TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA
CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA
arna tabhairt an 17 Deireadh Fómhair 2024 (1)
Cás C-452/23
Fastned Deutschland GmbH & Co. KG,
v
Die Autobahn GmbH des Bundes,
idiragraithe:
Autobahn Tank & Rast GmbH,
Ostdeutsche Autobahntankstellen GmbH
(Iarraidh ar réamhrialú ó Oberlandesgericht Düsseldorf (Uaschúirt Réigiúnach Düsseldorf, an Ghearmáin))
(Tarchur chun réamhrialú — Conarthaí poiblí — Conradh lamháltais — Treoir 2014/23/AE — Lamháltas a leasú le linn a théarma — Airteagal 43 — Dámhachtain conartha phoiblí go hinmheánach — Cailleadh na gcoinníollacha a bhaineann le dámhachtain inmheánach)
1.        Ó 2014, tá ionstraim dlí ag an Aontas Eorpach (2) atá dírithe ar thionchar an iompair ar an gcomhshaol a mhaolú tríd an spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú. Rinneadh foráil san ionstraim sin maidir le soláthar bonneagair chun breoslaí malartacha (lena n-áirítear leictreachas) a chur ar fáil don iompar de bhóthar.
2.        Mar gheall ar an méadú ar fheithiclí ceallra-leictreacha agus inluchtaithe, an fhorbairt breoslaí malartacha agus an tosaíocht a thugtar do na breoslaí sin thar bhreoslaí iontaise, glacadh le creat dlíthiúil nua, arna léiriú i Rialachán (AE) 2023/1804. (3)
3.        Sna himeachtaí is cúis leis an tarchur chun réamhrialú seo, tá amhras ann maidir le dlíthiúlacht cinnidh arna ghlacadh ag an gcuideachta atá i gceannas ar bhainistiú mhótarbhealaí cónaidhme na Gearmáine (Die Autobahn GmbH des Bundes; ‘Autobahn des Bundes’) a leathnaigh, gan glao ar thairiscintí a eisiúint, conarthaí lamháltais áirithe maidir le limistéir seirbhíse mótarbhealaigh ionas go mbeadh na lamháltóirí faoi seach in ann pointí luchtaithe leictreacha a shuiteáil sna limistéir seirbhíse sin.
4.        Chuir dhá ghnóthas, a bhí i mbun suiteáil agus oibriú bonneagair athluchtaithe leictrigh le haghaidh feithiclí, i gcoinne an chinnidh sin. Dar leo, ba cheart suiteáil pointí luchtaithe leictreacha nua ag limistéir seirbhíse mótarbhealaigh na Gearmáine atá á mbainistiú ag na lamháltóirí reatha a oscailt don iomaíocht, agus ní cheart iad a eisiamh ón iomaíocht.
5.        Sna himeachtaí sin, beidh ar an gCúirt rialú a thabhairt ar chur i bhfeidhm Threoir 2014/23/AE (4) maidir le leasuithe ar lamháltais i gcás nár dámhadh na lamháltais sin i nósanna imeachta tairisceana.
I.      An dlí lena mbaineann
A.      Dlí an Aontais Treoir 2014/23
6.        Foráiltear le hAirteagal 43(1)(c) (‘Leasú ar chonarthaí le linn a dtéarma’):
‘1.      Féadfar lamháltais a leasú gan tús a chur le nós imeachta nua um dhámhachtain lamháltais i gcomhréir leis an Treoir seo in aon cheann de na cásanna seo a leanas:
[…]
c)      i gcás ina gcomhlíonfar na coinníollacha uile seo a leanas:
i)      ní fhéadfadh údarás nó eintiteas conarthach dícheallach na himthosca is cúis leis an leasú a thuar roimh ré,
ii)      ní athróidh an leasú cineál ginearálta an lamháltais;
iii)      i gcás lamháltas arna ndámhachtain ag údarás conarthach, ar mhaithe le gníomhaíocht seachas na gníomhaíochtaí dá dtagraítear in Iarscríbhinn II, ní sháróidh aon mhéadú ar luach 50% de luach an lamháltais tosaigh. I gcás ina ndéanfar roinnt leasuithe i ndiaidh a chéile, beidh feidhm ag an teorainn sin maidir le luach na leasuithe go léir. Ní bheidh sé mar aidhm ag na leasuithe i ndiadh a chéile sin an Treoir seo a shárú’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
B.      An dlí náisiúnta
1.      Gesetz gegen Wettbewerbsbeschränkungen (5)
7.        I gcomhréir le hAirteagal 132 (‘Leasú ar chonarthaí le linn a dtéarma’):
‘(1)      Beidh gá le nós imeachta dámhachtana nua chun aon leasú substaintiúil a dhéanamh ar chonradh poiblí le linn a théarma. Is leasuithe substaintiúla iad leasuithe más é an toradh a bhíonn orthu go mbíonn difríocht shuntasach idir an conradh poiblí agus an conradh poiblí a dámhadh ar dtús. […]
(2)      Gan dochar d’fhomhír (1), is féidir conradh poiblí a leasú gan tús a chur le nós imeachta soláthair nua sna cásanna seo a leanas:
[…]
3.      tá gá leis an leasú mar gheall ar imthosca nach bhféadfadh údarás conarthach poiblí dícheallach a thuar, agus ní athrófar cineál ginearálta an chonartha leis an leasú [...]
Sna cásanna dá dtagraítear i bpointe 2 agus i bpointe 3 den chéad abairt, ní fhéadfar an praghas a mhéadú níos mó ná 50% de luach an chonartha tosaigh [...]’.
8.        Foráiltear le hAirteagal 135 (‘Neamhéifeachtacht’):
‘(1)      Beidh conradh poiblí neamhéifeachtach ón tús i gcás ina ndéanann an t-údarás conarthach an méid seo a leanas:
[…]
2.      dámhann sé an conradh gan fógra conartha a fhoilsiú roimh ré in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh, toisc go bhfuil an foilsiú sin éigeantach i gcomhréir leis an dlí,
agus ní fhógraítear an sárú sin i gcomhthéacs imeachtaí athbhreithnithe.
(2)      Ní fhéadfar neamhéifeachtacht a thagraítear i bhfomhír 1 a dhearbhú ach amháin má phléadáiltear í in imeachtaí athbhreithnithe laistigh de 30 lá féilire ón dáta a chuir an t-údarás conarthach in iúl do na tairgeoirí agus do na hiarrthóirí lena mbaineann gur tugadh an conradh i gcrích, ach tráth nach déanaí ná 6 mhí tar éis tabhairt i gcrích an chonartha sin. Má d’fhoilsigh an t-eintiteas conarthach an chonartha in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh, rachaidh an teorainn ama maidir le neamhéifeachtacht na pléadála in éag 30 lá féilire tar éis fhoilsiú an fhógra dámhachtana conartha in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.
[…]’
9.        Foráiltear le hAirteagal 154 (‘Forálacha eile is infheidhme’):
‘Ina theannta sin, maidir le lamháltais a dhámhachtain, beidh feidhm mutatis mutandis [...] ag na forálacha seo a leanas:
[…]
3.      Airteagal 131(2) agus (3) agus Airteagal 132 [...],
4.      Airteagail 133 go 135
[…]’
2.      Schnellladegesetz 2021 (6)
10.      I gcomhréir leis an gcéad abairt d’Airteagal 5(3), ní mór rogha a thabhairt do shealbhóir lamháltais chun gnó coimhdeach a oibriú le stáisiún seirbhíse maidir le suiteáil, cothabháil agus oibriú na bpointí athluchtaithe ardchumhachta atá beartaithe don suíomh sin ar bhonn tráchtála, más gá sin agus mura bhfuil sé ar neamhréir le Cuid 4 den GWB. (7)
II.    Fíorais, an díospóid lena mbaineann agus an cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
11.      Is cuideachta é Autobahn des Bundes a oibríonn faoin dlí príobháideach agus is maoin dhoshannta de chuid Phoblacht Chónaidhme na Gearmáine é. Ón 1 Eanáir 2021, chuir an rialtas feidearálach de chúram air pleanáil, tógáil, oibriú, cothabháil, maoiniú agus bainistiú sócmhainní mótarbhealaí feidearálacha.
12.      Tá níos mó ná 400 limistéar seirbhíse ag an líonra mótarbhealaigh cónaidhme. Cuireann siad seirbhísí coimhdeacha ar fáil amhail caidéil bhreosla, páirceáil feithiclí, leithris agus bialanna.
13.      In 1951, chuir réamhtheachtaí i dteideal Autobahn des Bundes oibriú na limistéar seirbhíse sin de chúram ar an gcuideachta stáit Gesellschaft für Nebenbetriebe der Bundesautobahnen mbH, a bunaíodh le Poblacht Chónaidhme na Gearmáine an bhliain chéanna.
14.      In 1994, athainmníodh Gesellschaft für Nebenbetriebe der Bundesautobahnen mar Tank & Rast AG, a choinnigh Poblacht Chónaidhme na Gearmáine mar an t-aon scairshealbhóir. Sa bhliain chéanna, cheannaigh Tank & Rast AG an chuideachta Ostdeutsche Autobahntankstellen GmbH.
15.      Idir 1996 agus 1998, thug réamhtheachtaí i dteideal Autobahn des Bundes i gcrích le Tank & Rast AG, gan glao ar thairiscintí a fhoilsiú roimh ré, thart ar 280 conradh lamháltais maidir le limistéir seirbhíse, le huastéarma 40 bliain, atá fós i bhfeidhm inniu. Le linn na tréimhse sin, bhí Tank & Rast AG fós ina chuideachta faoi úinéireacht chónaidhme.
16.      Maidir leis na conarthaí sin:
–        Tá sé mar chuspóir acu seirbhísí coimhdeacha a oibriú ar mhótarbhealaí feidearálacha, bunaithe ar mhúnla (8) lena dtugtar an ceart don lamháltóir seirbhís choimhdeach a shuiteáil agus a oibriú chun freastal ar riachtanais úsáideoirí ar láithreán oibríochtúil áirithe. Mar mhalairt air sin, ní mór don lamháltóir táille a íoc bunaithe ar láimhdeachas.
–        Ní mór plean oibríochta a áireamh ina leagtar amach líon socraithe caidéal breosla agus spásanna páirceála chomh maith le bialann agus leithris phoiblí. Ní mór an tseirbhís choimhdeach a bheith ar fáil 24 uair an chloig sa lá.
