62022TJ0793_RES
Υπόθεση T‑793/22
TU
κατά
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Απόφαση (τέταρτο πενταμελές τμήμα) της 11ης Σεπτεμβρίου 2024
«Υπαλληλική υπόθεση – Διαπιστευμένοι κοινοβουλευτικοί βοηθοί – Λήξη των καθηκόντων – Σύμβαση ορισμένου χρόνου – Μη ανανέωση – Ιδιότητα του πληροφοριοδότη – Άρθρα 22α έως 22γ του ΚΥΚ – Μέτρα προστασίας – Εμπιστευτικότητα – Ηθική βλάβη»
Ένδικη διαδικασία – Προσκόμιση αποδείξεων – Αποδείξεις που συλλέχθηκαν παρατύπως – Παραδεκτό – Προϋποθέσεις – Αποδείξεις καθοριστικής σημασίας για τη διασφάλιση του δικαστικού ελέγχου
(Κανονισμός Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, άρθρο 85)
(βλ. σκέψεις 64, 69)
Ένδικη διαδικασία – Μέτρα οργάνωσης της διαδικασίας – Υποβολή γραπτών ερωτήσεων στους διαδίκους – Κυριαρχική εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων από το Γενικό Δικαστήριο
(Κανονισμός Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, άρθρα 88 και 89 § 1)
(βλ. σκέψεις 73, 74)
Υπάλληλοι – Δικαιώματα και υποχρεώσεις – Καταγγελία γεγονότων βάσει των οποίων είναι δυνατόν να τεκμαίρεται η ύπαρξη παράνομης δραστηριότητας ή σοβαρής παράβασης – Συνέπειες για τη Διοίκηση – Υποχρέωση προστασίας του αναφέροντος τα γεγονότα υπαλλήλου – Περιεχόμενο – Απαίτηση έκδοσης απόφασης που επιβεβαιώνει την αναγνώριση της ιδιότητας του πληροφοριοδότη – Δεν υφίσταται
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρο 22α §§ 1 έως 3· Καθεστώς που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού, άρθρο 127)
(βλ. σκέψεις 78-84)
Υπάλληλοι – Δικαιώματα και υποχρεώσεις – Καταγγελία γεγονότων βάσει των οποίων είναι δυνατόν να τεκμαίρεται η ύπαρξη παράνομης δραστηριότητας ή σοβαρής παράβασης – Συνέπειες για τη Διοίκηση – Υποχρέωση ενημέρωσης του αναφέροντος τα γεγονότα υπαλλήλου – Περιεχόμενο – Έλλειψη βεβαίωσης παραλαβής και ενημέρωσης σχετικά με τη δοθείσα συνέχεια – Παραβίαση – Καταγγελία διαβιβασθείσα επίσης στην Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) – Δεν ασκεί επιρροή
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρα 22α και 22β· Καθεστώς που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού, άρθρο 127· κανονισμός 883/2013 του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 5 § 3)
(βλ. σκέψεις 91-102)
Υπάλληλοι – Δικαιώματα και υποχρεώσεις – Καταγγελία γεγονότων βάσει των οποίων είναι δυνατόν να τεκμαίρεται η ύπαρξη παράνομης δραστηριότητας ή σοβαρής παράβασης – Συνέπειες για τη Διοίκηση – Υποχρέωση προστασίας του αναφέροντος τα γεγονότα υπαλλήλου – Περιεχόμενο – Λήψη επαρκών μέτρων προστασίας παρουσία αξιόπιστων ενδείξεων βλάβης – Εξουσία εκτίμησης – Όρια – Βάρος απόδειξης
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρα 22α § 3, 22β και 22γ· Καθεστώς που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού, άρθρο 127)
(βλ. σκέψεις 105, 112-117, 128, 136, 138, 140-144, 158)
Πράξεις των θεσμικών οργάνων – Οδηγίες – Οδηγία 2019/1937 σχετικά με την προστασία των προσώπων που αναφέρουν παραβιάσεις του δικαίου της Ένωσης – Ευθεία επιβολή υποχρεώσεων στα θεσμικά όργανα της Ένωσης όσον αφορά τις σχέσεις τους με το προσωπικό τους – Αποκλείεται – Δυνατότητα επίκλησης – Έκταση
(Άρθρο 288, εδ. 3, ΣΛΕΕ· Οδηγία 2019/1937 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 21 § 5)
(βλ. σκέψεις 106-111)
