61984J0306
ΈΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠ' ΑΚΡΟΑΤΗΡΊΟΥ ΣΥΖΉΤΗΣΗ
στην υπόθεση 306/84 (
*1
)
Ι — Πραγματικά περιστατικά και έγγραφη διαδικασία
Η οδηγία 75/362 του Συμβουλίου, της 16ης Ιουνίου 1975, αποβλέπει στην αμοιβαία αναγνώριση των διπλωμάτων, πιστοποιητικών και άλλων τίτλων ιατρικής και περιλαμβάνει μέτρα προς διευκόλυνση της πραγματικής ασκήσεως του δικαιώματος εγκαταστάσεως και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών. Η οδηγία 75/363 του Συμβουλίου της 16ης Ιουνίου 1975 αποσκοπεί στο συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν τις δραστηριότητες των ιατρών. Και οι δύο οδηγίες προβλέπουν ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθούν προς αυτές εντός 18 μηνών από της κοινοποιήσεως τους και να ενημερώσουν αμέσως την Επιτροπή. Οι σχετικές προθεσμίες εξέπνευσαν στις 20 Δεκεμβρίου 1976. Με έγγραφο της 26ης Ιανουαρίου 1977, η Επιτροπή πληροφορήθηκε την κατάθεση νομοσχεδίου το οποίο εξουσιοδοτεί το Βασιλέα να θεσπίσει τις αναγκαίες διατάξεις για τη μεταφορά των εν λόγω οδηγιών στο εσωτερικό δίκαιο.
Πράγματι οι βελγικές αρχές θέσπισαν ορισμένες διατάξεις, συγκεκριμένα με την υπουργική απόφαση της 22ας Οκτωβρίου 1976 [ Moniteur belge ( Εφημερίδα της Κυβερνήσεως του Βελγίου) της 23.11.1976] και το βασιλικό διάταγμα της 29ης Ιουνίου 1976{Moniteur belge της 1.7.1978). Ωστόσο με τις σχετικές διατάξεις δεν μεταφέρονται πλήρως οι οδηγίες. Αργότερα, στις 4 Απριλίου 1980 εκδόθηκε νόμος « περί αναθέσεως αρμοδιότητας ενόψει της εκτελέσεως των οδηγιών του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων που αφορούν την ιατρική, το επάγγελμα του νοσοκόμου, τα παραϊατρικά επαγγέλματα και την κτηνιατρική » ( Moniteur belge της 21.5.1980 ).
Η Επιτροπή, δεδομένου ότι δεν της γνωστοποιήθηκε η έκδοση κανενός μέτρου εις εκτέλεση του προαναφερθέντος νόμου για τη μεταφορά των εν λόγω οδηγιών, διαπίστωσε ότι το Βασίλειο του Βελγίου παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη και από τις οδηγίες. Αποφάσισε λοιπόν να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 169 της Συνθήκης και ενημέρωσε σχετικώς τη βελγική κυβέρνηση με έγγραφο της 15ης Δεκεμβρίου 1980. Κάλεσε δε την εν λόγω κυβέρνηση να διατυπώσει τις παρατηρήσεις της εντός προθεσμίας 30ημερών.
Με έγγραφο της 30ής Οκτωβρίου 1982, η μόνιμη αντιπροσωπεία του Βελγίου στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες γνωστοποίησε στην Επιτροπή ότι επρόκειτο να υποβληθούν συντόμως στο Συμβούλιο των Υπουργών τα σχέδια βασιλικών διαταγμάτων εις εκτέλεση του νόμου της 4ης Απριλίου 1980.
Με έγγραφο της 7ης Φεβρουαρίου 1983, η Επιτροπή, που διαπίστωσε ότι το Βέλγιο δεν είχε ακόμα λάβει τα μέτρα που όφειλε να λάβει, απηύθυνε στη χώρα αυτή αιτιολογημένη γνώμη με την οποία την καλεί να θεσπίσει εντός δύο μηνών από της κοινοποιήσεως της τα αναγκαία μέτρα για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που υπέχει.
