62018CC0817
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
MACIEJA SZPUNARA
przedstawiona w dniu 2 kwietnia 2020 r. (
1
)
Sprawa C-817/18 P
Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Nederland,
Stichting Het Groninger Landschap,
Vereniging It Fryske Gea,
Stichting Het Drentse Landschap,
Stichting Het Overijssels Landschap,
Stichting Het Geldersch Landschap,
Stichting Flevo-Landschap,
Stichting Het Utrechts Landschap,
Stichting Landschap Noord-Holland,
Stichting Het Zuid-Hollands Landschap,
Stichting Het Zeeuwse Landschap,
Stichting Het Noordbrabants Landschap,
Stichting Het Limburgs Landschap,
Komisja Europejska
przeciwko
Vereniging Gelijkberechtiging Grondbezitters,
Exploitatiemaatschappij De Berghaaf BV,
Stichting Het Nationale Park De Hoge Veluwe,
BV Landgoed Den Alerdinck II,
Landgoed Ampsen BV,
Pallandt van Keppel Stichting,
Landgoed Kasteel Keppel BV,
Baron van Lynden,
Stichting het Lijndensche Fonds voor Kerk en Zending,
Landgoed Welna BV,
Landgoed „Huis te Maarn” BV,
Vicariestichting De Vijf Capellarijen / Ambachtsheerlijkheid Kloetinge,
Maatschappij tot Exploitatie van het Landgoed Tongeren onder Epe BV,
Landgoed Anderstein NV,
Landgoed Bekspring BV,
Landgoed Nijenhuis en Westerflier BV,
Landgoed Caprera BV,
Landgoed Schapenduinen BV,
Stichting Schapenduinen,
Landgoed de Noetselenberg BV
Odwołanie – Pomoc państwa – System pomocy dotyczący subwencjonowanego nabycia lub bezpłatnego przekazania obszarów przyrodniczych – Decyzja uznająca pomoc za zgodną z rynkiem wewnętrznym – Pojęcie zainteresowanej strony – Poważne trudności
I. Wprowadzenie
1.
W swoim odwołaniu Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Nederland, Stichting Het Groninger Landschap, Vereniging It Fryske Gea, Stichting Het Drentse Landschap, Stichting Landschap Overijssel, Stichting Het Geldersch Landschap, Stichting Flevo‑Landschap, Stichting Het Utrechts Landschap, Stichting Landschap Noord‑Holland, Stichting Het Zuid‑Hollands Landschap, Stichting Het Zeeuwse Landschap, Stichting Het Noordbrabants Landschap i Stichting Het Limburgs Landschap wnoszą do Trybunału o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 15 października 2018 r., Vereniging Gelijkberechtiging Grondbezitters i in./Komisja (
2
), w którym stwierdził on nieważność decyzji Komisji C(2015) 5929 final z dnia 2 września 2015 r. w sprawie pomocy państwa SA.27301 (2015/NN) – Niderlandy – dotyczącej subwencjonowanego nabycia lub bezpłatnego przekazania obszarów przyrodniczych, której streszczenie zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (
3
) (zwanej dalej „sporną decyzją”).
2.
Zgodnie z wnioskiem Trybunału niniejsza opinia ogranicza się do analizy części drugiej zarzutu pierwszego i części pierwszej zarzutu drugiego odwołania.
3.
Część druga zarzutu pierwszego dotyczy w istocie kwestii, czy Vereniging Gelijkberechtiging Grondbezitters (zwane dalej „VGG”), Exploitatiemaatschappij De Berghaaf BV, Stichting Het Nationale Park De Hoge Veluwe, BV Landgoed Den Alerdinck II, Landgoed Ampsen BV, Pallandt van Keppel Stichting, Landgoed Kasteel Keppel BV, Baron van Lynden, Stichting het Lijndensche Fonds voor Kerk en Zending, Landgoed Welna BV, Landgoed „Huis te Maarn” BV, Vicariestichting De Vijf Capellarijen / Ambachtsheerlijkheid Kloetinge, Maatschappij tot Exploitatie van het Landgoed Tongeren onder Epe BV, Landgoed Anderstein NV, Landgoed Bekspring BV, Landgoed Nijenhuis en Westerflier BV, Landgoed Caprera BV, Landgoed Schapenduinen BV, Stichting Schapenduinen i Landgoed de Noetselenberg BV, skarżące w pierwszej instancji (zwane dalej zbiorczo „VGG i in.”), można uznać za „zainteresowane strony” w rozumieniu art. 1 lit. h) rozporządzenia (WE) nr 659/1999 (
4
), natomiast część pierwsza zarzutu drugiego ma w istocie na celu zakwestionowanie uznania przez Sąd istnienia poważnych trudności zobowiązujących Komisję Europejską do wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego.
II. Ramy prawne
4.
Artykuł 1 lit. h) rozporządzenia nr 659/1999 definiuje pojęcie „zainteresowanej strony” w następujący sposób:
„[K]tórekolwiek państwo członkowskie oraz jakiekolwiek osoby, przedsiębiorstwa lub związki przedsiębiorstw, na których interesy może mieć wpływ przyznanie pomocy, w szczególności beneficjentów pomocy, konkurujące ze sobą przedsiębiorstwa lub stowarzyszenia handlowe”.
5.
Zgodnie z art. 4 ust. 1–4 tego rozporządzenia:
„1.   Komisja bada zgłoszenie bezzwłocznie po jego otrzymaniu. Z zastrzeżeniem art. 8 Komisja podejmuje decyzję zgodnie z ust. 2, 3 lub 4.
2.   W przypadku gdy Komisja po przeprowadzeniu badania wstępnego stwierdza, że środek będący przedmiotem zgłoszenia nie stanowi pomocy, ustalenie to zostaje stwierdzone w formie decyzji.
3.   W przypadku gdy Komisja po przeprowadzeniu badania wstępnego stwierdza, że nie ma żadnych wątpliwości co do zgodności środka będącego przedmiotem zgłoszenia ze wspólnym rynkiem, w stopniu, w jakim mieści się on w zakresie art. 92 ust. 1 traktatu, Komisja podejmuje decyzję, że środek jest zgodny ze wspólnym rynkiem […]. W decyzji określone zostaje, który z przewidzianych traktatem wyjątków zastosowano.
4.   W przypadku gdy po przeprowadzeniu wstępnego badania Komisja stwierdza, że zaistniały wątpliwości co do zgodności środka będącego przedmiotem zgłoszenia ze wspólnym rynkiem, Komisja podejmuje decyzję o wszczęciu postępowania zgodnie z art. [108 ust. 2 TFUE]”.
6.
Z pkt 11 komunikatu Komisji z dnia 11 stycznia 2012 r. zatytułowanego „Zasady ramowe Unii Europejskiej dotyczące pomocy państwa w formie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych” (
5
), wynika, że „pomoc państwa […] można uznać za zgodną z art. 106 ust. 2 [TFUE], jeśli jest ona niezbędna do wykonywania danej usługi świadczonej w ogólnym interesie gospodarczym i nie wpływa na rozwój wymiany handlowej w stopniu sprzecznym z interesem Unii”.
