Wydanie tymczasowe
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
ANDREI BIONDIEGO
przedstawiona w dniu 7 maja 2026 r.(1)
Sprawa C‑641/24 P
Węgry
przeciwko
Komisji Europejskiej
Odwołanie – Dostęp do dokumentów – Rozporządzenie nr 1049/2001 – Fundusze EFSI – Rozporządzenie nr 1303/2013 – Program operacyjny – Wniosek o dostęp do korespondencji między Węgrami a Komisją dotyczącej projektu zaproszenia do składania wniosków – Zastrzeżenia Węgier co do ujawnienia dokumentów – Decyzja Komisji odrzucająca zastrzeżenia państwa członkowskiego i przyznająca dostęp do dokumentów – Ochrona uzasadnionych interesów państw członkowskich – Obowiązek uzasadnienia – Artykuł 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001 – Zakres stosowania – Trwający proces podejmowania decyzji przez jedną z instytucji Unii – Pojęcie „decyzji” – Pojęcie poważnego, rzeczywistego i konkretnego naruszenia trwającego procesu podejmowania decyzji
I.      Wprowadzenie
1.        W niniejszym odwołaniu Węgry wnoszą o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 10 lipca 2024 r., Węgry/Komisja(2), w którym Sąd oddalił ich skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Europejskiej z dnia 14 grudnia 2021 r. przyznającej wnioskodawcy będącemu osobą trzecią na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji(3), dostęp do korespondencji skierowanej przez węgierskie organy do Komisji dotyczącej projektu zaproszenia do składania wniosków (zwanej dalej „sporną decyzją”) w ramach programowania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (zwanych dalej „EFSI”) na okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2023 r.(4).
2.        Okoliczności powstania sporu wynikają z pkt 2–13 zaskarżonego wyroku. Mogą one zostać ponownie przypomniane w następujący sposób.
3.        W dniu 30 kwietnia 2021 r. osoba trzecia zwróciła się do Komisji o udzielenie dostępu na podstawie rozporządzenia nr 1049/2001 do całej oficjalnej korespondencji między Komisją a węgierskimi organami dotyczącej zaproszenia do składania wniosków EFOP 2.2.5. Spośród jedenastu dokumentów wskazanych przez Komisję jako objęte zakresem wniosku o udzielenie dostępu pięć pochodziło od węgierskich organów(5).
4.        W ramach procedury konsultacji przewidzianej w art. 4 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 1049/2001 węgierskie organy poinformowały Komisję pismem z dnia 28 maja 2021 r., że sprzeciwiają się udzieleniu dostępu do pochodzących od nich dokumentów na podstawie wyjątku przewidzianego w art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 1049/2001(6). Węgierskie organy zauważyły, że skoro
nadal trwa proces podejmowania decyzji dotyczący zaproszenia do składania wniosków EFOP 2.2.5, ujawnienie na tym etapie wspomnianych dokumentów poważnie naruszyłoby zasady równego traktowania, niedyskryminacji i przejrzystości, ponieważ potencjalni beneficjenci mieliby dostęp do informacji mogących zapewnić im nieuczciwą przewagę konkurencyjną.
5.        W pierwszej kolejności Komisja odmówiła udzielenia wnioskującemu będącemu osobą trzecią dostępu do pięciu dokumentów pochodzących od węgierskich organów na podstawie wyjątku przewidzianego w art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 1049/2001. Ten wnioskodawca będący osobą trzecią złożył następnie do Komisji wniosek potwierdzający zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 1049/2001.
6.        W dniu 13 października 2021 r., w następstwie wniosku potwierdzającego, sekretarz generalny Komisji ponownie skonsultował się z węgierskimi organami i poinformował je, że po zbadaniu możliwości zastosowania wszystkich wyjątków wymienionych w art. 4 rozporządzenia nr 1049/2001 wydaje mu się, iż dostępu do dokumentów pochodzących od węgierskich organów, których dotyczył wyżej wymieniony wniosek o udzielenie dostępu, można odmówić wyłącznie na podstawie ochrony danych osobowych. Podczas badania wniosku potwierdzającego Komisja zidentyfikowała ponadto dodatkowe cztery dokumenty pochodzące od węgierskich organów jako objęte wnioskiem o udzielenie dostępu. Owe węgierskie organy powtórzyły swoje stanowisko, zgodnie z którym nie należy udzielać dostępu do pochodzących od nich dokumentów na podstawie wyjątku przewidzianego w art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 1049/2001.
7.        W spornej decyzji, o której Węgry zostały poinformowane pismem Komisji z dnia 15 grudnia 2021 r., rozstrzygnęła ona w przedmiocie wniosku potwierdzającego złożonego przez wnioskodawcę będącego osobą trzecią i udzieliła mu dostępu do spornych dokumentów w formie pozbawionej danych osobowych(7), ponieważ Komisja stwierdziła, że Węgry nie wykazały prima facie możliwości zastosowania wyjątku przewidzianego w art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 1049/2001.
8.        W dniu 25 lutego 2022 r. Węgry wniosły do Sądu skargę o stwierdzenie nieważności spornej decyzji. Sąd uznał, że skarżące
państwo podniosło zasadniczo cztery zarzuty na poparcie tej skargi, a mianowicie, po pierwsze, zarzut dotyczący niewystarczającego uzasadnienia spornej decyzji, po drugie, zarzut oparty na naruszeniu zasady lojalnej współpracy, po trzecie, zarzut dotyczący naruszenia art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001, i po czwarte, zarzut dotyczący naruszenia art. 4 ust. 2 tiret trzecie rozporządzenia nr 1049/2001.
9.        W zaskarżonym wyroku Sąd oddalił trzy pierwsze zarzuty jako bezzasadne, a zarzut czwarty odrzucił jako niedopuszczalny. W konsekwencji oddalił on skargę w całości.
10.      W dniu 27 września 2024 r. Węgry wniosły niniejsze odwołanie od zaskarżonego wyroku. W swoich żądaniach wnoszą do Trybunału o uchylenie zaskarżonego wyroku; stwierdzenie nieważności spornej decyzji i obciążenie Komisji kosztami postępowania.
11.      Komisja ze swej strony wnosi o oddalenie odwołania i obciążenie Węgier kosztami postępowania.
II.    Analiza
12.      Na poparcie odwołania Węgry podnoszą cztery zarzuty. Zarzut pierwszy dotyczy naruszenia zakresu obowiązku uzasadnienia spornej decyzji; zarzut drugi dotyczy naruszenia zasady lojalnej współpracy; zarzut trzeci dotyczy naruszenia prawa przy dokonywaniu wykładni art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001, a zarzut czwarty dotyczy błędu w ocenie w odniesieniu do zarzutu podniesionego w pierwszej instancji, dotyczącego naruszenia art. 4 ust. 2 tiret trzecie rozporządzenia nr 1049/2001.
13.      Zgodnie z wnioskiem Trybunału niniejsza opinia skupi się na zarzutach pierwszym i trzecim odwołania(8).
A.      W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego naruszenia zakresu obowiązku uzasadnienia spornej decyzji
14.      W zarzucie pierwszym Węgry podnoszą w istocie, że Sąd nie uwzględnił zakresu obowiązku uzasadnienia ciążącego na Komisji, uznając, jak wynika z łącznej lektury pkt 25–29 i 35–37 zaskarżonego wyroku, iż Komisja nie wyjaśniła, po pierwsze, powodów, dla których udzieliła dostępu do spornych dokumentów pomimo sprzeciwu węgierskich organów w sposób wyczerpujący (część pierwsza), a po drugie, powodów, dla których odstąpiła od swojej wcześniejszej praktyki decyzyjnej (część druga).
1.      W przedmiocie wyczerpującego charakteru uzasadnienia spornej decyzji i możliwości odwołania się do kontekstu
a)      Streszczenie argumentacji stron
15.      Węgry twierdzą zasadniczo, że Sąd naruszył prawo, orzekając w pkt 27 zaskarżonego wyroku, iż skoro sporna decyzja, w której uwzględniono wniosek osoby trzeciej o udzielenie dostępu do spornych dokumentów, nie była skierowana do Węgier i nie miała na celu odmowy dostępu do spornych dokumentów, Komisja nie była zobowiązana do wyczerpującego wyjaśnienia w tej decyzji powodów, dla których uznała, że żądanie Węgier nieujawnienia tych dokumentów nie było zasadne.
16.      Ochrona interesów państw członkowskich ma pierwszorzędne znaczenie. Niedopuszczalne byłoby zatem uznanie, że jedyny akt podlegający zaskarżeniu przez państwo członkowskie, w sytuacji gdy instytucja Unii Europejskiej zamierza ujawnić pochodzące od niego dokumenty pomimo jego sprzeciwu, nie musi zawierać wszystkich powodów, dla których instytucja ta nie uwzględniła tego sprzeciwu. Decyzja przyznająca dostęp do dokumentów pomimo sprzeciwu państwa członkowskiego, która nie zawiera powodów odrzucenia tego sprzeciwu, nie dawałaby ani danemu państwu członkowskiemu możliwości skutecznego skorzystania z przysługującego mu prawa do wniesienia skargi, ani sądowi Unii możliwości sprawowania kontroli.
