62016CC0255
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
BOBEK
ippreżentati fis-26 ta’ Lulju 2017 (
1
)
Kawża C-255/16
Anklagemyndigheden
vs
Bent Falbert
Poul Madsen
JP/Politikens Hus A/S
[Talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Københavns Byret (qorti distrettwali, Copenhagen, id-Danimarka)]
“Proċedura ta’ notifika għal regolamenti tekniċi — Regolamenti tekniċi fis-settur tal-logħob tal-azzard — Obbligu għall-Istati Membri li jinnotifikaw abbozz ta’ regolamenti tekniċi lill-Kummissjoni — Leġiżlazzjoni nazzjonali li tissanzjona l-offerta ta’ logħob, lotteriji jew imħatri li ma humiex koperti b’liċenzja u r-riklamar ta’ logħob, lotteriji jew imħatri mhux liċenzjati”
I. Introduzzjoni
1.
Bent Falbert, Poul Madsen u JP/Politikens Hus A/S (l-“Imputati”) qed jiġu mixlija bi proċeduri kriminali fid-Danimarka għall-involviment tagħhom f’riklamar ta’ servizzi ta’ logħob onlajn mhux liċenzjat fil-gazzetta u fuq il-websajt tal-gazzetta Ekstra Bladet. Il-lov om visse spil, lotterier og væddemål (liġi Daniża dwar il-logħob, lotteriji u mħatri) tipprovdi għall-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet fuq ir-riklamar ta’ logħob, lotteriji u mħatri mhux liċenzjati.
2.
L-imputati essenzjalment jirrilevaw li dik id-dispożizzjoni nazzjonali tikkostitwixxi “regolament tekniku” fis-sens tad-Direttiva 98/34/KE (
2
), kif emendata bid-Direttiva 98/48/KE (
3
) li ma ġietx innotifikata lill-Kummissjoni. Għal dik ir-raġuni, dik id-dispożizzjoni ma tistax tiġi invokata kontra l-imputati. F’dak il-kuntest, il-Københavns Byret (qorti distrettwali, Copenhagen, id-Danimarka) tistaqsi jekk kellhiex issir notifika skont id-Direttiva 98/34.
II. Il-kuntest ġuridiku
A.
Id-dritt tal-Unjoni
1. Id-Direttiva 98/34
3.
L-Artikolu 1 tad-Direttiva 98/34, kif emendat bid-Direttiva 98/48/KE, jistabbilixxi d-definizzjonijiet segwenti:
“Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva għandhom japplikaw it-tifsiriet li ġejjin:
[…]
2.
‘servizz’, kull servizz tas-Soċjetà ta’ l-Informatika, jiġifieri kull servizz normalment ipprovdut għal rimunerazzjoni, mill-bogħod, b’mezzi elettroniċi u fuq it-talba individwali ta’ riċevitur ta’ servizzi..
Għall-għanijiet ta’ din id-definizzjoni:
—
‘mill-bogħod’ tfisser illi servizz jiġi pprovdut mingħajr ma l-partijiet ikunu preżenti simultanjament,
—
‘b’mezzi elettroniċi’ tfisser illi fil-bidu s-servizz jintbagħat u jiġi rċevut fid-destinazzjoni tiegħu permezz ta’ tagħmir elettroniku għall-ipproċessar (inkluża kompressjoni diġitali) u l-ħażna ta’ data, u dan jiġi trasmess, imwassal u rċevut għal kollox permezz ta’ wajers, bir-radjo, b’mezzi ottiċi jew b’mezzi oħra elettro-manjetiċi__
—
‘fuq it-talba individwali ta’ riċevitur tas-servizzi’ tfisser illi s-servizz jiġi pprovdut permezz tat-trasmissjoni tad-data fuq talba individwali.
[…]
5.
“regola dwar is-servizzi”, ħtieġa ta’ natura ġenerali li għandha x’taqsam mal-bidu u l-eżerċizzju ta’ attivitajiet ta’ servizzi fit-tifsira tal-punt 2, b’mod partikolari id-dispożizzjonijiet li għandhom x’jaqsmu mal-fornitur tas-servizz, is-servizzi u r-riċevitur tas-servizzi, għajr kull regola li mhijiex speċifikament immirata lejn is-servizzi definiti f’dak il-punt..
[…]
Għall-għanijiet ta’ din id-definizzjoni:
—
regola għandha tiġi kkunsidrata li tkun speċifikament immirata lejn is-servizzi tas-Soċjetà ta’ l-Informatika fejn, filwaqt li tqis id-dikjarazzjoni tar-raġunijiet tagħha u tal-parti operattiva tagħha, il-mira speċifika u l-għan tad-dispożizzjonijiet kollha jew ta’ xi wħud minnhom individwali tagħha huma dawk li jirregolaw dawn is-servizzi b’mod espliċitu u mmirat,
—
regola m’għandhiex tiġi kkunsidrata li tkun speċifikament immirata lejn is-servizzi tas-Soċjetà ta’ l-Informatika jekk din taffettwa dawn is-servizzi biss b’mod impliċitu jew aċċidentali.;
[…]
11.
‘regolament tekniku’, speċifikazzjonijiet tekniċi u ħtiġiet oħra jew regoli dwar servizzi, inklużi d-dispożizzjonijiet amministrattivi rilevanti, li l-osservanza tagħhom hija obbligatorja, de jure jew de facto, fil-każ tat-tqegħid fis-suq, il-forniment ta’ servizz, l-istabbiliment ta’ operatur tas-servizz jew l-użu fi Stat Membru jew f’parti l-kbira minnu, kif ukoll il-liġijiet, ir-regolamenti jew id-dispożizzjonijiet amministrattivi ta’ l-Istati Membri, għajr dawk ipprovduti fl-Artikolu 10, li jipprojbixxu l-fabbrikazzjoni, l-importazzjoni, it-tqegħid fis-suq jew l-użu ta’ prodott, jew li jipprojbixxu l-forniment jew l-użu ta’ servizz, jew l-istabbiliment ta’ fornitur tas-servizz..”
4.
L-Artikolu 8 jipprovdi kif ġej:
“1.   Soġġetti għall-Artikolu 10, l-Istati Membri għandhom jikkomunikaw fil-pront lill-Kummissjoni kull abbozz ta’ regolament tekniku, għajr fejn dan sempliċiment jittrasponi t-test ta’ standard internazzjonali jew Ewropew, f’liema każ l-informazzjoni li jkollha x’taqsam ma’ l-istandard relevanti tkun biżżejjed; għandhom ukoll iħallu lill-Kummissjoni tagħmel dikjarazzjoni dwar ir-raġunijiet li jagħmlu meħtieġa l-leġislazzjoni ta’ dan ir-regolament tekniku, fejn dawn ma jkunux diġà ġew magħmula ċari fl-abbozz..
[…]”
B. Id-dritt nazzjonali
5.
Il-Lov nr. 204 af 26. marts 2003 om ændring af lov om visse spil, lotterier og væddemål og andre love og om ophævelse af lov om væddemål i forbindelse med heste- og hundevæddeløb (Liġi Nru 204, tas-26 ta’ Marzu 2003, li temenda l-Liġi dwar ċertu logħob, lotteriji u imħatri u liġijiet oħrajn u li jħassar il-Liġi dwar l-imħatri fuq tiġrijiet taż-żwiemel u tal-klieb) (“l-Emenda tal-2003”) għaqqad flimkien żewġ liġijiet preċedentement separati dwar il-logħob u l-imħatri fuq tiġrijiet taż-żwiemel u tal-klieb, u żied emendi għal ċerti dispożizzjonijiet.
6.
L-emendi jinsabu inter alia fl-introduzzjoni tal-Artikolu 10, (
4
), li jipprovdi kif ġej:
“Multa jew priġunerija sa mhux iktar minn sitt xhur għandha tiġi imposta fuq kull min, volontarjament jew minħabba negliġenza kbira,
(1)
joffri logħob, lotteriji jew imħatri fid-Danimarka mingħajr ma jkollu liċenzja skont Artikolu 1,
(2)
jintermedja l-parteċipazzjoni fil-logħob, lotteriji jew imħatri li ma humiex koperti b’liċenzja skont Artikolu 1.
[…]
3.
Għandha tiġi imposta multa fuq kull min, volontarjament jew minħabba negliġenza kbira,
[…]
(3)
jirriklama logħob, lotteriji jew imħatri, li ma huwiex kopert b’liċenzja skont Artikolu 1.”
7.
Skont Artikolu 2(1), liċenzja tista’ tingħata lil impriża waħda biss (li toħloq monopolju).
8.
Skont il-kummenti li jakkumpanjaw l-abbozz tal-Emenda tal-2003, (
5
) l-għan tal-punt 3 tal-Artikolu 10(3), ġie espress b’dan il-mod:
“Hija proposta sabiex tipprojbixxi r-riklamar ta’ logħob, lotteriji u imħatri, li ma humiex awtorizzati bil-liġi.
Din l-emenda tikkorrispondi mal-projbizzjoni li fil-preżent tidher fl-Artikolu 12(3) tal-Liġi dwar l-imħatri fuq tiġrijiet taż-żwiemel iżda hija kjarifika tal-Artikolu 10(4) tal-Liġi dwar l-imħatri u l-lotteriji.
Din il-projbizzjoni għandha l-għan li tipproteġi operaturi ta’ logħob liċenzjat minn awtoritajiet Daniżi kontra kompetizzjoni minn impriżi li ma għandhomx din il-liċenzja u li, legalment, ma jistgħux jikkummerċjalizzaw logħob jew jiddistribwixxu logħob fid-Danimarka.
Għall-finijet ta’ dan il-Liġi, reklamar għandu jfisser il-forom kollha ta’ tħabbira jew komunikazzjoni ta’ informazzjoni dwar l-attivitajiet u l-offerta kummerċjali ta’ operaturi tal-logħob.
Madankollu, din il-projbizzjoni ma tapplikax għal referenzi editorjali f’midja stampata jew diġitali.
Din il-projbizzjoni tapplika irrispettivament mill-midja użata. Għalhekk, riklamar huwa pprojbit bl-istess mod kif inhu fil-midja stampata, fuq ir-radju, fuq it-televiżjoni u fuq midja diġitali, u fil-forma ta’ banners, pereżempju.
Ir-riklamar tal-attivitajiet ta’ operaturi tal-logħob, b’mod partikolari tal-websajts tagħhom, indirizzi, eċċ., huwa wkoll ipprojbit fl-applikazzjoni tal-punt 3 tal-Artikolu 10(3).”
