62007CC0370
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
JULIANE KOKOTT
przedstawiona w dniu 23 kwietnia 2009 r. (
1
)
Sprawa C-370/07
Komisja Wspólnot Europejskich
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej
„Skarga o stwierdzenie nieważności — Ustalenie stanowisk, które mają być zajęte w imieniu Wspólnoty w organie utworzonym przez umowę — Obowiązek uzasadnienia — Wskazanie podstawy prawnej — XIV sesja Konferencji Stron Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES)”
I — Wprowadzenie
1.
Niniejszy spór dotyczy kwestii, w jakich przypadkach akty prawne Wspólnoty muszą wskazywać podstawę prawną i jakie konsekwencje ma brak wymaganego wskazania.
2.
Przedmiotem skargi jest decyzja Rady Unii Europejskiej w sprawie określenia stanowiska w imieniu Wspólnoty Europejskiej w przedmiocie niektórych wniosków dyskutowanych w dniach 3– na XIV Konferencji Stron waszyngtońskiej konwencji o ochronie gatunków (Konwencja o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem, CITES (
2
)). Komisja Wspólnot Europejskich żąda stwierdzenia nieważności tej decyzji, ponieważ Rada nie wskazała w niej podstawy prawnej.
II — Ramy prawne
3.
Artykuł 253 WE stanowi:
„Rozporządzenia, dyrektywy i decyzje przyjęte wspólnie przez Parlament Europejski i Radę, jak również takie akty przyjęte przez Radę albo Komisję, są uzasadniane i odnoszą się do wniosków lub opinii, które były wymagane zgodnie z niniejszym traktatem”.
4.
Artykuł 300 ust. 2 WE reguluje m.in. procedurę określania stanowisk Wspólnoty, które mają być zajęte w organach organizacji międzynarodowych:
„Z zastrzeżeniem uprawnień przyznanych Komisji w tej dziedzinie, o podpisaniu, któremu może towarzyszyć decyzja o tymczasowym stosowaniu przed wejściem w życie, jak również o zawarciu umów decyduje Rada, stanowiąca większością kwalifikowaną na wniosek Komisji. Rada stanowi jednomyślnie, gdy umowa dotyczy dziedziny, w której do przyjęcia przepisów wewnętrznych wymagana jest jednomyślność, jak również gdy chodzi o umowy określone w artykule 310.
Na zasadzie odstępstwa od reguł ustępu 3, te same procedury mają zastosowanie do decyzji o zawieszeniu stosowania umowy, jak również do ustalenia stanowisk, które mają być zajęte w imieniu Wspólnoty w organie utworzonym przez umowę, gdy organ ten ma przyjąć decyzje mające skutki prawne, z wyjątkiem decyzji uzupełniających lub zmieniających ramy instytucjonalne umowy.
Parlament Europejski jest natychmiast i w pełni informowany o każdej decyzji podjętej na mocy niniejszego ustępu, dotyczącej tymczasowego stosowania lub zawieszenia umów lub ustalenia stanowiska wspólnotowego w organie utworzonym przez umowę”.
5.
Zaskarżona decyzja podaje w motywach 2–4 przyczyny określenia wspólnego stanowiska:
„(2)
Zmiany w załącznikach do konwencji oraz pewnych rezolucji Konferencji Stron ogólnie będą mieć wpływ na odpowiednie prawodawstwo Wspólnoty i mogą wymagać stosownych poprawek.
(3)
W związku z tym, że «poprawka z Gaborone» do konwencji CITES nie weszła dotąd w życie, Wspólnota nie jest jeszcze stroną konwencji.
(4)
W przypadkach gdy przyjęto przepisy wspólnotowe służące realizacji celów traktatu, państwa członkowskie nie mogą poza ramami wspólnotowymi przyjmować zobowiązań, które mogłyby wpłynąć na te przepisy lub zmienić ich zakres” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tej decyzji poniżej].
6.
Oba artykuły decyzji stanowią, co następuje:
„Artykuł 1
W odniesieniu do kwestii należących do kompetencji Wspólnoty stanowisko Wspólnoty, które ma być przedstawione przez państwa członkowskie, występujące wspólnie w interesie Wspólnoty na XIV Konferencji Stron konwencji CITES jest zgodne ze stanowiskami zawartymi w załącznikach do niniejszej decyzji.
Artykuł 2
Jeżeli nowe informacje naukowe lub techniczne, przedstawione po przyjęciu niniejszej decyzji, a przed XIV Konferencją Stron lub w jej trakcie, mogą mieć wpływ na stanowisko, o którym mowa w art. 1, lub jeśli na posiedzeniu tym przedstawione będą nowe wnioski dotyczące kwestii nieobjętych jeszcze stanowiskiem Wspólnoty, stanowisko Wspólnoty w odniesieniu do kwestii należących do kompetencji Wspólnoty zostanie ustalone drogą koordynacji na miejscu przed przegłosowaniem tych wniosków na Konferencji Stron”.
III — Okoliczności powstania sporu
7.
Zaskarżona decyzja zmierza do przygotowania stanowiska, które państwa członkowskie mają przedstawić na XIV Konferencji Stron konwencji CITES.
8.
Konwencja CITES jest umową międzynarodową. Jej celem jest ochrona gatunków fauny i flory zagrożonych wyginięciem poprzez wprowadzenie środków kontroli międzynarodowego handlu okazami tych gatunków (
3
).
9.
Wspólnota Europejska nie jest jeszcze stroną tej konwencji (
4
). Jej przystąpienie zależy od zmiany konwencji CITES, która nie weszła jeszcze w życie. Obecnie Wspólnota Europejska posiada zatem jedynie status obserwatora przy Konferencji Stron konwencji CITES. Wspólnota od 1982 r. podejmuje jednak samodzielnie środki, którymi wykonuje wynikające z konwencji CITES zobowiązania państw członkowskich we Wspólnocie, tak jakby była sama stroną tej konwencji (
5
).
10.
Najnowsze przepisy zmierzające do wykonania konwencji CITES zawiera rozporządzenie Rady (WE) nr 338/97 z dnia 9 grudnia 1996 r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi (
6
). Zostało ono wydane na podstawie art. 130s ust. 1 EWG, obecnie art. 175 ust. 1 WE.
11.
W dniach 3– w Hadze odbyła się XIV Konferencja Stron konwencji CITES. Przedmiotem tej sesji były m.in. głosowania w sprawie zmian w załącznikach do konwencji, w których wymienione są chronione gatunki (
7
).
