Eagrán sealadach
TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA
ĆAPETA
arna tabhairt an 12 Márta 2026 (1)
Nós imeachta tuairime 1/24
Arna thionscnamh tar éis iarraidh a fháil ón gCoimisiún Eorpach
Tuairim arna tabhairt de bhun Airteagal 218(11) CFAE – Aeriompar – Comhaontú maidir le hAeriompar idir Sabhdánacht Óman, de pháirt, agus an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, den pháirt eile – Airteagal 3(2) CFAE – Comhaontú idirnáisiúnta a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do rialacha comhchoiteanna – Inniúlacht an Aontais Eorpaigh an comhaontú sin a thabhairt i gcrích
ina aonar)
Clár
I.
Réamhrá
II.
Cúlra
A.
Imeachtaí as ar eascair glacadh an togra le haghaidh an chomhaontaithe atá beartaithe
B.
Nós imeachta os comhair na Cúirte Breithiúnais
C.
Comhthéacs an chomhaontaithe atá beartaithe
1.
Comhthéacs an Dlí idirnáisiúnta
2.
Comhaontuithe aeriompair arna ndéanamh ag na Ballstáit agus ag an Aontas Eorpach tar éis na mbreithiúnas in Aerspás Oscailte
3.
Ábhar an chomhaontaithe atá beartaithe le Sabhdánacht Óman
III.
Anailís
A.
Inghlacthacht
B.
Inniúlacht sheachtrach an Aontais a bheith ann agus cineál na hinniúlachta sin
1.
Inniúlacht sheachtrach an Aontais a bheith ann
2.
Cineál inniúlacht sheachtrach an Aontais
3.
Comhaontuithe measctha
C.
Inniúlacht a thabhairt don Aontas Eorpach chun cearta tráchta a dheonú do thríú tíortha
D.
Inniúlacht eisiach an Aontais chun an comhaontú atá beartaithe a thabhairt i gcrích ar fhoras an riachtanais
E.
Inniúlacht eisiach an Aontais chun an comhaontú atá beartaithe a thabhairt i gcrích ar bhonn éifeacht ERTA
1.
Maidir leis an dualgas cruthúnais
2.
Príomheasaontas idir na páirtithe sna himeachtaí seo
3.
Éifeacht agus tionchar ERTA
4.
Cur i bhfeidhm maidir leis an gcomhaontú atá beartaithe
(a)
Na gealltanais a bhfuil measúnú le déanamh orthu
(b)
Airteagal 3 den chomhaontú atá beartaithe (‘cearta a dheonú’)
(1)
An bhfuil forluí ann?
(2)
An ndéantar difear do chomhrialacha an Aontais gan forluí?
(c)
Airteagal 8 (‘An iomaíocht chóir’)
(d)
Airteagal 11 (‘dleachtanna custaim, cánacha, táillí agus muirir’)
(e)
Forálacha eile Theideal I
IV.
Conclúidí
I.      Réamhrá
1.        ‘Is í an spéir an teorainn’.
2.        Ardaíonn an cás seo an cheist an í an spéir (fós) an teorainn le hinniúlacht eisiach an Aontais Eorpaigh chun comhaontuithe aeriompair a thabhairt i gcrích le tríú tíortha.
3.        D’ardaigh an Coimisiún Eorpach an cheist sin trí bhíthin iarratas an 13 Meán Fómhair 2024, Tuairim a iarraidh ar an gCúirt, de bhun Airteagal 218(11) CFAE, maidir leis an gceist seo a leanas.
‘An bhfuil inniúlacht eisiach ag an Aontas Eorpach an Comhaontú maidir le hAeriompar idir Sabhdánacht Óman, de pháirt, agus [an t]Aontas Eorpach agus a Bhallstáit, den pháirt eile, a thabhairt i gcrích?’
4.        Is í an phríomhcheist is bonn leis an gceist sin an bhfuil inniúlacht eisiach faighte ag an Aontas Eorpach chun cearta tráchta a dheonú do thríú tíortha. Le deonú ceart den sórt sin, cuirtear ar a gcumas d’aeriompróirí tríú tíortha eitilt idir críoch na mBallstát, os a cionn agus isteach inti.
5.        Ina breithiúnais in Aerspás Oscailte, (2) mheas an Chúirt, agus staid dhlí an
Aontais an tráth sin á cur san áireamh, nach raibh inniúlacht eisiach ag an Aontas Eorpach ar réimse na seirbhísí aeriompair. (3) Áitíonn an Coimisiún, le tacaíocht ó Pharlaimint na hEorpa, go bhfuil gá le freagra difriúil ar staid dhlí an
Aontais sa lá atá inniu ann.
6.        Dá mbeadh freagra na Cúirte dearfach, is é an toradh a bheadh air sin nach bhféadfadh na Ballstáit comhaontuithe aeriompair a dhéanamh a thuilleadh le tríú tíortha
– ní hamháin le Sabhdánacht Óman, mar atá i gceist sa chás seo, ach le haon tríú tír freisin.
7.        Leis an bhfreagra ar an gceist a chuir an Coimisiún,
ceanglaítear ar an gCúirt scrúdú a dhéanamh ar réimse casta dhlí bunreachtúil an
Aontais lena rialaítear inniúlachtaí seachtracha an Aontais Eorpaigh. Go háirithe, iarrtar ar an gCúirt soiléiriú a dhéanamh ar an modheolaíocht lena ndéanann sí measúnú ar an tríú staid a leagtar amach in Airteagal 3(2)
CFAE, ar dá bun a fhaigheann an tAontas Eorpach inniúlacht eisiach chun comhaontú idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích ‘más dóigh [don chomhaontú sin] difear a dhéanamh do na comhrialacha nó a raon feidhme a athrú’.
8.        Déanfaidh mé mo Thuairim a leagan amach ar an mbealach seo a leanas. Míneoidh mé ar dtús cúlra na nós imeachta tuairime seo (Roinn
II). Ina dhiaidh sin, déanfaidh mé na himeachtaí as ar tháinig an comhaontú atá beartaithe, an t‑ábhar atá ann, chomh maith le comhthéacs an dlí idirnáisiúnta agus dhlí an Aontais inar cheart é a chur a leagan amach. Tabharfaidh mé aghaidh ansin ar an anailís
ar an gceist a cuireadh ar an gCúirt (Roinn
III). Mar chuid den anailís sin, glacfaidh mé seasamh ar
trí fhreagra a thabhairt ar roinnt argóintí maidir le do-ghlacthacht líomhainte na hiarrata seo ar Thuairim ón gCúirt Bhreithiúnais (Roinn
III.A). Ina dhiaidh sin, breathnóidh mé arís ar chásdhlí an Aontais, lena n‑áirítear an cásdlí ábhartha maidir le hinniúlachtaí seachtracha a bheith ann agus cineál na n‑inniúlachtaí sin (Roinn
III.B). Ansin,
déanfaidh mé measúnú ar an gceist maidir le hinniúlacht a bheith ag an Aontas cearta tráchta a dheonú do thríú tíortha,
atá faoi dhíospóid ag roinnt de na páirtithe sna himeachtaí seo (Roinn
III.C) sula dtabharfaidh mé aghaidh ar chineál eisiach
féideartha na hinniúlachta sin faoi Airteagal 3(2)
CFAE ar bhonn riachtanais (Roinn
III.D) nó ar bhonn éifeacht ERTA (Roinn
III.E).
II.    Cúlra
A.      Imeachtaí as ar eascair glacadh an togra le haghaidh an chomhaontaithe atá beartaithe
9.        In 2018, údaraíodh don Choimisiún, trí bhíthin treoracha caibidlíochta, comhaontú cuimsitheach aeriompair a thabhairt i gcrích idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, ar thaobh amháin, agus Sabhdánacht Óman, ar an taobh eile. (4)
10.      Tugadh na treoracha sin trí dhá chinneadh ar leith.
11.      Ar an gcéad dul síos, thug an Chomhairle údarú don Choimisiún tús a chur le caibidlíocht le Sabhdánacht Óman i ndáil le hábhair a thagann faoi inniúlacht eisiach an Aontais Eorpaigh. (5)
12.      Ar an dara dul síos, ghlac na Ballstáit cinneadh eile agus iad ag teacht le chéile dóibh sa Chomhairle,
agus níor ghlac an Chomhairle é mar institiúid de chuid an Aontais. Leis an gcinneadh sin, údaraíodh don Choimisiún gnéithe den chomhaontú
atá beartaithe a chaibidliú le Sabhdánacht Óman nach dtagann faoi inniúlacht eisiach an Aontais Eorpaigh. (6)
13.      Ní shonraítear i gceachtar den dá chinneadh sin cé na hábhair a mheasann siad a thagann faoi inniúlacht eisiach an Aontais, agus cé na hábhair nach dtagann faoi inniúlacht eisiach an Aontais.
14.      Ag an gcruinniú a bhí ag Coiste na mBuanionadaithe tar éis ghlacadh an dá chinneadh sin, chuir an Coimisiún in iúl nár aontaigh sé leis an gcaoi ar cuireadh na treoracha caibidlíochta thuasluaite de chúram air. I measc nithe eile, d’áitigh sé:
‘2.      Measann an Coimisiún go bhfuil an tAontas inniúil chun comhaontuithe cuimsitheacha a chaibidliú agus a thabhairt i gcrích i réimse an aeriompair, ina gcodanna uile. Meabhraíonn sé freisin, i gcomhréir le cásdlí na Cúirte, mar a léirítear i gCás C‑459/03 (míreanna 92 go 95), nach bhfuil inniúlacht sheachtrach an Aontais ag brath i bprionsabal ar bhearta dlí thánaistigh a ghlacadh lena gcumhdaítear an réimse atá i gceist.
…
4.      Thairis sin, measann an Coimisiún gurb í an chaibidlíocht maidir le comhaontú cuimsitheach aeriompair ag an Aontas amháin an bealach is éifeachtaí chun cuspóirí an Chomhbheartais Iompair a bhaint amach, go háirithe a mhéid a bhaineann le cóir choiteann atá le deonú laistigh den Aontas d’aeriompróirí atá bunaithe i dtríú tíortha agus cóir choiteann atá le deonú ag tríú tíortha d’aeriompróirí an Aontais.
5.      Chun go mbainfear tairbhe as na comhaontuithe eitlíochta idirnáisiúnta gan moill mhíchuí, ba cheart feidhm a bheith acu a luaithe is féidir tar éis a sínithe. Léiríonn an cleachtas atá ann faoi láthair go gcuireann rannpháirtíocht na mBallstát i gcomhaontuithe den sórt sin moill mhór ar a dteacht i bhfeidhm, cé nach n‑áirithítear cur i bhfeidhm sealadach i gcónaí sna cásanna sin’. (7)
15.      Tugadh an chaibidlíocht maidir leis an gcomhaontú atá beartaithe i gcrích an 7 Meitheamh 2020 agus cuireadh inisealacha lena théacs an 1 Nollaig 2021.
16.      Tagann dréacht‑téacs an
chomhaontaithe sin, mar a cuireadh faoi bhráid na Cúirte é, do shínithe an Aontais Eorpaigh agus a Bhallstát uile araon. Dá bhrí sin, san fhoirm ina bhfuil sé faoi láthair, tarraingítear suas an comhaontú sin chun é a thabhairt i gcrích mar chomhaontú measctha.
17.      Níor thíolaic an Coimisiún togra go fóill le haghaidh cinneadh ón gComhairle maidir le síniú an chomhaontaithe sin thar ceann an Aontais Eorpaigh. (8)
B.      Nós imeachta os comhair na Cúirte Breithiúnais
18.      Chuir an Pharlaimint, an Chomhairle agus rialtais na mBallstát uile seachas an Rómáin barúlacha i scríbhinn isteach maidir leis an iarraidh ón gCoimisiún ar Thuairim ón gCúirt. Cé go dtacaíonn an Pharlaimint le seasamh an Choimisiúin go bhfuil inniúlacht eisiach ag an Aontas
Eorpach an comhaontú atá beartaithe a thabhairt i gcrích, is é a mhalairt de thuairim atá ag an gComhairle agus ag na Ballstáit rannpháirteacha uile.
19.      Tionóladh éisteacht an
7 agus an 8 Iúil 2025, ina raibh an Pharlaimint, an Chomhairle, an Coimisiún, agus Rialtais na Beilge, na Bulgáire, na Seice, na Danmhairge, na Gearmáine, na Gréige, na Spáinne, na Fraince, na hIodáile, na Cipire, na Liotuáine, Lucsamburg, na hUngáire, Mhálta, na hÍsiltíre, na hOstaire, na Portaingéile, na Slóvaice agus na Sualainne agus na hÉireann rannpháirteach.
C.      Comhthéacs an chomhaontaithe atá beartaithe
1.      Comhthéacs an Dlí idirnáisiúnta
20.      In 1944, tháinig ionadaithe ó 54
Stát le chéile in Chicago (Stáit Aontaithe) chun ‘socruithe a dhéanamh chun aerbhealaí agus aersheirbhísí sealadacha domhanda a bhunú láithreach bonn’ agus ‘chun na prionsabail agus na modhanna atá le leanúint agus coinbhinsiún nua eitlíochta á ghlacadh a phlé.’ (9)
21.      Is é an toradh a bhí ar Chomhdháil Chicago gur glacadh an Coinbhinsiún um Eitlíocht Shibhialta Idirnáisiúnta (‘Coinbhinsiún Chicago’). (10)
22.      Go dtí seo, is é Coinbhinsiún Chicago an ionstraim dlí idirnáisiúnta bhunúsach lena rialaítear cearta agus oibleagáidí Stát i ndáil le heitlíocht shibhialta idirnáisiúnta. (11) Tá na Ballstáit uile ina sínitheoir sa Choinbhinsiún seo, cé nach bhfuil an tAontas. (12)
23.      In Airteagal 1 de Choinbhinsiún Chicago, leagtar síos an t‑aitheantas aonchiallach ‘go bhfuil ceannasacht iomlán eisiach ag gach Stát ar a n‑aerspás os cionn a chríche’. (13)
24.      Ar an gcúis sin,
mar a fhoráiltear in Airteagal 6 den Choinbhinsiún sin, ‘ní fhéadfar aon aersheirbhís idirnáisiúnta sceidealaithe a oibriú thar chríoch Stáit chonarthaigh ná isteach inti, ach amháin le cead nó údarú speisialta ón Stát sin, agus i gcomhréir le téarmaí an cheada nó an údaraithe sin’.
25.      De bhua an chreata sin, ní mór don Stát nó do na Stáit lena mbaineann aon chead chun eitilt idirnáisiúnta a oibriú thar theorainneacha críochacha a dheonú, go teoiriciúil, trí chomhaontú déthaobhach nó iltaobhach. (14)
26.      I gcomhthráth le Comhdháil Chicago
– cé go raibh sé ar leithligh ón gCoinbhinsiún (15) – cheap na hidirbheartaithe sraith ceart eitlíochta tráchtála, ar a dtugtar ‘saoirsí an aeir’. (16)
27.      Sa lá atá inniu ann, déanann an Eagraíocht Eitlíochta Sibhialta Idirnáisiúnta (‘ICAO’) idirdhealú idir naoi saoirse aeir. Léirítear iad ó amharc thíos:(17)
28.      Ní chumasaítear aeriompar tráchtála ach leis an tríú go dtí an naoú saoirse, agus is minic a thugtar ‘cearta tráchta’ orthu. Tugann siad rochtain ar an margadh d’eitiltí a thosaíonn i Stát amháin agus a chríochnaíonn nó a stopann i gcríoch Stáit eile. (18) Ní mheastar go dtugann an chéad agus an dara saoirse rochtain ar an margadh.
29.      Glacadh dhá chomhaontú iltaobhacha ag Comhdháil Chicago lena bhforáiltear do mhalartú ceart tráchta a bhaineann le saoirsí áirithe aeir.
30.      Ar an gcéad dul síos, déantar foráil sa Chomhaontú Idirthurais Aersheirbhísí Idirnáisiúnta (19) maidir le malartú iltaobhach ceart idirthurais aeir, is é sin an ceart chun traseitilte (an chéad saoirse aeir) agus an ceart chun tuirlingt chun críoch teicniúil (an dara saoirse aeir). Tá na Ballstáit uile ina bpáirtithe sa Chomhaontú sin. (20)
31.      Ar an dara dul síos, bhí sé beartaithe leis an gComhaontú Aeriompair Idirnáisiúnta (21) foráil a dhéanamh maidir le malartú iltaobhach ar an gcéad saoirse go dtí an cúigiú saoirse. Mar sin féin, níor shínigh ach líon beag Stát é agus níor ghlac ach líon beag Stát leis, agus mar sin is litir mharbh é fós go bunúsach. (22)
32.      Mar thoradh ar an easpa comhaontaithe maidir le cearta tráchta a mhalartú ar an leibhéal iltaobhach, tá méadú tagtha ar chomhaontuithe aeriompair déthaobhacha nó réigiúnacha, lena n‑osclaítear go cómhalartach aerspás agus margadh náisiúnta na Stát faoi seach chun aersheirbhísí idirnáisiúnta a oibriú. (23)
33.      Dá réir sin, sular tugadh na breithiúnais in Aerspás Oscailte, ba é an cleachtas seanbhunaithe san Aontas Eorpach gur thug na Ballstáit comhaontuithe aeriompair i gcrích go déthaobhach le tríú tíortha. (24) In 2003, measadh go raibh thart ar 1 500 comhaontú déthaobhach den sórt sin ann. (25)
34.      Mar a chuir Rialtas na Gearmáine i dtábhacht, agus cearta tráchta á malartú trí chomhaontuithe déthaobhacha, is iad an chéad saoirse go dtí an ceathrú saoirse is minice a mhalartaítear, agus is gnách go gcuirtear srian leis an gcúigiú saoirse agus leis an séú saoirse, is annamh a dtagtar ar chomhaontú faoin seachtú saoirse, agus eisiatar an t‑ochtú saoirse agus an naoú saoirse beagnach i gcónaí. (26)
35.      Maidir leis an gcomhaontú atá beartaithe le Sabhdánacht Óman, atá i gceist sa chás seo,
ní bhaineann sé ach amháin le deonú ceart tráchta a bhaineann leis an gcéad saoirse go dtí an ceathrú saoirse. (27)
2.      Comhaontuithe aeriompair arna ndéanamh ag na Ballstáit agus ag an Aontas Eorpach tar éis na mbreithiúnas in  Aerspás Oscailte
36.      Tháinig athrú ar an staid san Aontas Eorpach tar éis na mbreithiúnas in Aerspás Oscailte. Dá bhrí sin, is fiú cur síos gairid a dhéanamh uirthi.
37.      Ag tosú go luath sna 1990idí, agus dá bhrí sin le linn tréimhse inar ghlac reachtas an Aontais rialacháin éagsúla lena mbunaítear margadh inmheánach don aeriompar, (28) d’iarr an Coimisiún treoracha arís agus arís eile ón gComhairle chun údarú a thabhairt dó comhaontú aeriompair a chaibidliú le Stáit Aontaithe Mheiriceá, d’fhonn teacht in ionad roinnt comhaontuithe déthaobhacha idir an tír sin agus na Ballstáit. (29) D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin a seasaimh a chomhordú sula rachadh siad i mbun caibidlíochta leis na Stáit Aontaithe.
38.      Ós rud é gur dhiúltaigh an Chomhairle sainordú den sórt sin arís agus arís eile (suas go dtí 1996), (30) agus gur chinn sé nár comhlíonadh a iarrataí ar chomhordú i measc na mBallstát, chuir an Coimisiún tús le himeachtaí um shárú i gcoinne na Ríochta Aontaithe, na Danmhairge, na Sualainne, na Fionlainne, na Beilge, Lucsamburg, na hOstaire agus na Gearmáine. (31)
39.      Ina breithiúnais sna cásanna sin,
níor sheas an Chúirt ach le codanna d’éilimh an Choimisiúin ar shárú. Ar an gcéad dul síos, d’aontaigh sí go raibh clásail áirithe caibidlithe ag na Ballstáit lena gcumhdaítear saincheisteanna a tháinig chun bheith ina n‑inniúlacht eisiach de chuid an Aontais mar gheall ar rialacha inmheánacha an Aontais a bheith ann. (32) Ar an dara dul síos, mheas sí go raibh clásal ar leith i ngach ceann de na comhaontuithe ar a dtugtar ‘aerspás oscailte’ a tugadh i gcrích idir na Stáit Aontaithe agus an Ballstát faoi seach, lenar cuireadh teorainn le húinéireacht agus rialú aerlínte, ag teacht salach ar an gceart bunaíochta, mar a ráthaítear le hAirteagal 52 CFAE. (33)
40.      Mar sin féin, agus tá tábhacht ar leith ag baint leis an ngné seo don chás seo, mheas an Chúirt nár rialaíodh le staid dhlí an Aontais ag an am deonú ceart tráchta ná deonú ceadúnas oibríochta d’aeriompróirí tríú tír. Dá bhrí sin, ní fhéadfaí a mheas go ndéantar
difear do reachtaíocht an Aontais le gealltanas idirnáisiúnta arna dhéanamh ag na Ballstáit sin a mhalartaíonn cearta tráchta le tríú tír. (34)
41.      Go praiticiúil, mar gheall ar an gconclúid ón gCúirt gur tháinig codanna áirithe de chomhaontuithe aeriompair déthaobhacha le tríú tíortha faoi inniúlacht eisiach an Aontais, ní fhéadfadh na Ballstáit comhaontuithe den sórt sin a dhéanamh a thuilleadh gan an tAontas Eorpach a bheith ina pháirtí freisin. Is é sin le rá, tháinig an tAontas Eorpach chun bheith ina pháirtí riachtanach i gcomhaontuithe den sórt sin. Thug sé sin spreagadh don Choimisiún tús a chur le comhbheartas a shaothrú maidir le caidreamh seachtrach an Aontais i réimse an aeriompair. (35)
42.      Chun na sáruithe a fuarthas sna breithiúnais in Aerspás Oscailte a réiteach, tugadh sainordú cothrománach don Choimisiún na comhaontuithe leis na Stáit Aontaithe a athchaibidliú. Deonaíodh treoracha di freisin chun comhaontuithe a athchaibidliú, ar comhaontuithe iad a thug na Ballstáit i gcrích go déthaobhach agus ina raibh clásail a measadh a bheith faoi inniúlacht eisiach an Aontais nó a bhí contrártha do dhlí an Aontais. (36)
43.      Níor tháinig na comhaontuithe cothrománacha a tháinig as sin in ionad chomhaontuithe déthaobhacha na mBallstát, áfach, ach níor leasaíodh ná níor forlíonadh ach na forálacha ábhartha sna comhaontuithe sin a measadh go raibh inniúlacht eisiach ag an Aontas ina leith nó go raibh siad contrártha le dlí an Aontais.
44.      Áirítear sa bheartas seachtrach aeriompair nua atá á shaothrú ag an gCoimisiún tar éis na mbreithiúnas in Aerspás Oscailte an iarracht comhaontuithe cuimsitheacha aeriompair a thabhairt i gcrích le comhpháirtithe straitéiseacha an Aontais agus le Stáit chomharsanachta. A luaithe a thiocfaidh na comhaontuithe sin i bhfeidhm, rachaidh aon chomhaontuithe déthaobhacha idir na Ballstáit agus tríú tíortha i léig agus tiocfaidh siad ina n‑ionad.
45.      Tugtar formhór na gcomhaontuithe sin i gcrích mar chomhaontuithe ‘measctha’, lena n‑áirítear an comhaontú cuimsitheach aeriompair leis na Stáit Aontaithe, (37) an comhaontú iltaobhach lena mbunaítear Comhlimistéar Eitlíochta Eorpach le tíortha comharsanachta áirithe (38) agus roinnt comhaontuithe déthaobhacha le tríú tíortha áirithe. (39)
46.      Mar sin féin, tugadh comhaontuithe aeir cuimsitheacha áirithe i gcrích mar chomhaontuithe ‘de chuid an Aontais amháin’. Tugadh an chéad chomhaontú den sórt sin i gcrích le Ríocht na hIorua in 1992. (40) Tháinig comhaontú le Cónaidhm na hEilvéise ina dhiaidh sin in 2002. (41) Rinneadh an Comhaontú Trádála agus Corparáide leis an Ríocht Aontaithe (42) a tugadh i gcrích tar éis tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach, a thabhairt i gcrích freisin mar chomhaontú de chuid an Aontais amháin ach tá caibidlí ann maidir le haeriompar agus cearta tráchta a dheonú. Cé gurb
ionann na comhaontuithe sin agus fianaise go bhféadfadh an tAontas Eorpach comhaontuithe aeriompair a thabhairt i gcrích leis féin, mar a mhíneoidh mé níos déanaí, ní hionann neamh-rannpháirtíocht na mBallstát mar pháirtithe sna comhaontuithe sin agus cruthúnas ar inniúlacht eisiach an Aontais le haghaidh gach cuid de na comhaontuithe aeriompair sin.
47.      Ina iarratas agus ag an éisteacht, thagair an Coimisiún do na samplaí sin de chomhaontuithe aeriompair de chuid an Aontais amháin chun béim a leagan ar an argóint go ndéanfaí beartas seachtrach eitlíochta an Aontais a shimpliú agus a luathú dá bhféadfadh an tAontas Eorpach amháin comhaontuithe den sórt sin a thabhairt i gcrích le tríú tíortha. I measc samplaí eile, mhínigh an Coimisiún gur minic a thógann teacht i bhfeidhm comhaontuithe measctha níos mó ná
10
mbliana, rud a chuirfeadh siar na tairbhí a d’fhéadfadh aeriompróirí an
Aontais, tionscal eitlíochta an Aontais ina iomláine, agus úsáideoirí na seirbhísí sin a fháil ó na comhaontuithe sin.
48.      Cibé acu is amhlaidh nó nach amhlaidh an cás, ní féidir leis na hargóintí beartais sin athrú a dhéanamh ar inniúlachtaí seachtracha a bheith ann ná ar chineál na n‑inniúlachtaí seachtracha, mar a comhaontaíodh faoi na Conarthaí. Is faoin gCúirt amháin atá sé cinneadh a dhéanamh an gceadaítear le staid reatha dhlí aeriompair an Aontais, arna léamh i bhfianaise chreat bunreachtúil ábhartha an Aontais, teacht ar an gconclúid go dtagann comhaontú aeriompair – amhail an comhaontú atá beartaithe le Sabhdánacht Óman
– ina iomláine faoi raon feidhme inniúlacht eisiach an Aontais.
49.      Chun an measúnú sin a dhéanamh, is gá ábhar an chomhaontaithe atá beartaithe a leagan amach go luath. (43)
3.      Ábhar an chomhaontaithe atá beartaithe le Sabhdánacht Óman
50.      Leagtar amach i mbrollach an chomhaontaithe atá beartaithe, an cuspóir atá beartaithe dó, is é sin,
inter alia, aersheirbhísí a fheabhsú, ardleibhéal sábháilteachta agus slándála aeir a áirithiú, iomaíocht, rochtain ar an margadh, cosaint an chomhshaoil agus teorannú astaíochtaí gás ceaptha teasa a chothú, ardleibhéal cosanta do phaisinéirí a bhaint amach, agus rochtain ar chaipiteal ag tionscal an aeriompair a éascú.
51.      Tá trí theideal sa chomhaontú. Agus ag teacht roimhe, tá alt gan teideal ina bhfuil dhá fhoráil (Airteagal 1 maidir le sainmhínithe agus Airteagal 2 maidir le heisiamh na héifeachta
dírí),
rialaítear ‘forálacha eacnamaíocha’ an chomhaontaithe atá beartaithe le Teideal
I., (44) baineann Teideal
II le ‘comhar rialála’, (45) agus tá ‘forálacha institiúideacha’ i dTeideal
III. (46) Tá iarscríbhinn sa téacs atá beartaithe freisin ina bhfuil forálacha idirthréimhseacha.
52.      Léiríonn liosta na sínithe ag deireadh an chomhaontaithe atá beartaithe go raibh sé beartaithe é a thabhairt i gcrích mar chomhaontú measctha, lena gcuimsítear an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit uile mar pháirtithe.
53.      Aontaíonn na páirtithe sna himeachtaí sin, go sainráite nó go hintuigthe, go dtagann formhór fhorálacha an chomhaontaithe atá beartaithe faoi inniúlacht eisiach an Aontais, nó nach bhfuil siad ach teagmhasach
chun feidhmiú na hinniúlachta sin. Tá easaontú ann, áfach, maidir le cineál na hinniúlachta sin i ndáil le forálacha áirithe a thagann faoi Theideal I den chomhaontú atá beartaithe.
54.      Baineann an t‑easaontas is tábhachtaí le hAirteagal 3(2) den chomhaontú atá beartaithe
– cearta tráchta a dheonú. De bhun na forála sin, déantar cearta tráchta a bhaineann leis an gcéad saoirse go dtí an ceathrú saoirse aeir a dheonú go frithpháirteach idir na páirtithe conarthacha. (47)
55.      Ar thaobh amháin, measann an Chomhairle agus na Ballstáit nach dtagann deonú na gceart sin faoi raon feidhme inniúlacht eisiach an Aontais. Áitíonn na páirtithe sin nach leagtar síos le dlí an
Aontais, mar atá sé faoi láthair, rialacha comhchoiteanna lena rialaítear an deonú sin. Tagraíonn na páirtithe sin, go háirithe, do na breithiúnais in Aerspás Oscailte. Mar a míníodh thuas, chinn an Chúirt ansin nár rialaíodh deonú na gceart tráchta le dlí an
Chomhphobail Eorpaigh, mar a bhí sé tráth na mbreithiúnas, agus mar sin nach bhféadfaí difear a dhéanamh dó
mar thoradh ar thabhairt i gcrích comhaontaithe idirnáisiúnta idir na Ballstáit agus tríú tír. Ar an taobh eile, measann an Coimisiún, le tacaíocht ón bParlaimint, go bhfuil forbairt shuntasach tagtha ar staid dhlí an
Aontais maidir le haeriompar ó tugadh na breithiúnais in Aerspás Oscailte. Dá bhrí sin, mar atá sé faoi láthair, d’fhéadfaí difear a dhéanamh don réimse sin de dhlí an
Aontais dá dtabharfadh na Ballstáit an comhaontú atá beartaithe i gcrích.
