Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
LAILA MEDINA
της 23ης Απριλίου 2026 (1)
Υπόθεση C‑14/24 P
Ευρωπαϊκή Επιτροπή
κατά
Bulgarian
Energy
Holding
EAD,
Bulgartransgaz EAD,
Bulgargaz EAD
« Αίτηση αναιρέσεως – Ανταγωνισμός – Κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης – Εσωτερική αγορά του φυσικού αερίου – Απόφαση με την οποία διαπιστώνεται παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ – Άρνηση παροχής πρόσβασης – Νομολογία αποφάσεως Bronner – Δυνητικός ανταγωνιστής – Ενιαία και διαρκής παράβαση – Δικαιώματα άμυνας »
I.      Εισαγωγή
1.        Με την απόφαση C(2018) 8806 final της Επιτροπής, της 17ης Δεκεμβρίου 2018, σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 102 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (υπόθεση AT.39849 – BEH Gas) (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκρινε ότι η Bulgarian Energy Holding EAD (στο εξής: BEH), από κοινού με τις εξ ολοκλήρου ανήκουσες στην ίδια θυγατρικές της Bulgartransgaz EAD και Bulgargaz EAD (στο εξής, από κοινού: όμιλος BEH), υπέπεσαν σε ενιαία και διαρκή παράβαση, καθόσον αρνήθηκαν την πρόσβαση τρίτων στο δίκτυο μεταφοράς, στον ρουμανικό αγωγό διαμετακόμισης φυσικού αερίου και στον σταθμό αποθήκευσης Chiren, με συνέπεια την, κατ’ αυτόν τον τρόπο, στεγανοποίηση των αγορών προμήθειας αερίου στη Βουλγαρία μεταξύ της 30ής Ιουλίου 2010 και της 1ης Ιανουαρίου 2015. Συνεπεία αυτού, επέβαλε στις εν λόγω εταιρίες πρόστιμο ύψους 77 068 000 ευρώ και έκρινε ότι βαρύνονται από κοινού και εις ολόκληρον για την καταβολή του.
2.        Κατόπιν ακυρώσεως της ως άνω αποφάσεως με την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 25ης Οκτωβρίου 2023, Bulgarian Energy Holding κ.λπ. κατά Επιτροπής (2), η Επιτροπή άσκησε την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως. Η προκείμενη αναίρεση εγείρει σημαντικά ζητήματα, ιδίως όσον αφορά την εφαρμογή του κριτηρίου που απορρέει από την απόφαση του Δικαστηρίου της 26ης Νοεμβρίου 1998, Bronner (3), σχετικά με τον καθορισμό του κατά πόσον η άρνηση παροχής πρόσβασης σε ουσιώδη υποδομή συνιστά κατάχρηση δυνάμει του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, την εξέταση της έννοιας του δυνητικού ανταγωνισμού υπό το πρίσμα του κριτηρίου που καθορίστηκε στη νομολογία δυνάμει της αποφάσεως της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ. (4), την ερμηνεία της έννοιας της ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως και την εφαρμογή των δικαιωμάτων άμυνας των επιχειρήσεων που αποτελούν το αντικείμενο έρευνας από την Επιτροπή κατ’ άρθρο 102 ΣΛΕΕ.
II.    Ιστορικό της διαφοράς
3.        Το Γενικό Δικαστήριο παραθέτει το ιστορικό της διαφοράς στις σκέψεις 2 έως 55 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το οποίο, για τους σκοπούς της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, μπορεί να συνοψιστεί ως ακολούθως.
Α.      Πραγματικά περιστατικά
4.        Η BEH είναι εταιρία ανήκουσα εξ ολοκλήρου στο βουλγαρικό Δημόσιο. Τα δικαιώματα του βουλγαρικού Δημοσίου στην ΒΕΗ ασκούνται από τον υπουργό ενέργειας της Βουλγαρίας. Η BEH έχει αρκετές θυγατρικές, οι οποίες δραστηριοποιούνται στον κλάδο της ενέργειας στη Βουλγαρία. Στον τομέα του φυσικού αερίου, κατέχει το 100 % του κεφαλαίου των θυγατρικών της Bulgargaz και Bulgartransgaz.
5.        Η Bulgargaz αποτελεί τον δημόσιο πάροχο φυσικού αερίου στη Βουλγαρία. Κατά την περίοδο της παράβασης, η Bulgargaz αγόραζε φυσικό αέριο από τη Ρωσία και ήταν ο μοναδικός ή ο κύριος εισαγωγέας ρωσικού φυσικού αερίου στη Βουλγαρία. Η Bulgargaz ήταν ο κύριος πάροχος φυσικού αερίου όσον αφορά, αφενός, την αγορά χονδρικής προηγούμενου σταδίου και, αφετέρου, τους τελικούς πελάτες, δηλαδή τις επιχειρήσεις που ήταν απευθείας συνδεδεμένες στο δίκτυο μεταφοράς.
6.        Η Bulgartransgaz είναι:
–        ο εξουσιοδοτημένος φορέας διαχείρισης του δικτύου μεταφοράς φυσικού αερίου (στο εξής: GRT) στη Βουλγαρία· υπό την ιδιότητα αυτή εκμεταλλεύεται το βουλγαρικό δίκτυο μεταφοράς φυσικού αερίου (στο εξής: δίκτυο μεταφοράς) και τον βουλγαρικό αγωγό διαμετακόμισης φυσικού αερίου·
–        ο φορέας διαχείρισης της μοναδικής υπόγειας εγκατάστασης για την αποθήκευση φυσικού αερίου στην εν λόγω χώρα, η οποία βρίσκεται στο Chiren (στο εξής: σταθμός αποθήκευσης Chiren).
7.        Κατά την περίοδο της παράβασης, ο εφοδιασμός της Βουλγαρίας με φυσικό αέριο βασιζόταν σχεδόν εξ ολοκλήρου στις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου. Το ρωσικό αέριο διοχετευόταν προς τη Βουλγαρία μέσω τριών αγωγών, ήτοι των ρουμανικών αγωγών διαμετακόμισης φυσικού αερίου 1, 2 και 3, τους οποίους διαχειριζόταν η Transgaz SA, ήτοι ο φορέας διαχείρισης του δικτύου μεταφοράς φυσικού αερίου στη Ρουμανία. Ο ρουμανικός αγωγός διαμετακόμισης φυσικού αερίου 1 (στο εξής: ρουμανικός αγωγός 1) διέσχιζε τη Ρουμανία από το σημείο εισόδου, ήτοι τον μετρητικό σταθμό φυσικού αερίου Isaccea 1, στα σύνορα Ουκρανίας και Ρουμανίας, έως το σημείο εισόδου στο δίκτυο μεταφοράς Negru Vodă 1, στα σύνορα Ρουμανίας και Βουλγαρίας. Το δίκτυο μεταφοράς, το οποίο συνδεόταν με τον σταθμό αποθήκευσης Chiren, ήταν ένα αμιγώς εθνικό δίκτυο με το οποίο ήταν συνδεδεμένη η πλειονότητα των πελατών και των τοπικών δικτύων διανομής της Βουλγαρίας. Συνεπώς, τουλάχιστον έως τον Απρίλιο του 2016, ο ρουμανικός αγωγός 1 ήταν η μόνη βιώσιμη οδός διοχέτευσης φυσικού αερίου στη Βουλγαρία για τον εφοδιασμό του μεγαλύτερου μέρους της χώρας.
8.        Ο ρουμανικός αγωγός 1 κατασκευάστηκε το 1974, σύμφωνα με τη διακυβερνητική συμφωνία που συνήφθη μεταξύ της Λαϊκής Δημοκρατίας της Βουλγαρίας και της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Ρουμανίας στις 29 Νοεμβρίου 1970 (στο εξής: διακυβερνητική συμφωνία του 1970). Στις 18 Φεβρουαρίου 2003, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας και η Ρουμανία συνήψαν νέα διακυβερνητική συμφωνία (στο εξής: διακυβερνητική συμφωνία του 2003). Το άρθρο 3 της συμφωνίας αυτής προέβλεπε ότι τα συμβαλλόμενα μέρη δεσμεύονται να υποχρεώσουν τους αντίστοιχους παρόχους φυσικού αερίου στις χώρες τους, ήτοι την Bulgargaz και την Transgaz, να συνάψουν νέα σύμβαση για τη χρήση του ρουμανικού αγωγού 1. Ως εκ τούτου, στις 19 Οκτωβρίου 2005 η Transgaz και η Bulgargaz συνήψαν νέα συμφωνία (στο εξής: συμφωνία του 2005), η οποία προέβλεπε την αποκλειστική χρήση του ρουμανικού αγωγού 1 από την Bulgargaz έως τις 31 Δεκεμβρίου 2011. Ως αντιστάθμισμα, η Bulgargaz κατέβαλλε στην Transgaz πάγιο ετήσιο ποσό, το οποίο δεν συνδεόταν με την πράγματι χρησιμοποιούμενη δυναμικότητα. Το 2009, η ισχύς της εν λόγω σύμβασης παρατάθηκε έως τις 31 Δεκεμβρίου 2016.
Β.      Διαδικασία ενώπιον της Επιτροπής και του Γενικού Δικαστηρίου
9.        Στις 18 Νοεμβρίου 2010, η Overgas Inc., η οποία δραστηριοποιείται στην αγορά προμήθειας αερίου στη Βουλγαρία, υπέβαλε στην Επιτροπή ανεπίσημη καταγγελία κατά του ομίλου BEH για παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ. Η Επιτροπή διοργάνωσε τρεις συσκέψεις με την Overgas το 2011 και μία ακόμη σύσκεψη στις 17 Ιουνίου 2013.
10.      Στις 4 Ιουλίου 2013, η Επιτροπή κίνησε διαδικασία κατά του ομίλου BEH βάσει του άρθρου 2, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) 773/2004 της Επιτροπής, της 7ης Απριλίου 2004, σχετικά με τη διεξαγωγή από την Επιτροπή των διαδικασιών δυνάμει των άρθρων [101 και 102 ΣΛΕΕ] (ΕΕ 2004,
L 123, σ. 18) και του άρθρου 11, παράγραφος 6, του κανονισμού (ΕΚ) 1/2003 του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα [101 και 102 ΣΛΕΕ] (ΕΕ 2003,
L 1, σ. 1).
11.      Στις 17 Δεκεμβρίου 2018, η Επιτροπή εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.
12.      Στην προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή έκρινε ότι ο όμιλος BEH προέβη σε κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσεώς του μέσω της αποτροπής, του περιορισμού και της καθυστέρησης παροχής προσβάσεως σε τρίτους στο δίκτυο μεταφοράς, τον σταθμό αποθήκευσης Chiren και τον ρουμανικό αγωγό 1, στεγανοποιώντας, κατ’ αυτόν τον τρόπο, τις βουλγαρικές αγορές προμήθειας αερίου. Η διαπιστωθείσα ενιαία και διαρκής παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ χαρακτηριζόταν από συγκεκριμένο τρόπο συμπεριφοράς, όσον αφορά κάθε υποδομή, ο οποίος αποτελούσε μέρος μιας αντίθετης προς τον ανταγωνισμό στρατηγικής που καθόριζε η BEH και εφάρμοζε ο όμιλος BEH, και σκοπούσε στην προστασία της δεσπόζουσας θέσεως της Bulgargaz στις βουλγαρικές αγορές προμήθειας αερίου μέσω της στεγανοποίησής τους.
13.      Η Επιτροπή έκρινε ότι η συμπεριφορά αυτή αποτελούσε μέρος μιας ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως, η οποία ξεκίνησε κατά την ημερομηνία της πρώτης αντίθετης προς τον ανταγωνισμό συμπεριφοράς, δηλαδή την 30ή Ιουλίου 2010, και έληξε όταν έπαυσε η τελευταία καταχρηστική πρακτική, δηλαδή την 1η Ιανουαρίου 2015.
14.      Η Επιτροπή επέβαλε πρόστιμο ύψους 77 068 000 ευρώ στον όμιλο BEH για τη συμμετοχή του στη διαπιστωθείσα ενιαία και διαρκή παράβαση.
15.      Με δικόγραφο που κατατέθηκε στη γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου την 1η Μαρτίου 2019, ο όμιλος BEH άσκησε προσφυγή δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ κατά της προσβαλλομένης αποφάσεως. Ζήτησε, κατά κύριο λόγο, την ακύρωση της προσβαλλομένης αποφάσεως, και, επικουρικώς, την ακύρωση του επιβληθέντος με την εν λόγω απόφαση προστίμου ή τη μείωση του ποσού αυτού. Ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου τα αιτήματα του ομίλου BEH υποστηρίχθηκαν από τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας. Τα
αιτήματα
της
Επιτροπής
υποστηρίχθηκαν
από
την
Overgas.
16.      Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε στο σύνολό της την προσβαλλόμενη απόφαση και καταδίκασε την Επιτροπή στα έξοδα του ομίλου BEH, σύμφωνα με το αίτημά του, ενώ αποφάσισε η Δημοκρατία της Βουλγαρίας και η Overgas να φέρουν τα δικά τους έξοδα. Η εν λόγω απόφαση στηρίχθηκε, κατ’ ουσίαν, στην εκτίμηση ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε επαρκώς κατά νόμον ότι υπήρξε άρνηση παροχής πρόσβασης στις τρεις υποδομές που κατέχει ο όμιλος BEH, δυνάμενη να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 102 ΣΛΕΕ.
17.      Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, πρώτον, ότι η φερόμενη ως καταχρηστική συμπεριφορά σε σχέση με τον ρουμανικό αγωγό 1 συνιστά τον άξονα επί του οποίου βασίζονται τόσο η ανάλυση της Επιτροπής όσο και η αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως. Περαιτέρω, έκρινε ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πολλαπλή πλάνη περί το δίκαιο στο μέτρο που έκρινε ότι η συμπεριφορά της Bulgargaz όσον αφορά την πρόσβαση στον αγωγό αυτό συνιστά άρνηση παροχής πρόσβασης, δυνάμενη να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 102 ΣΛΕΕ. Δεύτερον, έκρινε ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι η συμπεριφορά της Bulgartransgaz σε σχέση με την πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς ήταν πραγματικά, και όχι αμιγώς υποθετικά, ικανή να περιορίσει τον ανταγωνισμό και να εκτοπίσει τους ανταγωνιστές από τις βουλγαρικές αγορές προμήθειας φυσικού αερίου. Έκρινε ωστόσο ότι η Επιτροπή απέδειξε ότι η συμπεριφορά της Bulgartransgaz όσον αφορά την πρόσβαση στον σταθμό αποθήκευσης Chiren ήταν ικανή να περιορίσει τον ανταγωνισμό στις βουλγαρικές αγορές προμήθειας αερίου μεταξύ της 5ης Ιουνίου 2012 και της 19ης Σεπτεμβρίου 2014, πλην όμως δεν απέδειξε ότι τούτο ίσχυε και πριν από τις 5 Ιουνίου 2012. Υπό το πρίσμα των εκτιμήσεων αυτών και λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η Επιτροπή έκρινε ότι ο όμιλος BEH υπέπεσε σε ενιαία και διαρκή παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ μέσω της άρνησης παροχής πρόσβασης στις τρεις αυτές υποδομές, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι δεν μπορεί ο μόνος δικαιολογητικός λόγος που αντλείται από τη συμπεριφορά της Bulgartransgaz όσον αφορά τον σταθμό αποθήκευσης
Chiren μετά τον Ιούνιο του 2012 να αποτελέσει την κύρια, ούτε επαρκή, αιτιολογία, δυνάμενη να στηρίξει αφ’ εαυτής το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, εκτός αν παραμορφωθεί η απόφαση αυτή με την υποκατάσταση της εκτίμησης της Επιτροπής από μια νέα εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών. Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι υπήρξε προσβολή των δικαιωμάτων του ομίλου BEH από αρκετές πλημμέλειες της διοικητικής διαδικασίας. Περαιτέρω πτυχές της εν λόγω αποφάσεως θα εξεταστούν λεπτομερέστερα στο πλαίσιο της αναλύσεως των διαφόρων λόγων που προβάλλονται προς στήριξη της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως.
III. Διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου και αιτήματα των διαδίκων
18.      Με αίτηση αναιρέσεως που ασκήθηκε στις 10 Ιανουαρίου 2024, η Επιτροπή άσκησε αναίρεση κατά της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
19.      Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από την Overgas, προβάλλει ότι το Δικαστήριο πρέπει:
–        να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση·
–        να αναπέμψει την υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο, και
–        να καταδικάσει τον όμιλο BEH στα έξοδα της κατ’ αναίρεση δίκης.
20.      Ο όμιλος BEH, υποστηριζόμενος από τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας, υποστηρίζει ότι το Δικαστήριο πρέπει:
–        να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως·
–        να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
21.      Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση που διεξήχθη στις 10 Δεκεμβρίου 2025, οι διάδικοι ανέπτυξαν προφορικώς τις παρατηρήσεις τους και απάντησαν στις ερωτήσεις που τους υποβλήθηκαν από το Δικαστήριο.
IV.    Ανάλυση
22.      Προς στήριξη της αναιρέσεώς της, η Επιτροπή προβάλλει 10 λόγους. Οι έξι πρώτοι λόγοι αναιρέσεως αφορούν την πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1. Ο έβδομος και ο όγδοος λόγος αναιρέσεως αφορούν την πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς και τον σταθμό αποθήκευσης Chiren, αντιστοίχως. Ο ένατος λόγος αναιρέσεως αφορά την έννοια της ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως. Τέλος, ο δέκατος λόγος αφορά τα δικαιώματα άμυνας του ομίλου BEH και της Επιτροπής στο πλαίσιο της διαδικασίας αίθουσας δεδομένων.
Α.      Πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1
23.      Στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε διάφορα επιχειρήματα που προβλήθηκαν από τον όμιλο BEH σε σχέση με την πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1. Στο πλαίσιο της κατ’ αναίρεση δίκης, η Επιτροπή αμφισβητεί την εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου όσον αφορά τα ακόλουθα επιχειρήματα, ήτοι: την απουσία άρνησης παροχής πρόσβασης προς τον όμιλο C Energy (πρώτος και δεύτερος λόγος αναιρέσεως)· τη φερόμενη παράλειψη της Transgaz να διαβιβάσει στον όμιλο BEH αιτήματα πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1 και την έλλειψη αποδεικτικής ισχύος της δέσμευσης υπέρ της Bulgargaz του συνόλου της δυναμικότητας του ρουμανικού αγωγού
1 (τρίτος λόγος αναιρέσεως)· την έλλειψη αποδεικτικών στοιχείων όσον αφορά την άρνηση ή τον περιορισμό πρόσβασης της Overgas στον ρουμανικό αγωγό 1 κατά το έτος 2013 (τέταρτος και πέμπτος λόγος αναιρέσεως)· την έλλειψη αποδεικτικής ισχύος των συνομιλιών σχετικά με την επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας του 2005 (έκτος λόγος αναιρέσεως).
24.      Για τους σκοπούς των παρουσών προτάσεων, θα ξεκινήσω με την ανάλυση του τρίτου λόγου αναιρέσεως, κατόπιν θα εξετάσω τον πρώτο και τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως και, ακολούθως, τους λοιπούς λόγους αναιρέσεως με τη σειρά που προβάλλονται από την Επιτροπή.
1.      Τρίτος λόγος αναιρέσεως
25.      Ο τρίτος λόγος αναιρέσεως αφορά την εφαρμογή των κριτηρίων που απορρέουν από τη σκέψη 41 της αποφάσεως Bronner (στο εξής: κριτήριο της απόφασης Bronner) για την εξέταση της φερόμενης καταχρηστικής άρνησης εφοδιασμού όσον αφορά τον ρουμανικό αγωγό 1 που διαπιστώθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή ορθώς εφάρμοσε το κριτήριο της απόφασης Bronner κατά την εξέταση της συμπεριφοράς της Bulgargaz σε σχέση με την αγορά των υπηρεσιών δυναμικότητας φυσικού αερίου στον ρουμανικό αγωγό 1.
α)      Επιχειρήματα των διαδίκων
26.      Ο συγκεκριμένος λόγος αναιρέσεως μπορεί να διακριθεί σε δύο σκέλη. Πρώτον, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο ερμήνευσε εσφαλμένα την προσβαλλόμενη απόφαση, καθόσον εξέτασε τη νομιμότητα της εκτιμήσεως της Επιτροπής όσον αφορά τη συμπεριφορά της Bulgargaz σε σχέση με την πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 υπό το πρίσμα του κριτηρίου της απόφασης Bronner. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το Γενικό Δικαστήριο δεν έκρινε ότι η διαπίστωση της Επιτροπής περί κατάχρησης όσον αφορά την πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 δεν στηρίχθηκε στην παραδοσιακή άρνηση εφοδιασμού αλλά, αντιθέτως, στη διαπίστωση καταχρηστικής αποθεματοποίησης (σώρευσης) δυναμικότητας (σκέψη 279 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Δεύτερον, η Επιτροπή αμφισβητεί τη γενική παρατήρηση ότι το κριτήριο της απόφασης Bronner είναι λυσιτελές σε περιπτώσεις όπως αυτή της υπό κρίση υποθέσεως, στις οποίες η εμπλεκόμενη επιχείρηση δεν έχει την κυριότητα της επίμαχης υποδομής (σκέψεις 268, 270, 279, 284, 285 και 289 έως 296 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).
27.      Ο όμιλος BEH διατείνεται ότι ο τρίτος λόγος αναιρέσεως είναι απαράδεκτος και αντικρούει την επιχειρηματολογία της Επιτροπής.
β)      Ανάλυση
1)      Προκαταρκτικές παρατηρήσεις όσον αφορά το κριτήριο της απόφασης Bronner
28.      Τα προβλήματα που συνδέονται με τη δυνατότητα εφαρμογής και την εφαρμογή του κριτηρίου της απόφασης Bronner εξετάστηκαν σε αρκετές πρόσφατες αποφάσεις του Δικαστηρίου (5), στο πλαίσιο των οποίων δόθηκε η δυνατότητα αποσαφήνισης του πεδίου εφαρμογής του.
29.      Πρώτον, το κριτήριο της απόφασης Bronner προϋποθέτει την
παρουσία δύο στοιχείων, δηλαδή: (i) επιχείρηση κατέχουσα δεσπόζουσα θέση σε μια αγορά και (ii) την ύπαρξη «ουσιώδους» υποδομής, η οποία ανήκει στην επιχείρηση αυτή και έχει αναπτυχθεί για τις δικές της ανάγκες (6). Στη σκέψη 41 της αποφάσεως Bronner, το Δικαστήριο παραθέτει τα τρία κριτήρια για τη διαπίστωση της καταχρηστικής εκμετάλλευσης δεσπόζουσας θέσης: (i) τον απαραίτητο χαρακτήρα της υποδομής, (ii) την πιθανότητα εξάλειψης οποιουδήποτε ανταγωνισμού εκ μέρους της οντότητας που ζητεί την παροχή πρόσβασης και (iii) την αδυναμία αντικειμενικής δικαιολόγησης της συμπεριφοράς αυτής (7).
30.      Δεύτερον, το κριτήριο της απόφασης Bronner σκοπεί στον συμβιβασμό διιστάμενων συμφερόντων, δηλαδή, αφενός, τον σεβασμό του δικαιώματος συνάψεως συμβάσεων και διαθέσεως των περιουσιακών δικαιωμάτων της κατέχουσας δεσπόζουσα θέση επιχείρησης και, αφετέρου, την εφαρμογή των απαιτήσεων περί ανόθευτου ανταγωνισμού. Εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι, όπως υπογράμμισε προσφάτως το Δικαστήριο στην απόφαση Lukoil, η ανάγκη να συνεχίσουν να παροτρύνονται οι κατέχουσες δεσπόζουσα θέση επιχειρήσεις να επενδύουν στην ανάπτυξη ποιοτικών προϊόντων ή υπηρεσιών, προς το συμφέρον των καταναλωτών, είναι αυτή που δικαιολογεί την εφαρμογή του κριτηρίου της απόφασης Bronner στην περίπτωση κατά την οποία μια κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση, αφενός, ανέπτυξε υποδομή για τις ανάγκες των δικών της δραστηριοτήτων και, αφετέρου, κατέχει την υποδομή αυτή. Δεδομένου ότι τα δύο αυτά κριτήρια είναι σωρευτικά, αρκεί να ελλείπει ένα εξ
αυτών για να μην έχει εφαρμογή το κριτήριο της απόφασης Bronner (8).
31.      Στην ερμηνεία των δύο αυτών ακριβώς κριτηρίων στηρίζεται ο εν λόγω τρίτος λόγος αναιρέσεως (9).
32.      Το πρώτο κριτήριο, το οποίο αφορά την ανάπτυξη υποδομών για τις ανάγκες της δραστηριότητας της ενδιαφερόμενης κατέχουσας δεσπόζουσα θέση επιχείρησης, μέσω ιδίων επενδύσεων, συνάγεται λογικά από τον βασικό σκοπό που επιδιώκει το κριτήριο της απόφασης Bronner, δηλαδή, την ανάγκη διατηρήσεως του κινήτρου επενδύσεων για τις επιχειρήσεις αυτές σε αποδοτικές εγκαταστάσεις (10).
33.      Στην πρόσφατη απόφασή του επί της υποθέσεως Lukoil, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι η εξέταση του πρώτου αυτού κριτηρίου θεμελιώνεται στην πραγματική κυριότητα ή τον αποκλειστικό έλεγχο της υποδομής και όχι στην ταυτότητα του δημιουργού ή του αρχικού κατασκευαστή της. Συναφώς, το Δικαστήριο έκρινε ότι, υπό την προϋπόθεση ότι τα αποκλειστικά δικαιώματα επί της υποδομής αποκτήθηκαν έναντι τιμήματος και υπό όρους που προκύπτουν από διαδικασία ανταγωνισμού, η αγορά αυτή προσομοιάζει με υποδομή που δημιουργήθηκε ή αναπτύχθηκε από την εν λόγω επιχείρηση (11).
34.      Όσον αφορά το δεύτερο κριτήριο, το Δικαστήριο έκρινε ότι, εφόσον η κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση δεν διαθέτει πλήρη αυτονομία λήψεως αποφάσεων όσον αφορά την πρόσβαση στην εν λόγω υποδομή, η κατάστασή της δεν μπορεί να θεωρηθεί ανάλογη με εκείνη της υποθέσεως επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση Bronner. Ως εκ τούτου, στην περίπτωση που η κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση, χωρίς να είναι ιδιοκτήτρια της οικείας υποδομής, διαθέτει αποκλειστικά δικαιώματα τα οποία της παρέχουν αυτονομία λήψεως αποφάσεων λόγω της οποίας μπορεί να ελέγχει πλήρως την πρόσβαση στην υποδομή αυτή, η εν λόγω υποδομή πρέπει να εξομοιώνεται με υποδομή ανήκουσα στην επιχείρηση αυτή (12).
35.      Επιπλέον, το Δικαστήριο έκρινε επίσης ότι η επιβολή κανονιστικής υποχρέωσης της κατέχουσας δεσπόζουσα θέση επιχείρησης να παράσχει πρόσβαση στην επίμαχη υποδομή έχει ως συνέπεια ότι η κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση δεν μπορεί πραγματικά να αρνηθεί την παροχή πρόσβασης στην υποδομή αυτή, με την επιφύλαξη, ενδεχομένως, της αυτονομίας της για τη λήψη αποφάσεων όσον αφορά τις προϋποθέσεις μιας τέτοιας πρόσβασης. Σε αυτή την περίπτωση, τα κριτήρια που καθορίστηκαν στην απόφαση Bronner δεν έχουν εφαρμογή (13).
36.      Υπό το πρίσμα αυτών ακριβώς των παρατηρήσεων πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να εξεταστεί ο τρίτος λόγος αναιρέσεως.
2)      Πρώτο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως
37.      Η Επιτροπή υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη του τις διαλαμβανόμενες στην προσβαλλόμενη απόφαση εξηγήσεις, κατά τις οποίες η φερόμενη παράβαση αποτελεί μια συγκεκριμένη υποκατηγορία κατάχρησης δεσπόζουσας θέσεως, δηλαδή την αποθεματοποίηση (σώρευση) δυναμικότητας στον ρουμανικό αγωγό 1, στο πλαίσιο της οποίας παρέλκει η εξέταση του εάν στην ενδιαφερόμενη κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση υποβλήθηκαν μεμονωμένα αιτήματα τρίτων για παροχή πρόσβασης. Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο ερμήνευσε εσφαλμένα την προσβαλλόμενη απόφαση και δεν εξέτασε τη νομιμότητά της βάσει του προσήκοντος κριτηρίου εφαρμόζοντας το κριτήριο της απόφασης Bronner αδιακρίτως και κατά τυπολατρικό τρόπο.
38.      Ο όμιλος BEH αμφισβητεί το παραδεκτό των ως άνω επιχειρημάτων, προβάλλοντας ότι τόσο στο διατακτικό όσο και στο σκεπτικό της προσβαλλομένης αποφάσεως διαπιστώνεται ρητώς ότι το εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο, βάσει του οποίου έπρεπε να εξεταστεί η αφορώσα τον ρουμανικό αγωγό 1 συμπεριφορά, είναι η νομολογία περί άρνησης πρόσβασης. Υπό τις περιστάσεις αυτές, η αίτηση αναιρέσεως δεν μπορεί να αναδιατυπώσει την προσβαλλόμενη απόφαση υποστηρίζοντας ότι, στην πραγματικότητα, εφάρμοσε διαφορετικό νομικό κριτήριο.
39.      Παρατηρώ ότι, με το πρώτο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως, η Επιτροπή επιδιώκει απλώς να καταδείξει ότι το Γενικό Δικαστήριο ερμήνευσε εσφαλμένα την προσβαλλόμενη απόφαση και, πιο συγκεκριμένα, ότι διαστρέβλωσε το νομικό κριτήριο βάσει του οποίου η Επιτροπή αξιολόγησε την επίμαχη συμπεριφορά όσον αφορά την πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1. Συναφώς, πρέπει να επισημανθεί ότι το Δικαστήριο έχει ήδη κρίνει ότι η ερμηνεία αυτή συνιστά νομικό ζήτημα το οποίο παραδεκτώς προβάλλεται κατ’ αναίρεση (14). Συνεπώς, το επιχείρημα αυτό δεν εκφεύγει του ελέγχου του Δικαστηρίου και πρέπει να θεωρηθεί παραδεκτό και να εξεταστεί.
40.      Όσον αφορά την ουσία, επισημαίνω, πρώτον, ότι στη σκέψη 254 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι από τις αιτιολογικές σκέψεις 532 και 549 έως 564 της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει με σαφήνεια ότι η Επιτροπή εξέτασε τη νομιμότητα της συμπεριφοράς της Bulgargaz στην αγορά των υπηρεσιών δυναμικότητας όσον αφορά τον ρουμανικό αγωγό
1 υπό το πρίσμα της νομολογίας που απορρέει από τη σκέψη 41 της απόφασης Bronner καθώς και από τη σκέψη 73 της απόφασης RTE κατά Επιτροπής (15). Η Επιτροπή δεν αμφισβητεί τη συγκεκριμένη διαπίστωση με την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως.
