Wydanie tymczasowe
WYROK TRYBUNAŁU (siódma izba)
z dnia 16 kwietnia 2026 r.(*)
Odesłanie prejudycjalne – Udzielanie zamówień publicznych – Dyrektywa 2014/24/UE – Artykuł 18 – Zasady dotyczące udzielania zamówień publicznych – Równe traktowanie i przejrzystość – Artykuł 42 – Specyfikacje techniczne – Uprawnienia dyskrecjonalne instytucji zamawiającej – Określenie potrzeby – Odniesienie do typu lub konkretnej produkcji – Przypadki, w których takiemu odniesieniu powinny towarzyszyć słowa „lub równoważne”
W sprawie C‑568/24
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Curtea de Apel Cluj (sąd apelacyjny w Klużu, Rumunia) postanowieniem z dnia 17 czerwca 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 23 sierpnia 2024 r., w postępowaniu:
Sof Medica SA
przeciwko
Spitalul Clinic Judeţean de Urgenţă Cluj-Napoca,
TRYBUNAŁ (siódma izba),
w składzie: F. Schalin, prezes izby, M. Gavalec (sprawozdawca) i Z. Csehi, sędziowie,
rzecznik generalny: M. Campos Sánchez-Bordona,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–        w imieniu Sof Medica SA – L. Duţu, avocată,
–        w imieniu rządu czeskiego – L. Halajová, M. Smolek oraz J. Vláčil, w charakterze pełnomocników,
–        w imieniu rządu estońskiego – H. Hirsik oraz M. Kriisa, w charakterze pełnomocników,
–        w imieniu rządu litewskiego – K. Dieninis oraz E. Kurelaitytė, w charakterze pełnomocników,
–        w imieniu Komisji Europejskiej – A. Biolan oraz G. Wils, w charakterze pełnomocników,
podjąwszy, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 2 ust. 1 pkt 13, art. 18 ust. 1, art. 42 ust. 1–4 i art. 49 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylającej dyrektywę 2004/18/WE (Dz.U. 2014, L 94, s. 65).
2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy spółką Sof Medica SA a Spitalul Clinic Judeţean de Urgenţă Cluj-Napoca (klinicznym szpitalem ratunkowym w okręgu Kluż-Napoka, Rumunia) (zwanym dalej „szpitalem”) w przedmiocie udzielenia przez ten szpital zamówienia publicznego na zakup robota chirurgicznego odpowiadającego określonym specyfikacjom technicznym.
Ramy prawne
Prawo Unii
3        Motywy 74 i 92 dyrektywy 2014/24 mają następujące brzmienie:
„(74)      Specyfikacje techniczne sporządzane przez publicznych nabywców muszą umożliwiać otwarcie zamówień publicznych na konkurencję oraz realizację celów w zakresie zrównoważonego rozwoju. W tym celu należy umożliwić składanie ofert odzwierciedlających różnorodność rozwiązań technicznych, norm i specyfikacji technicznych na rynku, w tym ofert opracowanych na podstawie kryteriów wykonania związanych z cyklem życia procesu produkcji robót budowlanych, dostaw i usług oraz ich zgodności z zasadą zrównoważonego rozwoju.
W związku z powyższym specyfikacje techniczne powinny być opracowywane w taki sposób, aby uniknąć sztucznego zawężania konkurencji poprzez wymogi, które faworyzują konkretnego wykonawcę, odzwierciedlając kluczowe cechy dostaw, usług lub robót budowlanych oferowanych zwykle przez tego wykonawcę. Opracowanie specyfikacji technicznych pod względem wymagań wydajnościowych i funkcjonalnych zasadniczo umożliwia optymalne osiągnięcie tego celu. Wymagania funkcjonalne i odnoszące się do wydajności są również odpowiednim środkiem sprzyjającym innowacji w zamówieniach publicznych i powinny być stosowane jak najszerzej. W przypadku odwołania do normy europejskiej albo, w przypadku jej braku, do normy krajowej, oferty oparte na równoważnych rozwiązaniach powinny być brane pod uwagę przez instytucje zamawiające. Udowodnienie równoważności w odniesieniu do wymaganej etykiety powinno być obowiązkiem wykonawcy.
W celu udowodnienia równoważności powinna istnieć możliwość zobowiązania oferentów do przedstawienia dowodów zweryfikowanych przez osoby trzecie. Należy jednak dopuścić również inne odpowiednie środki dowodowe, takie jak dokumentacja techniczna producenta, jeżeli dany wykonawca nie ma dostępu do zaświadczeń bądź raportów z testów, ani nie ma możliwości ich uzyskania w stosownym terminie, pod warunkiem że dany wykonawca tym samym dowiedzie, że roboty budowlane, dostawy lub usługi spełniają wymogi lub kryteria określone w specyfikacjach technicznych, kryteriach udzielenia zamówienia lub warunkach realizacji zamówienia.
[…]
(92)      Oceniając najlepszą relację jakości do ceny, instytucje zamawiające powinny określić kryteria ekonomiczne i jakościowe dotyczące przedmiotu zamówienia, na podstawie których przeprowadzą ocenę. Kryteria te powinny zatem umożliwić ocenę porównawczą poziomu wykonania oferowanego w każdej z ofert w kontekście przedmiotu zamówienia określonego w specyfikacji technicznej. W odniesieniu do najlepszej relacji jakości do ceny w niniejszej dyrektywie przedstawiono otwarty wykaz możliwych kryteriów udzielenia zamówienia, który obejmuje aspekty środowiskowe i społeczne. Należy zachęcać instytucje zamawiające do wybierania takich kryteriów udzielenia zamówienia, które umożliwią im otrzymanie wysokiej jakości robót budowlanych, dostaw i usług, optymalnie odpowiadających ich potrzebom.
Wybrane kryteria udzielenia zamówienia nie powinny przyznawać instytucji zamawiającej nieograniczonej swobody wyboru oraz powinny zapewniać możliwość efektywnej i uczciwej konkurencji, a także powinny im towarzyszyć rozwiązania, które pozwalają na skuteczną weryfikację informacji przedstawianych przez oferentów.
Aby ustalić ofertę najkorzystniejszą ekonomicznie, decyzja o udzieleniu zamówienia nie powinna opierać się wyłącznie na kryteriach pozakosztowych. Kryteria jakościowe powinny zatem być uzupełnione kryterium kosztów, którym według uznania instytucji zamawiającej mogłyby być cena lub podejście oparte na efektywności kosztowej, na przykład rachunek kosztów cyklu życia. Kryteria udzielenia zamówienia nie powinny jednak wpływać na stosowanie przepisów krajowych określających wynagrodzenie za niektóre usługi lub ustalających ceny stałe za niektóre dostawy”.
