62023CJ0686
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (όγδοο τμήμα)
της 3ης Απριλίου 2025 (
*1
)
«Αίτηση αναιρέσεως – Ειδικό πρόγραμμα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης στον τομέα της έρευνας των έμβιων πόρων – Πρόγραμμα SEAPURA – Σύμβαση επιδότησης – Έκθεση ελέγχου της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) – Αποκάλυψη απάτης ή δημοσιονομικών παρατυπιών – Αίτημα επιστροφής της συνεισφοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Χρεωστικό σημείωμα – Απαίτηση της Ένωσης – Παραγραφή – Σύμβαση διεπόμενη από το βελγικό δίκαιο – Έναρξη διαδικασίας αφερεγγυότητας κατά του οφειλέτη στη Γαλλία – Αναγγελία απαίτησης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Κανονισμός (ΕΚ) 1346/2000 – Άμεση εφαρμογή – Διακοπή της προθεσμίας παραγραφής που προβλέπει το βελγικό δίκαιο»
Στην υπόθεση C‑686/23 P,
με αντικείμενο αίτηση αναιρέσεως δυνάμει του άρθρου 56 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ασκήθηκε στις 16 Νοεμβρίου 2023,
Centre d’étude et de valorisation des algues SA (CEVA), με έδρα το Pleubian (Γαλλία), εκπροσωπούμενo από τον A. Raccah, δικηγόρο,
αναιρεσείον,
όπου οι λοιποί διάδικοι είναι:
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τον J. Estrada de Solà και την M. Ilkova, επικουρούμενους από τον E. Bouttier, δικηγόρο,
ενάγουσα πρωτοδίκως,
SELARL AJIRE, με έδρα τη Rennes (Γαλλία),
SELARL TCA, με έδρα το Saint‑Brieuc (Γαλλία),
εναγόμενες πρωτοδίκως,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (όγδοο τμήμα),
συγκείμενο από τους S. Rodin (εισηγητή), πρόεδρο τμήματος, N. Piçarra και O. Spineanu-Matei, δικαστές,
γενική εισαγγελέας: J. Kokott
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Με την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως, το centre d’étude et de valorisation des algues SA (CEVA) ζητεί την αναίρεση της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 6ης Σεπτεμβρίου 2023, Επιτροπή κατά CEVA κ.λπ. (T‑748/20, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, EU:T:2023:521), με την οποία το Γενικό Δικαστήριο καθόρισε σε 168220,16 ευρώ, πλέον τόκων υπερημερίας, το ποσό της απαίτησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής η οποία αντιστοιχεί στην επιστροφή των επιδοτήσεων που καταβλήθηκαν στο πλαίσιο της σύμβασης χρηματοδότησης που συνήφθη με το CEVA για την υλοποίηση έργου στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος έρευνας και ανάπτυξης με τίτλο «Ποιότητα ζωής και διαχείριση έμβιων πόρων» (στο εξής: επίμαχη απαίτηση).
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
2
Το άρθρο 71 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) 1605/2002 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2002, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ 2002, L 248, σ. 1), το οποίο επιγράφεται «Βεβαίωση των απαιτήσεων», ως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υπόθεσης που αποτελεί αντικείμενο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, προέβλεπε στις παραγράφους 1 έως 3 τα εξής:
«1.   Βεβαίωση μιας απαίτησης είναι η πράξη με την οποία ο κύριος ή δευτερεύων διατάκτης:
α)
επαληθεύει την ύπαρξη των οφειλών του οφειλέτη·
β)
προσδιορίζει ή επαληθεύει την ύπαρξη και το ποσό της οφειλής·
γ)
επαληθεύει τους όρους υπό τους οποίους η οφειλή καθίσταται απαιτητή.
2.   Οι ίδιοι πόροι που αποδίδονται στην Επιτροπή καθώς και κάθε απαίτηση που προσδιορίζεται ως βεβαία, εκκαθαρισμένη και απαιτητή πρέπει να βεβαιώνονται με ένταλμα είσπραξης εγχειριζόμενο στον υπόλογο, ακολουθούμενο από χρεωστικό σημείωμα προς τον οφειλέτη, τα οποία εκδίδονται και τα δύο από τον αρμόδιο διατάκτη.
3.   Τα αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά ανακτώνται.»
3
Το άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΚ) 1346/2000 του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 2000, περί των διαδικασιών αφερεγγυότητας (ΕΕ 2000, L 160, σ. 1), με τίτλο «Διεθνής δικαιοδοσία», ως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υπόθεσης που αποτελεί αντικείμενο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, όριζε στις παραγράφους 1 και 2 τα εξής:
«1.   Αρμόδια για την έναρξη της διαδικασίας αφερεγγυότητας είναι τα δικαστήρια του κράτους μέλους στο οποίο βρίσκεται το κέντρο των κυρίων συμφερόντων του οφειλέτη. Για τις εταιρείες και τα νομικά πρόσωπα τεκμαίρεται, μέχρις αποδείξεως του εναντίου, ότι κέντρο των κυρίων συμφερόντων είναι ο τόπος της καταστατικής έδρας.
2.   Όταν το κέντρο των κύριων συμφερόντων του οφειλέτη ευρίσκεται σε κράτος μέλος, τα δικαστήρια άλλου κράτους μέλους είναι αρμόδια για την έναρξη διαδικασίας αφερεγγυότητας, κατ’ αυτού, μόνον εάν έχει εκεί εγκατάσταση. Η διαδικασία αυτή παράγει αποτελέσματα μόνον έναντι των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη που βρίσκονται στο συγκεκριμένο κράτος μέλος.»
4
Το άρθρο 4 του κανονισμού 1346/2000, με τίτλο «Εφαρμοστέο δίκαιο», προέβλεπε στην παράγραφο 2 τα εξής:
«Το δίκαιο του κράτους έναρξης [της διαδικασίας αφερεγγυότητας] ρυθμίζει τις προϋποθέσεις έναρξης, τη διεξαγωγή και την περάτωση της διαδικασίας αφερεγγυότητας. Βάσει του δικαίου αυτού, ορίζονται συγκεκριμένα:
[…]
στ)
τα αποτελέσματα της διαδικασίες αφερεγγυότητας επί των ατομικών διώξεων εκ μέρους πιστωτών, εκτός αν υφίσταται εκκρεμοδικία·
[…]».
5
Το άρθρο 16 του κανονισμού αυτού, με τίτλο «Βασική αρχή», προέβλεπε στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Η κήρυξη της έναρξης μιας διαδικασίας αφερεγγυότητας από τα κατ’ άρθρο 3 αρμόδια δικαστήρια κράτους μέλους, αναγνωρίζεται στο έδαφος όλων των άλλων κρατών μελών μόλις αρχίσει να παράγει τα αποτελέσματά της στο κράτος έναρξης.»
6
Το άρθρο 17 του κανονισμού αυτού, με τίτλο «Αποτελέσματα της αναγνώρισης», προέβλεπε στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Η απόφαση έναρξης διαδικασίας του άρθρου 3, παράγραφος 1, παράγει άνευ ετέρου σε κάθε άλλο κράτος μέλος τα αποτελέσματα που ορίζει το δίκαιο του κράτους έναρξης, εφόσον ο παρών κανονισμός δεν προβλέπει άλλως και ενόσω δεν έχει κινηθεί σ’ αυτό το άλλο κράτος μέλος καμία άλλη διαδικασία του άρθρου 3, παράγραφος 2.»
Το βελγικό δίκαιο
7
Το άρθρο 1134 του βελγικού αστικού κώδικα, ως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υπόθεσης που αποτελεί αντικείμενο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως (στο εξής: βελγικός αστικός κώδικας), όριζε τα εξής:
«Οι νομίμως συναφθείσες συμβάσεις έχουν ισχύ νόμου μεταξύ των συμβαλλομένων.
[…]
Πρέπει να εκτελούνται με καλή πίστη.»
8
Κατά το άρθρο 2257 του βελγικού αστικού κώδικα:
«Η παραγραφή δεν τρέχει:
προκειμένου περί απαιτήσεως εξαρτώμενης από αίρεση, έως την πλήρωση της αίρεσης·
[…]».
9
Κατά το άρθρο 2262 bis, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του βελγικού αστικού κώδικα:
«Οι ενοχικές αξιώσεις παραγράφονται σε δέκα έτη.»
Το γαλλικό δίκαιο
10
Το άρθρο L. 622‑21, παράγραφος I, του γαλλικού εμπορικού κώδικα, ως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υπόθεσης που αποτελεί αντικείμενο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως (στο εξής: γαλλικός εμπορικός κώδικας), όριζε τα εξής:
«Η απόφαση περί ενάρξεως της διαδικασίας αφερεγγυότητας συνεπάγεται, για το σύνολο των πιστωτών των οποίων η απαίτηση δεν μνημονεύεται στο άρθρο L. 622‑17, παράγραφος Ι, διακοπή ή απαγόρευση κάθε ένδικης διαδικασίας που έχει ως αίτημα:
1°
την επιβολή στον οφειλέτη υποχρέωσης καταβολής χρηματικού ποσού·
2°
τη λύση σύμβασης λόγω μη καταβολής χρηματικού ποσού».