17.      Wbrew temu, co orzekł Sąd w pkt 28 zaskarżonego wyroku, uzasadnienia spornej decyzji nie można uzupełnić kontekstem, jaki towarzyszył jej przyjęciu, wynikającym z pisma z dnia 15 grudnia 2021 r.
18.      Komisja podnosi bezskuteczność tej części zarzutu ze względu na to, że Węgry nie kwestionują pkt 24 i 25 zaskarżonego wyroku. W każdym razie rozumowanie Sądu w odniesieniu do wystarczającego charakteru uzasadnienia spornej decyzji nie zawiera jej zdaniem żadnego błędu.
b)      Ocena
19.      Na wstępie należy stwierdzić, że Sąd prawidłowo przypomniał w pkt 24 zaskarżonego wyroku stan utrwalonego orzecznictwa dotyczącego wymogu uzasadnienia, zgodnie z którym wymóg ten należy oceniać w odniesieniu do konkretnej sytuacji, w szczególności do treści aktu, charakteru podniesionych zarzutów, a także interesu, jaki w uzyskaniu informacji mogą mieć adresaci aktu lub inne osoby, których dotyczy on bezpośrednio i indywidualnie. W tym samym punkcie Sąd słusznie stwierdził również, że kwestię, czy uzasadnienie aktu spełnia wymogi art. 296 akapit drugi TFUE i art. 41 ust. 2 lit. c) Karty praw podstawowych Unii Europejskiej,
należy oceniać nie tylko ze względu na jego brzmienie, ale również ze względu na jego kontekst, jak i ogół zasad prawnych regulujących daną dziedzinę.
20.      Po pierwsze, co się tyczy argumentu Węgier, zgodnie z którym Komisja powinna była przedstawić wyczerpujące uzasadnienie, wynika on z oczywiście błędnej interpretacji tego orzecznictwa, która jednak nie została zakwestionowana(9). Bezsporne jest bowiem, że autor aktu nie jest zobowiązany do przedstawienia wyczerpującego uzasadnienia i że przestrzeganie obowiązku uzasadnienia może zostać zweryfikowane również w świetle okoliczności i kontekstu.
21.      Po drugie, co się tyczy uwzględnienia pisma z dnia 15 grudnia 2021 r. jako części kontekstu umożliwiającego wyjaśnienie uzasadnienia spornej decyzji, uważam, że odniesienie do kontekstu wydawało się tym bardziej konieczne, iż Węgry nie były adresatem spornej decyzji.
22.      Należy bowiem przypomnieć, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy mają miejsce w ramach trójstronnego stosunku łączącego wnioskodawcę będącego osobą trzecią, który zwraca się do instytucji Unii z wnioskiem o udzielenie dostępu do dokumentów pochodzących od państwa członkowskiego, z którym wówczas należy się skonsultować(10). Po zajęciu stanowiska instytucja przekazuje je wnioskodawcy będącemu osobą trzecią, który jest adresatem decyzji o ujawnieniu, jak wynika to zresztą z pkt 25 i 27 zaskarżonego wyroku.
23.      W spornej decyzji, o której Węgry nie zaprzeczają, że wiedziały, stwierdzono, iż zostanie wydany akt uzupełniający. Punkt 6 tej decyzji, zatytułowany „Disclosure against the explicit opinion of the author”, stanowił: „[s]ince the decision to grant partial access to documents […] is taken against the objections of the Hungarian national authorities, the European Commission will inform the authorities of the Member State of its decision to grant partial access to these documents […]. It will not grant such partial disclosure until a period of ten working days has elapsed from the formal notification of its decision to the Member State authorities […]. This time period will allow the Hungarian national authorities to inform the European Commission whether they will object to the partial disclosure using the remedies available […]”(11).
24.      Ze spornej decyzji wynika zatem wyraźnie, że węgierskie organy zostaną poinformowane w sposób odrębny o powodach, dla których Komisja nie uznała, iż powołany wyjątek znajduje zastosowanie. Wynika z niej również, że pismo skierowane następnego dnia po jej przyjęciu(12) miało zatem właśnie na celu ochronę stanowiska Węgier w odniesieniu do praw przyznanych im przez rozporządzenie nr 1049/2001.
25.      Wynika z tego, że twierdzenie Węgier, zgodnie z którym ochrona interesów państw członkowskich wymaga, aby powody ujawnienia, pomimo sprzeciwu danego państwa członkowskiego, były zawarte w decyzji o ujawnieniu skierowanej wyłącznie do wnioskodawcy, jest pozbawione uzasadnienia.
26.      Ze względu na istnienie pisma z dnia 15 grudnia 2021 r. zbyteczne byłoby zobowiązanie Komisji do podania w decyzji o ujawnieniu powodów, dla których uznała ona, że wyjątki od ujawnienia przewidziane w rozporządzeniu nr 1049/2001 – na które,
logicznie rzecz biorąc, wnioskodawca będący osobą trzecią nie powołał się – nie mają zastosowania(13).
27.      Po trzecie, co się tyczy zawartego w pkt 28 zaskarżonego wyroku twierdzenia, zgodnie z którym pismo z dnia 15 grudnia 2021 r. „zawiera dokładniejsze przedstawienie powodów, dla których Komisja uznała, że wyjątek, o którym mowa w art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 1049/2011, nie ma zastosowania”, należy stwierdzić, że opiera się ono na szczegółowym badaniu przez Sąd treści tego pisma, któremu towarzyszą rozważania, o których mowa w pkt 29 zaskarżonego wyroku, dotyczące braku wykazania konkretnego i rzeczywistego naruszenia ochrony procesu podejmowania decyzji.
28.      W ten sposób z analizy przeprowadzonej w zaskarżonym wyroku jasno wynika, że Sąd należycie sprawdził, czy treść pisma z dnia 15 grudnia 2021 r., stanowiąca część kontekstu, w jakim została przyjęta sporna decyzja, umożliwiła Węgrom zrozumienie powodów, dla których Komisja ostatecznie i po powtórnym rozpatrzeniu udzieliła wnioskodawcy będącemu osobą trzecią dostępu do spornych dokumentów, oraz uznał, iż wyjątek, na który Węgry powołały się w celu sprzeciwienia się temu, nie ma zastosowania.
29.      Nie pozostaje zatem nic innego, jak tylko stwierdzić, że treść skargi wniesionej do Sądu przez Węgry przeciwko spornej decyzji potwierdza, iż Węgry mogły zrozumieć powody, dla których Komisja uznała, że powołany wyjątek nie znajduje zastosowania. Węgry nie mogą zatem twierdzić, że nie dano im możliwości zapoznania się w szczegółowy sposób ze względami, które doprowadziły do przyjęcia spornej decyzji(14).
30.      Część pierwszą zarzutu pierwszego należy zatem oddalić jako bezzasadną.
2.      W przedmiocie istnienia wcześniejszej praktyki decyzyjnej i obowiązku pogłębionego uzasadnienia
a)      Streszczenie argumentacji stron
31.      Węgry twierdzą zasadniczo, że wbrew temu, co orzekł Sąd w pkt 37 zaskarżonego wyroku, Komisja była zobowiązana wyjaśnić powody, dla których w spornej decyzji przyjętej w odpowiedzi na wniosek potwierdzający odstąpiła od swojej pierwotnej decyzji. Węgry wykazały we własnym mniemaniu istnienie utrwalonej praktyki decyzyjnej dotyczącej rozpatrywania wniosków o udzielenie dostępu dotyczących zaproszenia do składania wniosków EFOP 2.2.5. Wobec istnienia takiej praktyki Komisja powinna przedstawić swoje rozumowanie w sposób wyraźny, gdy zamierza odejść od tej praktyki, co wynika również z zasady lojalnej współpracy.
32.      W replice Węgry kwestionują znaczenie orzecznictwa przytoczonego w pkt 32 i 35–36 zaskarżonego wyroku. Węgry podkreślają szczególny charakter niniejszej sprawy, który polega na tym, że ci sami zainteresowani są poddawani odmiennej ocenie, zarówno w dwóch różnych postępowaniach, jak i w ramach tego samego postępowania, w odniesieniu do tych samych okoliczności faktycznych. Komisja powinna była zatem przedstawić wyjaśnienie w tym względzie.
33.      Podczas gdy w ramach pierwszej oceny Komisja uznała, że wyjątek zawarty w art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 1049/2001 znajduje zastosowanie, w sposób oczywisty zmieniła ona zdanie w treści spornej decyzji. Ta zasadnicza zmiana rozstrzygnięcia w decyzji Komisji sprawia, że analogia z przytoczonym przez Sąd wyrokiem w sprawie Deutsche Telekom/Komisja(15) jest pozbawiona znaczenia dla sprawy.
