Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE GINEARÁLTA (An Cúigiú Dlísheomra, ina bhfuil cúigear Breithiúna ina suí)
25 Márta 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Cánachas – Comhchóras CBL – Idirbhearta atá faoi réir CBL – Soláthar seirbhísí ar comaoin – Díolúintí – Clásal neamhghníomhaíochta – Rogha ag na Ballstáit cánacha áirithe a choinneáil ar bun ar bhonn idirthréimhseach – Airteagal 28(3)(a) agus (4) de Shéú Treoir 77/388/CEE agus Airteagal 370 de Threoir 2006/112/CE – Seirbhísí gníomhairí taistil a bhaineann le taisteal lasmuigh den Aontas Eorpach – Iarscríbhinn E(15) a ghabhann le Séú Treoir 77/388 agus pointe 4 de Chuid A d’Iarscríbhinn X a ghabhann le Treoir 2006/112 – Leasú a rinneadh ina dhiaidh sin ar an reachtaíocht náisiúnta – Gan maolú sainráite ón díolúine)
I gCás T‑221/25,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE ón Hof van Cassatie (An Chúirt um Achomharc Deiridh, An Bheilg), trí bhreith an 28 Feabhra 2025, a fuarthas ag an gCúirt an 17 Máirt 2025, sna himeachtaí
TUI Belgium NV,
TUI Belgium Retail NV,
TUI Airlines Belgium NV,
TUILFLY Academy Brussels NV,
Tec4Jets NV,
Pats NV,
TUI Travel Belgium NV,
TUI Technology NV,
TUI Belgian Real Estate NV,
BTW-eenheid Travel4You
v
Belgische Staat,
tugann AN CHÚIRT GHINEARÁLTA (An Cúigiú Dlísheomra, ina bhfuil cúigear Breithiúna ina suí),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: M. Sampol Pucurull, Uachtarán, T. Pynnä, J. Laitenberger, M. Stancu (Rapóirtéir) agus W. Valasidis, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: J. Martín y Pérez de Nanclares,
Cláraitheoir: V. Di Bucci,
ag féachaint do tharchur na hiarrata ar réamhrialú ón gCúirt Bhreithiúnais chuig an gCúirt Ghinearálta an 3 Aibreán 2025, de bhun an tríú mír d’Airteagal 50b de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh,
ag féachaint don ábhar dá dtagraítear i bpointe (a) den chéad mhír d’Airteagal 50b de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh agus don easpa aon cheist neamhspleách léirithe de réir bhrí an dara mír d’Airteagal 50b den Reacht sin,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        TUI Belgium, TUI Belgium Retail, TUI Airlines Belgium, TUILFLY Academy Brussels, Tec4Jets, Pats, TUI Travel Belgium, TUI Technology, TUI Belgian Real Estate, BTW-eenheid Travel4You, ag J. Lejeune, Dlíodóir,
–        Rialtas na Beilge, ag P. Cottin, M. Jacobs, C. Pochet agus M. Van Regemorter, i gcáil Gníomhairí,
–        an Coimisiún Eorpach, ag M. Herold agus P. Vanden Heede, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú Airteagal 28(3)(a) agus (4) de Shéú Treoir 77/388/CEE ón gComhairle an 17 Bealtaine 1977 maidir le comhchuibhiú dhlíthe na mBallstát a bhaineann le cánacha láimhdeachas – Comhchóras cánach breisluacha: bonn aonfhoirmeach measúnaithe (IO 1977 L 145, lch. 1; ‘an Séú Treoir’) agus mír 15 d’Iarscríbhinn E a ghabhann léi, agus Airteagal 370 de Threoir 2006/112/CE ón gComhairle an 28 Samhain 2006 maidir leis an gcomhchóras cánach breisluacha (IO 2006 L 347, lch. 1; ‘an Treoir maidir le CBL’) agus pointe 4 de Chuid A d’Iarscríbhinn X a ghabhann léi.
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir naoi gcuideachta atá ionchorpraithe faoi dhlí na Beilge, le chéile Travel4You, grúpa a chuimsíonn na naoi gcuideachta sin agus a mheastar a bheith ina dhuine inchánach amháin chun críocha na cánach breisluacha (CBL), arna ionadú ag TUI Belgium NV, ar thaobh amháin, agus Belgische Staat (Stát na Beilge) ar an taobh eile, maidir le diúltú d’iarratas ar aisíocaíocht CBL a rinne TUI Belgium agus Travel4You, i dtaca le seirbhísí gníomhairí taistil i ndáil le socruithe taistil lasmuigh den Aontas Eorpach.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
An Séú Treoir
3        Is mar seo atá Airteagal 26 den Séú Treoir, dar teideal ‘Scéim speisialta do ghníomhairí taistil’:
‘1.      Cuirfidh na Ballstáit cáin bhreisluacha i bhfeidhm ar idirbhearta gníomhairí taistil i gcomhréir leis an Airteagal seo, a mhéid a ghníomhaíonn na gníomhairí sin ina n‑ainm féin i ndáil leis an taistealaí agus i gcás ina n‑úsáideann siad soláthairtí earraí agus seirbhísí ó dhaoine inchánach eile, chun an turas a chur i gcrích. Ní bhaineann an tAirteagal seo le gníomhairí taistil a fheidhmíonn go heisiach mar idirghabhálaithe agus a bhfuil Airteagal 11(A)(3)(c) infheidhme maidir leo.
[...]
3.      Más rud é go gcuirtear i gcrích idirbhearta a chuireann an gníomhaire taistil de chúram ar dhaoine inchánach eile lasmuigh den Chomhphobal, caithfear le soláthar seirbhísí an ghníomhaire mar ghníomhaíocht idirghabhála atá díolmhaithe faoi Airteagal 15(14). [...]
