WYROK TRYBUNAŁUz dnia 10 maja 1995 r.(*)W sprawie C‑384/93mającej
za przedmiot skierowany do Trybunału, na podstawie art. 177
traktatu EWG, przez College van Beroep voor het Bedrijfsleven wniosek
o wydanie, w ramach zawisłego przed tym sądem sporu międzyAlpine Investments BVaMinister van Financiënorzeczenia w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni art. 59 traktatu EWG_TRYBUNAŁ_w
składzie: G.C. Rodríguez Iglesias, prezes, F.A. Schockweiler,
P.J.G. Kapteyn i C. Gulmann, prezesi izb,
G.F. Mancini, J.C. Moitinho de Almeida,
J. L. Murray, D.A.O. Edward (sprawozdawca)
i J.P. Puissochet, sędziowie_rzecznik generalny: F.G. Jacobs_sekretarz: L. Hewlett, administrator_rozważywszy uwagi na piśmie przedstawione:–        w
imieniu Alpine Investments BV przez G. van der Wala
i W.B.J. van Overbeeka, adwokatów przy Hoge Raad der
Nederlanden_–        w
imieniu rządu niderlandzkiego przez A. Bosa, radcę prawnego
w ministerstwie do spraw zagranicznych, działającego
w charakterze pełnomocnika_–        w
imieniu rządu greckiego przez V. Kontolaimosa, radcę prawnego
w radzie prawnej państwa i V. Pelekou, pełnomocnika
sądowego w radzie prawnej państwa, działających w charakterze
pełnomocników_–        w
imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez J. D. Colahana
z Treasury Solicitor’s Department, działającego w charakterze
pełnomocnika i P. Duffy’ego, barrister_–        w
imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez B. Smuldersa
i P. van Nuffela, członków służby prawnej, działających
w charakterze pełnomocników_po zapoznaniu się ze sprawozdaniem na rozprawę_po
wysłuchaniu uwag Alpine Investments BV, rządu niderlandzkiego
reprezentowanego przez J.S. van den Oosterkampa, radcę
prawnego w ministerstwie do spraw zagranicznych, działającego
w charakterze pełnomocnika, rządu belgijskiego reprezentowanego
przez J. Devaddera, dyrektora w ministerstwie spraw
zagranicznych, działającego w charakterze pełnomocnika, rządu
greckiego, rządu Zjednoczonego Królestwa reprezentowanego przez
C. Vajdę, barrister oraz Komisji Wspólnot Europejskich na rozprawie
w dniu 29 listopada 1994 r._po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 26 stycznia 1995 r._wydaje następującyWyrok1        Postanowieniem
z dnia 28 kwietnia 1993 r., które wpłynęło do Trybunału
w dniu 6 sierpnia 1993 r., College van Beroep voor het
Bedrijfsleven (zwany dalej „College van Beroep”) skierował do Trybunału,
na podstawie art. 177 traktatu EWG, kilka pytań prejudycjalnych
w sprawie wykładni art. 59 tego traktatu.2        Pytania
te zostały podniesione w toku postępowania wszczętego przez Alpine
Investments BV przeciw decyzji wydanej przez niderlandzkie ministerstwo
finansów zakazującej temu przedsiębiorstwu kontaktowania się
telefonicznie z osobami fizycznymi bez ich wcześniejszej zgody
wyrażonej na piśmie, w celu proponowania im różnych usług
finansowych (praktyka zwana „cold calling”).3        Alpine
Investments BV, powód w postępowaniu przed sądem krajowym (zwana
dalej „Alpine Investments”), jest spółką prawa niderlandzkiego
z siedzibą w Niderlandach, wyspecjalizowaną w towarowych
kontraktach terminowych.4        Strony
towarowego kontraktu terminowego zobowiązują się do zakupu lub
sprzedaży określonej ilości towaru o określonej jakości, po cenie
i w dniu ustalonym w momencie zawarcia kontraktu.
