62023TJ0350_EXT
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE GINEARÁLTA (an Dara Dlísheomra)
19 Márta 2025 (
*1
)
(Dliteanas neamhchonarthach – Státchabhair – Idirghabháil an Choimisiúin mar amicus curiae os comhair cúirt náisiúnta – Neamhdhleathacht an iompair a líomhnaítear i gcoinne institiúid an Aontais – Pléadáil neamhdhleathachta – Sárú atá tromchúiseach go leor ar riail dlí lena dtugtar cearta do dhaoine aonair – Airteagal 29(2) de Rialachán (AE) 2015/1589 – Prionsabail scaradh na gcumhachtaí, neamhspleáchas na gcúirteanna náisiúnta agus an ceart chun leighis éifeachtaigh, neamhchlaontachta agus neodrachta)
I gCás T‑350/23,
Rems Kargins, atá lonnaithe i Ríge (an Laitvia), arna ionadú ag O. Behrends, Dlíodóir,
iarratasóir,
v
an Coimisiún Eorpach, arna ionadú ag L. Flynn agus B. Stromsky, i gcáil Gníomhairí,
cosantóir,
le tacaíocht ó
Comhairle an Aontais Eorpaigh, arna hionadú ag A.-L. Meyer agus A. Jensen, i gcáil Gníomhairí,
idiragraí,
tugann AN CHÚIRT GHINEARÁLTA (an Dara Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: A. Marcoulli, Uachtarán, V. Tomljenović (Rapóirtéir) agus W. Valasidis, Breithiúna,
Cláraitheoir: P. Cullen, Riarthóir,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn agus
tar éis éisteacht an 6 Samhain 2024,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas (
1
)
1
Lena chaingean de bhun Airteagal 268 CFAE agus an dara mír d’Airteagal 340 CFAE, iarrann an t‑iarratasóir, Rems Kargins, cúiteamh as an damáiste a rinneadh dó mar thoradh ar iompar neamhdhleathach líomhnaithe an Choimisiúin Eorpaigh, mar thoradh ar idirghabháil an Choimisiúin mar amicus curiae in imeachtaí idir é féin agus tríú cuideachta os comhair an Augstākā tiesa (an Chúirt Uachtarach, an Laitvia).
[omissis]
An t‑ordú atá á lorg
17
Iarrann an t‑iarratasóir, go bunúsach, ar an gCúirt Ghinearálta:
–
a dhearbhú go bhfuil an Coimisiún faoi dhliteanas i leith an damáiste a rinneadh dó de dheasca cur isteach ar imeachtaí breithiúnacha náisiúnta;
–
a ordú don Choimisiún an damáiste sin a chúiteamh, arb ionann é agus EUR 15 028 841.93 ar a laghad, móide ús ar ráta 12 % in aghaidh na bliana, ón 23 Meitheamh 2016 go dtí go n‑íocfar ina iomláine é;
–
a ordú don Choimisiún na costais a íoc.
18
Iarrann an Coimisiún ar an gCúirt Ghinearálta:
–
an chaingean a dhíbhe toisc í a bheith gan bhunús;
–
a ordú don iarratasóir na costais a íoc.
19
Iarrann Comhairle an Aontais Eorpaigh, go bunúsach, go ndíbhtear an chaingean.
An dlí lena mbaineann
[omissis]
23
Sa chás seo, maíonn an t‑iarratasóir gur ghníomhaigh an Coimisiún go neamhdhleathach trína bharúlacha mar amicus curiae a chur faoi bhráid an Augstākā tiesa (an Chúirt Uachtarach).
[omissis]
Pléadáil neamhdhleathachta
26
Iarrann an t‑iarratasóir ar an gCúirt a rialú, go teagmhasach, nach bhfuil Airteagal 29(2) de Rialachán 2015/1589 infheidhme, ós rud é nach bhfuil bunús dlí leis, go sáraíonn sé roinnt forálacha de dhlí an Aontais, eadhon Airteagal 267 CFAE, an dara fomhír d’Airteagal 108(2) CFAE, Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’) agus nach dtugann sé ráthaíochtaí nós imeachta leordhóthanacha.
27
Cuireann an Coimisiún agus an Chomhairle i gcoinne argóintí an iarratasóra.
28
Faoi Airteagal 29 de Rialachán 2015/1589:
‘1.   Chun Airteagal 107(1) agus Airteagal 108 CFAE a chur i bhfeidhm, féadfaidh cúirteanna na mBallstát a iarraidh ar an gCoimisiún faisnéis atá ina sheilbh aige nó a thuairim maidir le ceisteanna a bhaineann le cur i bhfeidhm na rialacha maidir leis an Státchabhair a tharchur chucu.
