62022TJ0483
SENTENZA TAL-QORTI ĠENERALI (Il-Ħames Awla Estiża)
24 ta’ Settembru 2025 (
*1
)
“Saħħa pubblika – Prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem – Awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq tal-prodott mediċinali Nexviadyme (avalglukosidażi alfa) – Nuqqas ta’ rikonoxximent tal-avalglukosidażi alfa bħala sustanza attiva ġdida – Direttiva 2001/83/KE – Regolament (KE) Nru 726/2004 – Dokument tal-Kummissjoni ‘Avviż lill-applikanti, Volum 2A, proċeduri għal awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq, Kapitolu 1, awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq’ – Livell ta’ prova – Obbligu ta’ motivazzjoni – Prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba – Dritt għal smigħ – Deċiżjoni li l-prodott mediċinali jitneħħa mir-Reġistru tal-Prodotti Mediċinali Orfni tal-Unjoni – Regolament (KE) Nru 141/2000 – Regolament (KE) Nru 847/2000 – Benefiċċju sinjifikattiv – Livell ta’ prova – Obbligu ta’ motivazzjoni”
Fil-Kawża T‑483/22,
Sanofi BV, li qabel kienet Genzyme Europe BV, stabbilita fi Amsterdam (Il-Pajjiżi l-Baxxi), irrappreżentata minn P. Bogaert, B. Van Vooren u V. Sturla, avukati,
rikorrenti,
sostnuta minn
European Confederation of Pharmaceutical Entrepreneurs (Eucope), stabbilita fi Brussell (Il-Belġju), irrappreżentata minn C. Schoonderbeek, avukata,
intervenjenti,
vs
Il-Kummissjoni Ewropea, irrappreżentata minn E. Mathieu, M. Owsiany-Hornung u A. Spina, bħala aġenti,
konvenuta,
sostnuta minn
L-Aġenzija Ewropea għall-Mediċini (EMA), irrappreżentata minn S. Drosos, H. Kerr, S.-M. Kamo u G. Gavriilidou, bħala aġenti,
intervenjenti,
IL-QORTI ĠENERALI (Il-Ħames Awla Estiża),
komposta, waqt id-deliberazzjonijiet, minn J. Svenningsen, President, C. Mac Eochaidh (Relatur), J. Laitenberger, J. Martín y Pérez de Nanclares u M. Stancu, imħallfin,
Reġistratur: P. Cullen, amministratur,
wara li rat il-fażi bil-miktub tal-proċedura,
wara s-seduta tal‑10 ta’ Settembru 2024,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
Permezz tar-rikors tagħha bbażat fuq l-Artikolu 263 TFUE, ir-rikorrenti, Sanofi BV (li qabel kienet Genzyme Europe BV), titlob l-annullament parzjali tad-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni C(2022) 4531 final, tal‑24 ta’ Ġunju 2022, li tawtorizza t-tqegħid fis-suq tal-prodott mediċinali bijoloġiku għall-użu mill-bniedem Nexviadyme – avalglukosidażi alfa (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”), minn naħa, sa fejn din id-deċiżjoni tikkonstata b’mod impliċitu li l-avalglukosidażi alfa ma tikkostitwixxix sustanza attiva ġdida (iktar ’il quddiem “NSA”) u, min-naħa l-oħra, sa fejn l-Artikolu 5 ta’ din l-istess deċiżjoni jipprovdi li l-imsemmi prodott mediċinali mhux ser jiġi kklassifikat bħala prodott mediċinali orfni.
Il-kuntest ġuridiku
Fuq il-kunċetti ta’ prodott mediċinali bijoloġiku u ta’ sustanza attiva
2
It-tielet subparagrafu tal-punt 3.2.1.1(b) tal-Parti I tal-Anness I tad-Direttiva 2001/83/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑6 ta’ Novembru 2001 dwar il-kodiċi tal-Komunità li għandu x’jaqsam ma’ prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 27, p. 69), kif emendata bid-Direttiva (UE) 2022/642 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ April 2022 (ĠU 2022, L 118, p. 4, iktar ’il quddiem id-“Direttiva 2001/83”), jispeċifika li “[p]rodott bijoloġiku mediċinali huwa prodott, li s-sustanza attiva tiegħu hija sustanza bijoloġika”.
3
Il-punt 3a tal-Artikolu 1 tad-Direttiva 2001/83 jiddefinixxi “sustanza attiva” bħala “[k]walunkwe sustanza jew taħlita ta’ sustanzi maħsuba biex jintużaw fil-manifattura ta’ prodott mediċinali u li, meta użata fil-produzzjoni tagħha, issir ingredjent attiv ta’ dak il-prodott maħsub biex jeżerċita azzjoni farmakoloġika, immunoloġika jew metabolika fir-rigward tar-restawr, tal-korrezzjoni u l-modifika tal-karatteristiċi fiżjoloġiċi jew biex issir dijanjosi medika.”
4
Skont it-tielet subparagrafu tal-punt 3.2.1.1(b) tal-Parti I tal-Anness I tad-Direttiva 2001/83, sustanza bijoloġika hija sustanza li hija prodotta minn jew estratta minn sors bijoloġiku u li teħtieġ għall-karatterizzazzjoni tagħha u għad-determinazzjoni tal-kwalità tagħha kombinazzjoni ta’ testing fiżiko-kimiku-bijoloġiku, għarfien tal-proċess ta’ manifattura u tal-kontroll tiegħu.
5
Skont l-Anness I tad-Direttiva 2001/83, il-materjali tal-bidu ta’ prodott mediċinali bijoloġiku jistgħu jinkludu mikro-organiżmi, organi u tessuti ta’ oriġini mill-pjanti jew mill-annimali, ċelloli u likwidi bijoloġiċi (inkluż id-demm u l-plażma) ta’ oriġini mill-bniedem jew mill-annimali, u strutturi ta’ ċelloli bijoteknoloġiċi.
Fuq il-proċedura għall-eżami tal-applikazzjonijiet għal awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq
6
Il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq (iktar ’il quddiem l-“ATS”) ta’ prodott mediċinali fl-Unjoni Ewropea hija rregolata mir-Regolament (KE) Nru 726/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑31 ta’ Marzu 2004 li jistabbilixxi proċeduri Komunitarji għall-awtorizzazzjoni u s-sorveljanza ta’ prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem u veterinarju u li jistabbilixxi l-Aġenzija Ewropea għall-Mediċini (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 34, p. 229, rettifika fil-ĠU 2023, L 92, p. 31), kif emendat bir-Regolament (UE) 2019/5 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑11 ta’ Diċembru 2018 (ĠU 2019, L 4, p. 24) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 726/2004”) u mid-Direttiva 2001/83.
7
Skont l-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 726/2004 u l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2001/83, ebda prodott mediċinali ma jista’ jitqiegħed fis-suq tal-Unjoni jew ta’ Stat Membru mingħajr ma tkun inħarġet ATS mill-Unjoni jew mill-awtorità kompetenti tal-Istat Membru.
8
Ir-Regolament Nru 726/2004 jipprevedi proċedura ċentralizzata ta’ ATS għal ċerti prodotti mediċinali fosthom dawk indikati bħala “prodotti mediċinali orfni”, konformement mar-Regolament (KE) Nru 141/2000 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ Diċembru 1999 dwar il-prodotti mediċinali orfni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 5, p. 21), kif emendat bir-Regolament (UE) 2019/1243 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑20 ta’ Ġunju 2019 (ĠU 2019, L 198, p. 241) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 141/2000”).
9
Skont l-Artikolu 5(2), l-Artikolu 6(3) u l-Artikolu 56(1)(a) tar-Regolament Nru 726/2004, il-Kumitat għall-Prodotti Mediċinali għall-Użu mill-Bniedem tal-EMA (iktar ’il quddiem iċ-“CHMP”) huwa responsabbli sabiex jifformula l-opinjoni tal-EMA f’dak li jirrigwarda l-għoti ta’ ATS ta’ prodott mediċinali għall-użu mill-bniedem u fuq kull kwistjoni relatata mal-evalwazzjoni ta’ prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem.
10
Skont l-Artikolu 9(3) tar-Regolament Nru 726/2004, l-EMA għandha tibgħat l-opinjoni taċ-CHMP lill-Kummissjoni, lill-Istati Membri u lill-applikant. Skont l-Artikolu 9(2) ta’ dan ir-regolament, l-applikant għal ATS jista’ jressaq talba għal eżami mill-ġdid tal-opinjoni taċ-CHMP.
11
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 10(1) tar-Regolament Nru 726/2004 jipprevedi li, wara li tirċievi l-opinjoni taċ-CHMP, il-Kummissjoni għandha tipprepara abbozz ta’ deċiżjoni li tikkonċerna l-applikazzjoni għal ATS. Ir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 10(1) tal-istess regolament jipprovdi li, fil-każijiet fejn l-abbozz ta’ deċiżjoni jkun differenti mill-opinjoni tal-EMA, il-Kummissjoni għandha tehmeż anness li jispjega fid-dettall ir-raġunijiet għal dawn id-diverġenzi. Dan l-abbozz ta’ deċiżjoni għandu jintbagħat lill-Istati Membri u lill-applikant. Skont l-Artikolu 10(2) tal-imsemmi regolament, moqri flimkien mal-Artikolu 87 tiegħu, il-Kummissjoni mbagħad tieħu deċiżjoni definittiva wara li tirċievi l-opinjoni tal-Kumitat Permanenti għall-Prodotti Mediċinali għall-Użu mill-Bniedem.
Fuq il-kunċetti ta’ “perijodu ta’ protezzjoni regolatorja tad-data” u ta’ “perijodu ta’ protezzjoni regolatorja tat-tqegħid fis-suq”
12
Skont l-Artikolu 10(2)(b) tad-Direttiva 2001/83, prodott ġeneriku mediċinali huwa, essenzjalment, prodott mediċinali li għandu l-istess kompożizzjoni kwalitattiva u kwantitattiva ta’ sustanzi attivi u l-istess forma farmaċewtika bħal dik tal-prodott ta’ riferiment, u li l-bijoekwivalenza tiegħu mal-prodott mediċinali ta’ riferiment tkun ġiet ipprovata.
13
L-ewwel u t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 10(1) tad-Direttiva 2001/83 jippermettu l-awtorizzazzjoni ta’ prodotti ġeneriċi mediċinali kif ġej:
“B’deroga mill-Artikolu 8(3)(i), u mingħajr preġudizzju għal-liġi li tirrelata mal-protezzjoni tal-proprjetà industrijali u kummerċjali, l-applikant ma għandux ikun meħtieġ li jipprovdi r-riżultati ta’ testijiet pre-kliniċi u ta’ provi kliniċi jekk huwa jkun jista’ juri li l-prodott mediċinali huwa ġeneriku tal-prodott mediċinali ta’ referenza li huwa jew li kien awtorizzat sond l-artikolu 6 għal mhux anqas minn 8 snin fi Stat Membru jew [fl-Unjoni].
Prodott ġeneriku mediċinali awtorizzat skond din id-disposizzjoni ma għandux jitqiegħed fis-suq sakemm ma jkunux għaddew għaxar snin mill-awtorizzazzjoni inizjali tal-prodott ta’ referenza.”
14
Skont il-premessa 11 tar-Regolament Nru 726/2004, għall-prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem, il-perijodu għall-protezzjoni tad-“data” dwar testijiet pre-kliniċi u kliniċi għandu jkun l-istess bħal dak previst fid-Direttiva 2001/83/KE. L-Artikolu 14(11) tar-Regolament Nru 726/2004 jipprovdi dan li ġej:
“Mingħajr preġudizzju għal-liġi dwar il-protezzjoni tal-proprjetà industrijali u kummerċjali, prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem li kienu awtorizzati skond id-disposizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament għandhom jibbenefikaw minn perjodu ta’ tmien snin għall-protezzjoni tad-‘data’ u minn perjodu ta’ għaxar snin għall-protezzjoni tal-‘marketing’ [tat-tqegħid fis-suq] […]”
Fuq il-kunċetti ta’ “awtorizzazzjoni globali” u ta’ “estensjoni ta’ ATS”
15
It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2001/83 jintroduċi l-kunċett ta’ “awtorizzazzjoni globali” kif ġej:
“Meta prodott mediċinali jkun ingħata awtorizzazzjoni inizjali għall-marketing […], kull saħħiet addizzjonali, formoli farmaċewtiċi, rotot amministrattivi, prezentazzjonijiet, kif ukoll varjazzjonijiet u estensjonijiet għandhom ukoll jingħataw awtorizzazzjoni skond l-ewwel sub-paragrafu jew jiġu inklużi fl-awtorizzazzjoni inizjali għall-marketing [awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq]. Dawn l-awtorizzazzjonijiet kollha għall-marketing għandhom jitqiesu bħala li jappartjenu għall-istess awtorizzazzjoni globali għall-marketing, b’mod partikolari għall-fini ta’ l-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 10(1).”
16
L-Artikolu 2(4) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1234/2008, tal‑24 ta’ Novembru 2008 li jikkonċerna l-eżami ta’ varjazzjonijiet fit-termini tal-awtorizzazzjonijiet għat-tqegħid fis-suq tal-prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem u tal-prodotti mediċinali veterinarji (ĠU 2008, L 334, p. 7), kif emendat bir-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2021/756 tal‑24 ta’ Marzu 2021 (ĠU 2021, L 162, p. 1, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 1234/2008”), jipprovdi li, għall-finijiet tal-imsemmi regolament, “estensjoni ta’ awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq” jew “estensjoni”, tfisser kull modifika li tidher fl-Anness I u li tissodisfa l-kundizzjonijiet esposti fih.
17
L-Anness I tar-Regolament Nru 1234/2008, intitolat “L-estensjonijiet għall-awtorizzazzjonijiet għat-tqegħid fis-suq”, jipprovdi dan li ġej:
“1. Il-bidliet fis-sustanza/i attiva/i:
(a)
is-sostituzzjoni ta’ sistema attiva kimika b’kumpless/derivat differenti ta’ melħ/ester, bl-istess porzjon terapewtiku, fejn il-karatteristiċi tal-effikaċja/tas-sikurezza ma jkunux ferm differenti;
(b)
is-sostituzzjoni minn isomeru differenti, minn taħlita differenti ta’ isomeri, ta’ taħlita minn isomeru iżolat (eż. racemate b’enantiomer wieħed), fejn il-karatteristiċi tal-effikaċja/tas-sikurezza ma jkunux ferm differenti;
(c)
is-sostituzzjoni ta’ sustanza attiva bijoloġika b’waħda bi struttura molekulari xi ftit differenti fejn il-karatteristiċi tal-effikaċja/tas-sikurezza ma jkunux ferm differenti […]
[…]”
Fuq id-dokument tal-Kummissjoni intitolat “Avviż lill-Applikanti, Volum 2A, proċeduri għal awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq, Kapitolu 1, awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq”
18
Id-dokument tal-Kummissjoni intitolat “Avviż lill-Applikanti, Volum 2A, proċeduri għal awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq, Kapitolu 1, awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq – Lulju 2019 (reviżjoni 11)” (iktar ’il quddiem l-“Avviż lill-Applikanti”) tfassal mill-Kummissjoni abbażi tal-Artikolu 6(4) tar-Regolament Nru 726/2004 u tal-Anness I tad-Direttiva 2001/83, b’konsultazzjoni mal-EMA, l-Istati Membri u l-partijiet ikkonċernati, u jirrifletti l-fehmiet armonizzati tal-Istati Membri, tal-EMA u tal-Kummissjoni.
19
Il-punt 2.3 tal-Avviż lill-Applikanti, intitolat “Kunċett ta’ ‘awtorizzazzjoni globali’”, jinkludi l-preċiżazzjonijiet li ġejjin dwar il-kunċett ta’ NSA:
“Jekk il-prodott mediċinali li għandu jiġi evalwat ikollu modifika ta’ sustanza attiva eżistenti, għandu jiġi speċifikat matul il-proċedura tal-awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq jekk il-prodott mediċinali jkunx fih sustanza attiva ġdida jew le. Minn din il-preċiżazzjoni tiddependi l-eżistenza jew le ta’ awtorizzazzjoni globali fil-każ fejn il-prodotti mediċinali jappartjenu lill-istess detentur ta’ awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq. Applikazzjoni għall-istatus ta’ sustanza attiva ġdida għandha tiġi ppreżentata fil-kuntest tal-applikazzjoni inizjali għal awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq għall-prodott mediċinali li fih is-sustanza modifikata u ma għandhiex tiġi eżaminata retroattivament. Din l-evalwazzjoni għandha ssir skont id-definizzjoni ta’ sustanza attiva ġdida li tinsab fl-Anness I [tal-Avviż lill-Applikanti] u l-konklużjoni għandha tkun riflessa mill-inqas fir-rapport ta’ evalwazzjoni. Jekk ir-rapport ta’ evalwazzjoni ma jkunx jindika li l-prodott mediċinali fih sustanza attiva ġdida, għandu jitqies li l-prodott mediċinali inkwistjoni fih l-istess sustanza attiva u jappartjeni għall-awtorizzazzjoni globali tal-prodott mediċinali awtorizzat preċedentement [...].”
20
Skont l-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, intitolat “Definizzjoni ta’ sustanza attiva ġdida”, NSA kimika, bijoloġika jew radjufarmaċewtika tinkludi, b’mod partikolari:
–
sustanza kimika, bijoloġika jew radjufarmaċewtika li tkun għadha ma ġietx awtorizzata fi prodott mediċinali għall-użu mill-bniedem fl-Unjoni (iktar ’il quddiem l-“ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti”);
–
isomeru, taħlita ta’ isomeri, kumpless jew derivat jew melħ ta’ sustanza kimika li qabel kienet awtorizzata fi prodott mediċinali għall-użu mill-bniedem fl-Unjoni, iżda li l-proprjetajiet tagħha jvarjaw b’mod sinjifikattiv fir-rigward tas-sigurtà u/jew l-effikaċja tas-sustanza kimika awtorizzata preċedentement (iktar ’il quddiem it-“tieni inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti”);
–
sustanza bijoloġika li qabel kienet awtorizzata fi prodott mediċinali għall-użu mill-bniedem fl-Unjoni, iżda li l-proprjetajiet tagħha jvarjaw b’mod sinjifikattiv fir-rigward tas-sigurtà u/jew l-effikaċja, minħabba differenzi f’wieħed jew iktar mill-elementi li ġejjin: struttura molekulari, natura tal-materjal sors jew proċess ta’ manifattura (iktar ’il quddiem it-“tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti”).
Fuq id-deżinjazzjoni ta’ prodotti mediċinali bħala “prodotti mediċinali orfni” u l-proċedura ta’ eżami tal-applikazzjonijiet għal ATS ta’ dawn il-prodotti mediċinali
21
Mill-premessi 1 u 2 tar-Regolament Nru 141/2000 jirriżulta li l-Unjoni għandha l-intenzjoni li tinċentiva lill-industrija farmaċewtika tippromwovi r-riċerka, l-iżvilupp u l-kummerċjalizzazzjoni ta’ trattamenti adegwati għal kundizzjonijiet tant rari li l-ispiża għall-iżvilupp u tat-tqegħid fis-suq ta’ prodott mediċinali intiż għad-djanjożi, għall-prevenzjoni jew għat-trattament tagħhom ma tiġix irkuprata mill-bejgħ mistenni tal-prodott (iktar ’il quddiem il-“prodotti mediċinali orfni”).
22
Għal dan l-għan, il-leġiżlatur tal-Unjoni ppreveda b’mod partikolari fl-Artikolu 8(1) tar-Regolament Nru 141/2000 li meta ATS tingħata għal prodott mediċinali orfni, l-Unjoni u l-Istati Membri għandhom jastjenu, matul għaxar snin, għall-istess indikazzjoni terapewtika, milli jaċċettaw applikazzjoni oħra għal ATS, milli jagħtu ATS jew milli jilqgħu applikazzjoni għal estensjoni ta’ ATS eżistenti għal prodott mediċinali simili.
23
Skont l-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 141/2000, prodott mediċinali jikseb id-deżinjazzjoni ta’ prodott mediċinali orfni jekk is-sostenitur tiegħu jkun jista’ jistabbilixxi:
“a)
li huwa intiż għad-dianjożi, l-prevenzjoni jew it-trattament ta’ kondizzjoni li thedded il-ħajja jew li hija kronikalment debilitanti li teffettwa mhux aktar minn ħamsa f’kull 10-telef persuna [fl-Unjoni] meta l-applikazzjoni tkun magħmula, jew
li hija intiża għad-dianjożi, l-prevenzjoni jew it-trattament ta' kondizzjoni li thedded il-ħajja jew hija serjament debilitanti u kronika [fl-Unjoni] u li mingħajr inċentivi ma tantx ikun hemm ċans li l-marketing tal-prodott mediċinali [fl-Unjoni] jiġġenera profitt suffiċjenti biex jiġġustifika l-investiment meħtieġ;
u
(b)
li ma jeżisti l-ebda metodu sodisfaċenti ta’ dianjożi, prevenzjoni jew trattament tal-kondizzjoni f'dan il-każ li tkun ġiet awtorizzata [fl-Unjoni] jew, jekk tali metodu jeżisti, li l-prodott mediċinali jkun ta' benefiċċju sinifikanti għall-dawk affettwati b'dik il-kondizzjoni.”
24
L-Artikolu 3(2) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 847/2000 tas‑27 ta’ April 2000 li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet għall-implimentazzjoni tal-kriterji għad-deżinjazzjoni ta’ prodott mediċinali bħala prodott mediċinali orfni u definizzjonijiet tal-kunċetti prodott mediċinali simili u superjorità klinika (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 5, p. 71), jipprevedi li, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 141/2000, “benefiċċju sinifikanti”, għandu jinftiehem bħala vantaġġ importanti fil-livell kliniku jew kontribuzzjoni kbira għall-kura tal-pazjent.
25
Skont l-Artikolu 56(1)(ċ) tar-Regolament Nru 726/2004 kif ukoll l-Artikolu 4(2)(a) u tal-Artikolu 5(5) u (12)(b) tar-Regolament Nru 141/2000, il-Kumitat għall-Prodotti Mediċinali Orfni tal-EMA (iktar ’il quddiem iċ-“COMP”) huwa responsabbli jeżamina l-applikazzjonijiet għad-deżinjazzjoni ta’ prodotti mediċinali bħala prodotti mediċinali orfni li jiġu ppreżentati lilu mis-sostenituri ta’ prodotti mediċinali orfni kandidati u jwettaq l-evalwazzjoni mill-ġdid sussegwenti tal-osservanza tal-kriterji ta’ deżinjazzjoni fl-istadju tal-applikazzjoni għal ATS għall-prodott mediċinali inkwistjoni.
26
L-Artikolu 5(1) tar-Regolament Nru 141/2000 jipprovdi li, sabiex jikseb id-deżinjazzjoni ta’ prodott mediċinali kandidat bħala prodott mediċinali orfni, is-sostenitur għandu jippreżenta applikazzjoni lill-EMA f’kull stadju tal-iżvilupp tal-prodott mediċinali qabel il-preżentazzjoni tal-applikazzjoni għal ATS.
27
Skont l-Artikolu 5(4) sa (9) tar-Regolament Nru 141/2000, l-applikazzjoni tiġi sussegwentement eżaminata miċ-COMP, li jibgħat opinjoni lill-Kummissjoni, li tadotta deċiżjoni, jekk ikun il-każ, li tirreġistra l-prodott mediċinali ddeżinjat fir-Reġistru tal-Prodotti Mediċinali Orfni tal-Unjoni.
28
L-Artikolu 5(12)(b) tar-Regolament Nru 141/2000 jipprovdi li prodott mediċinali kklassifikat bħala prodott mediċinali orfni għandu jitħassar mir-Reġistru tal-Prodotti Mediċinali Orfni tal-Unjoni meta jkun stabbilit, qabel l-għoti tal-ATS, li l-kriterji indikati fl-Artikolu 3 ta’ dan ir-regolament ma jkunux għadhom ġew issodisfatti fir-rigward ta’ dan il-prodott mediċinali.
29
Jekk mill-opinjoni taċ-COMP jirriżulta li l-applikazzjoni għal deżinjazzjoni ma tkunx tissodisfa l-kriterji ddefiniti fl-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 141/2000, l-Artikolu 5(7) ta’ dan ir-regolament jipprevedi li s-sostenitur jista’ jippreżenta argumentazzjoni ddettaljata liċ-COMP, li jiddeċiedi dwar in-neċessità li jirrevedi l-opinjoni tiegħu.
30
Skont l-Artikolu 5(8) tar-Regolament Nru 141/2000, l-opinjoni definittiva taċ-COMP tiġi trażmessa lill-Kummissjoni, li tieħu deċiżjoni.
Il-fatti li wasslu għall-kawża
Żvilupp tal-prodott mediċinali Nexviadyme – avalglukosidażi alfa
31
Minn Marzu 2006, ir-rikorrenti hija detentriċi ta’ ATS għall-prodott mediċinali Myozyme, prodott mediċinali bijoloġiku, li s-sustanza attiva tiegħu hija l-alglukosidażi alfa. Il-Myozyme huwa trattament enżimatiku sostituttiv li jintuża għal pazjenti bil-marda ta’ Pompe, marda ereditarja rari. Il-Myozyme jipprovdi lill-pazjenti l-verżjoni rikombinanti tal-enżima alfa-glukosidażi aċiduża li huma jkunu neqsin minnha.
32
Sabiex ittejjeb it-trattament tal-pazjenti bil-marda ta’ Pompe, ir-rikorrenti fformulat mill-ġdid l-istruttura molekulari tas-sustanza attiva tal-Myozyme, jiġifieri l-alglukosidażi alfa, billi għaqditha, jiġifieri billi rabtitha kimikament, ma’ diversi kopji ta’ glikan sintetiku msejjaħ “E13 (bis-mannose-6 – fosfat-tetra-mannose-glikani)”.
33
Fis‑26 ta’ Marzu 2014, il-Kummissjoni adottat deċiżjoni li permezz tagħha t-trattament enżimatiku sostituttiv, li dak iż-żmien kien jissejjaħ “alfa-glukosidażi rikombinanti tal-bniedem marbut ma’ diversi kopji ta’ bis-mannose-6 – fosfat-tetra-mannose-glikani sintetiku”, li s-sostenitur tiegħu hija r-rikorrenti, ġie ddeżinjat bħala prodott mediċinali orfni għat-trattament tal-marda ta’ Pompe u ġie rreġistrat fir-Reġistru tal-Prodotti Mediċinali Orfni tal-Unjoni skont l-Artikolu 5(9) tar-Regolament Nru 141/2000.
34
F’Novembru 2015, wara t-talba tagħha intiża sabiex tikseb opinjoni xjentifika skont l-Artikolu 57(1)(n) tar-Regolament Nru 726/2004 fil-verżjoni tiegħu applikabbli f’dak iż-żmien, ir-rikorrenti kisbet mingħand l-EMA assistenza fl-elaborazzjoni ta’ protokolli dwar l-iżvilupp tat-trattament enżimatiku sostituttiv ifformulat mill-ġdid, li dak iż-żmien kien indikat bir-riferimenti ta’ prodott mediċinali kandidat “neoGAA” jew “GZ402666” (iktar ’il quddiem l-“assistenza fit-tfassil ta’ protokolli”).
Applikazzjoni għal ATS
35
Fil‑11 ta’ Settembru 2020, ir-rikorrenti ppreżentat lill-EMA applikazzjoni għal ATS għall-prodott mediċinali msejjaħ “Nexviadyme – avalglucosidase alfa” skont il-proċedura ċentralizzata fil-livell tal-Unjoni. Din l-applikazzjoni ġiet ippreżentata flimkien ma’ anness li jesponi r-raġunijiet għalfejn, skont ir-rikorrenti, is-sustanza attiva tan-Nexviadyme, jiġifieri l-avalglukosidażi alfa, kellha titqies bħala NSA. Ir-rikorrenti ppreżentat ukoll żewġ rapporti lill-EMA insostenn taż-żamma tad-deżinjazzjoni tal-prodott mediċinali bħala prodott mediċinali orfni fil-mument tal-għoti tal-ATS.
36
Il-proċedura ta’ evalwazzjoni mill-EMA tal-fajl ta’ applikazzjoni għal ATS bdiet fl‑1 ta’ Ottubru 2020.
37
Fl‑20 ta’ Lulju 2021, saret laqgħa intiża għall-ispjegazzjonijiet orali tar-rikorrenti.
38
Fit‑23 ta’ Lulju 2021, skont l-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 726/2004, iċ-CHMP ħareġ opinjoni li fiha rrakkomanda, permezz ta’ konsensus, li l-Kummissjoni tagħti ATS lin-Nexviadyme u qies li l-avalglukosidażi alfa ma kinitx tikkostitwixxi NSA (iktar ’il quddiem l-“opinjoni taċ-CHMP tat‑23 ta’ Lulju 2021”).
39
Il-proposta ta’ ċaħda tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa kienet ibbażata fuq rapport ta’ evalwazzjoni taċ-CHMP ukoll tat‑23 ta’ Lulju 2021, li jgħid li l-imsemmija sustanza ma setgħet tiġi kklassifikata bħala NSA la skont id-definizzjoni ta’ dan il-kunċett prevista fl-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti u lanqas skont id-definizzjoni ta’ dan il-kunċett prevista fit-tielet inċiż tal-imsemmi anness.
40
L-opinjoni taċ-CHMP tat‑23 ta’ Lulju 2021 kienet tindika wkoll li, konformement mal-Artikolu 5(12) tar-Regolament Nru 141/2000, iċ-COMP kien ser jipprovdi opinjoni dwar iż-żamma jew le tad-deżinjazzjoni tan-Nexviadyme bħala prodott mediċinali orfni.
Eżami mill-ġdid tal-applikazzjoni għall-istatus ta’ NSA
41
Fis‑27 ta’ Lulju 2021, ir-rikorrenti, skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament Nru 726/2004, ressqet quddiem l-EMA talba għal eżami mill-ġdid parzjali tal-opinjoni taċ-CHMP tat‑23 ta’ Lulju 2021, li kienet tirrigwarda biss ir-rifjut tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa. Fid‑9 ta’ Settembru 2021, ir-rikorrenti ppreżentat motivi ddettaljati insostenn ta’ din it-talba għal eżami mill-ġdid.
42
Fit‑8 ta’ Novembru 2021, ir-rikorrenti għamlet preżentazzjoni orali quddiem iċ-CHMP.