Υπάλληλοι – Δικαιώματα και υποχρεώσεις – Καταγγελία γεγονότων βάσει των οποίων είναι δυνατόν να τεκμαίρεται η ύπαρξη παράνομης δραστηριότητας ή σοβαρής παράβασης – Συνέπειες για τη Διοίκηση – Υποχρέωση προστασίας του αναφέροντος τα γεγονότα υπαλλήλου – Περιεχόμενο – Ανανέωση σύμβασης διαπιστευμένου κοινοβουλευτικού βοηθού σε κοινοβουλευτική ομάδα ελλείψει αιτήματος της ομάδας – Δεν εμπίπτει – Παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης και παράβαση του καθήκοντος μέριμνας – Δεν υφίσταται
(Καθεστώς που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού, άρθρα 127 και 130 §1· απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τη θέσπιση του καθεστώτος των βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, άρθρο 21 §1· απόφαση του Προεδρείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τα μέτρα εφαρμογής του καθεστώτος των βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, άρθρο 18 §3)
(βλ. σκέψεις 129-135, 193, 196-200, 202)
Υπάλληλοι – Δικαιώματα και υποχρεώσεις – Καταγγελία γεγονότων βάσει των οποίων είναι δυνατόν να τεκμαίρεται η ύπαρξη παράνομης δραστηριότητας ή σοβαρής παράβασης – Συνέπειες για τη Διοίκηση – Υποχρέωση προστασίας του αναφέροντος τα γεγονότα υπαλλήλου – Περιεχόμενο – Υποχρέωση εμπιστευτικότητας – Γνωστοποίηση σε τρίτο της ιδιότητας του υπαλλήλου ως πληροφοριοδότη και της απαλλαγής του υπαλλήλου από τα καθήκοντά του λόγω της καταγγελίας που υπέβαλε – Παραβίαση
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρα 22α και 22β· Καθεστώς που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού, άρθρο 127)
(βλ. σκέψεις 173, 176-180)
Σύνοψη
Το Γενικό Δικαστήριο, δεχόμενο εν μέρει την προσφυγή-αγωγή που ασκήθηκε από τον TU, πρώην διαπιστευμένο κοινοβουλευτικό βοηθό (στο εξής: ΔΚΒ) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αποφαίνεται σε πενταμελή σύνθεση σχετικά με το καινοφανές ζήτημα της προστασίας που πρέπει να παρέχει το εν λόγω θεσμικό όργανο σε ΔΚΒ βάσει της ιδιότητάς του ως πληροφοριοδότη.
Ο προσφεύγων-ενάγων (στο εξής: προσφεύγων) προσλήφθηκε ως ΔΚΒ σε ομάδα βουλευτών ώστε να επικουρεί συγκεκριμένη βουλευτή, για την περίοδο από τον Αύγουστο του 2019 έως τον Φεβρουάριο του 2022. Τον Ιούλιο του 2021 ο προσφεύγων υπέβαλε αίτηση αρωγής και προστασίας, δυνάμει του άρθρου 24 του Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: ΚΥΚ) σχετικά με πράξεις παρενόχλησης που υποστηρίζει ότι υπέστη από την οικεία βουλευτή. Στη σχετική ηλεκτρονική επιστολή ο προσφεύγων δήλωσε επίσης ότι επιθυμούσε να προστατεύσει τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης παρέχοντας, με την αίτησή του, πληροφορίες σχετικά με οικονομικές παρατυπίες που υποστήριξε ότι διέπραξε η ίδια βουλευτής. Επιπλέον, κατήγγειλε τις εν λόγω παρατυπίες στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF).
Τον ίδιο μήνα το Κοινοβούλιο έλαβε ένα προσωρινό μέτρο προστασίας με σκοπό να τεθεί ο προσφεύγων υπό την ευθύνη του προέδρου μιας αντιπροσωπείας, ο οποίος ήταν επίσης μέλος της ομάδας στην οποία συμμετείχε η βουλευτής. Αργότερα, κατόπιν αντιποίνων που ο προσφεύγων ισχυρίστηκε ότι υπέστη εκ μέρους της διεύθυνσης αυτής της αντιπροσωπείας, ο προσφεύγων απαλλάχθηκε από τα καθήκοντά του στην αντιπροσωπεία, κατόπιν αιτήματός του, μέχρι τη λήξη της σύμβασής του.
Ο προσφεύγων ζήτησε επίσης να μετατεθεί σε οποιαδήποτε άλλη θέση εντός του Κοινοβουλίου και το τελευταίο να εξετάσει το ενδεχόμενο παράτασης της ισχύος της σύμβασής του προκειμένου να μπορέσει να συνεργαστεί με το εν λόγω θεσμικό όργανο και με την OLAF στις εν εξελίξει έρευνες, απολαύοντας πλήρους προστασίας. Εντέλει υπέβαλε πλείονες αιτήσεις για ανανέωση της σύμβασής του.