III. Okoliczności powstania sporu
7.
Okoliczności powstania sporu przedstawione w zaskarżonym wyroku można streścić następująco.
8.
Organizacje zarządzania terenem (zwane dalej „OZT”) są stowarzyszeniami i fundacjami pozarządowymi o celu niezarobkowym, których statutowym przedmiotem działalności jest zachowanie i ochrona przyrody.
9.
W celu stworzenia struktury ekologicznej i sieci „Natura 2000” na rzecz ochrony różnorodności biologicznej Królestwo Niderlandów przyznało subwencje na nabycie obszarów przyrodniczych (zwane dalej „programem PNB”) trzynastu OZT (zwanym dalej „trzynastoma OZT”), będącym interwenientami w pierwszej instancji. Kosztami kwalifikującymi się do subwencji w tym programie były cena nabycia gruntów, inne koszty nabycia i koszty rozwiązania umów dzierżawy obciążających te grunty.
10.
Poza główną działalnością polegającą na zarządzaniu przyrodą trzynaście OZT prowadzi również dodatkową działalność o charakterze gospodarczym, taką jak nabywanie gruntów, leśnictwo, sprzedaż drewna i mięsa, dzierżawa praw do polowania i do połowów lub działalność turystyczna. Działalność ta stanowi źródło finansowania ich działalności głównej i przynosi im dochody, które mają obowiązek wykorzystywać na pokrycie kosztów zarządzania, tak samo jak subwencje otrzymane w ramach programu PNB.
11.
Program PNB obowiązywał w latach 1993–2012. W dniu 23 grudnia 2008 r. Komisja otrzymała skargę od dwóch fundacji prywatnych prawa niderlandzkiego o celu niezarobkowym, mianowicie Stichting het Nationale Park De Hogue Veluwe i Stichting Linschoten, które zarządzają terenami i prowadzą działalność w zakresie ochrony przyrody i zarządzania dziedzictwem kulturowym, a także działalność dodatkową, taką jak dzierżawa gruntów, rolnictwo, leśnictwo i turystyka. W 2009 r. w prawa składających skargę do Komisji w omawianym postępowaniu administracyjnym wstąpiło VGG, podmiot, którego przedmiotem działalności jest zapewnienie równości praw wszystkich prywatnych właścicieli gruntów w ramach subwencjonowania nabywania gruntów.
12.
Po wymianie szeregu pism i spotkaniach między Komisją, VGG i władzami niderlandzkimi Komisja, po przeprowadzeniu wstępnego etapu badania, wydała w dniu 2 września 2015 r. sporną decyzję, w której uznała program nabywania obszarów przyrodniczych za zgodny z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 106 ust. 2 TFUE.
13.
W spornej decyzji Komisja uznała w pierwszej kolejności, że o ile główne zadanie OZT nie ma charakteru gospodarczego, ponieważ służy ochronie przyrody, o tyle OZT wykonują pewne rodzaje dodatkowej działalności o charakterze gospodarczym, w związku z czym w odniesieniu do tej działalności OZT należy zakwalifikować jako „przedsiębiorstwa” w rozumieniu reguł konkurencji.
14.
W drugiej kolejności Komisja przedstawiła powody, dla których uznała, że program PNB stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. I tak instytucja ta podkreśliła, że subwencje, z których skorzystało trzynaście OZT na nabycie gruntów, przysporzyły im pierwszej korzyści gospodarczej przyznanej przy użyciu zasobów państwowych. Uznała ona ponadto, że owe OZT mogły również uzyskać drugą korzyść gospodarczą, wynikającą z odsprzedaży gruntów nabytych za pomocą subwencji. Co więcej, Komisja wskazała, że program PNB był selektywny, ponieważ beneficjentami tego programu było wyłącznie trzynaście OZT. Wreszcie Komisja uznała, że przesłanki określone przez Trybunał w wyroku Altmark Trans i Regierungspräsidium Magdeburg (
6
) nie zostały spełnione, ponieważ rekompensata dla beneficjentów programu PNB nie została ustalona zgodnie z odpowiednią procedurą.
15.
W trzeciej kolejności Komisja zbadała zgodność rozpatrywanego środka pomocy z rynkiem wewnętrznym w świetle przepisów dotyczących usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym. Komisja uznała w szczególności, że trzynastu OZT powierzono obowiązek świadczenia usługi publicznej w zakresie ochrony przyrody na podstawie środka pomocy oraz że program PNB spełnia warunki określone w zasadach ramowych UOIG, tak że program ten należy uznać za zgodny z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 106 ust. 2 TFUE.
IV. Przebieg postępowania przed Sądem i zaskarżony wyrok
16.
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 19 lutego 2016 r. VGG i in. wniosły skargę o stwierdzenie nieważności spornej decyzji.
17.
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 17 maja 2016 r. trzynaście OZT złożyło wniosek o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenientów popierających żądania Komisji.
18.
Po wysłuchaniu stron postanowieniem prezesa drugiej izby Sądu z dnia 6 kwietnia 2017 r. wniosek o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenientów został uwzględniony.
19.
VGG i in. podniosły na poparcie swojej skargi o stwierdzenie nieważności cztery zarzuty, z których pierwszy dotyczył naruszenia przysługujących im praw procesowych, drugi – naruszenia zasad niedziałania prawa wstecz i pewności prawa, trzeci, podniesiony tytułem ewentualnym – naruszenia prawa i braku uzasadnienia w odniesieniu do zastosowania zasad ramowych UOIG, a czwarty – naruszenia art. 106 ust. 2 TFUE.
20.
Komisja i trzynaście OZT zakwestionowały status VGG i in. jako „zainteresowanych stron” oraz dopuszczalność zarzutów skargi drugiego i czwartego.
21.
Zaskarżonym wyrokiem Sąd uznał skargę za dopuszczalną, uwzględnił zarzut pierwszy VGG i in. i w konsekwencji stwierdził nieważność spornej decyzji bez badania pozostałych zarzutów.
V. Żądania stron i postępowanie przed Trybunałem
22.
Wnoszące odwołanie wnoszą do Trybunału o:
–
uchylenie zaskarżonego wyroku oraz
–
tytułem żądania głównego – obciążenie VGG i in. kosztami postępowania;
–
tytułem żądania ewentualnego – przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania i orzeczenie, że rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
23.
Komisja wnosi do Trybunału o:
–
uchylenie zaskarżonego wyroku,
–
oddalenie skargi oraz
–
obciążenie VGG i in. kosztami postępowania.
24.
Rząd niderlandzki wnosi do Trybunału o uchylenie zaskarżonego wyroku.
25.
VGG i in. wnoszą do Trybunału o:
–
oddalenie odwołania oraz
–
obciążenie wnoszących odwołanie kosztami postępowania.
26.
Nie przeprowadzono rozprawy.
VI. Analiza
A.
W przedmiocie części drugiej zarzutu pierwszego
1. Argumentacja stron
27.
