61994C0043
ΠΡΟΤΆΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΫ ΕΙΣΑΓΓΕΛΈΑ
PHILIPPE LÉGER
της 15ης Ιουνίου 1995 (
*1
)
1.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ασκήσει ενώπιον του Δικαστηρίου αναίρεση κατά της αποφάσεως την οποία εξέδωσε στις 30 Νοεμβρίου 1993 το Πρωτοδικείο (
1
), με την οποία το τελευταίο δέχθηκε, βάσει του Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως των Υπαλλήλων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (στο εξής: ΚΥΚ), τη σώρευση των ημερησίων αποζημιώσεων.
2.
Ο Vienne, αναιρεσίβλητος της παρούσας υποθέσεως, είναι τώρα μόνιμος υπάλληλος του Κοινοβουλίου. Η διοικητική του κατάσταση σ' αυτό το κοινοτικό όργανο γνώρισε τρεις διαδοχικές φάσεις: προσελήφθη καταρχάς ως επικουρικός υπάλληλος (την 1η Νοεμβρίου 1990), στη συνέχεια προσελήφθη ως έκτακτος υπάλληλος (την 1η Ιανουαρίου 1991), και τελικά διορίστηκε ως δόκιμος υπάλληλος (στις 16 Δεκεμβρίου 1991), μονιμοποιήθηκε δε τον Οκτώβριο του 1992. Όταν προσελήφθη αρχικά είχε την οικογενειακή του κατοικία στην περιοχή Anderlecht των Βρυξελλών μόλις προσελήφθη για πρώτη φορά εγκαταστάθηκε στο Messancy, κοντά στα σύνορα Βελγίου και Λουξεμβούργου, για να συμμορφωθεί προς τις βάσει του ΚΥΚ υποχρεώσεις του, διατηρώντας παράλληλα μέχρι τη μονιμοποίηση του την οικογενειακή του κατοικία.
3.
Η διαφορά του αναιρεσίβλητου με το Κοινοβούλιο αφορά την καταβολή των ημερησίων αποζημιώσεων, οι οποίες προβλέπονται στο άρθρο 10 του παραρτήματος VII του ΚΥΚ (στο εξής: άρθρο 10), μέχρι το τέλος της περιόδου δοκιμασίας του, αυξημένης κατά ένα μήνα (15 Οκτωβρίου 1992). Το εν λόγω άρθρο ορίζει τα ακόλουθα:
«Ο υπάλληλος που αποδεδειγμένα είναι υποχρεωμένος να αλλάξει τόπο διαμονής, για να αντεπεξέλθει στις υποχρεώσεις του άρθρου 20 του ΚΥΚ (
2
), δικαιούται, για την περίοδο που καθορίζεται στην παράγραφο 2, ημερησίας αποζημιώσεως, της οποίας το ποσό καθορίζεται ως εξής (...).»
Η διάρκεια της περιόδου χορηγήσεως των ημερησίων αποζημιώσεων καθορίζεται, με την παράγραφο 2 του άρθρου αυτού, σε 120 ή 180ημέρες για τους μονίμους υπαλλήλους ή είναι ίση προς τη διάρκεια της περιόδου δοκιμασίας αυξανομένης κατά ένα μήνα για τους δοκίμους υπαλλήλους.
Η διάρκεια της περιόδου χορηγήσεως αυτών των ίδιων αποζημιώσεων για τους εκτάκτους υπαλλήλους (άρθρο 25 του Καθεστώτος που εφαρμόζεται επί του Λοιπού Προσωπικού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, στο εξής: ΚΛΠ) και στους επικουρικούς υπαλλήλους (άρθρο 69 του ΚΛΠ) περιορίζεται και στις δύο αυτές περιπτώσεις σε ένα έτος κατ' ανώτατο όριο, κατά τα λοιπά δε γίνεται παραπομπή στο άρθρο 10.
4.
Σύμφωνα με τις διατάξεις του ΚΥΚ (
3
), το Κοινοβούλιο κατέβαλλε στον Vienne αυτές τις ημερήσιες αποζημιώσεις από την 1η Νοεμβρίου 1990, έπαυσε όμως να καταβάλει κάθε σχετικό ποσό από τις 21 Απριλίου 1992, ήτοι έξι σχεδόν μήνες πριν το τέλος της περιόδου δοκιμασίας του. Το Κοινοβούλιο θεώρησε ότι έπρεπε να σωρεύσει τις διάφορες περιόδους απασχολήσεως του ενδιαφερομένου, χωρίς η καταβολή των αποζημιώσεων να μπορεί να υπερβεί το μέγιστο όριο των δώδεκα μηνών που προβλέπεται από το άρθρο 10.
5.
Λόγω της αρνήσεως του Κοινοβουλίου να του καταβάλει τις εν λόγω αποζημιώσεις μέχρι το τέλος της περιόδου δοκιμασίας του, αυξημένης κατά ένα μήνα (ήτοι για το διάστημα από 22 Απριλίου 1992 μέχρι 15 Οκτωβρίου 1992), ο Vienne άσκησε προσφυγή ενώπιον του Πρωτοδικείου ζητώντας την ακύρωση της από 2 Φεβρουαρίου 1993 απορριπτικής αποφάσεως του Κοινοβουλίου. Βασίστηκε ιδίως σε παράβαση του άρθρου 10.
6.
