62015TO0746(01)
POSTANOWIENIE SĄDU (druga izba)
z dnia 9 listopada 2016 r. (
*1
)
„Skarga o stwierdzenie nieważności — Środki ochrony roślin — Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2015/2069 — Zatwierdzenie substancji podstawowej wodorowęglan sodu — Brak bezpośredniego oddziaływania — Niedopuszczalność”
W sprawie T‑746/15
Biofa AG, z siedzibą w Münsingen (Niemcy), reprezentowana początkowo przez C. Stallberga oraz S. Knoblicha, a następnie przez C. Stallberga, adwokatów,
strona skarżąca,
przeciwko
Komisji Europejskiej, reprezentowanej przez P. Ondrůška, G. von Rintelena oraz F. Moro, działających w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
mającej za przedmiot żądanie oparte na art. 263 TFUE i zmierzające do stwierdzenia nieważności rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2069 z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie zatwierdzenia substancji podstawowej wodorowęglan sodu zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 dotyczącym wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin oraz zmiany załącznika do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 540/2011 (Dz.U. 2015, L 301, s. 42),
SĄD (druga izba),
obradujący w składzie: S. Gervasoni, pełniący funkcję prezesa, L. Madise i Z. Csehi (sprawozdawca), sędziowie,
sekretarz: E. Coulon,
wydaje następujące
Postanowienie
Okoliczności powstania sporu
1
Skarżąca, Biofa AG, jest spółką, która produkuje i wprowadza do obrotu środki ochrony roślin i która posiada zezwolenie na wprowadzenie do obrotu środka grzybobójczego na bazie wodorowęglanu potasu o nazwie VitiSan.
2
Wodorowęglan potasu jest „substancją czynną” wymienioną w załączniku do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 540/2011 z dnia 25 maja 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 w odniesieniu do wykazu zatwierdzonych substancji czynnych (Dz.U. 2011, L 153, s. 1).
3
Na wniosek duńskiej agencji ochrony środowiska w dniu 17 listopada 2015 r. Komisja Europejska przyjęła rozporządzenie wykonawcze (UE) 2015/2069 w sprawie zatwierdzenia substancji podstawowej wodorowęglan sodu zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 dotyczącym wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin oraz zmiany załącznika do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 540/2011 (Dz.U. 2015, L 301, s. 42, zwane dalej „zaskarżonym rozporządzeniem”).
4
Po otrzymaniu sprawozdania technicznego Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) dotyczącego spornej substancji Komisja zaskarżonym rozporządzeniem zatwierdziła wodorowęglan sodu jako „substancję podstawową” w rozumieniu rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylającego dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG (Dz.U. 2009, L 309, s. 1).
5
Wodorowęglan sodu jest obecny na rynku jako dodatek do żywności w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 1130/2011 z dnia 11 listopada 2011 r. zmieniającego załącznik III do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 w sprawie dodatków do żywności poprzez ustanowienie unijnego wykazu dodatków do żywności dopuszczonych do stosowania w dodatkach do żywności, enzymach spożywczych, środkach aromatyzujących i składnikach odżywczych (Dz.U. 2011, L 295, s. 178). Zatwierdzenie tej substancji jako „substancji podstawowej” pozwala także, aby produkt ten, stosowany obecnie do najróżniejszych celów, mógł być wykorzystywany również do ochrony roślin.
Przebieg postępowania i żądania stron
6
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 22 grudnia 2015 r. skarżąca wniosła niniejszą skargę.
7
Odrębnym pismem złożonym w sekretariacie Sądu w tym samym dniu skarżąca zgłosiła wniosek o zastosowanie środków tymczasowych. Wniosek ten został oddalony postanowieniem prezesa Sądu z dnia 18 stycznia 2016 r., a koszty pozostawiono do rozstrzygnięcia w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
8
Oddzielnym pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 5 lutego 2016 r. Komisja podniosła zarzut niedopuszczalności na mocy art. 130 regulaminu postępowania przed Sądem. Skarżąca złożyła swoje uwagi w przedmiocie tego zarzutu w dniu 31 marca 2016 r.
9
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 7 kwietnia 2016 r. Królestwo Danii złożyło wniosek o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta popierającego żądania Komisji.
