62015CC0329
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
SAUGMANDSGAARD ØE
ppreżentati fit-22 ta’ Marzu 2017 (
1
)
Kawża C-329/15
ENEA SA
vs
Prezes Urzędu Regulacji Energetyki
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mis-Sąd Najwyższy (Qorti Suprema, il-Polonja)]
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Artikolu 107(1) TFUE – Għajnuna mill-Istat – Obbligu tal-provvista ta’ elettriku prodott mill‑koġenerazzjoni – Fornitur tal-elettriku li l-kapital tiegħu huwa tal‑Istat – Kunċett ta’ ‘vantaġġ’ – Żieda fid-domanda – Imputabbiltà lill‑Istat – Miżura leġiżlattiva – Nuqqas ta’ użu ta’ riżorsi tal-Istat – Artikolu 108(3) TFUE – Implementazzjoni illegali ta’ għajnuna mill‑Istat – Effett dirett – Invokabbiltà mill-fornituri tal-elettriku suġġetti għall-obbligu tal-provvista – Sanzjoni pekunjarja f’każ ta’ nuqqas ta’ eżekuzzjoni tal-obbligu tal-provvista – Esklużjoni f’każ ta’ eżekuzzjoni illegali ta’ għajnuna mill-Istat”
I. Introduzzjoni
1.
It-talba għal deċiżjoni preliminari magħmula lill-Qorti tal‑Ġustizzja mis-Sąd Najwyższy (qorti suprema, il-Polonja) tirrigwarda formalment l-interpretazzjoni tal-Artikolu 107(1) TFUE, iżda tirrigwarda wkoll l-interpretazzjoni tal-Artikolu 108(3) TFUE (
2
).
2.
Din it-talba saret lill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest ta’ tilwima bejn ENEA S.A. u l-President tal-Urzędu Regulacji Energetyki (l-Uffiċċju għall-Kontroll tal-Enerġija, il-Polonja, iktar ’il quddiem l-“URE”), fir-rigward tal-impożizzjoni, minn dan tal-aħħar, ta’ sanzjoni pekunjarja fuq ENEA minħabba ksur tal-obbligu tagħha ta’ provvista (
3
) tal-elettriku prodott flimkien mas-sħana permezz tal‑koġenerazzjoni (iktar ’il quddiem l-“elettriku prodott mill‑koġenerazzjoni”).
3.
Ma huwiex ikkontestat li ENEA ma osservatx l-obbligu ta’ provvista tal-elettriku prodott mill-koġenerazzjoni li hija għandha skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali. Madankollu, ENEA sostniet li dan l‑obbligu ta’ provvista jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat fis-sens tal‑Artikolu 107(1) TFUE.
4.
Għar-raġunijiet esposti iktar ’il quddiem, jiena nikkunsidra li l‑imsemmi obbligu ta’ provvista ma jistax ikun ikklassifikat bħala għajnuna mill-Istat, peress li l-vantaġġ li huwa jagħti lill-produtturi ta’ dan it-tip ta’ elettriku ma huwiex mogħti permezz ta’ riżorsi tal-Istat.
II. Il-kuntest ġuridiku
5.
L-Artikolu 9a(8) tal-Ustawa Prawo Energetyczne (Liġi dwar l-Enerġija) (
4
), li ġie introdott permezz ta’ emenda tal-4 ta’ Marzu 2005 (
5
), jistabbilixxi obbligu ta’ xiri tal-elettriku prodott mill‑koġenerazzjoni. Skont din id-dispożizzjoni:
“Kumpannija tal-elettriku li tipproduċi jew tipprovdi l-elettriku u tbiegħu lill-utenti finali konnessi man-netwerk fit-territorju Pollakk għandha, skont kif iddefinit mid-dispożizzjonijiet adottati fir-rigward tal‑paragrafu 10, tixtri [l-elettriku prodott mill-koġenerazzjoni] li joriġina minn sorsi ta’ enerġija marbuta man-netwerk li jinsab fit-territorju [tar-Repubblika] tal‑Polonja.”
6.
Skont l-Artikolu 56(1)(1a) tal-Liġi dwar l-Enerġija:
“Kull persuna […] li ma tosservax l-obbligu tagħha ta’ xiri ta’ elettriku u sħana previst fl-Artikolu 9a(6) sa (8) għandha tkun suġġetta għal sanzjoni pekunjarja.”
7.
L-Artikolu 56(2) ta’ din il-liġi jipprovdi:
“Is-sanzjoni pekunjarja prevista fil-paragrafu 1 hija applikata mill‑President tal-URE”.
8.
L-Artikolu 56(2b) tal-imsemmija liġi jipprovdi:
“Ir-rikavat mis-sanzjonijiet pekunjarji applikati fil-każijiet stabbiliti fil‑paragrafu 1(1a), minħabba ksur tal-obbligi previsti fl-Artikoli 9a(1) u (6) sa (8), għandu jmur għal Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej [Fond nazzjonali għall-protezzjoni tal-ambjent u l‑amministrazzjoni tal-ilma, il-Polonja].”
9.
Għal dak li jirrigwarda s-sena 2006, il-kwota neċessarja għas‑sodisfazzjon ta’ dan l-obbligu ta’ xiri kienet stabbilita mill‑Artikolu 5(2) tar-rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 9 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu obowiązku zakupu energii elektrycznej wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła (Regolament ta’ Implementazzjoni tal-Ministru tal‑Ekonomija u tax-Xogħol dwar l-estent preċiż tal-obbligu ta’ xiri ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni, tad-9 ta’ Diċembru 2004 (
6
), iktar ’il quddiem ir-“Regolament ta’ Implementazzjoni”).
10.
Skont din id-dispożizzjoni, l-imsemmi obbligu ta’ xiri kien meqjus issodisfatt jekk l-elettriku mixtri prodott minn sorsi magħquda ta’ enerġija marbuta man-netwerk jew prodotti mill-impriża tal-elettriku kkonċernata mis-sorsi magħquda ta’ enerġija tagħha stess, kien jirrappreżenta parti li tal-inqas hija ugwali għal 15 % għas-sena 2006 tal-bejgħ totali annwali ta’ elettriku lill-klijenti li jixtru l-elettriku għall-bżonnijiet tagħhom stess.
III. It-tilwima fil-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
11.
ENEA hija kumpannija rregolata mid-dritt privat li hija 100 % tal‑Istat Pollakk li tipproduċi, tikkummerċjalizza u tbigħ l-elettriku.
12.
B’deċiżjoni tas-27 ta’ Novembru 2008, il-President tal-URE impona fuq ENEA sanzjoni pekunjarja fl-ammont ta’ PLN 7594613.28 Zloty Pollakk (madwar EUR 2011813) minħabba nuqqas ta’ eżekuzzjoni, matul is-sena 2006, tal-obbligu ta’ xiri ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni impost fuqha skont l-Artikolu 9a(8) tal-Liġi dwar l‑Enerġija.
13.
Fil-fatt, matul is-sena 2006, il-kwantità ta’ elettriku prodott mill‑koġenerazzjoni mixtri u mibjugħ mill-ġdid minn ENEA lill-klijenti li akkwistaw dan l-elettriku għall-bżonnijiet tagħhom stess tirrappreżenta biss 14.596 % tal-bejgħ totali tagħha lil tali klijenti, minflok 15 % kif impost mill-Artikolu 5(2) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni.
14.
ENEA ppreżentat azzjoni kontra d-deċiżjoni tal-President tal-URE quddiem is-Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (qorti reġjonali ta’ Varsavja – qorti tal-kompetizzjoni u tal-protezzjoni tal-konsumaturi).
15.
B’sentenza tal-15 ta’ Diċembru 2009, din il-qorti laqgħet din l-azzjoni ta’ ENEA u annullat is-sanzjoni imposta. Madankollu din is-sentenza kienet annullata mis-Sąd Apelacyjny w Warszawie (qorti tal-appell ta’ Varsavja, il-Polonja) b’sentenza mogħtija fl-24 ta’ Novembru 2010.
16.
Wara din is-sentenza, is-Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ċaħdet l-azzjoni ta’ ENEA b’sentenza tas-27 ta’ Settembru 2011, li madankollu kienet annullata wkoll mis-Sąd Apelacyjny w Warszawie f’sentenza tad-29 ta’ Mejju 2012.
17.
Wara li eżaminat il-kawża prinċipali għat-tielet darba, is-Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ċaħdet mill-ġdid l-azzjoni ta’ ENEA b’sentenza tal-10 ta’ Diċembru 2012.
18.
B’sentenza tal-appell mogħtija fl-14 ta’ Ottubru 2013, is-Sąd Apelacyjny w Warszawie naqqset is-sanzjoni pekunjarja imposta fuq ENEA għal PLN 3600000 (madwar EUR 860760) fid-dawl taċ‑ċirkustanzi tal-kawża prinċipali kif ukoll tal-grad tan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni tal-obbligu inkwistjoni.
19.
Ir-rikorrenti ppreżentat appell tal-kassazzjoni kontra din is‑sentenza quddiem il-qorti tar-rinviju, li għamlet l-osservazzjonijiet li ġejjin.
20.
Ma huwiex ikkontestat mill-partijiet fil-kawża li ENEA ma osservatx l-obbligu previst mill-Artikolu 9a(8) tal-Liġi dwar l-Enerġija matul is-sena 2006. It-tilwima fil-proċedura ta’ kassazzjoni tirrigwarda mill-banda l-oħra l-legalità tal-applikazzjoni ta’ sanzjoni pekunjarja skont l-Artikolu 56(1)(1a) tal-Liġi dwar l-Enerġija minħabba n-nuqqas ta’ eżekuzzjoni tal-obbligu previst mill-Artikolu 9a(8) tal-Liġi dwar l‑Enerġija.
21.
L-obbligu ta’ xiri ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni ma jimplikax li impriża bħal ENEA għandha taċċetta l-offerti kollha ta’ bejgħ ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni, irrispettivament mill‑volum, mill-prezz jew minn parametri oħra. Tali impriża għandha tbigħ lill-utenti finali kwota minima ta’ elettriku prodott mill‑koġenerazzjoni, stabbilita għal 15 % tal-kwantitajiet mibjugħa lil tali utenti għas-sena 2006. Din il-kwota tista’ tintlaħaq, minn naħa waħda, mill-produzzjoni ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni fi ħdan l-istess impriża jew, min-naħa l-oħra, mix-xiri ta’ elettriku prodott mill‑koġenerazzjoni mingħand produtturi terzi.
22.
F’każ ta’ akkwist mingħand produtturi terzi, il-prezz tal-akkwist tal-elettriku prodott mill-koġenerazzjoni kien stabbilit mill-partijiet tal‑ftehim, jiġifieri l-impriża suġġetta għall-obbligu ta’ xiri u l-produttur ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni, mingħajr intervent estern.
