62022CJ0726_RES
Kawża C-726/22 P
Il‑Kummissjoni Ewropea
vs
Pollinis France
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) tas‑16 ta’ Jannar 2025
“Appell – Aċċess għal dokumenti – Regolament (KE) Nru 1049/2001 – L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(3) – Protezzjoni tal-proċess deċiżjonali – Regolament (UE) Nru 182/2011 – Komitoloġija – Pożizzjonijiet espressi mill-Istati Membri u membri oħra tal-kumitati – Rifjut ta’ aċċess”
Istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea – Dritt ta’ aċċess pubbliku għal dokumenti – Regolament (UE) Nru 1049/2001 – Eċċezzjonijiet għad-dritt ta’ aċċess għal dokumenti – Protezzjoni tal-proċess deċiżjonali – Kundizzjonijiet – Interpretazzjoni u applikazzjoni stretti
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 1049/2001, premessa 11 u l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(3))
(ara l-punti 62 u 65)
Istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea – Dritt ta’ aċċess pubbliku għal dokumenti – Regolament Nru 1049/2001 – Eċċezzjonijiet għad-dritt ta’ aċċess għal dokumenti – Obbligu ta’ motivazzjoni – Portata
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 1049/2001, Artikolu 4)
(ara l-punt 63)
Istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea – Dritt ta’ aċċess pubbliku għal dokumenti – Regolament Nru 1049/2001 – Kamp ta’ applikazzjoni – Attività amministrattiva tal-Kummissjoni – Inklużjoni
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 1049/2001, Artikolu 2(3))
(ara l-punt 66)
Istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea – Dritt ta’ aċċess pubbliku għal dokumenti – Regolament Nru 1049/2001 – Eċċezzjonijiet għad-dritt ta’ aċċess għal dokumenti – Protezzjoni tal-proċess deċiżjonali – Teħid ta’ deċiżjoni – Kunċett – Eżistenza ta’ suġġett deċiżjonali speċifiku – Inklużjoni
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 1049/2001, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(3))
(ara l-punt 73)
Istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea – Dritt ta’ aċċess pubbliku għal dokumenti – Regolament Nru 1049/2001 – Eċċezzjonijiet għad-dritt ta’ aċċess għal dokumenti – Protezzjoni tal-proċess deċiżjonali – Kundizzjonijiet – Preġudizzju konkret, effettiv u serju għall-imsemmi proċess – Portata – Intenzjoni ta’ istituzzjoni li tieħu deċiżjoni – Esklużjoni
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 1049/2001, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(3))
(ara l-punti 74, 77 u 78)
Sunt
Adita b’appell li hija ċaħdet, ippreżentat mill-Kummissjoni Ewropea kontra s-sentenza tal-Qorti Ġenerali fil-kawża Pollinis France vs Il-Kummissjoni (
1
), li permezz tagħha l-Qorti Ġenerali annullat iż-żewġ deċiżjonijiet tal-Kummissjoni (
2
) li jirrifjutaw l-aċċess għal dokumenti li jikkonċernaw id-Dokument ta’ gwida tal-Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel (EFSA) tal‑2013 (
3
), il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat il-portata tal-eċċezzjoni dwar l-eżistenza ta’ proċess deċiżjonali pendenti (
4
), fil-kuntest ta’ proċedura ta’ komitoloġija, u tat deċiżjoni dwar il-klassifikazzjoni ta’ “kwistjoni fejn [istituzzjoni] tkun għadha ma ħaditx deċiżjoni”.