12.
Komisja w dniu 4 kwietnia 2007 r. przedstawiła wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie przyjęcia stanowiska Wspólnoty w sprawie określonych propozycji, które miały zostać przedłożone do dyskusji, i głosowania na tej konferencji (
8
). Oparła ona swój wniosek dotyczący decyzji na art. 175 ust. 1 WE (środowisko), art. 133 WE (polityka handlowa), a także art. 300 ust. 2 akapit drugi WE.
13.
Rada na tej podstawie przyjęła jednomyślnie w dniu 24 maja 2007 r. zaskarżony akt, określony jako „decyzja Rady” (
9
), nie podając jednak podstawy prawnej (
10
).
14.
Zgodnie z niesporną informacją przekazaną przez Komisję, Rada zaniechała wskazania podstawy prawnej, ponieważ nie udało się uzyskać jednomyślności w przedmiocie podstawy prawnej, którą należy podać. Niektórzy przedstawiciele byli przeciwni wskazaniu podwójnej materialnej podstawy prawnej w postaci art. 175 ust. 1 WE i art. 133 WE oraz opowiedzieli się za pojedynczą podstawą prawną w postaci art. 175 ust. 1 WE. Inni odrzucili możliwość podania jako formalnej podstawy prawnej art. 300 ust. 2 akapit drugi WE.
15.
Komisja była zdania, że wskazanie podstawy prawnej było konieczne oraz stało na pierwszym miejscu w decyzji Rady z wyraźnym odniesieniem do art. 133 WE, art. 175 ust. 1 WE, i art. 300 ust. 2 akapit drugi WE.
IV — Postępowanie przed Trybunałem
16.
Pismem z dnia 1 sierpnia 2007 r. Komisja wniosła skargę opartą na art. 230 WE przeciwko „decyzji Rady w sprawie określenia stanowiska Wspólnoty w przedmiocie niektórych wniosków przedłożonych na XIV Konferencji Stron Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES), Haga, Niderlandy, –”.
17.
Komisja wnosi o:
—
stwierdzenie nieważności tej decyzji oraz
—
obciążenie Rady kosztami postępowania.
18.
Rada wnosi o:
—
oddalenie skargi,
—
posiłkowo, w przypadku stwierdzenia przez Trybunał nieważności zaskarżonej decyzji, utrzymanie w mocy jej skutków, a także
—
obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
19.
Prezes Trybunału postanowieniem z dnia 20 listopada 2007 r. dopuścił do sprawy, jako interwenienta popierającego żądania Rady, Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.
20.
W sprawie skargi Komisji odbyła się przed Trybunałem najpierw procedura pisemna, a następnie rozprawa w dniu 4 marca 2009 r.
V — Ocena prawna
A — Dopuszczalność
21.
Należy na wstępie rozważyć, czy decyzja będąca przedmiotem skargi stanowi w ogóle akt zaskarżalny w rozumieniu art. 230 WE. Tę kwestię Trybunał musi zbadać z urzędu.
22.
Podjęta przez Radę decyzja w sprawie określenia stanowiska Wspólnoty stanowi bez wątpienia akt zaskarżalny w rozumieniu art. 230 WE. Działania Rady podlegają bowiem, zgodnie z art. 230 WE, kontroli Trybunału, a także zgodnie z utrwalonym orzecznictwem skarga o stwierdzenie nieważności jest dostępna w przypadku wszelkich przepisów przyjmowanych przez instytucje, bez względu na ich charakter lub formę, jeżeli tylko zmierzają one do wywarcia skutków prawnych (
11
).
23.
Inaczej ma się sprawa z decyzją zgromadzonych w Radzie przedstawicieli państw członkowskich, poprzez którą państwa członkowskie koordynują swoje działania zewnętrzne. Taka decyzja nie jest, zgodnie z art. 230 akapit pierwszy WE, aktem, którego legalność może być kontrolowana (
12
). Nie jest ona bowiem działaniem Wspólnoty, lecz wspólnym działaniem przedstawicieli państw członkowskich.
24.
Przedmiotem niniejszego sporu nie jest klasyczny przypadek określania stanowiska Wspólnoty w związku z konwencją, której Wspólnota jest stroną. Wspólnota właśnie nie jest jeszcze stroną konwencji CITES. Skoro zatem Wspólnota nie może wziąć udziału jako strona w konferencji CITES, zaskarżony akt nie określa również stanowiska, które ma zająć Wspólnota, lecz stanowisko, które ma być przedstawione na tej konferencji przez państwa członkowskie jako jedyne strony konwencji.
25.
W świetle tych rozważań należy ocenić, czy w niniejszej sprawie chodzi o akt prawny Rady, czy też o decyzję zgromadzonych w Radzie przedstawicieli państw członkowskich.
26.
Brzmienie decyzji przemawia za tym, że stanowi ona akt prawny Rady. Napisano tam mianowicie wyraźnie, że Rada Unii Europejskiej stanowi. Jak wynika z motywu 2 zaskarżonego aktu, zmiany do konwencji CITES mogą mieć wpływ na odpowiednie prawodawstwo wspólnotowe. Z tego względu decyzja określa, jakie stanowisko winny zająć państwa członkowskie na konferencji. W art. 1 tego aktu mowa jest o „stanowisk[u] Wspólnoty […], które ma być przedstawione przez państwa członkowskie, występujące wspólnie w interesie Wspólnoty […]”.
27.
Wynika z tego, że w przypadku zaskarżonego aktu chodzi o akt Rady.
28.
Decyzja Rady jest także, zgodnie z art. 300 ust. 2 akapit drugi WE, nie tylko aktem przygotowawczym, lecz stanowi zakończenie wewnątrzwspólnotowego procesu podejmowania decyzji. Zostaje w niej ustalone stanowisko Wspólnoty w sposób ostateczny i wiążący, jak ma być ono przedstawione w organach międzynarodowych (
13
). Skoro narzuca ona państwom członkowskim, jakie stanowisko mają zająć na XIV konferencji CITES, wywiera w konsekwencji wiążące skutki prawne. Stanowi zatem akt zaskarżalny w rozumieniu art. 230 WE.
29.
Należy wreszcie rozważyć pogląd Rady, że skarga jest niedopuszczalna, ponieważ zaskarżony akt odniósł już wszelkie swoje skutki prawne i skarga stała się w związku z tym bezprzedmiotowa.
30.