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4        Foráladh an méid seo a leanas in Airteagal 28 den Séú Treoir, i dTeideal XVI, dar teideal ‘Forálacha idirthréimhseacha’:
‘[...]
3.      Le linn na hidirthréimhse dá dtagraítear i mír 4, féadfaidh na Ballstáit:
(a)      leanúint de cháin a chur i bhfeidhm ar idirbhearta atá díolmhaithe faoi Airteagail 13 nó 15 agus atá liostaithe in Iarscríbhinn E;
[...]
4.      Socraítear an idirthréimhse ar dtús ag 5 bliana ó 1 Eanáir 1978. Tráth nach déanaí ná 6 mhí roimh dheireadh na tréimhse seo, agus ina dhiaidh sin de réir mar is gá, déanfaidh an Chomhairle, ar bhonn tuarascála ón gCoimisiún, athbhreithniú ar an gcás maidir leis na maoluithe atá liostaithe i mír 3 agus socróidh sí d’aon toil, ar thogra ón gCoimisiún, maidir le scriosadh féideartha cuid de na maoluithe sin nó iad go léir.
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5        Áiríodh ar na hidirbhearta dá dtagraítear in Airteagal 15(14) den Séú Treoir agus atá liostaithe in Iarscríbhinn E a ghabhann léi, ‘soláthar seirbhísí ag gníomhairí taistil dá dtagraítear in Airteagal 26, chomh maith leo siúd ag gníomhairí taistil a ghníomhaíonn in ainm an taistealaí agus thar ceann an taistealaí, le haghaidh socruithe taistil lasmuigh den Chomhphobal’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
An Treoir maidir le CBL
6        Faoi Airteagal 153 den Treoir maidir le CBL:
‘Tabharfaidh na Ballstáit díolúine do sheirbhísí arna soláthar ag idirghabhálaithe a ghníomhaíonn in ainm daoine eile agus thar ceann daoine eile, i gcás ina mbaineann siad le hidirbhearta dá dtagraítear i gCaibidlí 6, 7 agus 8 nó le hidirbhearta a dhéantar lasmuigh den Chomhphobal.
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7        I gCaibidil 3 den Treoir maidir le CBL, dar teideal ‘Scéim speisialta do ghníomhairí taistil’, faoi Theideal XII, dar teideal ‘Scéimeanna speisialta’, tá Airteagal 306 go Airteagal 310.
8        Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 306(1) den Treoir maidir le CBL:
‘Cuirfidh na Ballstáit scéim speisialta maidir le CBL i bhfeidhm ar idirbhearta gníomhairí taistil i gcomhréir leis an Airteagal seo, a mhéid a ghníomhaíonn na gníomhairí sin ina n‑ainm féin i ndáil leis an taistealaí agus i gcás ina n‑úsáideann siad seachadtaí earraí agus soláthar seirbhísí ó dhaoine inchánach eile, chun an turas a chur i gcrích.
Níl feidhm ag an scéim speisialta seo maidir le gníomhairí taistil a fheidhmíonn go heisiach mar idirghabhálaithe agus a bhfuil pointe (c) den chéad fhomhír d’Airteagal 79 infheidhme maidir leo, chun an bonn cánach a ríomh.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
9        Foráiltear an méid seo a leanas in Airteagal 309 den Treoir maidir le CBL:
‘Más rud é go gcuirtear i gcrích idirbhearta a chuireann an gníomhaire taistil de chúram ar dhaoine inchánach eile lasmuigh den Chomhphobal, caithfear le soláthar seirbhísí an ghníomhaire mar ghníomhaíocht idirghabhála atá díolmhaithe faoi Airteagal 153.
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
10      Foráiltear an méid seo a leanas in Airteagal 370 den Treoir maidir le CBL:
‘Féadfaidh na Ballstáit a ghearr cáin, an 1 Eanáir 1978, ar na hidirbhearta a liostaítear i gCuid A d’Iarscríbhinn X, leanúint de cháin a ghearradh ar na hidirbhearta sin.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
11      I gCuid A d’Iarscríbhinn X a ghabhann leis an Treoir maidir le CBL, dar teideal ‘Idirbhearta a fhéadfaidh na Ballstáit leanúint de cháin a ghearradh orthu’ luaitear, i bpointe 4 ‘soláthar seirbhísí ag gníomhairí taistil dá dtagraítear in Airteagal 306, chomh maith leo siúd ag gníomhairí taistil a ghníomhaíonn in ainm an taistealaí agus thar ceann an taistealaí, le haghaidh socruithe taistil lasmuigh den Chomhphobal’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Beilge
12      Is léir ón ordú tarchuir agus ón gcomhad a cuireadh faoi bhráid na Cúirte gurb é an Wetboek van de belasting over de toegevoegde waarde (Cód na Cánach Breisluacha) an dlí ábhartha Beilgeach, sa leagan a bhí i bhfeidhm tráth na bhfíoras sna príomhimeachtaí (‘Cód CBL’).
13      Idir 1 Nollaig 1977 agus 31 Nollaig 1999, foráladh mar a leanas in Airteagal 20(2) de Chód CBL:
‘Tráth a bhíonn gníomhaire taistil ag gabháil le soláthar iompair, lóistín, bia nó deochanna a itear nó a óltar ar an láthair, siamsaíocht, nó ceann amháin nó níos mó de na seirbhísí sin dá dtagraítear in Airteagal 18, measfar go bhfuil sé ag gníomhú in ainm an taistealaí agus thar ceann an taistealaí, gan beann ar na socruithe maidir lena rannpháirtíocht, ach amháin a mhéid a sholáthraíonn sé na seirbhísí sin go díreach é féin trína acmhainní féin nó a ghníomhaíonn sé in ainm sholáthraí na seirbhísí sin agus thar a cheann.
