62002CJ0366_PL
Strony
Motywy wyroku
Sentencja
Strony
W sprawie C‑366/02
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE,
orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Verwaltungsgericht Halle (Niemcy), postanowieniem z dnia 30 września 2002 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 14 października 2002 r., w postępowaniu:
Gerd Gschoßmann
przeciwko
Amt für Landwirtschaft und Flurneuordnung Süd
TRYBUNAŁ (trzecia izba),
w składzie: A. Rosas, pełniący obowiązki prezesa trzeciej izby, R. Schintgen (sprawozdawca) i N. Colneric, sędziowie,
rzecznik generalny: P. Léger,
sekretarz: R. Grass,
uwzględniając procedurę pisemną,
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu G. Gschoßmanna przez R. Zimmermanna, Rechtsanwalt,
– w imieniu Amt für Landwirtschaft und Flurneuordnung Süd przez E. Stübnera, działającego w charakterze pełnomocnika,
– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez M. Niejahra, działającego w charakterze pełnomocnika,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 27 maja 2004 r.,
wydaje następujący
Wyrok
Motywy wyroku
1. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 9 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1765/92 z dnia 30 czerwca 1992 r. ustanawiającego system wsparcia dla producentów niektórych roślin uprawnych (Dz.U. L 181, str. 12) oraz art. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1251/1999 z dnia 17 maja 1999 r. ustanawiającego system wsparcia dla producentów niektórych roślin uprawnych (Dz.U. L 160, str. 1).
2. Wniosek ten został złożony w ramach postępowania między G. Gschoßmannem, rolnikiem i Amt für Landwirtschaft und Flurneuordnung Süd (urzędem do spraw rolnictwa i scalania ziem, zwanym dalej „urzędem”) w sprawie wniosku o zwrot płatności wyrównawczych.
Ramy prawne
3. Z drugiego motywu rozporządzenia nr 1765/92 wynika, że celem systemu wsparcia dla producentów roślin uprawnych ustanowionego przez to rozporządzenie jest zapewnienie lepszej równowagi rynkowej poprzez zbliżenie cen wspólnotowych do cen rynku światowego i wyrównanie strat w dochodach wynikających z obniżenia cen wspólnotowych za pomocą płatności wyrównawczych dla producentów.
4. Rozporządzenie nr 1765/92 przewiduje więc przyznawanie płatności wyrównawczych za obszary przeznaczone pod uprawę roślin lub odłogowane. Artykuł 9 tego rozporządzenia wyłącza jednak niektóre grunty z systemu wspomnianych płatności:
„Wnioski dotyczące płatności wyrównawczych i odłogowania nie mogą być składane w odniesieniu do gruntów, które do dnia 31 grudnia 1991 r. były przeznaczone pod stałe pastwisko [trwałe użytki zielone], trwałe plantacje lub były zadrzewione, lub przeznaczone do celów nierolniczych” [tłumaczenie nieoficjalne].
5. Rozporządzenie to zostało wprowadzone w życie w szczególności przez rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2780/92 z dnia 24 września 1992 r. dotyczące warunków przyznawania płatności wyrównawczych w ramach systemu wsparcia dla producentów niektórych roślin uprawnych (Dz.U. L 281, str. 5).
6. W punkcie 2 załącznika I do rozporządzenia nr 2780/92, zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1959/94 z dnia 27 lipca 1994 r. (Dz.U. L 198, str. 93) pojęcie „trwałe plantacje” jest zdefiniowane w następujący sposób:
„Uprawy bez płodozmianu, inne niż stałe pastwiska [trwałe użytki zielone] zajmujące grunty przez pięć lat lub dłużej i przynoszące powtarzające się plony, z wyjątkiem upraw roślin wieloletnich, o których mowa w załączniku II” [tłumaczenie nieoficjalne].
7. Rozporządzenie nr 2780/92 zostało zastąpione przez rozporządzenie Komisji (WE) nr 658/96 z dnia 9 kwietnia 1996 r. (Dz.U. L 91, str. 46). Definicja pojęcia „trwałe plantacje” zawarta w pkt 2 załącznika I do tego rozporządzenia pozostała jednak w zasadzie niezmieniona:
„Uprawy nierotacyjne inne niż trwałe użytki zielone, zajmujące obszar rolny przez pięć lat lub dłużej i przynoszące powtarzające się plony, z wyjątkiem roślin wieloletnich” [tłumaczenie nieoficjalne].
