61987CJ0080_NL
Partijen
Overwegingen van het arrest
Beslissing inzake de kosten
Dictum
Partijen
IN ZAAK 80/87,
BETREFFENDE EEN VERZOEK AAN HET HOF KRACHTENS ARTIKEL 177 EEG-VERDRAG VAN DE RAAD VAN BEROEP TE ARNHEM, IN DE ALDAAR AANHANGIGE GEDINGEN TUSSEN
A . DIK EN A . MENKUTOS-DEMIRCI, TE ARNHEM, EN H . G . W . LAAR-VREEMAN, TE WINTERSWIJK,
TEGEN
COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS TE ARNHEM RESPECTIEVELIJK WINTERSWIJK,
OM EEN PREJUDICIELE BESLISSING OVER DE UITLEGGING VAN RICHTLIJN 79/7/EEG VAN DE RAAD VAN 19 DECEMBER 1978 BETREFFENDE DE GELEIDELIJKE TENUITVOERLEGGING VAN HET BEGINSEL VAN GELIJKE BEHANDELING VAN MANNEN EN VROUWEN OP HET GEBIED VAN DE SOCIALE ZEKERHEID ( PB 1979, L 6, BLZ . 24 ),
WIJST
HET HOF VAN JUSTITIE ( TWEEDE KAMER ),
SAMENGESTELD ALS VOLGT : O . DUE, KAMERPRESIDENT, K . BAHLMANN EN T . F . O' HIGGINS, RECHTERS,
ADVOCAAT-GENERAAL : G . F . MANCINI
GRIFFIER : J . A . POMPE, ADJUNCT-GRIFFIER
GELET OP DE OPMERKINGEN INGEDIEND DOOR
- A . DIK EN A . MENKUTOS-DEMIRCI, VERZOEKSTERS IN HET EERSTE HOOFDGEDING, VERTEGENWOORDIGD DOOR M . VOETS, ADVOCAAT TE ARNHEM,
- HET COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS TE ARNHEM, VERWEERDER IN HET EERSTE HOOFDGEDING, VERTEGENWOORDIGD DOOR W . SCHEERDER ALS GEMACHTIGDE,
- DE NEDERLANDSE REGERING, VERTEGENWOORDIGD DOOR G . BORCHARDT ALS GEMACHTIGDE,
- DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, VERTEGENWOORDIGD DOOR J . CURRALL, LID VAN HAAR JURIDISCHE DIENST, ALS GEMACHTIGDE, BIJGESTAAN DOOR F . HERBERT, ADVOCAAT TE BRUSSEL,
GEZIEN HET RAPPORT TER TERECHTZITTING EN TEN VERVOLGE OP DE MONDELINGE BEHANDELING VAN 19 JANUARI 1988,
GEHOORD DE CONCLUSIE VAN DE ADVOCAAT-GENERAAL VAN DEZELFDE DATUM,
HET NAVOLGENDE
ARREST
Overwegingen van het arrest
1 BIJ BEVEL VAN 19 FEBRUARI 1987, INGEKOMEN TEN HOVE OP 19 MAART DAARAANVOLGEND, HEEFT DE RAAD VAN BEROEP TE ARNHEM KRACHTENS ARTIKEL 177 EEG-VERDRAG TWEE PREJUDICIELE VRAGEN GESTELD OVER DE UITLEGGING VAN RICHTLIJN 79/7/EEG VAN DE RAAD VAN 19 DECEMBER 1978 BETREFFENDE DE GELEIDELIJKE TENUITVOERLEGGING VAN HET BEGINSEL VAN GELIJKE BEHANDELING VAN MANNEN EN VROUWEN OP HET GEBIED VAN DE SOCIALE ZEKERHEID ( PB 1979, L 6, BLZ . 24 ), TEN EINDE DE WERKINGSSFEER RATIONE TEMPORIS VAN DEZE RICHTLIJN TE BEPALEN .
2 DE VRAGEN ZIJN GEREZEN IN DRIE GESCHILLEN TUSSEN DIK EN MENKUTOS-DEMIRCI TEGEN COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS TE ARNHEM EN LAAR-VREEMAN TEGEN COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS TE WINTERSWIJK, OVER DE VRAAG OF ARTIKEL 4, LID 1, EN ARTIKEL 8 VAN RICHTLIJN 79/7/EEG ZICH ERTEGEN VERZETTEN DAT EEN DISCRIMINERENDE BEPALING, DIE IS AFGESCHAFT MET TERUGWERKENDE KRACHT TOT 23 DECEMBER 1984 - TOEN DE TERMIJN VERSTREEK WAARBINNEN DE LID-STATEN ZICH AAN DE RICHTLIJN HADDEN MOETEN AANPASSEN - KRACHTENS EEN NATIONALE OVERGANGSBEPALING OOK NA GENOEMDE DATUM HAAR WERKING BEHOUDT .
