62023CC0059
KONKLUŻJONIJIET TAL‑AVUKATA ĠENERALI
MEDINA
ippreżentati fis‑27 ta’ Frar 2025 (
1
)
Kawża C‑59/23 P
Ir‑Repubblika tal‑Awstrija
vs
Il‑Kummissjoni Ewropea
“Appell – Industrija nukleari – Għajnuna prevista mill-Gvern Ungeriż għall-iżvilupp ta’ żewġ reatturi nukleari ġodda fis-sit ta’ Paks – Deċiżjoni li tiddikjara l-għajnuna kompatibbli mas-suq intern bil-kundizzjoni li jiġu osservati ċerti impenji mill-Ungerija”
I. Introduzzjoni
1.
Permezz tal-appell tagħha, ir-Repubblika tal-Awstrija titlob l-annullament tas-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea tat‑30 ta’ Novembru 2022, L-Awstrija vs Il-Kummissjoni (
2
), li permezz tagħha din ċaħdet ir-rikors tagħha intiż għall-annullament tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni (UE) 2017/2112 tas‑6 ta’ Marzu 2017 dwar il-miżura/l-iskema ta’ għajnuna/l-għajnuna mill-Istat SA.38454 — 2015/C (ex 2015/N) li l-Ungerija qed tippjana li timplimenta biex tappoġġja l-iżvilupp ta’ żewġ reatturi nukleari ġodda fl-impjant tal-enerġija nukleari Paks II (
3
).
II. Il-fatti li wasslu għall-kawża u d-Deċiżjoni kontenzjuża
2.
Il-fatti li wasslu għall-kawża, kif jirriżultaw mill-punti 2 sa 9 tas-sentenza appellata, jistgħu jinġabru fil-qosor kif ġej għall-finijiet ta’ din il-kawża.
3.
Fit‑22 ta’ Mejju 2015, l-Ungerija nnotifikat lill-Kummissjoni Ewropea miżura intiża sabiex tipprovdi kontribuzzjoni finanzjarja għall-iżvilupp ta’ żewġ reatturi nukleari ġodda fis-sit tal-impjant tal-enerġija nukleari ta’ Paks, fl-Ungerija, li fih diġà joperaw erba’ reatturi nukleari (iktar ’il quddiem il-“miżura nnotifikata”). Il-benefiċjarja ta’ din il-miżura kienet il-kumpannija MVM Paks II Nuclear Power Plant Development Private Company Limited by Shares (iktar ’il quddiem il-“kumpannija Paks II”), li kienet mistennija ssir il-proprjetarja u l-kumpannija operattiva taż-żewġ reatturi nukleari ġodda. Il-kumpannija Paks II tappartjeni 100 % lill-Istat Ungeriż.
4.
Fit‑23 ta’ Novembru 2015, il-Kummissjoni ddeċidiet li tiftaħ il-proċedura ta’ investigazzjoni formali, skont l-Artikolu 108(2) TFUE (
4
) u fis‑6 ta’ Marzu 2017 hija adottat id-Deċiżjoni kontenzjuża. Il-miżura nnotifikata, deskritta fit-Taqsima 2 ta’ din id-deċiżjoni, tikkonċerna l-iżvilupp ta’ żewġ reatturi nukleari tat-tip Russu VVER 1200 (V491) (iktar ’il quddiem ir-“reatturi l-ġodda”) li l-kostruzzjoni tagħhom hija ffinanzjata kompletament mill-Istat Ungeriż favur il-kumpannija Paks II, li ser iżżommhom u toperahom. L-erba’ reatturi nukleari tat-tip Russu VVER‑440 (V213) li diġà joperaw fis-sit tal-impjant tal-enerġija nukleari ta’ Paks, li jappartjenu lil negozjant fl-enerġija elettrika u produttur tal-enerġija miżmum mill-Istat Ungeriż, huma mistennija jitwaqqfu progressivament minn issa sal‑2037, bil-ħsieb li jiġu ssostitwiti mir-reatturi l-ġodda li għandhom jibdew joperaw fl‑2025 u fl‑2026.
5.
Skont ftehim intergovernattiv dwar il-kooperazzjoni fil-qasam ta’ użu paċifiku tal-enerġija nukleari konkluż fl‑14 ta’ Jannar 2014 bejn il-Federazzjoni Russa u l-Gvern Ungeriż (iktar ’il quddiem il-“ftehim intergovernattiv”), iż-żewġ pajjiżi għandhom jikkooperaw, fl-ambitu ta’ programm nukleari, għall-manutenzjoni u għat-tkomplija tal-iżvilupp tal-impjant tal-enerġija nukleari ta’ Paks. Skont dan il-ftehim, il-Federazzjoni Russa u l-Ungerija jagħżlu t-tnejn organizzazzjoni pubblika b’esperjenza u kkontrollata mill-Istat, li hija finanzjarjament u teknikament inkarigata li tissodisfa l-obbligi tagħha bħala kontraenti jew proprjetarja f’dak li jirrigwarda, b’mod partikolari, id-disinn, il-kostruzzjoni, u t-tqegħid fis-servizz tar-reatturi ġodda. Il-Federazzjoni Russa sejħet lill-kumpannija b’kapital azzjonarju Nizhny Novgorod Engineering Company Atomenergoproekt (iktar ’il quddiem “JSC NIAEP”), li ser twettaq il-kostruzzjoni ta’ dawn ir-reatturi, u l-Ungerija ħatret lill-kumpannija Paks II għaż-żamma u l-operazzjoni tagħhom. Għal dan il-għan, JSC NIAEP u l-kumpannija Paks II iffirmaw, fid‑9 ta’ Diċembru 2014, ftehim dwar kuntratt għall-inġinerija, ix-xiri u l-kostruzzjoni fir-rigward tal-imsemmija reatturi.
6.
Fil-ftehim intergovernattiv, il-Federazzjoni Russa impenjat ruħha li tagħti lill-Ungerija self tal-Istat sabiex tiffinanzja l-iżvilupp tar-reatturi l-ġodda. Dan is-self huwa rregolat mill-ftehim intergovernattiv ta’ finanzjament tat‑28 ta’ Marzu 2014 u jipprovdi linja ta’ kreditu rotanti ta’ EUR 10 biljun li l-użu tagħha huwa limitat esklużivament għad-disinn, għall-kostruzzjoni u għat-tqegħid fis-servizz ta’ dawn ir-reatturi. L-Ungerija għandha tipprovdi ammont addizzjonali ta’ EUR 2.5 biljun mill-baġit tagħha stess sabiex tiffinanzja l-investiment fis-sit tal-impjant tal-enerġija nukleari Paks II. L-Ungerija ma hijiex ser tittrasferixxi l-fondi neċessarji għall-ħlas tal-prezz tax-xiri taż-żewġ reatturi l-ġodda fil-kontijiet tal-kumpannija Paks II. Il-parti l-kbira ta’ dawn il-fondi ser tinżamm mill-Vnesheconombank (il-Bank għall-Iżvilupp u għall-Affarijiet Ekonomiċi Barranin tar-Russja). Għal kull stadju meqjus li jkun issodisfatt, il-kumpannija Paks II għandha tressaq talba lil dan il-bank għall-ħlas ta’ 80 % tal-ammont dovut direttament lil JSC NIAEP. Hija għandha tressaq ukoll talba quddiem l-Aġenzija tal-Ġestjoni tad-Dejn Governattiv tal-Ungerija għall-ħlas tal‑20 % li jifdal.
7.
Fid-Deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni kkonstatat li l-miżura nnotifikata kienet tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, li, bla ħsara għall-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 3 ta’ din id-deċiżjoni, hija kienet kompatibbli mas-suq intern skont l-Artikolu 107(3)(c) TFUE (iktar ’il quddiem “l-għajnuna inkwistjoni”). L-Artikolu 3 tad-Deċiżjoni kontenzjuża tobbliga lill-Ungerija tadotta diversi miżuri, sabiex tiżgura li l-kumpannija Paks II tosserva ċerti obbligi u restrizzjonijiet li jirrigwardaw, b’mod partikolari, l-istrateġija tagħha ta’ investiment jew ta’ investiment mill-ġdid, l-operazzjoni ta’ pjattaforma ta’ bejgħ bl-irkant u l-awtonomija ġuridika u strutturali tagħha.
III. Il-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali, is-sentenza appellata, il-proċedura quddiem il-Qorti tal‑Ġustizzja u t-talbiet tal-partijiet
8.
Permezz ta’ rikors ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fil‑21 ta’ Frar 2018, ir-Repubblika tal-Awstrija ippreżentat rikors għal annullament kontra d-Deċiżjoni kontenzjuża. Fil-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali intervjenew il-Gran Dukat tal-Lussemburgu insostenn tar-Repubblika tal-Awstrija, ir-Repubblika Ċeka, ir-Repubblika Franċiża, l-Ungerija, ir-Repubblika tal-Polonja, ir-Repubblika Slovakka u r-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq, insostenn tal-Kummissjoni. Ir-Repubblika tal-Awstrija invokat għaxar motivi insostenn tar-rikors tagħha. Permezz tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali eżaminat u eskludiet dawn il-motivi kollha, bl-eċċezzjoni tat-tieni u t-tielet, li għalihom ir-Repubblika tal-Awstrija rrinunzjat, u ċaħdet ir-rikors.
9.
F’din il-proċedura ta’ appell, ippreżentaw risposta r-Repubblika Ċeka, il-Gran Dukat tal-Lussemburgu, ir-Repubblika tal-Polonja, ir-Repubblika Franċiża, l-Ungerija u l-Kummissjoni. Inżammet seduta għas-sottomissjonijiet orali fit‑12 ta’ Novembru 2024. Ir-Repubblika tal-Awstrija u l-Gran Dukat tal-Lussemburgu jitolbu li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha tannulla s-sentenza appellata fl-intier tagħha, tilqa’ r-rikors tal-ewwel istanza u tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż. Il-Kummissjoni, kif ukoll ir-Repubblika Ċeka, jitolbu li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha tiċħad l-appell u tikkundanna lir-Repubblika tal-Awstrija għall-ispejjeż. Ir-Repubblika Franċiża u l-Ungerija jitolbu li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha tiċħad l-appell. Ir-Repubblika tal-Polonja ma tagħmilx talbiet formali iżda sempliċement issostni l-pożizzjoni tal-Kummissjoni.
IV. Analiżi
10.
Insostenn tal-appell tagħha, ir-Repubblika tal-Awstrija tqajjem erba’ aggravji. B’konformità mat-talba tal-Qorti tal-Ġustizzja, dawn il-konklużjonijiet ser jittrattaw biss l-ewwel, it-tieni u r-raba’ aggravju, ibbażati, rispettivament, fuq żball ta’ liġi li l-Qorti Ġenerali allegatament wettqet sa fejn ikkonkludiet li l-assenza ta’ proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt pubbliku għall-kostruzzjoni tar-reatturi ġodda ma kinitx tivvizzja d-Deċiżjoni kontenzjuża b’illegalità, fuq żball ta’ liġi fir-rigward tal-istħarriġ tan-natura proporzjonata tal-għajnuna inkwistjoni, u fuq żball ta’ liġi fir-rigward tad-determinazzjoni tal-elementi kostituttivi tal-għajnuna inkwistjoni.
A. Fuq l-ewwel aggravju
11.
L-ewwel aggravju huwa indirizzat kontra ċ-ċaħda, mill-Qorti Ġenerali, tal-ewwel motiv tar-rikors, li permezz tiegħu r-Repubblika tal-Awstrija argumentat li d-Deċiżjoni kontenzjuża kienet ivvizzjata b’illegalità minħabba l-fatt li JSC NIAEP kienet ġiet inkarigata bil-kostruzzjoni tar-reatturi l-ġodda mingħajr proċedura ta’ sejħa għal offerti, bi ksur ta’ dispożizzjonijiet fundamentali tad-dritt tal-għoti ta’ kuntratti pubbliċi, li l-osservanza tagħhom kienet, fil-fehma tagħha, indissoċjabbli mis-suġġett tal-għajnuna inkwistjoni.
12.
Dan l-aggravju jinkludi tliet partijiet. Qabelxejn, ser neżamina l-ewwel żewġ partijiet flimkien u, imbagħad, ser nindirizza t-tielet parti.
1.
Fuq l-ewwel u t-tieni parti
a)
Sinteżi tal-ilmenti invokati mir-Repubblika tal-Awstrija
1) L-ewwel parti
13.
L-ewwel parti tal-ewwel aggravju hija indirizzata kontra l-punti 27 sa 34 tas-sentenza appellata. F’dawn il-punti, il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-ilment invokat mir-Repubblika tal-Awstrija, li jipprovdi li l-Kummissjoni kienet wettqet żball ta’ liġi meta qieset, fil-premessa 280 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li l-obbligu tagħha li tevalwa l-kompatibbiltà ta’ għajnuna mad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni minbarra dawk relatati mal-għajnuna mill-Istat huwa impost biss għal dak li jirrigwarda modalitajiet ta’ din l-għajnuna marbutin tant indissolubbilment mas-suġġett tagħha li ma huwiex possibbli li jiġu evalwati b’mod iżolat (
5
). F’dan il-kuntest, il-Qorti Ġenerali qabelxejn ċaħdet l-argument tar-Repubblika tal-Awstrija, li jipprovdi li, fis-sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2020, L‑Awstrija vs Il‑Kummissjoni (
6
), il-Qorti tal-Ġustizzja riedet twessa’ l-portata ta’ dan l-obbligu u abbandunat il-ġurisprudenza tagħha li tipprovdi li għandha ssir distinzjoni bejn il-modalitajiet li jippreżentaw rabta indissoċjabbli mas-suġġett tal-għajnuna u dawk li ma kellhomx tali rabta. Imbagħad iddikjarat li obbligu tal-Kummissjoni li tieħu pożizzjoni b’mod definittiv dwar l-eżistenza jew l-assenza ta’ ksur ta’ dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni minbarra dawk relatati mad-dritt tal-għajnuna, li ma jiħux inkunsiderazzjoni tali distinzjoni, imur kontra, minn naħa, ir-regoli u l-garanziji proċedurali li huma applikabbli għall-proċeduri previsti speċjalment għall-kontroll tal-applikazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet u, min-naħa l-oħra, il-prinċipju ta’ awtonomija tal-proċeduri amministrattivi u tar-rimedji ġudizzjarji u jwassal għal riskju ta’ kontradizzjoni.
14.
Ir-Repubblika tal-Awstrija, sostnuta mill-Gran Dukat tal-Lussemburgu, targumenta li l-miżura nnotifikata għandha bħala uniku suġġett li tappoġġja l-kostruzzjoni tar-reatturi l-ġodda u li l-Qorti Ġenerali kkunsidrat b’mod żbaljat li dan is-suġġett huwa limitat għat-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ dawn ir-reatturi. Fil-fehma tagħha, l-appoġġ mogħti għall-finijiet tal-kostruzzjoni tal-imsemmija reatturi, imur kontra, fih innifsu, id-dritt tal-Unjoni b’mod partikolari r-regoli fil-qasam ta’ kuntratti pubbliċi. Ir-Repubblika tal-Awstrija tosserva wkoll li mill-interpretazzjoni tas-sentenza L‑Awstrija vs Il‑Kummissjoni sostnuta mill-Qorti Ġenerali fil-punti 29 u 30 tas-sentenza appellata, ma jistax jiġi dedott li l-Kummissjoni tista’ tinjora r-regoli tad-dritt ta’ kuntratti pubbliċi fil-kuntest tal-proċedura skont l-Artikolu 108 TFUE. Kieku l-Kummissjoni ma kinitx marbuta tieħu inkunsiderazzjoni dispożizzjonijiet oħra rilevanti tad-dritt tal-Unjoni f’din il-proċedura, id-dritt ta’ għajnuna mill-Istat isir tip ta’ “sistema awtonoma” (self-contained regime). Barra minn hekk, għall-kuntrarju ta’ dak li tiddikjara l-Qorti Ġenerali fil-punt 33 tas-sentenza appellata, billi tinżamm l-awtonomija tal-proċeduri amministrattivi mhux ser jiġi evitat ir-riskju ta’ riżultati kontradittorji jew inkoerenti. Għall-kuntrarju, inqas ma jittieħdu inkunsiderazzjoni regoli tad-dritt tal-Unjoni minbarra dawk fil-qasam ta’ għajnuna mill-Istat fil-proċedura skont l-Artikolu 108 TFUE, iktar jikber dan ir-riskju. Tali distinzjoni riġida bejn il-proċeduri amministrattivi tippreġudika wkoll iċ-ċertezza legali.
2) It-tieni parti
15.
It-tieni parti tal-ewwel aggravju hija indirizzata kontra l-punti 35 sa 39 tas-sentenza appellata, li fihom il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li l-Kummissjoni kienet qieset ġustament, fil-premessi 281 sa 284 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li l-għoti tal-kuntratt ta’ kostruzzjoni tar-reatturi l-ġodda ma kienx jikkostitwixxi modalità tal-għajnuna li tippreżenta rabta indissoċjabbli magħha (
7
). F’dan il-kuntest, il-Qorti Ġenerali ddikjarat li peress li l-għajnuna inkwistjoni kienet tikkonsisti fit-tqegħid għad-dispożizzjoni mingħajr ħlas tar-reatturi l-ġodda favur il-kumpannija Paks II sabiex tużahom, il-kwistjoni dwar jekk l-għoti tal-kuntratt ta’ kostruzzjoni kellux ikun is-suġġett ta’ proċedura ta’ sejħa għal offerti kienet tippreċedi l-miżura ta’ għajnuna fil-veru sens tal-kelma u li t-twettiq ta’ tali proċedura u l-eventwali użu ta’ impriża oħra għall-kostruzzjoni tagħhom “la jibdlu l-għan tal-għajnuna […] u lanqas il-benefiċjarju [tagħha]”. Barra minn hekk, ksur tar-regoli relatati mal-kuntratti pubbliċi kien jipproduċi effetti biss fis-suq tax-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni ta’ impjanti nukleari u mhux fis-suq previst mis-suġġett tal-miżura ta’ għajnuna inkwistjoni (ara l-punti 36 u 37 tas-sentenza appellata). Fir-rigward tal-influwenza tal-assenza ta’ proċedura ta’ sejħa għal offerti pubblika fuq l-ammont tal-għajnuna, il-Qorti Ġenerali ddikjarat li ma ntweriex li offerenti oħra setgħu jipprovdu r-reatturi l-ġodda b’kundizzjonijiet aħjar jew bi prezz iktar baxx u li, anki fil-każ li l-użu ta’ proċedura ta’ sejħa għal offerti seta’ jibdel l-ammont tal-għajnuna, dan il-fatt ma kellu fih innifsu ebda konsegwenza fuq il-vantaġġ mogħti mill-imsemmija għajnuna lill-kumpannija Paks II, b’tali mod li “żieda jew tnaqqis tal-ammont tal-għajnuna ma jirriżultax, f’dan il-każ, f’bidla tal-għajnuna fil-veru sens tal-kelma u lanqas f’bidla fl-effett antikompetittiv tagħha” (punt 38 tas-sentenza appellata).
16.
