61964C0018
Conclusies van de Advocaat - Generaal Joseph Gand
van 1 juni 1965 (
1
)
Mijnheer de President, mijne heren Rechters,
In de „Mededelingen aan het personeel van de E.E.G.-Commissie” van 16 augustus 1963 werd aangekondigd, dat een „vergelijkend onderzoek binnen de instelling” no. 165/A, zou worden gehouden voor het vormen van een reserve van 120 administrateurs, die de rangen A7/A6 zouden bekleden. Deze reserve moest dienen voor het vervullen van openstaande plaatsen en plaatsen die zouden openvallen of zouden worden geschapen vóór 31 december 1964, en waarin niet zou worden voorzien door bevordering of overplaatsing van ambtenaren. Het vergelijkend onderzoek moest geschieden op de grondslag van schriftelijke bewijsstukken. De aankondiging vermeldde de getuigschriften of diploma's, de beroepservaring en de talenkennis welke voor de toelating tot het vergelijkend onderzoek werden geëist; voorts werd aangegeven, dat het onderzoek naar de talenkennis en naar de overige kennis die voor de te vervullen functies werd vereist zou kunnen geschieden door middel van een onderhoud met de jury.
269 ambtenaren of personeelsleden van de Commissie zonden hun sollicitatie in, van welke er 130 werden geplaatst op de „lijst van geschikte kandidaten”, die de jury op 5 februari 1964 na afloop van haar werkzaamheden had opgesteld. Uit de U naderhand verstrekte gegevens blijkt, dat 55 van de op deze lijst voorkomende kandidaten op grond van dit vergelijkend onderzoek tot administrateur op 31 januari 1965 waren aangesteld en te werk gesteld waren in functies, welke onder de verschillende directies of diensten van de Commissie ressorteerden.
Deze handelingen hebben aanleiding gegeven tot hetinstellen van twee beroepen, waarvan U de-voeging heeft gelast/Het ene — op 12 mei 1964 onder no. 18-64 ingeschreven — is afkomstig van Alvino en 18 andere ambtenaren, van welke sommigen voordien bij de. Commissie een administratieve klacht hadden ingediend. Over al deze verzoekers, die niet beschikken over een universitair diploma, heeft de jury als haar oordeel uitgesproken, dat zij geen gelijkwaardige beroepservaring bezitten, en dientengevolge zijn zij niet geplaatst op de :„lijst van de kandidaten die voldoen aan. de voorwaarden, omschreven in de aankondiging van het vergelijkend onderzoek”, dit is de lijst, bedoeld in artikel 5, lid 1, van bijlage III van het Statuut. Beroep 19-64 is dezelfde dag door mej. Benoit en twee van haar collega's ingediend — alle drie. in het bezit van universitaire diploma's — die niet zijn geplaatst op de „lijst van geschikte kandidaten”, bedoeld in artikel 30 van het Statuut en in artikel 5, lid 5, van bijlage III.
Zoals straks zal blijken hebben sommige middelen slechts betrekking op een van beide beroepen; de conclusies, zoals deze bij de replieken zijn gewijzigd en verduidelijkt, zijn daarentegen geheel gelijkluidend en betreffen de verschillende fasen van het vergelijkend onderzoek sinds de aankondiging van dit onderzoek. Men verzoekt U deze aankondiging van hetvergelijkend onderzoek nietig en van onwaarde, te verklaren en, voor zoveel nodig, zulks eveneens te doen ten aanzienvan de besluiten om tot het houden van het onderzoek over te gaan en de aankondiging openbaar te maken; ook valt men het besluit van de Commissie d.d. 19 juni 1963 betreffende de samenstelling van jury's voor de vergelijkende onderzoeken aan. De hoofdzaak vormt echter het. verzoek tot nietigverklaring van. het vergelijkend onderzoek 165/A, zowel op grond van onregelmatigheid bij de samenstelling van de: jury als vanwege de omstandigheden waaronder het heeft plaatsgevondenen men verzoekt U uit de nietigverklaring „feitelijk en rechtens alle-, consequenties te trekken, met name wat betreft de aanstellingen die op de grondslag van het vergelijkend 'onderzoek hebben plaatsgevonden”, hetgeen in klare taal betekend: deze nietig te verklaren.. Verzoekers refereren zich ten slotte aan Uw oordeel met betrekking tot de vraag, of er aanleiding bestaat om de uitdrukkelijke of stilzwijgende besluiten van de Commissie om de resultaten van het vergelijkend onderzoek en de naar aanleiding daarvan opgestelde lijsten tot de hare te maken, eveneens nietig te verklaren;
A — Ontvankelijkheid
Zowel in haar schrifturen als bij pleidooi heeft de verwerende instelling de ontvankelijkheid van de bij U aanhangig gemaakte vorderingen uitdrukkelijk betwist en zulks op meerdere gronden; die wij eerst
zullen weergeven om dan vervolgens te trachten er een gezamenlijk antwoord op te geven.
1.