3 BLIJKENS HET DOSSIER IS DE DISCRIMINERENDE BEPALING, TE WETEN ARTIKEL 13, LID 1, SUB L, VAN DE WET WERKLOOSHEIDSVOORZIENING ( HIERNA : WWV ), VOLGENS HETWELK "GEEN RECHT OP UITKERING HEEFT DE WERKNEMER DIE ... GEHUWDE VROUW ZIJNDE, NIET INGEVOLGE DOOR ONZE MINISTER, DE CENTRALE COMMISSIE GEHOORD, TE STELLEN REGELEN ALS KOSTWINSTER WORDT AANGEMERKT NOCH DUURZAAM GESCHEIDEN VAN HAAR ECHTGENOOT LEEFT", MET TERUGWERKENDE KRACHT TOT 23 DECEMBER 1984 AFGESCHAFT BIJ WET VAN 24 APRIL 1985 ( STBL . 230 ). ARTIKEL II VAN LAATSTGENOEMDE WET BEVAT EVENWEL EEN OVERGANGSBEPALING, VOLGENS WELKE DE AFSCHAFFING VAN ARTIKEL 13, LID 1, SUB L, WWV NIET GELDT VOOR WERKNEMERS DIE MET INGANG VAN EEN DAG GELEGEN VOOR 23 DECEMBER 1984 WERKLOOS ZIJN GEWORDEN, TENZIJ ZIJ OP DIE DATUM IN HET GENOT WAREN VAN EEN UITKERING INGEVOLGE DE WERKLOOSHEIDSWET ( HIERNA : WW ).
4 ALLE DRIE VERZOEKSTERS IN DE HOOFDGEDINGEN ZIJN VOOR 23 DECEMBER 1984 WERKLOOS GEWORDEN EN HEBBEN VOOR DIE DATUM HUN RECHT OP EEN WW-UITKERING VERLOREN OMDAT DE MAXIMUMTERMIJN VOOR HET GENOT VAN DIE UITKERING WAS VERSTREKEN . INGEVOLGE ARTIKEL 13, LID 1, SUB L, WWV KWAMEN ZIJ NA DIE DATUM NIET IN AANMERKING VOOR EEN WWV-UITKERING . ZIJ MENEN DAT VOORNOEMDE OVERGANGSBEPALING DE DISCRIMINERENDE GRONDSLAG VOOR HET RECHT OP EEN WERKLOOSHEIDSUITKERING DOET VOORTBESTAAN VOOR GEHUWDE VROUWEN DIE VOOR 23 DECEMBER 1984 HUN BETREKKING ALSMEDE HUN RECHT OP EEN WW-UITKERING HEBBEN VERLOREN EN DIE, INDIEN ARTIKEL 13, LID 1, SUB L, NOOIT HAD BESTAAN, RECHT ZOUDEN HEBBEN GEHAD OP EEN WWV-UITKERING .
5 OORDELENDE DAT DE WERKINGSSFEER RATIONE TEMPORIS VAN RICHTLIJN 79/7/EEG TEN AANZIEN VAN EEN DERGELIJKE OVERGANGSMAATREGEL ONZEKER WAS, HEEFT DE RAAD VAN BEROEP TE ARNHEM DE BEHANDELING VAN DE ZAAK GESCHORST EN HET HOF VAN JUSTITIE DE VOLGENDE TWEE VRAGEN GESTELD :
" 1 ) LAAT RICHTLIJN 79/7/EEG AAN DE LID-STATEN DE BEOORDELINGSVRIJHEID OM IN DE WET DIE STREKT TOT DE TENUITVOERLEGGING VAN DE RICHTLIJN, EEN OVERGANGSBEPALING OP TE NEMEN OP GROND WAARVAN EEN KOSTWINNERSVEREISTE OOK NA 23 DECEMBER 1984 BLIJFT GELDEN VOOR DE GEHUWDE VROUW DIE VOOR 23 DECEMBER 1984 WERKLOOS IS GEWORDEN?
