62008CC0109
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
YVES BOT
της 12ης Μαρτίου 2009 (
1
)
Υπόθεση C-109/08
Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων
κατά
Ελληνικής Δημοκρατίας
«Παράβαση κράτους μέλους — Άρθρα 28 ΕΚ, 43 ΕΚ και 49 ΕΚ — Οδηγία 98/34/ΕΚ — Τεχνικά πρότυπα και κανονισμοί — Εθνική κανονιστική ρύθμιση εφαρμοζόμενη στα ηλεκτρικά, ηλεκτρομηχανικά και ηλεκτρονικά παίγνια για ηλεκτρονικούς υπολογιστές — Απόφαση του Δικαστηρίου διαπιστώνουσα την ύπαρξη παραβάσεως — Μη εκτέλεση — Άρθρο 228 ΕΚ — Χρηματικές κυρώσεις»
1.
Η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε την υπό κρίση προσφυγή κατά της Ελληνικής Δημοκρατίας δυνάμει του άρθρου 228 ΕΚ.
2.
Η Επιτροπή προσάπτει στο κράτος μέλος αυτό ότι δεν εκτέλεσε την απόφαση της 26ης Οκτωβρίου 2006, Επιτροπή κατά Ελλάδας (
2
). Με την απόφαση αυτή, το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η καθής παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 28 ΕΚ, 43 ΕΚ και 49 ΕΚ, καθώς και από το άρθρο 8 της οδηγίας 98/34/ΕΚ (
3
), εισάγοντας στην εθνική κανονιστική της ρύθμιση την απαγόρευση εγκαταστάσεως και λειτουργίας, σε κάθε δημόσιο ή ιδιωτικό χώρο, εκτός των καζίνων, όλων των ηλεκτρικών, ηλεκτρομηχανικών και ηλεκτρονικών παιγνίων, συμπεριλαμβανομένων όλων των παιγνίων για ηλεκτρονικούς υπολογιστές, επ’ απειλή ποινικών ή διοικητικών κυρώσεων.
3.
Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να διαπιστώσει την παράβαση και να υποχρεώσει την Ελληνική Δημοκρατία να καταβάλει χρηματική ποινή και κατ’ αποκοπήν ποσό.
4.
Με τις παρούσες προτάσεις, θα υποστηρίξω την άποψη ότι η Ελληνική Δημοκρατία όντως παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 228 ΕΚ και θα προτείνω στο Δικαστήριο να την υποχρεώσει, για τον λόγο αυτόν, να καταβάλει χρηματική ποινή και κατ’ αποκοπήν ποσό.
I — Νομικό πλαίσιο
Α — Η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση
1. Η Συνθήκη ΕΚ
5.
Το άρθρο 28 ΕΚ απαγορεύει τους ποσοτικούς περιορισμούς επί των εισαγωγών, καθώς και όλα τα μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος, μεταξύ των κρατών μελών.
6.
Το άρθρο 43, πρώτο εδάφιο, ΕΚ απαγορεύει τους περιορισμούς της ελευθερίας εγκαταστάσεως των υπηκόων ενός κράτους μέλους εντός άλλου κράτους μέλους.
7.
Τέλος το άρθρο 49, πρώτο εδάφιο, ΕΚ απαγορεύει τους περιορισμούς της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών στο εσωτερικό της Κοινότητας όσον αφορά τους υπηκόους των κρατών μελών που είναι εγκατεστημένοι σε κράτος της Κοινότητας διαφορετικό από εκείνο του αποδέκτη της παροχής.
2. Το παράγωγο δίκαιο
8.
Η οδηγία 98/34 σκοπεί στη διασφάλιση μεγαλύτερης διαφάνειας των πρωτοβουλιών τις οποίες αναλαμβάνουν τα κράτη μέλη όσον αφορά τη θέσπιση τεχνικών προτύπων και κανονισμών. Υποχρεώνοντας τα κράτη μέλη να κοινοποιούν στην Επιτροπή τα σχέδιά τους τεχνικών κανόνων, η οδηγία αυτή σκοπεί στην κατάργηση των εμποδίων στο εμπόριο που απορρέουν από τις ρυθμίσεις αυτού του είδους.
9.
Το άρθρο 1 της εν λόγω οδηγίας ορίζει τα εξής:
«Κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως:
[…]
11.
“τεχνικός κανόνας”: τεχνική προδιαγραφή ή άλλη απαίτηση ή κανόνας σχετικά με τις υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των οικείων διοικητικών διατάξεων των οποίων η τήρηση είναι υποχρεωτική de jure ή de facto, για την εμπορία, την παροχή υπηρεσιών, την εγκατάσταση ενός φορέα παροχής υπηρεσιών ή τη χρήση σε κράτος μέλος ή σε σημαντικό τμήμα του κράτους αυτού, όπως επίσης, με την επιφύλαξη των οριζομένων στο άρθρο 10, οι νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις των κρατών μελών που απαγορεύουν την κατασκευή, εισαγωγή, εμπορία ή χρήση ενός προϊόντος και την παροχή ή χρήση μιας υπηρεσίας ή την εγκατάσταση για την παροχή των υπηρεσιών αυτών.
[…]»
10.
Το άρθρο 8, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 98/34 έχει ως εξής:
«Με την επιφύλαξη του άρθρου 10, τα κράτη μέλη γνωστοποιούν πάραυτα στην Επιτροπή κάθε σχέδιο τεχνικού κανόνα, εκτός εάν πρόκειται απλώς για αυτούσια μεταφορά ενός διεθνούς ή ευρωπαϊκού προτύπου, οπότε αρκεί μια απλή πληροφόρηση ως προς το συγκεκριμένο πρότυπο. Επίσης, απευθύνουν στην Επιτροπή κοινοποίηση σχετικά με τους λόγους για τους οποίους είναι αναγκαία η θέσπιση ενός τέτοιου τεχνικού κανόνα, εκτός εάν οι λόγοι αυτοί συνάγονται ήδη από το ίδιο το σχέδιο.»
Β — Η εθνική κανονιστική ρύθμιση που έχει εφαρμογή στα ηλεκτρικά, ηλεκτρομηχανικά και ηλεκτρονικά παίγνια
11.
Το άρθρο 1 του νόμου 3037/2002 (
4
), που τιτλοφορείται «Κατηγορίες παιγνίων», έχει ως εξής:
«Κατά την έννοια των διατάξεων του παρόντος νόμου:
α)
Μηχανικά διεξαγόμενο παίγνιο είναι εκείνο για τη λειτουργία του οποίου είναι αναγκαία και η συμβολή της μυϊκής δύναμης του παίκτη.
β)
Ηλεκτρικά διεξαγόμενο παίγνιο είναι εκείνο για τη λειτουργία του οποίου απαιτείται η παρουσία ηλεκτρικών υποστηρικτικών μηχανισμών.
γ)
Ηλεκτρομηχανικά διεξαγόμενο παίγνιο είναι εκείνο για τη λειτουργία του οποίου απαιτείται τόσο η παρουσία ηλεκτρικών υποστηρικτικών μηχανισμών όσο και η συμβολή της μυϊκής δύναμης του παίκτη.
