Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Ceathrú Dlísheomra)
19 Deireadh Fómhair 2023 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Cabhair arna deonú ag Ballstáit – Airteagal 107(1)
CFAE – Coincheap ‘gnóthas’ – Rialachán (AE)
2015/1589 – Cabhair neamhdhleathach a aisghabháil – Cinneadh (AE)
2015/456 – Babhtáil limistéar foraoise – ‘Luach margaidh’ a chinneadh)
I gCás C‑325/22,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE ó Administrativen sad – Varna (an Chúirt Riaracháin,
Varna, an Bhulgáir), trí bhreith an 4 Bealtaine
2022, a fuarthas ag an gCúirt an
13 Bealtaine
2022, sna himeachtaí
TS,
HI
v
Ministar na zemedelieto,
hranite i gorite,
tugann AN CHÚIRT (an Ceathrú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas, C. Lycourgos, Uachtarán Dlísheomra, O. Spineanu-Matei, J.-C Bonichot (Rapóirtéir), S. Rodin agus L.S. Rossi, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: A. Rantos,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        Rialtas na Bulgáire, ag T. Mitova agus L. Zaharieva, i gcáil Gníomhairí,
–        an Coimisiún Eorpach, ag C. Georgieva agus B. Stromsky, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú Airteagal 107 CFAE,
Airteagal 16(3) de Rialachán (AE)
2015/1589 ón gComhairle an
13 Iúil 2015 lena leagtar síos rialacha mionsonraithe maidir le cur i bhfeidhm Airteagal 108 [CFAE] (IO 2015 L 248, lch. 9), agus Cinneadh (AE)
2015/456 ón gCoimisiúin an 5 Meán Fómhair 2014 maidir leis an scéim cabhrach Uimh. SA.26212 (11/C) (ex 11/NN – ex CP
176/A/08) agus SA.26217 (11/C) (ex 11/NN – ex CP
176/B/08) a chuir Poblacht na Bulgáire chun feidhme i gcomhthéacs babhtáil limistéar foraoise (IO 2015 L 80, lch. 100; ‘cinneadh an Choimisiúin an 5 Meán Fómhair 2014’)
2        Rinneadh an iarraidh in imeachtaí idir duine aonair agus eintiteas dlíthiúil, ar thaobh amháin, agus an Ministar na zemedelieto,
hranite i gorite (an tAire Talmhaíochta, Bia agus Foraoiseachta), ar an taobh eile, maidir le héileamh ar aisíocaíocht Státchabhrach a líomhnaítear a fuair siad i ndáil le babhtáil talún foraoise.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
Rialachán 2015/1589
3        Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 16 de Rialachán
2015/1589, dar teideal ‘Cabhair a aisghabháil’:
‘Gan dochar d’aon ordú ó Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh de bhun Airteagal 278 CFAE, déanfar an aisghabháil gan mhoill agus i gcomhréir leis na nósanna imeachta faoi dhlí náisiúnta an Bhallstáit lena mbaineann, ar choinníoll go gceadaítear leo cinneadh an Choimisiúin [Eorpaigh] a chur i bhfeidhm láithreach agus go héifeachtach. Chuige sin agus i gcás nós imeachta os comhair cúirteanna náisiúnta, déanfaidh na Ballstáit lena mbaineann na bearta uile is gá atá ar fáil ina ndlíchórais faoi seach, lena n‑áirítear bearta sealadacha, gan dochar do dhlí an Aontais.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Cinneadh ón gCoimisiún an 5 Meán Fómhair 2014
4        Sonraítear an méid seo a leanas aithrisí 125 go
128, 156 agus
171 de chinneadh an 5 Meán Fómhair 2014 ón gCoimisiún:
‘(125)      Mar réamhábhar, áfach, is gá a bhreithniú sa chás seo freisin an gnóthais de réir bhrí Airteagal 107(1) [CFAE] iad tairbhithe ionchasacha na n‑idirbheart babhtála. Is é sin toisc, de réir fhoclaíocht na forála sin, nach bhfuil feidhm ag na rialacha maidir le Státchabhair ach amháin i gcás inar gnóthas é faighteoir na cabhrach.
(126)      Sainmhíníonn an [Chúirt] an coincheap “gnóthas” chun críocha Airteagal 107(1) den Chonradh mar aon eintiteas atá ag gabháil do ghníomhaíocht eacnamaíoch, beag beann ar a stádas dlíthiúil nó ar an mbealach a maoinítear é
[…] De réir na [Cúirte], is gníomhaíocht eacnamaíoch í aon ghníomhaíocht arb éard atá i gceist léi earraí agus seirbhísí a thairiscint ar mhargadh
[…] Dá bhrí sin, bíonn baint ag an aicmiú d’eintiteas mar ghnóthas le gníomhaíocht shonrach i gcónaí. Eintiteas a dhéanann gníomhaíochtaí eacnamaíocha agus neamheacnamaíocha araon, ní mheasfar gur gnóthas é ach amháin maidir leis an gcéad cheann.. Ní gá do ghnóthas a bheith ina dhuine dlítheanach; féadfar daoine nádúrtha a mheas mar ghnóthais faoin Státchabhair ar choinníoll go ndéanann siad gníomhaíocht eacnamaíoch.
(127)      Agus é sin á chur san áireamh, ba cheart a thabhairt faoi deara nach ndearna tairbhithe áirithe de na hidirbhearta babhtála atá faoi chonspóid gníomhaíochtaí eacnamaíocha leis an limistéar foraoise babhtáilte le linn na tréimhse atá faoi athbhreithniú, ná nach ndéanann siad gníomhaíochtaí den sórt sin faoi láthair. Mar thoradh air sin, ní féidir na tairbhithe sin a mheas mar ghnóthais de réir bhrí Airteagal 107(1) [CFAE] ionas nach measfar aon Státchabhair a bheith i láthair sna hidirbhearta babhtála a rinne siad le Stát na Bulgáire.
(128)      Dá bhrí sin, ní bhaineann an chuid eile den chinneadh seo ach leis na tairbhithe sin de na hidirbhearta babhtála atá faoi chonspóid ar gnóthais iad de réir bhrí Airteagal 107(1) [CFAE].
