62023TJ0556_RES
Sprawa T‑556/23
Swissgrid AG
przeciwko
Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki
Wyrok Sądu (trzecia izba w składzie powiększonym) z dnia 8 października 2025 r.
Energia – Rynek wewnętrzny energii elektrycznej – Wytyczne dotyczące bilansowania – Artykuł 1 rozporządzenia (UE) 2017/2195 – Europejska platforma dla procesu kompensowania niezbilansowań – Brak uczestnictwa szwajcarskiego operatora systemu przesyłowego – Decyzja ACER zmieniająca ramy wdrażania platformy – Odwołanie wniesione do Komisji Odwoławczej ACER – Wymogi i warunki szczególne odwołań – Artykuł 28 rozporządzenia (UE) 2019/942 – Niedopuszczalność ze względu na brak legitymacji procesowej do wniesienia odwołania do Komisji Odwoławczej – Bezpośrednie i indywidualne oddziaływanie
Energia – Bilansowanie systemu elektroenergetycznego – Rozporządzenie 2017/2195 – Europejska platforma dla procesu kompensowania niezbilansowań – Zakres stosowania – Szwajcarscy operatorzy systemu przesyłowego – Wyłączenie – Wyjątki
(rozporządzenie Komisji 2017/2195, art. 1 ust. 2, 6, 7)
(zob. pkt 24–39)
Agencje Unii Europejskiej – Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER) – Postępowanie odwoławcze – Odwołanie do Komisji Odwoławczej ACER – Przesłanki dopuszczalności – Osoby fizyczne lub prawne – Akty dotyczące ich bezpośrednio i indywidualnie – Decyzja ACER w sprawie zmiany ram wdrażania europejskiej platformy dla procesu kompensowania niezbilansowań – Zmiana pozbawiająca szwajcarskich operatorów systemu przesyłowego ich prawa do uczestnictwa w tej platformie na mocy porozumień zawartych przed przyjęciem rzeczonej decyzji – Decyzja wywierająca wpływ na sytuację prawną wspomnianych operatorów – Dopuszczalność
(art. 263 akapit czwarty TFUE; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 2019/942, art. 28)
(zob. pkt 55–73)
Streszczenie
W swym wyroku Sąd stwierdził nieważność decyzji Komisji Odwoławczej Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER) odrzucającej jako niedopuszczalne odwołanie wniesione przez szwajcarskiego operatora systemu przesyłowego energii elektrycznej (zwanego dalej „OSP”) od decyzji ACER wykluczającej jego uczestnictwo w europejskiej platformie dla procesu kompensowania niezbilansowań (zwanej dalej „platformą IN”) na podstawie rozporządzenia 2017/2195 (
1
). W związku z tym Sąd wypowiedział się w przedmiocie zakresu stosowania tego rozporządzenia oraz legitymacji procesowej takiego operatora do zaskarżenia decyzji ACER, której nie jest on adresatem.
Od 2012 r. skarżąca, Swissgrid AG, będąca jedynym OSP w Szwajcarii, uczestniczyła w International Grid Control Cooperation (IGCC), będącej strukturą współpracy między OSP, mającą na celu optymalizację zautomatyzowanego zarządzania rezerwami odbudowy częstotliwości za pomocą procesu kompensowania niezbilansowań.
W dniu 2 sierpnia 2017 r. Komisja Europejska przyjęła rozporządzenie 2017/2195, które przewiduje w art. 22 utworzenie europejskiej platformy dla procesu kompensowania niezbilansowań.
Na podstawie tego przepisu ACER przyjął decyzję 13/2020 w sprawie utworzenia platformy IN, zawierającą w załączniku ramy wdrażania tej platformy (zwane dalej „ramami wdrażania”).
W dniu 30 września 2022 r. ACER przyjął decyzję 16/2022, którą zmieniono krąg podmiotów wyznaczonych do pełnienia funkcji określonych w ramach wdrażania. W tym względzie definicja „OSP będącego członkiem”, która dotyczyła wcześniej „każdego OSP, który dołączył do platformy IN, w tym OSP z obszarów [regulacyjnych mocy i częstotliwości] obsługiwanych przez kilku OSP z różnych państw członkowskich lub państw trzecich”, została zmieniona, tak aby obejmowała ona odtąd każdego „OSP, do którego ma zastosowanie rozporządzenie 2017/2195 i który dołączył do platformy IN, w tym OSP pochodzących z obszarów [regulacyjnych mocy i częstotliwości] multi-OSP”.