δ)
Ηλεκτρονικά διεξαγόμενο παίγνιο είναι εκείνο για τη λειτουργία του οποίου, εκτός των υποστηρικτικών ηλεκτρικών, ηλεκτρονικών και άλλων μηχανισμών, απαιτείται η ύπαρξη και εκτέλεση λογισμικού (προγράμματος).
ε)
Ψυχαγωγικό τεχνικό παίγνιο είναι εκείνο του οποίου το αποτέλεσμα εξαρτάται αποκλειστικά από την τεχνική ή πνευματική ικανότητα του παίκτη και η διενέργεια του έχει, αποκλειστικά, ψυχαγωγικό σκοπό.
Στην κατηγορία των ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων εντάσσονται και όσα παίγνια με παιγνιόχαρτα χαρακτηρίστηκαν ως “τεχνικά παίγνια” με βάση τις διατάξεις του [κωδικοποιημένου] Β.Δ. 29/1971.»
12.
Το άρθρο 2, παράγραφος 1, του εν λόγω νόμου, που τιτλοφορείται «Απαγόρευση διενέργειας ή εγκατάστασης παιγνίων», προβλέπει τα εξής:
«Απαγορεύεται η διεξαγωγή των υπό στοιχεία βʹ, γʹ και δʹ του άρθρου 1 παιγνίων, περιλαμβανομένων και των υπολογιστών, σε δημόσια γενικά κέντρα όπως ξενοδοχεία, καφενεία, αίθουσες αναγνωρισμένων σωματείων κάθε φύσης και σε κάθε άλλο δημόσιο ή ιδιωτικό χώρο. Επίσης απαγορεύεται η εγκατάσταση των παιγνίων αυτών.»
13.
Το άρθρο 3 του ίδιου νόμου, που τιτλοφορείται «Επιχειρήσεις προσφοράς υπηρεσιών διαδικτύου», ορίζει τα εξής:
«Δεν εμπίπτει στην απαγόρευση που ορίζεται στο άρθρο 2 η εγκατάσταση και λειτουργία ηλεκτρονικών υπολογιστών σε καταστήματα που λειτουργούν ως επιχειρήσεις προσφοράς υπηρεσιών διαδικτύου. Η διενέργεια, όμως, παιγνίου με τους υπολογιστές αυτούς, ανεξάρτητα από τον τρόπο διενέργειάς του, απαγορεύεται.
Για τη λειτουργία επιχείρησης προσφοράς υπηρεσιών διαδικτύου, απαιτείται ειδική άδεια του δήμου ή της κοινότητας στην περιφέρεια του οποίου βρίσκεται το κατάστημα και, αν λειτουργεί σε πλοίο, της λιμενικής αρχής του αφετήριου λιμένα. Κατά την πρώτη εφαρμογή του μέτρου, η επιχείρηση πρέπει να εφοδιαστεί με την άδεια αυτή, εντός τριών μηνών από την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού.»
14.
Σύμφωνα με το άρθρο 4 του νόμου 3037/2002, που τιτλοφορείται «Ποινικές κυρώσεις»:
«1.   Όσοι εκμεταλλεύονται ή διευθύνουν κέντρα η άλλους χώρους της παραγράφου 1 του άρθρου 2 στα οποία διενεργούνται ή εγκαθίστανται παίγνια απαγορευμένα κατά τις διατάξεις των προηγουμένων άρθρων, τιμωρούνται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών και με χρηματική ποινή τουλάχιστον πέντε χιλιάδων ευρώ. Σε περίπτωση υποτροπής τιμωρούνται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και με χρηματική ποινή από εικοσιπέντε έως εβδομήντα πέντε χιλιάδων ευρώ. Το δικαστήριο διατάσσει και τη δήμευση των μηχανημάτων παιγνίων.
[…]»
II — Η γένεση της ένδικης διαφοράς
Α — Η απόφαση Επιτροπή κατά Ελλάδας
15.
Με το σημείο 1 του διατακτικού της προπαρατεθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Ελλάδας το Δικαστήριο έκρινε τα εξής:
«Η Ελληνική Δημοκρατία, εισάγοντας με τα άρθρα 2, παράγραφος 1, και 3 του νόμου 3037/2002 την απαγόρευση, επ’ απειλή ποινικών ή διοικητικών κυρώσεων προβλεπομένων στα άρθρα 4 και 5 του ίδιου νόμου, εγκαταστάσεως και λειτουργίας όλων των ηλεκτρικών, ηλεκτρομηχανικών και ηλεκτρονικών παιγνίων, συμπεριλαμβανομένων όλων των παιγνίων για ηλεκτρονικούς υπολογιστές, σε κάθε δημόσιο ή ιδιωτικό χώρο, εκτός των καζίνων, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 28 ΕΚ, 43 ΕΚ και 49 ΕΚ, καθώς και από το άρθρο 8 της [οδηγίας 98/34/ΕΚ].»
Β — Η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία
16.
Η Ελληνική Δημοκρατία, ερωτηθείσα από την Επιτροπή, στις 11 Δεκεμβρίου 2006, για το στάδιο στο οποίο βρισκόταν η εκτέλεση της προπαρατεθείσας αποφάσεως, απάντησε στο ερώτημα αυτό με έγγραφο της . Με το έγγραφο αυτό, οι ελληνικές αρχές δεν παρέσχαν κανένα συγκεκριμένο στοιχείο σχετικό με την τροποποίηση της επίμαχης κανονιστικής ρυθμίσεως προς συμμόρφωση με την απόφαση του Δικαστηρίου. Αντιθέτως, το κράτος μέλος αυτό υπογράμμισε τη σοβαρότητα και την πολυπλοκότητα του ζητήματος, ισχυριζόμενο ότι τα αρμόδια υπουργεία συνεργάζονταν για τη θέσπιση αποδεκτής κανονιστικής ρυθμίσεως, σύμφωνης προς το κοινοτικό δίκαιο και την αρχή της αναλογικότητας.
17.
Η Επιτροπή, κρίνοντας ότι η Ελληνική Δημοκρατία δεν είχε λάβει τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθεί προς την προπαρατεθείσα απόφαση Επιτροπή κατά Ελλάδας, απέστειλε, στις 23 Μαρτίου 2007, έγγραφο οχλήσεως στο κράτος μέλος αυτό κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 228, παράγραφος 2, ΕΚ.
18.
Δεδομένου ότι η Ελληνική Δημοκρατία δεν απάντησε στο έγγραφο αυτό, η Επιτροπή απηύθυνε αιτιολογημένη γνώμη στο κράτος μέλος αυτό, στις 29 Ιουνίου 2007, με την οποία το κάλεσε να λάβει, εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της γνώμης αυτής, τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσει την εκτέλεση της εν λόγω απόφασης.
19.