Με την προαναφερθείσα απόφαση της 30ής Νοεμβρίου 1993, το Πρωτοδικείο δέχθηκε το αίτημά του.
Το Πρωτοδικείο δέχθηκε καταρχάς «(...) ότι σε καμιά διάταξη του ΚΥΚ ή του ΚΛΠ δεν προβλέπεται ρητώς περιοριστική ρύθμιση για την περίπτωση που εμφανίζεται στην προκειμένη υπόθεση. Συγκεκριμένα, το κείμενο του άρθρου 10 του παραρτήματος VII του ΚΥΚ δεν αντιτίθεται στη σωρευτική παροχή των ημερησίων αποζημιώσεων, όπως ζητεί ο προσφεύγων» (
4
).
Αντιστρόφως, το Πρωτοδικείο έκρινε ότι η πρόβλεψη ενός ανωτάτου ορίου για τη διάρκεια της χορηγήσεως των ημερησίων αποζημιώσεων, όπως την εφαρμόζει το Κοινοβούλιο όσον αφορά την περίοδο δοκιμασίας, παραβλέπει την προσωρινότητα της σχέσεως εργασίας η οποία χαρακτηρίζει τη διοικητική κατάσταση ενός δοκίμου υπαλλήλου (
5
).
Πράγματι, το Πρωτοδικείο δέχθηκε ότι, σε μια τέτοια κατάσταση στην οποία η προσωρινότητα της σχέσεως εργασίας ήταν διαρκής, «(...) η παροχή των ημερησίων αποζημιώσεων έχει ειδικό σκοπό: φαίνεται εύλογο να παροτρυνθεί ο ενδιαφερόμενος να μη προβεί σε μετακόμιση η οποία, σε περίπτωση μη μονιμοποιήσεως, θα αποδεικνυόταν πρόωρη και θα προκαλούσε, σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφοι 1 και 2, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ, σε περίπτωση παύσεως των καθηκόντων του ενδιαφερομένου, διπλή επιστροφή των εξόδων μετακομίσεως. Έτσι, ενόψει της καταστάσεως αυτής, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να λαμβάνει, ως αντάλλαγμα και κατ' εφαρμο-γήν του άρθρου 10 του παραρτήματος VII του ΚΥΚ, μέχρι πέρατος αυτής της προσωρινής περιόδου, αυξημένης κατά ένα μήνα, τις ημερήσιες αποζημιώσεις, τούτο δε ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι έχει ήδη λάβει τέτοιες αποζημιώσεις κατά τη διάρκεια άλλων προηγουμένων περιόδων, οι οποίες επίσης χαρακτηρίζονται από την προσωρινότητά τους» (
6
).
Υπενθυμίζοντας τέλος ότι ο σκοπός τον οποίον επιδιώκουν οι ημερήσιες αποζημιώσεις, όπως διευκρινίστηκε με προηγούμενες αποφάσεις (
7
), «(...) δηλαδή η αντιστάθμιση των εξόδων και των δυσχερειών που προκαλούνται από την ανάγκη μετακινήσεως και προσωρινής εγκαταστάσεως στον τόπο υπηρεσίας, ενώ διατηρείται, προσωρινώς, η προηγούμενη κατοικία (...)», ανταποκρίνεται πλήρως στις περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως (διατήρηση δύο κατοικιών: μία οικογενειακή στο Βέλγιο και άλλη κοντά στον τόπο υπηρεσίας) (
8
), το Πρωτοδικείο συνήγαγε ότι ο Vienne είχε όντως βάσει του ΚΥΚ δικαίωμα να λάβει ημερήσιες αποζημιώσεις μέχρι το τέλος της περιόδου δοκιμασίας του, αυξημένης κατά ένα μήνα (
9
).
7.
Για τον λόγο αυτό, με την απόφαση της 30ής Νοεμβρίου 1993 ακυρώθηκε η από 2 Φεβρουαρίου 1993 απορριπτική απόφαση του Κοινοβουλίου και το τελευταίο υποχρεώθηκε να καταβάλει στον προσφεύγοντα τις ημερήσιες αποζημιώσεις που δεν είχαν ακόμη πληρωθεί, το εν λόγω δε όργανο καταδικάστηκε στο σύνολο των δικαστικών εξόδων.
8.
Το Κοινοβούλιο ζητεί την ακύρωση αυτής ακριβώς της αποφάσεως.
9.
Προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως του, το Κοινοβούλιο προβάλλει στην ουσία δύο λόγους στηριζόμενους σε παράβαση του κοινοτικού δικαίου:
—
η απόφαση περιέχει νομικό σφάλμα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 71 του ΚΥΚ (στη σκέψη 32 της αποφάσεως)
—
η απόφαση περιέχει διάφορα νομικά σφάλματα όσον αφορά την εφαρμογή του άρθρου 10 (στις σκέψεις 27, 31 και 34 της αποφάσεως).
10.
Ο Vienne διατείνεται, εκ προοιμίου (
10
), ότι το παραδεκτό της αιτήσεως αναιρέσεως είναι αμφίβολο, καθόσον το Κοινοβούλιο ζητεί από το Δικαστήριο να εξετάσει πραγματικά στοιχεία τα οποία δέχθηκε το Πρωτοδικείο. Θα απαντήσω όπου χρειαστεί επ' αυτού επ' ευκαιρία της εξετάσεως καθενός των προβαλλομένων λόγων, με τους οποίους θα ασχοληθώ διαδοχικά.