34.      Komisja ze swej strony uważa, że ponieważ Węgry nie zakwestionowały pkt 33 zaskarżonego wyroku lub nie wykazały istnienia wcześniejszej odmiennej praktyki decyzyjnej, niniejszą część zarzutu pierwszego należy uznać za bezskuteczną, a w każdym razie za bezzasadną.
b)      Ocena
35.      Po pierwsze, jeśli chodzi o zarzut dotyczący istnienia wcześniejszej praktyki decyzyjnej Komisji, Węgry dążą do powołania się na orzecznictwo, zgodnie z którym w przypadku gdy decyzja Komisji znacznie odbiega od jej powszechnej praktyki decyzyjnej i wykracza poza zakres wcześniejszych decyzji, Komisja musi dokładnie przedstawić swój tok rozumowania(16). Jednakże, dążąc do zakwalifikowania stanowiska Komisji w ramach jej pierwotnej decyzji jako „utrwalonej praktyki decyzyjnej”, argumentacja Węgier wskazuje na nieuwzględnienie charakteru postępowania, które doprowadziło do przyjęcia spornej decyzji.
36.      Z procedury ustanowionej w art. 6–8 rozporządzenia nr 1049/2001 wynika bowiem, że może ono przebiegać w dwóch etapach(17).
Tak więc, wniosek o udzielenie dostępu prowadzi do przyjęcia przez Komisję pierwotnej decyzji (pierwszy etap)(18). Komisja zaproponowała częściowe uwzględnienie wniosku o udzielenie dostępu złożonego przez wnioskodawcę będącego osobą trzecią, co skłoniło go do złożenia wniosku potwierdzającego (drugi etap) na podstawie art. 7 ust. 2 tego rozporządzenia, polegającego na zwróceniu się do Komisji o zmianę jej stanowiska.
37.      Równolegle z tą dwustronną procedurą, która toczy się między Komisją a wnioskodawcą będącym osobą trzecią, odbywa się procedura konsultacji między Komisją a państwem członkowskim, od którego dokumenty pochodzą, w całości lub w części(19). Te dwie procedury, mimo że są prowadzone oddzielnie, będą wpływały na siebie wzajemnie: stanowisko Komisji w odniesieniu do wnioskodawcy będącego osobą trzecią może zostać odpowiednio uzupełnione
otrzymanymi od konsultowanego państwa członkowskiego uwagami w sprawie ujawnienia; argumenty podniesione przez wnioskodawcę będącego osobą trzecią w ramach wniosku potwierdzającego mogą również zmienić stanowisko Komisji w odniesieniu do kwestii możliwości zastosowania wyjątków przewidzianych w art. 4 rozporządzenia nr 1049/2001.
38.      Jak orzekł już Trybunał, „odpowiedź na wniosek wstępny o udzielenie dostępu do dokumentów na podstawie art. 7 ust. 1 [rozporządzenia nr 1049/2001] stanowi jedynie pierwsze zajęcie stanowiska, co do zasady niepodlegające zaskarżeniu […]. Taka odpowiedź przyznaje wnioskodawcy przewidziane w art. 7 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia prawo do powtórzenia wniosku o udzielenie dostępu pomimo pierwszej uzasadnionej odmowy i pozwala danej instytucji Unii na ponowne rozpatrzenie jej pierwotnego stanowiska przed wydaniem ostatecznej decyzji odmownej, podlegającej zaskarżeniu przed sądami Unii, i usunięcie, w stosownym przypadku, ewentualnej niezgodności z prawem, jaką dotknięta byłaby pierwsza odmowa”(20).
39.      Stanowiska wyrażonego przez Komisję na etapie pierwotnej decyzji nie można zatem uznać za wyraz utrwalonej praktyki decyzyjnej Komisji.
40.      Jak podkreśliła Komisja, uznanie za utrwaloną praktykę decyzyjną każdego wstępnego stanowiska byłoby sprzeczne z ogólną systematyką rozporządzenia nr 1049/2001, ponieważ każdy wniosek o udzielenie dostępu do dokumentów powinien być systematycznie oceniany w świetle okoliczności prawnych i faktycznych istniejących w chwili przyjęcia decyzji, gdy tylko osoba trzecia tego zażąda(21). Innymi słowy, dynamiczny charakter procesu podejmowania decyzji przez Komisję w odniesieniu do wniosków o udzielenie dostępu do dokumentów ze swej istoty sprzeciwia się jakiejkolwiek koncepcji krystalizacji praktyki Komisji wyłącznie na podstawie jej pierwotnej decyzji.
41.      Ponadto przyznanie mocy utrwalonej praktyki decyzyjnej pierwotnym decyzjom w tej dziedzinie mogłoby skutkować ograniczeniem siły argumentów podniesionych na etapie decyzji potwierdzającej, a tym samym praw wnioskodawców będących osobami trzecimi na podstawie rozporządzenia nr 1049/2001, które również należy chronić.
42.      Sąd mógł zatem bez naruszenia prawa stwierdzić w pkt 33 zaskarżonego wyroku, że Węgry, ograniczając się do odesłania do pierwotnej decyzji, w której odmówiono dostępu do dokumentów, nie mogą wykazać istnienia utrwalonej praktyki decyzyjnej Komisji, od której instytucja ta odstąpiła w spornej decyzji.
43.      Ponadto ów pkt 33 jest również wolny od błędów w odniesieniu do kwestii, czy moc utrwalonej praktyki decyzyjnej Komisji można przypisać wnioskowi o udzielenie dostępu o sygnaturze GESTDEM 2020/1513. Dla przypomnienia, z pisma z dnia 15 grudnia 2021 r. wynika, że wniosek o udzielenie dostępu, który doprowadził do wydania spornej decyzji, wpisuje się w kontynuację tego pierwszego wniosku o udzielenie dostępu(22). Niemniej jednak wydaje się, że trudno mu nadać taki walor, ponieważ, po pierwsze, utrwalenie praktyki decyzyjnej wymaga powtarzania się, podczas gdy pierwotną decyzję w ramach badania wniosku o udzielenie dostępu o sygnaturze GESTDEM 2020/1513 należy rozumieć jako odosobnioną decyzję, a po drugie, prawdziwe znaczenie decyzji Komisji można zrozumieć jedynie przy uwzględnieniu ostatecznej decyzji wydanej przez Komisję w sprawie owego wniosku o udzielenie dostępu, która polegała, w ostatecznym rozrachunku, na udzieleniu dostępu do dokumentów, których dotyczył ten wniosek.
44.      Po drugie, co się tyczy twierdzenia o wymogu pogłębionego uzasadnienia, niezależnego od istnienia utrwalonej praktyki decyzyjnej, gdy Komisja przyjmuje decyzję potwierdzającą w całości lub w części sprzeczną z decyzją pierwotną, należy stwierdzić, że wymóg taki nie jest poparty żadnym argumentem wynikającym z tekstu lub z orzecznictwa, który zostałby podniesiony przez Węgry.
45.      Węgry ograniczają się do twierdzenia, że orzecznictwo przytoczone przez Sąd w pkt 35 i 36 zaskarżonego wyroku(23) nie ma znaczenia, ponieważ chodzi o sytuację, która nie jest porównywalna. Jednakże z tego orzecznictwa przytoczonego przez Sąd wynika jedynie, że decyzja pierwotna stanowi tylko
pierwsze zajęcie stanowiska, dające wnioskodawcy możliwość złożenia wniosku potwierdzającego i że wyłącznie decyzja potwierdzająca, zastępująca w całości poprzednie stanowisko, może wywoływać skutki prawne mogące naruszać interesy wnioskodawcy, a tym samym być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności. Wniosek, do którego doszedł Sąd w pkt 37 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym Komisja była jedynie zobowiązana do uzasadnienia rozstrzygnięcia, do którego doszła w decyzji potwierdzającej, wydaje się zatem prawidłowy.
46.      Wreszcie, jeśli chodzi o argumenty dotyczące zasady lojalnej współpracy, to trzeba będzie je przeanalizować w przypadku,
gdy Trybunał będzie rozpoznawał będzie drugi zarzut odwołania, który nie jest przedmiotem niniejszej opinii.
47.      Z powyższego wynika, że część drugą zarzutu pierwszego należy oddalić jako bezzasadną.
48.      W konsekwencji zarzut pierwszy w całości wydaje się bezzasadny.
B.      W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego naruszenia prawa przy wykładni art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001
49.      Zarzut trzeci dzieli się na cztery części. Zdaniem Węgier Sąd powinien był stwierdzić, że proces podejmowania decyzji przez Komisję w rozumieniu art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001 związany z finalizacją projektu zaproszenia do składania wniosków był w toku (część pierwsza). Sąd powinien był również uznać, że sporne dokumenty dotyczyły trwającego procesu podejmowania decyzji przez Komisję dotyczącego zmiany programu operacyjnego (część druga). W każdym razie Węgry utrzymują, że art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001 ma również zastosowanie w przypadku procesu podejmowania decyzji przez krajową instytucję zarządzającą odpowiedzialną za sfinalizowanie projektu zaproszenia do składania wniosków regulowanego rozporządzeniem nr 1303/2013 (część trzecia). Wreszcie Węgry utrzymują, że wbrew temu, co orzekł Sąd, istnienie rzeczywistego i konkretnego naruszenia trwającego procesu podejmowania decyzji związanego ze wspomnianym projektem ze względu na ujawnienie spornych dokumentów zostało wykazane (część czwarta).