W tej kwestii należy wskazać na wstępie, że wykonanie prawa do wniesienia skargi przez skarżącego uprzywilejowanego nie zależy od wykazania interesu prawnego (
14
).
31.
Nawet gdyby wymagany był interes prawny, w niniejszej sprawie by taki występował. W odniesieniu do skarg osób prywatnych przeciwko Komisji Trybunał stwierdził już mianowicie, że interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji nie można zakwestionować na tej podstawie, że w chwili wniesienia skargi decyzja została już wykonana (
15
) albo że zaskarżony akt nie znajduje już zastosowania (
16
). Trybunał w takiej sytuacji wyprowadza interes prawny z faktu, że poprzez skargę można zapobiec powtórzeniu zarzucanego naruszenia prawa.
32.
Komisja w niniejszej sprawie wskazała na okoliczność, że chce ona poprzez tę skargę zapobiec podejmowaniu przez Radę także w przyszłości podobnych decyzji, niewskazujących ich podstawy prawnej. Podniosła ona w ten sposób przekonywająco ryzyko powtórzenia.
33.
Skarga Komisji jest zatem dopuszczalna.
B — Zasadność
34.
Skarga Komisji oparta jest na jednym zarzucie zmierzającym do stwierdzenia nieważności. Podnosi ona, że zaskarżona decyzja nie wskazuje podstawy prawnej. Stanowi to naruszenie istotnych wymogów proceduralnych, w szczególności obowiązku uzasadnienia wynikającego z art. 253 WE, oraz prowadzi do nieważności aktu.
1. Obowiązek wskazania podstawy prawnej
35.
Artykuł 253 WE stanowi, że rozporządzenia, dyrektywy i decyzje są uzasadniane. Obowiązek wskazania podstawy prawnej jest częścią obowiązku uzasadnienia (
17
).
36.
Artykuł 249 WE wylicza akty prawne, którymi instytucje Wspólnoty mogą się posługiwać w celu wykonania swych zadań. Wymienia w tym zakresie: rozporządzenia, dyrektywy, decyzje, zalecenia i opinie.
37.
W niniejszej sprawie strony spierają się o to, czy zaskarżony akt, który w niemieckiej wersji językowej określony został jako „Beschluss”, stanowi decyzję sui generis, czy też decyzję w rozumieniu art. 249 WE, która zgodnie z art. 253 WE podlega obowiązkowi uzasadnienia.
38.
Komisja uważa, że decyzja, która ustala zgodnie z art. 300 ust. 2 akapit drugi WE stanowisko Wspólnoty, jest decyzją w rozumieniu art. 249 WE, a co za tym idzie, zgodnie z art. 253 WE także podlega obowiązkowi uzasadnienia.
39.
Rada natomiast jest zdania, że art. 253 WE nie znajduje zastosowania do aktu takiego jak w niniejszej sprawie. Przy ustalaniu stanowiska zgodnie z art. 300 ust. 2 akapit drugi WE chodzi o decyzję sui generis, niestanowiącą decyzji w rozumieniu art. 249 WE, a zatem niewchodzącą w zakres zastosowania art. 253 WE. W związku z tym zaskarżona decyzja nie podlega także obowiązkowi uzasadnienia.
40.
Komisja opiera się w uzasadnieniu swojego poglądu zasadniczo na okoliczności, że w większości wersji językowych traktatu pojęcie użyte w art. 300 ust. 2 akapit drugi i trzeci WE dla określenia tego aktu znajduje się pośród aktów wymagających uzasadnienia wymienionych w art. 253 WE. Francuska wersja językowa używa na przykład w obu przepisach pojęcia „décision”, zaś angielska wersja językowa pojęcia „decision”.
41.
Rada natomiast powołuje się na to, że w czterech wersjach językowych traktatu występuje zróżnicowanie terminologiczne. W niemieckiej wersji językowej art. 253 WE używa pojęcia „Entscheidung”, podczas gdy w art. 300 ust. 2 akapit drugi i trzeci WE mowa jest o „Beschluss”. Duńska wersja językowa rozróżnia pomiędzy „beslutning” i „afgørelse”, niderlandzka pomiędzy „beschikking” i „besluit”, a wreszcie słoweńska pomiędzy „odlocba” i „sklep”. Rozróżnienie terminologiczne w czterech wersjach językowych Rada uważa za dowód na to, że ustalenie stanowiska zgodnie z art. 300 ust. 2 akapit drugi WE stanowi decyzję sui generis, a co za tym idzie nie jest decyzją w rozumieniu art. 249 WE i art. 253 WE.
42.
Rząd Zjednoczonego Królestwa na poparcie poglądu Rady przytacza genezę art. 300 ust. 2 WE. Przed zmianami wprowadzonymi traktatem z Nicei Rada wydawała akty takie jak zaskarżony akt, ustalające stanowiska Wspólnoty, jako decyzje sui generis. Poprzez te zmiany państwa członkowskie nie zmierzały do zastąpienia wydawania decyzji sui generis przez decyzje w rozumieniu art. 249 WE.
43.
Zasadniczo strony argumentują na płaszczyźnie czysto terminologicznej, przeciwstawiając sobie różne wersje językowe art. 300 ust. 2 WE.
44.
Okoliczność, że większość wersji językowych używa w art. 300 ust. 2 WE tego określenia aktu prawnego, które pojawia się także w art. 249 WE i art. 253 WE, jest w każdym razie pierwszą wskazówką przemawiającą za poglądem Komisji (
18
). Nie może to jednak być decydujące. Należy bowiem zasadniczo przypisać tę samą wartość wszystkim wersjom językowym (
19
). Jeśli poszczególne wersje językowe różnią się między sobą, konieczność ich jednolitej wykładni wymaga, aby zakres treściowy został określony w drodze rozważań systematycznych i teleologicznych (
20
).
45.
Przeciwko argumentacji opartej wyłącznie na terminologii art. 300 ust. 2 akapit drugi WE przemawia ponadto okoliczność, że nie jest w żadnym razie oczywiste, iż okoliczności faktyczne takie jak w niniejszej sprawie w ogóle objęte są zakresem stosowania tego przepisu. Na pierwszy rzut oka bowiem art. 300 ust. 2 akapit drugi WE stosowany jest jedynie w związku z umowami, których Wspólnota jest stroną. Wspólnota jednak obecnie nie jest jeszcze stroną konwencji CITES. Gdyby przepis ten rzeczywiście nie był właściwą podstawą prawną, argumentacja, która dla wyprowadzenia obowiązku uzasadnienia opiera się wyłącznie na pojęciu użytym w art. 300 ust. 2 akapit drugi WE, nie mogłaby zostać przyjęta.