I — Ερμήνευσε to Πρωτοδικείο εσφαλμένα to άρθρο 71 του ΚΥΚ;
11.
Το άρθρο 71 του ΚΥΚ (
11
) ορίζει:
«Σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στο παράρτημα VII, ο υπάλληλος δικαιούται επιστροφής των εξόδων στα οποία υπεβλήθη λόγω της αναλήψεως των καθηκόντων του (...).»
12.
Το Κοινοβούλιο θεωρεί ότι το Πρωτοδικείο υπέπεσε σε νομικό σφάλμα, στη σκέψη 32 της αποφάσεως, ερμηνεύοντας τον όρο «ανάληψη καθηκόντων» του άρθρου 71 του ΚΥΚ «(...) υπό την έννοια ότι αφορά μόνον την ανάληψη καθηκόντων κατόπιν του τυπικού διορισμού σε θέση μονίμου ή δοκίμου υπαλλήλου». Αντιστρόφως, κατά το Κοινοβούλιο, ο όρος αυτός πρέπει να θεωρηθεί ότι αφορά κάθε ανάληψη καθηκόντων στην υπηρεσία οργάνου των Κοινοτήτων, με οποιαδήποτε ιδιότητα, περιλαμβανομένης της ιδιότητας του εκτάκτου ή του επικουρικού υπαλλήλου, οπότε η «ανάληψη καθηκόντων» δεν μπορεί παρά να πραγματοποιηθεί παρά μία και μόνο φορά (
12
).
13.
Το γράμμα του άρθρου 71 του ΚΥΚ και το πλαίσιο στο οποίο αυτό εντάσσεται με εμποδίζουν να συμμεριστώ την άποψη που υποστηρίζει το Κοινοβούλιο.
14.
Πράγματι, υπενθυμίζω ότι η διάταξη αυτή περιλαμβάνεται στο σώμα του Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως των (μονίμων) Υπαλλήλων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Επομένως, ο κανονισμός αυτός έχει ισχύ, καταρχήν, μόνο στους μονίμους υπαλλήλους, όπως σημειώνει το Πρωτοδικείο. Ασφαλώς, από την αρχή αυτή υφίστανται πολλές εξαιρέσεις, καθόσον το ΚΛΠ παραπέμπει συχνά στον ΚΥΚ, σε ορισμένο αριθμό διατάξεων. Όταν γίνεται μια τέτοια παραπομπή, πρέπει να εφαρμόζονται παράλληλα οι διατάξεις του ΚΥΚ και του ΚΛΠ, εξομοιώνοντας το λοιπό προσωπικό των Κοινοτήτων προς τους μονίμους υπαλλήλους. Όμως, τούτο δεν συμβαίνει με το άρθρο 71. Αντιθέτως, κάθε μία από τις διατάξεις σχετικά με τους μονίμους, τους εκτάκτους και τους επικουρικούς υπαλλήλους περιλαμβάνει ένα κεφάλαιο σχετικά με τις «Αποδοχές και (την) επιστροφή εξόδων» (
13
). Το άρθρο 71 του ΚΥΚ εντάσσεται σ' ένα τέτοιο κεφάλαιο. Χωρίς να γίνεται παραπομπή στο άρθρο αυτό, υπάρχουν στο ΚΛΠ διατάξεις που του ομοιάζουν αισθητά. Έτσι, το άρθρο 22 ορίζει: «(...) ο έκτακτος υπάλληλος δικαιούται, σύμφωνα με τους όρους που καθορίζονται στα άρθρα 5 έως 15 του Παραρτήματος VII του Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως, της επιστροφής των εξόδων στα οποία έχει υποβληθεί μετά την ανάληψη των καθηκόντων του (...)». 'Ετσι, η σύγκριση των διατάξεων αυτών δείχνει, κατά τη γνώμη μου, ότι η επιστροφή των εξόδων πρέπει να χορηγείται με βάση κάθε μία από τις αναλήψεις καθηκόντων, ανεξάρτητα από το αν ο ενδιαφερόμενος έχει την ιδιότητα του εκτάκτου ή του μονίμου υπαλλήλου. Επομένως, δεδομένου ότι το Πρωτοδικείο υπενθύμισε ότι «(...) τα καθήκοντα που ασκεί ένας μόνιμος ή δόκιμος υπάλληλος μπορούν να διακριθούν, από νομικής απόψεως, από τα καθήκοντα που ασκεί ένας έκτακτος ή επικουρικός υπάλληλος, δεδομένου ότι οι ενδιαφερόμενοι βρίσκονται σε διαφορετικές υπηρεσιακές καταστάσεις (βλ. την απόφαση 37/87, Sperber κατά Δικαστηρίου, Συλλογή 1988, σ. 1943, σκέψη 8)» (
14
), δεν ερμήνευσε εσφαλμένα το άρθρο 71 του ΚΥΚ δεχόμενο στη συνέχεια ότι «ο προμνημονευθείς όρος “ανάληψη καθηκόντων” (κατά την έννοια του άρθρου αυτού) μπορεί επομένως να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι αφορά μόνον την ανάληψη καθηκόντων κατόπιν του τυπικού διορισμού σε θέση μονίμου ή δοκίμου υπαλλήλου».
15.
