62011CC0247
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
MENGOZZI
ppreżentati fid-19 ta’ Settembru 2013 (
1
)
Kawżi magħquda C-247/11 P u C-253/11 P
Areva SA (C-247/11 P),
Alstom SA,
T&D Holding SA, li kienet Areva T&D Holding SA,
Alstom Grid SAS, li kienet Areva T&D SA,
Alstom Grid AG, li kienet Areva T&D AG (C-253/11 P)
vs
Il-Kummissjoni Ewropea
“Appell — Kompetizzjoni — Akkordji — Suq tal-proġetti relatati ma’ switchgear insulat bil-gass — Obbligu ta’ motivazzjoni — Ksur tad-drittijiet tad-difiża — Imputabbiltà tal-aġir li jikkostitwixxi ksur — Responsabbiltà in solidum għall-ħlas tal-multa — Responsabbiltà in solidum ‘de facto’ — Prinċipji ta’ proporzjonalità u ta’ ugwaljanza fit-trattament — Dritt għal rimedju effettiv”
1.
Is-suġġett ta’ dawn il-kawżi magħquda huwa żewġ appelli ppreżentati rispettivament, fil-Kawża C‑247/11 P minn Areva SA (iktar ’il quddiem “Areva”) u, fil-Kawża C‑253/11 P, minn Alstom SA (iktar ’il quddiem “Alstom”) u s-sussidjarji tagħha T&D Holding SA, li kienet Areva T&D Holding SA, Alstom Grid SAS, li kienet Areva T&D SA, u Alstom Grid AG, li kienet Areva T&D AG (iktar ’il quddiem dawn il-kumpanniji ser jiġu indikati flimkien ukoll bħala l-“appellanti”). Iż-żewġ appelli huma ppreżentati kontra s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea tat-3 ta’ Marzu 2011, Areva et vs Il‑Kummissjoni (iktar ’il quddiem is-“sentenza appellata” (
2
)). Permezz ta’ din is-sentenza l-Qorti Ġenerali, minn naħa waħda, annullat parzjalment id-Deċiżjoni C (2006) 6762 finali (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata” (
3
)) li fiha l-Kummissjoni Ewropea, wara li kkonstatat l-eżistenza ta’ akkordju antikompetittiv fis-settur tas-switchgear insulat bil-gass (iktar ’il quddiem l-“SIG” (
4
)), issanzjonat lill-impriżi li pparteċipaw f’dan l-akkordju u, min-naħa l-oħra, biddlet il-multi imposti mill-Kummissjoni fuq il-kumpanniji li ppreżentaw dawn l-appelli.
2.
Dawn il-konklużjonijiet qegħdin jiġu ppreżentati fl-istess ħin mal-konklużjonijiet tiegħi fil-Kawżi magħquda C‑231/11 P, C‑232/11 P u C‑233/11 P, Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich et (
5
) li jikkonċernaw l-istess akkordju u l-istess deċiżjoni tal-Kummissjoni. Inkwantu ċerti kwistjonijiet li jqumu f’dawn il-kawżi jikkoinċidu, tal-inqas parzjalment, ma’ dawk analizzati fl-imsemmija kawżi, ser nieħu l-libertà, kull meta jkun opportun, li nirreferi għall-punti rilevanti tal-konklużjonijiet tiegħi f’dawn il-kawżi.
I – Fatti
A – L-appellanti
3.
Areva, rikorrenti fil-Kawża C‑247/11 P, hija l-kumpannija parent finali ta’ grupp ta’ kumpanniji li joperaw fis-settur nukleari.
4.
Alstom, l-ewwel rikorrenti fil-Kawża C-253/11 P, hija l-kumpannija parent finali ta’ grupp industrijali attiv f’diversi setturi fosthom, inter alia, dak tat-trażmissjoni u d-distribuzzjoni tal-elettriku (iktar ’il quddiem is-“settur T&D”).
5.
L-attivitajiet kollha tal-grupp Alstom fis-settur T&D ġew ittrasferiti, fit-8 ta’ Jannar 2004, lill-grupp li tiegħu Areva hija l-kumpannija parent finali. Għall-perijodu bejn id-9 ta’ Jannar u l-11 ta’ Mejju 2004 (id-data tat-tmiem tal-ksur ikkonstatat mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata) l-attivitajiet relatati ma’ SIG tal-grupp Areva kienu mmexxija minn Areva T&D SA u minn Areva T&D AG (
6
), sussidjarji li huma miżmuma 100 % minn Areva T&D Holding SA, li hija stess hija miżmuma 100 % minn Areva (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien, il-“kumpanniji li kienu sussidjarji ta’ Areva”).
6.
Fis-7 ta’ Ġunju 2010, wara l-għeluq definittiv tal-proċedura orali quddiem il-Qorti Ġenerali, Areva ttrasferixxiet l-attivitajiet tagħha kollha fis-settur T&D. B’mod partikolari, Alstom reġgħet bdiet bl-attivitajiet ta’ trażmissjoni. Wara dak ix-xiri, Areva T&D Holding SA ħadet l-isem ta’ T&D Holding SA — it-tieni rikorrenti fil-Kawża C‑253/11 P – Areva T&D SA saret Alstom Grid SAS — it-tielet rikorrenti fil-Kawża C‑253/11 P — u Areva T&D AG saret Alstom Grid AG — ir-raba’ rikorrenti fil-Kawża C‑253/11 P. Alstom, u s-sussidjarji attwali tagħha T&D Holding SA, Alstom Grid SAS u Alstom Grid AG, rikorrenti fil-Kawża C-253/11 P iktar ’il quddiem ser jissejħu flimkien ukoll il-“kumpanniji tal-grupp Alstom”.
B – Id-deċiżjoni kkontestata u s-sentenza appellata
7.
Fl-24 ta’ Jannar 2007, il-Kummissjoni adottat id-deċiżjoni kkontestata, li fiha hija kkonstatat l-eżistenza ta’ akkordju antikompetittiv fis-settur tal-SIG li permezz tiegħu l-impriżi li pparteċipaw fih ftehmu, inter alia, li jqassmu bejniethom is-swieq fuq livell dinji (
7
), l-iffissar tal-prezzijiet u l-iskambju ta’ informazzjoni sensittiva. Il-Kummissjoni kkonstatat ukoll li l-akkordju kien sar operattiv għal perijodu mill-15 ta’ April 1988 sal-11 ta’ Mejju 2004. B’mod partikolari, hija kkonstatat ir-responsabbiltà tar-rikorrenti f’dawn il-kawżi (
8
) u għaldaqstant imponiet fuqhom multi (
9
).
8.
L-appellanti ppreżentaw rikors kontra d-deċiżjoni kkontestata quddiem il-Qorti Ġenerali li, fit-3 ta’ Marzu 2011, tat is-sentenza appellata. Fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali annullat parzjalment id-deċiżjoni kkontestata (
10
) u, sussegwentement, eżerċitat il-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha billi imponiet għall-ksur ikkonstatat il-multi li ġejjin:
—
Alstom: EUR 10 327 500;
—
Alstom: EUR 48 195 000, in solidum ma’ Areva T&D SA, EUR 20 400 000 mill-ammont dovut minn Areva T&D SA li għandu jitħallas, in solidum, minn din tal-aħħar u minn Areva T&D AG, Areva u Areva T&D Holding SA (
11
).
9.
Il-Qorti Ġenerali ċaħdet il-kumplament tar-rikors.
II – Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u t-talbiet tal-partijiet
10.
B’rikors ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-24 ta’ Mejju 2011, Areva ppreżentat l-appell fil-Kawża C‑247/11 P. B’rikors ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-25 ta’ Mejju 2011, il-kumpanniji tal-grupp Alstom ippreżentaw l-appell fil-Kawża C‑253/11 P. Kemm Areva kif ukoll il-kumpanniji tal-grupp Alstom jitolbu lill-Qorti tal-Ġustizzja biex tannulla s-sentenza appellata. F’każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tkun tal-fehma li l-kawża tinsab fi stat li tinqata’ b’mod definittiv, huma jitolbu, prinċipalment, li jiġu annullati rispettivament l-Artikoli 1(c) u 2(c), u l-Artikoli 1(b), (d), (e), (f) u 2(b) u (c) tad-deċiżjoni kkontestata u, sussidjarjament, li titnaqqas sostanzjalment il-multa li ġiet imposta fuqhom, kif ukoll li l-Kummissjoni tiġi kkundannata għall-ispejjeż. F’każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tkun tal-fehma li l-kawża ma tinsabx fi stat li tiġi deċiża, l-appellanti jitolbu li l-kawża tiġi rrinvijata lil awla oħra tal-Qorti Ġenerali u li jiġu rriżervati l-ispejjeż. Il-Kummissjoni titlob li l-appelli jiġu miċħuda u li l-appellanti jiġu kkundannati għall-ispejjeż.
11.
Permezz ta’ digriet tal-20 ta’ Lulju 2011, il-President tal-Qorti tal-Ġustizzja ordna li l-Kawżi C‑297/11 P u C‑253/11 jingħaqdu għall-finijiet tal-proċeduri bil-miktub u orali kif ukoll tas-sentenza.
12.
Quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, il-partijiet esponew il-pożizzjonijiet tagħhom bil-miktub u oralment matul is-seduta tat-2 ta’ Mejju 2013.
III – Analiżi tal-appelli
13.
Insostenn tat-talbiet tagħhom, Areva, fil-Kawża C‑247/11 P, tinvoka erba’ aggravji, u l-kumpanniji tal-grupp Alstom, fil-Kawża C‑253/11 P, jinvokaw ħames aggravji. Għandna nibdew billi nanalizzaw l-ewwel aggravju invokat minn dawn tal-aħħar.
A – Fuq l-ewwel aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom ibbażat fuq il-ksur tal-Artikolu 296 TFUE
14.
Fil-kuntest tal-ewwel aggravju tagħhom, li huwa maqsum f’żewġ partijiet, il-kumpanniji tal-grupp Alstom jargumentaw li l-Qorti Ġenerali, meta ddeċidiet li d-deċiżjoni kkontestata kienet immotivata b’mod suffiċjenti, kisret l-Artikolu 296 TFUE (
12
). L-ewwel parti ta’ dan l-aggravju tirrigwarda l-motivazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata fir-rigward tal-imputazzjoni lil Alstom tar-responsabbiltà għall-ksur għall-perijodu mis-7 ta’ Diċembru 1992 sat-8 ta’ Jannar 2004 bħala kumpannija parent ta’ Alstom T&D SA u ta’ Alstom T&D AG (
13
). It-tieni parti tirrigwarda l-motivazzjoni, fl-imsemmija deċiżjoni, fir-rigward tal-impożizzjoni ta’ multa in solidum kontra Alstom u Areva T&D SA.
1. Fuq l-ewwel parti tal-ewwel aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom
a) L-argumenti tal-partijiet
15.
Fl-ewwel parti tal-ewwel aggravju tagħhom, li tirrigwarda l-punti 90 sa 99 tas-sentenza appellata, il-kumpanniji tal-grupp Alstom isostnu, essenzjalment, li l-Qorti Ġenerali kellha tissanzjona motivazzjoni insuffiċjenti li tivvizzja d-deċiżjoni kkontestata inkwantu f’dik id-deċiżjoni l-Kummissjoni ma rrispondietx għall-argumenti u l-elementi mressqa minn Alstom fil-punti 90 sa 150 tar-risposta tagħha għad-dikjarazzjoni ta’ oġġezzjonijiet sabiex turi li, minkejja l-preżunzjoni li Alstom eżerċitat influwenza determinanti fuq is-sussidjarji tagħha (imsejħa wkoll, iktar ’il quddiem, il-“preżunzjoni kapitalistika”), huma ddeterminaw, fiż-żmien meta seħħ il-ksur, l-aġir tagħhom fis-suq b’mod awtonomu fil-konfront tal-kumpannija parent tagħhom. Id-deċiżjoni kkontestata ma tagħti ebda spjegazzjoni għalfejn l-elementi mressqa minn Alstom ma kellhom ebda valur probatorju, meta dawn kienu elementi essenzjali għall-iskop tal-imsemmija deċiżjoni u ċ-ċaħda tagħhom kienet teħtieġ motivazzjoni partikolarment iddettaljata u b’reqqa.
16.
Il-kumpanniji tal-grupp Alstom isostnu, barra minn hekk, li l-Qorti Ġenerali żnaturat id-deċiżjoni kkontestata, b’mod partikolari fil-punt 95 tas-sentenza appellata, għaliex il-premessi 345 sa 347 tal-imsemmija deċiżjoni ma jissintetizzawx il-punti 90 sa 150 tar-risposta għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet. Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali kienet sodisfatta mill-fatt li l-Kummissjoni ċadħet il-provi prodotti minn Alstom billi bbażat fuq elementi ppreżentati minn terz, jiġifieri Areva.
17.
Il-Kummissjoni titlob li l-argumenti tal-kumpanniji tal-grupp Alstom jiġu miċħuda.
b) Analiżi
18.
Fl-ewwel lok, għandu jitfakkar li l-obbligu ta’ motivazzjoni stabbilit fl-Artikolu 253 KE jikkostitwixxi rekwiżit proċedurali essenzjali li għandu jiġi distint mill-kwistjoni tal-fondatezza tal-motivazzjoni, peress li din tirrigwarda l-legalità sostantiva tal-att inkwistjoni (
14
).
19.
F’din il-perspettiva, minn naħa waħda, il-motivazzjoni meħtieġa mill-Artikolu 296 KE għandha tiġi adattata għan-natura tal-att inkwistjoni u għandha turi, b’mod ċar u inekwivoku, ir-raġunament tal-istituzzjoni awtriċi tal-att b’tali mod li tippermetti lill-persuni kkonċernati sabiex ikunu jafu l-ġustifikazzjonijiet tal-miżura meħuda u lill-qorti kompetenti sabiex teżerċita l-istħarriġ tagħha. Fir-rigward, b’mod partikolari, tal-motivazzjoni tad-deċiżjonijiet individwali, l-obbligu li jiġu mmotivati dawk id-deċiżjonijiet għandu l-għan, minbarra li jippermetti stħarriġ ġudizzjarju, li jipprovdi lill-parti kkonċernata b’indikazzjoni suffiċjenti biex tkun taf jekk id-deċiżjoni tistax tkun ivvizzjata b’difett li jippermetti li tiġi kkontestata l-validità (
15
).
20.
Min-naħa l-oħra, ir-rekwiżit ta’ motivazzjoni għandu jiġi evalwat abbażi taċ-ċirkustanzi tal-każ, b’mod partikolari tal-kontenut tal-att inkwistjoni, tan-natura tal-motivi invokati u tal-interess li d-destinatarji tal-att jew kull persuna oħra kkonċernata direttament u individwalment mill-att jista’ jkollha li tirċievi spjegazzjonijiet. Il-motivazzjoni ma għandhiex bilfors tispeċifika l-punti kollha ta’ fatt u ta’ liġi rilevanti, sa fejn il-kwistjoni dwar jekk il-motivazzjoni ta’ att tissodisfax ir-rekwiżiti tal-Artikolu 296 TFUE għandha tiġi evalwata mhux biss fid-dawl tal-kliem tiegħu, iżda wkoll mill-kuntest tiegħu u mir-regoli kollha tad-dritt li jirregolaw is-suġġett ikkonċernat (
16
).
21.
B’hekk, għalkemm skont l-Artikolu 296 TFUE, il-Kummissjoni hija obbligata li ssemmi l-elementi ta’ fatt u ta’ liġi li fuqhom tiddependi l-ġustifikazzjoni tad-deċiżjoni u l-kunsiderazzjonijiet legali li wassluha biex tieħu dik id-deċiżjoni, dik id-dispożizzjoni ma teħtieġx li l-Kummissjoni tiddiskuti l-punti kollha ta’ fatt u ta’ liġi li jkunu ġew indirizzati matul il-proċedura amministrattiva (
17
).
22.
Meta, bħal fil-każ ineżami, deċiżjoni skont ir-regoli tal-Unjoni fil-qasam tad-dritt tal-kompetizzjoni tkun tikkonċerna diversi destinatarji u tirrigwarda l‑imputabbiltà tal-ksur, din għandha tagħti motivazzjoni suffiċjenti fir-rigward ta’ kull wieħed mid-destinatarji tagħha, b’mod partikolari ta’ dawk fosthom li, skont din id-deċiżjoni, għandhom ibatu r-responsabbiltà għal dan il-ksur. Għalhekk, fir-rigward ta’ kumpannija parent miżmuma responsabbli għall-aġir li jikkostitwixxi ksur tas-sussidjarja tagħha, tali deċiżjoni għandha fil-prinċipju jkun fiha espożizzjoni tal-motivi tali li tiġġustifika l-imputabbiltà tal-ksur lil dik il-kumpannija (
18
).
23.
B’mod partikolari, fir-rigward ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni li tkun ibbażata b’mod esklużiv, fir-rigward ta’ ċerti destinatarji, fuq il-preżunzjoni tal-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti, il-Kummissjoni hija obbligata fi kwalunkwe każ li tesponi b’mod adegwat ir-raġunijiet għalfejn l-elementi ta’ fatt u ta’ liġi invokati ma kinux suffiċjenti biex tiġi kkonfutata l-preżunzjoni tal-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti, għaliex fin-nuqqas dik il-preżunzjoni ssir inkontestabbli (
19
).
24.
F’din il-kawża, għandu jiġi rrilevat fl-ewwel lok li, kif jirriżulta espliċitament mill-premessa 349 tad-deċiżjoni kkontestata u mill-punt 91 tas-sentenza appellata, il-Kummissjoni, sabiex iżżomm lil Alstom responsabbli, ibbażat fuq il-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti, iżda mingħajr ma rrinunzjat madankollu li tikkunsidra wkoll ċerti fatturi rilevanti oħrajn li hija semmiet fil-premessi 350 sa 356 tal-imsemmija deċiżjoni. Sabiex iżżomm lil Alstom responsabbli, il-Kummissjoni b’hekk ma bbażatx b’mod esklużiv fuq il-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti, iżda pjuttost użat taħlita ta’ din il-preżunzjoni u ta’ provi oħrajn (
20
).
25.
B’mod iktar partikolari, fl-imsemmija premessi tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni inter alia semmiet li l-istruttura ta’ funzjonament tal-grupp li tiegħu Alstom kienet il-kumpannija parent kienet organizzata b’tali mod li d-diretturi li kienu jeżerċitaw influwenza determinanti fuq l-attivitajiet tas-sussidjarji fir-rigward tas-SIG kienu jagħtu rendikont lil Alstom (
21
). Hija ddikjarat ukoll li kien hemm diversi akkumulazzjonijiet ta’ funzjonijiet bejn diretturi tal-kumpannija parent u tas-sussidjarji, bħal fil-każ tal-iktar direttur imlaħħaq tas-settur T&D li ċertament eżerċita influwenza determinanti fuq l-attivitajiet SIG tal-grupp u li kien membru tal-kumitat eżekuttiv ta’ Alstom (
22
). Sussegwentement, hija rrilevat li l-fajl kien jinkludi provi li juru li l-persuni identifikati fil-kuntest tal-akkordju bħala rappreżentanti tal-grupp Alstom setgħu jorbtu legalment lill-kumpannija parent fuq bażi regolari (
23
). Barra minn hekk, il-Kummissjoni kkunsidrat li, fid-dawl tal-multa sostanzjali li ġiet imposta fuq Alstom mill-Kunsill tal-Kompetizzjoni Franċiż (Conseil de la concurrence français) fl-1988, ma kienx wisq probabbli li r-responsabbiltà għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni ma kinitx ġiet identifikata bħala riskju sostanzjali min-naħa tad-diretturi tal-kumpannija parent (
24
). Il-Kummissjoni rrilevat ukoll li l-kumpannija parent kienet approvat pjanijiet għal sejħiet għall-offerti li jirrigwardaw is-sottostazzjonijiet SIG li jaqbżu ċertu livell minimu jew li jinvolvu riskji sostanzjali għall-grupp (
25
).
26.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet imsemmija fid-deċiżjoni kkontestata, ma narax kif huwa possibbli li wieħed isostni, kif jagħmlu l-kumpanniji tal-grupp Alstom, li l-Qorti Ġenerali kien imissha kkundannat lill-Kummissjoni talli ma pprovditx motivazzjoni ssostanzjata b’mod konformi mar-rekwiżiti li jirriżultaw mill-ġurisprudenza msemmija fil-punti 18 sa 23 f’dak li jirrigwarda l-attribuzzjoni lil Alstom tar-responsabbiltà għall-ksur inkwistjoni.
27.
Quddiem il-Kummissjoni, Alstom ressqet sensiela ta’ argumenti bil-għan li turi li hija ma kinitx eżerċitat influwenza determinanti fuq is-sussidjarji tagħha (
26
). F’dan ir-rigward, huwa minnu li, kif isostnu l-kumpanniji tal-grupp Alstom, u kif irrikonoxxiet barra minn hekk il-Qorti Ġenerali fil-punt 98 tas-sentenza appellata, ma jirriżultax b’mod espliċitu mid-deċiżjoni kkontestata li l-Kummissjoni indirizzat wieħed wieħed l-argumenti invokati minn Alstom quddiemha.
28.
Madankollu, jirriżulta minn din id-deċiżjoni li ma huwiex minnu li l-Kummissjoni ma indirizzatx dawn l-argumenti, u għall-kuntrarju hija għamlet evalwazzjoni globali (
27
) waqt li pprovdiet, kif jirriżulta mill-punt 25 hawn fuq, motivazzjoni bbażata fuq iċ-ċirkustanzi tar-raġunijiet li, flimkien mal-preżunzjoni kapitalistika, wassluha biex tikkonkludi li Alstom effettivament eżerċitat influwenza determinanti fuq is-sussidjarji tagħha.
29.
F’dan ir-rigward, diġà rrilevajt fil-punti 19 sa 21 iktar ’il fuq li, skont il-ġurisprudenza, sabiex tissodisfa l-obbligu tagħha ta’ motivazzjoni, il-Kummissjoni ma hijiex obbligata li ssemmi speċifikament l-argumenti kollha mqajma mill-partijiet matul il-proċedura amministrattiva sa fejn il-motivazzjoni tkun tippermetti b’mod suffiċjenti lill-partijiet ikkonċernati li jkunu jafu l-ġustifikazzjonijiet għall-miżura meħuda u, b’mod partikolari fil-każ ta’ kumpannija parent miżmuma responsabbli għall-aġir li jikkostitwixxi ksur tas-sussidjarja tagħha, li din tkun tinkludi espożizzjoni bbażata fuq iċ-ċirkustanzi tal-motivi ta’ natura li jiġġustifikaw l-imputabbiltà tal-ksur lil dik il-kumpannija.
30.
B’mod ġenerali, huwa ċertament ideali li l-Kummissjoni ssemmi b’mod strutturat u ddettaljat l-argumenti, u l-elementi ta’ fatt u ta’ liġi pprovduti mill-partijiet matul il-proċedura amministrattiva, b’mod partikolari dawk li jkunu ġew ipprovduti sabiex tintwera l-assenza ta’ influwenza determinanti tal-kumpannija parent fuq is-sussidjarja. Madankollu, f’każ bħal dak f’din il-kawża, fejn, għall-attribuzzjoni tar-responsabbiltà tal-ksur lill-kumpannija parent, il-Kummissjoni ma tkunx ibbażat b’mod esklużiv fuq il-preżunzjoni kapitalistika, iżda tkun ikkunsidrat espliċitament fatturi rilevanti oħrajn, jidhirli li hija tista’ teżamina u tevalwa l-argumenti u l-elementi mressqa globalment — kif hija għamlet f’din il-kawża — kemm-il darba l-motivazzjoni tal-att tkun tippermetti b’mod suffiċjenti lill-parti kkonċernata, jiġifieri l-kumpannija parent, li ssir taf ir-raġunijiet għad-deċiżjoni li finalment tiġi adottata, f’dan il-każ id-deċiżjoni li tiġi imputata lilha r-responsabbiltà għall-ksur.
31.
Barra minn hekk, nirrileva li l-kumpanniji tal-grupp Alstom ma spjegawx sa fejn il-motivazzjoni allegatament difettuża tad-deċiżjoni kkontestata żammithom milli jiddefendu b’mod effettiv id-drittijiet tagħhom quddiem il-Qorti Ġenerali jew ipprekludew lil din tal-aħħar milli teżerċita l-istħarriġ tagħha. Għall-kuntrarju, l-eżami ddettaljat li sar mill-Qorti Ġenerali, fil-punti 93 sa 97 tas-sentenza appellata, tal-argumenti ta’ Alstom bil-għan li tiġi kkonfutata l-preżunzjoni ta’ influwenza determinanti juri pjuttost li Alstom setgħet tiddefendi utilment id-drittijiet tagħha quddiem il-Qorti Ġenerali u li din tal-aħħar kienet f’pożizzjoni li teżerċita l-istħarriġ tagħha fuq id-deċiżjoni kkontestata (
28
).
32.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jiena tal-fehma li l-Qorti Ġenerali ma interpretatx b’mod żbaljat il-portata tal-obbligu ta’ motivazzjoni tal-Kummissjoni kif irrikonoxxut mill-ġurisprudenza u ma wettqet ebda żball ta’ liġi meta kkunsidrat li d-deċiżjoni kkontestata kienet immotivata b’mod suffiċjenti fir-rigward tal-attribuzzjoni tar-responsabbiltà lil Alstom fir-rigward tal-parteċipazzjoni fil-ksur għall-perijodu mis-7 ta’ Diċembru 1992 sat-8 ta’ Jannar 2004. Din il-konklużjoni ma tistax tiġi kkontestata mill-argumenti l-oħra mqajma mill-kumpanniji tal-grupp Alstom.
33.
Fir-rigward tas-sentenza Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, li għaliha jirreferu l-kumpanniji tal-grupp Alstom, li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja annullat is-sentenza tal-Qorti Ġenerali dwar ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni tal-Kummissjoni, huwa biżżejjed li jiġi rrilevat li, b’differenza mis-sitwazzjoni fil-kawża li tat lok għal din is-sentenza, il-kumpanniji tal-grupp Alstom ma kinux jinsabu, f’din il-kawża, ikkonfrontati bl-ewwel deċiżjoni tal-Kummissjoni fejn hija, waqt li mmodifikat l-approċċ abitwali tagħha, ibbażat ruħha fuq l-unika preżunzjoni ta’ influwenza determinanti eżerċitata fuq is-sussidjarja mill-kumpannija parent sabiex iżżomm lil din tal-aħħar responsabbli għall-ksur. Huma b’hekk ma jistgħux jibbażaw ruħhom f’din il-kawża fuq is-soluzzjoni adottata fis-sentenza msemmija.
34.
Fir-rigward tal-ilment li l-Qorti Ġenerali, billi affermat fil-punt 95 tas-sentenza appellata li l-premessi 345 sa 347 tad-deċiżjoni kkontestata kienu jikkostitwixxu sinteżi tal-argumenti mressqa minn Alstom fil-punti 90 sa 150 tar-risposta tagħha għad-dikjarazzjoni ta’ oġġezzjonijiet, kienet żnaturat id-deċiżjoni kkontestata, dan huwa fil-fehma tiegħi ineffettiv u fi kwalunkwe każ infondat. Huwa ineffettiv għaliex, anki jekk il-Qorti Ġenerali wettqet żball f’dan ir-rigward, dan b’ebda mod ma jħassar il-konstatazzjoni li tirriżulta mill-punti preċedenti li tgħid li l-Kummissjoni mmotivat b’mod suffiċjenti għall-finijiet tal-liġi l-imputazzjoni tar-responsabbiltà għall-ksur lil Alstom. Huwa infondat għaliex, kif diġà rrilevajt, fir-realtà l-Kummissjoni indirizzat is-sustanza tal-argumenti mqajma minn Alstom quddiemha (
29
).
35.
Fir-rigward tal-argument li jgħid li l-Kummissjoni bbażat ruħha fuq provi prodotti minn terz, ma teżisti ebda regola fid-dritt tal-Unjoni li tipprekludi lill-Kummissjoni milli tuża, naturalment b’rispett tad-drittijiet tad-difiża, tali provi sa fejn dawn ikunu rilevanti. Issa, jidhirli li huwa evidenti li, sa fejn hija xtrat mingħand Alstom is-sussidjarji li pparteċipaw fl-akkordju, Areva seta’ kellha informazzjoni rilevanti dwar il-funzjonament ta’ dawn is-sussidjarji matul il-perijodu qabel il-bejgħ. Barra minn hekk, il-kumpanniji tal-grupp Alstom ma jispeċifikawx liema provi huma jikkontestaw u lanqas ma jallegaw żnaturament ta’ dawn il-provi.
36.
Jirriżulta mill-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti li l-ewwel parti tal-ewwel aggravju għandha fil-fehma tiegħi tiġi miċħuda.
2. Fuq it-tieni parti tal-ewwel aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom
37.
Fit-tieni parti tal-ewwel aggravju tagħhom, li tirreferi għall-punt 200 tas-sentenza appellata, il-kumpanniji tal-grupp Alstom jikkritikaw lill-Qorti Ġenerali talli ddeċidiet li l-Kummissjoni setgħet ġustament ma tagħtix raġunijiet għalfejn żewġ kumpanniji li ma kinux jiffurmaw entità ekonomika fil-jum meta ġiet adottata deċiżjoni setgħu jiġu imposti multa in solidum. B’mod partikolari, huma jikkritikaw lill-Qorti Ġenerali talli ma kkundannatx lill-Kummissjoni, fl-imsemmi punt 200, talli ma mmotivatx speċifikament il-fatt li hija imponiet fuq Alstom u Areva T&D SA (li saret Alstom Grid SAS) in solidum il-ħlas ta’ multa meta huma ma kinux għadhom jikkostitwixxu impriża waħda fil-mument meta ġiet adottata d-deċiżjoni.
