62003CJ0046_PL
Strony
Motywy wyroku
Sentencja
Strony
W sprawie C-46/03
mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 230 WE, wniesioną w dniu 31 stycznia 2003 r.,
Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej,
reprezentowane przez P. Ormond, r. Caudwell i K. Manji’ego, działających w charakterze pełnomocników, wspieranych przez D. Lloyd-Jonesa, QC, i S. Lee, barrister,
strona skarżąca,
przeciwko
Komisji Wspólnot Europejskich,
reprezentowanej przez L. Flynna, działającego w charakterze pełnomocnika, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,
strona pozwana,
popieranej przez:
Radę Unii Europejskiej,
reprezentowaną przez M. Balta, F. Florindo Gijóna i J. Carbery’ego, działających w charakterze pełnomocników,
interwenient,
TRYBUNAŁ (druga izba),
w składzie: C. W. A. Timmermans (sprawozdawca), prezes izby, J. Makarczyk, r. Silva de Lapuerta, P. Kūris i G. Arestis, sędziowie,
rzecznik generalny: C. Stix-Hackl,
sekretarz: M. Ferreira, główny administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 28 kwietnia 2005 r.,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 9 czerwca 2005 r.,
wydaje następujący
Wyrok
Motywy wyroku
1. W skardze Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej wnosi do Trybunału o:
– stwierdzenie nieważności:
a) zawartej w piśmie z dnia 22 listopada 2002 r. decyzji Komisji Wspólnot Europejskich dotyczącej anulowania kwoty 11 632 600 euro z tytułu wydatków poniesionych w ramach programu operacyjnego Manchester/Salford/Trafford 2 (zwanego dalej „MST 2”);
b) późniejszej decyzji wydanej w dniu nieznanym Zjednoczonemu Królestwu w grudniu 2002 lub styczniu 2003 r., dotyczącej anulowania tej kwoty;
c) wszelkich działań podjętych na podstawie tych decyzji włącznie z anulowaniem tej kwoty;
d) zawartej we wspomnianym piśmie z dnia 22 listopada 2002 r. decyzji Komisji zawierającej nakaz zwrotu Europejskiemu Funduszowi Rozwoju Regionalnego (EFRR) kwoty 9 272 767 euro wypłaconej uprzednio Zjednoczonemu Królestwu z tytułu wydatków poniesionych w ramach MST 2 i
e) wszystkich działań podjętych na podstawie tej decyzji;
– orzeczenie na podstawie art. 231 WE o nieważności wymienionych decyzji i działań;
– stwierdzenie na podstawie art. 241 WE, że jeżeli przyjęta przez Komisję wykładnia art. 52 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) 1260/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych (Dz.U. L 161, str. 1) lub pkt 10 załącznika do decyzji Komisji C(92) 1358/8 z dnia 6 lipca 1992 r. jest właściwa, przepisy te nie znajdują zastosowania wobec Zjednoczonego Królestwa.
Ramy prawne
2. Artykuł 21 rozporządzenia Rady nr 4253/88 z dnia 19 grudnia 1988 r. ustanawiającego przepisy wykonawcze do rozporządzenia (EWG) nr 2052/88 w odniesieniu do koordynacji działań różnych funduszy strukturalnych między sobą i z operacjami Europejskiego Banku Inwestycyjnego i innymi istniejącymi instrumentami finansowymi (Dz.U. L 374, str. 1) zatytułowany „Płatności” stanowi w ust. 4:
„Płatności salda końcowego każdego zobowiązania dokonuje się, jeżeli:
– wyznaczony organ, o którym mowa w ust. 1, przedłoży Komisji wniosek o płatność w terminie sześciu miesięcy od zakończenia danego roku lub faktycznego zakończenia akcji,
– sprawozdania, o których mowa w art. 25 ust. 4, zostały przedłożone Komisji,
– państwo członkowskie prześle Komisji zaświadczenie potwierdzające informacje dostarczone we wniosku o płatność i w sprawozdaniach”. [tłumaczenie nieoficjalne]
3. Artykuł 52 rozporządzenia nr 1260/1999, zatytułowany „Przepisy przejściowe”, stanowi:
„1. Niniejsze rozporządzenie nie ma wpływu na kontynuację lub modyfikację, w tym całkowite lub częściowe anulowanie, pomocy zatwierdzonej przez Radę lub Komisję na podstawie rozporządzeń Rady (EWG) nr 2052/88 i (EWG) nr 4253/88 lub jakiejkolwiek innego prawodawstwa, które miało zastosowanie do tej pomocy w dniu 31 grudnia 1999 r.