2.   I gcás inar gá sin chun Airteagal 107(1) nó Airteagal 108 CFAE a chur i bhfeidhm go comhleanúnach, féadfaidh an Coimisiún, ag gníomhú dó ar a thionscnamh féin, barúlacha i scríbhinn a chur faoi bhráid chúirteanna na mBallstát atá freagrach as na rialacha maidir le Státchabhair a chur i bhfeidhm. [...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
29
Ar an gcéad dul síos, maidir le bunús dlí an tsásra dá bhforáiltear in Airteagal 29(2) de Rialachán 2015/1589, ba cheart a mheabhrú gur glacadh an Rialachán sin ar bhonn Airteagal 109 CFAE. Foráiltear leis an bhforáil dheireanach sin go bhféadfaidh an Chomhairle aon rialacháin iomchuí a ghlacadh chun Airteagail 107 agus 108 CFAE a chur i bhfeidhm. Dá bhrí sin, tugann sé cumhacht leathan don Chomhairle, a mhéid a thagraíonn sé do ‘gach rialachán iomchuí’, a mhéid a bhaineann siad le cur i bhfeidhm Airteagail 107 agus 108 CFAE.
30
I ndáil leis sin, ar an gcéad dul síos, ba cheart a mheabhrú go bhfuil ról lárnach eisiach ag an gCoimisiún maidir le scrúdú a dhéanamh ar chomhoiriúnacht na mbeart cabhrach leis an margadh inmheánach. Ar an dara dul síos, is é ról na gcúirteanna náisiúnta cearta daoine aonair a chosaint, faoi Airteagal 108(3) CFAE, go dtí go ndéanfaidh an Coimisiún cinneadh críochnaitheach, agus, i gcás inar glacadh cinneadh críochnaitheach den sórt sin, ní mór dóibh teacht ar na conclúidí iomchuí ó chineál ceangailteach an chinnidh sin, i gcomhréir le prionsabal thosaíocht dhlí an Aontais.
31
Dá bhrí sin, iarrtar ar an gCoimisiún, i ról lárnach, agus ar na cúirteanna náisiúnta araon, maidir le cearta daoine aonair faoi Airteagal 108 CFAE a chosaint, agus iarmhairtí na gcinntí faoin Airteagal sin, ina ról, Airteagail 107 agus 108 CFAE a chur i bhfeidhm.
32
Sna himthosca sin, ba cheart a thabhairt faoi deara, agus an chumhacht leathan a thugtar le hAirteagal 109 CFAE á feidhmiú aici, go bhféadfadh an Chomhairle a mheas go mbeadh sé úsáideach, chun Airteagail 107 agus 108 CFAE a chur i bhfeidhm, cumhachtaí a thabhairt don Choimisiún chun críocha, inter alia, cur i bhfeidhm comhchuibhithe laistigh den Aontas Eorpach agus comhar idir an Coimisiún agus na cúirteanna náisiúnta.
33
Sonraítear in aithris 37 de Rialachán 2015/1589, chun rialacha maidir leis an státchabhair a chur i bhfeidhm go comhsheasmhach, nach mór sásraí comhair idir cúirteanna na mBallstát agus an Coimisiún a bhunú, lena gceadaítear do chúirteanna náisiúnta dul i dteagmháil leis an gCoimisiún chun faisnéis nó tuairimí a fháil maidir le cur i bhfeidhm rialacha maidir leis an státchabhair agus lena gceadaítear don Choimisiún barúlacha i scríbhinn nó ó bhéal a thabhairt os comhair na gcúirteanna sin, ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an dualgas atá air leas an phobail a chosaint.
34
Thairis sin, luaitear in aithris 38 de Rialachán 2015/1589, ar an gcéad dul síos, nach mór barúlacha an Choimisiúin a bheith gan dochar d’Airteagal 267 CFAE agus nach bhfuil siad ceangailteach ó thaobh dlí ar na cúirteanna náisiúnta. Ina dhiaidh sin, luaitear go gcuirtear na barúlacha in iúl i gcomhréir le rialacha an nós imeachta náisiúnta, lena n‑áirítear iad siúd atá beartaithe chun cearta na bpáirtithe a chosaint. Ina theannta sin, luaitear go n‑urramaíonn barúlacha an Choimisiúin neamhspleáchas na gcúirteanna náisiúnta. Ar deireadh, maidir leis na barúlacha, go sonrach, a chuir an Coimisiún isteach, ar a thionscnamh féin, sonraítear go bhfuil siad teoranta do chásanna atá tábhachtach chun Airteagal 107(1) CFAE nó Airteagal 108 CFAE a chur i bhfeidhm go comhsheasmhach.
