62023CC0230
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
SZPUNAR
ippreżentati fis‑6 ta’ Ġunju 2024 (
1
)
Kawża C‑230/23
Reprobel CV
vs
Copaco Belgium NV
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Ondernemingsrechtbank Gent Afdeling Gent (il-Qorti tal-Impriżi ta’ Gent, Diviżjoni ta’ Gent, il-Belġju))
Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Proprjetà intellettwali – Drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati – Direttiva 2001/29/KE – Artikolu 2 – Dritt ta’ riproduzzjoni – Artikolu 5(2)(a) u (b) – Eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet – Riproduzzjoni għal finijiet ta’ użu privat – Kumpens ekwu – Effett dirett – Organu inkarigat mill-ġbir u mit-tqassim tal-kumpens ekwu – Possibbiltà li d-Direttiva tiġi invokata direttament kontra dan l-organu
Introduzzjoni
1.
Id-domandi preliminari f’din il-kawża jirrikjedu li wieħed jirreferi għal waħda mill-kwistjonijiet fundamentali tad-dritt Ewropew, b’mod speċifiku l-kwistjoni tal-effett dirett tad-dispożizzjonijiet ta’ direttiva kif ukoll il-possibbiltà li tali id-dispożizzjonijiet jiġu invokati f’relazzjonijiet vertikali, jiġifieri f’tilwim bejn individwu u Stat Membru. Minkejja li din il-kwistjoni ssib l-għeruq tagħha fl-oriġini tal-binja tal-ordinament ġuridiku tal-Unjoni, hija għadha tqajjem tilwim u kontroversji sal-lum (
2
).
2.
Din il-kawża tirrigwarda ż-żewġ kwistjonijiet imqajma mid-domandi msemmija. Għalhekk, minn naħa, tirriżulta l-kwistjoni dwar jekk jistax jiġi attribwit effett dirett lil dispożizzjonijiet ta’ direttiva li fil-verità huma ta’ natura fakultattiva iżda li l-Istat Membru kkonċernat għażel li jimplimenta. Barra minn hekk, f’din il-kawża, din l-implimentazzjoni, kif jirriżulta direttament mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, saret b’mod mhux konformi mad-dritt tal-Unjoni. Min-naħa l-oħra l-partijiet f’din il-kawża rispettivament iqajmu l-kwistjoni tal-possibbiltà li jiġi invokat l-effett dirett tad-dispożizzjonijiet ta’ direttiva kontra entità privata li l-Istat Membru tagħha jkun fdalha t-twettiq ta’ kompiti ta’ interess pubbliku.
3.
Jidher li għaż-żewġ kwistjonijiet ser ikun neċessarju li l-Qorti tal-Ġustizzja tiċċara l-ġurisprudenza kurrenti.
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt tal‑Unjoni
4.
L-Artikolu 2 tad-Direttiva 2001/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑22 ta’ Mejju 2001 dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà ta’ l-informazzjoni (
3
) jipprovdi:
“L-Istati Membri għandhom jipprovdu għad-dritt esklussiv li jawtorizza jew jipprojbixxi riproduzzjoni diretta jew indiretta, temporanja jew permanenti b’kull mezz u f’kull forma, kollha jew parti:
(a)
għall-awturi, tax-xogħolijiet tagħhom;
(b)
għall-artisti, ta’ l-iffissar tal-wirjiet tagħhom;
(ċ)
għall-produtturi ta’ fonogrammi, tal-fonogrammi tagħhom;
(d)
għall-produtturi ta’ l-ewwel iffissar ta’ films, rigward l-oriġinal u l-kopji tal-films tagħhom;
(e)
għall-organizzazzjonijiet tax-xandir, ta’ l-iffissar tax-xandiriet tagħhom, sew jekk dawk ix-xandirijiet huma trasmessi bil-fili sew jekk bl-arja, magħduda bil-cable jew bis-satellita.”
5.
Skont l-Artikolu 5(2)(a) u (b) ta’ din id-direttiva:
“L-Istati Membri jistgħu jipprovdu l-eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet għad-dritt ta’ riproduzzjoni provdut fl-Artikolu 2 fil-każi li ġejjin:
(a)
rigward riproduzzjonijiet fuq il-karta jew mezz ieħor simili, effettwat mill-użu ta’ kull xorta ta’ teknika fotografika jew b’xi proċess ieħor li jkollu l-istess effetti, bla ħsara għal mużika fuq il-karta, kemm-il darba li d-detenturi tad-drittijiet jirċievu kumpens ġust;
(b)
rigward riproduzzjonijiet ta’ kull mezz magħmula minn ċittadin fiżiku għal użu privat u għal skopijiet li huma la direttament u l-anqas indirettament kummerċjali, bil-kondizzjoni li d-detenturi jirċievu kumpens ġust li jikkunsidra li jiġu jew ma jiġux applikati miżuri teknoloġiċi msemmija fl-Artikolu 6 tax-xogħol jew tas-suġġett relatat”.
Id‑dritt Belġjan
6.
Id-dritt Belġjan, fil-verżjoni applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali, introduċa remunerazzjoni għal eċċezzjonijiet għad-dritt ta’ riproduzzjoni ta’ xogħol fl-Artikoli 59 u 60 tal-wet van 30 juni 1994 betreffende het auteursrecht en de naburige rechten (il-Liġi tat‑30 ta’ Ġunju 1994 dwar id-Drittijiet tal-Awtur u Drittijiet Relatati) (
4
). Din ir-remunerazzjoni kienet tikkonsisti parzjalment f’somma f’daqqa dipendenti fuq in-numru ta’ apparati li jippermettu r-riproduzzjoni ta’ xogħlijiet protetti kif ukoll parzjalment f’somma proporzjonali għan-numru ta’ kopji magħmula għal tali xogħlijiet.
7.
Konformement mal-Artikolu 60a ta’ din il-liġi, l-organu inkarigat mill-ġbir u mit-tqassim ta’ din ir-remunerazzjoni kellu d-dritt jitlob l-informazzjoni rilevanti mingħand l-awtoritajiet doganali, l-awtoritajiet fiskali fir-rigward tat-taxxa fuq il-valur miżjud, l-awtoritajiet tas-sigurtà soċjali, is-servizz ta’ kontroll u ta’ medjazzjoni tal-Ministeru għall-Ekonomija kif ukoll, suġġett għal reċiproċità, mingħand organi barranin simili.
8.
Fuq il-bażi tal-Artikolu 61 tal-imsemmija liġi, l-ammont ta’ remunerazzjoni ġie ddefinit mill-koninklijk besluit van 30 oktober 1997 betreffende de vergoeding verschuldigd aan auteurs en uitgevers voor het kopiëren voor privégebruik of didactisch gebruik van werken die op grafische of op soortgelijke wijze zijn vastgelegd (id-Digriet Irjali tat‑30 ta’ Ottubru 1997 dwar ir-Remunerazzjoni tal-Awturi u tal-Edituri għall-Ikkopjar ta’ Xogħlijiet għal Għanijiet Privati jew Didattiċi Irreġistrati fuq Mezz Grafiku jew Analoġiku) (
5
). Konformement mal-Artikolu 7 ta’ dan id-digriet il-partijiet responsabbli mill-ħlas ta’ din ir-remunerazzjoni kellhom l-obbligu li ta’ kull xahar jissottomettu lill-organu inkarigat mill-ġbir tagħha dikjarazzjoni li tinkludi l-informazzjoni li tippermetti li tiġi identifikata l-parti responsabbli mill-ħlas u li jiġi ddeterminat l-ammont tar-remunerazzjoni dovuta skont in-numru ta’ apparati mibjugħa.
9.
Bis-saħħa tal-koninklijk besluit van 15 oktober 1997 tot het belasten van een vennootschap met de inning en de verdeling van de vergoeding voor het kopiëren van werken die op grafische of soortgelijke wijze zijn vastgelegd (id-Digriet Irjali tal‑15 ta’ Ottubru 1997 li Jiddefinixxi l-Organu Inkarigat mill-Ġbir u mit-Tqassim tar-Remunerazzjoni għar-Riproduzzjoni ta’ Xogħlijiet Irreġistrati fuq Mezzi Grafiċi jew Analoġiċi) (
6
) Reprobel ġiet inkarigata mill-ġbir u mit-tqassim tal-imsemmija remunerazzjoni.
Il‑fatti fil‑kawża prinċipali, il‑proċedura u d‑domandi preliminari
10.
