62015CC0313
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA
ippreżentati fit-13 ta’ Lulju 2016 (
1
)
Kawżi magħquda C‑313/15 u C‑530/15
Eco-Emballages SA
vs
Sphère France,
Schweitzer SAS,
Carrefour Import SAS,
Tissue France SCA,
SCA Hygiène Products SAS,
WEPA Troyes SAS,
Industrie Cartarie Tronchetti SpA,
Industrie Cartarie Tronchetti Ibérica, SL,
Kimberly-Clark SAS,
Gopack SAS,
Delipapier,
CMC France SARL,
Paul Hartmann SA,
Wepa Lille SAS,
Industrie Cartarie Tronchetti France SAS,
Melitta France SAS,
Cofresco Frischhalteprodukte GmbH & Co. KG,
Scamark SAS,
Système U Centrale Nationale SAS
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mit-Tribunal de commerce de Pariġi (qorti kummerċjali ta’ Pariġi, Franza)]
u
Melitta France SAS,
Cofresco Frischhalteprodukte GmbH & Co. KG,
Délipapier,
Gopack SAS,
Industrie Cartarie Tronchetti SpA,
Industrie Cartarie Tronchetti Ibérica, SL,
Kimberly-Clark SAS,
Lucart France,
Paul Hartmann AG,
SCA Hygiène Products,
SCA Tissue France,
Group’Hygiène syndicat professionnel
vs
Ministre de l’Écologie, du Développement durable et de l’Énergie
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Conseil d’État (kunsill tal-Istat, Franza)]
“Ambjent — Direttiva 94/62/KE — Imballaġġ u skart mill-imballaġġ — Kunċett ta’ imballaġġ — Mandrini (rollijiet, tubi, ċilindri) — Direttiva ta’ implementazzjoni 2013/2/UE — Emenda tal-eżempji ta’ imballaġġ — Kompetenza ta’ eżekuzzjoni tal-Kummissjoni — Kwistjoni ta’ evalwazzjoni ta’ validità”
1.
Xi kultant, osservatur estern, attent għad-domandi preliminari magħmula quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, jiġborhom fil-qosor aħjar minn kif stajna nagħmlu aħna li nevalwawhom. Dan huwa l-każ hawnhekk. Id-deskrizzjoni tal-problema li jqajmu ż-żewġ rinviji għal deċiżjoni preliminari (wieħed ta’ interpretazzjoni u ieħor ta’ evalwazzjoni ta’ validità), magħmulin it-tnejn li huma minn qrati Franċiżi, fil-kuntest ta’ żewġ tilwimiet marbuta ma’ xulxin, tinsab fit-termini li ġejjin, li diffiċli jitqiegħdu b’mod aħjar, fi blog (
2
) iddedikat għal dan il-kompitu:
“Fiċ-ċentru ta’ roll tat-toilet paper hemm ċilindru tal-kartun. Din il-parti ta’ ġewwa tagħmel parti mill-imballaġġ tat-toilet paper? Din il-kwistjoni wasslet għal nuqqas ta’ qbil fost il-qrati Franċiżi. It-tweġiba tiddependi mill-kelma “imballaġġ” li tinsab fid-Direttiva 94/62/KE “l-imballaġġ u l-iskart mill-imballaġġ”. Jekk it-tweġiba hija li dik il-parti ċentrali magħmula mill-kartun tikkonsisti f’imballaġġ, il-partijiet potenzjalment ippreġudikati mis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ma jkunux biss il-produtturi Franċiżi tat-toilet paper, iżda wkoll il-produtturi, fi Franza, tas-srievet tal-karti assorbenti tal-kċina, tal-fojl tal-aluminju jew tal-plastik trasparenti. Min-naħa l-oħra, jekk ir-risposta tkun li dan ma huwiex imballaġġ, il-Conseil d’État jixtieq ikun jaf jekk il-Kummissjoni Ewropea aġixxietx ultra vires meta adottat direttiva ta’ eżekuzzjoni li wessgħet b’mod eċċessiv id-definizzjoni ta’ “imballaġġ”. Hemm ħafna miljuni ta’ Euro involuti.”
2.
Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddeċiedi jekk ir-rollijiet, tubi u ċilindri li jitkebbeb magħhom prodott flessibbli (pereżempju, film tal-plastik, tal-aluminju, tal-karta) sabiex jinbiegħ lill-konsumaturi humiex imballaġġ jew le fis-sens tad-Direttiva 94/62/KE (
3
). Jekk dawn il-mandrini (
4
) jiġu kklassifikati bħala imballaġġ, l-imsemmija direttiva tapplika għalihom u l-impriżi li jikkummerċjalizzaw il-prodotti li jinkluduwhom jew il-konsumaturi tal-prodotti li jinkludu tali mandrini għandhom iħallsu l-ispejjeż tar-riċiklaġġ tagħhom (
5
). It-tilwima tista’ tidher banali, iżda għandha ċerta kumplessità legali u l-implikazzjonijiet ekonomiċi tagħha huma sinjifikattivi.
I – Il-kuntest ġuridiku
A – Id-dritt tal-Unjoni
3.
Id-Direttiva 94/62 tiddefinixxi l-kunċett ta’ imballaġġ fl-Artikolu 3(1) tagħha:
“Għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva:
1)
‘l-imballaġġ’ għandu jfisser il-prodotti kollha magħmula minn kull materjal tkun xi tkun in-natura tiegħu sabiex jintużaw għaż-żamma, il-protezzjoni, l-immaniġġjar, it-twassil u l-preżentazzjoni tal-merkanzija, minn materja prima sa prodotti pproċessati, mill-produttur sa l-utent jew il-konsumatur. Il-prodotti li mhumiex maħsubin sabiex jerġgħu jinġabru li jiġu wżati għall-istess skopijiet għandhom jitqiesu bħala imballaġġ ukoll.
‘L-imballaġġ’ jikkonsisti biss fi-
a)
imballaġġ għall-bejgħ jew imballaġġ primarju, jiġifieri l-imballaġġ maħsub sabiex jikkostitwixxi unità ta’ bejgħ lill-utent jew lill-konsumatur finali fil-post fejn jinxtara;
b)
imballaġġ ta’ prodotti fi gruppi jew imballaġġ sekondarju, jiġifieri l-imballaġġ maħsub sabiex jikkostitwixxi fil-post fejn jinxtara gruppi ta’ ċertu numru ta’ unitajiet tal-bejgħ kemm jekk dawn ta’ l-aħħar jiġu mibjugħa b’dan il-mod lill-utent jew lill-konsumatur finali kemm jekk iservu biss bħala mezz biex jimtlew l-ixkafef fil-post tal-bejgħ; jista’ jitneħħa mill-prodott mingħajr ma jaffettwa l-karatteristiċi tiegħu;
ċ)
imballaġġ għat-trasport jew imballaġġ terzjarju, jiġifieri l-imballaġġ maħsub sabiex jiġu mħeffa l-immaniġġjar u t-trasport ta’ numru ta’ unitajiet tal-bejgħ jew imballaġġ ta’ prodotti fi gruppi sabiex ma ssirx ħsara mill-immaniġġjar fiżiku u waqt it-trasport. L-imballaġġ tat-trasport ma jinkludix il-kontejners li jinġarru fuq il-vetturi ta’ l-art, fuq il-ferrovija, fuq il-bastimenti jew fuq l-ajruplani”.
4.
L-Artikolu 3 tad-Direttiva 94/62 ġie emendat bid-Direttiva 2004/12/KE (
6
), li l-Artikolu 1 tagħha jipprevedi:
“Id-Direttiva 94/62/KE hija hawnhekk emendata kif ġej:
2)
is-subparagrafi li ġejjin għandhom jiġu miżjuda ma’ punt 1 ta’ Artikolu 3:
3)
‘Id-definizzjoni ta’ ‘ippakkjar’ għandha tiġi bażata wkoll fuq il-kriterji stabbiliti hawn taħt. L-oġġetti msemmija f’Anness I huma eżempji illustrati ta’ l-applikazzjoni ta’ dawn il-kriterji.
i)
L-oġġetti għandhom jiġu kkunsidrati bħala ippakkjar jekk jaderixxu mad-definizzjoni hawn fuq imsemmija mingħajr preġudizzju għall-funzjonijiet oħra li jista’ jagħmel l-ippakkjar, [ħlief jekk] l-oġġett [ikun] parti integrali ta’ prodott u huwa neċessarju li dak il-prodott jinżamm, jiġi sostnut jew priservat fit-tul taż-żmien tiegħu u l-elementi kollha huma intiżi li jintużaw, jiġu ikkonsmati jew mormija flimkien.
ii)
L-oġġetti mfassla u ntiżi biex jimtlew fil-ħin tal-bejgħ tagħhom u l-oġġetti li ma jerġgħux jintużaw li jkunu mibjugħa, mimlija jew mfassla u intiżi biex jimtlew fil-ħin tal-bejgħ tagħhom għandhom jiġu ikkonsidrati bħala ippakkjar sakemm jaderixxu mal-funzjoni ta’ ippakkjar.
iii)
Komponenti ta’ l-ippakkjar u elementi anċillari integrati fl-ippakkjar għandhom jiġu konsidrati bħala parti mill-ippakkjar li huma mdaħħla fih. L-elementi anċillari mdendla direttament fuq, jew imwaħħla mal-prodott u li jwettqu funzjoni ta’ l-ippakkjar għandhom jiġu konsidrati bħala ippakkjar kemm-il darba m’humiex parti integrali ta’ dan il-prodott u l-elementi kollha huma intiżi biex jiġu konsmati u mormija flimkien.
