Edizzjoni Provviżorja
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
CAMPOS SÁNCHEZ‑BORDONA
ippreżentati fil‑5 ta’ Frar 2026 (1)
Kawża C‑813/24
Smartflats SA
vs
Région de Bruxelles‑Capitale
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Cour d’appel de Bruxelles (il-Qorti tal-Appell ta’ Brussell, il-Belġju))
“Proċedura għal deċiżjoni preliminari — Libertà li jiġu pprovduti servizzi — Direttiva 2006/123/KE — Servizzi fis-suq intern — Użu ta’ akkomodazzjoni turistika — Skema ta’ awtorizzazzjoni — Kundizzjonijiet għall-għoti tal-awtorizzazzjoni — Użu suġġett għal dikjarazzjoni minn qabel u għal reġistrazzjoni — Ħtieġa ta’ ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban — Neċessità ta’ permess ta’ ppjanar urban — Intervent ta’ awtoritajiet reġjonali u muniċipali fil-proċedura — Assenza ta’ termini għat-teħid ta’ deċiżjoni u ta’ rimedji ġudizzjarji fil-proċedura għall-kisba taċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban”
1.        F’din it-talba għal deċiżjoni preliminari titqajjem il-kwistjoni tal-kompatibbiltà mad-Direttiva 2006/123/KE (2) tar-regoli li jirregolaw l-awtorizzazzjoni u r-reġistrazzjoni tal-akkomodazzjonijiet turistiċi fir-Région de Bruxelles-Capitale (ir-Reġjun ta’ Bruxelles-Capitale, il-Belġju).
2.        Il-leġiżlazzjoni reġjonali kumplessa, li l-applikazzjoni tagħha mill-awtoritajiet muniċipali tqajjem bosta mistoqsijiet, tinkludi, fost ir-rekwiżiti meħtieġa għall-awtorizzazzjoni ta’ akkomodazzjoni turistika, il-ħruġ ta’ ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban.
3.        Fis-sentenza Cali Apartments (3) il-Qorti tal-Ġustizzja indirizzat kwistjonijiet legali ftit jew wisq simili għal dawk imqajma f’din it-talba għal deċiżjoni, b’riferiment għal-leġiżlazzjoni Franċiża dwar l-akkomodazzjonijiet turistiċi suġġetti għal skema ta’ awtorizzazzjoni minn qabel (4).
4.        Din il-kawża tagħti lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità tirfina l-ġurisprudenza tagħha dwar il-kompatibbiltà mad-Direttiva 2006/123 tar-regoli nazzjonali li jirrestrinġu l-provvista ta’ servizzi turistiċi. Strument regolatorju ġdid introdott wara s-sentenza Cali Apartments, ir-Regolament (UE) 2024/1028 (5), jista’ jikkontribwixxi sabiex id-diskussjoni tinftiehem aħjar.
5.        It-tilwima li wasslet għat-talba għal deċiżjoni preliminari tqum f’kuntest fejn bosta bliet Ewropej b’appell turistiku qiegħdin jesperjenzaw l-effetti tal-espansjoni ta’ dawn it-tipi ta’ akkomodazzjonijiet. Il-problemi ta’ kull tip (ekonomiċi, soċjali, tal-ippjanar urban) ikkawżati mill-proliferazzjoni tagħhom huma suġġett ċentrali fid-diskussjoni politika tal-Istati Membri (6).
I.      Il-kuntest ġuridiku
A.      Id-dritt tal-Unjoni: Id-Direttiva 2006/123
6.        Nirreferi għar-riproduzzjoni tal-premessi u tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2006/123 li tinsab fil-punti 3 sa 11 tas-sentenza Cali Apartments.
B.      Id-dritt Belġjan
1.      Id-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014 (7)
7.        L-Artikolu 2 jindika li d-Direttiva 2006/123 hija parzjalment inkorporata fid-dritt Belġjan.
8.        L-Artikolu 3(2) jiddefinixxi l-akkomodazzjoni (“hébergement”) turistika bħala “kwalunkwe akkomodazzjoni [(“logement”)] offruta bi ħlas, għal lejl wieħed jew iktar, fuq bażi regolari jew okkażjonali, lit-turisti.”
9.        L-Artikolu 3(6) jinkludi l-“akkomodazzjonijiet għall-użu turistiku” fost il-kategoriji varji ta’ akkomodazzjoni.
10.      Skont l-Artikolu 4, l-użu ta’ akkomodazzjoni turistika huwa suġġett għal “dikjarazzjoni minn qabel” u għar-reġistrazzjoni, kif ukoll għall-konformità mar-rekwiżiti stabbiliti, b’mod partikolari, fl-Artikolu 5(2) (8).
11.      Ir-rekwiżiti stabbiliti fl-Artikolu 5(2) jikkonsistu f’dawn li ġejjin:
–        il-kisba ta’ ċertifikat ta’ sigurtà kontra n-nirien, maħruġ mis-sindku tal-muniċipalità fejn tinsab l-akkomodazzjoni turistika, wara rapport mid-dipartiment kompetenti (9). Għal ċerti stabbilimenti, inklużi l-akkomodazzjonijiet ta’ użu turistiku, ċertifikat ta’ kontroll simplifikat jista’ jkun biżżejjed skont il-kundizzjonijiet stabbiliti mill-Gvern [(a)].
–        il-kisba ta’ ċertifikat mill-muniċipalità fejn tinsab l-akkomodazzjoni turistika, li jikkonferma li l-akkomodazzjoni “ġiet stabbilita skont il-leġiżlazzjoni relatata mal-iżvilupp tat-territorju u mar-regoli tal-ippjanar urban fis-seħħ” [(b)].
2.      Id-digriet tal‑24 ta’ Marzu 2016 (10)
12.      F’dak li jirrigwarda ċ-ċertifikat ta’ sigurtà kontra n-nirien, l-Artikolu 27 jispeċifika r-rekwiżiti sabiex jinkiseb ċertifikat ta’ kontroll simplifikat, kif iddefinit fl-Artikolu 5(2)(a) tad-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014.
13.      L-Artikolu 27 jistipula li l-kapaċità massima tal-akkomodazzjoni għandha tkun inqas minn għaxar persuni u li ma għandux ikun hemm akkomodazzjoni oħra fl-istess bini, jew li l-istabbiliment għandu jkun jinsab f’bini li jospita diversi akkomodazzjonijiet turistiċi li l-kapaċità flimkien tagħhom għandha tkun inqas minn għaxar persuni, sakemm, madankollu, fil-każ tal-akkomodazzjonijiet ta’ użu turistiku, l-akkomodazzjoni turistika ma tkunx użata minn operatur li juża simultanjament iktar minn ħames akkomodazzjonijiet.
3.      Il-Pjan Reġjonali għall-Użu tal-Art (11)
14.      Iċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban jirrikjedi konferma mill-awtorità muniċipali li l-użu propost jikkonforma mas-sitwazzjoni tal-ippjanar urban tal-proprjetà immobbli.
15.      F’dan ir-rigward, id-dokument ta’ riferiment huwa l-glossarju (12) tal-PRAS, li jagħmel distinzjoni bejn:
–        “akkomodazzjoni” (“logement”), iddefinita bħala “numru ta’ spazji maħsuba għas-soġġorn jew għar-residenza ta’ persuna waħda jew iktar, sakemm ma jkunx ġie stabbilit legalment ebda għan ieħor, inklużi r-residenzi għall-anzjani u l-akkomodazzjonijiet awtorizzati jew issussidjati, iżda esklużi l-lukandi,” u
–        “lukanda”, iddefinita bħala “stabbiliment għall-akkoljenza ta’ persuni li jista’ joffri servizzi lill-klijenti, bħal lukanda, hostel, hostel taż-żgħażagħ, motel, guesthouse, aparthotel, flathotel, […]”.
4.      Il-Kodiċi ta’ Brussell dwar l-Ippjanar tat-Territorju (13)
16.      L-Artikolu 98(1)(5) jirrikjedi li jinkiseb permess ta’ ppjanar urban jekk ikun maħsub li jiġi mmodifikat l-għan (jiġifieri, il-funzjoni li għaliha l-proprjetà immobbli għandha tintuża skont il-permess tal-bini jew tal-ippjanar korrispondenti) jew l-użu (mifhum, fil-kuntest tal-għan imsemmi hawn fuq, bħala l-attività speċifika mwettqa fil-proprjetà immobbli jew fuqha) ta’ proprjetà immobbli.
5.      Iċ-ċirkulari Ministerjali spjegattiva tal‑10 ta’ Mejju 2016 (14)
17.      Skont il-paragrafu 2 tagħha:
–        “Mill-perspettiva tal-ippjanar urban, il-kriterju ewlieni li jiddistingwi lukanda minn akkomodazzjoni huwa l-fatt li l-funzjoni ta’ residenza/akkomodazzjoni tiġi sostitwita mill-kunċett ta’ akkomodazzjoni għal klijenti b’mod temporanju”.
–        Il-kunċett ta’ lukanda “għandu jiġi interpretat b’mod wiesa’ u jinkludi kwalunkwe tip ta’ stabbiliment maħsub sabiex jakkomoda mistednin b’mod temporanju, li jiddistingwih mill-kunċett ta’ akkomodazzjoni”.
–        “Huwa meħtieġ li jiġi vverifikat, b’mod speċifiku, jekk l-attività ta’ akkomodazzjoni turistika mwettqa fil-bini teħtieġx, jew le, li l-bini jiġi kklassifikat bħala ‘lukanda’ skont it-tifsira tal-PRAS”.
–        “Jekk il-proprjetà immobbli li fiha jkun jinsab l-istabbiliment ta’ akkomodazzjoni turistika jkollha funzjoni primarja ta’ akkomodazzjoni residenzjali, din ma għandhiex ikollha l-għan ta’ lukanda. Dan huwa l-każ, pereżempju, f’akkomodazzjonijiet mikrija għal skopijiet turistiċi fuq bażi okkażjonali jew akkomodazzjonijiet li l-operatur jgħix fihom b’mod permanenti, waqt li juża parti mill-akkomodazzjoni bħala akkomodazzjoni turistika”.
–        “Għall-kuntrarju, meta l-proprjetà immobbli tkun iddedikata kompletament għall-akkomodazzjoni turistika, b’tali mod li l-ebda resident ma jgħix hemm b’mod permanenti, l-attività ta’ akkomodazzjoni turistika ma tibqax tkun anċillari u l-proprjetà immobbli għandha titqies bħala lukanda fis-sens tal-PRAS”.
–        “Naturalment, il-muniċipalitajiet iżommu s-setgħa diskrezzjonali sħiħa tagħhom li jiddeċiedu, b’mod konkret, dwar il-konformità tal-użu mogħti lill-proprjetà inkwistjoni”.
II.    Il-fatti, it-tilwima u d-domandi preliminari
18.      Smartflats hija kumpannija tas-settur immobiljarju bbażata fi Brussell li tispeċjalizza, speċifikament, fil-kiri ta’ akkomodazzjonijiet għal żmien qasir.
19.      Fl‑10 ta’ Settembru 2020, Smartflats issottomettiet dikjarazzjoni minn qabel lis-Service Economie et Emploi du Service Public Régional de Bruxelles (15), skont l-Artikolu 4 tad-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014, sabiex tirreġistra attività ta’ akkomodazzjoni turistika fi proprjetà immobbli li tinsab fi Brussell.
20.      Fil‑11 ta’ Novembru 2021, id-dipartiment tal-Ekonomija u tal-Impjiegi ta’ Brussell iddikjara l-applikazzjoni inammissibbli, minħabba n-natura inkompleta tad-dokumentazzjoni. Huwa speċifika li, mingħajr numru ta’ reġistrazzjoni, l-użu ma kienx awtorizzat.
21.      Fl‑24 ta’ Ġunju 2022, Smartflats bagħtet ittra lis-sindku tal-belt ta’ Brussell sabiex tirrapporta li,
milli kien jidher, l-applikazzjonijiet għaċ-ċertifikati ta’ sigurtà kontra n-nirien ma kinux qiegħdin jiġu pproċessati meta l-komun kien jikkunsidra li ċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban ma setax jinħareġ (minkejja li d-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014 ma jissuġġettax il-ħruġ ta’ wieħed minn dawn id-dokumenti għall-ħruġ tal-ieħor) (16).
22.      Fl‑24 ta’ Settembru 2022, wara li ġiet imsejħa mid-dipartiment tal-Ekonomija u tal-Impjiegi ta’ Brussell, Smartflats ikkonfermat li kienet qiegħda tuża erba’ “unitajiet” ta’ akkomodazzjoni għall-kiri għal żmien qasir fil-proprjetà immobbli.
23.      Fil‑5 ta’ Ottubru 2022, spettur tad-Dipartiment Servizz tal-Ekonomija u tal-Impjiegi ta’ Brussell sab li akkomodazzjoni turistika kienet qiegħda tintuża fil-proprjetà immobbli mingħajr ma kienet tikkonforma mar-rekwiżiti tad-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014.