[…]
5. Częściowe sumy zarezerwowane dla działań lub programów zatwierdzonych przez Komisję przed dniem 1 stycznia 1994 r., ale względem których żadne wnioski o płatność końcową nie wpłynęły do dnia 31 marca 2001 r., powinny zostać automatycznie anulowane nie później niż do dnia 30 września 2001 r., powodując zwrot kwot nienależnie wypłaconych, z zastrzeżeniem czynności lub programów, które zostały zawieszone z powodu postępowań prawnych.
[…]”
Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu i postępowanie
4. W dniu 6 lipca 1992 r. Komisja wydała decyzję C(92) 1358/8 w sprawie pomocy wspólnotowej EFRR i Europejskiego Funduszu Społecznego dla zintegrowanego programu operacyjnego obejmującego Manchester, Salford i Trafford, na podstawie wspólnotowych ram wsparcia dla wspólnotowych interwencji strukturalnych dotyczących celu nr 2 w regionie północno-zachodniej Anglii w Zjednoczonym Królestwie. Decyzja ta obejmowała okres od 1 stycznia 1992 r. do 31 grudnia 1993 r., a jej art. 3 ustalał wkład EFRR na 56,51 mln ecu.
5. Punkt 10 załącznika do tej decyzji przewiduje, że:
„Wypłata salda końcowego poszczególnych zobowiązań będzie podlegać następującym warunkom łącznym:
– przedłożenie Komisji przez wyznaczony organ wniosku o płatność w terminie sześciu miesięcy od końca danego roku lub faktycznego zakończenia danej operacji; wniosek ten należy sporządzić na podstawie wydatków faktycznie poniesionych przez beneficjentów końcowych, co do których istnieją dokumenty uzasadniające;
– przedłożenie Komisji odpowiednich sprawozdań, o których mowa w art. 25 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 4253/88, na uzgodnionym formularzu;
– przekazanie Komisji przez państwo członkowskie poświadczenia informacji zawartych we wniosku o płatność i sprawozdaniach”. [tłumaczenie nieoficjalne]
6. Decyzją Komisji C(93) 3804 z dnia 17 grudnia 1993 r. zmieniającą programy operacyjne w regionach objętych celem 2 w Zjednoczonym Królestwie w celu uwzględnienia zmian wnioskowanych przez to państwo członkowskie w odniesieniu do rocznego podziału wspólnotowej pomocy strukturalnej, przydziału środków uprzednio niezwiązanych dla działań priorytetowych i transferu środków pomiędzy określonymi programami operacyjnymi, wkład EFRR do programu MST 2 został zwiększony z 56,51 do 58,163 mln ecu.
7. Pismami z dnia 11 czerwca 1999 i 31 lipca 2000 r. Government Office for the North West (zwany dalej „GONW”) przedstawił projekt sprawozdania końcowego z MST 2.
8. W dniu 26 lutego 2001 r. GONW skierował do Komisji pismo, w którym zaznaczył między innymi:
„Przygotowujemy aktualnie końcowe tabele finansowe dla obu tych programów. Jak tylko będą gotowe, zostaną wysłane Państwu pocztą elektroniczną przez Paula [D.], najpierw MST 1, a następnie MST 2. Zawczasu załączam niniejszym kopie oryginalnych dokumentów, aby mieli Państwo komplet dokumentów przed upływem terminu anulowania w dniu 31 marca 2001 r.”
