Edizzjoni Provviżorja
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla)
26 ta’ Frar 2026 (*)
“Appell – Kompetizzjoni – Akkordji – Suq tat-trasport tal-merkanzija bl-ajru – Deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea li tikkonstata ksur tal-Artikolu 101 TFUE, tal-Artikolu 53 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea u tal-Artikolu 8 tal-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar it-trasport bl-ajru – Koordinazzjoni tal-elementi tal-prezz tas-servizzi tat-trasport tal-merkanzija bl-ajru (sovrataxxa tal-fjuwil, sovrataxxa tas-sigurtà u rifjut li jitħallsu kummissjonijiet fuq is-sovrataxxi) – Servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound – Kompetenza territorjali tal-Kummissjoni – Effetti kkwalifikati”
Fil-Kawża C‑385/22 P,
li għandha bħala suġġett appell skont l-Artikolu 56 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, ippreżentat fit‑13 ta’ Ġunju 2022,
Koninklijke Luchtvaart Maatschappij NV, stabbilita fi Amstelveen (il-Pajjiżi l-Baxxi), irrappreżentata minn F. Brouwer u R. Wesseling, advocaten,
appellanti,
il-parti l-oħra fil-kawża li hija:
Il-Kummissjoni Ewropea, irrappreżentata minn A. Dawes u C. Zois, bħala aġenti, assistiti minn B. Doherty, BL,
konvenuta fl-ewwel istanza,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla),
komposta minn I. Jarukaitis (Relatur), President tar-Raba’ Awla, li qiegħed jaġixxi bħala President tal-Ħames Awla, E. Regan u D. Gratsias, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: A. Rantos,
Reġistratur: R. Stefanova-Kamisheva, amministratriċi,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tad‑19 ta’ April 2024,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tal‑5 ta’ Settembru 2024,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        Permezz tal-appell tagħha, Koninklijke Luchtvaart Maatschappij NV (iktar ’il quddiem “KLM”) qiegħda titlob l-annullament tas-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea tat‑30 ta’ Marzu 2022, Koninklijke Luchtvaart Maatschappij vs Il‑Kummissjoni (T‑325/17, iktar ’il quddiem is-“sentenza appellata”, EU:T:2022:176), li permezz tagħha l-imsemmija qorti ċaħdet ir-rikors tagħha intiż, prinċipalment, biex tiġi annullata d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2017) 1742 final tas‑17 ta’ Marzu 2017 li tirrigwarda proċediment skont l-Artikolu 101 TFUE, l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u l-Artikolu 8 tal-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar it-Trasport bl-Ajru (Każ AT.39258 – Trasport bl-ajru) (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni kontenzjuża”), sa fejn din tikkonċernaha, u, sussidjarjament, biex tiġi annullata parzjalment din id-deċiżjoni kif ukoll biex jitnaqqas l-ammont tal-multi li imponiet fuqha din tal-aħħar.
Il-kuntest ġuridiku
Il-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru KE‑Svizzera
2        Il-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar it-Trasport bl-Ajru, iffirmat fil-Lussemburgu fil‑21 ta’ Ġunju 1999 u approvat f’isem il-Komunità Ewropea permezz tad-Deċiżjoni 2002/309/KE, Euratom tal-Kunsill u tal-Kummissjoni dwar il-ftehim dwar kooperazzjoni xjentifika u teknoloġika, ta’ l‑4 ta’ April 2002 dwar il-konklużjoni tas-seba’ Ftehim[iet] mal-Konfederazzjoni Svizzera (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 41, p. 89, rettifika fil-ĠU 2015, L 210, p. 38) (iktar ’il quddiem il-“Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru KE‑Svizzera”) daħal fis-seħħ fl‑1 ta’ Ġunju 2002. L-Artikoli 8 u 9 ta’ dan il-ftehim jikkorrispondu, mutatis mutandis, għall-Artikoli 101 u 102 TFUE, rispettivament.
3        Skont l-Artikolu 11 tal-imsemmi ftehim:
“1.      Id-disposizzjonijiet ta’ l-Artikoli 8 u 9 għandhom jiġu applikati [...] mill-istituzzjonijiet Komunitarji skond il-leġislazzjoni Komunitarja hekk kif iddikjarata fl-Anness ta’ dan il-Ftehim, waqt li tingħata kull konsiderazzjoni lill-bżonn ta’ koperazzjoni mill-qrib bejn l-istituzzjonijiet Komunitarji u l-awtoritajiet Svizzeri.
2.      L-awtoritajiet Svizzeri għandhom jiddeċiedu, skond id-disposizzjonijiet ta’ l-Artikoli 8 u 9, dwar l-ammissibilità ta’ kull ftehim, deċiżjoni u prattika [...] li jolqtu rotot bejn l-Isvizzera u pajjiżi terzi. ”
It-Trattat FUE
4        L-Artikolu 101(1) TFUE jipprovdi:
“Is-segwenti għandhom ikunu inkompatibbli mas-suq intern u għandhom ikunu projbiti: l-akkordji kollha bejn impriżi, id-deċiżjonijiet kollha ta’ deċiżjonijiet assoċjazzjonijiet bejn impriżi u l-prattiċi kollha miftiehma li jistgħu jolqtu l-kummerċ bejn l-Istati Membri u li jkollhom bħala għan jew riżultat tagħhom il-prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq intern, partikolarment dawk li jinvolvu:
a)      l-iffissar dirett jew indirett tal-prezzijiet ta’ l-akkwist jew tal-bejgħ, jew ta’ kondizzjonijiet oħra tan-negozju,
b)      il-limitazzjoni jew kontroll tal-produzzjoni, tas-swieq, ta’ l-iżvilupp tekniku jew ta’ l-investiment,
c)      it-taqsim tas-swieq jew it-taqsim ta’ fonti ta’ provvista,
[...] ”
Il-Ftehim ŻEE
5        L-Artikolu 53 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea tat‑2 ta’ Mejju 1992 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 52, p. 3, iktar ’il quddiem il-“Ftehim ŻEE”) jikkorrispondi, mutatis mutandis, għall-Artikolu 101 TFUE.
Il-fatti li wasslu għall-kawża u d-Deċiżjoni kontenzjuża
6        Il-fatti li wasslu għall-kawża u d-Deċiżjoni kontenzjuża, kif tfissru fil-punti 1 sa 58 tas-sentenza appellata, jistgħu, għall-finijiet ta’ din il-proċedura, jinġabru bil-mod kif ġej.
7        KLM hija kumpannija tat-trasport bl-ajru. Hija topera fis-suq tas-servizzi tat-trasport tal-merkanzija bl-ajru permezz tad-diviżjoni tagħha KLM Cargo.
8        Fis-settur tat-trasport tal-merkanzija, kumpanniji tal-ajru jiżguraw it-trasport tal-merkanzija bl-ajru (iktar ’il quddiem it-“trasportaturi”). Bħala regola ġenerali, it-trasportaturi jipprovdu servizzi ta’ trasport tal-merkanzija lill-ispedizjoniera, li jieħdu ħsieb it-trasport ta’ din il-merkanzija f’isem l-ispedituri. Bħala korrispettiv, dawn l-ispedizjoniera jħallsu lit-trasportaturi prezz li huwa magħmul minn tariffi kkalkolati għal kull kilogramma u wkoll minn diversi sovrataxxi.
Il-proċedura amministrattiva
9        Fis‑7 ta’ Diċembru 2005, il-Kummissjoni Ewropea rċeviet, taħt l-Avviż tagħha dwar l-immunità minn multi u it-tnaqqis fl-ammont tagħha f’każijiet ta’ akkordji (ĠU 2002, C 45, p. 3), applikazzjoni għal immunità ppreżentata minn Deutsche Lufthansa AG u minn tnejn mis-sussidjarji tagħha, Lufthansa Cargo AG u Swiss International Air Lines AG. Skont din l-applikazzjoni, kienu jeżistu kuntatti antikompetittivi bejn diversi trasportaturi, li kienu jikkonċernaw elementi tal-prezz tas-servizzi pprovduti fis-suq tat-trasport tal-merkanzija bl-ajru, jiġifieri l-introduzzjoni ta’ sovrataxxi tal-“fjuwil” u tas-“sigurtà”, kif ukoll ir-rifjut ta’ dawn it-trasportaturi li jħallsu lill-ispedizjoniera kummissjoni fuq is-sovrataxxi (iktar ’il quddiem ir-“rifjut li jitħallsu kummissjonijiet”).
10      Fl‑14 u fil‑15 ta’ Frar 2006, il-Kummissjoni għamlet spezzjonijiet għal għarrieda fil-bini ta’ diversi trasportaturi.
11      Wara dawn l-ispezzjonijiet, diversi trasportaturi, fosthom KLM, ippreżentaw applikazzjoni għal immunità taħt l-Avviż dwar l-immunità minn multi u t-tnaqqis fl-ammont tagħhom f’każijiet ta’ akkordji, imsemmi fil-punt 9 ta’ din is-sentenza.
12      Fid‑19 ta’ Diċembru 2007, il-Kummissjoni bagħtet dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet lil 27 trasportatur, fosthom KLM, li sussegwentement ippreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub. Saret seduta mit‑30 ta’ Ġunju sal‑4 ta’ Lulju 2008.
Id-Deċiżjoni inizjali
13      Fid‑9 ta’ Novembru 2010, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni C(2010) 7694 finali li tirrigwarda proċedura skont l-Artikolu 101 [TFUE], l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u l-Artikolu 8 tal-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar it-trasport bl-ajru (Każ C.39258 – Trasport tal-merkanzija bl-ajru) (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni inizjali”). Din id-deċiżjoni kienet indirizzata lil 21 trasportatur, fosthom KLM.
14      L-imsemmija deċiżjoni spjegat, fil-motivi tagħha, li t-trasportaturi inkriminati kienu kkoordinaw l-aġir tagħhom fir-rigward tat-tarifikazzjoni għall-provvista ta’ servizzi ta’ trasport tal-merkanzija, billi ftehmu fuq is-sovrataxxa tal-fjuwil u fuq is-sovrataxxa tas-sigurtà u rrifjutaw li jħallsu kummissjonijiet, u kienu, b’dan il-mod, ipparteċipaw fi ksur uniku u kontinwu tal-Artikolu 101 TFUE, tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u tal-Artikolu 8 tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru KE‑Svizzera, li jkopri t-territorju taż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) u tal-Isvizzera.
Is-sentenzi tas-16 ta’ Diċembru 2015
15      Permezz ta’ sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Koninklijke Luchtvaart Maatschappij vs Il‑Kummissjoni (T‑28/11, EU:T:2015:995), il-Qorti Ġenerali annullat id-Deċiżjoni inizjali sa fejn din kienet tikkonċerna lil KLM. Permezz ta’ tnax‑il sentenza oħra mogħtija dakinhar stess, il-Qorti Ġenerali annullat ukoll, kompletament jew parzjalment, din id-deċiżjoni sa fejn din kienet tikkonċerna tnax‑il trasportatur ieħor jew gruppi ta’ trasportaturi oħra.
16      Il-Qorti Ġenerali qieset li l-imsemmija deċiżjoni kienet ivvizzjata b’difett ta’ motivazzjoni.
Id-Deċiżjoni kontenzjuża
17      Fl‑20 ta’ Mejju 2016, il-Kummissjoni bagħtet lit-trasportaturi msemmija fid-Deċiżjoni inizjali u li ppreżentaw rikors kontra din tal-aħħar quddiem il-Qorti Ġenerali ittra li tinformahom bl-intenzjoni tagħha li tadotta mill-ġdid deċiżjoni li tikkonstata l-parteċipazzjoni tagħhom fi ksur uniku u kontinwu tal-Artikolu 101 TFUE, tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u tal-Artikolu 8 tal-Ftehim dwar l-Ajru KE‑Svizzera fir-rotot kollha msemmija f’din id-deċiżjoni inizjali. Huma ngħatalhom terminu ta’ xahar sabiex jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom. Kollha ħadu l-opportunità li jagħmlu dan.
18      Fis‑17 ta’ Marzu 2017, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni kontenzjuża, li hija indirizzata lil 19‑il trasportatur, fosthom KLM.
19      Id-Deċiżjoni kontenzjuża tispjega li t-trasportaturi inkriminati kkoordinaw l-aġir tagħhom fir-rigward tat-tarifikazzjoni għall-provvista ta’ servizzi ta’ trasport tal-merkanzija madwar id-dinja permezz tas-sovrataxxa tal-fjuwil, tas-sovrataxxa tas-sigurtà u tar-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet (iktar ’il quddiem l-“akkordju kontenzjuż”), u b’hekk wettqu ksur uniku u kontinwu tal-Artikolu 101 TFUE, tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u tal-Artikolu 8 tal-Ftehim dwar l-Ajru KE‑Svizzera.
20      Fit-Taqsima 4 ta’ din id-deċiżjoni, intitolata “Deskrizzjoni tal-fatti” [traduzzjoni mhux uffiċjali], il-Kummissjoni indikat, b’mod partikolari, li l-investigazzjoni kienet żvelat akkordju fuq skala globali b’network ta’ kuntatti bilaterali u multilaterali tul perijodu twil ta’ żmien bejn il-kompetituri, li kien jikkonċerna l-aġir li huma kienu ddeċidew, ipprevedew jew għamlu l-ħsieb li jadottaw b’rabta mal-varji elementi tal-prezz tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija msemmija fil-punt ta’ qabel. Hija enfasizzat li dan in-network ta’ kuntatti kellu l-għan komuni li jikkoordina l-aġir tal-kompetituri fir-rigward tat-tarifikazzjoni jew li jnaqqas l-inċertezza sa fejn għandha x’taqsam il-politika ta’ pprezzar tagħhom. Hija mbagħad iddeskriviet il-kuntatti li jikkonċernaw, rispettivament, is-sovrataxxa tal-fjuwil, is-sovrataxxa tas-sigurtà u r-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet, u evalwat il-provi fattwali li jikkonċernaw, minn naħa, l-akkordju kontenzjuż kollu kemm hu u, min-naħa l-oħra, kull wieħed mid-destinatarji tal-imsemmija deċiżjoni.
21      Fit-Taqsima 5 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, intitolata “Applikazzjoni tar-regoli rilevanti tal-kompetizzjoni” [traduzzjoni mhux uffiċjali], il-Kummissjoni applikat l-Artikolu 101 TFUE għall-fatti tal-każ u ppreċiżat li r-riferimenti għal dan l-artikolu kellhom jinftiehmu wkoll bħala riferimenti għall-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u għall-Artikolu 8 tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru KE‑Svizzera, peress li, sakemm ma jkunx previst mod ieħor, dawn id-dispożizzjonijiet japplikaw mutatis mutandis.