In de eerste plaats vanwege het collectief karakter van de beroepen en het ontbreken van een voorwerp of van een geoorloofd voorwerp in deze beroepen, want deze beide dingen hangen nauw samen. De Commissie ontkent niet, dat meerdere personen bij een en hetzelfde verzoekschrift de nietigverklaring van een en dezelfde handeling kunnen vorderen of zelfs van meerdere handelingen, wanneer zij van deze handeling of deze handelingen gelijkelijk nadeel ondervinden. Zij wijst er evenwel op, dat verzoekers bij repliek uitdrukkelijk dat deel van hun aanvankelijke conclusies prijsgegeven hebben, dat gericht was op nietigverklaring van de beslissingen der jury om hen niet op de voorlopige lijst c.q. op de lijst van geschikte kandidaten te plaatsen. Het ging hier om besluiten van individuele aard, die iedere verzoeker persoonlijk betroffen, die genomen waren uit hoofde van ieders persoonlijke positie en waarbij de belangen van betrokkenen, in plaats van gemeenschappelijk, juist wel tegengesteld konden zijn; verzoeker A kon er belang bij hebben om verzoeker B niet op de lijst te zien staan waarop hij, A, zelf geplaatst wenste te worden. Dientengevolge kon er, wat deze besluiten betreft, voor een collectief beroep geen plaats zijn. Doch wat blijft er nog aan geschilpunten over, wanneer deze conclusies eenmaal terzijde zijn gesteld? Verzoekers verlaten zich op U wat betreft de eventuele nietigverklaring van de overneming, door de Commissie, van de resultaten van het vergelijkend onderzoek; zij hebben de conclusies, gericht tegen de weigering van de Commissie om aan de door sommigen onder hen ingediende administratieve klachten gevolg te geven, prijsgegeven; de besluiten, die genomen zijn of genomen moesten worden na de vorming van de reserve ter vervulling van vacatures en die men door U wil laten niétigverklaren, worden door hen niet nader aangeduid. Dan blijven nog. slechts over: de aankondiging van het vergelijkend onderzoek, de samenstelling van de jury en de uitvoering van het vergelijkend onderzoek zelf, waarvan de uitslag evenwel niet zou zijn aangevallen. Volgens de verwerende instelling kan niets daarvan voor verzoekers een belang opleveren dat hun beroep ontvankelijk zou kunnen maken.
Een andere grond die voor niet-ontvankelykheid pleit: de beroepen zouden te laat zijn ingesteld, althans voorzover zij gericht zijn tegen de aankondiging van een vergelijkend onderzoek die, met vermelding van alle bepalingen, ter kennis van alle belanghebbenden is gebracht door opneming in de „Mededelingen aan het personeel” van 16 augustus 1963 en die niet binnen de reglementaire termijn is aangevallen. Zou men willen stellen dat deze handeling slechts de eerste schakel van een keten is, waarvan die schakel niet kan worden gescheiden, dan geeft de verwerende instelling daarop ten antwoord, dat de aankondiging afkomstig is van de Commissie, die als enige bevoegd is om tot een vergelijkend onderzoek over te gaan, doch die wat de verdere uitvoering betreft haar bevoegdheden aan de jury moet afstaan. Het feit, dat de autoriteiten die in de achtereenvolgende fasen van de procedure optreden niet dezelfde zijn, zou zich er tegen verzetten, dat een handeling van één dezer autoriteiten na het verstrijken van de daartoe gestelde termijn zou kunnen worden aangevallen tegelijk met de latere handelingen van een andere autoriteit.
2.
Wij zullen U verzoeken om de door de Commissie opgeworpen middelen van niet-ontvankelijkheid te verwerpen, waartoe wij ons zullen baseren op de in Uw rechtspraak gegeven analyse van de aanwervingsprocedure en van het vergelijkend onderzoek in het bijzonder. In Uw arresten-Ley (12 en 29-64 d.d. 31 maart 1965), -Rauch (16-64 van gelijke datum) en -Alfieri (35-64 d.d. 7 april 1965) hebt Gij er op gewezen, dat een aanwervingsprocedure uit meerdere, onderling samenhangende handelingen bestaat, waaraan verschillende organen van de instelling medewerken: het gezag, dat verklaart welke vacatures er zijn en besluit tot het houden van een vergelijkend onderzoek, en daarnaast de jury, die tot taak heeft de lijst van geschikte kandidaten op te stellen, waaruit de aan te stellen kandidaten gekozen zullen worden. Welbeschouwd gevoelen de sollicitanten, die door de jury zijn gepasseerd dan wel door het tot aanstelling bevoegde gezag niet zijn aangesteld, zich bezwaard door de inhoud van die lijst en door de benoemingen die daarop zijn gebaseerd. U staat dan ook toe, dat ter gelegenheid van het debat over latere handelingen in een dergelijke procedure, door verzoekers — zelfs wanneer de termijn is verstreken — een beroep wordt gedaan op de onregelmatigheid van eerdere handelingen, die daarvan niet gescheiden kunnen worden; om het precies te zeggen: Gij hebt U niet gestoord aan de tegenwerping, dat deze handelingen door verschillende autoriteiten verricht kunnen zijn.
