62022CJ0225_RES
Kawża C‑225/22
“R” S.A.
Vs AW “T” sp. z o.o.,
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mis-Sąd Apelacyjny w Krakowie)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Ir‑Raba’ Awla) tal‑4 ta’ Settembru 2025
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Stat tad-dritt – Indipendenza tal-membri tal-ġudikatura – It-tieni paragrafu tal-Artikolu 19(1) TUE – Protezzjoni ġudizzjarja effettiva fl-oqsma koperti mid-dritt tal-Unjoni – Leġiżlazzjoni u ġurisprudenza nazzjonali li tipprojbixxi lill-qrati nazzjonali milli jikkontestaw il-leġittimità tal-qrati u tal-korpi kostituzzjonali jew milli jikkonstataw jew jevalwaw il-legalità tal-ħatra tal-imħallfin tagħhom – Verifika, minn qorti inferjuri, tal-osservanza, minn qorti superjuri, ta’ rekwiżiti dwar il-garanzija ta’ qorti indipendenti u imparzjali, stabbilita minn qabel bil-liġi – Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych (l-Awla ta’ Stħarriġ Straordinarju u tal-Affarijiet Pubbliċi) tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema, il-Polonja) – Istanza li ma tikkostitwixxix qorti indipendenti u imparzjali, stabbilita minn qabel bil-liġi – Supremazija tad-dritt tal-Unjoni – Possibbiltà li deċiżjoni ġudizzjarja tiġi ddikjarata ineżistenti”
Stati Membri – Obbligi – Stabbiliment ta’ rimedji ġudizzjarji neċessarji sabiex tiġi żgurata protezzjoni ġudizzjarja effettiva – Osservanza tal-prinċipju ta’ indipendenza tal-membri tal-ġudikatura – Dritt għal qorti indipendenti u imparzjali stabbilita minn qabel bil-liġi – Supremazija u effett dirett tad-dritt tal-Unjoni – Leġiżlazzjoni nazzjonali u ġurisprudenza kostituzzjonali li jimponu fuq qorti nazzjonali li tikkonforma ruħha ma’ deċiżjoni mogħtija minn kulleġġ ġudikanti ta’ qorti superjuri – Kulleġġ ġudikanti li jinkludi mħallfin li ma jissodisfawx ir-rekwiżiti ta’ indipendenza, ta’ imparzjalità u ta’ stabbiliment minn qabel bil-liġi – Leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprekludi din il-qorti nazzjonali milli tivverifika r-regolarità tal-kompożizzjoni tal-imsemmi kulleġġ ġudikanti – Inammissibbiltà
(it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 47)
(ara l-punti 44, 47, 53, 55 sa 58, 62, 63, u d-dispożittiv 1)
Stati Membri – Obbligi – Stabbiliment ta’ rimedji ġudizzjarji neċessarji sabiex tiġi żgurata protezzjoni ġudizzjarja effettiva – Osservanza tal-prinċipju ta’ indipendenza tal-membri tal-ġudikatura – Dritt għal qorti indipendenti u imparzjali stabbilita minn qabel bil-liġi – Obbligi tal-qrati nazzjonali – Deċiżjoni ta’ korp ġudizzjarju tal-aħħar istanza li ma jissodisfax ir-rekwiżiti ta’ indipendenza, ta’ imparzjalità u ta’ stabbiliment minn qabel bil-liġi – Kawża li tintbagħat lura quddiem qorti inferjuri għal eżami mill-ġdid – Obbligu li din id-deċiżjoni titqies li hija ineżistenti – Kundizzjoni
(it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 47)
(ara l-punti 66 sa 70, u d-dispożittiv 2)
Sunt
Adita b’rinviju għal deċiżjoni preliminari mis-Sąd Apelacyjny w Krakowie (il-Qorti tal-Appell ta’ Kraków, il-Polonja), il-Qorti tal-Ġustizzja tat risposta dwar l-effetti ta’ deċiżjoni mogħtija minn korp ġudizzjarju li ma kellux il-kwalità ta’ qorti indipendenti, imparzjali u stabbilita minn qabel bil-liġi fis-sens tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE.
F’Ottubru 2021, mitluba taqta’ rikors straordinarju, l-Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych (l-Awla ta’ Stħarriġ Straordinarju u tal-Affarijiet Pubbliċi, il-Polonja) tas-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema, il-Polonja) annullat sentenza tal-2006, li kellha l-awtorità ta’ res judicata, u bagħtet lura l-kawża kkonċernata lill-qorti tar-rinviju għal eżami mill-ġdid.