22      F’dan ir-rigward, sa fejn għandha x’taqsam il-kompetenza tagħha, il-Kummissjoni eżaminat il-limiti tal-kompetenza ratione temporis u territorjali tagħha sabiex tikkonstata u tissanzjona ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni f’dan il-każ.
23      Minn naħa, fil-premessi 822 sa 832 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li jagħmlu s-Sottotaqsima 5.2 ta’ din id-deċiżjoni, intitolata “Kompetenza tal-Kummissjoni” [traduzzjoni mhux uffiċjali], hija rrilevat, essenzjalment, li hija ma kinitx ser tapplika, l-ewwel nett, l-Artikolu 101 TFUE għall-akkordji u għall-prattiki li saru qabel l‑1 ta’ Mejju 2004 li għandhom x’jaqsmu mar-rotot bejn ajruporti fl-Unjoni Ewropea u ajruporti barra ż-ŻEE (iktar ’il quddiem ir-“rotot Unjoni‑pajjiżi terzi”), it-tieni nett, l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għall-akkordji u għall-prattiki li saru qabel id‑19 ta’ Mejju 2005 li għandhom x’jaqsmu mar-rotot Unjoni‑pajjiżi terzi u r-rotot bejn ajruporti f’pajjiżi li huma partijiet kontraenti fil-Ftehim ŻEE u li ma humiex membri tal-Unjoni u ajruporti f’pajjiżi terzi (iktar ’il quddiem ir-“rotot ŻEE minbarra dawk Unjoni‑pajjiżi terzi” u, flimkien mar-rotot Unjoni‑pajjiżi terzi, ir-“rotot ŻEE‑pajjiżi terzi”) u, fl-aħħar nett, l-Artikolu 8 tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru KE‑Svizzera għall-akkordji u għall-prattiki li saru qabel l‑1 ta’ Ġunju 2002 li għandhom x’jaqsmu mar-rotot bejn ajurporti fl-Unjoni u ajruporti fl-Isvizzera (iktar ’il quddiem ir-“rotot Unjoni‑Svizzera”). Hija ppreċiżat, fil-premessa 832 tal-imsemmija deċiżjoni, li l-istess deċiżjoni ma kellhiex “l-iskop li tirrileva kwalunkwe ksur tal-Artikolu 8 tal-Ftehim [dwar it-Trasport bl-Ajru KE‑Svizzera] fir-rigward tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija [bejn] l-Isvizzera [u] pajjiżi terzi” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
24      Min-naħa l-oħra, fil-premessi 1036 sa 1046 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li jagħmlu s-Sottotaqsima 5.3.8 ta’ din id-deċiżjoni, intitolata “[A]pplikabbiltà tal-Artikolu 101 [TFUE] u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għar-rotot inbound” [traduzzjoni mhux uffiċjali], il-Kummissjoni spjegat ir-raġunijiet għaliex hija ċaħdet l-argumenti ta’ diversi trasportaturi inkriminati li hija marret lil hinn mil-limiti tal-kompetenza territorjali tagħha fid-dawl tar-regoli tad-dritt internazzjonali pubbliku billi kkonstatat u ssanzjonat ksur ta’ dawk iż-żewġ dispożizzjonijiet dwar ir-rotot li jitilqu minn pajjiżi terzi u li sejrin iż-ŻEE (iktar ’il quddiem ir-“rotot inbound” u, sa fejn għandhom x’jaqsmu s-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija offruti f’dawn ir-rotot, is-“servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound”).
25      B’mod partikolari, fil-premessa 1045 tal-imsemmija deċiżjoni, il-Kummissjoni rrilevat li l-prattiki antikompetittivi sa fejn kellhom x’jaqsmu s-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound “setgħu jkollhom effetti immedjati, sostanzjali u prevedibbli fl-Unjoni u fiż-ŻEE, peress li ż-żieda fl-ispejjeż tat-trasport bl-ajru lejn iż-ŻEE u għalhekk il-prezzijiet ogħla tal-merkanzija importata jistgħu, min-natura tagħhom, ikollhom effetti fuq il-konsumaturi fiż-ŻEE” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. Hija żiedet tgħid li, f’dan il-każ, dawn il-prattiki setgħu jkollhom tali effetti wkoll fuq il-provvista ta’ servizzi ta’ trasport tal-merkanzija bl-ajru minn trasportaturi oħra fiż-ŻEE, bejn iċ-ċentri (“hubs”) fiż-ŻEE użati mit-trasportaturi ta’ pajjiżi terzi u l-ajruporti ta’ destinazzjoni ta’ dawn il-kunsinni fiż-ŻEE li t-trasportatur tal-pajjiż terz ma joperax minnhom.
26      Barra minn hekk, fil-premessa 1046 tal-istess deċiżjoni, il-Kummissjoni rrilevat li l-akkordju kontenzjuż kien ġie “implimentat globalment”, li l-arranġamenti li jikkonċernaw ir-rotot inbound kienu jagħmlu parti integrali mill-ksur uniku u kontinwu tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE, u li l-applikazzjoni uniformi tas-sovrataxxi fuq livell globali kienet element ewlieni ta’ dan l-akkordju.
27      Is-Sottotaqsima 5.3 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li tirrigwarda l-applikazzjoni f’dan il-każ tal-Artikolu 101 TFUE, tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u tal-Artikolu 8 tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru KE-Svizzera, tinkludi l-premessi 833 sa 1052 tagħha. L-ewwel nett, fil-premessa 846 ta’ din id-deċiżjoni, il-Kummissjoni qieset li t-trasportaturi inkriminati kienu kkoordinaw l-aġir tagħhom jew influwenzaw it-tarifikazzjoni, u dan kien “finalment jammonta għal iffissar tal-prezzijiet b’rabta” [traduzzjoni mhux uffiċjali] mas-sovrataxxa tal-fjuwil, mas-sovrataxxa tas-sigurtà u mal-ħlas ta’ kummissjoni lill-ispedizjoniera fuq is-sovrataxxi. Fil-premessa 861 tal-imsemmija deċiżjoni, hija kkunsidrat li s-“sistema ġenerali ta’ koordinazzjoni tal-aġir fejn tidħol it-tarifikazzjoni tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija” li kixfet l-investigazzjoni tagħha kienet tixhed l-eżistenza ta’ “ksur kumpless li jikkonsisti f’diversi azzjonijiet li [setgħu] jiġu kklassifikati jew bħala ftehim jew bħala prattika miftiehma li fil-kuntest tagħhom il-kompetituri [kienu] bi ħsieb issostitwixxew il-kooperazzjoni prattika bejniethom bir-riskji tal-kompetizzjoni” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
28      It-tieni nett, fil-premessa 869 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni qieset li l-“aġir inkwistjoni [kien] jikkostitwixxi ksur uniku u kontinwu tal-Artikolu 101 [TFUE]” u ppreċiżat, fil-premessi 870 sa 902 tagħha, li l-arranġamenti inkwistjoni kienu jfittxu li jilħqu għan antikompetittiv uniku, jiġifieri li tiġi ostakolata l-kompetizzjoni fis-settur tat-trasport tal-merkanzija fi ħdan iż-ŻEE, li kienu jirrigwardaw il-provvista ta’ servizzi ta’ trasport tal-merkanzija u t-tarifikazzjoni tagħhom, li kienu jikkonċernaw l-istess impriżi, kienu uniċi u kontinwi u li kienu jirrigwardaw tliet elementi, jiġifieri s-sovrataxxa tal-fjuwil, is-sovrataxxa tas-sigurtà u r-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni indikat, fil-premessa 881 ta’ din id-deċiżjoni, li KLM kienet implikata f’dawn it-tliet elementi.
29      It-tielet nett, fil-premessa 903 tal-imsemmija deċiżjoni, il-Kummissjoni qieset li l-aġir antikompettiv inkwistjoni kellu l-għan li jillimita l-kompetizzjoni tal-inqas fi ħdan l-Unjoni, fiż-ŻEE u fl-Isvizzera. Fil-premessa 917 ta’ din tal-aħħar, hija essenzjalment żiedet tgħid li ma kienx meħtieġ, għaldaqstant, li tieħu inkunsiderazzjoni l-effetti konkreti ta’ dan l-aġir.
30      Ir-raba’ nett, fil-premessi 972 sa 1021 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni eżaminat il-leġiżlazzjoni ta’ seba’ pajjiżi terzi li diversi trasportaturi inkriminati sostnew li kienet ġegħlithom jiftiehmu bejniethom dwar is-sovrataxxi u b’hekk fixklet l-applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni rilevanti. Il-Kummissjoni kkunsidrat li dawn it-trasportaturi ma kienu ġabu ebda prova li l-imsemmija pajjiżi terzi kienu ġegħluhom jaġixxu b’dan il-mod.
31      Il-ħames nett, fil-premessi 1024 sa 1035 ta’ din id-deċiżjoni, il-Kummissjoni qieset li l-ksur uniku u kontinwu seta’ jaffettwa b’mod sinjifikattiv il-kummerċ bejn l-Istati Membri, bejn il-partijiet kontraenti fil-Ftehim ŻEE u bejn il-partijiet kontraenti fil-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru KE‑Svizzera.
32      It-Taqsima 7 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, intitolata “Tul tal-ksur” [traduzzjoni mhux uffiċjali], tinkludi l-premessi 1146 sa 1169 ta’ din id-deċiżjoni. Kif jirriżulta mill-premessa 1146 tal-imsemmija deċiżjoni, il-Kummissjoni kkunsidrat li l-akkordju kontenzjuż kien beda fis‑7 ta’ Diċembru 1999 u dam sal‑14 ta’ Frar 2006. Fl-istess premessa, hija ppreċiżat li dan l-akkordju kien kiser:
–        l-Artikolu 101 TFUE, mis‑7 ta’ Diċembru 1999 sal‑14 ta’ Frar 2006, sa fejn kellu x’jaqsam it-trasport bl-ajru bejn ajruporti fl-Unjoni;
–        l-Artikolu 101 TFUE, mill‑1 ta’ Mejju 2004 sal‑14 ta’ Frar 2006, sa fejn kellu x’jaqsam it-trasport bl-ajru fir-rotot Unjoni‑pajjiżi terzi;
–        l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE, mis‑7 ta’ Diċembru 1999 sal‑14 ta’ Frar 2006, sa fejn kellu x’jaqsam it-trasport bl-ajru bejn ajruporti fiż-ŻEE;
–        l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE, mid‑19 ta’ Mejju 2005 sal‑14 ta’ Frar 2006, sa fejn kellu x’jaqsam it-trasport bl-ajru fir-rotot ŻEE minbarra dawk Unjoni‑pajjiżi terzi;
–        l-Artikolu 8 tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru KE‑Svizzera, mill‑1 ta’ Ġunju 2002 sal‑14 ta’ Frar 2006, sa fejn kellu x’jaqsam it-trasport bl-ajru fir-rotot Unjoni‑Svizzera.
33      Fil-premessa 1169 tal-istess deċiżjoni, il-Kummissjoni rrilevat li t-tul tal-ksur kien, sa fejn kellha x’taqsam KLM, mill‑21 ta’ Diċembru 1999 sal‑14 ta’ Frar 2006.
34      Fit-Taqsima 8 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni eżaminat il-miżuri korrettivi li kellhom jittieħdu u l-multi li kellhom jiġu imposti fid-dawl tal-Linji Gwida dwar il-kalkolu tal-multi imposti skont l-Artikolu 23(2)(a) tar-Regolament Nru 1/2003 (ĠU 2006, C 210, p. 2).
35      L-Artikoli 1, 3 u 4 tad-dispożittiv tad-Deċiżjoni kontenzjuża huma fformulati kif ġej:
“Artikolu 1
Billi kkoordinaw l-aġir tagħhom fir-rigward tat-tarifikazzjoni għall-provvista ta’ servizzi ta’ trasport tal-merkanzija madwar id-dinja sa fejn għandhom x’jaqsmu s-sovrataxxa tal-fjuwil, is-[sovrataxxa tas-sigurtà] u l-ħlas ta’ kummissjoni fuq is-sovrataxxi, l-impriżi li ġejjin ikkommettew il-ksur uniku u kontinwu li ġej tal-Artikolu 101 [TFUE], tal-Artikolu 53 tal-[Ftehim ŻEE] u tal-Artikolu 8 tal-[Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru KE‑Svizzera] sa fejn għandhom x’jaqsmu ir-rotot li ġejjin u matul il-perijodi li ġejjin.
1)      L-impriżi li ġejjin kisru l-Artikolu 101 [TFUE] u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE sa fejn għandhom x’jaqsmu r-rotot bejn ajruporti barra miż-ŻEE, matul il-perijodi li ġejjin:
[...]
d)      [KLM], mill‑21 ta’ Diċembru 1999 sal‑14 ta’ Frar 2006;
[...]
2)      L-impriżi li ġejjin kisru l-Artikolu 101 [TFUE] sa fejn għandhom x’jaqsmu r-[rotot Unjoni‑pajjiżi terzi], matul il-perijodi li ġejjin:
[...]
d)      [KLM], mill‑1 ta’ Mejju 2004 sal‑14 ta’ Frar 2006;
[...]
3)      L-impriżi li ġejjin kisru l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE sa fejn għandhom x’jaqsmu r-[rotot ŻEE minbarra dawk Unjoni‑pajjiżi terzi], matul il-perijodi li ġejjin:
[...]
d)      [KLM], mid‑19 ta’ Mejju 2005 sal‑14 ta’ Frar 2006;
[...]
4)      L-impriżi li ġejjin kisru l-Artikolu 8 tal-[Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru KE‑Svizzera] sa fejn għandhom x’jaqsmu r-[rotot Unjoni‑Svizzera], matul il-perijodi li ġejjin:
[...]
d)      [KLM], mill‑1 ta’ Ġunju 2002 sal‑14 ta’ Frar 2006;
[...]
Artikolu 3
Għall-ksur uniku u kontinwu msemmi fl-Artikolu 1 ta’ din id-deċiżjoni, huma imposti l-multi li ġejjin [...] :
[...]
c)      [KLM]: [EUR] 2 720 000;
d)      [KLM] u Air France-KLM in solidum: [EUR] 124 440 000;
[...]
Artikolu 4
L-impriżi msemmija fl-Artikolu 1 għandhom immedjatament itemmu l-ksur uniku u kontinwu msemmi f’dak l-artikolu, sakemm ma jkunux diġà temmewh.