10
W swej skardze skarżąca wnosi do Sądu o:
—
stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozporządzenia;
—
obciążenie Komisji kosztami postępowania.
11
Komisja wnosi do Sądu o:
—
uznanie skargi za niedopuszczalną;
—
obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
12
W uwagach dotyczących zarzutu niedopuszczalności skarżąca wnosi do Sądu o:
—
uznanie skargi za dopuszczalną;
—
tytułem żądania ewentualnego – rozpoznanie zarzutu niedopuszczalności w ramach rozpatrywania sprawy co do istoty.
Co do prawa
W przedmiocie dopuszczalności skargi
13
Na mocy art. 130 § 1 regulaminu postępowania na wniosek strony pozwanej Sąd może orzec o niedopuszczalności bez rozpatrywania istoty sprawy. W niniejszym wypadku Sąd uważa, że akta wystarczająco wyjaśniają okoliczności sprawy i postanawia wydać orzeczenie bez przeprowadzenia dalszych czynności procesowych i bez konieczności rozpoznania zarzutu niedopuszczalności w ramach rozpatrywania sprawy co do istoty.
14
Komisja podnosi dwa zarzuty niedopuszczalności: pierwszy oparty na tym, że zaskarżone rozporządzenie nie oddziałuje na skarżącą bezpośrednio, a drugi na braku jej legitymacji procesowej.
15
Najpierw należy zbadać pierwszy zarzut niedopuszczalności podniesiony przez Komisję.
16
Zgodnie z art. 263 akapit czwarty TFUE każda osoba fizyczna lub prawna może wnieść, na warunkach przewidzianych w akapitach pierwszym i drugim tego artykułu, skargę na akty, których jest adresatem lub które dotyczą jej bezpośrednio i indywidualnie, oraz na akty regulacyjne, które dotyczą jej bezpośrednio i nie wymagają środków wykonawczych.
17
W niniejszej sprawie jest bezsporne, że zaskarżone rozporządzenie nie zostało skierowane do skarżącej, która nie jest w konsekwencji adresatem tego aktu. Skarżąca może zatem wnieść skargę o stwierdzenie nieważności owego rozporządzenia tylko pod warunkiem, po pierwsze, że oddziałuje ono na nią bezpośrednio, a po drugie, że dotyczy jej indywidualnie w rozumieniu drugiej hipotezy art. 263 akapit czwarty TFUE lub że zaskarżony akt stanowi akt regulacyjny, który nie wymaga środków wykonawczych w rozumieniu trzeciej hipotezy tego przepisu.
18
Skarżąca podnosi, że zaskarżone rozporządzenie oddziałuje na nią bezpośrednio, podając dwa argumenty – pierwszy oparty na art. 59 ust. 1 rozporządzenia nr 1107/2009, a drugi oparty na reperkusjach ekonomicznych zaskarżonego rozporządzenia względem jej sytuacji na rynku.
19
W pierwszym argumencie skarżąca podnosi, że w sprawozdaniu technicznym przedłożonym przez EFSA Komisji w ramach zatwierdzenia wodorowęglanu sodu jako substancji podstawowej urząd ten wykorzystał bez jej zgody wyniki badań, jakie przedstawiła ona w celu zatwierdzenia wodorowęglanu potasu jako substancji czynnej. Ściślej rzecz biorąc, w omawianym sprawozdaniu technicznym EFSA wykluczyła, aby wodorowęglan sodu mógł mieć negatywny wpływ na pszczoły miodne, na podstawie tego, że wpływ ten został wykluczony dla wodorowęglanu potasu – w kontekście zezwolenia dotyczącego VitiSanu oraz innego produktu.
20
W tym względzie skarżąca podnosi, że art. 59 ust. 1 rozporządzenia nr 1107/2009 przewiduje w szczególności, iż sprawozdania z testów i badań dotyczących substancji czynnej zarejestrowanej zgodnie z owym rozporządzeniem podlegają ochronie danych na określonych warunkach, które zostały spełnione w niniejszym wypadku. Konkretniej przypomina ona, że przepis ten wyjaśnia, iż w przypadku gdy sprawozdanie objęte jest ochroną, nie może być ono wykorzystywane przez państwo członkowskie, które je otrzymało, na rzecz innych wnioskodawców ubiegających się o zezwolenie dla środków ochrony roślin, z wyjątkiem określonych sytuacji przewidzianych przez owo rozporządzenie, które nie miały znaczenia w niniejszej sprawie.