III. Anailís
56.      Tá réimse inniúlachtaí seachtracha an Aontais Eorpaigh ar cheann de na réimsí is casta de dhlí bunreachtúil an Aontais. Is minic a léiríonn sé mearbhall idir coincheapa ábhartha, go háirithe bronnadh inniúlachtaí agus a gcineál comhroinnte nó eisiach, agus na cúiseanna le cineál measctha na gcomhaontuithe. (48)
57.      I ndáil leis sin, fiú má ghlactar leis an gceist, mar a chuir an Coimisiún í,
gurb ann d’inniúlacht de chuid an Aontais, agus dá bhrí sin nach gceistítear léi ach cineál na hinniúlachta sin, áitíonn roinnt Ballstáit idirghabhálacha gur inniúlacht de chuid na mBallstát é cearta tráchta a dheonú nár tugadh don Aontas Eorpach.
58.      Ar an gcúis sin, tá m’anailís struchtúrtha mar seo a leanas. Tar éis na hargóintí maidir le hinghlacthacht na hiarrata seo ar Thuairim ón gCúirt a dhíbhe go hachomair, (Roinn
III.A), déanfaidh mé na coincheapa atá ábhartha chun cinneadh a dhéanamh maidir le hinniúlacht
sheachtrach eisiach an Aontais (Roinn III.B) a theorannú. Ina dhiaidh sin, molfaidh mé don Chúirt diúltú do na hargóintí lena séantar go bhfuil inniúlacht ag an Aontas cearta tráchta a dheonú (Roinn
III.C). Cuirfidh sé sin ar mo chumas dul i muinín argóintí chun tacú le cinneadh go bhfuil inniúlacht eisiach ag an Aontas maidir leis an gcomhaontú atá beartaithe. In ord droim ar ais ar an gcaoi a ndearna an Coimisiún a chur i bhfeidhm a struchtúrú, fiafróidh mé ar dtús an bhfuair an tAontas Eorpach an inniúlacht eisiach chun an comhaontú atá beartaithe a thabhairt i gcrích ar bhonn an chéad chuid d’Airteagal 3(2) CFAE; ‘an argóint maidir le riachtanas’ (Roinn III.D). Fiosróidh mé ansin an dtagann inniúlacht eisiach den sórt sin chun cinn ar bhonn an tríú cuid d’Airteagal 3(2) CFAE; ‘éifeacht ERTA’ (Roinn III.E).
A.      Inghlacthacht
59.      Ceistíonn roinnt Ballstáit idirghabhálacha inghlacthacht na hiarrata seo ar Thuairim,
agus iad ag áitiú nach gcomhlíontar na coinníollacha chun an nós imeachta dá bhforáiltear in Airteagal 218(11) CFAE a thionscnamh leis an iarratas sin.
60.      I ndáil leis sin, ní mór a mheabhrú gur mhínigh an Chúirt go soiléir, faoi Airteagal 218(11) CFAE, go bhféadfaidh Ballstát, Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle nó an Coimisiún Tuairim na Cúirte a fháil ‘tráth ar bith roimh thoiliú [an Aontais Eorpaigh] a bheith faoi cheangal ag an gcomhaontú a chur in iúl ar deireadh’.(49)
61.      Go dtí seo, tá an comhaontú atá beartaithe le hÓman fós ‘beartaithe’ ós rud é nár mhol an Coimisiún go fóill go nglacfadh an Chomhairle cinneadh lena n‑údarófar a shíniú, de bhun Airteagal 218(5) CFAE. (50)
62.      I bhfianaise an mhéid sin, ar an gcéad dul síos, ní athraítear cineál ‘beartaithe’ an chomhaontaithe sin leis an bhfíoras, a d’ardaigh roinnt Ballstát, gur fhan an Coimisiún 3 bliana chun an iarraidh seo ar Thuairim a chomhdú faoi Airteagal 218(11) CFAE. Dá bhrí sin, ní féidir leis difear a dhéanamh d’inghlacthacht iarraidh an Choimisiúin. Is amhlaidh atá fiú más rud é, de mheon an chomhair dhílis, gur cheart don Choimisiún an iarraidh sin a thabhairt isteach a luaithe is féidir.
63.      Ar an dara dul síos, dearbhaíonn roinnt Ballstát gur socraíodh cheana féin an cheist maidir le dáileadh na n‑inniúlachtaí a mhéid a bhaineann leis an gcomhaontú atá beartaithe trí bhíthin na gcinntí chun caibidlíocht a údarú, arna nglacadh ag an gComhairle agus ag na Ballstáit in 2018. (51) Dá réir sin, ní fhéadfadh an Coimisiún an dáileadh sin a athrú a thuilleadh. Dá bhrí sin, bheadh iarraidh ar Thuairim ón gCúirt maidir le dáileadh inniúlachtaí de chineál hipitéiseach.
64.      Ní sheasann an argóint sin ach oiread. Ní bhaineann sé le hábhar maidir leis an gceist faoi inghlacthacht iarrata faoi Airteagal 218(11) CFAE cibé acu a aontaíonn nó nach n‑aontaíonn an Chomhairle agus na Ballstáit agus an Coimisiún le dáileadh na n‑inniúlachtaí chun comhaontú sonrach a thabhairt i gcrích. (52)
65.      Os a choinne sin, dá nglacfaí cinneadh lena n‑údarófaí tús a chur leis an gcaibidlíocht maidir le comhaontú idirnáisiúnta, d’fhéadfadh an Chomhairle agus na Ballstáit dáileadh inniúlachtaí an Aontais Eorpaigh a shocrú gan aird a thabhairt ar na cumhachtaí agus ar na nósanna imeachta a leagtar síos sna Conarthaí. (53) D’fhágfadh sé sin go mbainfí an cuspóir den nós imeachta atá beartaithe le hAirteagal 218(11) CFAE dá chuspóir. (54)
66.      Dá bhrí sin, níl iarraidh an Choimisiúin ar Thuairim ón gCúirt de chineál hipitéiseach, ós rud é go bhféadfaí
difear a dhéanamh don chaoi a dtugtar an comhaontú atá beartaithe i gcrích le toradh na n‑imeachtaí seo.
B.      Inniúlacht sheachtrach an Aontais a bheith ann agus cineál na hinniúlachta sin
1.      Inniúlacht sheachtrach an Aontais a bheith ann
67.      Chun go ndéanfaidh an tAontas Eorpach comhaontú idirnáisiúnta, ní mór an inniúlacht riachtanach a bheith tugtha dó chun amhlaidh a dhéanamh. I ndlí an Aontais Eorpaigh, tugtar ‘prionsabal na tabhartha’ ar an bprionsabal sin. (55)
68.      Mar a thugtar le fios le Airteagal 5(2) CAE,
tugtar cumhacht leis an bprionsabal sin don Aontas Eorpach gníomhú ‘faoi theorainneacha na n‑inniúlachtaí atá tugtha dó ag na Ballstáit sna Conarthaí d’fhonn na cuspóirí atá leagtha amach sna Conarthaí a bhaint amach’. Dá bhrí sin, mar a mhínítear in Airteagal 4(1) agus Airteagal 5(2) CAE, mura dtugtar don Aontas Eorpach é, is ag na Ballstáit amháin atá an inniúlacht chun gníomhú. Eascraíonn staid shimplí gnóthaí as sin: ní féidir leis an Aontas Eorpach gníomhú mura dtugtar an inniúlacht dó amhlaidh a dhéanamh.
69.      Dá bhrí sin, le haon mheasúnú ar cé acu atá nó nach bhfuil inniúlacht sheachtrach de chuid an Aontais de chineál eisiach nó comhroinnte, glactar leis gur tugadh an inniúlacht is gá don Aontas Eorpach chun gníomhú leis na Conarthaí ar an gcéad dul síos.
70.      Féadfar inniúlacht sheachtrach a thabhairt don Aontas Eorpach go sainráite nó go hintuigthe. (56)
71.      Inniu, is le hAirteagal 216(1) CFAE a rialaítear an bhfuil inniúlacht ag
an Aontas comhaontú idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích. Cumhdaítear leis an bhforáil sin inniúlachtaí sainráite agus intuigthe araon. (57) Cuireadh an fhoráil sin isteach i gConradh FAE le Conradh Liospóin agus léirítear inti na forbairtí roimhe sin sa chleachtas breithiúnach.
72.      Déantar foráil in Airteagal 216(1) CFAE maidir le ceithre chás ina bhféadfaidh an tAontas Eorpach comhaontú a thabhairt i gcrích le tríú tír amháin nó níos mó nó le heagraíocht idirnáisiúnta amháin nó níos mó. (58) Is amhlaidh atá (i) i gcás ina bhforáiltear amhlaidh sna Conarthaí (inniúlacht shainráite); nó
(ii) i gcás inar gá comhaontú a thabhairt i gcrích d’fhonn ceann de na cuspóirí dá dtagraítear sna Conarthaí (inniúlacht intuigthe, ‘cumhachtaí seachtracha comhthreomhara’) a ghnóthú faoi chuimsiú bheartais an Aontais; (59) nó
(iii) i gcás ina bhforáiltear do chomhaontú a thabhairt i gcrích i ngníomh de chuid an Aontais atá ceangailteach ó thaobh dlí (inniúlacht intuigthe, mar a shoiléirítear i dTuairim 1/94 (Comhaontuithe atá i gceangal le Comhaontú EDT); (60) nó
(iv) i gcás inar dócha go ndéanfaí difear do rialacha comhchoiteanna mar thoradh ar thabhairt i gcrích comhaontaithe nó go n‑athrófar raon feidhme na rialacha comhchoiteanna mar thoradh air sin (inniúlacht intuigthe, mar a tugadh isteach den chéad uair le
ERTA). (61)
73.      Mar a mhíneoidh mé ar bhealach níos mionsonraithe níos déanaí, measann roinnt Ballstát a dhéanann idiragairt sna himeachtaí sin gur faoi na Ballstáit amháin atá an inniúlacht cearta tráchta a dheonú. Dá bhrí sin, is gá, ar an gcéad dul síos, a mheas ar tugadh an chumhacht sin don Aontas Eorpach go sainráite nó go hintuigthe (féach Roinn C).
2.      Cineál inniúlacht sheachtrach an Aontais
74.      A luaithe a shuífear go bhfuil inniúlacht tugtha don Aontas Eorpach, is í an chéad cheist eile ná an bhfuil an inniúlacht sin comhroinnte nó eisiach.
75.      Cad is brí leis nuair a deirtear go bhfuil an inniúlacht roinnte nó eisiach?
76.      Má tá inniúlacht eisiach ag an Aontas Eorpach, ní féidir leis na Ballstáit gníomhú i ndáil le hábhar a thagann faoin inniúlacht sin. Is amhlaidh atá fiú nuair nár ghníomhaigh an tAontas Eorpach. (62) Is é sin le rá, i réimse inniúlachtaí eisiacha an Aontais, ní féidir ach leis an Aontas Eorpach gníomhú.
77.      Dá gcuirfí an méid sin i bhfeidhm maidir leis an gceist a cuireadh ar an gCúirt sna himeachtaí seo, d’fhágfadh cinneadh go bhfuil inniúlacht eisiach ag an Aontas Eorpach cearta tráchta a dheonú do thríú tíortha nach bhféadfadh na Ballstáit comhaontú idirnáisiúnta den sórt sin a dhéanamh a thuilleadh maidir le haeriompar. Is amhlaidh atá fiú i gcás inar chinn an tAontas Eorpach gan comhaontú aeriompair a thabhairt i gcrích le tríú tír ar leith
– is é sin,
mura ndéanfadh an tAontas Eorpach feidhmiú a inniúlachta eisiaiche a tharmligean chuig na Ballstáit chun an comhaontuithe sin a thabhairt i gcrích
gan é.
78.      Os a choinne sin, má thugtar an inniúlacht atá i gceist mar inniúlacht roinnte, féadfaidh na Ballstáit agus an tAontas Eorpach araon a chinneadh í a fheidhmiú. Is cinneadh polaitiúil é cinneadh i dtaobh ar cheart don Aontas Eorpach an inniúlacht sin a fheidhmiú i ndáil le tríú tír ar leith nó le grúpa tíortha, atá teoranta ag prionsabail bhunreachtúla na coimhdeachta agus na comhréireachta. (63)
79.      Maidir leis na gníomhartha lena rialaítear beartais an Aontais go hinmheánach, má fheidhmíonn an tAontas Eorpach inniúlacht roinnte, cuirtear cosc leis an dara habairt agus leis an tríú habairt d’Airteagal 2(2) CFAE ar na Ballstáit gníomhú fad a bheidh an cheist fós á rialú ar leibhéal an
Aontais. Tugtar prionsabal na réamhghabhála air sin. Is é an réasúnaíocht atá taobh thiar den phrionsabal sin coinbhleacht a sheachaint agus rialacha comhchoiteanna an Aontais a chaomhnú. (64) Mínítear i bPrótacal
(Uimh. 25) maidir le hinniúlachtaí roinnte a fheidhmiú
atá i gceangal le Conradh Liospóin (‘Prótacal
Uimh.  25’), nach mbaineann an réamhghabháil ach leis na heilimintí sonracha sin a rialaítear le gníomh de chuid an Aontais, agus ní leis an réimse iomlán lena mbaineann an gníomh sin. (65)
80.      Tá toradh ag réamhghabháil ghníomhaíocht na mBallstát atá cosúil leis an iarmhairt i gcás ina dtugtar inniúlacht eisiach don Aontas Eorpach: ní féidir leis na Ballstáit saincheist ar leith a rialáil a thuilleadh. Tá difríocht shuntasach amháin ann, áfach: trí réamhghabháil, ní ‘chailleann’ na Ballstáit a gceart chun inniúlacht roinnte a fheidhmiú; féadfaidh siad an inniúlacht sin a fheidhmiú arís má chinneann an tAontas Eorpach beart an
Aontais maidir le hábhar ar leith a chúlghairm. Os a choinne sin, i réimse inniúlachta eisiaiche de chuid an
Aontais, fiú i gcás nach bhfuil beart de chuid an
Aontais ag gabháil le hábhar ar leith, cuirtear cosc ar na Ballstáit gníomhú mar sin féin. (66)
81.      Áirítear inniúlachtaí eisiacha an Aontais Eorpaigh go huileghabhálach in Airteagal 3(1) CFAE. (67) Ní féidir leis na Ballstáit gníomhartha inmheánacha a ghlacadh ná comhaontuithe idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích sna réimsí sin.
82.      Chomh maith leis na réimsí a áirítear ex ante mar réimsí eisiacha,
cuireadh mír 2 le hAirteagal 3 CFAE le Conradh Liospóin.
83.      Is éard atá i gceist leis an mír sin, sna himthosca ar leith dá bhforáiltear inti, go bhféadfadh inniúlachtaí áirithe a thugtar mar inniúlachtaí roinnte a bheith eisiach ó thaobh a ngné seachtraí de. Is é sin le rá, ní thugtar na hinniúlachtaí sin ex ante le CFAE mar inniúlachtaí eisiacha, ach féadfaidh siad an cineál sin a fháil trí reachtaíocht an
Aontais a ghlacadh. Tagraíodh do na cineálacha inniúlachtaí sin mar ‘eisiachas ina dhiaidh sin’, ‘eisiachas trí fheidhmiú’, (68) nó ‘eisiachas sáraitheach’. (69)
84.      I bprionsabal, roinntear inniúlachtaí seachtracha an Aontais Eorpaigh, mura gcumhdaítear leis an gcomhaontú idirnáisiúnta atá i gceist saincheist a thagann faoi raon feidhme inniúlacht shainráite eisiach an
Aontais a chumhdaítear le hAirteagal 3(1) CFAE, nó a tháinig chun bheith eisiach ina dhiaidh sin (is é sin, tar éis Liospóin) ar bhonn Airteagal 3(2) CFAE.
85.      Níl beartas aeriompair ná beartas iompair an Aontais ar bhonn níos ginearálta i measc na mbeartas a áirítear mar bheartais eisiacha in Airteagal 3(1) CFAE.
86.      Ina ionad sin, tá an t‑iompar ar cheann de na beartais a áirítear (ní go huileghabhálach) in Airteagal 4(2)(g) CFAE mar inniúlacht roinnte.
87.      Dá bhrí sin, is é an t‑aon bhealach amháin ina bhféadfaí a mheas go bhfuil cosc ar na Ballstáit comhaontú aeriompair a dhéanamh ná má tháinig feidhmiú na hinniúlachta comhroinnte sin chun bheith eisiach don ábhar atá i gceist de bhua ceann de choinníollacha Airteagal 3(2) CFAE a chomhlíonadh.
88.      Dá bhrí sin, tá sé de chumhacht ag Airteagal 3(2) CFAE teacht roimh na Ballstáit comhaontú idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích i réimse nár thug siad inniúlacht eisiach (shainráite) don Aontas Eorpach ina leith ag an tús
– ar choinníoll go gcomhlíontar na coinníollacha a leagtar síos leis an bhforáil sin.
89.      Ós rud é go rialaítear leis na Conarthaí an cineál réamhghabhála as a n‑eascraíonn eisiachas i gcaidreamh seachtrach i bhforáil eile seachas an cineál réamhghabhála atá ann sa réimse inmheánach, tá cúis mhaith ann caitheamh leis an dá chineál réamhghabhála sin ar bhealach éagsúil. Dá bhrí sin, mheas an Chúirt cheana féin nach rialaítear le Prótacal
Uimh. 25 a ghabhann le Conradh Liospóin an cineál réamhghabhála lena mbunaítear inniúlacht eisiach an Aontais Eorpaigh chun comhaontú idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích ar bhonn Airteagal 3(2) CFAE. (70) Ina ionad sin, is le hAirteagal 3(2) CFAE amháin a rialaítear éifeachtaí na rialála inmheánaí ag an Aontas Eorpach ar chineál a inniúlachta seachtraí, agus ní le hAirteagal 2(2) CFAE lena mbaineann Prótacal Uimh
25.
90.      Leagtar síos in Airteagal 3(2) CFAE go mbeidh inniúlacht eisiach ag an Aontas Eorpach chun comhaontú idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích
(i) nuair a fhoráiltear dá thabhairt i gcrích i ngníomh reachtach de chuid an Aontais; nó
(ii) nuair is gá a chur ar chumas an Aontais a inniúlacht inmheánach a fheidhmiú (‘an dara cás’ nó ‘eisiachas de réir riachtanais’); nó (iii) a mhéid a d’fhéadfadh a thabhairt i gcrích difear a dhéanamh do chomhrialacha nó a raon feidhme a athrú (‘an tríú cás’ nó ‘éifeacht ERTA’).
91.      Ar dtús, tá sé tábhachtach an t‑ardleibhéal cosúlachta a chur in iúl sa fhriotal a úsáidtear in Airteagal 216(1) CFAE agus in Airteagal 3(2) de. Cé gur spreagadh critic acadúil leis an gcosúlacht sin (agus mar is ceart, dar liom), (71) ní féidir leis an gCúirt téacs na gConarthaí a cháineadh, ach ní mór di léiriú a dhéanamh air.
92.      I ndáil leis sin, tugaim faoi deara go mbaineann an dá fhoráil le saincheisteanna éagsúla agus gur cheart, dá réir sin,
léiriú a dhéanamh orthu
de réir a gcomhthéacsanna ábhartha. Cé go mbaineann Airteagal 216(1) CFAE le hinniúlacht sheachtrach a bheith ann, agus go bhfuil sé nasctha, dá bhrí sin, le prionsabal na tabhartha, baineann Airteagal 3(2) CFAE le cineál na hinniúlachta seachtraí sin agus cinntear leis na cásanna nach mór comhaontuithe idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích mar chomhaontuithe de chuid an Aontais amháin. (72)
93.      Go bhfios dom, níl aon ghníomh reachtach de chuid an
Aontais ann lena gceanglaítear ar an Aontas Eorpach comhaontú aeriompair a thabhairt i gcrích le Sabhdánacht Óman go sonrach, nó le tríú tíortha ar bhonn níos ginearálta. Dá bhrí sin, molaim argóintí na bpáirtithe sna himeachtaí sin a léamh mar argóintí nach mbaineann ach leis an dara agus leis an tríú cás faoina bhféadfadh eisiachas teacht chun cinn faoi Airteagal 3(2) CFAE.
3.      Comhaontuithe measctha
94.      Sula ndéanfaidh mé scrúdú ar an gceist an bhfuil inniúlacht eisiach ag an Aontas Eorpach an comhaontú atá beartaithe a thabhairt i gcrích, is gá ceist ghaolmhar eile a réiteach: cé acu a d’fhéadfaí nó nach bhféadfaí teacht ar chonclúidí ón togra go dtabharfaí an comhaontú atá beartaithe i gcrích mar chomhaontú measctha, agus dá bhféadfaí, cad iad na conclúidí a d’fhéadfaí teacht orthu?
95.      Tá réiteach na ceiste sin ábhartha ós rud é gur ardaigh roinnt páirtithe sna himeachtaí sin, lena n‑áirítear an Coimisiún, argóintí a bhaineann le ‘cineál measctha’ comhaontuithe idirnáisiúnta.
96.      Ní luaitear ‘comhaontuithe measctha’, mar chatagóir shonrach de chomhaontuithe idirnáisiúnta, sna Conarthaí, ach is toradh ar chleachtas iad. Shainmhínigh an Chúirt comhaontuithe measctha mar chomhaontuithe ‘arna síniú agus arna dtabhairt i gcrích ag an Aontas Eorpach agus ag gach ceann dá Bhallstáit araon’. (73)
97.      Déantar idirdhealú sa scoláireacht idir comhaontuithe measctha éigeantacha agus roghnacha. (74)
98.      Má tá codanna i gcomhaontú ar inniúlacht eisiach na mBallstát iad agus codanna atá ina n‑inniúlacht eisiach nó ina n‑inniúlacht roinnte de chuid an
Aontais, ní féidir leis an Aontas Eorpach comhaontú den sórt sin a thabhairt i gcrích ina aonar, ach i gcomhar lena Bhallstáit amháin. Sa chás sin, tá an cineál measctha éigeantach.
99.      Cás eile ina bhféadfadh cineál measctha a bheith éigeantach, rud ar a bhféadfaí ‘cineál measctha éigeantach aisiompaithe’, is ea an cás a dtugtar aghaidh air sna breithiúnais in Aerspás Oscailte: i gcás ina bhfuil codanna i gcomhaontú idirnáisiúnta arna chaibidliú ag Ballstát a thagann faoi inniúlacht eisiach an Aontais Eorpaigh, ní féidir le Ballstáit an comhaontú sin a thabhairt i gcrích ina n‑aonar. (75) I gcás den sórt sin, más mian leis na Ballstáit a bheith ina bpáirtithe i gcomhaontú den sórt sin, ní mór don Aontas Eorpach a bheith páirteach ann. (76)
100. Rud atá ábhartha don phlé seo maidir le cineál measctha is ea an chaoi gur ghlac an tAontas Eorpach Rialachán (CE) Uimh. 847/2004, mar fhreagairt ar na breithiúnais in Aerspás Oscailte. (77) I measc gnéithe eile,
leis an ngníomh sin,
cuirtear ar chumas na mBallstát comhaontuithe ‘Stát‑amháin’ a thabhairt i gcrích, ar choinníoll go bhfuil clásail chaighdeánacha sna comhaontuithe sin, agus go gcuireann na Ballstáit an Coimisiún ar an eolas faoi na comhaontuithe trí chineál nós imeachta réamhchinntithe. (78) D’fhéadfaí Rialachán Uimh. 847/2004 – atá tábhachtach do na himeachtaí sin freisin maidir le hinniúlacht an Aontais Eorpaigh an comhaontú atá beartaithe a thabhairt i gcrích ina aonar – a léamh mar shampla de ghníomh de chuid an
Aontais lena gcuirtear ar chumas na mBallstát comhaontú idirnáisiúnta a dhéanamh gan an tAontas Eorpach a bheith mar pháirtí, fiú i gcás ina mbaineann codanna den chomhaontú sin le hábhair a bhfuil inniúlacht eisiach ag an Aontas ina leith. (79)
101. Ar deireadh, i gcás nach mbaineann comhaontú ach le hábhair ar inniúlacht roinnte iad, féadfar an comhaontú sin a thabhairt i gcrích mar chomhaontú measctha nó mar chomhaontú de chuid an Aontais amháin. Is
rogha pholaitiúil a bhréagnaítear leis an gcinneadh maidir le conas an comhaontú sin a thabhairt i gcrích, bíodh sé measctha nó ar leibhéal an Aontais amháin; (80) seachas riachtanas bunreachtúil. (81)
102. Dá bhrí sin, tá dhá chúis ann go bhféadfaí comhaontú idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích mar chomhaontú de chuid an Aontais amháin: toisc go raibh inniúlacht eisiach ag an Aontas Eorpach ar an gcomhaontú ina iomláine, nó toisc gur roinneadh inniúlacht ar an gcomhaontú ina iomláine nó ar chodanna de, agus gur cinneadh, ar an leibhéal polaitiúil, gurb é an tAontas Eorpach amháin a fheidhmeoidh an inniúlacht sin.
103. Ar na cúiseanna thuas, níl sé cinntitheach chun críocha an bhirt seo gur deonaíodh cearta tráchta roimhe seo do Ríocht na hIorua, do Chónaidhm na hEilvéise agus don Ríocht Aontaithe trí bhíthin comhaontuithe de chuid an Aontais amháin. (82) Go deimhin, d’fhéadfaí cineál na gcomhaontuithe sin mar chomhaontuithe de chuid an Aontais amháin a mhíniú leis an argóint gur measadh go raibh sé iomchuí go polaitiúil don Aontas Eorpach amháin na comhaontuithe sin a thabhairt i gcrích amhail leis an argóint go bhfuil inniúlacht eisiach ag an Aontas Eorpach ar ábhar iomlán na gcomhaontuithe sin, lena n‑áirítear deonú ceart tráchta.
104. Mar fhocal scoir, fiú má thagann an comhaontú atá beartaithe (go páirteach) faoi inniúlacht roinnte, ní chuireann sé sin cosc ar an gcomhaontú sin a bheith tugtha i gcrích mar chomhaontú de chuid an Aontais amháin. I gcás ina dtagann gnéithe uile an chomhaontaithe atá beartaithe faoi raon feidhme inniúlacht eisiach an
Aontais, agus sa chás sin amháin, is ar chúiseanna bunreachtúla seachas ar chúiseanna polaitiúla a leagfar síos an gá atá le comhaontú de chuid an Aontais amháin.
105. Maidir leis an gceist an bhfuil cúiseanna bunreachtúla den sórt sin ann, baineann sí leis an anailís a dhéanfaidh mé faoi Ranna D agus E.
C.      Inniúlacht a thabhairt don Aontas Eorpach chun cearta tráchta a dheonú do thríú tíortha
106. Áitíonn roinnt Ballstát atá ag déanamh idiragairt sna himeachtaí seo nár tugadh an chumhacht don Aontas Eorpach cearta tráchta a dheonú, ach go bhfuil sé fós d’inniúlacht na mBallstát. (83) Áitíonn siad gurb ionann eitiltí aeriompróirí tríú tír isteach ina gcríoch a údarú
agus feidhmiú phrionsabal na ceannasachta ar aerspás Stáit, mar a dheimhnítear le hAirteagal 1 de Choinbhinsiún Chicago. Dá bhrí sin, ní fhéadfadh an tAontas Eorpach cearta tráchta a dheonú riamh, ós rud é nár tugadh an inniúlacht sin dó.
107. I bhfianaise an tseasaimh sin, is gá a mheas ar tugadh an chumhacht don Aontas Eorpach cearta tráchta a dheonú do thríú tíortha.
108. Mar a míníodh, d’fhéadfadh sé go ndearnadh deonú den sórt sin go sainráite nó go hintuigthe. Chun inniúlacht shainráite a bhunú, ní mór féachaint an bhfuil bunús dlí sna Conarthaí lena leagtar síos go sonrach go bhféadfadh an tAontas Eorpach comhaontú a thabhairt i gcrích maidir leis an tsaincheist áirithe sin. (84)
109. I ndáil leis sin, tugaim faoi deara, fiú má tá méadú tagtha ar líon na bhforálacha lena dtugtar cumhacht go sainráite don Aontas Eorpach gníomhú i ndáil le tríú tíortha nó le heagraíochtaí idirnáisiúnta ó Chonradh na Róimhe, (85) nach bhfuil clásal sainráite fós sa chaibidil lena rialaítear an beartas iompair lena dtugtar de chumhacht don Aontas Eorpach comhaontuithe idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích i réimse an iompair.
110. Ní luaitear an ghné sheachtrach de bheartas iompair an Aontais Eorpaigh go sainráite ach amháin in Airteagal 207(5) CFAE.