Huma għandhom iżommu ruħhom ukoll milli jagħmlu kwalunkwe att jew iġibu ruħhom b’mod li jkollu għan jew effett identiku jew simili. ” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Il-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali u s-sentenza appellata
36      Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fid‑29 ta’ Mejju 2017, KLM ippreżentat rikors intiż, prinċipalment, għall-annullament tad-Deċiżjoni kkontestata kollha kemm hi sa fejn din tal-aħħar tikkonċernaha, sussidjarjament, għall-annullament tal-Artikolu 1(2)(d) u (3)(d) ta’ din id-deċiżjoni, sa fejn il-Kummissjoni żammitha responsabbli għal ksur fuq ir-rotot inbound, kif ukoll għall-annullament tal-Artikolu 1(1)(d), (2)(d), (3)(d) u (4)(d) kif ukoll tal-Artikolu 3(c) u (d) tal-imsemmija deċiżjoni, sa fejn il-Kummissjoni kkonstatat li l-ksur uniku u kontinwu kien jinkludi r-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet, u, ukoll sussidjarjament, għat-tnaqqis tal-ammont tal-multa li ġiet imposta fuqha fl-Artikolu 3(c) u (d) tal-istess deċiżjoni.
37      Insostenn ta’ dan ir-rikors, KLM qajmet erba’ motivi ta’ annullament u ressqet seba’ argumenti intiżi għat-tnaqqis tal-ammont tal-multa li ġiet imposta fuqha.
38      Fost dawn il-motivi, it-tieni wieħed kien ibbażat fuq in-nuqqas ta’ kompetenza tal-Kummissjoni fl-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound. Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali qajmet ex officio motiv ibbażat fuq in-nuqqas ta’ kompetenza tal-Kummissjoni fid-dawl tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru KE‑Svizzera sabiex tikkonstata u tissanzjona ksur tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE fir-rigward tar-rotot bejn ajruporti f’pajjiżi li huma partijiet kontraenti fil-Ftehim ŻEE u li ma humiex membri tal-Unjoni u ajruporti fl-Isvizzera (iktar ’il quddiem ir-“rotot ŻEE minbarra dawk Unjoni‑Svizzera”).
39      L-argumenti insostenn tat-talba tagħha għat-tnaqqis tal-ammont tal-multa kienu jikkorrispondu, f’dak li jirrigwarda ħamsa minnhom, għall-argumenti mressqa insostenn tat-talbiet għal annullament tagħha sa fejn dawn kienu rilevanti għall-finijiet tal-eżerċizzju tal-ġurisdizzjoni sħiħa tal-Qorti Ġenerali, filwaqt li żewġ argumenti addizzjonali tressqu minn KLM b’risposta għall-miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura tal-Qorti Ġenerali dwar il-motiv li hija kienet qajmet ex officio
40      Permezz ta’ deċiżjoni tal‑1 ta’ Lulju 2019, din il-kawża ġiet magħquda mal-Kawża T‑323/17, Martinair Holland vs Il‑Kummissjoni, għall-finijiet tal-fażi orali tal-proċedura.
41      Permezz tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ċaħdet dawn il-motivi ta’ annullament kollha, inkluż dak li hija kienet qajmet ex officio. Madankollu, taħt dan il-motiv tal-aħħar, hija kkonstatat li l-Kummissjoni kienet aċċettat li, fid-determinazzjoni tal-multi, kien possibbli li hija kienet inkludiet “bi żball” fil-valur tal-bejgħ id-dħul mill-bejgħ li ċerti trasportaturi inkriminati kienu ġġeneraw fir-rotot ŻEE minbarra dawk Unjoni‑Svizzera matul il-perijodu kkonċernat u qieset li dan kellu effett biss fuq id-dħul li kellu jittieħed inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-kalkolu tal-ammont bażiku ta’ dawn il-multi.
42      Fir-rigward tal-ammont tal-multa, il-Qorti Ġenerali qieset li kien hemm lok li mit-total tal-valur tal-bejgħ imwettaq matul is-sena 2005 minn KLM jiġi eskluż il-valur tad-dħul imwettaq fuq ir-rotot ŻEE minbarra dawk Unjoni-Svizzera, b’konsegwenza tal-motiv tagħha mqajjem ex officio u konformement mar-raba’ argument ta’ KLM. Madankollu, hija qieset li ebda wieħed mill-argumenti mressqa minn din tal-aħħar insostenn tat-talba tagħha għal tnaqqis tal-multa ma seta’ jintlaqa’ u li kellha wkoll tiġi miċħuda t-talba tal-Kummissjoni intiża għall-irtirar tal-benefiċċju tat-tnaqqis mogħti minħabba ċirkustanzi attenwanti. Fi tmiem l-eżerċizzju tal-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha, il-Qorti Ġenerali ffissat l-ammont finali tal-multa li għandha tiġi imposta fuq KLM għal EUR 127 160 000, li għaliha hija miżmuma responsabbli
in solidum ma’ Air France-KLM fl-ammont ta’ EUR 124 440 000 u fl-ammont ta’ EUR 2 720 000 li għaliha hija miżmuma responsabbli waħedha, minħabba l-parteċipazzjoni tagħha fil-ksur uniku u kontinwu qabel il‑5 ta’ Mejju 2004, data li fiha Société Air France SA akkwistat il-kontroll tagħha. Peress li dawn l-ammonti kienu identiċi għall-ammonti ffissati fid-Deċiżjoni kontenzjuża, hija ċaħdet it-talbiet ta’ KLM intiżi li jiġi mmodifikat l-ammont tal-multa.
It-talbiet tal-partijiet fl-appell
43      Permezz tal-appell tagħha, KLM titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:
–        tannulla s-sentenza appellata sa fejn tiddikjara li l-Kummissjoni hija kompetenti biex tapplika l-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għal servizzi ta’ merkanzija bl-ajru inbound fuq rotot bejn iż-ŻEE u Stati terzi;
–        tannulla d-Deċiżjoni kontenzjuża fl-intier tagħha jew, sussidjarjament, tannulla din id-deċiżjoni sa fejn fiha ġie kkonstatat fiha li KLM kisret l-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE fir-rigward tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound fuq ir-rotot ŻEE-pajjiżi terzi; u
–        fi kwalunkwe każ, tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż sostnuti minn KLM, inklużi dawk sostnuti quddiem il-Qorti Ġenerali.
44      Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:
–        tiċħad l-appell u tikkundanna lil KLM għall-ispejjeż;
–        sussidjarjament, kemm‑il darba l-Qorti tal-Ġustizzja kellha tilqa’ l-appell, tibgħat lura l-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali u tirriżerva l-ispejjeż.
Fuq l-appell
45      Insostenn tal-appell tagħha, KLM tqajjem aggravju uniku, li permezz tiegħu hija ssostni li l-Qorti Ġenerali wettqet żbalji ta’ liġi u kisret l-obbligu ta’ motivazzjoni tagħha meta kkonkludiet li s-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE.
46      Dan l-aggravju fih erba’ partijiet. Permezz tal-ewwel parti, KLM issostni li l-Qorti Ġenerali kisret l-obbligu ta’ motivazzjoni tagħha, wettqet żball ta’ liġi u kisret id-dispożizzjonijiet iċċitati iktar ’il fuq meta qieset li s-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound kienu jipproduċu fiż-ŻEE effetti rilevanti sabiex tiġi stabbilita l-kompetenza tal-Kummissjoni. Permezz tat-tieni parti, hija tallega li l-Qorti Ġenerali wettqet l-istess ksur u l-istess żball ta’ liġi meta ddeċidiet li l-prattiki relatati mas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound kienu jipproduċu effetti probabbli fiż-ŻEE. Permezz tat-tielet parti, hija tallega li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta ssostitwixxiet il-motivi tagħha għal dawk tal-Kummissjoni u billi qalbet illegalment l-oneru tal-prova sabiex tikkonkludi li l-prattiki relatati mas-servizzi ta’ trasport ta’ merkanzija deħlin kienu jipproduċu effetti kkwalifikati fiż-ŻEE. Permezz tar-raba’ parti, hija ssostni li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi u kisret l-imsemmija dispożizzjonijiet meta kkonkludiet li l-fatt li hemm inkwistjoni ksur uniku u kontinwu jista’ jestendi l-kompetenza tal-Kummissjoni għal aġir li seħħ barra miż-ŻEE.
Fuq l-ewwel parti, dwar l-eżistenza ta’ effetti rilevanti fiż-ŻEE li jippermettu li tiġi stabbilita l-kompetenza tal-Kummissjoni fir-rigward tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound
L-argumenti tal-partijiet
47      KLM issostni li, sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ rabta suffiċjentement stretta maż-ŻEE minkejja l-konstatazzjoni magħmula fil-punt 150 tas-sentenza appellata, fis-sens li kważi l-bejgħ kollu ta’ servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound iseħħ barra miż-ŻEE, il-Qorti Ġenerali, fil-punt 152 ta’ din is-sentenza, iddeċidiet li s-sovrataxxi kkonċernati setgħu mhux biss ikollhom effett fuq il-prezz globali ffatturat lill-ispedizjoniera, iżda wkoll, fuq livell sekondarju, jinfluwenzaw il-prezzijiet li l-ispedizjoniera jiffatturaw għas-servizzi tagħhom lill-klijenti tagħhom, sa fejn dawn jgħaddu kwalunkwe spiża addizzjonali li tirriżulta mill-akkordju inkwistjoni fuq il-prezz tal-lottijiet tas-servizzi tagħhom. Minn dan hija ddeduċiet, fil-punt 153 tal-imsemmija sentenza, li żieda ta’ dawn il-prezzijiet jista’ jkollha wkoll effett fuq it-tariffi li l-ispedituri li jixtru servizzi tal-ispedizjoniera japplikaw għall-merkanzija mibgħuta lill-klijenti finali fi ħdan iż-ŻEE.
48      Madankollu, tali effetti la huma stabbiliti u lanqas suffiċjentement rilevanti sabiex jipproduċu effetti kkwalifikati, fis-sens tas-sentenza tas‑6 ta’ Settembru 2017, Intel vs Il‑Kummissjoni (C‑413/14 P, EU:C:2017:632). Fil-fatt, dawn l-effetti jiddependu mid-deċiżjoni awtonoma u preżunta tal-ispedizjoniera u tal-ispedituri li jgħaddu l-ispiża addizzjonali fuq il-klijenti rispettivi tagħhom, mingħajr ma rċevew ebda inċentiv mingħand KLM għall-adozzjoni ta’ xi aġir speċifiku fiż-ŻEE. Għall-kuntrarju, fil-kawża li tat lok għal din is-sentenza, ir-riperkussjonijiet fuq il-kompetizzjoni kienu r-riżultat intenzjonali tal-aġir ta’ Intel Corporation Inc biss. Barra minn hekk, f’dan il-każ ma hemmx inkwistjoni suq dinji, iżda diversi swieq lokali, u l-kompetizzjoni għas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound ma kinitx eżerċitata fiż-ŻEE.
49      Barra minn hekk, l-effetti li jikkonsistu f’żieda fil-prezz tal-merkanzija importata fiż-ŻEE, anki jekk jitqies li huma plawżibbli, ma jkunux immedjati u għalhekk ma jkunux marbuta biżżejjed mal-aġir adottat barra miż-ŻEE sabiex tkun tista’ tiġi stabbilita rabta suffiċjenti maż-ŻEE. Skont l-approċċ tal-Qorti Ġenerali, kull aġir adottat barra miż-ŻEE f’katina ta’ valur ta’ dimensjoni dinjija jista’ jkollu effett fi ħdan iż-ŻEE. Interpretazzjoni daqshekk estensiva tal-kriterju bbażat fuq l-effetti kkwalifikati tal-prattiki antikompetittivi fl-Unjoni (iktar ’il quddiem il-“kriterju tal-effetti kkwalifikati”) ixxejjen is-sens tiegħu fil-kuntest ta’ ekonomiji u ta’ networks ta’ distribuzzjoni globalizzati.
50      Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta qieset li effetti indiretti u, fi kwalunkwe każ, mhux sostanzjali, kienu suffiċjenti sabiex jiġu stabbiliti l-effetti kkwalifikati meħtieġa fi ħdan is-suq intern. Barra minn hekk, hija kisret l-obbligu ta’ motivazzjoni tagħha billi bbażat ruħha fuq sensiela ta’ effetti preżunti u spekulattivi, u għalhekk mhux verifikabbli, minflok ma stabbilixxiet l-eżistenza ta’ rabta suffiċjenti u immedjata tal-prattiki inkwistjoni maż-ŻEE.
51      Kuntrarjament għal dak li ssostni l-Kummissjoni, din il-parti hija ammissibbli, peress li din hija intiża sabiex tikkontesta mhux il-fatti, iżda l-klassifikazzjoni ġuridika tal-effetti allegati li wasslu lill-Qorti Ġenerali sabiex tikkonkludi li kien hemm effetti kkwalifikati.
52      Il-Kummissjoni ssostni li din il-parti għandha tiġi miċħuda, peress li din hija inammissibbli sa fejn tirrigwarda evalwazzjonijiet fattwali mwettqa mill-Qorti Ġenerali u hija infondata għall-kumplament.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
53      Fl-ewwel lok, għandu jitfakkar li l-kriterju tal-effetti kkwalifikati, bħall-kriterju bbażat fuq il-post li fih jiġu implimentati l-prattiki antikompetittivi, ifittex li jilħaq l-għan li jiġi identifikat aġir li ċertament ma jkunx ġie adottat fit-territorju tal-Unjoni jew, skont il-każ, taż-ŻEE, iżda li l-effetti antikompetittivi tiegħu jkunu jistgħu jinħassu fis-suq tal-Unjoni jew taż-ŻEE. B’hekk, il-kriterju tal-effetti kkwalifikati jippermetti li tiġi ġġustifikata l-applikazzjoni tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni jew taż-ŻEE fid-dawl tad-dritt internazzjonali pubbliku, meta jkun prevedibbli li l-aġir inkwistjoni jipproduċi effett immedjat u sostanzjali fl-Unjoni jew fiż-ŻEE. F’dan ir-rigward, sabiex tiġi ssodisfatta l-kundizzjoni dwar ir-rekwiżit ta’ prevedibbiltà, huwa biżżejjed li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-effetti probabbli ta’ aġir partikolari fuq il-kompetizzjoni. Barra minn hekk, sabiex ir-rekwiżit ta’ immedjatezza jiġi ssodisfatt huwa biżżejjed li l-aġir inkwistjoni jkun “jista’” jkollu effett immedjat fl-Unjoni jew fiż-ŻEE (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Settembru 2017, Intel vs Il‑Kummissjoni, C‑413/14 P, EU:C:2017:632, punti 45, 49, 51 u 52).
