61988CJ0186_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-186/88,
Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον νομικό της σύμβουλο Joern Sack, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Γεώργιο Κρεμλή, μέλος της νομικής της υπηρεσίας, Centre Wagner,
προσφεύγουσα,
κατά
Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, εκπροσωπούμενης από τον Martin Seidel, σύμβουλο του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Οικονομικών και τον δικηγόρο Κολωνίας Dietmar Knopp, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την πρεσβεία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας,
καθής,
με την οποία ζητείται να αναγνωρισθεί ότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, υποβάλλοντας τα νωπά κρέατα πουλερικών προελεύσεως άλλων κρατών μελών σε συστηματικούς ελέγχους στα σύνορα (που περιλαμβάνουν και υποχρέωση για προηγουμένη υποβολή δηλώσεως), οι οποίοι βαίνουν πέραν του απλού ελέγχου του νομοτύπου των εγγράφων και πιστοποιητικών που συνοδεύουν το εμπόρευμα, καθώς και πέραν του μακροσκοπικού ελέγχου του εμπορεύματος, που αποβλέπει στη διακρίβωση της αντιστοιχίας του με τα αναφερόμενα στα εν λόγω έγγραφα, ελέγχους οι οποίοι διεξάγονται από υπαλλήλους με γενική αρμοδιότητα για τον έλεγχο των εμπορευμάτων στα σύνορα, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 30 της Συνθήκης ΕΟΚ, τον κανονισμό 2777/75 του Συμβουλίου, της 29ης Οκτωβρίου 1975, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του κρέατος πουλερικών (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/014, σ. 71), την οδηγία 71/118 του Συμβουλίου, της 15ης Φεβρουαρίου 1971, περί υγειονομικών προβλημάτων στον τομέα των συναλλαγών νωπών κρεάτων πουλερικών (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/006, σ. 116), και την οδηγία 83/643 του Συμβουλίου, της 1ης Δεκεμβρίου 1983, για τη διευκόλυνση των διοικητικών διατυπώσεων και των υλικών ελέγχων κατά τη μεταφορά εμπορευμάτων μεταξύ κρατών μελών (ΕΕ L 359, σ. 8),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
συγκείμενο από τους Κ. Ν. Κακούρη, πρόεδρο τμήματος, ασκούντα καθήκοντα προέδρου, F. A. Schockweiler και M. Zuleeg, προέδρους τμήματος, T. Koopmans, G. F. Mancini, J. C. Moitinho de Almeida και F. Grevisse, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: M. Darmon
γραμματέας: B. Pastor, υπάλληλος διοικήσεως
λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 20ής Σεπτεμβρίου 1989,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 19ης Οκτωβρίου 1989,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου την 7η Ιουλίου 1988 η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή με την οποία ζητεί να αναγνωρισθεί ότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, διεξάγοντας στα σύνορά της συστηματικούς ελέγχους όπως οι προβλεπόμενοι από το άρθρο 24 του Gefluegelfleischhygienegesetz (νόμου περί υγεινομικού ελέγχου για το κρέας πουλερικών), καθώς και το άρθρο 7 της Gefluegelfleischuntersuchungsverordnung (κανονιστική απόφαση περί υγεινομικής επιθεωρήσεως του κρέατος πουλερικών), παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 30 της Συνθήκης ΕΟΚ, τον κανονισμό 2777/75 του Συμβουλίου, της 29ης Οκτωβρίου 1975, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του κρέατος πουλερικών (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/014, σ. 71), την οδηγία 71/118 του Συμβουλίου, της 15ης Φεβρουαρίου 1971, περί υγειονομικών προβλημάτων στον τομέα των συναλλαγών νωπών κρεάτων πουλερικών (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/006, σ. 116), και την οδηγία 83/643 του Συμβουλίου, της 1ης Δεκεμβρίου 1983, για τη διευκόλυνση των διοικητικών διατυπώσεων και των υλικών ελέγχων κατά τη μεταφορά εμπορευμάτων μεταξύ κρατών μελών (ΕΕ L 359, σ. 8).