46.
W celu stwierdzenia, czy zaskarżona decyzja musiała zostać uzasadniona, nie wystarczy zatem oprzeć się wyłącznie na pojęciach użytych w art. 300 ust. 2 WE. Decydujące są raczej kryteria materialne, jakie muszą spełniać akty prawne, aby zostały zakwalifikowane jako decyzje wymagające uzasadnienia w rozumieniu art. 249WE i 253 WE.
47.
Pod względem materialnym „decyzja” w rozumieniu art. 249 WE wyróżnia się tym, że wywołuje wiążące i bezpośrednie skutki prawne oraz wskazuje adresata.
48.
Klasyczny przypadek, o którym mowa w art. 300 ust. 2 akapit drugi WE, charakteryzuje się tym, że zostaje ustalone stanowisko Wspólnoty, jakie Komisja ma zająć w organie organizacji międzynarodowej, której Wspólnota jest stroną. Taki akt prawny nie ma zatem bezpośredniego adresata, ponieważ determinuje on jedynie działania innej instytucji w stosunkach wewnątrzwspólnotowych. Przemawia to za uznaniem, że w przypadku takiego aktu nie mamy do czynienia z decyzją w rozumieniu art. 249 WE, lecz z decyzją sui generis.
49.
Niniejsza sprawa wyróżnia się natomiast tym, że akt adresowany jest do państw członkowskich. Ustala on stanowisko, jakie ma być przedstawione przez państwa członkowskie, ponieważ Wspólnota nie jest jeszcze członkiem tej organizacji międzynarodowej, chociaż zgodnie z poglądem Rady i Komisji to Wspólnota jest właściwa w stosunkach wewnątrzwspólnotowych w zakresie tej konwencji. Adresatami zaskarżonego aktu, jak wskazała również Rada, są tym samym państwa członkowskie. Jest on zatem bliższy decyzji w rozumieniu art. 249 WE niż klasycznemu przypadkowi art. 300 ust. 2 akapit drugi WE.
50.
W konsekwencji kwestia kwalifikacji jako decyzji w rozumieniu art. 249 WE albo jako decyzji sui generis w niniejszej sprawie nie musi zostać rozstrzygnięta.
51.
W przypadku kwalifikacji jako decyzji sui generis bowiem zaskarżony akt również podlega obowiązkowi uzasadnienia. Wynika to, w zależności od przyjętego wnioskowania dogmatycznego, albo z szerokiej wykładni pojęcia „decyzja” w art. 253 WE, albo z jego odpowiedniego zastosowania. Od istniejącego co do zasady obowiązku uzasadnienia należy odróżnić zakres obowiązku uzasadnienia (wyłącznie wskazanie podstawy prawnej albo także szersze uzasadnienie), co będę rozważać poniżej.
52.
Obowiązek uzasadnienia ustanowiony w art. 253 WE wymaga, aby wszystkie wymienione tam akty zawierały przedstawienie motywów, które skłoniły instytucję do ich wydania. Trybunał dopatruje się motywu ustanowionego w art. 253 WE obowiązku uzasadnienia przede wszystkim w tym, że musi mu zostać umożliwione sprawowanie funkcji kontrolnej (
21
). Ponadto zarówno państwa członkowskie, jak i zainteresowani powinni poznać w ten sposób warunki, w jakich instytucje wspólnotowe zastosowały traktat (
22
).
53.
Motyw obowiązywania wymogu uzasadnienia, jakim jest umożliwienie możliwie pełnej prawnej kontroli, dotyczy jednak nie tylko decyzji w rozumieniu art. 249 WE, lecz w ten sam sposób aktu prawnego takiego jak zaskarżony akt, który wywołuje wiążące skutki prawne.
54.
Trybunał dokonał wykładni art. 230 WE w ten sposób, że skarga o stwierdzenie nieważności jest dostępna względem wszelkich przepisów przyjmowanych przez instytucje, bez względu na ich charakter lub formę, jeżeli zmierzają one do wywarcia skutków prawnych (
23
). Konsekwentnie zatem należy równolegle do tego poddać te akty również obowiązkowi uzasadnienia, aby umożliwić Trybunałowi wykonanie jego funkcji kontrolnej. W ten sposób art. 253 WE nie dotyczy jedynie tych aktów wymienionych w art. 249 WE, które nie wywołują wiążących skutków prawnych, mianowicie zaleceń i opinii. Można z tego wywnioskować, że art. 253 WE, podobnie jak art. 230 WE, opiera się na rozróżnieniu, czy akt wywołuje wiążące skutki prawne. Także decyzje sui generis, które wywołują skutki prawne, należy zatem uzasadnić.
55.
Wskazanie podstawy prawnej jako minimalny wymóg co do uzasadnienia jest również gwarancją ustanowionej w art. 5 akapit pierwszy WE zasady kompetencji powierzonych. Stanowi ona, że Wspólnota działa wyłącznie w granicach powierzonych jej kompetencji i wyznaczonych celów, oraz obowiązuje zarówno w wewnętrznych, jak i międzynarodowych działaniach Wspólnoty (
24
). W braku obowiązku podania podstawy prawnej istniałoby ryzyko, że Wspólnota przyzna sobie w przypadku niejasnej podstawy prawnej kompetencje, które w rzeczywistości przysługują państwom członkowskim. Obowiązek uzasadnienia wypełnia w takich przypadkach również funkcję ostrzegawczą. Zmusza on właściwe instytucje przed wydaniem aktu do rozważenia, czy występuje w ogóle kompetencja Wspólnoty.
56.
Wskazanie podstawy prawnej wymagane jest również dla ochrony podejmowania decyzji w Radzie. Artykuł 300 ust. 2 akapit pierwszy WE przewiduje stanowienie większością kwalifikowaną, chyba że umowa dotyczy dziedziny, w której do przyjęcia przepisów wewnętrznych wymagana jest jednomyślność. Sposób głosowania zależy więc od odpowiedniej podstawy prawnej. Obowiązek jej wyraźnego określenia zapewnia zatem, że Rada ustala podstawę prawną, a co za tym idzie, sposób głosowania przed podjęciem decyzji. Ma to tym większe znaczenie, że sposób głosowania może wpłynąć na treść decyzji. Zapobiegliwie wprowadzona jednomyślność może prowadzić do przyjęcia jedynie minimalnego konsensusu, a zatem innego wyniku, niż w przypadku podejmowania decyzji większością kwalifikowaną.
