62015CC0661
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
SAUGMANDSGAARD ØE
ippreżentati fit-30 ta’ Marzu 2017 (
1
)
Kawża C‑661/15
X BV
vs
Staatssecretaris van Financiën
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Hoge Raad der Nederlanden (qorti suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi)]
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kodiċi Doganali tal-Komunità – Importazzjoni ta’ vetturi – Artikolu 29 – Determinazzjoni tal-valur doganali – Artikolu 78 – Reviżjoni tad-dikjarazzjoni – Artikolu 236(2) – Rimbors tad-dazji fuq l-importazzjoni – Terminu ta’ tliet snin – Regolament (KEE) Nru 2454/93 – Artikolu 145(2) u (3) – Teħid inkunsiderazzjoni, bl-għan li jiġi ddeterminat il-valur doganali, tal-ħlas magħmul mill-bejjiegħ lix-xerrej skont obbligu kuntrattwali ta’ garanzija – Merkanzija difettuża – Terminu ta’ tnax‑il xahar – Validità”
I. Introduzzjoni
1.
Il-Hoge Raad der Nederlanden (qorti suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi) hija adita b’kawża bejn il-kumpannija X BV u Staatssecretaris van Financiën (segretarju tal-istat għall-finanzi, il-Pajjiżi l-Baxxi) dwar iċ-ċaħda minn dan tal-aħħar li jirrimborsa dazji doganali mħallsa minn din il-kumpannija mal-importazzjoni ta’ vetturi fit-territorju doganali tal-Unjoni Ewropea.
2.
F’dan il-kuntest, din il-qorti tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja, minn naħa, dwar l-interpretazzjoni tal-Artikoli 29 u 78 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92, tat-12 ta’ Ottubru 1992, li jwaqqaf il-Kodiċi Doganali tal-Komunità (
2
) (iktar ’il quddiem il-“Kodiċi Doganali”) kif ukoll tal-Artikolu 145(2) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 2454/93, tat-2 ta’ Lulju 1993, li jiffissa d-dispożizzjonijiet għall-implementazzjoni tar-Regolament Nru 2913/92 (
3
) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament ta’ Implementazzjoni”). Il-qorti tar-rinviju, min-naħa l-oħra, titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi dwar il-validità tal-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni.
II. Il-kuntest ġuridiku
3.
L-Artikolu 29 tal-Kodiċi Doganali jipprevedi:
“1.   Il-valur doganali ta’ merkanzija importata għandu jkun il-valur tat-transazzjoni, jiġifieri, il-prezz effettivament imħallas jew li għandu jitħallas għall-merkanzija meta tinbiegħ għall-esportazzjoni lit-territorju doganali tal-Komunità, aġġustat, fejn ikun meħtieġ, skond l-Artikoli 32 u 33 […]
a)
Il-prezz effettivament imħallas jew li għandu jitħallas huwa l-ħlas totali li jkun sar jew li ser isir mix-xerrej lil jew għall-benefiċċju tal-bejjiegħ għall-merkanzija impurtata u jinkludi l-ħlasijiet kollha li jkunu saru jew li jkunu dovuti bħala kondizzjoni tal-bejgħ tal-merkanzija impurtati mix-xerrej lill-bejjiegħ jew mix-xerrej lil terza persuna biex jissodisfa obbligazzjoni tal-bejjiegħ. […]”
4.
Skont l-Artikolu 78 ta’ dan il-kodiċi:
“1.   L-awtoritajiet doganali jistgħu, fuq inizjattiva tagħhom jew fuq talba ta’ min jagħmel id-dikjarazzjoni, jemendaw id-dikjarazzjoni wara l-ħelsien tal-merkanzija.
[…]
3.   Fejn reviżjoni tad-dikjarazzjoni jew eżami wara l-ħelsien tal-merkanzija jindika illi d-dispożizzjonijiet li jirregolaw il-proċedura ta’ dwana involuta ġew applikati fuq il-bażi ta’ informazzjoni skorretta jew mhux sħiħa, l-awtoritajiet doganali għandhom, skond kull dispożizzjoni stipulata, jieħdu l-miżuri neċessarji sabiex jirregolarizzaw is-sitwazzjoni, wara li tkun ikkunsidrata l-informazzjoni ġdida disponibbli għalihom.”
5.
L-Artikolu 236 tal-imsemmi kodiċi huwa fformulat kif ġej:
“1.   Dazji fuq l-importazzjoni jew dazji fuq l-esportazzjoni għandhom jitħallsu lura [jiġu rrimborsati] sakemm jiġi stabbilit li meta kien tħallas l-ammont ta’ dawk id-dazji ma kienx legalment dovut […]
Dazji fuq l-importazzjoni jew dazji fuq l-esportazzjoni għandhom jintbagħtu [jiġu maħfura] sakemm jiġi stabbilit li meta kienu ddaħħlu fil-kontijiet l-ammont ta’ dawk id-dazji ma kienx legalment dovut […]
2.   Dazji fuq l-importazzjoni jew dazji fuq l-esportazzjoni għandhom jitħallsu lura [jiġu rrimborsati] jew jintbagħtu [jiġu maħfura] malli tiġi preżentata applikazzjoni lill-uffiċċju doganali xieraq fi żmien tliet snin mid-data li fiha l-ammont ta’ dawk id-dazji kien ġie kkomunikat lid-debitur.
[…]”
6.
L-Artikolu 145(2) u (3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni, jipprevedi:
“2.   Wara r-rilaxx ta’ l-oġġetti [merkanzija] għaċ-ċirkolazzjoni libera, aġġustament magħmul mill-bejjiegħ, għall-benefiċċju tax-xerrej, tal-prezz attwalment imħallas jew pagabbli għall-oġġetti jistgħu ikunu kkunsidrati għad-determinazzjoni tal-valur tad-dwana skond l-Artikolu 29 tal-Kodiċi, jekk jintwera għas-sodisfazzjoni ta’ l-awtoritajiet tad-dwana li:
(a)
l-oġġetti kienu diffettużi fil-mument imsemmi bl-Artikolu 67 tal-Kodiċi;
(b)
il-bejjiegħ għamel l-aġġustament fil-qadi ta’ obbligu ta’ garanzija provdut fil-kuntratt tal-bejgħ, konkluż qabel ir-rilaxx għaċ-ċirkolazzjoni libera ta’ l-oġġetti;
(ċ)
in-natura difettuża ta’ l-oġġetti ma kinietx ikkunsidrata diġa fil-kuntratt tal-bejgħ rilevanti.
3.   Il-prezz attwalment mħallas jew pagabbli għall-oġġetti, aġġustat skond il-paragrafu 2, jista’ jitqies biss jekk dak l-aġġustament sar f’perjodu ta’ 12‑il xahar wara d-data ta’ l-aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni għad-dħul f’ċirkolazzjoni libera ta’ l-oġġetti.”
III. Il-kawża prinċipali, id-domandi preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
7.
X xtrat karozzi partikolari ta’ tliet tipi differenti – indikati, fid-deċiżjoni tar-rinviju u iktar ’il quddiem, mill-ittri A, C u D – mingħand manifattur stabbilit fil-Ġappun u rrilaxxathom għal ċirkulazzjoni libera fit-territorju doganali tal-Unjoni. Għal dan l-għan, X ħallset id-dazji fuq l-importazzjoni stabbiliti mill-Inspecteur van de Belastingdienst (spettur tat-taxxi, il-Pajjiżi l-Baxxi, iktar ’il quddiem l-“Ispettur”). Għall-finijiet tal-kalkolu tal-ammont ta’ dawn id-dazji, il-valur doganali ta’ dawn il-karozzi kien ġie stabbilit, f’konformità mal-Artikolu 29 tal-Kodiċi Doganali, fuq il-bażi tal-prezz tax-xiri mħallas minn X lill-bejjiegħ-manifattur. Imbagħad, X biegħet l-imsemmija karozzi lil konċessjonarji, li bigħuhom mill-ġdid lil utenti finali.
