62019TO0885(04)
BESCHIKKING VAN HET GERECHT (Tweede kamer)
5 maart 2021 (
*1
)
„Beroep tot nietigverklaring – Energie – Trans-Europese energie-infrastructuur – Verordening (EU) nr. 347/2013 – Delegatie van bevoegdheden aan de Commissie – Artikel 290 VWEU – Gedelegeerde handeling waarbij de Unielijst van projecten van gemeenschappelijk belang wordt gewijzigd – Aard van de handeling gedurende de termijn waarbinnen het Parlement en de Raad bezwaar kunnen maken – Handeling waartegen geen beroep kan worden ingesteld – Kennelijke niet-ontvankelijkheid”
In zaak T‑885/19,
Aquind Ltd, gevestigd te Wallsend (Verenigd Koninkrijk),
Aquind Energy Sàrl, gevestigd te Luxemburg (Luxemburg),
Aquind SAS, gevestigd te Rouen (Frankrijk),
vertegenwoordigd door S. Goldberg, C. Davis, J. Bille, solicitors, en E. White, advocaat,
verzoeksters,
tegen
Europese Commissie, vertegenwoordigd door O. Beynet, Y. Marinova en B. De Meester als gemachtigden,
verweerster,
ondersteund door
Bondsrepubliek Duitsland, vertegenwoordigd door J. Möller, D. Klebs, S. Heimerl en S. Costanzo als gemachtigden,
door
Koninkrijk Spanje, vertegenwoordigd door M. J. Ruiz Sánchez als gemachtigde,
en door
Franse Republiek, vertegenwoordigd door A.‑L. Desjonquères, C. Mosser en A. Daniel als gemachtigden,
interveniënten,
betreffende een verzoek krachtens artikel 263 VWEU tot nietigverklaring van gedelegeerde verordening (EU) 2020/389 van de Commissie van 31 oktober 2019 tot wijziging van verordening (EU) nr. 347/2013 van het Europees Parlement en de Raad wat betreft de Unielijst van projecten van gemeenschappelijk belang (PB 2020, L 74, blz. 1),
geeft
HET GERECHT (Tweede kamer),
samengesteld als volgt: V. Tomljenović, president, P. Škvařilová-Pelzl en I. Nõmm (rapporteur), rechters,
griffier: E. Coulon,
de navolgende
Beschikking
Aan het geding ten grondslag liggende feiten
1
Verzoeksters, Aquind Ltd, Aquind Energy Sàrl en Aquind SAS, zijn de promotoren van een project om de elektriciteitstransmissienetten van het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk met elkaar te verbinden (hierna: „Aquind-interconnector”).
2
De Aquind-interconnector is opgenomen op de Unielijst van projecten van gemeenschappelijk belang bij gedelegeerde verordening (EU) 2018/540 van de Commissie van 23 november 2017 tot wijziging van verordening (EU) nr. 347/2013 van het Europees Parlement en de Raad wat betreft de Unielijst van projecten van gemeenschappelijk belang (PB 2018, L 90, blz. 38), en werd derhalve beschouwd als een sleutelproject binnen de infrastructuur die nodig is om de interne energiemarkt te voltooien.
3
Aangezien die Unielijst van projecten van gemeenschappelijk belang om de twee jaar moet worden opgesteld, is de bij gedelegeerde verordening 2018/540 vastgestelde lijst vervangen door de lijst die is vastgesteld bij gedelegeerde verordening (EU) 2020/389 van de Commissie van 31 oktober 2019 tot wijziging van verordening (EU) nr. 347/2013 van het Europees Parlement en de Raad wat betreft de Unielijst van projecten van gemeenschappelijk belang (PB 2020, L 74, blz. 1; hierna: „bestreden verordening”). In de nieuwe lijst in de bijlage bij de bestreden verordening is de Aquind-interconnector opgenomen onder de projecten die niet langer als projecten van gemeenschappelijk belang van de Unie worden beschouwd.
Procedure en conclusies van partijen
4
Bij verzoekschrift, neergelegd ter griffie van het Gerecht op 25 december 2019, hebben verzoeksters het Gerecht verzocht om nietigverklaring van de bestreden verordening.
5
De Europese Commissie heeft op 26 maart 2020 haar verweerschrift neergelegd ter griffie van het Gerecht.
6
Bij brieven, neergelegd ter griffie van het Gerecht op respectievelijk 1, 8 en 17 april 2020, hebben de Bondsrepubliek Duitsland, het Koninkrijk Spanje en de Franse Republiek verzocht om toelating tot interventie aan de zijde van de Commissie.
7
Op 12 juni 2020 hebben verzoeksters hun repliek neergelegd ter griffie van het Gerecht.