43
Fil‑11 ta’ Novembru 2021, iċ-CHMP adotta, b’konsensus, opinjoni definittiva li permezz tagħha qies li l-avalglukosidażi alfa ma kinitx tikkostitwixxi NSA (iktar ’il quddiem l-“opinjoni definittiva taċ-CHMP”).
44
L-opinjoni definittiva taċ-CHMP hija bbażata fuq rapport ta’ evalwazzjoni finali wkoll tal‑11 ta’ Novembru 2021 (iktar ’il quddiem ir-“rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP”), mehmuż mal-imsemmija opinjoni definittiva.
45
Skont ir-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP, l-avalglukosidażi alfa ma setgħetx tiġi kklassifikata bħala NSA fiha nnifisha, skont id-definizzjoni ta’ dan il-kunċett prevista fl-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, peress li hija marbuta, mill-perspettiva strutturali, mal-alglukosidażi alfa, sustanza attiva diġà awtorizzata tal-Myozyme, u li l-amministrazzjoni tagħha tesponi lill-pazjenti għall-istess frazzjoni terapewtika bħal dik tal-alglukosidażi alfa, peress li s-sekwenza ta’ aċidi amminiċi tal-imsemmija żewġ sustanzi hija identika. L-avalglukosidażi alfa lanqas ma setgħet tiġi kklassifikata bħala NSA skont id-definizzjoni ta’ dan il-kunċett prevista fit-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti minħabba l-insuffiċjenza tal-provi prodotti sabiex jintwera li l-proprjetajiet tal-avalglukosidażi alfa kienu differenti b’mod sinjifikattiv minn dawk tal-alglukosidażi alfa f’dak li jirrigwarda s-sigurtà u/jew l-effikaċja.
46
L-opinjoni finali taċ-CHMP intbagħtet lill-Kummissjoni.
Deżinjazzjoni bħala prodott mediċinali orfni
47
Fir-rigward tal-kwistjoni taż-żamma jew le tad-deżinjazzjoni tan-Nexviadyme bħala prodott mediċinali orfni, fid‑9 ta’ Novembru 2021, iċ-COMP ħejja rapport preliminari li jesponi l-pożizzjoni tiegħu dwar l-eżami mill-ġdid tal-osservanza tal-kriterji ta’ deżinjazzjoni bħala prodott mediċinali orfni, li fih dan il-kumitat talab lir-rikorrenti tiġġustifika iktar il-benefiċċju sinjifikattiv tal-avalglukosidażi alfa meta pparagunata mal-alglukosidażi alfa. Fit‑22 ta’ Novembru 2021, ir-rikorrenti wieġbet għat-talba msemmija.
48
Fl‑20 ta’ Diċembru 2021, iċ-COMP ħareġ opinjoni li fiha huwa rrakkomanda, b’konsensus, li n-Nexviadyme jitneħħa mir-Reġistru tal-Prodotti Mediċinali Orfni tal-Unjoni (iktar ’il quddiem l-“Opinjoni taċ-COMP tal‑20 ta’ Diċembru 2021”).
49
Skont iċ-COMP, il-benefiċċju sinjifikattiv, fis-sens tal-Artikolu 3(1)(b) tar-Regolament Nru 141/2000, tan-Nexviadyme meta pparagunat mal-Myozyme, peress li dan tal-aħħar jikkostitwixxi metodu sodisfaċenti ta’ trattament tal-marda ta’ Pompe, ma ntweriex debitament. Din l-opinjoni kienet akkumpanjata minn pożizzjoni taċ-COMP, ukoll tal‑20 ta’ Diċembru 2021, dwar l-eżami mill-ġdid tal-osservanza tal-kriterji għad-deżinjazzjoni bħala prodott mediċinali orfni.
Eżami mill-ġdid tal-opinjoni taċ-COMP tal‑20 ta’ Diċembru 2021
50
Fil‑21 ta’ Marzu 2022, ir-rikorrenti ppreżentat lill-EMA argument iddettaljat insostenn ta’ rikors kontra l-opinjoni taċ-COMP tal‑20 ta’ Diċembru 2021, skont l-Artikolu 5(7) tar-Regolament Nru 141/2000.
51
Fit‑12 ta’ April 2021, ir-rikorrenti għamlet preżentazzjoni orali quddiem iċ-COMP.
52
Fis‑26 ta’ April 2022, iċ-COMP adotta, b’konsensus, opinjoni definittiva kif ukoll pożizzjoni definittiva (iktar ’il quddiem, rispettivament, l-“opinjoni definittiva taċ-COMP” u l-“pożizzjoni definittiva taċ-COMP”) li jikkonfermaw ir-rakkomandazzjoni inizjali li jitħassar in-Nexviadyme mir-Reġistru tal-Prodotti Mediċinali Orfni tal-Unjoni, għar-raġuni li l-kriterju ta’ deżinjazzjoni previst fl-Artikolu 3(1)(b) tar-Regolament Nru 141/2000, jiġifieri l-benefiċċju sinjifikattiv tan-Nexviadyme meta pparagunat mal-Myozyme, ma kienx ġie stabbilit.
53
L-opinjoni finali taċ-COMP intbagħtet lill-Kummissjoni.
54
Fit‑3 ta’ Mejju 2022, saret laqgħa bejn ir-rikorrenti u d-dipartimenti tal-Kummissjoni.
55
Fit‑23 ta’ Mejju 2022, il-Kummissjoni fasslet abbozz ta’ deċiżjoni dwar l-għoti ta’ ATS għan-Nexviadyme li hija bagħtet lill-Kumitat Permanenti għall-Prodotti Mediċinali għall-Użu mill-Bniedem, skont l-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 726/2004.
56
Fit‑8 ta’ Ġunju 2022, saret laqgħa ġdida bejn ir-rikorrenti u d-dipartimenti tal-Kummissjoni.
Id-deċiżjoni kkontestata
57
Fl‑24 ta’ Ġunju 2022, il-Kummissjoni adottat id-deċiżjoni kkontestata “fid-dawl tal-opinjonijiet tal-[EMA], ifformulati fil‑11 ta’ Novembru 2021 miċ-[CHMP] u fis‑26 ta’ April 2022 miċ-[COMP]” (punt 5 tal-preambolu ta’ din id-deċiżjoni).
58
L-Artikolu 1 tad-deċiżjoni kkontestata jipprovdi li l-ATS prevista fl-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 726/2004 għandha tingħata għall-prodott mediċinali Nexviadyme – avalglukosidażi alfa.
59
Għall-kuntrarju, l-Artikolu 5 tad-deċiżjoni kkontestata jipprevedi li l-“prodott mediċinali ‘Nexviadyme – avalglucosidase alfa’ ma għandux jiġi kklassifikat bħala prodott mediċinali orfni” u li “konsegwentement għandu jiġi aġġornat ir-reġistru [...] tal-prodotti mediċinali orfni [tal-Unjoni]”.
60
Barra minn hekk, id-deċiżjoni kkontestata ma tinkludix indikazzjoni espressa f’dak li jikkonċerna l-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa.
Avvenimenti li seħħew wara l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata
61
Fl‑1 ta’ Lulju 2022, ir-rikorrenti talbet lill-EMA tipprovdilha kopji ta’ dokumenti u ta’ komunikazzjonijiet interni ta’ din tal-aħħar relatati mal-fajl “Nexviadyme” kif ukoll komunikazzjonijiet bejn l-EMA u l-Kummissjoni dwar dan l-istess fajl minn April sa Ġunju 2022 (iktar ’il quddiem it-“talba għal aċċess għall-fajl”). Sussegwentement, il-portata tal-imsemmija talba għal aċċess għall-fajl ġiet limitata għad-dokumenti li jirrigwardaw l-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA kif ukoll tal-benefiċċju sinjifikattiv allegat tal-avalglukosidażi alfa. Fit‑2 u fit‑8 ta’ Settembru 2022, l-EMA pprovdiet lir-rikorrenti 42 dokument f’żewġ lottijiet.
62
Fit‑18 ta’ Novembru 2022, l-EMA ppubblikat, għal konsultazzjoni pubblika, abbozz ta’ dokument ta’ riflessjoni dwar il-kriterji li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tas-sustanzi bijoloġiċi.
It-talbiet tal-partijiet
63
Ir-rikorrenti titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:
–
tannulla parzjalment id-deċiżjoni kkontestata, minn naħa, sa fejn din id-deċiżjoni tipprovdi, b’mod impliċitu, li l-avalglukosidażi alfa ma tikkostitwixxix NSA u, min-naħa l-oħra, sa fejn l-Artikolu 5 ta’ din id-deċiżjoni jipprovdi li l-prodott mediċinali Nexviadyme – avalglukosidażi alfa ma jiġix ikklassifikat bħala prodott mediċinali orfni;
–
tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.
64
Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:
–
tiċħad ir-rikors;
–
tikkundanna lir-rikorrenti għall-ispejjeż.
65
European Confederation of Pharmaceutical Entrepreneurs (Eucope) titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha tilqa’ r-rikors għal annullament.
66
L-EMA titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:
–
tiċħad ir-rikors;
–
tikkundanna lir-rikorrenti għall-ispejjeż.
Id-dritt
67
Fid-deċiżjoni kkontestata u abbażi ta’ żewġ evalwazzjonijiet xjentifiċi distinti mwettqa rispettivament miż-żewġ kumitati xjentifiċi distinti kompetenti tal-EMA, il-Kummissjoni tat ATS għall-prodott mediċinali bijoloġiku għall-użu mill-bniedem Nexviadyme – avalglukosidażi alfa, mingħajr ma tatha ċerti vantaġġi regolatorji.
68
Minn naħa, mid-deċiżjoni kkontestata jirriżulta impliċitament li s-sustanza attiva tan-Nexviadyme, jiġifieri l-avalglukosidażi alfa, ma ngħatatx l-istatus ta’ NSA, u b’hekk eskludiet il-possibbiltà li l-prodott mediċinali jibbenefika minn perijodu ta’ protezzjoni regolatorja tad-data ta’ tmien snin u minn perijodu ta’ protezzjoni regolatorja tat-tqegħid fis-suq ta’ għaxar snin skont l-Artikolu 14(11) tar-Regolament Nru 726/2004.
69
F’dan ir-rigward, iċ-CHMP qies li l-avalglukosidażi alfa ma setgħetx titqies bħala NSA fiha nnifisha u li l-provi prodotti mir-rikorrenti insostenn tal-invokazzjoni tal-istatus ta’ NSA għall-avalglukosidażi alfa, sustanza attiva tan-Nexviadyme, meta pparagunata mal-alglukosidażi alfa, sustanza attiva ta’ prodott mediċinali diġà awtorizzat, jiġifieri l-Myozyme, li l-ATS tiegħu hija wkoll miżmuma mir-rikorrenti, kienu insuffiċjenti, peress li din il-konklużjoni ġiet ikkonfermata mill-Kummissjoni.
70
Min-naħa l-oħra, in-Nexviadyme ma ngħatax l-istatus ta’ prodott mediċinali orfni, b’tali mod li ġiet eskluża l-possibbiltà li l-prodott mediċinali jibbenefika minn perijodu ta’ esklużività kummerċjali ta’ għaxar snin skont l-Artikolu 8(1) tar-Regolament Nru 141/2000. F’dan ir-rigward, iċ-COMP qies li l-provi prodotti sabiex tinżamm, fil-mument tal-għoti tal-ATS, id-deżinjazzjoni tal-prodott mediċinali Nexviadyme bħala prodott mediċinali orfni kienu insuffiċjenti, filwaqt li din il-konklużjoni ġiet ikkonfermata wkoll mill-Kummissjoni.
71
Insostenn tar-rikors tagħha, ir-rikorrenti tinvoka tliet motivi. L-ewwel żewġ motivi jirrigwardaw ir-rifjut impliċitu tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa. L-ewwel motiv huwa bbażat fuq il-ksur tal-Artikolu 10(1) tad-Direttiva 2001/83, tal-Artikolu 14(11) tar-Regolament Nru 726/2004, fuq żball manifest ta’ evalwazzjoni kif ukoll fuq motivazzjoni inadegwata. It-tieni motiv huwa bbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba, kif stabbilit fl-Artikolu 41 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”). It-tielet motiv jirrigwarda l-irtirar tad-deżinjazzjoni tan-Nexviadyme bħala prodott mediċinali orfni. Dan il-motiv huwa bbażat fuq il-ksur tal-Artikolu 5(12)(b) tar-Regolament Nru 141/2000, fuq żball manifest ta’ evalwazzjoni kif ukoll fuq motivazzjoni inadegwata.
72
Preliminarjament, il-Qorti Ġenerali tqis xieraq li tagħmel ċerti kunsiderazzjonijiet dwar in-natura u l-portata tal-istħarriġ ġudizzjarju, peress li dawn huma rilevanti kemm fir-rigward tar-rifjut impliċitu tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa kif ukoll fir-rigward tal-irtirar tad-deżinjazzjoni tan-Nexviadyme bħala prodott mediċinali orfni.
Kunsiderazzjonijiet preliminari dwar in-natura u l-portata tal-istħarriġ ġudizzjarju
73
Id-deċiżjonijiet li permezz tagħhom il-Kummissjoni tiddeċiedi jekk prodott mediċinali jibbenefikax jew le minn ATS – inkluż jekk jinkludix jew le NSA – jew jikkostitwixxix jew le prodott mediċinali orfni huma adottati wara opinjonijiet xjentifiċi mogħtija minn żewġ kumitati tal-EMA, jiġifieri ċ-CHMP u ċ-COMP.
74
F’dan il-kuntest, bħala prinċipju, għandha ssir distinzjoni bejn l-istħarriġ li l-qorti tal-Unjoni tista’ tintalab twettaq dwar il-legalità esterna tal-opinjonijiet xjentifiċi tal-kumitati tal-EMA u dwar l-eżerċizzju mill-Kummissjoni tas-setgħa ta’ evalwazzjoni tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Vanda Pharmaceuticals vs Il‑Kummissjoni, T‑211/18, EU:T:2019:892, punt 50 u l-ġurisprudenza ċċitata).
75
Fir-rigward tal-istħarriġ ġudizzjarju tal-opinjoni taċ-ĊHMP – u b’estensjoni tar-rapporti ta’ evalwazzjoni tiegħu — il-Qorti Ġenerali ma tistax tissostitwixxi l-evalwazzjoni tagħha għal dik taċ-CHMP. Fil-fatt, l-istħarriġ ġudizzjarju huwa eżerċitat biss fuq ir-regolarità tal-funzjonament tal-kumitat kif ukoll fuq il-koerenza interna u l-motivazzjoni tal-opinjoni tiegħu. Fir-rigward ta’ dan l-aħħar aspett, dan jikkonsisti biss fil-verifika dwar jekk dawn l-atti jkunux jinkludu motivazzjoni li tippermetti l-evalwazzjoni tal-kunsiderazzjonijiet li fuqhom huma bbażati u jekk jistabbilixxux rabta li tinftiehem bejn il-konstatazzjonijiet mediċi jew xjentifiċi u l-konklużjonijiet li huma jinkludu (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑5 ta’ Diċembru 2018, Bristol-Myers Squibb Pharma vs Il‑Kummissjoni u EMA, T‑329/16, mhux ippubblikata, EU:T:2018:878, punt 99, u tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Vanda Pharmaceuticals vs Il‑Kummissjoni, T‑211/18, EU:T:2019:892, punt 53 u l-ġurisprudenza ċċitata).
76
Fir-rigward tal-eżerċizzju, mill-Kummissjoni, tas-setgħa ta’ evalwazzjoni tagħha, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li, peress li l-awtoritajiet tal-Unjoni għandhom setgħa ta’ evalwazzjoni wiesgħa, b’mod partikolari fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-elementi fattwali ta’ natura xjentifika u teknika kumplessa għad-determinazzjoni tan-natura u tal-portata tal-miżuri li jadottaw, l-istħarriġ tal-qorti tal-Unjoni għandu jkun limitat għal eżami ta’ jekk l-eżerċizzju ta’ tali setgħa jkunx ivvizzjat minn żball manifest jew minn użu ħażin ta’ poter jew ukoll jekk dawn l-awtoritajiet ikunux marru manifestament lil hinn mil-limiti tas-setgħa ta’ evalwazzjoni tagħhom. F’kuntest bħal dan, il-qorti tal-Unjoni ma tistax tissostitwixxi l-evalwazzjoni tagħha tal-punti fattwali ta’ natura xjentifika u teknika ma’ dik tal-awtoritajiet tal-Unjoni li lilhom biss it-Trattat FUE jagħti tali kompitu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Vanda Pharmaceuticals vs Il‑Kummissjoni, T‑211/18, EU:T:2019:892, punt 51 u l-ġurisprudenza ċċitata).
77
Il-marġni ta’ evalwazzjoni tal-awtoritajiet tal-Unjoni, li timplika stħarriġ ġudizzjarju limitat tal-eżerċizzju tiegħu, ma tikkonċernax esklużivament in-natura u l-portata tad-dispożizzjonijiet li għandhom jittieħdu, iżda tapplika wkoll sa ċertu punt għall-konstatazzjoni tal-fatti bażiċi. Madankollu, tali stħarriġ ġudizzjarju, anki jekk ikun ta’ portata limitata, jirrikjedi li l-awtoritajiet tal-Unjoni jkunu f’pożizzjoni li jistabbilixxu quddiem il-qorti tal-Unjoni li l-att kien ġie adottat permezz ta’ eżerċizzju effettiv tas-setgħa ta’ evalwazzjoni tagħhom, li jippreżupponi t-teħid inkunsiderazzjoni tal-elementi kollha u taċ-ċirkustanzi rilevanti tas-sitwazzjoni li dan l-att kien intiż sabiex jirregola (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Vanda Pharmaceuticals vs Il‑Kummissjoni, T‑211/18, EU:T:2019:892, punt 52 u l-ġurisprudenza ċċitata).
78
Barra minn hekk, mill-ġurisprudenza jirriżulta li, sa fejn deċiżjoni tikkonferma purament u sempliċement l-opinjoni tal-EMA, għandu jitqies li l-kontenut ta’ din l-opinjoni, bħal dak ukoll tar-rapport ta’ evalwazzjoni li fuqu hija bbażata, jagħmel parti integrali mill-motivazzjoni ta’ din id-deċiżjoni, fir-rigward b’mod partikolari tal-evalwazzjoni xjentifika tal-prodott mediċinali inkwistjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑5 ta’ Diċembru 2018, Bristol-Myers Squibb Pharma vs Il‑Kummissjoni u EMA, T‑329/16, mhux ippubblikata, EU:T:2018:878, punt 54 u l-ġurisprudenza ċċitata, u tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Vanda Pharmaceuticals vs Il‑Kummissjoni, T‑211/18, EU:T:2019:892, punt 32 u l-ġurisprudenza ċċitata).
79
F’dan il-każ, id-deċiżjoni kkontestata tikkonferma purament u sempliċement, minn naħa, l-opinjoni definittiva taċ-CHMP li tirrakkomanda li ATS għandha tingħata lin-Nexviadyme u li l-istatus ta’ NSA ma jiġix irrikonoxxut lis-sustanza attiva ta’ dan tal-aħħar u, min-naħa l-oħra, l-opinjoni definittiva taċ-COMP li tirrakkomanda li n-Nexviadyme jitħassar mir-Reġistru tal-Prodotti Mediċinali Orfni tal-Unjoni.
80
Barra minn hekk, konformement mal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 78 iktar ’il fuq, jagħmlu parti integrali mill-motivazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata r-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP u l-pożizzjoni definittiva taċ-COMP, li fuqhom hija bbażata l-opinjoni definittiva taċ-CHMP u l-opinjoni definittiva taċ-COMP.
81
Għaldaqstant, l-istħarriġ ġudizzjarju tal-Qorti Ġenerali, b’mod partikolari l-eżami tal-assenza ta’ żball manifest ta’ evalwazzjoni, għandu jiġi eżerċitat fuq il-kunsiderazzjonijiet kollha li jinsabu fl-opinjonijiet definittivi taċ-CHMP u taċ-COMP, fir-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP u fil-pożizzjoni definittiva taċ-COMP (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑5 ta’ Diċembru 2018, Bristol-Myers Squibb Pharma vs Il‑Kummissjoni u EMA, T‑329/16, mhux ippubblikata, EU:T:2018:878, punt 98, u tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Vanda Pharmaceuticals vs Il‑Kummissjoni, T‑211/18, EU:T:2019:892, punt 54).
Fuq l-ewwel motiv, ibbażat fuq il-ksur tal-Artikolu 10(1) tad-Direttiva 2001/83, tal-Artikolu 14(11) tar-Regolament Nru 726/2004, fuq żball manifest ta’ evalwazzjoni kif ukoll fuq motivazzjoni inadegwata
82
Permezz tal-ewwel motiv, ir-rikorrenti tikkritika lill-Kummissjoni u lill-EMA li ma kkunsidrawx li l-modifiki li hija għamlet għall-istruttura molekulari tal-alglukosidażi alfa, jiġifieri ż-żieda ta’ glikani sintetiċi, kienu jiġġustifikaw ir-rikonoxximent tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa. Dan il-motiv huwa maqsum fi tliet partijiet. L-ewwel żewġ partijiet jikkonċernaw ir-rifjut impliċitu tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont id-definizzjoni ta’ NSA prevista fl-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż għall-Applikanti. It-tielet parti tikkonċerna r-rifjut impliċitu tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont id-definizzjoni ta’ NSA prevista fit-tielet inċiż tal-istess anness.
Fuq it-tieni parti u fuq it-tieni lment tat-tielet parti tal-ewwel motiv, ibbażati fuq insuffiċjenza ta’ motivazzjoni fir-rigward tan-nuqqas ta’ sodisfazzjon tal-kundizzjonijiet stabbiliti fl-ewwel u fit-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti
83
Permezz tat-tieni parti u permezz tat-tieni lment tat-tielet parti tal-ewwel motiv, li għandhom jiġu eżaminati flimkien u qabel kollox, ir-rikorrenti ssostni li l-motivazzjoni li tinsab fir-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP fir-rigward tal-eżami tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont l-ewwel u t-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti hija insuffiċjenti sabiex issostni r-rifjut impliċitu tal-imsemmi status fid-deċiżjoni kkontestata.
84
Fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, ir-rikorrenti ssostni li l-motivazzjoni taċ-CHMP hija kontradittorja sa fejn, għalkemm l-imsemmi kumitat sostna li applika “b’mod letterali” id-definizzjoni ta’ NSA prevista fl-imsemmi inċiż, huwa fir-realtà applika l-kunċetti ta’ “frazzjoni terapewtika”, ta’ “entità molekulari prinċipali”, ta’ “element strutturali bażiku” u ta’ “sekwenza ta’ aċidi amminiċi”, li ma jinsabux f’dan l-inċiż.
85
Barra minn hekk, ir-rikorrenti tikkritika liċ-CHMP u lill-Kummissjoni li ma indirizzawx l-argumenti kollha ppreżentati fil-motivi ddettaljati ta’ eżami mill-ġdid tagħha. Hija tallega insuffiċjenzi ta’ motivazzjoni dwar l-estrapolazzjoni tal-kriterji applikabbli għas-sustanzi attivi kimiċi għal sustanza attiva bijoloġika, b’mod partikolari l-“frazzjoni terapewtika”, dwar evalwazzjonijiet preċedenti ta’ invokazzjoni tal-istatus ta’ NSA fir-rigward ta’ prodotti mediċinali oħra, dwar in-natura ġuridika u regolamentari tal-kriterji ta’ determinazzjoni tal-istatus ta’ NSA, kif ukoll fuq il-pariri mogħtija miċ-CHMP fl‑2015 fil-kuntest tal-assistenza fit-tfassil ta’ protokolli. Hija tilmenta wkoll dwar insuffiċjenzi ta’ motivazzjoni fir-rigward tar-rilevanza tar-Regolament Nru 1234/2008 fil-qasam tal-modifiki tat-termini ta’ ATS, tal-prinċipji applikabbli għas-sustanzi “bijosimili”, kif ukoll tar-regolamenti fil-qasam tal-prodotti mediċinali orfni, jiġifieri r-Regolament Nru 141/2000 u r-Regolament Nru 847/2000, kif emendat bir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) 2018/781, tad‑29 ta’ Mejju 2018 (ĠU 2018, L 132, p. 1) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 847/2000”).
86
Fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, ir-rikorrenti tilmenta, b’mod partikolari, li ċ-CHMP ma spjegax fid-dettall l-approċċ strett adottat mill-imsemmi kumitat fir-rigward, b’mod partikolari, tad-data dwar ir-riżultati tal-kriterji ta’ evalwazzjoni sekondarji u terzjarji ta’ studju msejjaħ “COMET” li jagħmel paragun bejn l-avalglukosidażi alfa u l-alglukosidażi alfa (iktar ’il quddiem l-“istudju COMET”).
87
Il-Kummissjoni, sostnuta mill-EMA, tikkontesta dan l-argument.
88
F’dan ir-rigward, l-obbligu ta’ motivazzjoni jikkostitwixxi formalità sostanzjali li għandha tiġi sseparata mill-kwistjoni tal-fondatezza tal-motivazzjoni, billi din taqa’ taħt il-legalità fuq il-mertu tal-att kontenzjuż (sentenza tat‑22 ta’ Marzu 2001, Franza vs Il‑Kummissjoni, C‑17/99, EU:C:2001:178, punt 35, u tal‑20 ta’ Settembru 2019, ICL-IP Terneuzen et ICL Europe Coöperatief vs Il‑Kummissjoni, T‑610/17, EU:T:2019:637, punt 47).
89
Skont ġurisprudenza stabbilita, il-motivazzjoni meħtieġa mit-tieni paragrafu tal-Artikolu 296 TFUE għandha tiġi adattata għan-natura tal-att inkwistjoni u għandha tagħmel ċar u inekwivoku r-raġunament tal-istituzzjoni, li tadotta l-att, b’mod li tippermetti lill-partijiet ikkonċernati jkunu jafu bil-ġustifikazzjoni tal-miżura li tiġi adottata u lill-qorti kompetenti teżerċita l-istħarriġ tagħha. Ir-rekwiżit ta’ motivazzjoni għandu jiġi evalwat skont iċ-ċirkustanzi tal-każ, b’mod partikolari skont il-kontenut tal-att inkwistjoni, in-natura tar-raġunijiet mogħtija u skont l-interess li d-destinatarji tal-att jew il-persuni kkonċernati b’mod dirett u individwali jista’ jkollhom sabiex jiksbu spjegazzjonijiet. Ma huwiex meħtieġ li l-motivazzjoni tispeċifika l-punti ta’ fatt u ta’ liġi rilevanti sa fejn il-kwistjoni ta’ jekk il-motivazzjoni ta’ att tissodisfax ir-rekwiżiti tal-Artikolu 296 TFUE ma għandhiex tiġi evalwata biss fid-dawl tal-formulazzjoni tal-att, iżda wkoll fid-dawl tal-kuntest tiegħu kif ukoll tar-regoli legali kollha li jirregolaw il-qasam ikkonċernat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Vanda Pharmaceuticals vs Il‑Kummissjoni, T‑211/18, EU:T:2019:892, punt 60 u l-ġurisprudenza ċċitata).
90
Barra minn hekk, il-parteċipazzjoni tal-persuni kkonċernati fil-proċedura ta’ tfassil ta’ att tista’ tnaqqas ir-rekwiżiti ta’ motivazzjoni, peress li din tikkontribwixxi għall-informazzjoni tagħhom (sentenzi tal‑21 ta’ Lulju 2011, Etimine, C‑15/10, EU:C:2011:504, punt 116, u tal‑1 ta’ Frar 2013, Polyelectrolyte Producers Group et vs Il‑Kummissjoni, T‑368/11, mhux ippubblikata, EU:T:2013:53, punt 101).
91
F’dan il-każ, ir-rifjut impliċitu fid-deċiżjoni kkontestata tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa, enfasizzat mill-assenza ta’ rikonoxximent tal-imsemmi status fl-imsemmija deċiżjoni, huwa bbażat fuq ir-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP u fuq l-opinjoni definittiva taċ-CHMP, li jagħmlu parti integrali minn din id-deċiżjoni.
92
Issa, minn dan ir-rapport u minn din l-opinjoni jirriżulta li l-kunsiderazzjonijiet u r-raġunijiet xjentifiċi għalfejn ġie kkunsidrat li l-avalglukosidażi alfa ma kinitx tikkostitwixxi NSA skont id-definizzjoni ta’ NSA, prevista fl-ewwel inċiż jew fit-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, ġew esposti mill-awturi tagħhom.
93
Fil-fatt, fil-punt 5.3 tar-rapport ta’ evalwazzjoni finali tiegħu, taħt it-titolu “Pożizzjoni taċ-CHMP fuq il-motiv Nru 1”, iċ-CHMP jesponi l-konklużjonijiet globali tiegħu dwar il-motivi ddettaljati ta’ eżami mill-ġdid tal-invokazzjoni tal-istatus ta’ NSA għall-avalglukosidażi alfa skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti.
94
Qabel kollox, iċ-CHMP iddeskriva l-qafas tal-evalwazzjoni li huwa kien wettaq, irrileva li l-avalglukosidażi alfa kienet tikkostitwixxi żvilupp tal-alglukosidażi alfa, sustanza attiva diġà awtorizzata, u invoka ċerti testi li r-rikorrenti kienet ipproduċiet fil-kuntest tal-invokazzjoni tal-istatus ta’ NSA għall-avalglukosidażi alfa. Huwa spjega wkoll l-approċċ “letterali” li huwa jadotta fir-rigward tal-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż għall-Applikanti. Għalhekk, iċ-CHMP iqis li sustanza attiva li għadha ma hijiex awtorizzata fi prodott mediċinali għall-użu mill-bniedem fl-Unjoni tikkostitwixxi NSA skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż għall-Applikanti meta, minn perspettiva strutturali, din ma tkun marbuta ma’ ebda sustanza oħra diġà awtorizzata. Tali sustanza titqies li hija ġdida fiha nnifisha jekk l-amministrazzjoni ta’ din tal-aħħar ma tkunx tesponi lill-pazjent għall-istess frazzjoni terapewtika bħal dik ta’ sustanza diġà awtorizzata. Jekk, għall-kuntrarju, is-sustanza attiva taħt evalwazzjoni tkun marbuta ma’ sustanza attiva diġà awtorizzata u l-pazjent ikun espost għall-istess frazzjoni terapewtika, iċ-CHMP iqis li l-invokazzjoni tal-istatus NSA għandha tiġi evalwata skont it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti.