Jednakże nie zamierzają one rzeczywiście odbierać lub dostarczać
towarów, lecz zawierają one kontrakt jedynie w nadziei, że
skorzystają ze zmiany ceny w okresie od momentu zawarcia kontraktu
do miesiąca, w którym ma miejsce dostawa, co jest możliwe przy
dokonaniu transakcji odwrotnej do pierwszej transakcji na rynku
transakcji terminowych przed początkiem miesiąca, w którym ma
miejsce dostawa.5        Alpine
Investments oferuje trzy typy usług w zakresie towarowych
kontraktów terminowych: zarządzanie portfelami, doradztwo inwestycyjne
i przekazywanie zleceń klientów maklerom działającym na rynkach
towarowych kontraktów terminowych znajdujących się zarówno na terytorium
Wspólnoty, jak i poza nią. Ma ona klientów nie tylko
w Niderlandach, ale również w Belgii, we Francji
i w Zjednoczonym Królestwie. Jednakże nie ma ona żadnych
placówek poza Niderlandami.6        W czasie,
w którym powstał spór będący przedmiotem postępowania przed sądem
krajowym, usługi finansowe w Niderlandach podlegały przepisom Wet
Effectenhandel z dnia 30 października 1985 r. (ustawy
o handlu papierami wartościowymi, zwanej dalej „WEH”).
Artykuł 6 ust. 1 tej ustawy zabraniał wszelkim podmiotom
pośredniczenia w obrocie papierami wartościowymi bez odpowiedniego
zezwolenia. Artykuł 8 ust. 1 zezwalał ministrowi finansów na
przyznanie w szczególnych okolicznościach zwolnienia z tego
zakazu. Jednakże zgodnie z art. 8 ust. 2 zwolnienie mogło
„podlegać ograniczeniom i wiązać się z wymogami, aby
przeciwdziałać niepożądanemu rozwojowi w handlu papierami
wartościowymi”.7        W dniu
6 września 1991 r. minister finansów, pozwany
w postępowaniu przed sądem krajowym, przyznał Alpine Investments
zwolnienie dotyczące przekazywania zleceń jednemu z maklerów,
Merill Lynch Inc. W zwolnieniu zaznaczono, że Alpine Investments
powinna dostosować się do wszelkich uregulowań, które mogły zostać
wydane przez ministra finansów w najbliższej przyszłości
w odniesieniu do jej kontaktów z potencjalnymi klientami.8        W dniu
1 października 1991 r. minister finansów zdecydował zakazać
ogólnie pośrednikom finansowym proponującym inwestycje na pozagiełdowych
towarowych rynkach terminowych nawiązywania kontaktów
z potencjalnymi klientami w drodze „cold calling”.9        Zdaniem
rządu niderlandzkiego decyzja ta została podjęta w związku
z licznymi skargami, które wpłynęły do ministra finansów
w 1991 r. od inwestorów, którzy dokonali niekorzystnych
inwestycji w tej dziedzinie. Ponieważ skargi te pochodziły
w części od inwestorów mających miejsce zamieszkania w innych
państwach członkowskich, rozszerzył on zakaz na usługi oferowane
z terytorium Niderlandów w pozostałych państwach członkowskich
w trosce o ochronę dobrego imienia niderlandzkiego sektora
finansowego.10      W tych
właśnie okolicznościach w dniu 12 listopada 1991 r.
minister finansów zakazał Alpine Investments nawiązywania kontaktów
z potencjalnymi klientami przez telefon lub osobiście,
z wyjątkiem klientów, którzy poinformowali wcześniej w sposób
wyraźny i na piśmie, że zgadzają się na nawiązanie z nimi
kontaktu w ten sposób.11      Alpine
Investments wniosła zażalenie na decyzję ministra zakazującą jej
stosowania „cold calling”. Następnie, ponieważ pierwsze zwolnienie
zostało zastąpione w dniu 14 stycznia 1992 r. innym
zwolnieniem zezwalającym jej na przekazywanie zleceń innemu maklerowi,
Rodham & Renshaw Inc., które również wiązało się z zakazem
stosowania „cold calling”, wniosła ona nowe zażalenie w dniu
13 lutego 1992 r.12      Decyzją
z dnia 29 kwietnia 1992 r. minister finansów oddalił
zażalenie Alpine Investments. W dniu 26 maja 1992 r.