17.      In 1998, cuireadh tús le próiseas príobháidithe do Tank & Rast AG inar ghlac thart ar 50 iarrthóir náisiúnta agus eachtrannach páirt. (9)
18.      Tugadh an próiseas príobháidithe chun críche an 29 Deireadh Fómhair 1998 nuair a cheannaigh cuibhreannas ina raibh LSG Lufthansa Service Holding AG, Allianz Capital Partners GmbH agus trí chiste infheistíochta Tank & Rast AG. (10)
19.      Tar éis phríobháidiú Tank & Rast AG, bronnadh thart ar 80 conradh lamháltais eile maidir le limistéir seirbhíse ar Autobahn Tank & Rast agus Ostdeutsche Autobahntankstellen,(11) idir 1999 agus 2019, agus dámhadh 19 díobh, de réir na gcuideachtaí sin, faoi nós imeachta tairisceana.
20.      An 28 Aibreán 2022, chomhaontaigh Autobahn des Bundes le Autobahn Tank & Rast agus Ostdeutsche Autobahntankstellen na conarthaí lamháltais a bhí ann cheana a leathnú chun freagracht a áireamh, ar a gcuntas féin, as bonneagair athluchtaithe ardchumhachta a shuiteáil, a chothabháil agus a oibriú sna limistéir seirbhíse lena mbaineann. Leis an gclásal nua, leagadh síos an oibleagáid líon áirithe pointí luchtaithe a chur ar fáil do gach láithreán. (12)
21.      D’fhógair Autobahn des Bundes an comhaontú chun na conarthaí a leasú san Fhorlíonadh d’Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh an 6 Bealtaine 2022. (13)
22.      San fhógra sin, mhínigh Autobahn des Bundes nach raibh an clásal breise nua sna conarthaí lamháltais faoi réir nós imeachta tairisceana; dá bhrí sin, dámhadh go díreach é. Ní dhearnadh aon leasú substaintiúil ar na conarthaí lamháltais a bhí ann cheana chun críocha Airteagal 132(1) den GWB agus, fiú dá mbeadh an leasú sin substaintiúil, thiocfadh sé faoi Airteagal 132(2). Bhí gá le bonneagair athluchtaithe ardchumhachta a chur ar fáil mar sheirbhís bhreise sna conarthaí lamháltais agus ní fhéadfaí foráil a dhéanamh maidir leis sin tráth a tugadh na conarthaí sin i gcrích.
23.      Is cuideachtaí iad Fastned Deutschland GmbH & Co KG (‘Fastned’) agus Tesla Germany GmbH (‘Tesla’) a shuiteálann agus a oibríonn bonneagar luchtaithe le haghaidh feithiclí leictreacha.
24.      Le litir dar dáta an 20 Bealtaine 2022, chuaigh Fastned agus Tesla i dteagmháil le Vergabekammer des Bundes (Bord um Athbhreithniú Sholáthar Poiblí na Cónaidhme, an Ghearmáin) chun iarraidh a chur air go dtionscnófaí imeachtaí athbhreithnithe i gcoinne leathnú a chur leis na conarthaí lamháltais.
25.      Mar thaca lena n-iarraidh, d’áitigh Fastned agus Tesla, faoi Airteagal 135(1)(2) den GWB, go raibh an comhaontú forlíontach ar neamhní, toisc gur dámhadh na conarthaí tosaigh gan fógra conartha a fhoilsiú roimh ré ar leibhéal an Aontais. Níorbh fhéidir an leasú a bhunú ar Airteagal 132 den GWB, nach raibh infheidhme toisc nár dámhadh na lamháltais a bhí ann cheana i gcomhthéacs cuiridh chun tairisceana.
26.      An 15 Meitheamh 2022, dhiúltaigh Bord um Athbhreithniú ar Sholáthar Poiblí na Cónaidhme don iarraidh. (14)
27.      I bhfianaise an diúltaithe sin, thug Fastned agus Tesla (15) caingean os comhair an Oberlandesgericht Düsseldorf (Uaschúirt Réigiúnach Düsseldorf, an Ghearmáin), agus chuir Autobahn des Bundes, Autobahn Tank & Rast agus Ostdeutsche Autobahntankstellen ina choinne.
28.      De réir na cúirte a rinne an tarchur, (16) glacadh na seasaimh mar seo a leanas os a comhair:
–        Áitíonn Fastned agus Tesla nach bhfuil feidhm ag Airteagal 132(1) agus (2) den GWB toisc nach bhfuil feidhm ag an bhforáil sin maidir le leasú ar chonarthaí poiblí a dámhadh go hinmheánach ar dtús, is é sin le rá, gan glao ar thairiscintí, mar is léir ó bhreithiúnas na Cúirte Breithiúnais in Comune di Lerici. (17) Tá feidhm aige sin a fortiori i gcás inar dámhadh an lamháltas de shárú ar na forálacha maidir le soláthar poiblí ag an am: tá sé neamhdhleathach conarthaí a dhámhachtain go hinmheánach nuair is eol go ndéanfar príobháidiú i ndiaidh na dámhachtana sin.
–        Áitíonn Autobahn des Bundes, Autobahn Tank & Rast agus Ostdeutsche Autobahntankstellen go mbíonn leasuithe neamhshubstaintiúla ar chonarthaí poiblí dleathach i gcónaí. In aon chás, ní bhaineann Airteagal 72 de Threoir 2014/24 agus mír 132 den GWB ach le leasuithe substaintiúla, toisc gur forálacha iad sin a bhfuil feidhm acu beag beann ar na himthosca ina ndearnadh an dámhachtain thosaigh. Níl an breithiúnas Comune di Lerici ábhartha ach amháin maidir leis an gceist ar ghá glao ar thairiscintí nua a eisiúint nuair nár comhlíonadh na coinníollacha maidir le soláthar inmheánach a thuilleadh, toisc gur leasú substaintiúil é sin nach gcumhdaítear le haon eisceacht.
29.      Sna himthosca sin, tharchuir Oberlandesgericht Düsseldorf (Uaschúirt Réigiúnach, Düsseldorf) an cheist seo a leanas chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘An gcaithfear Airteagal 72(1)(c) de Threoir 2014/24/AE a léiriú sa chaoi go n-áirítear lena raon feidhme freisin conarthaí poiblí a bronnadh ar eintitis inmheánacha roimhe sin lasmuigh de raon feidhme Threoir 2014/24/AE ach nach bhfuil coinníollacha maidir le soláthar inmheánach infheidhme ina leith tráth athraithe an chonartha?’
III. Nós imeachta os comhair na Cúirte Breithiúnais
30.      Fuarthas an iarraidh ar réamhrialú ag an gCúirt Bhreithiúnais an 19 Iúil 2023.
31.      Chuir Fastned, Tesla, Autobahn des Bundes, Autobahn Tank & Rast, Ostdeutsche Autobahntankstellen, Rialtas na Gearmáine agus an Coimisiún Eorpach barúlacha i scríbhinn isteach. Cé is moite de Tesla, (18) d’fhreastail na páirtithe sin go léir ar an éisteacht an 9 Iúil 2024.
IV.    Anailís
A.      An Treoir is infheidhme
32.      Aontaím leis na páirtithe agus na hidiragraithe go léir sna himeachtaí, os rud é go mbaineann an díospóid le leasú conarthaí lamháltais, go bhfuil feidhm ag Airteagal 43 de Threoir 2014/23 seachas ag Airteagal 72 (‘Leasú ar chonarthaí le linn a dtéarma’) de Threoir 2014/24, ar chuir an chúirt a rinne an tarchur ceist ina leith. (19)
33.      In aon chás, i bhfianaise fhoclaíocht chomhchosúil an dá fhoráil sin, féadfar na breithnithe maidir le ceann amháin a chur i bhfeidhm maidir leis an gceann eile.
B.      Raon feidhme na hiarrata ar réamhrialú
34.      Chun an díospóireacht a shoiléiriú agus a dhíriú, creidim go mbeadh sé cabhrach ábhar na ceiste a léiriú trí scrúdú a dhéanamh ar an méid a chumhdaítear léi agus ar an méid nach gcumhdaítear léi.
35.      Ní iarrann an chúirt a rinne an tarchur ach léiriú ar Airteagal 72(1)(c) de Threoir 2014/24 chun cinneadh a dhéanamh an bhfuil feidhm aige maidir le conarthaí nach raibh faoi réir na Treorach sin tráth a tugadh i gcrích iad ach a leasaíodh tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach sin. Is é Airteagal 43(1)(c), mar a luaigh mé cheana, an fhoráil ghaolmhar de Threoir 2014/23.
36.      Is iad seo a leanas na toimhdí arna nglacadh ag an gcúirt a rinne an tarchur:
–        dámhadh na lamháltais lena mbaineann, ag an am ábhartha, ar eintiteas inmheánach, eadhon, eintiteas de chuid an údaráis chonarthaigh féin agus faoina rialú, lasmuigh de raon feidhme chuid 4 den GWB.
–        Tráth a leasaíodh na lamháltais, níor comhlíonadh na coinníollacha maidir le dámhachtain inmheánach toisc go raibh an lamháltóir faoi úinéireacht iomlán infheisteoirí príobháideacha.
37.      Mar sin féin, níl amhras ar an gcúirt a rinne an tarchur faoi chineál na leasuithe a áiríodh in 2022 sna conarthaí lamháltais, de réir bhrí Airteagal 43(1)(c) de Threoir 2014/23.
38.      Measann an chúirt a rinne an tarchur go bhfuil na leasuithe sin, i bprionsabal, substaintiúil, de réir bhrí Airteagal 132(1) den GWB, (20) ach, ag an am céanna, go gcomhlíonann siad na coinníollacha a leagtar síos i bpointe 3 d’Airteagal 132(2), a fhreagraíonn do na coinníollacha a leagtar síos in Airteagal 43(1)(c) de Threoir 2014/23, ar na cúiseanna seo a leanas:
–        Ar an dáta a deonaíodh na lamháltais, idir 1996 agus 1998, ní fhéadfaí foráil a dhéanamh maidir leis an ngá a bheadh le bonneagar athluchtaithe leictrigh ardchumhachta i limistéir seirbhíse ar mhótarbhealaí feidearálacha ná maidir le creat dlíthiúil a ghlacadh lena gceanglófaí an bonneagar sin a shuiteáil.
–        Ní athraíonn an leasú cineál ginearálta na lamháltas le haghaidh oibriú seirbhísí coimhdeacha ag limistéir seirbhíse ar mhótarbhealaí;
–        Ní thagann méadú níos mó ná 50% ar luach an lamháltais thosaigh.