95
Sussegwentement, iċ-CHMP spjega l-approċċ li huwa jadotta fil-każ ta’ sustanzi attivi bijoloġiċi abbażi ta’ proteini u ta’ żieda ta’ strutturi għal dak li l-imsemmi kumitat iqis bħala l-element strutturali bażiku ta’ proteina, jiġifieri s-sekwenza tagħha ta’ aċidi amminiċi. Huwa invoka l-fatt li l-imsemmi approċċ huwa koerenti ma’ dak adottat fil-każ ta’ sustanzi attivi kimiċi u fil-każ ta’ invokazzjonijiet preċedenti tal-istatus ta’ NSA ta’ sustanzi attivi bijoloġiċi, fosthom b’mod partikolari dawk li jirrigwardaw il-prodotti mediċinali Rekovelle u Zinbryta. F’dan il-każ, iċ-CHMP qies li l-avalglukosidażi alfa kienet tesponi lill-pazjent għall-istess frazzjoni terapewtika bħall-alglukosidażi alfa, peress li l-element strutturali bażiku tagħhom – jiġifieri s-sekwenza tagħhom ta’ aċidi amminiċi – kien l-istess u li l-glikani sintetiċi konnessi mal-istruttura ċentrali tal-avalglukosidażi alfa ma kinux ikkunsidrati bħala parti mill-element strutturali bażiku. L-effett kliniku tal-glikani sintetiċi miżjuda f’termini ta’ sigurtà jew effikaċja kellu għalhekk jiġi evalwat skont it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti. B’mod iktar partikolari, l-effett taż-żieda tal-affinità tal-avalglukosidażi alfa osservata in vitro fir-rigward tal-irbit mar-riċetturi u l-assorbiment ċellulari meta pparagunat mal-alglukosidażi alfa, li l-effett tagħha fuq il-livell kliniku ma kienx magħruf, huwa eżaminat fil-kuntest tat-tielet inċiż tal-imsemmi anness.
96
Fl-aħħar nett, iċ-CHMP spjega r-raġunijiet għalfejn huwa ċaħad ir-rilevanza tat-testi prodotti mir-rikorrenti minbarra l-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, jiġifieri r-Regolamenti Nri 1234/2008 u 847/2000 u l-Linji Gwida dwar il-prodotti mediċinali bijoloġiċi simili, peress li dawn it-testi għandhom portata differenti u ma jipprovdux indikazzjonijiet dwar il-mod kif l-istatus ta’ NSA għandu jiġi ssostanzjat.
97
Fil-punt 5.3 tar-rapport ta’ evalwazzjoni finali tiegħu, taħt it-titolu “Pożizzjoni taċ-CHMP fuq il-motiv Nru 2”, iċ-CHMP jesponi l-konklużjonijiet globali tiegħu dwar il-motivi ddettaljati ta’ eżami mill-ġdid tal-invokazzjoni tal-istatus ta’ NSA għall-avalglukosidażi alfa skont it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti.
98
F’dan ir-rigward, qabelxejn, iċ-CHMP qies li d-data mhux klinika u preklinika ma kinitx tippermetti li tiġi ssostanzjata l-invokazzjoni tal-istatus ta’ NSA għall-avalglukosidażi alfa, kemm fuq il-livell tal-effikaċja kif ukoll fuq dak tas-sigurtà. F’dan il-kuntest, huwa espona b’mod partikolari li kien diffiċli li tiġi evalwata l-attività tal- avalglukosidażi alfa fl-assenza ta’ data dwar l-effikaċja skont id-doża u li r-raġunijiet għalfejn iż-żieda fl-attività tal-avalglukosidażi alfa ma kinitx twassal għal effikaċja ikbar sistematika ma kinux ċari.
99
Sussegwentement, f’dak li jirrigwarda l-istudju COMET, mir-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP (b’mod partikolari mill-punti 2.6.5 u 2.6.6) jirriżulta li l-għan primarju tal-imsemmi studju kien li jiġi ddeterminat l-effett tal-avalglukosidażi alfa, meta pparagunat ma’ dak tal-alglukosidażi alfa, fuq is-saħħa respiratorja muskolari, imkejjel mill-perċentwali ta’ kapaċità vitali furzata (iktar ’il quddiem il-“FVC”) prevista għall-ġimgħa 49. Barra minn hekk, l-istudju COMET kien jikkostitwixxi l-prova prinċipali tas-sigurtà u l-effikaċja tal-avalglukosidażi alfa u kien ikkunsidrat bħala li jipprovdi bażi adegwata sabiex jinsiltu konklużjonijiet sodi dwar l-effikaċja komparattiva tal-avalglukosidażi alfa meta pparagunata mal-alglukosidażi alfa. Peress li kien mistenni li l-avalglukosidażi alfa tkun tal-inqas effikaċi daqs l-alglukosidażi alfa – l-ipoteżi tal-ewwel livell –, l-imsemmi studju kellu jittestja, fl-ewwel lok, bħala għan statistiku primarju, in-nuqqas ta’ inferjorità tal-avalglukosidażi alfa meta pparagunata mal-alglukosidażi alfa, fir-rigward ta’ dan l-istess kriterju ta’ evalwazzjoni primarja, b’rata ta’ sinifikanza statistika ta’ 5 %.
100
Fit-tieni lok, ladarba jintwera n-nuqqas ta’ inferjorità, l-istudju COMET kellu jittestja, bħala ipoteżi tat-tieni livell, is-superjorità tal-avalglukosidażi alfa fir-rigward tal-istess kriterju ta’ evalwazzjoni primarju u bl-istess rata ta’ sinifikanza statistika.
101
Fit-tielet lok, għalkemm is-superjorità tal-avalglukosidażi alfa kienet ipprovata fir-rigward tal-kriterju ta’ evalwazzjoni primarju, kellhom jiġu ttestjati ipoteżijiet ta’ superjorità fir-rigward ta’ diversi kriterji ta’ evalwazzjoni sekondarji (sitt minuti mixi, funzjoni respiratorja, funzjoni motriċi u kwalità tal-ħajja).
102
Issa, f’dan il-każ, mir-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP jirriżulta li, għalkemm l-istudju COMET wera tajjeb in-nuqqas ta’ inferjorità tal-avalglukosidażi alfa meta pparagunata mal-alglukosidażi alfa fir-rigward tal-kriterju ta’ evalwazzjoni primarju, jiġifieri s-saħħa respiratorja muskolari, imkejla bil-perċentwali ta’ FVC prevista għall-ġimgħa 49 u bir-rata ta’ sinjifikanza statistika meħtieġa, l-imsemmi studju ma pprovdiex riżultat statistikament sinjifikattiv dwar l-ipoteżi tat-tieni livell, jiġifieri s-superjorità tal-avalglukosidażi alfa meta pparagunata mal-alglukosidażi alfa f’dak li jirrigwarda dan l-istess kriterju ta’ evalwazzjoni primarju.
103
Huwa f’dan il-kuntest li, fil-konklużjonijiet globali tiegħu fuq it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, u b’mod partikolari fil-kunsiderazzjonijiet tiegħu dwar l-effikaċja klinika tal-avalglukosidażi alfa, iċ-CHMP enfasizza li l-provi kliniċi li jirrigwardaw il-mard rari kienu suġġetti għar-regoli metodoloġiċi abitwali ta’ ġerarkija ta’ ipoteżijiet u li d-devjazzjonijiet meta pparagunata mal-imsemmija regoli kellhom jiġu ppjanati minn qabel, debitament iġġustifikati u inklużi fil-protokoll tal-istudju. Issa, f’dan il-każ, ir-rikorrenti la kienet speċifikat u lanqas iġġustifikat minn qabel “l-użu ta’ metodi inqas konvenzjonali”. Iċ-CHMP spjega li, konsegwentement, l-invokazzjonijiet tas-superjorità tal-avalglukosidażi alfa bbażati fuq kriterji ta’ evalwazzjoni sekondarji tal-istudju COMET jew fuq analiżijiet ta’ sensittività jew post hoc ma kinux miftiehma minn perspettiva metodoloġika.
104
Barra minn hekk, minbarra l-fatt li l-analiżijiet post hoc imwettqa mir-rikorrenti sabiex tissostanzja d-data dwar l-effikaċja klinika ma kinux ġew ippjanati minn qabel, iċ-CHMP identifika limitazzjonijiet oħra li jaffettwaw l-imsemmija analiżijiet, peress li wħud minnhom kienu potenzjalment ippreġudikati, ma kinux jipprovdu informazzjoni addizzjonali jew kienu ta’ natura esploratorja jew deskrittiva. Fir-rigward tal-effikaċja fit-tul tal-avalglukosidażi alfa, iċ-CHMP irrileva li d-data ma dehritx li turi titjib kontinwu, iżda pjuttost stabbilizzazzjoni, u li kien diffiċli li jiġi konkluż li din is-sustanza hija differenti mill-alglukosidażi alfa. Filwaqt li nnota li l-maġġoranza tal-esperti tal-grupp ta’ esperti ad hoc, li kien ġie kkonsultat miċ-CHMP fuq talba tar-rikorrenti, kien tal-opinjoni li kien intlaħaq titjib klinikament sinjifikattiv fir-rigward ta’ kriterji ta’ evalwazzjoni klinika li jirrigwardaw, b’mod partikolari, ir-respirazzjoni, il-mobbiltà, il-funzjoni motriċi u l-kwalità tal-ħajja, iċ-CHMP baqa’ tal-opinjoni li “it-testijiet statistiċi ulterjuri kollha għall-kriterji ta’ evalwazzjoni sekondarji fil-ġerarkija ddefinita minn qabel ma setgħux jitwettqu formalment fil-kuntest ta’ kontroll adegwat tal-eżistenza ta’ żbalji sperimentali tat-tip 1”.
105
B’dan il-mod, iċ-CHMP espona r-raġuni li għaliha r-riżultati tal-kriterji ta’ evalwazzjoni sekondarji u terzjarji tal-istudju COMET kellhom valur probatorju limitat sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ differenzi sinjifikattivi bejn l-avalglukosidażi alfa u l-alglukosidażi alfa.
106
Fl-aħħar nett, f’dak li jirrigwarda s-sigurtà klinika, iċ-CHMP ikkunsidra li, minħabba limitazzjonijiet dwar is-sodezza tad-data, l-impatt tal-modifiki magħmula għall-istruttura molekulari tal-avalglukosidażi alfa meta pparagunata ma’ dik tal-alglukosidażi alfa ma setax jiġi stabbilit. Huwa nnota wkoll li l-grupp ta’ esperti ad hoc ma kienx laħaq konklużjonijiet definittivi dwar it-titjib tal-profil tas-sigurtà tan-Nexviadyme meta pparagunat ma’ Myozyme. Iċ-CHMP ikkonkluda li ma setgħet tintwera l-ebda differenza klinikament sinjifikattiva fir-rigward tal-effikaċja u tas-sigurtà bejn iż-żewġ sustanzi. Konsegwentement, iċ-CHMP baqa’ tal-opinjoni li l-avalglukosidażi alfa, ikkunsidrata fir-rigward tal-alglukosidażi alfa preċedentement awtorizzata bħala prodott mediċinali fi ħdan l-Unjoni, ma tistax tiġi kklassifikata bħala NSA.
107
Il-punt 7 tar-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP jirrakkomanda, wara l-eżami mill-ġdid, b’mod partikolari, li l-avalglukosidażi alfa ma tiġix ikklassifikata bħala NSA, kemm jekk tkun “in itself” (bħala tali) jew fir-rigward tal-alglukosidażi alfa, sustanza diġà awtorizzata, minħabba l-insuffiċjenza tal-provi prodotti sabiex jintwera li l-proprjetajiet tal-avalglukosidażi alfa huma differenti b’mod sinjifikattiv f’dak li jirrigwarda s-sigurtà u/jew l-effikaċja meta pparagunati ma’ dawk tal-alglukosidażi alfa.
108
Barra minn hekk, il-punt 1 tal-opinjoni definittiva taċ-CHMP jindika li l-imsemmi kumitat, wara li eżamina l-applikazzjoni għal ATS u l-motivi ddettaljati ta’ eżami mill-ġdid kif esposti fir-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP, iqis li l-avalglukosidażi alfa ma tikkostitwixxix NSA.
109
Fid-dawl tal-elementi li jinsabu fil-punti 93 sa 108 iktar ’il fuq, ir-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP u l-opinjoni definittiva taċ-CHMP li fuqhom huwa bbażat ir-rifjut impliċitu, fid-deċiżjoni kkontestata, tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa ma humiex ivvizzjati b’insuffiċjenza ta’ motivazzjoni. Fil-fatt, dawn jinkludu motivazzjoni li tissodisfa r-rekwiżiti tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 89 iktar ’il fuq.
110
Barra minn hekk, il-motivazzjoni li tinsab fil-konklużjonijiet globali taċ-CHMP wara l-eżami mill-ġdid tiegħu tal-invokazzjoni tal-istatus ta’ NSA għall-avalglukosidażi alfa tiżdied mal-elementi li jinsabu b’mod partikolari fl-assistenza fit-tfassil ta’ protokolli u fil-proċedura li wasslet għall-opinjoni u għar-rapport ta’ evalwazzjoni taċ-CHMP tat‑23 ta’ Lulju 2021, u ssegwi l-iskambji bejn ir-rikorrenti u ċ-CHMP waqt l-ispjegazzjonijiet orali tal‑20 ta’ Lulju u tat‑8 ta’ Novembru 2021. Għaldaqstant, din hija msaħħa mill-kuntest, magħruf sew mir-rikorrenti, li tagħmel parti minnu, fis-sens tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 90 iktar ’il fuq.
111
Fl-aħħar nett, il-motivazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata fir-rigward tar-rifjut impliċitu tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa hija konformi mal-Artikolu 296 TFUE sa fejn din tirreferi għall-opinjoni definittiva taċ-CHMP li, hija stess, kif ukoll ir-rapport ta’ evalwazzjoni li fuqu hija bbażata, jagħmlu parti integrali mill-imsemmija deċiżjoni.
112
Il-konklużjonijiet li waslet għalihom il-Qorti Ġenerali fil-punti 109 u 111 iktar ’il fuq ma humiex invalidati mill-fatt li ċ-CHMP jew il-Kummissjoni ma ħadux espressament pożizzjoni fuq kull wieħed mill-argumenti mressqa mir-rikorrenti fil-motivi ddettaljati ta’ eżami mill-ġdid tagħha. Fil-fatt, kif tfakkar fil-punt 89 iktar ’il fuq, il-ġurisprudenza ma teżiġix li l-motivazzjoni tispeċifika l-punti kollha ta’ fatt u ta’ liġi rilevanti, u għalhekk ma jistax jiġi rikjest li ċ-CHMP u l-Kummissjoni jieħdu pożizzjoni fuq kull wieħed mill-argumenti li jinsabu fil-motivi ddettaljati ta’ eżami mill-ġdid.
113
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, it-tieni parti u t-tieni lment tat-tielet parti tal-ewwel motiv għandhom jiġu miċħuda bħala infondati.
114
Skont il-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 89 iktar ’il fuq, il-konklużjonijiet li waslet għalihom il-Qorti Ġenerali fil-punti 109, 111 u 113 iktar ’il fuq huma bla ħsara għal eventwali żbalji ta’ liġi jew żbalji manifesti ta’ evalwazzjoni allegatament imwettqa miċ-CHMP jew mill-Kummissjoni. Il-fondatezza tal-approċċ u tal-konklużjonijiet xjentifiċi adottati ser tiġi eżaminata fil-punti 115 sa 228 iktar ’il quddiem.
Fuq l-ewwel parti tal-ewwel motiv, ibbażata fuq żbalji fil-konstatazzjoni tan-nuqqas ta’ sodisfazzjon tal-kundizzjonijiet stabbiliti fl-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti
115
Ir-rikorrenti, sostnuta minn Eucope, issostni, essenzjalment, li r-rifjut impliċitu tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti fid-deċiżjoni kkontestata huwa bbażat fuq l-applikazzjoni ta’ kriterji żbaljati. Ir-rifjut tal-imsemmi status fuq bażi żbaljata jikser il-prinċipji tal-perijodu ta’ protezzjoni regolatorja tad-data u tal-perijodu ta’ protezzjoni regolatorja tat-tqegħid fis-suq stabbiliti fl-Artikolu 10(1) tad-Direttiva 2001/83 kif ukoll fl-Artikolu 14(11) tar-Regolament Nru 726/2004, moqrija flimkien, jekk ikun neċessarju, mat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2001/83. Din il-parti hija essenzjalment magħmula minn żewġ ilmenti.
116
Il-Kummissjoni, sostnuta mill-EMA, tikkontesta dan l-argument.
– Fuq l-ewwel ilment tal-ewwel parti tal-ewwel motiv, ibbażat fuq żball fil-punt ta’ riferiment legali rilevanti għall-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa
117
Permezz tal-ewwel ilment, ir-rikorrenti, sostnuta minn Eucope, issostni li ċ-CHMP u l-Kummissjoni wettqu żball ta’ liġi fl-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti billi eskludew il-kriterji stabbiliti fil-punt 1(c) tal-Anness I tar-Regolament Nru 1234/2008 għall-finijiet tal-imsemmija evalwazzjoni.
118
F’dan ir-rigward, billi tibbaża ruħha fuq il-punti 66 u 69 tas-sentenza tat‑28 ta’ Ġunju 2017, Novartis Europharm vs Il‑Kummissjoni (C‑629/15 P u C‑630/15 P, EU:C:2017:498), u l-punti 85 sa 88 tas-sentenza tas‑16 ta’ Marzu 2023, Il‑Kummissjoni et vs Pharmaceutical Works Polpharma (C‑438/21 P sa C‑440/21 P, EU:C:2023:213), ir-rikorrenti, sostnuta minn Eucope, issostni li, peress li l-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA għandha l-għan li tiddetermina jekk prodott mediċinali ġdid ikunx jista’ jaqa’ taħt l-awtorizzazzjoni globali ta’ prodott mediċinali preċedenti, il-kriterji ta’ deżinjazzjoni ta’ NSA skont l-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti għandhom jinqraw flimkien mal-kriterji stabbiliti fil-punt 1 tal-Anness I tar-Regolament Nru 1234/2008. Għalhekk, peress li l-istruttura molekulari ta’ sustanza attiva bijoloġika tvarja iktar minn “ftit” minn dik tas-sustanza diġà awtorizzata, hija ma tistax titqies bħala modifika ta’ din tal-aħħar fis-sens tal-punt 1(c) tal-Anness I tar-Regolament Nru 1234/2008 u għandha tiġi kklassifikata bħala NSA skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti. Minn dan isegwi li d-differenzi bejn sustanzi attivi bijoloġiċi ma humiex iddeterminati abbażi tal-frazzjoni terapewtika tagħhom, illimitata għas-sekwenza tagħhom ta’ aċidi amminiċi, peress li l-frazzjoni terapewtika ma hijiex imsemmija fil-punt 1(c) tal-Anness I tar-Regolament Nru 1234/2008, iżda abbażi ta’ differenzi fl-istruttura molekulari tagħhom.
119
Il-Kummissjoni, sostnuta mill-EMA, tikkontesta dan l-argument.
120
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali tirrileva li l-iżball ta’ liġi kif invokat mir-rikorrenti jirrigwarda, essenzjalment, il-ksur tal-punt ta’ riferiment legali rilevanti għall-analiżi tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa.
121
Fir-rigward ta’ kwistjonijiet ta’ liġi, l-istħarriġ ġudizzjarju eżerċitat mill-Qorti Ġenerali jista’ jkun sħiħ biss (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑23 ta’ Settembru 2020, Medac Gesellschaft für klinische Spezialpräparate vs Il‑Kummissjoni, T‑549/19, EU:T:2020:444, punt 47). Dan huwa l-każ fir-rigward tal-kunċett ta’ “NSA”.
122
F’dan il-każ, l-applikazzjoni għar-rikonoxximent tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa tressqet fil-kuntest ta’ applikazzjoni għal ATS kompleta u indipendenti, fis-sens tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva 2001/83, għal Nexviadyme, skont l-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 726/2004, il-punt 4 tal-Anness I tal-istess regolament u abbażi tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti. Din ma tressqitx fil-kuntest ta’ talba għall-estensjoni ta’ ATS eżistenti, fosthom dik tal-Myozyme, skont il-punt 1(c) tal-Anness I tar-Regolament Nru 1234/2008.
123
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-rikorrenti ma tistax tallega, permezz ta’ argument a contrario, li l-punt 1(c) tal-Anness I tar-Regolament Nru 1234/2008 jikkostitwixxi l-punt ta’ riferiment legali rilevanti għall-analiżi tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa u li, konsegwentement, iċ-CHMP u l-Kummissjoni wettqu żball ta’ liġi meta ċaħdu l-kriterji stabbiliti fih.
124
Dan huwa iktar u iktar il-każ peress li, bi tweġiba għal mistoqsija bil-miktub tal-Qorti Ġenerali kif ukoll fis-seduta, ir-rikorrenti, minn naħa, ippreċiżat li l-pożizzjoni tagħha ma kinitx li kull modifika ta’ sustanza attiva li ma tikkostitwixxix estensjoni fis-sens tal-Anness I tar-Regolament Nru 1234/2008 twassal għar-rikonoxximent ta’ NSA u, min-naħa l-oħra, irrikonoxxiet li jeżistu sitwazzjonijiet li fihom prodott mediċinali jista’ jsib ruħu “f’żona griża”.
125
Il-Qorti Ġenerali tirrileva, minbarra li r-Regolament Nru 1234/2008 ma jiddefinixxix il-kunċett ta’ “NSA” u ma jinkludix indikazzjonijiet ta’ natura li jsostnu l-argument tar-rikorrenti u ta’ Eucope, li, kif isostnu ġustament il-Kummissjoni u l-EMA, il-proċeduri regolatorji ta’ applikazzjoni għal estensjoni ta’ ATS abbażi tar-Regolament Nru 1234/2008 u ta’ applikazzjoni għal ATS abbażi tar-Regolament Nru 726/2004, flimkien ma’ applikazzjoni għar-rikonoxximent tal-istatus ta’ NSA skont l-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, ma jistgħux jiġu konfużi, peress li dawn huma bbażati fuq bażijiet legali u fajls differenti.
126
Fil-kuntest ta’ applikazzjoni għal estensjoni ta’ ATS skont il-punt 1(c) tal-Anness I tar-Regolament Nru 1234/2008, l-applikant għandu l-intenzjoni li juri li, minkejja s-sostituzzjoni tas-sustanza attiva bijoloġika b’sustanza attiva bijoloġika li għandha struttura molekulari kemxejn differenti, il-karatteristiċi ta’ effikaċja jew ta’ sigurtà ta’ dawn iż-żewġ sustanzi attivi ma għandhomx differenzi sinjifikattivi. Għalhekk, abbażi ta’ fajl u ta’ provi speċifiċi prodotti mill-applikant għal dan l-għan, iċ-CHMP huwa mitlub, minn naħa, jevalwa l-portata tad-differenzi fl-istruttura molekulari taż-żewġ sustanzi attivi bijoloġiċi sabiex jiżgura ruħu li l-istruttura molekulari tas-sustanza attiva li tissostitwixxi lil tal-ewwel hija effettivament biss “xi ftit differenti” minn dik tas-sustanza ssostitwita u, min-naħa l-oħra, jivverifika l-assenza invokata ta’ differenzi sinjifikattivi f’dak li jirrigwarda l-karatteristiċi ta’ effikaċja jew ta’ sigurtà ta’ dawn iż-żewġ sustanzi.
127
Għall-kuntrarju, f’dan il-każ, ir-rikorrenti riedet tiddistingwi l-avalglukosidażi alfa mill-alglukosidażi alfa.
128
L-għan tal-applikazzjoni għal ATS skont ir-Regolament Nru 726/2004, flimkien mal-applikazzjoni għar-rikonoxximent tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont l-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, kien għalhekk differenti minn dak li kienet timplika applikazzjoni għal estensjoni ta’ ATS eżistenti.
129
F’dan ir-rigward, huwa irrilevanti l-fatt li r-relatrici fil-kuntest tal-eżami mill-ġdid imwettaq miċ-CHMP inizjalment adottat, fil-kuntest tal-evalwazzjoni skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-opinjoni lill-applikanti, approċċ ibbażat fuq ir-Regolament Nru 1234/2008 jew li l-korelatur fl-istadju tal-eżami mill-ġdid osserva li l-“glukoottimizzazzjoni” ma hijiex kompatibbli mal-approċċ bijosimili u li l-avalglukosidażi alfa u l-alglukosidażi alfa ma jistgħux jitqiesu li huma “bijosimili”.
130
Fil-fatt, minn naħa, la r-Regolament Nru 1234/2008, la l-Artikolu 10(4) tad-Direttiva 2001/83, u lanqas il-Linji Gwida dwar il-prodotti mediċinali bijoloġiċi simili ma huma rilevanti għall-analiżi tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa.
131
Min-naħa l-oħra, konformement mal-premessa 23 u mal-Artikolu 5(2), mal-Artikolu 56(1)(a) u mal-Artikolu 61(7) tar-Regolament Nru 726/2004, ir-“responsabbiltà esklussiva” għat-tħejjija tal-opinjonijiet tal-EMA dwar kull kwistjoni relatata mal-prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem hija fdata liċ-CHMP, li jesprimi ruħu permezz ta’ opinjonijiet jew rakkomandazzjonijiet xjentifiċi adottati b’kunsens jew b’maġġoranza assoluta tal-membri tiegħu. Konsegwentement, id-dokumenti intermedji eventwalment imfassla mill-korelaturi għandhom jiġu distinti mir-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP li fuqu hija bbażata d-deċiżjoni kkontestata, peress li huwa biss l-imsemmi rapport ta’ evalwazzjoni finali li jirrifletti l-opinjoni definittiva taċ-CHMP (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Vanda Pharmaceuticals vs Il‑Kummissjoni, T‑211/18, EU:T:2019:892, punti 37, 38, 47 u 48).
132
Fir-rigward tal-kunċett ta’ “NSA”, l-ewwel paragrafu tal-punt 3 tal-Parti II tal-Anness I tad-Direttiva 2001/83 jinkludi definizzjoni negattiva ta’ NSA sa fejn l-imsemmi paragrafu jipprovdi li, meta s-sustanza attiva ta’ prodott mediċinali essenzjalment simili jkun fiha l-istess frazzjoni terapewtika bħall-prodott oriġinali awtorizzat assoċjat ma’ kumpless/derivativ minerali/esteru, għandha tiġi prodotta l-prova li ma hemmx bidla fil-farmakokinetika tal-frazzjoni, fil-farmakodinamika u/jew fit-tossiċità li tista’ tbiddel il-profil ta’ sigurtà/effikaċja. Jekk dan ma jkunx il-każ, din l-assoċjazzjoni għandha tiġi kkunsidrata bħala sustanza attiva ġdida.
133
Għalhekk, id-diversi assoċjazzjonijiet tal-istess frazzjoni terapewtika li jirriżultaw fl-istess profil ta’ sigurtà/effikaċja meta pparagunata ma’ prodott awtorizzat ta’ oriġini jeskludu l-possibbiltà li l-imsemmija assoċjazzjonijiet jiġu kkunsidrati bħala li jikkostitwixxu NSA.
134
Minbarra dawn l-indikazzjonijiet, definizzjoni tal-kunċett ta’ “NSA” tinsab fl-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti. Fir-rigward tas-sustanzi attivi bijoloġiċi, skont l-ewwel inċiż tal-imsemmi anness, NSA bijoloġiku jinkludi sustanza bijoloġika li għadha ma hijiex awtorizzata fi prodott mediċinali għall-użu mill-bniedem fl-Unjoni. Skont it-tielet inċiż ta’ dan l-istess anness, NSA bijoloġika tinkludi sustanza bijoloġika awtorizzata preċedentement, iżda li l-proprjetajiet tagħha jvarjaw b’mod sinjifikattiv f’dak li jirrigwarda s-sigurtà u/jew l-effikaċja, minħabba differenzi f’wieħed jew iktar mill-elementi elenkati fiha, fosthom l-istruttura molekulari, in-natura tal-materjal sors jew il-proċess ta’ manifattura.
135
F’dan ir-rigward, għalkemm l-Avviż lill-Applikanti ma huwiex legalment vinkolanti, hemm lok li jingħata ċerta importanza fil-kuntest tal-interpretazzjoni tal-leġiżlazzjoni farmaċewtika tal-Unjoni, b’mod partikolari, fil-każ fejn il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni tirriżulta li ma hijiex preċiża u li jkunu involuti kwistjonijiet teknikament kumplessi (ara, f’dan is-sens, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Jacobs fil-kawża SmithKline Beecham, C‑74/03, EU:C:2004:541, punt 92).
136
Fid-dawl tal-bażi legali tal-applikazzjoni għal ATS u tal-applikazzjoni għar-rikonoxximent tal-istatus ta’ NSA f’dan il-każ, u fl-assenza ta’ definizzjoni iktar preċiża tal-kunċett ta’ “NSA” prevista mil-leġiżlatur tal-Unjoni għal sustanzi attivi bijoloġiċi, iċ-CHMP u l-Kummissjoni setgħu, mingħajr ma jwettqu żball ta’ liġi, janalizzaw l-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa fid-dawl tad-definizzjoni ta’ dan il-kunċett li tinsab fl-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti.
137
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, iċ-CHMP u l-Kummissjoni ma wettqux żball ta’ liġi meta ċaħdu, għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal- Avviż lill-Applikanti, il-kriterji stabbiliti fil-punt 1(c) tal-Anness I tar-Regolament Nru 1234/2008.
138
Minn dan isegwi li l-ewwel ilment tal-ewwel parti tal-ewwel motiv għandu jiġi miċħud bħala infondat.
– Fuq it-tieni lment tal-ewwel parti tal-ewwel motiv, ibbażat fuq żbalji fl-applikazzjoni tal-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti
139
Permezz tat-tieni lment, ir-rikorrenti, sostnuta minn Eucope, issostni li l-applikazzjoni, miċ-CHMP, u kkonfermata mill-Kummissjoni, tal-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti hija vvizzjata bi żbalji manifesti.