W zarzucie pierwszym wnoszące odwołanie, popierane w tym względzie przez Komisję i rząd niderlandzki, podnoszą, że Sąd naruszył prawo poprzez uznanie skargi VGG i in. za dopuszczalną, ponieważ podmiotów tych nie można uznać za „zainteresowane strony” w rozumieniu art. 108 ust. 2 TFUE i art. 1 lit. h) rozporządzenia nr 659/1999.
28.
Wnoszące odwołanie i Komisja stoją na stanowisku, że aby można było uznać te podmioty za „zainteresowane strony”, należało wykazać, po pierwsze, że VGG i in. pozostawały w stosunku konkurencji z beneficjentami pomocy, a po drugie, że pomoc mogła mieć na ich sytuację konkretny wpływ, zakłócający ów stosunek konkurencji.
29.
Tymczasem, jak podnoszą wnoszące odwołanie i Komisja, rozumowanie Sądu w ramach oceny konkretnego wpływu pomocy na sytuację konkurencyjną VGG i in. narusza prawo.
30.
Konieczne wydaje mi się przedstawienie pewnych ogólnych uwag w przedmiocie pojęcia „zainteresowanej strony” w rozumieniu art. 108 ust. 2 TFUE i rozporządzenia nr 659/1999, a następnie zbadanie w świetle tych uwag rozumowania przeprowadzonego przez Sąd w zaskarżonym wyroku.
2. Ocena
a) W przedmiocie pojęcia „zainteresowanej strony”
31.
Przypominam, że w ramach procedury kontrolnej, o której mowa w art. 108 TFUE, należy rozróżnić dwa etapy. Pierwszy to wstępny etap badania przewidziany w art. 108 ust. 3 TFUE, który umożliwia Komisji wyrobienie sobie wstępnej opinii na temat zgodności danej pomocy z rynkiem wewnętrznym. Drugi to formalne postępowanie wyjaśniające przewidziane w art. 108 ust. 2 TFUE, które umożliwia Komisji uzyskanie pełnych informacji na temat danych istotnych dla sprawy. Tylko w ramach tej procedury traktat FUE nakłada na Komisję obowiązek wezwania zainteresowanych stron do przedstawienia uwag (
7
).
32.
W przypadku gdy formalne postępowanie wyjaśniające nie zostanie wszczęte, zainteresowane strony, które mogłyby przedstawić uwagi na tym drugim etapie, nie mają takiej możliwości. Aby temu zaradzić, przyznano im prawo do zakwestionowania przed sądem Unii wydanej przez Komisję decyzji o niewszczynaniu formalnego postępowania wyjaśniającego (
8
). Tak więc skarga o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej na podstawie art. 108 ust. 3 TFUE wniesiona przez zainteresowaną stronę w rozumieniu art. 108 ust. 2 TFUE jest dopuszczalna, jeżeli autor tej skargi zmierza do ochrony praw procesowych, które wywodzi z tego ostatniego postanowienia (
9
).
33.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Komisja nie wszczęła formalnego postępowania wyjaśniającego, a VGG i in. powołały się przed Sądem na naruszenie przysługujących im praw procesowych. Zatem, jak zauważył słusznie Sąd (
10
), dopuszczalność skargi zależy zasadniczo od tego, czy VGG i in. wykazały, że są zainteresowanymi stronami w rozumieniu art. 108 ust. 2 TFUE i art. 1 lit. h) rozporządzenia nr 659/1999.
34.
Ten drugi przepis definiuje zainteresowaną stronę jako „którekolwiek państwo członkowskie oraz jakiekolwiek osoby, przedsiębiorstwa lub związki przedsiębiorstw, na których interesy może mieć wpływ przyznanie pomocy, w szczególności beneficjentów pomocy, konkurujące ze sobą przedsiębiorstwa lub stowarzyszenia handlowe”. Przepis ten powtarza zasadniczo utrwaloną definicję pojęcia „zainteresowanej strony” przyjętą przez Trybunał w orzecznictwie (
11
).
35.
Innymi słowy, mamy tu do czynienia z „nieokreślonym zbiorem adresatów” (
12
), tak że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przepis ten „nie wyklucza, że przedsiębiorstwo, które nie jest bezpośrednim konkurentem beneficjenta pomocy […], może zostać zakwalifikowane jako zainteresowana strona, pod warunkiem że podniesie, iż jego interes również może zostać naruszony przez udzielenie pomocy” (
13
).
36.
Nie ulega wątpliwości, że status „zainteresowanej strony” zależy zasadniczo od tego, czy przyznanie środka pomocy może mieć wpływ na interesy podmiotu, który się na ów status powołuje. Należy zatem ustalić, w jaki sposób można wykazać, że przyznanie pomocy może mieć wpływ na interesy przedsiębiorstwa, co w konsekwencji daje mu status „zainteresowanej strony”.
37.
Moim zdaniem zarówno z brzmienia rozporządzenia nr 659/1999, jak i z orzecznictwa Trybunału i Sądu wynika, że należy odróżnić dwie sytuacje, a mianowicie z jednej strony sytuację przedsiębiorstw będących konkurentami beneficjenta pomocy, a z drugiej strony sytuację podmiotów, które nie są konkurentami beneficjenta.
38.
W pierwszej kolejności, jeśli chodzi o przedsiębiorstwa konkurujące z beneficjentami środka, z orzecznictwa Trybunału wynika, że przedsiębiorstwa takie „bezspornie znajduj[ą] się wśród zainteresowanych stron” (
14
).
39.
W utrwalonym orzecznictwie Sąd uznaje również, że przedsiębiorstwo pozostające w stosunku konkurencji z beneficjentem pomocy ma status „zainteresowanej strony” z tego już tylko powodu (
15
).
40.
Innymi słowy – w przypadku przedsiębiorstwa sam fakt bycia konkurentem beneficjenta pomocy wystarczy, aby wykazać, że wskutek przyznania pomocy jego interesy zostaną naruszone, a zatem zakwalifikować je jako „zainteresowaną stronę”. W tej sytuacji przedsiębiorstwo, które powołuje się na status „zainteresowanej strony” ze względu na to, że jest konkurentem beneficjenta pomocy, musi jedynie móc wykazać, że pozostaje w stosunku konkurencji z tym beneficjentem. Jak wskazuje Sąd w swoim orzecznictwie, „każde przedsiębiorstwo powołujące się na aktualny lub potencjalny stosunek konkurencji [z beneficjentem środka] może zostać uznane za »zainteresowaną stronę«” (
16
).
41.
Co się tyczy w drugiej kolejności podmiotu, który nie jest konkurentem beneficjenta pomocy, możliwe jest uznanie jego statusu „zainteresowanej strony”, jeśli da się wykazać, że jego interesy mogłyby zostać naruszone przez przyznanie pomocy. W tym celu zgodnie z orzecznictwem powinien on udowodnić, że rozpatrywany środek może mieć konkretny wpływ na jego sytuację (
17
).
42.
Trybunał potwierdził w szczególności, że związek zawodowy pracowników może zostać uznany za zainteresowaną stronę, pod warunkiem że wykaże on, iż interesy tego związku lub jego członków mogą ewentualnie zostać naruszone w wyniku przyznania pomocy, udowadniając, że pomoc może mieć konkretny wpływ na jego sytuację lub sytuację pracowników, których reprezentuje (
18
).