Chun críocha an chóid seo a chur i bhfeidhm, ciallaíonn “gníomhaire taistil” aon duine a ghabhann de shaoire phacáiste nó turais phacáiste a eagrú agus a dhíol, lena n‑áirítear, go háirithe, lóistín, nó a dhíolann, i gcáil idirghabhálaí, a leithéid de thurais nó saoire, ticéid iompair, nó dearbháin lóistín nó béile.’
14      Idir 1 Nollaig 1977 agus 31 Nollaig 1999, foráladh mar a leanas in Airteagal 41(2) de Chód CBL:
‘Beidh seirbhísí a sholáthraíonn bróicéirí agus gníomhairí nach n‑oibríonn faoi na coinníollacha dá dtagraítear in Airteagal 13(2) díolmhaithe ón gcáin, i gcás ina mbíonn a leithéid de bhróicéirí agus de ghníomhairí ag gabháil de sholáthar earraí nó seirbhísí nach dtarlaíonn sa tír nó atá díolmhaithe faoi Airteagail 39 go 42.
Ní bheidh feidhm ag an díolúine seo maidir le seirbhísí arna soláthar ag gníomhairí taistil a bhíonn i mbun iompair, lóistín, bia nó deochanna a itear nó a óltar ar an láthair, siamsaíochta nó ceann amháin nó níos mó de na seirbhísí sin dá dtagraítear in Airteagal 18, ach amháin i gcás ina ngníomhaíonn an gníomhaire taistil in ainm sholáthraí na seirbhísí sin agus thar a cheann.’
15      Is léir freisin ón ordú tarchuir gur leasaíodh Cód CBL le koninklijk besluit (Foraithne Ríoga) an 28 Nollaig 1999 (Belgisch Staatsblad, 31 Nollaig 1999, lch. 50507; ‘Foraithne Ríoga an 28 Nollaig 1999’), a raibh feidhm aici ón 1 Eanáir 2000. Faoin bhForaithne sin, níor caitheadh a thuilleadh le seirbhísí arna soláthar ag gníomhairí taistil a bhain le socruithe taistil lasmuigh den Aontas Eorpach mar ghníomhaíochtaí idirghabhálaithe. Mar sin féin, lean na hidirbhearta sin de bheith faoi réir CBL.
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
16      Díolann TUI Belgium turais saoire faoina ainm féin, agus úsáideann sé seirbhísí tríú páirtithe chuige sin, lena n‑áirítear óstáin agus aerlínte.
17      Is léir ón ordú tarchuir go ndearna na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí roinnt iarratas ar aisíocaíocht maidir le CBL a gearradh ar sheirbhísí a sholáthair TUI Belgium i ndáil le socruithe taistil a rinneadh lasmuigh den Aontas Eorpach. D’áitigh siad os comhair an riaracháin cánach go raibh na seirbhísí sin díolmhaithe ó CBL ó rinneadh an leasú ar Chód CBL le Foraithne Ríoga an 28 Nollaig 1999, a tháinig i bhfeidhm an 1 Eanáir 2000, agus dá bhrí sin d’iarr siad aisíocaíocht maidir le CBL a d’íoc siad go míchuí ar sholáthar na seirbhísí sin don tréimhse ó mhí na Samhna 2004 go dtí mí na Nollag 2014.
18      Dhiúltaigh an riarachán cánach don aisíocaíocht sin.
19      I ndiaidh an diúltaithe sin, thionscain na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí caingean os comhair Rechtbank van eerste aanleg West‑Vlaanderen, afdeling Brugge (an Chúirt Dúiche, Iarthar Fhlóndras, Rannán Brugge, an Bheilg), a dhíbh an chaingean, lena breithiúnas an 7 Eanáir 2020, ar an mbonn nach raibh ceart chun aisíocaíocht CBL ag na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí maidir leis na seirbhísí a sholáthair gníomhairí taistil i ndáil le socruithe taistil lasmuigh den Aontas Eorpach le linn na tréimhse thuasluaite.
20      Rinne na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí achomharc i gcoinne an bhreithiúnais sin chuig an Hof van Beroep te Gent (an Chúirt Achomhairc, Gent, an Bheilg).
21      Lena bhreithiúnas an 22 Márta 2022, chinn an Hof van Beroep te Gent (an Chúirt Achomhairc, Gent), go bunúsach, go raibh, ón 1 Eanáir 2000, seirbhísí arna soláthar ag gníomhairí taistil i ndáil le socruithe taistil lasmuigh den Aontas Eorpach fós faoi réir CBL, de mhaolú ó Airteagal 26(3) den Séú Treoir agus ó Airteagal 309 den Treoir maidir le CBL.
22      Thug an Hof van Beroep te Gent (an Chúirt Achomhairc, Gent) faoi deara, go háirithe, ar thaobh amháin, go raibh Stát na Beilge, maidir leis na seirbhísí arna soláthar ag gníomhairí taistil i ndáil le socruithe taistil lasmuigh den Aontas Eorpach, tar éis leas a bhaint as an gclásal neamhghníomhaíochta arna leagan síos in Airteagal 28(3)(a) den Séú Treoir agus in Airteagal 370 den Treoir maidir le CBL, lenar ceadaíodh do na Ballstáit leanúint de na hidirbhearta ar ghearr siad cáin orthu cheana féin ar an 1 Eanáir 1978 a chur faoi réir CBL, ar an gcoinníoll go raibh siad liostaithe in Iarscríbhinn E den Séú Treoir agus in Iarscríbhinn X den Treoir maidir le CBL.