140
F’dan il-kuntest, ir-rikorrenti ssostni li applikazzjoni letterali tal-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti kellha twassal għall-konklużjoni li l-avalglukosidażi alfa, sustanza attiva tan-Nexviadyme, kienet NSA abbażi tal-imsemmi inċiż, peress li s-sustanza attiva tal-Myozyme hija l-alglukosidażi alfa. Hija żżid li r-rabta bejn l-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA u l-perijodi ta’ protezzjoni regolatorja tad-data u tat-tqegħid fis-suq teskludi preżunzjoni li sustanza ma hijiex ġdida, sakemm ma jiġix ipprovat mod ieħor. Barra minn hekk, l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti ma jeżiġix li s-sustanza l-ġdida twassal għal titjib tas-sustanza attiva eżistenti diġà awtorizzata. Fl-aħħar nett, id-drittijiet tal-perijodu ta’ protezzjoni regolatorja tad-data u tal-perijodu ta’ protezzjoni regolatorja tat-tqegħid fis-suq huma konsegwenza legali diretta tal-għoti ta’ ATS skont l-Artikolu 14(11) tar-Regolament Nru 726/2004.
141
Barra minn hekk, ir-rikorrenti, sostnuta minn Eucope, issostni li ċ-CHMP u l-Kummissjoni adottaw b’mod żbaljat, għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, metodoloġija bbażata fuq il-kunċetti ta’ “frazzjoni terapewtika”, ta’ “entità molekulari prinċipali”, ta’ “element strutturali bażiku” u ta’ “sekwenza ta’ aċidi amminiċi”. L-imsemmija kunċetti huma nieqsa minn bażi legali, peress li dawn la jinsabu fil-leġiżlazzjoni farmaċewtika tal-Unjoni u lanqas fl-Anness I tal-Avviż għall-applikanti. L-approċċ adottat li jikkonsisti fl-eżami dwar jekk l-avalglukosidażi alfa jesponix lill-pazjenti għall-istess frazzjoni terapewtika bħal dik ta’ sustanza diġà awtorizzata huwa bbażat fuq estrapolazzjoni irregolari tal-kriterji applikabbli għas-sustanzi attivi kimiċi għas-sustanzi attivi bijoloġiċi. Barra minn hekk, il-kunċett ta’ “frazzjoni terapewtika” ma huwiex xieraq sabiex jiġi evalwat l-istatus ta’ NSA tas-sustanzi attivi bijoloġiċi u huwa iktar diffiċli li jiġi applikat għall-imsemmija sustanzi minħabba n-natura u l-kumplessità strutturali tagħhom.
142
Fi kwalunkwe każ, fil-każ li l-kunċett ta’ “frazzjoni terapewtika” jkun applikabbli għas-sustanzi attivi bijoloġiċi, dan għandu jiġi interpretat fis-sens li jestendi għall-komponenti kollha tas-sustanza attiva li jikkontribwixxu għall-funzjonament terapewtiku tal-prodott mediċinali jew li ma humiex inerti, konformement mal-punti 30, 43 u 44 tas-sentenza tal‑20 ta’ Jannar 2005, SmithKline Beecham (C‑74/03, EU:C:2005:39), u mal-punt 14 tal-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Jacobs fil-kawża SmithKline Beecham (C‑74/03, EU:C:2004:541), kif ukoll mal-punt 58 tal-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Medina fil-kawżi magħquda Il‑Kummissjoni et vs Pharmaceutical Works Polpharma (C‑438/21 P sa C‑440/21 P, EU:C:2022:758), li huwa l-każ, f’dan il-każ, tal-istrutturi ta’ glikani sintetiċi miżjuda.
143
F’dan il-kuntest, ir-rikorrenti, sostnuta minn Eucope, issostni li n-natura speċifika tal-prodott mediċinali bħala prodott mediċinali bijoloġiku u trattament enżimatiku sostituttiv, kif ukoll l-għan tad-determinazzjoni tal-istatus ta’ NSA u l-għan relatat mal-promozzjoni tal-innovazzjoni mfittex mil-leġiżlazzjoni farmaċewtika tal-Unjoni, u b’mod partikolari mill-perijodu ta’ protezzjoni regolatorja tad-data u l-perijodu ta’ protezzjoni regolatorja tat-tqegħid fis-suq, jeżiġu li l-modifiki tas-sustanza attiva li għandhom effett fuq il-funzjonalità terapewtika tal-prodott mediċinali jiġu kklassifikati bħala NSA skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti. Fil-fatt, fir-rigward ta’ trattament enżimatiku sostituttiv li fil-kuntest tiegħu l-enżima amministrata għandha tiffunzjona bl-istess mod bħall-enżima endoġenika, l-innovazzjoni għandha toriġina minn elementi oħra minbarra l-enżima. F’dan il-każ, il-glikani sintetiċi miżjuda jikkontribwixxi għall-funzjonament terapewtiku tan-Nexviadyme fuq il-livell tal-assorbiment tas-sustanza attiva neċessarja sabiex l-enżima amministrata tiġi ttrasportata u fuq il-livell tal-attività tal-prodott mediċinali, fatt li ġie rrikonoxxut mill-grupp ta’ esperti ad hoc, fir-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP u fis-sommarju tal-karatteristiċi tal-prodott mediċinali.
144
Fl-aħħar nett, ir-rikorrenti ssostni li kunsiderazzjonijiet oħra jikkonfermaw it-teżi tagħha li l-modifiki tas-sustanza attiva li għandhom effett fuq il-funzjonalità terapewtika tal-prodott mediċinali għandhom jiġu kklassifikati bħala NSA skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, jiġifieri l-evalwazzjonijiet tal-istatus ta’ NSA imwettqa fil-kuntest tal-prodotti mediċinali Rekovelle u Zinbryta, il-pariri li kienu ġew ipprovduti lilha miċ-CHMP fil-kuntest tal-assistenza fit-tfassil ta’ protokolli u l-Linji Gwida tal-EMA dwar il-prodotti mediċinali bijoloġiċi simili.
145
Il-Kummissjoni, sostnuta mill-EMA, tikkontesta dan l-argument.
146
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali tirrileva li l-iżbalji invokati mir-rikorrenti jirrigwardaw, essenzjalment, il-metodoloġija applikata miċ-CHMP u mill-Kummissjoni għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti kif ukoll ir-rilevanza u l-portata tal-kunċetti xjentifiċi użati f’dan il-kuntest.
147
Preliminarjament, għandu jiġi rrilevat li l-Avviż lill-Applikanti ma jipprovdix indikazzjonijiet iddettaljati dwar il-mod li bih iċ-CHMP u l-Kummissjoni għandhom jinterpretaw jew japplikaw id-definizzjoni ta’ NSA skont l-ewwel inċiż jew it-tielet inċiż tal-Anness I tal-imsemmija opinjoni għal sustanzi attivi bijoloġiċi. L-istess japplika għas-sentenzi u għall-konklużjonijiet imsemmija mir-rikorrenti (ara l-punti 118 u 142 iktar ’il fuq). Fi kwalunkwe każ, il-kawżi li wasslu għal dawn is-sentenzi u dawn il-konklużjonijiet ma kinux jirrigwardaw proċeduri ta’ rikonoxximent tal-istatus ta’ NSA, iżda kienu jirrigwardaw proċeduri regolatorji oħra.
148
Minn dan isegwi li ċ-CHMP u l-Kummissjoni għandhom marġni ta’ evalwazzjoni wiesa’ fl-interpretazzjoni u fl-applikazzjoni tad-definizzjoni ta’ NSA prevista fl-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, peress li l-evalwazzjonijiet neċessarji jimplikaw l-evalwazzjoni ta’ punti fattwali ta’ natura xjentifika u teknika kumplessi ħafna.
149
Madankollu, fir-rigward tal-kuntest globali tal-evalwazzjoni, mill-għan tad-definizzjoni ta’ NSA, prevista fl-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, jirriżulta li l-applikant għal ATS li jinvoka l-eżistenza ta’ NSA bijoloġika huwa mitlub juri li s-sustanza attiva taħt evalwazzjoni tkun għadha ma ġietx awtorizzata fi prodott mediċinali għall-użu mill-bniedem fl-Unjoni (l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti) jew, jekk ikun il-każ, jew fin-nuqqas ta’ dan, li l-proprjetajiet tal-imsemmija sustanza jvarjaw b’mod sinjifikattiv f’dak li jirrigwarda s-sigurtà u/jew l-effikaċja minn dawk ta’ sustanza diġà awtorizzata, u dan minħabba differenzi f’element wieħed jew iktar, fosthom l-istruttura molekulari, in-natura tal-materjal sors jew il-proċess ta’ manifattura (it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti).
150
Sabiex jiġi ddeterminat jekk hemmx lok li jitqies li sustanza attiva għadha ma ġietx awtorizzata, huwa ċ-CHMP li għandu jeżamina jekk l-applikant għall-għoti tal-istatus ta’ NSA jkunx ipproduċa l-prova li, fir-rigward ta’ sustanza diġà awtorizzata, is-sustanza msemmija fl-applikazzjoni tiegħu għandha tiġi distinta minnha, minħabba l-modifiki magħmula. Jekk tali prova ma tiġix prodotta, iċ-CHMP għandu jeżamina l-effett fuq il-proprjetajiet f’dak li jirrigwarda s-sigurtà u/jew l-effikaċja tad-differenzi, b’mod partikolari, ta’ struttura molekulari, abbażi tal-fajl u tal-provi speċifiċi prodotti għal dan l-għan mill-applikant tal-ATS.
151
F’dan il-każ, kif ġie espost fil-punti 94 sa 96 iktar ’il fuq, iċ-CHMP indika li sustanza attiva li għadha ma hijiex awtorizzata fi prodott mediċinali għall-użu mill-bniedem fl-Unjoni tikkostitwixxi NSA skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti meta, mill-perspettiva strutturali, din ma tkun marbuta ma’ ebda sustanza oħra diġà awtorizzata, peress li tali sustanza attiva titqies bħala ġdida fiha nnifisha jekk l-amministrazzjoni tagħha ma tkunx tesponi lill-pazjent għall-istess frazzjoni terapewtika bħal dik ta’ sustanza diġà awtorizzata. Għall-kuntrarju, jekk is-sustanza attiva invokata bħala ġdida tkun marbuta ma’ sustanza attiva diġà awtorizzata u l-pazjent ikun espost għall-istess frazzjoni terapewtika, iċ-CHMP iqis li l-applikazzjoni għall-istatus ta’ NSA għandha tiġi evalwata skont it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti. Iċ-CHMP ikkonkluda li l-avalglukosidażi alfa ma kinitx tikkostitwixxi NSA meta pparagunata mal-alglukosidażi alfa skont l-ewwel inċiż tal-imsemmi anness, peress li l-imsemmija sustanzi kienu marbuta, mill-perspettiva strutturali, u kellhom l-istess frazzjoni terapewtika. Dan il-kumitat semma l-fatt li l-imsemmi approċċ kien jinsab f’dokument taċ-CHMP, tas‑17 ta’ Diċembru 2015, intitolat “Dokument ta’ riflessjoni dwar il-kriterji relatati mal-istruttura u mal-proprjetajiet kimiċi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-evalwazzjoni tal-istatus ta’ sustanza attiva ġdida (NSA) tas-sustanzi kimiċi” (iktar ’il quddiem id-“Dokument ta’ Riflessjoni tal‑2015 dwar l-Istatus ta’ NSA tas-Sustanzi Kimiċi”), kif ukoll fl-evalwazzjonijiet preċedenti ta’ NSA dwar prodotti mediċinali bijoloġiċi, fosthom ir-Rekovelle u ż-Zinbryta. Huwa indika wkoll li, għall-finijiet ta’ klassifikazzjoni bħala NSA, kellu jintwera li l-entità molekulari prinċipali “[kienet] iktar minn ftit differenti mill-elementi strutturali bażiċi li jinsabu fi prodott mediċinali awtorizzat fl-Unjoni jew fi Stat Membru” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. Jitqiesu bħala li jikkostitwixxu l-entità molekulari prinċipali l-element jew l-elementi strutturali bażiċi mingħajr żieda ta’ strutturi funzjonali.
152
Għall-proteini, is-sekwenza tal-aċidi amminiċi titqies bħala l-element strutturali bażiku u l-proteini li għandhom differenzi fis-sekwenza tal-aċidi amminiċi normalment jitqiesu bħala NSA. Iċ-CHMP enfasizza li bidliet mhux sinjifikattivi introdotti fl-element strutturali bażiku ma jippermettux li jinżamm l-istatus ta’ NSA. Huwa ppreċiża li, meta tiġi prodotta struttura molekulari bl-istess element strutturali bażiku, iżda li jkollha modifiki posttradizzjonali addizzjonali, tali struttura normalment titqies li hija sustanza attiva magħrufa, sakemm ma jkunx jista’ jintwera li l-imsemmija modifiki għandhom effett kliniku f’termini ta’ sigurtà jew ta’ effikaċja, peress li dan l-effett huwa evalwat skont it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti.
153
Bl-istess mod, iċ-CHMP qies li, meta strutturi molekulari addizzjonali jkunu kimikament marbuta mal-element strutturali bażiku u meta l-prodott awtorizzat ma jkollux l-imsemmija strutturi addizzjonali, il-molekula kollha normalment titqies li hija sustanza attiva magħrufa, sakemm ma jkunx jista’ jintwera li l-imsemmija modifiki għandhom effett kliniku fuq il-livell ta’ sigurtà jew ta’ effikaċja, peress li dan l-effett huwa evalwat skont it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti.
154
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet li jinsabu fil-punti 147 u 148 iktar ’il fuq, għandu jiġi vverifikat jekk l-argument tar-rikorrenti u ta’ Eucope jistax juri żball manifest min-naħa taċ-CHMP u tal-Kummissjoni fir-rigward tal-metodoloġija applikata u tal-kunċetti xjentifiċi użati għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, jew saħansitra juri li l-imsemmija awtoritajiet ma ħadux inkunsiderazzjoni l-elementi u ċ-ċirkustanzi rilevanti kollha tal-applikazzjoni għal rikonoxximent tal-imsemmi status.
155
Qabel kollox, il-Qorti Ġenerali tikkonstata li r-rikorrenti kkonfermat, fl-anness tal-applikazzjoni tagħha għal ATS li tesponi r-raġunijiet għalfejn l-avalglukosidażi alfa kellha titqies bħala NSA, li din is-sustanza kienet tikkostitwixxi modifika tal-alglukosidażi alfa, li hija sustanza diġà awtorizzata, u li ż-żewġ sustanzi kienu distinti mill-glikani kimikament miżjuda mal-molekula tal-alglukosidażi alfa.
156
Issa, huwa fid-dawl ta’ din l-informazzjoni li ċ-CHMP eżamina jekk l-avalglukosidażi alfa kinitx tikkostitwixxi sustanza attiva ġdida bħala tali abbażi ta’ applikazzjoni letterali tal-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti. Ir-rikorrenti ssostni f’dan ir-rigward li tali applikazzjoni letterali kellha twassal għall-għoti tal-istatus ta’ NSA lill-avalglukosidażi alfa. Din l-allegazzjoni għandha madankollu tiġi miċħuda sa fejn hija bbażata fuq interpretazzjoni żbaljata tar-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP. Fil-fatt, f’dan ir-rapport, ġie ppreċiżat li l-applikazzjoni letterali timplika t-teħid inkunsiderazzjoni tar-rabtiet strutturali bejn is-sustanzi eżaminati u l-frazzjonijiet terapewtiċi tagħhom.
157
Barra minn hekk, l-għażla metodoloġika adottata miċ-CHMP u kkonfermata mill-Kummissjoni fir-rigward tal-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, li tipprovdi, essenzjalment, li l-fatt li sustanza attiva tkun għadha ma ġietx awtorizzata ma huwiex biżżejjed fih innifsu sabiex jiġi rrikonoxxut lilha l-istatus ta’ NSA taħt l-imsemmi inċiż, minkejja li dan l-inċiż ma jeżiġix li s-sustanza attiva kandidata twassal għal titjib tas-sustanza attiva awtorizzata preċedentement, ma tistax titqies li hija għażla li manifestament qabżet il-limiti tas-setgħa ta’ evalwazzjoni tal-imsemmija awtoritajiet fir-rigward tal-għan tal-imsemmi anness. Fil-fatt, l-ewwel inċiż ta’ dan l-anness ma jistax jinqara billi jiġi injorat it-tielet inċiż, inkella dan tal-aħħar jiġi mċaħħad mill-effett utli tiegħu. Barra minn hekk, din l-għażla metodoloġika hija kkorroborata mill-għan tal-leġiżlazzjoni farmaċewtika tal-Unjoni u mill-ġurisprudenza.
158
F’dan ir-rigward, il-leġiżlazzjoni farmaċewtika tal-Unjoni tipprevedi espressament, tal-inqas fil-kuntest tal-awtorizzazzjoni ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi u, għaldaqstant, f’kuntest li jinvolvi perijodi ta’ protezzjoni regolatorja tad-data u tat-tqegħid fis-suq, regola li tipprovdi li sustanza attiva b’ċerti varjazzjonijiet hija l-istess bħas-sustanza attiva mingħajr dawn il-varjazzjonijiet. Fil-fatt, l-Artikolu 10(2)(b) tad-Direttiva 2001/83 jipprevedi, fil-kuntest tad-definizzjoni ta’ prodott mediċinali ġeneriku, li l-“imluħ differenti, esteri, eteri, isomeri, taħliet ta’ isomeri, komplessi jew derivattivi ta’ sustanza attiva għandhom jitqiesu li jkunu l-istess sustanza attivi, kemm-il darba ma jkunux ivarjaw sinjifikament fil-proprjetajiet fir-rigward ta’ sigurezza u/jew effikaċja” u li “[f]’dawk il-kazi, informazzjoni addizzjonali li tipprovdi prova tas-sigurezza u/jew effikaċja ta’ l-imluħ varji, esteri jew derivattivi ta’ sustanza attiva awtorizzata għandha tiġi provduta mill-applikant.” Għalhekk, id-differenzi bejn sustanza attiva u oħrama jipprekludux li dawn is-sustanzi jitqiesu li jikkostitwixxu l-istess sustanza attiva.
159
Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali tirrileva li regola simili teżisti fid-dokument taċ-CHMP tat‑18 ta’ Ottubru 2012 intitolat “Dokument ta’ riflessjoni fuq il-kunsiderazzjonijiet dwar id-deżinjazzjoni ta’ forma ta’ isomeru stereo uniku (enantjomeru), ta’ kumpless, ta’ derivattiv jew ta’ melħ jew ester differenti bħala sustanza attiva ġdida meta pparagunata mas-sustanza attiva ta’ riferiment rilevanti”. Fil-fatt, dan id-dokument jindika li, għall-finijiet biss tal-għoti tal-istatus ta’ NSA, il-pożizzjoni prestabbilita hija li enantjomeru, kumpless, derivat jew melħ jew ester differenti ma humiex differenti mis-sustanza attiva ta’ riferiment, sakemm ma jkunx hemm prova kuntrarja.
160
Minn dan isegwi li ma jistax jintlaqa’ l-argument tar-rikorrenti fis-sens li r-rabta bejn l-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA u l-perijodi ta’ protezzjoni regolatorja tad-data u tat-tqegħid fis-suq teskludi regola li tipprovdi li sustanza attiva bijoloġika ma hijiex ġdida, sakemm ma jiġix ipprovat mod ieħor.
161
Bl-istess mod, il-ġurisprudenza ma ssostnix l-argument tar-rikorrenti fir-rigward tal-interpretazzjoni tal-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, fis-sens li d-drittijiet tal-perijodu ta’ protezzjoni regolatorja tad-data u tal-perijodu ta’ protezzjoni regolatorja tat-tqegħid fis-suq huma konsegwenza legali diretta tal-għoti ta’ ATS skont l-Artikolu 14(11) tar-Regolament Nru 726/2004.
162
Fil-fatt, mill-qari flimkien tal-premessa 11 u tal-Artikolu 13(1) tar-Regolament Nru 726/2004 jirriżulta li ATS maħruġa abbażi ta’ dan l-istess regolament tagħti l-istess drittijiet u l-istess obbligi bħal ATS maħruġa skont l-Artikolu 6 tad-Direttiva 2001/83.
163
Skont il-ġurisprudenza, l-eżistenza ta’ awtorizzazzjoni globali fis-sens tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2001/83 timplika, essenzjalment, li perijodu wieħed biss ta’ protezzjoni regolatorja tad-data, kif previst fl-Artikolu 10(1) ta’ din id-direttiva, japplika għall-iżviluppi ta’ prodott mediċinali diġà awtorizzat previsti fl-Artikolu 6, u dan mid-data tal-awtorizzazzjoni ta’ dan il-prodott mediċinali. Għaldaqstant, billi jostakola l-estensjoni tal-protezzjoni regolatorja tad-data ta’ prodott eżistenti abbażi ta’ sempliċi varjanti li ma jistgħux jibbenefikaw minnu, it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2001/83 huwa intiż li jiżgura bilanċ ġust bejn il-protezzjoni tal-impriżi innovattivi u l-interessi ġenerali tal-kummerċjalizzazzjoni ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi (sentenza tas‑16 ta’ Marzu 2023, Il‑Kummissjoni et vs Pharmaceutical Works Polpharma, C‑438/21 P sa C‑440/21 P, EU:C:2023:213, punt 92).
164
Minn dan isegwi li jeżistu sitwazzjonijiet li fihom, minkejja l-investimenti tal-impriża farmaċewtika kkonċernata fir-riċerka u l-iżvilupp ta’ prodotti mediċinali potenzjali mtejba, l-għoti ta’ ATS ma jwassalx għar-rikonoxximent ta’ perijodu addizzjonali ta’ protezzjoni regolatorja tad-data.
165
Issa, li kieku kellu jiġi preżunt li ċ-CHMP u l-Kummissjoni kkonkludew li r-relazzjoni bejn il-benefiċċju u r-riskju ta’ prodott mediċinali bijoloġiku kandidat li jista’ jikkostitwixxi titjib ta’ prodott mediċinali bijoloġiku eżistenti awtorizzat hija pożittiva, b’tali mod li hemm lok li tingħata ATS lil dan il-prodott mediċinali kandidat, u li jingħata ex officio, skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, l-istatus ta’ NSA u l-vantaġġi li jirriżultaw minnu lis-sustanza attiva tal-imsemmi prodott mediċinali, filwaqt li din tikkostitwixxi modifika tas-sustanza attiva tal-prodott mediċinali eżistenti diġà awtorizzat, jiġifieri indipendentement minn evalwazzjoni, għall-finijiet tar-rikonoxximent tal-imsemmi status, tal-effett tal-modifika fuq il-proprjetajiet ta’ sigurtà u/jew tal-effikaċja tas-sustanza attiva meta pparagunata ma’ dawk tas-sustanza diġà awtorizzata, tmur kontra l-għanijiet imsemmija fil-punt 92 tas-sentenza tas‑16 ta’ Marzu 2023, Il‑Kummissjoni et vs Pharmaceutical Works Polpharma (C‑438/21 P sa C‑440/21 P, EU:C:2023:213), u tal-għan tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti.
166
Fil-fatt, f’dan il-każ, in-Nexviadyme bbenefika minn ATS, peress li r-relazzjoni bejn il-benefiċċji u r-riskji tiegħu kienet pożittiva. Madankollu, l-għoti ex officio tal-istatus ta’ NSA lill-avalglukosidażi alfa skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti abbażi tal-eżistenza, waħedha, tal-istrutturi ta’ glikani miżjuda kien ikun implika perijodu ta’ protezzjoni regolatorja tad-data u tat-tqegħid fis-suq favur in-Nexviadyme mingħajr evalwazzjoni, għall-finijiet tar-rikonoxximent tal-imsemmi status, tal-effett tal-imsemmija strutturi ta’ glikani miżjuda fuq il-karatteristiċi ta’ sigurtà u/jew tal-effikaċja tal-avalglukosidażi alfa meta pparagunata mal-alglukosidażi alfa, filwaqt li l-Myozyme diġà bbenefika mill-imsemmija benefiċċji regolatorji.
167
Sussegwentement, ir-rikorrenti u Eucope jsostnu li ċ-CHMP u l-Kummissjoni adottaw b’mod żbaljat metodoloġija bbażata fuq il-kunċetti ta’ “frazzjoni terapewtika”, ta’ “entità molekulari prinċipali”, ta’ “element strutturali bażiku” u ta’ “sekwenza ta’ aċidi amminiċi” għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti.
168
F’dan ir-rigward, fid-dawl tan-natura xjentifika u kumplessa ħafna tal-evalwazzjoni tal-kwistjoni dwar jekk sustanza attiva bijoloġika għandhiex tiġi distinta minn oħra, peress li din timplika evalwazzjoni tad-differenzi bejn l-imsemmija sustanzi, iċ-CHMP u l-Kummissjoni għandhom marġni ta’ evalwazzjoni wiesa’ fir-rigward tal-identifikazzjoni tal-kunċetti xjentifiċi preċiżi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni. Għaldaqstant, il-fatt li l-kunċetti ta’ “frazzjoni terapewtika”, ta’ “entità molekulari prinċipali”, ta’ “element strutturali bażiku” u ta’ “sekwenza ta’ aċidi amminiċi” ma ġewx iddefiniti fil-leġiżlazzjoni farmaċewtika tal-Unjoni ma jistax jeskludi t-teħid inkunsiderazzjoni tagħhom fil-kuntest ta’ evalwazzjoni xjentifika kumplessa. Bl-istess mod, iċ-CHMP u l-Kummissjoni setgħu validament jużaw il-frazzjoni terapewtika, illimitata għas-sekwenza ta’ aċidi amminiċi, sabiex iqabblu żewġ sustanzi attivi bijoloġiċi u jiddeterminaw jekk dik li hija s-suġġett tat-talba għall-istatus ta’ NSA kinitx tvarja minn oħra.
169
Fir-rigward tal-kunċett ta’ “frazzjoni terapewtika” b’mod partikolari, li ċ-CHMP u l-Kummissjoni bbażaw ruħhom fuqu u li, skont ir-rikorrenti u Eucope, jikkostitwixxi estrapolazzjoni irregolari ta’ kunċett applikabbli għas-sustanzi attivi kimiċi għas-sustanzi attivi bijoloġiċi, huwa minnu li d-Dokument ta’ Riflessjoni tal‑2015 dwar l-Istatus ta’ NSA tas-Sustanzi Kimiċi jistabbilixxi li s-sustanzi attivi bijoloġiċi ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu.
170
Madankollu, il-Qorti Ġenerali tqis li l-approċċ xjentifiku adottat għal sustanzi attivi kimiċi fil-kuntest tal-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti li jikkonsisti fil-verifika tar-rabtiet strutturali bejn sustanza attiva diġà awtorizzata u sustanza attiva li tinsab fi prodott mediċinali kandidat, kif ukoll il-frazzjonijiet terapewtiċi rispettivi tagħhom, ma jistax jiġi eskluż għal sustanzi attivi bijoloġiċi għas-sempliċi raġuni li dawn is-sustanzi tal-aħħar ma humiex koperti mid-Dokument ta’ Riflessjoni tal‑2015 dwar l-Istatus ta’ NSA tas-Sustanzi Kimiċi. Dan il-fatt ma huwiex biżżejjed sabiex iċaħħad mill-plawżibbiltà l-evalwazzjoni taċ-CHMP li tgħid li l-imsemmi approċċ kien rilevanti. Fil-fatt, filwaqt li l-oneru tal-prova jaqa’ fuqhom, ir-rikorrenti u Eucope ma pproduċew l-ebda data jew prova xjentifika li tissostanzja n-natura manifestament żbaljata jew mhux xierqa tal-estrapolazzjoni ta’ approċċ inizjalment implimentat għas-sustanzi attivi kimiċi għas-sustanzi attivi bijoloġiċi. Ir-rikorrenti lanqas ma spjegat għalfejn l-assenza ta’ linji gwida dwar l-istatus ta’ NSA ta’ sustanzi attivi bijoloġiċi teskludi tali estrapolazzjoni.
171
Fi kwalunkwe każ, il-kunċett ta’ “frazzjoni terapewtika” intuża espliċitament mil-leġiżlatur tal-Unjoni fil-kuntest ta’ prodotti mediċinali essenzjalment simili msemmija fl-ewwel paragrafu tal-punt 3 tal-Parti II tal-Anness I tad-Direttiva 2001/83 u b’rabta ma’ definizzjoni negattiva tal-kunċett ta’ “NSA” (ara l-punti 132 u 133 iktar ’il fuq). Issa, il-punt 4 tal-Parti II tal-Anness I tad-Direttiva 2001/83 dwar il-prodotti mediċinali bijoloġiċi simili ma jsemmix il-kunċett ta’ “NSA”. Għaldaqstant, ebda konklużjoni ma tista’ tinsilet mill-assenza ta’ riferiment għall-kunċett ta’ “frazzjoni terapewtika” fl-imsemmija dispożizzjoni.
172
Bl-istess mod, huwa irrilevanti l-fatt li l-kunċett ta’ “frazzjoni terapewtika” intuża b’mod espliċitu fil-kuntest ta’ ċerti modifiki magħmula lil sustanzi attivi kimiċi li jaqgħu taħt il-kunċett ta’ “estensjoni ta’ ATS” imsemmi fil-punt 1(a) tal-Anness I tar-Regolament Nru 1234/2008, iżda mhux fid-dispożizzjoni korrispondenti li tirrigwarda espliċitament il-prodotti mediċinali jew is-sustanzi attivi bijoloġiċi. Fil-fatt, il-punt 1(c) tal-Anness I tal-imsemmi regolament, li jiddefinixxi l-modifiki magħmula lil sustanzi attivi bijoloġiċi li jaqgħu taħt il-kunċett ta’ estensjoni ta’ ATS, ma jispeċifikax il-kunċetti xjentifiċi preċiżi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni fil-kuntest tal-evalwazzjonijiet li din id-dispożizzjoni timplika dwar l-istruttura molekulari ta’ sustanza attiva bijoloġika. Konsegwentement, l-imsemmija dispożizzjoni bl-ebda mod ma tikkontesta r-rilevanza tal-kunċett ta’ “frazzjoni terapewtika” fir-rigward ta’ prodotti mediċinali jew ta’ sustanzi attivi bijoloġiċi. L-istess japplika fir-rigward tar-rilevanza tal-kunċetti ta’ “entità molekulari prinċipali”, ta’ “element strutturali bażiku” jew ta’ “sekwenza ta’ aċidi amminiċi” imsemmija fir-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP, li manifestament jirrigwardaw il-karatterizzazzjoni tal-istruttura molekulari tas-sustanza attiva.
