62021TJ0403_RES
Υπόθεση T‑403/21
(δημοσίευση αποσπασμάτων)
Norddeutsche Landesbank – Girozentrale
κατά
Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (όγδοο πενταμελές τμήμα) της 17ης Ιουλίου 2024
«Οικονομική και Νομισματική Ένωση – Τραπεζική ένωση – Ενιαίος μηχανισμός εξυγίανσης των πιστωτικών ιδρυμάτων και ορισμένων επιχειρήσεων επενδύσεων (ΕΜΕ) – Ενιαίο ταμείο εξυγίανσης (ΕΤΕ) – Απόφαση του ΕΣΕ σχετικά με τον υπολογισμό των εκ των προτέρων εισφορών για το 2021 – Υποχρέωση αιτιολόγησης – Ίση μεταχείριση – Αναλογικότητα – Διακριτική ευχέρεια του ΕΣΕ – Πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως – Ένσταση ελλείψεως νομιμότητας – Περιθώριο εκτιμήσεως της Επιτροπής – Περιορισμός των διαχρονικών αποτελεσμάτων της δικαστικής απόφασης»
Θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Άσκηση των αρμοδιοτήτων – Εξουσία της Επιτροπής να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις – Περιεχόμενο – Σύνθετες εκτιμήσεις και αξιολογήσεις – Ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως – Καθορισμός της μεθόδου υπολογισμού των εκ των προτέρων εισφορών στο Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης (ΕΤΕ) – Καθορισμός των κριτηρίων προσαρμογής των εν λόγω εισφορών – Δικαστικός έλεγχος – Όρια
(Άρθρο 290 ΣΛΕΕ· κανονισμός 806/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αιτιολογική σκέψη 41· κανονισμός 2015/63 της Επιτροπής· οδηγία 2014/59 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου)
(βλ. σκέψεις 46-48)
Οικονομική και νομισματική πολιτική – Οικονομική πολιτική – Ενιαίος μηχανισμός εξυγίανσης των πιστωτικών ιδρυμάτων και ορισμένων επιχειρήσεων επενδύσεων – Eκ των προτέρων εισφορές στο Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης – Υπολογισμός του πολλαπλασιαστή προσαρμογής των εισφορών με βάση το προφίλ κινδύνου των ιδρυμάτων – Κατάταξη των εν λόγω ιδρυμάτων βάσει της μεθόδου binning για τους σκοπούς του υπολογισμού του εν λόγω πολλαπλασιαστή
(Κανονισμός 2015/63 της Επιτροπής, άρθρα 6 και 9 § 3 και παράρτημα I· οδηγία 2014/59 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 103 § 7)
(βλ. σκέψεις 106-113, 115-120)
Πράξεις των οργάνων – Αιτιολόγηση – Υποχρέωση – Περιεχόμενο – Παροχή από το όργανο που εξέδωσε την πράξη εξηγήσεων σχετικά με το σκεπτικό της κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ενώπιον του δικαστή της Ένωσης – Προϋποθέσεις – Απουσία αντιφάσεων και υποχρέωση συνοχής μεταξύ εξηγήσεων και σκεπτικού
(βλ. σκέψεις 156, 157)
Πράξεις των οργάνων – Αιτιολόγηση – Υποχρέωση – Περιεχόμενο – Απόφαση του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης (ΕΣΕ) για τον καθορισμό των εκ των προτέρων εισφορών στο Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης (ΕΤΕ) – Υποχρέωση του ΕΣΕ να γνωστοποιεί στα οικεία ιδρύματα τη μέθοδο υπολογισμού των εισφορών αυτών και τη μέθοδο καθορισμού του ύψους του ετήσιου επιπέδου-στόχου
(Κανονισμός 806/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου· κανονισμός 2015/81 του Συμβουλίου, άρθρο 4· κανονισμός 2015/63 της Επιτροπής, άρθρο 4 § 2, και παράρτημα I)
(βλ. σκέψεις 159, 160)