1.      W przedmiocie pojęcia „decyzji” i w przedmiocie istnienia procesu podejmowania decyzji przez Komisję w odniesieniu do projektu zaproszenia do składania wniosków (część pierwsza)
a)      Streszczenie argumentacji stron
50.      Węgry zarzucają zasadniczo Sądowi przyjęcie wyłącznie formalistycznego podejścia do pojęcia „decyzji” w rozumieniu art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001. To właśnie to formalistyczne podejście doprowadziło Sąd do błędnego stwierdzenia, że Komisja nie musiała podejmować decyzji w sprawie zaproszenia do składania wniosków EFOP 2.2.5 na podstawie rozporządzenia nr 1303/2013(24)
51.      Nawet jeśli Komisja formalnie nie przyjmuje decyzji, instytucja ta wywiera decydujący wpływ na przygotowanie i konkretną treść projektów zaproszeń do składania wniosków, biorąc pod uwagę w szczególności możliwość przeprowadzenia kontroli i wykluczenia z finansowania niektórych wydatków. W interesie krajowej instytucji zarządzającej leży zastosowanie się do wytycznych, które otrzymuje od Komisji, a teoretyczna możliwość pominięcia przez państwo członkowskie stanowiska Komisji dotyczącego projektu zaproszenia do składania wniosków nie byłaby realistyczną alternatywą.
52.      Wymagana forma decyzji Komisji nie wynika z brzmienia art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001. Prawodawca Unii posłużył się momentem przyjęcia decyzji przez instytucję jako zwykłym znacznikiem czasowym w celu odróżnienia tej pierwszej hipotezy od sytuacji, o której mowa w akapicie drugim tego przepisu. Z teleologicznego punktu widzenia, o ile dostęp do dokumentów powinien być jak najszerszy, o tyle jednak nie jest on nieograniczony. W zakres art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001 wchodzi zatem każdy proces podejmowania decyzji, niezależnie od jego formy i niezależnie od tego, czy został on skonkretyzowany w decyzji w znaczeniu formalnym. Decyzja powinna być przede wszystkim określona w sposób funkcjonalny.
53.      Wpływu Komisji na decyzję krajowej instytucji zarządzającej poprzez wymianę informacji, o której świadczy korespondencja między Węgrami a Komisją w sprawie projektu zaproszenia do składania wniosków, nie można sprowadzić jedynie do uczestnictwa. Dowodem na to jest okoliczność, że podczas jednej takiej wymiany Komisja wskazała, iż zamierza wykluczyć finansowanie europejskie, jeżeli Węgry nie zastosują się do jej propozycji.
54.      W dziedzinach, w których zarządzanie jest dzielone między Unię a państwa członkowskie, procesy decyzyjne pokrywają się i nie jest możliwe rozdzielenie funkcji. W przypadku gdy Komisja wydaje opinię na temat projektu zaproszenia do składania wniosków, jej stanowisko byłoby porównywalne z kontrolą
uprzednią.
55.      Komisja wnosi o oddalenie części pierwszej zarzutu trzeciego.
b)      Ocena
56.      Przypominam, że art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001 przewiduje, iż dostępu do dokumentu sporządzonego przez instytucję lub będącego w jej posiadaniu, który odnosi się do spraw, w przypadku których decyzja nie została jeszcze przyjęta, może zostać nieudzielony, jeśli ujawnienie takiego dokumentu poważnie naruszyłoby proces podejmowania decyzji przez tę instytucję, chyba że za ujawnieniem przemawia nadrzędny interes publiczny.
57.      W odpowiedzi na podniesione przed nim argumenty mające na celu wykazanie istnienia trwającego procesu podejmowania decyzji przez Komisję Sąd przypomniał podstawowe zasady leżące u podstaw rozporządzenia nr 1049/2001(25) przed zbadaniem szczególnego kontekstu, w jakim sporne dokumenty zostały wymienione. Dokumenty te odnoszą się do wewnętrznej wymiany stanowisk na temat projektu zaproszenia do składania wniosków, który węgierskie organy finalizowały do celów finansowania z EFSI w ramach zarządzania dzielonego określonego w rozporządzeniu nr 1303/2013(26).
58.      Sąd zauważył, że w tym kontekście zadania związane z wykonaniem budżetu są delegowane na państwa członkowskie i że o ile państwa członkowskie i Komisja są odpowiedzialne za zarządzanie programami i za ich kontrolę, o tyle odbywa się to w zależności od ich odpowiednich kompetencji(27). Obowiązki w zakresie zarządzania, kontroli i audytu są wypełniane przez państwa członkowskie(28). Z kolei zadaniem Komisji jest upewnienie się, że państwa członkowskie ustanowiły skuteczne systemy kontroli podczas realizacji programów(29). Przygotowanie i wprowadzenie programów operacyjnych oraz ich wykonanie powierza się państwom członkowskim(30). Przygotowanie i publikacja zaproszeń do składania wniosków leży w gestii lokalnych grup działania wyznaczonych przez państwa członkowskie(31). Krajowa instytucja zarządzająca ustanawia i stosuje odpowiednie procedury i kryteria wyboru operacji finansowanych z EFSI, które mają zostać zatwierdzone przez komitet monitorujący(32).
59.      Sąd wywiódł z tych ram prawnych, że
zaproszenia do składania wniosków uregulowane w rozporządzeniu nr 1303/2013 należą do wyłącznych kompetencji państw członkowskich(33) i że rozporządzenie to „nie przyznaje Komisji szczególnych kompetencji w procesie sfinalizowania zaproszenia do składania wniosków regulowanego przez to rozporządzenie, w związku z czym […] nie musiała [ona] podejmować decyzji w sprawie zaproszenia do składania wniosków EFOP 2.2.5”(34).
60.      Węgry nie kwestionują takiego wniosku i przyznają, że Komisja nie musiała przyjąć formalnej decyzji w odniesieniu do tego zaproszenia do składania wniosków. Utrzymują one jednak, że decyzja Komisji może mieć charakter „funkcjonalny” ze względu na wpływ, jaki Komisja wywiera w rzeczywistości poprzez nieformalną wymianę informacji z państwami członkowskimi na temat projektów zaproszeń do składania wniosków w ramach EFSI.
61.      Takiego podejścia nie można przyjąć.
62.      Trybunał orzekł bowiem, że pojęcie „procesu podejmowania decyzji” w rozumieniu art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001 należy rozumieć jako odnoszące się bezpośrednio do podejmowania decyzji(35). Tymczasem podjęcie decyzji w rozumieniu tego przepisu zakłada istnienie określonego przedmiotu, którego będzie dotyczyć przyszła decyzja, i to niezależnie od tego, czy przyjęcie konkretnego i możliwego do zidentyfikowania projektu aktu miało nieuchronny charakter.(36) Ponadto Trybunał orzekł również, że przyznanie, iż decyzja nie została jeszcze podjęta, a tym samym że trwa „proces podejmowania decyzji” w rozumieniu art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001, w przypadku gdy przedmiot takiego procesu nie został określony, byłoby sprzeczne zarówno z systematyką tego przepisu, jak i z wymogiem oparcia odmowy dostępu na istnieniu konkretnego i rzeczywistego naruszenia chronionego interesu, czyli dającego się rozsądnie przewidzieć, a nie czysto hipotetycznego(37). Dopóki bowiem dokładny przedmiot przyszłej decyzji nie został jeszcze określony, dopóty wszelkie ryzyko naruszenia procesu podejmowania decyzji mającego na celu przyjęcie tej decyzji ze względu na ujawnienie żądanego dokumentu na podstawie rozporządzenia nr 1049/2001 jest z definicji hipotetyczne, zważywszy, że w rzeczywistości niemożliwe jest sprawdzenie, czy treść tego dokumentu rzeczywiście ma związek z tym procesem podejmowania decyzji(38).
63.      Przyznaję, że złożony charakter sposobów organizacji funduszy europejskich i zarządzania nimi nie ułatwia identyfikacji procesu podejmowania decyzji. Rozporządzenie nr 1303/2013 ma jednak na celu przyznanie różnych kompetencji różnym zainteresowanym stronom(39).
64.      W niniejszej sprawie problemem jest nie tyle brak formalnej decyzji, ile fakt, że przedmiot procesu podejmowania decyzji, w kształcie, w jakim Węgry twierdzą, iż on istnieje, nie jest i nie może zostać określony.