2 Κατά την ισχύουσα στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας νομοθεσία, δηλαδή τον Gefluegelfleischhygienegesetz της 12ης Ιουλίου 1973 και την Gefluegelfleischuntersuchungsverordnung της 3ης Νοεμβρίου 1976, όπως τροποποιήθηκε με κανονιστική απόφαση της 27ης Ιουλίου 1978, κάθε εισαγωγή νωπού κρέατος πουλερικών στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας υποβάλλεται σε διαδικασία η οποία περιλαμβάνει υποχρέωση του εισαγωγέα να δηλώσει εγκαίρως το εμπόρευμα στο αρμόδιο τελωνείο εισόδου για να υποβληθεί σε έλεγχο, να αναφέρει το είδος και την ποσότητα του εμπορεύματος, καθώς και τον χρόνο κατά τον οποίο πρέπει να διενεργηθεί ο έλεγχος. Σκοπός του ελέγχου είναι να διακριβωθεί αν το εισαχθέν φορτίο συνοδεύεται από έγκυρο πιστοποιητικό καταλληλότητας, αν το εμπόρευμα που αποτελεί αντικείμενο του εν λόγω φορτίου αντιστοιχεί στο εμπόρευμα που αναφέρεται στο πιστοποιητικό αυτό και αν φέρει ορισμένη σήμανση. Τον έλεγχο αυτό διενεργούν υποχρεωτικά υπάλληλοι κτηνίατροι.
3 Με την απόφαση της 20ής Σεπτεμβρίου 1988 στην υπόθεση Moormann (190/87, Συλλογή 1988, σ. 4689), το Δικαστήριο κρίνοντας επί προδικαστικού ερωτήματος του Bundesverwaltungsgericht (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Διοικητικό Δικαστήριο), απεφάνθη:
"1. Συνιστούν μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος προς ποσοτικούς περιορισμούς κατά την έννοια του άρθρου 30 της Συνθήκης ΕΟΚ οι έλεγχοι κρεάτων πουλερικών που διενεργούνται συστηματικά κατά την είσοδο των εν λόγω προϊόντων στη χώρα προορισμού από κτηνίατρο ή εμπειρογνώμονα σε θέματα υγιεινής. Τα μέτρα αυτά, στον βαθμό που αποσκοπούν στον συστηματικό έλεγχο της τηρήσεως των όρων υγιεινής που επιβάλλει η οδηγία 71/118 ... δεν μπορούν να δικαιολογούνται βάσει του άρθρου 36 της Συνθήκης ΕΟΚ.
2. Το άρθρο 11, παράγραφος 2, του κανονισμού 2777/75 ... αφορά το εμπόριο με τις τρίτες χώρες και δεν εφαρμόζεται στο ενδοκοινοτικό εμπόριο.
...
4. Ο όρος 'υλικοί έλεγχοι' κατά την έννοια της οδηγίας 83/643 ... πρέπει να θεωρηθεί ότι αναφέρεται σε όλους τους ελέγχους που διενεργούνται επί του εμπορεύματος και συνεπάγονται υλική ενέργεια επ' αυτού. Ο όρος 'διοικητικές διατυπώσεις' πρέπει να θεωρηθεί ότι αναφέρεται σε όλες τις ενέργειες που συνίστανται στην επαλήθευση των εγγράφων και πιστοποιητικών που συνοδεύουν το εμπόρευμα και με τις οποίες επιδιώκεται να διασφαλισθεί, μέσω μακροσκοπικού ελέγχου, ότι το εν λόγω εμπόρευμα αντιστοιχεί στο περιεχόμενο των οικείων εγγράφων και πιστοποιητικών, εφόσον οι ενέργειες αυτές είναι δυνατόν να πραγματοποιούνται από υπαλλήλους που έχουν γενική αρμοδιότητα για τον συνοριακό έλεγχο των εμπορευμάτων. Ενόψει αυτών των ορισμών, εναπόκειται στο εθνικό δικαστήριο να κρίνει σε ποια κατηγορία πρέπει να κατατάξει τα μέτρα στα οποία αναφέρεται το τέταρτο ερώτημα, λαμβάνοντας υπόψη τους ειδικούς όρους εφαρμογής τους.
