62024TJ0288_RES
Υπόθεση T-288/24
Berliner Verkehrsbetriebe (BVG)
κατά
Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO)
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (δεύτερο τμήμα) της 10ης Σεπτεμβρίου 2025
«Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αίτηση καταχώρισης σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που συνίσταται σε ήχο μελωδίας – Απόλυτος λόγος απαραδέκτου – Διακριτικός χαρακτήρας – Άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1001»
Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Ορισμός και κτήση του σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Απόλυτοι λόγοι απαραδέκτου – Σήματα στερούμενα διακριτικού χαρακτήρα – Έννοια του διακριτικού χαρακτήρα
(Κανονισμός 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 7 § 1, στοιχείο βʹ)
(βλ. σκέψεις 12, 13)
Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Ορισμός και κτήση του σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Απόλυτοι λόγοι απαραδέκτου – Σήματα στερούμενα διακριτικού χαρακτήρα – Εκτίμηση του διακριτικού χαρακτήρα – Κριτήρια – Τρόπος με τον οποίο γίνεται αντιληπτό το σήμα από το ενδιαφερόμενο κοινό
(Κανονισμός 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 7 § 1, στοιχείο βʹ)
(βλ. σκέψεις 14-18)
Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Ορισμός και κτήση του σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Απόλυτοι λόγοι απαραδέκτου – Σήματα στερούμενα διακριτικού χαρακτήρα – Ηχητικό σήμα που συνίσταται σε ήχο μελωδίας
(Κανονισμός 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 7 § 1, στοιχείο βʹ)
(βλ. σκέψεις 24-38)
Σύνοψη
Με την απόφασή του, το Γενικό Δικαστήριο ακυρώνει την απόφαση του τμήματος προσφυγών του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO) (
1
) με την αιτιολογία ότι το τμήμα αυτό δεν εκτίμησε ορθώς, υπό το πρίσμα του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2017/1001 (
2
), τον διακριτικό χαρακτήρα σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης του οποίου ζητήθηκε η καταχώριση για ηχητικό σημείο που συνίστατο σε ήχο μελωδίας.
Η προσφεύγουσα, Berliner Verkehrsbetriebe (BVB), ζήτησε την καταχώριση σήματος που συνίστατο σε ήχο μελωδίας για ορισμένες υπηρεσίες μεταφοράς (
3
). Κατόπιν της απόρριψης της εν λόγω αίτησης καταχώρισης από την εξετάστρια, η προσφεύγουσα άσκησε προσφυγή ενώπιον του EUIPO.
Το τμήμα προσφυγών διαπίστωσε την έλλειψη διακριτικού χαρακτήρα του επίμαχου σήματος. Θεώρησε ότι, δεδομένου ότι επρόκειτο για ηχητικό σημείο δύο δευτερολέπτων το οποίο συνίστατο σε απλή ακολουθία τεσσάρων διαφορετικών αντιληπτών ήχων, το εν λόγω σήμα ήταν τόσο σύντομο και κοινότοπο, ώστε δεν μπορούσε να εντυπωθεί στη μνήμη ή να αναγνωριστεί από τους καταναλωτές ως ένδειξη της εμπορικής προέλευσης των υπηρεσιών που προσδιόριζε. Κατά το τμήμα προσφυγών, το επίμαχο σήμα γινόταν απλώς αντιληπτό ως λειτουργικό ηχητικό στοιχείο με σκοπό να προσελκύσει την προσοχή του ακροατή.
Η προσφεύγουσα άσκησε προσφυγή κατά της εν λόγω απορριπτικής απόφασης ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι από πλείονα στοιχεία μπορεί να θεωρηθεί ότι τα χαρακτηριστικά του επίμαχου σήματος όσον αφορά τη διάρκεια και την απήχησή του αποδεικνύουν μάλλον την ύπαρξη παρά την έλλειψη διακριτικού χαρακτήρα κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2017/1001 και της σχετικής νομολογίας.
Συγκεκριμένα, πρώτον, όσον αφορά τις συνήθειες του επίμαχου οικονομικού τομέα, είναι γενικώς γνωστό ότι οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα των μεταφορών χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο «jingles», δηλαδή σύντομα ηχητικά θέματα, προκειμένου να διαμορφώσουν μια αναγνωρίσιμη από το κοινό ηχητική ταυτότητα, το ηχητικό ισοδύναμο της οπτικής ταυτότητας ενός σήματος, για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που συνδέονται με αυτό. Τα jingles καθιστούν δυνατή την προσέλκυση της προσοχής των ακροατών σε περιβάλλον που μπορεί ενίοτε να είναι θορυβώδες, είτε στις αίθουσες των αεροδρομίων είτε στις αποβάθρες σιδηροδρομικών σταθμών και σταθμών λεωφορείων και χρησιμοποιούνται για την εισαγωγή ή τη συνοδεία μηνυμάτων προς το ενδιαφερόμενο κοινό, για διαφημιστικούς σκοπούς ή σε σχέση με συναφείς υπηρεσίες.
