62017CJ0556_RES
Υπόθεση C-556/17
Alekszij Torubarov
κατά
Bevándorlási és Menekültügyi Hivatal
(αίτηση του Pécsi Közigazgatási és Munkaügyi Bíróságγια την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)
Απόφαση του Δικαστηρίου (τμήμα μείζονος συνθέσεως)της 29ης Ιουλίου 2019
«Προδικαστική παραπομπή – Κοινή πολιτική στους τομείς του ασύλου και της επικουρικής προστασίας – Κοινές διαδικασίες για τη χορήγηση διεθνούς προστασίας – Οδηγία 2013/32/ΕΕ – Άρθρο 46, παράγραφος 3 – Πλήρης και ex nunc εξέταση – Άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δικαίωμα αποτελεσματικής προσφυγής – Έκταση των εξουσιών του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου – Δεν έχει εξουσία μεταρρυθμίσεως – Άρνηση του αρμόδιου διοικητικού ή οιονεί δικαστικού οργάνου να συμμορφωθεί με απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου»
Συνοριακοί έλεγχοι, άσυλο και μετανάστευση – Πολιτική ασύλου – Διαδικασίες χορήγησης και ανάκλησης της διεθνούς προστασίας – Οδηγία 2013/32 – Πεδίο εφαρμογής ratione temporis – Αίτηση διεθνούς προστασίας κατατεθείσα πριν από τις 20 Ιουλίου 2015 – Εφαρμογή, από εθνικό δικαστήριο, της εθνικής νομοθεσίας περί μεταφοράς της οδηγίας σε μια εκκρεμούσα διαδικασία που αφορά τέτοια αίτηση – Επιτρέπεται
(Οδηγία 2013/32 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 52, εδ. 1)
(βλ. σκέψεις 39-46)
Συνοριακοί έλεγχοι, άσυλο και μετανάστευση – Πολιτική ασύλου – Καθεστώς πρόσφυγα ή καθεστώς επικουρικής προστασίας – Οδηγία 2011/95 – Διαδικασίες χορήγησης και ανάκλησης της διεθνούς προστασίας – Οδηγία 2013/32 – Προσφυγή κατά αποφάσεως επί αιτήσεως διεθνούς προστασίας – Δικαίωμα αποτελεσματικής προσφυγής – Υποχρέωση εξετάσεως των πραγματικών και των νομικών στοιχείων – Περιεχόμενο
(Οδηγίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 2011/95 και 2013/32, άρθρο 46 §§ 1 και 3)
(βλ. σκέψεις 51-53)
Συνοριακοί έλεγχοι, άσυλο και μετανάστευση – Πολιτική ασύλου – Διαδικασίες χορήγησης και ανάκλησης της διεθνούς προστασίας – Οδηγία 2013/32 – Προσφυγή κατά αποφάσεως επί αιτήσεως διεθνούς προστασίας – Δικαίωμα αποτελεσματικής προσφυγής – Ακύρωση της αρχικής αποφάσεως – Άρνηση της αρμόδιας εθνικής αρχής να συμμορφωθεί με την απόφαση του επιληφθέντος δικαστηρίου – Υποχρέωση του εν λόγω δικαστηρίου να μεταρρυθμίσει την απορριπτική απόφαση – Μη εφαρμογή της εθνικής νομοθεσίας που απαγορεύει τη μεταρρύθμιση αυτή
(Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 47· οδηγίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 2011/95, άρθρα 13, 14, 18 και 19, και 2013/32, άρθρο 46 § 3)
(βλ. σκέψεις 54-59, 64-66, 69, 72-78 και διατακτ.)