54      B’hekk, kif issostni KLM, il-Kummissjoni, sabiex tistabbilixxi li l-kriterju tal-effetti kkwalifikati jkun issodisfatt, għandha tistabbilixxi li l-prattiki kkonċernati jkollhom effetti prevedibbli, immedjati u sostanzjali fl-Unjoni jew, bħal f’dan il-każ, fiż-ŻEE, kriterji li l-Qorti Ġenerali fakkret ukoll fil-punti 133 u 154 tas-sentenza appellata. Madankollu, għall-kuntrarju ta’ dak li ssostni KLM permezz tal-argument tagħha espost f’din il-parti tal-aggravju uniku tagħha, il-Qorti Ġenerali, fil-punti 152 u 153 tas-sentenza appellata, tbiegħdet minn dan il-kriterju billi qieset li effetti indiretti, mhux immedjati u spekulattivi u, fi kwalunkwe każ, mhux sostanzjali, biss kienu biżżejjed sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ effetti kkwalifikati, fis-sens tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza.
55      Kif jirriżulta minn qari tal-punti 128, 129, 132 u 145 sa 154 tas-sentenza appellata, dawn il-punti 152 u 153 jagħmlu parti mill-analiżi tal-Qorti Ġenerali dwar l-evalwazzjoni tar-rilevanza tal-ewwel motiv li fuqu qagħdet il-Kummissjoni fil-premessa 1045 tad-Deċiżjoni kontenzjuża sabiex tibbaża l-konstatazzjoni tagħha li, f’dan il-każ, il-kriterju tal-effetti kkwalifikati kien issodisfatt. Dan il-motiv kien jikkonsisti fl-“ispejjeż miżjuda tat-trasport bl-ajru lejn iż-ŻEE u għalhekk fil-prezzijiet ogħla tal-merkanzija importata [li setgħu], min-natura tagħhom, ikollhom effetti fuq il-konsumaturi fi ħdan iż-ŻEE” (iktar ’il quddiem l-“effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata”), liema motiv il-Qorti Ġenerali rreferiet għalih bħala “effett inkwistjoni”, li fir-rigward tiegħu KLM sostniet li ma kienx fost l-effetti li pproduċa l-aġir kontenzjuż u li l-Kummissjoni kellha teħodhom inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-kriterju tal-effetti kkwalifikati.
56      Peress li l-punti 152 u 153 tas-sentenza appellata għalhekk ma jirrigwardawx il-punt dwar jekk l-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata kellux in-natura prevedibbli, sostanzjali u immedjata meħtieġa, ma jistax jitqies li, f’dawn il-punti, il-Qorti Ġenerali qieset li effetti indiretti, mhux immedjati, spekulattivi, u, fi kwalunkwe każ, mhux sostanzjali, kienu suffiċjenti sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ effetti kkwalifikati fiż-ŻEE. Peress li hija bbażata fuq qari żbaljat tas-sentenza appellata, l-ewwel parti tal-argument imressaq insostenn ta’ din il-parti għandha tiġi miċħuda bħala infondata.
57      Fit-tieni lok, sa fejn KLM għandha l-intenzjoni li tikkontesta l-evalwazzjoni tal-Qorti Ġenerali, kif esposta fil-punti 152 u 153 tas-sentenza appellata, li l-aġir kontenzjuż ipproduċa effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata, għandu jitfakkar li, konformement mat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 256(1) TFUE u mal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 58 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, l-appell huwa limitat għall-punti ta’ liġi.
58      Għalhekk, meta l-Qorti Ġenerali tkun ikkonstatat jew evalwat il-fatti, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha l-ġurisdizzjoni li teżerċita, skont l-Artikolu 256 TFUE, stħarriġ fuq il-klassifikazzjoni ġuridika tagħhom u l-konsegwenzi ta’ dritt li nsiltu minnhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑28 ta’ Mejju 1998, Deere vs Il‑Kummissjoni, C‑7/95 P, EU:C:1998:256, punt 21, kif ukoll tal‑11 ta’ Jannar 2024, Planistat Europe u Charlot vs Il‑Kummissjoni, C‑363/22 P, EU:C:2024:20, punt 50 u l-ġurisprudenza ċċitata).
59      Għall-kuntrarju, hija biss il-Qorti Ġenerali li tista’ tikkonstata u tevalwa l-fatti rilevanti kif ukoll li tevalwa l-provi. Fil-fatt, ladarba dawn il-provi jkunu nkisbu b’mod regolari, u l-prinċipji ġenerali tad-dritt kif ukoll ir-regoli ta’ proċedura li japplikaw fir-rigward tal-oneru u tal-produzzjoni tal-prova jkunu ġew osservati, hija biss il-Qorti Ġenerali li tista’ tevalwa l-valur li għandu jingħata lill-provi li jkunu nġiebu quddiemha. Għalhekk, l-evalwazzjoni ta’ dawn il-fatti u provi ma hijiex, ħlief fil-każ tal-iżnaturament tagħhom, punt ta’ liġi suġġett, bħala tali, għall-istħarriġ tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-istadju tal-appell (sentenzi tat‑28 ta’ Mejju 1998, Deere vs Il‑Kummissjoni, C‑7/95 P, EU:C:1998:256, punt 22, u tat‑18 ta’ Marzu 2021, Pometon vs Il‑Kummissjoni, C‑440/19 P, EU:C:2021:214, punt 50, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
60      F’dan il-każ, KLM tallega, essenzjalment, li l-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata kien jiddependi biss mid-deċiżjoni awtonoma u preżunta tal-ispedizjoniera u tal-ispedituri li jgħaddu l-ispiża addizzjonali li tirriżulta mill-akkordju kontenzjuż lill-klijenti rispettivi tagħhom u li l-kompetizzjoni għas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound kienet eżerċitata fi swieq lokali li jinsabu barra miż-ŻEE, fatt li jostakola l-possibbiltà li tiġi kkonstatata, f’dan il-każ, l-eżistenza ta’ effetti li fuqhom il-Kummissjoni setgħet tibbaża ruħha għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-kriterju tal-effetti kkwalifikati.
61      B’dan il-mod, KLM tikkontesta l-konstatazzjonijiet magħmula mill-Qorti Ġenerali fil-punti 150 sa 153 tas-sentenza appellata. Issa, f’dawn il-punti, il-Qorti Ġenerali sempliċement esponiet u evalwat il-fatti, kif kienu jirriżultaw mill-premessi 14, 17 u 70 tad-Deċiżjoni kontenzjuża kif ukoll mir-risposti tal-partijiet għall-miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura li hija kienet adottat, għall-finijiet biss li tivverifika jekk l-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata, invokat mill-Kummissjoni bħala motiv li jippermettilha tapplika l-kriterju tal-effetti kkwalifikati, kienx stabbilit, mingħajr ma wettqet ebda klassifikazzjoni ġuridika tagħhom. Fil-fatt, kif jirriżulta b’mod partikolari mill-punt 154 tas-sentenza appellata, kien biss sussegwentement li l-Qorti Ġenerali vverifikat jekk dan l-effett setax jaqa’ taħt il-kunċett ta’ “effetti kkwalifikati”, fis-sens tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 53 ta’ din is-sentenza.
62      Għaldaqstant, għandu jiġi kkonstatat li, permezz ta’ dan l-argument, KLM titlob fir-realtà lill-Qorti tal-Ġustizzja twettaq evalwazzjoni ġdida tal-fatti esposti u evalwati mill-Qorti Ġenerali fl-imsemmija punti 150 sa 153, li ma jaqax fil-kompetenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-appell, konformement mal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 59 ta’ din is-sentenza, peress li ebda żnaturament ta’ dawn il-fatti ma ġie invokat. Konsegwentement, l-imsemmi argument għandu jiġi miċħud bħala inammissibbli.
63      Barra minn hekk, sa fejn, permezz tal-istess argument, espost fil-punti 48 sa 50 ta’ din is-sentenza, KLM għandha wkoll l-intenzjoni li tikkontesta n-natura sostanzjali u immedjata ta’ dawn l-effetti, fis-sens tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 53 ta’ din is-sentenza, għandu jiġi rrilevat li l-kwistjoni dwar jekk l-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata kellux, b’mod partikolari, in-natura sostanzjali u immedjata meħtieġa minn din il-ġurisprudenza ġiet eżaminata mill-Qorti Ġenerali rispettivament fil-punti 175 sa 185 u fil-punti 186 sa 194 tas-sentenza appellata.
64      Fir-rigward tan-natura sostanzjali tal-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata, KLM madankollu sempliċement tafferma li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta qieset li effetti “fi kwalunkwe każ mhux sostanzjali” kienu suffiċjenti sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ effetti kkwalifikati.
65      Skont it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 256(1) TFUE u l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 58 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, kif ukoll mill-Artikolu 168(1)(d) u mill-Artikolu 169(2) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, appell għandu jindika b’mod preċiż l-elementi kkontestati tas-sentenza li l-appellant ikun qiegħed ifittex l-annullament tagħha kif ukoll l-argumenti legali speċifikament invokati insostenn ta’ din it-talba, taħt piena ta’ inammissibbiltà tal-appell jew tal-aggravju kkonċernata. Għalhekk, l-elementi tal-appell li ma jinkludu ebda argument intiż speċifikament sabiex jidentifika l-iżball ta’ liġi li bih tkun ivvizzjata s-sentenza appellata ma jissodisfawx dan ir-rekwiżit u għandhom jiġu miċħuda bħala inammissibbli (sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2024, Ferriere Nord vs Il‑Kummissjoni, C‑31/23 P, EU:C:2024:851, punti 51 u 52 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
66      Għalhekk, għandu jiġi kkonstatat li tali affermazzjoni ġenerali ma tissodisfax dawn ir-rekwiżiti. Għaldaqstant, sa fejn dan jikkonċerna l-evalwazzjoni, mill-Qorti Ġenerali, tan-natura sostanzjali tal-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata, l-argument ta’ KLM għandu jiġi miċħud bħala inammissibbli.
67      Fir-rigward tan-natura immedjata tal-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata, il-Qorti Ġenerali qabelxejn esponiet, fil-punti 186 sa 189 tas-sentenza appellata, il-kriterji legali li fid-dawl tagħhom hija kienet ser tevalwa jekk din in-natura kinitx stabbilita f’dan il-każ. F’dan ir-rigward, hija indikat b’mod partikolari li l-intervent tal-ispedizjoniera ma kienx, waħdu, ta’ natura li jikser il-katina kawżali bejn l-aġir kontenzjuż u dan l-effett u, għalhekk, li jċaħħadha min-natura immedjata tagħha, peress li dan kien jirriżulta oġġettivament mill-akkordju inkwistjoni, skont il-funzjonament normali tas-suq, u, għaldaqstant, ma kienx jikser din il-katina, iżda kien ikompliha.
68      Sussegwentement hija ċaħdet, fil-punti 190 sa 193 ta’ din is-sentenza, l-argumenti li KLM kienet ressqet quddiemha sabiex tikkontesta n-natura immedjata tal-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata.
69      Għalhekk, fil-punt 190 tal-imsemmija sentenza, hija ċaħdet l-argument ta’ KLM li kienu jeżistu indizji konkreti li tal-inqas parti mill-prezzijiet iffatturati mill-ispedizjoniera lill-ispedituri matul il-perijodu inkwistjoni kienu huma stess ir-riżultat tal-prattiki antikompetittivi li għalihom il-Kummissjoni ssanzjonat lill-ispedizjoniera. F’dan ir-rigward, hija rrilevat li KLM ma kinitx stabilixxiet, u lanqas allegat, li, fil-kuntest ta’ dawn il-prattiki, l-ispedizjoniera kienu kkoordinaw bejniethom b’mod illegali sabiex jgħaddu fuq l-ispedituri l-ispejjeż addizzjonali li kellhom iħallsu u li hija lanqas ma kienet uriet li l-imsemmija prattiki kienu ta’ natura li jostakolaw lill-ispedizjoniera milli jgħaddu din l-ispiża addizzjonali fuq l-ispedituri.
70      Fil-punt 191 tal-istess sentenza, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li KLM, minn naħa, ma kinitx issostanzjat l-argument tagħha li l-livell tas-sovrataxxi li l-ispedizjoniera kienu jiffatturaw lill-ispedituri kien jeċċedi dak tas-sovrataxxi li dawn l-ispedizjoniera kienu jħallsu lit-trasportaturi inkriminati u, min-naħa l-oħra, ma kinitx spjegat għaliex l-ispedizjoniera ma setgħux jgħaddu l-ispiża addizzjonali li tirriżulta mill-ksur uniku u kontinwu fuq l-ispedituri u jiffatturaw lil dawn tal-aħħar sovrataxxi ta’ ammont totali ogħla minn dak tas-sovrataxxi li huma stess kellhom iħallsu lit-trasportaturi inkriminati.
71      Minn dan hija ddeduċiet, fil-punt 192 tas-sentenza appellata, li ma setax jitqies li l-mgħoddija prevedibbli tal-ispiża addizzjonali fuq l-ispedituri stabbiliti fiż-ŻEE tirriżulta minn prattiki antikompetittivi li għalihom il-Kummissjoni ssanzjonat lill-ispedizjoniera u hija, konsegwentement, żbaljata jew estranja għall-funzjonament normali tas-suq.
72      Fil-punt 193 ta’ din is-sentenza, il-Qorti Ġenerali ċaħdet ukoll l-argument ta’ KLM ibbażat fuq is-“setgħa ta’ xiri” li l-ispedizjoniera kellhom, minħabba li KLM ma kinitx ipproduċiet il-prova tiegħu u lanqas ma kienet spjegat kif kienet ta’ natura li tikser il-katina kawżali bejn l-aġir kontenzjuż u l-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata.
73      Fl-aħħar nett, fil-punt 194 tas-sentenza appellata, hija kkonkludiet minn dawn l-elementi li l-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata kien tan-natura immedjata meħtieġa.
74      Issa, minn naħa, il-Qorti Ġenerali ma wettqitx żball ta’ liġi meta qieset, fil-punti 186 sa 189 tas-sentenza appellata, li l-intervent ta’ terzi, bħall-ispedizjoniera, ma jċaħħadx, min-natura tiegħu, l-effetti tal-aġir kontenzjuż min-natura immedjata tagħhom, peress li dan l-intervent jirriżulta oġġettivament mill-akkordju inkwistjoni, skont il-funzjonament normali tas-suq.
75      Din l-evalwazzjoni ma hijiex ikkontestata mill-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza tas‑6 ta’ Settembru 2017, Intel vs Il‑Kummissjoni (C‑413/14 P, EU:C:2017:632), li għaliha tagħmel riferiment KLM.
