SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA5 ta' Frar 1963 (*)Fil-kawża C-26/62_li
għandha bħala suġġett talba magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja, skond
is-subparagrafu (a) ta' l-ewwel paragrafu u t-tielet paragrafu ta'
l-Artikolu 177 tat-Trattat KEE, mit-Tariefcommissie, Tribunal
Amministrattiv Olandiż ta' istanza finali f’kawżi ta’ materja fiskali,
bl-iskop li tingħata, fil-kawża pendenti quddiem l-imsemmi tribunal_NV Algemene Transport – en Expeditie Onderneming van Gend & LoosvsNederlandse Administratie der Belastingen IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA_komposta
minn A. M. Donner, President, L. Delvaux u R. Rossi, Presidenti ta'
Awla, O. Riese, Ch. L. Hammes (Relatur), A. Trabucchi u R. Lecourt,
Imħallfin_Avukat Ġenerali: M. Roemer_Reġistratur: A. Van Houtte_tagħti l-preżentiSentenza I - Fuq il-proċeduraL-ebda
oġġezzjoni ma tqajmet fir-rigward tar-regolarità tal-proċedura
tat-talba għal deċiżjoni preliminari magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja
bis-saħħa ta’ l-Artikolu 177 tat-Trattat KEE, mit-Tariefcommissie, qorti
jew tribunal skond l-imsemmi artikolu.Barra minn hekk, ma teżisti ebda bażi sabiex il-qorti tqajjem il-kwistjoni ex officio. II - Fuq l-ewwel domanda A - Il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-ĠustizzjaIl-Gvern
Olandiż u l-Gvern Belġjan jikkontestaw il-kompetenza tal-Qorti
tal-Ġustizzja billi jsostnu li r-rinviju jirrigwarda l-applikazzjoni
tat-Trattat fil-kuntest tad-dritt kostituzzjonali ta’ l-Olanda u mhux
l-interpretazzjoni tat-Trattat.B'mod aktar
partikolari, il-Qorti tal-Ġustizzja m'għandhiex kompetenza li
tiddeċiedi, jekk ikun il-każ, jekk id-dispożizzjonijiet tat-Trattat KEE
għandhomx jipprevalu fuq il-liġi Olandiża jew fuq xi ftehim ieħor li sar
mill-Olanda u li ġie inkorporat fil-liġi nazzjonali Olandiża.Is-soluzzjoni
għal tali problema taqa' taħt il-kompetenza esklużiva tal-qrati
nazzjonali, bla ħsara għal rikors skond il-kundizzjonijiet stabbiliti
fl-Artikoli 169 u 170 tat-Trattat.Madankollu,
f'dan il-każ il-Qorti tal-Ġustizzja mhijiex mitluba tiddeċiedi dwar
l-applikazzjoni tat-Trattat skond il-prinċipji tal-liġi nazzjonali ta’
l-Olanda, li tibqa' taħt il-kompetenza tal-qrati nazzjonali, iżda hija
mitluba biss, skond is-subparagrafu (a) ta’ l-ewwel paragrafu ta'
l-Artikolu 177 tat-Trattat, li tinterpreta l-portata ta’ l-Artikolu 12
ta’ l-imsemmi Trattat fil-kuntest tad-dritt Komunitarju u b’referenza
għall-effetti tiegħu fuq l-individwi. Għaldaqstant, dan l-argument m’għandu ebda bażi legali.Il-Gvern
Belġjan isostni wkoll li l-Qorti tal-Ġustizzja m'għandhiex kompetenza
abbażi tal-fatt li ebda risposta mogħtija minnha għall-ewwel domanda
tat-Tariefcommissie ma tista' tkun rilevanti għas-soluzzjoni tal-kawża
quddiem dan it-tribunal.Madankollu, sabiex
il-Qorti tal-Ġustizzja jkollha ġurisdizzjoni f'din il-kawża, huwa
biżżejjed li d-domanda preliminari tkun tikkonċerna l-interpretazzjoni
tat-Trattat. Il-kunsiderazzjonijiet li
jistgħu jwasslu qorti nazzjonali għall-għażla tad-domandi tagħha kif
ukoll ir-rilevanza li tattribwixxi lil dawn id-domandi fil-kuntest
tal-kawża quddiemha, huma esklużi mill-istħarriġ tal-Qorti
tal-Ġustizzja.Mill-kliem tad-domandi magħmula jidher li dawn jirrigwardaw l-interpretazzjoni tat-Trattat.Għalhekk il-Qorti tal-Ġustizzja għandha kompetenza twieġeb għal dawn id-domandi.Għaldaqstant, dan l-argument ukoll huwa infondat. B - Fuq il-mertuL-ewwel
domanda tat-Tariefcommissie hija jekk l-Artikolu 12 tat-Trattat huwiex
applikabbli direttament fil-liġi nazzjonali, fis-sens li, iċ-ċittadini
ta’ Stati Membri jkunu jistgħu, abbażi ta’ dan l-artikolu, jeżerċitaw
drittijiet li l-qorti nazzjonali għandha tipproteġi.Sabiex
jiġi ddeterminat jekk id-diżposizzjonijiet ta’ trattat internazzjonali
għandhomx tali portata, jeħtieġ li jiġu kkunsidrati l-ispirtu, l-iskema
ġenerali u l-kliem tagħhom.L-għan
tat-Trattat KEE, li huwa li jistabbilixxi suq komuni li l-operat tiegħu
jikkonċerna direttament liċ-ċittadini tal-Komunità, jimplika li dan
it-Trattat huwa aktar minn ftehim li sempliċement joħloq obbligi
reċiproċi bejn l-Istati kontraenti. Dan
huwa kkonfermat fil-preambolu tat-Trattat li jirreferi mhux biss għal
Gvernijiet iżda wkoll għal popli.