38.
F’dan ir-rigward, jidhirli li, f’din il-kawża, il-Qorti Ġenerali setgħet, mingħajr ma’ twettaq żball ta’ liġi, ma tikkundannax lill-Kummissjoni talli ma mmotivatx b’mod speċifiku d-deċiżjoni li timponi multa in solidum fuq Alstom u Areva T&D SA għall-perijodu li matulu huma kienu jikkostitwixxu impriża waħda.
39.
Diġà rrilevajt, fil-punti 20 u 21 iktar ’il fuq, li skont il-ġurisprudenza, l-Artikolu 296 TFUE ma jeħtieġx li l-Kummissjoni tiddiskuti l-punti kollha ta’ fatt u ta’ liġi li jkunu ġew indirizzati matul il-proċedura amministrattiva (
30
). Min-naħa l-oħra, skont il-ġurisprudenza, deċiżjoni tal-Kummissjoni li ssegwi linja ta’ prassi deċiżjonali stabbilita, tista’ tiġi mmotivata fil-qosor, partikolarment b’riferiment għal dik il-prassi, min-naħa l-oħra, jekk tmur iktar lil hinn b’mod sinjifikattiv mid-deċiżjonijiet preċedenti, il-Kummissjoni għandha tiżviluppa r-raġunament tagħha b’mod espliċitu (
31
).
40.
Issa, għall-kuntrarju ta’ dak li jsostnu l-kumpanniji tal-grupp Alstom, l-impożizzjoni ta’ multa in solidum fuq is-sussidjarja li tkun ipparteċipat fil-ksur u kontra dik li qabel kienet il-kumpannija parent għall-perijodu tal-ksur li matulu ż-żewġ kumpanniji kienu jikkostitwixxu impriża waħda skont id-dritt tal-kompetizzjoni ma hijiex differenti mill-prattika preċedenti tal-Kummissjoni u ma ġietx ikkontestata fil-ġurisprudenza (
32
).
41.
Din il-prattika hija bbażata fuq il-kunsiderazzjoni li, sa fejn, matul ċertu perijodu, kumpanniji jkunu kkostitwixxew impriża għall-finijiet tad-dritt tal-kompetizzjoni li tkun wettqet ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, il-Kummissjoni tista’ timponi fuqhom multa in solidum għall-ksur imwettaq matul dak il-perijodu (
33
). Bla ħsara għall-premessi li ser nesponi fil-punti 155 et seq, fil-kuntest tal-analiżi tar-raba’ aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom, ser nirrileva li l-fatt li, fil-mument tal-adozzjoni tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni, l-imsemmija kumpanniji ma kinux għadhom jikkostitwixxu iktar entità ekonomika unitarja, ma huwiex ċirkustanza li tipprekludi, waħedha (
34
), li tiġi imposta multa in solidum fuqhom bħala suġġetti li jistgħu jitqiesu responsabbli konġuntament għall-aġir tal-impriża li minnha kienu jagħmlu parti (
35
).
42.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, peress li mmotivat b’mod suffiċjenti għall-finijiet tal-liġi, kif jirriżulta mill-analiżi tal-ewwel parti tal-ewwel aggravju, id-deċiżjoni li tattribwixxi lill-kumpannija parent ir-responsabbiltà għall-ksur, jidhirli li f’din il-kawża l-Kummissjoni ma tistax tiġi kkundannata talli ma pprovditx motivazzjoni speċifika għall-kundanna għall-ħlas in solidum tal-multa tagħha mas-sussidjarja tagħha li pparteċipat direttament fl-akkordju, minkejja l-fatt li l-kumpanniji kkonċernati ma kinux għadhom jikkostitwixxu entità ekonomika unitarja fil-mument meta ġiet adottata d-deċiżjoni kkontestata (
36
).
43.
Fil-fehma tiegħi, minn dan isegwi li t-tieni parti tal-ewwel aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom u, għaldaqstant, l-imsemmi l-ewwel aggravju fit-totalità tiegħu, għandhom jiġu miċħuda.
B – Fuq it-tieni aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom, ibbażat fuq il-ksur mill-Qorti Ġenerali tal-obbligu ta’ motivazzjoni tagħha kif ukoll tal-Artikolu 263 TFUE u fuq l-ewwel aggravju ta’ Areva, ibbażat fuq il-ksur mill-Qorti Ġenerali tal-obbligu ta’ motivazzjoni tagħha kif ukoll fuq ksur tad-drittijiet tad-difiża
44.
Permezz tat-tieni aggravju tagħhom, li huwa maqsum f’erba’ partijiet, il-kumpanniji tal-grupp Alstom isostnu li l-Qorti Ġenerali kisret l-obbligu li timmotiva s-sentenza tagħha li jirriżulta mill-Artikoli 36 u 53 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea kif ukoll mill-Artikolu 263 TFUE. B’mod iktar partikolari, permezz tal-ewwel tliet partijiet tat-tieni aggravju tagħhom, il-kumpanniji tal-grupp Alstom isostnu li l-Qorti Ġenerali kisret id-dmir tagħha ta’ motivazzjoni kif ukoll l-Artikolu 263 TFUE inkwantu f’diversi okkażjonijiet hija ssostitwiet ir-raġunament tal-Kummissjoni b’tagħha stess billi żiedet a posteriori mad-deċiżjoni kkontestata motivi li ma kinux jinsabu f’dak ir-raġunament. L-ewwel u t-tieni parti jirrigwardaw il-motivazzjoni tas-sentenza appellata fir-rigward tal-attribuzzjoni tar-responsabbiltà għall-ksur, rispettivament, lil Alstom u lil T&D Holding SA (li kienet Areva T&D Holding SA) bħala kumpanniji parent. It-tielet parti tirrigwarda r-raġunament żviluppat mill-Qorti Ġenerali fil-punti 214 sa 216 tas-sentenza appellata dwar il-kontribuzzjoni f’partijiet indaqs ugwali għall-ħlas ta’ multa in solidum. Dik il-parti hija marbuta mill-qrib mal-kwistjonijiet diskussi fil-kuntest tar-raba’ aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom u b’hekk ser tiġi analizzata konġuntament ma’ dik fil-punti 155 et seq. Fir-raba’ parti tat-tieni aggravju tagħhom, il-kumpanniji tal-grupp Alstom jikkontestaw il-motivazzjoni tas-sentenza appellata inkwantu l-Qorti Ġenerali ddeċidiet li l-kumpanniji li ma jiffurmawx unità ekonomika fil-jum tal-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata jistgħu jiġu imposti multa in solidum.
45.
Permezz tal-ewwel aggravju tagħha, Areva tallega ksur min-naħa tal-Qorti Ġenerali tal-obbligu ta’ motivazzjoni u tad-drittijiet tad-difiża fil-kuntest tal-analiżi tal-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti fuq l-ex sussidjarji tagħha matul il-perijodu bejn id-9 ta’ Jannar u l-11 ta’ Mejju 2004.
46.
Inkwantu, fil-kuntest ta’ dawn l-aggravji, l-appellanti jqajmu l-ksur min-naħa tal-Qorti Ġenerali tal-obbligu ta’ motivazzjoni tagħha, jidhirli li huwa neċessarju fuq bażi preliminari li titfakkar il-portata ta’ dan l-obbligu kif imfassla mill-ġurisprudenza, billi jsir riferiment b’mod partikolari għal-limiti imposti fuq il-Qorti Ġenerali fil-kuntest tal-istħarriġ tal-legalità f’relazzjoni mal-portata tal-motivazzjoni li tinsab fl-att ikkontestat.
1. Fuq il-portata tal-obbligu ta’ motivazzjoni tal-Qorti Ġenerali u fuq il-projbizzjoni li tiġi ssostitwita l-motivazzjoni tal-att ikkontestat
47.
L-obbligu tal-Qorti Ġenerali li timmotiva s-sentenzi tagħha jirriżulta mid-dispożizzjonijiet magħquda tal-Artikolu 36 u l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 53 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja.
48.
Skont ġurisprudenza stabbilita, il-motivazzjoni ta’ sentenza għandha tiżvela b’mod ċar u inekwivoku r-raġunament tal-Qorti Ġenerali, sabiex il-persuni kkonċernati jkunu jistgħu jsiru jafu l-ġustifikazzjonijiet għad-deċiżjoni meħuda u l-Qorti tal-Ġustizzja tkun tista’ teżerċita l-istħarriġ ġudizzjarju tagħha (
37
).
49.
L‑obbligu ta’ motivazzjoni madankollu ma jobbligax lill‑Qorti Ġenerali li tipprovdi espożizzjoni li ssegwi, b’mod eżawrjenti u wieħed wieħed, ir‑raġunamenti kollha mqajma mill‑partijiet fil‑kawża. Il‑motivazzjoni tista’ għalhekk tkun impliċita bil‑kundizzjoni li tkun tippermetti lill‑partijiet ikkonċernati li jkunu jafu r‑raġunijiet għalfejn il‑Qorti Ġenerali ma laqgħatx l‑argumenti tagħhom u lill‑Qorti tal‑Ġustizzja li jkollha elementi biżżejjed sabiex teżerċita l‑istħarriġ tagħha (
38
).
50.
Sussegwentement, fil-kuntest ta’ rikors għal annullament, il-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti Ġenerali ma jistgħux, fi kwalunkwe każ, jissostitwixxu l-motivazzjoni tal-awtur tal-att ikkontestat b’tagħhom stess (
39
). Dan ifisser li l-qorti tal-Unjoni ma tistax tipprovdi att legali tal-Unjoni bbażat fuq motivi ineżatti jew illegali, jew insuffiċjenti, b’motivi kompletament differenti imbagħad tipproċedi biex tilqagħhom. Fil-fatt, barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-ġurisdizzjoni sħiħa (Artikolu 261 TUE), il-qorti tal-Unjoni ma tistax tirriforma l-att ikkontestat iżda għandha tiddikjarah null jekk u sa fejn ir-rikors għal annullament huwa fondat (l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 264 TFUE (
40
)).
51.
Madankollu xejn ma jipprojbixxi lill-qorti tal-Unjoni milli teżamina b’mod intensiv il-motivi u l-argumenti mqajma mir-rikorrenti sabiex tivverifika l-fondatezza tagħhom u tikkunsidrahom fid-dettall (
41
). Min-naħa l-oħra, jirriżulta mill-ġurisprudenza li anki jekk, fil-kuntest ta’ rikors għal annullament, il-Qorti Ġenerali tista’ tasal tinterpreta l-motivazzjoni tal-att ikkontestat b’mod differenti mill-awtur tiegħu, jekk mhux ukoll, f’ċerti ċirkustanzi, li tiċħad il-motivazzjoni formali indikati minnu, meta dan ikun iġġustifikat minn element materjali (
42
).
52.
B’hekk huwa fid-dawl ta’ dawn il-prinċipji espressi fil-ġurisprudenza li hemm lok, fil-fehma tiegħi, li jiġi evalwat jekk il-Qorti Ġenerali ssostitwietx b’mod illegali l-motivazzjoni fid-deċiżjoni kkontestata bil-motivazzjoni tagħha stess. Għal dak il-għan, għandu jiġi evalwat jekk, fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali llimitatx ruħha li teżamina, anki b’mod iddettaljat, il-motivi u l-argumenti mqajma mill-appellanti quddiemha sabiex tivverifika l-fondatezza tagħhom jew jekk, għall-kuntrarju, hija żiditx motivi totalment differenti mad-deċiżjoni sabiex tissostanzjaha.
53.
F’dan ir-rigward, għandu jingħad ukoll li, kif jaffermaw il-kumpanniji tal-grupp Alstom, il-kontenzjuż Ewropew dwar l-istħarriġ tal-legalità tal-atti tal-istituzzjonijiet huwa “proċess dwar att” b’mod li, kif diġà ssemma, ma huwiex possibbli li jiżdiedu motivi ġodda u differenti għal dak l-att sabiex jiġi “salvat”, u dan ma jneħħi xejn mill-fatt li, sabiex teżerċita bis-sħiħ l-istħarriġ tagħha tal-legalità, il-qorti tal-Unjoni għandha tkun f’pożizzjoni li tirrispondi bis-sħiħ għall-argumenti mqajma mir-rikorrenti quddiemha. Għal dan il-għan, dik il-qorti ma tistax tissejjaħ biex tanalizza argumenti jew provi mressqa matul il-proċedura amministrattiva, lanqas b’mod iktar iddettaljat minn dak li jinsab fl-att ikkontestat (
43
). Effettivament, kemm-il darba l-motivazzjoni tal-att tkun suffiċjenti fiha nfisha u mhux ivvizzjata bi żball, xejn ma jipprekludi lill-Qorti Ġenerali milli tipprovdi motivazzjoni li tkun tinkludi, b’risposta għall-argumenti mressqa quddiemha mill-partijiet fil-kawża, analiżi jew raġunament fir-rigward tal-argumenti jew il-provi ppreżentati quddiem il-Kummissjoni li tkun iktar żviluppata minn dik li tinsab fl-att ikkontestat.
2. Fuq l-ewwel parti tat-tieni aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom
54.
Permezz tal-ewwel parti tat-tieni aggravju tagħhom, li jirrigwarda l-punti 101 sa 110 tas-sentenza appellata, il-kumpanniji tal-grupp Alstom jikkritikaw lill-Qorti Ġenerali talli ssostitwiet ir-raġunament tal-Kummissjoni b’tagħha stess u talli introduċiet motivi sostantivi li jservu bħala bażi a posteriori għad-deċiżjoni fir-rigward tal-eżami tal-elementi intiżi biex tiġi kkonfutata l-preżunzjoni ta’ eżerċizzju ta’ influwenza determinanti minn Alstom fuq is-sussidjarji tagħha matul il-perijodu mis-7 ta’ Diċembru 1992 sat-8 ta’ Jannar 2004. B’mod partikolari, il-punti 102 sa 110 tas-sentenza appellata jinkludu analiżi ta’ wħud mill-argumenti żviluppati minn Alstom fil-punti 90 sa 150 tar-risposta tagħha għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet. Il-Qorti Ġenerali ħadet pożizzjoni fuq dawn l-elementi u evalwathom, waqt li dawk l-evalwazzjonijiet ma jinsabux fid-deċiżjoni kkontestata u b’hekk kienu ġew miżjuda mat-test ta’ dik id-deċiżjoni.
55.
F’dan ir-rigward, fl-ewwel lok, diġà rrilevajt fil-kuntest tal-analiżi tal-ewwel parti tal-ewwel aggravju (
44
) mqajjem mill-kumpanniji tal-grupp Alstom li l-Qorti Ġenerali ma wettqitx żball meta ddeċidiet li l-Kummissjoni kienet ipprovdiet motivazzjoni suffiċjenti fid-deċiżjoni kkontestata meta kkunsidrat lil Alstom responsabbli għall-ksur imwettaq matul il-perijodu mis-7 ta’ Diċembru 1992 sat-8 ta’ Jannar 2004.
56.
F’dan il-kuntest, is-sentenza appellata ma żiditx mad-deċiżjoni kkontestata motivi totalment differenti minn dawk li fuqhom il-Kummissjoni bbażat biex tasal sabiex iżżomm lil Alstom responsabbli. Effettivament, il-motivazzjoni tas-sentenza appellata hija fuq l-istess binarji bħall-motivi tad-deċiżjoni kkontestata. Ċertament, b’risposta għall-argumenti mqajma minn Alstom quddiemha, il-Qorti Ġenerali, fil-punti 102 sa 109 tas-sentenza appellata, ipproċediet għal analiżi ferm preċiża ta’ sensiela ta’ dokumenti li Alstom kienet ipprovdiet matul il-proċedura amministrattiva. Analiżi ta’ tali livell ta’ dettall ma tinsabx fid-deċiżjoni kkontestata. Madankollu dan ma jfissirx li l-Qorti Ġenerali għamlet sostituzzjoni illegali tal-motivi.
57.
Effettivament, b’mod konformi ma’ dak li diġà indikajt qabel fil-punt 53, jidhirli li inkwantu l-motivazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata, fir-rigward tal-imputazzjoni lil Alstom tal-ksur imwettaq matul il-perijodu inkwistjoni, hija fiha nfisha suffiċjenti u mhux ivvizzjata bi żball, xejn ma jipprekludi lill-Qorti Ġenerali, sabiex twieġeb għall-argumenti mressqa quddiemha minn Alstom, milli twettaq analiżi ddettaljata tal-argumenti u tal-provi mressqa quddiem il-Kummissjoni li tkun iktar żviluppata minn dik li tinsab fid-deċiżjoni kkontestata. Għall-kuntrarju, tali approċċ jidhirli li huwa prova ta’ diliġenza min-naħa tal-Qorti Ġenerali fl-analiżi tal-argumenti mressqa minn Alstom quddiemha.
58.
Jirriżulta minn dawn il-kunsiderazzjonijiet li l-ewwel parti tat-tieni aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom għandha tiġi miċħuda.
3. Fuq l-ewwel aggravju ta’ Areva u fuq it-tieni parti tat-tieni aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom
a) L-argumenti tal-partijiet
59.
Fil-kuntest tal-ewwel aggravju tagħha, li jirrigwarda l-punti 144 sa 152 tas-sentenza appellata, Areva tallega ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni u tad-drittijiet tad-difiża min-naħa tal-Qorti Ġenerali. Areva ssostni li, fil-punt 150 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ssostitwixxiet ir-raġunament tal-Kummissjoni b’tagħha stess billi żiedet a posteriori mad-deċiżjoni kkontestata żewġ elementi ġodda biex tiċħad l-allegazzjonijiet li jgħidu li għall-perijodu bejn id-9 ta’ Jannar 2004 u l-11 ta’ Mejju 2004, Areva u Areva T&D Holding SA ma kellhomx esperjenza suffiċjenti dwar is-settur T&D sabiex ikunu jistgħu jeżerċitaw effettivament influwenza determinanti fuq l-aġir tas-sussidjarji tagħhom. Areva tikkontesta, minn naħa waħda, l-affermazzjoni li hija setgħet takkwista għarfien tas-settur T&D bejn il-konklużjoni tal-ftehim ta’ trasferiment tas-sussidjarji T&D ta’ Alstom f’Settembru 2003 u t-trasferiment effettiv ta’ dawn is-sussidjarji fit-8 ta’ Jannar 2004 u, min-naħa l-oħra, l-affermazzjoni li ma kienx eskluż li r-reklutaġġ ta’ direttur ġdid għal dawn is-sussidjarji barra minn grupp ippermetta lil Areva li tikseb ħila esperta fis-settur T&D.
60.
Issa, fl-ewwel lok, dawk iż-żewġ elementi ma ġewx ippreżentati qabel mill-Kummissjoni u b’hekk jikkostitwixxu żieda jew sostituzzjoni min-naħa tal-Qorti Ġenerali tal-motivi li fuqhom hija bbażata d-deċiżjoni kkontestata. Fit-tieni lok, l-argumenti tal-Qorti Ġenerali ma jippermettux li jinftiehmu r-raġunijiet għalfejn hija ma laqgħetx l-argumenti ta’ Areva u s-sentenza appellata b’hekk hija vvizzjata b’difettt ta’ motivazzjoni. Fit-tielet lok, il-Qorti Ġenerali kisret ukoll id-drittijiet tad-difiża ta’ Areva. Minn naħa waħda, billi bbażat fuq elementi li fir-realtà jikkostitwixxu suppożizzjonijiet, hija wasslet biex il-preżunzjoni kapitalistika ssir inkonfutabbli u imponiet fuq Areva probatio diabolica fil-kuntest tal-prova tal-assenza ta’ eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti min-naħa tagħha fuq l-ex sussidjarji tagħha billi eżiġiet li hija tipproduċi prova negattiva fl-assenza ta’ interferenza fl-aġir tagħhom. Min-naħa l-oħra, il-Qorti Ġenerali ma tatx lil Areva l-possibbiltà li tagħmel dikjarazzjoni dwar l-elementi l-ġodda msemmija hawn fuq miżjuda mad-deċiżjoni kkontestata.
61.
Fir-replika tagħha, Areva ssostni li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi inkwantu ma kkundannatx lill-Kummissjoni talli naqset milli twettaq l-obbligu ta’ motivazzjoni tagħha fil-kuntest tal-analiżi tal-eżerċizzju effettiv minn Areva ta’ influwenza determinanti fuq l-ex sussidjarji tagħha. Hija ssostni b’mod partikolari li l-Kummissjoni baqgħet siekta dwar ċerti argumenti mqajma minnha u ma ħaditx pożizzjoni ssostanzjata dwar argumenti oħrajn li hija invokat.
62.
Fil-kuntest tat-tieni parti tat-tieni aggravju tagħhom, il-kumpanniji tal-grupp Alstom, u b’mod partikolari T&D Holding SA, essenzjalment iqajmu l-istess ilment bħal dak ta’ Areva bbażat fuq il-ksur min-naħa tal-Qorti Ġenerali tal-obbligu ta’ motivazzjoni tagħha. B’hekk, il-Qorti Ġenerali ma hijiex limitata li tiddeċiedi dwar il-punti li jinsabu fid-deċiżjoni kkontestata fir-rigward tal-kisba ta’ għarfien min-naħa ta’ T&D Holding SA tas-settur T&D, iżda żiedet żewġ elementi ġodda, jiġifieri dawk imsemmija minn Areva u indikati fil-punt 59 iktar ’il fuq. Dawn iż-żewġ elementi ma ġewx diskussi matul il-proċedura amministrattiva b’mod li l-Qorti Ġenerali mmodifikat u ssupplimentat il-motivazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata billi għamlet sostituzzjoni tal-motivi illegali.
63.
Il-Kummissjoni tikkontesta dawn l-argumenti. B’mod partikolari, hija targumenta li l-ilment ta’ Areva bbażat fuq difett ta’ motivazzjoni huwa inammissibbli, għaliex Areva fir-realtà kienet qiegħda tikkontesta mhux il-motivazzjoni tas-sentenza, iżda l-evalwazzjoni tal-provi li saret mill-Qorti Ġenerali, li hija inammissibbli fl-appell.
b) Analiżi
64.
Fl-ewwel lok, għandu jiġi vverifikat, fid-dawl tal-kriterji indikati fil-punti 47 sa 53 iktar ’il fuq, jekk, fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali għamlitx sostituzzjoni tal-motivi kif jargumentaw kemm Areva kif ukoll il-kumpanniji tal-grupp Alstom. L-argumenti tagħhom jirrigwardaw b’mod partikolari żewġ elementi — imsemmija fil-punt 59 iktar ’il fuq — li l-Qorti Ġenerali, fil-punt 150 tas-sentenza appellata, allegatament żiedet mal-motivazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata (
45
). Għal dak il-għan, jidhirli li huwa neċessarju li nibda b’analiżi ddettaljata tas-sentenza appellata.
65.
Fil-punti 144 sa 152 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-aggravju ta’ Areva u ta’ T&D Holding li jallega li l-Kummissjoni kisret ir-regoli dwar l-imputazzjoni tal-ksur inkwantu hija żammithom responsabbli għall-ksur għall-perijodu mid-9 ta’ Jannar sal-11 ta’ Mejju 2004, bħala kumpanniji parent b’100 % ta’ Areva T&D SA u ta’ Areva T&D AG. Areva u T&D Holding sostnew li l-elementi li huma ppreżentaw matul il-proċedura amministrattiva kienu ta’ valur probatorju suffiċjenti biex tiġi kkonfutata l-preżunzjoni ta’ responsabbiltà li tirriżulta miż-żamma tal-kapital kollu tas-sussidjarji mill-kumpanniji parent tagħhom.
66.
Sabiex jiġi miċħud dan l-aggravju, il-Qorti Ġenerali, fis-sentenza appellata, fl-ewwel lok analizzat id-deċiżjoni kkontestata u fakkret il-prinċipji ġudizzjarji rilevanti (punti 144 u 145). Sussegwentement, hija kkunsidrat li l-oneru kien jaqa’ fuq Areva u T&D Holding biex jikkonfutaw il-preżunzjoni msemmija hawn fuq ta’ responsabbiltà (punt 146) u li, għaldaqstant, għandu jiġi eżaminat jekk l-elementi fattwali mressqa matul il-proċedura amministrattiva, li kienu ġew invokati mill-ġdid quddiemha, kinux ta’ valur probatorju suffiċjenti biex tiġi kkonfutata l-preżunzjoni ta’ responsabbiltà (punt 147). Il-Qorti Ġenerali b’hekk fakkret l-argumenti mressqa minn Areva u T&D Holding matul il-proċedura amministrattiva u, b’mod partikolari, l-argumenti dwar in-nuqqas ta’ esperjenza fis-settur T&D (punt 148), sabiex finalment tikkonkludi, fil-punt 149, għar-raġunijiet imsemmija fil-punt 150, li dawk l-elementi, meħuda individwalment, jew fit-totalità tagħhom ma kinux ta’ natura li juru li s-sussidjarji kienu jiddeterminaw il-linja ta’ azzjoni tagħhom fis-suq b’mod realment awtonomu meta pparagunati ma’ Areva u T&D Holding u li, għaldaqstant, il-Kummissjoni ma kinitx ivvizzjat id-deċiżjoni kkontestata bi żball ta’ evalwazzjoni meta ċaħdet dawk l-elementi bħala mhux ta’ valur probatorju.
67.
B’mod iktar preċiż, sabiex tasal għal dik il-konklużjoni, il-Qorti Ġenerali, fil-punt 150 tas-sentenza appellata, ibbażat ruħha minn naħa waħda, fuq il-konstatazzjoni li l-allegazzjonijiet ta’ Areva u ta’ T&D Holding — li kienu jsostnu li huma ma kellhomx biżżejjed esperjenza biex jeżerċitaw effettivament influwenza determinanti fuq is-sussidjarji tagħhom — ma kinux issostanzjati u, min-naħa l-oħra, fuq il-kunsiderazzjoni li ma setax jiġi inferit minn dawn l-allegazzjonijiet li ż-żewġ kumpanniji parent kienu rrinunzjaw neċessarjament milli jeżerċitaw dik l-influwenza. Dawn l-evalwazzjonijiet ma humiex ikkontestati fl-argumenti tal-partijiet.
68.
Huwa f’dan il-kuntest u, b’mod partikolari, sabiex jissaħħaħ l-argument tagħha li l-Qorti Ġenerali invokat l-ewwel argument imsemmi minn Areva u T&D Holding billi affermat li ma kienx eskluż li huma setgħu jakkwistaw, jew ta’ mill-inqas jiżviluppaw, l-għarfien tagħhom tas-settur T&D waqt li kienu pendenti n-negozjati miftuħa għat-trasferiment tal-attività T&D ta’ Alstom. Din il-kunsiderazzjoni supplimentari, li saret mill-Qorti Ġenerali fuq il-bażi ta’ informazzjoni li tinsab fil-fajl (
46
) u esklużivament sabiex tirrispondi għall-argument imqajjem quddiemha minn Areva u T&D Holding, jidhirli li hija barra minn hekk għalkollox raġonevoli. Effettivament, huwa evidenti li grupp bħal Areva ma jwettaqx tranżazzjoni ta’ tali dimensjoni u importanza mingħajr ma jkun kiseb informazzjoni ferm preċiża dwar is-settur inkwistjoni sabiex jevalwa r-riskji ta’ tali tranżazzjoni.
69.
Sussegwentement, il-Qorti Ġenerali invokat it-tieni argument imsemmi minn Areva u T&D Holding, jiġifieri l-kwistjoni, diġà indirizzata fil-premessa 370 tad-deċiżjoni kkontestata, dwar il-ħatra tal-membru ġdid tal-bord tad-diretturi ta’ Areva, li nħatar ukoll bħala CEO ta’ Areva T&D Holding, kif ukoll President tad-diviżjoni T&D u membru tal-kumitat eżekuttiv ta’ Areva. Fid-dawl ta’ din il-ħatra, li saret, kif jirriżulta mill-premessa 370 tad-deċiżjoni kkontestata, għaxart ijiem wara t-tranżazzjoni ta’ xiri min-naħa ta’ Areva, il-Qorti Ġenerali, b’mod konformi mal-imsemmija premessa tad-deċiżjoni kkontestata, ikkunsidrat fil-punt 150 tas-sentenza appellata li “Filwaqt li ma jurix l-awtonomija [tas-sussidjarji] fi ħdan il-grupp Areva, ir-reklutaġġ estern ta’ dan il-mexxej ġdid jikkonferma, bil-kontra, li fil-bidu tal-perijodu kkonċernat, Areva u Areva T&D Holding kellhom organizzazzjoni li kienet tippermettilhom jeżerċitaw kontroll effettiv fuq is-sussidjarji tagħhom, 100 % proprjetà tagħhom, attivi fis-settur tat-T&D u li jinfluwenzaw, b’mod determinanti, l-aġir tagħhom fis-suq”. Is-sentenza msemmija minn Areva u T&D Holding dwar il-fatt li ma kienx eskluż li l-imsemmi “reklutaġġ estern ippermetta lil Areva u lil Areva T&D Holding jiksbu l-esperjenza li kienet nieqsa lilhom fis-settur ikkonċernat” tikkostitwixxi biss frażi intiża biex issaħħaħ iċ-ċaħda tal-argument dwar l-assenza ta’ esperjenza fis-settur T&D. Fil-fehma tiegħi, dik il-frażi ma tistax titqies li hija element essenzjali għall-bażi tal-motivazzjoni tas-sentenza appellata.