Copaco Belgium NV, kumpannija rregolata mid-dritt Belġjan (iktar ’il quddiem “Copaco”) hija distributriċi ta’ apparat informatiku għall-impriżi u għall-konsumaturi, inkluż apparat għall-ikkopjar bħal kopjaturi u skanners. F’dan ir-rigward, hija kellha l-obbligu li tħallas remunerazzjoni b’rabta mar-riproduzzjoni ta’ xogħlijiet.
11.
Fis-sentenza Hewlett-Packard Belgium (
7
) il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet b’mod partikolari li l-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29 jipprekludi, bħala prinċipju, leġiżlazzjoni bħal dik Belġjana li torbot remunerazzjoni fil-forma ta’ somma f’daqqa ma’ remunerazzjoni proporzjonali mingħajr madankollu ma tipprevedi mekkaniżmi li jippermettu li l-ammont tar-remunerazzjoni jiġi adattat għall-preġudizzju effettivament imġarrab mid-detenturi tad-drittijiet (
8
). Dispożizzjonijiet ġodda tad-dritt Belġjan dwar ir-remunerazzjoni b’rabta mar-riproduzzjoni ta’ xogħlijiet, skont il-linji gwida li jirriżultaw minn dik is-sentenza, ġew fis-seħħ f’Marzu 2017.
12.
B’riżultat tal-imsemmija sentenza, Copaco rrifjutat tħallas il-kontijiet maħruġa fil-konfront tagħha minn Reprobel fuq il-bażi tad-dikjarazzjonijiet li kienet issottomettiet għall-perijodu minn Novembru 2015 sa Diċembru 2016. Fil-fatt, Copaco tqis li, skont is-sentenza Hewlett‑Packard Belgium fil-perijodu inkwistjoni s-sistema Belġjana ta’ remunerazzjoni b’rabta mar-riproduzzjoni ta’ xogħlijiet ma kinitx konformi mad-dritt tal-Unjoni.
13.
Fis‑16 ta’ Diċembru 2020 Reprobel ippreżentat azzjoni ġudizzjarja kontra Copaco fejn talbitha l-ħlas tal-arretrati fir-remunerazzjoni b’rabta mar-riproduzzjoni ta’ xogħlijiet flimkien mal-interessi u mad-danni. Il-kawża tressqet quddiem il-qorti tar-rinviju konformement mal-ġurisdizzjoni territorjali tagħha. Quddiem il-qorti tar-rinviju Copaco ssostni li l-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29 għandu effett dirett u li Reprobel hija emanazzjoni tal-Istat li kontriha jista’ jiġi invokat dan l-effett dirett. Reprobel tikkontesta dawn iż-żewġ allegazzjonijiet.
14.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Ondernemingsrechtbank Gent Afdeling Gent (il-Qorti tal-Impriżi ta’ Gent, Diviżjoni ta’ Gent, il-Belġju) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjn:
“1)
Entità bħalma hija Reprobel, sa fejn hija inkarigata mill-Istat, permezz ta’ digriet irjali, bil-ġbir u bit-tqassim tar-remunerazzjoni(jiet) ġusta/i stabbiliti mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-[Direttiva 2001/29], taħt is-sorveljanza tal-Istat, hija, minħabba f’hekk, entità li kontriha individwu jista’ jinvoka l-fatt li regola nazzjonali li din l-entità tixtieq timponi fuqu tmur kontra d-dritt tal-Unjoni?
2)
Fir-risposta għal din id-domanda, il-komponenti li ġejjin tas-sorveljanza eżerċitata mill-Istat fuq din l-entità huma rilevanti:
–
l-obbligu ta’ din l-entità li tibgħat sistematikament kopja tat-talba għal informazzjoni lid-debituri, neċessarja kemm għall-ġbir kif ukoll għat-tqassim tar-remunerazzjoni għal reprografija, lill-ministru kompetenti, sabiex huwa jkun jista’ jibqa’ informat dwar il-mod kif l-entità ta’ ġestjoni teżerċita s-setgħa ta’ superviżjoni fdata lilha u tevalwa jekk huwiex xieraq li jiġi ddeterminat permezz ta’ digriet irjali l-kontenut, in-numru u l-frekwenza tat-talbiet għal informazzjoni b’tali mod li dawn ma jostakolawx iktar milli huwa neċessarju l-attivitajiet tal-persuni interrogati;
–
l-obbligu ta’ din l-entità li titlob lid-delegat tal-ministru sabiex jibgħat lid-debituri, lid-distributuri, lill-bejjiegħa bl-ingrossa jew lill-bejjiegħa bl-imnut, lill-impriżi ta’ leasing jew lill-impriżi ta’ manutenzjoni tal-apparat, talba għal informazzjoni, li hija neċessarja għall-ġbir u għar-remunerazzjoni proporzjonali għal reprografija, meta l-persuna responsabbli għall-ħlas tat-taxxa ma tkunx ikkooperat għall-ġbir, bil-premessa li l-entità għandha wkoll l-obbligu li tibgħat kopja ta’ din it-talba lill-ministru kompetenti sabiex huwa jkun jista’ jiddetermina l-kontenut, in-numru u l-frekwenza tat-talbiet b’mod li dawn ma jostakolawx iktar milli huwa neċessarju l-attivitajiet tal-persuni interrogati;
–
l-obbligu ta’ din l-entità li tissuġġetta għall-approvazzjoni tal-ministru kompetenti r-regoli ta’ tqassim tar-remunerazzjoni għal reprografija, kif ukoll kull emenda li hija tagħmel fihom;
–
l-obbligu ta’ din l-entità li tissuġġetta l-formola ta’ dikjarazzjoni li hija tistabbilixxi għall-approvazzjoni tal-ministru kompetenti, u mingħajr din l-approvazzjoni din ma tistax tinħareġ?
3)
Fir-risposta għal din id-domanda huwa rilevanti wkoll li l-entità għandha s-setgħat li ġejjin?
–
is-setgħa li titlob l-informazzjoni kollha li hija neċessarja għall-ġbir tar-remunerazzjoni għal reprografija mingħand il-persuni kollha jiġifieri d-debituri, il-persuni responsabbli għall-ħlas tat-taxxa, il-bejjiegħa bl-ingrossa jew il-bejjiegħa bl-imnut, l-impriżi ta’ leasing u l-impriżi ta’ manutenzjoni tal-apparat. Kull talba għanda tindika b’mod obbligatorju s-sanzjonijiet kriminali applikabbli fil-każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tat-terminu impost jew fil-każ ta’ dikjarazzjoni inkompleta jew ineżatta;
–
is-setgħa li titlob lid-debituri kollha jipprovdu l-informazzjoni kollha rigward ix-xogħlijiet ikkopjati li hija neċessarja għat-tqassim tar-remunerazzjoni għal reprografija;
–
is-setgħa li tikseb mingħand l-Amministrazzjoni tad-Dwana u tas-Sisa, l-Amministrazzjoni tal- VAT u l-Uffiċċju Nazzjonali tas-Sigurtà Soċjali l-informazzjoni kollha li hija neċessarja għat-twettiq tal-missjoni tagħha.
4)
L-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29 għandu effett dirett?
5)
Qorti nazzjonali għandha teskludi l-applikazzjoni ta’ regola nazzjonali, fuq talba ta’ individwu, meta din ir-regola imposta mill-Istat tmur kontra l-imsemmi Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29, b’mod iktar speċifiku għaliex din ir-regola tobbliga lil dan l-individwu jħallas taxxi bi ksur ta’ dan l-artikolu?”
15.
It-talba għal deċiżjoni preliminari tressqet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja fit‑13 ta’ April 2023. Tressqu osservazzjonijiet bil-miktub mill-partijiet fil-kawża prinċipali, mill-Gvern Belġjan u mill-Kummissjoni Ewropea. Dawn l-istess partijiet, kif ukoll il-Gvern Franċiż, ġew irrappreżentati waqt is-seduta tas‑6 ta’ Marzu 2024.
Analiżi
16.
F’din il-kawża, il-qorti tar-rinviju tagħmel ħames domandi preliminari. L-ewwel tlieta minn dawn id-domandi jirrigwardaw il-possibbiltà li entità bħal Reprobel titqies bħala emanazzjoni tal-Istat Membru, bil-konsegwenza li individwu jista’ jinvoka d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva direttament kontrih. L-aħħar żewġ domandi preliminari jirrigwardaw, min-naħa l-oħra, il-possibbiltà li jiġi invokat direttament l-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29. Nipproponi li nibda billi nanalizza dawn l-aħħar żewġ domandi.
