62025CJ0712_RES
Kawża C‑712/25 PPU [Rastoshev] (
i
)
XM
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Apelativen sad – Sofia)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) tat‑12 ta’ Frar 2026
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali – Deċiżjoni Qafas 2002/584/ĠAI – Mandat ta’ arrest Ewropew maħruġ sabiex jinbdew proċeduri kriminali – Eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew – Il-punt 7(a) tal-Artikolu 4 – Raġunijiet għal nuqqas fakultattiv ta’ eżekuzzjoni – Reati li twettqu kompletament jew parzjalment fit-territorju tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni – Riskju ta’ impunità”
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali – Deċiżjoni Qafas dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew u l-proċeduri ta’ konsenja bejn Stati Membri – Raġunijiet għal nuqqas ta’ eżekuzzjoni fakultattiv tal-mandat ta’ arrest Ewropew – Reat li twettaq kompletament jew parzjalment fit-territorju tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni – Marġni ta’ evalwazzjoni tal-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni – Portata – Rifjut ta’ eżekuzzjoni tal-mandat sempliċement minħabba l-post tat-twettiq ta’ dan ir-reat – Inammissibbiltà
(Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/584, kif emendata bid-Deċiżjoni Qafas 2009/299, Artikolu 1(1), Artikoli 3, 4 u 4a)
(ara l-punti 33 sa 48, u 52, u d-dispożittiv)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari mill-Apelativen sad - Sofia (il-Qorti tal-Appell ta’ Sofija, il-Bulgarija), il-Qorti tal-Ġustizzja, fil-kuntest ta’ proċedura b’urġenza għal deċiżjoni preliminari, tat deċiżjoni, għall-ewwel darba, dwar l-interpretazzjoni tar-raġuni għal nuqqas fakultattiv ta’ eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew (iktar ’il quddiem “MAE”) relatata mar-reati li jkunu twettqu kompletament jew parzjalment fit-territorju tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni, fis-sens tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 (
1
).
Fit‑18 ta’ Settembru 2025, il-Viċi President inkarigat bl-istruttorja fit-tribunal judiciaire de Marseille (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Marseille, Franza) ħareġ MAE kontra XM sabiex jinbdew proċeduri kriminali kontrih u tinkiseb il-konsenja tiegħu lill-awtoritajiet Franċiżi għal diversi reati allegatament imwettqa bejn l‑2018 u l‑2024. Dawn ir-reati allegatament twettqu fil-kuntest ta’ organizzazzjoni kriminali għal finijiet ta’ manipulazzjoni ta’ kompetizzjonijiet sportivi u seħħew fit-territorju ta’ diversi Stati Membri, fosthom Franza u l-Bulgarija.
Permezz ta’ deċiżjoni tal‑20 ta’ Ottubru 2025, is-Sofiyski gradski sad (il-Qorti tal-Belt ta’ Sofija, il-Bulgarija), ordnat l-eżekuzzjoni ta’ dan il-MAE u qiegħdet lil XM taħt detenzjoni provviżorja sakemm issir il-konsenja effettiva tiegħu lill-awtoritajiet Franċiżi.