57.
Za obowiązkiem uzasadnienia przemawia ponadto zasada przejrzystości. Znajduje ona wyraz w art. 1 akapit drugi traktatu UE, w którym mowa jest o tym, że decyzje podejmowane są z możliwie najwyższym poszanowaniem zasady otwartości. Jak Trybunał stwierdził w związku z rozporządzeniem (WE) nr 1049/2001 (
25
), zasada przejrzystości ma szczególnie istotny charakter wówczas, gdy Rada działa jako organ prawodawczy (
26
). Przejrzystość w tych kwestiach przyczynia się do umocnienia demokracji, gdyż umożliwia obywatelom skontrolowanie wszelkich informacji, które legły u podstaw aktu prawnego (
27
).
58.
Do możliwie przejrzystego podejmowania decyzji należy wskazanie w akcie jego podstawy prawnej. Zasada przejrzystości przejawia się również w niniejszym kontekście, chociaż akty tego rodzaju co w niniejszej sprawie nie zawsze są publikowane. Możliwe, że Rada powstrzymuje się z początku od opublikowania, aby nie osłabiać pozycji negocjacyjnej Wspólnoty poprzez ujawnienie jej stanowiska. Jak Rada wskazała na rozprawie, nie oznacza to jednak, że akt nie może zostać przedstawiony poszczególnym osobom na ich wniosek. Dla zabezpieczenia pozycji negocjacyjnej Wspólnoty wystarczyłoby ponadto, gdyby takie akty były publikowane dopiero po zakończeniu konferencji.
59.
Przeciwko obowiązkowi uzasadnienia aktów prawnych sui generis Rada przywołuje wyrok Trybunału w sprawie AETR. Komisja nie uważa tego wyroku za istotny w tej sprawie, ponieważ dotyczył on jedynie „określonych procedur” w Radzie, a nie aktu porównywalnego z aktem będącym przedmiotem sporu.
60.
Sprawa AETR dotyczyła skargi Komisji przeciwko decyzji Rady. Przedmiotem jej było negocjowanie i zawarcie przez państwa członkowskie Wspólnoty, w ramach Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ, europejskiej Konwencji dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe. Decyzją tą Rada „po wymianie zdań między jej członkami i przedstawicielem Komisji, przyjęła szereg »wniosków« dotyczących stanowiska, jakie rządy państw członkowskich winny zająć podczas decydującej rundy negocjacji nad AETR” (
28
). Na pierwszy rzut oka występuje zatem pomiędzy okolicznościami faktycznymi leżącymi u podstaw wyroku w sprawie AETR i niniejszej sprawy pewne podobieństwo.
61.
Niemniej należy w tym miejscu wskazać w odniesieniu do treści tego wyroku, że Trybunał wiele uwagi włożył w to, aby nie sformułować żadnej zasady, lecz rozstrzygnąć jedynie szczególny przypadek. Charakteryzował się on tym, że przedstawiciel Komisji był obecny podczas negocjacji w Radzie, a Komisja została już w ten sposób poinformowana w pełni o przyjęciu tego aktu, który dotyczył jej jako jedynej osoby trzeciej (
29
).
62.
Gdyby jednak niniejszy akt miał podstawę prawną w art. 300 ust. 2 akapit drugi WE, istniałaby osoba trzecia, która nie uczestniczyła w jego przyjęciu i w związku z tym posiada interes w jego uzasadnieniu lub przynajmniej we wskazaniu podstawy prawnej.
63.
Artykuł 300 ust. 2 akapit trzeci WE zobowiązuje bowiem Radę do natychmiastowego i pełnego poinformowania Parlamentu o podjętej decyzji. Zaskarżona decyzja powinna była zostać mu natychmiast dostarczona. W tym zakresie wymienienie podstawy prawnej byłoby konieczne również z tego względu, aby prawo Parlamentu do informacji zostało jasno zrealizowane oraz aby w ten sposób została umożliwiona skuteczna kontrola poszanowania tego prawa. Wymóg natychmiastowej informacji zgodnie z art. 300 ust. 2 akapit trzeci WE nie został ponadto zrealizowany, gdyż Rada przekazała akt Parlamentowi w niniejszym przypadku dopiero po sześciu tygodniach po jego wydaniu i dopiero jednocześnie z rozpoczęciem konferencji CITES.
64.
W przeciwieństwie do tego, co twierdzi Rada, zaskarżony akt nie dotyczy zatem wyłącznie państw członkowskich.
65.
Ponadto Trybunał w swoim późniejszym wyroku, w odniesieniu do komunikatu Komisji zobowiązującego państwa członkowskie do przedstawiania Komisji corocznie, w sposób ogólny i systematyczny, informacji dotyczących stosunków finansowych określonych kategorii przedsiębiorstw, sprecyzował zakres normatywny obowiązku uzasadnienia. Zgodnie z tym wyrokiem zasada pewności prawa wymaga, by każdy akt rodzący skutki prawne czerpał swą moc wiążącą z przepisu prawa wspólnotowego, który winien być wyraźnie wskazany jako jego podstawa prawna oraz który decyduje o formie prawnej, jaką akt ten ma przyjąć (
30
).
66.
W dalszej kolejności należy rozważyć zarzut Zjednoczonego Królestwa dotyczący wykonalności obowiązku uzasadnienia. Podnosi ono, że nałożenie obowiązku uzasadnienia dla aktów takich jak niniejszy uczyniłoby ich przyjęcie trudnym i mało elastycznym. Rada wskazuje w tym zakresie ponadto, że na przyjęcie zaskarżonego aktu pomiędzy wnioskiem Komisji a rozpoczęciem konferencji były do dyspozycji jedynie dwa miesiące.
67.
W kwestii tych zarzutów należy przyznać, że elastyczne możliwości działania właśnie w dziedzinie handlu zewnętrznego posiadają duże znaczenie. Można jednak zaradzić trudnościom powstającym ewentualnie w tym kontekście poprzez elastyczne wymogi co do zakresu obowiązku uzasadnienia. W zależności od rodzaju aktu i jego kontekstu może być konieczne mniej lub bardziej dokładne uzasadnienie (
31
). Jednak wymogiem minimalnym dla uzasadnienia jest zawsze podanie podstawy prawnej. Nie powinno to nigdy powodować nadmiernego wysiłku przy uzasadnieniu.