8. Rozporządzenie nr 1765/92 zostało zastąpione przez rozporządzenie nr 1251/1999, którego art. 7 akapit 1 stanowi:
„Wnioski o płatności nie mogą być składane w odniesieniu do gruntów, które w dniu 31 grudnia 1991 r. były wykorzystywane jako stałe pastwisko [trwałe użytki zielone], trwałe plantacje lub były zadrzewione lub wykorzystywane dla celów nierolniczych”.
9. Szczegółowe przepisy wykonawcze do rozporządzenia nr 1251/1999 zawarte są w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 2316/1999 z dnia 22 października 1999 r. (Dz.U. L 280, str. 43), które zastąpiło rozporządzenie nr 658/96. Definicja pojęcia „trwałe plantacje” zawarta w pkt 2 załącznika I do rozporządzenia nr 2316/1999 odpowiada definicji z pkt 2 załącznika I do rozporządzenia nr 658/96:
„Uprawy nierotacyjne inne niż trwałe użytki zielone, zajmujące obszar rolny przez pięć lat lub dłużej i przynoszące powtarzające się plony, z wyjątkiem roślin wieloletnich”.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
10. G. Gschoßmann otrzymał od urzędu płatności wyrównawcze za grunty, które wcześniej były uprawiane jako sady jabłoniowe.
11. Zgodnie z postanowieniem odsyłającym grunty te dzielą się na trzy kategorie:
– na gruntach należących do pierwszej kategorii do 31 grudnia 1991 r. zasadzone były jabłonie, których już nie opryskiwano. W 1991 r. owoce nie zostały zebrane. Decyzja o wykarczowaniu została już podjęta i wykonana w późniejszym terminie;
– na gruntach należących do drugiej kategorii drzewa zostały już wycięte przed datą odniesienia, jednak nie zostały one usunięte, co przeszkadzało w uprawie gruntów. Dopiero po pewnym czasie drzewa usunięto;
– na gruntach należących do trzeciej kategorii drzewa zostały wycięte i usunięte, jednakże grunty nie zostały jeszcze przeznaczone pod nowe uprawy.
12. Decyzją z dnia 15 czerwca 2001 r. urząd zażądał częściowego zwrotu płatności wyrównawczych z tego powodu, że sporne grunty objęte były wyjątkiem przewidzianym w art. 9 rozporządzenia nr 1765/92 oraz art. 7 rozporządzenia nr 1251/1999, ponieważ do dnia 31 grudnia 1991 r. były one „przeznaczone pod […] trwałe plantacje lub […] do celów nierolniczych”.
13. Wiedziony wątpliwościami co do zakresu spornych przepisów wspólnotowych, Verwaltungsgericht Halle postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1) Czy przeznaczenie gruntów pod trwałe plantacje w rozumieniu art. 9 rozporządzenia […] nr 1765/92 […] lub art. 7 rozporządzenia […] nr 1251/1999 […] wymaga prowadzenia uprawy roślin znajdujących się na tych gruntach, w niniejszym przypadku jabłoni?
2) Czy grunty są jeszcze przeznaczone pod trwałe plantacje, jeżeli właściciel lub inna osoba zajmująca się plantacją nie używa już środków owadobójczych w okresie wzrostu, a następnie nie przystępuje do zbiorów?
3) W przypadku odpowiedzi przeczącej na drugie pytanie – czy przeznaczenie gruntów pod trwałe plantacje ustaje w chwili, gdy właściciel lub inna osoba zajmująca się plantacją podejmuje decyzję o wycięciu jabłoni w nieodległym terminie, lecz nie przystępuje do wykonania tej decyzji przed datą odniesienia? Czy odpowiedź byłaby inna w przypadku zobowiązania jakiegoś innego przedsiębiorstwa do wycięcia sadu przed datą odniesienia?
4) W przypadku odpowiedzi przeczącej na trzecie pytanie – czy przeznaczenie gruntów pod trwałe plantacje ustaje w chwili, gdy właściciel, lub inna osoba zajmująca się plantacją, wyciął jabłonie bez zamiaru posadzenia nowych drzew, innymi słowy: w tym przypadku, czy dzień 31 grudnia 1991 r. jako ostateczny termin wycięcia drzew odpowiada ostatecznej dacie, jaką należy wziąć pod uwagę dla potrzeb zastosowania systemu wsparcia?