4        Artykuł 2 tej dyrektywy, zatytułowany „Definicje”, stanowi w ust. 1 pkt 13:
„Na użytek niniejszej dyrektywy zastosowanie mają następujące definicje:
[…]
13)      »dokumenty zamówienia« oznaczają wszelkie dokumenty, które wytworzyła lub do których odwołuje się instytucja zamawiająca w celu opisania lub określenia elementów zamówienia lub postępowania, w tym ogłoszenie o zamówieniu, wstępne ogłoszenie informacyjne, gdy jest stosowane jako zaproszenie do ubiegania się o zamówienie, specyfikacje techniczne, dokument opisowy, proponowane warunki umowy, formaty przedstawiania dokumentów przez kandydatów i oferentów, informacje na temat mających ogólne zastosowanie obowiązków oraz wszelkie dokumenty dodatkowe”.
5        Artykuł 18
wspomnianej dyrektywy, zatytułowany „Zasady udzielania zamówień”, stanowi w ust. 1:
„Instytucje zamawiające zapewniają równe i niedyskryminacyjne traktowanie wykonawców oraz działają w sposób przejrzysty i proporcjonalny.
Zamówień nie organizuje się w sposób mający na celu wyłączenie zamówienia z zakresu zastosowania niniejszej dyrektywy lub sztuczne zawężanie konkurencji. Uznaje się, że konkurencja została sztucznie zawężona, gdy zamówienie zostaje zorganizowane z zamiarem nieuzasadnionego działania na korzyść lub niekorzyść niektórych wykonawców”.
6        Artykuł 29 tej dyrektywy, zatytułowany „Procedura konkurencyjna z negocjacjami”, stanowi w ust. 1:
„W procedurze konkurencyjnej z negocjacjami każdy wykonawca może – w odpowiedzi na zaproszenie do ubiegania się o zamówienie zawierające informacje określone w załączniku V
części B i C – złożyć wniosek o dopuszczenie do udziału, przedstawiając informacje na potrzeby kwalifikacji podmiotowej wymagane przez instytucję zamawiającą.
W dokumentach zamówienia instytucje zamawiające określają przedmiot zamówienia, przedstawiając opis swoich potrzeb i cechy charakterystyczne niezbędne w odniesieniu do dostaw, robót budowlanych lub usług, które są zamawiane, oraz określają kryteria udzielenia zamówienia. Wskazują również, które elementy opisu definiują minimalne wymogi, jakie muszą spełnić wszystkie oferty.
Przedstawione informacje muszą być wystarczająco precyzyjne, aby umożliwić wykonawcom ustalenie charakteru i zakresu zamówienia oraz podjęcie decyzji co do złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu.
[…]”.
7        Zgodnie z art. 42 dyrektywy 2014/24, zatytułowanym „Specyfikacje techniczne”:
„1.      Specyfikacje techniczne, zdefiniowane w załączniku VII
pkt 1, określa się w dokumentach zamówienia. W specyfikacjach technicznych określa się wymagane cechy robót budowlanych, usług lub dostaw.
Cechy te mogą również odnosić się do określonego procesu lub metody produkcji lub realizacji wymaganych robót budowlanych, dostaw lub usług, lub do konkretnego procesu innego etapu ich cyklu życia, nawet jeżeli te czynniki nie są ich istotnym elementem, pod warunkiem że są one związane z przedmiotem zamówienia oraz są proporcjonalne do jego wartości i celów. […]
[…]
2.      Specyfikacje techniczne zapewniają równy dostęp wykonawców do postępowania o udzielenie zamówienia i nie tworzą nieuzasadnionych przeszkód dla otwarcia zamówienia publicznego na konkurencję.
3.      Bez uszczerbku dla wiążących krajowych przepisów technicznych, w zakresie, w jakim są one zgodne z prawem unijnym, specyfikacje techniczne formułuje się w jeden z poniższych sposobów:
a)      w kategoriach wymagań wydajnościowych lub funkcjonalnych, w tym aspektów środowiskowych, pod warunkiem że parametry są dostatecznie precyzyjne, aby umożliwić oferentom ustalenie przedmiotu zamówienia, a instytucjom zamawiającym udzielenie zamówienia;
b)      poprzez odniesienie do specyfikacji technicznych oraz, w kolejności preferencji do: norm krajowych przenoszących normy europejskie, europejskich ocen technicznych, wspólnych specyfikacji technicznych, norm międzynarodowych, innych systemów referencji technicznych ustanowionych przez europejskie organy normalizacyjne lub – w przypadku ich braku – do norm krajowych, krajowych aprobat technicznych lub krajowych specyfikacji technicznych dotyczących projektowania, wyliczeń i realizacji robót budowlanych oraz wykorzystania dostaw; każdemu odniesieniu towarzyszą słowa »lub równoważne«;
c)      w kategoriach wymagań wydajnościowych lub funkcjonalnych, o których mowa w lit. a), z odniesieniem do specyfikacji technicznych wymienionych w lit. b) stanowiących środek domniemania zgodności z tego rodzaju wymaganiami wydajnościowymi lub funkcjonalnymi;
d)      poprzez odniesienie do specyfikacji technicznych wymienionych w lit. b) w zakresie określonych cech oraz poprzez odniesienie do wymagań wydajnościowych lub funkcjonalnych, o których mowa w lit. a), w zakresie innych cech.
4.      Jeżeli nie uzasadnia tego przedmiot zamówienia, specyfikacje techniczne nie zawierają odniesienia do konkretnej marki lub źródła, ani do szczególnego procesu, który charakteryzuje produkty lub usługi dostarczane przez konkretnego wykonawcę, ani do znaku handlowego, patentu, typu bądź konkretnego pochodzenia lub produkcji, które to odniesienie mogłoby prowadzić do uprzywilejowania lub wyeliminowania pewnych przedsiębiorstw lub produktów. W wyjątkowych przypadkach dopuszcza się stosowanie takich odniesień, jeżeli niemożliwe jest opisanie przedmiotu zamówienia w wystarczająco precyzyjny i zrozumiały sposób zgodnie z ust. 3. Takim odniesieniom towarzyszą słowa »lub równoważne«.
[…]”.
8        Artykuł 46 tej dyrektywy, zatytułowany „Podział zamówień na części”, stanowi w ust. 1 akapit drugi:
„Z wyjątkiem zamówień, w przypadku których podział był obowiązkowy na mocy ust. 4 niniejszego artykułu, instytucje zamawiające dokonują wskazania najważniejszych powodów swojej decyzji o niedokonaniu podziału na części, które zamieszcza się w dokumentach zamówienia lub w indywidualnym sprawozdaniu, o którym mowa w art. 84”.