70.
Jirriżulta minn dik l-analiżi ssostanzjata tas-sentenza appellata li, għall-kuntrarju ta’ dak li jsostnu Areva u l-kumpanniji tal-grupp Alstom, meta eżaminat fil-punti 144 sa 152 tas-sentenza appellata, l-elementi relatati mal-allegata awtonomija tas-sussidjarji invokati quddiem il-Qorti Ġenerali, din tal-aħħar sempliċement wieġbet b’mod iddettaljat għall-argumenti mqajma quddiemha u b’hekk eżerċitat l-istħarriġ tagħha tal-legalità tad-deċiżjoni kkontestata mingħajr ma ssostitwiet il-motivazzjoni adottata mill-Kummissjoni b’tagħha stess f’din id-deċiżjoni (
47
). L-ilment ibbażat fuq is-sostituzzjoni illegali tal-motiv b’hekk għandu, fil-fehma tiegħi, jiġi miċħud.
71.
Areva tallega wkoll ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni minħabba li r-raġunament tal-Qorti Ġenerali dwar iż-żewġ elementi ġodda allegatament miżjuda mad-deċiżjoni kkontestata ma jippermettilhiex li tifhem kif dawk l-elementi jistgħu jiġġustifikaw il-konstatazzjoni ta’ eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti.
72.
F’dan ir-rigward, u mingħajr ma huwa neċessarju li tittieħed deċiżjoni dwar l-ammissibbiltà ta’ ċerti argumenti ta’ Areva mqajma mill-Kummissjoni, huwa biżżejjed li jiġi rrilevat fil-fehma tiegħi li jirriżulta mill-analiżi tal-punti 144 sa 152 tas-sentenza appellata li għadni kif għamilt fil-punti 65 sa 69 iktar ’il fuq li ż-żewġ elementi msemmija minn Areva ma jikkostitwixxux elementi ġodda mressqa mill-Qorti Ġenerali abbażi tad-deċiżjoni kkontestata, iżda jikkostitwixxu sempliċement raġunament supplimentari bi tweġiba għall-argument imressaq minn Areva kemm quddiem il-Kummissjoni kif ukoll quddiem il-Qorti Ġenerali, fejn Areva ma kinitx f’pożizzjoni li teżerċita effettivament influwenza determinanti fuq is-sussidjarji tagħha minħabba l-assenza ta’ esperjenza tagħha fis-settur T&D. Dawk l-argumenti b’hekk ma jservux bħala bażi għall-konstatazzjoni tal-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti kif tallega Areva.
73.
Areva tallega wkoll li dan jikkostitwixxi ksur tad-drittijiet tad-difiża tagħha. Fl-ewwel lok, fir-rigward tal-ilment li jallega li hija ma kellhiex il-possibbiltà li tieħu pożizzjoni dwar iż-żewġ argumenti allegatament ġodda inkwistjoni, għandu jiġi rrilevat li, inkwantu dawn jikkostitwixxu biss argumenti li jikkumplimentaw ir-raġunament żviluppat fis-sentenza appellata bħala tweġiba għall-argumenti mqajma minn Areva nfisha, hija ma tistax targumenta li l-Qorti Ġenerali kellha neċessarjament tagħti l-okkażjoni li tittieħed pożizzjoni f’dan ir-rigward.
74.
Fit-tieni lok, rigward l-ilment ta’ Areva bbażat fuq li l-Qorti Ġenerali kisret id-drittijiet tad-difiża tagħha billi imponietilha probatio diabolica, diġà kelli l-okkażjoni li nosserva li, meta titqies in-natura tal-preżunzjoni, li tippermetti, permezz ta’ deduzzjoni loġika, li tiġi dedotta l-prova ta’ fatt injorat bħala fatt magħruf, jidhirli li huwa loġiku li l-persuna li kontriha hija topera, fil-prinċipju, għandha tipproduċi l-prova negattiva tal-fatt preżunt. L-unika ċirkustanza meta tintalab tali prova ma tippermettix li nikkonkludi, kif tagħmel ir-rikorrenti, li din il-preżunzjoni hija inkonfutabbli, b’mod partikolari meta, bħal fil-każ tagħna, din il-prova għandha tkun imfittxija fil-kuntest tal-persuna li kontriha taħdem il-preżunzjoni (
48
). Minn dan isegwi li Areva ma tistax tallega ksur tad-drittijiet tad-difiża tagħha inkwantu l-Qorti Ġenerali eżiġiet li hija tipproduċi prova tal-assenza ta’ influwenza determinanti fuq is-sussidjarji tagħha.
75.
Fit-tielet lok, fir-rigward tal-kritika mqajma minn Areva fir-replika tagħha u msemmija fil-punt 61 iktar ’il fuq, għandu jitfakkar li mill-Artikoli 42(2) u 118 tar-Regoli tal-Proċedura (
49
) jirriżulta li ebda motiv ġdid ma jista’ jiġi ppreżentat matul l-istanza, sakemm dan il-motiv ma jkunx ibbażat fuq punti ta’ liġi u ta’ fatt li joħorġu matul il-proċedura. Issa, għandu jiġi kkonstatat li kien biss fl-istadju tar-replika li Areva qajmet dan l-aggravju (
50
) u li dan ma huwiex ibbażat fuq elementi li ħarġu wara li ġie ppreżentat l-appell (
51
). Motiv ġdid bħal dan imqajjem għall-ewwel darba matul din il-kawża fil-fehma tiegħi huwa manifestament tardiv u b’hekk inammissibbli (
52
).
76.
Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal hawn fuq, jiena tal-fehma li l-ewwel aggravju ta’ Areva u t-tieni parti tat-tieni aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom għandhom jiġu miċħuda.
4. Fuq ir-raba’ parti tat-tieni aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom
77.
Fir-raba’ parti tat-tieni aggravju tagħhom, il-kumpanniji tal-grupp Alstom jallegaw nuqqas ta’ motivazzjoni fis-sentenza appellata inkwantu l-punt 206 tagħha ma tippermettix li jsir magħruf, minn naħa waħda, għalfejn il-Kummissjoni setgħet, mingħajr ma timmotiva d-deċiżjoni kkontestata f’dan ir-rigward, timponi multi kontra persuni li ma kinux għadhom jikkostitwixxu unità ekonomika fil-mument meta ġiet adottata d-deċiżjoni kkontestata u, min-naħa l-oħra, għalfejn il-ġurisprudenza li huma kienu ċċitaw ma kinitx rilevanti.
78.
F’dan ir-rigward, diġà semmejt fil-kuntest tal-analiżi tat-tieni parti tal-ewwel aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom, fil-punti 40 sa 42 iktar ’il fuq, ir-raġunijiet għalfejn jidhirli li l-Kummissjoni ma għandhiex tiġi kkundannata f’din il-kawża talli ma pprovditx motivazzjoni speċifika relatata mal-kundanna in solidum għall-ħlas tal-multa tal-kumpannija parent flimkien mas-sussidjarja tagħha li pparteċipat direttament fl-akkordju, minkejja li huma ma kinux għadhom jikkostitwixxu unità ekonomika fil-mument meta ġiet adottata d-deċiżjoni kkontestata.
79.
Issa, fil-punt 206 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali spjegat sew li l-Kummissjoni setgħet timponi multa in solidum fuq kumpanniji li, sal-jum meta ġiet adottata d-deċiżjoni, ma kinux għadhom jappartjenu għall-istess grupp waqt li r-responsabbiltà in solidum għall-ħlas tal-multa kien ikopri biss il-perijodu tal-ksur li matulu l-kumpanniji kienu jiffurmaw unità ekonomika u b’hekk kienu jikkostitwixxu impriża fis-sens tad-dritt tal-kompetizzjoni. Il-Qorti Ġenerali ddikjarat ukoll li ma jirriżultax mill-ġurisprudenza — u dan indipendentement miċ-ċirkustanza jekk dik il-ġurisprudenza ġietx iċċitata jew le mill-partijiet — li tista’ tiġi imposta multa in solidum biss kontra kumpanniji li jiffurmaw unità ekonomika fil-jum meta tiġi adottata d-deċiżjoni li timponi l-multa.
80.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Qorti Ġenerali ma tista’ tiġi kkritikata b’ebda ksur tal-obbligu tagħha ta’ motivazzjoni, b’mod li r-raba’ parti tat-tieni aggravju għandha, fil-fehma tiegħi, tiġi miċħuda wkoll.
81.
Jirriżulta mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha li, fil-fehma tiegħi, ħlief fir-rigward tat-tielet parti tat-tieni aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom, li, kif indikajt, ser tiġi analizzata iktar ’il quddiem, dan l-aggravju kif ukoll l-ewwel aggravju ta’ Areva għandhom jiġu miċħuda.
C – Fuq it-tielet aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom ibbażat fuq il-ksur tal-Artikolu 101 TFUE, b’mod partikolari, tar-regoli dwar l-imputabbiltà tal-ksur, kif ukoll tal-prinċipji tad-dritt għal smigħ xieraq u l-preżunzjoni tal-innoċenza
82.
Fil-kuntest tat-tielet aggravju tagħhom, li huwa maqsum f’żewġ partijiet, il-kumpanniji tal-grupp Alstom jallegaw ksur tal-Artikolu 101 TFUE u, b’mod partikolari, tar-regoli dwar l-imputabbiltà lil kumpannija parent tal-prattiki tal-kumpannija sussidjarja tagħha, kif ukoll tal-prinċipji tad-dritt għal smigħ xieraq u tal-preżunzjoni tal-innoċenza kkristalizzati fl-Artikoli 47 u 48 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, u ggarantiti mill-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali.
1. Fuq l-ewwel parti, dwar l-impożizzjoni ta’ probatio diabolica fir-rigward ta’ Alstom
83.
Fil-kuntest tal-ewwel parti ta’ dan l-aggravju, li tirrigwarda l-punti 84 sa 110 tas-sentenza appellata, il-kumpanniji tal-grupp Alstom, waqt li ppruvaw jibbażaw fuq il-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali fir-rigward tal-imputazzjoni lill-kumpannija parent tal-ksur imwettaq mis-sussidjarja tagħha u b’mod partikolari l-preżunzjoni kapitalistika, isostnu li l-Qorti Ġenerali applikat dik il-preżunzjoni b’mod li tatha natura inkonfutabbli billi obbligat lill-kumpannija parent li tistabbilixxi probatio diabolica sabiex din il-preżunzjoni tiġi kkonfutata. Effettivament, hija ssostni li l-Qorti Ġenerali, billi fil-punt 110 tas-sentenza appellata rabtet l-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti mas-sempliċi eżistenza ta’ rabtiet organizzattivi, ekonomiċi u legali bejn il-kumpannija parent u waħda mis-sussidjarji tagħha u mhux ma’ fatti preċiżi marbuta magħha jew ma’ xi aġir reali partikolari fis-suq inkwistjoni, marret lil hinn mil-limiti ta’ raġonevolezza billi ttrasformat il-preżunzjoni kapitalistika f’waħda inkonfutabbli u billi b’hekk imponiet probatio diabolica. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali, il-Kummissjoni ma tistax tillimita ruħha li tirreferi għal rabtiet inerenti għall-eżistenza ta’ grupp, iżda għandha tikkonstata l-interferenza reali tal-kumpannija parent fis-suq ikkonċernat. Għandha tinġieb prova tal-influwenza determinanti f’dak is-suq u għall-prattika inkwistjoni. F’dan ir-rigward, huwa neċessarju li jintwera li r-rabtiet strutturali ntużaw, b’mod konkret, biex jiġi influwenzat l-aġir tas-sussidjarja fis-suq. Id-drittijiet għal smigħ xieraq u l-preżunzjoni tal-innoċenza huma affettwati b’mod serju minn tali applikazzjoni tal-preżunzjoni kapitalistika.
84.
Din il-parti tat-tielet aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom hija bbażata, fil-fehma tiegħi, fuq qari żbaljat tas-sentenza appellata.
85.
Effettivament, jirriżulta mill-punt 103 tas-sentenza appellata li l-Qorti Ġenerali kkonstatat li d-dokumenti prodotti minn Alstom matul il-proċedura amministrattiva juru li “it-tmexxija tal-grupp Alstom, imqiegħda taħt ir-responsabbiltà ta’ Alstom, kienet tipparteċipa għad-definizzjoni tal-inizjattiva fis-suq fir-rigward tas-‘settur T&D’ tal-grupp Alstom u tal-oqsma ta’ attività differenti tagħha, u li hija kienet tikkontrolla b’mod permanenti l-applikazzjoni ta’ din l-inizjattiva minn dan is-settur u l-oqsma ta’ attivitajiet differenti tiegħu”.
86.
Il-kumpanniji tal-grupp Alstom b’hekk ma jistgħux isostnu li l-Qorti Ġenerali “ikkuntentat ruħha” li tqis biss ir-rabtiet organizzazzjonali, ekonomiċi u legali u li ma kkunsidratx l-interferenza reali tal-kumpannija parent fis-suq ikkonċernat biex tiddeduċi l-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti tal-kumpannija parent fuq is-sussidjarji inkwistjoni.
87.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat ukoll li, skont ġurisprudenza stabbilita, ir-rabtiet organizzattivi, ekonomiċi u legali bejn il-kumpannija parent u s-sussidjarja tagħha għandhom rwol ċentrali fid-determinazzjoni tal-awtonomija tas-sussidjarja fil-konfront tal-kumpannija parent u għall-kwistjoni jekk il-kumpannija parent ipproduċietx provi suffiċjenti biex tikkonfuta l-preżunzjoni kapitalistika (
53
).
88.
Issa, għalkemm huwa ċar li l-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti jirreferi għall-aġir tas-sussidjarja fis-suq ikkonċernat bil-ksur, min-naħa l-oħra ma jirriżultax mill-ġurisprudenza li l-Kummissjoni hija obbligata li turi, kif jallegaw il-kumpanniji tal-grupp Alstom, li r-rabtiet strutturali ntużaw konkretament sabiex jiġi influwenzat dak l-aġir sabiex il-kumpannija parent tkun tista’ tinżamm responsabbli għall-aġir tas-sussidjarja tagħha, fuq il-bażi tal-preżunzjoni kapitalistika. Ir-rikonoxximent ta’ tali obbligu effettivament iwassal biex tintilef l-utilità tal-preżunzjoni. Hija pjuttost il-kumpannija parent li għandha l-oneru li turi li, minkejja rabtiet organizzattivi, ekonomiċi u legali bejnha u s-sussidjarja tagħha, hija ddeterminat b’mod awtonomu l-aġir tagħha fis-suq.
89.
Rigward l-argument tal-kumpanniji tal-grupp Alstom li din il-preżunzjoni ta’ eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti tmur kontra l-prinċipji tad-dritt għal smigħ xieraq u l-preżunzjoni tal-innoċenza, biżżejjed jitfakkar li l-ġurisprudenza stabbilita rrikonoxxiet li din il-preżunzjoni hija intiża preċiżament biex tilħaq bilanċ bejn l-importanza, minn naħa waħda, tal-għan li jikkonsisti li jitneħħa l-aġir li jmur kontra r-regoli tal-kompetizzjoni, b’mod partikolari l-Artikolu 101 TFUE, u sabiex jiġi evitat it-tiġdid ta’ dak l-aġir, u min-naħa l-oħra r-rekwiżiti ta’ ċerti prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, bħal, b’mod partikolari, il-prinċipji ta’ preżunzjoni tal-innoċenza. Huwa b’mod partikolari għal dik ir-raġuni li dik il-preżunzjoni hija konfutabbli (
54
). Barra minn hekk, is-sempliċi fatt li entità ma tipproduċix f’każ partikolari, provi li jikkonfutaw il-preżunzjoni tal-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti ma jfissirx li din il-preżunzjoni fl-ebda każ ma tista’ tiġi kkonfutata (
55
).
90.
Jirriżulta minn dak kollu li ntqal hawn fuq li, fil-fehma tiegħi, l-ewwel parti tat-tielet aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom għandha tiġi miċħuda.
2. Fuq it-tieni parti, dwar żball ta’ liġi fid-determinazzjoni tal-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti ta’ Areva T&D Holding fuq Areva T&D SA u fuq Areva T&D AG matul il-perijodu mid-9 ta’ Jannar sal-11 ta’ Mejju 2004
91.
Permezz tat-tieni parti tat-tielet aggravju tagħha, T&D Holding tikkritika lill-Qorti Ġenerali, “fuq il-bażi tal-istess prinċipji bħal dawk elaborati fl-ewwel parti”, li wettqet żbalji ta’ liġi meta kkonfermat, fil-punti 144 sa 152 tas-sentenza appellata, id-deċiżjoni kkontestata inkwantu din tikkonstata l-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti minn Areva T&D Holding fuq Areva T&D SA u Areva T&D AG matul il-perijodu bejn id-9 ta’ Jannar sal-11 ta’ Mejju 2004. T&D Holding issostni li, sabiex tiġi ġġustifikata l-konklużjoni tal-Kummissjoni, il-Qorti Ġenerali bbażat fuq iż-żewġ elementi mressqa minn Areva fil-kuntest tal-ewwl aggravju tagħha u msemmija fil-punt 59 iktar ’il fuq, fil-kuntest tal-ewwel aggravju tagħha. B’mod partikolari, il-konklużjoni li tasal għaliha l-Qorti Ġenerali tal-ħatra minn Areva ta’ direttur ġdid ta’ Areva T&D Holding, li huwa wkoll amministratur ta’ Areva T&D SA u ta’ Areva T&D AG, jiġifieri li ma huwiex eskluż li r-reklutaġġ estern ta’ dak id-direttur il-ġdid ippermetta lil Areva li tikseb ħila esperta fis-settur ikkunsidrat, tikkostitwixxi xenarju ipotetiku mingħajr ebda bażi ġuridika. Dik il-konklużjoni tinjora l-fatti ppreżentati quddiem il-Qorti Ġenerali, għaliex huwa paċifiku li dan id-direttur il-ġdid ma kellu ebda rabta minn qabel mal-grupp Areva u fuq kollox ma kellu ebda għarfien dwar is-settur ikkonċernat. Minn dan jirriżulta li l-Qorti Ġenerali kkunsidrat li Areva T&D Holding kienet obbligata li tipproduċi prova negattiva tal-assenza ta’ interferenza fl-aġir tas-sussidjarji tagħha li tammonta għal probatio diabolica u li wasslet biex il-preżunzjoni kapitalistika ssir ikkonfutabbli.
92.
Issa, din it-tieni parti tat-tielet aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom hija sempliċement repetizzjoni ta’ wħud mill-argumenti mressqa minn Areva fil-kuntest tal-ewwel aggravju tagħha li ġie analizzat — u miċħud — fil-punti 59 sa 76 iktar ’il fuq.
93.
B’mod partikolari, rigward l-iżviluppi dwar il-probatio diabolica, nirreferi għall-kunsiderazzjonijiet tiegħi fil-punt 74 iktar ’il fuq.
94.
Rigward iċ-ċirkustanza li l-Qorti Ġenerali, fil-punt 150 tas-sentenza appellata, irreferiet għall-fatt li l-grupp Areva seta’ kiseb il-ħila esperta meħtieġa fis-settur T&D permezz tar-reklutaġġ ta’ direttur ġdid, diġà rrilevajt, fil-punt 69, li din hija motivazzjoni supplimentari intiża unikament biex issaħħaħ iċ-ċaħda tal-argument li skont dan, li, fl-assenza ta’ għarfien dwar is-settur, Areva T&D Holding ma kinitx f’pożizzjoni li teżerċita effettivament influwenza determinanti fuq is-sussidjarji tagħha sa mid-9 ta’ Jannar 2004, konklużjoni li kienet ibbażata fuq elementi oħrajn.
95.
Minn dan isegwi li l-Qorti Ġenerali ma wettqet ebda żball ta’ dritt meta kkonfermat, fil-punti 144 sa 152 tas-sentenza appellata, id-deċiżjoni kkontestata inkwantu hija kkonstatat l-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti minn Areva T&D Holding fuq Areva T&D SA u Areva T&D AG matul il-perijodu bejn id-9 ta’ Jannar sal-11 ta’ Mejju 2004 u li, għaldaqstant, it-tieni parti tat-tielet aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom u, b’hekk, dak l-aggravju kollu kemm hu tiegħu għandhom jiġu miċħuda.
D – Fuq ir-raba’ aggravju u t-tielet parti tat-tieni aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom u fuq it-tieni u t-tielet aggravji ta’ Areva, ibbażati fuq żbalji u ksur ta’ liġi kif ukoll ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni fir-rigward tal-applikazzjoni tar-regoli dwar ir-responsabbiltà in solidum għall-ħlas tal-multa
96.
Ir-raba’ aggravju u t-tielet parti tat-tieni aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom, kif ukoll it-tieni u t-tielet aggravji ta’ Areva, li fihom tqajmu diversi żbalji ta’ liġi, ksur ta’ liġi u ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni mill-Qorti Ġenerali, għandhom komunement il-fatt li lkoll jikkonċernaw, għalkemm minn perspettivi differenti, l-applikazzjoni u l-interpretazzjoni tar-regoli dwar ir-responsabbiltà in solidum għall-ħlas tal-multa imposta għall-ksur. Fil-kuntest ta’ dawn l-aggravji, il-Kummissjoni, barra minn hekk, qajmet eċċezzjonijiet ta’ inammissibbiltà u talbiet għas-sostituzzjoni tal-motivi li fil-biċċa l-kbira huma l-istess. Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, jidhirli li huwa opportun li jiġu analizzati flimkien dawn l-ilmenti u aggravji.
97.
L-ilmenti mqajma mill-partijiet kontra s-sentenza appellata jistgħu jiġu maqsuma, essenzjalment, f’żewġ gruppi. Fl-ewwel grupp ta’ lmenti, l-appellanti jikkritikaw lill-Qorti Ġenerali li wettqet diversi żbalji u ksur ta’ liġi meta ħolqot responsabbiltà “in solidum de facto” bejn iż-żewġ kumpanniji parent suċċessivi Areva u Alstom. B’mod partikolari, huma jsostnu li l-ħolqien ta’ din ir-responsabbiltà in solidum de facto jwassal għal ksur tal-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ individwalità tal-pieni. Fit-tieni grupp ta’ lmenti, l-appellanti jitolbu li l-Qorti Ġenerali tiġi kkundannata talli wettqet diversi żbalji ta’ liġi fl-interpretazzjoni u fl-applikazzjoni tar-regoli li jikkonċernaw ir-responsabbiltà in solidum li jwasslu għal ksur tal-prinċipji msemmija hawn fuq, tal-Artikolu 7 KE (
56
), kif ukoll tal-obbligu ta’ motivazzjoni.
1. Is-sentenza appellata
98.
Il-Qorti Ġenerali ċaħdet il-motivi u l-ilmenti bbażati fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ ċertezza legali fil-punti 209 sa 218 tas-sentenza appellata, il-motivi u l-ilmenti bbażati fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ individwalità tal-pieni fil-punti 219 sa 222 tal-imsemmija sentenza u l-motivi u l-ilmenti li jikkonċernaw id-delegazzjoni illeċita ta’ setgħa bi ksur tal-Artikolu 7 KE fil-punti 232 sa 237 tas-sentenza appellata. Il-Qorti Ġenerali b’hekk setgħet tikkonkludi li l-Kummissjoni ma kisritx ir-regoli dwar ir-responsabbiltà in solidum għall-ħlas tal-multi. Sussegwentement, fil-kuntest tal-bidla fil-multa bis-saħħa tal-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha, il-Qorti Ġenerali, fil-punti 318 sa 323 tas-sentenza appellata, ikkonfermat il-konfigurazzjoni tar-responsabbiltà in solidum użata mill-Kummissjoni (
57
).
99.
B’mod partikolari, fil-punti 213 sa 216 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ċaħdet il-motiv ibbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’ ċertezza legali interpretat bħala eċċezzjoni ta’ illegalità kontra r-regoli dwar ir-responsabbiltà in solidum għall-ħlas tal-multi inkwantu dawn ir-regoli huma sors ta’ inċertezza fir-rigward tal-ħlas tal-multa, id-determinazzjoni tad-debitur tal-obbligu ta’ ħlas u s-sitwazzjoni legali tal-kodebituri in solidum. Għal dan il-għan, il-Qorti Ġenerali fl-ewwel lok irrilevat li d-deċiżjoni li biha l-Kummissjoni timponi fuq diversi kumpanniji l-obbligu li jħallsu multa in solidum neċessarjament tipproduċi l-effetti kollha marbuta, ex lege, mas-sistema legali tal-ħlas tal-multi fid-dritt tal-kompetizzjoni, u dan kemm fir-relazzjonijiet bejn il-kreditur u l-kodebituri in solidum kif ukoll fir-relazzjonijiet bejn il-kodebituri in solidum infushom.
100.
Sussegwentement, il-Qorti Ġenerali kkunsidrat li, fin-nuqqas ta’ indikazzjoni kuntrarja fid-deċiżjoni li permezz tagħha l-Kummissjoni timponi multa, li għandha titħallas in solidum, kontra diversi kumpanniji minħabba l-aġir li jikkostitwixxi ksur ta’ impriża, hija żżommhom ugwalment responsabbli għal dan l-aġir. Minn dan jirriżulta, skont il-Qorti Ġenerali, li l-kumpanniji li ġew imposti multa li għandha titħallas in solidum u li għandhom, ħlief għal indikazzjoni kuntrarja fid-deċiżjoni li timponi l-multa, responsabbiltà ugwali fit-twettiq tal-ksur, għandhom fil-prinċipju jikkontribwixxu f’partijiet indaqs għall-ħlas tal-multa imposta minħabba dak il-ksur (iktar ’il quddiem ir-“regola dwar ir-responsabbiltà f’partijiet indaqs”). Konsegwentement, il-kumpannija li, wara li tkun ġiet eventwalment investigata mill-Kummissjoni, tħallas l-ammont kollu tal-multa tista’, skont il-Qorti Ġenerali, abbażi tal-istess deċiżjoni tal-Kummissjoni, tipproċedi kontra l-kodebituri in solidum tagħha għall-irkupru tal-parti rispettiva tagħhom. Fuq il-bażi ta’ din ir-regola dwar ir-responsabbiltà f’partijiet indaqs, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li, għalkemm id-deċiżjoni li permezz tagħha diversi kumpanniji jiġu imposti multa li trid titħallas in solidum ma tippermettix li jiġi ddeterminat, a priori, liema waħda minn dawn il-kumpanniji ser tiġi msejħa effettivament biex tħallas l-ammont tal-multa lill-Kummissjoni, din ma tipprekludix li xi waħda minn dawk il-kumpanniji tista’ tkun taf, mingħajr ambigwità, il-parti rispettiva mill-ammont tal-multa li hija trid tħallas u li taġixxi kontra l-kodebituri tagħha in solidum għall-irkupru tas-somom li hija tkun ħallset lil hinn minn sehemha.
2. Fuq il-ħolqien ta’ responsabbiltà in solidum de facto bejn Areva u Alstom
a) L-argumenti tal-partijiet
i) L-argumenti ta’ Areva u tal-kumpanniji tal-grupp Alstom
101.
Fil-kuntest tat-tieni u, parzjalment, it-tielet aggravji tagħha, Areva ssostni li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi fl-applikazzjoni tar-regoli dwar ir-responsabbiltà in solidum għall-ħlas tal-multi, minn naħa waħda, billi ma kkundannatx lill-Kummissjoni talli ħolqot responsabbiltà in solidum de facto bejn Areva u Alstom, żewġ kumpanniji li qatt ma ffurmaw, flimkien, unità ekonomika komuni u, min-naħa l-oħra, billi imponiet hija stess, fil-kuntest ta’ ġurisdizzjoni sħiħa, multi li kellhom l-effett li joħolqu tali responsabbiltà in solidum. Hija ssostni li dan l-iżball ta’ liġi għandu konsegwentement ksur tal-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ individwalità tal-pieni.
102.
Fit-tieni parti tar-raba’ aggravju tagħhom, il-kumpanniji tal-grupp Alstom jargumentaw ukoll li l-Qorti Ġenerali kisret il-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ individwalità tal-pieni inkwantu hija ma kkontestatx l-applikazzjoni tar-responsabbiltà in solidum kif effettwata mill-Kummissjoni li tat lok għall-ħolqien ta’ responsabbiltà in solidum de facto bejn Alstom u Areva, żewġ kumpanniji li qatt ma kkostitwixxew unità ekonomika bejniethom. Dik ir-responsabbiltà in solidum de facto tirriżulta, minn naħa waħda, mill-fatt li l-ammont ta’ EUR 25 500 000 (imnaqqas għal EUR 20 400 000 mill-Qorti Ġenerali) jimponi in solidum kontra Areva u l-ex sussidjarji tagħha parti mill-ammont ta’ EUR 53 550 000 (imnaqqas għal EUR 48 195 000 mill-Qorti Ġenerali) impost in solidum kontra Alstom u Areva T&D SA u, min-naħa l-oħra, minħabba l-fatt li s-somma tal-ammonti massimi li għalihom il-kumpanniji parent suċċessivi huma miżmuma responsabbli taqbeż l-ammont li għandu jitħallas mis-sussidjarja. F’dawn iċ-ċirkustanzi, irrispettivament mill-interpretazzjoni li għandha tingħata lid-deċiżjoni kkontestata, il-ħlas tal-multa minn wieħed mill-gruppi għandu impatt dirett fuq id-dejn tal-kumpanniji tal-grupp l-ieħor waqt li dawk il-gruppi qatt ma ffurmaw l-istess unità ekonomika.