Ponieważ skarżąca uznała, że zmiana ta pociąga za sobą wykluczenie jej z uczestnictwa w platformie IN, wniosła ona odwołanie od tej decyzji do Komisji Odwoławczej ACER, która odrzuciła je jako niedopuszczalne na podstawie art. 28 ust. 1 rozporządzenia 2019/942 (
2
). Zdaniem tej komisji uczestnictwo w platformie IN jest zastrzeżone dla unijnych OSP, w związku z czym zmiana ram wdrażania tej platformy nie miała wpływu na sytuację prawną skarżącej jako szwajcarskiego OSP.
To właśnie w tym kontekście skarżąca wniosła do Sądu skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej.
Ocena Sądu
Sąd rozpoczął od zbadania wniosku Komisji Odwoławczej, zgodnie z którym rozporządzenie 2017/2195 ogranicza co do zasady uczestnictwo w platformach, które reguluje, wyłącznie do unijnych OSP, a w konsekwencji wyklucza szwajcarskich OSP z platformy IN.
Dokonując wykładni literalnej i kontekstowej rozporządzenia 2017/2195, Sąd zauważył, że o ile art. 1 ust. 2 tego rozporządzenia nie odnosi się wyraźnie – na potrzeby określenia zakresu stosowania tego aktu prawnego – wyłącznie do unijnych OSP, o tyle przyznaną Komisji na podstawie ust. 6 i 7 tego artykułu możliwość dopuszczenia uczestnictwa samych szwajcarskich OSP w niektórych platformach i jedynie pod pewnymi warunkami należy interpretować jako wyjątek świadczący o braku ogólnej zasady uwzględniającej uczestnictwo OSP spoza Unii w platformach przewidzianych w rozporządzeniu 2017/2195, w tym w platformie IN.
Wniosek ten znajduje potwierdzenie w wykładni celowościowej rozporządzenia 2017/2195, ponieważ ma ono na celu stworzenie w pełni operacyjnego i wzajemnie połączonego wewnętrznego rynku energii, opartego na wspólnych sprawiedliwych zasadach. W niniejszym przypadku, biorąc pod uwagę fakt, że Konfederacja Szwajcarska nie przystąpiła do rynku wewnętrznego Unii i że w konsekwencji szwajcarscy OSP nie podlegają tym samym zasadom co te mające zastosowanie do OSP z państw członkowskich Unii, ich wykluczenie z uczestnictwa w platformach przewidzianych w rozporządzeniu 2017/2195, z zastrzeżeniem w szczególności alternatywnego porozumienia dwustronnego, które nadal pozostaje możliwe, jest w pełni uzasadnione w świetle celu realizowanego przez owo rozporządzenie.
Wynika z tego, że Komisja Odwoławcza nie dopuściła się naruszenia prawa, uznawszy, że uczestnictwo szwajcarskich OSP, poza przypadkami przewidzianymi w art. 1 ust. 6 i 7 rozporządzenia 2017/2195, jest wykluczone.
Natomiast komisja ta naruszyła art. 28 ust. 1 rozporządzenia 2019/942, gdy uznała, że decyzja 16/2022 nie zmienia w istotny sposób sytuacji prawnej skarżącej, i w konsekwencji odrzuciła jej odwołanie jako niedopuszczalne.
Zgodnie z tym przepisem każda osoba fizyczna lub prawna może odwołać się od decyzji ACER, która jest do niej skierowana, lub od decyzji, która dotyczy jej bezpośrednio i indywidualnie. Dokonując wykładni tego przepisu w świetle orzecznictwa dotyczącego art. 263 akapit czwarty TFUE, którym jest on inspirowany, Sąd przypomniał, że osoba fizyczna lub prawna niebędąca adresatem danego aktu może twierdzić, iż ów akt dotyczy jej indywidualnie tylko wtedy, gdy ma on wpływ na sytuację tej osoby ze względu na szczególne dla niej cechy charakterystyczne lub na sytuację faktyczną, która odróżnia ją od wszelkich innych osób i w związku z tym indywidualizuje ją w sposób podobny do tego, w jaki indywidualizuje się adresata aktu.
W świetle tych wyjaśnień Sąd stwierdził na wstępie, że fragment uzasadnienia decyzji Komisji Odwoławczej, oparty na tym, że sytuacja prawna skarżącej jest bezpośrednio regulowana rozporządzeniem 2017/2195, a nie decyzjami 13/2020 i 16/2022, nie pozwala uzasadnić wniosku, że wniesione do niej odwołanie jest niedopuszczalne. Skoro bowiem decyzja 16/2022 była oparta na art. 22 ust. 1 rozporządzenia 2017/2195, skarżąca miała prawo zakwestionować jej zgodność z prawem, niezależnie od zakresu tego rozporządzenia. Tak więc okoliczność, że rozporządzenie 2017/2195 nie przewiduje uczestnictwa skarżącej w platformie IN, stanowiła argument istotny nie tyle dla oceny dopuszczalności odwołania, co dla zbadania go co do istoty.
