62023CJ0143_RES
Υπόθεση C‑143/23
KIκαιFAκατάVolkswagen Bank GmbHκαιMercedes-Benz Bank AG
[αίτηση του Landgericht Ravensburg (Γερμανία) για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
Απόφαση του Δικαστηρίου (τέταρτο τμήμα) της 30ής Οκτωβρίου 2025
«Προδικαστική παραπομπή – Προστασία των καταναλωτών – Σύμβαση πίστωσης για την αγορά οχήματος – Οδηγία 2008/48/ΕΚ – Άρθρο 10, παράγραφος 2, στοιχείο ιβʹ – Απαιτήσεις σχετικές με τις πληροφορίες που πρέπει να περιλαμβάνονται στη σύμβαση – Υποχρέωση προσδιορισμού του επιτοκίου υπερημερίας – Άρθρο 14, παράγραφος 1 – Δικαίωμα υπαναχώρησης – Έναρξη της προθεσμίας υπαναχώρησης σε περίπτωση μη αναγραφής του επιτοκίου υπερημερίας – Καταχρηστική άσκηση του δικαιώματος υπαναχώρησης – Συνέπειες της άσκησης του δικαιώματος υπαναχώρησης στο πλαίσιο σύμβασης πίστωσης συνδεδεμένης με σύμβαση αγοράς οχήματος – Υποχρεώσεις του καταναλωτή έναντι του πιστωτικού φορέα – Μέθοδος υπολογισμού της αντισταθμιστικής αποζημίωσης για απομείωση της αξίας του χρηματοδοτούμενου αγαθού – Άρθρο 14, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ – Καταβολή τόκων μετά την υπαναχώρηση από σύμβαση πίστωσης συνδεδεμένη με σύμβαση προμήθειας αγαθών»
Προστασία των καταναλωτών – Συμβάσεις καταναλωτικής πίστης – Οδηγία 2008/48 – Απαιτήσεις σχετικές με τις πληροφορίες που πρέπει να περιλαμβάνονται στη σύμβαση – Υποχρέωση αναγραφής του επιτοκίου υπερημερίας υπό τη μορφή συγκεκριμένου ποσοστού – Μη αναγραφή πληροφοριών σχετικά με το επιτόκιο υπερημερίας στη σύμβαση ή παράλειψη εκ των υστέρων γνωστοποίησης του επιτοκίου αυτού στον καταναλωτή – Μη έναρξη της προθεσμίας υπαναχώρησης
(Οδηγία 2008/48 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αιτιολογικές σκέψεις 7, 9 και 31 και άρθρα 10 § 2, στοιχείο ιβʹ, και 14 § 1, εδ. 2, στοιχείο βʹ)
(βλ. σκέψεις 66-75, διατακτ. 1)
Προστασία των καταναλωτών – Συμβάσεις καταναλωτικής πίστης – Οδηγία 2008/48 – Απαιτήσεις σχετικές με τις πληροφορίες που πρέπει να περιλαμβάνονται στη σύμβαση – Υποχρέωση αναγραφής του επιτοκίου υπερημερίας υπό τη μορφή συγκεκριμένου ποσοστού – Μη αναγραφή πληροφοριών σχετικά με το επιτόκιο υπερημερίας στη σύμβαση ή παράλειψη εκ των υστέρων γνωστοποίησης του επιτοκίου αυτού στον καταναλωτή – Μη έναρξη της προθεσμίας υπαναχώρησης – Καταχρηστική άσκηση από τον καταναλωτή του δικαιώματος υπαναχώρησης εξαιτίας της συμπεριφοράς που επέδειξε κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ της σύναψης της σύμβασης και της άσκησης του δικαιώματος υπαναχώρησης – Δεν συντρέχει
(Οδηγία 2008/48 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 10 § 2, στοιχείο ιβʹ, και 14 § 1)
(βλ. σκέψεις 78, 79, 82-85, διατακτ. 2)