65.      Po pierwsze, jak przypomniała Komisja, sfinalizowanie zaproszenia do składania wniosków nie wymaga zatwierdzenia przez Komisję, ponieważ podlega ono wyłącznej kompetencji państw członkowskich zgodnie z podziałem dokonanym w rozporządzeniu nr 1303/2013.
66.      Po drugie, nie można uwzględnić argumentu, zgodnie z którym wewnętrzna wymiana stanowisk odzwierciedlona w spornych dokumentach stanowi decyzję Komisji w sprawie kontroli uprzedniej:
dopóki decyzja krajowej instytucji zarządzającej w sprawie zaproszenia do składania wniosków nie zostanie wydana, nie ma mowy o przeprowadzaniu przez Komisję kontroli czegokolwiek. Dopóki decyzja krajowej instytucji zarządzającej nie zostanie wydana w celu określenia ram tego zaproszenia, Komisja nie może wyrobić sobie opinii o niej ani wykonywać swoich uprawnień decyzyjnych zgodnie z rozporządzeniem nr 1303/2013.
67.      Węgry nie mogą zatem twierdzić, że wpływ Komisji na proces przygotowania zaproszenia do składania wniosków jest taki, iż jej działanie jest zbliżone do decyzji w sprawie kontroli uprzedniej, ponieważ ciągle nie ma żadnej pewności co do samego istnienia i treści zaproszenia do składania wniosków. W odpowiedzi na odwołanie Komisja słusznie podniosła, że w trakcie nieformalnego dialogu, takiego jak ten, który doprowadził do wewnętrznej wymiany stanowisk, organy krajowe mają swobodę decydowania o zastosowaniu się do propozycji Komisji lub o utrzymaniu swojego projektu, a nawet o rezygnacji z finansowania z EFSI, co wynika zresztą z pkt 90 zaskarżonego wyroku, którego Węgry nie kwestionują.
68.      Jeżeli chodzi o argument, że wewnętrzna wymiana stanowisk umożliwiłaby zainteresowanym organom krajowym spełnienie oczekiwań Komisji, aby uniknąć przyszłych korekt finansowych, o których zdecydowałaby Komisja, również nie jest on przekonujący:
strategia stosowana w celu uniknięcia przyszłego podejmowania decyzji nie może bowiem potwierdzać istnienia trwającego procesu podejmowania decyzji w rozumieniu art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001.
69.      Tak więc nawet przy założeniu, że zaklasyfikowane przez Węgry jako „formalistyczne” podejście przyjęte przez Sąd i poparte ścisłą wykładnią art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001(40) należy porzucić – quod non – na rzecz podejścia „funkcjonalnego” zaproponowanego przez Węgry, związek między dokumentami, o dostęp do których się zwrócono, a procesem decyzyjnym Komisji jest zbyt hipotetyczny i niepewny, ponieważ procesu tego nie można w rzeczywistości zidentyfikować. Innymi słowy, nawet podejście zwane „funkcjonalnym” nie pozwoliło na ustalenie istnienia procesu decyzyjnego Komisji.
70.      Wreszcie, bez uszczerbku dla późniejszej analizy przeprowadzonej w ramach badania części czwartej zarzutu trzeciego, wydaje się, że niewystarczający charakter tezy podnoszonej przez Węgry ilustrują następujące względy. Zakładając, że teza funkcjonalna przeważa, nie widzę, jak Komisja miałaby możliwość uzasadnić, jak wymaga tego orzecznictwo, decyzję o odmowie dostępu do dokumentów poprzez wykazanie, że dostęp stwarzałby ryzyko naruszenia interesu chronionego przez art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001, w sposób rozsądnie przewidywalny, a nie czysto hipotetyczny.
71.      W konsekwencji część pierwszą zarzutu trzeciego należy oddalić jako bezzasadną.
2.      W przedmiocie istnienia trwającego procesu decyzyjnego Komisji dotyczącego wniosku o zmianę programu operacyjnego (część druga)
a)      Streszczenie argumentacji stron
72.      Węgry twierdzą zasadniczo, że Sąd naruszył art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001, nie uznając, iż korespondencja z Komisją dotycząca treści zaproszenia do składania wniosków dotyczyła trwającego procesu podejmowania decyzji przez Komisję, ponieważ mogła ona odnosić się do wniosku o zmianę programu operacyjnego, podczas gdy taka zmiana wymagałaby decyzji instytucji. Tymczasem wniosek o zmianę programu operacyjnego rozpoczyna się nie tylko po złożeniu formalnego wniosku o zmianę, lecz w praktyce w chwili, gdy jego treść została uzgodniona z Komisją.
73.      Komisja często przedstawia uwagi przed złożeniem wniosku o zmianę takiego programu, które są przyjmowane przez dane państwo członkowskie w celu uniknięcia ryzyka korekty finansowej. Węgry ilustrują swoje stanowisko poprzez odniesienie do dwóch kontaktów z Komisją z dnia 7 lipca 2017 r. i 13 lipca 2021 r. Państwo członkowskie nie złożyłoby do Komisji wniosku o zmianę bez wcześniejszego zatwierdzenia go przez Komisję w sposób nieformalny.
74.      Komisja twierdzi, że część druga zarzutu trzeciego jest w części niedopuszczalna ze względu na żądanie przedstawienia na etapie odwołania nowych dowodów, a w części bezzasadna.
b)      Ocena
75.      Argumentacja Węgier jest zgodna z argumentacją przedstawioną w ramach części pierwszej zarzutu trzeciego w tym znaczeniu, że Węgry ponownie zamierzają zarzucić zbyt formalistyczne podejście do procesu podejmowania decyzji, które Sąd przyjął, odmawiając uznania, że wewnętrzna wymiana stanowisk między Węgrami a Komisją dotyczyła procesu podejmowania decyzji w związku z wnioskiem o zmianę programu operacyjnego.
76.      Na wstępie nie mogę wykluczyć, że argumentacja Węgier, zgodnie z którą trwający proces podejmowania decyzji, do którego odnoszą się sporne dokumenty, dotyczy albo sfinalizowania zaproszenia do składania wniosków, albo wniosku o zmianę programu operacyjnego, zmierza raczej do potwierdzenia
nieokreślonego charakteru przedmiotu przyszłej decyzji, której proces byłby chroniony na podstawie art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001.
77.      W każdym razie w odniesieniu do podejścia funkcjonalnego odsyłam mutatis mutandis do analizy jego granic przedstawionej w ramach badania pierwszej części niniejszego zarzutu. W związku z tym należy oddalić całą argumentację dotyczącą nieformalnego charakteru wpływu Komisji.
78.      Pragnę również zauważyć, że Sąd uznał, iż Komisja może być zmuszona do przyjęcia decyzji w przypadku zmiany programu operacyjnego, do którego należy zaproszenie do składania wniosków na podstawie art. 30 ust. 2 rozporządzenia nr 1303/2013(41). Wskazał on jednak również, że w chwili przyjęcia spornej decyzji do Komisji nie wpłynął taki wniosek o zmianę(42), i wyjaśnił powody, które doprowadziły go do tego stwierdzenia, w związku z czym rozumowanie Sądu wydaje się uzasadnione w sposób wystarczający pod względem prawnym.
79.      Jeśli chodzi o dwie wymiany informacji, na które powołują się Węgry, to jak wskazała Komisja__ nawet jeżeliby uznać je za mające znaczenie i wystarczające dla wykazania wniosku o dokonanie zmiany, co nie miało miejsca, zauważam, podobnie jak to czyni Komisja, że powołanie się na te zmiany ma na celu uzyskanie od Trybunału oceny dowodów, które wcześniej nie zostały przedstawione Sądowi.
Ich zbadanie nie należy zatem do kompetencji Trybunału w ramach odwołania.
80.      Część drugą zarzutu trzeciego należy zatem w części odrzucić jako niedopuszczalną, a w części oddalić jako bezzasadną.
3.      W przedmiocie zastosowania wyjątku przewidzianego w art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001 do trwającego procesu podejmowania decyzji przez krajowe instytucje zarządzające odpowiedzialne za sfinalizowanie projektów zaproszeń do składania wniosków objętych rozporządzeniem nr 1303/2013 (część trzecia)
a)      Streszczenie argumentacji stron
81.      Węgry twierdzą zasadniczo, że Sąd błędnie orzekł, iż art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001 nie ma na celu ochrony uzasadnionych interesów państw członkowskich i nie może mieć zastosowania, gdy procesy decyzyjne krajowych instytucji zarządzających w rozumieniu rozporządzenia nr 130/2013 są w toku. Sąd oparł się przy tym w szczególności na ściśle literalnej wykładni tego przepisu, podczas gdy poszukiwanie delikatnej równowagi między większą przejrzystością a ochroną uzasadnionych interesów państw członkowskich w następstwie rezygnacji z zasady autora wymaga ich zdaniem wyjścia poza brzmienie art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001.