Στη συνέχεια, πρέπει να απορριφθεί το επιχείρημα στο οποίο το Κοινοβούλιο στηρίζει τον λόγο ακυρώσεως τον οποίο αντλεί από την απόφαση της 15ης Ιουλίου 1960, 27/59 και 39/59, Campologno κατά Ανωτάτης Αρχής (
15
).
16.
Στην απόφαση αυτή το Δικαστήριο βασίστηκε στην αρχή της «(...) λειτουργικής ενότητας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και των συναρτωμένων οργάνων (...)», αρνούμενο να δεχθεί «(...) τη σώρευση της αποζημιώσεως λόγω εξόδου από την υπηρεσία σε ένα όργανο και της αποζημιώσεως λόγω αναλήψεως καθηκόντων σε άλλο (...)» (
16
). Το Κοινοβούλιο συνάγει από αυτό ότι «(...) δεν μπορεί να καταβληθεί δύο φορές η ίδια αποζημίωση στο ίδιο άτομο για τον ίδιο λό-γο» (
17
). Όμως, δεν βλέπω πώς μπορεί να είναι ασυμβίβαστη προς την εν λόγω νομολογία η εκ μέρους του Πρωτοδικείου ερμηνεία του άρθρου 71 του ΚΥΚ. Πράγματι, όπως σημειώνει το Πρωτοδικείο στη σκέψη 37, «(...) η απόφαση αυτή του Δικαστηρίου αφορά περίπτωση τελείως διαφορετική από την παρούσα υπόθεση». Αφενός, ενώ η προκειμένη υπόθεση αφορά την κατάσταση υπαλλήλου ο οποίος πέρασε από διάφορες διαδοχικές υπηρεσιακές καταστάσεις στο ίδιο κοινοτικό όργανο, η ως άνω απόφαση του Δικαστηρίου αφορούσε την κατάσταση υπαλλήλου ο οποίος απλώς περνούσε από την υπηρεσία σε ένα όργανο (την Ανωτάτη Αρχή) μιας Ευρωπαϊκής Κοινότητας (της ΕΚΑΧ) στην υπηρεσία άλλου οργάνου (της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων) διαφορετικής Ευρωπαϊκής Κοινότητας (της ΕΟΚ). Αφετέρου, δεν επρόκειτο τότε για σώρευση ημερησίων αποζημιώσεων, αλλά για σώρευση αποζημιώσεως λόγω αποχωρήσεως από την υπηρεσία και αποζημιώσεως εισόδου στην υπηρεσία. Τέλος, σημειώνω ότι οι ισχύουσες σε κάθε μία από τις υποθέσεις διατάξεις είναι διαφορετικές, καθόσον την εποχή εκδόσεως της προαναφερθείσας αποφάσεως Campolongo δεν υφίστατο «(...) Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως για τους υπαλλήλους όλων των οργάνων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων» (
18
).
17.
Κατά συνέπεια, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι η αρχή της λειτουργικής ενότητας των Κοινοτήτων δεν έχει εφαρμογή στην περίπτωση που μας απασχολεί εν προκειμένω.
18.
Επομένως, ο πρώτος λόγος ακυρώσεως είναι αβάσιμος.
ΙΙ — Ερμήνευσε to Πρωτοδικείο εσφαλμένα το άρθρο 10 του Παραρτήματος VII του ΚΥΚ;
19.
Το Κοινοβούλιο ισχυρίζεται, πρώτον, ότι το Πρωτοδικείο παρέβλεψε μια πραγματική πλευρά της υποθέσεως, από την οποία προκύπτει παράβαση του άρθρου 10, στη σκέψη 27 της αποφάσεως (
19
), που διαλαμβάνει τα ακόλουθα: «(...) το αντικείμενο της παρούσας διαφοράς περιορίζεται στο ζήτημα αν ο προσφεύγων, υπό την ιδιότητα του ως δοκίμου υπαλλήλου που δεν έχει ακόμα μετακομίσει ούτε έχει λάβει αποζημίωση εγκαταστάσεως, δικαιούται (...)» (
20
). Συγκεκριμένα, κατά το Κοινοβούλιο τούτο είναι ανακριβές καθόσον «(...) ο Vienne ζήτησε και έλαβε από το Κοινοβούλιο αποζημίωση εγκαταστάσεως όταν ήταν έκτακτος υπάλληλος» (
21
).
20.
Σημειώνω επ' αυτού, όπως υπογραμμίζει ο αναιρεσιβαλλόμενος (
22
), ότι το ζήτημα αν έλαβε αποζημίωση εγκαταστάσεως είναι πραγματικό και δεν ελέγχεται από το Δικαστήριο. Πράγματι, υπενθυμίζω ότι το Δικαστήριο έχει στο πλαίσιο ασκήσεως αναιρέσεως, σύμφωνα με το άρθρο 51 του Οργανισμού ΕΚ, περιορισμένη αρμοδιότητα σχετικά μόνο με νομικά ζητήματα (
23
).
21.