Προστασία των καταναλωτών – Συμβάσεις καταναλωτικής πίστης – Οδηγία 2008/48 – Δικαίωμα υπαναχώρησης – Συνέπειες της υπαναχώρησης από σύμβαση πίστωσης συνδεδεμένη με σύμβαση αγοράς οχήματος – Αντισταθμιστική αποζημίωση λόγω απομείωσης της αξίας, οφειλόμενη από τον καταναλωτή στον πιστωτικό φορέα κατά την επιστροφή του οχήματος – Μέθοδος υπολογισμού – Εθνική νομολογία σύμφωνα με την οποία αφαιρείται από την τιμή πώλησης του οχήματος η τιμή αγοράς που καταβάλλει ο έμπορος κατά τον χρόνο επιστροφής του οχήματος – Δεν επιτρέπεται – Προϋπόθεση
(Οδηγία 2008/48 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 3, στοιχείο ιδʹ, 10 § 2, στοιχείο ιβʹ, και 14 § 1)
(βλ. σκέψεις 89-100, διατακτ. 3)
Προστασία των καταναλωτών – Συμβάσεις καταναλωτικής πίστης – Οδηγία 2008/48 – Δικαίωμα υπαναχώρησης – Συνέπειες της υπαναχώρησης από σύμβαση πίστωσης συνδεδεμένη με σύμβαση αγοράς οχήματος – Πλήρης εναρμόνιση των κανόνων που αφορούν τις συνέπειες αυτές – Δεν υφίσταται
(Οδηγία 2008/48 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αιτιολογική σκέψη 35 και άρθρα 2 § 1, 3, στοιχείο ιδʹ, και 14 § 3, στοιχείο βʹ)
(βλ. σκέψεις 103-110, διατακτ. 4)
Προστασία των καταναλωτών – Συμβάσεις καταναλωτικής πίστης – Οδηγία 2008/48 – Δικαίωμα υπαναχώρησης – Συνέπειες της υπαναχώρησης από σύμβαση πίστωσης συνδεδεμένη με σύμβαση αγοράς οχήματος – Εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει υποχρέωση του καταναλωτή να καταβάλει στον πιστωτικό φορέα τους χρεωστικούς τόκους για το χρονικό διάστημα από την καταβολή του ποσού του δανείου έως την επιστροφή του οχήματος – Επιτρέπεται
(Οδηγία 2008/48 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αιτιολογική σκέψη 8 και άρθρα 14 §§ 1, και 3, στοιχείο βʹ)
(βλ. σκέψεις 113-119, διατακτ. 5)
Σύνοψη
Το Δικαστήριο, επιληφθέν αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως την οποία υπέβαλε το Landgericht Ravensburg (πρωτοδικείο Ravensburg, Γερμανία), αποφαίνεται, υπό το πρίσμα της οδηγίας 2008/48 (
1
), επί του χρονικού σημείου έναρξης της προθεσμίας υπαναχώρησης καθώς και επί της δυνατότητας να χαρακτηρισθεί καταχρηστική η άσκηση από τον καταναλωτή του δικαιώματος υπαναχώρησης από σύμβαση πίστωσης συνδεδεμένη με σύμβαση αγοράς οχήματος. Επιπλέον, το Δικαστήριο εξετάζει τις συνέπειες της άσκησης του δικαιώματος αυτού και διευκρινίζει, ειδικότερα, τις υποχρεώσεις που υπέχει ο καταναλωτής έναντι του πιστωτικού φορέα.
Κατόπιν των από 1 Μαρτίου 2019 και από 30 Νοεμβρίου 2017 αιτημάτων τους, οι ΚΙ και FA υπέγραψαν συμβάσεις πίστωσης για την αγορά οχήματος για ιδιωτική χρήση με τη Mercedes-Benz Bank και τη Volkswagen Bank (στο εξής: συγκεκριμένες τράπεζες), αντιστοίχως. Τα ποσά των πιστώσεων καταβλήθηκαν απευθείας στους εμπόρους αυτοκινήτων από τους οποίους αγοράστηκαν τα οχήματα, οι οποίοι ενεργούσαν ως μεσίτες πιστώσεων για τις συγκεκριμένες τράπεζες. Σε καμία από τις συμβάσεις πίστωσης δεν αναγραφόταν, υπό τη μορφή αριθμητικού ποσοστού, το επιτόκιο υπερημερίας που ίσχυε κατά τον χρόνο σύναψης της σύμβασης.