Gelet op het karakter dat de procedure bij een vergelijkend onderzoek bezit, zijn op dit gebied gezamenlijke beroepen zeer wel denkbaar, zij het binnen bepaalde grenzen, die naar onze mening in casu niet overschreden zijn. De verschillende sollicitanten die ten slotte zijn gepasseerd, hebben gelijkelijk belang bij een beroep op schending van de bepalingen betreffende de aankondiging van het vergelijkend onderzoek, de samenstelling van de jury en de door haar gevolgde werkwijze. Zij hebben hetzelfde belang bij een nietigverklaring van de lijst van tot het vergelijkend onderzoek toegelaten sollicitanten of van de lijst van geschikte kandidaten, waarop zij niet voorkomen, alsmede bij nietigverklaring van de aanstellingen die op deze lijst zijn terug te voeren. Ongetwijfeld staat het gezamenlijke karakter van het beroep aan een onderzoek van ieders situatie persoonlijk in de weg en daarom kan dit beroep niet strekken tot nietigverklaring van het besluit van de jury, houdende de weigering om de respectieve verzoekers op de lijst te plaatsen, bedoeld in de leden 1 en 5 van artikel 5 van bijlage III; dit zijn namelijk besluiten die hen individueel betreffen en die in verband met ieders persoonlijke situatie zijn genomen. Dat er twee beroepen bij U aanhangig zijn gemaakt is aldus te verklaren, dat bepaalde middelen betrekking hebben niet op deze of gene verzoeker persoonlijk, doch op een van beide groepen verzoekers, in wier naam deze beroepen zijn ingesteld; naar het ons voorkomt, is hiermede aan de processuele vereisten voldaan.
Zoals verzoekers bij de mondelinge behandeling zeer duidelijk hebben uiteengezet, beogen zij met hun vordering ten slotte de nietigverklaring van de aankondiging van het vergelijkend onderzoek, alsmede van het onderzoek zelve, met inbegrip van hetgeen daaruit voortvloeit, dat wil zeggen de nietigverklaring van de aanstellingen, die op de grondslag van de resultaten van het onderzoek zijn verricht; wanneer men al op een mededeling van de Commissie heeft moeten wachten om de namen te horen van de 55 kandidaten die in dit verband zijn aangesteld, is de verwerende instelling wel de laatste die verzoekers mag verwijten dat hun conclusies op dit punt vaag zijn, aangezien deze vaagheid aan haarzelve is toe te rekenen. Het gemeenschappelijk belang van de indieners der beroepen om de verschillende bovengenoemde nietigverklaringen te vorderen lijkt ons niet voor betwisting vatbaar. Thans dienen wij derhalve de deugdelijkheid van hun argumenten te onderzoeken, waarbij wij de volgorde van behandeling die in het rapport is aangehouden, zullen volgen.
B — Gegrondheid
Alvorens de verschillende middelen weer te geven, zouden wij een ogenblik willen stilstaan bij de betekenis van het begrip „vergelijkend onderzoek voor het vormen van een reserve ter vervulling van vacatures”, aangezien thans voor de eerste maal deze procedure bij Uw Hof in het geding is.
Artikel 29, lid 1, slotalinea, van het Statuut is de enige plaats waar van deze procedure wordt gerept, die kan worden beschouwd als een soort correctief op het systeem, zoals dat binnen de Europese Gemeenschappen algemeen wordt toegepast. Wanneer een bepaalde functie vacant is, is de gang van zaken meestal deze, dat de instelling in de vacature voorziet hetzij door overplaatsing, bevordering of overgang, hetzij door middel van een speciaal hiertoe te houden vergelijkend onderzoek. Dit vergelijkend onderzoek is dan volledig bepaald; de sollicitanten weten precies op welke plaats zij te werk gesteld zullen worden en de omschrijving van de vereiste kundigheid is nauwkeurig op deze functie afgestemd. Deze methode opent ongetwijfeld de mogelijkheid om de beste specialist er uit te halen, doch heeft als bezwaar, dat er veelvuldig vergelijkende onderzoeken moeten worden gehouden en dat de aanwerving traag verloopt. Daarentegen geeft het stelsel van de „reserve ter vervulling van vacatures” de administratie de mogelijkheid om te kunnen beschikken over een aantal ambtenaren, die de functies van een bepaald niveau, zodra deze openvallen of in de toekomst worden geschapen, terstond kunnen bezetten. Dit stelsel is soepeler en het is, zoals men bij pleidooi heeft gesteld, tot meerdere doeleinden dienstig, aangezien eenzelfde vergelijkend onderzoek wordt ondergaan door personen die later functies moeten vervullen van hetzelfde niveau, doch van onderling verschillende inhoud. Hiermede staat het dicht bij het stelsel, zoals dat bij de openbare dienst van verschillende Lid-Staten wordt gehanteerd, met name in België en in Frankrijk. Zonder mij te mengen in de discussie van partijen over de waarde van dit stelsel en over de vraag of het wenselijk is om er — in meer of mindere mate — toepassing aan te geven, moge ik enkel opmerken, dat artikel 29 van hét Statuut het stelsel voorziet onder omstandigheden waarop wij straks nog zullen ingaan, doch dat de bepalingen van het statuut en van bijlage HL in hun geheel bezien, klaarblijkelijk doelen op het vergelijkend onderzoek, dat voor de voorziening in een of meer bepaalde plaatsen wordt gehouden, hetgeen voor ons geval wel enige moeilijkheden van praktische aard oplevert.