Κατά τα λοιπά, παρατηρώ ότι ο λόγος αυτός στηρίζεται σε επιφανειακή ανάγνωση της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Πράγματι, ενώ το Κοινοβούλιο αναφέρει, στο δικόγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως, ότι «(...) ο Vienne ζήτησε και έλαβε από το Κοινοβούλιο αποζημίωση εγκαταστάσεως όταν ήταν έκτακτος υπάλληλος» (
24
), το Πρωτοδικείο αρκείται να σημειώσει ότι «(...) ο προσφεύγων, υπό την ιδιότητά τον ως δοκίμου υπαλλήλου που δεν έχει ακόμα μετακομίσει ούτε έχει λάβει αποζημίωση εγκαταστάσεως, δικαιούται (...)» (
25
). Όμως, το Πρωτοδικείο φρόντισε να διευκρινίσει, εκ προοιμίου, ότι «(...) το αντικείμενο της παρούσας διαφοράς περιορίζεται στο ζήτημα αν ο προσφεύγων, υπό την ιδιότητά του ως δοκίμου υπαλλήλου (...), δικαιούται, για το τελευταίο τμήμα της αυξημένης κατά ένα μήνα περιόδου δοκιμασίας του, να του καταβληθούν οι ημερήσιες αποζημιώσεις (...)» (
26
). Έτσι, εφόσον το Κοινοβούλιο κάνει μνεία, στο δικόγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως του, σε περίοδο απασχολήσεως που δεν αποτελεί το αντικείμενο της αναιρεσιβαλλο-μένης αποφάσεως, δεν μπορεί να προσαφθεί στο Πρωτοδικείο καμία εσφαλμένη εκτίμηση πραγματικών περιστατικών από την οποία απορρέει παράβαση του άρθρου 10.
22.
Επομένως, το πρώτο σκέλος του λόγου αυτού είναι αβάσιμο.
23.
Δεύτερον, το Κοινοβούλιο θεωρεί ότι το Πρωτοδικείο υπέπεσε σε σφάλμα, στη σκέψη 31 της αποφάσεως, καθόσον απέρριψε την προβαλλόμενη από το Κοινοβούλιο άποψη ότι ο Vienne δεν μπορούσε να λάβει ημερήσιες αποζημιώσεις, επειδή δεν πληρούσε την προβλεπόμενη από το άρθρο 10 προϋπόθεση, κατά την οποία όφειλε να αποδείξει την αλλαγή τόπου κατοικίας του. Απαντώντας στην ένσταση αυτή, το Πρωτοδικείο έκρινε ότι «(...) η άποψη αυτή δεν λαμβάνει υπόψη τον συνεχή και διαρκή χαρακτήρα της υποχρεώσεως χορηγήσεως αποζημιώσεως που επιβάλλει η εν λόγω διάταξη στα όργανα έναντι των υπαλλήλων τους» (
27
). Με το δικόγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως του το Κοινοβούλιο διατείνεται ότι το Πρωτοδικείο κατέληξε με τον τρόπο αυτό στο συμπέρασμα ότι «(...) δεν πρέπει να ληφθεί υπόψη η επιτακτικής φύσεως προϋπόθεση του άρθρου 10 και ότι, συνεπώς, μπορεί να μη ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι ο ενδιαφερόμενος δεν άλλαξε τόπο κατοικίας (...)» (
28
). Συνάγοντας εξ αυτού ότι «(...) το συμπέρασμα αυτό (...) είναι προφανώς αντίθετο προς το γράμμα και το πνεύμα του άρθρου 10 του ΚΥΚ (...)» (
29
).
24.
Ωστόσο, νομίζω ότι με τον λόγο αυτό γίνεται γενίκευση του συμπεράσματος στο οποίο κατέληξε το Πρωτοδικείο. Συγκεκριμένα, με την ανωτέρω σκέψη, αυτό το οποίο δεν δέχεται το Πρωτοδικείο δεν είναι το ότι για να λάβει τις προβλεπόμενες στο άρθρο 10ημερήσιες αποζημιώσεις ο υπάλληλος είναι υποχρεωμένος να αλλάξει τόπο κατοικίας, σε αντίθεση με αυτά τα οποία διατείνεται το Κοινοβούλιο. Αντίθετα, αυτά τα οποία δεν δέχθηκε το Πρωτοδικείο, απαντώντας σε ισχυρισμό τον οποίο προέβαλε το Κοινοβούλιο, είναι το ότι στην προκειμένη υπόθεση ο υπάλληλος δεν υποχρεώθηκε να αλλάξει τόπο κατοικίας. Όμως, επ' αυτού, η εκτίμηση του Πρωτοδικείου δεν επιδέχεται αμφισβήτηση.
25.
Ασφαλώς, η χορήγηση ημερησίων αποζημιώσεων εξαρτάται από την προϋπόθεση ότι ο υπάλληλος αποδεδειγμένα υποχρεούται να αλλάξει τόπο κατοικίας για να συμμορφωθεί προς τις απαιτήσεις του άρθρου 20 του ΚΥΚ, που του επιβάλλει την υποχρέωση να κατοικεί στον τόπο υπηρεσίας του. Εντούτοις, πρέπει να διευκρινισθεί η έννοια της κατοικίας. Δεν πρόκειται κατ' ανάγκη για εκείνη την οποία είχε ο ενδιαφερόμενος ακριβώς πριν τον διορισμό του. Κατά πάγια νομολογία το Δικαστήριο ερμηνεύει την κατοικία ως τον τόπο που καθόρισε ο ενδιαφερόμενος, με τη βούληση να του προσδώσει διαρκή χαρακτήρα, ως μόνιμο ή σύνηθες κέντρο των συμφερόντων του (
30
). Επομένως, ορθώς το Πρωτοδικείο θεώρησε ότι η κατοικία του Vienne στο Messancy δεν ήταν «κατοικία» κατά την έννοια του άρθρου 10, εφόσον ο Vienne έμενε σ' αυτήν μόνο για να συμμορφωθεί προς τις βάσει του ΚΥΚ υποχρεώσεις του οι οποίες απορρέουν από προσωρινή σχέση εργασίας, όπως υπογραμμίζει πιο κάτω το Πρωτοδικείο (
31
). Αντιθέτως, ως «κατοικία» κατά την έννοια του ΚΥΚ πρέπει να θεωρηθεί η κατοικία του Vienne στις Βρυξέλλες, στην οποία εξακολουθούσε να είναι εγκατεστημένη η οικογένειά του. Όμως, διαπιστώνεται ότι, παρά τις διαδοχικές απασχολήσεις του στο ίδιο κοινοτικό όργανο, ο αναιρεσί-βλητος όφειλε «να αλλάξει κατοικία» για κάθε μία από αυτές τις σχέσεις εργασίας. Εφόσον πληρούται αυτή η τελευταία προϋπόθεση, δεν μπορεί να στερηθεί από το δικαίωμα λήψεως των προβλεπόμενων στο άρθρο 10 αποζημιώσεων.
