62023TJ0535_RES
Kawża T‑535/23
CEE Bankwatch Network z.s.uÖkobüro - Allianz der Umweltbewegung
vs
Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (Id-Disa’ Awla Estiża) tat‑12 ta’ Novembru 2025
“Ambjent – Regolament (UE) 2022/2577 li jistabbilixxi qafas sabiex jitħaffef il-varar tal-enerġija rinnovabbli – Talba għal eżami mill-ġdid intern – Artikolu 10(1) tar-Regolament (KE) Nru 1367/2006 – Ċaħda tat-talba – Att adottat abbażi tal-Artikolu 122(1) TFUE – Att li ma jistax ikun is-suġġett ta’ talba għal eżami mill-ġdid intern – Artikolu 2(1)(g) tar-Regolament Nru 1367/2006 – Kunċett ta’ ‘att amministrattiv’ – Artikolu 9(3) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus – Artikolu 2(2) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus – Att adottat fl-’eżerċizzju ta’ setgħat leġiżlattivi’”
Ambjent – Konvenzjoni ta’ Aarhus – Applikazzjoni għall-istituzzjonijiet tal-Unjoni – Possibbiltà għall-organizzazzjonijiet mhux governattivi li jitolbu l-eżami mill-ġdid intern ta’ atti amministrattivi fil-qasam tal-ambjent – Għan tal-eżami mill-ġdid – Att amministrattiv – Kunċett – Att mhux adottat fl-eżerċizzju ta’ setgħat leġiżlattivi – Kunċett ta’ setgħat leġiżlattivi – Interpretazzjoni funzjonali – Kriterji
(Artikolu 16(1) TUE; Artikoli 122(1) u 289 TFUE; Konvenzjoni ta’ Aarhus, Artikolu 2(2); Regolamenti tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 1367/2006, Artikoli 2(1)(ċ), (f) u (g), u 10, u 2021/1767; Regolament tal-Kunsill 2022/2577)
(ara l-punti 23 sa 37, u 43 sa 91)
Dritt tal-Unjoni Ewropea – Interpretazzjoni – Metodi – Interpretazzjoni fid-dawl tal-ftehimiet internazzjonali konklużi mill-Unjoni – Interpetazzjoni tar-Regolament Nru 1367/2006 dwar il-Konvenzjoni ta’ Aarhus dwar l-Aċċess għall-Informazzjoni, il-Parteċipazzjoni tal-Pubbliku fit-Teħid ta’ Deċiżjonijiet u l-Aċċess għall-Ġustizzja fi Kwistjonijiet Ambjentali (il-Konvenzjoni ta’ Aarhus)
(Artikolu 3(5) TUE; Konvenzjoni ta’ Aarhus, Artikoli 2(2), u 9(3) u (4); Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 1367/2006, Artikolu 2(1)(g))
(ara l-punti 38 sa 42)
Sunt
Il-Qorti Ġenerali kkonfermat id-deċiżjonijiet tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea li jiċħdu t-talbiet għal eżami mill-ġdid intern tar-Regolament 2022/2577 (
1
) imressqa minn diversi assoċjazzjonijiet mingħajr skop ta’ lukru li jippromwovu l-protezzjoni tal-ambjent. F’din l-okkażjoni, hija ppreċiżat, għall-ewwel darba, il-kunċett ta’ “att amministrattiv” fis-sens tar-Regolament Aarhus (
2
), wara l-emenda tiegħu bir-Regolament 2021/1767 (
3
), li wessa’ l-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tal-atti suġġetti għall-proċedura ta’ eżami mill-ġdid intern.
Minħabba l-gwerra min-naħa tar-Russja kontra l-Ukrajna, fl 2022 kien hemm interruzzjoni f’daqqa u sinjifikattiva tal-flussi tal-gass mir-Russja. F’dan il-kuntest, f’Diċembru 2022, il-Kunsill adotta r-Regolament 2022/2577, li jistabbilixxi b’mod partikolari l-eżenzjoni minn ċerti obbligi ta’ evalwazzjoni previsti mil-leġiżlazzjoni ambjentali tal-Unjoni sabiex jitħaffef fi żmien qasir ir-ritmu tal-varar tal-enerġija rinnovabbli.