9. W dniu 15 marca 2001r. GONW skierował do Komisji pismo, w którym zostało napisane:
„W nawiązaniu do mojego pisma z dnia 26 lutego 2001 r. załączam kopie papierowe oryginalnych dokumentów dotyczących MST 2. Końcowe tabele finansowe dla MST 1 i 2 zostaną przesłane Państwu pocztą elektroniczną przez Paula [D.] po rozwiązaniu przez Iana [J.] nieustalonych kwestii z Manchester [City Council] przed upływem terminu anulowania w dniu 31 marca 2001 r. Do tych tabel finansowych zostaną załączone listy projektów zatwierdzonych przez Zjednoczone Królestwo z podaniem priorytetu.
Tabela podziału i tabela finansowa wskazują saldo końcowe należne rządowi Zjednoczonego Królestwa. Zatwierdzimy formalny wniosek o wypłatę środków po zajęciu przez Państwa zespół finansowy stanowiska odnośnie do przedstawionych liczb.
Tabele te uwzględniają stan, jaki wskazano w zrewidowanym sprawozdaniu przedłożonym [Komisji] w dniu 31 lipca 2000 r.”
10. Sprawozdanie dotyczące MST 2, zatytułowane „Final Report” (sprawozdanie końcowe), zostało załączone do wspomnianego listu.
11. W dniu 21 marca 2001 r. GONW przesłał Komisji pocztą elektroniczną wiadomość o następującej treści:
„W załączeniu cztery tabele, o których przesłanie Państwu prosił mnie Paul [I.] w celu umożliwienia Państwu zamknięcia obu programów.
[…]”
12. Do tej wiadomości załączonych zostało szereg załączników zawierających tabele z informacjami finansowymi dotyczącymi MST 2. W załączniku 4 dotyczącym projektów zatwierdzonych jako priorytetowe wykazana została kwota ogółem wydatków kwalifikujących się wynosząca 111 735 335 GBP.
13. W następstwie wymiany korespondencji między Komisją a GONW w tabelach finansowych dokonano latem 2001 r. szeregu korekt, jednak bez zmiany wymienionej kwoty ogółem wydatków kwalifikujących się.
14. Następnie miała miejsce obszerna wymiana wiadomości za pomocą poczty elektronicznej między GONW i Komisją, która nalegała przy tej okazji na przesłanie przez władze Zjednoczonego Królestwa końcowego poświadczenia wydatków.
15. Pismem z dnia 6 lutego 2002 r. GONW przedłożył Komisji takie poświadczenie. Zawierało ono kwotę wydatków kwalifikujących się wynoszącą 111 735 335 GBP.
16. Pismem z dnia 18 kwietnia 2002 r., podpisanym przez dyrektora generalnego Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej, Komisja poinformowała władze Zjednoczonego Królestwa o zamiarze anulowania salda końcowego wkładu EFRR do MST 2, wynoszącego 11 632 600 euro. Wyjaśniła, że nie przyjęła dokumentu złożonego w dniu 6 lutego 2002 r. jako wniosku o płatność, ponieważ nie wpłynął on przed upływem terminu końcowego 31 marca 2001 r. przewidzianego w art. 52 ust. 5 rozporządzenia nr 1260/1999. Komisja wyznaczyła Zjednoczonemu Królestwu termin dwóch miesięcy na przedstawienie uwag.
17. Pismem z dnia 12 czerwca 2002 r. władze Zjednoczonego Królestwa sprzeciwiły się zapowiedzi anulowania salda końcowego przewidzianego dla MST 2. Powołały się w szczególności na to, że projekt sprawozdania końcowego został złożony w lipcu 2000 r., tabele finansowe w dniu 21 marca 2001 r., a wszelkie istotne informacje przed upływem terminu w dniu 31 marca 2001 r.
18. Pismem z dnia 22 listopada 2002 r. Komisja odrzuciła wspomniane argumenty i potwierdziła przekazanie właściwej jednostce instrukcji w sprawie anulowania salda końcowego wynoszącego 11 632 600 euro.
19. Zjednoczone Królestwo wniosło niniejszą skargę w dniu 31 stycznia 2003 r. Komisja wniosła do Trybunału o jej odrzucenie jako w części niedopuszczalnej i oddalenie w pozostałej części jako bezzasadnej lub pomocniczo o jej oddalenie jako bezzasadnej w całości.