26.
Με βάση αυτές λοιπόν τις παρατηρήσεις πρέπει να αναγιγνώσκεται η σκέψη 31 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, με την οποία το Πρωτοδικείο ουδόλως παρέβλεψε την υποχρέωση αλλαγής κατοικίας που προβλέπεται από το άρθρο 10. Για τον λόγο αυτό δεν μπορεί να γίνει δεκτό ούτε το δεύτερο σκέλος του ως άνω λόγου.
27.
Τρίτον, το Κοινοβούλιο διατείνεται ότι το Πρωτοδικείο υπέπεσε σε σφάλμα, στη σκέψη 34 της αποφάσεως, κρίνοντας ότι η χορήγηση των ημερησίων αποζημιώσεων στους δοκίμους υπαλλήλους έχει έναν ειδικό σκοπό, ο οποίος είναι «(...) να παροτρυνθεί ο ενδιαφερόμενος να μη προβεί σε μετακόμιση η οποία, σε περίπτωση μη μονιμοποιήσεως, θα αποδεικνυόταν πρόωρη και θα προκαλούσε, σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφοι 1 και 2, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ, σε περίπτωση παύσεως των καθηκόντων του ενδιαφερομένου, διπλή επιστροφή των εξόδων μετακομίσεως». Συγκεκριμένα, κατά το Κοινοβούλιο, σε μια τέτοια περίπτωση, η διπλή επιστροφή θα ήταν αδύνατη, καθόσον μόνο ο μόνιμος υπάλληλος δικαιούται μια τέτοια επιστροφή, δυνάμει του άρθρου 9, παράγραφος 3, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ (
32
).
28.
Υπενθυμίζω το κείμενο της διατάξεως αυτής. Οι δύο πρώτοι παράγραφοι του ως άνω άρθρου 9 προβλέπουν, αντίστοιχα, την επιστροφή των εξόδων μετακομίσεως του υπαλλήλου, από τον τόπο καταγωγής στον τόπο υπηρεσίας, και την επιστροφή των ίδιων εξόδων κατά τη λήξη των καθηκόντων, από τον τόπο υπηρεσίας στον τόπο καταγωγής. Η τρίτη παράγραφος του άρθρου αυτού ορίζει τις προθεσμίες εντός των οποίων πρέπει να πραγματοποιηθούν οι σχετικές μετακομίσεις. Έτσι, «ο μόνιμος υπάλληλος οφείλει να πραγματοποιεί τη μετακόμιση (από τον τόπο καταγωγής στον τόπο υπηρεσίας) εντός του επομένου έτους μετά από την παρέλευση της περιόδου δοκιμασίας (...)» (
33
).
29.
Η διάταξη αυτή μπορεί να ερμηνευθεί με δύο διαφορετικούς τρόπους.
30.
Κατά τον πρώτο, ο κοινοτικός νομοθέτης περιορίστηκε απλώς στο να προβλέψει ένα μέγιστο χρονικό όριο (ένα έτος μετά το τέλος της περιόδου δοκιμασίας), μετά το οποίο δεν είναι πλέον δυνατή η επιστροφή των εξόδων. Κατά την ερμηνεία αυτή η εν λόγω διάταξη πρέπει να θεωρηθεί ότι ορίζει ότι η μετακόμιση πρέπει να πραγματοποιηθεί το αργότερο μέχρι μια ορισμένη ημερομηνία για να είναι δυνατή η επιστροφή των σχετικών εξόδων. Αν γίνει δεκτή αυτή η ερμηνεία, ο δόκιμος υπάλληλος μπορεί, προφανώς, να ζητήσει επιστροφή των εξόδων αυτών, εφόσον δεν υπερβαίνει το μέγιστο καθορισθέν χρονικό όριο. Προφανώς το Πρωτοδικείο ακολούθησε αυτή την ερμηνεία του άρθρου 9 του παραρτήματος VII του ΚΥΚ στη σκέψη 34 της αποφάσεως του.
31.