[…]
(156)      I bhfianaise an méid sin thuas, tagann an Coimisiún ar an gconclúid gurb ionann na hidirbhearta babhtála a rinne Poblacht na Bulgáire le linn na tréimhse atá faoi athbhreithniú agus Státchabhair de réir bhrí Airteagal 107(1) [CFAE] sna cásanna sin inar gnóthas de réir bhrí na forála sin é an contrapháirtí san idirbheart sin, nár léiríodh na praghsanna margaidh leis na praghsanna riaracháin a úsáideadh don idirbheart sin agus ní chomhlíontar na coinníollacha maidir le cabhair de minimis a leagtar síos i Rialachán (AE) Uimh. 1407/2013 [ón gCoimisiún an
18 Nollaig
2013 maidir le cur i bhfeidhm Airteagail 107 agus
108 CFAE] maidir le cabhair de minimis (IO 2013 L 352, lch. 1)].
[…]
(171)      Sa chás seo, is iad na daoine nádúrtha agus dlítheanacha sin a ghlac páirt sna
132 idirbheart babhtála le húdaráis na Bulgáire le linn na tréimhse atá faoi athbhreithniú na tairbhithe ionchasacha den Státchabhair neamh-chomhoiriúnach. Ba cheart d’údaráis na Bulgáire na daoine nádúrtha agus dlítheanacha sin nach gcáilíonn mar “ghnóthais” de réir bhrí Airteagal 107(1) [CFAE] a bhaint ón ngrúpa sin
[…]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5        Foráiltear le hAirteagal 1 den chinneadh sin:
‘Tá an Státchabhair, arna deonú do ghnóthais i gcomhthéacs idirbheart babhtála ar limistéar foraoise faoi úinéireacht phoiblí mar mhalairt ar limistéar foraoise faoi úinéireacht phríobháideach sa tréimhse ón 1 Eanáir
2007 go dtí an
27 Eanáir
2009, arna cur i bhfeidhm go neamhdhleathach ag Poblacht na Bulgáire de shárú ar Airteagal 108(3) [CFAE], ar neamhréir leis an margadh inmheánach.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6        Sonraítear in Airteagal 6(1)(b), (c) agus (d) den chinneadh sin:
‘Laistigh de cheithre mhí tar éis fógra a thabhairt faoin gCinneadh seo, cuirfidh Poblacht na Bulgáire an fhaisnéis seo a leanas faoi bhráid an Choimisiúin:
[…]
(b)      sainaithint na gcásanna ina ndéanfar an aisghabháil ar bhonn na bpraghsanna margaidh tráth na n‑idirbheart babhtála a shonraítear in aighneacht
2014/032997 ó Phoblacht na Bulgáire;
(c)       sainaithint na gcásanna ina gcuirfear an aisghabháil i gcrích tríd an idirbheart babhtála a chealú;
(d)      sainaithint na gcásanna ina gcuirfear an aisghabháil chun feidhme ar bhonn méideanna arna gcinneadh ag meastóir saineolach neamhspleách agus doiciméid lena dtaispeántar gur ceapadh saineolaí neamhspleách den sórt sin, arna roghnú trí thairiscint phoiblí agus arna chomhaontú ag an gCoimisiún.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7        Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 6(2)(a) agus (b) den Chinneadh sin:
‘Laistigh d’ocht mí tar éis fógra a thabhairt faoin gCinneadh seo, cuirfidh Poblacht na Bulgáire an fhaisnéis seo a leanas faoi bhráid an Choimisiúin:
(a)      liosta na dtairbhithe a fuair cabhair faoi na hidirbhearta babhtála dá dtagraítear in Airteagal 1 agus méid iomlán na cabhrach a fuair gach ceann de na tairbhithe sin mar thoradh ar na hidirbhearta sin;
(b)      an méid iomlán (an t‑ús príomha agus an t‑ús aisghabhála) atá le haisghabháil ó gach tairbhí’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
An Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir le heilimintí státchabhrach i ndíolacháin talún agus foirgneamh ag údaráis phoiblí
8        Faoin bhfomhír dheireanach de phointe 2(a) den Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir le heilimintí státchabhrach i ndíolacháin talún agus foirgneamh ag údaráis phoiblí (IO 1997 C 209, lch. 3):
‘Ciallaíonn “luach margaidh” an praghas ar a bhféadfaí talamh agus foirgnimh a dhíol faoi chonradh príobháideach idir díoltóir toilteanach agus ceannaitheoir ar neamhthuilleamaí ar dháta na luachála, má ghlactar leis go bhfuil an mhaoin ar taispeáint go poiblí ar an margadh, go gceadaítear le dálaí an mhargaidh diúscairt ordúil agus go bhfuil gnáth-thréimhse, ag féachaint do chineál na maoine, ar fáil chun an díolachán a chaibidliú […]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Bulgáire
An Dlí maidir le Státchabhair
9        Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 38(9), (10) agus (11) den zakon za darzhavnite pomoshti (Dlí maidir le Státchabhair, DV Uimh. 85 an
24 Deireadh Fómhair 2017), a mhéid a bhaineann leis an aisghabháil de Státchabhair neamhdhleathach a dearbhaíodh a bheith ar neamhréir leis an margadh inmheánach de bhua cinnidh ón gCoimisiún:
‘(9)      Is é luachálaí cairte neamhspleách atá cláraithe faoin Dlí maidir le luachálaithe neamhspleácha a dhéanfaidh an luacháil dá dtagraítear i mír 7(2) […]
(10)      Iarrfaidh agus glacfaidh an riarthóir cabhrach an luacháil dá dtagraítear i mír 7(2) i gcomhréir leis na coinníollacha agus leis an teorainn ama a leagtar síos i gcinneadh an Choimisiúin Eorpaigh.
(11)      I gcás nach nglacann an riarthóir cabhrach leis an luacháil dá dtagraítear i mír 7(2), déanfaidh sé, trí bhíthin cinnidh réasúnaithe, an dara luacháil a iarraidh ó thriúr luachálaí, ach amháin i gcás ina n‑iarrtar an luacháil faoin zakon za obshtestvenite porachki [Dlí maidir le soláthar poiblí].’