8.
Il-bejjiegħ-manifattur iktar tard talab lil X tistieden lis-sidien kollha tal-karozzi tat-tip A jagħmlu appuntament ma’ konċessjonarju biex jitbiddel l-istering klaċċ mingħajr ħlas. Din is-sejħa kienet immotivata mill-possibbiltà li l-iskorfini u l-boltijiet tal-istering klaċċ ma kinux issikkati kif suppost. F’dawn il-kundizzjonijiet, il-bejjiegħ-manifattur qies li kien jeżisti riskju li l-assemblaġġ tal-istering klaċċ jinqala’ minn mal-kolonna tal-istering, u dan itellef il-kontroll tal-vettura.
9.
X irrimborsat lill-konċessjonarji l-ispejjeż għal dan il-bdil. Il-bejjiegħ-manifattur għalhekk irrimborsa l-ispejjeż lil X, skont l-obbligu ta’ garanzija li jinsab fil-kuntratt tal-bejgħ konkluż ma’ X. Dan ir-rimbors tal-aħħar seħħ f’terminu ta’ 12‑il xahar mid-data ta’ aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ rilaxx għal ċirkulazzjoni libera ta’ dawn il-karozzi.
10.
Il-karozzi tat-tipi C u D, min-naħa tagħhom, kellhom ħsarat fil-gaskit u ċ-ċappetta tal-bieba rispettivament. Il-konċessjonarji kkonċernati sewwew dawn il-ħsarat, fuq il-bażi tal-garanzija li jipprovdu lill-utenti finali. X irrimborsat l-ispejjeż ta’ dawn it-tiswijiet lill-konċessjonarji. Il-bejjiegħ-manifattur, għal darba oħra, irrimborsa dawn l-ispejjeż lil X skont l-obbligu kuntrattwali tiegħu ta’ garanzija. Dan ir-rimbors tal-aħħar seħħ iktar minn 12‑il xahar wara d-data tal-aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ rilaxx għal ċirkulazzjoni libera tal-karozzi kkonċernati.
11.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, skont l-Artikolu 236 tal-Kodiċi Doganali, X talbet rimbors parzjali tad-dazji fuq l-importazzjoni mħallsa, minħabba li l-valur doganali tal-karozzi tat-tipi A, C u D a posteriori rriżulta iktar baxx mill-valur doganali tagħhom li kien stabbilit inizjalment, u dan sal-ammont tar-rimborsi mħallsa mill-bejjiegħ-manifattur.
12.
L-Ispettur qies li din it-talba kienet tikkonċerna aġġustament tal-prezz effettivament imħallas għal dawn il-karozzi mill-bejjiegħ-manifattur favur X, fis-sens tal-Artikolu 145(2) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni. Dan madankollu ċaħadha, fir-rigward tal-karozzi tat-tip A, minħabba li dawn ma kinux difettużi fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, u, fir-rigward tal-karozzi tat-tipi C u D, minħabba li l-ħlas mill-bejjiegħ-manifattur lil X ma kienx seħħ fit-terminu ta’ 12‑il xahar previst fl-Artikolu 145(3) ta’ dan ir-regolament.
13.
X ippreżentat rikors kontra d-deċiżjoni tal-Ispettur quddiem ir-Rechtbank Noord-Holland (qorti tal-provinċja ta’ Noord-Holland, il-Pajjiżi l-Baxxi). Wara li ġie miċħud dan ir-rikors, din il-kumpannija ressqet appell ta’ kassazzjoni quddiem il-qorti tar-rinviju.
14.
Din il-qorti tistaqsi, fl-ewwel lok, sa fejn it-talba għal rimbors kienet tikkonċerna l-karozzi tat-tip A, fir-rigward tal-portata tal-Artikolu 145(2) tal-imsemmi regolament. Hija tinnota li l-bidla fil-prezz tax-xiri ta’dawn il-karozzi, li tirriżulta mir-rimbors tal-ispejjeż ta’ tiswija sostnuti minn X, issegwi l-konstatazzjoni li skontha l-fabbrikazzjoni tagħhom kienet tali li ma ġiex żgurat b’mod suffiċjenti li l-istering klaċċ ma kellu l-ebda difett mal-użu. Il-bejjiegħ-manifattur għaldaqstant xtaq ibiddlu bħala prekawzjoni.
15.
F’dan il-kuntest, l-imsemmija qorti tixtieq tkun taf jekk din id-dispożizzjoni hijiex intiża biss għall-każ fejn ikun stabbilit li, fid-data ta’ aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ rilaxx għal ċirkulazzjoni libera, il-merkanzija importata kienet effettivament tiffunzjona ħażin, jew anki għall-każ fejn ikun stabbilit li, f’din id-data, din il-merkanzija kienet toħloq riskju, marbut mal-fabbrikazzjoni tagħha, li tiffunzjona ħażin mal-użu. Hija ssemmi, f’dan ir-rigward, kummentarju tal-kumitat tal-Kodiċi Doganali (
4
), li fih dan il-kumitat iqis, essenzjalment, li l-Artikolu 145(2) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni huwa ta’ benefiċċju biss għall-merkanzija effettivament difettuża fil-mument tal-aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni doganali. Skont l-imsemmi kumitat, din id-dispożizzjoni għalhekk ma tapplikax meta vettura tissejjaħ lura fil-punt tax-xiri għal eżami u aġġustament possibbli b’mod preventiv.
16.
Fl-ipoteżi fejn l-imsemmija dispożizzjoni ma tapplikax f’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk, fir-rigward tas-sentenza Mitsui & Co. Deutschland (
5
), l-Artikolu 29(1) u (3) tal-Kodiċi Doganali jimponix diġà, fih innifsu, li jiġi kkonstatat tnaqqis tal-valur doganali tal-karozzi tat-tip A. Fil-fatt, l-eżistenza, fil-mument tal-importazzjoni tagħhom, ta’ riskju li joħroġ difett qabel l-iskadenza tat-terminu ta’ garanzija u li jwassal biex dawn il-vetturi ma jkunux jistgħu jintużaw, tnaqqas il-valur ekonomiku tagħhom.
17.
Fit-tieni lok, sa fejn it-talba għal rimbors kienet tirrigwarda l-karozzi tat-tipi C u D, il-qorti tar-rinviju tqajjem dubju fir-rigward tal-kompatibbiltà tat-terminu ta’ 12‑il xahar previst fl-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni ma’ ċerti dispożizzjonijiet tal-Kodiċi Doganali. Hija tosserva, b’mod partikolari, li dan it-terminu huwa differenti mit-terminu ta’ tliet snin stabbilit fl-Artikolu 236(2) ta’ dan il-kodiċi biex jitressqu talbiet għal rimbors ta’ dazji doganali. Din il-qorti tenfasizza, barra minn hekk, li l-Artikolu 29 tal-imsemmi kodiċi, moqri flimkien mal-Artikolu 78 tal-istess kodiċi, ma jimponi l-ebda limitu ta’ żmien għall-adattamenti tal-valur doganali.
18.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Hoge Raad der Nederlanden (qorti suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
a)
L-Artikolu 145(2) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni moqri flimkien mal-Artikolu 29(1) u (3) tar-Regolament li jwaqqaf il-Kodiċi Doganali għandu jiġi interpretat fis-sens li r-regola stabbilita fih tkopri wkoll il-każ fejn huwa stabbilit li fid-data ta’ aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni għal oġġett [merkanzija] speċifiku, kien jeżisti riskju, marbut mal-fabbrikazzjoni, li element tal-oġġett isir difettuż mal-użu, u fejn il-bejjiegħ jagħti għal dan il-għan, b’eżekuzzjoni ta’ obbligu kuntrattwali ta’ garanzija fir-rigward tax-xerrej, tnaqqis tal-prezz fil-forma tar-rimbors tal-ispejjeż sostnuti mix-xerrej fl-adattament tal-oġġett sabiex dan ir-riskju jiġi eskluż?
b)
Jekk ir-regola stabbilita fl-Artikolu 145(2) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni ma tapplikax fil-każ espost f’(a), l-Artikolu 29(1) u (3) [tal-Kodiċi Doganali] moqri flimkien mal-Artikolu 78 [ta’ dan] il-Kodiċi jippermetti minnu nnifsu li jitnaqqas il-valur doganali ddikjarat wara l-għoti tat-tnaqqis ta’ prezz imsemmi f’(a)?
