62022TO0530(02)_RES
Συνεκδικασθείσες υποθέσεις T‑530/22 έως T‑533/22
Magistrats européens pour la démocratie et les libertés (Medel)
International Association of Judges
Association of European Administrative Judges
Stichting Rechters voor Rechters
κατά
Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Διάταξη του Γενικού Δικαστηρίου (τμήμα μείζονος συνθέσεως) της 4ης Ιουνίου 2024
«Προσφυγή ακυρώσεως – Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου – Εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου, της 17ης Ιουνίου 2022, για την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πολωνίας – Πράξη που δεν αφορά άμεσα τον προσφεύγοντα – Απαράδεκτο»
Προσφυγή ακυρώσεως – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα – Πράξεις που τα αφορούν άμεσα και ατομικά – Προσφυγή ασκηθείσα από ένωση – Παραδεκτό – Κριτήρια
(Άρθρο 263, εδ. 4, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψη 40)
Προσφυγή ακυρώσεως – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα – Πράξεις που τα αφορούν άμεσα και ατομικά – Προσφυγή επαγγελματικής ένωσης που προασπίζεται και εκπροσωπεί τα μέλη της – Πράξη που αφορά άμεσα τον προσφεύγοντα – Κριτήρια – Ενώσεις που εκπροσωπούν τα συμφέροντα των μελών τους τα οποία νομιμοποιούνται τα ίδια να ασκήσουν παραδεκτώς προσφυγή – Έλλειψη άμεσου συνδέσμου μεταξύ της προσβαλλόμενης πράξης και των αποτελεσμάτων της επί των υποκειμένων που εκπροσωπούνται από τις προσφεύγουσες ενώσεις – Απαράδεκτο
(Άρθρο 263, εδ. 4, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 62-89, 93, 109)
Προσφυγή ακυρώσεως – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα – Πράξεις που τα αφορούν άμεσα και ατομικά – Πράξη που αφορά άμεσα τον προσφεύγοντα – Κριτήρια – Δυνατότητα να τεθούν εν αμφιβόλω οι προϋποθέσεις παραδεκτού διά της επίκλησης του δικαιώματος αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας – Δεν υφίσταται – Δυνατότητα άμβλυνσης των προϋποθέσεων παραδεκτού προκειμένου να αρθούν το συντομότερο δυνατό οι παραβάσεις κράτους μέλους που αφορούν την κρίση που διέρχεται το κράτος δικαίου – Δεν υφίσταται
(Άρθρα 2 και 19 § 1, εδ. 2, ΣΕΕ· άρθρα 263, εδ. 4, και 266 ΣΛΕΕ· Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 47)
(βλ., σκέψεις 113-115, 117, 118)
Σύνοψη
Το τμήμα μείζονος συνθέσεως του Γενικού Δικαστηρίου απορρίπτει ως απαράδεκτες τις προσφυγές που άσκησαν τέσσερις ενώσεις δικαστών (
1
) με αίτημα την ακύρωση της εκτελεστικής αποφάσεως του Συμβουλίου για την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Δημοκρατίας της Πολωνίας (
2
).
Οι προσφεύγουσες αποτελούν αντιπροσωπευτικές ενώσεις δικαστών σε διεθνές επίπεδο των οποίων τα μέλη είναι, κατά κανόνα, εθνικές επαγγελματικές ενώσεις, συμπεριλαμβανομένων των πολωνικών ενώσεων δικαστών.
Στις 12 Φεβρουαρίου 2021 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέδωσαν τον κανονισμό 2021/241 για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (στο εξής: μηχανισμός) (
3
). Δυνάμει του μηχανισμού μπορούν να χορηγούνται κονδύλια στα κράτη μέλη, με τη μορφή χρηματοδοτικής συνεισφοράς, η οποία συνίσταται σε μη επιστρεπτέα χρηματοδοτική στήριξη ή με τη μορφή δανείου.