111. Rinneadh an tagairt sin, áfach, chun iompar a eisiamh ón gcomhbheartas tráchtála, agus, dá bhrí sin, ó chineál eisiach sainráite an chomhbheartais tráchtála. (86)
112. Ina ionad sin, tagraíonn Airteagal 207(5) CFAE siar do chaibidil an Chonartha a bhaineann leis an gcomhbheartas iompair (Teideal
VI de Chuid a Trí), nach ndéantar tagairt shainráite ann féin d’inniúlacht de chuid an
Aontais chun comhaontuithe idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích. I mo thuairimse, is é sin an fáth nach féidir an tagairt in Airteagal 207(5) CFAE don chaibidil maidir leis an gcomhbheartas iompair (lena n‑áirítear aeriompar sa lá atá inniu ann freisin) chun críche comhaontú idirnáisiúnta sa réimse sin a chaibidliú agus a thabhairt i gcrích a léamh mar inniúlacht shainráite de chuid an
Aontais chun comhaontuithe maidir le haeriompar a thabhairt i gcrích. Ina ionad sin, tugtar le fios leis an gcros-tarchur sin gur inniúlacht sheachtrach intuigthe í inniúlacht sheachtrach an
Aontais maidir le comhaontuithe aeriompair a thabhairt i gcrích.
113. Ar bhonn Airteagal 216(1) CFAE, tá inniúlacht sheachtrach intuigthe ann inter alia aon uair a thugtar inniúlacht inmheánach don Aontas Eorpach, cibé acu a fheidhmítear nó nach bhfeidhmítear an inniúlacht inmheánach sin, agus i gcás inar gá an comhaontú sin a thabhairt i gcrích chun ceann de chuspóirí an Aontais Eorpaigh a bhaint amach. Forbraíodh agus deimhníodh inniúlachtaí comhthreomhara den sórt sin, lena n‑aithnítear go bhféadfadh gnéithe inmheánacha agus seachtracha a bheith ag beartais an
Aontais, (87)
i gcásdlí na Cúirte sular códaíodh iad in Airteagal 216(1) CFAE. (88)
114. Mar sin féin, tá inniúlacht sheachtrach intuigthe fós faoi réir phrionsabal na tabhartha. Ciallaíonn sé sin nach féidir Airteagal 216(1)
CFAE a úsáid ann féin mar bhunús dlí chun comhaontú idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích. Ní mór teacht ar an mbunús dlí cuí do chomhaontú den sórt sin i bhforálacha na gConarthaí lena dtugtar an chumhacht don Aontas réimse nó saincheist ar leith a rialáil.
115. Nuair is é an t‑aeriompar réimse a chumhdaítear leis an gcomhaontú idirnáisiúnta, tá an bunús dlí don inniúlacht intuigthe chun comhaontú den sórt sin a shíniú le fáil in Airteagal 100(1) CFAE.
116. Is cuid shonrach de bheartas iompair an
Aontais é an t‑aeriompar (mar aon leis an muiriompar), ós rud é go mbraitheann a fhorbairt (go hinmheánach agus, dá bhrí sin, go seachtrach freisin), de bhua Airteagal 100 CFAE, ar ghlacadh beart reachtach ag an bParlaimint agus ag an gComhairle.
117. Faoin lá atá inniu ann, áfach, rialaítear an ghné inmheánach den chomhbheartas aeriompair den chuid is mó le rialacha comhchoiteanna an Aontais. Léiríonn sé sin rogha pholaitiúil Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle an beartas sin de chuid an
Aontais a chur chun feidhme.
118. De bhua beartas aeriompair inmheánach a bheith ann, fágann sé sin nach mór gné sheachtrach intuigthe a bheith ann freisin.
119. Mar sin féin, fágtar gan réiteach fós an cheist ar tugadh na heilimintí uile atá ábhartha do rialáil uileghabhálach an aeriompair don Aontas Eorpach, nó an bhfuil gnéithe áirithe ann, amhail deonú na gceart tráchta, a roghnaigh na Ballstáit gan a thabhairt; is é sin, a roghnaigh siad a choinneáil.
120. I ndáil leis sin, ní mór dom a thabhairt faoi deara ar dtús, de bhua phrionsabal na ceannasachta críochaí, a chuirtear in iúl in Airteagal 1 de Choinbhinsiún Chicago, go mbraitheann cur i gcrích aon bheartais aeriompair laistigh den Aontas Eorpach ar dheonú ceart tráchta.
121. Ní féidir beartas aeriompair a fhorbairt, ar a laghad ó thaobh na gné tráchtála de, gan na cearta sin a dheonú, bíodh sé sin i ngné inmheánach AE nó i ngné sheachtrach AE. Sa chiall sin, tríd an fhéidearthacht a áireamh sna Conarthaí comhbheartas aeriompair de chuid an
Aontais a fhorbairt faoi Airteagal 100(1) CFAE, ní mór a thabhairt le tuiscint freisin go bhfuil sé de chumhacht ag an Aontas Eorpach a chinneadh an ndeonóidh sé cearta tráchta agus cé na tíortha a ndeonóidh sé cearta tráchta dóibh.
122. Go hinmheánach, eascraíonn malartú ceart tráchta idir na Ballstáit, agus na cearta gaolmhara atá ag iompróirí de chuid an
Aontais seirbhísí tráchtála a oibriú laistigh den Aontas Eorpach, as Rialachán (CE) Uimh. 1008/2008 (‘An Rialachán maidir le hAersheirbhísí’). (89) Dá bhrí sin, d’fhéach reachtóir an
Aontais le margadh inmheánach aeriompair a bhunú. (90)
123. Leis an Rialachán maidir le hAersheirbhísí, ní bhaintear de na Ballstáit a gceannasacht ar an spéir thar a gcríocha. Níl sa Rialachán sin ach toradh ar fheidhmiú chearta ceannasacha na mBallstát ag an Aontas Eorpach, ar bhonn tabhartha, chun beartas aeriompair de chuid an Aontais a shaothrú. (91)
124. Chun forbairt a dhéanamh ar an ngné sheachtrach de bheartas aeriompair an Aontais Eorpaigh, nach féidir beocht a chur inti ach amháin trí chearta tráchta a dheonú do thríú tíortha, tá inniúlacht sheachtrach intuigthe ag an Aontas Eorpach dá bhrí sin. (92)
125. Agus an méid sin á réiteach agam, is féidir liom aghaidh a thabhairt ar an gceist a chuireann an Coimisiún anois an bhfuil an beartas sin, ina iomláine, ina inniúlacht sheachtrach eisiach, ionas gur cheart don Aontas Eorpach amháin an comhaontú atá beartaithe a thabhairt i gcrích.
D.      Inniúlacht eisiach an Aontais chun an comhaontú atá beartaithe a thabhairt i gcrích ar fhoras an riachtanais
126. Braitheann an Coimisiún ar an dara cás d’Airteagal 3(2) CFAE chun a mhaíomh gur gá an comhaontú atá beartaithe a thabhairt i gcrích ar leibhéal an Aontais amháin chun an inniúlacht inmheánach (roinnte) a fheidhmiú i réimse an bheartais iompair.
127. Is féidir liom a bheith gairid toisc gur réitíodh an tsaincheist sin cheana féin sna breithiúnais in Aerspás Oscailte. Mhínigh an Chúirt ar dtús, i bhfianaise Thuairim
1/76
(Comhaontú maidir le bunú Ciste
Tarraingthe ar Ghalláin do Shoithí Uiscebhealaí Intíre) (93) go dtagann inniúlacht eisiach bunaithe ar riachtanas chun cinn i gcás nach bhféadfar inniúlacht inmheánach a fheidhmiú go héifeachtach ach an tráth céanna le hinniúlacht sheachtrach; nó, i bhfocail eile,
nach féidir an inniúlacht inmheánach sin a bhaint amach trí rialacha inmheánacha a bhunú. (94)
128. Is é sin an áit a bhfuil an difríocht idir prionsabal an riachtanais in Airteagal 216(1) CFAE agus Airteagal 3(2) CFAE. Aithnítear in Airteagal 216(1) CFAE cumhachtaí seachtracha comhthreomhara laistigh de na réimsí beartais a thugtar don Aontas Eorpach, a bhféadfadh a bhfeidhmiú a bheith riachtanach chun an cuspóir a fhónann an beartas sin laistigh de na Conarthaí a bhaint amach. Tá an inniúlacht sin ann, ach níl aon trácht sa fhoráil sin ar an gceist i dtaobh ar cheart don Aontas Eorpach í a fheidhmiú. Os a choinne sin, ciallaíonn ‘riachtanas’ de réir bhrí Airteagal 3(2) den CFAE gurb é an tAontas Eorpach amháin atá i gceannas ar ghníomhú toisc go mbeadh sé dodhéanta a inniúlacht inmheánach a fheidhmiú gan comhaontú idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích.
129. Tá sé sin soiléir ón gcaoi ar bhunaigh an Chúirt inniúlacht eisiach an Aontais Eorpaigh i dTuairim
1/76 (Comhaontú maidir le bunú Ciste
Tarraingthe ar Ghalláin do Shoithí Uiscebhealaí Intíre). (95)Ciallaíonn sé sin gur roghnaigh an Chúirt léiriú cúng ar an gcoincheap ‘riachtanas’ mar chúis le heisiachas. Dá bhrí sin, sheachain sí freisin an bhrí atá taobh thiar de na coincheapa ‘inniúlachtaí seachtracha comhthreomhara’ agus a ‘eisiachas’ a chomhcheangal. Os a choinne sin, chuirfí deireadh le hinniúlachtaí seachtracha roinnte an Aontais Eorpaigh, rud a thabharfadh an chumhacht eisiach dó gníomhú go seachtrach aon uair a bheadh sé de chumhacht aige beartas áirithe a chur chun feidhme. Go dtí seo, áfach, níor mheas an Chúirt go raibh sé sin ar intinn ag dréachtóirí Chonradh Liospóin nuair a chuir siad an coincheap ‘eisiachas de réir riachtanais’ san áireamh in Airteagal 3(2) CFAE.
130. Sna breithiúnais in Aerspás Oscailte, chinn an Chúirt nár cuireadh fianaise leordhóthanach faoina bráid, chun an cuspóir a bhaint amach maidir le margadh inmheánach i seirbhísí i réimse an aeriompair a bhunú, gur cheart go mbeadh inniúlacht eisiach ag an Aontas Eorpach freisin chun comhaontuithe aeriompair a thabhairt i gcrích le tríú tíortha. (96) Ina theannta sin, thug an Chúirt faoi deara, tráth na mbreithiúnas sin, gur bunaíodh an margadh inmheánach le haghaidh aersheirbhísí go rathúil, rud a bhréagnaigh an argóint maidir le riachtanas. (97)
131. Sa chás seo, mar an t‑aon argóint nua atá aige i gcomparáid leis an staid sna breithiúnais in Aerspás Oscailte, áitíonn an Coimisiún go bhfuil i bhfad níos mó áitithe anois i rialacha an Aontais i réimse an aeriompair, a mheas an Chúirt, sna breithiúnais sin, a bheith rialaithe ar bhealach ‘teoranta’ amháin. D’fhéadfadh sé sin a bheith amhlaidh, ach ní chuidíonn sé leis an gCoimisiún a mhaíomh go bhfuil tabhairt i gcrích an chomhaontaithe atá beartaithe le Sabhdánacht Óman ‘riachtanach’ ionas go bhféadfadh an tAontas Eorpach a inniúlacht inmheánach a fheidhmiú de réir bhrí Airteagal 3(2) CFAE. Os a choinne sin, cuireann sé leis an argóint gur bunaíodh an beartas inmheánach go rathúil gan an ‘gá’ le comhaontú aeriompair idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích.
132. Maíonn an Coimisiún, áfach, go bhfuil feidhm ag líon níos mó forálacha nua de reachtaíocht inmheánach an Aontais ní hamháin maidir le hiompróirí an
Aontais, ach maidir le hiompróirí tríú tír freisin (mar shampla,
Airteagail 15(5) agus Airteagail 22 go 24 den Rialachán maidir le hAersheirbhísí). Dar leis an gCoimisiún, cruthaíonn sé sin riachtanas don Aontas Eorpach comhaontuithe aeriompair idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích. Dar liomsa, tá argóint á cur le chéile ag an gCoimisiún atá bun
os
cionn. Ní cheanglaítear leis na forálacha sin go dtabharfar rochtain d’iompróirí tríú tír ar mhargadh seirbhísí aeriompair an Aontais. Ina ionad sin, tá na forálacha sin ann do na cineálacha cásanna sin inar deonaíodh rochtain den sórt sin. Ní féidir a áitiú, dá bhrí sin, nach mór an inniúlacht aonair a bheith ag an Aontas Eorpach cearta tráchta a dheonú d’iompróirí tríú tír toisc go bhfuil na rialacha aige lena rialaítear a gcearta nó a n‑oibleagáidí a luaithe a dheonaítear na cearta sin.
133. Dá bhrí sin, molaim don Chúirt a chinneadh nach bhfuil inniúlacht eisiach ag an Aontas Eorpach chun an comhaontú aeriompair le hÓman a thabhairt i gcrích ar bhonn an dara staid dá bhforáiltear in Airteagal 3(2) CFAE.
E.      Inniúlacht eisiach an Aontais chun an comhaontú atá beartaithe a thabhairt i gcrích ar bhonn éifeacht ERTA
134. Baineann an argóint is tábhachtaí agus is casta a ardaíodh sa chás seo leis an tríú cás faoi Airteagal 3(2) CFAE. De bhun na forála sin, tá an inniúlacht eisiach ag an Aontas chun comhaontú idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích ‘a mhéid ar dóigh dá thabhairt i gcrích difear a dhéanamh do na comhrialacha nó a raon feidhme a athrú’.
1.      Maidir leis an dualgas cruthúnais
135. Sula dtabharfaidh mé aghaidh ar na hargóintí maidir le cur i bhfeidhm Airteagal 3(2) CFAE, measaim gur gá freagra a thabhairt ar aighneacht amháin ón gComhairle. Ag tabhairt le tuiscint nach leor argóintí an Choimisiúin chun a shuíomh gurb ann d’éifeacht ERTA, áitíonn an institiúid sin gur faoin bpáirtí a agraíonn cineál eisiach inniúlacht sheachtrach an Aontais Eorpaigh atá sé fianaise nó argóintí a chur ar aghaidh chun an inniúlacht sin a shuíomh.
136. Cé gur fíor gur bhain an Chúirt úsáid as foclaíocht chomhchosúil, thug sí na barúlacha sin i gcomhthéacs caingne díreacha arna dtionscnamh de bhun Airteagal 263 CFAE. (98)
137. Mar sin féin, ní nós imeachta sáraíochta é an nós imeachta faoi Airteagal 218(11) CFAE, ina bhfuil dhá pháirtí a bhfuil orthu dul i ngleic leis. Níl sé de chuspóir ag an nós imeachta le haghaidh Tuairim ón gCúirt glacadh le héileamh an pháirtí a thionscain na himeachtaí nó diúltú don éileamh sin. Ina ionad sin, fónann an nós imeachta sin do leas an phobail chun cosc a chur ar chomhaontú idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích atá contrártha leis na Conarthaí, agus a d’fhéadfadh deacrachtaí (agus náire) a chruthú don Aontas Eorpach i ndáil lena chomhpháirtithe idirnáisiúnta. (99)
138. Sa chiall sin, fiú má tá na hargóintí arna dtabhairt ar aird ag an institiúid a d’iarr Tuairim faoi Airteagal 218(11) CFAE, díreach cosúil le hargóintí páirtithe eile sna himeachtaí, luachmhar don Chúirt, níl freagra na Cúirte ag brath ar na hargóintí sin.
2.      Príomheasaontas idir na páirtithe sna himeachtaí seo
139. Molann an Coimisiún, le tacaíocht ón bParlaimint, modheolaíocht chun éifeacht ERTA a bhunú atá éagsúil leis an gceann a arna chosaint ag an gComhairle agus ag na Ballstáit.
140. Áitíonn an Coimisiún agus an Pharlaimint gur códaíodh le hAirteagal 3(2) CFAE an cásdlí maidir le hinniúlacht sheachtrach eisiach an Aontais mar shannadh dearfach inniúlachta. De réir na bpáirtithe sin, ba cheart a thuiscint go gciallaíonn éifeacht ERTA, a luaithe a chumhdaítear ‘réimse’ go hiomlán nó ar a laghad ‘den chuid is mó’ le rialacha comhchoiteanna an
Aontais, amhail mar is amhlaidh i réimse an aeriompair, nach mór teacht ar an gconclúid go bhféadfaí difear a dhéanamh do rialacha comhchoiteanna nó a raon feidhme a athrú le comhaontú maidir le haeriompar, lena n‑áirítear maidir le cearta tráchta. Ní mór go mbeidh inniúlacht an
Aontais de chineál eisiach mar sin. Is cuma an rialaítear deonú ceart aerthráchta do thríú tíortha le rialacha an Aontais, ós rud é go dtagann na rialacha sin faoi réimse níos mó an aeriompair, a bhfuil rialacha comhchoiteanna an
Aontais ann ina leith go hinmheánach. Mar thoradh air sin, diúltaíonn na hinstitiúidí sin do chur chuige ‘núicléataithe’ lena sainordófaí measúnú a dhéanamh ar gach gealltanas arna dhéanamh faoi chomhaontú idirnáisiúnta i gcoinne rialacha comhchoiteanna sonracha de chuid an
Aontais a bheith ann chuige sin.
141. Glacann an Chomhairle agus na Ballstáit leis go bhfuil baol ann go ndéanfaí dochar do chomhrialacha an
Aontais nó go n‑athrófaí iad má thagann gealltanais idirnáisiúnta faoi raon feidhme na gcomhrialacha sin. Aontaíonn siad freisin go bhféadfaí difear a dhéanamh do na rialacha comhchoiteanna sin de chuid an Aontais nó iad a athrú fiú nuair nach bhfuil raon feidhme an chomhaontaithe idirnáisiúnta atá i gceist agus rialacha ábhartha an
Aontais ag teacht le chéile ina n‑iomláine, fad a thagann na gealltanais atá i gceist faoi réimse atá ‘cumhdaithe den chuid is mó’ cheana féin le rialacha an
Aontais. Mar sin féin, dar leis na páirtithe sin, ní féidir cinneadh maidir le hinniúlacht eisiach a bheith mar thoradh ann féin ar an gcinneadh go bhfuil réimse beartais ‘cumhdaithe den chuid is mó’ le rialacha an Aontais. Áitíonn siad go bhfuil gá le
‘fíor-’bhaol go ndéanfaí difear, rud nach féidir a shuí trí thagairt a dhéanamh d’áireamh amháin rialacha iomadúla de chuid an Aontais lena rialaítear limistéar ar leith. Ina ionad sin, is é an rud is gá ná míniú sonrach ar an gcaoi a bhféadfadh na gealltanais idirnáisiúnta atá beartaithe difear a dhéanamh do na rialacha sin. Dá bhrí sin, bheadh dhá chéim i gceist le measúnú na Cúirte: ar an gcéad dul síos, measúnú a dhéanamh ar an raon feidhme agus ar an bhforluí idir an dá shraith rialacha atá i gceist – is é sin le rá rialacha ábhartha an Aontais atá i gceist agus na gealltanais idirnáisiúnta atá le déanamh – agus, ar an dara dul síos, fíorbhaol a bhunú go ndéanfar difear do rialacha ábhartha an Aontais. Ní mór an measúnú sin a dhéanamh ar bhonn gach forála ar leith chun an riosca ábhartha go ndéanfaí difear a shainaithint go sonrach. Dar leis an gComhairle, déantar faillí san iarratas ón gCoimisiún sa dara céim sin.
3.      Éifeacht agus tionchar ERTA
142. Mar mheabhrú, faoi Airteagal 3(2) CFAE, faigheann an tAontas Eorpach inniúlacht eisiach chun comhaontú idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích más rud é go bhféadfaí
‘difear a dhéanamh do rialacha comhchoiteanna nó a raon feidhme a athrú’ leis an gcomhaontú sin. Cad atá i gceist le ‘difear a dhéanamh’?
143. Ní thugtar mórán treorach i dtéacs Airteagal 3(2) CFAE ná (100) ina obair ullmhúcháin a ghabhann leis. (101)
144. Téann bunús an smaoinimh atá mar bhonn leis an bhforáil sin
– is é sin, go bhféadfadh inniúlacht roinnte de chuid an
Aontais a bheith ina hinniúlacht eisiach de chuid an
Aontais nuair a d’fhéadfadh comhaontú idirnáisiúnta difear a dhéanamh do rialacha an
Aontais atá ann cheana nó iad a athrú
– ar ais chuig an mbreithiúnas in ERTA. Dheimhnigh an Chúirt go bhfuil an cásdlí sin fós ábhartha, trína chinneadh nach mór an tríú cás faoi Airteagal 3(2) CFAE a léamh ‘i bhfianaise’ an bhreithiúnais sin agus an chásdlí ina dhiaidh sin. (102)
145. Dá bhrí sin, cé gur cinneadh ERTA tráth i bhfad sular tugadh Airteagal 3(2) CFAE isteach i dtéacs an Chonartha, tá a ‘smaoineamh’ fós ábhartha maidir le léiriú a dhéanamh
ar na coinníollacha faoina dtagann inniúlachtaí eisiacha chun cinn. (103)
146. I mo thuairimse, tá dhá ghné thábhachtacha ag baint le héifeacht ERTA.
147. Eascraíonn an chéad ghné thábhachtach as mír 17 de bhreithiúnas ERTA, inar luaigh an Chúirt ‘gach uair a ghlacann [an tAontas Eorpach], d’fhonn comhbheartas dá bhforáiltear sa Chonradh a chur chun feidhme, forálacha lena leagtar síos rialacha comhchoiteanna, cibé foirm ina mbeidh siad,
níl sé de cheart ag na Ballstáit a thuilleadh, ag gníomhú dóibh ina n‑aonar nó i dteannta a chéile fiú, oibleagáidí a ghlacadh orthu féin le tríú tíortha a dhéanann difear do na rialacha sin’. (104)
148. Tugtar le fios sa ráiteas sin go bhfuil éifeacht
ERTA bunaithe ar choincheap na réamhghabhála: nuair a achtaíonn an tAontas Eorpach rialacha comhchoiteanna, seasann sé don réimse áirithe sin de dhlí an Aontais, agus mar thoradh air sin níl sé de cheart ag na Ballstáit an réimse céanna a áitiú a thuilleadh. (105)
149. Mar sin féin, ó bunaíodh Conradh Liospóin agus ó tugadh isteach Airteagal 3(2) CFAE,
tháinig amhras chun cinn maidir leis an gceist ar cheart éifeacht ERTA a thuiscint mar éifeacht réamhghabhála nó, mar a áitíonn an Coimisiún sna himeachtaí seo, mar dheonú dearfach inniúlachta eisiaiche. (106)
150. Mar a mhínigh mé níos luaithe (féach mír 89 den Tuairim seo), d’eisiaigh an Chúirt cur i bhfeidhm Phrótacal
Uimh. 25 a ghabhann le hAirteagal 3(2) CFAE. Leis sin, dhiúltaigh an Chúirt, dá bhrí sin, don fhéidearthacht gur cheart ‘réamhghabháil
ERTA’ a thuiscint ar an mbealach céanna le ‘réamhghabháil inmheánach’, atá teoranta do réamhghabháil maidir le rialacha sonracha.
151. Mar sin féin, i mo thuairimse, ní chuirtear cosc leis an gconclúid sin ar éifeacht ERTA a fheiceáil i bhfianaise na réamhghabhála i gcoitinne. Ní thugtar le tuiscint leis ach nach bhfuil éifeacht ERTA teoranta don chineál réamhghabhála a aithnítear i gcomhthéacs na hinniúlachta inmheánaí amháin, is é sin, teoranta do rialacha nithiúla amháin, ach go bhféadfadh sé a bheith níos leithne.
152. I ndáil leis sin, de réir an Choimisiúin, ní mór a thuiscint go gceadaítear le hAirteagal 3(2) CFAE ‘réamhghabháil ó thaobh an réimse de’ fiú.
153. Ní aontaíonn an Chomhairle ná na Ballstáit, áfach, leis an léamh sin. Mhínigh Rialtas na Sualainne, mar shampla, sna himeachtaí seo nach measann sé go bhfuil sé mar thoradh ar neamh-infheidhmeacht Phrótacal
Uimh. 25 gur leor, faoi Airteagal 3(2) CFAE, a chinneadh go bhfuil ‘réimse’ ábhartha cumhdaithe ‘den chuid is mó’ ag rialacha an Aontais. Dá bhrí sin, d’áitigh an páirtí sin, fiú mura bhféadfaí éifeacht ERTA a thuiscint i bhfianaise na réamhghabhála, nach gciallaíonn sé sin nach gá anailís shonrach a dhéanamh chun eisiachas a shuí.
154. Tugann sé sin mé chuig an dara gné thábhachtach d’éifeacht ERTA: is é sin, go bhféadfar é a mhíniú, go páirteach, trí phrionsabal an chomhair dhílis, (107) a chuirtear in iúl inniu in Airteagal 4(3) CAE.
155. Sa bhreithiúnas in ERTA, chinn an Chúirt,
díreach tar éis di meabhrú a thabhairt faoi phrionsabal an chomhair dhílis,
‘a mhéid a fhógraítear rialacha [an
Aontais] chun cuspóirí an Chonartha a bhaint amach, ní féidir leis na Ballstáit, lasmuigh de chreat institiúidí [an Aontais], oibleagáidí a ghlacadh lena bhféadfaí difear a dhéanamh do na rialacha sin nó a raon feidhme a athrú.’ (108)
156. Dá réir sin, cé go raibh eisiamh chumhachtaí na mBallstát bunaithe ar loighic na réamhghabhála, is é an spleáchas ar phrionsabal an chomhair dhílis agus ar na hoibleagáidí a eascraíonn as a thug isteach, in ERTA, loighic ‘an tionchair’. (109) De bhua éifeacht ERTA, dá bhrí sin, tá cosc ar na Ballstáit gealltanais idirnáisiúnta a thabhairt lena bhféadfaí difear a dhéanamh do rialacha comhchoiteanna.
157. I mo thuairimse, bhí deacrachtaí sa chásdlí a tháinig i ndiaidh an bhreithiúnais in ERTA, roimh theacht i bhfeidhm Chonradh Liospóin agus ina dhiaidh sin, éifeacht ERTA a mhíniú go soiléir, go háirithe conas teacht ar an gconclúid go bhfuil an difear a thagann roimh ghníomhaíocht na mBallstát ann. I gcásanna áirithe, d’fhéadfaí a mheas go nglactar leis an loighic ‘réamhghabháil ó thaobh an réimhse de’ sa chásdlí, (110) agus i gcásanna eile ba chosúil gur éilíodh anailís chríochnúil, de réir rialach, ar an difear sa chásdlí. (111) Ní nach ionadh, dá bhrí sin,
go bhfuil scoláirí tar éis cur síos a dhéanamh ar an gcásdlí mar chásdlí mearbhlach agus doiléir. (112)
158. Dar liomsa, áfach, is minic a bhíonn an dearcadh go bhfuil seasaimh éagsúla
glactha ag an gCúirt i gcásanna éagsúla mar thoradh ar mhainneachtain an comhthéacs sonrach inar tugadh na cásanna faoi seach os comhair na Cúirte a chur san áireamh. D’fhéadfadh tionchar a bheith ag an gcomhthéacs sin ar na céimeanna a mheas an Chúirt a bheith riachtanach chun eisiachas a aimsiú nó a eisiamh. (113)
159. Go deimhin, fiú murar chuir an Chúirt éifeacht
ERTA riamh i gceann de na nideoga a pléadh i dteoiric an dlí, is cosúil nach dtacaítear
sa chásdlí leis an léiriú maidir le réamhghabháil ó thaobh an réimse de a mhol an Coimisiún.
160. Ar an taobh eile, fiú más rud é, i mo thuiscint, gur cosúil go míníonn an Chomhairle na céimeanna a cheanglaítear leis an gcásdlí ar bhealach níos dílse, ní cheanglaítear leis an gcásdlí mar sin féin go ndéanfaí measúnú airteagal ar airteagal i gcónaí.
161. I mo thuairimse, d’fhéadfaí an cásdlí a thuiscint má thosaíonn duine ó chuspóir éifeacht ERTA. I dTuairim 1/03 (Coinbhinsiún Nua Lugano) an 7 Feabhra 2006 (EU:C:2006:81), mhínigh an Chúirt gurb é an cuspóir a bhí ann ‘cur i bhfeidhm aonfhoirmeach agus comhsheasmhach rialacha [an Aontais] agus feidhmiú cuí an chórais a bhunaíonn siad a áirithiú chun éifeachtacht iomlán dhlí [an Aontais] a chaomhnú.’ (114)
162. D’fhéadfaí cur i bhfeidhm aonfhoirmeach comhsheasmhach dhlí an
Aontais agus feidhmiú cuí an chórais arna bhunú leis a chur i mbaol má tá baol ann go ndéanfaí
difear do rialacha comhchoiteanna le gealltanas ar an leibhéal idirnáisiúnta arna thabhairt ag na Ballstáit. Ciallaíonn ‘difear’, sa chiall sin, mar a mhínigh an Chúirt, ‘difear do bhrí, raon feidhme agus éifeachtacht’ rialacha comhchoiteanna an
Aontais. (115)
163. Is é an cheist atá le cur chun éifeacht ERTA a shuí, dá bhrí sin, an bhféadfadh éifeacht a bheith ag gealltanais Ballstáit ar leith ar an leibhéal idirnáisiúnta ar bhrí, raon feidhme nó éifeachtacht rialacha comhchoiteanna an Aontais.