Il-Kummissjoni għandha, kif xieraq, skond il-proċedura msemmija fl-Artikolu 21, teżamina u, fejn meħtieġ, tirrevedi l-eżempji illustrati mogħtija f’Anness I dwar id-definizzjoni ta’ ippakkjar. L-oġġetti li ġejjin għandhom jiġu indirizzati bħala prijorità: Kaxxi ta’ CDs u videos, qsari, tubi u ċilindri mdawra b’materjal flessibli, karta approprjata għal tikketti bi twaħħil proprju u karta għat-tgeżwir.”
5.
L-Anness I tad-Direttiva 94/62 ġie emendat mill-Kummissjoni permezz tad-Direttiva 2013/2/UE (
7
). Dan l-anness jipprovdi kif ġej:
“Anness I
Eżempji illustrattivi għall-kriterji msemmija fl-Artikolu 3(1)
Eżempji illustrattivi għall-kriterju (i)
Imballaġġ
[…]
Rollijiet, tubi u ċilindri li magħhom jiddawwar materjal flessibbli (pereżempju film tal-plastik, aluminju, karta), għajr rollijiet, tubi u ċilindri intenzjonati bħala parts tal-makkinarju tal-produzzjoni u mhux biex jintużaw għall-preżentazzjoni ta’ prodott bħala unità ta’ bejgħ.
[…]”
6.
Il-premessa 2 tad-Direttiva 2013/2 tiprovdi li “[g]ħal raġunijiet ta’ ċertezza legali u armonizzazzjoni tal-interpretazzjoni tad-definizzjoni ta’ “imballaġġ”, huwa meħtieġ li tirrevedi u temenda l-lista ta’ eżempji illustrattivi sabiex tikkjarifika l-każijiet addizzjonali fejn il-linja ta’ demarkazzjoni bejn x’inhuwa imballaġġ u x’ma huwiex, għadha mhix ċara. Ir-reviżjoni ssegwi sejħiet mill-Istati Membri u mill-operaturi ekonomiċi sabiex issaħħaħ l-implimentazzjoni tad-Direttiva u toħloq opportunitajiet indaqs fis-suq intern.”
7.
Il-premessa 4 tad-Direttiva 2013/2 tipprovdi li “[l]-Kumitat stabbilit permezz tal-Artikolu 21 tad-Direttiva 94/62/KE ma tax opinjoni dwar [il-miżuri stabbiliti f’din id-Direttiva] u l-Kummissjoni għalhekk issottomettiet lill-Kunsill proposta dwar il-miżuri u bagħtitha lill-Parlament Ewropew. Il-Kunsill ma aġixxix fi żmien il-perjodu ta’ xahrejn ipprovdut permezz tal-Artikolu 5a tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 1999/468/KE tat-28 ta’ Ġunju 1999 li tipprovdi l-proċeduri għall-eżerċizzju tas-setgħat tal-implimentazzjoni konferiti fuq il-Kummissjoni u għalhekk il-Kummissjoni (
8
) ressqet il-proposta quddiem il-Parlament Ewropew mingħajr dewmien. Il-Parlament Ewropew ma opponiex il-miżura fi żmien erba’ xhur mit-tressiq imsemmi hawn fuq,”
B – Id-dritt nazzjonali
8.
Id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 94/62 ġew inkorporati fid-dritt Franċiż fil-Code de l’environnement (kodiċi dwar l-ambjent), li l-Artikolu R. 543-43(1) tiegħu jispeċifika:
“I.
It-terminu ‘imballaġġ’ għandu jinkludi kull oġġett, indipendentement min-natura ta’ materjali li jkun magħmul minnhom, użat sabiex jintuża għaż-żamma, għall-protezzjoni u għall-immaniġġar tal-merkanzija, sabiex titwassal mill-produttur lill-konsumatur jew lill-utent jew sabiex tiġi ppreżentata. Il-prodotti li “ma humiex maħsubin sabiex jerġgħu jinġabru” li jiġu użati għall-istess skopijiet għandhom jitqiesu bħala imballaġġ ukoll.
Id-definizzjoni ta’ ‘imballaġġ’ għandha tiġi bbażata wkoll fuq il-kriterji stabbiliti hawn taħt:
1.o
L-oġġetti għandhom jiġu kkunsidrati bħala imballaġġ jekk jikkorrispondu mad-definizzjoni hawn fuq imsemmija, bla ħsara għall-funzjonijiet oħra li l-imballaġġ jista’ wkoll ikollu, ħlief jekk l-oġġett ikun parti integrali ta’ prodott u jkun neċessarju sabiex dak il-prodott jinżamm, jiġi sostnut jew priservat fiċ-ċiklu ta’ ħajja kollu tiegħu u l-elementi kollha huma intiżi sabiex jintużaw, jiġu kkonsmati jew mormija flimkien;
[…]
Il-Ministru kompetenti għall-ambjent għandu jifformula, permezz ta’ digriet ministerjali, lista ta’ eżempji li jillustraw dawn il-kriterji”.
9.
Id-digriet ministerjali tas-6 ta’ Awwissu 2013, li jemenda d-digriet ministerjali tas-7 ta’ Frar 2012, dwar l-eżempji ta’ applikazzjoni tal-kriterji li jiddefinixxu l-kunċett ta’ “imballaġġ” iddefiniti fl-Artikolu R. 543-43 tal-kodiċi dwar l-ambjent (
9
), inkorpora d-Direttiva 2013/2 fid-dritt Franċiż, filwaqt li żied mal-lista ta’ eżempji ta’ imballaġġ, inter alia, “rollijiet, tubi u ċilindri li magħhom jiddawwar materjal flessibbli (pereżempju film tal-plastik, aluminju, karta), għajr rollijiet, tubi u ċilindri intenzjonati bħala parts tal-makkinarju tal-produzzjoni u mhux biex jintużaw għall-preżentazzjoni ta’ prodott bħala unità ta’ bejgħ”.
10.
L-Artikolu L. 541-10(II) tal-kodiċi dwar l-ambjent jimponi fuq il-produtturi, l-importaturi u d-distributuri ta’ merkanzija l-obbligu li jipprovdu jew li jikkollaboraw fil-prevenzjoni u fil-ġestjoni tal-iskart li jiġġeneraw. Għal dan il-għan, huma jistgħu jagħżlu li joħolqu sistema unika ta’ ġbir u ta’ trattament tal-iskart, jew, kollettivament joħolqu organu ekoloġiku li jwettaq dawn il-kompiti u li jħallsuh kontribuzzjoni finanzjarja. Dawn l-organi ekoloġiċi huma awtorizzati mill-Istat għal perijodu massimu ta’ sitt snin, li jiġġedded. Il-produttur, l-importatur jew l-ewwel negozjant ta’ merkanzija mibjugħa b’imballaġġ huwa obbligat, skont l-Artikolu R.543-56, li jikkontribwixxi finanzjarjament għat-tneħħija tal-iskart li jirriżulta.
II – Tilwim nazzjonali u domandi preliminari
11.
Il-Kawża C‑313/15 toriġina mit-talbiet imressqa f’Jannar 2013 quddiem it-Tribunal de commerce de Paris (qorti kummerċjali ta’ Pariġi, Franza) mill-kumpannija Eco-Emballages SA, li tieħu ħsieb il-ġestjoni tal-iskart mill-imballaġġ (
10
). Fir-rigward ta’ dan l-iskart, kienet teħtieġ (
11
) minn dsatax-il kumpannija, li kellha relazzjonijiet kuntrattwali magħhom, li ħlas tal-kontribuzzjonijiet għall-mandrini li kienu ħarġu għall-bejgħ mill‑1 ta’ Jannar 2007. It-talbiet jammontaw għal iktar minn EUR 42 miljun, inklużi t-taxxi.
12.
L-impriżi li jikkummerċjalizzaw prodotti bl-imballaġġ u li kkonkludew kuntratti ma’ Eco-Emballages għandhom iħallsuh kontribuzzjoni finanzjarja fis-sena, ikkalkolata skont skala bbażata fuq il-materjal, il-piż u l-kwantità tal-imballaġġ mibjugħ fis-suq Franċiż. Għal din ir-raġuni, fis-60 jum wara t-tmiem tas-sena kalendarja, għandhom jagħmlu dikjarazzjoni affidabbli rigward il-kalkolu tal-piż tal-materjali u tal-kwantità ta’ imballaġġ domestiku mibjugħ f’dik is-sena.
13.
Il-kumpanniji konvenuti jsostnu li t-tubi, rollijiet jew ċilindri ma jiffurmawx parti mit-tgeżwir tal-prodotti u li ma jistgħux jitqiesu bħala imballaġġ suġġett għall-obbligu ta’ riċiklaġġ stabbilit mid-Direttiva 94/62. Għalhekk, dawn ma nkludewhomx fid-dikjarazzjonijiet annwali tagħhom għal Eco-Emballages u lanqas ma ħallsu l-kontribuzzjoni finanzjarja li dan l-organu jitlob mingħandhom.
14.
Jekk wieħed jassumi li l-mandrini kienu imballaġġi, il-kumpanniji msemmija jsostnu quddiem il-qorti nazzjonali li Eco-Emballages tista’ biss titlob li dawn iħallsu l-kontribuzzjonijiet mid-data li fiha d-Direttiva 2013/2 ġiet inkorporata fid-dritt Franċiż, jiġifieri, mid-digriet ministerjali tas‑6 ta’ Awwissu 2013, li daħal fis-seħħ fit-28 ta’ Awwissu ta’ dik is-sena, u mhux mill-2007, kif mitlub minn Eco-Emballages.
15.