2)
Il-kundizzjoni imposta fl-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni għall-aġġustament tal-valur doganali li jistabbilixxi, li skont din l-aġġustament fil-prezz effettivament imħallas jew li għandu jitħallas għall-oġġetti irid ikun sar f’ [terminu] ta’ tnax‑il xahar wara d-data tal-aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ rilaxx għal ċirkulazzjoni libera tal-oġġetti, tmur kontra l-Artikoli 78 u 236 [tal-Kodiċi Doganali], moqri flimkien mal-Artikolu 29 [ta’ dan] il-Kodiċi?”
19.
X, il-Gvern Olandiż kif ukoll il-Kummissjoni ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub u ġew irrappreżentati fis-seduta tat-30 ta’ Novembru 2016.
IV. Analiżi
A. Kunsiderazzjonijiet preliminari
20.
Id-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju huma marbuta mad-determinazzjoni tal-valur doganali tal-karozzi importati, li jintuża bħala bażi għall-kalkolu tad-dazji fuq l-importazzjoni fuq dawn il-vetturi mar-rilaxx tagħhom għal ċirkulazzjoni libera fit-territorju doganali tal-Unjoni (
6
).
21.
Skont l-Artikolu 29(1) tal-Kodiċi Doganali, il-valur doganali ta’ merkanzija huwa ekwivalenti, fil-prinċipju, għall-valur tat-tranżazzjoni tagħha (
7
). Din tieħu bħala bażi ta’ kalkolu l-prezz effettivament imħallas jew li għandu jitħallas għal din il-merkanzija, kif iddefinit fil-paragrafu 3 ta’ dan l-artikolu, meta tinbiegħ għall-esportazzjoni fit-territorju doganali tal-Unjoni.
22.
Bħalma enfasizzat il-ġurisprudenza (
8
), il-valur tat-tranżazzjoni madankollu jirrappreżenta biss sostitut għall-valur ekonomiku reali tal-merkanzija mal-importazzjoni tagħha – bid-data ta’ riferiment f’dan ir-rigward tkun dik tal-aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni doganali tagħha (
9
). L-Artikolu 29 tal-Kodiċi Doganali huwa intiż, fil-fatt, sabiex jistabbilixxi sistema ekwa, uniformi u newtrali li teskludi l-użu ta’ valuri doganali arbitrarji jew fittizji. Il-valur doganali għandu għaldaqstant jirrifletti l-elementi kollha tal-merkanzija li jkollhom valur ekonomiku (
10
). Għaldaqstant, il-prezz effettivament imħallas jew li għandu jitħallas għaliha, kif indikat fid-dikjarazzjoni doganali, jikkostitwixxi fattur li għandu eventwalment jiġi aġġustat ladarba dan isir neċessarju biex jiġi evitat l-istabbiliment ta’ valur doganali arbitrarju jew fittizju (
11
).
23.
Huwa fid-dawl ta’ dan li l-Artikolu 145(2) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni, li huwa s-suġġett tal-ewwel domanda preliminari, jippermetti lill-awtoritajiet doganali jqisu tnaqqis ta’ dan il-prezz meta l-valur kummerċjali tal-merkanzija jirriżulta iktar baxx mill-imsemmi prezz wara r-rilaxx tagħha għal ċirkulazzjoni libera (
12
). Tali tnaqqis iseħħ biss bil-kundizzjoni li t-tnaqqis tal-valur kummerċjali tal-merkanzija jirriżulta minn ħsara li kienet preżenti qabel ir-rilaxx għal ċirkulazzjoni libera iżda ma tqisitx fil-kuntratt tal-bejgħ u wasslet għal rimborsi ulterjuri mill-bejjiegħ lix-xerrej skont obbligu kuntrattwali ta’ garanzija. Il-prezz effettivament imħallas jew li għandu jitħallas għalhekk jitnaqqas, bl-għan li jiġi ddeterminat il-valur doganali tal-merkanzija, sal-limitu tal-ammont ta’ dawn ir-rimborsi, li huwa meqjus li jirrifletti t-tnaqqis tal-valur kummerċjali tagħha.
24.
Bħalma jirriżulta mill-punt 28 tas-sentenza Mitsui & Co. Deutschland (
13
), l-Artikolu 145(2) ta’ dan ir-regolament japplika, b’mod partikolari, meta, bħal fil-kawża prinċipali, il-bejjiegħ jikkumpensa lix-xerrej, skont obbligu kuntrattwali ta’ garanzija, tal-ispejjeż ta’ tiswija ffatturati minn dan tal-aħħar lix-xerrejja proprji tiegħu. Fil-punt 27 ta’ din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li din id-dispożizzjoni “[ppreċiżat] soluzzjoni diġà indikata mill-Artikolu 29 tal-Kodiċi Doganali nnifsu” (
14
).
25.
L-Artikolu 145(3) tal-imsemmi regolament, li huwa s-suġġett tat-tieni domanda, jissuġġetta l-applikazzjoni tal-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu għall-kundizzjoni supplimentari li skontha l-aġġustament tal-prezz għandu jseħħ f’terminu ta’ 12‑il xahar mid-data ta’ aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni doganali.
B. Fuq il-kunċett ta’ merkanzija difettuża fis-sens tal-Artikolu 145(2) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni (l-ewwel domanda)
26.
Permezz tal-ewwel parti tal-ewwel domanda tagħha, il-Hoge Raad der Nederlanden (qorti suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi) tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar is-sinjifikat tal-kunċett ta’ merkanzija difettuża fis-sens tal-Artikolu 145(2) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni, moqri fid-dawl tal-Artikolu 29(1) u (3) tal-Kodiċi Doganali. Il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk dan il-kunċett ikoprix merkanzija li toħloq riskju, marbut mal-fabbrikazzjoni tagħha, li tiffunzjona ħażin mal-użu.
27.
Ma huwiex ikkontestat li l-Artikolu 145(2) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni japplika biss bil-kundizzjoni li ħsara taffettwa l-merkanzija fid-data ta’ aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni doganali. Madankollu, il-kunċett ta’ ħsara huwa limitat għad-difetti li jirriżultaw minn funzjonament ħażin effettiv sa minn dik id-data, bħalma jallega l-Gvern Olandiż? Jew dan jinkludi l-eżistenza ta’ riskju, marbut mal-fabbrikazzjoni ta’ merkanzija (u mhux mal-użu normali tagħha), li din tibda taħdem ħażin mal-użu minkejja li dan ir-riskju (ikun għadu) ma mmaterjalizzax, bħalma jsostnu X u l-Kummissjoni?
28.
Nippreċiża qabelxejn li mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta l-karozzi tat-tip A, minħabba l-fabbrikazzjoni tagħhom, kienu jinvolvu riskju ta’ ħsara fl-istering klaċċ tagħhom (
15
). Huwa għalhekk stabbilit li dan ir-riskju ma kienx joriġina mill-użu normali, iżda mill-proċess ta’ fabbrikazzjoni stess ta’ dawn il-karozzi.
29.