82.      Trybunał uznał już, że państwa członkowskie mogą powoływać się na ten artykuł w celu ochrony ich własnych procesów decyzyjnych(43), ponieważ ochrona interesów państw członkowskich stanowi obiektywne granice uzasadniające odmowę ujawnienia rozpatrywanych dokumentów. Zawężająca wykładnia takich granic mogłaby zaszkodzić zaufaniu państw członkowskich wobec instytucji i wprowadzałaby nieuzasadnioną dyskryminację między instytucjami a państwami członkowskimi. Skoro państwa członkowskie zwracały się do Komisji w razie wątpliwości w celu uniknięcia korekt finansowych, gdyby dokonana przez Sąd wykładnia art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001 została potwierdzona, skutkowałoby to zmniejszeniem skuteczności procesu konsultacji z Komisją, ponieważ państwa, powiadamiając Komisję, napotkałyby na zagrożenie, że podadzą do wiadomości publicznej względy, co do których nie podjęły jeszcze rzeczywiście decyzji. Jeżeli państwa członkowskie nie mogą chronić procesów decyzyjnych swoich instytucji, nie będą miały interesu w zwracaniu się do Komisji w sprawach, w których decyzja nie została jeszcze podjęta przez jeden z ich organów. Dostępność można zapewnić po zakończeniu krajowych procesów decyzyjnych.
83.      Komisja wnosi o oddalenie części drugiej zarzutu trzeciego ze względu na jego bezzasadność.
b)      Ocena
84.      Sąd orzekł w pkt 127 zaskarżonego wyroku, że wyjątek oparty na art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001 nie może być interpretowany jako chroniący również proces podejmowania decyzji przez krajowe instytucje zarządzające w rozumieniu rozporządzenia nr 1303/2013. Sąd przypomniał, że termin „instytucja” zawarty w art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001 został zdefiniowany w art. 1 lit. a) tego rozporządzenia jako odnoszący się do Parlamentu Europejskiego, Rady lub Komisji, podczas gdy z art. 3 lit. b) tego rozporządzenia wynika, że państwa członkowskie i instytucje niewspólnotowe wchodzą w zakres pojęcia „strony trzeciej”(44). Następnie Sąd zbadał brzmienie art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001 oraz jego przedmiot i cel(45), po czym przypomniał o wymogu ścisłej wykładni wyjątków, o których mowa w tym art. 4(46).
85.      Argumenty Węgier przedstawione w ramach niniejszej części zarzutu nie zmierzają do podważenia tej analizy, która zresztą opiera się na całkowicie klasycznym podejściu, stosowanym gdy sąd Unii ma dokonać wykładni przepisu prawa Unii. Węgry twierdzą natomiast, że Sąd powinien był wykroczyć poza brzmienie art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001, ponieważ ochrona uzasadnionych interesów państw członkowskich stanowi obiektywny powód uzasadniający przyznanie im możliwości skorzystania z tego wyjątku w celu ochrony ich własnych procesów decyzyjnych, co można wywnioskować z wyroku Szwecja/Komisja(47).
86.      Stanowisko Węgier opiera się na błędnym rozumieniu tego wyroku.
87.      Niewłaściwe jest bowiem odwołanie się do tego orzecznictwa w celu poparcia tak szerokiej wykładni art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001, że byłaby ona sprzeczna z jego brzmieniem. Wnioski, jakie należy wyciągnąć ze wspomnianego wyroku dla celów wykładni przepisów tego rozporządzenia, można zrozumieć jedynie w granicach zakresu stosowania tego rozporządzenia. I tak, gdy Trybunał stwierdza w nim, że art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001 przewiduje wyjątek przedmiotowy i określa obiektywne granice interesu publicznego lub prywatnego, który może uzasadniać odmowę ujawnienia(48), oczywiste jest, że ograniczenia te mieszczą się zawsze w zakresie stosowania rozporządzenia i że należy uwzględnić przesłanki, których spełnienie jest niezbędne do celów stosowania tego przepisu. Tymczasem, jak zauważył Sąd, art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001 w związku z art. 1 lit. a) tego rozporządzenia nie znajduje zastosowania w przypadku trwania procesu podejmowania decyzji przez organ niewspólnotowy. Zakres stosowania rozporządzenia nr 1049/2001 jest określony poprzez odniesienie do wymienionych w nim instytucji, nie zaś do szczególnych kategorii dokumentów, ani do autora dokumentu przechowywanego przez
te instytucje(49).
88.      Wbrew temu, co twierdzą Węgry, przyjęcie takiej koncepcji zakresu stosowania art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001 nie pozbawia art. 4 ust. 5 tego rozporządzenia jego treści. To właśnie ten przepis pozwala chronić w trakcie procesu decyzyjnego instytucji interesy, które państwo członkowskie uważa za uzasadnione(50), przyznając mu możliwość zażądania od tej instytucji nieujawniania pochodzącego od niego dokumentu(51). Jednakże Trybunał odmówił już uznania art. 4 ust. 5 rozporządzenia nr 1049/2001 za normę kolizyjną w celu zachowania stosowania przepisów krajowych lub polityki państw członkowskich w dziedzinie dostępu do pochodzących od nich dokumentów kosztem szczególnych zasad tego rozporządzenia(52). Artykuł 4 ust. 5 rozporządzenia nr 1049/2001 jest objęty ramami wyjątków przedmiotowych przewidzianych w ust. 1–3
tego artykułu i granicami tych wyjątków(53).
89.      Rozszerzenie zakresu stosowania wyjątku, o którym mowa w art. 4 ust. 3 akapit pierwszy tego rozporządzenia, jak życzą sobie tego Węgry, naruszałoby w sposób oczywisty wolę prawodawcy, aby ograniczyć go wyłącznie do dokumentów, które dotyczą procesu podejmowania decyzji przez instytucję w rozumieniu rozporządzenia nr 1049/2001.
90.      Zasady gry są jasne, w tym dla państw członkowskich. Z tego powodu nie podzielam obaw Węgier dotyczących erozji zaufania do komunikacji między państwami członkowskimi a Komisją(54). W każdym razie taka obawa nie może uzasadniać wykładni art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001, która wykraczałaby poza jego brzmienie, a która byłaby ponadto, jak słusznie stwierdził Sąd, sprzeczna z wymogiem zawężającej wykładni wyjątków, jakie przewiduje ten artykuł(55).
91.      W wyniku powyższej analizy nie można było stwierdzić żadnego naruszenia prawa. Część trzecią zarzutu trzeciego należy oddalić jako bezzasadną.
4.      W przedmiocie istnienia rzeczywistego, poważnego i konkretnego naruszenia trwającego procesu podejmowania decyzji (czwarta część)
a)      Streszczenie argumentacji stron
92.      Węgry utrzymują, że Sąd naruszył prawo, stwierdzając, iż nie wykazały one istnienia poważnego, rzeczywistego i konkretnego naruszenia procesu podejmowania decyzji dotyczącego finalizacji projektu zaproszenia do składania wniosków EFOP 2.2.5. Skarżące państwo utrzymuje, że ujawnienie dokumentów mogłoby zagrozić sfinalizowaniu tego projektu, ponieważ dostarczyłoby niektórym organizacjom informacji wewnętrznej, która umożliwiłaby im lepsze przygotowanie się do udzielenia odpowiedzi na to zaproszenie.
93.       Węgry kwestionują ponadto twierdzenie, które jest jedynie częściowo prawdziwe, zawarte w pkt 137 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym w chwili złożenia wniosku o udzielenie dostępu do dokumentów (czerwiec 2021 r.) treść zaproszenia do składania wniosków EFOP 2.2.5 była publicznie dostępna online, podczas gdy ich zdaniem projekt zaproszenia do składania wniosków EFOP 2.2.5 został zmieniony (projekt zaproszenia do składania wniosków EFOP 2.2.25), a zmieniona wersja została opublikowana dopiero w dniu 28 października 2022 r.
94.      Komisja wnosi o oddalenie części czwartej zarzutu trzeciego.
b)      Ocena
95.      W niniejszej części zarzutu trzeciego zwrócono się do Trybunału o wypowiedzenie się, na wypadek gdyby art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 1049/2001 miał zastosowanie do korespondencji między Komisją a Węgrami dotyczącej finalizacji projektu zaproszenia do składania wniosków EFOP 2.2.5, w przedmiocie istnienia naruszenia procesu podejmowania decyzji spełniającego warunki wymagane przez ten przepis.
96.      Sąd zbadał
tytułem uzupełnienia, czy przesłanka ta została spełniona(56), ponieważ stwierdził brak trwającego procesu podejmowania decyzji przez Komisję, a zatem brak możliwości zastosowania wyjątku od ujawnienia, na który powołują się Węgry. Ponieważ proponuję, aby Trybunał utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w tej kwestii, nie będzie co do zasady potrzeby, aby udzielał on odpowiedzi na tę część zarzutu trzeciego odwołania.