Fuq ir‑raba’ u l‑ħames domanda preliminari
17.
Permezz tar-raba’ u tal-ħames domanda preliminari, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29 għandux effett dirett, b’tali mod li individwu jista’ jinvokah quddiem qorti nazzjonali bil-għan li jevita li jħallas ammont dovut bħala kumpens ekwu f’sitwazzjoni fejn dan l-ammont dovut jinġabar fuq il-bażi ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali mhux konformi mal-imsemmija dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2001/29.
Fuq il‑prinċipju ta’ effett dirett
18.
Il-prinċipju ta’ effett dirett tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni jsib l-għeruq tiegħu fl-oriġini ta’ din is-sistema legali. Fil-fatt, kif inhu magħruf sewwa, il-Qorti tal-Ġustizzja stabbilixxiet dan il-prinċipju fundamentali għal din is-sistema legali permezz tas-sentenza van Gend & Loos (
9
). Il-konferma tal-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ effett dirett b’rabta mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva li jissodisfaw kundizzjonijiet speċifiċi seħħet fis-sentenza van Duyn (
10
). Attwalment, il-Qorti tal-Ġustizzja tifformula dan il-prinċipju kif ġej:
“Minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, fil-każijiet kollha fejn dispożizzjonijiet ta’ direttiva jidhru, mill-perspettiva tal-kontenut tagħhom, inkundizzjonati u preċiżi biżżejjed, il-partijiet fil-kawża jistgħu jinvokawhom quddiem il-qrati nazzjonali kontra l-Istat kemm meta dan ma jkunx ittraspona fit-termini din id-direttiva fid-dritt nazzjonali, kif ukoll jekk ikun ittrasponiha b’mod inkorrett […].
Il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni hija, minn naħa, inkundizzjonata meta din tistabbilixxi obbligu li ma huwa kkwalifikat b’ebda kundizzjoni u lanqas ma huwa suġġett, fl-eżekuzzjoni tiegħu jew fl-effetti tiegħu, għall-intervent ta’ att kemm tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni kemm tal-Istati Membri u, min-naħa l-oħra, li tkun biżżejjed preċiża sabiex tiġi invokata minn parti fil-kawża u tiġi applikata mill-qorti meta tistabbilixxi obbligu f’termini inekwivokabbli […].
Minbarra dan il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, anki jekk direttiva tħalli lill-Istati Membri ċerta marġni ta’ diskrezzjoni meta jadottaw il-modalitajiet tal-implimentazzjoni tagħha, dispożizzjoni ta’ din id-direttiva tista’ titqies bħala li għandha natura inkundizzjonata u preċiża meta timponi fuq l-Istati Membri, f’termini inekwivokabbli, obbligu ta’ riżultat preċiż u li ma jinkludi ebda kundizzjoni rigward l-applikazzjoni tar-regola li din tistabbilixxi […]” (
11
).
19.
Huwa f’dan il-kuntest li għandha tiġi pponderata r-risposta għar-raba’ u l-ħames domanda preliminari.
Fuq l‑applikazzjoni għal din il‑kawża
20.
Reprobel, kif ukoll il-Gvern Belġjan u Franċiż isostnu li minħabba l-marġni ta’ evalwazzjoni wiesgħa li għandhom l-Istati Membri fl-organizzazzjoni ta’ sistema ta’ kumpens ekwu skont l-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29 u l-finanzjament tiegħu, dawn id-dispożizzjonijiet ma humiex inkundizzjonati u preċiżi biżżejjed biex ikollhom effett dirett fuq il-bażi tal-imsemmija ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.
21.
Din it-teżi hija diskutibbli fid-dawl tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li skontha dawn id-dispożizzjonijiet jimponu obbligu ta’ riżultat fuq l-Istati Membri li implimentaw l-eċċezzjonijiet mid-dritt ta’ riproduzzjoni previsti fiha, li jfisser li dawn l-Istati Membri għandhom l-obbligu li jiżguraw il-ġbir effettiv tal-kumpens ekwu (
12
), ikkalkolat fuq il-bażi tad-dannu kkawżat lid-detentur tad-drittijiet (
13
) u li l-oneru finanzjarju tiegħu għandu, bħala prinċipju, jaqa’ fuq l-utenti finali (
14
). Għalhekk il-Qorti tal-Ġustizzja ma kellhiex diffikultà kbira biex fid-dispożizzjonijiet imsemmija ssib regoli preċiżi u inkundizzjonati dwar il-metodu ta’ tfassil tal-kumpens ekwu msemmi fihom.
22.
Madankollu, qabel kollox u indipendentement minn jekk is-sempliċi obbligu li jingħata tali kumpens jissodisfax il-kriterju ta’ effett dirett imsemmi fil-punt 18 ta’ dawn il-konklużjonijiet, l-argument tal-partijiet fil-proċedura fil-fehma tiegħi huwa għalkollox ineffettiv fil-kuntest ta’ din il-kawża. Fil-fatt hawnhekk ma hijiex inkwistjoni l-konstatazzjoni tal-effett dirett tal-imsemmija dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2001/29 in abstracto iżda b’rabta mat-tilwima fil-kawża prinċipali. F’din il-kawża lanqas ma huwa inkwistjoni l-ħlas tal-kumpens ekwu direttament fuq il-bażi tad-dispożizzjonijiet indikati, iżda d-dritt ta’ Copaco li tirrifjuta li tħallas ammont dovut li jservi għall-finanzjament ta’ dan il-kumpens u li jinġabar b’mod mhux konformi ma’ din id-direttiva (iktar ’il quddiem it-“tariffa kontenzjuża”).
23.
Fir-rigward tal-kwistjoni tal-effett dirett tad-dritt tal-Unjoni, jeħtieġ li jittieħdu inkunsiderazzjoni r-regoli kollha, fi kliem ieħor id-dispożizzjonijiet legali hekk kif jirriżultaw mid-dispożizzjonijiet ta’ din id-dritt tal-Unjoni u li minnu l-individwi jisiltu drittijiet preċiżi u inkundizzjonati fil-konfront tal-Istat. Dawn ir-regoli ma għandhomx jirriżultaw direttament minn interpretazzjoni letterali tad-dispożizzjonijiet iżda jistgħu jinbnew fuq il-bażi tagħhom permezz ta’ interpretazzjoni b’mod partikolari permezz ta’ interpretazzjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja. Kif fil-fatt tosserva ġustament Copaco, l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Unjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja fi proċedura għal deċiżjoni preliminari tiċċara u tispjega t-tifsira u l-effetti ta’ dawn id-dispożizzjonijiet skont kif għandhom jinftiehmu u jiġu applikati mill-mument meta jidħlu fis-seħħ, fejn għalhekk jeħtieġ li din l-interpretazzjoni tittieħed inkunsiderazzjoni biex jiġi ddeterminat jekk id-dispożizzjoni hijiex preċiża biżżejjed biex titqies li għandha effett dirett (
15
).
24.
Fir-rigward tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29, minnhom jirriżultaw b’mod partikolari tliet dispożizzjonijiet legali. L-ewwel, il-possibbiltà għall-Istati Membri li jipprevedu eċċezzjonijiet għad-dritt ta’ riproduzzjoni previsti f’dawn id-dispożizzjonijiet; din id-dispożizzjoni legali hija ta’ natura fakultattiva. It-tieni, l-ordni li jiġi previst kumpens ekwu għad-detenturi ta’ dan id-dritt ta’ riproduzzjoni; din id-dispożizzjoni legali hija ta’ natura vinkolanti għall-Istati Membri li introduċew l-eċċezzjonijiet inkwistjoni. Fl-aħħar nett, it-tielet, numru ta’ regoli li jirriżultaw mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja u li jispeċifikaw il-prinċipji li fuqhom għandu jkun ibbażat it-tfassil ta’ dan il-kumpens ekwu. Għalhekk l-Istati Membri ma humiex obbligati jintroduċu l-eċċezzjonijiet previsti fl-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29 fid-dritt nazzjonali tagħhom. Madankollu, jekk jagħmlu dan, huma jkollhom ukoll l-obbligu li jintroduċu l-kumpens ekwu msemmi f’dawn id-dispożizzjonijiet u jkunu marbuta bil-prinċipji dwar it-tfassil u l-finanzjament ta’ dan il-kumpens li fil-fehma tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżultaw mill-imsemmija dispożizzjonijiet.
