62023CJ0633_RES
Kawża C‑633/23
Electrabel SA et
vs
Commission de Régulation de l’Electricité et du Gaz (CREG)
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Cour d’appel de Bruxelles)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Ir‑Raba’ Awla) tat‑18 ta’ Diċembru 2025
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Suq intern tal-elettriku – Regolament (UE) 2022/1854 – Intervent ta’ emerġenza sabiex jiġu indirizzati l-prezzijiet għoljin tal-enerġija – Il-punti 5 u 9 tal-Artikolu 2 – Artikoli 6 sa 8 – Limitu massimu fuq id-dħul mis-suq miksub mill-produtturi tal-elettriku li jużaw ċerti sorsi ta’ enerġija – Determinazzjoni tad-‘dħul mis-suq’ – Leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi l-użu ta’ preżunzjonijiet kemm inkonfutabbli, kif ukoll konfutabbli permezz ta’ preżunzjonijiet oħra – Prinċipju ta’ proporzjonalità – Artikolu 22(2)(c) – Perijodu ta’ applikazzjoni tal-Artikoli 6 sa 8 ta’ dan ir-regolament – Applikazzjoni ta’ miżura ta’ limitu massimu tad-dħul għal perijodu preċedenti għal dak previst mill-imsemmi regolament, skont leġiżlazzjoni nazzjonali adottata wara d-dħul fis-seħħ tal-istess regolament – Prinċipji ta’ supremazija u ta’ effettività tad-dritt tal-Unjoni – Prinċipju ta’ kooperazzjoni leali”
Enerġija – Suq intern tal-elettriku – Regolament 2022/1854 – Intervent ta’ emerġenza sabiex jiġu indirizzati l-prezzijiet għoljin tal-enerġija – Limitu massimu fuq id-dħul mis-suq miksub mill-produtturi tal-elettriku li jużaw ċerti sorsi ta’ enerġija – Leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi l-użu ta’ preżunzjonijiet inkonfutabbli jew konfutabbli permezz ta’ preżunzjonijiet oħra – Prinċipju ta’ proporzjonalità – Ammissibbiltà – Kundizzjoni
(Regolament tal-Kunsill 2022/1854, premessa 37, Artikolu 1, il-punti 5 u 9 tal-Artikolu 2, u Artikoli 6 sa 8)
(ara l-punti 38 sa 53 u 55, u d-dispożittiv 1)
Enerġija – Suq intern tal-elettriku – Regolament 2022/1854 – Intervent ta’ emerġenza sabiex jiġu indirizzati l-prezzijiet għoljin tal-enerġija – Limitu massimu fuq id-dħul mis-suq miksub mill-produtturi tal-elettriku li jużaw ċerti sorsi ta’ enerġija – Leġiżlazzjoni nazzjonali adottata wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament 2022/1854 – Leġiżlazzjoni li torganizza l-applikazzjoni ta’ miżura ta’ limitu massimu tad-dħul mis-suq għal perijodu preċedenti għal dak previst minn dan ir-regolament – Prinċipji ta’ supremazija u ta’ effettività tad-dritt tal-Unjoni kif ukoll ta’ kooperazzjoni leali – Ammissibbiltà
(Artikolu 4(3) TUE; Artikolu 288 TFUE; Regolament tal-Kunsill 2022/1854, Artikoli 6 sa 8 u 22(2)(c))
(ara l-punti 57 sa 65, u d-dispożittiv 2)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari mill-cour d’appel de Bruxelles (il-Qorti tal-Appell ta’ Brussell, il-Belġju), il-Qorti tal-Ġustizzja tat deċiżjoni dwar l-interpretazzjoni tar-Regolament 2022/1854, li stabbilixxa intervent ta’ emerġenza intiż li jtaffi l-effetti tal-prezzijiet għoljin tal-enerġija, b’mod partikolari permezz ta’ limitu massimu obbligatorju fuq id-dħul miksub mill-produtturi tal-elettriku minn ċerti sorsi (
1
). F’dan il-kuntest, hija eżaminat il-modalitajiet ta’ determinazzjoni tad-dħul mis-suq tal-elettriku suġġett għal dan il-limitu massimu u ppreċiżat il-kamp ta’ applikazzjoni ratione temporis ta’ dan ir-regolament, fid-dawl ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali adottata meta l-imsemmi regolament kien fis-seħħ u kien jipprevedi wkoll l-applikazzjoni ta’ miżura ta’ limitu massimu tad-dħul minn dan is-suq.