164. I bhfianaise an mhéid sin, féadfar a thuiscint go bhfónann éifeacht ERTA
don chuspóir ‘bacainní’ a bhaint a d’fhéadfadh a bheith ardaithe ag gníomhaíocht sheachtrach na mBallstát chun dlíchóras aonfhoirmeach de chuid an
Aontais a bhfuil rialacha comhchoiteanna mar shaintréith de a chaomhnú; is é sin, mar chineál ‘réamhghabhála
constaice’. (116)
165. Maidir leis an gceist an bhfuil gealltanas idirnáisiúnta ina bhac ar chaomhnú an chórais arna bhunú le rialacha comhchoiteanna an
Aontais, féadfar measúnú éagsúil a dhéanamh air i ndáil le coinbhinsiún iltaobhach arb é is aidhm dó rialáil a dhéanamh ar an leibhéal idirnáisiúnta ar réimse sonrach atá á rialú cheana féin le rialacha comhchoiteanna an
Aontais, (117) ar chomhaontú déthaobhach cuimsitheach lena gcumhdaítear go leor réimsí beartais, (118) nó ar chomhaontuithe idirnáisiúnta a bhaineann go sonrach le réimse arna dtabhairt i gcrích ag na Ballstáit a bhféadfadh rialacha a bheith iontu a fhorluíonn le rialacha comhchoiteanna an Aontais. (119)
166. Ní féidir a shéanadh, áfach, chun go dtiocfaidh an baol chun cinn go ndéanfar difear do rialacha an Aontais, nach mór roinnt idirghníomhaíochta a bheith ann idir an dá shraith rialacha: iad siúd ar an leibhéal idirnáisiúnta agus iad siúd ar leibhéal an Aontais. (120)
167. Tá dhá chás ann ina dtarlaíonn an idirghníomhaíocht sin: i gcás forluí agus i gcás nach bhfuil forluí ann.
168. Dá bhrí sin, is é an chéad chás
an chéad chás ina dtagann éifeacht ERTA chun cinn cás ina bhfuil forluí idir rialacha idirnáisiúnta agus rialacha an
Aontais. Ba sa chiall sin a chinn an Chúirt go ndearnadh difear toisc gur tháinig na gealltanais idirnáisiúnta faoi raon feidhme rialacha comhchoiteanna an
Aontais. (121)
169. Maidir le cearta gaolmhara eagraíochtaí craoltóireachta a chosaint, féach mar shampla, Coinbhinsiún na Háige (122) agus Coinbhinsiún Chomhairle na hEorpa. (123) I dTuairim 1/13
(Aontachas tríú Stáit le Coinbhinsiún na Háige) (124) agus sa bhreithiúnas in an Coimisiún
v
an Chomhairle, (125) bhí an Chúirt in ann a thuiscint ó mheasúnú ar an bhforluí amháin (fiú i gcás nach bhfuil sé ach de chineál páirteach) go bhféadfadh raon feidhme agus cineál an dá shraith rialacha a rinneadh go hidirnáisiúnta difear a dhéanamh do rialacha dhlí an
Aontais atá ann cheana agus dá bhforbairt intuartha. De bhua an chinnidh gur cumhdaíodh leis na gealltanais atá i gceist an réimse céanna agus na cásanna céanna a bheartaítear le dlí an
Aontais, ní raibh gá le hanailís aonair ar gach gealltanas aonair. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh an Chúirt teacht ar an gconclúid go dlisteanach go bhfuil an baol ann go ndéanfadh na comhaontuithe idirnáisiúnta sin a glacadh ‘ina n‑iomláine’ difear do rialacha comhchoiteanna an
Aontais. (126)
170. Chun teacht ar chonclúid den sórt sin, ní gá go mbeadh an dá shraith rialacha ag teacht salach ar a chéile. (127)
171. Is é is cúis bheacht le hinniúlacht eisiach a dheonú don Aontas Eorpach ná coinbhleacht den sórt sin a chosc. Cuireann láithreacht ar an leibhéal idirnáisiúnta ar chumas an Aontais Eorpaigh na rialacha céanna a chomhaontú i gcomhaontú idirnáisiúnta agus na rialacha atá ann mar rialacha comhchoiteanna, nó glacadh le gealltanais idirnáisiúnta éagsúla agus fios aige go gcaithfear rialacha comhchoiteanna an
Aontais a choigeartú (rud nach féidir ach leis an Aontas Eorpach, agus ní a Bhallstáit, aontú leis). Sa dá chás, áfach, seachnaítear an díospóid ar an leibhéal idirnáisiúnta toisc go ndéanann an tAontas Eorpach, agus ní na Ballstáit, gealltanas idirnáisiúnta.
172. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh sé gur leor an fhéidearthacht go bhfeidhmeodh na Ballstáit cumhacht go seachtrach atá á feidhmiú cheana féin ag an Aontas Eorpach go hinmheánach chun ábhar ar leith a rialáil chun teacht ar riosca go ndéanfaí difear do chomhchóras rialacha
an Aontais.
173. I gcás cinneadh den sórt sin, ní gá ach oiread go mbeadh an dá shraith rialacha ag teacht le chéile go hiomlán. (128)
174. Go deimhin, de réir na Cúirte, d’fhéadfadh riosca go ndéanfaí difear (de bhua gealltanais fhorluiteacha) teacht chun cinn i gcás ina gcumhdaítear le rialacha comhchoiteanna dhlí an
Aontais réimse is ábhar do ghealltanas idirnáisiúnta ‘den chuid is mó’. (129)
175. Mar sin féin, ní féidir brath ar an argóint maidir leis an ‘réimse a chumhdaítear den chuid is mó’ mura bhfuil aon fhorluí ann ar chor ar bith, mar shampla, mura rialaítear le rialacha an
Aontais atá i gceist ach cás inmheánach, ach baineann na gealltanais idirnáisiúnta atá i gceist go heisiach le cás seachtrach. I gcás den sórt sin, níl aon fhorluí idir comhrialacha an
Aontais agus gealltanas idirnáisiúnta. Dá bhrí sin, níl feidhm ag an gcoincheap ‘réimse a chumhdaítear den chuid is mó’ (go hinmheánach) chun riosca go ndéanfaí difear a shuí.
176. Dá bhrí sin, fiú más rud é, mar a áitíonn an Coimisiún agus an Pharlaimint, go bhfuil réimse an aeriompair, mar aon le saincheisteanna cóngaracha amhail sábháilteacht agus slándáil, nó cosaint an chomhshaoil, cumhdaithe go hiomlán, faoin am seo, le rialacha comhchoiteanna dhlí an
Aontais go hinmheánach, ní leor é sin chun inniúlacht sheachtrach eisiach uathoibríoch a bhunú le haghaidh cuid den réimse sin nach mbaineann rialacha inmheánacha comhchoiteanna léi. I gcás den sórt sin, níl aon fhorluí ann.
177. Mar atá curtha i dtábhacht cheana féin agam i mír 167 den Tuairim seo, tarlaíonn an dara cás inar féidir le gealltanas idirnáisiúnta idirghníomhú le rialacha comhchoiteanna dhlí an
Aontais lasmuigh de chás forluí.
178. I gcás den sórt sin, fiú mura mbaineann an gealltanas idirnáisiúnta leis an tsaincheist chéanna leis an gceann a rialaítear le riail de chuid an
Aontais, d’fhéadfadh tionchar a bheith aige fós ar an riail sin de chuid an
Aontais.
179. I mo thuairimse, is don chineál sin difir in éagmais forluí a ndéanann an Chúirt tagairt
dó ina cásdlí nuair a mhíníonn sí nach mór éifeacht ERTA
‘a bhunús a bheith aige i gconclúidí a bhaintear as anailís chuimsitheach mhionsonraithe ar an ngaol idir an comhaontú idirnáisiúnta atá beartaithe agus dlí an Aontais atá i bhfeidhm. Ní mór a chur san áireamh san anailís ar chineál inniúlacht an Aontais na réimsí a chumhdaítear le rialacha an Aontais agus le forálacha an chomhaontaithe atá beartaithe, an fhorbairt is intuartha a dhéanfar orthu amach anseo agus cineál agus ábhar na rialacha sin agus na bhforálacha sin, chun a chinneadh an mbeidh an comhaontú atá beartaithe in ann an bonn a bhaint de chur i bhfeidhm aonfhoirmeach comhsheasmhach rialacha an Aontais agus d’fheidhmiú cuí an chórais a mbunaítear leo.’ (130)
180. Agus iad á gcur i bhfeidhm maidir leis na himeachtaí seo, d’fhéadfadh sé go mbainfí de thátal an dá chás sin ina bhféadfaí difear a dhéanamh go bhfuil inniúlacht eisiach ag an Aontas Eorpach an comhaontú atá beartaithe a thabhairt i gcrích,
toisc gur fheidhmigh an tAontas Eorpach a inniúlacht roinnte go hinmheánach chun cearta tráchta a dheonú do thríú tíortha,
nó, in éagmais rialacha inmheánacha den sórt sin, toisc gur dheonaigh na Ballstáit cearta tráchta do Shabhdánacht Óman rioscaí a dhéanann difear don chóras aeriompair inmheánaigh a bhunaítear le rialacha comhchoiteanna an
Aontais.
181. Agus an measúnú atá le déanamh ag an gCúirt leagtha amach agam, díreoidh mé anois ar an gcreat sin a chur i bhfeidhm maidir leis na gealltanais atá sa chomhaontú atá beartaithe.
4.      Cur i bhfeidhm maidir leis an gcomhaontú atá beartaithe
(a)    Na gealltanais a bhfuil measúnú le déanamh orthu
182. I mír 50
et seq. den Tuairim seo,
tá míniú tugtha agam ar struchtúr an chomhaontaithe atá beartaithe agus na cineálacha forálacha éagsúla atá ann. Mar mheabhrúchán, tá an comhaontú atá beartaithe roinnte ina thrí thacar forálacha: Teideal
I maidir le forálacha eacnamaíocha, Teideal
II maidir le comhar rialála agus Teideal
III maidir le forálacha institiúideacha.
183. Is é croílár easaontas na bpáirtithe
– agus go deimhin croílár an chomhaontaithe atá beartaithe ina iomláine
– deonú ceart tráchta faoi Airteagal 3 de. Tagann an fhoráil sin faoi Theideal
I den chomhaontú atá beartaithe. Mar a mhíníonn an Chomhairle agus na Ballstáit, is é deonú ceart tráchta atá ina raison d’être chomhaontuithe aeriompair idirnáisiúnta ós rud é, in éagmais a malartaithe, go mbainfí gach éifeacht réasúnach de chomhaontuithe den sórt sin. Dá bhrí sin,
déanfaidh mé plé ar an bhforáil sin agus ar na hargóintí a ardaíodh ina leith go mion (Foroinn
(b) thíos).
184. Déanann na páirtithe cineál eisiach dhá fhoráil eile a thagann faoi Theideal
I a chonspóid freisin: Airteagal 8 (maidir le hiomaíocht chóir) agus Airteagal 11 (maidir le dleachtanna custaim, cánacha, táillí agus muirir). Dá bhrí sin, déanfaidh mé anailís ar leithligh ar an dá fhoráil sin freisin (Foroinn
(c) thíos).
185. Baineann na forálacha (eacnamaíocha) eile de Theideal
I den chuid is mó le feidhmiú aeriompair agus seirbhísí gaolmhara. Níl aon díospóid ann go bhfuil ar a laghad cuid de na forálacha sin ag teacht le réimse atá cumhdaithe cheana féin (go páirteach nó go hiomlán) le rialacha an
Aontais, nó go bhféadfaidís difear a dhéanamh do rialacha an
Aontais lena rialaítear cearta nó oibleagáidí iompróirí tríú tír go díreach nuair a théann siad isteach san aerspás Eorpach aonair. Ar mhaithe le hiomláine, mar sin féin, déanfaidh mé measúnú gairid ar fhormhór na bhforálacha sin (Foroinn
(d) thíos).
186. Os a choinne sin, ní dhéanfaidh mé anailís ar an gcineál eisiach i ndáil le hinniúlacht an
Aontais forálacha áirithe de Theideal
I agus d’fhorálacha Theidil II agus Theideal
III ar na cúiseanna seo a leanas.
187. Ar an gcéad dul síos, cumhdaítear comhar rialála le Teideal
II den chomhaontú atá beartaithe. A mhéid atá gealltanais cheangailteacha sna forálacha sin a d’fhéadfadh an tríú cás d’Airteagal 3(2) CFAE (131) a ghníomhachtú, cumhdaítear leis na forálacha sin réimsí atá faoi réir rialacha comhchoiteanna an Aontais cheana féin. (132) Maidir leis na gnéithe sin, is léir (agus ní chonspóidtear) go dtarlaíonn an comhar sin faoi inniúlacht eisiach an Aontais. Is é is cúis leis sin má ghlactar caighdeáin áirithe mar thoradh ar chomhar rialála de bhun na bhforálacha sin a bhaineann, le sábháilteacht (133) nó slándáil eitlíochta (134) atá éagsúil nó comhlántach leis na caighdeáin reatha arna nglacadh faoi dhlí an
Aontais, d’fhéadfadh iarmhairtí an chomhair rialála sin difear a dhéanamh do rialacha comhchoiteanna an
Aontais. Mar a mhínigh mé i mír 171 den Tuairim seo, is é an tAontas Eorpach amháin atá in ann teacht ar chomhaontú maidir leis na hiarmhairtí sin, agus dá bhrí sin is é an tAontas Eorpach amháin a bhfuil cead aige páirt a ghlacadh sa chomhar sin. Dá bhrí sin, ní gá measúnú ar leithligh a dhéanamh ar fhorálacha Theideal
II.
188. Ar an dara dul síos, tá roinnt forálacha sa chomhaontú atá beartaithe a bhaineann le creat institiúideach an chomhaontaithe sin agus le gnéithe coimhdeacha eile a bhaineann leis an gcomhaontú atá beartaithe. Tá an chuid is mó díobh sin i dTeideal
III; mar sin féin, tagann Airteagal 1 (‘Sainmhínithe’),
Airteagal 2 (‘Éifeacht dhíreach’),
Airteagal 6 (‘Léirscaoileadh úinéireachta agus rialaithe aeriompróirí’),
(135) Airteagal 9 (‘Gnó a dhéanamh’), (136) agus Airteagal 14 (‘Staitisticí’) (137) de Theideal
I faoin gcatagóir sin freisin. Tá sé beartaithe leis na forálacha sin go léir éifeachtacht na ngealltanas substainteach a bhfónann siad dóibh a áirithiú. Maidir leis na forálacha sin, ‘bhí deis ag an gCúirt cheana féin a chur in iúl go n‑áirítear le hinniúlacht an Aontais Eorpaigh gealltanais idirnáisiúnta a dhéanamh, inniúlacht chun na gealltanais sin a cheangal le forálacha institiúideacha. Níl aon tionchar ag a láithreacht sa chomhaontú ar chineál na hinniúlachta chun é a thabhairt i gcrích. Is forálacha coimhdeacha iad na forálacha sin agus dá bhrú sin,
tagann siad faoin inniúlacht chéanna leis na forálacha substainteacha a ghabhann leo’. (138) Dá réir sin, ní gá anailís ar leithligh a dhéanamh ar na forálacha sin ach an oiread.
(b)    Airteagal 3 den chomhaontú atá beartaithe (‘cearta a dheonú’)
(1)    An bhfuil forluí ann?
189. Mhínigh mé,
sna breithiúnais in Aerspás Oscailte, gur chinn an Chúirt, mar a bhí dlí an
Aontais ag an bpointe sin, nár fheidhmigh an tAontas Eorpach a inniúlacht roinnte inmheánach chun deonú ceart tráchta do thríú tíortha a rialáil. (139) Ar an gcúis sin, chinn an Chúirt nach bhféadfadh deonú ceart tráchta ag na Ballstáit do na Stáit Aontaithe difear a dhéanamh d’fheidhmiú inmheánach inniúlacht roinnte an Aontais Eorpaigh i réimse an aeriompair.
190. Áitíonn an Coimisiún, áfach, go bhfuil athrú tagtha ar an staid mar atá.
191. Ar an gcéad dul síos, measann an institiúid sin go gcumhdaítear earnáil an aeriompair ina hiomláine anois le rialacha comhchoiteanna dhlí an
Aontais, go háirithe an Rialachán maidir le hAersheirbhísí. Faoin
bpointe seo,
dar leis an gCoimisiún,
tá na rialacha sin tar éis dul in ionad ‘líonra damháin alla stairiúil
comhaontuithe déthaobhacha’ ionas nach rialaítear na caidrimh sin a thuilleadh leis an dlí idirnáisiúnta, ach le dlí an
Aontais amháin.
192. Ní mheasaim gur athraíodh dlí an
Aontais ar bhealach atá ábhartha go substaintiúil (i ndáil leis an gcás inar glacadh na breithiúnais in Aerspás Oscailte)
leis an méadú ar rialáil, ar a bhfuil an Coimisiún ag brath, ionas go bhféadfaí a chinneadh gur feidhmíodh go hinmheánach an inniúlacht roinnte chun cearta tráchta a dheonú go seachtrach.
193. Mar a áitíonn Rialtas na Seice, agus an ceart aige, baineann an Rialachán maidir le hAersheirbhísí le
margadh inmheánach
na seirbhísí aeriompair, dá bhfuil an ceart chun aersheirbhísí a shaothrú uathoibríoch d’aeriompróirí an
Aontais agus lena dtugtar le tuiscint go ndeonaítear cearta tráchta idir na Ballstáit. (140) Eascraíonn sé sin as Airteagal 19 den Rialachán sin, arna léamh in éineacht leis an sainmhíniú ar cheart tráchta in Airteagal 2(14) de. Is é sin le rá, is ionann an Rialachán maidir le hAersheirbhísí agus feidhmiú inmheánach inniúlacht
roinnte de chuid an Aontais chun deonú ceart tráchta a rialáil go hinmheánach, idir na Ballstáit. Mar a mhínigh mé, ní féidir éifeacht ERTA a chruthú leis an gcineál sin feidhmiú inniúlachta roinnte de chuid an
Aontais
– agus dá bhrí sin, ní féidir cosc a chur ar na Ballstáit an chuid sheachtrach den inniúlacht roinnte sin a fheidhmiú, arb é atá ann cearta tráchta a dheonú do thríú tíortha.
194. Leanann sé ón méid sin, tríd an Rialachán maidir le hAersheirbhísí a ghlacadh,
nár fheidhmigh an tAontas Eorpach a inniúlacht roinnte chun cearta tráchta a dheonú do thríú tíortha, a mbeadh forluí idir gealltanas na mBallstát maidir le cearta tráchta a dheonú do Shabhdánacht Óman ina leith.
195. Ar an dara dul síos, braitheann an Coimisiún ar Rialachán
Uimh. 847/2004 chun a mhaíomh go bhfuil rialacha comhchoiteanna ann anois maidir le dlí an
Aontais lena rialaítear deonú ceart tráchta do thríú tíortha. Léirítear leis an Rialachán sin, de réir an Choimisiúin, mar atá dlí an
Aontais faoi láthair, go rialaítear fiú deonú ceart tráchta do thríú tíortha le rialacha comhchoiteanna an
Aontais anois. Dá bhrí sin,
le Airteagal 3(2) den chomhaontú atá beartaithe, déantar difear do rialacha comhchoiteanna dhlí an
Aontais.
196. Ní aontaím le léamh an Choimisiúin ar raon feidhme chur i bhfeidhm an Rialacháin sin.
197. Is fíor gur sampla é Rialachán
Uimh. 847/2004 d’fheidhmiú inmheánach inniúlacht roinnte an Aontais Eorpaigh chun gné sheachtrach den aeriompar a rialáil. Mar sin féin, is é príomhaidhm an Rialacháin sin, a glacadh mar fhreagairt ar bhreithiúnas na Cúirte sna breithiúnais in Aerspás Oscailte, comhordú leis an gCoimisiún ar an gcaibidlíocht maidir le comhaontuithe déthaobhacha trína ndeonaíonn na Ballstáit cearta tráchta do thríú tíortha, chun comhréireacht comhaontuithe den sórt sin le dlí an Aontais a áirithiú agus, ar an gcaoi sin, rialacha comhchoiteanna an Aontais a chosaint. (141) Chun na críche sin, eagraítear le Rialachán Uimh. 847/2004 inniúlacht na mBallstát maidir le comhaontuithe aeriompair a thabhairt i gcrích le tríú tíortha chun aghaidh a thabhairt ar thorthaí na mbreithiúnas in Aerspás Oscailte, inar cinneadh go bhféadfaí difear a dhéanamh do rialacha comhchoiteanna an
Aontais
le forálacha áirithe atá mar chuid de chomhaontú aeriompair de ghnáth. Déantar amhlaidh leis an rialachán trína cheangal go mbeidh clásail chaighdeánacha lena gcosnaítear comhrialacha i gcomhaontuithe arna gcaibidliú go déthaobhach, agus go dtabharfar fógra don Choimisiún fúthu sula dtabharfar i gcrích iad chun a chur ar chumas na hinstitiúide sin a mheas an bhfuil baol ann go ndéanfaí difear do na comhrialacha sin
le
haon rialacha eile. (142)
198. Mar sin féin,
níl rialacha comhchoiteanna i Rialachán
Uimh. 847/2004 lena rialaítear cearta tráchta a dheonú do thríú tíortha, ná ní chuirtear srian leis ar shaoirse na mBallstát na cearta sin a dheonú do thríú tíortha. I mo thuairimse, níl aon bhunús ag léiriú an Choimisiúin, ar dá réir a dhéantar an chumhacht a tharmligean leis an Rialachán sin chuig na Ballstáit cearta tráchta a dheonú, ar inniúlacht eisiach de chuid an Aontais í idir an dá linn, sa Rialachán sin ná i reachtaíocht eile de chuid an Aontais. Go deimhin, ós rud é go rialaítear le Rialachán Uimh.
847/2004 conas a fhéadfaidh na Ballstáit cearta tráchta a dheonú, measaim gurb ionann an ionstraim sin agus argóint i bhfabhar
na conclúide go bhfuil na cearta tráchta fós le feidhmiú ag na Ballstáit go seachtrach.
199. Dá réir sin, ní hionann Rialachán Uimh. 847/2004 agus feidhmiú inmheánach d’inniúlacht roinnte an
Aontais chun cearta tráchta a dheonú do thríú tíortha. Ar an gcúis sin, níl forluí idir an gealltanas dá bhforáiltear in Airteagal 3(2) den chomhaontú atá beartaithe agus na rialacha comhchoiteanna atá sa Rialachán sin.
200. Ar deireadh, díreach toisc gur thug an tAontas Eorpach amháin comhaontú aeriompair i gcrích le tríú tír san am a chuaigh thart, (143) ní fhágann sé sin go dtacaítear leis an gconclúid gur feidhmíodh inniúlacht roinnte de chuid an
Aontais chun cearta tráchta a dheonú do thríú tíortha go cinnte
go seachtrach, rud a d’fhéadfadh údar a thabhairt le heisiachas le haghaidh comhaontuithe den sórt sin le haon tríú tír. Mar atá mínithe agam, ní léiríonn na fasaigh sin ach gur féidir leis an Aontas Eorpach comhaontuithe aeriompair a thabhairt i gcrích ina aonar toisc go dtagann a gcodanna uile faoi inniúlacht an Aontais, ach ní léiríonn siad ná ní ghníomhaíonn siad mar fhoinse inniúlachta seachtraí eisiaiche de chuid an Aontais Eorpaigh maidir leis an gcomhaontú aeriompair ina iomláine.
201. I ndáil leis sin, leagann Rialtas na Danmhairge agus Rialtas na Sualainne béim ar dhá rialachán a glacadh chun a chur ar chumas an Aontais Eorpaigh aernascacht bhunúsach a bhunú leis an Ríocht Aontaithe tar éis dhul in éag na hidirthréimhse a leagtar síos sa Chomhaontú um Tharraingt Siar (144) d’fhonn a chur ar chumas an Aontais Eorpaigh a inniúlachtaí a fheidhmiú, lena n‑áirítear deonú ceart tráchta i ndáil leis an Ríocht Aontaithe. (145) Mar sin féin, cuirtear
teorainn ama
leis na rialacháin sin le feidhmiú na hinniúlachta sin ag an Aontas Eorpach do thréimhse chur i bhfeidhm na rialachán sin. Ar an bpointe sin,
cuirtear in iúl go sonrach leis sa dá rialachán sin
‘[go m] beidh feidhmiú inniúlacht an Aontais de bhun an Rialacháin seo gan dochar d’inniúlacht na mBallstát maidir le cearta tráchta in aon chaibidlíocht atá ar siúl faoi láthair nó a bheidh ann amach anseo, in aon síniú nó in aon tabhairt i gcrích de chomhaontuithe idirnáisiúnta a bhaineann le haersheirbhísí leis an Ríocht Aontaithe agus le haon tríú tír eile, i leith na tréimhse ar dá éis a scoirfidh an Rialachán seo d’fheidhm a bheith aige’. (146)
202. Léirítear leis na rialacháin sin,
más aon rud é, an easpa toil pholaitiúil chun feidhmiú na cumhachta chun cearta tráchta a dheonú do thríú tíortha ag an Aontas Eorpach a chumasú. Mar sin féin, ní féidir leis an gCúirt cúiteamh a dhéanamh as easpa thoilteanas polaitiúil reachtóir an Aontais chun bunú inniúlacht eisiach de chuid an Aontais chun cinn a chumasú.
203. Measaim, dá bhrí sin, nár feidhmíodh go fóill inniúlacht inmheánach an Aontais Eorpaigh maidir le cearta tráchta a dheonú do thríú tíortha trí rialacha comhchoiteanna a ghlacadh, sa chaoi nach mbeidh forluí idir Airteagal 3(2) den chomhaontú atá beartaithe agus na rialacha sin.
(2)    An ndéantar difear do chomhrialacha an Aontais gan forluí?
204. In éagmais na bhforálacha coiteanna lena bhféadfadh
a bheith ag forluí ar Airteagal 3(2) den chomhaontú atá beartaithe, ní mór don Chúirt measúnú a dhéanamh anois ar an gceist an bhféadfaí
difear a dhéanamh do rialacha eile de dhlí an
Aontais leis an bhforáil sin.
205. I ndáil leis sin, áitíonn an Coimisiún, de bhua deonú cearttráchta do Shabhdánacht Óman, go bhféadfadh aeriompróirí Óman tosú ar pháirt a ghlacadh sa mhargadh inmheánach i seirbhísí aeriompair. Dá bhrí sin, bheadh rialacha áirithe de dhlí an Aontais lena rialaítear an margadh sin infheidhme maidir leis na hiompróirí tríú tír sin. Dá réir sin, bheadh an baol ann go ndéanfaí difear leis sin do na rialacha sin. In aon chás, fiú in éagmais deonú ceart tráchta, áitíonn an Coimisiún go bhfuil roinnt rialacha inmheánacha ann nach bhfuil feidhm acu go hinmheánach amháin, ach a bhfuil feidhm dhíreach acu freisin maidir le hiompróirí tríú tír.
206. Arís, ní mheasaim gur shuigh an Coimisiún gur ann do difear, de réir bhrí Airteagal 3(2) CFAE.
207. Ar an gcéad dul síos, mar a soiléiríodh freisin ag an éisteacht, ní bheidh sé d’éifeacht ag tabhairt i gcrích an chomhaontaithe atá beartaithe é a chur ar a gcumas d’aeriompróirí Ómanacha a bheith rannpháirteach i margadh an Aontais i seirbhísí aeriompair. Ní dhéanfar na hiompróirí sin a chomhshamhlú le hiompróirí de chuid an Aontais le haghaidh eitiltí laistigh den Aontas ós rud é nach mbaineann na cearta tráchta a dheonaítear de bhua an chomhaontaithe atá beartaithe ach leis an gcéad saoirse go dtí an ceathrú saoirse aeir. Is é sin le rá, ní cheadófar do na hiompróirí sin paisinéirí nó lasta a iompar idir aerfoirt Ballstát éagsúil nó aerfoirt an Bhallstáit chéanna (agus dá bhrí sin ní bheidh siad rannpháirteach sa mhargadh inmheánach i seirbhísí aeriompair). (147)
208. Ar an dara dul síos, is éard atá i gceist leis an gcumas eitilt chuig Sabhdánacht Óman agus uaithi ó phointí áirithe laistigh den Aontas Eorpach agus chuig pointí áirithe laistigh den Aontas Eorpach roinnt rialacha comhchoiteanna de chuid an Aontais a chur i bhfeidhm a bhaineann le sábháilteacht, slándáil, cosaint an chomhshaoil, rialacha aerfoirt,
– lena n‑áirítear sliotáin a dháileadh – agus rialacha eile.(148) Mar sin féin, mar a luaigh roinnt rialtais rannpháirteacha, ní chiallaíonn sé sin ach go mbeidh na rialacha sin infheidhme maidir le roinnt iompróirí breise, seachas go ndéanfar ‘difear’ dóibh. Ní chruthaíonn cur i bhfeidhm na rialacha sin, ann féin, ‘tionchar […] ar bhrí, raon feidhme agus éifeachtacht na rialacha sin’ (féach mír 162 den Tuairim seo). Is é sin le rá, ní leor an saghas tionchar ‘fíorasach’ a áitíonn an Coimisiún chun éifeacht ERTA a spreagadh. (149)
209. Ar deireadh,
i gcás ina
rialaítear gníomhaíochtaí iompróirí an Aontais agus iompróirí tríú tír araon cheana féin le rialacha comhchoiteanna áirithe de dhlí an Aontais, nó i gcás nach mbaineann siad go sonrach ach leis an tríú tír amháin, ní dhéantar na rialacha sin, in aon chás,
a chur i bhfeidhm ach amháin tar éis cearta tráchta a dheonú. Dá bhrí sin, ní féidir le deonú ceart tráchta difear a dhéanamh dóibh de réir mar a thiocfaidh siad chun bheith infheidhme mar thoradh ar an deonú sin má chinneann aeriompróir Ómanach amháin nó níos mó na cearta tráchta sin a fheidhmiú amach anseo.