39.      Dá bhrí sin, ní hé an rud is mian leis an gcúirt a rinne an tarchur a fháil amach an bhfuil na leasuithe, cé go bhfuil siad substaintiúil, inghlactha mar gheall ar a n-ábhar [is é sin le rá, bunaithe ar cibé an gcomhlíonann siad nó nach gcomhlíonann siad na coinníollacha a leagtar síos in Airteagal 43(1)(c) de Threoir 2014/23], (21) ach an bhfuil siad inghlactha ar bhonn bhunús na gconarthaí lamháltais a leasaíodh.
40.      Cé go bhfuil amhras curtha in iúl ag roinnt páirtithe agus idiragraithe faoi aicmiú na cúirte a rinne an tarchur maidir le cineál na leasuithe conarthacha agus, go háirithe, faoin gceist an dtagann na leasuithe sin faoi Airteagal 43(1)(c) de Threoir 2014/23, creidim nach mór don Chúirt Bhreithiúnais í féin a theorannú d’fhoclaíocht dhocht na ceiste a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú. Ina mbarúlacha i scríbhinn, admhaíonn Fastned agus Tesla go hoscailte nach n-áirítear leis an gceist sin ábhar chineál an leasaithe chomhaontaithe. (22)
41.      Toisc go bhfuil an cheist ag díriú ar an éifeacht a d’fhéadfadh a bheith ag dámhachtain thosaigh an lamháltais ar an leasú a rinneadh air ina dhiaidh sin, creidim gur gá idirdhealú a dhéanamh idir dhá ghné, a ndéileálfaidh mé leo astu féin:
–        Díríonn an chéad ghné (roinn C) ar an modh a úsáideadh chun an lamháltas tosaigh a dhámhachtain. Is í an cheist ná an gcumhdaítear le hAirteagal 43(1)(c) de Threoir 2014/23, mar phrionsabal, athruithe ar lamháltais arna ndámhachtain trí ghlao ar thairiscintí amháin, lena n-eisiatar lamháltais arna ndámhachtain go hinmheánach. Má eisiatar na lamháltais sin, ní mór fós déileáil leis na héifeachtaí a eascraítear i gcás nach bhfuil na coinníollacha maidir le dámhachtain inmheánach ann nuair a leasaítear an conradh.
–        Baineann an dara gné (roinn D) leis na himpleachtaí a d’fhéadfadh a bheith ag neamhdhleathacht an lamháltais thosaigh ar na rialacha lena rialaítear a leasú ina dhiaidh sin. Ní mór a shoiléiriú an bhfuil cur chun feidhme Airteagal 43(1)(c) de Threoir 2014/23 ag brath ar an gcoinníoll neamh-shainráite go raibh dámhachtain thosaigh an lamháltais (agus gníomhartha eile a bhaineann leis an lamháltas féin, sular leasaíodh é)(23) dleathach.
C.      Cur chun feidhme Airteagal 43(1)(c) de Threoir 2014/23 maidir le leasuithe ar lamháltais a dámhadh ar dtús ar eintitis inmheánacha
42.      Déarfaidh mé anois, i mo thuairimse, nach bhfuil feidhm ag Airteagal 43(1)(c) de Threoir 2014/23 maidir le leasuithe ar lamháltais arna ndámhachtain go hinmheánach agus na lamháltais sin fós i bhfeidhm, is é sin le rá, i gcás ina gcoinníonn siad an stádas a thug údar lena n-eisiamh ó raon feidhme na Treorach sin.
1.      Dámhachtainí inmheánacha a eisiamh go ginearálta ó raon feidhme Threoir 2014/23
43.      Sainmhínítear i dTeideal I de Threoir 2014/23 ábhar agus raon feidhme na Treorach sin. Foráiltear le hAirteagal 17, (24) i Roinn II (‘Eisiamh’) de Chaibidil I den Teideal sin, nach dtagann lamháltais arna ndámhachtain faoi na coinníollacha a leagtar síos inti faoi raon feidhme na Treorach. (25)
44.      Mínítear in aithris 45 de Threoir 2014/23 go soiléirítear sa Treoir ‘na cásanna nach bhfuil conarthaí a thugtar i gcrích laistigh den earnáil phoiblí faoi réir chur i bhfeidhm na rialacha a leagtar síos sa Treoir seo.’ Ní dhéantar idirdhealú san aithris sin ná in Airteagal 17 ag brath ar cé acu a rialaítear nó nach rialaítear dámhachtain, cur i bhfeidhm, leasú nó foirceannadh conarthaí lamháltais leis na forálacha a n-eisiatar a gcur i bhfeidhm. (26)
45.      Údaraítear le hAirteagal 17 de Threoir 2014/23 do na Ballstáit ‘idirbheart inmheánach’ idir eintitis san earnáil phoiblí a eisiamh ó raon feidhme na Treorach sin. (27) Urramaítear leis sin saoirse na mBallstát na dualgais faoina ndlínse a fheidhmiú trína seirbhísí feidhmiúcháin féin, gan dul ar iontaoibh an mhargaidh. (28)
46.      Ní bheadh ciall leis an tsaoirse sin dá mbeadh sí teoranta do dhámhachtain thosaigh lamháltais ag údarás conarthach do dhuine dlítheanach atá faoina rialú, agus don mhéid sin amháin. Más gá leasú substaintiúil a dhéanamh ar lamháltas arna dheonú do sheirbhísí an údaráis chonarthaigh féin, agus arna choinneáil aige, tá na cúiseanna céanna a thug údar leis an dámhachtain inmheánach thosaigh fós ann i bprionsabal.
47.      Nuair a fheidhmíonn sé an rogha inmheánach, chun críche dhámhachtain bhunaidh an lamháltais nó chun críche leasuithe substaintiúla ar an lamháltas sin ina dhiaidh sin, tá an t‐údarás conarthach, go loighciúil, faoi cheangal ag na coinníollacha (29) agus na teorainneacha (30) is infheidhme maidir le dámhachtainí den chineál sin. Go háirithe, má thugtar isteach leasú substaintiúil arb ionann é agus athrú lamháltóra, ní mór na ceanglais maidir le húsáid seirbhísí feidhmiúcháin (nó comhar cothrománach) a chomhlíonadh. Seachas sin, ní mór glao ar thairiscintí a eisiúint.
48.      Má bhaineann an leasú substaintiúil le heilimintí suibiachtúla nach bhfuil ann a thuilleadh chun críche dámhachtana den sórt sin, tar éis an dámhachtain inmheánach a chumasú, tiocfaidh an lamháltas faoin ngnáthchóras rialála. Chun athrú a dhéanamh a bhfuil na saintréithe sin aige (conraitheoir eile nach bhfuil faoi rialú an údaráis chonarthaigh a chur in ionad an chonraitheora thosaigh), ní mór nós imeachta tairisceana a sheoladh faoi Threoir 2014/23, toisc nach n-eisiatar an cás óna raon feidhme a thuilleadh. (31)
49.      Fiú má ghlactar le cineál eisceachtúil na n-imthosca is bun leis an mbreithiúnas Comune di Lerici, tacaíonn an breithiúnas sin leis an méid atá á rá agam toisc go luaitear ann nach féidir le leasú conartha a dámhadh ar dtús d’eintiteas inmheánach (gan glao ar thairiscintí) ‘teacht faoi raon feidhme Airteagal 72 de Threoir 2014/24’ (32) agus go luaitear ansin freisin gur cheart an anailís ar an leasú sin a dhéanamh faoi Airteagal 12 den Treoir chéanna (cosúil le hAirteagal 17 de Threoir 2014/23). (33)
50.      Sa dara céim sin, rinne an Chúirt Bhreithiúnais an méid seo a leanas:
–        scrúdaigh sí ar dtús, tar éis na leasuithe a rinne an chuideachta inmheánach ar dámhadh conradh le haghaidh seirbhísí di, ar comhlíonadh fós na coinníollacha a leagtar síos in Airteagal 12(3) de Threoir 2014/24;
–        chinn sí, ós rud é nár chosúil gur chomhlíonadh iad, nach bhféadfadh an chuideachta lena mbaineann leanúint ar aghaidh le comhlíonadh an chonartha ach amháin dá ndámhfaí an conradh sin di tar éis nós imeachta i gcomhréir le Treoir 2014/24.
2.      Leasuithe ar lamháltais a eisiamh go háirithe, i gcás nach dtagann na lamháltais sin faoi raon feidhme Threoir 2014/23 ón tús: Airteagal 43(1)(c)
51.      Ní athraíonn an scrúdú ar Airteagal 43(1)(c) de Threoir 2014/23, a bhaineann go sonrach leis na rialacha dlí lena rialaítear leasuithe lamháltas le linn a dtéarma, an tuairim atá leagtha amach agam.
52.      Go litriúil, ní thugtar aon léiriú i bhfoclaíocht na forála maidir leis na lamháltais a bhfuil feidhm aici maidir leo. Ní leor an bhearna sin chun agóid a dhéanamh nach bhfuil feidhm ag Airteagal 43(1)(c) de Threoir 2014/23 ach amháin maidir le lamháltais a eisiatar ón Treoir sin. Is é sin le rá, níl a raon feidhme neamhspleách féin ag an bhforáil atá éagsúil ón raon feidhme ginearálta a léirítear sa Treoir sin.
53.      Deimhnítear le léiriú comhthéacsúil ar an bhforáil nach mbaineann sí ach le leasuithe a rinneadh ar lamháltais a dámhadh, ag an am ábhartha, trí nós imeachta iomaíoch dámhachtana. Leanann sé sin ó mhíreanna eile d’Airteagal 43, lena n-áirítear:
–        Airteagal 43(1)(d)(ii), a thagraíonn do ‘oibreoir eacnamaíoch a chomhlíonann na critéir maidir le roghnú cáilíochtúil a bunaíodh ar dtús’ a chur in ionad an lamháltóra tosaigh’.
–        Airteagal 43(2), maidir leis an riail de minimis: ní gá ‘nós imeachta um dhámhachtain lamháltais nua’ a eagrú i gcomhair leasaithe nach mó a luach ná tairseacha áirithe’.
–        Airteagal 4(a), lena n-aicmítear mar ‘leasú substaintiúil’ ceann lena dtugtar isteach sa chonradh ‘coinníollacha lena gceadófaí, dá mba rud é go raibh siad mar chuid den nós imeachta um dhámhachtain lamháltais tosaigh, iarratasóirí a roghnú seachas na hiarratasóirí a roghnaíodh ar dtús nó tairiscint a ghlacadh seachas an tairiscint ar glacadh léi ar dtús nó a mheallfadh rannpháirtithe breise chuig an nós imeachta um dhámhachtain lamháltais’.