68.
Nie można robić od tego wyjątku także z powodu ograniczeń czasowych. Im bardziej skomplikowana jest materia i im więcej podstaw prawnych jest możliwych, tym ważniejsze i bardziej konieczne jest jasne określenie właściwej podstawy prawnej i tym dogłębniej ta kwestia musi zostać zbadana. Z zasady ograniczonych kompetencji wynika bowiem, że Wspólnota może działać jedynie w sytuacji, kiedy traktat dla takiego działania przyznaje jej kompetencje. Musi ona zatem określić przed podjęciem działania, jaka podstawa prawna przyznaje jej te kompetencje. Podanie jej wówczas w akcie prawnym nie może stanowić nadmiernego wysiłku. Nie wystarczy również — jak proponuje Rada — aby podstawa prawna została podana ewentualnie w późniejszym akcie, zmierzającym do wdrożenia na płaszczyźnie wewnątrzwspólnotowej zmian do konwencji CITES. Nie zmienia to nic w fakcie, że także dla określenia stanowiska, jakie mają zająć państwa członkowskie na konferencji CITES, Wspólnota potrzebuje kompetencji, która musi być wskazana właśnie w tym akcie (
32
).
69.
Należy wreszcie rozważyć również argument Rady, wskazujący na to, że w przeszłości podobne decyzje także nie podawały podstawy prawnej. Przeciwko temu argumentowi opartemu na wcześniejszej praktyce należy wskazać, że sama praktyka Rady nie może uzasadniać odstępstwa od postanowień traktatu i nie może tworzyć precedensu wiążącego instytucje wspólnotowe (
33
).
70.
Reasumując, należy stwierdzić, że w odniesieniu do zaskarżonego aktu istniał obowiązek wskazania podstawy prawnej.
2. Konsekwencje braku wskazania podstawy prawnej
71.
W dalszej części należy rozważyć, jakie konsekwencje ma niepodanie podstawy prawnej dla ważności aktu.
a) Czy podstawa prawna może zostać określona na podstawie innych elementów aktu?
72.
Brak przywołania konkretnej podstawy prawnej aktu nie musi koniecznie stanowić naruszenia ustanowionego w art. 253 WE obowiązku uzasadnienia. Jeżeli bowiem podstawa prawna aktu może zostać ustalona w oparciu o inne jego elementy, nie dochodzi wówczas do naruszenia istotnych wymogów proceduralnych (
34
).
73.
W niniejszej sprawie podstawa prawna nie może jednak jednoznacznie zostać określona na podstawie innych elementów aktu. Wynika to z jednej strony już z tego, że podczas negocjacji w Radzie pojawił się spór o to, jaka podstawa prawna jest właściwa, i zgłoszono w tej kwestii wiele wniosków do dyskusji. Komisja podnosi w tym zakresie — co nie jest kwestionowane — że przedmiotem dyskusji było zarówno wyłączne podanie art. 300 ust. 2 WE jako proceduralnej podstawy prawnej, wyłączne podanie materialnej podstawy prawnej, jak i połączenie obu. Dyskutowano również, bez osiągnięcia rozstrzygnięcia, na temat właściwej materialnej podstawy kompetencji w postaci wyłącznie art. 175 WE albo art. 175 WE w związku z art. 133 WE.
74.
W swoich pismach w postępowaniu przed Trybunałem Rada i Komisja wydają się stać na stanowisku, że art. 300 ust. 2 akapit drugi WE stanowi proceduralną podstawę prawną zaskarżonego aktu. Przepis ten ustanawia procedurę dla podejmowania decyzji w sprawie ustalenia stanowisk, „które mają być zajęte w imieniu Wspólnoty w organie utworzonym przez umowę, gdy organ ten ma przyjąć decyzje mające skutki prawne”.
75.
W tym kontekście pojawia się również pytanie, czy art. 300 ust. 2 akapit drugi WE znajduje zastosowanie do sytuacji, w których Wspólnota jest stroną umowy międzynarodowej. Przemawia za tym w szczególności także wykładnia systemowa, ponieważ ust. 1 tego artykułu ma bez wątpienia za przedmiot jedynie zawarcie umów międzynarodowych przez Wspólnotę. W przypadku konwencji CITES Wspólnota sama nie jest jednak stroną, lecz jedynie państwa członkowskie.
76.
Teleologiczna wykładnia przemawia natomiast za tym, że art. 300 ust. 2 akapit drugi WE musi znaleźć zastosowanie także do umów, których materia objęta jest zakresem kompetencji Wspólnoty, a których Wspólnota jednak nie może dotąd być stroną ze względu na ukształtowanie tej umowy międzynarodowej.
77.
Właśnie z powodu tej problematyki dotyczącej wykładni nie można uznać, że właściwa podstawa prawna wynika jednoznacznie z zaskarżonego aktu.
78.
Nawet gdyby art. 300 ust. 2 akapit drugi WE miał stanowić właściwą podstawę prawną, nie wystarczyłoby wskazanie jedynie tego przepisu proceduralnego jako podstawy prawnej. Akt prawny wymaga raczej podania także materialnej podstawy prawnej, z której wynika zakres kompetencji, a co za tym idzie, ostatecznie określony przez traktat WE zakres działania Wspólnoty (
35
).
79.
Materialnej podstawy prawnej nie można jednak również jednoznacznie wywnioskować z zaskarżonego aktu, ponieważ możliwych jest tutaj wiele podstaw prawnych. Może nią być polityka handlowa, polityka w zakresie ochrony środowiska, jak również kombinacja ich obu (
36
).
80.
Podstawa prawna, na której oparty jest akt, nie może w konsekwencji zostać z niego jednoznacznie wywnioskowana.
b) Czy chodzi wyłącznie o wadę czysto formalną?
81.
Rada uważa, że w przypadku przyjęcia obowiązku uzasadnienia, nie może on prowadzić do nieważności, ponieważ chodzi o czysto formalny brak aktu.
82.
Trybunał, w przypadkach stosowania błędnej podstawy prawnej obok rzeczywiście właściwej podstawy prawnej, stwierdził, że prowadzi to do nieważności spornego aktu jedynie w sytuacji, jeśli chodzi nie tylko o brak czysto formalny, lecz o brak, który mógł mieć wpływ na zastosowaną procedurę i co za tym idzie, ostatecznie na treść samego aktu (
37
).
83.