5. Ο όρος 'έλεγχοι' που περιέχεται στο άρθρο 2 της οδηγίας 83/643 έχει την έννοια ότι μόνον οι υλικοί έλεγχοι κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 1, της οδηγίας δεν επιτρέπεται πλέον να διενεργούνται παρά μόνο δειγματοληπτικά, χωρίς να είναι δυνατό να συναχθεί από αυτό κανένα συμπέρασμα, όσον αφορά τις λεπτομέρειες διεξαγωγής των διοικητικών διατυπώσεων."
4 Η Επιτροπή, κατόπιν της αποφάσεως αυτής, διευκρίνισε με το υπόμνημα απαντήσεώς της το αντικείμενο της προσφυγής λόγω παραλείψεως, ζητώντας από το Δικαστήριο να αναγνωρίσει ότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, υποβάλλοντας τα νωπά κρέατα πουλερικών προελεύσεως άλλων κρατών μελών σε συστηματικούς ελέγχους στα σύνορα, που περιλαμβάνουν υποχρέωση προηγουμένης υποβολής δηλώσεως, οι οποίοι βαίνουν πέραν του απλού ελέγχου του νομοτύπου των εγγράφων και πιστοποιητικών που συνοδεύουν το εμπόρευμα, καθώς και του μακροσκοπικού ελέγχου του εμπορεύματος, που αποσκοπεί στη διακρίβωση της αντιστοιχίας του με τα έγγραφα αυτά, τους οποίους πραγματοποιούν υπάλληλοι με γενική αρμοδιότητα για τον έλεγχο των εμπορευμάτων στα σύνορα, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 30 της Συνθήκης ΕΟΚ, τον κανονισμό 2777/75, την οδηγία 71/118 και την οδηγία 83/643.
5 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως, η εξέλιξη της διαδικασίας, οι ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
6 'Οπως προκύπτει από την έγγραφη διαδικασία κατά το στάδιο υποβολής των υπομνημάτων απαντήσεως και ανταπαντήσεως, καθώς και από τις κατ' αντιμωλία συζητήσεις κατά την προφορική διαδικασία, η Επιτροπή προσάπτει, κυρίως, στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας το γεγονός ότι διεξάγει συστηματικά ελέγχους κτηνιατρικής φύσεως με υποχρεωτική παρέμβαση κτηνιάτρων επιφορτισμένων με τη διεκπεραίωση διοικητικών διατυπώσεων.
7 Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας δέχθηκε ότι η υποχρέωση προηγουμένης δηλώσεως των εμπορευμάτων οφείλεται στην ανάγκη διασφαλίσεως της παρουσίας κτηνιάτρων στα σημεία διελεύσεως των συνόρων και συντονισμού της παρέμβασής τους. Αρνείται, ωστόσο, ότι διεξάγει ελέγχους που βαίνουν πέραν της συστηματικής διεκπεραιώσεως των διατυπώσεων κατά την έννοια της οδηγίας 83/643, όπως ερμηνεύθηκε από το Δικαστήριο με την προαναφερθείσα απόφαση της 20ής Σεπτεμβρίου 1988. Η παρέμβαση των κτηνιάτρων εξασφαλίζει αποτελεσματικότερη και ταχύτερη διεκπεραίωση των συστηματικών διοικητικών διατυπώσεων.
8 Αντίθετα από ό,τι συμβαίνει με τη διέλευση άλλων εμπορευμάτων από τα σύνορα, η παρέμβαση κτηνιάτρων για τη διεκπεραίωση των διοικητικών διατυπώσεων στον τομέα της μεταφοράς νωπών κρεάτων πουλερικών είναι σύμφωνη με την οικονομία της κοινοτικής ρυθμίσεως και δικαιολογείται από τις ανάγκες προστασίας της δημόσιας υγείας.