5) W przypadku odpowiedzi przeczącej także na czwarte pytanie – czy przeznaczenie gruntów pod trwałe plantacje ustaje w momencie usunięcia z ich terenu wyciętych drzew przed datą odniesienia w celu ich wykorzystania jako grunty uprawne?
6) Jeżeli wystąpienie jednej z przytoczonych powyżej okoliczności miałoby oznaczać ustanie przeznaczenia gruntów pod trwałe plantacje, powstaje pytanie, czy, w rozumieniu jednego z dwóch powołanych rozporządzeń, po ustaniu przeznaczenia gruntów pod trwałe plantacje grunty należy uznać, z nadejściem daty odniesienia, za grunty przeznaczone do celów nierolniczych i, w przypadku odpowiedzi twierdzącej na to pytanie, czy przestaną być one uznawane za takie w razie wystąpienia jednej z tych okoliczności?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytań pierwszego i drugiego
14. W pytaniach pierwszym i drugim, które należy rozważyć łącznie, sąd krajowy zmierza do ustalenia, czy art. 9 rozporządzenia nr 1765/92 oraz art. 7 rozporządzenia nr 1251/1999 należy interpretować w ten sposób, że dla wyłączenia gruntów przeznaczonych pod trwałe plantacje z systemu płatności wyrównawczych jest konieczne, aby grunty te były uprawiane, a w szczególności, aby w okresie wzrostu upraw stosowane były środki owadobójcze oraz dokonywane były zbiory.
15. Komisja oraz rzecznik generalny w punkcie 16 i nast. opinii zauważyli, że art. 9 rozporządzenia nr 1765/92 oraz art. 7 rozporządzenia nr 1251/1999 dotyczą tylko przeznaczenia gruntów pod trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, tereny zadrzewione lub do celów nierolniczych, bez wymogu uprawiania gruntów w ścisłym tego słowa znaczeniu.
16. W istocie trwałe użytki zielone oraz tereny zadrzewione mogą być wykorzystywane jako takie bez uprawy gruntu. W tych okolicznościach, w braku przeciwnego wskazania we właściwych przepisach wspólnotowych, niespójne byłoby stawianie wymogu uprawy w odniesieniu do gruntów przeznaczonych pod trwałe plantacje, przy równoczesnym jego braku w odniesieniu do gruntów przeznaczonych pod trwałe użytki zielone lub tereny zadrzewione.
17. Ponadto wymóg uprawy gruntów byłby trudny do pogodzenia z wyrażonym w motywie siedemnastym rozporządzenia nr 1765/92 oraz w motywie dwudziestym szóstym rozporządzenia nr 1251/1999 celem ustawodawcy wspólnotowego w postaci wyłączenia z systemu płatności wyrównawczych gruntów, które nie były uprawiane bezpośrednio przed wejściem w życie przedmiotowego systemu wsparcia. W istocie konsekwencją wprowadzenia wymogu uprawy gruntów w celu wyłączenia ich z systemu płatności wyrównawczych byłoby zakwalifikowanie do objęcia pomocą gruntów, które nie były obsiane przed dniem 31 grudnia 1991 r., a które zostały przekształcone w grunty uprawne wyłącznie w celu otrzymania wspomnianych płatności.
18. Skoro dla wyłączenia gruntów z systemu płatności wyrównawczych wystarczy, aby sporne grunty były przeznaczone pod trwałe plantacje, bez konieczności ich uprawy, w tym celu nie wymaga się tym bardziej stosowania na nich środków owadobójczych ani dokonywania zbiorów.
19. W konsekwencji na pytanie pierwsze oraz drugie należy odpowiedzieć, że art. 9 rozporządzenia nr 1765/92 oraz art. 7 rozporządzenia nr 1251/1999 należy interpretować w ten sposób, że dla wyłączenia gruntów przeznaczonych pod trwałe plantacje z systemu płatności wyrównawczych nie wymaga się uprawy tych gruntów ani w szczególności stosowania na nich środków owadobójczych lub dokonywania zbiorów.
W przedmiocie pytań trzeciego, czwartego i piątego
20. W pytaniach trzecim, czwartym oraz piątym, które pozostają w ścisłym związku, sąd krajowy zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 9 rozporządzenia nr 1765/92 oraz art. 7 rozporządzenia nr 1251/1999 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku produkcji jabłek przeznaczenie gruntów pod trwałe plantacje ustaje w chwili, gdy producent podjął decyzję o wycięciu jabłoni lub o powierzeniu tego zadania innemu przedsiębiorstwu, czy w chwili rzeczywistego wycięcia jabłoni, czy też w chwili usunięcia wyciętych drzew.