Αφού κατέβαλαν προκαταβολές και μηνιαίες δόσεις της πίστωσης, οι KΙ και FA δήλωσαν, με έγγραφα της 31ης Οκτωβρίου 2019 και της 20ής Ιουλίου 2020, ότι ασκούν το δικαίωμά τους υπαναχώρησης από τις επίμαχες συμβάσεις πίστωσης. Συγκεκριμένα, κατά την άποψή τους, η κατά το εθνικό δίκαιο προθεσμία υπαναχώρησης δεν είχε αρχίσει να τρέχει διότι δεν αναγραφόταν στις συμβάσεις αυτές, υπό μορφή συγκεκριμένου ποσοστού, το επιτόκιο υπερημερίας.
Οι KΙ και FA άσκησαν αγωγή ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου με αίτημα να τους επιστραφούν οι μηνιαίες δόσεις του δανείου τις οποίες κατέβαλαν μέχρι την υπαναχώρησή τους από τις επίμαχες συμβάσεις πίστωσης και η καταβληθείσα στον έμπορο προκαταβολή, καθώς και να διαπιστωθεί ότι δεν οφείλουν, λόγω της υπαναχώρησης, κανένα ποσό βάσει των συμβάσεων αυτών, είτε πρόκειται για το κεφάλαιο του δανείου είτε για τόκους. Ο δε KI ισχυρίστηκε επίσης ότι δεν όφειλε καμία αποζημίωση για απομείωση της αξίας του αγορασθέντος οχήματος.
Το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, καταρχάς, αν, σε περίπτωση άσκησης από τον δανειολήπτη του δικαιώματός του να υπαναχωρήσει από σύμβαση πίστωσης συνδεδεμένη με σύμβαση αγοράς οχήματος, ο πιστωτικός φορέας μπορεί να αξιώσει αντισταθμιστική αποζημίωση για απομείωση της αξίας του οχήματος και, σε μια τέτοια περίπτωση, μέχρι ποιου ποσού. Εν συνεχεία, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ως προς το χρονικό σημείο έναρξης της προθεσμίας υπαναχώρησης σε περίπτωση μη αναγραφής του επιτοκίου υπερημερίας που ίσχυε κατά τον χρόνο σύναψης των επίμαχων συμβάσεων πίστωσης. Επιπλέον, το αιτούν δικαστήριο διατηρεί αμφιβολίες ως προς το εάν είναι δυνατό να χαρακτηριστεί καταχρηστική η άσκηση από τον καταναλωτή του δικαιώματος υπαναχώρησης όταν αυτός εξακολουθεί να χρησιμοποιεί το όχημα έως ότου τα εθνικά δικαστήρια αποφανθούν επί του κύρους της υπαναχώρησης και αρνείται να καταβάλει αντισταθμιστική αποζημίωση για απομείωση της αξίας του οχήματος λόγω της χρήσης του. Τέλος, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν η οδηγία 2008/48 προέβη σε πλήρη εναρμόνιση της υποχρέωσης που υπέχει ο δανειολήπτης να καταβάλει τους τόκους επί του κεφαλαίου, μεταξύ άλλων, όταν η χρηματοδοτούμενη πίστωση συνδέεται με σύμβαση αγοράς αγαθών. Σε περίπτωση αρνητικής απάντησης, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν συνάδει με την οδηγία η υποχρέωση του δανειολήπτη, μετά την άσκηση του δικαιώματος υπαναχώρησης από σύμβαση καταναλωτικής πίστης συνδεδεμένη με σύμβαση αγοράς οχήματος, να καταβάλει τους χρεωστικούς τόκους που συμφωνήθηκαν με τη σύμβαση καταναλωτικής πίστης για το χρονικό διάστημα από την καταβολή του ποσού του δανείου στον πωλητή του οχήματος έως την ημερομηνία επιστροφής του οχήματος στον πιστωτικό φορέα ή στον πωλητή.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Πρώτον, το Δικαστήριο, αποφαινόμενο επί του χρονικού σημείου έναρξης της προθεσμίας υπαναχώρησης (
2
), υπενθυμίζει ότι η προθεσμία αυτή αρχίζει να τρέχει το πρώτον από την ημέρα κατά την οποία ο καταναλωτής έλαβε, μεταξύ άλλων, τις πληροφορίες που προβλέπει το άρθρο 10 της οδηγίας 2008/48 (
3
). Ειδικότερα, όταν πληροφορία παρεχόμενη από τον πιστωτικό φορέα στον καταναλωτή δυνάμει του άρθρου 10, παράγραφος 2, της οδηγίας αποδεικνύεται ελλιπής ή εσφαλμένη, η προθεσμία υπαναχώρησης αρχίζει μόνον εφόσον ο ελλιπής ή εσφαλμένος χαρακτήρας της πληροφορίας αυτής δεν δύναται να επηρεάσει την ικανότητα του καταναλωτή να εκτιμήσει την έκταση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεών του από την οδηγία. Πάντως, η περίπτωση που χαρακτηρίζεται από την παροχή ελλιπών ή ανακριβών πληροφοριών πρέπει να διακρίνεται από την περίπτωση κατά την οποία δεν παρασχέθηκε η απαιτούμενη πληροφορία.