Alpine Investments wniosła skargę do College van Beroep.13      Ponieważ
Alpine Investments podniosła między innymi, że zakaz „cold calling”
jest sprzeczny z art. 59 traktatu, z tego względu że
dotyczy on potencjalnych klientów mających miejsce zamieszkania
w państwach członkowskich innych niż Niderlandy, College van Beroep
skierował do Trybunału kilka pytań w sprawie wykładni tego
postanowienia:„1)      Czy
art. 59 traktatu EWG należy interpretować w ten sposób, że
obejmuje on również świadczenie usług, które usługodawca proponuje
telefonicznie z państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę,
(potencjalnym) klientom mającym miejsce zamieszkania w innym
państwie członkowskim, a następnie świadczy je z terytorium
tego państwa członkowskiego?2)      Czy
postanowienia przywołanego powyżej artykułu obejmują również przepisy
lub ograniczenia obowiązujące w państwie członkowskim,
w którym usługodawca ma siedzibę, w odniesieniu do legalnego
wykonywania takiej działalności zawodowej albo prowadzenia takiego
przedsiębiorstwa, lecz niemające zastosowania albo przynajmniej nie na
tych samych warunkach i nie w tej samej mierze do wykonywania
wspomnianej działalności zawodowej lub prowadzenia wspomnianego
przedsiębiorstwa w państwie członkowskim, w którym mają
miejsce zamieszkania (potencjalni) usługobiorcy, mogące
w konsekwencji stanowić dla usługodawcy świadczącego usługi dla
(potencjalnych) klientów mających miejsce zamieszkania w innym
państwie członkowskim przeszkodę, która nie występuje w odniesieniu
do osób świadczących podobne usługi i mających siedzibę w tym
drugim państwie członkowskim?         W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie drugie:3)      a)     Czy
względy związane z ochroną konsumenta i ochroną dobrego
imienia sektora usług finansowych w Niderlandach, będące podstawą
postanowienia mającego na celu przeciwdziałanie niepożądanemu rozwojowi
w handlu papierami wartościowymi, można uznać za nadrzędne względy
interesu ogólnego uzasadniające istnienie przeszkody, o której mowa
w poprzednim pytaniu?b)      Czy
postanowienie zawarte w zwolnieniu, które zakazuje stosowania tak
zwanego »cold calling«, należy uznać za obiektywnie konieczne do ochrony
wymienionych interesów i proporcjonalne do zamierzonego celu?”.14      Na
wstępie należy zauważyć, że nawet jeśli dyrektywa Rady 93/22/EWG
z dnia 10 maja 1993 r. w sprawie usług
inwestycyjnych w zakresie papierów wartościowych
(Dz.U. L 141, str. 27) miałaby zastosowanie do transakcji
na towarowych rynkach terminowych, to została ona wydana po powstaniu
sporu będącego przedmiotem postępowania przed sądem krajowym. Ponadto
dyrektywa Rady 85/577/EWG z dnia 20 grudnia 1985 r.