23.
Madankollu, il-President ta’ URE għandu s-setgħa li jistabbilixxi, waqt l-approvazzjoni tar-rata prattika għal kull kumpannija tal-elettriku, il-livell tal-prezz tal-elettriku prodott mill-koġenerazzjoni li huwa jikkunsidra bħala spiża raġonevoli fil-kalkolu tal-prezz massimu li jista’ jintalab waqt il-bejgħ tal-elettriku lill-utenti finali.
24.
Il-kumpanniji tal-elettriku li għandhom jixtru l-elettriku prodott mill-koġenerazzjoni, kienu jixtruh kultant bi prezz inqas għal dak ikkunsidrat bħala spiża raġonevoli mill-President tal-URE. Madankollu, dan japplika wkoll għal dawk il-kumpanniji li jixtru l-elettriku prodott mill‑koġenerazzjoni bi prezz ogħla għal dak Ikkunsidrat bħala spiża raġonevoli mill-President tal-URE, u anki ogħla mill-prezz ta’ bejgħ lill‑konsumatur finali stabbilit fit-tariffa tal-impriża inkwistjoni, kif approvata mill-President tal-URE.
25.
B’hekk, diversi kumpanniji tal-elettriku li ma eżegwewx l-obbligu previst fl-Artikolu 9a(8) tal-Liġi dwar l-Enerġija, bħal ENEA fit-tilwima tal-kawża prinċipali, kienu ċaħdu offerti ta’ bejgħ ta’ elettriku prodott mill‑koġenerazzjoni bi prezz sostanzjalment ogħla mil-livell meħud inkunsiderazzjoni mill-President tal-URE waqt l-approvazzjoni tat‑tariffa tagħhom.
26.
Barra minn hekk, fil-mument tal-fatti rilevanti għat-tilwima tal-kawża prinċipali, fis-suq tal-elettriku tal-Polonja kien jeżisti nuqqas ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni. Dan in-nuqqas wassal lil President tal-URE jimplementa diversi soluzzjonijiet intiżi sabiex ikabbru artifiċjalment il‑volum ta’ dan l-elettriku, bħal ftehimiet ta’ bejgħ tal-elettriku konvenzjonali inkambju għal elettriku prodott mill-koġenerazzjoni.
27.
Il-qorti tar-rinviju tenfasizza li s-soluzzjoni tat-tilwima tal-kawża prinċipali tiddependi b’mod partikolari mill-klassifikazzjoni, fid-dawl tal‑Artikolu 107 TFUE, tal-obbligu ta’ xiri ta’ elettriku prodott mill‑koġenerazzjoni stabbilit fl-Artikolu 9a(8) tal-Liġi dwar l-Enerġija. Jekk dan l-obbligu kellu jiġi kklassifikat bħala għajnuna mill-Istat, hija tippreċiża li din is-sistema ma kinitx suġġetta għal notifika lill‑Kummissjoni Ewropea skont l-Artikolu 108(3) TFUE.
28.
Din il-qorti tippreċiża li hija tinterpreta l-Artikolu 107 TFUE fis‑sens li l-imsemmi obbligu ma jikkostitwixxix għajnuna mill-Istat għar-raġuni li dan ma jinvolvix l-użu ta’ riżorsi tal-Istat, kuntrarjament għal dak pretiż minn ENEA, u f’dan ir-rigward hija tirreferi għall-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (
7
).
29.
Huwa f’dan il-kuntest li s-Sąd Najwyższy (qorti suprema) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal‑Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
L-Artikolu 107 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li l-obbligu ta’ xiri [tal-elettriku prodott mill-koġenerazzjoni] kif stabbilit [mil‑leġiżlazzjoni nazzjonali] jikkostitwixxi għajnuna pubblika?
2)
Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għall-ewwel domanda, l‑Artikolu 107 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li kumpannija tal-elettriku, trattata bħala emanazzjoni ta’ Stat Membru li kienet obbligata tissodisfa l-obbligu kklassifikat bħala għajnuna pubblika, tista’ tinvoka ksur tal-imsemmi artikolu quddiem qorti nazzjonali?
3)
Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għall-ewwel żewġ domandi, l‑Artikolu 107 TFUE, moqri flimkien mal-Artikolu 4(3) TUE għandu jiġi interpretat fis-sens li n-nuqqas ta’ konformità tal‑obbligu li joħroġ mil-liġi nazzjonali mal-Artikolu 107 TFUE jeskludi l-possibbiltà li tiġi imposta sanzjoni pekunjarja fuq impriża li naqset milli tissodisfa dan l-obbligu?”
IV. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
30.
It-talba għal deċiżjoni preliminari ġiet irreġistrata fir-Reġistru tal‑Qorti tal-Ġustizzja fit-3 ta’ Lulju 2015.
31.
ENEA, il-Gvern Pollakk u l-Kummissjoni ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub.
32.
ENEA, il-Gvern Pollakk u l-Kummissjoni dehru fis-seduta tal-11 ta’ Jannar 2017 sabiex jagħmlu l-osservazzjonijiet tagħhom.
V. Analiżi
33.
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk l-obbligu ta’ provvista ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni impost mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil‑kawża prinċipali għandux jiġi kklassifikat bħala għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE.
34.
Iż-żewġ domandi l-oħra saru biss fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposta affermattiva għall-ewwel domanda. Għar-raġunijiet esposti iktar ’il quddiem, jiena nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi b’mod negattiv għal din l-ewwel domanda, fis-sens li l‑obbligu ta’ provvista inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma jikkostitwixxix għajnuna mill-Istat. Madankollu, sabiex inkun eżawrjenti, jiena se neżamina fil-qosor, iż-żewġ domandi l-oħra fl-aħħar tal-espożizzjoni tiegħi.
A. Fuq l-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat (l-ewwel domanda)
35.
Mingħajr preġudizzju għad-derogi previsti mit-Trattati, l‑Artikolu 107(1) TFUE jiddikjara inkompatibbli mas-suq intern, sa fejn tolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri, l-għajnuna mogħtija mill-Istati jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat fi kwalunkwe forma li twassal għal distorsjoni jew thedded li twassal għal distorsjoni tal-kompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti impriżi jew il-produzzjoni ta’ ċerta merkanzija.
36.
Skont ġuriprudenza stabbilita, il-klassifikazzjoni ta’ għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE tippreżumi li jkunu ssodisfatti erba’ kundizzjonijiet, jiġifieri l-eżistenza ta’ intervent mill-Istat jew (
8
) permezz ta’ riżorsi tal-Istat, li dan l-intervent jista’ jolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri, li jagħti vantaġġ selettiv lill-benefiċjarju tiegħu u li jwassal għal distorsjoni jew theddida ta’ distorsjoni tal-kompetizzjoni (
9
).
37.
Sabiex jiġi ddeterminat jekk dawn il-kundizzjonijiet humiex issodisfatti fiċ-ċirkustanzi tat-tilwima tal-kawża prinċipali, għandhom jiġu identifikati bi preċiżjoni l‑karatteristiċi tas-sistema nazzjonali inkwistjoni f’din it-tilwima.
1.
Fuq il-karatteristiċi tal-obbligu ta’ provvista inkwistjoni fit-tilwima tal‑kawża prinċipali
38.
Formalment, l-Artikolu 9a(8) tal-Liġi dwar l-Enerġija jistabbilixxi obbligu ta’ xiri ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni. Madankollu, nirrileva li l-Artikolu 5(2) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni jagħti l‑possibbiltà li kumpannija tal-elettriku bħal ENEA tissodisfa dan l‑obbligu mhux billi tixtri, iżda billi tipproduċi hija stess l-elettriku prodott mill-koġenerazzjoni, kif ikkonfermat mill-qorti tar-rinviju (
10
). Għalhekk, jidhirli li dan l-obbligu għandu jkun ikklassifikat mhux bħala obbligu ta’ xiri iżda bħala obbligu ta’ provvista ta’ elettriku prodott mill‑koġenerazzjoni.
39.
Skont l-Artikolu 9a(8) tal-Liġi dwar l-Enerġija, dan l-obbligu ta’ provvista huwa impost fuq il-kumpanniji tal-elettriku kollha li jipproduċu jew jipprovdu l‑elettriku u jbigħuh lill-utenti finali konnessi man‑netwerk fit-territorju Pollakk (iktar ’il quddiem il-“fornitur tal‑elettriku”).
40.
L-imsemmi obbligu jikkonsisti, għal kull fornitur tal-elettriku, li jipprovdi elettriku prodott mill-koġenerazzjoni li jifforma 15 % tal‑kwantità ta’ elettriku mibjugħ lill-utenti finali matul is-sena. Fi kliem ieħor, 15 % tal-elettriku mibjugħ kull sena lill-utenti finali għandu joriġina minn elettriku prodott mill-koġenerazzjoni.
41.
Il-President tal-URE għandu s-setgħa li jimponi sanzjoni pekunjarja fuq kull fornitur tal-elettriku li ma jissodisfax l-obbligu tiegħu ta’ provvista ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni. It-tilwima tal-kawża prinċipali tirrigwarda preċiżament is-sanzjoni pekunjarja li l-President tal-URE impona fuq ENEA f’dan ir-rigward.
42.
Għandu jiġi enfasizzat ukoll li x-xiri ta’ elettriku prodott mill‑koġenerazzjoni ma huwa suġġett għal ebda regola. B’mod partikolari, il-prezz tax-xiri huwa miftiehem b’mod liberu mill-partijiet tat-tranżazzjoni, mingħajr ma huwa suġġett għal xi livell jew limitu impost mill-awtoritajiet pubbliċi.
43.
Madankollu, il-prezz massimu li jista’ jintalab waqt il-bejgħ tal‑elettriku lill-utenti finali għandu jkun suġġett, għal kull fornitur tal‑elettriku, għal approvazzjoni mill-President tal-URE, kif ippreċiżat mill-qorti tar-rinviju (
11
).
44.
B’hekk, l-azzjoni tal-Istat Pollakk fis-suq tal-elettriku prodott mill-koġenerazzjoni huwa limitat għaż-żewġ interventi li ġejjin:
–
minn naħa, l-istabbiliment ta’ obbligu ta’ provvista impost fuq il‑fornituri tal-elettriku, u
–
min-naħa l-oħra, id-determinazzjoni ta’ prezz massimu għall-bejgħ tal‑elettriku lill-utenti finali, li jista’ jkollu l-effett li jillimita l-kapaċità tal-fornituri tal-elettriku li jirkupraw l-ispejjeż li jirriżultaw mill‑obbligu ta’ provvista mingħand dawn l-utenti.
45.