76      Fil-fatt, minn din is-sentenza ma jirriżultax li huma biss ir-riperkussjonijiet fuq il-kompetizzjoni li jirriżultaw intenzjonalment mill-aġir biss tal-impriża akkużata bi ksur tal-Artikolu 101 TFUE jew tal-Artikolu 102 TFUE li huma ta’ natura li jissodisfaw il-kundizzjoni ta’ immedjatezza meħtieġa sabiex jiġi kkonstatat li aġir antikompetittiv jissodisfa l-kriterju tal-effetti kkwalifikati.
77      Barra minn hekk, mill-imsemmija sentenza, ma jirriżultax li l-Qorti tal-Ġustizzja adottat fiha definizzjoni tan-natura immedjata tal-effetti li tapplika biss għal suq dinji, li jeskludi ipoteżi, li skont KLM hija dik applikabbli f’dan il-każ, fejn hemm inkwistjoni diversi swieq lokali.
78      Min-naħa l-oħra, sa fejn KLM issostni li, fiċ-ċirkustanzi tal-każ, il-mgħoddija tas-sovrataxxi kienet tiddependi minn deċiżjoni indipendenti tal-ispedizjoniera u tal-ispedituri, hija fir-realtà titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja twettaq evalwazzjoni ġdida tal-fatti esposti u evalwati mill-Qorti Ġenerali fil-punti 190 sa 193 tas-sentenza appellata, mingħajr ma tinvoka l-iżnaturament tagħhom. Fid-dawl tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 59 ta’ din is-sentenza, dawn l-argumenti għandhom jiġu miċħuda bħala inammissibbli.
79      Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-argument ta’ KLM, espost fil-punti 48 sa 50 ta’ din is-sentenza, sa fejn ma huwiex inammissibbli għar-raġunijiet esposti fil-punti 60 sa 62, 64 sa 66 u 78 ta’ din is-sentenza, għandu jiġi miċħud bħala infondat.
80      Fit-tielet lok, għandu jitfakkar li l-obbligu ta’ motivazzjoni, impost fuq il-Qorti Ġenerali skont l-Artikolu 36 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, moqri flimkien mal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 53 tagħha, jimponilha li tgħarraf b’mod ċar u inekwivoku r-raġunament li hija segwiet, b’mod li jippermetti lill-persuni kkonċernati jkunu jafu l-ġustifikazzjonijiet tad-deċiżjoni meħuda u lill-Qorti tal-Ġustizzja teżerċita l-istħarriġ ġudizzjarju tagħha (sentenzi tal‑11 ta’ April 2013, Mindo vs Il‑Kummissjoni, C‑652/11 P, EU:C:2013:229, punt 29, kif ukoll tas‑26 ta’ Settembru 2024, Covestro Deutschland u Il‑Ġermanja vs Il‑Kummissjoni, C‑790/21 P u C‑791/21 P, EU:C:2024:792, punt 113 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
81      Madankollu, dan l-obbligu ma jeżiġix li l-Qorti Ġenerali tipprovdi espożizzjoni li ssegwi b’mod eżawrjenti u wieħed wieħed ir-raġunamenti kollha esposti mill-partijiet fit-tilwima. Il-motivazzjoni tista’ għalhekk tkun impliċita, bil-kundizzjoni li tippermetti lill-persuni kkonċernati li jkunu jafu r-raġunijiet li fuqhom tibbaża ruħha l-Qorti Ġenerali u lill-Qorti tal-Ġustizzja li jkollha għad-dispożizzjoni tagħha elementi suffiċjenti sabiex teżerċita l-istħarriġ tagħha fil-kuntest ta’ appell (sentenzi tas‑7 ta’ Jannar 2004, Aalborg Portland et vs Il‑Kummissjoni, C‑204/00 P, C‑205/00 P, C‑211/00 P, C‑213/00 P, C‑217/00 P u C‑219/00 P, EU:C:2004:6, punt 372, kif ukoll tas‑26 ta’ Settembru 2024, Covestro Deutschland u Il‑Ġermanja vs Il‑Kummissjoni, C‑790/21 P u C‑791/21 P, EU:C:2024:792, punt 114 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
82      Għandu jitfakkar ukoll li l-imsemmi obbligu ta’ motivazzjoni jikkostitwixxi formalità essenzjali li għandha tiġi distinta mill-kwistjoni tal-fondatezza tal-motivazzjoni, li taqa’ taħt il-legalità fil-mertu tal-att kontenzjuż (sentenzi tat‑2 ta’ April 1998, Il‑Kummissjoni vs Sytraval u Brink’ s France, C‑367/95 P, EU:C:1998:154, punt 67, u tal‑4 ta’ Ottubru 2024, UPL Europe u Indofil Industries (Netherlands) vs Il‑Kummissjoni, C‑262/23 P, EU:C:2024:862, punt 134 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
83      Issa, billi tallega li l-Qorti Ġenerali kisret l-obbligu ta’ motivazzjoni tagħha billi bbażat ruħha fuq sensiela ta’ effetti preżunti, spekulattivi u għalhekk mhux verifikabbli, minflok ma stabbilixxiet l-eżistenza ta’ rabta suffiċjenti u immedjata maż-ŻEE, KLM tikkontesta, fir-realtà, il-fondatezza tar-raġunijiet esposti fil-punti 150 sa 154 tas-sentenza appellata. Tali allegazzjoni ma tistax għalhekk isservi ta’ bażi għal ilment ibbażat fuq ksur, mill-Qorti Ġenerali, tal-obbligu ta’ motivazzjoni tagħha.
84      Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-ewwel parti tal-aggravju uniku għandha tiġi miċħuda bħala parzjalment inammissibbli u parzjalment infondata.
Fuq it-tieni parti, dwar l-effetti probabbli tal-prattiki relatati mas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound
L-argumenti tal-partijiet
85      KLM issostni, fir-rigward tal-effetti li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni fil-kuntest tal-istabbiliment tal-kriterju tal-effetti kkwalifikati, li mar-rekwiżiti ta’ prevedibbiltà, ta’ sostanzjalità u ta’ immedjatezza tal-effetti ta’ aġir fuq il-kompetizzjoni għandha tiżdied dik tal-probabbiltà ta’ tali effetti. Dan ir-rekwiżit ta’ probabbiltà huwa iktar strett mis-sempliċi fatt li l-aġir inkwistjoni “jista’” jkollu effetti fiż-ŻEE. Dan jeżiġi, sabiex il-Kummissjoni tkun tista’ tinvoka l-kompetenza tagħha, mhux biss li jkun possibbli, iżda wkoll li jkun iktar probabbli milli improbabbli li l-effetti jimmaterjalizzaw ruħhom fiż-ŻEE.
86      F’dan ir-rigward, fl-ewwel lok, il-Qorti Ġenerali kisret l-obbligu ta’ motivazzjoni tagħha, wettqet żball ta’ liġi u kisret l-Artikolu 101 TFUE meta qieset, fil-punti 139 sa 143 tas-sentenza appellata, li l-klassifikazzjoni tal-ksur inkwistjoni bħala ksur “minħabba l-għan” kienet tirrendi superfluwa kull evalwazzjoni tal-probabbiltà li jseħħu effetti fi ħdan iż-ŻEE. Huwa għalhekk b’mod żbaljat li hija ċaħdet, fil-punt 144 ta’ din is-sentenza, l-argument ta’ KLM f’dan ir-rigward.
87      Mill-fatt li tip ta’ aġir għandu ġeneralment l-għan li jirrestrinġi l-kompetizzjoni ma jistax jiġi dedott li dan jipproduċi awtomatikament restrizzjoni tal-kompetizzjoni fis-suq intern. Ċertament, ma hijiex kwistjoni li tintwera l-eżistenza ta’ effetti reali fiż-ŻEE. Madankollu, sabiex tiġi stabbilita l-kompetenza tal-Kummissjoni fir-rigward ta’ aġir adottat barra miż-ŻEE, il-kriterju tal-effetti kkwalifikati jimponilha li tistabbilixxi l-probabbiltà li dan l-aġir ikollu effetti fiż-ŻEE, fatt li l-Kummissjoni naqset milli tanalizza fid-Deċiżjoni kontenzjuża u dan lanqas ma ġie vverifikat mill-Qorti Ġenerali. Hija kkonstatat li l-aġir inkwistjoni kellu l-għan li jirrestrinġi l-kompetizzjoni fis-suq intern qabel ma ħadet inkunsiderazzjoni l-fatt li ġie adottat u implimentat barra miż-ŻEE. Peress li KLM la tikkontrolla l-prezzijiet applikati mill-ispedizjoniera lill-ispedituri u lanqas dawk iffatturati lill-konsumaturi fiż-ŻEE, l-“aġir inbound” tagħha ma setax ikollu l-għan li jirrestrinġi l-kompetizzjoni fiż-ŻEE.
88      Li kieku d-dikjarazzjoni tal-Qorti Ġenerali li l-klassifikazzjoni ta’ restrizzjoni tal-kompetizzjoni bħala restrizzjoni “minħabba l-għan” timplika l-eżistenza ta’ effetti probabbli fis-suq intern kienet fondata, l-Artikolu 101 TFUE kien ikun japplika għal kull aġir kollużiv, irrispettivament minn fejn iseħħ, jiġi implimentat jew jipproduċi effetti. Tali interpretazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE ma tistax tkun korretta u, barra minn hekk, tikser il-prinċipji ġenerali tad-dritt internazzjonali.
89      Fit-tieni lok, il-Qorti Ġenerali naqset b’mod żbaljat milli tevalwa l-probabbiltà tal-ipoteżijiet li fuqhom hija bbażata l-konklużjoni tal-Kummissjoni dwar l-effetti indiretti fiż-ŻEE, li huma preżunti fid-Deċiżjoni kontenzjuża.
90      Fil-punt 152 tas-sentenza appellata, hija kkonstatat li, sakemm l-ispedizjoniera jżidu mal-prezz tal-lottijiet tas-servizzi tagħhom l-ispiża addizzjonali possibbli li tirriżulta mill-akkordju kontenzjuż, dawn l-effetti jistgħu jimmaterjalizzaw ruħhom fiż-ŻEE. Issa, il-Kummissjoni la eżaminat dawn l-effetti ssuġġeriti mill-Qorti Ġenerali u lanqas ħadet inkunsiderazzjoni l-kundizzjonijiet analitiċi u fattwali impliċiti ta’ dawn l-ipoteżijiet, ħaġa li hija lanqas ma tikkontesta. L-ewwel nett, hija ma vverifikatx jekk l-aġir kontenzjuż wassalx għal żieda fil-prezzijiet tas-servizzi tat-trasport bl-ajru fis-swieq esterni għaż-ŻEE. It-tieni nett, anki jekk l-eżistenza ta’ effett fuq il-kompetizzjoni kienet ipprovata, il-Kummissjoni la stabbilixxiet u lanqas eżaminat jekk din kinitx żieda fl-ispejjeż totali sostnuti mill-ispedizjoniera u, fl-affermattiv, x’kienet il-portata ta’ dawn l-effetti jew ta’ din iż-żieda fil-prezzijiet. It-tielet nett, anki li kieku kellu jitqies li l-ispedizjoniera ġarrbu żieda fl-ispejjeż, hija ma kkunsidratx, u lanqas ivverifikat, l-eventwalità li l-ispedizjoniera kienu għaddew dawn l-ispejjeż ogħla lill-klijenti tagħhom, jiġifieri l-ispedituri li jinsabu barra miż-ŻEE. Ir-raba’ nett, anki li kieku kellu jitqies li kien hemm tali mgħoddija tal-ispejjeż, li huma ipotetiċi u probabbilment insinjifikattivi, hija ma vverifikatx jekk l-ispedituri kinux żiedu l-prezzijiet tagħhom b’konsegwenza ta’ dan. Fil-kuntest ta’ rikorsi ċivili għad-danni pendenti quddiem il-qrati nazzjonali, l-ispedituri u l-ispedizjoniera li jinsabu barra u ġewwa ż-ŻEE jsostnu wkoll li huma ma għaddewx l-“ispejjeż addizzjonali” li possibbilment jirriżultaw mill-aġir kontenzjuż.
91      L-assenza ta’ kwalunkwe investigazzjoni dwar il-probabbiltà u l-ammont tal-ispejjeż addizzjonali mġarrba mill-konsumaturi fiż-ŻEE tagħmel l-effetti li fuqhom il-Kummissjoni tibbaża l-kompetenza tagħha, bħala definizzjoni, ipotetiċi u spekulattivi. L-estent sa fejn, minn naħa, l-aġir fil-qasam tat-trasport tal-merkanzija inbound ipproduċa żieda fil-prezzijiet totali tas-servizzi tat-trasport tal-merkanzija ffatturati lill-ispedizjoniera u, min-naħa l-oħra, dawn iż-żidiet irriżultaw fi prezzijiet ogħla ffatturati lill-ispedituri u ġew mgħoddija fuq il-konsumaturi li jixtru merkanzija importata fiż-ŻEE, ma ntweriex. Issa, ma jistax jiġi preżunt, mingħajr evalwazzjoni diliġenti, li żieda fil-prezzijiet upstream tissarraf direttament f’żieda fil-prezzijiet downstream.
92      L-effetti invokati mill-Kummissjoni u ammessi mingħajr riżerva mill-Qorti Ġenerali huma għalhekk biss ipotetiċi jew, fi kwalunkwe każ, ta’ importanza minuri u huma ta’ probabbiltà insuffiċjenti sabiex jipproduċu effetti kkwalifikati. Il-konklużjonijiet tal-Qorti Ġenerali huma bbażati fuq ipoteżi ta’ mgħoddija tal-ispiża mill-ispedizjoniera, kif ukoll fuq preżunzjoni ta’ mgħoddija tal-ispiża addizzjonali mill-ispedituri, mingħajr ma hija ssostanzjata l-probabbiltà ta’ waħda jew l-oħra minn dawn l-ipoteżijiet, minkejja numru kbir ta’ provi li jikkontestaw il-probabbiltà tagħhom. Billi qieset li l-effetti probabbli meħtieġa ta’ aġir fi ħdan iż-ŻEE jistgħu jiġu stabbiliti abbażi ta’ kriterji u ta’ evalwazzjonijiet spekulattivi, il-Qorti Ġenerali kisret l-obbligu ta’ motivazzjoni tagħha u, fi kwalunkwe każ, wettqet żball ta’ liġi u kisret l-Artikolu 101 TFUE.