21. Ponieważ z odpowiedzi udzielonej na pytanie pierwsze wynika, że dla wyłączenia gruntów z systemu płatności wyrównawczych wystarczy, aby grunty były przeznaczone pod trwałe plantacje, bez konieczności ich uprawy, warunek ten nie jest spełniony z pewnością w odniesieniu do sadów, w których drzewa owocowe zostały wycięte, lecz nie usunięto ich.
22. Natomiast samo podjęcie decyzji o wycięciu drzew, jednak bez przystąpienia do jej wykonania, nie zmienia faktu przeznaczenia gruntów pod trwałe plantacje.
23. W konsekwencji na pytania trzecie, czwarte i piąte należy odpowiedzieć, że art. 9 rozporządzenia nr 1765/92 oraz art. 7 rozporządzenia nr 1251/1999 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku produkcji jabłek przeznaczenie gruntów pod trwałe plantacje ustaje w chwili wycięcia drzew owocowych, nawet gdy nie zostały one jeszcze usunięte. Jednakże samo podjęcie decyzji o wycięciu drzew, bez przystąpienia do jej wykonania, nie zmienia faktu przeznaczenia gruntów pod trwałe plantacje.
W przedmiocie pytania szóstego
24. W pytaniu szóstym sąd krajowy zmierza do ustalenia, czy art. 9 rozporządzenia nr 1765/92 oraz art. 7 rozporządzenia nr 1251/1999 należy interpretować w ten sposób, że w chwili, gdy grunty nie są już dłużej przeznaczone pod trwałe plantacje, należy je uznać za przeznaczone do celów nierolniczych.
25. Jak zaznaczył rzecznik generalny w pkt 25 opinii, przeznaczenie gruntów do celów rolniczych zakłada ich przeznaczenie do prowadzenia uprawy roślin lub hodowli zwierząt.
26. Zatem grunty, które nie są już dłużej przeznaczone pod trwałe plantacje, można uznać za przeznaczone do celów nierolniczych wyłącznie w przypadku udowodnienia, że nie są one przeznaczone do prowadzenia uprawy innych roślin lub hodowli zwierząt. Na sądzie krajowym spoczywa obowiązek zbadania, czy warunek ten został spełniony w niniejszym przypadku.
27. W konsekwencji na pytanie szóste należy odpowiedzieć, że art. 9 rozporządzenia nr 1765/92 oraz art. 7 rozporządzenia nr 1251/1999 należy interpretować w ten sposób, że grunty, które nie są już przeznaczone pod trwałe plantacje, należy uznać za przeznaczone do celów nierolniczych wyłącznie w przypadku udowodnienia, że nie są one przeznaczone do prowadzenia u prawy innych roślin lub hodowli zwierząt.
W przedmiocie kosztów
28. Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Sentencja
Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
1) Artykuł 9 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1765/92 z dnia 30 czerwca 1992 r. ustanawiającego system wsparcia dla producentów niektórych roślin uprawnych oraz art. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1251/1999 z dnia 17 maja 1999 r. ustanawiającego system wsparcia dla producentów niektórych roślin uprawnych należy interpretować w ten sposób, że dla wyłączenia gruntów przeznaczonych pod trwałe plantacje z systemu płatności wyrównawczych nie wymaga się uprawy tych gruntów ani w szczególności stosowania na nich środków owadobójczych lub dokonywania zbiorów.
2) Artykuł 9 rozporządzenia nr 1765/92 oraz art. 7 rozporządzenia nr 1251/1999 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku produkcji jabłek przeznaczenie gruntów pod trwałe plantacje ustaje w chwili wycięcia drzew owocowych, nawet gdy nie zostały one jeszcze usunięte. Jednakże samo podjęcie decyzji o wycięciu drzew, bez przystąpienia do jej wykonania, nie zmienia faktu przeznaczenia gruntów pod trwałe plantacje.
3) Artykuł 9 rozporządzenia nr 1765/92 oraz art. 7 rozporządzenia nr 1251/1999 należy interpretować w ten sposób, że grunty, które nie są już przeznaczone pod trwałe plantacje, należy uznać za przeznaczone do celów nierolniczych wyłącznie w przypadku udowodnienia, że nie są one przeznaczone do prowadzenia uprawy innych roślin lub hodowli zwierząt.