23      Ar an taobh eile, ón 1 Eanáir 2000, tar éis theacht i bhfeidhm Fhoraithne Ríoga an 28 Nollaig 1999, foráiltear le Cód CBL go ngníomhaíonn gníomhairí taistil ina n‑ainm féin, i gcomhréir le hAirteagal 306(1) den Treoir maidir le CBL. Dá bhrí sin, scriosadh an dara fomhír d’Airteagal 41(2) de Chód CBL, lenar eisiadh go sainráite gníomhairí taistil as an díolúine CBL is infheidhme maidir le bróicéirí agus gníomhairí i leith seachadtaí earraí agus soláthar seirbhísí ar an gcoigríoch, ós rud é gurbh amhlaidh go raibh sé iomarcach i gcomhthéacs na toimhdean dlíthiúla arna leagan síos sa chéad mhír d’Airteagal 20(2) de Chód CBL, faoina raibh na gníomhairí sin ‘ag gníomhú in ainm an taistealaí agus thar a cheann’ mar ghníomhaire an taistealaí, a scriosadh freisin. Tríd an méid sin a dhéanamh, ba é an t‑aon rún a bhí ag reachtas na Beilge ná freagra a thabhairt ar fhógra foirmiúil an Choimisiúin Eorpaigh inar ndearnadh gearán go bhféadfadh sé go mbeadh, de bharr na toimhdean dlíthiúla sin, reachtaíocht na Beilge ina cúis le cáin dhúbailte. Bhí an scéim sin, a tháinig i bhfeidhm an 1 Eanáir 2000, ag teacht leis an gclásal neamhghníomhaíochta dá bhforáiltear in Airteagal 28(3)(a) den Séú Treoir agus in Airteagal 370 den Treoir maidir le CBL, ós rud é gur thug sé le tuiscint go mbeadh soláthar seirbhísí ag gníomhairí taistil i ndáil le socruithe taistil lasmuigh den Aontas a bhí faoi réir CBL roimh 1 Eanáir 1978, fós faoi réir CBL.
24      Thaisc na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí achomharc ar phointe dlí i gcoinne bhreithiúnas an Hof van beroep te Gent (an Chúirt Achomhairc, Gent) os comhair an Hof van Cassatie (an Chúirt um Achomharc Deiridh, an Bheilg), arb í an chúirt a rinne an tarchur í. Áitíonn siad, go bunúsach, nach bhfuil aon fhoráil shainráite i ndlí na Beilge a thuilleadh, ón 1 Eanáir 2000, lena bhforáiltear do mhaolú ón díolúine ó CBL maidir le seirbhísí arna soláthar ag gníomhairí taistil i ndáil le socruithe taistil lasmuigh den Aontas Eorpach. Ar thaobh amháin, freagraíonn an sainmhíniú simplí ar ghníomhaire taistil ag gníomhú ina ainm féin leis an tsainmhíniú sa Séú Treoir. Ar an taobh eile, de bharr scriosadh an dara fomhír d’Airteagal 41(2) de Chód CBL, ní fhoráiltear a thuilleadh le Cód CBL do mhaolú sainráite ó dhíolúine CBL sa Chód sin maidir le seirbhísí arna soláthar ag gníomhairí taistil i ndáil le socruithe taistil lasmuigh den Aontas Eorpach ón 1 Eanáir 2000. In éagmais foráil sainráite den sórt sin, ní raibh Stát na Beilge in ann, ón 1 Eanáir 2000 ar aghaidh, na soláthairtí sin a chur faoi réir CBL gan forálacha Airteagal 26(3) agus Airteagal 15(14) den Séú Treoir agus Airteagal 309 agus an chéad mhír d’Airteagal 153 den Treoir maidir le CBL a shárú. In aon chás, maidir leis na forálacha a tugadh isteach i gCód CBL le Foraithne Ríoga an 28 Nollaig 1999 i dtaca le forchur CBL ar sholáthairtí den sórt sin, bhíothas ag brath ar bhunsmaoineamh difriúil i gcomparáid le bunsmaoineamh na reachtaíochta roimhe sin, a mhéid nár leagadh síos leis na forálacha sin ach ar bhealach intuigthe nach bhfuil na seirbhísí arna soláthar ag gníomhairí taistil i ndáil le socruithe taistil lasmuigh den Aontas Eorpach i measc na n‑idirbhearta a dhéanann idirghabhálaí atá díolmhaithe faoi Airteagal 15(14) den Séú Treoir agus faoin gcéad mhír d’Airteagal 153 den Treoir maidir le CBL.
25      Measann an chúirt a rinne an tarchur nach féidir a chinneadh go cinnte le cásdlí reatha na Cúirte, sna himthosca thuasluaite, an bhfuil gá le foráil dhlíthiúil shainráite chun leanúint de na seirbhísí arna soláthar ag gníomhairí taistil i ndáil le socruithe taistil lasmuigh den Aontas Eorpach a chur faoi réir CBL, de bhun Airteagal 28(3)(a) agus (4) den Séú Treoir agus Airteagal 370 den Treoir maidir CBL, nó an bhfuil an córas nua a tugadh isteach i gCód CBL le Foraithne Ríoga an 28 Nollaig 1999 ‘comhionann go bunúsach’ leis an reachtaíocht a bhí i bhfeidhm roimhe sin, cé nach bhforáiltear ann a thuilleadh do mhaolú sainráite ó dhíolúine CBL i leith na soláthairtí sin.
26      Sna himthosca sin, chinn an Hof van Cassatie (an Chúirt um Achomharc Deiridh) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt le haghaidh réamhrialú:
‘1.      D’fhonn an clásal neamhghníomhaíochta in Airteagal 28(3)(a) agus (4) agus i [mír] 15 d’Iarscríbhinn E a ghabhann [leis an Séú Treoir], Airteagal 370 agus pointe 4 de Chuid A d’Iarscríbhinn X a ghabhann [leis an Treoir maidir le CBL] anois, a chur chun feidhme, an bhfuil gá le foráil dhlíthiúil shainráite de mhaolú ar an díolúine ó CBL do ghníomhairí taistil le haghaidh socruithe taistil lasmuigh den Aontas [...], dá bhforáiltear in Airteagal 26(3) [den Séú] Treoir], Airteagal 309 [den Treoir maidir le CBL] anois?