I —
a)
In de eerste plaats wordt in de beroepen de wettigheid van de aankondiging van het vergelijkend onderzoek aangevallen. Om te beginnen zult U het klassieke middel verwerpen, dat aldus is gefundeerd, dat deze aankondiging is geschied en het vergelijkend onderzoek is georganiseerd zonder dat te voren, overeenkomstig artikel. 110, de algemene bepalingen ter uitvoering van dit onderdeel van het Statuut waren vastgesteld; het personeelscomité is niet geraadpleegd, noch is het advies van het comité voor het Statuut ingewonnen en de vastgestelde bepalingen zijn niet ter kennis van het personeel gebracht. In het arrest-Rauch heeft U beslist, dat de Commissie van de E.E.G. niet gehouden was met betrekking tot de organisatie van haar vergelijkende onderzoeken dergelijke „algemene bepalingen” te geven in de zin van artikel 110 van het Statuut.
b)
Voorts beroepen verzoekers zich op schending van artikel 1 van bijlage III, dat bepaalt dat de aankondiging van een vergelijkend onderzoek vastgesteld moet worden niet alleen na raadpleging van de, paritaire commissie — welke inderdaad heeft plaatsgevonden — maar ook van „degenen die voor de betrokken dienst of diensten verantwoordelijk zijn”. Waar het vergelijkend onderzoek betrekking had op de aanwerving van administrateurs die voor alle diensten van de Commissie bestemd waren, hadden allé directeuren vooraf geraadpleegd moeten worden, hetgeen niet is geschied. Hier openbaart zich de moeilijkheid waaróp wij reeds gezinspeeld hebben. De redacteurs van de bijlage hebben kennelijk één vergelijkend onderzoek voor ogen gehad, dat gehouden zou worden wanneer er een of meer bepaaldë plaatsen vervuld moésten worden; iri dat geval kunnen degenen die voor de betrokken dienst verantwoordelijk zijn een nuttig advies gevén over de bevoegdheden, behorende bij de ambten waarin móet worden voorzien, over de diploma's en de ervaring die daarbij worden verlangd en eventueel over de talenkennis die in verband met de bijzondere aard van de functie als vereiste wordt gesteld, allemaal aanwijzingen, die in de aankondiging van het vergelijkend óndérzoek behoren te worden vermeld Wanneer het echter gaat om.de vorming van een gemeenschappelijke reserve, waarbij alle directies in gelijke mate bij het vergelijkend onderzoek betrokken zijn, valt niet wel in te zien welke betekenis men dan aan de raadpleging van deze hoofden van dienst zou moeten toekennen en evenmin welke waarborg die raadpleging aan de sollicitanten zou kunnen bieden. Redeneert men aldus, dan kan men terecht met de verwerende instelling zeggen, dat de bij de directie personeel bestaande aanwervingsdienst de werkelijk belanghebbende dienst was. Wij zullen U voorstellen om aan te nemen, dat de „reserve ter vervulling van vacatures” als, bedoeld in artikel 29 van het Statuut, buiten het bestek van bijlage III valt, die derhalve in casu niet van toepassing is en het middel te. verwerpen.
c)
De aankondiging van het vergelijkend onderzoek — het middel betreft beroep 18-64, ingesteld door de niet-gediplomeerden — zou hogere eisen hebben gesteld dan die, welke in artikel 5, lid 1, tweede alinea, van het Statuut zijn omschreven, door van de sollicitanten te verlangen dat zij moesten beschikken over een beroepservaring, gelijkwaardig aan een universitaire studie, bevestigd door een diploma.
Alleen al op grond van de betreffende teksten dient het middel te worden verworpen. Weliswaar spreekt artikel 5 in zijn omschrijving van de werkzaamheden van categorie A van „kennis op universitair niveau” zónder dat daarbij de eis van het bezit van een diploma wordt genoemd, doch bijlage III, die een integrerend onderdeel van het Statuut vormt, bepaalt dat de aankondiging van een vergelijkend onderzoek met name de vermelding moet bevatten van „de diploma's en andere schriftelijke bewijsstukken of de ervaring die voor het ambt vereist is”. De litigieuze aankondiging heeft zich dus gericht naar de bepalingen van de bijlage. Wij mogen hieraan nog toevoegen dat voor een sollicitant het overleggen van een diploma, vooral bij een vergelijkend onderzoek op de grondslag van schriftelijke bewijsstukken, ook de meest voor de hand liggende manier is om het bewijs van zijn kennis te léveren.
d)
De twee beroepen 18 en 19-64 betogen voorts, dat de aankondiging van het vergelijkend onderzoek de bepalingen van bijlage III zou hebben geschonden door te bepalen, dat het onderzoek naar de talenkennis en naar de verder voor de uitoefening van de werkzaamheden vereiste kennis bij wege van een onderhoud met de jury zou kunnen geschieden. Deze bepaling zou in strijd zijn met het wezen van het begrip „vergelijkend onderzoek op de grondslag van schriftelijke bewijsstukken”, en het tot een „vergelijkend onderzoek op de grondslag van een examen” maken. Bij een vergelijkend onderzoek op de grondslag van een. examen zou men echter, volgens artikel 1 van de bijlage, de aard van het examen en de waardering der verschillende onderdelen hiervan hebben moeten vermelden.
Deze laatste aanduiding in de beroepen doet ons inziens blijken, in welk opzicht de bestreden methode van onderzoek verschilt van die, welke bij een vergelijkend onderzoek op de grondslag van een examen wordt toegepast. Van een programma, van een examen of van cijfers was hier geen sprake. Het betrof slechts het nagaan van de juistheid van de beweringen van de sollicitanten aangaande de bewijsstukken waarop zij zich beriepen. De regelmatigheid van een dergelijk onderzoek is zonder meer duidelijk wat de talenkennis betreft, en ons inziens eveneens toelaatbaar met betrekking tot de „overige kennis”. Uiteraard wijzen verzoekers er op, dat in de jury alleen ambtenaren van de Algemene Directie van de Administratie zitting hadden, zodat deze — aldus redeneren zij — niet in staat was om de ervaring, die de sollicitanten bij de gespecialiseerde diensten hadden verworven, op juiste wijze te beoordelen. Wij mogen hier nogmaals stellen, dat het niet ging om het afnemen van een examen, maar van een onderzoek van de bewijsstukken (dit verklaart ook, dat slechts die gevallen zijn onderzocht, waarin die schriftelijke bewijsstukken zelf niet voldoende overtuigingskracht bezaten) en naar onze mening is iedere jury van een zeker niveau in staat om dit onderzoek te verrichten, ook al is zij niet uit specialisten samengesteld.