54.      Mar a thug mé faoi deara thuas, ceanglaítear leis an mbreithiúnas Comune di Lerici nach gcuirtear Airteagal 72 de Threoir 2014/24 i bhfeidhm ina iomláine maidir le conarthaí a dámhadh ar dtús ar sheirbhísí feidhmiúcháin. Leanann an méid sin ó mhíreanna 1(d)(ii) agus 4 den Airteagal sin, atá mar an gcéanna leis na míreanna gaolmhara d’Airteagal 43 de Threoir 2014/23.
3.      Conclúid idirmheánach
55.      Eascraíonn dhá chonclúid thábhachtacha don díospóid seo as na breithnithe thuas, maidir le léiriú Airteagal 43(1)(c) de Threoir 2014/23:
–        Níl feidhm ag an bhforáil, i bprionsabal, maidir le leasuithe substaintiúla ar lamháltais arna ndámhachtain go hinmheánach agus na lamháltais sin fós i bhfeidhm, is é sin le rá, i gcás ina gcoinníonn siad an stádas a thug údar lena n-eisiamh ó raon feidhme na Treorach sin.
–        I gcás ina gcailltear na coinníollacha maidir le dámhachtain den chineál sin ina dhiaidh sin, mar thoradh ar leasú substaintiúil ar na téarmaí sa chaoi go gcuirtear conraitheoir eile nach bhfuil faoi rialú an údaráis chonarthaigh in ionad an chonraitheora thosaigh, tagann an lamháltas ar ais faoi raon feidhme Threoir 2014/23, agus beidh Airteagal 43 den Treoir sin infheidhme.
D.      Dlíthiúlacht na dámhachtana tosaigh (agus na ngníomhartha ina dhiaidh sin roimh an leasú) mar choinníoll chun Airteagal 43(1)(c) de Threoir 2014/23 a chur i bhfeidhm
56.      Áitíonn Fastned agus, le miondifríochtaí áirithe, an Coimisiún (34)go bhfuil cur i bhfeidhm Airteagal 43(1)(c) de Threoir 2014/23 ag brath ar an gceanglas intuigthe gur chomhlíon dámhachtain thosaigh (35) an lamháltais an reachtaíocht soláthair phoiblí a bhí i bhfeidhm ag an am sin.
57.      Díríonn a n-argóint ar phrionsabail threoracha an tsoláthair phoiblí a chosaint. Dar leo, má tá dámhachtain neamhdhleathach ab initio, is ionann athrú níos déanaí (substaintiúil) ar an lamháltas a údarú, gan aon ghlao ar thairiscintí, agus sárú tosaigh ar na prionsabail sin a dhéanamh.
58.      Mar sin féin, áitíonn siad, agus d’athdhearbhaigh siad é sin ag an éisteacht, nach ndéanann cinneadh maidir le sárú tosaigh ar an reachtaíocht soláthair phoiblí difear do bhailíocht na lamháltas atá i bhfeidhm, (36) ach do leasú níos déanaí na lamháltas sin, rud a éilíonn nós imeachta dámhachtana a sheoladh. (37)
59.      Creidim go bhfuil an léiriú sin (‘argóint ó Fastned/ón gCoimisiún’) mícheart go bunúsach.
60.      Ar an gcéad dul síos, is ar éigean a thacaíonn Treoir 2014/23 leis an argóint ó Fastned/ón gCoimisiún. Ó thaobh na litríochta de, ní áirítear le hAirteagal 43(1)(c) den Treoir an ceanglas nach mór an dámhachtain thosaigh, nó aon ghníomh eile roimh leasú an chonartha, a bheith dleathach. Déantar inghlacthacht leasaithe shubstaintiúil gan glao ar thairiscintí a mheas, i gcomhréir leis an bhforáil sin, tríd an méid seo a leanas a ghlacadh mar thagairtí:
–        imthosca ábhartha chun cinneadh a dhéanamh cé acu a d’fhéadfadh nó nach bhféadfadh údarás conarthach dícheallach ‘a thuar’, ag an tús, eachtraí a chruthaigh an gá leis na téarmaí lamháltais a leasú ina dhiadh sin.
–        gnéithe den lamháltas tosaigh nach mór a choinneáil i ngach cás: a ‘chineál ginearálta’ agus luach sonraithe.
61.      Ní thacaíonn reachtaíocht stairiúil leis an argóint ó Fastned/ón gCoimisiún ach an oiread. (38) Ina ionad sin, i gcomparáid leis an reachtaíocht a bhí ann roimhe seo, tá raon feidhme níos leithne ag an reachtaíocht atá ann faoi láthair a mhéid a bhaineann leis na leasuithe conarthacha dá dtagraíonn sí. Tá na coinníollacha a leagtar síos ann chun na leasuithe sin a dhéanamh níos solúbtha.  (39)
62.      Ó thaobh an chomhthéacs de, ní bhaineann an ceanglas nach mór an dámhachtain thosaigh a bheith dleathach, mar choinníoll fíor-riachtanach chun leasú a dhéanamh ina dhiaidh sin gan glao ar thairiscintí, le haon cheann de na cásanna dá bhforáiltear in Airteagal 43 de Threoir 2014/23. (40)
63.      Níl an argóint ó Fastned/ón gCoimisiún i gcomhréir le riail atá bunaithe ar lamháltas atá i bhfeidhm cheana féin agus, ag féachaint don todhchaí, lena gcuirtear le feidhmiú an lamháltais a shíneadh. Bheadh sé neamhréireach foráil a dhéanamh maidir le leasú lamháltais ionas go bhféadfaí é a chomhlíonadh agus, ag an am céanna, tairbhe na solúbthachta a chur faoi réir eachtra san am a chuaigh thart, eachtra lena rabhthas in ann an conradh a chur ar neamhní ag an am, ach nach ndearnadh amhlaidh.
64.      Glactar mar thúsphointe le hAirteagal 43(1)(c) de Threoir 2014/23 lamháltas atá i bhfeidhm, a dtagann a dhlíthiúlacht: i) ón bhfíoras gur deonaíodh an lamháltas i gcomhréir leis an dlí; (ii) ón bhfíoras nár cuireadh ina choinne laistigh den teorainn ama i gcomhréir leis an gcóras athbhreithnithe, (iii) ón bhfíoras gur cuireadh ina choinne ach nár ghá an lamháltas a fhoirceannadh mar gheall ar thoradh an athbhreithnithe.
65.      I mo thuairimse, níl aon chiall leis an bhforáil sin a nascadh le cuspóir pionósach (41) nuair is foráil chumasúcháin i ndáiríre í: laistigh de pharaiméadair áirithe, ceadaítear léi leasuithe a dhéanamh ar lamháltas nach bhféadfaí a dhéanamh seachas sin ach amháin trí ghlao ar thairiscintí.
66.      Má léitear an fhoráil lena rialaítear leasú lamháltas (42) ó thaobh pionósach de, thabharfaí ‘comhlacht eachtrach’ isteach i dTreoir 2014/23, agus d’athrófaí go hindíreach an córas athbhreithnithe dá dtagraítear sa Treoir sin agus lena ndéileálfaidh mé thíos.
67.      Ar deireadh, ó thaobh na bprionsabal substainteach as ar eascair an dlí maidir le soláthar poiblí de, (43) d’fhéadfadh an prionsabal maidir le lamháltais a oscailt don iomaíocht teacht i bhfeidhm i gcásanna den chineál sin, mar a thugtar le fios in aithris 32 de Rialachán 2023/1804 (nach bhfuil infheidhme ratione temporis maidir leis na himeachtaí seo). (44)
68.      Chun iomaíocht a chothú, ní gá a dhearbhú go bhfuil an leasú substaintiúil a rinneadh neamhbhailí: go háirithe toisc go sonraíonn an chúirt a rinne an tarchur go gcomhlíontar na coinníollacha maidir le cur i bhfeidhm Airteagal 43(1)(c) de Threoir 2014/23. D’fhéadfaí an toradh a bhaint amach ar bhealaí eile: (45) mar shampla, trí fhreagracht a shannadh do na lamháltóirí atá ann faoi láthair as na feidhmeanna a dheonaítear dóibh faoin Schnellladegesetz 2021, agus trína cheangal orthu an deis a thabhairt d’oibreoirí pointí athluchtaithe (amhail Fastned) soláthar na seirbhíse coimhdí sin a ghlacadh ar láimh, tar éis nós imeachta tairisceana, ina limistéir seirbhíse. (46)
69.      Mar aon leis sin, tá dhá agóid ann i gcoinne na hargóinte ó Fastned/ón gCoimisiún a éilíonn anailís níos leithne: eadhon, an agóid a bhaineann le deimhneacht dhlíthiúil agus an agóid a dhírítear ar chur i bhfeidhm na dTreoracha um Leigheasanna.
1.      Deimhneacht dhlíthiúil
70.      In éagmais léiriú in Airteagal 43(1)(c) de Threoir 2014/23 nach bhfágfadh aon amhras go raibh rún difriúil ag an reachtas, is é mo thuairim go gcuireann cúiseanna deimhneachta dlíthiúla cosc ar ghlacadh leis an argóint ó Fastned/ón gCoimisiún.
71.      Is deacair agóid a dhéanamh i gcoinne dhlíthiúlacht na dámhachtana tosaigh ar bhonn eachtra neamhchinnte amach anseo, amhail an gá atá leis an gconradh a leasú mar gheall ar imthosca níos déanaí nach bhféadfadh oibreoir dícheallach a thuar tráth na dámhachtana sin, a bheadh comhréireach le prionsabal na deimhneachta dlíthiúla.
72.      Ceanglaítear le prionsabal na deimhneachta dlíthiúla, go ginearálta, ‘go mbeidh rialacha dlí soiléir, beacht agus intuartha maidir lena n-éifeachtaí, go háirithe i gcás ina bhféadfadh iarmhairtí diúltacha a bheith acu do dhaoine aonair agus do ghnóthais’. (47) Maidir leis na tréimhsí teorann chun caingean a thionscnamh le haghaidh athbhreithniú, ‘chun a chuspóir a chomhlíonadh maidir le deimhneacht dhlíthiúil a áirithiú, ní mór tréimhsí teorann a shocrú roimh ré’ agus ‘[ní mór dóibh] a bheith intuartha go leor’. (48) Faoi mar a thuigfeá, ní chomhlíonann tréimhsí chun caingean a thionscnamh chun cinneadh a dhéanamh maidir le neamhdhleathacht conartha, ar tréimhsí iad a thosaíonn tráth eachtra éiginnte sa todhchaí agus nach bhfuil smacht ag na páirtithe conarthacha orthu, na ceanglais sin.