Fi Frar 2023, ir-rikorrenti ressqu quddiem il-Kunsill żewġ talbiet għal eżami mill-ġdid intern dwar ir-Regolament 2022/2577, abbażi tar-Regolament Aarhus. Permezz ta’ deċiżjonijiet tat‑13 ta’ Ġunju 2023, il-Kunsill ċaħad dawn it-talbiet bħala inammissibbli u, sussidjarjament, bħala infondati (iktar ’il quddiem id-“deċiżjonijiet ikkontestati”). Permezz tar-rikorsi tagħhom quddiem il-Qorti Ġenerali, ir-rikorrenti talbu l-annullament ta’ dawn id-deċiżjonijiet.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Il-Qorti Ġenerali eżaminat jekk il-Kunsill żbaljax meta ċaħad it-talbiet għal eżami mill-ġdid intern tar-Regolament 2022/2577 bħala inammissibbli għar-raġuni li dawn it-talbiet ma kinux jirrigwardaw att li seta’ jkun is-suġġett ta’ tali eżami mill-ġdid, jiġifieri “att amministrattiv” fis-sens tal-Artikolu 2(1)(g) tar-Regolament Aarhus.
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali fakkret li l-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni teħtieġ li jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem tagħha iżda wkoll il-kuntest tagħha kif ukoll l-għanjiet u l-iskop tal-att li minnu tagħmel parti din id-dispożizzjoni.
Fir-rigward tal-interpretazzjoni letterali, ir-Regolament Aarhus jiddefinixxi “att amministrattiv” bħala “kull att mhux leġiżlattiv li jiġi adottat minn istituzzjoni jew korp tal-Unjoni, li jkollu effetti legali u esterni u li jkun fih dispożizzjonijiet li jistgħu jiksru l-liġijiet ambjentali”. Għalhekk, il-leġiżlatur tal-Unjoni ddefinixxa dan il-kunċett b’kuntrast ma’ dak ta’ “att leġiżlattiv”, mingħajr madankollu ma rrefera għall-kategorija tal-atti adottati skont proċedura leġiżlattiva ordinarja jew speċjali fis-sens tal-Artikolu 289 TFUE.
Fir-rigward tal-interpretazzjoni kuntestwali, ir-Regolament Aarhus ma japplikax għall-istituzzjonijiet u għall-korpi tal-Unjoni meta jaġixxu fl-eżerċizzju ta’ setgħat ġudizzjarji jew leġiżlattivi. L-atti adottati fl-eżerċizzju ta’ tali setgħat ma jistgħux għalhekk jikkostitwixxu atti amministrattivi fis-sens tar-Regolament Aarhus.
Barra minn hekk, għalkemm, bl-adozzjoni tar-Regolament 2021/1767, il-leġiżlatur tal-Unjoni xtaq iwessa’ l-kamp ta’ applikazzjoni tal-proċedura ta’ eżami mill-ġdid intern bl-għan li jagħmel id-dritt tal-Unjoni konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, huwa ma kellux l-intenzjoni li jemenda l-esklużjoni tal-atti leġiżlattivi mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din il-proċedura.
Barra minn hekk, il-fatt li d-definizzjoni tal-kunċett ta’ “liġi ambjentali” mogħtija fl-Artikolu 2(1)(f) tar-Regolament Aarhus tirreferi, f’ċerti verżjonijiet lingwistiċi, għall-kunċetti ta’ “leġiżlazzjoni” jew ta’ “dispożizzjoni leġiżlattiva” ma jistax jimplika li dan il-kunċett huwa, għall-finijiet tal-applikazzjoni ta’ dan ir-regolament, limitat għal atti leġiżlattivi, fis-sens tal-Artikolu 289(3) TFUE.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għalkemm huwa minnu li att leġiżlattiv fis-sens tal-Artikolu 289 TFUE ma jikkostitwixxix att amministrattiv fis-sens u għall-finijiet tar-Regolament Aarhus, mill-interpretazzjoni kuntestwali ma jirriżultax li l-kunċett ta’ “setgħat leġiżlattivi”, imsemmi fir-Regolament Aarhus, jikkoinċidi perfettament mal-kategorija tal-atti leġiżlattivi ddefiniti f’din id-dispożizzjoni.