dotycząca ochrony konsumentów w odniesieniu do umów zawartych poza
lokalem przedsiębiorstwa (Dz.U. L 372, str. 31) nie ma
zastosowania do umów zawieranych przez telefon ani do umów dotyczących
papierów wartościowych [art. 3 ust. 2 lit. e)].15      Pytania
postawione Trybunałowi należy zatem zbadać wyłącznie w kontekście
postanowień traktatu, które mają zastosowanie do swobody świadczenia
usług. W tym względzie nie ulega wątpliwości, że świadczenia
dostarczone przez Alpine Investments są faktycznie usługami,
o których mowa w art. 60 traktatu EWG, jako że są one
wykonywane odpłatnie.16      Poprzez
pytania pierwsze i drugie sąd krajowy dąży w istocie do
ustalenia, czy zakaz „cold calling” jest objęty zakresem stosowania
art. 59 traktatu. W przypadku odpowiedzi twierdzącej dąży
w istocie do ustalenia za pomocą pytania trzeciego, czy zakaz ten
może być jednak uzasadniony. W przedmiocie pytania pierwszego17      Pytanie pierwsze postawione przez sąd krajowy składa się z dwóch części.18      Po
pierwsze, chodzi o ustalenie, czy fakt, iż omawiane usługi
stanowią tylko oferty niemające jeszcze określonego odbiorcy, stoi na
przeszkodzie stosowaniu art. 59 traktatu.19      W tym
względzie należy podnieść, że swoboda świadczenia usług stałaby się
fikcją, gdyby uregulowania krajowe mogły ograniczać dowolnie oferowanie
usług. Możliwości stosowania postanowień w zakresie swobody
świadczenia usług nie można więc uzależnić od wcześniejszego istnienia
określonego usługobiorcy.20      Po
drugie, chodzi o ustalenie, czy art. 59 dotyczy usług, które
usługodawca oferuje przez telefon osobom mającym miejsce zamieszkania
w innym państwie członkowskim i które świadczy, nie
opuszczając terytorium państwa członkowskiego, w którym ma
siedzibę.21      W tym
przypadku oferta usług kierowana jest przez usługodawcę mającego
siedzibę w jednym państwie członkowskim do usługobiorcy mającego
miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim. Z samej
treści art. 59 wynika, że z tej właśnie przyczyny chodzi
o świadczenie usług w rozumieniu tego postanowienia.22      Na
pytanie pierwsze trzeba zatem odpowiedzieć, że art. 59 traktatu
należy interpretować w ten sposób, iż dotyczy on usług oferowanych
telefonicznie przez usługodawcę potencjalnym usługobiorcom mającym
miejsce zamieszkania w innych państwach członkowskich
i świadczonych bez opuszczania państwa członkowskiego,
w którym ma on swoją siedzibę. W przedmiocie pytania drugiego23      Poprzez
pytanie drugie sąd krajowy dąży do ustalenia, czy uregulowania państwa
członkowskiego, które zakazują usługodawcom mającym siedzibę na
terytorium tego państwa prowadzenia rozmów telefonicznych
z potencjalnymi klientami mającymi miejsce zamieszkania
w innych państwach członkowskich bez ich wcześniejszej zgody,
w celu zaproponowania im swoich usług, stanowią ograniczenie
swobody świadczenia usług w rozumieniu art. 59 traktatu.24      Na
wstępie należy podkreślić, że ten zakaz ma zastosowanie do oferowania
usług transgranicznych.25      Aby odpowiedzieć na pytanie sądu krajowego, należy zbadać kolejno trzy kwestie.26      Po
pierwsze, należy ustalić, czy zakaz nawiązywania kontaktów
telefonicznych z potencjalnymi klientami przebywającymi
w innym państwie członkowskim bez ich wcześniejszej zgody może
stanowić ograniczenie swobody świadczenia usług. W tym względzie
sąd krajowy zwraca Trybunałowi uwagę na fakt, iż usługodawca mający
siedzibę w państwach członkowskich, w których mają miejsce
zamieszkania potencjalni usługobiorcy, nie są koniecznie objęci tym
samym zakazem lub przynajmniej nie są nim objęci na tych samych
warunkach.27      Należy
podnieść, iż zakaz tego rodzaju jak będący przedmiotem sporu
w postępowaniu przed sądem krajowym nie stanowi ograniczenia
swobody świadczenia usług w rozumieniu art. 59 wyłącznie
z tego powodu, że pozostałe państwa członkowskie stosują mniej
rygorystyczne zasady w odniesieniu do świadczących podobne usługi
mających siedzibę na ich terytorium (zob. podobnie wyrok z dnia
14 lipca 1994 r. w sprawie C‑379/92 Peralta, Rec.