93      Il-Kummissjoni ssostni li din il-parti hija parzjalment inammissibbli u parzjalment infondata.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
94      Fl-ewwel lok, għandu jiġi enfasizzat li mill-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 53 ta’ din is-sentenza jirriżulta li l-kundizzjoni dwar il-“probabbiltà” tal-effetti kkwalifikati li tirreferi għaliha KLM ma hijiex differenti minn dik dwar il-prevedibbiltà ta’ dawn l-effetti, peress li, skont din il-ġurisprudenza, sabiex tiġi ssodisfatta l-kundizzjoni relatata mar-rekwiżit ta’ prevedibbiltà, huwa biżżejjed li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-effetti probabbli ta’ aġir partikolari fuq il-kompetizzjoni. Għaldaqstant, KLM issostni b’mod żbaljat li r-rekwiżit ta’ probabbiltà huwa kriterju li jiżdied ma’ dawk ta’ prevedibbiltà, ta’ sostanzjalità u ta’ immedjatezza. Għaldaqstant, KLM ma tistax validament tikkritika lill-Qorti Ġenerali, kif spjegat fil-punt 85 ta’ din is-sentenza, talli naqset milli tivverifika n-natura probabbli tal-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata, meta, fil-punti 155 sa 174 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali analizzat in-natura prevedibbli ta’ dan l-effett.
95      Fit-tieni lok, għandu jiġi rrilevat li, fil-punt 139 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali indikat li, fil-każ ta’ aġir li l-Kummissjoni tkun qieset, bħal f’dan il-każ, li jikxef livell ta’ ħsara għall-kompetizzjoni fis-suq intern jew fiż-ŻEE b’tali mod li seta’ jiġi kklassifikat bħala restrizzjoni fuq il-kompetizzjoni minħabba l-“għan” fis-sens tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE, l-applikazzjoni tal-kriterju tal-effetti kkwalifikati ma tistax teħtieġ il-prova tal-effetti konkreti li tippreżupponi l-klassifikazzjoni ta’ aġir bħala restrizzjoni fuq il-kompetizzjoni minħabba r-“riżultat”, fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.
96      Bl-istess mod, hija indikat, fil-punt 143 ta’ din is-sentenza, li jekk wieħed jinterpreta l-kriterju tal-effetti kkwalifikati kif KLM donnha qiegħda tissuġġerixxi, fis-sens li jeħtieġ il-prova tal-effetti konkreti tal-aġir kontenzjuż anki meta jkun hemm restrizzjoni fuq il-kompetizzjoni minħabba l-“għan”, jiġri li l-kompetenza tal-Kummissjoni li tikkonstata u tissanzjona ksur tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE ssir suġġetta għal kundizzjoni li ma għandha ebda bażi fit-test ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.
97      Minn dan il-Qorti Ġenerali ddeduċiet, fil-punt 144 tal-imsemmija sentenza, li KLM, minn naħa, ma setgħetx validament tikkritika lill-Kummissjoni talli għamlet żball meta qieset li l-kriterju tal-effetti kkwalifikati kien issodisfatt, meta din tal-aħħar, fil-premessi 917, 1190 u 1277 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, kienet indikat li hija ma kinitx obbligata tevalwa l-effetti antikompetittivi tal-aġir kontenzjuż fid-dawl tal-għan antikompetittiv ta’ dan tal-aħħar u, min-naħa l-oħra, lanqas ma setgħet tiddeduċi minn dawn il-premessi li l-Kummissjoni ma kienet għamlet ebda analiżi tal-effetti li pproduċa l-imsemmi aġir fis-suq intern jew fiż-ŻEE għall-finijiet tal-applikazzjoni ta’ dan il-kriterju.
98      Madankollu, diġà indikat fil-motivi esposti fit-tieni lok f’dan il-punt 144, minn dawn il-punti kkontestati minn KLM ma jistax jiġi dedott li l-Qorti Ġenerali qieset li l-klassifikazzjoni tal-ksur inkwistjoni bħala ksur “minħabba l-għan” kienet tirrendi superfluwa kull evalwazzjoni tal-okkorrenza tal-effetti possibbli, fi ħdan iż-ŻEE, li jippermettu li tiġi stabbilita l-kompetenza tal-Kummissjoni sabiex tapplika l-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għal aġir adottat barra miż-ŻEE.
99      Fil-fatt, minn qari tal-punti 135 sa 153 tas-sentenza appellata kollha kemm huma jirriżulta li, fl-imsemmija punti kkontestati, il-Qorti Ġenerali sempliċement ċaħdet l-argument li KLM kienet ressqet quddiemha, miġbur fil-qosor fil-punt 118 u 119 ta’ din is-sentenza. Għalhekk, f’dawn il-punti, hija esponiet ir-raġunijiet għalfejn KLM kienet żbaljata meta sostniet li l-indikazzjoni mill-Kummissjoni, fil-premessa 917 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, tal-fatt li ma wettqet ebda evalwazzjoni tal-effetti antikompetittivi tal-prattiki antikompetittivi inkwistjoni kienet tfisser li l-Kummissjoni kienet, minħabba n-natura ta’ dawn il-prattiki, naqset milli tevalwa jekk dawn kellhomx, fuq il-kompetizzjoni fi ħdan l-Unjoni jew iż-ŻEE, effett li jippermetti li tiġi stabbilita l-kompetenza tagħha sabiex tapplika l-Artikolu 101 TFUE u l-Ftehim 53 tal-Ftehim ŻEE għas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound fid-dawl tal-kriterju tal-effetti kkwalifikati.
100    Issa, minn naħa, il-Qorti Ġenerali, billi essenzjalment irrispondiet li l-kriterju tal-effetti kkwalifikati, li jservi bħala bażi għall-kompetenza ekstraterritorjali tal-Kummissjoni, huwa differenti mill-kwistjoni dwar jekk l-akkordju kontenzjuż jistax jiġi kklassifikat bħala restrizzjoni fuq il-kompetizzjoni, fis-sens tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE, ma għamlet ebda żball ta’ liġi. Kif irrileva wkoll l-Avukat Ġenerali fil-punt 42 tal-konklużjonijiet tiegħu, il-kriterju tal-effetti kkwalifikati, li jista’ jservi bħala bażi għall-kompetenza ta’ applikazzjoni ekstraterritorjali tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni u taż-ŻEE mill-Kummissjoni fid-dawl tad-dritt internazzjonali pubbliku, ma jikkoinċidix mal-kriterju sostanzjali relatat mar-restrizzjoni fuq il-kompetizzjoni, minħabba l-għan jew minħabba l-effett, fi ħdan is-suq intern tal-Unjoni jew fiż-ŻEE, li għalih hija suġġetta l-kompetenza tal-Kummissjoni sabiex tikkonstata u tissanzjona, taħt id-dritt tal-Unjoni, ksur ta’ dawn ir-regoli tal-kompetizzjoni.
101    Min-naħa l-oħra, l-analiżi tal-Qorti Ġenerali intiża li jiġi ddeterminat jekk il-Kummissjoni kinitx korrettament qieset li, f’dan il-każ, il-kriterju tal-effetti kkwalifikati kien issodisfatt, hija spjegata fil-punti 155 sa 195 tas-sentenza appellata fir-rigward tal-koordinazzjoni relatata mas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound ikkunsidrata waħedha u fil-punti 196 sa 207 ta’ din is-sentenza fir-rigward tal-ksur uniku u kontinwu kkunsidrat fl-intier tiegħu.
102    F’dawn iċ-ċirkustanzi, KLM twettaq interpretazzjoni żbaljata tas-sentenza appellata meta ssostni li l-Qorti Ġenerali kisret l-obbligu ta’ motivazzjoni tagħha, wettqet żball ta’ liġi u kisret l-Artikolu 101 TFUE meta qieset li l-klassifikazzjoni tal-ksur inkwistjoni bħala ksur “minħabba l-għan” kienet tirrendi superfluwa kull evalwazzjoni tal-okkorrenza tal-effetti possibbli fi ħdan iż-ŻEE sabiex tiġi stabbilita l-kompetenza tal-Kummissjoni fir-rigward tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound. Konsegwentement, l-argument espost fil-punti 86 u 88 ta’ din is-sentenza għandu jiġi miċħud bħala infondat.
103    Fit-tielet lok, fir-rigward tal-argument espost fil-punti 89 sa 92 ta’ din is-sentenza, għandu, qabelxejn, jiġi kkonstatat li, sa fejn, permezz tiegħu, KLM issostni li d-Deċiżjoni kontenzjuża hija vvizzjata b’lakuni, dan l-argument ma huwiex dirett kontra s-sentenza appellata, iżda kontra d-Deċiżjoni kontenzjuża. Għaldaqstant, f’dan ir-rigward, dan għandu jiġi miċħud bħala inammissibbli (ara, b’analoġija, is-sentenza tad‑29 ta’ Ġunju 2023, TUIfly vs Il‑Kummissjoni, C‑763/21 P, EU:C:2023:528, punt 53 u l-ġurisprudenza ċċitata).
104    Sussegwentement, għandu jiġi kkonstatat li, kuntrarjament għal dak li jissuġġerixxi l-argument imressaq minn KLM, l-analiżi mwettqa mill-Qorti Ġenerali dwar l-ipoteżijiet li fuqhom hija bbażata l-konklużjoni tal-Kummissjoni dwar l-effetti kkwalifikati tal-akkordju kontenzjuż fiż-ŻEE ma hijiex limitata għall-unika konstatazzjoni magħmula fil-punt 152 tas-sentenza appellata, iżda tinsab fil-punti 135 sa 153 tagħha. Issa, dawn jirrigwardaw preċiżament il-punt dwar jekk l-ispiża addizzjonali li l-ispedituri seta’ kellhom iħallsu u ż-żieda fil-prezz tal-merkanzija importata fiż-ŻEE li setgħet irriżultat minnha huma fost l-effetti prodotti mill-aġir kontenzjuż li l-Kummissjoni bbażat ruħha fuqhom għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-kriterju tal-effetti kkwalifikati. Barra minn hekk, fil-punti 155 sa 195 ta’ din is-sentenza, il-Qorti Ġenerali analizzat, fid-dawl tal-argument li kien tressaq quddiemha minn KLM, jekk dan l-effett kellux in-natura prevedibbli, sostanzjali u immedjata meħtieġa.
105    Madankollu, fir-rigward b’mod speċifiku tal-punt 152 tas-sentenza appellata, għandu jitfakkar li, f’dan il-punt, il-Qorti Ġenerali ddeduċiet mill-konstatazzjonijiet li hija kienet għamlet fil-punti preċedenti ta’ din is-sentenza li, sakemm l-ispedizjoniera jgħaddu għal fuq il-prezz tal-lottijiet tas-servizzi tagħhom l-ispiża addizzjonali possibbli li tirriżulta mill-akkordju kontenzjuż, huwa b’mod partikolari fuq il-kompetizzjoni bejn l-ispedizjoniera sabiex jaqbdu l-klijenti ta’ dawn l-ispedituri li l-ksur uniku u kontinwu, sa fejn dan jikkonċerna r-rotot inbound, jista’ jkollu effett u, konsegwentement, huwa fis-suq intern jew fiż-ŻEE li l-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata jista’ jimmaterjalizza ruħu.
106    Issa, billi ssostni, essenzjalment, li dan il-punt 152 huwa żbaljat u billi esponiet f’dan ir-rigward l-argumenti stabbiliti fil-punti 90 sa 92
ta’ din is-sentenza, KLM għandha l-intenzjoni, fir-realtà, terġa’ tikkontesta l-evalwazzjoni tal-Qorti Ġenerali li tipprovdi li l-Kummissjoni, minn naħa, kellha raġun, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-kriterju tal-effetti kkwalifikati, li tieħu inkunsiderazzjoni l-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata u, min-naħa l-oħra, kienet stabbilixxiet b’mod suffiċjenti li dan l-effett kellu l-karatteristiċi meħtieġa sabiex jitqies li huwa, b’mod partikolari, sostanzjali u immedjat. Għaldaqstant, dan l-argument ma huwiex differenti minn dak imressaq insostenn tal-ewwel parti tal-aggravju uniku tal-appell tagħha. Issa, mill-analiżi tagħha jirriżulta li KLM ma rnexxilhiex tistabbilixxi li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta qieset li l-Kummissjoni kellha raġun tinvoka dan l-effett għal dawn il-finijiet.
107    Fl-aħħar nett, anki li kieku kellu jitqies li, meta tallega li l-Qorti Ġenerali naqset milli tevalwa l-probabbiltà tal-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata, KLM issostni, fir-realtà, li l-Qorti Ġenerali ma evalwatx il-prevedibbiltà tagħha, huwa biżżejjed li jiġi rrilevat li l-punt dwar jekk dan l-effett kellux in-natura prevedibbli meħtieġa għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-kriterju tal-effetti kkwalifikati, fis-sens tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 53 ta’ din is-sentenza, ġie analizzat mill-Qorti Ġenerali fil-punti 155 sa 174 tas-sentenza appellata, li ma humiex koperti minn din il-parti.
108    Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li t-tieni parti tal-aggravju uniku għandha tiġi miċħuda bħala parzjalment inammissibbli u parzjalment infondata.
Fuq it-tielet parti, dwar sostituzzjoni tal-motivi u inverżjoni illegali tal-oneru tal-prova
L-argumenti tal-partijiet
109    KLM tirrileva li l-evalwazzjoni globali tal-kriterju tal-effetti kkwalifikati hija s-suġġett biss tal-premessa 1045 tad-Deċiżjoni kontenzjuża. Madankollu, huwa fil-punti 112 sa 208 tas-sentenza appellata kollha li l-Qorti Ġenerali kkonfermat li dan il-kriterju kien issodisfatt, billi żviluppat, f’dawn il-punti, raġunament ibbażat fuq provi u argumenti li ma ġew prodotti mill-Kummissjoni, la fid-Deċiżjoni kontenzjuża u lanqas fil-kuntest tal-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali. Issa, il-Qorti Ġenerali bl-ebda mod ma tista’ timla l-lakuni tal-motivazzjoni tal-att suġġett għall-istħarriġ tagħha jew tissostitwixxi l-motivazzjoni tal-awtur ta’ dan l-att bil-motivazzjoni tagħha stess.