21
Po pierwsze, zdaniem skarżącej przepis ten przyznaje jej subiektywne prawo, które zostało naruszone przez Komisję, ponieważ w kontekście zatwierdzenia wodorowęglanu sodu jako substancji podstawowej Komisja wykorzystała dane skarżącej dotyczące zatwierdzenia wodorowęglanu potasu jako substancji czynnej bez jej zgody i przed upływem dziesięcioletniego terminu ochrony, jakiemu podlegają te dane.
22
Po drugie, zdaniem skarżącej fakt, że art. 59 ust. 1 rozporządzenia nr 1107/2009 nie przewiduje ochrony danych w ramach uproszczonej procedury zatwierdzenia substancji podstawowej, nie sprzeciwia się temu wnioskowi, bowiem, tak jak decyzja dopuszczająca substancję czynną, decyzja o zatwierdzeniu substancji jako substancji podstawowej pozwala osobie trzeciej na wprowadzenie do obrotu środka ochrony roślin konkurującego ze środkiem skarżącej. Jest to o tyle bardziej oczywiste, że zatwierdzenie substancji podstawowej powodowałoby poważniejsze skutki dla konkurencji, pozwalając nieograniczonej liczbie osób na wprowadzenie tej substancji podstawowej do obrotu na terytorium Unii Europejskiej jako środka ochrony roślin, w nieograniczonym czasie.
23
Po trzecie, wniosek skarżącej potwierdza fakt, iż art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 1107/2009, który przewiduje odstępstwa od niektórych artykułów tego rozporządzenia, nie wymienia art. 59 ust. 1 owego rozporządzenia.
24
Po czwarte, skarżąca powołuje się na naruszenie zasady pomocniczości. Zgodnie z art. 23 rozporządzenia nr 1107/2009 szczególny system stosowany do substancji podstawowych może zostać wykorzystany tylko wtedy, gdy potrzeba wykorzystania spornych substancji nie jest zaspokojona przez już istniejące środki ochrony roślin, aby uniknąć tego, by inne podmioty działające na rynku dążyły do korzyści konkurencyjnej w stosunku do posiadaczy zezwoleń, wprowadzając na rynek środki ochrony roślin, które nie wymagają zezwolenia.
25
W tym względzie wodorowęglan sodu uznawany jest przez Komisję za substancję czynną środków ochrony roślin i nie istnieje interes handlowy w uzyskaniu zezwolenia na tę substancję, ponieważ dozwolone jest już jej stosowanie do celów ochrony roślin w niektórych państwach członkowskich na podstawie przepisów krajowych.
26
Ponadto zatwierdzenie wodorowęglanu sodu jako substancji podstawowej nie jest użyteczne dla ochrony roślin w świetle istnienia substancji czynnej porównywalnej lub identycznej pod względem chemicznym, w szczególności w odniesieniu do zasad klasyfikacji i oznakowania, procesu produkcyjnego, stosowania i rodzaju działania grzybobójczego, co zostało potwierdzone w sprawozdaniu technicznym EFSA i w dokumentach oraz publikacjach międzynarodowych.
27
Po piąte, zdaniem skarżącej na mocy „zasady pierwszeństwa” zatwierdzenie substancji czynnej blokuje każdy będący w toku rozpatrywania wniosek o zatwierdzenie tej substancji jako substancji podstawowej. Zatem ponieważ skarżąca wniosła o zatwierdzenie wodorowęglanu sodu jako substancji czynnej, należało cofnąć zatwierdzenie tej ostatniej jako substancji podstawowej.
28
W drugim argumencie skarżąca podnosi, że przyjęcie zaskarżonego rozporządzenia ma bezpośrednie reperkusje ekonomiczne względem jej sytuacji na rynku, ponieważ wodorowęglan sodu, zatwierdzony przez Komisję jako substancja podstawowa, jest substytutem środków ochrony roślin na bazie wodorowęglanu potasu, a więc konkuruje z jej produktem VitiSan.