9        Artykuł 49 owej dyrektywy, zatytułowany „Ogłoszenie o zamówieniu”, stanowi:
„Ogłoszenia o zamówieniu są wykorzystywane jako sposób zaproszenia do ubiegania się o zamówienie w odniesieniu do wszystkich procedur bez uszczerbku dla art. 26 ust. 5 akapit drugi i art. 32. Ogłoszenia te zawierają informacje określone w załączniku V
część C i są publikowane zgodnie z art. 51”.
10      Załącznik V do dyrektywy 2014/24, zatytułowany „Informacje, jakie należy zamieścić w ogłoszeniu”, zawiera część C, która wymienia informacje, jakie należy zamieścić w ogłoszeniu o zamówieniu. Punkt 30 tej części ma następujące brzmienie:
„Wszelkie inne istotne informacje”.
11      Załącznik VII do dyrektywy 2014/24, zatytułowany „Definicje niektórych specyfikacji technicznych”, stanowi:
„Do celów niniejszej dyrektywy:
1)      »specyfikacja techniczna« ma jedno z poniższych znaczeń:
[…]
b)      w przypadku zamówień publicznych na dostawy lub usługi oznacza specyfikację w dokumencie określającym wymagane cechy produktu lub usługi, takie jak poziomy jakości, poziomy oddziaływania na środowisko i klimat, dostosowanie projektu do wszystkich potrzeb (w tym dostępność dla osób niepełnosprawnych) oraz ocenę zgodności, wydajność, przeznaczenie produktu, bezpieczeństwo lub wymiary, w tym wymagania odnoszące się do produktu w zakresie nazwy, pod jaką produkt jest sprzedawany, terminologię, symbole, testy i metody testowania, opakowanie, oznakowanie i etykietowanie, instrukcje użytkowania, procesy i metody produkcji na każdym etapie cyklu życia dostawy lub usługi oraz procedury oceny zgodności”.
Prawo rumuńskie
12      Artykuł 2
Legea nr. 98/2016,
privind achizițiile publice (ustawy nr 98/2016 o zamówieniach publicznych) z dnia 19 maja 2016 r. (Monitorul Oficial al României, cz. I, nr 390 z dnia 23 maja 2016 r.) stanowi w ust. 2:
„Zasady leżące u podstaw udzielania zamówień publicznych i organizacji konkursów są następujące:
a)      niedyskryminacja;
b)      równość traktowania;
c)      wzajemne uznawanie;
d)      przejrzystość;
e)      proporcjonalność;
f)      odpowiedzialność”.
13      Artykuł 50 ustawy nr 98/2016 przewiduje:
„1.      Instytucje zamawiające ani organizować swoich zamówień publicznych ani ich elementów w celu wyłączenia ich ze stosowania przepisów niniejszej ustawy lub sztucznego ograniczenia konkurencji.
2.      Zgodnie z ust. 1 uznaje się, że sztuczne ograniczenie konkurencji ma miejsce, jeżeli zamówienie lub jego elementy zostały opracowane lub zorganizowane w taki sposób, aby w nieuzasadniony sposób faworyzować lub stawiać w niekorzystnej sytuacji niektórych wykonawców”.
14      Artykuł 155 tej ustawy stanowi w ust. 1, 2 i 6:
„1.      Specyfikacje techniczne są określane w dokumentacji przetargowej i określają wymagane cechy robót budowlanych, usług lub dostaw będących przedmiotem zamówienia.
2.      Cechy, o których mowa w ust. 1, mogą również dotyczyć konkretnego procesu lub konkretnej metody wykonania robót budowlanych, wytwarzania produktów lub świadczenia wymaganych usług bądź konkretnego procesu na innym etapie ich cyklu życia, nawet jeżeli elementy te nie stanowią części materialnej treści dostaw, robót budowlanych lub usług będących przedmiotem zamówienia, jednak pod warunkiem że cechy te są związane z przedmiotem zamówienia publicznego/umowy ramowej oraz są proporcjonalne do jego wartości i celów.
[…]
6.      Specyfikacje techniczne muszą umożliwiać wszystkim wykonawcom równy dostęp do postępowania o udzielenie zamówienia i nie mogą powodować nieuzasadnionych przeszkód w zapewnieniu skutecznej konkurencji między wykonawcami”.
15      Artykuł 156 tej ustawy stanowi w ust. 2–4:
„2.      Jeżeli nie uzasadnia tego przedmiot zamówienia, specyfikacje techniczne nie zawierają odniesienia do konkretnej marki lub źródła ani do szczególnego procesu, który charakteryzuje produkty lub usługi dostarczane przez konkretnego wykonawcę, ani do znaków handlowych, patentów, typów bądź konkretnego pochodzenia lub konkretnej produkcji, które to odniesienie mogłoby prowadzić do uprzywilejowania lub wyeliminowania niektórych wykonawców lub niektórych produktów.
3.      Niezależnie od przepisów ust. 2, w wyjątkowych przypadkach dopuszcza się określenie specyfikacji technicznych poprzez sprecyzowanie elementów, o których mowa w ust. 2, jeżeli nie jest możliwy wystarczająco dokładny i zrozumiały opis przedmiotu zamówienia zgodnie z przepisami ust. 1; w takim przypadku sprecyzowaniu elementów, o których mowa w ust. 2, towarzyszą słowa »lub równoważne«.
4.      W przypadku gdy instytucja zamawiająca określa specyfikacje techniczne zgodnie z przepisami ust. 1 lit. b), nie może ona odrzucić oferty na tej podstawie, że roboty budowlane, produkty lub usługi będące przedmiotem oferty nie są zgodne ze specyfikacjami technicznymi, do których się ona odnosi, jeżeli oferent udowodni w swojej ofercie za pomocą dowolnych stosownych środków, że proponowane rozwiązania w równoważnym stopniu spełniają wymogi określone w specyfikacjach technicznych”.
16      Artykuł 1 przepisów wykonawczych załączonych do Hotărârea Guvernului nr. 395/2016, pentru aprobarea Normelor metodologice de aplicare a prevederilor referitoare la atribuirea contractului de achiziție publică/acordului-cadru din Legea nr. 98/2016 privind achizițiile publice (decyzji rządu nr 395/2016 w sprawie zatwierdzenia przepisów wykonawczych do przepisów dotyczących udzielenia zamówienia publicznego/umowy ramowej, o której mowa w ustawie nr 98/2016 o zamówieniach publicznych) z dnia 2 czerwca 2016 r. (Monitorul Oficial al României, cz. I, nr 423 z dnia 6 czerwca 2016 r.) stanowi, co następuje:
„1.      W postępowaniu w sprawie wykonania zamówienia publicznego wszelkie sytuacje, w odniesieniu do których nie ma wyraźnych uregulowań, należy interpretować w świetle zasad określonych w art. 2 ust. 2 [ustawy nr 98/2016].
