωνισμού" ( τμήμα ΙΙΙ, σημείο 5 ).
Παρόλον ότι αρχικά είχα σχηματίσει τη γνώμη ότι έχει κάποια βαρύτητα η επιχειρηματολογία της ΑΝCΙDΕS, σύμφωνα με την οποία οι θερινές διακοπές στην Ιταλία διαρκούν τόσο, ώστε, αν υποτεθεί ότι η έκθεση θα διοργανωνόταν κατ' έτος τον Ιούνιο, οι ανταγωνιστές της UΝΙDΙ θα διέθεταν στην πραγματικότητα μόνο τρεις μήνες για να οργανώσουν τη δική τους έκθεση, από τη στιγμή που δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι οι εκθέσεις "Expo Dental" θα πραγματοποιούνται πάντοτε το μήνα Ιούνιο και πάντοτε στο Μιλάνο, η ΑΝCΙDΕS θα έπρεπε να αποδείξει ότι η αιτιολογία στην οποία στηρίχτηκε η απόφαση της Επιτροπής του 1975 ήταν αλυσιτελής ως προς το μεταξύ των δύο "Expo Dental" μεσοδιάστημα, το οποίο, αν και μειώθηκε από εννέα σε έξι μήνες, είναι, τουλάχιστον αναλογικά, το ίδιο, εφόσον οι "Expo Dental"πραγματοποιούνται κάθε δώδεκα αντί κάθε δεκαοκτώ μήνες .
Η δεύτερη σειρά επιχειρημάτων της ΑΝCΙDΕS αφορά την επιτροπή διαιτησίας που προβλέπεται σε περίπτωση αποκλεισμού εκθετών . Κατά την ΑΝCΙDΕS, η επιτροπή διαιτησίας έχει ελάχιστη σημασία, η μορφή της δε μάλλον παρά τα ενδεχόμενα αποτελέσματά της ήταν αυτό που παραπλάνησε την Επιτροπή και την ώθησε να μην εξετάσει αν συντρέχουν πράγματι οι φερόμενες ως ευνοϊκές για τον ανταγωνισμό επιπτώσεις του κανονισμού της UΝΙDΙ .
Κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση η ΑΝCΙDΕS προσκόμισε έγγραφα σχετικά με τις απόπειρες αποκλεισμού της από τις "Expo Dental" των ετών 1985 και 1986, όσο και ενός από τα μέλη της από την "Expo Dental" του 1986, καθώς επίσης και έγγραφα σχετικά με τη διαφορά που ανέκυψε μεταξύ της ενώσεως αυτής και της UΝΙDΙ . Φαίνεται ότι η UΝΙDΙ ενήργησε τόσο όψιμα, ώστε η ΑΝCΙDΕS δεν είχε πλέον χρόνο για να προσφύγει στην επιτροπή διαιτησίας ή για να ζητήσει τη λήψη αφαλιστικών μέτρων από τα ιταλικά δικαστήρια, δυνάμει προφανώς του άρθρου 700 του ιταλικού Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας . Το Δικαστήριο παρέσχε στην ΑΝCΙDΕS τη δυνατότητα να συμπεριλάβει τα εν λόγω έγγραφα στο φάκελο της δικογραφίας και δέχτηκε να λάβει υπόψη την αποδεικτική τους δύναμη . Η Επιτροπή δεν προέβαλε ένσταση όσον αφορά την εξέτασή τους από το Δικαστήριο, αλλά ισχυρίστηκε ότι δεν είχαν σημασία προς το αν η προσβαλλόμενη απόφαση έπασχε ελάττωμα περί την εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών κατά το χρόνο που τελούσε υπό εξέταση η αίτηση εξαιρέσεως .
