62009CC0362_MT
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
1. L-appell preżenti huwa l-estensjoni tal-kawża li tat lok għas-sentenza tas-17 ta’ Lulju 2008, Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni (2) .
2. F’din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li d-deċiżjoni amministrattiva tal-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, tat-2 ta’ Ġunju 2004, li ma titteħidx azzjoni fir-rigward tal-ilment imressaq mill-kumpannija li drittijietha ġew sussegwentement trasferiti lil Athinaïki Techniki AE (3) kellha tiġi kkunsidrata deċiżjoni fis-sens tal-Artikolu 4 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 659/1999 (4), u għalhekk kienet tikkostitwixxi att li jista’ jiġi kkontestat. Hija rrinvijat il-proċess quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza tal-Komunitajiet Ewropej (li issa saret il-Qorti Ġenerali) sabiex din tiddeċiedi dwar ir-rikors għal annullament ippreżentat minn Athinaïki Techniki kontra dan l-att.
3. Fis-26 ta’ Settembru 2008, il-Kummissjoni kitbet lill-appellanti li fid-dawl tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, hija irtirat l-ittra tagħha li informatha dwar id-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni fir-rigward tal-ilment, fetħet mill-ġdid il-proċedura u rtirat it-talba preċedenti tagħha, filwaqt li stiednet lill-appellanti tipprovdilha informazzjoni biex tipprova l-għoti ta’ għajnuna mill-Istat.
4. B’digriet mogħti fid-29 ta’ Ġunju 2009, Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni (5), il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li fid-dawl ta’ din l-ittra, ir-rikors ta’ annullament kontra d-deċiżjoni tat-2 ta’ Ġunju 2004 li ma titteħidx azzjoni fir-rigward ta’ lment ma kienx għad għandu skop.
5. Athinaïki Techniki ppreżentat appell kontra dan id-digriet li fil-kuntest tiegħu hija kkritikat lill-Qorti Ġenerali talli, b’mod partikolari, kisret il-kundizzjonijiet li l-Kummissjoni setgħet tirtira d-deċiżjoni tagħha li ma titteħidx azzjoni fir-rigward ta’ lment, liema kundizzjonijiet jirriżultaw mis-sentenza Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq.
6. Fil-konklużjonijiet preżenti jiena nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddikjara l-appell fondat.
7. Sejjer nirrileva, li skont is-sentenza Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, l-appellanti kellha d-dritt tikseb stħarriġ ġudizzjarju tal-evalwazzjoni tal-Kummissjoni li fid-dawl tal-informazzjoni li kellha din l-istituzzjoni fit-2 ta’ Ġunju 2004, ma kienx hemm lok li tinfetaħ proċedura ta’ investigazzjoni formali u li kienet iġġustifikata li ma tieħux azzjoni.
8. Nirrileva li fid-dawl ta’ din is-sentenza, il-Kummissjoni setgħet validament tirtira d-deċiżjoni tagħha li ma titteħidx azzjoni biss sabiex tikkoreġi l-illegalità. Nirrileva li l-ittra tas-26 ta’ Settembru 2008 ma kinitx tagħti spjegazzjoni rilevanti dwar ir-raġunijiet li minħabba fihom il-Kummissjoni ddeċidiet li tirtira din id-deċiżjoni u li tiftaħ mill-ġdid il-proċedura ta’ investigazzjoni preliminari. Insostni li dan l-irtirar ma huwiex iġġustifikat u jċaħħad lill-appellanti mill-possibbiltà li tikseb stħarriġ ġudizzjarju tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni fir-rigward tal-ilment tagħha, b’esklużjoni tas-sentenza Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq. Minn dan niddeduċi li d-digriet appellat, li jipprovdi li l-Kummissjoni rtirat id-deċiżjoni kkontestata li ma titteħidx azzjoni b’tali mod li r-rikors magħmul kontriha ma għadx għandu skop, huwa vvizjat bi żball ta’ liġi.
9. Sussidjarjament, insostni li d-digriet appellat huwa wkoll ivvizjat bi żball ta’ liġi peress li l-Qorti Ġenerali rrilevat li l-irtirar li jirriżulta mill-ittra tas-26 ta’ Settembru 2008 wassal l-istess effetti bħal sentenza ta’ annullament, b’tali mod li l-appellanti ma għadx għandha interess li tannulla d-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni.
I – Il-kuntest ġuridiku u fattwali tad-digriet appellat
A – Il-fatti li seħħew qabel is-sentenza Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni
10. Fix-xahar ta’ Ottubru 2001, l-awtoritajiet Elleniċi bdew proċedura għall-għoti ta’ kuntratt pubbliku bil-għan li jittrasferixxu 49 % tal-kapital tal-każinò Mont Parnès. Kien hemm żewġ kandidati li kkompetew, jiġifieri l-konsorzju Casino Attikis u Hyatt Consortium. Wara proċedura allegatament ivvizzjata, il-kuntratt ingħata lil Hyatt Consortium.
11. Membru tal-konsorzju Casino Attikis, Egnatia SA, li wara amalgamazzjoni ġiet sostitwita minn Athinaïki Techniki, ippreżenta lmenti rispettivament quddiem is-servizzi tad-Direttorat Ġenerali (DĠ) “Suq Intern” u quddiem id-DĠ “Kompetizzjoni” tal-Kummissjoni. Dan tal-ewwel intalab jiddeċiedi dwar il-legalità tal-proċedura ta’ trasferiment ta’ 49 % tal-kapital tal-każinò Mont Parnès fir-rigward tad-dritt Komunitarju dwar il-kuntratti pubbliċi, filwaqt li t-tieni rċieva lment dwar għajnuna mill-Istat li ngħatat lil Hyatt Consortium fil-kuntest ta’ din l-istess proċedura.
12. B’ittra tal-15 ta’ Lulju 2003, id-DĠ “Kompetizzjoni” fakkar lil Athinaïki Techniki bil-prassi deċiżjonali tiegħu li biha t-trasferiment ta’ beni pubbliċi fil-kuntest ta’ proċedura ta’ sejħa għal offerti ma jikkostitwixxix għajnuna mill-Istat meta din il-proċedura ssir b’mod trasparenti u nondiskriminatorju. Konsegwentement, huwa informaha li ma kienx ser jieħu deċiżjoni qabel ma d-DĠ “Suq Intern” itemm l-eżami tal-proċedura ta’ għoti tal-kuntratt pubbliku inkwistjoni.
13. B’ittra elettronika tat-28 ta’ Awwissu 2003, ir-rappreżentant ta’ Athinaïki Techniki essenzjalment ippreċiża li l-ilment dwar l-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat kien dwar elementi distinti mill-proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt pubbliku u li għaldaqstant, is-servizzi tad-DĠ “Kompetizzjoni” ma kellhomx jistennew il-konklużjonijiet tad-DĠ “Suq Intern”.
14. B’ittra tas-16 ta’ Settembru 2003, is-servizzi tad-DĠ ‘Kompetizzjoni’ tennew dak li ntqal fl-ittra tal-15 ta’ Lulju 2003, iżda madankollu stiednu lil Athinaïki Techniki tibgħatilhom informazzjoni addizzjonali dwar kull għajnuna oħra li ma kinitx relatata mas-sejħa għal offerti tal-każinò.
15.
B’ittri tat-22 ta’ Jannar u tal-4 ta’ Awwissu 2004, is-servizzi tad-DĠ ‘Suq Intern’ għarrfu lil Athinaïki Techniki li ma kienux ser ikomplu l-eżami taż-żewġ ilmenti li kienu ġew indirizzati lilhom.
16. Sussegwentement, il-Kummissjoni bagħtet lil Athinaïki Techniki l-ittra inkwistjoni li tistipula kif ġej:
“Nirreferi għat-telefonata tiegħek fejn tlabt konferma dwar jekk il-Kummissjoni komplietx għaddejja bl-investigazzjoni tagħha fil-każ imsemmi jew jekk ġietx adottata deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni.
B’ittra tas-16 ta’ Settembru 2003, il-Kummissjoni informatek li fuq il-bażi tal-informazzjoni li tiddisponi minnha, ma hemmx biżżejjed raġunijiet sabiex tkompli bl-eżami ta’ dan il-każ (skont l-Artikolu 20 tar-[Regolament Nru 659/1999]).
Fin-nuqqas ta’ informazzjoni supplimentari li tiġġustifika t-tkomplija tal-investigazzjoni, il-Kummissjoni għalqet il-każ amministrattivament fit-2 ta’ Ġunju 2004.”
17. Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġenerali fit-18 ta’ Frar 2005, Athinaïki Techniki ppreżentat rikors għall-annullament ta’ din id-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni, liema deċiżjoni ttgħarfitilha permezz ta’ din l-ittra.
18. Il-Qorti Ġenerali, fid-digriet tagħha tas-26 ta’ Settembru 2006, Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni (6), laqgħet l-eċċezzjoni ta’ inammissibbilità mqajma mill-Kummissjoni. Iddeċidiet li l-imsemmija ittra ma kinitx tikkostitwixxi deċiżjoni fis-sens tal-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 659/1999 u li din ma pproduċiet ebda effett ġuridiku, b’tali mod li għalhekk hija ma setgħetx tkun is-suġġett ta’ rikors skont l-Artikolu 230 KE.
19. Athinaïki Techniki appellat minn dan id-digriet.
B – Is-sentenza Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni
20. Preliminarjament, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li r-rikors għal annullament ta’ Athinaïki Techniki ma kienx jirrigwarda l-ittra tat-2 ta’ Diċembru 2004 per se, iżda d-deċiżjoni tad-DĠ “Kompetizzjoni” li ma jieħux azzjoni fir-rigward tal-ilment ta’ din il-kumpannija dwar għajnuna mill-Istat mogħtija mir-Repubblika Ellenika lill-konsorzju ta’ Hyatt Regency fil-kuntest tal-kuntratt pubbliku dwar il-każinò Mont Parnès.
21. Il-Qorti tal-Ġustizzja indikat ukoll li Athinaïki Techniki talbet l-annullament ta’ din id-deċiżjoni minħabba li din ġiet adottata skont il-bażi tal-Artikolu 88(3) KE, mingħajr ma qabel il-Kummissjoni kienet fetħet il-proċedura ta’ investigazzjoni formali prevista fl-Artikolu 88(2) KE, li kienet tippermettilha tippreżenta l-osservazzjonijiet tagħha.
22. Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, fl-ewwel lok hija ċċarat in-natura tal-atti adottati fi tmiem il-fażi ta’ eżami preliminari u mbagħad eżaminat jekk il-Qorti Ġenerali kellhiex raġun tikkonkludi li d-deċiżjoni inkwistjoni li ma titteħidx azzjoni ma kinitx tikkostitwixxi att li jista’ jiġi kkontestat.
1. Fuq in-natura tal-atti adottati fi tmiem il-fażi ta’ eżami preliminari ta’ għajnuna mill-Istat
23. Il-Qorti tal-Ġustizzja bdiet billi fakkret li fil-kuntest tal-proċedura ta’ stħarriġ tal-għajnuna mill-Istat, għandha ssir distinzjoni bejn, minn naħa, il-fażi preliminari tal-eżami tal-għajnuna, li għandha biss l-għan li tippermetti lill-Kummissjoni tifforma opinjoni preliminari dwar il-kompatibbiltà parzjali jew totali tal-għajnuna inkwistjoni, u min-naħa l-oħra, il-fażi ta’ eżami proprja, li hija maħsuba sabiex tippermetti lil din l-istituzzjoni jkollha għarfien sħiħ dwar il-fatti kollha tal-kawża, liema fażi hija ta’ natura indispensabbli peress li l-Kummissjoni ssib diffikultajiet serji sabiex tevalwa jekk għajnuna hijiex kompatibbli mas-suq komuni (7) .
24. Hija rrilevat li huwa biss fil-kuntest ta’ din l-aħħar fażi li t-Trattat KE jobbliga lill-Kummissjoni tavża lill-persuni interessati jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom, b’tali mod li meta l-Kummissjoni, fi tmiem l-ewwel fażi, tadotta deċiżjoni li ma tinvolvix il-ftuħ tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali, dawn il-persuni interessati jkollhom id-dritt jikkontestawha sabiex jiżguraw l-osservanza ta’ dawn il-garanziji proċedurali (8) .
25. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li r-Regolament Nru 659/1999 jagħti lill-imsemmija persuni kkonċernati d-dritt li jagħtu bidu għall-fażi ta’ eżami preliminari billi jibagħtu lill-Kummissjoni informazzjoni dwar għajnuna allegatament illegali u li dan jobbligaha tinvestiga, mingħajr dewmien, l-eżistenza eventwali ta’ għajnuna u l-kompatibbiltà tagħha mas-suq komuni. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, il-persuni kkonċernati li ma jistgħux jinvokaw id-drittijiet tad-difiża f’din il-proċedura għandhom, madankollu, id-dritt li jkunu assoċjati magħha b’mod adegwat fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-każ inkwistjoni. Dan jimplika li meta l-Kummissjoni tinformahom, b’mod konformi mat-tieni sentenza tal-Artikolu 20(2) tar-Regolament Nru 659/1999, li ma hemmx biżżejjed motivi sabiex tiddeċiedi fuq il-każ, hija għandha xorta waħda tippermettilhom jippreżentaw, f’terminu raġonevoli, osservazzjonijiet supplimentari (9) .
26. Il-Qorti tal-Ġustizzja kompliet ir-raġunament tagħha b’dan il-mod :
“40 Ladarba dawn l-osservazzjonijiet jiġu ppreżentati jew it-terminu raġonevoli jiskadi, l-Artikolu 13(1) tar-Regolament Nru 659/1999 jimponi fuq il-Kummissjoni l-obbligu li tagħlaq il-fażi preliminari tal-eżami billi tadotta deċiżjoni skont l-Artikolu 4(2), (3) jew (4) ta’ dan ir-regolament, jiġifieri deċiżjoni li tikkonstata l-ineżistenza tal-għajnuna, li ma tqajjimx oġġezzjonijiet jew li tiftaħ proċedura ta’ investigazzjoni formali. B’hekk, din l-istituzzjoni mhijiex awtorizzata tipperpetwa n-nuqqas tagħha milli tieħu azzjoni matul il-fażi ta’ eżami preliminari. Meta jasal il-mument, għandha jew tiftaħ il-fażi ta’ investigazzjoni sussegwenti, jew tagħlaq il-każ billi tadotta deċiżjoni f’dan is-sens (ara, fil-kuntest tal-proċedura f‘kwistjonijiet ta’ kompetizzjoni, is-sentenza tat-18 ta’ Marzu 1997, Guérin automobiles vs Il-Kummissjoni, C-282/95 P, Ġabra p. I-1503, punt 36). Skont it-tielet sentenza tal-Artikolu 20(2) tar-Regolament Nru 659/1999, fejn il-Kummissjoni tieħu deċiżjoni bħal din wara li tkun irċeviet informazzjoni minn parti interessata, hija għandha tibagħtilha kopja ta’ dik id-deċiżjoni.
41 F’dan il-kuntest, għandu jiġi rrilevat li l-Kummissjoni tista’ tieħu waħda mid-deċiżjonijiet fuq imsemmija previsti fl-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 659/1999 mingħajr madankollu ma tikkwalifikaha bħala deċiżjoni skont din id-dispożizzjoni.”
27. F’dan ir-rigward il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret il-ġurisprudenza stabbilita tagħha dwar l-ammissibbiltà ta’ rikorsi għal annullament li tipprovdi li għandha tingħata importanza lis-sustanza stess tal-atti kkontestati kif ukoll lill-intenzjoni tal-awtur tagħhom sabiex dawn l-atti jiġu kkwalifikati. Hija indikat li, bħala regola, jikkostitwixxu atti li jistgħu jiġu kkontestati l-miżuri li jistabbilixxu b’mod definittiv il-pożizzjoni tal-Kummissjoni fi tmiem proċedura amministrattiva u li jkunu intiżi li jipproduċu effetti legali vinkolanti li jaffettwaw l-interessi tar-rikorrent, indipendentament mill-forma ta’ dawn l-atti u minn jekk jissodisfawx jew le r-rekwiżiti formali, bħalma huma t-titolu tagħhom, il-motivazzjoni tagħhom jew jekk isemmux id-dispożizzjonijiet li jikkostitwixxu l-bażi legali tagħhom (10) .
28. Minn dan il-Qorti tal-Ġustizzja ddeduċiet li għalhekk kien irrilevanti li l-att ikkritikat ma jissejjaħx “deċiżjoni” jew li ma jirreferix għall-Artikolu 4(2), (3) jew (4) tar-Regolament Nru 659/1999, jew ukoll li ma ġiex innotifikat mill-Kummissjoni lill-Istat Membru kkonċernat, bi ksur tal-Artikolu 25 ta’ dan ir-regolament (11) .
29. Il-Qorti tal-Ġustizzja kompliet b’dan il-mod:
“45 Li kieku kien mod ieħor, il-Kummissjoni tkun tista’ tevita l-istħarriġ tal-qorti Komunitarja billi sempliċiment tinjora rekwiżiti formali bħal dawn. Jirriżulta mill-ġurisprudenza li, billi l-Komunità Ewropea hija Komunità bbażata fuq l-istat ta’ dritt li fiha l-istituzzjonijiet tagħha huma suġġetti għal stħarriġ tal-konformità tal-atti tagħhom mat-trattat, ir-regoli proċedurali applikabbli għall-kawżi li l-qrati Komunitarji jiġu aditi bihom għandhom jiġu interpretati, safejn huwa possibbli, b’tali mod li dawn ir-regoli jkunu jistgħu jiġu applikati b’mod li jikkontribwixxi għall-kisba tal-għan li tiġi ggarantita protezzjoni ġudizzjarja effettiva tad-drittijiet li l-individwi jinvokaw taħt id-dritt Komunitarju (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-25 ta’ Lulju 2002, Unión de Pequeños Agricultores vs Il-Kunsill, C-50/00 P, Ġabra p. I-6677, punt 44; tat-18 ta’ Jannar 2007, PKK u KNK vs Il-Kunsill, C-229/05 P, Ġabra p. I-439, punt 109, kif ukoll tat-13 ta’ Marzu 2007, Unibet, C-432/05, Ġabra p. I-2271, punti 37 u 44).
46 Jirriżulta minn dan li sabiex jiġi ddeterminat jekk att fi kwistjonijiet ta’ għajnuna mill-Istat jikkostitwixxix deċiżjoni fis-sens tal-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 659/1999, għandu jiġi vverifikat jekk, meta jitqiesu s-sustanza tiegħu u l-intenzjoni tal-Kummissjoni, din l-istituzzjoni stabbilixxietx b’mod definittiv permezz tal-att ineżami, fi tmiem il-fażi ta’ eżami preliminari, il-pożizzjoni tagħha fuq il-miżura li dwarha sar l-ilment u, għaldaqstant, jekk hija kkonkludietx li din tikkostitwixxi għajnuna jew le, li ma tqajjimx dubji f’dak li jirrigwarda l-kompatibbiltà tagħha mas-suq komuni jew li hija tqajjem tali dubji.”
2. Fuq il-kwistjoni dwar jekk id-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni hijiex att li jista’ jiġi kkontestat
30. Il-Qorti tal-Ġustizzja analizzat l-att li ttgħarraf lill-Athinaïki Techniki permezz tal-ittra tat-2 ta’ Diċembru 2004 b’dan il-mod:
“52 Mis-sustanza ta’ dan l-att u mill-intenzjoni tal-Kummissjoni jirriżulta li din b’hekk iddeċidiet li ġġib fi tmiem il-proċedura ta’ eżami preliminari mibdija minn Athinaïki Techniki. Permezz ta’ dan l-att, il-Kummissjoni kkonstatat li l-eżami mwettaq ma kienx ippermetta li jiġi konkluż li teżisti għajnuna fis-sens tal-Artikolu 87 KE u hija rrifjutat b’mod impliċitu li tiftaħ il-proċedura ta’ investigazzjoni formali prevista fl-Artikolu 88(2) KE (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-2 ta’ April 1998, Il-Kummissjoni vs Sytraval u Brink’s France, [C-367/95P, Ġabra, p. I-1719] punt 47).
53 Minbarra dan jirriżulta wkoll mill-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 36 ta’ din is-sentenza li, f’sitwazzjoni bħal din, il-benefiċjarji tal-garanziji proċedurali previsti f’din id-dispożizzjoni jistgħu jiżguraw li dawn jiġu osservati biss jekk ikollhom il-possibbiltà jikkontestaw dik id-deċiżjoni quddiem il-qrati Komunitarji skont ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 230 KE. Dan il-prinċipju japplika kemm fil-każ fejn id-deċiżjoni tittieħed minħabba li l-Kummissjoni tqis li l-għajnuna hija kompatibbli mas-suq komuni kif ukoll meta hija tkun tal-opinjoni li l-eżistenza stess ta’ għajnuna għandha tkun eskluża.