9.
Wara proċedimenti ta’ vjolazzjoni, l-Emenda tal-2003 ġiet imħassra u ssostitwita b’liġi ġdida li ġiet notifikata lill-Kummissjoni. Madankollu, l-Emenda tal-2003 tapplika għall-fatti tal-każ fil-kawża prinċipali.
III. Il-fatti, il-proċedura u d-domandi preliminari
10.
L-imputati huma l-edituri prinċipali passati u preżenti u s-sidien tal-gazzetta Ekstra Bladet. Permezz ta’ proċeduri kriminali fid-Danimarka huma qed jiġu mixlija bil-pubblikazzjoni ta’ riklami fil-gazzetta Ekstra Bladet u fuq il-websajts www.ekstrabladet.dk u www.ekstrabladet.tv għal ditti ta’ imħatri li joffru logħob jew mħatri fid-Danimarka, mingħajr ma nħarġet liċenzja lil dawk id-ditti.
11.
Il-punt 1 tal-Artikolu 10(1) tal-liġi Daniża dwar il-logħob, lotteriji u mħatri jipprovdi għall-impożizzjoni ta’ multi għall-offerta ta’ logħob, lotteriji u mħatri mhux liċenzjati (iktar ’il quddiem “ir-regola tal-Artikolu 10(1)(1)). Il-punt 3 tal-Artikolu 10(3) tal-istess liġi (iktar ’il quddiem “ir-regola tal-Artikolu 10(3)(3)” jipprovdi għall-impożizzjoni ta’ multi għar-riklamar ta’ logħob, lotteriji u mħatri mhux liċenzjati. Iż-żewġ regoli ġew adottati bħala parti mill-Emenda tal-2003, li timmodifika u tikkonsolida dispożizzjonijiet korrispondenti tal-leġiżlazzjoni eżistenti fis-settur.
12.
L-Emenda tal-2003 ġiet sussegwentement imħassra fl-2010 bħala parti mil-liberalizzazzjoni tas-suq fid-Danimarka. Madankollu, il-proċeduri kriminali kontra l-imputati nbdew meta r-Regola tal-Artikolu 10(3)(3) kienet għadha applikabbli.
13.
Quddiem il-Københavns Byret (qorti distrettwali, Copenhagen), l-imputati rrilevaw li r-regola tal-Artikolu 10(3)(3) hija “regola dwar is-servizzi [tas-soċjetà tal-informatika]” fis-sena tal-Artikolu 1(5) tad-Direttiva 98/34. B’hekk, b’konformità mal-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 98/34, kellha tiġi nnotifikata lill-Kummissjoni. Billi ma kinitx notifikata, l-imputati argumentaw li ma tistax tiġi invokata kontrihom.
14.
Il-kliem tar-regola tal-Artikolu 10(3)(3) ma jsemmix b’mod espliċitu servizzi tas-soċjetà tal-informatika. Madankollu, fit-talba tagħha, il-qorti nazzjonali tagħmel riferiment għal estratti minn dawk il-kummenti li jakkumpanjaw l-abbozz tal-Emenda tal-2003. Dawk l-estratti jagħmlu riferiment, inter alia, għal servizzi ta’ logħob tal-azzard onlajn. B’riżultat ta’ dan, il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li r-regola tal-Artikolu 10(3)(3) tista’ potenzjalment taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-kunċett ta’ “regola dwar is-servizzi [tas-soċjetà tal-informatika]” u l-obbligu tan-notifika fl-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 98/34.
15.
Fid-dawl tas-suespost, il-Københavns Byret (qorti distrettwali, Copenhagen) tagħmel id-domandi li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“Din il-kawża tinvolvi regola suġġetta għal obbligu ta’ notifika b’applikazzjoni tal-Artikolu 8(1), moqri flimkien mal-Artikolu 1(1), (2), (5) u (11) tad-Direttiva 98/34 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta’ Ġunju 1998 li tistabbilixxi proċedura għall-għoti ta’ informazzjoni fil-qasam ta’ l-istandards u tar-Regolamenti Tekniċi 1, emendata bid-Direttiva 98/48, f’sitwazzjoni bħal dik segwenti:
(a)
għandha tiġi implementata liġi li temenda liġi dwar ċertu logħob, lotteriji u mħatri (lov om visse spil, lotterier og væddemål)li tintroduċi dispożizzjoni li tipprevedi sanzjonijiet kriminali, b’mod partikolari għal min, intenzjonalment jew minħabba negliġenza serja, “għandu negozju ta’ logħob, ta’ lotteriji jew ta’ mħatri fit-territorju nazzjonali mingħajr ma jkun awtorizzat skont l-Artikolu 1” kif ukoll min, deliberatament jew minħabba negliġenza serja, “jirreklama logħob, lotteriji jew imħatri li ma humiex awtorizzati skont l-Artikolu 1”, u
(b)
mix-xogħlijiet preparatorji ta’ din il-liġi li temenda jirriżulta li l-għan segwit minn dawn id-dispożizzjonijiet kriminali huwa, minn naħa, li tiġi speċifikat jew istitwita projbizzjoni ta’ logħob online propost minn impriżi ta’ logħob tal-ażżard barranin li jindirizzaw direttament is-suq Daniż u, min-naħa l-oħra, li jiġi pprojbit r-reklamar b’mod partikolari għal-logħob online propost minn impriżi ta’ logħob tal-ażżard barranin, peress li minn dawn l-istess xogħlijiet preparatorji, li jsegwu leġiżlazzjoni preċedenti, jirriżulta li huwa inkontestabbli li huwa pprojbit logħob offert minn impriża ta’ logħob tal-ażżard barranija li tuża kanali ta’ distribuzzjoni li permezz tagħhom dawn huma fiżikament ikkummerċjalizzati fit-territorju nazzjonali Daniż, iżda li huwa leġittimament dubjuż jekk jaqax ukoll taħt dawn id-dispożizzjonijiet il-logħob barrani li huwa indirizzat lejn ġugaturi Daniżi iżda li huwa fiżikament barra mit-territorju nazzjonali Daniż, u għalhekk huwa xieraq li jiġi ċċarat jekk dan il-logħob huwiex kopert ukoll. Mix-xogħlijiet preparatorji jirriżulta wkoll li huwa propost li tiġi istitwita projbizzjoni ta’ reklamar tal-logħob, tal-lotteriji u tal-imħatri li ma jkunux kisbu liċenzja skont din l-istess liġi, u li l-emenda hija f’konformità mal-projbizzjoni fis-seħħ skont it-tielet pargrafu tal-Artikolu 12 tal-liġi dwar it-tiġrijiet taż-żwiemel iżda li tiċċara d-dispożizzjonijiet tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 10 tal-liġi dwar il-lottu sportiv u l-lotteriji li kienet fis-seħħ dak iż-żmien. Mix-xogħlijiet preparatorji jirriżulta wkoll li l-projbizzjoni hija intiża li tipproteġi l-operaturi tal-logħob liċenzjati mill-awtoritajiet Daniżi kontra kompetizzjoni ta’ impriżi li ma humiex liċenzjati b’dan il-mod u li għaldaqstant, ma humiex legalment awtorizzati li joffru jew jiddistribwixxu logħob fid-Danimarka?”
16.
Sottomissjonijiet bil-miktub ġew ippreżentati mill-imputati fil-kawża prinċipali, mill-Gvern Daniż u Portugiż u mill-Kummissjoni. Il-partijiet interessati li pparteċipaw fil-fażi bil-miktub kif ukoll il-Gvern Rumen ippreżentaw sottomissjonijiet orali fis-seduta tal-11 ta’ Mejju 2017.
IV. Evalwazzjoni
17.
Permezz tad-domandi tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk ir-regola tal-Artikolu 10(1)(1) u/jew ir-regola tal-Artikolu 10(3)(3) li jipprovdu għal sanzjonijiet kontra l-offerta ta’ servizzi ta’ logħob tal-azzard mhux awtorizzat u r-riklamar ta’ dawn is-servizzi mhux awtorizzati jikkostitwixxux “regoli dwar servizzi [tas-soċjetà tal-informatika]” u għalhekk “regolamenti tekniċi”, li għandhom ikunu nnotifikati (u għalhekk huma “notifikabbli”) skont id-Direttiva 98/34. Bl-impostazzjoni ta’ dik id-domanda, il-qorti tar-rinviju tirreferi għall-għan wara l-Emenda tal-2003 kif mogħti fil-kummenti li jakkumpanjaw l-abbozz ta’ liġi.
A. Ammissibbiltà
18.
Skont it-talba għal deċiżjoni preliminari, l-imputati fil-kawża prinċipali huma mixlija biss bir-riklamar ta’ servizzi mhux awtorizzati. B’riżultat ta’ dan, sa fejn id-domandi huma marbuta wkoll mar-Regola tal-Artikolu 10(1)(1) (sanzjonar tal-offerta tas-servizzi mhux awtorizzati nfushom), ir-rilevanza tagħhom tista’ tiġi ddubitata.
19.
Madankollu, ma nikkunsidrax li d-domandi għandhom jiġu ddikjarati parzjalment inammissibbli fuq dik il-bażi.
20.
Hemm rabta ovvja bejn ir-regola tal-Artikolu 10(1)(1) u r-regola tal-Artikolu 10(3)(3). Regola li tissanzjona r-riklamar ta’ servizzi mhux awtorizzati hija inseparabbilment marbuta mar-regola bażika li tirrikjedi awtorizzazzjoni. Tabilħaqq, mingħajr din tal-aħħar, forsi r-regola ta’ qabel ftit tagħmel sens. B’hekk, jekk il-ħtieġa tal-awtorizzazzjoni għal servizzi ta’ logħob fiha nnifisha kellha tiġi ddikjarata li hija regolament tekniku li kellu jkun notifikat iżda ma kienx, bħala prinċipju ma tkunx tista’ tiġi invokata fil-konfront ta’ individwi. Huwa diffiċli li wieħed jipprevedi li din id-dikjarazzjoni ma jkollhiex ċertu “effett domino” fuq il-potenzjal ta’ (il)legalità tar-riklamar ta’ dawk l-istess servizzi tal-logħob.
21.
In-natura preċiża ta’ dik l-interrelazzjoni hija fl-aħħar mill-aħħar kwistjoni ta’ dritt nazzjonali. Madankollu, hemm, tal-inqas mal-ewwel ħarsa, bżonn ta’ koerenza fir-rigward tal-ħtiġijiet ta’ notifika rispettivi relatati ma’ dawk ir-regoli. B’hekk, jekk ir-regola tal-Artikolu 10(1)(1) għandhiex tkun notifikata ovvjament ma hijiex irrilevanti jew ipotetika.