Με έγγραφο της 14ης Ιουλίου 1983, η μόνιμη αντιπροσωπεία του Βελγίου διαβίβασε στην Επιτροπή το κείμενο του βασιλικού διατάγματος 83-1108 της 8ης Ιουνίου 1983 με το οποίο τροποποιείται το βασιλικό διάταγμα της 10ης Νοεμβρίου 1967 περί ασκήσεως της ιατρικής, του επαγγέλματος του νοσοκόμου, των παραϊατρικών επαγγελμάτων και περί ιατρικών επιτροπών.
Η Επιτροπή πληροφορήθηκε εξάλλου ότι το εν λόγω βασιλικό διάταγμα είχε συμπληρωθεί με τις υπουργικές αποφάσεις 83-1321 και 83-1322 της 20ής Ιουλίου 1983.
Αφού εξέτασε τα κείμενα αυτά η Επιτροπή διαπίστωσε ότι δεν περιελάμβαναν ορισμένα μέτρα, αναγκαία για την πλήρη μεταφορά των οδηγιών.
Με έγγραφο της 31ης Ιανουαρίου 1984 επισήμανε στο Βασίλειο του Βελγίου τις διατάξεις εκείνες των εν λόγω οδηγιών οι οποίες, εξ όσων εγνώριζε, δεν είχαν ακόμα μεταφερθεί. Στο έγγραφο αυτό δεν δόθηκε απάντηση.
Με δικόγραφο της 19ης Δεκεμβρίου 1984, που πρωτοκολλήθηκε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 21 Δεκεμβρίου 1984 η Επιτροπή άσκησε την υπό κρίση προσφυγή.
Η διαδικασία εξελίχθηκε ομαλά.
Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή και μετά από ακρόαση του γενικού εισαγγελέα το Δικαστήριο αποφάσισε να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία χωρίς προηγούμενη διεξαγωγή αποδείξεων.
II — Αιτήματα των διαδίκων
Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:
1)
να αναγνωρίσει ότι το Βασίλειο του Βελγίου, παραλείποντας να θεσπίσει εντός των τασσομένων προθεσμιών όλες τις αναγκαίες διατάξεις προκειμένου να συμμορφωθεί προς τις οδηγίες 75/362/ΕΟΚ και 75/363/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 16ης Ιουνίου 1975 που αφορούν, η μεν πρώτη την αμοιβαία αναγνώριση των διπλωμάτων, πιστοποιητικών και άλλων τίτλων ιατρικής και τα μέτρα προς διευκόλυνση της πραγματικής ασκήσεως του δικαιώματος εγκαταστάσεως και του δικαιώματος της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, και η δεύτερη το συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν τις δραστηριότητες των ιατρών, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τις οδηγίες αυτές'
2)
να καταδικάσει το καθού στα δικαστικά έξοδα.
Το Βασίλειο του Βελγίου δεν διατύπωσε ρητώς τα αιτήματα του.
III — Ισχυρισμοί και επιχειρήματα των διαδίκων
Η Επιτροπή παρατηρεί ότι κατά το άρθρο 189, τρίτη παράγραφος, της Συνθήκης ΕΟΚ, η οδηγία δεσμεύει κάθε κράτος μέλος στο οποίο απευθύνεται όσον αφορά το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα αλλά αφήνει την επιλογή του τύπου και των μέσων στην αρμοδιότητα των εθνικών αρχών. Ο δεσμευτικός χαρακτήρας των οδηγιών συνεπάγεται την υποχρέωση των κρατών μελών να τηρούν τις προθεσμίες που τάσσει η οδηγία για τη θέσπιση των εσωτερικών διατάξεων εφαρμογής και να ενημερώνουν την Επιτροπή ως προς τα εθνικά μέτρα με τα οποία πραγματοποιείται η μεταφορά.