110    F’dan ir-rigward, l-ewwel nett, fil-punti 155 sa 174 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali tevalwa l-prevedibbiltà ta’ mgħoddija tal-allegat iffissar upstream tal-prezzijiet tas-servizzi deħlin fis-suq downstream tal-merkanzija mibgħuta billi tibbaża ruħha fuq konstatazzjoni li ma saret mill-Kummissjoni la fid-Deċiżjoni kontenzjuża u lanqas matul il-proċedura quddiemha. B’mod partikolari, il-fatt li huwa indikat, f’din id-deċiżjoni, li l-ispejjeż tas-servizzi tat-trasport tal-merkanzija huma spejjeż tal-input ma huwiex ekwivalenti għal affermazzjoni li l-prezzijiet tas-servizzi tat-trasport tal-merkanzija huma “spejjeż varjabbli li għandhom effett fuq l-ispejjeż marġinali”. Għaldaqstant, fil-punt 167 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ssostitwixxiet il-motivi tagħha stess għal dawk tal-Kummissjoni.
111    Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-argument li effett waterbed irendi l-mgħoddija tal-ispejjeż addizzjonali imprevedibbli, meta l-Kummissjoni espressament irrifjutat li teżamina dan l-effett. Madankollu, hija injorat dan in-nuqqas ta’ analiżi u imputat l-oneru tal-prova tal-imsemmi effett lil KLM, minkejja li hija l-Kummissjoni li kellha tistabbilixxi l-kompetenza territorjali tagħha abbażi ta’ effetti prevedibbli. Hija għalhekk din tal-aħħar li kellha turi li l-ispejjeż tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound jistgħu jiġu mgħoddija fuq il-konsumaturi taż-ŻEE. Il-fatt li KLM għażlet li tipproduċi studju ekonomiku ma jaffettwax dan l-obbligu.
112    It-tieni nett, fil-punti 175 sa 185 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali kkunsidrat li l-allegat iffissar tal-prezzijiet għas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound iwassal għal effetti sostanzjali fiż-ŻEE u li din il-konstatazzjoni hija ġġustifikata mill-karatteristiċi tal-ksur, bħat-tul tiegħu, il-portata tiegħu u n-natura tiegħu. Issa, l-ebda waħda minn dawn il-karatteristiċi ma hija ppreżentata mill-Kummissjoni sabiex tiġġustifika n-natura sostanzjali tal-mgħoddija tal-prezzijiet tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound fuq il-kompetizzjoni fiż-ŻEE.
113    Barra minn hekk, il-konstatazzjoni tal-Qorti Ġenerali, li tinsab fil-punt 183 tas-sentenza appellata, li l-prezz tas-servizzi tat-trasport tal-merkanzija, u għalhekk is-sovrataxxi kkonċernati, kien jikkostitwixxi element importanti tal-ispiża tal-merkanzija ttrasportata, li għandu impatt fuq il-bejgħ tagħha, ma ġietx ipprovata. Il-karatteristiċi msemmija fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza, indikati fid-Deċiżjoni kontenzjuża, ma jikkonċernawx l-effetti fiż-ŻEE kkawżati mill-prezzijiet tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound, iżda l-ksur uniku u kontinwu, li għandu impatt dirett fiż-ŻEE permezz tat-trasport tal-merkanzija lejn pajjiż barrani. Din id-deċiżjoni ma tinkludi ebda konstatazzjoni dwar in-natura sostanzjali tal-effett fir-rigward tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound fi ħdan iż-ŻEE u ma ssemmi ebda prova dwar l-effett allegat ta’ dan l-aġir li jippermetti lill-Qorti Ġenerali ssostni dak li hija tiddikjara f’dan il-punt 183. Il-proporzjon tas-sovrataxxi fil-prezz totali tas-servizzi tat-trasport tal-merkanzija ma huwiex rilevanti f’dan ir-rigward u l-ebda element tal-atti tal-proċess ma jistabbilixxi rabta bejn is-sovrataxxi u l-ispiża tal-merkanzija importata. Il-Qorti Ġenerali, sabiex tasal għall-konstatazzjoni li tinsab fl-imsemmi punt 183, effettivament issostitwixxiet ir-raġunament tagħha għal dak, ineżistenti, tal-Kummissjoni.
114    It-tielet nett, fil-punti 186 sa 194 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li l-allegat iffissar tal-prezzijiet għas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound iwassal għal effetti immedjati fiż-ŻEE minkejja l-intervent ta’ atturi indipendenti fi stadji differenti tal-katina ta’ valur li għandhom huma stess jagħżlu li jgħaddu dawn il-prezzijiet. Issa, kif diġà ġie espost fil-kuntest tal-ewwel parti, il-Kummissjoni ma wrietx katina ta’ kawżalità fid-Deċiżjoni kontenzjuża, iżda bbażat effetti indiretti fuq ipoteżijiet spekulattivi u mhux verifikabbli. Fl-assenza ta’ provi tal-allegata immedjatezza tal-effetti, u anki ta’ riferiment għal tali immedjatezza fid-Deċiżjoni kontenzjuża, il-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali ma hijiex fondata.
115    Il-Kummissjoni ssostni li din il-parti hija infondata.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
116    Ċertament, mill-ġurisprudenza jirriżulta li l-portata tal-istħarriġ tal-legalità previst fl-Artikolu 263 TFUE tkopri l-elementi kollha tad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni dwar il-proċeduri ta’ applikazzjoni tal-Artikoli 101 TFUE u 102 TFUE li l-Qorti Ġenerali għandha tiżgura stħarriġ iddettaljat tagħhom, kemm fid-dritt kif ukoll fil-fatt, fid-dawl tal-motivi li jqajjem ir-rikorrent u tal-provi kollha li jipproduċi dan tal-aħħar. Madankollu, fil-kuntest ta’ dan l-istħarriġ, il-qrati tal-Unjoni ma jistgħux, fi kwalunkwe każ, jissostitwixxu l-motivazzjoni tal-awtur tal-att inkwistjoni b’tagħhom stess (sentenza tal‑4 ta’ Lulju 2024, Westfälische Drahtindustrie u Pampus Industriebeteiligungen vs Il‑Kummissjoni, C‑70/23 P, EU:C:2024:580, punt 38, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
117    Għalhekk, il-Qorti Ġenerali ma tistax timla, bil-motivazzjoni tagħha stess, lakuna fil-motivazzjoni tal-att ikkontestat, b’tali mod li l-eżami tagħha ma jkun marbut ma’ ebda evalwazzjoni f’dan tal-aħħar (sentenza tat‑18 ta’ Lulju 2013, UEFA vs Il‑Kummissjoni, C‑201/11 P, EU:C:2013:519, punt 65 u l-ġurisprudenza ċċitata).
118    Madankollu, meta l-Qorti Ġenerali sempliċement tirrispondi għall-argument imressaq quddiemha u b’hekk tispjega l-motivazzjoni tal-att ikkontestat, ma jistax jitqies li hija qiegħda tissostitwixxi l-motivazzjoni tal-awtur ta’ dan l-att b’tagħha stess (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑12 ta’ Ġunju 2014, Deltafina vs Il‑Kummissjoni, C‑578/11 P, EU:C:2014:1742, punt 56, u tat‑23 ta’ Novembru 2023, Ryanair vs Il‑Kummissjoni, C‑209/21 P, EU:C:2023:905, punt 49).
119    F’dan il-każ, għandu jitfakkar li, kif diġà ġie rrilevat fil-punt 55 ta’ din is-sentenza, l-ewwel motiv li fuqu bbażat ruħha l-Kummissjoni fil-premessa 1045 tad-Deċiżjoni kontenzjuża sabiex tibbaża l-konstatazzjoni tagħha li l-kriterju tal-effetti kkwalifikati kien issodisfatt f’dan il-każ jikkonsisti fl-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata.
120    F’dan ir-rigward, fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-ilmenti diretti kontra l-punti 155 sa 174 tas-sentenza appellata, li fihom il-Qorti Ġenerali evalwat il-kundizzjoni dwar in-natura prevedibbli ta’ dan l-effett, għandu jiġi rrilevat, qabelxejn, li, f’dawn il-punti, il-Qorti Ġenerali rreferiet għall-premessi 14, 17, 70, 846, 874, 879, 899, 909, 1031, 1045, 1199 u 1208 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, filwaqt li indirizzat ukoll l-argumenti mressqa quddiemha minn KLM insostenn tal-allegazzjoni tagħha li din il-kundizzjoni ma kinitx issodisfatta f’dan il-każ. Huwa għalhekk abbażi ta’ qari tal-premessi kollha tad-Deċiżjoni kontenzjuża u tal-evalwazzjoni tagħha tal-argumenti mressqa quddiemha minn KLM li l-Qorti Ġenerali bbażat, fil-punt 174 tas-sentenza appellata, il-konklużjoni tagħha li l-Kummissjoni kienet stabbilixxiet b’mod suffiċjenti li l-imsemmi effett kellu n-natura prevedibbli meħtieġa.
121    Sussegwentement, fir-rigward tal-punt 167 tas-sentenza appellata, speċifikament imsemmi minn KLM, huwa minnu li, fih, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li l-prezz tas-servizzi tat-trasport tal-merkanzija jikkostitwixxi input għall-ispedizjoniera u li din hija spiża varjabbli, li ż-żieda tagħha għandha, bħala prinċipju, l-effett li żżid l-ispiża marġinali li fir-rigward tagħha l-ispedizjoniera jiddefinixxu l-prezzijiet tagħhom stess. Madankollu, il-Qorti Ġenerali espressament ibbażat din il-konstatazzjoni fuq il-premessi 14 u 70 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, billi spjegat b’mod ċar, bl-użu tal-frażi “jirriżulta”, li l-imsemmija konstatazzjoni ma kinitx tikkonsisti f’riproduzzjoni identika tal-formulazzjoni ta’ dawn il-premessi, iżda kienet tirriżulta mill-interpretazzjoni tagħha stess ta’ dawn is-siltiet tad-Deċiżjoni kontenzjuża. Issa, KLM ma tallegax li, permezz ta’ din l-interpretazzjoni, il-Qorti Ġenerali żnaturat din id-deċiżjoni. Il-Qorti Ġenerali għalhekk illimitat ruħha, f’dan il-punt, li tispjega l-motivazzjoni tad-Deċiżjoni kontenzjuża, billi siltet ċerti indikazzjonijiet mill-elementi li jinsabu fiha.
122    Fl-aħħar nett, għandu jiġi rrilevat li, kif issostni KLM, hija l-Kummissjoni li għandha tistabbilixxi li l-kriterju tal-effetti kkwalifikati huwa ssodisfatt u, għaldaqstant, li għandha turi li l-prattiki kkonċernati għandhom effetti prevedibbli, immedjati u sostanzjali fl-Unjoni jew, bħal f’dan il-każ, fiż-ŻEE. Madankollu, il-Qorti Ġenerali ma kisritx din ir-regola ta’ devoluzzjoni tal-oneru tal-prova meta ċaħdet l-argument ta’ KLM li effett waterbed irendi l-mgħoddija tal-ispejjeż addizzjonali imprevedibbli, minkejja li l-Kummissjoni rrifjutat li teżamina dan l-effett.
123    F’dan il-każ, wara li spjegat, fil-punti 155 u 156 tas-sentenza appellata, il-portata ta’ dan ir-rekwiżit ta’ prevedibbiltà, il-Qorti Ġenerali kkonstatat, fil-punt 160 ta’ din is-sentenza, li, sakemm ma jitqiesx li żieda fis-sovrataxxa tal-fjuwil u fis-sovrataxxa tas-sigurtà hija, minħabba effett waterbed probabbli biżżejjed, ikkumpensata minn tnaqqis korrispondenti fit-tariffi u f’sovrataxxi oħra, tali żieda setgħet, bħala prinċipju, twassal għal żieda fil-prezz totali tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound. Huwa minnu li hija żiedet tgħid li KLM kienet baqgħet ma wrietx li effett waterbed kien tant probabbli li jagħmel l-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata wieħed imprevedibbli. Madankollu, din il-konstatazzjoni hija ppreċeduta, fil-punti 157 sa 159 kif ukoll fl-ewwel sentenza tal-punt 160 tal-imsemmija sentenza, minn analiżi li fi tmiemha l-Qorti Ġenerali ddeduċiet, abbażi tal-elementi li jinsabu fil-premessi 846, 909, 1199, 1208 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, miġbura fil-qosor fil-punti 157 u 158 tal-istess sentenza, li kien prevedibbli għat-trasportaturi inkriminati li l-iffissar orizzontali tas-sovrataxxa tal-fjuwil u tas-sovrataxxa tas-sigurtà kif ukoll ir-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet iwasslu għal żieda fil-prezz totali tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound.
124    Għalhekk, kien biss wara li kkonstatat li, fid-Deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni kienet uriet b’mod suffiċjenti n-natura prevedibbli ta’ tali żieda li l-Qorti Ġenerali eżaminat jekk KLM, li invokat l-illegalità tad-Deċiżjoni kontenzjuża f’dan ir-rigward, kinitx ipproduċiet provi li jippermettu li tiġi kkonfutata din il-konstatazzjoni. Peress li KLM, għal dan l-għan, ibbażat ruħha fuq relazzjoni ekonomika u allegat l-eżistenza ta’ effett waterbed, il-Qorti Ġenerali rrilevat, fil-punt 162 tas-sentenza appellata, li dan ir-rapport ekonomiku kien jikkonkludi, abbażi ta’ ipoteżijiet dwar il-funzjonament tas-settur tat-trasport tal-merkanzija, li kien teoretikament “probabbli” li tali effett jimmaterjalizza ruħu f’dan il-każ, iżda, fil-punt 163 ta’ din is-sentenza, li l-imsemmi rapport ekonomiku ma kien jinkludi, lil hinn minn dikjarazzjonijiet vagi u ġenerali, ebda data konkreta li kienet ta’ natura li tissostanzja din il-konklużjoni.
125    Issa, skont ġurisprudenza stabbilita, hija l-Kummissjoni li għandha tipproduċi l-provi xierqa sabiex turi, b’mod suffiċjenti fid-dritt, l-eżistenza tal-fatti li jikkostitwixxu ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni. Mill-banda l-oħra, hija l-impriża li tqajjem eċċezzjoni kontra l-konstatazzjoni ta’ tali ksur li għandha tipproduċi l-prova li din l-eċċezzjoni għandha tintlaqa’. Madankollu, anki jekk, skont dawn il-prinċipji, l-oneru tal-prova jaqa’ fuq il-Kummissjoni jew fuq l-impriża kkonċernata, il-provi fattwali li parti tipproduċi jistgħu jobbligaw lill-parti l-oħra tagħti spjegazzjoni jew ġustifikazzjoni u, fin-nuqqas ta’ dan, ikun jista’ jiġi konkluż li r-regoli fil-qasam tal-oneru tal-prova jkunu ġew issodisfatti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2023, Royal Antwerp Football Club, C‑680/21, EU:C:2023:1010, punt 120 u l-ġurisprudenza ċċitata).