Με την προσβαλλόμενη απόφαση, το Συμβούλιο ενέκρινε την αξιολόγηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Δημοκρατίας της Πολωνίας και καθόρισε, στο παράρτημα, τα ορόσημα και τους στόχους που έπρεπε να επιτευχθούν από το συγκεκριμένο κράτος μέλος για την αποδέσμευση της χρηματοδοτικής συνεισφοράς που τέθηκε στη διάθεσή του με την προσβαλλόμενη απόφαση. Το πρώτο τμήμα του παραρτήματος αυτού περιέχει, μεταξύ άλλων, τα μέτρα σχετικά με τη μεταρρύθμιση της δικαιοσύνης στην Πολωνία τα οποία εξειδικεύονται στα ορόσημα F1G, F2G και F3G (
4
). Οι προσφεύγουσες προσέβαλαν την προσβαλλόμενη απόφαση υποστηρίζοντας ότι τα ορόσημα αυτά δεν είναι συμβατά με το δίκαιο της Ένωσης.
Με τη διάταξή του, το Γενικό Δικαστήριο δέχεται την ένσταση απαραδέκτου που προέβαλε το Συμβούλιο, δυνάμει του άρθρου 130, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του, και, ως εκ τούτου, απορρίπτει τις προσφυγές των προσφευγουσών.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Προκαταρκτικώς, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι, στο μέτρο που η προσβαλλόμενη απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Πολωνίας, το παραδεκτό των προσφυγών πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα του δεύτερου και του τρίτου σκέλους της περιόδου του τετάρτου εδαφίου του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, σύμφωνα με τα οποία απαιτείται η συνδρομή της προϋπόθεσης του άμεσου επηρεασμού (
5
).
Το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει, καταρχάς, το παραδεκτό των προσφυγών που άσκησαν οι προσφεύγουσες ιδίω ονόματι.
Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο αποφαίνεται ότι καμία νομική διάταξη που αφορά τον μηχανισμό δεν τους παρέχει τη δικονομική αυτή δυνατότητα. Ομοίως, το γεγονός ότι οι προσφεύγουσες παρεμβαίνουν στα θεσμικά όργανα της Ένωσης ως τακτικοί συνομιλητές τους επί του ζητήματος της δικαστικής ανεξαρτησίας δεν θεμελιώνει την ενεργητική νομιμοποίησή τους.
Στη συνέχεια, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει το παραδεκτό των προσφυγών που άσκησαν οι προσφεύγουσες εξ ονόματος των μελών τους των οποίων τα συμφέροντα προασπίζονται.
Συναφώς, οι προσφεύγουσες διακρίνουν τρεις ομάδες δικαστών, μεταξύ των οποίων, ιδίως, τους Πολωνούς δικαστές σε βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος και τους οποίους αφορά άμεσα, κατά την άποψη των προσφευγουσών, η προβλεπόμενη στα ορόσημα F2G και F3G διαδικασία επανεξέτασης, το σύνολο των Πολωνών δικαστών τους οποίους αφορούν άμεσα η εν λόγω διαδικασία επανεξέτασης και το ορόσημο F1G και το σύνολο των λοιπών Ευρωπαίων δικαστών τους οποίους επίσης αφορούν άμεσα τα ορόσημα αυτά.
Όσον αφορά τους δικαστές της πρώτης ομάδας, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει, κατά πρώτον, την ουσία της προσβαλλόμενης αποφάσεως, εκτιμώμενης με γνώμονα το περιεχόμενό της καθώς και το πλαίσιό της.
Διαπιστώνει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση εξαρτά την εκταμίευση της χρηματοδοτικής συνεισφοράς από την τήρηση προϋποθέσεων, ήτοι, την υλοποίηση των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αξιολογούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και εγκρίνονται από το Συμβούλιο, συμπεριλαμβανομένης της επίτευξης των οροσήμων και στόχων που αποτελούν μέτρα της προόδου που επιτελείται για την υλοποίηση μεταρρύθμισης. Έχοντας χαρακτήρα δημοσιονομικής αιρεσιμότητας καθόσον η επίτευξή τους αποτελεί προϋπόθεση χρηματοδότησης στο πλαίσιο του μηχανισμού, τα ορόσημα F1G, F2G και F3G αποτυπώνουν τη σύνδεση μεταξύ του σεβασμού της αξίας του κράτους δικαίου, αφενός, και της ορθής εκτέλεσης του προϋπολογισμού της Ένωσης, σύμφωνα με τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, καθώς και της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, αφετέρου.