Fid-dawl tal-argumenti opposti, tad-diffikultà fl-interpretazzjoni tad-direttivi applikabbli għall-każ u tal-impatt ekonomiku tagħhom, it-Tribunal de commerce de Paris (qorti kummerċjali ta’ Pariġi) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri u li jagħmel din id-domanda preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja:
“Il-kunċett ta’ imballaġġ kif iddefinit fl-Artikolu 3 tad-Direttiva 94/62/KE, emendata bid-Direttiva 2004/12/KE, jinkludi l-‘mandrini’ (rollijiet, tubi, ċilindri) li jitkebbu magħhom prodotti flessibbli, bħall-karta u folji tal-plastik, mibjugħin lill-konsumatur?”
16.
Bosta mill-kumpanniji konvenuti fit-tilwima preċedenti sussegwentement ippreżentaw rikors għal eċċess ta’ poter quddiem il-Conseil d’État (kunsill tal-Istat, Franza), għall-annullament tad-digriet ministerjali tas-6 ta’ Ottubru 2013, li inkorpora d-Direttiva 2013/2 fid-dritt Franċiż. Huma kkontestaw il-validità tiegħu minħabba li, meta qieset il-mandrini fost l-eżempji tal-imballaġġ, din id-direttiva ma osservatx il-kunċett ta’ imballaġġ tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 94/62, u qabżet il-limiti tal-awtorizzazzjoni mogħtija lill-Kummissjoni fil-kuntest tas-setgħat ta’ eżekuzzjoni tagħha.
17.
Il-Ministre de l’écologie, du développement durable et de l’énergie (ministru tal-ekoloġija, tal-iżvilupp sostenibbli u tal-enerġija) talab lill-Conseil d’État (kunsill tal-Istat) jiċħad ir-rikorsi, minħabba li d-digriet ministerjali kkontestat ittraspona korrettament id-Direttiva 2013/2, li d-dispożizzjonijiet tagħha huma ddettaljati u inkondizzjonali. Fil-fehma tiegħu, ma għandhiex issir domanda preliminari, peress li din id-direttiva ma tippreżenta ebda diffikultà fl-interpretazzjoni u ma tikser ebda prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni.
18.
Il-Conseil d’État (kunsill tal-Istat) madankollu ssospenda l-proċedura sakemm il-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi dwar ir-rinviju suġġett tal-Kawża C‑313/15. Jekk ir-risposta għal dan ir-rinviju tkun negattiva, huwa jagħmel din id-domanda lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“[J]ekk bil-fatt li inkludiet ‘il-mandrini’ (rollijiet, tubi, ċilindri) li jitkebbu magħhom prodotti flessibbli bħall-karta u folji tal-plastik, mibjugħin lill-konsumatur fost l-eżempji ta’ imballaġġ, id-Direttiva tal-Kummissjoni 2013/2/UE, tas-7 ta’ Frar 2013, kisritx il-kunċett ta’ imballaġġ kif ġie ddefinit fl-Artikolu 3 tad-Direttiva 94/62/KE, tal-20 ta’ Diċembru 1994, u eċċedietx il-portata tal-awtorizzazzjoni mogħtija lill-Kummissjoni fir-rigward tal-kompetenzi ta’ implementazzjoni tagħha.”
19.
Il-Qorti tal-Ġustizzja għaqdet iż-żewġ kawżi, li fihom il-Kummissjoni u Franza ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub. Barra minn hekk, fil-Kawża C‑313/15 dawn tressqu minn Eco-Emballages, Système U Centrale Nationale SAS, Melitta France SAS, flimkien ma’ Cofresco Frischhalteprodukte GmbH & Co. KG, Delipapier flimkien ma’ 11-il impriża oħra tas-settur, kif ukoll is-sindakat professjonali Group’Hygiène. Fil-Kawża C‑530/15 dawn tressqu minn Melitta France flimkien ma’ Cofresco Frischhalteprodukte, Delipapier flimkien ma’ 10 impriżi oħra tas-settur u s-sindakat professjonali Group’Hygiène.
20.
Fis-seduta, li saret fl-4 ta’ Mejju 2016, ipparteċipaw Eco-Emballages, Melitta France, Delipapier, Système U Centrale Nationale u l-Gvern Franċiż u l-Kummissjoni. L-osservazzjonijiet tagħhom fuq talba tal-Qorti tal-Ġustizzja ffukaw fuq l-elementi differenti li jiffurmaw il-kunċett ta’ imballaġ tad-Direttiva 94/62, fil-limitazzjoni ratione temporis tal-effetti tas-sentenza futura tal-Qorti tal-Ġustizzja u tal-kompetenza tal-Kummissjoni sabiex tadotta d-Direttiva 2013/2. Speċifikament, saret diskussjoni estensiva rigward l-effettività ratione temporis tal-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ imballaġġ li l-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tistabbilixxi.
21.
Għandu jissemma wkoll li wħud mill-impriżi involuti fit-tilwima fil-Kawża C‑313/15 ikkontestaw il-validità tad-Direttiva 2013/2 quddiem il-Qorti Ġenerali. Ir-rikorsi tagħhom ġew miċħuda minħabba nuqqas ta’ locus standi (
12
).
III – Analiżi tad-domandi preliminari
22.
F’dan il-każ tiġri xi ħaġa li ma hijiex frekwenti fil-prassi tal-Qorti tal-Ġustizzja, li hija l-għaqda ta’ domanda preliminari ta’ interpretazzjoni, magħmula minn qorti nazzjonali [it-Tribunal de commerce de Paris (qorti kummerċjali ta’ Pariġi)], ma’ oħra rigward l-evalwazzjoni ta’ validità, magħmula minn qorti differenti [il-Conseil d’État (kunsill tal-Istat)], li joriġinaw fiż-żewġ tilwimiet li jirrigwardaw l-istess kwistjoni, marbuta mill-qrib.
23.
L-ewwel, se nibda billi nanalizza d-domanda ta’ interpretazzjoni, u sussegwentement nindirizza d-domanda ta’ evalwazzjoni ta’ validità
A – Id-domanda preliminari ta
’ interpretazzjoni: id-definizzjoni ta
’ imballaġġ tad-Direttiva 94/62 tinkludi l-mandrini?
24.
Id-dubju tat-Tribunal de Commerce (qorti kummerċjali) ta’ Pariġi huwa limitat sabiex jiġi ddeterminat jekk il-kunċett ta’ imballaġġ tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 94/62, kif emendata bid-Direttiva 2004/12, ikoprix il-mandrini. Ir-risposta għal din id-domanda taffettwa t-talbiet għal ħlas ta’ Eco-Emballages kontra l-impriżi li jikkummerċjalizzaw il-prodotti inkwistjoni.
25.
Fl-ewwel daqqa t’għajn, id-domanda tista’ tidher sempliċi u faċli sabiex tingħata risposta għaliha: is-sens komun jgħidilna li imballaġġ jintuża sabiex igeżwer, jippakkja jew iżomm merkanzija mibjugħa lill-konsumatur. It-tubu ta’ ġewwa li jagħti fermezza lir-romblu tat-toilet paper jew lis-srievet tal-karti tal-kċina ma jissodisfax din il-funzjoni u, għalhekk, ma jistax jiġi kklassifikat bħala imballaġġ.
26.
Madankollu, aħna l-ġuristi nafu li leġiżlaturi, inklużi dawk tal-Unjoni, mhux dejjem japplikaw is-sens komun meta jużaw it-termini inkorporati f’regola ġuridika. Kemm jekk permezz tal-użu tat-teknika ta’ għoti ta’ tifsiriet ġodda lil ċertu kliem “għall-finijiet ta’ din il-liġi”, kif ukoll bl-użu dejjem iktar frekwenti ta’ definizzjonijiet fil-liġijiet infushom (
13
), li xi kultant ma jkunux konformi ma’ dawk li nsibu fid-dizzjunarji, huwa ċert li l-lingwa legali hija differenti mil-lingwa komuni, xi kultant sa punti estremi bħal ma huwa dan.
27.
Il-kunċett ta’ imballaġġ tad-Direttiva 94/62 ma jaqbilx ma’ dak li l-konsumaturi jattribwixxu lil dan it-terminu, b’tali mod li kienu meħtieġa tliet direttivi sabiex dan jiġi ċċarat. Din iċ-ċirkustanza tispjega l-eżistenza taż-żewġ tilwimiet quddiem il-qrati Franċiżi tar-rinviju u d-domandi preliminari korrelattivi magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja.
1. Osservazzjonijiet tal-partijiet
28.
Il-Kummissjoni, Franza u Eco-Emballages jargumentaw li d-definizzjoni legali ta’ imballaġġ, skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 94/62, kif emendata bid-Direttiva 2004/12 u kompletata bid-Direttiva 2013/2, tinkludi l-mandrini. Dawn jipproteġu l-prodott minn ġewwa, waqt it-trasport tiegħu u għall-preżentazzjoni tiegħu lill-konsumatur, jippermettu li jiġi ppreservat u jiġi eżibit għax-xiri u l-użu sussegwenti tiegħu u jintremew wara l-użu. Huwa irrilevanti li ma jiħdux il-forma ta’ tgeżwir estern, minħabba l-interpretazzjoni wiesgħa li tipprovdi d-Direttiva 94/62.
29.
Barra minn hekk, il-Kummissjoni, Franza u Eco-Emballages jargumentaw li l-mandrini jikkostitwixxu “imballaġġ għall-bejgħ jew imballaġġ primarju” fis-sens tal-punt (a) tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 94/62, peress li huma mfassla b’tali mod li jiffurmaw, flimkien mal-prodott li lilu jagħtu konsistenza, unità ta’ bejgħ iddestinata għall-konsumatur jew għall-utent finali u ma jinbigħux separatament.
30.