210. Ar ndóigh, ní chiallaíonn sé sin nach féidir difear a dhéanamh do na rialacha comhchoiteanna sin de chuid an
Aontais a bhfuil feidhm acu maidir le hiompróirí an Aontais agus iompróirí tríú tír araon le forálacha eile den chomhaontú atá beartaithe a d’fhéadfadh a bheith ábhartha maidir le feidhmiú ceart tráchta. Mar sin féin, ar a laghad a mhéid a bhaineann leis an ngealltanas atá in Airteagal 3(2) den chomhaontú atá beartaithe, níl mé cinnte de go bhfuil baol ann go ndéanfar difear de réir bhrí chásdlí ERTA.
211. Dá bhrí sin, measaim nach bhfuil inniúlacht eisiach faighte ag an Aontas Eorpach chun cearta tráchta a dheonú do thríú tíortha de bhua an riosca go ndéanfaí difear do rialacha comhchoiteanna neamhfhorluiteacha dhlí an Aontais.
212. Ar na cúiseanna sin go léir, molaim go gcinnfidh an Chúirt nach bhfuil inniúlacht eisiach ag an Aontas Eorpach cearta tráchta a dheonú do thríú tíortha ar bhonn éifeacht ERTA, dá bhforáiltear in Airteagal 3(2) CFAE. Ciallaíonn sé sin, ag an am céanna, nach bhfuil inniúlacht eisiach ag an Aontas Eorpach chun an comhaontú aeriompair iomlán a thabhairt i gcrích le Sabhdánacht Óman.
(c)    Airteagal 8 (‘An iomaíocht chóir’)
213. Leagtar síos in Airteagal 8 den chomhaontú atá beartaithe an cuspóir comhpháirteach maidir le timpeallacht chóir iomaíoch. Sa mhéid sin, geallann an dá thaobh dlí na hiomaíochta a ghlacadh nó a choinneáil ar bun, geallann údaráis iomaíochta neamhspleácha a bhfuil na cumhachtaí agus na hacmhainní is gá acu, go gcuirfidh siad toirmeasc ar aon chineál idirdhealaithe nó cleachtas éagórach, agus nach ndeonóidh siad ná nach gcoinneoidh siad fóirdheontais lena saobhtar dálaí cothroma iomaíochta. Leagtar síos leis an bhforáil sin freisin go bhféadfaidh na páirtithe conarthacha tacú le haeriompróirí i gcásanna áirithe agus faoi réir coinníollacha áirithe.
214. Agus iad ag brath ar an gcumas tacaíocht airgeadais a chur ar fáil d’aeriompróirí in imthosca áirithe, d’áitigh roinnt Ballstát nach féidir difear a dhéanamh do na rialacha comhchoiteanna maidir le dlí an Aontais i ndáil le hiomaíocht agus forfheidhmiú Státchabhrach le hAirteagal 8, ós rud é nach dtugtar sainordú dóibh leis an bhforáil sin chun bearta tacaíochta nach bhfuil comhoiriúnach le dlí an Aontais Eorpaigh a sholáthar.
215. Mar sin féin,
maidir leis an gcaoi go bhfuil foráil de chomhaontú idirnáisiúnta i gcomhréir le rialacha an
Aontais atá ann cheana,
ní fhágann sé sin nach ndéanfaí cinneadh go bhfuil difear ann i gcás forluí. Gan beann ar na coinníollacha beachta ar dá mbun a fhéadfar bearta tacaíochta airgeadais a dheonú faoi Airteagal 8 den chomhaontú atá beartaithe, cumhdaítear ábhar na forála sin le rialacha comhchoiteanna dhlí an
Aontais – go deimhin, ó dhá thaobh. Dá bhrí sin, tá baol ann, dá bhfágfaí faoi na Ballstáit í, go bhféadfaí difear a dhéanamh do rialacha comhchoiteanna lena bhfuil forluí ann
le foráil den sórt sin i gcomhaontú idirnáisiúnta.
216. Ar an gcéad dul síos, tá ionstraimí reachtacha (150) de chuid an
Aontais ann lena rialaítear go ginearálta cur i bhfeidhm Airteagail 101, 102, 107 agus 108 CFAE maidir le gníomhaíochtaí lena bhféadfaí difear a dhéanamh don mhargadh inmheánach, lena n‑áirítear i gcás ina mbaineann sé sin le réimse an aeriompair. (151) Ar an dara dul síos, tá forluí idir ábhar Airteagal 8 den chomhaontú atá beartaithe agus rialacha áirithe de dhlí an Aontais lena rialaítear go sonrach cur i bhfeidhm na rialacha maidir le hiomaíocht agus Státchabhair in earnáil an aeriompair le tríú tíortha. Dá bhrí sin, leagtar síos le Rialachán (CE) Uimh. 487/2009 (152) rialacha lena rialaítear cur i bhfeidhm Airteagal 101(3) CFAE maidir le catagóirí áirithe comhaontuithe agus cleachtas lena mbaineann in earnáil an aeriompair, lena n‑áirítear idir an tAontas Eorpach agus tríú tíortha. (153) Le déanaí, chuir reachtóir
an
Aontais Rialachán (AE) 2019/712 (154) i bhfeidhm freisin, lena leagtar síos rialacha ar bhonn earnála lena bhféachtar le hiomaíocht in earnáil an aeriompair a chosaint, agus, chun úsáid a bhaint as focail na Comhairle, ‘lena ndírítear go háirithe ar thríú tíortha agus eintitis tríú tír’. Leis an rialachán sin, tugtar de chumhacht don Choimisiún bearta a ghlacadh chun aghaidh a thabhairt ar chleachtais, lena n‑áirítear fóirdheonú, i gcríoch tríú tíortha a shaobhann an iomaíocht idir aeriompróirí
an
Aontais agus na haeriompróirí tríú tír sin, agus atá ina cúis díobhála ná ina bagairt díobhála d’aeriompróirí an Aontais. (155)
217. Dá bhrí sin, tá forluí idir Airteagal 8 den chomhaontú atá beartaithe agus rialacha comhchoiteanna dhlí an
Aontais, sa chaoi go bhfuil an baol ann go ndéanfaí difear leis an bhforáil sin do na rialacha comhchoiteanna sin. Dá bhrí sin, ní féidir leis na Ballstáit teacht ar chomhaontú a thuilleadh le tríú tíortha maidir le bearta i ndáil leis na saincheisteanna a bhaineann leis na rialacha comhchoiteanna sin.
(d)    Airteagal 11 (‘dleachtanna custaim, cánacha, táillí agus muirir’)
218. Cumhdaítear le hAirteagal 11 den chomhaontú atá beartaithe an díolúine ó dhleachtanna allmhairiúcháin agus ó chánacha ar bhreosla, ar threalamh, ar pháirteanna spártha agus ar earraí eile (mar shampla, bia, deochanna nó earraí eile a dhíoltar le paisinéirí) a dhéanann aeriompróirí a luchtú, a dhíluchtú nó a úsáid i gcríoch an pháirtí chonarthaigh faoi seach le linn soláthar seirbhísí eitlíochta.
219. Ar a laghad a mhéid a bhaineann leis an díolúine do tháirgí fuinnimh atá beartaithe don eitlíocht shibhialta, d’aithin an Chúirt cheana féin gur ann do rialacha comhchoiteanna de chuid an
Aontais i bhfoirm Threoir 2003/96/CE (156) a glacadh d’fhonn comhlíonadh inter alia Choinbhinsiún Chicago a áirithiú. (157) Ós rud é go bhfuil feidhm ag na rialacha sin, maidir le hiompróirí de chuid an Aontais agus iompróirí tríú tír araon, tá forluí idir Airteagal 11 den chomhaontú atá beartaithe, a mhéid a bhaineann leis sin ar a laghad, agus ábhar a rialaítear le dlí an
Aontais. Ghlac an Chomhairle leis an gconclúid sin ag an éisteacht.
220. Mar sin féin, áitíonn an Chomhairle agus roinnt Ballstát, a mhéid a fhoráiltear le hAirteagal 11 den chomhaontú atá beartaithe do dhíolúine ó dhleachtanna agus ó chánacha eile, lena n‑áirítear chun páirteanna spártha agus earraí eile a iompar, nach ann d’aon rialacha comhchoiteanna de dhlí an
Aontais.
221. Mar sin féin, eascraíonn sé as an meabhrán comhairliúcháin atá i gceangal leis an gcomhaontú atá beartaithe, ‘i ndáil le hAirteagal 11 den chomhaontú atá beartaithe, mhínigh toscaireacht
an
Aontais go rialaítear díolúintí an
Aontais i ndáil le dleachtanna custaim agus cáin bhreisluacha (CBL) le Rialachán (CE)
1186/2009 (158) ón gComhairle (maidir le dleachtanna custaim) agus le Treoir
2009/132/CE (159) ón gComhairle (maidir le CBL) agus go bhfuil na díolúintí a bhaineann go sonrach leis an eitlíocht in Airteagal 11 mar a cheadaítear le Rialachán 1186/2009(CE) ón gComhairle agus le Treoir 2009/132
ón gComhairle i ndáil le cleachtais mholta ag an Eagraíocht Eitlíochta Sibhialta Idirnáisiúnta.’. (160)
222. Ní chuireann an Chomhairle ná na Ballstáit i gcoinne an ráitis sin.
223. Foráiltear le Rialachán Uimh. 1186/2009,  lena leagtar síos córas faoisimh ó dhleacht de chuid an
Aontais maidir le dleachtanna allmhairiúcháin, dleachtanna onnmhairiúcháin agus bearta áirithe eile, (161) in Airteagal 132(b) de, go bhfuil feidhm ag forálacha an Rialacháin sin ‘gan dochar do … stórais … aerárthaí’. Sonraítear in Airteagal 93(c) de Threoir 2009/132,
lena leagtar síos raon feidhme díolúintí áirithe ó CBL, (162) ‘nach gcuirfidh cosc leis an Treoir sin ar na Ballstáit leanúint de bheith ag
… deonú díolúintí i gcomhthéacs comhaontaithe arna dtabhairt i gcrích ar bhonn cómhalartachta le tríú tíortha atá ina bPáirtithe Conarthacha i [gCoinbhinsiún Chicago] d’fhonn Cleachtais Mholta
4.42 agus 4.44 d’Iarscríbhinn
9 a ghabhann leis an gCoinbhinsiún [sin] a chur chun feidhme’.
224. Is é sin le rá, is é dlí an
Aontais ábhar an dleachta agus faoiseamh CBL le haghaidh allmhairiú agus onnmhairiú earraí áirithe, ach fágtar faoi na Ballstáit é díolúintí áirithe a dheonú a thagann faoin ábhar sin chun críoch seirbhísí aeriompair chuig tríú tíortha agus uathu agus chun a áirithiú go gcomhlíonfar a n‑oibleagáidí faoi Choinbhinsiún Chicago.
225. Is feidhmiú inniúlachta de chuid an
Aontais é an cineál sin rialála freisin ós rud é go gcuireann sé isteach ar shaoirse na mBallstát rialáil a dhéanamh sa réimse sin d’inniúlachtaí roinnte thar na gnéithe sonracha sin. Ós rud é go bhfuil feidhm ag na rialacha sin maidir le hiompróirí an
Aontais agus iompróirí tríú tír araon, tá forluí idir na gealltanais atá in Airteagal 11 den chomhaontú atá beartaithe agus na rialacha sin, rud lena bhféadfaí difear a dhéanamh dóibh.
226. Mar a mhínigh an Coimisiún thairis sin ag an éisteacht, gan bheith ag teacht salach air sin, comhlánaítear na rialacha thuas, ar thaobh amháin, faoi Threoir (AE) 2020/262, (163) le faoiseamh ó dhleacht mháil le haghaidh breosla eitlíochta agus, faoi Rialachán (AE) 2018/581, (164) le faoiseamh ó dhleacht chustaim le haghaidh trealamh aerloingseoireachta, agus, ar an taobh eile, le córas fairsing faoisimh i réimse CBL ar bhonn Threoir 2006/112/CE, (165) a bhfuil feidhm chomhionann acu uile maidir le hiompróirí tríú tír. Bunaítear leis an Treoir dheireanach sin comhchóras CBL, (166) agus i bpointí
(e) go (g) d’Airteagal 148 de, díolúine éigeantach maidir le ‘soláthar earraí le haghaidh breoslú agus soláthar aerárthaí a úsáideann aerlínte atá ag oibriú ar luaíocht go príomha ar bhealaí idirnáisiúnta’, maidir le ‘soláthar, modhnú, deisiú, cothabháil, cairtfhostú agus fruiliú [aerárthaí den sórt sin] agus soláthar, fruiliú, deisiú agus cothabháil trealaimh a ionchorpraítear nó a úsáidtear iontu’, agus maidir le ‘soláthar seirbhísí, seachas na seirbhísí [atá díreach luaite], chun freastal ar riachtanais dhíreacha [aerárthaí den sórt sin] nó a lastaí’ [Aistriúchán neamhoifigiúil]. De réir an Choimisiúin, arís gan bheith ag teacht salach ar a chéile, cumhdaítear leis na díolúintí
CBL sin na míreanna uile a liostaítear in Airteagal 11 den chomhaontú atá beartaithe.
227. Ar deireadh, is gá seasamh a ghlacadh maidir leis an dearbhú breise ón gComhairle agus ó roinnt Ballstát nach mbaineann an díolúine ó chánacha agus tobhaigh eile, amhail iad siúd ar mhaoin nó ar chaipiteal, le feidhmiú inniúlachta de chuid an
Aontais.
228. Baineann an argóint sin le hinniúlacht a bheith ann. Mar sin féin, mar a mhínigh mé, tá an inniúlacht ag an Aontas Eorpach rialáil a dhéanamh i réimse an aeriompair. Mar chuid d’fheidhmiú na hinniúlachta sin, tá an tAontas Eorpach i dteideal aon ghealltanais a dhéanamh a bhfuil sé mar phríomhchuspóir acu cuidiú leis an úsáid sin a bhaint as cumhacht
de chuid an
Aontais. (167)
229. Is amhlaidh atá i gcás Airteagal 11 den chomhaontú atá beartaithe: leis an ngealltanas sin, féachtar ‘aerárthaí iad atá á n‑oibriú san aeriompar idirnáisiúnta’ agus a ghnáth-threalamh, a ghnáthsholáthairtí agus ‘nithe eile a bhfuil sé i gceist iad a úsáid i ndáil le hoibriú nó le seirbhísiú’ na n‑aerárthaí sin a dhíolmhú ó dhleachtanna, ó chánacha agus ó thobhaigh eile. (168) Dá bhrí sin, fónann sé do phríomhchuspóir an chomhaontaithe atá beartaithe maidir le seirbhísí aeriompair a léirscaoileadh idir na páirtithe conarthacha. Ciallaíonn sé sin go dtagann sé faoi fheidhmiú inniúlacht an Aontais Eorpaigh i réimse an aeriompair.
230. Cé go bhféadfadh sé, chomh fada agus is eol dom ar a laghad, nach ann, faoi láthair, do rialacha comhchoiteanna de dhlí an
Aontais lena ndíolmhaítear aerárthaí tríú tír agus aon ghnáth-threalamh, soláthairtí agus ítimí eile ó thobhaigh chaipitil agus ó chánacha maoine, is cuma má bhaintear de thátal as go ndéanann Airteagal 11 den chomhaontú atá beartaithe ina iomláine difear d’ábhar a chumhdaítear den chuid is mó cheana féin le rialacha comhchoiteanna an
Aontais, agus dá bhrí sin, d’ainneoin nach bhfuil an forluí ach páirteach, is féidir léiriú a dhéanamh air mar inniúlacht eisiach de chuid an
Aontais ar bhonn Airteagal 3(2) CFAE.
231. Dá bhrí sin, measaim go bhféadfaí difear a dhéanamh do rialacha comhchoiteanna dhlí an Aontais
le
hAirteagal 11 den chomhaontú atá beartaithe.
(e)    Forálacha eile Theideal I
232. Baineann Airteagail 4, 5, 7, 10, 12 agus 13 den chomhaontú atá beartaithe leis na rialacha substainteacha lena rialaítear an rochtain ar sheirbhísí aeriompair agus ar sheirbhísí coimhdeacha, feidhmiú na seirbhísí sin agus an srian lena bhfeidhmiú. Tá na gealltanais sin comhdhéanta d’oibleagáidí cothrománacha agus sonracha, cuid acu curtha in iúl i dteanga éigeantach, cuid acu le foclaíocht níos scaoilte, dírithe ar na páirtithe conarthacha iad féin, nó a n‑aeriompróirí faoi seach a cheangal.
233. Ar an gcéad dul síos, rialaítear le hAirteagail 4 agus 5 den chomhaontú atá beartaithe, go bunúsach, na coinníollacha maidir le húdaruithe oibríochta a dheonú agus a dhiúltú, a chúlghairm, a chur ar fionraí nó a theorannú (is é sin le rá an coinníoll i ndiaidh cearta tráchta a dheonú). Ceanglaítear leis na gealltanais sin,
inter alia, go gcaithfear le haeriompróirí Ómanacha ar na téarmaí céanna agus faoi réir na gcoinníollacha céanna le haeriompróirí de chuid an Aontais, (169) agus ceanglaítear ar aeriompróirí Ómanacha na rialacha is infheidhme de dhlí an Aontais a chomhlíonadh maidir le húdarú oibríochta a dheonú, a dhiúltú, a chúlghairm, a chur ar fionraí, a fhorchur nó a theorannú. (170) Cumhdaítear na coinníollacha a bhaineann le húdarú oibríochta a dheonú agus a choinneáil ar bun leis an Rialachán maidir le hAersheirbhísí. (171) Dá bhrí sin, tá forluí idir Airteagail 4 agus 5 den chomhaontú atá beartaithe agus rialacha áirithe de dhlí an
Aontais lena rialaítear an t‑ábhar sin. Déantar difear leo do na rialacha comhchoiteanna sin de chuid an Aontais.
234. Is é an teideal atá ar Airteagal 7 den chomhaontú atá beartaithe ‘comhlíonadh dlíthe agus rialachán’
– ag an éisteacht, tugadh ‘clásal comhlíonta’ ar an bhforáil sin freisin. Le mír 1 den fhoráil sin, tugtar sainordú go ginearálta go gcomhlíonfar na ‘dlíthe agus na rialacháin uile’ a bhaineann leis na haerthárthaí
Ómanacha sin ‘a ligean isteach, a ligean amach nó a ligean i gceann oibríochta laistigh’ de chríoch an Aontais Eorpaigh riachtanach agus seirbhísí aeriompair á ndéanamh acu.
Cuirtear leis sin i mír 2 tríd an oibleagáid chomhlíonta chéanna sin a fhorchur freisin ‘i ndáil le paisinéirí, criú, bagáiste, lasta agus/nó post ar aerárthaí a ligean isteach i [gcríoch an Aontais Eorpaigh], a ligean i gceann oibríochta laistigh di nó a ligean amach aisti’.
235. Is é sin le rá, i dteannta a chéile, leagtar síos go cothrománach le hAirteagal 7(1) agus (2) den chomhaontú atá beartaithe nach mór d’aeriompróirí Ómanacha, a fheidhmíonn na cearta aerthráchta a dheonaítear de bhua Airteagal 3, de gach riail is infheidhme de dhlí an
Aontais lena rialaítear aeriompar agus seirbhísí coimhdeacha a chomhlíonadh. Agus an méid sin á dhéanamh, d’fhéadfaí a rá go léirítear leis na fomhíreanna sin,
Airteagal 11 de Choinbhinsiún Chicago, lena sainordaítear comhlíonadh dlíthe agus rialachán áitiúil maidir le feidhmiú seirbhísí aeriompair i gcríoch an Stáit eile faoi seach.
236. Dá bhrí sin, tá gealltanas in Airteagal 7 den chomhaontú atá beartaithe go gcaomhnófar éifeachtacht agus aonfhoirmeacht na rialacha lena rialaítear feidhmiú seirbhísí aeriompair san Aontas Eorpach, agus go deimhin éifeachtacht dhlíchóras an
Aontais ina iomláine. Murach sin, bheadh na Ballstáit in ann gealltanas idirnáisiúnta a dhéanamh lena bhféadfaí a cheangal go ndéanfaí rialacha comhchoiteanna an
Aontais a choigeartú chun freastal ar eitiltí áirithe d’aeriompróirí Ómanacha chuig an Aontas Eorpach agus uaidh. Ar na cúiseanna sin, is ionann Airteagal 7 agus foráil a thagann faoi inniúlacht eisiach an
Aontais, ós rud é gurb é is cuspóir di difear rialacha comhchoiteanna a chosc.
237. Ar an tríú dul síos, baineann Airteagal 10 den chomhaontú atá beartaithe, go bunúsach, le gníomhaíochtaí agus seirbhísí tráchtála a bhaineann le hoibriú seirbhísí aeriompair. I measc nithe eile, baineann na gníomhaíochtaí sin leis an gceart chun seirbhísí láimhseála ar an talamh a sholáthar, le leithroinnt sliotán ag aerfoirt, le socruithe margaíochta comhoibrithí áirithe amhail códroinnt, agus le cineálacha áirithe socruithe léasaithe aerárthaí. (172) Cumhdaítear na gealltanais sin uile le dlí an Aontais agus tá feidhm chomhionann acu, i bhfianaise gealltanas amhail an gealltanas atá sa chomhaontú atá beartaithe, maidir le hoibreoirí tríú tír: dá bhrí sin, cumhdaítear soláthar seirbhísí láimhseála ar an talamh le Treoir
96/67/CE, (173) rialaítear leithdháileadh sliotán le Rialachán (CEE) Uimh. 95/93 (174) agus cumhdaítear socruithe margaíochta comhoibrithí amhail comhroinnt cód agus socruithe léasaithe aeir leis an Rialachán maidir le hAersheirbhísí. (175) Dá bhrí sin, tá forluí idir Airteagal 10 den chomhaontú atá beartaithe agus ábhar a chumhdaítear le rialacha comhchoiteanna dhlí an
Aontais agus déantar difear leis sin don ábhar sin.
238. Ar an gceathrú dul síos, baineann Airteagal 12 den chomhaontú atá beartaithe le muirir úsáideora a íoc as úsáid na haerloingseoireachta agus an rialaithe aerthráchta agus an aerfoirt, na slándála eitlíochta agus saoráidí agus seirbhísí gaolmhara. Sa lá atá inniu ann, (176) cumhdaítear leis an bhforáil sin freisin ábhar a rialaítear le rialacha comhchoiteanna dhlí an
Aontais: dá bhrí sin, rialaítear le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/317 (177) rialacha comhchoiteanna maidir le scéimeanna muirearaithe le haghaidh seirbhísí aerloingseoireachta agus feidhmeanna líonra (178)
go bhfuil feidhm aige maidir le haon ‘úsáideoir aerspáis’, (179) agus mar sin tá feidhm chomhionann aige maidir le hiompróirí de chuid an Aontais agus iompróirí nach de chuid an Aontais iad, amhail iompróirí ó Óman.
239. Ar an gcaoi chéanna, leagtar amach i dTreoir 2009/12/CE (180) prionsabail choiteanna maidir le muirir aerfoirt a thobhach ag aerfoirt Chomhphobail, (181) a bhfuil feidhm acu maidir leis na muirir a íocann gach ‘úsáideoir aerfoirt’ (182) ar bhealach neamh-idirdhealaitheach, (183)
agus dá bhrí sin gan beann ar thionscnamh tríú tír aeriompróra. Dá bhrí sin, tá forluí idir Airteagal 12 den chomhaontú atá beartaithe agus rialacha comhchoiteanna dhlí an Aontais agus déantar difear dóibh leis. (184)
240. Ar an gcúigiú dul síos, baineann Airteagal 13 den chomhaontú atá beartaithe, go bunúsach, le táillí agus ráta le haghaidh seirbhísí aeriompair agus féachann sé lena áirithiú go bhféadfaidh aerlínte a bpraghsanna féin a shocrú gan tionchar míchuí ó na húdaráis phoiblí. I gcomhthéacs an Aontais, cumhdaítear ábhar na praghsála agus socrú agus trédhearcacht táillí aeir agus rátaí aeir leis an Rialachán maidir le hAersheirbhísí. Le hAirteagal 22 de, leathnaítear go sonrach an tsaoirse chun táillí aeir agus rátaí aeir a shocrú chuig aeriompróirí ó thríú tíortha freisin i gcás cómhalartachta. (185) Ar an gcaoi chéanna, leagtar síos in Airteagal 23 den Rialachán sin oibleagáidí sonracha maidir le soiléireacht agus trédhearcacht táillí aeir agus rátaí aeir agus maidir leis an smaoineamh gur cheart rochtain ar tháillí aeir agus ar rátaí aeir a bheith neamh-idirdhealaitheach. Tá feidhm ag na rialacha sin ‘maidir le haersheirbhísí ó aerfort atá lonnaithe i gcríoch na mBallstát’ (186) dá bhrí sin, maidir le haeriompróirí Ómanacha a oibríonn i gcás thabhairt i gcrích an chomhaontaithe atá beartaithe. Dá bhrí sin, cumhdaítear le hAirteagal 13 den chomhaontú atá beartaithe ábhar a rialaítear le dlí an
Aontais agus a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do na comhrialacha sin.
241. Dá bhrí sin, measaim go ndéantar difear do rialacha comhchoiteanna dhlí an
Aontais
le hAirteagail 4, 5, 7, 10, 12 agus 13 den chomhaontú atá beartaithe.
IV.    Conclúidí
242. I bhfianaise na mbreithnithe uile roimhe seo, molaim go dtabharfaidh an Chúirt freagra ar an gceist ar an mbealach seo a leanas:
An bhfuil inniúlacht eisiach ag an Aontas Eorpach an Comhaontú maidir le hAeriompar idir Sabhdánacht Óman, de pháirt, agus an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, den pháirt eile, a thabhairt i gcrích?
Níor feidhmíodh an inniúlacht cearta tráchta a dheonú do thríú tíortha go hinmheánach agus, dá bhrí sin, tá sí fós faoi inniúlacht roinnte an Aontais Eorpaigh agus a Bhallstát.
1      Bunteanga: an Béarla.
2      Breithiúnais an 5 Samhain 2002, an Coimisiún v an Ríocht Aontaithe (C‑466/98, EU:C:2002:624); an 5 Samhain 2002, an Coimisiún v an Danmhairg (C‑467/98, EU:C:2002:625); an 5 Samhain 2002, an Coimisiún v an tSualainn (C‑468/98, EU:C:2002:626); an 5 Samhain 2002, an Coimisiún v an Fhionlainn (C‑469/98, EU:C:2002:627); an 5 Samhain 2002, an Coimisiún v an Bheilg (C‑471/98, EU:C:2002:628); an 5 Samhain 2002, an Coimisiún v Lucsamburg (C‑472/98, EU:C:2002:629); an 5 Samhain 2002, an Coimisiún v an Ostair (C‑475/98, EU:C:2002:630); agus an 5 Samhain 2002, an Coimisiún v an Ghearmáin (C‑476/98, EU:C:2002:631) (le chéile, ‘na breithiúnais in Aerspás Oscailte’ ). Ar mhaithe le tagairt dóibh a éascú, tagróidh mé d’uimhriú bhreithiúnas an 5 Samhain 2002 an Coimisiún v an Bheilg (C‑471/98, ‘an Coimisiún v an Bheilg’ EU:C:2002:628).
3      Féach freisin breithiúnas an 21 Nollaig 2011, Air Transport Association of America agus páirtithe eile (C‑366/10, EU:C:2011:864, míreanna 69 agus 70), inar chinn an Chúirt ‘cé gur fíor go bhfuil cumhachtaí eisiacha áirithe faighte ag an Aontas Eorpach ina theannta sin chun gealltanais a chomhaontú le tríú Stáit a thagann faoi raon feidhme reachtaíocht an Aontais Eorpaigh maidir le haeriompar idirnáisiúnta agus, dá bhrí sin, Choinbhinsiún Chicago
… go bhfuil cumhachtaí coinnithe ag na Ballstáit a thagann faoi réimse Choinbhinsiún Chicago, amhail na cumhachtaí sin a bhaineann le cearta tráchta a dheonú’.
4      Is toradh iad na treoracha sin ar thionscnamh 2015 ón gCoimisiún tús a chur le caibidlíocht maidir le comhaontuithe cuimsitheacha aeriompair idir an tAontas Eorpach agus roinnt Ballstát de Chomhairle Chomhair na Murascaille. Féach an Moladh le haghaidh Cinneadh ón gComhairle chun údarú a thabhairt don Choimisiún tús a chur le caibidlíocht maidir le comhaontuithe cuimsitheacha aeriompair idir an tAontas Eorpach agus na sé Bhallstát de Chomhairle Chomhair na Murascaille (COM(2015) 607 final). Cé nach bhfuil téacs an mholta sin ar fáil go poiblí, chuir an Coimisiún faoi bhráid na Cúirte é mar iarscríbhinn a ghabhann lena iarratas.
5      Cinneadh ón gComhairle lena n‑údaraítear don Choimisiún tús a chur le caibidlíocht maidir le comhaontú cuimsitheach aeriompair idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit agus Sabhdánacht Óman a mhéid a bhaineann le hábhair a thagann faoi chuimsiú inniúlacht eisiach an Aontais (Doiciméad
Uimh. 11258/18, an 30 Lúnasa 2018)
6      Cinneadh ó ionadaithe rialtais na mBallstát, ag teacht le chéile dóibh i dtionól na Comhairle, lena n‑údaraítear don Choimisiún Eorpach caibidlíocht a dhéanamh, thar ceann na mBallstát, maidir le forálacha de chomhaontú cuimsitheach aeriompair idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit agus Sabhdánacht Óman, a mhéid a bhaineann le hábhair nach dtagann faoi inniúlacht eisiach an Aontais (Doiciméid Uimh. 11273/18, 30 Lúnasa 2018).