103.
Kif diġà kien ġie deċiż mill-Qorti Ġenerali fil-kawża Trioplast (
58
), l-impożizzjoni ta’ responsabbiltà in solidum, anki jekk tkun biss “de facto”, bejn kumpanniji li qatt ma kienu jappartjenu għall-istess impriża tmur kontra l-prinċipju ta’ individwalità tal-pieni peress li, f’tali ipoteżi, impriża tkun issanzjonata għal fatti li għalihom hija ma tkunx ġiet akkużata individwalment, kif ukoll kontra l-prinċipju ta’ ċertezza legali, peress li l-kumpanniji parent ma jkunux jistgħu jsiru jafu mingħajr ambigwità l-ammont preċiż li kull waħda minnhom għandha tħallas fir-rigward tal-perijodu li għalih hija tkun inżammet responsabbli in solidum għall-ksur flimkien mas-sussidjarja tagħha. Barra minn hekk, ir-regola dwar ir-responsabbiltà f’partijiet indaqs issuġġerita mill-Qorti Ġenerali (
59
), anki jekk teżisti, li huwa kkontestat mill-appellanti, ma tistax tispjega s-soluzzjoni adottata mill-Qorti Ġenerali fis-sentenza appellata. Effettivament, għalkemm il-multa kienet maqsuma f’partijiet indaqs bejn il-kodebituri, l-ammont effettivament irkuprat mingħand waħda mill-kumpanniji parent jiddependi dejjem mill-ammont irkuprat mingħand il-kumpanniji l-oħrajn.
104.
Finalment, l-appellanti jopponu l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mill-Kummissjoni. Areva ssostni li hija ma żżid ebda element ġdid għall-ilmenti invokati quddiem il-Qorti Ġenerali u li, quod non, hija sempliċement ressqet argumenti ġodda (u mhux motivi ġodda), biex tissostanzja l-aggravju bbażat fuq il-ksur tar-regoli dwar ir-responsabbiltà in solidum żviluppat fl-ewwel istanza. Fi kwalunkwe każ, bejn ir-rikors quddiem il-Qorti Ġenerali u l-appell quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, seħħu kemm punti ta’ fatt kif ukoll ta’ liġi ġodda (
60
), li fihom infushom kienu biżżejjed biex jiġġustifikaw li dawn l-argumenti tressqu biss matul il-kawża. Il-kumpanniji tal-grupp Alstom isostnu li, għalkemm l-espressjoni responsabbiltà “in solidum de facto” ma ntużatx fl-ewwel istanza, dik ir-responsabbiltà in solidum issemmiet f’diversi okkażjonijiet fl-iskritturi ta’ Alstom u ġiet iddibattuta quddiem il-Qorti Ġenerali. Huma jirreferu għall-ewwel u t-tieni motivi mressqa quddiem il-Qorti Ġenerali, għan-noti tal-Kummissjoni, kif ukoll għas-sottomissjonijiet waqt is-seduta tar-rappreżentanti ta’ Alstom. L-argument dwar ir-responsabbiltà in solidum de facto b’hekk jikkostitwixxi mhux motiv ġdid, iżda biss addizzjoni ta’ motiv diġà mqajjem quddiem il-Qorti Ġenerali.
ii) L-argumenti tal-Kummissjoni
105.
Il-Kummissjoni ssostni li kemm it-tieni aggravju ta’ Areva kif ukoll it-tieni parti tar-raba’ aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom huma inammissibbli bħala motivi ġodda li jimmodifikaw is-suġġett tal-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali. Effettivament, jirriżulta mill-punti 192 sa 195 tas-sentenza appellata u min-noti ta’ Areva u Alstom quddiem il-Qorti Ġenerali li l-argumenti tagħhom jirrigwardaw kwistjonijiet differenti li ma jagħmlu ebda riferiment għal xi responsabbiltà in solidum de facto bejn il-kumpanniji parent Alstom u Areva. L-argumenti żviluppati quddiem il-Qorti Ġenerali kienu jikkonċernaw biss ir-responsabbiltà in solidum, de jure u mhux de facto, bejn Areva T&D SA u l-kumpanniji parent suċċessivi tagħha, għal dak li jikkonċerna lil Areva, u r-responsabbiltà in solidum bejn Areva T&D SA u l-kumpannija parent preċedenti tagħha Alstom, fir-rigward tal-kumpanniji tal-grupp Alstom.
106.
Dwar il-mertu, il-Kummissjoni ssostni li l-fatt li multa in solidum ġiet imposta fuq Areva T&D SA u fuq kumpanniji oħrajn tal-grupp Areva filwaqt li dik il-kumpannija nżammet ukoll responsabbli in solidum flimkien ma’ Alstom huwa spjegat mis-sempliċi ċirkustanza li din hija sussidjarja tagħha li pparteċipat fi ksur taħt il-kontroll ta’ żewġ kumpanniji parent suċċessivi. It-trasferiment ta’ din is-sussidjarja tagħha wassal għal sitwazzjoni ta’ responsabbiltà in solidum doppja, peress li hija kienet responsabbli in solidum ma’ kull waħda mill-kumpanniji parent tagħha. Madankollu, ma jirriżultax li Areva u Alstom inżammu responsabbli in solidum. Min-naħa l-oħra, l-approċċ li jikkonsisti f’li kumpannija parent tiġi attribwita l-istess ammont inizjali bħal dak deċiż fir-rigward tas-sussidjarja li pparteċipat direttament fl-akkordju, mingħajr id-diviżjoni, fil-każ ta’ suċċessjoni ratione temporis ta’ diversi kumpanniji parent, ta’ dan l-ammont, ma jistax jitqies li huwa intrinsikament mhux xieraq (
61
).
107.
Il-Kummissjoni tikkunsidra li minn dan jirriżulta li, f’sitwazzjoni bħal f’din il-kawża, fejn is-sussidjarja Areva T&D SA tinżamm responsabbli in solidum maż-żewġ kumpanniji parent suċċessivi tagħha, kull waħda minn dawn iż-żewġ kumpanniji setgħet teħel ammont inizjali sħiħ li kien identiku għall-ammont inizjali tas-sussidjarja, ammont li, sussegwentement, ġie mmultiplikat għat-tul ta’ żmien individwali tal-ksur ta’ kull waħda mid-destinatarji u ċ-ċirkustanza aggravanti li tirriżulta mill-irwol ta’ dawk li jmexxu l-ksur. Minn dan irriżultaw tliet ammonti differenti tal-multa għall-kumpanniji inkwistjoni. Għalkemm jeżistu diversi metodi possibbli biex tiġi ddefinita r-responsabbiltà in solidum, il-Kummissjoni, filwaqt li eżerċitat il-marġni ta’ diskrezzjoni tagħha, għażlet li teżiġi ammont inizjali wieħed biss li għandu jitħallas in solidum mit-tliet kumpanniji, billi applikat l-iktar metodu vantaġġuż prevedibbli għall-kumpanniji parent inkwistjoni.
108.
Sussegwentement, għalkemm fil-fehma tagħha l-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali li ma kienx hemm ksur tal-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ individwalità tal-pieni għandha tiġi approvata, il-Kummissjoni madankollu titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja biex tissostitwixxi l-motivi adottati mill-Qorti Ġenerali fil-punti 213 sa 215 tas-sentenza appellata sabiex tasal għal din il-konklużjoni. Hija effettivament tikkunsidra li, għall-kuntrarju ta’ dak li ddeċidiet il-Qorti Ġenerali, hija ma għandha ebda kompetenza biex tiddeċiedi dwar il-kontribuzzjoni rispettiva għall-ħlas ta’ multa fir-relazzjonijiet bejn id-diversi kodebituri. Għalkemm il-metodu għall-organizzazzjoni tar-responsabbiltà in solidum adottat f’din il-kawża jimplika sovrapożizzjoni bejn l-ammonti mitluba mingħand Areva u Alstom, dan ma jagħmilx lil dawn il-kumpanniji direttament u stricto sensu responsabbli in solidum għal xulxin. Effettivament, li tgħodd ġuridikament hija r-responsabbiltà in solidum ta’ kull kumpannija parent mas-sussidjarja ttrasferita. Il-multiplikazzjoni tar-rabtiet in solidum tas-sussidjarja fil-każ li din tinbiegħ matul il-perijodu tal-ksur ma jibdilx in-natura legali tar-relazzjonijiet individwali bejn din is-sussidjarja u xi waħda mill-kumpanniji parent tagħha. F’tali sitwazzjoni ta’ responsabbiltà in solidum“de facto” bejn kumpanniji parent suċċessivi ta’ sussidjarja, japplikaw l-istess kunsiderazzjonijiet li skont il-ġurisprudenza joħolqu bażi għal responsabbiltà in solidum konvenzjonali bejn kumpannija parent u kumpannija sussidjarja.
b) Analiżi
i) Fuq l-ammissibbiltà
109.
Fuq bażi preliminari, għandha l-ewwel nett tiġi analizzata l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mill-Kummissjoni kontra lmenti dwar il-ħolqien ta’ responsabbiltà in solidum de facto bejn Areva u Alstom. Il-Kummissjoni essenzjalment issostni li dawn l-ilmenti kienu tqajmu biss fl-istadju ta’ appell u b’hekk jikkostitwixxu motivi ġodda li jibdlu s-suġġett tal-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali u b’hekk huma inammissibbli.
110.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar fl-ewwel lok li, skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 58 tal-Istatut tal-Qorti Ġenerali, l-appell quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja għandu jkun limitat għal punti ta’ liġi u jista’ jkun ibbażat, b’mod partikolari, fuq il-ksur tad-dritt tal-Unjoni mill-Qorti Ġenerali.
111.
Barra minn hekk, l-Artikolu 113(2) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali (
62
) jipprovdi li l-appell ma jistax jibdel is-suġġett tal-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali.
112.
Minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja hija, bħala regola ġenerali, limitata għall-evalwazzjoni tas-soluzzjoni legali li ngħatat għall-motivi diskussi quddiem il-qrati li jkunu semgħu l-kawża fuq il-mertu (
63
). Għaldaqstant, bħala regola ġenerali, parti ma tistax tqajjem għall-ewwel darba quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja motiv li hija ma tkunx qajmet quddiem il-Qorti Ġenerali, għaliex dan iwassal sabiex il-Qorti tal-Ġustizzja tkun tista’ tistħarreġ il-legalità ta’ soluzzjoni adottata mill-Qorti Ġenerali billi tikkunsidra motivi li din tal-aħħar ma kellhiex l-okkażjoni li tisma’ (
64
).
113.
Madankollu, argument ġdid li jikkostitwixxi sempliċi żvilupp jew estensjoni ta’ argument ippreżentat quddiem il-Qorti Ġenerali ma jikkostitwixxix motiv ġdid, iżda għandu jitqies li hija l-estensjoni leċita ta’ motiv diġà invokat fi stadju preċedenti tal-proċedura (
65
). Tali argument b’hekk huwa ammissibbli (
66
).
114.
F’din il-kawża, fl-ewwel lok għandi nikkonstata li, quddiem il-Qorti Ġenerali, la Areva u lanqas il-kumpanniji tal-grupp Alstom ma qajmu espressament l-ilment li l-ħolqien ta’ responsabbiltà in solidum de facto bejn Areva u Alstom jikser il-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ individwalità tal-pieni kif huma għamlu fl-appelli tagħhom. Fir-rikorsi tagħhom fl-ewwel istanza huma qajmu motivi bbażati fuq il-ksur tar-regoli fir-rigward tar-responsabbiltà in solidum, iżda esklużivament f’relazzjoni mal-ħolqien ta’ responsabbiltà in solidum de jure bejn il-kumpanniji parent (rispettivament Alstom u Areva) u s-sussidjarja (Areva T&D SA) u mhux f’relazzjoni mal-ħolqien ta’ responsabbiltà in solidum de facto bejn iż-żewġ kumpanniji parent suċċessivi. B’hekk, għalkemm ippruvaw juru li dawn l-ilmenti ma jikkostitwixxux elementi ġodda, fil-fehma tiegħi huwa ċar li għall-kuntrarju dan huwa l-każ.
115.
Il-kwistjoni fundamentali li tqum hawnhekk hija jekk dawk l-ilmenti l-ġodda għandhomx jiġu kkwalifikati bħala motiv ġdid li jemenda s-suġġett tal-kawża, kif issostni l-Kummissjoni, jew jekk jikkostitwixxux żvilupp jew estensjoni tal-motivi mressqa quddiem il-Qorti Ġenerali, kif isostnu kemm Areva kif ukoll il-kumpanniji tal-grupp Alstom.
116.
Diġà kelli l-okkażjoni li nirrileva li d-distinzjoni bejn argument ġdid (ammissibbli) u motiv ġdid (inammissibbli) hija kwistjoni delikata li dwarha l-approċċi fil-ġurisprudenza mhux dejjem huma koerenti (
67
). Bl-istess mod, kont irrilevajt ukoll li lment li huwa bbażat fuq bażi ġuridika distinta mill-motivi mqajma quddiem il-Qorti Ġenerali għandu jitqies li huwa motiv ġdid qabel ma jiġi ddikjarat inammissibbli, waqt li lment ifformulat insostenn ta’ motiv diġà imressaq quddiem il-Qorti Ġenerali jista’, skont il-każ, jikkostitwixxi argument ammissibbli (
68
).
117.
F’din il-kawża, fl-ewwel lok fir-rigward ta’ Alstom, għandu jiġi rrilevat li, quddiem il-Qorti Ġenerali, hija qajmet motiv, it-tieni, li bħal fl-appell, huwa bbażat fuq il-ksur tad-dispożizzjonijiet legali applikabbli għar-responsabbiltà in solidum li tirriżulta fi ksur tal-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ individwalità tal-pieni. Issa, huwa minnu li, quddiem il-Qorti Ġenerali fil-kuntest ta’ dak il-motiv, Alstom ma kinitx qiegħda tirreferi espliċitament għall-ħolqien ta’ responsabbiltà in solidum de facto bejn il-kumpanniji parent suċċessivi, iżda kienet qiegħda titlob il-kundanna tal-impożizzjoni ta’ relazzjoni ta’ responsabbiltà in solidum bejnha u Areva T&D SA, kumpanniji li ma kinux għadhom jikkostitwixxu unità ekonomika fil-mument meta ġiet adottata d-deċiżjoni. Madankollu, għandu jiġi kkonstatat li, fil-kuntest tal-ilment ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ individwalità tal-pieni, Alstom ikkontestat espliċitament iċ-ċirkustanza li l-ammont ta’ EUR 25 500 000 tal-multa imposta fuq Areva u l-ex sussidjarji tagħha, kien jagħmel parti integrali mill-ammont ta’ EUR 53 550 000 tal-multa imposta in solidum fuq Alstom u fuq Areva T&D SA billi sostniet li tali tqassim in solidum tad-dejn bejn kodebituri kien jikkostitwixxi ksur tal-prinċipju tal-individwalità tal-pieni (
69
). Dik il-kwistjoni speċifika sussegwentement ġiet invokata wkoll matul is-seduta quddiem il-Qorti Ġenerali, kif jirriżulta mill-allegazzjonijiet ta’ Alstom li ma humiex ikkontestati mill-Kummissjoni.
118.
Tabilħaqq, huwa minn dak l-irbit tal-multa in solidum imposta kontra Areva u fuq l-ex sussidjarji tagħha mal-multa imposta in solidum fuq Alstom u fuq Areva T&D SA li tirriżulta r-responsabbiltà in solidum“de facto” bejn Areva u Alstom li hija kkontestata fl-appelli. Barra minn hekk, fil-kuntest tal-ilment ibbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’ ċertezza legali mqajjem fl-istess motiv fl-ewwel istanza, Alstom sostniet b’mod espliċitu dwar l-inċertezza fir-rigward tal-eżekuzzjoni tas-sanzjoni li tirriżulta mill-applikazzjoni tar-regoli tar-responsabbiltà in solidum imwettqa mill-Kummissjoni (
70
).
119.
B’hekk għandu jiġi kkonstatat li, għalkemm Alstom quddiem il-Qorti Ġenerali ma lmentatx speċifikament, kif għamlet fl-appell, dwar il-ħolqien ta’ responsabbiltà in solidum de facto bejn Alstom u Areva taħt dak l-isem (
71
), li jwassal għal ksur tal-prinċipji tal-individwalità tal-pieni u taċ-ċertezza legali, hija madankollu argumentat espliċitament, fil-kuntest ta’ motiv ibbażat preċiżament fuq l-istess sisien ġuridiċi bħall-aggravju mqajjem fl-appell, li l-premessa li minnha tirriżulta dik ir-responsabbiltà in solidum de facto, jiġifieri l-irbit taż-żewġ multi in solidum bejn is-sussidjarja u l-kumpanniji parent suċċessivi, kienet twassal għal tali ksur.
120.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, jidhirli li ma jistax jitqies li l-ilmenti mressqa minn Alstom fl-appell tagħha jibdlu s-suġġett tal-kawża b’mod li għandhom jitqiesu bħala inammissibbli. Dawn l-ilmenti pjuttost jikkostitwixxu l-iżvilupp ta’ dawk imqajma quddiem il-Qorti Ġenerali. Fil-fehma tiegħi b’hekk dawn għandhom jitqiesu bħala ammissibbli fir-rigward ta’ Alstom.
121.
Għal dak li jirrigwarda lil Areva, is-sitwazzjoni hija għall-kuntrarju kemxejn differenti. Effettivament, fl-ewwel istanza, hija bl-istess mod bħal Alstom, qajmet motiv (ir-raba’) ibbażat fuq il-ksur tar-regoli dwar ir-responsabbiltà in solidum, li kien jirrigwarda espressament biss il-kundanna in solidum ta’ Areva T&D SA ma’ Alstom u mhux il-ħolqien ta’ responsabbiltà in solidum de facto bejn il-kumpanniji parent suċċessivi. Fil-kuntest ta’ dan il-motiv, Areva argumentat li l-applikazzjoni żbaljata ta’ regoli dwar ir-responsabbiltà in solidum kienet wasslet għall-ksur tal-prinċipju ta’ ċertezza legali (
72
), iżda hija ma qajmitx, f’dan il-kuntest, ilment ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ individwalità tal-pieni. Barra minn hekk, għall-kuntrarju ta’ Alstom, ma jirriżultax mill-iskritturi tagħha li, quddiem il-Qorti Ġenerali, Areva kkontestat espliċitament fil-kuntest ta’ dan il-motiv iċ-ċirkustanza li l-multa tagħha kienet tagħmel parti integrali mill-multa imposta in solidum kontra Alstom u Areva T&D SA. B’hekk, għal Areva r-rabta bejn il-motiv imqajjem fl-ewwel istanza u l-ilment il-ġdid imressaq fl-appell hija iktar dgħajfa milli għal Alstom.
122.
Madankollu, f’din il-kawża, fl-ewwel lok, Areva qajmet fl-ewwel istanza motiv li huwa bbażat, tal-inqas parzjalment, fuq l-istess bażi ġuridika bħal dik imqajma fl-appell tagħha, jiġifieri motiv ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ ċertezza legali fl-applikazzjoni tar-regoli li jikkonċernaw ir-responsabbiltà in solidum. Fit-tieni lok, fil-kuntest tal-argument tagħha bbażat fuq il-ksur tar-regoli dwar ir-responsabbiltà in solidum (
73
), hija invokat kwistjonijiet relatati mar-rabta stabbilita bejnha u Alstom fid-dawl tal-kundanna doppja in solidum bejnha u bejn Areva T&D SA, minn naħa waħda, u Alstom u Areva T&D SA, min-naħa l-oħra. Fit-tielet lok, kif jirriżulta mill-punt 101 iktar ’il fuq, Areva, għall-kuntrarju ta’ Alstom, talbet espliċitament li tiġi kkundannata l-applikazzjoni tar-regoli dwar ir-responsabbiltà in solidum li saret mill-Qorti Ġenerali nfisha inkwantu dawn kellhom l-effett li joħolqu responsabbiltà in solidum“de facto”. F’dan ir-rigward, jirriżulta mill-ġurisprudenza li rikorrent jitħalla jippreżenta appell billi jsostni, quddiem il-Qorti Ġenerali, aggravji li jirriżultaw mis-sentenza appellata nfisha u li huma intiżi biex jikkritikaw, fil-liġi, il-fondatezza (
74
). Fir-raba’ lok, għandu jiġi rrilevat għal darba oħra, minn naħa, li l-kwistjoni ta’ rbit ta’ żewġ multi in solidum, kif irrilevajt ukoll fil-punti 117 u 118 iktar ’il fuq, kienet issemmiet minn Alstom quddiem il-Qorti Ġenerali b’mod li dik il-kwistjoni b’hekk ma kinitx għalkollox estranea għall-kawża quddiemha u, min-naħa l-oħra, li l-Qorti Ġenerali għaqqdet iż-żewġ kawżi u tat sentenza waħda li tirrispondi għall-motivi kollha mressqa mill-partijiet quddiemha (
75
).
123.
F’dawn iċ-ċirkustanzi partikolari, jidhirli li jista’ jitqies li l-ilment ibbażat fuq li l-ħolqien ta’ responsabbiltà in solidum de facto bejn Areva u Alstom jikser il-prinċipju ta’ ċertezza legali ma jistax ibiddel is-suġġett tal-kawża kif iddefinit quddiem il-Qorti Ġenerali. Min-naħa l-oħra, peress li ma ġiex invokat fl-ewwel istanza minn Areva u lanqas mill-ex sussidjarji korikorrenti quddiem il-Qorti Ġenerali (li issa saru s-sussidjarji ta’ Alstom u korikorrenti ta’ Alstom fil-Kawża C‑253/11 P), l-ilment ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ individwalità tal-pieni għandu fil-fehma tiegħi jitqies li huwa inammissibbli għalihom.
ii) Fuq il-mertu
124.
Kemm Areva kif ukoll il-kumpanniji tal-grupp Alstom essenzjalment jikkritikaw lill-Qorti Ġenerali li kisret il-prinċipju ta’ ċertezza legali u ta’ individwalità tal-pieni meta kkonfermat l-applikazzjoni ta’ regoli dwar ir-responsabbiltà in solidum kif imwettqa mill-Kummissjoni li tat lok għall-ħolqien ta’ responsabbiltà in solidum de facto bejn Areva u Alstom, żewġ kumpanniji li qatt ma kkostitwixxew entità ekonomika unitarja.
125.
F’dan ir-rigward, fl-ewwel lok għandu jitfakkar li l-prinċipju ta’ ċertezza legali jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni li jeħtieġ, b’mod partikolari, li kull att tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni jkun ċar u preċiż u jippermetti lill-partijiet ikkonċernati li jkunu jafu b’eżattezza l-portata tal-obbligi imposti fuqhom u li dawn tal-aħħar ikunu jistgħu jsiru jafu mingħajr ambigwità d-drittijiet u l-obbligi tagħhom u b’hekk jieħdu l-miżuri tagħhom konsegwentement ta’ dan (
76
). Dan il-prinċipju huwa impost b’mod partikolarment rigoruż fil-każ ta’ att li jista’ jagħti lok għal konsegwenzi finanzjarji, bil-għan li jippermetti lill-persuna kkonċernata tkun taf b’ċertezza l-portata tal-obbligi li dan jimponi fuqha (
77
).
126.
Għandu jitfakkar ukoll li l-prinċipju ta’ individwalità tal-pieni, li huwa korollarju tal-prinċipju tar-responsabbiltà personali applikabbli f’kull proċedura amministrattiva li tista’ twassal għal sanzjonijiet skont id-dritt tal-kompetizzjoni (
78
), jeħtieġ li persuna tiġi ssanzjonata biss għall-fatti li huma attribwibbli lilha individwalment. B’hekk, skont dan il-prinċipju, fatt punibbli jista’ jiġi imputat biss lill-awtur tiegħu stess (
79
) u, għaldaqstant, sanzjoni ma tistax tiġġarrab minn persuna oħra għajr il-persuna li tkun ħatja (
80
).
– Fuq il-ħolqien tar-responsabbiltà in solidum de facto
127.
F’din il-kawża, il-Kummissjoni u, wara l-bidla tal-multa, il-Qorti Ġenerali imponew fuq Alstom multa ta’ EUR 53 550 000 (li ġiet imnaqqsa mill-Qorti Ġenerali għal EUR 48 195 000) waqt li Areva T&D SA inżammet responsabbli għall-ħlas tal-imsemmija multa għal dak l-ammont sħiħ. Fuq l-ammont impost fuq Areva T&D SA, Areva u ż-żewġ ex sussidjarji oħrajn inżammu responsabbli in solidum flimkien ma’ Areva T&D SA sal-ammont ta’ EUR 25 500 000 (imnaqqas għal EUR 20 400 000 wara l-bidla li saret mill-Qorti Ġenerali). Is-sussidjarja ttrasferita, Areva T&D SA, b’hekk inżammet responsabbli in solidum għall-ħlas tal-multa tagħha fl-istess ħin mal-ex kumpannija parent tagħha u mal-kumpannija parent ġdida tagħha.
128.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li huwa paċifiku li Areva u Alstom qatt ma kkostitwixxew entità ekonomika unitarja, u b’hekk, flimkien, impriża għall-finijiet tad-dritt tal-kompetizzjoni. F’din il-kawża, hija s-sussidjarja, jiġifieri Areva T&D SA, li kkostitwixxiet entità ekonomika unitarja ma’, suċċessivament, Alstom, matul il-perijodu bejn is-7 ta’ Diċembru 1992 u t-8 ta’ Jannar 2004, u Areva u l-ex sussidjarji tagħha, mid-9 ta’ Jannar sal-11 ta’ Mejju 2004. Huwa għal din ir-raġuni li l-Kummissjoni, u sussegwentement, il-Qorti Ġenerali kkundannaw in solidum de jure esklużivament lis-sussidjarja flimkien mal-kumpanniji parent suċċessivi tagħha. Il-Kummissjoni u l-Qorti Ġenerali ma ħolqux responsabbiltà in solidum de jure bejn il-kumpanniji parent infushom.
129.
Issa, b’mod konformi mal-objettiv tar-responsabbiltà in solidum (
81
), il-Kummissjoni għandha libertà sħiħa fir-rigward tal-irkupru tal-multa mingħand xi waħda jew oħra mill-persuni ġuridiċi kkonċernati skont il-kapaċitajiet kontributtivi tagħhom. B’hekk, fil-konfigurazzjoni tar-responsabbiltà in solidum kif imsemmija fil-punt 127 iktar ’il fuq, hija għandha l-libertà li titlob il-ħlas tal-multa kollha jew parti minnha mingħand is-sussidjarja jew mingħand xi waħda mill-kumpanniji parent li jkunu kkontrollawha suċċessivament, sakemm titħallas il-multa kollha.
130.
Madankollu, huwa ċar li, f’tali konfigurazzjoni tar-responsabbiltà in solidum, l-irkupru tal-multa mingħand waħda mill-kumpanniji parent neċessarjament kellu impatt fuq l-irkupru mingħand il-kumpannija parent l-oħra. B’hekk, għalkemm il-Kummissjoni kisbet mingħand Alstom il-ħlas tal-multa kollha, is-sussidjarja (Areva T&D SA, li issa saret Alstom Grid SAS) ġiet meħlusa kompletament mill-obbligu li tħallas il-multa tagħha lill-Kummissjoni u għaldaqstant Areva u l-ex sussidjarji l-oħrajn tagħha, kodebituri in solidum ta’ Areva T&D SA, ġew illiberati wkoll fil-konfront tagħha. Għall-kuntrarju, jekk il-Kummissjoni tikseb il-ħlas tal-multa mingħand Areva, is-sussidjarja u kodebitriċi in solidum tagħha Alstom jiġu meħlusa sal-ammont imħallas minn Areva lill-Kummissjoni.
131.
Hija għal din ir-responsabbiltà in solidum“de facto” li jagħmlu riferiment Alstom u Areva.
– Fuq il-ksur tal-prinċipji ta’ individwalità tal-pieni u ta’ ċertezza legali
132.
Issa, tali konfigurazzjoni tar-relazzjonijiet ta’ responsabbiltà in solidum bejn il-persuni ġuridiċi kkundannati għall-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, li twassal għall-ħolqien ta’ responsabbiltà in solidum de facto bejn il-kumpanniji parent, li qatt ma jkunu kkostitwixxew entità ekonomika unitarja, tikkostitwixxi l-ksur tal-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ individwalità tal-pieni?
133.
F’din il-kawża, minn naħa waħda, l-applikazzjoni tar-regoli ta’ responsabbiltà in solidum magħmula mill-Kummissjoni u kkonfermata mill-Qorti Ġenerali twassal għal ksur tal-prinċipju ta’ individwalità tal-pieni, kif imfakkar fil-punt 126 iktar ’il fuq jekk, fil-konfigurazzjoni msemmija hawn fuq ta’ responsabbiltà in solidum, il-persuna ġuridika li mingħandha l-Kummissjoni tirkupra l-multa kienet obbligata li tħallas multa għal fatti punibbli li ma humiex imputabbli lill-impriża li għaliha hija tkun imsejħa biex twieġeb għall-ksur u, b’mod partikolari f’din il-kawża, għal fatti punibbli mwettqa matul perijodu li għalih il-persuna ġuridika inkwistjoni ma tistax iktar (jew iżjed) tiġi msejħa biex twieġeb għall-aġir li jikkostitwixxi ksur, għaliex hija ma tkunx għadha tagħmel parti iktar (jew iżjed) mill-entità ekonomika responsabbli għal dak l-aġir.
134.