Δεδομένου ότι η Ελληνική Δημοκρατία δεν απάντησε στη γνώμη αυτή ούτε κοινοποίησε οποιοδήποτε νομοθετικό μέτρο προς συμμόρφωση με την εν λόγω απόφαση του Δικαστηρίου, η Επιτροπή, κρίνοντας, υπό τις συνθήκες αυτές, ότι η Ελληνική Δημοκρατία παρέλειψε να εξασφαλίσει την εκτέλεση της προπαρατεθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Ελλάδας, άσκησε, στις 10 Μαρτίου 2008, την υπό κρίση προσφυγή.
III — Η ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασία και οι εξελίξεις που σημειώθηκαν κατά τη διάρκειά της
20.
Με το δικόγραφο της προσφυγής της η Επιτροπή καλεί, κατ’ ουσίαν, το Δικαστήριο να διαπιστώσει ότι η Ελληνική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 228, παράγραφος 1, ΕΚ.
21.
Ζητεί από το Δικαστήριο τα εξής:
—
να διαπιστώσει ότι η Ελληνική Δημοκρατία, παραλείποντας να λάβει όλα τα μέτρα που συνεπάγεται η εκτέλεση της προπαρατεθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Ελλάδας, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 28 ΕΚ, 43 ΕΚ και 49 ΕΚ καθώς και από το άρθρο 8 της οδηγίας 98/34,
—
να υποχρεώσει την Ελληνική Δημοκρατία να καταβάλει στην Επιτροπή χρηματική ποινή 31798,80 ευρώ ανά ημέρα καθυστερήσεως στην εκτέλεση της αποφάσεως αυτής, τούτο δε από την έκδοση της αποφάσεως στην υπό κρίση υπόθεση μέχρι την πλήρη εκτέλεση της προπαρατεθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Ελλάδας,
—
να υποχρεώσει την Ελληνική Δημοκρατία να καταβάλει στην Επιτροπή κατ’ αποκοπήν ποσό 9636 ευρώ ανά ημέρα καθυστερήσεως στην εκτέλεση της προπαρατεθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Ελλάδας, από την ημερομηνία εκδόσεως της αποφάσεως αυτής μέχρι την ημερομηνία κατά την οποία η εν λόγω απόφαση θα έχει πλήρως εκτελεσθεί (εφόσον τούτο συμβεί πριν την έκδοση αποφάσεως επί της υπό κρίση υποθέσεως) ή μέχρι την ημερομηνία κατά την οποία θα εκδοθεί η απόφαση επί της υπό κρίση υποθέσεως (εφόσον η προπαρατεθείσα απόφαση Επιτροπή κατά Ελλάδας δεν έχει πλήρως εκτελεσθεί μέχρι τότε), και
—
να καταδικάσει την Ελληνική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.
22.
Με το υπόμνημα αντικρούσεως, η Ελληνική Δημοκρατία ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει την προσφυγή και να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
23.
Από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτει ότι η Ελληνική Δημοκρατία απηύθυνε την απάντησή της στην αιτιολογημένη γνώμη στις 12 Μαρτίου 2008, ήτοι δύο ημέρες μετά την άσκηση της υπό κρίση προσφυγής από την Επιτροπή. Επισημαίνει στην Επιτροπή τη συγκρότηση νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για την κατάρτιση της τροπολογίας.
24.
Επιπλέον, από την ανταλλαγή επιχειρημάτων κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση προκύπτει ότι η Ελληνική Δημοκρατία διαβίβασε στην Επιτροπή μια πρώτη τροπολογία τον Μάιο του 2008, σύμφωνα με το άρθρο 8 της οδηγίας 98/34. Στη συνέχεια, η Επιτροπή διατύπωσε παρατηρήσεις με αιτιολογημένη γνώμη της 1ης Αυγούστου 2008, στην οποία η Ελληνική Δημοκρατία δεν απάντησε. Αντιθέτως, τον Δεκέμβριο του 2008 διεξήχθη σύσκεψη μεταξύ των μερών στην Αθήνα.
25.
Ο εκπρόσωπος της Ελληνικής Δημοκρατίας επισήμανε επίσης ότι η κυβέρνηση θα ενέκρινε σύντομα νέα τροπολογία, πριν την κοινοποίησή της στην Επιτροπή, προκειμένου να εξετασθούν εκ νέου οι διατάξεις της βάσει του άρθρου 8 της οδηγίας 98/34. Κατά το πέρας της διαδικασίας αυτής, η εν λόγω τροπολογία θα υποβαλλόταν σε ψηφοφορία ενώπιον της Βουλής, προκειμένου να εγκριθεί.
IV — Επί της παραβάσεως
Α — Επιχειρήματα των διαδίκων
26.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, μέχρι την ημερομηνία ασκήσεως της προσφυγής της, η Ελληνική Δημοκρατία δεν κοινοποίησε κανένα νομοθετικό μέτρο προς εκτέλεση της προπαρατεθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Ελλάδας. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να διαπιστώσει την παράβαση και να υποχρεώσει την Ελληνική Δημοκρατία να καταβάλει χρηματική ποινή και κατ’ αποκοπήν ποσό.
27.
Η Ελληνική Δημοκρατία δεν αρνείται την παράβαση. Ωστόσο, υποστηρίζει ότι η προσφυγή της Επιτροπής πρέπει να απορριφθεί κατά το μέτρο που η εκτέλεση της προπαρατεθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Ελλάδας θα έχει μάλλον πραγματοποιηθεί πριν από το πέρας της παρούσας διαδικασίας. Εν πάση περιπτώσει, η Ελληνική Δημοκρατία ισχυρίζεται ότι οι χρηματικές κυρώσεις πρέπει να μειωθούν, προκειμένου να ληφθεί υπόψη η σοβαρότητα των κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων που δικαιολόγησαν τη θέσπιση της επίμαχης εθνικής κανονιστικής ρυθμίσεως.
Β — Εκτίμηση
28.
Το άρθρο 228 ΕΚ δεν ορίζει την προθεσμία εντός της οποίας πρέπει να πραγματοποιηθεί η εκτέλεση της αποφάσεως. Εντούτοις, όπως πρόσφατα υπενθύμισε το Δικαστήριο με την απόφαση της 9ης Δεκεμβρίου 2008, C-121/07, Επιτροπή κατά Γαλλίας (
5
), το συμφέρον της άμεσης και ομοιόμορφης εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου επιτάσσει ότι η εκτέλεση αυτή πρέπει να αρχίσει αμέσως και πρέπει να λήξει το συντομότερο δυνατόν (
6
).
29.
Κατά το Δικαστήριο, κρίσιμος χρόνος για να εκτιμηθεί η ύπαρξη της παραβάσεως κατά την έννοια του άρθρου 228 ΕΚ είναι το χρονικό σημείο της λήξεως της προθεσμίας που τάχθηκε με την εκδοθείσα δυνάμει της εν λόγω διατάξεως αιτιολογημένη γνώμη (
7
).
30.