Πράξεις των οργάνων – Αιτιολόγηση – Υποχρέωση – Περιεχόμενο – Απόφαση του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης (ΕΣΕ) για τον καθορισμό των εκ των προτέρων εισφορών στο Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης (ΕΤΕ) – Δεν απαιτείται να περιλαμβάνεται στην απόφαση αυτή το σύνολο των στοιχείων που καθιστούν δυνατό τον έλεγχο της ακρίβειας του υπολογισμού των εισφορών – Στάθμιση μεταξύ της υποχρέωσης αιτιολόγησης και της γενικής αρχής της προστασίας του επιχειρηματικού απορρήτου των οικείων ιδρυμάτων – Νομιμότητα των διατάξεων που αφορούν τη μέθοδο υπολογισμού των εκ των προτέρων εισφορών στο ΕΤΕ – Αρχή του σεβασμού του επιχειρηματικού απορρήτου – Υποχρέωση του ΕΣΕ να δημοσιεύει και να αποστέλλει στα οικεία ιδρύματα, υπό συγκεντρωτική και ανωνυμοποιημένη μορφή, τις πληροφορίες σχετικά με τα ιδρύματα για τον υπολογισμό της εκ των προτέρων εισφοράς
(Άρθρο 296, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ· κανονισμός 806/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου· κανονισμός 2015/63 της Επιτροπής, άρθρα 4 έως 7 και 9 και παράρτημα I· οδηγία 2014/59 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου)
(βλ. σκέψεις 173-183)
Θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Άσκηση των αρμοδιοτήτων – Εξουσία της Επιτροπής να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις – Περιεχόμενο – Σύνθετες εκτιμήσεις και αξιολογήσεις – Ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως – Καθορισμός της μεθόδου υπολογισμού των εκ των προτέρων εισφορών στο Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης (ΕΤΕ) – Εφαρμογή και στάθμιση του δείκτη κινδύνου θεσμικό σύστημα προστασίας (ΘΣΠ) – Δικαστικός έλεγχος – Όρια
(Κανονισμός 2015/63 της Επιτροπής, άρθρο 7 § 4)
(βλ. σκέψεις 296, 297)
Οικονομική και νομισματική πολιτική – Οικονομική πολιτική – Ενιαίος μηχανισμός εξυγίανσης των πιστωτικών ιδρυμάτων και ορισμένων επιχειρήσεων επενδύσεων – Eκ των προτέρων εισφορές στο Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης – Υπολογισμός του πολλαπλασιαστή προσαρμογής των εισφορών με βάση το προφίλ κινδύνου των ιδρυμάτων – Προσβολή της επιχειρηματικής ελευθερίας – Δεν συντρέχει
(Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 16· κανονισμός 2015/63 της Επιτροπής)
(βλ. σκέψεις 417-420, 423)
Σύνοψη
Το Γενικό Δικαστήριο, επιληφθέν προσφυγής ακυρώσεως, την οποία και δέχεται, ακυρώνει την απόφαση του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης (στο εξής: ΕΣΕ) για τον καθορισμό των εκ των προτέρων εισφορών προς το Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης (στο εξής: ΕΤΕ) για το έτος 2021, κατά το μέρος που αφορά την προσφεύγουσα, Norddeutsche Landesbank – Girozentrale, λόγω της εκ μέρους του ΕΣΕ παράβασης της υποχρέωσης αιτιολόγησης που υπέχει όσον αφορά τον καθορισμό του ετήσιου επιπέδου-στόχου.
Στην απόφασή του, το Γενικό Δικαστήριο παρέχει διευκρινίσεις σχετικά με τη συμβατότητα της μεθόδου binning, η οποία χρησιμοποιείται για την προσαρμογή των βασικών ετήσιων εισφορών στο πραγματικό προφίλ κινδύνου των συνεισφερόντων ιδρυμάτων, με το υπέρτερης τυπικής ισχύος δίκαιο.