Co się tyczy bezpośredniego i indywidualnego oddziaływania decyzji 16/2022 na skarżącą, Sąd zauważył, po pierwsze, że skarżąca jest stroną porozumienia (głównego) dotyczącego platform bilansujących zawartego z innymi OSP, lecz jest również „członkiem uczestniczącym” w porozumieniu o współpracy w zakresie IGCC od marca 2012 r., że IGCC jest projektem wdrożeniowym, który ewoluuje w kierunku platformy IN, oraz że przyjęcie ram wdrażania platformy IN nie pozbawiło znaczenia umów, których stroną jest skarżąca, gdyż nadal regulują one funkcjonowanie tej platformy, będąc uszczegółowieniem tych ram wdrażania.
Po drugie, z ram wdrażania załączonych do decyzji 13/2020 nie wynikało jasno, że skarżąca nie może utrzymać swojego uczestnictwa w platformie IN, korzystając ze swych praw wynikających z umowy. W tych ramach wdrażania zdefiniowano wówczas „OSP będącego członkiem” poprzez okoliczność, że dołączył on do platformy IN i wyraźnie objęto tą definicją „OSP pochodzących z obszarów [regulacyjnych mocy i częstotliwości] obsługiwanych przez kilku OSP z różnych państw członkowskich lub państw trzecich”.
Nawet wykładni właściwych przepisów tych ram wykonawczych zgodnej z rozporządzeniem 2017/2195 nie można uznać za pozwalającą rozwiać wszelkie wątpliwości co do możliwości dalszego uczestnictwa skarżącej w platformie IN w oparciu o prawa wynikające z umowy. Z jednej strony bowiem art. 1 rozporządzenia 2017/2195 nie był jeszcze wówczas przedmiotem wykładni dokonanej przez sąd Unii. Z drugiej strony sposób, w jaki rozporządzenie to zostało zredagowane, mógł sugerować skarżącej, że miała ona możliwość utrzymania swojego uczestnictwa w platformie IN, w szczególności ze względu na brak odniesienia wyłącznie do unijnych OSP przy określaniu zakresu stosowania tego rozporządzenia w jego art. 1 ust. 2.
W świetle tych wyjaśnień Sąd stwierdził, że formalne stanowisko wykluczające wyraźnie uczestnictwo skarżącej w platformie IN zostało przyjęte przez ACER dopiero wraz z przyjęciem decyzji 16/2022 zmieniającej definicję „OSP będącego członkiem” figurującą w ramach wdrażania, tak aby obejmowała ona odtąd jedynie OSP, do których ma zastosowanie rozporządzenie 2017/2195.
W następstwie zmiany wprowadzonej decyzją 16/2022 skarżąca nie mogła już zatem utrzymać swojego uczestnictwa w platformie IN na podstawie porozumień, których była stroną, w związku z czym należy uznać, że decyzja ta pozbawia ją możliwości wykonywania jej praw wynikających z umowy, a zatem wywiera bezpośredni wpływ na jej sytuację prawną. Należy też uznać, że decyzja 16/2022 dotyczy skarżącej ze względu na szczególne dla niej cechy charakterystyczne i na sytuację faktyczną, która odróżnia ją od wszelkich innych osób.
Skoro bowiem IGCC jest – zgodnie z samymi ramami wdrażania – projektem, który ewoluuje w kierunku platformy IN, skarżąca, jako uczestnik tej platformy od 2012 r., znajduje się w sytuacji odmiennej od sytuacji innych OSP z państw trzecich, którzy nie skorzystali z takiego uczestnictwa. Ponadto skarżąca, jako jedyny szwajcarski OSP, ze względu na cel rozporządzenia 2017/2195 znajduje się w sytuacji odmiennej od sytuacji OSP z innych państw trzecich, ponieważ Szwajcaria charakteryzuje się specyfiką geograficzną polegającą na tym, że jest de facto otoczona państwami członkowskimi Unii.
W świetle powyższego Sąd stwierdził nieważność decyzji Komisji Odwoławczej.
(
1
)	Rozporządzenie Komisji (UE) 2017/2195 z dnia 23 listopada 2017 r. ustanawiające wytyczne dotyczące bilansowania (Dz.U. 2017, L 312, s. 6).
(
2
)	Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/942 z dnia 5 czerwca 2019 r. ustanawiające Agencję Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (Dz.U. 2019, L 158, s. 22).