8
Bij beschikkingen van 3 augustus 2020 heeft de president van de Tweede kamer van het Gerecht de Bondsrepubliek Duitsland, het Koninkrijk Spanje en de Franse Republiek toegelaten tot interventie.
9
Op 31 augustus 2020 heeft de Commissie haar dupliek ter griffie van het Gerecht neergelegd.
10
Op respectievelijk 11, 16 en 17 september 2020 hebben de Bondsrepubliek Duitsland, het Koninkrijk Spanje en de Franse Republiek hun memories in interventie neergelegd ter griffie van het Gerecht.
11
Verzoeksters verzoeken het Gerecht:
–
de bestreden verordening nietig te verklaren, voor zover daarbij de Aquind-interconnector van de Unielijst van projecten van gemeenschappelijk belang wordt gehaald;
–
subsidiair, de bestreden verordening in haar geheel nietig te verklaren;
–
de Commissie te verwijzen in de kosten.
12
De Commissie en het Koninkrijk Spanje verzoeken het Gerecht:
–
het beroep te verwerpen;
–
verzoeksters te verwijzen in de kosten.
13
De Bondsrepubliek Duitsland en de Franse Republiek verzoeken het Gerecht het beroep te verwerpen.
In rechte
14
Krachtens artikel 126 van zijn Reglement voor de procesvoering kan het Gerecht te allen tijde, wanneer een beroep kennelijk niet-ontvankelijk is, op voorstel van de rechter-rapporteur, beslissen om bij met redenen omklede beschikking uitspraak te doen zonder de behandeling voort te zetten.
15
In casu acht het Gerecht zich door de processtukken voldoende voorgelicht en beslist het uitspraak te doen zonder de behandeling voort te zetten.
16
Vooraf moet eraan worden herinnerd dat de Commissie, daarin gesteund door de Franse Republiek, in haar verweerschrift een voorbehoud heeft gemaakt wat betreft de ontvankelijkheid van het tegen de bestreden verordening ingestelde beroep, zonder formeel een exceptie van niet-ontvankelijkheid op te werpen. Zij heeft namelijk opgemerkt dat het beroep van verzoeksters voorbarig was aangezien de bestreden verordening nog niet in werking was getreden toen zij hun verzoekschrift indienden, dat deze verordening onderworpen was aan de bezwaarprocedure van verordening (EU) nr. 347/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2013 betreffende richtsnoeren voor de trans-Europese energie-infrastructuur en tot intrekking van beschikking nr. 1364/2006/EG en tot wijziging van de verordeningen (EG) nr. 713/2009, (EG) nr. 714/2009 en (EG) nr. 715/2009 (PB 2013, L 115, blz. 39), en dat de bestreden verordening dus geen definitieve handeling was waartegen beroep openstond.
17
In repliek stellen verzoeksters dat hun beroep ontvankelijk is en weerleggen zij de argumenten van de Commissie op dit punt. Om te beginnen wijzen zij erop dat de Commissie de bestreden verordening heeft vastgesteld op 31 oktober 2019 en dat deze weliswaar pas op 11 maart 2020 in het Publicatieblad is bekendgemaakt, maar reeds op de website van de Commissie stond. Verder betogen zij dat de datum van inwerkingtreding van een handeling volgens de rechtspraak niet relevant is om te bepalen of de maatregelen een voorbereidende handeling dan wel een definitief standpunt van de instelling uitmaken. Zij voegen hieraan toe dat de bestreden verordening het definitieve standpunt van de Commissie is en dat er geen andere voor beroep tot nietigverklaring vatbare rechtshandeling is vastgesteld. Bovendien voeren zij aan dat het Europees Parlement of de Raad van de Europese Unie in het kader van de bezwaarprocedure niet de mogelijkheid had een gewijzigde handeling vast te stellen, maar enkel kon verhinderen dat de bestreden verordening in werking zou treden. Zij stellen dat indien de Raad of het Parlement bezwaar tegen de inwerkingtreding van de bestreden verordening had gemaakt, de Commissie haar handeling had kunnen intrekken en een nieuwe handeling had kunnen vaststellen. Ten slotte wordt het definitieve karakter van de bestreden verordening ook bevestigd door het feit dat de Commissie geen andere rechtshandeling heeft vastgesteld na het verstrijken van de bezwaartermijn en dat de datum van de bestreden verordening 31 oktober 2019 blijft.