Konferma ta' dan tidher, b'mod aktar
speċifiku, fit-twaqqif ta’ istituzzjonijiet mogħtija drittijiet sovrani,
li l-eżerċizzju tagħhom jeffettwa kemm lill-Istati Membri kif ukoll
liċ-ċittadini tagħhom.
Barra minn hekk, jeħtieġ li jiġi rrilevat li
ċ-ċittadini ta’ l-Istati Membri fil-Komunità huma msejħa sabiex
jikkooperaw fl-operat ta’ din il-Komunità permezz tal-Parlament Ewropew u
tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali.Minn barra
dan, ir-rwol tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest ta' l-Artikolu 177, li
l-għan tiegħu huwa li tiġi assigurata interpretazzjoni uniformi
tat-Trattat mill-qrati nazzjonali, jikkonferma li l-Istati rrikonoxxew
li d-dritt Komunitarju għandu awtorità li tista' tiġi invokata
miċ-ċittadini tagħhom quddiem dawn il-qrati.Minn
dawn iċ-ċirkustanzi għandu jiġi konkluż li l-Komunità tikkostitwixxi
ordinament ġuridiku ġdid tad-dritt internazzjonali, li għal benefiċċju
tiegħu l-Istati limitaw id-drittijiet sovrani tagħhom, anke jekk f’oqsma
limitati, u li s-suġġetti ta' dan l-ordinament jinkludu mhux biss
l-Istati Membri iżda wkoll iċ-ċittadini tagħhom.Indipendentament
mil-leġiżlazzjoni ta’ l-Istati Membri, id-dritt Komunitarju mhux biss
jimponi obbligi fuq l-individwi, iżda huwa wkoll intiż sabiex jagħtihom
drittijiet li jkunu jiffurmaw parti mill-patrimonju ġuridiku tagħhom.Dawn
id-drittijiet jinħolqu mhux biss meta jkunu espressament mogħtija
mit-Trattat, iżda wkoll meta t-Trattat jimponi ċerti obbligi, b'mod ċar,
kemm fuq l-individwi kif ukoll fuq l-Istati Membri u fuq
l-istituzzjonijiet tal-Komunità.Fir-rigward
ta’ l-iskema ġenerali tat-Trattat għal dak li jirrigwarda d-dazji
doganali u piżijiet b'effett ekwivalenti jeħtieġ li jiġi enfasizzat li
l-Artikolu 9, li jibbaża l-Komunità fuq unjoni doganali, jinkludi, bħala
regola essenzjali, il-projbizzjoni ta’ dawn id-dazji doganali u
piżijiet.Din id-dispożizzjoni tinsab
fil-bidu tal-parti tat-Trattat li tiddeffinixxi l-“Bażi tal-Komunità”.