Bħalma nnotat il-Kummissjoni, ir-Regolament ta’ Implementazzjoni ma jiddefinixxix il-kunċett ta’ merkanzija difettuża. Dan ir-regolament lanqas ma jirreferi għad-drittijiet nazzjonali tal-Istati Membri għall-finijiet li jiġu ddeterminati s-sens u l-portata. F’dawn il-kundizzjonijiet, għall-finijiet li jiġu żgurati l-osservanza tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament kif ukoll l-applikazzjoni uniformi tad-dritt tal-Unjoni, dan il-kunċett għandu jingħata sinjifikat awtonomu u uniformi fl-Unjoni kollha (
16
). Dan is-sinjifikat għandu jqis is-sens abitwali tal-imsemmi kunċett fil-lingwaġġ kurrenti kif ukoll il-kuntest tiegħu u l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li jifforma parti minnha (
17
).
30.
Skont is-sens abitwali tiegħu, il-kunċett ta’ merkanzija difettuża jindika, bħalma tosserva l-Kummissjoni, kull merkanzija li ma għandhiex il-karatteristiċi li wieħed ikun intitolat li jistenna meta titqies in-natura tagħha u taċ-ċirkustanzi rilevanti kollha. Għalhekk, l-aġġettiv “difettuż” huwa marbut ma’ oġġett “li huwa nieqes mill-karatteristiċi meħtieġa” (
18
) [traduzzjoni libera].
31.
Din id-definizzjoni misluta mil-lingwaġġ kurrenti tikkorrispondi għal dik ta’ prodott difettuż prevista fl-Artikolu 6(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 85/374/KEE, tal-25 ta’ Lulju 1985, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi tal-Istati Membri dwar responsabbiltà għall-prodotti difettużi (
19
). Skont din id-dispożizzjoni, prodott ikun difettuż “meta ma jipprovdix is-sigurtà li persuna tkun intitolata li tistenna, meta jittieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi kollha”, u b’mod partikolari “[l]-preżentazzjoni tal-prodott”, “l-użu li wieħed jista’ raġjonevolment jistenna li jsir mill-prodott” kif ukoll “iż-żmien meta l-prodott ikun tqiegħed fiċ-ċirkolazzjoni”.
32.
F’dan il-każ, fir-rigward tan-natura tal-merkanzija (ta’ karozzi privati li jkunu qed jiffunzjonaw) u ta’ parts (l-istering klaċċ) ikkonċernata, huwa leġittimu u raġonevoli li jkun meħtieġ grad għoli ta’ sikurezza fir-rigward tar-riskji sinjifikattivi għall-integrità fiżika u l-ħajja tas-sewwieqa, tal-passiġġieri u ta’ terzi li huma marbuta mal-użu tagħhom. Dan ir-rekwiżit ta’ sikurezza ċertament ma huwiex issodisfatt meta jkun jeżisti riskju, marbut mal-fabbrikazzjoni, ta’ difett fl-istering klaċċ. L-eżistenza ta’ dan ir-riskju għalhekk timplika li din il-merkanzija ma għandhiex il-kwalitajiet li jistgħu jkunu leġittimament mistennija.
33.
Fi kliem ieħor, ir-riskju ta’ funzjonament ħażin jikkostitwixxi, f’tali xenarju, ħsara fiha nnifisha (
20
). Peress li din il-ħsara tirriżulta mill-proċess ta’ produzzjoni tal-merkanzija, din għandha titqies bħala li kienet difettuża fis-sens tal-Artikolu 145(2) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni sa mill-fabbrikazzjoni tagħha u, għalhekk, a fortiori, fil-mument tal-importazzjoni tagħha.
34.
Dan il-qari huwa kkorroborat mill-għanijiet imfittxija minn din id-dispożizzjoni. Infakkar, f’dan ir-rigward, li din tippreċiża l-portata tal-Artikolu 29 tal-Kodiċi Doganali (
21
), li huwa intiż biex jiżgura li l-valur doganali ta’ merkanzija jikkorrispondi għall-valur ekonomiku reali tagħha (
22
). Madankollu, il-preżenza ta’ riskju, marbut mal-fabbrikazzjoni, li merkanzija tiffunzjona ħażin mal-użu tnaqqas, bħala tali u indipendentement mill-manifestazzjoni ta’ dan ir-riskju, il-valur ta’ din il-merkanzija. Ma hemm l-ebda dubju, fil-fatt, li karozza li ma tissodisfax ir-rekwiżiti ta’ sikurezza li jistgħu jkunu leġittimament mistennija se tbati biex tinxtara, għall-inqas għall-istess prezz bħal karozza li tissodisfa dawn ir-rekwiżiti.
35.
Il-kummentarju tal-kumitat tal-Kodiċi Doganali, li l-qorti tar-rinviju u l-Gvern Olandiż jirreferu għalih, ma jistax iqajjem dubju dwar tali interpretazzjoni (
23
). Huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat, f’dan ir-rigward, li l-kummentarji tal-imsemmi kumitat, jekk jistgħu jikkontribwixxu għall-interpretazzjoni tad-dritt doganali tal-Unjoni (
24
), ma humiex legalment vinkolanti. Dawn huma intiżi biss biex jiffaċilitaw id-definizzjoni mill-Istati Membri ta’ approċċ komuni f’każijiet simili, bl-għan li tiġi żgurata l-applikazzjoni korretta u uniformi tar-regoli relatati mal-evalwazzjoni doganali (
25
).
36.
Fir-rigward tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, inqis li l-Artikolu 145(2) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni japplika meta, bħal fil-kawża prinċipali, il-bejjiegħ ta’ vettura jagħti lix-xerrej, bl-applikazzjoni ta’ obbligu kuntrattwali ta’ garanzija previst fil-kuntratt tal-bejgħ, tnaqqis fil-prezz fil-forma tar-rimbors tal-ispejjeż sostnuti mix-xerrej bl-għan li jiġi eliminat riskju, marbut mal-fabbrikazzjoni, li din il-vettura ma tiffunzjonax tajjeb meta tintuża, b’tali mod li din ma jkollhiex il-grad ta’ sikurezza li jista’ jkun raġonevolment mistenni.
37.
Konsegwentement, ma hemmx lok li tingħata risposta għat-tieni parti ta’ din id-domanda, magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja b’mod sussidjarju, li permezz tagħha l-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk, meta jiġi preżunt li din id-dispożizzjoni ma tapplikax f’sitwazzjoni bħal din, l-Artikolu 29 tal-Kodiċi Doganali, moqri flimkien mal-Artikolu 78 ta’ dan il-kodiċi, jippermettix fih innifsu li jiġi aġġustat il-valur doganali biex jitqies tali tnaqqis tal-prezz. Għaldaqstant, inżid ngħid, għall-finijiet ta’ eżawrjenza, li fir-rigward tal-punt 27 tas-sentenza Mitsui & Co. Deutschland (
26
), it-tieni parti tal-ewwel domanda, fil-fehma tiegħi, tirrikjedi risposta affermattiva.
C. Fuq il-validità tat-terminu ta’ 12‑il xahar previst fl-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni (it-tieni domanda)
38.
It-tieni domanda preliminari tirrigwarda l-kompatibbiltà tal-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni, sa fejn dan jipprevedi terminu ta’ 12‑il xahar mill-aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni doganali, li matulu għandu jseħħ l-aġġustament tal-prezz biex jiġi ġġustifikat aġġustament tal-valur doganali fis-sitwazzjoni prevista fil-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu, mal-Artikolu 29, l-Artikolu 78 u l-Artikolu 236(2) tal-Kodiċi Doganali. Din id-domanda jista’ jkollha importanza prattika fil-każijiet kollha fejn il-kuntratt tal-bejgħ li jirrigwarda merkanzija maħsuba għall-esportazzjoni lejn it-territorju doganali tal-Unjoni jipprevedi terminu ta’ garanzija ta’ iktar minn 12‑il xahar (
27
).
39.
Nenfasizza, b’mod preliminari, li r-Regolament ta’ Implementazzjoni għandu bħala bażi legali verżjoni preċedenti tal-Artikolu 249 tal-Kodiċi Doganali (
28
), li kienet tagħti s-setgħa lill-Kummissjoni tadotta d-dispożizzjonijiet kollha neċessarji għall-applikazzjoni ta’ dan il-kodiċi (
29
). Mill-ġurisprudenza jirriżulta wkoll li l-Kummissjoni hija awtorizzata tadotta l-miżuri ta’ eżekuzzjoni kollha neċessarji jew utli għall-implementazzjoni tal-imsemmi kodiċi, sakemm dawn ma jkunux kuntrarji għalih (
30
).