7      Taifead Achomair Choiste na mBuanionadaithe an 12 agus an 14 Meán Fómhair 2018 (Doiciméad Uimh. 12469/18, 25 Meán Fómhair 2018, lch. 10).
8      Ag an éisteacht, mhínigh an Coimisiún go raibh an chúis nár cuireadh togra faoi bhráid na Comhairle nasctha le cinneadh inmheánach gan síniú an chomhaontaithe atá beartaithe a thionscnamh go dtí go dtabharfaidh an Chúirt a Tuairim sa chás seo.
9      Imeachtaí na Comhdhála Eitlíochta Sibhialta Idirnáisiúnta, ‘Cuireadh ó Stáit Aontaithe Mheiriceá chuig an gComhdháil’, Iml. 1, Cuid I, lch. 1. Maidir le fís na comhdhála sin, féach freisin ráiteas Roinn Stáit na Stát Aontaithe, cur i láthair ó Rúnaí Cúnta na Stát Aontaithe, Berle, a bhí ina uachtarán sealadach ar Chomhdháil Chicago ag an am, a tugadh in Chicago an 1 Samhain 1944, Iml. XI, Uimh. 260, 5 Samhain 1944, lch. 530: ‘tá sé sin i bpáirt ag úsáid an aeir le húsáid na farraige: is mórbhealach é a thugann an dúlra do gach fear. Tá sé difriúil leis an bhfarraige ar an dóigh seo: go bhfuil sé faoi réir cheannasacht na náisiún ar a ngluaiseann sé. Dá bhrí sin, ba cheart do na Náisiúin socrú a dhéanamh eatarthu féin chun é a úsáid ar an mbealach sin a rachaidh chun tairbhe don chine daonna ar fad, is cuma cá bhfuil sé’.
10      An Coinbhinsiún um Eitlíocht Shibhialta Idirnáisiúnta a síníodh in Chicago an 7 Nollaig 1944 (Sraith Chonarthaí na Náisiún Aontaithe, Iml. 15, Uimh. 102; ‘Coinbhinsiún Chicago’).
11      Déantar cur síos ar réimse chur i bhfeidhm Choinbhinsiún Chicago i mbreithiúnas an 21 Nollaig 2011, Air Transport Association of America agus páirtithe eile (C‑366/10, ‘ATAA’, EU:C:2011:864, míreanna 50 agus 59).
12      Féach ‘ATAA’, mír 60. Féach freisin, chuige sin, Airteagal 92(a) de Choinbhinsiún Chicago.
13      Míníonn Mendes De Leon go raibh cúlra míleata, i measc nithe eile, ag fógairt phrionsabal na ceannasachta ar aerspás Stáit. Dá bhrí sin, agus méadú ag teacht ar líon na n‑aerárthaí míleata a eitlíonn thar aerspás náisiúnta eachtrach le linn an Dara Cogadh Domhanda go háirithe, measadh go raibh gá le dianrialú ar theorainneacha an aerspáis. Bhí an spleáchas ar cheannasacht ina uirlis chun an rialú sin a choimirciú. Féach Mendes De Leon, P., ‘The Dynamics of Sovereignty and jurisdiction in International Aviation Law’, in Kreijen, G., Brus, M., Duursma, J., de Vos, E. agus
Dugard, J. (eag.), State,
Sovereignty, and International Governance, Oxford University Press, Oxford, 2002, lch. 484.
14      Féach, chuige sin, Weld, E., ‘ICAO and the major problems of international air transport’, Journal of Air Law and Commerce, Iml. 20, Eagrán 4, 1953, lgh. 454-462, go háirithe lgh. 454-456.
15      Dá réir sin, ní shainítear i gCoinbhinsiún Chicago na cineálacha ceart tráchta is féidir le Stát a dheonú do Stát eile.
16      Míníonn Salacuse, cé gur cuireadh an tsaoirse chun eitilt trasna críoch páirtí chonarthaigh eile gan tuirlingt in iúl cheana féin sa Choinbhinsiún maidir le hAerloingseoireacht a Rialáil (1919) (11 LNTS 173), nár tharla coincheapú saoirsí eile ach amháin le linn Choinbhinsiún Chicago; féach Salacuse, J. W., ‘The Little Prince and the Businessman: Conflicts and Tensions in Public International Air Law’, Journal of Air Law and Commerce, Iml. 45, Eagrán 4, 1980, lch. 822.
17      Féach an Lámhleabhar maidir le hAeriompar Idirnáisiúnta a rialáil, an Eagraíocht Eitlíochta Sibhialta Idirnáisiúnta (Doic. 9626, 2016, lch. 117).
18      Féach, mar shampla, Weber, L., ‘Coinbhinsiún Chicago’, in Dempsey P. S. agus Jakhu, R. (eag.), Routledge Handbook of public Aviation Law, Routledge, Londain, 2016, lgh. 9-32, go háirithe lgh. 14 agus 15 (ina mínítear gur ‘cearta tráchtála iad cearta tráchta, eadhon cearta chun eitilt isteach i gcríoch Stáit eile chun paisinéirí, lasta nó post a thabhairt ar bord agus/nó a fhágáil chun críoch tráchtála. Cuimsíonn siad an tríú, an ceathrú agus an cúigiú saoirse, eadhon an ceart chun paisinéirí, lasta nó post a iompar chuig pointe i Stát eile, an ceart chun paisinéirí, lasta nó post a thógáil ar bord ag pointe i Stát eile lena n‑iompar chuig Stát baile an aeriompróra agus an ceart chun paisinéirí, lasta nó post a iompar ó phointe i Stát eile chuig pointe is faide anonn i gcríoch tríú Stát, faoi seach. Uaireanta, tagraítear do chearta nó pribhléidí a bhaineann leis an séú, an seachtú, an t‑ochtú agus an naoú saoirse mar chearta nó pribhléidí tráchta freisin’.).
19      An Comhaontú Idirnáisiúnta maidir le hIdirthurais Aersheirbhísí a síníodh in Chicago an 7 Nollaig 1944 (84 UNTS 389).
20      Féach liosta ICAO de pháirtithe sa Chomhaontú Idirthurais Aersheirbhísí Idirnáisiúnta, atá ar fáil ag: https://www.icao.int/sites/default/files/secretariat/legal/CurrentListofParties/Transit_EN.pdf.
21      An Comhaontú Aeriompair Idirnáisiúnta, infrea-fhonóta 26, ag lgh. 255 agus 256.
22      Is cosúil gurb iad an Ghréig (cé go bhfuil deonú chearta an chúigiú saoirse forchoimeádta acu) agus an Ísiltír amháin na Ballstáit a ghlac leis an gComhaontú Aeriompair Idirnáisiúnta. Féach liosta ICAO de pháirtithe sa Chomhaontú Aeriompair Idirnáisiúnta, ar fáil ag https://www.icao.int/sites/default/files/secretariat/legal/CurrentListofParties/Transport_EN.pdf.
23      De bhun Airteagal 83 de Choinbhinsiún Chicago, ní mór do Stáit tabhairt i gcrích comhaontuithe aeriompair idirnáisiúnta déthaobhacha agus iltaobhacha leis an Eagraíocht Eitlíochta Sibhialta Idirnáisiúnta a chlárú. Ach, ní raibh mé in ann teacht ar líon beacht na gcomhaontuithe aeriompair atá i bhfeidhm.
24      Maidir le beartas seachtrach aeriompair an Aontais roimh na breithiúnais in Aerspás Oscailte agus ina ndiaidh, féach Savić, I., Spreading the Wings of EU Aviation Acquis:
Comprehensive Air Transport Agreements, Dámh an Dlí, Ollscoil Shágraib, Ságrab, 2019, Teideal 2.3, lch. 32.
25      Féach Teach na dTiarnaí (an Ríocht Aontaithe), an Roghchoiste um an Aontas Eorpach, ‘“Open skies” or open markets? The effect of the European Court of Justice (ECJ) judgments on aviation relations between the European Union (EU) and the United States of America (USA)’, Seisiún 2002-03, 17ú Tuarascáil, 8 Aibreán 2003, lch. 9.
26      Féach freisin, chuige sin, Salazar, J.C. agus van Fenema, P., ‘International air transport agreements’, in Dempsey, P.
S. agus Jakhu, R. (eag.), Routledge Handbook of Public Aviation Law, Routledge, Londain, 2016, lgh. 252-294, go háirithe lgh. 258 agus 259.
27      Féach Airteagal 3(2) den dréacht-chomhaontú.
28      Féach, ina leith sin, Rialachán (CEE) Uimh. 2299/89 ón gComhairle an 24 Iúil 1989 maidir le cód iompair do chórais áirithinte ar ríomhairí (IO 1989 L 220, lch. 1), Rialachán (CEE) Uimh. 2407/92 ón gComhairle an 23 Iúil 1992 maidir le ceadúnú aeriompróirí (IO 1992 L 240, lch. 1), Rialachán (CEE) Uimh. 2408/92 ón gComhairle an 23 Iúil 1992 maidir le rochtain aeriompróirí Comhphobail ar aerbhealaí laistigh den Chomhphobal (IO 1992 L 240, lch. 8), Rialachán (CEE) Uimh. 2409/92 ón gComhairle an 23 Iúil 1992 maidir le táillí agus rátaí le haghaidh aersheirbhísí (IO 1992 L 240, lch. 15), agus Rialachán (CEE) Uimh. 95/93 ón gComhairle an 18 Eanáir 1993 maidir le comhrialacha do leithroinnt sliotán in aerfoirt an Chomhphobail (IO 1993 L 14, lch. 1).
29      Bhí na comhaontuithe a bhí tugtha i gcrích ag na Ballstáit leis na Stáit Aontaithe mar chuid de bheartas na tíre sin maidir le ‘hAerspás Oscailte’. Go bunúsach, bhí sé d’aidhm ag na comhaontuithe sin an ceart eitilte idir na Stáit Aontaithe agus gach ceann de na Ballstáit atá i gceist a léirscaoileadh. Measann Stadlmeier go raibh an beartas sin bunaithe ar straitéis divide et impera: thairg sé léirscaoileadh teoranta (trí phointí breise iontrála isteach sna Stáit Aontaithe) do Stáit Eorpacha bheaga roghnaithe ag a raibh aerlínte atá gníomhach go hidirnáisiúnta agus mór-aerfort amháin ar a laghad mar mhol for-réigiúnach mar mhalairt ar léirscaoileadh iomlán sa treo eile. Ar an gcaoi sin, d’fhéadfaí brú a chur ar na Stáit Eorpacha mhóra ag a raibh aerlínte idirnáisiúnta níos láidre (amhail an Ríocht Aontaithe agus an Fhrainc ag an am) trí bhuntáiste a thabhairt dá n‑iomaitheoirí, go háirithe KLM, Lufthansa agus Sabena, ar bhealaí díreacha chuig na Stáit Aontaithe trí phointí iontrála níos mó sa tír sin. Ag an am céanna, ar na bealaí chuig an Aontas Eorpach, bhí aerlínte SAM in ann dul san iomaíocht ar bhealach níos déine le Air France agus British Airways mar gheall ar chearta neamhtheoranta faoin gcúigiú saoirse. Is de bhua na n‑eilimintí sin a mhíníonn Stadlmeier ábhair imní agus leas an Choimisiúin seasamh na mBallstát a chomhordú. Féach Stadlmeier, S., ‘Die Liberalisierung des Luftverkehrs in der EU und die Beziehungen mit Drittstaaten: Divide et impera?’, in Simma, B., agus Schulte, C., Völker- und Europarecht in der aktuellen Diskussion:
Akten des 23. Österreichischen Völkerrechtstags, Linde, Vín, 1999, lch. 167.
30      Déanann an Chúirt cur síos ar iarrataí an Choimisiúin ar shainordú caibidlíochta le haghaidh chomhaontú cuimsitheach AE le Stáit Aontaithe Mheiriceá ina breithiúnais in Aerspás Oscailte; féach
an Coimisiún v an Bheilg, míreanna 15 go 21.
31      Chun tuilleadh eolais a fháil faoin gcúlra, féach Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Tizzano in an Coimisiún v an Ríocht Aontaithe (C‑466/98, EU:C:2002:63, mír 8 et seq.).
32      Go sonrach, baineann sé sin leis na rialacha a bhaineann le táillí agus rátaí a ghearrtar ar bhealaí laistigh den Aontas, rialacha maidir le córas áirithinte ar ríomhairí, agus na rialacha maidir le leithroinnt sliotán, ar mheas an Chúirt gur inniúlacht eisiach de chuid an Aontais iad uile. Féach, mar shampla, an Coimisiún v an Bheilg, míreanna 112, 114, 116 agus 120.
33      Féach an Coimisiún v an Bheilg, mír 142. Aithníodh leis an gclásal sin ceart na Stát Aontaithe cearta tráchta a tharraingt siar, a chur ar fionraí nó a theorannú i gcásanna nach raibh aeriompróirí arna n‑ainmniú ag Ríocht na Beilge faoi úinéireacht an Stáit sin ná a náisiúnach.
34      Féach an Coimisiún v an Bheilg, míreanna 103 go 106.
35      Féach, ina leith sin, Teachtaireacht ón gCoimisiún an 11 Márta 2005 – An clár oibre chun beartas seachtrach an Chomhphobail maidir le heitlíocht a fhorbairt (COM(2005) 79 final).
36      San iarscríbhinn a ghabhann lena iarraidh ar Thuairim ón gCúirt sna himeachtaí seo, chuir an Coimisiún liosta ar fáil don Chúirt de chomhaontuithe den sórt sin, atá i bhfeidhm faoi láthair le 21 tríú Stát. Tugtar comhaontuithe den sórt sin i gcrích mar chomhaontuithe de chuid an Aontais amháin toisc nach mbaineann siad ach leis na réimsí a bhfuil inniúlacht eisiach ag an Aontas ina leith.
37      Cinneadh (AE) 2020/1110 ón gComhairle an 23 Eanáir 2018 maidir le tabhairt i gcrích, thar ceann an Aontais Eorpaigh, an Chomhaontaithe maidir le hAeriompar idir an Comhphobal Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus Stáit Aontaithe Mheiriceá, den pháirt eile (IO 2020 L 244, lch. 6).
38      Féach Cinneadh (AE) 2018/145 ón gComhairle an 9 Deireadh Fómhair 2017 maidir le tabhairt i gcrích, thar ceann an Aontais, an Chomhaontaithe Iltaobhaigh idir an Comhphobal Eorpach agus a Bhallstáit, Poblacht na hAlbáine, an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin, Poblacht na Bulgáire, Poblacht na Cróite, Iar-Phoblacht Iúgslavach na Macadóine, Poblacht na hÍoslainne, Poblacht Mhontainéagró, Ríocht na hIorua, an Rómáin, Poblacht na Seirbia agus Misean Eatramhach Riaracháin na Náisiún Aontaithe sa Chosaiv maidir le Comhlimistéar Eitlíochta Eorpach a bhunú (IO 2018 L 26, p. 1).
39      Féach, mar shampla, Cinneadh (AE) 2019/702 ón gComhairle an 15 Aibreán 2019 maidir le tabhairt i gcrích, thar ceann an Aontais, an Chomhaontaithe maidir le hAeriompar idir an Comhphobal Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus Ceanada, den pháirt eile (IO 2019 L 120, lch. 1), agus Cinneadh (AE) 2020/948 ón gComhairle an 26 Meitheamh 2020 maidir le tabhairt i gcrích, thar ceann an Aontais, an Chomhaontaithe um an gComhlimistéar Eitlíochta idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus an tSeoirsia, den pháirt eile (IO 2020 L 212, lch. 1). Tá comhaontuithe eile den sórt sin tugtha i gcrích agus sínithe ag an Aontas Eorpach freisin, ach, go dtí go ndaingneoidh na Ballstáit iad, níl siad tagtha i bhfeidhm go fóill. Smaoinigh, mar shampla, ar an gcomhaontú le Stát Chatar, a tugadh i gcrích mar chomhaontú measctha in ainneoin an mholta ón gCoimisiún an comhaontú sin a thabhairt i gcrích mar chomhaontú de chuid an Aontais amháin; féach an Moladh le haghaidh Cinneadh ón gComhairle chun údarú a thabhairt don Choimisiún tús a chur le caibidlíocht maidir le comhaontuithe cuimsitheacha aeriompair idir an tAontas Eorpach agus na sé Bhallstát de Chomhairle Chomhair na Murascaille (COM(2015) 607 final), agus an Comhaontú maidir le haeriompar idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus Stát Chatar, den pháirt eile (IO 2021 L 391, lch. 3).
40      Comhaontú idir Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa, Ríocht na hIorua agus Ríocht na Sualainne maidir le heitlíocht shibhialta (IO 1992 L 200, lch. 21).
41      Comhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le hAeriompar (IO 2002 L 114, lch. 73).
42      Féach an Comhaontú Trádála agus Comhair idir an tAontas Eorpach agus an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach, de pháirt, agus Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann, den pháirt eile (IO 2021 L 149, lch. 10), lena gcumhdaítear aeriompar faoi Theideal I de Cheannteideal a Dó de Chuid a Dó, lena n‑áirítear cearta tráchta a dheonú in Airteagal 419 de.
43      Cé nach bhfuil téacs caibidlithe an chomhaontaithe atá beartaithe le Sabhdánacht Óman ar fáil go poiblí tráth scríofa na Tuairime seo, chuir an Coimisiún ar fáil don Chúirt é in éineacht lena iarratas lena dtionscnaítear na himeachtaí seo.
44      Tá Teideal I den chomhaontú atá beartaithe comhdhéanta d’Airteagal 3 (‘Cearta a dheonú’), Airteagal 4 (‘Údarú oibriúcháin’), Airteagal 5 (‘Údarú a dhiúltú, a chúlghairm, a chur ar fionraí nó a theorannú’), Airteagal 6 (‘Léirscaoileadh úinéireachta agus rialaithe aeriompróirí’), Airteagal 7 (‘Comhlíonadh dlíthe agus rialachán’), Airteagal 8 (‘Iomaíocht chóir’), Airteagal 9 (‘Gnó a dhéanamh’), Airteagal 10 (‘Deiseanna tráchtála’), Airteagal 11 (‘Dleachtanna custaim, cánacha, táillí agus muirir’), Airteagal 12 (‘Muirir úsáideora’), Airteagal 13 (‘Taraifí’), agus Airteagal 14 (‘Staidreamh’).
45      Tá Teideal II den chomhaontú atá beartaithe comhdhéanta d’Airteagal 15 (‘Sábháilteacht eitlíochta’), Airteagal 16 (‘Slándáil eitlíochta’), Airteagal 17 (‘Bainistíocht aerthráchta’), Airteagal 18 (‘an Comhshaol’), Airteagal 19 (‘Dliteanas aeriompróra’), Airteagal 20 (‘Cosaint tomhaltóirí’), Airteagal 21 (‘Córais áirithinte ar ríomhairí’), agus Airteagal 22 (‘Gnéithe sóisialta’).
46      Tá Teideal III den chomhaontú atá beartaithe comhdhéanta d’Airteagal 23 (‘Léirmhíniú agus Cur Chun Feidhme’), Airteagal 24 (‘an Comhchoiste’), Airteagal 25 (‘Réiteach díospóidí agus eadráin’), Airteagal 26 (‘Caidreamh le comhaontuithe eile’), Airteagal 27 (‘Leasuithe ar an gComhaontú’), Airteagal 28 (‘Aontachas ag Ballstáit nua an Aontais Eorpaigh’), Airteagal 29 (‘Foirceannadh an Chomhaontaithe’), Airteagal 30 (‘Clárú an Chomhaontaithe’), agus Airteagal 31 (‘Teacht i bhfeidhm agus cur i bhfeidhm sealadach’).
47      Tá easaontú ann freisin i measc na bpáirtithe sna himeachtaí seo maidir le cé acu a thagann nó nach dtagann Airteagail 8, 10 agus 11 den chomhaontú atá beartaithe faoi raon feidhme inniúlacht eisiach an Aontais.
48      Tugann na himeachtaí seo chun suntais, go háirithe, go bhfuil mearbhall áirithe ann idir inniúlacht a bheith ann agus cineál na hinniúlachta sin. Mar shampla, d’áitigh roinnt Ballstát freisin, tar éis dóibh a áitiú gur inniúlacht roinnte é cearta tráchta a dheonú, dá n‑aithneodh an Chúirt inniúlacht eisiach an Aontais, go mbeadh sé contrártha do phrionsabal na tabhartha.
49      Féach, mar shampla, Tuairim 1/94 (Comhaontuithe atá i gceangal le Comhaontú EDT), an 15 Samhain 1994 (EU:C:1994:384, mír 12).
50      Féach mír 17 den Tuairim seo.
51      Féach míreanna 10 go 12 den Tuairim seo.
52      Féach, de réir analaí, Tuairim 1/20 (Tuairim de bhun Airteagal 218(11) CFAE (an Conradh um Chairt Fuinnimh Nuachóirithe) an 16 Meitheamh 2022 (EU:C:2022:485, mír 36 agus an cásdlí dá dtagraítear) (ina mínítear nach n‑éilítear, mar réamhchoinníoll, comhaontú críochnaitheach idir na hinstitiúidí lena mbaineann leis an bhféidearthacht iarraidh ar Thuairim a chur isteach faoi Airteagal 218(11) CFAE).
53      Féach, chuige sin, breithiúnas an 9 Aibreán 2024, an Coimisiún v an Chomhairle (Síniú comhaontuithe idirnáisiúnta)  (C‑551/21, EU:C:2024:281, mír 82 agus an cásdlí dá dtagraítear) (ina mínítear nach féidir rialacha na gConarthaí a athrú le cleachtas, ar rialacha iad a bhfuil sé d’oibleagáid ar institiúidí an Aontais a urramú).
54      Féadfar a lua freisin nár cuireadh in iúl leis an dá chinneadh lena ndeonaítear an sainordú caibidlíochta don Choimisiún, in aon chás, seasamh na Comhairle agus na mBallstát maidir leis na codanna den chomhaontú atá beartaithe atá comhroinnte agus atá faoi inniúlacht eisiach an Aontais Eorpaigh. Féach, ina leith sin, mír 14 den Tuairim seo.
55      Maidir leis na tuiscintí éagsúla ar leithdháileadh inniúlachtaí i ndlíchórais chónaidhme, féach Beaud, O., ‘The Allocation of Competences in a Federation – A General Introduction’, in Azoulai, L. (eag), The Question of Competence in the European Union, Oxford University Press, Oxford, 2014, lgh. 19-38.
56      Ní bhaineann coincheap na n‑inniúlachtaí intuigthe le dlíchóras an Aontais amháin. Glactar leis freisin sa dlí idirnáisiúnta i ndáil le heagraíochtaí idirnáisiúnta. Féach, go ginearálta, an Tuairim Chomhairleach maidir le Cúiteamh i leith Díobhálacha a fulaingíodh i seirbhís na Náisiún Aontaithe (Tuarascálacha CBI 1949, lch. 174).
57      Le hAirteagal 216 CFAE, osclaítear Teideal V de Chonradh FAE, dar teideal ‘Comhaontuithe idirnáisiúnta’. Cé go mbaineann Airteagal 216 CFAE leis an inniúlacht comhaontuithe den sórt sin a thabhairt i gcrích, foráiltear le hAirteagal 218 CFAE (a thagann faoin teideal céanna) don nós imeachta chun comhaontú idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích. Féadfar an nós imeachta sin a leasú, áfach, má fhoráiltear dó sin i bhforálacha eile de na Conarthaí.
58      Tugann Schütze faoi deara go gcomhchuimsítear an dara agus an tríú cás ina mbeartaítear le hAirteagal 216(1) CFAE inniúlacht intuigthe don Aontas Eorpach comhaontú idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích (féach cásanna (iii) agus (iv) de mhír 72 den Tuairim seo), i ndáiríre faoin gcéad chás (cás (ii) de), de ‘chumhachtaí seachtracha comhthreomhara’. Féach Schütze, R., European Union Law, 4ú heagrán, Cambridge University Press, Cambridge, 2025, lch. 293. Aontaím leis an seasamh sin, ach déarfainn freisin nach amháin nach bhfuil gá leis an dá chás sin a lua ach, go deimhin, go gcruthaíonn sé mearbhall idir na coincheapa maidir le hinniúlacht a bheith ann agus a cineál eisiach, a rialaítear le hAirteagal 3(2) CFAE leis an bhfoclaíocht chéanna agus atá in Airteagal 216(1) CFAE.
59      Ina breithiúnas an 31 Márta 1971, an Coimisiún v an Chomhairle  (22/70, ‘ERTA’,  EU:C:1971:32, mír 16), thug an Chúirt le fios den chéad uair go n‑eascraíonn an t‑údarás chun comhaontú idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích ‘ní hamháin as bronnadh sainráite leis an gConradh … ach d’fhéadfadh sé eascairt freisin as forálacha eile den Chonradh agus as bearta arna nglacadh, faoi chuimsiú na bhforálacha sin, ag institiúidí an Chomhphobail.’ Caitheadh amhras leis an bhfriotal sin ar gceist an bhfuil gá le bearta inmheánacha chun inniúlacht sheachtrach a bheith ann. Réitíodh é sin le cásdlí ina dhiaidh sin i bhfabhar ‘inniúlacht sheachtrach chomhthreomhar’. I mír 3 de Thuairim 1/76 (Comhaontú maidir le bunú Ciste
Tarraingthe ar Ghalláin do Shoithí Uiscebhealaí Intíre) an 26 Aibreán 1977 (EU:C:1977:63), mhínigh an Chúirt ‘aon uair a cruthaíodh cumhachtaí d’institiúidí an Chomhphobail laistigh dá chóras inmheánach le dlí an Chomhphobail chun cuspóir sonrach a bhaint amach, tá údarás ag an gComhphobal na gealltanais idirnáisiúnta is gá a dhéanamh chun an cuspóir sin a bhaint amach fiú mura bhfuil foráil shainráite ann maidir leis sin’. Dá réir sin, d’áitigh an Chúirt i mír 4 den Tuairim sin, go ‘n‑eascraíonn cumhachtaí den sórt sin ‘go hintuigthe ó fhorálacha an Chonartha lena gcruthaítear an chumhacht inmheánach’.
60      Tuairim an 15 Samhain 1994 (EU:C:1994:384). Féach mír 95 di, ina míníonn an Chúirt ‘aon uair a bheidh forálacha a bhaineann leis an gcaoi a gcaitear le náisiúnaigh tíortha nach Ballstáit iad curtha san áireamh ag an gComhphobal ina ghníomhartha reachtacha inmheánacha nó aon uair a bheidh cumhachtaí tugtha aige go sainráite dá institiúidí chun caibidlíocht a dhéanamh le tíortha nach Ballstáit iad, gheobhaidh sé inniúlacht sheachtrach eisiach sna réimsí a chumhdaítear leis na gníomhartha sin’. Níor cuireadh san áireamh in Airteagal 216(1) CFAE ach an dara cás mar a shamhlaítear sa mhír sin.
61      I mír 16 de ERTA, mír 16, luaigh an Chúirt go bhféadfadh an t‑údarás chun comhaontú idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích eascairt as forálacha an Chonartha ‘agus as bearta arna nglacadh, faoi chuimsiú na bhforálacha sin, ag institiúidí an Chomhphobail’. I mír 17 den bhreithiúnas sin, lean an Chúirt ar aghaidh ag míniú mar a leanas:‘aon
uair a ghlacann an Chomhphobail Eorpach, d’fhonn comhbheartas dá bhforáiltear sa Chonradh a chur chun feidhme, forálacha lena leagtar síos rialacha comhchoiteanna, cibé foirm ina mbeidh siad, níl sé de cheart ag na Ballstáit a thuilleadh, ag gníomhú dóibh ina n‑aonar nó i dteannta a chéile fiú, oibleagáidí a ghlacadh orthu féin le tríú tíortha a dhéanann difear do na rialacha sin.’ Ag an am céanna, rinneadh cur síos leis an ráiteas sin ar chás ina dtagann inniúlacht intuigthe de chuid an Aontais chun cinn agus ina d tagann sí chun bheith eisiach, agus is ábhar d’Airteagal 3(2) CFAE an cheist dheireanach sin.
62      Féach Airteagal 2(1) CFAE.
63      Féach Airteagal 5(3) agus (4) CAE.
64      Ciallaíonn réamhghabháil, de réir bhrí Airteagal 2(2) CFAE, go mbeidh an réimse a rialaítear le bearta AE ‘áitithe’. Ar an gcúis sin, ní féidir leis na Ballstáit an tsaincheist chéanna a rialáil, fiú má roghnaíonn siad an tsaincheist sin a rialáil ar bhealach atá comhoiriúnach le rialacha an Aontais atá i gceist. Dá bhrí sin, leis an réamhghabháil, eisiatar an fhéidearthacht go mbeadh easaontacht rialacha ann. Mar sin féin, i gcás ina rialaíonn Ballstát sa chomhad atá áitithe ag dlí AE, agus ina bhfuil a rialacha náisiúnta contrártha do rialacha comhchoiteanna an Aontais atá faoi chonspóid, déantar an choinbhleacht a eascraíonn as sin prionsabal difriúil – prionsabal thosaíocht dhlí an Aontais – a réiteach i bhfabhar chur i bhfeidhm rialacha comhchoiteanna an Aontais.
65      Is mar seo a leanas atá Prótacal Uimh. 25 a ghabhann le Conradh Liospóin: ‘Maidir le hAirteagal 2(2) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a bhaineann le hinniúlachtaí roinnte, i gcás ina nglacfaidh an tAontas beart i réimse áirithe, ní chumhdóidh raon feidhme fheidhmiú na hinniúlachta sin ach na gnéithe a rialaítear leis an ngníomh sin de chuid an Aontais atá i gceist agus ní chumhdóidh sé dá bhrí sin an réimse go léir’.