2.      An bhfuil Airteagal 28(3)(a) agus (4) [den Séú] Treoir] agus pointe 15 d’Iarscríbhinn E a ghabhann leis an Treoir chéanna, Airteagal 370 agus pointe 4 de Chuid A d’Iarscríbhinn X a ghabhann [leis an Treoir maidir le CBL] anois, le léiriú sa chaoi nach mór leasú ar an reachtaíocht a bhí ann cheana a rinneadh tar éis theacht i bhfeidhm [an Séú Treoir], lena scriostar an fhoráil dhlíthiúil shainráite as ar eascair cánachas ar shocruithe taistil arna soláthar ag gníomhairí taistil lasmuigh den Aontas agus lena gcuirtear forálacha in ionad na forála sin nach dtugtar le tuiscint leo ach go hintuigthe go bhfuil socruithe taistil lasmuigh den Aontas fós inchánach, a mheas mar reachtaíocht nach bhfuil comhionann go bunúsach leis an reachtaíocht a bhí ann roimhe sin agus atá bunaithe ar bhunsmaoineamh eile?’
Breithniú ar na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
An chéad cheist
27      Lena céad cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 28(3)(a) agus (4) den Séú Treoir agus mír 15 d’Iarscríbhinn E a ghabhann leis an Treoir chéanna, agus Airteagal 370 den Treoir maidir le CBL agus pointe 4 de Chuid A d’Iarscríbhinn X a ghabhann leis an Treoir chéanna, le léiriú sa chaoi go gceanglaítear leis an réimeas díolúine arna leagan síos, foráil dhlíthiúil shainráite de mhaolú ar an díolúine ó CBL do sheirbhísí arna soláthar ag gníomhairí taistil le haghaidh socruithe taistil lasmuigh den Aontas Eorpach, dá bhforáiltear in Airteagal 26(3) den Séú Treoir, agus in Airteagal 309 den Treoir maidir le CBL.
28      I ndáil leis sin, ní mór a mheabhrú, faoi Airteagal 26(3) den Séú Treoir agus Airteagal 309 den Treoir maidir le CBL, i dtaca leis na hidirbhearta a chuireann gníomhaire taistil de chúram ar dhaoine inchánach eile, má chuirtear i gcrích iad lasmuigh den Aontas, go gcaithfear le soláthar seirbhísí an ghníomhaire mar ghníomhaíocht idirghabhála atá díolmhaithe faoi Airteagal 15(14) den Séú Treoir agus faoin gcéad mhír d’Airteagal 153 den Treoir maidir le CBL.
29      Mar sin féin, le hAirteagal 28(3) den Séú Treoir, tugadh isteach díolúine inar féidir le Ballstáit, le linn na tréimhse idirthréimhsí dá dtagraítear in Airteagal 28(4) den Treoir sin, leanúint de na hidirbhearta atá díolmhaithe faoi Airteagal 15 agus atá liostaithe in Iarscríbhinn E a chur faoi réir CBL, lena n‑áirítear, go háirithe, ‘soláthar seirbhísí ag gníomhairí taistil dá dtagraítear in Airteagal 26, chomh maith leo siúd ag gníomhairí taistil a ghníomhaíonn in ainm an taistealaí agus thar ceann an taistealaí, le haghaidh socruithe taistil lasmuigh den Chomhphobal’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
30      Ina theannta sin, le hAirteagal 370 den Treoir maidir le CBL, rinneadh, go bunúsach, atáirgeadh ar fhoclaíocht Airteagal 28(3) den Séú Treoir, lena bhforáiltear go bhféadfaidh na Ballstáit a ghearr cáin ar na hidirbhearta atá liostaithe i gCuid A d’Iarscríbhinn X den Treoir maidir le CBL ar an 1 Eanáir 1978 leanúint de cháin a ghearradh orthu. I bpointe 4 de Chuid A d’Iarscríbhinn X, déantar tagairt do sholáthar seirbhísí ag gníomhairí taistil a ghníomhaíonn in ainm an taistealaí agus thar ceann an taistealaí, le haghaidh socruithe taistil lasmuigh den Aontas.
31      Chinn an Chúirt cheana féin i ndáil leis sin nach sáraítear dlí an Aontais le hAirteagal 370 den Treoir maidir le CBL, arna léamh i gcomhar le pointe 4 de Chuid A d’Iarscríbhinn X a ghabhann leis an Treoir sin, tríd an rogha a thabhairt do na Ballstáit leanúint de cháin a ghearradh ar sheirbhísí gníomhairí taistil i ndáil le socruithe taistil lasmuigh den Aontas Eorpach (breithiúnas an 13 Márta 2014, Jetair agus BTWE Travel4you, C‑599/12, EU:C:2014:144, mír 51).
32      Maidir leis na coinníollacha faoina bhféadfaidh na Ballstáit a rogha a fheidhmiú chun leanúint de cháin a ghearradh ar sheirbhísí arna soláthar ag gníomhairí taistil i ndáil le socruithe taistil lasmuigh den Aontas Eorpach, ba cheart a thabhairt faoi deara nach bhfuil aon rud i bhfoclaíocht Airteagal 28(3)(a) den Séú Treoir ná Airteagal 370 den Treoir maidir le CBL a thugann le fios go raibh reachtas an Aontais ag ceangal go nglacfaí foráil dhlíthiúil náisiúnta lena soláthrófaí go sainráite maolú ón díolúine dá bhforáiltear in Airteagal 26(3) den Séú Treoir agus Airteagal 309 den Treoir maidir le CBL, lena gceadófaí leanúint de sheirbhísí den sórt sin a chur faoi réir CBL.