73.      Níl feidhm ag Airteagal 43(1)(c) de Threoir 2014/23 maidir le conarthaí arna ndámhachtain roimh an 18 Aibreán 2016. (49) Dá nglacfaí leis an argóint ó Fastned/ón gCoimisiún, d’aontófaí gur féidir agóid a dhéanamh (50) i gcoinne dhlíthiúlacht na lamháltas a bhí ann roimh Threoir 2014/23, agus chun na críche sin ba leor é dá ndéanfaí leasú (substaintiúil) na lamháltas sin tar éis an dáta sin. (51)
74.      Shonraigh an Chúirt Bhreithiúnais nach gceanglaítear le dlí an Aontais ar Bhallstát idirghabháil a dhéanamh, tar éis iarraidh a fháil ó dhuine aonair, i gcaidrimh dhlíthiúla atá ann cheana a tugadh i gcrích ar feadh tréimhse éiginnte nó ar feadh roinnt blianta, fiú má cruthaíodh na caidrimh sin ar bhealach nach bhfuil ag luí le Treoir ar leith, i gcás inar bunaíodh na caidrimh sin roimh dhul in éag na tréimhse chun an Treoir sin a thrasuí. (52)
75.      Meabhraíonn an Chúirt Bhreithiúnais freisin, de réir cásdlí socair, go gcuirtear cosc le prionsabal na deimhneachta dlíthiúla ar riail nua dlí a bhaineann go haisghníomhach le cás a fuarthas sular tháinig sé i bhfeidhm. (53)
76.      Mar aon leis sin, ar fhorais deimhneachta dlíthiúla, chinn an Chúirt Bhreithiúnais nach gceadaítear reachtaíocht náisiúnta lena gceadaítear imeachtaí a thionscnamh chun athbhreithniú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht leasuithe ar chonarthaí poiblí i gcás ina bhfuil an tréimhse theorann a leagtar síos sa reachtaíocht faoina ndearnadh na leasuithe sin imithe in éag. (54)
77.      Maidir le deimhneacht dhlíthiúil don údarás conarthach agus do dhámhachtaí lamháltais atá i bhfeidhm, is féidir na dearbhuithe a rinneadh sa bhreithiúnas in Hungeod (a bhaineann le hathoscailt, de bhun píosa reachtaíochta, na dtréimhsí teorann chun caingean a thionscnamh le haghaidh athbhreithniú a socraíodh le píosa reachtaíochta eile a tháinig níos luaithe agus a bhí imithe in éag cheana féin) a chur i bhfeidhm i gcásanna cosúil leis an gceann atá i gceist anseo. I gcásanna den chineál sin, tá nasc ann idir éifeacht shubstainteach athoscailt na dtréimhsí teorann atá imithe in éag agus imthosca nach bhféadfadh údarás conarthach dícheallach a thuar nuair a d’eisigh sé an glao ar thairiscintí (ach a fhágann gur gá an conradh sin a leasú ina dhiaidh sin).
78.      Féachann Fastned le cur i gcoinne argóint na deimhneachta dlíthiúla (55) trí argóint a dhéanamh, i gcaingean le haghaidh athbhreithniú ar leasú lamháltais, nach ndéantar cinneadh indíreach gur sháraigh an dámhachtain thosaigh na forálacha maidir le soláthar poiblí d’fhonn dearbhú a dhéanamh go bhfuil an lamháltas neamhbhailí nó d’fhonn fíneáil a fhorchur. (56) Deir sé freisin nach mbaineann an gníomh sin le haghaidh athbhreithnithe leis na hoibleagáidí conarthacha atá fós le comhlíonadh ach le leasú an chonartha féin. (57)
79.      Is féidir liom glacadh leis, i bprionsabal, gur lú an ceanglas atá ann deimhneacht dhlíthiúil a choinneáil (go bunúsach i gcásanna atá bunaithe cheana féin sa dlí) i gcás nach ndearnadh iarratas díreach ar dhearbhú go bhfuil lamháltas neamhbhailí ach nach ndearnadh ach iarratas ar dhearbhú neamhbhailíochta na gclásal lena leasaítear an lamháltas sin chun é a oiriúnú d’imthosca nua. (58)
80.      Ní chiallaíonn sé sin nach bhfuil an deimhneacht dhlíthiúil infheidhme sa dara cás (agóid indíreach in aghaidh dhlíthiúlacht an lamháltais thosaigh). Nuair is cúis leis an leasú imthosca nárbh fhéidir a thuar ar dtús agus a bhfuil gá leis chun leanúnachas an lamháltais a choinneáil gan cur isteach ar a chomhardú airgeadais, ní féidir a chur as an áireamh go bhféadfadh foirceannadh an chonartha a bheith mar thoradh ar rath na hagóide indírí.
81.      Sna himthosca sin, is ionann agóid a dhéanamh i gcoinne an leasaithe ar bhonn neamhdhleathacht líomhnaithe na dámhachtana tosaigh agus díospóireacht a athoscailt faoi chás a raibh, ar chúiseanna deimhneachta dlíthiúla, cosaint dhlíthiúil (paz jurídica) dhoshéanta aige cheana féin. Bheadh cineál buanbhagartha ann dá bharr maidir le feidhmíocht an lamháltais, fiú, mar gheall ar imeacht ama, nach féidir príomhdhearbhú a dhéanamh a thuilleadh go bhfuil an lamháltas sin neamhbhailí.
82.      Níl deimhneacht dhlíthiúil teoranta do dheimhneacht maidir le cathain a thosaíonn agus a chríochnaíonn an tréimhse theorann chun caingean a thionscnamh chun an lamháltas a neamhniú. Is éard atá i gceist leis freisin an chinnteacht nach mbeidh an lamháltas i mbaol dúshlán sine die bunaithe ar argóintí a bhaineann leis an dámhachtain thosaigh, agus i gcás ina gcuirtear ar aghaidh go tráthúil iad, d’fhéadfadh toradh diúltach a bheith ann don deontóir agus do shealbhóir an lamháltais.
2.      Treoracha um Leigheasanna
83.      Tagann an argóint ó Fastned/ón gCoimisiún i gcoinne na dTreoracha um Leigheasanna freisin. Dá nglacfaí leis an argóint sin, ní hamháin go mbeadh sásra ag na hoibreoirí lena mbaineann chun agóid a dhéanamh i gcoinne bhailíocht na gclásal lena leasaítear lamháltas ann féin ach bheadh sásra acu freisin lena gceadaítear do chúirt rialú a thabhairt go déanach ar dhlíthiúlacht na dámhachtana tosaigh tráth an leasaithe sin. (59)
84.      Trí na Treoracha um Leigheasanna, leagann reachtas an Aontais Eorpaigh síos an creat íosta comhchoiteann faoina ndéanann cúirteanna náisiúnta scrúdú ar dhlíthiúlacht gníomhartha arna nglacadh chun conradh poiblí (nó lamháltas) a dhámhachtain agus faoina gcinneann siad na himpleachtaí a bhaineann le cinneadh neamhdhleathachta.
85.      Mar atá i bhfoclaíocht na dTreoracha um Leigheasanna faoi láthair, ní cheanglaítear ar na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le sásra den chineál a mholtar san argóint ó Fastned/ón gCoimisiún. Is foras breise é nach ndéanann siad amhlaidh chun cruinneas na hargóinte sin a cheistiú: go háirithe toisc go raibh an reachtas cúramach go mbeadh gaol idir na treoracha sin agus Treoir 2014/23, mar a léirítear i dTeideal IV den Treoir sin.
86.      Sna Treoracha um Leigheasanna, tá an ráthaíocht nós imeachta maidir le cur i bhfeidhm ceart na bhforálacha maidir le soláthar poiblí bunaithe ar fhreagairtí oibreoirí eacnamaíocha a ndéanann sárú na bhforálacha sin difear díreach dóibh. (60) Is féidir é sin a thuiscint ó Airteagal 1(3) de na Treoracha sin. Níl sé d’oibleagáid ar na Ballstáit rochtain a thabhairt d’oibreoirí eile ar leigheasanna os comhair na gcúirteanna. (61)
87.      Ar chúiseanna éifeachtachta agus deimhneachta dlíthiúla, ceanglaítear leis na Treoracha um Leigheasanna nach mór d’oibreoirí lena mbaineann freagairt go tapa. I gcomhréir le hAirteagal 1(1) de na Treoracha sin, ní mór do na Ballstáit a áirithiú go bhféadfar athbhreithniú ‘éifeachtach’ agus ‘a luaithe is féidir’ a dhéanamh ar chinntí arna ndéanamh ag údaráis chonarthacha atá contrártha do dhlí an Aontais nó do na forálacha náisiúnta lena dtrasuitear dlí an Aontais. Freagraíonn an oibleagáid seo do theorainneacha ama (réasúnta) a fhorchur le haghaidh achomharc. (62)
88.      Ní chomhlíonann an argóint ó Fastned/ón gCoimisiún an fhoirmle sin: os a choinne sin, ciallaíonn sé go bhféadfaidh oibreoirí eacnamaíocha nach raibh rannpháirteach sa nós imeachta sin ná nach raibh faoi mhíbhuntáiste, iontu féin, mar gheall ar an sárú líomhnaithe a rinneadh an tráth sin agóid a dhéanamh in aghaidh an chinnidh a glacadh sa nós imeachta soláthair, ó thaobh a shubstainte de.
89.      Dá nglacfaí leis an argóint ó Fastned/ón gCoimisiún, bheadh aon oibreoir eacnamaíoch a bhfuil leas aige sa chomhaontú lena bhforlíontar an lamháltas tosaigh in ann agóid a dhéanamh ina choinne trína iarraidh ar an gcúirt athbhreithniú a dhéanamh, fiú go hindíreach, ar dhlíthiúlacht na dámhachtana tosaigh. (63) Bheadh an fhéidearthacht sin gan beann ar an seasamh dlíthiúil athbhreithniú breithiúnach díreach a thionscnamh agus ar cé acu atá nó nach bhfuil na teorainneacha ama chun na críche sin imithe in éag. (64) Bheadh athbheochan lochta i gceist leis a chuirfí i leith na dámhachtana tosaigh, ar locht é ba cheart a mheas, ó thaobh na dTreoracha um Leigheasanna de, a bheith leigheasta.