Δεύτερον, ο ήχος της μελωδίας από την οποία αποτελείται το επίμαχο σήμα δεν συνδέεται άμεσα με τις υπηρεσίες τις οποίες αφορά το σήμα και δεν υπαγορεύεται από τεχνικές ή λειτουργικές εκτιμήσεις. Επιπλέον, δεν αποδείχθηκε ότι ο ως άνω ήχος είναι ήδη γνωστός στο κοινό και, ως εκ τούτου, μπορεί να υποτεθεί ότι πρόκειται για πρωτότυπο έργο. Στο πλαίσιο αυτό, μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει μάλλον ως σκοπό να χρησιμεύσει ως jingle, δηλαδή ως σύντομη και ευμνημόνευτη ηχητική αλληλουχία που προκαλεί εντύπωση. Η εκτίμηση αυτή επιβεβαιώνεται εξάλλου από την πρακτική που ακολουθεί με τις αποφάσεις του το EUIPO και από τις κατευθυντήριες γραμμές που εφαρμόζονται κατά την εξέταση των ηχητικών σημάτων ενώπιόν του.
Λαμβανομένων υπόψη των χαρακτηριστικών του επίμαχου σήματος όσον αφορά τη διάρκεια, τη μελωδία και τους αντιληπτούς ήχους, καθώς και των διαφόρων ενδείξεων που παρέσχε το EUIPO στο παρελθόν σχετικά με τον ρόλο που διαδραματίζουν τα χαρακτηριστικά αυτά κατά την εκτίμηση του διακριτικού χαρακτήρα ενός ηχητικού σήματος του οποίου ζητείται η καταχώριση, η εκτίμηση του τμήματος προσφυγών είναι εσφαλμένη υπό το πρίσμα τόσο των συνηθειών που επικρατούν στον οικείο τομέα, όσο και των στοιχείων που χαρακτηρίζουν το επίμαχο σήμα. Ούτε η διάρκεια του επίμαχου σήματος ούτε η φερόμενη απλότητα ή κοινοτοπία του, η οποία δεν εμποδίζει αφ’ εαυτής την αναγνώριση της αντίστοιχης μελωδίας, αποτελούν εμπόδια που αρκούν από μόνα τους να δικαιολογήσουν την παντελή έλλειψη διακριτικού χαρακτήρα.
Τρίτον, το τμήμα προσφυγών υπέπεσε σε πλάνη κρίνοντας ότι το επίμαχο σήμα διαδραματίζει απλούστατα λειτουργικό ρόλο και ότι είναι σύνηθες να μεταδίδεται μια σύντομη ηχητική αλληλουχία πριν από τις αναγγελίες, μέσω μεγαφώνου, πληροφοριών σχετικά με τα μέσα μεταφοράς, προκειμένου να προσελκύεται η προσοχή των ταξιδιωτών. Ακόμη και αν υποτεθεί ότι πρέπει να εξεταστεί μία από τις δυνητικές χρήσεις του επίμαχου σήματος, δηλαδή η χρήση του σε σιδηροδρομικό σταθμό για την αναγγελία της σχετικής υπηρεσίας μεταφορών, μια τέτοια χρήση, έστω και αν έχει λειτουργικό ρόλο, ουδόλως εμποδίζει το επίμαχο σήμα να επιτελέσει τη λειτουργία του ως ένδειξη της εμπορικής προέλευσης της εν λόγω υπηρεσίας.
Τέταρτον, όσον αφορά τις λοιπές υπηρεσίες τις οποίες αφορά το επίμαχο σήμα, οι οποίες δεν σχετίζονται άμεσα με τις μεταφορές, αλλά με πτυχές που συνδέονται με αυτές, το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτό, με βάση τις εκτιμήσεις του τμήματος προσφυγών, αφενός, με ποιες πτυχές των υπηρεσιών τις οποίες αφορά το επίμαχο σήμα μπορεί να συνδεθεί ο ήχος της μελωδίας που το συνθέτει και, αφετέρου, με ποιον τρόπο το γεγονός ότι το επίμαχο ηχητικό σημείο μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο πλαίσιο διαφήμισης για τις εν λόγω υπηρεσίες αποτελεί επιχείρημα κατά της καταχώρισής του ως σήματος.
Υπό το πρίσμα των σκέψεων αυτών, το Γενικό Δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το τμήμα προσφυγών δεν αξιολόγησε ορθώς τον διακριτικό χαρακτήρα του επίμαχου σήματος.
(
1
)	Απόφαση του πέμπτου τμήματος προσφυγών του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της 2ας Απριλίου 2024 (υπόθεση R 2220/2023 5).
(
2
)	Κανονισμός (ΕΕ) 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 2017, για το σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ 2017, L 154, σ. 1).
(
3
)	Οι υπηρεσίες αυτές εμπίπτουν στην κλάση 39 κατά την έννοια του Διακανονισμού της Νίκαιας, της 15ης Ιουνίου 1957, για τη διεθνή ταξινόμηση προϊόντων και υπηρεσιών με σκοπό την καταχώριση σημάτων, όπως αναθεωρήθηκε και τροποποιήθηκε, και αντιστοιχούν στην ακόλουθη περιγραφή: «Μεταφορές· μεταφορά επιβατών· συσκευασία και υπηρεσίες σχετικά με πακετάρισμα· αποθήκευση· οργάνωση μεταφορών στο πλαίσιο περιηγήσεων».