Ανεξαρτήτως του οργάνου, στην πράξη ή παράλειψη του οποίου οφείλεται η έλλειψη συμμορφώσεως, συντρέχει παράβαση της Συνθήκης από το κράτος μέλος' το καθού κράτος μέλος δεν μπορεί να δικαιολογεί την παράβαση του με διατάξεις ή πρακτικές της οικείας εσωτερικής τάξης ή με ιδιόρρυθμες πραγματικές καταστάσεις που προσιδιάζουν στη χώρα. Η νομολογία του Δικαστηρίου επιβεβαιώνει τις αρχές αυτές (απόφαση της 11ης Απριλίου 1978, υπόθεση 100/77, Επιτροπή κατά Ιταλικής Δημοκρατίας, Rec. 1978, σ. 879' απόφαση της 6ης Μαΐου 1980, υπόθεση 102/79, Επιτροπή κατά Βασιλείου του Βελγίου, Rec. 1980, σ. 1473 ).
Εξάλλου, όπως έκρινε το Δικαστήριο με τις αποφάσεις της 12ης Οκτωβρίου 1982 ( υπόθεση 136/81, Επιτροπή κατά Ιταλικής Δημοκρατίας, Συλλογή 1982, σ. 3547· υπόθεση 148/81, Επιτροπή κατά Βελγίου, Συλλογή 1982, σ. 3555' υπόθεση 149/81, Επιτροπή κατά Λουξεμβούργου, Συλλογή 1982, σ. 3565' υπόθεση 151/81, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας, Συλλογή 1982, σ. 3573), οι κυβερνήσεις των κρατών μελών συμμετέχουν στις προπαρασκευαστικές εργασίες των οδηγιών και πρέπει επομένως να είναι σε θέση να καταρτίζουν εντός της τασσομένης προθεσμίας το σχέδιο των νομοθετικών διατάξεων που απαιτούνται για την εφαρμογή τους.
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι το Βασίλειο του Βελγίου δεν θέσπισε εντός της ταχθείσας προθεσμίας ούτε και στη συνέχεια όλες τις αναγκαίες διατάξεις για να συμμορφωθεί προς τις οδηγίες 75/362 και 75/363 ή τουλάχιστον δεν την ενημέρωσε σχετικώς.
Εξ όσων γνωρίζει η Επιτροπή το Βασίλειο του Βελγίου δεν έχει μεταφέρει τις ακόλουθες διατάξεις της οδηγίας 75/362.
α)
Κατά το άρθρο 8, το κράτος μέλος υποδοχής μπορεί να απαιτεί από τους υπηκόους των κρατών μελών να πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπονται από τις δικές του νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις εφόσον επιθυμούν να λάβουν τίτλο ιατρικής ειδικότητας από αυτές που δεν αναφέρονται στην οδηγία ή που αναφέρονται μεν, πλην όμως δεν χορηγούνται στο κράτος μέλος καταγωγής ή προελεύσεως. Το εν λόγω κράτος μέλος οφείλει να λάβει υπόψη εν όλω ή εν μέρει τις προηγηθείσες περιόδους εκπαιδεύσεως εφόσον αντιστοιχούν με τις απαιτούμενες για τη συγκεκριμένη ειδικότητα. Οι αρμόδιες αρχές ή οργανισμοί του κράτους ενημερώνουν σχετικώς τον ενδιαφερόμενο.
Για να συμμορφωθεί προς τη διάταξη αυτή το Βασίλειο του Βελγίου οφείλει να καθορίσει τις συνθήκες υπό τις οποίες θα λαμβάνονται υπόψη οι προηγηθείσες περίοδοι εκπαιδεύσεως σε κάποια ειδικότητα.