11
Το άρθρο L. 622‑24 του γαλλικού εμπορικού κώδικα είχε ως εξής:
«Από τη δημοσίευση της απόφασης, όλοι οι πιστωτές των οποίων η απαίτηση γεννήθηκε πριν από την έκδοση της απόφασης περί ενάρξεως της διαδικασίας αφερεγγυότητας, πλην των μισθωτών, αναγγέλλουν τις απαιτήσεις τους στον σύνδικο εντός των προθεσμιών που τάσσονται με διάταγμα εκδιδόμενο κατόπιν γνωμοδότησης του Conseil d’État [(Συμβουλίου της Επικρατείας, Γαλλία)]. Σε περίπτωση άρσης του αποκλεισμού του πιστωτή κατά τα οριζόμενα στο άρθρο L. 622‑26, οι προθεσμίες αρχίζουν να τρέχουν από την επίδοση της σχετικής απόφασης· στην περίπτωση αυτή οι προθεσμίες μειώνονται κατά το ήμισυ. Οι πιστωτές που είναι κάτοχοι εγγύησης για την οποία απαιτείται δημοσιότητα ή έχουν συνάψει με τον οφειλέτη σύμβαση για την οποία απαιτείται δημοσιότητα ειδοποιούνται προσωπικά ή, κατά περίπτωση, κατ’ οίκον. Η προθεσμία για την αναγγελία αρχίζει να τρέχει ως προς τα πρόσωπα αυτά από την ως άνω ειδοποίησή τους.
[…]»
12
Το άρθρο L. 622‑25, παράγραφος I, του κώδικα αυτού προέβλεπε τα εξής:
«Η αναγγελία απαίτησης διακόπτει την παραγραφή έως την περάτωση της διαδικασίας· απαλλάσσει από κάθε υποχρέωση όχλησης και ισοδυναμεί με πράξη δικαστικής επιδίωξης δικαιώματος.»
Η σύμβαση Seapura
13
Το άρθρο 2, παράγραφος 1, της σύμβασης που συνήψε η Επιτροπή με το CEVA στις 17 Ιανουαρίου 2001, με αντικείμενο την υλοποίηση έργου στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος έρευνας και ανάπτυξης με τίτλο «Ποιότητα ζωής και διαχείριση έμβιων πόρων» (στο εξής: έργο Seapura), η οποία προέβλεπε την καταβολή επιδότησης ύψους 123735 ευρώ (στο εξής: σύμβαση Seapura), έχει ως εξής:
«Η διάρκεια του έργου είναι 36 μήνες από 01/02/2001.»
14
Το άρθρο 5, παράγραφοι 1 και 2, της σύμβασης Seapura ορίζει τα εξής:
«1.   Η παρούσα σύμβαση διέπεται από το βελγικό δίκαιο.
2.   Το [Γενικό Δικαστήριο] και, σε περίπτωση αναίρεσης, το [Δικαστήριο] έχουν αποκλειστική αρμοδιότητα για την εκδίκαση διαφορών μεταξύ της [Ευρωπαϊκής Ένωσης], αφενός, και των συμβαλλομένων, αφετέρου, όσον αφορά το κύρος, την εφαρμογή ή την ερμηνεία της παρούσας σύμβασης.»
15
Το άρθρο 3, παράγραφος 5, του παραρτήματος II της σύμβασης αυτής ορίζει τα εξής:
«Μετά την πλήρη εκτέλεση της σύμβασης ή μετά από καταγγελία της σύμβασης ή μετά τη λήξη της συμμετοχής αντισυμβαλλομένου, η Επιτροπή δύναται να ζητήσει ή ζητεί, κατά περίπτωση, από τον αντισυμβαλλόμενο την επιστροφή του συνόλου της καταβληθείσας κοινοτικής συνεισφοράς, εάν διαπιστωθούν απάτες ή σοβαρές δημοσιονομικές παρατυπίες στο πλαίσιο ελέγχου. […]»
Το ιστορικό της διαφοράς
16
Το ιστορικό της διαφοράς εκτίθεται στις σκέψεις 2 έως 22 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης.
17
Στις 17 Ιανουαρίου 2001 η Επιτροπή συνήψε με το CEVA τη σύμβαση Seapura, η οποία προέβλεπε την καταβολή επιδότησης ύψους 123735 ευρώ.
18
Το 2006 η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) κίνησε έρευνα λόγω υπονοιών για διάπραξη απάτης σε σχέση με διάφορα έργα που υλοποίησε το CEVA, συμπεριλαμβανομένου του έργου Seapura.
19
Στις 11 Δεκεμβρίου 2007 η OLAF συνέταξε την τελική έκθεσή της σχετικά με την έρευνα αυτή (στο εξής: έκθεση της OLAF), με την οποία διαπίστωσε παρατυπίες στο πλαίσιο της εκτέλεσης της σύμβασης Seapura που συνίσταντο, μεταξύ άλλων, σε παραποιήσεις των δελτίων διαχείρισης του χρόνου εργασίας του προσωπικού του CEVA.
20
Με έγγραφο της 29ης Οκτωβρίου 2008, η Επιτροπή γνωστοποίησε στο CEVA ότι, λόγω των σοβαρών παρατυπιών που διαπιστώθηκαν στην έκθεση της OLAF, σκόπευε να εκδώσει σε βάρος του χρεωστικά σημειώματα ύψους 123735 ευρώ, πλέον τόκων, για την επιστροφή της επιδότησης που είχε καταβληθεί βάσει της σύμβασης Seapura.
21
Στις 13 Μαρτίου 2009 η Επιτροπή απηύθυνε στο CEVA τέσσερα χρεωστικά σημειώματα, για συνολικό ποσό 168220,16 ευρώ (στο εξής: χρεωστικά σημειώματα).
22
Καθόσον το CEVA δεν ανταποκρίθηκε στα χρεωστικά σημειώματα ούτε στις τέσσερις υπομνηστικές επιστολές που είχε αποστείλει η Επιτροπή στις 11 Μαΐου 2009, το εν λόγω θεσμικό όργανο του κοινοποίησε στις 12 Ιουνίου 2009 τέσσερα έγγραφα οχλήσεως.
23
Στις 17 Ιουλίου 2009 το CEVA άσκησε προσφυγή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, με αίτημα την ακύρωση των υπομνηστικών επιστολών.
24
Με απόφαση της 15ης Σεπτεμβρίου 2011, CEVA κατά Επιτροπής (T‑285/09, EU:T:2011:479), το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή αυτή ως απαράδεκτη.
25
Με απόφαση που εξέδωσε το tribunal correctionnel de Rennes (πλημμελειοδικείο Rennes, Γαλλία) στις 26 Απριλίου 2011 το CEVA και ο πρώην διευθύνων σύμβουλός του καταδικάστηκαν για απάτη καθώς και για υπεξαίρεση δημοσίου χρήματος και τους επιβλήθηκε, αντιστοίχως, πρόστιμο ύψους 80000 ευρώ και ποινή φυλάκισης 18 μηνών με αναστολή. Με την απόφασή του επί της πολιτικής αγωγής που άσκησε η Επιτροπή, το ως άνω δικαστήριο επέβαλε στους κατηγορουμένους, αλληλεγγύως και εις ολόκληρον, την υποχρέωση να καταβάλουν στην Επιτροπή το ποσό των 303631 ευρώ, προς αποκατάσταση της υλικής ζημίας που υπέστη, μεταξύ άλλων λόγω δημοσιονομικών παρατυπιών κατά την εκτέλεση της σύμβασης Seapura.
26
Με απόφαση της 1ης Απριλίου 2014 το cour d’appel de Rennes (εφετείο Rennes, Γαλλία) απάλλαξε το CEVA και τον πρώην διευθύνοντα σύμβουλό του από όλες τις κατηγορίες και απέρριψε την πολιτική αγωγή της Επιτροπής.
27
Με απόφαση της 12ης Νοεμβρίου 2015 το ποινικό τμήμα του Cour de cassation (Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, Γαλλία) αναίρεσε την απόφαση της 1ης Απριλίου 2014 μόνον ως προς τις διατάξεις της με τις οποίες απαλλάχθηκαν οι κατηγορούμενοι από την κατηγορία της υπεξαίρεσης δημοσίου χρήματος και ανέπεμψε κατά το μέτρο αυτό την υπόθεση ενώπιον του cour d’appel de Caen (εφετείου Caen, Γαλλία).
28
Με απόφαση της 22ας Ιουνίου 2016 το tribunal de commerce de Saint‑Brieuc (εμποροδικείο Saint‑Brieuc, Γαλλία) κίνησε κατά του CEVA διαδικασία αφερεγγυότητας, αποκαλούμενη διαδικασία «διάσωσης» (στο εξής: διαδικασία διάσωσης), και διόρισε ως σύνδικο τη SELARL TCA.
29
Στις 15 Σεπτεμβρίου 2016, στο πλαίσιο της διαδικασίας διάσωσης, η Επιτροπή ανήγγειλε απαίτηση η οποία αντιστοιχούσε στο συνολικό ποσό των χρεωστικών σημειωμάτων που είχαν εκδοθεί με σκοπό την επιστροφή επιδοτήσεων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που είχαν καταβληθεί βάσει της σύμβασης Seapura, για ποσό 289012,95 ευρώ, πλέον τόκων υπερημερίας, ήτοι για συνολικό ποσό 431002,18 ευρώ.
30
Στις 6 Δεκεμβρίου 2016 η TCA αμφισβήτησε την απαίτηση της Επιτροπής.
31
Με απόφαση της 21ης Ιουλίου 2017 το tribunal de commerce de Saint‑Brieuc (εμποροδικείο Saint‑Brieuc) ενέκρινε το σχέδιο διάσωσης του CEVA και όρισε τη SELARL AJIRE ως εντεταλμένο για την επίβλεψη της εφαρμογής του σχεδίου διάσωσης.