Trudno jest zastosować odpowiednio to orzecznictwo do przypadku, w którym nie podano żadnej podstawy prawnej. Skoro bowiem nie podano żadnej podstawy prawnej, trudno jest już stwierdzić, jaką w ogóle procedurę zastosowano oraz, co za tym idzie, czy niewskazanie podstawy prawnej mogło wywrzeć skutki na mającą zastosowanie procedurę. Słuszne jest zatem uznać w każdym razie w sytuacji, w której brak uzasadnienia polega na tym, że zaniechano całkowicie podania podstawy prawnej, iż jest to błąd na tyle istotny, że powinien zawsze prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji. Jak bowiem wykazano powyżej, podanie podstawy prawnej stanowi wymóg uzasadnienia, od którego nie można odstąpić.
84.
Wreszcie przeciwko przyjęciu braku czysto formalnego przemawia również następująca okoliczność. W zakresie materialnej podstawy prawnej możliwe są art. 133 WE, art. 175 WE albo połączenie ich obu. Artykuł 133 WE ustanawia wyłączną kompetencję Wspólnoty, podczas gdy art. 175 WE przewiduje kompetencje dzielone pomiędzy Wspólnotę i państwa członkowskie. Wybór pomiędzy tymi dwoma artykułami ma zatem wpływ na rozdział kompetencji pomiędzy Wspólnotę i państwa członkowskie. Także z tego powodu nie może być tutaj mowy o braku czysto formalnym (
38
).
3. Wniosek częściowy
85.
Podsumowując, uznaję, że należy stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu z powodu braku wskazania podstawy prawnej.
VI — W przedmiocie ograniczenia skutków ewentualnego stwierdzenia nieważności
86.
Rada wniosła o utrzymanie w mocy skutków zaskarżonej decyzji w przypadku stwierdzenia jej nieważności. Należy przychylić się do tego wniosku.
87.
Zgodnie z art. 231 akapit drugi WE Trybunał może — jeśli uzna to za niezbędne — wskazać, jakie skutki aktu, o którego nieważności orzekł, powinny być uważane za ostateczne. Uregulowanie to odnosi się zgodnie z jego brzmieniem właściwie jedynie do rozporządzeń, jednak Trybunał stosował je analogicznie również do decyzji (
39
).
88.
W niniejszej sprawie ostateczny charakter skutków zaskarżonej decyzji jest uzasadniony, ponieważ XIV konferencja CITES już się odbyła i decyzje zostały tam podjęte. Stwierdzenie nieważności podjętej wcześniej decyzji w sprawie określenia stanowiska Wspólnoty nie zmieniłoby wprawdzie nic w wiążącej mocy tych decyzji dla państw członkowskich na płaszczyźnie prawa międzynarodowego, ponieważ naruszenie wewnętrznych przepisów przy przygotowaniu stanowiska, które ma zostać zajęte na konferencji międzynarodowej zgodnie z ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego, zasadniczo nie ma znaczenia. Na płaszczyźnie wewnątrzwspólnotowej mogłoby jednak dojść do niepewności prawa w odniesieniu do punktów przyjętych na konferencji. Aby uniknąć wszelkiej niepewności prawa, należy w konsekwencji utrzymać w mocy skutki zaskarżonej decyzji.
89.
Nie ma jednak potrzeby, aby Rada przyjmowała ponownie decyzję bez zarzucanego naruszenia prawa. Skoro XIV konferencja CITES już się bowiem odbyła, nie miałoby sensu nakładanie na Radę obowiązku ponownego ustalenia swojego stanowiska na tę konferencję.
VII — Koszty
90.
Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Rada przegrała sprawę w całości, należy zgodnie z żądaniem Komisji obciążyć ją kosztami postępowania.
91.
W myśl art. 69 § 4 regulaminu Zjednoczone Królestwo, które przystąpiło do sprawy w charakterze interwenienta, pokrywa własne koszty.
VIII — Wnioski
92.
Na podstawie powyższych rozważań proponuję Trybunałowi, aby orzekł, co następuje:
1)
Stwierdza się nieważność decyzji Rady z dnia 24 maja 2007 r. w sprawie określenia stanowiska w imieniu Wspólnoty w przedmiocie niektórych wniosków, dyskutowanych w dniach – na XIV Konferencji Stron Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES) w Hadze, Niderlandy.
2)
Skutki decyzji wymienionej w pkt 1 tej sentencji zostają utrzymane w mocy.
3)
Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej ponosi własne koszty. W pozostałym zakresie Rada Unii Europejskiej zostaje obciążona kosztami postępowania.
(
1
)	Język oryginału: niemiecki.
(
2
)	Zwana dalej „konwencją CITES”.
(
3
)	Zobacz motyw 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 z dnia 9 grudnia 1996 r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi, Dz.U. L 61, s 1.
(
4
)	Tekst konwencji został przyjęty przez 80 państw w dniu 3 marca 1970 r. Konwencja weszła w życie w dniu
(
5
)	Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3626/82 z dnia 3 grudnia 1982 r. w sprawie stosowania we Wspólnocie Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem, Dz.U. L 384, s. 1.
(
6
)	Wyżej wymienione w przypisie 2.
(
7
)	Zobacz motyw 2 zaskarżonej decyzji.
(
8
)	Wniosek dotyczący decyzji Rady z dnia 24 maja 2007 r. w sprawie przyjęcia stanowiska Wspólnoty w sprawie niektórych wniosków przedłożonych na XIV Konferencji Stron Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES), Haga, Niderlandy, – [SEC(2007) 443 wersja ostateczna].
(
9
)	W języku francuskim „Décision du Conseil”, w angielskim „Council Decision”.
(
10
)	Decyzja nie została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
(
11
)	Zobacz wyroki: z dnia 31 marca 1971 r. w sprawie 22/70 Komisja przeciwko Radzie „AETR”, Rec. s. 263, pkt 39, 42; z dnia w sprawie 60/81 IBM przeciwko Komisji, Rec. s. 2639, pkt 9; z dnia w sprawie C-521/06 P Athinaïki Techniki przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-5829, pkt 42.
(
12
)	Zobacz w tym względzie moją opinię z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie C-13/07 Komisja przeciwko Radzie, pkt 33 i nast.
(
13
)	Zobacz ww. w przypisie 12 moją opinię w sprawie Komisja przeciwko Radzie, pkt 35.
(
14
)	Wyrok z dnia 26 marca 1987 r. w sprawie 45/86 Komisja przeciwko Radzie, Rec. s. 1493, pkt 3.