Εν προκειμένω, είναι προφανές ότι, κατά την ημερομηνία λήξεως της δίμηνης προθεσμίας που τάχθηκε με την από 29 Ιουνίου 2007 αιτιολογημένη γνώμη, είχε παρέλθει προ πολλού η προθεσμία εντός της οποίας έπρεπε να έχει εξασφαλιστεί η εκτέλεση της προπαρατεθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Ελλάδας, επιτάσσουσας την τροποποίηση της επίμαχης εθνικής κανονιστικής ρυθμίσεως, σύμφωνα με τα άρθρα 28 ΕΚ, 43 ΕΚ και 49 ΕΚ καθώς και 8 της οδηγίας 98/34, δεδομένου ότι είχαν παρέλθει σχεδόν δέκα μήνες από της εκδόσεως της εν λόγω αποφάσεως.
31.
Άλλωστε, όπως φαίνεται, κατά τη λήξη της προθεσμίας αυτής, η Ελληνική Δημοκρατία δεν είχε λάβει κανένα από τα μέτρα που συνεπάγεται η εκτέλεση της εν λόγω αποφάσεως. Συγκεκριμένα, από την ανταλλαγή επιχειρημάτων κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση προκύπτει ότι το πρώτο κάποιας σπουδαιότητας μέτρο που ελήφθη προς εκτέλεση της προπαρατεθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Ελλάδας κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή μόλις κατά τη διάρκεια του Μαΐου του 2008.
32.
Υπό τις συνθήκες αυτές, διαπιστώνεται ότι η Ελληνική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 228, παράγραφος 1, ΕΚ.
V — Επί των χρηματικών κυρώσεων λόγω της παραβάσεως
33.
Καθόσον διαπιστώθηκε ότι η Ελληνική Δημοκρατία δεν συμμορφώθηκε προς την προπαρατεθείσα απόφαση Επιτροπή κατά Ελλάδας, το Δικαστήριο μπορεί, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 228, παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, ΕΚ, να την υποχρεώσει να καταβάλει χρηματική ποινή και/ή κατ’ αποκοπήν ποσό.
34.
Η διαδικασία αυτή έχει ως σκοπό να παροτρύνει το μη συμμορφούμενο κράτος μέλος να εκτελέσει την απόφαση που διαπιστώνει την παράβαση και, ως εκ τούτου, να εξασφαλίσει την αποτελεσματική εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου.
35.
Η χρηματική ποινή έχει κυρίως καταναγκαστική φύση. Σκοπεί στην άσκηση οικονομικής πιέσεως στο κράτος μέλος που δεν εκπληρώνει την υποχρέωση εκτελέσεως μιας αποφάσεως περί διαπιστώσεως παραβάσεως, προκειμένου να παύσει τη διαπιστωθείσα παράβαση το συντομότερο δυνατόν. Συνεπώς, το Δικαστήριο υποχρεώνει το κράτος μέλος να καταβάλει χρηματική ποινή οσάκις αυτό εξακολουθεί να μην εκτελεί την απόφαση με την οποία διαπιστώθηκε αρχικώς η εκ μέρους του παράβαση.
36.
Η επιβολή κατ’ αποκοπήν ποσού στηρίζεται περισσότερο στην εκτίμηση των συνεπειών της μη εκτελέσεως των υποχρεώσεων του οικείου κράτους μέλους επί των ιδιωτικών και δημοσίων συμφερόντων, ιδίως όταν η παράβαση έχει συνεχιστεί επί μακρό χρονικό διάστημα αφότου εκδόθηκε η απόφαση που τη διαπίστωσε αρχικά.
37.
Κατά παγία νομολογία, το Δικαστήριο καθορίζει το ύψος της χρηματικής ποινής ή του κατ’ αποκοπήν ποσού κατά τρόπον ώστε να είναι, αφενός, κατάλληλα για την περίσταση και, αφετέρου, ανάλογα προς τη διαπιστωθείσα παράβαση καθώς και προς την ικανότητα πληρωμής του οικείου κράτους μέλους (
8
).
38.
Όπως επισήμανε το Δικαστήριο με την απόφαση της 12ης Ιουλίου 2005, C-304/02, Επιτροπή κατά Γαλλίας (
9
), η σώρευση των δύο αυτών ειδών κυρώσεως δεν αποκλείεται, ιδίως οσάκις η παράβαση έχει συνεχιστεί επί μακρόν και υπάρχει κίνδυνος να διαιωνισθεί.
39.
Σε όλες τις περιπτώσεις, το Δικαστήριο εκτιμά τη σκοπιμότητα επιβολής χρηματικής κυρώσεως και επιλέγει την πλέον πρόσφορη για τις περιστάσεις της υποθέσεως κύρωση. Συναφώς, το Δικαστήριο έχει υπενθυμίσει επανειλημμένως ότι δεν δεσμεύεται από τη μέθοδο υπολογισμού των χρηματικών κυρώσεων που καθόρισε η Επιτροπή με την ανακοίνωση της 13ης Δεκεμβρίου 2005 (
10
), η οποία αποτελεί απλώς μια χρήσιμη βάση αναφοράς (
11
).
Α — Επί της επιβολής χρηματικής ποινής
1. Επιχειρήματα των διαδίκων
40.
Η Επιτροπή πρότεινε στο Δικαστήριο να επιβάλει στην Ελληνική Δημοκρατία χρηματική ποινή ύψους 31798,80 ευρώ ανά ημέρα καθυστερήσεως στην εκτέλεση της προπαρατεθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Ελλάδας, από τη δημοσίευση της αποφάσεως που θα εκδοθεί στην υπό κρίση υπόθεση μέχρι την πλήρη εκτέλεση της πρώτης αποφάσεως.
41.
Προς τούτο, η Επιτροπή στηρίχτηκε στη μέθοδο υπολογισμού την οποία εξέθεσε με την ανακοίνωση του 2005. Το ημερήσιο αυτό ποσό απορρέει, όπως προβλέπει η εν λόγω μέθοδος υπολογισμού, από τον πολλαπλασιασμό ενός βασικού κατ’ αποκοπήν ποσού 600 ευρώ επί ένα συντελεστή σοβαρότητας της παραβάσεως, ο οποίος εν προκειμένω καθορίζεται στο 11 σε κλίμακα με διαβάθμιση από 1 έως 20, επί ένα συντελεστή διάρκειας της παραβάσεως, ο οποίος εν προκειμένω καθορίζεται στο 1,1 σε κλίμακα με διαβάθμιση από 1 έως 3, και επί έναν παράγοντα ν, ο οποίος αντιστοιχεί στην ικανότητα πληρωμής του κάθε κράτους μέλους και ο οποίος στην περίπτωση της Ελληνικής Δημοκρατίας καθορίζεται στο 4,38.
42.
Όσον αφορά τη σοβαρότητα της παραβάσεως, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η επίμαχη κανονιστική ρύθμιση προσβάλλει τρεις από τις τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες της Συνθήκης. Επιπλέον, υποστηρίζει ότι οι ελληνικές αρχές δεν εκπλήρωσαν τις υποχρεώσεις που υπέχουν από το άρθρο 8, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 98/34 και ότι, εξάλλου, δεν συνεργάσθηκαν πλήρως με την Επιτροπή κατά το προ της ασκήσεως της προσφυγής στάδιο της διαδικασίας που κινήθηκε δυνάμει του άρθρου 228 ΕΚ. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτείνει συντελεστή σοβαρότητας 11 (σε κλίμακα με διαβάθμιση από 1 έως 20).