54 L-att ikkontestat ma jistax jiġi kkwalifikat bħala att preliminari jew preparatorju, billi dan mhux ser jiġi segwit, fil-kuntest tal-proċedura amministrattiva mibdija, minn ebda att ieħor li jista’ jagħti lok għal rikors għal annullament (ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenza [tas-16 ta’ Ġunju 1994,] SFEI et
vs Il-Kummissjoni, [C-39/93 P, Ġabra p. I-2681], punt 28).
55 Kuntrarjament għal dak li ddeċidiet il-Qorti tal-Prim’Istanza, mhuwiex rilevanti f’dan ir-rigward li l-persuna interessata tkun għad tista’ tipprovdi lill-Kummissjoni informazzjoni supplimentari li tista’ tobbligaha tirrevedi l-pożizzjoni tagħha fuq il-miżura tal-Istat inkwistjoni.
56 Fil-fatt, il-legalità ta’ deċiżjoni meħuda fi tmiem il-fażi ta’ eżami preliminari għandha tiġi evalwata biss fuq il-bażi tal-elementi ta’ informazzjoni li l-Kummissjoni setgħet kellha fil-mument meta ħadet id-deċiżjoni (ara s-sentenza [tal-15 ta’ April 2008,] Nuova Agricast, [C-390/06, Ġabra p. I-2577], punti 54 sa 60), jiġifieri, f’dan il-każ, fil-mument meta ġie adottat l-att ikkontestat.
57 Jekk persuna interessata tipprovdi informazzjoni supplimentari wara li l-każ ikun ingħalaq, jista’ jiġri li l-Kummissjoni jkollha tiftaħ, jekk ikun hemm bżonn, proċedura amministrattiva ġdida. Min-naħa l-oħra, din l-informazzjoni m’għandhiex impatt fuq il-fatt li l-ewwel proċedura ta’ eżami preliminari hija diġà magħluqa.
58 Minn dan jirriżulta, kuntrarjament għal dak li l-Qorti tal-Prim’Istanza ddeċidet fil-punt 29 tad-digriet [tas-26 ta’ Settembru 2006, Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitat iktar ’il fuq], [i]l-Kummissjoni adottat pożizzjoni definittiva fuq it-talba ta’ Athinaïki Techniki li tikkonstata ksur tal-Artikoli 87 KE u 88 KE.
59 Fl-aħħar nett, huwa rrilevanti għall-kwalifika tal-att ikkontestat, kif intqal fil-punt 44 ta’ din is-sentenza, li l-Kummissjoni ma nnotifikatx lill-Istat Membru kkonċernat, li hija ma sejħitlux “deċiżjoni”, u li ma rreferietx għall-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 659/1999.
60 F’dan ir-rigward, jirriżulta mill-iżvolġiment tal-proċedura amministrattiva, hekk kif imfakkar b’mod partikolari fil-punt 6 tad-digriet [tas-26 ta’ Settembru 2006, Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitat iktar ‘il fuq], li l-Kummissjoni ħadet il-pożizzjoni tagħha minħabba li l-miżura tal-Istat inkwistjoni ma kinitx tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat. L-att ikkontestat għalhekk għandu jiġi kkwalifikat bħala deċiżjoni fis-sens tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 659/1999, moqri flimkien mal-Artikolu 13(1) u t-tielet sentenza tal-Artikolu 20(2) ta’ dan ir-regolament.
61 Billi dan l-att ostakola lil Athinaïki Techniki milli tippreżenta l-osservazzjonijiet tagħha fil-kuntest ta’ proċedura ta’ investigazzjoni formali skont l-Artikolu  88(2) KE, huwa pproduċa effetti legali vinkolanti li setgħu jaffettwaw l-interessi ta’ din il-kumpannija.
62 Għaldaqstant, l-att ikkontestat jikkostitwixxi att li jista’ jiġi kkontestat skont l-Artikolu 230 KE.”
31. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet kif ġej dwar l-appell magħmul minn Athinaïki Techniki:
“1) Id-digriet tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-Komunitajiet Ewropej, tas-26 ta’ Settembru 2006, Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni (T-94/05) huwa annullat.
2) L-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mill-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza tal-Komunitajiet Ewropej hija miċħuda.
3) Il-kawża hija rrinvijata lill-Qorti tal-Prim’Istanza tal-Komunitajiet Ewropej sabiex tagħti deċiżjoni fuq it-talbiet ta’ Athinaïki Techniki AE għall-annullament tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej tat-2 ta’ Ġunju 2004 li ma titteħidx azzjoni fir-rigward tal-ilment dwar l-allegata għajnuna mill-Istat mogħtija mir-Repubblika Ellenika lill-konsorzju Hyatt Regency fil-kuntest ta’ kuntratt pubbliku li jirrigwarda t-trasferiment ta’ 49 % tal-kapital tal-kasinò Mont Parnès.
[…]”
C - Id-digriet appellat
32. Permezz ta’ ittra tat-2 ta’ Ottubru 2008, il-Kummissjoni informat lill-Qorti Ġenerali li fis-26 ta’ Settembru 2008, hija kienet bagħtet ittra lill-appellanti li kienet tgħid hekk:
“Nirreferi għall-ittra tat-[2 ta’ Diċembru 2004] (12) li permezz tagħha s-servizzi tad-DĠ Kompetizzjoni informawk li abbażi tal-informazzjoni li għandha ma kienx hemm biżżejjed raġunijiet sabiex ikomplu bl-eżami tal-fajl imsemmi fis-suġġett u li, fin-nuqqas ta’ informazzjoni addizzjonali li tiġġustifika t-tkomplija tal-eżami, il-Kummissjoni għalqet il-fajl inkwistjoni fuq livell amministrattiv.
Fid-dawl tas-sentenza [Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq], id-dipartimenti tad-DĠ kompetizzjoni jinnotifikawk bl-irtirar ta’ din l-ittra u l-ftuħ mill-ġdid tal-fajl imsemmi iktar ’il fuq.
Għalhekk, aħna nirtiraw it-talba preċedenti tagħna u nistiednuk mill-ġdid [li] tibgħatilna evidenza li turi l-għoti ta’ għajnuna illegali mill-Istat fil-kuntest tal-bejgħ tal-każinò Mont Parnès.”
33. Il-Kummissjoni, sostnuta minn Athens Resort Casino AE Symmetochon (13), parti intervenjenti, sostniet li bis-saħħa tal-ittra tas-26 ta’ Settembru 2008, il-każ kien tilef l-iskop tiegħu, b’tali mod li ma kienx hemm lok li tittieħed deċiżjoni.
34. Athinaïki Techniki kkontestat din il-pożizzjoni.
35. Fid-digriet appellat, il-Qorti Ġenerali elenkat il-motivi li ġejjin :
“32 L-ewwel nett, għandu jiġi rrilevat li fid-digriet tagħha tat-18 ta’ Novembru 1992, SFEI et
vs Il-Kummissjoni (C-22/92, li għadu ma ġiex ippublikat fil-Ġurnal Uffiċjali, punti 1 u 2), il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li fil-każ ta’ appell minn deċiżjoni amministrattiva li ma titteħidx azzjoni fir-rigward ta’ ilment dwar allegazzjoni ta’ għajnuna mill-Istat, il-ftuħ mill-ġdid tal-proċedura ta’ eżami preliminari jikkostitwixxi l-irtirar tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni. Sussegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li l-imsemmi appell ma kienx għad għandu skop u ddikjarat li ma kienx hemm lok li tingħata deċiżjoni (digriet SFEI et
vs Il-Kummissjoni, iċċitat iktar ’il fuq, punti 5 u 7; ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-1 ta’ Lulju 2008, Chronopost […] vs UFEX et, C‑341/06 P u C‑342/06 P, [Ġabra p. I‑4777], punt 3, u s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-7 ta’ Ġunju 2006, UFEX et
vs Il-Kummissjoni, T‑613/97, Ġabra p. II‑1531, punti 8 u 11).
33 It-tieni nett, mill-punti 52, 54 u 58 tas-sentenza [Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq] jirriżulta li l-konstatazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, li tipprovdi li [d-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni] stabbiliet b’mod definittiv il-pożizzjoni tal-Kummissjoni fir-rigward tal-miżura kontroversjali, kienet neċessarja biex [l-imsemmija deċiżjoni] tkun tista’ tiġi kkunsidrata att li jista’ jiġi kkontestat. Madankollu, wara l-ftuħ mill-ġdid tal-proċedura ta’ eżami preliminari u wara li r-rikorrenti stiednuha tippreżenta d-dokumenti li jsostnu l-ilmenti tagħha, ma jibqax jeżisti iktar att li jistabbilixxi l-pożizzjoni tal-Kummissjoni b’mod definittiv u, għaldaqstant, wieħed li jista’ jiġi kkontestat.
34 It-tielet nett, għandu jiġi rrilevat li [d-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni] ġiet adottata fit-tmiem tal-proċedura ta’ eżami preliminari u, skont is-sentenza [Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq] għandha tiġi interpretata jew bħala deċiżjoni impliċita li tikkonstata li l-miżura inkwistjoni mhijiex għajnuna fis-sens tal-Artikolu 87(1) KE, jew bħala deċiżjoni impliċita li ma tqajjimx oġġezzjonijiet. Għalhekk, fil-każ ta’ annullament, il-Kummissjoni hija obbligata li tiftaħ mill-ġdid il-proċedura preliminari ta’ eżami u, hekk kif il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat fil-punt 40 tas-sentenza
[Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq], li tadotta formalment waħda mid-deċiżjonijiet imsemmija fl-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 659/1999 jew deċiżjoni li ma tieħux azzjoni li tikkostitwixxi att ġdid li jista’ jiġi kkontestat.
35 F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi rrilevat li l-irtirar [tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni] jipproduċi effetti ekwivalenti għal dawk ta’ sentenza li tannulla [din id-deċiżjoni] għaliex il-proċedura ta’ eżami preliminari b’hekk miftuħa mill-ġdid tingħalaq b’waħda mid-deċiżjonijiet formali imsemmija fl-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 659/1999 jew minn deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni. Fil-fatt, sentenza li tannulla [id-deċiżjoni li ma titteħidix azzjoni] ma tagħti lok għal ebda konsegwenza ġuridika supplimentari għall-konsegwenzi tal-irtirar li jkun sar (digriet tal-Qorti Ġenerali tas-6 ta’ Diċembru 1999, Elder vs Il-Kummissjoni, T‑178/99, Ġabra. p. II‑3509, punt 20).