173
Sussegwentement, fir-rigward, minn naħa, tal-applikazzjoni konkreta tal-kunċett ta’ “frazzjoni terapewtika” f’dan il-każ, fid-dawl tas-setgħa ta’ evalwazzjoni wiesgħa li għandhom iċ-CHMP u l-Kummissjoni, il-fatt li dan il-kunċett huwa, skont ir-rikorrenti u Eucope, iktar faċilment użat fil-kuntest ta’ prodotti mediċinali kimiċi, jew saħansitra kellu jiġi interpretat b’mod iktar wiesa’, ma jissostanzjax l-eżistenza ta’ xi żball manifest fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-avalglukosidażi alfa skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti. Fi kwalunkwe każ, fit-tweġiba tagħha għal mistoqsija bil-miktub tal-Qorti Ġenerali, ir-rikorrenti rrikonoxxiet li l-kunċett ta’“frazzjoni terapewtika” seta’ jintuża għas-sustanzi attivi bijoloġiċi, minkejja li hija tikkontesta l-użu tal-imsemmi kunċett għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA ta’ sustanza attiva bijoloġika.
174
Min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-applikazzjoni tal-kunċetti ta’ “entità molekulari prinċipali”, ta’ “element strutturali bażiku” u ta’ “sekwenza ta’ aċidi amminiċi”, kif tfakkar fil-punt 155 iktar ’il fuq, ir-rikorrenti kkonfermat li l-avalglukosidażi alfa kienet tikkostitwixxi modifika tal-alglukosidażi alfa, li hija sustanza diġà awtorizzata, u li ż-żewġ sustanzi huma distinti mill-glikani kimikament miżjuda mal-molekula tal-alglukosidażi alfa, fejn din tal-aħħar hija għalhekk l-istruttura bażika ta’ dawn iż-żewġ sustanzi. Barra minn hekk, ir-rikorrenti stess tirrikonoxxi li s-sekwenza ta’ aċidi amminiċi hija l-istruttura primarja jew il-pilastru ta’ proteina. Għaldaqstant, ma jidhirx manifestament żbaljat li jitqies li s-sekwenza ta’ aċidi amminiċi tikkostitwixxi l-element strutturali bażiku tal-avalglukosidażi alfa. Barra minn hekk, huwa paċifiku li s-sekwenzi ta’ aċidi amminiċi tal-avalglukosidażi u tal-alglukosidażi alfa huma identiċi. Minn dan isegwi li huma jikkondividu l-istess element strutturali bażiku.
175
Fl-aħħar nett, il-Qorti Ġenerali tikkonstata li n-natura speċifika tan-Nexviadyme bħala prodott mediċinali bijoloġiku u trattament enżimatiku sostituttiv ittieħdet inkunsiderazzjoni. Fil-fatt, ir-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP jistabbilixxi li n-Nexviadyme huwa prodott bijoloġiku u li l-avalglukosidażi alfa, l-istess bħall-alglukożju alfa, huwa trattament enżimatiku sostituttiv.
176
F’dan ir-rigward, anki li kieku kellu jitqies li, fil-każ ta’ trattament enżimatiku sostituttiv, l-enżima amministrata għandha tiffunzjona bl-istess mod bħall-enżima endoġenika, b’tali mod li żviluppi intiżi sabiex itejbu s-sigurtà jew l-effikaċja tal-prodott mediċinali għandhom jiġu prodotti għal elementi oħra minbarra l-enżima, fid-dawl tal-formulazzjoni tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, tal-għan tal-leġiżlazzjoni farmaċewtika tal-Unjoni u tal-ġurisprudenza kif esposti fil-punti 149, 157, 158 u 163 iktar ’il fuq, ir-rikorrenti ma turix li ċ-CHMP u l-Kummissjoni qabżu manifestament il-limiti tas-setgħa ta’ evalwazzjoni tagħhom meta adottaw metodoloġija li abbażi tagħha tali żviluppi kellhom jiġu eżaminati skont it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti. Tali approċċ jippermetti li l-kontribut reali tagħhom f’termini ta’ differenzi sinjifikattivi fil-livell ta’ sigurtà u/jew ta’ effikaċja jiġi evalwat.
177
Fil-fatt, kif ġie rrilevat fil-punt 166 iktar ’il fuq, l-għoti tal-istatus ta’ NSA lill-avalglukosidażi alfa taħt l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti jimplika perijodu ta’ protezzjoni regolatorja tad-data u tat-tqegħid fis-suq għall-benefiċċju tan-Nexviadyme mingħajr ma jkun meħtieġ, għall-finijiet tar-rikonoxximent tal-imsemmi status, li jiġi evalwat l-effett tal-modifiki tal-avalglukosidażi alfa meta pparagunat ma’ dak tal-alglukosidażi alfa, sustanza attiva tal-Myozyme, filwaqt li l-Myozyme diġà bbenefika mill-imsemmija vantaġġi regolatorji. Issa, kif jirriżulta mill-pożizzjonijiet difiżi mir-rikorrenti quddiem iċ-CHMP u kif hija rrikonoxxiet bi tweġiba għal mistoqsijiet magħmula mill-Qorti Ġenerali, in-Nexviadyme, bħall-Myozyme, huma t-tnejn trattamenti enżimatiċi sostituttivi indikati għall-istess marda rari, li jipprovdu lill-pazjenti l-verżjoni rikombinanti tal-enżima li hija nieqsa minnhom, u s-sustanzi attivi tagħhom jinkludu t-tnejn li huma glikani neċessarji għall-assorbiment tal-enżima amministrata. Barra minn hekk, mingħajr ma dan ġie kkontestat mir-rikorrenti, ir-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP jindika li n-Nexviadyme ma joffrix mekkaniżmu ta’ azzjoni ġdid meta pparagunat mal-Myozyme.
178
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, iċ-CHMP u l-Kummissjoni ma marrux manifestament lil hinn mil-limiti tas-setgħa ta’ evalwazzjoni tagħhom u lanqas naqsu milli jieħdu inkunsiderazzjoni l-elementi u ċ-ċirkustanzi rilevanti kollha tal-applikazzjoni għal rikonoxximent tal-istatus ta’ NSA skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti meta ċaħdu l-approċċ issuġġerit mir-rikorrenti u minn Eucope li abbażi tiegħu modifiki magħmula għal sustanza attiva li jkollhom effett fuq il-funzjonalità terapewtika tal-prodott mediċinali jwasslu ex officio għar-rikonoxximent tal-istatus ta’ NSA abbażi tal-imsemmi inċiż għas-sustanza hekk immodifikata.
179
Din il-konklużjoni ma hijiex invalidata mill-argumenti l-oħra tar-rikorrenti.
180
Żball manifest fir-rigward tal-metodoloġija applikata u fir-rigward tal-kunċetti xjentifiċi użati ma jistax jintwera mill-fatt li l-formulazzjoni tad-definizzjoni tal-kunċett ta’ “NSA” li tinsab fit-tieni inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti dwar sustanzi attivi kimiċi hija parzjalment differenti minn dik li tinsab fit-tielet inċiż tal-imsemmi anness dwar is-sustanzi attivi bijoloġiċi (ara l-punt 20 iktar ’il fuq). Fil-fatt, ir-rikorrenti ma tispjegax il-konklużjoni li għandha tinsilet fir-rigward tal-formulazzjoni parzjalment differenti tat-tieni u tat-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti.
181
Sa fejn ir-rikorrenti tinvoka evalwazzjonijiet preċedenti tal-istatus ta’ NSA, billi ssostni li dawk imwettqa fil-kuntest tal-prodotti mediċinali bijoloġiċi Rekovelle u Zinbryta jikkonfermaw il-fatt li s-sekwenza ta’ aċidi amminiċi ma hijiex l-uniku kriterju rilevanti li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni sabiex jiġi evalwat jekk sustanza attiva bijoloġika tistax tiġi kklassifikata bħala NSA skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti u li modifiki tas-sustanza attiva li għandhom effett fuq il-funzjonalità terapewtika tal-prodott mediċinali għandhom jiġu kklassifikati bħala NSA skont l-imsemmi l-ewwel inċiż, il-Qorti Ġenerali tirrileva li huwa indikat fir-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP li l-approċċ adottat fir-rigward tal-avalglukosidażi alfa kien koerenti ma’ dak adottat fil-każ tal-imsemmija evalwazzjonijiet preċedenti u li s-sekwenzi ta’ aċidi amminiċi tas-sustanzi attivi bijoloġiċi kandidati inkwistjoni kienu identiċi għal dawk ta’ sustanzi attivi ta’ prodotti mediċinali diġà awtorizzati fl-Unjoni.
182
Issa, mill-osservazzjonijiet speċifiċi ġenerali u, fil-każ tar-Rekovelle, ifformulati b’mod kundizzjonali, mill-estratti tar-rapporti pubbliċi ta’ evalwazzjoni Ewropej tal-prodotti mediċinali u enfasizzati mir-rikorrenti, ma jirriżultax b’mod ċar li ċ-CHMP adotta approċċ differenti fil-każ tar-Rekovelle u taż-Zinbryta. Fil-fatt, l-argument tar-rikorrenti dwar l-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tas-sustanzi attivi tal-imsemmija prodotti mediċinali huwa marbut mat-teħid inkunsiderazzjoni, miċ-CHMP, tal-“attività” assoċjata mal-modifiki ta’ sustanza attiva diġà awtorizzata. Issa, mill-estratti tar-rapporti ċċitati mir-rikorrenti ma jirriżultax jekk iċ-CHMP ħax inkunsiderazzjoni dan l-aspett taħt l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, kif tallega r-rikorrenti, jew taħt it-tielet inċiż tal-imsemmi anness, li jikkorrispondi għalhekk għall-prattika invokata u segwita miċ-CHMP f’dan il-każ.
183
Minn dan isegwi li r-rikorrenti ma stabbilixxietx li ċ-CHMP adotta approċċ manifestament differenti fl-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa meta pparagunat mal-evalwazzjonijiet tas-sustanzi attivi tar-Rekovelle u taż-Zinbryta.
184
Barra minn hekk, għall-istess raġunijiet bħal dawk esposti fil-punt 131 iktar ’il fuq, huwa irrilevanti l-fatt li l-korelatur, fl-istadju tal-proċedura ta’ eżami inizjali, irrakkomanda li data li tissostanzja l-effett sinjifikattiv taż-żieda tal-livell ta’ bis-M6P fuq il-konnessjoni ċellolari tiġi pprovduta sabiex issostni l-invokazzjoni tal-istatus ta’ NSA għall-avalglukosidażi alfa skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti. Barra minn hekk, l-opinjonijiet tal-korelaturi, minkejja li huma differenti mill-opinjoni u mir-rapport ta’ evalwazzjoni adottati sussegwentement miċ-CHMP, ma jistgħux juru l-assenza ta’ prattika stabbilita f’dak li jirrigwarda l-evalwazzjoni ta’ sustanzi attivi bijoloġiċi.
185
Ir-rikorrenti ssostni wkoll li l-pariri li kienu ngħatawlha miċ-CHMP bi tweġiba għall-mistoqsija Nru 11 li hija kienet għamlet fil-kuntest tal-assistenza fit-tfassil ta’ protokolli jikkonfermaw l-argument li l-modifiki tas-sustanza attiva li għandhom effett fuq il-funzjonalità terapewtika tal-prodott mediċinali għandhom jiġu kklassifikati bħala NSA skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti.
186
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali tikkonstata li l-parti introduttiva tal-assistenza fit-tfassil ta’ protokolli, ipprovduta lir-rikorrenti fl‑2015, tipprovdi li “it-tweġiba mogħtija miċ-CHMP hija bbażata fuq il-mistoqsijiet u d-dokumentazzjoni ta’ sostenn ipprovduti mill-kumpannija li tagħmel it-talba, ikkunsidrati fid-dawl tal-istat attwali tal-għarfien fl-oqsma xjentifiċi rilevanti”.
187
Issa, il-mistoqsija Nru 11 magħmula mir-rikorrenti fil-kuntest tat-talba tagħha għal assistenza fit-tfassil ta’ protokolli ma kinitx tirrigwarda l-eventwali status ta’ NSA tan-neoGAA, li jikkostitwixxi l-ewwel żvilupp tal-avalglukosidażi alfa, meta pparagunat mal-alglukosidażi alfa. Din kienet tikkonċerna x-xebh possibbli jew in-nuqqas ta’ xebh bejn in-neoGAA u l-BMN-701, trattament enżimatiku sostituttiv ieħor għall-marda ta’ Pompe li dak iż-żmien kien qed jiġi żviluppat minn kumpannija terza. Fil-fatt, ir-rikorrenti kienet staqsiet jekk in-neoGAA u l-BMN-701 setgħux jitqiesu bħala “mhux simili fis-sens tal-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 847/2000, f’dak li jirrigwarda l-mekkaniżmu ta’ azzjoni u l-karatteristiċi kbar ta’ struttura molekulari taż-żewġ prodotti”.
188
Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali tirrileva li l-osservazzjonijiet taċ-CHMP mogħtija bi tweġiba għall-mistoqsija Nru 11 huma mfassla b’mod kundizzjonali, u dan jixhed in-natura provviżorja tagħhom f’dak li jirrigwarda l-mistoqsija preċiża magħmula.
189
Minn dan isegwi li ċ-CHMP bl-ebda mod ma kkonferma li l-istrutturi ta’ glikani tal-avalglukosidażi alfa huma rilevanti għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti. Fi kwalunkwe każ, l-assistenza fit-tfassil ta’ protokolli pprovduta f’dan il-każ ma jistax ikollha effett vinkolanti fuq l-evalwazzjoni, miċ-CHMP, ta’ talba sussegwenti distinta, imressqa fil-kuntest ta’ applikazzjoni għal ATS, ibbażata fuq data xjentifika oħra, intiża sabiex l-istatus ta’ NSA jingħata lill-avalglukosidażi alfa.
190
Fl-aħħar nett, ir-rikorrenti ssostni li l-Linji Gwida tal-EMA dwar il-Prodotti Mediċinali Bijoloġiċi Simili jikkonfermaw it-teżi tagħha li l-modifiki tas-sustanza attiva li għandhom effett fuq il-funzjonalità terapewtika tal-prodott mediċinali għandhom jiġu kklassifikati bħala NSA skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti. Sustanza attiva li ma titqiesx bħala “simili” għal dik ta’ prodott mediċinali bijoloġiku ta’ riferiment, għall-finijiet tal-Artikolu 10(4) tad-Direttiva 2001/83, ma tistax titqies li hija “l-istess” bħal sustanza diġà awtorizzata, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-kunċett ta’ “awtorizzazzjoni globali” u tal-applikazzjoni tal-perijodu ta’ protezzjoni regolatorja tad-data u tal-perijodu ta’ protezzjoni regolatorja tat-tqegħid fis-suq, peress li dawn tal-aħħar huma direttament rilevanti fir-rigward tal-artikolu msemmi iktar ’il fuq tad-Direttiva 2001/83.
191
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali tirrileva li r-rikorrenti ma ppreżentatx l-applikazzjoni tagħha għal ATS għan-Nexviadyme abbażi tal-proċedura ta’ ATS għall-prodotti mediċinali bijosimili, prevista fl-Artikolu 10(4) tad-Direttiva 2001/83, iżda abbażi ta’ proċedura regolatorja distinta, b’tali mod li l-Linji Gwida dwar il-Prodotti Mediċinali Bijoloġiċi Simili, ippubblikati mill-EMA skont l-aħħar paragrafu tal-punt 4 tal-Parti II tal-Anness I tad-Direttiva 2001/83, ma jistgħux ikunu rilevanti.
192
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, it-tieni lment tal-ewwel parti tal-ewwel motiv għandu jiġi miċħud bħala infondat.
193
Għaldaqstant, l-ewwel parti tal-ewwel motiv għandha tiġi miċħuda bħala infondata.
Fuq it-tielet parti tal-ewwel motiv, ibbażata fuq żbalji fil-konstatazzjoni tan-nuqqas ta’ sodisfazzjon tal-kundizzjonijiet stabbiliti fit-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti
194
Ir-rikorrenti ssostni li ċ-CHMP applika livell ta’ prova eċċessivament strett għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti. Barra minn hekk, ir-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP huwa vvizzjat bi żbalji manifesti ta’ evalwazzjoni sa fejn l-applikazzjoni ta’ livell ta’ prova żbaljat wasslet lil dan tal-aħħar sabiex iqis li l-provi li hija kienet ipproduċiet sabiex turi li l-proprjetajiet tal-avalglukosidażi alfa kienu differenti b’mod sinjifikattiv, f’dak li jirrigwarda s-sigurtà u/jew l-effikaċja, minn dawk tal-alglukosidażi alfa, kienu insuffiċjenti, peress li ma kienet intweriet ebda differenza ta’ importanza klinika. B’mod partikolari, iċ-CHMP ma ħax inkunsiderazzjoni d-data klinika dwar il-kriterji ta’ evalwazzjoni sekondarja tal-istudju COMET. Barra minn hekk, iċ-CHMP injora, fl-intier tagħha, id-data disponibbli dwar il-kwalità tal-avalglukosidażi alfa.
195
Fl-istadju tar-replika, ir-rikorrenti ssostni li d-deċiżjoni kkontestata tikser ukoll il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament.
196
Il-Kummissjoni, sostnuta mill-EMA, tikkontesta dan l-argument.
197
F’dan ir-rigward, fir-rigward tal-livell ta’ prova, il-funzjoni essenzjali tal-prova hija li jiġu stabbiliti l-fatti rilevanti b’mod suffiċjenti fid-dritt. Ir-rekwiżiti partikolari dwar il-kwalità tal-provi għalhekk ma għandhomx, bħala prinċipju, effett fuq il-livell ta’ prova meħtieġ (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2023, Il‑Kummissjoni vs CK Telecoms UK Investments, C‑376/20 P, EU:C:2023:561, punt 77 u l-ġurisprudenza ċċitata).
198
Skont it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, NSA bijoloġika għandha tinkludi sustanza bijoloġika diġà awtorizzata fi prodott mediċinali għall-użu mill-bniedem fl-Unjoni, iżda li l-proprjetajiet tagħha jvarjaw b’mod sinjifikattiv f’termini ta’ sigurtà u/jew effikaċja, b’mod partikolari minħabba differenzi fl-istruttura molekulari.
199
Għandu jiġi rrilevat li la l-leġiżlazzjoni farmaċewtika tal-Unjoni u lanqas l-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti ma jispeċifikaw il-livell ta’ prova meħtieġ għall-għoti tal-istatus ta’ NSA lil sustanza attiva bijoloġika.
200
Ir-rikorrenti ma tikkontestax li, għall-finijiet tal-applikazzjoni tat-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, hija kellha tipproduċi l-provi neċessarji sabiex tistabbilixxi l-eżistenza ta’ NSA. Għall-kuntrarju, hija ssostni li l-livell ta’ prova meħtieġ miċ-CHMP kien għoli wisq. Fil-fehma tagħha, għall-finijiet tal-għoti tal-istatus ta’ NSA skont l-imsemmi inċiż, ma huwiex meħtieġ li r-riżultati ta’ prova klinika juru b’mod ċar li s-sustanza attiva tkun kunsiderevolment aħjar, f’termini ta’ effikaċja jew ta’ sigurtà, mis-sustanza attiva diġà awtorizzata. Il-livell ta’ prova li kellu jiġi applikat huwa dak li jikkonsisti fid-determinazzjoni, abbażi tad-data kollha disponibbli u skont il-prevalenza tal-probabbiltajiet, jekk jeżistux indizji suffiċjenti tal-eżistenza ta’ differenza sinjifikattiva, meta pparagunata mas-sustanza attiva bijoloġika diġà awtorizzata, fir-rigward tas-sigurtà jew tal-effikaċja. L-imsemmi livell ta’ prova huwa kompatibbli mal-punt 1(c) tal-Anness I tar-Regolament Nru 1234/2008 li, b’teħid inkunsiderazzjoni tiegħu għandu jiġi interpretat it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti. Barra minn hekk, il-prinċipju ta’ proporzjonalità jeżiġi tali approċċ minħabba l-indisponibbiltà possibbli ta’ ċerta data fil-mument tal-għoti tal-ATS u tad-diffikultajiet inerenti għall-ġbir ta’ data fil-każ ta’ prodotti mediċinali intiżi għat-trattament ta’ kundizzjonijiet rari ħafna.
201
Madankollu, permezz tal-argument tagħha, ir-rikorrenti tipprova, fir-realtà, tinjora l-kriterju, għalkemm espressament stabbilit mit-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, li abbażi tiegħu l-proprjetajiet tas-sustanza attiva taħt evalwazzjoni f’dak li jirrigwarda s-sigurtà u/jew l-effikaċja għandhom ikunu differenti “b’mod sinjifikattiv” minn dawk tas-sustanza diġà awtorizzata.
202
Issa, l-analiżi ta’ differenzi sinjifikattivi bejn il-proprjetajiet ta’ żewġ sustanzi attivi f’dak li jirrigwarda s-sigurtà u/jew l-effikaċja hija bbażata fuq evalwazzjoni fil-fond, oġġettiva u kontradittorja tal-elementi fattwali ta’ natura xjentifika u teknika kumplessi ħafna mressqa mill-applikant, li, min-natura tagħhom stess, ma humiex f’kull każ eżenti minn inċertezza xjentifika, iżda li jeħtieġu li ċ-CHMP, marbut bid-dmir tiegħu li jipprovdi l-aħjar opinjoni xjentifika possibbli, jieħu pożizzjoni skont l-evalwazzjoni tiegħu tal-imsemmija elementi u tal-plawżibbiltà tal-konklużjonijiet misluta minnhom.
203
Barra minn hekk, l-effett mistenni fuq il-proprjetajiet tas-sustanza attiva taħt evalwazzjoni f’dak li jirrigwarda s-sigurtà u/jew l-effikaċja tad-differenzi, b’mod partikolari fl-istruttura molekulari ta’ din is-sustanza, għandu jaqbeż ċertu limitu kwantitattiv jew kwalitattiv qabel ma jkun jista’ jitqies li l-imsemmija proprjetajiet huma “sostanzjalment” differenti minn dawk tas-sustanza diġà awtorizzata.
204
Minn dan isegwi li l-prova tal-eżistenza ta’ differenzi sinjifikattivi f’dak li jirrigwarda s-sigurtà u/jew l-effikaċja meta pparagunata mas-sustanza bijoloġika rilevanti preċedentement awtorizzata għandha, bħall-allegazzjonijiet kollha relatati ma’ prodotti mediċinali, tkun ibbażata fuq provi xierqa u affidabbli. Barra minn hekk, l-imsemmija provi għandhom jippermettu liċ-CHMP u, sussegwentement, lill-Kummissjoni tikkonstata li jeżistu differenzi f’dak li jirrigwarda s-sigurtà u/jew l-effikaċja bejn iż-żewġ sustanzi u li l-imsemmija differenzi huma sensittivi, jiġifieri li jimplikaw effett kliniku pożittiv li jmur lil hinn mis-sempliċi nuqqas ta’ inferjorità, u fin-nuqqas ta’ dan ir-rikonoxximent tal-istatus ta’ NSA skont it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti għandu jiġi rrifjutat.
205
Konsegwentement, kuntrarjament għal dak li ssostni r-rikorrenti, “indizji suffiċjenti” ma humiex biżżejjed. Barra minn hekk, jekk ikun hemm dubji dwar l-affidabbiltà tad-data pprovduta insostenn tal-eżistenza ta’ differenzi sinjifikattivi u tal-konklużjonijiet misluta minnha mill-applikant, l-awtoritajiet kompetenti għandhom ikunu jistgħu jxaqilbu lejn rifjut ta’ għoti tal-istatus ta’ NSA.
206
F’dan il-kuntest, ma jistax jintlaqa’ l-argument tar-rikorrenti li l-livell ta’ prova inqas strett li hija tipproponi huwa sostnut mill-punt 1(c) tal-Anness I tar-Regolament Nru 1234/2008 u mix-xebh tal-formulazzjoni tal-imsemmija dispożizzjoni ma’ dik tat-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, moqrija fid-dawl tal-ġurisprudenza msemmija fil-punt 118 iktar ’il fuq.
207
Fil-fatt, minbarra li r-Regolament Nru 1234/2008 ma jinkludix indikazzjonijiet f’dan ir-rigward, l-invokazzjoni tal-istatus ta’ NSA għal sustanza attiva skont l-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti u applikazzjoni għal estensjoni ta’ ATS huma ppreżentati fil-kuntest ta’ żewġ proċeduri regolatorji distinti li ma jistgħux jiġu konfużi.
208
Bl-istess mod, l-argument tar-rikorrenti bbażat fuq il-prinċipju ta’ proporzjonalità u d-diffikultajiet inerenti għall-ġbir ta’ data fil-każ ta’ prodotti mediċinali intiżi għat-trattament ta’ kundizzjonijiet rari ħafna ma jistax jintlaqa’. Fil-fatt, minkejja li tali diffikultajiet ma jistgħux inaqqsu r-rekwiżiti relatati mal-prova tal-kwalità, tas-sigurtà u tal-effikaċja ta’ prodott mediċinali għall-għoti ta’ ATS, ir-rikorrenti baqgħet ma spjegatx ir-raġunijiet għalfejn dawn l-istess diffikultajiet jimplikaw li “indizji” ta’ differenzi sinjifikattivi f’dak li jirrigwarda s-sigurtà u/jew l-effikaċja huma suffiċjenti sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza effettiva ta’ tali differenzi u, għaldaqstant, jippermettu r-rikonoxximent tal-istatus ta’ NSA skont it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti.
209
Barra minn hekk, il-kumplessità intrinsika tal-evalwazzjoni tal-effetti kliniċi ta’ sustanza attiva tikkostitwixxi ċertament element li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni fl-evalwazzjoni tal-plawżibbiltà tal-konklużjonijiet misluta fir-rigward tal-effetti invokati ta’ sustanza attiva. Madankollu, tali kumplessità ma għandhiex, bħala tali, influwenza fuq il-livell ta’ prova meħtieġ (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2023, Il‑Kummissjoni vs CK Telecoms UK Investments, C‑376/20 P, EU:C:2023:561, punt 78 u l-ġurisprudenza ċċitata).
210
Barra minn hekk, il-kriterju li l-proprjetajiet tas-sustanza attiva taħt evalwazzjoni f’dak li jirrigwarda s-sigurtà u/jew l-effikaċja għandhom ikunu differenti “b’mod sinjifikattiv” minn dawk tas-sustanza diġà awtorizzata huwa ġġustifikat mill-ħtieġa li ma jiġix estiż jew, bħal f’dan il-każ, li jibdew jiddekorru indebitament perijodi ġodda ta’ protezzjoni regolatorja tad-data u tat-tqegħid fis-suq (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑16 ta’ Marzu 2023, Il‑Kummissjoni et vs Pharmaceutical Works Polpharma, C‑438/21 P sa C‑440/21 P, EU:C:2023:213, punt 92).
211
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, il-Qorti Ġenerali tqis li r-rikorrenti ma stabbilixxietx li ċ-CHMP kiser il-livell ta’ prova applikabbli fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti.
212
Sussegwentement, fir-rigward tal-allegati żbalji manifesti ta’ evalwazzjoni li jivvizzjaw ir-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP, il-Qorti Ġenerali tqis li ċ-CHMP, billi qies li t-testijiet li jirrigwardaw il-kriterji ta’ evalwazzjoni sekondarji ddefiniti minn qabel fil-pjan ta’ analiżi statistika tal-istudju COMET “ma setgħux formalment jitwettqu fil-kuntest ta’ kontroll adegwat tal-eżistenza ta’ żbalji sperimentali tat-tip 1”, intrabat li jivverifika u li jiżgura l-affidabbiltà, fuq il-livell xjentifiku u metodoloġiku, tal-konklużjonijiet li jistgħu jinsiltu mir-riżultati tal-imsemmi studju. Barra minn hekk, mill-proċess jirriżulta li twissijiet u riżervi simili kienu ġew indikati matul il-proċedura inizjali u fil-proċedura ta’ eżami mill-ġdid.
213
Fil-fatt, ir-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP, bħar-rapport ta’ evalwazzjoni taċ-CHMP tat‑23 ta’ Lulju 2021, isemmi l-implikazzjonijiet tal-ġerarkija tat-testijiet tal-istudju COMET fir-rigward tan-natura “interpretabbli” tad-data dwar il-kriterji ta’ evalwazzjoni sekondarji u terzjarji tal-imsemmi studju. Huma jsemmu wkoll il-fatt li, mill-perspettiva metodoloġika, ma huwiex permess li jiġi indikat, abbażi tal-imsemmi studju, li l-avalglukosidażi alfa jagħti vantaġġ meta pparagunat mal-alglukosidażi alfa.
214
Issa, ir-rikorrenti baqgħet ma spjegatx kif konklużjoni ta’ nuqqas ta’ inferjorità turi l-eżistenza ta’ differenzi sinjifikattivi f’dak li jirrigwarda l-effikaċja u/jew is-sigurtà. Hija lanqas ma tispjega kif iċ-CHMP kien żbaljat li jsegwi l-ġerarkija ta’ testijiet miftiehma.
215
Barra minn hekk, kif issemma fil-punt 76 iktar ’il fuq, l-awtoritajiet tal-Unjoni għandhom setgħa ta’ evalwazzjoni wiesgħa sabiex jiddeterminaw in-natura u l-portata tal-miżuri li huma jadottaw, b’mod partikolari meta dawn jimplikaw evalwazzjonijiet ta’ natura xjentifika u teknika kumplessi ħafna bħalma huwa l-każ hawnhekk. Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali ma tistax tissostitwixxi l-evalwazzjoni tagħha għal dik tal-imsemmija awtoritajiet. Issa, tali evalwazzjonijiet ċertament jinkludu kemm l-elementi xjentifiċi rilevanti għall-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tas-sustanzi attivi bijoloġiċi kif ukoll ir-rigorożità metodoloġika li għandha tiġi applikata fil-kuntest tal-interpretazzjoni ta’ data xjentifika.
216
Barra minn hekk, ma jistax jintlaqa’ l-argument tar-rikorrenti li ċ-CHMP ma ħax inkunsiderazzjoni d-data kollha disponibbli. Fil-fatt, ir-rikorrenti baqgħet ma identifikatx prova li ma ġietx eżaminata miċ-CHMP. Barra minn hekk, mill-kunsiderazzjonijiet esposti fil-punti 98, 103 u 106 iktar ’il fuq jirriżulta li ċ-CHMP spjega d-diversi raġunijiet għalfejn, meħuda waħedhom jew flimkien, l-elementi prodotti ma kinux suffiċjenti sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ differenzi sinjifikattivi f’dak li jirrigwarda l-effikaċja u/jew is-sigurtà tal-avalglukosidażi alfa meta pparagunata mal-alglukosidażi alfa.