18
Volgens vaste rechtspraak zijn als handelingen of besluiten die vatbaar zijn voor beroep tot nietigverklaring in de zin van artikel 263 VWEU, te beschouwen maatregelen die bindende rechtsgevolgen in het leven roepen die de belangen van de verzoeker kunnen aantasten doordat zij diens rechtspositie aanmerkelijk wijzigen (arresten van 11 november 1981, IBM/Commissie, 60/81, EU:C:1981:264, punt 9, en 16 juli 1998, Regione Toscana/Commissie, T‑81/97, EU:T:1998:180, punt 21).
19
Tegen handelingen of besluiten die in een uit verscheidene fasen bestaande procedure tot stand komen, en inzonderheid wanneer zij de afsluiting vormen van een interne procedure, kan er in beginsel slechts worden opgekomen wanneer het maatregelen betreft die aan het einde van die procedure het standpunt van de instelling definitief vastleggen; hiertoe behoren dus niet voorlopige maatregelen ter voorbereiding van het eindbesluit (arresten van 11 november 1981, IBM/Commissie, 60/81, EU:C:1981:264, punt 10, en 10 juli 1990, Automec/Commissie, T‑64/89, EU:T:1990:42, punt 42).
20
Verder is het vaste rechtspraak dat in het kader van een beroep tot nietigverklaring krachtens artikel 263 VWEU de ontvankelijkheid van het beroep moet worden beoordeeld naar de situatie op het tijdstip van de neerlegging van het verzoekschrift [arresten van 24 oktober 2013, Deutsche Post/Commissie, C‑77/12 P, niet gepubliceerd, EU:C:2013:695, punt 65; 9 september 2014, Hansestadt Lübeck/Commissie, T‑461/12, EU:T:2014:758, punt 22 (niet gepubliceerd), en 25 oktober 2018, KF/Satcen, T‑286/15, EU:T:2018:718, punt 164].
21
Bovendien verzet artikel 263, zesde alinea, VWEU inzake de formaliteiten – kennisgeving of bekendmaking – die de termijn voor het instellen van beroep tot nietigverklaring doen ingaan, zich er niet tegen dat een verzoeker zijn verzoekschrift bij de Unierechter indient zodra de litigieuze handeling is vastgesteld, zonder de kennisgeving of bekendmaking ervan af te wachten. In dat artikel wordt immers niet gespecificeerd dat een dergelijk beroep pas kan worden ingesteld na bekendmaking of kennisgeving van die handeling. Teneinde de betrokken personen voldoende tijd te laten om met volledige kennis van zaken op te komen tegen een bekendgemaakte handeling van de Unie, begint de termijn om beroep in te stellen tegen een dergelijke handeling volgens het hiervoor genoemde artikel 263, zesde alinea, VWEU pas te lopen vanaf de bekendmaking van die handeling. Voorts doet de instelling van een beroep tegen een handeling van de Unie zodra deze is vastgesteld en vóór de bekendmaking ervan geen afbreuk aan het doel van een beroepstermijn, dat erin bestaat de rechtszekerheid te waarborgen door te voorkomen dat handelingen van de Unie die rechtsgevolgen sorteren, onbeperkt in geding kunnen worden gebracht. De bekendmaking van een handeling, ook al doet zij de beroepstermijn ingaan na verloop waarvan de handeling onherroepelijk wordt, is dus geen voorwaarde voor de opening van het recht van beroep tegen de betrokken handeling (zie in die zin arrest van 26 september 2013, PPG en SNF/ECHA, C‑626/11 P, EU:C:2013:595, punten 35‑39). Het is evenwel van belang te beklemtonen dat de mogelijkheid om beroep in te stellen vóór de bekendmaking van de litigieuze handeling slechts kan worden overwogen op voorwaarde dat de betrokken handeling bindende rechtsgevolgen in het leven roept die de belangen van de verzoeker kunnen aantasten, zoals in punt 18 hierboven is uiteengezet.
22
Het is in het licht van deze rechtspraak dat moet worden onderzocht of de bestreden verordening een voor beroep vatbare handeling vormt, en dus of het beroep ontvankelijk is.
23
Ten eerste zij eraan herinnerd dat de Commissie de bestreden verordening heeft vastgesteld krachtens een delegatie van bevoegdheid die haar door de wetgever is verleend krachtens artikel 290 VWEU. Overeenkomstig artikel 290, lid 1, VWEU kan in een wetgevingshandeling namelijk aan de Commissie de bevoegdheid worden overgedragen niet-wetgevingshandelingen van algemene strekking vast te stellen ter aanvulling of wijziging van bepaalde niet-essentiële onderdelen van de wetgevingshandeling. Deze bepaling voegt daaraan toe dat in de wetgevingshandelingen uitdrukkelijk de doelstellingen, de inhoud, de strekking en de duur van de bevoegdheidsdelegatie worden afgebakend. Artikel 290, lid 2, VWEU bepaalt dat in wetgevingshandelingen uitdrukkelijk wordt vastgesteld aan welke voorwaarden de delegatie is onderworpen, namelijk ten eerste dat het Parlement of de Raad kan besluiten de delegatie in te trekken, en ten tweede dat de gedelegeerde handeling pas in werking kan treden indien het Parlement of de Raad binnen de in de wetgevingshandeling gestelde termijn geen bezwaar heeft aangetekend.