36 Għalhekk, ir-rikorrenti ma għandha ebda interess li tikseb l-annullament tad-[deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni] (ara, f’dan is-sens, id-digrieti tal-Qorti Ġenerali tat-28 ta’ Mejju 1997, Proderec vs Il-Kummissjoni, T‑145/95 Ġabra, p. II-823, punt 27 u Elder vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 21).
37 Għalhekk, għandu jiġi rrilevat li l-appell preżenti ma għadx għandu skop u li ma hemmx lok li tingħata deċiżjoni.”
36. Sussegwentement, il-Qorti Ġenerali elenkat ir-raġunijiet li minħabba fihom hija kkunsidrat li l-argumenti tar-rikorrenti ma kinux jippreġudikaw it-talbiet tagħha.
37. L-ewwel nett, fir-rigward tal-argument tar-rikorrenti li jipprovdi li l-ittra tat-2 ta’ Diċembru 2004 ssemmi lill-Kummissjoni filwaqt li l-ittra tas-26 ta’ Settembru 2008 tirreferi għas-servizzi tal-Kummissjoni, hija indikat li dan l-argument ma għandux effett fil-klassifikazzjoni ta’ din l-aħħar ittra msemmija.
38. It-tieni nett, inkwantu l-argument li jipprovdi li l-Kummissjoni ma setgħetx ma tieħux azzjoni u għandha tiftaħ il-proċedura ta’ investigazzjoni formali, il-Qorti Ġenerali rrilevat li l-appellanti ma ssemmi ebda regola tad-dritt li tobbliga lill-Kummissjoni li, wara l-irtirar tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni, tibda proċedura differenti minn dik li wasslet għal din id-deċiżjoni.
39. It-tielet nett, inkwantu l-allegazzjonijiet tar-rikorrenti li jipprovdu li, minn naħa r-raġunament tal-Kummissjoni huwa intiż li jpoġġi d-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni barra mill-portata tal-istħarriġ ġudizzjarji u, min-naħa l-oħra, li l-istedina biex tagħti informazzjoni ma hijiex rilevanti, hija rrilevat li minnhom ma jista’ jiġi dedott ebda argument legali.
40. Il-Qorti Ġenerali kkonstatat ukoll li mid-dokumenti ppreżentati mir-rikorrenti fil-kuntest tal-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali, ma kienx jirriżulta li hija kienet diġà spjegat, fil-proċedura amministrattiva, kif il-miżuri kkritikati kienu jissodisfaw il-kundizzjonijiet li jiddeterminaw l-eżistenza ta’ għajnuna mogħtija mill-Istat, b’tali mod li hija ma setgħetx validament tikkontesta li l-istedina tal-Kummissjoni li tippreżenta informazzjoni supplimentari ma kinitx tikkostitwixxi approċċ xieraq fiċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ.
41. Ir-raba’ nett, fir-rigward tal-argumenti tar-rikorrenti dwar res judicata, il-Qorti Ġenerali rrilevat li permezz tas-sentenza Athinaïki Techniki vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja annullat id-digriet tas-26 ta’ Settembru 2006, Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitat iktar ’il fuq, mingħajr ma l-imsemmija sentenza kellha effett fil-validità tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni.
II – L-appell
42. L-appellanti titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tannulla d-digriet appellat, tilqa’ t-talbiet tagħha magħmula fl-ewwel istanza u li tikkundanna lill‑Kummissjoni għall-ispejjeż.
43. Il-Kummissjoni kif ukoll Athens Resort Casino jitolbu li dan l-appell jiġi miċħud bħala manifestament inammissibbli u li l-appellanti tkun ikkundannata tbati l-ispejjeż.
A – L-aggravji u l-argumenti tal-partijiet
44. L-appellanti tinvoka erba’ aggravji insostenn tal-appell tagħha. Dawn l-aggravji u l-argumenti ppreżentati bħala difiża mill-Kummissjoni kif ukoll minn Athens Resort Casino jistgħu jiġu ppreżentati b’dan il-mod.
1. L-ewwel aggravju
45. L-ewwel aggravju huwa bbażat fuq żball ta’ liġi magħmul fl-interpretazzjoni tal-ġurisprudenza preċedenti tal-Qorti tal-Ġustizzja fir-rigward tal-kundizzjonijiet ta’ legalità tal-irtirar ta’ att amministrattiv.
46. Athinaïki Techniki ssostni li l-irtirar ta’ att amministrattiv huwa legali sakemm, l-ewwel nett, l-att revokat ikun illegali u, it-tieni nett, l-irtirar isir fi żmien raġonevoli. Madankollu, minn naħa, id-deċiżjoni ta’ rtirar ġiet adottata iktar minn erba’ snin u nofs qabel ma ttieħdet id-deċiżjoni oriġinali, jiġifieri lil hinn minn żmien raġonevoli. Min-naħa l-oħra, il-motivazzjoni tad-deċiżjoni ta’ rtirar tirreferi mhux għall-illegalità tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni iżda esklużivament għas-sentenza Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq. Issa, peress li l-motivazzjoni tad-deċiżjoni tikkostitwixxi motiv ta’ ordni pubbliku, il-Qorti Ġenerali jmissha ħadet inkunsiderazzjoni ex officio n-nuqqas ta’ din il-motivazzjoni u kkonstatat l-illegalità tad-deċiżjoni ta’ rtirar.
47. Minbarra dan, id-digriet SFEI et
vs Il-Kummissjoni, iċċitat iktar ’il fuq, ma japplikax għal dan il-każ u d-deċiżjonijiet l-oħra ċċitati mill-Qorti Ġenerali jillimitaw ruħhom li jirreferu għal dan id-digriet.
48. Athens Resort Casino ssostni li fin-nuqqas ta’ regoli speċjali, il-prinċipji ġenerali li jirregolaw ir-revoka ta’ atti amministrattivi huma l-prinċipji ta’ legalità u ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi tal-persuna kkonċernata. Madankollu, peress li l-appellanti ilha mill-bidu tikkontesta l-legalità tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni, hija ma tistax tinvoka l-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi.
49. Minbarra dan, fir-rigward tal-argument żviluppat mill-appellanti dwar il-motivazzjoni tal-irtirar, skont il-ġurisprudenza ma huwiex meħtieġ li l-motivazzjoni tirriżulta mill-att innifsu. Din tista’ tiġi dedotta, b’mod indirett, mir-regoli applikabbli jew mill-kuntest tal-att inkwistjoni. Fir-rigward tad-dewmien tal-proċedura ġudizzjarja, dan ma jirriżultax mill-aġir tal-Kummissjoni iżda sempliċement mill-funzjonament normali tal-ġustizzja tal-Unjoni. Minbarra dan, tali dewmien tnaqqas mill-Kummissjoni bis-saħħa tal-irtirar tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni.
50. Il-Kummissjoni ssostni li l-ilmenti dwar l-irtirar tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni huma inammissibbli għaliex ma jirrigwardawx id-digriet appellat iżda jirrigwardaw biss l-irtirar ta’ din id-deċiżjoni li ma kinitx is-suġġett tal-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali.
51. Minbarra dan, il-parti tal-appell dwar il-legalità tad-deċiżjoni ta’ rtirar għandha natura abbużiva. Fil-fatt, l-irtirar mill-Kummissjoni tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni kien favur l-appellanti u potenzjalment għad-detriment tal-kompetitriċi tagħha. Għalhekk, l-appellanti ma għandha ebda interess tqajjem il-kwistjoni tad-dewmien fir-rigward ta’ rtirar li suppost kien ta’ benefiċċju għaliha. L-istess japplika għall-argument dwar il-motivazzjoni tad-deċiżjoni ta’ rtirar. Għalhekk, dawn l-argumenti għandhom jiġu miċħuda bħala manifestament inammissibbli. Fi kwalunkwe każ, il-Kummissjoni tikkunsidra li hija marbuta tieħu l-miżuri li jirriżultaw mill-eżekuzzjoni tas-sentenza ta’ annullament (Artikolu 233 KE) anki jekk dawn iseħħu wara li jkun għadda żmien raġonevoli.
52. Finalment, skont il-Kummissjoni, fl-ittra tas-26 ta’ Settembru 2008 kien indikat b’mod ċar li hija pproċediet għal dan l-irtirar fid-dawl tas-sentenza Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, li l-appellanti kienet taf biha għaliex kienet hija stess li tat lok għal din is-sentenza.
2. It-tieni aggravju
53. L-appellanti tikkritika lill-Qorti Ġenerali talli għamlet żball ta’ liġi meta ma ddeċidietx dwar il-kwistjoni tal-abbuż ta’ poter.
54. Athinaïki Techniki tfakkar li l-irtirar ta’ att jista’ jkollu biss l-għan li jippermetti lill-amministrazzjoni tiżgura l-osservanza tal-prinċipju ta’ legalità. Madankollu, il-motivazzjoni tal-irtirar inkwistjoni kienet limitata għal sempliċi referenza għas-sentenza Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, li ddeċidiet mhux dwar il-legalità tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni iżda fuq il-klassifikazzjoni tagħha bħala att li jista’ jiġi kkontestat biss. Għalhekk, il-Kummissjoni kellha l-ħsieb li tirtira din id-deċiżjoni mhux biex tosserva l-prinċipju ta’ legalità iżda sempliċement biex tevita l-istħarriġ tal-qorti Komunitarja.
55. Athens Resort Casino tikkunsidra dan l-aggravju bħala infondat. Fil-fatt, il-Kummissjoni mhux talli ma evitatx l-istħarriġ ġudizzjarju iżda, għall-kuntrarju, marret lil hinn mis-sentenza Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, peress li ddeċidiet li terġa’ tibda l-investigazzjoni tagħha u b’hekk aċċettat li tiskopri informazzjoni ġdida li ma kinitx taf dwarha.
3. It-tielet aggravju
56. Fil-kuntest tat-tielet aggravju, l-appellanti tikkritika lill-Qorti Ġenerali talli għamlet żball ta’ liġi meta kkunsidrat li l-unika konsegwenza tal-annullament tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni kienet l-obbligu li tiftaħ mill-ġdid il-proċedura ta’ eżami preliminari.
57. Athinaïki Techniki essenzjalment issostni li l-Qorti Ġenerali ma ħaditx inkunsiderazzjoni, minn naħa, l-effetti li jirriżultaw minn sentenza ta’ annullament u, min-naħa l-oħra, il-prinċipju ta’ proporzjonalità.