Min-naħa l-oħra, ksur tal-prinċipju ta’ ċertezza legali jseħħ jekk il-konfigurazzjoni tar-responsabbiltà in solidum magħżula fid-deċiżjoni kkontestata u li tkun ġiet ikkonfermata fis-sentenza appellata kellha konsegwentement li l-partijiet ikkonċernati, jiġifieri l-persuni ġuridiċi ssanzjonati għall-aġir li jikkostitwixxi ksur imputat lill-unità ekonomika li għaliha huma jappartjenu, ma jistgħux ikunu jafu b’eżattezza u mingħajr ambigwità l-portata tal-obbligi li l-atti tal-istituzzjonijiet, jiġifieri d-deċiżjoni kkontestata u, inkwantu tikkonferma l-konfigurazzjoni tar-responsabbiltà in solidum, is-sentenza appellata, ikunu imponew fuqhom.
135.
F’din il-kawża, kif irrilevajt fil-punt 128, Areva u Alstom qatt ma kkostitwixxew entità ekonomika unitarja, u b’hekk, flimkien, impriża għall-finijiet tad-dritt tal-kompetizzjoni. Għall-kuntrarju, huma ffurmaw suċċessivament mas-sussidjarja Areva T&D SA żewġ entitajiet ekonomiċi distinti, kull waħda minnhom individwalment responsabbli mill-akkordju matul perijodi u taħt ċirkustanzi differenti.
136.
Barra minn hekk, għandu jiġi kkonstatat li f’din il-kawża, ir-responsabbiltà ta’ kull waħda mill-kumpanniji parent hija dderivata għalkollox minn dik tas-sussidjarja, b’mod li, sa fejn il-Kummissjoni għażlet fil-kuntest tal-marġni ta’ diskrezzjoni tagħha (
82
) li tikkundanna l-kumpannija parent għall-ħlas tal-multa in solidum mas-sussidjarja, ir-responsabbiltà tal-kumpannija parent ma tistax taqbeż dik tas-sussidjarja (
83
). F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-ammonti stabbiliti mill-Kummissjoni li għandhom jitħallsu mill-kumpanniji parent jikkostitwixxu ammonti massimi li fil-livell tagħhom huma stabbiliti r-responsabbiltajiet in solidum rispettivi tal-kumpanniji parent suċċessivi mas-sussidjarja (
84
).
137.
Issa, huwa minnu, kif irrilevat il-Qorti Ġenerali fil-punt 220 tas-sentenza appellata għal Alstom, li d-deċiżjoni kkontestata tistabbilixxi r-responsabbiltà personali tal-kumpanniji parent fit-twettiq tal-ksur.
138.
Madankollu, f’każ bħal dak f’din il-kawża fejn iż-żewġ kumpanniji parent qatt ma jkunu ffurmaw flimkien entità ekonomika u l-Kummissjoni tkun iddeċidiet li żżommhom responsabbli in solidum mas-sussidjarja, il-prinċipju ta’ individwalità tal-pieni jeħtieġ li l-multa li għaliha kull waħda minnhom tkun ikkundannata ma taqbiżx sehemha mir-responsabbiltà in solidum tagħha. Dak is-sehem jikkorrispondi mal-parti attribwita lil kull waħda mill-kumpanniji parent mill-ammont totali li għalih is-sussidjarja tkun ikkundannata in solidum mal-kumpanniji parent suċċessivi (
85
).
139.
F’din il-kawża, il-konfigurazzjoni tar-responsabbiltà in solidum kif magħżula mill-Kummissjoni u kkonfermata mill-Qorti Ġenerali toħloq problemi f’dan ir-rigward. Effettivament, fl-assenza ta’ korrispondenza bejn l-ammont tal-multa li għalih tkun ikkundannata s-sussidjarja, Areva T&D SA, u l-ammonti tal-multi li għalihom ġew ikkundannati in solidum magħha l-kumpanniji parent suċċessivi, ma huwiex possibbli li jiġi ddeterminat liema multa tikkorrispondi mar-responsabbiltà individwali ta’ kull waħda mill-entitajiet ekonomiċi distinti, imsemmija fil-punt 135. Jirriżulta għall-kuntrarju ta’ din is-sitwazzjoni, minn naħa, li l-ewwel waħda minn dawn l-entitajiet ekonomiċi (dik ikkostitwita minn Alstom u Areva T&D SA) twieġeb għat-totalità tal-multa, anki jekk ma wettqitx il-ksur matul il-perijodu kollu li għalih tkun ġiet imposta l-multa (jiġifieri l-perijodu bejn is-7 ta’ Diċembru 1992 u l-11 ta’ Mejju 2004) u, min-naħa l-oħra, li r-responsabbiltà tat-tieni waħda (dik ikkostitwita minn Areva T&D SA, Areva u l-ex sussidjarji l-oħrajn tagħha) teċċedi sostanzjalment is-sehem tal-ammont tal-multa stabbilita għall-ksur kollu matul il-perijodu inkwistjoni. Dik is-sitwazzjoni ma hijiex, fil-fehma tiegħi, kompatibbli mal-prinċipju ta’ individwalità tal-pieni.
140.
Barra minn hekk, sa fejn il-kumpanniji parent ma humiex f’pożizzjoni li jiddeterminaw mingħajr ambigwità l-ammont preċiż tal-multa li huma għandhom iħallsu fir-rigward tal-perijodu li għalih huma miżmuma responsabbli in solidum għall-ksur mas-sussidjarja tagħhom, għandu jiġi kkonstatat ukoll ksur tal-prinċipju ta’ ċertezza legali.
141.
Jidhirli li fir-realtà l-problemi jirriżultaw mill-fatt li, fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ttrattat il-grupp Areva u l-grupp Alstom bħala entità waħda, sa mill-bidu tal-kalkolu tal-multa (
86
). F’dan ir-rigward, u mingħajr ma hemm bżonn li tittieħed pożizzjoni speċifikament fuq dan il-punt, nirrileva ċ-ċirkustanza, imressqa mill-Kummissjoni, li l-Qorti Ġenerali, fil-kawża Trioplast, ikkunsidrat li l-approċċ li jikkonsisti fl-attribuzzjoni lil kumpannija parent tal-istess ammont inizjali bħal dak adottat għas-sussidjarja li tkun ipparteċipat direttament fl-akkordju, mingħajr ma jitqassam dak l-ammont inizjali, f’każ ta’ suċċessjoni ratione temporis ta’ diversi kumpanniji parent, li ma jistax jitqies li ma huwiex xieraq, huwa fih innifsu irrilevanti. Effettivament, minn naħa waħda, ma hijiex il-metodoloġija użata għall-kalkolu tal-multa li tissemma f’dawn l-appelli, iżda l-applikazzjoni tar-regoli ta’ responsabbiltà in solidum. Min-naħa l-oħra, dak l-argument huwa ineffettiv, għaliex għalkemm l-imsemmija metodoloġija ma kinitx żbaljata fiha nfisha, dan ma jneħħi xejn mill-fatt li, f’din il-kawża, il-konfigurazzjoni tar-responsabbiltà in solidum magħżula mill-Kummissjoni u kkonfermata mill-Qorti Ġenerali tikkostitwixxi ksur tal-prinċipju ta’ individwalità tal-pieni u taċ-ċertezza legali.
142.
Barra minn hekk għandu jiġi rrilevat li l-inċertezza ma tistax tingħeleb bir-regola dwar ir-responsabbiltà f’partijiet indaqs stabbilita mill-Qorti Ġenerali fil-punt 215 tas-sentenza appellata u msemmija fil-punt 100 iktar ’il fuq.
143.
Effettivament, minn naħa waħda, hekk kif indikajt fil-punti 88 u 89 tal-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich et, iċċitata iktar ’il fuq, u kif ser nispeċifika fil-punti 155 et seq, ma ġiex stabbilit li teżisti tali regola taħt id-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni.
144.
Min-naħa l-oħra, u fi kwalunkwe każ, anki kieku dik ir-regola kienet teżisti, din ma tistax tegħleb l-inċertezzi li jirriżultaw mill-konfigurazzjoni tar-responsabbiltà in solidum adottata f’din il-kawża. Effettivament, jidhirli li l-applikazzjoni tagħha f’din il-kawża tinkludi r-riskju li l-ammont totali tal-multa li għalih persuna ġuridika hija effettivament responsabbli jsir jiddependi mill-għażla diskrezzjonali tal-Kummissjoni dwar id-debitur li mingħandu hija għandha l-intenzjoni li tirkupra l-multa. Effettivament, dan l-ammont jista’ jvarja skont jekk il-Kummissjoni tagħżilx li tirkupra l-multa mingħand debitur wieħed (
87
) jew l-ieħor (
88
), li fil-fehma tiegħi ma huwiex aċċettabbli b’mod ġenerali u, b’mod partikolari, f’sitwazzjoni fejn il-kodebituri qatt ma jkunu appartjenew għal entità ekonomika unitarja.
145.
Rigward it-talba għal sostituzzjoni tal-motivi tal-Kummissjoni, inkwantu din hija intiża biex tiġi kkontestata l-kompetenza tagħha biex tiddetermina r-relazzjonijiet interni bejn kodebituri in solidum tal-multa, jidhirli li din għandha tiġi miċħuda għar-raġunijiet indikati fil-punti 160 sa 163, 169 u 173 iktar ’il quddiem, kif ukoll, f’iktar dettall, fil-kuntest tal-analiżi tal-ewwel u t-tielet aggravji tal-appell tal-Kummissjoni fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich et, iċċitata iktar ’il fuq, li tinsab fil-punti 42 sa 91 tal-konklużjonijiet tiegħi f’dik il-kawża. Għall-kumplament, iktar minn talba proprja għal sostituzzjoni tal-motivi, jidhirli li l-Kummissjoni qiegħda tressaq argumenti sabiex tikkontesta l-ilmenti mqajma mir-rikorrenti fl-appell. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, dawn l-argumenti madankollu għandhom jiġu miċħuda.
146.
Fil-fehma tiegħi, jirriżulta minn dak kollu li ntqal hawn fuq li l-ilmenti bbażati fuq żball ta’ liġi fl-applikazzjoni tar-regoli dwar ir-responsabbiltà in solidum li jwassal għal ksur tal-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ individwalità tal-pieni f’relazzjoni mal-ħolqien ta’ responsabbiltà in solidum de facto bejn Areva u Alstom għandhom jintlaqgħu, waqt li għandu jinftiehem li l-ilment ibbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’ individwalità tal-pieni huwa, kif huwa indikat fil-punt 123 iktar ’il fuq, inammissibbli għal Areva.
3. Fuq l-applikazzjoni żbaljata tar-regoli dwar ir-responsabbiltà in solidum li twassal għal ksur tal-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ individwalità tal-pieni u tal-Artikolu 7 KE kif ukoll fuq il-ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni
a) L-argumenti tal-partijiet
i) L-argumenti ta’ Areva u tal-kumpanniji tal-grupp Alstom
147.
Fil-kuntest tat-tielet aggravju ta’ Areva kif ukoll tal-ewwel parti tar-raba’ aggravju, tal-aħħar ilment tat-tieni parti tar-raba’ aggravju u tat-tielet parti tat-tieni aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom, l-appellanti jallegaw żbalji fl-interpretazzjoni u fl-applikazzjoni tal-kunċett ta’ responsabbiltà in solidum għall-ħlas tal-multa li jwasslu għal ksur tal-prinċipji ta’ ċertezza legali, tal-individwalità tal-pieni u tal-Artikolu 7 KE kif ukoll tal-ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni min-naħa tal-Qorti Ġenerali.
148.
Fl-ewwel lok, kemm Areva kif ukoll il-kumpanniji tal-grupp Alstom jikkontestaw ir-regola dwar ir-responsabbiltà f’partijiet indaqs stabbilita fil-punt 215 tas-sentenza appellata (
89
). Minn naħa, din ir-regola hija ġdida u ma għandha ebda bażi ġuridika, inkwantu l-Qorti Ġenerali ma tistax issib bażi ġuridika fis-sentenza Aristrain vs Il‑Kummissjoni (
90
) li għaliha hija tirreferi peress li ma hijiex rilevanti. Min-naħa l-oħra, skont Alstom, din ir-regola hija wkoll legalment żbaljata, għaliex il-mekkaniżmu tar-responsabbiltà in solidum jirregola biss ir-relazzjonijiet bejn il-kreditur u l-kodebituri in solidum u mhux biss ir-relazzjonijiet interni bejn il-kodebituri in solidum (
91
). B’hekk, billi bbażat fuq ir-regola dwar ir-responsabbiltà f’partijiet indaqs meta din ir-regola tmur kontra l-kunċett ta’ responsabbiltà in solidum taħt id-dritt tal-Unjoni, il-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta kkonkludiet li kull waħda mill-kumpanniji ssanzjonati setgħet tiddeduċi mid-deċiżjoni kkontestata s-sehem li kellha tbati fir-relazzjonijiet bejn il-kodebituri in solidum tagħha (
92
). Barra minn hekk, peress li d-deċiżjoni kkontestata ma kinitx tippermetti lill-kumpanniji inkwistjoni li jkunu jafu mingħajr ambigwità kif għandha titqassam il-multa, permezz tas-sentenza tagħha l-Qorti Ġenerali kisret il-prinċipji ta’ ċertezza legali u tal-individwalità tal-pieni.
149.
Fit-tieni lok, Alstom issostni wkoll li, billi bbażat ruħha fuq ir-regola dwar ir-responsabbiltà f’partijiet indaqs, il-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta kkonstatat li l-Kummissjoni ma ddelegatx lill-qorti nazzjonali jew lill-arbitru s-setgħa li jiddeterminaw il-kontribuzzjoni rispettiva tagħhom għall-ħlas tal-multa (
93
). Huwa l-kompitu tal-Kummissjoni, waqt li tqis il-fatti tal-kawża u l-karatteristiċi speċifiċi tal-impriża, biex tiddetermina s-sehem ta’ kull kodebitur. Meta, f’każ bħal f’din il-kawża, il-Kummissjoni tastjeni milli tagħmel tali determinazzjoni, hija tkun qiegħda tiddelega impliċitament dik is-setgħa lil terzi, jiġifieri lill-qorti nazzjonali jew lil arbitru, bi ksur tal-Artikolu 7 KE peress li dawk l-awtoritajiet ma għandhomx kompetenzi f’dan ir-rigward.
150.
Fit-tielet lok, l-appellanti isostnu li, billi mmotivat b’mod difettuż, fuq il-bażi ta’ tali regola, iċ-ċaħda tal-argumenti dwar il-ksur tal-prinċipju ta’ ċertezza legali u d-delegazzjoni illeċita tas-setgħat tal-Kummissjoni (
94
), il-Qorti Ġenerali mmodifikat il-kontenut tad-deċiżjoni kkontestata f’sens kuntrarju għall-volontà tal-Kummissjoni u, għaldaqstant, kisret l-obbligu tagħha ta’ motivazzjoni billi ssostitwiet l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni b’tagħha stess. Effettivament, id-deċiżjoni kkontestata ma tagħmel ebda riferiment għal tali regola. Għall-kuntrarju, quddiem il-Qorti Ġenerali, il-Kummissjoni sostniet interpretazzjoni kuntrarja tad-deċiżjoni kkontestata.
151.
Barra minn hekk, il-kumpanniji tal-grupp Alstom jirrifjutaw l-oġġezzjoni dwar l-ammissibbiltà tal-aggravju bbażat fuq delegazzjoni illeċita tas-setgħat tal-Kummissjoni. Dan ma huwiex motiv ġdid peress li Alstom kienet qajmet dan l-argument quddiem il-Qorti Ġenerali. Fi kwalunkwe każ, dak l-aggravju huwa marbut intrinsikament ma’ dak li jallega ksur tal-prinċipju ta’ individwalità tal-pieni. Huma jopponu wkoll is-sostituzzjoni tal-motivi mitluba mill-Kummissjoni billi jitolbu l-annullament tas-sentenza appellata.
ii) L-argumenti tal-Kummissjoni
152.
Waqt li tikkunsidra li l-ilmenti mqajma minn Areva u mill-kumpanniji tal-grupp Alstom għandhom jiġu miċħuda, il-Kummissjoni taqbel madankollu ma’ ċerti punti mqajma minnhom u titlob f’dan ir-rigward sostituzzjoni tal-motivi lill-Qorti tal-Ġustizzja. B’mod partikolari, il-Kummissjoni taqbel mal-kunsiderazzjoni li s-sentenza Aristrain vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, ma hijiex rilevanti f’din il-kawża. Bil-kontra, il-Kummissjoni tikkunsidra li l-argument ta’ Alstom ibbażat fuq delegazzjoni allegatament illeċita tas-setgħa ta’ sanzjoni tal-Kummissjoni huwa inammissibbli peress li dan huwa argument ġdid li Alstom ma qajmitx quddiem il-Qorti Ġenerali.
153.
Dwar il-mertu, il-Kummissjoni ssostni li l-argument tal-appellanti huwa bbażat fuq il-premessa żbaljata li l-Kummissjoni ddelegat illeċitament is-setgħat tagħha billi ma rregolatx fid-deċiżjoni kkontestata r-relazzjonijiet interni bejn il-kodebituri u b’mod partikolari s-sehem tar-responsabbiltà tagħhom in solidum. Dan l-argument huwa fl-ewwel lok inkoerenti. Effettivament, għalkemm Areva u Alstom huma tal-fehma li l-Kummissjoni kellha kompetenza esklużiva biex tirregola r-relazzjonijiet bejn il-kodebituri, ma huwiex mifhum għalfejn huma stess irregolaw din il-kwistjoni b’mod kuntrattwali. Barra minn hekk, fl-appelli tagħhom, Areva u l-kumpanniji tal-grupp Alstom kienu aċċettaw li l-kwistjoni tal-kontribuzzjoni tista’ tiġi rregolata minn qrati nazzjonali jew minn arbitri, li jeskludi kwalunkwe delegazzjoni illeċita ta’ allegat setgħa esklużiva tal-Kummissjoni. Bi kwalunkwe mod, għall-kuntrarju ta’ dak li tagħti x’tifhem il-Qorti Ġenerali fis-sentenza appellata (
95
), il-Kummissjoni ma għandha ebda setgħa biex tiddetermina l-ishma rispettivi tal-kodebituri b’mod li ma jistax ikun hemm delegazzjoni illeċita ta’ tali setgħa u li lanqas ma jista’ jiġi dedott mis-silenzju ta’ deċiżjoni li timponi multa in solidum li l-kodebituri huma responsabbli f’partijiet indaqs.
154.
Finalment, f’dak li jirrigwarda l-punti 213 sa 215 kif ukoll il-punti 222, 236 u 257 tas-sentenza appellata, li jirreferu għall-kunċett ta’ ishma ta’ responsabbiltà in solidum, il-Kummissjoni tqis li dawn huma vvizzjati b’diversi żbalji ta’ liġi u li hemm lok li l-Qorti tal-Ġustizzja tissostitwixxi motivazzjoni ġdida minflok dik li tinsab fiha. Il-Kummissjoni tikkunsidra li l-Qorti Ġenerali marret lil hinn mil-limiti li għalihom huma suġġetti l-kompetenzi u l-obbligi li l-Artikolu 23 tar-Regolament Nru 1/2003 jagħti u jimponi, rispettivament, lill-Kummissjoni, u b’hekk ippreġudikat l-ordinamenti ġuridiċi tal-Istati Membri u l-libertà kuntrattwali tal-partijiet. Il-kompetenza tagħha li timponi multi tirrigwarda biss ir-relazzjoni esterna, jiġifieri r-relazzjoni bejn il-Kummissjoni u l-impriża destinatarja tad-deċiżjoni li hija obbligata tħallas il-multa. Is-sempliċi fatt li d-determinazzjoni, fir-relazzjoni esterna tagħhom, tal-kodebituri in solidum responsabbli tipproduċi ċerti effetti legali, ma jistax joħloq obbligu għall-Kummissjoni li tiffissa l-ishma tar-responsabbiltà tagħhom fir-relazzjonijiet interni tagħhom.
b) Analiżi
155.
F’dak li jikkonċerna, fl-ewwel lok, ir-regola tar-responsabbiltà f’partijiet indaqs, li għaliha tirreferi l-Qorti Ġenerali fil-punt 215 tas-sentenza appellata u li semmejt fil-punt 100 iktar ’il fuq, iddikjarajt fil-punti 88 u 89 tal-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich et, iċċitata iktar ’il fuq, id-dubji tiegħi dwar ir-rilevanza ta’ tali regola maħluqa mill-Qorti Ġenerali.
156.
Effettivament, din ir-regola, li tidher li ġiet mislufa mill-Qorti Ġenerali mill-qafas ġuridiku tal-obbligu in solidum tad-dritt privat fis-sistema ġuridika ta’ ċerti Stati Membri (
96
) ma hijiex, fil-fehma tiegħi, minn naħa, kompatibbli mal-prinċipji tar-responsabbiltà personali u tal-individwalità tal-pieni, inkwantu din tipprevedi speċi ta’ preżunzjoni ta’ responsabbiltà ugwali bejn kodebituri in solidum tal-multa għall-parteċipazzjoni f’aġir unitarju tal-impriża li ma jkunx neċessarjament l-istess għas-suġġetti kkonċernati kollha.
157.
Min-naħa l-oħra, fil-fehma tiegħi din ma għandha ebda bażi ġuridika, jew ta’ mill-inqas bażi ta’ prinċipju adegwat. Fil-punt 88 tal-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich et, iċċitata iktar ’il fuq, jiena osservajt li, fil-fehma tiegħi, sabiex ikun hemm bażi għal regola bħar-regola dwar ir-responsabbiltà f’partijiet indaqs stabbilita mill-Qorti Ġenerali, ma huwiex biżżejjed li jsir riferiment ġeneriku għall-qafas ġuridiku tal-obbligu tad-dritt privat fl-assenza ta’ kwalunkwe spjegazzjoni oħra dwar ir-raġunijiet għalfejn prinċipju bbażat fuq tali qafas huwa applikabbli taħt id-dritt tal-kompetizzjoni, filwaqt li n-natura tal-obbligu ta’ ħlas li għandhom il-persuni li fuqhom il-Kummissjoni imponiet multi li għandhom jitħallsu in solidum, minħabba ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni li huwa ta’ natura kważi penali (
97
), hija differenti minn dik ta’ kodebituri ta’ obbligu rregolat taħt id-dritt privat.
158.
Fil-konklużjonijiet tiegħi msemmija iktar ’il fuq, jiena barra minn hekk iddikjarajt li hemm ċerta diffikultà biex tiġi rikonoxxuta r-rilevanza tar-riferiment, li jinsab ukoll fil-punt 215 tas-sentenza appellata, fil-punti 100 u 101 tas-sentenza Aristrain vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq. Effettivament, f’din is-sentenza, il-Qorti Ġenerali ma rrikonoxxietx il-prinċipju stabbilit mill-Qorti Ġenerali fis-sentenza appellata. Hija pjuttost ikkundannat lill-Qorti Ġenerali talli ma ssanzjonatx in-nuqqas ta’ motivazzjoni tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni li kienet imponiet multa fuq kumpannija billi żammitha responsabbli għall-aġir ta’ kumpannija oħra marbuta magħha, mingħajr ma wriet l-eżistenza ta’ unità ekonomika bejniethom. F’dik il-kawża, din b’hekk lanqas ma kienet tikkonsisti f’kundanna in solidum ta’ diversi suġġetti għall-ħlas ta’ multa (
98
).
159.
Minn dan isegwi li l-Qorti Ġenerali, sabiex tiċħad il-motivi u l-ilmenti bbażati fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ ċertezza legali, ma setgħetx tibbaża ruħha fuq din ir-regola, meta kkunsidrat fil-punt 215 tas-sentenza appellata, li ebda waħda mill-kumpanniji li weħlu multa li trid titħallas in solidum ma tista’ tkun taf, mingħajr ambigwità, sehemha mill-ammont tal-multa imposta.
160.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat ukoll li, hekk kif indikajt fil-punti 85 u 86 tal-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich et, iċċitata iktar ’il fuq, meta, fil-mument tal-adozzjoni tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni, l-entità ekonomika unitarja ma tkunx għadha teżisti fil-forma li fiha hija kienet teżisti meta twettaq il-ksur, jekk il-Kummissjoni tiddeċiedi, fil-kuntest tal-marġni ta’ diskrezzjoni tagħha, li għandhom jiġu kkundannati in solidum persuni ġuridiċi li ma jkunux għadhom jikkostitwixxu flimkien tali entità ekonomika unitarja, il-prinċipju ta’ individwalità tal-pieni jimponi rekwiżiti ta’ ċertezza legali fir-rigward tad-determinazzjoni tal-penali għal dawk is-suġġetti fir-relazzjonijiet interni tagħhom.
161.
Effettivament, anki jekk dawk is-suġġetti jibqgħu responsabbli esternament lejn il-Kummissjoni għall-ħlas tat-totalità tal-multa għall-ksur imwettaq mill-impriża, inkwantu ma jkunux għadhom jikkostitwixxu entità ekonomika unitarja fil-mument meta tiġi adottata d-deċiżjoni, dawk is-suġġetti għandhom ikunu jafu s-sehem li jridu jbatu, internament, fir-relazzjonijiet mal-kodebituri in solidum tagħhom li magħhom ma jkunx għad għandhom rabta ekonomika, organizzattiva u legali suffiċjenti sabiex tiġi ġġustifikata l-inklużjoni tagħhom f’unità ekonomika.
162.
Minn dan isegwi li, f’każ fejn, fil-kuntest tal-marġni ta’ diskrezzjoni tagħha (
99
), il-Kummissjoni tiddeċiedi li tistabbilixxi responsabbiltà in solidum bejn suġġetti li kkostitwixxew unità ekonomika fil-mument meta twettaq il-ksur, iżda li, fil-mument meta tiġi adottata d-deċiżjoni, ma jkunux għadhom jiffurmaw parti mill-istess unità ekonomika, dik l-istituzzjoni ma tistax tonqos mill-obbligu tagħha li tiddetermina s-sehem mill-multa li jkollu jbati s-suġġett li ma jkunx għad għandu rabtiet li jiġġustifikaw l-inklużjoni tiegħu fl-unità ekonomika, fir-relazzjonijiet interni mal-kodebituri l-oħrajn.
163.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat ukoll li, għalkemm il-partijiet huma ċertament ħielsa fil-kuntest tal-libertà kuntrattwali tagħhom li jistabbilixxu fir-relazzjonijiet irregolati taħt id-dritt privat tagħhom liema persuna għandha tħallas liema parti tal-multa, min-naħa l-oħra huma ma għandhomx il-kompetenza li jiddeterminaw liberament l-ishma ta’ responsabbiltà ta’ kull persuna ġuridika kkundannata u b’hekk li jiffissaw l-ishma rispettivi tal-multa, li, peress li għandhom in-natura ta’ penali jaqgħu taħt id-dritt tal-kompetizzjoni. Huwa f’dan is-sens li, waqt li naqbel mal-pożizzjoni tal-Qorti Ġenerali, f’dan ir-rigward ninterpreta l-punt 214 tas-sentenza appellata fis-sens li ma huwiex fil-kompetenza tal-partijiet li jaqblu liberament kif għandu jinqasam bejniethom l-ammont ta’ multa li ġiet imposta fuqhom. Barra minn hekk, fir-rigward tal-fatt invokat mill-Kummissjoni li l-kodebituri in solidum jistgħu jaqsmu bejniethom liberament l-ammonti ta’ multa, għalkemm dan huwa minnu fil-kuntest tar-relazzjonijiet tagħhom irregolati taħt id-dritt privat, dan ma jistax madankollu jnaqqas in-neċessità li tirriżulta mill-prinċipju ta’ ċertezza legali li kull persuna kkonċernata tkun taf eżatt u mingħajr ambigwità l-portata tal-obbligi li d-deċiżjoni tal-Kummissjoni timponi fuqha.
164.
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, jidhirli li hemm lok li jiġi konkluż li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi fil-punti 214 sa 218, 222 u 236 tas-sentenza appellata billi bbażat fuq ir-regola dwar ir-responsabbiltà f’partijiet indaqs sabiex tiċħad l-argumenti mressqa quddiemha mill-appellanti.
165.
F’dak li jikkonċerna, fit-tieni lok, l-ilment ta’ Alstom ibbażat fuq li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta kkonstatat li l-Kummissjoni ma ddelegatx lill-qorti nazzjonali jew lill-arbitru s-setgħa li jiddeterminaw il-kontribuzzjonijiet rispettivi tal-kodebituri in solidum għall-ħlas tal-multa, fl-ewwel lok għandha tiġi miċħuda l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mill-Kummissjoni li tgħid li dan huwa motiv ġdid inammissibbli.
166.
F’dan ir-rigward, jirriżulta mill-ġurisprudenza li, peress li parti għandha tkun tista’ tikkontesta l-motivi kollha ta’ sentenza li biha hija tkun tħossha aggravata, kull parti tista’, meta l-Qorti Ġenerali tkun għaqqdet żewġ kawżi u tat sentenza waħda li twieġeb għall-motivi kollha ppreżentati mill-partijiet fil-proċedura quddiemha, tikkritika r-raġunamenti relatati ma’ motivi li, quddiem il-Qorti Ġenerali, kienu mqajma biss mir-rikorrenti fil-kawża magħquda l-oħra, kemm-il darba hija tkun tħossha aggravata b’dawk ir-raġunamenti (
100
).
167.