Σύνοψη
Με την απόφαση Torubarov (C-556/17), της 29ης Ιουλίου 2019, το τμήμα μείζονος συνθέσεως του Δικαστηρίου ερμήνευσε τη διάταξη της οδηγίας 2013/32 (
1
) η οποία καθορίζει το περιεχόμενο του δικαιώματος αποτελεσματικής προσφυγής που πρέπει να έχουν οι αιτούντες διεθνή προστασία (καθεστώς πρόσφυγα ή καθεστώς επικουρικής προστασίας), ιδίως κατά των αποφάσεων με τις οποίες απορρίπτονται οι αιτήσεις τους (
2
). Το Δικαστήριο έκρινε ότι, όταν δικαστήριο, μετά από πλήρη και ex nunc εξέταση του συνόλου των κρίσιμων πραγματικών και νομικών στοιχείων που υπέβαλε ο αιτών διεθνή προστασία, διαπίστωσε ότι, κατ’ εφαρμογήν των κριτηρίων που προβλέπει η οδηγία 2011/95/ΕΕ (
3
), πρέπει να χορηγηθεί στον ανωτέρω αιτούντα η εν λόγω προστασία για τον λόγο που αυτός επικαλείται προς στήριξη της αιτήσεώς του, αλλά ένα διοικητικό ή οιονεί δικαστικό όργανο εκδίδει εν συνεχεία αντίθετη απόφαση, χωρίς να διαπιστώσει προς τούτο ότι ανέκυψαν νέα στοιχεία που δικαιολογούν εκ νέου εκτίμηση των αναγκών διεθνούς προστασίας του προμνησθέντος αιτούντος, το εν λόγω δικαστήριο οφείλει να μεταρρυθμίσει την ως άνω απόφαση του διοικητικού ή οιονεί δικαστικού οργάνου η οποία δεν συνάδει προς την προηγούμενη δική του κρίση και να την υποκαταστήσει με τη δική του απόφαση επί της αιτήσεως διεθνούς προστασίας, αφήνοντας εν ανάγκη ανεφάρμοστη την εθνική νομοθεσία που του απαγορεύει να ενεργήσει κατ’ αυτόν τον τρόπο.
Εν προκειμένω, στο αιτούν δικαστήριο προσέφυγε, για τρίτη φορά στο πλαίσιο της ίδιας υποθέσεως, Ρώσος υπήκοος, διωκόμενος ποινικά στη χώρα καταγωγής του, ο οποίος κατέθεσε αίτηση διεθνούς προστασίας στην Ουγγαρία με την αιτιολογία ότι φοβόταν ότι θα διωχθεί στη Ρωσία για τις πολιτικές του πεποιθήσεις ή ότι θα υποστεί εκεί σοβαρή βλάβη. Συγκεκριμένα, η αρμόδια για την εξέταση της αιτήσεως αυτής ουγγρική αρχή την απέρριψε τρεις φορές, παρά το γεγονός ότι, δύο φορές, το αιτούν δικαστήριο ακύρωσε τις εν λόγω απορριπτικές αποφάσεις της αρχής αυτής και, στο πλαίσιο της δεύτερης προσφυγής του ενδιαφερόμενου, κατέληξε στο συμπέρασμα, έχοντας εκτιμήσει το σύνολο των στοιχείων του φακέλου, ότι η αίτησή του διεθνούς προστασίας ήταν βάσιμη. Υπό τις περιστάσεις αυτές, ο ενδιαφερόμενος, στο πλαίσιο της τρίτης προσφυγής του, ζήτησε από το αιτούν δικαστήριο να υποκαταστήσει τις επίμαχες αποφάσεις με τη δική του απόφαση ως προς τη διεθνή προστασία της οποίας πρέπει να τύχει. Ωστόσο, ένας νόμος του 2015, ο οποίος σκοπεί στη διαχείριση της μαζικής μεταναστεύσεως, κατήργησε τη δυνατότητα των δικαστηρίων να μεταρρυθμίζουν τις διοικητικές αποφάσεις που αφορούν τη χορήγηση διεθνούς προστασίας.
Στηριζόμενο στην απόφαση Alheto (
4
), το Δικαστήριο υπενθύμισε καταρχάς ότι σκοπός της οδηγίας 2013/32 δεν είναι να καταστούν ομοιόμορφοι οι διαδικαστικοί κανόνες που πρέπει να εφαρμόζονται στα κράτη μέλη οσάκις εκδίδεται νέα απόφαση επί αιτήσεως διεθνούς προστασίας μετά την ακύρωση της αρχικής διοικητικής αποφάσεως που απέρριψε την αίτηση αυτή. Ωστόσο, από τον επιδιωκόμενο με την οδηγία αυτή σκοπό περί διασφαλίσεως της ταχύτερης δυνατής εξετάσεως τέτοιων αιτήσεων, από την υποχρέωση να διασφαλίζεται η πρακτική αποτελεσματικότητα της προμνησθείσας διατάξεως της εν λόγω οδηγίας, καθώς και από την απορρέουσα από το άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανάγκη να διασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα της προσφυγής, προκύπτει ότι κάθε κράτος μέλος οφείλει να διαμορφώνει την εθνική του νομοθεσία κατά τέτοιον τρόπο ώστε, κατόπιν ακυρώσεως της αρχικής αυτής αποφάσεως και σε περίπτωση αναπομπής του φακέλου στο αρμόδιο για την εξέταση της εν λόγω αιτήσεως οιονεί δικαστικό ή διοικητικό όργανο, να εκδίδεται νέα απόφαση εντός σύντομου χρόνου και η απόφαση αυτή να είναι σύμφωνη με την εκτίμηση που περιλαμβάνεται στην ακυρωτική δικαστική απόφαση.