β)
Το άρθρο 10 της οδηγίας που αφορά τη χρήση του τίτλου εκπαιδεύσεως προβλέπει ότι τα κράτη μέλη αναγνωρίζουν στους υπηκόους των άλλων κρατών μελών το δικαίωμα να κάνουν χρήση του τίτλου εκπαιδεύσεως που απέκτησαν στο κράτος μέλος καταγωγής ή προελεύσεως τους ή της συντμήσεως του τίτλου στη γλώσσα του κράτους αυτού. Το άρθρο 18 προβλέπει ότι οι υπήκοοι των άλλων κρατών μελών οι οποίοι πληρούν τις προϋποθέσεις της οδηγίας μπορούν να φέρουν τον επαγγελματικό τίτλο του κράτους μέλους υποδοχής που αντιστοιχεί στην εκπαίδευση τους.
Το Βασίλειο του Βελγίου οφείλει να λάβει μέτρα για την αναγνώριση των δικαιωμάτων αυτών.
γ)
Τα άρθρα 11 και 13 της οδηγίας αναφέρονται στις περιπτώσεις όπου απαιτείται απόδειξη εντιμότητας ( άρθρο 11 ) ή έγγραφο σχετικό με τη σωματική ή ψυχική υγεία (άρθρο 13 ) για την αρχική ανάληψη στο κράτος μέλος υποδοχής κάποιας από τις δραστηριότητες στις οποίες αναφέρεται η οδηγία.
Το σώμα των ιατρών στο Βέλγιο απαιτεί την προσκόμιση πιστοποιητικού καλής διαγωγής και ήθους κατά την αρχική ανάληψη της ασκήσεως του ιατρικού επαγγέλματος. Το Βασίλειο του Βελγίου οφείλει να λάβει μέτρα για την αναγνώριση των αναλόγων εγγράφων των αρχών άλλων κρατών μελών και να ορίσει ρητά την αρχή που είναι στο Βέλγιο αρμόδια για τη χορήγηση πιστοποιητικών ή βεβαιώσεων στους ιατρούς οι οποίοι απέκτησαν τον τίτλο εκπαιδεύσεως τους στο Βέλγιο και επιθυμούν να εγκατασταθούν σε κράτος μέλος που απαιτεί τις διάφορες αυτές αποδείξεις ή έγγραφα.
δ)
Το άρθρο 15 επιβάλλει στο κράτος υποδοχής την υποχρέωση να καθορίζει την προθεσμία εντός της οποίας πρέπει να περατούται η διαδικασία αποδοχής για την ανάληψη κάποιας από τις εν λόγω δραστηριότητες, η δε προθεσμία αυτή δεν μπορεί να υπερβαίνει τους τρεις μήνες.
Η ανώτατη αυτή προθεσμία δεν ορίζεται στα κείμενα που θέσπισε το Βέλγιο κατόπιν της αιτιολογημένης γνώμης.
ε)
Το άρθρο 19 (ήδη άρθρο 15α, σύμφωνα με την οδηγία 82/76, ΕΕ L 43, σ. 21 ) απαιτεί την καθιέρωση τύπου όρκου ή επίσημης δήλωσης κατάλληλου για όλους τους κοινοτικούς υπηκόους εφόσον ο όρκος ή η επίσημη δήλωση απαιτείται για τους ημεδαπούς. Η Επιτροπή δεν έχει ενημερωθεί για ενδεχόμενες σχετικές βελγικές διατάξεις.
Ως προς τη μεταφορά της οδηγίας 75/363η Επιτροπή παρατηρεί ότι ναι μεν γενικώς οι ήδη υπάρχουσες διατάξεις του βελγικού δικαίου εξασφαλίζουν την ορθή μεταφορά της οδηγίας, πλην όμως υπάρχει ένα σημείο που χρήζει διευκρινίσεως. Συγκεκριμένα, βάσει του άρθρου 5 της οδηγίας, η διάρκεια της εκπαιδεύσεως στην τροπική ιατρική πρέπει να είναι τετραετής. Σύμφωνα όμως με τα στοιχεία που διαθέτει η Επιτροπή, η εκπαίδευση αυτή διαρκεί μόνο ένα έτος στο Βέλγιο.