F’dan ir-rigward, nenfasizza wkoll li l-fornituri tal-elettriku li għandhom l-obbligu ta’ provvista huma impriżi rregolati mid-dritt privat li għandhom skop lukrattiv, inklużi l-fornituri – bħal ENEA –, li l‑kapital tagħhom huwa fil-maġġor parti tal-Istat.
46.
Għal dak li jirrigwarda b’mod iktar partikolari ċ-ċirkustanzi tat-tilwima fil‑kawża prinċipali, mill-elementi tal-proċess ippreżentati lill-Qorti tal‑Ġustizzja ma jirriżultax li d-deċiżjonijiet ta’ ENEA huma ddominati minn kunsiderazzjonijiet oħra għajr dik tal-interess kummerċjali tagħha.
47.
F’dan ir-rigward, fl-osservazzjonijiet bil-miktub u orali tagħha ENEA esponiet li matul is-sena 2005 hija kienet ikkonkludiet żewġ kuntratti ta’ provvista ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni li kellhom jippermettulha tilħaq il-limitu ta’ 15 % impost mil-leġiżlazzjoni nazzjonali Pollakka għas-sena 2006, iżda dawn il-kuntratti kienu eżegwiti biss parzjalment minħabba l-kundizzjonijiet klimatiċi partikolarment moderati li l-Polonja kellha matul dan il-perijodu (
12
).
48.
Madankollu, ENEA ammettiet ukoll li matul is-sena 2006 kienet irrifjutat diversi offerti ta’ bejgħ ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni li l-prezz tagħhom kien 46 % sa 75.6 % ogħla mill-prezz medju tal‑elettriku fis-suq kompetittiv. Barra minn hekk, ENEA spjegat li s‑sanzjoni pekunjarja li hija s-suġġett tal-proċedura prinċipali kienet imposta fuqha minħabba d-deċiżjoni tagħha li tirrifjuta dawn l-offerti ta’ bejgħ.
49.
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tenfasizza, qabelxejn, li minkejja li l-kapital tagħha huwa kollu tal-Istat, l-awtonomija tar‑rikorrenti ma kinitx limitata mill-awtoritajiet pubbliċi, li ma jagħtu l-ebda struzzjoni dwar l-eżekuzzjoni tal-obbligu ta’ provvista ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni. Din il-qorti rrilevat, imbagħad, li l-aġir ta’ ENEA fis-suq bl-ebda mod ma huwa affettwat mill-aġir ta’ entitajiet ikkontrolloti minn kapital privat, li juri b’mod partikolari r-rifjut tal‑offerti ta’ bejgħ hawn fuq imsemmija peress li l-prezz tagħhom huwa kkunsidrat bħala eċċessiv minn ENEA. Fl-aħħar nett, l-imsemmija qorti ppreċiżat li ENEA topera taħt il-forma ta’ kumpannija anonima u kienet ittrattata l-istess bħal kull impriża oħra privata fir-rigward tar‑regoli tal-kompetizzjoni.
50.
Huwa fir-rigward ta’ dawn il-karatteristiċi li jiena ser neżamina l‑eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, billi neżamina suċċessivament l-osservanza tar-rekwiżiti mfakkra fil‑punt 36 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Fl-opinjoni tiegħi, is-sistema inkwistjoni fil-kawża prinċipali tissodisfa dawn il-kundizzjonijiet kollha bl‑eċċezzjoni ta’ dik relatata mal-użu tar-riżorsi tal-Istat, u b’hekk il‑klassifikazzjoni bħala għajnuna mill-Istat hija eskluża.
2.
Fuq l-eżistenza ta’ vantaġġ selettiv
51.
Skont ġurisprudenza stabbilita, interventi li, taħt kwalunkwe forma li tkun, jistgħu jiffavorixxu direttament jew indirettament l-impriżi jew li għandhom jiġu kkunsidrati bħala vantaġġ ekonomiku li l-impriża benefiċjarja ma kinetx tikseb f’kundizzjonijiet normali tas-suq għandhom jiġu kkunsidrati bħala għajnuna (
13
).
52.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ma ddeċidietx dwar din il-kundizzjoni fis‑sentenza Association Vent De Colère! et li tirrigwarda obbligu ta’ xiri ta’ elettriku li ġej mir-riħ akkumpanjat minn mekkaniżmu ta’ kumpens tal-ispejjeż li jirriżultaw minn dan l-obbligu (
14
).
53.
Barra minn hekk, fis-sentenza PreussenElektra, hija ttrattat biss fil‑qosor din il-kundizzjoni. Fil-fatt, fil-punt 54 ta’ din is-sentenza, il‑Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li ma huwiex ikkontestat li obbligu ta’ xiri, bi prezzijiet minimi, tal-elettriku prodott minn sorsi ta’ enerġija li jiġġeddu jagħti vantaġġ ekonomiku ċert lill-produtturi ta’ dan it-tip ta’ elettriku, peress li dan jiggarantixxilhom, mingħajr ebda riskju, qligħ akbar minn dak li huma jagħmlu mingħajru. F’dan ir-rigward, infakkar li l-prezzijiet minimi stabbiliti mill-awtoritajiet Ġermaniżi kienu ogħla mill‑valur ekonomiku ta’ dan it-tip ta’ elettriku (
15
).
54.
F’tali kuntest, huwa evidenti li l-impriżi li jipproduċu l-elettriku minn sorsi ta’ enerġija li jiġġeddu jirċievu vantaġġ fis-sens tal‑Artikolu 107(1) TFUE, peress li għandhom garanzija ta’ bejgħ bi prezz ogħla mill-valur reali tal-produzzjoni tagħhom.
55.
Madankollu, iċ-ċirkustanzi tat-tilwima tal-kawża prinċipali huma distinti minn dawk li taw lok għas-sentenza PruessenElektra minħabba n-nuqqas ta’ prezz minimu għax-xiri tal-elettriku prodott mill-koġenerazzjoni, kif ippreċiżajt fil-punt 42 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Għalhekk, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tiddetermina jekk sempliċi obbligu ta’ provvista jagħtix vantaġġ lill-produtturi tal-prodott previst minn dan l-obbligu.
56.
Jidhirli li ma huwiex ikkontestat li dan huwa effettivament il-każ.
57.
Huwa minnu li, il-vantaġġ mogħti minn obbligu ta’ provvista huwa inqas immedjat minn meta dan ikun akkumpanjat minn prezz minimu ogħla mill-valur ekonomiku tal-prodott previst.
58.
Madankollu, l-effett prattiku ta’ tali obbligu ta’ provvista huwa li jipprovoka tkabbir tad-domanda għall-prodott previst li ma jistax jintlaħaq fil‑kundizzjonijiet normali tas-suq tal-elettriku Pollakk.
59.
Għalhekk, tali stimolu tad-domanda għall-elettriku prodott mill‑koġenerazzjoni jagħti vantaġġ lill-produtturi ta’ dan l-elettriku. Fil‑fatt, tkabbir tad-domanda għal merkanzija twassal kemm għaż-żieda tal‑kwantità tal-merkanzija mibjugħa kif ukoll għaż-żieda tal-prezz tal‑bejgħ ta’ din il-merkanzija (
16
). B’mod iktar konkret, l-obbligu ta’ provvista jtejjeb il-pożizzjoni tal-innegozjar tal-produtturi tal-elettriku prodott mill-koġenerazzjoni, peress li l‑klijenti potenzjali tagħhom huma marbuta li jixtru ċerta kwantità tal-elettriku li huma jipproduċu.
60.
Din hija, essenzjalment, il-kritika li ENEA tagħmel lill-obbligu ta’ provvista inkwistjoni fil-kawża prinċipali, peress li dan l-obbligu jippermetti lill-produtturi ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni li jeħtieġu prezz ta’ xiri ogħla mill-valur ekonomiku ta’ dan it-tip ta’ elettriku u kultant ogħla mill-prezz massimu ta’ bejgħ lill-utenti finali impost mill-President tal-URE (
17
).
61.
B’hekk billi jibdel il-kundizzjonijiet normali tas-suq għall‑benefiċċju tal-produtturi ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni, l-obbligu ta’ provvista jagħti lil dawn tal-aħħar vantaġġ fis-sens tal‑Artikolu 107(1) TFUE.
62.
Barra minn hekk, ma hemm l-ebda dubju li dan il-vantaġġ huwa selettiv, kif jeħtieġ l-Artikolu 107(1) TFUE (
18
), peress li jiffavorixxi biss il-produzzjoni ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni.
3.
Fuq l-imputabbiltà tal-vantaġġ lill-Istat Pollakk u l-assenza ta’ użu ta’ riżorsi tal-Istat
63.
Skont ġurisprudenza stabbilita, sabiex vantaġġi jkunu jistgħu jikklassifikaw bħala għajnuna fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, huma għandhom, minn naħa waħda, jingħataw direttament jew indirettament permezz ta’ riżorsi tal-Istat, u min-naħa l-oħra, ikunu imputabbli lill‑Istat. B’hekk, l-espressjoni “għajnuna mogħtija mill-Istat jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat” kienet interpretata mill-Qorti tal-Ġustizzja bħala li timplika żewġ kundizzjonjiet kumulattivi li jipprevedu, rispettivament, il-finanzjament tal-vantaġġ mogħti, li għandu jkun ġej minn riżorsi tal-Istat, u d-deċiżjoni tal-għoti ta’ dan il-vantaġġ, li għandha tkun imputabbli lill-Istat (
19
).
64.
Fil-kuntest ta’ din il-kawża, ENEA u l-Kummissjoni jikkunsidraw li dawn iż-żewġ kundizzjonijiet huma ssodisfatti. Il-Gvern Pollakk jargumenta li ebda waħda minn dawn iż-żewġ kundizzjonijiet ma hija ssodisfatta.
65.
Għar-raġunijiet esposti iktar ’il quddiem, jiena nikkunsidra li l‑għoti tal-vantaġġ inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwa imputabbli lill‑Istat Pollakk, iżda ma jimplikax l-użu ta’ riżorsi tal-Istat.
a)
Fuq l-intervent ta’ korpi distinti tal-Istat
66.
Din il-kawża tirrigwarda l-għoti ta’ vantaġġ li jimplika l-intervent ta’ korpi distinti tal-Istat, jiġifieri il-fornituri tal-elettriku li għandhom l-obbligu ta’ provvista ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni.
67.
F’dan ir-rigward, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li ma hemmx lok li ssir distinzjoni bejn il-każijiet fejn l-għajnuna tingħata direttament mill-Istat u dawk fejn tingħata bl-intervent ta’ korp pubbliku jew privat, maħtur u stabbilit minn dak l-Istat (
20
).
68.