24.      Fit‑8 ta’ Novembru 2022, id-dipartiment tal-Ekonomija u tal-Impjiegi ta’ Brussell ħareġ ordni għall-waqfien immedjat tal-attività tal-użu tal-akkomodazzjoni turistika, peress li Smartflats ma kinitx ippreżentat dikjarazzjoni minn qabel tal-attività tagħha.
25.      Fl‑10 ta’ Novembru 2022, Smartflats talbet ċertifikat ta’ kontroll simplifikat mis-sindku tal-belt ta’ Brussell rigward is-sigurtà
kontra n-nirien tal-akkomodazzjoni turistika inkwistjoni.
26.      Fis‑7 ta’ Diċembru 2022, il-Ministru‑President tal-Gvern tar-Reġjun ta’ Bruxelles‑Capitale, responsabbli għat-turiżmu, ikkonferma l-ordni ta’ waqfien tat‑8 ta’ Novembru 2022, wara li kkunsidra li Smartflats ma kellhiex iċ-ċertifikat ta’ sigurtà kontra n-nirien imsemmi fl-Artikolu 5(2)(a) tad-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014, u lanqas in-numru ta’ reġistrazzjoni li jawtorizzaha tuża l-istabbiliment, skont l-Artikolu 4 ta’ dan id-digriet.
27.      Smartflats kompliet tuża l-proprjetajiet immobbli, u dan wassal sabiex jinħareġ rapport fis‑7 ta’ Frar 2023, li jiddokumenta n-nuqqas tal-kumpannija li tikkonforma mal-ordni sabiex twaqqaf l-attività immedjatament.
28.      Smartflats għaldaqstant applikat għal ċertifikat simplifikat ta’ sigurtà kontra n-nirien. Din l-applikazzjoni ġiet miċħuda fit‑22 ta’ Mejju 2023 mill-komun ta’ Brussell minħabba li ma kienet ġiet sottomessa l-ebda applikazzjoni għal permess ta’ ppjanar urban sabiex jinbidel l-għan tal-bini. Dan iċ-ċertifikat finalment ingħata wara li ġie ppreżentat l-appell korrispondenti.
29.      Fil‑15 ta’ Ġunju 2023, l-uffiċċju ta’ kontroll tad-Dipartiment tal-Ekonomija u tal-Impjiegi ta’ Brussell innotifika lil Smartflats bl-intenzjoni tiegħu li jinforza l-ordni għal waqfien immedjat tal-attività. Il-proprjetà immobbli ġiet issiġillata fit‑23 ta’ Ġunju 2023.
30.      Fit‑3 ta’ Lulju 2023, Smartflats fetħet proċedura quddiem it-Tribunal de première instance francophone de Bruxelles (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Brussell bil-lingwa Franċiża, il-Belġju), fejn talbet l-irtirar tal-ordni għal waqfien immedjat tal-attività, maħruġa fit‑8 ta’ Novembru 2022.
31.      Ir-Reġjun ta’ Brussell Kapitali argumenta li t-talba ta’ Smartflats ma kinitx fondata u ressaq kontrotalba sabiex il-projbizzjoni fuq l-użu tal-proprjetà immobbli tiġi ssupplimentata b’multa koerċittiva.
32.      Permezz ta’ digriet tat‑13 ta’ Novembru 2023, it-Tribunal de première instance francophone de Bruxelles (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Brussell bil-lingwa Franċiża), ċaħdet l-appell ta’ Smartflats bħala infondat u laqgħet il-kontrotalba tar-Reġjun ta’ Bruxelles‑Capitale.
33.      Smartflats appellat minn dan id-digriet quddiem il-Cour d’appel de Bruxelles (il-Qorti tal-Appell ta’ Brussell, il-Belġju), li hija l-qorti li ressqet it-talba għal deċiżjoni preliminari sabiex tikseb mingħand il-Qorti tal-Ġustizzja r-risposta għal seba’ domandi, li minnhom qiegħed nirriproduċi
t-tielet, ir-raba’, il-ħames u s-sitt domanda.
34.      It-test ta’ dawn l-erba’ domandi huwa kif ġej:
“3)      L-Artikolu 9 tad-Direttiva 2006/123 jipprekludi, mill-perspettiva tar-rekwiżit ta’ proporzjonalità, sistema legali li tissuġġetta għal dikjarazzjoni minn qabel u għal reġistrazzjoni l-użu ta’ kull akkomodazzjoni mgħammra bl-għamara neċessarja għall-għajxien u għat-tisjir u li tinkludi, jekk ikun il-każ, servizzi tat-tip ta’ lukanda permezz ta’ ħlas addizzjonali, offruta għal lejl wieħed jew iktar, bi ħlas, b’mod regolari jew okkażjonali, lil turisti, għar-raġuni prinċipali li t-turisti għandhom jiġu protetti u għar-raġuni sussidjarja (u impliċita) li tippermetti l-protezzjoni tal-ambjent urban, li timplika l-protezzjoni tal-akkomodazzjoni?
4)      L-Artikolu 10 tad-Direttiva 2006/123 jipprekludi sistema legali li tissuġġetta għal dikjarazzjoni minn qabel u għal reġistrazzjoni l-użu ta’ kull akkomodazzjoni mgħammra bl-għamara neċessarja għall-għajxien u għat-tisjir u li tinkludi, jekk ikun il-każ, servizzi tat-tip ta’ lukanda permezz ta’ ħlas addizzjonali, offruta għal lejl wieħed jew iktar, bi ħlas, b’mod regolari jew okkażjonali, lil turisti, li jimplika b’mod partikolari li jiġi prodott ċertifikat tal-Komun fejn tkun tinsab l-akkomodazzjoni turistika kkonċernata li jikkonferma li din l-akkomodazzjoni hija stabbilita b’osservanza tal-leġiżlazzjoni dwar l-ippjanar tat-territorju u tar-regoli tal-ippjanar urban fis-seħħ, peress li l-leġiżlazzjoni nazzjonali dwar l-iżvilupp tat-territorju u l-ippjanar urban teħtieġ il-kisba ta’ permess ta’ ppjanar urban fil-każ ta’ bidla fl-użu jew fl-għan intiż ta’ proprjetà immobbli minn ‘akkomodazzjoni’ għal ‘lukanda’ u li l-użu ta’ akkomodazzjoni fis-sens imsemmi iktar ’il fuq ikun ġie kklassifikat bħala lukanda, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-mod kif dan l-aħħar kunċett u dak ta’ akkomodazzjoni turistika huma ddefiniti rispettivament fil-leġiżlazzjonijiet inkwistjoni?
5)      Ir-risposta għad-domanda preċedenti tkun differenti skont jekk il-klassifikazzjoni ta’ x’jikkostitwixxi ‘lukanda’ titħalliex jew le fid-diskrezzjoni tal-awtorità komunali kif ipprovdut f’ċirkulari ministerjali?
6)      L-Artikolu 13 tad-Direttiva 2006/123 jipprekludi sistema legali li tissuġġetta għal dikjarazzjoni minn qabel u għal reġistrazzjoni l-użu ta’ kull akkomodazzjoni mgħammra bl-għamara neċessarja għall-għajxien u għat-tisjir u li tinkludi, jekk ikun il-każ, servizzi tat-tip ta’ lukanda permezz ta’ ħlas addizzjonali, offruta għal lejl wieħed jew iktar, bi ħlas, b’mod regolari jew okkażjonali, lil turisti, li jimplika b’mod partikolari li jiġi prodott ċertifikat tal-Komun fejn tkun tinsab l-akkomodazzjoni turistika kkonċernata li jikkonferma li din l-akkomodazzjoni hija stabbilita b’osservanza tal-leġiżlazzjoni dwar l-ippjanar tat-territorju u tar-regoli tal-ippjanar urban fis-seħħ, peress li ma huwa previst l-ebda terminu għall-ħruġ ta’ dan iċ-ċertifikat, ma huwa impost l-ebda obbligu partikolari ta’ motivazzjoni u ma huwa previst l-ebda rimedju speċifiku?”
III. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
35.      It-talba għal deċiżjoni preliminari ġiet irreġistrata fil-Qorti tal-Ġustizzja fis‑27 ta’ Novembru 2024.
36.      Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub minn Smartflats, mill-Gvern Belġjan, mill-Gvern Olandiż u mill-Kummissjoni Ewropea. Smartflats, il-Gvern Belġjan, u l-Kummissjoni dehru għas-seduta li nżammet fit‑12 ta’ Novembru 2025.
37.      Fuq talba tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-konklużjonijiet tiegħi ser
ikunu limitati għat-tielet, għar-raba’, għall-ħames u għas-sitt domanda preliminari.
IV.    Evalwazzjoni
A.      Punti preliminari
38.      Il-premessi li fuqhom il-qorti tar-rinviju tibbaża t-talba tagħha jgħinu sabiex tiġi ddefinita l-portata tat-tilwima.
39.      Fil-qosor, il-qorti tar-rinviju titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tinterpreta l-Artikoli 9, 10, u 13 tad-Direttiva 2006/123 sabiex tiddetermina jekk l-iskema ta’ awtorizzazzjoni tal-akkomodazzjonijiet turistiċi fis-seħħ fir-Reġjun ta’ Bruxelles‑Capitale hijiex kompatibbli magħhom, b’mod partikolari fir-rigward tar-rekwiżit li jiġi ppreżentat ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban (17) sabiex proprjetà immobbli tintuża bħala akkomodazzjoni turistika (18).
40.      Skont il-qorti tar-rinviju:
–        ma hemm ebda dubju dwar il-fatt li d-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014 taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2006/123 u li l-attivitajiet bħal dawk ta’ Smartflats (li jikkonsistu fil-kiri ta’ akkomodazzjonijiet maħsuba għal użu residenzjali, bi ħlas ta’ remunerazzjoni u għal perijodi qosra, immirati lejn klijenti b’mod temporanju li ma jagħżlux li jgħixu hemm) jikkostitwixxu servizzi fis-sens tal-Artikolu 4 ta’ din id-direttiva.
–        ma hemm ebda dubju wkoll li d-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014 jintroduċi skema ta’ awtorizzazzjoni fis-sens tal-Artikolu 9 tad-Direttiva 2006/123, u mhux skema ta’ “rekwiżiti” kif previst fl-Artikoli 14 u 15 ta’ din id-direttiva.
–        rigward ir-rekwiżiti imposti mill-Artikolu 9 tad-Direttiva 2006/123, l-iskema tar-Reġjun ta’ Bruxelles‑Capitale ma hijiex diskriminatorja u hija bbażata fuq raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali, li l-proporzjonalità tagħhom hija dubjuża.
–        għalkemm ir-rekwiżit għal ċertifikat ta’ sigurtà kontra n-nirien jidher li jikkonforma mar-rekwiżiti tal-Artikolu 10 tad-Direttiva 2006/123, huwa dubjuż jekk l-istess għandux japplika għar-rekwiżit li jiġi ppreżentat ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban.
B.      It-tielet domanda preliminari
41.      Il-qorti tar-rinviju tixtieq li l-Artikolu 9 tad-Direttiva 2006/123 jiġi interpretat “mill-perspettiva tar-rekwiżit ta’ proporzjonalità” sabiex jiġi ddeterminat jekk dan jipprekludix skema legali bħal dik kontenzjuża, li:
–        tissuġġetta għal dikjarazzjoni minn qabel u għal reġistrazzjoni l-użu ta’ kull akkomodazzjoni mgħammra bl-għamara neċessarja għall-għajxien u għat-tisjir u li tinkludi, jekk ikun il-każ, servizzi tat-tip ta’ lukanda permezz ta’ ħlas addizzjonali, offruta għal lejl wieħed jew iktar, bi ħlas, b’mod regolari jew okkażjonali, lil turisti;
–        hija bbażata fuq ir-“raġuni prinċipali li t-turisti għandhom jiġu protetti u [fuq i]r-raġuni sussidjarja (u impliċita) li [din] tippermetti l-protezzjoni tal-ambjent urban, li timplika l-protezzjoni tal-akkomodazzjoni”.
42.      Il-konformità ta’ skema ta’ awtorizzazzjoni nazzjonali mad-Direttiva 2006/123 għandha tiġi evalwata fid-dawl tal-Artikolu 9(1). L-Istati Membri jistgħu jimplimentawha biss jekk din ma tkunx diskriminatorja, tkun iġġustifikata minn raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali, u tkun proporzjonata mal-għan tagħha.
43.      Il-kundizzjonijiet sabiex tinkiseb l-awtorizzazzjoni għandhom jikkonformaw mal-Artikolu 10 tad-Direttiva 2006/123. Skont dan l-artikolu, l-iskemi ta’ awtorizzazzjoni għandhom ikunu bbażati fuq kriterji li jillimitaw lill-awtoritajiet kompetenti milli jeżerċitaw is-setgħa ta’ evalwazzjoni tagħhom u jissodisfaw il-karatteristiċi msemmija fil-paragrafu 2.