58. Permezz tal-ewwel parti tat-tielet aggravju, Athinaïki Techniki tikkunsidra li sentenza ta’ annullament għandha konsegwenzi ġuridiċi oħra apparti l-obbligu li tinfetaħ mill-ġdid il-proċedura ta’ investigazzjoni formali. Fil-fatt, hemm żewġ possibiltajiet. Li kieku l-qorti kkonstatat li fil-każ preżenti l-Kummissjoni kisret l-obbligu tagħha li tiftaħ il-proċedura ta’ investigazzjoni formali, din l-istituzzjoni, filwaqt li tassumi l-konsegwenzi loġiċi ta’ tali sentenza, ma kien ikollha l-ebda għażla ħlief li tiftaħ l-imsemmija proċedura. Fil-każ li l-qorti kellha tikkonstata direttament ksur tal-Artikolu 87 KE, il-Kummissjoni kien ikollha tassumi l-konsegwenzi tal-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat li, skont l-Artikolu 88(2) KE, jimplika li l-Istat inkwistjoni jrid iħassar l-għajnuna jew ibiddilha fiż-żmien li tkun ddeċidiet il-Kummissjoni.
59. Permezz tat-tieni parti tat-tielet aggravju, Athinaïki Techniki ssostni li skont il-prinċipju ta’ proporzjonalità l-amministrazzjoni hija obbligata, meta jkollha tirtira att, li tagħżel fost diversi possibbiltajiet, li mhux biss jiżgura r-ritorn għal-legalità iżda huwa wkoll l-iktar favorevoli għall-amministrazzjoni. Din l-għażla kellha tiġi mistħarrġa mill-Qorti Ġenerali għaliex tinvolvi differenza fir-rigward tal-effetti ġuridiċi. Meta rtirat l-att, il-Kummissjoni għażlet forma li ma tiżgurax ir-ritorn għal-legalità skont l-aħjar kundizzjonijiet. Il-metodu l-iktar opportun imissu kien deċiżjoni li tinvolvi l-istess konsegwenzi bħal sentenza ta’ annullament, jiġifieri l-ftuħ tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali ta’ għajnuna mill-Istat.
60. Athens Resort Casino tikkunsidra li dan it-tielet aggravju huwa infondat. Fil-fatt, meta l-att annullat mill-qorti ma huwiex att ta’ kompetenza obbligatorja, iżda att li jirriżulta minn setgħa diskrezzjonali, jiġifieri att magħmul taħt setgħa diskrezzjonali, il-Qorti Ġenerali ma tistax tobbliga lill-Kummissjoni tadotta waħda mis-soluzzjonijiet legali li hija biss kellha s-setgħa tagħżel, għaliex b’hekk hija tkun qiegħda tissostitwixxi lill-Kummissjoni fl-eżerċizzju tal-kompetenzi proprji tagħha.
4. Ir-raba’ aggravju
61. L-appellanti tikkritika lill-Qorti Ġenerali talli għamlet żball ta’ liġi meta applikat b’mod żbaljat il-prinċipju ta’ res judicata
li jirriżulta mis-sentenza Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq.
62. Athinaïki Techniki tikkunsidra li mill-punt 40 ta’ din is-sentenza jirriżulta li l-Kummissjoni ma tistax tibqa’ mingħajr ma tieħu azzjoni fil-kuntest tal-proċedura ta’ eżami ta’ għajnuna mill-Istat. Madankollu bl-irtirar tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni l-Kummissjoni marret preċiżament lura għas-sitwazzjoni li kienet teżisti qabel ma ġiet adottata din id-deċiżjoni u meta l-Qorti Ġenerali naqset milli tikkundanna dan l-irtirar, hija għamlet żball ta’ liġi. Minbarra dan, inqabeż kwalunkwe terminu ta’ żmien raġonevoli. Għalhekk, il-Kummissjoni ma tistax
tibqa’ żżomm fis-seħħ stat ta’ inċertezza. Għall-kuntrarju, hija obbligata tieħu deċiżjoni u li eventwalment tissuġġetta ruħha għad-deċiżjoni tal-qorti Komunitarja.
63. Skont Athens Resort Casino, dan l-aggravju huwa infondat. Mis-sentenza Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, jirriżulta li l-Kummissjoni ma kellhiex id-dritt li ma tieħux deċiżjoni u kellha ttemm il-proċedura inkwistjoni billi tieħu deċiżjoni fi żmien raġonevoli minn meta ġie ppreżentat l-ilment. Minn din is-sentenza ma jirriżulta bl-ebda mod li, fil-kuntest ta’ din il-kawża, ma kienx permess li l-Kummissjoni terġa’ tmur lura għall-proċedura ta’ eżami preliminari.
64. Il-Kummissjoni tirrispondi b’mod ġenerali għall-aggravji dwar l-abbuż ta’ poter, kif ukoll għall-konsegwenzi tas-sentenza Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq u għall-prinċipju ta’ proporzjonalità, peress li fil-fehma tagħha, dawn l-aggravji huma kollha relatati mal-idea li hija xtaqet sempliċement tevita l-istħarriġ ġudizzjarju tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni u marret lura għal stat ta’ nuqqas ta’ teħid ta’ azzjoni. Madankollu, dawn l-allegazzjonijiet huma żbaljati għaliex meta fetħet mill-ġdid il-fażi ta’ eżami preliminari hija kienet fil-proċess li teżamina l-informazzjoni fil-fajl. Minbarra dan, l-appellanti ma telenkax ir-raġunijiet għaliex il-Kummissjoni kienet marbuta tiftaħ il-proċedura ta’ investigazzjoni formali. Addizzjonalment, il-Qorti Ġenerali ma tistax’ tieħu deċiżjoni ultra petita . Madankollu, wara li ġiet irtirata d-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni, ir-rikors għal annullament tilef l-iskop tiegħu u kwalunkwe talba oħra
dwar il-“ procedere ” tal-Kummissjoni ma hijiex koperta mit-talbiet tar-rikors. Minħabba l-awtonomija tar-rimedji, l-uniku mod li bih il-Kummissjoni tista’ tiġi mġiegħla tiftaħ il-proċedura ta’ investigazzjoni formali huwa li jsir rikors għal nuqqas li tittieħed azzjoni fis-sens tal-Artikolu 232 KE.
B – L-evalwazzjoni tiegħi
65. L-erba’ aggravji invokati mill-appellanti insostenn tal-appell tagħha jirrigwardaw prinċipalment żewġ tipi ta’ ilmenti. Fl-ewwel, fit-tieni u fir-raba’ aggravji, l-appellanti tikkritika lill-Qorti Ġenerali talli ddeċidiet li d-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni kienet ġiet irtirata, meta dan l-irtirar kien illegali. Fit-tielet aggravju tagħha hija tikkritikaha talli injorat l-effetti tas-sentenza ta’ annullament meta kkunsidrat li l-irtirar inkwistjoni kien ipproduċa l-istess konsegwenzi ta’ tali sentenza.
1. Fuq il-legalità tal-irtirar
a) Fuq l-ammissibbilità tal-ilmenti
66. Il-Kummissjoni ssostni li l-ilmenti tal-appellanti li jikkontestaw il-legalità tal-irtrirar huma inammissibbli minħabba li, minn naħa, jirrigwardaw l-att ta’ rtirar u mhux id-digriet appellat u, min-naħa l-oħra, li dan l-att ta’ rtirar ma kienx is-suġġett tal-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali. Fl-aħħar nett, hija ssostni li Athinaïki Techniki ma għandha ebda interess tikkontesta l-irtirar għaliex dan ta lok għat-tneħħija tal-att li kienet ilmentat dwaru.
67. Fir-rigward tal-ewwel punt, l-ilmenti tal-appellanti huma diretti kontra d-digriet appellat u mhux kontra l-ittra tas-26 ta’ Settembru 2008. Fil-fatt l-appellanti, fl-aggravji differenti tagħha, tikkritika lill-Qorti Ġenerali talli għamlet żball ta’ liġi meta kkonstatat li bis-saħħa ta’ din l-ittra l-Kummissjoni pproċediet għall-irtirar tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni għalkemm din l-ittra ma tippreċiżax l-illegalità li dan l-irtirar huwa intiż li jikkoreġi, li tali rtirar huwa intiż biss li jpoġġi lil din id-deċiżjoni barra mill-portata tal-istħarriġ ġudizzjarju tal-qorti tal-Unjoni u li, għaldaqstant, imur kontra s-sentenza Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq.
68. Fir-rigward tat-tieni punt, jirriżulta mid-digriet appellat li dawn l-ilmenti kienu fil-fatt ippreżentati mill-appellanti quddiem il-Qorti Ġenerali u li huma jidħlu b’mod xieraq fil-kuntest tal-kawża li ġiet deċiża minnha.
69. Fil-fatt, f’dan id-digriet il-Qorti Ġenerali ntalbet tieħu deċiżjoni u ddeċidiet fuq il-kwistjoni dwar jekk, bis-saħħa tal-ittra tal-Kummissjoni tas-26 ta’ Settembru 2008, l-appell mid-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni kienx spiċċa mingħajr skop. Minbarra dan, mill-punti 23 sa 30 tal-motivi tal-imsemmi digriet jirriżulta li l-appellanti kkontestat quddiem il-Qorti Ġenerali l-legalità tal-irtirar imħabbar f’din l-ittra.
70. B’hekk, biex inqassar, skont il-punti 23 u 24 ta’ dawn il-motivi, hija sostniet li l-ittra tas-26 ta’ Settembru 2008 ma hijiex att kuntrarju għad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni għaliex f’din l-ittra l-Kummissjoni tillimita ruħha li tirrepeti l-istedina li kienet għamlitilha tliet snin qabel biex tippreżenta evidenza li tindika l-għoti ta’ għajnuna mill-Istat. Skont il-punt 27, l-appellanti sostniet li din l-istedina ma kinitx motiv rilevanti biex tiġġustifika tali rtirar. Fid-dawl tal-punti 27 u 28 hija sostniet li l-ittra tas-26 ta’ Settembru 2008 hija essenzjalment intiża biex tpoġġi d-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni barra mill-portata tal-istħarriġ ġudizzjarju. Fid-dawl tal-punti 27 u 28 tal-motivi kif ukoll tal-punt 40 tagħhom, hija ppretendiet li din l-ittra tmur kontra s-sentenza Athinaïki Techniki vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq.