2 ) IS HET VERLENEN VAN TERUGWERKENDE KRACHT AAN EEN OVERGANGSBEPALING, ZOALS GENOEMD IN VRAAG 1, TOT HET TIJDSTIP WAAROP DE IN ARTIKEL 8, LID 1, VAN DE RICHTLIJN GENOEMDE TERMIJN IS VERSTREKEN, VERENIGBAAR MET DIE RICHTLIJN?"
6 VOOR EEN NADERE UITEENZETTING VAN DE BETROKKEN NATIONALE BEPALINGEN EN DE BIJ HET HOF INGEDIENDE OPMERKINGEN, WORDT VERWEZEN NAAR HET RAPPORT TER TERECHTZITTING . DIE ELEMENTEN VAN HET DOSSIER WORDEN HIERNA SLECHTS WEERGEGEVEN, VOOR ZOVER ZULKS NOODZAKELIJK IS VOOR DE REDENERING VAN HET HOF .
DE EERSTE VRAAG
7 ARTIKEL 4, LID 1, VAN RICHTLIJN 79/7/EEG VERBIEDT OP HET GEBIED VAN DE SOCIALE ZEKERHEID IEDERE DISCRIMINATIE OP GROND VAN GESLACHT, HETZIJ DIRECT, HETZIJ INDIRECT DOOR VERWIJZING NAAR MET NAME ECHTELIJKE STAAT OF GEZINSSITUATIE, IN HET BIJZONDER MET BETREKKING TOT DE WERKINGSSFEER VAN DE SOCIALE-ZEKERHEIDSREGELINGEN ALSMEDE DE VOORWAARDEN INZAKE TOELATING TOT DIE REGELINGEN . HIERTOE BEPAALT ARTIKEL 8, DAT DE LID-STATEN BINNEN EEN TERMIJN VAN ZES JAAR VOLGENDE OP DE KENNISGEVING VAN DE RICHTLIJN, DAT WIL ZEGGEN VOOR 23 DECEMBER 1984, DE NODIGE WETTELIJKE EN BESTUURSRECHTELIJKE BEPALINGEN IN WERKING DOEN TREDEN OM AAN DE RICHTLIJN TE VOLDOEN . VOLGENS ARTIKEL 5 NEMEN DE LID-STATEN DE NODIGE MAATREGELEN, OPDAT ALLE WETTELIJKE EN BESTUURSRECHTELIJKE BEPALINGEN DIE STRIJDIG ZIJN MET HET BEGINSEL VAN GELIJKE BEHANDELING, WORDEN INGETROKKEN .
8 GELIJK HET HOF OORDEELDE IN ZIJN ARRESTEN VAN 4 DECEMBER 1986 ( ZAAK 71/85, FNV, JURISPR . 1986, BLZ . 3855 ) EN 24 MAART 1987 ( ZAAK 286/85, MC DERMOTT EN COTTER, JURISPR . 1987, BLZ . 1453 ), IS ARTIKEL 4, LID 1, ZOWEL OP ZICHZELF BESCHOUWD ALS GEZIEN IN VERBAND MET HET DOEL EN DE INHOUD VAN RICHTLIJN 79/7/EEG, VOLDOENDE NAUWKEURIG OM DOOR EEN JUSTITIABELE TE KUNNEN WORDEN INGEROEPEN EN DOOR DE RECHTER TE KUNNEN WORDEN TOEGEPAST . BOVENDIEN LAAT ARTIKEL 5 VAN DE RICHTLIJN DE LID-STATEN WELISWAAR EEN ZEKERE BEOORDELINGSVRIJHEID TEN AANZIEN VAN DE MIDDELEN, MAAR IS HET WEL VERBINDEND TEN AANZIEN VAN HET RESULTAAT DAT MET DEZE MIDDELEN MOET WORDEN BEREIKT, TE WETEN DE INTREKKING VAN ALLE MET HET BEGINSEL VAN GELIJKE BEHANDELING STRIJDIGE BEPALINGEN .