44.      Kemm l-Artikolu 9(1), dwar il-ġustifikazzjoni, kif ukoll l-Artikolu 10(2) tad-Direttiva 2006/123, dwar il-kriterji għall-għoti tal-awtorizzazzjonijiet, jinkludu obbligi ċari, preċiżi u mhux ikkundizzjonati li jagħtuhom effett dirett (19).
45.      Għalhekk, l-iskema ta’ awtorizzazzjoni amministrattiva għandha tikkonforma ma’ dawn iż-żewġ artikoli (20). Din il-konformità teħtieġ li jiġi evalwat jekk ir-restrizzjoni, “l-ewwel nett, ma tkunx diskriminatorja abbażi tan-nazzjonalità, sussegwentement, tkun iġġustifikata minn raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali u, fl-aħħar nett, tkun xierqa sabiex tiggarantixxi t-twettiq tal-għan imfittex, ma tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex dan jintlaħaq u li ma tkunx tista’ tiġi ssostitwita minn miżuri inqas vinkolanti oħra li jippermettu li jintlaħaq l-istess riżultat” (21).
46.      Il-qorti tar-rinviju hija fl-aħħar mill-aħħar responsabbli sabiex tevalwa jekk it-tliet kundizzjonijiet meħtieġa mill-Artikolu 9 tad-Direttiva 2006/123 humiex issodisfatti, peress li hija l-iktar familjari mal-fatti tat-tilwima (22).
47.      Madankollu, sabiex tipprovdi risposta utli lill-qorti tar-rinviju, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tagħtiha gwida sabiex din tkun tista’ tagħti deċiżjoni dwar it-tilwima adita biha (23).
1.      Diskriminazzjoni
48.      Mill-informazzjoni tal-kawża ma jistax jiġi dedott li l-iskema ta’ awtorizzazzjoni hija diskriminatorja, peress li tapplika bl-istess mod għall-operaturi ekonomiċi stabbiliti fir-Reġjun ta’ Bruxelles-Capitale u għaċ-ċittadini ta’ Stati Membri oħra, jew residenti fihom, li jixtiequ jwettqu din l-attività ekonomika indipendenti f’dan ir-reġjun.
49.      Il-qorti tar-rinviju taqbel ma’ din l-evalwazzjoni. Fil-fehma tagħha, din l-iskema ma tiddiskriminax bejn il-fornituri ta’ servizzi ta’ akkomodazzjonijiet turistiċi (24).
2.      Ġustifikazzjoni għal raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali
50.      Il-qorti tar-rinviju tispjega li l-leġiżlazzjoni kontenzjuża hija intiża li jipproteġi lit-turisti u lill-ambjent urban (25).
51.      Skont l-Artikolu 4(8) tad-Direttiva 2006/123, “raġunijiet aktar importanti fir-rigward ta’ l-interess pubbliku” tfisser “ir-raġunijiet rikonoxxuti bħala tali fil-każistika tal-Qorti tal-Ġustizzja, inklużi dawn ir-raġunijiet li ġejjin: […] il-protezzjoni tal-konsumaturi, riċevituri ta’ servizzi […], il-protezzjoni tal-ambjent u tal-ambjent urban […]”.
52.      Bħala prinċipju, il-protezzjoni tat-turisti, bħala utenti tal-akkomodazzjonijiet turistiċi, tista’ tiġi inkluża fil-kunċett iktar wiesa’ tal-protezzjoni tal-konsumaturi u tad-destinatarji tas-servizz. U l-protezzjoni tal-ambjent urban hija espressament prevista fid-Direttiva 2006/123.
53.      Il-ġustifikazzjoni doppja invokata hija, għalhekk, konformi ma’ xi wħud mir-raġunijiet ammissibbli skont id-Direttiva 2006/123 u l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (26).
54.      Barra minn hekk, ir-Regolament 2024/1028 jirreferi, kif diġà semmejt, għall-effett potenzjali tal-akkomodazzjonijiet turistiċi fuq il-politika ta’ akkomodazzjoni. Il-Qorti tal-Ġustizzja “rrikonoxxiet li rekwiżiti marbuta mal-politika tal-akkomodazzjoni u intiżi sabiex tiġi miġġielda l-pressjoni immobbiljari, b’mod partikolari meta suq speċifiku jkun fih nuqqas strutturali ta’ akkomodazzjoni u densità ta’ popolazzjoni partikolarment għolja jistgħu jikkostitwixxu raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali” (27).
3.      In-neċessità u l-proporzjonalità tal-iskema ta’ awtorizzazzjoni bbażata fuq l-għan tal-protezzjoni tat-turisti
55.      Skont l-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2006/123, għandu jiġi ddeterminat jekk l-iskema ta’ awtorizzazzjoni kontenzjuża: (a) hijiex neċessarja għall-protezzjoni tat-turisti; u (b) tikkonformax mar-rekwiżiti tal-prinċipju ta’ proporzjonalità.
56.      Ir-restrizzjonijiet imposti mill-Istati Membri fuq il-provvista ta’ servizzi għandhom jikkonformaw mal-prinċipju ta’ proporzjonalità. Dan ikun il-każ jekk dawn ir-restrizzjonijiet ikunu xierqa sabiex jiżguraw il-kisba tal-għan segwit, ma jkunux imorru lil hinn minn dak li jkun meħtieġ sabiex dan jinkiseb, u miżuri oħra inqas restrittivi ma jkunux jippermettu li jinkiseb l-istess riżultat (28).
57.      Barra minn hekk, leġiżlazzjoni nazzjonali tkun adattata sabiex tiżgura l-kisba tal-għan invokat biss jekk din tkun effettivament tissodisfa x-xewqa li dan jintlaħaq b’mod koerenti u sistematiku (29).
58.      Huwa d-dmir tal-Istat Membru li jinvoka għan adattat sabiex jilleġittimizza r-restrizzjoni fuq il-libertà li jiġu pprovduti servizzi li jipprovdi lill-qorti mitluba tiddeċiedi dwar din il-kwistjoni l-informazzjoni kollha meħtieġa sabiex tivverifika li miżura fil-fatt tikkonforma mar-rekwiżiti tal-prinċipju ta’ proporzjonalità (30).
59.      Il-Gvern Belġjan:
–        jallega li l-protezzjoni tat-turisti kienet ir-raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali li l-leġiżlazzjoni kontenzjuża primarjament fittxet li tissalvagwardja.
–        jiġġustifika n-neċessità u l-proporzjonalità ta’ din il-leġiżlazzjoni billi jsostni li din tipprovdi protezzjoni aħjar lit-turisti milli sistema ta’ sempliċi reġistrazzjoni u ta’ kontroll a posteriori, li tkun inqas effettiva. L-awtorizzazzjoni minn qabel tiggarantixxi lit-turist li l-akkomodazzjoni li jkun qiegħed jikri tkun użata legalment u għalhekk tikkonforma mar-rekwiżiti kollha meħtieġa mil-leġiżlazzjoni (regoli minimi ta’ abitabbiltà, saħħa u sigurtà, regoli tal-ippjanar urban u regoli oħra li jiggarantixxu l-integrità tal-fornitur tas-servizz).
60.      Il-Kummissjoni u Smartflats, għall-kuntrarju, iqisu li l-iskema ta’ awtorizzazzjoni tal-akkomodazzjonijiet turistiċi implimentata fir-Reġjun ta’ Bruxelles-Capitale la hija neċessarja u lanqas proporzjonata għall-protezzjoni tat-turisti, peress li jeżistu alternattivi inqas restrittivi (31).
61.      Għalkemm id-deċiżjoni finali dwar din il-kwistjoni hija tal-qorti tar-rinviju, jiena naħseb li l-argumenti ta’ Smartflats u tal-Kummissjoni huma iktar konvinċenti.
62.      L-ewwel nett, kif targumenta l-Kummissjoni, il-garanzija tal-konformità mar-regoli minimi ta’ abitabbiltà, saħħa u sigurtà ma teħtieġx l-applikazzjoni tal-iskema ta’ awtorizzazzjoni minn qabel inkwistjoni. Il-konformità ma’ dawn ir-rekwiżiti mill-akkomodazzjonijiet kollha fir-Reġjun ta’ Bruxelles-Capitale diġà hija imposta, b’mod partikolari, mill-Artikoli 4 u 219 tal-Code du logement (32).
63.      Ir-rekwiżit ta’ ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban fil-qafas tal-iskema ta’ awtorizzazzjoni minn qabel lanqas ma jipprovdi xi elementi addizzjonali rigward il-konformità mar-regoli minimi ta’ abitabbiltà, saħħa, u sigurtà għall-akkomodazzjonijiet turistiċi. Dan iċ-ċertifikat sempliċement jiċċertifika li l-proprjetà immobbli hija maħsuba (hija allokata) għal użu speċifiku, residenzjali jew ta’ lukanda.
64.      It-tieni nett, meta wieħed iqis il-problema mill-perspettiva tal-informazzjoni pprovduta lil dawk li jużaw l-akkomodazzjonijiet turistiċi, dawn l-individwi għandhom aċċess, fil-qafas tal-ekonomija kollaborattiva marbuta mal-pjattaformi intermedjarji l-iktar użati (pereżempju, Airbnb), għal għodod ta’ kontroll u ta’ evalwazzjoni tal-kwalità tal-akkomodazzjonijiet (33).
65.      Għodod bħal dawn jippermettu “lil min jixtieq akkomodazzjoni, li jagħmel għażla kompletament konxja bejn l-offerti ta’ akkomodazzjoni proposti minn sidien il-kera fil-pjattaforma” (34).
66.      Sabiex jiġu protetti t-turisti meta jikru akkomodazzjonijiet għal żmien qasir, l-istrumenti (informali) marbuta mal-pjattaformi elettroniċi ġeneralment huma effettivi fil-kuntest ta’ ekonomija tas-suq bħal dik li hija bbażata fuqha d-Direttiva 2006/123 u ċertament huma inqas restrittivi minn skema ta’ awtorizzazzjoni minn qabel.
67.      Fl-aħħar nett, fil-Belġju stess, ir-Reġjun ta’ Flandern u r-Reġjun ta’ Wallonie japplikaw modalitajiet ta’ kontroll a posteriori tal-akkomodazzjonijiet turistiċi. L-informazzjoni disponibbli tindika li dawn il-modalitajiet ta’ kontroll jiksbu riżultati aħjar fil-prattika mill-iskema ta’ awtorizzazzjoni minn qabel tar-Reġjun ta’ Bruxelles‑Capitale (35).
68.      Konsegwentement, bla ħsara għall-evalwazzjoni finali tal-qorti tar-rinviju, kollox jidher li jindika li l-iskema kontenzjuża ma tissodisfax bis-sħiħ il-kriterji ta’ neċessità u ta’ proporzjonalità sabiex jintlaħaq l-għan ta’ protezzjoni tat-turisti.
4.      In-neċessità u l-proporzjonalità tal-iskema ta’ awtorizzazzjoni bbażata fuq l-għan ta’ protezzjoni tal-ambjent urban
69.      Il-Gvern Belġjan jallega li l-iskema kontenzjuża hija neċessarja u proporzjonata sabiex tipproteġi l-ambjent urban u l-akkomodazzjoni fir-Reġjun ta’ Bruxelles-Capitale.
70.      F’dan ir-rigward, huwa jiċċita diversi studji (36) li juru li, fi Brussell, il-“fenomenu Airbnb” wassal għall-proliferazzjoni ta’ akkomodazzjonijiet turistiċi, minħabba l-profittabbiltà ogħla tagħhom, bid-deterjorament konsegwenti tas-suq tal-akkomodazzjonijiet għar-residenti.
71.      L-effetti negattivi tal-“fenomenu Airbnb” ikunu jirriżultaw, skont il-Gvern Belġjan, fiż-żieda fil-prezz tal-kirjiet residenzjali u tal-proprjetajiet immobbli għall-bejgħ. Ir-residenti jkollhom diffikultà jaċċedu għall-akkomodazzjonijiet mikrija, jew sabiex jixtru akkomindazzjoni, u jiżdiedu l-listi ta’ stennija għal akkomodazzjoni soċjali.
72.      Smartflats tagħti interpretazzjoni differenti tal-istudji u tal-informazzjoni dwar is-suq tal-akkomodazzjoni fir-Reġjun ta’ Bruxelles-Capitale:
–        l-għadd ta’ akkomodazzjonijiet irtirati mis-suq tal-kiri residenzjali f’dan ir-reġjun minħabba l-kiri ta’ akkomodazzjonijiet turistiċi huwa stmat għal 2 400, li jirrappreżenta biss 0.7 % tal-unitajiet privati tal-kiri. Ir-restrizzjonijiet fuq l-użu tal-akkomodazzjonijiet turistiċi ma humiex is-soluzzjoni għall-kriżi tal-proprjetà immobbli, li l-kawżi tagħha jinsabu fin-nuqqas ta’ kostruzzjoni ta’ akkomodazzjonijiet bi prezz raġonevoli u l-eżistenza ta’ bosta akkomodazzjonijiet vakanti (37).