217
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, iċ-CHMP u l-Kummissjoni ma wettqux żball manifest ta’ evalwazzjoni meta qiesu li l-provi prodotti ma kinux suffiċjenti għall-għoti tal-istatus ta’ NSA lill-avalglukosidażi alfa skont it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti.
218
Fl-aħħar nett, sa fejn ir-rikorrenti ssostni li d-deċiżjoni kkontestata tikser il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament sa fejn l-EMA applikat livell ta’ prova iktar baxx f’fajls differenti minn dak tan-Nexviadyme u tipprevedi livell ta’ prova differenti u iktar baxx għal prodotti mediċinali ta’ terapija innovattiva, għandu jitfakkar li mid-dispożizzjonijiet magħquda tal-Artikolu 76(d) u tal-Artikolu 84(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali jirriżulta, b’mod partikolari, li l-invokazzjoni ta’ motivi jew it-tressiq ta’ argumenti ġodda fil-mori tal-kawża huma pprojbiti sakemm dawn il-motivi jew dawn l-argumenti ma jkunux ibbażati fuq punti ta’ liġi u ta’ fatt li joħorġu matul il-proċedura (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Lulju 2015, Dennekamp vs Il‑Parlament, T‑115/13, EU:T:2015:497, punt 80), jew jikkostitwixxu l-estensjoni ta’ motiv imsemmi preċedentement, direttament jew impliċitament, fir-rikors promotur, u li għandhom rabta stretta miegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑11 ta’ Lulju 2013, Ziegler vs Il‑Kummissjoni, C‑439/11 P, EU:C:2013:513, punt 46).
219
F’dan il-każ, kien biss fl-istadju tar-replika, abbażi ta’ wieħed mid-dokumenti li hija rċeviet f’Settembru 2022 bi tweġiba għat-talba tagħha ta’ aċċess għall-fajl kif ukoll tal-abbozz ta’ dokument ta’ riflessjoni ppubblikat fit‑18 ta’ Novembru 2022, li r-rikorrenti ssostni li ċ-CHMP applika livell ta’ prova iktar baxxa fil-passat u jipprevedi livell ta’ prova iktar baxxa għall-prodotti mediċinali ta’ terapija innovattiva u li, konsegwentement, huwa allegatament kiser f’dan il-każ il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament.
220
Għaldaqstant, għalkemm din l-allegazzjoni ma tistax titqies bħala l-estensjoni tat-tielet parti tal-ewwel motiv kif stabbilita fir-rikors, il-punti ta’ liġi u ta’ fatt li din tinvolvi ħarġu wara l-preżentata tar-rikors, b’tali mod li għandha titqies li hija ammissibbli.
221
F’dan ir-rigward, il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament jeħtieġ li sitwazzjonijiet komparabbli ma jiġux ittrattati b’mod differenti u li sitwazzjonijiet differenti ma jiġux ittrattati b’mod ugwali, sakemm tali differenza ma tkunx oġġettivament iġġustifikata (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Vanda Pharmaceuticals vs Il‑Kummissjoni, T‑211/18, EU:T:2019:892, punt 159 u l-ġurisprudenza ċċitata).
222
F’dan il-każ, ir-rikorrenti ma identifikat, fis-sottomissjonijiet bil-miktub tagħha, ebda evalwazzjoni oħra ta’ sustanza attiva bijoloġika skont it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti li fih ġie applikat livell ta’ prova iktar baxx.
223
Din il-konstatazzjoni ma hijiex invalidata mill-argument purament spekulattiv li r-rikorrenti tislet minn osservazzjoni li tinsab f’dokument intitolat “MLT dashboard” (tabella ta’ valutazzjoni tal-MLT), provenjenti mit-tim ta’ tmexxija tal-prodotti mediċinali (Medicines Leadership Team (MLT)) tal-EMA. Fil-fatt, xejn ma jindika li l-imsemmija osservazzjoni kienet tikkonċerna evalwazzjonijiet tal-istatus ta’ NSA ta’ sustanzi attivi bijoloġiċi skont it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, u wisq inqas f’każijiet fejn l-istudju “pivotali”(pivotal study) kien formalment falla.
224
Fi kwalunkwe każ, peress li d-data xjentifika dwar id-differenzi allegati fil-proprjetajiet ta’ sustanza attiva meta pparagunata ma’ oħra f’dak li jirrigwarda l-effikaċja u/jew is-sigurtà tiddependi mill-fajl partikolari ppreżentat lill-EMA u għandha tiġi evalwata individwalment, ma tistax tkun kwistjoni ta’ sitwazzjonijiet paragunabbli (ara, f’dan is-sens u b’analoġija, is-sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Vanda Pharmaceuticals vs Il‑Kummissjoni, T‑211/18, EU:T:2019:892, punt 160).
225
Fl-aħħar nett, il-punt 4.3.2 tal-abbozz ta’ dokument ta’ riflessjoni tat‑18 ta’ Novembru 2022 lanqas ma jissostanzja ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament.
226
Ċertament, il-punt 4.3.2 tal-abbozz ta’ dokument ta’ riflessjoni tat‑18 ta’ Novembru 2022 isemmi l-possibbiltà li tiġi ġġustifikata invokazzjoni tal-istatus ta’ NSA skont it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti għall-prodotti mediċinali ta’ terapija innovattiva abbażi ta’ “raġunijiet xjentifiċi plawżibbli” u billi jiġi ġġustifikat kif id-differenzi fl-istruttura molekulari, ta’ natura tal-materjal sors jew tal-proċess ta’ manifattura “jista’ jkollhom effett sinjifikattiv” fuq il-profil ta’ sigurtà u/jew ta’ effikaċja tas-sustanza attiva.
227
Issa, ir-rikorrenti tirrikonoxxi li n-Nexviadyme ma huwiex prodott mediċinali ta’ terapija innovattiva u ma tispjegax kif huwa paragunabbli ma’ tali prodott mediċinali. F’dan ir-rigward, mill-punt 3.2 tad-dokument ta’ riflessjoni tat‑18 ta’ Novembru 2022 jirriżulta li, għas-sustanzi bijoloġiċi, huwa rrakkomandat, fil-każ ta’ invokazzjoni tal-istatus ta’ NSA b’rabta mad-differenzi strutturali li ma humiex suffiċjenti għal invokazzjoni tal-imsemmi status skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, li tiġi prodotta l-“prova” li l-proprjetajiet tas-sustanza attiva kandidata huma differenti b’mod sinjifikattiv f’dak li jirrigwarda l-effikaċja u/jew is-sigurtà. Għalhekk, minkejja li r-rikorrenti wriet li l-EMA kienet tipprevedi livell ta’ prova differenti u iktar baxxa għal prodotti mediċinali ta’ terapija innovattiva, hija madankollu ma stabbilixxiet ebda differenza fit-trattament kontra n-Nexviadyme.
228
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, l-ilment ibbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament għandu jiġi miċħud bħala infondat, u, għaldaqstant, it-tielet parti tal-ewwel motiv fl-intier tagħha.
229
Peress li l-partijiet kollha tal-ewwel motiv ġew miċħuda bħala infondati, l-ewwel motiv għandu jiġi miċħud kollu kemm hu.
Fuq it-tieni motiv, ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba, kif stabbilit fl-Artikolu 41 tal-Karta
230
Permezz tat-tieni motiv, ir-rikorrenti ssostni li l-proċeduri ta’ eżami inizjali u ta’ eżami mill-ġdid tal-applikazzjoni tagħha għall-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa jiksru l-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba, kif stabbilit fl-Artikolu 41 tal-Karta. Dan il-motiv għandu jinqasam f’erba’ partijiet.
Fuq l-ewwel parti tat-tieni motiv, ibbażata fuq ksur tar-rekwiżit ta’ imparzjalità oġġettiva
231
Ir-rikorrenti ssostni li, matul il-proċeduri ta’ eżami inizjali u ta’ eżami mill-ġdid tal-applikazzjoni għall-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa, l-EMA imponiet l-opinjoni tagħha fuq iċ-CHMP, fis-sens li l-imsemmi status kellu jiġi rrifjutat, u li d-diskussjoni dwar l-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti kienet ser tiżvolġi “wara l-kwinti”. Waqt is-seduta, hija ppreċiżat li f’dan ir-rigward hija kienet qiegħda tinvoka nuqqas ta’ osservanza tar-rekwiżit ta’ imparzjalità oġġettiva.
232
Il-Kummissjoni, sostnuta mill-EMA, tikkontesta dan l-argument.
233
F’dan ir-rigward, ir-rekwiżit ta’ imparzjalità oġġettiva jimponi fuq l-istituzzjoni l-obbligu li toffri garanziji suffiċjenti sabiex jiġi eskluż kull dubju leġittimu dwar eventwali preġudizzju (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑27 ta’ Marzu 2019, August Wolff u Remedia vs Il‑Kummissjoni, C‑680/16 P, EU:C:2019:257, punt 27 u l-ġurisprudenza ċċitata).
234
Sabiex jintwera li l-organizzazzjoni tal-proċedura amministrattiva ma toffrix garanziji suffiċjenti sabiex jiġi eskluż kull dubju leġittimu dwar eventwali preġudizzju, ma huwiex meħtieġ li tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ nuqqas ta’ imparzjalità. Huwa biżżejjed li jkun jeżisti dubju leġittimu f’dan ir-rigward u li ma jistax jiġi eliminat. (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑27 ta’ Marzu 2019, August Wolff u Remedia vs Il‑Kummissjoni, C‑680/16 P, EU:C:2019:257, punt 37).
235
F’dan il-każ, insostenn tal-allegat nuqqas ta’ twettiq tar-rekwiżit ta’ imparzjalità oġġettiva dwar l-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa, ir-rikorrenti tinvoka l-minuti tal-laqgħat taċ-CHMP u wħud mid-dokumenti li hija rċeviet bi tweġiba għat-talba tagħha ta’ aċċess għall-fajl.
236
Qabel kollox, fir-rigward tal-eżami inizjali tal-applikazzjoni tal-istatus ta’ NSA għall-avalglukosidażi alfa, ir-rikorrenti ssostni li mill-paġna 11 tad-dokument intitolat “Sommarju preliminari tal-applikazzjoni għal awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq”, tat‑13 ta’ Ottubru 2020, jirriżulta li, sa mill-bidu tal-proċedura, l-EMA adottat il-pożizzjoni li l-istruttura tal-glikan ma hijiex rilevanti għall-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti.
237
Dan ir-rapport jinkludi t-test li ġej:
“[f]ir-rigward, b’mod partikolari, tal-invokazzjoni tal-istatus ta’ NSA għall-avalglukosidażi alfa, kull bidla fit-titjib tal-konnessjoni jew tal-assorbiment għandha twassal għal differenzi sinjifikattivi f’termini ta’ sigurtà u/jew ta’ effikaċja. Eżempji ta’ differenzi sinjifikattivi jistgħu jinkludu bidliet fil-frekwenza tad-dożaġġ, żieda fl-effiċjenza, bidliet fil-kontraindikazzjonijiet, eċċ. Eżempji ta’ differenzi insinjifikattivi jistgħu jinkludu l-bidliet farmakokinetiċi biss, it-twessigħ tal-popolazzjoni tal-pazjenti għal sottogruppi li ma kinux is-suġġett ta’ studji preċedenti, eċċ.”
238
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali tirrileva li, konformement mal-Artikolu 56(1)(f) tar-Regolament Nru 726/2004, is-Segretarjat tal-EMA jipprovdi assistenza teknika, xjentifika u amministrattiva lill-kumitati ta’ din l-aġenzija u jiżgura koordinazzjoni tal-ħidma tagħhom. Skont l-Artikolu 22 tar-Regoli Interni taċ-CHMP, l-assistenza tinkludi assistenza teknika u xjentifika lir-relaturi u assistenza legali u regolatorja liċ-CHMP.
239
Issa, is-“Sommarju preliminari tal-applikazzjoni għal awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq” tfassal mis-segretarjat tal-EMA, matul il-proċedura ta’ eżami inizjali, fil-kuntest tal-appoġġ li dan tal-aħħar jagħti liċ-CHMP. Dan ma kienx vinkolanti fuq iċ-CHMP.
240
Barra minn hekk, is-silta ċċitata mir-rikorrenti ma tindikax li l-istruttura tal-glikan ma hijiex rilevanti għall-eżami tal-istatus ta’ NSA skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti. Barra minn hekk, din is-silta għandha tiġi interpretata fil-kuntest tagħha. Issa, dan id-dokument, fil-parti introduttiva tiegħu dwar l-aspetti proċedurali u regolamentari, jesponi li r-rikorrenti kienet applikat għall-istatus ta’ NSA għall-avalglukosidażi alfa u kienet ipproduċiet data komparattiva fir-rigward tal-alglukosidażi alfa sabiex tissostanzja l-applikazzjoni għall-imsemmi status skont l-imsemmi l-ewwel inċiż. Din il-parti introduttiva tindika li tali data tkun meħtieġa biss fil-każ fejn is-sustanza tkun ġiet preċedentement awtorizzata fi prodott mediċinali għall-użu mill-bniedem fl-Unjoni, jiġifieri fil-kuntest tat-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti. Fil-fatt, l-imsemmija parti tippreċiża li “huwa biss fil-każ fejn l-avalglukosidażi alfa titqies bħala l-istess sustanza bijoloġika bħlal-alglukosidażi alfa mill-perspettiva tal-kwalità, li d-data klinika u mhux klinika insostenn tas-sigurtà u/jew tal-effikaċja sinjifikattiva għandha tiġi evalwata sabiex issostni l-applikazzjoni ta’ NSA”. Minn dan isegwi li s-“Sommarju preliminari tal-applikazzjoni għal awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq” jindika, kif issostni l-EMA, li kemm it-triq tal-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti kif ukoll it-triq tat-tielet inċiż tal-imsemmi anness kienu, f’dan il-każ, disponibbli għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-applikazzjoni għall-istatus ta’ NSA.
241
Fi kwalunkwe każ, peress li r-responsabbiltà esklużiva għat-tfassil tal-opinjonijiet tal-EMA dwar kull kwistjoni relatata mal-prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem hija fdata liċ-CHMP, li jesprimi ruħu permezz ta’ opinjonijiet jew ta’ rakkomandazzjonijiet xjentifiċi adottati b’konsensus jew b’maġġoranza assoluta tal-membri tiegħu, l-argument ibbażat fuq silta iżolata, iċċitata barra mill-kuntest tagħha, tas-“Sommarju preliminari tal-applikazzjoni għal awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq” maħruġ mis-segretarjat tal-EMA għandu jiġi miċħud bħala infondat.
242
Sussegwentement, ir-rikorrenti ssostni li mill-paġna 4 tad-dokument intitolat “Eżami minn pari tat-tim responsabbli għal prodott tal-EMA tar-rapporti ta’ evalwazzjoni għall-jum 80 tal-avalglukosidażi alfa”, tat‑8 ta’ Jannar 2021, jirriżulta li d-determinazzjoni finali dwar l-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont l-ewwel inċiż ġiet “iddelegata” lill-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija .
243
Dan id-dokument fih is-silta li ġejja:
“Il-[Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija ] għandu jeżamina jekk l-impriża kinitx għadha tista’ tapplika għall-istatus ta’ NSA taħt l-ewwel inċiż (li jeħtieġ ġustifikazzjonijiet addizzjonali) jew jekk din l-applikazzjoni kinitx inaċċettabbli. Jekk l-applikazzjoni skont l-ewwel inċiż tiġi miċħuda mill-[Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija ], l-applikant jista’ jikkunsidra, sabiex jikseb l-istatus ta’ NSA, li jippreżenta applikazzjoni skont it-tielet inċiż tal-Avviż lill-Applikanti, li jirrikjedi differenzi sinjifikattivi fuq il-livell ta’ sigurtà u/jew effikaċja. Aħna nosservaw li l-applikant diġà ppreżenta xi informazzjoni mhux klinika u klinika li r-relaturi eżaminaw u li attwalment huma jqisu bħala insuffiċjenti. L-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont it-tielet inċiż (sigurtà u effikaċja) ma taqax taħt il-kompetenza tal-[Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija ,] iżda hija kwistjoni multidixxiplinari li, konsegwentement, għandha tiġi eżaminata miċ-CHMP.”
244
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali tirrileva li dan id-dokument tfassal ukoll mis-segretarjat tal-EMA, matul il-proċedura ta’ eżami inizjali, fil-kuntest tal-appoġġ li dan tal-aħħar jagħti liċ-CHMP, u ma kienx vinkolanti għaċ-CHMP.
245
Barra minn hekk, konformement mal-Artikolu 56(2) tar-Regolament Nru 726/2004 u mal-Artikolu 15(1) tar-Regoli ta’ Proċedura taċ-CHMP, dan tal-aħħar għandu l-possibbiltà li jistabbilixxi gruppi ta’ ħidma permanenti u temporanji. L-Artikolu 6(8) tar-Regoli Interni taċ-CHMP jawtorizzah jikkonsulta grupp ta’ ħidma fil-kuntest tal-evalwazzjoni tiegħu ta’ prodott. Barra minn hekk, l-Artikolu 15(4) u (5) tal-imsemmija Regoli Interni jipprovdi li ċ-CHMP għandu jeżamina mill-ġdid il-mandat u l-għanijiet ta’ kull wieħed mill-gruppi ta’ ħidma mill-inqas kull tliet snin u li, meta jqis li jkun xieraq, huwa jikkonsulta l-gruppi ta’ ħidma tiegħu dwar kull kwistjoni relatata mal-oqsma ta’ kompetenza tagħhom. Fir-rigward tad-delega ta’ kompiti, l-Artikolu 15(5) tar-Regoli Interni taċ-CHMP jipprevedi li dan il-kumitat jista’ wkoll jiddelega ċerti kompiti assoċjati mal-evalwazzjonijiet xjentifiċi ta’ applikazzjonijiet jew mat-tħejjija ta’ linji gwida lill-gruppi ta’ ħidma rilevanti. Il-kompiti identifikati miċ-CHMP huma mistennija li jiġu inklużi fil-pjan ta’ ħidma tal-grupp ta’ ħidma li għandu jiġi adottat miċ-CHMP.
246
F’dan il-każ, mill-punt 2, intitolat “Mandat u Għanijiet”, tar-regoli interni tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija jirriżulta li l-imsemmi grupp ta’ ħidma ġie stabbilit sabiex jipprovdi rakkomandazzjonijiet liċ-CHMP dwar kull kwistjoni relatata, direttament jew indirettament, mal-aspetti kwalitattivi tal-prodotti mediċinali bijoloġiċi. Huwa inkarigat li jagħti sostenn liċ-CHMP fl-evalwazzjoni tal-fajls, b’mod partikolari, billi jipprovdilu rapporti dwar l-applikazzjonijiet kollha għal ATS qabel l-opinjoni ta’ dan tal-aħħar u sabiex tiġi żgurata l-koerenza tal-evalwazzjonijiet. Jista’ jintalab ukoll, fuq talba taċ-CHMP, jipprovdi opinjonijiet xjentifiċi dwar suġġetti kemm ġenerali kif ukoll speċifiċi għall-prodott, relatati mal-kwalità ta’ prodotti mediċinali bijoloġiċi.
247
Minn dan isegwi li l-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija kellu mandat sabiex jipprovdi rakkomandazzjonijiet liċ-CHMP fir-rigward tal-invokazzjoni tal-istatus ta’ NSA għall-avalglukosidażi alfa ppreżentata fil-kuntest tal-applikazzjoni għal ATS għan-Nexviadyme, liema mandat jinsab fir-regoli interni tal-imsemmi grupp ta’ ħidma.
248
Barra minn hekk, is-silta ċċitata mir-rikorrenti ma tippermettix li jiġi konkluż li d-determinazzjoni finali tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti ġiet “iddelegata” lill-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija jew li l-EMA imponiet l-opinjoni tagħha fuq iċ-CHMP. Hija tindika biss kwistjoni li l-grupp ta’ ħidma kellu jindirizza filwaqt li huwa espost li, fil-każ ta’ ċaħda tal-invokazzjoni tal-istatus ta’ NSA skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, it-triq tat-tielet inċiż tal-imsemmi anness jibqa’ miftuħ. Fil-fatt, is-silta ċċitata mir-rikorrenti għandha tinqara fil-kuntest tagħha. Issa, mis-siltiet immedjatament preċedenti għal dik iċċitata mir-rikorrenti jirriżulta li, minħabba l-preżentazzjoni ta’ ċerta data dwar l-effikaċja u s-sigurtà, ma kienx ċar jekk ir-rikorrenti kellhiex l-intenzjoni jew le li tapplika għall-istatus ta’ NSA skont it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, li hija kienet ġiet informata, qabel ma ppreżentat l-applikazzjoni tagħha għal ATS, dwar l-isfidi kkawżati minn invokazzjoni tal-istatus ta’ NSA skont l-ewwel inċiż tal-imsemmi anness u li, essenzjalment, ċerti aspetti tar-rapporti ta’ evalwazzjoni tal-korelaturi fl-istadju tal-“jum 80” tal-proċedura kellhom inkoerenzi jew kienu neqsin minn ċarezza.
249
Minn dan isegwi li l-argument ibbażat fuq silta iżolata, iċċitata barra mill-kuntest tagħha, tad-dokument intitolat “Eżami minn pari tat-tim responsabbli għal prodott tal-EMA tar-rapporti ta’ evalwazzjoni għall-jum 80 tal-avalglukosidażi alfa” maħruġ mis-segretarjat tal-EMA għandu jiġi miċħud bħala infondat.
250
Sussegwentement, fir-rigward tal-minuti tal-laqgħa taċ-CHMP ta’ Lulju 2021, laqgħa li żvolġiet fuq diversi ġranet, għandu jiġi ppreċiżat li l-imsemmija laqgħa nżammet fil-kuntest tal-proċedura ta’ evalwazzjoni inizjali tal-applikazzjoni għall-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa u, għalhekk, qabel l-adozzjoni tal-opinjoni inizjali taċ-CHMP li seħħet fit‑23 ta’ Lulju 2021. Il-fatt li l-minuti ta’ din il-laqgħa jikklassifikaw l-avalglukosidażi alfa bħala sustanza “magħrufa”, u dan anki f’silta li ssemmi l-ispjegazzjonijiet orali tar-rikorrenti tal‑20 ta’ Lulju 2021, ma jistax jikkostitwixxi l-prova ta’ eżami inizjali ppreġudikat min-naħa taċ-CHMP. Fil-fatt, minuti ġeneralment jiġu approvati biss fi tmiem laqgħa jew wara din il-laqgħa u huwa preċiżament wara l-ispjegazzjonijiet orali msemmija iktar ’il fuq li l-opinjoni inizjali taċ-CHMP, li tinkludi ċ-ċaħda inizjali tal-invokazzjonijiet tar-rikorrenti tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa, ġiet adottata. Fi kwalunkwe każ, mill-proċess jirriżulta li l-imsemmija minuti tal-laqgħa taċ-CHMP ta’ Lulju 2021 ġew ippubblikati biss f’Ottubru 2021, jiġifieri wara l-adozzjoni tal-opinjoni inizjali. Minn dan isegwi li l-imsemmi minuti, li l-kundizzjonijiet għat-tfassil tagħhom ma humiex magħrufa, ma jistgħux jippermettu li jinsiltu konklużjonijiet dwar l-assenza ta’ imparzjalità oġġettiva possibbli taċ-CHMP fil-mument tal-imsemmija laqgħa.
251
Bl-istess mod, is-sempliċi fatt li l-aġendi u l-minuti tal-laqgħat taċ-CHMP matul il-proċedura ta’ eżami mill-ġdid tal-applikazzjoni għall-istatus ta’ NSA kienu jikklassifikaw l-avalglukosidażi alfa bħala sustanza attiva “magħrufa” ma jwassalx sabiex jiġi kkonstatat li l-imsemmija proċedura ma kinitx toffri garanziji suffiċjenti sabiex jiġi eskluż kull dubju leġittimu dwar eventwali preġudizzju min-naħa tal-EMA jew tas-segretarjat tagħha, jew ukoll taċ-CHMP.
252
Fil-fatt, tali dokumenti għandhom biss l-għan li jipprovdu informazzjoni bażika dwar is-suġġetti li għandhom jiġu diskussi u l-azzjonijiet li għandhom jittieħdu u, fil-każ ta’ minuti, li jiġbru fil-qosor l-azzjonijiet meħuda fil-passat, l-istadju li fih jinsabu d-diskussjonijiet u, jekk ikun il-każ, id-diversi punti ta’ azzjoni adottati. Issa, peress li ċ-CHMP kien diġà ħareġ opinjoni inizjali li tirrakkomanda li l-avalglukosidażi alfa ma tiġix ikklassifikata bħala NSA, il-klassifikazzjoni tal-imsemmija sustanza bħala sustanza “magħrufa”, fl-aġendi u fil-minuti tal-laqgħat matul il-proċedura ta’ eżami mill-ġdid, kienet tikkostitwixxi biss tfakkira immedjata tas-suġġett tal-eżami mill-ġdid li huwa s-suġġett tal-laqgħa.
253
Fl-aħħar nett, ma jistax jintlaqa’ l-argument li r-rikorrenti tislet mill-paġna 3 tad-dokument intitolat “Rolling Reader’s Guidance – Re-examination” (Gwida evoluttiva tal-qarrej – Eżami mill-ġdid), ta’ Novembru 2021, jiġifieri li l-EMA kienet diġà kkonkludiet li l-avalglukosidażi alfa ma kinitx NSA skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti.
254
Dan id-dokument fih is-silta li ġejja:
“Sustanza titqies bħala ġdida fiha nnifisha (jiġifieri fis-sens tal-ewwel inċiż) jekk is-somministrazzjoni tas-sustanza attiva li għaliha tkun saret l-applikazzjoni ma tkunx tesponi lill-pazjenti għall-istess frazzjoni terapewtika bħal dik tas-sustanza jew tas-sustanzi attivi diġà awtorizzati fl-Unjoni. Il-każijiet li fihom is-sustanzi attivi huma strutturalment marbuta u li fihom is-somministrazzjoni tas-sustanza attiva msemmija fl-applikazzjoni tesponi lill-pazjenti għall-istess frazzjoni terapewtika jaqgħu taħt it-tielet inċiż.
Wara li tqies dan il-prinċipju waqt l-evalwazzjoni tal-istruttura molekulari u fid-dawl tal-punti differenti mqajma mill-applikant, ġie konkluż li l-avalglukosidażi alfa ma titqiesx bħala sustanza attiva ġdida fis-sens tal-ewwel inċiż tad-definizzjoni ta’ NSA. Kwalunkwe impatt fuq l-effikaċja jew is-sigurtà klinika għandu jiġi evalwat fil-kuntest tal-invokazzjoni skont it-tielet inċiż.”
255
L-EMA tiddikjara, mingħajr ma ġiet kontradetta fuq dan il-punt mir-rikorrenti, li dan id-dokument ma tħejjiex mis-segretarjat tagħha, iżda mir-relatriċi fl-istadju tal-eżami mill-ġdid, u li huwa intiż biss sabiex jiġbor fil-qosor l-istat attwali tad-diskussjonijiet fi ħdan iċ-CHMP, billi jippreżenta l-opinjoni tar-relatriċi, dik tal-korelatur u l-feedback irċevut mill-membri l-oħra taċ-CHMP.
256
Minn dan isegwi li s-silta tar-“Rolling Reader’s Guidance” – Re-examination” iċċitata mir-rikorrenti ma tippermettix li jiġi konkluż li l-EMA imponiet l-opinjoni tagħha fuq iċ-CHMP. Barra minn hekk, l-imsemmija silta għandha tiġi interpretata fil-kuntest tagħha, jiġifieri li tirrifletti l-istat tad-dibattitu li kien għaddej dak iż-żmien fi ħdan iċ-CHMP. Fil-fatt, din tindika li r-relatriċi u l-korelatur, fl-istadju tal-eżami mill-ġdid, kienu jaqblu dwar l-evalwazzjoni tal-kwalità tal-avalglukosidażi alfa skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti. Din tiġbor fil-qosor il-pożizzjoni tar-relatriċi fis-sens li l-imsemmija sustanza tista’ tikkostitwixxi NSA skont it-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti. Din tindika li l-pożizzjoni unanima tal-membri taċ-CHMP kienet li l-avalglukosidażi alfa ma setgħetx tingħata l-istatus ta’ NSA skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti.
257
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, l-ewwel parti tat-tieni motiv għandu jiġi miċħud bħala infondat.
Fuq it-tieni parti tat-tieni motiv, ibbażata fuq l-użu miċ-CHMP ta’ dokument li l-aċċess għalih ġie rrifjutat lir-rikorrenti
258
Ir-rikorrenti tilmenta li ċ-CHMP ħa inkunsiderazzjoni, bħala element ta’ riferiment waqt il-proċeduri ta’ eżami inizjali u ta’ eżami mill-ġdid tal-applikazzjoni tagħha għall-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa, abbozz ta’ dokument ta’ riflessjoni dwar il-kriterji li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tas-sustanzi bijoloġiċi, sussegwentement ippubblikat għal konsultazzjoni fit‑18 ta’ Novembru 2022, li l-aċċess għalih ġie rrifjutat lilha.
259
Il-Kummissjoni, sostnuta mill-EMA, tikkontesta dan l-argument.
260
F’dan ir-rigward, skont il-ġurisprudenza, il-ksur tad-dritt ta’ aċċess għall-fajl matul il-proċedura ta’ qabel l-adozzjoni ta’ deċiżjoni li tikkawża preġudizzju jista’ jwassal għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata biss jekk l-iżvelar tad-dokumenti inkwistjoni kellu possibbiltà, anki żgħira, li jwassal il-proċedura amministrattiva għal riżultat differenti fl-ipoteżi fejn il-persuna kkonċernata setgħet tinvokahom matul l-imsemmija proċedura (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑16 ta’ Frar 2012, Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni vs Interpipe Niko Tube u Interpipe NTRP, C‑191/09 P u C‑200/09 P, EU:C:2012:78, punt 174).
261
F’dan il-każ, insostenn tal-argument tagħha, ir-rikorrenti tenfasizza l-fatt li abbozz ta’ dokument ta’ riflessjoni dwar il-kriterji li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tas-sustanzi bijoloġiċi kien issemma fir-rapport tal-(ko)relaturi taċ-CHMP tas‑7 ta’ Lulju 2021, waqt l-ispjegazzjonijiet orali tagħhom matul l-eżami inizjali, fi preżentazzjoni magħmula lill-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija matul il-laqgħa tal-imsemmi grupp f’Ottubru 2021 fil-kuntest tal-proċedura ta’ eżami mill-ġdid kif ukoll fir-rapport tal-imsemmi grupp ta’ ħidma tat‑28 ta’ Ottubru 2021.