126    Ibbażata fuq ir-regoli ġenerali ta’ amministrazzjoni tal-provi, din il-ġurisprudenza tista’ tiġi applikata għas-sitwazzjoni li fiha l-Kummissjoni għandha tistabbilixxi l-kompetenza territorjali tagħha fir-rigward ta’ aġir li joriġina barra mit-territorju tal-Unjoni jew taż-ŻEE.
127    Minn dan isegwi li, peress li l-Qorti Ġenerali kienet ikkonstatat minn qabel li l-Kummissjoni kienet stabbilixxiet b’mod suffiċjenti n-natura prevedibbli taż-żieda fil-prezzijiet inkwistjoni, ma jistax jiġi kkunsidrat li, meta ddeċidiet kif espost fil-punt 124 ta’ din is-sentenza, il-Qorti Ġenerali illegalment qalbet l-oneru tal-prova.
128    Barra minn hekk, sa fejn KLM għandha l-intenzjoni tikkontesta l-evalwazzjoni, mill-Qorti Ġenerali, tar-rapport ekonomiku li hija invokat, kif tinsab fil-punti 161 sa 163 tas-sentenza appellata, huwa biżżejjed li jiġi rrilevat li tali argument huwa inammissibbli, konformement mal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 59 ta’ din is-sentenza, peress li KLM ma tallegax li l-Qorti Ġenerali żnaturat il-kontenut ta’ dan ir-rapport.
129    Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-argument espost fil-punti 110 u 111 ta’ din is-sentenza għandu jiġi miċħud bħala parzjalment inammissibbli u parzjalment infondat.
130    Fir-rigward, fit-tieni lok, tal-ilmenti diretti kontra l-punti 175 sa 185 tas-sentenza appellata, li jinkludu l-evalwazzjoni tal-Qorti Ġenerali dwar in-natura sostanzjali tal-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata, għandu jiġi rrilevat, minn naħa, li, fil-punt 178 ta’ din is-sentenza, il-Qorti Ġenerali kkonstatat, billi rreferiet għall-premessi 1146, 1215 u 1217 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li t-tul tal-ksur uniku u kontinwu kien ta’ 21 xahar sa fejn dan kien jikkonċerna r-rotot Unjoni-pajjiżi terzi u kien ta’ 8 xhur sa fejn dan kien jikkonċerna r-rotot ŻEE minbarra dawk Unjoni pajjiżi terzi. Hija kkonstatat ukoll li dan kien ukoll it-tul tal-parteċipazzjoni tat-trasportaturi inkriminati kollha, bl-eċċezzjoni ta’ Lufthansa Cargo u ta’ Swiss International Air Lines.
131    Fil-punt 179 tal-imsemmija sentenza, hija żiedet li mill-premessa 889 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li hija ċċitat f’dan il-punt, jirriżulta li s-sovrataxxa tal-fjuwil u s-sovrataxxa tas-sigurtà kienu miżuri ta’ applikazzjoni ġenerali li ma kinux speċifiċi għal rotta u li kellhom l-għan li jiġu applikati għar-rotot kollha, fuq livell dinji, inkluż fuq ir-rotot lejn iż-ŻEE. Fil-punt 180 tal-istess sentenza, hija żiedet ukoll li mill-premessa 1030 tad-Deċiżjoni kontenzjuża jirriżulta li l-ksur uniku u kontinwu kellu l-għan li jirrestrinġi l-kompetizzjoni bejn it-trasportaturi inkriminati, b’mod partikolari fuq rotot ŻEE-pajjiżi terzi, u li, fil-premessa 1208 tagħha, il-Kummissjoni kienet ikkonkludiet li l-iffissar ta’ diversi elementi tal-prezz kien jikkostitwixxi waħda mir-restrizzjonijiet għall-kompetizzjoni l-iktar gravi u hija kienet, konsegwentement, iddeċidiet li l-ksur uniku u kontinwu kien jistħoqqlu l-applikazzjoni ta’ koeffiċjent ta’ gravità li jinsab “fin-naħa ta’ fuq tal-iskala” prevista mil-Linji gwida msemmija fil-punt 34 ta’ din is-sentenza.
132    Għaldaqstant, ma huwiex stabbilit li, sabiex tikkonkludi li l-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata huwa ta’ natura sostanzjali, il-Qorti Ġenerali bbażat ruħha fuq karatteristiċi tal-akkordju kontenzjuż li ma jinsabux fid-Deċiżjoni kontenzjuża. Il-fatt li l-elementi rrilevati fil-punti 175 sa 185 tas-sentenza appellata ma ġewx espressament invokati mill-Kummissjoni fil-parti ta’ din id-deċiżjoni ddedikata għall-istabbiliment tal-kompetenza territorjali tagħha ma jistax jikkonfuta din il-konstatazzjoni, fid-dawl tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 117 ta’ din is-sentenza. Fil-fatt, din teżiġi biss li l-eżami tal-Qorti Ġenerali jkun marbut mal-evalwazzjonijiet li jinsabu fl-att suġġett għall-istħarriġ tagħha. Barra minn hekk, kif jirriżulta mill-punti 128 u 145 tas-sentenza appellata, l-ewwel sentenza tal-premessa 1045 tad-Deċiżjoni kontenzjuża kien fiha, anki jekk fuq fuq, il-provi li ppermettew lill-Qorti Ġenerali tivverifika li l-Kummissjoni kienet iġġustifikat il-kompetenza ekstraterritorjali tagħha fir-rigward tal-kriterju tal-effetti kkwalifikati. Fil-fatt, huma dawn l-elementi li, moqrija flimkien mal-premessi l-oħra ta’ din id-deċiżjoni, imsemmija b’mod partikolari fil-punti 178 sa 180 tas-sentenza appellata, ippermettew lill-Qorti Ġenerali tivverifika li l-Kummissjoni kienet effettivament stabbilixxiet l-eżistenza ta’ tali effetti u, b’mod partikolari, in-natura prevedibbli tagħhom.
133    Min-naħa l-oħra, sa fejn KLM tikkontesta speċifikament il-konstatazzjoni li tinsab fil-punt 183 tas-sentenza appellata, huwa biżżejjed li jiġi rrilevat li dan il-punt, li huwa bbażat fuq il-premessa 1031 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, jikkostitwixxi l-punt konklużiv tal-analiżi mwettqa mill-Qorti Ġenerali fil-punti 181 u 182 ta’ din is-sentenza u li din l-analiżi, kif indikat il-Qorti Ġenerali f’dan il-punt 181, saret għall-finijiet ta’ kompletezza. Issa, peress li l-punti 175 sa 180 tal-imsemmija sentenza huma suffiċjenti sabiex iservu ta’ bażi għall-konklużjoni li waslet għaliha l-Qorti Ġenerali fil-punt 185 tagħha, li tgħid li l-Kummissjoni kienet stabbilixxiet b’mod suffiċjenti li l-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata kellu n-natura sostanzjali meħtieġa, dan l-argument għandu jiġi miċħud bħala ineffettiv. Fil-fatt, skont il-ġurisprudenza stabbilita, ilmenti diretti kontra motivi superfluwi ta’ deċiżjoni tal-Qorti Ġenerali ma jistgħux iwasslu għall-annullament ta’ din id-deċiżjoni u huma, għalhekk, ineffettivi (sentenzi tal‑15 ta’ Ottubru 2002, Limburgse Vinyl Maatschappij et vs Il‑Kummissjoni, C‑238/99 P, C‑244/99 P, C‑245/99 P, C‑247/99 P, C‑250/99 P sa C‑252/99 P u C‑254/99 P, EU:C:2002:582, punt 537, kif ukoll tal‑4 ta’ Ottubru 2024, thyssenkrupp vs Il‑Kummissjoni, C‑581/22 P, EU:C:2024:821, punt 263 u l-ġurisprudenza ċċitata).
134    Konsegwentement, l-argument espost fil-punti 112 u 113 ta’ din is-sentenza għandu jiġi miċħud bħala parzjalment infondat u parzjalment ineffettiv.
135    Fir-rigward, fit-tielet lok, tal-ilment dwar il-punti 186 sa 194 tas-sentenza appellata, li fihom il-Qorti Ġenerali evalwat jekk il-Kummissjoni kinitx stabbilixxiet b’mod suffiċjenti n-natura immedjata tal-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li dan l-ilment huwa bbażat, essenzjalment, fuq il-premessa li KLM uriet, permezz tal-ewwel parti tal-aggravju uniku tagħha, li l-Kummissjoni kienet ibbażat il-konstatazzjoni tagħha ta’ effetti kkwalifikati fuq ipoteżijiet spekulattivi u mhux verifikabbli. Issa, mill-punti 53 sa 84 ta’ din is-sentenza jirriżulta li din il-premessa ma hijiex fondata. Għaldaqstant, l-imsemmi lment huwa wkoll infondat.
136    Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha jirriżulta li t-tielet parti tal-aggravju uniku għandha tiġi miċħuda bħala parzjalment inammissibbli, parzjalment ineffettiv u parzjalment infondata.
Fuq ir-raba’ parti, dwar il-ksur uniku u kontinwu bħala bażi tal-kompetenza territorjali tal-Kummissjoni
L-argumenti tal-partijiet
137    KLM issostni li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta qieset, fil-punti 197 u 199 tas-sentenza appellata, li l-kompetenza tal-Kummissjoni sabiex tapplika l-Artikolu 101 TFUE għas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound tista’ tiġi stabbilita abbażi tal-effetti tal-ksur uniku u kontinwu kollu kemm hu, inklużi l-effetti ta’ element distint ta’ dan il-ksur li ġie implimentat direttament fis-swieq taż-ŻEE.
138    Il-kunċett ta’ “ksur uniku u kontinwu” huwa regola proċedurali intiża sabiex ittaffi l-oneru tal-prova tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni, li tippermettilhom jiġbru l-provi ta’ ksur li jestendi fuq perijodu twil u li jikkombina aġir differenti li jikkostitwixxi skema globali. Madankollu, hija ma tistax testendi l-kamp ta’ applikazzjoni tat-Trattat FUE, ħlief sabiex testendi l-kompetenza territorjali tal-Kummissjoni għal kull aġir li jaqa’ taħt skema globali, indipendentement mil-lokalizzazzjoni ta’ dan l-aġir jew mill-effetti tiegħu. Qabel kollox, għandu jiġi stabbilit li ċertu aġir jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ġeografiku tal-Artikolu 101 TFUE. Huwa biss wara li jkun jista’ jiġi stabbilit li dan l-aġir jifforma parti minn ksur uniku u kontinwu.
139    Ir-riferiment għall-punt 57 tas-sentenza tas‑6 ta’ Settembru 2017, Intel vs Il‑Kummissjoni (C‑413/14 P, EU:C:2017:632), magħmul mill-Qorti Ġenerali fil-punt 204 tas-sentenza appellata, ma jippermettix li tiġi ssostanzjata r-rilevanza tal-kriterju marbut mal-eżistenza ta’ ksur uniku u kontinwu fl-intier tiegħu sabiex jiġi stabbilit li l-kriterju tal-effetti kkwalifikati huwa ssodisfatt, peress li l-aġir u s-suq inkwistjoni fil-kawża li tat lok għal din is-sentenza ma kinux paragunabbli ma’ dawk inkwistjoni f’dan il-każ.
140    Il-Kummissjoni ssostni li din il-parti ma hijiex fondata.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
141    Kif jirriżulta b’mod partikolari mill-punt 92 tas-sentenza appellata, KLM illimitat ruħha, quddiem il-Qorti Ġenerali, li tikkontesta l-kompetenza tal-Kummissjoni sabiex tapplika l-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għall-aġir kontenzjuż sa fejn dan kien jirrigwarda s-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound.
142    F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet, fil-punt 195 tas-sentenza appellata, li l-Kummissjoni kellha raġun tqis li l-kriterju tal-effetti kkwalifikati kien issodisfatt sa fejn kellha x’taqsam il-koordinazzjoni relatata mas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound ikkunsidrata waħedha, b’tali mod li l-kompetenza tal-Kummissjoni sabiex tapplika l-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għall-aġir kontenzjuż, sa fejn din kienet ikkontestata, kienet stabbilita. Minn dan isegwi kien superfluwu għall-Qorti Ġenerali li teżamina, fil-punti 196 sa 207 tas-sentenza appellata, jekk il-Kummissjoni, sabiex tistabbilixxi l-kompetenza tagħha li tapplika l-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għall-aġir kontenzjuż kellhiex ukoll raġun tqis, fil-premessa 1046 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li l-kriterju tal-effetti kkwalifikati kien issodisfatt fid-dawl tal-effetti tal-ksur uniku u kontinwu kkunsidrat fl-intier tiegħu.
143    Barra minn hekk, kif jirriżulta mill-analiżi tal-ewwel tliet partijiet tal-aggravju uniku, il-Qorti Ġenerali, meta kkonkludiet f’dan is-sens fil-punt 195 tas-sentenza appellata, ma għamlet ebda żball ta’ liġi jew ebda sostituzzjoni tal-motivi allegati.
144    F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li din ir-raba’ parti tal-aggravju uniku jikkonċerna motivi superfluwi tas-sentenza appellata. Konsegwentement, din għandha tiġi miċħuda bħala ineffettiva, konformement mal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 133 ta’ din is-sentenza.
145    Peress li ebda parti tal-aggravju uniku invokat minn KLM insostenn tal-appell tagħha ma ntlaqa’, hemm lok li dan l-aggravju jiġi miċħud, u konsegwentement, li jiġi miċħud l-appell fl-intier tiegħu.
Fuq l-ispejjeż
146    Skont l-Artikolu 184(2) tar-Regoli tal-Proċedura, meta l-appell jiġi miċħud, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tagħti deċiżjoni dwar l-ispejjeż.
147    Skont l-Artikolu 138(1) ta’ dawn ir-Regoli tal-Proċedura, li, bis-saħħa tal-Artikolu 184(1) tal-imsemmija Regoli tal-Proċedura, japplika għall-proċedura ta’ appell, il-parti li titlef il-kawża għandha tiġi kkundannata għall-ispejjeż, sakemm dawn ikunu ntalbu.
148    Billi l-Kummissjoni talbet li KLM tiġi kkundannata għall-ispejjeż u billi l-aggravju uniku tagħha ma ntlaqax, hija għandha tiġi kkundannata tbati, minbarra l-ispejjeż tagħha, dawk sostnuti mill-Kummissjoni.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)      L-appell huwa miċħud.
2)      Koninklijke Luchtvaart Maatschappij NV hija kkundannata għall-ispejjeż.
Firem
*      Lingwa tal-kawża: l-Ingliż.