Η προσφεύγουσα είναι πιστωτικό ίδρυμα με έδρα τη Γερμανία. Στις 14 Απριλίου 2021 το ΕΣΕ εξέδωσε απόφαση με την οποία καθόρισε (
1
) τις εκ των προτέρων εισφορές στο ΕΤΕ, για το 2021, των πιστωτικών ιδρυμάτων και ορισμένων επιχειρήσεων επενδύσεων, στα οποία συγκαταλεγόταν η προσφεύγουσα (
2
).
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Όσον αφορά την έλλειψη νομιμότητας του παραρτήματος I, «Βήμα 2», του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 (
3
) (στο εξής: προσβαλλόμενη διάταξη), η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πλάνη εκτιμήσεως όταν υιοθέτησε την προβλεπόμενη στη διάταξη αυτή μέθοδο binning, διότι η εν λόγω μέθοδος εμποδίζει το ΕΣΕ να προσαρμόσει καταλλήλως τις βασικές ετήσιες συνεισφορές στο πραγματικό προφίλ κινδύνου των ιδρυμάτων.
Συναφώς, αρχικώς, το Γενικό Δικαστήριο διακρίνει τρία στάδια της μεθόδου αυτής.
Καταρχάς, το ΕΣΕ οφείλει να υπολογίσει ορισμένο αριθμό κελιών προκειμένου να συγκρίνει τα ιδρύματα από πλευράς των διαφόρων δεικτών και υποδεικτών κινδύνου, κατόπιν να κατατάξει καταρχήν τον ίδιο αριθμό ιδρυμάτων σε κάθε κελί, αρχίζοντας από την κατάταξη στο πρώτο κελί των ιδρυμάτων με τις χαμηλότερες τιμές του πρωτογενούς δείκτη και, τέλος, να απονείμει σε όλα τα ιδρύματα που έχουν καταταγεί σε ορισμένο κελί την ίδια βαθμολογία, η οποία καλείται «διακριτός δείκτης» και την οποία πρέπει να λάβει υπόψη για το υπόλοιπο του υπολογισμού του πολλαπλασιαστή προσαρμογής των ιδρυμάτων αυτών.
Εν συνεχεία, το Γενικό Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι από τη μέθοδο αυτήν απορρέουν δύο συγκεκριμένα φαινόμενα.
Αφενός, δεν αποκλείεται η εφαρμογή της μεθόδου αυτής να μπορεί να οδηγήσει σε καταστάσεις στις οποίες ιδρύματα τα οποία έχουν, ως προς συγκεκριμένο δείκτη κινδύνου, τιμές από τις οποίες προκύπτει ότι έχουν προφίλ χαμηλότερης επικινδυνότητας ως προς τον εν λόγω δείκτη σε σχέση με τη μέση τιμή των οικείων ιδρυμάτων κατατάσσονται παρά ταύτα, ως προς τον επίμαχο δείκτη, σε ένα από τα κελιά που απαρτίζονται από ιδρύματα σχετικώς υψηλότερης επικινδυνότητας. Η συνέπεια αυτή οφείλεται ιδίως στο γεγονός ότι ορισμένα ιδρύματα έχουν τιμές που αποκαλούνται «ακραίες», δηλαδή τιμές με μεγάλη απόκλιση από τον μέσο όρο. Αφετέρου, λόγω της ύπαρξης των ως άνω ακραίων τιμών, δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο η εφαρμογή της μεθόδου binning να οδηγεί σε καταστάσεις στις οποίες ιδρύματα τα οποία έχουν ως προς συγκεκριμένο δείκτη κινδύνου τιμές παραπλήσιες προς εκείνες των ιδρυμάτων που έχουν καταταγεί στο προηγούμενο κελί κατατάσσονται παρά ταύτα στο επόμενο κελί, το οποίο περιλαμβάνει ιδρύματα με τιμές ενίοτε σημαντικά υψηλότερες όσον αφορά τον εν λόγω δείκτη κινδύνου.