25.
Fost dawn il-prinċipji hemm ir-regoli ta’ natura negattiva li l-Qorti tal-Ġustizzja stabbilixxiet fis-sentenza Hewlett‑Packard Belgium b’riferiment speċifiku għall-metodu ta’ ġbir tat-tariffa kontenzjuża applikabbli fil-Belġju. Skont din is-sentenza ma huwiex ammissibbli l-finanzjament ta’ kumpens ekwu msemmi fl-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29 permezz ta’ remunerazzjoni miġbura kollettivament bħala remunerazzjoni fil-forma ta’ somma f’daqqa u bħala remunerazzjoni proporzjonali fejn l-ammont ta’ remunerazzjoni fil-forma ta’ somma f’daqqa huwa kkalkolat esklużivament fuq il-bażi tal-ħeffa li biha l-apparat ikkonċernat jista’ jwettaq dawn il-kopji, fejn l-ammont tar-remunerazzjoni proporzjonali jiddependi minn jekk id-debitur ikkooperax għall-ġbir ta’ din ir-remunerazzjoni, u fejn is-sistema kumplessivament ma għandhiex mekkaniżmi, b’mod partikolari ta’ rimbors, li jippermettu l-applikazzjoni komplementari tal-kriterji tad-dannu effettiv u tal-preġudizzju stabbilit b’mod ta’ somma f’daqqa fir-rigward tal-kategoriji differenti ta’ utenti (
16
). Il-karatteristiċi tat-tariffa msemmija iktar ’il fuq jikkorrispondu għall-karatteristiċi tat-tariffa kontenzjuża. Huwa fuq dawn ir-regoli, kif jirriżultaw mill-interpretazzjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29, li tistrieħ Copaco u huwa l-effett dirett ta’ dawn ir-regoli li huwa s-suġġett tar-raba’ domanda preliminari.
26.
In-natura inkundizzjonata tar-regoli msemmija iktar ’il fuq għall-Istati Membri li introduċew l-eċċezzjonijiet mid-dritt għal riproduzzjoni msemmi fl-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29, ma tqajjimx dubji. Jifdal il-kwistjoni dwar jekk dawn ir-regoli humiex preċiżi biżżejjed sabiex jitqiesu li għandhom effett dirett.
27.
Fl-evalwazzjoni tad-dispożizzjoni legali tal-Unjoni fir-rigward tan-natura preċiża biżżejjed tagħhom, il-Qorti tal-Ġustizzja teżamina ċ-ċirku ta’ individwi li għandhom drittijiet u obbligi f’dan is-sens kif ukoll il-kontenut tad-drittijiet hekk kif jirriżultaw minn dawn ir-regoli (
17
). Ser nibda minn dan l-aħħar punt.
28.
L-imsemmija dispożizzjonijiet legali jfissru li l-Istati Membri huma pprojbiti milli jistabbilixxu tariffa li jkollha bħala għan il-finanzjament tal-kumpens ekwu previst fl-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29 b’karatteristiċi bħal dawk imsemmija fil-punt 4 tad-dispożittiv tas-sentenza Hewlett‑Packard Belgium. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet fis-sentenza van Gend & Loos (
18
) li din it-tip ta’ projbizzjoni, jiġifieri li l-Istati Membri jkunu obbligati ma jaġixxux, jista’ jkun sors ta’ drittijiet pożittivi fuq in-naħa tal-individwi.
29.
Fir-rigward tat-tariffi li għandhom bħala għan il-finanzjament ta’ kumpens ekwu l-individwi għandhom id-dritt ma jġorrux l-oneru finanzjarju ta’ tali tariffa jekk din tinġabar bi ksur tal-prinċipji li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, jirriżultaw mill-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29 (
19
). Huwa minnu li fil-ġurisprudenza sal-lum il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li fis-sistema ta’ kumpens ekwu hija neċessarja l-eżistenza tad-dritt ta’ rimbors ta’ tariffa miġbura indebitament intiża għall-finanzjament ta’ tali kumpens. Madankollu, fil-fehma tiegħi, huwa ċar li l-individwi għandhom dritt jirrifjutaw il-ħlas ta’ tali tariffi fil-każ fejn ma jkunx għadu seħħ il-ħlas u n-natura mhux konformi mal-imsemmija dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2001/29 tas-sistema nazzjonali li tistabbilixxi l-kumpens ekwu tirriżulta b’mod ċar mis-sentenza diġà mogħtija tal-Qorti tal-Ġustizzja u li ġiet ikkonfermata mid-deċiżjonijiet tal-qrati nazzjonali. Il-fatt li f’tali sitwazzjoni l-individwu kkonċernat jiġi mġiegħel iħallas tali tariffa u li sussegwentement jistenna r-rimbors tagħha jkun għalhekk illoġiku u jkun jagħmel eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju min-naħa tiegħu tad-drittijiet mogħtija lilu bis-saħħa tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni.
30.
Għaldaqstant, jeħtieġ li jiġi kkunsidrat li l-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29, skont l-interpretazzjoni mogħtija mis-sentenza Hewlett‑Packard Belgium, jistabbilixxi, fil-konfront tal-individwu, dritt inkundizzjonat u preċiż biżżejjed għar-rifjut tal-ħlas tat-tariffa li jkollha bħala għan il-finanzjament tal-kumpens ekwu previst f’dan l-artikolu fil-każ fejn tali tariffa jkollha karatteristiċi bħal dawk imsemmija fil-punt 4 tad-dispożittiv ta’ dik is-sentenza.
31.
Fir-rigward taċ-ċirku ta’ individwi intitolati għal tali rifjut, dan huwa wkoll iddefinit b’mod preċiż – jiġifieri, b’mod speċifiku, kull individwu suġġett għat-tariffa msemmija iktar ’il fuq. Lanqas ma hemm dubju fir-rigward tad-determinazzjoni tal-organu inkarigat mill-ħlas. Fil-fatt huma l-Istati Membri li għandhom il-fakultà, bis-saħħa tal-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29, li jintroduċu fl-ordinamenti ġuridiċi tagħhom eċċezzjonijiet għad-dritt ta’ riproduzzjoni previsti fihom u għandhom ukoll l-obbligu li jistabbilixxu, f’dan ir-rigward, kumpens ekwu u sistema ta’ finanzjament tiegħu. Għalhekk l-Istati Membri huma wkoll, neċessarjament, suġġetti għal kull obbligu, sew jekk pożittiv jew negattiv, marbut mat-tfassil ta’ din is-sistema, u li jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, inkluża l-projbizzjoni mill-ġbir ta’ tariffi kuntrarji għad-dispożizzjonijiet imsemmija tad-Direttiva 2001/29.
32.
F’din il-kawża n-nuqqas ta’ konformità, mal-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29, tad-dispożizzjonijiet Belġjani li stabbilixxew it-tariffa kontenzjuża, skont il-verżjoni tagħhom applikabbli għall-kawża prinċipali, irriżulta b’mod ċar mis-sentenza Hewlett‑Packard Belgium – liema fatt wassal biex dawn id-dispożizzjonijiet ġew emendati. L-imsemmija dispożizzjonijiet tad-Direttiva, fid-dawl tal-interpretazzjoni tagħhom mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja, huma għalhekk preċiżi u inkundizzjonati biżżejjed biex id-dispożizzjonijiet nazzjonali jiġu ddikjarati inkompatibbli magħhom (
20
). Għalhekk, kif issostni korrettament Copaco, il-qorti tar-rinviju għandha teskludi dawn id-dispożizzjonijiet nazzjonali u tiddeċiedi li t-talba ta’ Reprobel ibbażata fuqhom hija infondata.
Ir‑risposta għad‑domandi
33.
Fid-dawl tal-punti preċedenti nipproponi li r-risposta għar-raba’ u għall-ħames domanda preliminari tkun fis-sens li l-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29 għandu effett dirett, b’tali mod li individwu jista’ jinvokah quddiem qorti nazzjonali bil-għan li jevita li jħallas ammont dovut bħala kumpens ekwu f’sitwazzjoni fejn dan l-ammont dovut jinġabar fuq il-bażi ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali mhux konformi mal-imsemmija dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2001/29 kif ukoll mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni tagħhom.
34.