71. Fl-aħħar nett, fir-rigward tat-tielet punt, il-Kummissjoni ma għandhiex raġun issostni li l-appellanti ma għandha ebda interess tikkontesta l-evalwazzjoni tal-Qorti Ġenerali dwar il-legalità ta’ dan l-irtirar, peress li r-risposta għal din id-domanda tiddependi direttament mill-kwistjoni dwar jekk l-appell kontra d-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni kienx sar bla skop jew le, liema kwistjoni hija s-suġġett tal-kawża preżenti.
b) Fuq il-mertu
72. Permezz tal-ewwel, tat-tieni u tar-raba’ aggravji tagħha, l-appellanti ssostni li l-Qorti Ġenerali għamlet żball ta’ liġi meta ddeċidiet li l-Kummissjoni pproċediet għall-irtirar tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni meta dan l-irtirar ma kienx ibbażat fuq l-illegalità ta’ din id-deċiżjoni u li, minbarra dan, hija ċaħditha mid-dritt għal appell ġudizzjarju kontra tali deċiżjoni, u b’hekk marret kontra s-sentenza Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq.
73. Jiena tal-fehma li dan l-ilment huwa fondat fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet li ġejjin.
74. Preliminarjament, hekk kif issostni l-appellanti, il-Qorti Ġenerali ma setgħetx tibbaża l-evalwazzjoni tagħha fuq il-motivi tad-digriet SFEI et
vs Il-Kummissjoni, iċċitat iktar ’il fuq. Fil-fatt, f’dan id-digriet il-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li l-partijiet appellanti talbuha tiddeċiedi li wara l-irtirar mill-Kummissjoni tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni fir-rigward tal-ilment tagħhom ma kienx hemm lok li tingħata deċiżjoni, filwaqt li fil-kawża preżenti Athinaïki Techniki tikkontesta li r-rikors tagħha ma għadx għandu skop.
75. Minn dan jirriżulta li fid-digriet SFEI et
vs Il-Kummissjoni, iċċitat iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja ma kellhiex tiddeċiedi kontroversja bħal dik li teżisti bejn il-partijiet fil-kawża preżenti. Sa fejn naf jien, il-kwistjoni li tinsab quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża preżenti, hija dwar il-legalità ta’ rtirar bħal dak imwettaq mill-Kummissjoni fl-ittra tagħha tas-26 ta’ Settembru 2008, qatt ma ġiet indirizzata mill-ġurisprudenza.
76. Huwa veru li huwa paċifiku li l-Kummissjoni għandha d-dritt tirtira b’effett retroattiv att li jidhrilha huwa żbaljat. Din is-setgħa hija bbażata fuq il-prinċipju ta’ legalità, li jirrikjedi li ma għandhiex titħalla fis-seħħ illegalità filwaqt li tippermetti lill-amministrazzjoni, permezz tal-annullament tal-att ivvizjat, terġa’ tistabbilixxi mill-ġdid l-ordinament ġuridiku li tfixkel indebitament. Hija tippermetti wkoll li jiġi evitat l-iżvilupp ta’ kawżi, jew, meta l-irtirar isir wara li tkun ġiet ippreżentata kawża, li tpoġġi fuq il-partijiet interessati t-tkomplija u r-responsabbiltà tal-kawża, b’tali mod li tikkontribwixxi sabiex tiżgura
amministrazzjoni tajba (14) .
77. Dan id-dritt ta’ rtirar japplika evidentament fil-qasam ta’ għajnuna mill-Istat, skont l-Artikoli 87 KE u 88 KE. Fil-fatt, minn dawn id-dispożizzjonijiet jirriżulta, minn naħa, li miżura Statali li tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat fis-sens tal-imsemmija dispożizzjonijiet tista’ tingħata biss skont il-kundizzjonijiet previsti mid-dritt tal-Unjoni u, min-naħa l-oħra, li huwa d-dmir tal-Kummissjoni li tirrispetta dawn il-kundizzjonijiet billi tipproċedi mhux biss għall-eżami ta’ proġetti ta’ għajnuna ġdida li jiġu nnotifikati lilha, iżda wkoll għall-kontroll permanenti ta’ għajnuna eżistenti.
78. Skont il-prinċipju ta’ legalità, il-Kummissjoni għandha dejjem tkun tista’ tikkoreġi l-evalwazzjoni tagħha li miżura Statali ma hijiex għajnuna meta hija tikkonstata, anki jekk dan isir wara li jkun għadda ħafna żmien, li jirriżultalha li tali evalwazzjoni kienet żbaljata (15) .
79. Huwa paċifiku wkoll li, hekk kif irrilevaw il-Kummissjoni u Athens Resort Casino, il-ġurisprudenza dwar il-kundizzjonijiet ferm restrittivi li bihom jista’ jiġi rtirat att amministrattiv li jirriżultaw mill-ibbilanċjar tal-prinċipju ta’ legalità mal-prinċipju ta’ ċertezza legali, ġiet stabbilita fil-kuntest ta’ att li joħloq dritt, sabiex tipproteġi l-aspettattivi leġittimi tal-persuni li jibbenefikaw minn dan l-att (16) .
80. Bl-istess mod, huwa minnu li l-kawża preżenti ma tidħolx f’dan il-kuntest għaliex id-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni tippreġudika lill-appellanti li tfittex l-annullament tagħha, u għalhekk hija ma tinsabx fil-pożizzjoni ta’ parti li tibbenefika minnha li jkollha interess leġittimu li tali deċiżjoni tibqa’ fis-seħħ.
81. Minkejja dan, jiena tal-fehma li fir-rigward tal-motivi tas-sentenza Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, li tfakkar il-portata tal-obbligi tal-Kummissjoni meta jkollha quddiemha lment dwar għajnuna mill-Istat u li tiċċara d-drittijiet tal-persuna li għamlet l-ilment fil-kuntest ta’ din il-proċedura, din l-istituzzjoni ma kellhiex id-dritt tipproċedi għall-irtirar tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni skont il-kundizzjonijiet tal-ittra tas-26 ta’ Settembru 2008.
82. Fil-fatt, hekk kif jirriżulta minn din is-sentenza, persuna kkonċernata fis-sens tal-Artikolu 88(2) KE, bħalma hija Athinaïki Techniki, għandha d-dritt, bis-saħħa tal-Artikolu 10(1) u l-ewwel sentenza tal-Artikolu 20(2) tar-Regolament Nru 659/1999, li tagħti bidu għall-fażi ta’ eżami preliminari prevista fl-Artikolu 88(3) KE, billi tibgħat informazzjoni lill-Kummissjoni dwar għajnuna li hija allegatament illegali (17) .
83. Minn dan jirriżulta wkoll li din l-istituzzjoni hija suġġetta għal diversi obbligi meta jkollha tiddeċiedi dwar ilment bħal dan. B’hekk hija għandha teżamina mingħajr dewmien, il-possibbiltà tal-eżistenza ta’ għajnuna u l-kompatibbiltà tagħha mas-suq komuni. Il-Kummissjoni hija marbuta wkoll, meta tikkunsidra li ma hemmx biżżejjed motivi sabiex tiddeċiedi dwar il-każ, li tippermetti lill-persuna kkonċernata tippreżentalha osservazzjonijiet supplimentari fi żmien raġonevoli (18) .
84. Barra minn hekk, ladarba jiġu ppreżentati dawn l-osservazzjonijiet jew jiskadi ż-żmien raġonevoli, l-Artikolu 13(1) tar-Regolament Nru 659/1999 jobbliga lill-Kummissjoni tagħlaq il-fażi ta’ eżami preliminari permezz tal-adozzjoni ta’ deċiżjoni skont l-Artikolu 4(2), (3) jew (4) ta’ dan ir-regolament, jiġifieri b’deċiżjoni li tikkonstata l-ineżistenza tal-għajnuna, li ma tqajjimx oġġezzjonijiet jew li tiftaħ il-proċedura ta’ investigazzjoni formali (19) .
85. Hekk kif il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat b’mod ċar ħafna, il-Kummissjoni ma hijiex awtorizzata tissokta mingħajr ma tieħu azzjoni matul il-fażi ta’ eżami preliminari. Meta jiġi l-mument hija għandha d-dmir jew li tiftaħ il-fażi ta’ eżami suċċessiva jew li tiddeċiedi li ma titteħidx azzjoni billi tadotta deċiżjoni f’dan is-sens (20) .
86. Barra minn hekk, meta l-Kummissjoni tieħu deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni wara li tkun irċiviet informazzjoni minn persuna kkonċernata, hekk kif
ġara fil-każ preżenti, hija trid tibgħatilha l-aħħar kopja ta’ din id-deċiżjoni.
87. Fl-aħħar nett, fis-sentenza Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li deċiżjoni bħalma hija d-deċiżjoni tat-2 ta’ Ġunju 2004 li ma titteħidx azzjoni, li permezz tagħha l-Kummissjoni ddeċidiet li ttemm il-proċedura ta’ eżami preliminari mibdija minn Athinaïki Techniki, tikkostitwixxi att li jista’ jiġi kkontestat.
88. Minn dawn il-motivi nista’ niddeduċi t-tagħlim segwenti li huwa rilevanti għall-kawża preżenti.
89. Minn naħa, jirriżulta mill-analiżi li fi tmiemha l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li d-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni
meħuda fit-2 ta’ Ġunju 2004 kienet tikkostitwixxi att li jista’ jiġi kkontestat li l-appellanti kellha d-dritt tikseb stħarriġ ġudizzjarju tal-evalwazzjoni tal-Kummissjoni li kienet tipprovdi li, fid-dawl tal-informazzjoni li kellha din l-istituzzjoni f’din id-data, din tal-aħħar setgħet legalment tipproċedi għad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni f’dan il-każ u, impliċitament, tgħid li ma kienx hemm lok li tinfetaħ il-proċedura ta’ investigazzjoni formali.
90. Min-naħa l-oħra, bis-saħħa tal-obbligi msemmija iktar ’il fuq imposti fuq il-Kummissjoni u tad-dritt għal appell tal-appellanti, tali istituzzjoni setgħet tipproċedi għall-irtirar tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni biss sabiex tikkoreġi illegalità li taffetwaha. F’dan ir-rigward, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, il-Kummissjoni ma tippretendix li hija kellha d-dritt tirtira din id-deċiżjoni bis-saħħa ta’ setgħa purament diskrezzjonali.
91. Għalhekk, kien l-obbligu tal-Kummissjoni, fl-ittra tagħha lill-appellanti tas-26 ta’ Settembru 2008, li tindika jew għall-inqas li turi b’mod konċiż ir-raġunijiet li minħabba fihom hija pproċediet għall-irtirar tad-deċiżjoni tagħha li ma titteħidx azzjoni, jiġifieri r-raġunijiet li minħabba fihom kien jidhrilha li, għall-kuntrarju ta’ dak li kienet ikkunsidrat fit-2 ta’ Ġunju 2004, hija ma kellhiex tieħu azzjoni f’dan il-każ.