Fl-aħħar nett, il-mandrini ma jissodisfawx it-tliet kriterji ta’ esklużjoni mill-kunċett ta’ imballaġġ tal-inċiż (i) tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 94/62, li ġew introdotti bid-Direttiva 2004/12. Dawn ma jiffurmawx parti mill-materjal flessibbli li jiddawwar magħhom, li għandu jiġi sseparat mill-mandrin sabiex jintuża; lanqas ma huma essenzjali sabiex ikun miżmum, jiġi sostnut jew ippreservat u, fl-aħħar nett, ma jintużawx u lanqas ma jiġu kkonsmati, jew imneħħija filwaqt li l-prodott jiddawwar madwaru, iżda jintremew wara l-użu sħiħ ta’ dan il-prodott, għall-kuntrarju ta’ dak li jiġri, pereżempju b’borża tat-te.
31.
L-impriżi li ppreżentaw osservazzjonijiet jopponu l-argument tal-Kummissjoni, ta’ Franza u ta’ Eco-Emballages. Fil-fehma tagħhom, it-terminu imballaġġ neċessarjament jirreferi għal element li, jekk ma jgeżwirx, għall-inqas huwa ċertament estern. Il-mandrin ma jżommx fih il-prodott (toilet paper, pereżempju), u lanqas ma jipproteġih, peress li ma jikkostwixxix tgeżwira esterna, iżda jikkostitwixxi komponent intern.
32.
Dawn l-impriżi jsostnu li l-mandrini ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet mitluba mit-tielet subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 94/62 sabiex oġġett jitqies bħala imballaġġ. Dawn ma humiex maħsuba sabiex iżommu fihom jew jipproteġu l-prodott, għax ma jgeżwruhx, u lanqas ma jintużaw sabiex jippreservawh jew sabiex jiġi ttrasferit mill-produttur għall-konsumatur. Il-mandrini lanqas ma jiżguraw il-preżentazzjoni tal-prodott, minħabba li fuqhom ma jistax ikun hemm informazzjoni maħsuba għall-konsumaturi, li tkun tinsab fuq it-tgeżwira esterna u ma tistax titqiegħed f’element intern.
33.
Il-kumpanniji jargumentaw ukoll li l-mandrini ma jaqgħux taħt id-definizzjoni ta’ “imballaġġ għall-bejgħ”, “imballaġġ ta’ prodotti fi gruppi” jew “imballaġġ għat-trasport”, minħabba li ma humiex maħsuba sabiex jiffurmaw unità ta’ bejgħ individwali, u jservu biss sabiex jagħtu konsistenza lill-prodott; minħabba li ma humiex adattati sabiex jinkludu jew jiġbru diversi prodotti, u lanqas ma jistgħu jiġu sseparati minnhom mingħajr ma titnaqqas il-kwalità tagħhom; u minħabba li ma jiffaċilitawx it-trasport tal-prodotti, peress li ma jżommuhomx fihom u lanqas ma jgeżwruhom.
34.
Jekk wieħed jassumi li l-mandrini jistgħu jiġu kklassifikati bħala imballaġġ, l-impriżi jaħsbu li dawn ma jissodisfawx it-tliet rekwiżiti stabbiliti mill-inċiż(i) tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 94/62. Il-mandrin huwa parti mill-prodott u l-konsumatur ma jistax jisseparah mingħajr deterjorazzjoni ta’ dan tal-aħħar; huwa meħtieġ matul il-ħajja tal-prodott għall-konsum tiegħu; jintuża fl-istess waqt bħall-merkanzija li tkun imdawra fih u ma jistax jitneħħa qabel dik il-merkanzija tkun ġiet kompletament ikkonsmata.
2. Evalwazzjoni
35.
L-ewwel nett, nixtieq nenfasizza n-nuqqas ta’ ċarezza tad-definizzjoni ta’ imballaġġ tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 94/62. In-nuqqas ta’ ċarezza tagħha huwa partikolarment inkwetanti għaliex huwa l-element ewlieni sabiex jiġi ddefinit l-ambitu tal-obbligi legali imposti fuq l-Istati —u indirettament fuq l-operaturi tas-settur— minn din id-direttiva, li l-għan tagħha kien, ġustament, li tarmonizza l-miżuri nazzjonali dwar il-immaniġġar tal-imballaġġ u l-iskart mill-imballaġġ (
14
).
36.
In-nuqqas ta’ ċarezza wassal biex, għaxar snin wara d-Direttiva 94/62, id-Direttiva 2004/12 ippruvat tiddeċifra l-kunċett ta’ imballaġġ, issa billi introduċiet tliet kriterji u anness b’“eżempji illustrati”, filwaqt li awtorizzat lill-Kummissjoni teżamina u, jekk ikun meħtieġ, tirrevedi dawn l-eżempji. B’mod speċifiku, hija tat is-setgħa lill-Kummissjoni fejn “għandhom jiġu indirizzati bħala prijorità” xi elementi, li jinkludu t-tubi u ċilindri mdawra b’materjal flessibli (
15
). Sussegwentement, jidher li fl-2004 kien għad fadal nuqqas ta’ ċertezza dwar il-klassifikazzjoni ta’ dawn l-oġġetti bħala imballaġġ, liema dubji l-Kummissjoni kellha tiċċara b’mod konformi mal-proċedura leġiżlattiva.
37.
Ir-Regolament (KE) Nru 219/2009 (
16
) emenda l-metodu li l-Kummissjoni kellha tuża sabiex twettaq il-kompitu tagħha. L-inċertezza dwar il-mandrini kompliet, peress li l-formulazzjoni ġdida tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 94/62 irratifikat il-mandat tal-Kummissjoni sabiex tiddeċiedi dwar it-tubi u ċ-ċilindri, u żiedet li, f’din il-ħidma ta’ żvilupp leġiżlattiv, ma setgħux jiġu emendati l-elementi essenzjali ta’ din id-direttiva (
17
).
38.
Dan il-mandat ġie implementat fil-prattika mill-Kummissjoni bl-adozzjoni tad-Direttiva 2013/2, li t-tieni premessa tagħha (iċċitata iktar ’il fuq) (
18
) teħtieġ raġunijiet ta’ ċertezza legali u armonizzazzjoni fl-interpretazzjoni tat-terminu “imballaġġ” sabiex tiġi ġġustifikata l-inklużjoni tal-mandrini (fost oġġetti oħra) bħala “eżempju illustrat” ta’ dan l-imballaġġ (
19
).
39.
Wara dawn l-emendi u tibdiliet leġiżlattivi kollha (
20
), il-kunċett ta’ imballaġġ tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 94/62 ġie espress b’mod pożittiv u negattiv. Fir-rigward tal-komponenti pożittivi, sabiex prodott jiġi kklassifikat bħala imballaġġ, dan għandu jissodisfa żewġ rekwiżiti ta’ natura kumulattiva, li rreferiet għalihom il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Plato Plastik Robert Frank (
21
), jiġifieri:
—
Minn naħa waħda, b’mod konformi mal-ewwel sentenza tad-dispożizzjoni ċċitata tad-Direttiva 94/62, għandu jkun prodott li jintuża għaż-żamma, il-protezzjoni, l-immaniġġar, it-twassil u l-preżentazzjoni tal-merkanzija, mill-produttur sal-utent jew il-konsumatur. It-tieni sentenza tgħid li prodotti li “mhumiex maħsubin sabiex jerġgħu jinġabru” li jiġu użati għall-istess skopijiet għandhom jitqiesu bħala imballaġġ ukoll.
—
Min-naħa l-oħra, il-prodott għandu jaqa’ taħt wieħed mit-tliet tipi ta’ imballaġġ elenkati u ddefiniti fil-punt (a) sa (ċ) tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 94/62, jiġifieri, l-imballaġġ għall-bejgħ, l-imballaġġ ta’ prodotti fi gruppi u l-imballaġġ għat-trasport.
40.
Bla ħsara għall-oġġezzjonijiet li semmejt hawn fuq, ispirati mill-użu tajjeb tal-lingwa u tas-sens komun, ma għandi ebda għażla ħlief li naċċetta li l-mandrini jissodisfaw l-ewwel kundizzjoni meħtieġa mid-Direttiva 94/62 sabiex jiġu kklassifikati bħala imballaġġ. L-interpretu ma għandux jiskwalifika, jew ma josservax, ir-regoli meta dawn ma jogħġbuhx jew meta jkollhom nuqqasijiet minn perspettiva lingwistika, iżda għandu japplikahom minkejja li ma jogħġbuhx.
41.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li l-lista tal-funzjonijiet possibbli tal-imballaġġ tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 94/62 ma hijiex kumulattiva, b’tali mod li ma huwiex neċessarju li l-mandrini jservu, fl-istess ħin, għaż-“żamma, il-protezzjoni, l-immaniġġjar, it-twassil u l-preżentazzjoni tal-merkanzija”, iżda huwa biżżejjed li jwettqu xi wħud minn dawn il-funzjonijiet biss (
22
). Fi kliem ieħor, din id-dispożizzjoni ma tikklassifikax biss bħala imballaġġ it-tgeżwir, il-protezzjoni esterna jew il-kontenituri li l-merkanzija tinbiegħ fihom, bħal ma jista’ jiġi maħsub mal-ewwel daqqa t’għajn.
42.
Wieħed ma jistax ma jagħtix raġun, fil-fehma tiegħi, la lill-Kummissjoni, lil Franza u lanqas lil Eco-Emballages fl-argumenti tagħhom li l-mandrini “jipproteġu” minn ġewwa l-merkanzija mdawra magħhom. Din il-protezzjoni tagħti konsistenza lill-prodott matul it-trasport tiegħu u meta jiġi espost għall-bejgħ lill-konsumatur, peress li jippermetti l-preżentazzjoni ċilindrika tiegħu. Barra minn hekk, il-mandrin jiffaċilita l-użu sussegwenti tal-prodott mill-konsumatur.
43.