str. I‑3453, pkt 48).28      Jednakże
taki zakaz pozbawia dane podmioty gospodarcze możliwości posługiwania
się szybką i bezpośrednią techniką reklamową i nawiązywania
kontaktów z potencjalnymi klientami przebywającymi w innych
państwach członkowskich. W związku z tym może on stanowić
ograniczenie swobody świadczenia usług transgranicznych.29      Po
drugie, należy zbadać, czy ten wniosek może zmienić fakt, że omawiany
zakaz wywodzi się z państwa członkowskiego, w którym
usługodawca ma siedzibę, a nie z państwa członkowskiego,
w którym ma miejsce zamieszkania potencjalny usługobiorca.30      Artykuł 59
akapit pierwszy traktatu zakazuje ograniczania swobody świadczenia
usług ogólnie wewnątrz Wspólnoty. W konsekwencji postanowienie to
dotyczy nie tylko ograniczeń wprowadzonych przez państwo przyjmujące,
ale również ustanowionych w państwie pochodzenia. Jak Trybunał
orzekł w wielu sprawach, na prawo do swobody świadczenia usług może
powoływać się przedsiębiorstwo wobec państwa, na którego terytorium ma
swoją siedzibę, w sytuacji gdy świadczy ono usługi na rzecz
usługobiorców mających miejsce zamieszkania w innym państwie
członkowskim (zob. wyrok z dnia 17 maja 1994 r.
w sprawie C‑18/93 Corsica Ferries, Rec. str. I‑1783,
pkt 30; ww. wyrok w sprawie Peralta, pkt 40; wyrok
z dnia 5 października 1994 r. w sprawie C‑381/93
Komisja przeciwko Francji, Rec. str. I‑5145, pkt 14).31      Z tego
wynika, iż nie można uznać, że zakaz „cold calling” nie jest objęty
zakresem stosowania art. 59 traktatu tylko z tego powodu, że
został on wprowadzony przez państwo, w którym usługodawca ma
siedzibę.32      Wreszcie
należy zbadać pewne argumenty wysunięte przez rząd niderlandzki
i rząd Zjednoczonego Królestwa.33      Utrzymują
one, że omawiany zakaz nie jest objęty zakresem stosowania art. 59
traktatu, ponieważ stanowi on przepis stosowany ogólnie
i niedyskryminacyjny a jego celem lub skutkiem nie jest
zapewnienie rynkowi krajowemu korzyści w stosunku do usługodawców
z innych państw członkowskich. Natomiast, ponieważ w ich
opinii zakaz dotyczy wyłącznie sposobu, w jaki oferowane są usługi,
jest on podobny do przepisów niedyskryminacyjnych regulujących warunki
sprzedaży, które zgodnie z orzecznictwem Keck i Mithouard
(wyrok z dnia 24 listopada 1993 r. w sprawach
połączonych C‑267/91 i C‑268/91, Rec. str. I‑6097,
pkt 16), nie podlegają zakresowi stosowania art. 30 traktatu
EWG.34      Argumentów tych nie można przyjąć.35      Wprawdzie
zakaz tego rodzaju jak ten leżący u podstaw sporu
w postępowaniu przed sądem krajowym ma ogólny
i niedyskryminacyjny charakter, a ani jego celem, ani skutkiem
nie jest zapewnienie rynkowi krajowemu korzyści w stosunku do
usługodawców z innych państw członkowskich, jednak nie zmienia to
faktu, że – jak podniesiono powyżej (zob. pkt 28) – może on
stanowić ograniczenie swobody świadczenia usług transgranicznych.36      Taki
zakaz nie jest analogiczny do uregulowań w zakresie warunków
sprzedaży, które zgodnie z orzecznictwem Keck i Mithouard nie
podlegają zakresowi stosowania art. 30 traktatu.37      Zgodnie
z tym orzecznictwem stosowanie przepisów krajowych, które na
terytorium importującego państwa członkowskiego ograniczają pewne
warunki sprzedaży lub ich zakazują, do produktów pochodzących
z innych państw członkowskich nie utrudnia wymiany handlowej między
państwami członkowskimi, jeżeli, po pierwsze, mają one zastosowanie do