e)
Ten slotte een middel, dat eerst bij repliek met zoveel woorden is opgeworpen. Het vergelijkend onderzoek voor de vorming van een reserve ter vervulling van vacatures zou door de makers van het Statuut uitsluitend zijn bedoeld als middel voor de vervulling van plaatsen in de categorieën C en D, desnoods ook nog voor B4/B5, maar niet voor plaatsen in categorie A. Voorts zou dit onderzoek altijd in de vorm van een extern vergelijkend onderzoek moeten plaatshebben (het Statuut kent deze term niet en spreekt van een algemeen vergelijkend onderzoek) .
Door de Commissie wordt de ontvankelijkheid van dit middel met klem betwist; naar haar mening kan het niet gerechtvaardigd worden door enig gegeven, hetzij rechtens of feitelijk, waarvan eerst in de loop van de schriftelijke behandeling is gebleken, zoals bedoeld in artikel 42 van het Reglement voor de procesvoering. In Uw rechtspraak wordt ter zake echter een ruim standpunt ingenomen; met name blijkt dit in het arrest-Ley, op dit punt tegengesteld aan onze conclusie gewezen. Een middel kan blijkbaar in de loop van de behandeling worden opgeworpen als het maar kan inhaken op een betoog van de verwerende partij en dan een repliek, een soort tegenaanval op dit betoog vormt. Indien dit juist is, dan kan men desnoods aannemen, dat verweerster, die met betrekking tot de reserve ter vervulling van vacatures een argument heeft ontleend aan de uitlegging van artikel 29 van het Statuut, aan verzoekers moest toestaan dat deze op hun beurt een beroep deden op ditzelfde artikel ten behoeve van hun betoog, dat het bestreden vergelijkend onderzoek op onwettige wijze was georganiseerd. Maar al ware het middel ontvankelijk, het is naar onze mening in geen van beide onderdelen gegrond.
In de eerste plaats is het een gratuite bewering, dat het vergelijkend onderzoek voor het vormen van een reserve ter vervulling van vacatures alleen voor plaatsen in de categorieën C of D kan worden gehouden; in geen enkele statutaire bepaling kan zij steun vinden, noch in enig rechtsbeginsel. Voorts geloven wij niet, dat aan de tekst van de artikelen 27 en 29 of aan Uw arresten een doorslaggevend argument kan worden ontleend voor de stelling, dat dit vergelijkend onderzoek niet anders dan in de vorm van een „extern” vergelijkend onderzoek zou hunnen plaatsvinden. Aan de zaak-Lassalle, waarnaar door verzoekers met name wordt verwezen, komt naar onze mening te dezer zake geen beslissende betekenis toe. Weliswaar heeft de Advocaat-Generaal Lagrange toen gewezen op de voorrang, die in het Statuut aan de bevordering en aan de interne voorkeur wordt toegekend, doch volgens artikel 45 moet een vergelijkend onderzoek plaats vinden voor de overgang naar een hogere categorie, en dit nu doet zich in het onderhavige geval voor, aangezien het in casu gaat om een voorziening in de laagste rangen van categorie A, terwijl onze ambtsvoorganger niet de gedachte had uitgesloten dat deze verandering van categorie — in tegenstelling tot de bevordering — als een werkelijke aanwerving kan worden gezien. Voorts is in het geding de keuze tussen een vergelijkend onderzoek binnen de instellingen enerzijds en een „extern” vergelijkend onderzoek anderzijds; dit laatste wordt door verzoekers ten onrechte voorgesteld als een onderzoek, waarbij uitsluitend personen die nog niet in dienst waren in het ambtenarencorps worden opgenomen. Aldus miskennen zij, dat in de teksten van een algemeen vergelijkend onderzoek wordt gesproken en voorts, dat ook ambtenaren in vaste dienst zich voor een vergelijkend onderzoek van deze aard kunnen aanmelden. Artikel 29 van het Statuut levert al evenmin een beslissend argument op. Na vermelding, dat de procedure voor het vergelijkend onderzoek is vastgesteld in bijlage III, voegt het daaraan toe : „Tot vergelijkend onderzoek kan eveneens worden overgegaan voor het vormen van een reserve ter vervulling van vacatures”. De bedoelde bijlage nu behandelt zonder onderscheid alle voorkomende vormen van vergelijkend onderzoek, namelijk vergelijkend onderzoek op de grondslag van schriftelijke bewijsstukken, op de grondslag van een examen of wel op de grondslag van beide, en ongeacht de wijze waarop zij worden gehouden kunnen deze vergelijkende onderzoeken intern of algemeen zijn. Ook hier kan men dus generlei gronden vinden voor de bewering, dat de vorming van een reserve ter vervulling van vacatures niet mag geschieden via een intern vergelijkend onderzoek.