32
Με απόφαση της 23ης Αυγούστου 2017, η οποία κατέστη αμετάκλητη, το cour d’appel de Caen (εφετείο Caen), αποφαινόμενο κατόπιν παραπομπής σε συνέχεια της αναιρετικής απόφασης του Cour de cassation (Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου), απάλλαξε το CEVA από την κατηγορία της υπεξαίρεσης δημοσίου χρήματος και καταδίκασε τον πρώην διευθύνοντα σύμβουλό του σε ποινή φυλάκισης ενός έτους με αναστολή και σε πρόστιμο ύψους 20000 ευρώ για υπεξαίρεση δημοσίου χρήματος.
33
Με διάταξη της 11ης Σεπτεμβρίου 2017, ο εισηγητής δικαστής της διαδικασίας διάσωσης απέρριψε την απαίτηση της Επιτροπής στο σύνολό της.
34
Η Επιτροπή άσκησε έφεση κατά της εν λόγω διάταξης.
35
Με απόφαση της 24ης Νοεμβρίου 2020, το cour d’appel de Rennes (εφετείο Rennes) εξαφάνισε την εν λόγω διάταξη και, αφού διαπίστωσε ότι υπήρχαν δύο σοβαρά διαφιλονικούμενα ζητήματα σχετικά με την αναγγελία της απαίτησης της Επιτροπής, και συγκεκριμένα όσον αφορά την παραγραφή και τη βασιμότητα των χρεωστικών σημειωμάτων, έκρινε ότι αυτά έπρεπε να επιλυθούν από το αρμόδιο δικαστήριο, ενώπιον του οποίου όφειλε να προσφύγει η Επιτροπή.
Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
36
Στις 19 Δεκεμβρίου 2020 η Επιτροπή άσκησε αγωγή κατά των CEVA, TCA και AJIRE, βάσει του άρθρου 272 ΣΛΕΕ, δυνάμει της ρήτρας διαιτησίας που περιλαμβανόταν στη σύμβαση Seapura, με αίτημα τον καθορισμό του ποσού της απαίτησής της που αντιστοιχούσε στην επιστροφή των επιδοτήσεων που είχαν χορηγηθεί στο CEVA στο πλαίσιο της σύμβασης αυτής.
37
Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση που διεξήχθη στις 11 Νοεμβρίου 2022 ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, η Επιτροπή δήλωσε ότι η αγωγή της δεν στρεφόταν κατά της TCA και της AJIRE και ότι δεν ζητούσε από το Γενικό Δικαστήριο να διαπιστώσει ότι οι τελευταίες όφειλαν να επιστρέψουν τα ποσά που είχαν καταβληθεί στο πλαίσιο της εκτέλεσης της σύμβασης Seapura, δήλωση την οποία το Γενικό Δικαστήριο έλαβε υπόψη με τη σκέψη 97 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης.
38
Αμυνόμενο, το CEVA υποστήριξε, πρώτον, ότι το αίτημα της Επιτροπής είχε παραγραφεί, δεύτερον, ότι η έρευνα της OLAF δεν αφορούσε το έργο Seapura και ότι από την έκθεση της OLAF δεν στοιχειοθετείται ότι οι παρατυπίες που είχε εντοπίσει η OLAF είχαν διαπραχθεί κατά την εκτέλεση της σύμβασης Seapura, τρίτον, ότι τα γαλλικά ποινικά δικαστήρια απέρριψαν τις σε βάρος του κατηγορίες για απάτη ή υπεξαίρεση δημοσίου χρήματος και, τέταρτον, ότι, δυνάμει της αρχής της δικονομικής αυτονομίας, η Επιτροπή δεν μπορεί να επικαλεστεί διαδικασίες που κινήθηκαν στη Γαλλία βάσει του γαλλικού δικαίου, ενώ η σύμβαση Seapura διεπόταν από το βελγικό δίκαιο.
39
Συναφώς, πρώτον, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε, με τις σκέψεις 30 έως 59 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, την ένσταση παραγραφής που προέβαλε το CEVA.
40
Αφού διαπίστωσε ότι το ζήτημα της ενδεχόμενης παραγραφής του αιτήματος της Επιτροπής διεπόταν από το βελγικό δίκαιο, κατά το οποίο η προθεσμία παραγραφής ήταν εν προκειμένω δεκαετής, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε με τις σκέψεις 40 και 41 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης ότι προϋπόθεση για να καταστεί η οφειλή προς την Ένωση απαιτητή ήταν να διατυπώσει προηγουμένως η Επιτροπή αίτημα επιστροφής κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 3, παράγραφος 5, του παραρτήματος II της σύμβασης Seapura. Το Γενικό Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η ημερομηνία του αιτήματος αυτού ήταν, εν προκειμένω, η ημερομηνία κατά την οποία η Επιτροπή απέστειλε τα χρεωστικά σημειώματα στο CEVA, ήτοι η 13η Μαρτίου 2009, το δε CEVA δεν προέβαλε κάποιο συγκεκριμένο επιχείρημα βάσει του οποίου να μπορεί να στοιχειοθετηθεί ότι η επίμαχη οφειλή είχε καταστεί απαιτητή πριν από την ως άνω ημερομηνία. Το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε εξ αυτού, με τη σκέψη 46 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, δυνάμει του βελγικού δικαίου, η ημερομηνία παραγραφής της απαίτησης της Ένωσης ήταν, κατ’ αρχήν, η 14η Μαρτίου 2019.
41
Εξάλλου, με τη σκέψη 57 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η παραγραφή είχε διακοπεί λόγω της αναγγελίας της απαίτησης από την Επιτροπή στις 15 Σεπτεμβρίου 2016 στο πλαίσιο της διαδικασίας διάσωσης.
42
Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο αποφάνθηκε, αφενός, ότι, δυνάμει του γαλλικού δικαίου, η αναγγελία της απαίτησης διακόπτει την παραγραφή μέχρι την περάτωση της διαδικασίας. Αφετέρου, διαπίστωσε ότι, δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 2, του κανονισμού 1346/2000, το δίκαιο του κράτους μέλους έναρξης της διαδικασίας αφερεγγυότητας ρυθμίζει τις προϋποθέσεις έναρξης, τη διεξαγωγή και την περάτωση της διαδικασίας αφερεγγυότητας, καθώς και τα αποτελέσματα της διαδικασίας αυτής επί των ατομικών διώξεων. Εξάλλου, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, σύμφωνα με το άρθρο 16, παράγραφος 1, και το άρθρο 17, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, κάθε απόφαση περί ενάρξεως διαδικασίας αφερεγγυότητας αναγνωρίζεται στο έδαφος όλων των άλλων κρατών μελών και παράγει άνευ ετέρου τα αποτελέσματά της. Το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η έναρξη της διαδικασίας διάσωσης του CEVA στη Γαλλία και η αναγγελία της απαίτησης στην οποία προέβη η Επιτροπή στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας παρήγαγαν, κατ’ εφαρμογήν του γαλλικού δικαίου και, συγκεκριμένα, του άρθρου L. 622‑25, παράγραφος Ι, του γαλλικού εμπορικού κώδικα, αποτελέσματα στο βελγικό δίκαιο και, ειδικότερα, ότι η αναγγελία αυτή είχε διακόψει την προθεσμία παραγραφής της αγωγής της Επιτροπής, η οποία δεν είχε, ως εκ τούτου, παραγραφεί κατά τον χρόνο της άσκησής της.
43
Δεύτερον, με τις σκέψεις 66 έως 80 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο, αποφαινόμενο επί της ουσίας, εξέτασε αν η Επιτροπή μπορούσε βασίμως να επικαλεστεί την έκθεση της OLAF προκειμένου να ζητήσει από το CEVA την επιστροφή του συνόλου των ποσών που είχαν καταβληθεί στο πλαίσιο της εκτέλεσης της σύμβασης Seapura.
44
Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε, αφενός, με τις σκέψεις 70 και 71 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η έρευνα της OLAF σχετικά με το CEVA περιλάμβανε δύο πτυχές, μία σχετική με τις άμεσες δαπάνες και μία σχετική με τα διαρθρωτικά ταμεία, και αφορούσε δύο ύποπτες κατηγορίες ενεργειών, ήτοι, πρώτον, παραποίηση των δελτίων διαχείρισης του χρόνου εργασίας του προσωπικού και, δεύτερον, λογοκλοπή επιστημονικών εγγράφων στο πλαίσιο των διαφόρων έργων που εκτέλεσε το CEVA.
45
Αφετέρου, με τις σκέψεις 72 έως 74 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η έκθεση της OLAF δεν προσδιόριζε τα επιστημονικά έγγραφα που φέρονται να αποτέλεσαν αντικείμενο λογοκλοπής στο πλαίσιο της εκτέλεσης της επίμαχης σύμβασης και, συνεπώς, δεν αποδείκνυε την ύπαρξη λογοκλοπής. Αντιθέτως, το Γενικό Δικαστήριο υπογράμμισε ότι η έκθεση της OLAF κατέληγε στο συμπέρασμα ότι υπήρχαν σοβαρές δημοσιονομικές παρατυπίες όσον αφορά όλα τα έργα που είχαν ανατεθεί στο CEVA, συμπεριλαμβανομένου του έργου Seapura. Έκρινε ότι από την έκθεση αυτή συναγόταν ότι η OLAF είχε αποδείξει την ύπαρξη σοβαρών δημοσιονομικών παρατυπιών όσον αφορά τα δελτία διαχείρισης του χρόνου εργασίας του προσωπικού του CEVA και, δεύτερον, ότι τα εν λόγω δελτία είχαν παραποιηθεί κατά τρόπο εσκεμμένο και συστηματικό σε όλα τα έργα. Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε, με τη σκέψη 79 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, τον ισχυρισμό του CEVA ότι οι παρατυπίες που διαπιστώθηκαν με την έκθεση της OLAF δεν συνδέονταν με το έργο Seapura.