An Dlí maidir le Maoin an Stáit
10      Is mar a leanas atá Airteagal 32(2) den zakon za darzhavnata sobstvenost (an Dlí maidir le Maoin an Stáit, DV Uimh. 44 an
21 Bealtaine
1996), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (‘an Dlí maidir le Maoin an Stáit’):
‘Cinnfear an cúiteamh airgid coibhéiseach dá dtagraítear i mír 1 ar bhonn úsáid na talún roimh theacht i bhfeidhm don phlean mionsonraithe maidir le húsáid talún, nó sula bhformheasfar plean mionsonraithe maidir le húsáid talún lena bhforáiltear d’obair náisiúnta a thógáil agus a bhfuil ordú i bhfeidhm ina leith lena gceadaítear forghníomhú sealadach, ar bhonn phraghsanna margaidh na talún a bhfuil saintréithe comhchosúla aici atá suite i gcomharsanacht na talún atá faoi réir díshealbhaithe’.
11      Sonraítear i Mír
1a den dopalnitelni razporedbi na zakon za darzhavnata sobstvenost (Forálacha Forlíontacha don Dlí maidir le Maoin an Stáit):
‘Chun críocha an Dlí seo:
[…]
(2)      Is é an “praghas margaidh” meánphraghsanna na n‑idirbheart maoine uile a bhaineann le ceannach/díol, babhtáil, cruthú ceart in rem nó aistriú úinéireachta i gcoinne oibleagáide foirgnimh,
morgáistiú (mar urrús do cheannach/díol na maoine), ceantanna ag báillí poiblí agus príobháideacha, institiúidí Stáit agus bardais, chomh maith le hidirbhearta eile ar chomaoin, cé is moite díobh siúd a bhaineann le scaireanna barúlach i maoine, inar ceannaí é ceann amháin de na páirtithe ar a laghad, a tugadh i gcrích laistigh de 12 mhí roimh dháta na hiarrata ar luacháil agus a cláraíodh in oifig chlárlainne na háite ina bhfuil an mhaoin lonnaithe. Más rud é, sna
12 mhí roimh dháta na hiarrata ar luacháil, go bhfuil níos mó ná
20 idirbheart taifeadta ag oifig chláraithe na háite ina bhfuil an mhaoin lonnaithe, cinnfear an praghas margaidh tríd an
20 idirbheart taifeadta deireanach a chur san áireamh. Ríomhtar an meán ar bhonn dhá idirbheart ábhartha ar a laghad.
[…]
(4)      Ciallaíonn “maoin atá suite i gcomharsanacht na maoine atá faoi réir díshealbhaithe” maoin atá lonnaithe:
(a)      sa cheantar céanna, laistigh de mhórchathracha a bhfuil rannán ceantair acu;
(b)      sa cheantar céanna, laistigh de bhailte, d’ionaid daonra nó de cheantair eile;
(c)      sa limistéar céanna i gcriosanna talmhaíochta agus foraoiseachta.’
An Dlí maidir le Foraoisí
12      Sonraítear an méid seo a leanas i mír 3 d’fhorálacha idirthréimhseacha agus deiridh an zakon za gorite (an Dlí maidir le Foraoisí, DV Uimh. 19 an 8 Márta
2011), atá i bhfeidhm ón mbliain
2011:
‘(1)      Faoi théarmaí an Dlí seo, ní fhéadfar aon athrú úsáide a dhéanamh ná ní fhéadfar aon tógáil a dhéanamh ar thalamh atá suite i gcriosanna foraoiseachta a fuair daoine nádúrtha agus dlítheanacha nó bardais ón Stát mar thoradh ar bhabhtálacha a rinneadh suas go dtí dáta fógartha an Dlí in Darzhhaven vestnik. [(Iris Oifigiúil)].
(2)      Beidh feidhm ag an toirmeasc dá dtagraítear i mír 1 freisin i gcás athrú úinéireachta ar an maoin, ach amháin i gcásanna ina bhfaighidh an Stát an crios foraoiseachta lena mbaineann.’
Na díospóidí sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
13      Tá an díospóid sna príomhimeachtaí mar chuid d’oibríocht ollmhór a rinne Poblacht na Bulgáire chun talamh foraoise a náisiúnaíodh i
1947 a thabhairt ar ais dá hiarúinéirí.
14      Is léir ó na doiciméid atá os comhair na Cúirte Breithiúnais gur ceadaíodh le leasú ar an Dlí maidir le Foraoisí, a tháinig i bhfeidhm an
22 Feabhra
2002, talamh foraoise phríobháidithe a bhabhtáil ar thalamh foraoise de chuid an Bhallstáit sin.
15      Ina theannta sin, socraíodh praghsanna na talún a babhtáladh ar bhonn critéar a leagadh síos i reachtaíocht na Bulgáire.
16      An
26 Samhain
2008, rinne an Darzhavna agentsia po gorite (an Ghníomhaireacht Náisiúnta Foraoiseachta, an Bhulgáir) agus TS, duine nádúrtha, comhaontú um babhtáil talún foraoise (‘an bhabhtáil faoi dhíospóid’).
17      Dhá mhí ina dhiaidh sin, dhíol TS an talamh a fuarthas faoin gcomhaontú sin le HI, cuideachta phríobháideach a bunaíodh sa Bhulgáir, arna bainistiú agus faoi pháirtúinéireacht ag TS. Is léir ón ordú tarchuir go raibh TS ina chomhpháirtí in HI cheana féin tráth na babhtála atá faoi dhíospóid.
18      Oibríonn HI sna hearnálacha óstáin, bialainne, foraoiseachta, próiseála adhmaid agus díolacháin earraí. Is léir ón ordú tarchuir go raibh sé beartaithe ag HI coimpléasc óstáin a thógáil ar chuid den talamh a bhí faighte aige agus, chuige sin, rinne sé iarratas ar na húdaráis inniúla i Lúnasa
2009 ar athrú úsáide.