41.      Δεύτερον, όσον αφορά την αιτίαση της Επιτροπής ότι η προσβαλλόμενη απόφαση εφάρμοσε μια διαφοροποιημένη εκδοχή των κριτηρίων που καθορίζονται στην απόφαση Bronner, πρέπει να επισημανθεί ότι η φερόμενη κατάχρηση δεσπόζουσας θέσεως σε σχέση με τον ρουμανικό αγωγό 1 αποτελεί το αντικείμενο της ενότητας 6.2.4.6 της προσβαλλομένης αποφάσεως.
42.      Στην πρώτη παράγραφο της εν λόγω ενότητας (αιτιολογική σκέψη 532), η Επιτροπή αναφέρει, χωρίς οποιαδήποτε ενδεχόμενη αμφισημία στη χρησιμοποιηθείσα διατύπωση, ότι η πρακτική της «αποθεματοποίησης (σώρευσης) δυναμικότητας» που προσάπτεται στη Bulgargaz θα αναλυθεί με την εφαρμογή της σχετικής νομολογίας, παραπέμποντας ρητώς στη σκέψη 41 της απόφασης Bronner, στην οποία, όπως προαναφέρθηκε στο σημείο 29 των παρουσών προτάσεων, καθορίζονται τα τρία επιμέρους κριτήρια που, κατ’ ουσίαν, συνθέτουν το κριτήριο της απόφασης Bronner.
43.      Η Επιτροπή υποστηρίζει, χωρίς να εξηγεί, στην πραγματικότητα, με ποιον τρόπο, ότι τα κριτήρια αυτά διαφοροποιήθηκαν στις αιτιολογικές σκέψεις 550 έως 552. Ωστόσο, οι συγκεκριμένες αιτιολογικές σκέψεις πρέπει κατ’ ανάγκην να αναγνωσθούν και ερμηνευθούν υπό το πρίσμα των προηγουμένων. Η αιτιολογική σκέψη 549 της προσβαλλομένης αποφάσεως διευκρινίζει με απόλυτη σαφήνεια ότι ο σκοπός των αιτιολογικών σκέψεων 550 έως 558 συνίσταται στο να καταδειχθεί «σύμφωνα με την εφαρμοστέα νομολογία» (16), ότι πληρούνται προϋποθέσεις, αντίστοιχες προς τα τρία κριτήρια που καθορίζονται στη σκέψη 41 της απόφασης Bronner, στην οποία παραπέμπει ρητώς η Επιτροπή. Η παραπομπή αυτή δεν αμφισβητείται. Στο ίδιο πνεύμα, η ενότητα 6.2.4.6 της προσβαλλομένης αποφάσεως περιλαμβάνει τρεις υποενότητες οι οποίες έχουν ως αντικείμενο την εξέταση της συμπεριφοράς του ομίλου BEH όσον αφορά την πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1, και αντιστοιχούν ακριβώς στα εν λόγω τρία κριτήρια.
44.      Επιπλέον, το διατακτικό της προσβαλλομένης αποφάσεως ακολουθεί απαρέγκλιτα τη λογική της προαναφερθείσας αιτιολογίας, καθόσον από το άρθρο 1 προκύπτει με σαφήνεια ότι ο όμιλος BEH «υπέπεσε σε ενιαία και διαρκή παράβαση του άρθρου 102 [ΣΛΕΕ], αρνούμενος την πρόσβαση τρίτων στον […] ρουμανικό […] αγωγό 1 […]».
45.      Εξάλλου, η επιχειρηματολογία της Επιτροπής είναι σχετικώς αντιφατική καθόσον, στη σκέψη 36 του υπομνήματος απαντήσεώς της, επισημαίνει ότι «εν πάση περιπτώσει, μολονότι αποδεικνύεται ότι πληρούνται επίσης και τα κριτήρια που καθορίζονται στην απόφαση Bronner (στον βαθμό που δεν κατέστησαν αδικαιολογήτως αυστηρότερα βάσει της [απόφασης] Generics [(UK) κ.λπ.] […]), η [προσβαλλόμενη απόφαση] περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία που καταδεικνύουν ότι πληρούνται οι γενικές προϋποθέσεις για τη διαπίστωση κατάχρησης που προκαλεί αποκλεισμό από την αγορά». Επιπροσθέτως, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η Επιτροπή ενέμεινε στη θέση της ότι η προσβαλλόμενη απόφαση έκρινε αρχικώς ότι τα κριτήρια που καθορίζονται στην απόφαση Bronner πληρούνται. Υπό τις περιστάσεις αυτές, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ευλόγως ότι το κριτήριο της απόφασης Bronner δεν ήταν το νομικό μέτρο που εφάρμοσε η Επιτροπή στην προσβαλλόμενη απόφαση προκειμένου να αξιολογήσει τη συμπεριφορά του ομίλου BEH όσον αφορά την πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1.
46.      Τέλος, υπενθυμίζεται ότι, στην απόφαση Intel κατά Επιτροπής, το Δικαστήριο, κατ’ ουσίαν, αναίρεσε την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου με την αιτιολογία ότι το δικαστήριο αυτό δεν έλαβε υπόψη του τα επιχειρήματα της αναιρεσείουσας με τα οποία αυτή υποστήριξε ότι το κριτήριο που εφάρμοσε η Επιτροπή ήταν εσφαλμένο (17). Ως εκ τούτου, στον βαθμό που ο όμιλος BEH αμφισβήτησε τη χρήση του κριτηρίου της απόφασης Bronner στην προσβαλλόμενη απόφαση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, δεν μπορεί να προσαφθεί στο εν λόγω δικαστήριο ότι εξέτασε τη λυσιτέλεια του συγκεκριμένου κριτηρίου στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση.
47.      Κατόπιν των ανωτέρω, φρονώ ότι, λαμβανομένου υπόψη του γράμματος και του πλαισίου που περιγράφονται στην προσβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς έκρινε ότι η Επιτροπή εξέτασε τη συμπεριφορά του ομίλου BEH όσον αφορά την πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 υπό το πρίσμα των κριτηρίων που καθορίζονται στη σκέψη 41 της απόφασης Bronner και ότι, ως εκ τούτου, ήταν σκόπιμο να εξετάσει τη νομιμότητα της προσβαλλομένης αποφάσεως λαμβάνοντας υπόψη του το εν λόγω κριτήριο. Συνεπώς, το
συγκεκριμένο
επιχείρημα
της
Επιτροπής
πρέπει
να
απορριφθεί.
3)      Δεύτερο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως
48.      Το δεύτερο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως αφορά τη δυνατότητα εφαρμογής του κριτηρίου της απόφασης Bronner στην υπό κρίση υπόθεση. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο έσφαλε καθόσον έκρινε ότι η συμπεριφορά της Bulgargaz όσον αφορά την πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 έπρεπε να εξεταστεί υπό το πρίσμα των κριτηρίων που καθορίζονται στη σκέψη 41 της απόφασης Bronner.
i)      Επί του παραδεκτού
49.      Το επιχείρημα της Επιτροπής εγείρει πλείστα δικονομικά ζητήματα. Από την ανωτέρω ανάλυση συνάγεται ότι, στην προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή έκρινε πράγματι ότι η συμπεριφορά του ομίλου BEH όσον αφορά την πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 έπρεπε να εξεταστεί υπό το πρίσμα του κριτηρίου της απόφασης Bronner. Ομοίως, στο πλαίσιο της διαδικασίας ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου που κατέληξε στην έκδοση της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η δυνατότητα εφαρμογής των εν λόγω κριτηρίων αμφισβητήθηκε ρητώς από τους αναιρεσείοντες ενώ η Επιτροπή τάχθηκε υπέρ της λυσιτέλειάς τους.
50.      Υπό τις περιστάσεις αυτές, εγείρεται ζήτημα ως προς το εάν η Επιτροπή επιτρέπεται να μεταβάλει τη θέση της κατά το στάδιο της κατ’ αναίρεση δίκης.
51.      Πρώτον, κατά το άρθρο 170, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, η αίτηση αναιρέσεως δεν μπορεί να μεταβάλει το αντικείμενο της ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου δίκης. Επομένως, η αναιρετική αρμοδιότητα του Δικαστηρίου περιορίζεται στην εκτίμηση της νομικής λύσεως που δόθηκε σε σχέση με τους ισχυρισμούς και τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν πρωτοδίκως. Συνεπώς, οι διάδικοι δεν επιτρέπεται να προβάλουν για πρώτη φορά ενώπιον του Δικαστηρίου λόγο που δεν προέβαλαν ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, διότι άλλως θα τους παρεχόταν η δυνατότητα να υποβάλουν στην κρίση του Δικαστηρίου, του οποίου η αρμοδιότητα στις αναιρετικές διαδικασίες είναι περιορισμένη, διαφορά με αντικείμενο ευρύτερο της διαφοράς που εκδίκασε το Γενικό Δικαστήριο (18).
52.      Συναφώς, είναι ασφαλώς αληθές, όπως επισημαίνεται στο σημείο 49 των παρουσών προτάσεων, ότι η Επιτροπή δεν προέβαλε οποιονδήποτε λόγο ακυρώσεως ή επιχείρημα ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου προς αμφισβήτηση της δυνατότητας εφαρμογής του κριτηρίου της απόφασης Bronner στην προσβαλλόμενη απόφαση. Εντούτοις, ουδεμία αμφιβολία χωρεί ότι το ζήτημα της δυνατότητας εφαρμογής του κριτηρίου της απόφασης Bronner συζητήθηκε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Επίσης, είναι σαφές ότι η Επιτροπή αμφισβητεί τη νομική λύση που δόθηκε με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, επικρίνοντας την ερμηνεία που δόθηκε από το Γενικό Δικαστήριο σε ζήτημα που προβλήθηκε ενώπιόν του πρωτοδίκως. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η Επιτροπή υπέβαλε στην κρίση του Δικαστηρίου διαφορά με αντικείμενο ευρύτερο της διαφοράς που εκδίκασε το Γενικό Δικαστήριο και ο τρίτος λόγος αναιρέσεως είναι, κατά τη γνώμη μου, παραδεκτός κατά το μέτρο αυτό.
53.      Δεύτερον, ανακύπτει, ενδεχομένως, ένα ακόμη πιο ευαίσθητο ζήτημα όσον αφορά το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη που κατοχυρώνεται στο άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης) (19), το οποίο βρίσκεται στο επίκεντρο της αρχής της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας. Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη περιλαμβάνει τον σεβασμό των δικαιωμάτων άμυνας (20), τα οποία, με τη σειρά τους, επιβάλλουν τη συμμόρφωση προς διάφορες διαδικαστικές εγγυήσεις, όπως τον δίκαιο χαρακτήρα της διαδικασίας (21), την αρχή της ισότητας των όπλων (22) και την αρχή της κατ’ αντιμωλίαν συζητήσεως (audi alteram partem) (23). Πιο συγκεκριμένα, από τις ως άνω απαιτήσεις συνάγεται ότι τα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης υπέχουν την υποχρέωση να παρέχεται σε καθέναν από τους διαδίκους η εύλογη δυνατότητα να εκθέσει την άποψή του υπό συνθήκες που δεν τον περιάγουν σε σαφώς μειονεκτική θέση έναντι του αντιδίκου (24). Στην υπό κρίση υπόθεση, μπορεί ενδεχομένως να τεθεί το ζήτημα κατά πόσον η ουσιώδης μεταβολή της θέσεως της Επιτροπής μεταξύ των δύο σταδίων της ένδικης διαδικασίας όσον αφορά τη δυνατότητα εφαρμογής του κριτηρίου της απόφασης Bronner υπονόμευσε όντως τις δυνατότητες που παρασχέθηκαν στον όμιλο BEH να ασκήσει τα δικαιώματα άμυνάς του υπό ικανοποιητικές συνθήκες.
54.      Συναφώς, είναι αληθές ότι, εξ ορισμού, ο όμιλος BEH στήριξε την επιχειρηματολογία του τόσο κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας όσο και ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου στην παραδοχή ότι η Επιτροπή έκρινε ότι το κριτήριο της απόφασης Bronner ήταν το ορθό νομικό κριτήριο που έπρεπε να εφαρμόσει για την αξιολόγηση της συμπεριφοράς του ομίλου BEH όσον αφορά την πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1. Ωστόσο, επισημαίνω ότι τούτο δεν εμπόδισε τον όμιλο BEH να αναφερθεί στην ουσία της δυνατότητας εφαρμογής του κριτηρίου της απόφασης Bronner σε κάθε στάδιο της διοικητικής και ένδικης διαδικασίας. Κατά συνέπεια, δύσκολα μπορεί να υποστηριχθεί ότι ο όμιλος BEH δεν μπόρεσε να εξετάσει τα σχετικά πραγματικά και νομικά ζητήματα που καθόρισαν την έκβαση της διαδικασίας. Εν πάση περιπτώσει, επισημαίνω επίσης ότι ο όμιλος BEH δεν προβάλλει οποιοδήποτε επιχείρημα ικανό να αποδείξει ότι περιήλθε σε σαφώς μειονεκτική θέση σε σχέση με την Επιτροπή. Υπό τις περιστάσεις αυτές, φρονώ ότι η μεταβολή της θέσεως της Επιτροπής μεταξύ των δύο σταδίων της ένδικης διαδικασίας δεν προσέβαλε τα δικαιώματα άμυνας του ομίλου BEH.
55.      Τρίτον, και τελευταίο, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι η συγκεκριμένη μεταβολή της θέσεως της Επιτροπής παραβιάζει, υπό πιο αφηρημένους όρους, ορισμένες αρχές που περιγράφονται μεν με διαφορετικούς τρόπους αλλά όλες αφορούν το ζήτημα της έντιμης διεξαγωγής της ένδικης διαδικασίας, όπως η αρχή της καλής πίστεως ή η αρχή nemo potest venire contra factum proprium, η οποία είναι γνωστή και ως αρχή venire contra factum proprium non valet.
56.      Όσον αφορά την αρχή της καλής πίστεως (25), επισημαίνω ότι ο δικαστής της Ένωσης ουδέποτε κατοχύρωσε την αρχή αυτή, υπό διαδικαστικούς όρους, στην αναιρετική διαδικασία. Εν πάση περιπτώσει, στην υπό κρίση υπόθεση δεν μπορεί να αποδειχθεί παραβίαση της αρχής της καλής πίστεως, δεδομένου ότι η Επιτροπή αιτιολογεί την άποψή της ότι στην κατάσταση που εξετάστηκε στο πλαίσιο της προσβαλλομένης αποφάσεως δεν μπορούσε, εν τέλει, να εφαρμοστεί το κριτήριο της απόφασης Bronner λόγω των διευκρινίσεων που προέκυψαν από την απόφαση Lietuvos geležinkeliai κατά Επιτροπής, η οποία είναι μεταγενέστερη της προσβαλλομένης αποφάσεως και της γραπτής διαδικασίας ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου στην υπόθεση που εξετάστηκε πρωτοδίκως.
57.      Κατά την αρχή nemo potest venire contra factum proprium, οι διάδικοι δεν μπορούν να αμφισβητήσουν όσα έχουν ήδη αποδεχθεί, επί ποινή απαραδέκτου της σχετικής ενστάσεως ή λόγου (26). Ωστόσο, η αρχή αυτή δεν μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι απαγορεύει πλήρως σε έναν διάδικο να μεταβάλει την επιχειρηματολογία του ανάλογα με τις περιστάσεις κάθε μεμονωμένης υποθέσεως. Συναφώς, από το σημείο 56 των παρουσών προτάσεων προκύπτει με σαφήνεια ότι η Επιτροπή δικαιολογεί τη μεταβολή της θέσεώς της όσον αφορά τη δυνατότητα εφαρμογής του κριτηρίου της απόφασης Bronner, επικαλούμενη τις διευκρινίσεις που προέκυψαν από την πρόσφατη νομολογία του Δικαστηρίου. Επιπλέον, επισημαίνω ότι, από τα σημεία 51 έως 55 των παρουσών προτάσεων, συνάγεται σαφώς ότι η εν λόγω μεταβολή δεν συνιστά ούτε παράβαση του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου ούτε προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας του ομίλου BEH. Ως εκ τούτου, είμαι της γνώμης ότι η αρχή nemo potest venire contra factum proprium δεν έχει εφαρμογή στην υπό κρίση υπόθεση.
58.      Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, φρονώ ότι το δεύτερο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως είναι παραδεκτό.
ii)    Επί της ουσίας
59.      Όσον αφορά την ουσία του υπό κρίση λόγου αναιρέσεως, η επιχειρηματολογία της Επιτροπής θεμελιώνεται, κατ’ ουσίαν, σε δύο βασικούς πυλώνες, δηλαδή, πρώτον, στο γεγονός ότι ο ρουμανικός αγωγός 1 δεν χρηματοδοτήθηκε με ίδιες επενδύσεις της Bulgargaz αλλά με δημόσιους πόρους και ότι η Bulgargaz δεν ήταν ιδιοκτήτρια του αγωγού και, δεύτερον, στο γεγονός ότι, κατόπιν της θέσεως σε ισχύ της οδηγίας 2009/73/ΕΚ (27), η Bulgargaz δεν διέθετε πλέον την ελεύθερη διαχείρισή του εν λόγω αγωγού που της είχε απονεμηθεί δυνάμει της συμβάσεως που είχε συνάψει για τη χρήση του συγκεκριμένου αγωγού φυσικού αερίου. Όπως επισημαίνεται στα σημεία 25 έως 36 των παρουσών προτάσεων, η πρόσφατη νομολογία του Δικαστηρίου παρέχει διευκρινίσεις ως προς τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να εξεταστούν τα δύο αυτά ζητήματα.
60.      Με το πρώτο της επιχείρημα, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το κριτήριο της απόφασης Bronner δεν έχει εφαρμογή σε περιπτώσεις όπως αυτή της υπό κρίση υποθέσεως, στις οποίες η εμπλεκόμενη υποδομή δεν έχει χρηματοδοτηθεί με ίδιες επενδύσεις της κατέχουσας δεσπόζουσα θέση επιχειρήσεως και η επιχείρηση αυτή δεν είναι ιδιοκτήτρια της εν λόγω υποδομής.
61.      Όπως προαναφέρθηκε στο σημείο 33 των παρουσών προτάσεων, από την απόφαση Lukoil συνάγεται με σαφήνεια ότι το καθοριστικό στοιχείο που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη είναι οι όροι υπό τους οποίους απέκτησε η κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση την οικεία υποδομή, ιδίως το καταβληθέν τίμημα και το κατά πόσον η εν λόγω απόκτηση προέκυψε από διαδικασία διαγωνισμού, καθώς και η ύπαρξη αποκλειστικών δικαιωμάτων τα οποία της παρέχουν πλήρη έλεγχο της προσβάσεως στην εν λόγω υποδομή (28).
62.      Στην υπό κρίση υπόθεση, η Επιτροπή δεν προέβαλε κανένα επιχείρημα ικανό να αποδείξει ότι το αντίτιμο που καταβλήθηκε από την Bulgargaz έναντι της χρήσης του ρουμανικού αγωγού 1 και η διαδικασία που είχε ως αποτέλεσμα την απόκτηση αποκλειστικού δικαιώματος επ’ αυτού δεν προέκυψαν από διαδικασία διαγωνισμού. Συνεπώς, η δήλωση της Επιτροπής ότι το κριτήριο της απόφασης Bronner δεν έχει εφαρμογή απλώς και μόνο διότι ο ρουμανικός αγωγός 1 χρηματοδοτήθηκε με δημόσιους πόρους δεν επαρκεί για να αποδείξει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο εφαρμόζοντας το κριτήριο της απόφασης Bronner, παρά το γεγονός ότι η Bulgargaz δεν είχε αναπτύξει η ίδια τον ρουμανικό αγωγό 1.
63.      Ακολούθως, όπως τονίζεται στο σημείο 34 των παρουσών προτάσεων, προκειμένου να εξακριβωθεί εάν στην κατάσταση αυτή έχει εφαρμογή το κριτήριο της απόφασης Bronner, θα πρέπει να διαπιστωθεί εάν η κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση ελέγχει πλήρως την πρόσβαση στην υποδομή.
64.      Συναφώς, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το εφαρμοστέο κανονιστικό πλαίσιο στην υπό κρίση υπόθεση προέβλεπε την αποδέσμευση και ανακατανομή της συστηματικώς αναξιοποίητης δυναμικότητας και, κατ’ αρχήν, την άνευ διακρίσεων πρόσβαση τρίτων, στοιχεία τα οποία υποδηλώνουν ότι η Bulgargaz μάλλον δεν ήλεγχε πλήρως την πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1.
65.      Στην απόφαση Lietuvos geležinkeliai κατά Επιτροπής, το Δικαστήριο έκρινε ότι το κριτήριο της απόφασης Bronnerδεν έχει εφαρμογή όταν η κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση υπέχει υποχρέωση παροχής πρόσβασης στην υποδομή της (29).
66.      Στην υπό κρίση υπόθεση, όπως δέχθηκε η Επιτροπή, αποδείχθηκε ότι η υποχρέωση που επιβάλλεται από το άρθρο 16, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, του κανονισμού (ΕΚ) 715/2009 (30), απευθυνόταν στον διαχειριστή δικτύου μεταφοράς (GRT), δηλαδή στην Transgaz, και όχι στην Bulgargaz, η οποία ήταν η επιχείρηση που ασκούσε τον έλεγχο επί του ρουμανικού αγωγού 1. Επιπλέον, στην υποσημείωση 589 της προσβαλλομένης αποφάσεως αναφέρεται σαφώς ότι «δεν υφίσταται τέτοιου είδους κανονιστική υποχρέωση όσον αφορά τις κρατήσεις δυναμικότητας της Bulgargaz στον ρουμανικό […] αγωγό 1».
67.      Υπό τις περιστάσεις αυτές, φρονώ ότι σε αντίθεση με την προβαλλόμενη από την Επιτροπή επιχειρηματολογία, το γεγονός ότι ο ρουμανικός αγωγός 1 χρηματοδοτήθηκε με δημόσιους πόρους και όχι από την Bulgargaz και ότι η κανονιστική υποχρέωση παροχής πρόσβασης σε τρίτους βάρυνε τον διαχειριστή δικτύου μεταφοράς (GRT), δεν είναι ικανά να αποδείξουν ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι η συμπεριφορά του ομίλου BEH όσον αφορά την πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 έπρεπε να εξεταστεί υπό το πρίσμα του κριτηρίου της απόφασης Bronner.
68.      Βάσει των ανωτέρω παρατηρήσεων, φρονώ ότι ο τρίτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.
2.      Πρώτος και δεύτερος λόγος αναιρέσεως
69.      Ο πρώτος και ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως αφορούν την εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου επί της φερόμενης άρνησης της Bulgargaz περί επιστροφής δυναμικότητας, όπως της ζητήθηκε από την Transgaz κατά τη διάρκεια της συσκέψεως που πραγματοποιήθηκε στις 24 Ιανουαρίου 2011, και τη φερόμενη άρνηση εφοδιασμού, η οποία εκδηλώθηκε υπό τη μορφή μη απάντησης σε επιστολή που της απέστειλε η C Energy στις 26 Σεπτεμβρίου 2013 (στο εξής: επιστολή της 26ης Σεπτεμβρίου 2013). Κατ’ ουσίαν, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι προκειμένου να αποδειχθεί ότι αυτό το είδος αρνήσεως συνιστά καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσεως, η Επιτροπή όφειλε να αποδείξει ότι οι ως άνω αρνήσεις ήταν ικανές να επιφέρουν αποτελέσματα εκτοπισμού των ανταγωνιστών από την αγορά τα οποία δεν είναι αμιγώς υποθετικά, συμπεριλαμβανομένης της αποδείξεως ότι ο δυνητικός ανταγωνιστής διαθέτει, τουλάχιστον, επαρκώς προηγμένο σχέδιο προκειμένου να εισέλθει στην επίμαχη αγορά εντός χρονικού διαστήματος ικανού να ασκήσει ανταγωνιστική πίεση στους φορείς που ήδη δραστηριοποιούνται στην εν λόγω αγορά. Οι δηλώσεις αυτές στηρίζονται στην εφαρμογή των αποφάσεων Generics (UK) κ.λπ. (31)και Lundbeck κατά Επιτροπής (32).
α)      Επιχειρήματα των διαδίκων
70.      Η Επιτροπή υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, καθόσον, κατά την εξέταση του εάν πληρούται το κριτήριο της απόφασης Bronner, στηρίχθηκε στη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με την εκτίμηση, βάσει του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, των συμφωνιών αντίστροφης πληρωμής (pay-for-delay) στον φαρμακευτικό κλάδο, προκειμένου να απαιτήσει από την Επιτροπή να αποδείξει ότι ο δυνητικός ανταγωνιστής διαθέτει επαρκώς απτό σχέδιο και έχει προβεί σε επαρκείς προπαρασκευαστικές ενέργειες προκειμένου να εισέλθει στη σχετική αγορά εντός χρονικού διαστήματος ικανού να ασκήσει ανταγωνιστική πίεση στην κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση (σκέψεις 281, 448 και 449 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Κατά την Επιτροπή, το κριτήριο αυτό δεν είναι εφαρμοστέο σε κάθε είδος αγοράς. Η Overgas συντάσσεται με την επιχειρηματολογία της Επιτροπής, προβάλλοντας ότι, το Γενικό Δικαστήριο, στην πραγματικότητα, προσέθεσε ένα κριτήριο το οποίο δεν συνάδει με τη νομολογία του Δικαστηρίου. Πιο συγκεκριμένα, όσον αφορά την επιστολή της 26ης Σεπτεμβρίου 2013, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε τα αποδεικτικά στοιχεία, καθόσον έκρινε ότι η επιστολή αυτή δεν συνιστούσε αρκούντως ακριβή και σοβαρή αίτηση χορήγησης πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1 (σκέψεις 459 και 463 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).
71.      Ο όμιλος BEH διατείνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο ορθώς εφάρμοσε την πρόσφατη νομολογία του Δικαστηρίου επικαλούμενο την απουσία προπαρασκευαστικών ενεργειών εκ μέρους της C Energy προκειμένου να αποφανθεί εάν αυτή διέθετε επαρκώς συγκεκριμένο σχέδιο για την είσοδό της στις βουλγαρικές αγορές προμήθειας φυσικού αερίου. Συναφώς, ο όμιλος BEH παραπέμπει, ιδίως, στην απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023, European Superleague Company (33), από την οποία συνάγεται, στη σκέψη 130, ότι η ύπαρξη κατάχρησης δεσπόζουσας θέσεως πρέπει να αποδεικνύεται βάσει επακριβών και συγκεκριμένων στοιχείων αναλύσεως και αποδεικτικών στοιχείων, ότι η επίμαχη συμπεριφορά έχει την ικανότητα να παράγει αποτελέσματα αποκλεισμού. Δεύτερον, ο όμιλος BEH υποστηρίζει ότι, κρίνοντας ότι το παρατιθέμενο στην επιστολή της 26ης Σεπτεμβρίου 2013 σχέδιο της C Energy είχε απλώς προκαταρκτικό χαρακτήρα, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπερέβη τα όρια της εύλογης εκτιμήσεως. Επιπλέον, όσον αφορά τη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στις 24 Ιανουαρίου 2011, ο όμιλος BEH υποστηρίζει ότι η Επιτροπή αμφισβητεί μόνο στοιχεία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως τα οποία είναι obiter dicta, το οποίο είναι άνευ αντικειμένου.
β)      Ανάλυση
72.      Ο πρώτος και ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως εγείρουν, κατ’ ουσίαν, το ζήτημα ποια στοιχεία πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την εκτίμηση, πρώτον, του εάν ο αιτών πρόσβαση σε ουσιώδη εγκατάσταση μπορεί να θεωρηθεί δυνητικός ανταγωνιστής και, δεύτερον, της σοβαρότητας καθώς και της ακρίβειας του εν λόγω αιτήματος, το οποίο εξωτερικεύει τη βούλησή του να εισέλθει στη σχετική αγορά.
1)      Έννοια του δυνητικού ανταγωνιστή
73.      Κατά πάγια νομολογία, μια επιχείρηση λογίζεται ως δυνητικός ανταγωνιστής σε συγκεκριμένη αγορά εφόσον διαθέτει πραγματικές και συγκεκριμένες δυνατότητες να εισέλθει στην εν λόγω αγορά και να ανταγωνισθεί την επιχείρηση ή τις επιχειρήσεις που ήδη δραστηριοποιούνται σε αυτήν (34). Τούτο πρέπει να στηρίζεται σε ένα σύνολο συγκλινόντων πραγματικών στοιχείων, τα οποία λαμβάνουν υπόψη τη δομή της αγοράς και το οικονομικό και νομικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία της (35). Ωστόσο, επί του παρόντος, το κριτήριο αυτό έχει κυρίως εφαρμογή σε υποθέσεις που αφορούν την εφαρμογή του άρθρου 101 ΣΛΕΕ.
i)      Δυνητικός ανταγωνιστής στο πλαίσιο του άρθρου 102 ΣΛΕΕ
74.      Η καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσεως κατά το άρθρο 102 ΣΛΕΕ εκτιμάται κυρίως βάσει της δυνατότητας που παρέχει η δεσπόζουσα θέση στην επιχείρηση «να εμποδίζει τη διατήρηση αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην εν λόγω αγορά, παρέχοντάς της τη δυνατότητα να συμπεριφέρεται σε σημαντική έκταση ανεξάρτητα έναντι των ανταγωνιστών, των πελατών της και, τελικά, των καταναλωτών» (36). Κατά συνέπεια, ο καταχρηστικός χαρακτήρας της πρακτικής αυτής πρέπει να εξετάζεται, πρωτίστως, υπό το πρίσμα των επιπτώσεών της στις ανταγωνιστικές επιχειρήσεις (37).
75.      Στο πλαίσιο του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, ο φερόμενος ως αντίθετος προς τον ανταγωνισμό χαρακτήρας μιας πρακτικής μπορεί επίσης να εκτιμηθεί υπό το πρίσμα των επιπτώσεών της στους δυνητικούς ανταγωνιστές (38). Κατά τη γνώμη μου, η παράμετρος αυτή είναι επίσης σημαντική όσον αφορά το άρθρο 102 ΣΛΕΕ, καθόσον γίνεται γενικώς δεκτό ότι τα άρθρα 101 και 102 ΣΛΕΕ πρέπει να ερμηνεύονται κατά τρόπο συνεπή (39). Επιπλέον, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι μπορούν να χαρακτηρισθούν ως «καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσεως» όχι μόνο συμπεριφορές οι οποίες έχουν ως πραγματικό ή δυνητικό αποτέλεσμα τον περιορισμό του υγιούς ανταγωνισμού διά του αποκλεισμού των εξίσου αποτελεσματικών ανταγωνιστριών επιχειρήσεων από τη σχετική αγορά ή από τις σχετικές αγορές αλλά και συμπεριφορές οι οποίες αποδεδειγμένα έχουν, είτε ως πραγματικό ή δυνητικό αποτέλεσμα είτε ως αντικείμενο, να εμποδίζουν, σε προηγούμενο στάδιο, διά της επιβολής φραγμών όσον αφορά την είσοδο στην αγορά ή διά της χρήσεως άλλων μέτρων στεγανοποιήσεως ή άλλων μέσων διαφορετικών από εκείνα που διέπουν τον υγιή ανταγωνισμό, δυνητικώς ανταγωνίστριες επιχειρήσεις ακόμη και από το να αποκτήσουν πρόσβαση στη σχετική αγορά ή στις σχετικές αγορές (40).