46
Τρίτον, με τις σκέψεις 81 έως 88 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε τις συνέπειες των ποινικών διαδικασιών ενώπιον των γαλλικών δικαστηρίων, στο μέτρο που το CEVA υποστήριζε, προς υπεράσπισή του, ότι η Επιτροπή δεν μπορούσε να στηρίξει το αίτημά της στον ισχυρισμό ότι υπήρξαν απάτες κατά τη διαχείριση της επιδότησης που του είχε χορηγηθεί, ενώ το ίδιο είχε εν τέλει αθωωθεί για τις κατηγορίες της απάτης και της υπεξαίρεσης δημοσίου χρήματος. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με τη σκέψη 87 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, κατά το άρθρο 3, παράγραφος 5, του παραρτήματος II της σύμβασης Seapura, μόνη προϋπόθεση για την επιστροφή της συνεισφοράς της Ένωσης για το έργο Seapura ήταν η διαπίστωση, κατόπιν ελέγχου, απάτης ή σοβαρών δημοσιονομικών παρατυπιών και ότι η επιστροφή δεν εξαρτάται από ποινική καταδίκη ή από τον ποινικό χαρακτηρισμό των επίμαχων πράξεων. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, ως εκ τούτου, με τη σκέψη 88 της εν λόγω απόφασης, ότι η απαλλαγή του CEVA δεν επηρέαζε την εφαρμογή της ως άνω συμβατικής διάταξης.
47
Τέταρτον, με τις σκέψεις 89 έως 95 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε και απέρριψε το επιχείρημα του CEVA ότι παραβιάστηκε η αρχή της δικονομικής αυτονομίας επειδή η διαδικασία αφερεγγυότητας που ξεκίνησε στη Γαλλία δεν μπορεί να παράγει αποτελέσματα στο βελγικό δίκαιο. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με τη σκέψη 93 της απόφασης αυτής, ότι επιλήφθηκε της υπόθεσης δυνάμει ρήτρας διαιτησίας βάσει του άρθρου 272 ΣΛΕΕ και ότι όφειλε να επιλύσει τη διαφορά βάσει του εφαρμοστέου στη σύμβαση ουσιαστικού δικαίου, και συγκεκριμένα βάσει του κανονισμού 1346/2000, δυνάμει του οποίου ορισμένες διατάξεις του γαλλικού εμπορικού κώδικα παράγουν τα αποτελέσματά τους στο βελγικό δίκαιο. Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή βασίμως επικαλέστηκε, βάσει του κανονισμού 1346/2000, τα αποτελέσματα που παράγει στο βελγικό δίκαιο η διαδικασία αφερεγγυότητας που ξεκίνησε στη Γαλλία.
48
Με βάση το σκεπτικό αυτό, το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε το αίτημα της Επιτροπής και καθόρισε το ύψος της επίμαχης απαίτησης σε 168220,16 ευρώ, πλέον τόκων.
Τα αιτήματα των διαδίκων στην αναιρετική διαδικασία
49
Το CEVA ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση και
–
να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
50
Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να επικυρώσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση και
–
να καταδικάσει το CEVA στα δικαστικά έξοδα.
Επί της αιτήσεως αναιρέσεως
51
Προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως, το CEVA προβάλλει δύο λόγους αναιρέσεως, εκ των οποίων ο πρώτος αφορά πλάνη περί το δίκαιο στην οποία φέρεται να υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο προσδιορίζοντας εσφαλμένως την προθεσμία παραγραφής της αγωγής της Επιτροπής, και ο δεύτερος παραβίαση της αρχής της ορθής απονομής της δικαιοσύνης.
Επί του πρώτου λόγου αναιρέσεως
52
Ο πρώτος λόγος αναιρέσεως βάλλει κατά των σκέψεων 42 έως 59 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης και περιλαμβάνει τέσσερα σκέλη.
Επί του πρώτου σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως
– Επιχειρήματα των διαδίκων
53
Με το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, το CEVA υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο δεχόμενο ότι η προθεσμία παραγραφής αρχίζει από την ημερομηνία έκδοσης των χρεωστικών σημειωμάτων.
54
Κατά πρώτον, το CEVA υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως στηρίχθηκε στο άρθρο 3, παράγραφος 5, του παραρτήματος II της σύμβασης Seapura, διάταξη η οποία αφορά αποκλειστικώς τη δυνατότητα διενέργειας οικονομικού ελέγχου.
55
Κατά δεύτερον, το CEVA εκτιμά ότι, αφενός, λαμβανομένων υπόψη του άρθρου 2, παράγραφος 1, της σύμβασης Seapura και του άρθρου 7, παράγραφος 2, του παραρτήματος II, της σύμβασης, η σύμβαση αυτή έληξε στις 12 Οκτωβρίου 2004. Αφετέρου, σύμφωνα με το βελγικό δίκαιο, η προθεσμία παραγραφής αρχίζει να τρέχει από την ημέρα γένεσης του υποκείμενου σε παραγραφή δικαιώματος άσκησης αγωγής, η δε ημέρα αυτή αντιστοιχεί στην ημέρα κατά την οποία έπρεπε να εκπληρωθεί η παροχή που αποτελεί το αντικείμενο της αγωγής.
56
Επομένως, κατά το CEVA, η ορθή ερμηνεία της σύμβασης Seapura και του βελγικού δικαίου πρέπει να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι η επίμαχη απαίτηση κατέστη απαιτητή από της ολοκληρώσεως των ερευνών που προβλέπει η σύμβαση. Το CEVA προσθέτει ότι, δυνάμει του άρθρου 7, παράγραφος 6, του παραρτήματος II της σύμβασης Seapura, η Επιτροπή μπορούσε να ζητήσει την επιστροφή της χρηματοδοτικής συνεισφοράς λαμβάνοντας υπόψη τη φύση και το αποτέλεσμα των εργασιών που πραγματοποιήθηκαν. Βάσει των στοιχείων αυτών, φρονεί ότι ως χρονικό σημείο έναρξης της δεκαετούς προθεσμίας παραγραφής που προβλέπει το βελγικό δίκαιο πρέπει να οριστεί η 13η Οκτωβρίου 2004, όπερ συνεπάγεται ότι η προθεσμία αυτή έληξε στις 13 Οκτωβρίου 2014.
57
Το CEVA υποστηρίζει ότι το συγκεκριμένο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως δεν συνιστά νέα επιχειρηματολογία και είναι, ως εκ τούτου, παραδεκτό, δεδομένου ότι, όπως προκύπτει από το υπόμνημα αντικρούσεως και από τα σημεία 48 έως 58 του υπομνήματος ανταπαντήσεως που κατέθεσε πρωτοδίκως, προέβαλε παρόμοια επιχειρήματα ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
58
Η Επιτροπή προβάλλει ένσταση απαραδέκτου του πρώτου σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως, προβάλλοντας, αφενός, ότι το CEVA δεν υποστήριξε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου ότι ως χρονικό σημείο έναρξης της παραγραφής έπρεπε να οριστεί η λήξη της σύμβασης Seapura. Αφετέρου, κατά την Επιτροπή, το CEVA δέχθηκε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου ότι η ημερομηνία κατά την οποία του απεστάλησαν τα χρεωστικά σημειώματα από την Επιτροπή αποτελεί την ημερομηνία κατά την οποία κατέστη απαιτητή η επίμαχη απαίτηση και ότι η προθεσμία παραγραφής αρχίζει να τρέχει την επομένη της ημερομηνίας αυτής. Στο πλαίσιο αυτό, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με τη σκέψη 44 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι «το CEVA δεν προέβαλε κανένα συγκεκριμένο επιχείρημα από το οποίο να προκύπτει ότι η αξίωση κατέστη απαιτητή πριν από τις 13 Μαρτίου 2009».
59
Εφόσον το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως κριθεί παραδεκτό, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι είναι, εν πάση περιπτώσει, αβάσιμο.
– Εκτίμηση του Δικαστηρίου
60
Υπενθυμίζεται ότι, κατά το άρθρο 170, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, η αίτηση αναιρέσεως δεν μπορεί να μεταβάλει το αντικείμενο της ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου δίκης. Συγκεκριμένα, αποτελεί πάγια νομολογία ότι η αναιρετική αρμοδιότητα του Δικαστηρίου περιορίζεται στην αξιολόγηση της νομικής λύσης που δόθηκε βάσει των ισχυρισμών και των επιχειρημάτων που προβλήθηκαν πρωτοδίκως. Συνεπώς, οι διάδικοι δεν επιτρέπεται να προβάλουν για πρώτη φορά ενώπιον του Δικαστηρίου αιτίαση που δεν προέβαλαν ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, διότι άλλως θα τους παρεχόταν η δυνατότητα να υποβάλουν στην κρίση του Δικαστηρίου, του οποίου η αρμοδιότητα στις αναιρετικές διαδικασίες είναι περιορισμένη, διαφορά με αντικείμενο ευρύτερο της διαφοράς που εκδίκασε το Γενικό Δικαστήριο (απόφαση της 16ης Μαρτίου 2023, Επιτροπή κατά Jiangsu Seraphim Solar System και Συμβούλιο κατά Jiangsu Seraphim Solar System και Επιτροπής, C‑439/20 P και C‑441/20 P, EU:C:2023:211, σκέψη 83 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
61
Εν προκειμένω, το CEVA υποστηρίζει ότι ανέπτυξε «το ζήτημα του χρονικού σημείου έναρξης της προθεσμίας παραγραφής» με το υπόμνημα αντικρούσεως και ότι «παρέθεσε αναλυτικά» τη συλλογιστική του στα σημεία 48 έως 58 του «δικογράφου επί της αγωγής», οπότε προέβαλε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου λόγο σχετικό με την παραγραφή του αιτήματος της Επιτροπής.