22.
Barra minn hekk, billi b’mod ġenerali domandi magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja jgawdu minn preżunzjoni ta’ rilevanza, (
6
) fl-opinjoni tiegħi d-domandi tal-qorti tar-rinviju huma ammissibbli b’mod intier.
B.
Sustanza
1. Rimarki preliminari
23.
Ir-regoli nazzjonali, li huma s-suġġett tat-talba tal-qorti tar-rinviju, jirregolaw (i) servizzi tal-logħob u (ii) servizzi ta’ riklamar.
24.
F’dawn il-konklużjonijiet ser nikkunsidra jekk, billi tirregola dawk iż-żewġ tipi ta’ servizzi, ir-regola tal-Artikolu 10(1)(1) jew ir-regola tal-Artikolu 10(3)(3) tikkostitwixxix “regola dwar is-servizzi [tas-soċjetà tal-informatika]” fis-sens tal-Artikolu 1(5) tad-Direttiva 98/34.
25.
Taħt inċiż (2) hawn taħt, ser nieħu s-servizzi tal-logħob bħala s-servizz potenzjali tas-soċjetà tal-informatika u niddetermina jekk ir-regola tal-Artikolu 10(1)(1) jew ir-regola tal-Artikolu 10(3)(3) jistgħux jiġu kklassifikati bħala “regoli dwar servizz [tas-soċjetà tal-informatika]”. Fl-opinjoni tiegħi, l-ebda minnhom ma jistgħu. Minflok, it-tnejn jidhru li jikkostitwixxu miżuri għall-inforzar ta’ ħtieġa ta’ awtorizzazzjoni. Skont linja stabbilita ta’ ġurisprudenza, li bdiet b’CIA Security, (
7
) miżuri bħal dawn ma jikkostitwixxux “regolamenti tekniċi”.
26.
Taħt (3), ser nikkunsidra jekk, dejjem jekk il-Qorti tal-Ġustizzja taċċetta li l-eċċezzjoni għal awtorizzazzjoni CIA ma tapplikax, ir-regola tal-Artikolu (10)(1)(1) u/jew ir-regola tal-Artikolu 10(3)(3) jistgħux imbagħad jiġu kklassifikati bħala regola dwar servizz tal-logħob għas-soċjetà tal-informatika. Ser nikkunsidra wkoll jekk ir-Regola tal-Artikolu 10(3)(3) tistax tiġi kklassifikata bħala “regola dwar is-servizzi ta’ riklamar għas-soċjetà tal-informatika”, Fl-opinjoni tiegħi, u suġġett għal evalwazzjoni finali mill-qorti nazzjonali, ma jistgħux. L-ebda minn dawn ir-regoli ma hija “speċifikament immirata għal servizzi tas-Soċjetà tal-Informatika” fis-sens tal-Artikolu 1(5) tad-Direttiva 98/34.
27.
Qabel ngħaddi għall-analiżi ddettaljata, nixtieq nenfasizza li dawn il-konklużjonijiet ma jindirizzawx il-kwistjoni ta’ kompatibbiltà tal-Emenda tal-2003 mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat UE dwar il-moviment liberu. Fit-talba tagħha, il-qorti nazzjonali għamlet riferiment għall-eżistenza ta’ proċedura ta’ vjolazzjoni rigward dik il-leġiżlazzjoni, li ma baqgħetx tiġi implementata mill-Kummissjoni wara l-liberalizzazzjoni sussegwenti tas-suq nazzjonali għal-logħob (li ħassret id-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali inkwistjoni f’dan il-każ). Madankollu, il-qorti nazzjonali speċifikament eskludiet mill-iskop tad-domandi tagħha kull kwistjoni ta’ kompatibbiltà ta’ dawk id-dispożizzjonijiet nazzjonali mar-regoli tal-libertà ta’ moviment.
2.
Servizzi tal-logħob: l-eċċezzjoni għall-awtorizzazzjoni CIA
a)
In-natura tal-eċċezzjoni għall-awtorizzazzjoni CIA
28.
Il-kunċett ta’ “regolament tekniku” ikopri erba’ kategoriji ta’ miżuri, prinċipalment: (i) “speċifikazzjoni teknika” fis-sens tal-Artikolu 1(3) tad-Direttiva 98/34; (ii) “ħtiġiet oħra”, kif imfisser fl-Artikolu 1(4) ta’ dik id-direttiva; (iii) “regola dwar is-servizzi”, koperta fl-Artikolu 1(5) ta’ dik id-direttiva; u (iv) il-“liġijiet, ir-regolamenti jew id-dispożizzjonijiet amministrattivi tal-Istati Membri li jipprojbixxu l-fabbrikazzjoni, l-importazzjoni, it-tqegħid fis-suq jew l-użu ta’ prodott, jew li jipprojbixxu l-forniment jew l-użu ta’ servizz, jew l-istabbiliment ta’ fornitur tas-servizz”, skont l-Artikolu 1(11) ta’ dik id-direttiva. (
8
)
29.
Skont ġurisprudenza stabbilita, “dispożizzjonijiet nazzjonali li sempliċement jistabbilixxu kundizzjonijiet għall-istabbiliment ta’ impriżi jew il-provvista ta’ servizzi minn dawn tal-aħħar, bħad-dispożizzjonijiet li jissuġġettaw l-eżerċizzju ta’ attività professjonali għal awtorizzazzjoni minn qabel, ma jikkostitwixxux regoli tekniċi fis-sens tal-Artikolu 1(11) tad-Direttiva 98/34”. (
9
) L-istess japplika għal dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali li jipprojbixxu operaturi milli jinvolvu ruħhom f’ċertu attività mingħajr awtorizzazzjoni. Dawk huma ż-żewġt uċuħ tal-istess munita. (
10
)
30.
Nagħmel riferiment għal dik l-esklużjoni ta’ obbligi għall-awtorizzazzjoni preċedenti mill-kunċett ta’ “regolament tekniku” bħala “l-eċċezzjoni għall-awtorizzazzjoni CIA” (wara l-ewwel sentenza li applikat ir-regola). (
11
)
b)
Ir-regola tal-Artikolu 10(1)(1)
31.
L-eċċezzjoni għall-awtorizzazzjoni CIA tkopri dispożizzjonijiet ta’ dritt nazzjonali u tipprojbixxi operaturi milli jinvolvu ruħhom f’ċertu attività mingħajr awtorizzazzjoni. Loġikament, għandha tkopri wkoll dispożizzjonijiet li jimponu sanzjonijiet għal ksur tal-ħtieġa ta’ awtorizzazzjoni. (
12
) Tabilħaqq ftit tkun tagħmel sens li teskludi r-regola sostantiva li tirrikjedi awtorizzazzjoni preċedenti mill-obbligu tan-notifika (peress li ma hijiex “regolament tekniku”), u fl-istess ħin tikklassifika dispożizzjonijiet ta’ infurzar relatati, li huma hemm sabiex isaħħu u jinforzaw ir-regola ta’ awtorizzazzjoni primarja, bħala “ħtiġiet tekniċi” u timponi obbligu ta’ notifika fir-rigward tagħhom.
32.
B’hekk, isegwi li regola bħar-regola tal-Artikolu 10(1)(1), li tipprovdi għall-impożizzjoni ta’ multi jew priġunerija jekk kien hemm offerta għal-logħob, lotteriji jew imħatri mingħajr liċenzja, taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-eċċezzjoni għall-awtorizzazzjoni CIA. Ma tikkostitwixxix “regolament tekniku” fis-sens tal-Artikolu 1(11) tad-Direttiva 98/34, kif interpretata mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.
c)
Ir-regola tal-Artikolu 10(3)(3) bħala regola dwar is-servizzi ta’ logħob tal-azzard
33.
Xi ngħidu għal regola bħar-regola tal-Artikolu 10(3)(3), li timponi sanzjonijiet fuq ir-riklamar ta’ servizzi tal-logħob mhux awtorizzati?
34.
Li tirrikjedi awtorizzazzjoni bħala prekundizzjoni sabiex tipprovdi s-servizz ewlieni (logħob), taqa’ taħt l-eċċezzjoni għall-awtorizzazzjoni CIA. Għalhekk, il-Kummissjoni ma għandhiex għalfejn tkun notifikata biha.
35.
Li tirrikjedi awtorizzazzjoni għal servizzi ta’ logħob li tkun diġà ġiet miksuba bħala prekundizzjoni sabiex tipprovdi servizzi anċillari (riklamar ta’ logħob) għandu wkoll loġikament jaqa’ taħt l-eċċezzjoni għall-awtorizzazzjoni CIA. Għalhekk, lanqas ma hija notifikabbli. Għar-raġunijiet mogħtija iktar ’il fuq fil-punti 31 sa 32, l-istess approċċ japplika għal dispożizzjonijiet li jipprovdu għal sanzjonijiet għal ksur ta’ dawk il-ħtiġijiet.
36.
Impoġġija fi kliem ieħor, fl-għerq kemm tar-regola tal-Artikolu 10(1)(1) u tar-regola tal-Artikolu 10(3)(3) hemm preċiżament l-istess ħtieġa: awtorizzazzjoni minn qabel għal servizzi ta’ logħob. Skont ġurisprudenza stabbilita, din il-ħtieġa hija koperta mill-eċċezzjoni għall-awtorizzazzjoni CIA u ma għandhiex għalfejn tkun notifikata.
37.
Fuq dan il-punt, ser inżid żewġ osservazzjonijiet ulterjuri.
38.
L-ewwel, ir-raġunament ta’ hawn fuq jenfasizza distinzjoni importanti li tidħol taħt l-eċċezzjoni għall-awtorizzazzjoni CIA, jiġifieri: id-differenza bejn (i) l-eżistenza ta’ ħtieġa għal awtorizzazzjoni preċedenti u (ii) il-kundizzjonijiet tal-awtorizzazzjoni. Ir-regola tal-ewwel tip, (i) dwar eżistenza, enfasizzata bir-Regola tal-Artikolu 10(1)(1) u r-regola tal-Artikolu 10(3)(3), tidħol fi ħdan l-eċċezzjoni għall-awtorizzazzjoni CIA. Fil-prinċipju, ir-regola tat-tieni tip, (ii) dwar kundizzjonijiet ma hijiex u ma tistax tkun notifikabbli.
39.