76.      Από τις ανωτέρω παρατηρήσεις συνάγεται ότι καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσεως από επιχείρηση μπορεί να προκύψει όχι μόνο από την παραβίαση του ήδη ασκούμενου από επιχείρηση ανταγωνισμού, αλλά και από την παραβίαση του ανταγωνισμού που θα μπορούσε ενδεχομένως να ασκήσει μια επιχείρηση η οποία δεν έχει εισέλθει ακόμη στη σχετική αγορά. Συνεπώς, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η έννοια της καταχρηστικής εκμετάλλευσης δεσπόζουσας θέσεως αποσκοπεί στην επιβολή κυρώσεων για την καταχρηστική συμπεριφορά που επιδεικνύει η κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση η οποία, εξ ορισμού, δραστηριοποιείται σε μια αγορά όπου, ακριβώς λόγω της παρουσίας της επιχειρήσεως αυτής, η δομή του ανταγωνισμού είναι ήδη εξασθενημένη (41). Στο πλαίσιο αυτό, η διασφάλιση του ότι οι προϋποθέσεις πρόσβασης στη σχετική αγορά δεν είναι ανυπέρβλητες για τους δυνητικούς ανταγωνιστές, τουλάχιστον λόγω της πιθανής καταχρηστικής εκμεταλλεύσεως της θέσεως του δεσπόζοντος φορέα σε αυτήν, έχει καθοριστική σημασία για τη διατήρηση της δυνατότητας μελλοντικού πραγματικού ανταγωνισμού στην οικεία αγορά.
77.      Εν πάση περιπτώσει, παρατηρώ ότι καθίσταται, για παράδειγμα, σαφές από τη σκέψη 85 της αποφάσεως Lietuvos geležinkeliai κατά Επιτροπής (42), η οποία αφορά ειδικώς την εξέταση του καταχρηστικού χαρακτήρα της πρακτικής μιας κατέχουσας δεσπόζουσα θέση επιχειρήσεως δυνάμει του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, ότι η επίμαχη συμπεριφορά εξετάστηκε υπό το πρίσμα των συνεπειών που είχε για τον δυνητικό ανταγωνιστή της κατέχουσας δεσπόζουσα θέση επιχείρησης (43).
ii)    Εξέταση της ιδιότητας του δυνητικού ανταγωνιστή
78.      Όπως επισημαίνεται στο σημείο 73 των παρουσών προτάσεων, μια επιχείρηση μπορεί να θεωρηθεί δυνητικός ανταγωνιστής εκείνων που δραστηριοποιούνται ήδη σε μια αγορά εφόσον διαθέτει πραγματικές και συγκεκριμένες ικανότητες εισόδου στην εν λόγω αγορά. Η δήλωση αυτή πρέπει να ερμηνευθεί ως αποκλείουσα το ενδεχόμενο να προκύψει σχέση δυνητικού ανταγωνισμού αποκλειστικά και μόνο από την αμιγώς υποθετική πιθανότητα τέτοιας εισόδου στην αγορά.
79.      Προκειμένου να εφαρμοστεί το εν λόγω κριτήριο, αναπτύχθηκαν σταδιακά διάφορα αντικειμενικά στοιχεία τα οποία πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, συμπεριλαμβανομένου, ιδίως, του γεγονότος ότι η είσοδος στη σχετική αγορά πρέπει να ανταποκρίνεται σε βιώσιμη εμπορική στρατηγική της ενδιαφερόμενης επιχείρησης (44). Με άλλα λόγια, ο φερόμενος δυνητικός ανταγωνιστής πρέπει να είναι πράγματι σε θέση να προσφέρει τις υπηρεσίες του κατά συγκεκριμένο τρόπο στην επίμαχη αγορά, υπό αξιόπιστους οικονομικούς όρους. Συναφώς, είναι ιδιαιτέρως σημαντικό να εξεταστεί εάν υφίστανται ανυπέρβλητα εμπόδια εισόδου στην αγορά, κάτι που θα απέκλειε κάθε δυνητικό ανταγωνισμό (45). Εμμέσως, οι ως άνω παρατηρήσεις εγείρουν επίσης το ζήτημα του χρονικού πλαισίου εντός του οποίου η ενδιαφερόμενη επιχείρηση θα είναι σε θέση να ασκήσει ανταγωνιστική πίεση στις λοιπές επιχειρήσεις. Η σχετική απόδειξη δεν μπορεί να στηρίζεται απλώς σε υποθέσεις αλλά σε πραγματικά αποδεικτικά στοιχεία ή σε ανάλυση των δομών της σχετικής αγοράς (46).
80.      Πέραν των προαναφερθέντων αντικειμενικών στοιχείων, γίνεται δεκτό από μακρού ότι η συνεκτίμηση υποκειμενικών στοιχείων, όπως η πρόθεση της ενδιαφερόμενης επιχείρησης, μπορεί επίσης να είναι λυσιτελής (47).
81.      Συναφώς, επισημαίνω ότι το Δικαστήριο επιβεβαίωσε προσφάτως την προσέγγιση του Γενικού Δικαστηρίου, η οποία, κατ’ ουσίαν, αναφέρει ότι, καίτοι η πρόθεση μιας επιχείρησης να εισέλθει σε μια αγορά είναι, ενδεχομένως, κρίσιμη προκειμένου να καθορισθεί εάν η επιχείρηση αυτή μπορεί να θεωρηθεί δυνητικός ανταγωνιστής στην εν λόγω αγορά, εντούτοις «το καθοριστικό στοιχείο στο οποίο πρέπει να βασίζεται ο συγκεκριμένος χαρακτηρισμός συνίσταται στο κατά πόσον [η εν λόγω επιχείρηση] διαθέτει την ικανότητα εισόδου στην αγορά αυτή», προσθέτοντας ότι η αντίληψη του ήδη δραστηριοποιούμενου στην οικεία αγορά φορέα όσον αφορά τον δυνητικό ανταγωνισμό που δύναται να ασκήσει η τρίτη επιχείρηση μπορεί να συνεκτιμηθεί απλώς ως συμπληρωματικό στοιχείο σε σχέση με την ικανότητα και την πρόθεση εισόδου στην αγορά (48).
82.      Στο πλαίσιο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, οι διάδικοι εκφράζουν αντίθετες απόψεις όσον αφορά τη λυσιτέλεια ορισμένων στοιχείων, τόσο αντικειμενικής όσο και υποκειμενικής φύσεως, τα οποία απορρέουν από τη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με την εκτίμηση της ιδιότητας του δυνητικού ανταγωνιστή, υπό την έννοια που περιγράφεται στα σημεία 78 έως 81 των παρουσών προτάσεων, δηλαδή από τις αποφάσεις Generics (UK) κ.λπ. και EDP – Energias de Portugal κ.λπ.
iii) Πρόσφατες νομολογιακές εξελίξεις
83.      Στην απόφαση Generics (UK) κ.λπ., το Δικαστήριο αποσαφήνισε τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες πρέπει, στην αγορά των φαρμάκων, να θεωρηθεί ο παρασκευαστής γενόσημου φαρμάκου δυνητικός ανταγωνιστής ενός παρασκευαστή πρωτότυπου φαρμάκου, κατόχου διπλώματος ευρεσιτεχνίας για το εν λόγω φάρμακο. Η απόφαση αυτή αναλύθηκε εκτενώς στις προτάσεις επί της υποθέσεως EDP – Energias de Portugal κ.λπ. (49). Για τον λόγο αυτό, θα περιοριστώ απλώς σε μια σύντομη επισκόπηση των στοιχείων που έχουν καθοριστική σημασία για την ορθή εκτίμηση της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως.
84.      Από την απόφαση Generics (UK) κ.λπ. μπορεί να συναχθεί ότι, κατ’αρχάς, έχουν εφαρμογή ορισμένα γενικά κριτήρια, όπως αυτά συνοψίζονται στα σημεία 78 έως 81 των παρουσών προτάσεων (50). Ακολούθως, το Δικαστήριο προσπάθησε να προσαρμόσει αυτή τη μεθοδολογία στο συγκεκριμένο πλαίσιο της αγοράς ενός φαρμάκου το οποίο περιέχει δραστική ουσία που έχει περιέλθει σε δημόσια χρήση. Στο πλαίσιο αυτό, έκρινε ότι είναι απαραίτητο να διαπιστωθεί, πρώτον, εάν η οικεία επιχείρηση έχει προβεί σε επαρκείς προπαρασκευαστικές ενέργειες που θα καθιστούσαν δυνατή την πρόσβασή της στη σχετική αγορά εντός χρονικού διαστήματος ικανού να ασκήσει ανταγωνιστική πίεση στην κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση. Συναφώς, είναι κρίσιμο να εξεταστούν, ιδίως, οι προπαρασκευαστικές και νομικές ενέργειες που έχουν πραγματοποιηθεί από τον φερόμενο δυνητικό ανταγωνιστή. Σκοπός είναι να εξακριβωθεί εάν η εν λόγω επιχείρηση διαθέτει σταθερή βούληση καθώς και ικανότητα εισόδου στην οικεία αγορά (σκέψεις 43 και 44). Δεύτερον, είναι επίσης απαραίτητο να καθοριστεί εάν στη σχετική αγορά τίθενται ανυπέρβλητοι φραγμοί εισόδου (σκέψη 45). Τρίτον, το Δικαστήριο επισήμανε διάφορα άλλα «πρόσθετα στοιχεία» τα οποία μπορούν να ληφθούν υπόψη συναφώς (σκέψεις 54 έως 57).
85.      Ωστόσο, το ζήτημα εάν τα διάφορα στοιχεία που επισήμανε το Δικαστήριο στην εν λόγω απόφαση μπορούν να μεταφερθούν σε πλαίσιο διαφορετικό από αυτό της συγκεκριμένης αγοράς της υποθέσεως αυτής, παρέμεινε ανοικτό.
86.      Η εφαρμοστέα μεθοδολογία αποσαφηνίστηκε στην απόφαση EDP – Energias de Portugal κ.λπ. Πρώτον, το Δικαστήριο επανέλαβε τις γενικές παρατηρήσεις που παρατίθενται στις σκέψεις 36 έως 39 της αποφάσεως Generics (UK) κ.λπ., όπως αυτές μνημονεύονται στο σημείο 84 των παρουσών προτάσεων. Δεύτερον, και σημαντικότερο, το Δικαστήριο κατέστησε σαφές ότι ο βαθμός απόδειξης που απαιτήθηκε στο πλαίσιο της αποφάσεως Generics (UK) κ.λπ. δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει γενική εφαρμογή, καθόσον στηρίζεται σε μια ανάλυση που αφορά ειδικώς τις αγορές των φαρμάκων (σκέψη 65). Ειδικότερα, το Δικαστήριο έκρινε ρητώς ότι το στοιχείο των προπαρασκευαστικών ενεργειών που αναφέρεται στο πλαίσιο της εν λόγω αγοράς δεν μπορεί να συνιστά αυτοτελή απαίτηση για την απόδειξη της ύπαρξης της σχέσης δυνητικού ανταγωνισμού και ότι αυτές είναι κρίσιμες μόνο στον βαθμό που είναι κατάλληλες προκειμένου να αποδειχθεί ότι η ενδιαφερόμενη επιχείρηση έχει πραγματικές και συγκεκριμένες δυνατότητες εισόδου στην οικεία αγορά (σκέψη 75). Εξ αυτού συνάγεται ότι η χρήση γενικών κριτηρίων για τον καθορισμό της ικανότητας και της ετοιμότητας μιας επιχείρησης να χαρακτηριστεί ως δυνητικός ανταγωνιστής πρέπει να προσαρμόζεται πάντοτε σε συνάρτηση με την εκάστοτε επίμαχη αγορά.
2)      Αίτημα παροχής πρόσβασης σε ουσιώδη υποδομή
87.      Η σοβαρότητα του αιτήματος παροχής πρόσβασης σε μια ουσιώδη υποδομή αντανακλά ειδικώς την πρόθεση της επιχειρήσεως να εισέλθει σε συγκεκριμένη αγορά. Πρόκειται για ένα σημαντικό ζήτημα, καθόσον καθορίζει την ύπαρξη της υποχρεώσεως που βαρύνει την κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση να απαντήσει στο αίτημα αυτό. Στη νομολογία δεν έχουν ακόμη συστηματοποιηθεί τα στοιχεία που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την εξέταση της εν λόγω παραμέτρου. Ωστόσο, φρονώ ότι η σοβαρότητα του αιτήματος αυτού μπορεί να διαπιστωθεί με την εξέταση, ιδίως, του πλαισίου εντός του οποίου διατυπώνεται, των όρων και της διατυπώσεώς του, της ακρίβειάς του, του πλήθους και της εντάσεως των επαφών μεταξύ των διαφόρων εμπλεκομένων μερών (51) και της συμπεριφοράς, της φύσεως και των χαρακτηριστικών της υποβάλλουσας το αίτημα επιχειρήσεως.
88.      Ειδικότερα, σε περίπτωση που η κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση διατηρεί τον έλεγχο της πρόσβασης σε μια ουσιώδη υποδομή, λαμβανομένων υπόψη των κρίσιμων στοιχείων που παρατίθενται στο προηγούμενο σημείο των παρουσών προτάσεων, το αίτημα που υποβάλλεται από επιχείρηση η οποία πληροί τις προϋποθέσεις χαρακτηρισμού της ως δυνητικού ανταγωνιστή αποτελεί από μόνο του αρκούντως σοβαρή ένδειξη της υποχρεώσεως απάντησης, υπό την προϋπόθεση ότι είναι επαρκώς ακριβές και σαφές. Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι κάθε κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση υπέχει ειδική υποχρέωση να μη θίγει με τη συμπεριφορά της τον αποτελεσματικό και ανόθευτο ανταγωνισμό στην εσωτερική αγορά (52).
89.      Στο συγκεκριμένο πλαίσιο της υπό κρίση υποθέσεως, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε τη φερόμενη άρνηση της Bulgargaz περί επιστροφής δυναμικότητας κατόπιν αιτημάτων που φέρεται να υποβλήθηκαν κατά τη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στις 24 Ιανουαρίου 2011 και μέσω της επιστολής της 26ης Σεπτεμβρίου 2013. Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι η εξέταση αυτή έπρεπε να πραγματοποιηθεί λαμβανομένου υπόψη, πρώτον, εάν τα εν λόγω αιτήματα υποβλήθηκαν από επιχειρήσεις δυνάμενες να θεωρηθούν δυνητικοί ανταγωνιστές, ικανές και πρόθυμες να εισέλθουν στις βουλγαρικές αγορές προμήθειας αερίου και, δεύτερον, κατά πόσον τα αιτήματα αυτά μπορούν να χαρακτηριστούν ως αρκούντως σοβαρή έκφραση της πρόθεσης εισόδου τους στην εν λόγω αγορά.
3)      Εφαρμογή στο πλαίσιο της αιτήσεως αναιρέσεως
90.      Υπό το πρίσμα αυτών ακριβώς των παρατηρήσεων που παρατίθενται στο σημείο 89 των παρουσών προτάσεων είναι σκόπιμο να εξεταστεί εάν το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ορθώς ότι η Επιτροπή έσφαλε στο μέτρο που χαρακτήρισε ως άρνηση εφοδιασμού, πρώτον, το γεγονός ότι η Bulgargaz δεν συναίνεσε στην ανάκτηση δυναμικότητας κατά τη σύσκεψη με την Transgaz στις 24 Ιανουαρίου 2011 και, δεύτερον, την παράλειψη της Bulgargaz να απαντήσει στην επιστολή της 26ης Σεπτεμβρίου 2013.
91.      Πρώτον, η σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στις 24 Ιανουαρίου 2011 εξετάστηκε από το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 273 έως 288 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Το δικαστήριο αυτό διευκρινίζει ότι, κατά την εν λόγω σύσκεψη, η ρουμανική προμηθεύτρια φυσικού αερίου Romgaz κοινοποίησε στον όμιλο BEH την πρόθεσή της να προβεί στη σύσταση κοινοπραξίας με δύο άλλες επιχειρήσεις προκειμένου να κατασκευάσει τερματικό σταθμό στην Constanța (Ρουμανία) και ότι η Transgaz έθεσε το ζήτημα του ενδεχομένου ανακτήσεως μέρους της αναξιοποίητης δυναμικότητας στον ρουμανικό αγωγό 1 (σκέψη 277 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Η Επιτροπή αμφισβητεί ιδίως τη σκέψη 286 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στην οποία το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, ακόμη και εάν θεωρηθεί ότι το ερώτημα της Transgaz συνιστούσε αίτημα ανάκτησης δυναμικότητας, από κανένα στοιχείο της δικογραφίας δεν αποδείχθηκε ότι σκοπός του τερματικού σταθμού στην Constanța ήταν η είσοδος στις βουλγαρικές αγορές φυσικού αερίου.
92.      Το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, κατ’ ουσίαν, ότι τα αποτελέσματα αποκλεισμού που συνεπάγεται μια φερόμενη καταχρηστική πρακτική δυνάμει του άρθρου 102 ΣΛΕΕ δεν πρέπει να είναι αμιγώς υποθετικής φύσεως (σκέψη 280 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Προσέθεσε ότι, προκειμένου να αποδειχθεί ότι η άρνηση πρόσβασης πληροί την προϋπόθεση αυτή, η Επιτροπή θα έπρεπε να αποδείξει, πρώτον, ότι ο δυνητικός ανταγωνιστής διέθετε, τουλάχιστον, επαρκώς προηγμένο σχέδιο εισόδου στην επίμαχη αγορά εντός χρονικού διαστήματος ικανού να ασκήσει ανταγωνιστική πίεση στους ήδη δραστηριοποιούμενους εκεί φορείς (53) (σκέψη 281 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως) και, δεύτερον, ότι το αίτημα παροχής πρόσβασης αντικατοπτρίζει το εν λόγω σχέδιο με επαρκή σαφήνεια ώστε η κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση να είναι σε θέση να εξετάσει εάν υποχρεούται να απαντήσει σε αυτό (σκέψη 282 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως) (54).
93.      Από το προηγούμενο σημείο των παρουσών προτάσεων καθίσταται σαφές ότι το σκεπτικό του Γενικού Δικαστηρίου στηρίχθηκε εν μέρει σε αποφάσεις οι οποίες αφορούσαν τις προπαρασκευαστικές ενέργειες που πρέπει να πραγματοποιηθούν προκειμένου να καταστεί εφικτή η είσοδος στη σχετική αγορά φαρμάκων. Όπως επισημαίνεται στο σημείο 86 των παρουσών προτάσεων, η συλλογιστική αυτή είναι εσφαλμένη, καθόσον η συγκεκριμένη νομολογία δεν μπορεί να εφαρμοστεί στο πλαίσιο άλλων αγορών, όπως η αγορά του φυσικού αερίου. Παράλληλα, η Επιτροπή ουδόλως αμφισβητεί το συμπέρασμα ότι, κατά το Γενικό Δικαστήριο, δεν απέδειξε στην προσβαλλόμενη απόφαση ότι σκοπός του τερματικού σταθμού της Constanța ήταν η είσοδος στις βουλγαρικές αγορές φυσικού αερίου. Όπως προκύπτει με σαφήνεια από την ανάλυση του τρίτου λόγου ακυρώσεως, η Επιτροπή αποφάσισε να εξετάσει τη συμπεριφορά της Bulgargaz στην αγορά υπηρεσιών δυναμικότητας όσον αφορά τον ρουμανικό αγωγό 1 εφαρμόζοντας το κριτήριο της απόφασης
Bronner. Λαμβανομένου υπόψη του πρώτου επιμέρους κριτηρίου της απόφασης αυτής, κατά το οποίο η άρνηση παροχής πρόσβασης τρίτων σε ουσιώδη υποδομή πρέπει να είναι ικανή να εξαλείψει τον ανταγωνισμό στη θιγόμενη αγορά εκ μέρους της επιχειρήσεως που ζητεί να της χορηγηθεί πρόσβαση, το διαπιστωθέν σφάλμα όσον αφορά το εφαρμοστέο κριτήριο πρέπει, κατ’ ανάγκην, να θεωρηθεί άνευ αντικειμένου.
94.      Δεύτερον, όσον αφορά την επιστολή της 26ης Σεπτεμβρίου 2013, το Γενικό Δικαστήριο ανέλυσε το συγκεκριμένο στοιχείο της συμπεριφοράς του ομίλου BEH στις σκέψεις 445 έως 469 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
95.      Συναφώς, επικαλούμενο τη σκέψη 43 της αποφάσεως Generics (UK) κ.λπ. και τη σκέψη 57 της αποφάσεως Lundbeck κατά Επιτροπής, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι «η Επιτροπή όφειλε να αποδείξει ότι ο όμιλος C Energy είχε τη σταθερή αποφασιστικότητα καθώς και την ίδια την ικανότητα να εισέλθει στις [σχετικές] αγορές και ότι, μεταξύ άλλων, είχε προβεί σε επαρκείς προπαρασκευαστικές ενέργειες που θα καθιστούσαν εφικτή την πρόσβασή του στις εν λόγω αγορές εντός χρονικού διαστήματος ικανού να ασκήσει ανταγωνιστική πίεση στην Bulgargaz» (σκέψη 448 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Στο πλαίσιο αυτό, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι από την επιστολή της 26ης Σεπτεμβρίου 2013 δεν μπορεί να συναχθεί ότι ο όμιλος C Energy διέθετε τη σταθερή αποφασιστικότητα και την πραγματική ικανότητα προμήθειας φυσικού αερίου στη Βουλγαρία. Αντιθέτως, κατά το Γενικό Δικαστήριο, η επιστολή αυτή αποδεικνύει ότι «κατά την ημερομηνία εκείνη, η επιχείρηση δεν είχε προβεί σε επαρκείς προπαρασκευαστικές ενέργειες που θα καθιστούσαν εφικτή την είσοδό της στις βουλγαρικές αγορές προμήθειας φυσικού αερίου εντός χρονικού διαστήματος ικανού να ασκήσει ανταγωνιστική πίεση στη Bulgargaz» (σκέψη 460 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Υπό το πρίσμα αυτών ακριβώς των εκτιμήσεων, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε στη σκέψη 463 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως ότι η Bulgargaz δεν ήταν υποχρεωμένη να απαντήσει στην εν λόγω επιστολή.
96.      Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, καθίσταται σαφές ότι το Γενικό Δικαστήριο στήριξε το αμφισβητούμενο συμπέρασμά του κυρίως, εάν όχι αποκλειστικά, στην απουσία επαρκών προπαρασκευαστικών ενεργειών ικανών να καταστήσουν δυνατή την είσοδο του ομίλου C Energy στις σχετικές αγορές, υπό την έννοια που αποδίδεται στις εν λόγω «προπαρασκευαστικές ενέργειες» στις αποφάσεις Generics (UK) κ.λπ. και Lundbeck κατά Επιτροπής.
97.      Ωστόσο, όπως επισημαίνεται στο σημείο 86 των παρουσών προτάσεων, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ο βαθμός αποδείξεως που απαιτήθηκε στην απόφαση Generics (UK) κ.λπ. έχει γενική εφαρμογή.
98.      Επιπλέον, και λαμβανομένων υπόψη των παρατηρήσεων που παρατίθενται συνοπτικά στα σημεία 74
έως 82 των παρουσών προτάσεων, επισημαίνω ότι, όσον αφορά τα σχετικά αποσπάσματα της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, δεν προκύπτει σαφώς εάν το Γενικό Δικαστήριο προέβη σε ξεχωριστή ανάλυση, πρώτον, του κριτηρίου του «δυνητικού ανταγωνιστή» και, δεύτερον, της σοβαρότητας των αιτημάτων που υποβλήθηκαν κατά τη σύσκεψη της 24ης Ιανουαρίου 2011 και με την επιστολή της 26ης Σεπτεμβρίου 2013, προκειμένου να αποφανθεί εάν ήταν σκόπιμο να ανταποκριθεί στα αιτήματα που υποβλήθηκαν στις περιπτώσεις αυτές.
99.      Εν πάση περιπτώσει, και για τους λόγους που μόλις προαναφέρθηκαν, φρονώ ότι το Γενικό Δικαστήριο έσφαλε στο μέτρο που απαίτησε από την Επιτροπή να αποδείξει ότι ο όμιλος C Energy είχε προβεί σε επαρκείς προπαρασκευαστικές ενέργειες για την είσοδό του στις σχετικές αγορές. Με τον τρόπο αυτό, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε σύγχυση μεταξύ των κριτηρίων που πρέπει να εφαρμόζονται κατά την εξέταση του ενδεχομένου ύπαρξης «δυνητικού ανταγωνιστή», όπως αυτά καθορίζονται στις σκέψεις 36 έως 39 της αποφάσεως Generics (UK) κ.λπ., και του είδους των αποδεικτικών στοιχείων που θα πρέπει να προσκομιστούν προκειμένου να καθοριστεί κατά πόσον πληρούνται τα εν λόγω κριτήρια, τα οποία ενδέχεται να διαφοροποιούνται ανάλογα με το είδος της εκάστοτε επίμαχης αγοράς.
100. Αντιθέτως, το Γενικό Δικαστήριο θα έπρεπε, πρώτον, να είχε κρίνει εάν η ενδιαφερόμενη επιχείρηση μπορεί να θεωρηθεί δυνητικός ανταγωνιστής, εξετάζοντας τις πραγματικές δυνατότητες εισόδου της στις βουλγαρικές αγορές φυσικού αερίου, στηριζόμενο στις αντικειμενικές και υποκειμενικές ενδείξεις που είναι κρίσιμες για το συγκεκριμένο πλαίσιο των αγορών αυτών. Δεύτερον, θα έπρεπε να είχε εξετάσει τη σοβαρότητα του αιτήματος παροχής πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1 στηριζόμενο στα στοιχεία που παρατίθενται στα σημεία 87 και 88 των παρουσών προτάσεων. Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, φρονώ ότι ο πρώτος και ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως πρέπει να γίνουν δεκτοί, καθόσον το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε εσφαλμένο νομικό κριτήριο απαιτώντας από την Επιτροπή να αποδείξει ότι ο τρίτος που ζητούσε να του χορηγηθεί πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 πληρούσε τα κριτήρια που απορρέουν από την απόφαση Generics (UK) κ.λπ.
3.      Τέταρτος και πέμπτος λόγος αναιρέσεως
101. Ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως αφορά την εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου εκτίμηση της αιτιάσεως του ομίλου BEH, κατά την οποία τα υποβληθέντα από την Overgas αιτήματα πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1 το 2010 και το 2011 απευθύνονταν στην Transgaz και, ως εκ τούτου, ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίστηκαν τα εν λόγω αιτήματα δεν μπορεί να προσαφθεί στον όμιλο αυτό. Ο πέμπτος λόγος αναιρέσεως αφορά την εξέταση της διάρκειας της συμβάσεως πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1, η οποία συνήφθη την 31η Ιανουαρίου 2013 μεταξύ της Bulgargaz και της Overgas (στο εξής: σύμβαση πρόσβασης).
α)      Επιχειρήματα των διαδίκων
102. Με τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως, η Επιτροπή αμφισβητεί τη σκέψη 334 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Θεωρεί ότι το Γενικό Δικαστήριο ερμήνευσε εσφαλμένα την προσβαλλόμενη απόφαση, καθόσον έκρινε ότι προσάπτει στη Bulgargaz την απόρριψη του αιτήματος πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1 που υποβλήθηκε από την Overgas στην Transgaz. Με τον πέμπτο λόγο αναιρέσεως, [η Επιτροπή] αμφισβητεί το συμπέρασμα που παρατίθεται στις σκέψεις 419 και 443 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, πρώτον, ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι η αρχική τρίμηνη διάρκεια της συμβάσεως πρόσβασης ήταν ικανή να προκαλέσει εκτοπισμό των ανταγωνιστών από τις βουλγαρικές αγορές προμήθειας αερίου, καθιστώντας δυσχερέστερη την είσοδο της Overgas στις εν λόγω αγορές και, δεύτερον, ότι οι όροι παρατάσεως της εν λόγω συμβάσεως έθεσαν την Overgas σε κατάσταση αβεβαιότητας. Ειδικότερα, η Επιτροπή προσθέτει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορούσε να απαιτήσει από την ίδια την προσκόμιση αποδεικτικών στοιχείων τα οποία να συμπίπτουν χρονικά με τη διαπραγμάτευση και να είναι ικανά να αποδείξουν ότι η Overgas έκρινε, κατά τον χρόνο εκείνο, ότι η εν λόγω χρονική περίοδος παρεμπόδιζε τη δυνατότητά της να συνάψει συμβάσεις με δυνητικούς ανταγωνιστές.
103. Ο όμιλος BEH αντικρούει την επιχειρηματολογία της Επιτροπής.
β)      Ανάλυση
1)      Επί του παραδεκτού
104. Με το πρώτο σκέλος του πέμπτου λόγου αναιρέσεως, η Επιτροπή διατείνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο όσον αφορά την εξέταση της αρχικής τρίμηνης διάρκειας της συμβάσεως πρόσβασης και των όρων ανανέωσής της.
105. Συναφώς, επισημαίνω ότι όπως προκύπτει από το άρθρο 256, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, από το άρθρο 58, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από το άρθρο 168, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, στην αίτηση αναιρέσεως πρέπει να προσδιορίζονται με ακρίβεια τα βαλλόμενα στοιχεία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, καθώς και τα νομικά επιχειρήματα που στηρίζουν ειδικώς την αίτηση αυτή, επί ποινή απαραδέκτου της αιτήσεως αναιρέσεως ή του οικείου λόγου αναιρέσεως (55).
106. Όσον αφορά το πρώτο σκέλος του πέμπτου λόγου αναιρέσεως, η Επιτροπή απλώς επαναλαμβάνει ορισμένα αποσπάσματα της προσβαλλομένης αποφάσεως κατά αφηρημένο τρόπο, χωρίς να διευκρινίζει για ποιον λόγο θεωρεί ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε σφάλμα εκτιμήσεως κατά την εξέτασή τους. Ως εκ τούτου, φρονώ ότι το συγκεκριμένο σκέλος του πέμπτου λόγου αναιρέσεως δεν πληροί τις απαιτήσεις που καθορίζονται στο σημείο 105 των παρουσών προτάσεων και πρέπει να απορριφθεί.
2)      Επί της ουσίας
107. Με τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως, η Επιτροπή υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε εσφαλμένα ότι η προσβαλλόμενη απόφαση προσάπτει στον όμιλο BEH την ευθύνη για την απόρριψη των αιτήσεων πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1 που απευθύνθηκαν στην Transgaz από την Overgas το 2010 και το 2011. Με το δεύτερο σκέλος του πέμπτου λόγου αναιρέσεως, η Επιτροπή διατείνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο στήριξε εσφαλμένως το συμπέρασμά του ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι η αρχική διάρκεια της συμβάσεως πρόσβασης ήταν ικανή να προκαλέσει αποτελέσματα αποκλεισμού, στο γεγονός ότι η Επιτροπή δεν προσκόμισε έγγραφα αποδεικτικά στοιχεία τα οποία συμπίπτουν χρονικά με τη διαπραγμάτευση της εν λόγω συμβάσεως.