Όσον αφορά την αναγραφή σε σύμβαση πίστωσης του ισχύοντος κατά τον χρόνο σύναψης της σύμβασης επιτοκίου υπερημερίας, το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι η υποχρέωση προσδιορισμού του εν λόγω επιτοκίου, εκφραζόμενου σε συγκεκριμένο ποσοστό (
4
), παρέχει στον καταναλωτή τη δυνατότητα να γνωρίζει τις συνέπειες της ενδεχόμενης καθυστέρησης πληρωμής εκ μέρους του. Πράγματι, προκύπτει ότι η αναγραφή αυτού του επιτοκίου υπερημερίας, υπό μορφή συγκεκριμένου ποσοστού, είναι απαραίτητη προκειμένου ο καταναλωτής να μπορεί να εκτιμήσει την έκταση των συμβατικών του δεσμεύσεων, ιδίως όσον αφορά τις χρηματοοικονομικές συνέπειες που μπορεί να απορρέουν από την αθέτηση της υποχρέωσης πληρωμής την οποία υπέχει ή από την καθυστερημένη εκπλήρωση της υποχρέωσης αυτής. Η συγκεκριμένη πληροφορία είναι για τον λόγο αυτόν ικανή να επηρεάσει όχι μόνον την απόφαση του καταναλωτή να συνάψει τη σύμβαση, αλλά και την ικανότητά του να οργανώσει τη διαχείριση της αποπληρωμής του συναφθέντος δανείου. Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο αποφαίνεται ότι η κατά το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/48 προθεσμία υπαναχώρησης δεν αρχίζει να τρέχει όταν δεν αναγράφεται στη σύμβαση πίστωσης, υπό μορφή συγκεκριμένου ποσοστού, το επιτόκιο υπερημερίας το οποίο ισχύει κατά τον χρόνο σύναψης της σύμβασης, και τούτο για όσο χρονικό διάστημα η πληροφορία αυτή δεν έχει γνωστοποιηθεί προσηκόντως στον καταναλωτή.
Δεύτερον, το Δικαστήριο εξετάζει το ζήτημα της ενδεχομένως καταχρηστικής άσκησης από τον καταναλωτή του δικαιώματος υπαναχώρησης. Το Δικαστήριο, μετά την υπόμνηση ότι οι πολίτες δεν μπορούν να επικαλούνται δολίως ή καταχρηστικώς τους κανόνες του δικαίου της Ένωσης, υπογραμμίζει ότι ο πιστωτικός φορέας δεν μπορεί συννόμως να θεωρήσει ότι, λόγω της παρόδου σημαντικού χρονικού διαστήματος μεταξύ της σύναψης της σύμβασης και της άσκησης του δικαιώματος υπαναχώρησης, ο καταναλωτής άσκησε καταχρηστικά το δικαίωμα αυτό σε περίπτωση που κάποια από τις προβλεπόμενες στο άρθρο 10, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/48 υποχρεωτικές πληροφορίες δεν περιλαμβανόταν στη σύμβαση πίστωσης ούτε γνωστοποιήθηκε προσηκόντως εκ των υστέρων, ανεξαρτήτως του αν ο καταναλωτής αγνοούσε την ύπαρξη του δικαιώματός του υπαναχώρησης. Υπό τις συνθήκες αυτές, ο πιστωτικός φορέας δεν μπορεί να επικαλεστεί καταχρηστική άσκηση του δικαιώματος υπαναχώρησης σε περίπτωση που δεν αναγράφεται στη σύμβαση πίστωσης, υπό μορφή συγκεκριμένου ποσοστού, το επιτόκιο υπερημερίας το οποίο ισχύει κατά τον χρόνο σύναψης της σύμβασης, όπερ συγκαταλέγεται μεταξύ των υποχρεωτικών πληροφοριών. Πράγματι, σε μια τέτοια περίπτωση, η προθεσμία υπαναχώρησης δεν έχει αρχίσει να τρέχει. Κατά συνέπεια, το Δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/48 έχει την έννοια ότι ο πιστωτικός φορέας δεν μπορεί συννόμως να προβάλει καταχρηστική άσκηση, εκ μέρους του καταναλωτή, του δικαιώματος υπαναχώρησης λόγω συμπεριφοράς που επέδειξε ο καταναλωτής κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ της σύναψης της σύμβασης και της άσκησης του δικαιώματος υπαναχώρησης, ή ακόμη και μετά την υπαναχώρηση, όταν δεν αναγραφόταν στη σύμβαση πίστωσης, υπό μορφή συγκεκριμένου ποσοστού, το επιτόκιο υπερημερίας που ίσχυε κατά τον χρόνο σύναψης της σύμβασης, ούτε γνωστοποιήθηκε προσηκόντως εκ των υστέρων.