33      Is léir ó fhoclaíocht Airteagal 28(3) agus (4) den Séú Treoir, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 15(14) den Treoir chéanna agus Iarscríbhinn E a ghabhann léi, agus le hAirteagal 370 den Treoir maidir le CBL, arna léamh i gcomhar leis an gcéad mhír d’Airteagal 153 den Treoir chéanna agus Cuid A d’Iarscríbhinn X a ghabhann léi, gur dheonaigh reachtas an Aontais rogha do na Ballstáit maolú ón oibleagáid díolúine maidir leis na soláthairtí dá dtagraítear in Airteagal 26(3) den Séú Treoir agus Airteagal 309 den Treoir maidir CBL, ar an gcoinníoll go gcomhlíontar an ceanglas arna leagan síos in Airteagal 28(3)(a) den Séú Treoir agus in Airteagal 370 den Treoir maidir le CBL, eadhon go raibh reachtaíocht náisiúnta i bhfeidhm chun cáin a ghearradh ar na soláthairtí sin roimh 1 Eanáir 1978.
34      Sna himthosca sin, ní mór a mheas, agus an rogha a dheonaítear le hAirteagal 28(3) den Séú Treoir agus le hAirteagal 370 den Treoir maidir le CBL á feidhmiú, go bhféadfaidh na Ballstáit an modh reachtach a dhealraíonn dóibh a bheith an modh is oiriúnaí a roghnú (féach, de réir análaí, breithiúnas an 4 Deireadh Fómhair 2012, PIGI, C‑550/11, EU:C:2012:614, mír 33).
35      Mar sin féin, le prionsabal na deimhneachta dlíthiúla, ar prionsabal ginearálta de dhlí an Aontais é, éilítear go mbeidh an modh reachtach a roghnaítear soiléir agus beacht maidir leis na staideanna dlíthiúla a bhfuil feidhm aige ina leith (féach, chuige sin, breithiúnas an 22 Feabhra 2018, T‑2, C‑396/16, EU:C:2018:109, míreanna 50 go 53).
36      Sa chás seo, is léir ón ordú tarchuir maidir leis na seirbhísí arna soláthar ag gníomhairí taistil i ndáil le socruithe taistil lasmuigh den Aontas, a bhí faoi réir CBL sa Bheilg ón 1 Nollaig 1977, go leanann siad de bheith faoi réir CBL ansin, ar bhonn fhorálacha Chód CBL, tar éis theacht i bhfeidhm Fhoraithne Ríoga an 28 Nollaig 1999, atá infheidhme ón 1 Eanáir 2000, as a leanann sé go hintuigthe go bhfuil na soláthairtí sin fós faoi réir CBL toisc nach bhforáiltear d’aon díolúine ó CBL i leith na soláthairtí céanna sin.
37      Níl aon bhunús le breithniú go mbeadh rogha de mhodh reachtach den sórt sin ag teacht salach ar Airteagal 28(3) den Séú Treoir agus ar Airteagal 370 den Treoir maidir le CBL. Ní mór a mheas, maidir leis an bhfíoras gur fhan reachtaíocht náisiúnta i bhfeidhm, tar éis theacht i bhfeidhm an Séú Treoir agus na Treorach maidir le CBL, nár foráladh leo, roimh an 1 Eanáir 1978, do dhíolúine ó CBL do na soláthairtí dá dtagraítear in Airteagal 26(3) den Séú Treoir agus sa chéad mhír d’Airteagal 309 den Treoir maidir le CBL, agus as a leanann sé go hintuigthe go bhfuil na soláthairtí sin faoi réir CBL, gur toradh é sin ar bheart an Bhallstáit lena mbaineann agus é ag feidhmiú na rogha maolaithe a deonaíodh dó faoi Airteagal 28(3) den Séú Treoir agus Airteagal 370 den Treoir maidir le CBL.
38      I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é an freagra ar an gcéad cheist ná nach mór Airteagal 28(3)(a) agus (4) den Séú Treoir agus mír 15 d’Iarscríbhinn E a ghabhann leis an Treoir chéanna, agus Airteagal 370 den Treoir maidir le CBL agus pointe 4 de Chuid A d’Iarscríbhinn X a ghabhann leis an Treoir chéanna, a léiriú sa chaoi nach gceanglaítear leis an réimeas díolúine arna leagan síos, foráil dhlíthiúil shainráite de mhaolú ar an díolúine ó CBL do sheirbhísí arna soláthar ag gníomhairí taistil le haghaidh socruithe taistil lasmuigh den Aontas Eorpach, dá bhforáiltear in Airteagal 26(3) den Séú Treoir, agus in Airteagal 309 den Treoir maidir le CBL.
An dara ceist
39      Lena dara ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 28(3)(a) agus (4) de Threoir 77/388/CEE agus mír 15 d’Iarscríbhinn E a ghabhann leis an Treoir chéanna agus Airteagal 370 den Treoir maidir le CBL agus pointe 4 de Chuid A d’Iarscríbhinn X a ghabhann leis an Treoir chéanna, le léiriú sa chaoi nach mór leasú ar an reachtaíocht a rinneadh tar éis theacht i bhfeidhm an Séú Treoir, lena scriostar foráil dhlíthiúil shainráite faoi nach raibh seirbhísí arna soláthar ag gníomhairí taistil lasmuigh den Aontas díolmhaithe ó CBL, agus lena gcuirtear forálacha in ionad na forála sin nach dtugtar le tuiscint leo ach go hintuigthe go bhfuil socruithe taistil lasmuigh den Aontas fós inchánach, a mheas mar reachtaíocht nach bhfuil comhionann go bunúsach leis an reachtaíocht a bhí ann roimhe sin agus atá bunaithe ar bhunsmaoineamh eile.