2.      Podczas przeprowadzania postępowania o udzielenie zamówienia instytucja zamawiająca jest zobowiązana do podjęcia wszelkich niezbędnych środków, aby zapobiec powstaniu sytuacji, które mogłyby prowadzić do konfliktu interesów lub uniemożliwić, ograniczyć lub zakłócić konkurencję.
3.      W przypadku stwierdzenia, że zaistniała sytuacja, o której mowa w ust. 2, instytucja zamawiająca jest zobowiązana do usunięcia skutków wynikających z takiej okoliczności poprzez przyjęcie, zgodnie z przysługującymi jej uprawnieniami, w stosownym przypadku, środków naprawczych mających na celu zmianę, uchylenie, cofnięcie lub unieważnienie aktów, które miały wpływ na prawidłowe przeprowadzenie postępowania o udzielenie zamówienia lub na związane z nim działania.
[…]”.
17      Artykuł 20 ust. 10 tych przepisów wykonawczych przewiduje:
„Specyfikacja istotnych warunków zamówienia musi zawierać specyfikacje techniczne przedstawiające wymogi, zalecenia, cechy o charakterze technicznym, które umożliwiają opisanie każdej dostawy i każdej usługi lub każdych robót budowlanych w sposób obiektywny i odpowiadający potrzebom instytucji zamawiającej”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
18      W dniu 23 lutego 2024 r.
szpital, jako instytucja zamawiająca, ogłosił przetarg otwarty pt. „Dostawa, instalacja i uruchomienie robota chirurgicznego 2”, o szacunkowej wartości 25 400 000 lei rumuńskich (RON) (około 5 000 000 EUR).
19      Szpital wszczął uprzednio procedurę badania rynku dotyczącą robota chirurgicznego będącego przedmiotem tego przetargu, z której wynikało, po pierwsze, że istnieją dwa rodzaje robotów chirurgicznych o podobnych funkcjach, a mianowicie robot skonstruowany w systemie zblokowanym (ramiona robota mają jednolity układ) i robot skonstruowany w systemie modułowym (ramiona robota mają indywidualny układ), a po drugie, że zidentyfikowano co najmniej trzech producentów robotów skonstruowanych w systemie modułowym.
20      W specyfikacji istotnych warunków zamówienia dotyczącej tego przetargu szpital opisał specyfikacje techniczne dotyczące odnośnego robota chirurgicznego w następujący sposób: „Urządzenie do chirurgii wspomaganej robotem skonstruowane w systemie modułowym i mobilnym składające się z co najmniej czterech modułów z niezależnymi ramionami robotycznymi oraz posiadające certyfikowane zastosowanie co najmniej w następujących specjalnościach lekarskich: chirurgia ogólna, ginekologia, urologia, torakochirurgia. Musi istnieć możliwość umieszczenia urządzenia w bloku operacyjnym bez konieczności zapewnienia szczególnych dostosowań przy zastosowaniu hybrydowego podejścia do zabiegu [chirurgicznego] z szybkim przejściem od klasycznej chirurgii laparoskopowej do chirurgii wspomaganej robotycznie, i odwrotnie, gdy jest to konieczne w trakcie procedury [chirurgicznej]. Urządzenie musi nadawać się do ciągłego użytkowania”.
21      Jako dostawca robotów chirurgicznych skonstruowanych w systemie zblokowanym Sof Medica uznała, że te specyfikacje techniczne naruszają zasady udzielania zamówień publicznych określone w art. 2, 50, 155 i 156 ustawy nr 98/2016, które mają na celu wdrożenie art. 18 i 42 dyrektywy 2014/24, ponieważ faworyzują one wyłącznie roboty chirurgiczne skonstruowane w systemie modułowym. Sof Medica wniosła zatem do Tribunalul Cluj (sądu okręgowego w Klużu, Rumunia) skargę, w której domagała się nakazania instytucji zamawiającej usunięcia z dokumentacji przetargowej specyfikacji technicznych, które jej zdaniem są dyskryminujące, ustanowienia określonych minimalnych wymogów gwarantujących przejrzystą procedurę opartą na skutecznej konkurencji, a w przypadku braku możliwości skorygowania dokumentacji przetargowej – unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia.
22      Szpital podniósł, że nabycie robota chirurgicznego skonstruowanego w systemie modułowym było uzasadnione kilkoma szczególnymi okolicznościami. Ponieważ szpital składa się ze starszych budynków, należy wziąć pod uwagę możliwości logistyczne bloków operacyjnych, które są niewielkie, konieczność przemieszczania
sprzętu medycznego między tymi blokami w zależności od potrzeb i sytuacji nagłych, a także liczbę sal operacyjnych i ich rozmieszczenie. Układ tych sal wymaga zdaniem szpitala robota o elastycznej konfiguracji, z możliwością dostosowania do dostępnej przestrzeni, o ograniczonej masie i zajmującego niewielką powierzchnię, co nie odpowiada cechom robota skonstruowanego w systemie zblokowanym.
23      Wyrokiem z dnia 22 marca 2024 r.
Tribunalul Cluj (sąd okręgowy w Klużu) oddalił skargę wniesioną przez Sof Medica jako bezprzedmiotową, a w pozostałej części jako bezzasadną.
24      Sof
Medica wniosła środek odwoławczy od tego wyroku do Curtea de Apel Cluj (sądu apelacyjnego w Klużu, Rumunia), który jest sądem odsyłającym.
25      Sąd ten ma wątpliwości w trzech kwestiach dotyczących zakresu uznania przysługującego instytucji zamawiającej przy sporządzaniu specyfikacji technicznych.
26      W pierwszej kolejności sąd ten zastanawia się, czy w świetle zasady przejrzystości, o której mowa w art. 18 ust. 1 dyrektywy 2014/24 w związku z art. 49 tej dyrektywy, instytucja zamawiająca może wykluczyć oferenta na podstawie specyfikacji technicznych uzasadnionych „obiektywną potrzebą”, w sytuacji gdy rzeczona potrzeba została podana do wiadomości oferenta dopiero po opublikowaniu odnośnej dokumentacji przetargowej w ramach postępowania sądowego.
27      W drugiej kolejności sąd odsyłający zastanawia się, czy art. 42 ust. 1, ust. 3 lit. b) i ust. 4 dyrektywy 2014/24 można interpretować w ten sposób, że ograniczający charakter wynikający ze wszystkich wymogów wymienionych w specyfikacji technicznej przetargu, z którego wynikałaby konieczność zawarcia w owej dokumentacji przetargowej słów „lub równoważne”, należy oceniać z uwzględnieniem wszystkich wymogów określonych w tej dokumentacji.