Τρίτον, το Δικαστήριο κρίνει ότι το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/48, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα της αρχής της αποτελεσματικότητας, αντιτίθεται σε εθνική νομολογία σύμφωνα με την οποία, σε περίπτωση άσκησης από τον καταναλωτή του δικαιώματος υπαναχώρησης από σύμβαση πίστωσης συνδεδεμένη με σύμβαση αγοράς οχήματος, το ποσό της αντισταθμιστικής αποζημίωσης λόγω απομείωσης της αξίας την οποία οφείλει ο καταναλωτής στον πιστωτικό φορέα κατά την επιστροφή του οχήματος υπολογίζεται κατόπιν αφαίρεσης, από το τίμημα που έλαβε ο έμπορος από τον καταναλωτή κατά τον χρόνο πώλησης του οχήματος, της τιμής αγοράς που κατέβαλε ο έμπορος κατά τον χρόνο επιστροφής του οχήματος, στο μέτρο που αυτή η μέθοδος υπολογισμού περιλαμβάνει στοιχεία εξωγενή προς τη χρήση του οχήματος από τον καταναλωτή.
Για να καταλήξει στην κρίση αυτή, το Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι η οδηγία 2008/48 δεν περιέχει διατάξεις οι οποίες να ρυθμίζουν τις συνέπειες που έχει επί της σύμβασης προμήθειας αγαθών η άσκηση από τον καταναλωτή του δικαιώματος υπαναχώρησης από συνδεδεμένη σύμβαση πίστωσης. Επομένως, απόκειται στα κράτη μέλη να ρυθμίσουν τα ζητήματα που αφορούν την επιστροφή του χρηματοδοτούμενου με την πίστωση αγαθού ή κάθε άλλο συναφές ζήτημα, υπό την προϋπόθεση ότι η εθνική νομοθεσία και η εθνική νομολογία με τις οποίες ρυθμίζονται οι συνέπειες της άσκησης του δικαιώματος υπαναχώρησης δεν θίγουν τη χρησιμότητα και την αποτελεσματικότητα του δικαιώματος αυτού σε σημείο που να καθιστούν πρακτικώς αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την άσκησή του. Αυτό θα συνέβαινε, όμως, αν το ύψος μίας αντισταθμιστικής αποζημίωσης λόγω απομείωσης της αξίας του αγαθού, η οποία οφείλεται από τον καταναλωτή στον πιστωτικό φορέα κατά την επιστροφή του αγαθού, ήταν δυσανάλογο σε σχέση με την τιμή αγοράς του εν λόγω αγαθού.
Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο διευκρινίζει ότι η εκτίμηση του αναλογικού χαρακτήρα της αντισταθμιστικής αποζημίωσης που ενδέχεται να απαιτηθεί από τον καταναλωτή κατόπιν της άσκησης του δικαιώματος υπαναχώρησης πρέπει να πραγματοποιείται έπειτα από εμπεριστατωμένη ανάλυση, λαμβανομένων υπόψη των λεπτομερειών που προσιδιάζουν στη χρήση του οικείου αγαθού και της κατάστασης του οχήματος κατά τον χρόνο της επιστροφής του, ιδίως όσον αφορά ενδεχόμενη μηχανική φθορά ή αισθητική αλλοίωση που προκύπτει από τη χρήση αυτή. Συναφώς, το γεγονός και μόνον ότι η κατ’ αυτόν τον τρόπο καθοριζόμενη αντισταθμιστική αποζημίωση μπορεί να είναι υψηλή σε σχέση με την τιμή αγοράς του οχήματος από τον καταναλωτή δεν μπορεί, αυτό καθεαυτό, να αποδείξει ότι η αποζημίωση είναι δυσανάλογη και ότι η μέθοδος υπολογισμού της καθιστά πρακτικώς αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την άσκηση του δικαιώματος υπαναχώρησης. Τούτο ισχύει υπό την επιφύλαξη ότι το ποσό της εν λόγω αποζημίωσης αντανακλά αντικειμενικά την πραγματική απομείωση της αξίας του οχήματος, η οποία προκύπτει από τη χρήση του από τον καταναλωτή και από την κατάστασή του κατά τον χρόνο της επιστροφής του.
Αντιθέτως, μέθοδος υπολογισμού στηριζόμενη αποκλειστικώς στη διαπιστούμενη διαφορά μεταξύ της τιμής αγοράς και της τιμής μεταπώλησης του οχήματος, η οποία περιλαμβάνει στοιχεία εξωγενή προς τη χρήση του οχήματος, όπως τα εμπορικά περιθώρια κέρδους και τα έξοδα μεταπώλησης, τα οποία καθορίζονται μονομερώς από τον έμπορο αυτοκινήτων, καθώς και ο φόρος προστιθέμενης αξίας, δεν καθιστά δυνατή την εκτίμηση της απομείωσης της αξίας του οχήματος εξαιτίας της χρήσης του από τον καταναλωτή. Εξάλλου, καθόσον τα στοιχεία αυτά ενυπάρχουν ακόμη και στην περίπτωση κατά την οποία το όχημα δεν ταξινομήθηκε ούτε χρησιμοποιήθηκε πριν από την άσκηση του δικαιώματος υπαναχώρησης, η μέθοδος αυτή φαίνεται να επιβάλλει στον καταναλωτή επιβάρυνση η οποία απορρέει αποκλειστικά από την άσκηση του δικαιώματός του υπαναχώρησης. Υπό τις συνθήκες αυτές, μια τέτοια μέθοδος υπολογισμού αντισταθμιστικής αποζημίωσης λόγω απομείωσης της αξίας αγαθού μπορεί να καταλήξει σε ποσό αποζημίωσης δυσανάλογο σε σχέση με την τιμή αγοράς του αγαθού αυτού και να καταστήσει πρακτικώς αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την άσκηση του δικαιώματος υπαναχώρησης.
Τέταρτον, το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι η οδηγία 2008/48 δεν προβαίνει σε πλήρη εναρμόνιση των κανόνων σχετικά με τις έννομες συνέπειες της άσκησης, από τον καταναλωτή, του δικαιώματος υπαναχώρησης από σύμβαση πίστωσης συνδεδεμένη με σύμβαση αγοράς οχήματος. Συναφώς, υπενθυμίζει ότι η οδηγία δεν περιέχει διατάξεις οι οποίες να ρυθμίζουν τις συνέπειες που έχει επί της σύμβασης προμήθειας αγαθών η άσκηση από τον καταναλωτή του δικαιώματος υπαναχώρησης από σύμβαση πίστωσης συνδεδεμένη με τη σύμβαση προμήθειας αγαθών. Ειδικότερα, η οδηγία 2008/48 δεν παρέχει διευκρινίσεις σχετικά με την τύχη του χρηματοδοτούμενου αγαθού ή σχετικά με τις ενδεχόμενες αλληλεπιδράσεις μεταξύ της συνδεδεμένης σύμβασης πίστωσης και της σύμβασης αγοράς του οχήματος (
5
). Επιπλέον, καμία διάταξη της οδηγίας δεν ρυθμίζει την περίπτωση κατά την οποία το ασκηθέν από τον καταναλωτή δικαίωμα υπαναχώρησης αφορά την ίδια τη συνδεδεμένη σύμβαση πίστωσης. Ελλείψει, όμως, σχετικής ειδικής ρύθμισης της Ένωσης, οι λεπτομερείς κανόνες εφαρμογής της προστασίας των καταναλωτών την οποία προβλέπει η οδηγία 2008/48 εμπίπτουν στην εσωτερική έννομη τάξη των κρατών μελών δυνάμει της αρχής της δικονομικής αυτονομίας τους. Ως εκ τούτου, απόκειται στα κράτη μέλη, τηρουμένων των αρχών της ισοδυναμίας και της αποτελεσματικότητας, να προσδιορίσουν τις συνέπειες της άσκησης του δικαιώματος αυτού στο πλαίσιο σύμβασης πίστωσης συνδεδεμένης με σύμβαση προμήθειας αγαθών, συμπεριλαμβανομένων, κατά περίπτωση, της υποχρέωσης εξόφλησης των δεδουλευμένων τόκων επί του κεφαλαίου του δανείου, καθώς και των λεπτομερών κανόνων που διέπουν την εν λόγω υποχρέωση.