Ir-Repubblika tal-Awstrija, sostnuta mill-Gran Dukat tal-Lussemburgu, tosserva, l-ewwel nett, li d-dispożizzjonijiet fil-qasam ta’ kuntratti pubbliċi u dawk fil-qasam ta’ għajnuna mill-Istat għandhom l-istess għan li jiżguraw kompetizzjoni ġusta u mhux distorta fis-suq intern. Dan huwa suffiċjenti sabiex jiġi konkluż li teżisti rabta indissoċjabbli bejn l-għoti dirett tal-kuntratt ta’ kostruzzjoni tar-reatturi l-ġodda u l-miżura ta’ għajnuna inkwistjoni. It-tieni nett, hija ssostni li sejħa għal offerti b’konformità mad-dispożizzjonijiet tad-dritt ta’ kuntratti pubbliċi setgħet twassal għal għajnuna totalment differenti għal dak li jirrigwarda kemm l-ammont kif ukoll l-istruttura tagħha. F’dan il-kuntest, il-fatt li l-benefiċjarju tal-għajnuna ma hijiex il-kumpannija JSC NIAEP huwa irrilevanti. Bl-istess mod, ma huwiex konklużiv l-argument li jipprovdi li żieda jew tnaqqis tal-ammont tal-għajnuna ma jirriżultax, f’dan il-każ, f’bidla tal-għajnuna fil-veru sens tal-kelma jew tal-effett antikompetittiv tagħha. Fil-fatt, id-distinzjoni, li fuqha huwa bbażat l-imsemmi argument, bejn it-tqegħid għad-dispożizzjoni mingħajr ħlas tar-reatturi ġodda lill-kumpannija Paks II u r-riżorsi li l-Ungerija kienet iddedikat għalih, hija żbaljata. It-tielet nett, ir-Repubblika tal-Awstrija targumenta li l-eżistenza ta’ rabta indissoċjabbli bejn l-għoti tal-kuntratt pubbliku ta’ kostruzzjoni tar-reatturi ġodda u l-għajnuna inkwistjoni tirriżulta biss mill-ftehim konkluż bejn il-Federazzjoni tar-Russja u l-Ungerija, li minnu jirriżulta li l-għoti tal-kuntratt ta’ kostruzzjoni u s-self tal-Federazzjoni tar-Russja jikkostitwixxu proċess wieħed u uniku.
b)
Evalwazzjoni
17.
Kif antiċipajt, fil-fehma tiegħi, hemm lok li l-ewwel u t-tieni parti tal-ewwel aggravju jiġu analizzati flimkien. Fil-fatt, l-argumenti mressqa mir-Repubblika tal-Awstrija fil-kuntest ta’ din l-ewwel parti ma jidhirlix li jikkontestaw id-dikjarazzjoni, kontenuta fil-punt 30 tas-sentenza appellata, li tipprovdi li, fis-sentenza L‑Awstrija vs Il‑Kummissjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja ma riditx tabbanduna l-ġurisprudenza preċedenti tagħha fir-rigward tal-kriterju legali bbażat fuq id-distinzjoni bejn modalitajiet dissoċjabbli u indissoċjabbli mis-suġġett tal-għajnuna (iktar ’il quddiem il-“kriterju tar-‘rabta indissolubbli’ jew ‘indissoċjabbli’”), iżda pjuttost il-mod li bih il-Qorti Ġenerali interpretat u applikat dan il-kriterju fil-każ inkwistjoni. Din il-parti tidher, għalhekk, marbuta mat-tieni parti tal-ewwel aggravju.
18.
Fl-analiżi segwenti tiegħi, ser infakkar, fl-ewwel lok, il-ġurisprudenza rilevanti li tikkonċerna l-portata tal-obbligu tal-Kummissjoni li teżamina l-konformità ta’ miżura ta’ għajnuna mad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni minbarra dawk fil-qasam ta’ għajnuna mill-Istat. Fit-tieni lok, ser neżamina l-ilmenti invokati mir-Repubblika tal-Awstrija fid-dawl tal-prinċipji li joħorġu minn din il-ġurisprudenza.
1) Tfakkira tal-ġurisprudenza rilevanti
i) Il-kriterju tar-“rabta indissolubbli”: is-sentenza Iannelli & Volpi
19.
Il-kriterju ta’ “rabta indissolubbli” kien ifformulat għall-ewwel darba fis-sentenza tat‑22 ta’ Marzu 1977, Iannelli & Volpi (
8
). Il-Qorti tal-Ġustizzja kienet ġiet adita, fost affarijiet oħra, bil-kwistjoni dwar jekk qorti nazzjonali, mistiedna sabiex tiddeċiedi dwar il-kompatibbiltà ta’ sistema ta’ għajnuna statali jew dwar ċerti modalitajiet tagħha, setgħetx tieħu inkunsiderazzjoni ksur eventwali tal-Artikolu 30 tat-Trattat KEE (attwalment, l-Artikolu 34 TFUE), fil-qasam ta’ restrizzjonijiet kwantitattivi għall-importazzjoni. Bi tweġiba għal din il-kwistjoni, wara li ppreċiżat, minn naħa, li fis-sistema tat-Trattat KEE, ir-rikonoxximent tal-inkompatibbiltà eventwali ta’ għajnuna mas-suq komuni kien jirriżulta minn proċedura xierqa li l-implimentazzjoni tagħha kienet taqa’ taħt ir-responsabbiltà tal-Kummissjoni, u min-naħa l-oħra, li l-Artikolu 30 ta’ dan it-Trattat kellu effett dirett (
9
), il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat, fil-punt 14 ta’ dik is-sentenza, li “modalitajiet ta’ għajnuna li jmorru kontra dispożizzjonijiet partikolari tat-Trattat, minbarra l-Artikoli 92 u 93 [attwalment l-Artikoli 107 u 108 TFUE], jistgħu jkunu tant indissolubbilment marbuta mas-suġġett tal-għajnuna li ma jkunx possibbli li jiġu evalwati b’mod iżolat, b’tali mod li l-effett tagħhom fuq il-kompatibbiltà jew l-inkompatibbiltà tal-għajnuna fl-intier tagħha jkollu jiġi neċessarjament evalwat permezz tal-proċedura tal-Artikolu 93”. Hija ppreċiżat li l-affarijiet ikunu differenti “meta jkun possibbli, fl-analiżi ta’ skema ta’ għajnuna, li jiġu iżolati kundizzjonijiet jew elementi li minkejja li jagħmlu parti minn din l-iskema jistgħu jiġu kkunsidrati li ma humiex neċessarji għat-twettiq tas-suġġett jew tal-funzjonament tagħha”. Fil-fatt, f’dan l-aħħar każ, “ma hemmx raġunijiet ibbażati fuq it-tqassim ta’ kompetenzi li jirriżulta mill-Artikoli 92 u 93 [tat-Trattat KEE] sabiex jiġi konkluż li fil-każ ta’ ksur ta’ dispożizzjonijiet oħra tat-Trattat, li għandhom effett dirett, dawn id-dispożizzjonijiet ma jistgħux jiġu invokati quddiem il-qrati nazzjonali minħabba s-sempliċi fatt li l-element previst jikkostitwixxi modalità ta’ għajnuna”.
20.
Mis-sentenza Iannelli & Volpi jirriżulta li meta dan ikun indispensabbli għall-evalwazzjoni ta’ miżura nazzjonali fil-kuntest tal-proċedura għall-eżami ta’ għajnuna mill-Istat, il-Kummissjoni mhux biss tista’ iżda hija marbuta, f’ċerti kundizzjonijiet, tieħu inkunsiderazzjoni dispożizzjonijiet oħra tad-dritt tal-Unjoni, u jekk ikun il-każ, li tikkonstata, b’mod inċidentali, il-ksur tagħhom. Ir-raġunament ta’ dan l-obbligu u tal-kriterju legali li jiddefinixxi l-portata tiegħu, tal-inqas kif dedott minn din is-sentenza, jidher li huwa, minn naħa, li tiġi ppreżervata l-isfera tal-kompetenza tal-Kummissjoni fil-qasam tal-eżami ta’ għajnuna mill-Istat stabbilita mit-Trattat, u min-naħa l-oħra, li jiġi evitat li l-eżerċizzju ta’ din il-kompetenza jista’ jiftaħ lakuna fis-sistema ta’ protezzjoni tad-drittijiet li l-individwi għandhom mill-effett dirett tad-dritt tal-Unjoni.
ii) L-obbligu ta’ koerenza impost fuq il-Kummissjoni: is-sentenzi Il‑Kummissjoni vs L‑Italja u Matra
21.
Xi snin wara, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet mistiedna tippreċiża l-konsegwenzi tas-sentenza Iannelli & Volpi fuq ir-rabta bejn il-proċedura għall-eżami ta’ għajnuna u l-proċedura ta’ ksur. Fis-sentenza tal‑21 ta’ Mejju 1980, Il‑Kummissjoni vs L‑Italja (
10
), ir-Repubblika Taljana kienet ibbażat ruħha, b’mod partikolari, fuq is-sentenza Iannelli & Volpi sabiex targumenta l-inammissibbiltà tar-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu ppreżentat kontriha għal ksur tal-Artikolu 95 tat-Trattat KEE (attwalment, l-Artikolu 110 TFUE). Hija sostniet li, peress li l-miżura fiskali kkontestata kienet intiża għall-finanzjament ta’ skema ta’ għajnuna u għalhekk kienet tikkostitwixxi miżura indissoċjabbli mis-suġġett ta’ din l-iskema, din il-miżura ma setgħetx tiġi evalwata fil-kuntest ta’ rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, iżda biss skont il-proċedura għall-eżami ta’ għajnuna mill-Istat. Wara li kkonstatat li d-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar l-għajnuna statali u dawk dwar it-tassazzjoni diskriminatorja, waqt li għandhom l-istess għan ta’ kompetizzjoni mhux distorta fis-suq komuni, huma bbażati fuq kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni differenti, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li miżura mwettqa permezz ta’ tassazzjoni diskriminatorja, li fl-istess waqt tista’ tiġi kkunsidrata li tifforma parti minn għajnuna mill-Istat, tista’ tkun suġġetta b’mod kumulattiv għal żewġ tipi ta’ dispożizzjonijiet u għalhekk, tkun is-suġġett ta’ proċedura distinta ta’ ksur (
11
). Fil-punt 11 ta’ din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja kompliet billi ppreċiżat li mill-istruttura ġenerali tat-Trattat jirriżulta li l-proċedura għall-eżami ta’ għajnuna mill-Istat “ma għandha qatt twassal għal riżultat li jmur kontra d-dispożizzjonijiet speċifiċi tat-Trattat […]”. Għalhekk, f’dak il-każ, jekk fi tmiem il-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, il-Qorti tal-Ġustizzja tkun iddikjarat it-taxxa kkontestata kuntrarja għad-dispożizzjonijiet tat-Trattat fil-qasam ta’ tassazzjoni diskriminatorja, il-proċedura mibdija mill-Kummissjoni abbażi ta’ dispożizzjonijiet fil-qasam ta’ għajnuna mill-Istat ma setgħetx, fi kwalunkwe każ, twassal għaż-żamma tagħha.
22.
Fis-sentenza tal‑15 ta’ Ġunju 1993, Matra vs Il-Kummissjoni (
12
) mogħtija madwar għaxar snin wara li ngħatat is-sentenza Il‑Kummissjoni vs L‑Italja, il-Qorti tal-Ġustizzja, adita b’rikors għal annullament kontra deċiżjoni li tawtorizza għajnuna għall-investimenti favur joint-venture bejn żewġ produtturi ta’ vetturi bil-mutur, iddeċidiet, din id-darba, dwar ir-relazzjonijiet bejn il-proċedura għall-eżami ta’ għajnuna mill-Istat u l-proċedura skont l-Artikoli 85 u 86 tat-Trattat KEE (attwalment, l-Artikoli 101 u 102 TFUE), li kienu nfetħu b’mod parallel mill-Kummissjoni. Wara li fakkret il-prinċipji stabbiliti fis-sentenzi Iannelli & Volpi u Il-Kummissjoni vs L‑Italja, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li l-obbligu tal-Kummissjoni li tosserva l-koerenza bejn id-dispożizzjonijiet fil-qasam ta’ għajnuna u dispożizzjonijiet oħra tat-Trattat ma jistax jipprekludiha milli tieħu deċiżjoni dwar il-kompatibbiltà ta’ għajnuna mill-Istat mingħajr ma tistenna r-riżultat ta’ proċedura parallela mibdija skont l-Artikolu 85 jew l-Artikolu 86 tat-Trattat KEE “ladarba tkun konvinta, abbażi tal-analiżi ekonomika tas-sitwazzjoni […] li l-benefiċjarju tal-għajnuna ma jinstabx f’sitwazzjoni ta’ ksur [ta’ dawn l-artikoli]” (
13
).
23.
Fis-sentenza Matra, il-Qorti tal-Ġustizzja ħadet pożizzjoni, għall-ewwel darba, dwar ir-rabta bejn is-sentenza Iannelli & Volpi u s-sentenza Il‑Kummissjoni vs L‑Italja billi ddikjarat, kemm l-awtonomija tal-proċedura għall-eżami ta’ għajnuna kif ukoll ir-rekwiżit ta’ koerenza tad-deċiżjonijiet adottati fi tmiem tali proċedura ma’ dispożizzjonijiet oħra tat-Trattat. Barra minn hekk, hija ppreċiżat li tali rekwiżit ta’ koerenza huwa impost “b’mod partikolari fil-każ fejn dawn id-dispożizzjonijiet l-oħra jfittxu wkoll […] l-għan ta’ kompetizzjoni mhux distorta fis-suq komuni” (
14
).
iii) Il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja wara s-sentenzi Iannelli & Volpi, Il-Kummissjoni vs L-Italja u Matra u d-diffikultajiet ta’ applikazzjoni tal-kriterju ta’ “rabta indissolubbli”
24.
Il-prinċipji stabbiliti fis-sentenzi Il‑Kummissjoni vs L‑Italja u Matra kienu kkonfermati matul is-snin. Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet, diversi drabi: i) li l-proċedura għall-eżami ta’ għajnuna qatt ma għandha twassal għal riżultat li jmur kontra d-dispożizzjonijiet speċifiċi tat-Trattat; ii) li għalhekk, għajnuna mill-Istat li, minħabba wħud mill-modalitajiet tagħha, tikser dispożizzjonijiet oħra tat-Trattat ma tistax tiġi ddikjarata kompatibbli mas-suq intern mill-Kummissjoni (
15
), iii) li, bl-istess mod, ma tistax tiġi ddikjarata kompatibbli għajnuna mill-Istat li, minħabba wħud mill-modalitajiet tagħha, tikser il-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni (
16
), u iv) li, “fl-ebda każ”, id-dispożizzjonijiet fil-qasam ta’ għajnuna mill-Istat ma jistgħu jservu sabiex ifixklu regoli oħra tat-Trattat li jaqsmu, ma’ dawn id-dispożizzjonijiet, l-“għan komuni” li jiżguraw li l-interventi tal-Istati Membri ma jkollhomx l-effett li joħolqu distorsjoni tal-kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni fis-suq intern (
17
). Dawn il-prinċipji kienu kkonfermati mill-Qorti tal-Ġustizzja anki reċentement fis-sentenzi L‑Awstrija vs Il‑Kummissjoni (
18
) u Braesch et (
19
), kif ukoll fis-sentenzi li jirrigwardaw l-għajnuna mogħtija lill-kumpanniji tal-ajru matul il-pandemija tal-COVID‑19 (
20
).
25.
Il-kriterju tar-“rabta indissolubbli” li jinsab fis-sentenza Iannelli & Volpi, kien reċentement ikkonfermat mill-ġdid fis-sentenza tat‑2 ta’ Mejju 2019, A‑Fonds (
21
), u minn dakinhar kien applikat repetutament, anki wara s-sentenza L‑Awstrija vs Il‑Kummissjoni (
22
), bħala kriterju ta’ tqassim ta’ kompetenzi bejn il-qrati nazzjonali u il-Kummissjoni (
23
), u sabiex jistabbilixxi l-portata tal-obbligu tagħha li teżamina, fil-kuntest tal-proċedura tal-kontroll tal-għajnuna, il-konformità tal-miżura inkwistjoni mad-dispożizzjonijiet li ma jaqgħux taħt id-dritt ta’ għajnuna (
24
). L-estensjoni ta’ dan l-aħħar obbligu, li huwa intiż li jiġi evitat li tiġi ddikjarata kompatibbli mas-suq intern għajnuna li tikser dispożizzjonijiet oħra jew prinċipji ġenerali rilevanti tad-dritt tal-Unjoni (
25
), tiddependi fl-aħħar mill-aħħar mill-applikazzjoni ftit jew wisq stretta tal-kriterju.
26.
Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja pprovat tippreċiża l-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni tal-imsemmi kriterju.
27.
Minn naħa, hija ddikjarat li l-Kummissjoni għandha tieħu inkunsiderazzjoni ksur ta’ dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni minbarra dawk fil-qasam ta’ għajnuna li jirriżulta mhux biss minn elementi, kundizzjonijiet jew modalitajiet indissoċjabbli tal-għajnuna jew mis-suġġett tagħha, iżda wkoll dak li jirriżulta mill-għajnuna jew mis-suġġett tagħha bħala tali jew mill-“attività ekonomika” li hija intiża li tiffinanzja (
26
). F’dan il-każ, ir-“rabta indissolubbli” fis-sens tal-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza Iannelli & Volpi hija in re ipsa.
28.
Min-naħa l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-metodu ta’ finanzjament ta’ għajnuna, bħal taxxa nazzjonali speċifikament intiża sabiex tiffinanzja skema ta’ għajnuna, ma jistax jiġi iżolat mill-“għajnuna fiha nnifisha” (
27
) u li l-evalwazzjoni tiegħu, inkluż fid-dawl ta’ dispożizzjonijiet oħra tat-Trattat minbarra dawk relatati mal-għajnuna mill-Istat, taqa’ taħt il-kompetenza esklużiva tal-Kummissjoni (
28
). Bl-istess mod, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li huma indissoċjabbli mill-għajnuna bħala tali u jaqgħu taħt elementi li l-Kummissjoni hija mitluba teżamina fil-kuntest tal-proċedura skont l-Artikolu 108 TFUE, u jekk ikun il-każ, sabiex tapprovahom, il-modalitajiet li jiddeterminaw il-kundizzjonijiet ta’ eliġibbiltà għal skema ta’ għajnuna (
29
). Mill-banda l-oħra, l-għażla tal-benefiċjarju ta’ għajnuna individwali, tagħmel parti mis-“suġġett” innifsu tagħha (
30
). Is-sentenza Braesch et, min-naħa tagħha, ppreċiżat li ma jikkostitwixxux “modalitajiet indissoċjabbli” fis-sens tas-sentenza Iannelli & Volpi, miżuri, mhux mitluba mill-Kummissjoni, li jkunu ġew adottati mill-Istat Membru interessat sabiex jikseb mingħandha deċiżjoni li tawtorizza l- għajnuna fi tmiem il-fażi ta’ investigazzjoni preliminari (
31
), u lanqas, b’mod iktar ġenerali, miżuri “marbuta fil-fatt” mal-għajnuna bħala tali, “iżda ġuridikament distinti” minnha, adottati mill-Istat Membru li jkun innotifika l-għajnuna (
32
).