Το Δικαστήριο υπογράμμισε, ειδικότερα, ότι, προβλέποντας ότι το δικαστήριο που είναι αρμόδιο να αποφανθεί επί προσφυγής κατά αποφάσεως περί απορρίψεως αιτήσεως διεθνούς προστασίας υποχρεούται να εξετάσει, κατά περίπτωση, τις «ανάγκες διεθνούς προστασίας» του αιτούντος, ο νομοθέτης της Ένωσης θέλησε να παράσχει στο εν λόγω δικαστήριο, οσάκις αυτό φρονεί ότι διαθέτει όλα τα αναγκαία σχετικά πραγματικά και νομικά στοιχεία, την εξουσία να αποφαίνεται κατά τρόπο δεσμευτικό, κατόπιν πλήρους και ex nunc εξετάσεως, τουτέστιν εξαντλητικής και επικαιροποιημένης, των στοιχείων αυτών, επί του ζητήματος αν ο συγκεκριμένος αιτών πληροί τις προϋποθέσεις που προβλέπει η οδηγία 2011/95 ώστε να του χορηγηθεί διεθνής προστασία. Σε τέτοια περίπτωση, οσάκις το δικαστήριο αυτό σχηματίζει την πεποίθηση ότι πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση διεθνούς προστασίας και ακυρώνει την απόφαση της αρμόδιας εθνικής αρχής με την οποία είχε απορριφθεί η σχετική αίτηση πριν αναπέμψει στην τελευταία τον φάκελο, η εν λόγω αρχή, υπό την επιφύλαξη της ανακύψεως πραγματικών ή νομικών στοιχείων που χρήζουν αντικειμενικώς νέας επικαιροποιημένης εκτιμήσεως, δεν διαθέτει πλέον διακριτική ευχέρεια ως προς την απόφαση περί χορηγήσεως ή μη της ζητηθείσας προστασίας υπό το πρίσμα των ίδιων λόγων με εκείνους που προβλήθηκαν ενώπιον του προμνησθέντος δικαστηρίου.
Ως εκ τούτου, εθνική νομοθεσία που καταλήγει σε κατάσταση στην οποία το εθνικό δικαστήριο δεν διαθέτει κανένα μέσο που να του παρέχει τη δυνατότητα να επιβάλει τη συμμόρφωση προς την απόφασή του, θα μπορούσε να στερεί, στην πράξη, από τον αιτούντα διεθνή προστασία τη δυνατότητα αποτελεσματικής προσφυγής, δεδομένου ότι αμετάκλητη και δεσμευτική δικαστική απόφαση που τον αφορά ενδέχεται να παραμείνει ατελέσφορη.
(
1
)	Οδηγία 2013/32/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με κοινές διαδικασίες για τη χορήγηση και ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας (ΕΕ 2013, L 180, σ. 60).
(
2
)	Άρθρο 46, παράγραφος 3.
(
3
)	Οδηγία 2011/95/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2011, σχετικά με τις απαιτήσεις για την αναγνώριση των υπηκόων τρίτων χωρών ή των απάτριδων ως δικαιούχων διεθνούς προστασίας, για ένα ενιαίο καθεστώς για τους πρόσφυγες ή για τα άτομα που δικαιούνται επικουρική προστασία και για το περιεχόμενο της παρεχόμενης προστασίας (ΕΕ 2011, L 337, σ. 9).
(
4
)	Απόφαση της 25ης Ιουλίου 2018, Alheto (C-585/16, EU:C:2018:584).