Adita b’appell ippreżentat minn XM kontra din id-deċiżjoni, il-qorti tar-rinviju kkonstatat l-eżistenza fil-Bulgarija ta’ żewġ linji ta’ ġurisprudenza diverġenti dwar l-interpretazzjoni tad-dispożizzjoni li tittrasponi fid-dritt Bulgaru il-punt 7(a) tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 (
2
). Skont l-ewwel linja ta’ ġurisprudenza, il-fatt li r-reat kopert minn MAE jkun twettaq, totalment jew parzjalment, fit-territorju tal-Bulgarija ma huwiex biżżejjed, fih innifsu, biex jiġġustifika rifjut ta’ eżekuzzjoni. Għall-kuntrarju, skont it-tieni linja, tali ċirkustanza għandha titqies li hija raġuni suffiċjenti għal rifjut ta’ eżekuzzjoni, peress li l-Kodiċi Kriminali Bulgaru huwa applikabbli għal kull reat imwettaq fit-territorju ta’ dan l-Istat Membru, mingħajr eċċezzjoni.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-qorti tar-rinviju staqsiet lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni tal-punt 7(a) tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Qabelxejn, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li d-Deċiżjoni Qafas 2002/584 tistabbilixxi, minn naħa, raġunijiet għan-nuqqas obbligatorju ta’ eżekuzzjoni ta’ MAE (
3
) u, min-naħa l-oħra, raġunijiet għan-nuqqas fakultattiv ta’ eżekuzzjoni tiegħu (
4
) li l-Istati Membri huma liberi li jittrasponu jew le fid-dritt intern tagħhom. Madankollu, fil-każ ta’ traspożizzjoni ta’ dawn tal-aħħar, l-Istati Membri ma jistgħux jipprevedu li l-awtoritajiet ġudizzjarji jkunu obbligati jirrifjutaw li jeżegwixxu awtomatikament kull MAE kkonċernat. Fil-fatt, dawn għandu jkollhom marġni ta’ evalwazzjoni li jippermettilhom iwettqu eżami każ b’każ, billi jieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi rilevanti kollha. Jekk jiġu mċaħħda minn din il-possibbiltà, dan ikollu l-effett li jissostitwixxi sempliċi possibbiltà ta’ rifjut ta’ eżekuzzjoni ta’ MAE b’obbligu reali, minkejja li tali rifjut jikkostitwixxi l-eċċezzjoni u l-eżekuzzjoni tal-MAE r-regola fuq livell ta’ prinċipju. Għaldaqstant, mill-formulazzjoni tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, b’mod partikolari mill-użu tal-verb “seta’” jirriżulta li l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni għandu jkollha marġni ta’ evalwazzjoni biex tiddeċiedi jekk ikunx hemm lok, jew le, li tirrifjuta li teżegwixxi l-MAE għar-raġunijiet imsemmija f’dan l-Artikolu 4.
Fir-rigward b’mod iktar partikolari tal-punt 7(a) tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li, billi kklassifika r-raġuni għal rifjut prevista minn din id-dispożizzjoni bħala fakultattiva, il-leġiżlatur tal-Unjoni ried jippermetti li l-persuna li tkun is-suġġett ta’ MAE maħruġ sabiex jinbdew proċeduri kriminali, li tista’ tiġi mħarrka kemm mill-awtorità ġudizzjarja tal-Istat Membru emittenti kif ukoll minn dik tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni, tkun tista’ tiġi mħarrka mill-awtorità li tinsab fl-aħjar pożizzjoni sabiex tiġi żgurata l-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja.
Barra minn hekk, konformement mal-Artikolu 1(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, din għandha l-għan li tippermetti l-arrest u l-konsenja ta’ persuna rikjesta sabiex jiġi evitat li r-reat imwettaq ma jibqax mingħajr kastig u jiġi żgurat li jinbdew proċeduri kriminali fil-konfront tagħha. Dan l-għan jaqa’, b’mod iktar wiesa’, taħt dak tal-prevenzjoni u tal-ġlieda kontra l-kriminalità fi ħdan l-ispazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja, stabbilit fl-Artikolu 3(2) TUE, li l-imsemmija deċiżjoni qafas hija intiża li timplimenta billi tevita r-riskju ta’ impunità tal-awturi ta’ reati. Il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li dawn l-għanijiet jirriskjaw li jiġu kompromessi jekk l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni tkun obbligata, indipendentement miċ-ċirkustanzi partikolari ta’ kull każ, tirrifjuta l-eżekuzzjoni ta’ MAE maħruġ sabiex jinbdew proċedimenti kriminali u ssir il-konsenja tal-persuna rikjesta sempliċement minħabba l-fatt li r-reat suġġett għal dan il-mandat twettaq, kompletament jew parzjalment, fit-territorju tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni.