29.
Minkejja l-kjarifiki mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja, il-ġurisprudenza tibqa’ wisq abbażi ta’ każ b’każ fir-rigward tal-għoti ta’ tifsira konkreta lill-kriterju ta’ “rabta indissolubbli”. Uħud mill-kunċetti li jirregolaw l-applikazzjoni tiegħu, bħal dawk ta’ “suġġett” jew ta’ “modalità” tal-għajnuna jew anki ta’ “modalità indissoċjabbli” jew “indissolubbilment marbuta” mas-suġġett tal-għajnuna, għandhom mhumiex ċari.
30.
Sabiex tingħata ċavetta għall-qari ta’ dawn il-kunċetti, fil-limiti ta’ dak li huwa neċessarju għall-finijiet ta’ din is-sentenza, għandna, fil-fehma tiegħi, nitilqu mid-definizzjoni negattiva tal-kunċett ta’ “modalità indissolubbilment marbuta mal-iskop tal-għajnuna” li wieħed isib fis-sentenza Iannelli & Volpi.
31.
Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, ma tikkostitwixxix tali modalità kundizzjoni jew element li “minkejja li jagħmlu parti [minn] skema ta’ għajnuna” jistgħu jiġu kkunsidrati bħala “li ma humiex neċessarji għat-twettiq tas-suġġett jew tal-funzjonament tagħha”, u għal din ir-raġuni, jistgħu jiġu iżolati minn din l-iskema (
33
). Waqt li argumenta fuq il-kunċett ta’ neċessità, fil-kawża li wasslet għas-sentenza A‑Fonds, l-Avukat Ġenerali Saugmandsgaard Øe (
34
) kkunsidra li “modalità hija neċessarja għat-twettiq tal-għan jew tal-funzjonament ta’ għajnuna, meta din hija element kostituttiv jew essenzjali tal-għajnuna, b’mod li l-inapplikabbiltà tagħha twassal sabiex tbiddel il-portata jew il-karatteristiċi prinċipali tal-għajnuna”. Minkejja li bħala prinċipju naqbel ma’ din id-definizzjoni, madankollu dan bil-kundizzjoni li din tirreferi għall-miżura prevista b’mod konkret mill-Istat Membru interessat, ikkunsidrata fl-intier tagħha (
35
) u mhux billi jiġu iżolati l-elementi ta’ din il-miżura li jirrispondu b’mod astratt għall-elementi kostituttivi tal-kunċett legali ta’ “għajnuna”.
32.
B’mod iktar partikolari, fir-rigward tal-kunċett ta’ “suġġett” tal-għajnuna, li għandu rwol ċentrali fl-applikazzjoni tal-kriterju tar-“rabta indissolubbli”, il-ġurisprudenza invokata fil-punti 19 sa 28 iktar ’il fuq tipprovdi indikazzjonijiet dwar dak li ma huwiex kopert minn dan il-kunċett. Għalhekk, dan huwa distint kemm mill-kunċett ta’ “attività ffinanzjata” mill-għajnuna kif ukoll minn dak ta’ “modalità”, li jirrigwarda l-elementi differenti tal-miżura li permezz tagħha l-Istat Membru beħsiebu jimplimenta b’mod konkret l-għajnuna. Il-kunċett ta’ “suġġett tal-għajnuna” lanqas ma għandu jiġi konfuż ma’ dak tal-“għan”, peress li bħala prinċipju dak tal-ewwel huwa l-mezz li permezz tiegħu l-Istat interessat jipproponi li jwettaq it-tieni (
36
). Pereżempju, “tippromwovi l-iżvilupp ekonomiku ta’ reġjun fejn il-livell ta’ l-għajxien huwa baxx” (Artikolu 107(3)(a) TFUE), “tippromwovi l-eżekuzzjoni ta’ proġetti fuq skala kbira ta’ interess komuni Ewropew” jew “tirrimedja taħwid serju fl-ekonomija ta’ Stat Membru” (Artikolu 107(3)(b) TFUE), jew anki “tiffaċilita l-iżvilupp ta’ ċerti attivitajiet” (Artikolu 107(3)(c) TFUE) huma kollha għanijiet aċċettati mit-Trattat, li l-Istati Membri jistgħu jilħqu permezz ta’ interventi varji kemm fin-natura tagħhom kif ukoll fis-settur jew l-attività prevista jew anki fl-identità jew fin-numru ta’ benefiċjarji (
37
). Kull wieħed minn dawn l-interventi għandu “suġġett” partikolari, li huwa stabbilit mill-iskop speċifiku mfittex mill-miżura (pereżempju li tippromwovi ċerti azjendi agrikoli jew ċerti setturi industrijali, li ssostni impriżi li jinsabu f’reġjun speċifiku, li tgħin l-investimenti f’attivitajiet partikolari) u mill-mod li bih hija prevista l-implimentazzjoni tagħha (pereżempju, eżenzjoni fiskali, il-ftuħ ta’ linja ta’ kreditu, garanzija tal-Istat, kontribuzzjoni ta’ kapital, eċċ.). Dan is-suġġett għandu wkoll jiġi ddeterminat, billi jittieħdu inkunsiderazzjoni l-elementi kollha tal-intervent inkwistjoni, hekk kif kien konkretament ippjanat mill-Istat Membru interessat.
33.
Fil-qosor, fl-evalwazzjoni tal-kompatibbiltà ta’ għajnuna mill-Istat mas-suq intern, il-Kummissjoni għandha tieħu inkunsiderazzjoni l-eventwali ksur ta’ dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni minbarra dawk fil-qasam tal-għajnuna, fil-każ fejn tali ksur jirriżulta mill-attività ekonomika ffinanzjata mill-għajnuna jew mis-suġġett tagħha fih innifsu jew saħansitra mill-modalitajiet indissolubbilment marbuta mas-suġġett tal-għajnuna. Tali rabta indissoċjabbli teżisti fir-rigward ta’ elementi jew kundizzjonijiet li huma neċessarji għat-twettiq tas-suġġett tal-għajnuna jew tal-funzjonament tagħha, li mingħajrhom l-intervent Statali ppjanat ma jkunx jista’ jilħaq l-għanijiet mixtieqa.
34.
Huwa fid-dawl tal-ġurisprudenza invokata fil-punti 19 sa 28 ta’ dawn il-konklużjonijiet u tar-riflessjonijiet kollha magħmula sa issa li għandhom jiġu evalwati l-ilmenti invokati mir-Repubblika tal-Awstrija fil-kuntest tal-ewwel u tat-tieni parti tal-ewwel aggravju.
2) Fuq l-applikazzjoni għall-każ inkwistjoni
35.
Qabel ma nipproċedi bl-analiżi tiegħi, nirrileva li, preżunt li l-argumenti mressqa mill-appellanti fl-ewwel parti tal-ewwel aggravju tagħha jinftiehmu – kif jifhmuhom il-Kummissjoni u l-Istati Membri intervenjenti insostenn tagħha – bħala li jikkontestaw l-attwalità tal-kriterju tar-“rabta indissolubbli” wara s-sentenza L‑Awstrija vs Il‑Kummissjoni, mill-ġurisprudenza invokata b’mod partikolari fil-punt 25 ta’ dawn il-konklużjonijiet jirriżulta li dawn l-argumenti ser ifallu (
38
).
i) Fuq is-suġġett tal-miżura nnotifikata
36.
Fil-kuntest tal-ewwel parti tal-ewwel aggravju, ir-Repubblika tal-Awstrija tikkritika lill-Qorti Ġenerali li ma sostnietx li s-“suġġett” tal-għajnuna inkwistjoni kien il-kostruzzjoni tar-reatturi nukleari ġodda. B’hekk, il-Qorti Ġenerali telqet mill-klassifikazzjoni mogħtija lil dan is-suġġett mill-Kummissjoni fid-Deċiżjoni kontenzjuża. Dan l-ilment huwa, essenzjalment, ripetut fil-kuntest tat-tieni aggravju tal-appell. Ir-Repubblika Ċeka, ir-Repubblika Franċiża u l-Ungerija jargumentaw li l-Qorti Ġenerali kkunsidrat korrettament, fil-punti 36 u 37 tas-sentenza appellata, li s-suġġett tal-għajnuna inkwistjoni kien li “jsiru disponibbli mingħajr ħlas [għall-kumpannija Paks II] żewġ reatturi ġodda għall-użu tagħhom” (
39
). Min-naħa tagħha, il-Kummissjoni tiddikjara li, minkejja li l-miżura nnotifikata kienet tirrigwarda l-iżvilupp ta’ żewġ reatturi nukleari fl-Ungerija, hija ma kinitx tirrigwarda l-kostruzzjoni ta’ dawn ir-reatturi bħala tali, iżda t-tqegħid għad-dispożizzjoni tagħhom sabiex jintużaw.
37.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li, fit-titolu tad-Deċiżjoni kontenzjuża, il-miżura nnotifikata hija identifikata bħala miżura li l-Ungerija tippjana li timplimenta “biex tappoġġja l-iżvilupp ta’ żewġ reatturi nukleari ġodda fl-impjant tal-enerġija nukleari Paks II”. Fil-premessa 3 ta’ din id-deċiżjoni, din il-miżura hija deskritta bħala intiża “biex tipprovdi kontribuzzjoni finanzjarja għall-iżvilupp ta’ żewġ reatturi nukleari ġodda fis-sit Paks”. Fil-premessa 9 tal-imsemmija deċiżjoni, taħt it-Titolu 2, intitolat “Deskrizzjoni ddettaljata tal-miżura” u taħt is-Subtitolu 2.1, intitolat “Deskrizzjoni tal-proġett”, huwa indikat li “[i]l-miżura tikkonsisti fl-iżvilupp ta’ żewġ reatturi nukleari […] fl-Ungerija, li l-bini tagħhom hu ffinanzjat għalkollox mill-Istat Ungeriż għall-benefiċċju tal-entità Paks II […] li se tkun is-sid u se topera r-reatturi l-ġodda”. Fil-premessa 15 tal-istess deċiżjoni, li tesponi l-għajnuna finanzjarja prevista mill-Ungerija (
40
), huwa indikat li s-self mill-Istat mogħti mill-Federazzjoni tar-Russja lill-Ungerija “biex tiffinanzja l-iżvilupp ta’ Paks II”“jipprovdi faċilità ta’ kreditu rotanti ta’ EUR 10 biljun” li l-Ungerija “se tuża […] biex tiffinanzja direttament l-investimenti f’Paks II li huma neċessarji għad-disinjar, għall-kostruzzjoni u għall-ikkummissjonar” tar-reatturi l-ġodda, li magħhom se jiżdied “ammont addizzjonali li jasal sa EUR 2.5 biljun” mill-baġit tal-Ungerija stess. Fil-premessa 21 tal-imsemmija deċiżjoni kontenzjuża, huwa espost li “[l]-Ungerija u r-Russja ffirmaw [il-ftehim intergovernattiv] bl-objettiv li jiżviluppaw kapaċitajiet ġodda fis-sit Paks”. B’mod iktar ġenerali, il-miżura nnotifikata hija ddefinita u eżaminata mill-Kummissjoni bħala għajnuna għall-investiment “mogħtija mill-Istat Ungeriż lil Paks II għall-iżvilupp tal-proġett” u tkopri l-kostijiet ta’ investiment għat-tlestija tiegħu (
41
). Huwa minnu li fil-premessa 197 ta’ din id-deċiżjoni, il-Kummissjoni ddikjarat li l-miżura nnotifikata “tinvolvi vantaġġ ekonomiku lil Paks II minħabba l-fatt li tkun is-sid u l-operatur taż-żewġ unitajiet tal-enerġija nukleari l-ġodda kompletament iffinanzjati mill-Istat [Ungeriż]”. Madankollu, fil-premessa 283 tal-imsemmija deċiżjoni, li tagħmel parti mill-motivi ddedikati għall-eżami tal-kwistjoni tal-eżistenza ta’ modalità indissoċjabbli, il-Kummissjoni tippreċiża li “l-oġġett tal-għajnuna għall-investiment għal Paks II hu li din tippermettilha tiġġenera elettriku mingħajr ma ġġarrab il-kostijiet ta’ investiment ħall-kostruzzjoni tal-installazzjonijiet nukleari” billi torbot b’mod inekwivoku l-investimenti kkonsentiti mill-Ungerija mal-kostruzzjoni tar-reatturi ġodda. Fil-premessi 324 sa 328 tal-imsemmija deċiżjoni, il-miżura nnotifikata hija kkunsidrata mill-Kummissjoni bħala “strument xieraq għall-kostruzzjoni [tar-]reatturi […] ġodda” li jissodisfaw l-“objettiv ta’ interess komuni tal-promozzjoni tal-enerġija nukleari” (
42
) u, fil-premessa 332, huwa indikat li din il-miżura “[kienet] tinċentivizza l-kisba tal-objettiv ta’ interess komuni permezz tal-iżvilupp tal-impjant tal-enerġija nukleari”. Fl-aħħar nett, fil-premessa 330 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, huwa ddikjarat b’mod ċar li l-kumpannija Paks II “ġiet inkorporata mill-Istat għall-objettiv uniku ta’ żvilupp u ta’ operat” tal-imsemmija reatturi u li hija ser tirċievi l-għajnuna inkwistjoni sabiex twettaq dan l-għan. Bl-istess mod, fil-premessa 334 ta’ din id-deċiżjoni, huwa indikat li, bħala benefiċjarja, Paks II “[tirċievi] kontribuzzjoni finanzjarja għall-kostruzzjoni ta’ assi tal-ġenerazzjoni” (
43
).
38.
Minn dan isegwi li, fil-fehma tiegħi, huwa bir-raġun li l-appellanti tiddikjara li, billi identifikat is-suġġett tal-għajnuna inkwistjoni bħala it-“tqegħid għad-dispożizzjoni mingħajr ħlas” tar-reatturi l-ġodda, il-Qorti Ġenerali ma qisitx id-deskrizzjoni ta’ dan is-suġġett kif tirriżulta, lil hinn minn xi inkoerenzi, mid-Deċiżjoni kontenzjuża, jiġifieri kontribuzzjoni finanzjarja mill-Istat Ungeriż lill-kumpannija Paks II għall-iżvilupp – inkluż id-disinn, il-kostruzzjoni u t-tqegħid fis-servizz – ta’ żewġ reatturi nukleari ġodda. B’hekk, hija wettqet żball ta’ interpretazzjoni tal-att ikkontestat quddiemha, li jikkostitwixxi żball ta’ liġi li jista’ jitqajjem quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest ta’ appell (
44
).
39.
Fil-kuntest tat-tieni parti tal-ewwel aggravju tagħha, ir-Repubblika tal-Awstrija, sostnuta mill-Gran Dukat tal-Lussemburgu, targumenta wkoll li, billi ddefinixxiet is-suġġett tal-miżura nnotifikata bħala “t-tqegħid għad-dispożizzjoni mingħajr ħlas ta’ żewġ reatturi nukleari ġodda favur il-kumpannija Paks II”, il-Qorti Ġenerali għamlet distinzjoni artifiċjali bejn l-elementi differenti tal-istess miżura unika. Il-kostruzzjoni tar-reatturi l-ġodda u l-għoti dirett tal-kuntratt lil JSC NIAEP kienu fil-fatt parti integrali mill-proġett fil-qalba tal-ftehim konkluż bejn il-Federazzjoni tar-Russja u l-Ungerija.
40.
Il-Kummissjoni teċċepixxi l-inammissibbiltà ta’ dan l-ilment li ma kienx invokat quddiem il-Qorti Ġenerali. F’dan ir-rigward, nirrileva li minkejja li skont l-Artikolu 170(1) tar-Regoli tal-Proċeduri ta-Qorti tal-Ġustizzja, l-appell ma jistax jibdel is-suġġett tat-tilwima quddiem il-Qorti Ġenerali (
45
), madankollu rikorrent jista’ jippreżenta appell billi jinvoka, quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, aggravji u argumenti li jirriżultaw mis-sentenza appellata nnifisha u li jkunu intiżi li jikkritikaw, fid-dritt, il-fondatezza tagħha (
46
). Fil-fehma tiegħi, dan huwa il-każ tal-ilment invokat mir-Repubblika tal-Awstrija. Inżid ngħid li, permezz ta’ dan l-ilment, l-appellanti, sostnuta mill-Gran Dukat tal-Lussemburgu, tikkontesta mhux l-evalwazzjoni tal-fatti mwettqa mill-Qorti Ġenerali, iżda l-klassifikazzjoni ġuridika li hija tat li dawn il-fatti, li wasslitha, fil-fehma tagħha, sabiex tiddefinixxi is-suġġett tal-għajnuna inkwistjoni b’mod żbaljat. Issa, skont ġurisprudenza stabbilita, żball fil-klassifikazzjoni ġuridika tal-fatti huwa żball ta’ liġi li jista’ jiġi invokat fil-kuntest ta’ appell (
47
).
41.
Dwar il-mertu, ma huwiex ikkontestat li l-għan imfittex mill-għajnuna prevista mill-Ungerija kien li tappoġġja l-attività ta’ produzzjoni ta’ enerġija nukleari. Dan l-għan kien imfittex permezz ta’ proġett intiż sabiex jiffinanzja l-kostruzzjoni ta’ żewġ reatturi nukleari intiżi li jibdew jiffunzjonaw fis-sit tal-impjant ta’ Paks u sabiex jissostitwixxu, fl-aħħar, ir-reatturi diġà eżistenti. Kif targumenta r-Repubblika tal-Awstrija u kif jirriżulta mid-deskrizzjoni tal-miżura nnotifikata kontenuta fid-Deċiżjoni kontenzjuża, it-tqegħid tar-reatturi l-ġodda għad-dispożizzjoni tal-impjant tal-enerġija nukleari ta’ Paks II kien biss wieħed mill-fażijiet ta’ dan il-proġett, li kien previst bħala ħaġa waħda u kien jinkludi d-disinn, il-kostruzzjoni u t-tqegħid fis-servizz tal-imsemmija reatturi (
48
). Fil-fatt, ir-reatturi l-ġodda, li l-kostruzzjoni tagħhom kienet is-suġġett tal-ftehim intergovernattiv, kienu l-“proprjetà” mqiegħda għad-dispożizzjoni tal-benefiċjarju tal-għajnuna. Minkejja li l-kumpannija Paks II ma investietx hija stess fil-kostruzzjoni tal-assi ta’ produzzjoni futuri tagħha, peress li l-awtoritajiet Ungeriżi ma kkunsidrawx neċessarju li hija tagħmel dejn dirett (
49
), madankollu hija kienet assoċjata ma’ kull stadju tal-iżvilupp tagħhom, bħala “organizzazzjoni pubblika”“kkontrollata mill-Istat”, innominata mill-Ungerija u responsabbli “finanzjarjament u teknikament” milli tissodisfa l-obbligi tagħha li jirriżultaw mill-proġett (ara l-premessa 11 tad-Deċiżjoni kontenzjuża). Għalhekk, mill-premessa 14 tad-Deċiżjoni kontenzjuża jirriżulta li kienet hi li kkonkludiet il-kuntratt ta’ inġinerija, xiri u kostruzzjoni taż-żewġ reatturi l-ġodda ma’ JSC NIAEP, u li kellha wkoll issegwi x-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni u tawtorizza l-ħlasijiet tal-ammonti dovuti lil JSC NIAEP għal kull stadju ta’ progress ta’ dawn ix-xogħlijiet (ara l-premessa 39 tad-Deċiżjoni kontenzjuża).