L-inklużjoni ta’ vantaġġi mogħtija bl-intervent ta’ korpi distinti tal-Istat fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 107(1) TFUE hija ġustament intiża, sabiex iżżomm l-effett utili tal-projbizzjoni tal‑għajuna mill-Istat. Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li d-dritt tal‑Unjoni ma jistax jaċċetta li l-fatt waħdu li jinħolqu istituzzjonijiet awtonomi responsabbli mid-distribuzzjoni ta’ għajnuna jippermetti li jiġu evitati r-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat (
21
). Fi kliem ieħor, din il‑ġurisprudenza hija intiża sabiex tiġġieled riskju ta’ nuqqas ta’ inklużjoni.
69.
Madankollu, id-deċiżjoni li jiġu inklużi l-vantaġġi mogħtija bl‑intervent ta’ korpi distinti tal-Istat twassal għal riskju partikolari ta’ inklużjoni żejda, fir-rigward ta’ vantaġġi li ma humiex imputabbli lill‑Istat jew li ma jimplikawx l-użu tar-riżorsi tal-Istat. B’mod partikolari, għandu jitfakkar l-ispirtu li vantaġġi li l-għoti tagħhom huwa proprju magħmul obbligatorju mill-Istat iżda ma jimplikawx l-użu tar‑riżorsi tal-Istat ma jikkostitwixxux għajnuna mill-Istat (
22
).
70.
Fil-kuntest ta’ vantaġġi mogħtija minn korpi distinti tal-Istat, l-interpretazzjoni tal-kundizzjonijiet ta’ imputabbiltà lill-Istat u tal-użu ta’ riżorsi tal-Istat hija intiża għalhekk sabiex tistabbilixxi punt ta’ bilanċ bejn dawn ir-riskji ta’ nuqqas ta’ inklużjoni u ta’ inklużjoni żejda. Huwa fid-dawl ta’ din il-problematika li ser neżamina dawn iż-żewġ kundizzjonijiet fiċ-ċirkustanzi tat-tilwima tal-kawża prinċipali.
b)
L-għoti tal-vantaġġ inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwa imputabbli lill-Istat Pollakk
71.
Fir-rigward tal-kundizzjoni marbuta mal-imputabblità tal-miżura, hemm lok li jiġi eżaminat jekk l-awtoritajiet pubbliċi għandhomx jitqiesu bħala li kienu involuti fl-adozzjoni ta’ din il-miżura (
23
).
72.
F’dan ir-rigward, kif jargumentaw ENEA u l-Kummissjoni, l‑obbligu ta’ provvista ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni kien stabbilit minn dispożizzjoni leġiżlattiva, jiġifieri l-Artikolu 9a(8) tal-Liġi dwar l-Enerġija. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, huwa għandu għalhekk jiġi kkunsidrat bħala imputabbli lill-Istat (
24
).
73.
Il-Gvern Pollakk ikkontesta din l-imputabbiltà billi enfasizza li l‑elementi essenzjali tax-xiri ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni huma stabbiliti mill-partijiet għal din it-tranżazzjoni, taħt il-kundizzjonijiet tas‑suq, mingħajr intervent tal-Istat.
74.
Dan l-argument donnu ġej minn identifikazzjoni żbaljata tal‑vantaġġ inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Huwa minnu li, l-Istat Pollakk ma rregolax direttament il-kundizzjonijiet – b’mod partikolari l‑prezz tal-bejgħ – li fihom saru l-akkwisti ta’ elettriku prodott mill‑koġenerazzjoni. Konsegwentement, dawn it-tranżazzjonijiet twettqu “fil-kundizzjonijiet tas-suq” tal-elettriku, kif jallega dan l-Istat.
75.
Madankollu, il-vantaġġ mogħti mill-obbligu ta’ provvista jinsab preċiżament fit-tibdil tal-kundizzjonijiet tas-suq tal-elettriku, u b’mod iktar partikolari fiż-żieda tad-domanda għall-elettriku prodott mill‑koġenerazzjoni (
25
). Ma huwiex ikkontestat li dan it-tibdil huwa pprovokat mill-obbligu ta’ provvista previst fl-Artikolu 9a(8) tal-Liġi dwar l-Enerġija u, għalhekk, huwa imputabbli lill-Istat Pollakk.
76.
Fi kliem ieħor, il-vantaġġ inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma ngħatax spontanjament mill-fornituri tal-elettriku lill-produtturi ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni, iżda jirriżulta minn atti leġiżlattivi u regolatorji li ġejjin mill-Istat Pollakk. F’dan is-sens, jidhirli li ma huwiex ikkontestat li l-għoti ta’ dan il-vantaġġ huwa imputabbli lil dan l-Istat.
77.
Madankollu, għad irid jiġi vverifikat jekk l-għoti tal-imsemmi vantaġġ huwiex iffinanzjat minn riżorsi tal-Istat.
c)
L-għoti tal-vantaġġ inkwistjoni fit-tilwima tal-kawża prinċipali ma jimplikax l-użu ta’ riżorsi tal-Istat
78.
ENEA u l-Kummissjoni allegaw li l-vantaġġ mogħti lill-produtturi ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni kien iffinanzjat minn riżorsi tal‑Istat.
79.
Madankollu, jiena konvint li dan il-vantaġġ ma kienx iffinanzjat mir-riżorsi tal-Istat, kif ġustament isostni l-Gvern Pollakk. Fil-fatt, fl‑opinjoni tiegħi, iċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali huma komparabbli, fid-dawl tal-kunċett tal-għajnuna mill-Istat, għal dawk li taw lok għas‑sentenza PreussenElektra (
26
).
80.
F’dan ir-rigward, u kif ser nesponi iktar ’il quddiem (
27
), jidhirli li huwa partikolarment importanti li ma jsirx qari formalistiku u selettiv tas‑sentenza Franza vs Il-Kummissjoni, imsejħa Stardust Marine (iktar ’il quddiem “is-sentenza jew il-ġurisprudenza Stardust Marine”) (
28
) li jista’ jwassal għal estensjoni kunsiderevoli tal-kamp ta’ applikazzjoni tal‑kunċett ta’ għajnuna mill-Istat.
1) Fuq l-assenza ta’ użu ta’ riżorsi mill-Istat
81.
Kif spjegajt fil-punti 58 sa 61 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il‑vantaġġ li minnu jibbenefikaw il-produtturi ta’ elettriku prodott mill‑koġenerazzjoni jikkonsisti fiż-żieda tat-talba li tirriżulta mill‑obbligu ta’ provvista inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li huwa intiż sabiex iżid il-volum tal-bejgħ u/jew il-prezz tal-bejgħ ta’ dan it-tip ta’ elettriku.
82.
Hemm lok li jiġi stabbilit jekk dan il-vantaġġ huwiex mogħti permezz ta’ riżorsi tal-Istat.
83.
Inqis li dan ma huwiex il-każ. Fil-fatt, jiena nqis li tali vantaġġ huwa mogħti permezz ta’ trasferiment ta’ riżorsi bejn persuni privati. B’mod iktar partikolari, dan il-vantaġġ huwa mogħti għad-detriment ta’ produtturi ta’ tipi oħra ta’ elettriku – peress li dawn ser ibigħu l-elettriku tagħhom f’inqas kwantità jew bi prezz orħos – u ta’ fornituri tal-elettriku – peress li dawn għandhom jakkwistaw l-elettriku prodott mill‑koġenerazzjoni bi prezz ogħla mill-prezz tal-bejgħ tal-elettriku offrut mill-produtturi ta’ tipi oħra ta’ elettriku.
84.
Fi kliem ieħor, il-vantaġġ mogħti mill-Istat Pollakk lill-produtturi ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni huwa “ffinanzjat” mill‑produtturi ta’ tipi oħra ta’ elettriku u mill-fornituri tal-elettriku.
85.
Dan ir-raġunament huwa kkonfermat mill-punt 59 tas-sentenza PreussenElektra, li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-obbligu, impost fuq impriżi privati ta’ provvista ta’ elettriku, li jixtru, bi prezzijiet minimi fissi l-elettriku prodott minn sorsi ta’ enerġija li jiġġeddu ma jwassal għal ebda trasferiment dirett jew indirett ta’ riżorsi tal-Istat lill-impriżi li jipproduċu dan it-tip ta’ elettriku. Bħall-vantaġġ inkwistjoni fit-tilwima tal-kawża prinċipali, il-vantaġġ eżaminat f’dik is-sentenza wkoll kien iffinanzjat minn operaturi privati (
29
).
86.
Għalhekk, kemm fiċ-ċirkustanzi tat-tilwima tal-kawża prinċipali kif ukoll f’dawk li taw lok għas-sentenza PreussenElektra, l-impriżi suġġetti għall‑obbligu ta’ provvista ma humiex mandatarji tal-Istat sabiex jamministraw ir-riżorsi tal-Istat, iżda għandhom obbligu ta’ xiri permezz tar-riżorsi finanzjarji tagħhom stess (
30
).
87.
ENEA u l-Kummissjoni ppruvaw jiddistingwu ċ-ċirkustanzi tal‑kawża Preussen Elektra minn dawk ta’ din il-kawża, billi bbażaw l-argument tagħhom fuq is-sehem maġġoritarju tal-Istat Pollakk fil-kapital ta’ diversi mill‑fornituri tal-elettriku suġġetti għall-obbligu ta’ provvista previst fl‑Artikolu 9a(8) tal-Liġi dwar l-Enerġija (
31
).
88.
Għar-raġunijiet esposti iktar ’il quddiem, jiena nikkunsidra madankollu li dan l-argument għandu jkun miċħud.
2) Fuq is-sehem maġġoritarju tal-Istat fil-kapital ta’ wħud mill‑fornituri ta’ elettriku
89.
Skont l-argumenti mqajma minn ENEA u l-Kummissjoni, il-fatt li l-Istat għandu sehem maġġoritarju fil-kapital ta’ diversi fornituri ta’ elettriku waħdu huwa suffiċjenti sabiex ibiddel ir-riżorsi ta’ dawn il‑fornituri f’riżorsi tal-Istat, skont kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja fil‑punti 33 sa 38 tas-sentenza Stardust Marine (
32
).
90.
F’dan ir-rigward, ENEA ppreċiżat li matul is-sena 2006, l-impriżi kkontrollati mill-Gvern Pollakk kellhom iktar minn 80 % tas-suq tal‑bejgħ tal-elettriku lill-utenti finali u kienu xtraw iktar minn 85 % tal‑elettriku prodott mill-koġenerazzjoni.
91.
Ma nistax naqbel ma’ dan ir-raġunament. Fl-opinjoni tiegħi, il-fatt li l-Istat Pollakk kellu l-parti l-kbira tal-kapital ta’ fornituri ta’ elettriku ma huwiex suffiċjenti, waħdu, sabiex ikun ikkonstatat l-użu ta’ riżorsi tal-Istat.
92.