Hija applikata u spjegata permezz ta' l-Artikolu 12.Il-kliem ta’ l-Artikolu 12 fih projbizzjoni ċara u mhux kundizzjonali, li mhijiex obbligu pożittiv iżda wieħed negattiv.Barra
minn hekk, dan l-obbligu mhuwa kkwalifikat bl-ebda riżerva,
mill-Istati, li tissuġġetta l-implementazzjoni tiegħu għal att pożittiv
tad-dritt nazzjonali.Permezz tan-natura
tagħha stess, din il-projbizzjoni tipproduċi effetti diretti
fir-relazzjonijiet ġuridiċi bejn l-Istati Membri u ċ-ċittadini tagħhom.L-implementazzjoni ta’ l-Artikolu 12 ma teħtieġ ebda intervent leġiżlattiv mill-Istati.Il-fatt
li permezz ta’ dan l-artikolu l-Istati Membri huma s-suġġetti ta’
l-obbligu negattiv ma jfissirx li ċ-ċittadini tagħhom ma jistgħux
jibbenefikaw minn dan l-obbligu.Barra minn
hekk, l-argument ibbażat fuq l-Artikoli 169 u 170 tat-Trattat, imressaq
mit-tliet Gvernijiet li ssottomettew l-osservazzjonijiet tagħhom
bil-miktub lill-Qorti tal-Ġustizzja, huwa infondat.Il-fatt
li l-Artikoli tat-Trattat hawn fuq imsemmija jawtorizzaw
lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jressqu, quddiem il-Qorti
tal-Ġustizzja, Stat li ma jkunx wettaq l-obbligi tiegħu, ma jfissirx li
l-individwi ma jistgħux jinvokaw dawn l-obbligi, jekk ikun il-każ,
quddiem qorti nazzjonali, l-istess mod kif il-fatt li t-Trattat iqiegħed
għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni mezzi biex tassigura li l-obbligi
imposti fuq dawk li huma suġġetti għat-Trattat jiġu osservati, ma
jipprekludix il-possibbiltà li din l-inosservanza tiġi invokata f’kawżi
bejn individwi quddiem qorti nazzjonali.Jekk
il-garanziji kontra ksur ta’ l-Artikolu 12 mill-Istati Membri jiġu
limitati għal proċeduri previsti fl-Artikoli 169 u 170 dan ikun ifisser
li d-drittijiet individwali taċ-ċittadini ta' l-Istati Membri tagħhom ma
jkollhom l-ebda protezzjoni legali diretta.Hemm
riskju li rikors għal dawn l-artikoli jkun ineffikaċi jekk ikollu jsir
wara l-implementazzjoni ta’ deċiżjoni nazzjonali adottata kuntrarjament
għad-dispożizzjonijiet tat-Trattat.Il-viġilanza
ta’ l-individwi kkonċernati sabiex jiġu protetti d-drittijiet tagħhom
tammonta għal kontroll effikaċi flimkien mal-kontroll li l-Artikoli 169 u
170 jafdaw fid-diliġenza tal-Kummissjoni u ta' l-Istati Membri.Minn
dan isegwi li, skond l-ispirtu, l-iskema ġenerali u l-kliem
tat-Trattat, l-Artikolu 12 għandu jiġi interpretat fis-sens li
jipproduċi effetti diretti u joħloq drittijiet individwali li l-qrati
nazzjonali għandhom jipproteġu. III – Fuq it-tieni domanda A - Il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-ĠustizzjaSkond
l-osservazzjonijiet tal-Gvern Belġjan u dak Olandiż, sabiex tkun tista'
tingħata risposta, jidher li l-kliem ta' din id-domanda jirrikjedi
eżami mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-klassifikazzjoni tariffarja ta’ l-ureaformaldehyde
importat fl-Olanda, klassifikazzjoni li dwarha Van Gend & Loos u
l-Ispettur tad-Dwana f’Zaandam għandhom opinjonijiet differenti
fir-rigward tat-“Tariefbesluit” ta' l-1947.Huwa
ċar li d-domanda ma tirrikjedix interpretazzjoni tat-Trattat iżda
tikkonċerna l-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni doganali ta' l-Olanda
għall-klassifikazzjoni ta’ l-aminoplastiċi, li ma taqax taħt
il-kompetenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej skond
l-Artikolu 177(a).Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja m'għandhiex kompetenza tikkunsidra r-rinviju magħmul mit-Tariefcommissie.Madankollu,
il-portata vera tad-domanda magħmula mit-Tariefcommissie hija, dwar
jekk żieda effettiva tad-dazji doganali imposti fuq prodott partikolari,
mhux minħabba żieda fir-rata iżda minħabba klassifikazzjoni ġdida