66      Féach, ina leith sin, Timmermans, C., ‘ECJ Doctrines on Competences’, in Azoulai. L., (eag.),
The Question of Competence in the European Union, Oxford University Press, Oxford, 2014, lgh. 156-167, ar lch. 162: ‘This rule of blocking effect, of pre-emption, is to be distinguished from the situation of an exclusive Union competence, where there exists no national competence at all’’.
67      Is iad seo a leanas na réimsí a áirítear: an t‑aontas custaim; na rialacha iomaíochta is gá a bhunú d’fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh; beartas airgeadaíochta do na Ballstáit a bhfuil an euro mar airgeadra acu; acmhainní bitheolaíocha na mara a chaomhnú faoin gcomhbheartas iascaigh; agus an comhbheartas tráchtála.
68      Féach, ina leith sin, Schütze, R., ‘Parallel external powers in the European Union From “cubist”
perspectives towards “naturalist”
constitutional principles?’, in Schütze, R., Foreign Affairsand the EU Constitution: Selected Essays, Cambridge University Press, Cambridge, 2014, lch. 272.
69      Féach, mar shampla, Chamon, M., ‘Implied exclusive powers in the ECJ’S post‑Lisbon jurisprudence: The continued development of the ERTA
doctrine’, Common Market Law Review, Iml 55, Eagrán 5, 2018, lgh. 1101-1141.
70      Féach breithiúnas an 4 Meán Fómhair 2014, an Coimisiún v an Chomhairle (C‑114/12, EU:C:2014:2151, mír 73). Le haghaidh critic acadúil ar an seasamh sin, féach Chamon, M., ‘Implied exclusive powers in the ECJ’s post‑Lisbon jurisprudence: The continued development of the ERTA
doctrine’, Common Market Law Review, Iml. 55, Eagrán 5, 2018, lgh. 1124-1126.
71      Féach, mar shampla, Dashwood, A.,
‘The relationship between the Member States and the European Union/European Community’, in McDonnell (eag.), A Review of Forty Years of Community Law: Legal Developments in the European Communities and the European Union,
Kluwer Law International, Alphen aan den Rijn, 2005, lch. 55; Cremona M, ‘The Union’s external action: Constitutional perspectives’, in Amato, G., Bribosia, H. agus de Witte, B. (eag.), Genèse et destinée de la Constitution européenne – Genesis and destiny of the European Constitution, (Bruylant, an Bhruiséil, 2007, lgh. 1184-1189; Schütze, R., ‘Lisbon and the federal order of competences: A prospective analysis’, European Law Review, Iml. 33, Eag. 5, 2008, lgh. 709-722, go háirithe lgh. 713 agus 714.
72      Féach breithiúnas an 5 Nollaig 2017, an Ghearmáin v an Chomhairle (C‑600/14, EU:C:2017:935, míreanna 46 go 50).
73      Féach Tuairim 2/15 (Comhaontú Saorthrádála le Singeapór) an 16 Bealtaine 2017 (EU:C:2017:376, mír 29). Maidir le comhaontuithe measctha, féach, go ginearálta, Rosas, A., ‘Mixity Past, Present and Future: Some Observations’, in Chamon, M. agus Govaere, I. (eag), EU External Relations Post‑Lisbon, Brill, Leiden, 2020, lgh. 8-18.
74      Ba é Allan Rosas, a cheap na téarmaí meascacht ‘éigeantach’ agus ‘roghnach’ – Féach Rosas A., ‘Mixed Union – Mixed Agreements’, in Koskenniemi, M. (eag.), International Law Aspects of the European Union, Brill, Leiden, 1998, lch. 131. Féach freisin Chamon, M. agus Govaere, I., ‘Introduction: Faculative Mixity, More than Just a Childhood Disease of EU Law?’ in Chamon, M. and Govaere, I. (eag.), EU External Relations Post‑Lisbon, Brill, Leiden, 2020, lch. 2; Govaere, I., ‘“Facultative” and “Functional Mixity” in light of the Principle of Partial and Imperfect Conferral’, College of Europe Research Papers in Law 3/2019; Hillion, C. agus Chamon, M., ‘Facultative Mixity and Sincere Cooperation’, in Chamon, M. agus Govaere, I. (eag.), EU External Relations Post‑Lisbon, Brill, Leiden, 2020, lch. 86.
75      Féach, ina leith sin, mír 41 den Tuairim seo.
76      D’fhéadfaí comhaontuithe den sórt sin a thabhairt i gcrích freisin, áfach, mar chomhaontuithe de chuid an Aontais amháin, ar choinníoll go dtugtar na cumhachtaí don Aontas Eorpach maidir le gach cuid den chomhaontú sin. Ní féidir an ceann deireanach sin a dhéanamh, áfach, ach amháin mura dtagann aon cheann de na forálacha atá i gceist faoi raon feidhme inniúlacht eisiach na mBallstát.
77      Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le comhaontuithe maidir le haersheirbhísí idir na Ballstáit agus tríú tíortha a chaibidliú agus a chur chun feidhme (IO 2004 L 157, lch. 7).
78      Féach Airteagal 1 de Rialachán Uimh. 847/2004.
79      Fillfidh mé ar ábharthacht an Rialacháin sin maidir le freagra a thabhairt ar an gceist an bhfuil inniúlacht eisiach ag an Aontas Eorpach an comhaontú atá beartaithe a thabhairt i gcrích i Roinn III.E thíos.
80      Féach mo Thuairim in ÖBB-Infrastruktur Aktiengesellschaft (C‑500/20, EU:C:2022:79, mír 30).
81      Féach, chuige sin, breithiúnais an 5 Nollaig 2017, an Ghearmáin v an Chomhairle (C‑600/14, EU:C:2017:935, mír 68) agus an 20 Samhain 2018, an Coimisiún v an Chomhairle (LMFCanna Antartacha) (C‑626/15 agus C‑659/16, EU:C:2018:925, mír 126).
82      Féach mír 46 den Tuairim seo.
83      Ag an éisteacht, mar fhreagra ar cheist a chuir an Chúirt orthu, dhearbhaigh Rialtas na Bulgáire, Rialtas na Gréige, Rialtas na Liotuáine agus Rialtas na hUngáire an seasamh sin go sainráite. Dar liomsa, thacaigh Rialtais na Gearmáine agus na Cipire agus Éire leis an seasamh céanna freisin, cé nach ndearna siad amhlaidh go sainráite.
84      I gConradh FAE, féach, mar shampla, Airteagal 79(3) (maidir le comhaontuithe um athligean isteach le tríú Stáit), Airteagal 191(4) (maidir leis an gcomhshaol), nó Airteagal 207(3) (maidir leis an gcomhbheartas tráchtála).
85      Ní raibh sa Chonradh bunaidh ach dhá fhoráil lena dtugtar an inniúlacht go sainráite don Aontas comhaontuithe idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích: comhaontú trádála agus taraifí (Airteagal 113 de Chonradh CEE) agus comhaontuithe comhlachais (Airteagal 238 de Chonradh CEE). Chun forléargas agus míniú a fháil ar inniúlachtaí seachtracha sainráite an Aontais tar éis Chonradh Liospóin, féach Neframi, E., L’action extérieure de l’Union européenne: Fondements, moyens, principes, LGDJ, 2010, lgh. 21-58.
86      Féach Tuairim 1/94 (Comhaontuithe atá i gceangal le Comhaontú EDT), an 15 Samhain 1994 (EU:C:1994:384, mír 48).
87      Féach, ina leith sin, Cremona, M., ‘EU External Competence-Rationales for Exclusivity’, in Garben, S. and Govaere, I. (eag.), The division of competences between the EU and the Member States, Hart, 2017, lgh. 133-150, ag lch. 136, a thugann le fios ‘gur dócha anois go bhfuil sé níos cruinne tagairt a dhéanamh do chumhachtaí seachtracha sainráite agus intuigthe, ach idirdhealú a dhéanamh idir inniúlachtaí atá mar chuid shainráite de ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais … agus inniúlachtaí a ndéantar cur síos orthu mar ‘gnéithe seachtracha bheartais eile [an Aontais]’.
88      Féach Tuairim 1/76 (Comhaontú maidir le bunú Ciste
Tarraingthe ar Ghalláin do Shoithí Uiscebhealaí Intíre) an 26 Aibreán 1977 (EU:C:1977:63, mír 3); Tuairim 2/91 (Coinbhinsiún na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair Uimh. 170), an 19 Márta 1993 (EU:C:1993:106, mír 7); Tuairim 1/03 (Coinbhinsiún Nua Lugano), an 7 Feabhra 2006 (EU:C:2006:81, mír 114); agus Tuairim 1/13 (Aontachas tríú Stáit le Coinbhinsiún na Háige) an 14 Deireadh Fómhair 2014 (EU:C:2014:2303, mír 67).
89      Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Meán Fómhair 2008 maidir le rialacha comhchoiteanna le haghaidh oibriú aersheirbhísí sa Chomhphobal (IO 2008 L 293, lch. 3) (‘an Rialachán maidir le hAersheirbhísí’), féach pointe (1) den chéad mhír d’Airteagal 15 de, ina leagtar síos go mbeidh ‘aeriompróirí Comhphobail i dteideal aersheirbhísí a oibriú laistigh den Chomhphobal’. Rinneadh an léirscaoileadh sin den chéad uair le Rialachán Uimh. 2408/92 (féach Airteagal 3(1) de, inar sonraíodh ‘faoi réir an Rialacháin seo, ceadóidh an Ballstát nó na Ballstáit lena mbaineann d’aeriompróirí Comhphobail cearta tráchta a fheidhmiú ar aerbhealaí laistigh den Chomhphobal’).
90      Sna breithiúnais in Aerspás Oscailte, d’áitigh an Coimisiún go ndearnadh an margadh inmheánach in aersheirbhísí ‘a bhaint amach’ in 1992 (féach an Coimisiún
v
an Bheilg, mír 71).
91      Ba cheart dom a lua freisin go bhforchoimeádtar an fhéidearthacht do na Ballstáit feidhmiú na gceart sin a theorannú nó a dhiúltú i gcásanna fadhbanna tromchúiseacha comhshaoil nó éigeandála leis an Rialachán maidir le hAersheirbhísí go sainráite; féach Airteagail 20 agus 21 de. Lasmuigh de na cásanna sin, ní féidir leis na Ballstáit feidhmiú na gceart tráchta sin laistigh den Aontas Eorpach a theorannú ná a dhiúltú fad a fhanfaidh an Rialachán maidir le hAersheirbhísí i bhfeidhm.
92      Ní chaitear amhras ar inniúlacht sheachtrach intuigthe den sórt sin a bheith ann leis an argóint, a d’ardaigh Rialtas na hUngáire go háirithe, go bhféadfadh naisc a bheith ag an mbeartas aeriompair leis an tslándáil náisiúnta, a leanann, de réir na habairte deiridh d’Airteagal 4(2) CAE, de bheith faoi fhreagracht eisiach gach Ballstáit. Ní ‘fhorchoimeádtar’ leis an nasc sin deonú na gceart tráchta sin do chumhacht eisiach na mBallstát. Chun críocha ár gcáis, ní cheanglaítear le hAirteagal 4(2) CAE ach go gcuirfidh an tAontas Eorpach ábhair imní slándála náisiúnta a Bhallstát san áireamh agus cinneadh á dhéanamh aige maidir le cearta tráchta a dheonú do thríú tír d’fhonn comhaontú aeriompair a thabhairt i gcrích agus chun a áirithiú nach gcuirfidh an deonú sin agus tabhairt i gcrích an chomhaontaithe sin mar thoradh air sin bac ar chomhlíonadh cuí fheidhmeanna bunriachtanacha na mBallstát.
Féach, de réir analaí, breithiúnas an 15 Iúil 2021,
Ministrstvo za obrambo (C‑742/19, EU:C:2021:597, mír 43).
93      Tuairim an 26 Aibreán 1977 (EU:C:1977:63).
94      Féach an Coimisiún
v
an Bheilg, mír 68, ina dtagraíonn an Chúirt do mhír 89 de Thuairim 1/94 (Comhaontuithe atá i gceangal le Comhaontú EDT) an 15 Samhain 1994 (EU:C:1994:384).
95      Tuairim an 26 Aibreán 1977 (EU:C:1977:63). Ba é bun na Tuairime sin ná struchtúr bainistíochta uiscebhealaí na Réine agus Moselle a bhunú chun staid eacnamaíoch thionscal an iompair ar uiscebhealaí intíre sa réigiún geografach sin a chuíchóiriú. Ós rud é gur chuimsigh an réigiún sin Cónaidhm na hEilvéise, ní fhéadfaí an cuspóir sin a bhaint amach gan rannpháirtíocht an tríú tír sin. Is ar an gcúis sin a chinn an Chúirt go bhfuil inniúlacht eisiach ag an Aontas Eorpach comhaontuithe idirnáisiúnta riachtanacha a dhéanamh leis an tír sin.
96      Féach an Coimisiún
v
an Bheilg, mír 72.
97      Féach an Coimisiún
v
an Bheilg, mír 71.
98      Go deimhin, is é an t‑aon chásdlí dá dtagraíonn an Chomhairle i ndáil lena héileamh maidir le dualgas cruthúnais ná caingne le haghaidh neamhniú: féach, breithiúnais an 4 Méan Fómhair 2014, an Coimisiún v an Chomhairle (C‑114/12, EU:C:2014:2151, mír 75); an 20 Samhain 2018, an Coimisiún v an Chomhairle (LMFCanna Antartacha) (C‑626/15 agus C‑659/16, EU:C:2018:925, mír 115); agus Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Szpunar in an Coimisiún v an Chomhairle (an Eagraíocht Mhuirí Idirnáisiúnta)
(C‑161/20, EU:C:2021:957, mír 120).
99      Féach, chuige sin, Lenaerts, K., Gutman, K. agus Nowak, J.T., EU Procedural Law, 2ú heagrán, Oxford European Union Law Library, Oxford, 2023, lch. 521, pointe 12.01, a áitíonn gurb é cuspóir nós imeachta Airteagal 218(11) CFAE inter alia deacrachtaí a chosc a d’fhéadfadh teacht as díospóidí a bhaineann le comhoiriúnacht comhaontuithe idirnáisiúnta leis na Conarthaí atá ina gceangal ar an Aontas Eorpach agus cosc a chur ar iarmhairtí díobhálacha a thagann chun cinn i gcomhthéacs an chaidrimh idirnáisiúnta.
100      Is cosúil go léirítear difríochtaí áirithe
le scrúdú teangeolaíoch ar na leaganacha teanga éagsúla. Ar thaobh amháin, úsáidtear i leaganacha teanga áirithe, go háirithe na leaganacha Béarla (‘affect’), Spáinnise (‘affectar’), Fraincise (‘affecter’), agus Cróitise (‘utjecati’) téarma a thugann le tuiscint gur leor fiú éifeacht a d’fhéadfadh a bheith scaoilte ar dhlí an Aontais a eascraíonn as na gealltanais idirnáisiúnta atá i gceist chun críocha Airteagal 3(2) CFAE. Sna leaganacha teanga eile, amhail na leaganacha Gearmáinise (‘beeinträchtigen’) agus Ollainnise (‘aantasten’), úsáidtear téarma lena dtugtar le tuiscint nach mór do na gealltanais atá i gceist cur isteach ar rialacha comhchoiteanna dhlí an Aontais, dochar a dhéanamh dóibh nó marc a fhágáil orthu.
101      Mar a scrúdaigh na hAbhcóidí Ginearálta Kokott, Sharpston agus Jääskinen cheana. Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Kokott in an Coimisiún
v
an Chomhairle (C‑137/12, EU:C:2013:441, míreanna 111 go 117); Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Sharpston in an Coimisiún v an Chomhairle
(C‑114/12, EU:C:2014:224, míreanna 95 go 97); agus Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Jääskinen i dTuairim 1/13 (Aontachas tríú Stáit le Coinbhinsiún na Háige), EU:C:2014:2292, míreanna 69 agus 70).
102      Féach breithiúnas an 4 Méan Fómhair 2014, an Coimisiún
v
an Chomhairle (C‑114/12, EU:C:2014:2151, míreanna 66 agus 67); Tuairim 1/13 (Aontachas tríú Stáit le Coinbhinsiún na Háige) an 14 Deireadh Fómhair 2014 (EU:C:2014:2303, mír 71); agus Tuairim 2/15 (Comhaontú Saorthrádála le Singeapór) an 16 Bealtaine 2017 (EU:C:2017:376, mír 180 agus an cásdlí dá dtagraítear).
103      Cuireann an spás bac orm mionsonrú a dhéanamh agus míniú á thabhairt agam ar na himthosca ba chúis leis an mbreithiúnas in ERTA. I mbeagán focal, bhain an cás le tabhairt i gcrích an Chomhaontaithe Eorpaigh um Iompar de Bhóthar faoi choimirce na Náisiún Aontaithe. Chun a áiteamh os comhair na Cúirte go raibh inniúlacht ag an gComhphobal Eorpach (ag an am) an comhaontú sin a thabhairt i gcrích, bhraith an Coimisiún ar Rialachán (CEE) Uimh. 543/69 ón gComhairle an 25 Márta 1969 maidir le comhchuibhiú reachtaíochta sóisialta áirithe a bhaineann le hiompar de bhóthar (IO 1969 L 77, lch.49) lena rialaítear gnéithe sóisialta an iompair de bhóthar. Agus í ag léiriú a glactha leis an argóint sin, mheas an Chúirt ar dtús go bhféadfaí an chumhacht chun comhaontú idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích a thabhairt le tuiscint ó chumhachtaí a thabhairt don Chomhphobal Eorpach (an tráth sin) sa réimse beartais sin, fiú mura raibh aon chumhachtú sainráite sa Chonradh chun comhaontuithe idirnáisiúnta maidir le hiompar de bhóthar a thabhairt i gcrích. Ag an am céanna, mheas an Chúirt, sa réimse a chumhdaítear leis an Rialachán atá faoi chonspóid, nach bhfuil sé de chumhacht ag na Ballstáit a thuilleadh an comhaontú atá beartaithe a thabhairt i gcrích (féach ERTA, míreanna 16 agus 17). Dá bhrí sin, is sampla é ERTA de bhreithiúnas inar bhunaigh an Chúirt dhá choincheap thábhachtacha de dhlí an Aontais ag an am céanna: coincheap na n‑inniúlachtaí intuigthe agus an fhéidearthacht go bhféadfadh inniúlacht sheachtrach intuigthe den sórt sin a bheith eisiach dá bhfeidhmeofaí go hinmheánach í. Chun tuairisc mhionsonraithe a fháil ar na himthosca a bhaineann le breithiúnas ERTA, féach McNaughton, A., ‘Acts of Creation: The ERTA Decision as a Foundation Stone of the EU Legal System’, in Nicola, F. and Davies, B. (eag.), EU Law Stories, Contextual and Critical Histories of European Jurisprudence, Cambridge University Press, Cambridge, 2017, lgh. 134-153.
104      Féach ERTA, mír 17, agus béim curtha leis.
105      Féach Lenaerts, K., ‘Les Répercussions des compétences de la Communauté européenne sur les compétences externes des états membres et la question de “pre-emption”’, in P. Demaret (eag.), Relations extérieures de la Communauté européenne et marché intérieur: aspects juridiques et fonctionnels,
Bruges, 1986), lgh. 39 agus 42-43.
106      Mar sin féin, ag féachaint d’inniúlacht eisiach a fháil ar bhonn Airteagal 3(2) CFAE toisc go gcruthaíonn deonú dearfach inniúlachta fadhbanna bunreachtúla teoiriciúla. Mar a thugann Schütze faoi deara, tá an fíoras go bhféadfadh inniúlacht a cineál a athrú trí reachtaíocht an Aontais, seachas ar bhonn fhorálacha an Chonartha, míchompordach le prionsabal na tabhartha mar chatagóir bhunreachtúil. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh loighic na réamhghabhála míniú níos fearr a thabhairt ar éifeacht ERTA. Féach, Schütze, R., ‘Parallel external powers in the European Union From “cubist”
perspectives towards “naturalist”
constitutional principles?’, in Schütze, R., Foreign Affairs and the EU Constitution: Selected Essays, Cambridge University Press, Cambridge, 2014.
107      Féach ERTA, míreanna 21 agus 22. Ag an am sin, cuireadh an prionsabal sin in iúl in Airteagal 5 den Chonradh ag bunú Chomhphobal Eacnamaíochta na hEorpa.
108      ERTA, mír 22, béim curtha leis. In imthosca bhreithiúnas ERTA, bhí rialacha comhchoiteanna ann cheana maidir le caighdeánú na dtréimhsí tiomána agus scíthe le haghaidh gluaiseachtaí iompair idir na Ballstáit agus tríú Stáit (trí Rialachán
Uimh. 543/69). Dá bhrí sin, ní fhéadfadh na Ballstáit gealltanais idirnáisiúnta chomhthreomhara a thabhairt maidir leis an ábhar céanna – is é sin le rá, na rialacha lena rialaítear tréimhsí tiomána agus sosa le haghaidh gluaiseachtaí den sórt sin – tríd an gcomhaontú idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích.
109      D’fhéadfaí a mhaíomh freisin, áfach, nach bhfuil aon fhíordhifríocht ann, ós rud é gurb é cuspóir na réamhghabhála difear do rialacha an Aontais a chosc freisin.
110      Is amhlaidh atá go háirithe i gcásanna inar cosúil gur thug an Chúirt an cás chun críche i bhfabhar inniúlacht eisiach ar bhonn argóint an ‘réimse a chumhdaítear den chuid is mó le rialacha an Aontais’. Féach mar shampla, Tuairim 2/91 (Coinbhinsiún na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair Uimh. 170), an 19 Márta 1993 (EU:C:1993:106, míreanna 25 agus 26).
111      Féach, mar shampla, Verellen, a mhíníonn ‘ar leibhéal na bprionsabal, go dtugann an Chúirt léargas débhríoch. Ar thaobh amháin, tacaíonn sé leis an tástáil “réimse a chumhdaítear den chuid is mó”. Ar an taobh eile, cuireann sé béim ar an gá “anailís áirithe” a dhéanamh’. Féach, Verellen, T., ‘The ERA Doctrine in the Post‑Lisbon Era: Note under Judgment in Commission v Council (C‑114/12) and Opinion 1/13’, Columbia Journal of European Law, Iml. 21, Eag. 2, 2015, lgh. 383-410, ar lch. 402.
112      Mar shampla, thug Kuijper dá aire ‘go bhfuil foirceadal ERTA tar éis éirí chomh casta sin go bhfuil sé beagnach gan úsáid d’institiúidí polaitiúla an Chomhphobail mar threoir le haghaidh gníomhaíochtaí breise. Féach, Kuijper, P.-J., Of Mixity and Double-hatting: EU External Relations Law Explained, Vossiuspers: UvA, Amstardam, 2008, lch. 9.
113      Áirítear leis sin an cineál imeachtaí as ar eascair breithiúnas ar leith a chur san áireamh. Go deimhin, tháinig na cásanna a phléigh na páirtithe sna himeachtaí seo chuig an gCúirt ar bhealaí éagsúla: tionscnaíodh cuid acu leis na hiarrataí ar Thuairim ón gCúirt faoi Airteagal 218(11) CFAE (amhail Tuairim 1/13 (Aontachas tríú Stáit le Coinbhinsiún na Háige) an 14 Deireadh Fómhair 2014 (EU:C:2014:2303)), tionscnaíodh cuid acu mar chaingne neamhnithe (féach breithiúnas an 4 Meán Fómhair 2014, an Coimisiún
v
an Comhairle (C‑114/12, EU:C:2014:2151)), tháinig cuid acu chuig an gCúirt trí na himeachtaí um shárú (na breithiúnais in Aerspás Oscailte a aisghairm), agus roinnt trí réamhthagairt (féach breithiúnas an 26 Samhain 2014, Green Network (C‑66/13, EU:C:2014:2399)). Mar sin féin, níor cheart go n‑athródh na difríochtaí nós imeachta sin an freagra maidir le brí an difir, rud a fhágann go bhfuil inniúlacht eisiach ag an Aontas.
114      Féach Tuairim 1/03 (Coinbhinsiún Nua Lugano), an 7 Feabhra 2006
(EU:C:2006:81, pointe 128). Sa chiall sin, thug Cremona faoi deara, sa chásdlí iar-Liospóin, ‘go bhfuil béim [na Cúirte] ar shainaithint a dhéanamh ar a mhéid a bhunaítear córas aontaithe le rialacha an Aontais agus ar cé acu a d’fhéadfaí nó nach bhféadfaí a fheidhmiú éifeachtach a chur i mbaol’. Féach Cremona, M., ‘External Relations of the European Union: The Constitutional Framework for International Action’, in Craig, P. agus de Búrca, G. (eag.), The Evolution of EU Law,
Oxford University Press, Oxford, 2021, lch. 458.
115      Féach Tuairim 1/13 (Aontachas tríú Stáit le Coinbhinsiún na Háige) an 14 Deireadh Fómhair 2014 (EU:C:2014:2303, mír 85). Féach freisin, le déanaí, breithiúnas an 20 Samhain 2018, an Coimisiún v an Chomhairle (LMFCanna Antartacha) (C‑626/15 agus C‑659/16, EU:C:2018:925, mír 114 agus an cásdlí dá dtagraítear).
116      Ar an gcaoi chéanna, féach Schütze, R., ‘Supremacy without Pre-emption? The Very Slowly Emergent Doctrine of Community Pre-emption’, Common Market Law Review, Iml. 43, Eagrán 4, 2006, lgh. 1023-1048, lch. 1036 et seq. Féach freisin Chamon, M., ‘Implied exclusive powers in the ECJ’s post‑Lisbon jurisprudence, The continued development of the ERTA
doctrine’, Common Market Law Review,  Iml. 55, Eagrán 4, 2018, lgh. 1101–1142.
117      Féach, mar shampla, breithiúnas an 4 Méan Fómhair 2014,
an Coimisiún
v
an Chomhairle  (C‑114/12, EU:C:2014:2151), agus Tuairim 1/13 (Aontachas tríú Stáit le Coinbhinsiún na Háige) an 14 Deireadh Fómhair 2014 (EU:C:2014:2303).
118      Féach, mar shampla, Tuairim 2/15 (Comhaontú Saorthrádála le Singeapór) an 16 Bealtaine 2017 (EU:C:2017:376).
119      Cuimhnigh ar an ábhar atá i gceist sna breithiúnais in Aerspás Oscailte.
120      Féach, ar an gcaoi céanna, an Abhcóide Ginearálta Szpunar a mheas ‘dá mba rud é nach mbeadh aon éifeacht ag gealltanas idirnáisiúnta ar dhlí an AE (agus a fhorbairt intuartha amach anseo á cur san áireamh), go mbeadh sé neamhábhartha chun críocha Airteagal 3(2) CFAE go mbaineann an dá chóras rialacha leis an réimse céanna’. Féach Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Szpunar in
an Coimisiún
v
an Chomhairle (Eagraíocht Mhuirí Idirnáisiúnta) (C‑161/20, EU:C:2021:957, mír 117).
121      Féach, mar shampla, Tuairim 1/13 (Aontachas tríú Stáit le Coinbhinsiún na Háige) an 14 Deireadh Fómhair 2014 (EU:C:2014:2303,
mír 71) agus breithiúnas an 4 Meán Fómhair 2014,
an Coimisiún
v
an Chomhairle (C‑114/12, EU:C:2014:2151, mír 68).
122      I gceist i dTuairim 1/13 (Aontachas tríú Stáit le Coinbhinsiún na Háige) an 14 Deireadh Fómhair 2014 (EU:C:2014:2303).
123      I gceist i mbreithiúnas an 4 Meán Fómhair 2014, an Coimisiún
v
an Chomhairle (C‑114/12, EU:C:2014:2151).
124      Tuairim an 14 Deireadh Fómhair 2014 (EU:C:2014:2303).
125      Breithiúnas an 4 Meán Fómhair 2014 (C‑114/12, EU:C:2014:2151).
126      Féach freisin Tuairim 2/15 (Comhaontú Saorthrádála le Singeapór) an 16 Bealtaine 2017 (EU:C:2017:376, mír 201 agus an cásdlí dá dtagraítear), ina míníonn an Chúirt ‘i gcás ina bhforáiltear le comhaontú idir an tAontas Eorpach agus tríú Stát do chur i bhfeidhm, maidir leis an gcaidreamh idirnáisiúnta a chumhdaítear leis an gcomhaontú sin, rialacha a bheidh ag forluí den chuid is mó ar rialacha comhchoiteanna an Aontais is infheidhme maidir le cásanna laistigh den Chomhphobal, ní mór a mheas go bhféadfadh an comhaontú sin difear a dhéanamh do raon feidhme na rialacha comhchoiteanna sin nó iad a athrú’.
127      Féach, chuige sin, breithiúnas an 4 Méan Fómhair 2014, an Coimisiún
v
an Chomhairle (C‑114/12, EU:C:2014:2151, mír 71 agus an cásdlí dá dtagraítear) agus
Tuairim 3/15 (Conradh Marrakech maidir le rochtain ar shaothair fhoilsithe) an 14 Feabhra 2017 (EU:C:2017:114, mír 113 agus an cásdlí dá dtagraítear) (ina mínítear go bhfuil feidhm ag an riosca go ndéanfaí dochar do chomhrialacha an Aontais nó go n‑athrófaí iad le gealltanais idirnáisiúnta ‘fiú mura bhféadfadh aon chontrárthacht a bheith ann idir na gealltanais sin agus comhrialacha an Aontais’). Féach freisin, chuige sin, Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Tizzano in an Coimisiún v an Ríocht Aontaithe (C‑466/98, EU:C:2002:63, míreanna 71 agus 75).