–        studju tal‑2024 (38) qies li hemm madwar 11 500 akkomodazzjoni vakanti fir-Reġjun ta’ Bruxelles-Capitale (l-għadd attwali jiddependi fuq il-metodoloġija użata għall-kalkolu tiegħu). Ma’ din iċ-ċifra għandhom jiżdiedu 5 000 unità oħra ta’ akkomodazzjoni soċjali vakanti. L-għadd ta’ akkomodazzjonijiet li ma humiex okkupati huwa għalhekk, skont Smartflats, ħames darbiet ogħla mill-għadd ta’ akkomodazzjonijiet irtirati mis-suq residenzjali b’riżultat tal-kiri ta’ akkomodazzjonijiet turistiċi.
73.      Smartflats tenfasizza wkoll l-applikazzjoni ħażina tal-iskema ta’ awtorizzazzjoni fir-Reġjun ta’ Bruxelles-Capitale meta mqabbla ma’ dik fir-Reġjun ta’ Flandern u fir-Reġjun ta’ Wallonie (39). Fil-każ tar-Reġjun ta’ Flandern l-akkomodazzjonijiet irreġistrati żdiedu għal 60 % u fir-Reġjun ta’ Wallonie għal 48 %, anki jekk dawn ir-reġjuni għandhom sistemi ta’ sempliċi reġistrazzjoni u ta’ kontroll a posterori tal-akkomodazzjonijiet turistiċi.
74.      Għal dawn ir-raġunijiet, Smartflats targumenta li l-iskema kontenzjuża la hija neċessarja u lanqas proporzjonata għall-protezzjoni tal-ambjent urban u tal-akkomodazzjonijiet fir-Reġjun ta’ Bruxelles‑Capitale.
75.      Min-naħa tiegħi, nifhem it-tħassib leġittimu tal-Gvern Belġjan, li huwa rifless fl-ewwel premessa tar-Regolament (KE) Nru 2024/1028, iċċitat iktar ’il fuq. Ma huwiex faċli li ssib bilanċ bejn li tissodisfa l-ħtieġa dejjem tikber għal akkomodazzjoni turistika u l-konsegwenzi negattivi (possibbli) tal-proliferazzjoni ta’ dan it-tip ta’ akkomodazzjonijiet, li l-proprjetarji tagħhom jippreferu dan it-tip ta’ użu tal-proprjetajiet immobbli tagħhom milli kiri fit-tul.
76.      Mill-perspettiva tad-dritt tal-Unjoni (bil-libertà ta’ stabbiliment bħala l-prinċipju gwida), il-preċedent stabbilit fis-sentenza Cali Apartments jitfa’ dawl fuq il-kompatibbiltà ta’ skema ftit jew wisq simili għal dik li bħalissa qiegħda tiġi kkontestata mad-Direttiva 2006/123.
77.      L-iskema Franċiża għaddiet mit-test tan-neċessità u tal-proporzjonalità applikat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Cali Apartments minħabba li din tinkorpora tliet karatteristiċi rilevanti:
–        kienet ibbażata fuq studju dwar is-suq tal-akkomodazzjoni fi Franza u l-pressjoni eżerċitata fuqu mill-proliferazzjoni tal-akkomodazzjonijiet turistiċi. Dan l-istudju ġie ppreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja mill-Gvern Franċiż (40).
–        ma kinitx applikabbli għall-akkomodazzjonijiet li jikkostitwixxu r-residenza ewlenija ta’ sid il-kera, peress li l-kiri tagħhom ma għandu l-ebda effett fuq is-suq tal-kiri fit-tul, fl-assenza ta’ dan is-sid il-kera li jistabbilixxi r-residenza ewlenija tiegħu f’akkomodazzjoni oħra (41).
–        mill-perspettiva ġeografika, l-iskema ma kinitx ta’ applikazzjoni ġenerali, iżda pjuttost kellha portata ristretta, li tirreferi għal numru limitat ta’ muniċipalitajiet densament ippopolati li jesperjenzaw tensjonijiet fis-suq tal-kiri ta’ proprjetajiet immobbli maħsuba għal akkomodazzjoni (42).
78.      L-iskema ta’ awtorizzazzjoni tal-akkomodazzjonijiet turistiċi fir-Reġjun ta’ Bruxelles‑Capitale jidher li ma għandha ebda waħda minn dawn it-tliet karatteristiċi, għalkemm hija l-qorti tar-rinviju li għandha tagħmel l-evalwazzjonijiet finali f’dan ir-rigward.
a)      Studji preċedenti
79.      L-ewwel, ma hemm ebda evidenza li l-adozzjoni tad-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014 (u tar-regolamenti li ssupplimentawh) kienet ippreċeduta mit-twettiq ta’ studju fil-fond tas-suq tal-akkomodazzjonijiet turistiċi fir-Reġjun ta’ Bruxelles‑Capitale u tal-effett ta’ dawn tal-aħħar fuq l-akkomodazzjoni residenzjali.
80.      Waqt is-seduta, il-partijiet qablu li l-għan tal-ġlieda kontra n-nuqqas ta’ akkomodazzjonijiet fis-suq tal-kiri fit-tul fir-Reġjun ta’ Bruxelles‑Capitale ma kienx il-bażi għall-adozzjoni tad-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014, li kien jikkonċerna biss l-ippjanar tat-territorju.
81.      Il-Gvern Belġjan indika li dan id-digriet kellu l-għan li jipprevjeni l-proliferazzjoni ta’ akkomodazzjonijiet turistiċi, marbuta mal-iżvilupp tal-pjattaformi ta’ ekonomija kollaborattiva, li sussegwentement seħħ fi bliet turistiċi Ewropej ewlenin oħra. Smartflats, min-naħa l-oħra, argumentat li l-għan reali tagħha kien li tipproteġi s-settur tradizzjonali tal-lukandi.
82.      L-istudji dwar is-suq tal-akkomodazzjoni fir-Reġjun ta’ Bruxelles‑Capitale, iċċitati minn Smartflats u mill-Kummissjoni, juru li t-tensjoni tal-akkomodazzjoni f’dan ir-reġjun u n-nuqqas ta’ akkomodazzjonijiet bi prezz raġonevoli huma dovuti għal diversi fatturi (it-tkabbir mgħaġġel tal-popolazzjoni, il-faqar li jaffettwa porzjon sinjifikattiv tal-popolazzjoni, iż-żieda fil-prezzijiet tal-kera, u nuqqas ta’ akkomodazzjonijiet ġodda, speċjalment ta’ akkomodazzjoni soċjali).
83.      F’dawn l-istudji, l-iżvilupp tal-akkomodazzjonijiet turistiċi jissemma bħala fattur addizzjonali li, filwaqt li jista’ jikkawża tensjoni fis-suq tal-akkomodazzjoni, jagħmel dan b’effett
limitat, peress li jammonta għal 0.7 % biss tal-akkomodazzjonijiet fir-reġjun.
b)      Akkomodazzjonijiet turistiċi fl-akkomodazzjoni tal-proprjetarju tagħhom
84.      Il-leġiżlazzjoni kontenzjuża teħtieġ awtorizzazzjoni minn qabel għall-akkomodazzjonijiet turistiċi anki meta dawn ikunu jikkonsistu fi kmamar fl-akkomodazzjoni tal-proprjetarju tagħhom u l-proprjetarju jkompli jgħix fiha.
85.      Il-protezzjoni tal-ambjent urban ma tiġġustifikax din il-miżura restrittiva meta r-residenti li jkunu l-proprjetarji tal-akkomodazzjonijiet ikomplu jgħixu fihom. F’din is-sitwazzjoni, l-ambjent urban ma jinbidilx bħala tali: l-akkomodazzjoni żżomm l-istess użu primarju li kellha qabel.
86.      Ċertament, iċ-ċirkulari Ministerjali tal‑2016 tistipula li jekk l-operatur ikunu jgħix abitwalment fl-akkomodazzjoni u jkun juża biss parti minnha bħala akkomodazzjoni turistika, l-użu primarju (akkomodazzjoni) jipprevali fuq l-użu sekondarju (akkomodazzjoni turistika). Dan il-fatt jissemplifika l-kisba taċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban għaliex ma jkunx meħtieġ li tinbidel l-allokazzjoni maħsuba tal-proprjetà immobbli.
87.      Madankollu, l-informazzjoni disponibbli fil-fajl ma tissuġġerixxix li l-awtoritajiet tar-Reġjun ta’ Bruxelles‑Capitale jagħmlu użu minn din il-possibbiltà, li hija msemmija biss fiċ-ċirkulari Ministerjali tal‑2016. Iċ-ċirkulari tagħti lill-awtoritajiet muniċipali marġni ta’ diskrezzjoni wiesgħa dwar jekk għandhomx jeħtieġu jew le bidla fl-allokazzjoni maħsuba tal-proprjetà immobbli f’dawn il-każijiet. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddetermina din il-kwistjoni.
c)      Żoni ġeografiċi affettwati
88.      Il-leġiżlazzjoni kontenzjuża tapplika indistintament fir-Reġjun ta’ Bruxelles‑Capitale kollu, mingħajr ma ssir distinzjoni bejn żoni abbażi tal-effett ikbar jew iżgħar tal-proliferazzjoni tal-akkomodazzjonijiet turistiċi (43).
89.      Il-Gvern Belġjan jindika li l-PRAS jaqsam it-territorju tar-Reġjun ta’ Bruxelles‑Capitale f’żoni, li fihom dan diġà jiffavorixxi użi differenti tal-proprjetajiet immobbli. Fl-opinjoni tiegħu, ma jkunx utli li tinħoloq diviżjoni ġdida sabiex takkomoda skemi differenti ta’ użu tal-akkomodazzjonijiet turistiċi.
90.      Madankollu, iż-żoni tal-PRAS ma humiex stabbiliti abbażi tal-proliferazzjoni ikbar jew inqas tal-akkomodazzjonijiet turistiċi u, għalhekk, huma irrilevanti għall-finijiet li tiġi kkunsidrata neċessarja u proporzjonata l-iskema ta’ awtorizzazzjoni minn qabel ġeneralment applikabbli, jiġifieri, mingħajr ma titqies is-sitwazzjoni attwali ta’ kull żona.
91.      Għad-diskussjoni dwar dan il-punt, il-Kummissjoni (44) ċċitat sentenza tal-istess qorti tar-rinviju (f’formazzjoni ġudizzjarja differenti) tas‑16 ta’ Jannar 2023, mogħtija fir-rigward ta’ attività ta’ akkomodazzjoni turistika fil-muniċipalità ta’ Schaerbeek, fir-Reġjun ta’ Bruxelles‑Capitale (45). Il-Gvern Belġjan ukoll irrefera għal din is-sentenza waqt is-seduta, fejn ikkonferma li din kienet finali.
92.      L-ewwel Awla F tal-Cour d’appel de Bruxelles (il-Qorti tal-Appell ta’ Brussell) iddikjarat f’dik is-sentenza li r-rekwiżit taċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban previst fid-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014 għal kwalunkwe użu turistiku fit-territorju tar-Reġjun ta’ Bruxelles‑Capitale ma jikkonformax mas-sentenza Cali Apartments għaliex dan “japplika indistintament għall-muniċipalitajiet kollha stabbiliti fit-territorju tar-reġjun, filwaqt li s-sentenza tal-[Qorti tal-Ġustizzja] teħtieġ tensjoni ‘partikolarment evidenti’ fuq il-kirjiet, li jimplika […] approċċ differenzjat u komparattiv bejn il-muniċipalitajiet fit-territorju tar-reġjun” (46).
93.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, tista’ tingħata risposta doppja għat-tielet domanda preliminari:
–        l-Artikolu 9 tad-Direttiva 2006/123, bħala prinċipju, ma jipprekludix skema legali li tissuġġetta għal dikjarazzjoni minn qabel u għal reġistrazzjoni l-użu ta’ akkomodazzjoni maħsuba għal akkomodazzjoni turistika, kemm jekk b’mod regolari kif ukoll jekk b’mod okkażjonali, sakemm tali skema tkun neċessarja u proporzjonata għall-protezzjoni tat-turisti u tal-ambjent urban.
–        hija l-qorti nazzjonali li għandha tevalwa n-neċessità u l-proporzjonalità ta’ tali skema, filwaqt li tqis il-portata ġeografika tagħha, il-bażi tagħha fuq studji u data preċiża, u l-effett tagħha fuq il-ħtiġijiet residenzjali taż-żoni urbani li fihom din tkun applikabbli.