Issa, huwa paċifiku li Areva u l-ex sussidjarji tagħha qajmu tali motiv quddiem il-Qorti Ġenerali, li wieġbet għal dawn fil-punti 232 sa 237 tas-sentenza appellata. F’dawn iċ-ċirkustanzi, fir-rigward tat-tliet ex sussidjarji ta’ Areva li ġew ittrasferiti lil Alstom, dan il-motiv ma jikkostitwixxix motiv ġdid. Fir-rigward ta’ Alstom, waqt li ma huwiex ikkontestat li hija tinsab aggravata bir-raġunament tal-Qorti Ġenerali, għandu jitqies li hija tista’ tikkontesta dan ukoll fl-appell.
168.
Dwar il-mertu, għandu jitfakkar li, skont il-prinċipju ta’ attribuzzjoni (
101
), l-Unjoni taġixxi biss fil-limiti tal-kompetenzi li l-Istati Membri attribwixxew lilha fit-Trattati sabiex tilħaq l-għanijiet li dawn it-Trattati jistabbilixxu. Il-kompetenzi kollha mhux attribwiti lill-Unjoni fit-Trattati jibqgħu għand l-Istati Membri. Barra minn hekk, skont l-ewwel sentenza tal-Artikolu 13(2) TUE [li kienet it-tieni sentenza tal-Artikolu 7(1) KE], kull Istituzzjoni għandha taġixxi fil-limiti tal-kompetenzi mogħtija lilha mit-Trattati, u skont il-proċeduri, il-kundizzjonijiet u l-finijiet previsti minnhom.
169.
Issa, kif spjegajt fid-dettall fil-punti 48 et seq tal-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich et, iċċitata iktar ’il fuq, li għaliha nirreferi, jidhirli li ma huwiex possibbli li tiġi miċħuda, fil-kuntest tas-setgħa tagħha li timponi sanzjonijiet għal ksur ta’ regoli tal-kompetizzjoni, il-kompetenza tal-Kummissjoni li tiddetermina t-tqassim intern tal-multa bejn kodebituri responsabbli in solidum sa fejn dan jirriżulta neċessarju biex jinkiseb l-għan proprju ta’ dik is-setgħa, jiġifieri li tiġi żgurata l-osservazzjoni tal-projbizzjonijiet previsti f’dawn ir-regoli. Min-naħa l-oħra, f’ċerti każijiet, bħal f’dak li għadni kif semmejt fil-punti preċedenti 160 sa 162 iktar ’il fuq, id-determinazzjoni tal-ishma tal-kodebituri kkundannati in solidum min-naħa tal-Kummissjoni ssir neċessarja.
170.
F’din il-kawża, peress li l-Kummissjoni ddeċidiet li tikkundanna in solidum żewġ kumpanniji li ma kinux għadhom jikkostitwixxu unità ekonomika fil-mument meta ġiet adottata d-deċiżjoni, jiġifieri Alstom u Areva T&D SA, fil-fehma tiegħi hija kienet obbligata li tistabbilixxi l-ishma rispettivi tagħhom.
171.
Isegwi li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta ċaħdet fil-punti 236 u 237 tas-sentenza appellata l-motivi u l-ilmenti bbażati fuq ksur tal-Artikolu 7 KE billi kkunsidrat li dawn huma bbażati fuq ipoteżi żbaljata għaliex, f’din il-kawża, il-Kummissjoni ddeterminat, fid-deċiżjoni kkontestata, is-sehem tar-responsabbiltà rispettiva ta’ Areva T&D SA u Alstom fil-parteċipazzjoni tal-impriża kkonċernata fil-ksur għall-perijodu bejn is-7 ta’ Diċembru 1992 sat-8 ta’ Jannar 2004 u b’hekk, is-sehem rispettiv tagħhom mill-ammont tal-multa li huma obbligati jħallsu in solidum lill-Kummissjoni.
172.
Fit-tielet lok, fir-rigward tal-ilment ibbażat fuq il-ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni, jidhirli li dan ma jistax jiġi aċċettat. Effettivament, billi mmotivat fil-punti 214 u 216 kif ukoll fil-punt 236 tas-sentenza appellata ċ-ċaħda tal-motivi bbażati fuq iċ-ċertezza legali u d-delegazzjoni illeċita tas-setgħat, il-Qorti Ġenerali sempliċement ħadet kunsiderazzjonijiet ġuridiċi billi applikat ir-regoli tar-responsabbiltà in solidum kif interpretati minnha. Indipendentement mill-fatt li jiena ma naqbilx ma’ din l-interpretazzjoni, jidhirli li fil-kuntest tal-istħarriġ tal-legalità, huwa totalment fil-kompitu tal-Qorti Ġenerali biex tieħu tali kunsiderazzjonijiet ġuridiċi. B’hekk ma jistax jingħad li l-Qorti Ġenerali wettqet sostituzzjoni illegali tal-motivazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata.
173.
Finalment, fir-rigward tat-talba ta’ sostituzzjoni tal-motivi tal-Kummissjoni li hija intiża biex tikkontesta l-kompetenza tagħha li tiddetermina r-relazzjonijiet interni bejn kodebituri in solidum, din għandha tiġi miċħuda fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet magħmula fil-punti preċedenti 160 sa 163 u 169. Inkwantu dik it-talba tikkorrispondi, essenzjalment, mal-argumenti li l-Kummissjoni qajmet fil-kuntest tal-ewwel u t-tielet aggravji tal-appell li hija ressqet fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich et, iċċitata iktar ’il fuq, għal kunsiderazzjonijiet iktar profondi, ser nirreferi għall-analiżi ta’ dawn l-aggravji fil-punti 42 sa 91 tal-konklużjonijiet tiegħi fl-imsemmija kawża.
4. Konklużjoni dwar l-aggravji u l-ilmenti li jikkonċernaw l-applikazzjoni tar-regoli tar-responsabbiltà in solidum
174.
Bħala konklużjoni, jirriżulta minn dak kollu li ntqal hawn fuq li, fil-fehma tiegħi, it-tieni u t-tielet aggravji ta’ Areva, kif ukoll ir-raba’ aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom għandhom jiġu milqugħa u li, għaldaqstant, il-multa kif prevista fit-tieni inċiż tal-punt 3 tad-dispożittiv tas-sentenza appellata għandha tiġi annullata.
E – Fuq ir-raba’ aggravju ta’ Areva bbażat fuq żball ta’ liġi fir-rigward tal-applikazzjoni tal-prinċipji ta’ proporzjonalità u ta’ ugwaljanza fit-trattament
175.
Permezz tar-raba’ aggravju tagħha, Areva ssostni li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi billi ma eżerċitatx il-kompetenza tagħha ta’ ġurisdizzjoni sħiħa sabiex tirrimedja l-ksur mill-Kummissjoni tal-prinċipji ta’ proporzjonalità u ta’ ugwaljanza fit-trattament fir-rigward tal-multa li ġiet imposta fuqha in solidum.
176.
Areva tirrileva, fl-ewwel lok, li għal ksur ta’ tul ta’ żmien ta’ erba’ xhur, hija ġiet ikkundannata tħallas in solidum somma li tirrappreżenta kważi nofs is-somma li Alstom għandha tħallas in solidum għal ksur ta’ tul ta’ żmien ta’ tnax-il sena jew kważi d-doppju tal-multa li Alstom għandha tħallas unikament għall-parteċipazzjoni diretta tagħha fl-akkordju għal perijodu ta’ erba’ snin. Dik id-differenza bejn l-ammonti tal-multa tmur kontra l-prinċipju ta’ proporzjonalità. Fit-tieni lok, il-Qorti Ġenerali kisret il-prinċipju ta’ ugwaljanza it-trattament meta hija kkonfermat id-deċiżjoni kkontestata li ssanzjonat lil Areva b’mod ferm iktar sever minn Alstom minkejja li Alstom kienet waħda mill-kumpanniji fundatriċi tal-akkordju, u minkejja li t-tul ta’ żmien totali tal-parteċipazzjoni ta’ Alstom fl-akkordju kien 47 darba ikbar minn dak ta’ Areva u li d-dħul mill-bejgħ ta’ Alstom kien ikbar minn dak ta’ Areva.
177.
B’hekk, meta eżerċitat il-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha, il-Qorti Ġenerali kien imissha evalwat jekk l-ammont tal-multa imposta fuq Areva kienx proporzjonat meta pparagunat mal-gravità u mat-tul ta’ żmien tal-ksur u jekk kienx konformi mal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament. B’applikazzjoni ta’ dawn il-prinċipji, hija kien imissha naqqset l-ammont tal-multa li għalih Areva nżammet responsabbli in solidum.
178.
L-ewwel nett, hemm lok li jiġu analizzati l-eċċezzjonijiet ta’ inammissibbiltà mqajma mill-Kummissjoni kontra dan l-aggravju.
179.
Il-Kummissjoni ssostni, fl-ewwel lok, li dan l-aggravju huwa inammissibbli, għaliex fl-appell tagħha, Areva ma tippreċiżax il-punti tas-sentenza appellata li, fil-fehma tagħha, huma vvizzjati bi żball ta’ liġi. F’dan ir-rigward, nirrileva li, għalkemm ir-Regoli tal-Proċedura l-ġodda tal-Qorti Ġenerali jipprevedi, fl-Artikolu 169(2) li l-aggravji u l-argumenti ta’ liġi invokati fl-appell għandhom jidentifikaw bi preċiżjoni l-punti tal-motivi tad-deċiżjoni tal-Qorti Ġenerali li jkunu qegħdin jiġu kkontestati, tali rekwiżit ma kienx previst formalment fir-Regoli tal-Proċedura antiki li kienu applikabbli f’din il-kawża (
102
). Ċertament, anki qabel id-dħul fis-seħħ tar-Regoli tal-Proċedura l-ġodda, kien jirriżulta minn ġurisprudenza stabbilita li, b’mod konformi mal-Artikolu 58 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja u l-Artikolu 112(1)(c) tar-Regoli tal-Proċedura l-antiki, appell għandu jindika b’mod preċiż l-elementi kritiċi tas-sentenza li l-annullament tagħha kien qed jintalab kif ukoll l-argumenti ġuridiċi li fuqhom tkun ibbażata b’mod speċifiku din it-talba (
103
).
180.
Madankollu, f’din il-kawża, għandu jiġi kkonstatat li Areva essenzjalment tikkontesta li l-Qorti Ġenerali naqset milli teżerċita l-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha. Issa, fir-rigward ta’ lment ibbażat fuq ommissjoni, essenzjalment ma hemmx punti fis-sentenza li magħhom jista’ jintrabat l-ilment jew li minnhom tkun tirriżulta din l-ommissjoni. Barra minn hekk, hija tindika l-argumenti ġuridiċi li jsostnu speċifikament it-talba tagħha, jiġifieri żball ta’ liġi fir-rigward tal-allegat ksur mill-Kummissjoni tal-prinċipji ta’ proporzjonalità u ta’ ugwaljanza fit-trattament.
181.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, jidhirli li ma jistax jiġi ddikjarat bħala inammissibbli r-raba’ aggravju ta’ Areva inkwantu hija ma ppreċiżatx il-punti tas-sentenza appellata li, fil-fehma tagħha, huma vvizzjati bi żball ta’ liġi.
182.
Fit-tieni lok, il-Kummissjoni tqis li dan l-aggravju huwa inammissibbli, minn naħa, bħala motiv ġdid li ma tqajjimx quddiem il-Qorti Ġenerali u, min-naħa l-oħra, inkwantu kien intiż biex il-Qorti tal-Ġustizzja tintalab tipproċedi għal eżami mill-ġdid tal-ammont tal-multa kif mibdul mill-Qorti Ġenerali, li ma huwiex fil-kompetenza tagħha.
183.
F’dan ir-rigward, fl-ewwel lok għandu jitfakkar li, skont il-ġurisprudenza msemmija fil-punt 112 iktar ’il fuq, peress li l-appell ma jistax ibiddel is-suġġett tal-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali, parti ma tistax tqajjem għall-ewwel darba quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja motiv li hija setgħet tqajjem quddiem il-Qorti Ġenerali, iżda li hija ma tkunx qajmet.
184.
Barra minn hekk, kif semmejt ukoll fil-punt 122 iktar ’il fuq, skont il-ġurisprudenza, għalkemm rikorrent jista’ jippreżenta appell billi jinvoka, quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, motivi li jirriżultaw mis-sentenza appellata nfisha li jkunu intiżi biex jikkritikaw il-fondatezza skont il-liġi (
104
), madankollu jirriżulta minn ġurisprudenza ferm stabbilita li, fl-istadju tal-appell, il-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax tissostitwixxi l-evalwazzjoni tal-Qorti Ġenerali b’tagħha stess għal raġunijiet ta’ ekwità fir-rigward tal-kwistjoni tan-natura proporzjonata ta’ multa, iżda hija tillimita ruħha li tivverifika jekk il-Qorti Ġenerali wettqitx żbalji manifesti fl-eżerċizzju tal-kompetenza tagħha ta’ ġurisdizzjoni sħiħa, pereżempju billi ma tkunx ħadet inkunsiderazzjoni l-aspetti rilevanti kollha (
105
). Fil-kuntest tal-proċedura ta’ appell, żball ta’ liġi tal-Qorti Ġenerali minħabba ammont mhux xieraq ta’ multa ma jistax b’hekk jiġi kkonstatat ħlief fuq bażi eċċezzjonali, jiġifieri meta “l-livell tas-sanzjoni mhux biss ma hijiex xierqa, iżda wkoll eċċessiva, sal-punt li tkun sproporzjonata” (
106
).
185.
Jirriżulta barra minn hekk mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li l-eżerċizzju ta’ ġurisdizzjoni sħiħa ma jistax iwassal, meta jiġi ddeterminat l-ammont tal-multi, għal diskriminazzjoni bejn l-impriżi li jkunu pparteċipaw fi ftehim li jmur kontra l-Artikolu 101(1) TFUE (
107
).
186.
F’din il-kawża, fl-appell tagħha, Areva tallega żball ta’ liġi mwettaq mill-Qorti Ġenerali inkwantu hija ma rrimedjatx fl-eżerċizzju ta’ ġurisdizzjoni sħiħa tagħha l-ksur tal-prinċipji ta’ proporzjonalità u ta’ ugwaljanza fit-trattament li wettqet il-Kummissjoni fir-rigward tal-multa imposta fuqha in solidum.
187.
Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li n-natura sproporzjonata ta’ multa imposta b’deċiżjoni tal-Kummissjoni, meta din ma tkunx tista’ tikkostitwixxi motiv ta’ ordni pubbliku, ma hijiex is-suġġett ta’ stħarriġ ex ufficio mill-Qorti Ġenerali. B’hekk hija ma tiddeċidix dwar motiv ibbażat fuq tali natura tal-multa ħlief jekk dan il-motiv jitqajjem mir-rikorrent (
108
). L-istess kunsiderazzjonijiet huma applikabbli għal motiv li jkun ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament (
109
).
188.
Il-Qorti tal-Ġustizzja barra minn hekk enfasizzat li, għalkemm il-ġurisdizzjoni sħiħa rikonoxxuta lill-qorti tal-Unjoni tawtorizzaha, lil hinn mis-sempliċi stħarriġ tal-legalità tas-sanzjoni, li tissostitwixxi l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni b’tagħha stess u, konsegwentement, li tneħħi, tnaqqas jew iżżid il-multa jew il-pagamenti ta’ penalità imposti, minn naħa waħda, l-eżerċizzju ta’ dik il-kompetenza ma huwiex ekwivalenti għal stħarriġ ex ufficio u, min-naħa l-oħra, il-proċeduri quddiem il-qrati tal-Unjoni huma inter partes. B’hekk, bl-eċċezzjoni tal-motivi ta’ ordni pubbliku li l-qorti għandha tqajjem ex officio, bħall-assenza ta’ motivazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata, huwa r-rikorrent li għandu jqajjem il-motivi kontra din id-deċiżjoni kkontestata u li jipproduċi provi insostenn ta’ dawn il-motivi (
110
).
189.
Issa, f’din il-kawża, għandu jiġi kkonstatat li, quddiem il-Qorti Ġenerali, Areva ma qajmitx motiv ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipji ta’ proporzjonalità u ta’ ugwaljanza fit-trattament, li permezz tiegħu hija kienet tallega l-illegalità tal-multa li ġiet imposta fuqha minħabba l-ksur ta’ dawn il-prinċipji. Ċertament, quddiem il-Qorti Ġenerali, hija allegat ksur tal-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ proporzjonalità. Madankollu, dawn l-ilmenti jirrigwardaw kwistjoni totalment differenti, jiġifieri l-kundanna in solidum tal-kumpanniji Alstom u Areva T&D SA u mhux l-allegata illegalità tal-ammont tal-multa imposta fuq Areva.
190.
B’hekk, fid-dawl tal-ġurisprudenza msemmija fil-punti 187 u 188 iktar ’il fuq, inkwantu Areva ma qajmitx quddiem il-Qorti Ġenerali l-ksur min-naħa tal-Kummissjoni tal-prinċipji ta’ proporzjonalità u ta’ ugwaljanza fit-trattament għall-effetti invokati quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, hija ma tistax tikkritikaha, fl-istadju ta’ appell, li wettqet żball ta’ liġi billi ma rrilevatx tali ksur hija stess ex ufficio, anki fil-kuntest tal-eżerċizzju tal-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha. F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-raba’ aggravju ta’ Areva għandu, fil-fehma tiegħi, jiġi miċħud bħala inammissibbli.
191.
Fir-rigward tal-argument ta’ Areva li dak il-motiv huwa fi kwalunkwe każ ammissibbli inkwantu l-preżentata tiegħu matul il-kawża huwa ġġustifikat minn element de facto ġdid li seħħ bejn il-preżentata tar-rikors u dik tal-appell, jiġifieri t-trasferiment ta’ Areva T&D SA lil Alstom, nirrileva li jirriżulta kemm mill-kontenut stess tal-Artikolu 42(2) tar-Regoli tal-Proċedura, riprodott fil-punt 75 iktar ’il fuq, kif ukoll mill-ġurisprudenza (
111
) li, sabiex motiv ġdid ikun ammissibbli minħabba l-intervent ta’ element de facto ġdid, dak il-motiv għandu “ikun ibbażat” fuq dak l-element de facto ġdid. Issa, għandu jiġi kkonstatat li t-trasferiment minn Areva fl-2010 ta’ Areva T&D SA lil Alstom ma jista’ jkollu ebda effett fuq l-allegata natura sproporzjonata tal-multa jew fuq l-allegata diskriminazzjoni u b’hekk fuq il-possibbiltà għal Areva li tqajjem fl-ewwel istanza motiv ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipji ta’ proporzjonalità u ta’ ugwaljanza fit-trattament. F’dawn iċ-ċirkustanzi, tali motiv ġdid “ma huwiex ibbażat” fuq l-imsemmi trasferiment, li b’hekk ma jistax jiġi invokat biex tiġi ġġustifikata l-ammissibbiltà.
192.
Fl-aħħar nett, sabiex l-argumenti invokati minn Areva jistgħu jiġu interpretati fis-sens li hija tfittex li tikseb evalwazzjoni ġdida tan-natura xierqa tal-ammont tal-multa li ġiet imposta fuqha minħabba t-tul ta’ żmien ferm qasir tal-parteċipazzjoni ta’ Areva fil-ksur, nirrileva li ċ-ċirkustanza li l-parteċipazzjoni ta’ Areva fl-akkordju kienet ferm qasira b’ebda mod ma taffettwa l-gravità tal-ksur kif tirriżulta min-natura tagħha stess u kif kienet riflessa fil-kalkolu tal-multa, b’mod partikolari fid-determinazzjoni tal-ammont tat-tluq. Iċ-ċirkustanza li t-tul ta’ żmien tal-parteċipazzjoni ta’ Areva fl-akkordju kien ferm qasir kienet riflessa fil-fatt li dan l-ammont inizjali ma ġiex miżjud abbażi tat-tul ta’ żmien tal-ksur. Minn dan isegwi li, f’din il-kawża, xejn ma jindika li l-ammont tal-multa stabbilita mill-Qorti Ġenerali huwa eċċessiv sal-punt li huwa sproporzjonat. F’dan il-każ, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni biex tissostitwixxi l-evalwazzjoni tal-Qorti Ġenerali b’tagħha stess (
112
).
193.
Konsegwentement, anki jekk jiġi interpretat fis-sens indikat fil-punt preċedenti, b’mod konformi mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja msemmija fil-punt 184 iktar ’il fuq, ir-raba’ aggravju ta’ Areva għandu, fil-fehma tiegħi, jiġi miċħud bħala inammissibbli (
113
).
F – Fuq il-ħames aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom ibbażat fuq il-ksur tad-dritt għal rimedju effettiv
194.
Fil-kuntest tal-ħames aggravju tagħhom, il-kumpanniji tal-grupp Alstom isostnu li, fil-punti 223 sa 230 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali żbaljat fir-rigward tal-portata tal-motiv ibbażat fuq il-ksur tad-dritt għal rimedju effettiv u b’hekk ma weġbitx għall-motiv imqajjem quddiemha. Fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali kkonċentrat fuq ir-rekwiżit ta’ stħarriġ ġudizzjarju, u b’mod iktar partikolari fuq il-fatt li Alstom u Areva T&D SA tabilħaqq ibbenefikaw mid-dritt li jissottomettu d-deċiżjoni għal stħarriġ ġudizzjarju billi jeżerċitaw b’mod effettiv mezzi ta’ rimedju, filwaqt li fir-realtà il-motiv imqajjem quddiem il-Qorti Ġenerali kien jirrigwarda l-libertà tal-għażla li jiġi pppreżentat rikors, li kienet limitata minħabba l-effett tal-kundanna in solidum ta’ Alstom u Areva T&D SA li għaqqdet is-sitwazzjonijiet legali tagħhom fuq livell proċedurali.
195.
F’dan ir-rigward, jirriżulta minn qari tal-punti 223 sa 230 tas-sentenza appellata li, mhux talli l-Qorti Ġenerali ma ħaditx żball fir-rigward tal-portata tal-argumenti ta’ Alstom, iżda wieġbet tajjeb għall-motiv imqajjem minnha quddiemha.
196.
Effettivament, fl-imsemmija sentenza, wara li fakkret il-ġurisprudenza rilevanti, fil-punti 224 sa 227, il-Qorti Ġenerali kkunsidrat ġustament li l-kundanna in solidum ta’ Alstom u ta’ Areva T&D SA min-naħa tal-Kummissjoni ma ppreġudikatx id-dritt ta’ kull waħda minn dawn il-kumpanniji, bħala destinatarja tad-deċiżjoni kkontestata, li tissottometti din tal-aħħar għal stħarriġ ġudizzjarju permezz tal-eżerċizzju effettiv ta’ miżuri ta’ rimedju ggarantiti mid-dritt tal-Unjoni.
197.
Iċ-ċirkustanza li kieku Areva T&D SA kienet ippreżentat rikors, Alstom sabiex tevita li tħallas il-multa sħiħa kienet tkun obbligata li tagħmel l-istess u viċe-versa fir-realtà hija biss il-konsegwenza awtomatika tal-impożizzjoni ta’ multa in solidum, li, fir-rigward ta’ Alstom u Areva T&D SA, kienet iġġustifikata f’din il-kawża għar-raġunijiet imsemmija fil-punt 41 iktar ’il fuq. Dik iċ-ċirkustanza ċertament għandha impatt fuq l-istrateġija tad-diversi kodebituri in solidum, iżda ma twassalx għal ksur tad-dritt għal rimedju effettiv.
198.
Effettivament, kull kodebitur iżomm id-dritt u l-possibbiltà li jippreżenta rikors, kif fil-fatt għamlu kemm Alstom kif ukoll Areva T&D SA. Ċertament, kieku huma ma ppreżentawx rikors, il-kodebitur in solidum kien ikun espost għar-riskju li jkollu jħallas il-multa sħiħa anki kieku l-Qorti Ġenerali kellha tannulla d-deċiżjoni li timponi l-multa in solidum wara l-preżentata ta’ rikors minn kodebitur ieħor. Effettivament, jirriżulta mill-ġurisprudenza, minn naħa waħda, li, jekk destinatarju ta’ deċiżjoni jiddeċiedi li jippreżenta rikors għal annullament, il-qorti tal-Unjoni tkun adita biss b’elementi tad-deċiżjoni li jikkonċernawh u dawk li jikkonċernaw lil destinatarji oħrajn, li ma ġewx ikkontestati, u li ma jaqgħux taħt is-suġġett tal-kawża li l-imsemmija qorti tkun mitluba tiddeċiedi u, min-naħa l-oħra, li konsegwentement l-awtorità ta’ motiv ta’ sentenza ta’ annullament ma tistax tapplika għat-tip ta’ persuni li ma kinux partijiet fil-kawża u li fir-rigward tagħhom is-sentenza ma setgħetx tiġi deċiża fi kwalunkwe każ (
114
).
199.
Il-Qorti Ġenerali b’hekk ma ħadet ebda żball dwar il-portata tal-motiv ibbażat fuq il-ksur tad-dritt għal rimedju effettiv li tqajjem quddiemha minn Alstom meta hija kkonkludiet, fil-punt 230 tas-sentenza appellata, li ma setax jitqies li d-deċiżjoni kkontestata, inkwantu imponiet multa li trid titħallas in solidum minn Alstom u minn Areva T&D SA, marret kontra l-prinċipju tad-dritt għal rimedju effettiv.
200.
Fil-fehma tiegħi, minn dan isegwi li l-ħames aggravju ta’ Alstom għandu jiġi miċħud.
G – Konklużjoni dwar l-analiżi tal-appelli
201.
Fil-fehma tiegħi, jirriżulta minn dak kollu li ntqal hawn fuq li t-tieni u t-tielet aggravji ta’ Areva kif ukoll ir-raba’ aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom għandhom jiġu milqugħa u li, għaldaqstant, il-multa kif prevista fit-tieni inċiż tal-punt 3 tad-dispożittiv tas-sentenza appellata għandha tiġi annullata.
202.
Għall-kumplament, jidhirli li l-appelli għandhom jiġu miċħuda.
IV – Fuq ir-rikorsi għal annullament u fuq id-determinazzjoni tal-multa
A – Fuq ir-rikorsi għal annullament
203.
Skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 61 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja, meta appell ikun fondat u l-Qorti tal-Ġustizzja tannulla s-sentenza tal-Qorti Ġenerali, hija tista’ għaldaqstant jew taqta’ definittivament il-kawża, meta din tkun fi stat li tiġi deċiża, jew tirrinvija l-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali sabiex din tiddeċidiha.
204.
F’din il-kawża, fil-fehma tiegħi l-kawża tinsab fi stat li tista’ tiġi deċiża.
205.
Effettivament, ir-responsabbiltà tal-appellanti għall-ksur ikkonstatat fid-deċiżjoni kkontestata u kkonfermata mill-Qorti Ġenerali fis-sentenza appellata ma hijiex ikkontestata mill-analiżi tal-appelli. Fil-fehma tiegħi, għandha tiġi annullata biss il-multa kif prevista fit-tieni inċiż tal-punt 3 tad-dispożittiv tas-sentenza appellata, minħabba żbalji li jirrigwardaw l-applikazzjoni tar-regoli tar-responsabbiltà in solidum li wasslu għal ksur ta’ dritt.
206.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li l-konfigurazzjoni tar-responsabbiltà in solidum prevista fid-deċiżjoni kkontestata, speċifikament fl-Artikolu 2(c) tagħha hija l-istess bħal dik prevista fit-tieni inċiż tal-punt 3 tad-dispożittiv tas-sentenza appellata, li kkonfermatha. Minn dan isegwi li l-istess ksur ta’ dritt li, fil-kuntest tal-analiżi li tinsab fil-punti preċedenti 96 sa 174, wassalni biex nipproponi l-annullament tal-imsemmi punt tad-dispożittiv tas-sentenza appellata, huwa kkonfigurat ukoll f’relazzjoni mal-multa kif stabbilita fid-deċiżjoni kkontestata. F’dawn iċ-ċirkustanzi, jidhirli li hemm lok li jiġi annullat ukoll l-Artikolu 2(c) tad-deċiżjoni kkontestata, kif mitlub mill-appellanti quddiem il-Qorti Ġenerali.
B – Fuq id-determinazzjoni tal-multa
207.
L-annullament parzjali li nipproponi fir-rigward tal-Artikolu 2(c) tad-deċiżjoni kkontestata jimplika li hemm lok li tittieħed deċiżjoni ġdida dwar il-multa ffissata fl-imsemmija deċiżjoni. Fil-kuntest tad-dritt tagħha li tassumi responsabbiltà għall-eżami skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 61 tal-Istatut tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha f’dan ir-rigward ġurisdizzjoni sħiħa, kif previst fl-Artikolu 261 TFUE moqri flimkien mal-Artikolu 31 tar-Regolament (KE) Nru 1/2003 (
115
).Għalhekk hija tista’ liberament tiddetermina ammont ġdid tal-multa (
116
).
208.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi rrilevat li l-ammont tal-multa imposta fuq Alstom Grid SAS li huwa ekwivalenti għal EUR 48 195 000, kif stabbilit mill-Qorti Ġenerali fis-sentenza appellata, ma ġiex ikkontestat mill-aggravji u l-ilmenti li jiena pproponejt li jiġu milqugħa mill-Qorti Ġenerali. Dan l-ammont b’hekk jibqa’ l-istess.
209.