Fil-kuntest tal-kawża prinċipali, jeħtieġ tabilħaqq li jiġi kkonstatat li Reprobel għandha titqies li hija emanazzjoni tal-Istat Belġjan – li jwassalna għall-analiżi tal-ewwel tliet domandi preliminari.
Fuq l‑ewwel sat‑tielet domanda preliminari
35.
Permezz tal-ewwel sat-tielet domanda preliminari, li nipproponi li jiġu ttrattati flimkien, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tixtieq li jiġi kkonstatat jekk l-individwi jistgħux jinvokaw direttament id-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni bil-għan li jeskludu l-applikazzjoni fil-konfront tagħhom ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali li jmorru kontra dan id-dritt fir-rigward ta’ organu fdat minn Stat Membru bil-ġbir ta’ ammont dovut li għandu bħala għan il-finanzjament ta’ kumpens ekwu skont it-tifsira tal-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29 kif ukoll il-ħlas ta’ dan il-kumpens lill-individwi intitolati u li għandu drittijiet speċifiċi bil-għan li jwettaq il-kompiti tiegħu.
36.
Fil-kawża prinċipali huwa paċifiku li Reprobel ma hijiex korp tal-Istat Belġjan. Madankollu, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-individwi għandhom il-possibbiltà li jinvokaw direttament id-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni mhux biss kontra l-Istati Membri u l-korpi tagħhom stricto sensu, iżda wkoll, b’mod partikolari, kontra entitajiet li jeżerċitaw kompiti fl-interess pubbliku u li jkollhom setgħat speċifiċi li jmorru lil hinn mir-regoli applikabbli bejn individwi (
21
). B’danakollu, ma huwiex neċessarju li tali entitajiet ikunu suġġetti għall-awtorità jew għall-kontroll tal-Istat (
22
).
37.
Analiżi fid-dettall ta’ dawn il-kriterji saret reċentement mill-Avukati Ġenerali Sharpston (
23
) u Emiliou (
24
). Hawnhekk mhux ser nirrepeti l-kunsiderazzjonijiet teoretiċi interessanti ħafna tagħhom fuq dan is-suġġett – dwar dan is-suġġett nirreferi lill-qarrej għall-konklużjonijiet indikati. Madankollu, ser nillimita ruħi għall-kwistjonijiet relatati maċ-ċirkustanzi speċifiċi tal-kawża preżenti.
Dwar il‑kompiti fl‑interess pubbliku
38.
Reprobel ma hijiex korp irregolat mid-dritt pubbliku, u lanqas ma hija kkontrollata mill-Istat Belġjan b’mod li jista’ jitqies li strutturalment hija parti minnu. Għaldaqstant jeħtieġ li jiġi eżaminat jekk hija twettaqx kompiti ta’ interess pubbliku u jekk f’dan is-sens għandhiex setgħat speċifiċi li jmorru lil hinn mir-regoli applikabbli fir-relazzjonijiet bejn individwi.
39.
Kif għadni kif fakkart, huma l-Istati Membri li għandhom il-fakultà, bis-saħħa tal-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29, li jintroduċu fl-ordinamenti ġuridiċi tagħhom eċċezzjonijiet għad-dritt ta’ riproduzzjoni previsti fihom u għandhom ukoll l-obbligu li jistabbilixxu, f’dan ir-rigward, kumpens ekwu u sistema għall-finanzjament ta’ dan il-kumpens (
25
). Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, bħala prinċipju, il-piż ekonomiku għal dan il-finanzjament kellu jinġarr mill-utenti finali destinatarji ta’ dawn l-eċċezzjonijiet. Madankollu, fid-dawl tad-diffikultajiet prattiċi fl-identifikazzjoni ta’ dawn l-utenti, l-Istati Membri għandhom id-dritt jistabbilixxu sistema li fil-kuntest tagħha dan il-piż jaqa’ fuq il-produtturi jew fuq id-distributuri ta’ apparati u mezzi li jippermettu li jiġu kkopjati xogħlijiet u oġġetti oħra protetti mid-dritt ta’ riproduzzjoni jew fuq il-fornituri ta’ servizzi ta’ riproduzzjoni li jitfgħu l-piż finanzjarju fuq l-utenti finali, jiġifieri, kif għandu jiġi mifhum, fuq il-prezz ta’ dawn l-apparati u mezzi jew ta’ dawn is-servizzi (
26
).
40.
F’dan il-kuntest, jeħtieġ ulterjorment li jiġi osservat li d-dannu mġarrab mid-detenturi tad-dritt ta’ riproduzzjoni huwa fil-parti l-kbira ipotetiku b’mod partikolari fir-rigward tal-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 5(2)(b) tad-Direttiva 2001/29. Fil-fatt, ikun diffiċli ħafna li d-detentur tad-dritt jinvoka dan id-dritt għal atti li l-utenti jwettqu fl-isfera privata u li dawn iqisu li huma mod naturali ta’ użu ta’ eżemplari ta’ xogħol miksub legalment. L-introduzzjoni tal-imsemmija eċċezzjonijiet minn dan id-dritt hija għalhekk kwistjoni ta’ politika pubblika. Fir-rigward ta’ din il-politika, minn naħa, l-Istat jillegalizza l-atti li l-utenti xorta waħda jwettqu u dan irrispettivament mill-kwistjoni tal-legalità tagħhom, fid-dawl tal-probabbiltà baxxa ta’ skoperta u ta’ konstatazzjoni ta’ responsabbiltà. Min-naħa l-oħra din tiggarantixxi lid-detenturi tad-drittijiet dħul li ta’ spiss diffiċilment ikun jista’ jinkiseb direttament mill-utenti.
41.
It-tariffa miksuba b’dan il-mod tieħu s-sura ta’ tariffa rregolata mid-dritt pubbliku fuq l-apparati ta’ kkopjar u mezzi – titħallas mix-xerrejja kollha ta’ tali apparati u mezzi jew ta’ servizzi awtorizzati milli jibbenefikaw mill-eċċezzjonijiet previsti fl-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29 (
27
). Għalhekk hija ma hijiex suġġetta għall-użu effettiv, min-naħa tal-utenti, tal-imsemmija eċċezzjonijiet. Hekk kif fil-fatt iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja, jeħtieġ li huma jeżerċitaw bis-sħiħ id-drittijiet għad-dispożizzjoni tagħhom f’dan ir-rigward (
28
). Madankollu l-Istati Membri, li jistabbilixxu l-ammont tat-tariffa fuq l-apparati u fuq il-mezzi, għandhom il-kompitu li jistabbilixxu din it-tariffa fuq livell tali li d-dħul li jinkiseb minnha jikkumpensa d-danni reali li d-detenturi tad-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati jġarrbu minħabba l-applikazzjoni ta’ dawn l-eċċezzjonijiet (
29
).
42.
Għalhekk hawnhekk ma għandniex każ ta’ skambju ta’ provvista ta’ servizzi reċiproċi bejn utenti finali u l-imsemmija detenturi tad-drittijiet iżda għandna każ ta’ regolamentazzjoni applikabbli erga omnes li skontha kull persuna suġġetta għall-imsemmija eċċezzjonijiet għandha d-dritt li twettaq atti koperti mill-eċċezzjonijiet previsti fl-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29, filwaqt li min-naħa l-oħra d-detenturi tad-drittijiet jirċievu f’dan ir-rigward kumpens għad-dannu mġarrab li l-ammont tiegħu huwa kkalkolat bħala somma f’daqqa, iffinanzjat bit-tariffi mħallsa mix-xerrejja kollha ta’ apparati u mezzi li jservu għall-ikkopjar jew mid-destinatarji tas-servizzi ta’ riproduzzjoni li għandhom dritt jibbenefikaw mill-imsemmija eċċezzjonijiet. Il-ġbir ta’ tali tariffa u l-ħlas ta’ kumpens ekwu lid-detenturi tad-drittijiet huma għalhekk kompiti mwettqa fl-interess pubbliku.
43.