B’mod iktar preċiż, l-interpretazzjoni tas-sentenza Stardust Marine (
33
) proposta mill-Kummissjoni tagħmel, fl-opinjoni tiegħi, qari formalistiku u selettiv li jiżola ċerti punti ta’ dik is-sentenza mingħajr ma jieħu inkunsiderazzjoni la l-eżempju suġġett għall-evalwazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja f’dik il-kawża, u lanqas ir-raġunament żviluppat fil-bqija ta’ dik is-sentenza.
93.
Fil-fatt, u fl-ewwel lok, l-imsemmija sentenza (
34
) tipprevedi każ speċifiku ħafna, jiġifieri dak ta’ vantaġġ finanzjarju mogħti lil impriża privata (Stardust Marine) minn impriża privata oħra (Crédit Lyonnais u s-sussidjarji tagħha), li l-kapital tagħhom kien fil-parti l-kbira tal-Istat u li l-Istat kien uża bħala l-id finanzjarja tiegħu.
94.
B’hekk, dan il-każ jipprevedi l-eżerċizzju mill-Istat tas-setgħa ta’ kontroll mogħti lilu mill-istatus ta’ azzjonist maġġoritarju f’impriża privata. Kif irrilevat il-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 38 tal-istess sentenza, “l-Istat huwa perfettament fil-pożizzjoni li jorjenta, billi jeżerċita l-pożizzjoni dominanti tiegħu fuq tali impriżi, l-użu tar-riżorsi tagħhom sabiex jiffinanzja, jekk hemm bżonn, vantaġġi speċifiċi favur ċerti impriżi”.
95.
Madankollu, din il-kawża tirrigwarda każ ferm distint minn dak ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja f’din l-aħħar sentenza, jiġifieri dak ta’ vantaġġ previst minn leġiżlazzjoni b’portata ġenerali. Fi kliem ieħor, is‑setgħa ta’ kontroll tal-Istat bħala azzjonist maġġoritarju, imsemmija fil‑punt 38 tas-sentenza Stardust Marine (
35
), ma hijiex rilevanti fil-kuntest ta’ din il-kawża, peress li l-vantaġġ huwa mogħti permezz tal-eżerċizzju tas-setgħa leġiżlattiva tal-Istat.
96.
Din l-assenza ta’ rilevanza tas-setgħa ta’ kontroll tal-Istat bħala azzjonist maġġoritarju hija kkorroborata mill-fatt li l-leġiżlazzjoni inkwistjoni tapplika irrispettivament għall-fornituri ta’ elettriku li l‑kapital tagħhom huwa fil-parti l-kbira tal-Istat kif ukoll għal dawk li l‑kapital tagħhom huwa fil-parti l-kbira ta’ operaturi privati, l-istess bħal-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża Preussen Elektra.
97.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jiena nikkunsidra li r‑raġunament magħmul mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Stardust Marine (
36
) ma japplikax fiċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża, peress li dik is-sentenza tirrigwarda każ distint minn dak suġġett għall-evalwazzjoni tal-Qorti tal‑Ġustizzja fil-kuntest ta’ din il-kawża.
98.
Fit-tieni lok, u jekk jiġi preżunt li l-Qorti tal-Ġustizzja tikkunsidra li r-raġunament żviluppat fis-sentenza Stardust Marine (
37
) japplika għaċ‑ċirkustanzi ta’ din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat espressament fil-punti 50 u 51 ta’ dik is-sentenza, li s-sehem maġġoritarju tal-Istat fil-kapital ta’ impriża ma huwiex suffiċjenti sabiex jiġi kkunsidrat li l-kundizzjoni dwar l-imputabbiltà, li jiena eżaminajt fit‑taqsima preċedenti, hija ssodisfatta (
38
).
99.
Fil-fatt, f’tali każ, l-imputabbiltà tal-vantaġġ lill-Istat għandha tintwera billi jiġi stabbilit l-eżerċizzju effettiv mill-Istat tas-setgħa ta’ kontroll mogħtija lilu mill-istatus ta’ azzjonist maġġoritarju, kif ippreċiżat il-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 52 tal-imsemmija sentenza. F’dan ir-rigward, nenfasizza li l-implikazzjoni konkreta tal-awtoritajiet pubbliċi prevista mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-punti 52 sa 56 tal-istess sentenza tirriżulta mill-eżerċizzju mhux tas-setgħa leġiżlattiva, iżda mis‑setgħa ta’ kontroll mogħti mill-istatus ta’ azzjonist maġġoritarju.
100.
Fil-kuntest tat-tilwima tal-kawża prinċipali, il-qorti tar-rinviju enfasizzat espressament il-fatt li l-aġir ta’ ENEA ma kienx influwenzat minn struzzjonjiet tal-awtoritajiet pubbliċi. B’mod iktar ġenerali, u kif spjegajt fil-punti 45 sa 49 ta’ dawn il-konklużjonijiet, mill-elementi tal-proċess ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-aġir ta’ ENEA, u b’mod partikolari d-deċiżjoni ta’ rifjut tal-offerti ta’ bejgħ ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni matul is-sena 2006, kien jirriżulta minn deċiżjonijiet kummerċjali meħuda b’awtonomija sħiħa minn impriża rregolata mid-dritt privat.
101.
Fir-realtà, l-eżistenza nnifisha tat-tilwima tal-kawża prinċipali bejn ENEA u l-Istat Pollakk turi ab absurdo li din il-kundizzjoni ma hijiex issodisfatta, peress li ENEA ma ssodisfatx l-obbligu tagħha ta’ provvista ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni, u dan kontra l-volontà tal-Istat Pollakk.
102.
Fit-tielok lok, inżid li, fil-prattika, l-interpretazzjoni proposta minn ENEA u l-Kummissjoni twassal għal riskju ta’ inklużjoni żejda identifikat fil-punt 69 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Fil-fatt, din l‑interpretazzjoni twassal sabiex jiġi kklassifikat bħala għajnuna mill‑Istat kull vantaġġ previst minn leġiżlazzjoni nazzjonali meta din timplika xi żvantaġġ għar-riżorsi ta’ impriża li l-kapital tagħha huwa fil‑parti l-kbira tal-Istat. Pereżempju, leġiżlazzjoni li tistabbilixxi prezz minimu ogħla mill-valur reali ta’ oġġett jew ta’ servizz għandha tkun ikklassifikata bħala għajnuna mill-Istat sa fejn impriża li hija fil-parti l-kbira tal-Istat takkwista dan l-oġġett jew dan is-servizz. Jidhirli li tali riżultat huwa diffiċilment rikonċiljabbli mas-sentenza van Tiggele (
39
).
103.
Fl-opinjoni tiegħi, din l-interpretazzjoni tirriżulta minn qari formalistiku li jikkonsisti fil-konfużjoni artifiċjali ta’ linji distinti tal‑ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja. Sabiex inkun iktar preċiż, ma jidhirlix li huwa possibbli li jiġi kkunsidrat li l-kundizzjoni marbuta mal-imputabbiltà hija ssodisfatta minħabba l-preżenza ta’ leġiżlazzjoni, skont il-punt 18 tas-sentenza Association Vent De Colère! et (
40
), u mbagħad li jiġi allegat li l-kundizzjoni marbuta mal-użu ta’ riżorsi tal-Istat huwa ssodisfatt minħabba s-sehem maġġoritarju tal-Istat fil-kapital ta’ impriżi previsti minn din il-leġiżlazzjoni, skont il-punt 38 tas-sentenza Stardust Marine (
41
). Dawn iż-żewġ linji ta’ ġurisprudenza jirrigwardaw fil-fatt każijiet distinti, jiġifieri dak ta’ vantaġġ mogħti mill‑Istat fl-eżerċizzju tas-setgħa leġiżlattiva (sentenza Association Vent De Colère! et) u dak ta’ vantaġġ mogħti mill-Istat fl-eżerċizzju tas-setgħa tiegħu ta’ kontroll bħala azzjonist maġġoritarju (sentenza Stardust Marine). Għalhekk, it-tagħlim tagħhom għandu jkun applikat b’mod isseparat.
104.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti nikkonkludi li s‑sehem maġġoritarju tal‑Istat fil-kapital ta’ wħud mill-impriżi suġġetti għall-obbligu ta’ provvista previst fl-Artikolu 9a(8) tal-Liġi dwar l‑Enerġija ma jwassalx għal konstatazzjoni tal-użu ta’ riżorsi tal-Istat fis‑sens tal-Artikolu 107(1) TFUE.
3) Fuq l-assenza ta’ kontribuzzjoni obbligatorja jew ta’ mekkaniżmu ta’ kumpens
105.
Fid-dawl ta’ ċerti argumenti invokati mill-partijiet, nixtieq nerġa’ niddistingwi fil-qosor il-fatti tal-kawża prinċipali minn dawk li taw lok għas-sentenzi Essent Netwerk Noord et u Association Vent De Colère! et (
42
).
106.
Infakkar li dawn iż-żewġ sentenzi jirrigwardaw kontribuzzjonijiet obbligatorji li l-ammont u l-ħlas tagħhom kien stabbilit mil-liġi. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li tali mekkaniżmi ta’ finanzjament jikkostitwixxu interventi permezz ta’ riżorsi tal-Istat (
43
).
107.
Madankollu, il-fatti tal-kawża prinċipali għandhom ikunu distinti peress li ma jimplikaw ebda mekkaniżmu ta’ finanzjament ekwivalenti li permezz tiegħu l-Istat Pollakk jorganizza l-ġbir ta’ kontribuzzjonijiet obbligatorji li l-ammont u l-ħlas tagħhom huwa previst mil-liġi.
108.
Fil-fatt, kif spjegajt fil-punt 44 ta’ dawn il-konklużjonijiet, l‑intervent tal-Istat Pollakk huwa limitat għall-istabbiliment ta’ obbligu ta’ provvista fuq il-fornituri ta’ elettriku u l-istabbiliment ta’ prezz massimu għall-bejgħ ta’ elettriku lill-utenti finali.
109.
F’tali kuntest, li huwa komparabbli ma’ dak fil-kawża PreussenElektra, il-fornituri ta’ elettriku ma humiex mandatarji tal-Istat sabiex jamministraw riżorsa tal-Istat, iżda għandhom obbligu ta’ xiri permezz tar-riżorsi finanzjarji tagħhom stess (
44
).
110.
F’dan ir-rigward, nenfasizza li l-istabbiliment ta’ prezz massimu għall-bejgħ ta’ elettriku lill-utenti finali huwa intiż sabiex jidħol bejn l‑interessi tal-fornituri ta’ elettriku u dawk tal-utenti finali, kif argumenta l-Gvern Pollakk waqt is-seduta għas-sottomissjonijiet orali, billi jevita li dawk tal-ewwel ma jiġbrux mingħand dawk tat-tieni l-ispejjeż kollha li jirriżultaw mill‑obbligu ta’ provvista ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni.
111.