62
Συναφώς, διαπιστώνεται ότι κανένα από τα δικόγραφα του CEVA ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου δεν περιλαμβάνει επιχειρηματολογία όπως αυτή που προβλήθηκε στο πλαίσιο του πρώτου σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως.
63
Συγκεκριμένα, τόσο στα σημεία 48 έως 56 του υπομνήματος αντικρούσεως όσο και στα σημεία 48 έως 58 του υπομνήματος ανταπαντήσεως, το CEVA υποστήριξε ότι η επίμαχη απαίτηση είχε παραγραφεί λόγω του ότι, αντιθέτως προς όσα υποστήριζε η Επιτροπή, δεν μπορούσε να γίνει δεκτό ότι η προθεσμία της παραγραφής είχε διακοπεί. Το CEVA δεν αμφισβήτησε, πάντως, ότι το χρονικό σημείο έναρξης της προθεσμίας παραγραφής αντιστοιχούσε στην ημερομηνία έκδοσης των χρεωστικών σημειωμάτων.
64
Αντιθέτως, στο σημείο 56 του υπομνήματος αντικρούσεως και στο σημείο 58 του υπομνήματος ανταπαντήσεως, το CEVA επισήμανε ρητώς ότι, «[ε]ν τέλει, πρέπει να θεωρηθεί ότι τα χρεωστικά σημειώματα της 12ης Μαρτίου 2009 αποτελούν το σημείο έναρξης της δεκαετούς προθεσμίας παραγραφής, κατ’ εφαρμογήν του βελγικού δικαίου».
65
Επομένως, το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, το οποίο αφορά πλάνη περί το δίκαιο στην οποία φέρεται υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο, καθόσον καθόρισε το χρονικό σημείο έναρξης της παραγραφής με βάση την ημερομηνία έκδοσης των χρεωστικών σημειωμάτων και όχι την ημερομηνία λήξης της σύμβασης, συνιστά νέο ισχυρισμό.
66
Υπό τις συνθήκες αυτές, διαπιστώνεται ότι το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως είναι απαράδεκτο.
Επί του δευτέρου σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως
– Επιχειρήματα των διαδίκων
67
Το CEVA υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, με τις σκέψεις 39 έως 44 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι μπορούσε να γεννηθεί συμβατική απαίτηση από χρεωστικό σημείωμα.
68
Συναφώς, το CEVA υποστηρίζει ότι, κατά την νομολογία των δικαστηρίων της Ένωσης, αφενός, τα χρεωστικά σημειώματα δεν αποτελούν διοικητικές αποφάσεις δεκτικές προσφυγής ούτε εκτελεστούς τίτλους και, αφετέρου, η Επιτροπή δεν έχει, στο πλαίσιο των συμβατικών της σχέσεων, το δικαίωμα να εκδίδει έναντι των αντισυμβαλλομένων της μονομερείς πράξεις με χαρακτήρα απόφασης. Το CEVA συνάγει εξ αυτού ότι η Επιτροπή δεν μπορούσε να εκδώσει μονομερή πράξη για την είσπραξη συμβατικής απαίτησης, χωρίς προηγουμένως να αναγνωριστεί η ύπαρξη τέτοιας απαίτησης από το αρμόδιο δικαστήριο.
69
Η Επιτροπή αντιτείνει ότι το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως του CEVA πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτο και, εν πάση περιπτώσει, ως αβάσιμο.
– Εκτίμηση του Δικαστηρίου
70
Διαπιστώνεται ότι, με το σκέλος αυτό, το αναιρεσείον υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο δεχόμενο ως αφετηρία της προθεσμίας παραγραφής της επίμαχης απαίτησης ημερομηνία μεταγενέστερη της 13ης Οκτωβρίου 2004.
71
Όπως, όμως, επισημάνθηκε με τις σκέψεις 63 και 64 της παρούσας απόφασης, το αναιρεσείον δεν αμφισβήτησε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, αλλά αντιθέτως παραδέχθηκε ότι το χρονικό σημείο έναρξης της προθεσμίας αυτής αντιστοιχούσε στην ημερομηνία έκδοσης των χρεωστικών σημειωμάτων, ήτοι στη 12η Μαρτίου 2009.
72
Κατά συνέπεια, το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, με το οποίο προβάλλεται ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον δεν έκρινε ότι η προθεσμία παραγραφής είχε αρχίσει πριν από την τελευταία αυτή ημερομηνία, συνιστά νέο ισχυρισμό.
73
Κατά συνέπεια, το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως πρέπει και αυτό να απορριφθεί ως απαράδεκτο.
Επί του τρίτου σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως
– Επιχειρήματα των διαδίκων
74
Το CEVA υποστηρίζει, κατ’ αρχάς, ότι το Γενικό Δικαστήριο, κρίνοντας ότι η προθεσμία παραγραφής της επίμαχης απαίτησης διακόπηκε με την αναγγελία της απαίτησης αυτής στο πλαίσιο της διαδικασίας διάσωσης, υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο.
75
Συναφώς, το CEVA αμφισβητεί την ύπαρξη της επίμαχης απαίτησης και θεωρεί ότι η Επιτροπή δεν μπορεί να την αποδείξει προσκομίζοντας απλώς τα χρεωστικά σημειώματα ή την αναγγελία της απαίτησης. Το CEVA υπενθυμίζει ότι η απαίτηση αυτή απορρίφθηκε με τη διάταξη του εισηγητή δικαστή της 11ης Σεπτεμβρίου 2017, η οποία μνημονεύεται στη σκέψη 33 της παρούσας απόφασης, και υποστηρίζει ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε την απαίτησή της ενώπιον του αρμοδίου δικαστηρίου. Επιπλέον, κατά το CEVA, η αναγγελία της απαίτησης στο πλαίσιο διαδικασίας διάσωσης που κινήθηκε στη Γαλλία δεν επηρεάζει την παραγραφή της αστικής αγωγής, η οποία διέπεται από το βελγικό δίκαιο. Κρίνοντας ότι ο κανονισμός 1346/2000 επιτρέπει τη διακοπή της προθεσμίας παραγραφής απαίτησης η οποία δεν είχε καταστεί απαιτητή κατά τον χρόνο έναρξης της διαδικασίας διάσωσης, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο.
76
Κατά τα λοιπά, με το υπόμνημα απαντήσεως, το CEVA υποστηρίζει ότι, ακόμη και αν γινόταν δεκτό ότι η έναρξη της διαδικασίας διάσωσης μπορεί να διακόψει την προθεσμία παραγραφής, η πράξη που διακόπτει την παραγραφή πρέπει να απορρέει από ρητή όχληση εκ μέρους του πιστωτή, η οποία δεν μπορεί να διενεργηθεί διά χρεωστικών σημειωμάτων, όπως συνέβη εν προκειμένω.
77
Εξάλλου, η διαδικασία διάσωσης άρχισε μόλις στις 22 Ιουνίου 2016, ενώ η απαίτηση της Επιτροπής είχε παραγραφεί το 2014. Επομένως, κατά το CEVA, η αναγγελία της απαίτησης στην οποία προέβη η Επιτροπή στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής δεν μπορούσε να διακόψει την προθεσμία παραγραφής, δεδομένου ότι, κατά την ημερομηνία της αναγγελίας, η προθεσμία αυτή είχε λήξει.
78
Επιπλέον, κατά το CEVA, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, καθόσον έκρινε ότι, με την κλήση του CEVA ενώπιον των γαλλικών ποινικών δικαστηρίων, διακόπηκε η παραγραφή, δεδομένου ότι «το βελγικό δίκαιο δεν προβλέπει ούτε τη διακοπή των προθεσμιών παραγραφής ούτε την εφαρμογή των βελγικών προθεσμιών ποινικής διώξεως στις διαδικασίες που κινήθηκαν σε άλλο κράτος».
79
Συγκεκριμένα, το CEVA υποστηρίζει ότι από τη νομολογία του Cour de cassation (Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, Βέλγιο) προκύπτει ότι η διακοπή παραγραφής λόγω κλήσης ενώπιον δικαστηρίου ωφελεί μόνον το πρόσωπο που προκάλεσε την πράξη που διακόπτει την παραγραφή. Εν προκειμένω, η ποινική διαδικασία ενώπιον του γαλλικού δικαστηρίου δεν κινήθηκε από την Επιτροπή, αλλά από τη γαλλική εισαγγελική αρχή. Επιπλέον, κατά το CEVA, από τη νομολογία αυτή προκύπτει επίσης ότι η κλήση διακόπτει την παραγραφή «όσον αφορά το αγωγικό αίτημα με το οποίο σχετίζεται και όσον αφορά το αγωγικό αίτημα του οποίου το αντικείμενο αντιστοιχεί στο περιεχόμενο της κλήσης», όπερ συνεπάγεται ότι πρέπει να ληφθεί υπόψη το αντικείμενο του αιτήματος. Εν προκειμένω, όμως, η ποινική δίωξη στη Γαλλία είχε ως αντικείμενο τις κατηγορίες απάτης και υπεξαίρεσης δημοσίου χρήματος, ενώ το αίτημα της Επιτροπής αφορούσε την επιστροφή των επιδοτήσεων που είχαν χορηγηθεί στο CEVA.