19      Mar sin féin, níorbh fhéidir an t‑idirbheart maoine sin a thabhairt chun críche mar gheall ar mhoratóir a ghlac Narodno sabranie na Republika Bulgaria (Tionól Náisiúnta Phoblacht na Bulgáire) an 3 Meán Fómhair 2009 (DV Uimh. 72 an 8 Meán Fómhair 2009) agus mar gheall ar bheart reachtach a tháinig i bhfeidhm ina dhiaidh sin lena dtoirmisctear athruithe ar úsáid talún a fuarthas ó Phoblacht na Bulgáire.
20      Le cinneadh an 5 Meán Fómhair 2014, bhí an Coimisiún den tuairim gur Státchabhair, de réir bhrí Airteagal 107(1) CFAE, a bhí sna hidirbhearta babhtála talún foraoise a rinne an Ballstát sin, i gcás inar ghnóthais iad na daoine a raibh baint acu leis na babhtálacha sin, de réir bhrí na forála sin, agus nár léirigh luach na talún foraoise sa Bhallstát sin an margadhluach, ar choinníoll nár chabhair de minimis í, de réir bhrí Rialachán Uimh. 1407/2013.
21      Mheas an Coimisiún, dá bhrí sin, go raibh cabhair áirithe a deonaíodh do ghnóthais i ndáil leis na hidirbhearta babhtála talún foraoise lena mbaineann le linn na tréimhse idir an 1 Eanáir
2007, an dáta ar aontaigh Poblacht na Bulgáire don Aontas Eorpach, agus an
27 Eanáir
2009 curtha i bhfeidhm go neamhdhleathach ag an mBallstát sin, go raibh sí ar neamhréir leis an margadh inmheánach agus gurbh éigean don Bhallstát sin í a aisghabháil.
22      An 8 Iúil 2020, de bhun chinneadh an Choimisiúin an 5 Meán Fómhair 2014, i ngníomh lena mbunaítear fiachas poiblí, mheas údaráis na Bulgáire, ar bhonn tuarascála luachála um thalamh foraoise, go raibh TS agus HI faoi dhliteanas i gcomhpháirt agus go leithleach an chabhair de
294 627
leva (BGN) a bhí mar thoradh ar an mbabhtáil atá faoi dhíospóid, mar aon le hús de BGN
145 737.79, arb ionann é agus méid iomlán BGN
440 364.79 (thart ar EUR 224 700) a aisíoc.
23      Chomhdaigh TS agus HI achomharc i gcoinne an ghnímh sin le Administrativen sad – Varna (an Chúirt Riaracháin,
Varna, an Bhulgáir), ag áitiú, ar an gcéad dul síos, nach bhféadfaí iad a mheas mar ‘ghnóthais’ de réir bhrí Airteagal 107(1) CFAE, ós rud é nár úsáideadh an talamh a fuarthas mar chuid den bhabhtáil atá faoi dhíospóid sa deireadh thiar chun críocha eacnamaíocha agus ar an dara dul síos, go raibh measúnú an riaracháin náisiúnta ar an méid cabhrach a bhí le haisíoc mícheart. Dar leo, ba cheart go mbeadh an measúnú ar luach na talún a babhtáladh a bheith faoi réir luacháil bhreithiúnach i gcomhréir leis an modh dá bhforáiltear i bpointe
2 agus i bpointe
4 de Mhír
1a de na Forálacha forlíontacha a ghabhann leis an Dlí maidir le Maoin an Stáit, is infheidhme i gcás díshealbhú talún príobháidí ar mhaithe le leas an phobail.
24      Sonraíonn an chúirt a rinne an tarchur, maidir le cur chun feidhme an chinnidh ón gCoimisiún an 5 Meán Fómhair 2014, go bhfuil an cásdlí náisiúnta ar neamhréir maidir le cibé an bhfuil nó nach bhfuil, i bhfianaise fhoclaíocht aithris 127 den chinneadh sin, an t‑aicmiú mar ‘ghnóthas’ ag brath ar shaothrú na talún foraoise a fuarthas i gcomhthéacs na mbabhtálacha talún atá i gceist.
25      Sonraíonn an chúirt sin freisin go bhfuil difríocht idir an critéar oibiachtúil maidir le ‘luach margaidh’ dháileacht talún, a dhíorthaítear ó chásdlí na Cúirte chun críocha measúnú a dhéanamh an ionann éadáil talún poiblí agus Státchabhair de réir bhrí Airteagal 107(1) CFAE, agus an modh chun an praghas margaidh dá bhforáiltear i bpointí
2 agus
4 de mhír 1a de Mhír
1a de na Forálacha forlíontacha a ghabhann leis an Dlí maidir le Maoin an Stáit a chinneadh, ar a bhfuil na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí ag brath air.
26      Sna himthosca sin, chinn Administrativen sad – Varna (an Chúirt Riaracháin,
Varna ) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais i gcomhair réamhrialú:
‘(1)      An bhfuil tairbhí de Státchabhair arna deonú go neamhdhleathach faoi chonradh babhtála lena bhfuarthas talamh i limistéar foraoise (faoi úinéireacht an Stáit faoi dhlí príobháideach) eisiata ó shainmhíniú an téarma “gnóthas”, i gcás, mar is léir óna chláir chomhardaithe bhliantúla, go ndéantar gníomhaíocht eacnamaíoch trí earraí agus seirbhísí a thairiscint ar an margadh lena mbaineann, ach, i gcomhréir le haithris 127 ó de [Chinneadh ón gCoimisiún an 5 Meán Fómhair 2014]_nach ndéanann gníomhaíochtaí eacnamaíocha go díreach nó go hindíreach leis an talamh a fuarthas de bharr na babhtála, de bharr go bhfuil foráil sa dlí náisiúnta le haghaidh toirmeasc oibiachtúil lena gcuirtear cosc ar an tairbhí athrú a dhéanamh ar úsáid na talún agus tógáil ar an talamh a bhaintear ón stoc foraoise nó an talamh a dhíol?