Εντούτοις, τούτο δεν σημαίνει ότι η μέθοδος binning ενέχει πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως.
Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει, κατά πρώτον, ότι ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2015/63 προέβλεψε (
4
) μέθοδο προσαρμογής των εκ των προτέρων εισφορών στο προφίλ κινδύνου των ιδρυμάτων η οποία στηρίζεται σε σύγκριση μεταξύ των εν λόγω προφίλ κινδύνου. Όπως όμως προκύπτει από την εμπειρική μελέτη που διενεργήθηκε πριν από την έκδοση του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63, τα αποτελέσματα της οποίας συνοψίστηκαν στην τεχνική μελέτη του Joint Research Centre (Κοινού Κέντρου Ερευνών, στο εξής: ΚΚΕρ) της Επιτροπής, η μέθοδος binning περιλαμβάνεται μεταξύ των μεθόδων που παρέχουν τη δυνατότητα μιας τέτοιας σύγκρισης και θεωρείται μάλιστα ως η πλέον κατάλληλη προς τούτο μέθοδος. Πράγματι, η μέθοδος binning αποτελεί αναγνωρισμένη στατιστική μέθοδο για την επεξεργασία των ακραίων τιμών, δεδομένου ότι αποτρέπει, στο μέτρο του δυνατού, το ενδεχόμενο να προκύψουν, λόγω της ύπαρξης των τιμών αυτών, αλλοιωμένες συγκρίσεις. Εν προκειμένω, η εν λόγω μέθοδος αποτρέπει, όπως προκύπτει από την τεχνική μελέτη του ΚΚΕρ, το ενδεχόμενο ιδρύματα που έχουν υψηλές τιμές ως προς ορισμένους δείκτες κινδύνου να λαμβάνουν παρά ταύτα βαθμολογία η οποία αντιστοιχεί σε προφίλ χαμηλού κινδύνου ως προς τους δείκτες αυτούς, εξαιτίας της ύπαρξης ορισμένων ιδρυμάτων με ακραίες τιμές.
Κατά δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι η μέθοδος binning είναι ευχερής μέθοδος σύγκρισης μεγάλου αριθμού δεδομένων που δηλώνονται από τα ιδρύματα των οποίων η εκ των προτέρων εισφορά προσαρμόζεται στο προφίλ κινδύνου τους. Συναφώς, διευκρινίζει ότι η προσβαλλόμενη διάταξη προβλέπει τον κανόνα κατά τον οποίον ο αριθμός των κελιών υπολογίζεται βάσει ενός προβλεπόμενου στη διάταξη αυτή μαθηματικού τύπου καθώς και τον κανόνα κατά τον οποίον το ΕΣΕ κατατάσσει καταρχήν τον ίδιο αριθμό ιδρυμάτων στο κάθε κελί, αρχίζοντας από την κατάταξη στο πρώτο κελί των ιδρυμάτων με τις χαμηλότερες τιμές του πρωτογενούς δείκτη. Το Γενικό Δικαστήριο δέχεται ότι η μέθοδος binning προβλέπει αντικειμενικούς κανόνες δυνάμενους να εφαρμοστούν ευχερώς από το ΕΣΕ, πράγμα το οποίο συνιστά άλλωστε σκοπό που μπορεί θεμιτώς να επιδιώκεται από τη νομοθεσία της Ένωσης.
Κατά τρίτον, το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι οι ακόλουθοι τέσσερις παράγοντες σχετικοποιούν τις συνέπειες των δύο προμνησθέντων φαινομένων. Πρώτον, προσαρμογή των εκ των προτέρων εισφορών χωρεί μόνον εντός του φάσματος ενός συντελεστή ο οποίος κυμαίνεται μεταξύ 0,8 και 1,5 (
5
). Επομένως, η βασική ετήσια συνεισφορά παραμένει το πρωταρχικό στοιχείο για τον καθορισμό της εκ των προτέρων εισφοράς λαμβανομένου υπόψη του προφίλ κινδύνου των ιδρυμάτων.
Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει, κατ’ ουσίαν, με βάση την τεχνική μελέτη του ΚΚΕρ, ότι τα φαινόμενα αυτά έχουν περιορισμένη έκταση, καθόσον τείνουν να εμφανίζονται κυρίως στα τελευταία κελιά και όχι στη μεγάλη πλειονότητα των κελιών.
Τρίτον, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι τα ιδρύματα που ευρίσκονται στα τελευταία αυτά κελιά έχουν υψηλότερες τιμές ως προς τον οικείο δείκτη κινδύνου από ό,τι τα ιδρύματα που κατατάσσονται στα χαμηλότερα κελιά.
Τέταρτον, η μέθοδος προσαρμογής των εκ των προτέρων εισφορών στο προφίλ κινδύνου λαμβάνει υπόψη μεγάλο αριθμό δεικτών κινδύνου (
6
). Επομένως, ένα ίδρυμα κατατάσσεται συνολικά σε πλειάδα κελιών, με βάση τις τιμές του και τις τιμές των λοιπών ιδρυμάτων για τον κάθε δείκτη κινδύνου. Όπως όμως προκύπτει από την τεχνική μελέτη του ΚΚΕρ, τα ιδρύματα τείνουν να ευρίσκονται σε διαφορετικά κελιά για διαφορετικούς δείκτες κινδύνου, γεγονός που καθιστά δυνατή τη σφαιρική σύγκριση των οικείων ιδρυμάτων.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει το επιχείρημα ότι, στο μέτρο που καθιερώνει τη μέθοδο binning, ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2015/63 ενέχει πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως.
(
1
)	Σύμφωνα με το άρθρο 70, παράγραφος 2, του κανονισμού 806/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 2014, περί θεσπίσεως ενιαίων κανόνων και διαδικασίας για την εξυγίανση πιστωτικών ιδρυμάτων και ορισμένων επιχειρήσεων επενδύσεων στο πλαίσιο ενός Ενιαίου Μηχανισμού Εξυγίανσης και ενός Ενιαίου Ταμείου Εξυγίανσης και τροποποιήσεως του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1093/2010 (EE 2014, L 225, σ. 1).
(
2
)	Απόφαση SRB/ES/2021/22 του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης, της 14ης Απριλίου 2021, σχετικά με τον υπολογισμό των εκ των προτέρων εισφορών προς το Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης για το 2021.
(
3
)	Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2015/63 της Επιτροπής, της 21ης Οκτωβρίου 2014, για τη συμπλήρωση της οδηγίας 2014/59/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τις εκ των προτέρων συνεισφορές σε χρηματοδοτικές ρυθμίσεις εξυγίανσης (ΕΕ 2015, L 11, σ. 44).
(
4
)	Σύμφωνα με το άρθρο 103, παράγραφος 7, της οδηγίας 2014/59/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Μαΐου 2014, για τη θέσπιση πλαισίου για την ανάκαμψη και την εξυγίανση πιστωτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων επενδύσεων και για την τροποποίηση της οδηγίας 82/891/ΕΟΚ του Συμβουλίου, και των οδηγιών 2001/24/ΕΚ, 2002/47/ΕΚ, 2004/25/ΕΚ, 2005/56/ΕΚ, 2007/36/ΕΚ, 2011/35/ΕΕ, 2012/30/ΕΕ και 2013/36/ΕΕ, καθώς και των κανονισμών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ) αριθ. 1093/2010 και (ΕΕ) αριθ. 648/2012 (ΕΕ 2014, L 173, σ. 190).
(
5
)	Δυνάμει του άρθρου 9, παράγραφος 3, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63.
(
6
)	Όπως προκύπτει από το άρθρο 6 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63.