F’dan il-kuntest, hija qieset, minħabba irregolaritajiet li kienu vvizzjaw il-proċedura ta’ ħatra tal-imħallfin tal-Awla ta’ Stħarriġ Straordinarju u tal-Affarijiet Pubbliċi, li dan il-kulleġġ ġudikanti ma kienx jikkostitwixxi qorti stabbilita bil-liġi fis-sens tad-dritt tal-Unjoni. Konsegwentement, ma kienx hemm lok li jiġu eżaminati l-effetti tad-deċiżjonijiet ta’ tali korp.
Madankollu, il-qorti tar-rinviju osservat li deċiżjonijiet tat-Trybunał Konstytucyjny (il-Qorti Kostituzzjonali, il-Polonja) u dispożizzjonijiet nazzjonali (
1
) kienu jipprojbixxuha milli tevalwa r-regolarità tal-ħatra ta’ mħallfin u għalhekk milli tivverifika jekk l-Awla ta’ Stħarriġ Straordinarju u tal-Affarijiet Pubbliċi setgħetx tiġi kklassifikata bħala qorti indipendenti, imparzjali u stabbilita minn qabel bil-liġi. Filwaqt li staqsiet dwar il-konformità ta’ din il-ġurisprudenza kostituzzjonali u ta’ din il-leġiżlazzjoni nazzjonali mat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, moqri flimkien mal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, il-qorti tar-rinviju staqsiet lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk setgħetx tħallihom mhux applikati u tqis id-deċiżjoni ta’ Ottubru 2021 ineżistenti.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Fl-ewwel lok, dwar il-projbizzjoni li tiġi eżaminata r-regolarità tal-ħatra tal-imħallfin ta’ kulleġġ ġudikanti tal-Qorti Suprema, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, moqri fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, kif ukoll il-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni jipprekludu leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru u ġurisprudenza kostituzzjonali li jimponu fuq imħallef nazzjonali li jikkonforma ruħu ma’ deċiżjoni mogħtija minn qorti superjuri meta, abbażi ta’ deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, dan l-imħallef nazzjonali ikun ikkonstata li mħallef wieħed jew iktar li kienu jagħmlu parti mill-kulleġġ ġudikanti ma jissodisfawx ir-rekwiżiti ta’ indipendenza, ta’ imparzjalità u ta’ stabbiliment minn qabel bil-liġi, u li jipprekluduh milli jivverifika r-regolarità tal-kompożizzjoni tal-imsemmi kulleġġ ġudikanti.
F’dan il-każ, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li d-deċiżjoni tal-2021, li ordnat l-eżami mill-ġdid, kienet oriġinat minn korp tal-aħħar istanza li l-kwalità tiegħu ta’ qorti kienet ġiet eskluża mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Krajowa Rada Sądownictwa (Żamma ta’ mħallef fil-kariga) (
2
) peress li dan il-korp ma kienx jissodisfa l-kundizzjonijiet ta’ indipendenza, ta’ imparzjalità u ta’ stabbiliment minn qabel bil-liġi, fis-sens tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE. Konformement mal-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni kif ukoll mal-effetti marbuta ma’ tali deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, din iċ-ċirkustanza ma setgħetx tiġi injorata minn qorti. Għalhekk, kienet il-qorti tar-rinviju, fl-aħħar mill-aħħar, li kellha tivverifika jekk l-imħallfin li kienu jagħmlu parti mill-kulleġġ ġudikanti tal-Awla ta’ Stħarriġ Straordinarju u tal-Affarijiet Pubbliċi li kienet tat is-sentenza tal‑2021 kinux inħatru taħt l-istess kundizzjonijiet bħal dawk li kkaratterizzaw il-ħatra tat-tliet imħallfin tal-istanza tar-rinviju fil-kawża li tat lok għas-sentenza Krajowa Rada Sądownictwa (Żamma ta’ mħallef fil-kariga).