wszystkich zainteresowanych podmiotów gospodarczych prowadzących
działalność na terytorium kraju i, po drugie, wpływają w taki sam
sposób prawnie i faktycznie na wprowadzanie do obrotu produktów
krajowych i produktów pochodzących z innych państw
członkowskich. Przyczyną tego jest fakt, że stosowanie takich przepisów
nie zamyka tym produktom dostępu do rynku importującego państwa
członkowskiego ani nie utrudnia go w większym stopniu niż ma to
miejsce w odniesieniu do produktów krajowych.38      Natomiast
zakaz tego rodzaju jak omawiany wywodzi się z państwa
członkowskiego, w którym usługodawca ma siedzibę, i dotyczy
nie tylko ofert, które przedstawia on usługobiorcom mającym miejsce
zamieszkania na terytorium tego państwa lub przyjeżdżającym do tego
państwa w celu skorzystania z jego usług, ale również ofert
skierowanych do usługobiorców znajdujących się na terytorium innego
państwa członkowskiego. Z tego względu warunkuje on bezpośrednio
dostęp do rynku usług w innych państwach członkowskich. Utrudnia on
zatem wewnątrzwspólnotowy handel usługami.39      Na
pytanie drugie należy zatem odpowiedzieć, że uregulowanie państwa
członkowskiego zakazujące usługodawcom mającym siedzibę na jego
terytorium nawiązywania kontaktów telefonicznych z potencjalnymi
klientami mającymi miejsce zamieszkania w innym państwie
członkowskim bez ich wcześniejszej zgody, w celu zaproponowania im
swoich usług, stanowi ograniczenie swobody świadczenia usług
w rozumieniu art. 59 traktatu. W przedmiocie pytania trzeciego40      Poprzez
pytanie trzecie sąd krajowy dąży do ustalenia, czy nadrzędne względy
interesu ogólnego uzasadniają zakaz „cold calling” i czy zakaz ten
należy uznać za obiektywnie konieczny i proporcjonalny do
zamierzonego celu.41      Rząd
niderlandzki podnosi, że zakaz „cold calling” na pozagiełdowych
towarowych rynkach terminowych ma na celu, po pierwsze, ochronę dobrego
imienia niderlandzkich rynków finansowych i, po drugie, ochronę
inwestorów.42      Należy
najpierw podnieść, że rynki finansowe odgrywają znaczącą rolę
w finansowaniu podmiotów gospodarczych i że z uwagi na
charakter spekulacyjny i złożoność towarowych kontraktów
terminowych ich właściwe funkcjonowanie zależy w dużej mierze od
zaufania, jakim cieszą się one u inwestorów. Zaufanie to jest
w szczególności uwarunkowane istnieniem uregulowań korporacyjnych
mających na celu zapewnienie kompetencji i lojalności pośredników
finansowych, od których w szczególnym stopniu zależni są
inwestorzy.43      Wprawdzie
ochrona konsumentów na terytorium innych państw członkowskich nie
należy jako taka do władz niderlandzkich, niemniej charakter
i zakres tej ochrony wpływa bezpośrednio na dobre imię
niderlandzkiego sektora finansowego.44      Utrzymanie
dobrego imienia krajowego sektora finansowego może zatem stanowić
nadrzędny wzgląd interesu ogólnego, który może uzasadniać ograniczenia
w zakresie swobody świadczenia usług finansowych.45      W odniesieniu
do proporcjonalności omawianego ograniczenia należy przypomnieć, że
zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wymogi stawiane usługodawcom
powinny być stosowne do zapewnienia realizacji celu, któremu one służą,
i nie wykraczać ponad to, co jest konieczne do jego osiągnięcia
(zob. wyrok z dnia 25 lipca 1991 r. w sprawie
C‑288/89 Collectieve Antennevoorziening Gouda i in., Rec.