43.
W uproszczeniu, aby móc zostać uznanym za „zainteresowaną stronę”, podmioty muszą wykazać, że ich interesy zostaną naruszone wskutek przyznania pomocy. W tym celu przedsiębiorstwa konkurujące z beneficjentem pomocy muszą jedynie wykazać istnienie stosunku konkurencji z beneficjentem. Natomiast przedsiębiorstwa, które nie znajdują się w takim stosunku konkurencji, muszą wykazać, że pomoc może mieć konkretny wpływ na ich sytuację.
44.
W tym względzie należy zauważyć, że takie rozróżnienie jest sprzeczne z pewnym – mniejszościowym – nurtem orzecznictwa Sądu, do którego należy zaskarżony wyrok.
b) Rozumowanie Sądu w zaskarżonym wyroku i nurt orzecznictwa, w który się on wpisuje
45.
Zgodnie z tym orzecznictwem Sądu „aby dany podmiot mógł zostać uznany za zainteresowaną stronę, powinien on wykazać, po pierwsze, że pozostaje w stosunku konkurencji z beneficjentami pomocy, oraz, po drugie, udowodnić, że pomoc może mieć konkretny wpływ na jego sytuację, zakłócający dany stosunek konkurencji” (
19
). Innymi słowy – od przedsiębiorstw konkurujących z beneficjentami pomocy wymaga się udowodnienia zarówno istnienia stosunku konkurencji, jak i konkretnego wpływu pomocy na ich sytuację.
46.
Uważam jednak, że takie rozwiązanie nie może zostać utrzymane. Ze względu na to, że w celu uznania statusu „zainteresowanej strony” ustanawia ono dodatkowe warunki w odniesieniu do statusu konkurenta beneficjenta, jest ono przede wszystkim sprzeczne z treścią rozporządzenia nr 659/1999, które wyraźnie określa konkurenta beneficjenta jako zainteresowaną stronę, a także z orzecznictwem Trybunału, zgodnie z którym konkurent beneficjenta znajduje się bezspornie wśród zainteresowanych stron.
47.
Co więcej, rozwiązanie to stoi w sprzeczności z obszernym orzecznictwem Sądu, zgodnie z którym sam dowód posiadania statusu konkurenta wystarczy, aby uznać przedsiębiorstwo, które się na nie powołuje, za „zainteresowaną stronę” (
20
), bez konieczności wykazywania również istnienia ryzyka konkretnego wpływu pomocy na sytuację konkurencyjnego przedsiębiorstwa, zakłócającego wykazany stosunek konkurencji.
48.
Uważam wreszcie, że takie rozwiązanie może prowadzić do zatarcia granic pomiędzy omówionym wyżej orzecznictwem oraz orzecznictwem dotyczącym dopuszczalności skargi konkurenta, w sytuacji gdy ma on na celu podważenie nie tylko naruszenia jego praw procesowych, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, ale również zasadności decyzji w sprawie oceny zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym (
21
).
49.
Zgodnie z tym orzecznictwem przedsiębiorstwo, które kwestionuje zasadność decyzji Komisji o niewszczynaniu formalnego postępowania wyjaśniającego, nie może powołać się jedynie na przysługujący mu status „konkurenta” w stosunku do przedsiębiorstwa będącego beneficjentem pomocy, lecz musi ponadto udowodnić, że jego sytuacja na rynku ulegnie istotnej zmianie wskutek rozpatrywanej pomocy (
22
). Rozwiązanie zaproponowane w orzecznictwie Sądu prowadzi w pewnym stopniu do zrównania warunków dopuszczalności, niezależnie od tego, czy przedsiębiorstwo kwestionuje naruszenie swych praw procesowych ze względu na odmowę wszczęcia przez Komisję formalnego postępowania wyjaśniającego, czy podważa zasadność decyzji w sprawie oceny zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym, i to wbrew utrwalonemu orzecznictwu Trybunału.
50.
W obu przypadkach konkurencyjne przedsiębiorstwo nie mogłoby bowiem poprzestać na wykazaniu istnienia stosunku konkurencji, lecz musiałoby ponadto udowodnić, że środek pomocy wpływa konkretnie na jego sytuację, ponieważ zakłóca on ów stosunek konkurencji (
23
). Rozróżnienie przesłanek dopuszczalności ze względu na przedmiot skargi byłoby wówczas w znacznym stopniu nieostre.
51.
Tak więc wbrew temu, co Sąd orzekł w pkt 54 zaskarżonego wyroku i co twierdzą wnoszące odwołanie, nie można moim zdaniem wymagać od VGG i in. udowodnienia zarówno istnienia stosunku konkurencji z trzynastoma OZT będącymi beneficjentami rozpatrywanego systemu pomocy, jak i konkretnego wpływu środka na ich sytuację, który zakłócałby ów stosunek konkurencji, aby wykazać ich status „zainteresowanej strony”. Jestem zatem zdania, że badanie przez Sąd konkretnego wpływu pomocy na sytuację VGG i in. stanowi uzupełniający motyw uzasadnienia.
52.
Skoro bowiem w pkt 61–64 zaskarżonego wyroku Sąd ustalił, że VGG i in. pozostawały w stosunku konkurencji z trzynastoma OZT, słusznie uznał on VGG i in. za „zainteresowane strony” zgodnie z orzecznictwem Trybunału przypomnianym w pkt 37–39 niniejszej opinii i przepisami rozporządzenia nr 659/1999.
53.
Orzekłszy, że VGG i in. należy uznać za przedsiębiorstwa konkurencyjne wobec tych OZT, Sąd mógł słusznie uznać VGG i in. za „zainteresowane strony”.
54.
A zatem nawet jeśli, jak twierdzą wnoszące odwołanie i Komisja, okazałoby się, że Sąd naruszył prawo przy ocenie konkretnego wpływu środka na sytuację VGG i in., tego rodzaju naruszenie nie może w żadnym razie prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku, ponieważ dokonana w nim ocena jest uzasadniona innymi względami prawnymi (
24
).
55.
W tych okolicznościach jestem zdania, że część druga zarzutu pierwszego jest bezskuteczna, a zatem nie może zostać uwzględniona.
c) Rozważania uzupełniające w przedmiocie dokonanej przez Sąd oceny ryzyka konkretnego wpływu środka na sytuację VGG i in.
56.
Wobec powyższego pragnę zauważyć, że w ramach części pierwszej zarzutu pierwszego wnoszące odwołanie, Komisja i rząd niderlandzki kwestionują stwierdzenie istnienia stosunku konkurencji między VGG i in. a trzynastoma OZT będącymi beneficjentami rozpatrywanego programu. W trosce o kompletność wywodu muszę zatem zbadać, czy Sąd naruszył prawo poprzez orzeczenie, że środek pomocy może mieć konkretny wpływ na sytuację VGG i in.
57.