Ωστόσο, με τον καθορισμό των εν λόγω οροσήμων, το Συμβούλιο δεν επεδίωκε να αντικαταστήσει τους κανόνες σχετικά με την αξία του κράτους δικαίου ή με την αποτελεσματική δικαστική προστασία, όπως αυτοί έχουν αποσαφηνιστεί από τη νομολογία του Δικαστηρίου. Επομένως, καθορίζοντας τα ορόσημα αυτά, το Συμβούλιο δεν είχε ως σκοπό να επιτρέψει στη Δημοκρατία της Πολωνίας να μη συμμορφώνεται προς τις αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τις οποίες διαπιστώνεται η μη συμμόρφωσή της προς την αξία του κράτους δικαίου ή την αρχή της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας.
Υπό το πρίσμα των προεκτεθέντων, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει, κατά δεύτερον, το ζήτημα αν η προσβαλλόμενη απόφαση αφορά άμεσα τους δικαστές της πρώτης ομάδας με γνώμονα το ορόσημο F2G. Επισημαίνει δε ότι, προκειμένου η εν λόγω απόφαση να αφορά άμεσα τους δικαστές σε βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος πρέπει να υφίσταται άμεσος σύνδεσμος μεταξύ της προσβαλλόμενης αποφάσεως και των αποτελεσμάτων της επί των δικαστών αυτών.
Συναφώς, το ορόσημο F2G θέτει μόνο μια προϋπόθεση την οποία πρέπει να τηρήσει η Δημοκρατία της Πολωνίας προκειμένου να μπορέσει να τύχει χρηματοδότησης. Η προσβαλλόμενη απόφαση δεν είχε ως αποτέλεσμα την υπαγωγή των δικαστών τους οποίους αφορούν οι αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος στις προϋποθέσεις που προέβλεπε, ούτε κατέστησε συγκεκριμένο κανόνα άμεσα εφαρμοστέο στην περίπτωσή τους. Ως εκ τούτου, η απόφαση αυτή, προβλέποντας το ορόσημο F2G, δεν επέβαλε, κατά τρόπο οριστικό, συγκεκριμένες υποχρεώσεις στις σχέσεις της Δημοκρατίας της Πολωνίας με τους δικαστές τους οποίους αφορούν οι αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος και δεν υφίσταται άμεσος σύνδεσμος.
Κατά συνέπεια, ακόμη και μετά την έκδοση της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η κατάσταση των δικαστών τους οποίους αφορούν οι αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος εξακολουθεί να διέπεται από τις εφαρμοστέες στην εν λόγω κατάσταση σχετικές διατάξεις του πολωνικού δικαίου καθώς και από τις διατάξεις του δικαίου της Ένωσης και τις αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς το ορόσημο F2G που καθορίζεται στην απόφαση αυτή να μεταβάλλει άμεσα τη νομική κατάσταση των δικαστών αυτών, υπό την έννοια που απαιτείται από το άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
Όσον αφορά τους δικαστές της δεύτερης ομάδας, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι οι προσφεύγουσες δεν απέδειξαν την ύπαρξη αρκούντως στενού συνδέσμου μεταξύ της κατάστασης όλων των Πολωνών δικαστών και του οροσήμου F1G. Σε σχέση με τους δικαστές της τρίτης ομάδας, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει, επίσης, το επιχείρημα των προσφευγουσών με το οποίο προβάλλεται ότι τα ορόσημα F1G, F2G και F3G αφορούν άμεσα το σύνολο των λοιπών Ευρωπαίων δικαστών.