43.
Η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι αυτός ο συντελεστής σοβαρότητας είναι εξαιρετικά υψηλός και ότι δεν θα έπρεπε να υπερβαίνει το 4. Συναφώς, η καθής ισχυρίζεται ότι η παράβαση έθιξε μόνον ένα μικρό τομέα δραστηριότητας, ότι η επίμαχη κανονιστική ρύθμιση εφαρμοζόταν αδιακρίτως και ότι, εξάλλου, αποτελούσε την πλέον κατάλληλη λύση για την αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων που προκαλούσε η στρεβλή και ανεξέλεγκτη εκμετάλλευση των παιγνίων, οπότε ήταν δικαιολογημένη από επιτακτικούς λόγους γενικού συμφέροντος. Τέλος, η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι ο συντελεστής σοβαρότητας τον οποίο προτείνει η Επιτροπή αντιβαίνει στην αρχή της αναλογικότητας. Συναφώς, στηρίζεται στη σύγκριση της καταστάσεώς της προς αυτή των κρατών που καταδικάσθηκαν σε άλλες υποθέσεις δυνάμει του άρθρου 226 ΕΚ.
44.
Όσον αφορά τη διάρκεια της παραβάσεως, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ανέρχεται σε έντεκα μήνες, από την έκδοση της προπαρατεθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Ελλάδας μέχρι την ημερομηνία κατά την οποία αποφάσισε να ασκήσει την υπό κρίση προσφυγή.
45.
Η Ελληνική Δημοκρατία ισχυρίζεται ότι ο συντελεστής αυτός πρέπει να μειωθεί στο ελάχιστο. Υποστηρίζει ότι η παράβαση αρχίζει στην πραγματικότητα κατά τη λήξη της τρίμηνης προθεσμίας που τάχθηκε με το έγγραφο της 11ης Δεκεμβρίου 2006, με το οποίο η Επιτροπή ζήτησε από τις ελληνικές αρχές πληροφορίες ως προς το στάδιο στο οποίο βρισκόταν η εκτέλεση της προπαρατεθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Ελλάδας. Επιπλέον, η Ελληνική Δημοκρατία αναφέρεται στη διάρκεια της παραβάσεως την οποία διέπραξε η Γαλλική Δημοκρατία στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η προπαρατεθείσα απόφαση της, Επιτροπή κατά Γαλλίας, η οποία διήρκεσε πολύ μακρότερο χρονικό διάστημα και της οποίας ο συντελεστής διάρκειας ήταν το 3 (
12
).
2. Εκτίμηση
46.
Λαμβανομένης υπόψη της φύσεως της επίμαχης παραβάσεως, η οποία διαρκεί μέχρι σήμερα, φρονώ ότι η καταβολή χρηματικής ποινής συνιστά το πλέον πρόσφορο μέσον υπό τις περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως.
47.
Όπως έχω επισημάνει, η χρηματική ποινή πρέπει να καθιστά δυνατή την ταχύτερη δυνατή εκτέλεση της αποφάσεως με την οποία διαπιστώθηκε προηγουμένως παράβαση του κοινοτικού δικαίου. Το ύψος της ποινής αυτής πρέπει να είναι ανάλογο με τον βαθμό πιέσεως που απαιτείται για να μεταβάλει το καθού κράτος μέλος τη συμπεριφορά του (
13
).
48.
Κατά την άσκηση της εξουσίας του εκτιμήσεως, το Δικαστήριο καθορίζει το ύψος της χρηματικής ποινής κατά τρόπον ώστε να είναι ανάλογο, αφενός μεν, προς τις περιστάσεις, αφετέρου δε, προς τη διαπιστωθείσα παράβαση και την ικανότητα πληρωμής του οικείου κράτους μέλους (
14
).
49.
Εμπνεόμενο σε μεγάλο βαθμό από τα κριτήρια και τις μαθηματικές μεταβλητές που προκύπτουν από την ανακοίνωση της Επιτροπής του 2005, το Δικαστήριο λαμβάνει επίσης υπόψη τον βαθμό σοβαρότητας της παραβάσεως, τη διάρκεια αυτής και την ικανότητα πληρωμής του οικείου κράτους μέλους. Για την εφαρμογή των κριτηρίων αυτών, το Δικαστήριο λαμβάνει επίσης υπόψη τις συνέπειες της παραλείψεως εκτελέσεως της αποφάσεως του Δικαστηρίου για τα ιδιωτικά και δημόσια συμφέροντα και το επείγον της εκ μέρους του οικείου κράτους μέλους εκπληρώσεως των υποχρεώσεών του (
15
).
50.
Όσον αφορά, πρώτον, τη σοβαρότητα της παραβάσεως και, ειδικότερα, τις συνέπειες της παραλείψεως εκτελέσεως της προπαρατεθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Ελλάδας για τα ιδιωτικά και δημόσια συμφέροντα, θεωρώ ότι η εξακολουθούσα παράβαση της Ελληνικής Δημοκρατίας παρουσιάζει έναν ιδιαίτερο βαθμό σοβαρότητας για δύο λόγους.
51.
Αφενός, όπως έκρινε το Δικαστήριο με την απόφαση αυτή, η επίμαχη εθνική κανονιστική ρύθμιση προσβάλλει την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων καθώς και τις αρχές της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών και της ελευθερίας εγκαταστάσεως εντός της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, ήτοι τρεις από τις τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες που εγγυάται η Συνθήκη.
52.
Η ρύθμιση αυτή συνεπάγεται μείωση του όγκου των εισαγωγών των παιγνίων που κατασκευάζονται και διατίθενται στο εμπόριο νομίμως εντός των λοιπών κρατών μελών. Μια τέτοια ρύθμιση μπορεί επίσης να καταστήσει δυσχερέστερη, ακόμη δε και να εμποδίσει, την παροχή υπηρεσιών λειτουργίας μηχανών παιγνίων εκ μέρους των εγκατεστημένων εντός των λοιπών κρατών μελών παρεχόντων υπηρεσίες και μπορεί, σε τελική ανάλυση, να εμποδίσει τους προερχόμενους από τα κράτη αυτά επιχειρηματίες να εγκατασταθούν στην Ελλάδα.
53.
Είναι πρόδηλον ότι η Ελληνική Δημοκρατία, μη εκτελώντας την προπαρατεθείσα απόφαση Επιτροπή κατά Ελλάδας, θίγει σημαντικά τα δημόσια συμφέροντα και, εν πάση περιπτώσει, τα ιδιωτικά συμφέροντα των εισαγωγέων λόγω του πολύ εκτεταμένου χαρακτήρα της επίμαχης απαγορεύσεως.
54.