40.
Barra minn hekk, skont il-ġurisprudenza, il-kunċett ta’ eżekuzzjoni għandu jiġi interpretat b’mod wiesa’ (
31
). Il-Qorti tal-Ġustizzja, barra minn hekk, diġà kellha l-okkażjoni tenfasizza l-marġni ta’ diskrezzjoni li għandha l-Kummissjoni għall-implementazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi Doganali (
32
).
41.
Fid-dawl ta’ dawn il-prinċipji, għandu jiġi vverifikat, minn naħa, jekk it-terminu previst fl-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni huwiex neċessarju jew utli għall-implementazzjoni ta’ dan il-kodiċi u, min-naħa l-oħra, jekk dan it-terminu huwiex konformi mad-dispożizzjonijiet tal-imsemmi kodiċi. Għar-raġunijiet mogħtija iktar ’il quddiem, inqis li dawn il-kundizzjonijiet ma humiex issodisfatti.
1.
Fuq in-natura neċessarja jew utli tal-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni
42.
Skont il-Kummissjoni, it-terminu previst fl-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni huwa utli, saħansitra neċessarju, għall-implementazzjoni tal-Artikolu 29 tal-Kodiċi Doganali peress li dan jippermetti li jiġu mminimizzati r-riskji ta’ żbalji jew frodi fil-kuntest tal-applikazzjoni tal-Artikolu 145(2) ta’ dan ir-regolament. Dawn, fil-fatt, iwasslu għall-istabbiliment ta’ valuri doganali arbitrarji jew fittizji bi ksur tal-Artikolu 29 ta’ dan il-kodiċi. Il-Kummissjoni tenfasizza, f’dan ir-rigward, id-diffikultà li jiġi ddeterminat fil-prattika jekk il-ħsara li taffettwa merkanzija kinitx diġà preżenti fil-mument tal-importazzjoni tagħha jew jekk seħħitx wara minħabba l-użu normali tagħha. Sa fejn din id-diffikultà, u għaldaqstant, ir-riskju ta’ żbalji jew frodi jiżdiedu maż-żmien, it-teħid inkunsiderazzjoni tal-aġġustamenti tal-prezz wara r-rilaxx għal ċirkulazzjoni libera għandu jiġi ristrett skont l-Artikolu 145(2) tal-imsemmi regolament minn terminu raġonevoli (
33
).
43.
Il-Gvern Olandiż u l-Kummissjoni jsostnu, barra minn hekk, li tali terminu huwa neċessarju sabiex jiġu żgurati ċ-ċertezza legali u l-applikazzjoni uniformi ta’ din id-dispożizzjoni. Dawn jenfasizzaw ukoll il-konsistenza tat-terminu tat-tnax‑il xahar previst fl-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni meta mqabbel mat-terminu komparabbli stabbilit mill-Artikolu 238(4) tal-Kodiċi Doganali.
44.
Jien niddubita kemm l-Artikolu 145(3) ta’ dan ir-regolament ikun utli jew neċessarju biex jintlaħqu dawn l-objettivi u, għaldaqstant, biex jiġi implementat l-Artikolu 29 ta’ dan il-kodiċi.
45.
Fl-ewwel lok, sa fejn huwa kkonċernat l-objettiv li jiġi evitat l-istabbiliment ta’ valuri doganali arbitrarji jew fittizji li jirriżultaw minn żbalji jew frodi fil-kuntest tal-applikazzjoni tal-Artikolu 145(2) tal-imsemmi regolament fir-rigward tad-diffikultà li jiġi ddeterminat f’liema mument irriżultat il-ħsara, nosserva li l-kundizzjonijiet materjali stabbiliti f’din id-dispożizzjoni jipprevedu diġà li għandu jintwera, għas-sodisfazzjon tal-awtoritajiet doganali, li l-ħsara kienet preżenti fiż-żmien ta’ l-importazzjoni tal-merkanzija kkonċernata (
34
). L-oneru tal-prova, f’dan ir-rigward, jaqa’ fuq l-importatur (
35
). F’dawn il-kundizzjonijiet, ma jkunx iktar neċessarju, u lanqas utli, sabiex jintlaħaq dan l-objettiv, li l-aġġustament tal-valur doganali jkun suġġett għar-rekwiżit supplimentari li skontu l-aġġustament tal-prezz għandu jseħħ f’terminu ta’ tnax‑il xahar mid-data ta’ aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni doganali.
46.
F’dan il-każ, id-deċiżjoni tar-rinviju tippreċiża li l-ħsara li taffettwa l-karozzi tat-tip A kienet marbuta mal-fabbrikazzjoni tagħhom u għalhekk kienet diġà preżenti fil-mument tal-importazzjoni tagħhom. Bħalma sostniet X waqt is-seduta, dan ir-rekwiżit għalhekk huwa inutli f’tali sitwazzjoni.
47.
Il-Gvern Olandiż, barra minn hekk, jallega li t-terminu previst fl-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni huwa bbażat fuq il-finzjoni li skontha, jekk ħsara koperta mill-obbligu ta’ garanzija tirriżulta fit-tnax‑il xahar mid-data ta’ aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni doganali, l-awtoritajiet doganali jistgħu jibbażaw fuq il-prinċipju li din il-ħsara kienet teżisti diġà f’din id-data. Dan l-argument essenzjalment qed jerġa’ jsostni li dan it-terminu jikkorrispondi għat-terminu li matulu jista’ jiġi preżunt li l-ħsara kienet preżenti f’dik id-data.
48.
Madankollu, l-imsemmi terminu ma jirriżulta bl-ebda mod minn tali preżunzjoni. Din timplika li jkun possibbli li jiġi aġġustat il-valur doganali, għal kull aġġustament tal-prezz li jkun seħħ qabel l-iskadenza tal-istess terminu skont obbligu kuntrattwali ta’ garanzija, mingħajr ma jkollu jiġi stabbilit li l-ħsara kienet diġà teżisti fil-mument tal-importazzjoni. Madankollu, l-Artikolu 145(3) ta’ dan ir-regolament għall-kuntrarju jeskludi tali aġġustament għal kull bidla fil-prezz wara l-iskadenza tat-terminu li dan jistabbilixxi – minkejja li d-debitur juri, barra minn hekk, li l-ħsara kienet teżisti diġà f’dan il-mument.
49.
Fit-tieni lok, fir-rigward tan-neċessità li jiġu ggarantiti ċ-ċertezza legali u l-applikazzjoni uniformi tal-Artikolu 145(2) tal-imsemmi regolament, inqis, bħal X, li t-terminu previst fl-Artikolu 236(2) tal-Kodiċi Doganali diġà jħares dawn l-interessi biżżejjed.
50.
Din id-dispożizzjoni teħtieġ, fil-prinċipju, li kull talba għal rimbors jew għal maħfra tad-dazji fuq l-importazzjoni, irrispettivament mir-raġuni, għandha titressaq f’terminu ta’ tliet snin mill-komunikazzjoni ta’ dawn id-dazji lid-debitur. Għalhekk, meta huwa jkollu dritt għal rimbors bħala konsegwenza ta’ aġġustament tal-valur doganali ta’ merkanzija skont l-Artikolu 145(2) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni, dan ir-rimbors jingħata biss jekk it-talba titressaq matul it-terminu ta’ tliet snin stabbilit fl-Artikolu 236(2) tal-Kodiċi Doganali.
51.
Jien ma nara l-ebda raġuni għaliex dan it-terminu ma jiżgurax, grad adegwat ta’ ċertezza legali u uniformità għall-benefiċċju tal-amministrazzjoni doganali u tal-baġit tal-Unjoni (
36
) f’din is-sitwazzjoni speċifika meta mqabbla mal-każijiet l-oħra li fihom debitur għandu dritt għal rimbors tad-dazji doganali.