262
F’dan il-kuntest, għandu jitfakkar li r-rapporti u d-dokumenti ta’ evalwazzjoni intermedji għandhom jiġu distinti mir-rapporti ta’ evalwazzjoni adottati miċ-CHMP li jirriflettu l-opinjoni tal-imsemmi kumitat.
263
Issa, ir-riferiment għall-abbozz preliminari ta’ dokument ta’ riflessjoni la ġie inkluż fir-rapport ta’ evalwazzjoni taċ-CHMP tat‑23 ta’ Lulju 2021 u lanqas fir-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP wara eżami mill-ġdid.
264
Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali tenfasizza li l-fatt li jeżisti xebh ta’ tħejjija fid-diversi rapporti mfassla matul il-proċedura ta’ eżami inizjali u tal-proċedura ta’ eżami mill-ġdid ma jistax jikkostitwixxi irregolarità (ara, f’dan is-sens u b’analoġija, is-sentenzi tad‑9 ta’ Settembru 2010, Now Pharm vs Il‑Kummissjoni, T‑74/08, EU:T:2010:376, punt 95, u tal‑11 ta’ Diċembru 2014, Faita vs KESE, T‑619/13 P, EU:T:2014:1057, punt 32).
265
Bl-istess mod, ma jistax jikkostitwixxi irregolarità l-fatt li kunsiderazzjonijiet xjentifiċi jiġu applikati f’evalwazzjoni ta’ applikazzjoni għall-istatus ta’ NSA, minkejja l-fatt li dawn jistgħu jidhru wkoll f’abbozz preliminari ta’ dokument ta’ riflessjoni mhux disponibbli għall-pubbliku, minħabba li ma jkunx għadu ġie adottat miċ-CHMP.
266
Fil-fatt, mit-tielet subparagrafu tal-Artikolu 61(1) tar-Regolament Nru 726/2004 u mill-Artikolu 6(1) tar-Regoli Interni taċ-CHMP jirriżulta li huwa fuq il-bażi tal-esperjenza tagħhom u u sabiex jingħataw l-aħjar opinjonijiet xjentifiċi possibbli li l-membri taċ-CHMP jinħatru u li d-diversi relaturi u korelaturi taċ-CHMP u l-membri tat-timijiet ta’ assessuri tagħhom jinħatru. Għaldaqstant, ma jistax jiġi mistenni minn dawn il-persuni li jeskludu approċċi, għarfien u prattiki xjentifiċi li jistgħu jidhrilhom rilevanti u li, barra minn hekk, ġew irrakkomandati lilhom minn grupp ta’ ħidma inkarigat li jagħtihom appoġġ, għas-sempliċi raġuni li l-imsemmija approċċi, għarfien u prattiki jinsabu f’abbozz preliminari ta’ dokument ta’ riflessjoni.
267
Fi kwalunkwe każ, ir-rikorrenti ma wrietx li l-komunikazzjoni tal-abbozz preliminari tad-dokument ta’ riflessjoni kellha konsegwenzi fuq il-kontenut tad-deċiżjoni kkontestata, peress li hija ma pproduċiet ebda prova f’dan ir-rigward. Kien biss waqt is-seduta li hija ddikjarat li hija setgħet tressaq argumenti addizzjonali sabiex tinvalida l-enfasi li kien tqiegħed miċ-CHMP fuq is- sekwenza ta’ aċidi amminiċi. Issa, l-approċċ xjentifiku adottat fl-aħħar nett mill-imsemmi kumitat ġie espost b’mod ċar matul il-proċedura kollha u ma nbidilx. Għaldaqstant, anki li kieku kellu jitqies li n-nuqqas ta’ komunikazzjoni tal-imsemmi abbozz preliminari jikkostitwixxi irregolarità proċedurali, dan ma jaffettwax il-legalità tad-deċiżjoni kkontestata.
268
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, it-tieni parti tat-tieni motiv għandu jiġi miċħud bħala infondat.
Fuq it-tielet parti tat-tieni motiv, ibbażata fuq in-nuqqas ta’ komunikazzjoni lir-rikorrenti tar-rakkomandazzjonijiet ipprovduti mill-EMA lir-relatriċi u lill-korelatur taċ-CHMP
269
Ir-rikorrenti tilmenta li l-EMA ma kkomunikatilhiex ir-rakkomandazzjonijiet li din l-aġenzija pprovdiet lir-relatriċi u lill-korelatur taċ-CHMP matul il-proċedura ta’ eżami mill-ġdid tal-applikazzjoni għall-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa. Issa, minn żewġ siltiet li jinsabu fir-rapport tal-korelatur fl-istadju tal-eżami mill-ġdid tal‑1 ta’ Ottubru 2021 dwar il-motivi ta’ eżami mill-ġdid jirriżulta li l-evalwazzjoni sussegwenti taċ-CHMP kienet iggwidata minn tali rakkomandazzjonijiet.
270
Għalhekk, fir-rigward tal-motiv ta’ eżami mill-ġdid li jinvoka n-natura ġuridika u regolamentari tal-kriterji ta’ evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA, ir-rikorrenti tagħmel riferiment għall-punt 4.3 tar-rapport ta’ evalwazzjoni tal-motivi ta’ eżami mill-ġdid tal-korelatur tal‑1 ta’ Ottubru 2021. Il-korelatur irrileva li, fl-osservazzjonijiet tal-EMA għall-attenzjoni tiegħu, din l-aġenzija kienet iddikjarat li “ma [kienx] neċessarju li jiġu ttrattati dawn il-kwistjonijiet” u li “[l]-evalwazzjoni [kellha] tiffoka biss fuq il-motivi xjentifiċi”.
271
Fir-rigward tal-motiv ta’ eżami mill-ġdid li l-prinċipju ta’ xebh, fis-sens tar-Regolament Nru 847/2000 applikabbli għall-prodotti mediċinali orfni, jikkonferma l-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, ir-rikorrenti tagħmel riferiment għall-punt 4.11 tar-rapport imsemmi fil-punt 270 iktar ’il fuq. Il-korelatur osserva li “[l]-EMA ddikjarat li d-definizzjonijiet użati [kienu] dawk tar-regolament dwar il-prodotti mediċinali orfni” u li, madankollu, “dawn ma [kinux] parti mill-elementi li [kellhom] jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA u għalhekk [kellhom] jiġu injorati”. L-EMA kienet indikat ukoll li “[kellu] jiġi ppreċiżat, fir-rapport ta’ evalwazzjoni, li d-dispożizzjonijiet dwar [il-karatteristiċi kbar ta’ struttura molekulari], kif [kienu jinsabu] fil-leġiżlazzjoni applikabbli għall-prodotti mediċinali orfni, ma [kinux] neċessarjament applikabbli għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA, li ma [kinitx tirrigwarda] l-esklużività kummerċjali”.
272
Ir-rikorrenti tesponi li t-tieni osservazzjoni tal-korelatur, iċċitata fil-punt 271 iktar ’il fuq, tinsab fil-punt 5.3 tar-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP, sa fejn dan id-dokument jindika li “[i]d-dispożizzjonijiet dwar il-karatteristiċi kbar tal-istruttura molekulari (KBSM), kif indikati fil-leġiżlazzjoni applikabbli għall-prodotti mediċinali orfni, ma humiex applikabbli għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA, peress li din tal-aħħar ma tirrigwardax l-esklużività kummerċjali”.
273
Il-Kummissjoni, sostnuta mill-EMA, tikkontesta dan l-argument.
274
F’dan ir-rigward, kif ġie indikat fil-punt 238 iktar ’il fuq u kif tirrikonoxxi r-rikorrenti, is-segretarjat tal-EMA huwa inkarigat li jipprovdi assistenza teknika, xjentifika u amministrattiva lill-kumitati ta’ din l-aġenzija, li tinkludi assistenza teknika u xjentifika lir-relaturi u assistenza legali u regolatorja liċ-CHMP.
275
Il-Qorti Ġenerali tirrileva li s-segretarjat tal-EMA pprovda lir-relaturi taċ-CHMP matul il-proċedura ta’ eżami mill-ġdid assistenza legali mhux prevista mir-Regoli Interni taċ-CHMP fil-forma, skont is-sottomissjonijiet bil-miktub tal-Kummissjoni, ta’ “kjarifiki interni ta’ natura legali”. Madankollu, fl-assenza ta’ ebda argument imressaq mir-rikorrenti f’dan ir-rigward, din iċ-ċirkustanza ma tistax tikkostitwixxi raġuni għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata. Barra minn hekk, ir-rikorrenti ddikjarat li hija ma kinitx topponi tali linji gwida.
276
Barra minn hekk, mill-atti tal-proċess ma jirriżultax li r-rikorrenti talbet l-aċċess għall-kjarifiki legali inkwistjoni matul il-proċedura ta’ eżami mill-ġdid u hija ma spjegatx kif l-assenza ta’ komunikazzjoni ex officio tal-imsemmija kjarifiki kienet ikkawżatilha preġudizzju konkret.
277
Barra minn hekk, l-elementi tal-argument tar-rikorrenti indirizzati mill-imsemmija kjarifiki, jiġifieri n-natura ġuridika u regolatorja tal-kriterji ta’ evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA u r-rilevanza tad-definizzjonijiet li jinsabu fir-Regolament Nru 847/2000, kienu diġà ġew invokati u miċħuda matul l-eżami inizjali u fir-rapport ta’ evalwazzjoni taċ-CHMP tat‑23 ta’ Lulju 2021 li jakkumpanja l-opinjoni taċ-CHMP tat‑23 ta’ Lulju 2021. Għalhekk, xejn ma jippermetti li jiġi kkunsidrat li l-komunikazzjoni tal-imsemmija kjarifiki affettwat il-kontenut tad-deċiżjoni kkontestata, peress li r-rikorrenti ma pproduċiet ebda prova f’dan ir-rigward. Għaldaqstant, anki li kieku kellu jitqies li l-assenza ta’ komunikazzjoni tal-imsemmija kjarifiki tikkostitwixxi irregolarità proċedurali, din ma tistax twassal għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata.
278
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jirriżulta li t-tielet parti tat-tieni motiv għandha tiġi miċħuda bħala infondata.
Fuq ir-raba’ parti tat-tieni motiv, ibbażata fuq in-nuqqas ta’ informazzjoni tar-rikorrenti dwar ir-rwol u xogħol tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija
279
Ir-rikorrenti ssostni li hija ma ġietx korrettament informata bir-rwol u bl-opinjoni tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija taċ-CHMP fil-kuntest tal-proċeduri ta’ eżami inizjali u ta’ eżami mill-ġdid tal-applikazzjoni għall-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa. Hija lanqas ma nstemgħet mill-imsemmi grupp ta’ ħidma. Barra minn hekk, minflok ma bagħtitulha biss f’Ġunju 2022 u wara talba f’dan is-sens, l-EMA kellha tibgħatilha iktar kmieni r-rapport tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija tat‑28 ta’ Ottubru 2021. Fil-fatt, il-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija kellu rwol determinanti fl-eżami mill-ġdid tal-applikazzjoni għall-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti u l-intervent tiegħu biddel l-approċċ inizjalment propost mir-relatriċi fl-istadju tal-eżami mill-ġdid. Barra minn hekk, il-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija ma kellux mandat sabiex ikollu tali rwol fl-assenza ta’ tiġdid, miċ-CHMP, tal-pjan ta’ ħidma tiegħu.
280
Il-Kummissjoni, sostnuta mill-EMA, tikkontesta dan l-argument.
281
F’dan ir-rigward, ma jistax jintlaqa’ l-argument tar-rikorrenti li hija ma kinitx ġiet korrettament informata bir-rwol tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija u li l-imsemmi grupp ta’ ħidma ma kellux mandat sabiex jipprovdi rakkomandazzjonijiet liċ-CHMP dwar l-invokazzjoni tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa ppreżentata fil-kuntest tal-applikazzjoni għal ATS għan-Nexviadyme.
282
Fil-fatt, ir-Regoli Interni taċ-CHMP u tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija huma dokumenti pubbliċi, aċċessibbli fuq is-sit internet tal-EMA, b’tali mod li r-rikorrenti kienet f’pożizzjoni li tinforma ruħha dwar ir-rwol u l-mandat tal-imsemmi grupp ta’ ħidma. Barra minn hekk, ir-rikorrenti stess ipprovdiet lill-Qorti Ġenerali r-Regoli Interni tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija.
283
Kif ġie rrilevat fil-punti 246 u 247 iktar ’il fuq, il-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija ġie stabbilit sabiex jipprovdi rakkomandazzjonijiet liċ-CHMP dwar “kull kwistjoni” relatata, direttament jew indirettament, mal-aspetti kwalitattivi tal-prodotti mediċinali bijoloġiċi u huwa inkarigat li jagħti appoġġ liċ-CHMP fl-evalwazzjoni tal-fajls billi jipprovdilu rapporti dwar “l-applikazzjonijiet kollha għal ATS qabel l-opinjoni ta’ dan tal-aħħar”. Il-mandat biex jiġu pprovduti rakkomandazzjonijiet liċ-CHMP dwar invokazzjonijiet tal-istatus ta’ NSA jinsab fir-Regoli Interni tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija, u mhux fil-pjan ta’ ħidma annwali tiegħu.
284
Barra minn hekk, xejn fil-fajl ma jindika li l-mandat tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija kien ġie emendat bejn it‑13 ta’ Diċembru 2018 u l‑11 ta’ Novembru 2021, jiġifieri bejn id-data tal-adozzjoni tar-regoli interni tal-imsemmi grupp ta’ ħidma u d-data ta’ adozzjoni tal-opinjoni definittiva taċ-CHMP u tar-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP. B’mod iktar speċifiku, xejn ma jindika li ċ-CHMP emenda l-mandat tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija fil-kuntest tal-eżami mill-ġdid ta’ tliet snin tal-imsemmi mandat skont l-Artikolu 15(4) tar-Regoli Interni taċ-CHMP (ara l-punt 245 iktar ’il fuq).
285
Minn dan isegwi li l-konsultazzjoni miċ-CHMP mal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija ma tista’ titqies li tinvolvi ebda nuqqas ta’ trasparenza u ebda assenza jew ebda qbiż tal-mandat ta’ dan il-grupp ta’ ħidma.
286
Sussegwentement, fir-rigward tal-possibbiltà għal applikant għal ATS li jesprimi ruħu quddiem il-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija, skont il-ġurisprudenza, id-dritt għal smigħ jeżiġi li d-destinatarji ta’ deċiżjonijiet li jaffettwaw b’mod sinjifikattiv l-interessi tagħhom jitqiegħdu f’pożizzjoni li jressqu l-fehmiet tagħhom b’mod effettiv fir-rigward tal-elementi użati kontrihom bħala bażi għall-att kontenzjuż (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Vanda Pharmaceuticals vs Il‑Kummissjoni, T‑211/18, EU:T:2019:873, punt 86 u l-ġurisprudenza ċċitata).
287
F’dan ir-rigward, l-Artikolu 13(1) tar-Regoli Interni taċ-CHMP jipprovdi li spjegazzjonijiet orali jistgħu jiġu pprovduti mill-applikant għal ATS lil gruppi ta’ ħidma jew lil gruppi xjentifiċi konsultattivi meta ċ-CHMP ikun iddelega kompiti marbuta mal-evalwazzjoni xjentifika lil grupp ta’ ħidma jew lil grupp xjentifiku konsultattiv. Issa, kif ġie rrilevat fil-punt 248 iktar ’il fuq, ir-rikorrenti ma stabbilixxietx li d-determinazzjoni finali dwar l-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti kienet ġiet “iddelegata” lill-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija.
288
Il-punt 2 tar-regoli interni tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija jindika, fil-kuntest tal-assistenza li dan il-grupp ta’ ħidma jagħti liċ-CHMP fil-qasam tal-evalwazzjoni tal-fajls, li “meta l-[Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija]/iċ-CHMP iqis li huwa neċessarju, jistgħu jiġu organizzati laqgħat ta’ kjarifika orali” mal-applikanti għal ATS. Il-punt 6.3 tar-regoli interni tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija jipprovdi li, “meta l-[Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija] iqis xieraq, jistgħu jsiru preżentazzjonijiet orali minn impriżi waqt il-laqgħat tal-grupp ta’ ħidma dwar kwistjonijiet direttament marbuta mal-attivitajiet tal-imsemmi grupp, wara l-kunsens taċ-CHMP”.
289
Peress li dawn id-dispożizzjonijiet huma mfassla f’termini mhux vinkolanti u jħallu setgħa diskrezzjonali lill-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija, id-deċiżjoni li r-rikorrenti tintalab tipprovdi spjegazzjonijiet orali kienet dik tal-imsemmi grupp, possibbilment bil-kunsens taċ-CHMP.
290
Din il-konklużjoni ma hijiex invalidata mill-fatt li l-EMA hija, fl-eżerċizzju tal-kompetenzi tagħha, obbligata, skont l-Artikolu 51(1) tal-Karta, tirrispetta d-drittijiet u tosserva l-prinċipji msemmija fiha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑14 ta’ Marzu 2024, D & A Pharma vs Il‑Kummissjoni u EMA, C‑291/22 P, EU:C:2024:228, punti 87 u 112).
291
Fil-fatt, l-opinjoni tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija ma tikkostitwixxix miżura individwali li taffettwa b’mod sfavorevoli lir-rikorrenti fis-sens tal-Artikolu 41(2)(a) tal-Karta. Tali opinjoni tikkostitwixxi biss att intermedjarju u preparatorju għall-opinjoni taċ-CHMP u għad-deċiżjoni kkontestata. Barra minn hekk, ir-rikorrenti ma kellhiex dritt ġenerali jew assolut li tippreżenta osservazzjonijiet orali minbarra l-possibbiltà prevista mid-Direttiva 2001/83, mir-Regolament Nru 726/2004 u mir-Regoli Interni taċ-CHMP u tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija.
292
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, għandu jiġi konkluż li d-dritt għal smigħ tar-rikorrenti ma nkisirx minħabba l-fatt li hija ma kellhiex l-possibbiltà li tesprimi ruħha oralment quddiem il-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija.
293
Fi kwalunkwe każ, mill-atti tal-proċess jirriżulta li r-rikorrenti kellha l-possibbiltà li tindika l-pożizzjoni tagħha dwar l-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa fl-istadju tal-eżami inizjali u tal-eżami mill-ġdid, kemm bil-miktub kif ukoll waqt l-ispjegazzjonijiet orali quddiem iċ-CHMP fl‑20 ta’ Lulju u fit‑8 ta’ Novembru 2021, kif ukoll waqt laqgħat mal-Kummissjoni. Barra minn hekk, hija ma ssostnix li d-deċiżjoni kkontestata hija bbażata fuq kunsiderazzjonijiet xjentifiċi li fuqhom hija ma kinitx f’pożizzjoni li tindika l-opinjoni tagħha qabel l-adozzjoni ta’ din id-deċiżjoni.
294
Fir-rigward tal-ilment ibbażat fuq il-fatt li l-EMA bagħtet ir-rapport tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija tat‑28 ta’ Ottubru 2021 lir-rikorrenti biss f’Ġunju 2022 u wara talba f’dan is-sens, meta dan kellu effett deċiżiv fuq l-eżitu tal-evalwazzjoni tal-applikazzjoni tagħha għal NSA tal-avalglukosidażi alfa taħt l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li l-kunsiderazzjonijiet tal-imsemmi grupp ta’ ħidma meqjusa rilevanti mill-korelaturi fl-istadju tal-eżami mill-ġdid u, sussegwentement, miċ-CHMP ġew integrati fir-rapport ta’ evalwazzjoni konġunt tar-relaturi dwar il-motivi ta’ eżami mill-ġdid tat‑2 ta’ Novembru 2021 u fir-rapport ta’ evalwazzjoni finali taċ-CHMP. Issa, ir-rikorrenti ma tikkontestax li rċeviet l-imsemmija dokumenti fi żmien xieraq.
295
Barra minn hekk, ebda irregolarità ma tista’ tiġi dedotta mill-fatt li, fil-kuntest tal-eżami mill-ġdid tal-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti, ir-relatriċi, li inizjalment kienet qieset li l-avalglukosidażi alfa setgħet tkun NSA skont l-imsemmi inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti minħabba li l-istruttura molekulari tagħha kienet iktar minn ftit differenti minn dik tal-alglukosidażi alfa, fis-sens tar-Regolament Nru 1234/2008, integrat il-pożizzjoni tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija fir-rapport tagħha dwar il-motivi ta’ eżami mill-ġdid tat‑8 ta’ Ottubru 2021.
296
Ċertament, l-eżerċizzju tal-funzjoni ta’ relatur jimplika li jiġi assunt rwol importanti fir-rigward tat-tħejjija tal-opinjoni li ċ-CHMP huwa mitlub jagħti u r-relatur maħtur mill-imsemmi kumitat għandu responsabbiltà proprja fil-kuntest ta’ din il-proċedura ta’ opinjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑27 ta’ Marzu 2019, August Wolff u Remedia vs Il‑Kummissjoni, C‑680/16 P, EU:C:2019:257, punti 33 u 34).
297
Madankollu, f’dan il-każ, ir-relatriċi fl-istadju tal-eżami mill-ġdid indikat li hija kienet tqis bħala prammatika l-integrazzjoni tal-pożizzjoni tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija fir-rapport tagħha dwar il-motivi ta’ eżami mill-ġdid tat‑8 ta’ Ottubru 2021, fid-dawl tar-rekwiżiti fil-qasam tat-terminu. Madankollu, xejn ma kien jipprekludi lir-relatriċi milli taġixxi b’dan il-mod jekk kienet taqbel mal-konklużjonijiet tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija. Fi kwalunkwe każ, ma huwiex eskluż li espert jista’ jbiddel l-opinjoni tiegħu dwar kwistjoni marbuta mal-evalwazzjoni ta’ prodott mediċinali.
298
F’dan ir-rigward, il-minuti tal-laqgħa tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija ta’ Ottubru 2021, fl-istadju tal-eżami mill-ġdid tal-applikazzjoni għall-istatus ta’ NSA, jindikaw li vot intiż sabiex jiġi ċċarat liema kienet l-opinjoni prevalenti fi ħdan l-imsemmi grupp ta’ ħidma żvela li l-parti l-kbira tal-membri tiegħu qiesu li l-avalglukosidażi alfa ma kinitx tikkostitwixxi NSA skont l-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti u li, sussegwentement, din il-konklużjoni ġiet aċċettata mill-membri kollha ta’ dan il-grupp, kif ukoll mir-relatriċi fl-istadju tal-eżami mill-ġdid.
299
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-raba’ parti tat-tieni motiv għandha tiġi miċħuda bħala infondata.
300
Peress li l-partijiet kollha tat-tieni motiv ġew miċħuda bħala infondati, it-tieni motiv għandu jiġi miċħud kollu kemm hu.
Fuq it-tielet motiv, ibbażat fuq il-ksur tal-Artikolu 5(12)(b) tar-Regolament Nru 141/2000, fuq żball manifest ta’ evalwazzjoni kif ukoll fuq motivazzjoni inadegwata
301
Permezz tat-tielet motiv, ir-rikorrenti tikkontesta l-Artikolu 5 tad-deċiżjoni kkontestata, sa fejn il-Kummissjoni ddeċidiet li n-Nexviadyme ma kellux jiġi kklassifikat bħala prodott mediċinali orfni. Skont ir-rikorrenti, iċ-COMP impona fuqha livell ta’ prova eċċessivament strett meta evalwa jekk il-kriterju tal-benefiċċju sinjifikattiv, għaż-żamma, fil-mument tal-għoti tal-ATS, tad-deżinjazzjoni tan-Nexviadyme bħala prodott mediċinali orfni, kienx għadu ssodisfatt. Jekk l-eżami tal-kriterji li jippermettu li tiġi konkluża l-eżistenza ta’ benefiċċju sinjifikattiv ikun strett, ikun meħtieġ li jsir “bilanċ tal-probabbiltajiet”. Issa, l-istruttura u l-motivazzjoni tal-pożizzjoni definittiva taċ-COMP għandhom nuqqasijiet sa fejn dan il-kumitat ma wettaqx eżami tal-provi kollha billi qies il-probabbiltajiet b’mod globali. Iċ-COMP għalhekk ma eżaminax l-aspetti kollha li kellhom jittieħdu inkunsiderazzjoni u wettaq żball manifest ta’ evalwazzjoni. Fl-aħħar nett, ir-rikorrenti ssostni li l-iżbalji li jivvizzjaw l-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa miċ-CHMP jivvizzjaw ukoll l-evalwazzjoni, miċ-COMP, tal-benefiċċju sinjifikattiv tan-Nexviadyme meta pparagunat mal-Myozyme.
302
Il-Kummissjoni, sostnuta mill-EMA, tikkontesta dan l-argument.
303
Qabelxejn, għandu jitfakkar li l-proċedura dwar il-prodotti mediċinali orfni tiġi svolta f’żewġ fażijiet distinti. L-ewwel fażi hija relatata mad-deżinjazzjoni tal-prodott mediċinali bħala prodott mediċinali orfni, u t-tieni fażi, inkwistjoni f’dan il-każ, hija relatata mal-ATS tal-prodott mediċinali kklassifikat bħala orfni u mal-esklużività kummerċjali marbuta miegħu. Fil-fatt, skont l-Artikolu 5(12)(b) tar-Regolament Nru 141/2000, prodott mediċinali kklassifikat bħala prodott mediċinali orfni għandu jitneħħa mir-Reġistru tal-Prodotti Mediċinali Orfni tal-Unjoni meta jkun stabbilit, qabel l-għoti tal-ATS, li l-kriterji għad-deżinjazzjoni ma jkunux iktar issodisfatti fir-rigward ta’ dan il-prodott mediċinali. Għalhekk, meta sostenitur jippreżenta applikazzjoni għal ATS ta’ prodott mediċinali orfni ddeżinjat, huwa jiskatta b’mod parallel proċedura intiża għall-evalwazzjoni mill-ġdid tal-kriterji ta’ klassifikazzjoni (ara s-sentenza tat‑23 ta’ Settembru 2020, Medac Gesellschaft für klinische Spezialpräparate vs Il‑Kummissjoni, T‑549/19, EU:T:2020:444, punti 43 sa 45 (mhux ippubblikati) u l-ġurisprudenza ċċitata).
304
L-Artikolu 3(1)(b) tar-Regolament Nru 141/2000 jipprevedi kriterji alternattivi għad-deżinjazzjoni ta’ prodott mediċinali bħala prodott mediċinali orfni. Jiġifieri, jew ma jkunx jeżisti metodu sodisfaċenti ta’ dijanjosi, ta’ prevenzjoni jew ta’ trattament tal-kundizzjoni inkwistjoni li ġie awtorizzat fl-Unjoni (l-ewwel ipoteżi), jew, jekk ikun jeżisti, bħal f’dan il-każ, il-prodott mediċinali inkwistjoni ikun jagħti, benefiċċju sinjifikattiv għal dawk affettwati minn din il-kundizzjoni (it-tieni ipoteżi).
305
Għandu jitfakkar li, għall-finijiet tal-klassifikazzjoni ta’ prodott mediċinali bħala prodott mediċinali orfni, il-kunċett ta’ “benefiċċju sinjifikattiv” huwa ddefinit fl-Artikolu 3(2) tar-Regolament Nru 847/2000 bħala “vantaġġ klinikament rileventi jew kontribuzzjoni kbira lill-kura tal-pazjent”.
306
Skont il-ġurisprudenza, fil-kuntest tat-tieni ipoteżi previsti fl-Artikolu 3(1)(b) tar-Regolament Nru 141/2000, applikabbli f’dan il-każ, il-wiri ta’ benefiċċju sinjifikattiv isir għalhekk permezz ta’ analiżi komparattiv ma’ metodu jew prodott mediċinali eżistenti u awtorizzat. Fil-fatt, il-“vantaġġ klinikament rileventi” u l-“kontribuzzjoni kbira lill-kura tal-pazjent”, li jagħtu lill-prodott mediċinali orfni potenzjali l-klassifikazzjoni tiegħu bħala benefiċċju sinjifikattiv, jistgħu jkunu stabbiliti biss permezz ta’ paragun mat-trattamenti li kienu diġà ġew awtorizzati (ara s-sentenza tas‑16 ta’ Mejju 2019, GMPO vs Il‑Kummissjoni, T‑733/17, EU:T:2019:334, punt 32 u l-ġurisprudenza ċċitata).
307
Barra minn hekk, mill-formulazzjoni tal-Artikolu 3(1)(b) tar-Regolament Nru 141/2000 kif ukoll mir-ratio li fuqu hija bbażata s-sistema stabbilita minn dan ir-regolament jirriżulta li l-kriterji li jippermettu li tiġi kkonfermata l-eżistenza ta’ benefiċċju sinjifikattiv huma stretti. L-iżvilupp ta’ prodott mediċinali li jkun ta’ benefiċċju sinjifikattiv meta pparagunat ma’ prodott mediċinali diġà awtorizzat li jittratta l-istess kundizzjoni jimplika, għall-impriża li tiżviluppah, investimenti fir-riċerka u fl-iżvilupp ta’ dan il-prodott mediċinali potenzjali mtejjeb. Għalhekk, impriża ma tistax tillimita ruħha li tiżviluppa prodott mediċinali simili sabiex tikseb id-deżinjazzjoni tiegħu bħala prodott mediċinali orfni, l-awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq tiegħu u l-esklużività kummerċjali konkomitanti għall-imsemmija awtorizzazzjoni (ara s-sentenza tat‑22 ta’ Jannar 2015, Teva Pharma u Teva Pharmaceuticals Europe vs EMA, T‑140/12, EU:T:2015:41, punt 65 u l-ġurisprudenza ċċitata).
308
Iċ-COMP biss huwa responsabbli jevalwa jekk applikazzjoni għal deżinjazzjoni bħala prodott mediċinali orfni tkunx tissodisfa l-kriterji ta’ deżinjazzjoni, u huwa responsabbli għall-għoti ta’ opinjoni xjentifika dwar id-deżinjazzjoni inizjali. ATS tagħti lok għall-għoti ta’ esklużività kummerċjali, fis-sens tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 141/2000, biss meta ċ-COMP ikun ikkonferma, wara l-evalwazzjoni xjentifika tiegħu, li l-kriterji oġġettivi ta’ deżinjazzjoni tal-Artikolu 3(1) ta’ dan ir-regolament ikunu ssodisfatti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑5 ta’ Diċembru 2018, Bristol-Myers Squibb Pharma vs Il‑Kummissjoni u EMA, T‑329/16, mhux ippubblikata, EU:T:2018:878, punt 82).