Νομίζω όμως, όπως σημειώνει το Κοινοβούλιο, ότι η διάταξη αυτή πρέπει να ερμηνευθεί εντελώς διαφορετικά, πράγμα το οποίο εξάλλου δεν αμφισβητεί ο αναιρεσί-βλητος (
34
). Πράγματι, ναι μεν, σύμφωνα με την πρώτη ερμηνεία που αναπτύχθηκε ανωτέρω, ο κοινοτικός νομοθέτης καθόρισε ένα χρονικό όριο πέραν τον οποίου δεν είναι δυνατή η επιστροφή των εξόδων, τούτο δεν αποτελεί τη μόνη προβλεπόμενη προϋπόθεση. Έτσι, το άρθρο 9, παράγραφος 3, προβλέπει επίσης τη στιγμή από την οποία«πρέπει» να πραγματοποιηθεί η μετακόμιση για να μπορούν να επιστραφούν τα έξοδά της: πρόκειται για την «παρέλευση της περιόδου δοκιμασίας». Όμως, εφόσον η σχετική προθεσμία αρχίζει να τρέχει από το τέλος της περιόδου δοκιμασίας, εξ αυτού πρέπει να συναχθεί ότι οι δόκιμοι υπάλληλοι, οι οποίοι εξ υποθέσεως δεν έχουν περατώσει την περίοδο δοκιμασίας τους, δεν μπορούν να λάβουν την επιστροφή των εξόδων μετακομίσεως. Η ερμηνεία αυτή επιβεβαιώνεται εξάλλου από τον όρο «μόνιμος υπάλληλος» του άρθρου 9, παράγραφος 3. Την ερμηνεία αυτή υποστηρίζει επίσης και η Νομική Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (
35
).
32.
Σύμφωνα με αυτήν την τελευταία ερμηνεία, η οποία είναι η μόνη που πρέπει να γίνει δεκτή κατά τη γνώμη μου, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το Πρωτοδικείο υπέπεσε σε σφάλμα κατά την εκτίμηση του ειδικού σκοπού τον οποίο επιδιώκει η χορήγηση των ημερησίων αποζημιώσεων στην προκειμένη υπόθεση.
33.
Εντούτοις, νομίζω ότι το προαναφερθέν άρθρο 9, παράγραφος 3, επιβεβαιώνει τον προσωρινό χαρακτήρα της υπηρεσιακής καταστάσεως του δοκίμου υπαλλήλου, τον οποίο υπογράμμισε εξάλλου το Πρωτοδικείο (
36
), πράγμα το οποίο δικαιολογεί από μόνο του τη χορήγηση των ημερησίων αποζημιώσεων. Πράγματι, ορίζοντας ότι, για να μπορούν να επιστραφούν τα σχετικά έξοδα, η μετακόμιση πρέπει να πραγματοποιηθεί εντός του έτους που ακολουθεί την «παρέλευση της περιόδου δοκιμασίας», ο κοινοτικός νομοθέτης υπογράμμισε ότι η σχέση εργασίας του υπαλλήλου σταθεροποιείται μόνο μετά από τη στιγμή αυτή, οπότε παύει η προσωρινότητα του δεσμού μεταξύ αυτού και του κοινοτικού οργάνου. Εξάλλου, παρατηρώ ότι ούτε οι επικουρικοί ούτε οι έκτακτοι υπάλληλοι που προσλαμβάνονται για χρονικό διάστημα μικρότερο των δώδεκα μηνών (
37
) δικαιούνται επιστροφή των εξόδων μετακομίσεως, πράγμα το οποίο τονίζει το γεγονός ότι ο νομοθέτης έλαβε υπόψη την προσωρινότητα της σχέσεως τους.
34.
Επομένως, το Πρωτοδικείο έκρινε εντελώς δικαιολογημένα ότι η κατάσταση του Vienne, η οποία χαρακτηριζόταν, κατά τη διάρκεια κάθε μιας από τις διαδοχικές σχέσεις εργασίας του, από διαρκή προσωρινότητα, «(...) ανταποκρίνεται πλήρως στον σκοπό που επιδιώκει η παροχή των ημερησίων αποζημιώσεων, δηλαδή στην αντιστάθμιση των εξόδων και των δυσχερειών που προκαλούνται από την ανάγκη μετακινήσεως και προσωρινής εγκαταστάσεως στον τόπο υπηρεσίας, ενώ συγχρόνως διατηρείται, προσωρινώς, η προηγούμενη κατοικία (βλ. την απόφαση Μουζουράκης κατά Κοινοβουλίου, σκέψη 9, και την απόφαση του Πρωτοδικείου Benzler κατά Επιτροπής, σκέψη 20, προαναφερθείσες στην υποσημείωση 7)» (
38
).
35.
Αυτή και μόνο η επιβεβαίωση του ότι οι περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως ανταποκρίνονται πλήρως στην ratio legis του άρθρου 10, όπως αυτό ερμηνεύεται κατά πάγια νομολογία (
39
), αρκεί για να γίνει δεκτό ότι το Πρωτοδικείο δεν ερμήνευσε εσφαλμένα το άρθρο 10 του παραρτήματος VII του ΚΥΚ, εξαιρέσει του φερόμενου ως «ειδικού σκοπού» τον οποίο επιδιώκει η εν λόγω διάταξη, όπως τον συνήγαγε το Πρωτοδικείο στη σκέψη 34 της αποφάσεώς του, πράγμα το οποίο θεωρώ περιττό.
36.
Επομένως, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι το τελευταίο σκέλος του λόγου αυτού, αν και βάσιμο, δεν έχει τέτοια σημασία ώστε να ακυρωθεί η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση.
37.