Gdyby bowiem należało uwzględnić część pierwszą zarzutu pierwszego, VGG i in. mogłyby zostać uznane za „zainteresowane strony” tylko wtedy, jeżeli zostało prawidłowo orzeczone, że sporny środek może mieć konkretny wpływ na ich sytuację. Mówiąc dokładniej, jeśli VGG i in. zostały błędnie uznane za konkurentów trzynastu OZT, to należy jeszcze sprawdzić, czy przyznanie pomocy nie naruszyło w każdym razie ich interesów z tego powodu, że pomoc mogła mieć konkretny wpływ na ich sytuację.
58.
Wnoszące odwołanie, popierane przez rząd niderlandzki, i Komisja podnoszą, po pierwsze, że kryterium określone przez Sąd w celu ustalenia konkretnego wpływu pomocy na sytuację VGG i in. jest z prawnego punktu widzenia błędne. Po drugie, strony te utrzymują, że Sąd nie mógł ograniczyć się do stwierdzenia istnienia wpływu pomocy na sytuację VGG i in., ponieważ podmioty te miały również obowiązek wykazania konkretnych skutków pomocy w odniesieniu do ich sytuacji. Zdaniem tych stron rozumowanie Sądu narusza zatem prawo.
59.
Co się tyczy wypracowanego przez Sąd kryterium ustalenia istnienia ryzyka konkretnego wpływu pomocy na sytuację VGG i in., Sąd stwierdził w pkt 68 zaskarżonego wyroku, że „jeśli pomoc przyznana przez państwo wzmacnia pozycję przedsiębiorstwa w stosunku do innych przedsiębiorstw konkurencyjnych w wewnątrzwspólnotowej wymianie handlowej, należy uznać, że ma ona wpływ na tę wymianę”. Jednak, jak słusznie podnoszą wnoszące odwołanie i Komisja, orzecznictwo, na którym opiera się Sąd, dotyczy wpływu na wymianę handlową między państwami członkowskimi w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE (
25
). Takie kryterium, które pozwala ustalić, czy środek pomocy wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi, wydaje mi się w sposób oczywisty pozbawione znaczenia dla ustalenia, czy środek ten może mieć wpływ na sytuację VGG i in. Rozumowanie to, które wynika z mylnej lektury orzecznictwa, zdaje się zatem według mnie stanowić naruszenie prawa.
60.
Nie sądzę jednak, by takie naruszenie prawa przy identyfikacji właściwego kryterium w celu ustalenia istnienia ryzyka konkretnego wpływu na sytuację VGG i in. miało wpływ na wynik dokonanej przez Sąd oceny tej przesłanki. Z orzecznictwa Trybunału wynika, że naruszenie prawa popełnione przez Sąd nie może prowadzić do nieważności zaskarżonego wyroku, jeżeli jego sentencja jest zasadna w świetle innych względów prawnych (
26
), co – jak mi się wydaje – ma miejsce w przypadku zaskarżonego wyroku.
61.
Po pierwsze, wbrew temu, co twierdzą wnoszące odwołanie i Komisja, z orzecznictwa wynika, że w celu udowodnienia, iż interesy skarżącego mogą zostać naruszone przez pomoc, nie jest potrzebne wykazanie aktualnej zmiany jego sytuacji, a jedynie ryzyka konkretnego wpływu (
27
). Nie sądzę zatem, aby Sąd naruszył prawo poprzez to, że w pkt 73 zaskarżonego wyroku orzekł, iż „skarżące muszą przedstawić […] dowód nie tyle istotnego naruszenia ich pozycji konkurencyjnej, co zwykłego wpływu” pomocy na ich sytuację.
62.
Po drugie, bezsporne jest, że środek pomocy może wpływać na sytuację podmiotu, „w [różny] sposób, w szczególności powodując utratę zysku lub rozwój mniej korzystny niż w przypadku braku takiej pomocy” (
28
).
63.
Tymczasem w pkt 71 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że VGG i in. miały „inwestować w obszary przyrodnicze w celu prowadzenia dodatkowej działalności gospodarczej podobnej” do działalności prowadzonej przez trzynaście OZT, znajdując się w gorszej sytuacji w stosunku do tych organizacji, które dzięki rozpatrywanemu środkowi mogły nabywać grunty na korzystniejszych warunkach. Sąd odniósł się ponadto w pkt 69 zaskarżonego wyroku do niezakwestionowanej argumentacji VGG i in., zgodnie z którą „niemożność poszerzenia [przez nie] zasobu gruntów na takich samych warunkach jak […] beneficjenci doprowadziła do mniej korzystnego rozwoju ich działalności w porównaniu z rozwojem, który zostałby odnotowany w braku takiego środka pomocy”.
64.
W tych okolicznościach nie można zarzucać Sądowi, że naruszył prawo, uznając w istocie, iż sporny środek może mieć konkretny wpływ na sytuację VGG i in., i orzekając, że powinny one zostać uznane za „zainteresowane strony”.
65.
W związku z tym jestem zdania, że część druga zarzutu pierwszego jest bezskuteczna, a w każdym razie bezzasadna, i nie może zostać uwzględniona.
B.
W przedmiocie części pierwszej zarzutu drugiego
66.
W zarzucie drugim wnoszące odwołanie, popierane w tym względzie przez Komisję i rząd niderlandzki, podnoszą, że Sąd niesłusznie uznał istnienie poważnych trudności w ocenie zgodności rozpatrywanego środka pomocy z rynkiem, które wymagały wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 108 ust. 2 TFUE.
67.
W części pierwszej zarzutu drugiego wnoszące odwołanie twierdzą bowiem, po pierwsze, że Sąd nie mógł bez naruszenia prawa orzec, iż stwierdzenie istnienia „ogólnej” i „nietypowej” UOIG powierzonej OZT świadczy o istnieniu poważnych trudności, po drugie, że jego rozumowanie jest ponadto obarczone brakiem uzasadnienia, oraz po trzecie, że w każdym razie Sąd, orzekając, iż uznanie UOIG za „ogólną” lub „nietypową” było wskazówką co do istnienia poważnych trudności, oparł się na sprzeczności występującej w spornej decyzji, na którą skarżące się nie powołały.
1. W przedmiocie podnoszonego stwierdzenia przez Sąd sprzeczności w spornej decyzji
68.
Na wstępie pragnę stwierdzić, że argument, jakoby Sąd orzekł ultra petita, opierając się na istnieniu sprzeczności w rozumowaniu Komisji w spornej decyzji, na którą to sprzeczność nie powołały się VGG i in., nie może zostać uwzględniony.
69.
Prawdą jest, że w pkt 117–120 zaskarżonego wyroku Sąd odniósł się do istnienia w spornej decyzji sprzeczności między wnioskami Komisji dotyczącymi zakwalifikowania OZT jako „przedsiębiorstw” a wnioskami dotyczącymi definicji rozpatrywanej UOIG, która obejmuje zarówno główną działalność w zakresie ochrony przyrody, jak i dodatkową działalność OZT. Strony nie powołały się na taką sprzeczność w pierwszej instancji.
70.