90.      Dá bhrí sin, leis an argóint ó Fastned/ón gCoimisiún, cheadófaí agóid a dhéanamh in aghaidh dhlíthiúlacht na dámhachtana tosaigh lamháltais atá i bhfeidhm, cé nár tionscnaíodh, mar a thug mé le fios, (65) caingean in aghaidh an tsáraithe (líomhainte) laistigh den teorainn ama a sonraíodh chun na críche sin, nó gur tionscnaíodh agus gur díbheadh an chaingean sin, nó, tar éis an sárú a shuí, nár ordaigh an chúirt a bhfuil dlínse aici chun an chaingean a bhreithniú an conradh a fhoirceannadh. (66)
91.      Ní chreidim, dá bhrí sin, go bhfuil an argóint sin i gcomhréir le forálacha na dTreoracha um Leigheasanna ná gur leor brath ar na prionsabail lena rialaítear soláthar poiblí chun glacadh leis:
–        Ar thaobh amháin, léirítear le foclaíocht Airteagal 43(1)(c) de Threoir 2014/23 cinneadh reachtach maidir le foirm agus raon feidhme chomhlíonadh na bprionsabal sin, tar éis leasú lamháltais, as a n-eascraíonn na coinníollacha sainráite a fhorchuirtear ar an leasú sin, má tá sé substaintiúil.
–        Ar an taobh eile, cinntear leis na roghanna arna leagan síos ag reachtas an Aontais agus na prionsabail sin á léiriú go nithiúil conas a dhéanfar athbhreithniú ar chomhlíonadh na reachtaíochta soláthair phoiblí maidir le lamháltas a dhámhachtain, cé a dhéanfaidh an t-athbhreithniú sin agus cathain a dhéanfar é.
3.      An dara conclúid idirmheánach
92.      Mar thoradh ar na breithnithe thuas, tagaim ar an gconclúid nach bhfuil cur i bhfeidhm Airteagal 43(1)(c) de Threoir 2014/23 maidir le modhnú substaintiúil lamháltais ag brath ar dhlíthiúlacht dhámhachtain thosaigh an lamháltais sin.
93.      Leis an ráiteas sin, ní chuirtear cosc ar oibreoirí eacnamaíocha a bhfuil leas acu agóid a dhéanamh i gcoinne leasú an chonartha seasamh dlíthiúil chun athbhreithniú a dhéanamh air i gcás ina measann siad, cé go bhfuil an leasú substaintiúil, nach gcomhlíontar na coinníollacha lena gceadaítear, faoi Airteagal 43 de Threoir 2014/23, an leasú sin a dhéanamh gan tús a chur le nós imeachta dámhachtana nua. Chun na críche sin, ní gá do na hoibreoirí eacnamaíocha lena mbaineann a bheith rannpháirteach sa nós imeachta dámhachtana tosaigh. (67)
V.      Conclúid
94.      I bhfianaise na mbreithnithe thuas, molaim go dtabharfadh an Chúirt Bhreithiúnais freagra mar a leanas ar an Oberlandesgericht Düsseldorf (Uaschúirt Réigiúnach, Düsseldorf, an Ghearmáin):
‘Maidir le hAirteagal 43(1)(c) de Threoir 2014/23/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Feabhra 2014 maidir le conarthaí lamháltais a dhámhachtain,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
níl feidhm aige maidir le leasuithe substaintiúla ar lamháltais arna ndámhachtain go hinmheánach agus na lamháltais sin fós i bhfeidhm, is é sin le rá, i gcás ina gcoinníonn siad an stádas a thug údar lena n-eisiamh ó raon feidhme Treorach 2014/23.
Os a choinne sin, tá feidhm aige maidir le leasuithe substaintiúla ar lamháltais den sórt sin má rinneadh na leasuithe sin tar éis chailliúint na gcoinníollacha le haghaidh dámhachtain inmheánach ina dhiaidh sin, toisc gur cuireadh conraitheoir eile in ionad an chonraitheora thosaigh nach bhfuil faoi rialú an údaráis chonarthaigh.
Níl cur chun feidhme Airteagal 43(1)(c) de Threoir 2014/23 maidir le leasú substaintiúil lamháltais ag brath ar dhlíthiúlacht dhámhachtain thosaigh an lamháltais sin.’
1      Bunteanga: an Spáinnis.
2 Treoir 2014/94/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Deireadh Fómhair 2014 maidir le himscaradh bonneagair breoslaí ionadúla (IO 2014 L 307, lch. 1).
3 Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Meán Fómhair 2023 maidir le himscaradh bonneagair breoslaí malartacha agus lena n-aisghairtear Treoir 2014/94/AE (IO 2023 L 234, lch. 1). Ní bhaineann sé ratione temporis leis an díospóid seo.
4 Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Feabhra 2014 maidir le dámhachtain conarthaí lamháltais (IO 2014 L 94, lch. 1).
5 Dlí in aghaidh cleachtais shriantacha frithiomaíochta (BGB1 2016 I, lch. 203 et seq.) (‘GWB’).
6 Gesetz über die Bereitstellung flächendeckender Schnellladeinfrastruktur für reine Batterieelektrofahrzeuge (Schnellladegesetz) (Dlí cónaidhme maidir le hathluchtú ardchumhachta) (BGBl 2021 I, lch. 2141 et seq.) (‘Schnellladegesetz 2021’).
7 Áirítear sa teideal sin forálacha maidir le dámhachtain conarthaí poiblí agus lamháltas poiblí.
8 Foilsíodh an conradh lamháltais samplach sa chuid oifigiúil den Verkehrsblatt, iris oifigiúil na hAireachta Cónaidhme Iompair agus Bonneagair Dhigitigh, 1997, Uimh. 226, lch. 825 et seq.
9 I míreanna 15 agus 16 dá bharúlacha i scríbhinn, cuireann Autobahn Tank & Rast GmbH in iúl gur fhógair sé an oibríocht phríobháidithe go poiblí i nuachtáin na Gearmáine, leis an ngníomhaireacht France-Presse agus sa Financial Times.
10 Thug na gnóthais atá ina gcuid den chuibhreannas fógra do Choimisiún na gComhphobal Eorpach maidir leis an gceannach beartaithe. An 7 Nollaig 1998, dhearbhaigh an Coimisiún, faoi Airteagal 6(1)(b) de Rialachán 4064/89/CEE ón gComhairle an 21 Nollaig 1989 maidir le comhchruinnithe a rialú idir gnóthais (IO 1989 L 395, lch. 1), nach raibh aon agóid aige i gcoinne na hoibríochta, a mheas sé a bheith comhréireach leis an gcómhargadh (Cás Uimh. IV/M.1361).
11 De réir an ordú tarchuir, (mír 4), ‘mar thoradh ar na hathruithe ar ainm na cuideachta, chruthaigh Tank & Rast AG’ lamháltóirí reatha na limistéir seirbhíse, eadhon, Autobahn Tank & Rast agus Ostdeutsche Autobahntankstellen.
12 Bhí síneadh na conarthaí i gcomhréir leis an gcéad abairt d’Airteagal 5(3) den Schnellladegesetz 2021 maidir le feithiclí leictreacha de réir bhrí Airteagal 4 de Rialachán (AE) 2018/858 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Bealtaine 2018 maidir le ceadú agus le faireachas margaidh ar mhótarfheithiclí agus a leantóirí, agus ar chórais, comhpháirteanna agus aonaid theicniúla ar leithligh atá ceaptha le haghaidh feithiclí den sórt sin, lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 715/2007 agus Rialachán CE Uimh. 595/2009 agus lena n-aisghairtear Treoir 2007/46/CE (IO 2018 L 151, lch. 1).
13Forlíonadh d’Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh, S 89/2022, 06/05/2022, Uimh Tairisceana. 2022/S 089-245969.
14 Sonraíodh ann go bhfuil feidhm ag mír 132 den GWB maidir leis na lamháltais atá i gceist agus nach bhfuil an leasú a cuireadh isteach le comhaontú forlíontach an 28 Aibreán 2022 substaintiúil de réir bhrí mhír 132(1) den GWB. Freastalaíonn na seirbhísí coimhdeacha ar riachtanais athbhreoslaithe úsáideoirí mótarbhealaí, lena n-áirítear, ó thaobh feidhme de ar a laghad, athbhreoslú le leictreachas. In aon chás, tá an leasú sin dleathach faoi phointe 3 den chéad abairt d’Airteagal 132(2) den GWB, toisc nach bhféadfaí an gá le bonneagar athluchtaithe ardchumhachta a thuar in 1998.
15 Féach, infra, fonóta 18 maidir le tarraingt siar Tesla ó na himeachtaí ina dhiaidh sin.
16 Míreanna 10 agus 11 den ordú tarchuir.
17 Breithiúnas an 12 Bealtaine 2022 (C-719/20, EU:C:2022:372; ‘breithiúnas Comune di Lerici’). Sa chás sin, rinne an Chúirt Bhreithiúnais léiriú ar Treoir 2014/24/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Feabhra 2014 maidir le soláthar poiblí agus lena n-aisghairtear Treoir 2004/18/CE (IO 2014 L 94 lch. 65).
18 An 5 Iúil 2024, fuair an Chúirt Bhreithiúnais litir inar tugadh fógra di go raibh Tesla ag tarraingt siar ó na himeachtaí náisiúnta.
19 Tá comhaontú ann, ó thaobh ama de, go bhfuil leasú an chonartha faoi réir na rialach atá i bhfeidhm tráth an leasaithe sin. Shoiléirigh an Chúirt Bhreithiúnais an pointe sin roimhe seo ina breithiúnas an 2 Meán Fómhair 2021, Sisal agus páirtithe eile (C-721/19 agus C-722/19, EU:C:2021:672, mír 28).
20 Mír 18 den ordú tarchuir. Athdhearbhaíonn an chúirt a rinne an tarchur, i mír 20, an dearbhú céanna maidir le cineál substaintiúil na leasuithe a tugadh isteach leis na comhaontuithe lena bhforlíontar na conarthaí lamháltais. Is léir, dá bhrí sin, nach n-aontaíonn sí leis an moladh ar ghlac Bord um Athbhreithniú ar Sholáthar Poiblí na Cónaidhme leis ina chinneadh an 15 Meitheamh 2022.
21 I gcomhthéacs ama atá éagsúil leis an gcomhthéacs atá i gceist, cheanglófaí ar an gcúirt a rinne an tarchur an creat dlíthiúil nua maidir le bonneagar athluchtaithe a shuiteáil a chur san áireamh, eadhon, Rialachán 2023/1804. Foráiltear le haithris 32 den Rialachán sin: ‘a mhéid is féidir agus i gcomhréir le [Treoir 2014/23], ba cheart do na Ballstáit féachaint le lamháltais nua a dhámhachtain ar bhonn iomaíoch go sonrach le haghaidh stáisiúin athluchtaithe nua i limistéir scíthe ar mhótarbhealaí nó in áit atá cóngarach dóibh, chun [...] iontrálaithe nua sa mhargadh a chumasú.’