Αφετέρου, η παράβαση είναι, κατά τη γνώμη μου, σοβαρή κατά μείζονα λόγο διότι η Ελληνική Δημοκρατία, όπως προκύπτει από τις ανταλλαγές επιχειρημάτων κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, δεν ανέστειλε την εφαρμογή της κανονιστικής της ρυθμίσεως με συνέπεια, ως εκ τούτου, την καταδίκη επιχειρηματιών σε πρόστιμα και σε στερητικές της ελευθερίας ποινές.
55.
Τέλος, αυτή η παράβαση της ειδικότερης υποχρεώσεως γνωστοποιήσεως στην Επιτροπή των σχεδίων τεχνικών κανόνων, όπως προβλέπει το άρθρο 8 της οδηγίας 98/34, πρέπει να θεωρηθεί σοβαρή, κατά το μέτρο που η τήρηση της ειδικής αυτής υποχρεώσεως συνιστά αναγκαία προϋπόθεση για την πλήρη υλοποίηση των σκοπών της εν λόγω οδηγίας.
56.
Λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων αυτών, δεν νομίζω ότι ο συντελεστής σοβαρότητας 11 (σε κλίμακα με διαβάθμιση από 1 έως 20), τον οποίο εφάρμοσε η Επιτροπή, αποτελεί προϊόν εσφαλμένης εκτιμήσεως.
57.
Όσον αφορά, δεύτερον, τον σχετικό με τη διάρκεια της παραβάσεως συντελεστή, διαπιστώνω ότι η Επιτροπή υπολόγισε τον συντελεστή αυτόν επί μηνιαίας βάσεως 0,10, λαμβάνοντας υπόψη την ημερομηνία εκδόσεως της προπαρατεθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Ελλάδας, δηλαδή την 26η Οκτωβρίου 2006, και την ημερομηνία κατά την οποία αποφάσισε να ασκήσει την υπό κρίση προσφυγή, δηλαδή, κατά τα υπομνήματά της, την .
58.
Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, η διάρκεια της παραβάσεως πρέπει να υπολογίζεται λαμβανομένου υπόψη του χρονικού σημείου κατά το οποίο το Δικαστήριο εκτίμησε τα πραγματικά περιστατικά και όχι εκείνου της ασκήσεως της προσφυγής της Επιτροπής (
16
). Εν πάση περιπτώσει, υπενθυμίζω ότι το Δικαστήριο δεν δεσμεύεται από αυτή τη διαβαθμισμένη από 1 μέχρι 3 κλίμακα την οποία προτείνει η Επιτροπή (
17
).
59.
Στην υπό κρίση υπόθεση, επισημαίνω ότι η παράβαση της Ελληνικής Δημοκρατίας συνεχίζεται επί 27 μήνες, δεδομένου ότι η προπαρατεθείσα απόφαση Επιτροπή κατά Ελλάδας εκδόθηκε στις 26 Οκτωβρίου 2006 και ότι η επ’ ακροατηρίου συζήτηση στην υπό κρίση υπόθεση διεξήχθη στις . Όπως αναγνώρισε ο εκπρόσωπος της Ελληνικής Δημοκρατίας κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η εκτέλεση της αποφάσεως αυτής μπορούσε όντως να πραγματοποιηθεί εντός συντομότερου διαστήματος.
60.
Πράγματι, θεωρώ ότι η εκτέλεση της προπαρατεθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Ελλάδας απαιτούσε πολύ περιορισμένη τροποποίηση της επίμαχης κανονιστικής ρυθμίσεως, κατά το μέτρο που πρέπει προπάντων να περιοριστεί το πεδίο εφαρμογής της ρυθμίσεως αυτής στα ψυχαγωγικά παίγνια που μπορούν να μετατραπούν σε τυχηρά.
61.
Λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων αυτών, φρονώ ότι ο συντελεστής 1,1 είναι κατάλληλος για να ληφθεί υπόψη η διάρκεια της παραβάσεως.
62.
Όσον αφορά, τρίτον, την πρόταση της Επιτροπής περί πολλαπλασιασμού του βασικού ποσού με συντελεστή στηριζόμενο στο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν του οικείου κράτους μέλους και στον αριθμό των ψήφων που αυτό διαθέτει στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, το Δικαστήριο έχει κρίνει επανειλημμένως ότι ο τρόπος αυτός αντανακλά δεόντως την ικανότητα πληρωμής αυτού του κράτους μέλους, διατηρώντας ταυτόχρονα εύλογη διαφορά μεταξύ των κρατών μελών (
18
). Εν προκειμένω, ο συντελεστής που καθορίστηκε για την Ελληνική Δημοκρατία με την ανακοίνωση του 2005 ανέρχεται σε 4,38.
63.
Βάσει των στοιχείων αυτών, προτείνω στο Δικαστήριο να πολλαπλασιαστούν οι συντελεστές διάρκειας, σοβαρότητας και ικανότητας πληρωμής του κράτους μέλους με το βασικό ποσό των 600 ευρώ, όπως προτείνει η Επιτροπή (
19
).
64.
Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, ο πολλαπλασιασμός του βασικού ποσού των 600 ευρώ επί τους συντελεστές που καθορίστηκαν σε 11 για τη σοβαρότητα της παραβάσεως, σε 1,1 για τη διάρκειά της και σε 4,38 για την ικανότητα πληρωμής της Ελληνικής Δημοκρατίας οδηγεί, εν προκειμένω, στο ποσό των 31798,80 ευρώ ανά ημέρα καθυστερήσεως.
65.
Όσον αφορά, τέταρτον, την περιοδικότητα της χρηματικής ποινής, θεωρώ ότι η εν λόγω χρηματική ποινή πρέπει να επιβληθεί επί ημερήσιας βάσεως, κατά το μέτρο που η επίμαχη παράβαση αφορά την εκτέλεση αποφάσεως του Δικαστηρίου που προϋποθέτει την έγκριση τροπολογίας (
20
).
66.
Βάσει όλων αυτών των στοιχείων, προτείνω στο Δικαστήριο να υποχρεώσει την Ελληνική Δημοκρατία να καταβάλει στην Επιτροπή, στον λογαριασμό «Ίδιοι πόροι της Ευρωπαϊκής Κοινότητας», χρηματική ποινή ύψους 31798,80 ευρώ ανά ημέρα καθυστερήσεως στη λήψη των αναγκαίων μέτρων για την εξασφάλιση της πλήρους και ολοκληρωτικής εκτελέσεως της προπαρατεθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Ελλάδας, από την ημερομηνία κατά την οποία θα εκδοθεί η απόφαση επί της υπό κρίση υποθέσεως μέχρι την πλήρη εκτέλεση της πρώτης αποφάσεως.
Β — Επί της επιβολής κατ’ αποκοπήν ποσού
1. Επιχειρήματα των διαδίκων
67.
Η Επιτροπή πρότεινε στο Δικαστήριο να επιβάλει στην Ελληνική Δημοκρατία κατ’ αποκοπήν ποσό ύψους 9636 ευρώ ανά ημέρα καθυστερήσεως στην εκτέλεση της προπαρατεθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Ελλάδας, από την ημερομηνία εκδόσεως της αποφάσεως αυτής μέχρι την ημερομηνία κατά την οποία η εν λόγω απόφαση θα έχει πλήρως εκτελεσθεί ή μέχρι να εκδοθεί η απόφαση στην υπό κρίση υπόθεση (αν η προπαρατεθείσα απόφαση Επιτροπή κατά Ελλάδας δεν έχει πλήρως εκτελεσθεί μέχρι τον χρόνο εκείνο).