Dik id-distinzjoni hija fil-qalba tas-soluzzjoni adottata mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawżi M. u S. u Fortuna, li t-tnejn ikkonċernaw id-dritt Pollakk dwar il-logħob. (
13
) Il-kawża M. u S. kienet tirrigwardja dispożizzjoni tad-dritt Pollakk li tipprojbixxi logħob mingħajr awtorizzazzjoni preċedenti. (
14
) Il-kawża Fortuna kienet tirrigwarda dispożizzjoni tal-istess dritt Pollakk li ġeografikament illimitat awtorizzazzjonijiet għal każinos. (
15
) Fil-kawża Fortuna, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li d-dispożizzjoni “każinò” kienet notifikabbli. B’kuntrast, fil-kawża M. u S. il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li d-dispożizzjoni għall-awtorizzazzjoni kienet tidħol fl-eċċezzjoni għall-awtorizzazzjoni CIA u ma kinitx notifikabbli. B’hekk, sostniet li “l-liċenzja rikjesta minn din id-dispożizzjoni nazzjonali għall-organizzazzjoni tal-logħob tal-ażżard tikkostitwixxi kundizzjoni imposta fir-rigward tal-attività tal-organizzazzjoni ta’ tali logħob, [hija] differenti mill-Artikolu 14(1) ta’ din il-liġi, li jistabbilixxi kundizzjonijiet fir-rigward tal-prodotti kkonċernati billi jipprojbixxi l-operat tagħhom barra minn każinòs” (enfasi miżjuda). (
16
)
40.
It-tieni, għalkemm il-qorti nazzjonali ma tagħmilx riferiment espliċitu għalih, nikkunsidra li huwa rilevanti li nsemmi l-Artikolu 10(1)(2) tal-Emenda tal-2003.
41.
Dik id-dispożizzjoni timponi sanzjonijiet fuq persuni li “jintermedjaw parteċipazzjoni” f’logħob mhux awtorizzat (b’kuntrast għal “offerta” mhux awtorizzat ta’ logħob (ir-regola tal-Artikolu 10(1)(1) u r-‘riklamar’ mhux awtorizzat tal-logħob (ir-regola tal-Artikolu 10(3)(3). Skont il-kummenti tad-Danimarka fl-abbozz tal-Emenda tal-2003, l-“intermedjar għal parteċipazzjoni” f’logħob mhux awtorizzat jirreferi għal “kull forma ta’ attività immirata għall-organizzazzjoni ta’ logħob jew li tippermetti parteċipazzjoni f’logħob illegali”. Il-kummenti jagħtu wkoll eżempji ta’ (a) provvista ta’ servizzi bankarji; (b) spazju fuq server; jew (c) servizzi ta’ ġbir ta’ informazzjoni għall-operaturi li joffru servizz ta’ logħob mhux awtorizzati; jew (d) links għal websajts li joffru servizzi ta’ logħob mhux awtorizzat.
42.
Simili għar-riklamar ta’ servizzi tal-logħob mhux awtorizzati, fis-sustanza dawn kollha jidhru li huma eżempji għal dak li b’mod leġġer jissejjaħ “kompliċità” (
17
) fir-reat ewlieni li toffri servizzi tal-logħob mhux awtorizzati. Għal darba oħra, tkun tidher inkoerenti jekk dawn it-tipi ta’ regoli, li bażikament kollha jipprojbixxu jew jissanzjonaw l-assistenza ta’attività mhux awtorizzata, ikunu notifikabbli, filwaqt li l-projbizzjoni jew sanzjonar ta’ attività fiha nnifisha taħrab minn dik il-ħtieġa.
43.
Bħala konklużjoni, sal-punt li jikkonċernaw ir-regolament ta’ servizzi tal-logħob, nikkunsidra li kemm ir-regola tal-Artikolu 10(1)(1) u r-regola tal-Artikolu 10(3)(3) jidħlu mal-eċċezzjoni tal-awtorizzazzjoni CIA u ma kinux jirrikjedu notifika skont id-Direttiva 98/34.
d)
Kamp ta’ applikazzjoni tal-eċċezzjoni tal-awtorizzazzjoni CIA wara d-Direttiva 98/48
44.
F’dan l-istadju, nikkunsidra li huwa neċessarju li nindirizza f’iktar dettall argument diskuss fit-tul waqt is-seduta, dwar il-kamp ta’ applikazzjoni tal-eċċezzjoni tal-awtorizzazzjoni CIA.
45.
Dispożizzjonijiet li jidħlu fl-eċċezzjoni tal-awtorizzazzjoni CIA “ma jikkostitwixxux regolamenti tekniċi fis-sens tal-Artikolu 1(11) tad-Direttiva 98/34” (
18
) (enfasi miżjuda). Fi kliem ieħor, l-eċċezzjoni tal-awtorizzazzjoni CIA tapplika għall-erba’ kategoriji kollha elenkati fl-Artikolu 1(11) tad-Direttiva 98/34 u indipendentement mill-kategorija ta’ regolament tekniku ineżami. Nissottolinja li l-kwotazzjoni ta’ hawn fuq hija meħuda minn, fost l-oħrajn, żewġ sentenzi li ngħataw wara d-Direttiva 98/48, b’din tkun id-direttiva li espandiet id-definizzjoni ta’ regolament tekniku skont l-Artikolu 1(11) tad-Direttiva 98/34 sabiex tinkludi “regoli dwar servizzi [tas-soċjetà tal-informatika]”.
46.
Minkejja dawk id-dikjarazzjonijiet apparentement ċari, il-Kummissjoni targumenta li l-eċċezzjoni tal-awtorizzazzjoni CIA ma tapplikax għall-kategoriji kollha tar-regolament tekniku elenkati fl-Artikolu 1(11). B’mod partikolari, fl-opinjoni tal-Kummissjoni, ma tapplikax għal “regoli dwar servizzi tas-soċjetà tal-informatika”. (
19
)
47.
Insostenn tal-argument tagħha, il-Kummissjoni ressqet żewġ punti bbażati fuq (i) punti 75 u 76 tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-Kawża Ince (
20
) u (ii) fuq il-premessi tad-Direttiva 98/48.
48.
Fil-punt 75 ta’ Ince, il-Qorti tal-Ġustizzja elenkat numru ta’ dispożizzjonijiet li hija kkunsidrat b’mod ċar li jikkostitwixxu regoli dwar servizzi tas-soċjetà tal-informatika. (
21
) Kompliet billi kkuntrastat dawn ma’ regoli oħra “bħad-dispożizzjonijiet li jistabbilixxu l-obbligu li tinkiseb awtorizzazzjoni għall-organizzazzjoni jew il-ġbir ta’ mħatri sportivi kif ukoll l-impossibbiltà li tinħareġ tali awtorizzazzjoni lil operaturi privati, [li]huma ma jikkostitwixxux ‘regolamenti tekniċi’ fis-sens tal-Artikolu [1(11)] ta’ din id-direttiva. Fil-fatt, dispożizzjonijiet nazzjonali li kulma jagħmlu huwa li jipprevedu l-kundizzjonijiet għall-istabbiliment jew għall-provvista ta’ servizzi minn impriżi, bħad-dispożizzjonijiet li jissuġġettaw l-eżerċizzju ta’ attività professjonali għal approvazzjoni minn qabel, ma humiex regolamenti tekniċi fis-sens ta din id-dispożizzjoni (ara, f’dak is-sens, is-sentenza Lindberg, C‑267/03, EU:C:2005:246, punt 87).” (
22
)
49.
Skont il-Kummissjoni, il-kwotazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Lindberg insostenn tal-eċċezzjoni tal-awtorizzazzjoni CIA timplika li r-regola tapplika biss għall-kategoriji ta’ regolament tekniku li kienu rilevanti fil-mument ta’ Lindberg. B’hekk tkun teskludi regoli dwar servizzi tas-soċjetà tal-informatika, li ġew miżjuda biss mad-definizzjoni ta’ regolament tekniku wara s-sentenza Lindberg. (
23
)
50.
Ma naqbilx.
51.
Fil-punt 76 ta’ Ince, il-Qorti tal-Ġustizzja ma tgħidx “fi ħdan it-tifsira tal-Artikolu 1(11) ta’ dik id-direttiva skont id-diċitura tagħha fil-mument tal-fatti ta’ Lindberg”. Huwa veru li l-Qorti tal-Ġustizzja tikkwota Lindberg bħala preċedent, iżda r-riferiment tagħha għall-Artikolu 1(11) tad-direttiva jista’ biss, fl-opinjoni tiegħi, jinqara bħala riferiment għal dik id-dispożizzjoni fil-mument tal-fatti ta’ Ince, li kienet il-kawża quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
52.
Lanqas ma narah konvinċenti r-riferiment tal-Kummissjoni għall-premessa 18 tad-Direttiva 98/48. Dik il-premessa tinkludi l-frażi li “[…] billi, per eżempju, ir-regoli dwar l-istabbiliment tal-fornituri ta’ servizzi, b’mod partikolari dawk dwar l-arranġamenti għall-awtorizzazzjoni u l-liċenzjar, huma għalhekk koperti […]”.
53.
Fl-opinjoni tiegħi, dik il-premessa għandha tinqara fid-dawl tad-distinzjoni li jsir riferiment għaliha hawn fuq fil-punti 38 sa 39 bejn l-eżistenza ta’ ħtieġa ta’ awtorizzazzjoni (jew liċenzjar) u l-kundizzjonijiet tagħha. Filwaqt li ħtieġa ta’ notifika tapplika fir-rigward tal-kundizzjonijiet li jiġi pprovdut servizz tas-soċjetà tal-informatika (ġeneralment tinkludi kundizzjonijiet ta’ awtorizzazzjoni, liċenzjar u kontenut tas-servizz), is-sempliċi eżistenza ta’ ħtieġa ta’ awtorizzazzjoni minn qabel ma hijiex fiha nnifisha notifikabbli. (
24
)
54.