Huwa wkoll f’dan ir-rigward li l-argument ta’ Reprobel li hija taġixxi bħala entità ta’ ġestjoni kollettiva tad-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati huwa żbaljat. Jista’ jkun li din il-kumpannija taġixxi wkoll bħala entità ta’ ġestjoni kollettiva. Madankollu dan ma jbiddilx il-fatt li billi tirċievi t-tariffa kontenzjuża u tħallas kumpens ekwu din il-kumpannija twettaq kompiti fl-interess pubbliku u ma twettaqx ġestjoni ta’ drittijiet esklużivi. Fil-fatt, id-detenturi tad-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati ma jafdawhomliex volontarjament (
30
) il-ġestjoni tad-dritt ta’ riproduzzjoni, inkwantu dan id-dritt, fil-qasam kopert mill-imsemmija eċċezzjonijiet, effettivament ma jeżistix. Madankollu l-utenti ma jħallsux remunerazzjoni lid-detenturi tad-drittijiet għall-użu effettiv tax-xogħolijiet jew ta’ oġġetti oħra protetti, ġaladarba dan huwa mingħajr ħlas, iżda jiffinanzjaw, fil-forma ta’ taxxa indiretta sui generis, kumpens għat-telf ta’ drittijiet esklużivi min-naħa tad-detenturi tad-drittijiet (
31
).
44.
Huwa wkoll f’dan ir-rigward li l-opinjoni tal-Gvern Franċiż, li Reprobel ma twettaqx kompiti fl-interess pubbliku iżda twettaq kompiti fl-interess privat tad-detenturi tad-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati, huwa żbaljat. L-eċċezzjonijiet għad-dritt ta’ riproduzzjoni previsti mill-imsemmija dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2001/29 huma introdotti fl-interess pubbliku inkwantu għandhom bħala għan li jistabbilixxu dritt ġenerali tal-persuni fiżiċi għall-ikkopjar ta’ xogħlijiet u oġġetti oħra protetti għall-użu personali mingħajr il-ħtieġa li jinkiseb il-kunsens tad-detenturi tad-drittijiet. Madankollu, il-kumpens ekwu għal dawn id-detenturi tad-drittijiet huwa l-korollarju ta’ dan id-dritt u huwa intiż li jżomm ekwilibriju ġust bejn l-interessi inkwistjoni, liema fatt huwa għalkollox fl-interess pubbliku.
Fuq is‑setgħat speċifiċi
45.
Fir-rigward tas-setgħat speċifiċi ta’ entità bħal Reprobel li jmorru lil hinn mir-regoli applikabbli f’relazzjonijiet bejn individwi, il-bażi ta’ din it-tip ta’ setgħa hija d-dritt innifsu li l-produtturi u d-distributuri ta’ apparati u mezzi li jservu għall-ikkopjar jintalbu jħallsu t-tariffa kontenzjuża. Fir-relazzjonijiet bejn individwi bbażati fuq il-prinċipju ta’ ugwaljanza bejn il-partijiet, it-talba għall-ħlas dejjem tkun marbuta ma’ avveniment ġuridiku, bħal kuntratt, ksur jew avveniment ieħor, li b’riżultat tiegħu tinħoloq relazzjoni ġuridika bejn żewġ persuni jew iktar, identifikabbli b’isimhom. Madankollu l-entità inkarigata mill-ġbir tat-tariffa kontenzjuża għandha d-dritt ipso jure li titlob il-ħlas tagħha mingħand kull min jagħmel parti minn grupp, iddefinit b’mod astratt, ta’ persuni suġġetti għaliha. Għalhekk, din hija setgħa li taqa’ taħt l-imperium tal-Istat.
46.
Dan premess, jeħtieġ li ssir distinzjoni bejn is-sitwazzjoni ta’ tali entità u s-sitwazzjoni tal-imsemmija produtturi u distributuri li għandhom biss il-possibbiltà effettiva li jitfgħu l-piż finanzjarju ta’ din it-tariffa, permezz ta’ kuntratt, fuq il-klijenti tagħhom fil-prezzijiet tal-apparati u tal-mezzi mibjugħa. Bl-istess mod, kull bejjiegħ ta’ kwalunkwe oġġett għandu, ċertament, suġġett għall-kundizzjonijiet tas-suq, il-possibbiltà li jikkumpensa lilu nnifsu, fil-prezz ta’ dan l-oġġett, għall-ispejjeż ta’ produzzjoni jew xiri tal-istess oġġett kif ukoll għat-tariffi pubbliċi, b’mod partikolari t-taxxi indiretti. Għalhekk, sa fejn dawn il-produtturi u distributuri jipparteċipaw fit-twettiq ta’ kompiti fl-interess pubbliku inkwistjoni, huma jaġixxu, minn perspettiva ġuridika, esklużivament bħala persuni marbuta li jwettqu servizzi determinati u ma għandhom ebda setgħat speċifiċi li jmorru lil hinn minn regoli applikabbli f’relazzjonijiet bejn individwi.
47.
F’dan ir-rigward, il-fatt li Reprobel u l-Gvern Belġjan isostnu li ma hijiex Reprobel, iżda l-awtoritajiet pubbliċi, li jiddeterminaw l-ammont tat-tariffa kontenzjuża huwa irrilevanti. It-twettiq ta’ kompiti fl-interess pubbliku ma jfissirx li l-organu li jwettaq dawn il-kompiti jiddetermina waħdu “mill-A saz-Z” l-aspetti kollha ta’ dawn il-kompiti jew li s-setgħat speċifiċi tiegħu għandhom ikunu ta’ natura diskrezzjonali. Għall-kuntrarju, it-twettiq tal-kompiti fdati jassumi, b’definizzjoni, li l-parti li tafda dawn il-kompiti tiddefinixxi l-limiti tal-operat tal-parti li twettaq dawn il-kompiti. Il-limitazzjoni tal-libertà ta’ aġir ta’ organu inkarigat minn kompitu ta’ interess pubbliku min-naħa tal-awtorità pubblika tikkonferma ulterjorment li dan l-organu jaġixxi f’isem l-Istat u jikkostitwixxi emanazzjoni tiegħu fis-sens tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-applikazzjoni diretta tad-dritt tal-Unjoni.
48.
Mill-kumplament dan l-argument huwa xafra li taqta’ minn żewġ naħat ġaladarba li kieku kellu jitqies li Reprobel hija biss eżekutriċi awtomatika tad-dispożizzjonijiet stabbiliti mill-Istat Belġjan u li f’dan ir-rigward ma għandha ebda setgħa awtonoma, it-tilwima fil-kawża prinċipali jkollha iktar u iktar titqies bħala tilwima vertikali – bejn Copaco u dan l-istat. Fil-fatt, kif tosserva ġustament l-imsemmija kumpannija, ikun pjuttost illoġiku li kieku r-Re (fi kliem ieħor: l-Istat Belġjan) ma jkunx jista’ jiġbor it-tariffa kontenzjuża, filwaqt li Reprobel, l-eżekutriċi passiva tal-istruzzjonijiet tiegħu, tkun tista’.
49.
Is-setgħa li jintalab il-ħlas tat-tariffa kontenzjuża b’mod ġuridikament effettiv tikkostitwixxi setgħa speċjali ta’ Reprobel li tmur lil hinn mir-regoli applikabbli fir-relazzjonijiet bejn individwi, liema setgħa, waħedha, fil-fehma tiegħi tkun biżżejjed biex din il-kumpannija titqies li hija emanazzjoni tal-Istat Belġjan. Hawnhekk huwa fundamentali li din is-setgħa tirriżulta direttament mid-dispożizzjonijiet legali u mhux minn relazzjonijiet ġuridiċi individwali ta’ din il-kumpannija mal-persuni taxxabbli.
50.
Sabiex twettaq il-kompitu fdat lilha fl-interess pubbliku, Reprobel barra minn hekk għandha għad-dispożizzjoni tagħha sensiela ta’ setgħat speċifiċi ta’ natura informatika. Fl-ewwel lok, hija għandha dritt titlob kemm lill-partijiet responsabbli mill-ħlas tat-tariffa kontenzjuża kif ukoll lil entitajiet oħra li joperaw fis-suq tal-apparati ta’ kkopjar (bħall-impriżi inkarigati mill-manutenzjoni ta’ dawn l-apparati) biex jipprovdu l-informazzjoni kollha neċessarja għall-identifikazzjoni tal-partijiet responsabbli mill-ħlas u tal-ammonti dovuti minnhom. Dawn il-partijiet huma għalhekk obbligati jipprovdu tali informazzjoni taħt piena ta’ sanzjonijiet kriminali.
51.