Mandrin jgħin ukoll għall-“preżentazzjoni” tal-oġġett lill-konsumatur. Għall-kuntrarju tal-opinjoni tal-impriżi li jikkummerċjalizzaw il-prodotti inkwistjoni, il-preżentazzjoni ma ssirx biss bl-informazzjoni bil-miktub li tinsab fit-tgeżwir jew fil-kontenituri tal-merkanzija. Il-mandrin jipprovdi lill-konsumatur, pereżempju, romblu ta’ toilet paper, fojl tal-aluminju jew srievet tal-karti tal-kċina “ppreżentati” b’mod konvenjenti sabiex jinbiegħu.
44.
Fl-aħħar nett, il-mandrini huma oġġett li jintrema wara l-użu, jiġġenera skart u li għandu jiġi rriċiklat. Il-mandrini ma jiġux ikkonsmati fl-istess waqt bħall-prodott imdawwar magħhom, iżda jitneħħew meta dan ikun intuża għalkollox.
45.
Id-definizzjoni wiesgħa ta’ imballaġġ li tinsab fid-Direttiva 94/62 għalhekk tippermetti li jiġu inklużi taħtha l-mandrini, b’mod konsistenti mad-duttrina tal-Qorti tal-Ġustizzja, stipulata fis-sentenza Plato Plastik Robert Frank, skont liema ġie konkluż li l-basktijiet tal-plastik għall-ġarr tax-xiri mogħtija lill-klijenti waqt bejgħ, mingħajr ħlas jew bi ħlas, kienu imballaġġ ukoll (
23
).
46.
Forsi s-soluzzjoni għandha tinsab fid-disinn tad-Direttiva 94/62, maħsuba sabiex tipprevjeni u tnaqqas l-impatt tal-imballaġġ u tal-iskart mill-imballaġġ, u għalhekk tiżgura livell għoli ta’ protezzjoni tal-ambjent (
24
). Għalhekk hija tobbliga, b’mod partikolari, lill-Istati Membri jistabbilixxu sistema li tiffaċilita l-ġbir u l-irkupru tiegħu, filwaqt li tagħtihom ċerta marġni għal manuvra għall-artikolazzjoni tagħha (
25
). Jekk, skont il-ħames premessa u l-Artikolu 2(1) (
26
) tad-Direttiva 94/62, din tapplika b’mod wiesgħa għall-imballaġġ kollu mibjugħ fil-Komunità, interpretazzjoni restrittiva tal-kunċett ta’ imballaġġ, li teskludi l-inklużjoni tal-mandrini, tmur kontra dak il-għan.
47.
Il-kriterji teleoloġiċi u sistematiċi ta’ interpretazzjoni, għalhekk, huma favur din l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 94/62. Minħabba l-użu mifrux tal-mandrini fi prodotti ta’ konsum domestiku għoli, in-nuqqas ta’ aċċettazzjoni tagħhom bħala imballaġġ iwassal biex ma jiġix irriċiklat l-iskart iġġenerat minnhom, għad-dannu tal-għan ambjentali segwit mid-Direttiva 94/62.
48.
L-analiżi tat-tieni kundizzjoni (pożittiva) tal-imballaġġ meħtieġa mid-Direttiva 94/62 teħtieġ inqas diskussjoni. Tabilħaqq, mit-tliet kategoriji elenkati u ddefiniti fil-punti (a) sa (ċ) tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 3(1) ta’ dik id-direttiva (imballaġġ għall-bejgħ, imballaġġ ta’ prodotti fi gruppi u imballaġġ għat-trasport), il-mandrini jaqgħu taħt l-ewwel waħda, peress li huma maħsuba sabiex “jikkostitwixx[u] unità ta’ bejgħ lill-utent jew lill-konsumatur finali fil-post fejn jinxtara” l-prodott. It-tubu li madwaru jiddawwar it-toilet paper jinbiegħ lill-konsumatur billi jifforma unità mat-toilet paper, u ma jkunx jeżisti separatament u ma jistax jiġi sseparat fil-mument tal-bejgħ.
49.
Flimkien ma’ dawn il-karatteristiċi pożittivi, id-delimitazzjoni tal-kunċett ta’ imballaġġ, skont l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 94/62 ingħatat b’mod negattiv. Għal dan il-għan, id-Direttiva 2004/12 inkludiet formulazzjoni ġdida tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 94/62, b’tali mod li d-definizzjoni ta’ “imballaġġ” tkun ibbażata, ukoll, fuq tliet “kriterji”addizzjonali miġbura fl-inċiżi i) sa iii) li l-oġġetti li jinsabu fl-Anness I huma eżempji illustrati tal-applikazzjoni tagħhom.
50.
F’dak li jirrigwarda din il-kawża, japplika l-kriterju tal-inċiż i), b’tali mod li prodott li jissodisfa d-definizzjoni ta’ imballaġġ tad-Direttiva 94/62 ma għandux jitqies bħala tali jekk jissodisfa, b’mod kumulattiv, it-tliet kundizzjonijiet ta’ eżenzjoni li ġejjin:
—
ikun parti integrali mill-prodott li jakkumpanjah;
—
ikun neċessarju sabiex dak il-prodott jinżamm, jiġi sostnut jew jiġi ppreservat fit-tul ta’ żmien tiegħu, u
—
huwa intiż li jiġi użat, jiġi ikkonsmat jew mormi flimkien mal-prodott li jakkumpanja.
51.
Fl-opinjoni tiegħi, il-mandrini ma jissodisfawx l-ewwel mit-tliet kundizzjonijiet (negattivi) sabiex jibbenefikaw mill-eżenzjoni. Speċifikament, dawn ma humiex “parti integrali” mill-prodott li lilu jagħtuh konsistenza, peress li l-materjal flessibbli li jkun imdawwar magħhom jitneħħa minn fuq il-mandrin sabiex jintuża. Romblu tal-plastik tal-kċina, pereżempju, fih il-plastik li jintuża sabiex jipproteġi l-ikel, iżda l-mandrin fiċ-ċentru, fih innifsu, ma jservix għal dan il-kompitu u ma jiffurmax parti mill-prodott, għalkemm wieħed għandu jistenna sakemm dan jintuża kollu sabiex il-mandrin jitneħħa.
52.
Min-naħa l-oħra, il-mandrini jissodisfaw it-tieni kundizzjoni, peress li huma indispensabbli sabiex “isostnu” l-prodott fit-tul ta’ żmien tiegħu, b’tali mod li jekk dawn jitneħħew qabel ma l-prodott jiġi kkonsmat kompletament, dan jiddeterjora u l-użu tiegħu isir diffiċli jew impossibbli.
53.
Fir-rigward tat-tielet kundizzjoni, l-mandrini ma jissodisfawx ukoll din il-kundizzjoni, peress li ma humiex “intiżi li jintużaw, jiġu ikkonsmati jew mormija flimkien” mal-prodott imdawwar magħhom. Iċ-ċilindru li jkunu marbutin miegħu s-srievet tal-karti tal-kċina ma jiġix ikkonsmat u lanqas ma jintuża fl-istess ħin mal-porzjonijiet tal-karta li jintużaw. Meta l-karta tiġi kkonsmata, iċ-ċilindru taċ-ċentru jibqa’ u joħloq skart li għandu jiġi rriċiklat, sakemm ma jkunx magħmul minn materjal bijodigradabbli. Id-differenza hija ċara f’oġġetti bħal boroż tat-te, il-kapsoli tal-kafè jew boroż li jinħallu għal diterġenti, li l-użu, il-konsum u r-rimi tagħhom iseħħu fl-istess ħin mal-prodott li jkunu qed igeżwru (
27
).
54.
Għalhekk, jekk il-mandrini ma jissodisfawx, b’mod kumulattiv, it-tliet kundizzjonijiet għal eżenzjoni previsti taħt l-inċiż (i) tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 94/62, il-kunsiderazzjoni inizjali tagħhom bħala imballaġġ, dedotta mid-definizzjoni magħmula fl-istess artikolu, hija korroborata. Il-leġiżlatur tal-UE kkonferma din l-interpretazzjoni bl-adozzjoni tad-Direttiva 2013/2, billi emenda l-Anness I tad-Direttiva 94/62 u inkluda l-mandrini mal-eżempji illustrati tal-imballaġġ għall-bejgħ, skont it-termini li indikajt preċedentement (
28
).
55.
Jekk il-Qorti tal-Ġustizzja taċċetta dan l-approċċ tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 94/62, għandu jiġi stabbilit, kif mitlub mill-impriżi involuti fit-tilwima, minn meta l-interpretazzjoni tagħha għandha titqies li tibda tapplika mill-qrati nazzjonali. Kif semmejt preċedentement, l-element ta’ żmien huwa kruċjali sabiex tkun magħrufa d-data minn meta Eco-Emballages tista’ titlob lill-impriżi li jikkummerċjalizzaw dawn it-tipi ta’ ta’ prodotti (marbutin magħha b’kuntratt) l-ħlas tal-kontribuzzjonijiet li jikkorrispondu mar-riċiklaġġ tal-mandrini. Id-dibattitu dwar dan il-punt sar fil-kawża prinċipali, b’mod prominenti, u l-Qorti tal-Ġustizzja nnifisha ssuġġeriet lill-partijiet sabiex jagħmlu osservazzjonijiet waqt is-seduta, kif fil-fatt ġara.
56.
Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-interpretazzjoni li din tal-aħħar tagħti lil dispożizzjoni legali tal-Unjoni, fl-eżerċizzju tal-ġurisdizzjoni mogħtija lilha mill-Artikolu 267 TFUE, tikkjarifika u tippreċiża t-tifsira u l-portata ta’ din ir-regola, hekk kif għandha jew kellha tinftiehem u tiġi applikata sa mill-mument tad-dħul fis-seħħ tagħha. Minn dan jirriżulta li r-regola hekk interpretata tista’ u għandha tiġi applikata mill-qorti anki għal rapporti ġuridiċi mfassla u kkostitwiti qabel is-sentenza li tiddeċiedi dwar talba għal interpretazzjoni, sakemm, barra minn hekk, jiġu ssodisfatti l-kundizzjonijiet li jippermettu li titressaq tilwima dwar l-applikazzjoni tal-imsemmija regola quddiem il-qrati kompetenti (
29
).