Min-naħa l-oħra, jirriżulta mill-kunsiderazzjonijiet li saru fil-punti 135 et seq li, f’każ bħal dak f’din il-kawża, fejn iż-żewġ kumpanniji parent suċċessivi, li ġew ikkundannati esklużivament fuq il-bażi ta’ responsabbiltà dderivata totalment minn dik tas-sussidjarja, jiġu magħquda permezz ta’ rabtiet ta’ responsabbiltà in solidum mas-sussidjarja tagħhom (rispettivament dik antika u dik ġdida), is-somma totali tal-ammonti li għalihom il-kumpanniji parent huma kkundannati ma tistax taqbeż l-ammont li għalih hija kkundannata s-sussidjarja. Barra minn hekk, il-kumpanniji parent għandhom ikunu jistgħu jsiru jafu mingħajr ambigwità l-ammont li huma jridu jħallsu fir-rigward tal-perijodu li għalih huma jinżammu responsabbli in solidum għall-ksur mas-sussidjarja tagħhom.
210.
Peress li l-ammont tal-multa imposta fuq is-sussidjarja, jiġifieri Alstom Grid SAS ġie ffissat għal EUR 48 195 000, għaldaqstant għandhom jiġu ddeterminati ż-żewġ ishma ta’ dan l-ammont li għalihom kull waħda mill-kumpanniji parent hija miżmuma responsabbli in solidum magħha.
211.
F’dan ir-rigward, kriterju li, fil-fehma tiegħi, huwa rilevanti sabiex titqassam bejn iż-żewġ kumpanniji parent il-multa tas-sussidjarja jista’ jkun it-tul ta’ żmien rispettiv tal-eżerċizzju tal-influwenza determinanti fuqha. Ċertament, dak il-kriterju ma huwiex l-uniku wieħed li jista’ jiġi previst. Madankollu, fiċ-ċirkustanzi tal-kawża, jidhirli li dan jikkostitwixxi kriterju adegwat li jippermetti li tiġi żgurata ċerta proporzjonalità f’din id-determinazzjoni tal-ishma.
212.
B’hekk, jirriżulta mill-proċess li Alstom eżerċitat influwenza determinanti fuq Alstom T&D SA fil-perijodu bejn is-7 ta’ Diċembru 1992 u t-8 ta’ Jannar 2004, jew tul ta’ żmien ta’ ħdax-il sena u xahar.
213.
Areva SA u Areva T&D Holding SA eżerċitaw influwenza determinanti fuq Areva T&D SA u Areva T&D AG (
117
), għal perijodu ta’ erba’ xhur, jiġifieri bejn id-9 ta’ Jannar u l-11 ta’ Mejju 2004.
214.
Minn dan isegwi li, fil-fehma tiegħi, billi applikat il-kriterju indikat fil-punt 211, Alstom għandha titqies li hija responsabbli in solidum ma’ Alstom Grid SAS għal EUR 46 787 847 u Areva, T&D Holding SA u Alstom Grid AG għandhom jitqiesu responsabbli in solidum ma’ Alstom Grid SAS għal EUR 1 407 153 (
118
).
C – Fuq id-determinazzjoni tas-sehem ta’ Areva
215.
F’każ li l-Qorti tal-Ġustizzja taqbel mal-interpretazzjoni tar-regoli dwar ir-responsabbiltà in solidum li jiena pproponejt — skont liema, meta tiġi stabbilita responsabbiltà in solidum bejn suġġetti li kienu jikkostitwixxu unità ekonomika fil-mument meta jitwettaq ksur, iżda li, fil-mument meta tiġi imposta s-sanzjoni, ma jkunux għadhom jagħmlu parti mill-istess unità ekonomika, huwa neċessarju li jiġi ddeterminat is-sehem tal-multa li s-suġġett li ma jkunx għad għandu rabtiet li jiġġustifikaw l-inklużjoni tiegħu fl-unità ekonomika għandu jbati fir-relazzjonijiet interni mal-kodebituri l-oħrajn (
119
) — ikun hemm lok ukoll li jiġu ddeterminati b’mod konkret l-ishma mill-multa li jridu jitħallsu mis-suġġetti li, f’din il-kawża, huma kkundannati in solidum, iżda li ma għadhomx jagħmlu parti mill-entità ekonomika unitarja.
216.
F’dan ir-rigward, diġà kelli l-okkażjoni li nosserva, minn naħa waħda, inkwantu l-ġurisdizzjoni sħiħa tawtorizza lill-qorti tal-Unjoni, lil hinn minn sempliċi stħarriġ tal-legalità, li tbiddel l-att ikkontestat, jiġifieri li tissostitwixxi l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni b’tagħha stess (
120
), li l-imsemmija qorti tista’ teżerċita din il-ġurisdizzjoni fil-limiti tal-kompetenzi mogħtija mit-trattati lil dik l-istituzzjoni. B’hekk, fil-każ imsemmi fil-punt preċedenti, fil-fehma tiegħi l-qorti tal-Unjoni hija awtorizzata, fil-kuntest tal-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha, li tiddetermina l-ishma tal-multa imposta fuq suġġetti kkundannati in solidum, iżda li ma jkunux għadhom jagħmlu parti mill-entità ekonomika unitarja li tkun wettqet il-ksur (
121
). Min-naħa l-oħra, diġà rrilevajt ukoll li l-ġurisdizzjoni sħiħa tawtorizza lill-qorti tal-Unjoni li tieħu inkunsiderazzjoni “iċ-ċirkustanzi de facto kollha” inklużi ċ-ċirkustanzi li jseħħu wara d-deċiżjoni kkontestata quddiemha (
122
).
217.
Issa, f’din il-kawża, jirriżulta mill-proċess li, wara t-trasferiment tal-attivitajiet ta’ T&D d’Alstom lil Areva, Alstom Grid SAS u ż-żewġ ex sussidjarji oħra ta’ Areva (jiġifieri T&D Holding SA u Alstom Grid AG) issa saru mill-ġdid sussidjarji ta’ Alstom.
218.
Minn dan isegwi li, f’din il-kawża, kienet Areva li, fil-mument meta wettqet il-ksur, kienet tikkostitwixxi entità ekonomika unitarja mal-ex sussidjarji tagħha li magħhom hija ġiet ikkundannata in solidum u li magħhom madankollu, fil-mument tal-bidla tas-sanzjoni, hija ma kinitx għadha tifforma parti minn entità ekonomika unitarja. Huwa b’dan il-mod li għandu jiġi ddeterminat is-sehem tal-multa imposta fuq Areva mal-ex sussidjarji tagħha.
219.
Fil-punt 87 tal-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich et, iċċitata iktar ’il fuq, jiena semmejt ċerti ċirkustanzi, indikati barra minn hekk mill-Kummissjoni nfisha, li jikkonċernaw ir-rabtiet bejn il-kumpannija parent u s-sussidjarja li, fil-prinċipju, huma irrilevanti għall-finijiet tal-esklużjoni tal-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti, iżda li jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni biex jiġi ddeterminat il-grad ta’ tort relattiv bejn il-kumpannija parent u s-sussidjarja tagħha u, b’hekk, għad-determinazzjoni tar-relazzjonijiet interni bejn kodebituri in solidum tal-multa. Fost dawn iċ-ċirkustanzi, li fil-fehma tiegħi ma jistgħux ikunu s-suġġett ta’ lista limitata jew eżawrjenti, il-Kummissjoni kienet indikat il-fatt li l-kumpannija parent ma pparteċipatx direttament fil-ksur, il-preżenza jew il-livell ta’ interessi tal-kumpannija parent fis-settur ikkonċernat mill-ksur u l-fatt li ma kinitx taf bil-ksur. Fl-istess konklużjonijiet, jiena rrilevajt ukoll li, kif huwa l-każ fil-kuntest tad-determinazzjoni tas-sanzjoni, hija għandha tiġi rikonoxxuta ċerta marġni ta’ diskrezzjoni fl-evalwazzjoni tar-rilevanza u tal-importanza tal-elementi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni f’kull każ.
220.
Issa, l-istruttura tal-ġudizzju teħtieġ pjuttost li l-Qorti tal-Ġustizzja stess tiddeċiedi definittivament fuq il-kawża kull darba li l-proċess ikun lest, li l-Qorti tal-Ġustizzja jkollha elementi neċessarji u li l-partijiet setgħu ppreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom fuq il-punti rilevanti kollha (
123
).
221.
F’din il-kawża, il-proċess fih ċerti elementi li jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni għad-determinazzjoni tal-grad ta’ tort relattiv ta’ Areva (
124
). Fuq il-bażi tal-analiżi ta’ dawn l-elementi, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tkun f’pożizzjoni li tiddeċiedi hija stess b’mod definittiv fuq id-determinazzjoni tas-sehem mill-multa imposta fuq Areva. Madankollu, għandu jiġi kkonstatat li f’dan l-istadju tal-proċedura, il-kumpanniji kkonċernati ma kellhomx l-okkażjoni li jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom f’dan ir-rigward. F’dawn iċ-ċirkustanzi, kieku l-Qorti tal-Ġustizzja kellha taqbel mal-interpretazzjoni tar-regoli dwar ir-responsabbiltà in solidum li jiena ser nipproponi u kellha tikkunsidra li għandha elementi suffiċjenti biex tkun tista’ tiddetermina s-sehem ta’ Areva, fil-fehma tiegħi jkun neċessarju li jinstemgħu l-kumpanniji kkonċernati fuq dan il-punt.
222.
Min-naħa l-oħra, jekk il-Qorti Ġenerali kellha tqis fi kwalunkwe każ li ma għandhiex l-elementi neċessarji biex tkun tista’ tiddetermina s-sehem ta’ Areva, fil-fehma tiegħi jkun il-kompitu tal-Kummissjoni biex tiddetermina b’mod konkret dak is-sehem, abbażi tal-obbligu tagħha li tieħu l-miżuri meħtieġa għall-eżekuzzjoni tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja b’mod konformi mal-Artikolu 266 TFUE.
V – Fuq l-ispejjeż
223.
Skont l-Artikolu 184(2) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, meta l-appell ikun fondat u l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi l-kawża hija stess, hija għandha tiddeċiedi dwar l-ispejjeż.
224.
Skont l-Artikolu 138(1) tal-istess Regoli tal-Proċedura, applikabbli fl-appell skont l-Artikolu 184(1), kull parti li titlef għandha tiġi kkundannata għall-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu. L-Artikolu 138(3) ta’ dan ir-regolament jippreċiża li, jekk il-partijiet jitilfu rispettivament fuq waħda jew iktar mit-talbiet tagħhom, kull parti għandha tbati l-ispejjeż rispettivi tagħha. Madankollu, skont din l-istess dispożizzjoni, jekk fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-kawża jkun jidher ġustifikat, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tiddeċiedi li waħda mill-partijiet għandha, minbarra l-ispejjeż tagħha, tbati parti mill-ispejjeż tal-parti l-oħra.
225.
F’din il-kawża, nipproponi li jintlaqgħu l-appelli ta’ Areva u tal-kumpanniji tal-grupp Alstom fil-parti li tikkonċerna l-applikazzjoni tar-regoli dwar ir-responsabbiltà in solidum, iżda li jiġu miċħuda għall-kumplament. Madankollu, skont is-soluzzjoni li nipproponi, Areva u l-kumpanniji tal-grupp Alstom essenzjalment rebħu l-kawża quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
226.
Fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-kawża, jidhirli li hemm lok li l-Kummissjoni tiġi kkundannata biex tbati l-ispejjeż tagħha stess fiż-żewġ istanzi, kif ukoll terz tal-ispejjeż ta’ Areva u tal-kumpanniji tal-grupp Alstom f’dawn l-istanzi. Areva u l-kumpanniji tal-grupp Alstom għandhom ibatu żewġ terzi tal-ispejjeż tagħhom stess relatati maż-żewġ kawżi.
VI – Konklużjoni
227.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiddeċiedi kif ġej:
1)
It-tieni inċiż tal-punt 3 tad-dispożittiv tas-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea tat-3 ta’ Marzu 2011, Areva et vs Il‑Kummissjoni (T‑117/07 u T‑121/07), huwa annullat.
2)
Il-kumplament tal-appelli huma miċħuda.
3)
L-Artikolu 2(c) tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C (2006) 6762 finali, tal-24 ta’ Jannar 2007, dwar proċedura skont l-Artikolu 81 KE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (Każ COMP/F/38.899 — Switchgear insulat bil-gass), huwa annullat.
4)
Għall-ksur ikkonstatat fl-Artikolu 1(b) sa (f) tad-Deċiżjoni C (2006) 6762 finali, minbarra l-multa ta’ EUR 10 327 500 imposta fuq Alstom SA, multa ta’ EUR 48 195 000 hija imposta fuq Alstom Grid SAS li minnhom EUR 46 787 847 in solidum ma’ Alstom SA u EUR 1 407 153 in solidum ma’ Areva SA, T&D Holding SA u Alstom Grid AG.
5)
Il-Kummissjoni Ewropea hija kkundannata biex tbati, minbarra l-ispejjeż tagħha stess relatati kemm mal-proċedura tal-ewwel istanza kif ukoll fl-appell, terz tal-ispejjeż sostnuti minn Areva SA, Alstom SA, T&D Holding SA, Alstom Grid SAS u Alstom Grid AG relatati mal-proċedura fl-ewwel istanza u fl-appell.
6)
Areva SA, Alstom SA, T&D Holding SA, Alstom Grid SAS u Alstom Grid AG għandhom ibatu żewġ terzi tal-ispejjeż tagħhom relatati mal-proċedura fl-ewwel istanza u fl-appell.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
2
)	T‑117/07 u T‑121/07 (Ġabra p. II-633).
(
3
)	Deċiżjoni tal-Kummissjoni, tal-24 ta’ Jannar 2007, dwar proċedura skont l-Artikolu 81 KE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (Każ COMP/F/38.899 – Switchgear insulat bil-gass).
(
4
)	Is-SIG jintuża sabiex jiġi kkontrollat il-fluss ta’ enerġija fis-sistemi ta’ distribuzzjoni tal-elettriku. Dan huwa tagħmir tal-elettriku tqil, li jintuża bħala komponent ewlieni għal substations għall-ġenerazzjoni tal-elettriku (turnkey). Ara l-punti 2 sa 5 tas-sentenza appellata.
(
5
)	It-tliet appelli f’dawn il-kawżi jikkonċernaw is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-3 ta’ Marzu 2011, Siemens Österreich et vs Il‑Kummissjoni (T-122/07 sa T-124/07, Ġabra p. II-793).
(
6
)	Areva T&D SA tikkorrispondi mal-kumpannija Alstom T&D SA u, għall-finijiet ta’ din il-kawża, Areva T&D AG tikkorrispondi mal-kumpannija Alstom T&D AG (ara l-premessi 21 u 23 tad-deċiżjoni kkontestata u l-punt 59 tas-sentenza appellata). Qabel it-trasferiment tal-attivitajiet tal-grupp Alstom fis-settur T&D fit-8 ta’ Jannar 2004, dawn iż-żewġ kumpanniji pparteċipaw fil-ksur ikkonstatat fid-deċiżjoni kkontestata fil-kuntest tal-grupp Alstom (ara l-premessa 331 tad-deċiżjoni kkontestata).
(
7
)	Jirriżulta, b’mod partikolari, mill-punti 29 sa 32 tas-sentenza appellata li l-impriżi li pparteċipaw fl-akkordju kienu, inter alia, ikkoordinaw it-tqassim ta’ proġetti ta’ SIG fuq skala dinjija, bl-eċċezzjoni ta’ ċerti swieq, skont regoli miftiehma, sabiex b’mod partikolari jinżammu kwoti li jirriflettu sa grad għoli l-ishma storiċi tagħhom fis-suq, hekk kif stmati.
(
8
)	B’mod partikolari, jirriżulta mill-Artikolu 1(b), (c), (d) u (f) tad-deċiżjoni kkontestata li l-Kummissjoni kkonstatat il-parteċipazzjoni ta’ Alstom fil-ksur għall-perijodu bejn il-15 ta’ April 1988 sat-8 ta’ Jannar 2004, ta’ Areva u ta’ Areva T&D Holding SA (li saret T&D Holding SA) għall-perijodu bejn id-9 ta’ Jannar sal-11 ta’ Mejju 2004, ta’ Areva T&D AG għall-perijodu bejn it-22 ta’ Diċembru 2003 sal-11 ta’ Mejju 2004, u ta’ Areva T&D SA għall-perijodu bejn is-7 ta’ Diċembru 1992 sal-11 ta’ Mejju 2004.
(
9
)	B’mod iktar speċifiku, permezz tal-Artikolu 2(b) tad-deċiżjoni kkontestata ġiet imposta multa kontra Alstom fuq bażi individwali li tammonta għal ammont ta’ EUR 11 475 000. L-Artikolu 2(c) tal-istess deċiżjoni jipprovdi li Alstom tiġi kkundannata għal multa li tammonta għal EUR 53 550 000, in solidum ma’ Areva T&D SA, u li fuq l-ammont ta’ Areva T&D SA, EUR 25 500 000 għandhom jitħallsu in solidum ma’ Areva, Areva T&D Holding SA u Areva T&D AG.
(
10
)	Fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali annullat l-Artikolu 2(b) u (c) tad-deċiżjoni kkontestata billi kkonstatat li l-Kummissjoni kienet kisret il-prinċipju ta’ proporzjonalità kif ukoll il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament jew ta’ nondiskriminazzjoni, meta żiedet l-ammont bażiku tal-multi imposti abbażi taċ-ċirkustanza aggravanti tar-rwol ta’ mexxej tal-ksur. Ara, b’mod speċifiku, il-punt 317 tas-sentenza appellata.
(
11
)	Ara l-punt 323 tas-sentenza appellata u l-punt 3 tad-dispożittiv.
(
12
)	Għandu jiġi rrilevat li, għalkemm fil-kuntest ta’ dan l-aggravju, il-kumpanniji tal-grupp Alstom jallegaw b’mod partikolari lment ibbażat fuq ksur tal-Artikolu 296 TFUE, huwa l-Artikolu 253 KE li huwa applikabbli f’din il-kawża, peress li d-deċiżjoni kkontestata ġiet adottata qabel id-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta’ Lisbona. Madankollu dan ma għandu ebda effett, peress li l-motivazzjoni tal-atti tal-Unjoni inkwistjoni f’din il-kawża ma hijiex suġġetta, fl-kuntest tal-Artikolu 253 KE, għal rekwiżiti ġuridiċi differenti minn dawk applikabbli fil-kuntest tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 296 TFUE. Għaldaqstant dan l-ilment għandu jinftiehem fis-sens li jirrigwarda, b’mod partikolari, ksur tal-Artikolu 253 KE. Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza tal-11 ta’ Lulju 2013, Ziegler vs Il‑Kummissjoni (C‑439/11 P, punt 113). Madankollu, inkwantu dan ma għandu ebda konsegwenza f’din il-kawża, f’dawn il-konklużjonijiet ser nirreferi għan-numerazzjoni l-ġdida tat-Trattat, jiġifieri għall-Artikolu 296 TFUE.
(
13
)	Li saru, rispettivament, Areva T&D SA (li sussegwentement saret Alstom Grid SAS) u Areva T&D AG (li sussegwentement saret Alstom Grid AG). Ara l-punt 6 kif ukoll in-nota ta’ qiegħ il-paġna 6 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
14
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tad-29 ta’ Settembru 2011, Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni (C-521/09 P, Ġabra p. I-8947, punt 146 u l-ġurisprudenza ċċitata), u Ziegler vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 114 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
15
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Ziegler vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 115 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
16
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 150 u l-ġurisprudenza ċċitata), kif ukoll Ziegler vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 116).
(
17
)	Sentenza tat-18 ta’ Settembru 2003, Volkswagen vs Il‑Kummissjoni (C-338/00 P, Ġabra p. I-9189, punt 127 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
18
)	Ara s-sentenzi Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punti 151 u 152), u tad-19 ta’ Lulju 2012, Alliance One International u Standard Commercial Tobacco vs Il‑Kummissjoni u Il‑Kummissjoni vs Alliance One International et (C‑628/10 P u C‑14/11 P, punt 75).
(
19
)	Ara s-sentenza Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 153), u d-digriet tat-13 ta’ Settembru 2012, Total u Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni (C‑495/11 P, punt 49). Enfasi miżjuda minni. Il-kompitu tal-Kummissjoni li timmotiva d-deċiżjonijiet tagħha fuq dak il-punt jirriżulta b’mod ċar min-natura konfutabbli tal-preżunzjoni inkwistjoni, li sabiex tiġi kkonfutata l-persuni kkonċernati għandhom jipproduċu prova li tirrigwarda r-rabtiet ekonomiċi, organizzattivi u legali kollha bejn il-kumpanniji kkonċernati.
(
20
)	Ara s-sentenza Alliance One International u Standard Commercial Tobacco vs Il‑Kummissjoni u Il‑Kummissjoni vs Alliance One International et, iċċitata iktar ’il fuq (punt 49), u l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Sharpston, ippreżentati fit-30 ta’ Mejju 2013, fil-kawża Kendrion vs Il‑Kummissjoni (C‑50/12 P, punt 43), pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
(
21
)	Premessa 353 tad-deċiżjoni kkontestata.
(
22
)	Premessa 355 tad-deċiżjoni kkontestata.
(
23
)	Premessa 355 tad-deċiżjoni kkontestata.
(
24
)	Premessa 351 tad-deċiżjoni kkontestata.
(
25
)	Premessa 350 tad-deċiżjoni kkontestata.
(
26
)	Fil-punti 90 sa 150 tat-tweġiba tagħha għad-dikjarazzjoni ta’ oġġezzjonijiet, Alstom b’mod partikolari qajmet argumenti dwar: i) l-istruttura diċentralizzata tal-grupp u l-awtonomija tas-settur T&D; ii) il-funzjonament intern u t-teħid ta’ deċiżjonijiet fi ħdan is-settur T&D; iii) l-iskop limitat tal-kumpannija Alstom; iv) l-assenza ta’ influwenza kummerċjali ta’ Alstom fuq l-offerti tal-entitajiet ġuridiċi tas-settur T&D; v) l-assenza ta’ kwalunkwe diskussjoni dwar il-politika kummerċjali tas-settur T&D fi ħdan il-kumitat eżekuttiv ta’ Alstom kif ukoll, fl-aħħar nett, (vi) għaċ-ċirkustanza li l-ksur kien kompla wara t-trasferiment tal-attivitajiet T&D lil Areva.
(
27
)	B’hekk, mingħajr ma huwa meħtieġ, fid-dawl tal-ġurisprudenza msemmija qabel, li ssir hawnhekk analiżi komparattiva ddettaljata bejn l-argumenti mressqa fit-tweġiba għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet (ara n-nota preċedenti) u d-deċiżjoni kkontestata, ser jiġi rrilevat li l-argument ibbażat fuq l-istruttura organizzattiva tal-grupp u l-awtonomija tas-settur T&D jissemma fil-premessa 347 tad-deċiżjoni kkontestata u huwa miċħud fil-premessi 353 u 355 tal-imsemmija deċiżjoni. Riferimenti għall-kwistjoni li tirrigwarda l-funzjonament intern u t-teħid ta’ deċiżjonijiet fi ħdan is-settur T&D jinsabu kemm fil-premessa 346 (approvazzjoni ta’ abbozzi ta’ offerti), kif ukoll fil-premessa 347 (żamma ta’ ċerti deċiżjonijiet fi ħdan il-kumpannija parent). Rigward l-argument ibbażat fuq li, minħabba l-fatt li l-iskop tal-kumpannija Alstom kien limitat għaż-żamma u għall-ġestjoni tal-ishma, hija ma setgħetx tkun attiva fis-settur tas-SIG, fiċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża huwa irrilevanti u b’hekk seta’ jiġi miċħud b’mod impliċitu mill-Kummissjoni peress li, minn naħa waħda, il-fatt li l-kumpannija parent ma tkunx attiva fis-suq ikkonċernat mill-ksur ma huwiex deċiżiv għall-finijiet tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-30 ta’ Settembru 2009, Arkema vs Il‑Kummissjoni, T‑168/05), u li, min-naħa l-oħra, l-imputazzjoni ta’ ksur imwettaq minn sussidjarja lill-persuna li tkun teżerċita influwenza determinanti fuqha tista’ sseħħ anki jekk dik il-persuna ma teżerċitax attività ekonomika tagħha stess (sentenza tal-11 ta’ Lulju 2013, Il‑Kummissjoni vs Stichting Administratiekantoor Portielje, C‑440/11 P, punti 43 u 44). Bl-istess mod, rigward l-argumenti bbażati fuq l-allegata assenza ta’ influwenza (u ta’ diskussjoni) dwar il-politika kummerċjali tas-sussidjarji, għandu jiġi rrilevat, minn naħa waħda, li l-kwistjoni jekk, fir-rigward tal-aġir tagħha fis-suq, sussidjarja tinsabx taħt l-influwenza determinanti tal-kumpannija parent tagħha ma tiddependix biss minn min jiddetermina l-politika kummerċjali tagħha strictu sensu (ara, f’dan ir-rigward, il-punt 109 u l-ġurisprudenza ċċitata tal-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott, ippreżentati fit-18 ta’ April 2013, fil-kawża Schindler Holding et vs Il‑Kummissjoni, li tat lok għas-sentenza tat-18 ta’ Lulju 2013, C‑501/11 P) u, min-naħa l-oħra, li l-Kummissjoni f’din il-kawża kkunsidrat li l-elementi kollha relatati mar-rabtiet ekonomiċi, organizzattivi u legali li jgħaqqdu l-kumpannija parent u s-sussidjarji kienu suffiċjenti biex juru l-influwenza tagħha fuq l-aġir tagħhom fis-suq.
(
28
)	Digrieti tas-7 ta’ Frar 2012, Total u Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni (C‑421/11 P, punt 57), u tat-13 ta’ Settembru 2012, Total u Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 50).
(
29
)	Ara n-noti 26 u 27 iktar ’il fuq.
(
30
)	Ara s-sentenza Volkswagen vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 127 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
31
)	Ara s-sentenza Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 155).
(
32
)	F’għadd kbir ta’ kawżi, il-Qorti Ġenerali kkonfermat multa imposta in solidum fuq il-kumpannija parent u l-ex sussidjarja tagħha meta huma ma kinux għadhom jikkostitwixxu entità ekonomika unitarja fil-mument meta ġiet adottata d-deċiżjoni. Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-Qorti Ġenerali tal-15 ta’ Ġunju 2005, Tokai Carbon et vs Il‑Kummissjoni (T‑71/03, T‑74/03, T‑87/03 u T‑91/03, punti 58 sa 82, 387, 391 sa 393 u l-punt 3 tad-dispożittiv, f’dak li jikkonċerna r-responsabbiltà in solidum tas-sussidjarja Intech EDM BV mal-ex kumpannija parent tagħha Intech EDM AG); tat-13 ta’ Settembru 2010, Trioplast Industrier vs Il‑Kummissjoni (T-40/06, Ġabra p. II-4893, punti 2, 74, 173 u d-dispożittiv, f’dak li jikkonċerna r-responsabbiltà in solidum tas-sussidjarja Trioplast Witenheim mal-kumpanniji parent suċċessivi tagħha FLS u Trioplast Industrier, iktar ’il quddiem “is-sentenza Trioplast”); tal-24 ta’ Marzu 2011, IBP u International Building Products France vs Il‑Kummissjoni (T-384/06, Ġabra p. II-1177, punt 13 u d-dispożittiv, f’dak li jikkonċerna r-responsabbiltà in solidum ta’ IBP France mal-ex kumpanniji parent tagħha Delta u AFC); tal-24 ta’ Marzu 2011, IMI et vs Il‑Kummissjoni (T‑378/06, punti 4, 14 u d-dispożittiv f’dak li jikkonċerna r-responsabbiltà in solidum tas-sussidjarji Aquatis u Simplex mal-ex kumpannija parent tagħhom IMI), u tal-24 ta’ Marzu 2011, Tomkins vs Il‑Kummissjoni (T-382/06, Ġabra p. II-1157, punti 3, 55 sa 59 u l-punt 2 tad-dispożittiv f’dak li jikkonċerna r-responsabbiltà in solidum ta’ Pegler mal-ex kumpannija parent tagħha Tomkins).
(
33
)	Għal espożizzjoni tar-raġunijiet li għandhom x’jaqsmu mal-effettività tal-eżekuzzjoni ta’ multa li jiġġustifikaw l-impożizzjoni ta’ multa in solidum f’każijiet bħal f’din il-kawża, nirreferi għall-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich et, iċċitata iktar ’il fuq (punti 52, 82 u 84 in fine).
(
34
)	Ċertament, kif ser jiġi analizzat f’iktar dettall fil-punti 160 sa 162 iktar ’l isfel u kif indikajt ukoll fil-punti 83 et seq tal-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich et, iċċitata iktar ’il fuq, dik iċ-ċirkustanza ma hijiex mingħajr effett fuq is-setgħa tal-Kummissjoni li timponi tali multa in solidum, sa fejn, jekk hija tkun trid timponiha, hija tkun obbligata għal raġunijiet ta’ ċertezza legali li tispeċifika s-sehem li d-debituri in solidum ikollhom ibatu fir-relazzjonijiet interni tagħhom.
(
35
)	Ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich et, iċċitata iktar ’il fuq (punt 80).