Din is-setgħa tmur lil hinn mir-regoli applikabbli fir-relazzjonijiet bejn individwi. Fil-fatt, taħt sitwazzjoni normali ħadd ma huwa obbligat jipprovdi, taħt piena ta’ sanzjoni, informazzjoni lil persuni barranin dwar l-attività ekonomika tagħhom jew iktar u iktar dwar dik ta’ terzi persuni. Għall-kuntarju, tali informazzjoni ta’ spiss hija protetta bħala sigriet tan-negozju u l-obbligu għall-iżvelar tagħha jeżisti biss f’sitwazzjonijiet partikolari u bis-saħħa ta’ dispożizzjonijiet partikolari, pereżempju f’kawżi dwar tassazzjoni jew ta’ verifika tal-kontabbiltà, jew fil-kuntest ta’ relazzjoni ġuridika li torbot lill-individwu ma’ entità speċifika oħra.
52.
Għalhekk l-argument imressaq mill-Gvern Belġjan li s-sitwazzjoni ta’ Reprobel għandha tiġi pparagunata mas-sitwazzjoni ta’ bank, li wkoll jista’ jitlob informazzjoni estensiva dwar is-sitwazzjoni finanzjarja tal-klijenti tiegħu, huwa żbaljat. Id-differenza effettivament tirriżulta mill-fatt li l-bank jista’ jitlob tali informazzjoni biss mill-klijenti tiegħu li volontarjament ikkonkludew jew li għandhom intenzjoni jikkonkludu kuntratt ma’ dan il-bank, u l-unika sanzjoni għal nuqqas ta’ għoti ta’ tali informazzjoni tista’ tkun in-nuqqas ta’ konklużjoni jew ix-xoljiment ta’ dan il-kuntratt (
32
). Madankollu, ebda bank ma għandu dritt jitlob kwalunkwe informazzjoni minn persuni li magħhom ma għandu ebda rabta legali. Minkejja dan, il-produtturi u d-distributuri ta’ apparati u mezzi ta’ kkopjar għandhom l-obbligu li jipprovdu informazzjoni lil Reprobel bis-saħħa tad-dispożizzjonijiet legali mingħajr ma jkun neċessarju li tiġi stabbilita relazzjoni legali bejniethom.
53.
Hija wkoll nieqsa minn rilevanza l-kwistjoni mqajma minn Reprobel u mill-Gvern Belġjan li din il-kumpannija ma għandhiex id-dritt li timponi sanzjoni fuq persuni li ma josservawx l-obbligu ta’ provvista ta’ informazzjoni. Il-kriterji mis-sentenza Foster ma jirrikjedux li l-entità inkarigata milli twettaq kompiti fl-interess pubbliku jkollha s-setgħat kollha li normalment ikunu għad-dispożizzjoni tal-korpi tal-Istat, inkluża s-setgħa li jingħataw sanzjonijiet. In-nuqqas ta’ osservanza tal-obbligi ta’ informazzjoni fil-konfront ta’ Reprobel huwa, konformement mal-informazzjoni li tinsab fit-talba għal deċiżjoni preliminari, suġġett għal sanzjonijiet kriminali, li min-natura tagħhom jistgħu jiġu imposti biss mill-qrati. Min-naħa l-oħra l-eżistenza nnifisha ta’ tali sanzjonijiet tixhed in-natura partikolari tal-imsemmija setgħat ta’ din il-kumpannija.
54.
Fit-tieni lok, Reprobel għandha s-setgħa li tikseb informazzjoni, neċessarja għat-twettiq tal-kompiti tagħha, mingħand l-awtoritajiet doganali, fiskali u ta’ sigurtà soċjali. Din is-setgħa tmur ukoll lil hinn mir-regoli applikabbli fir-relazzjonijiet bejn individwi. Fil-fatt, anki l-iktar trasparenza avvanzata tal-ħajja soċjali ma tipprevedix li l-individwi jistgħu jiksbu informazzjoni dwar individwi oħrajn minn tali awtoritajiet – bl-eċċezzjoni ta’ informazzjoni li bħala prinċipju hija pubblika, bħal pereżempju r-reġistrazzjoni għall-finijiet ta’ taxxa fuq il-valur miżjud. Madankollu din l-informazzjoni ma hijiex suffiċjenti għat-twettiq tal-kompiti fdati lil Reprobel u għaldaqstant għandha tkun informazzjoni usa’, bħall-volum tal-importazzjoni tal-apparati jew mezzi ta’ kkopjar jew id-daqs tad-dħul mill-bejgħ ta’ produtturi jew ta’ distributuri ta’ tali apparati u mezzi. Issa, l-korpi pubbliċi ma jipprovdux din l-informazzjoni lil entitajiet li ma għandhomx setgħat speċifiċi.
55.
Għalhekk hawnhekk huma għal darba oħra infondati l-argumenti tal-Gvern Franċiż li jsostni li s-setgħa ta’ Reprobel li tikseb informazzjoni mill-awtoritajiet pubbliċi ma tikkonċernax ir-relazzjonijiet tagħha mal-partijiet responsabbli mill-ħlas tat-tariffa kontenzjuża, kif inhu meħtieġ mis-sentenza Foster. L-ewwel nett, la f’din is-sentenza u lanqas fil-ġurisprudenza sussegwenti ma huwa meħtieġ mill-Qorti tal-Ġustizzja li s-setgħat speċjali tal-entità li twettaq kompiti fl-interess pubbliku jkunu jirrigwardaw, strettament u esklużivament ir-relazzjonijiet diretti ta’ din l-entità ma’ individwu. Dawn is-setgħat għandhom ikunu ġew ikkonferiti lil din l-entità bil-għan li twettaq il-kompiti fdati lilha fl-interess pubbliku (
33
). It-tieni nett, ma jistax jiġi serjament sostnut, bħalma jagħmel il-Gvern Franċiż, li d-dritt ta’ Reprobel li tikseb informazzjoni mill-awtoritajiet doganali u fiskali jirrigwarda r-relazzjoni ta’ din il-kumpannija mal-imsemmija awtoritajiet u mhux mal-partijiet responsabbli mill-ħlas tat-tariffa kontenzjuża. Reprobel għandha dritt tikseb informazzjoni mhux dwar is-sitwazzjoni fiskali jew doganali tagħha stess iżda dwar l-operat tal-partijiet responsabbli mill-ħlas u dan bil-għan tad-determinazzjoni tal-ammont tat-tariffa kontenzjuża dovuta minnhom. Għalhekk, evidentement, dan jirrigwarda r-relazzjoni tagħha ma’ dawn l-awtoritajiet.
Sunt
56.
Il-kunsiderazzjonijiet preċedenti jwassluni għall-konklużjoni li Reprobel tissodisfa l-hekk imsemmija kriterji tas-sentenza Foster inkwantu hija twettaq kompiti ta’ interess pubbliku u għandha f’dan ir-rigward setgħat speċifiċi li jmorru lil hinn mir-regoli applikabbli f’relazzjonijiet bejn individwi.
57.
Din il-konklużjoni tista’ tkun iġġeneralizzata. L-introduzzjoni fid-dritt nazzjonali ta’ eċċezzjonijiet mid-dritt ta’ riproduzzjoni previsti fl-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29 tikkostitwixxi aġir tal-Istat fl-interess pubbliku, jiġifieri fl-interess tal-utenti kollha tax-xogħlijiet u ta’ suġġetti oħra protetti minn dan id-dritt u li huma persuni fiżiċi. Bl-istess mod, jitqies li huwa aġir fl-interess pubbliku l-ħlas ta’ kumpens ekwu lid-detenturi tad-drittijiet previst minn dawn l-istess dispożizzjonijiet kif ukoll l-organizzazzjoni tas-sistema ta’ finanzjament ta’ dan il-kumpens, b’mod partikolari permezz ta’ tariffa jew ta’ forma oħra ta’ ħlas dovut, miġbura mingħand produtturi jew distributuri ta’ apparati u ta’ mezzi, li jippermetti l-benefiċċju tal-eċċezzjonijiet mid-dritt ta’ riproduzzjoni indikati. Konsegwentement, l-entità inkarigata mill-ġbir ta’ tali ammonti dovuti u mill-ħlas ta’ kumpens ekwu lid-detenturi tad-drittijiet twettaq missjoni fl-interess pubbliku. Din l-entità neċessarjament għandha setgħat speċifiċi għal dan il-għan li jmorru lil hinn mir-regoli applikabbli fir-relazzjonijiet bejn individwi, primarjament mid-dritt li jintalab il-ħlas ta’ tali ammonti dovuti (
34
). Għalhekk, f’kawżi kontra tali entità l-individwi jistgħu jinvokaw direttament id-dritt tal-Unjoni filwaqt li jitolbu li ma jiġux applikati dispożizzjonijiet nazzjonali li jmorru kontra dan id-dritt.