22 Féach, mír 15 de bharúlacha i scríbhinn Fastned agus mír 16 de bharúlacha i scríbhinn Tesla: ‘Da es für den Fall, dass der Gerichtshof vorliegend Art. 43 Abs. 1 lit. c RL 2014/23/EU für anwendbar halten sollte, für die Entscheidung des Rechtsstreits auf die Auslegung von dessen Tatbestandsmerkmalen ankommt, bittet die ASt. zu 2. [Tesla] den Gerichtshof […] trotz fehlender Vorlage um weitergehende Auslegungshinweise’ (is liomsa an cló Iodálach). Pléadh na hábhair sin os comhair na cúirte a rinne an tarchur, ar cosúil, áfach, nach bhfuil aon éiginnteacht aici maidir leo agus, in aon chás, nár iarr sí ar an gCúirt Bhreithiúnais maidir leo.
23 Mar a tharla sa chás seo le príobháidiú Tank & Rast AG in 1998. Ina dhiaidh sin, cuireadh an lamháltas a dámhadh go hinmheánach ar aghaidh chuig gnóthais phríobháideacha. Áitíonn an Coimisiún, ar an bhforas sin, go raibh an oibríocht faoi réir oibleagáid foilsithe roimh ré nár comhlíonadh go leordhóthanach.
24 Rialaítear le hAirteagal 17(1) de Threoir 2014/23 na coinníollacha faoina dtiteann lamháltas arna dhámhachtain ag údarás conarthach nó ag eintiteas conarthach do dhuine dlítheanach eile arna rialú ag an dlí príobháideach nó poiblí lasmuigh de raon feidhme na Treorach sin.
25 I gcomhréir leis an bhforáil sin, athraíonn Airteagail 46 agus 47 de Threoir 2014/23, lena leasaítear, faoi seach, Treoir 89/665/CEE ón gComhairle an 21 Nollaig 1989 maidir le comhordú na ndlíthe, na rialachán agus na bhforálacha riaracháin a bhaineann le cur i bhfeidhm nósanna imeachta athbhreithnithe ar dhámhachtain conarthaí soláthair phoiblí agus oibreacha poiblí (IO 1989 L 395, lch. 33) agus Treoir 92/13/CEE ón gComhairle an 25 Feabhra 1992 lena ndéantar comhordú ar na dlíthe, ar na rialacháin agus ar na forálacha riaracháin a bhaineann le rialacha an Chomhphobail a chur i bhfeidhm maidir le nósanna imeachta soláthair de chuid eintiteas a fheidhmíonn in earnálacha an uisce, an fhuinnimh, an iompair agus na teileachumarsáide (IO 1992 L 76, lch. 14), raon feidhme an dá Threoir sin ionas nach mbeidh feidhm acu maidir le conarthaí poiblí nó le lamháltais arna ndámhachtain go hinmheánach i gcomhréir leis na Treoracha ‘clasaiceacha’ maidir le soláthar poiblí. As seo amach, déanfaidh mé tagairt do Threoir 89/665 agus do Threoir 92/13 mar na ‘Treoracha um Leigheasanna’.
26 Deimhnítear an léiriú ar Airteagal 17 de Threoir 2014/23 chuige sin leis an mbreithiúnas Comune di Lerici. Féach, fonóta 32 agus míreanna 49 et seq. den Tuairim seo.
27 Féach, maidir le hAirteagal 12 de Threoir 2014/24, a chomhfhreagraíonn d’Airteagal 17 de Threoir 2014/23, breithiúnais an 3 Deireadh Fómhair 2019, Irgita (C-285/18, EU:C:2019:829), míreanna 43 go 45), agus an 28 Bealtaine 2020, Informatikgesellschaft für Software-Entwicklung (C-796/18, EU:C:2020:395), mír 33), agus ordú an 6 Feabhra 2020, Rieco (C-89/19 go C-91/19, EU:C:2020:87, mír 32)
28      Airteagal 2(1) de Threoir 2014/23: ‘Aithnítear sa Treoir seo prionsabal an tsaor-riaracháin ag údaráis náisiúnta, réigiúnacha agus áitiúla i gcomhréir leis an dlí náisiúnta agus le dlí an Aontais. Tá saoirse ag na húdaráis sin cinneadh a dhéanamh maidir leis an mbealach is fearr chun bainistiú a dhéanamh ar chur chun feidhme oibreacha nó ar sholáthar seirbhísí [...]’.
29      A cheanglaítear le hAirteagal 17 de Threoir 2014/23.
30 Is é sin le rá, agus urraim á tabhairt do ‘rialacha bunúsacha an CFAE, go háirithe saorghluaiseacht earraí, an tsaoirse bunaíochta agus an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar chomh maith leis na prionsabail a eascraíonn astu, amhail cóir chomhionann, neamh-idirdhealú, aitheantas frithpháirteach, comhréireacht agus trédhearcacht’: breithiúnas an 3 Deireadh Fómhair 2019, Irgita (C-285/18, EU:C:2019:829, mír 48, agus ordú an 6 Feabhra 2020, Rieco (C-89/19 go C-91/19, EU:C:2020:87, mír 37). Féach breithiúnas an 28 Bealtaine 2020, Informatikgesellschaft für Software-Entwicklung (C-796/18, EU:C:2020:395, míreanna 68 agus 69).
31 Ba é sin cinneadh na Cúirte nuair a léirigh sí na forálacha a tháinig roimh na treoracha soláthair reatha, maidir le hathruithe ar eintitis chonarthacha, i gcás, mar thoradh ar na hathruithe sin, nach bhfeidhmíonn an t-údarás conarthach rialú na n-eintiteas sin a thuilleadh cosúil leis an rialú a fheidhmíonn sé ar a ranna féin. Féach breithiúnais an 6 Aibreán 2006, ANAV (C-410/04, EU:C:2006:237, míreanna 30 go 32), agus an 10 Meán Fómhair 2009, Sea (C-573/07, EU:C:2009:532, mír 53). Déantar tagairt sa bhreithiúnas Comune di Lerici don chur chuige sin, faoi Threoir 2014/24.
32 Breithiúnas Comune di Lerici, mír 43. Dá bhrí sin, rinneadh anailís na Cúirte ó dhearcadh difriúil ón dearcadh atá á úsáid agam, ós rud é, i míreanna 40 go 41 den bhreithiúnas, go ndíríonn sí ar Airteagal 72 de Threoir 2014/24. Mar sin féin, tá an réasúnaíocht shubstainteach cosúil lena chéile: chun an fhoráil a bhaineann le leasuithe ar chonarthaí le linn a dtéarma a chur i bhfeidhm, ní mór an nós imeachta um dhámhachtain tosaigh a bheith oscailte d’iomaíocht ó oibreoirí eacnamaíocha. Tagann an Chúirt ar chonclúidí ón mbuntuiscint sin i mír 43.
33      Míreanna 44 go 53.
34 Féach, míreanna 37 agus 48 go 50 de bharúlacha i scríbhinn Fastned agus míreanna 44 srl. de bharúlacha i scríbhinn an Coimisiúin.
35 I ndairíre, tagraíonn siad freisin do dhlíthiúlacht gníomhartha tar éis an lamháltas a dhámhachtain ach roimh leasú an chonartha. Ar mhaithe le léiriú níos soiléire, cuirim iad san áireamh sa choincheap ‘dámhachtain thosaigh’.
36 Barúlacha i scríbhinn Fastned, míreanna 18 agus 49.
37 Ina bharúlacha i scríbhinn, i míreanna 44, 45 agus 47, cuireann an Coimisiún srian ar an toirmeasc sin ar leasuithe substaintiúla ina dhiaidh sin ar dhámhachtainí atá, mar gheall ar am, faoi réir rialacha an tsoláthair phoiblí agus ar ionann iad agus sárú tromchúiseach ar an dlí soláthair phoiblí. Ina bharúlacha freisin, aicmíonn an Coimisiún an toirmeasc sin, a bhfuil mar aidhm aige cosc a chur ar shíneadh nó leanúint leis an neamhdhleathacht thosaigh, mar phionós. Mar sin féin, ag an éisteacht, chuir an Coimisiún in iúl gur dócha nach mbeadh aicmiú mar phionós an t-aicmiú is iomchuí.
38 Dhírigh an reachtaíocht soláthair phoiblí ar ghníomhaíochtaí an údaráis chonarthaigh le linn na céime roimh thabhairt i gcrích an chonartha. Cé is moite den eisceacht a luaim i bhfonóta 39, ní dhearna na Treoracha a tháinig roimh na Treoracha atá i bhfeidhm faoi láthair tagairt do leasú conarthaí. Os a choinne sin, tá breithiúnais tugtha ag an gCúirt ina leith sin, mar fhreagra ar cheisteanna a tharchuirtear chun réamhrialú agus in achomhairc nó i gcaingne mar gheall ar mhainneachtain oibleagáidí a chomhlíonadh: féach, maidir le leasuithe mar thoradh ar imthosca a tháinig chun cinn le linn théarma an chonartha, breithiúnais an 18 Márta 1992, an Coimisiún v an Spáinn (C 24/91, EU:C:1992:134); an 28 Márta 1996, an Coimisiún v an Ghearmáin (C 318/94, EU:C:1996:149); an 29 Aibreán 2004, An Coimisiún v CAS Succhi di Frutta (C-496/99 P, EU:C:2004:236); an 19 Meitheamh 2008, pressetext Nachrichtenagentur (C-454/06, EU:C:2008:351); agus an 7 Meán Fómhair 2016, Finn Frogne (C-549/14, EU:C:2016:634). Ar mhaithe le deimhneacht dhlíthiúil, mhol an Coimisiún go n-áireofaí na rialacha maidir le conarthaí a leasú sna trí thogra maidir le soláthar poiblí in 2011, agus cásdlí na Cúirte Breithiúnais á chur san áireamh. Níor chuir a leithéid nó an togra le haghaidh Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le conarthaí lamháltais a dhámhachtain [COM(2011) 897] an ceart chun lamháltas a leasú go substaintiúil faoi choinníoll dhlíthiúlacht na dámhachtana tosaigh.