9 VOORTS HEEFT HET HOF IN HET ARREST VAN 24 JUNI 1987 ( ZAAK 384/85, CLARKE, JURISPR . 1987, BLZ . 2865 ) BEKLEMTOOND, DAT RICHTLIJN 79/7/EEG NIET VOORZIET IN UITZONDERINGEN OP HET IN ARTIKEL 4, LID 1, VAN DE RICHTLIJN NEERGELEGDE BEGINSEL VAN GELIJKE BEHANDELING, OP GROND WAARVAN OUDERE NATIONALE BEPALINGEN HUN DISCRIMINERENDE WERKING ZOUDEN MOGEN BEHOUDEN . BIJGEVOLG MAG EEN LID-STAAT NA 23 DECEMBER 1984 GEEN ONGELIJKE BEHANDELINGEN LATEN VOORTDUREN DIE TE WIJTEN ZIJN AAN DE OMSTANDIGHEID, DAT DE AAN HET ONTSTAAN VAN HET RECHT OP UITKERING VERBONDEN VOORWAARDEN REEDS VOOR DIE DATUM GOLDEN . DE OMSTANDIGHEID DAT DIE ONGELIJKE BEHANDELINGEN UIT OVERGANGSBEPALINGEN VOORTVLOEIEN, LEIDT NIET TOT EEN ANDERE BEOORDELING .
10 UIT VOORNOEMDE ARRESTEN VAN 4 DECEMBER 1986 EN 24 JUNI 1987 BLIJKT VOORTS, DAT VROUWEN OP GROND VAN ARTIKEL 4, LID 1, VAN DE RICHTLIJN VANAF 23 DECEMBER 1984 RECHT HEBBEN OP DEZELFDE BEHANDELING EN OP TOEPASSING VAN DEZELFDE REGELING ALS MANNEN DIE IN EEN GELIJKE SITUATIE VERKEREN, WAARBIJ DIE REGELING, ZOLANG AAN DE RICHTLIJN GEEN JUISTE UITVOERING IS GEGEVEN, HET ENIG BRUIKBARE REFERENTIEKADER BLIJFT . IN CASU BETEKENT DIT, DAT INDIEN EEN MAN DIE VOOR 23 DECEMBER 1984 ZIJN BETREKKING ALSMEDE ZIJN RECHT OP EEN WW-UITKERING HEEFT VERLOREN EN VOOR DIE DATUM GEEN WWV-UITKERING ONTVING, NA 23 DECEMBER 1984 IN AANMERKING KWAM VOOR EEN WWV-UITKERING, EEN VROUW DIE ZICH IN EEN GELIJKE SITUATIE BEVINDT EVENEENS RECHT HEEFT OP DIE UITKERING, ZONDER DAT ZIJ BEHOEFT TE VOLDOEN AAN EEN AANVULLENDE VOORWAARDE DIE VOOR DIE DATUM ALLEEN VOOR GEHUWDE VROUWEN GOLD .
11 MITSDIEN MOET OP DE EERSTE VRAAG WORDEN GEANTWOORD DAT RICHTLIJN 79/7/EEG ALDUS MOET WORDEN UITGELEGD, DAT ZIJ DE LID-STATEN NIET TOESTAAT OM IN DE WET DIE STREKT TOT DE TENUITVOERLEGGING VAN DIE RICHTLIJN EEN OVERGANGSBEPALING OP TE NEMEN OP GROND WAARVAN EEN KOSTWINNERSVEREISTE OOK NA 23 DECEMBER 1984 BLIJFT GELDEN VOOR DE GEHUWDE VROUW DIE VOOR DIE DATUM WERKLOOS IS GEWORDEN .
DE TWEEDE VRAAG
12 MET DE TWEEDE VRAAG WENST DE RAAD VAN BEROEP IN HOOFDZAAK TE VERNEMEN, OF ARTIKEL 8 VAN RICHTLIJN 79/7/EEG ALDUS MOET WORDEN UITGELEGD DAT EEN LID-STAAT DIE NA HET VERSTRIJKEN VAN DE IN DE RICHTLIJN GESTELDE TERMIJN UITVOERINGSMAATREGELEN VASTSTELT DIE TERUGWERKENDE KRACHT HEBBEN TOT DE DATUM WAAROP DIE TERMIJN VERSTREEK, EEN JUISTE TOEPASSING AAN DIE BEPALING GEEFT .
13 DE COMMISSIE HEEFT TERECHT OPGEMERKT, DAT INDIEN DE NATIONALE UITVOERINGSMAATREGELEN TE LAAT, DAT WIL ZEGGEN NA HET VERSTRIJKEN VAN DE GESTELDE TERMIJN, WORDEN GETROFFEN, DE GELIJKTIJDIGE INWERKINGTREDING VAN RICHTLIJN 79/7/EEG IN ALLE LID-STATEN WORDT VERZEKERD DOOR DIE MAATREGELEN MET TERUGWERKENDE KRACHT VANAF 23 DECEMBER 1984 IN WERKING TE DOEN TREDEN .