35
Dá réir sin, ní mór a mheas go bhféadfar a mheas go bhfuil an sásra comhair idir an Coimisiún agus na cúirteanna náisiúnta, dá bhforáiltear le hAirteagal 29(2) de Rialachán 2015/1589, úsáideach chun críocha Airteagail 107 agus 108 CFAE a chur i bhfeidhm, de réir bhrí Airteagal 109 CFAE.
36
Sna himthosca sin, ní mór diúltú d’argóint an iarratasóra lena líomhnaítear nach bhfuil aon bhunús i ndlí príomha an Aontais don sásra dá bhforáiltear in Airteagal 29(2) de Rialachán 2015/1589.
37
Ar an dara dul síos, maidir le comhoiriúnacht le hAirteagal 267 CFAE, ba cheart a thabhairt faoi deara nach léir ó Airteagal 29 de Rialachán 2015/1589 go gcuireann idirghabháil an Choimisiúin, cibé acu arna iarraidh sin do na cúirteanna náisiúnta nó ar a thionscnamh féin, isteach nó go ndéanann sí dochar don fhéidearthacht nó, ag brath ar na himthosca, don oibleagáid atá ar chúirteanna náisiúnta ceist a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE.
38
Mar a luaitear in aithris 38 de Rialachán 2015/1589, ní mór barúlacha an Choimisiúin, mar amicus curiae, a bheith gan dochar d’Airteagal 267 CFAE. Dá bhrí sin, tá an sásra dá bhforáiltear in Airteagal 29 den Rialachán sin mar chuid de mheon an chomhair dhílis, dá bhforáiltear in Airteagal 4 CAE. Is féidir leis na cúirteanna náisiúnta a iarraidh ar an gCoimisiún tuairimí a eisiúint agus is féidir leis an gCoimisiún barúlacha a chur isteach nach bhfuil ceangailteach ar na cúirteanna sin. Tá an tacaíocht sin ar fáil do na cúirteanna náisiúnta, a mhéid a mheasann siad go mbeadh sé úsáideach chun Airteagail 107 agus 108 CFAE a chur i bhfeidhm.
39
I ndáil leis sin, chinn an Chúirt Bhreithiúnais, má tá amhras nó deacrachtaí ar an gcúirt náisiúnta maidir le cur i bhfeidhm Airteagail 107 agus 108 CFAE, go bhfuil an deis aici fós dul i dteagmháil leis an gCoimisiún chun go bhféadfaidh an Coimisiún cúnamh a thabhairt dó, i gcomhréir le prionsabal an chomhair dhílis (féach, chuige sin, breithiúnas an 13 Feabhra 2014, Mediaset, C‑69/13, EU:C:2014:71, mír 30).
40
Ar an gcaoi chéanna, maidir leis an bhféidearthacht don Choimisiún, ag gníomhú dó as a stuaim féin, barúlacha i scríbhinn a chur faoi bhráid chúirteanna na mBallstát, chinn an Chúirt, maidir le hAirteagal 15(3) de Rialachán (CE) Uimh. 1/2003 ón gComhairle an 16 Nollaig 2002 maidir le cur chun feidhme na rialacha iomaíochta a leagtar síos in Airteagail [101 agus 102 CFAE] (IO 2003 L 1, lch. 1), lena bhforáiltear, maidir le cur i bhfeidhm Airteagail 101 agus 102 CFAE, do shásra atá comhionann leis an sásra dá bhforáiltear in Airteagal 29(2) de Rialachán 2015/1589, go dtagann sásra comhair den sórt sin faoi chuimsiú phrionsabal ginearálta an chomhair dhílis, dá dtagraítear in Airteagal 4 CAE, a bhfuil tábhacht ar leith ag baint leis ó bunaíodh é le húdaráis bhreithiúnacha na mBallstát atá freagrach as a áirithiú go gcuirfear dlí an Aontais i bhfeidhm agus go gcomhlíonfar é sa dlíchóras náisiúnta (féach, chuige sin, breithiúnas an 11 Meitheamh 2009, X, C‑429/07, EU:C:2009:359, mír 21).