108. Φρονώ ότι αμφότερα τα ως άνω επιχειρήματα βασίζονται σε εσφαλμένη ερμηνεία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
109. Πρώτον, η αιτίαση που έγινε δεκτή από το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 334 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως αφορά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκαν γενικώς οι αιτήσεις της Overgas για πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 κατά το 2010 και το 2011 και όχι το εάν η απόρριψή τους μπορεί να αποδοθεί ευθέως στην Bulgargaz. Δεύτερον, η διαπίστωση του Γενικού Δικαστηρίου όσον αφορά την αρχική διάρκεια της συμβάσεως πρόσβασης δεν στηρίχθηκε αποκλειστικά στην απουσία σύγχρονων αποδεικτικών στοιχείων αλλά και σε ένα σύνολο πραγματικών εκτιμήσεων τις οποίες ουδόλως αμφισβητεί η Επιτροπή. Επιπλέον, λαμβανομένης υπόψη της αδιαμφισβήτητης δηλώσεως ότι οι εν λόγω εκτιμήσεις είναι στενά συνδεδεμένες με την αιτίαση της Overgas σχετικά με τη διάρκεια αυτή, δεν φαίνεται υπερβολική η απαίτηση του Γενικού Δικαστηρίου περί προσκόμισης αποδεικτικών στοιχείων, συμπεριλαμβανομένων –αλλά όχι περιοριζόμενων σε αυτά– αποδεικτικών στοιχείων τα οποία συμπίπτουν χρονικά με τη διαπραγμάτευση της εν λόγω συμβάσεως και είναι ικανά να τεκμηριώσουν τις ως άνω διαπιστώσεις.
110. Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, φρονώ ότι ο τέταρτος και ο πέμπτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθούν.
4.      Έκτος λόγος αναιρέσεως
111. Ο έκτος λόγος αναιρέσεως αφορά την επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας του 2005, στην οποία καθορίζονται οι όροι χρήσεως του ρουμανικού αγωγού 1, και περιλαμβάνει τρεις κατηγορίες επιχειρημάτων που αφορούν: (i) τον διακυβερνητικό χαρακτήρα της συμφωνίας αυτής, (ii) την αποδεικτική αξία της συμπεριφοράς της Bulgargaz για τη διαπίστωση άρνησης παροχής πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1 και (iii) τη διάρκεια των επαναδιαπραγματεύσεων.
α)      Επιχειρήματα των διαδίκων
112. Η Επιτροπή υποστηρίζει, πρώτον, ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση πάσχει έλλειψη αιτιολογίας. Δεύτερον, η Επιτροπή διατείνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε την προσβαλλόμενη απόφαση δηλώνοντας ότι η απόφαση αυτή έκρινε εσφαλμένα ότι οι διακυβερνητικές συνομιλίες που έλαβαν χώρα με αντικείμενο την επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας του 2005 συνιστούσαν άρνηση πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1 και καταλόγισε τις συζητήσεις αυτές στην
Bulgargaz (σκέψεις 483 και 687 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Τρίτον, η Επιτροπή αμφισβητεί το γεγονός ότι ο διακυβερνητικός χαρακτήρας και ο σκοπός της εν λόγω επαναδιαπραγμάτευσης μπορούν να αμφισβητήσουν την αξιοπιστία του ομίλου BEH όσον αφορά τη μη επιστροφή της αναξιοποίητης δυναμικότητας (σκέψεις 511, 542 και 529 έως 539 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Τέταρτον, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο στο μέτρο που έκρινε ότι η συμπεριφορά της Bulgargaz κατά τη διάρκεια της επαναδιαπραγμάτευσης της συμφωνίας του 2005 δεν παραβίασε το άρθρο 102 ΣΛΕΕ (σκέψεις 547, 549, 572, 688 και 689 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Πέμπτον, η Επιτροπή προβάλλει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο στο μέτρο που έκρινε ότι ο όμιλος BEH δεν ήταν υπεύθυνος για τη διάρκεια της επαναδιαπραγμάτευσης (σκέψεις 650 έως 687 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).
113. Ο όμιλος BEH αντικρούει την επιχειρηματολογία της Επιτροπής.
β)      Ανάλυση
1)      Προκαταρκτικές παρατηρήσεις όσον αφορά τη λυσιτέλεια του έκτου λόγου αναιρέσεως
114. Κατ’ ουσίαν, στη σκέψη 489 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως επισημαίνεται ότι από τη δικογραφία δεν προκύπτει με σαφήνεια ότι, κατά τη διάρκεια των συνομιλιών σχετικά με την επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας του 2005, υπήρξαν συγκεκριμένα αιτήματα που υποβλήθηκαν από τρίτους στον όμιλο BEH για πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1, ούτε ότι η Transgaz κοινοποίησε ή προώθησε τα αιτήματα αυτά στον όμιλο BEH. Επισημαίνεται επίσης ότι δεν υπάρχει οποιαδήποτε ένδειξη ότι η ίδια η Transgaz σχεδίαζε να εισέλθει στις βουλγαρικές αγορές προμήθειας αερίου.
115. Στο πλαίσιο αυτό, υπενθυμίζεται, πρώτον, ότι το Γενικό Δικαστήριο είναι αποκλειστικώς αρμόδιο να διαπιστώνει και να εκτιμά τα κρίσιμα πραγματικά περιστατικά καθώς και να αξιολογεί τα αποδεικτικά στοιχεία. Επομένως, η εκτίμηση των εν λόγω πραγματικών περιστατικών και αποδεικτικών στοιχείων δεν αποτελεί, υπό την επιφύλαξη της περιπτώσεως παραμορφώσεως του περιεχομένου τους, νομικό ζήτημα υποκείμενο, ως τέτοιο, στον αναιρετικό έλεγχο του Δικαστηρίου (56).
116. Δεύτερον, στην προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή επέλεξε να εξετάσει τη συμπεριφορά της Bulgargaz σε σχέση με την πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 εφαρμόζοντας τα κριτήρια που καθορίζονται στη σκέψη 41 της απόφασης Bronner προκειμένου να διαπιστώσει εάν η συμπεριφορά αυτή συνάδει με το άρθρο 102 ΣΛΕΕ (57). Ένα εξ αυτών των κριτηρίων συνίσταται στο ότι η άρνηση πρόσβασης πρέπει να είναι ικανή να εξαλείψει κάθε ανταγωνισμό στην επίμαχη αγορά εκ μέρους της οντότητας που ζητεί πρόσβαση (58). Στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι δεν υποβλήθηκε οποιοδήποτε συγκεκριμένο αίτημα τρίτων για πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 κατά τη διάρκεια των συνομιλιών για την επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας του 2005. Η πραγματική αυτή διαπίστωση πρέπει να θεωρηθεί αποδεδειγμένη στην κατ’ αναίρεση δίκη. Εξ αυτών συνάγεται ότι οι ως άνω συνομιλίες δεν επαρκούν για να αποδειχθεί κατάχρηση κατά την έννοια του άρθρου 102 ΣΛΕΕ για τους σκοπούς της προσβαλλομένης αποφάσεως. Με άλλα λόγια, δεδομένου ότι από την προσβαλλόμενη απόφαση συνάγεται με σαφήνεια ότι η συμπεριφορά της Bulgargaz εξετάστηκε μόνο υπό το πρίσμα του κριτηρίου της απόφασης Bronner, δεν μπορεί να αποδειχθεί η ύπαρξη οποιασδήποτε καταχρήσεως απορρέουσας από την εφαρμογή του εν λόγω κριτηρίου ελλείψει συγκεκριμένου αιτήματος πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1 από συγκεκριμένη οντότητα.
117. Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, φρονώ ότι ο έκτος λόγος αναιρέσεως είναι αλυσιτελής καθόσον, ακόμη και εάν ευσταθούσε, δεν θα μπορούσε να έχει οποιαδήποτε πραγματική επίπτωση στην αξιολόγηση της συμπεριφοράς του ομίλου BEH με βάση το κριτήριο της απόφασης Bronner. Εντούτοις, χάριν πληρότητας, θα εξετάσω τον συγκεκριμένο λόγο αναιρέσεως επί της ουσίας.
2)      Αιτιολογία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως
118. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν διευκρινίζει με ποιον τρόπο το σκεπτικό του σε σχέση με τα οκτώ σκέλη του πρώτου «επιμέρους λόγου ακυρώσεως» του τετάρτου λόγου ακυρώσεως στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, ιδίως όσον αφορά την εξέταση των συνομιλιών για την επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας του 2005, συνηγορεί υπέρ της διαπιστώσεως ότι η Επιτροπή δεν τεκμηρίωσε την ευθύνη του ομίλου BEH κατ’ άρθρο 102 ΣΛΕΕ για τη μη χορήγηση πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1 στην Transgaz.
119. Προκαταρκτικώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι η συλλογιστική της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως πρέπει να προκύπτει κατά τρόπο σαφή και μη διφορούμενο από την αιτιολογία του Γενικού Δικαστηρίου, έτσι ώστε ο αποδέκτης της να γνωρίζει τους λόγους στους οποίους στηρίζεται η απόφαση αυτή και το Δικαστήριο να μπορεί να ασκήσει τον δικαιοδοτικό του έλεγχο (59).
120. Ο υπό κρίση λόγος αναιρέσεως αφορά τις συνομιλίες σχετικά με την επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας του 2005. Στα σχετικά αποσπάσματα της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο ανέλυσε διάφορες αιτιάσεις που προβλήθηκαν από τον όμιλο BEH. Οι εν λόγω αιτιάσεις είχαν ως στόχο την αμφισβήτηση των αιτιολογικών σκέψεων της προσβαλλομένης αποφάσεως στις οποίες η Επιτροπή έκρινε ότι η Bulgargaz είτε δεν προέβη σε επιστροφή της αναξιοποίητης δυναμικότητας στον ρουμανικό αγωγό 1 όταν της το ζήτησε η Transgaz είτε εξάρτησε την επιστροφή της εν λόγω δυναμικότητας από προϋποθέσεις (σκέψη 487 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Πιο συγκεκριμένα, στο πλαίσιο της ως άνω επαναδιαπραγμάτευσης, η Επιτροπή έκρινε ότι οι προϋποθέσεις που επέβαλε η Bulgargaz στην Transgaz, πριν συμφωνήσει στην ανάκτηση της δυναμικότητας στον ρουμανικό αγωγό 1, συνιστούσαν παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ.
121. Κατά συνέπεια, αποδεχόμενο την επιχειρηματολογία του ομίλου BEH, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε αντιστοίχως στο συμπέρασμα ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν απέδειξε ότι η συμπεριφορά της Bulgargaz όσον αφορά την πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 αποτελούσε άρνηση παροχής πρόσβασης που ενδεχομένως ενέπιπτε στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 102 ΣΛΕΕ. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο δεν παρέλειψε να αιτιολογήσει τον συγκεκριμένο λόγο ακυρώσεως και το επιχείρημα αυτό πρέπει να απορριφθεί.
3)      Φερόμενη παραμόρφωση της προσβαλλομένης αποφάσεως
122. Η Επιτροπή φαίνεται να προβάλλει παραμόρφωση της προσβαλλομένης αποφάσεως υποστηρίζοντας ότι, κάνοντας δεκτό το όγδοο σκέλος του πρώτου «επιμέρους λόγου ακυρώσεως» του τετάρτου λόγου ακυρώσεως (σκέψη 687 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως), το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι οι ίδιες οι συνομιλίες που έλαβαν χώρα στο πλαίσιο της επαναδιαπραγμάτευσης της συμφωνίας του 2005 αποτελούσαν άρνηση παροχής πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1.
123. Το επιχείρημα του ομίλου BEH, το οποίο συνοψίζεται από το Γενικό Δικαστήριο στη δεύτερη περίοδο της σκέψης 483 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και έγινε δεκτό στη σκέψη 687 της αποφάσεως αυτής, σκοπούσε να αποδείξει ότι η Επιτροπή έσφαλε στην προσβαλλόμενη απόφαση στο μέτρο που έκρινε ότι οι διακυβερνητικές συνομιλίες σχετικά με την επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας του 2005 αποτελούσαν άρνηση παροχής πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1 και ότι η Bulgargaz δεν είχε ενεργήσει εποικοδομητικά στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων σχετικά με τη συμφωνία του 2005. Κατά συνέπεια, φαίνεται, ενδεχομένως, ότι το Γενικό Δικαστήριο έκανε πράγματι δεκτό το επιχείρημα ότι οι ίδιες οι εν λόγω διακυβερνητικές συνομιλίες αποτελούσαν άρνηση παροχής πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1.
124. Το συγκεκριμένο απόσπασμα της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως πρέπει να αναγνωσθεί και να ερμηνευθεί εντός του πλαισίου στο οποίο εντάσσεται. Συναφώς, επισημαίνω ιδίως ότι η πρώτη περίοδος της σκέψεως 483 της αποφάσεως αυτής αναφέρει ρητώς ότι η ουσία της επιχειρηματολογίας του ομίλου BEH, υπέρ της οποίας τάσσεται η Δημοκρατία της Βουλγαρίας, συνίσταται στην αμφισβήτηση της αποδεικτικής αξίας των συνομιλιών σχετικά με την επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας του 2005. Τούτο επιβεβαιώνεται από τη συνακόλουθη ανάλυση του Γενικού Δικαστηρίου, η οποία συνίσταται κυρίως στην εξέταση των τριών διακριτών αιτιάσεων (60), οι οποίες σκοπούν να καταδείξουν ότι από κανένα στοιχείο δεν μπορεί να συναχθεί από τις εν λόγω συνομιλίες καταχρηστική άρνηση παροχής πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1.
125. Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω και παρά την απουσία σαφήνειας στη σκέψη 483 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, συνάγεται ότι το Γενικό Δικαστήριο ερμήνευσε και ανέλυσε το όγδοο σκέλος του πρώτου «επιμέρους λόγου ακυρώσεως» του τετάρτου λόγου ακυρώσεως υπό την έννοια ότι ο όμιλος BEH αμφισβήτησε την άποψη, την οποία είχε λάβει υπόψη της η Επιτροπή στην προσβαλλόμενη απόφαση, ότι η συμμετοχή του στην επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας του 2005 μπορεί να συνιστά απόδειξη άρνησης ή αδικαιολόγητης καθυστέρησης παροχής πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1.
126. Συναφώς, παρατηρώ ότι, στην προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή έκρινε αδιαμφισβήτητα ότι η συμπεριφορά της Bulgargaz κατά τις συνομιλίες που διεξήχθησαν στο πλαίσιο της επαναδιαπραγμάτευσης της συμφωνίας του 2005 συνιστούσε στοιχείο το οποίο έπρεπε να ληφθεί υπόψη για τον χαρακτηρισμό της άρνησης παροχής πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1 υπό το πρίσμα του κριτηρίου της απόφασης Bronner.
127. Συνεπώς, ο ισχυρισμός της Επιτροπής περί παραμορφώσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως πρέπει να απορριφθεί.
4)      Επί της ουσίας
128. Η Επιτροπή προβάλλει τρεις αιτιάσεις οι οποίες σκοπούν να καταδείξουν ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο στο μέτρο που έκρινε ότι η αντίθετη προς τον ανταγωνισμό συμπεριφορά του ομίλου BEH κατ’ άρθρο 102 ΣΛΕΕ δεν μπορεί να θεμελιωθεί στην επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας του 2005. Θα εξετάσω χωριστά κάθε μία από τις τρεις αυτές αιτιάσεις: (i) τον φερόμενο διακυβερνητικό χαρακτήρα της συμφωνίας του 2005, (ii) τη συμπεριφορά της Bulgargaz κατά τη διαπραγμάτευση, και (iii) τη διάρκεια της διαπραγματεύσεως.
i)      Φερόμενος διακυβερνητικός χαρακτήρας της επαναδιαπραγμάτευσης της συμφωνίας του 2005
129. Η Επιτροπή αμφισβητεί τη διαπίστωση της σκέψεως 542 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως ότι οι συνομιλίες της επαναδιαπραγμάτευσης της συμφωνίας του 2005 κινήθηκαν και έλαβαν χώρα σε διακυβερνητικό επίπεδο και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να προσαφθούν στη Bulgargaz. Συναφώς, η Επιτροπή προβάλλει τρία επιχειρήματα προς στήριξη της θέσεώς της: τον νομικό χαρακτηρισμό της συμφωνίας του 2005, τον σκοπό της επαναδιαπραγμάτευσης και τον κεντρικό χαρακτήρα της ασφάλειας του εφοδιασμού της Βουλγαρίας σε φυσικό αέριο.
–       Χαρακτηρισμός της συμφωνίας του 2005 ως «διακυβερνητικής»
130. Στις σκέψεις 494 έως 510 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε τη συμφωνία του 2005. Στη σκέψη 511, έκρινε, κατ’ ουσίαν, ότι η συμφωνία αυτή είχε διακυβερνητικό χαρακτήρα. Η Επιτροπή αμφισβητεί τη συγκεκριμένη διαπίστωση, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία του 2005 αποτελεί μια εμπορική συμφωνία μεταξύ ιδιωτών και ότι ακόμη και εάν θεωρηθεί ότι προβλεπόταν από τη διακυβερνητική συμφωνία του 2003, η τελευταία δεν καθόρισε οποιεσδήποτε λεπτομέρειες σχετικά με το περιεχόμενό της.
131. Το ζήτημα που ανακύπτει αφορά τη νομική φύση της συμφωνίας του 2005 και το κατά πόσον μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί διακυβερνητική συμφωνία. Συναφώς, επιβάλλεται να επισημανθεί ότι ως διακυβερνητικές ορίζονται κατά κανόνα οι συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ κρατών, σε αντίθεση με τις συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ ή με ιδιώτες, ενώσεις ή δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς που διέπονται από το εθνικό δίκαιο ή διεθνείς οργανισμούς (61).
132. Στην υπό κρίση υπόθεση, το σκεπτικό που οδήγησε το Γενικό Δικαστήριο στο συμπέρασμα ότι η συμφωνία του 2005 είχε διακυβερνητικό χαρακτήρα στηρίζεται, μεταξύ άλλων, στις ακόλουθες εκτιμήσεις. Πρώτον, η συμφωνία του 2005 συνήφθη επί τη βάσει της διακυβερνητικής συμφωνίας του 2003, η οποία αποτελούσε το βασικό στοιχείο συνεργασίας μεταξύ της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας στον τομέα του φυσικού αερίου (σκέψη 502 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Δεύτερον, στην επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας του 2005 απαντούν στοιχεία διακυβερνητικής συνεργασίας, καθόσον η επαναδιαπραγμάτευση αυτή κινήθηκε στο πλαίσιο της διακυβερνητικής συνεργασίας που προέβλεπε η διακυβερνητική συμφωνία του 2003 (σκέψεις 505 και 506 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Τρίτον, στη διαδικασία επαναδιαπραγμάτευσης συμμετείχαν τακτικά κυβερνητικές αρχές (σκέψεις 506 έως 510 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).
133. Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, επισημαίνω ότι τα διάφορα στοιχεία που έλαβε υπόψη του το Γενικό Δικαστήριο προκειμένου να αποδείξει ότι η συμφωνία του 2005 είχε διακυβερνητικό χαρακτήρα δεν ανταποκρίνονται στον ορισμό που παρατίθεται στο σημείο 131 των παρουσών προτάσεων. Επιπλέον, όπως προκύπτει με απόλυτη σαφήνεια από τη σκέψη 14 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η συμφωνία του 2005 ήταν, στην πραγματικότητα, μια εμπορική σύμβαση που συνήφθη μεταξύ δύο εταιριών, ήτοι της Transgaz και της Bulgargaz.
134. Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο στο μέτρο που έκρινε ότι η συμφωνία του 2005 είχε διακυβερνητικό χαρακτήρα και το σχετικό επιχείρημα της Επιτροπής πρέπει να γίνει δεκτό.
–       Ο σκοπός της επαναδιαπραγμάτευσης και ο ρόλος της Bulgargaz ως δημοσίου παρόχου
135. Στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι σκοπός της επαναδιαπραγμάτευσης της συμφωνίας του 2005 ήταν, μεταξύ άλλων, η άρση των αντιρρήσεων της Επιτροπής στο πλαίσιο της διαδικασίας επί παραβάσει που είχε κινηθεί κατά της Ρουμανίας (σκέψη 528). Περαιτέρω, επισήμανε ότι η ασφάλεια εφοδιασμού της Βουλγαρίας σε φυσικό αέριο και η σημασία του ρουμανικού αγωγού 1 είχαν αποτελέσει βασικές ανησυχίες στο πλαίσιο της επαναδιαπραγμάτευσης της συμφωνίας του 2005, γεγονός το οποίο εξηγεί τον υψηλό βαθμό εμπλοκής των βουλγαρικών αρχών στις εν λόγω συνομιλίες (σκέψεις 529 έως 539). Η Επιτροπή διατείνεται ότι οι εκτιμήσεις αυτές δεν μπορούν να δικαιολογήσουν τη μη συμμόρφωση του ομίλου BEH προς τις απορρέουσες από το άρθρο 102 ΣΛΕΕ υποχρεώσεις του περί διάθεσης της αναξιοποίητης δυναμικότητας στον ρουμανικό αγωγό 1.
136. Ωστόσο, από κανένα στοιχείο της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως δεν προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι οι στόχοι της επαναδιαπραγμάτευσης της συμφωνίας του 2005, δηλαδή η άρση των αντιρρήσεων που είχε εκφράσει η Επιτροπή στο πλαίσιο της διαδικασίας επί παραβάσει κατά της Ρουμανίας και η διασφάλιση της ασφάλειας του εφοδιασμού της Βουλγαρίας σε φυσικό αέριο, μπορούν να δικαιολογήσουν τη μη συμμόρφωση του ομίλου BEH προς τις απορρέουσες από το άρθρο 102 ΣΛΕΕ υποχρεώσεις του.
137. Αντιθέτως, οι αιτιάσεις του ομίλου BEH όσον αφορά, πρώτον, τον σκοπό της επαναδιαπραγμάτευσης της συμφωνίας του 2005 και, δεύτερον, τον ρόλο της Bulgargaz ως δημοσίου παρόχου, είχαν ως στόχο την αμφισβήτηση της αποδεικτικής αξίας των συνομιλιών που αφορούσαν την εν λόγω επαναδιαπραγμάτευση, προκειμένου να στοιχειοθετηθεί η φερόμενη παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ. Αποσκοπούσαν κυρίως να καταδείξουν τον υψηλό βαθμό εμπλοκής και επιρροής των βουλγαρικών και ρουμανικών αρχών και την ασθενέστερη επιρροή της Bulgargaz.
138. Συνεπώς, το Γενικό Δικαστήριο έκανε δεκτές τις αιτιάσεις αυτές μόνο υπ’ αυτό το πρίσμα, με συνέπεια να πρέπει να απορριφθούν τα επιχειρήματα της Επιτροπής ως προς το συγκεκριμένο ζήτημα.
139. Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι, όσον αφορά τα τρία επιχειρήματα που προβάλλει η Επιτροπή προς αμφισβήτηση της εκτιμήσεως του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με την αποδεικτική αξία των συνομιλιών περί της επαναδιαπραγμάτευσης της συμφωνίας του 2005, λαμβανομένου υπόψη του χαρακτήρα και των σκοπών της εν λόγω επαναδιαπραγμάτευσης, πρέπει να γίνει δεκτό μόνο το επιχείρημα που αμφισβητεί τον εσφαλμένο χαρακτηρισμό της συμφωνίας αυτής ως «διακυβερνητικού χαρακτήρα». Ωστόσο, προκειμένου ο ισχυρισμός αυτός να είναι λυσιτελής, εξακολουθεί να είναι αναγκαίο να αποδειχθεί ότι η συμπεριφορά της Bulgargaz κατά την επαναδιαπραγμάτευση παραβίασε το άρθρο 102 ΣΛΕΕ.
ii)    Η συμπεριφορά της Bulgargaz κατά την επαναδιαπραγμάτευση
140. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή έσφαλε στο μέτρο που στηρίχθηκε στους όρους που επιβλήθηκαν από την Bulgargaz πριν από την αποδοχή της τροποποιήσεως της συμφωνίας του 2005, προκειμένου να προσάψει στην
Bulgargaz άρνηση εφοδιασμού (σκέψεις 543 έως 648 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση αναφέρει τους τρεις όρους που επιβλήθηκαν συναφώς από την Bulgargaz: (i) την απαίτηση προσκόμισης αρκετών εγγράφων σχετικά με τους όρους χρήσεως του ρουμανικού αγωγού 1, (ii) την απαίτηση να εγγυηθεί η Transgaz στην
Bulgargaz, μέχρι το τέλος του 2016, συγκεκριμένο όγκο δυναμικότητας στον εν λόγω αγωγό και (iii) την εξάρτηση της διάθεσης της αναξιοποίητης δυναμικότητας από τη μείωση του παγίου ετησίου τέλους που προβλεπόταν από τη συμφωνία του 2005 (σκέψη 545 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, καθόσον εφάρμοσε εσφαλμένα τις διάφορες εξαιρέσεις –την προστασία των εμπορικών συμφερόντων, την κρατική δράση και την ασφάλεια του εφοδιασμού– των οποίων έγινε επίκληση προκειμένου να δικαιολογηθεί η επιβολή των εν λόγω όρων από την
Bulgargaz.
–       Επί του παραδεκτού
141. Η αξιολόγηση της συμπεριφοράς της Bulgargaz κατά τις συνομιλίες για την επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας του 2005 αποτελεί, κατ’ ουσίαν, ζήτημα εκτιμήσεως των πραγματικών περιστατικών από το Γενικό Δικαστήριο, το οποίο δεν υπόκειται στον αναιρετικό έλεγχο του Δικαστηρίου (62). Ωστόσο, στον βαθμό που η Επιτροπή προβάλει ορισμένες πλάνες περί το δίκαιο σχετικά με την εφαρμογή διαφόρων κριτηρίων από το Γενικό Δικαστήριο, τα επιχειρήματά της είναι παραδεκτά στον βαθμό αυτό και, ως εκ τούτου, πρέπει να εξεταστούν (63).
–       Ανάλυση
–        Προστασία
των
εμπορικών
συμφερόντων
142. Στις σκέψεις 547 και 594 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο στηρίχθηκε στην απόφαση Generics (UK) κ.λπ., με την οποία κρίθηκε, κατ’ ουσίαν, ότι η κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση έχει το δικαίωμα να προστατεύσει τα εμπορικά της συμφέροντα, όταν αυτά προσβάλλονται, και μπορεί να προβαίνει, σε εύλογο βαθμό, στις πράξεις που κρίνει πρόσφορες για την προστασία των εμπορικών της συμφερόντων.
143. Η Επιτροπή αμφισβητεί σε αφηρημένο απλώς επίπεδο την παραπομπή στην εν λόγω εξαίρεση, χωρίς να διευκρινίζει για ποιον ακριβώς λόγο πρέπει πράγματι να θεωρηθεί εσφαλμένη. Κατά συνέπεια, το επιχείρημά της στηρίζεται αποκλειστικά και μόνο στην παραδοχή ότι η απόφαση Generics (UK) κ.λπ. δεν μπορεί να δικαιολογήσει μια αντίθετη προς τον ανταγωνισμό συμπεριφορά. Ωστόσο, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση δεν θεμελιώνεται στη συγκεκριμένη διαπίστωση. Το Γενικό Δικαστήριο επικαλείται απλώς την εξαίρεση σχετικά με την προστασία των εμπορικών συμφερόντων προκειμένου να εξηγήσει για ποιον λόγο έκρινε ότι τα υποβληθέντα από την Bulgargaz αιτήματα, τα οποία μνημονεύονται στο σημείο 140 των παρουσών προτάσεων, ήταν κατάλληλα στην υπό κρίση υπόθεση. Πρωτίστως, η Επιτροπή παραπέμπει στην κατάσταση της C Energy ως παράδειγμα για τη στοιχειοθέτηση του επιχειρήματός της. Ωστόσο, δεν αμφισβητείται ότι η κατάσταση της εν λόγω επιχείρησης ουδεμία επιρροή άσκησε στο πλαίσιο των συνομιλιών μεταξύ της Bulgargaz και της Transgaz σχετικά με την επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας του 2005 (64).
144. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, τα επιχειρήματα της Επιτροπής δεν είναι αρκούντως σαφή και ακριβή ώστε να παράσχουν στο Δικαστήριο τη δυνατότητα να ασκήσει τις εξουσίες δικαστικού ελέγχου του (65) και, ως εκ τούτου, πρέπει να απορριφθούν.
–        Κρατική δράση
145. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η συμπεριφορά της Bulgargaz στις σχετικές αγορές τελούσε υπό σημαντικούς περιορισμούς λόγω διαφόρων υποχρεώσεων που της είχαν επιβληθεί από τις βουλγαρικές δημόσιες αρχές συνεπεία της ιδιότητάς της ως αποκλειστικού δημοσίου παρόχου στη Βουλγαρία (σκέψη 571 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως), γεγονός το οποίο είναι ικανό να την απαλλάξει από την ευθύνη δυνάμει της εξαιρέσεως λόγω «κρατικής δράσης». Η Επιτροπή αμφισβητεί τις διαπιστώσεις αυτές, υποστηρίζοντας ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν εφάρμοσε τα αυστηρά όρια που διέπουν την εν λόγω εξαίρεση. Πιο συγκεκριμένα, υποστηρίζει, πρώτον, ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν απέδειξε ότι το κανονιστικό πλαίσιο υποχρέωνε την Bulgargaz να μην προβεί σε αποδέσμευση ορισμένης δυναμικότητας στον ρουμανικό αγωγό 1 και, δεύτερον, ότι ούτε οι έννομες υποχρεώσεις της Bulgargaz περί εγγύησης της ασφάλειας εφοδιασμού της επέβαλαν την μη αποδέσμευση της εν λόγω δυναμικότητας.
146. Επισημαίνω ότι η Επιτροπή δεν προβάλλει κανένα συγκεκριμένο επιχείρημα το οποίο να καταδεικνύει ότι στην υπό κρίση υπόθεση δεν πληρούνταν πράγματι οι προϋποθέσεις που συνδέονται με την εξαίρεση λόγω «κρατικής δράσης». Συνεπώς, η επιχειρηματολογία της ως προς το συγκεκριμένο ζήτημα πρέπει να απορριφθεί.
–        Ασφάλεια
εφοδιασμού
147. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, κατά την περίοδο της παράβασης, η Bulgargaz δραστηριοποιούνταν στις βουλγαρικές αγορές προμήθειας αερίου δυνάμει άδειας δημόσιας παροχής, η οποία τις επέβαλε αρκετές υποχρεώσεις ως αποκλειστικού διαχειριστή που εγγυάται την ασφάλεια του εφοδιασμού φυσικού αερίου στη Βουλγαρία (σκέψη 549 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν απέδειξε ότι τυχόν άρνηση αποδέσμευσης της αναξιοποίητης δυναμικότητας στον ρουμανικό αγωγό 1 θα μπορούσε να επηρεάσει τον εφοδιασμό της Βουλγαρίας με φυσικό αέριο.
148. Επισημαίνω ότι η Επιτροπή, προς στήριξη του πολύ συνοπτικού επιχειρήματός της, επικαλείται τις περιπτώσεις των αιτημάτων πρόσβασης που υποβλήθηκαν από την C Energy και την Overgas. Ωστόσο, δεν αμφισβητείται ότι τα αιτήματα αυτά δεν ελήφθησαν υπόψη από το Γενικό Δικαστήριο στο πλαίσιο της εκ μέρους του εξέτασης της επαναδιαπραγμάτευσης της συμφωνίας του 2005.