(2)      An bhfuil Airteagal 107 CFAE le léiriú agus le cur i bhfeidhm i slí, i leith an stádais “gnóthas” agus chur i bhfeidhm na gcritéar i dtaobh “gnóthas”, agus ag féachaint do na sonraí a bailíodh maidir leis an gcéad chéim den nós imeachta riaracháin do thoiliú roimh ré, an tionscadal infheistíochta mar a chuirtear i bhfeidhm agus mar a mhínítear go fíorasach ar thairbhí na Státchabhrach neamhdhleathaí, atá le réadú ar thalamh foraoise atá faoi úinéireacht an Stáit arna bhfáil trí bhabhtáil agus atá ina réamhriachtanas don nós imeachta maidir le baint ón stoc foraoise den talamh a fuarthas chun críche na tógála, nach mór a chur san áireamh mar chúinse dlí ábhartha, gan beann go bhfuil sé indéanta an tionscadal infheistíochta a réadú mar gheall ar an moratóir arna fhorchur ag [Tionól Náisiúnta
Phoblacht na Bulgáire agus an fhoráil reachtúil a glacadh ina dhiaidh sin ina bhfuil toirmeasc sainráite lena gcuirtear cosc ar athrú a dhéanamh ar úsáid na talún a fuarthas ón Stát agus cosc tógáil ar an talamh sin?
(3)      An bhfuil Airteagal 107 CFAE agus Airteagal 16(3) de Rialachán (AE)
2015/15891 le léiriú mar bhac, chun críche an mhéid Státchabhrach a fhaightear ó bhabhtáil limistéir foraoise (faoi úinéireacht an Stáit faoi dhlí príobháideach), reachtaíocht náisiúnta amhail forálacha de phointí 2 agus
4 de mhír 1a de na [Forálacha forlíontacha le Dlí na húinéireachta Stáit) lena gcuirtear bac ar phraghas margaidh a bhunú don talamh toisc go leagtar síos leis táscairí margaidh agus critéir luachála don ríomh agus mar sin go n‑imítear ó luach iarbhír na talún, agus, sa chiall sin, an sáraítear prionsabal na héifeachtachta le reachtaíocht náisiúnta den sórt sin?
Breithniú ar na ceisteanna a tharchuirtear
An chéad cheist
27      Lena céad cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá an cinneadh ón gCoimisiún an 5 Meán Fómhair 2014 a léiriú sa chaoi a gciallaíonn nach measfar ach daoine a bhfuil talamh faighte acu i gcomhthéacs na n‑idirbheart babhtála talún foraoise a bhaineann leis an gcinneadh sin agus a úsáideann an talamh sin chun críocha gníomhaíochta eacnamaíche mar ghnóthais a fhaigheann Státchabhair chun críocha Airteagal 107(1) CFAE.
28      Ar dtús báire, tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara go bhfuil an freagra ar an gceist sin gan dochar do cé acu an ‘gnóthas’ é TS de réir bhrí na forála sin nó cé acu an bhféadfaí TS agus HI a mheas mar fhaighteoirí comhpháirteacha agus leithleacha de Státchabhair faoin bhforáil sin.
29      Ina dhiaidh sin, ba cheart a mheabhrú gur cásdlí socair na Cúirte é go gcumhdaítear leis an gcoincheap ‘gnóthas’ de réir bhrí Airteagal 107(1) CFAE aon eintiteas atá ag gabháil do ghníomhaíocht eacnamaíoch, beag beann ar a stádas dlíthiúil agus ar an gcaoi a maoinítear é, agus gur gníomhaíocht eacnamaíoch í aon ghníomhaíocht arb éard atá inti earraí nó seirbhísí a thairiscint ar mhargadh ar leith (breithiúnas an
27 Meitheamh
2017,
Congregación de Escuelas Pías Provincia Betania,
C‑74/16, EU:C:2017:496, míreanna 41 agus
45 agus an cásdlí dá dtagraítear).
30      Ar an taobh eile, ní leanann sé ar dhóigh ar bith go gcuirfí aicmiú mar ‘ghnóthas’, de réir bhrí na forála sin, faoi réir coinníll go mbeadh nasc ag an ngníomhaíocht eacnamaíoch lena mbaineann le hearraí arbh ionann a n‑éadáil agus Státchabhair, de réir bhrí na forála sin.
31      Ina theannta sin, tá sé tábhachtach a mheabhrú go mbunaítear le hAirteagal 108(3) CFAE rialú roimh ré ar athruithe ar an gcabhair atá ann cheana agus ar phleananna chun cabhair nua a dheonú, ionas nach bhféadfar ach cabhair atá comhoiriúnach leis an margadh inmheánach a chur chun feidhme (féach, chuige sin, breithiúnas an
19 Iúil 2016,
Kotnik agus páirtithe eile,
C‑526/14, EU:C:2016:570, mír 36 agus an cásdlí dá dtagraítear).
32      Dá bharr sin, lena leithéid de chóras údaraithe roimh ré do Státchabhair, atá bunaithe ar mheasúnú ex ante ar thionscadail chabhrach, cuirtear cosc ar aicmiú mar ‘ghnóthas’, de réir bhrí Airteagal 107(1) CFAE, a bheith faoi réir coinníll go dtarlóidh imthosca neamhchinnte tar éis an buntáiste lena mbaineann a dheonú, amhail imthosca arb éard atá iontu ná úsáid an earra a fuarthas chun críocha eacnamaíocha.
33      Ar deireadh, maidir leis an sainmhíniú ar an gcoincheap ‘gnóthas’ a d’úsáid an Coimisiún ina chinneadh an 5 Meán Fómhair 2014, déantar tagairt in Airteagal 1 den chinneadh sin do Státchabhair a deonaíodh do ‘ghnóthais’, gan an coincheap sin a shonrú.
34      Is fíor go sonraítear in aithris 127 den chinneadh sin ‘nach ndearna tairbhithe áirithe de na hidirbhearta babhtála atá faoi chonspóid gníomhaíochtaí eacnamaíocha leis an limistéar foraoise babhtáilte le linn na tréimhse atá faoi athbhreithniú, ná nach ndéanann siad gníomhaíochtaí den sórt sin faoi láthair’, agus ba é an toradh a bhí air ná ‘[nach] féidir na tairbhithe sin a mheas mar ghnóthais de réir bhrí Airteagal 107(1) [CFAE] ionas nach measfar aon Státchabhair a bheith i láthair sna hidirbhearta babhtála a rinne siad le Stát na Bulgáire’.