42.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-Repubblika tal-Awstrija, sostnuta mill-Gran Dukat tal-Lussemburgu, għandha raġun targumenta li huwa artifiċjali li ssir distinzjoni, fil-miżura nnotifikata, bejn il-kostruzzjoni taż-żewġ reatturi ġodda u t-tqegħid għad-dispożizzjoni tagħhom favur il-kumpannija Paks II. Meta wieħed iqis din il-miżura fl-intier tagħha, jidher, fil-fehma tiegħi, ċar li hija intiża sabiex tiffinanzja l-investiment fil-kostruzzjoni u t-tqegħid fis-servizz ta’ unitajiet ta’ produzzjoni ġodda tas-sit ta’ Paks.
43.
Minn dan isegwi li, anki jekk jiġi preżunt li l-Qorti Ġenerali ma wettqitx żball ta’ interpretazzjoni tad-Deċiżjoni kontenzjuża billi ddefinixxiet is-suġġett tal-għajnuna inkwistjoni bħala “li jsiru disponibbli [għall-kumpannija Paks II] mingħajr ħlas żewġ reatturi ġodda għall-użu tagħhom”, din id-definizzjoni xorta tirriżulta minn żball ta’ klassifikazzjoni ġuridika tal-fatti.
ii) Fuq l-eżistenza ta’ ksur tar-regoli fil-qasam ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi li jirriżulta mis-suġġett tal-għajnuna
44.
Fil-kuntest tal-ewwel parti tal-ewwel aggravju tagħha, ir-Repubblika tal-Awstrija targumenta, minn naħa, li l-Qorti Ġenerali essenzjalment awtorizzat lill-Kummissjoni tħalli għaddej ksur ieħor tad-dispożizzjonijiet fil-qasam ta’ kuntratti pubbliċi fl-evalwazzjoni tagħha ta’ miżura ta’ għajnuna, u min-naħa l-oħra, li f’dan il-każ, tali ksur kien jirriżulta mis-suġġett innifsu tal-għajnuna inkwistjoni, jiġifieri l-finanzjament tal-kostruzzjoni ta’ impjant nukleari, b’tali mod li fil-punti 28 sa 32 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali għamlet distinzjoni b’mod żbaljat bejn din il-kawża u dik li tat lok għas-sentenza L‑Awstrija vs Il‑Kummissjoni.
45.
Ir-Repubblika Franċiża tikkontesta l-ammissibbiltà ta’ dan l-ilment għar-raġuni li ma kienx invokat quddiem il-Qorti Ġenerali. F’dan ir-rigward, huwa minnu li, fir-rikors tagħha, ir-Repubblika tal-Awstrija ma sostnietx espressament li l-għoti dirett lil JSC NIAEP tal-kuntratt ta’ kostruzzjoni tar-reatturi l-ġodda kien jaqa’ taħt is-suġġett innifsu tal-għajnuna inkwistjoni. Madankollu, mill-punt 20 tas-sentenza appellata jirriżulta li minkejja li bbażat l-interpretazzjoni tagħha fuq is-sentenza L‑Awstrija vs Il‑Kummissjoni, madankollu hija argumentat li ma kienx importanti, għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-għajnuna inkwistjoni, il-punt dwar jekk tali għoti dirett kienx jikkostitwixxi “modalità indissoċjabbli” jew anki “modalità” ta’ din l-għajnuna, peress li b’mod ġenerali, kull għajnuna mill-Istat li tikser dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni ma tistax tiġi ddikjarata kompatibbli mas-suq intern. Għalhekk, ma jistax jiġi kkunsidrat li l-ilment li r-Repubblika tal-Awstrija targumenta issa quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jibdel is-suġġett tat-tilwima quddiem il-Qorti Ġenerali (
50
).
46.
Dwar il-mertu, dan l-ilment, li barra minn hekk mhux żviluppat kompletament, għandu fil-fehma tiegħi jiġi miċħud.
47.
Minn naħa, sa fejn huwa intiż sabiex jikkritika lill-Qorti Ġenerali li kkunsidrat li l-Kummissjoni “tista’ tinjora r-regoli fil-qasam ta’ kuntratti pubbliċi fil-kuntest ta’ proċedura bbażata fuq l-Artikolu 108 TFUE”, l-imsemmi ilment huwa bbażat fuq qari żbaljat tas-sentenza appellata. Fil-fatt, fil-punti 28 sa 32 tagħha, il-Qorti Ġenerali tiddikjara biss li, fil-kawża L‑Awstrija vs Il‑Kummissjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja ma riditx tabbanduna l-ġurisprudenza tagħha li tirriżulta mis-sentenza Iannelli & Volpi, li kif diġà kelli l-okkażjoni nenfasizza, ma hijiex ikkontestata. Mill-banda l-oħra, għall-kuntrarju ta’ dak li donnha tikkunsidra r-Repubblika tal-Awstrija, il-Qorti Ġenerali ma ċaħditx il-fatt li l-Kummissjoni għandha tieħu inkunsiderazzjoni, fil-kuntest tal-imsemmija proċedura, il-ksur eventwali ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni minbarra dawk fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat, inkluż ir-regoli fil-qasam ta’ kuntratti pubbliċi, meta tali ksur jirriżulta mis-suġġett tal-għajnuna kkonċernata jew minn waħda mill-modalitajiet indissoċjabbli tagħha.
48.
Min-naħa l-oħra, u kif targumenta b’mod partikolari r-Repubblika Ċeka, l-istess ilment lanqas ma jista’ jirnexxi sa fejn jargumenta li l-ksur tad-dispożizzjonijiet fil-qasam ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi invokat mill-appellanti jirriżulta mis-“suġġett” innifsu tal-għajnuna inkwistjoni jew mill-“attività ffinanzjata” minnha. Fil-fatt, anki fil-każ fejn, kif issuġġerejtilha, il-Qorti tal-Ġustizzja jkollha tikkunsidra li l-Qorti Ġenerali eskludiet b’mod żbaljat mis-suġġett ta’ din l-għajnuna l-kostruzzjoni tar-reatturi l-ġodda, l-għoti dirett tal-kuntratt għal din il-kostruzzjoni lil JSC NIAEP jista’ jikkostitwixxi biss “modalità” marbuta ma’ dan is-suġġett, li għad trid tiġi vverifikata n-natura indissoċjabbli tagħha fir-rigward tiegħu.
iii) Fuq l-eżistenza ta’ modalità indissoċjabbli
49.
Fil-kuntest tat-tieni parti tal-ewwel aggravju tal-appell tagħha, ir-Repubblika tal-Awstrija tikkontesta l-analiżi, magħmula mill-Qorti Ġenerali, tal-eżistenza ta’ “rabta indissoċjabbli” bejn l-għoti dirett tal-kuntratt ta’ kostruzzjoni tar-reatturi ġodda lil JSC NIAEP u s-suġġett tal-għajnuna. Għall-espożizzjoni tal-argumenti mressqa minn dan l-Istat Membru, nirrinvija għall-punt 16 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Kif indikajt fil-punt 17 ta’ dawn il-konklużjonijiet, ċerti argumenti mressqa fil-kuntest tal-ewwel parti tal-ewwel aggravju huma intiżi wkoll, essenzjalment, sabiex jikkontestaw din l-analiżi.
50.
Infakkar li, fil-punti 36 sa 43 ta’ dawn il-konklużjonijiet, jiena wasalt għall-konklużjoni li d-definizzjoni tas-suġġett tal-għajnuna inkwistjoni, sostnuta mill-Qorti Ġenerali b’mod partikolari fil-punt 36 tas-sentenza appellata, hija vvizzjata minn żball ta’ interpretazzjoni tad-Deċiżjoni kontenzjuża u li, fi kwalunkwe każ, tali definizzjoni twettaq klassifikazzjoni żbaljata tal-fatti. Madankollu, għandu jitfakkar li, jekk il-motivi ta’ sentenza tal-Qorti Ġenerali jiżvelaw ksur tad-dritt tal-Unjoni, iżda d-dispożittiv tagħha jidher li jkun fondat abbażi ta’ motivi oħra tad-dritt, tali ksur ma jkunx ta’ natura li jwassal għall-annullament ta’ din is-sentenza u jkun hemm lok li ssir sostituzzjoni tal-motivi u li l-appell jiġi miċħud (
51
). Għalhekk, għandu jiġi vverifikat jekk, minkejja l-iżbalji ta’ liġi mwettqa, il-Qorti Ġenerali kkonkludietx ġustament, fil-punt 39 tas-sentenza appellata, li l-Kummissjoni kienet qieset ġustament li l-għoti tal-kuntratt ta’ kostruzzjoni tar-reatturi l-ġodda ma kienx jikkostitwixxi modalità tal-għajnuna li kienet tippreżenta rabta indissoċjabbli magħha.
51.
Għar-raġunijiet li ser nispjega, jiena tal-opinjoni li dan ma huwiex il-każ.
52.
Fl-ewwel lok, u preliminarjament, minkejja li naqbel, b’mod partikolari, mar-Repubblika Franċiża, li l-argument imressaq mir-Repubblika tal-Awstrija, li jipprovdi li l-fatt waħdu li r-regoli fil-qasam ta’ għajnuna mill-Istat u dawk fil-qasam ta’ kuntratti pubbliċi għandhom l-istess għan li jiżguraw kompetizzjoni mhux distorta fis-suq intern huwa suffiċjenti fih innifsu sabiex tiġi konkluża l-eżistenza, f’dan il-każ, ta’ modalità indissoċjabbli, ma jistax jintlaqa’ (
52
), huwa madankollu bir-raġun li r-Repubblika tal-Awstrija tfakkar li din il-konverġenza ta’ għanijiet timponi fuq il-Kummissjoni obbligu ikbar li tiżgura l-koerenza bejn dawn iż-żewġ settijiet ta’ dispożizzjonijiet.
53.
Fit-tieni lok, huwa billi wettqet żball ta’ liġi li, fil-punt 36 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali kkunsidrat li d-deċiżjoni ta’ għoti tal-kuntratt ta’ kostruzzjoni taż-żewġ reatturi l-ġodda ma tikkostitwixxix modalità tal-għajnuna nnifisha, peress li dan l-għoti “[jikkonċerna] l-manifattura u l-provvista tal-proprjetà li ser tkun disponibbli mingħajr ħlas” u “[jippreċedi] għalhekk il-miżura ta’ għajnuna fil-veru sens tal-kelma”. Fil-fatt, minn naħa, il-premessa li fuqha hija bbażata tali konklużjoni, jiġifieri li s-suġġett tal-għajnuna inkwistjoni huwa t-tqegħid għad-dispożizzjoni mingħajr ħlas lil kumpannija Paks II taż-żewġ reatturi nukleari l-ġodda, hija żbaljata, kif urejt iktar ’il fuq. Min-naħa l-oħra, kif targumenta, essenzjalment, ir-Repubblika tal-Awstrija, meta intervent statali ffinanzjat minn għajnuna skont l-Artikolu 107 TFUE jkun mifrux fuq fażijiet differenti, il-klassifikazzjoni bħala “modalità” jew “modalità indissoċjabbli” fis-sens tas-sentenza Iannelli & Volpi ta’ miżura adottata matul waħda minn dawn il-fażijiet ma hijiex eskluża bis-sempliċi fatt li din il-miżura kienet preċedenti għal dik li temmet il-proċess kollu. Għalhekk, anki jekk jiġi preżunt li l-Qorti Ġenerali sostniet ġustament, bħala suġġett tal-għajnuna inkwistjoni, sempliċement it-tqegħid għad-dispożizzjoni mingħajr ħlas lil kumpannija Paks II tar-reatturi l-ġodda, dan ma jimplikax awtomatikament li l-għoti dirett lil JSC NIAEP tal-kuntratt għall-kostruzzjoni tagħhom kien jikkostitwixxi element mhux marbut mal-għajnuna inkwistjoni. Ċertament, huwa minnu li kif targumenta r-Repubblika Franċiża, interpretazzjoni tal-kriterju tar-“rabta indissolubbli” li ddaħħal fil-kunċett ta’ “modalità indissoċjabbli” kull “modalità ta’ tfassil” ta’ proġett li jibbenefika minn finanzjament pubbliku twassal sabiex iċċaħħad tali kriterju mill-effett tiegħu. Madankollu, dan l-argument ma jistax jirnexxi f’dan il-każ. L-għoti tal-kuntratt relatat mal-kostruzzjoni tar-reatturi l-ġodda ma huwiex sempliċi “modalità ta’ tfassil”, u lanqas aspett sekondarju tal-miżura nnotifikata. Fil-fatt, l-għajnuna inkwistjoni għandha bħala suġġett l-iżvilupp ta’ dawn ir-reatturi u dawn jikkostitwixxu l-proprjetà intiża sabiex titqiegħed għad-dispożizzjoni tal-benefiċjarju.
54.
Fit-tielet lok, kif ġustament targumenta r-Repubblika tal-Awstrija, mid-Deċiżjoni kontenzjuża u mis-sentenza appellata jirriżulta li n-nomina ta’ JSC NIAEP bħala organu tal-kostruzzjoni kienet waħda mill-elementi tal-ftehim intergovernattiv, li minnu l-ftehim ta’ finanzjament imsemmi fil-punt 6 ta’ dawn il-konklużjonijiet kien jifforma parti, u kienet tikkostitwixxi waħda mill-kundizzjonijiet li għalihom kien suġġett is-self intiż sabiex jiffinanzja l-parti l-kbira tal-investimenti meħtieġa għall-iżvilupp tar-reatturi l-ġodda. Issa, skont il-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 25 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-metodu ta’ finanzjament ta’ għajnuna ma jistax jiġi iżolat minnha u l-evalwazzjoni tagħha, inkluż fir-rigward ta’ dispożizzjonijiet oħra tat-Trattat minbarra dawk relatati mal-għajnuna mill-Istat, taqa’ taħt il-kompetenza esklużiva tal-Kummissjoni.
55.
Fir-raba’ lok, mill-ġurisprudenza mfakkra fil-punti 19 sa 25 ta’ dawn il-konklużjonijiet ma jirriżultax li element jew kundizzjoni ta’ għajnuna li ma għandhom effett dirett fuq id-determinazzjoni tal-benefiċjarju jew benefiċjarji tagħha jew fuq l-ammont tagħha ma jistax jikkostitwixxi “modalità indissoċjabbli” li l-legalità tagħha għandha tiġi eżaminata mill-Kummissjoni fil-kuntest tal-proċedura skont l-Artikolu 108 TFUE. Għall-kuntrarju, minn din il-ġurisprudenza jirriżulta li element jew kundizzjoni tal-għajnuna jikkostitwixxu tali modalità jekk jirriżultaw “neċessarji għat-twettiq tas-suġġett tagħha jew tal-funzjonament tagħha”. F’dan il-każ, kif targumenta essenzjalment ir-Repubblika tal-Awstrija, l-għoti tal-kuntratt ta’ kostruzzjoni lil JSC NIAEP kien element neċessarju kemm għat-twettiq tas-suġġett tal-għajnuna inkwistjoni kif ukoll għall-funzjonament tagħha. Fil-fatt, minn naħa, mid-Deċiżjoni kontenzjuża u mis-sentenza appellata jirriżulta li l-għażla ta’ JSC NIAEP bħala impriża responsabbli mid-disinn, mill-kostruzzjoni u mit-tqegħid fis-servizz tar-reatturi l-ġodda kienet parti integrali mill-ftehim intergovernattiv u li s-self mogħti mill-Federazzjoni tar-Russja lill-Ungerija kien marbut ma’ tali għażla (
53
). Min-naħa l-oħra, mill-fatt li, kemm quddiem il-Kummissjoni, kif ukoll quddiem il-Qorti Ġenerali u l-Qorti tal-Ġustizzja, l-Ungerija sostniet li JSC NIAEP kienet l-unika kapaċi li tipprovdi t-teknoloġija neċessarja għall-kostruzzjoni tar-reatturi l-ġodda, jirriżulta li dan l-Istat Membru kien persważ li, mill-perspettiva teknika, l-għoti tal-kuntratt ta’ kostruzzjoni lil din l-impriża kien għażla neċessarja sabiex jiżgura l-vijabbiltà u s-suċċess tal-proġett iffinanzjat mill-għajnuna inkwistjoni.
56.