68.
Το ημερήσιο αυτό ποσό προκύπτει από τον πολλαπλασιασμό ενός βασικού κατ’ αποκοπήν ποσού 200 ευρώ επί τον συντελεστή σοβαρότητας της παραβάσεως, ο οποίος εν προκειμένω καθορίζεται στο 11 σε κλίμακα με διαβάθμιση από 1 έως 20, και επί έναν παράγοντα ν, ο οποίος αντιστοιχεί στην ικανότητα πληρωμής της Ελληνικής Δημοκρατίας και καθορίζεται στο 4,38.
69.
Η Επιτροπή έκρινε ότι το συνολικό κατ’ αποκοπήν ποσό το οποίο πρότεινε να επιβληθεί στην Ελληνική Δημοκρατία πρέπει να ανέρχεται σε 3420780 ευρώ. Το ποσό αυτό προκύπτει από τον πολλαπλασιασμό του ημερήσιου κατ’ αποκοπήν ποσού, ήτοι 9636 ευρώ, επί τον αριθμό των ημερών που παρήλθαν από την ημερομηνία εκδόσεως της προπαρατεθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Ελλάδας, ήτοι την 26η Οκτωβρίου 2006, μέχρι την ημερομηνία κατά την οποία η Επιτροπή αποφάσισε να ασκήσει την υπό κρίση προσφυγή, ήτοι τη, δηλαδή 355 ημέρες.
70.
Η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι δεν έπρεπε να καταδικασθεί στην καταβολή κατ’ αποκοπήν ποσού, κατά το μέτρο που η εν λόγω χρηματική κύρωση κολάζει την προηγούμενη συμπεριφορά του κράτους μέλους. Κατ’ αυτήν, το ύψος του κατ’ αποκοπήν ποσού το οποίο πρότεινε η Επιτροπή είναι δυσανάλογο σε σχέση με τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παραβάσεως και υπερβολικό, λαμβανομένου υπόψη, μεταξύ άλλων, του προβληματικού χαρακτήρα της κανονιστικής ρυθμίσεως των παιγνίων στην Ελλάδα.
2. Εκτίμηση
71.
Όπως έχω επισημάνει, το κατ’ αποκοπήν ποσό σκοπεί στον κολασμό της παραβάσεως που έχει διαπράξει ένα κράτος μέλος, λαμβανομένων υπόψη των συνεπειών τις οποίες η παράβαση αυτή έχει προκαλέσει καθώς και της διάρκειάς της. Σκοπεί επίσης στην πρόληψη της επαναλήψεως αναλόγων παραβάσεων του κοινοτικού δικαίου.
72.
Η επιβολή κατ’ αποκοπήν ποσού δεν είναι αυτόματη και ο υπολογισμός του δεν εξαρτάται από συγκεκριμένο μαθηματικό τύπο ούτε από κατάλογο προκαθορισμένων κριτηρίων, όπως μπορεί να συμβαίνει οσάκις το Δικαστήριο υπολογίζει το ύψος της χρηματικής ποινής.
73.
Ωστόσο, η νομολογία παρέχει κάποιες ενδείξεις ως προς τα κριτήρια ή ως προς τις περιστάσεις που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό του κατ’ αποκοπήν ποσού.
74.
Με την προπαρατεθείσα πρόσφατη απόφαση της 9ης Δεκεμβρίου 2008, Επιτροπή κατά Γαλλίας, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι η επιβολή κατ’ αποκοπήν ποσού «πρέπει, σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, να εξαρτάται από το σύνολο των συναφών στοιχείων που συνδέονται τόσο με τα χαρακτηριστικά της διαπιστωθείσας παραβάσεως όσο και με τη συμπεριφορά του [οικείου] κράτους μέλους» (
21
).
75.
Στην υπόθεση εκείνη, για τον υπολογισμό του επιβληθέντος στη Γαλλική Δημοκρατία κατ’ αποκοπήν ποσού, το Δικαστήριο έλαβε υπόψη τις ακόλουθες περιστάσεις:
—
τη στάση που τήρησε η Γαλλική Δημοκρατία έναντι των υποχρεώσεών της εκ του κοινοτικού δικαίου στον συγκεκριμένο τομέα των γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών· συναφώς, το Δικαστήριο επισήμανε ότι το κράτος μέλους αυτό επαναλάμβανε αυτό το είδος της συνιστώσας παράβαση συμπεριφοράς στον συγκεκριμένο τομέα·
—
τη διάρκεια της εξακολουθήσεως της παραβάσεως από την έκδοση της αποφάσεως με την οποία διαπιστώνεται η παράβαση· συναφώς, το Δικαστήριο εξέτασε αν η καθυστέρηση αυτή μπορούσε να δικαιολογηθεί·
—
τη σοβαρότητα της παραβάσεως· συναφώς, το Δικαστήριο έλαβε υπόψη την επίπτωση της συνιστώσας παράβαση συμπεριφοράς στα εμπλεκόμενα δημόσια και ιδιωτικά συμφέροντα (
22
).
76.
Στην υπό κρίση υπόθεση, θεωρώ ότι η επιβολή κατ’ αποκοπήν ποσού δικαιολογείται λαμβανομένης κυρίως υπόψη της σοβαρότητας της παραβάσεως.
77.
Συγκεκριμένα, όπως έχω επισημάνει, η συμπεριφορά της Ελληνικής Δημοκρατίας θίγει σημαντικά τα δημόσια και, σε κάθε περίπτωση, τα ιδιωτικά συμφέροντα των επιχειρηματιών, κατά το μέτρο που η επίμαχη εθνική κανονιστική ρύθμιση προσβάλλει τρεις από τις τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες τις οποίες εγγυάται η Συνθήκη. Η παράβαση αυτή είναι, κατά τη γνώμη μου, σοβαρή κατά μείζονα λόγο διότι η Ελληνική Δημοκρατία δεν ανέστειλε την εφαρμογή της ρυθμίσεως αυτής, πράγμα το οποίο προκάλεσε, ως εκ τούτου, και εξακολουθεί να προκαλεί, την καταδίκη επιχειρηματιών σε πρόστιμα και σε στερητικές της ελευθερίας ποινές.
78.
Όσον αφορά τη διάρκεια της εξακολουθήσεως της παραβάσεως από την έκδοση της προπαρατεθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Ελλάδας, η Ελληνική Δημοκρατία αναγνώρισε ότι καθυστέρησε να εκτελέσει την απόφαση αυτή και επισήμανε ότι η συμμόρφωση έπρεπε να έχει επέλθει ταχύτερα.
79.