20. Postanowieniem Prezesa Trybunału z dnia 25 marca 2003 r. Rada Unii Europejskiej została dopuszczona do sprawy jako interwenient popierający żądania Komisji.
W przedmiocie skargi
W przedmiocie żądań skargi
21. Jeżeli chodzi o żądania stwierdzenia nieważności sformułowane w myślniku pierwszym lit. d) i e) żądań Zjednoczonego Królestwa, Komisja wskazała w odpowiedzi na skargę, że postanowiła nie żądać zwrotu kwoty 9 272 767 euro i że o decyzji tej rząd Zjednoczonego Królestwa został powiadomiony pismem z dnia 13 marca 2003 r.
22. Ponieważ rząd ten nie zaprzecza otrzymaniu tej decyzji, należy uznać, że skarga stała się bezprzedmiotowa w odniesieniu do tych żądań stwierdzenia nieważności.
W przedmiocie dopuszczalności
23. Komisja podnosi, że żądania Zjednoczonego Królestwa sformułowane w myślniku pierwszym lit. b) i c) są niedopuszczalne, ponieważ dotyczą działań, które nie stanowią niezależnych decyzji, lecz nieuchronne konsekwencje pisma z dnia 22 listopada 2002 r., o którym mowa w myślniku pierwszym lit. a) tych żądań.
24. W tym względzie należy stwierdzić, że z omawianego pisma wynika, iż Komisja nakazała właściwej jednostce anulowanie salda końcowego wynoszącego 11 632 600 euro. Jak zaznacza rzecznik generalny w 46 opinii, pismo to stanowi tym samym dokument wywierający skutki prawne wobec Zjednoczonego Królestwa.
25. W tych warunkach działania wskazane w myślniku pierwszym lit. b) i c) żądań tego państwa członkowskiego stanowią co najwyżej odpowiednio akt potwierdzający i akt czysto wykonawczy w odniesieniu do decyzji zawartej już w piśmie z dnia 22 listopada 2002 r. Z tego powodu nie są one zaskarżalne odrębnie.
26. Z powyższego wynika, że żądania stwierdzenia nieważności działań wskazanych w myślniku pierwszym lit. b) i c) żądań Zjednoczonego Królestwa są niedopuszczalne.
Co do istoty sprawy
27. Zjednoczone Królestwo podnosi cztery zarzuty na poparci e skargi. Pierwszy zarzut dotyczy naruszenia art. 52 ust. 5 rozporządzenia nr 1260/1999. W drugiej kolejności rząd Zjednoczonego Królestwa podnosi zarzut bezprawności tego przepisu lub pkt 10 załącznika do decyzji C(92) 1358/8. Trzeci zarzut dotyczy naruszenia zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań oraz art. 10 WE, a zarzut czwarty braku uzasadnienia. Pismem z dnia 23 marca 2005 r. rząd Zjednoczonego Królestwa powiadomił o cofnięciu drugiego zarzutu.
28. W pierwszym zarzucie rząd Zjednoczonego Królestwa utrzymuje, że dokumenty, które dostarczył Komisji w lutym i marcu 2001 r., stanowiły, jak wynika z ich brzmienia i kontekstu, wniosek o płatność końcową w rozumieniu wspomnianego przepisu, co pozwoliło Komisji na zamknięcie MST 2. Zdaniem tego rządu ten sam przepis interpretowany w świetle zasady bezpieczeństwa prawnego, proporcjonalności, dobrej administracji, solidarności wspólnotowej i partnerstwa regionalnego, jak też współpracy między instytucjami wspólnotowymi a państwami członkowskimi w rozumieniu art. 10 WE, nie wymaga, aby wniosek o płatność był składany wyłącznie z użyciem formularza poświadczenia wydatków EFRR. Komisja popełniła zatem błąd co do prawa stwierdzając, że brak złożenia przed 31 marca 2001 r. wniosku o płatność końcową na takim formularzu powodował zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 52 ust. 5 rozporządzenia nr 1260/1999.