Finalment, hemm ukoll argument sistematiku wiesgħa li jimmilita kontra l-interpretazzjoni tal-eċċezzjoni tal-awtorizzazzjoni CIA kif issuġġerit mill-Kummissjoni: koerenza u konsistenza leġiżlattiva. Il-Kummissjoni qiegħda essenzjalment tirrileva li r-regoli dwar servizzi tas-soċjetà tal-informatika huma tant differenti fin-natura tagħhom li l-ġurisprudenza ġeneralment applikabbli għad-Direttiva 98/34 għandha tiġi ddifferenzjata f’dan ir-rigward. Iżda jekk dan kien realment il-każ, wieħed bilfors jistaqsi dwar it-teknika leġiżlattiva magħżula mill-Kummissjoni sabiex tirregola d-dover ta’ notifika fir-rigward ta’ dawk is-servizzi. Wara kollox, kien wara l-proposta tal-Kummissjoni li d-Direttiva 98/48 (
25
) daħlet fis-seħħ xahar biss wara d-Direttiva 98/34 u daħħlet fi strument leġiżlattiv li qabel kien primarjament jikkonċerna prodotti, wkoll kategorija speċifika ta’ servizzi tas-soċjetà tal-informatika.
55.
F’kuntest bħal dan, ftit li xejn hija sorprendenti li l-Qorti tal-Ġustizzja, bħal kull ġurisdizzjoni ogħla oħra, hija marbuta li tiffavorixxi interpretazzjoni li trawwem komunanza u koerenza fi ħdan l-istess leġiżlazzjoni waħda, minflok tkompli tippartikolarizza qasam tal-liġi li diġà huwa kumpless.
56.
Għalhekk, ma narahiex meħtieġa li nirrikunsidra s-sentenzi Ince u M. u S. sabiex nirrestrinġi il-kamp ta’ applikazzjoni tal-eċċezzjoni tal-awtorizzazzjoni CIA. (
26
)
e)
Konklużjoni
57.
Fid-dawl tas-suespost, u sa fejn id-dispożizzjonijiet rilevanti nazzjonali jirrigwardaw servizzi ta’ logħob, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi d-domandi tal-Københavns Byret (qorti distrettwali, Copenhagen (Danimarka)) kif ġej:
Sa fejn jirrigwardaw servizzi ta’ logħob, regoli nazzjonali bħal dawk li jinsabu fl-Artikolu 10(1)(1) u l-Artikolu 10(3)(3) tal-Liġi Nru 204 tas-26 ta’ Marzu 2003 li temenda l-Liġi dwar ċertu logħob, lotteriji u imħatri u liġijiet oħra u li tħassar il-Liġi dwar l-imħatri fuq tiġrijiet taż-żwiemel u tal-klieb, ma humiex regoli li jikkostitwixxu “regolamenti tekniċi” fis-sens tal-Artikolu 1(11) tad-Direttiva 98/34, kif emendata bid-Direttiva 98/48.
3.
Ir-rekwiżit ta’ speċifiċità
58.
L-analiżi fit-Taqsima 2 iktar ’il fuq tikkonkludi li, sa fejn jirregolaw servizzi tal-logħob, ir-regola tal-Artikolu 10(1)(1) u r-regola tal-Artikolu 10(3)(3) jidħlu taħt l-eċċezzjoni tal-awtorizzazzjoni CIA u għalhekk ma humiex “regolamenti tekniċi” notifikabbli skont id-Direttiva 98/34.
59.
Madankollu, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tasal għal konklużjoni differenti u tiddeċiedi li dawk id-dispożizzjonijiet ma jidħlux taħt l-eċċezzjoni tal-awtorizzazzjoni CIA, għandha tikkunsidra jekk allura dawn jikkostitwixxux “regoli dwar servizzi [tal-logħob tas-soċjetà tal-informatika]” fis-sens tal-Artikolu 1(5) tad-Direttiva 98/34.
60.
Madankollu, fi kwalunkwe każ u indipendentement mill-applikazzjoni tal-eċċezzjoni tal-awtorizzazzjoni CIA, għandu jiġi ddeterminat ukoll jekk ir-regola tal-Artikolu 10(3)(3), moqrija u indirizzata waħedha, tikkostitwixxix “regola dwar is-servizzi [ta’ riklamar] tas-soċjetà tal-informatika” fi ħdan it-tifsira ta’ dik id-dispożizzjoni.
61.
Fiż-żewġ każijiet, l-evalwazzjoni legali hija simili. Fl-aħħar mill-aħħar jiddependi jekk ir-regola tal-Artikolu 10(1)(1) jew ir-regola tal-Artikolu 10(3)(3) humiex “speċifikament immirati” li jirregolaw servizzi tas-soċjetà tal-informatika “b’kunsiderazzjoni tad-dikjarazzjoni tar-raġunijiet tagħha u tal-parti operattiva tagħha”. Huwa l-kompitu tal-qorti tar-rinviju li tagħmel evalwazzjoni finali ta’ dik il-kwistjoni. Madankollu, fl-opinjoni tiegħi, hemm numru ta’ elementi li donnhom jindikaw li ebda minn dawn ir-regoli ma għandha dak l-għan speċifiku.
62.
Nibda l-analiżi billi nħares lejn is-sezzjoni li jmiss tal-kunċett ta’ “għan speċifiku” fil-kuntest ta’ emendi leġiżlattivi.
a)
L-applikazzjoni tal-kunċett ta’ “regoli dwar servizzi” fil-kuntest ta’ adattamenti leġiżlattivi
63.
Il-premessi 7 u 8 tad-Direttiva 98/48 jissottolinjaw il-preokkupazzjoni li l-adattament tal-leġiżlazzjoni nazzjonali sabiex tieħu kont tas-servizzi ġodda tas-soċjetà tal-informatika, iwassal għal “frammentazzjoni mill-ġdid tas-suq intern, ta’ regolamentazzjoni żejda u ta’ inkonsistenzi regolatorji”. Dak kien wieħed mill-għanijiet prinċipali wara l-espansjoni tal-kunċett ta’ “regolamenti tekniċi” (u l-ħtieġa ta’ notifika) sabiex jinkludi “regoli dwar servizzi”. Meta adattament bħal dan huwa “speċifikament immirat” sabiex jiżgura regolamentazzjoni ta’ servizzi ġodda tas-soċjetà tal-informatika, jaqa’ taħt il-kunċett ta’ “regola dwar is-servizzi [tas-soċjetà tal-informatika]”.
64.
Fl-osservazzjonijiet tagħhom, l-imputati u l-Kummissjoni jargumentaw li l-Emenda tal-2003 hija eżempju ta’ dan l-adattament, li “speċifikament jimmira” li jirregola servizzi tas-soċjetà tal-informatika. Dan huwa l-każ anki jekk, mal-ewwel daqqa t’għajn, il-liġi mmodifikata hija apparentement newtrali fir-rigward tal-mezz (jiġifieri, tirrelata bla distinzjoni bejn servizzi onlajn u offlajn). Tabilħaqq, jekk adattamenti għall-istruttura l-ġdida huma espliċitament ippreżentati hekk, jew jekk humiex ippreżentati f’termini teknoloġiċi iktar newtrali hija sempliċement kwistjoni ta’ teknika leġiżlattiva. Ma għandhiex taffettwa l-klassifikazzjoni ta’ dawn l-adattamenti bħala “regoli dwar servizzi”.
65.
Huwa f’dak il-kuntest li l-imputati u l-Kummissjoni jenfasizzaw l-importanza, meta jevalwaw l-“għan speċifiku” ta’ regola, li jaraw lil hinn mit-test innifsu u jikkunsidraw id-“dikjarazzjoni tar-raġunijiet”.
66.
Min-naħa tiegħu, il-Gvern Daniż jirrileva li l-Emenda tal-2003 ħassret u għaqdet leġiżlazzjoni preċedentement eżistenti dwar l-imħatri. Jargumenta li kemm ir-regola tal-Artikolu 10(1)(1) u r-regola tal-Artikolu 10(3)(3) diġà eżistew fiż-żewġ leġiżlazzjonijiet li ppreċedew il-leġiżlazzjoni preżenti. Dawk ir-regoli dejjem kienu newtrali fir-rigward tal-mezz (applikabbli għal riklamar fuq il-midja kollha u logħob mhux liċenzjat irrispettivament mill-kanal ta’ distribuzzjoni). (
27
) L-Emenda tal-2003 ma biddlitx l-iskop tar-restrizzjonijiet fuq servizzi tal-logħob u riklamar. Pjuttost sempliċement iċċarat l-iskop eżistenti tagħhom, sabiex tirriżolvi kwalunkwe dubju possibbli f’dak ir-rigward, li kien ukoll importanti peress li dawk id-dispożizzjonijiet involvew pieni kriminali.
67.
Hawnhekk ser nipprovdi analiżi iktar dettaljata dwar il-komponenti varji tad-definizzjoni “regola dwar is-servizzi” kif imfissra fid-Direttiva 98/34 (taħt (b), (c) u (d)) qabel nikkunsidra kif il-kunċett jista’ jiġi applikat fil-każ preżenti (taħt (e)).
b)
Elementi pożittivi u negattivi tad-definizzjoni tar-“Regola dwar is-servizzi”
68.
L-Artikolu 1(5) tad-Direttiva 98/34 b’mod espliċitu jeskludi mill-kunċett ta’ “regola dwar is-servizzi” kull regola li “mhijiex speċifikament immirata lejn [servizzi tas-soċjetà tal-informatika]”. Dik id-dispożizzjoni tkompli billi tagħti delinjazzjoni pożittiva u negattiva ta’ x’jinftiehem bi “speċifikament immirata”:
“— regola għandha tiġi kkunsidrata li tkun speċifikament immirata lejn is-servizzi tas-Soċjetà ta’ l-Informatika fejn, filwaqt li tqis id-dikjarazzjoni tar-raġunijiet tagħha u tal-parti operattiva tagħha, il-mira speċifika u l-għan tad-dispożizzjonijiet kollha jew ta’ xi wħud minnhom individwali tagħha huma dawk li jirregolaw dawn is-servizzi b’mod espliċitu u mmirat__
— regola m’għandhiex tiġi kkunsidrata li tkun speċifikament immirata lejn is-servizzi tas-Soċjetà ta’ l-Informatika jekk din taffettwa dawn is-servizzi biss b’mod impliċitu jew aċċidentali.”
69.
Fis-sottomissjonijiet tagħha, il-Kummissjoni argumentat li d-definizzjoni negattiva surriferita għandha tinqara bħala eċċezzjoni u għalhekk tiġi interpretata b’mod ristrett.
70.
Ma naqbilx.
71.