97.      Niemniej jednak kontynuuję analizę, wskazując, że Sąd przypomniał, iż sam fakt, że dokument dotyczy interesu chronionego przez art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001, nie wystarcza do uzasadnienia jego nieujawniania(57), ponieważ zastosowanie przewidzianego wyjątku wymaga wykazania, że dostęp do danego dokumentu mógłby konkretnie i rzeczywiście naruszyć ochronę procesu podejmowania decyzji przez instytucję w ramach rozsądnie przewidywalnego, a nie czysto hipotetycznego ryzyka(58). Sąd zauważył również, że naruszenie musi osiągnąć określony próg wagi naruszenia(59).
98.      Ta struktura analizy jest zgodna ze stanem orzecznictwa w tej dziedzinie. Trybunał orzekł już, że w przypadku gdy instytucja postanawia oddalić wniosek o udzielenie dostępu na podstawie jednego z wyjątków przewidzianych w art. 4 rozporządzenia nr 1049/2001, musi ona zasadniczo wyjaśnić, w jaki sposób dostęp do tego dokumentu mógłby stanowić konkretne i rzeczywiste naruszenie interesu chronionego na podstawie tego wyjątku, przy czym ryzyko takiego naruszenia powinno dać się w rozsądny sposób przewidzieć, a nie być czysto hipotetyczne(60). Podobnie na osobie, która wnosi o zastosowanie jednego z tych wyjątków przez instytucję, do której ma zastosowanie rozporządzenie nr 1049/2001, spoczywa obowiązek przedstawienia w stosownym czasie odpowiednich wyjaśnień(61). Istnienie takiego ryzyka należy wykazać, ponieważ zwykłe niepoparte dowodami twierdzenie nie może wystarczyć do uznania, że wyjątek znajduje zastosowanie(62).
99.      Węgry nie kwestionują tego standardu. Do tego państwa należało zatem wykazanie przed Sądem, że ujawnienie spornych dokumentów mogło mieć poważny, rzeczywisty i konkretny wpływ na proces podejmowania decyzji dotyczący finalizacji projektu zaproszenia do składania wniosków.
100. W tym względzie Sąd uznał, że uzasadnienie przedstawione przez Węgry nie pozwoliło na ustalenie, iż ujawnienie spornych dokumentów mogłoby w ten sposób wpłynąć na proces podejmowania decyzji(63). Twierdzenia Węgier, zgodnie z którymi ujawnienie dokumentów naruszyłoby zasady równego traktowania, niedyskryminacji i przejrzystości, ponieważ potencjalni beneficjenci zaproszenia do składania wniosków EFOP 2.2.5 mogliby uzyskać informacje zapewniające im nieuczciwą przewagę konkurencyjną, nie zostały odpowiednio poparte, ponieważ Węgry nie przedstawiły żadnej
szczegółowej argumentacji ani dowodów(64). Wreszcie Sąd oparł się również na analizie Komisji, zgodnie z którą ujawnienie spornych dokumentów w dniu przyjęcia zaskarżonej decyzji nie mogło zagrozić procesowi podejmowania decyzji związanemu z tym zaproszeniem do składania wniosków, ponieważ treść tego zaproszenia była w tym dniu publicznie dostępna(65).
101. Na etapie odwołania, jakkolwiek Węgry wydają się kwestionować za pomocą ogólnych twierdzeń wniosek, do którego doszedł Sąd, to jednak nie jest to w żadnym punkcie przekonujące, ponieważ wysiłek argumentacji ogranicza się do powtórzenia argumentów przedstawionych przed Sądem.
102. W pozostałym zakresie, co się tyczy pkt 137 zaskarżonego wyroku, Węgry utrzymują, że twierdzenie Sądu, zgodnie z którym zaproszenie do składania wniosków było dostępne w dniu złożenia pierwotnego wniosku, „jest jedynie częściowo prawdziwe”(66), a Sąd powinien był uwzględnić okoliczność, że nowy projekt zaproszenia do składania wniosków(67) został opublikowany po dniu przyjęcia spornej decyzji i że dostęp do spornych dokumentów mógł umożliwić niektórym zainteresowanym stronom uzyskanie informacji przyznających im przewagę konkurencyjną. Pragnę jednak zauważyć, że zaskarżony wyrok nie zawiera żadnej wzmianki o takim argumencie, który Komisja słusznie uważa zatem za nowy i jako taki nieobjęty zakresem właściwości Trybunału wykonywanej w ramach odwołania(68), czego Węgry nie wydają się zresztą kwestionować(69). W każdym razie Węgry wspominają jedynie o możliwości dostępu, który doprowadziłby do powstania nieokreślonej przewagi konkurencyjnej. Taki brak precyzji
nie wydaje się również odpowiadać standardowi wymaganemu w celu wykazania istnienia poważnego, rzeczywistego i konkretnego naruszenia.
103. W konsekwencji należy oddalić czwartą i ostatnią część zarzutu trzeciego.
5.      Wnioski w przedmiocie zarzutu trzeciego
104. Po przeprowadzeniu analizy czterech części zarzutu trzeciego należy go oddalić ze względu na jego bezzasadność.
C.      Wnioski
105. W świetle całości powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał oddalił zarzuty pierwszy i trzeci odwołania.
1      Język oryginału: francuski.
2      T‑104/22, EU:T:2024:467, zwany dalej „zaskarżonym wyrokiem”.
3      Dz.U. 2001, L 145, s. 43.
4      Ten projekt zaproszenia do składania wniosków o numerze „EFOP 2.2.5”, zatytułowany „Poprawa przejścia od opieki zinstytucjonalizowanej do usług opieki w środowisku lokalnym – zastąpienie zakwaterowania w instytucjach opieki do 2023 r.” (zwany dalej „zaproszeniem do składania wniosków EFOP 2.2.5”) został opracowany przez organ zarządzający wyznaczony przez węgierskie organy do realizacji programu operacyjnego dotyczącego rozwoju zasobów ludzkich na rzecz deinstytucjonalizacji osób z niepełnosprawnościami obecnie przebywających w instytucjach na Węgrzech (EFOP). EFOP został przyjęty przez Komisję na wniosek Węgier zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającym przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U. L 347, 2013, s. 320; sprostowanie Dz.U. 2016, L 200, s. 140).
5      Chodzi o wiadomość elektroniczną od węgierskich organów z dnia 11 marca 2020 r., zawierającą dwa załączniki, o oraz cztery pisma węgierskich organów do Komisji z dnia 19 czerwca 2020 r., 6 sierpnia 2020 r., 5 stycznia 2021 r. i 14 kwietnia 2021 r.
6      W celu przypomnienia, art. 4 ust. 3–5 rozporządzenia nr 1049/2001 ma
następujące brzmienie:
„3.
Dostęp do dokumentu sporządzonego przez instytucję do celów wewnętrznych lub otrzymanego przez instytucję, który odnosi się do spraw, w przypadku których decyzja nie została wydana przez instytucję, może zostać nieudzielony, jeśli ujawnienie takiego dokumentu poważnie naruszyłoby proces podejmowania decyzji przez tę instytucję, chyba że za ujawnieniem przemawia interes publiczny.
Dostęp do dokumentu zawierającego opinie do wykorzystania wewnętrznego jako część rozważań i konsultacji wstępnych w obrębie rzeczonej instytucji nie zostanie udzielony nawet po podjęciu decyzji, jeśli ujawnienie takiego dokumentu poważnie naruszyłoby proces podejmowania decyzji przez tę instytucję, chyba że za ujawnieniem przemawia interes publiczny.
4. W odniesieniu do dokumentów stron trzecich, instytucja skonsultuje się z tą stroną trzecią z zamiarem oceny, czy wyjątek opisany w ust. 1 i 2 może mieć zastosowanie, chyba że jest jednoznaczne, że dokument ten zostanie ujawniony lub nie.
5. Państwo członkowskie może zażądać od instytucji nieujawniania dokumentu pochodzącego od tego państwa członkowskiego bez jego uprzedniej zgody”.
7      Mianowicie pięć dokumentów węgierskich organów pierwotnie wskazanych przez Komisję oraz cztery dodatkowe dokumenty wskazane na etapie wniosku potwierdzającego.
8      Do Trybunału będzie należało uprzednie udzielenie odpowiedzi na argument Komisji, która pozostawia Trybunałowi ocenę dopuszczalności odwołania w świetle wymogów art. 168 i 169 regulaminu postępowania przed Trybunałem (zob. pkt 12 i 13 odpowiedzi Komisji na odwołanie). Jestem jednak zdania, że ponieważ, po pierwsze, Komisja nie podnosi zarzutu niedopuszczalności, a po drugie, treść odpowiedzi Komisji na odwołanie ilustruje fakt, że Komisja była w stanie w pełni zrozumieć argumenty odwołania, odwołanie to należy uznać za dopuszczalne.
9      Węgry nie wydają się bowiem kwestionować orzecznictwa przypomnianego w pkt 24 zaskarżonego wyroku, co potwierdza lektura pkt 24 odwołania.