Επομένως, δεδομένου ότι οι δικαστές των οποίων τα συμφέροντα προασπίζονται οι προσφεύγουσες δεν νομιμοποιούνται ενεργητικά, οι ίδιοι, να ασκήσουν παραδεκτώς προσφυγή, ούτε οι προσφεύγουσες πληρούν τις προϋποθέσεις για να είναι παραδεκτές οι προσφυγές τους.
Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει το επιχείρημα των προσφευγουσών περί αμβλύνσεως των προϋποθέσεων παραδεκτού. Συγκεκριμένα, μια τέτοια άμβλυνση θα αντέβαινε τόσο στο άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, όσο και στη νομολογία του Δικαστηρίου. Οι προβαλλόμενες από τις προσφεύγουσες συστημικές πλημμέλειες του δικαστικού συστήματος στην Πολωνία δεν μπορούν να δικαιολογήσουν, εν πάση περιπτώσει, τη μη εφαρμογή από το Γενικό Δικαστήριο της προϋπόθεσης του άμεσου επηρεασμού η οποία εφαρμόζεται επί των προσφυγών που ασκούνται από φυσικά ή νομικά πρόσωπα.
Το Γενικό Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι η ως άνω διαπίστωση δεν θίγει την υποχρέωση που υπέχει η Δημοκρατία της Πολωνίας, σύμφωνα με το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ και το άρθρο 266 ΣΛΕΕ, να αίρει το συντομότερο δυνατόν τις παραβάσεις που διαπιστώνονται από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά την κρίση που διέρχεται το κράτος δικαίου. Η απόφαση αυτή ομοίως δεν θίγει τη δυνατότητα των κρατών μελών και των θεσμικών οργάνων της Ένωσης να ασκούν προσφυγή κατά όλων των διατάξεων που θεσπίζονται από τα θεσμικά όργανα, τα όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης οι οποίες αποσκοπούν στην παραγωγή δεσμευτικών εννόμων αποτελεσμάτων, ούτε τις ενέργειες της Επιτροπής που σκοπούν στη διασφάλιση της εκπλήρωσης των απαιτήσεων που απορρέουν από τους κανόνες της Ένωσης σχετικά με το κράτος δικαίου.
(
1
)	Magistrats européens pour la démocratie et les libertés (Medel) στην υπόθεση T‑530/22, International Association of Judges (IAJ) στην υπόθεση T‑531/22, Association of European Administrative Judges (AEAJ) στην υπόθεση T‑532/22 και Stichting Rechters voor Rechters στην υπόθεση T‑533/22.
(
2
)	Εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου, της 17ης Ιουνίου 2022, για την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Δημοκρατίας της Πολωνίας, όπως τροποποιήθηκε με την εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου της 8ης Δεκεμβρίου 2023 (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση).
(
3
)	Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ 2021, L 57, σ. 17).
(
4
)	Τα αναφερόμενα ορόσημα, τα οποία αποτελούν μέτρα της προόδου που επιτελείται για την υλοποίηση μεταρρύθμισης, επιτάσσουν την ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας των Πολωνών δικαστών (ορόσημο F1G), τη διασφάλιση της πρόσβασης των δικαστών, σε βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί αποφάσεις του Izba Dyscyplinarna (πειθαρχικού τμήματος) του Sąd Najwyższy (Ανώτατου Δικαστηρίου, Πολωνία) (στο εξής: πειθαρχικό τμήμα), σε διαδικασία επανεξέτασης των αποφάσεων του εν λόγω τμήματος που τους αφορούν (ορόσημο F2G) και τη μέριμνα ώστε οι διαδικασίες επανεξέτασης του οροσήμου F2G να περατωθούν, καταρχήν, σύμφωνα με το ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα, κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2023 (ορόσημο F3G).
(
5
)	Κατά το άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο μπορεί, υπό τις προϋποθέσεις του πρώτου και του δευτέρου εδαφίου, να ασκεί προσφυγή κατά των πράξεων των οποίων είναι αποδέκτης ή που το αφορούν άμεσα και ατομικά, καθώς και κατά των κανονιστικών πράξεων που το αφορούν άμεσα και για την εφαρμογή των οποίων δεν απαιτούνται εκτελεστικά μέτρα.