Il-fatt li eċċezzjonijiet għandhom jiġu interpretati b’mod ristrett hija tabilħaqq regola ta’ interpretazzjoni legali stabbilita sew. Madankollu, fl-opinjoni tiegħi dik ir-regola ma hijiex applikabbli hawn: l-Artikolu 1(5) sempliċement jinkludi definizzjoni f’żewġ partijiet. L-ewwel parti tagħha hija mfissra f’termini pożittivi. It-tieni parti tagħha, li għandha pożizzjoni u valur ugwali (
28
) hija fformulata f’termini negattivi. Sa fejn jirrigwarda teknika leġiżlattiva, l-elementi pożittivi u negattivi tad-definizzjoni huma kumplimentari. Moqrija flimkien, jiddefinixxu l-kamp ta’ applikazzjoni tal-kunċett ta’ “regola dwar is-servizzi”.
c)
Li tkun jew li ma tkunx “speċifikament immirat”
72.
Sabiex tikkostitwixxi “regoli dwar is-servizz” ir-regola għandha tkun “speċifikament immirata” għal servizzi tas-soċjetà tal-informatika. Fi kliem ieħor, id-dispożizzjonijiet kollha tagħha jew uħud minnhom għandhom jidentifikaw servizzi tas-soċjetà tal-informatika għar-regolamentazzjoni.
73.
Sabiex tiġi kkunsidrata bħala “speċifikament immirata” għal servizzi tas-soċjetà tal-informatika, il-parti pożittiva tad-definizzjoni tipprovdi żewġ kundizzjonijiet kumulattivi: ir-regola – jew uħud mid-dispożizzjonijiet tagħha – għandha “tirregola” servizzi tas-soċjetà tal-informatika b’mod “espliċitu” u “mmirat”. B’kuntrast, skont il-parti negattiva tad-definizzjoni, regola ma tidħolx taħt il-kunċett ta’ “regoli dwar is-servizzi” meta “taffettwa” is-servizzi b’mod “impliċita” jew “inċidentali”.
74.
Bħala punt preliminari, fl-opinjoni tiegħi r-referenza għal “taffettwa” fil-parti negattiva tad-definizzjoni ma għandhiex tinqara bħala li tagħmel riferiment għal kif ir-regola fil-prattika tolqot is-servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni wara li tidħol fis-seħħ. Huwa minn li minn qari litterali ta’, pereżempju, il-verżjonijiet Ingliżi u Ġermaniżi, tali interpertazzjoni hija possibbli. Madankollu dan ma huwiex minnu fil-każ ta’ ħafna verżjonijiet lingwistiċi oħra, inkluża l-verżjoni Daniża. (
29
) Dan il-qari jkun kompletament imprevist u mhux xieraq fid-dawl tan-natura ex ante tal-obbligu tan-notifika. (
30
) Huwa mistenni mil-leġiżlatur nazzjonali li jkun jaf, fil-mument tal-abbozzar tar-regoli, meta l-leġiżlazzjoni għandha tkun notifikata, preċiżament xi jkun l-impatt tagħha fid-dinja reali.
75.
Veru, tali rifjut li tieħu inkunsiderazzjoni effetti futuri jista’ jittieħed vantaġġ minnu minn leġiżlatur partikolarment devjanti u profetiku, ġenju tal-ħażen, li intenzjonalment jabbozza liġijiet sabiex jaħbi t-tifsira vera tagħhom, anki minn dak l-istadju meta jaf li l-impatt tagħhom ikun differenti mill-kliem tagħhom. Madankollu, fl-opinjoni tiegħi dawn ix-xenarji improbabbli ma għandhomx ikunu fatturi determinanti fl-interpretazzjoni tar-regoli tal-UE. (
31
)
76.
Iż-żewġ partijiet tad-definizzjoni għandhom pjuttost jinqraw bħala li primarjament preokkupati bit-test tar-regola u l-intenzjoni leġiżlattiva u li jżommuha kif kienet fil-mument tal-abbozz u l-adozzjoni.
77.
L-element ewlieni tad-definizzjoni li hija komuni għaż-żewġ partijiet tagħha hija li r-regola għandha tkun “speċifikament immirata” għal servizzi tas-soċjetà tal-informatika. Fl-opinjoni tiegħi, ġeneralment għandu jkun mistenni li, jekk l-“għan speċifiku” ta’ regola jew dispożizzjoni huwa li tirregola servizz fuq mezz partikolari, iktarx ikun hemm traċċa espliċita ta’ dak il-fatt fit-test tal-miżura nnifisha, pereżempju permezz tal-użu ta’ vokabularju partikolari (“onlajn”, “internet”, “elettroniku” eċċ).
78.
Mill-ġdid, hija teoretikament konċepibbli li approċċ partikolari għall-abbozzar jista’ deliberatament jesiġi li jmewwet l-“għan speċifiku”. Kif ipprovajt nispjega fil-punti preċedenti, dawn is-sitwazzjonijiet ma jistgħux jiġu esklużi, iżda għandhom jibqgħu ferm u ferm eċċezzjonali. B’mod ġenerali, jekk tabilħaqq hemm “għanijiet speċifiċi” li jirrelataw għal servizzi tas-soċjetà tal-informatika, wieħed jispera li tal-inqas ikollu idea tagħhom mill-kliem tagħhom.
79.
Il-parti pożittiva tad-definizzjoni ta’ regoli dwar is-servizzi tirreferi wkoll għall-għan speċifiku li jsegwi min-natura “immirata” tar-regolament. Il-frażi “immirata” tkun timplika li jingħata skop materjali limitat lir-regola fis-sens ta’ speċifiċità medja (onlajn jew offlajn). Mill-ġdid, da parti tagħha dik hija iktarx riflessa fil-kliem tar-regola.
80.
Mis-suespost isegwi li, meta fid-deher tagħha regola tapplika għal servizzi mingħajr distinzjoni tal-mezz (kemm onlajn jew offlajn), fl-opinjoni tiegħi hemm diġà indikazzjoni b’saħħitha li l-“għan speċifiku” ma huwiex ir-regolament tas-servizzi tas-soċjetà tal-informatika.
d)
Dikjarazzjoni tar-raġunijiet
81.
Madankollu, ma huwiex biżżejjed li tibbaża biss l-evalwazzjoni fuq l-għan speċifiku fuq it-test tar-regola. Kif tgħid id-definizzjoni pożittiva, għandu jingħata widen kemm għall-“parti operattiva” tar-regola u d-“dikjarazzjoni tar-raġunijiet” tagħha.
82.
Id-Direttiva 98/34 ma tispjegax it-tifsira ta’ dawk it-termini. Madankollu, nikkunsidra li l-“parti operattiva” kjarament tirreferi għall-kliem – għat-test tar-regola nnifisha.
83.
It-tifsira ta’ “dikjarazzjoni tar-raġunijiet” hija inqas ċara. It-tifsira naturali ta’ dawk il-kliem hija riferiment għall-ġustifikazzjoni dokumentata għall-adozzjoni tar-regola. Id-direttiva hija silenzjuża dwar kif tidentifika dik il-ġustifikazzjoni. Strumentalment, għandha tidher fil-qafas tal-miżura nnifisha (pereżempju fil-forma ta’ premessi) jew tista’ potenzjalment tagħmel riferiment għal dokumenti separati (pereżempju, memoranda ta’ spjegazzjoni sottomessi mill-persuna li tabbozza flimkien mal-abbozz ta’ liġi)? Istituzzjonalment, id-dikjarazzjoni tar-raġunijiet toħroġ minn u tiġi approvata mill-istess istituzzjoni bħar-regola nnifisha? (
32
) Temporalment, id-dikjarazzjoni tar-raġunijiet għandha tippreċedi jew tkun kontemporanja mar-regola? (
33
)
84.
Fir-risposta għal dawk id-domandi, huwa dovut ċertu rispett lill-Istati Membri u l-istituzzjonijiet tagħhom kemm fuq livell ġenerali u dak speċifiku għall-każ.
85.
L-ewwel, fuq livell ġenerali, dak li jammonta għal “dikjarazzjoni tar-raġunijiet” fis-sens tal-ġustifikazzjoni dokumentata għall-adozzjoni tar-regola, ikun dipendenti fuq il-proċeduri leġiżlattivi ta’ kull Stat Membru nnifsu u fuq il-valur abbinat mad-dokumenti individwali prodotti qabel jew fil-mori ta’ proċeduri bħal dawn.
86.
It-tieni, speċifiċitajiet ta’ kull każ individwali għandhom ukoll jittieħdu inkunsiderazzjoni, fir-rigward tar-regola ineżami. Pereżempju, jista’ jiġri li r-regola kif oriġinarjament proposta f’abbozz ta’ liġi minn gvern nazzjonali (u kif dokumentat fil-memorandum ta’ spjegazzjoni sottomess flimkien mal-abbozz ta’ liġi fil-Parlament) tkun kunsiderevolment mibdula fil-Parlament. Jew ukoll appena introdotta f’Kumitat Parlamentari, mingħajr wisq dibattitu. Jew jista’ jkun li l-verżjoni tar-regola finalment adottata ġiet wara diskussjoni twila li tinvolvi numru ta’ istituzzjonijiet u l-membri tagħha, b’hekk tagħmel kull “dikjarazzjoni tar-raġunijiet” oġġettiva diffiċli jew anki impossibbli li tittraċċa. (
34
)
87.
Iżda għal darba oħra, dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha jimmilitaw favur l-approċċ segwenti: meta tevalwa jekk regola nazzjonali hijiex “speċifikament immirata” lejn servizzi tas-soċjetà tal-informatika, l-iktar element importanti għandu jkun il-kliem tar-regola fiha nnifisha, jiġifieri l-parti operattiva tagħha. Id-dikjarazzjoni tar-raġunijiet tista’ tgħin fl-interpretazzjoni tagħha. Tista’ tagħlaq dubji jew mistoqsijiet. Dikjarazzjoni tar-raġunijiet ma tistax u ma għandhiex tinqara bħallikieku kienet legalment ekwivalenti għall-“parti operattiva” tar-regola nnifisha.
e)
Applikazzjoni għal dan il-każ
88.
Fl-aħħar mill-aħħar hija l-qorti nazzjonali li għandha tevalwa l-għan speċifiku tar-regola tal-Artikolu 10(1)(1) u r-regola tal-Artikolu 10(3)(3), kif introdotti bl-Emenda tal-2003, fid-dawl tal-prinċipji msemmija iktar ’il fuq. Nagħmel l-osservazzjonijiet segwenti sabiex nassisti dik l-evalwazzjoni.
89.