str. I‑4007, pkt 15).46      Jak
słusznie podniósł rząd niderlandzki, w przypadku „cold calling”
osoba fizyczna, przeważnie zaskoczona, nie jest w stanie rozpoznać
ryzyka związanego z charakterem proponowanych jej transakcji ani
porównać jakości i cen usług zwracającej się do niego firmy
z ofertami konkurentów. Ponieważ towarowy rynek terminowy ma wysoce
spekulacyjny charakter i jest z trudem zrozumiały dla mało
świadomego inwestora, należało wyłączyć go z najbardziej
agresywnych sposobów akwizycji.47      Jednakże
Alpine Investments utrzymuje, że wprowadzenie zakazu „cold calling”
przez rząd niderlandzki nie jest konieczne, ponieważ państwo
członkowskie usługodawcy powinno zaufać kontroli sprawowanej przez
państwo członkowskie usługobiorcy.48      Argument
ten należy odrzucić. Państwo członkowskie, z którego terytorium
przeprowadzana jest rozmowa telefoniczna, znajduje się bowiem
w korzystniejszej sytuacji, by uregulować „cold calling”. Nawet
jeżeli państwo przyjmujące chciałoby wprowadzić zakaz „cold calling” lub
uzależnić go od pewnych warunków, nie jest ono w stanie zabronić
rozmów telefonicznych z innego państwa członkowskiego ani ich
kontrolować, nie współpracując z właściwymi władzami tego państwa.49      W konsekwencji
wprowadzenia przez państwo członkowskie, z którego terytorium
prowadzona jest rozmowa telefoniczna, zakazu „cold calling” mającego na
celu ochronę zaufania inwestorów do rynków finansowych tego państwa nie
można uznać za nieodpowiednie do realizacji celu, jakim jest zapewnienie
integralności rynków finansowych.50      Alpine
Investments zarzuca ponadto, że generalny zakaz prowadzenia
telefonicznej akwizycji w odniesieniu do potencjalnych klientów nie
jest konieczny do realizacji celów, do których zmierzają władze
niderlandzkie. Obowiązkowe rejestrowanie przez spółki maklerskie rozmów
telefonicznych przeprowadzanych bez wcześniejszej zgody rozmówców
wystarczyłoby do skutecznej ochrony konsumentów. Takie zasady zostały
zresztą przyjęte w Zjednoczonym Królestwie przez Securities and
Futures Authority (instytucję sprawującą kontrolę nad papierami
wartościowymi i transakcjami terminowymi).51      Nie
można podzielić tego punktu widzenia. Jak słusznie podniósł rzecznik
generalny w pkt 88 opinii, fakt, iż jedno państwo członkowskie
narzuca mniej restrykcyjne zasady niż zasady wprowadzane przez inne
państwo członkowskie, nie oznacza, że te ostatnie zasady są
dysproporcjonalne, a zatem sprzeczne z prawem wspólnotowym.52      Alpine
Investments podnosi wreszcie, że ponieważ zakaz „cold calling” ma
charakter generalny, nie uwzględnia on postępowania poszczególnych
przedsiębiorstw, a w konsekwencji bez potrzeby nakłada
obowiązek na przedsiębiorstwa, których postępowanie nigdy nie dało
powodu do skarg konsumentów.53      Ten
argument również należy odrzucić. Ograniczenie zakazu „cold calling” do
niektórych przedsiębiorstw z uwagi na ich postępowanie
w przeszłości mogłoby okazać się niewystarczające do osiągnięcia
celu polegającego na odbudowie i zachowaniu zaufania inwestorów do
całego krajowego rynku papierów wartościowych.54      W każdym
razie omawiane uregulowanie ma ograniczony zakres. Po pierwsze,