Τέλος, πέμπτον, το Δικαστήριο εκθέτει ότι το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/48 δεν αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση δυνάμει της οποίας ο καταναλωτής, αφού ασκήσει το δικαίωμά του να υπαναχωρήσει από σύμβαση καταναλωτικής πίστης συνδεδεμένη με σύμβαση αγοράς οχήματος, υποχρεούται να καταβάλει τους χρεωστικούς τόκους που προβλέπει η σύμβαση καταναλωτικής πίστης για το χρονικό διάστημα μεταξύ της καταβολής των κεφαλαίων που προέρχονται από το δάνειο στον πωλητή του χρηματοδοτούμενου οχήματος και της ημερομηνίας επιστροφής του οχήματος στον πιστωτικό φορέα ή στον πωλητή. Πράγματι, το άρθρο 14, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2008/48 αποσκοπεί στη διασφάλιση ισορροπίας μεταξύ της προστασίας των καταναλωτών και της ελεύθερης κυκλοφορίας των πιστωτικών προσφορών. Υπό τις συνθήκες αυτές, η υποχρέωση που ενδεχομένως επιβάλλεται στον καταναλωτή να καταβάλει χρεωστικούς τόκους υπολογιζόμενους βάσει του πραγματικού χρονικού διαστήματος κατά το οποίο είχε στη διάθεσή του το ποσό του δανείου καθιστά δυνατή τη διατήρηση της συμβατικής ισορροπίας και εμποδίζει τον ένα συμβαλλόμενο, όταν ασκεί το δικαίωμά του υπαναχώρησης, να αποκομίζει αδικαιολόγητο κέρδος εις βάρος του άλλου, διασφαλίζει δε με τον τρόπο αυτό τον δίκαιο επιμερισμό των επιβαρύνσεων και των κερδών που απορρέουν από την, έστω μερική και προσωρινή, εκτέλεση της σύμβασης πίστωσης. Συγκεκριμένα, αφενός, ο πιστωτικός φορέας στερήθηκε προσωρινώς το ποσό της πίστωσης που κατέβαλε στον πωλητή του οχήματος υπέρ του καταναλωτή, όπερ συνιστά γι’ αυτόν δέσμευση κεφαλαίων και ανάληψη χρηματοοικονομικού κινδύνου. Αφετέρου, οι δεδουλευμένοι τόκοι επί του κεφαλαίου του δανείου δεν συνιστούν ποινή, αλλά την αντιπαροχή για την πρόσβαση στην πίστωση, η οποία συνιστά, κατ’ αρχήν, τοκοφόρο συναλλαγή, ανεξαρτήτως της άσκησης του δικαιώματος υπαναχώρησης.
(
1
)	Οδηγία 2008/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2008, για τις συμβάσεις καταναλωτικής πίστης και την κατάργηση της οδηγίας 87/102/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ΕΕ 2008, L 133, σ. 66).
(
2
)	Όπως προβλέπεται στο άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/48.
(
3
)	Άρθρο 14, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2008/48.
(
4
)	Σύμφωνα με το άρθρο 10, παράγραφος 2, στοιχείο ιβʹ, της οδηγίας 2008/48.
(
5
)	Άρθρο 14, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2008/48.