L-istabbiliment ta’ dan il-prezz massimu, li jillimita l-possibbiltà li l-fornituri ta’ elettriku jiġbru l-ispejjeż li jirriżultaw mill-obbligu ta’ provvista, jippermetti wkoll li ssir distinzjoni bejn il-fatti tal-kawża prinċipali u dawk tal-kawża Association Vent De Colère! et, li kienet tirrigwarda leġiżlazzjoni nazzjonali li tiżgura b’mod partikolari l‑kumpens sħiħ tal-ispejjeż li jirriżultaw minn obbligu ta’ xiri ta’ elettriku li joriġina mir-riħ (
45
).
112.
Għall-kuntrarju ta’ dak li tallega l-Kummissjoni, l-eżistenza ta’ dan il-prezz ta’ bejgħ massimu ma jimplikax li fornitur ta’ elettriku bħal ENEA jamministra r-riżorsi tal-Istat fis-sens tal-ġurisprudenza L-Italja vs Il-Kummissjoni u Steinike & Weinlig (
46
).
113.
Fil-fatt, kif irrilevat il-Kummissjoni stess, f’dawn iż-żewġ sentenzi l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-fondi li jiddependu minn kontribuzzjonijiet obbligatorji imposti mil-leġiżlazzjoni tal-Istat, li huma amministrati u mqassma skont din il-leġiżlazzjoni, jistgħu jkunu kkunsidrati bħala riżorsi tal-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, anki jekk huma amministrati minn entitajiet distinti mill-awtorità pubblika (
47
).
114.
Madankollu, din il-ġurisprudenza ma hijiex rilevanti fiċ‑ċirkustanzi tal-kawża prinċipali peress li, kif diġà spjegajt hawn fuq, l-Istat Pollakk impona biss obbligu ta’ provvista u prezz ta’ bejgħ massimu, mingħajr ma stabbilixxa kontribuzzjoni obbligatorja jew fond ta’ tqassim tar-rikavat minn dawn il-kontribuzzjonijiet.
115.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jiena nikkunsidra li l‑obbligu ta’ provvista ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni, inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma jimplikax l-użu ta’ riżorsi tal-Istat u, għalhekk, ma jikkostitwixxix għajnuna mill-Istat fis-sens tal‑Artikolu 107(1) TFUE.
4.
Fuq il-kapaċità tal-vantaġġ li jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri u li joħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni
116.
Sabiex inkun eżawrjenti, u fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja ser tiddeċiedi li l-obbligu ta’ provvista inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwa ffinanzjat minn riżorsi tal-Istat, nixtieq neżamina fil-qosor il-kundizzjonijiet marbuta mal‑kapaċità tal-vantaġġ li jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri u joħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni.
117.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, għall-finijiet tal‑klassifikazzjoni ta’ għajnuna mill-Istat, ma huwiex neċessarju li jiġi stabbilit impatt effettiv tal-għajnuna mogħtija fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri u distorsjoni effettiva tal-kompetizzjoni, iżda huwa meħtieġ biss li jiġi eżaminat jekk din l-għajnuna tistax tolqot dan il-kummerċ u toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni (
48
).
118.
B’mod partikolari, meta għajnuna mogħtija minn Stat Membru ssaħħaħ il-pożizzjoni ta’ impriża meta mqabbla ma’ impriżi oħra li jkunu f’kompetizzjoni magħha fil-kummerċ fi ħdan l-Unjoni, dan tal-aħħar għandu jitqies bħala li huwa affettwat minn din l-għajnuna (
49
).
119.
Barra minn hekk, ma huwiex neċessarju li l-impriża benefiċjarja stess tkun qed tipparteċipa fil-kummerċ intra-Ewropew. Fil-fatt, meta Stat Membru jagħti għajnuna lil impriża, din tista’ tgħin biex tinżamm jew tiżdied l-attività domestika, bir-riżultat li l-impriżi stabbiliti fi Stati Membri oħra jkollhom inqas possibbiltà li jippenetraw is-suq tal-Istat Membru kkonċernat. Barra minn hekk, it-tisħiħ ta’ impriża li, sa dakinhar, ma kinetx involuta f’kummerċ intra-Ewropew jista’ jqiegħed lil dik l-impriża f’pożizzjoni li tippermetti li din tippenetra fis-suq ta’ Stat Membru ieħor (
50
).
120.
Fl-aħħar nett, ma jeżistix limitu jew perċentwali li, sakemm ma jintlaħaqx, wieħed jista’ jikkunsidra li l-kummerċ bejn l-Istati Membri ma jiġix affettwat. Fil-fatt, l-ammont relattivament żgħir ta’ għajnuna jew id‑daqs relattivament żgħir tal-impriża li tirċievi tali għajnuna, bħala tali, ma jeskludix a priori l-possibbiltà li l-kummerċ bejn l-Istati Membri jista’ jiġi affettwat (
51
).
121.
Fil-kuntest tat-tilwima tal-kawża prinċipali, l-obbligu ta’ provvista inkwistjoni jtejjeb il-pożizzjoni kompetittiva tal‑produtturi ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni, peress li jkabbar id-domanda għal dan it-tip ta’ elettriku, li jwassal għal żieda tal-kwantitajiet mibjugħa u tal-prezz tal-bejgħ (
52
).
122.
Konsegwentement, jidhirli li ma huwiex ikkontestat li dan l‑obbligu jista’ joħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni fis-suq tal-elettriku.
123.
Barra minn hekk, il-kummerċ intra-Ewropew huwa affettwat mill-imsemmi obbligu ta’ provvista peress li dan itejjeb il-pożizzjoni kompetittiva tal-produtturi ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni, kemm fis-suq domestiku kif ukoll fl-esportazzjoni, meta mqabbla ma’ produtturi ta’ dan it-tip ta’ elettriku fi Stati Membri oħra.
124.
Inżid li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet il-punt 77 tas-sentenza Essent Netwerk Noord et, li għajnuna finanzjarja mogħtija lill-produtturi ta’ elettriku fil-Pajjiżi l-Baxxi setgħet taffettwa l-kummerċ intra-Ewropew fid-dawl, minn naħa waħda, tal-fatt li dawn kienu f’kompetizzjoni mal-produtturi ta’ elettriku ta’ Stati Membri oħra, u min‑naħa l-oħra, tal-kuntest ta’ liberalizzazzjoni tas-suq tal-elettriku u tal-kompetizzjoni qawwija li tirriżulta minnha (
53
). Ma nara l-ebda raġuni li għaliha dan ir-raġunament ma jistax ikun estiż għall-fatti tal-kawża prinċipali.
125.
Għaldaqstant, jiena nqis li l-obbligu ta’ provvista inkwistjoni fit-tilwima fil‑kawża prinċipali huwa ta’ natura li jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri u joħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni.
B. Fuq il-konsegwenzi tal-eżistenza ipotetika ta’ għajnuna mill‑Istat (it-tieni u t-tielet domandi)
126.
Dawn iż-żewġ domandi saru biss mill-qorti tar-rinviju – u ma humiex rilevanti ħlief – fil-każ li l-obbligu ta’ provvista inkwistjoni fil‑kawża prinċipali għandu jkun ikklassifikat bħala għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE.
127.
Peress li jiena nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għall‑ewwel domanda fis-sens li dan l-obbligu ma jikkostitwixxix għajnuna mill-Istat, jiena nipproponilha wkoll li ma tirrispondix għaż‑żewġ domandi l-oħra magħmula.
128.
Nixtieq madankollu neżaminahom fil-qosor, fil-każ li l-Qorti tal‑Ġustizzja tiddeċiedi li dan l-obbligu jikkostitwixxi għajnuna mill‑Istat.
1.
Fuq l-invokabbiltà minn ENEA ta’ ksur tal-projbizzjoni ta’ implementazzjoni ta’ għajnuna mill-Istat (it-tieni domanda)
129.
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill‑Qorti tal-Ġustizzja jekk fornitur tal-elettriku, ittrattat “bħala emanazzjoni tal-Istat” u li kien suġġett għall-obbligu ta’ provvista inkwistjoni fit-tilwima tal-kawża prinċipali, jistax jinvoka ksur tal‑Artikolu 107 TFUE quddiem il-qorti nazzjonali.
130.
F’dan ir-rigward, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l‑implementazzjoni ta’ sistema ta’ kontroll tal-għajnuna mill-Istat, kif tirriżulta fl-Artikolu 108 TFUE u mill-ġurisprudenza relattiva tal-Qorti tal‑Ġustizzja, hija r-responsabbiltà, minn naħa, tal-Kummissjoni u, min‑naħa l-oħra, tal-qrati nazzjonali (
54
).
131.
Fil-fatt, filwaqt li l-evalwazzjoni tal-kompatibbiltà ta’ miżuri ta’ għajnuna mas-suq komuni taqa’ taħt il-kompetenza esklużiva tal‑Kummissjoni, li hija suġġetta għal stħarriġ mill-qrati tal-Unjoni, il‑qrati nazzjonali għandhom jiżguraw il-protezzjoni tad-drittijiet tal‑individwi fil-każ ta’ ksur tal-obbligu ta’ notifika minn qabel tal‑għajnuna mill-Istat lill-Kummissjoni previst fl‑Artikolu 108(3) TFUE (
55
).
132.
Minn dan it-tqassim tal-irwoli bejn il-Kummissjoni u l-qrati nazzjonali jirriżulta li l-individwi ma jistgħux jinvokaw quddiem dawn tal-aħħar l-inkompatibbiltà ta’ miżura ta’ għajnuna mal‑Artikolu 107 TFUE. Fi kliem ieħor, l-Artikolu 107 TFUE ma għandux effett dirett (
56
).
133.
Mill-banda l-oħra, dawn l-istess individwi jistgħu jinvokaw quddiem il-qrati nazzjonali l-implementazzjoni illegali ta’ miżura ta’ għajnuna fir-rigward tal-Artikolu 108(3) TFUE. L-intervent tal-qrati nazzjonali huwa dovut għall-effett dirett mogħti fl-aħħar sentenza tal‑Artikolu 108(3) TFUE (
57
).
134.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li n-natura immedjatament applikabbli tal-projbizzjoni ta’ implementazzjoni prevista minn din id-dispożizzjoni testendi għal kull għajnuna li tkun ġiet implementata mingħajr ma tkun ġiet notifika u, f’każ ta’ notifika, issir fil-fażi preliminari u, jekk il‑Kummissjoni tibda l-proċedura kontradittorja, tibqa’ sad-deċiżjoni finali (
58
).
135.