Pollinis France, organizzazzjoni mhux governattiva Franċiża li kienet topera għad-difiża tal-ambjent, kellha l-għan li tipproteġi n-naħal selvaġġ u l-għasel u li tippromwovi l-agrikoltura sostenibbli bl-għan li tippreżerva l-pollinaturi. Fl‑2020, hija ressqet quddiem il-Kummissjoni żewġ talbiet għal aċċess (
5
) għal ċerti dokumenti li jikkonċernaw id-Dokument ta’ gwida tal-EFSA tal‑2013. L-ewwel talba kienet tirrigwarda, essenzjalment, dokumenti li jistabbilixxu l-pożizzjonijiet tal-Istati Membri, tal-membri tal-Kumitat Permanenti dwar il-Pjanti, l-Annimali, l-Ikel u l-Għalf (
6
) u tal-Kummissjoni dwar dan id-dokument ta’ gwida kif ukoll għal kull abbozz li jirrigwarda dan is-suġġett irċevut jew imfassal mill-Kummissjoni sa minn Ottubru 2018. It-tieni talba kienet tirrigwarda ċerti dokumenti li jikkonċernaw l-imsemmi dokument ta’ gwida tal-EFSA tal‑2013 u kienet tirrigwarda, essenzjalment, il-korrispondenza, l-aġendi, il-minuti u r-rapporti tal-laqgħat bejn il-membri tal-iScopaff u ċerti uffiċjali u membri tal-Kummissjoni bejn Lulju 2013 u Settembru 2018.
Bi tweġiba għal talbiet konfermatorji għal aċċess, il-Kummissjoni tat, permezz ta’ żewġ deċiżjonijiet tal‑2020, aċċess parzjali għal ċerti dokumenti u rrifjutat l-aċċess għal ċerti dokumenti oħra, abbażi tal-eċċezzjonijiet, rispettivament, dwar il-protezzjoni tal-ħajja privata u tal-integrità tal-individwu (
7
) u dwar l-eżistenza ta’ proċess deċiżjonali pendenti.
Fil-fatt, id-Dokument ta’ gwida tal-EFSA tal-2013 kien is-suġġett ta’ diskussjonijiet għal diversi snin fi ħdan l-iScopaff, mingħajr ma ntlaħaq ftehim dwar it-test tiegħu, minħabba nuqqas ta’ qbil bejn l-Istati Membri u mingħajr ma dan id-dokument ġie adottat mill-Kummissjoni. Fl‑2019, il-Kummissjoni kienet talbet lill-EFSA twettaq reviżjoni tad-Dokument ta’ gwida tagħha tal‑2013, sabiex jittieħdu inkunsiderazzjoni l-iktar żviluppi xjentifiċi reċenti.
Kien f’dan il-kuntest li, fis-sentenza appellata, adita b’żewġ rikorsi għal annullament, il-Qorti Ġenerali rrilevat li, permezz tad-deċiżjonijiet kontenzjużi adottati fl‑2020, il-Kummissjoni indikat li, fl-istennija tal-finalizzazzjoni tar-reviżjoni ta’ dan id-dokument, l-eżami tiegħu fi ħdan l-iScopaff kien “twaqqaf” u li dan kien ifisser li l-proċess deċiżjonali seta’ jitqies bħala “pendenti”, peress li kien ser jitkompla biss wara t-tlestija ta’ din ir-reviżjoni.
Issa, skont il-Qorti Ġenerali, fil-mument tal-adozzjoni tad-deċiżjonijiet kontenzjużi, l-ebda proċess deċiżjonali ma kien intiż li jimplimenta d-Dokument ta’ gwida tal-EFSA tal‑2013. Għall-kuntrarju, il-Kummissjoni ddeċidiet, impliċitament iżda neċessarjament, li ma timplimentax iktar l-istess dokument. Il-fatt stess li kienet għaddejja reviżjoni ta’ dan tal-aħħar fil-mument tal-adozzjoni tad-deċiżjonijiet kontenzjużi kien jimplika l-impossibbiltà li jiġu ddeterminati l-kontenut tal-eventwali dokument ta’ gwida rrivedut, il-forma tal-eventwali adozzjoni tiegħu u l-proċedura li kienet ser tiġi eventwalment segwita għal dan l-għan u, għaldaqstant, l-assenza stess tas-suġġett ta’ proċess deċiżjonali tal-Kummissjoni. Konsegwentement, il-Kummissjoni ma setgħetx validament tinvoka l-eċċezzjoni dwar il-protezzjoni ta’ proċess deċiżjonali pendenti.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
Adita b’appell ippreżentat mill-Kummissjoni, li insostenn tiegħu hija invokat żewġ aggravji, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat, fil-kuntest tal-ewwel aggravju, jekk il-Qorti Ġenerali kinitx qieset, ġustament, fis-sentenza appellata, li l-proċess deċiżjonali tal-Kummissjoni li kellu bħala suġġett id-Dokument ta’ gwida tal-EFSA tal‑2013 kien ingħalaq fil-mument tal-adozzjoni tad-deċiżjonijiet kontenzjużi.