C.      Ir-raba’ u l-ħames domanda preliminari
94.      Ir-raba’ u l-ħames domanda preliminari jistgħu jiġu indirizzati flimkien. Permezz ta’ dawn id-domandi, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf, fil-qosor:
–        jekk l-Artikolu 10 tad-Direttiva 2006/123 jipprekludix skema legali bħal dik inkwistjoni, li tirrikjedi l-preżentazzjoni ta’ ċertifikat muniċipali ta’ konformità mal-ippjanar urban. Il-qorti tar-rinviju tippreċiża, f’dan ir-rigward, li “l-leġiżlazzjoni nazzjonali dwar l-iżvilupp tat-territorju u l-ippjanar urban teħtieġ il-kisba ta’ permess ta’ ppjanar urban fil-każ ta’ bidla fl-użu jew fl-għan intiż ta’ proprjetà immobbli minn ‘akkomodazzjoni’ għal ‘lukanda’ u li l-użu ta’ akkomodazzjoni [bħala akkomodazzjoni maħsuba għal akkomodazzjoni turistika] ikun ġie kklassifikat bħala lukanda, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-mod kif dan l-aħħar kunċett u dak ta’ akkomodazzjoni turistika huma ddefiniti rispettivament fil-leġiżlazzjonijiet inkwistjoni”.
–        jekk ir-risposta għal din id-domanda tinbidilx fil-każ li l-klassifikazzjoni ta’ x’jikkostitwixxi “lukanda” titħalla fid-diskrezzjoni tal-awtorità muniċipali, kif stabbilit f’ċirkulari Ministerjali.
95.      L-Artikolu 10(1) tad-Direttiva 2006/123 jindika li “[s]kemi ta’ awtorizzazzjoni għandhom ikunu bbażati fuq kriterji li jżommu lill-awtoritajiet kompetenti milli jeżerċitaw is-setgħa tagħhom ta’ evalwazzjoni b’mod arbitrarju”.
96.      Il-paragrafu 2 tal-istess Artikolu 10 jistipula li l-kriterji għall-għoti ta’ awtorizzazzjonijiet għandhom ikunu mhux diskriminatorji, iġġustifikati minn raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali, proporzjonati ma’ dan l-għan ta’ interess ġenerali, ċari inekwivoċi u oġġettivi, ippubblikati minn qabel, u trasparenti u aċċessibbli (47).
97.      Il-qorti tar-rinviju diġà kkonstatat li ma hemm l-ebda diskriminazzjoni fl-iskema ta’ awtorizzazzjoni kontenzjuża. Fl-eżami tiegħi tad-domanda preċedenti, analizzajt il-ġustifikazzjoni tagħha bbażata fuq il-protezzjoni tat-turisti u tal-ambjent urban.
98.      Issa għandu jiġi kkunsidrat jekk ir-rekwiżit taċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban, li fuqu tiddependi l-iskema ta’ awtorizzazzjoni kkontestata, jikkonformax mar-rekwiżiti l-oħra tal-Artikolu 10(2) tad-Direttiva 2006/123.
99.      B’mod partikolari, għandu jiġi vverifikat jekk il-leġiżlazzjoni li timponi dan ir-rekwiżit hijiex ċara, inekwivoka u oġġettiva, ġiet ippubblikata minn qabel, u hija trasparenti u aċċessibbli (48).
100. Ir-rekwiżit ta’ pubblikazzjoni minn qabel huwa ssodisfatt, peress li d-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014 ġie ppubblikata uffiċjalment. Ma jistax jingħad l-istess għaċ-ċirkulari Ministerjali tal‑2016, li ma ġietx ippubblikata uffiċjalment u hija disponibbli biss fuq sit web.
101. Fir-rigward tar-rekwiżiti l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet kif ġej (fil-qosor):
–        il-kundizzjonijiet għall-awtorizzazzjoni jkunu ċari u inekwivoċi jekk ikunu jinftiehmu faċilment minn kulħadd u jkunu ħielsa minn kwalunkwe ambigwità.
–        ir-rekwiżit tal-oġġettività jfisser li l-applikazzjonijiet għal
awtorizzazzjoni għandhom jiġu evalwati abbażi tal-merti tagħhom stess, sabiex jiġi ggarantit trattament oġġettiv u imparzjali, kif meħtieġ mill-Artikolu 13(1) ta’ din id-direttiva (49).
102. Abbażi tal-informazzjoni disponibbli għall-Qorti tal-Ġustizzja, jiena tal-fehma li l-iskema kontenzjuża ma tistax tiġi kklassifikata bħala ċara, inekwivoka u trasparenti. Fl-aħħar mill-aħħar, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddeċiedi dwar din il-kwistjoni, filwaqt li tqis il-gwida pprovduta mill-Qorti tal-Ġustizzja.
103. Jekk fhimt il-leġiżlazzjoni kontenzjuża sewwa, hemm żewġ sitwazzjonijiet distinti fir-rigward tal-ħruġ taċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban:
–        meta l-akkomodazzjoni tkun diġà allokata għal użu turistiku, il-proprjetarju tagħha jkollu d-dritt jirċievi ċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban mill-komun, mingħajr ma jkollu bżonn jieħu iktar azzjoni. F’dan il-każ, ma huwiex meħtieġ li ssir applikazzjoni għal permess ta’ ppjanar urban sabiex l-użu turistiku tal-akkomodazzjoni jiġi rrikonoxxut skont ir-regoli tal-CoBAT (50). F’dan il-każ, iċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban huwa “sempliċi formalità” u jikkonforma mal-Artikolu 10(2) tad-Direttiva 2006/123.
–        is-sitwazzjoni tkun differenti meta l-akkomodazzjoni ma tkunx maħsuba għal użu turistiku u l-użu tagħha bħala akkomodazzjoni turistika jkun jeħtieġ bidla fl-allokazzjoni tagħha. F’każ bħal dan, il-ħruġ taċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban mill-komun għandu jkun ippreċedut mill-kisba ta’ permess ta’ ppjanar urban, skont l-Artikolu 98 tal‑CoBAT.
104. F’dan it-tieni każ, li huwa x-xenarju inkwistjoni u dak tal-biċċa l-kbira ta’ dawk li jaspiraw li jwettqu l-attività ta’ provvista ta’ servizzi ta’ akkomodazzjonijiet turistiċi, iċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban ma huwiex sempliċement dokument ta’ evidenza tal-allokazzjoni tal-proprjetà immobbli (kif argumenta l-Gvern Belġjan waqt is-seduta), peress li l-ħruġ tiegħu jkun jiddependi fuq azzjoni amministrattiva minn qabel mill-awtoritajiet muniċipali.
105. Għandi nirrimarka li, fi kwalunkwe każ, din ma hijiex kwistjoni ta’ applikazzjoni pura u sempliċi ta’ regoli tal-ippjanar urban, li ma humiex irregolati mid-Direttiva 2006/123 (51), iżda pjuttost ta’ kriterju applikabbli fi ħdan skema ta’ awtorizzazzjoni sabiex titwettaq
attività ta’ provvista ta’ servizzi turistiċi, li fil-fatt hija suġġetta għad-Direttiva 2006/123 (52).
106. Ir-rekwiżit ta’ ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban jimplika l-applikazzjoni magħquda tal-Artikolu 98 tal-CoBAT (ħtieġa ta’ permess ta’ ppjanar urban għall-bidla fl-iskop jew fl-użu ta’ proprjetà) u tal-Artikolu 5(2)(b) tad-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014 (iċ-ċertifikat għandu jikkonferma li l-akkomodazzjoni “tkun ġiet stabbilita skont il-leġiżlazzjoni dwar l-ippjanar tat-territorju u r-regoli tal-ippjanar urban fis-seħħ”).
107. Għalhekk, meta l-proprjetà immobbli tkun allokata għal użu ta’ akkomodazzjoni residenzjali, il-kisba taċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban sabiex sussegwentement jinkiseb in-numru ta’ reġistrazzjoni mill-awtoritajiet reġjonali ssir iktar ikkumplikata: ikun meħtieġ intervent mill-komun li, skont l-informazzjoni disponibbli, huwa kumpless minħabba li jkun meħtieġ il-ħruġ ta’ permess ta’ ppjanar urban (ġdid).
108. L-Artikolu 5(5)(b) tad-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014 ma jistabbilixxix linji gwida ċari dwar ir-rekwiżiti tekniċi li għandhom jiġi kkontrollati mill-awtoritajiet muniċipali sabiex joħorġu ċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban għall-finijiet tar-reġistrazzjoni u tal-awtorizzazzjoni ta’ akkomodazzjoni turistika.
109. L-Artikolu 98 tal-CoBAT, li ma jagħmel l-ebda riferiment għall-attivitajiet ta’ akkomodazzjoni turistika, ma jipprovdix kjarifika ulterjuri.
110. Id-distinzjoni tal-PRAS bejn il-kunċett ta’ “akkomodazzjoni” u dak ta’ “lukanda” (53) tfisser li jekk l-allokazzjoni urbana tal-proprjetà immobbli
tkun dik ta’ akkomodazzjoni, ikun meħtieġ permess ta’ ippjanar urban sabiex l-użu tagħha jinbidel għal dak ta’ lukanda.
111. L-awtoritajiet muniċipali għandhom ukoll marġni ta’ evalwazzjoni wiesgħa sabiex jiddeċiedu dwar jekk jaċċettawx il-bidla fl-allokazzjoni jew le, u l-kriterji jidhru li jvarjaw minn muniċipalità għal oħra.
112. Ir-relazzjoni bejn il-kunċetti ta’ “akkomodazzjoni turistika” (54) tad-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014 u “lukanda” fil-PRAS lanqas ma hija ċara u dawn il-kunċetti jiġu applikati b’mod diverġenti mill-muniċipalitajiet tar-Reġjun ta’ Bruxelles‑Capitale.
113. Għall-qorti tar-rinviju, il-kwistjoni tinsab fid-determinazzjoni ta’ jekk l-akkomodazzjonijiet turistiċi kollha (fis-sens tal-Artikolu 3 tad-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014) għandhomx jiġu kklassifikati bħala “lukanda” (fis-sens tal-PRAS) u jekk, għalhekk, il-bidla ta’ akkomodazzjoni f’akkomodazzjoni turistika teħtieġx permess ta’ ppjanar urban jew le (55).
114. Skont l-informazzjoni disponibbli, il-prattika tal-muniċipalitajiet tar-Reġjun ta’ Bruxelles‑Capitale ġeneralment hija li jikkunsidraw l-akkomodazzjoni turistika kollha bħala lukanda għall-finijiet tal-PRAS. Din il-prattika normalment tinvolvi bidla (li ma hijiex faċli) fl-allokazzjoni tal-proprjetajiet sabiex jinkiseb permess ta’ ppjanar urban.
115. Minħabba li r-regoli tal-ippjanar urban jillimitaw il-possibbiltà li jinħolqu lukandi, huwa diffiċli li jinkiseb il-permess ta’ ppjanar urban li, intenni, jippermetti li jinkiseb iċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban li huwa essenzjali għar-reġistrazzjoni ta’ akkomodazzjoni turistika.
116. Taħt dawn il-kundizzjonijiet:
–        persuna li tkun tixtieq tuża kamra fl-akkomodazzjoni tagħha stess bħala akkomodazzjoni turistika, filwaqt li tibqa’ residenti fiha hija stess, ikollha bżonn tikseb liċenzja ta’ ppjanar urban ta’ lukanda, li jidher ċarament sproporzjonat. Kif semmejt qabel, din il-persuna tista’ tevita dan ir-rekwiżit biss jekk l-awtoritajiet iqisu l-attività turistika tal-proprjetà immobbli bħala anċillari għall-funzjoni primarja tagħha ta’ akkomodazzjoni. Madankollu, din l-eċċezzjoni, imsemmija biss fiċ-ċirkulari Ministerjali tal‑2016, ma tidhirx li tiġi applikata b’mod sistematiku u konsistenti mill-awtoritajiet muniċipali meta jagħtu ċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban.
–        persuna li tkun tixtieq tuża bħala akkomodazzjoni turistika proprjetà immobbli li ma tkunx maħsuba, skont ir-regoli tal-ippjanar urban, għal lukanda, taffaċċja d-dilemma li tikklassifika b’mod urban l-użu turistiku ppjanat, billi tassenjah taħt waħda mill-kategoriji tal-PRAS li ma kinux maħsuba għal dan il-għan. Il-qorti tar-rinviju (56) tikkwota l-ġurisprudenza li tikkritika d-distakk kunċettwali li jirriżulta minn din id-diffikultà.