tal-prodott li tirriżulta minn bidla fil-kwalifikazzjoni tariffarja,
tiksirx il-projbizzjoni ta' l-Artikolu 12 tat-Trattat.Taħt
dan l-aspett, id-domanda magħmula hija kkonċernata
mill-interpretazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni tat-Trattat u, b'mod
aktar partikolari, mill-portata li għandha tingħata lill-kunċett ta’
dazji doganali applikat qabel id-dħul fis-seħħ tat-Trattat.Għalhekk il-Qorti tal-Ġustizzja għandha kompetenza sabiex tirrispondi għal din id-domanda. B - Fuq il-mertuMill-kliem
u mill-iskema ġenerali ta’ l-Artikolu 12 tat-Trattat jirriżulta li,
sabiex jiġi ddeterminat jekk dazji doganali jew piżijiet li jkollhom
effett ekwivalenti ikunux ġew miżjuda kuntrarjament għall-projbizzjoni
li tinsab fl-imsemmi artikolu, jeħtieġ li jittieħdu in kunsiderazzjoni
d-dazji doganali u l-piżijiet effettivament applikati fid-data tad-dħul
fis-seħħ tat-Trattat.Barra minn hekk, għal
dak li jirrigwarda l-projbizzjoni ta’ l-Artikolu 12 tat-Trattat, żieda
illeċita bħal din tista' tinħoloq kemm minħabba aġġustament ġdid
tat-tariffa li tirriżulta fil-klassifika tal-prodott taħt intestatura
b’taxxa aktar għolja, kif ukoll minħabba żieda fir-rata tad-dazju.Mhuwiex
importanti li jsir magħruf kif saret iż-żieda fid-dazji doganali meta,
wara d-dħul fis-seħħ tat-Trattat, l-istess prodott fl-istess Stat Membru
huwa suġġett għal rata għola ta’ dazju.Għaldaqstant,
l-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 12, skond l-interpretazzjoni mogħtija
aktar 'il fuq, taqa' taħt il-kompetenza tal-qorti nazzjonali, li għandha
teżamina jekk il-prodott suġġett għad-dazju, f’dan il-każ l-ureaformaldehyde
li joriġina mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, huwiex milqut
mill-miżuri doganali fis-seħħ fl-Olanda b’dazju fuq l-importazzjoni
għola minn dak impost fl-1 ta’ Jannar 1958.Il-Qorti
tal-Ġustizzja m'għandhiex kompetenza tivverifika l-mertu ta'
l-affermazzjonijiet kontradittorji li ġew ippreżentati lilha fir-rigward
ta' dan is-suġġett matul il-proċeduri u għalhekk għandha tħallihom
għall-kunsiderazzjoni tal-qrati nazzjonali. IV - Fuq l-ispejjeżL-ispejjeż
tal-Kummissjoni tal-KEE u ta' l-Istati Membri li ssottomettew
l-osservazzjonijiet tagħhom lill-Qorti tal-Ġustizzja ma jistgħux jiġu
mħallsa lura.Peress li l-proċedura għandha,
fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta' kwistjoni
imqajma quddiem it-Tariefcommissie, huwa dan it-tribunal li jiddeċiedi
dwar l-ispejjeż.Għal dawn il-motivi, IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA_B'risposta għad-domandi preliminari magħmula mit-Tariefcommissie, b’deċiżjoni tas-16 ta' Awwissu 1962, taqta' u tiddeċiedi li:1)      L-Artikolu
12 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ekonomika Ewropea jipproduċi
effetti diretti u joħloq drittijiet individwali li l-qrati nazzjonali
għandhom jipproteġu.2)      Sabiex
jiġi ddeterminat jekk dazji doganali jew piżijiet b'effett ekwivalenti
jkunux ġew miżjuda kuntrarjament għall-projbizzjoni li tinsab
fl-Artikolu 12 tat-Trattat, jeħtieġ li jittieħdu in kunsiderazzjoni
d-dazji doganali u l-piżijiet effettivament applikati mill-Istat Membru
in kwistjoni fid-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan it-Trattat.Żieda
bħal din tista' tinħoloq kemm minn aġġustament ġdid tat-tariffa li
tirriżulta fil-klassifika tal-prodott taħt intestatura ta’ taxxa aktar
għola,
kif ukoll minħabba żieda fir-rata tad-dazju.3)      Huwa t-Tariefcommissie li għandu jiddeċiedi dwar l-ispejjeż f'din il-kawża.DonnerDelvauxRossiRieseHammesTrabucchi       Lecourt Mogħti f’qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu, 5 ta’ Frar 1963A. Van Houtte       A. M. DonnerReġistratur        President* Lingwa tal-kawża: l-Olandiż