II —
Van de aankondiging van het vergelijkend onderzoek overgaande op de samenstelling van de jury, stellen verzoekers dat deze samenstelling op verschillende punten, welke zij ook vermelden, strijdig is met de „richtlijnen”, zoals deze op 19 juni 1963 door de Commissie zijn vastgesteld. De term „richtlijnen” sluit echter op zich zelve uit, dat hier sprake zou zijn van een de instelling bindende regeling, vooral omdat duidelijk gesteld is „dat zij niet vooruitlopen op de maatregelen van organisatorische aard die door de Commissie ten aanzien van het vergelijkend onderzoek later wellicht nog genomen dienen te worden, zoals … de vorming van een reserve ter vervulling van vacatures”. Dergelijke maatregelen nu zijn niet genomen en de bevoegdheid van het hoger gezag om de samenstelling van de jury voor het vergelijkend onderzoek 165/A naar eigen inzicht te regelen, was aan geen enkele beperking onderhevig. Voorts merken wij op, dat deze richtlijnen — waarvan de tekst zich onder de gedingstukken bevindt — duidelijk bedoeld zijn voor vergelijkende onderzoeken ter voorziening in bepaald aangeduide ambten; voor het vormen van een reserve ter vervulling van vacatures, waarbij alle directies zijn betrokken, zijn de richtlijnen niet van toepassing zoals de Commissie van meet af aan ook heeft betoogd.
III —
Vervolgens vallen verzoekers de uitvoering van het vergelijkend onderzoek aan. Om ons een oordeel over de betekenis van hun bezwaren te vormen, zullen wij eerst de bepalingen van de aankondiging vanrhet vergelijkend onderzoek en het standpunt, hetwelk de jury blijkens het onder de gedingstukken opgenomen verslag van haar. werkzaamheden heeft ingenomen, vergelijken., De aankondiging nu vermeldt, dat aan het vergelijkend onderzoek alleen kan worden deelgenomen door sollicitanten, die ëen volledige universitaire opleiding hebben genoten of over een gelijkwaardige beroepservaring beschikken. Bovendien moesten alle belanghebbenden ten minste drie jaren praktisch werkzaam zijn geweest.
Uit het verslag blijkt, hoe de jury haar taak heeft opgevat. Bij het onderzoek van de gevallen, waarin de sollicitanten een universitair diploma bezaten, heeft zij de. duur van de praktische beroepservaring, waarop deze zich konden beroepen, nagegaan en besloten die ervaring in aanmerking te nemen vanaf het tijdstip, waarop het vereiste diploma aan. betrokkenen was uitgereikt en daarmede gelijk te stellen de tijd, doorgebracht in militaire dienst voor het vervullen van de eerste oefening. Op de niet-gediplomeerde sollicitanten heeft zij mutatis mutandis dezelfde regels toegepast. Daar deze laatstén echter over. een „gelijkwaardige beroepservaring” dienden te beschikken, heeft de jury op dit stuk de volgende-criteria aangelegd: gelet op de duur van een. universitaire studie, heeft zij een zesjarige beroepservaring geëist; zij heeft-daarbij de door de sollicitanten verrichte werkzaamheden in aanmerking genomen zowel vóór als na hun indiensttreding bij de instelling. Zij heeft ten slotte gemeend, als regel te moeten stellen, dat het niveau van deze beroepsuitoefening vergelijkbaar diende te zijn met dat van een ambtenaar met een volledige universitaire opleiding die een functie vervult uit categorie A, als bedoeld in artikel 5 van het Statuut. Deze verschillende criteria heeft zij tot richtsnoer genomen bij de vaststelling van de lijst van sollicitanten — al of niet gediplomeerd — die niet voldeden aan de gestelde eisen en uit dien hoofde niet aan het vergelijkend onderzoek mochten deelnemen. Toen moest nog de lijst van geschikte kandidaten wórden opgesteld. Hiertoe heeft de jury, wat de reeds in dienst zijnde sollicitanten betreft, de over hen opgemaakte „beoordelingen” in aanmerking genomen, terwijl zij, bij de. hulpfunctionarissen op het oordeel van de hiërarchieke meerderen heeft gelet.
a)
Tegen deze werkwijze wordt in verschillende opzichten bezwaar gemaakt. Zonder twijfel is het nu volgende middel wel het meest netelige van de voorgedragen middelen: de indieners van beroep 18-64 verwijten de jury het stellen van een aanvullende voorwaarde, doordat zij alleen een beroepservaring van ten minste zes jaren als een gelijkwaardige tegenhanger van een volledige universitaire studie heeft willen beschouwen. Het antwoord van de Commissie luidt, dat het Hof niet bevoegd is over het in dit middel vervatte bezwaar te oordelen, aangezien het aanleggen van bedoeld criterium tot de bevoegdheid van de jury behoort, die als enige tot taak heeft de verdiensten van de sollicitanten te beoordelen. Bovendien is het criterium objectief, daar het rekening houdt met de gebruikelijke duur van de universitaire opleiding en met het feit, dat voor andere vergelijkende onderzoeken voor categorie A de norm van „zes jaar” eveneens is aangelegd.