B’applikazzjoni tar-Regolament 2022/1854, il-Liġi Belġjana dwar l-Elettriku stabbilixxiet limitu massimu fuq id-dħul mis-suq ta’ ċerti produtturi tal-elettriku, permezz ta’ imposta favur l-Istat fuq id-dħul eċċessiv miksub matul perijodu determinat (
2
).
Fit‑28 ta’ Frar 2023, il-Commission de régulation de l’électricité et du gaz (CREG) (il-Kummissjoni Regolatorja tal-Elettriku u tal-Gass, iktar ’il quddiem il-“KREG”) adottat, konformement ma’ dispożizzjoni tal-Liġi dwar l-Elettriku (
3
), deċiżjoni li tirrigwarda l-mudell ta’ dikjarazzjoni u l-format tad-dokumenti li għandhom jiġu trażmessi mid-debituri tal-imposta stabbilita minn din il-liġi.
Fid‑29 u fit‑30 ta’ Marzu 2023, ir-rikorrenti, li fi żmien il-fatti tal-kawża kienu jew persuni ġuridiċi rregolati mid-dritt privat suġġetti għal din it-taxxa, b’mod partikolari produtturi u/jew fornituri tal-elettriku, jew federazzjonijiet ta’ impriżi tas-settur tal-enerġija li kienu jaġixxu għas-servizz tal-membri tagħhom, adixxew lill-qorti tar-rinviju bi tliet rikorsi intiżi għall-annullament ta’ din id-deċiżjoni. Insostenn tagħhom, ir-rikorrenti allegaw li d-deċiżjoni tal-KREG tat‑28 ta’ Frar 2023 kienet ġiet adottata bi ksur tar-Regolament 2022/1854, tal-Artikolu 288 TFUE kif ukoll tal-prinċipji ta’ supremazija u ta’ effettività tad-dritt tal-Unjoni.
Il-qorti tar-rinviju kkonstatat li l-mudell ta’ dikjarazzjoni ta’ dħul previst mid-deċiżjoni tal-KREG tat‑28 ta’ Frar 2023 kien ibbażat fuq sett jew fuq sensiela ta’ preżunzjonijiet li minnhom id-debitur ma seta’ qatt jaħrab kompletament, b’mod li huwa ma setax jiddikjara d-dħul reali li huwa jkun effettivament kiseb. F’dan ir-rigward, hija kellha dubju li l-possibbiltà li l-Istat Membri jitħallew jużaw stimi sabiex jikkalkolaw il-limitu massimu fuq id-dħul mis-suq (
4
) kienet tawtorizzahom jipprevedu sistema bbażata biss fuq preżunzjonijiet inkonfutabbli, jew fuq preżunzjonijiet parzjalment konfutabbli iżda b’mod li jħalli jeżistu elementi teoretikament predeterminati mill-Istat Membru, mingħajr teħid inkunsiderazzjoni tad-dħul realment miksub. Barra minn hekk, fir-rigward tal-perijodu kopert mid-deċiżjoni tal-KREG tat‑28 ta’ Frar 2023, il-qorti tar-rinviju staqsiet jekk il-possibbiltà għall-Istati Membri li jżommu jew li jintroduċu miżuri li jillimitaw iktar id-dħul mis-suq (
5
) kinitx tinkludi dik li tiġi stabbilita sistema ta’ limitu massimu qabel id-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-regolament.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Fl-ewwel lok, fir-rigward tad-determinazzjoni tal-ammont tad-dħul mis-suq li għalih għandha tapplika l-miżura ta’ limitu massimu tad-dħul li r-Regolament 2022/1854 jimponi l-istabbiliment tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li mill-formulazzjoni tad-dispożizzjonijiet tiegħu jirriżulta li din il-miżura ta’ limitu massimu ma tistax tiġi applikata għal dħul teoretiku li ma jkunx jikkorrispondi għar-realtà tas-suq, iżda għandha tiġi applikata għal ammonti li jkunu jirriflettu r-realtà tad-dħul irċevut mill-operaturi kkonċernati. Madankollu, ebda waħda mid-dispożizzjonijiet rilevanti tiegħu ma tippreċiża l-metodu li bih għandu jiġi ddeterminat dan id-dħul.
Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li huma l-Istati Membri li għandhom jiddeterminaw il-modalitajiet li bihom jiġi ddeterminat id-dħul mis-suq li għalih għandha tapplika l-miżura ta’ limitu massimu tad-dħul. Madankollu, sa fejn, fil-kuntest ta’ dan l-eżerċizzju, l-Istati Membri jimplimentaw ir-Regolament 2022/1854, huma għandhom jeżerċitaw il-kompetenzi tagħhom b’mod li jippreżerva l-effett utli tad-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-regolament.
Fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk, fil-kuntest ta’ dan l-eżerċizzju, l-Istati Membri jistgħux jużaw preżunzjonijiet, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret, l-ewwel nett, li, fid-dawl tan-numru kbir ta’ tranżazzjonijiet li fir-rigward tagħhom l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri għandhom jiżguraw l-applikazzjoni tal-limitu massimu fuq id-dħul mis-suq, dawn l-awtoritajiet għandhom ikunu jistgħu jużaw stimi raġonevoli sabiex jikkalkolaw dan il-limitu massimu. Issa, stima hija min-natura tagħha approssimazzjoni ta’ valur partikolari u mhux dejjem tikkorrispondi għal valur eżatt. Għaldaqstant, differenza eventwali bejn id-dħul reali u d-dħul preżunt tista’ tiġi aċċettata mingħajr ma l-użu ta’ preżunzjonijiet ikun neċessarjament inkompatibbli mar-Regolament 2022/1854, sakemm din id-differenza, kemm jekk din tkun pożittiva kif ukoll jekk din tkun negattiva, tibqa’ raġonevoli, jiġifieri moderata, u sakemm l-istimi użati b’applikazzjoni ta’ dawn il-preżunzjonijiet ikunu jirrappreżentaw ir-realtà tas-suq matul il-perijodu kkunsidrat.
It-tieni nett, ir-Regolament 2022/1854 (
6
) huwa b’mod partikolari intiż li jistabbilixxi intervent ta’ emerġenza intiż li jtaffi l-effetti tal-prezzijiet għoljin tal-enerġija permezz ta’ miżuri eċċezzjonali, immirati u limitati fiż-żmien, u dawn il-miżuri huma intiżi, b’mod partikolari, li jintroduċu limitu massimu tad-dħul mis-suq li ċerti produtturi jiksbu mill-ġenerazzjoni tal-elettriku u li jiddistribwixxuh mill-ġdid b’mod immirat lejn il-klijenti finali tal-elettriku. Għaldaqstant, l-użu ta’ stimi raġonevoli, inkluż fil-forma ta’ preżunzjonijiet, sabiex jiġu implimentati malajr miżuri għal żmien qasir, jista’ jikkostitwixxi mezz xieraq, jew saħansitra neċessarju, sabiex tiġi ggarantita l-effikaċja tal-miżura ta’ limitu massimu tad-dħul li r-Regolament 2022/1854 jimponi u sabiex b’hekk jintlaħaq dan il-għan.
It-tielet nett, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li, skont ir-Regolament 2022/1854 (
7
), l-Istati Membri għandhom l-obbligu li jistabbilixxu miżuri effettivi intiżi li jiggarantixxu l-applikazzjoni effettiva tal-limitu massimu u li tiġi evitata l-evażjoni tiegħu u jista’ jkun neċessarju li jiġi żgurat il-ġbir u l-kontroll ta’ kwantità kbira ħafna ta’ data. Għalhekk, skont il-partikolaritajiet tas-suq nazzjonali kkunsidrat jew id-diffikultajiet tekniċi li jistgħu jeżistu fir-rigward tal-possibbiltà li jiġi iżolat id-dħul li għandu effettivament ikun suġġett għall-miżura ta’ limitu massimu imposta minn dan ir-regolament, l-użu ta’ preżunzjonijiet jista’ jirriżulta neċessarju.
Minn dan il-Qorti tal-Ġustizzja ddeduċiet li r-Regolament 2022/1854 ma jipprekludix li Stat Membru juża preżunzjonijiet sabiex jiddetermina l-ammont tad-dħul mis-suq li għandu jkun suġġett għall-miżura ta’ limitu massimu li dan ir-regolament jimponi, sakemm dawn il-preżunzjonijiet jippermettu li jinkisbu stimi raġonevoli ta’ dan id-dħul, li jirrappreżentaw ir-realtà tas-suq matul il-perijodu kkunsidrat.