35      Mar sin féin, is léir ó struchtúr foriomlán an chinnidh sin agus, go háirithe, ó aithrisí 126 agus
128 de, gur thagair an Coimisiún freisin, go minic, do ghnóthais ‘de réir bhrí Airteagal 107(1) CFAE’, gan aicmiú den sórt sin a nascadh ar bhealach ar bith le gníomhaíocht eacnamaíoch i ndáil leis an limistéar foraoise sin.
36      Sonraítear in Aithris
171 de Chinneadh an 5 Meán Fómhair 2014 ón gCoimisiún, atá sa chuid den chinneadh a bhaineann le sainaithint ‘tairbhithe’ na cabhrach lena mbaineann, sa bhreis air sin, gur cheart daoine nádúrtha agus dlítheanacha ‘nach gcáilíonn mar “ghnóthais” de réir bhrí Airteagal 107(1) [CFAE]’ a eisiamh, gan aon sonraí breise a thabhairt.
37      Ar deireadh, chinn an Chúirt go comhsheasmhach, i gcás inar féidir níos mó ná léiriú amháin a bhaint as téacs dhlí tánaisteach an Aontais, ní mór tosaíocht a thabhairt don léiriú lena gcuirtear an fhoráil i gcomhréir leis an gConradh seachas don léiriú a fhágann nach bhfuil sé ag luí leis an gConradh (breithiúnas an 4 Bealtaine
2016,
Philip Morris Brands agus páirtithe eile,
C‑547/14, EU:C:2016:325, mír 70 agus an cásdlí dá dtagraítear).
38      Ní mór a chinneadh, dá bhrí sin, nach dtagraítear in aithris 127 de chinneadh ón gCoimisiún an 5 Meán Fómhair 2014 ach do staid
shonrach nach féidir eintiteas a aicmiú mar ‘ghnóthas’ de réir bhrí Airteagal 107(1) CFAE. Dá réir sin, ní féidir leis an aithris sin a bheith ina bonn de léiriú ar an gcinneadh sin as a dtiocfadh an chonclúid nach bhféadfaí ach eintitis a sheolann gníomhaíocht eacnamaíoch atá nasctha leis an talamh a fuarthas i gcomhthéacs na mbabhtálacha talún dá dtagraítear sa chinneadh sin a mheas mar ghnóthais a fhaigheann Státchabhair chun críocha na forála sin.
39      I bhfianaise an mhéid sin roimhe
thuas, is é an freagra ar an gcéad cheist ná nach mór an cinneadh ón gCoimisiún an 5 Meán Fómhair 2014 a léiriú sa chaoi a gciallaíonn nach measfar ach daoine a bhfuil talamh faighte acu i gcomhthéacs na n‑idirbheart babhtála talún foraoise a bhaineann leis an gcinneadh sin agus a úsáideann an talamh sin chun críocha gníomhaíochta eacnamaíche mar ghnóthais a fhaigheann Státchabhair chun críocha Airteagal 107(1) CFAE.
An dara ceist
40      Lena dara ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil ábharthacht ag baint leis an bhfíoras go raibh sé beartaithe ag an eintiteas a fuair talamh foraoise mar chuid den bhabhtáil atá faoi dhíospóid í a úsáid le linn a ghníomhaíochta eacnamaíche, ach ar cuireadh cosc air é sin a dhéanamh de bharr athruithe ar an dlí náisiúnta a rinneadh ina dhiaidh sin, chun críocha a mheasúnú an bhfuil an t‑eintiteas sin ina ‘gnóthas’ de réir bhrí Airteagal 107(1) CFAE.
41      I bhfianaise an fhreagra a tugadh ar an gcéad cheist, ar dá réir nach gcuirtear teorainn le Cinneadh ón gCoimisiún an 5 Meán Fómhair 2014
leis an gcoincheap maidir le ‘gnóthas’ d’eintitis a bhain úsáid as an talamh foraoise a fuarthas ar an gcaoi sin chun críoch eacnamaíoch, ní gá an dara ceist a fhreagairt.
An tríú ceist
42      Lena tríú ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 107(1) CFAE agus Airteagal 16(3) de Rialachán
2015/1589 a léiriú sa chaoi a gciallaíonn go gcuirtear cosc leo ar chinneadh a dhéanamh maidir le méid na Státchabhrach a fuarthas ar éadáil talún, a bheith bunaithe ar chritéir amhail na critéir a leagtar síos i bpointí
2 agus
4 de Mhír
1a de na Forálacha Forlíontacha a ghabhann leis an Dlí maidir le Maoin an Stáit.
43      Is léir ón ordú tarchuir go mbaineann na critéir sin le meánphraghsanna na n‑idirbheart maoine cláraithe a bhaineann le talamh a bhfuil saintréithe comhchosúla acu leis an talamh atá á luacháil agus atá suite gar dó, inar cheannaí é ceann de na páirtithe ar a laghad, a tugadh i gcrích laistigh de thréimhse
12 mhí roimh an luacháil.
44      Áitíonn na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí gur cheart na critéir sin a bheith curtha i bhfeidhm chun méid na Státchabhrach atá le haisghabháil a chinneadh, cé go bhfuil an chúirt a rinne an tarchur den tuairim nach féidir leo luach margaidh na talún foraoise a bhí ina ábhar don bhabhtáil faoi dhíospóid a chinneadh.
45      Ba cheart, mar sin, foclaíocht na tríú ceiste a athrú agus ba cheart a mheas, leis an gceist sin, go bhfiafraíonn an chúirt sin, go bunúsach, an gcuirtear cosc le hAirteagal 107(1) CFAE agus Airteagal 16(3) de Rialachán
2015/1589 ar na critéir chun méid na Státchabhrach a fhaightear ar éadáil talún a chinneadh óna bheith bunaithe ar mheánphraghsanna na n‑idirbheart maoine cláraithe a bhaineann le talamh a bhfuil saintréithe acu atá cosúil leis an talamh atá á luacháil agus atá suite gar dó, inar ceannaí é ceann amháin ar a laghad de na páirtithe, a tugadh i gcrích laistigh de thréimhse
12 mhí roimh an luacháil.