Madankollu, il-qorti tar-rinviju rrilevat, f’dan ir-rigward, li l‑leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma kinitx is-suġġett ta’ notifika lill-Kummissjoni skont l-Artikolu 108(3) TFUE (
59
). Għalhekk, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tikkunsidra li l-obbligu ta’ provvista stabbilit minn din il-leġiżlazzjoni għandu jkun ikklassifikat bħala għajnuna mill‑Istat, għandu jiġi dedott li dan ġie implementat bi ksur ta’ din id‑dispożizzjoni.
136.
F’dan il-kuntest, jiena ma nara ebda raġuni għaliex fornitur ta’ elettriku, bħal ENEA, għandu jiġi mċaħħad mill-possibbiltà li jinvoka ksur tal-aħħar sentenza tal-Artikolu 108(3) TFUE minħabba li l-kapital tiegħu huwa fil-parti l-kbira jew fl-intier tiegħu tal-Istat.
137.
Kif ġustament targumenta l-Kummissjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ammettiet diversi drabi l-possibbiltà li entità li tagħti għajnuna mhux innotifikata tipprevalixxi ruħha mill-Artikolu 108(3) TFUE sabiex tirkupra l-għajnuna jew twaqqaf l-għoti tagħha (
60
).
138.
Konsegwentement, jiena nikkunsidra li hemm lok li r-risposta għat-tieni domanda għandha tkun fis-sens li fornitur ta’ elettriku bħal ENEA, suġġett għall-obbligu ta’ provvista inkwistjoni fit-tilwima tal-kawża prinċipali, jista’ jipprevalixxi ruħu quddiem qorti nazzjonali minn ksur tal-Artikolu 108(3) TFUE.
2.
Fuq il-possibbiltà li tiġi imposta multa li tissanzjona r-rifjut tal‑għoti ta’ għajnuna mill-Istat (it-tielet domanda)
139.
Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-eventwali inkompatibbiltà tal-obbligu ta’ provvista ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni mal-Artikolu 107 TFUE teskludix il-possibbiltà li tiġi imposta sanzjoni pekunjarja fuq l-impriża li ma eżegwietx dan l‑obbligu.
140.
Kif spjegajt fis-sezzjoni preċedenti, l-individwi ma jistgħux jipprevalixxu ruħhom minn inkompatibbiltà mal-Artikolu 107 TFUE quddiem il-qrati nazzjonali, iżda mill-banda l-oħra jistgħu jipprevalixxu ruħhom minn ksur tal-Artikolu 108(3) TFUE.
141.
Konsegwentement, jiena nqis opportun li d-domanda tiġi rriformulata bħala li hija intiża sabiex, essenzjalment, jiġi stabbilit jekk l-eventwali implementazzjoni illegali, fid-dawl tal‑Artikolu 108(3) TFUE, tal-obbligu ta’ provvista inkwistjoni fit-tilwima tal-kawża prinċipali teskludix il-possibbiltà li tiġi imposta sanzjoni pekunjarja fuq l-impriża li ma eżegwietx dan l-obbligu.
142.
Waqt is-seduta għas-sottomissjonijiet orali, ġie żvelat disgwid bejn ENEA u l-Gvern Pollakk dwar l-użu magħmul, mill-Fond Nazzjonali għall-Protezzjoni tal-Ambjent u l-Amministrazzjoni tal-Ilma, tar-rikavat minn sanzjonijiet pekunjarji imposti skont l‑Artikolu 56 tal-Liġi dwar l-Enerġija. Skont ENEA, dan il-fond uża r‑rikavat minn dawn is-sanzjonijiet pekunjarji b’mod partikolari sabiex jagħti self u sussidji għal proġetti ta’ produzzjoni ta’ elettriku prodott mill‑koġenerazzjoni. Skont il-Gvern Pollakk, tali użu ma kienx awtorizzat mil-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti ħlief sa mill-bidu tas‑sena 2007.
143.
F’dan ir-rigward, nenfasizza li l-Qorti tal-Ġustizzja ġiet mistoqsija mhux dwar l-użu li sar minn dan il-fond mis-sanzjonijiet pekunjarji imposti skont l‑Artikolu 56 tal-Liġi dwar l-Enerġija mill-imsemmi Fond, iżda esklużivament dwar il-miżuri nazzjonali li jistabbilixxu l‑obbligu ta’ provvista inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Barra minn hekk, id-deċiżjoni tar-rinviju ma jinkludi ebda dettall dwar l-użu tar-rikavat minn dawn is-sanzjonijiet pekunjarji. Mingħajr ma jiġi eskluż li dan l-użu jista’ jimplika l-eżistenza ta’ għajnuna fis-sens tal‑Artikolu 107(1) TFUE, jiena nqis li l-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax tiddeċiedi f’dan ir-rigward fil-kuntest ta’ din il-kawża.
144.
B’hekk, wara li dan ġie ppreċiżat, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi li l-obbligu ta’ provvista inkwistjoni fit-tilwima tal-kawża prinċipali jikkostitwixxi għajnuna fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, għandu mbagħad jiġi kkunsidrat li l-implementazzjoni illegali ta’ dan l-obbligu, fid-dawl tal-Artikolu 108(3) TFUE, teskludi l-possibbiltà li tiġi imposta sanzjoni pekunjarja fuq l-impriża li ma eżegwietx dan l-obbligu.
145.
Fil-fatt, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li sistema ta’ sanzjoni għandha tkun ikkunsidrata bħala li tmur kontra d-dritt tal-Unjoni meta din tissanzjona l-ksur ta’ obbligu li, fih innifsu, ġie kkonstatat bħala li jmur kontra d-dritt tal-Unjoni (
61
).
VI. Konklużjoni
146.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jiena nipproponi lill‑Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domandi magħmula mis‑Sąd Najwyższy – (qorti suprema, il-Polonja) bil-mod kif ġej:
L-obbligu ta’ provvista ta’ elettriku prodott mill-koġenerazzjoni impost mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma jistax jiġi kklassifikat bħala għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, peress li l-vantaġġ li huwa jagħti lill-produtturi ta’ dan it-tip ta’ elettriku ma huwiex mogħti permezz ta’ riżorsi tal-Istat.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
2
)	Ara l-punti 130 sa 141 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
3
)	Dwar il-klassifikazzjoni mhux bħala obbligu ta’ xiri iżda bħala obbligu ta’ provvista, ara l-punt 38 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
4
)	Dz. U. Nru 135, pożizzjoni 1144.
(
5
)	Dz. U. Nru 62, pożizzjoni 552.
(
6
)	Dz. U. Nru 267, pożizzjoni 2657.
(
7
)	Sentenzi tat-13 ta’ Marzu 2001, PreussenElektra (C-379/98, EU:C:2001:160); tas-16 ta’ Mejju 2002, Franza vs Il-Kummissjoni, imsejħa Stardust Marine (C-482/99, EU:C:2002:294); tas-17 ta’ Lulju 2008, Essent Netwerk Noord et (C-206/06, EU:C:2008:413), u tad-19 ta’ Diċembru 2013, Association Vent De Colère! et (C-262/12, EU:C:2013:851).
(
8
)	Fuq in-natura kumulattiva tal-kundizzjonijiet tal-imputabbiltà u tal-użu ta’ riżorsi tal-Istat, ara l-punt 63 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
9
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tad-19 ta’ Diċembru 2013, Association Vent De Colère! et (C-262/12, EU:C:2013:851, punt 15 u l-ġurisprudenza ċċititata); tas-16 ta’ April 2015, Trapeza Eurobank Ergasias (C-690/13, EU:C:2015:235, punt 17 u l‑ġurisprudenza ċċitata), u tal-21 ta’ Diċembru 2016, Il-Kummissjoni vs Hansestadt Lübeck (C-524/14 P, EU:C:2016:971, punt 40).
(
10
)	Ara l-punt 21 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
11
)	Ara l-punti 23 sa 25 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
12
)	Peress li dan it-tip ta’ elettriku huwa prodott b’mod konġuntiv mas-sħana, tnaqqis fid-domanda għas-sħana jimplika tnaqqis fil-provvista tal-elettriku prodott mill‑koġenerazzjoni.
(
13
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tas-17 ta’ Lulju 2008, Essent Netwerk Noord et (C‑206/06, EU:C:2008:413, punt 79 u l-ġurisprudenza ċċitata) u tas-16 ta’ April 2015, Trapeza Eurobank Ergasias (C-690/13, EU:C:2015:235, punt 20 u l‑ġurisprudenza ċċitata).
(
14
)	Ara s-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2013 (C-262/12, EU:C:2013:851, punt 15).
(
15
)	Sentenza tat-13 ta’ Marzu 2001 (C-379/98, EU:C:2001:160, punt 56).
(
16
)	Għal deskrizzjoni klassika tal-effetti taż-żieda tad-domanda għal merkanzija partikolari, ara A. Paul, Samuelson, P. A., u Nordhaus, W. D., Economics, McGraw-Hill Higher Education, 2009, 19-il Edizzjoni, p. 55 u 56.
(
17
)	Ara l-punt 48 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
18
)	Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza tas-16 ta’ April 2015, Trapeza Eurobank Ergasias (C-690/13, EU:C:2015:235, punt 22 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
19
)	Sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2013, Association Vent De Colère! et (C-262/12, EU:C:2013:851, punt 16 u l-ġurisprudenza ċċitata); digriet tat-22 ta’ Ottubru 2014, Elcogás (C-275/13, mhux ippubblikat, EU:C:2014:2314, punt 21). Ara, wkoll, Bacon, K., European Union Law of State Aids, OUP, Oxford, 2013, it-2 Edizzjoni, Nru 2.96 et seq; J.J. Piernas López, The Concept of State Aid Under EU Law, OUP, Oxford, 2015, Kapitolu 6.
(
20
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat-22 ta’ Marzu 1977, Steinike & Weinlig (78/76, EU:C:1977:52, punt 21) u tal-15 ta’ Lulju 2004, Pearle et (C-345/02, EU:C:2004:448, punt 34 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
21
)	Sentenza tas-16 ta’ Mejju 2002, Franza vs Il-Kummissjoni, imsejħa Stardust Marine (C-482/99, EU:C:2002:294, punt 23).
(
22
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-24 ta’ Jannar 1978, van Tiggele (82/77, EU:C:1978:10, punti 24 sa 26) u tat-13 ta’ Marzu 2001, PreussenElektra (C-379/98, EU:C:2001:160, punti 59 sa 61).
(
23
)	Sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2013, Association Vent De Colère! et (C-262/12, EU:C:2013:851, punt 17)u d-digriet tat-22 ta’ Ottubru 2014, Elcogás (C-275/13, mhux ippublikat, EU:C:2014:2314, punt 22).
(
24
)	Ara f’dan is-sens, is-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2013, Association Vent De Colère! et (C-262/12, EU:C:2013:851, punt 18) u d-digriet tat-22 ta’ Ottubru 2014, Elcogás (C-275/13, mhux ippubblikat, EU:C:2014:2314, punt 23).