24
Ten tweede zij eraan herinnerd dat de wetgever bij verordening nr. 347/2013 aan de Commissie de bevoegdheid heeft gedelegeerd om de Unielijst van projecten van gemeenschappelijk belang voor de trans-Europese strategische energie-infrastructuur vast te stellen en te herzien.
25
Overeenkomstig artikel 3, lid 3 en lid 4, tweede alinea, van verordening nr. 347/2013 wordt die lijst door de Commissie opgesteld op basis van de regionale lijsten zoals vastgesteld door de besluitvormingsorganen van de regionale groepen, bestaande uit de lidstaten en de Commissie, overeenkomstig de bijdrage van elk project aan de tenuitvoerlegging van de prioritaire corridors en gebieden voor energie-infrastructuur en al naargelang zij voldoen aan de criteria die gelden voor projecten van gemeenschappelijk belang.
26
Overeenkomstig artikel 16, lid 4, van verordening nr. 347/2013 doet de Commissie, zodra zij een gedelegeerde handeling heeft vastgesteld, daarvan gelijktijdige kennisgeving aan het Parlement en de Raad. Volgens artikel 16, lid 5, van die verordening treedt een vastgestelde gedelegeerde handeling alleen in werking indien het Parlement noch de Raad binnen een termijn van twee maanden na de kennisgeving van de handeling aan het Parlement en de Raad bezwaar heeft gemaakt of indien zowel het Parlement als de Raad voor het verstrijken van die termijn de Commissie hebben meegedeeld dat zij daartegen geen bezwaar zullen maken. Die termijn wordt op initiatief van het Parlement of de Raad met twee maanden verlengd.
27
Ten derde dient te worden vastgesteld dat de fase waarin het Parlement en de Raad eventueel bezwaar konden maken tegen de bestreden verordening, in casu aanvankelijk verstreek op 31 december 2019. Deze fase is met twee maanden verlengd, namelijk tot 29 februari 2020. Gedurende deze vier maanden heeft noch het Parlement noch de Raad bezwaar gemaakt. De bestreden verordening is derhalve op 11 maart 2020 in het Publicatieblad bekendgemaakt en is in werking getreden op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan.
28
Uit wat voorafgaat volgt dat op het tijdstip waarop het beroep tot nietigverklaring is ingesteld, te weten op 25 december 2019, de bezwaarfase waarin het Parlement of de Raad zich tegen de inwerkingtreding van de bestreden verordening kon verzetten, nog niet was beëindigd.
29
Het is van belang te benadrukken dat het in artikel 290 VWEU vastgestelde mechanisme voor de delegatie van bevoegdheden in zijn geheel moet worden begrepen. Artikel 290, lid 2, VWEU voorziet in de mogelijkheid om de delegatie van de bevoegdheid om niet-wetgevingshandelingen van algemene strekking vast te stellen, afhankelijk te stellen van de voorwaarde dat deze delegatie de toets van de „bezwaarfase” doorstaat binnen de in de wetgevingshandeling gestelde termijn. Het doorstaan van deze toets is dus onlosmakelijk verbonden met de goede uitvoering van de delegatie van bevoegdheid.
30
In verordening nr. 347/2013 heeft de wetgever gebruikgemaakt van de in artikel 290, lid 2, VWEU geboden mogelijkheid om de delegatie van bevoegdheid aan de Commissie afhankelijk te stellen van de voorwaarde dat deze delegatie de bezwaarfase doorloopt. Derhalve vereist de bevoegdheid van de Commissie om op grond van die verordening een gedelegeerde handeling met bindende rechtsgevolgen vast te stellen, dat de gehele procedure ter waarborging van de goede uitvoering van de bevoegdheidsdelegatie wordt voltooid, en bijgevolg dat wordt voldaan aan de in die verordening gestelde voorwaarde.
31
Dit betekent met andere woorden dat de Commissie een gedelegeerde handeling die deel uitmaakt van de rechtsorde en dus bindende rechtsgevolgen heeft, slechts kan vaststellen door te voldoen aan de in verordening nr. 347/2013 gestelde voorwaarde en door de vastgestelde handeling dus te onderwerpen aan de toets van de „bezwaarfase” van maximaal vier maanden.