Nie zmienia to jednak faktu, że po pierwsze, czyniąc to, Sąd przedstawił jedynie argumenty poszczególnych stron dotyczące tej sprzeczności, w kwestii której zostały one przesłuchane w ramach środków organizacji postępowania.
71.
Po drugie, o ile w pkt 126 zaskarżonego wyroku Sąd odniósł się do rozumowania Komisji dotyczącego gospodarczego charakteru dodatkowej działalności OZT, o tyle nie wskazał on dobitnie na istnienie ewentualnej sprzeczności, na którą strony się nie powołały, między tym rozumowaniem a uzasadnieniem definicji UOIG w spornej decyzji.
72.
Wniosek, do którego doszedł Sąd, zgodnie z którym uznanie działalności OZT za „ogólną” lub „nietypową” UOIG może stanowić wskazówkę co do istnienia poważnych trudności, nie jest zatem oparty na istnieniu sprzeczności w decyzji Komisji (
29
).
73.
Zatem nawet gdyby Sąd wskazał – na etapie przedstawienia argumentów stron – argument, który nie został podniesiony przez VGG i in., nie miałoby to wpływu na przyjęte rozstrzygnięcie.
2. W przedmiocie rozumowania Sądu dotyczącego istnienia poważnych trudności w odniesieniu do definicji UOIG
74.
Wnoszące odwołanie, popierane w tym względzie przez Komisję, podnoszą, że Sąd naruszył prawo poprzez orzeczenie, iż przyjęta przez Komisję definicja UOIG jako „nietypowej” UOIG stanowi wskazówkę co do istnienia poważnych trudności.
75.
Przede wszystkim twierdzą one, że Sąd pomylił kwestię, czy działalność OZT jest działalnością gospodarczą, z kwestią, czy działalność ta stanowi część UOIG powierzonej OZT. Następnie, w celu ustalenia, czy dodatkowa działalność stanowi część UOIG, Sąd miał zastosować ewidentnie błędne kryterium. Dalej Sąd miał błędnie uznać, że Komisja nie dysponowała wystarczającymi dowodami, aby stwierdzić, iż dodatkowa działalność OZT wchodzi w zakres ogólnej lub nietypowej UOIG. W ten sposób Sąd nie uwzględnił uznania przysługującego państwom członkowskim przy definiowaniu UOIG. Wreszcie wnoszące odwołanie i Komisja wskazują, że rozumowanie Sądu jest niezrozumiałe, podnosząc zatem w istocie niewystarczający charakter uzasadnienia.
76.
Z pkt 127 zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd stwierdził istnienie poważnych trudności w zdefiniowaniu UOIG w spornej decyzji ze względu na „niewystarczający lub niekompletny charakter badania przeprowadzonego przez Komisję w toku wstępnego postępowania wyjaśniającego”, co zgodnie z orzecznictwem wskazuje na wystąpienie poważnych trudności (
30
).
77.
Sąd przypomniał bowiem, że chociaż państwa członkowskie dysponują szerokim zakresem uznania przy definiowaniu zadania w postaci UOIG, zakres tego uznania nie jest jednak nieograniczony. Zgodnie z orzecznictwem, „aby dana usługa mogła zostać zakwalifikowana jako UOIG, musi ona cechować się ogólnym interesem gospodarczym, który wykazuje szczególne cechy w porównaniu z interesem, jaki cechuje inne rodzaje działalności gospodarczej” (
31
).
78.
Sąd stwierdził w pkt 126 zaskarżonego wyroku, po pierwsze, że Komisja uznała, iż chociaż dodatkowa działalność OZT wynikała z głównej działalności ochrony przyrody, to jednak ta główna działalność nie nadawała obowiązkowego charakteru dodatkowej działalności, a po drugie, że Komisja nie zbadała, czy dodatkowa działalność OZT leżała w interesie ogólnym.
79.
Sąd wyjaśnił w pkt 128 zaskarżonego wyroku, że „chociaż przychody generowane przez dodatkową działalność służą pokryciu części kosztów głównej działalności polegającej na zachowaniu przyrody i są ściśle związane z zadaniem leżącym w interesie ogólnym w ramach tejże działalności głównej, to dowody, które posiadała Komisja, nie pozwalały jej na tej tylko podstawie dojść do wniosku […], że leżała [ona] w ogólnym interesie gospodarczym”.
80.
W pkt 129 Sąd dodał, że chociaż przedsiębiorstwo, któremu powierzono UOIG, może prowadzić inną działalność gospodarczą związaną z powierzonym mu zadaniem leżącym w interesie ogólnym, to nie oznacza to automatycznie, że działalność ta stanowi część UOIG.
81.
W tych okolicznościach Sąd doszedł do wniosku, że badanie przeprowadzone przez Komisję było niekompletne i stanowiło wskazówkę co do istnienia poważnych trudności.
82.
Sąd uznał w pkt 128 zaskarżonego wyroku, że powyższy wniosek znajduje potwierdzenie w fakcie, iż dowody, którymi dysponowała Komisja, również nie pozwalały jej „dojść do wniosku, że dodatkowa działalność była niezbędna do wykonywania UOIG w rozumieniu pkt 11 zasad ramowych [UIOP], które instytucja ta zastosowała w zaskarżonej decyzji”.
83.
W tym względzie chciałbym zwrócić uwagę, że Sąd niewątpliwie słusznie przypomniał, iż niekompletny lub niewystarczający charakter badania dotyczącego definicji UOIG może stanowić wskazówkę co do istnienia poważnych trudności. Uważam jednak, że rozumowanie Sądu, które doprowadziło go do tego wniosku, jest w wielu miejscach niespójne.
84.
Co się tyczy w pierwszej kolejności stwierdzenia Sądu, zgodnie z którym Komisja nie mogła na podstawie dowodów, którymi dysponowała, dojść do wniosku, że dodatkowa działalność OZT była niezbędna do wykonywania UOIG w rozumieniu pkt 11 zasad ramowych UOIG, w związku z czym włączenie dodatkowej działalności do UOIG nie było konieczne i stwarzało poważne trudności, stoję na stanowisku – podobnie jak wnoszące odwołanie i Komisja – że Sąd błędnie zinterpretował te zasady ramowe UOIG.
85.
Punkt 11 zasad ramowych UOIG przewiduje bowiem jedynie, że „pomoc państwa […] można uznać za zgodną z art. 106 ust. 2 [TFUE], jeśli jest ona niezbędna do wykonywania” (
32
) UOIG. Zatem to nie dodatkowa działalność powinna być niezbędna do wykonywania UOIG, lecz środek pomocy, którego zgodność z rynkiem wewnętrznym podlega badaniu.
86.
Sąd ustalił w ten sposób ewidentnie błędne kryterium, zarzucając Komisji, że nie wykazała niezbędności dodatkowej działalności dla wykonywania UOIG, podczas gdy pkt 11 zasad ramowych UOIG nie nakłada takiego obowiązku na Komisję. Dlatego też nie można czynić zarzutu Komisji, że nie zastosowała prawidłowo owego punktu z tego tylko powodu.
87.