117. Minbarra dak li ntqal hawn fuq, jiżdied rekwiżit li tqajjem waqt is-seduta li huwa li l-bidla totali jew parzjali fl-allokazzjoni ta’ akkomodazzjoni għal lukanda, meħtieġa mill-PRAS sabiex dik l-akkomodazzjoni topera bħala akkomodazzjoni turistika, teħtieġ kumpens mill-proprjetarju, li jikkonsisti fiż-żamma tal-istess superfiċji ta’ akkomodazzjoni fiż-żona, kif stabbilit fil-punt 1 tar-regola 0.12
tad-“Dispożizzjonijiet ġenerali relatati maż-żoni kollha” tal-PRAS.
118. B’differenza mir-rekwiżit ta’ kumpens skont il-leġiżlazzjoni Franċiża analizzata fis-sentenza Cali
Apartments (57), dan ir-rekwiżit ta’ kumpens ma huwiex iddefinit b’mod preċiż u l-applikazzjoni tiegħu titħalla fid-diskrezzjoni tal-awtoritajiet muniċipali. Kif argumentat Smartflats waqt is-seduta, l-individwi li jkunu beħsiebhom jużaw l-akkomodazzjoni tagħhom bħala akkomodazzjoni turistika għal perijodi ta’ żmien qosra, mingħajr ma jgħixu fiha huma, ser isibuha diffiċli jħallsu l-ispiża inerenti għal dan il-kumpens.
119. L-obbligu ta’ akkwist ta’ akkomodazzjoni oħra fl-istess żona residenzjali ta’ Brussell sabiex tiġi kkumpensata l-bidla fl-allokazzjoni preċedenti, bħala kundizzjoni essenzjali għat-twettiq tal-attività ta’ provvista ta’ servizzi ta’ akkomodazzjonijiet turistiċi (meta l-proprjetà immobbli ma jkollhiex minn qabel il-klassifikazzjoni urbana
bħala lukanda), jidhirli li, bla ħsara għall-evalwazzjoni tal-qorti tar-rinviju, huwa sproporzjonat.
120. Dan ix-xenarju regolatorju kumpless iwassal għal inċertezza legali kunsiderevoli għal kull min ikun jixtieq jistabbilixxi ruħu jew jipprovdi servizzi ta’ akkomodazzjoni turistika fir-Reġjun ta’ Bruxelles‑Capitale. Huwa diffiċli għal kwalunkwe persuna jew kumpannija li tifforma idea minn qabel dwar jekk il-proġett tagħha ta’ użu ta’ akkomodazzjonijiet turistiċi f’dan ir-reġjun huwiex ser ikun kompatibbli mal-leġiżlazzjoni kontenzjuża (58).
121. In-nuqqas ta’ ċarezza u l-inċertezza legali huma aggravati mill-fatt li l-muniċipalitajiet (59) ma għandhomx awtorità deċiżjonali ddefinita biżżejjed sabiex jipproċessaw il-permessi tal-ippjanar urban, li huma essenzjali (meta jkun hemm bidla fl-allokazzjoni tal-proprjetà) sabiex jinkiseb iċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban li jiftaħ il-bieb għar-reġistrazzjoni ta’ akkomodazzjoni turistika (60).
122. Iċ-ċirkulari Ministerjali tal‑2016 hija b’mod ċar insuffiċjenti sabiex tistandardizza l-prattiki amministrattivi tal-awtoritajiet muniċipali. Din hija test li ma għandux saħħa legali vinkolanti, li lanqas biss ġie ppubblikat uffiċjalment u li jħalli lill-muniċipalitajiet kompletament liberi sabiex jiddeterminaw fuq bażi ta’ każ b’każ meta proprjetà għandha titqies bħala akkomodazzjoni jew lukanda skont il-PRAS.
123. Barra minn hekk, iċ-ċirkulari Ministerjali tal‑2016 tiffavorixxi interpretazzjoni pjuttost wiesgħa tal-kunċett ta’ lukanda, li jfisser li bidla fl-allokazzjoni tal-proprjetà tkun essenzjali bħala prerekwiżit sabiex jinkiseb il-permess ta’ ppjanar urban u ċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban sussegwenti.
124. Il-kliem tal-leġiżlazzjoni kontenzjuża, kif ukoll in-nuqqas ta’ uniformità fl-applikazzjoni tagħha mill-muniċipalitajiet tar-Reġjun ta’ Bruxelles-Capitale (61) jiġġeneraw, intenni, inċertezza legali u jnaqqsu t-trasparenza u l-oġġettività tar-rekwiżit għal ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban. Fuq dan il-punt, iċ-ċarezza u l-oġġettività tar-leġiżlazzjoni kontenzjuża huma ppreġudikati (62).
125. Fil-qosor, nifhem li l-Artikolu 10 tad-Direttiva 2006/123 jipprekludi skema legali li tissuġġetta l-użu ta’ akkomodazzjoni turistika għall-preżentazzjoni ta’ ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban, meta dan iċ-ċertifikat ikun jeħtieġ il-ħruġ minn qabel ta’ permess ta’ ppjanar urban u dan jinħareġ mill-awtoritajiet muniċipali b’marġni ta’ evalwazzjoni wiesgħa, b’applikazzjoni ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali li hija nieqsa minn ċarezza, oġġettività u trasparenza.
D.      Is-sitt domanda preliminari
126. Il-qorti tar-rinviju titlob interpretazzjoni tal-Artikolu 13 tad-Direttiva 2006/123 sabiex tiddetermina jekk skema legali li teħtieġ, fiċ-ċirkustanzi deskritti hawn fuq, ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban li għall-ħruġ tiegħu “ma huwa impost l-ebda obbligu partikolari ta’ motivazzjoni u ma huwa previst l-ebda rimedju speċifiku”, hijiex kompatibbli ma’ din id-dispożizzjoni (63).
127. Skont l-Artikolu 13(1) sa (4) tad-Direttiva 2006/123, il-proċeduri u l-formalitajiet ta’ awtorizzazzjoni:
–        għandhom ikunu ċari, ikunu disponibbli għall-pubbliku minn qabel u jkunu tali li jipprovdu lill-applikanti b’garanzija li l-applikazzjoni tagħhom tkun indirizzata b’mod oġġettiv u imparzjali;
–        ma għandhomx ikunu dissważivi u ma għandhomx jikkomplikaw mingħajr bżonn jew idewwmu l-provvista tas-servizz;
–        għandhom ikunu aċċessibbli faċilment u jkollhom spejjeż raġonevoli u proporzjonati;
–        għandhom jipprovdu lill-applikanti b’garanzija li l-applikazzjoni tagħhom ser tiġi pproċessata mill-iktar fis, u, fi kwalunkwe każ, fi żmien raġonevoli li jiġi ffissat u magħmul pubbliku minn qabel.
128. Il-Gvern Belġjan jikkunsidra li d-digriet tal‑24 ta’ Marzu 2016 issupplimenta d-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014 u li l-proċedura għall-awtorizzazzjoni u għar-reġistrazzjoni tal-akkomodazzjonijiet turistiċi tikkonforma mar-rekwiżiti tal-Artikolu 13 tad-Direttiva 2006/123.
129. Skont il-Gvern Belġjan, id-digriet tal‑24 ta’ Marzu 2016 jistabbilixxi termini speċifiċi għall-awtoritajiet reġjonali sabiex jipproċessaw u jiddeċiedu dwar l-applikazzjonijiet għal awtorizzazzjoni u għar-reġistrazzjoni ta’ akkomodazzjonijiet turistiċi, flimkien mal-possibbiltà ta’ appell. Fil-fatt, huwa jżid jgħid, li l-applikazzjonijiet sottomessi kollha ġew ipproċessati bis-sħiħ u d-deċiżjonijiet tal-awtoritajiet reġjonali huma, b’mod ġenerali, motivati u suġġetti għal stħarriġ ġudizzjarju. Waqt is-seduta, il-Gvern Belġjan enfasizza li l-litigazzjoni ġġenerata mill-applikazzjoni tar-rekwiżit taċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban kienet minima u li l-awtoritajiet reġjonali ma kellhomx jeżerċitaw is-setgħat ta’ kontroll tagħhom fuq l-awtoritajiet muniċipali fir-rigward tal-applikazzjoni tad-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014 b’riżultat ta’ lmenti minn individwi kkonċernati.
130. Madankollu, l-ispjegazzjoni tal-Gvern Belġjan ma hijiex kompluta, peress li tindirizza biss il-“fażi reġjonali” tal-proċedura ta’ awtorizzazzjoni, mingħajr ma tikkunsidra li l-problema reali tagħha tinsab fil-“fażi muniċipali”, jiġifieri, fil-ħruġ taċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban. It-talba għal deċiżjoni preliminari tikkonċerna dan l-aħħar aspett: b’mod partikolari, is-sitt domanda tagħha tiffoka fuq dan iċ-ċertifikat, li r-rifjut tiegħu ma jeħtieġx motivazzjoni u ma huwiex suġġett għal appell.
131. Kif diġà spjegat, l-awtorizzazzjoni u r-reġistrazzjoni tal-akkomodazzjonijiet turistiċi huma suġġetti għal proċeduri kumplessi, li jinkludu żewġ proċessi interkonnessi:
–        il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni u ta’ reġistrazzjoni tal-akkomodazzjoni turistika, imwettqa quddiem l-awtoritajiet reġjonali; u
–        il-proċedura għall-kisba taċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban għall-akkomodazzjonijiet turistiċi, li titwettaq quddiem l-awtoritajiet muniċipali. Fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, sabiex jinkiseb dan iċ-ċertifikat jeħtieġ permess ta’ ppjanar urban li, min-naħa tiegħu, jawtorizza l-bidla fl-użu tal-proprjetà immobbli.
132. Għalhekk, ma jistax jiġi argumentat, kif jagħmel il-Gvern Belġjan, li ċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban huwa sempliċement dokument proċedurali u li t-termini u r-rekwiżiti l-oħra tal-Artikolu 13 tad-Direttiva 2006/123 japplikaw biss mill-mument li fih l-applikazzjoni għall-awtorizzazzjoni u għar-reġistrazzjoni tkun kompluta.
133. Il-konformità mar-rekwiżiti tal-Artikolu 13 tad-Direttiva 2006/123 għandha tiġi vverifikata għaż-żewġ proċeduri konnessi għaliex, mingħajr ma jinkiseb iċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban, ikun impossibbli li jinkiseb in-numru ta’ reġistrazzjoni tal-akkomodazzjoni turistika.
134. Fil-każ ta’ applikazzjonijiet li ma jkunux kompluti, l-Artikolu 13(6) tad-Direttiva 2006/123 jirrikjedi li l-awtoritajiet jinfurmaw lill-applikanti li għandhom jippreżentaw dokumentazzjoni addizzjonali u dwar l-effetti possibbli fuq it-terminu msemmi fil-paragrafu 3. Barra minn hekk, it-terminu għas-soluzzjoni ta’ applikazzjoni, skont l-Artikolu 13(3), in fine, tal-istess direttiva, ma jibdiex jiddekorri sakemm ma tkunx ġiet ippreżentata d-dokumentazzjoni kollha.
135. Madankollu, dawn ir-rekwiżiti għandhom jiġu osservati fiż-żewġ proċeduri konnessi. U, kif tiddikjara l-Kummissjoni, il-kalkolu tat-terminu (li jibda jiddekorri mill-mument li fih l-applikazzjonijiet ikunu kompluti) ma jistax jiġi applikat meta l-applikanti ma jkunux setgħu jipprovdu d-dokumentazzjoni minħabba raġunijiet attribwibbli lill-amministrazzjoni.
136.  Skont l-informazzjoni pprovduta mill-qorti tar-rinviju, li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha ssegwi, fil-proċedura quddiem l-awtoritajiet muniċipali sabiex jinkiseb iċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban ma huwa stipulat ebda terminu għal teħid ta’ deċiżjoni, ma hemm ebda obbligu ta’ motivazzjoni u ma huwa previst ebda rimedju speċifiku. Il-garanziji proċedurali stabbiliti mid-digriet tal‑24 ta’ Marzu 2016, li ssupplimenta d-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014, ma jestendux għall-proċedura quddiem l-awtoritajiet muniċipali sabiex jinkiseb ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban.
137. Barra minn hekk, fin-nuqqas ta’ tweġiba mill-awtorità reġjonali, l-awtorizzazzjoni u r-reġistrazzjoni tal-akkomodazzjoni turistika jitqiesu miċħuda. Din id-dispożizzjoni ma hijiex konsistenti mar-regola fl-Artikolu 13(4) tad-Direttiva 2006/123, skont liema, fin-nuqqas ta’ tweġiba fi żmien il-perijodu stabbilit, l-awtorizzazzjoni titqies li ngħatat, sakemm arranġament differenti ma jkunux iġġustifikat minn raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali, li l-Gvern Belġjan ma invokax f’dan il-każ.