Τα εν λόγω έγγραφα αποκαλύπτουν πιθανόν ότι οι αιτήσεις της ΑΝCΙDΕS δεν έτυχαν ικανοποιητικής μεταχειρίσεως . Κατ' εμέ πάντως, δεν αποδεικνύουν ότι η Επιτροπή όφειλε να συνειδητοποιήσει το 1984 ότι η επιτροπή διαιτησίας ( την οποία είχε προτείνει η ίδια ) αποτελούσε ή αποτελεί όντως απλό προσωπείο . Κατά το χρονικό εκείνο διάστημα η Επιτροπή θεωρούσε εύλογα ότι η θέσπιση του δικαιώματος προσφυγής ενώπιον επιτροπής διαιτησίας σε περίπτωση αποκλεισμού συνιστούσε σημαντική βελτίωση του κανονισμού της UΝΙDΙ .
'Οσον αφορά το τρίτο επιχείρημα, ότι δηλαδή μεταξύ των ετών 1975 και 1984 επήλθε τέτοια αλλαγή των συνθηκών όσον αφορά τις εμπορικές εκθέσεις οδοντιατρικού υλικού, ώστε να μην ισχύουν πλέον οι αιτιολογικές σκέψεις της αρχικής αποφάσεως, στις οποίες παραπέμπει η προσβαλλόμενη απόφαση, η ΑΝCΙDΕS αντιφάσκει, όπως υποστηρίζει η Επιτροπή, όπως αντέφασκε και με το επιχείρημα ότι η UΝΙDΙ κατέχει δεσπόζουσα θέση . 'Οπως συνάγεται από τις παρατηρήσεις της ΑΝCΙDΕS, κερδίζουν έδαφος άλλες μέθοδοι προωθήσεως των πωλήσεων πέρα από τη διοργάνωση μεγάλων εμπορικών εκθέσεων ( όπως είναι οι εκδηλώσεις "open houses" των παραγωγών και οι εκθέσεις για ειδικούς στα πλαίσια συνεδρίων ), ενώ φθίνει η πρακτική σημασία της εξαιρέσεως που εγκρίθηκε για τον κανονισμό της UΝΙDΙ . Οι κατασκευαστές και διανομείς οδοντιατρικού υλικού θα πρέπει να σταθμίζουν : α ) τα σχετικά πλεονεκτήματα που συνεπάγεται η απόλυτη ελευθερία ως προς το πώς, πότε και πού θα εκθέτουν εκτός του πλαισίου των "Expo Dental", και β ) τον περιορισμό της ελευθερίας αυτής προκειμένου να μπορούν να συμμετέχουν στις εκθέσεις "Expo Dental ". 'Ενα από τα στοιχεία αποφασιστικής σημασίας για τη στάθμιση αυτή θα αποτελεί το κατά πόσο οι ανταγωνιστικές εκδηλώσεις που διοργανώνονται από την ΑΝCΙDΕS και από άλλους οργανισμούς θα είναι ελκυστικές ενόψει των νέων προόδων της επιστήμης και των τεχνικών μεθόδων της οδοντιατρικής .
Δεν νομίζω ότι η ΑΝCΙDΕS μπορεί να προβάλει, στο πλαίσιο της προσφυγής, ότι η UΝΙDΙ προωθεί τα συμφέροντα των ιταλικών εταιριών που είναι μέλη της εις βάρος των αλλοδαπών μελών της ΑΝCΙDΕS, τη στιγμή που η ΑΝCΙDΕS μπορεί να διοργανώνει εκθέσεις ανταγωνιστικού χαρακτήρα . Η ΑΝCΙDΕS είναι ελεύθερη να προαγάγει τα συμφέροντα των μελών της, έστω και αν οι διατάξεις περί απαγορεύσεως συμμετοχής σε άλλες εκθέσεις τής επιβάλλουν περιορισμούς . Αλλ' ούτε το γεγονός ότι κατά το χρόνο εκδόσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως οι σχέσεις μεταξύ ΑΝCΙDΕS και UΝΙDΙ δεν ήταν πλέον αρμονικές θίγει το κύρος της εν λόγω αποφάσεως, δεδομένου ότι ακόμη και όταν εκδόθηκε η απόφαση του 1975 την ευθύνη έφερε κυρίως η UΝΙDΙ .