149. Κατά συνέπεια, το συγκεκριμένο επιχείρημα πρέπει να απορριφθεί όπως εξάλλου και το σύνολο των επιχειρημάτων σχετικά με τη συμπεριφορά της Bulgargaz κατά τη διάρκεια της επαναδιαπραγμάτευσης της συμφωνίας του 2005.
iii) Διάρκεια της διαπραγμάτευσης
150. Όσον αφορά την τρίτη αιτίαση σχετικά με τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, το Γενικό Δικαστήριο όρισε το πεδίο εφαρμογής της αναλύσεώς του στη σκέψη 652 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως στην οποία έκρινε ότι «η διάρκεια της επαναδιαπραγμάτευσης της συμφωνίας του 2005 αποτελεί αποδεικτικό στοιχείο στο οποίο στηρίχθηκε η Επιτροπή προκειμένου να καταδείξει την ύπαρξη της αντίθετης προς τον ανταγωνισμό στρατηγικής που, κατά τη γνώμη της, επέδειξαν οι προσφεύγουσες». Ωστόσο, έκρινε ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι η διάρκεια της εν λόγω επαναδιαπραγμάτευσης μπορεί να προσαφθεί στην Bulgargaz, σημείο το οποίο αμφισβητείται από την Επιτροπή.
151. Συναφώς, αρκεί η επισήμανση ότι η επιρροή της συμπεριφοράς της Bulgargaz στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων συνιστά αποκλειστικά ζήτημα εκτιμήσεως των πραγματικών περιστατικών και, ως εκ τούτου, δεν υπόκειται στον αναιρετικό έλεγχο του Δικαστηρίου (66).
152. Υπό το πρίσμα όλων των ανωτέρω, ο έκτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό του.
2.      Πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς και στον σταθμό αποθήκευσης Chiren
1.      Έβδομος λόγος αναιρέσεως
153. Ο έβδομος λόγος αναιρέσεως αφορά το δικαίωμα πρόσβασης στο βουλγαρικό δίκτυο μεταφοράς. Κατ’ ουσίαν, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Bulgartransgaz παρεμπόδισε, περιόρισε και καθυστέρησε την πρόσβαση τρίτων στο εν λόγω δίκτυο μεταφοράς από τις 29 Σεπτεμβρίου 2010 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2012. Εντούτοις, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε, πρώτον, ότι η συμπεριφορά αυτή ήταν ικανή να περιορίσει τον ανταγωνισμό στις βουλγαρικές αγορές προμήθειας φυσικού αερίου και, δεύτερον, ότι η εν λόγω συμπεριφορά συνεχίστηκε μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2012.
α)      Επιχειρήματα των διαδίκων
154. Η Επιτροπή υποστηρίζει, πρώτον, ότι το Γενικό Δικαστήριο έσφαλε στο μέτρο που έκρινε ότι μολονότι η Επιτροπή απέδειξε ενδεχομένως ότι, μεταξύ της 29ης Σεπτεμβρίου 2010 και της 31ης Δεκεμβρίου 2012, η Bulgartransgaz δεν συμμορφώθηκε προς τις κανονιστικές της υποχρεώσεις αποτρέποντας, περιορίζοντας και καθυστερώντας την πρόσβαση τρίτων στο δίκτυο μεταφοράς, δεν απέδειξε ότι η συμπεριφορά αυτή ήταν ικανή να περιορίσει τον ανταγωνισμό στην πράξη, και όχι απλώς υποθετικά, διότι οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις δεν είχαν πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 κατά τον χρόνο εκείνο (σκέψεις 951 έως 954 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Συναφώς, η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από την Overgas, προβάλλει ότι η διαπίστωση κατάχρησης στην αγορά επομένου σταδίου δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκην ότι η άρνηση πρόσβασης στη δυναμικότητα του προηγουμένου σταδίου είναι επίσης παράνομη και καταλογιστέα στην ίδια οντότητα. Η Επιτροπή υποστηρίζει, δεύτερον, ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε εσφαλμένα ότι η διαπίστωση στην προσβαλλόμενη απόφαση ότι η Bulgartransgaz δεν παρείχε στην Overgas επαρκή πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς για το έτος 2013 στηρίχθηκε αποκλειστικά και μόνο στο γεγονός ότι η πρόσβαση αυτή εξαρτιόταν από τη φερόμενη περιορισμένη πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 που είχε χορηγηθεί στην Overgas κατά την ίδια περίοδο. Κατά συνέπεια, δεδομένου ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η εν λόγω πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 δεν ήταν περιορισμένη, το συμπέρασμά του ότι ούτε η πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς ήταν περιορισμένη, είναι επίσης εσφαλμένο (σκέψεις 874 έως 878 και 880 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Επιπλέον, η Επιτροπή διατείνεται ότι, εάν απορριφθεί η διαπίστωση του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με την πρόσβαση που χορηγήθηκε στην Overgas στον ρουμανικό αγωγό 1 το 2013 για τους λόγους που παρατίθενται στον πρώτο λόγο αναιρέσεως, θα πρέπει λογικά να αναιρεθεί επίσης και το σκεπτικό του σχετικά με το δίκτυο μεταφοράς κατά την ίδια περίοδο.
155. Ο όμιλος BEH υποστηρίζει, πρώτον, ότι τα επιχειρήματα της Επιτροπής σχετικά με την πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς μεταξύ της 29ης Σεπτεμβρίου 2010 και της 31ης Δεκεμβρίου 2012 είναι αβάσιμα, στον βαθμό που η άρνηση παροχής πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1 οφείλεται στην Transgaz και όχι στον όμιλο BEH. Υπ’ αυτές τις περιστάσεις, αμφότερες οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, ήτοι η Overgas και η Toplofikacia Razgrad (67), δεν θα μπορούσαν σε καμία περίπτωση να έχουν πρόσβαση στις βουλγαρικές αγορές αερίου για λόγους οι οποίοι δεν άπτονται του ελέγχου της Bulgartransgaz, ακόμη και εάν υπήρχε τακτική πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς. Ως εκ τούτου, ο όμιλος BEH υποστηρίζει ότι η συμπεριφορά της Bulgartransgaz όσον αφορά την πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς δεν ήταν, σε τελική ανάλυση, ικανή να επιφέρει πραγματικά, και όχι αμιγώς υποθετικά, αποτελέσματα αποκλεισμού στις εν λόγω αγορές. Δεύτερον, ο όμιλος BEH διατείνεται ότι τα επιχειρήματα της Επιτροπής σχετικά με την πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς από το 2013 και έπειτα είναι απαράδεκτα και άνευ αντικειμένου, δεδομένου ότι η Επιτροπή παραπέμπει στον πρώτο λόγο αναιρέσεως σχετικά με την πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1, χωρίς να προβάλλει οποιοδήποτε λυσιτελές επιχείρημα στο πλαίσιο της προσβάσεως στο δίκτυο μεταφοράς.
β)      Ανάλυση
1)      Πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς μεταξύ της 29ης Σεπτεμβρίου 2010 και της 31ης Δεκεμβρίου 2012
156. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή απέδειξε ότι η Bulgartransgaz παρεμπόδισε, περιόρισε και καθυστέρησε την πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς για την Overgas και την Toplofikacia Razgrad μεταξύ της 29ης Σεπτεμβρίου 2010 και της 31ης Δεκεμβρίου 2012 (σκέψεις 949 και 950 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Ωστόσο, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι ακόμη και εάν η Bulgartransgaz είχε παράσχει στις δύο αυτές επιχειρήσεις επαρκή πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς, δεν θα μπορούσαν να εισέλθουν στις βουλγαρικές αγορές προμήθειας φυσικού αερίου, καθόσον δεν διέθεταν προηγούμενη πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 για λόγους που δεν μπορούν να προσαφθούν στον όμιλο BEH. Υπό τις περιστάσεις αυτές, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η συμπεριφορά της Bulgartransgaz όσον αφορά την πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς δεν ήταν ικανή να έχει πραγματικά, και όχι αμιγώς υποθετικά, αποτελέσματα αποκλεισμού στις εν λόγω αγορές (σκέψεις 949 και 950 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Η Επιτροπή αμφισβητεί το ως άνω συμπέρασμα, υποστηρίζοντας ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν εφάρμοσε το κατάλληλο νομικό κριτήριο. Κατά την άποψή της, το ζήτημα θα έπρεπε να είναι κατά πόσον η σχετική συμπεριφορά ήταν αντικειμενικώς ικανή να περιορίσει τον ανταγωνισμό και όχι κατά πόσον μπορεί να αποδειχθεί ότι επήλθαν πράγματι τα εν λόγω αποτελέσματα.
157. Πρέπει να επισημανθεί, προκαταρκτικώς, ότι το Γενικό Δικαστήριο εντάσσει την ανάλυσή του στο πλαίσιο της νομολογίας του Δικαστηρίου, η οποία, κατ’ ουσίαν, ορίζει ότι, προκειμένου μια συμπεριφορά εμπίπτουσα στο πεδίο εφαρμογής πρακτικής αποκλεισμού να χαρακτηριστεί ως καταχρηστική, η συμπεριφορά αυτή θα πρέπει να είναι ικανή να περιορίσει τον ανταγωνισμό και, ιδίως, να προκαλέσει, όπως της προσάπτεται, τον εκτοπισμό ανταγωνιστών από την αγορά. Κατά τη σχετική εκτίμηση πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των κρίσιμων πραγματικών περιστατικών (68). Το Γενικό Δικαστήριο παρατήρησε περαιτέρω ότι τα εν λόγω αποτελέσματα αποκλεισμού δεν μπορεί να είναι αμιγώς υποθετικού χαρακτήρα. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή δεν δύναται να στηριχθεί στα αποτελέσματα που η πρακτική αυτή θα μπορούσε να παραγάγει ή θα είχε παραγάγει αν συνέτρεχαν ή συντρέξουν ορισμένες ιδιαίτερες περιστάσεις, οι οποίες δεν ήταν οι κρατούσες στην αγορά κατά το χρονικό σημείο της θέσεως σε εφαρμογή της πρακτικής και οι οποίες, κατά το χρονικό εκείνο σημείο, φαινόταν ελάχιστα πιθανό να συντρέξουν (69).
158. Στην υπό κρίση υπόθεση, όσον αφορά την οργάνωση των βουλγαρικών αγορών φυσικού αερίου, δεν αμφισβητείται ότι το δίκτυο μεταφοράς τοποθετείται σε επόμενο στάδιο από αυτό του ρουμανικού αγωγού 1, δεδομένου ότι ο εφοδιασμός της Βουλγαρίας με φυσικό αέριο βασιζόταν σχεδόν εξ ολοκλήρου στις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου (σκέψη 6 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως) και ότι ο ρουμανικός αγωγός 1 ήταν η μόνη βιώσιμη οδός διοχέτευσης φυσικού αερίου από τη Ρωσία (σκέψη 10 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).
159. Κατά συνέπεια, τίθεται το ζήτημα εάν, προκειμένου η Επιτροπή να αποδείξει ότι η συμπεριφορά της Bulgartransgaz όσον αφορά την πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς μπορεί να χαρακτηριστεί ως καταχρηστική, στο μέτρο που ήταν ικανή να επιφέρει στην πράξη, και όχι αμιγώς υποθετικά, εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά, έπρεπε επίσης να αποδείξει ότι οι επιχειρήσεις που ζήτησαν την πρόσβαση αυτή είχαν αποκτήσει προηγουμένως πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 ή ότι δεν μπόρεσαν να αποκτήσουν την πρόσβαση αυτή για λόγους που προσάπτονται στον όμιλο BEH.
160. Επί του συγκεκριμένου ζητήματος, παρατηρώ τα ακόλουθα.
161. Πρώτον, όπως επισημαίνεται στο σημείο 156 των παρουσών προτάσεων, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς που παρασχέθηκε από την
Bulgartransgaz στην Overgas και στην Toplofikacia Razgrad δεν ήταν επαρκής μεταξύ της 29ης Σεπτεμβρίου 2010 και της 31ης Δεκεμβρίου 2012. Η διαπίστωση αυτή δεν αμφισβητήθηκε κατά την αναιρετική διαδικασία.
162. Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Bulgargaz ασκούσε τον έλεγχο πρόσβασης τρίτων στον ρουμανικό αγωγό 1, καθόσον οποιοσδήποτε τρίτος επιθυμούσε να αποκτήσει πρόσβαση στον εν λόγω αγωγό κατά τη διάρκεια της παράβασης μπορούσε να την αποκτήσει μόνον αν η Bulgargaz έδινε τη συγκατάθεσή της στην Transgaz να προσφέρει δυναμικότητα σύμφωνα με τους όρους του άρθρου 17.1 της συμφωνίας του 2005 ή εάν η Bulgargaz δεχόταν να υπεκμισθώσει μέρος της αναξιοποίητης δυναμικότητάς της (σκέψη 149 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Τρίτον, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε επίσης, κατ’ ουσίαν, ότι η Επιτροπή είχε αναφερθεί στην προσβαλλόμενη απόφαση στην αλληλεξάρτηση μεταξύ των τριών επίμαχων υποδομών, δηλαδή του ρουμανικού αγωγού 1, του δικτύου μεταφοράς και του σταθμού αποθήκευσης Chiren (σκέψη 1116 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Κατά την επίμαχη περίοδο, η πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 ήταν αναγκαία προκειμένου να διοχετευθεί φυσικό αέριο στο δίκτυο μεταφοράς και η πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς ήταν επίσης απαραίτητη προκειμένου να μεταφερθεί φυσικό αέριο στον σταθμό αποθήκευσης Chiren. Ειδικότερα, όσον αφορά τη διασύνδεση μεταξύ του ρουμανικού αγωγού 1 και του δικτύου μεταφοράς, το Γενικό Δικαστήριο παρατήρησε ότι η πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς ακολουθούσε μια διαδικασία δύο σταδίων. Κατ’ ουσίαν, σε πρώτο στάδιο, η Bulgartransgaz όφειλε να εξετάσει την αίτηση και να συντάξει γραπτή γνωμοδότηση σχετικά με τους όρους προσβάσεως ή αιτιολογημένη απόρριψη. Σε περίπτωση θετικής εισηγήσεως, σε δεύτερο στάδιο, όφειλε να προσφέρει μια σύμβαση μεταφοράς στον αιτούντα πρόσβαση ή να προβεί στην έκδοση αιτιολογημένης απορρίψεως. Σε αυτό ακριβώς το σημείο του δευτέρου σταδίου απαιτούνταν, ενδεχομένως, αποδεικτικά στοιχεία ότι ο αιτών πρόσβαση είχε ήδη συνάψει σύμβαση προμήθειας φυσικού αερίου σε αγορά προηγούμενου σταδίου (σκέψεις 738, 742, 746 και 749 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Ως εκ τούτου, κατά την Επιτροπή, η Bulgartransgaz και η Bulgargaz είχαν τη δυνατότητα να επηρεάσουν και να συμβάλουν από κοινού στην αποτροπή, περιορισμό και καθυστέρηση της πρόσβασης τρίτων στις εν λόγω υποδομές (σκέψη 1117 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).
163. Τέταρτον, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι από κανένα στοιχείο της δικογραφίας δεν προκύπτει ότι, κατά την περίοδο της παράβασης, η Transgaz ενημέρωσε την Bulgargaz ότι υπήρχαν μεμονωμένα αιτήματα τρίτων για παροχή πρόσβασης στη δυναμικότητα του ρουμανικού αγωγού 1. Είναι επίσης αδιαμφισβήτητο ότι η Overgas είχε διαβιβάσει τα εν λόγω αιτήματα απευθείας στην Transgaz (σκέψεις 291 και 292 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).
164. Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι, πρώτον, δεν υπάρχει οποιοδήποτε αποδεικτικό στοιχείο από το οποίο να προκύπτει ότι υποβλήθηκαν απευθείας μεμονωμένες αιτήσεις από την Overgas και την Toplofikacia Razgrad για πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1, οι οποίες διαβιβάστηκαν στην Bulgargaz. Δεύτερον, η Bulgartransgaz απέτρεψε, περιόρισε και καθυστέρησε την πρόσβαση της Overgas και της Toplofikacia Razgrad στο δίκτυο μεταφοράς κατά τη σχετική περίοδο. Είναι επίσης αδιαμφισβήτητο ότι η Bulgargaz ήταν στενά συνδεδεμένη με την Bulgartransgaz ως μέλος του ομίλου BEH και ότι η απόδειξη πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1 ήταν απλώς μια συμπληρωματική διαδικασία, κατόπιν της ολοκλήρωσης της αρχικής διαδικασίας χορήγησης πρόσβασης στο δίκτυο μεταφοράς.
165. Υπό τις περιστάσεις αυτές, η παρατιθέμενη στο σημείο 157 των παρουσών προτάσεων νομολογία, δεν στηρίζει το συμπέρασμα ότι η συμπεριφορά της Bulgartransgaz όσον αφορά την πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς μπορεί να συνιστά παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ μόνο εφόσον αποδειχθεί ότι η αδυναμία της Overgas και της Toplofikacia Razgrad να αποκτήσουν πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 οφειλόταν στην Bulgargaz.
166. Συναφώς, είναι αληθές ότι, προκειμένου μια πρακτική να χαρακτηριστεί ως καταχρηστική, τα αποτελέσματα αποκλεισμού της δεν πρέπει να έχουν αμιγώς υποθετικό χαρακτήρα. Ωστόσο, στην υπό κρίση υπόθεση, το γεγονός ότι η Transgaz δεν διαβίβασε τα αιτήματα της Overgas για πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συνιστά «ορισμένες ιδιαίτερες περιστάσεις, οι οποίες δεν ήταν οι κρατούσες στην αγορά κατά το χρονικό σημείο της θέσεως σε εφαρμογή της πρακτικής και οι οποίες, κατά το χρονικό εκείνο σημείο, φαινόταν ελάχιστα πιθανό να συντρέξουν», όπως αναφέρεται στη σκέψη 70 της αποφάσεως Servizio Elettrico Nazionale κ.λπ., δεδομένου ότι η συμπεριφορά της Transgaz συναφώς δεν μπορεί να θεωρηθεί ως συνθήκη της αγοράς. Κατά συνέπεια, ο τρόπος με τον οποίον αντιμετώπισε η Transgaz τα αιτήματα αυτά δεν μπορεί να θεωρηθεί ως κρατούσα στις βουλγαρικές αγορές αερίου περίσταση κατά τον χρόνο υποβολής των αιτημάτων πρόσβασης στο δίκτυο μεταφοράς.
167. Συναφώς, πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι ο αιτών πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό ακόμη και μετά την ολοκλήρωση του πρώτου ή ακόμη και μετά το δεύτερο στάδιο της διαδικασίας χορήγησης πρόσβασης στο δίκτυο μεταφοράς και πριν από την εφαρμογή της συμβάσεως μεταφοράς (σκέψη 777 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Δηλαδή, στην υπό κρίση υπόθεση, πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 μπορούσε να αποκτηθεί πολύ αργότερα από τη συμπεριφορά της Bulgartransgaz που το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι απέτρεψε, περιόρισε και καθυστέρησε την πρόσβαση της Overgas και της Toplofikacia Razgrad στο δίκτυο μεταφοράς μεταξύ της 29ης Σεπτεμβρίου 2010 και της 31ης Δεκεμβρίου 2012. Επιπλέον, η Bulgargaz και η Bulgartransgaz, ως κατέχουσες δεσπόζουσα θέση επιχειρήσεις, υπείχαν ειδική υποχρέωση να μη θίγουν με τη συμπεριφορά τους τον αποτελεσματικό και ανόθευτο ανταγωνισμό στην εσωτερική αγορά (70). Στο πλαίσιο αυτό, το συμπέρασμα ότι, κατόπιν της εκτιμήσεως της Επιτροπής που διενεργήθηκε υπό το πρίσμα του κριτηρίου της απόφασης Bronner, η συμπεριφορά της Bulgargaz δεν συνιστούσε παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ όσον αφορά την πρόσβαση της Overgas στον ρουμανικό αγωγό 1 πριν το 2013, δεν μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η συμπεριφορά της Bulgartransgaz δεν συνιστούσε τέτοιου είδους παράβαση ως προς την πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς. Αρκεί να σημειωθεί ότι αυτή η από κοινού αξιολόγηση της συμπεριφοράς των δύο αυτών επιχειρήσεων έρχεται σε αντίθεση με τη διαπίστωση του Γενικού Δικαστηρίου ότι, σύμφωνα με τους κανόνες περί χορήγησης πρόσβασης στα δίκτυα μεταφοράς και/ή διανομής φυσικού αερίου που θεσπίστηκαν με την απόφαση αριθ. Л-2 (απόφαση P‑2), της βουλγαρικής ρυθμιστικής αρχής της 14ης Μαΐου 2007 (DV αριθ. 45 της 8ης Ιουνίου 2007, σ. 51), η Bulgartransgaz δεν είχε το δικαίωμα να παρεμποδίσει την αιτηθείσα πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς απλώς και μόνο διότι δεν είχε προσκομιστεί απόδειξη πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1 κατά τον χρόνο υποβολής της αιτήσεως (σκέψη 771 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Συναφώς, η απόδειξη πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1 εμπίπτει, κατ’ αρχήν, μόνο στο δεύτερο στάδιο της διαδικασίας (σκέψη 770 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Συνεπώς, περιορίζοντας την πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς κατά το πρώτο στάδιο της εν λόγω διαδικασίας, η συμπεριφορά της Bulgartransgaz είχε ως συγκεκριμένο αποτέλεσμα τον αποκλεισμό της δυνατότητας της Overgas και της Toplofikacia Razgrad να προχωρήσουν στο δεύτερο στάδιο της επίμαχης διαδικασίας.
168. Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο στο μέτρο που έκρινε ότι η συμπεριφορά της Bulgartransgaz όσον αφορά την πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς μεταξύ της 29ης Σεπτεμβρίου 2010 και της 31ης Δεκεμβρίου 2012 δεν ήταν ικανή να επιφέρει πραγματικά, και όχι αμιγώς υποθετικά, αποτελέσματα αποκλεισμού στις βουλγαρικές αγορές φυσικού αερίου και, ως εκ τούτου, τα επιχειρήματα της Επιτροπής πρέπει να γίνουν δεκτά για τον λόγο αυτόν.
2)      Πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς μετά την 1η Ιανουαρίου 2013
169. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει σαφώς ότι η Επιτροπή στήριξε τη διαπίστωσή της ότι η πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς που χορηγήθηκε στην Overgas για το έτος 2013 είχε περιοριστικό χαρακτήρα αποκλειστικά στον τρόπο με τον οποίο είχε αποκτήσει πρόσβαση η Overgas στον ρουμανικό αγωγό 1 για το ίδιο έτος, την οποία έκρινε επίσης ως έχουσα περιοριστικό χαρακτήρα. Ωστόσο, δεδομένου ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι η Bulgargaz δεν χορήγησε στην Overgas επαρκή πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 για το έτος 2013, κατέληξε στο ίδιο συμπέρασμα όσον αφορά το δίκτυο μεταφοράς (σκέψεις 874 έως 878 και 880 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Η Επιτροπή αμφισβητεί τις διαπιστώσεις του Γενικού Δικαστηρίου για τον λόγο ότι, στον βαθμό του το Γενικό Δικαστήριο έκρινε εσφαλμένα ότι η πρόσβαση της Overgas στον ρουμανικό αγωγό 1 ήταν επαρκής, το συνακόλουθο συμπέρασμα ότι η πρόσβασή της στο δίκτυο μεταφοράς ήταν επαρκής είναι, κατ’ ανάγκην, εσφαλμένο.
170. Πρέπει να σημειωθεί ότι η επιχειρηματολογία της Επιτροπής είναι ιδιαιτέρως ασαφής καθόσον επικαλείται πλάνη περί το δίκαιο όσον αφορά τη συμπεριφορά της Bulgargaz σε σχέση με την πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς από την 1η Ιανουαρίου 2013 και έπειτα.
171. Στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, στην προσβαλλόμενη απόφαση, η διαπίστωση ότι η Bulgartransgaz δεν χορήγησε στην Overgas επαρκή πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς για το 2013 στηρίζεται αποκλειστικά και μόνο στο γεγονός ότι η πρόσβαση αυτή τελούσε υπό την προϋπόθεση της προσβάσεως που είχε η Overgas στον ρουμανικό αγωγό 1 κατά το 2013. Ωστόσο, κατά την Επιτροπή, αυτή η πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 κατά το 2013 ήταν από μόνη της καταχρηστική με συνέπεια να πρέπει να ισχύει το ίδιο και για την πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς. Ωστόσο, προς τεκμηρίωση του ισχυρισμού αυτού, η Επιτροπή επικαλείται φερόμενες πλάνες περί το δίκαιο όπως αυτές παρατίθενται στο πλαίσιο του πρώτου λόγου αναιρέσεως.
172. Συναφώς, πρέπει να επισημανθεί ότι ο πρώτος λόγος αναιρέσεως δεν αφορά τους όρους πρόσβασης της Overgas στον ρουμανικό αγωγό 1. Συνεπώς, η Επιτροπή δεν μπορεί να επικαλεστεί τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν στο πλαίσιο του πρώτου λόγου αναιρέσεως προς στήριξη της επιχειρηματολογίας της όσον αφορά την πρόσβαση της Overgas στο δίκτυο μεταφοράς από την 1η Ιανουαρίου 2013 και έπειτα.
173. Εντούτοις, με την κατάθεση του υπομνήματος ανταπαντήσεως, η Επιτροπή προσέθεσε ότι το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε το κριτήριο που καθορίζεται στην απόφαση Generics (UK) κ.λπ., η εφαρμογή του οποίου αμφισβητήθηκε με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, στις σκέψεις 418 και 419 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως σχετικά με την εκτίμηση της τρίμηνης διάρκειας που καθορίζεται στη συμφωνία όσον αφορά την πρόσβαση της Overgas στον ρουμανικό αγωγό 1 για το έτος 2013. Συναφώς, επισημαίνω ότι μνεία στην απόφαση Generics (UK) κ.λπ. γίνεται μόνο υπό γενικούς όρους, με παράθεση της σκέψεως 154 της εν λόγω αποφάσεως, η οποία δεν αφορά το αμφισβητούμενο κριτήριο που εξετάστηκε στο πλαίσιο του πρώτου λόγου αναιρέσεως που αφορά την ανάλυση της έννοιας του δυνητικού ανταγωνιστή.
174. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η αιτίαση που αφορά την πρόσβαση της Overgas στο δίκτυο μεταφοράς από την 1η Ιανουαρίου 2013 και έπειτα, πρέπει να απορριφθεί.
175. Εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι ο έβδομος λόγος αναιρέσεως πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτός, στον βαθμό που το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η συμπεριφορά της Bulgartransgaz σχετικά με την πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς μεταξύ της 29ης Σεπτεμβρίου 2010 και της 31ης Δεκεμβρίου 2012, δεν ήταν ικανή να επιφέρει πραγματικό, και όχι αμιγώς υποθετικό, εκτοπισμό των ανταγωνιστών από τις βουλγαρικές αγορές φυσικού αερίου.
2.      Όγδοος λόγος αναιρέσεως
176. Ο όγδοος λόγος αναιρέσεως αφορά την πρόσβαση στον σταθμό αποθήκευσης Chiren. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, κατ’ ουσίαν, ότι η Επιτροπή απέδειξε ότι η Bulgartransgaz απέτρεψε, περιόρισε και καθυστέρησε την πρόσβαση τρίτων στον σταθμό αποθήκευσης Chiren μεταξύ της 30ής Ιουλίου 2010 και της 19ης Σεπτεμβρίου 2014 (σκέψη 1089 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Περαιτέρω, έκρινε ότι η Επιτροπή απέδειξε ότι η συμπεριφορά αυτή ήταν ικανή να περιορίσει τον ανταγωνισμό στις βουλγαρικές αγορές προμήθειας φυσικού αερίου μεταξύ της 5ης Ιουνίου 2012 και της 19ης Σεπτεμβρίου 2014, καθόσον αμφότερες οι εταιρίες που ζήτησαν να τους παρασχεθεί πρόσβαση στον σταθμό αποθήκευσης Chiren διέθεταν επίσης πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς και/ή τον ρουμανικό αγωγό 1 (σκέψη 1104 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Ωστόσο, έκρινε επίσης ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι η συμπεριφορά αυτή ήταν ικανή να περιορίσει τον ανταγωνισμό και, ιδίως, να αποτρέψει την είσοδο της εταιρίας F και της Overgas στις βουλγαρικές αγορές προμήθειας φυσικού αερίου μεταξύ της 30ής Ιουλίου 2010 και της 5ης Ιουνίου 2012, δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις αυτές δεν διέθεταν προηγούμενη πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 κατά τον χρόνο εκείνο (σκέψη 1099 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).
α)      Επιχειρήματα των διαδίκων
177. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε νομικές πλάνες περί την εκτίμηση στις σκέψεις 1092 έως 1103 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στο μέτρο που έκρινε ότι η συμπεριφορά της Bulgartransgaz όσον αφορά την πρόσβαση στον σταθμό αποθήκευσης Chiren δεν ήταν ικανή να περιορίσει τον ανταγωνισμό για το χρονικό διάστημα μεταξύ της 30ής Ιουλίου 2010 και της 5ης Ιουνίου 2012. Κατ’ ουσίαν, το επιχείρημα αυτό στηρίζεται σε λογική παρόμοια με αυτή που χρησιμοποιήθηκε στο πλαίσιο του εβδόμου λόγου αναιρέσεως, υπό την έννοια ότι, στο μέτρο που τρίτοι ζήτησαν πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 και τον σταθμό αποθήκευσης Chiren, η απουσία αποδεδειγμένα καταχρηστικής συμπεριφοράς εκ μέρους του ομίλου BEH στον ρουμανικό αγωγό 1 ανάντη δεν καθιστά απλώς υποθετικά τα αντίθετα προς τον ανταγωνισμό αποτελέσματα της συμπεριφοράς της Bulgartransgaz όσον αφορά την πρόσβαση στον σταθμό αποθήκευσης Chiren κατάντη. Περαιτέρω, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, για τους λόγους που παρατίθενται στον πρώτο λόγο αναιρέσεως, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε νομική πλάνη στο μέτρο που έκρινε στη σκέψη 1094 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως ότι η συμπεριφορά της Bulgargaz όσον αφορά την πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 συνιστούσε άρνηση παροχής πρόσβασης που ενδεχομένως ενέπιπτε στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 102 ΣΛΕΕ. Τέλος, η Επιτροπή διατείνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο έσφαλε στη σκέψη 1103 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, καθόσον έκρινε ότι η δυνατότητα πρόκλησης αντίθετων προς των ανταγωνισμό αποτελεσμάτων πρέπει να είναι από μόνη της προβληματική, δεδομένου ότι η νομολογία απαιτεί απλώς την ύπαρξη εγγενούς δυνατότητας της συμπεριφοράς να προκαλέσει τα αποτελέσματα αυτά.