46      I dtaca leis sin, tá sé tábhachtach a mheabhrú go bhforáiltear le hAirteagal 16(3) de Rialachán
2015/1589, gan dochar d’aon ordú ón gCúirt de bhun Airteagal 278 CFAE, go ndéanfar Státchabhair a ghnóthú gan mhoill agus i gcomhréir leis na nósanna imeachta faoi dhlí náisiúnta an Bhallstáit lena mbaineann, ar choinníoll go gceadaítear leo cinneadh an Choimisiúin a fhorghníomhú láithreach agus go héifeachtach. Chuige sin agus i gcás nós imeachta os comhair cúirteanna náisiúnta, glacfaidh na Ballstáit lena mbaineann gach beart is gá atá ar fáil ina ndlíchórais faoi seach, lena n‑áirítear bearta sealadacha, gan dochar do dhlí an Aontais.
47      Ina theannta sin, leanann sé ó chásdlí na Cúirte gurb é an príomhchuspóir atá le haisíoc Státchabhair a íocadh go neamhdhleathach deireadh a chur leis an saobhadh iomaíochta de bharr an bhuntáiste iomaíoch a thugtar leis an gcabhair sin agus gur ceanglas riachtanach é an cás a athbhunú roimh íocaíocht na cabhrach a bhí neamhdhleathach nó neamh-chomhoiriúnach leis an margadh inmheánach chun éifeachtacht fhorálacha na gConarthaí maidir le Státchabhair a choimeád ar bun (féach, chuige sin, breithiúnas an
30 Aibreán
2020,
Nelson Antunes da Cunha,
C‑627/18, EU:C:2020:321, mír 42 agus an cásdlí dá dtagraítear).
48      Ar deireadh, tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara freisin, i gcás inar gá don Bhallstát lena mbaineann an chabhair atá le haisghabháil a chainníochtú, go gcaithfidh sé é sin a dhéanamh ar bhonn an mhodha a shonraítear sa chinneadh um aisghabháil (féach, chuige sin, breithiúnas an
13 Feabhra
2014,
Mediaset,
C‑69/13, EU:C:2014:71, mír 21 agus mír 23).
49      Sa chás seo, leanann sé ón méid sin thuas nach mór, ar dtús báire, cur i bhfeidhm modha luachála, amhail an modh a ndearna an chúirt a rinne an tarchur tagairt dó ina tríú ceist, an cinneadh ón gCoimisiún an 5 Meán Fómhair 2014 a chomhlíonadh, atá faoin gcúirt a rinne an tarchur a fhíorú.
50      Go háirithe, ní mór di a mheas cibé an gcomhlíontar nó nach gcomhlíontar le modh den sórt sin Airteagal 6(1)(b), (c) agus (d) den chinneadh sin, lena bhforáiltear do thrí mhodh éagsúla chun an chabhair a aisghabháil, eadhon an chabhair a aisghabháil ar bhonn na bpraghsanna margaidh a bhí i bhfeidhm tráth na n‑idirbheart babhtála a shonraítear in aighneacht
2014/032997 ó Phoblacht na Bulgáire, cealú an idirbhirt babhtála nó ar bhonn méideanna arna gcinneadh ag meastóir saineolach neamhspleách agus doiciméid lena dtaispeántar gur ceapadh saineolaí neamhspleách den sórt sin, arna roghnú trí thairiscint phoiblí agus arna chomhaontú ag an gCoimisiún.
51      Ansin, maidir le comhréireacht modh luachála le hAirteagal 107(1) CFAE agus le hAirteagal 16(3) de Rialachán
2015/1589, amhail an modh luachála dá dtagraítear ag an gcúirt a rinne an tarchur ina tríú ceist, tá sé tábhachtach a thabhairt chun cuimhne go bhféadfadh
gnéithe Státchabhrach a bheith i gceist le díol talún ag údarás poiblí chun críche Airteagal 107(1) CFAE, go háirithe i gcás nach ndéantar é de réir luach an mhargaidh, is é sin le rá, i gcás nach ndíoltar é ar an bpraghas a d’fhéadfadh infheisteoir príobháideach, ag feidhmiú faoi ghnáthdhálaí iomaíochta, a shocrú (féach, chuige sin, breithiúnas an
16 Nollaig
2010,
Seydaland Vereinigte Agrarbetriebe,
C‑239/09, EU:C:2010:778, mír 34 agus an cásdlí dá dtagraítear).
52      Ina theannta sin, mar a shonraigh an Coimisiún ina chinneadh an 5 Meán Fómhair 2014, i gcás ina ndéantar luacháil den sórt sin, mar atá sa chás seo,
ex post, tá an Ballstát le measúnú a dhéanamh ar luach margaidh na talún lena mbaineann tráth an idirbhirt babhtála atá faoi dhíospóid (féach, de réir analaí, breithiúnas an
16 Bealtaine
2002,
an Fhrainc v an Coimisiún,
C‑482/99, EU:C:2002:294, mír 71 agus mír 72).
53      Maidir leis an modh is féidir a chur i bhfeidhm chun na críche sin, ba cheart a mheabhrú go bhfuil sé de chumas ar roinnt modhanna praghsanna a sholáthar a chomhfhreagraíonn do luach an mhargaidh agus, cé go n‑áirítear leis na modhanna sin díolachán leis an tairgeoir is airde agus tuarascáil ó shaineolaí, ní féidir a chur as an áireamh go bhféadfaí an toradh céanna a bhaint amach freisin trí mhodhanna eile (féach, chuige sin, breithiúnas an
16 Iúil 2015,
BVVG,
C‑39/14, EU:C:2015:470, mír 31 agus an cásdlí dá dtagraítear).
54      I gcás ina mbunófar leis an dlí náisiúnta rialacha maidir le luach margaidh na talún atá le díol ag údaráis phoiblí a ríomh, ní mór go n‑eascrófaí as a gcur i bhfeidhm, d’fhonn Airteagal 107 CFAE a chomhlíonadh, i ngach cás praghas atá chomh gar agus is féidir don luach sin. Toisc gur luach teoiriciúil é an luach margaidh sin, ach amháin i gcás díolacháin a ghlacann leis an tairiscint is airde, ní mór glacadh le corrlach athrúcháin ar an bpraghas a fhaightear i gcomparáid leis an bpraghas teoiriciúil (breithiúnas an
16 Nollaig
2010,
Seydaland Vereinigte Agrarbetriebe,
C‑239/09, EU:C:2010:778, mír 35).