(
15
)	Wyrok z dnia 24 czerwca 1986 r. w sprawie 53/85 AKZO przeciwko Komisji, Rec. s. 1965, pkt 21.
(
16
)	Wyrok z dnia 26 kwietnia 1988 r. w sprawie 207/86 APESCO przeciwko Komisji, Rec. s. 1965, pkt 16.
(
17
)	Zobacz wyroki: ww. w przypisie 14 w sprawie Komisja przeciwko Radzie, pkt 9; z dnia 20 września 1988 r. w sprawie 203/86 Hiszpania przeciwko Radzie, Rec. s. 4563, pkt 36 i nast.
(
18
)	Trybunał odsyła do większości jednolitych wersji językowych jedynie dla potwierdzenia wyniku wykładni, zob. wyrok z dnia 15 października 1996 r. w sprawie C-298/94 Henke, Rec. s. I-4989, pkt 15.
(
19
)	Inne postępowanie nie byłoby zgodne z wymogiem jednolitego stosowania prawa wspólnotowego, zob. wyrok z dnia 27 marca 1990 r. w sprawie C-372/88 Cricket St. Thomas, Rec. s. I-1345, pkt 18.
(
20
)	Zobacz w szczególności wyroki: z dnia 27 października 1977 r. w sprawie 30/77 Bouchereau, Rec. s. 1999, pkt 13, 14; z dnia w sprawie C-449/93 Rockfon, Rec. s. I-4291, pkt 28; z dnia w sprawie C-72/95 Kraaijeveld, Rec. s. I-5403, pkt 28; z dnia w sprawie C-420/98 W. N., Rec. s. I-2847, pkt 21.
(
21
)	Wyżej wymieniony w przypisie 11 wyrok w sprawie Komisja przeciwko Radzie „AETR”, pkt 11.
(
22
)	Zobacz wyrok z dnia 13 maja 1997 r. w sprawie C-233/94 Niemcy przeciwko Parlamentowi i Radzie, Rec. s. I-2405, pkt 25, z odesłaniem do wyroku z dnia w sprawie C-41/93 Francja przeciwko Komisji, Rec. s. I-1829, pkt 34.
(
23
)	Zobacz ww. w przypisie 11 wyroki: w sprawie „AETR”, pkt 38–42, w sprawie IBM przeciwko Komisji, pkt 9; w sprawie Athinaïki Techniki przeciwko Komisji, pkt 42.
(
24
)	Zobacz opinię 2/94 z dnia 28 marca 1996 r., „opinia w sprawie EKPC”, Rec. s. I-1759, pkt 3.
(
25
)	Rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji, Dz.U. L 145, s. 43.
(
26
)	Wyrok z dnia 1 lipca 2008 r. w sprawach połączonych C-39/05 P i C-52/05 P Szwecja i Turco przeciwko Radzie, Zb.Orz. s. I-4723, pkt 46.
(
27
)	Wyżej wymieniony w przypisie 26 wyrok w sprawie Szwecja i Turco przeciwko Radzie, pkt 46.
(
28
)	Wyżej wymieniony w przypisie 11 wyrok w sprawie Komisja przeciwko Radzie „AETR”, pkt 44,45.
(
29
)	Inaczej niż zgodnie z art. 300 ust. 2 akapit drugi WE Parlamentowi nie przysługiwało wówczas prawo do informacji.
(
30
)	Wyrok z dnia 16 czerwca 1993 r. w sprawie C-325/91 Francja przeciwko Komisji, Rec. s. I-3283, pkt 26.
(
31
)	Zobacz wyroki: z dnia 30 marca 2000 r. w sprawie C-265/97 P VBA przeciwko Florimex i in., Rec. s. I-2061; z dnia w sprawie C-413/06 P Bertelsmann i Sony Corporation of America przeciwko Impala, Zb.Orz. s. I-4951, pkt 166; z dnia w sprawie C-333/07 Regie Networks, Zb.Orz. s. I-10807, pkt 63.
(
32
)	Zobacz w tym względzie wyrok z dnia 21 stycznia 2003 r. w sprawie C-378/00 Komisja przeciwko Parlamentowi i Radzie, Rec. s. I-937, pkt 66, w którym Trybunał stwierdził, że uzasadnienie aktu prawa wspólnotowego musi być zawarte właśnie w tym akcie.
(
33
)	Zobacz wyroki: z dnia 23 lutego 1988 r. w sprawie 68/86 Zjednoczone Królestwo przeciwko Radzie, Rec. s. 855, pkt 24; z dnia w sprawie C-271/94 Parlament przeciwko Radzie, Rec. s. I-1689, pkt 24.
(
34
)	Wyżej wymieniony w przypisie 14 wyrok w sprawie Komisja przeciwko Radzie, pkt 9.
(
35
)	Zobacz ww. w przypisie 12 moją opinię w sprawie Komisja przeciwko Radzie, pkt 47.
(
36
)	W przedmiocie możliwego związku art. 133 WE i art. 175 ust. 1 WE zobacz wyroki: z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie C-178/03 Komisja przeciwko Parlamentowi i Radzie, Zb.Orz. s. I-107, pkt 59; z dnia w sprawie C-155/07 Parlament przeciwko Radzie, Zb.Orz. s. I-8103, pkt 77–83; z dnia w sprawie C-94/03 Komisja przeciwko Radzie, Zb.Orz. s. I-1, pkt 52–55; moją opinię w tych sprawach, a także opinię rzecznika generalnego M. Poiaresa Madura z dnia w sprawie C-411/06 Komisja przeciwko Parlamentowi i Radzie, dotychczas nieopublikowaną w Zbiorze, pkt 6.
(
37
)	Zobacz wyroki: z dnia 27 września 1988 r. w sprawie 165/87 Komisja przeciwko Radzie, Rec. s. 5545, pkt 19 i nast.; z dnia w sprawie C-210/03 Swedish Match, Zb.Orz. s. I-11893, pkt 44 i przywołane tam orzecznictwo.
(
38
)	Zobacz w tym względzie ww. w przypisie 36 opinię rzecznika generalnego M. Poiaresa Madura w sprawie Komisja przeciwko Parlamentowi i Radzie, pkt 7.
(
39
)	Wyroki: z dnia 28 maja 1998 r. w sprawie C-22/96 Parlament przeciwko Radzie, Rec. s. I-3231, pkt 42; ww. w przypisie 36 w sprawie Parlament przeciwko Radzie, pkt 87.