Om twee redenen is dit antwoord niet overtuigend: Allereerst daarom niet, omdat bij de vaststelling van de lijst van „sollicitanten die voldoen aan de voorwaarden, omschreven in de aankondiging van het vergelijkend onderzoek” de jury immers geen „criteria” behoeft vast te stellen, zulks in tegenstelling tot de volgende fase, bij de beoordeling van de schriftelijke bewijsstukken ter fine van de opstelling van de „lijst van geschikte kandidaten”. Het is alleen het tot aanstelling bevoegde gezag, hetwelk tot taak heeft om in de aankondiging van het vergelijkend onderzoek de vereiste diploma's en andere getuigschriften en het niveau van de verlangde ervaring te vermelden, van welk niveau de duur, gedurende welke de belanghebbende heeft blijk gegeven van de vereiste ervaring niet kan worden gescheiden. De jury had alleen maar na te gaan; of de sollicitanten inderdaad voldeden aan de voorwaarde inzake de tijdsduur, welke door het bevoegde gezag was gesteld. Tot deze slotsom althans komt men ons inziens op grond van de artikelen 1 en 5 van bijlage III en een bevestiging is gelegen in de aankondiging van een vergelijkend onderzoek in de zaak-Rauch, waarin Gij uitspraak hebt moeten doen.. In deze aankondiging werd eerst als eis gesteld, dat de sollicitanten moesten aantonen, dat zij een middelbare opleiding hadden genoten ofwel over een gelijkwaardige beroepservaring beschikten; in de aankondiging was vervolgens met zoveel woorden de mededeling opgenomen, dat een beroepservaring van ten minste zes jaar mocht worden gelijkgesteld met het bezit van een diploma middelbaar onderwijs.
Zelfs indien men deze stelling niet aanvaardt, ofwel indien men meent, dat bij gemis van een nauwkeurige opgave in de aankondiging van het vergelijkend onderzoek, de jury deze moest aanvullen, dan nog valt te bezien of de jury zich bij haar beoordeling niet aan overschrijding van bevoegdheid heeft schuldig gemaakt en ook op dit punt hebben wij zeer ernstige twijfel. Onbetwist staat vast — in het proces-verbaal is een verklaring van een jurylid in deze zin opgenomen — dat in bepaalde Lid-Staten een universitair diploma na een studie van vier jaren kan worden behaald; door verweerster is bij dupliek echter betoogd, dat men zich niet hierop kan beroepen en dat men de „in het algemeen voor deze studie benodigde tijdsduur” in aanmerking moet nemen.
Wij delen deze opvatting niet. Wanneer een universitair diploma in vier jaar kan worden behaald, dan betekent het eisen van een zesjarige beroepservaring een schending van de regel van de „gelijkwaardigheid” ; men moet de vergelijking dan ook niet trekken aan de hand van de gemiddelde, maar van de kortste studieduur. Onze slotsom luidt, dat de jury — handelende als zij heeft gedaan — haar bevoegdheden heeft overschreden, en de door haar begane fout leidt er toe, dat de geldigheid van al haar verdere werkzaamheden wordt aangetast.
b)
De andere bezwaren die tegen de werkzaamheden van de jury zijn opgeworpen behoeven geen uitvoerige behandeling. Anders dan in beroep 18-64 wordt betoogd, is het in de eerste plaats niet juist om te stellen, dat de jury de eis van gelijke behandeling van de sollicitanten heeft miskend, omdat slechts sommigen van hen het bewijs behoefden te leveren van de schriftelijke bewijsstukken waarop zij zich beriepen, omdat sommigen universitaire examens hebben vermeld die zij hadden afgelegd en ten slotte omdat sommigen niet hebben volstaan met invulling van het speciale sollicitatie-formulier, doch daarbij ter aanvulling bladen hebben ingezonden, om daarin nadere bijzonderheden over hun schriftelijke bewijsstukken te kunnen geven. De jury had het recht om te verlangen dat haar bewijs werd geleverd van datgene, wat haar twijfelachtig voorkwam, doch zij behoefde niet te treden in een onderzoek van hetgeen voldoende vaststond. Aangaande de nadere bijzonderheden die de sollicitanten over hun examens of hun bewijsstukken hebben verstrekt, mogen wij opmerken, dat het verschaffen van deze gegevens, en de mate waarin, een zaak van iedere sollicitant persoonlijk was; aan geen hunner was op dit punt beperkingen opgelegd. Voor deze persoonlijke initiatieven draagt de jury geen verantwoordelijkheid.
c)
Moeilijker ligt de vraag, of de jury bij haar waardering van de sollicitanten de te hunnen aanzien opgemaakte „beoordelingen” in haar beschouwingen mocht betrekken. Het middel is in de beide beroepen op enigszins verschillende wijze aangevoerd. In beroep 19-64, ingesteld door de gediplomeerden die niet op de lijst van de geschikte kandidaten zijn geplaatst, juist omdat hun beoordelingen — althans vergelijkenderwijs — als onvoldoende werden aangemerkt, wordt de wettigheid van het aanwenden van bedoeld criterium, hetwelk alleen bij de bevordering een rol zou mogen spelen, betwist. In beroep 18-64, ingesteld door de niet-gediplomeerden, wordt betoogd dat de jury wèl bij de universitair gevormden te hunnen nadele met ongunstige beoordelingen, maar bij de behandeling van de niet universitair gevormde sollicitanten niet te hunnen gunste met gunstige beoordelingen rekening heeft gehouden, waardoor opnieuw de gelijkheid tussen de sollicitanten doorbroken werd.