92. Għandu jiġi kkonstatat li l-ittra tas-26 ta’ Settembru 2008 ma tissodisfax dan ir-rekwiżit. Il-Kummissjoni sempliċement innotifikat lill-appellanti bl-irtirar tal-ittra tat-2 ta’ Diċembru 2004 u bil-ftuħ mill-ġdid tal-fajl “fid-dawl tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja [Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq]”. Madankollu huwa paċifiku li f’din is-sentenza l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet mhux dwar il-legalità tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni, iżda biss dwar il-klassifikazzjoni tagħha bħala att li jista’ jiġi kkontestat.
93. Għalhekk l-appellanti għandha raġun li ssostni li l-irtirar ta’ din id-deċiżjoni huwa nieqes minn kull ġustifikazzjoni.
94. Għall-kuntrarju ta’ din l-analiżi, il-Kummissjoni u Athens Resort Casino fis-sottomissjonijiet bil-miktub tagħhom jindikaw li dan l-irtirar kien, madankollu, meħtieġ qabel mal-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li d-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni fir-rigward tal-ilment tikkostitwixxi att li jista jiġi kkontestat, għaliex l-ittra tat-2 ta’ Diċembru 2004 ma kinitx motivata kif għandha tkun deċiżjoni fil-qasam ta’ għajnuna mill-Istat.
95. Madankollu, ma jidhirlix li dan l-argument jista’ jippreġudika l-analiżi tiegħi. Fil-fatt, jekk l-intenzjoni tal-Kummissjoni kienet verament li tikkoreġi dan in-nuqqas ta’ motivazzjoni, kien ikun permess li fl-ittra tagħha tas-26 ta’ Settembru 2008 tindika r-raġunijiet għal dan in-nuqqas ta’ azzjoni. Il-korrezzjoni
tal-possibilità ta’ nuqqas ta’ motivazzjoni tal-ittra tat-2 ta’ Diċembru 2004 ma kinitx teżiġi l-ftuħ mill-ġdid tal-proċedura ta’ eżami preliminari u lanqas ma kienet timponi b’hekk fuq l-appellanti terminu addizzjonali qabel l-adozzjoni
ta’ deċiżjoni b’dispożittiv identiku. Għaldaqastant, fl-opinjoni tiegħi, l-irtirar inkwistjoni huwa nieqes minn kull ġustifikazzjoni. Għalhekk, l-appellanti għandha raġun li ssostni li tali rtirar huwa intiż biss li jpoġġi d-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni barra mill-portata tal-istħarriġ ġudizzjarju tal-Qorti Ġenerali.
96. Athens Resort Casino tikkontesta din l-interpretazzjoni billi ssostni li bil-ftuħ mill-ġdid tal-proċedura, il-Kummissjoni tmur lil hinn mill-eżekuzzjoni tas-sentenza Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, għaliex jekk terġa’ tibda l-investigazzjoni din l-istituzzjoni tkun qiegħda turi x-xewqa li tiskopri informazzjoni li ma kinitx taf biha qabel.
97. Jiena ma nistax naqbel ma’ dan l-argument għaliex jissejjes fuq sempliċi spekulazzjoni. Fil-fatt, xejn ma jipprova li l-Kummissjoni kienet iddeċidiet li tiftaħ mill-ġdid il-proċedura ta’ eżami preliminari minħabba li hija kkonstatat li l-każ inkwistjoni, għall-kuntrarju għal dak li kienet ħasbet inizjalment, kien jimmerita investigazzjoni addizzjonali. Għal darb’oħra nirrileva li l-ittra tas-26 ta’ Settembru 2008 ma ssemmi l-ebda fattur rilevanti li jista’ jispjega r-raġunijiet li minħabba fihom il-Kummissjoni ddeċidiet li tbiddel l-evalwazzjoni oriġinali tagħha u li tiftaħ mill-ġdid il-proċedura ta’ eżami preliminari.
98. Minbarra n-notifika tal-irtirar, l-uniku fattur li jissemma f’din l-ittra huwa r-repetizzjoni tat-talba tal-appellanti li tippreżenta informazzjoni li tindika l-għoti ta’ għajnuna illegali mill-Istat fil-kuntest tal-bejgħ ta’ parti mill-kapital azzjonarju tal-każinò Mont Parnès. Madankollu, hekk kif tindika l-Kummissjoni stess fl-imsemmija ittra, hija kienet diġà għamlet din it-talba, u kien fid-dawl tar-risposta tal-appellanti li, fit-2 ta’ Ġunju 2004, iddeċidiet li ma titteħidx azzjoni.
99. Barra minn hekk, fil-fehma tiegħi l-imsemmija talba tikkonferma li l-ittra tas-26 Settembru 2008 ma hijiex intiża li tippermetti lill-Kummissjoni tikkoreġi l-possibilità ta’ illegalità li taffettwa d-deċiżjoni tat-2 ta’ Ġunju 2004 li ma titteħidx azzjoni, għaliex din l-istituzzjoni ma terġax titpoġġa fis-sitwazzjoni li kienet fiha immedjatament qabel l-adozzjoni tali deċiżjoni. Fid-dawl ta’ tali talba, l-ittra tas-26 ta’ Settembru 2008 tista’ tiġi interpretata bħala l-ftuħ mill-ġdid ta’ proċedura ġdida ta’ eżami preliminari u mhux bħala l-irtirar reali tad-deċiżjoni tat-2 ta’ Ġunju 2004 li ma titteħidx azzjoni.
100. Għaldaqstant, fid-dawl ta’ dawn il-fatturi kollha, l-appellanti għandha raġun issostni li l-Kummissjoni, bl-iskuża li tirrettifika illegalità ta’ din id-deċiżjoni, b’hekk tipprekludiha milli tagħmel użu mid-dritt tagħha li jsir stħarriġ dwar il-legalità ta’ tali deċiżjoni.
101. Fi kliem ieħor, u skont l-espressjoni figurattiva, “qegħdin induru f’ċirku”. Jekk jiġi ammess, hekk kif jagħmel id-digriet appellat, li tali rtirar huwa legali dan jista’ jkollu l-effett li jippermetti lill-Kummissjoni tibqa’ fi stat ta’ inattività għall-kuntrarju tal-obbligi tagħha fil-qasam ta’ għajnuna mill-Istat, għaliex, skont dan id-digriet, huwa biżżejjed li din l-istituzzjoni ma tieħux azzjoni fir-rigward ta’ ilment imressaq minn persuna kkonċernata u, wara l-introduzzjoni ta’ rikors minn tali persuna, terġa tiftaħ mill-ġdid il-fażi ta’ eżami preliminari u tirrepeti dawn il-proċeduri kemm il-darba jkun hemm bżonn biex tevita kwalunkwe stħarriġ ġudizzjarju tal-azzjonijiet tagħha.
102. Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tgħid li l-aggravji tal-appellanti li jipprovdu li d-digriet appellat huwa vvizjat bi żball ta’ liġi minħabba li l-Qorti Ġenerali ammettiet li l-Kummissjoni kienet irtirat id-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni huma fondati.
2. Fuq in-nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni tal-effetti ta’ sentenza ta’ annullament
103. Jiena ser neżamina dan it-tielet aggravju biss sussidjarjament, għall-possibbiltà li l-Qorti tal-Ġustizzja ma taqbilx mal-konklużjoni tal-analiżi tiegħi tat-tliet aggravji l-oħra tal-appell.
104. Permezz tat-tielet aggravju tagħha, l-appellanti ssostni li d-digriet appellat huwa vvizjat bi żball ta’ liġi sa fejn il-Qorti Ġenerali, fil-punti 34 sa 36 ta’ tali diġriet, ikkunsidrat li l-irtirar tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni fl-ittra tas-26 ta’ Settembru 2008 jipproduċi l-istess effetti ta’ sentenza ta’ annullament b’tali mod li l-appellanti ma għad għandha ebda interess li tikseb l-annullament ta’ din id-deċiżjoni.
105. Għalkemm l-irtirar ta’ att iġib miegħu l-konsegwenza li dan l-att ma jibqax jeżisti fis-sistema legali u, bħala regola, ir-rikors magħmul kontrih jispiċċa mingħajr skop, il-ġurisprudenza taċċetta li f’ċirkustanzi partikolari r-rikorrent jista’ xorta waħda jkollu interess li jiġi deċiż ir-rikors għal anullament tiegħu.
106. B’hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ammettiet li r-rikorrent għandu interess li
tiġi deċiża t-talba tiegħu kontra deċiżjoni li diġà ġiet eżegwita jew kontra att li ma għadux japplika sabiex l-illegalità li taffettwa din id-deċiżjoni jew dan l-att ma terġax isseħħ (21) .
107. Bħall-appellanti, jiena naħseb li l-evalwazzjoni tal-Qorti Ġenerali fil-punti 4 sa 36 tad-digriet appellat hija żbaljata. B’hekk, infakkar li fil-punt 34 ta’ dan id-digriet, il-Qorti Ġenerali fil-fatt indikat li fil-każ tal-annullament tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni, il-Kummisjoni “hija marbuta li tiftaħ mill-ġdid il-proċedura ta’ eżami preliminari u, hekk kif il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat fil-punt 40 tas-sentenza [Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq], li tadotta formalment waħda mid-deċiżjonijiet imsemmija fl-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 659/1999 jew deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni, li jikkostitwixxu att ġdid li jista’ jiġi kkontestat”.
108. Minn dan hija ddeduċiet, fil-punt 35 tal-imsemmi digriet, li l-irtirar tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni jipproduċi effetti ekwivalenti għal dawk ta’ sentenza li tannulla dan l-att, għaliex il-proċedura ta’ eżami preliminari hekk miftuħa mill-ġdid tingħalaq b’waħda mid-deċiżjonijiet imsemmija fl-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 659/1999 u li sentenza li tannulla l-imsemmi att ma tinvolvi l-ebda konsegwenza ġuridika addizzjonali għall-konsegwenzi tal-irtirar li jkun seħħ. Fil-punt 36 tad-digriet appellat, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li l-appellanti tilfet kull interess li tikseb l-annullament tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni tat-2 ta’ Ġunju 2004.
109. Fil-fehma tiegħi din l-evalwazzjoni tista’ tiġi kkritikata għar-raġuni li ġejja.
110. Skont il-ġurisprudenza, bis-saħħa tal-Artikolu 233 KE, biex tikkonforma ruħha mas-sentenza ta’ annullament u biex teżegwiha b’mod komplet, l-istituzzjoni li toħloq l-att annullat għandha tosserva mhux biss id-dispożittiv tas-sentenza iżda wkoll il-motivi li wasslu għalih u li jikkostitwixxu l-bażi neċessarja tiegħu (22) .