L-ewwel nett, interpretazzjonijiet differenti għal dawk ir-regoli u l-Emenda tal-2003 b’mod ġenerali huma proposti mill-partijiet. Fuq naħa, il-Gvern Daniż jippreżenta l-emendi bħala biss kjarifika tal-liġi eżistenti. Min-naħa l-oħra, l-imputati u l-Kummissjoni jippreżentaw l-emendi bħala li huma speċifikament immirati sabiex jestendu l-kamp ta’ applikazzjoni tar-regoli preċedenti li jkopru servizzi tas-soċjetà tal-informatika. Fl-opinjoni tagħhom, dak l-għan speċifiku huwa “moħbi” fit-test tar-regola fiha nnifisha iżda evidenti mill-kummenti fuq l-abbozz tal-Emenda tal-2003.
90.
Jekk il-qorti nazzjonali tikkonkludi li r-regola tal-Artikolu 10(1)(1) u/jew ir-regola tal-Artikolu 10(3)(3) ma jikkostitwixxux biss kjarifika tad-dispożizzjonijiet korrispondenti li huma jissostitwixxu, ma jkunux u ma jistgħux jammontaw għal regolamenti tekniċi notifikabbli. (
35
) F’dak ir-rigward ninnota li, kif rifless fid-domandi tal-qorti tar-rinviju, l-estratt mill-kummenti dwar l-abbozz tal-Emenda tal-2003 li huwa speċifikament marbut mal-iskopijiet tar-regola tal-Artikolu 10(3)(3) jipprovdi li din tal-aħħar “tikkorrispondi” ma’ [“ovverensstemmelse”] dispożizzjoni eżistenti fil-Liġi dwar l-imħatri fuq tiġrijiet taż-żwiemel u hija “kjarifika” [“præcisering”] ta’ dispożizzjoni fil-Liġi dwar l-imħatri u l-lotteriji. (
36
) Barra minn hekk, waqt is-seduta ġie kkonfermat li dawk iż-żewġ dispożizzjonijiet preeżistenti kienu “mezz newtrali”, fis-sens li ma kinux espliċitament jirrelataw għal mezz ta’ twassil partikolari (karta, radju, televiżjoni, onlajn eċċ).
91.
It-tieni nett, sa fejn dan ma huwiex każ ta’ sempliċi kjarifika, fl-opinjoni tiegħi, għandu jingħata piż sostanzjali lill-fatt li regola hija, a priori, applikabbli mingħajr distinzjoni għas-servizzi kollha irrispettivament minn hekk humiex onlajn jew offlajn. F’dan ir-rigward nirreferi għar-raġunijiet mogħtija hawn fuq partikolarment fil-punti 72 sa 80. F’dawn iċ-ċirkustanzi, tkun meħtieġa evidenza ċara ħafna u konvinċenti tan-natura “espliċitu u immirata” tar-regolament tas-servizzi tas-soċjetà tal-informatika fid-dikjarazzjoni tar-raġunijiet.
92.
It-tielet nett, fl-interpretazzjoni tad-dikjarazzjoni tar-raġunijiet, hija għall-qorti tar-rinviju li tiddeċiedi liema valur għandha tassoċja ma’ dokumenti speċifiċi jew partijiet minn dokumenti, b’mod partikolari fid-dawl tar-rwol li għandhom fil-proċess leġiżlattiv u l-valur interpretattiv mogħtija lilhom b’mod ġenerali.
93.
Madankollu, speċifikament fir-rigward tad-domanda dwar jekk ir-regola tal-Artikolu 10(3)(3) tikkostitwixxix regola dwar servizzi ta’ riklamar għas-soċjetà tal-informatika, nirrelata dan li ġej. Abbażi tat-talba tal-qorti tar-rinviju, l-iskop ta’ dik ir-regola hija li indirettament tiżgura inforzar aħjar tal-projbizzjoni fuq l-offerta ta’ logħob mhux liċenzjat. Ir-regolamentazzjoni tar-riklamar, wisq iktar riklamar onlajn, ma jidhirx li huwa għan speċifiku. Pjuttost jidher li huwa sempliċi mezz għal skop finali: regolamentazzjoni aħjar tas-servizzi tal-logħob. Tabilħaqq, la l-qorti tar-rinviju u l-ebda mill-partijiet ma ddefendew il-pożizzjoni li l-għan speċifiku tal-Emenda tal-2003 kien li jestendi r-regolament tar-riklamar fuq servizzi ta’ riklamar onlajn.
94.
Għal għajn mhux imħarrġa fid-dritt Daniż, dan jidher tassew rifless fl-estratti tal-kummenti fuq l-abbozz tal-Emenda tal-2003 li speċifikament jirrigwarda r-Regola tal-Artikolu 10(3)(3). (
37
) Referenza għal dan l-aħħar riklamar fil-forma ta’ servizzi tas-soċjetà tal-informatika għalija ma hijiex, mal-ewwel ħarsa, li hija l-attenzjoni.
95.
Fis-sottomissjonijiet tagħhom, l-imputati u l-Kummissjoni ripetutament iċċitaw partijiet oħra tal-kummenti fuq l-abbozz tal-Emenda tal-2003. Iżda mill-ġdid, il-piż li għandu jingħata lil dawk ir-riferimenti u jekk iwasslux għal “għan speċifiku” ma huwiex ċar fl-opinjoni tiegħi. Lanqas ma huwa ċar sa liema punt dawk il-partijiet l-oħra tal-kummenti huma rilevanti sabiex jiġi evalwat l-għan tar-Regola tal-Artikolu 10(3)(3), li hija wara kollox il-bażi tal-prosekuzzjoni f’dan il-każ. Għal darba oħra, dawn huma lkoll domandi ta’ dritt nazzjonali li jridu jiġu indirizzati mill-qorti nazzjonali.
V. Konklużjoni
96.
Fid-dawl tas-suespost, u sa fejn id-dispożizzjonijiet nazzjonali jirrigwardaw servizzi ta’ riklamar, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi d-domandi tal-Københavns Byret (qorti distrettwali, Copenhagen (Danimarka)) kif ġej:
Sa fejn dawn jikkonċernaw servizzi tal-logħob, regoli nazzjonali bħal dawk li jinsabu fl-Artikolu 10(1)(1) u fl-Artikolu 10(3)(3) tal-lov nr. 204 af 26. marts 2003 om ændring af lov om visse spil, lotterier og væddemål og andre love og om ophævelse af lov om væddemål i forbindelse med heste- og hundevæddeløb lov om væddemål i forbindelse med heste- og hundevæddeløb (Liġi Nru 204, tas-26 ta’ Marzu 2003, li temenda l-Liġi dwar ċertu logħob, lotteriji u imħatri u liġijiet oħra u li tħassar il-Liġi dwar l-imħatri fuq tiġrijiet taż-żwiemel u tal-klieb, ma humiex regoli li jikkostitwixxu “regolamenti tekniċi” fi ħdan it-tifsira tal-Artikolu 1(11) tad-Direttiva 98/34/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-22 ta’ Ġunju 1998, li tistabbilixxi proċedura għall-għoti ta’ informazzjoni fil-qasam tal-istandards u tar-Regolamenti Tekniċi, kif emendata bid-Direttiva 98/48/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-20 ta’ Lulju 1998.
Sa fejn dawn jikkonċernaw servizzi ta’ riklamar, emenda għar-regoli nazzjonali bħar-regola li tinsab fl-Artikolu 10(3)(3) tal-Liġi Nru 204, tas-26 ta’ Marzu 2003, li temenda l-Liġi dwar ċertu logħob, lotteriji u imħatri u liġijiet oħra u li jħassar il-Liġi dwar l-imħatri fuq tiġrijiet taż-żwiemel u tal-klieb, ma hijiex regola li tikkostitwixxi “regolament tekniku” fis-sens tal-Artikolu 1(11) tad-Direttiva 98/34 kif emendata bid-Direttiva 98/48, sakemm din l-emenda ma hijiex speċifikament immirata lejn servizzi tas-Soċjetà tal-Informatika. Meta tiġi sabiex tiddetermina jekk ir-regola hijiex mmirata speċifikament lejn servizzi tas-soċjetà tal-informatika, il-qorti nazzjonali għandha tikkunsidra, b’mod partikolari:
—
jekk l-emenda tiċċarax jew tbiddilx biss l-iskop tar-regola;
—
it-test tar-regola qabel u wara l-emenda u kull kliem espliċitu fl-emendi li jistgħu jiġu interpretati bħala riferiment speċifiku għas-servizzi tas-soċjetà tal-informatika;
—
evidenza tal-għan(ijiet) tal-emenda tar-regola, kif espressa fid-dikjarazzjoni tar-raġunijiet.
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
(
2
)	Id-Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-22 ta’ Ġunju 1998, li tistabbilixxi proċedura għall-għoti ta’ informazzjoni fil-qasam tal-istandards u tar-Regolamenti Tekniċi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 20, p. 337).
(
3
)	Id-Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-20 ta’ Lulju 1998, li temenda d-Direttiva 98/34 li tistabbilixxi proċedura għall-għoti ta’ informazzjoni fil-qasam ta’ standards u regolamenti tekniċi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 21, p. 8).
(
4
)	Teknikament, ma huwiex l-Artikolu 10 tal-Emenda tal-2003 iżda l-Artikolu 10 tal-Liġi dwar ċertu logħob, lotteriji u mħatri, li ġiet emendata bl-Artikolu 1(20) tal-Emenda tal-2003. Madankollu, sabiex inqassar ser nagħmel riferiment għall-Artikolu 10 tal-Emenda tal-2003.
(
5
)	Kif kien spjegat waqt is-seduta, bħala parti mill-proċess leġiżlattiv fid-Danimarka, l-awtur tal-abbozz ta’ liġi jissottometti memorandum ta’ spjegazzjoni flimkien mal-abbozz ta’ liġi lill-assemblea leġiżlattiva. Dak id-dokument huwa msejjaħ “abbozz ta’ liġi bil-kummenti” (lovforslag med bemærkninger). Matul dawn il-konklużjonijiet, ser nuża l-frażi “kummenti [dwar l-abbozz tal-Emenda tal-2003]” meta nagħmel riferiment għall-każ speċifiku Daniż. Ġeneralment jien iktar niddiskuti l-kunċett ta’ “dikjarazzjoni tar-raġunijiet” fis-sens tal-Artikolu 1(5) tad-Direttiva 98/34 iktar ’il quddiem, fil-punti 81 sa 87.
(
6
)	Pereżempju, ara s-sentenza tal-11 ta’ Novembru 2015, Pujante Rivera (C‑422/14, EU:C:2015:743, punt 20).
(
7
)	Sentenza tat-30 ta’ April 1996, CIA Security International (C‑194/94, EU:C:1996:172).
(
8
)	Sentenza tal-4 ta’ Frar 2016, Ince (C‑336/14, EU:C:2016:72, punt 70).