138. Konsegwentement, jiena nikkunsidra li l-Artikolu 13 tad-Direttiva 2006/123 jipprekludi skema legali li tissuġġetta l-użu ta’ akkomodazzjoni turistika għall-preżentazzjoni ta’ ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban, fejn ma jkun hemm l-ebda terminu stabbilit għall-ħruġ ta’ dan iċ-ċertifikat, ma jkun hemm l-ebda obbligu speċifiku ta’ motivazzjoni, u ma jkun hemm l-ebda rimedju speċifiku previst kontra deċiżjonijiet ta’ ċaħda.
V.      Konklużjoni
139. Fid-dawl ta’ dak li ntqal hawn fuq, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domandi tal-Cour d’appel de Bruxelles (il-Qorti tal-Appell ta’ Brussell, il-Belġju) kif ġej:
“Id-Direttiva 2006/123/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2006 dwar is-servizzi fis-suq intern,
għandha tiġi interpretata fis-sens li
–        l-Artikolu 9 tad-Direttiva 2006/123 ma jipprekludix skema legali li tissuġġetta għal dikjarazzjoni minn qabel u għal reġistrazzjoni l-użu b’mod regolari jew okkażjonali ta’ akkomodazzjoni maħsuba għal akkomodazzjoni turistika, sakemm tali skema tkun neċessarja u proporzjonata għall-protezzjoni tat-turisti u tal-ambjent urban. Hija l-qorti nazzjonali li għandha tevalwa n-neċessità u l-proporzjonalità ta’ din l-iskema, filwaqt li tqis l-portata ġeografika tagħha, il-bażi tagħha fuq studji u data preċiża, u l-effett tagħha fuq il-ħtiġijiet residenzjali taż-żoni urbani li fihom din tkun applikabbli.
–        l-Artikolu 10 tad-Direttiva 2006/123 jipprekludi skema legali li tissuġġetta l-użu ta’ akkomodazzjoni turistika għall-preżentazzjoni ta’ ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban, meta dan iċ-ċertifikat ikun jeħtieġ il-ħruġ minn qabel ta’ permess ta’ ppjanar urban u dan jinħareġ mill-awtoritajiet muniċipali b’marġni ta’ evalwazzjoni wiesgħa, b’applikazzjoni ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali li hija nieqsa minn ċarezza, oġġettività u trasparenza.
–        l-Artikolu 13 tad-Direttiva 2006/123 jipprekludi skema legali li tissuġġetta l-użu ta’ akkomodazzjoni turistika għall-preżentazzjoni ta’ ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban, meta ma jkun hemm l-ebda terminu stabbilit għall-ħruġ ta’ dan iċ-ċertifikat, ma jkun hemm l-ebda obbligu speċifiku ta’ motivazzjoni u ma jkun hemm l-ebda rimedju speċifiku previst kontra deċiżjonijiet ta’ ċaħda”.
1      Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.
2      Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2006 dwar is-servizzi fis-suq intern (ĠU 2006, L 376, p. 36).
3      Sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2020, Cali Apartments (C‑724/18 u C‑727/18, EU:C:2020:743; iktar ’il quddiem is-“sentenza Cali Apartments”). Fil-preżentazzjoni tiegħi, inevitabbilment, ser nirreferi għadd ta’ drabi għal din is-sentenza.
4      Dak il-każ kien jirrigwarda “leġiżlazzjoni nazzjonali li timponi awtorizzazzjoni minn qabel għall-eżerċizzju ta’ attivitajiet ta’ kiri bi ħlas ta’ bini bl-għamara intiż għall-abitazzjoni għal klijentela lil klijentela preżenti għal perijodu temporanju li fih ma jistabbilixxux id-domiċilju tagħhom, imwettqa b’mod ripetut u għal perijodi qosra” (sentenza Cali Apartments, punt 2).
5      Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑11 ta’ April 2024 dwar il-ġbir u l-kondiviżjoni ta’ data b’rabta mas-servizzi ta’ kiri ta’ akkomodazzjoni għal żmien qasir u li jemenda r-Regolament (UE) 2018/1724 (ĠU L 2024/1028).
6      L-ewwel premessa tar-Regolament 2024/1028 tirreferi għall-effett tal-akkomodazzjonijiet turistiċi f’dawn it-termini: “[…]Il-volum ta’ servizzi ta’ kiri ta’ akkomodazzjoni għal żmien qasir qed jiżdied b’mod sinifikanti madwar l-Unjoni bħala riżultat tat-tkabbir tal-ekonomija tal-pjattaformi. Filwaqt li s-servizzi ta’ kiri ta’ akkomodazzjoni għal żmien qasir joħolqu ħafna opportunitajiet għall-klijenti, għall-ospitanti u għall-ekosistema kollha tat-turiżmu, it-tkabbir rapidu tagħhom wassal għal tħassib u għal sfidi, b’mod partikolari għall-komunitajiet lokali u għall-awtoritajiet pubbliċi, bħall-kontribuzzjoni tagħhom għat-tnaqqis fid-disponibbiltà tal-akkomodazzjonijiet maħsuba għall-kiri għal perijodi twal u għaż-żieda fil-kirjiet u fil-prezzijiet tal-akkomodazzjoni […]”.
7      Ordonnance relative à l’hébergement touristique (id-Digriet dwar l-Akkomodazzjoni Turistika), tat‑8 ta’ Mejju 2014 (Moniteur belge tas‑17 ta’ Ġunju 2014, it-Tieni edizzjoni, p. 45695) (iktar ’il quddiem id-“digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014”).
8      Il-mekkaniżmu maqgħud
tad-dikjarazzjoni minn qabel u tal-għoti ta’ numru ta’ reġistrazzjoni taħt ċerti rekwiżiti, fir-realtà, iwassal għall-ħtieġa ta’ “awtorizzazzjoni” mill-awtoritajiet reġjonali sabiex akkomodazzjoni tintuża bħala akkomodazzjoni turistika.
9      Dan huwa s-Service d’Incendie et d’Aide Médicale Urgente de la Région de Bruxelles-Capitale (id-dipartiment tat-Tifi tan-Nar u ta’ Assistenza Medika ta’ Emerġenza tar-Reġjun ta’ Bruxelles-Capitale).
10      Arrêté du Gouvernement de la Région de Bruxelles-Capitale portant exécution de l’ordonnance du 8 mai 2014 relative à l’hébergement touristique (id-Digriet tal-Gvern tar-Reġjun ta’ Bruxelles-Capitale Li Jimplimenta d-Digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014 dwar l-Akkomodazzjonijiet Turistiċi), tal‑24 ta’ Marzu 2016 (Moniteur belge tal‑14 ta’ April 2016, it‑Tieni edizzjoni, p. 24452) (iktar ’il quddiem,
id-“digriet tal‑24 ta’ Marzu 2016”).
11      Plan Régional d’Affectation du Sol (il-Pjan Reġjonali għall-Użu tal-Art (iktar ’il quddiem il-“PRAS”).
12      Dan il-glossarju huwa disponibbli fuq https://perspective.brussels/fr/outils-de-planification/pras/les-prescriptions-litterales-legales-du-pras/l-glossaire-des-principaux-termes-utilises-dans-les-prescriptions-urbanistiques.
13      Code bruxellois de l’aménagement du territoire (il-Kodiċi ta’ Brussell dwar l-Ippjanar tat-Territorju) (Moniteur belge tas‑26 ta’ Mejju 2004, p. 40738; iktar ’il quddiem il-“CoBAT”), fil-verżjoni tiegħu applikabbli ratione temporis għall-fatti. Din id-dispożizzjoni nbidlet b’riżultat ta’ riforma tal‑2017 https://urbanisme.irisnet.be/lesreglesdujeu/le-code-bruxellois-de-lamenagement-du-territoire-cobat.
14      Circulaire ministérielle explicative du 10 mai 2016 relative aux missions de la Commune et du Bourgmestre dans le cadre de l’exécution de l’ordonnance du 8 mai 2014 (iċ-ċirkulari Ministerjali spjegattiva tal‑10 ta’ Mejju 2016 dwar il-funzjonijiet tal-Komun u tas-sindku fil-kuntest tal-applikazzjoni tad-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014; iktar ’il quddiem iċ-“ċirkulari Ministerjali tal‑2016”), disponibbli fuq https://pouvoirs-locaux.brussels/10-mai-2016-circulaire-explicative-relative-aux-missions-de-la-commune-et-du-bourgmestre-dans-le.
15      Id-dipartiment tal-Ekonomija u tal-Impjiegi tas-Servizz Pubbliku Reġjonali ta’ Brussell (iktar ’il quddiem id-“dipartiment tal-Ekonomija u tal-Impjiegi ta’ Brussell”).
16      Smartflats sussegwentement bagħtet seba’ tfakkiriet oħra, l-aħħar waħda fit‑12 ta’ Jannar 2023.
17      Ser nuża l-espressjoni “ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban” sabiex nirreferi għaċ-ċertifikat imsemmi fl-Artikolu 5(2)(b) tad-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014. Dan iċ-ċertifikat għandu jiddikjara li l-akkomodazzjoni turistika “ġiet stabbilita skont il-leġiżlazzjoni relatata mal-ippjanar tat-territorju u r-regoli tal-ippjanar urban fis-seħħ”.
18      Il-qorti tar-rinviju ddeċidiet li ma tagħmilx domanda dwar ir-rekwiżit ta’ ċertifikat standard jew simplifikat ta’ sigurtà kontra n-nirien għall-awtorizzazzjoni ta’ akkomodazzjonijiet turistiċi. Għalhekk mhux ser nindirizza dan ir-rekwiżit, li, barra minn hekk, ma jidhirx li jqajjem problemi rigward il-kompatibbiltà mal-Artikolu 10 tad-Direttiva 2006/123.
19      Sentenza Cali Apartments, punt 58.
20      Il-konformità maż-żewġ artikoli tal-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li tistabbilixxi skema ta’ awtorizzazzjoni tippresupponi li jiġu evalwati separatament u suċċessivament, l-ewwel, in-natura ġġustifikata tal-prinċipju stess tal-istabbiliment ta’ din l-iskema u, sussegwentement, il-kriterji għall-għoti tal-awtorizzazzjonijiet previsti minn din tal-aħħar. Sentenza Cali Apartments, punt 58.
21      Sentenza tat‑23 ta’ Diċembru 2015, Hiebler (C‑293/14, EU:C:2015:843, punt 55).
22      F’xi każijiet, il-Qorti tal-Ġustizzja, meta rrispondiet għal talbiet għal deċiżjoni preliminari dwar id-Direttiva 2006/123, evalwat għaliha nnifisha l-ġustifikazzjoni u l-proporzjonalità tal-miżuri nazzjonali. Dan kien il-każ, pereżempju, fis-sentenza Cali Apartments (punti 3 u 4 tad-dispożittiv). Għall-kuntrarju, fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, jew irreferiet din il-evalwazzjoni lill-qorti tar-rinviju (sentenza tal‑10 ta’ Lulju 2025, INTERZERO et, C‑254/23, EU:C:2025:569, punt 103), jew tat deċiżjoni “bla ħsara għal verifiki li għandhom jitwettqu mill-qorti tar-rinviju” (sentenza tat‑23 ta’ Diċembru 2015, Hiebler, C‑293/14, EU:C:2015:843, punt 70).
23      Sentenzi tat‑13 ta’ Frar 2014, Sokoll‑Seebacher (C‑367/12, EU:C:2014:68, punt 40), u tal‑1 ta’ Ottubru 2015, Trijber u Harmsen (C‑340/14 u C‑341/14, EU:C:2015:641, punt 55).
24      Sentenza mehmuża mad-digriet tar-rinviju, punti 43 u 44.
25      Sentenza mehmuża mad-digriet tar-rinviju, punt 45.
26      Sentenzi tal‑15 ta’ Ottubru 2015, Grupo Itevelesa et (C‑168/14, EU:C:2015:685, punt 74); tal‑4 ta’ Lulju 2019, Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja (C‑377/17, EU:C:2019:562, punt 70); u tas‑27 ta’ Frar 2025, AEON NEPREMIČNINE et (C‑674/23, EU:C:2025:113, punt 54). Billi ssemmi l-protezzjoni tal-konsumaturi bħala rekwiżit imperattiv, id-Direttiva 2006/123 tikkonforma mar-rekwiżiti tal-Artikolu 38 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, kif ikkonfermat mill-premessa 40 ta’ din id-direttiva.
27      Sentenzi Cali Apartments, punt 68; tat‑8 ta’ Mejju 2013, Libert et, (C‑197/11 u C‑203/11, EU:C:2013:288, punti 50 sa 52); u tal‑1 ta’ Ottubru 2009, Woningstichting Sint Servatius (C‑567/07, EU:C:2009:593, punt 30).
28      Sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2024, Halmer Rechtsanwaltsgesellschaft (C‑295/23, EU:C:2024:1037, punt 67).
29      Sentenzi tal‑21 ta’ Marzu 2024, LEA (C‑10/22, EU:C:2024:254, punt 85), u tal‑11 ta’ Ġunju 2015, Berlington Hungary et (C‑98/14, EU:C:2015:386, punt 64).