58.
Għaldaqstant nipproponi li r-risposta għall-ewwel sat-tielet domanda preliminari tkun fis-sens li l-individwi jistgħu jinvokaw direttament id-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni bil-għan li jeskludu fir-rigward tagħhom l-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali li jmorru kontra dan id-dritt fir-rigward ta’ entità li ġiet fdata, mill-Istat Membru, bil-ġbir ta’ ammonti dovuti li għandhom bħala għan il-kompitu li jiġi ffinanzjat kumpens ekwu skont it-tifsira tal-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29 kif ukoll il-ħlas ta’ dan il-kumpens lid-detenturi ta’ drittijiet u li għandha setgħat speċifiċi bil-għan li twettaq il-kompiti tagħha.
Konklużjonijiet
59.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja twieġeb kif ġej id-domandi preliminari magħmula mill-Ondernemingsrechtbank Gent Afdeling Gent (il-Qorti tal-Impriżi ta’ Gent, Diviżjoni ta’ Gent, il-Belġju):
1)
L-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑22 ta’ Mejju 2001 dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà ta’ l-informazzjoni, għandu effett dirett, b’tali mod li individwu jista’ jinvokah quddiem qorti nazzjonali bil-għan li jevita li jħallas ammont dovut bħala kumpens ekwu f’sitwazzjoni fejn dan l-ammont dovut jinġabar fuq il-bażi ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali mhux konformi mal-imsemmija dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2001/29 kif ukoll mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni tagħhom.
2)
L-individwi jistgħu jinvokaw direttament id-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni bil-għan li jeskludu fir-rigward tagħhom l-applikazzjoni fil-konfront tagħhom ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali li jmorru kontra dan id-dritt fir-rigward ta’ entità fdata minn Stat Membru bil-ġbir ta’ ammont dovut li għandu bħal għan il-finanzjament ta’ kumpens ekwu skont it-tifsira tal-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29 kif ukoll il-ħlas ta’ dan il-kumpens lid-detenturi ta’ drittijiet u li għandha setgħat speċifiċi bil-għan li twettaq il-kompiti tagħha.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Pollakk.
(
2
)	Ara s-sentenza reċenti tal‑11 ta’ April 2024, Gabel Industria Tessile u Canavesi (C‑316/22, EU:C:2024:301) kif ukoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Emiliou fil-kawża Gabel Industria Tessile u Canavesi (C‑316/22, EU:C:2023:885).
(
3
)	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 1, p. 230.
(
4
)	Belgisch Staatsblad tas‑27 ta’ Lulju 1994, p. 19297.
(
5
)	Belgisch Staatsblad tas‑7 ta’ Novembru 1997, p. 29874.
(
6
)	Belgisch Staatsblad tas‑7 ta’ Novembru 1997, p. 29873.
(
7
)	Sentenza tat‑12 ta’ Novembru 2015 (C‑572/13, iktar ’il quddiem is-“sentenza Hewlett-Packard Belgium, EU:C:2015:750).
(
8
)	Sentenza Hewlett-Packard Belgium, punt 4 tad-dispożittiv.
(
9
)	Sentenza tal‑5 ta’ Frar 1963 (26/62, EU:C:1963:1).
(
10
)	Sentenza tal‑4 ta’ Diċembru 1974 (41/74, EU:C:1974:133).
(
11
)	Sentenza tat‑8 ta’ Marzu 2022, Bezirkshauptmannschaft Hartberg-Fürstenfeld (Effett dirett) (C‑205/20, EU:C:2022:168, punti 17 sa 19).
(
12
)	Sentenza tad‑9 ta’ Frar 2012, Luksan (C‑277/10, EU:C:2012:65, punt 106).
(
13
)	Sentenza tal‑21 ta’ Ottubru 2010, Padawan (C‑467/08, EU:C:2010:620, punt 42).
(
14
)	Sentenza tas‑16 ta’ Ġunju 2011, Stichting de Thuiskopie (C‑462/09, EU:C:2011:397, punt 29).
(
15
)	Ara s-sentenzi simili: tat‑22 ta’ Settembru 2016, Microsoft Mobile Sales International et (C‑110/15, EU:C:2016:717, punt 59); tas‑6 ta’ Settembru 2018, Hampshire (C‑17/17, EU:C:2018:674, punti 58 sa 60).
(
16
)	Sentenza Hewlett-Packard Belgium, punt 4 tad-dispożittiv.
(
17
)	Ara s-sentenza simili tas‑6 ta’ Settembru 2018, Hampshire (C‑17/17, EU:C:2018:674, punt 56).
(
18
)	Sentenza tal‑5 ta’ Frar 1963 (26/62, EU:C:1963:1).
(
19
)	Ara b’mod partikolari s-sentenza Hewlett‑Packard Belgium, punti 85 sa 87, kif ukoll is-sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2016, Microsoft Mobile Sales International et (C‑110/15, EU:C:2016:717, punt 37 kif ukoll il-punti 54, 55).
(
20
)	B’mod speċifiku, il-kundizzjoni għall-applikazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet ġiet issodisfatta fil-mument li r-Renju tal-Belġju introduċa fid-dritt nazzjonali tiegħu eċċezzjonijiet għad-dritt ta’ riproduzzjoni previst fih.
(
21
)	Ara s-sentenzi: tat‑12 ta’ Lulju 1990, Foster et (C‑188/89, EU:C:1990:313, punt 20, iktar ’il quddiem is-“sentenza Foster”); tal‑10 ta’ Ottubru 2017, Farrell (C‑413/15, EU:C:2017:745, punti 33 u 34). Hawnhekk wieħed isib l-hekk imsejħa “kriterji tas-sentenza Foster”.
(
22
)	Ara s-sentenza tal‑10 ta’ Ottubru 2017, Farrell (C‑413/15, EU:C:2017:745, punti 27 sa 29).
(
23
)	Konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali Sharpston fil-kawża Farrell (C‑413/15, EU:C:2017:492, punti 35 sa 54 u 130 sa 147).
(
24
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali N. Emiliou fil-kawża Gabel Industria Tessile u Canavesi (C‑316/22, EU:C:2023:885, punti 33 sa 47).
(
25
)	Punt 31 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
26
)	Sentenza Hewlett-Packard Belgium, punti 69, 70 u l-ġurisprudenza ċċitata.
(
27
)	Fir-rigward ta’ din il-kwistjoni, il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 5(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2001/29 ivarja. L-eċċezzjoni msemmija fis-subparagrafu (b) tirrigwarda biss lil persuni fiżiċi li jwettqu riproduzzjoni għal użu privat, filwaqt li l-eċċezzjoni prevista fis-subparagrafu (a) tinkludi l-kategoriji kollha ta’ utenti u riproduzzjoni għal kwalunkwe għan (ara s-sentenza Hewlett‑Packard Belgium, punti 30 sa 34).
(
28
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Hewlett-Packard Belgium, punt 36 kif ukoll punt 85 u l-ġurisprudenza ċċitata.
(
29
)	Sentenza Hewlett-Packard Belgium, punt 72 u l-ġurisprudenza ċċitata.
(
30
)	Lanqas b’mod vinkolanti, bħal fil-każ ta’ sitwazzjoni fejn il-liġi tipprevedi ġestjoni kollettiva obbligatorja.
(
31
)	Li jġarrbu danni minħabba l-eċċezzjonijiet għad-dritt esklużiv – li ma huwiex il-każ fis-sitwazzjoni ta’ użu ta’ dan id-dritt pekunjarju (ara s-sentenza reċenti tat‑8 ta’ Settembru 2022, Ametic, C‑263/21, EU:C:2022:644, punt 68).
(
32
)	Il-provvista ta’ informazzjoni falza tista’ tiġi titqies bħala aġir frawdolenti u tagħti lok għal responsabbiltà ċivili jew kriminali. Madankollu, l-obbligu li tingħata informazzjoni xorta jirriżulta mir-relazzjoni legali bejn il-klijent u l-bank.
(
33
)	Sentenza Foster, punt 20.
(
34
)	Ara s-sentenza simili tat‑8 ta’ Settembru 2022, Ametic (C‑263/21, EU:C:2022:644, punti 68 sa 72).