41
Ar an taobh eile, tá an ceart nó an oibleagáid atá ar chúirteanna náisiúnta ceist a thíolacadh le haghaidh réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE bunaithe ar phrionsabail chur i bhfeidhm aonfhoirmeach agus thosaíocht dhlí an Aontais. Dá bhrí sin, leis an bhforáil sin, tugtar an rogha do chúirteanna náisiúnta agus, i gcás inarb iomchuí, forchuirtear orthu an oibleagáid tarchur chun réamhrialú a dhéanamh, i gcás ina gcinneann an chúirt náisiúnta ex officio nó arna iarraidh sin do na páirtithe go mbaineann substaint na díospóide le ceist atá le réiteach a thagann faoi raon feidhme na chéad mhíre den Airteagal sin. Dá bhrí sin, tá an rogha is leithne ag na cúirteanna náisiúnta tarchur a dhéanamh chuig an gCúirt má mheasann siad go n‑ardaíonn cás atá ar feitheamh os a gcomhair ceisteanna a bhaineann le léiriú nó measúnú ar bhailíocht fhorálacha dhlí an Aontais lena gceanglaítear cinneadh uathu (féach breithiúnas an 21 Iúil 2011, Kelly, C‑104/10, EU:C:2011:506, mír 61 agus an cásdlí dá dtagraítear).
42
Dá bhrí sin, is sásraí comhlántacha iad an sásra dá bhforáiltear in Airteagal 267 CFAE agus an sásra dá bhforáiltear in Airteagal 29 de Rialachán 2015/1589 nach bhfuil comheisiach, a mhéid is féidir a shamhlú go hiomlán, tar éis barúlacha a fháil ón gCoimisiún, de bhun Airteagal 29 de Rialachán 2015/1589, maidir le ceist a bhaineann le cur i bhfeidhm Airteagail 107 agus 108 CFAE, go dtarchuireann cúirt náisiúnta ceist ar an gceist sin chuig an gCúirt Bhreithiúnais ina dhiaidh sin le haghaidh réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE.
43
Sa chás as ar eascair breithiúnas an 5 Márta 2019, Eesti Pagar (C‑349/17, EU:C:2019:172), rialaigh an Chúirt Bhreithiúnais i gcomhthéacs tarchur le haghaidh réamhrialú, de bhun Airteagal 267 CFAE, cé, sa díospóid sna príomhimeachtaí os comhair na cúirte náisiúnta lena mbaineann, gur thíolaic an Coimisiún barúlacha mar amicus curiae (breithiúnas an 5 Márta 2019, Eesti Pagar, C‑349/17, EU:C:2019:172, mír 37).
44
Thairis sin, ba cheart a mheabhrú nach bhfuil barúlacha an Choimisiúin, mar amicus curiae, ceangailteach ar chúirteanna náisiúnta.
45
I ndáil leis sin, chinn an Chúirt Bhreithiúnais go raibh an fhéidearthacht do chúirteanna náisiúnta soiléiriú a lorg ón gCoimisiún maidir le cur i bhfeidhm Airteagail 107 agus 108 CFAE gan dochar d’fhéidearthacht nó d’oibleagáid na gcúirteanna náisiúnta ceist a tharchur chuici le haghaidh réamhrialú maidir le léiriú na bhforálacha sin, de bhun Airteagal 267 CFAE (féach, chuige sin, breithiúnas an 11 Iúil 1996, SFEI agus páirtithe eile, C‑39/94, EU:C:1996:285, míreanna 50 agus 51).
46
Dá bhrí sin, contrártha leis an méid a mhaíonn an t‑iarratasóir, níl an sásra dá bhforáiltear in Airteagal 29 de Rialachán 2015/1589 contrártha d’Airteagal 267 CFAE.
47
Ar an tríú dul síos, maidir le hargóintí an iarratasóra go bhfuil an sásra dá bhforáiltear in Airteagal 29 de Rialachán 2015/1589 ar neamhréir leis an dara fomhír d’Airteagal 108(2) CFAE, a mhéid a chuireann sé isteach ar dhlínse na Cúirte chun scrúdú a dhéanamh ar mhainnigh an Ballstát lena mbaineann a oibleagáidí a chomhlíonadh, ní mór na breithnithe seo a leanas a thabhairt faoi deara.
48
Faoi Airteagal 108(2) CFAE, féadfaidh an Coimisiún nós imeachta um shárú a thabhairt díreach os comhair na Cúirte i gcás nach gcomhlíonann Ballstát cinneadh ón gCoimisiún lena gcinntear nach bhfuil státchabhair comhoiriúnach leis an margadh inmheánach faoi Airteagal 107 CFAE agus ní mór deireadh a chur leis nó é a leasú.