Τα επιχειρήματα που προέβαλαν οι ελληνικές αρχές, ότι δηλαδή η καθυστέρηση αυτή ήταν δικαιολογημένη, λαμβανομένης υπόψη της ευαισθησίας και της αναστατώσεως που θα προκαλούσε, στην Ελλάδα, η πλήρης ελευθέρωση των παιγνίων δεν νομίζω ότι ευσταθούν, κατά το μέτρο που από κανένα στοιχείο της δικογραφίας δεν διαφαίνεται η ιδιαίτερη κατάσταση της Ελληνικής Δημοκρατίας σε σχέση με τα λοιπά κράτη μέλη. Επιπλέον, υπενθυμίζω ότι, κατά πάγια νομολογία, ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να επικαλείται διατάξεις, πρακτικές ή καταστάσεις της εσωτερικής του έννομης τάξης για να δικαιολογήσει τη μη τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το κοινοτικό δίκαιο (
23
).
80.
Όσον αφορά, τέλος, τη στάση της Ελληνικής Δημοκρατίας, θεωρώ ότι το κράτος αυτό επέδειξε σχετικώς παθητική συμπεριφορά μέχρι την έναρξη του προ της ασκήσεως της προσφυγής σταδίου της παρούσας διαδικασίας. Συγκεκριμένα, η Ελληνική Δημοκρατία επισήμανε τη συγκρότηση νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για την κατάρτιση τροπολογίας για πρώτη φορά δύο ημέρες μετά την άσκηση της υπό κρίση προσφυγής από την Επιτροπή, ήτοι στις 12 Μαρτίου 2008.
81.
Βάσει όλων αυτών των στοιχείων, θεωρώ ότι το να υποχρεωθεί η Ελληνική Δημοκρατία να καταβάλει κατ’ αποκοπήν ποσό ύψους 2 εκατομμυρίων ευρώ συνιστά δίκαιη εκτίμηση των περιστάσεων της υπό κρίση υποθέσεως.
VI — Επί των δικαστικών εξόδων
82.
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Φρονώ ότι η Ελληνική Δημοκρατία πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα, δεδομένου ότι ηττήθηκε και η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη της.
VII — Πρόταση
83.
Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, προτείνω στο Δικαστήριο τα εξής:
—
να αναγνωρίσει ότι η Ελληνική Δημοκρατία, παραλείποντας να τροποποιήσει τα άρθρα 2, παράγραφος 1, και 3 του νόμου 3037/2002, με τα οποία θεσπίζεται απαγόρευση εγκαταστάσεως και λειτουργίας, σε κάθε δημόσιο ή ιδιωτικό χώρο, εκτός των καζίνων, όλων των ηλεκτρικών, ηλεκτρομηχανικών και ηλεκτρονικών παιγνίων, συμπεριλαμβανομένων όλων των παιγνίων για ηλεκτρονικούς υπολογιστές, επ’ απειλή ποινικών ή διοικητικών κυρώσεων, σύμφωνα με τα άρθρα 28 ΕΚ, 43 ΕΚ και 49 ΕΚ καθώς και με το άρθρο 8 της οδηγίας 98/34/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Ιουνίου 1998, για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προτύπων και κανονισμών και των κανόνων σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 98/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της, δεν έλαβε όλα τα μέτρα που συνεπάγεται η εκτέλεση της αποφάσεως του Δικαστηρίου της, C-65/05, Επιτροπή κατά Ελλάδας, και παρέβη κατά τον τρόπο αυτόν τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 228 ΕΚ·
—
να υποχρεώσει την Ελληνική Δημοκρατία να καταβάλει στην Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, στον λογαριασμό «Ίδιοι πόροι της Ευρωπαϊκής Κοινότητας», χρηματική ποινή ύψους 31798,80 ευρώ ανά ημέρα καθυστερήσεως στη λήψη των αναγκαίων μέτρων για την εξασφάλιση της πλήρους και ολοκληρωτικής εκτελέσεως της προπαρατεθείσας αποφάσεως, από την ημερομηνία κατά την οποία θα εκδοθεί η απόφαση επί της υπό κρίση υποθέσεως μέχρι την πλήρη εκτέλεση της προπαρατεθείσας αποφάσεως·
—
να υποχρεώσει την Ελληνική Δημοκρατία να καταβάλει στην Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, στον λογαριασμό «Ίδιοι πόροι της Ευρωπαϊκής Κοινότητας», κατ’ αποκοπήν ποσό ύψους 2 εκατομμυρίων ευρώ·
—
να καταδικάσει την Ελληνική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
(
2
)	C-65/05 (Συλλογή 2006, σ. I-10341).
(
3
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Ιουνίου 1998, για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προτύπων και κανονισμών και των κανόνων σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 98/48/ΕΚ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της (ΕΕ L 217, σ. 18, στο εξής: οδηγία 98/34).
(
4
)	ΦΕΚ Aʹ 174/30.7.2002.
(
5
)	Συλλογή 2008, σ. Ι-9159.
(
6
)	Σκέψη 21 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία.
(
7
)	Σκέψη 22 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία.
(
8
)	Βλ., συναφώς, προπαρατεθείσα απόφαση Επιτροπή κατά Γαλλίας (σκέψη 64 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
(
9
)	Συλλογή 2005, σ. I-6263.
(
10
)	Ανακοίνωση της Επιτροπής για την εφαρμογή του άρθρου 228 της Συνθήκης ΕΚ [SEC(2005) 1658, στο εξής: ανακοίνωση του 2005].
(
11
)	Βλ., υπό την έννοια αυτή, προπαρατεθείσα απόφαση της 12ης Ιουλίου 2005, Επιτροπή κατά Γαλλίας (σκέψη 103 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
(
12
)	Σκέψη 108.
(
13
)	Βλ., υπό την έννοια αυτή, απόφαση της 14ης Μαρτίου 2006, C-177/04, Επιτροπή κατά Γαλλίας (Συλλογή 2006, σ. I-2461, σκέψη 60 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
(
14
)	Όπ.π. (σκέψη 61 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
(
15
)	Όπ.π. (σκέψη 62 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
(
16
)	Όπ.π. (σκέψη 71).
(
17
)	Όπ.π.
(
18
)	Βλ., μεταξύ άλλων, προπαρατεθείσα απόφαση της 14ης Μαρτίου 2006, Επιτροπή κατά Γαλλίας (σκέψη 75 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
(
19
)	Βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 10ης Ιανουαρίου 2008, C-70/06, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας (Συλλογή 2008, σ. I-1, σκέψη 50), με την οποία το Δικαστήριο ενέκρινε τη χρήση του βασικού ποσού των 600 ευρώ, όπως καθορίζεται με την ανακοίνωση του 2005.
(
20
)	Όπ.π. (σκέψη 52 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
(
21
)	Σκέψη 62.
(
22
)	Βλ., επίσης, προπαρατεθείσα απόφαση της 12ης Ιουλίου 2005, Επιτροπή κατά Γαλλίας (σκέψη 114).
(
23
)	Βλ., συναφώς, προπαρατεθείσα απόφαση της 9ης Δεκεμβρίου 2008, Επιτροπή κατά Γαλλίας (σκέψη 72 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).