Fir-rigward tal-interpretazzjoni teleoloġika, ir-Regolament Aarhus għandu l-għan li jimplimenta d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 9(3) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus. Skont din id-dispożizzjoni, kull parti għandha tiżgura li l-membri tal-pubbliku li jissodisfaw il-kriterji li jistgħu jiġu previsti mid-dritt intern tagħha jkunu jistgħu jressqu proċeduri amministrattivi jew ġudizzjarji biex jikkontestaw l-atti jew l-ommissjonijiet ta’ individwi jew ta’ awtoritajiet pubbliċi li jiksru dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali dwar l-ambjent.
Mill-Konvenzjoni ta’ Aarhus jirriżulta li l-Artikolu 9(3) tagħha ma japplikax għal atti ta’ korpi jew istituzzjonijiet li jaġixxu fl-eżerċizzju ta’ setgħat ġudizzjarji jew leġiżlattivi, mingħajr ma tingħata definizzjoni ulterjuri tal-espressjoni “setgħat leġiżlattivi”. Issa, l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “leġiżlazzjoni” fis-sens ta’ strument tad-dritt internazzjonali pubbliku għandha tħares in-natura awtonoma ta’ dan il-kunċett fil-konfront tad-dritt intern tal-partijiet kontraenti.
Għaldaqstant, għandu jiġi adottat approċċ funzjonali għall-kunċett ta’ “setgħat leġiżlattivi”, li ma jkunx marbut biss man-natura tal-korp ikkonċernat, iżda wkoll mal-funzjonijiet effettivament eżerċitati mill-istituzzjoni jew mill-korp inkwistjoni. Għalhekk, għalkemm il-kriterju organiku jikkostitwixxi indizju sabiex jiġi kkaratterizzat att leġiżlattiv fis-sens tar-Regolament Aarhus, għandha tittieħed inkunsiderazzjoni wkoll is-sustanza stess tal-att adottat mill-imsemmija istituzzjoni jew mill-imsemmi korp.
Minn dan isegwi li l-kunċett ta’ “setgħat leġiżlattivi” fis-sens tar-Regolament Aarhus ma jistax jiġi interpretat bħala li jirreferi biss għall-atti li ġew adottati skont proċedura leġiżlattiva ordinarja jew speċjali konformement mal-Artikolu 289 TFUE. Għaldaqstant, il-kunċett ta’ “att amministrattiv” previst fl-Artikolu 2(1)(g) ta’ dan ir-regolament jirreferi għal kull att li ma ġiex adottat minn istituzzjoni tal-Unjoni fl-eżerċizzju ta’ setgħat leġiżlattivi, u mhux biss għall-atti leġiżlattivi adottati skont proċedura leġiżlattiva ordinarja jew speċjali konformement mal-Artikolu 289 TFUE.
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, il-Qorti Ġenerali vverifikat jekk ir-Regolament 2022/2577 jikkostitwixxix “att amministrattiv” fis-sens tar-Regolament Aarhus.
Fir-rigward tal-kriterju organiku, hija kkonstatat li dan ir-regolament ġie adottat mill-Kunsill, istituzzjoni li t-Trattati tawha funzjonijiet leġiżlattivi, flimkien mal-Parlament.
Fir-rigward tas-sustanza tar-Regolament 2022/2577, il-Qorti Ġenerali osservat, fl-ewwel lok, li dan ir-regolament ġie adottat abbażi tal-Artikolu 122(1) TFUE, li jawtorizza lill-Kunsill jieħu miżuri xierqa, fil-qasam tal-politika ekonomika, li jkollhom l-għan li jindirizzaw l-okkorrenza ta’ diffikultajiet gravi fil-provvista ta’ prodotti tal-enerġija. Din id-dispożizzjoni tagħti lill-Kunsill setgħa ta’ evalwazzjoni wiesgħa, li tikkaratterizza l-eżerċizzju tal-funzjoni leġiżlattiva, fir-rigward tal-adozzjoni ta’ miżuri intiżi sabiex jindirizzaw diffikultajiet ekonomiċi gravi li jeħtieġu għażliet politiċi li jaqgħu taħt ir-responsabbiltajiet proprji tal-leġiżlatur tal-Unjoni. Barra minn hekk, l-istess dispożizzjoni tagħti lill-Kunsill il-kompetenza, irriżervata għal-leġiżlatur tal-Unjoni, li jagħti setgħat ta’ implimentazzjoni lill-Kummissjoni.