32
Zoals in de punten 27 en 28 hiervoor is benadrukt, was de voorwaarde van artikel 16, lid 5, van verordening nr. 347/2013 niet vervuld toen het beroep tot nietigverklaring werd ingesteld. Hieruit volgt dat de handeling die de Commissie op 31 oktober 2019 had vastgesteld, niet als definitief kon worden beschouwd op 25 december 2019 en niet kon worden aangemerkt als een handeling die bindende rechtsgevolgen in het leven riep die de belangen van verzoeksters op die datum konden aantasten.
33
Hieruit volgt dat de bestreden verordening op 25 december 2019 geen voor beroep vatbare handeling was.
34
In dit verband moet worden benadrukt dat een onderzoek ten gronde van het beroep tot nietigverklaring van de bestreden verordening het Gerecht zou nopen vragen te beoordelen waarover het Parlement en de Raad zich nog niet hebben kunnen uitspreken, waardoor op de discussie ten gronde zou worden vooruitgelopen en de verschillende fasen van de administratieve en de gerechtelijke procedure door elkaar zouden gaan lopen. Een dergelijk beroep zou dus onverenigbaar zijn met het stelsel van bevoegdheidsverdeling tussen de Unie-instellingen zoals het Parlement en de Raad enerzijds en de Unierechter anderzijds, alsook met de vereisten van een goede rechtsbedeling en een regelmatig verloop van de administratieve procedure (zie in die zin arresten van 11 november 1981, IBM/Commissie, 60/81, EU:C:1981:264, punt 20, en 13 oktober 2011, Deutsche Post en Duitsland/Commissie, C‑463/10 P en C‑475/10 P, EU:C:2011:656, punt 51).
35
Verder moet het door verzoeksters aangevoerde argument dat de bestreden verordening tijdens de bezwaarfase voor het Parlement en de Raad uiteindelijk niet is gewijzigd, worden afgewezen. Het feit dat de oorspronkelijke handeling – de bestreden verordening – niet is gewijzigd, verandert immers niets aan de aard ervan. Op basis van het feit dat de bestreden verordening niet is gewijzigd kan het Gerecht dan ook niet oordelen dat deze handeling – die gelet op de in punt 20 hiervoor aangehaalde rechtspraak de enige handeling is die door de Unierechter in het kader van het beroep tot nietigverklaring kan worden onderzocht – overeenkomt met de definitieve handeling die is vastgesteld en in werking is getreden aan het einde van het wetgevingsproces dat krachtens artikel 290 VWEU is vastgelegd in artikel 16, lid 5, van verordening nr. 347/2013.
36
Om deze redenen zou het ook gekunsteld en rechtens onjuist zijn om te oordelen dat de bestreden verordening bindende rechtsgevolgen in het leven riep vanaf de vaststelling ervan op 31 oktober 2019, en dat deze rechtsgevolgen enkel zijn opgeschort in afwachting van eventuele bezwaren van het Parlement of de Raad.
37
Gelet op een en ander moet worden geoordeeld dat de bestreden verordening geen definitieve handeling is die bindende rechtsgevolgen in het leven roept die de belangen van verzoeksters kunnen aantasten. Bijgevolg moet het beroep kennelijk niet-ontvankelijk worden verklaard.
Kosten
38
Volgens artikel 134, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering wordt de in het ongelijk gestelde partij verwezen in de kosten, voor zover dat is gevorderd. Aangezien in casu verzoeksters in het ongelijk zijn gesteld, moeten zij overeenkomstig de vordering van de Commissie worden verwezen in hun eigen kosten en in die van deze instelling, met inbegrip van de kosten van de procedure in kort geding.
39
Volgens artikel 138, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering dragen de lidstaten die in het geding hebben geïntervenieerd, hun eigen kosten. Bijgevolg zullen de Bondsrepubliek Duitsland, het Koninkrijk Spanje en de Franse Republiek hun eigen kosten dragen.
HET GERECHT (Tweede kamer)
beschikt:
1)
Het beroep wordt kennelijk niet-ontvankelijk verklaard.
2)
Aquind Ltd, Aquind Energy Sàrl en Aquind SAS worden verwezen in hun eigen kosten en in die van de Europese Commissie, met inbegrip van de kosten van de procedure in kort geding.
3)
De Bondsrepubliek Duitsland, het Koninkrijk Spanje en de Franse Republiek dragen hun eigen kosten.
Luxemburg, 5 maart 2021.
De griffier
E. Coulon
De president
V. Tomljenović
(
*1
)	Procestaal: Engels.