28      W trzeciej i ostatniej kolejności sąd ten zastanawia się ponadto, czy w przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytania przedstawione w pkt 26 i 27 niniejszego wyroku zasadę równego traktowania i zasadę niedyskryminacji, o których mowa w art. 18 ust. 1 dyrektywy 2014/24, można interpretować w ten sposób, że ocena ograniczającego charakteru specyfikacji technicznych powinna być powiązana z „obiektywną potrzebą” instytucji zamawiającej przed opublikowaniem odnośnego ogłoszenia o zamówieniu i odnośnej dokumentacji przetargowej.
29      W tych okolicznościach Curtea de Apel Cluj (sąd apelacyjny w Klużu) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)      Czy zasadę przejrzystości, o której mowa w art. 18 ust. 1 dyrektywy [2014/24] w związku z art. 49 i art. 2 ust. 1 pkt 13 [tej dyrektywy], należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie wykluczeniu oferenta na podstawie określonych specyfikacji technicznych uzasadnionych »obiektywną potrzebą«, którą instytucja zamawiająca określa dopiero po opublikowaniu ogłoszenia o zamówieniu i dokumentacji przetargowej?
2)      Czy przepisy art. 42 [ust.] 1, ust. 3 lit. b) i ust. 4 dyrektywy [2014/24] można interpretować w ten sposób, że oceny ograniczającego charakteru specyfikacji technicznych, z której wynikałaby konieczność zawarcia w dokumentacji przetargowej słów »lub równoważne«, dokonuje się również w drodze łącznej analizy wszystkich wymogów określonych w dokumentacji przetargowej?
3)      W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na dwa pierwsze pytania – czy zasadę równego traktowania i zasadę niedyskryminacji, które to zasady są uregulowane w art. 18 ust. 1 dyrektywy [2014/24], można interpretować w ten sposób, że ocena ograniczającego charakteru specyfikacji technicznych powinna być powiązana
z »obiektywną potrzebą« instytucji zamawiającej przed opublikowaniem ogłoszenia o zamówieniu i dokumentacji przetargowej?”.
Postępowanie przed Trybunałem
30       Sąd odsyłający wniósł o zastosowanie do niniejszego odesłania przyśpieszonego trybu prejudycjalnego przewidzianego w art. 105 regulaminu postępowania przed Trybunałem.
31      Wniosek ten został oddalony postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 13 grudnia 2024 r., Sof Medica (C‑568/24, EU:C:2024:1055).
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytań pierwszego i trzeciego
32      Poprzez pytania pierwsze i trzecie, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 18 ust. 1 dyrektywy 2014/24 w związku z art. 42 ust. 1 i 2 oraz art. 49 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że zasady przejrzystości i równego traktowania, o których mowa w tym art. 18 ust. 1, stoją na przeszkodzie temu, by w ramach zamówienia publicznego na dostawę instytucja zamawiająca wykluczyła ofertę oferenta na podstawie specyfikacji technicznych, przy czym w dniu publikacji ogłoszenia o zamówieniu owe specyfikacje techniczne nie posiadały
obiektywnego
uzasadnienia w dokumentach zamówienia w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 13 wspomnianej dyrektywy.
33      W pierwszej kolejności należy zauważyć, że art. 2 ust. 1 pkt 13 dyrektywy 2014/24 ogranicza się do zdefiniowania pojęcia „dokumentów zamówienia” jako wszelkich dokumentów, które sporządziła lub do których odwołuje się instytucja zamawiająca w celu opisania lub określenia elementów zamówienia lub postępowania, w tym w szczególności ogłoszenia o zamówieniu i specyfikacji technicznych.
34      Jednakże przepis ten nie zawiera żadnych informacji na temat tego, czy w dniu opublikowania ogłoszenia o zamówieniu dana instytucja zamawiająca jest zobowiązana do wskazania obiektywnego uzasadnienia leżącego u podstaw specyfikacji technicznej.
35      W drugiej kolejności należy zauważyć, że art. 49 dyrektywy 2014/24 ogranicza się w istocie do stwierdzenia, że ogłoszenia o zamówieniu są wykorzystywane jako zaproszenie do ubiegania się o zamówienie, że zawierają informacje określone w załączniku V
część C do tej dyrektywy oraz że są publikowane zgodnie z art. 51 tej dyrektywy. O ile w tej części C, zatytułowanej „Informacje, jakie należy zamieścić w ogłoszeniach”, wymieniono liczne informacje, które należy przekazać, o tyle
wśród tych informacji nie wymienia się obowiązku wskazania obiektywnego uzasadnienia leżącego u podstaw specyfikacji technicznej.
36      W trzeciej kolejności z art. 42 ust. 1 dyrektywy 2014/24 wynika, że specyfikacje techniczne, które są zdefiniowane w pkt 1 załącznika VII do tej dyrektywy, są zawarte w dokumentach zamówienia i określają wymagane cechy dostaw. Jeśli chodzi o zamówienia publiczne na dostawy lub usługi, pkt 1 lit. b) tego załącznika VII definiuje specyfikację techniczną jako specyfikację w dokumencie określającym wymagane cechy produktu lub usługi, takie jak poziomy jakości, poziomy oddziaływania na środowisko i klimat, dostosowanie projektu do wszystkich potrzeb (w tym dostępność dla osób niepełnosprawnych) oraz ocena zgodności, wydajność, przeznaczenie produktu, bezpieczeństwo lub wymiary, w tym wymagania odnoszące się do produktu w zakresie nazwy, pod jaką produkt jest sprzedawany, terminologia, symbole, testy i metody testowania, opakowanie, oznakowanie i etykietowanie, instrukcje użytkowania, procesy i metody produkcji na każdym etapie cyklu życia dostawy lub usługi oraz procedury oceny zgodności. Ani z brzmienia tego art. 42 ust. 1, ani z brzmienia owego
pkt 1 lit. b) nie wynika jednak, że instytucja zamawiająca jest zobowiązana do uzasadnienia w sposób obiektywny sporządzonych przez nią specyfikacji technicznych.
37      W tym względzie Trybunał orzekł, że instytucji zamawiającej przysługuje szeroki zakres uznania przy formułowaniu specyfikacji technicznych zamówienia, ponieważ znajduje się ona w najlepszej sytuacji, aby określić dostawy, których potrzebuje, oraz wymogi, które muszą zostać spełnione, aby osiągnąć pożądane rezultaty (zob. podobnie wyroki: z dnia 25 października 2018 r., Roche Lietuva, C‑413/17, EU:C:2018:865, pkt 29, 30; a także z dnia 16 stycznia 2025 r., DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, pkt 42).