128      Féach Tuairim 1/13 (Aontachas tríú Stáit le Coinbhinsiún na Háige) an 14 Deireadh Fómhair 2014 (EU:C:2014:2303, mír 72 agus an cásdlí dá dtagraítear).
129      Féach, mar shampla, Tuairim 2/91 (Coinbhinsiún na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair Uimh. 170), an 19 Márta 1993 (EU:C:1993:106, mír 25) (ina mínítear go mbaineann cuid áirithe de Choinbhinsiún na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair ‘le réimse a chumhdaítear den chuid is mó cheana féin le rialacha an Chomhphobail arna nglacadh de réir a chéile ó 1967 d’fhonn leibhéal comhchuibhithe níos mó ná riamh a bhaint amach’, sa chaoi nach mór na gealltanais sin ‘a mheas mar ghealltanais a thagann faoin réimse a chumhdaítear leis na treoracha a luaitear thuas’) agus Tuairim 1/13 (Aontachas tríú Stáit le Coinbhinsiún na Háige) an 14 Deireadh Fómhair 2014 (EU:C:2014:2303, mír 73) (ina mínítear ‘go háirithe, go bhféadfadh gealltanais idirnáisiúnta difear a dhéanamh do raon feidhme rialacha an Aontais nó iad a athrú i gcás ina mbaineann gealltanais den sórt sin le réimse a chumhdaítear den chuid is mó cheana féin le rialacha den sórt sin’).
130      Féach, ex multis, Tuairim 1/13 (Aontachas tríú Stáit le Coinbhinsiún na Háige) an 14 Deireadh Fómhair 2014 (EU:C:2014:2303, mír 74 agus an cásdlí dá dtagraítear) agus Tuairim 3/15 (Conradh Marrakech maidir le rochtain ar shaothair fhoilsithe) an 14 Feabhra 2017 (EU:C:2017:114, mír 74). Béim curtha leis.
131      Mar a mhínigh an Chúirt i dTuairim 2/15 (Comhaontú Saorthrádála le Singeapór) an 16 Bealtaine 2017 (EU:C:2017:376, míreanna 275 agus 276), i gcás nach bhfuil gealltanais cheangailteacha sna gealltanais sin, ní féidir difear a dhéanamh leo do chineál na hinniúlachta chun an comhaontú atá beartaithe a thabhairt i gcrích.
132      Le haghaidh Airteagal 15 (‘Sábháilteacht eitlíochta’), féach, mar shampla, Rialachán (AE) 2018/1139 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 4 Iúil 2018 maidir le rialacha comhchoiteanna i réimse na heitlíochta sibhialta agus lena mbunaítear Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta na hEorpa, agus lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 2111/2005, Rialachán (CE) Uimh. 1008/2008, Rialachán (AE) Uimh. 996/2010, Rialachán (AE) Uimh. 376/2014 agus Treoir 2014/30/AE agus Treoir 2014/53/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena n‑aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 552/2004 agus Rialachán (CE) Uimh. 216/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (CEE) Uimh. 3922/91 ón gComhairle (IO 2018 L 212, lch. 1); le haghaidh Airteagal 16 (‘Slándáil eitlíochta’), féach, mar shampla, Rialachán (CE) Uimh. 300/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Márta 2008 maidir le rialacha comhchoiteanna i réimse slándála na heitlíochta sibhialta agus lena n‑aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 2320/2002 (IO 2008 L 97, lch. 72); le haghaidh Airteagal 17 (‘Bainistíocht aerthráchta’), féach, mar shampla, Rialachán (AE) 2024/2803 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Deireadh Fómhair 2024 maidir le cur chun feidhme an Aerspáis Eorpaigh Aonair (IO
L, 2024/2803); le haghaidh Airteagal 18 (‘Comhshaol’), féach, mar shampla; Rialachán (AE) 2017/2392 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2017 lena leasaítear Treoir 2003/87/CE chun leanúint de na teorainneacha reatha raon feidhme atá ar ghníomhaíochtaí eitlíochta agus chun ullmhúchán a dhéanamh do bheart atá bunaithe ar an margadh domhanda a chur chun feidhme ó 2021 amach (IO 2017 L 350, lch. 7) agus Rialachán (AE) 2023/2405 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Deireadh Fómhair 2023 maidir le cothrom na Féinne a áirithiú d’aeriompar inbhuanaithe (ReFuelEU Aviation) (IO L 2023/2405); le haghaidh Airteagal 19 (‘Dliteanas aeriompróra’), féach, mar shampla, Rialachán (CE) Uimh. 2027/97 ón gComhairle an 9 Deireadh Fómhair 1997 maidir le dliteanas aeriompróirí i gcás tionóiscí
(IO 1997 L 285, lch. 1); le haghaidh Airteagal 20 (‘Cosaint tomhaltóirí’), féach, mar shampla, Rialachán (CE) Uimh. 261/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Feabhra 2004 lena mbunaítear comhrialacha maidir le cúiteamh agus cúnamh do phaisinéirí i gcás nach gceadófar dóibh bordáil agus i gcás ina gcuirfear eitiltí ar ceal nó i gcás ina gcuirfear moill fhada orthu, agus lena n‑aisghairtear Rialachán (CEE) Uimh. 295/91 (IO 2004 L 46, lch. 1); le haghaidh Airteagal 21 (‘Córais áirithinte ar ríomhairí’), féach Rialachán (CE) Uimh. 80/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Eanáir 2009 maidir le Cód Iompraíochta i dtaca le córais áirithinte ar ríomhairí agus lena n‑aisghairtear Rialachán Uimh. 2299/89 ón gComhairle (IO 2009 L 35, lch. 47) agus an Coimisiún v an Bheilg, míreanna 115 go 117; agus le haghaidh Airteagal 22 (‘Gnéithe sóisialta’), féach, mar shampla, Rialachán (CE) Uimh. 1107/2006
ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2006 maidir leis na cearta atá ag daoine faoi mhíchumas agus daoine faoi mhíchumas luaineachta agus iad ag taisteal d’aer (IO 2006 L 204, lch. 1).
133      Cumhdaítear sábháilteacht eitlíochta ag rialacha coiteanna an Aontais Eorpaigh, mar atá leagtha síos, inter alia, i Rialachán 2018/1139 (IO 2018 L 212, lch. 1).
134      Tá an tslándáil eitlíochta faoi réir rialacha comhchoiteanna dhlí an Aontais faoi, inter alia, Rialachán 2018/1139 agus Rialachán Uimh. 300/2008.
135      Baineann Airteagal 6 den Chomhaontú atá beartaithe le léirscaoileadh úinéireachta agus rialaithe aeriompróirí. Leagtar síos ann go ‘n‑aithníonn’ na páirtithe conarthacha na tairbhí a d’fhéadfadh a bheith ag baint le léirscaoileadh forchéimnitheach úinéireachta agus rialaithe ar a n‑aeriompróirí faoi seach agus ‘go n‑aontaíonn siad iniúchadh a dhéanamh’ ag ‘tráth éigin iomchuí’ sa Chomhchoiste (arna bhunú de bhun Airteagal 24 den chomhaontú atá beartaithe) ar léirscaoileadh cómhalartach úinéireachta agus rialaithe, ionas ‘go bhféadfaidh an coiste sin leasuithe ar an gcomhaontú a mholadh’. Léiríonn an teanga sin saintréithe an chomhair agus an mhalartaithe smaointe, murab ionann agus gealltanas ar ar a bhonn a d’fhéadfaí difear a dhéanamh do rialacha comhchoiteanna dhlí an
Aontais.
136      Leagtar síos le hAirteagal 9 den chomhaontú atá beartaithe, dar teideal ‘Gnó a dhéanamh’, comhaontú idir na páirtithe ‘go bhféadfadh bacainní ar sholáthar aersheirbhísí a dtagann a n‑aeriompróirí
… faoi seach orthu cur isteach ar na tairbhí atá le baint amach leis an gComhaontú seo’. Chuige sin, comhaontaíonn na páirtithe conarthacha ‘comhoibriú’ chun bacainní den sórt sin a bhaint, agus go ndéanfaidh an Comhchoiste ‘faireachán’ ar dhul chun cinn an chomhair sin. Chomh maith le hoibleagáid a leagan síos ar an gComhchoiste gníomhú ar bhealach áirithe, is cosúil nach bhfuil aon ghealltanas san fhoráil sin ar féidir measúnú a dhéanamh air faoi Airteagal 3(2) CFAE.
137      Baineann Airteagal 14 den Chomhaontú atá beartaithe le staitisticí. Sa chéad mhír den fhoráil sin, leagtar síos leis an oibleagáid atá ar gach páirtí conarthach na staitisticí atá ar fáil a bhaineann le haeriompar a mhalartú, mar a chumhdaítear leis an gcomhaontú atá beartaithe, a mhéid a cheadaítear sin leis na dlíthe náisiúnta faoi seach, agus ‘de réir mar is gá le réasún’. Leis an dara mír den fhoráil sin, cuirtear comhaontú i bhfeidhm chun comhoibriú chun malartú na faisnéise sin a éascú. Is léir nach bhfuil aon ghealltanas i mír 2 den fhoráil sin lena bhféadfaí difear a dhéanamh do na rialacha comhchoiteanna (agus, dá bhrí sin, is cosúil go bhfuil sé i bhfad níos cosúla leis na gealltanais atá i dTeideal II den chomhaontú atá beartaithe. Cé go dtugtar le fios le foclaíocht na chéad fhomhíre den fhoráil sin go leagtar síos oibleagáid chun staitisticí a mhalartú, ní bhaineann an oibleagáid sin ach leis na staitisticí sin a bhaineann le haeriompar idir na páirtithe conarthacha, mar a léirscaoiltear iad de bhua an chomhaontaithe atá beartaithe. Thairis sin, mar a léirítear leis an tagairt a dhéantar san fhomhír sin don chomhchoiste, ní dhéantar an malartú sin ach amháin faoi chuimsiú an choiste sin, agus ansin ní dhéantar é ach amháin chun ‘monatóireacht a dhéanamh ar fhorbairt an aeriompair faoin gComhaontú seo’. Dá réir sin, feictear dom go bhfuil an fhoráil sin dírithe, i ndáiríre, ar éifeachtacht an chomhaontaithe atá beartaithe ina iomláine a chaomhnú, agus mar sin ní féidir léi teacht faoi raon feidhme Airteagal 3(2) CFAE.
138      Féach Tuairim 2/15 (Comhaontú Saorthrádála le Singeapór) an 16 Bealtaine 2017 (EU:C:2017:376, mír 276 agus an cásdlí dá dtagraítear).
139      Mheabhraigh an Chúirt an chonclúid chéanna sin freisin i mbreithiúnais an 21 Nollaig 2011,
Air Transport Association of America agus páirtithe eile (C‑366/10, EU:C:2011:864, míreanna 70 agus 71) agus an 18 Márta 2014, International Jet Management (C‑628/11, EU:C:2014:171, mír 39).
140      Go bunúsach, is é sin an méid a chinn an Chúirt sna breithiúnais in Aerspás Oscailte: Rialachán Uimh. 2408/92, féach an Coimisiún v an Bheilg, mír 104.
141      Féach aithris 16 de Rialachán Uimh. 847/2004, ina luaitear, i gcuid ábhartha, ‘gurb iad cuspóirí an Rialacháin seo an chaibidlíocht le tríú tíortha a chomhordú d’fhonn comhaontuithe maidir le haersheirbhísí a thabhairt i gcrích, an gá atá le cur chuige comhchuibhithe a ráthú i gcur chun feidhme agus i gcur i bhfeidhm na gcomhaontuithe sin agus a gcomhlíontacht le dlí an Chomhphobail a fhíorú’.
142      Féach aithrisí 2 go 4 de Rialachán (CE) 847/2004, ina meabhraítear cinntí áirithe ón gCúirt sna breithiúnais in Aerspás Oscailte agus ina leagtar síos ansin, mar thoradh ar na breithiúnais sin, gur cheart nós imeachta um chomhar a chur i bhfeidhm.
143      Féach mír 46 den Tuairim seo.
144      Comhaontú maidir le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a bheith ag tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach (IO 2019 C 384I, lch. 1).
145      Féach Rialachán (AE) 2019/502 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Márta 2019 maidir le rialacha comhchoiteanna lena n‑áirithítear aernascacht bhunúsach i dtaca le tarraingt siar Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann as an Aontas (IO 2019 L 85I, lch. 49) agus Rialachán (AE) 2020/2225 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Nollaig 2020 maidir le rialacha comhchoiteanna lena n‑áirithítear aernascacht bhunúsach tar éis dheireadh na hidirthréimhse dá bhforáiltear sa Chomhaontú maidir le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a bheith ag tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach (IO 2020 L 437, lch. 86).
146      Féach Airteagal 2(2) de Rialachán 2019/502 agus Airteagal 2(2) de Rialachán (AE) 2020/2225.
147      Ag an éisteacht, pléadh an cheist an bhféadfaí rochtain den sórt sin ar an margadh a chumasú trí chomhroinnt a chumasú idir aeriompróirí an Aontais agus aeriompróirí Ómanacha, trí Airteagal 10(10) den chomhaontú atá beartaithe. Mar sin féin, soiléiríodh le linn na bpléití sin, go bhféadfaidh aeriompróirí Ómanacha
fiú, de bhua na forála sin, socruithe códroinnte a dhéanamh, na socruithe sin a fhógairt, agus ticéid a dhíol le haghaidh na n‑eitiltí sin, ní mór d’aeriompróirí an Aontais na codanna sin d’eitiltí laistigh den Aontas a iompar, fiú má tá an cód céanna ag na heitiltí. I ndáil leis sin, le hAirteagal 10(10) den chomhaontú atá beartaithe, ní chuirtear ar a gcumas d’aeriompróirí Ómanacha páirt a ghlacadh i margadh inmheánach an Aontais i seirbhísí aeriompair.
148      Go deimhin, déantar foráil maidir le hinfheidhmeacht rialacha an Stáit óna n‑eitlíonn aeriompróir nó a n‑eitlíonn aeriompróir chuige le hAirteagal 11 de Choinbhinsiún Chicago, agus athshonraítear an cineál céanna oibleagáide in Airteagal 7 den chomhaontú atá beartaithe.
149      Féach, chuige sin, Tuairim 1/94 (Comhaontuithe atá i gceangal le Comhaontú EDT), an 15 Samhain 1994 (EU:C:1994:384, míreanna 78 agus 79) agus an Coimisiún
v
an Bheilg, mír 98.
150      Féach Rialachán (CE) Uimh. 1/2003 ón gComhairle an 16 Nollaig 2002 maidir le cur chun feidhme na rialacha iomaíochta a leagtar síos in Airteagail 81 agus 82 den Chonradh (IO 2003 L 1, lch. 1) agus Rialachán (AE) 2015/1588 ón gComhairle an 13 Iúil 2015 maidir le cur i bhfeidhm Airteagail 107 agus 108 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh maidir le catagóirí áirithe Státchabhrach cothrománaí (IO 2015 L 249, lch. 1).
151      Féach, chuige sin, breithiúnas an 30 Aibreán 1986, Asjes agus páirtithe eile (209/84 go 213/84, EU:C:1986:188, mír 45). I gcás ina dtarlaíonn iompar frithiomaíoch lasmuigh de chríoch an Aontais Eorpaigh ach go bhfuil éifeachtaí aige ar an margadh inmheánach, aithníodh cheana féin go bhféadfadh feidhm a bheith ag na rialacha lena rialaítear cur i bhfeidhm Airteagail 101 agus 102 CFAE maidir le cleachtais atá teoranta go hiomlán do chríoch tríú Stáit. Féach, chuige sin, breithiúnais an 27 Meán Fómhair 1988, Ahlström Osakeyhtiö agus páirtithe eile
v
an Coimisiún (89/85, 104/85, 114/85, 116/85, 117/85 agus 125/85 go 129/85, EU:C:1988:447, míreanna 17 agus 18) agus an 6 Meán Fómhair 2017, Intel v an Coimisiún (C‑413/14 P, EU:C:2017:632, míreanna 43 go 45).
152      Rialachán ón gComhairle an 25 Bealtaine 2009 maidir le hAirteagal 81(3) den Chonradh a chur i bhfeidhm ar aicmí áirithe comhaontuithe agus cleachtais chomhbheartaithe in earnáil an aeriompair (IO 2009 L 148, lch. 1).
153      Féach aithris 3 de Rialachán Uimh. 487/2009, ina mínítear ‘gur cheart an chumhacht a thabhairt don Choimisiún blocdhíolúintí a dheonú in earnáil an aeriompair … i ndáil le trácht idir an Comhphobal agus tríú tíortha’.
154      Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Aibreán 2019 maidir le hiomaíocht in earnáil an aeriompair a chosaint, agus lena n‑aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 868/2004 (IO 2019 L 123,
lch.  4). Leis an Rialachán sin, féachtar le cur chuige ar bhonn earnála a chur i bhfeidhm a ghlacfar ina dhiaidh sin a mhéid a bhaineann le hearnálacha eacnamaíocha eile i Rialachán (AE) 2022/2560 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Nollaig 2022 maidir le fóirdheontais eachtracha lena saobhtar an margadh inmheánach (IO 2022 L 330, lch. 1).
155      Féach aithris 9 de Rialachán (AE) 2019/712 (ina ndeirtear, go bhfuil ‘gá fós le reachtaíocht atá éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach chun dálaí fabhracha a chaomhnú a thacóidh le hardleibhéal nascachta don Aontas agus chun iomaíocht chóir le haeriompróirí tríú tíortha a áirithiú. Chuige sin, ba cheart an chumhacht a thabhairt don Choimisiún imscrúdú a dhéanamh agus bearta a ghlacadh i gcás inar gá sin. Ba cheart na bearta sin a bheith ar fáil i gcás inar cúis díobhála d’aeriompróirí an Aontais cleachtais a shaobhann an iomaíocht’). Féach freisin pointe 6 d’Airteagal 2 den Rialachán sin, lena sainmhínítear ‘cleachtais a shaobhann iomaíocht’ mar ‘idirdhealú agus fóirdheontais’, a shainmhínítear an dá cheann acu ansin i bpointí 8 agus 9 d’Airteagal 2 agus de.
156      Treoir ón gComhairle an 27 Deireadh Fómhair 2003 lena ndéantar athstruchtúrú ar an gcreat Comhphobail le haghaidh cáin a ghearradh ar tháirgí fuinnimh agus ar leictreachas (IO 2003 L 283, lch. 51).
157      Féach breithiúnas an 21 Nollaig 2011, Air Transport Association of America agus páirtithe eile (C‑366/10, EU:C:2011:864, mír 67 agus an cásdlí dá dtagraítear) (ina mínítear go leagtar síos le Treoir 2003/96/CE ‘in Airteagal 14(1)(b) díolúine ó cháin do tháirgí fuinnimh a sholáthraítear lena n‑úsáid mar bhreosla chun críche aerloingseoireachta seachas eitilt áineasa phríobháideach, ionas, mar is léir ó aithris 23 sa bhrollach a ghabhann leis an Treoir sin, go gcomhlíonann an tAontas Eorpach go háirithe oibleagáidí idirnáisiúnta áirithe, lena n‑áirítear iad siúd a bhaineann leis na díolúintí ó cháin ar tháirgí fuinnimh atá beartaithe don eitlíocht shibhialta a dheonaítear d’aerlínte ar bhonn Choinbhinsiún Chicago agus comhaontuithe déthaobhacha idirnáisiúnta maidir le haersheirbhísí arna dtabhairt i gcrích ag an Aontas Eorpach agus/nó ag na Ballstáit le tríú Stáit áirithe’).
158      Rialachán an 16 Samhain 2009 ón gComhairle lena mbunaítear córas Comhphobail um fhaoisimh ó dhleacht chustaim (IO 2009 L 324, lch. 23).
159      Treoir an 19 Deireadh Fómhair 2009 lena gcinntear raon feidhme Airteagal 143(b) agus (c) de Threoir 2006/112/CE a mhéid a bhaineann le díolúine ó cháin bhreisluacha ar allmhairiú deiridh earraí áirithe (IO 2009 L 292, lch. 5).
160      Féach pointe 10 den mheabhrán comhairliúchán, atá i gceangal leis an gcomhaontú.
161      Féach Airteagal 1 de Rialachán Uimh. 1186/2009.
162      Féach Airteagal 1 de Threoir 2009/132.
163      Treoir ón gComhairle an 19 Nollaig 2019 lena leagtar síos na socruithe ginearálta maidir le dleacht mháil (IO 2020 L 58, lch. 4). Déanann an Coimisiún tagairt d’Airteagal 11(f) den Treoir sin, ina dtugtar díolúine ó íocaíocht dleachta máil ar tháirgí ‘lena dtomhailt faoi chomhaontú arna thabhairt i gcrích le tríú tíortha nó le heagraíochtaí idirnáisiúnta, ar choinníoll go gceadófar nó go n‑údarófar an comhaontú sin maidir le díolúine ó cháin bhreisluacha’.
164      Féach Rialachán an 16 Aibreán 2018 ón gComhairle lena gcuirtear ar fionraí go sealadach na dleachtanna Comhtharaife Custaim uathrialaitheacha ar earraí áirithe de chineál atá le hionchorprú in aerárthach nó atá le húsáid lena aghaidh, agus lena n‑aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1147/2002 (IO 2018 L 98, lch. 1), agus go háirithe Airteagal 1(1) de, lena leagtar síos ‘go gcuirfear ar fionraí na dleachtanna Comhtharaife Custaim uathrialaitheacha a leagtar síos i Rialachán (CEE) [ón gComhairle] Uimh. 2658/87 [an 23 Iúil 1987 maidir leis an ainmníocht taraife agus staidrimh agus leis an gComhtharaif Chustaim (IO 1987 L 256, lch. 1)] maidir le páirteanna, comhpháirteanna agus earraí eile de chineál atá le hionchorprú in aerárthach nó atá le húsáid lena aghaidh agus iad á monarú, á ndeisiú, á gcothabháil, á n‑atógáil, á modhnú nó á dtiontú’.
165      Treoir an 28 Samhain 2006 ón gComhairle maidir leis an gcomhchóras cánach breisluacha (IO 2006 L 347, lch. 1).
166      Féach Airteagal 1(1) de Threoir 2006/112.
167      Féach, de réir analaí, Tuairim 2/15 (Comhaontú Saorthrádála le Singeapór) an 16 Bealtaine 2017 (EU:C:2017:376, mír 163 agus an cásdlí dá dtagraítear) (ina mínítear ‘nach mbeadh sé comhleanúnach, thairis sin, a chinneadh go dtagann na forálacha lena léirscaoiltear an trádáil idir an tAontas Eorpach agus tríú Stát faoin gcomhbheartas tráchtála agus go dtagann na forálacha sin atá ceaptha chun a áirithiú go gcomhlíonfar ceanglais na forbartha inbhuanaithe nuair a tharlaíonn an léirscaoileadh trádála sin lasmuigh de.
Is cuid dhílis den bheartas sin trádáil a dhéanamh i gcomhréir le cuspóir na forbartha inbhuanaithe’).
168      Féach Airteagal 11(1) den chomhaontú atá beartaithe.
169      Féach Airteagal 4(2) den chomhaontú atá beartaithe, ina mínítear ‘nuair a bheidh údaruithe oibríochta agus ceadanna teicniúla á ndeonú, caithfidh na Páirtithe Conarthacha le hiompróirí uile an Pháirtí Chonarthaigh eile ar bhealach neamh-idirdhealaitheach’.
170      Féach Airteagal 4(1)(d) agus Airteagal 5(1)(c) den chomhaontú atá beartaithe, a dtagraíonn an dá cheann acu do na coinníollacha ‘forordaithe faoi na dlíthe agus na rialacháin’ a chuirtear i bhfeidhm de ghnáth maidir le hoibriú aeriompair idirnáisiúnta. Déantar crostagairt in Airteagal 5(1)(c) den Chomhaontú freisin do chomhlíonadh na ndlíthe agus na rialachán dá dtagraítear in Airteagal 7 den chomhaontú atá beartaithe mar chúis le húdarú oibríochta a dhiúltú, a chúlghairm, a chur ar fionraí, a fhorchur nó a theorannú.
171      Féach Airteagail 3 go 14 den Rialachán maidir le hAersheirbhísí. Féach freisin aithris 5 agus Airteagal 8(2) den Rialachán maidir le hAersheirbhísí a mhéid a bhaineann le hoibleagáid faireacháin a bheith ann is bun le comhlíonadh leanúnach na gcoinníollacha lena rialaítear údaruithe oibríochta.
172      Tá gealltanas soiléir i ngnéithe eile den fhoráil sin dlíthe agus rialacháin is infheidhme an pháirtí chonarthaigh faoi seach a chomhlíonadh, agus mar sin áirítear leo oibleagáid dlí an Aontais a chomhlíonadh. Féach, ina leith sin, Airteagal 10(2) agus (3), (4), (5), (14), agus (15) den chomhaontú.
173      Féach Treoir an 15 Deireadh Fómhair 1996 ón gComhairle maidir le rochtain ar an margadh láimhseála ar an talamh ag aerfoirt Chomhphobail (IO 1996 L 272, lch. 36), agus go háirithe aithris 23 agus Airteagal 20(1) di, lena leathnaítear na cearta a aithnítear leis an Treoir sin chuig soláthróirí seirbhísí láimhseála ar an mórchóir agus úsáideoirí aerfort tríú tíortha ar bhonn cómhalartachta.
174      Rialachán an 18 Eanáir 1993 ón gComhairle maidir le comhrialacha do leithroinnt sliotán in aerfoirt an Chomhphobail (IO 1993 L 14, lch. 1), agus go háirithe aithris 14 agus Airteagal 12 de, lena dtugtar cóir choibhéiseach d’iompróirí tríú tíortha faoi réir cómhalartachta. Féach freisin, an Coimisiún v an Bheilg (mír 120) chun go n‑aithneodh an Chúirt gur inniúlacht eisiach de chuid an Aontais Eorpaigh é an t‑ábhar sin.
175      Féach aithris 10 agus Airteagal 15(4) agus (5) den Rialachán maidir le hAersheirbhísí maidir le socruithe códroinnte, lena dtairgtear socruithe códroinnte faoi réir cómhalartachta, agus Airteagal 13(3) agus (4) den Rialachán maidir le hAersheirbhísí maidir le comhaontuithe léasa thirim nó fhliuch le nasc tríú tír, i gcoinne na cómhalartachta i gcás léasanna fliucha.
176      Murab ionann agus breithiúnas an 21 Nollaig 2011, Air Transport Association of America agus páirtithe eile (C‑366/10, EU:C:2011:864, mír 70), inar mheas an Chúirt nach raibh socrú muirear aerfoirt cumhdaithe, an tráth sin, ag rialacha comhchoiteanna dhlí an Aontais.
177      Rialachán Cur Chun Feidhme an 11 Feabhra 2019 ón gCoimisiún lena leagtar síos scéim feidhmíochta agus muirearaithe san aerspás Eorpach aonair agus lena n‑aisghairtear Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) Uimh. 390/2013 agus (AE) Uimh. 391/2013 (IO 2019 L 56, lch. 1).
178      Féach Airteagal 1 de Rialachán Cur Chun Feidhme 2019/317.
179      Féach Airteagal 2(5) de Rialachán Cur Chun Feidhme 2019/317, lena sainmhínítear an coincheap ‘úsáideoir aerspáis’ mar ‘oibreoir an aerárthaigh tráth a dhéantar an eitilt nó, murab eol céannacht an oibreora, úinéir an aerárthaigh, mura féidir a chruthú gurbh é duine eile an t‑oibreoir an tráth sin’.
180      Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Márta 2009 maidir le muirir aerfoirt (IO 2009 L 70, lch. 11).
181      Féach Airteagal 1 de Threoir 2009/12. Mar a thugann an Coimisiún faoi deara, ní raibh na rialacha sin ann nuair a rinne an Chúirt an measúnú i mbreithiúnas an 21 Nollaig 2011, Air Transport Association of America agus páirtithe eile (C‑366/10, EU:C:2011:864, mír 70).
182      Sainmhínítear an coincheap ‘úsáideoirí aerfoirt’ in Airteagal 2(3) de Threoir 2009/12 mar seo a leanas: ‘aon duine nádúrtha nó dlítheanach atá freagrach as paisinéirí, post agus/nó lasta a iompar d’aer chuig an aerfort lena mbaineann nó uaidh’.
183      Féach Airteagal 3 de Threoir 2009/12, lena leagtar síos ‘go n‑áiritheoidh na Ballstáit nach ndéanfaidh muirir aerfoirt idirdhealú i measc úsáideoirí aerfoirt’.
184      Tugaim faoi deara go gceanglaítear go sonrach le hAirteagal 12 den chomhaontú atá beartaithe go gcaithfí le páirtithe conarthacha de réir théarmaí
nach mbeidh ‘níos neamhfhabhraí ná na téarmaí is fabhraí a bheidh le fáil ag aon aeriompróir eile’, agus dá bhrí sin ar iompróirí Ómanacha san Aontas Eorpach. Dá réir sin, gan beann ar an bhfíoras go bhfuil feidhm ag rialacha an Aontais atá i gceist maidir le haon úsáideoir aerfoirt, déantar difear d’ábhar toisc go ndéanann an gealltanas atá sa chomhaontú iompróirí Ómanacha a chomhshamhlú go sonrach le hiompróirí de chuid an Aontais.
185      Féach Airteagal 22(1) den Rialachán maidir le hAersheirbhísí.
186      Féach Airteagal 23(1) den Rialachán maidir le hAersheirbhísí.