9 Για να εκτιμηθεί το βάσιμο της προσφυγής της Επιτροπής, πρέπει να υπομνησθεί ότι το Δικαστήριο, στην προαναφερθείσα απόφαση της 20ής Σεπτεμβρίου 1988, υπογράμμισε ότι η οδηγία 71/118 του Συμβουλίου, της 15ης Φεβρουαρίου 1971, περί υγειονομικών προβλημάτων στον τομέα των συναλλαγών νωπών κρεάτων πουλερικών (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/006, σ. 116), θέσπισε εναρμονισμένο σύστημα υγειονομικών ελέγχων το οποίο στηρίζεται στον πλήρη έλεγχο του εμπορεύματος στη χώρα αποστολής, που υποκαθιστά τον έλεγχο στη χώρα προορισμού και το οποίο καθιστά δυνατή την ελεύθερη κυκλοφορία των οικείων προϊόντων υπό συνθήκες ανάλογες προς αυτές της εσωτερικής αγοράς (σκέψη 11). Επομένως, το Δικαστήριο έκρινε ότι τα προϊόντα που εμπίπτουν στην οδηγία 71/118 δεν μπορούν πλέον να υποβάλλονται σε συστηματικούς υγειονομικούς ελέγχους στους οποίους συγκαταλέγεται, μεταξύ άλλων, κάθε μέτρο ελέγχου εφαρμοζόμενο από το κράτος εισαγωγής με το οποίο επιδιώκεται να διαπιστωθεί ότι έχουν τηρηθεί πράγματι οι προβλεπόμενοι όροι υγιεινής, όταν το εν λόγω μέτρο συνεπάγεται την επέμβαση κτηνιάτρου ή εμπειρογνώμονα σε θέματα υγιεινής (σκέψη 14).
10 Το Δικαστήριο συνεπέρανε ότι τα προϊόντα τα οποία καλύπτονται από την οδηγία 71/118 δεν επιτρέπεται πλέον, κατά τη διέλευση των ενδοκοινοτικών συνόρων, να υποβάλλονται σε συστηματικούς ελέγχους, παρά μόνον εφόσον πρόκειται για ελέγχους διοικητικής φύσεως στους οποίους υποβάλλονται όλα τα εμπορεύματα που διέρχονται τα σύνορα (σκέψη 16).
11 Το Δικαστήριο έκρινε ακόμη με την προαναφερθείσα απόφαση ότι ως διοικητικές διατυπώσεις, τη συστηματική διεκπεραίωση των οποίων επιτρέπει η οδηγία 83/643, πρέπει να θεωρούνται οι ενέργειες που μπορούν να πραγματοποιούνται από υπαλλήλους που έχουν γενική αρμοδιότητα για τον έλεγχο των εμπορευμάτων στα σύνορα (σκέψη 29).
12 Η ερμηνεία την οποία το Δικαστήριο έδωσε στον όρο των διοικητικών διατυπώσεων δεν απαγορεύει στα κράτη μέλη να αναθέτουν τη διεκπεραίωση των διατυπώσεων αυτών σε υπαλλήλους με αυξημένα προσόντα, εν προκειμένω σε κτηνιάτρους, υπό τον όρο όμως ότι η παρεμβολή των υπαλλήλων αυτών, αφενός, δεν επιβραδύνει τη διεκπεραίωση των διατυπώσεων διελεύσεως των συνόρων και, αφετέρου, δεν μεταβάλλει τις διοικητικές διατυπώσεις σε ελέγχους υγειονομικής φύσεως.
13 Η υποχρέωση προηγουμένης δηλώσεως των εμπορευμάτων που επιβάλλει η γερμανική νομοθεσία, κατά συστηματικό τρόπο, στους εισαγωγείς νωπών κρεάτων πουλερικών δεν μπορεί να θεωρείται ως διοικητική διατύπωση, η συστηματική διεκπεραίωση της οποίας επιτρέπεται από την οδηγία 83/643.