Dit laatste middel, dat op een vergissing berust, willen wij terstond verwerpen. De bewoordingen van het proces-verbaal laten er geen misverstand over bestaan, dat de „beoordeling” door de jury pas in aanmerking is genomen bij de opstelling van de lijst van geschikte kandidaten, dat wil zeggen bij de beoordeling van die sollicitanten, die reeds tot deelneming aan het onderzoek waren toegelaten. Het moge dan al zijn dat op deze grond de facto slechts universitair gevormden van verdere mededinging uitgesloten zijn, dit wil geenszins zeggen dat eenzelfde onderzoek niet ten aanzien van de niet universitair gevormde sollicitanten heeft plaatsgevonden. Met betrekking tot de indieners van beroep 18-64 zij opgemerkt, dat deze zich niet er over kunnen beklagen, dat men met de over hen opgemaakte beoordeling geen rekening heeft gehouden als deze gunstig luidde, daar zij toch reeds uitgeschakeld waren in een eerdere fase dan die, waarin de jury die beoordelingen in haar beschouwingen heeft betrokken.
Er moet evenwel nog een antwoord worden gegeven op de vraag of de jury — anders dan in beroep 19-64 ter zake wordt betoogd — inderdaad bevoegd was om deze waarderingsfactor in te voeren. Krachtens artikel 45 moet de „beoordeling” worden bezien bij een bevordering, doch kan dit niet evenzeer gelden bij een onderzoek op de grondslag van schriftelijke bewijsstukken? Wij zijn geneigd deze vraag in bevestigende zin te beantwoorden; de jury moet de schriftelijke bewijsstukken van de sollicitanten beoordelen en deze uitdrukking luidt zeer algemeen. Zij slaat niet alleen op de diploma's, maar op alle bewijsstukken, op welke de sollicitanten zich kunnen beroepen en voorts op hun dienstverrichtingen, waarvan niet alleen de omvang en de duur, maar ook de hoedanigheid overwogen moet worden; tot dit laatste leent de „beoordeling” zich nu bij uitstek. Redenerende „ad absurdum” zou men zich kunnen afvragen of men er wel verstandig aan zou doen een personeelslid op de lijst van geschikte kandidaten te plaatsen die weliswaar over schitterende universitaire diploma's beschikt, doch wiens beoordelingen zeer slecht zijn; op deze grond komen wij dan ook, zij het niet zonder enige aarzeling, tot ons voorstel om het middel te verwerpen.
IV —
Verzoekers hebben, rekening houdende met Uw uitspraak in de zaak-Rauch, bij de mondelinge behandeling hun bezwaar, gericht tegen de toelating van hulpfunctionarissen tot een vergelijkend onderzoek van interne aard, laten vallen, zodat U zich nog slechts over één punt behoeft uit te spreken, waarmede U reeds vaak bent geconfronteerd, namelijk het niet met redenen omkleed zijn van de beslissingen, waarbij de sollicitanten op de hoogte zijn gesteld van de uitslag van het vergelijkend onderzoek, voorzover deze hen betrof. Anders dan verzoekers hebben betoogd, hebt Gij de toepasselijkheid van artikel 25 van het Statuut niet alleen ontkend voor wat betreft het vergelijkend onderzoek op de grondslag van een examen, doch eveneens voor het onderzoek op de grondslag van schriftelijke bewijsstukken. Gij kunt Uw rechtspraak te dien aanzien slechts bevestigen.
Resumerende merken wij op, dat slechts één van de opgeworpen middelen ons gegrond voorkomt, te weten het middel betreffende de door de jury gestelde eis, dat de sollicitant over een zesjarige beroepservaring diende te beschikken, doch dit heeft zijn weerslag op alle verrichtingen bij het vergelijkend onderzoek; de vaststelling van de lijst van tot het vergelijkend onderzoek toegelaten sollicitanten, de vaststelling van de lijst van geschikte kandidaten, en voorts de aanstellingen die aan de hand van laatstbedoelde lijst zijn verricht. Indien U ons daarin volgt, zullen — gelijk men U ook heeft verzocht — zowel deze verrichtingen als de daarop gevolgde aanstellingen door U moeten worden nietigverklaard. Wij beseffen terdege dat deze beslissing betreurenswaardig kan zijn vanwege de mogelijke verstoring van de goede gang van zaken bij de diensten, doch wij achten het niet mogelijk er aan te ontkomen.
Het middel dat tot de nietigverklaring aanleiding geeft is alleen in beroep 18-64 opgeworpen; de conclusies in beroep 19-64, voorzoveel deze gelijkluidend zijn, zijn dus aanvaard, echter zonder dat een van de aangevoerde middelen gegrond kon worden bevonden. Wat dient nu met dit beroep te geschieden? Of men ziet — aangezien de beide zaken gevoegd zijn — af van het geven van een uitdrukkelijke beslissing over vorderingen die reeds langs een andere weg zijn toegewezen, óf men stelt vast — en deze oplossing lijkt ons meer aangewezen — dat er geen aanleiding bestaat uitspraak te doen op het tweede beroep, nu op het eerste beroep een nietigverklaring is uitgesproken. Wij stellen U voor om deze oplossing te kiezen. De kosten dienen geheel door de verwerende instelling te worden gedragen.
Wij concluderen :
—
in beroep 18-64: tot nietigverklaring van de verrichtingen bij het vergelijkend onderzoek, tot welke na de aankondiging van het vergelijkend onderzoek 165/A is overgegaan en voorts tot nietigverklaring van dé benoemingen tot adjunct-administrateurs, welke zijn geschied aan de hand van de lijst van geschikte kandidaten, zoals deze door de jury voor dit vergelijkend onderzoek is opgesteld;
—
in beroep 19-64: dat wordt verstaan dat er geen aanleiding bestaat uitspraak te doen op dit beroep;
—
ten slotte concluderen wij, dat de kosten ten laste van de E.E.G.-Commissie zullen worden gebracht.
(
1
)	Vertaald uit het Frans.