Το Βασίλειο του Βελγίου οφείλει επομένως να προσαρμόσει το οικείο πρόγραμμα ειδικεύσεως για να συμμορφωθεί προς τον όρο της τετραετούς ελάχιστης διάρκειας της ειδίκευσης ή να ζητήσει τη διαγραφή της τροπικής ιατρικής ως ειδικότητας που αναγνωρίζεται στο Βέλγιο από τον πίνακα του άρθρου 7 της οδηγίας 75/362.
Το Βασίλειο του Βελγίου αντιτάσσει ότι η βελγική κυβέρνηση έλαβε στις αρχές του 1983 τα αναγκαία διοικητικά μέτρα που θα επιτρέψουν την πραγματική άσκηση του δικαιώματος εγκαταστάσεως και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών των ιατρών, υπηκόων των άλλων κρατών μελών της Κοινότητας.
Τα διοικητικά μέτρα αφορούν την κατόπιν αιτήσεως του ενδιαφερομένου κατάρτιση του φακέλου από τους διάφορους αρμόδιους οργανισμούς, εν προκειμένω το σώμα των ιατρών και το Υπουργείο Δημόσιας Υγείας. Σκοπός του φακέλου αυτού είναι να διαπιστώνεται ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις που απαιτούν οι οδηγίες για την πραγματική άσκηση του δικαιώματος εγκαταστάσεως και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών.
Κατ' εφαρμογή του νόμου της 4ης Απριλίου 1980, περί αναθέσεως αρμοδιοτήτων ενόψει της εκτελέσεως των οδηγιών του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων που αφορούν την ιατρική, το επάγγελμα του νοσοκόμου, τα παραϊατρικά επαγγέλματα και την κτηνιατρική, καταρτίστηκαν σχέδια βασιλικών διαταγμάτων και υπουργικών αποφάσεων. Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι τα διατάγματα αυτά και οι αποφάσεις δεν ανταποκρίνονται σε όλες τις διατάξεις της οδηγίας, η δε βελγική κυβέρνηση προτίθεται να επιφέρει στην ισχύουσα ρύθμιση τις τροποποιήσεις που θα κριθούν αναγκαίες. Το Βασίλειο του Βελγίου παρατηρεί τα ακόλουθα σχετικά με τα σημεία που αναφέρει η Επιτροπή στην προσφυγή της:
Οδψία 75/362
α)
Άρθρο 8: οι διατάξεις του βασιλικού διατάγματος της 21ης Απριλίου 1982, περί των λεπτομερειών της αποδοχής των ειδικευμένων ιατρών και των γενικών ιατρών, καθώς και της υπουργικής απόφασης της 30ής Αυγούστου 1978 περί των γενικών κριτηρίων για την αποδοχή των ειδικευμένων ιατρών, των εκπαιδευτικών ασκουμένων και των υπηρεσιών ασκήσεως προσαρμόστηκαν κατά τρόπο ώστε διευκρινίζεται ο ρόλος της επιτροπής αποδοχής των ειδικευμένων ιατρών.
β)
Άρθρο 10: αναγνώριση του δικαιώματος χρήσεως του τίτλου εκπαιδεύσεως που αποκτήθηκε στο κράτος μέλος καταγωγής ή προελεύσεως. Στο Βέλγιο, δεν προστατεύεται ο τίτλος του ιατρού αλλά ο τίτλος του « διδάκτορος ιατρικής, χειρουργικής και μαιευτικής ». Ήδη εξετάζεται η ανάγκη ενδεχόμενης τροποποιήσεως της ρύθμισης περί της προστασίας των τίτλων ανωτάτης εκπαιδεύσεως.
γ)
Άρθρο 18: χρήση του επαγγελματικού τίτλου του κράτους μέλους υποδοχής. Ο επαγγελματικός τίτλος δεν προστατεύεται στο Βέλγιο.