Επειδή οι αιτήσεις αυτές απορρίφθηκαν, ο προσφεύγων άσκησε προσφυγή-αγωγή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου ζητώντας, αφενός, την ακύρωση της απόφασης του Κοινοβουλίου να μην ανανεώσει τη σύμβασή του ως ΔΚΒ και της σιωπηρής απόφασης με την οποία το Κοινοβούλιο αρνήθηκε να αναγνωρίσει την ιδιότητά του προσφεύγοντος ως πληροφοριοδότη και να λάβει άλλα πρόσθετα μέτρα προστασίας πλέον του μέτρου της απαλλαγής από τα καθήκοντά του και, αφετέρου, την αποκατάσταση της ζημίας που υπέστη.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Καταρχάς, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι το Κοινοβούλιο δεν όφειλε να εκδώσει απόφαση με την οποία να αναγνωρίζει ότι ο προσφεύγων είχε την ιδιότητα του πληροφοριοδότη. Πράγματι, η προστασία που προβλέπεται στο άρθρο 22α, παράγραφος 3, του ΚΥΚ παρέχεται, χωρίς διατυπώσεις, στους υπαλλήλους που έχουν παράσχει πληροφορίες σχετικά με γεγονότα βάσει των οποίων είναι δυνατόν να τεκμαίρεται η ύπαρξη παράνομης δραστηριότητας, για τον λόγο και μόνον ότι έχουν παράσχει τις εν λόγω πληροφορίες.
Ωστόσο, η διαπίστωση αυτή δεν θίγει την απαίτηση σεβασμού από το θεσμικό όργανο των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιδιότητα του ενδιαφερομένου προσώπου ως πληροφοριοδότη.
Συναφώς, πρώτον, ανεξάρτητα από τις υποχρεώσεις ενημέρωσης που υπέχει η OLAF έναντι του προσφεύγοντος, το Κοινοβούλιο, το οποίο είναι η αρμόδια αρχή για τη διασφάλιση της προστασίας των υπαλλήλων του οι οποίοι έχουν καταγγείλει, σύμφωνα με τα άρθρα 22α και 22β του ΚΥΚ, σοβαρές παρατυπίες, οφείλει, αφ’ ης στιγμής ενημερώθηκε για γεγονότα που αναφέρονται στο άρθρο 22α του ΚΥΚ, σε πρώτο στάδιο, να βεβαιώσει την παραλαβή της καταγγελίας και, σε επόμενο στάδιο, να ενημερώσει τον υπάλληλο σχετικά με τη συνέχεια που δόθηκε στις καταγγελίες του, σύμφωνα με το καθήκον του μέριμνας και κατ’ εφαρμογή των εσωτερικών κανόνων για την εφαρμογή του άρθρου 22γ του ΚΥΚ.
Δεύτερον, όσον αφορά το βάρος απόδειξης σχετικά με την επάρκεια των μέτρων προστασίας, σε μια κατάσταση όπως αυτή της υπό κρίση υπόθεσης, όπου ο προσφεύγων παρέχει αξιόπιστα στοιχεία σύμφωνα με τα οποία υπέστη βλάβη κατόπιν της λήψης του μέτρου μετάθεσης και όπου επιπλέον οι καταγγελίες του για τα φερόμενα αντίποινα εκ μέρους της διεύθυνσης της αντιπροσωπείας εξακολουθούν να τελούν υπό εξέταση, εναπόκειται στο Κοινοβούλιο να αποδείξει ότι έχει εκπληρώσει το καθήκον του να προστατεύσει τον πληροφοριοδότη λαμβάνοντας επαρκή μέτρα για τον σκοπό αυτόν.
Πράγματι, όταν συντρέχει περίπτωση κατά την οποία το θεσμικό όργανο υποχρεούται να εφαρμόσει τις διατάξεις που προβλέπονται στα άρθρα 22α έως 22γ του ΚΥΚ, οι οποίες αποσκοπούν ιδίως στη διασφάλιση της προστασίας των πληροφοριοδοτών έναντι πιθανών μέτρων αντιποίνων, το εν λόγω θεσμικό όργανο δεν μπορεί να προβλέπει κανόνες που παρέχουν λιγότερη προστασία από εκείνους που θεσπίστηκαν ειδικώς, ως προς το ζήτημα αυτό, από τον νομοθέτη της Ένωσης όσον αφορά την προστασία των πληροφοριοδοτών από τα κράτη μέλη (
1
).
Τρίτον, όσον αφορά το περιεχόμενο της υποχρέωσης του θεσμικού οργάνου να προστατεύει τους πληροφοριοδότες, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι από το άρθρο 22α, παράγραφος 3, του ΚΥΚ προκύπτει ότι το θεσμικό όργανο πρέπει να λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα για να τους εξασφαλίσει ισόρροπη και αποτελεσματική προστασία έναντι κάθε είδους αντιποίνων, συμπεριλαμβανομένων των απειλών και αποπειρών επιβολής αντιποίνων.