Fil-ħames u l-aħħar lok, nistaqsi dwar ir-rilevanza, għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ modalità indissoċjabbli fis-sens tas-sentenza Iannelli & Volpi, tal-konstatazzjoni, kontenuta fil-punt 37 tas-sentenza appellata, li tipprovdi li “ksur tar-regoli dwar il-kuntratti pubbliċi jipproduċi effetti biss fis-suq tax-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni ta’ impjanti nukleari u ma jistax ikollu konsegwenzi fis-suq previst mill-għan tal-miżura tal-għajnuna [inkwistjoni]”. L-ewwel nett, tali konstatazzjoni ma tippermettix li tiġi sostnuta l-konklużjoni li tali għoti ma jikkostitwixxix modalità indissoċjabbli tal-għajnuna inkwistjoni. Fil-fatt, id-determinazzjoni ta’ miżuri li ma jistgħux jiġu iżolati mill-għajnuna, loġikament tiġi qabel kemm l-evalwazzjoni tal-konformità tagħhom mad-dritt tal-Unjoni kif ukoll l-eżami tal-effett tagħhom fuq il-kompatibbiltà tal-għajnuna. It-tieni nett, u b’mod iktar fundamentali, niddubita l-validità tal-premessa li fuqha hija bbażata l-imsemmija konstatazzjoni, jiġifieri li huwa biss ksur ta’ dispożizzjoni minbarra dawk fil-qasam ta’ għajnuna mill-Istat li jirriżulta f’distorsjoni addizzjonali tal-kompetizzjoni jew tal-kummerċ fis-suq previst mill-għajnuna inkwistjoni li jista’ jagħti lok għal obbligu tal-Kummissjoni li tikkonstata tali ksur fil-kuntest tal-proċedura skont l-Artikolu 108 TFUE (
54
). Fil-fatt, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta b’mod ċar li, meta hija tevalwa jekk għajnuna prevista tissodisfax il-kundizzjoni imposta fl-Artikolu 107(3)(c) TFUE, li ma tbiddilx il-kundizzjonijiet tal-kummerċ f’miżura li tmur kontra l-interess komuni, il-Kummissjoni għandha tieħu inkunsiderazzjoni effetti negattivi li din l-għajnuna jista’ jkollha fuq il-kompetizzjoni u fuq il-kummerċ fis-suq intern kollu, iddefinit, b’konformità mal-Artikolu 26(2) TFUE bħala “arja bla fruntieri interni, li fiha l-moviment liberu ta’ merkanzija, persuni, servizzi u kapital huwa żgurat skond id-dispożizzjonijiet tat-Trattati” (
55
). Ir-riferiment magħmul mir-Repubblika Franċiża u mill-Ungerija għas-sentenza tal‑31 ta’ Jannar 2001, Weyl Beef Products et vs Il‑Kummissjoni (
56
), ma jistax iwassal għal konklużjoni differenti. Fil-punti ta’ din is-sentenza li għalihom jirreferu dawn l-Istati Membri, il-Qorti Ġenerali, wara li kkonstatat li l-miżuri kontenzjużi kienu indissolubbilment marbuta mas-suġġett tal-għajnuna inkwistjoni, wettqet il-verifika tal-punt dwar jekk dawn kinux jinvolvu effetti li jmorru “lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex l-għajnuna tkun tista’ tilħaq l-għanijiet aċċettati mit-Trattat”. Madankollu, tali verifika taqa’ b’mod ċar fil-kuntest tal-eżami tal-proporzjonalità tal-għajnuna, li jsegwi d-definizzjoni tal-parametru tal-miżuri li jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-kompatibbiltà tagħha mas-suq intern. Għalhekk, is-sentenza Weyl Beef Products et vs Il‑Kummissjoni ma tipprovdi ebda preċiżazzjoni dwar x’jippermetti l-klassifikazzjoni ta’ miżura bħala “modalità indissoċjabbli” u lanqas ma tippermetti li tiġi sostnuta t-teżi li tipprovdi li huma biss l-effetti ta’ tali miżura li jistgħu jimmanifestaw ruħhom fis-“suq previst mis-suġġett tal-miżura ta’ għajnuna [inkwistjoni]” li jaqgħu taħt l-eżami li għandu jitwettaq mill-Kummissjoni fil-kuntest tal-proċedura skont l-Artikolu 108 TFUE. Mill-banda l-oħra, din is-sentenza tissiġilla l-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza Iannelli & Volpi (
57
). L-istess japplika għas-sentenza tat‑3 ta’ Diċembru 2014, Castelnou Energía vs Il‑Kummissjoni (
58
), iċċitata b’mod partikolari mill-Kummissjoni, li tippreċiża li jekk il-modalità ta’ għajnuna hija indissoċjabbilment marbuta mas-suġġett tagħha, “il-konformità tagħha mad-dispożizzjonijiet l-oħra minbarra dawk dwar l-għajnuna mill-Istat tiġi evalwata mill-Kummissjoni fil-kuntest tal-proċedura prevista permezz tal-Artikolu 108 TFUE u din l-evalwazzjoni tista’ twassal għal dikjarazzjoni ta’ inkompatibbiltà tal-għajnuna kkonċernata mas-suq intern”.
57.
B’konklużjoni dwar dan l-aħħar punt, jiena tal-opinjoni li ma huwiex eskluż li l-ksur ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni li jista’ jipproduċi distorsjoni ta’ kompetizzjoni f’suq differenti, iżda, bħal fil-każ inkwistjoni, marbut ma’ dak previst mill-għajnuna, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni mill-Kummissjoni fil-kuntest tal-eżami tagħha tal-kompatibbiltà tagħha mas-suq intern.
iv) Fuq l-obbligu tal-Kummissjoni li teżamina l-ksur eventwali tad-dispożizzjonijiet fil-qasam ta’ kuntratti pubbliċi
58.
Mill-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti jirriżulta li l-Qorti Ġenerali wettqet żball meta kkonfermat il-konklużjoni tal-Kummissjoni li tipprovdi li l-għoti dirett lil JSC NIAEP tal-kuntratt ta’ kostruzzjoni tar-reatturi l-ġodda ma kienx jikkostitwixxi “modalità indissoċjabbli” mis-suġġett tal-għajnuna inkwistjoni.
59.
Minn dan isegwi li huwa żbaljat ukoll li hija kkunsidrat li l-Kummissjoni ma kellhiex teżamina, fil-kuntest tal-proċedura li wasslet għall-adozzjoni tad-Deċiżjoni kontenzjuża, il-kwistjoni tal-kompatibbiltà ta’ dan l-għoti mad-dispożizzjonijiet fil-qasam ta’ kuntratti pubbliċi, li kienu invokati matul din il-proċedura mir-Repubblika tal-Awstrija u minn partijiet interessati oħra (
59
).
3) Konklużjonijiet fuq l-ewwel u t-tieni parti tal-ewwel aggravju
60.
Abbażi tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, inqis li l-ewwel u t-tieni parti tal-ewwel aggravju tal-appell, meħuda flimkien, huma fondati.
2.
Fuq it-tielet parti
61.
It-tielet parti tal-ewwel aggravju tinkludi żewġ ilmenti. L-ewwel wieħed huwa bbażat fuq nuqqas ta’ motivazzjoni tad-Deċiżjoni kontenzjuża li l-Qorti Ġenerali naqset milli tikkonstata u t-tieni wieħed fuq ksur tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-kuntratti pubbliċi. Dawn l-ilmenti huma indirizzati kontra l-punti 40 sa 49 u 196 sa 203 tas-sentenza appellata.
62.
Il-punti 40 sa 49 tas-sentenza appellata jaqgħu taħt il-motivi li permezz tagħhom il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-ewwel motiv tar-rikors tar-Repubblika tal-Awstrija, ibbażat fuq l-assenza ta’ proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt pubbliku. Fil-punti 41 sa 42, il-Qorti Ġenerali, fl-ewwel lok, iddikjarat li fil-premessa 285 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni kienet ġustament sostniet li, sabiex twieġeb għall-osservazzjonijiet li kienu ġew sottomessi lilha minn partijiet interessati fir-rigward tal-konformità tal-miżura nnotifikata mad-Direttiva 2014/25, hija setgħet tirrinvija għal proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu miftuħa kontra l-Ungerija, li fiha hija kienet kisbet il-konvinzjoni, “ibbażata fuq analiżi fil-fond tar-rekwiżiti tekniċi li [dan l-Istat Membru kien invoka]”, li din id-direttiva kienet inapplikabbli għall-għoti ta’ xogħlijiet ta’ kostruzzjoni tar-reatturi l-ġodda abbażi tal-Artikolu 50(c) tagħha (iktar ’il quddiem il-“proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu”). Fil-punti 43 sa 46 ta’ din is-sentenza, il-Qorti Ġenerali, fit-tieni lok, eżaminat it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-mistoqsijiet bil-miktub magħmulin bħala miżura ta’ organizzazzjoni tal-proċedura kif ukoll id-dokumenti pprodotti insostenn, billi kkonstatat li minn din it-tweġiba kien jirriżulta u kien ikkonfermat minn dawn id-dokumenti li l-Kummissjoni kienet ikkonkludiet li l-għoti dirett lil JSC NIAEP ta’ xogħlijiet ta’ kostruzzjoni tar-reatturi l-ġodda “seta’ jitwettaq mingħajr sejħa minn qabel għal kompetizzjoni, peress li, għal raġunijiet tekniċi, ma kienx hemm kompetizzjoni”. Fil-punti 47 u 48 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali, fit-tielet lok, ippreċiżat li ma jistax jiġi aċċetta li “skont il-proċedura dwar il-kompatibbiltà tal-għajnuna mas-suq intern, id-deċiżjonijiet kollha meħuda preċedentement u li diġà kienu s-suġġett ta’ proċedura distinta […] huma mqiegħda f’dubju”, “[peress li l-]prinċipju ta’ ċertezza legali jipprekludi li l-Kummissjoni teżamina mill-ġdid l-għoti tal-kuntratt għal kostruzzjoni fil-kuntest tal-proċedura ta’ għajnuna mill-Istat meta ma jkollhiex informazzjoni ġdida meta mqabbla mal-mument li fih hija ddeċidiet li tagħlaq il-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu”. Fil-punt 49 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet fir-raba’ u fl-aħħar lok, li “l-Kummissjoni ma wettqitx żball ta’ liġi meta bbażat ruħha, fi kwalunkwe każ, fuq ir-riżultat tal-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu għall-finijiet tad-Deċiżjoni kkontestata”.
63.
Permezz tal-punti 196 sa 203 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali mill-banda l-oħra ċaħdet l-ewwel parti tat-tieni motiv, ibbażata fuq il-motivazzjoni insuffiċjenti tad-Deċiżjoni kontenzjuża fir-rigward tal-kompatibbiltà tal-għajnuna ma’ dispożizzjonijiet oħra tad-dritt tal-Unjoni. F’dawn il-punti, il-Qorti Ġenerali kkunsidrat, essenzjalment, li peress li fil-premessi 280 sa 284 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni kienet qieset li hija ma kellhiex teżamina l-kwistjoni tal-ksur eventwali tad-Direttiva 2014/25, fl-assenza ta’ rabta indissoċjabbli bejn dan il-ksur u s-suġġett tal-għajnuna inkwistjoni, hija ma kinitx marbuta tiġġustifika, fid-Deċiżjoni kontenzjuża, ir-raġunijiet li għalihom il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 50(c) tad-Direttiva 2014/25 kienu ssodisfatti.
a)
Fuq l-ilment ibbażat fuq l-assenza ta’ konstatazzjoni tan-nuqqas ta’ motivazzjoni tad-Deċiżjoni kontenzjuża
64.
Ir-Repubblika tal-Awstrija targumenta li l-Qorti Ġenerali wettqet żball meta kkunsidrat li d-Deċiżjoni kontenzjuża kienet suffiċjentement motivata rigward il-punt dwar jekk jeżistix ksur tad-dispożizzjonijiet fil-qasam ta’ kuntratti pubbliċi. Sempliċi rinviju għal proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu mhux pubblika mitmuma ma jikkostitwixxix motivazzjoni suffiċjenti. Hija ssostni li kien biss permezz tal-osservazzjonijiet tal-Kummissjoni u tad-dokumenti pprodotti minnha bi tweġiba għal miżura ta’ organizzazzjoni tal-proċedura adottata mill-Qorti Ġenerali li din tal-aħħar kienet f’pożizzjoni li tkun taf il-motivi li wasslu lill-Kummissjoni teskludi l-eżistenza ta’ ksur tad-dispożizzjonijiet fil-qasam ta’ kuntratti pubbliċi.
65.
Ir-Repubblika Franċiża teċċepixxi l-inammissibbiltà ta’ dan l-ilment għar-raġuni li dan kien invokat għall-ewwel darba fl-istadju tal-appell. F’dan ir-rigward, nirrileva li mill-punti 192 u 196 sa 203 tas-sentenza appellata jirriżulta b’mod ċar li, minn naħa, ir-Repubblika tal-Awstrija kkontestat quddiem il-Qorti Ġenerali n-natura insuffiċjenti tal-motivazzjoni tad-Deċiżjoni kontenzjuża fir-rigward tal-kompatibbiltà tal-għajnuna mad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-għoti ta’ kuntratti pubbliċi, u min-naħa l-oħra, li l-Qorti Ġenerali eżaminat tali lment billi ċaħditu. Mill-punti 40 sa 49 tas-sentenza appellata, li l-kontenut tagħhom huwa espost fil-punt 62 ta’ dawn il-konklużjonijiet, jirriżulta wkoll li l-Qorti Ġenerali espressament approvat ir-rinviju għall-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu mwettaq mill-Kummissjoni fil-premessa 285 tad-Deċiżjoni kontenzjuża. Minn dan isegwi li, peress li, minn naħa, dan l-ilment jirriproduċi lil dawk invokati mir-Repubblika tal-Awstrija quddiem il-Qorti Ġenerali, u li min-naħa l-oħra, joriġina mill-motivi tas-sentenza appellata, dan l-ilment huwa ammissibbli (
60
).
66.
Hija ġurisprudenza stabbilita li, għalkemm il-motivazzjoni meħtieġa mill-Artikolu 296 TFUE għandha turi b’mod ċar u inekwivoku r-raġunament tal-istituzzjoni, li tkun adottat l-att, b’mod li l-persuna kkonċernata tkun tista’ ssir taf ir-raġunijiet għall-miżuri meħuda u l-qorti b’ġurisdizzjoni tkun tista’ teżerċita l-istħarriġ tagħha, tali motivazzjoni għandha, madankollu, tiġi adattata għan-natura tal-att inkwistjoni u għall-kuntest li fih dan ikun ġie adottat (
61
). Hija wkoll ġurisprudenza stabbilita li l-obbligu ta’ motivazzjoni jikkostitwixxi rekwiżit formali essenzjali li għandu jkun distint mill-kwistjoni tal-fondatezza tal-motivazzjoni, li tikkonċerna l-legalità fuq il-mertu tal-att kontenzjuż. Fil-fatt, il-motivazzjoni ta’ deċiżjoni tikkonsisti fl-espressjoni formali tar-raġunijiet li fuqhom hija bbażata din id-deċiżjoni. Jekk dawn ir-raġunijiet ikunu vvizzjati b’xi żbalji, dawn tal-aħħar jaffettwaw il-legalità fuq il-mertu tad-deċiżjoni, iżda ma jaffettwawx il-motivazzjoni tagħha, li tista’ tkun suffiċjenti minkejja li tesprimi raġunijiet żbaljati (
62
).
67.
F’dan il-każ, il-Kummissjoni ġġustifikat il-konklużjoni tagħha li tipprovdi li l-evalwazzjoni tal-għajnuna inkwistjoni ma kinitx affettwata mill-ksur allegat tar-regoli fil-qasam ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi b’raġunijiet ta’ żewġ tipi. Minn naħa, fil-premessa 283 ta’ din id-deċiżjoni u prinċipalment, hija sostniet li tali ksur, preżunt stabbilit, ma kellux effett ta’ distorsjoni addizzjonali fuq il-kompetizzjoni u fuq il-kummerċ fis-suq tal-enerġija elettrika, previst minn din l-għajnuna, u li konsegwentement, ma kinitx obbligata tiddeċiedi dwar l-eżistenza tiegħu. Min-naħa l-oħra, fil-premessa 285 tal-imsemmija deċiżjoni u sussidjarjament (
63
), hija rrinvijat għall-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, li fiha hija kienet ikkonstatat l-inapplikabbiltà tad-Direttiva 2014/25 għall-għoti dirett tal-kuntratt ta’ kostruzzjoni lil JSC NIAEP u għalhekk l-ineżistenza tal-ksur tad-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva allegat b’mod partikolari mir-Repubblika tal-Awstrija.
68.
Il-motivi esposti prinċipalment, għalkemm jissodisfaw ir-rekwiżiti tal-Artikolu 296 TFUE, huma għall-istess raġunijiet bħal dawk esposti fil-punti 49 sa 59 ta’ dawn il-konklużjonijiet, ivvizzjati bi żbalji li jaffettwaw il-legalità fil-mertu tagħhom.
69.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-fondatezza tal-konklużjoni tal-Kummissjoni, ikkonfermata fis-sentenza appellata, li tipprovdi li ma kinitx marbuta teżamina fid-Deċiżjoni kontenzjuża l-kwistjoni tal-kompatibbiltà tal-għoti tal-kuntratt ta’ kostruzzjoni tar-reatturi l-ġodda mad-dispożizzjonijiet fil-qasam ta’ kuntratt pubbliċi, hija bbażata biss fuq il-motivi esposti sussidjarjament.
70.
Preliminarjament, nirrileva li, bħall-Istati Membri kollha parteċipanti f’din il-proċedura u l-Kummissjoni, jiena tal-opinjoni li din tal-aħħar setgħet twettaq l-obbligu tagħha li twettaq tali eżami billi tirrinvija għall-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, li kienet ingħalqet mingħajr ma kien ġie kkonstatat ksur tal-imsemmija dispożizzjonijiet. Fil-fatt, jirriżulta b’mod partikolari mis-sentenza Il‑Kummissjoni vs L‑Italja, imsemmija fil-punt 21 ta’ dawn il-konklużjonijiet, li applikazzjoni kumulattiva tal-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu u tal-proċedura għall-eżami tal-għajnuna mill-Istat tikkostitwixxi r-regola ġenerali fil-każ fejn miżura statali taqa’ fl-istess waqt fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet fil-qasam ta’ għajnuna u ta’ dispożizzjonijiet oħra tat-Trattat (
64
). Miċ-ċirkustanzi fattwali tal-kawża li tat lok għal din is-sentenza jirriżulta wkoll li tali applikazzjoni kumulattiva lanqas hija eskluża fil-każ ta’ rabta indissolubbli bejn il-miżura nazzjonali meqjusa li tmur kontra dispożizzjoni tat-Trattat minbarra dawk fil-qasam tal-għajnuna u s-suġġett tal-għajnuna, tal-inqas meta l-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu tkun inbdiet qabel ma nfetħet il-proċedura għall-eżami tal-għajnuna mill-Istat.
71.
Għalhekk, tali rinviju jista’ biss jissostitwixxi eżami tal-mertu, fid-Deċiżjoni kontenzjuża, tal-kwistjoni tan-nuqqas ta’ konformità tal-miżura nnotifikata mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2014/25, bil-kundizzjoni li l-Kummissjoni tesponi, f’din id-deċiżjoni, il-punti ta’ fatt u ta’ liġi li abbażi tagħhom hija kienet waslet għall-konstatazzjoni tal-ineżistenza ta’ ksur tad-dritt tal-Unjoni. Minkejja li tali obbligu għandu jiġi rrikonċiljat mar-rekwiżiti ta’ kunfidenzjalità tad-dokumenti tal-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, invokati b’mod partikolari mir-Repubblika tal-Polonja u mir-Repubblika Franċiża, tali rekwiżiti ma jistgħux ixejnu d-dmir, impost fuq il-Kummissjoni, li timmotiva l-atti li hija tadotta.
72.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li l-premessa 285 tad-Deċiżjoni kontenzjuża tistabbilixxi biss l-“konklużjoni preliminari” li għaliha l-Kummissjoni kienet waslet fil-kuntest tal-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, mingħajr ma tagħti ebda indikazzjoni dwar il-kunsiderazzjonijiet ta’ fatt u ta’ liġi li fuqhom kienet ibbażata tali konklużjoni. Ċertament, hija ġurisprudenza stabbilita li l-kwistjoni dwar jekk il-motivazzjoni ta’ att tissodisfax ir-rekwiżiti tal-Artikolu 296 TFUE għandha tiġi evalwata mhux biss fid-dawl ta’ kliemu, iżda wkoll fid-dawl tal-kuntest kif ukoll tar-regoli ġuridiċi kollha li jirregolaw il-qasam ikkonċernat (
65
). Madankollu, f’dan il-każ, mingħajr ma kienet kontradetta dwar dan il-punt mill-Kummissjoni, ir-Repubblika tal-Awstrija ddikjarat li, fid-data li fiha ġiet adottata d-Deċiżjoni kontenzjuża, l-elementi tal-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu li setgħu eventwalment jikkumpensaw għan-nuqqasijiet tal-formulazzjoni tal-premessa 285 ta’ din id-deċiżjoni ma kinux pubbliċi u lanqas aċċessibbli għall-persuni interessati parteċipanti fil-proċedura, b’tali mod li wieħed ma jistax jikkunsidra li kienu jagħmlu parti minn kuntest magħruf għal dawn il-persuni interessati, li jippermettilhom jifhmu b’mod ċar u inekwivoku r-raġunijiet li wasslu lill-Kummissjoni tikkunsidra li d-Direttiva 2014/25 ma kinitx applikabbli għal dan il-każ (
66
). Għall-kuntrarju ta’ dak li ssostni r-Repubblika Franċiża, il-fatt li l-Kummissjoni pprovdiet ir-raġunijiet tad-Deċiżjoni kontenzjuża fil-mori tal-kawża ma jistax jikkumpensa l-insuffiċjenza tal-motivazzjoni inizjali ta’ din id-deċiżjoni. Il-motivazzjoni ma tistax fil-fatt tiġi spjegata għall-ewwel darba u a posteriori quddiem il-qorti, ħlief f’ċirkustanzi eċċezzjonali li, fl-assenza ta’ kwalunkwe urġenza, ma jeżistux f’dan il-każ (
67
).