80
Τέλος, το CEVA υποστηρίζει ότι, εν πάση περιπτώσει, σύμφωνα με το βελγικό δίκαιο, η διακοπή της προθεσμίας παραγραφής δεν παράγει αποτέλεσμα σε περίπτωση που απορριφθεί το αίτημα του ενάγοντος. Πάντως, η πολιτική αγωγή της Επιτροπής ενώπιον των γαλλικών ποινικών δικαστηρίων απορρίφθηκε.
81
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το τρίτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως είναι εν μέρει απαράδεκτο και εν μέρει αβάσιμο.
82
Συναφώς, αμφισβητεί την υποστηριζόμενη από το CEVA ερμηνεία του άρθρου L. 622‑25, παράγραφος Ι, του γαλλικού εμπορικού κώδικα.
83
Η Επιτροπή θεωρεί ορθή τη διαπίστωση του Γενικού Δικαστηρίου ότι η αναγγελία απαίτησης στο πλαίσιο της διαδικασίας διάσωσης είχε ως αποτέλεσμα, δυνάμει του άρθρου 16 του κανονισμού 1346/2000, τη διακοπή της παραγραφής σε όλα τα κράτη μέλη. Εν πάση περιπτώσει, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το ως άνω αποτέλεσμα διακοπής της παραγραφής που παράγει η αναγγελία απαίτησης αναγνωρίζεται και στο βελγικό δίκαιο.
84
Όσον αφορά το επιχείρημα του CEVA ότι το Γενικό Δικαστήριο κακώς δέχθηκε ότι η κλήση που του επιδόθηκε προκειμένου να εμφανιστεί ενώπιον των γαλλικών ποινικών δικαστηρίων διέκοψε την προθεσμία παραγραφής, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το επιχείρημα αυτό είναι απαράδεκτο, διότι το Γενικό Δικαστήριο δεν αποφάνθηκε επί του ζητήματος αυτού.
85
Επικουρικώς, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, λόγω της δήλωσης παράστασης πολιτικής αγωγής της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενώπιον του γαλλικού ποινικού δικαστηρίου το 2011, η παραγραφή της επίμαχης απαίτησης διεκόπη έως τις 23 Αυγούστου 2017, ημερομηνία περάτωσης της ποινικής δίωξης.
– Εκτίμηση του Δικαστηρίου
86
Όσον αφορά, πρώτον, την επιχειρηματολογία του CEVA κατά την οποία το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, κρίνοντας ότι η κλήση του CEVA ενώπιον των γαλλικών ποινικών δικαστηρίων διέκοψε την παραγραφή, διαπιστώνεται ότι η επιχειρηματολογία αυτή στηρίζεται σε εσφαλμένη ερμηνεία της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης.
87
Συγκεκριμένα, το Γενικό Δικαστήριο, αφού διαπίστωσε, με τις σκέψεις 52 έως 59 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η παραγραφή της απαίτησης της Επιτροπής είχε διακοπεί κατόπιν της αναγγελίας της απαίτησης στο πλαίσιο της διαδικασίας διάσωσης, δεν αποφάνθηκε επί του ζητήματος αν η κλήτευση του CEVA ενώπιον των γαλλικών δικαστηρίων επίσης διέκοψε την παραγραφή.
88
Δεύτερον, όσον αφορά την επιχειρηματολογία του CEVA σχετικά με τη διακοπή της προθεσμίας παραγραφής λόγω της αναγγελίας της απαίτησης της Επιτροπής στο πλαίσιο της διαδικασίας διάσωσης, επισημαίνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε, κατ’ αρχάς, με τη σκέψη 52 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι το tribunal de commerce de Saint‑Brieuc (εμποροδικείο Saint‑Brieuc) κίνησε τη διαδικασία διάσωσης του CEVA στις 22 Ιουνίου 2016 και ότι η Επιτροπή ανήγγειλε την απαίτησή της, στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής, στις 15 Σεπτεμβρίου 2016.
89
Εν συνεχεία, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε, αφενός, με τη σκέψη 53 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι από το άρθρο L. 622‑24 του γαλλικού εμπορικού κώδικα προέκυπτε ότι όλοι οι πιστωτές των οποίων η απαίτηση γεννήθηκε πριν από την απόφαση περί κινήσεως διαδικασίας διάσωσης, πλην των μισθωτών, έπρεπε να αναγγείλουν τις απαιτήσεις στον σύνδικο από τη δημοσίευση της απόφασης περί ενάρξεως της διαδικασίας διάσωσης. Αφετέρου, με τη σκέψη 54 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι, κατά το άρθρο L. 622‑25, παράγραφος Ι, του γαλλικού εμπορικού κώδικα, η αναγγελία της απαίτησης διακόπτει την παραγραφή μέχρι την περάτωση της διαδικασίας, απαλλάσσει από την υποχρέωση όχλησης και ισοδυναμεί με πράξη δικαστικής επιδίωξης δικαιώματος.
90
Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο, αφενός, διαπίστωσε, με τη σκέψη 55 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι ο κανονισμός 1346/2000 είχε άμεση εφαρμογή. Αφετέρου, με τη σκέψη 56 της απόφασης αυτής, έκρινε, κατ’ ουσίαν, ότι, βάσει του κανονισμού, πρώτον, το δίκαιο του κράτους έναρξης ρυθμίζει τις προϋποθέσεις έναρξης, τη διεξαγωγή και την περάτωση της διαδικασίας αφερεγγυότητας, δεύτερον, κάθε απόφαση περί ενάρξεως διαδικασίας αφερεγγυότητας εκδιδόμενη από δικαστήριο κράτους μέλους αναγνωρίζεται σε όλα τα άλλα κράτη μέλη μόλις αρχίσει να παράγει τα αποτελέσματά της στο κράτος μέλος έναρξης και, τρίτον, η απόφαση περί ενάρξεως διαδικασίας αφερεγγυότητας παράγει, άνευ ετέρου, σε κάθε άλλο κράτος μέλος τα αποτελέσματα που της αποδίδει το δίκαιο του κράτους μέλους έναρξης.
91
Το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε εξ αυτού, με τη σκέψη 57 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η έναρξη της διαδικασίας διάσωσης και η αναγγελία απαίτησης στην οποία προέβη η Επιτροπή παρήγαγαν, κατ’ εφαρμογήν του γαλλικού δικαίου, αποτελέσματα στο βελγικό δίκαιο και, ειδικότερα, διέκοψαν την παραγραφή της απαίτησης αυτής.
92
Η κρίση αυτή του Γενικού Δικαστηρίου δεν ήταν νομικά εσφαλμένη.
93
Συγκεκριμένα, αφενός, το επιχείρημα του CEVA ότι, για να διακοπεί η παραγραφή, η απαίτηση της Επιτροπής έπρεπε να βεβαιωθεί από δικαστήριο δεν βρίσκει έρεισμα στο γράμμα του άρθρου L. 622‑25, παράγραφος Ι, του γαλλικού εμπορικού κώδικα, κατά το οποίο η απλή αναγγελία απαίτησης στο πλαίσιο διαδικασίας διάσωσης αρκεί για τη διακοπή της παραγραφής.
94
Αφετέρου, δεν μπορεί να ευδοκιμήσει το επιχείρημα του CEVA ότι ο κανονισμός 1346/2000 δεν μπορεί να παραγάγει αποτελέσματα στο βελγικό δίκαιο.
95
Συναφώς, αρκεί να υπομνησθεί ότι, κατά το άρθρο 288 ΣΛΕΕ, ένας κανονισμός έχει γενική ισχύ. Συγκεκριμένα, ο κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
96
Τρίτον και τελευταίον, στο μέτρο που το αναιρεσείον υποστηρίζει ότι η απαίτηση της Επιτροπής αναγγέλθηκε στο πλαίσιο της διαδικασίας διάσωσης το 2016, ήτοι μετά την παραγραφή της απαίτησης της Ένωσης στις 13 Οκτωβρίου 2014, από την απάντηση στο πρώτο και στο δεύτερο σκέλος του υπό κρίση λόγου αναιρέσεως προκύπτει ότι η αιτίαση αυτή είναι απαράδεκτη.
97
Επομένως, το τρίτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως εν μέρει απαράδεκτο και εν μέρει αβάσιμο.
Επί του τετάρτου σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως
– Επιχειρήματα των διαδίκων
98
Το CEVA υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, διαπιστώνοντας την ύπαρξη της απαίτησης της Επιτροπής και προβαίνοντας στον καθορισμό του ύψους της, υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο. Το CEVA υποστηρίζει ότι το γαλλικό δίκαιο απαγορεύει σε όλους τους πιστωτές της οντότητας που αποτελεί αντικείμενο διαδικασίας διάσωσης να επιδιώκουν ατομικώς, μετά την έναρξη της διαδικασίας αυτής, τη δικαστική είσπραξη των απαιτήσεών τους. Το CEVA συνάγει εξ αυτού ότι, «κατά το γαλλικό πτωχευτικό δίκαιο, το γαλλικό δικαστήριο δεν μπορεί να λάβει υπόψη την [αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση], διότι η αναγγελθείσα απαίτηση είναι μεταγενέστερη».
99
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το σκέλος αυτό του πρώτου λόγου αναιρέσεως είναι αβάσιμο.