38      Jednakże instytucja zamawiająca powinna zapewnić, zgodnie z art. 42 ust. 2 dyrektywy 2014/24 w związku z jej art. 18 ust. 1, by specyfikacje techniczne umożliwiały równy dostęp wykonawców do postępowania o udzielenie zamówienia i nie tworzyły nieuzasadnionych przeszkód dla otwarcia zamówienia publicznego na konkurencję (wyrok z dnia 16 stycznia 2025 r., DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, pkt 42).
39      Trybunał podkreślił, że zasady równego traktowania, niedyskryminacji i przejrzystości mają decydujące znaczenie w odniesieniu do specyfikacji technicznych z uwagi na ryzyko dyskryminacji związane z ich wyborem lub ze sposobem ich sformułowania (wyrok z dnia 25 października 2018 r., Roche Lietuva, C‑413/17, EU:C:2018:865, pkt 34).
40      W podobnym duchu z motywu 74 dyrektywy 2014/24 wynika, że specyfikacje techniczne powinny być opracowywane w taki sposób, aby uniknąć sztucznego zawężania konkurencji poprzez wymogi, które faworyzują konkretnego wykonawcę, odzwierciedlając kluczowe cechy dostaw, usług lub robót budowlanych oferowanych zwykle przez tego wykonawcę. Zgodnie bowiem z tym motywem 74 „należy umożliwić składanie ofert odzwierciedlających różnorodność rozwiązań technicznych, norm i specyfikacji technicznych na rynku”.
41      Przestrzeganie tych wymogów jest tym bardziej istotne, gdy specyfikacje techniczne są sformułowane w sposób wyjątkowo szczegółowy. Im bardziej bowiem specyfikacje techniczne są szczegółowe, tym większe jest ryzyko, że wyroby danego producenta będą faworyzowane (wyrok z dnia 25 października 2018 r., Roche Lietuva, C‑413/17, EU:C:2018:865, pkt 37).
42      W związku z tym stopień szczegółowości specyfikacji technicznych musi być również zgodny z zasadą proporcjonalności, co wymaga zbadania, czy ten stopień szczegółowości jest niezbędny do osiągnięcia zamierzonych celów (zob. podobnie wyrok z dnia 25 października 2018 r., Roche Lietuva, C‑413/17, EU:C:2018:865, pkt 41).
43      Jednakże ani art. 18 ust. 1 dyrektywy 2014/24, ani art. 42 ust. 1 i 2 tej dyrektywy nie narzucają wykładni zasad przejrzystości i równego traktowania w ten sposób, że wymagają one od instytucji zamawiającej, aby w dniu publikacji danego ogłoszenia o zamówieniu wskazała obiektywne uzasadnienie leżące u podstaw sporządzonych przez nią specyfikacji technicznych.
44      Zasada przejrzystości oznacza w istocie, że wszystkie warunki i zasady postępowania przetargowego powinny być zapisane w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacji istotnych warunków zamówienia w sposób jasny, precyzyjny i jednoznaczny, który po pierwsze, pozwoli wszystkim rozsądnie poinformowanym i wykazującym zwykłą staranność oferentom na zrozumienie ich dokładnego zakresu i dokonanie ich wykładni w taki sam sposób, a po drugie, umożliwi instytucji zamawiającej faktyczne sprawdzenie, czy oferty odpowiadają kryteriom, którym podlega dany przetarg (wyrok z dnia 10 maja 2012 r., Komisja/Niderlandy, C‑368/10, EU:C:2012:284, pkt 109 i przytoczone tam orzecznictwo). Zasada przejrzystości ogranicza się zatem do wymogu, aby dokumentacja przetargowa była jasna, precyzyjna i jednoznaczna, i nie wymaga od instytucji zamawiających, aby w dniu publikacji danego ogłoszenia o zamówieniu wyraźnie wskazały one wszelkie obiektywne uzasadnienie leżące u podstaw każdej specyfikacji technicznej wymienionej w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Ten ostatni wymóg odnosi się natomiast do poszanowania zasady proporcjonalności, w związku z czym instytucja zamawiająca powinna być w stanie uzasadnić, w jaki sposób stopień szczegółowości danych specyfikacji technicznych jest niezbędny do osiągnięcia zamierzonych celów.
45      Z powyższego wynika, że zasada przejrzystości, o której mowa w art. 18 ust. 1 dyrektywy 2014/24, nie zobowiązuje instytucji zamawiającej do przedstawienia obiektywnego uzasadnienia, które jej zdaniem wyjaśnia treść specyfikacji technicznych zawartych w danej dokumentacji przetargowej.
46      W czwartej kolejności wykładnię tę potwierdza systematyka dyrektywy 2014/24. Gdy bowiem prawodawca Unii zamierzał zobowiązać instytucję zamawiającą, aby przedstawiła w dokumentach zamówienia uzasadnienie jednej lub drugiej cechy lub warunku udzielenia zamówienia lub postępowania o udzielenie zamówienia, wyraźnie to przewidział. Jest tak na przykład w przypadku art. 46 ust. 1 akapit drugi tej dyrektywy, który przewiduje spoczywający na instytucji zamawiającej obowiązek wskazania najważniejszych powodów
jej decyzji o niedokonaniu podziału na części, lub art. 29 ust. 1 akapit drugi wspomnianej dyrektywy, który przewiduje, że w przypadku gdy instytucja zamawiająca podejmuje decyzję o zastosowaniu procedury konkurencyjnej z negocjacjami, musi ona określić w dokumentach zamówienia przedmiot danego zamówienia, przedstawiając opis swoich potrzeb i cechy charakterystyczne niezbędne w odniesieniu do dostaw, robót budowlanych lub usług, które są zamawiane.
47      W piątej i ostatniej kolejności wykładnia sprzeczna z wykładnią zaproponowaną w pkt 45 niniejszego wyroku mogłaby naruszyć równowagę między prawami i obowiązkami oferentów a prawami i obowiązkami instytucji zamawiających, do której osiągnięcia dążył prawodawca Unii. Przyjęcie owej wykładni prowadziłoby bowiem do wymagania od instytucji zamawiającej, aby szczegółowo uzasadniła każdy konkretny wymóg poprzez podanie informacji dotyczących potrzeb, które zamierza ona zaspokoić i na podstawie których sporządziła specyfikacje techniczne. W niektórych przypadkach taki obowiązek uzasadnienia skutkowałby nałożeniem na daną instytucję zamawiającą szczególnie dużego, a nawet nieproporcjonalnego obciążenia administracyjnego i podważeniem przysługującego jej szerokiego zakresu uznania przy określaniu jej potrzeb i formułowaniu specyfikacji technicznych zamówienia.