40      Is léir ó chásdlí na Cúirte nach bhfuil beart náisiúnta a ghlactar tar éis dáta áirithe a socraítear, ar an mbonn sin amháin, eisiata go huathoibríoch ón díolúine arna bunú ag gníomh ábhartha an Aontais. Cumhdófar leis an maolú foráil atá, go substaintiúil, comhionann leis an reachtaíocht roimhe sin nó lena laghdaítear nó a scriostar bac ar fheidhmiú na gceart agus na saoirsí arna leagan síos ag dlí an Aontais agus a bhí sa reachtaíocht roimhe sin. Os a choinne sin, ní féidir caitheamh le reachtaíocht atá bunaithe ar bhunsmaoineamh difriúil ó bhunsmaoineamh an dlí a bhí ann roimhe sin agus lena dtugtar isteach nósanna imeachta nua, mar reachtaíocht a bhí ann cheana ag an dáta a socraíodh sa ghníomh ábhartha de chuid an Aontais (féach, chuige sin, breithiúnais an 23 Aibreán 2009, Puffer C‑460/07, EU:C:2009:254, mír 85 go 87, agus an 20 Meán Fómhair 2018, EV, C‑685/16, EU:C:2018:743, mír 75).
41      Sa chás seo, is léir ó na doiciméid a cuireadh faoi bhráid na Cúirte, ón 1 Eanáir 1978, gur leagadh síos leis an gcéad mhír d’Airteagal 20(2) de Chód CBL toimhde dhlíthiúil faoinar measadh go raibh gníomhaire taistil a bhí ag gabháil le soláthar iompair, lóistín, bia nó deochanna a itear nó a óltar ar an láthair, siamsaíochta, nó seirbhísí eile, ag gníomhú in ainm an taistealaí agus thar a cheann, mar ghníomhaire an taistealaí, ach amháin a mhéid a sholáthair an gníomhaire na seirbhísí go díreach é féin ag úsáid a acmhainní féin nó a mhéid a ghníomhaigh sé in ainm sholáthraí na seirbhísí sin. Mar sin féin, leis an dara fomhír d’Airteagal 41(2) de Chód CBL, foráladh, ar thaobh amháin, go mbeadh díolúine ó CBL maidir le seirbhísí arna soláthar ag bróicéirí agus gníomhairí ar an gcoigríoch agus, ar an taobh eile, eisceacht ón díolúine sin maidir le gníomhairí taistil a bhí ag gabháil le soláthar iompair, lóistín, bia nó deochanna a itear nó a óltar ar an láthair, siamsaíochta nó seirbhísí eile, ach amháin dá mbeadh siad ag gníomhú ar son an tsoláthraí seirbhísí agus thar a cheann.
42      I ndiaidh an leasaithe reachtúil a tháinig i bhfeidhm an 1 Eanáir 2000, foráiltear i gCód CBL go ngníomhaíonn gníomhairí taistil ina n‑ainm féin i ndáil leis an taistealaí i gcás ina n‑eagraíonn siad agus a ndíolann siad, ina n‑ainm féin, turais a chuireann siad i gcrích agus úsáid á baint as earraí agus seirbhísí a sholáthraíonn daoine eile dóibh chun na críche sin, agus ní mar ghníomhaire an taistealaí. Ina theannta sin, ós rud é nár bhain an chéad fhomhír d’Airteagal 41(2) de Chód CBL ach amháin le bróicéirí agus gníomhairí, scriosadh an dara fomhír d’Airteagal 41(2) den Chód sin, lenar eisiadh gníomhairí taistil as díolúine ó CBL ar bhonn na toimhdean dlíthiúla go gcaitear leis na seirbhísí a sholáthair siad mar ghníomhaíochtaí idirghabhála.
43      Mar a luaitear san ordú tarchuir, ní raibh sé d’éifeacht ag scriosadh na toimhdean dlíthiúla sin, ón 1 Eanáir 2000, nach bhfuil soláthairtí seirbhísí gníomhairí taistil i ndáil le socruithe taistil lasmuigh den Aontas faoi réir CBL a thuilleadh, ós rud é go leanann sé go hintuigthe ó fhorálacha Chód CBL go bhfuil na soláthairtí sin fós faoi réir CBL, ós rud é nach bhforáiltear do dhíolúine ó CBL i gcás soláthairtí den sórt sin.
44      Leis an bhfíoras sin, ní féidir an tátal a bhaint, tar éis do theacht i bhfeidhm Fhoraithne Ríoga an 28 Nollaig 1999, agus é infheidhme ón 1 Eanáir 2000, gur athraigh an córas lenar rialaíodh dliteanas CBL maidir le seirbhísí arna soláthar ag gníomhairí taistil i ndáil le socruithe taistil a dhéantar lasmuigh den Aontas nó go raibh sé bunaithe ar bhunsmaoineamh difriúil ná an bhunsmaoineamh sna forálacha reachtúla a bhí i bhfeidhm idir 1 Nollaig 1977 agus 31 Nollaig 1999.
45      Go deimhin, mar a léirítear san ordú tarchuir agus i mbarúlacha i scríbhinn TUI Belgium agus an Choimisiúin, bhí sé beartaithe leis na leasuithe ar Chód CBL a tugadh isteach le héifeacht ón 1 Eanáir 2000 an toimhde dhlíthiúil lena gcaithfí le seirbhísí arna soláthar ag gníomhairí taistil mar ghníomhaíochtaí idirghabhála a scriosadh, agus sainmhíniú ar an téarma ‘gníomhaire taistil’ bunaithe ar an gcoincheap arna leagan amach in Airteagal 26(1) den Séú Treoir (Airteagal 306(1) den Treoir maidir le CBL anois) a thabhairt isteach sa Chód. Ba é an aidhm a bhí leis na hathruithe sin ná an riosca cánachais dúbailte a sheachaint. Sa chomhthéacs sin, mar a luann Rialtas na Beilge ina chuid barúlacha i scríbhinn, tá scriosadh na heisceachta ó dhíolúine CBL i ndáil le seirbhísí arna soláthar ag gníomhairí taistil maidir le socruithe taistil lasmuigh den Aontas ina léiriú ar rogha mhodha reachtaigh a ghlac reachtas na Beilge, a raibh sé d’aidhm aige nach gcoinneofaí díolúine a bhí gan feidhm, gan aon tionchar a bheith aige sin ar chur i bhfeidhm CBL ar na soláthairtí sin ná ar bhunsmaoineamh na reachtaíochta is infheidhme. Ní raibh na leasuithe sin ina gcúis le méadú ar líon na ngníomhaíochtaí inchánach ná ar athrú ar nádúr na ngníomhaíochtaí sin.