Minn dan il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li l-applikazzjoni tar-raġuni għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni prevista fil-punt 7(a) tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 għandha titħalla għall-evalwazzjoni tal-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni. Din tal-aħħar għandu jkollha, għal dan l-għan, marġni ta’ evalwazzjoni li jippermettilha twettaq eżami taċ-ċirkustanzi rilevanti kollha tal-każ, sabiex tiddetermina liema waħda mill-awtoritajiet ġudizzjarji, dik emittenti jew ta’ eżekuzzjoni, hija fl-aħjar pożizzjoni sabiex tiġi żgurata l-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja kriminali u, konsegwentement, sabiex jitħares l-interess leġittimu tal-Istati Membri kollha fil-prevenzjoni tal-kriminalità fi ħdan l-ispazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja. Dan japplika a fortiori meta r-reati li għalihom ikun inħareġ l-MAE jaqgħu fil-kuntest ta’ organizzazzjoni kriminali internazzjonali kumplessa, b’tali mod li dawn setgħu jitwettqu, parzjalment, u jipproduċu l-effetti tagħhom, fit-territorju ta’ diversi Stati Membri u, b’mod partikolari, f’dak tal-Istat Membru emittenti, li fih setgħu jinbdew proċeduri kriminali kontra l-persuna kkonċernata.
Matul l-evalwazzjoni tagħha, l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni għandha għalhekk tieħu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi speċifiċi għal kull każ, bħalma huma n-natura u l-karatteristiċi tar-reat, u b’mod partikolari, jekk ikun il-każ, id-dimensjoni internazzjonali tiegħu, il-post fejn seħħ id-dannu li jirriżulta minn dan ir-reat, kif ukoll l-istat ta’ progress tal-proċeduri kriminali fl-Istat Membru emittenti u, skont il-każ, fl-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni.
Għaldaqstant, il-ġurisdizzjoni territorjali internazzjonali fil-qasam kriminali prevista mid-dritt kriminali Bulgaru ma tistax tikkostitwixxi raġuni suffiċjenti sabiex tiġi rrifjutata l-eżekuzzjoni ta’ MAE, iktar u iktar peress li, f’dan il-każ, l-awtoritajiet ġudizzjarji Bulgari ma bdewx proċeduri kriminali kontra l-persuna kkonċernata.
Konsegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-punt 7(a) tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 jipprekludi l-ġurisprudenza ta’ Stat Membru li tipprovdi li l-fatt li r-reat, li għalih inħareġ MAE sabiex jinbdew proċeduri kriminali, twettaq, kompletament jew parzjalment, fit-territorju tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni jikkostitwixxi raġuni suffiċjenti sabiex tiġi rrifjutata l-eżekuzzjoni ta’ dan il-mandat.
(
i
)	L-isem ta’ din il-kawża huwa fittizju. Dan l-isem ma jikkorrispondi għall-isem reali ta’ ebda waħda mill-partijiet fil-proċedura.
(
1
)	Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/584/ĠAI tat‑13 ta’ Ġunju 2002 dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew u l-proċeduri ta’ konsenja bejn l-Istati Membri (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 1 u rettifika fil-ĠU 2009, L 17, p. 45), kif emendata bid-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2009/299/ĠAI tas‑26 ta’ Frar 2009 (ĠU 2009, L 81, p. 24) (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni Qafas 2002/584”).
(
2
)	Din id-dispożizzjoni tipprevedi li l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni tista’ tirrifjuta li teżegwixxi l-MAE meta l-mandat jirrigwarda reati li, skont id-dritt tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni, ikunu twettqu kompletament jew parzjalment fit-territorju tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni jew f’post meqjus bħala tali.
(
3
)	Dawn ir-raġunijiet jinsabu fl-Artikolu 3 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584.
(
4
)	Dawn ir-raġunijiet jinsabu fl-Artikoli 4 u 4a tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584.