– Εκτίμηση του Δικαστηρίου
100
Αρκεί η διαπίστωση ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν επέβαλε καμία υποχρέωση στο CEVA όσον αφορά την είσπραξη της επίμαχης απαίτησης.
101
Συγκεκριμένα, από τη σκέψη 95 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης καθώς και από το σημείο 1 του διατακτικού της προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε μόνον την ύπαρξη της επίμαχης απαίτησης και καθόρισε το ύψος της σε 168220,16 ευρώ, πλέον τόκων, χωρίς να επιβάλει στο CEVA υποχρέωση εξόφλησης. Επομένως, το επιχείρημα του αναιρεσείοντος στηρίζεται σε εσφαλμένη ερμηνεία της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης.
102
Υπό τις συνθήκες αυτές, το τέταρτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως κρίνεται απορριπτέο, όπως και ο πρώτος λόγος αναιρέσεως στο σύνολό του.
Επί του δευτέρου λόγου αναιρέσεως
103
Ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως διαιρείται σε τέσσερα σκέλη.
Επί του πρώτου σκέλους του δευτέρου λόγου αναιρέσεως
– Επιχειρήματα των διαδίκων
104
Το CEVA υποστηρίζει ότι κακώς το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με τις σκέψεις 70 έως 80 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι το CEVA είχε διαπράξει δημοσιονομικές παρατυπίες κατά την εκτέλεση της σύμβασης Seapura. Συναφώς, το CEVA, επικαλούμενο συγκεκριμένο απόσπασμα της έκθεσης της OLAF, υποστηρίζει ότι από την έκθεση αυτή δεν στοιχειοθετήθηκε, ως προς το ίδιο, η αιτίαση περί δημοσιονομικών παρατυπιών όσον αφορά το έργο Seapura. Υποστηρίζει ότι τα συμπεράσματα της εν λόγω έκθεσης σχετικά με τις δημοσιονομικές παρατυπίες δεν αφορούσαν τη σύμβαση Seapura, αλλά δύο άλλες συμβάσεις και ότι οι επιδοτήσεις που χορηγήθηκαν βάσει των συμβάσεων αυτών επεστράφησαν στην Επιτροπή.
105
Με το υπόμνημά του απαντήσεως, το CEVA υποστηρίζει ακόμη, αφενός, ότι κανένα στοιχείο της δικογραφίας δεν καθιστά δυνατόν να αποδειχθεί η παραποίηση των δελτίων διαχείρισης του χρόνου εργασίας του προσωπικού όσον αφορά το σχέδιο Seapura. Αφετέρου, από την εν λόγω έκθεση προκύπτει επίσης ότι το CEVA δεν προέβη σε λογοκλοπή επιστημονικών εγγράφων στο πλαίσιο της εκτέλεσης της σύμβασης Seapura, αντιθέτως προς ό,τι του προσάπτει η Επιτροπή.
106
Η Επιτροπή φρονεί ότι το πρώτο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως είναι αβάσιμο.
– Εκτίμηση του Δικαστηρίου
107
Όπως επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 71 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, η έκθεση της OLAF περιελάμβανε δύο πτυχές, μία σχετική με τις άμεσες δαπάνες και μία σχετική με τα διαρθρωτικά ταμεία, και αφορούσε δύο κατηγορίες ενεργειών, ήτοι, πρώτον, παραποίηση των δελτίων διαχείρισης του χρόνου εργασίας του προσωπικού και, δεύτερον, λογοκλοπή επιστημονικών εγγράφων.
108
Το Γενικό Δικαστήριο διευκρίνισε, με τις σκέψεις 74 και 75 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η έκθεση της OLAF δεν στοιχειοθέτησε μεν την αιτίαση περί λογοκλοπής επιστημονικών εγγράφων στο πλαίσιο του έργου Seapura, πλην όμως κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το CEVA είχε παραποιήσει τα δελτία διαχείρισης του χρόνου εργασίας του προσωπικού του, «ιδίως όσον αφορά τα ευρωπαϊκά έργα, με σκοπό την αποδέσμευση του μέγιστου δυνατού ποσού από τα διαθέσιμα για κάθε έργο κονδύλια».
109
Βάσει της ανάλυσης διαφόρων αποσπασμάτων της έκθεσης της OLAF, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι υπήρχαν σοβαρές δημοσιονομικές παρατυπίες όσον αφορά το σύνολο των έργων που ανατέθηκαν στο CEVA, συμπεριλαμβανομένου του έργου Seapura.
110
Συναφώς, διαπιστώνεται ότι η επιχειρηματολογία του CEVA στο πλαίσιο του πρώτου σκέλους του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, καθόσον στηρίζεται στο παρατιθέμενο χωρίο της έκθεση της OLAF, εξισώνει, όσον αφορά τη σύμβαση Seapura, την απαλλαγή ως προς την αιτίαση περί λογοκλοπής με δήθεν απαλλαγή από κάθε παρατυπία εν γένει. Εν πάση περιπτώσει, με την επιχειρηματολογία αυτή, το CEVA ζητεί, στην πραγματικότητα, από το Δικαστήριο να υποκαταστήσει το Γενικό Δικαστήριο στην εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών.
111
Ωστόσο, κατά το άρθρο 256, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ και το άρθρο 58, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η αίτηση αναιρέσεως περιορίζεται σε νομικά ζητήματα. Το Γενικό Δικαστήριο είναι αποκλειστικώς αρμόδιο να διαπιστώνει και να εκτιμά τα κρίσιμα πραγματικά περιστατικά καθώς και να εκτιμά τα αποδεικτικά στοιχεία. Επομένως, η εκτίμηση των εν λόγω πραγματικών περιστατικών και αποδεικτικών στοιχείων δεν αποτελεί, υπό την επιφύλαξη της περιπτώσεως παραμορφώσεως του περιεχομένου τους, νομικό ζήτημα υποκείμενο, ως εκ της φύσης του, στον αναιρετικό έλεγχο του Δικαστηρίου [απόφαση της 10ης Σεπτεμβρίου 2024, Google και Alphabet κατά Επιτροπής (Google Shopping), C‑48/22 P, EU:C:2024:726, σκέψη 61 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
112
Δεδομένου ότι δεν προβάλλεται ούτε αποδείχθηκε παραμόρφωση των πραγματικών περιστατικών, το πρώτο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτο.
Επί του δευτέρου σκέλους του δευτέρου λόγου αναιρέσεως
113
Με το δεύτερο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, το CEVA υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο παραβίασε την αρχή της ορθής απονομής της δικαιοσύνης, η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 41 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο μέτρο που έκρινε, με τη σκέψη 72 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, επειδή «το πεδίο έρευνας της OLAF είχε οριζόντιο χαρακτήρα, σε αυτό περιλαμβάνεται κατ’ ανάγκην και η σύμβαση Seapura», ενώ είχε αναγνωρίσει, κατά τα λοιπά, ότι από την έκθεση της OLAF προέκυπτε ότι δεν είχε αποδειχθεί, ως προς τη σύμβαση αυτή, ο ισχυρισμός περί λογοκλοπής επιστημονικών εγγράφων.
114
Συγκεκριμένα, το CEVA θεωρεί ότι, ελέγχοντας τη εκ μέρους της Επιτροπής εκτίμηση της έκθεσης της OLAF, το Γενικό Δικαστήριο περιορίστηκε σε επιφανειακή μελέτη της έκθεσης αυτής, παραβιάζοντας έτσι την αρχή της ορθής απονομής της δικαιοσύνης, βάσει της οποίας ήταν υποχρεωμένο να εξετάσει επιμελώς όλα τα κρίσιμα στοιχεία της συγκεκριμένης υπόθεσης, ενώ από την προσήκουσα μελέτη της εν λόγω έκθεσης θα προέκυπτε ότι οι διαπιστωθείσες παρατυπίες δεν συνδέονταν με τη σύμβαση Seapura.
115
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το δεύτερο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως είναι απαράδεκτο και, εν πάση περιπτώσει, αβάσιμο.
– Εκτίμηση του Δικαστηρίου
116
Με το δεύτερο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, το CEVA προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι, με τις σκέψεις 70 έως 80 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, προέβη σε επιφανειακή και, ως εκ τούτου, πλημμελή μελέτη της έκθεσης της OLAF, παραλείποντας να εξετάσει επιμελώς όλα τα κρίσιμα στοιχεία της υπό κρίση υπόθεσης. Με την επιχειρηματολογία αυτή, ο εν λόγω διάδικος ζητεί, στην πραγματικότητα, από το Δικαστήριο να προβεί, με βάση την εξέταση της έκθεσης της OLAF, σε δική του εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών, υποκαθιστώντας την εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου.
117
Όπως όμως επισημάνθηκε με τη σκέψη 111 της παρούσας απόφασης, η εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων δεν συνιστά νομικό ζήτημα υποκείμενο, αυτό καθεαυτό, στον αναιρετικό έλεγχο του Δικαστηρίου, εκτός αν συντρέχει περίπτωση παραμορφώσεώς τους, η οποία δεν προβάλλεται και, εν πάση περιπτώσει, δεν αποδείχθηκε εν προκειμένω.
118
Επομένως, το δεύτερο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτο.