(
36
)	Fir-replika tagħhom, il-kumpanniji tal-grupp Alstom jidhru li jridu jestendu l-argument tagħhom fis-sens li huma jikkritikaw lill-Qorti Ġenerali li ma kkundannatx lill-Kummissjoni talli ma mmotivatx l-impożizzjoni ta’ multa in solidum fuq entitajiet ġuridiċi li qatt ma ffurmaw flimkien entità ekonomika komuni, jiġifieri Alstom u Areva. F’dan ir-rigward, mingħajr ma huwa neċessarju li tiġi indirizzata l-kwistjoni tal-ammissibbiltà ta’ tali lment – li la ġiet imqajma fl-ewwel istanza u lanqas fl-appell – nirrileva li l-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata ma imponietx multa in solidum fuq Areva u Alstom, u għalhekk ma tistax tiġi kkritikata li ma pprovditx motivazzjoni f’dan ir-rigward. Il-kwistjoni tal-ħolqien ta’ “responsabbiltà in solidum de facto” bejn Areva u Alstom hija, fi kwalunkwe każ, is-suġġett tar-raba’ aggravju tal-kumpanniji tal-grupp Alstom u hija analizzata fil-punti 101 et seq iktar ’l isfel.
(
37
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Ziegler vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 81 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
38
)	Ibidem (punt 82 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
39
)	Sentenzi tas-27 ta’ Jannar 2000, DIR International Film et vs Il‑Kummissjoni (C-164/98 P, Ġabra p. I-447, punti 38 u 49); tal-1 ta’ Ġunju 2006, P&O European Ferries (Vizcaya) u Diputación Foral de Vizcaya vs Il‑Kummissjoni (C-442/03 P u C-471/03 P, Ġabra p. I-4845, punti 60 u 67), u tat-22 ta’ Diċembru 2008, British Aggregates vs Il‑Kummissjoni (C-487/06 P, Ġabra p. I-10515, punt 141). Din hija espressjoni ta’ natura ta’ kassazzjoni ta’ rikors għal annullament, li hija bbażata fuq il-prinċipju tal-ekwilibriju istituzzjonali li jikkaratterizza l-istruttura u l-funzjonament tal-Unjoni Ewropea. Iż-żamma tal-ekwilibriju istituzzjonali jinvolvi li kull waħda mill-istituzzjonijiet teżerċita l-kompetenzi tagħha b’osservanza ta’ dawk tal-oħrajn. F’dan ir-rigward, ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott ippreżentati fis-6 ta’ Settembru 2012, fil-kawża Frucona Košice vs Il‑Kummissjoni (sentenza tal-24 ta’ Jannar 2013, C‑73/11 P, punt 92).
(
40
)	Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott fil-kawża Frucona Košice vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 93 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
41
)	Ara, fl-istess sens, is-sentenzi tat-2 ta’ April 2009, Bouygues u Bouygues Télécom vs Il‑Kummissjoni (C-431/07 P, Ġabra p. I-2665, punt 68), u Alliance One International u Standard Commercial Tobacco vs Il‑Kummissjoni u Il‑Kummissjoni vs Alliance One International et, iċċitata iktar ’il fuq (punti 121 u 122), kif ukoll id-digrieti Total Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni, iċċitati iktar ’il fuq (rispettivament, tas-7 ta’ Frar 2012, punti 65, u tat-13 ta’ Settembru 2012, punti 59 u 60).
(
42
)	Sentenzi DIR International Film et vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 42), u British Aggregates vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 142), kif ukoll il-konklużjonijiet tiegħi f’din l-aħħar kawża, ippreżentati fis-17 ta’ Lulju 2008 (punt 107).
(
43
)	F’dan ir-rigward, ara l-konklużjonijiet tiegħi ppreżentati fis-17 ta’ Frar 2011, fil-kawża Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 54). Ara, fl-istess sens, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott, fil-kawża Frucona Košice vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 94).
(
44
)	Ara l-punti 24 et seq ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
45
)	Fid-deċiżjoni kkontestata, il-motivazzjoni għaċ-ċaħda tal-argumenti mressqa minn Areva (u Areva T&D Holding) sabiex tiġi kkonfutata l-preżunzjoni ta’ influwenza determinanti fuq is-sussidjarji tagħha tinsab fil-premessa 370, li tirreferi għall-premessa 364 għas-sinteżi ta’ dawn l-argumenti.
(
46
)	Fil-punt 150 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali tirreferi għas-sottomissjonijiet bil-miktub tal-kumpanniji tal-grupp Areva, fir-rikors fil-kawża T‑117/07, għat-tweġiba tagħhom għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, annessa mal-imsemmi rikors, kif ukoll għal dokumenti li hija pproduċiet bħala tweġiba għat-talba għal informazzjoni mill-Kummissjoni tal-20 ta’ Settembru 2006.
(
47
)	Ara d-digrieti Total u Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni, iċċitati iktar ’il fuq (rispettivament, tas-7 ta’ Frar 2012, punt 65, u tat-13 ta’ Settembru 2012, punti 59 u 60).
(
48
)	Ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 64). Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonfermat dan l-approċċ fil-punt 70 tas-sentenza dwar l-istess kawża. F’dan ir-rigward, ara wkoll is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tad-9 ta’ Settembru 2011, Alliance One International vs Il‑Kummissjoni (T-25/06, Ġabra p. II-5741, punt 200).
(
49
)	Peress li l-appelli ġew ippreżentati qabel l-1 ta’ Novembru 2012, id-data ta’ dħul fis-seħħ tar-Regoli tal-Proċedura l-ġodda tal-Qorti tal-Ġustizzja, b’mod konformi mad-dictum“tempus regit actum”, l-ammissibbiltà tagħhom għandha tiġi evalwata fid-dawl tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-19 ta’ Ġunju 1991. F’dan ir-rigward, ara d-digriet tal-Qorti Ġenerali tas-7 ta’ Settembru 2010, Norilsk Nickel Harjavalta u Umicore vs Il‑Kummissjoni (T-532/08, Ġabra p. II-3959, punt 70 u l-ġurisprudenza ċċitata), kif ukoll in-nota ta’ qiegħ il-paġna 90 tal-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott fil-kawża Ziegler vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq. Fir-Regoli tal-Proċedura l-ġodda tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-artikoli msemmija saru rispettivament l-Artikoli 127(1) u 190(1).
(
50
)	Fil-fatt ma hemm ebda riferiment għal dan il-motiv fir-rikors li bih ġie ppreżentat l-appell. Għandu jiġi rrilevat ukoll li, għalkemm quddiem il-Qorti Ġenerali, Areva kienet qajmet motiv ibbażat fuq il-ksur min-naħa tal-Kummissjoni tal-obbligu ta’ motivazzjoni tagħha, l-ilmenti li Areva qajmet fl-ewwel istanza b’ebda mod ma kienu jikkonċernaw il-kwistjoni tal-eżerċizzju effettiv min-naħa ta’ Areva ta’ influwenza determinanti fuq l-ex sussidjarji tagħha.
(
51
)	Ara s-sentenza tas-17 ta’ Ġunju 2010, Lafarge vs Il‑Kummissjoni (C-413/08 P, Ġabra p. I-5361, punt 43 u l-ġurisprudenza ċċitata). Is-sentenza Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, kif ukoll is-sentenzi tal-Qorti Ġenerali tas-16 ta’ Ġunju 2011, Air Liquide vs Il‑Kummissjoni (T-185/06, Ġabra p. II-2809), u tas-16 ta’ Ġunju 2011, Edison vs Il‑Kummissjoni (T-196/06 Ġabra p. II-3149), li għalihom tirreferi Areva, ma jistgħux fil-fehma tiegħi jitqiesu bħala punti ta’ liġi u ta’ fatt li ġew irrilevati matul il-proċeduri u li jiġġustifikaw il-produzzjoni ta’ motiv ġdid matul il-kawża. Effettivament, minn naħa waħda, dawn is-sentenzi jirrigwardaw kwistjonijiet ta’ liġi, b’mod partikolari l-obbligu ta’ motivazzjoni li għandha l-Kummissjoni, li kienu s-suġġett ta’ sentenzi tal-qrati tal-Unjoni sew qabel il-preżentata tal-appell. Min-naħa l-oħra, għandu jiġi kkonstatat li l-kumpanniji tal-grupp Alstom setgħu qajmu motiv ekwivalenti (ara l-analiżi tal-ewwel motiv fil-punti 14 sa 43 preċedenti) qabel ma ġew deċiżi dawn is-sentenzi kollha.
(
52
)	Ara d-digriet tas-6 ta’ Ottubru 2011, ThyssenKrupp Acciai Speciali Terni et vs Il‑Kummissjoni (C‑448/10 P sa C‑450/10 P, punt 68 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
53
)	Ara s-sentenzi tal-10 ta’ Settembru 2009, Akzo Nobel et vs Il‑Kummissjoni (C-97/08 P, Ġabra p. I-8237, punti 65 u 74); Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punti 58 u 153; f’dan l-aħħar punt, li huwa riprodott fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 19 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet b’mod espliċitu li sabiex tiġi kkonfutata l-preżunzjoni “l-appellanti għandha tipproduċi prova li tirrigwarda r-rabtiet ekonomiċi, organizzattivi u ġuridiċi kollha bejn il-kumpanniji kkonċernati”); tal-20 ta’ Jannar 2011, General Química et vs Il‑Kummissjoni (C-90/09 P, Ġabra p. I-1, punt 37); tad-29 ta’ Marzu 2011, ArcelorMittal Luxembourg vs Il‑Kummissjoni u Il‑Kummissjoni vs ArcelorMittal Luxembourg et (C-201/09 P u C-216/09 P, Ġabra p. I-2239, punt 96), kif ukoll id-digriet tat-13 ta’ Diċembru 2012, Transcatab vs Il‑Kummissjoni (C‑654/11 P, punt 31).
(
54
)	Ara s-sentenzi Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 59), u tat-8 ta’ Mejju 2013, ENI vs Il‑Kummissjoni (C‑508/11 P, punt 50).
(
55
)	Ara s-sentenza Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 66), u d-digriet Transcatab vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 32).
(
56
)	Li sar l-Artikolu 13 TUE.
(
57
)	Ara, ukoll, it-tieni inċiż tal-punt 3 tad-dispożittiv tas-sentenza appellata.
(
58
)	Iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 32.
(
59
)	Punt 215 tas-sentenza appellata.
(
60
)	Areva ssemmi speċifikament bħala punt ta’ fatt ġdid it-trasferiment fl-2010 ta’ Areva T&D SA lill-grupp Alstom (ara l-punt 6 ta’ dawn il-konklużjonijiet) u bħala punt ta’ liġi ġdid is-sentenza tal-Qorti Ġenerali, fil-kawża Trioplast.
(
61
)	Il‑Kummissjoni tirreferi għas-sentenza Trioplast, iċċitata iktar ’il fuq (punt 74).
(
62
)	Li sar l-Artikolu 170 tar-Regoli tal-Proċedura l-ġodda tal-Qorti tal-Ġustizzja (ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 50).
(
63
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-11 ta’ Diċembru 2008, Il‑Kummissjoni vs Département du Loiret (C-295/07 P, Ġabra p. I-9363, punt 95 u l-ġurisprudenza ċċitata); Elf Aquitaine, iċċitata iktar ’il fuq (punt 35 u l-ġurisprudenza ċċitata), kif ukoll Schindler Holding et vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 55 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
64
)	Ara l-punt 20 tal-konklużjonijiet tiegħi ppreżentati fit-30 ta’ April 2009, fil-kawża Prym u Prym Consumer vs Il‑Kummissjoni (sentenza tat-3 ta’ Settembru 2009, C-534/07 P, Ġabra p. I-7415) kif ukoll tal-ġurisprudenza ċċitata fiha.
(
65
)	Ara l-punt 28 tal-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott fil-kawża Akzo Nobel et vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, kif ukoll il-punt 39 tas-sentenza li tikkonċerna l-istess kawża. Ara wkoll is-sentenzi tal-4 ta’ Ottubru 2007, Naipes Heraclio Fournier vs UASI (C‑311/05 P, punt 59), u tat-12 ta’ Novembru 2009, SGL Carbon vs Il‑Kummissjoni (C‑564/08 P, punt 24).
(
66
)	Ara s-sentenzi iċċitati iktar ’il fuq Akzo Nobel vs Il‑Kummissjoni (punt 39) u SGL Carbon vs Il‑Kummissjoni (punt 24). Ara wkoll is-sentenzi tal-24 ta’ Settembru 2002, Falck u Acciaierie di Bolzano vs Il‑Kummissjoni (C-74/00 P u C-75/00 P, Ġabra p. I-7869, punt 178); tat-18 ta’ Jannar 2007, PKK u KNK vs Il‑Kunsill (C-229/05 P, Ġabra p. I-439, punti 64 sa 66), kif ukoll Il‑Kummissjoni vs Département du Loiret, iċċitata iktar ’il fuq (punt 99).
(
67
)	Ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Prym u Prym Consumer vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 26), fejn kont irrilevajt li fil-fehma tiegħi għandu jiġi kkritikat il-fatt li jiġi assimilat mar-reġim tal-inammissibbiltà tal-invokazzjoni tal-motivi l-ġodda kull argument ġdid żviluppat mill-appellanti insostenn ta’ aggravju u li tintlaħaq il-konklużjoni li dak l-argument huwa inammissibbli (ara l-ġurisprudenza ċċitata).
(
68
)	Ara, b’mod partikolari, il-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Prym u Prym Consumer vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 27), u s-sentenza tal-25 ta’ Ottubru 2007, Komninou et vs Il‑Kummissjoni (C‑167/06 P, punt 24).
(
69
)	Ara l-punti 80 sa 85 tar-rikors ta’ Alstom fl-ewwel istanza u, b’mod partikolari, il-punt 83.
(
70
)	Idem (punt 77).
(
71
)	Il-partijiet jidhru li kienu ispirati mill-użu tal-espressjoni “responsabbiltà in solidum de facto” kif intużat fil-kuntest tas-sentenza Trioplast, li għaliha huma jirreferu f’diversi okkażjonijiet.
(
72
)	B’mod partikolari fil-ħames parti tal-imsemmi raba’ motiv.
(
73
)	B’mod partikolari fil-kuntest tat-tielet, ir-raba’ u s-sitt partijiet tar-raba’ motiv tagħha.
(
74
)	Ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich et, iċċitata iktar ’il fuq (punti 139 u 140), kif ukoll is-sentenza tad-29 ta’ Novembru 2007, Stadtwerke Schwäbisch Hall et vs Il‑Kummissjoni (C‑176/06, punt 17).
(
75
)	Issa, iż-żewġ kawżi, għalkemm kienu magħquda, huma żewġ kawżi distinti b’żewġ suġġetti li mhux neċessarjament jikkoinċidu. Madankollu, jirriżulta mill-ġurisprudenza li, meta l-Qorti Ġenerali tkun għaqqdet żewġ kawżi u tkun tat sentenza waħda li tirrispondi għall-motivi kollha ppreżentati mill-partijiet fil-proċeduri quddiemha, ir-rikonoxximent ta’ ċerta konnessjoni bejn il-motivi u l-argumenti mqajma mid-diversi partijiet quddiem il-Qorti Ġenerali jista’ jiġi ammess fl-appell. Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-11 ta’ Lulju 2013, Team Relocations et vs Il‑Kummissjoni (C‑444/11 P, punt 34), u tal-24 ta’ Marzu 2011, ISD Polska et vs Il‑Kummissjoni (C-369/09 P, Ġabra p. I-2011, punt 85 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
76
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad-29 ta’ Marzu 2011, ThyssenKrupp Nirosta vs Il‑Kummissjoni (C-352/09 P, Ġabra p. I-2359, punt 81), u ArcelorMittal Luxembourg vs Il‑Kummissjoni u Il‑Kummissjoni vs ArcelorMittal Luxembourg et, iċċitata iktar ’il fuq (punt 68).
(
77
)	Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bot, ippreżentati fil-11 ta’ Settembru 2007, fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Salzgitter (sentenza ta’ 22 ta’ April 2008, C-408/04 P, Ġabra p. I-2767, punt 298 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
78
)	Għal kunsiderazzjonijiet iktar iddettaljati dwar il-prinċipji tar-responsabbiltà personali u tal-individwalità tas-sanzjonijiet, nirreferi għall-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich et, iċċitata iktar ’il fuq, (punti 74 et seq).
(
79
)	Ara l-punt 63 tal-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Ruiz-Jarabo Colomer, ippreżentati fil-11 ta’ Frar 2003, fil-kawża Aalborg Portland et vs Il‑Kummissjoni (sentenza tas-7 ta’ Jannar 2004, C-204/00 P, C-205/00 P, C-211/00 P, C-213/00 P, C-217/00 P u C-219/00 P, Ġabra p. I-123).
(
80
)	Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bot, ippreżentati fis-26 ta’ Ottubru 2010, fil-kawżi ArcelorMittal Luxembourg vs Il‑Kummissjoni u Il‑Kummissjoni vs ArcelorMittal Luxembourg et, iċċitati iktar ’il fuq (punt 181).
(
81
)	Ara, f’dan ir-rigward, il-punt 52 tal-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich et, iċċitata iktar ’il fuq.
(
82
)	Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza tal-24 ta’ Settembru 2009, Erste Group Bank et vs Il‑Kummissjoni (C-125/07 P, C-133/07 P, C-135/07 P u C-137/07 P, Ġabra p. I-8681, punti 81 sa 84), kif ukoll il-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich et, iċċitata iktar ’il fuq (punt 81).
(
83
)	Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza tat-22 ta’ Jannar 2013, Il‑Kummissjoni vs Tomkins (C‑286/11 P, punt 43) li kkonfermat is-sentenza Tomkins vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (b’mod partikolari, punt 38).
(
84
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Trioplast, iċċitata iktar ’il fuq (punt 168).
(
85
)	Ibidem (punt 169).
(
86
)	Ara l-premessa 486 tad-deċiżjoni kkontestata.
(
87
)	B’hekk, meta napplika r-regola tar-responsabbiltà f’partijiet indaqs, nifhem is-sitwazzjoni skont kif ġej: kieku l-Kummissjoni kellha tiddeċiedi li tirkupra t-totalità tal-multa fl-ammont (wara s-sentenza tal-Qorti Ġenerali) ta’ EUR 48 195 000 mingħand Alstom, hija tkun tista’ tikseb il-ħlas ta’ nofs dan l-ammont ta’ Areva T&D SA permezz ta’ kawża ta’ rkupru. Alstom b’hekk ikollha tħallas bħala total nofs il-multa, jiġifieri EUR 24 097 500. Areva T&D SA jkollha tbati n-nofs l-ieħor. Madankollu, fuq dan l-ammont, Areva u ż-żewġ ex sussidjarji tagħha huma kodebituri in solidum ta’ Areva T&D SA sal-ammont ta’ EUR 20 400 000, b’mod li Areva T&D SA tista’ titlob lit-tliet kodebituri tagħha sehemhom fuq dan l-ammont (li jikkorrispondi mal-ammont ta’ EUR 5 100 000 kull wieħed), waqt li Areva T&D SA tibqa’ responsabbli waħedha għad-differenza ekwivalenti għal EUR 3 697 500 bejn il-multa maqsuma ma’ Alstom u l-multa li għaliha Areva u l-ex sussidjarji l-oħrajn huma kodebituri. F’dan il-każ, il-multa effettiva li trid titħallas minn Alstom hija ekwivalenti għal EUR 24 097 500, dik minn Areva T&D SA hija ekwivalenti għal EUR 8 797 500 (jiġifieri EUR 3 697 500 li jifdal + EUR 5 100 000) u dik ta’ Areva u taż-żewġ ex sussidjarji tagħha l-oħrajn hija ekwivalenti għal EUR 5 100 000 kull waħda.
(
88
)	Min-naħa l-oħra, kieku l-Kummissjoni kellha tiddeċiedi li l-ewwel tirkupra l-multa ta’ Areva sal-ammont li għalih hija responsabbli in solidum ma’ Areva T&D SA u ż-żewġ ex sussidjarji oħrajn, jiena nifhem is-sitwazzjoni skont kif ġej: Areva jkollha tħallas il-multa li tammonta għal EUR 20 400 000, u mbagħad hija tkun tista’ tikseb mingħand il-kodebituri in solidum tagħha l-ħlas ta’ sehemhom (jiġifieri EUR 5 100 000 kull wieħed), possibbilment permezz ta’ kawża ta’ rkupru. Ikun għad fadal x’titħallas lill-Kummissjoni l-parti li jifdal mill-multa, jiġifieri l-ammont ta’ EUR 27 795 000. Sussegwentement, Alstom u Areva T&D SA jaqsmu bejniethom f’partijiet indaqs dan l-ammont imsemmi, flimkien ma’, eventwalment, l-ammont ta’ EUR 5 100 000 imħallas minn Areva T&D SA lil Areva. F’dan il-każ, b’hekk, il-multa effettiva ta’ Alstom tkun ekwivalenti għal EUR 13 897 500 (jiġifieri nofs is-somma ta’ EUR 27 795 000) jew EUR 16 447 500 (jekk hija taqsam l-ammont ta’ EUR 5 100 000 ta’ Areva T&D), dik ta’ Areva T&D SA tkun ekwivalenti għal EUR 18 997 500 (jiġifieri EUR 13 897 500 + EUR 5 100 000) jew, possibbilment EUR 16 447 500, u dik ta’ Areva u taż-żewġ ex sussidjarji tagħha tkun ekwivalenti għal EUR 5 100 000 kull waħda.
(
89
)	Ara l-punt 100 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
90
)	Sentenza tat-2 ta’ Ottubru 2003 (C-196/99 P, Ġabra p. I-11005).
(
91
)	Areva tafferma, min-naħa l-oħra, li hija taqbel mal-pożizzjoni tal-Qorti Ġenerali ddikjarata fil-punt 214 tas-sentenza appellata li tgħid li l-obbligu in solidum jirregola mhux biss ir-relazzjonijiet bejn il-kreditur u l-kodebituri, iżda wkoll dawk bejn il-kodebituri.
(
92
)	Punt 226 tas-sentenza appellata.
(
93
)	Ibid.
(
94
)	Ibidem (punti 210 sa 218 u 236).
(
95
)	B’mod partikolari fil-punti 215 u 229 tagħha.
(
96
)	Ara f’dan ir-rigward, b’mod iktar speċifiku, il-punt 155 tas-sentenza Siemens Österreich et vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq. Dik is-sentenza, li tikkonċerna l-istess deċiżjoni kkontestata u li ngħatat fl-istess jum bħas-sentenza appellata, qiegħda tiġi appellata fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich et, iċċitata iktar ’il fuq. Kif ġie indikat fil-punt2, nippreżenta l-konklużjonijiet f’dik il-kawża simultanjament ma’ dawn il-konklużjonijiet.
(
97
)	Ara l-punt 40 u l-ġurisprudenza ċċitata tal-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott, ippreżentati fit-28 ta’ Frar 2013, fil-kawża Schenker & Co. et (sentenza tat-18 ta’ Ġunju 2013, C‑681/11).
(
98
)	Ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich et, iċċitata iktar ’il fuq (punti 89 u 93). Iċ-ċirkustanza li din ma hijiex kundanna in solidum hija kkonfermata barra minn hekk fis-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-11 ta’ Marzu 1999, Aristrain vs Il‑Kummissjoni (T-156/94, Ġabra p. II-645, punt 67).
(
99
)	Ara l-ġurisprudenza msemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 81 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
100
)	Ara s-sentenza Team Relocations et vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 34 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
101
)	Dan il-prinċipju ġie kkristalizzat fl-Artikolu 5(2) TUE.
(
102
)	Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 49 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
103
)	Ara s-sentenza tat-2 ta’ April 2009, France Télécom vs Il‑Kummissjoni (C-202/07 P, Ġabra p. I-2369, punt 55), kif ukoll id-digriet tat-2 ta’ Frar 2012, Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni (C‑404/11 P, punt 15).
(
104
)	Ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich et, iċċitata iktar ’il fuq (punti 139 u 140), kif ukoll is-sentenza Stadtwerke Schwäbisch Hall et vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 17). B’differenza minn Areva, fil-Kawża C‑232/11 P, li hija s-suġġett tal-imsemmija konklużjonijiet, Reyrolle qajmet motiv ibbażat fuq il-ksur tal-imsemmija prinċipji mill-Qorti Ġenerali stess fil-bidla fil-multa li saret fil-kuntest tal-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha.
(
105
)	Ara l-punt 222 u l-ġurisprudenza ċċitata tal-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott fil-kawża Schindler Holding et vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq.
(
106
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-22 ta’ Novembru 2012, E.ON Energie vs Il‑Kummissjoni (C‑89/11 P, punt 126), u tat-30 ta’ Mejju 2013, Quinn Barlo et vs Il‑Kummissjoni (C‑70/12 P, punt 57).
(
107
)	Ara s-sentenzi tas-6 ta’ Diċembru 2012, Il‑Kummissjoni vs Verhuizingen Coppens (C‑441/11 P, punt 80), kif ukoll Quinn Barlo et vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 46).
(
108
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-14 ta’ Marzu 2013, Viega vs Il‑Kummissjoni (C‑276/11 P, punt 57).
(
109
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-1 ta’ Ottubru 1998, Langnese-Iglo vs Il‑Kummissjoni (C-279/95 P, Ġabra p. I-5609, punti 53 sa 55), u s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-6 ta’ Marzu 2002, Diputación Foral de Álava et vs Il‑Kummissjoni (T-92/00 u T-103/00, Ġabra p. II-385, punt 90)
(
110
)	Ara s-sentenza tat-8 ta’ Diċembru 2011, KME et vs Il‑Kummissjoni (C-272/09 P, Ġabra p. I-12789, punti 103 u 104).
(
111
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-15 ta’ Ottubru 2002, Limburgse Vinyl Maatschappij et vs Il‑Kummissjoni (C-238/99 P, C-244/99 P, C-245/99 P, C-247/99 P, C-250/99 P sa C-252/99 P u C-254/99 P, Ġabra p. I-8375, punti 369 sa 378 u b’mod partikolari l-punt 371), kif ukoll il-punt 96 tal-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott, ippreżentati fid-9 ta’ Ġunju 2005, fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Ir‑Renju Unit (sentenza tal-20 ta’ Ottubru 2005, C-6/04, Ġabra p. I-9017).
(
112
)	Sentenza Quinn Barlo et vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 60).
(
113
)	Ibdem.
(
114
)	Sentenza tal-14 ta’ Settembru 1999, Il‑Kummissjoni vs AssiDomän Kraft Products et (C-310/97 P, Ġabra p. I-5363, punti 53 sa 55). Għal applikazzjoni ta’ dawn il-prinċipji f’każ partikolari, ara s-sentenza Il‑Kummissjoni vs Tomkins, iċċitata iktar ’il fuq, punti 43 u 47.
(
115
)	Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003, tas-16 Diċembru 2002, fuq l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli [81 KE] u [82 KE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 205).
(
116
)	Ara s-sentenza Il‑Kummissjoni vs Verhuizingen Coppens, iċċitata iktar ’il fuq (punt 79). Ara, wkoll, is-sentenzi tat-8 ta’ Lulju 1999, Il‑Kummissjoni vs Anic Partecipazioni (C-49/92 P, Ġabra p. I-4125, punt 218); tas-17 ta’ Diċembru 1998, Baustahlgewebe vs Il‑Kummissjoni (C-185/95 P, Ġabra p. I-8417, punti 141 u 142); tas-16 ta’ Novembru 2000, Weig vs Il‑Kummissjoni (C-280/98 P, Ġabra p. I-9757, punt 83), kif ukoll tal-21 ta’ Settembru 2006, JCB Service vs Il‑Kummissjoni (C-167/04 P, Ġabra p. I-8935, punt 244).
(
117
)	Rigward Areva T&D AG, jirriżulta mill-premessa 21 tad-deċiżjoni kkontestata li din kienet kumpannija vettura maħluqa biex tiffaċilita t-trasferiment tal-attivitajiet ta’ T&D d’Alstom lil Areva. Hija pparteċipat direttament fil-ksur matul il-perijodu bejn it-22 ta’ Diċembru 2003 — id-data meta l-imsemmija attivitajiet ġew ittrasferiti lilha — u t-tmiem tal-ksur fil-11 ta’ Mejju 2004.
(
118
)	Effettivament, it-tul totali tal-parteċipazzjoni ta’ Alstom Grid SAS fl-akkordju kien ugwali għal 11-il sena u 5 xhur, jiġifieri 137 xahar li 133 minnhom kienu taħt l-influwenza determinanti ta’ Alstom u 4 taħt l-influwenza ta’ Areva, u minn dan tirriżulta multa ta’ EUR 46 787 847 għal Alstom (jiġifieri 48195000/137 × 133) u EUR 1 407 153 għal Areva u l-ex sussidjarji tagħha (jiġifieri 48195000/137 × 4).
(
119
)	Ara l-punti 160 et seq iktar ’il fuq kif ukoll ir-riferimenti għall-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich et iċċitata iktar ’il fuq.
(
120
)	Ara l-punt 38 tal-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Tomkins, iċċitata iktar ’il fuq.
(
121
)	Ara l-punti 93 sa 95 tal-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich et, iċċitata iktar ’il fuq.
(
122
)	Ara l-punti 38 u 43 tal-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Tomkins, iċċitata iktar ’il fuq.
(
123
)	Ara l-punt 44 u l-ġurisprudenza ċċitata tal-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Verhuizingen Coppens, iċċitata iktar ’il fuq.
(
124
)	Effettivament, jirriżulta mill-proċess li Areva ma kellhiex interessi fis-settur ikkonċernat mill-ksur qabel ix-xiri minn Alstom tas-sussidjarji tagħha u li hija ma għad għandha ebda interess f’dan is-settur peress li biegħet l-attivitajiet tagħha kollha fis-settur T&D (ara l-punt 6 ta’ dawn il-konklużjonijiet). Barra minn hekk, jidher li jirriżulta mid-deċiżjoni kkontestata li hija ma pparteċipatx direttament fil-laqgħat tal-akkordju matul il-perijodu kkonċernat. Hija kienet, madankollu, il-kumpannija holding fir-ras tal-grupp.