Il-Qorti Ġenerali żiedet tgħid li l-portata tal-atti adottati skont l-Artikolu 122(1) TFUE hija distinta minn dik tal-atti ddelegati u tal-atti ta’ implimentazzjoni adottati skont l-Artikoli 290 u 291 TFUE. Fil-fatt, is-setgħat hekk mogħtija lill-Kunsill ma jiddependux minn awtorizzazzjoni minn qabel permezz ta’ att leġiżlattiv bażiku. Barra minn hekk, l-atti adottati skont l-Artikolu 122(1) TFUE ma humiex intrinsikament marbuta mal-atti adottati konformement mal-Artikolu 289(1) u (2) TFUE, kuntrarjament għall-atti ddelegati u għall-atti ta’ implimentazzjoni, li l-legalità tagħhom tiddependi minn dak li ppreveda l-leġiżlatur.
Fit-tieni lok, il-Qorti Ġenerali ħadet inkunsiderazzjoni l-kontenut tar-Regolament 2022/577, adottat fil-kuntest tat-tnaqqis tal-kunsinni ta’ gass naturali mir-Russja lejn l-Istati Membri. F’din il-perspettiva, dan ir-regolament jinkludi miżuri ta’ semplifikazzjoni sabiex jinkoraġġixxi l-produzzjoni ta’ enerġija rinnovabbli billi jistabbilixxi eżenzjonijiet minn ċerti obbligi ta’ evalwazzjoni previsti mil-leġiżlazzjoni ambjentali tal-Unjoni.
B’hekk, uħud minn dawn il-miżuri jidderogaw b’mod temporanju u fuq punti preċiżi minn dispożizzjonijiet tad-dritt sekondarju li jinsabu f’diversi direttivi li jimponu bbilanċjar tal-interessi legali qabel kull awtorizzazzjoni ta’ proġetti li jistgħu jkunu ta’ ħsara għall-ambjent. Ir-Regolament 2022/2577 jimponi, fil-kuntest ta’ dan l-ibbilanċjar, ir-rikonoxximent tan-natura prijoritarja tal-produzzjoni ta’ enerġija rinnovabbli. Dan ir-regolament jikkostitwixxi għalhekk att ta’ natura partikolari sa fejn jistabbilixxi tali rikonoxximent billi joħloq preżunzjoni tan-natura ta’ interess pubbliku superjuri għal dawn l-attivitajiet ta’ produzzjoni.
Il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li kien hemm numru ta’ elementi li kienu jippermettu li jintwera li s-setgħat eżerċitati mill-Kunsill, bl-adozzjoni tar-Regolament 2022/2577, abbażi tal-Artikolu 122(1) TFUE, jaqgħu taħt l-attività leġiżlattiva. Għaldaqstant, dan ir-regolament ma jikkostitwixxix att amministrattiv fis-sens tar-Regolament Aarhus, b’tali mod li l-Kunsill ġustament ċaħad bħala inammissibbli t-talbiet għal eżami mill-ġdid intern imressqa mir-rikorrenti.
(
1
)	Regolament tal-Kunsill (UE) 2022/2577 tat‑22 ta’ Diċembru 2022 li jistabbilixxi qafas biex jitħaffef il-varar tal-enerġija rinnovabbli (ĠU 2022, L 335, p. 36).
(
2
)	Regolament (KE) Nru 1367/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑6 ta’ Settembru 2006 dwar l-applikazzjoni għall-istituzzjonijiet u l-korpi tal-Unjoni tad-disposizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus dwar l-Aċċess għall-Informazzjoni, il-Parteċipazzjoni tal-Pubbliku fit-Teħid ta’ Deċiżjonijiet u l-Aċċess għall-Ġustizzja fi Kwistjonijiet Ambjentali (ĠU 2006, L 264, p. 13), kif emendat bir-Regolament (UE) 2021/1767 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑6 ta’ Ottubru 2021 (ĠU 2021, L 356, p. 1) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Aarhus”).
(
3
)	Regolament (UE) 2021/1767 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑6 ta’ Ottubru 2021 li jemenda r-Regolament (KE) Nru 1367/2006 dwar l-applikazzjoni għall-istituzzjonijiet u l-korpi tal-Komunità tad-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus dwar l-Aċċess għall-Informazzjoni, il-Parteċipazzjoni tal-Pubbliku fit-Teħid ta’ Deċiżjonijiet u l-Aċċess għall-Ġustizzja fi Kwistjonijiet Ambjentali (ĠU 2021, L 356, p. 1).