178. Ο όμιλος BEH παραπέμπει στα επιχειρήματα που προέβαλε στο πλαίσιο της απάντησής του στον πρώτο και τον έβδομο λόγο αναιρέσεως, ως απάντηση στην επιχειρηματολογία της Επιτροπής που στηρίζεται στους ίδιους λόγους με αυτούς των δύο συγκεκριμένων λόγων αναιρέσεως. Επιπροσθέτως, όσον αφορά τη σκέψη 1103 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ο όμιλος BEH διατείνεται ότι στην αίτηση αναιρέσεως δεν προσδιορίζεται οποιαδήποτε σκέψη στην οποία να στηρίχθηκε η αμφισβητούμενη συλλογιστική προκειμένου να ανατραπεί ένα στοιχείο της προσβαλλομένης αποφάσεως, γεγονός το οποίο καθιστά τον συγκεκριμένο λόγο αναιρέσεως αλυσιτελή και απαράδεκτο.
β)      Ανάλυση
179. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή απέδειξε ότι η Bulgartransgaz απέτρεψε, περιόρισε και καθυστέρησε την πρόσβαση της εταιρίας F και της Overgas στον σταθμό αποθήκευσης μεταξύ της 30ής Ιουλίου 2010 και της 5ης Ιουνίου 2012. Ωστόσο, εφαρμόζοντας την ίδια συλλογιστική με αυτήν που χρησιμοποιήθηκε για την εξέταση συγκρίσιμης συμπεριφοράς όσον αφορά τα αποτελέσματα αποκλεισμού του δικτύου μεταφοράς στις βουλγαρικές αγορές φυσικού αερίου, έκρινε ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι η συμπεριφορά της Bulgartransgaz όσον αφορά την πρόσβαση στον σταθμό αποθήκευσης Chiren ήταν ικανή να περιορίσει τον ανταγωνισμό στις αγορές αυτές, καθόσον η εταιρία F και η Overgas δεν διέθεταν προηγούμενη πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 και, συνεπώς, δεν μπορούσαν να εισέλθουν στις εν λόγω αγορές κατά τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Η Επιτροπή αμφισβητεί το εν λόγω συμπέρασμα προβάλλοντας, κατ’ ουσίαν, τα ίδια επιχειρήματα με αυτά που προβλήθηκαν στο πλαίσιο του εβδόμου λόγου αναιρέσεως.
180. Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, πρέπει να επισημανθεί ότι τόσο το σκεπτικό του Γενικού Δικαστηρίου στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση όσο και η επιχειρηματολογία της Επιτροπής στην αναιρετική διαδικασία στηρίζονται στους ίδιους ακριβώς λόγους με αυτούς που προβάλλονται με τον έβδομο λόγο αναιρέσεως.
181. Ως εκ τούτου, για τους λόγους που παρατίθενται στα σημεία 156 έως 168 των παρουσών προτάσεων, ο όγδοος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί και παρέλκει η εξέταση των λοιπών επιχειρημάτων που προβάλλονται από την Επιτροπή.
Γ.      Ενιαία και διαρκής παράβαση (ένατος λόγος αναιρέσεως)
182. Ο ένατος λόγος αναιρέσεως αφορά την εφαρμογή της αποφάσεως Frucona (71) από το Γενικό Δικαστήριο και σκοπεί να αποδείξει ότι ο μοναδικός λόγος που αφορά τη συμπεριφορά της Bulgartransgaz σε σχέση με τον σταθμό αποθήκευσης Chiren μετά τον Ιούνιο του 2012 δεν μπορεί, χωρίς την παραποίηση της προσβαλλομένης αποφάσεως με υποκατάσταση της εκτιμήσεως των πραγματικών περιστατικών από την Επιτροπή με μια νέα εκτίμηση, να συνιστά ουσιώδη, ή έστω επαρκή, αιτιολόγηση ικανή να δικαιολογήσει το διατακτικό της εν λόγω αποφάσεως.
1.      Επιχειρήματα των διαδίκων
183. Η Επιτροπή υποστηρίζει, πρώτον, ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, καθόσον θα έπρεπε να είχε εφαρμόσει το κριτήριο που καθορίζεται στην απόφαση Επιτροπή κατά Verhuizingen Coppens (72) αντί για το κριτήριο που καθορίζεται στην απόφαση Frucona. Συναφώς, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το κριτήριο που καθορίζεται στη σκέψη 46 της αποφάσεως Επιτροπή κατά Verhuizingen Coppens της παρέχει τη δυνατότητα να ακυρώσει εν μέρει μια απόφαση σε περίπτωση που η επίμαχη ενιαία και διαρκής παράβαση μπορεί να διακριθεί σε επιμέρους συμπεριφορές στις οποίες συνίσταται η παράβαση αυτή. Κατά την ως άνω νομολογία, στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση πρέπει να παρέχεται η δυνατότητα, κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, να αντιληφθεί ότι της προσάπτονται επιμέρους συμπεριφορές οι οποίες συνθέτουν την εν λόγω παράβαση και, ως εκ τούτου, να υπερασπιστεί τον εαυτό της και η απόφαση πρέπει να είναι αρκούντως σαφής ως προς το σημείο αυτό. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή υποστηρίζει, δεύτερον, ότι το Γενικό Δικαστήριο έσφαλε στο μέτρο που έκρινε ότι μόνος ο λόγος που αφορούσε τη συμπεριφορά της Bulgartransgaz σε σχέση με την πρόσβαση στον σταθμό αποθήκευσης Chiren μετά τον Ιούνιο του 2012 δεν μπορούσε να αποτελέσει ουσιώδη, ή έστω επαρκή, αιτιολογία ικανή να δικαιολογήσει αφ’ εαυτής το διατακτικό της προσβαλλομένης αποφάσεως. Συναφώς, η Επιτροπή επισημαίνει ότι τόσο η ανακοίνωση αιτιάσεων όσο και η προσβαλλόμενη απόφαση είναι επαρκώς λεπτομερείς ως προς το ότι αποδείχθηκε ότι η άρνηση παροχής πρόσβασης από την Bulgartransgaz στον σταθμό αποθήκευσης Chiren μετά τον Ιούνιο του 2012 συνιστά τόσο ενιαία και διαρκή παράβαση όσο και επιμέρους παράβαση. Συνεπώς, στην υπό κρίση υπόθεση πληρούνται οι προϋποθέσεις περί μερικής ακυρώσεως.
184. Ο όμιλος BEH αντικρούει την επιχειρηματολογία της Επιτροπής.
2.      Ανάλυση
α)      Προκαταρκτικές παρατηρήσεις σχετικά με την έννοια της ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως
185. Η έννοια της ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως εμφανίστηκε στη νομολογία του Δικαστηρίου στα τέλη της δεκαετίας του 1990, για τους σκοπούς εφαρμογής του άρθρου 85 ΕΚ (73). Συνακόλουθα, εφαρμόστηκε επίσης στο πλαίσιο της κατάχρησης δεσπόζουσας θέσεως (74). Ως εκ τούτου, τα κύρια χαρακτηριστικά της ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως έχουν ήδη καθοριστεί σε σχετικά μεγάλο βαθμό (75) και μπορούν να συνοψιστούν εν συντομία ως ακολούθως.
186. Η ουσία της ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως συνίσταται στην ύπαρξη ενός κοινού σκοπού που επιδιώκεται από διάφορες επιχειρήσεις, ο οποίος στην υφιστάμενη νομολογία αναφέρεται ως «συνολικό σχέδιο». Επομένως, όταν οι διάφορες συμπεριφορές εντάσσονται σε ένα «συνολικό σχέδιο», λόγω του ότι επιδιώκουν τον ίδιο σκοπό, ήτοι τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της εσωτερικής αγοράς, η Επιτροπή δικαιούται να καταλογίσει την ευθύνη για τις συμπεριφορές αυτές αναλόγως της συμμετοχής στην παράβαση, η οποία λαμβάνεται υπόψη στο σύνολό της (76).
187. Σε περιπτώσεις συμπεριφορών οι οποίες, στο πλαίσιο ενός συνολικού σχεδίου, συνέβαλαν στην τέλεση της φερόμενης παραβάσεως του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, η επιφορτισμένη με την έρευνα αρχή έχει τη δυνατότητα να επιλέξει απλώς να χαρακτηρίσει κάθε μία από τις συμπεριφορές αυτές ως μέρος μιας ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως, χωρίς κατ’ ανάγκην να τις χαρακτηρίσει ως χωριστές παραβάσεις της διάταξης αυτής (77) ή να αντιμετωπίσει έκαστη των συμπεριφορών αυτών ως αυτοτελή παράβαση και ακολούθως να τις ομαδοποιήσει όλες μαζί ως ενιαία και διαρκή παράβαση (78).
188. Συνεπώς, η προσέγγιση που ακολουθείται όσον αφορά την απόφαση για την έκδοση πράξεως με την οποία διαπιστώνεται ενιαία και διαρκής παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ είναι καθοριστικής σημασίας, καθόσον, για την ενδιαφερόμενη επιχείρηση, από το γεγονός και μόνο ότι της επιβλήθηκε κύρωση για συμμετοχή στην εν λόγω ενιαία και διαρκή παράβαση δεν συνάγεται ότι κάθε επιμέρους συμπεριφορά που αποτελεί μέρος της παραβάσεως αυτής είναι, από μόνη της, κατ’ ανάγκην παράνομη βάσει της εν λόγω διατάξεως. Για την ακρίβεια, δύο διαφορετικές συμπεριφορές ενδέχεται να είναι νόμιμες εάν αξιολογηθούν χωριστά, αλλά να θεωρηθούν καταχρηστικές δυνάμει του άρθρου 102 ΣΛΕΕ για τον λόγο ότι, από κοινού, αποτελούν μέρος ενός συνολικού σχεδίου το οποίο συνιστά νόθευση του υγιούς ανταγωνισμού και επιφέρει αντίθετα προς τον ανταγωνισμό αποτελέσματα. Ομοίως, από το γεγονός ότι δεν διαπιστώθηκε η τέλεση ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως δεν συνάγεται κατ’ ανάγκην ότι μία (ή πλείονες) από τις συμπεριφορές που συνθέτουν τη φερόμενη παράβαση δεν μπορεί να συνιστά από μόνη της παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ.
189. Σε περίπτωση που ο δικαστικός έλεγχος αποφάσεως με την οποία διαπιστώθηκε ενιαία και διαρκής παράβαση καταλήξει τελικώς στο συμπέρασμα ότι η εν λόγω διαπίστωση ήταν εσφαλμένη, δύο είναι τα πιθανά ενδεχόμενα. Αφενός, η απόφαση ενδέχεται να ακυρωθεί στο σύνολό της εάν οι επιμέρους συμπεριφορές που συνθέτουν τη φερόμενη παράβαση δεν είχαν αξιολογηθεί ως χωριστές παραβάσεις του άρθρου 102 ΣΛΕΕ. Αφετέρου, η εν λόγω απόφαση ενδέχεται να ακυρωθεί εν μέρει εάν μία ή περισσότερες από τις συμπεριφορές αυτές αξιολογήθηκε ως χωριστή παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ. Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι η μερική ακύρωση πράξεως του δικαίου της Ένωσης είναι δυνατή μόνον εφόσον τα στοιχεία των οποίων ζητείται η ακύρωση δύνανται να αποσπασθούν από την υπόλοιπη πράξη. Η προϋπόθεση αυτή δεν πληρούται όταν η μερική ακύρωση πράξεως έχει ως αποτέλεσμα να μεταβάλει την ουσία της πράξεως (79).
190. Σχετικά με το νομικό κριτήριο που πρέπει να εφαρμοστεί προκειμένου να καθοριστεί εάν και σε ποιον βαθμό μπορούν τα στοιχεία μιας απόφασης της Επιτροπής με την οποία διαπιστώνεται ενιαία και διαρκής παράβαση να διαχωριστούν μεταξύ τους, έχει αποφανθεί το Δικαστήριο στο πλαίσιο του άρθρου 101 ΣΛΕΕ. Η σχετική συλλογιστική μπορεί να μεταφερθεί στο άρθρο 102 ΣΛΕΕ, καθόσον το κριτήριο αυτό στηρίζεται σε στοιχεία τα οποία είναι κοινά στη διερεύνηση κάθε αντίθετης προς τον ανταγωνισμό συμπεριφοράς.
191. Πρώτον, η επίμαχη επιχείρηση πρέπει να ήταν σε θέση, κατά τη διοικητική διαδικασία, να αντιληφθεί ότι κατηγορείται επίσης και για κάθε μία από τις συμπεριφορές που συνθέτουν την παράβαση. Δεύτερον, η σχετική απόφαση πρέπει να είναι αρκούντως σαφής επ’ αυτού (80). Σε περίπτωση που η Επιτροπή προτίθεται να καταλογίσει στους αποδέκτες της ανακοίνωσης αιτιάσεων, πέραν μιας ενιαίας και διαρκούς παράβασης, και εκάστη εκ των συμπεριφορών που τη συναποτελούν, μεμονωμένως, ως διακριτή παράβαση, ο σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας των αποδεκτών επιβάλλει στην Επιτροπή την υποχρέωση να εκθέσει στην ανακοίνωση τα στοιχεία που είναι αναγκαία προκειμένου οι εν λόγω αποδέκτες να είναι σε θέση να αντιληφθούν το γεγονός ότι το θεσμικό όργανο έχει κινήσει διαδικασία σε βάρος τους τόσο στο πλαίσιο της ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως όσο και για καθεμία από τις διακριτές παραβάσεις (81).
192. Υπό το πρίσμα όλων αυτών ακριβώς των παρατηρήσεων πρέπει να εξεταστούν τα επιχειρήματα που προβάλλονται από την Επιτροπή στο πλαίσιο του ενάτου λόγου αναιρέσεως.
β)      Πρώτο σκέλος του ενάτου λόγου αναιρέσεως
193. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν εφάρμοσε το ορθό νομικό κριτήριο προκειμένου να κρίνει εάν η προσβαλλόμενη απόφαση μπορούσε να ακυρωθεί μόνο εν μέρει και όχι στο σύνολό της.
194. Στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι, στο πλαίσιο του κατ’ άρθρο 263 ΣΛΕΕ ελέγχου νομιμότητας τα δικαστήρια της Ένωσης δεν μπορούν να υποκαταστήσουν με τη δική τους αιτιολογία αυτή του εκδόντος την επίμαχη πράξη. Η δήλωση αυτή βασίζεται στην εφαρμογή της αποφάσεως Frucona (82) (σκέψη 1109 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Ακολούθως, παρατήρησε ότι η αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης στηρίζεται σε δύο θεμελιώδεις πυλώνες (σκέψη 1111 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως), ήτοι, αφενός, στην αντίθετη προς τον ανταγωνισμό στρατηγική με σκοπό την προστασία της δεσπόζουσας θέσεως της Bulgargaz στις βουλγαρικές αγορές προμήθειας αερίου (σκέψεις 1112 έως 1117 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως) και, αφετέρου, στην έννοια της «ενιαίας και διαρκούς παράβασης» (σκέψεις 1118 έως 1134 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).
195. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, πρώτον, ότι ούτε στην αιτιολογία ούτε στο διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης προσάπτει η Επιτροπή στον όμιλο BEH πλείονες διακριτές παραβάσεις. Δεύτερον, έκρινε ότι η προσαπτόμενη στον όμιλο BEH ενιαία και διαρκής παράβαση στηρίζεται σε ένα βασικό στοιχείο, ήτοι σε μια αντίθετη προς τον ανταγωνισμό στρατηγική η οποία στηριζόταν στην αλληλεξάρτηση των συμπεριφορών σε σχέση με καθεμιά από τις τρεις επίμαχες υποδομές αερίου και είχε ως μοναδικό σκοπό τη στεγανοποίηση των βουλγαρικών αγορών προμήθειας αερίου. Τρίτον, έκρινε ότι η φερόμενη ως καταχρηστική συμπεριφορά σε σχέση με τον ρουμανικό αγωγό 1 συνιστά τον άξονα επί του οποίου βασίζονται η ανάλυση της Επιτροπής και η αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης (σκέψεις 1127 και 1128 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως). Υπό τις περιστάσεις αυτές, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, υπό το πρίσμα του συνόλου των συμπεριφορών που προσάπτει η προσβαλλόμενη απόφαση στον όμιλο BEH και της έμφασης που δίνει στην αλληλεξάρτηση, τη συμπληρωματικότητα και την αμοιβαία ενίσχυση των συμπεριφορών αυτών, δεν μπορεί να συναχθεί από το διατακτικό της εν λόγω απόφασης ότι αυτή στηρίζεται σε πλείονες λόγους σχετικούς με διακριτές καταχρηστικές συμπεριφορές, κάθε μία εκ των οποίων θα αρκούσε, αφ’ εαυτής, για τη στήριξή της (σκέψη 1131). Υπό τις συνθήκες αυτές, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι δεν μπορεί ο μόνος δικαιολογητικός λόγος που αντλείται από τη συμπεριφορά της Bulgartransgaz όσον αφορά τον σταθμό αποθήκευσης Chiren μετά τον Ιούνιο του 2012 να αποτελέσει την κύρια, ούτε επαρκή, αιτιολογία, δυνάμενη να στηρίξει αφ’ εαυτής το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, εκτός αν παραμορφωθεί η απόφαση αυτή με την υποκατάσταση της εκτίμησης της Επιτροπής από νέα εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών (σκέψη 1133).
196. Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, δεν προκύπτει με σαφήνεια από το σκεπτικό της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως ότι το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε το ενδεχόμενο να ακυρώσει εν μέρει την προσβαλλόμενη απόφαση.
197. Ωστόσο, όπως επισήμανα στα σημεία 190 και 191 των παρουσών προτάσεων, σε περίπτωση που προβλέπεται η δυνατότητα μερικής ακύρωσης αποφάσεως της Επιτροπής με την οποία επιβάλλεται κύρωση για την τέλεση ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, εξακολουθεί να είναι αναγκαίο να αποδειχθεί ότι κάθε μία από τις μεμονωμένες συμπεριφορές που συνθέτουν αυτή την ενιαία και διαρκή παράβαση, θεωρούμενη μεμονωμένα, μπορεί επίσης να χαρακτηριστεί ως διακριτή παράβαση της εν λόγω διατάξεως. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή πρέπει να προσδιορίσει και να προβεί στον σχετικό νομικό χαρακτηρισμό κάθε μίας από τις συμπεριφορές αυτές ξεχωριστά.
198. Συναφώς, από το σημείο 195 των παρουσών προτάσεων προκύπτει με σαφήνεια ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι ούτε στην αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως ούτε, ιδίως, στο διατακτικό της αποφάσεως αυτής δεν προσάπτει η Επιτροπή στον όμιλο BEH σειρά ξεχωριστών παραβάσεων. Υπό τις περιστάσεις αυτές, συνάγεται κατ’ ανάγκην το συμπέρασμα ότι, δεχόμενο ότι η φερόμενη ενιαία και διαρκής παράβαση δεν συνίστατο σε σειρά επιμέρους παραβάσεων, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι ούτε τα διάφορα μέρη της προσβαλλομένης αποφάσεως μπορούν να διαχωριστούν μεταξύ τους ούτε μπορεί η εν λόγω απόφαση να ακυρωθεί εν μέρει.
199. Μόνο κατόπιν της ανωτέρω διαπιστώσεως το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε εάν το διατακτικό της προσβαλλομένης αποφάσεως μπορούσε να στηριχθεί αποκλειστικώς στον λόγο που αφορούσε τη συμπεριφορά της Bulgartransgaz σε σχέση με τον σταθμό αποθήκευσης Chiren μετά τον Ιούνιο του 2012.
200. Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν εφάρμοσε το ορθό νομικό κριτήριο προκειμένου να κρίνει εάν η προσβαλλόμενη απόφαση μπορούσε να ακυρωθεί μόνο εν μέρει και όχι στο σύνολό της και, συνεπώς, το επιχείρημα αυτό πρέπει να απορριφθεί.
γ)      Δεύτερο σκέλος του ενάτου λόγου αναιρέσεως
201. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο έσφαλε στο μέτρο που έκρινε ότι δεν προκύπτει με σαφήνεια από την ανακοίνωση αιτιάσεων και από την προσβαλλόμενη απόφαση ότι η συμπεριφορά του ομίλου BEH όσον αφορά την άρνηση πρόσβασης στον σταθμό αποθήκευσης Chiren μετά τον Ιούνιο του 2012 συνιστά χωριστή παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, η οποία αντιστοιχεί σε μία από τις συμπεριφορές στις οποίες συνίσταται η φερόμενη ενιαία και διαρκής παράβαση.
202. Όπως επισήμανα στο σημείο 191 των παρουσών προτάσεων, είναι πιθανόν να διαπιστωθεί ότι μια απόφαση της Επιτροπής σχετικά με φερόμενη παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ καταλογίζει τόσο «ενιαία και διαρκή παράβαση» όσο και χωριστές παραβάσεις, μόνο εφόσον τούτο μπορεί να συναχθεί σαφώς και από την αιτιολογία και από την ίδια την απόφαση. Με άλλα λόγια, εάν η εν λόγω δήλωση δεν συνάγεται από αμφότερα, η απόφαση δεν είναι δυνατόν να ακυρωθεί εν μέρει. Ειδικότερα, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, σε περίπτωση που η Επιτροπή προτίθεται να καταλογίσει σε μια επιχείρηση συμμετοχή όχι μόνο σε μια «ενιαία και διαρκή παράβαση» αλλά και σε πλείονες διακριτές παραβάσεις, οι οποίες συνίστανται στις συμπεριφορές που συνθέτουν την ενιαία και διαρκή παράβαση, οφείλει να διευκρινίσει και να αιτιολογήσει τον αποδιδόμενο σε καθεμία από τις συμπεριφορές αυτές νομικό χαρακτηρισμό της διακριτής παράβασης (83).
203. Στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε στη σκέψη 55, και επανέλαβε στη σκέψη 1130, ότι το άρθρο 1 του διατακτικού της προσβαλλομένης αποφάσεως είναι διατυπωμένο ως ακολούθως: «Η Bulgarian Energy Holding EAD και οι θυγατρικές της Bulgargaz EAD και Bulgartransgaz EAD υπέπεσαν σε ενιαία και διαρκή παράβαση του άρθρου 102 [ΣΛΕΕ] καθόσον αρνήθηκαν την παροχή πρόσβασης τρίτων στο […] δίκτυο μεταφοράς, στον ρουμανικό αγωγό […] 1 και στον [σταθμό αποθήκευσης]
Chiren με αποτέλεσμα τη στεγανοποίηση των αγορών προμήθειας αερίου στη Βουλγαρία».
204. Από το γράμμα του διατακτικού της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει με σαφήνεια ότι η Επιτροπή χαρακτήρισε τις τρεις επιμέρους συμπεριφορές όσον αφορά το δίκτυο μεταφοράς, τον ρουμανικό αγωγό 1 και τον σταθμό αποθήκευσης Chiren, μόνο ως συμπεριφορές οι οποίες αποτελούν μέρος μιας «ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως» του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, χωρίς να χαρακτηρίσει επίσης κάθε μία από αυτές ως χωριστή παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ.
205. Όσον αφορά την αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή υποστηρίζει, κατά τρόπο αφηρημένο και χωρίς να εξηγεί με σαφήνεια με ποιον ακριβώς τρόπο, ότι η προσβαλλόμενη απόφαση έκρινε ότι κάθε επιμέρους συμπεριφορά παρεμπόδιζε την πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς, στον ρουμανικό αγωγό 1 και στον σταθμό αποθήκευσης Chiren, αντιστοίχως, και ότι κάθε μία από τις εν λόγω συμπεριφορές πληροί τις προϋποθέσεις χαρακτηρισμού της ως παράβασης του άρθρου 102 ΣΛΕΕ. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν διευκρινίζει ποιες συγκεκριμένες αιτιολογικές σκέψεις της αποφάσεως αυτής στηρίζουν το συμπέρασμα ότι η άρνηση πρόσβασης στον σταθμό αποθήκευσης Chiren μετά τον Ιούνιο του 2012 συνιστά χωριστή παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ.
206. Ειδικότερα, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η ενότητα 6.2.4.5 της προσβαλλομένης αποφάσεως εξετάζει ως επιμέρους συμπεριφορά ένα σαφές μοτίβο στη συμπεριφορά της Bulgartransgaz το οποίο συνίσταται στην αποτροπή, περιορισμό και καθυστέρηση παροχής πρόσβασης στον σταθμό αποθήκευσης Chiren. Ωστόσο, πρέπει να υπενθυμιστεί συναφώς ότι οι έννοιες «συμπεριφορά» και «παράβαση» δεν πρέπει να συγχέονται (84). Συναφώς, από το επιχείρημα της Επιτροπής προκύπτει με σαφήνεια ότι αυτή δέχεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση εξέτασε διάφορες περιπτώσεις συμπεριφορών προκειμένου να διαπιστώσει μια ενιαία και διαρκή παράβαση. Ωστόσο, οι δηλώσεις αυτές δεν αποδεικνύουν ότι η εν λόγω απόφαση έκρινε ότι η φερόμενη ενιαία και διαρκής παράβαση αποτελούνταν από διάφορες επιμέρους συμπεριφορές οι οποίες, από μόνες τους, συνιστούσαν παραβάσεις.
207. Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, το επιχείρημα αυτό πρέπει να απορριφθεί με συνέπεια να πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό του ο ένατος λόγος αναιρέσεως.
Δ.      Δικαιώματα άμυνας (δέκατος λόγος αναιρέσεως)
208. Ο δέκατος λόγος αναιρέσεως αφορά την εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με τη φερόμενη προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας του ομίλου BEH και την παραβίαση της αρχής της χρηστής διοικήσεως. Το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε πλημμέλειες στη διοικητική διαδικασία, στο πλαίσιο της οποίας η Επιτροπή διοργάνωσε συνολικώς οκτώ συσκέψεις με την Overgas και συνέταξε μη εμπιστευτικές συνοπτικές σημειώσεις καθώς και εμπιστευτικά, λεπτομερή πρακτικά μετά από καθεμία από αυτές. Η Overgas υπέβαλε γραπτές παρατηρήσεις (στο εξής: συμπληρωματικές παρατηρήσεις) όσον αφορά έξι από τις εν λόγω συσκέψεις. Αρχικώς, ο όμιλος BEH διέθετε πρόσβαση μόνο στις συνοπτικές σημειώσεις και στο μη εμπιστευτικό κείμενο των συμπληρωματικών παρατηρήσεων ορισμένων από τις συσκέψεις αυτές. Αργότερα, ο όμιλος BEH απέκτησε πρόσβαση στα λεπτομερή πρακτικά στο πλαίσιο διαδικασίας αίθουσας δεδομένων, μέσω εξωτερικών εκπροσώπων, οι οποίοι συνέταξαν μια αναφορά που απεστάλη στις προσφεύγουσες σε μη εμπιστευτική μορφή. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, χορηγώντας στον όμιλο BEH εξαιρετικά περιορισμένη πρόσβαση στον φάκελο της υπόθεσης στο πλαίσιο της διαδικασίας αίθουσας δεδομένων και μην επιτρέποντας την πρόσβαση σε κείμενα των συμπληρωματικών παρατηρήσεων με λιγότερες περικοπές, η Επιτροπή υπέπεσε σε διαδικαστική πλημμέλεια ικανή να στοιχειοθετήσει προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας του ομίλου BEH.
1.      Επιχειρήματα των διαδίκων
209. Η Επιτροπή υποστηρίζει, πρώτον, ότι το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε εσφαλμένο νομικό κριτήριο προκειμένου να εξετάσει τις επιπτώσεις των φερόμενων διαδικαστικών πλημμελειών στα δικαιώματα άμυνας του προσφεύγοντος. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο όφειλε να εξακριβώσει εάν η άμεση πρόσβαση του ομίλου BEH στον φάκελο της υπόθεσης, πέραν της ήδη αποκτηθείσας πρόσβασης μέσω των εξωτερικών του εκπροσώπων κατά τη διαδικασία της αίθουσας δεδομένων, θα του επέτρεπε να διασφαλίσει κατά καλύτερο τρόπο την άμυνά του. Δεύτερον, η Επιτροπή προβάλλει ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, εσφαλμένα, ότι η ίδια η διαδικασία της αίθουσας δεδομένων ήταν ικανή να θίξει τα δικαιώματα άμυνας του ομίλου BEH, λόγω της εμμέσως ασκούμενης πρόσβασης μέσω εξωτερικών νομικών συμβούλων. Τρίτον, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε τα αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με τα λεπτομερή πρακτικά και τις συμπληρωματικές παρατηρήσεις, υποστηρίζοντας ότι τα έγγραφα αυτά είχαν σημασία που δεν έπρεπε να παραβλεφθεί προκειμένου να βοηθηθεί ο όμιλος BEH να διασφαλίσει κατά καλύτερο τρόπο την άμυνά του. Τέταρτον, η Επιτροπή διατείνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν τήρησε την αρχή της κατ’ αντιμωλίαν διεξαγωγής της δίκης. Συναφώς, καίτοι το Γενικό Δικαστήριο διέταξε την Επιτροπή να προσκομίσει πλήθος εγγράφων και, ακολούθως, επέτρεψε στον όμιλο BEH να καταθέσει τις παρατηρήσεις του, ουδέποτε έδωσε στην Επιτροπή τη δυνατότητα να διατυπώσει τις απόψεις της εγγράφως.
210. Ο όμιλος BEH αντικρούει την επιχειρηματολογία της Επιτροπής.
2.      Ανάλυση
α)      Χρήση της διαδικασίας αίθουσας δεδομένων
1)      Προκαταρκτικές παρατηρήσεις σχετικά με τη διαδικασία αίθουσας δεδομένων
211. Το βασικό ζήτημα που εγείρεται με τον δέκατο λόγο αναιρέσεως αφορά τον συμβιβασμό, σε υποθέσεις ανταγωνισμού, μεταξύ της αρχής του σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας, η οποία έχει καθιερωθεί από καιρού όσον αφορά τις διοικητικές διαδικασίες (85), ιδίως όταν λαμβάνει τη μορφή του δικαιώματος πρόσβασης στον φάκελο της υποθέσεως, και της ανάγκης προστασίας των εννόμων συμφερόντων των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων όσον αφορά τα επαγγελματικά απόρρητα ή άλλες εμπιστευτικές πληροφορίες. Στην υπό κρίση υπόθεση, αυτό το αρκετά παραδοσιακό ζήτημα ανακύπτει υπό τη συγκεκριμένη μορφή της χρησιμοποίησης από την Επιτροπή της διαδικασίας που είναι γνωστή ως «διαδικασία αίθουσας δεδομένων».
212. Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, τόσο το δικαίωμα ακροάσεως (άρθρο 41, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, του Χάρτη) όσο και το δικαίωμα προσβάσεως στον φάκελο της υπόθεσης (άρθρο 41, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, του Χάρτη), αποτελούν παρεπόμενα του σεβασμού του δικαιώματος άμυνας στις διοικητικές διαδικασίες, το οποίο συνιστά θεμελιώδες δικαίωμα που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της έννομης τάξης της Ένωσης (86). Εντός του συγκεκριμένου πλαισίου του δικαίου ανταγωνισμού, το δικαίωμα προσβάσεως στον φάκελο συνεπάγεται ότι η Επιτροπή υποχρεούται να παρέχει στην υπό διερεύνηση επιχείρηση τη δυνατότητα εξετάσεως όλων των εγγράφων που περιλαμβάνονται στον φάκελο έρευνας και τα οποία ενδέχεται να είναι κρίσιμα για την άμυνα της επιχειρήσεως αυτής. Στα έγγραφα αυτά συγκαταλέγονται τόσο τα ενοχοποιητικά όσο και τα απαλλακτικά αποδεικτικά στοιχεία, πλην των επιχειρηματικών απορρήτων άλλων επιχειρήσεων, των εσωτερικών εγγράφων της Επιτροπής και άλλων εμπιστευτικών πληροφοριών (87).