49
Os a choinne sin, ní leanann sé ó Airteagal 108 CFAE go gcoisctear an fhéidearthacht don Choimisiún caingean a thabhairt go díreach os comhair na Cúirte toisc go ndearna sé idirghabháil mar amicus curiae in imeachtaí náisiúnta faoi Airteagal 29 de Rialachán 2015/1589. Ar an gcaoi chéanna, ní leanann sé ón bhforáil dheireanach sin go bhfuil an fhéidearthacht idirghabháil a dhéanamh mar amicus curiae ag brath ar cibé an bhfuil nó nach bhfuil an Coimisiún in ann caingean a thabhairt os comhair na Cúirte faoin dara fomhír d’Airteagal 108(2) CFAE. Dá bhrí sin, ní dhéanann an sásra dá bhforáiltear in Airteagal 29 de Rialachán 2015/1589 difear ar bhealach ar bith don sásra um rialú Státchabhrach ag an gCoimisiún, dá bhforáiltear in Airteagal 108(2) CFAE. Dá bhrí sin, tá an fíoras, i gcomhthéacs díospóid náisiúnta, go ndéanann an Coimisiún idirghabháil, ar bhonn neamhbhreithiúnach, trí bharúlacha a chur isteach nach bhfuil ceangailteach ar na cúirteanna náisiúnta, gan dochar don nós imeachta a fhéadfaidh an Coimisiún a thionscnamh faoi Airteagal 108(2) CFAE, i gcás ina measann sé go bhfuil beart Stáit contrártha le hAirteagal 107 CFAE agus gur cheart deireadh a chur leis nó é a leasú.
50
Dá bhrí sin, is sásraí leithleacha, comhlántacha iad agus ní sásraí comheisiacha iad.
51
Leanann sé nach bhfuil an sásra dá bhforáiltear in Airteagal 29 de Rialachán 2015/1589 contrártha d’Airteagal 108 CFAE.
52
Tá argóint an iarratasóra, nár cruthaíodh, go bhfuil Airteagal 108 CFAE neamhdhleathach ann féin, ag glacadh leis go bhfuil sé inghlactha, go hiomlán gan bhunús. Tá an toirmeasc ar státchabhair, a leagtar síos in Airteagal 107 CFAE, mar bhonn d’fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh, agus níor cheart an iomaíocht a shaobhadh le bearta Stáit. Ar an gcaoi chéanna, is gné bhunúsach den chóras rialaithe Státchabhrach a bunaíodh leis na Conarthaí í an fheidhm faireacháin a dheonaítear don Choimisiún le hAirteagal 108 CFAE.
53
Ar an gceathrú dul síos, maidir leis na coimircí nós imeachta lena rialaítear cur i bhfeidhm Airteagal 29(2) de Rialachán 2015/1589, leanann sé ó aithris 38 den Rialachán sin nach mór barúlacha an Choimisiúin a chur in iúl i gcomhréir leis na rialacha nós imeachta náisiúnta, lena n‑áirítear iad siúd atá beartaithe chun cearta na bpáirtithe a chosaint, agus neamhspleáchas na gcúirteanna náisiúnta a urramú.
54
Dá réir sin, is iad na coimircí nós imeachta dá bhforáiltear leis an dlí náisiúnta atá infheidhme i gcomhthéacs an nós imeachta náisiúnta atá i gceist, a mheastar a bheith comhsheasmhach le hAirteagal 19 CAE agus le hAirteagal 47 den Chairt. Dá bhrí sin, ní mór diúltú d’argóint an iarratasóra nach bhforáiltear leis an sásra dá bhforáiltear in Airteagal 29 de Rialachán 2015/1589 do ráthaíochtaí nós imeachta leordhóthanacha.
[omissis]
Ar na forais sin, rialaíonn
AN CHÚIRT GHINEARÁLTA (an Dara Dlísheomra)
mar seo a leanas:
1.
Déantar an chaingean a dhíbhe.
2.
Ordaítear do Rems Kargins a chostais féin agus na costais arna dtabhú ag an gCoimisiún Eorpach a íoc.
3.
Ordaítear do Chomhairle an Aontais Eorpaigh a costais féin a íoc.
Marcoulli
Tomljenović
Valasidis
Arna léamh amach i gcúirt oscailte i Lucsamburg, an 19 Márta 2025.
Sínithe
(
*1
)	Teanga an cháis: an Béarla.
(
1
)	Níl le fáil anseo ach na míreanna den bhreithiúnas seo a mheasann an Chúirt gur cuí iad a fhoilsiú.