52.
Fit-tielet lok, ma jistax jintlaqa’ l-argument ibbażat fuq l-allinjament tat-terminu stabbilit fl-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni mat-terminu tal-istess tul previst fl-Artikolu 238(4) tal-Kodiċi Doganali.
53.
Dan għalhekk japplika wkoll meta din id-dispożizzjoni tkopri sitwazzjoni distinta minn dik prevista fl-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni. L-Artikolu 238(4) tal-Kodiċi Doganali huwa marbut mal-ipoteżi li fiha, mhux minħabba difett moħbi, iżda minħabba ħsara kkonstatata fil-mument tal-importazzjoni, ix-xerrej jirrifjuta l-merkanzija jew jitlob prezz imnaqqas. Madankollu, b’differenza minn tali xerrej, ix-xerrej ikkonċernat mill-Artikolu 145(3) ta’ dan ir-regolament huwa preżunt li ma jkunx konxju tal-eżistenza tal-ħsara fil-mument tal-importazzjoni. Għalhekk, għall-kuntrarju tax-xerrej previst fl-Artikolu 238(4) ta’ dan il-kodiċi, mhux dejjem ikun jista’ jitlob ir-rimbors jew il-maħfra tad-dazji fuq l-importazzjoni f’terminu ta’ tnax‑il xahar mill-aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni doganali jew mill-komunikazzjoni tad-dazji fuq l-importazzjoni (
37
).
54.
Konsegwentement, inqis li t-terminu previst fl-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni la huwa neċessarju, u lanqas utli, għall-implementazzjoni tal-Kodiċi Doganali. Minkejja li din il-kunsiderazzjoni hija biżżejjed biex twassal għall-invalidità ta’ din id-dispożizzjoni, iktar ’il quddiem ser nispjega, għall-finijiet ta’ kompletezza, ir-raġunijiet għaliex din, barra minn hekk, tmur kontra l-Artikolu 29 ta’ dan il-kodiċi, moqri fid-dawl tal-Artikolu 78 u tal-Artikolu 236(2) tal-imsemmi kodiċi.
2.
Fuq il-konformità tal-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni mad-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi Doganali
55.
Il-qorti tar-rinviju tqajjem dubji fir-rigward tal-kompatibbiltà tat-terminu previst fl-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni mal-Artikolu 29 tal-Kodiċi Doganali, moqri flimkien mal-Artikolu 78 ta’ dan il-kodiċi, sa fejn dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet tal-aħħar ma jimponu l-ebda limitu ta’ żmien biex isiru l-aġġustamenti tal-valur doganali. Din il-qorti tqajjem dubju wkoll dwar il-konformità ta’ dan it-terminu mal-Artikolu 236(2) tal-imsemmi kodiċi, li jistabbilixxi terminu separat għat-tressiq ta’ talbiet għal rimbors ta’ dazji doganali.
56.
Is-sentenza Mitsui & Co. Deutschland (
38
) diġà tipprovdi, fil-fehma tiegħi, ċerti sinjali li jippermettu li tingħata risposta għal dawn il-mistoqsijiet.
57.
Din is-sentenza kienet tikkonċerna sitwazzjoni li fiha d-dikjarazzjoni doganali kienet ġiet aċċettata qabel id-dħul fis-seħħ tar-regolament li introduċa, fl-Artikolu 145 tar-Regolament ta’ Implementazzjoni, il-possibbiltà li l-awtoritajiet doganali jaġġustaw il-valur doganali ta’ merkanzija difettuża minħabba bidla fil-prezz wara r-rilaxx tagħha għal ċirkulazzjoni libera (
39
).
58.
Il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li, minkejja li l-Artikolu 145(2) u (3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni ma kienx applikabbli għal sitwazzjoni bħal din (
40
), l-awtoritajiet doganali setgħu jwettqu tali aġġustament billi jibbażaw direttament fuq l-Artikolu 29 tal-Kodiċi Doganali, permezz tal-osservanza tat-tliet kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 145(2) ta’ dan ir-regolament. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, din id-dispożizzjoni “[ppreċiżat] soluzzjoni diġà indikata mill-Artikolu 29 tal-Kodiċi Doganali nnifsu” (
41
).
59.
Min-naħa l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja ma qisitx li din il-possibbiltà ta’ aġġustament kienet limitata wkoll minn kundizzjoni ta’ żmien bħal dik prevista fl-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni (
42
). Fil-fehma tiegħi, din, b’differenza mill-kundizzjonijiet elenkati fil-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu, ma tirriżultax direttament mill-Artikolu 29 tal-Kodiċi Doganali.
60.
Fin-nuqqas ta’ terminu stabbilit fl-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni, l-awtoritajiet doganali ta’ Stat Membru jistgħu għalhekk, fuq il-bażi tal-Artikolu 29 tal-Kodiċi Doganali nnifsu, jaġġustaw il-valur doganali ta’ merkanzija meta l-kundizzjonijiet elenkati fl-Artikolu 145(2) ta’ dan ir-regolament ikunu ssodisfatti, anki meta jkunu għaddew iktar minn tnax‑il xahar mill-aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni doganali. Malli jiskadi tali terminu, l-applikazzjoni tal-paragrafu 3 ta’ dan l-artikolu min-naħa l-oħra teskludi tali aġġustament. Din twassal ukoll, bi ksur tal-Artikolu 29 ta’ dan il-kodiċi, sabiex jiġi ddeterminat valur doganali li ma jikkorrispondix għall-valur tat-tranżazzjoni tal-merkanzija kif inbidel wara l-importazzjoni tagħha.
61.
Inżid ngħid li t-tnaqqis tal-valur doganali fil-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 145(2) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni jista’ jiġi rikonoxxut permezz ta’ reviżjoni tad-dikjarazzjoni doganali skont l-Artikolu 78(1) tal-Kodiċi Doganali (
43
). Billi mbagħad id-dazji fuq l-importazzjoni mħallsa, proporzjonalment għal dan it-tnaqqis tal-valur doganali, jaqbżu lil dawk li kienu legalment dovuti, l-awtoritajiet doganali għandhom, f’konformità mal-paragrafu 3 ta’ dan l-artikolu, jirrimborsaw lid-debitur l-ammont żejjed li tħallas. Dan ir-rimbors isir bl-applikazzjoni tal-Artikolu 236 ta’ dan il-kodiċi, sakemm ikunu ssodisfatti l-kundizzjonijiet stabbiliti fih. Fosthom hemm l-osservanza tat-terminu ta’ tliet snin, mill-komunikazzjoni tad-dazji fuq l-importazzjoni lid-debitur, previst biex titressaq id-domanda għal rimbors (
44
).
62.
Konsegwentement, fuq il-bażi tal-Artikolu 29 tal-Kodiċi Doganali, moqri flimkien mal-Artikolu 78 u l-Artikolu 236(2) ta’ dan il-kodiċi, id-debitur ikun jista’ jikseb ir-rimbors tad-dazji fuq l-importazzjoni, b’mod proporzjonali għall-aġġustament tal-valur doganali li jkun seħħ fil-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 145(2) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni, sal-iskadenza ta’ terminu ta’ tliet snin mill-komunikazzjoni ta’ dawn id-dazji (
45
). L-Artikolu 145(3) ta’ dan ir-regolament jirrestrinġi, fil-prattika, din il-possibbiltà għal terminu ta’ tnax‑il xahar mill-aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni doganali. Din id-dispożizzjoni għalhekk, għad-detriment tad-debitur, taġġusta l-qafas ġuridiku applikabbli għalih skont il-Kodiċi Doganali.
63.
Minn dan jirriżulta li l-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni jmur kontra l-Artikolu 29 tal-Kodiċi Doganali, moqri fid-dawl tal-Artikolu 78 u tal-Artikolu 236(2) ta’ dan il-kodiċi.