Επί του τρίτου σκέλους του δευτέρου λόγου αναιρέσεως
– Επιχειρήματα των διαδίκων
119
Το CEVA υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο κακώς αποφάνθηκε ότι η Επιτροπή έχει απαίτηση ύψους 168220,16 ευρώ χωρίς να λάβει υπόψη ότι τα γαλλικά ποινικά δικαστήρια απάλλαξαν το CEVA από την κατηγορία της απάτης και της υπεξαίρεσης δημοσίου χρήματος και απέρριψαν τελεσιδίκως τα αιτήματα που είχε διατυπώσει η Επιτροπή παριστάμενη ως πολιτική αγωγή. Οι αποφάσεις αυτές έχουν ισχύ δεδικασμένου σε εθνικό επίπεδο, οι δε αρχές της ισοδυναμίας, της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας δικαίου αντιτίθενται στην αμφισβήτηση των αποφάσεων αυτών βάσει του δικαίου της Ένωσης.
120
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το σκέλος αυτό είναι απαράδεκτο, στο μέτρο που το CEVA δεν διευκρινίζει ποιες σκέψεις της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης αφορά. Εν πάση περιπτώσει, το τρίτο σκέλος του δευτέρου λόγου ακυρώσεων είναι αλυσιτελές.
– Εκτίμηση του Δικαστηρίου
121
Υπενθυμίζεται, κατ’ αρχάς, ότι, κατά το άρθρο 169, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, οι λόγοι και τα επιχειρήματα που προβάλλονται κατ’ αναίρεση προσδιορίζουν με ακρίβεια τα σημεία του σκεπτικού της αποφάσεως ή διατάξεως του Γενικού Δικαστηρίου που αμφισβητούνται. Επομένως, κατά πάγια νομολογία, η αίτηση αναιρέσεως πρέπει να παραθέτει επακριβώς τα επικρινόμενα σημεία της απόφασης της οποίας ζητείται η αναίρεση, καθώς και τα νομικά επιχειρήματα που στηρίζουν κατά τρόπο συγκεκριμένο το αναιρετικό αίτημα, άλλως η αίτηση αναιρέσεως ή ο οικείος λόγος αναιρέσεως είναι απαράδεκτα (απόφαση της 28ης Σεπτεμβρίου 2023, Changmao Biochemical Engineering κατά Επιτροπής, C‑123/21 P, EU:C:2023:708, σκέψη 87 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
122
Μολονότι το CEVA δεν παραθέτει τις σκέψεις της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης τις οποίες επικρίνει, η απόφαση αυτή περιέχει τον υπότιτλο «Επί των ποινικών διαδικασιών ενώπιον των γαλλικών δικαστηρίων» και, συνεπώς, καθίσταται πρόδηλο ότι η συγκεκριμένη επιχειρηματολογία του CEVA βάλλει κατά των σκέψεων 85 έως 88 της εν λόγω απόφασης.
123
Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε κατ’ αρχάς, με τη σκέψη 85 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, στο πλαίσιο σύμβασης όπως η σύμβαση Seapura, η διαπίστωση και μόνον της ύπαρξης απάτης ή σοβαρών δημοσιονομικών παρατυπιών κατά τη διάρκεια οικονομικού ελέγχου αρκούσε για να θεμελιώσει το δικαίωμα της Επιτροπής να ζητήσει την επιστροφή των ποσών που είχε χορηγήσει. Εν συνεχεία, στο πλαίσιο της κυριαρχικής εκτίμησης των πραγματικών περιστατικών, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με τη σκέψη 86 της απόφασής του, ότι η διαπιστωθείσα με την έκθεση της OLAF παραποίηση των δελτίων διαχείρισης του χρόνου εργασίας του προσωπικού συνιστούσε αν μη τι άλλο σοβαρή δημοσιονομική παρατυπία. Εξάλλου, με τη σκέψη 87 της εν λόγω απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, κατ’ ουσίαν, ότι το άρθρο 3, παράγραφος 5, του παραρτήματος II της σύμβασης Seapura παρείχε στην Επιτροπή το δικαίωμα να ζητήσει την επιστροφή της επίμαχης συνεισφοράς της Ένωσης με βάση τη διαπίστωση και μόνον της ύπαρξης απάτης ή σοβαρών δημοσιονομικών παρατυπιών, χωρίς το δικαίωμα αυτό να εξαρτάται από την προϋπόθεση οι συμπεριφορές αυτές να έχουν, επιπλέον, αποτελέσει αντικείμενο ποινικής καταδίκης ή ποινικού χαρακτηρισμού.
124
Τέλος, με τη σκέψη 88 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, βάσει των εκτιμήσεων αυτών, ότι η απαλλαγή του CEVA από εθνικό ποινικό δικαστήριο για τις κατηγορίες της απάτης και της υπεξαίρεσης δημοσίου χρήματος δεν επηρέαζε το δικαίωμα της Επιτροπής να ζητήσει την επιστροφή της επίμαχης επιδότησης βάσει του άρθρου 3, παράγραφος 5, του παραρτήματος II της σύμβασης Seapura.
125
Η συλλογιστική αυτή δεν ενέχει πλάνη περί το δίκαιο. Ειδικότερα, αντιθέτως προς ό,τι υποστηρίζει εμμέσως το αναιρεσείον, τα γαλλικά ποινικά δικαστήρια δεν αποφάνθηκαν επί της ύπαρξης «σοβαρών δημοσιονομικών παρατυπιών», κατά την έννοια της εν λόγω συμβατικής διάταξης, δεδομένου ότι η συμβατική αυτή έννοια δεν ταυτίζεται με τους νομικούς χαρακτηρισμούς της απάτης ή της υπεξαίρεσης δημοσίου χρήματος στους οποίους αντιστοιχούσαν οι σε βάρος του κατηγορίες.
126
Κατά συνέπεια, το τρίτο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμο.
Επί του τετάρτου σκέλους του δευτέρου λόγου αναιρέσεως
– Επιχειρήματα των διαδίκων
127
Το CEVA υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο παραβίασε την αρχή της δικονομικής αυτονομίας καθόσον, στο παρόν στάδιο εξέλιξης του δικαίου της Ένωσης, οι ιδιώτες δεν μπορούν να επικαλεστούν το δίκαιο κράτους μέλους ενώπιον των δικαστηρίων άλλου κράτους μέλους. Επομένως, κακώς απέρριψε το επιχείρημα του CEVA ότι η Επιτροπή δεν μπορούσε να επικαλεστεί τις διαδικασίες που κινήθηκαν στη Γαλλία βάσει του γαλλικού δικαίου ενώ η σύμβαση Seapura προβλέπει την εφαρμογή του βελγικού δικαίου και την αποκλειστική αρμοδιότητα των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης.
128
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το CEVA δεν εκθέτει τους λόγους για τους οποίους η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση ενέχει πλάνη περί το δίκαιο, οπότε το σκέλος αυτό πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτο.
129
Σε κάθε περίπτωση, το τέταρτο σκέλος του τετάρτου λόγου αναιρέσεως είναι, κατά την άποψή της, αβάσιμο.
– Εκτίμηση του Δικαστηρίου
130
Κατ’ αρχάς, μολονότι το CEVA δεν παραθέτει τις σκέψεις της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης τις οποίες επικρίνει, η απόφαση αυτή περιέχει, εντούτοις, τον υπότιτλο «Επί των ποινικών διαδικασιών ενώπιον των γαλλικών δικαστηρίων» και, συνεπώς, καθίσταται πρόδηλο ότι η συγκεκριμένη επιχειρηματολογία βάλλει κατά των σκέψεων 92 έως 95 της εν λόγω απόφασης.
131
Επί της ουσίας, επισημαίνεται, αφενός, ότι, όπως υπομνήσθηκε στις σκέψεις 94 και 95 της παρούσας απόφασης, ο κανονισμός 1346/2000, σύμφωνα με το άρθρο 288 ΣΛΕΕ, έχει γενική ισχύ, είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
132
Αφετέρου, η εφαρμογή της αρχής της δικονομικής αυτονομίας προϋποθέτει έλλειψη σχετικής νομοθεσίας της Ένωσης (πρβλ. απόφαση της 25ης Μαρτίου 2021, Balgarska Narodna Banka, C‑501/18, EU:C:2021:249, σκέψη 116 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), οπότε ουδεμία παραβίαση της αρχής αυτής μπορεί να προβληθεί εν προκειμένω.
133
Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο δεν παραβίασε την αρχή της δικονομικής αυτονομίας κρίνοντας, με τη σκέψη 93 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η δυνατότητα εφαρμογής του βελγικού δικαίου στη σύμβαση Seapura δεν θίγει την άμεση εφαρμογή του κανονισμού 1346/2000, δυνάμει του οποίου ορισμένες διατάξεις του γαλλικού εμπορικού κώδικα παράγουν τα αποτελέσματά τους στο βελγικό δίκαιο.
134
Κατά συνέπεια, το τέταρτο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως κρίνεται απορριπτέο, όπως και ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως στο σύνολό του.
135
Δεδομένου ότι κανένας από τους λόγους αναιρέσεως που προέβαλε το CEVA δεν μπορεί να ευδοκιμήσει, η αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.
Επί των δικαστικών εξόδων
136
Δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, όταν η αίτηση αναίρεσης είναι αβάσιμη, το Δικαστήριο αποφαίνεται επί των δικαστικών εξόδων.
137
Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, που εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
138
Δεδομένου ότι η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη του CEVA στα δικαστικά έξοδα και το τελευταίο ηττήθηκε, το CEVA πρέπει να φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων του στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (όγδοο τμήμα) αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.
2)
Το centre d’étude et de valorisation des algues SA (CEVA) φέρει, πέραν των δικαστικών του εξόδων στο πλαίσιο της αναιρετικής διαδικασίας, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.