57.
F’każijiet eċċezzjonali, billi tinvoka l-prinċipju ġenerali ta’ ċertezza legali inerenti fl-ordinament ġuridiku tal‑Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tasal sabiex tillimita l-possibbiltà għal kull persuna kkonċernata li tinvoka dispożizzjoni li hija interpretat sabiex tqajjem dubju fir-rigward ta’ relazzjonijiet ġuridiċi stabbiliti in bona fide. Sabiex tali limitazzjoni tkun tista’ tiġi deċiża, huwa neċessarju li jiġu ssodisfatti żewġ kriterji essenzjali, jiġifieri l-bona fide tal-persuni kkonċernati u r-riskju ta’ diffikultajiet serji. Il-Qorti tal-Ġustizzja rrikorriet għal din l-eċċezzjoni f’ċirkustanzi ferm speċifiċi, b’mod partikolari meta kien jeżisti riskju ta’ riperkussjonijiet ekonomiċi serji dovuti b’mod partikolari għal numru kbir ta’ relazzjonijiet ġuridiċi kkostitwiti in bona fide fuq il-bażi tal-leġiżlazzjoni kkunsidrata bħala validament fis-seħħ u meta kien jidher li l-individwi u l-awtoritajiet nazzjonali kienu ġew imħeġġa jadottaw aġir li ma huwiex konformi mad-dritt tal-Unjoni minħabba inċertezza oġġettiva u sinjifikattiva fir-rigward tal-portata tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, inċertezza li għaliha possibbilment ikkontribwixxa l-aġir stess adottat minn Stati Membri oħra jew mill-Kummissjoni (
30
).
58.
Kieku ntużat ir-regola ġenerali tal-effetti ex tunc tas-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja mogħtija fir-rinviji għal deċiżjoni preliminari għal interpretazzjoni, il-mandrini kellhom jitqiesu bħala imballaġġ, fis-sens tad-Direttiva 94/62: a) kemm minn meta jkun intemm it-terminu mogħti lill-Istati Membri sabiex jittrasponu din id-direttiva fid-dritt nazzjonali tagħhom (jiġifieri, mit-30 ta’ Ġunju 1996); b) kemm mid-dħul fis-seħħ tal-liġi interna ta’ traspożizzjoni, jekk dan ikun seħħ fi żmien sussegwenti, fil-każ ta’ tilwim bejn individwi.
59.
Fil-fehma tiegħi, madankollu, hemm raġunijiet sabiex il-Qorti tal-Ġustizzja tillimita ratione temporis l-effetti tas-sentenza tagħha. Minn naħa waħda, hemm ir-riperkussjonijiet ekonomiċi (
31
) ta’ falliment, li jkollhom effett fuq ir-relazzjonijiet ġuridiċi miftiehma, fil-prinċipju, in bona fide. Uħud mill-impriżi kkonċernati argumentaw waqt is-seduta, ukoll, li l-inċertezza dwar il-kunsiderazzjoni jew le tal-mandrini (marbuta mal-fatt li, fi Franza, l-awtoritajiet differenti ma ddeċidewx b’mod unanimu) kkawżat li l-kontribuzzjonijiet ma jitħallsux lil organi ekoloġiċi bħal Eco-Emballages u, ovvjament, ma jgħaddux fuq il-konsumaturi. Jekk dawn kellhom iħallsuhom issa, retroattivament, l-impriżi li jikkummerċjalizzaw dawn it-tipi ta’ prodotti domestiċi bil-mandrini jkunu diġà tilfu l-possibbiltà li jittrasferixxu dan il-piż ekonomiku fuq il-konsumaturi finali (trasferiment leġittimu) u jkollhom iħallsuhom kompletament huma (
32
).
60.
Min-naħa l-oħra, u bħala fattur partikolarment rilevanti, kienu l-istituzzjonijiet tal-Unjoni stess dawk li, matul is-snin ta’ ambigwità leġiżlattiva persistenti, taw kontribut permezz tal-aġir tagħhom sabiex jiġġeneraw inċertezza dwar il-klassifikazzjoni tal-mandrini bħala imballaġġ.
61.
Id-Direttiva 2004/12 ġiet adottata, fost skopijiet oħra, sabiex tiċċara l-kunċett ta’ imballaġġ tal-ewwel u tat-tieni subparagrafi tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 94/62. Dan sar, madankollu, mingħajr ma tneħħiet l-inċertezza. Barra minn hekk, hija rrikonoxxiet li kien hemm xi oġġetti fejn kien hemm dubji dwar il-klassifikazzjoni tagħhom bħala imballaġġ, inter alia, it-“tubi u ċilindri mdawra b’materjal flessibli” (
33
). Minflok ma solviet, b’mod definittiv, il-klassifikazzjoni legali ta’ dawn l-oġġetti konkreti (kien ikun biżżejjed kieku inkorporathom fl-Anness I), ippreferiet tagħti l-kompitu lill-Kummissjoni sabiex tirrevedi l-eżempji illustrati tal-imballaġġ, bl-użu tal-proċedura regolatorja bi skrutinju [Artikolu 21(3) tad-Direttiva 94/62].
62.
Il-Kummissjoni ma ssodisfatx il-mandat tad-Direttiva 2013/2 fejn ġie ċċitat, b’mod espliċitu, li l-mandrini huma eżempji ta’ imballaġġ, wara li ammettiet li “fejn il-linja ta’ demarkazzjoni bejn x’inhuwa imballaġġ u x’ma huwiex, għadha mhix ċara”. Fil-proċedura ta’ tfassil tad-Direttiva 2013/2, ingħataw ukoll iċ-ċirkustanzi atipiċi li rreferejt għalihom qabel (assenza ta’ opinjoni tal-kumitat tal-Artikolu 21 tad-Direttiva 94/62, nuqqas ta’ deċiżjoni tal-Kunsill fit-terminu ta’ xahrejn previst fl-Artikolu 5a tad-Deċiżjoni 1999/468) (
34
).
63.
F’dan il-kuntest ta’ “silenzju konxju” tal-leġiżlaturi tal-Unjoni dwar il-klassifikazzjoni tal-mandrini bħala imballaġġ, nikkunsidra li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tillimita l-effetti ratione temporis tas-sentenza tagħha. Nissuġġerixxi li għandha teħodhom lura sal-1 ta’ Ottubru 2013, jiġifieri, jum wara l-iskadenza tat-terminu stabbilit fid-Direttiva 2013/2 għat-traspożizzjoni tagħha fil-liġijiet tal-Istati Membri. Huwa biss f’dak il-mument (li għalhekk l-Istat Franċiż kien diġà adotta d-digriet ministerjali tas-6 ta’ Awwissu 2013, li inkorpora dik id-Direttiva fl-ordinament ġuridiku tiegħu) li jitneħħew id-dubji dwar il-klassifikazzjoni tal-mandrini.
B – Domanda preliminari ta
’ evalwazzjoni ta
’ validità: id-Direttiva 2013/2 hija kompatibbli mad-Direttiva 94/62?
64.
Jekk ir-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja tkun fl-affermattiv għad-domanda preliminari tat-Tribunal de commerce de Paris (qorti kummerċjali ta’ Pariġi), jiġifieri, jekk tqis li l-mandrini huma imballaġġ skont id-Direttiva 2013/2, ma jkunx hemm għalfejn tiġi indirizzata d-domanda preliminari ta’ validità magħmula mill-Conseil d’État (kunsill tal-Istat). Din tal-aħħar saret biss fl-ipoteżi ta’ risposta negattiva mill-Qorti tal-Ġustizzja għall-ewwel domanda. Madankollu, jien se niddiskutiha fil-qosor, filwaqt li ma narax li hemm raġuni sabiex id-Direttiva 2013/2 tiġi ddikjarata invalida.
65.
Il-Conseil d’État (kunsill tal-Istat) jistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk, meta ssemmi l-mandrini fost l-eżempji ta’ imballaġġ, id-Direttiva 2013/2 osservatx il-kunċett ta’ imballaġġ iddefinit mid-Direttiva 94/62. Huwa jixtieq ikun jaf, ukoll, jekk il-Kummissjoni qabżitx il-marġini tal-awtorizzazzjoni mogħtija lilha fil-kuntest tas-setgħat ta’ eżekuzzjoni tagħha.
66.
Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-adozzjoni tar-regoli essenzjali ta’ materja tiġi rriservata għal-leġiżlatur tal-Unjoni, li għandu jinkludihom fil-leġiżlazzjoni bażika. Id-dispożizzjonijiet li jistabbilixxu l-elementi essenzjali ta’ leġiżlazzjoni bażika, li l-adozzjoni tagħhom teħtieġ li jsiru għażliet politiċi inklużi fir-responsabbiltajiet proprji tal-leġiżlatur tal-Unjoni, ma jistgħux jiġu ddelegati jew jidhru fuq l-atti ta’ eżekuzzjoni (
35
). Dawn tal-aħħar ma jistgħux jemendaw l-elementi essenzjali ta’ leġiżlazzjoni bażika, jew jissupplimentawha b’elementi essenzjali ġodda (
36
).
67.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ċċarat ukoll li l-identifikazzjoni tal-elementi “essenzjali” ta’ materjal għandha tkun ibbażata fuq elementi oġġettivi li jistgħu jiġu suġġetti għal stħarriġ ġudizzjarju u għandha tieħu inkunsiderazzjoni l-karatteristiċi u l-ispeċifikazzjonijiet tal-qasam ikkonċernat (
37
).