64.
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha, il-Kummissjoni, minkejja l-marġni ta’ diskrezzjoni li għandha għall-finijiet tal-eżekuzzjoni tal-Kodiċi Doganali (
46
), ma kellhiex is-setgħa tadotta l-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni, tant li din id-dispożizzjoni għandha tiġi ddikjarata invalida.
V. Konklużjonijiet
65.
Fir-rigward ta’ dak kollu preċedenti, nipproponi li tingħata r-risposta li ġejja għad-domandi magħmula mill-Hoge Raad der Nederlanden (qorti suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi):
1)
L-Artikolu 145(2) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 2454/93, tat-2 ta’ Lulju 1993, li jiffissa d-dispożizzjonijiet għall-implementazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92 li jistabbilixxi l-Kodiċi Doganali Komunitarju, moqri fid-dawl tal-Artikolu 29 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92, tat-12 ta’ Ottubru 1992, li jwaqqaf il-Kodiċi Doganali tal-Komunità, għandu jiġi interpretat fis-sens li dan japplika, b’mod partikolari, meta l-bejjiegħ ta’ vettura jagħti lix-xerrej, bl-applikazzjoni ta’ obbligu kuntrattwali ta’ garanzija previst fil-kuntratt tal-bejgħ, tnaqqis fil-prezz fil-forma tar-rimbors tal-ispejjeż sostnuti mix-xerrej bl-għan li jiġi eliminat riskju, marbut mal-fabbrikazzjoni, li din il-vettura ma tiffunzjonax tajjeb meta tintuża, b’tali mod li din ma jkollhiex il-grad ta’ sikurezza li jista’ jkun raġonevolment mistenni.
2)
L-Artikolu 145(3) tar-Regolament (KEE) Nru 2454/93 huwa invalidu.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
2
)	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 4, p. 307. Dan ir-regolament tħassar mir-Regolament (UE) Nru 952/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tad-9 ta’ Ottubru 2013, li jistabbilixxi l-Kodiċi Doganali tal-Unjoni (riformulazzjoni) (ĠU 2013, L 269, p. 1, iktar ’il quddiem il-“Kodiċi Doganali l-ġdid”) mill-1 ta’ Ġunju 2016. Il-fatti tal-kawża prinċipali madankollu jibqgħu, irregolati mir-Regolament Nru 2913/92.
(
3
)	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 6, p. 3.
(
4
)	Commentary n. 2 of the customs code committee (customs valuation section) on the application of Article 145, paragraph 2, of the customs code implementing provisions [Compendium of customs valuation texts (TAXUD/800/2002-NL), verżjoni aġġornata fix-xahar ta’ Settembru 2008, p. 18].
(
5
)	Sentenza tad-19 ta’ Marzu 2009, Mitsui & Co. Deutschland (C‑256/07, EU:C:2009:167). Probabbilment din il-qorti għandha l-intenzjoni li tirreferi għall-punt 27 ta’ din is-sentenza.
(
6
)	Ara t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 79 tal-Kodiċi Doganali.
(
7
)	L-Artikoli 30 u 31 tal-Kodiċi Doganali jistabbilixxu kriterji sussidjarji applikabbli meta l-valur doganali ta’ merkanzija ma jkunx jista’ jiġi stabbilit fuq il-bażi tal-valur tat-tranżazzjoni tagħha.
(
8
)	Ara n-noti ta’ qiegħ il-paġna 10 u 11 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
9
)	L-Artikolu 67 tal-Kodiċi Doganali.
(
10
)	Sentenzi tas-16 ta’ Novembru 2006, Compaq Computer International Corporation (C‑306/04, EU:C:2006:716, punt 30), u tad-19 ta’ Marzu 2009, Mitsui & Co. Deutschland (C‑256/07, EU:C:2009:167, punt 20).
(
11
)	Sentenzi tat-12 ta’ Ġunju 1986, Repenning (183/85, EU:C:1986:247, punt 16); tad-19 ta’ Marzu 2009, Mitsui & Co. Deutschland (C‑256/07, EU:C:2009:167, punt 24), kif ukoll tat-12 ta’ Diċembru 2013, Christodoulou et (C‑116/12, EU:C:2013:825, punt 39). B’mod partikolari, l-Artikolu 29(1) tal-Kodiċi Doganali jippreċiża li l-prezz imħallas jew li għandu jitħallas għal merkanzija għandu, jekk ikun meħtieġ, jiġi aġġustat skont l-Artikoli 32 u 33 ta’ dan il-kodiċi, li jelenkaw diversi elementi li għandhom jiżdiedu ma’ dan il-prezz jew jitnaqqsu minnu.
(
12
)	Ara s-sentenza tad-19 ta’ Marzu 2009, Mitsui & Co. Deutschland (C‑256/07, EU:C:2009:167, punt 26).
(
13
)	Sentenza tad-19 ta’ Marzu 2009, Mitsui & Co. Deutschland (C‑256/07, EU:C:2009:167).
(
14
)	Din il-ġurisprudenza tippermetti li qabelxejn jiġi rrifjutat l-argument imqajjem minn X li skontu l-Artikolu 145(2) ta’ dan ir-regolament jikser l-Artikolu 29 ta’ dan il-kodiċi.
(
15
)	Ara l-punt 14 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
16
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-28 ta’ Lulju 2016, JZ (C‑294/16 PPU, EU:C:2016:610, punt 35).
(
17
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal-25 ta’ Jannar 2017, Vilkas (C‑640/15, EU:C:2017:39, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata.
(
18
)	Ara d-definizzjoni tad-dizzjunarju Larousse (www.larousse.fr).
(
19
)	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 1, p. 257.
(
20
)	Il-kunċett ta’ ħsara (“gebrek” fil-lingwa Olandiża) fis-sens tal-Artikolu 145(2) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni għandu għalhekk portata usa’ mill-kunċett ta’ funzjonament ħażin jew difett (“defect” fil-lingwa Olandiża). Filwaqt li l-ewwel wieħed jinkludi kull nuqqas ta’ karatteristiċi raġonevolment mistennija tal-merkanzija kkonċernata, it-tieni wieħed jindika biss il-funzjonament ħażin effettiv ta’ merkanzija.
(
21
)	Ara s-sentenza tad-19 ta’ Marzu 2009, Mitsui & Co. Deutschland (C‑256/07, EU:C:2009:167, punt 27).
(
22
)	Ara l-punt 22 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
23
)	Ara l-punt 15 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
24
)	Ara, f’dan is-sens, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mazák fil-kawża Mitsui & Co. Deutschland (C‑256/07, EU:C:2008:580, punt 38).
(
25
)	Fuq l-evalwazzjoni tal-konsegwenzi tan-nuqqas ta’ natura vinkolanti tad-deċiżjonijiet relatati mal-evalwazzjoni tal-valur doganali, ara r-Rapport Speċjali Nru 23/2000 tal-Qorti tal-Awdituri dwar il-valur doganali tal-merkanzija importata (evalwazzjoni doganali), flimkien mar-risposti tal-Kummissjoni (ĠU 2001, C 84, p. 8).
(
26
)	Sentenza tad-19 ta’ Marzu 2009, Mitsui & Co. Deutschland (C‑256/07, EU:C:2009:167). Ara l-punt 24 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
27
)	Il-qorti tar-rinviju tenfasizza, f’dan ir-rigward, li ma huwiex rari li l-bejjiegħ ta’ vettura ġdida jkun suġġett għal obbligi ta’ garanzija għal perijodu (xi drabi konsiderevolment) itwal minn 12‑il xahar.