W tych okolicznościach Sąd nie mógł bez naruszenia prawa oprzeć się na tej okoliczności, aby stwierdzić niekompletność badania przeprowadzonego przez Komisję, a tym samym istnienie poważnych trudności przy definiowaniu UOIG.
88.
Ponieważ jednak niekompletność badania przeprowadzonego przez Komisję przy definiowaniu UOIG nie jest oparta wyłącznie na zarzucanym jej błędzie w zastosowaniu zasad ramowych UIOG, takie naruszenie prawa nie może samo w sobie wystarczyć do uwzględnienia rozpatrywanej części zarzutu drugiego. Naruszenie prawa popełnione przez Sąd nie może bowiem prowadzić do nieważności zaskarżonego wyroku, jeśli jego sentencja jest zasadna w świetle innych względów prawnych (
33
). Biorąc pod uwagę, że aby stwierdzić niekompletność badania przeprowadzonego przez Komisję, Sąd oparł się również na okoliczności, iż nie wykazała ona, że dodatkowa działalność OZT leżała w interesie ogólnym, należy jeszcze zbadać rozumowanie Sądu dotyczące tej okoliczności.
89.
Jeśli zatem mowa, w drugiej kolejności, o stwierdzeniu, zgodnie z którym Komisja nie wykazała, że dodatkowa działalność leżała w interesie ogólnym, wobec czego badanie Komisji było niekompletne również w tym względzie, uważam, że takie stwierdzenie jest niewystarczająco uzasadnione.
90.
Sąd stwierdził bowiem jedynie, że dowody, którymi dysponowała Komisja, nie były wystarczające, aby dojść do wniosku, iż ta dodatkowa działalność leżała w interesie ogólnym, chociaż Sąd przyznał w pkt 128 i 129 zaskarżonego wyroku, że Komisja wskazała na dowody wykazujące pewien związek między działalnością w dziedzinie ochrony przyrody a dodatkową działalnością OZT, która przyczyniała się tym samym do realizacji zidentyfikowanego zadania leżącego w interesie ogólnym. W ten sposób Sąd w ogóle nie przedstawił powodów, dla których takie dowody, choć oczywiście istotne, nie były wystarczające.
91.
Ponadto rozumowanie Sądu nie pozwala również zrozumieć, jakie dowody umożliwiłyby wykazanie w sposób wymagany prawem, że dodatkowa działalność OZT leżała w interesie ogólnym, tym bardziej że istnienie ścisłego związku między tą działalnością a realizowanym interesem ogólnym nie pozwala, zdaniem Sądu, na ustalenie takiej okoliczności.
92.
W tym względzie chciałbym przypomnieć, że obowiązek uzasadniania wyroków wynika z art. 36 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który znajduje zastosowanie do Sądu na podstawie art. 53 akapit pierwszy tego statutu oraz art. 81 regulaminu postępowania przed Sądem. Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że uzasadnienie wyroku Sądu powinno przedstawiać w sposób jasny i jednoznaczny jego rozumowanie, pozwalając zainteresowanym na poznanie powodów wydanego orzeczenia, a Trybunałowi – na dokonanie jego kontroli sądowej (
34
).
93.
Aby dojść do wniosku, że Komisja nie wykazała, iż dodatkowa działalność leżała w interesie ogólnym, Sąd ograniczył się do stwierdzenia, że dowody, którymi dysponowała ta instytucja, nie były wystarczające, nie wykazując jednak, dlaczego dowody te były niewystarczające, ani nie wyjaśniając, jakie dowody byłyby wystarczające. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że rozumowanie Sądu jest niejasne i – moim zdaniem – nie pozwala zainteresowanym na zapoznanie się z motywami przyjętego rozstrzygnięcia, w związku z czym uważam, że jest ono niewystarczająco uzasadnione.
94.
A zatem rozumowanie Sądu dotyczące niekompletności przeprowadzonego przez Komisję badania w odniesieniu do definicji UOIG jest obarczone naruszeniem prawa, z jednej strony, i niewystarczająco uzasadnione, z drugiej strony.
95.
W związku z tym uważam, że należy uwzględnić część pierwszą zarzutu drugiego.
VII. Wnioski
96.
W świetle powyższych rozważań uważam, że część drugą zarzutu pierwszego należy oddalić jako bezskuteczną, zaś część pierwszą zarzutu drugiego – uwzględnić, co nie przesądza o zasadności pozostałych części zarzutów odwołania.
(
1
)	Język oryginału: francuski.
(
2
)	Wyrok z dnia 15 października 2018 r. (T‑79/16, niepublikowany, zwany dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2018:680).
(
3
)	Dz.U. 2016, C 9, s. 1.
(
4
)	Rozporządzenie Rady z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. [108 TFUE] (Dz.U. 1999, L 83, s. 1).
(
5
)	Dz.U. 2012, C 8, s. 15, zwane dalej „zasadami ramowymi UOIG” (zasadami dotyczącymi usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym).
(
6
)	Wyrok z dnia 24 lipca 2003 r. (C‑280/00, EU:C:2003:415).
(
7
)	Zobacz w szczególności wyroki: z dnia 19 maja 1993 r., Cook/Komisja (C‑198/91, EU:C:1993:197, pkt 22); z dnia 15 czerwca 1993 r., Matra/Komisja (C‑225/91, EU:C:1993:239, pkt 16); a także z dnia 17 września 2015 r., Mory i in./Komisja (C‑33/14 P, EU:C:2015:609, pkt 94).
(
8
)	Wyrok z dnia 17 lipca 2008 r., Athinaïki Techniki/Komisja (C‑521/06 P, EU:C:2008:422, pkt 53).
(
9
)	Wyroki: z dnia 17 lipca 2008 r., Athinaïki Techniki/Komisja (C‑521/06 P, EU:C:2008:422, pkt 36); z dnia 18 listopada 2010 r., NDSHT/Komisja (C‑322/09 P, EU:C:2010:701, pkt 56).
(
10
)	Punkt 59 zaskarżonego wyroku.
(
11
)	Zobacz w szczególności wyroki: z dnia 14 listopada 1984 r., Intermills/Komisja (323/82, EU:C:1984:345, pkt 16); z dnia 2 kwietnia 1998 r., Komisja/Sytraval i Brink’s France (C‑367/95 P, EU:C:1998:154, pkt 41); a także z dnia 27 października 2011 r., Austria/Scheucher‑Fleisch i in. (C‑47/10 P, EU:C:2011:698, pkt 132).
(
12
)	Zobacz w szczególności wyroki: z dnia 14 listopada 1984 r., Intermills/Komisja (323/82, EU:C:1984:345, pkt 16); z dnia 24 maja 2011 r., Komisja/Kronoply i Kronotex (C‑83/09 P, EU:C:2011:341, pkt 63); a także z dnia 27 października 2011 r., Austria/Scheucher‑Fleisch i in. (C‑47/10 P, EU:C:2011:698, pkt 132).
(
13
)	Wyroki: z dnia 24 maja 2011 r., Komisja/Kronoply i Kronotex (C‑83/09 P, EU:C:2011:341, pkt 64); a także z dnia 27 października 2011 r., Austria/Scheucher‑Fleisch i in. (C‑47/10 P, EU:C:2011:698, pkt 132).