Fil-fatt, fid-dawl tal-urġenza li kien hemm li tiġi stabbilita l-miżura ta’ limitu massimu tad-dħul imposta mir-Regolament 2022/1854, kif ukoll tan-natura eċċezzjonali u limitata fiż-żmien ta’ din il-miżura, l-użu ta’ preżunzjonijiet, inkluż, jekk ikun il-każ, inkonfutabbli, sabiex jiġi ddeterminat b’mod preċiż l-ammont tad-dħul li għalih għandha tiġi applikata l-imsemmija miżura jidher li kien proporzjonat, sakemm dawn kienu jippermettu li jinkisbu stimi raġonevoli ta’ dan id-dħul, li jirrappreżentaw ir-realtà tas-suq matul il-perijodu kkunsidrat. L-evalwazzjoni dwar jekk preżunzjoni partikolari tissodisfax din il-kundizzjoni taqa’ taħt il-kompetenza tal-awtoritajiet nazzjonali, li jaġixxu taħt il-kontroll tal-qrati nazzjonali. Għall-finijiet ta’ din l-evalwazzjoni, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni l-elementi fattwali u tekniċi kollha li jikkaratterizzaw mhux biss is-sitwazzjoni tal-operaturi u tal-impjanti kkonċernati, iżda wkoll is-suq nazzjonali tal-elettriku.
Konsegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li r-Regolament 2022/1854 (
8
) u l-prinċipju ta’ proporzjonalità ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li permezz tagħha l-ammont tad-dħul li għalih japplika limitu massimu fuq id-dħul mis-suq previst b’applikazzjoni ta’ dan ir-regolament ikun iddeterminat, skont l-impjanti ta’ ġenerazzjoni tal-elettriku koperti, jew abbażi ta’ preżunzjonijiet inkonfutabbli, jew abbażi ta’ preżunzjonijiet konfutabbli, iżda li jistgħu jiġu kkonfutati biss taħt ċerti kundizzjonijiet, sakemm dawn il-preżunzjonijiet ikunu jippermettu li jinkisbu stimi raġonevoli tal-imsemmi dħul, li jirrappreżentaw ir-realtà tas-suq matul il-perijodu kkunsidrat.
Fit-tieni lok, fir-rigward tal-kamp ta’ applikazzjoni ratione temporis tar-Regolament 2022/1854, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li minn ebda dispożizzjoni ta’ dan ir-regolament ma jirriżulta li dan japplika għal miżura ta’ limitu massimu tad-dħul stabbilita minn leġiżlazzjoni nazzjonali għal perijodu preċedenti għad-dħul fis-seħħ tiegħu u lanqas, a fortiori, li tali leġiżlazzjoni kellha tosserva l-kundizzjonijiet previsti mill-imsemmi regolament. Għalhekk, fl-assenza ta’ leġiżlazzjoni tal-Unjoni f’dan il-qasam, applikabbli ratione temporis, ma jistax jitqies li l-Istati Membri huma mċaħħda mill-possibbiltà li jeżerċitaw il-kompetenzi tagħhom billi jadottaw miżura ta’ limitu massimu tad-dħul mis-suq li tixbah lil dik li r-Regolament 2022/1854 jimponi l-istabbiliment tagħha, iżda b’kamp ta’ applikazzjoni ratione temporis differenti minn dak previst minn dan ir-regolament.
Il-fatt li tali leġiżlazzjoni nazzjonali tkun ġiet adottata minkejja li r-Regolament 2022/1854 kien diġà fis-seħħ huwa irrilevanti f’dan ir-rigward, għaliex ebda waħda mid-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-regolament ma tindika li l-leġiżlatur tal-Unjoni ried iċaħħad lill-Istati Membri minn din il-possibbiltà jew ried jissuġġetta l-eżerċizzju tagħha għal awtorizzazzjoni min-naħa tal-Unjoni. Għall-kuntrarju, il-leġiżlatur tal-Unjoni ppreveda espressament il-possibbiltà li l-Istati Membri jintroduċu jew iżommu miżuri ta’ limitu massimu tad-dħul mis-suq iktar stretti (
9
) mil-limitu massimu previst minn dan ir-regolament (
10
). Barra minn hekk ġew osservati prezzijiet għoljin ħafna fis-swieq tal-elettriku mix-xahar ta’ Settembru 2021 u l-gwerra ta’ aggressjoni tal-Federazzjoni tar-Russja kontra l-Ukraina kienet wasslet għal żidiet sinjifikattivi ġodda kif ukoll għal volatilità ikbar tal-prezz tal-elettriku (
11
). Barra minn hekk, il-leġiżlatur tal-Unjoni rrileva (
12
) li l-Istati Membri kollha ġew affettwati minn din il-kriżi tal-enerġija, minkejja li b’mod differenti, u li sa mix-xahar ta’ Frar 2022 kienet ġiet osservata żieda estrema u fit-tul fil-prezzijiet.
Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju ma indikatx li kellha dubji dwar il-kompatibbiltà tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni ma’ dispożizzjonijiet oħra tad-dritt tal-Unjoni li jistgħu japplikaw ratione temporis. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat, minn naħa, li la l-Artikolu 288 TFUE u lanqas il-prinċipji ta’ supremazija u ta’ effettività tad-dritt tal-Unjoni ma jistgħu jbiddlu l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ regolament, kif ġie deċiż mil-leġiżlatur tal-Unjoni. Min-naħa l-oħra, skont il-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali (
13
), l-Istati Membri għandhom jastjenu, b’mod partikolari, minn kull miżura li tista’ tipperikola t-twettiq tal-għanijiet tal-Unjoni. Madankollu, fid-dawl, b’mod partikolari, tal-fatt li l-implimentazzjoni ta’ miżura ta’ limitu massimu tad-dħul simili għal dik prevista mir-Regolament 2022/1854 tfittex li tilħaq għanijiet kompatibbli ma’ dawk ta’ dan ir-regolament, ma setax jitqies li, billi japplika, fil-livell nazzjonali, tali miżura qabel ma din tkun meħtieġa fil-livell tal-Unjoni, Stat Membru jikser dan il-prinċipju.
Konsegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li r-Regolament 2022/1854 (
14
), moqri flimkien mal-Artikolu 288 TFUE u mal-prinċipji ta’ supremazija u ta’ effettività tad-dritt tal-Unjoni kif ukoll ta’ kooperazzjoni leali, ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali adottata wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-regolament li tipprevedi l-applikazzjoni ta’ miżura ta’ limitu massimu tad-dħul mis-suq simili għal dik li l-imsemmi regolament jimponi l-istabbiliment tagħha, iżda għal perijodu preċedenti għal dak stabbilit mill-istess regolament.
(
1
)	Artikoli 6 u 7 tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2022/1854 tas‑6 ta’ Ottubru 2022 dwar intervent ta’ emerġenza biex jiġu indirizzati l-prezzijiet għoljin tal-enerġija (ĠU 2022, L 261 I, p. 1).
(
2
)	Artikolu 22b tal-loi relative à l’organisation du marché de l’électricité, du 29 avril 1999 (il-Liġi dwar l-Organizzazzjoni tas-Suq tal-Elettriku, tad‑29 ta’ April 1999) (Moniteur belge tal‑11 ta’ Mejju 1999, p. 16264), fil-verżjoni tagħha li tirriżulta mil-loi modifiant la loi relative à l’organisation du marché de l’électricité et introduisant un plafond sur les recettes issues du marché des producteurs d’électricité, du 16 décembre 2022 (il-Liġi li Temenda l-Liġi dwar l-Organizzazzjoni tas-Suq tal-Elettriku u li Tintroduċi Limitu Massimu fuq id-Dħul mis-Suq tal-Produtturi tal-Elettriku, tas‑16 ta’ Diċembru 2022 (Moniteur belge tat‑22 ta’ Diċembru 2022, p. 98819) (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar l-Elettriku”).
(
3
)	Ir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 22b(6) tal-Liġi dwar l-Elettriku jipprevedi obbligu għad-debituri tat-taxxa stabbilita permezz ta’ dan l-Artikolu 22b li jippreżentaw dikjarazzjoni lill-KREG sa ċerta data kif ukoll il-kontenut ta’ din id-dikjarazzjoni.
(
4
)	Skont il-premessa 37 tar-Regolament 2022/1854, li tgħid li l-Istati Membri għandhom ikunu jistgħu jużaw stimi raġonevoli sabiex jikkalkolaw il-limitu massimu fuq id-dħul mis-suq.
(
5
)	Prevista fl-Artikolu 8(1)(a) tar-Regolament 2022/1854.
(
6
)	Kif jirriżulta mill-Artikolu 1.
(
7
)	Artikolu 6(3) kif ukoll l-Artikolu 6(2) u l-Artikolu 7(6).
(
8
)	B’mod iktar partikolari, l-Artikoli 6 sa 8 tiegħu, moqrija flimkien mal-punti 5 u 9 tal-Artikolu 2.
(
9
)	Artikolu 8(1)(a) tar-Regolament 2022/1854.
(
10
)	Artikolu 6(1).
(
11
)	Premessa 1 tar-Regolament 2022/1854.
(
12
)	Premessa 5 tar-Regolament 2022/1854.
(
13
)	Artikolu 4(3) TUE.
(
14
)	B’mod iktar preċiż l-Artikoli 6 sa 8 kif ukoll l-Artikolu 22(2)(c).