zakazuje ono wyłącznie nawiązywania kontaktów z potencjalnymi
klientami przez telefon lub osobiście bez ich wcześniejszej zgody na
piśmie, podczas gdy dozwolone są inne metody nawiązywania kontaktów. Co
więcej, zakaz ten dotyczy kontaktów z potencjalnymi klientami,
a nie z pozyskanymi wcześniej klientami, którzy mają możliwość
wyrażenia pisemnej zgody na dalsze rozmowy. Wreszcie zakaz rozmów
telefonicznych bez wcześniejszej zgody rozmówców ograniczony jest do
rynku, na którym stwierdzono nadużycia, w tym przypadku rynku
towarowych kontraktów terminowych.55      W świetle
powyższych rozważań nie wydaje się, by zakaz „cold calling” był
dysproporcjonalny do zamierzonego celu.56      Na
pytanie trzecie należy zatem odpowiedzieć, że art. 59 traktatu nie
stoi na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które, w celu ochrony
zaufania inwestorów do krajowych rynków finansowych, zakazuje praktyki
polegającej na prowadzeniu rozmów telefonicznych z potencjalnymi
klientami mającymi miejsce zamieszkania w innych państwach
członkowskich, bez ich wcześniejszej zgody, w celu proponowania im
usług związanych z inwestycjami w zakresie towarowych
kontraktów terminowych. W przedmiocie kosztów57      Koszty
poniesione przez rządy belgijski, niderlandzki, grecki i rząd
Zjednoczonego Królestwa oraz przez Komisję Wspólnot Europejskich, które
przedłożyły Trybunałowi swoje uwagi, nie podlegają zwrotowi. Dla stron
postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter
incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do
niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach.Z powyższych względówTRYBUNAŁ_rozstrzygając
w przedmiocie pytania przedłożonego mu przez College van Beroep
voor het Bedrijfsleven postanowieniem z dnia 28 kwietnia
1993 r., orzeka, co następuje:1)      Artykuł 59
traktatu EWG należy interpretować w ten sposób, iż dotyczy on
usług oferowanych telefonicznie przez usługodawcę potencjalnym
usługobiorcom mającym miejsce zamieszkania w innych państwach
członkowskich i świadczonych bez opuszczania państwa
członkowskiego, w którym ma on swoją siedzibę.2)      Uregulowanie
państwa członkowskiego zakazujące usługodawcom mającym siedzibę na jego
terytorium nawiązywania kontaktów telefonicznych z potencjalnymi
klientami mającymi miejsce zamieszkania w innym państwie
członkowskim bez ich wcześniejszej zgody, w celu zaproponowania im
swoich usług, stanowi ograniczenie swobody świadczenia usług
w rozumieniu art. 59 traktatu.3)      Artykuł 59
traktatu nie stoi na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które,
w celu ochrony zaufania inwestorów do krajowych rynków finansowych,
zakazuje praktyki polegającej na prowadzeniu rozmów telefonicznych
z potencjalnymi klientami mającymi miejsce zamieszkania
w innych państwach członkowskich, bez ich wcześniejszej zgody,
w celu proponowania im usług związanych z inwestycjami
w zakresie towarowych kontraktów terminowych.Rodríguez IglesiasSchockweilerKapteynGulmannManciniMoitinho de AlmeidaMurrayEdwardPuissochetWyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 10 maja 1995 r.Sekretarz       PrezesR. Grasz       G. C. Rodríguez Iglesias* Język postępowania: niderlandzki.