68.
Id-Direttiva ta’ Implementazzjoni 2013/2 ġiet adottata mill-Kummissjoni bl-eżerċizzju tal-awtorizzazzjoni prevista fl-Artikolu 3(1) in fine tad-Direttiva 2004/12 introdotta bid-Direttiva 2004/12 u emendata bir-Regolament Nru 219/2009. Jekk, skont din l-awtorizzazzjoni, il-Kummissjoni setgħet tadotta “miżuri mfassla biex jemendaw l-elementi mhux essenzjali” tad-Direttiva, nemmen li din il-prevenzjoni ġiet osservata f’dan il-każ. Bl-inklużjoni, permezz tad-Direttiva 2013/2, tal-mandrini fost l-eżempji ta’ imballaġġ tal-Anness I tad-Direttiva 94/62, il-Kummissjoni ma aġixxietx, fil-fehma tiegħi, ultra vires mill-att leġiżlattiv bażiku, iżda aġixxiet fi ħdan il-qafas tal-awtorizzazzjoni mogħtija lilha mil-leġiżlaturi tal-Unjoni.
69.
Mill-perspettiva sostantiva, l-inseriment tal-mandrini bħala eżempji ta’ imballaġġ ma jibdel ebda element essenzjali tal-leġiżlazzjoni bażika. B’mod iktar preċiż, ma jbiddilx il-kunċett ta’ imballaġġ tad-Direttiva 94/62, issupplimentat bid-Direttiva 2004/12. Permezz tad-Direttiva 2013/2, il-Kummissjoni indirizzat il-mandat speċifiku tal-leġiżlaturi tal-Unjoni, li kienu tawha l-kompitu li żżid eżempji oħra ta’ imballaġġ fl-Anness I, sabiex jiġi ċċarat kwalunkwe dubju tal-operaturi u tal-Istati Membri.
70.
Mill-perspettiva ta’ aġġettiv, l-inklużjoni tal-mandrini fl-Anness I tad-Direttiva 94/62 twettqet skont il-proċedura li, sabiex tiġi adottata, hija espressament ipprovduta mill-leġiżlazzjonijiet bażiċi. Speċifikament, l-Artikolu 21(3) tad-Direttiva 94/62 ipprovda għall-użu tal-proċedura regolatorja bi skrutinju, irregolata fid-Deċiżjoni 1999/468, kif emendata bid-Deċiżjoni 2006/512/KE (
38
) u r-Regolament Nru 219/2009, li kienet għadha fis-seħħ temporanjament permezz tal-Artikolu 12 tar-Regolament (UE) Nru 182/2011 (
39
), li ħassar id-Deċiżjoni 1999/468. Peress li l-adozzjoni tad-Direttiva 2013/2 saret skont il-formalitajiet tal-proċedura regolatorja bi skrutinju, il-leġiżlaturi tal-Unjoni (il-Parlament u l-Kunsill) u l-kumitat regolatorju kellhom l-opportunità li jopponu l-kontenut propost, ħaġa li ma għamlux.
71.
Għalhekk, jien ma nara li hemm ebda raġuni sabiex id-Direttiva 2013/2 tiġi ddikjarata invalida.
IV – Konklużjoni
72.
Fid-dawl tal-argumenti ta’ hawn fuq, nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domandi preliminari magħmula mit-Tribunal de commerce de Paris (qorti kummerċjali ta’ Pariġi, Franza) u mill-Conseil d’État (kunsill tal-Istat, Franza) kif ġej:
“1)
Il-kunċett ta’ imballaġġ iddefinit fl-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 94/62/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-20 ta’ Diċembru 1994, dwar l-imballaġġ u l-iskart mill-imballaġġ, kif emendata bid-Direttiva 2004/12/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-11 ta’ Frar 2004, jinkludi l-mandrini (rollijiet, tubi u ċilindri) li magħhom jiddawwar materjal flessibbli u jinbiegħu bħala tali lill-konsumaturi.
4)
Peress li ssemmi l-mandrini bħala eżempju illustrat tal-imballaġġ, id-Direttiva tal-Kummissjoni 2013/2/UE, tas-7 ta’ Frar 2013, li temenda l-Anness I għad-Direttiva 94/62, ma qabżitx il-limiti tal-awtorizzazzjoni mogħtija lill-Kummissjoni fil-kuntest tas-setgħat ta’ eżekuzzjoni tagħha.
L-effetti ratione temporis ta’ din is-sentenza għandhom jiġu limitati, billi jmorru lura għall-1 ta’ Ottubru 2013, jiġifieri, il-jum wara l-iskadenza tat-terminu stabbilit fid-Direttiva 2013/2 sabiex din tiġi inkorporata fil-liġijiet tal-Istati Membri.”
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.
(
2
)	Eu Law Radar. Monitoring References to the Court of Justice of the European Union. Disponibbli fuq http://eulawradar.com/case-c-53015-melitta-france-card-core-hardcore-packaging-law.
(
3
)	Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-20 ta’ Diċembru 1994, dwar l-imballaġġ u l-iskart mill-imballaġġ (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 13, p. 349).
(
4
)	Id-Diccionario de la Real Academia Española jinkludi l-kelma mandrin, iżda mhux skont it-tifsira użata mill-industrija u kif huwa rilevanti f’din il-kawża. L-industrija tuża t-terminu ġeneriku “mandrin” sabiex tirreferi għat-tubi, rollijiet jew ċilindri li jiddawru magħhom prodotti li jitqiegħdu għall-bejgħ.
(
5
)	Hemm numru kbir ta’ oġġetti mibjugħa lill-konsumaturi li l-produtturi jinkorporaw mandrini fihom, sabiex jagħtuhom konsistenza u jippermettu li jintużaw: toilet paper, srievet tal-karti tal-kċina, fojl tal-plastik għall-ikel, fojl tal-aluminju għall-ikel, karta għall-ħami, irkiekel għall-ħjata jew innittjar, lenez tas-sajd, ħjut għall-kċina, wajers flessibbli għall-użu domestiku, rollijiet ta’ tejp, kejbils tal-elettriku, teflon, wajer tar-ram, tejp adeżiv ta’ kull tip, eċċ.
(
6
)	Direttiva 2004/12/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-11 ta’ Frar 2004, li temenda d-Direttiva 94/62/KE fuq l-ippakkjar u l-iskart tal-ippakkjar (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 34, p. 3).
(
7
)	Direttiva tas-7 ta’ Frar 2013, li temenda l-Anness I għad-Direttiva 94/62/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-imballaġġ u l-iskart mill-imballaġġ (ĠU 2013, L 37, p. 10).
(
8
)	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 3, p. 124.
(
9
)	Arrêté du 6 août 2013 modifiant l’arrêté du 7 février 2012 relatif aux exemples d'application des critères précisant la notion d' “emballage” définis à l’article R. 543 43 du code de l’environnement (JORF Nru. 198, tas-27 ta’ Awwissu 2013, p. 14487).
(
10
)	Eco-Emballages huwa organu ekoloġiku privat mingħajr skop ta’ lukru involut fir-riċiklaġġ tal-iskart tal-imballaġġ domestiku fi Franza mill-1993, bl-awtorizzazzjoni rilevanti tal-gvern. Huwa għandu kuntratti ta’ adeżjoni mal-produtturi li jużaw imballaġġ domestiku sabiex ibigħu l-prodotti tagħhom u jiġbor il-kontribuzzjonijiet finanzjarji li għandhom jitħallsu għar-riċiklaġġ. Eco-Emballages jittrasferixxi l-fondi miġbura lill-entitajiet lokali li jorganizzaw il-ġbir, l-għażla u t-trattament tal-imballaġġ, bil-għan li tiġi koperta parti mill-ispejjeż tagħhom.
(
11
)	Eco-Emballages ibbażat il-kawża tagħha quddiem il-qorti fuq l-argument li l-mandrini huma inklużi fid-definizzjoni ta’ imballaġġ tal-Artikolu R. 543 43 tal-kodiċi dwar l-ambjent. Ara l-punt 8 iktar ’il fuq.
(
12
)	Digrieti tas-7 ta’ Lulju 2014, Cofresco Frischhalteprodukte vs Il‑Kummissjoni (T‑223/13, mhux ippubblikat, EU:T:2014:635); Melitta France vs Il‑Kummissjoni (T‑224/13, mhux ippubblikat, EU:T:2014:636); Group’Hygiène vs Il‑Kummissjoni (T‑202/13, EU:T:2014:664); Wepa Lille vs Il‑Kummissjoni (T‑231/13, mhux ippubblikat, EU:T:2014:640); SCA Hygiène Products vs Il‑Kummissjoni (T‑232/13, mhux ippubblikat, EU:T:2014:632); Paul Hartmann vs Il‑Kummissjoni (T‑233/13, mhux ippubblikat, EU:T:2014:641); Lucart France vs Il‑Kummissjoni (T‑234/13, mhux ippubblikat, EU:T:2014:633); Gopack vs Il‑Kummissjoni (T‑235/13, mhux ippubblikat, EU:T:2014:637); CMC France vs Il‑Kummissjoni (T‑236/13, mhux ippubblikat, EU:T:2014:638); SCA Tissue France vs Il‑Kummissjoni (T‑237/13, mhux ippubblikat, EU:T:2014:634); Delipapier vs Il‑Kummissjoni (T‑238/13, mhux ippubblikat, EU:T:2014:643); ICT vs Il‑Kummissjoni (T‑243/13, mhux ippubblikat, EU:T:2014:639), u Industrie Cartarie Tronchetti Ibérica vs Il‑Kummissjoni (T‑244/13, mhux ippubblikat, EU:T:2014:644).