Preliminarjament, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li r-Regolament Nru 1049/2001, ibbażat fuq il-prinċipju ta’ aċċess miftuħ u ta’ trasparenza, huwa intiż li jagħti lill-pubbliku dritt ta’ aċċess għad-dokumenti tal-istituzzjonijiet li jkun l-iktar wiesa’ possibbli. Għalkemm dan id-dritt ta’ aċċess huwa suġġett għal ċerti limiti bbażati fuq raġunijiet ta’ interess pubbliku jew privat, l-eċċezzjonijiet għad-dritt ta’ aċċess previsti mir-Regolament Nru 1049/2001 għandhom jiġu interpretati u applikati b’mod strett. Barra minn hekk, meta l-istituzzjoni kkonċernata tiddeċiedi li tirrifjuta l-aċċess għal dokument li tkun intalbet il-komunikazzjoni tiegħu, hija jkollha bħala prinċipju, tipprovdi spjegazzjonijiet dwar kif l-aċċess għal dan id-dokument jista’ jippreġudika konkretament u effettivament l-interess protett minn eċċezzjoni invokata minn din l-istituzzjoni u prevista fl-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 1049/2001. Fl-aħħar nett, ir-riskju ta’ tali preġudizzju għandu jkun raġonevolment prevedibbli u mhux biss ipotetiku.
Prinċipalment, f’dak li jirrigwarda, b’mod iktar partikolari, l-eċċezzjoni dwar il-protezzjoni tal-proċess deċiżjonali, il-Qorti tal-Ġustizzja indikat qabel kollox li, skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament Nru 1049/2001, l-aċċess għal dokument imfassal minn istituzzjoni għall-użu intern tagħha jew irċevut minn din tal-aħħar u li jirrigwarda kwistjoni li dwarha din l-istituzzjoni tkun għadha ma ħaditx deċiżjoni għandu jiġi rrifjutat meta l-iżvelar tiegħu jippreġudika serjament il-proċess deċiżjonali tal-imsemmija istituzzjoni, sakemm interess pubbliku superjuri ma jkunx jiġġustifika l-iżvelar tad-dokument inkwistjoni.
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li l-kunċett ta’ “proċess deċiżjonali” għandu jinftiehem bħala li jirreferi direttament għat-teħid ta’ deċiżjoni mingħajr ma jkopri l-proċedura amministrattiva kollha li tkun wasslet għalih. Issa, teħid ta’ deċiżjoni jippreżupponi l-eżistenza ta’ suġġett determinat li ser ikun is-suġġett tad-deċiżjoni futura, u dan indipendentement min-natura imminenti tal-adozzjoni ta’ abbozz ta’ att speċifiku u identifikabbli. Barra minn hekk, kuntrarjament għal dak li sostniet il-Kummissjoni, il-Qorti Ġenerali ma qisitx li, fin-nuqqas ta’ tali natura imminenti, ma jkunx hemm attivitajiet deċiżjonali effettivi.
Barra minn hekk, jekk jiġi ammess li deċiżjoni tkun għadha ma tteħditx u, għaldaqstant, li jeżisti “proċess deċiżjonali” pendenti, fis-sens tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament Nru 1049/2001, meta s-suġġett ta’ tali proċess ma jkunx iddeterminat, dan ikun imur kontra kemm l-istruttura ta’ din id-dispożizzjoni kif ukoll il-ġurisprudenza. Għalhekk, sakemm is-suġġett eżatt ta’ deċiżjoni futura ma jkunx għadu ġie ddeterminat, kull riskju ta’ preġudizzju għall-proċess deċiżjonali intiż għall-adozzjoni ta’ din id-deċiżjoni minħabba l-iżvelar ta’ dokument mitlub skont ir-Regolament Nru 1049/2001 ikun minnu nnifsu ipotetiku peress li, fir-realtà, ikun impossibbli li jiġi vverifikat jekk il-kontenut ta’ dan id-dokument verament jirrigwardax dan il-proċess deċiżjonali.