(
28
)	L-Artikolu 1, punt 19 tar-Regolament (KE) Nru 2700/2000 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-16 ta’ Novembru 2000, li jemenda r-Regolament KEE Nru 2913/92 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 10, p. 239), issostitwixxa l-Artikolu 249 tal-Kodiċi Doganali b’dispożizzjoni, essenzjalment ekwivalenti, li tinsab, wara din l-emenda, fl-Artikolu 247 ta’ dan il-kodiċi. L-Artikolu 76 tal-Kodiċi Doganali l-ġdid minn issa ’l quddiem jagħti speċifikament lill-Kummissjoni l-kompetenza li tispeċifika, permezz ta’ atti ta’ implementazzjoni, ir-regoli ta’ proċedura rigward id-determinazzjoni tal-valur doganali.
(
29
)	Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenzi tal-11 ta’ Novembru 1999, Söhl & Söhlke (C‑48/98, EU:C:1999:548, punt 35), u tat-13 ta’ Diċembru 2007, Asda Stores (C‑372/06, EU:C:2007:787, punt 33).
(
30
)	Sentenzi tal-11 ta’ Novembru 1999, Söhl & Söhlke (C‑48/98, EU:C:1999:548, punt 36); tat-8 ta’ Marzu 2007, Thomson u Vestel France (C‑447/05 u C‑448/05, EU:C:2007:151, punt 24), kif ukoll tat-13 ta’ Diċembru 2007, Asda Stores (C‑372/06, EU:C:2007:787, punt 34).
(
31
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat-30 ta’ Ottubru 1975, Rey Soda et (23/75, EU:C:1975:142, punt 10), kif ukoll tat-30 ta’ Ġunju 2005, Alessandrini et vs Il-Kummissjoni (C‑295/03 P, EU:C:2005:413, punt 74).
(
32
)	Sentenzi tat-23 ta’ Marzu 1983, Cousin et (162/82, EU:C:1983:93, punt 17); tat-8 ta’ Marzu 2007, Thomson u Vestel France (C‑447/05 u C‑448/05, EU:C:2007:151, punti 25 u 36), kif ukoll tat-13 ta’ Diċembru 2007, Asda Stores (C‑372/06, EU:C:2007:787, punt 35).
(
33
)	Ara l-premessi 5 u 6 tar-Regolament Nru 444/2002.
(
34
)	Artikolu 145(2)(a) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni
(
35
)	Ara, f’dan is-sens, commentary n. 2 of the customs code committee (customs valuation section) on the application of Article 145, paragraph 2, of the customs code implementing provisions [Compendium of customs valuation texts (TAXUD/800/2002-NL), verżjoni aġġornata fix-xahar ta’ Settembru 2008, p. 13].
(
36
)	Mis-sentenza tal-10 ta’ Diċembru 2015, Veloserviss (C‑427/14, EU:C:2015:803, punti 25, 32 u 33) jirriżulta li, minkejja li l-Artikolu 78 tal-Kodiċi Doganali ma fih l-ebda limitu taż-żmien għall-possibbiltà li l-awtoritajiet doganali jipproċedu għal reviżjonijiet jew kontrolli a posteriori tad-dikjarazzjonijiet doganali u li jadottaw il-miżuri ta’ regolarizzazzjoni neċessarji, l-Istati Membri, fir-rigward tal-prinċipju ta’ ċertezza legali, għandhom is-setgħa jirrestrinġu din il-possibbiltà b’terminu ta’ preskrizzjoni raġonevoli. Dan japplika wkoll meta tali terminu, li jirriżulta mid-dritt nazzjonali jew mid-dritt tal-Unjoni, jipproteġi kemm lill-parti fil-kawża kif ukoll lill-amministrazzjoni kkonċernata. Din il-ġurisprudenza, fil-fehma tiegħi, hija intiża biss għall-perijodi li jillimitaw il-possibbiltà ta’ reviżjoni jew ta’ kontroll a posteriori. Din ma tistax tiġi estiża għall-perijodu stabbilit fl-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni, li jirrestrinġi l-possibbiltà stess li jiġi aġġustat il-valur doganali previst fil-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu. B’mod partikolari, sa fejn din il-possibbiltà tkun favur il-partijiet fil-kawża, dan il-perijodu ma jistax jipproteġihom.
(
37
)	Barra minn hekk, il-perijodi previsti f’dawn id-dispożizzjonijiet huma differenti kemm fl-iskop tagħhom kif ukoll fil-punt tat-tluq tagħhom. Il-perijodu stabbilit mill-Artikolu 238(4) tal-Kodiċi Doganali jirrigwarda t-tressiq tat-talba għal rimbors tad-dazji fuq l-importazzjoni u jibda mill-komunikazzjoni tad-dejn doganali – bħall-perijodu previst fl-Artikolu 236(2) ta’ dan il-kodiċi, li huwa deroga minnu. Il-perijodu stabbilit mill-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni jikkonċerna, min-naħa tiegħu, il-ħolqien innifsu tad-dritt għal rimbors – jiġifieri l-eżistenza ta’ motiv li jwassal għall-aġġustament tal-valur doganali u għar-rimbors suċċessiv tad-dazji fuq l-importazzjoni. Dan il-perijodu jibda mill-aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni doganali.
(
38
)	Sentenza tad-19 ta’ Marzu 2009 (C‑256/07, EU:C:2009:167).
(
39
)	Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 444/2002, tal-11 ta’ Marzu 2002, li jemenda r-Regolament (KEE) Nru 2454/93 u li jemenda r-Regolamenti (KE) Nru 2787/2000 u (KE) Nru 993/2001 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 12, p. 209).
(
40
)	Sentenza tad-19 ta’ Marzu 2009, Mitsui & Co. Deutschland (C‑256/07, EU:C:2009:167, punt 37). Fid-dawl ta’ din il-kunsiderazzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja, minkejja li kienet adita b’domanda dwar il-validità tal-Artikolu 145(2) u (3) tar-Regolament ta’ Applikazzjoni, asteniet milli tagħti risposta għaliha, kif jirriżulta mill-punt 39 ta’ din is-sentenza.
(
41
)	Sentenza tad-19 ta’ Marzu 2009, Mitsui & Co. Deutschland (C‑256/07, EU:C:2009:167, punt 27).
(
42
)	Sentenza tad-19 ta’ Marzu 2009, Mitsui & Co. Deutschland (C‑256/07, EU:C:2009:167, punt 36). Il-Qorti tal-Ġustizzja fiha qieset li l-Artikolu 145(3) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni, bħalma huwa introdott f’dan ir-regolament mir-Regolament Nru 444/2002, ma kienx japplika għal sitwazzjonijiet li rriżultaw qabel id-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-regolament tal-aħħar minħabba li l-applikazzjoni tiegħu kienet tpoġġi f’dubju ċ-ċertezza legali tal-operaturi ekonomiċi kkonċernati. Dan għalhekk kien japplika meta l-awtoritajiet doganali kienu japplikaw, qabel id-dħul fis-seħħ tar-Regolament ta’ Implementazzjoni, it-terminu ġenerali ta’ tliet snin previst fl-Artikolu 236(2) tal-Kodiċi Doganali fil-każ ta’ aġġustament, wara l-importazzjoni tagħha, tal-valur ta’ tranżazzjoni tal-merkanzija minħabba n-natura difettuża tagħha.
(
43
)	Bħalma jirriżulta mis-sentenza tal-20 ta’ Ottubru 2005, Overland Footwear (C‑468/03, EU:C:2005:624, punt 64), l-Artikolu 78(1) tal-Kodiċi Doganali jippermetti li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-“modifiki [kollha] li jistgħu jsiru lill-elementi kkunsidrati għad-determinazzjoni tal-valur doganali u b’konsegwenza għad-dazji fuq l-importazzjoni”.
(
44
)	Ara s-sentenza tal-20 ta’ Ottubru 2005, Overland Footwear (C‑468/03, EU:C:2005:624, punti 52 sa 54).
(
45
)	Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza tad-19 ta’ Marzu 2009, Mitsui & Co. Deutschland (C 256/07, EU:C:2009:167, punt 36) u n-nota ta’ qiegħ il-paġna 41 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
46
)	Ara l-punt 40 ta’ dawn il-konklużjonijiet.