(
9
)	Sentenzi tal-4 ta’ Frar 2016, Ince (C‑336/14, EU:C:2016:72, punt 76), u tat-13 ta’ Ottubru 2016, M. u S. (C‑303/15, EU:C:2016:771, punt 30). Din il-ġurisprudenza tadotta kliem simili għal sentenzi preċedenti li japplikaw id-dispożizzjoni korrispondenti tad-direttiva li ppreċediet lil din id-direttiva (Artikolu 1(9) tad-Direttiva tal-Kunsill 83/189/KEE tat-28 ta’ Marzu 1983 li tistabbilixxi proċedura għall-forniment ta’ informazzjoni fil-qasam ta’ standards tekniċi u regolamenti (ĠU 1983 L 109, p. 8). Ara, pereżempju, is-sentenza tal-21 ta’ April 2005, Lindberg (C‑267/03, EU:C:2005:246, punt 87).
(
10
)	Is-sentenza Ince tipprovdi illustrazzjoni tajba ta’ dak il-punt. Dak il-każ ikkonċerna liġi tal-logħob tal-azzard Ġermaniża, b’dispożizzjoni li tgħid: “L-organizzazzjoni jew intermedjazzjoni ta’ logħob pubbliku taċ-ċans jista’ jsir biss bl-awtorizzazzjoni tal-awtorità kompetenti tal-Land ikkonċernat. Kull organizzazzjoni jew kull intermedjazzjoni ta’ tali logħob mingħajr din l-awtorizzazzjoni hija pprojbita (logħob taċ-ċans illegali).” Hawn, iż-żewġ uċuħ tal-istess munita huma kjarament “fuq xulxin” biex ngħid hekk. Dik id-dispożizzjoni kienet applikata fis-sentenza sabiex tidħol fl-eċċezzjoni tal-awtorizzazzjoni CIA. Sentenza tal-4 ta’ Frar 2016, Ince (C‑336/14, EU:C:2016:72, punti 11 u 76).
(
11
)	Dwar l-oriġini u l-iżvilupp ta’ din ir-regola, ara l-konklużjonijiet tiegħi f’M. u S. (C‑303/15, EU:C:2016:531, punt 30
et seq.).
(
12
)	F’dak is-sens, ara s-sentenza Lidl Italia li tiddeskrivi l-projbizzjoni u l-impożizzjoni ta’ multi f’każ ta’ ksur billi t-tnejn huma partijiet mir-regola teknika notifikabbli. Sentenza tat-8 ta’ Settembru 2005Lidl Italia (C‑303/04, EU:C:2005:528, punt 13).
(
13
)	Sentenzi tad-19 ta’ Lulju 2012, Fortuna et (C‑213/11, C‑214/11 u C‑217/11, EU:C:2012:495), u tat-13 ta’ Ottubru 2016, M. u S. (C‑303/15, EU:C:2016:771).
(
14
)	Artikolu 6(1) tal-Ustawa o grach hazardowych (Liġi dwar il-Logħob tal-Ażżard), tad-19 ta’ Novembru 2009 (Dz. U. tal-2009, Nru 201, pożizzjoni 1540) jiddikjara: “L-organizzazzjoni ta’ logħob tar-roulette, logħob tal-karti, logħob tad-dadi, u logħob fuq magni tirrikjedi liċenzja sabiex topera każinò tal-logħob tal-azzard.” (enfasi miżjuda).
(
15
)	Skont l-Artikolu 14(1) tal-Liġi dwar il-Logħob tal-Ażżard: “L-organizzazzjoni ta’ logħob tar-roulette, logħob tal-karti, logħob tad-dadi, u logħob fuq magni għandu jiġi permess biss f’każinò tal-logħob.” (enfasi miżjuda).
(
16
)	Sentenza tat-13 ta’ Ottubru 2016, M. u S. (C‑303/15, EU:C:2016:771, punt 29)
(
17
)	Billi dik il-frażi tintuża fid-diskors ta’ kuljum mingħajr ma tattribwixxi lejha xi tifsira legali jew konsegwenzi speċifiċi.
(
18
)	Sentenzi tal-4 ta’ Frar 2016, Ince (C‑336/14, EU:C:2016:72, punt 76), u tat-13 ta’ Ottubru 2016, M. u S. (C‑303/15, EU:C:2016:771, punt 30).
(
19
)	Niftakar li l-Kummissjoni kienet tal-pożizzjoni fil-kawża M. u S. li r-regola għandha tiġi abbandunata kompletament (ara l-konklużjonijiet tiegħi f’M. u S. (C‑303/15, EU:C:2016:531, punt 34)). Dik il-proposta tal-Kummissjoni għal abbandun kienet miċħuda mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha.
(
20
)	Sentenza tal-4 ta’ Frar 2016, Ince (C‑336/14, EU:C:2016:72).
(
21
)	Projbizzjoni li toffri logħob taċ-ċans, fuq l-internet u eċċezzjonijiet; restrizzjonijiet fuq l-offerta ta’ imħatri sportivi b’servizzi telemedia; projbizzjoni ta’ riklamar bix-xandir għal-logħob taċ-ċans fuq l-internet jew permezz ta’ apparat ta’ telekomunikazzjoni. Sentenza tal-4 ta’ Frar 2016, Ince (C-336/14, EU:C:2016:72)
(
22
)	Sentenza tal-4 ta’ Frar 2016, Ince (C‑336/14, EU:C:2016:72, punt 76).
(
23
)	Sentenza tal-21 ta’ April 2005, Lindberg (C‑267/03, EU:C:2005:246)
(
24
)	Jista’ jiżdied li distinzjoni simili hija wkoll riflessa f’oqsma oħra ta’ liġi regolatorja tal-UE, pereżempju, fir-rigward ta’ skemi ta’ awtorizzazzjoni preċedenti għal prodotti tal-ikel speċifiċi li ma humiex regolati fuq livell ta’ UE. F’każ bħal dan, l-eżistenza tal-iskema ta’ awtorizzazzjoni hija ġeneralment trattata bħala li ma hijiex problematika, bl-enfasi jkun fuq il-proċedura li takkwista l-awtorizzazzjoni u l-kundizzjonijiet sostantivi marbuta magħha. Ara pereżempju, is-sentenzi tal-5 ta’ Frar 2004, Greenham u Abel (C‑95/01, EU:C:2004:71), u tas-27 ta’ April 2017, Noria Distribution (C-672/15, EU:C:2017:310).
(
25
)	Ara iktar’ il fuq, in-noti ta’ qiegħ il-paġna 2 u 3.
(
26
)	Sentenzi tal-4 ta’ Frar 2016, Ince (C‑336/14, EU:C:2016:72), u tat-13 ta’ Ottubru 2016, M. u S. (C‑303/15, EU:C:2016:771).
(
27
)	Fir-rigward tar-Regola tal-Artikolu 10(3)(3), issir referenza fil-kummenti tal-abbozz tal-Emenda tal-2003 għall-Artikolu 12(3) tal-lov om væddemål i forbindelse med heste- og hundevæddeløb (Il-liġi dwar l-imħatri fuq it-tiġrijiet taż-żwiemel u tal-klieb, u l-Artikolu 10(4), tat-tips- og lottoloven (Liġi dwar l-imħatri u l-lotteriji).
(
28
)	Mill-perspettiva sistematika, iż-żewġ partijiet tad-definizzjoni huma fuq l-istess livell (l-istess inċiż u sing), li l-użu tagħhom f’din u f’dispożizzjonijiet definizzjonanti oħra tad-Direttiva 98//34 jindika b’mod ċar informazzjoni (kundizzjonijiet, xenarji, listi) ta’ dak l-istess valur.
(
29
)	Il-verżjonijiet lingwistiċi differenti jużaw verbi differenti ħafna f’din id-dispożizzjoni partikolari. Għalhekk, pereżempju, il-verżjoni Daniża, Franċiża u Taljana jużaw “vedrører”, “concerne” u “riguarda” (bl-Ingliż ‘concern’). Il-verżjoni Ċeka u Ġermaniża jużaw “působí-li” u “aufwirkt” li huma viċin “affects” bl-Ingliż. Il-verżjoni Pollakka u Spanjola jużaw il-verbi “odnosi” u “se refiere” (bl-Ingliż “refers to”)
(
30
)	Għal kwistjonijiet simili ara l-konklużjonijiet tiegħi f’M. u S. (C‑303/15, EU:C:2016:531).
(
31
)	L-alternattiva tkun kjarament kontrarja għall-kunċett ta’ fiduċja reċiproka u kooperazzjoni. B’mod iktar prattiku, leġiżlazzjoni li tgħid xi ħaġa differenti minn dak li tixtieq tasal għalih aktarx ma tantx tiġi segwita minn dawk li għalihom hi indirizzata, li huma, forsi mhux b’sorpriża, aktarx ukoll li jibbażaw fuq it-test tagħha.
(
32
)	Sabiex jingħata eżempju tal-UE, tista’ ssir referenza għal proposta tal-Kummissjoni u memorandum ta’ spjegazzjoni insostenn għal qari partikolari ta’ direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill. Madankollu, l-intenzjonijiet tal-Kummissjoni finalment ma jistgħux jekwiparaw ma’ dawk tal-leġiżlatur.
(
33
)	Ara, f’dan ir-rigward, il-Konklużjonijiet tiegħi f’Scialdone (C-574/15, EU:C:2017:553, punti 37 u 38).
(
34
)	Sabiex nagħmel l-istess punt mingħajr kantunieri, bl-assistenza ta’ kwotazzjoni popolari li ma nistax nattribwiha għal awtur individwali wieħed: ġemel huwa żiemel iddiżinjat minn kumitat.
(
35
)	Sentenza tal-21 ta’ April 2005, Lindberg (C‑267/03, EU:C:2005:246, punti 82 u 83). F’dak is-sens, il-kummenti dwar l-abbozz tal-Emenda tal-2003, li speċifikament jirrelataw għar-Regola tal-Artikolu 10(3)(3) jgħidu li l-“modifika tikkorrispondi għall-projbizzjoni li preżentement tidher fl-Artikolu 12(3), tal-liġi dwar it-tiġrijiet taż-żwiemel iżda hija kjarifika tal-Artikolu 10(4) eżistenti tal-liġi dwar l-imħatri u l-lotterija.”
(
36
)	Ara iktar’il fuq il-punt 8 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
37
)	Riprodott iktar ’il fuq fil-punt 8 ta’ dawn il-konklużjonijiet.