55      Ar deireadh, fiú dá gcomhlíonfadh modh luachála le hAirteagal 107 CFAE, ní féidir a chur as an áireamh, i gcásanna áirithe, go bhféadfadh toradh atá i bhfad ó luach an mhargaidh a bheith mar thoradh ar an modh sin. In imthosca den sórt sin, bheadh ar an gcúirt náisiúnta é a dhífheidhmiú de bhun na hoibleagáide atá ar orgáin uile an Stáit, lena n‑áirítear na cúirteanna náisiúnta, maidir le riail an dlí náisiúnta atá contrártha le dlí an Aontais a chur ar leataobh (féach, chuige sin, breithiúnas an
16 Nollaig
2010,
Seydaland Vereinigte Agrarbetriebe,
C‑239/09, EU:C:2010:778, mír 52).
56      Sa chás seo, maidir le critéir luachála amhail na critéir atá leagtha síos i bpointe
2 agus i bpointe
4 de Mhír
1a de na Forálacha Forlíontacha a ghabhann leis an Dlí maidir le Maoin an Stáit, ní mór a thabhairt faoi deara go leanann sé ón gcásdlí dá dtagraítear i míreanna 53 go
55 den bhreithiúnas seo nach gcuirtear cosc,
a priori, ná nach gceanglaítear le hAirteagal 107(1) CFAE modh luachála a chur i bhfeidhm atá bunaithe ar chomparáid le hidirbhearta maoine comhchosúla, ar choinníoll go bhfágann na critéir a leagtar síos leis go bhféadtar luach margaidh na talún foraoise lena mbaineann a ríomh.
57      Maidir leis an measúnú an bhféadfaí an luach margaidh sin a shuí tráth na babhtála atá faoi dhíospóid le critéir luachála den sórt sin, is faoin gcúirt a rinne an tarchur é sin go bunúsach, i bhfianaise na n‑ábhar fíorais agus an dlí is eol di.
58      Sa chomhthéacs sin, is faoin gcúirt sin go háirithe atá sé fírinne an fhíorais a fhíorú, dá dtagraíonn sí, go bhfuil praghsanna na n‑idirbheart maoine, sa chleachtas,
tearcluacháilte d’fhonn méid na gcostas cánach agus nótaireachta a laghdú, agus fírinne an fhíorais, dá dtagraíonn Rialtas na Bulgáire ina bharúlacha i scríbhinn, nach leor na díolacháin a fhéadfar a chur san áireamh de réir analaí chun comparáid iontaofa a dhéanamh.
59      Is faoin gcúirt a rinne an tarchur freisin atá sé a fhionnadh an ndearnadh na hidirbhearta maoine a d’fhéadfaí a chur san áireamh sa chomhthéacs sin ar dháta atá rófhada ó dháta na babhtála atá faoi dhíospóid.
60      I bhfianaise an méid sin thuas, is é an freagra ar an tríú ceist nach mór Airteagal 107(1) CFAE agus Airteagal 16(3) de Rialachán
2015/1589 a léiriú sa chaoi nach gcuirtear bac ar na critéir chun méid na Státchabhrach a fhaightear ar éadáil talún a chinneadh, i gcomhthéacs babhtáil talún foraoise, ó bheith bunaithe ar mheánphraghsanna na n‑idirbheart maoine cláraithe a bhaineann le talamh a bhfuil saintréithe acu atá cosúil leis an talamh atá á luacháil agus atá suite gar dó, inar ceannaí é ceann amháin ar a laghad de na páirtithe, a tugadh i gcrích laistigh de thréimhse 12 mhí roimh an luacháil, ar choinníoll go bhfuil cur i bhfeidhm na gcritéar sin comhoiriúnach le cinneadh an Choimisiúin maidir le haisghabháil na cabhrach sin agus go bhfágann siad gur féidir margadhluach na talún sin a chinneadh tráth a dhéantar an t‑idirbheart babhtála.
Costais
61      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Ceathrú Dlísheomra) mar seo a leanas:
1.      Maidir le Cinneadh (AE) 2015/456 ón gCoimisiúin an 5 Meán Fómhair 2014 maidir le scéim cúnamh Uimh. SA.26212 (11/C) (ex 11/NN – ex CP 176/A/08) agus SA.26217 (11/C) (ex 11/NN – ex CP 176/B/08) a chuir Poblacht na Bulgáire chun feidhme i gcomhthéacs babhtáil limistéar foraoise,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní mheasfar ach daoine a bhfuil talamh faighte acu i gcomhthéacs na n‑idirbheart babhtála talún foraoise a bhaineann leis an gcinneadh sin agus a úsáideann an talamh sin chun críocha gníomhaíochta eacnamaíche mar ghnóthais a fhaigheann Státchabhair chun críocha Airteagal 107(1) CFAE.
2.      Maidir le hAirteagal 107(1) CFAE agus Airteagal 16(3) de Rialachán (AE) 2015/1589 ón gComhairle an 13 Iúil 2015 lena leagtar síos rialacha mionsonraithe maidir le cur i bhfeidhm Airteagal 108 [CFAE],
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní chuirtear bac ar na critéir chun méid na Státchabhrach a fhaightear ar éadáil talún a chinneadh, i gcomhthéacs babhtáil talún foraoise, ó bheith bunaithe ar mheánphraghsanna na n‑idirbheart maoine cláraithe a bhaineann le talamh a bhfuil saintréithe acu atá cosúil leis an talamh atá á luacháil agus atá suite gar dó, inar ceannaí é ceann amháin ar a laghad de na páirtithe, a tugadh i gcrích laistigh de thréimhse 12 mhí roimh an luacháil, ar choinníoll go bhfuil cur i bhfeidhm na gcritéar sin comhoiriúnach le cinneadh an Choimisiúin maidir le haisghabháil na cabhrach sin agus go bhfágann siad gur féidir margadhluach na talún sin a chinneadh tráth a dhéantar an t‑idirbheart babhtála.
[Sínithe]
*      Teanga an cháis: an Bhulgáiris.