δ)
Άρθρο 11 : αποδείξεις ήθους ή εντιμότητας. Τα βασιλικά διατάγματα της 10ης Νοεμβρίου 1967 περί του σώματος των ιατρών και της 6ης Φεβρουαρίου 1970 περί της οργανώσεως και της λειτουργίας του συμβουλίου του σώματος των ιατρών τροποποιήθηκαν ώστε να επιτρέπουν την αναγνώριση των εγγράφων που εκδίδουν οι αρχές των άλλων κρατών μελών.
ε)
Άρθρο 13: έγγραφο σχετικό με τη σωματική ή ψυχική υγεία. Η σχετική βεβαίωση δεν απαιτείται στο Βέλγιο.
στ)
Άρθρο 15: τρίμηνη ανώτατη διάρκεια της διαδικασίας αποδοχής για την ανάληψη δραστηριότητας ιατρού. Η προθεσμία αυτή περιελήφθη στα σχετικά νομοθετήματα.
ζ)
Άρθρο 19: τύπος του όρκου. Στο Βέλγιο δεν επιβάλλεται ούτε όρκος ούτε επίσημη δήλωση.
Ως προς το άρθρο 5 της οδηγίας 75/363, το Βασίλειο του Βελγίου επισημαίνει ότι η διάρκεια της ειδικεύσεως στην τροπική ιατρική είναι ενός έτους στο Βέλγιο. Επομένως, πρέπει να απαλειφθεί το Βέλγιο από τον πίνακα του άρθρου 7 της οδηγίας 75/362. Σχετικό έγγραφο έχει αποσταλεί στην επιτροπή ανωτέρων υπαλλήλων.
Με το απαντητικό υπόμνημα η Επιτροπή ομολογεί ότι το Βασίλειο του Βελγίου δεν απαιτείται να εκδώσει ειδικές διατάξεις για τη μεταφορά των άρθρων 18 και 19 της οδηγίας 75/362 (ήδη άρθρο 15α σύμφωνα με την οδηγία 82/76 ).
Εντούτοις, η Επιτροπή επιμένει ότι το Βασίλειο του Βελγίου δεν έχει μεταφέρει στο εσωτερικό δίκαιο τα άρθρα 8, 10, 11, 13 και 15 της οδηγίας 75/362 και το άρθρο 5 της οδηγίας 75/363.
Το Βασίλειο του Βελγίου υποστηρίζει με την ανταπάντηση ότι οι διατάξεις του βασιλικού διατάγματος της 8ης Ιουνίου 1983 περί τροποποιήσεως του βασιλικού διατάγματος 78 της 10ης Νοεμβρίου 1967 περί ασκήσεως της ιατρικής, του επαγγέλματος του νοσοκόμου, των παραϊατρικών επαγγελμάτων και περί ιατρικών επιτροπών προσαρμόστηκαν ώστε να ανταποκρίνονται στο άρθρο 10 της οδηγίας 75/362.
Ως προς το άρθρο 13 της οδηγίας 75/362 διευκρινίστηκε με υπουργική εγκύκλιο η αρμόδια αρχή για την έκδοση βεβαιώσεως στους ιατρούς που επιθυμούν να εγκατασταθούν σε κράτος μέλος όπου απαιτείται η προσκόμιση εγγράφου σχετικά με τη σωματική ή ψυχική υγεία.
Όσον αφορά το άρθρο 5 της οδηγίας 75/363, με το από 6 Φεβρουαρίου 1985 έγγραφο προς την Επιτροπή, ζητήθηκε να διαγραφεί το Βέλγιο από τον πίνακα του άρθρου 7 της οδηγίας 75/362. Επομένως, η προσφυγή έχασε το αντικείμενό της ως προς αυτό το σημείο.
Τ. F. O'Higgins
εισηγητής δικαστής
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.