213. Το δικαίωμα προσβάσεως στον φάκελο δεν συνιστά απεριόριστο προνόμιο και μπορεί να περιοριστεί, ιδίως δεδομένου ότι πρέπει να σταθμίζεται με τη γενική αρχή του δικαιώματος των επιχειρήσεων στην προστασία των εμπορικών απορρήτων τους (88). Τα εν λόγω στοιχεία εφαρμόζονται ευθέως στο δίκαιο του ανταγωνισμού μέσω του άρθρου 27, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003 και των
άρθρων 15, παράγραφος 2, και 16 του κανονισμού 773/2004, τα οποία θεσπίζουν λεπτομερείς κανόνες σχετικά με τη χρήση των εγγράφων του φακέλου όσον αφορά τη διαδικασία δυνάμει του άρθρου 101 ή του άρθρου 102 ΣΛΕΕ.
214. Οι προαναφερθείσες απαιτήσεις είναι ιδιαιτέρως ευαίσθητες όσον αφορά τις διενεργούμενες από την Επιτροπή έρευνες δυνάμει των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ, δεδομένου ότι το συγκεκριμένο πλαίσιο απαιτεί τη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων από επιχειρήσεις των οποίων οι οικονομικές και εμπορικές στρατηγικές ενδέχεται να πρέπει κατ’ ανάγκην να αποκλίνουν ή ακόμη και να απαιτούν τη διατήρηση του απορρήτου. Ως εκ τούτου, προκειμένου να διατηρηθεί η αποτελεσματικότητα της εργασίας της και να διασφαλισθεί ότι έχει στη διάθεσή της τα πλέον πλήρη, σχετικά και χρήσιμα πληροφοριακά στοιχεία, η Επιτροπή είναι απαραίτητο να εξοπλισθεί με διάφορα εργαλεία τα οποία θα της επιτρέψουν να συλλέξει και να χρησιμοποιήσει τις πληροφορίες αυτές συμμορφούμενη παράλληλα προς τις αρχές που συνοψίζονται στα σημεία 212 και 213 των παρουσών προτάσεων.
215. Στην υπό κρίση υπόθεση, η Επιτροπή επέλεξε να συνδυάσει τη χρήση συνοπτικών εκδόσεων διαφόρων εγγράφων και να χορηγήσει πρόσβαση στην εμπιστευτική έκδοση των εν λόγω εγγράφων, μέσω της διαδικασίας αίθουσας δεδομένων. Σκοπός της εν λόγω διαδικασίας είναι να χορηγηθεί στην υπό διερεύνηση επιχείρηση πρόσβαση, υπό περιορισμούς, σε πληροφορίες που απέκτησε η Επιτροπή στο πλαίσιο των διαδικασιών δυνάμει των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ, προστατεύοντας παράλληλα τα επιχειρηματικά απόρρητα και άλλες εμπιστευτικές πληροφορίες. Προκειμένου να επιτευχθεί ο σκοπός αυτός, η πρόσβαση στην αίθουσα δεδομένων περιορίζεται σε μικρό αριθμό προσώπων, δηλαδή τους εξωτερικούς συμβούλους. Υπόκειται επίσης σε περιοριστικούς όρους προσβάσεως: για παράδειγμα, ο επιτρεπόμενος χρόνος είναι περιορισμένος, δεν επιτρέπεται οποιαδήποτε εξωτερική επικοινωνία και οι εξωτερικοί σύμβουλοι μπορούν να φέρουν μόνο περιορισμένο εξοπλισμό.
2)      Εφαρμογή στην υπό κρίση υπόθεση
216. Το πρώτο ζήτημα που εγείρεται από την Επιτροπή αφορά τη σκέψη 1215 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Στηρίζεται στην άποψη ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η ίδια η χρήση της διαδικασίας αίθουσας δεδομένων μέσω εξωτερικών εκπροσώπων συνιστούσε προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας του ομίλου BEH.
217. Φρονώ ότι το σκεπτικό του Γενικού Δικαστηρίου ως προς το συγκεκριμένο σημείο είναι ασαφές, στο μέτρο που είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτό εάν το γεγονός ότι ο όμιλος BEH είχε τη δυνατότητα να ασκήσει τα δικαιώματα άμυνάς του μόνο μέσω εξωτερικών εκπροσώπων στο πλαίσιο της διαδικασίας αίθουσας δεδομένων αποτελεί τον λόγο για τον οποίο το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η διαδικασία αυτή, όπως έλαβε χώρα στην υπό κρίση υπόθεση, ήταν ικανή να προσβάλει τα εν λόγω δικαιώματα. Υπό τις περιστάσεις αυτές, και στον βαθμό που η σκέψη 1215 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως μπορεί να ερμηνευθεί κατ’ αυτόν τον τρόπο, είναι σημαντικό να αποσαφηνιστούν τα ακόλουθα ζητήματα.
218. Όπως επισημαίνεται στο σημείο 214 των παρουσών προτάσεων, δεν αμφισβητείται ότι η πρόσβαση στον φάκελο της υπόθεσης μέσω της διαδικασίας αίθουσας δεδομένων δεν συνιστά, εκ της ίδιας της φύσεώς της, πρόσβαση που παρέχεται κατά συμβατικό τρόπο σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται από το άρθρο 27, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003 και από το άρθρο 15, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 773/2004. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, η ίδια η Επιτροπή αναφέρει, στην παράγραφο 97 της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με τις βέλτιστες πρακτικές για τη διεξαγωγή των διαδικασιών που αφορούν τα άρθρα 101 και 102 της ΣΛΕΕ (ΕΕ 2011,
C 308, σ. 6), ότι η χρήση της διαδικασίας αίθουσας δεδομένων μπορεί να «περιορίζει το δικαίωμα ενός μέρους να έχει πλήρη πρόσβαση στον φάκελο της έρευνας» (89).
219. Τούτου λεχθέντος, θα πρέπει να επισημανθεί επίσης ότι, παρά τον περιορισμένο τρόπο κοινοποίησης που επιτρέπει, η διαδικασία της αίθουσας δεδομένων εξακολουθεί να διατηρεί τη δυνατότητα παροχής έμμεσης πρόσβασης σε εμπιστευτικά έγγραφα και, κατά συνέπεια, διευκολύνει ενδεχομένως τη δυνατότητα ενός μέρους να επισημάνει την ύπαρξη απαλλακτικών αποδεικτικών στοιχείων. Με άλλα λόγια, το εργαλείο αυτό δύναται, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, να συμβάλει στην εξισορρόπηση της νόμιμης άσκησης του δικαιώματος πρόσβασης των μερών στον φάκελο της υπόθεσης με την επιβεβλημένη προστασία των επιχειρηματικών απορρήτων.
220. Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, φρονώ ότι, μολονότι η έμμεση πρόσβαση σε έγγραφα μέσω της διαδικασίας αίθουσας δεδομένων συνιστά σαφή περιορισμό της άσκησης του δικαιώματος πρόσβασης στον φάκελο της υποθέσεως, δεν στερεί κατ’ ανάγκην από την ενδιαφερόμενη επιχείρηση τα δικαιώματα άμυνάς της. Συνεπώς, η διαδικασία αυτή μπορεί να είναι κατάλληλη στην περίπτωση που πληρούνται τα ακόλουθα κριτήρια. Πρώτον, η Επιτροπή πρέπει να αποδείξει ότι υπάρχει πραγματική ανάγκη προστασίας εμπορικών απορρήτων ή άλλων εμπιστευτικών πληροφοριών (90). Δεύτερον, και στο ίδιο πνεύμα, θα πρέπει επίσης να αποδεικνύεται για ποιον λόγο η χρήση της αίθουσας δεδομένων αποτελεί, στο πλαίσιο της σχετικής υποθέσεως, καταλληλότερη επιλογή σε σχέση, για παράδειγμα, με την προετοιμασία μη εμπιστευτικών εγγράφων ικανών να ικανοποιήσουν επαρκώς τις απαιτήσεις των δικαιωμάτων άμυνας. Τέλος, η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να αποδώσει ιδιαίτερη προσοχή ώστε να διασφαλίσει ότι τα έγγραφα που διαβιβάζονται στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση κατά το τέλος της διαδικασίας αίθουσας δεδομένων θα καταστήσουν εφικτή την εκ μέρους της αποτελεσματική άσκηση των δικαιωμάτων άμυνάς της, ιδίως έχοντας γνώση τυχόν απαλλακτικών αποδεικτικών στοιχείων που περιέχονται στον φάκελο της Επιτροπής.
221. Ωστόσο, στην υπό κρίση υπόθεση, φρονώ ότι η σκέψη 1215 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως δεν πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η ίδια η χρήση της διαδικασίας αίθουσας δεδομένων προσέβαλε τα δικαιώματα άμυνας του ομίλου BEH.
222. Στη σκέψη 1213 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, κατά τον χρόνο που έλαβε χώρα η διαδικασία της αίθουσας δεδομένων, οι περιεχόμενες στα λεπτομερή πρακτικά των εν λόγω συσκέψεων πληροφορίες είχαν πλέον ιστορικό χαρακτήρα. Στην κατ’ αναίρεση δίκη, η Επιτροπή δεν προέβαλε οποιοδήποτε συγκεκριμένο επιχείρημα το οποίο να αμφισβητεί τη διαπίστωση αυτή. Συναφώς, πρέπει να σημειωθεί ότι η διαδικαστική πλημμέλεια που επισημαίνεται στη σκέψη 1238 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως αφορά αποκλειστικά και μόνον τις συσκέψεις που πραγματοποιήθηκαν στις 13 Οκτωβρίου 2010 (σκέψη 1228), στις 13 Ιανουαρίου 2011 (σκέψη 1231), στις 15 Δεκεμβρίου 2011 (σκέψη 1233) και στις 17 Ιουνίου 2013 (σκέψη 1235), δηλαδή εκείνες που το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι δεν απαιτείται πλέον να έχουν εμπιστευτικό χαρακτήρα κατά τη διαδικασία αίθουσας δεδομένων.
223. Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ορθώς ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε διαδικαστικό σφάλμα το οποίο συνίσταται στη χορήγηση πρόσβασης σε μη εμπιστευτικά έγγραφα μόνο μέσω της διαδικασίας αίθουσας δεδομένων, η οποία προορίζεται εγγενώς μόνο για έγγραφα των οποίων ο εμπιστευτικός χαρακτήρας και, συνεπώς, η ανάγκη προστασίας αποδεικνύεται δεόντως. Επιπλέον, ακόμη και εάν η σκέψη 1215 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως ερμηνευθεί υπό την έννοια που περιγράφεται στο σημείο 217 των παρουσών προτάσεων, η εν λόγω πλημμέλεια θα ήταν ούτως ή άλλως άνευ αντικειμένου καθόσον, στην υπό κρίση υπόθεση, η διαδικασία αίθουσας δεδομένων εφαρμόστηκε σε μη εμπιστευτικά έγγραφα.
β)      Εξέταση των φερόμενων απαλλακτικών στοιχείων
224. Το δεύτερο ζήτημα που εγείρεται από την Επιτροπή αφορά τη σκέψη 1225 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η οποία αναφέρει ότι επιβάλλεται να εξεταστεί εάν τα έγγραφα που γνωστοποιήθηκαν κατόπιν της εκδόσεως της διάταξης της 14ης Μαρτίου 2022, Bulgarian Energy Holding κ.λπ. κατά Επιτροπής (91), θα μπορούσαν να παράσχουν στον όμιλο BEH τη δυνατότητα να τεκμηριώσει ουσιαστικά ή να θεμελιώσει ορισμένους ισχυρισμούς στο πλαίσιο της άμυνάς του. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η δήλωση αυτή απλοποίησε αδικαιολογήτως τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις και ότι το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε τα αποδεικτικά στοιχεία, στο μέτρο που έκρινε ότι τα προηγουμένως μη γνωστοποιηθέντα στοιχεία των σχετικών εγγράφων είχαν σημασία που δεν έπρεπε να παραβλεφθεί.
225. Όσον αφορά, πρώτον, το ζήτημα του εφαρμοστέου νομικού κριτηρίου, επισημαίνω ότι το ερώτημα εάν το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε το ορθό νομικό κριτήριο ως βάση για την εκ μέρους του εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων συνιστά νομικό ζήτημα το οποίο υπόκειται στον αναιρετικό έλεγχο του Δικαστηρίου. Ωστόσο, όσον αφορά τη φερόμενη παραμόρφωση των αποδεικτικών στοιχείων, η παραμόρφωση αυτή πρέπει να καθίσταται προφανής από τα έγγραφα που περιέχονται στη δικογραφία την οποία έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο, χωρίς να απαιτείται η διενέργεια οποιασδήποτε νέας εκτιμήσεως των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων (92).
1)      Νομικό κριτήριο
226. Η νομολογία του Δικαστηρίου διακρίνει μεταξύ της μη κοινοποιήσεως των επιβαρυντικών και των απαλλακτικών αποδεικτικών στοιχείων. Συναφώς, το κατώτατο όριο προκειμένου να αποδειχθεί προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας λόγω μη κοινοποιήσεως επιβαρυντικών στοιχείων είναι υψηλότερο από αυτό που ισχύει για τα απαλλακτικά αποδεικτικά στοιχεία (93).
227. Κατ’ ουσίαν, όσον αφορά τα απαλλακτικά αποδεικτικά στοιχεία, εναπόκειται στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση να αποδείξει ότι η μη κοινοποίηση του εγγράφου αυτού μπορεί να επηρέασε σε βάρος της την εξέλιξη της διαδικασίας και το περιεχόμενο της απόφασης της Επιτροπής, καταδεικνύοντας ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει το εν λόγω απαλλακτικό έγγραφο για την άμυνά της, υπό την έννοια ότι, αν είχε τη δυνατότητα να στηριχθεί σε αυτό κατά τη διοικητική διαδικασία, θα μπορούσε να επικαλεστεί στοιχεία που δεν θα συμφωνούσαν με τα συμπεράσματα στα οποία είχε καταλήξει στο στάδιο αυτό η Επιτροπή και, ως εκ τούτου, θα μπορούσε ενδεχομένως να επηρεάσει με κάποιο τρόπο τις εκτιμήσεις που διατύπωσε η Επιτροπή στην απόφασή της (94).
228. Το Γενικό Δικαστήριο παρέθεσε συνοπτικά τη μέθοδο που σκόπευε να εφαρμόσει για τη σχετική ανάλυση στη σκέψη 1152 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, επισημαίνοντας ότι πρέπει να εξακριβωθεί εάν, λαμβανομένων υπόψη των πραγματικών και νομικών περιστάσεων της υποθέσεως, ο όμιλος BEH απέδειξε επαρκώς κατά νόμον ότι θα μπορούσε να οργανώσει καλύτερα την άμυνά του εάν δεν υφίστατο η διαδικαστική πλημμέλεια στην οποία υπέπεσε η Επιτροπή.
229. Ακολούθως, μετά τη διαπίστωση ύπαρξης διαδικαστικών πλημμελειών, εφάρμοσε την εν λόγω μέθοδο εξετάζοντας τις επιπτώσεις των εν λόγω πλημμελειών στα δικαιώματα άμυνας του ομίλου BEH. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν από τον όμιλο BEH με τις παρατηρήσεις του που κατατέθηκαν στις 27 Απριλίου 2022, κατόπιν της προσκομίσεως από την Επιτροπή του μη εμπιστευτικού κειμένου των σχετικών εγγράφων, προκειμένου να αποδείξει ότι η πρόσβαση σε ορισμένα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης, τα οποία δεν είχαν κοινοποιηθεί κατά τη διοικητική διαδικασία, θα του επέτρεπε να οργανώσει καλύτερα την άμυνά του.
230. Υπό τις περιστάσεις αυτές, φρονώ ότι η Επιτροπή δεν μπορεί να αμφισβητήσει το νομικό κριτήριο που χρησιμοποιήθηκε από το Γενικό Δικαστήριο.
2)      Φερόμενη παραμόρφωση των αποδείξεων
231. Το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε τα λεπτομερή πρακτικά των συσκέψεων της 13ης Οκτωβρίου 2010, της 13ης Ιανουαρίου 2011, της 15ης Δεκεμβρίου 2011 και της 17ης Ιουνίου 2013 καθώς και τις συμπληρωματικές παρατηρήσεις της 18ης Νοεμβρίου 2010 και της 10ης Ιουνίου 2011, στις σκέψεις 1227 έως 1245 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Όπως επισημαίνεται στο σημείο 225 των παρουσών προτάσεων, στο πλαίσιο της αναιρετικής δίκης, η φερόμενη παραμόρφωση πρέπει να προκύπτει προδήλως από τα περιεχόμενα στη δικογραφία του Δικαστηρίου έγγραφα.
i)      Τα λεπτομερή πρακτικά των συσκέψεων
232. Όσον αφορά τα λεπτομερή πρακτικά της συσκέψεως της 13ης Οκτωβρίου 2010, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, κατ’ ουσίαν, ότι μπορούσε να δεχθεί το επιχείρημα του ομίλου BEH ότι οι δυσχέρειες που αντιμετώπισε η Overgas ως προς την είσοδό της στις βουλγαρικές αγορές προμήθειας αερίου δεν προσάπτονται σε αυτόν αλλά στις βουλγαρικές αρχές, λόγω της εσφαλμένης και ελλιπούς μεταφοράς των σχετικών οδηγιών της Ένωσης. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι από τα ίδια αυτά λεπτομερή πρακτικά αποδείχθηκε επίσης ότι η Overgas θεώρησε ότι οι εν λόγω δυσχέρειες οφείλονταν στον όμιλο BEH.
233. Φρονώ ότι το επιχείρημα της Επιτροπής επί του συγκεκριμένου ζητήματος ευσταθεί. Ακόμη και εάν τα στοιχεία που αναφέρονται στο προηγούμενο σημείο των παρουσών προτάσεων ήταν ικανά να στηρίξουν το επιχείρημα ότι οι βουλγαρικές αρχές έφεραν ένα μέρος της ευθύνης σε σχέση με τις δυσκολίες που αντιμετώπισε η Overgas όσον αφορά την είσοδό της στις βουλγαρικές αγορές προμήθειας αερίου, γεγονός παραμένει ότι η Overgas υποστήριξε επίσης ότι μέρος αυτής της ευθύνης έφερε και ο όμιλος BEH, ενώ το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 1230 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι τα στοιχεία αυτά ήταν ικανά να επιβεβαιώσουν και να τεκμηριώσουν το επιχείρημα του ομίλου BEH ότι οι δυσχέρειες που αντιμετώπισε η Overgas όσον αφορά την είσοδό της στις βουλγαρικές αγορές προμήθειας αερίου δεν μπορούν να προσαφθούν σε αυτόν. Συνεπώς, η συγκεκριμένη εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου είναι προδήλως εσφαλμένη.
234. Όσον αφορά τα λεπτομερή πρακτικά της συσκέψεως που έλαβε χώρα στις 13 Ιανουαρίου 2011, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, κατ’ ουσίαν, ότι από αυτά αποδείχθηκε ότι η Overgas έκρινε κατά τον χρόνο εκείνο ότι η Transgaz ήλεγχε την πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 και ότι το στοιχείο αυτό θα μπορούσε να στηρίξει το επιχείρημα του ομίλου BEH ότι δεν αποτελούσε αυτός την οντότητα που έφερε την ευθύνη για τη χορήγηση και διαχείριση της πρόσβασης στην εν λόγω υποδομή. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν απλώς ότι η Overgas προσέγγισε την Transgaz προκειμένου να ζητήσει πρόσβαση στον εν λόγω αγωγό αλλά όχι ότι η Overgas επιβεβαίωσε ότι η Transgaz ήλεγχε πράγματι την υποδομή αυτή.
235. Παρατηρώ ότι το συμπέρασμα του Γενικού Δικαστηρίου, στη σκέψη 1232 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στηρίζεται στο γεγονός ότι η αιτιολογική σκέψη 296 της προσβαλλομένης αποφάσεως δεν παραπέμπει ρητώς στη δήλωση της Overgas όσον αφορά την οντότητα που ασκούσε τον έλεγχο στον ρουμανικό αγωγό 1, μολονότι η δήλωση αυτή θα μπορούσε να είχε χρησιμοποιηθεί ως απαλλακτικό αποδεικτικό στοιχείο από τον όμιλο BEH. Ωστόσο, επισημαίνω ότι, στην πραγματικότητα, δεν προκύπτει με σαφήνεια από τα λεπτομερή πρακτικά της συσκέψεως της 13ης Ιανουαρίου 2011 ότι η Overgas επιβεβαίωσε ρητώς ότι η Transgaz ήταν αυτή που ασκούσε τον έλεγχο στον ρουμανικό αγωγό 1. Υπ’ αυτές τις περιστάσεις, το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε προδήλως τα αποδεικτικά στοιχεία ως προς το συγκεκριμένο ζήτημα.
236. Τέλος, όσον αφορά τα λεπτομερή πρακτικά της συσκέψεως που πραγματοποιήθηκε στις 17 Ιουνίου 2013, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, κατ’ ουσίαν, ότι η Overgas είχε επιβεβαιώσει στην Επιτροπή ότι απέκτησε πρόσβαση στον ρουμανικό αγωγό 1 και στο δίκτυο μεταφοράς από την 1η Ιανουαρίου 2013. Για αμφότερες τις υποδομές, η διάρκεια των σχετικών συμφωνιών είχε παραταθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013. Επιπλέον, η Overgas δεν εξέφρασε οποιαδήποτε δυσαρέσκεια σχετικά με την πρόσβαση που χορηγήθηκε στις υποδομές αυτές, γεγονός το οποίο θα μπορούσε να ενισχύσει το επιχείρημα του ομίλου BEH ότι ουδεμία κατάχρηση υπήρξε όσον αφορά τις εν λόγω υποδομές. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι απλώς και μόνο από το γεγονός ότι η Overgas δεν έλαβε θέση επί ενός ζητήματος που δεν συζητήθηκε δεν μπορεί να συναχθεί ότι ένα έγγραφο ήταν ενδεχομένως χρήσιμο για την υπεράσπιση του ομίλου BEH.
237. Ωστόσο, φρονώ ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν παραμόρφωσε προδήλως τα λεπτομερή πρακτικά της εν λόγω συσκέψεως, καθόσον είναι ακριβές ότι η Overgas δεν εξέφρασε οποιαδήποτε δυσαρέσκεια σχετικά με την πρόσβαση που της χορηγήθηκε στις σχετικές υποδομές.
ii)    Οι συμπληρωματικές παρατηρήσεις
238. Όσον αφορά τις συμπληρωματικές παρατηρήσεις της 18ης Νοεμβρίου 2010, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι ο όμιλος BEH υποστήριξε ότι η Overgas δέχθηκε ότι η ζήτηση για τον εφοδιασμό εννέα βιομηχανικών πελατών κατά το έτος 2011 ήταν σημαντικά μικρότερη σε σχέση με τον όγκο για τον οποίο είχε ζητήσει πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς. Η δήλωση αυτή ενισχύει ενδεχομένως τον ισχυρισμό του εν λόγω ομίλου ότι η Overgas είχε διογκώσει σημαντικά τις ποσότητες για τις οποίες είχε ζητήσει πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς το 2011 και ότι λόγω αυτής της ασάφειας ήταν υποχρεωμένος να ζητήσει αποσαφηνίσεις κατά τη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε την 1η Δεκεμβρίου 2010. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το συμπέρασμα αυτό έρχεται σε αντίθεση με τις ίδιες τις διαπιστώσεις του Γενικού Δικαστηρίου ότι οι αποσαφηνίσεις ως προς το σημείο εισόδου για το οποίο ζητήθηκε πρόσβαση και τον όγκο που επιθυμούσε η Overgas να προμηθεύσει μέσω του δικτύου μεταφοράς ήταν πιθανώς απαραίτητες, καθόσον οι επιστολές της 29ης Σεπτεμβρίου και της 11ης Νοεμβρίου 2010 δεν ήταν σαφείς ως προς το συγκεκριμένο ζήτημα.
239. Κατά τη γνώμη μου, το Γενικό Δικαστήριο δεν παραμόρφωσε προδήλως τις εν λόγω συμπληρωματικές παρατηρήσεις. Η δήλωσή του επί του συγκεκριμένου ζητήματος στηρίχθηκε στη διαπίστωση ότι η ασάφεια ως προς τον όγκο για τον οποίο ζητήθηκε πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς αποτέλεσε, εν μέρει τουλάχιστον, τον λόγο για τον οποίο ζητήθηκαν ορισμένες διευκρινίσεις κατά τη σύσκεψη της 1ης Δεκεμβρίου 2010.
240. Όσον αφορά τις συμπληρωματικές παρατηρήσεις της 10ης Ιουνίου 2011, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι ο όμιλος BEH προέβαλε ότι η Overgas στήριξε την αιτίασή της στην εσφαλμένη παραδοχή ότι η είσοδός της στις βουλγαρικές αγορές προμήθειας αερίου θα υποχρέωνε τους προμηθευτές να διαμορφώσουν τις τιμές τους με βάση τις αρχές της οικονομίας της αγοράς. Περαιτέρω, ο όμιλος BEH υποστήριξε ότι η Overgas ήταν ο ενδιάμεσος της μοναδικής πηγής εφοδιασμού φυσικού αερίου σε προηγούμενο στάδιο στη Βουλγαρία, ήτοι της Gazprom, από το οποίο συνάγεται ότι η είσοδος της Overgas στις βουλγαρικές αγορές δεν θα ενίσχυε τον ανταγωνισμό, καθόσον η Bulgargaz δεν θα ήταν πλέον σε θέση να αγοράσει φυσικό αέριο σε εύλογες τιμές. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η γνώση της πληροφορίας αυτής θα παρείχε στον όμιλο BEH τη δυνατότητα να υποστηρίξει το επιχείρημά του ότι δεν πληρούνταν οι όροι περί υγιούς ανταγωνισμού στην αγορά επόμενου σταδίου, κυρίως λόγω της Overgas.
241. Ωστόσο, το Γενικό Δικαστήριο δεν εξηγεί καθόλου με ποιον τρόπο η δήλωση ότι η Overgas στήριξε την αιτίασή της στην παραδοχή ότι η είσοδός της στις βουλγαρικές αγορές προμήθειας αερίου θα υποχρέωνε τους προμηθευτές να διαμορφώσουν τις τιμές τους με βάση τις αρχές της οικονομίας της αγοράς, μπορεί να στηρίξει το συμπέρασμα που παρατίθεται στη σκέψη 1243 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, κατά το οποίο δεν πληρούνταν οι όροι περί υγιούς ανταγωνισμού στην αγορά επόμενου σταδίου, κυρίως λόγω της Overgas. Υπ’ αυτές τις περιστάσεις, η διαπίστωση αυτή πάσχει έλλειψη αιτιολογίας, γεγονός το οποίο καθιστά αδύνατη την εξέταση της φερόμενης παραμορφώσεως των συμπληρωματικών παρατηρήσεων της 10ης Ιουνίου 2011.
242. Συνεπώς, από τα ανωτέρω συνάγεται ότι τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε το Γενικό Δικαστήριο όσον αφορά τα λεπτομερή πρακτικά των συσκέψεων της 13ης Οκτωβρίου 2010 και της 13ης Ιανουαρίου 2011, καθώς και τις συμπληρωματικές παρατηρήσεις της 10ης Ιουνίου 2011, πρέπει να απορριφθούν. Παράλληλα, επισημαίνω ωστόσο ότι πρέπει να επικυρωθούν τα συμπεράσματα του Γενικού Δικαστηρίου όσον αφορά τα λεπτομερή πρακτικά της συσκέψεως της 17ης Ιουνίου 2013 και οι συμπληρωματικές παρατηρήσεις της 18ης Νοεμβρίου 2010. Επιβάλλεται επίσης να σημειωθεί ότι τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε το Γενικό Δικαστήριο όσον αφορά τα λεπτομερή πρακτικά της συσκέψεως της 15ης Δεκεμβρίου 2011 δεν αμφισβητούνται από την Επιτροπή, η οποία δέχεται σιωπηρώς ότι είχαν άμεση επιρροή στην εκτίμηση της ημερομηνίας κατά την οποία φέρεται να άρχισε η κατάχρηση.
243. Υπό τις περιστάσεις αυτές, πρέπει, κατ’ ανάγκην, να γίνει δεκτό το συμπέρασμα που παρατίθεται στη σκέψη 1246 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στο μέτρο που καταδεικνύει, κατ’ ουσίαν, ότι υπήρξε προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας του ομίλου BEH, τόσο όσον αφορά τα λεπτομερή πρακτικά όσο και τις συμπληρωματικές παρατηρήσεις. Μολονότι δεν είναι βάσιμες όλες οι διαπιστώσεις στις οποίες στηρίχθηκε το συγκεκριμένο συμπέρασμα, γεγονός παραμένει ότι, για τους λόγους που παρατίθενται στο σημείο 242 των παρουσών προτάσεων, η διαπίστωση ότι συντρέχει παράβαση όσον αφορά αμφότερες τις κατηγορίες των εν λόγω εγγράφων αρκεί για να γίνει δεκτή η συγκεκριμένη διαπίστωση.
γ)      Η αρχή της κατ’ αντιμωλίαν διεξαγωγής της δίκης
244. Η Επιτροπή διατείνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν της επέτρεψε να σχολιάσει τις παρατηρήσεις του ομίλου BEH σχετικά με τα λεπτομερή πρακτικά και τις συμπληρωματικές παρατηρήσεις.
245. Από τη νομολογία του Δικαστηρίου συνάγεται ότι η αρχή της κατ’ αντιμωλίαν συζητήσεως έχει εφαρμογή σε κάθε διαδικασία ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης (95). Η αρχή αυτή παρέχει ιδίως σε κάθε διάδικο, ανεξαρτήτως της νομικής ιδιότητάς του, το δικαίωμα να λαμβάνει γνώση και να εκφράζει την άποψή του επί των εγγράφων και των παρατηρήσεων που υποβάλλονται στην κρίση του δικαστή από τον αντίδικό του (96). Επιπλέον, η αρχή της ισότητας των όπλων συνεπάγεται ότι πρέπει να παρέχεται σε καθέναν από τους διαδίκους εύλογη δυνατότητα να εκθέσει την άποψή του, περιλαμβανομένων των αποδεικτικών στοιχείων, υπό συνθήκες που δεν τον περιάγουν σε σαφώς μειονεκτική θέση έναντι του αντιδίκου (97).
246. Συναφώς, το Δικαστήριο έχει συναγάγει ιδίως από τις απαιτήσεις αυτές ότι, καίτοι το Γενικό Δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει ελεύθερα να θέσει ερώτηση σε διάδικο εντός του πλαισίου που καθορίζεται από τον Κανονισμό Διαδικασίας του, οφείλει ωστόσο να παράσχει στους λοιπούς διαδίκους τη δυνατότητα να λάβουν θέση επί της απαντήσεως που δόθηκε σε τέτοια ερώτηση, τουλάχιστον όταν η απάντηση αυτή περιέχει στοιχεία που έχουν καθοριστική σημασία για την έκβαση της υπό κρίση υπόθεσης (98). Εξ αυτού συνάγεται ότι τα δικαιώματα άμυνας θα προσβάλλονταν εάν μια δικαστική απόφαση βασιζόταν σε πραγματικά περιστατικά και έγγραφα τα οποία οι ίδιοι οι διάδικοι, ή ένας εξ αυτών, δεν είχαν τη δυνατότητα να εξετάσουν και για τα οποία, συνεπώς, δεν κατέστη δυνατόν να διατυπώσουν άποψη.