Fl-aħħar nett, kien ukoll mingħajr ma wettqet żball ta’ liġi li l-Qorti Ġenerali ma qisitx bħala deċiżiv, sabiex tevalwa l-eżistenza ta’ “kwistjoni fejn [din l-istituzzjoni] tkun għadha ma ħaditx deċiżjoni”, fis-sens tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament Nru 1049/2001, l-argument li l-Kummissjoni dejjem kellha “l-għan” li timplimenta dokument ta’ gwida dwar in-naħal. Fil-fatt, jekk jiġi aċċettat li s-sempliċi intenzjoni ta’ istituzzjoni li tieħu deċiżjoni f’qasam li jaqa’ taħt il-kompetenza tagħha tippermettilha tinvoka din id-dispożizzjoni, mingħajr ma tkun meħtieġa l-eżistenza ta’ proċess deċiżjonali intiż għall-adozzjoni ta’ deċiżjoni dwar suġġett determinat, dan iwassal, fir-realtà, sabiex lil din l-istituzzjoni tiġi rrikonoxxuta l-possibbiltà li tirrifjuta l-iżvelar ta’ kull dokument relatat ma’ dan is-suġġett. Issa, il-kunċett ta’ “kwistjoni fejn [istituzzjoni] tkun għadha ma ħaditx deċiżjoni” ma jistax jingħata interpretazzjoni tant wiesgħa li tkopri kull dokument li jirrigwarda kwistjoni partikolari.
Konsegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li l-Qorti Ġenerali qieset ġustament li l-fatt li l-Kummissjoni dejjem segwiet l-għan li timplimenta dokument ta’ gwida dwar in-naħal sabiex tipprovdi lill-awtoritajiet tal-Istati Membri dokument li juri “tagħrif xjentifiku u tekniku attwali” ma kienx suffiċjenti, fih innifsu, sabiex jiġi konkluż li kienet għadha teżisti “kwistjoni fejn [istituzzjoni] tkun għadha ma ħaditx deċiżjoni”, fis-sens tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament Nru 1049/2001. Għaldaqstant, hija ċaħdet l-ewwel aggravju kif ukoll, konsegwentement, it-tieni aggravju, bħala ineffettiv, u, għaldaqstant, ċaħdet l-appell kollu kemm hu.
(
1
)	Sentenza tal‑14 ta’ Settembru 2022, Pollinis France vs Il‑Kummissjoni (T‑371/20 u T‑554/20, EU:T:2022:556, iktar ’il quddiem is-“sentenza appellata”).
(
2
)	Deċiżjonijiet tal-Kummissjoni C(2020) 4231 final, tad‑19 ta’ Ġunju 2020, fil-Kawża T‑371/20, u C(2020) 5120 final, tal‑21 ta’ Lulju 2020, fil-Kawża T‑554/20 (iktar ’il quddiem id-“deċiżjonijiet kontenzjużi”).
(
3
)	Dokument ta’ gwida dwar l-evalwazzjoni tar-riskji tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti għan-naħal, adottat mill-EFSA fis‑27 ta’ Ġunju 2013 (iktar ’il quddiem id-“Dokument ta’ gwida tal-EFSA tal‑2013”).
(
4
)	Fuq il-bażi tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament (KE) Nru 1049/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat‑30 ta’ Mejju 2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 3, p. 331)
(
5
)	Skont ir-Regolament Nru 1049/2001 u tar-Regolament (KE) Nru 1367/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑6 ta’ Settembru 2006 dwar l-applikazzjoni għall-istituzzjonijiet u l-korpi tal-Komunità tad-disposizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus dwar l-Aċċess għall-Informazzjoni, il-Parteċipazzjoni tal-Pubbliku fit-Teħid ta’ Deċiżjonijiet u l-Aċċess għall-Ġustizzja fi Kwistjonijiet Ambjentali (ĠU 2006, L. 264, p. 13)
(
6
)	Standing Committee on Plants, Animals, Food and Feeds (iktar ’il quddiem l-“iScopaff”).
(
7
)	Fis-sens tal-Artikolu 4(1)(b) tar-Regolament Nru 1049/2001.