73.
Mill-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti jirriżulta li dan l-ilment għandu jiġi milqugħ.
b)
Fuq l-ilment ibbażat fuq ksur tad-dispożizzjonijiet fil-qasam ta’ kuntratti pubbliċi
74.
Permezz ta’ lment separat, ir-Repubblika tal-Awstrija, sostnuta mill-Gran Dukat tal-Lussemburgu, “tfakkar id-dubji” li hija kienet esprimiet waqt is-seduta quddiem il-Qorti Ġenerali fir-rigward tal-applikabbiltà, fiċ-ċirkustanzi tal-każ inkwistjoni, tal-Artikolu 50(c)(ii) tad-Direttiva 2014/25, li jippermetti proċedura nnegozjata mingħajr sejħa għal offerti minn qabel meta x-xogħlijiet ikunu jistgħu jiġu pprovduti biss minn “operatur ekonomiku partikolari” minħabba “nuqqas ta’ kompetizzjoni minħabba raġunijiet tekniċi”. Hija targumenta li huwa “ferm iktar probabbli” li l-kriterji għall-għoti tal-kuntratt ta’ kostruzzjoni tar-reatturi l-ġodda, imressqa mill-Ungerija, li jirrigwardaw b’mod partikolari s-sigurtà, kienu ġew ristretti artifiċjalment sabiex tkun tista’ tibbenefika mill-finanzjament Russu. Fi kwalunkwe każ, anki jekk jiġi preżunt li dawn il-kriterji kienu oġġettivi, ma kienx possibbli li jiġi eskluż li, fid-dawl tal-valur tal-kuntratt, kien jinstabu offerenti oħra permezz ta’ sejħa għal offerti. Ir-Repubblika tal-Awstrija, sostnuta mill-Gran Dukat tal-Lussemburgu, targumenta wkoll li, b’mod partikolari fil-punti 38 u 64 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali attribwixxiet lilha b’mod żbaljat l-oneru tal-prova li offerenti oħra setgħu jipprovdu r-reatturi l-ġodda. Fil-fehma tagħha, kienet l-Ungerija, li riedet tinvoka l-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 50 tad-Direttiva 2014/25, li kellha turi li s-sejħa għal offerti setgħet tinqabeż.
75.
Jidhirli li dan l-ilment ma jistax jirnexxi sa fejn huwa indirizzat kontra l-punti 40 sa 49 tas-sentenza appellata (
68
). L-eżami tiegħu min-naħa tal-Qorti tal-Ġustizzja jiltaqa’, fil-fehma tiegħi, ma’ diffikultajiet ta’ żewġ tipi. Minn naħa, l-argumenti tar-Repubblika tal-Awstrija huma vagi u mhux kompluti. Min-naħa l-oħra, fil-fehma tiegħi, mill-qari tal-motivi kontenuti fl-imsemmija punti 40 sa 49 tas-sentenza appellata jirriżulta li l-Qorti Ġenerali llimitat ruħha sabiex, minn naħa, tikkonstata li, fil-kuntest tal-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, il-Kummissjoni “kienet konvinta”, abbażi ta’ “analiżi fil-fond tar-rekwiżiti tekniċi” invokati mill-Ungerija (
69
), li dan l-Istat Membru seta’ f’dan il-każ juża proċedura mingħajr sejħa għal offerti minn qabel skont l-Artikolu 50(c)(ii) tad-Direttiva 2014/25 (
70
), u min-naħa l-oħra, li f’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-rinviju għar-riżultat ta’ din il-proċedura, kontenut fil-premessa 285 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, kien iġġustifikat. Mill-banda l-oħra, fil-fehma tiegħi, minn dawn l-istess punti tas-sentenza appellata, ma jirriżultax li l-Qorti Ġenerali wettqet stħarriġ tal-legalità tal-konklużjoni, li fuqha l-Kummissjoni bbażat ruħha sussidjarjament fid-Deċiżjoni kontenzjuża, li tipprovdi li d-Direttiva 2014/25 ma kinitx applikabbli f’dan il-każ. Kif ġustament tiddikjara l-Kummissjoni waqt is-seduta, fuq din il-kwistjoni, il-Qorti Ġenerali wettqet biss, fl-imsemmija punti, verifika tal-fatti.
c)
Konklużjonijiet dwar it-tielet parti
76.
Għar-raġunijiet esposti, jiena tal-opinjoni li t-tielet parti tal-ewwel aggravju, sa fejn tikkritika lill-Qorti Ġenerali li naqset milli tikkonstata n-nuqqas ta’ motivazzjoni tad-Deċiżjoni kontenzjuża diskuss fil-punti 71 u 72 ta’ dawn il-konklużjonijiet, hija fondata.
3.
Konklużjonijiet dwar l-ewwel aggravju
77.
Abbażi tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nissuġġerixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja tilqa’ l-ewwel aggravju tal-appell.
B. Fuq it-tieni u r-raba’ aggravju
78.
Il-parti l-kbira tal-argumenti mressqa mir-Repubblika tal-Awstrija fil-kuntest tat-tieni u r-raba’ aggravju tagħha jikkoinċidu u din hija r-raġuni għaliex ser neżaminahom flimkien. Dawn l-aggravji huma indirizzati kontra l-punti 51 sa 65 kif ukoll 184 u 185 tas-sentenza appellata.
79.
Fil-punti 51 sa 65 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali analizzat u ċaħdet l-ewwel parti tar-raba’ motiv tar-rikors, ibbażata fuq in-natura sproporzjonata tal-għajnuna inkwistjoni. Permezz ta’ din il-parti r-Repubblika tal-Awstrija argumentat li, fl-assenza ta’ sejħa għal offerti għall-kostruzzjoni taż-żewġ reatturi l-ġodda, il-proporzjonalità ta’ din l-għajnuna ma kinitx żgurata, sa fejn ma setax jiġi ggarantit li l-ammont tagħha kien limitat għall-minimu neċessarju għall-eżekuzzjoni tal-proġett. Qabelxejn, il-Qorti Ġenerali ddikjarat li, “għalkemm l-Artikolu 107(3)(c) TFUE jeħtieġ li l-għajnuna tkun limitata għall-minimu, madankollu minn dan ma jirriżultax li t-twettiq ta’ sejħa għal offerti huwa kundizzjoni tal-proporzjonalità ta’ miżura ta’ għajnuna” u li tali proċedura “hija biss mezz wieħed fost oħrajn sabiex l-għajnuna tkun limitata għall-minimu neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan imfittex” (punti 59 u 60). Imbagħad, il-Qorti Ġenerali kkunsidrat li “d-dikjarazzjoni tar-Repubblika tal-Awstrija li l-kostruzzjoni tar-reatturi setgħet titwettaq b’inqas spejjeż u b’għajnuna iżgħar li kieku seħħet is-sejħa għal offerti ma [kinitx] sostnuta minn provi” u li “kienet ir-Repubblika tal-Awstrija li kellha tipprovdi elementi li jindikaw soluzzjoni alternattiva għall-kostruzzjoni tar-reatturi inkwistjoni” (punt 64). Fl-aħħar nett, il-Qorti Ġenerali ppreċiżat, fil-punt 65 tas-sentenza appellata, li “[f]i kwalunkwe każ, il-kwistjoni dwar jekk il-miżura ta’ għajnuna kinitx limitata għall-minimu neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan imfittex tirrigwarda fir-realtà l-kwistjoni dwar jekk it-tqegħid għad-dispożizzjoni mingħajr ħlas taż-żewġ reatturi ġodda kinitx sproporzjonata, peress li dan tal-aħħar kien is-suġġett tal-għajnuna [inkwistjoni]”.
80.
Fil-punti 177 sa 190 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali analizzat u ċaħdet id-disa’ motiv tar-rikors, ibbażat fuq id-determinazzjoni insuffiċjenti tal-għajnuna inkwistjoni. Fil-punt 183 ta’ din is-sentenza, minn naħa, hija fakkret preliminarjament, li l-għan tad-determinazzjoni tal-elementi tal-għajnuna huwa li l-Kummissjoni tkun tista’ tikkonkludi l-eżistenza tan-natura xierqa, neċessarja u mhux sproporzjonata tagħha, u min-naħa l-oħra, irreferiet għas-sentenza tat‑12 ta’ Lulju 2018, L‑Awstrija vs Il‑Kummissjoni (
71
), li fiha kienet diġà ddeċidiet li l-Kummissjoni ma hijiex obbligata tikkwantifika l-ammont eżatt tal-ekwivalenti għal sussidju li jirriżulta minn miżura ta’ għajnuna qabel ma teżamina l-proporzjonalità tagħha fid-dawl tal-Artikolu 107(3)(c) TFUE. Fil-punt 185 tas-sentenza appellata, fir-rigward tal-ispejjeż ta’ finanzjament, il-Qorti Ġenerali, wara li osservat li l-premessa 28 tad-Deċiżjoni kontenzjuża tikkonstata spejjeż tal-finanzjament tad-dejn fuq iż-żmien kollu tal-linja ta’ kreditu rotanti, irrilevat li r-Repubblika tal-Awstrija ma ressqet “ebda argument dettaljat li juri li, abbażi tal-indikazzjonijiet tar-rati ta’ interessi tas-self indikati fl-imsemmija premessa, flimkien mal-ispeċifikazzjonijiet ulterjuri mogħtija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna [16] ta’ [din] id-deċiżjoni, il-Kummissjoni ma kinitx f’pożizzjoni li tikkontrolla n-natura proporzjonata tal-element ta’ għajnuna u għal xiex kienet isservi f’dan ir-rigward l-indikazzjoni tal-ispejjeż tal-finanzjament estern (interessi ta’ self), bħal dawk li investitur privat kien ikollu jħallas f’kundizzjonijiet konformi mas-suq”.
81.
Permezz tat-tieni aggravju tagħha, ir-Repubblika tal-Awstrija tikkritika lill-Qorti Ġenerali li b’mod żbaljat, ivvalidat l-eżami, fl-opinjoni tagħha insuffiċjenti, tal-proporzjonalità tal-għajnuna inkwistjoni mwettaq mill-Kummissjoni fid-Deċiżjoni kontenzjuża. Permezz tar-raba’ aggravju tagħha, li jinqasam fi tliet partijiet, ir-Repubblika tal-Awstrija tikkritika mill-banda l-oħra lill-Qorti Ġenerali li approvat determinazzjoni insuffiċjenti tal-għajnuna inkwistjoni, b’mod partikolari minħabba l-assenza ta’ proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt pubbliku, fl-assenza ta’ teħid inkunsiderazzjoni tal-ispejjeż ta’ finanzjament estern u tal-assenza ta’ kalkolu ta’ ekwivalenti għal sussidju.
82.
L-Ungerija, ir-Repubblika tal-Polonja u l-Kummissjoni jesprimu, f’kuntesti varji, riservi dwar l-ammissibbiltà tat-tieni u/jew tar-raba’ aggravju. Minkejja li dawn ir-riservi ma humiex fondati sa fejn jirreferu għal dawn l-aggravji fl-intier tagħhom, uħud minnhom għandhom mill-banda l-oħra jiġu milqugħa sa fejn jirrigwardaw ilmenti iżolati, magħmula mir-Repubblika tal-Awstrija fil-kuntest tal-imsemmija aggravji. Fl-analiżi segwenti tiegħi ser nindika meta dan huwa l-każ.
83.
Minkejja li b’mod ġenerali, naqbel li t-tieni u r-raba’ aggravju tal-appell ma humiex żviluppati kompletament u għalhekk ma humiex dejjem ċari, jistgħu madankollu jiġu identifikati tliet ilmenti, li jirrigwardaw l-effett, fil-kuntest tal-istħarriġ tal-proporzjonalità tal-għajnuna inkwistjoni mwettaq mill-Qorti Ġenerali ta’ tliet fatturi li ġejjin: i) l-assenza ta’ proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt pubbliku; ii) l-assenza ta’ kalkolu tal-ekwivalenti għal sussidju, u iii) l-assenza ta’ determinazzjoni tal-ispejjeż ta’ finanzjament estern.
1.
Fuq l-assenza ta’ proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt pubbliku
84.
Ir-Repubblika tal-Awstrija targumenta li l-Qorti Ġenerali ma identifikatx b’mod ċar jew identifikat b’mod żbaljat is-suġġett tal-għajnuna inkwistjoni, billi eskludiet minn dan is-suġġett il-kostruzzjoni tar-reatturi nukleari ġodda. Dan ipprekludieha milli twettaq stħarriġ “xieraq u dovut” tal-eżami tal-proporzjonalità ta’ din l-għajnuna mwettaq mill-Kummissjoni. Hija ssostni li l-ammont tal-kuntratt imħallas mill-Ungerija fil-kuntest tal-kostruzzjoni ta’ dawn ir-reatturi jikkostitwixxi punt ta’ fatt indispensabbli għall-evalwazzjoni tal-għajnuna inkwistjoni. Minn dan hija tiddeduċi, għall-kuntrarju ta’ dak iddikjarat mill-Qorti Ġenerali, b’mod partikolari fil-punt 65 tas-sentenza appellata, li l-kontenut tiegħu huwa riprodott fil-punt 79 ta’ dawn il-konklużjonijiet, li l-proporzjonalità ta’ din l-għajnuna ma setgħetx tiġi evalwata b’mod korrett fl-assenza ta’ proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt pubbliku. Fil-fatt, tali proċedura setgħet twassal għal għajnuna totalment differenti, b’mod partikolari fir-rigward tal-istruttura u tal-ammont tagħha. Is-sempliċi dikjarazzjoni, kontenuta fil-punt 59 tas-sentenza appellata, li tipprovdi li “l-proċedura ta’ sejħa għal offerti hija biss mezz wieħed fost oħrajn sabiex l-għajnuna tkun limitata għall-minimu neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan imfittex”, ma hijiex suffiċjenti, fiha nnifisha, fl-assenza ta’ indikazzjonijiet ta’ kriterji li fid-dawl tagħhom seħħ l-istħarriġ tal-proporzjonalità tal-għajnuna inkwistjoni. Għalhekk, dwar dan il-punt, is-sentenza appellata hija vvizzjata minn nuqqas ta’ motivazzjoni (
72
).
85.
Kif diġà kelli l-okkażjoni nindika, mis-sentenza appellata u b’mod partikolari mill-punti 36 u 65 tagħha, jirriżulta b’mod ċar li l-Qorti Ġenerali kkunsidrat li s-suġġett tal-għajnuna inkwistjoni kien jikkonsisti fit-“tqegħid għad-dispożizzjoni mingħajr ħlas” tar-reatturi l-ġodda. Madankollu, fil-punti 34 sa 39 ta’ dawn il-konklużjonijiet, ikkunsidrajt li tali definizzjoni tas-suġġett tal-għajnuna inkwistjoni, li teskludi mill-parametru tagħha l-kostruzzjoni tar-reatturi nukleari l-ġodda, tirriżulta minn interpretazzjoni żbaljata tad-Deċiżjoni kontenzjuża u minn żball ta’ klassifikazzjoni ġuridika tal-fatti. Issa, dawn l-iżbalji jikkontestaw neċessarjament il-premessa li abbażi tagħha l-Qorti Ġenerali eskludiet, fil-punt 65 tas-sentenza appellata, ir-rilevanza tal-ilmenti invokati mir-Repubblika tal-Awstrija fil-kuntest tar-raba’ motiv tar-rikors tagħha.
86.
Sa fejn fl-imsemmi punt 65, il-Qorti Ġenerali kellha tirreferi, b’mod iktar limitat, għall-vantaġġ li l-kumpannija Paks II tieħu mill-proġett iffinanzjat mill-Ungerija, minħabba l-iżvilupp u t-tqegħid għad-dispożizzjoni tagħha ta’ assi ta’ produzzjoni ġodda, għandu jiġi enfasizzat li teżisti rabta stretta bejn dan il-vantaġġ u l-ammont tal-investiment ikkonsentit mill-Ungerija għal dan il-proġett, inkluż il-prezz ta’ xiri reali tal-impjant nukleari (
73
), intiż sabiex jirrifletti, tal-inqas parzjalment, il-valur ekonomiku ta’ dawn l-assi. Minn dan isegwi li kwalunkwe evalwazzjoni tal-proporzjonalità tal-għajnuna inkwistjoni kellha neċessarjament l-imsemmi ammont bħala punt tat-tluq.
87.
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li, sa fejn huwa indirizzat kontra l-punt 65 tas-sentenza appellata, dan l-ilment għandu, fil-fehma tiegħi, jiġi milqugħ. Nenfasizza madankollu, li dan il-punt jinkludi motiv addizzjonali, kif juri l-użu tal-espressjoni “fi kwalunkwe każ”. Minn dan isegwi li dan l-ilment jista’ jkun effettiv biss jekk jintlaqgħu l-argumenti li r-Repubblika tal-Awstrija ressqet kontra l-punti 58 sa 64 tas-sentenza appellata.
88.