(
25
)	Ara l-punti 58 sa 61 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
26
)	Sentenza tat-13 ta’ Marzu 2001 (C-379/98, EU:C:2001:160).
(
27
)	Ara l-punti 89 sa 104 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
28
)	Sentenza tas-16 ta’ Mejju 2002, Franza vs Il-Kummissjoni, imsejħa Stardust Marine (C-482/99, EU:C:2002:294).
(
29
)	Ara s-sentenza tat-13 ta’ Marzu 2001, PreussenElektra (C-379/98, EU:C:2001:160, punti 17 sa 22 u 56).
(
30
)	Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenzi tas-17 ta’ Lulju 2008, Essent Netwerk Noord et (C‑206/06, EU:C:2008:413, punt 74) u tad-19 ta’ Diċembru 2013, Association Vent De Colère! et (C-262/12, EU:C:2013:851, punti 34 u 35).
(
31
)	Jekk l-impriżi li għandhom l-obbligu ta’ provvista f’din il-kawża huma fil-parti l‑kbira miżmuma mill-Istat, fil-kawża li wasslet għas-sentenza tat-13 ta’ Marzu 2001, Preussen Elektra (C-379/98, EU:C:2001:160, punt 55), dawn kienu fil-parti l-kbira miżmuma minn operaturi privati.
(
32
)	Sentenza tas-16 ta’ Mejju 2002, Franza vs Il-Kummissjoni, imsejħa Stardust Marine (C-482/99, EU:C:2002:294).
(
33
)	Sentenza tas-16 ta’ Mejju 2002, Franza vs Il-Kummissjoni, imsejħa Stardust Marine (C-482/99, EU:C:2002:294).
(
34
)	Sentenza tas-16 ta’ Mejju 2002, Franza vs Il-Kummissjoni, imsejħa Stardust Marine (C-482/99, EU:C:2002:294).
(
35
)	Sentenza tas-16 ta’ Mejju 2002, Franza vs Il-Kummissjoni, imsejħa Stardust Marine (C-482/99, EU:C:2002:294).
(
36
)	Sentenza tas-16 ta’ Mejju 2002, Franza vs Il-Kummissjoni, imsejħa Stardust Marine (C-482/99, EU:C:2002:294).
(
37
)	Sentenza tas-16 ta’ Mejju 2002, Franza vs Il-Kummissjoni, imsejħa Stardust Marine (C-482/99, EU:C:2002:294).
(
38
)	Ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tas-17 ta’ Settembru 2014, Commerz Nederland (C-242/13, EU:C:2014:2224, punt 31).
(
39
)	Sentenza tal-24 ta’ Jannar 1978 (82/77, EU:C:1978:10, punti 24 sa 26). Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-iffissar ta’ prezz minimu bl-ingrossa ma jikkostitwixxix għajnuna mill-Istat, peress li l-vantaġġi li tali intervent fl-iffissar tal‑prezzijiet jagħti lid-distributuri tal-prodott jaqgħu esklużivament fuq il‑konsumaturi u ma jingħatawx, la direttament u lanqas indirettament, minn riżorsi tal-Istat.
(
40
)	Sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2013, (C-262/12, EU:C:2013:851).
(
41
)	Sentenza tas-16 ta’ Mejju 2002, Franza vs Il-Kummissjoni, imsejħa Stardust Marine (C-482/99, EU:C:2002:294).
(
42
)	Sentenzi tas-17 ta’ Lulju 2008, Essent Netwerk Noord et (C-206/06, EU:C:2008:413) u tad-19 ta’ Diċembru 2013, Association Vent De Colère! et (C‑262/12, EU:C:2013:851).
(
43
)	Ara s-sentenzi tas-17 ta’ Lulju 2008, Essent Netwerk Noord et (C-206/06, EU:C:2008:413, punti 19 u 65 sa 75) u tad-19 ta’ Diċembru 2013, Association Vent De Colère! et (C-262/12, EU:C:2013:851, punti 3 u 22 sa 37).
(
44
)	Ara f’dan is-sens, is-sentenzi tas-17 ta’ Lulju 2008, Essent Netwerk Noord et (C‑206/06, EU:C:2008:413, punt 74) u tad-19 ta’ Diċembru 2013, Association Vent De Colère! et (C-262/12, EU:C:2013:851, punti 34 sa 36).
(
45
)	Sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2013, Association Vent De Colère! et (C-262/12, EU:C:2013:851, punti 14, 26, 36 u 37).
(
46
)	Sentenzi tat-2 ta’ Lulju 1974, L-Italja vs Il-Kummissjoni (173/73, EU:C:1974:71) u tat-22 ta’ Marzu 1977, Steinike & Weinlig (78/76, EU:C:1977:52).
(
47
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-2 ta’ Lulju 1974, L-Italja vs Il-Kummissjoni (173/73, EU:C:1974:71, punt 35) u tat-22 ta’ Marzu 1977, Steinike & Weinlig (78/76, EU:C:1977:52, punti 1 u 21).
(
48
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-15 ta’ Ġunju 2006, Air Liquide Industries Belgium (C-393/04 u C-41/05, EU:C:2006:403, punt 34 u l-ġurisprudenza ċċitata) u tas-16 ta’ April 2015, Trapeza Eurobank Ergasias (C-690/13, EU:C:2015:235, punt 23).
(
49
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tas-17 ta’ Settembru 1980, Philip Morris Holland vs Il-Kummissjoni (730/79, EU:C:1980:209, punt 11); tas-17 ta’ Ġunju 1999, Il‑Belġju vs Il-Kummissjoni (C-75/97, EU:C:1999:311, punt 47) u tas-16 ta’ April 2015, Trapeza Eurobank Ergasias (C-690/13, EU:C:2015:235, punt 24 u l‑ġurisprudenza ċċitata).
(
50
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas-17 ta’ Ġunju 1999, Il-Belġju vs Il-Kummissjoni (C‑75/97, EU:C:1999:311, punt 47); tal-24 ta’ Lulju 2003, Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg (C-280/00, EU:C:2003:415, punti 77 u 78) u tas‑16 ta’ April 2015, Trapeza Eurobank Ergasias (C-690/13, EU:C:2015:235, punt 25).
(
51
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-21 ta’ Marzu 1990, Il-Belġju vs Il‑Kummissjoni (C-142/87, EU:C:1990:125, punt 43); tad-29 ta’ April 2004, Il‑Greċja vs Il-Kummissjoni (C-278/00, EU:C:2004:239, punt 69 u l-ġurisprudenza ċċitata); tat-3 ta’ Marzu 2005, Heiser (C-172/03, EU:C:2005:130, punt 32) u tas-17 ta’ Lulju 2008, Essent Netwerk Noord et (C-206/06, EU:C:2008:413, punt 76).
(
52
)	Ara l-punti 58 sa 61 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
53
)	Sentenza tas-17 ta’ Lulju 2008 (C-206/06, EU:C:2008:413). Madankollu l-Qorti tal‑Ġustizzja spjegat li l-ammonti mħallsa jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat sa fejn huma jirrappreżentaw vantaġġ ekonomiku u mhux kumpens għall-eżekuzzjoni tal‑obbligi ta’ servizz pubbliku (punt 96 tas-sentenza). Ara, wkoll, is-sentenza tad-29 ta’ April 2004, Il-Greċja vs Il-Kummissjoni (C-278/00, EU:C:2004:239, punt 70), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li l-fatt li l-impriżi benefiċjarji joperaw f’settur partikolarment espost għall-kompetizzjoni jista’ jkollu rwol determinanti fl‑evalwazzjoni tal-effett ta’ għajnuna.
(
54
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-21 ta’ Novembru 1991, Fédération nationale du commerce extérieur des produits alimentaires u Syndicat national des négociants et transformateurs de saumon (C-354/90, EU:C:1991:440, punt 8) u tat-8 ta’ Diċembru 2011, Residex Capital IV (C-275/10, EU:C:2011:814, punt 25).
(
55
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-21 ta’ Novembru 1991, Fédération nationale du commerce extérieur des produits alimentaires u Syndicat national des négociants et transformateurs de saumon (C-354/90, EU:C:1991:440, punti 9 u 10) u tat-8 ta’ Diċembru 2011, Residex Capital IV (C-275/10, EU:C:2011:814, punt 27 u l‑ġurisprudenza ċċitata).
(
56
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad-19 ta’ Ġunju 1973, Capolongo (77/72, EU:C:1973:65, punti 4 sa 6); tat-22 ta’ Marzu 1977, Iannelli & Volpi (74/76, EU:C:1977:51, punt 12), u tat-22 ta’ Marzu 1977, Steinike & Weinlig (78/76, EU:C:1977:52, punti 9 u 10).
(
57
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-11 ta’ Diċembru 1973, Lorenz (120/73, EU:C:1973:152, punti 7 u 8); tal-21 ta’ Ottubru 2003, van Calster et (C-261/01 u C‑262/01, EU:C:2003:571, punt 53), u tat-13 ta’ Jannar 2005, Streekgewest (C‑174/02, EU:C:2005:10, punt 17).
(
58
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal-21 ta’ Novembru 1991, Fédération nationale du commerce extérieur des produits alimentaires u Syndicat national des négociants et transformateurs de saumon (C-354/90, EU:C:1991:440, punt 11).
(
59
)	Ara l-punt 27 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
60
)	Ara s-sentenzi tat-3 ta’ Marzu 2005, Heiser (C-172/03, EU:C:2005:130); tat-8 ta’ Diċembru 2011, Residex Capital IV (C-275/10, EU:C:2011:814) u tas-17 ta’ Settembru 2014, Commerz Nederland (C-242/13, EU:C:2014:2224). Il-Qorti tal‑Ġustizzja ddeċidiet ukoll li individwu jista’ jkollu interess li jirrikorri quddiem il‑qrati nazzjonali għall-effett dirett tal-projbizzjoni tal-implementazzjoni prevista fl‑aħħar sentenza tal-Artikolu 108(3) TFUE mhux biss sabiex jitneħħew l-effetti negattivi tad-distorsjoni tal-kompetizzjoni ġġenerata bl-għoti ta’ għajnuna illegali, iżda wkoll bl-għan li jinkiseb ħlas lura ta’ taxxa imposta bi ksur ta’ din id‑dispożizzjoni: ara, b’mod partikolari, is-sentenza tat-13 ta’ Jannar 2005, Streekgewest (C-174/02, EU:C:2005:10, punt 19).
(
61
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas-16 ta’ Far 1978, Schonenberg et (88/77, EU:C:1978:30, punt 16); tat-28 ta’ Marzu 1979, Rivoira (179/78, EU:C:1979:89, punt 14); tat-3 ta’ Lulju 1980, Pieck (157/79, EU:C:1980:179, punt 16), u tal-11 ta’ Settembru 2003, Safalero (C-13/01, EU:C:2003:447, punt 45).