30      Sentenzi tal‑11 ta’ Ġunju 2015, Berlington Hungary et (C‑98/14, EU:C:2015:386, punt 65), u tat‑30 ta’ April 2014, Pfleger et (C‑390/12, EU:C:2014:281, punt 50).
31      Ara d-dubji dwar il-proporzjonalità ta’ din l-iskema espressi minn Bernard, N., Debroux, L., Von Kuegelgen, M., u Servais, D., “La réglementation bruxelloise en matière d’hébergement touristique”, Jurim Pratique: revue pratique de l’immobilier, 2020, Nru 3, p 54 sa 59, disponibbli fuq https://hdl.handle.net/2078.3/251968.
32      Ordonnance modifiant l'ordonnance du 17 juillet 2003 portant le Code bruxellois du Logement (id-Digriet Li Jemenda l-Kodiċi
ta’ Brussell dwar l-Akkomodazzjoni), tal‑11 ta’ Lulju 2013 (Moniteur belge tas‑26 ta’ Lulju 2013), https://www.ejustice.just.fgov.be/eli/ordonnance/2003/07/17/2013A31614/justel.
33      Sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Airbnb Ireland (C‑390/18, EU:C:2019:1112, punt 59): “[…] minbarra l-attività tagħha ta’ tqegħid f’kuntatt ta’ sidien il-kera mal-kerrejja permezz tal-pjattaforma elettronika bl-istess isem, Airbnb Ireland tipprovdi lis-sidien struttura li tiddefinixxi l-kontenut tal-offerta tagħhom, servizz fakultattiv ta’ fotografija tal-proprjetà għall-kiri kif ukoll sistema ta’ evalwazzjoni ta’ sidien il-kera u tal-kerrejja aċċessibbli għas-sidien u l-kerrejja futuri”.
34      Sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Airbnb Ireland (C‑390/18, EU:C:2019:1112, punt 60). Il-kritiki jew it-tifħir li jirċievu dawn l-akkomodazzjonijiet mingħand dawk li użawhom probabbilment jaffettwaw ir-reputazzjoni tagħhom b’mod iktar intens milli sempliċement konstatazzjoni offruta minn ċertifikat uffiċjali.
35      Kif ser nispjega iktar tard, il-livell ta’ nuqqas ta’ konformità mal-iskema fis-seħħ fir-Reġjun ta’ Bruxelles-Capitale u l-proliferazzjoni ta’ akkomodazzjonijiet turistiċi illegali jistgħu jkunu indikazzjoni tan-nuqqas ta’ proporzjonalità ta’ din l-iskema, għalkemm applikazzjoni amministrattiva iktar xierqa dejjem tkun possibbli sabiex tiġi evitata din il-kritika.
36      B’mod speċjali, May, X., Pongi Nyuba, R., u Decroly, J.‑M., La situation du logement à Bruxelles au regard de l’hébergement touristique, Focus Nru 62, Frar 2024, https://ibsa.brussels/sites/default/files/publication/documents/Focus-62_FRv4.pdf.
37      May, X., Pongi Nyuba, R., u
Decroly, J.‑M., La situation du logement à Bruxelles au regard de l’hébergement touristique, Focus Nru 62, Frar 2024, p. 5.
38      Rembert De Blander, R., Vandenbroucke, A., Marissal, P., u Wayens, B., Analyse de la faisabilité et l’opérationnalité d’un recensement des logements inoccupés en Région Bruxelles-Capitale, Brussels Studies Institute, 29 ta’ Frar 2024, disponibbli fuq https://bsi.brussels/wp-content/uploads/sites/2/2021/10/LI_SyntheseGlobale_final.pdf.
39      Mis‑6 092 akkomodazzjoni disponibbli bħala medja permezz ta’ pjattaformi tal-ekonomija kollaborattiva online, 292 biss (27 aparthotels, 93 residenzi turistiċi u 172 akkomodazzjonijiet fid-djar tal-proprjetarji) ġew irreġistrati, jiġifieri 4.7 %. Observatoire du tourisme à Bruxelles, Rapport annuel 2023, p. 12 sa 14, https://www.visit.brussels/content/dam/visitbrussels/pdf-brochures/presse/studies/annual-reports/Rapport %20annuel %202023 %20 %20FR.pdf.
40      Sentenza Cali Apartments, punt 69.
41      Sentenza Cali Apartments, punt 72.
42      Sentenza Cali Apartments, punt 73. Il-leġiżlazzjoni Franċiża kienet tirreferi għall-kiri ta’ proprjetajiet immobbli mgħammra maħsuba għall-akkomodazzjoni lil klijenti temporanji li ma jistabbilixxux ir-residenza tagħhom hemmhekk, imwettaq ripetutament u għal perijodi qosra ta’ żmien.
43      Il-pressjoni li teżisti f’xi żoni tar-Reġjun ta’ Bruxelles-Capitale (pereżempju, il-“Pentagone” u l-Kwartier Ewropew ta’ Brussell) tikkontrasta ma’ dik ta’ muniċipalitajiet oħra fir-reġjun li għandhom ftit akkomodazzjonijiet turistiċi.
44      Osservazzjonijiet bil-miktub tal-Kummissjoni, nota ta’ qiegħ il-paġna 22.
45      Sentenza tas‑16 ta’ Jannar 2023, Nru tar-reġistru 2023/390, 2022/KR/31, mhux ippubblikata.
46      Punt 25 tas-sentenza tas‑16 ta’ Jannar 2023. Fiha, madankollu, il-Cour d’appel de Bruxelles (il-Qorti tal-Appell ta’ Brussell) iddeċidiet li l-obbligu li jinkiseb ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban kien iġġustifikat mill-għan li jiġi protett id-destinatarju tas-servizzi.
47      Sentenzi Cali Apartments, punt 57; u tat‑3 ta’ Diċembru 2020, Star Taxi App (C‑62/19, EU:C:2020:980, punt 86).
48      Ara l-Proċedura ta’ ksur INFR (2018)4142, Stqarrija għall-Istampa IP/19/467, tal‑24 ta’ Jannar 2019, disponibbli fuq https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/mt/ip_19_467. Il-Kummissjoni bagħtet ittra ta’ intimazzjoni lill-Belġju dwar l-inkompatibbiltà potenzjali mad-Direttiva 2006/123 tal-proċedura ta’ awtorizzazzjoni u tar-rekwiżiti ġenerali li r-Reġjun ta’ Bruxelles-Capitale japplika għall-fornituri ta’ servizzi ta’ akkomodazzjoni turistika. Din il-proċedura għadha għaddejja, kif ikkonfermat il-Kummissjoni waqt is-seduta.
49      Sentenzi Cali Apartments, punt 96; tas‑26 ta’ Settembru 2018, Van Gennip et (C‑137/17, EU:C:2018:771, punt 85); u tal‑1 ta’ Ġunju 1999, Konle (C‑302/97, EU:C:1999:271, punt 44).
50      Id-digriet tar-rinviju, punt 8, in fine, jiċċita l-ġurisprudenza Belġjana li tikkonferma din l-ispjegazzjoni. Is-sentenza tal-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, li jaġixxi bħala l-Qorti Suprema Amministrattiva, il-Belġju) tat‑30 ta’ Settembru 2021 (BE:RVSCE:2021:ARR.251.700) tiddikjara li ċ-ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban għandu “l-funzjoni unika li jiċċertifika li l-akkomodazzjoni turistika tkun ġiet stabbilita skont il-leġiżlazzjoni fil-qasam tal-ippjanar urban u r-regoli tal-ippjanar urban fis-seħħ” u li dan “huwa bbażat kompletament fuq proċess ta’ konstatazzjoni tal-fatti u ta’ evalwazzjoni ġuridika u huwa differenti, f’dan ir-rigward, minn ċertifikat tal-ippjanar urban, li jinvolvi setgħa diskrezzjonali fil-kuntest ta’ evalwazzjoni ta’ opportunità, partikolarment, fir-rigward tal-ippjanar
korrett tal-proprjetajiet immobbli.” Is-sentenza żżid li jekk “l-akkomodazzjoni turistika tkun tikkonforma mal-leġiżlazzjoni attwali tal-ippjanar tat-territorju u mar-regoli tal-ippjanar urban, interpretati skont id-dritt tal-Unjoni u, b’mod partikolari, skont id-Direttiva dwar is-Servizzi, il-muniċipalità tkun obbligata toħroġ ċertifikat ta’ konformità mal-ippjanar urban għall-proprjetà msemmija”. Id-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014, fil-fatt, jistabbilixxi dritt suġġettiv li jinkiseb iċ-ċertifikat.
51      Sentenzi Cali Apartments, punti 41 u 42; tat‑30 ta’ Jannar 2018, X u Visser (C‑360/15 u C‑31/16, EU:C:2018:44, punt 123).
52      Id-disa’ premessa tad-Direttiva 2006/123.
53      Ara l-punt 15 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
54      L-Artikolu 3(2) tad-digriet tat‑8 ta’ Mejju 2014, jiddefinixxi l-akkomodazzjoni turistika bħala “kwalunkwe akkomodazzjoni offruta bi ħlas, għal lejl wieħed jew iktar, fuq bażi regolari jew okkażjonali, lit-turisti”. Dan l-istess Artikolu 3(4) sa (9) jagħmel distinzjoni bejn it-tipi li ġejjin ta’ akkomodazzjonijiet turistiċi: lukandi, aparthotels, residenzi turistiċi, akkomodazzjonijiet fi djar privati, ċentri ta’ akkomodazzjoni turistika soċjali u postijiet tal-ikkampjar. It-tilwima preżenti tikkonċerna “residenzi turistiċi” ddefiniti fil-paragrafu 6 bħala “kwalunkwe villa, dar jew appartament, studio jew kamra rriżervata għall-użu esklussiv tal-kerrej, mgħammra bl-għamara meħtieġa għall-akkomodazzjoni u għat-tisjir, u inklużi, fejn applikabbli, servizzi tat-tip ta’ lukanda għal suppliment”, u “akkomodazzjoni fi djar privati”, iddefiniti fil-paragrafu 7 bħala “kwalunkwe stabbiliment li jkollu kamra waħda jew iktar jew spazji indipendenti adattati għal dan il-għan, li jifformaw parti mir-residenza personali u abitwali tal-proprjetarju jew mill-annessi kontigwi”.
55      Sentenza mehmuża mad-digriet tar-rinviju, punt 35.
56      Sentenza mehmuża mad-digriet tar-rinviju, punt 65.
57      Sentenza Cali Apartments, punti 81 sa 94.
58      Bernard, N., u Debroux, L., “Mise à disposition de logements à une ‘clientèle de passage’: les mesures nationales ‘anti-Airbnb’ ne sont pas (nécessairement) contraires au droit européen”, Revue de jurisprudence de Liège, Mons et Bruxelles, 2021, Nru 18, p. 814 u 815.
59      Id-Direttiva 2006/123, b’mod partikolari l-Artikolu 10 tagħha, ma tpoġġix fid-dubju d-distribuzzjoni tas-setgħat lokali jew reġjonali tal-awtoritajiet tal-Istati Membri li għandhom is-setgħa jagħtu l-awtorizzazzjonijiet. Din tippermetti skema ta’ awtorizzazzjoni tal-akkomodazzjonijiet turistiċi li jipparteċipaw fiha l-awtoritajiet muniċipali b’ċertu marġni ta’ diskrezzjoni, sakemm l-azzjonijiet tagħhom ikunu ddefiniti minn leġiżlazzjoni nazzjonali b’parametri ċari ta’ azzjoni għal dawk l-awtoritajiet (sentenza Cali Apartments, punti 97 u 98).
60      Sentenza Cali Apartments, punt 99.
61      Dan il-fatt huwa enfasizzat mill-istudju dwar l-iskema ta’ awtorizzazzjoni kkummissjonata mir-Reġjun ta’ Bruxelles ‑ Capitalel ill-Brussels Studies Institute, Mission d’évaluation de l’ordonnance du 8 mai 2014 relative à l’hébergement touristique, Cahier spécial des charges, Nru 2018/ServECO/024, 21/05/2019, Taqsima 4.4, mhux ippubblikat.
62      Ara Bernard, N., Debroux, L., Von Kuegelgen, M., u Servais, D., “La réglementation bruxelloise en matière d’hébergement touristique”, Jurim Pratique: revue pratique de l'immobilier, 2020, Nru 3, p. 59 sa 64.
63      In-nuqqasijiet tal-proċedura ta’ awtorizzazzjoni huma enfasizzati bi preċiżjoni minn Bernard, N., Debroux, L., Von Kuegelgen, M., u Servais, D., “La réglementation bruxelloise en matière d’hébergement touristique”, Jurim Pratique: revue pratique de l'immobilier, 2020, Nru 3, p. 71 sa 78.