14 Πράγματι η οδηγία αυτή, η οποία, ενόψει της ανάγκης περαιτέρω ενισχύσεως και αναπτύξεως της εσωτερικής αγοράς, έχει ως σκοπό να διευκολύνει όσο περισσότερο γίνεται τις διατυπώσεις και τους ελέγχους στα εσωτερικά σύνορα της Κοινότητας, δεν επιτρέπει διατυπώσεις ή ελέγχους που βαίνουν πέραν των συνήθων απαιτήσεων που είναι συμφυείς με τη διέλευση από τα σύνορα οιουδήποτε εμπορεύματος ανεξαρτήτως του είδους του.
15 Σύμφωνα με τις εξηγήσεις της κυβερνήσεως της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας η προηγούμενη δήλωση έχει ως αποκλειστικό σκοπό τον συντονισμό της συστηματικής παρεμβάσεως των κτηνιάτρων και την εξασφάλιση της παρουσίας τους στους μεθοριακούς σταθμούς κατά τον χρόνο διελεύσεως των συνόρων από τα εμπορεύματα. Η κυβέρνηση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας προσπαθεί να δικαιολογήσει την υποχρεωτική αυτή παρέμβαση των κτηνιάτρων, όχι μόνο επικαλούμενη λόγους αποτελεσματικότητας, αλλά και την ιδιαίτερη φύση του μεταφερομένου εμπορεύματος και τις ευθύνες που έχουν οι κτηνιατρικές υπηρεσίες στον τομέα της μεταφοράς νωπού κρέατος, ιδίως σε συνάρτηση με την ανάγκη προστασίας της δημόσιας υγείας.
16 Λαμβανομένου υπόψη του συστήματος εναρμονισμένων υγειονομικών ελέγχων, που προβλέπει η κοινοτική νομοθεσία, το οποίο βασίζεται, όπως υπογράμμισε το Δικαστήριο στην προαναφερθείσα απόφαση της 20ής Σεπτεμβρίου 1988, στον πλήρη έλεγχο του εμπορεύματος στο κράτος αποστολής ο οποίος αντικαθιστά τον έλεγχο του κράτους προορισμού, δεν είναι δυνατόν η ανάγκη προστασίας της υγείας να δικαιολογεί την επιβολή στους μεταφορείς προσθέτων ειδικών υποχρεώσεων κατά τη διέλευση των συνόρων.
17 Πρέπει, επομένως, να αναγνωριστεί ότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, επιβάλλοντας, κατά τρόπο συστηματικό στους εισαγωγείς νωπού κρέατος πουλερικών την υποχρέωση να δηλώνουν προηγουμένως το εμπόρευμα προκειμένου να διασφαλισθεί η συστηματική παρέμβαση κτηνιάτρων, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 30 της Συνθήκης ΕΟΚ και τις οδηγίες 71/118 και 83/643.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
18 Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Δεδομένου ότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ηττήθηκε πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφασίζει:
1) Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, επιβάλλοντας, κατά τρόπο συστηματικό, στους εισαγωγείς νωπού κρέατος πουλερικών την υποχρέωση να δηλώνουν προηγουμένως το εμπόρευμα προκειμένου να διασφαλισθεί η συστηματική παρέμβαση κτηνιάτρων, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 30 της Συνθήκης ΕΟΚ και τις οδηγίες 71/118 του Συμβουλίου, της 1ης Φεβρουαρίου 1971, περί υγειονομικών προβλημάτων στον τομέα των συναλλαγών νωπών κρεάτων πουλερικών και 83/643 του Συμβουλίου, της 1ης Δεκεμβρίου 1983, για τη διευκόλυνση των διοικητικών διατυπώσεων και των υλικών ελέγχων κατά τη μεταφορά εμπορευμάτων μεταξύ κρατών μελών.
2) Καταδικάζει την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας στα δικαστικά έξοδα.