(
13
)	Il-leġiżlatur nesa l-aforiżmu antik tal-liġi Rumana, attribwit lil Iavolenus: “omnis definitio in iure civili periculosa est: parum est enim, ut non subverti posset (kwalunkwe definizzjoni fil-liġi hija perikoluża, għax huwa diffiċli li ma jkunx hemm bżonn li tinbidel)”.
(
14
)	Din id-direttiva għandha bħala għan, skont l-Artikolu 1(1) tagħha, “l-armonizzazzjoni tal-miżuri nazzjonali li għandhom x’jaqsmu ma’ l-immaniġġjar ta’ l-imballaġġ u tal-iskart mill-imballaġġ sabiex, min-naħa l-waħda, ma jkun hemm l-ebda impatt minn dawn fuq l-ambjent tal-ebda Stat Membru jew ta’ terzi pajjiżi jew sabiex jitnaqqas l-impatt, biex b’hekk jiġi pprovdut livell għoli ta’ protezzjoni ambjentali, u sabiex, min-naħa l-oħra, tiġi żgurata l-funzjoni tas-suq intern u jiġu evitati t-tfixkil tal-kummerċ u distorsjonijiet u restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni fil-Komunità”.
(
15
)	Skont l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2004/12, “[i]l-Kummissjoni għandha, kif xieraq, skond il-proċedura msemmija fl-Artikolu 21, teżamina u, fejn meħtieġ, tirrevedi l-eżempji illustrati mogħtija f’Anness I dwar id-definizzjoni ta’ ippakkjar. L-oġġetti li ġejjin għandhom jiġu indirizzati bħala prijorità: Kaxxi ta’ CDs u videos, qsari, tubi u ċilindri mdawra b’materjal flessibli, karta approprjata għal tikketti bi twaħħil proprju u karti għat-tgeżwir”.
(
16
)	Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-11 ta’ Marzu 2009, li jadatta numru ta’ atti soġġetti għall-proċedura msemmija fl-Artikolu 251 tat-Trattat mad-Deċiżjoni tal-Kunsill 1999/468/KE fir-rigward tal-proċedura regolatorja bi skrutinju (ĠU 2009, L 87, p. 109).
(
17
)
(
18
)	Ara l-punt 6.
(
19
)	Il-premessa 4 tad-Direttiva 2013/2 tipprovdi kif ġiet żviluppata l-proċedura ta’ adozzjoni. Il-Kummissjoni fformulat il-proposta tagħha, il-Kumitat tal-Artikolu 21 tad-Direttiva 94/62 ma ta ebda opinjoni u l-Kummissjoni bagħtet proposta lill-Kunsill, li min-naħa tiegħu għaddieha lill-Parlament Ewropew. Il-Kunsill ma aġixxiex fi żmien xahrejn kif imsemmi fl-Artikolu 5a tad-Deċiżjoni 1999/468 u, konsegwentement, il-Kummissjoni bagħtet mingħajr dewmien il-proposta lill-Parlament Ewropew, li ma opponiex il-miżuri fit-terminu ta’ erba’ xhur, u għalhekk id-Direttiva 2013/2 ġiet adottata.
(
20
)	Sussegwentement, l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 94/62 ġie ssupplimentat bid-Direttiva (UE) 2015/720 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tad-29 ta’ April 2015, li temenda d-Direttiva 94/62/KE rigward it-tnaqqis tal-konsum tal-basktijiet tal-plastik ħfief (ĠU 2015 L 115, p. 11). Jiġu miżjuda dispożizzjonijiet speċifiċi dwar dawk il-basktijiet tal-plastik, peress li huma tip ta’ imballaġġ li jniġġes ħafna, li jeħtieġ regoli speċifiċi.
(
21
)	Sentenza tad-29 ta’ April 2004, C‑341/01, EU:C:2004:254, punti 47 sa 51.
(
22
)	Sentenza tad-29 ta’ April 2004, Plato Plastik Robert Frank (C‑341/01, EU:C:2004:254), punt 49, u l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Léger ippreżentati fl-istess kawża (EU:C:2003:454, punt 41).
(
23
)	Sentenza tad-29 ta’ April 2004, Plato Plastik Robert Frank (C‑341/01, EU:C:2004:254, punti 54 sa 59).
(
24
)	Il‑Qorti tal-Ġustizzja indirizzat aspetti differenti tad-Direttiva 94/62 fis-sentenzi tat‑12 ta’ Diċembru 2015, Visnapuu (C‑198/14, EU:C:2015:751), u tal-14 ta’ Diċembru 2004, Radlberger Getränkegesellschaft u S. Spitz (C‑309/02, EU:C:2004:799) u Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja (C‑463/01, EU:C:2004:797).
(
25
)	Digriet tas-16 ta’ Frar 2006, Plato Plastik Robert Frank (C‑26/05, mhux ippubblikat, C:2006:114, punt 33).
(
26
)	Artikolu 2(1) tad-Direttiva 94/62, dwar il-kamp ta’ applikazzjoni tagħha, jipprovdi: “Din id-Direttiva tkopri l-imballaġġ kollu mqiegħed fis-suq tal-Komunità u l-iskart mill-imballaġġ kollu, kemm jekk jigi użat kemm jekk jinħareg fil-livell ta’ l-industrija, tal-kummerċ, ta’l-uffiċini, tal-ħwienet, ta’ xi servizzi, domestiku jew ta’ xi livell ieħor, ikun xi jkun il-materjal użat”.
(
27
)	Għalhekk, l-Anness I tad-Direttiva 94/62 isemmihom bħala eżempji illustratti ta’ prodotti li jaqgħu taħt l-eżenzjoni prevista fil-punt (i) tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 3(1). Madankollu, l-kapsula tal-kafè, tal-kawkaw jew tal-ħalib għall-magni tal-bejgħ tax-xarbiet, li tiżvojta wara l-użu, titqies bħala imballaġġ skont l-Anness I tad-Direttiva 94/62.
(
28
)	Ara l-punt 5. Nixtieq infakkar li d-Direttiva 2013/2 inkludiet fl-Anness I tad-Direttiva 94/62 ir-“[r]ollijiet, tubi u ċilindri li magħhom jiddawwar materjal flessibbli (pereżempju film tal-plastik, aluminju, karta), għajr rollijiet, tubi u ċilindri intenzjonati bħala parts tal-makkinarju tal-produzzjoni u mhux biex jintużaw għall-preżentazzjoni ta’ prodott bħala unità ta’ bejgħ”.
(
29
)	Sentenza tas-27 ta’ Frar 2014, Transportes Jordi Besora (C‑82/12, EU:C:2014:108, punt 40, u l-ġurisprudenza).
(
30
)	Sentenzi tas-27 ta’ Frar 2014, Transportes Jordi Besora (C‑82/12, EU:C:2014:108, punti 42 u 43); tat-3 ta’ Ġunju 2010, Kalinchev (C‑2/09, EU:C:2010:312, punti 50 u 51), u tal‑10 ta’ Mejju 2012, Santander Asset Management SGIIC et (C‑338/11 sa C‑347/11, EU:C:2012:286, punti 59 u 60).
(
31
)	Fit-tilwima biss bejn Eco-Emballages u l-impriżi marbutin b’kuntratt ma’ dan l-organu, hemm involuti madwar EUR 42 miljun għar-riċiklaġġ tal-mandrini.
(
32
)	Matul is-seduta, Eco-Emballages ipprovdiet li impriżi oħrajn kienu ħallsu l-kontribuzzjonijiet għar-riċiklaġġ tal-mandrini. Fuq din il-kwistjoni ta’ fatt, u l-impatt tagħha fuq il-bona fide tal-kumpanniji fit-tilwima, għandha tiddeċiedi l-qorti adita bil-kawża prinċipali.
(
33
)	Fil-proċedura tal-adozzjoni tad-Direttiva 2004/12, il-Parlament Ewropew iddefenda l-argument, fl-ewwel u fit-tieni qari, li l-mandrini jiġu inklużi fl-Anness I bħala eżempji ta’ oġġetti li ma kinux imballaġġ [Dokument EP-PE_TC-COD(2001) 291, tat-2 ta’ Lulju 2003].
(
34
)	Ara l-punt 7 preċedenti.
(
35
)	Sentenzi tal-5 ta’ Settembru 2012, Il‑Parlament vs Il‑Kunsill (C‑355/10, EU:C:2012:516, punti 64 u 65, u l-ġurisprudenza ċċitata), u tal-10 ta’ Settembru 2015, Il‑Parlament vs Il‑Kunsill (C‑363/14, EU:C:2015:579, punt 46).
(
36
)	Sentenza tal-5 ta’ Settembru 2012, Il‑Parlament vs Il‑Kunsill (C‑355/10, EU:C:2012:516, punt 66).
(
37
)	Sentenzi tal-5 ta’ Settembru 2012, Il‑Parlament vs Il‑Kunsill (C‑355/10, EU:C:2012:516, punti 67 u 68, u l-ġurisprudenza), u tal-10 ta’ Settembru 2015, Il‑Parlament vs Il‑Kunsill (C‑363/14, EU:C:2015:579, punt 47).
(
38
)	Din il-proċedura kienet stabbilita fl-Artikolu 5a tad-Deċiżjoni 1999/468, introdotta bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2006/512/KE, tas-17 ta’ Lulju 2006 li temenda d-Deċiżjoni 1999/468/KE li tipprovdi l-proċeduri għall-eżerċizzju tas-setgħat ta’ implimentazzjoni konferiti lill-Kummissjoni (ĠU L 76M, p. 100).
(
39
)	Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-16 ta’ Frar 2011, li jistabbilixxi r-regoli u l-prinċipji ġenerali dwar il-modalitajiet ta’ kontroll mill-Istati Membri tal-eżerċizzju mill-Kummissjoni tas-setgħat ta’ implimentazzjoni (ĠU 2011, L 55, p. 13).