111. Sentenza ta’ annullament hija differenti mill-irtirar bħal dak imħabbar fl-ittra tas-26 ta’ Settembru 2008 li, għandu jitfakkar, ma jagħmel ebda referenza għall-illegalità li taffettwa d-deċiżjoni tat-2 ta’ Ġunju 2004 li ma titteħidx azzjoni, għaliex hija tinkludi l-motivi li fuqhom huwa bbażat l-annullament u dawn il-motivi, skont il-prinċipju mfakkar fil-punt ta’ qabel, jorbtu lill-Kummissjoni.
112. Minn dan jirriżulta li skont din is-sentenza, il-Kummissjoni tista’ ċertament tkun marbuta tiftaħ mill-ġdid il-proċedura ta’ eżami preliminari li fi tmiemha hija tista’ tadotta waħda mid-deċiżjonijiet imsemmija fl-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 659/1999 u, jekk ikun meħtieġ, deċiżjoni ġdida li ma titteħidx azzjoni, jekk, b’mod partikolari, il-Qorti Ġenerali tikkonstata li din ma pproċedietx għal eżami diliġenti u imparzjali tal-ilment.
113. Madankollu, hija tista’ tkun obbligata wkoll li tagħlaq mingħajr dewmien il-proċedura ta’ eżami preliminari billi tieħu deċiżjoni ta’ ftuħ tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali jekk il-Qorti Ġenerali tikkonstata li l-informazzjoni fil-proċess hija biżżejjed biex tistabbilixxi li l-miżura statali inkwistjoni tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat inkompatibbli mad-dritt tal-Unjoni jew tqajjem dubji dwar il-kompatibbilità tagħha ma’ tali dritt.
114. Barra minn hekk, din it-tieni soluzzjoni tikkostitwixxi l-għan imfittex mill-appellanti fir-rikors għal annullament tagħha kontra d-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni. Hekk kif il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat fis-sentenza Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, huwa biss fil-kuntest tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali li l-Kummissjoni hija marbuta tinforma lill-persuni kkonċernati jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom, b’tali mod li dawn tal-aħħar ikunu intitolati jikkontestaw deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni, bħalma hija dik tat-2 ta’ Ġunju 2004, sabiex jipproteġu d-drittijiet proċedurali tagħhom (23) .
115. Għalhekk, sentenza ta’ annullament hija ferm differenti minn irtirar bħal dak imħabbar fl-ittra tas-26 ta’ Settembru 2008 għalhiex fiha r-raġunijiet li fuqhom huwa bbażat dan l-annullament u għaliex, skont il-prinċipju msemmi iktar ’il fuq, dawn ir-raġunijiet jorbtu lill-Kummissjoni. Għalhekk, tali sentenza, bl-istess mod bħal irtirar ibbażat fuq l-illegalità tal-att inkwistjoni, għandha l-konsegwenza li timpedixxi r-repetizzjoni tal-illegalità kkonstatata minnha.
116. Għaldaqstant, fil-fehma tiegħi, l-evalwazzjoni li tipprovdi li l-irtirar tad-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni, bħal dak previst fl-ittra tas-26 ta’ Settembru 2008, jipproduċi effetti ekwivalenti għal dawk ta’ sentenza ta’ annullament hija vvizjata bi żball ta’ liġi.
117. Bl-istess mod, nista’ niddeduċi li peress li l-Kummissjoni ma tatx indikazzjoni rilevanti tar-raġunijiet li minħabba fihom hija pproċediet għall-irtirar kontenzjuż, xejn ma kien iżommha biex, fi tmiem il-proċedura ta’ eżami preliminari, tadotta mill-ġdid deċiżjoni li ma tinvolvix il-ftuħ tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali għalkemm il-miżura statali inkwistjoni tista’ tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat inkompatibbli mad-dritt tal-Unjoni jew tqajjem dubji ta’ kompatibbiltà ma’ tali dritt.
118. Għalhekk, l-appellanti għad għandha interess li taġixxi kontra d-deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni tat-2 ta’ Ġunju 2004 sabiex tiġi evitata r-repetizzjoni tal-illegalità li tikkonsisti fin-nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni tal-fatt li l-informazzjoni tal-fajl tiġġustifika, jekk ikun hemm bżonn, il-ftuħ tal-proċedura prevista fl-Artikolu 88(2) KE.
119. Fid-dawl ta’ dawn l-osservazzjonijiet, jiena naħseb li l-appell magħmul kontra d-digriet appellat huwa fondat u li, għaldaqstant, dan id-digriet għandu jiġi annullat.
3. Fuq il-konsegwenzi tal-annullament tad-digriet appellat
120. Għalkemm l-appellanti titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tilqa’ t-talbiet tagħha fl-ewwel istanza u li l-Kummissjoni tbati l-ispejjeż, il-kawża ma hijiex fi stat li tiġi deċiża għaliex il-mertu tar-rikors tal-appellanti kontra l-att ikkontestat għadu ma ġiex eżaminat mill-Qorti Ġenerali.
121. Għalhekk nistieden lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrinvija l-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali biex din tiddeċiedi dwar it-talbiet ta’ Athinaïki Techniki dwar l-annullament tad-deċiżjo ni tal-Kummissjoni tat-2 ta’ Ġunju 2004 li ma titteħidx azzjoni fir-rigward tal-ilment tagħha u li tirriżerva l-ispejjeż.
III – Konklużjoni
122. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nistieden lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi b’dan il-mod :
1) tannulla d-digriet tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-Komunitajiet Ewropej tad-29 ta’ Ġunju 2009, Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni (T-94/05);
2) tirrinvija l-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea sabiex din tiddeċiedi dwar it-talbiet ta’ Athinaïki Techniki AE dwar l-annullament tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni tat-2 ta’ Ġunju 2004 li ma titteħidx azzjoni fir-rigward tal-ilment tagħha.
3) tirriżerva l-ispejjeż.
(1) .
(2)  –	C‑521/06 P, Ġabra p. I‑5829.
(3)  –	Iktar ’il quddiem “Athinaïki Techniki”.
(4)  –	Regolament tat-22 ta’ Marzu 1999 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu [88] tat-Trattat tal-KE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8 Vol. 1, p.339).
(5)  –	T‑94/05, li għadu ma ġiex ippubblikat fil-Ġabra (iktar ’il quddiem id-“digriet appellat”).
(6)  –	T‑94/05.
(7)  –	Sentenza Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punti 33 u 34).
(8)  –	Ibidem
(punti 35 u 36).
(9)  –	Ibidem
(punti 37 sa 39).
(10)  –	Ibidem
(punti 42 sa 44).
(11)  –	Ibidem
(punt 44).
(12)  – Id-digriet appellat isemmi d-data tat-“2 ta’ Frar 2004”, iżda t-traduzzjoni uffiċjali tal-ittra indirizzata lill-avukat tal-appellanti, hekk kif tirriżulta mid-dokumenti fil-proċess, fiha d-data tat-2 ta’ Diċembru 2004, li huwa konformi mal-kuntest fattwali ppreżentat preċedentement.
(13)  –	Iktar ’il quddiem “Athens Resort Casino”.
(14)  –	Ara D. Ritleng, “Le retrait des actes administratifs contraires au droit communautaire”, Bestand und Perspektiven des Europaïschen Verwaltungsrechts,
Nomos, Baden-Baden, 2008, p. 237.
(15)  –	Sentenza tat-22 ta’ Ġunju 2006, Il-Belġju u Forum 187 vs Il-Kummissjoni (C‑182/03 u C‑217/03, Ġabra p. I‑5479, punt 75). F’din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja ammettiet li l-Kummissjoni għandha tkun tista’ tikkoreġi l-evalwazzjoni li kienet għamlet dsatax-il sena qabel fir-rigward tas-sistema fiskali Belġjana taċ-ċentri ta’ koordinazzjoni u tgħid li, kuntrarjament għal dak li kienet ikkunsidrat, din is-sistema kkostitwixxiet għajnuna mill-Istat inkompatibbli mas-suq komuni. Sintendi, dsatax-il sena wara l-Kummissjoni ma setgħetx tirtira retroattivament id-deċiżjoni oriġinali tagħha, iżda adottat deċiżjoni ġdida wara eżami ġdid tas-sistema fiskali inkwistjoni skont il-proċedura ta’ kontroll ta’ għajnuna eżistenti. Madankollu l-imsemmi sentenza turi sew l-importanza tal-prinċipju ta’ legalità fil-qasam ta’ għajnuna mill-Istat, liema prinċipju jikkostitwixxi l-bażi tad-dritt ta’ rtirar.
(16)  –	Sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-3 ta’ Marzu 1982, Alpha Steel vs Il-Kummissjoni (14/81, Ġabra p. 749, punt 10); tas-26 ta’ Frar 1987, Consorzio Cooperative d’Abruzzo vs Il-Kummissjoni (15/85, Ġabra p. 1005, punt 12); tal-20 ta’ Ġunju 1991, Cargill vs Il-Kummissjoni
(C‑248/89, Ġabra
p. I‑2987, punt 20);
tas-17 ta’ April 1997, de Compte vs Il-Parlament (C‑90/95 P, Ġabra p. I‑1999, punt 35), u s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-20 ta’ Novembru
2002, Lagardère u Canal+ vs Il-Kummissjoni (T‑251/00, Ġabra p. II‑4825, punt 140).
(17)  –	Sentenza Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 37).
(18)  –	Ibidem (punti 37 u 39).
(19)  –	Ibidem
(punt 40).
(20)  –	Idem .
(21)  –	Sentenzi tas-6 ta’ Marzu 1979, Simmenthal vs Il-Kummissjoni (92/78, Ġabra p. 777, punt 32); u tal-24 ta’ Ġunju 1986, AKZO Chemie u AKZO Chemie UK vs Il-Kummissjoni (53/85, Ġabra p. 1965, punt 21), u tas-26 ta’ April 1988, Apesco vs Il-Kummissjoni (207/86, Ġabra p. 2151, punt 16). F’dan is-sens ara wkoll is-sentenza tal-5 ta’ Ottubru 1988, Technointorg vs Il-Kummissjoni u l-Kunsill (294/86 u 77/87, Ġabra p. 6077, punt 11).
(22)  –	Digriet tat-13 ta’ Lulju 2000, Gómez de Enterria y Sanchez vs Il-Parlament (C‑8/99 P, Ġabra p. I‑6031, punti 19 u 20).
(23)  –	Sentenza Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punti 35 u 36).