(
14
)	Wyrok z dnia 18 listopada 2010 r., NDSHT/Komisja (C‑322/09 P, EU:C:2010:701, pkt 59 i przytoczone tam orzecznictwo). Podkreślenie moje.
(
15
)	Zobacz w szczególności wyroki: z dnia 1 grudnia 2004 r., Kronofrance/Komisja (T‑27/02, EU:T:2004:348, pkt 44); z dnia 28 marca 2012 r., Ryanair/Komisja (T‑123/09, EU:T:2012:164, pkt 73); z dnia 12 czerwca 2014 r., Sarc/Komisja (T‑488/11, niepublikowany, EU:T:2014:497, pkt 41); z dnia 5 listopada 2014 r., Vtesse Networks/Komisja (T‑362/10, EU:T:2014:928, pkt 47); z dnia 19 czerwca 2019 r., NeXovation/Komisja (T‑353/15, EU:T:2019:434, pkt 69); a także postanowienie z dnia 26 marca 2014 r., Adorisio i in./Komisja (T‑321/13, niepublikowane, EU:T:2014:175, pkt 41).
(
16
)	Wyrok z dnia 19 czerwca 2019 r., NeXovation/Komisja (T‑353/15, EU:T:2019:434, pkt 69).
(
17
)	Zobacz w szczególności wyroki: z dnia 24 maja 2011 r., Komisja/Kronoply i Kronotex (C‑83/09 P, EU:C:2011:341, pkt 65); a także z dnia 27 października 2011 r., Austria/Scheucher‑Fleisch i in. (C‑47/10 P, EU:C:2011:698, pkt 132).
(
18
)	Wyrok z dnia 9 lipca 2009 r., 3F/Komisja (C‑319/07 P, EU:C:2009:435, pkt 33).
(
19
)	Wyrok z dnia 12 maja 2016 r., Hamr – Sport/Komisja (T‑693/14, niepublikowany, EU:T:2016:292, pkt 42); zaskarżony wyrok (pkt 54); a także postanowienie z dnia 28 września 2018 r., Motex/Komisja (T‑713/17, niepublikowane, EU:T:2018:631, pkt 26). Podkreślenie moje.
(
20
)	Zobacz w szczególności wyroki: z dnia 1 grudnia 2004 r., Kronofrance/Komisja (T‑27/02, EU:T:2004:348, pkt 44); z dnia 28 marca 2012 r., Ryanair/Komisja (T‑123/09, EU:T:2012:164, pkt 73); z dnia 12 czerwca 2014 r., Sarc/Komisja (T‑488/11, niepublikowany, EU:T:2014:497, pkt 41); z dnia 5 listopada 2014 r., Vtesse Networks/Komisja (T‑362/10, EU:T:2014:928, pkt 47); z dnia 19 czerwca 2019 r., NeXovation/Komisja (T‑353/15, EU:T:2019:434, pkt 69); a także postanowienie z dnia 26 marca 2014 r., Adorisio i in./Komisja (T‑321/13, niepublikowane, EU:T:2014:175, pkt 41).
(
21
)	Zobacz w przedmiocie pomocnej syntezy różnych przesłanek dopuszczalności w zależności od przedmiotu skargi wyrok z dnia 13 grudnia 2005 r., Komisja/Aktionsgemeinschaft Recht und Eigentum (C‑78/03 P, EU:C:2005:761, pkt 31–37) lub niedawny wyrok z dnia 6 maja 2019 r., Scor/Komisja (T‑135/17, niepublikowany, EU:T:2019:287, pkt 37–45).
(
22
)	Zobacz w szczególności wyrok z dnia 22 listopada 2007 r., Hiszpania/Lenzing (C‑525/04 P, EU:C:2007:698, pkt 33).
(
23
)	Fakt istnienia takiego ryzyka wynika zresztą z pism procesowych wnoszących odwołanie i Komisji. Utrzymują one, że Sąd naruszył prawo, twierdząc, że VGG i in. nie muszą przedstawiać dowodu istotnego naruszenia ich pozycji konkurencyjnej, a jedynie dowód wpływu pomocy na tę pozycję. Wnoszące odwołanie podnoszą w szczególności, że VGG i in. powinny były przedstawić analizę ekonomiczną wykazującą konkretny wpływ na ich pozycję konkurencyjną.
(
24
)	Zobacz wyroki: z dnia 2 kwietnia 1998 r., Komisja/Sytraval i Brink’s France (C‑367/95 P, EU:C:1998:154, pkt 47); a także z dnia 29 marca 2011 r., ThyssenKrupp Nirosta/Komisja (C‑352/09 P, EU:C:2011:191, pkt 136).
(
25
)	Sąd przytacza w pkt 68 zaskarżonego wyroku wyrok z dnia 17 września 1980 r., Philip Morris Holland/Komisja (730/79, EU:C:1980:209, pkt 11).
(
26
)	Zobacz wyroki: z dnia 2 kwietnia 1998 r., Komisja/Sytraval i Brink’s France (C‑367/95 P, EU:C:1998:154, pkt 47); a także z dnia 29 marca 2011 r., ThyssenKrupp Nirosta/Komisja (C‑352/09 P, EU:C:2011:191, pkt 136).
(
27
)	Zobacz w szczególności wyroki: z dnia 24 maja 2011 r., Komisja/Kronoply i Kronotex (C‑83/09 P, EU:C:2011:341, pkt 65); a także z dnia 27 października 2011 r., Austria/Scheucher‑Fleisch i in. (C‑47/10 P, EU:C:2011:698, pkt 132). Podkreślenie moje.
(
28
)	Wyrok z dnia 22 grudnia 2008 r., British Aggregates/Komisja (C‑487/06 P, EU:C:2008:757, pkt 53).
(
29
)	Sama Komisja przyznaje w swych pismach, że Sąd nie stwierdził sprzeczności w spornej decyzji.
(
30
)	Zobacz w szczególności wyrok z dnia 17 marca 2015 r., Pollmeier Massivholz/Komisja (T‑89/09, EU:T:2015:153, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
31
)	Wyroki: z dnia 10 grudnia 1991 r., Merci convenzionali porto di Genova (C‑179/90, EU:C:1991:464, pkt 27); z dnia 17 lipca 1997 r., GT‑Link (C‑242/95, EU:C:1997:376, pkt 53).
(
32
)	Podkreślenie moje.
(
33
)	Zobacz wyroki: z dnia 2 kwietnia 1998 r., Komisja/Sytraval i Brink’s France (C‑367/95 P, EU:C:1998:154, pkt 47); a także z dnia 29 marca 2011 r., ThyssenKrupp Nirosta/Komisja (C‑352/09 P, EU:C:2011:191, pkt 136).
(
34
)	Wyrok z dnia 19 grudnia 2012 r., Mitteldeutsche Flughafen i Flughafen Leipzig‑Halle/Komisja (C‑288/11 P, EU:C:2012:821, pkt 83 i przytoczone tam orzecznictwo).