Κατά την εξέταση της αιτήσεως για ανανέωση της εξαιρέσεως, η Επιτροπή όφειλε να σταθμίσει, αφενός μεν, την απαραίτητη προϋπόθεση ότι δεν πρέπει να θίγεται ο ανταγωνισμός, αφετέρου δε, τους περιορισμούς που είναι αναγκαίοι για την επιτυχία μιας γενικής εμπορικής εκθέσεως, όπως η "Expo Dental", με όλα τα προφανή πλεονεκτήματα που συνεπάγεται μια τέτοια έκθεση . Η Επιτροπή μετά από την εξέταση όλων των περιστάσεων θεωρεί ότι οι εν λόγω περιορισμοί δικαιολογούνται λόγω των οφελών που συνεπάγεται μια συγκεντρωτική και περιοδική έκθεση ευρείας κλίμακας, όπως αυτή που διοργανώνει η UΝΙDΙ . Η ΑΝCΙDΕS δεν απέδειξε στην προκειμένη περίπτωση ότι η Επιτροπή πλανάται περί το δίκαιο ή έλαβε απόφαση η οποία δεν θα μπορούσε να ληφθεί εύλογα, εκτιμώντας ότι οι περιορισμοί ήταν ενδεδειγμένοι για την επίτευξη των υποτιθέμενων οφελών υπό την επιφύλαξη πλάνης περί τα πράγματα, ελλείψεως νομιμότητας και λογικού σφάλματος, η λήψη τέτοιας αποφάσεως εμπίπτει κατ' ουσία στη διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής, κατ' εμέ δε υπήρχαν τα στοιχεία βάσει των οποίων η Επιτροπή μπορούσε να καταλήξει στα συμπεράσματα που κατέληξε . Περαιτέρω, η ύπαρξη και η διάδοση άλλων μορφών προωθήσεως των πωλήσεων, που αναφέρονται με το έγγραφο της ΑΝCΙDΕS της 7ης Ιουνίου 1984 και επιβεβαιώνονται με το από 26 Ιουλίου 1984 έγγραφο της UΝΙDΙ προς την Επιτροπή, με το οποίο η τελευταία επιχείρησε να απαντήσει στις επικρίσεις της ΑΝCΙDΕS, μπορούσαν εύλογα να ερμηνευτούν από την Επιτροπή ως ένδειξη για το ότι το προνομιακό καθεστώς του κανονισμού διοργανώσεως των "Expo Dental" δεν έθιγε τον ανταγωνισμό .
Φυσικά, οι ισχυρισμοί της ΑΝCΙDΕS όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο η UΝΙDΙ διοργανώνει τις διεπόμενες από την απόφαση του 1984 εκθέσεις "Expo Dental" μπορούν να προβληθούν ενώπιον της Επιτροπής, η οποία με τη σειρά της μπορεί, βάσει του άρθρου 8, παράγραφος 3, του κανονισμού 17, να ανακαλέσει ή να τροποποιήσει την απόφασή της, ή να απαγορεύσει συγκεκριμένες ενέργειες, αν συντρέχει παράβαση της υποχρεώσεως κοινοποιήσεως στην Επιτροπή οιασδήποτε αρνήσεως συμμετοχής ή αποφάσεως αποκλεισμού ενός εκθέτη, ή αν υπήρξε μεταβολή κάποιου στοιχείου ουσιώδους σημασίας για τη λήψη της αποφάσεως, ή αν γίνεται κατάχρηση της εγκριθείσας εξαιρέσεως .
Πάντως, νομίζω ότι η παρούσα προσφυγή πρέπει να απορριφθεί, η δε προσφεύγουσα να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα .
(*) Μετάφραση από τα αγγλικά .