48      W świetle powyższych rozważań odpowiedź na pytania pierwsze i trzecie powinna brzmieć następująco: art. 18 ust. 1 dyrektywy 2014/24 w związku z art. 42 ust. 1 i 2 oraz art. 49 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że zasady przejrzystości i równego traktowania, o których mowa w tym art. 18 ust. 1, nie stoją na przeszkodzie temu, by w ramach zamówienia publicznego na dostawę instytucja zamawiająca wykluczyła ofertę oferenta na podstawie specyfikacji technicznych, mimo że w dniu publikacji ogłoszenia o zamówieniu specyfikacje te nie były obiektywnie uzasadnione w dokumentach zamówienia w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 13 wspomnianej dyrektywy.
W przedmiocie pytania drugiego
49      Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 42 ust. 1, ust. 3 lit. b) i ust. 4 dyrektywy 2014/24 należy interpretować w ten sposób, że instytucja zamawiająca może przewidzieć w specyfikacjach technicznych zamówienia publicznego na dostawę robota chirurgicznego wymogi dotyczące modułowego i mobilnego charakteru robota chirurgicznego będącego przedmiotem tego zamówienia, jego masy, zajmowanej przez niego określonej powierzchni, a także jego układu ramion, przy czym wymogom tym nie będzie musiała towarzyszyć wzmianka „lub równoważne”.
50      Na wstępie należy zauważyć, że w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na dostawę sformułowanie specyfikacji technicznych ma na celu, zgodnie z art. 42 ust. 1 dyrektywy 2014/24 w związku z pkt 1 lit. b) załącznika VII do tej dyrektywy, określenie wymaganych cech danej dostawy, takich jak w szczególności wydajność, przeznaczenie, bezpieczeństwo lub wymiary danego produktu. W zakresie, w jakim specyfikacje techniczne określają te cechy, definiują one, jak wynika z motywu 92 wspomnianej dyrektywy, sam przedmiot danego zamówienia publicznego (zob. podobnie wyrok z dnia 16 stycznia 2025 r., DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, pkt 40).
51      Artykuł 42 ust. 3 dyrektywy 2014/24 wymienia w sposób wyczerpujący metody formułowania specyfikacji technicznych, które powinny znajdować się w dokumentach zamówienia, bez ustanawiania hierarchii między tymi metodami (zob. podobnie wyrok z dnia 16 stycznia 2025 r., DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, pkt 29, 30 i przytoczone tam orzecznictwo).
52      W związku z tym instytucja zamawiająca może podjąć decyzję o sformułowaniu specyfikacji technicznych w zakresie wymogów wydajnościowych lub funkcjonalnych zgodnie z art. 42 ust. 3 lit. a) tej dyrektywy. Może ona również zdecydować się na odniesienie się do
norm krajowych transponujących normy europejskie, do europejskich ocen technicznych, wspólnych specyfikacji technicznych, norm międzynarodowych, innych systemów referencji technicznych ustanowionych przez europejskie organy normalizacyjne lub – w przypadku ich braku – do norm krajowych, krajowych aprobat technicznych lub krajowych specyfikacji technicznych dotyczących projektowania, wyliczeń i realizacji robót budowlanych oraz wykorzystania dostaw, zgodnie z art. 42 ust. 3 lit. b) owej dyrektywy. Może ona jeszcze zdecydować się na dokonanie połączenia tych dwóch metod zgodnie ze wspomnianym art. 42 ust. 3 lit. c) i d). W przypadku gdy instytucja zamawiająca sporządza specyfikacje techniczne zgodnie z metodą przewidzianą w owym art. 42 ust. 3 lit. b), każdemu odniesieniu do tego ostatniego przepisu musi towarzyszyć wzmianka „lub równoważne”.
53      Tymczasem w niniejszej sprawie należy zauważyć, że specyfikacje techniczne dotyczące rozpatrywanego zamówienia, przedstawione w pkt 20 niniejszego wyroku, nie wydają się sformułowane zgodnie z metodą przewidzianą w art. 42 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2014/24, w związku z czym przepis ten nie ma zastosowania.
54      Należy jednak jeszcze zauważyć, że art. 42 ust. 4 zdanie pierwsze tej dyrektywy zakazuje co do zasady włączenia do specyfikacji technicznych odniesienia do „konkretnej marki lub źródła, [lub] do szczególnego procesu, który charakteryzuje produkty […] dostarczane przez konkretnego wykonawcę” albo do „typu bądź konkretne[j] […]
produkcji, które to odniesienie mogłoby prowadzić do uprzywilejowania lub wyeliminowania pewnych przedsiębiorstw lub produktów”. Takie odniesienia nie przyczyniają się bowiem do otwarcia danego zamówienia publicznego na konkurencję, lecz raczej skutkują ograniczeniem konkurencji (zob. podobnie wyrok z dnia 16 stycznia 2025 r., DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, pkt 48, 49).
55      Od tego „zasadniczego” zakazu istnieją jednak dwa wyjątki. Po pierwsze, art. 42 ust. 4 zdanie drugie dyrektywy 2014/24 przewiduje,
że w drodze wyjątku instytucja zamawiająca może w dokumentach zamówienia zawierających specyfikacje techniczne umieścić odniesienie, o którym mowa w art. 42 ust. 4 owej dyrektywy, pod warunkiem że – jak to zasadniczo przewiduje owo zdanie drugie – wymogi wydajnościowe lub funkcjonalne wskazane zgodnie z art. 42 ust. 3 lit. a) tej dyrektywy lub specyfikacje wskazane zgodnie z art. 42 ust. 3 lit. b) tej dyrektywy, lub ich kombinacja, nie pozwalają same w sobie na przedstawienie wystarczająco precyzyjnego i zrozumiałego opisu przedmiotu zamówienia. W takim przypadku instytucja zamawiająca powinna, zgodnie ze zdaniem trzecim
tego art. 42 ust. 4 wspomnianej dyrektywy, dołączyć do tego odniesienia wzmiankę „lub równoważne” (zob. podobnie wyrok z dnia 16 stycznia 2025 r., DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, pkt 50).
56      Po drugie, jak wynika z zawartego w art. 42 ust. 4 zdanie pierwsze dyrektywy 2014/24 wyrażenia „[j]eżeli nie uzasadnia tego przedmiot zamówienia”, odniesienia, o których mowa w tym przepisie, można poczynić również wtedy, gdy jest to zgodne z prawem w świetle przedmiotu zamówienia. Przypadek ten, który różni się od przypadku przewidzianego w art. 42 ust. 4 zdanie drugie, należy rozumieć jako okoliczność pozwalającą instytucji zamawiającej wykluczyć samą możliwość zastosowania normatywnej treści tego ust. 4, która zawiera zasadniczy zakaz ustanowiony w zdaniu pierwszym tego ustępu, wyjątek od tego zakazu przewidziany w jego zdaniu drugim oraz przewidziany w zdaniu trzecim wymóg dodania, w przypadku zastosowania tego wyjątku, słów „lub równoważne” (zob. podobnie wyrok z dnia 16 stycznia 2025 r., DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, pkt 51).