F’dan ir-rigward, madankollu, mill-proċess għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja irriżulta li l-ħames Imħallfin li, flimkien ma’ żewġ ġurati, ikkomponew il-kulleġġ ġudikanti ta’ din l-awla fil-kawża prinċipali, kienu nħatru fl-istess jum u taħt l-istess kundizzjonijiet bħal dawk li kienu jikkostitwixxu l-istanza tar-rinviju fil-kawża li tat lok għall-imsemmija sentenza. Issa, il-preżenza, fi ħdan l-istanza kkonċernata, ta’ mħallef wieħed maħtur fl-istess ċirkustanzi bħal dawk li kienu inkwistjoni f’din il-kawża kienet biżżejjed sabiex iċċaħħad lil din l-istanza mill-kwalità tagħha ta’ qorti indipendenti u imparzjali, stabbilita minn qabel bil-liġi.
Barra minn hekk, fir-rigward tad-dispożizzjonijiet nazzjonali u tad-deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali li kienu jipprekludu lill-qorti tar-rinviju milli tivverifika jekk istanza oħra tosservax ir-rekwiżiti li jirriżultaw mid-dritt tal-Unjoni dwar il-garanzija ta’ qorti indipendenti, imparzjali u stabbilita minn qabel bil-liġi, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet diġà qieset li dawn id-dispożizzjonijiet huma inkompatibbli mad-dritt tal-Unjoni (
3
). Kellha tinġibed l-istess konklużjoni fir-rigward tad-deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali, li għandhom portata analoga għal dik ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.
Fit-tieni lok, dwar l-effetti ta’ deċiżjoni ta’ korp li jikser ir-rekwiżiti ta’ indipendenza, ta’ imparzjalità u ta’ stabbiliment minn qabel bil-liġi, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li, f’sitwazzjoni fejn ikun ġie kkonstatat, abbażi ta’ deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, li korp ġudizzjarju tal-aħħar istanza ma jissodisfax dawn ir-rekwiżiti, deċiżjoni li toriġina minn tali korp, li permezz tagħha l-kawża kkonċernata tintbagħat lura quddiem qorti inferjuri għal eżami mill-ġdid, għandha titqies li hija ineżistenti, meta tali konsegwenza tkun indispensabbli, fid-dawl tas-sitwazzjoni proċedurali inkwistjoni, sabiex tiġi ggarantita s-supremazija tad-dritt tal-Unjoni.
F’dan ir-rigward, ebda kunsiderazzjoni bbażata fuq il-prinċipju ta’ ċertezza legali jew marbuta ma’ allegata awtorità ta’ res judicata ma tista’ tiġi invokata b’mod utli sabiex qorti tiġi prekluża milli tqis tali deċiżjoni ineżistenti. Issa, mill-proċess irriżulta li tali konsegwenza kienet indispensabbli fil-kawża prinċipali, peress li, anki jekk is-sentenza ta’ Ottubru 2021 kienet definittiva, din il-kawża kienet intbagħtet lura quddiem il-qorti tar-rinviju. Għalhekk, f’dawn iċ-ċirkustanzi, il-qorti tar-rinviju kellha tqis din is-sentenza ineżistenti.
(
1
)	Skont l-Artikolu 42a(2) tal-ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych (il-Liġi dwar l-Organizzazzjoni tal-Qrati Ordinarji), tas‑27 ta’ Lulju 2001 (Dz. U. Nru 98, pożizzjoni 1070), kif emendata bl-ustawa o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (il-Liġi li Temenda l-Liġi dwar l-Organizzazzjoni tal-Qrati Ordinarji, il-Liġi dwar il-Qorti Suprema u Ċerti Liġijiet Oħra), tal‑20 ta’ Diċembru 2019 (Dz. U. ta’ 2020, pożizzjoni 190), “ [q]orti ordinarja jew awtorità oħra ma tistax tikkonstata jew tevalwa l-legalità tal-ħatra ta’ mħallef […],” Barra minn hekk, l-Artikolu 107(1) ta’ din il-liġi kienet tistabbilixxi bħala reat dixxiplinari l-fatt li mħallef jikkontesta, b’mod partikolari, il-validità tal-ħatra ta’ mħallef ieħor jew il-mandat ta’ korp kostituzzjonali tar-Repubblika tal-Polonja.
(
2
)	Sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2023, Krajowa Rada Sądownictwa (Żamma fil-kariga ta’ mħallef) (C‑718/21, EU:C:2023:1015).
(
3
)	Sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2023, Il‑Kummissjoni vs Il‑Polonja (Indipendenza u ħajja privata tal-imħallfin) (C‑204/21, EU:C:2023:442).