F’dan ir-rigward, għal dak li jikkonċerna, fl-ewwel lok, il-motivi kontenuti fil-punti 58 u 59 tas-sentenza appellata u esposti fil-punt 79 ta’ dawn il-konklużjonijiet, fil-fehma tiegħi, ma jistax jiġi kkontestat, kif għadni kif esponejt, li l-eżami tal-proporzjonalità tal-għajnuna inkwistjoni, u b’mod partikolari l-analiżi intiża għall-evalwazzjoni dwar jekk hijiex limitata għall-minimu neċessarju sabiex tippermetti l-kunsinna tal-proġett li hija intiża li tiffinanzja, ma setax jinjora l-ammont tal-investiment stabbilit għat-twettiq ta’ dan il-proġett, inkluż il-prezz ta’ xiri tar-reatturi l-ġodda. Lanqas ma jista’ jiġi kkontestat, kif barra minn hekk tiddikjara l-Qorti Ġenerali nnifisha, li t-twettiq ta’ proċedura ta’ sejħa għal offerti hija mezz wieħed għall-Kummissjoni sabiex tiżgura l-proporzjonalità tal-prezz ta’ kuntratt, sa fejn id-determinazzjoni tiegħu hija suġġetta għar-rwol tal-kompetizzjoni. Madankollu, kif jirriżulta mill-punt 53 tas-sentenza appellata, ir-Repubblika tal-Awstrija argumentat, fil-kuntest tal-ewwel parti tar-raba’ motiv tar-rikors tagħha, li fl-assenza ta’ sejħa għal offerti għall-kostruzzjoni tar-reatturi l-ġodda, il-proporzjonalità tal-għajnuna inkwistjoni ma kinitx iggarantita u li l-elementi li fuqhom kienet ibbażat ruħha l-Kummissjoni, jiġifieri l-assenza ta’ kumpens eċċessiv u l-obbligu ta’ rimbors tal-profitti, ma kinux rilevanti għall-kwistjoni dwar jekk l-għajnuna inkwistjoni kinitx limitata għall-minimu neċessarju. F’dawn iċ-ċirkustanzi, huwa ġustament li r-Repubblika tal-Awstrija targumenta issa li s-sempliċi dikjarazzjoni, kontenuta fil-punt 59 tas-sentenza appellata u li tipprovdi li “l-proċedura ta’ sejħa għal offerti hija biss mezz wieħed fost oħrajn sabiex l-għajnuna tkun limitata għall-minimu neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan imfittex”, ma kinitx suffiċjenti sabiex twieġeb għall-kritika li hija kienet qajmet, minħabba nuqqas ta’ indikazzjoni tal-elementi li fuqhom il-Kummissjoni kienet ibbażat ruħha fl-assenza ta’ tali proċedura, u li għalhekk, is-sentenza appellata hija, dwar dan il-punt, ivvizzjata b’nuqqas ta’ motivazzjoni. L-argumenti kuntrarji mressqa mill-Istati Membri parteċipanti f’din il-proċedura u mill-Kummissjoni, li barra minn hekk huma kollha bbażati fuq id-Deċiżjoni kontenzjuża nnifisha, ma jistgħux jikkumpensaw in-nuqqasijiet tas-sentenza appellata dwar dan il-punt (
74
).
89.
Fit-tieni lok, għal dak li jirrigwarda l-punt 64 tas-sentenza appellata, li l-kontenut tiegħu huwa riprodott fil-punt 79 ta’ dawn il-konklużjonijiet, fil-kuntest tal-ewwel aggravju ta’ appell tagħha, ir-Repubblika tal-Awstrija tikkritika lill-Qorti Ġenerali li imponitilha l-oneru tal-prova li offerenti oħra setgħu jibnu r-reatturi l-ġodda b’inqas spejjeż. F’dan ir-rigward, huwa suffiċjenti li jiġi rrilevat li, fl-imsemmi punt 64, il-Qorti Ġenerali tiġġustifika l-impożizzjoni ta’ tali oneru tal-prova fuq ir-Repubblika tal-Awstrija billi tirreferi għall-evalwazzjoni tas-suq imwettqa mill-Ungerija u vverifikata mill-Kummissjoni fil-kuntest tal-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, li minnha kien jirriżulta li ma kinux disponibbli fornituri xierqa oħra. Madankollu, peress li l-elementi li fuqhom il-Kummissjoni kienet ibbażat ruħha fil-kuntest ta’ din il-proċedura ma kinux aċċessibbli mir-Repubblika tal-Awstrija u li d-Deċiżjoni kontenzjuża ma kinitx suffiċjentement immotivata dwar dan il-punt, oneru tal-prova bħal dak previst mill-Qorti Ġenerali ma setax, fi kwalunkwe każ, ikun iġġustifikat.
90.
Għar-raġunijiet esposti fil-punti 85 sa 89 ta’ dawn il-konklużjonijiet, fil-fehma tiegħi, dan l-ilment huwa fondat.
2.
Fuq l-assenza ta’ kalkolu tal-ekwivalenti għal sussidju
91.
Ir-Repubblika tal-Awstrija targumenta li, preżunt li l-għajnuna inkwistjoni tikkonsisti, kif tirrikonoxxi l-Qorti Ġenerali, fit-tqegħid għad-dispożizzjoni tar-reatturi l-ġodda, il-Kummissjoni kellha tikkalkola ekwivalenti għal sussidju (
75
) sabiex tikkwantifika din l-għajnuna u tevalwa l-proporzjonalità tagħha.
92.
F’dan ir-rigward, mingħajr ma huwa neċessarju li tittieħed pożizzjoni dwar il-kwistjoni, diskussa bejn il-partijiet, dwar jekk il-Kummissjoni għandhiex f’kull każ tikkwantifika ekwivalenti għal sussidju (
76
), ser infakkar biss li fil-punti 188 sa 190 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali fakkret i) li l-għajnuna inkwistjoni kienet tinkludi linja ta’ kreditu rotanti ta’ EUR 10 biljun u ammont addizzjonali ta’ EUR 2.5 biljun imħallsa mill-Istat Ungeriż, fejn din il-linja ta’ kreditu hija intiża li tiffinanzja 80 % tal-ispejjeż ta’ investiment ikkonfermati u l-ammont addizzjonali l‑20 % li jibqa’; ii) li l-ispejjeż kollha li jistgħu jintrabtu mal-investiment kienu inklużi f’dawn l-ammonti, u iii) li d-Deċiżjoni kontenzjuża kienet tawtorizza biss il-proġett innotifikat mill-Ungerija bl-esklużjoni ta’ eventwali żidiet tal-imsemmija ammonti, b’tali mod li “kull finanzjament li jaqbeż is-somma ta’ EUR 12.5 biljun kien jikkostitwixxi bidla tal-għajnuna eżistenti”, li għandha tiġi evalwata skont l-Artikolu 4 tar-Regolament (KE) Nru 794/2004 (
77
). Għalhekk, il-Qorti Ġenerali donnha telqet mill-premessa li l-element ta’ għajnuna kien jikkorrispondi għall-finanzjament kollu mogħti mill-Istat Ungeriż, kif deskritt fid-Deċiżjoni kontenzjuża u għalhekk, ma kienx, fi kwalunkwe każ, neċessarju, fiċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ, li jiġi kkalkolat ekwivalenti għal sussidju. Kif tinvoka b’mod partikolari l-Ungerija, ir-Repubblika tal-Awstrija ma tressaqx argumenti konkreti li jippermettu l-kontestazzjoni tar-raġunament segwit mill-Qorti Ġenerali li jsostni t-teżi tagħha, li tipprovdi li fl-assenza ta’ kalkolu tal-ekwivalenti għal sussidju, ma kienx possibbli li tiġi evalwata l-proporzjonalità tal-għajnuna inkwistjoni. Għalhekk, fil-fehma tiegħi, dan l-ilment ma jistax jirnexxi.
3.
Fuq l-assenza ta’ determinazzjoni tal-ispejjeż ta’ finanzjament estern
93.
Ir-Repubblika tal-Awstrija tikkritika lill-Qorti Ġenerali talli, fil-punt 185 tas-sentenza appellata, ċaħdet l-argument tagħha li jipprovdi li fl-assenza ta’ determinazzjoni tal-ispejjeż ta’ finanzjament estern (interessi ta’ self) tad-dejn li investitur privat kien ikollu jħallas fil-kundizzjonijiet tas-suq, il-Kummissjoni ma setgħetx tiddetermina b’mod korrett l-ammont tal-għajnuna inkwistjoni u għalhekk tevalwa l-proporzjonalità tagħha.
94.
F’dan ir-rigward, huwa suffiċjenti li jiġi kkonstatat li, insostenn ta’ dan l-ilment, ir-Repubblika tal-Awstrija tirrepeti biss l-argumenti mressqa fir-rikors tagħha quddiem il-Qorti Ġenerali, li għalihom tirrinvija. F’dawn iċ-ċirkustanzi u sa fejn, barra minn hekk, ma humiex indikati b’mod preċiż l-elementi tas-sentenza appellata kkritikati, fil-fehma tiegħi, dan l-ilment huwa inammissibbli. Fi kwalunkwe każ, kif tenfasizza l-Kummissjoni fin-noti tagħha, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni, fejn is-self kien meħud mill-Istat b’rati ta’ interessi li huma speċifikati fid-Deċiżjoni kontenzjuża (
78
), fejn l-eżistenza ta’ vantaġġ għall-kumpannija Paks II kienet ikkonstatata, fejn id-deċiżjoni kienet tirrigwarda finanzjament li ma jaqbiżx is-somma ta’ EUR 12.5 biljun (
79
), u fejn, skont id-dikjarazzjonijiet tar-Repubblika tal-Awstrija stess, ma kienx hemm self issussidjat, hija r-Repubblika tal-Awstrija li kellha tispjega, kif iddikjarat il-Qorti Ġenerali fil-punt 185 tas-sentenza appellata, għaliex, mingħajr kalkolu tal-ispejjeż tal-finanzjament estern, il-Kummissjoni ma kinitx f’pożizzjoni li tevalwa l-proporzjonalità tal-għajnuna inkwistjoni. Għalhekk, fi kwalunkwe każ, dan l-ilment ma jistax jintlaqa’.
4.
Konklużjonijiet dwar it-tieni u r-raba’ aggravju
95.
Abbażi tal-preċedenti, fil-fehma tiegħi, l-uniku lment invokat fil-kuntest tat-tieni u r-raba’ aggravju li għandu jintlaqa’ huwa dak analizzat fil-punti 85 sa 89 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
C. Konsegwenzi tal-analiżi
96.
Jekk, kif nipproponi, il-Qorti tal-Ġustizzja tiddikjara fondati l-ewwel aggravju tal-appell kif ukoll l-ilment analizzat fil-punti 85 sa 89 ta’ dawn il-konklużjonijiet, invokat fil-kuntest tat-tieni u r-raba’ aggravju, ikun hemm lok li jintlaqa’ l-appell u tiġi annullata s-sentenza appellata.
V. Konklużjoni
97.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nissuġġerixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddikjara fondati l-ewwel, it-tieni u parzjalment, it-tielet parti tal-ewwel aggravju tal-appell, kif ukoll l-ilment analizzat fil-punti 85 sa 89 ta’ dawn il-konklużjonijiet, invokat fil-kuntest tat-tieni u r-raba’ aggravju tal-appell. Għaldaqstant, nipproponi li l-appell jintlaqa’ u s-sentenza appellata tiġi annullata.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
2
)	T‑101/18, iktar ’il quddiem is-“sentenza appellata”, EU:T:2022:728.
(
3
)	ĠU 2017, L 317, p. 45, iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni kontenzjuża”.
(
4
)	ĠU 2016, C 8, p. 2, iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni ta’ ftuħ”.
(
5
)	Fil-premessi 279 sa 287 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li jinsabu fit-Taqsima 5.3.2., intitolata “Il-konformità mad-dritt tal-Unjoni għajr ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat”, il-Kummissjoni wieġbet għall-osservazzjonijiet imqajma minn diversi partijiet interessati fir-rigward tal-kompatibbiltà tal-miżura nnotifikata ma’, b’mod partikolari, id-Direttiva 2014/25/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Frar 2014 dwar l-akkwist minn entitajiet li joperaw fis-setturi tas-servizzi tal-ilma, l-enerġija, it-trasport u postali u li tħassar id-Direttiva 2004/17/KE (ĠU 2014, L 94, p. 243 u rettifika fil-ĠU L, 2023/90064).
(
6
)	C‑594/18 P, iktar ’il quddiem is-“sentenza L‑Awstrija vs Il‑Kummissjoni”, EU:C:2020:742.
(
7
)	Fil-premessi 281 sa 284 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni eskludiet l-eżistenza ta’ rabta indissolubbli bejn il-ksur eventwali tad-Direttiva 2014/25 u s-suġġett tal-għajnuna. Fil-punt 283 hija ddikjarat, b’mod partikolari, li “nuqqas ta’ rispett possibbli tar-regoli tal-akkwist pubbliku fil-każ inkwistjoni jista’ jipproduċi effetti distorsivi fuq is-suq tax-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni nukleari. Madankollu, is-suġġett tal-għajnuna għall-investiment għal Paks II hu li din tippermettilha tiġġenera elettriku mingħajr ma ġġarrab il-kostijiet ta’ investiment ħall-kostruzzjoni tal-installazzjonijiet nukleari. Għaldaqstant, ma ġie identifikat ebda effett distorsiv addizzjonali fuq il-kompetizzjoni u l-kummerċ fis-suq tal-elettriku li jinħoloq min-nuqqas ta’ konformità mad-Direttiva 2014/25/UE, fir-rigward tal-għoti dirett tax-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni lil JSC NIAEP”.
(
8
)	74/76, iktar ’il quddiem is-“sentenza Iannelli & Volpi”, EU:C:1977:51.
(
9
)	Ara s-sentenza Iannelli & Volpi, punti 12 u 13.
(
10
)	73/79, iktar ’il quddiem is-“sentenza Il‑Kummissjoni vs L‑Italja”, EU:C:1980:129.
(
11
)	Ara s-sentenza Il‑Kummissjoni vs L-Italja, punti 8 u 9.
(
12
)	C-225/91, iktar ’il quddiem is-“sentenza Matra, EU:C:1993:239.
(
13
)	Ara s-sentenza Matra, punti 41 sa 45.
(
14
)	Ara s-sentenza Matra, punt 42.
(
15
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tad‑19 ta’ Settembru 2000, Il‑Ġermanja vs Il‑Kummissjoni (C‑156/98, EU:C:2000:467, punt 78); tat‑3 ta’ Mejju 2001, Il‑Portugall vs Il‑Kummissjoni (C‑204/97, EU:C:2001:233, punt 41); tad‑19 ta’ Settembru 2002, Spanja vs Il‑Kummissjoni (C‑113/00, EU:C:2002:507, punt 78); tat‑12 ta’ Diċembru 2002, Franza vs Il‑Kummissjoni (C‑456/00, EU:C:2002:753, punt 30), u tal‑15 ta’ April 2008, Nuova Agricast, (C‑390/06, EU:C:2008:224, punt 50).
(
16
)	Ara s-sentenza tal‑15 ta’ April 2008, Nuova Agricast (C‑390/06, EU:C:2008:224, punt 51).
(
17
)	Ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenzi tat‑13 ta’ Marzu 1979, Hansen (91/78, EU:C:1979:65, punti 9 u 10); tal‑24 ta’ Novembru 1982, Il‑Kummissjoni vs L‑Irlanda (249/81, EU:C:1982:402, punt 18); tas‑7 ta’ Mejju 1985, Il‑Kummissjoni vs Franza (18/84, EU:C:1985:175, punt 13); tal‑5 ta’ Ġunju 1986, Il‑Kummissjoni vs L‑Italja (103/84, EU:C:1986:229, punt 19), u tal‑20 ta’ Marzu 1990, Du Pont de Nemours Italiana (C‑21/88, EU:C:1990:121, punt 20).
(
18
)	Punti 44 u 45 ta’ dik is-sentenza.
(
19
)	Ara s-sentenza tal‑31 ta’ Jannar 2023, Il‑Kummissjoni vs Braesch et (C‑284/21 P, iktar ’il quddiem is-“sentenza Braesch et”, EU:C:2023:58, punt 96).
(
20
)	Ara, fl-aħħar lok, is-sentenza tat‑30 ta’ Mejju 2024, Ryanair vs Il‑Kummissjoni (C‑353/21 P, EU:C:2024:437, punt 65).
(
21
)	C‑598/17, iktar ’il quddiem is-“sentenza A‑Fonds”, EU:C:2019:352, punt 48.
(
22
)	Ara s-sentenzi tat‑30 ta’ Mejju 2024, Ryanair vs Il‑Kummissjoni (C‑353/21 P, EU:C:2024:437, punt 91); u Braesch et, punti 99 u 100, kif ukoll id-digrieti tal‑15 ta’ Lulju 2024, YU vs Il‑Kummissjoni (C‑233/24 P, EU:C:2024:625), u tal‑14 ta’ Diċembru 2023, CAPA et vs Il‑Kummissjoni (C‑742/21 P, EU:C:2023:1000).
(
23
)	Ara, minbarra s-sentenza Iannelli & Volpi, is-sentenzi A‑Fonds, punti 47 u 48; tas‑7 ta’ Marzu 2024, Fallimento Esperia u GSE (C‑558/22, EU:C:2024:209, punti 60 u 61), kif ukoll Braesch et, punti 104, 107 u 108.
(
24
)	Sa mis-sentenza Braesch et, il-Qorti tal-Ġustizzja pprevalixxiet ruħha minn dan il-kriterju sabiex tevalwa wkoll il-kwalità ta’ “parti interessata”, fis-sens tal-Artikolu 108(2) TFUE, ta’ persuni li jqisu ruħhom leżi mill-għoti ta’ għajnuna, u għalhekk il-locus standi tagħhom kontra deċiżjoni tal-Kummissjoni adottata waqt il-fażi ta’ eżami preliminari tal-għajnuna. Il-preġudizzju tal-interessi ta’ tali persuni għandu jiġi evalwat skont effetti obbligatorji tad-deċiżjoni li tawtorizza l-għajnuna, kemm jekk dawn jirriżultaw mill-implimentazzjoni ta’ din l-għajnuna bħala tali, mill-għan tagħha jew mill-modalitajiet indissoċjabbli tagħha: ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑5 ta’ Settembru 2024, PBL u Abdelmouine vs Il‑Kummissjoni (C‑224/23 P, EU:C:2024:682, punt 59 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
25
)	Ara, pereżempju, is-sentenza Braesch et, punt 100.
(
26
)	Ara s-sentenza Braesch et, punti 98 u 103 u l-ġurisprudenza ċċitata.
(
27
)	Ara s-sentenzi tal‑25 ta’ Ġunju 1970, Franza vs Il‑Kummissjoni (47/69, EU:C:1970:60, punt 4), u tal‑21 ta’ Ottubru 2003, Van Calster et (C‑261/01 u C‑262/01, EU:C:2003:571, punti 46 u 47).
(
28
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑27 ta’ Ottubru 1993, Scharbatke (C‑72/92, EU:C:1993:858, punti 18 u 20). Ara wkoll is-sentenza tat‑23 ta’ April 2002, Nygård (C‑234/99, EU:C:2002:244, punt 53). F’din l-aħħar sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li f’dak il-każ in-natura diskriminatorja tat-taxxa parafiskali inkwistjoni setgħet tiġi kkonstatata mill-qorti nazzjonali minkejja li l-iskema ta’ għajnuna li minnha kienet tifforma parti din it-taxxa kienet awtorizzata mill-Kummissjoni, b’mod partikolari sabiex tirrimedja, jekk ikun il-każ, għall-ksur tad-dritt Komunitarju li ma kienx ġie kkonstatat minn din l-istituzzjoni (ara l-punt 60 tal-imsemmija sentenza).
(
29
)	Ara s-sentenza Braesch et, punti 99 u 100.
(
30
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑30 ta’ Mejju 2024, Ryanair vs Il‑Kummissjoni (C‑353/21 P, EU:C:2024:437, punt 92), u tal‑5 ta’ Settembru 2024, PBL u Abdelmouine vs Il‑Kummissjoni (C‑224/23 P, EU:C:2024:682, punt 59 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
31
)	Ara s-sentenza Braesch et, punt 103.