29. Komisja odpiera, że skuteczność wspomnianego przepisu wymaga, aby dysponowała ona przed dniem 31 marca 2001 r. wszelkimi dokumentami potrzebnymi do zamknięcia pomocy. W tym celu powinny one mieć wymaganą formę. Zdaniem Komisji niepoświadczonej listy wydatków przesłanej pocztą elektroniczną w formie arkusza Excel nie można uznać za wniosek o płatność końcową nie tylko dlatego, że nie został złożony na odpowiednim formularzu, lecz również dlatego, że taki wniosek powinien być podpisany i poświadczony zgodnie z art. 21 ust. 4 rozporządzenia nr 4253/88 i pkt 10 załącznika do decyzji C(92) 1358/8.
30. W tym względzie należy zaznaczyć, że składane przez państwa członkowskie wnioski o płatność końcową w rozumieniu art. 52 ust. 5 rozporządzenia nr 1260/1999 powinny zawierać co najmniej informacje pozwalające Komisji na dokonanie ostatecznego zamknięcia danych projektów i wypłaty wnioskowanych kwot (zob. podobnie wyrok z dnia 5 października 1999 r. w sprawie C-84/96 Niderlandy przeciwko Komisji, Rec. p. I-6547, pkt 57).
31. Z akt sprawy wynika, że w terminie do 31 marca 2001 r. Zjednoczone Królestwo wysłało Komisji szereg informacji dotyczących MST 2 w pismach z dnia 6 lutego i 15 marca 2001 r., uzupełnionych załącznikami i wiadomością z dnia 21 marca 2001 r.
32. Należy zauważyć, że Komisja – jak zaznaczyła podczas rozprawy – nie zarzuca Zjednoczonemu Królestwu, iż przekazało mu pewne informacje pocztą elektroniczną.
33. Komisja nie utrzymuje również, że wystąpiła niezgodność między przekazanymi liczbami, która uniemożliwiłaby jej zamknięcie danych programów lub że informacje zostały przekazane jej przez niewłaściwy organ.
34. Niemniej utrzymuje ona, że sprawozdanie załączone do pisma z dnia 15 marca 2001 r. – jak wynika z dokumentów przedłożonych przez rząd Zjednoczonego Królestwa – było sprawozdaniem tymczasowym.
35. W tym względzie należy zaznaczyć, że z akt sprawy nie wynika, by wspomniane sprawozdanie zatytułowane „Final Report” miało status sprawozdania tymczasowego. Komisja nie wyjaśnia też, w jakich aspektach miałoby ono być niepełne.
36. Ponadto, jeżeli chodzi o korekty informacji dokonane latem 2001 r. i określone przez Zjednoczone Królestwo jako mało istotne, czemu Komisja faktycznie nie zaprzeczyła, należy stwierdzić, że w każdym razie z akt sprawy, a w szczególności z pisma z dnia 18 kwietnia 2002 r., nie wynika, by korekty te mogły odegrać jakąś rolę w podjętej przez Komisję decyzji o anulowaniu.
37. Komisja uważa bowiem, że Zjednoczone Królestwo nie złożyło do dnia 31 marca 2001 r. wniosku o płatność końcową w rozumieniu art. 52 ust. 5 rozporządzenia nr 1260/1999, ponieważ nie złożyło do tego dnia poświadczenia dostarczonych danych.
38. Zdaniem Komisji obowiązek poświadczenia przekazanych danych przed upływem wspomnianego terminu przewidzianego w art. 52 ust. 5 rozporządzenia nr 1260/1999 wynika z art. 21 ust. 4 tiret trzecie rozporządzenia nr 4253/88 i z punktu 10 tiret trzecie załącznika do decyzji C(92) 1358/8, które przewidują, że państwa członkowskie są zobowiązane przesłać Komisji poświadczenie informacji dostarczonych we wniosku o płatność i w sprawozdaniach.
39.
Nie można jednak przyjąć tej tezy Komisji.