247. Στην υπό κρίση υπόθεση, δεν αμφισβητείται ότι στην Επιτροπή επιτράπηκε απλώς να σχολιάσει τα σχόλια του ομίλου BEH επί των διαφόρων εγγράφων που προσκομίστηκαν από την Επιτροπή τον Απρίλιο του 2022, κατόπιν της εκδόσεως της διατάξεως Bulgarian Energy Holding κ.λπ. κατά Επιτροπής, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση που διεξήχθη στις 29 Σεπτεμβρίου 2022. Ωστόσο, σε αντίθεση με την κατάσταση που αφορούσε η διάταξη Επιτροπή κατά Amazon Services Europe (99), την οποία επικαλείται η Επιτροπή στην αίτηση αναιρέσεώς της, η Επιτροπή δεν στερήθηκε παντελώς τη δυνατότητα να σχολιάσει τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν από τον όμιλο BEH με τις παρατηρήσεις του, καθόσον όπως προκύπτει από τη δικογραφία, το συγκεκριμένο ζήτημα εξετάστηκε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση.
248. Ειδικότερα, το ζήτημα που εγείρεται έγκειται στο κατά πόσον, υπό περιστάσεις όπως αυτές της υπό κρίσης υποθέσεως, αρκεί να παρασχεθεί στον έναν διάδικο η δυνατότητα να σχολιάσει επί των γραπτών παρατηρήσεων που κατέθεσε ο άλλος διάδικος μόνο προφορικώς κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση.
249. Συναφώς, το Δικαστήριο έχει κρίνει, για παράδειγμα, ότι το γεγονός ότι ένας διάδικος υπέβαλε στο Γενικό Δικαστήριο γραπτές παρατηρήσεις υπό τη μορφή επιστολής και ότι ο αντίδικος είχε στη διάθεσή του μόνο τρεις ημέρες για να λάβει γνώση του περιεχομένου τους και να υποβάλει παρατηρήσεις πριν από την επ’ ακροατηρίου συζήτηση δεν συνιστά προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας του εν λόγω διαδίκου. Επιπλέον, το Δικαστήριο επέμεινε στο γεγονός ότι το χρονικό διάστημα των τριών ημερών για την εξέταση της εν λόγω επιστολής ήταν επαρκές, καθόσον ο εν λόγω διάδικος δεν ζήτησε από το Γενικό Δικαστήριο να του επιτραπεί να σχολιάσει την οικεία επιστολή (100).
250. Ως εκ τούτου, από το σύνολο των προεκτεθέντων, φρονώ ότι τα κριτήρια που πρέπει να ληφθούν υπόψη στο πλαίσιο μιας υποθέσεως όπως η προκείμενη είναι κυρίως εάν το επίμαχο έγγραφο (ή έγγραφα) κοινοποιήθηκε αρκετά νωρίς ώστε ο αντίδικος να έχει τη δυνατότητα να το εξετάσει, ανεξαρτήτως εάν ο αντίδικος μπόρεσε να προετοιμάσει την υπεράσπισή του και, τέλος, εάν ήταν σε θέση να προβάλλει αποτελεσματικά την επιχειρηματολογία του προς τούτο.
251. Στην υπό κρίση υπόθεση, μπορεί να επισημανθεί, πρώτον, ότι οι επίμαχες παρατηρήσεις προστέθηκαν στη δικογραφία αρκετούς μήνες πριν από την επ’ ακροατηρίου συζήτηση και ότι, ως εκ τούτου, το χρονικό αυτό διάστημα θα πρέπει, κατ’ ανάγκην, να θεωρηθεί επαρκές για την εξέτασή τους από την Επιτροπή και την προετοιμασία της άμυνάς της. Επιπλέον, η Επιτροπή δεν προέβαλε οποιοδήποτε επιχείρημα το οποίο να αποδεικνύει ότι τούτο δεν ισχύει. Δεύτερον, είναι επίσης σαφές ότι η Επιτροπή προέβαλε επιχειρήματα όσον αφορά τις εν λόγω παρατηρήσεις κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση. Η Επιτροπή διατείνεται απλώς ότι το περιορισμένο χρονοδιάγραμμα της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως δεν της επέτρεψε να εξετάσει το σύνολο των επίμαχων στοιχείων, χωρίς να αναφέρει τι είδους στοιχεία θα μπορούσε να είχε προσθέσει συναφώς. Τρίτον, και όπως ακριβώς στην απόφαση Guardian Industries και Guardian Europe κατά Επιτροπής, η οποία μνημονεύεται στο σημείο 249 των παρουσών προτάσεων, από τη δικογραφία δεν προκύπτει ότι η Επιτροπή ζήτησε από το Γενικό Δικαστήριο άδεια προκειμένου να καταθέσει παρατηρήσεις επί του συγκεκριμένου ζητήματος. Υπό τις περιστάσεις αυτές, και παρά το γεγονός ότι θα ήταν πράγματι προτιμότερο να είχε κληθεί η Επιτροπή να καταθέσει τις γραπτές παρατηρήσεις της κατόπιν του σχολιασμού στον οποίον προέβη ο όμιλος BEH μετά την κοινοποίηση των πληροφοριών, φρονώ ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι υπήρξε προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας της Επιτροπής.
252. Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, φρονώ ότι ο δέκατος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό του.
V.      Πρόταση
253. Υπό το πρίσμα της αναλύσεως που παρατίθεται στις παρούσες προτάσεις, προτείνω στο Δικαστήριο να δεχθεί μερικώς την αίτηση αναιρέσεως, κρίνοντας ως βάσιμο τον πρώτο, τον δεύτερο, τον έβδομο και τον όγδοο λόγο αναιρέσεως, οι οποίοι αντλούνται από πλάνη περί το δίκαιο όσον αφορά τη συμπεριφορά της Bulgargaz σε σχέση με την παροχή πρόσβασης στον ρουμανικό αγωγό 1, τη συμπεριφορά της Bulgartransgaz όσον αφορά την πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς και τη συμπεριφορά της Bulgartransgaz όσον αφορά την πρόσβαση στον σταθμό αποθήκευσης Chiren και, συνεπώς,
–        να αναιρέσει την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 25ης Οκτωβρίου 2023, Bulgarian Energy Holding κ.λπ. κατά Επιτροπής (T‑136/19, EU:T:2023:669)·
–        να απορρίψει, κατά τα λοιπά, την αίτηση αναιρέσεως·
–        να αναπέμψει την υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο για νέα εξέταση της επιχειρηματολογίας στην οποία στηρίζονται ο πρώτος, ο δεύτερος, ο έβδομος και ο όγδοος λόγος αναιρέσεως, και
–        να επιφυλαχθεί ως προς τα δικαστικά έξοδα.
1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.
2      T‑136/19
(στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, EU:T:2023:669).
3      C‑7/97
(στο εξής: απόφαση Bronner, EU:C:1998:569).
4      Απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ. [C‑307/18, στο εξής: απόφαση Generics (UK) κ.λπ., EU:C:2020:52]. Βλ.
επίσης απόφαση της 25ης Μαρτίου 2021, Lundbeck κατά Επιτροπής (C‑591/16 P, στο εξής; απόφαση Lundbeck κατά Επιτροπής, EU:C:2021:243).
5      Βλ., ιδίως, αποφάσεις της 25ης Μαρτίου 2021, Deutsche Telekom κατά Επιτροπής (C‑152/19 P, EU:C:2021:238) (στο εξής: απόφαση Deutsche Telekom κατά Επιτροπής), της 25ης Μαρτίου 2021, Slovak Telekom κατά Επιτροπής (C‑165/19 P, EU:C:2021:239) (στο εξής: απόφαση Slovak Telekom κατά Επιτροπής), της 12ης Ιανουαρίου 2023, Lietuvos geležinkeliai κατά Επιτροπής (C‑42/21 P, EU:C:2023:12) (στο εξής: απόφαση Lietuvos geležinkeliai κατά Επιτροπής), της 10ης Σεπτεμβρίου 2024, Google και Alphabet κατά Επιτροπής (Google Shopping) (C‑48/22 P, EU:C:2024:726) [στο εξής: απόφαση Google και Alphabet κατά Επιτροπής (Google Shopping)], και της 18ης Δεκεμβρίου 2025, Lukoil Bulgaria και Lukoil Neftohim Burgas (C‑245/24, EU:C:2025:987) (στο εξής: απόφαση Lukoil).
6      Πρβλ. απόφαση Slovak Telekom κατά Επιτροπής (σκέψη 46 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
7      Απόφαση Lukoil (σκέψη 44).
8      Απόφαση Lukoil (σκέψεις 46 έως 49 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
9      Συγκεκριμένα, θεμελιώνεται, ιδίως, στη σκέψη 87 της αποφάσεως Lietuvos geležinkeliai κατά Επιτροπής, η οποία αναφέρει ότι το κριτήριο της αποφάσεως Bronner δεν έχει εφαρμογή σε μια κατάσταση στην οποία η επίμαχη υποδομή χρηματοδοτήθηκε όχι με επενδύσεις της κατέχουσας δεσπόζουσα θέση επιχείρησης, αλλά με δημόσιους πόρους, και η επιχείρηση αυτή δεν είναι ιδιοκτήτρια της συγκεκριμένης υποδομής.
10      Πρβλ. απόφαση Deutsche Telekom κατά Επιτροπής (σκέψη 47) και απόφαση της 25ης Φεβρουαρίου 2025, Alphabet κ.λπ. (C‑233/23, EU:C:2025:110, σκέψη 43) (στο εξής: απόφαση Alphabet κ.λπ.).
11      Απόφαση Lukoil (σκέψεις 55 και 56).
12      Απόφαση Lukoil (σκέψεις 54 έως 56).
13      Απόφαση Lietuvos geležinkeliai κατά Επιτροπής (
σκέψεις 88 και 89).
14      Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 10ης Μαρτίου 2022, Επιτροπή κατά Freistaat Bayern κ.λπ. (C‑167/19 P και C‑171/19 P, EU:C:2022:176),
και προτάσεις του γενικού εισαγγελέα G. Pitruzzella στην υπόθεση Επιτροπή κατά Ιρλανδίας και Apple Sales International (C‑465/20 P, EU:C:2023:840, σημείο 21).
15      Απόφαση της 10ης Ιουλίου 1991, RTE κατά Επιτροπής (T‑69/89, EU:T:1991:39).
16      Και σε αυτό το σημείο, η Επιτροπή παραθέτει τη σκέψη 41 της αποφάσεως Bronner.
17      Απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2017, Intel κατά Επιτροπής (C‑413/14 P, EU:C:2017:632, σκέψεις 146 και 147 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία) (στο εξής: απόφαση Intel κατά Επιτροπής).
18      Απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 2025, WS κ.λπ. κατά Frontex (Κοινή επιχείρηση επιστροφής) (C‑679/23 P, EU:C:2025:976, σκέψη 83 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
19      Απόφαση της 15ης Ιουλίου 2021, Επιτροπή κατά Landesbank Baden-Württemberg και SRB (C‑584/20 P και C‑621/20 P, EU:C:2021:601, σκέψη 56 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία) (στο εξής: απόφαση Επιτροπή κατά Landesbank Baden-Württemberg και SRB).
20      Απόφαση της 29ης Ιανουαρίου 2026, Multan (C‑431/24, EU:C:2026:53, σκέψη 44 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
21      Προτάσεις της γενικής εισαγγελέα E. Sharpston στην υπόθεση Επιτροπή κατά RQ (C‑831/18 P, EU:C:2019:1143, σημείο 146) και της γενικής εισαγγελέα V. Trstenjak στην υπόθεση VB Pénzügyi Lízing (C‑137/08, EU:C:2010:401, σημεία 78 και 79).
22      Απόφαση της 17ης Νοεμβρίου 2022, Harman International Industries (C‑175/21, EU:C:2022:895, σκέψη 62 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
23      Απόφαση Επιτροπή κατά Landesbank Baden-Württemberg και SRB (σκέψη 57 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
24      Πρβλ. απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2019, Glencore Agriculture Hungary (C‑189/18, EU:C:2019:861, σκέψη 61 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
25      Επί του συγκεκριμένου ζητήματος, βλ., για παράδειγμα, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα J. Mazák στην υπόθεση Ελλάδα κατά Επιτροπής (C‑203/07 P, EU:C:2008:270, σημεία 77 έως 83).
26      Πρβλ. απόφαση της 6ης Νοεμβρίου 2014, Ιταλία κατά Επιτροπής (C‑385/13 P, EU:C:2014:2350, σκέψη 67 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
27      Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2009, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου και την κατάργηση της οδηγίας 2003/55/ΕΚ (ΕΕ 2009, L 211, σ. 94).
28      Απόφαση Lukoil (σκέψη 56).
29      Βλ. σημείο 35 των παρουσών προτάσεων και απόφαση Lietuvos geležinkeliai κατά Επιτροπής (σκέψεις 88 και 89).
30      Κανονισμός (ΕΚ) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2009, σχετικά με τους όρους πρόσβασης στα δίκτυα μεταφοράς φυσικού αερίου και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1775/2005 (ΕΕ 2009, L 211, σ. 36). Ο κανονισμός αυτός είχε εφαρμογή κατά την περίοδο της παράβασης. Καταργήθηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) 2024/1789 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2024, σχετικά με τις εσωτερικές αγορές ανανεώσιμου αερίου, φυσικού αερίου και υδρογόνου, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1227/2011, (ΕΕ) 2017/1938, (ΕΕ) 2019/942 και (ΕΕ) 2022/869 και της απόφασης (ΕΕ) 2017/684 και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 715/2009 (ΕΕ L, 2024/1789), ο οποίος έχει εφαρμογή από τις 5 Φεβρουαρίου 2025.
31      Απόφαση Generics (UK) κ.λπ. (σκέψεις 43 και 46).
32      Απόφαση Lundbeck κατά Επιτροπής (σκέψη 57).
33      Απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023, European Superleague Company (C‑333/21, EU:C:2023:1011) (στο εξής: απόφαση European Superleague Company).
34      Απόφαση της 26ης Οκτωβρίου 2023, EDP – Energias de Portugal κ.λπ. (C‑331/21, EU:C:2023:812, σκέψη 60 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία) (στο εξής: απόφαση EDP – Energias de Portugal κ.λπ.).
35      Απόφαση EDP – Energias de Portugal κ.λπ. (σκέψη 63 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
36      Απόφαση της 13ης Φεβρουαρίου 1979, Hoffmann-La Roche κατά Επιτροπής (85/76, EU:C:1979:36, σκέψη 38) (στο εξής: απόφαση Hoffmann-La Roche κατά Επιτροπής).
37      Το Δικαστήριο επανέλαβε προσφάτως, σε διάφορες περιπτώσεις, τις βασικές αρχές που διέπουν τον έλεγχο των καταχρηστικών αυτών πρακτικών κατ’ άρθρο 102 ΣΛΕΕ (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση European Superleague Company και απόφαση Alphabet κ.λπ.). Ειδικότερα, το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι συνιστούν τέτοιες συμπεριφορές εκείνες οι οποίες, σε μια αγορά όπου, ακριβώς λόγω της παρουσίας μίας ή πλειόνων επιχειρήσεων που κατέχουν δεσπόζουσα θέση, ο ανταγωνισμός είναι ήδη εξασθενημένος, έχουν ως αποτέλεσμα να κωλύεται η διατήρηση του υφισταμένου στην αγορά ανταγωνισμού ή η ανάπτυξή του, λόγω της χρήσεως διαφορετικών μέσων από εκείνα που διέπουν τον υγιή ανταγωνισμό μεταξύ των επιχειρήσεων (απόφαση Alphabet κ.λπ., σκέψεις 37 και 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
38      Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Α. Ράντου στην υπόθεση EDP – Energias de Portugal κ.λπ. (C‑331/21, EU:C:2023:153, σημεία 47 και 48) (στο εξής: προτάσεις στην υπόθεση EDP – Energias de Portugal κ.λπ.).
39      Πρβλ. απόφαση European Superleague Company (σκέψη 186 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
40      Απόφαση European Superleague Company (σκέψεις 131, 186 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
41      Βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 19ης Ιανουαρίου 2023, Unilever Italia Mkt. Operations (C‑680/20, EU:C:2023:33, σκέψη 36 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία) (στο εξής: απόφαση Unilever Italia Mkt. Operations), και της 6ης Οκτωβρίου 2015, Post Danmark (C‑23/14, EU:C:2015:651, σκέψεις 70 και 72 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
42      Πρβλ. επίσης απόφαση της 27ης Μαρτίου 2012, Post Danmark (C‑209/10, EU:C:2012:172, σκέψη 42).
43      Στη σκέψη 48 της αποφάσεως Hoffmann-La Roche κατά Επιτροπής, το Δικαστήριο έκρινε ότι η έλλειψη δυνητικού ανταγωνισμού αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για τη διαπίστωση ύπαρξης δεσπόζουσας θέσεως.
44      Πρβλ. απόφαση της 29ης Ιουνίου 2012, E.ON Ruhrgas και E.ON κατά Επιτροπής (T‑360/09, EU:T:2012:332, σκέψη 86 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία) (στο εξής: απόφαση E.ON Ruhrgas και E.ON κατά Επιτροπής).
45      Απόφαση της 28ης Ιουνίου 2016, Telefónica κατά Επιτροπής (T‑216/13, EU:T:2016:369, σκέψη 221 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
46      Πρβλ. απόφαση EDP – Energias de Portugal κ.λπ. (σκέψη 63 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
47      Επί του συγκεκριμένου ζητήματος, ο γενικός εισαγγελέας Α. Ράντος παραπέμπει σε αρκετές αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου, συμπεριλαμβανομένης της αποφάσεως της 14ης Απριλίου 2011,  Visa Europe και Visa International Service κατά Επιτροπής (T‑461/07, EU:T:2011:181, σκέψη 168), και της αποφάσεως E.ON Ruhrgas και E.ON κατά Επιτροπής (σκέψη 87) (βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Α. Ράντου στην υπόθεση EDP – Energias de Portugal κ.λπ., σημείο 63). Το Δικαστήριο επικύρωσε ρητώς τις εν λόγω προτάσεις επί του συγκεκριμένου ζητήματος (βλ. απόφαση EDP – Energias de Portugal κ.λπ., σκέψη 70).
48      Πρβλ. απόφαση της 27ης Ιουνίου 2024, Mylan Laboratories και Mylan κατά Επιτροπής (C‑197/19 P, EU:C:2024:550, σκέψη 67).
49      Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Α. Ράντου στην υπόθεση EDP – Energias de Portugal κ.λπ.
50      Απόφαση Generics (UK) κ.λπ. (σκέψεις 36 έως 39).
51      Επισημαίνω ότι το Γενικό Δικαστήριο έχει κρίνει, σε διαφορετικό πλαίσιο, ότι «απλώς και μόνο η αποστολή μιας τυποποιημένης επιστολής σε ορισμένους από τους αποδέκτες, χωρίς οποιαδήποτε περαιτέρω ενέργεια για αρκετούς μήνες, δεν μπορεί ευλόγως να θεωρηθεί ως σοβαρή προσπάθεια έναρξης εμπορικών διαπραγματεύσεων με στόχο την απόκτηση των εν λόγω δικαιωμάτων. Κατά συνέπεια, η απουσία απαντήσεως εκ μέρους των αποδεκτών δεν μπορεί να συνιστά άρνηση χορήγησης άδειας που ισοδυναμεί με κατάχρηση» [απόφαση της 11ης Ιανουαρίου 2017, Topps Europe κατά Επιτροπής (T‑699/14, EU:T:2017:2, σκέψη 143)].
52      Απόφαση
Unilever Italia Mkt. Operations (σκέψη 28).
53      Η δήλωση αυτή αντλείται από τις σκέψεις 43 και 46 της αποφάσεως Generics (UK) κ.λπ. και τη σκέψη 57 της αποφάσεως Lundbeck κατά Επιτροπής.
54      Το επιχείρημα με το οποίο ο όμιλος BEH προβάλλει ότι η Επιτροπή αμφισβητεί αλυσιτελώς τη σκέψη 286 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως για τον λόγο ότι δεν εφαρμόζει καμία από τις αποφάσεις αυτές, δεν ευσταθεί. Σε αντίθεση προς τη συγκεκριμένη δήλωση, η σκέψη 286 στηρίζεται πράγματι στις σκέψεις 279 και 280 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Κατά το Γενικό Δικαστήριο, η διαπίστωση που παρατίθεται στη σκέψη 280, από την οποία συνάγεται ότι τα αποτελέσματα αποκλεισμού που συνεπάγεται η φερόμενη καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσεως δεν πρέπει να είναι αμιγώς υποθετικού χαρακτήρα, πρέπει να αποδεικνύεται με την προσκόμιση από την Επιτροπή αποδεικτικών στοιχείων σχετικά με τα ζητήματα που αναφέρονται στις σκέψεις 281 και 282. Συναφώς, η σκέψη 281 παραπέμπει ρητώς στις αποφάσεις Generics (UK) κ.λπ. και Lundbeck κατά Επιτροπής και, ως εκ τούτου, πρέπει να γίνει δεκτό ότι σκέψη 286 στηρίζεται εν μέρει στις αποφάσεις αυτές.
55      Απόφαση της 25ης Ιανουαρίου 2022, Επιτροπή κατά European Food κ.λπ. (C‑638/19 P, EU:C:2022:50, σκέψη 75 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
56      Απόφαση Google και Alphabet κατά Επιτροπής (Google Shopping) (σκέψη 61 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
57      Βλ. σημεία 37 έως 47 των παρουσών προτάσεων.
58      Βλ. σημείο 29 των παρουσών προτάσεων.
59      Απόφαση της 26ης Μαΐου 2016, Rose Vision κατά Επιτροπής (C‑224/15 P, EU:C:2016:358, σκέψη 24 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
60      Οι εν λόγω τρεις ξεχωριστές αιτιάσεις αφορούσαν τον φερόμενο διακυβερνητικό χαρακτήρα της επαναδιαπραγμάτευσης της συμφωνίας του 2005, τη συμπεριφορά της Bulgargaz κατά τη διαπραγμάτευση αυτή και τη διάρκεια της εν λόγω διαπραγμάτευσης.
61      Ο ορισμός αυτός απαντά σε Salmon, J., Dictionnaire de
droit
international
public,
Bruylant, Βρυξέλλες, 2001· πρβλ.
επίσης Crawford, J., Brownlie’s
Principles
of
Public
International
Law, 9η έκδ., Oxford University Press, 2019, σ. 355.
62      Απόφαση Google και Alphabet κατά Επιτροπής (Google Shopping) (σκέψη 61 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
63      Απόφαση της 15ης Ιανουαρίου 2026, Uno κατά Επιτροπής (C‑126/24 P, EU:C:2026:8, σκέψη 51 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία) (στο εξής: απόφαση Uno κατά Επιτροπής).
64      Η κατάσταση της C Energy εξετάζεται στο πλαίσιο της αναλύσεως των τριών πρώτων λόγων αναιρέσεως.
65      Πρβλ. απόφαση της 14ης Νοεμβρίου 2024, LE κατά Επιτροπής (C‑781/22 P, EU:C:2024:960, σκέψη 60 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
66      Απόφαση Google και Alphabet κατά Επιτροπής (Google Shopping) (σκέψη 61 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
67      Η Toplofikacia Razgrad αποτελεί θυγατρική και πελάτη της Overgas.
68      Βλ. απόφαση Generics (UK) κ.λπ. (σκέψη 154 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και απόφαση της 12ης Μαΐου 2022, Servizio Elettrico Nazionale κ.λπ. (C‑377/20, EU:C:2022:379, σκέψεις 50, 64 και 72 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία) (στο εξής: απόφαση Servizio Elettrico Nazionale κ.λπ.).
69      Πρβλ. απόφαση Servizio Elettrico Nazionale κ.λπ. (σκέψη 70 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
70      Απόφαση Lietuvos geležinkeliai κατά Επιτροπής (σκέψη 46 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
71      Απόφαση της 24ης Ιανουαρίου 2013, Frucona Košice κατά Επιτροπής (C‑73/11 P, EU:C:2013:32) (στο εξής: απόφαση Frucona).
72      Απόφαση της 6ης Δεκεμβρίου 2012, Επιτροπή κατά Verhuizingen Coppens (C‑441/11 P, EU:C:2012:778, σκέψη 46) (στο εξής: απόφαση Επιτροπή κατά Verhuizingen Coppens).
73      Βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις της 20ής Μαρτίου 2002, Lögstör Rör κατά Επιτροπής (T‑16/99, EU:T:2002:72, σκέψεις 102 έως 112), και της 8ης Ιουλίου 1999, Montecatini κατά Επιτροπής (C‑235/92 P, EU:C:1999:362, σκέψη 195).
74      Όπως επισημάνθηκε προσφάτως από τη γενική εισαγγελέα J. Kokott στις προτάσεις της επί της υποθέσεως Google και Alphabet κατά Επιτροπής (C‑738/22 P, EU:C:2025:463, σημείο 206 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
75      Πρβλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα G. Pitruzzella στην υπόθεση Sony Corporation και Sony Electronics κατά Επιτροπής, Sony Optiarc και Sony Optiarc America κατά Επιτροπής, Quanta Storage κατά Επιτροπής και Toshiba Samsung Storage Technology και Toshiba Samsung Storage Technology Korea κατά Επιτροπής (C‑697/19 P έως C‑700/19 P, EU:C:2021:452, σημεία 55 έως 80)· βλ.
επίσης Romić, M., «Particularities of Proving a Single and Continuous Infringement of EU Competition Rules», Yearbook
of
Antitrust
and
Regulatory
Studies, τόμος 13, τεύχος 22, 2020, σ. 169.
76      Πρβλ. απόφαση της 27ης Ιουνίου 2024, Servier κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑201/19 P, EU:C:2024:552, σκέψη 240 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
77      Βλ., κατ’ αναλογίαν, και στο πλαίσιο του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, απόφαση της 1ης Φεβρουαρίου 2024, Scania κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑251/22 P, EU:C:2024:103, σκέψεις 133 έως 135 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
78      Απόφαση της 14ης Σεπτεμβρίου 2022, Google και Alphabet κατά Επιτροπής (Google Android) (T‑604/18, EU:T:2022:541).
79      Απόφαση Επιτροπή κατά Verhuizingen Coppens (σκέψη 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
80      Απόφαση Επιτροπή κατά Verhuizingen Coppens (σκέψη 46).
81      Απόφαση της 16ης Ιουνίου 2022, Sony Corporation και Sony Electronics κατά Επιτροπής (C‑697/19 P, EU:C:2022:478, σκέψη 73) (στο εξής: απόφαση Sony Corporation και Sony Electronics κατά Επιτροπής).
82      Απόφαση Frucona (σκέψη 89).
83      Πρβλ. απόφαση της 16ης Ιουνίου 2022, Sony Optiarc και Sony Optiarc America κατά Επιτροπής (C‑698/19 P, EU:C:2022:480, σκέψη 81).
84      Απόφαση Sony Corporation και Sony Electronics κατά Επιτροπής (σκέψη 78).
85      Απόφαση Hoffmann-La Roche κατά Επιτροπής (σκέψεις 9 και 11).
86      Πρβλ. αποφάσεις της 20ής Δεκεμβρίου 2017, Prequ’ Italia (C‑276/16, EU:C:2017:1010, σκέψη 45 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 30ής Νοεμβρίου 2023, Sistem ecologica κατά Επιτροπής (C‑787/22 P, EU:C:2023:940, σκέψη 150 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
87      Πρβλ. απόφαση της 25ης Οκτωβρίου 2011, Solvay κατά Επιτροπής (C‑110/10 P, EU:C:2011:687, σκέψη 49 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
88      Πρβλ. απόφαση της 19ης Μαΐου 1994, SEP κατά Επιτροπής (C‑36/92 P, EU:C:1994:205, σκέψεις 36 και 37).
89      Στην αιτιολογική σκέψη 9 του εγγράφου της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού, το οποίο επιγράφεται «Best Practices on the disclosure of information in data rooms in proceedings under Articles 101 and 102 TFEU and under the EU Merger Regulation» η Επιτροπή υπογραμμίζει τόσο τον εξαιρετικό χαρακτήρα της διαδικασίας αίθουσας δεδομένων όσο και τα πλεονεκτήματα που προσφέρει επισημαίνοντας ότι «οι αίθουσες δεδομένων αποτελούν ένα εξαιρετικού χαρακτήρα εργαλείο το οποίο δύναται –ανάλογα με τις περιστάσεις εκάστης υποθέσεως– να διασφαλίσει τα δικαιώματα άμυνας σεβόμενο παράλληλα τα έννομα συμφέροντα της εμπιστευτικότητας των επιχειρήσεων ή των προσώπων από τα οποία έχει λάβει τις σχετικές πληροφορίες η Επιτροπή».
90      Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 20ής Απριλίου 1999, Limburgse Vinyl Maatschappij κ.λπ. κατά Επιτροπής (T‑305/94 έως T‑307/94, T‑313/94 έως T‑316/94, T‑318/94, T‑325/94, T‑328/94, T‑329/94 και T‑335/94, EU:T:1999:80, σκέψη 1017).
91      Διάταξη της 14ης Μαρτίου 2022, Bulgarian Energy Holding κ.λπ. κατά Επιτροπής (T‑136/19, EU:T:2022:149) (στο εξής: διάταξη Bulgarian Energy Holding κ.λπ. κατά Επιτροπής).
92      Απόφαση Uno κατά Επιτροπής (σκέψη 51 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
93      Πρβλ. απόφαση της 7ης Ιανουαρίου 2004, Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑204/00 P, C‑205/00 P, C‑211/00 P, C‑213/00 P, C‑217/00 P και C‑219/00 P, EU:C:2004:6, σκέψεις 73 και 130).
94      Απόφαση Intel κατά Επιτροπής (σκέψεις 96 και 97 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
95      Διάταξη του Αντιπροέδρου του Δικαστηρίου της 27ης Μαρτίου 2024, Επιτροπή κατά Amazon Services Europe[(C‑639/23 P(R), EU:C:2024:277, σκέψη 40 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία)] (στο εξής: διάταξη Επιτροπή κατά Amazon Services Europe).
96      Διάταξη Επιτροπή κατά Amazon Services Europe (σκέψη 42 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
97      Απόφαση της 12ης Νοεμβρίου 2014, Guardian Industries και Guardian Europe κατά Επιτροπής (C‑580/12 P, EU:C:2014:2363, σκέψη 31 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία) (στο εξής: απόφαση Guardian Industries και Guardian Europe κατά Επιτροπής).
98      Διάταξη Επιτροπή κατά Amazon Services Europe (σκέψη 43 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
99      Πρβλ. διάταξη Επιτροπή κατά Amazon Services Europe (σκέψη 42).
100      Απόφαση
Guardian Industries και
Guardian Europe κατά Επιτροπής (σκέψεις 32 έως 35).