10      Zobacz art. 4 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 1049/2001.
11      Wyróżnienie moje.
12      Którego podstawą jest art. 5 ust. 5 i 6 przepisów dotyczących wykonania rozporządzenia nr 1049/2001 dodanych w załączniku do regulaminu wewnętrznego Komisji decyzją z dnia 5 grudnia 2001 r. zmieniającą jej regulamin wewnętrzny (Dz.U. 2001, L 345, s. 94).
13      Względy poufności mogłyby nawet przemawiać za zawsze odrębnym od decyzji o ujawnieniu podawaniem do wiadomości powodów, dla których Komisja zamierza udzielić dostępu do dokumentów pomimo sprzeciwu wyrażonego przez państwo członkowskie.
14      Zobacz pkt 29 odwołania.
15      Wyrok z dnia 28 marca 2017 r. (T‑210/15, EU:T:2017:224).
16      Zobacz wyrok z dnia 29 września 2011 r., Elf Aquitaine/Komisja (C‑521/09 P, EU:C:2011:620, pkt 155).
17      Zobacz wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., Validity/Komisja (C‑51/23 P, niepublikowany, EU:C:2024:664, pkt 49, 62).
18      Czyli decyzja z dnia 16 czerwca 2021 r.: zob. pkt 7 zaskarżonego wyroku.
19      Zobacz art. 4 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 1049/2001.
20      Wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., Validity/Komisja (C‑51/23 P, EU:C:2024:664, pkt 49 i przytoczone tam orzecznictwo).
21      Zobacz pkt 28 odpowiedzi Komisji na odwołanie.
22      Przypominam, że wspomniany wniosek o udzielenie dostępu, który dotyczył już dokumentów związanych z zaproszeniem do składania wniosków EFOP 2.2.5, był przedmiotem pierwotnej decyzji odmownej opartej na zastrzeżeniach Węgier, które powołały się na ochronę trwającego procesu podejmowania decyzji. Ta pierwotna decyzja została utrzymana w mocy na etapie wniosku potwierdzającego, zanim wnioskodawca wniósł do Sądu skargę o stwierdzenie nieważności. W toku postępowania przed Sądem Komisja postanowiła zmienić swoją decyzję potwierdzającą, aby ostatecznie udzielić dostępu do dokumentów, co doprowadziło Sąd do umorzenia postępowania [zob. postanowienie z dnia 22 listopada 2022 r., Validity/Komisja (T‑640/20_e, EU:T:2022:752)]. Wszystkie te elementy zostały przypomniane w piśmie z dnia 15 grudnia 2021 r.
23      To znaczy wyrok z dnia 28 marca 2017 r., Deutsche Telekom/Komisja (T‑210/15, EU:T:2017:224).
24      Zobacz pkt 76 zaskarżonego wyroku.
25      Zobacz pkt 60–63 zaskarżonego wyroku.
26      Zobacz pkt 64–66 zaskarżonego wyroku.
27      Zobacz pkt 67 i 68 zaskarżonego wyroku.
28      Zobacz pkt 69 zaskarżonego wyroku.
29      Zobacz pkt 70 zaskarżonego wyroku.
30      Zobacz pkt 71 zaskarżonego wyroku.
31      Zobacz pkt 72 zaskarżonego wyroku.
32      Zobacz pkt 73 i 74 zaskarżonego wyroku.
33      Zobacz pkt 75 zaskarżonego wyroku.
34      Punkt 76 zaskarżonego wyroku.
35      Sąd przypomniał to w pkt 82 zaskarżonego wyroku.
36      Zobacz wyrok z dnia 16 stycznia 2025 r., Komisja/Pollinis France (C‑726/22 P, EU:C:2025:17, pkt 73).
37      Zobacz wyrok z dnia 16 stycznia 2025 r., Komisja/Pollinis France (C‑726/22 P, EU:C:2025:17, pkt 63).
38      Zobacz wyrok z dnia 16 stycznia 2025 r., Komisja/Pollinis France (C‑726/22 P, EU:C:2025:17, pkt 74).
39      Zobacz pkt 58 niniejszej opinii.
40      Zobacz pkt 80–86 zaskarżonego wyroku.
41      Zobacz pkt 97 i 98 zaskarżonego wyroku.
42      Zobacz pkt 99 zaskarżonego wyroku.
43      Węgry powołują się w tym względzie na wyrok z dnia 18 grudnia 2007 r., Szwecja/Komisja (C‑64/05 P, EU:C:2007:802, pkt 57).
44      Zobacz pkt 109 zaskarżonego wyroku.
45      Zobacz pkt 110–112 zaskarżonego wyroku.
46      Zobacz pkt 113 zaskarżonego wyroku.
47      Wyrok z dnia 18 grudnia 2007 r. (C‑64/05 P, EU:C:2007:802).
48      Zobacz wyrok z dnia 18 grudnia 2007 r., Szwecja/Komisja (C‑64/05 P, EU:C:2007:802, pkt 57).
49      Zobacz wyrok z dnia 18 lipca 2017 r., Komisja/Breyer (C‑213/15 P, EU:C:2017:563, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo).
50      Zobacz wyrok z dnia 18 grudnia 2007 r., Szwecja/Komisja (C‑64/05 P, EU:C:2007:802, pkt 83).
51      To jest zarówno dokumentów, których autorem jest samo państwo członkowskie, jak i dokumentów wyłącznie przekazanych przez to państwo członkowskie zainteresowanej instytucji: wyrok z dnia 18 grudnia 2007 r., Szwecja/Komisja (C‑64/05 P, EU:C:2007:802, pkt 61).
52      Zobacz wyrok z dnia 18 grudnia 2007 r., Szwecja/Komisja (C‑64/05 P, EU:C:2007:802, pkt 65).
53      Zobacz wyrok z dnia 18 grudnia 2007 r., Szwecja/Komisja (C‑64/05 P, EU:C:2007:802, pkt 76).
54      Dodam w tym miejscu, że brak rozszerzenia zakresu stosowania art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001 na dokumenty związane z procesem podejmowania decyzji przez krajową instytucję zarządzającą pozostaje bez uszczerbku dla możliwości powołania się przez państwo członkowskie, w sytuacji gdy wyjątek może mieć zastosowanie, na przestrzeganie określonych przepisów prawa krajowego chroniących interes publiczny, które stoją na przeszkodzie ujawnieniu dokumentu i które byłyby powoływane w tym celu przez państwo członkowskie, a które można byłoby uznać za interes zasługujący na ochronę na podstawie tego przepisu: zob. wyrok z dnia 18 grudnia 2007 r., Szwecja/Komisja (C‑64/05 P, EU:C:2007:802, pkt 84).
55      Zobacz wyroki: z dnia 17 października 2013 r., Rada/Access Info Europe (C‑280/11 P, EU:C:2013:671, pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo); z dnia 8 czerwca 2023 r., Rada/Pech (C‑408/21 P, niepublikowany, EU:C:2023:461, pkt 33); a także z dnia 16 stycznia 2025 r., Komisja/Pollinis France (C‑726/22 P, EU:C:2025:17, pkt 62).
56      Zobacz pkt 129 zaskarżonego wyroku.
57      Zobacz pkt 130 zaskarżonego wyroku i przytoczone tam orzecznictwo.
58      Zobacz pkt 131 zaskarżonego wyroku i przytoczone tam orzecznictwo.
59      Zobacz pkt 132 zaskarżonego wyroku i przytoczone tam orzecznictwo.
60      Zobacz wyroki: z dnia 22 stycznia 2020 r., MSD Animal Health Innovation i Intervet international/EMA (C‑178/18 P, EU:C:2020:24, pkt 54 i 93 oraz przytoczone tam orzecznictwo); z dnia 16 stycznia 2025 r., Komisja/Pollinis France (C‑726/22 P, EU:C:2025:17, pkt 63 i przytoczone tam orzecznictwo).
61      Zobacz wyrok z dnia 22 stycznia 2020 r., MSD Animal Health Innovation i Intervet international/EMA (C‑178/18 P, EU:C:2020:24, pkt 94).
62      Zobacz analogicznie wyrok z dnia 22 stycznia 2020 r., MSD Animal Health Innovation i Intervet international/EMA (C‑178/18 P, EU:C:2020:24, pkt 95).
63      Zobacz pkt 133 zaskarżonego wyroku.
64      Zobacz pkt 134 i 135 zaskarżonego wyroku.
65      Zobacz pkt 137 zaskarżonego wyroku.
66      Zobacz pkt 124 odwołania. Pragnę zauważyć, że Węgry dokonują błędnej interpretacji zaskarżonego wyroku, ponieważ Sąd nie odnosi się w nim do daty pierwotnego wniosku, lecz do daty spornej decyzji.
67      EFOP 2.2.25.
68      Zobacz wyrok z dnia 15 stycznia 2026 r., XH/Komisja (Nękanie psychiczne w trakcie zwolnienia chorobowego) (C‑75/24 P, EU:C:2026:6, pkt 177 i przytoczone tam orzecznictwo).
69      Zobacz pkt 44 repliki Węgier.