39      Ba é Airteagal 31(4)(a) de Threoir 2004/18/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 31 Márta 2004 maidir leis na nósanna imeachta um dhámhachtain conarthaí oibreacha poiblí, conarthaí soláthair phoiblí agus conarthaí seirbhíse poiblí a chomhordú (IO 2004 L 134, lch. 114) réamhtheachtaí na forála reatha. Níor ceadaíodh leis an bhforáil ach leasú lena gceadaíodh ‘oibreacha nó seirbhísí breise’ a fháil. Maidir le teorannú na n-oibreacha agus na seirbhísí sin dóibh siúd a bhí doscartha ón gconradh tosaigh nó a raibh fíorghá leo chun é a chur i gcrích, cuireadh an ceanglas níos maolaithe ina ionad nach bhféadfaidh an leasú cineál ginearálta an lamháltais a athrú.
40 Ní luaitear é in Airteagal 72(1)(c) de Threoir 2014/24 ná in Airteagal 89(1)(c) de Threoir 2014/25/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Feabhra 2014 maidir le soláthar arna dhéanamh ag eintitis atá ag feidhmiú sna hearnálacha uisce, fuinnimh, iompair agus seirbhísí poist agus lena n-aisghairtear Treoir 2004/17/CE (IO 2014 L 94, lch. 243).
41 Mar a rinne an Coimisiún ina bharúlacha i scríbhinn: supra, fonóta 37.
42 D’ainneoin an cás a d’fhéadfadh a bheith ann ar an gcéad amharc, ní leagtar amach go díreach in Airteagal 44 (‘Lamháltais a fhoirceannadh’) de Threoir 2014/23 na hiarmhairtí a bheadh ag dámhachtain neamhdhleathach ar théarma an chonartha ina dhiaidh sin. Sonraítear san airteagal sin nach mór an deis a thabhairt d’údaráis chonarthacha lamháltas a fhoirceannadh i bhfianaise imthosca áirithe a liostaítear san Airteagal sin.
43 Déileálfaidh mé leis na prionsabail sin, ó thaobh dhlí nós imeachta an Aontais de, níos déanaí.
44 Féach, supra, fonóta 21. Ní mór a thabhairt faoi deara, áfach, nach bhfuil aon léiriú reachtach ag an aithris sin in Airteagail Rialachán 2023/1804, mar a dheimhnigh an Coimisiún ag an éisteacht.
45 Lena n-áirítear, mar a mhínigh siad go mion ag an éisteacht, an ceann a d’úsáid Autobahn Tank & Rast agus Ostdeutsche Autobahntankstellen i ndáil leis na réimsí seirbhíse a bhainistíonn siad. De réir an mhúnla sin, tugann an lamháltóir limistéir seirbhíse conarthaí comhpháirtíochta i gcrích le hoibreoirí pointí athluchtaithe (ceathrar, faoi láthair) a roghnaíonn sé trí nós imeachta iomaíoch. Go deimhin, mar a luadh ag an éisteacht, tugadh cuireadh do Fastned páirt a ghlacadh i nós imeachta den sórt sin agus, ar deireadh, roghnaigh sé gan tairiscint a chur isteach.
46 Tá an múnla sin sa Fhrainc faoi láthair, mar a mhíníonn údarás iomaíochta na tíre sin i dTuairim 24-A-03 an 30 Bealtaine 2024 maidir le hearnáil an bhonneagair athluchtaithe d’fheithiclí leictreacha, pointe 554 et seq. Sonraítear i bpointe 549 den tuairim sin, chun an bonneagar sin a oibriú ar an ngréasán mótarbhealaí lena mbaineann an lamháltas, go nglacann oibreoirí athluchtaithe páirt i nós imeachta comhairliúcháin arna sheoladh ag an gcuideachta a bhfuil an lamháltas ina seilbh aici (cás 1), nó go roghnaítear iad, gan glao poiblí ar thairiscintí, trí chomhaontú lena gceadaítear dóibh pointí athluchtaithe a oibriú sa limistéar seirbhíse ar folamháltóirí de iad nó trí chonradh ‘oibreora tríú páirtí’ a thabhairt i gcrích leis an bhfolamháltóir atá sa limistéar sin (cás 2). Ag pointe 595 et seq., cáineann an t-údarás an múnla chun oibreoirí an líonra luchtaithe leictrigh i limistéir seirbhíse ar mhótarbhealaí a roghnú gan glao ar thairiscintí. Tá cáineadh den chineál céanna le feiceáil i dtuarascáil Monopolkommission na Gearmáine 2023 ‘Energie 2023: Mit Wettbewerb aus der Energiekrise’, pointí 314 et seq. I dtuarascálacha roimhe seo, mhol Monopolkommission cead a thabhairt d’oibreoirí iomadúla san earnáil rochtain a bheith acu ar phointí luchtaithe leictreacha.
47      Inter alia, breithiúnais an 16 Feabhra 2023, DGRFP Cluj (C-519/21, EU:C:2023:106, mír 105), agus an 26 Márta 2020, Hungeod agus páirtithe eile (C-496/18 agus C-497/18, EU:C:2020:240; ‘breithiúnas Hungeod’, mír 93), agus tuilleadh tagairtí.
48      Breithiúnas Hungeod, mír 95, agus an cásdlí dá dtagraítear. I réimse an tsoláthair phoiblí, cuirtear an aidhm sin in iúl go sonrach freisin sna Treoracha um Leigheasanna: féach, Airteagail 2a agus 2c de na Treoracha sin agus aithrisí 25 agus 27 de Threoir 2007/66/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2007 lena leasaítear Treoracha 89/665/CEE agus 92/13/CEE ón gComhairle maidir le feabhas a chur ar éifeachtacht na nósanna imeachta athbhreithnithe a bhaineann le conarthaí poiblí a dhámhachtain (IO 2007 L 335, lch. 31), agus infra, pointí 87 agus 89 go 91 den Tuairim seo.
49 Spriocdháta chun Treoir 2014/23 a thrasuí, i gcomhréir le hAirteagal 51 di.
50 Agus an raon feidhme dá dtagraítear i bpointe 58 den Tuairim seo a bheith aige, i gcomhréir leis an argóint ó Fastned/ón gCoimisiún.
51Supra, fonóta 19 maidir le dáta an leasaithe mar an dáta cinntitheach chun críocha na bhforálacha dlíthiúla is infheidhme.
52 Breithiúnais an 24 Meán Fómhair 1998, Tögel (C-76/97, EU:C:1998:432, mír 54), agus an 5 Deireadh Fómhair 2000, Coimisiún v an Fhrainc (C-337/98, EU:C:2000:543, mír 38).
53 Breithiúnas an 25 Eanáir 2022, VYSOČINA WIND (C-181/20, EU:C:2022:51, mír 47).
54 Breithiúnas Hungeod, mar fhreagra ar an gcéad cheist, ar an tríú ceist agus ar an gceathrú ceist a tarchuireadh sa chás sin.
55 Míreanna 47 go 49 dá bharúlacha i scríbhinn. I gcodarsnacht leis sin, glacann an Coimisiún leis an deacracht a bhaineann leis. Agus aghaidh á tabhairt aige air sin, i míreanna 45 agus 47 dá bharúlacha i scríbhinn, cuireann an Coimisiún teorainn leis na cásanna a mbeadh feidhm ag a léiriú maidir leo: supra, fonóta 37.
56 Mír 48. Tagraíonn sé go sonrach don bhreithiúnas Hungeod, cás inar déileáladh le pionóis.
57 Aontaíonn an Coimisiún leis an dearbhú sin, mar a thug mé faoi deara.
58 Ar bhealach cosúil leis an méid a tharlaíonn i gcás caingne lena n-iarrtar damáistí, seachas dearbhú neamhbhailíochta an chonartha: féach, breithiúnas an 8 Bealtaine 2014, Idrodinamica Spurgo Velox agus páirtithe eile (C-161/13, EU:C:2014:307, míreanna 45 agus 46.).
59 Bíonn gach cineál deacrachta praiticiúla roimh bhreithniú déanach freisin, ar deacrachtaí iad a bhaineann go dlúth le haon ghrinnscrúdú ar chinntí a glacadh roinnt blianta ó shin, a bhí faoi réir reachtaíocht éagsúil ón reachtaíocht atá i bhfeidhm faoi láthair, agus a bhaineann le roinnt eintitis nach bhfuil ann a thuilleadh fiú. Rinne siad siúd a bhí rannpháirteach sna himeachtaí tagairt don chás sin ag an éisteacht, maidir leis an lamháltas tosaigh.
60 Nó, maidir le freagairt an Choimisiúin ar shárú tromchúiseach ar dhlí an Aontais: féach, Airteagal 3 de na Treoracha um Leigheasanna. Thairis sin, ní chuireann na Treoracha sin bac ar reachtaíocht náisiúnta an aicme daoine a bhfuil rochtain acu ar leigheasanna a leathnú.
61 Aithnítear in Aithris 122 de Threoir 2014/24 go bhfuil ‘leas dlisteanach, mar cháiníocóirí, i nósanna imeachta soláthair iomchuí’ ag daoine eile freisin. ‘Ba cheart an deis a thabhairt do na daoine sin, seachas tríd an gcóras athbhreithnithe de bhun Threoir 89/665/CEE agus gan baint a bheith aige leis an ngá go dtabharfaí seasamh os comhair cúirteanna dóibh, sáruithe féideartha ar an Treoir seo a léiriú d’údarás inniúil nó do struchtúr inniúil.’ Is liomsa an cló Iodálach.
62 Breithiúnas an 24 Feabhra 2022, Alstom Transport (C-532/20, EU:C:2022:128, míreanna 21 agus 22).
63 Lena n-áirítear cinneadh eintitis chonarthaigh gan nós imeachta dámhachtana a sheoladh; breithiúnas an 11 Eanáir 2005, Stadt Halle agus RPL Lochau (C-26/03, EU:C:2005:5, míreanna 33, 36 agus 37).
64 I gcleachtas, beidh cosc ama ar chaingne a d’fhéadfadh na daoine sin a bhfuil leas acu sa lamháltas tosaigh a thionscnamh mar gheall ar shárú ar an reachtaíocht is infheidhme.
65Supra, pointe 64.
66 I gcomhréir leis na Treoracha um Leigheasanna, ní ghearrtar pionós go huathoibríoch ar shárú ar an reachtaíocht soláthair phoiblí trí dhearbhú go bhfuil an conradh a tugadh i gcrích neamhbhailí. Tagraím do mo Thuairim i gCás CROSS Zlín (C-303/22, EU:C:2023:652, pointí 78 go 87).
67 Breithiúnas an 2 Meán Fómhair 2021, Sisal agus páirtithe eile (C-721/19 agus C-722/19, EU:C:2021:672, mír 3 den chuid oibríochtúil).