Βεβαίως, ελλείψει ρητού αιτήματος εκ μέρους ενός ή περισσοτέρων βουλευτών της ομάδας, το Κοινοβούλιο δεν έχει τη δυνατότητα να ανανεώσει σύμβαση ΔΚΒ. Πράγματι, η πρωτοβουλία για την ανανέωση σύμβασης ΔΚΒ ανήκει αποκλειστικά σε έναν ή περισσότερους βουλευτές, οι οποίοι δεν μπορούν να υποχρεωθούν να συνεργαστούν ή να συνεχίσουν να συνεργάζονται με ΔΚΒ που δεν έχουν επιλέξει ελεύθερα. Ο ΔΚΒ διατηρεί με τον ή τους βουλευτές τους οποίους επικουρεί μια εργασιακή σχέση που χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη δεσμού εμπιστοσύνης.
Ομοίως, το καθήκον μέριμνας δεν μπορεί, έστω και αν ένας ΔΚΒ έχει αποκτήσει την ιδιότητα του πληροφοριοδότη, να έχει ως συνέπεια το Κοινοβούλιο να ανανεώσει τη σύμβασή του κατά παράβαση του κανόνα του άρθρου 21 του καθεστώτος των βουλευτών, σύμφωνα με τον οποίο οι βουλευτές επιλέγουν ελεύθερα τους προσωπικούς τους συνεργάτες.
Μολαταύτα, η διαπίστωση αυτή δεν θίγει την υποχρέωση του Κοινοβουλίου περί λήψης όλων των απαραίτητων μέτρων ώστε να εξασφαλίσει στον προσφεύγοντα ισόρροπη και αποτελεσματική προστασία έναντι οποιασδήποτε μορφής αντιποίνων.
Το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά, στο πλαίσιο αυτό, ότι το Κοινοβούλιο, με το να ενημερώσει απλώς τον προσφεύγοντα ότι το μέτρο απαλλαγής ήταν το μόνο δυνατό μέτρο προστασίας, δεν απέδειξε ότι είχε λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσει ότι ο προσφεύγων δεν υφίστατο καμία δυσμενή συνέπεια από το θεσμικό όργανο λόγω της ιδιότητάς του ως πληροφοριοδότη, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 22α, παράγραφος 3, του ΚΥΚ. Λαμβανομένης υπόψη της ιδιότητας του προσφεύγοντος ως πληροφοριοδότη και σύμφωνα με το άρθρο 22α, παράγραφος 3, του ΚΥΚ, το Κοινοβούλιο θα έπρεπε να τον είχε στηρίξει, προσπαθώντας να τον βοηθήσει να βρει μια λύση, πλέον του μέτρου απαλλαγής.
Επιπλέον, το Κοινοβούλιο, με το να ενημερώσει απλώς τον προσφεύγοντα ότι δεν ήταν δυνατόν να ληφθεί κανένα άλλο μέτρο, εκτός από την απαλλαγή, για την προστασία του βάσει της ιδιότητάς του ως πληροφοριοδότη και ότι η ανανέωση της σύμβασής του δεν συνιστούσε πιθανό μέτρο δυνάμενο να ληφθεί για τον σκοπό αυτόν, δεν απέδειξε ότι είχε παράσχει στον προσφεύγοντα τις συμβουλές και την αρωγή που του όφειλε.
Τέλος, το Κοινοβούλιο, ενημερώνοντας τον πρόεδρο της αντιπροσωπείας περί της επικείμενης απαλλαγής του προσφεύγοντος από τα καθήκοντά του στο γραφείο του λόγω της αίτησης αρωγής του, αλλά και της ιδιότητάς του ως πληροφοριοδότη, χωρίς ο προσφεύγων να έχει επιτρέψει να γνωστοποιηθεί η ιδιότητά του αυτή, παραβίασε την υποχρέωσή του να τηρεί την εμπιστευτικότητα και να προστατεύει την ταυτότητα του προσφεύγοντος ως πληροφοριοδότη.
Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο προσφεύγων υπέστη ηθική βλάβη η οποία δεν μπορεί να ικανοποιηθεί απλώς και μόνον με την ακύρωση της σιωπηρής απόφασης στο μέτρο που, με αυτήν, το Κοινοβούλιο αρνήθηκε να λάβει, απαντώντας στην αίτηση του προσφεύγοντος, άλλο μέτρο προστασίας πέραν του μέτρου απαλλαγής. Υπό τις συνθήκες αυτές, το Γενικό Δικαστήριο ακυρώνει την εν λόγω απόφαση, δέχεται εν μέρει τα αιτήματα αποζημίωσης, μέχρι το ποσό των 10000 ευρώ, και απορρίπτει την προσφυγή-αγωγή κατά τα λοιπά.
(
1
)	Οδηγία (ΕE) 2019/1937 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2019, σχετικά με την προστασία των προσώπων που αναφέρουν παραβιάσεις του δικαίου της Ένωσης (ΕΕ 2019, L 305, σ. 17).