40. Wprawdzie art. 21 ust. 4 tiret trzecie rozporządzenia nr 4253/88, który, jak wynika z art. 52 ust. 1 rozporządzenia nr 1260/1999, nadal reguluje pomoc tego rodzaju, jak w niniejszym postępowaniu, podobnie jak pkt 10 tiret trzecie załącznika do decyzji C(92) 1358/8, nakładają na Zjednoczone Królestwo szereg formalności w celu otrzymania płatności salda końcowego poszczególnych zobowiązań, wśród nich wysłanie Komisji poświadczenia informacji dostarczonych we wniosku o płatność i w sprawozdaniach.
41. Niemniej ani wspomniane przepisy, ani art. 52 ust. 5 nie uprawniają do przyjęcia, że wspomniane poświadczenie powinno było być wysłane przed dniem 31 marca 2001 r.
42. Jeżeli chodzi najpierw o art. 21 ust. 4 tiret trzecie rozporządzenia nr 4253/88 i pkt 10 tiret trzecie załącznika do decyzji C(92) 1358/8, wystarczy stwierdzić, że nie przewidują one terminu 31 marca 2001 r.
43. Następnie odnośnie do art. 52 ust. 5 rozporządzenia nr 1260/1999 należy zaznaczyć, że przepis ten nie zawiera żadnego wskazania, zgodnie z którym wszystkie formalności przewidziane w art. 21 ust. 4 rozporządzenia nr 4253/88 i w pkt 10 tiret trzecie załącznika do decyzji C(92) 1358/8, którym podporządkowana jest płatność salda końcowego poszczególnych zobowiązań, powinny bezwzględnie zostać spełnione, aby uniknąć anulowania przyznanych kwot na podstawie pierwszego z wymienionych przepisów.
44. Ponadto wyrażenie „wniosek o płatność końcową” występujące w art. 52 ust. 5 rozporządzenia nr 1260/1999 odpowiada bardziej wyrażeniu „wniosek o płatność”, który występuje w tiret pierwszym i trzecim art. 21 ust. 4 rozporządzenia nr 4253/88 i w pkt 10 załącznika do decyzji C(92) 1358/8. Z brzmienia tych dwóch ostatnich przepisów wynika jasno, że poświadczenie, o którym mowa w tiret trzecim, nie jest częścią właściwego wniosku o płatność.
45. Nie można zatem uznać, że art. 52 ust. 5 rozporządzenia nr 1260/1999 nakłada na państwo członkowskie obowiązek wypełnienia przed upływem określonego terminu i pod rygorem automatycznego anulowania formalności takiej jak złożenie poświadczenia dostarczonych danych, jeżeli obowiązek taki nie jest przewidziany w sposób wyraźny przez ten przepis.
46. Z powyższego wynika, że Komisja błędnie zastosowała art. 52 ust. 5 rozporządzenia nr 1260/1999 dokonując automatycznego anulowania ze względu na to, iż Zjednoczone Królestwo nie przedłożyło jej przed dniem 31 marca 2001 r. poświadczenia dostarczonych danych w rozumieniu art. 21 ust. 4 tiret trzecie rozporządzenia nr 4253/88 i pkt 10 tiret trzecie załącznika do decyzji C(92) 1358/8.
47. Pierwszy zarzut podniesiony przez Zjednoczone Królestwo jest zatem zasadny.
48. Z tych względów oraz bez potrzeby badania pozostałych zarzutów podniesionych przez to państwo członkowskie należy uwzględnić jego skargę.
W przedmiocie kosztów
49. Zgodnie z art. 69 § ust. 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Zjednoczone Królestwo wniosło o obciążenie Komisji, a Komisja sprawę przegrała, należy obciążyć ją kosztami. W myśl § 4 akapit pierwszy tego artykułu Rada, która wstąpiła do sprawy w charakterze interwenienta, pokrywa własne koszty.
Sentencja
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
1) Stwierdza się nieważność decyzji Komisji Wspólnot Europejskich zawartej w piśmie z dnia 22 listopada 2002 r. dotyczącej anulowania kwoty 11 632 600 euro z tytułu wydatków poniesionych w ramach programu operacyjnego Manchester/Salford/Trafford 2.
2) Komisja Wspólnot Europejskich zostaje obciążona kosztami.
3) Rada Unii Europejskiej ponosi własne koszty.