14 HIERBIJ MOET EVENWEL WORDEN AANGETEKEND, DAT DERGELIJKE TE LAAT VASTGESTELDE UITVOERINGSMAATREGELEN TEN VOLLE REKENING MOETEN HOUDEN MET DE RECHTEN DIE ARTIKEL 4, LID 1, IN EEN LID-STAAT TEN GUNSTE VAN PARTICULIEREN HEEFT DOEN ONTSTAAN VANAF HET VERSTRIJKEN VAN DE TERMIJN WAARBINNEN DE LID-STATEN ZICH AAN DE RICHTLIJN HADDEN MOETEN AANPASSEN ( ZIE DE ARRESTEN VAN 4 DECEMBER 1986 EN 24 JUNI 1987, REEDS AANGEHAALD ).
15 MITSDIEN MOET OP DE TWEEDE VRAAG WORDEN GEANTWOORD DAT ARTIKEL 8 VAN RICHTLIJN 79/7/EEG ALDUS MOET WORDEN UITGELEGD, DAT EEN LID-STAAT DIE NA HET VERSTRIJKEN VAN DE IN DE RICHTLIJN GESTELDE TERMIJN UITVOERINGSMAATREGELEN VASTSTELT, DAARAAN TERUGWERKENDE KRACHT KAN VERLENEN TOT DE DATUM WAAROP DIE TERMIJN VERSTREEK, MITS HIJ REKENING HOUDT MET ALLE RECHTEN DIE ARTIKEL 4, LID 1, IN DE LID-STATEN TEN GUNSTE VAN PARTICULIEREN HEEFT DOEN ONTSTAAN VANAF HET VERSTRIJKEN VAN BEDOELDE TERMIJN .
Beslissing inzake de kosten
KOSTEN
16 DE KOSTEN DOOR DE NEDERLANDSE REGERING EN DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN WEGENS INDIENING HUNNER OPMERKINGEN BIJ HET HOF GEMAAKT, KUNNEN NIET VOOR VERGOEDING IN AANMERKING KOMEN . TEN AANZIEN VAN DE PARTIJEN IN HET HOOFDGEDING IS DE PROCEDURE ALS EEN ALDAAR GEREZEN INCIDENT TE BESCHOUWEN, ZODAT DE NATIONALE RECHTERLIJKE INSTANTIE OVER DE KOSTEN HEEFT TE BESLISSEN .
Dictum
HET HOF VAN JUSTITIE ( TWEEDE KAMER ),
UITSPRAAK DOENDE OVER DE DOOR DE RAAD VAN BEROEP BIJ BEVEL VAN 19 FEBRUARI 1987 GESTELDE VRAGEN,
VERKLAART VOOR RECHT :
1 ) RICHTLIJN 79/7/EEG VAN DE RAAD VAN 19 DECEMBER 1978 BETREFFENDE DE GELEIDELIJKE TENUITVOERLEGGING VAN HET BEGINSEL VAN GELIJKE BEHANDELING VAN MANNEN EN VROUWEN OP HET GEBIED VAN DE SOCIALE ZEKERHEID MOET ALDUS WORDEN UITGELEGD, DAT ZIJ DE LID-STATEN NIET TOESTAAT OM IN DE NATIONALE UITVOERINGSMAATREGELEN EEN OVERGANGSBEPALING OP TE NEMEN OP GROND WAARVAN EEN KOSTWINNERSVEREISTE OOK NA 23 DECEMBER 1984 BLIJFT GELDEN VOOR DE GEHUWDE VROUW DIE VOOR DIE DATUM WERKLOOS IS GEWORDEN .
2 ) ARTIKEL 8 VAN RICHTLIJN 79/7/EEG MOET ALDUS WORDEN UITGELEGD, DAT EEN LID-STAAT DIE NA HET VERSTRIJKEN VAN DE IN DE RICHTLIJN GESTELDE TERMIJN UITVOERINGSMAATREGELEN VASTSTELT, DAARAAN TERUGWERKENDE KRACHT KAN VERLENEN TOT DE DATUM WAAROP DIE TERMIJN VERSTREEK, MITS HIJ REKENING HOUDT MET ALLE RECHTEN DIE ARTIKEL 4, LID 1, IN DE LID-STATEN TEN GUNSTE VAN PARTICULIEREN HEEFT DOEN ONTSTAAN VANAF HET VERSTRIJKEN VAN BEDOELDE TERMIJN .