(
32
)	Ara s-sentenza Braesch et, punt 81; kif ukoll id-digrieti tal‑15 ta’ Lulju 2024, YU vs Il‑Kummissjoni (C‑233/24 P, EU:C:2024:625, punti 51 u 52), u tal‑14 ta’ Diċembru 2023, CAPA et vs Il‑Kummissjoni (C‑742/21 P, EU:C:2023:1000, punt 93).
(
33
)	Ara s-sentenza Iannelli & Volpi, punti 14 u 17, u l-punt 3 tad-dispożittiv.
(
34
)	Ara l-konklużjonijiet fil-kawża A‑Fonds, C‑598/17, EU:C:2018:1037, punt 81.
(
35
)	Din id-definizzjoni ma ġietx riprodotta mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza A‑Fonds, peress li din tal-aħħar iddikjarat biss li l-kundizzjoni ta’ residenza bħal dik prevista mill-iskema ta’ rimbors tat-taxxa fuq id-dividendi inkwistjoni fil-kawża prinċipali kienet tidher “li hija indissoċjabbli mal-għan stess tal-miżuri ta’ eżenzjoni inkwistjoni li huwa favur l-impriżi nazzjonali”, ippreżentata “bħala kundizzjoni meħtieġa għat-twettiq tal-għan u tal-funzjonament ta’ din l-iskema ta’ għajnuna” (ara l-punti 49 sa 51 ta’ dik is-sentenza).
(
36
)	Madankollu, nosserva li ċerti sentenzi reċenti tal-Qorti tal-Ġustizzja għandhom tendenza jużaw iż-żewġ kunċetti b’mod interkambjabbli. Ara, pereżempju, is-sentenzi tas‑6 ta’ Ġunju 2024, Ryanair vs Il‑Kummissjoni (C‑441/21 P, EU:C:2024:477, punt 81), u tat‑30 ta’ Mejju 2024, Ryanair vs Il‑Kummissjoni (C‑353/21 P, EU:C:2024:437, punt 92).
(
37
)	Pereżempju, l-għan ta’ interess komuni sostnut mill-Kummissjoni għall-miżura nnotifikata kien “il-promozzjoni ta’ investimenti nukleari ġodda” (ara l-premessa 301 tad-Deċiżjoni kontenzjuża”).
(
38
)	F’dan ir-rigward, huwa suffiċjenti li jiġi osservat li, fis-sentenza L‑Awstrija vs Il‑Kummissjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li l-ksur tad-dritt tal-Unjoni inkwistjoni fil-kawża li tat lok għal din is-sentenza kien jirriżulta mill-attività ekonomika ffinanzjata mill-għajnuna (ara l-punt 45 ta’ dik is-sentenza) u mhux minn modalità tagħha. Għalhekk, kif jargumentaw kemm il-Kummissjoni kif ukoll l-Istati Membri intervenjenti insostenn tagħha, hija ma kellhiex bżonn tirrikorri għall-kriterju ta’ “rabta indissolubbli” fis-sens tas-sentenza Iannelli & Volpi.
(
39
)	Ara wkoll il-punti 36, 65 u 73 tas-sentenza appellata.
(
40
)	Ara l-premessa 16 tad-Deċiżjoni kontenzjuża.
(
41
)	Ara b’mod partikolari l-premessa 325 tad-Deċiżjoni kontenzjuża.
(
42
)	Ara l-premessi 324 u 328 tad-Deċiżjoni kontenzjuża.
(
43
)	Ara l-premessi 300 u 304 tad-Deċiżjoni kontenzjuża.
(
44
)	Ara f’dan is-sens, is-sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2024, Il‑Kummissjoni vs L‑Irlanda et (C‑465/20 P, EU:C:2024:724, punt 112 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
(
45
)	Ara s-sentenza tad‑29 ta’ Lulju 2019, Bayerische Motoren Werke u Freistaat Sachsen vs Il‑Kummissjoni (C‑654/17 P, EU:C:2019:634, punt 69).
(
46
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2024, Aeris Invest vs Il‑Kummissjoni u CRU (C‑535/22 P, EU:C:2024:819, punti 145 u 146, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
(
47
)	Ara s-sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2024, Il‑Kummissjoni vs L‑Irlanda et (C‑465/20 P, EU:C:2024:724, punt 169 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
(
48
)	L-implimentazzjoni ta’ kull fażi tal-proġett kienet is-suġġett ta’ ftehimiet distinti: il-kuntratt ta’ inġinerija, ta’ xiri u ta’ kostruzzjoni, il-kuntratt ta’ operat u ta’ manutenzjoni u l-ftehim li jirrigwarda l-modalitajiet ta’ provvista ta’ karburant.
(
49
)	Ara l-premessi 38 u 39 tad-Deċiżjoni kontenzjuża.
(
50
)	Barra minn hekk, dan l-ilment jorbot mal-motivi tas-sentenza appellata kontenuti fil-punti 28 sa 32 ta’ dik is-sentenza u huwa għalhekk ammissibbli b’applikazzjoni tal-ġurisprudenza mfakkra fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 46 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
51
)	Ara s-sentenza tad‑19 ta’ Settembru 2024, Santini et vs Il‑Parlament (C‑198/21 P, EU:C:2024:768, punt 122).
(
52
)	Tali argument ma jistax, b’mod partikolari, isib sostenn fis-sentenza Matra, li għaliha tirreferi r-Repubblika tal-Awstrija. Fil-fatt, minkejja li huwa minnu li fil-punt 43 ta’ dik is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li, fl-adozzjoni ta’ deċiżjoni dwar il-kompatibbiltà ta’ għajnuna mas-suq intern, “il-Kummissjoni ma tistax tinjora r-riskju ta’ preġudizzju għall-kompetizzjoni f’[dan is-suq]”, tali preċiżazzjoni ssegwi t-tfakkira tas-sentenza Iannelli & Volpi u tal-kriterju tar-rabta indissoċjabbli (ara l-punt 41 tas-sentenza Matra).
(
53
)	Ara, f’dan is-sens, pereżempju, il-premessi 15, 28 u 39 tad-Deċiżjoni kontenzjuża.
(
54
)	Linja ta’ analiżi simili kienet ġiet proposta mill-Avukat Ġenerali Alber fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża Il‑Portugall vs Il‑Kummissjoni (C‑204/97, EU:C:2000:254, punti 87 u 88). Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ma kinitx laqgħetha: ara s-sentenza tat‑3 ta’ Mejju 2001, Il‑Portugall vs Il‑Kummissjoni (C‑204/97, EU:C:2001:233, punti 40 u 41).
(
55
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza L‑Awstrija vs Il‑Kummissjoni, punt 101.
(
56
)	T‑197/97 u T‑198/97, iktar ’il quddiem is-“sentenza Weyl Beef Products et vs Il‑Kummissjoni, EU:T:2001:28, punt 78.
(
57
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Weyl Beef Products et vs Il-Kummissjoni, punt 77.
(
58
)	T‑57/11, EU:T:2014:1021, punt 184.
(
59
)	Għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, għalkemm waqt l-eżami tal-eżistenza u tal-legalità ta’ għajnuna mill-Istat, jista’ jkun neċessarju li l-Kummissjoni tmur, jekk ikun il-każ, lil hinn mis-sempliċi eżami tal-punti ta’ fatt u ta’ liġi miġjuba għall-attenzjoni tagħha, madankollu hija ma għandhiex l-obbligu li tfittex, fuq inizjattiva tagħha stess u fin-nuqqas ta’ kull indizju f’dan is-sens, l-informazzjoni kollha li tista’ tippreżenta rabta mal-każ li jkollha quddiemha, anki jekk tali informazzjoni tkun tinsab fid-dominju pubbliku: ara s-sentenza tal‑5 ta’ Settembru 2024, Is‑Slovenja vs Il‑Kummissjoni (C‑447/22 P, EU:C:2024:678, punt 56). Dawn ir-regoli japplikaw, fil-fehma tiegħi, anki fir-rigward tal-obbligu tal-Kummissjoni li teżamina, fi-proċedura skont l-Artikolu 108 TFUE, l-eventwali ksur ta’ dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni minbarra dawk fil-qasam ta’ għajnuna.
(
60
)	Fi kwalunkwe każ, għall-kuntrarju ta’ dak li tiddikjara r-Repubblika Franċiża, nuqqas jew insuffiċjenza ta’ motivazzjoni, jaqgħu taħt il-ksur tar-rekwiżiti formali essenzjali, fis-sens tal-Artikolu 263 TFUE, u jikkostitwixxu motiv ta’ ordni pubbliku li għandu jitqajjem ex officio mill-qorti tal-Unjoni: ara d-digriet tad‑9 ta’ Marzu 2017, Simet vs Il‑Kummissjoni (C‑232/16 P, EU:C:2017:200, punt 80 u l-ġurisprudenza ċċitata). Fuq il-preċedent invokat minn dan l-Istat Membru, jiġifieri s-sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2003, O’Hannrachain vs Il‑Parlament (C‑121/01 P, EU:C:2003:323, punt 39), ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Prym u Prym Consumer vs Il‑Kummissjoni (C‑534/07 P, EU:C:2009:277, punti 34 u 35).
(
61
)	Ara s-sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2024, Aeris Invest vs Il‑Kummissjoni u CRU (C‑535/22 P, EU:C:2024:819, punt 114).
(
62
)	Ara s-sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2024, Il‑Kummissjoni vs L‑Irlanda et (C‑465/20 P, EU:C:2024:724).
(
63
)	Fil-premessa 285 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni tiddikjara li “[f]i kwalunkwe każ, il-konformità tal-Ungerija mad-Direttiva [2014/25] ġiet ivvalutata fi proċedura separata mill-Kummissjoni fejn il-konklużjoni preliminari fuq il-bażi tal-informazzjoni disponibbli hi li l-proċeduri stabbiliti [f’din id-direttiva] tkun inapplikabbli għall-inkarigar tax-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni ta’ żewġ reatturi fuq il-bażi tal-Artikolu 50(c) tagħha”.
(
64
)	Tali regola tieħu inkunsiderazzjoni l-awtonomija tal-proċedura ta’ ksur u tal-proċedura fil-qasam ta’ għajnuna mill-Istat u tal-fatt li l-Kummissjoni għandha setgħa deċiżjonali fit-tieni waħda biss.
(
65
)	Ara s-sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2024, Il‑Kummissjoni vs L‑Irlanda et (C‑465/20 P, EU:C:2024:724).
(
66
)	Nosserva li din il-kawża, li fiha hija inkwistjoni l-evalwazzjoni mill-Kummissjoni tal-konformità mad-dritt tal-Unjoni ta’ modalità tal-għajnuna indissoċjabbli mis-suġġett tagħha, hija distinta minn dik inkwistjoni fil-kawża li tat lok għas-sentenza tat‑23 ta’ Novembru 2023, Ryanair u Airport Marketing Services (C‑758/21 P, EU:C:2023:917), li fiha, fil-punt 97, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li motivazzjoni impliċita setgħet f’dak il-każ tkun suffiċjenti, fid-dawl, b’mod partikolari, tal-fatt li fil-proċedura skont l-Artikolu 108 TFUE, il-partijiet interessati minbarra l-Istat Membru kkonċernat ma setgħux jitolbu dibattitu kontradittorju mal-Kummissjoni. Fil-fatt, f’dik il-kawża, l-appellanti kienu destinatarji ta’ miżuri li interrompew it-terminu tal-preskrizzjoni, li fil-fehma tagħhom kien skada. B’riżultat ta’ dan, huma setgħu, minkejja l-unika indikazzjoni, fid-deċiżjoni inkwistjoni f’dik il-kawża, tad-dati li fihom dawn il-miżuri kienu ġew adottati, jifhmu r-raġunijiet li għalihom il-Kummissjoni kienet ikkunsidrat li dawn il-miżuri setgħu jinterrompu l-imsemmi terminu (ara b’mod partikolari l-punt 93 ta’ dik is-sentenza). Bl-istess mod, il-kawża preżenti tiddistingwi ruħha minn dik li reċentement wasslet għas-sentenza tat‑23 ta’ Jannar 2025, Neos vs Ryanair u Il-Kummissjoni (C‑490/23 P, EU:C:2025:32), li fiha, minn naħa, kienet inkwistjoni deċiżjoni meħuda fi tmiem il-fażi preliminari ta’ investigazzjoni msemmija fl-Artikolu 108(3) TFUE u, min-naħa l-oħra, kif ġie kkonstatat mill-Qorti tal-Ġustizzja, b’mod partikolari fil-punti 58 u 59 ta’ dik is-sentenza, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali, taħt appell f’din l-aħħar kawża, kienet qiegħda tirriskja li timponi fuq il-Kummissjoni obbligu ġenerali li tipprovdi motivazzjoni speċifika għal kull waħda mid-dispożizzjonijiet u mill-prinċipji tad-dritt tal-Unjoni li l-għoti ta’ għajnuna jista’ jikser.
(
67
)	Ara s-sentenza tal‑11 ta’ Mejju 2023, Il‑Kummissjoni vs Sopra Steria Benelux u Unisys Belgium (C‑101/22 P, EU:C:2023:396, punt 88 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
(
68
)	Fir-rigward tal-argumenti intiżi sabiex jikkontestaw l-oneru tal-prova li l-Qorti Ġenerali tefgħet fuq ir-Repubblika tal-Awstrija fil-punti 38 u 64 tas-sentenza appellata, nirreferi għall-analiżi tat-tieni u r-raba’ aggravju.
(
69
)	Ara l-punt 42 tas-sentenza appellata.
(
70
)	Nirrileva li mis-sentenza appellata jirriżulta li l-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kienet tirrigwarda l-Artikolu 40(3)(ċ) tad-Direttiva 2004/17/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑31 ta’ Marzu 2004 li tikkoordina l-proċeduri ta’ akkwisti ta’ entitajiet li joperaw fis-setturi tas-servizzi ta’ l-ilma, l-enerġija, t-trasport u postali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 7, p. 19), predeċessur tal-Artikolu 50(c)(ii) tad-Direttiva 2014/25.
(
71
)	T‑356/15, EU:T:2018:439, punt 250.
(
72
)	Id-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni li tipprovdi li huwa biss fil-kuntest tar-replika tagħha li r-Repubblika tal-Awstrija invokat dan l-ilment, li huwa għalhekk inammissibbli, huwa bbażat, fil-fehma tiegħi, fuq qari żbaljat tal-appell. F’dan ir-rigward, ara wkoll il-ġurisprudenza ċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 60 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
73
)	Ara l-premessa 40 tad-Deċiżjoni kontenzjuża.
(
74
)	L-ewwel nett, fir-rigward tal-argumenti tal-Kummissjoni, tar-Repubblika Ċeka u tal-Ungerija intiżi sabiex jikkontestaw l-effett tal-prezz ta’ xiri tar-reatturi l-ġodda fuq l-eżami tal-proporzjonalità tal-għajnuna inkwistjoni, nirreferi għall-kunsiderazzjonijiet diġà esposti fil-punti 85 u 88 ta’ dawn il-konklużjonijiet. It-tieni nett, għal dak li jirrigwarda r-rinviju mwettaq mir-Repubblika Ċeka u mir-Repubblika tal-Polonja, fin-nota tagħhom, kif ukoll mill-Kummissjoni, bi tweġiba għall-mistoqsija talba magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja waqt is-seduta, għat-Taqsima 5.1 tad-Deċiżjoni kontenzjuża dwar l-applikazzjoni tal-prinċipju tal-investitur privat, ir-Repubblika tal-Awstrija ġustament irreplikat li dawn il-kunsiderazzjonijiet huma intiżi sabiex jiddeterminaw l-eżistenza ta’ vantaġġ għall-kumpannija Paks II u mhux sabiex jevalwaw jekk l-għajnuna inkwistjoni kinitx limitata għall-minimu neċessarju. Għalkemm fil-premessa 337 tad-Deċiżjoni kontenzjuża l-Kummissjoni rreferiet għall-imsemmija Taqsima 5.1, dan sabiex tippreċiża li, minħabba l-eżistenza tal-falliment tas-suq, hija kienet qieset li l-finanzjament kollu għall-kostruzzjoni tar-reatturi l-ġodda għandu jiġi kkunsidrat bħala għajnuna mill-Istat. It-tielet nett, ir-riferiment magħmul mill-Polonja fil-punt 84 tal-Linji Gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għall-protezzjoni ambjentali u l-enerġija 2014-2020 (ĠU 2014, C 200, p. 1) lanqas ma huwa rilevanti, peress li l-Kummissjoni kkunsidrat, fil-premessa 55 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li dawn ma kinux applikabbli għall-miżura nnotifikata. Fl-aħħar nett, fir-rigward tar-referenza, kontenuta b’mod partikolari fl-osservazzjonijiet bil-miktub tar-Repubblika Ċeka u tar-Repubblika tal-Polonja, għall-analiżi magħmula mill-Kummissjoni fil-premessi 338 sa 342 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li tirrigwarda r-riskju ta’ kumpens eċċessiv lill-benefiċjarju, nirrileva li din l-analiżi hija differenti minn dik li tirrigwarda l-limitazzjoni tal-għajnuna għall-minimu neċessarju sabiex tiġi żgurata l-vijabbiltà tal-proġett iffinanzjat. L-istess japplika għall-obbligu ta’ remunerazzjoni tal-investiment tal-Istat Ungeriż, mistenni mill-operat tal-impjant Paks II, imsemmi fil-premessa 343 tad-Deċiżjoni kontenzjuża.
(
75
)	Il-kalkolu tal-ekwivalenti għal sussidju gross, li jippermetti li wieħed ikun jaf l-ammont eżatt ta’ għajnuna li hija ppreżentata taħt forma differenti minn sussidju pur u sempliċi, huwa neċessarju b’mod partikolari fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-osservanza tal-limiti bħal, pereżempju, dawk li jirriżultaw mill-applikazzjoni tar-regoli de minimis: ara, f’dan ir-rigward, ir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) 2023/2831 tat‑13 ta’ Diċembru 2023 dwar l-applikazzjoni tal-Artikoli 107 u 108 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għall-għajnuna de minimis (ĠU L 2023/2831).
(
76
)	Fis-sens tal-ineżistenza ta’ tali obbligu, ara s-sentenza tat‑12 ta’ Lulju 2018, L‑Awstrija vs Il‑Kummissjoni (T‑356/15, EU:T:2018:439, punt 250), imsemmija fil-punt 184 tas-sentenza appellata. Madankollu, nirrileva li għall-kuntrarju ta’ dak li donnha targumenta l-Ungerija, il-Qorti tal-Ġustizzja ma ddeċidietx fil-mertu dwar din il-kwistjoni fis-sentenza tagħha L‑Awstrija vs Il‑Kummissjoni (ara l-punti 129 u 130 ta’ dik is-sentenza).
(
77
)	Regolament tal-Kummissjoni (KE) tal‑21 ta’ April 2004 li jimplimenta r-Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589 li jippreskrivi regoli dettaljati għall-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 108 TFUE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 4, p. 3).
(
78
)	Premessa 28 u nota ta’ qiegħ il-paġna 16 tad-Deċiżjoni kontenzjuża.
(
79
)	Ara l-punt 190 tas-sentenza appellata.