46      Ina theannta sin, i gcomhthéacs na leasuithe ar Chód CBL a tháinig i bhfeidhm an 1 Eanáir 2000, rialaigh an Chúirt nach sáraíonn Ballstát Airteagal 309 den Treoir maidir le CBL mura gcaitear le soláthar seirbhísí ag gníomhairí taistil mar ghníomhaíochtaí idirghabhála atá díolmhaithe i gcás ina mbaineann na soláthairtí sin le socruithe taistil a dhéantar lasmuigh den Aontas, agus má chuirtear na soláthairtí sin faoi réir CBL, ar an gcoinníoll go raibh na seirbhísí sin faoi réir CBL ar an 1 Eanáir 1978 (breithiúnas an 13 Márta 2014, Jetair agus BTWE Travel4you, C‑599/12 EU:C:2014:144, mír 43)
47      Dá bhrí sin, is cosúil go bhfaightear leis an reachtaíocht bhí ann roimhe agus leis an reachtaíocht nua, amhail an reachtaíocht atá i gceist sna príomhimeachtaí, na torthaí céanna go bunúsach, is é sin go bhfuil seirbhísí arna soláthar ag gníomhairí taistil i ndáil le socruithe taistil a dhéantar lasmuigh den Aontas faoi réir CBL; ina theannta sin, níl siad bunaithe ar bhunsmaointe difriúla ná níor leagadh síos nósanna imeachta difriúla leo, rudaí atá le cinneadh ag an gcúirt a rinne an tarchur.
48      I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é an freagra ar an dara ceist ná nach mór Airteagal 28(3)(a) agus (4) den Séú Treoir agus mír 15 d’Iarscríbhinn E a ghabhann leis an Treoir chéanna, agus Airteagal 370 agus pointe 4 de Chuid A d’Iarscríbhinn X a ghabhann leis an Treoir maidir le CBL a léiriú sa chaoi nach gá leasú ar an reachtaíocht a rinneadh tar éis theacht i bhfeidhm an Séú Treoir, lena scriostar foráil dhlíthiúil shainráite faoi nach raibh seirbhísí arna soláthar ag gníomhairí taistil lasmuigh den Aontas díolmhaithe ó CBL, agus lena gcuirtear forálacha in ionad na forála sin nach dtugtar le tuiscint ach go hintuigthe go bhfuil socruithe taistil lasmuigh den Aontas fós inchánach, a mheas, ar an mbonn sin amháin, mar reachtaíocht nach bhfuil comhionann, go bunúsach, leis an reachtaíocht a bhí ann roimhe sin agus atá bunaithe ar bhunsmaoineamh eile.
Costais
49      Os rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin,
rialaíonn AN CHÚIRT GHINEARÁLTA (an Cúigiú Dlísheomra, ina bhfuil cúigear Breithiúna ina suí)
mar seo a leanas:
1.      Maidir le hAirteagal 28(3)(a) agus (4) de Shéú Treoir 77/388/CEE ón gComhairle an 17 Bealtaine 1977 maidir le comhchuibhiú dhlíthe na mBallstát a bhaineann le cánacha láimhdeachais – Comhchóras cánach breisluacha: bonn aonfhoirmeach measúnaithe, agus mír 15 d’Iarscríbhinn E a ghabhann léi, chomh maith le hAirteagal 370 agus de Threoir 2006/112/CE ón gComhairle an 28 Samhain 2006 maidir leis an gcomhchóras cánach breisluacha, agus pointe 4 de Chuid A d’Iarscríbhinn X a ghabhann léi,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní cheanglaítear leis an réimeas díolúine arna leagan síos, foráil dhlíthiúil shainráite de mhaolú ar an díolúine ó cháin breisluacha (CBL) do sheirbhísí arna soláthar ag gníomhairí taistil i leith socruithe taistil a dhéantar lasmuigh den Aontas Eorpach, dá bhforáiltear in Airteagal 26(3) de Threoir 77/388 agus Airteagal 309 de Threoir 2006/112.
2.      Maidir le hAirteagal 28(3)(a) agus (4) agus de Threoir 77/388 agus mír 15 d’Iarscríbhinn E a ghabhann léi, chomh maith le hAirteagal 370 de Threoir 2006/112 agus pointe 4 de Chuid A d’Iarscríbhinn X a ghabhann léi,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní gá leasú ar an reachtaíocht a rinneadh tar éis theacht i bhfeidhm Threoir 77/388, lena scriostar foráil dhlíthiúil shainráite faoi nach raibh seirbhísí arna soláthar ag gníomhairí taistil lasmuigh den Aontas díolmhaithe ó CBL, agus lena gcuirtear forálacha in ionad na forála sin nach dtugtar le tuiscint ach go hintuigthe go bhfuil socruithe taistil lasmuigh den Aontas fós inchánach, a mheas, ar an mbonn sin amháin, mar reachtaíocht nach bhfuil comhionann, go bunúsach, leis an reachtaíocht a bhí ann roimhe sin agus atá bunaithe ar bhunsmaoineamh eile.
Sampol Pucurull
Pynnä
Laitenberger
Stancu
Valasidis
Arna thabhairt i gcúirt oscailte i Lucsamburg, an 25 Márta 2026.
Sínithe
*      Teanga an cháis: an Ollainnis.