309
Minn qari flimkien tal-Artikolu 5(12)(b) tar-Regolament Nru 141/2000 u tal-Artikolu 7(3) ta’ dan ir-regolament jirriżulta li, fil-mument tal-ATS, iċ-COMP iwettaq evalwazzjoni kompleta ġdida tal-kriterji ta’ deżinjazzjoni f’sitwazzjoni fattwali differenti minn dik li wasslet għall-għoti tad-deżinjazzjoni inizjali. Sabiex tiġi ddeterminata l-konformità mal-imsemmija kriterji fil-mument tal-ATS, din l-evalwazzjoni l-ġdida għandha tieħu inkunsiderazzjoni elementi li seħħew wara l-għoti tad-deżinjazzjoni inizjali, b’mod partikolari prodotti mediċinali ġodda awtorizzati fil-frattemp jew data xjentifika u medika ġdida li tirrigwarda provi kliniċi u studji sussegwenti għad-deżinjazzjoni inizjali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑5 ta’ Diċembru 2018, Bristol-Myers Squibb Pharma vs Il‑Kummissjoni u EMA, T‑329/16, mhux ippubblikata, EU:T:2018:878, punt 83).
310
Minn dan isegwi li l-kriterju tal-benefiċċju sinjifikattiv imsemmi fl-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 141/2000 għandu jiġi stabbilit pożittivament mill-ġdid fil-mument tal-ATS. Fil-fatt, sabiex jikkonferma fl-opinjoni tiegħu ż-żamma tad-deżinjazzjoni ta’ prodott mediċinali orfni mogħtija lill-prodott mediċinali kkonċernat, iċ-COMP għandu jaċċerta ruħu, b’mod xjentifiku u oġġettiv, li l-kriterju tal-benefiċċju sinjifikattiv huwa ssodisfatt. Għaldaqstant, fl-assenza ta’ data konklużiva li turi benefiċċju sinjifikattiv fil-mument tal-ATS, iċ-COMP huwa obbligat li jikkonkludi li l-kriterji ta’ deżinjazzjoni msemmija fl-Artikolu 3 tal-imsemmi regolament ma għadhomx issodisfatti u, għaldaqstant, li jirrakkomanda lill-Kummissjoni t-tħassir tal-prodott mediċinali kkonċernat mir-Reġistru tal-Prodotti Mediċinali Orfni tal-Unjoni. Għalhekk, sabiex jiġi evitat dan it-tħassir, is-sostenitur għandu jipproduċi data suffiċjenti sabiex jiġi stabbilit dan il-benefiċċju sinjifikattiv, fid-dawl tal-kundizzjonijiet il-ġodda eżistenti waqt l-ATS (sentenza tal‑5 ta’ Diċembru 2018, Bristol-Myers Squibb Pharma vs Il‑Kummissjoni u EMA, T‑329/16, mhux ippubblikata, EU:T:2018:878, punt 84).
311
Barra minn hekk, mill-ġurisprudenza jirriżulta li l-analiżi komparattiva bejn il-prodott mediċinali ġdid u l-metodi jew il-prodotti mediċinali eżistenti u awtorizzati fl-Unjoni, jiġifieri, il-Myozyme, għandha turi mhux biss li l-ewwel wieħed jagħti benefiċċju lill-pazjenti u li jikkontribwixxi għall-kura li huma jingħataw, iżda wkoll li dan il-benefiċċju huwa “sinjifikattiv” u li din il-kontribuzzjoni hija “kbira”. Il-vantaġġ mistenni minn dan il-prodott mediċinali ġdid għandu għaldaqstant jaqbeż ċertu limitu kwantitattiv jew kwalitattiv sabiex ikun jista’ jiġi kkunsidrat bħala “sinjifikattiv” jew “kbir” (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑16 ta’ Mejju 2019, GMPO vs Il‑Kummissjoni, T‑733/17, EU:T:2019:334, punt 39).
312
Is-sostenitur għandu għaldaqstant juri, fuq il-bażi ta’ provi u elementi konkreti u ssostanzjati, li l-prodott mediċinali tiegħu jagħti benefiċċju sinjifikattiv, jiġifieri li jagħti vantaġġ sinjifikattiv fil-livell kliniku jew, jiżgura kontribuzzjoni ikbar għall-kura tal-pazjenti b’paragun mal-prodott mediċinali ta’ riferiment, mingħajr ma jista’ jibbaża ruħu f’dan ir-rigward fuq preżunzjonijiet jew dikjarazzjonijiet ta’ natura ġenerali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑16 ta’ Mejju 2019, GMPO vs Il‑Kummissjoni, T‑733/17, EU:T:2019:334, punt 40).
313
F’dan il-każ, u sa fejn ir-rikorrenti ssostni li l-motivazzjoni tal-pożizzjoni definittiva taċ-COMP hija insuffiċjenti, għandu jiġi kkonstatat li, fil-punti 6 u 7 ta’ dan id-dokument, dan il-kumitat indika l-kunsiderazzjonijiet u r-raġunijiet xjentifiċi u metodoloġiċi li fuq il-bażi tagħhom huwa qies li l-elementi addizzjonali pprovduti mir-rikorrenti fl-argument iddettaljat tagħha intiż sabiex tiġi rriveduta l-opinjoni taċ-COMP tal‑20 ta’ Diċembru 2021, meħuda waħedha jew flimkien, ma kinux suffiċjenti sabiex jiġi stabbilit li n-Nexviadyme kien joffri benefiċċju sinjifikattiv meta pparagunat mal-Myozyme.
314
Fil-fatt, qabelxejn, iċ-COMP eżamina żewġ analiżijiet addizzjonali dwar id-data tal-istudju COMET. L-ewwel waħda kienet intiża turi, essenzjalment, li r-riżultati tal-istudju COMET ma kinux fortuwiti u li l-fatt li l-imsemmi studju ma pprovdiex riżultat statistikament sinjifikattiv għall-ipoteżi tas-superjorità tal-avalglukosidażi alfa kien dovut għal pazjent atipiku. It-tieni waħda kienet intiża turi, essenzjalment, l-eżistenza ta’ differenza sinjifikattiva favur in-Nexviadyme meta l-kriterji ta’ evalwazzjoni dwar is-saħħa respiratorja muskolari (li tikkorrispondi għall-perċentwali prevista ta’ FVC) u t-test ta’ sitt minuti mixi kienu kkunsidrati flimkien.
315
Madankollu, iċ-COMP indika li kellu riżervi dwar il-konklużjonijiet misluta mir-rikorrenti fir-rigward tal-ewwel analiżi addizzjonali msemmija fil-punt 314 iktar ’il fuq minħabba li din hija bbażata fuq approċċ insuffiċjentement konvinċenti mill-perspettiva metodoloġika u klinikament mhux iġġustifikat, fid-dawl tal-assenza ta’ ġustifikazzjoni għall-esklużjoni tal-pazjent inkwistjoni u tal-assenza ta’ kontroll għal żbalji tat-tip 1. Huwa kkonkluda li, b’mod ġenerali, l-istudju COMET ma stabbilixxiex b’mod formali s-superjorità tan-Nexviadyme u li l-analiżijiet addizzjonali, għalkemm statistikament sinjifikattivi, ma kinux biżżejjed biex tiġi stabbilita l-eżistenza tal-benefiċċju sinjifikattiv tan-Nexviadyme fid-dawl tal-limitazzjonijiet identifikati. F’dan il-kuntest, huwa rrileva wkoll li l-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija, li kien ġie kkonsultat, kien jirrakkomanda li kull opinjoni favorevoli f’dak li jirrigwarda l-benefiċċju sinjifikattiv għandha tkun ibbażata fuq id-data kollha iktar milli fuq modifika tal-metodoloġija tal-istatistika. Iċ-COMP indika li, “[g]ħar-raġunijiet esposti f’[dan ir-rapport,] l-analiżijiet addizzjonali (id-data kollha)” ma kinux suffiċjenti sabiex jiġi stabbilit il-benefiċċju sinjifikattiv.
316
Fir-rigward tat-tieni analiżi addizzjonali msemmija fil-punt 314 iktar ’il fuq, iċ-COMP qies li approċċ li jsegwi l-metodoloġija tal-imsemmija analiżi, jiġifieri “win ratio”, ma kienx klinikament iġġustifikat f’kuntest fejn, bħal f’dan il-każ, ma kienx hemm “kompetizzjoni” bejn il-kriterji ta’ evalwazzjoni relatati mal-FVC u t-test ta’ sitt minuti mixi. Huwa nnota wkoll li, meta ċ-CHMP kien ħa inkunsiderazzjoni analiżijiet “win ratio” għal prodotti oħra, dawn kienu sitwazzjonijiet li fihom l-analiżi primarji kienu ta’ suċċess. F’konformità mal-konklużjonijiet tiegħu dwar l-ewwel analiżi addizzjonali, huwa kkonkluda li l-invokazzjonijiet tas-superjorità tan-Nexviadyme abbażi ta’ analiżijiet sekondarji, ta’ sensittività jew post hoc, bħall-analiżi “win ratio”, ma kinux konvinċenti biżżejjed mill-perspettiva metodoloġika u ma kinux iġġustifikati klinikament, b’tali mod li ma setgħux jistabbilixxu l-benefiċċju sinjifikattiv.
317
Sussegwentement, fir-rigward tal-istudju ta’ simulazzjoni intiż li jbassar il-perċentwali ta’ pazjenti li jieħdu n-Nexviadyme u dawk li jieħdu l-Myozyme li jkollhom bżonn, fil-futur, ventilazzjoni jew siġġijiet tar-roti u r-“riżultati rrapportati mill-pazjenti” (patient-reported outcomes) fir-rigward ta’ attivitajiet ta’ mobbiltà bażika, li, skont ir-rikorrenti, jindikaw li n-Nexviadyme jista’ jdewwem il-ħtiġijiet tal-pazjenti f’termini ta’ ventilazzjoni assistita jew ta’ siġġijiet tar-roti u jwassal għal titjib sinjifikattiv tas-sintomi u tal-funzjonalità fiżika tal-pazjenti, dan il-kumitat qies li d-data kienet spekulattiva minħabba l-estrapolazzjoni ta’ data fit-tul u potenzjalment ippreġudikata, rispettivament. L-istudju ta’ simulazzjoni “fl-ebda każ ma seta’ jitqies bħala prova konklużiva” tal-benefiċċju sinjifikattiv tan-Nexviadyme u r-“riżultati rrapportati mill-pazjenti” ma kinux suffiċjenti sabiex jiġi stabbilit il-benefiċċju sinjifikattiv.
318
Iċ-COMP spjega wkoll li d-data dwar l-invokazzjoni ta’ benefiċċju klinikament sinjifikattiv għal tfal żgħar li ddeterjoraw klinikalment bil-Myozyme ma tippermettix li jinsiltu konklużjonijiet dwar l-effikaċja tan-Nexviadyme, b’mod partikolari, minħabba d-daqs żgħir tal-istudju u l-effett tal-iżvilupp tat-tfal skont l-età. L-imsemmija data hija “esploratorja jew deskrittiva”. Barra minn hekk, l-istudju COMET ma weriex benefiċċju ċar miksub minħabba l-bidla għan-Nexviadyme għal pazjenti adulti li ma kinux sejrin tajjeb bil-Myozyme. Għalhekk, ma ntweriex b’mod konkret li bidla għan-Nexviadyme ttejjeb ir-riżultati f’dawn iż-żewġ gruppi ta’ pazjenti. Barra minn hekk, ma setgħux jiġu aċċettati invokazzjonijiet dwar frekwenza ta’ dożaġġ imnaqqas tan-Nexviadyme meta pparagunat mal-Myozyme, peress li d-dożaġġ ta’ dawn iż-żewġ prodotti mediċinali huwa simili, jiġifieri infużjoni ġol-vina kull ġimagħtejn. Effiċjenza ikbar kellha tintwera abbażi ta’ provi konklużivi u ma setgħetx tiġi preżunta abbażi ta’ frekwenza ta’ dożaġġ imnaqqas. Fir-rigward tal-istħarriġ kwalitattiv ta’ pazjenti li bidlu għan-Nexviadyme wara deterjorament kliniku taħt il-Myozyme, iċ-COMP qies li, għalkemm id-data preliminari kienet tindika effetti pożittivi tan-Nexviadyme, l-investigazzjoni kienet ta’ daqs żgħir u la kien hemm data ta’ kontroll u lanqas kejl sistematiku u oġġettiv tas-saħħa muskolari jew tal-funzjoni respiratorja, b’tali mod li d-data ma setgħetx titqies bħala affidabbli sabiex tissostanzja s-superjorità tan-Nexviadyme fil-konfront tal-Myozyme.
319
Fir-rigward tal-profil ta’ sigurtà allegatament imtejjeb tan-Nexviadyme meta pparagunat mal-Myozyme, iċ-COMP qies li ma setgħux jinsiltu konklużjonijiet konkreti mid-data pprovduta, minħabba d-daqs żgħir tal-istudju, fatturi ta’ konfużjoni li jirriżultaw mill-espożizzjoni ta’ ċerti pazjenti għall-Myozyme u assenza ta’ data komparattiva fit-tul sa fejn il-pazjenti kollha li jifformaw parti mill-grupp li ngħataw plaċebo Myozyme kienu qalbu għan-Nexviadyme.
320
Fl-aħħar nett, iċ-COMP ikkonkluda li, “b’mod ġenerali”, minħabba limitazzjonijiet sinjifikattivi identifikati fid-data pprovduta, din tal-aħħar ma setgħet titqies li hija data konklużiva la sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ benefiċċju sinjifikattiv, “kemm jekk meħuda waħedha jew b’mod globali u fl-intier tagħha”, u lanqas sabiex jiġi rrimedjat il-fatt li l-istudju COMET ma kienx wera formalment b’mod konkret is-superjorità ta’ Nexviadyme fil-konfront ta’ Myozyme.
321
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet esposti fil-punti 313 sa 320 iktar ’il fuq, il-pożizzjoni definittiva taċ-COMP u l-opinjoni definittiva taċ-COMP li fuqhom huwa bbażat l-Artikolu 5 tad-deċiżjoni kkontestata jinkludu motivazzjoni li tissodisfa r-rekwiżiti tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 89 iktar ’il fuq.
322
Din il-konklużjoni ma hijiex invalidata mill-assenza ta’ riferiment espliċitu, fil-pożizzjoni definittiva taċ-COMP, għall-konklużjonijiet tal-grupp ta’ esperti ad hoc. Fil-fatt, il-kunsiderazzjonijiet pożittivi dwar in-Nexviadyme invokati minn dan il-grupp ta’ esperti kienu essenzjalment riprodotti fl-argumentazzjoni ddettaljata mressqa mir-rikorrenti. Minn dan isegwi li, għalkemm iċ-COMP ma għamilx riferiment għalihom fil-pożizzjoni definittiva tiegħu, dan ma jfissirx li ma kinux magħrufa minn dan il-kumitat u li ma kellhom ebda effett fuq ir-riżultat tal-evalwazzjoni xjentifika tiegħu (ara, f’dan is-sens u b’analoġija, is-sentenza tas‑26 ta’ Jannar 2022, Mylan IRE Healthcare vs Il‑Kummissjoni, T‑303/16, mhux ippubblikata, EU:T:2022:25, punt 179).
323
Għandu jingħad ukoll li, sa fejn ir-rikorrenti tagħmel riferiment għat-tabella ta’ valutazzjoni tal-MLT, li ġejja mit-tim ta’ tmexxija tal-prodotti mediċinali tal-EMA, li fiha huwa nnotat li ċ-CHMP kien aċċetta studji li formalment fallew abbażi ta’ tendenzi pożittivi koerenti għall-kriterji ta’ evalwazzjoni primarji u sekondarji kollha, fl-eżami taċ-COMP tat-tieni analiżi addizzjonali dwar id-data tal-istudju COMET imsemmija fil-punt 314 iktar ’il fuq, jiġifieri l-analiżi “win ratio”, iċ-COMP ċaħad espliċitament l-argument tar-rikorrenti li jiġġustifika r-rilevanza tal-imsemmija analiżi minħabba li, fil-każ tal-istudji “win ratio” meħuda inkunsiderazzjoni miċ-CHMP dwar prodotti mediċinali oħra, l-analiżijiet primarji kienu rnexxew (ara l-punt 316 iktar ’il fuq).
324
Sussegwentement, fir-rigward tal-argument tar-rikorrenti li ċ-COMP impona livell ta’ prova eċċessivament strett, għandu jiġi rrilevat li, peress li ċ-COMP iwettaq, fil-mument tal-ATS, evalwazzjoni kompleta ġdida tal-kriterji ta’ deżinjazzjoni f’sitwazzjoni fattwali differenti minn dik li wasslet għall-għoti tad-deżinjazzjoni inizjali, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-elementi li seħħew wara l-għoti ta’ din tal-aħħar, fosthom id-data xjentifika u medika ġdida li tirrigwarda provi kliniċi u studji wara d-deżinjazzjoni inizjali, ebda preżunzjoni ġenerali dwar l-eżistenza jew l-assenza ta’ benefiċċju sinjifikattiv miksub mill-prodott mediċinali ma tista’ tiġi dedotta mir-Regolament Nru 141/2000. Għalhekk, ir-rekwiżiti fil-qasam tal-amministrazzjoni tal-prova, inkluż il-livell ta’ prova, ma jvarjawx skont it-tip ta’ rakkomandazzjoni adottata miċ-ĊOMP fil-qasam ta’ żamma jew le tad-deżinjazzjoni bħala prodott mediċinali orfni.
325
Jekk il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li l-kriterju li jippermetti li tiġi konkluża l-eżistenza ta’ benefiċċju sinjifikattiv kien “strett” u li kellu jiġi “stabbilit b’mod pożittiv”, u dan abbażi ta’ “data konklużiva li turi benefiċċju sinjifikattiv fil-mument tal-awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq” jew ta’ “data suffiċjenti sabiex jiġi stabbilit dan il-benefiċċju sinjifikattiv”, jew inkella ta’ “provi u elementi konkreti u ssostanzjati li [il-]prodott mediċinali jagħti benefiċċju sinjifikattiv” u li l-vantaġġ mistenni tiegħu “għandu għalhekk imur lil hinn minn ċertu limitu kwantitattiv jew kwalitattiv” (ara l-ġurisprudenza ċċitata fil-punti 307 u 310 sa 312 iktar ’il fuq), dawn il-formulazzjonijiet jirriflettu l-funzjoni essenzjali tal-prova, li hija li jiġu stabbiliti l-fatti rilevanti b’mod suffiċjenti fid-dritt.
326
F’dan il-kuntest, l-analiżi hija bbażata fuq evalwazzjoni komparattiva fil-fond, oġġettiva u kontradittorja tal-elementi fattwali ta’ natura xjentifika u teknika kumplessi ħafna mressqa mis-sostenitur, li, min-natura tagħhom stess, ma humiex fil-każijiet kollha nieqsa minn inċertezza xjentifika, iżda li jeħtieġu li ċ-COMP, marbut bid-dmir tiegħu li jipprovdi l-aħjar opinjoni xjentifika possibbli, jadotta pożizzjoni fuq il-bażi tal-evalwazzjoni tiegħu tal-imsemmija elementi u l-plawżibbiltà tal-konklużjonijiet dwar il-benefiċċju sinjifikattiv tal-prodott mediċinali taħt evalwazzjoni li jinsiltu minnhom.
327
Issa, f’dan il-każ, permezz tal-argument tagħha mressaq fil-punti 192 sa 201 tar-rikors, ir-rikorrenti ma kkontestat il-fondatezza ta’ ebda waħda mill-evalwazzjonijiet taċ-COMP dwar l-elementi addizzjonali li hija kienet ipprovdiet fl-argumenti ddettaljati tagħha intiżi sabiex tiġi rriveduta l-opinjoni taċ-COMP tal‑20 ta’ Diċembru 2021. Għaldaqstant, hija ma tistax tikkritika l-pożizzjoni definittiva taċ-COMP minħabba li dan il-kumitat applika fil-konfront tagħha livell ta’ prova eċċessivament strett jew kien evalwa, b’mod iżolat, l-imsemmija elementi bħala provi tal-eżistenza tal-benefiċċju sinjifikattiv tan-Nexviadyme mingħajr ma wettaq eżami iktar globali. Fi kwalunkwe każ, bl-ebda mod ma tispjega kif eżami iktar globali tal-imsemmija elementi seta’ juri l-eżistenza ta’ benefiċċju sinjifikattiv, meta ċ-COMP, billi segwa l-istruttura tal-argumenti ddettaljati tar-rikorrenti, ikkonstata li ebda wieħed minnhom, meħud waħdu jew konġuntament u fit-totalità tagħhom, ma seta’ jitqies li jippreżenta data konklużiva sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ benefiċċju sinjifikattiv. Minn dan isegwi li l-ilment tal-kontestazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata minħabba applikazzjoni eċċessivament stretta tal-kriterji li jippermettu li tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ benefiċċju sinjifikattiv għandu jiġi miċħud bħala infondat. Għall-istess raġunijiet, ir-rikorrenti ma wrietx li l-evalwazzjonijiet taċ-COMP huma vvizzjati bi żball manifest ta’ evalwazzjoni. Bl-istess mod, l-ilment ibbażat fuq il-fatt li ċ-COMP ma eżaminax l-aspetti kollha li kellhom jittieħdu inkunsiderazzjoni u li wettaq żball manifest ta’ evalwazzjoni għandu jiġi miċħud.
328
Fl-aħħar nett, sa fejn ir-rikorrenti ssostni li l-allegati żbalji taċ-CHMP fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa jivvizzjaw l-evalwazzjoni taċ-COMP, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li ebda żball ta’ liġi jew żball manifest ta’ evalwazzjoni ma jirriżulta mill-eżami tal-ewwel u tat-tielet parti tal-ewwel motiv.
329
Bl-istess mod, ma tista’ tiġi dedotta ebda irregolarità mill-interazzjoni bejn is-segretarjat tal-EMA u ċ-COMP fir-rigward tal-koerenza tal-opinjoni ta’ dan tal-aħħar ma’ dik taċ-CHMP, jiġifieri s-silta mit-tabella ta’ valutazzjoni tal-MLT iċċitata mir-rikorrenti, li tgħid li “[f]l-evalwazzjoni tiegħu, iċ-COMP ġie informat (wara opinjoni regolamentari u legali) li ma kienx irrakkomandat li wieħed jitbiegħed mill-evalwazzjoni xjentifika taċ-CHMP” u li tipprovdi “[i]ċ-COMP adotta opinjoni negattiva fuq bażi analoga għal dik tal-konklużjoni taċ-CHMP”.
330
Fil-fatt, kif issemma fil-punt 238 iktar ’il fuq, konformement mal-Artikolu 56(1)(f) tar-Regolament Nru 726/2004, is-segretarjat tal-EMA huwa inkarigat li jipprovdi assistenza teknika, xjentifika u amministrattiva lill-kumitati ta’ din l-aġenzija u jiżgura koordinazzjoni tax-xogħol tagħhom.
331
Barra minn hekk, it-tielet, it-tmien u l-għaxar inċiż tal-Artikolu 15(1) tar-Regoli Interni taċ-COMP, fil-verżjonijiet tagħhom applikabbli mid-data tal-preżentata tal-applikazzjoni għal ATS relatata man-Nexviadyme sad-data tal-adozzjoni tal-opinjoni definittiva u tal-pożizzjoni definittiva taċ-COMP dwar iż-żamma tad-deżinjazzjoni tal-imsemmi prodott mediċinali bħala prodott mediċinali orfni, prodotti mill-Kummissjoni bi tweġiba għal miżura ta’ organizzazzjoni tal-proċedura, jikkonfermaw li l-assistenza pprovduta mis-segretarjat tal-EMA liċ-COMP tinkludi assistenza legali u regolatorja u li s-segretarjat tal-EMA għandu wkoll il-kompitu li jiżgura l-koerenza xjentifika u regolatorja tal-opinjonijiet u tar-rakkomandazzjonijiet tal-imsemmi kumitat u l-kondiviżjoni ta’ kull informazzjoni rilevanti bejn iċ-COMP u ċ-CHMP.
332
Fuq il-bażi tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, it-tielet motiv għandu jiġi miċħud u, għaldaqstant, ir-rikors għandu jiġi miċħud fl-intier tiegħu.
Fuq l-ispejjeż
333
Skont l-Artikolu 134(1) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef il-kawża għandha tiġi kkundannata għall-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu. Peress li r-rikorrenti tilfet, hija għandha tiġi kkundannata għall-ispejjeż, kif mitlub mill-Kummissjoni.
334
Skont l-Artikolu 138(1) tar-Regoli tal-Proċedura, l-Istati Membri u l-istituzzjonijiet li jintervjenu fil-kawża għandhom ibatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom. Skont l-Artikolu 1(2)(g) tar-Regoli tal-Proċedura, il-kelma “istituzzjonijiet” tindika l-istituzzjonijiet tal-Unjoni msemmija fl-Artikolu 13(1) TUE kif ukoll il-korpi jew l-organi stabbiliti mit-Trattati jew minn att adottat b’eżekuzzjoni tagħhom u li jistgħu jidhru quddiem il-Qorti Ġenerali. Minn dan isegwi li l-EMA għandha tbati l-ispejjeż tagħha.
335
Eucope għandha tbati l-ispejjeż tagħha skont l-Artikolu 138(3) tar-Regoli tal-Proċedura.
Għal dawn il-motivi,
IL-QORTI ĠENERALI (Il-Ħames Awla Estiża)
taqta’ u tiddeċiedi:
1)
Ir-rikors huwa miċħud.
2)
Sanofi BV għandha tbati, minbarra l-ispejjeż tagħha, dawk sostnuti mill-Kummissjoni Ewropea.
3)
L-Aġenzija Ewropea għall-Mediċini (EMA) u European Confederation of Pharmaceutical Entrepreneurs (Eucope) għandhom ibatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom.
Svenningsen
Mac Eochaidh
Laitenberger
Martín y Pérez de Nanclares
Stancu
Mogħtija f’qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu, fl-24 ta’ Settembru 2025.
Firem
Werrej
Il-kuntest ġuridiku
Fuq il-kunċetti ta’ prodott mediċinali bijoloġiku u ta’ sustanza attiva
Fuq il-proċedura għall-eżami tal-applikazzjonijiet għal awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq
Fuq il-kunċetti ta’ “perijodu ta’ protezzjoni regolatorja tad-data” u ta’ “perijodu ta’ protezzjoni regolatorja tat-tqegħid fis-suq”
Fuq il-kunċetti ta’ “awtorizzazzjoni globali” u ta’ “estensjoni ta’ ATS”
Fuq id-dokument tal-Kummissjoni intitolat “Avviż lill-Applikanti, Volum 2A, proċeduri għal awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq, Kapitolu 1, awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq”
Fuq id-deżinjazzjoni ta’ prodotti mediċinali bħala “prodotti mediċinali orfni” u l-proċedura ta’ eżami tal-applikazzjonijiet għal ATS ta’ dawn il-prodotti mediċinali
Il-fatti li wasslu għall-kawża
Żvilupp tal-prodott mediċinali Nexviadyme – avalglukosidażi alfa
Applikazzjoni għal ATS
Eżami mill-ġdid tal-applikazzjoni għall-istatus ta’ NSA
Deżinjazzjoni bħala prodott mediċinali orfni
Eżami mill-ġdid tal-opinjoni taċ-COMP tal‑20 ta’ Diċembru 2021
Deċiżjoni kkontestata
Avvenimenti li seħħew wara l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata
It-talbiet tal-partijiet
Id-dritt
Kunsiderazzjonijiet preliminari dwar in-natura u l-portata tal-istħarriġ ġudizzjarju
Fuq l-ewwel motiv, ibbażat fuq il-ksur tal-Artikolu 10(1) tad-Direttiva 2001/83, tal-Artikolu 14(11) tar-Regolament Nru 726/2004, fuq żball manifest ta’ evalwazzjoni kif ukoll fuq motivazzjoni inadegwata
Fuq it-tieni parti u fuq it-tieni lment tat-tielet parti tal-ewwel motiv, ibbażati fuq insuffiċjenza ta’ motivazzjoni fir-rigward tan-nuqqas ta’ sodisfazzjon tal-kundizzjonijiet stabbiliti fl-ewwel u fit-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti
Fuq l-ewwel parti tal-ewwel motiv, ibbażata fuq żbalji fil-konstatazzjoni tan-nuqqas ta’ sodisfazzjon tal-kundizzjonijiet stabbiliti fl-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti
– Fuq l-ewwel ilment tal-ewwel parti tal-ewwel motiv, ibbażat fuq żball fil-punt ta’ riferiment legali rilevanti għall-evalwazzjoni tal-istatus ta’ NSA tal-avalglukosidażi alfa
– Fuq it-tieni lment tal-ewwel parti tal-ewwel motiv, ibbażat fuq żbalji fl-applikazzjoni tal-ewwel inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti
Fuq it-tielet parti tal-ewwel motiv, ibbażata fuq żbalji fil-konstatazzjoni tan-nuqqas ta’ sodisfazzjon tal-kundizzjonijiet stabbiliti fit-tielet inċiż tal-Anness I tal-Avviż lill-Applikanti
Fuq it-tieni motiv, ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba, kif stabbilit fl-Artikolu 41 tal-Karta
Fuq l-ewwel parti tat-tieni motiv, ibbażata fuq ksur tar-rekwiżit ta’ imparzjalità oġġettiva
Fuq it-tieni parti tat-tieni motiv, ibbażata fuq l-użu miċ-CHMP ta’ dokument li l-aċċess għalih ġie rrifjutat lir-rikorrenti
Fuq it-tielet parti tat-tieni motiv, ibbażata fuq in-nuqqas ta’ komunikazzjoni lir-rikorrenti tar-rakkomandazzjonijiet ipprovduti mill-EMA lir-relatriċi u lill-korelatur taċ-CHMP
Fuq ir-raba’ parti tat-tieni motiv, ibbażata fuq in-nuqqas ta’ informazzjoni tar-rikorrenti dwar ir-rwol u xogħol tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Bijoloġija
Fuq it-tielet motiv, ibbażat fuq il-ksur tal-Artikolu 5(12)(b) tar-Regolament Nru 141/2000, fuq żball manifest ta’ evalwazzjoni kif ukoll fuq motivazzjoni inadegwata
Fuq l-ispejjeż
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Ingliż.