Ενόψει των ανωτέρω παρατηρήσεων καλώ το Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως του Κοινοβουλίου και να καταδικάσει το τελευταίο στα δικαστικά έξοδα, κατ' εφαρμογή του άρθρου 122, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, και του άρθρου 69, πρώτο εδάφιο, του Κανονισμού Διαδικασίας.
(
*1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
(
1
)	Απόφαση Vienne κατά Κοινοβουλίου, Τ-15/93 (Συλλογή 1993, σ. ΙΙ-1327).
(
2
)	Το άρθρο 20 του ΚΥΚ ορίζει τα εξής: «Ο υπάλληλος έχει την υποχρέωση να διαμένει στον τόπο της υπηρεσίας του ή σε τόση απόσταση από τον τελευταίο, ώστε να μην παρεμποδίζεται στην άσκηση των καθηκόντων του.»
(
3
)	Άρθρα 25 και 69 τον ΚΛΠ.
(
4
)	Σκέψη 30 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
5
)	Όπ.π., σκέψη 33.
(
6
)	Όπ.π., σκέψη 34.
(
7
)	Απόφαση του Δικαστηρίου της 5ης Φεβρουαρίου 1987, 280/85, Μουζουράκης κατά Κοινοβουλίου (Συλλογή 1987, σ. 589, σκέψη 9), και απόφαση του Πρωτοδικείου της 10ης Ιουλίου 1992, Τ-63/91, Benzler κατά Επιτροπής (Συλλογή 1992, σ. ΙΙ-2095, σκέψη 20).
(
8
)	Σκέψη 35 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
9
)	Όπ.π., σκέψη 36.
(
10
)	Σημεία 1 έως 3 του υπομνήματος αντικρούσεως.
(
11
)	Το άρθρο 71 προστέθηκε στο τμήμα 2 («Επιστροφή εξό-δων») του κεφαλαίου 1 («Αποδοχές και επιστροφή εξόδων») του τίτλου V («Καθεστώς χρηματικών απολαβών και κοινωνικά πλεονεκτήματα του υπαλλήλου») του ΚΥΚ.
(
12
)	Σημεία 43 έως 46 του δικογράφου της αιτήσεως αναιρέσεως.
(
13
)	Πρόκειται, αντιστοίχως, για τα κεφάλαια: 1 του τίτλου V του ΚΥΚ, 5 του τίτλου II του ΚΛΠ και 5 του τίτλου ΠΙ του ΚΛΠ.
(
14
)	Σκέψη 32 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
15
)	Συλλογή τόμος 1954-1964, σ. 525.
(
16
)	Όπ.π.
(
17
)	Σημείο 47 του δικογράφου της αιτήσεως αναιρέσεως.
(
18
)	Όπ.π., υποσημείωση 16.
(
19
)	Σημεία 40 έως 42 του δικογράφου της αιτήσεως αναιρέσεως.
(
20
)	Η υπογράμμιση δική μου.
(
21
)	Σημείο 33 του δικογράφου της αιτήσεως αναιρέσεως, η υπογράμμιση δική μου.
(
22
)	Σημεία 60 επ. του υπομνήματος αντικρούσεως.
(
23
)	Βλ. την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, για παράδειγμα τις αποφάσεις της 8ης Απριλίου 1992, C-346/90 Ρ, F. κατά Επιτροπής (Συλλογή 1992_I-2691, σκέψεις 7 και 10), και της 1ης Ιουνίου 1994, C-136/92 Ρ, Επιτροπή κατά Brazzelli Lualdi κ.λπ. (Συλλογή 1994, σ. I-1981, σκέψη 66).
(
24
)	Σημείο 33 του δικογράφου της αιτήσεως αναιρέσεως, η υπογράμμιση δική μου.
(
25
)	Σκέψη 27 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η υπογράμμιση δική μου.
(
26
)	Όπ.π.
(
27
)	Όπ.π., σκέψη 31.
(
28
)	Σημείο 50 του δικογράφου της αιτήσεως αναιρέσεως.
(
29
)	Όπ.π., σημείο 51.
(
30
)	Βλ., για παράδειγμα, την απόφαση του Πρωτοδικείου Benzler, προαναφερθείσα στην υποσημείωση 7, σκέψη 25, και την απόφαση του Δικαστηρίου της 15ης Σεπτεμβρίου 1994, C-452/93 Ρ, Magdalena Fernández κατά Επιτροπής (Συλλογή 1994, σ. Ι-4295, σκέψη 22).
(
31
)	Σκέψεις 33 και 34 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
32
)	Σημεία 52 επ. του δικογράφου της αιτήσεως αναιρέσεως.
(
33
)	Άρθρο 9, παράγραφος 3, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ, η υπογράμμιση δική μου.
(
34
)	Σημεία 72 και 73 του υπομνήματος αντικρούσεως.
(
35
)	Βλ. to προσκομισθέν από τους διαδίκους έγγραφο: παράρτημα του υπομνήματος αντικρούσεως και παράρτημα IV του δικογράφου της αιτήσεως αναιρέσεως, σημείωση 1, σ. 3.
(
36
)	Σκέψη 33 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
37
)	Άρθρο 23 του ΚΛΠ.
(
38
)	Σκέψη 35 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
39
)	Βλ. επίσης, πέραν των αποφάσεων τις οποίες παραθέτει το Πρωτοδικείο, την απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 1974, 148/73, Louwage κατά Επιτροπής (Συλλογή τόμος 1974, σ. 63, σκέψη 25).