57      Wynika z tego, że jeżeli odniesienie takie jak to, o którym mowa w art. 42 ust. 4 zdanie pierwsze dyrektywy 2014/24, jest uzasadnione przedmiotem danego zamówienia, może ono zostać wprowadzone do specyfikacji technicznych bez zastosowania zakazu ustanowionego w zdaniu pierwszym tego przepisu lub warunków przewidzianych w jego zdaniach drugim i trzecim (zob. podobnie wyrok z dnia 16 stycznia 2025 r., DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, pkt 52).
58      Ten przypadek, o którym mowa w sformułowaniu „[j]eżeli nie uzasadnia tego przedmiot zamówienia”, należy, pod rygorem naruszenia celu otwarcia zamówień publicznych na konkurencję, interpretować zawężająco, tak by obejmował on jedynie sytuacje, w których wymóg dotyczący określonego typu produktu lub wymiarów owego produktu nieuchronnie wynika w sposób nieunikniony z przedmiotu zamówienia (zob. podobnie wyrok z dnia 16 stycznia 2025 r., DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, pkt 53).
59      To w świetle całości powyższych rozważań do sądu odsyłającego należy ocena, czy szpital może skutecznie nakładać wymogi dotyczące modułowego i mobilnego charakteru robota chirurgicznego będącego przedmiotem odnośnego zamówienia, jego masy, zajmowanej przez niego określonej powierzchni, a także jego układu ramion, przy czym wymogom tym nie będzie musiała towarzyszyć wzmianka „lub równoważne”.
60      W niniejszej sprawie, o ile ostatecznie to do tego sądu należy zastosowanie zasad ustanowionych w art. 42 dyrektywy 2014/24, zgodnie z ich wykładnią dokonaną przez Trybunał, o tyle Trybunał może jednak udzielić wskazówek w celu ustalenia, w jakim zakresie zasady te mogą mieć zastosowanie do takich wymogów.
61      Sąd odsyłający zastanawia się w szczególności nad wymogami wymienionymi w specyfikacji istotnych warunków zamówienia dotyczącymi modułowego i mobilnego charakteru robota chirurgicznego będącego przedmiotem odnośnego zamówienia, jego masy, zajmowanej przez niego określonej powierzchni, a także jego układu ramion. W tym względzie należy uznać, że wymogi te odnoszą się do „typu” produktu lub do „konkretnej produkcji”, które mogą „prowadzić do uprzywilejowania lub wyeliminowania pewnych przedsiębiorstw lub produktów” w rozumieniu art. 42 ust. 4 zdanie pierwsze dyrektywy 2014/24, ponieważ wymogi te prowadzą do wyeliminowania przedsiębiorstw dostarczających roboty chirurgiczne skonstruowane w systemie zblokowanym lub roboty chirurgiczne skonstruowane w systemie modułowym przekraczające maksymalną masę lub zajmujące maksymalną powierzchnię określone w tej specyfikacji istotnych warunków zamówienia.
62      Do sądu tego należy jednak zbadanie, czy zgodnie z art. 156 ust. 2 ustawy nr 98/2016, który ma na celu transpozycję art. 42 ust. 4 zdanie pierwsze dyrektywy 2014/24, wymogi, o których mowa w poprzednim punkcie, wynikają w sposób nieunikniony z przedmiotu danego zamówienia. W związku z tym do tego sądu należy sprawdzenie, czy wymogi te są związane z wymiarami i rozmieszczeniem sal operacyjnych, które zgodnie ze wspomnianą specyfikacją warunków zamówienia nie wiążą się z „koniecznością zapewnienia szczególnych dostosowań”. Jeżeli po przeprowadzeniu tej analizy wspomniany sąd dojdzie do wniosku, że owe wymogi wynikają w sposób nieunikniony z przedmiotu zamówienia, instytucja zamawiająca może wprowadzić takie wymogi, przy czym wymogom tym nie będzie musiała towarzyszyć wzmianka „lub równoważne”.
63      Poza przypadkami, w których wymogi takie jak te rozpatrywane w postępowaniu głównym, dotyczące modułowego i mobilnego charakteru robota chirurgicznego będącego przedmiotem odnośnego zamówienia, jego masy, zajmowanej przez niego określonej powierzchni, a także jego układu ramion, wynikają w sposób nieunikniony z przedmiotu tego zamówienia, instytucja zamawiająca nie może nałożyć tych wymogów bez dodania wzmianki „lub równoważne”.
64      W świetle powyższych rozważań odpowiedź na pytanie drugie powinna brzmieć następująco: art. 42 ust. 1 i 4 dyrektywy 2014/24 należy interpretować w ten sposób, że instytucja zamawiająca nie może przewidzieć w specyfikacjach technicznych zamówienia publicznego na dostawę robota chirurgicznego wymogów dotyczących modułowego i mobilnego charakteru robota chirurgicznego będącego przedmiotem tego zamówienia, jego masy, zajmowanej przez niego określonej powierzchni, a także jego układu ramion, jeżeli wymogom tym nie towarzyszy wzmianka „lub równoważne”, chyba że w świetle dokumentów zamówienia wspomniane wymogi wynikają w sposób nieunikniony z przedmiotu tego zamówienia.
W przedmiocie kosztów
65      Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (siódma izba) orzeka, co następuje:
1)      Artykuł 18 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylającej dyrektywę 2004/18/WE, w związku z art. 42 ust. 1 i 2 oraz art. 49 dyrektywy 2014/24
należy interpretować w ten sposób, że:
zasady przejrzystości i równego traktowania, o których mowa w tym art. 18 ust. 1, nie stoją na przeszkodzie temu, by w ramach zamówienia publicznego na dostawę instytucja zamawiająca wykluczyła ofertę oferenta na podstawie specyfikacji technicznych, mimo że w dniu publikacji ogłoszenia o zamówieniu specyfikacje te nie posiadały obiektywnego uzasadnienia w dokumentach zamówienia w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 13 wspomnianej dyrektywy.
2)      Artykuł 42 ust. 1 i 4 dyrektywy 2014/24
należy interpretować w ten sposób, że:
instytucja zamawiająca nie może przewidzieć w specyfikacjach technicznych zamówienia publicznego na dostawę robota chirurgicznego wymogów dotyczących modułowego i mobilnego charakteru robota chirurgicznego będącego przedmiotem tego zamówienia, jego masy, zajmowanej przez niego określonej powierzchni, a także jego układu ramion, jeżeli wymogom tym nie towarzyszy wzmianka „lub równoważne”, chyba że w świetle dokumentów zamówienia wspomniane wymogi wynikają w sposób nieunikniony z przedmiotu tego zamówienia.
Podpisy
*      Język postępowania: rumuński.