29
Tytułem wstępu należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem bezpośrednie oddziaływanie na jednostkę podlega dwóm kumulatywnym przesłankom. Wymaga ono, po pierwsze, aby zaskarżony akt Unii oddziaływał bezpośrednio na sytuację prawną jednostki, i po drugie, aby nie pozostawiał on żadnej swobody oceny swoim adresatom, których obowiązkiem jest go wykonać, co ma mieć charakter czysto automatyczny i wynikać z samego uregulowania Unii, bez stosowania żadnych norm pośrednich [postanowienie z dnia 6 września 2011 r., Inuit Tapiriit Kanatami i in./Parlament i Rada, T‑18/10, EU:T:2011:419, pkt 71; wyrok z dnia 25 października 2011 r., Microban International i Microban (Europe)/Komisja, T‑262/10, EU:T:2011:623, pkt 27].
30
W niniejszym wypadku należy zauważyć, że pierwszy argument wysunięty przez skarżącą, oparty na art. 59 ust. 1 rozporządzenia nr 1107/2009, nie wykazuje, iż zaskarżone rozporządzenie bezpośrednio oddziałuje na skarżącą.
31
W sprawozdaniu technicznym, jakie dostarczyła Komisji w ramach zatwierdzenia wodorowęglanu sodu jako substancji podstawowej, EFSA wymieniła bowiem, w sposób bardzo ogólny, wyniki badań przedstawionych przez skarżącą w celu zatwierdzenia wodorowęglanu potasu jako substancji czynnej. W owym sprawozdaniu technicznym EFSA wykluczyła, aby wodorowęglan sodu mógł mieć negatywny wpływ na pszczoły miodne, bowiem skutki te zostały wykluczone dla wodorowęglanu potasu w kontekście zezwolenia dotyczącego VitiSanu oraz innego produktu.
32
Artykuł 59 ust. 1 rozporządzenia nr 1107/2009 przewiduje, że ochrona danych, z której korzysta ubiegający się o zezwolenie na wprowadzenie do obrotu lub stosowanie środka ochrony roślin zawierającego substancję czynną, który przedstawił sprawozdanie z testów i badań dotyczących tej substancji, zakazuje państwu członkowskiemu, które otrzymało to sprawozdanie, wykorzystywania go na rzecz innych wnioskodawców ubiegających się o zezwolenie, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez owo rozporządzenie.
33
Przepis ten ma również na celu, jak wynika z motywu 39 rozporządzenia nr 1107/2009, ochronę znacznych inwestycji, jakie mógł zrealizować ubiegający się o zezwolenie, który przedłożył dane sprawozdanie, przed wykorzystaniem przez innego konkurencyjnego wnioskodawcę.
34
Nie można go zatem interpretować jako chroniącego tego wnioskodawcę ubiegającego się o zezwolenie względem odniesień w danym sprawozdaniu dokonanych przez EFSA w ramach zatwierdzenia przez Komisję substancji podstawowej. Jak bowiem wynika z motywu 18 rozporządzenia nr 1107/2009, „[…] substancje, które nie są stosowane głównie jako środki ochrony roślin, mogą okazać się przydatne w ochronie roślin, [nawet jeśli] korzyści ekonomiczne związane z wystąpieniem o zatwierdzenie mogą być w ich przypadku ograniczone”. Zatem zatwierdzenie substancji jako substancji podstawowej nie następuje w interesie konkretnych wnioskodawców, lecz w interesie wszystkich użytkowników, a więc nie wchodzi w zakres stosowania ochrony przewidzianej w art. 59 ust. 1 rozporządzenia nr 1107/2009. Ponadto należy również podnieść, jak wynika z art. 28 ust. 2 lit. a) rzeczonego rozporządzenia, że zatwierdzenie substancji jako substancji podstawowej pozwala tylko na „stosowanie” tej substancji do ochrony roślin, a nie na wprowadzenie do obrotu tej substancji jako środka ochrony roślin, co potwierdza brak interesu ekonomicznego w takim zatwierdzeniu dla konkretnego wnioskodawcy.
35
W każdym wypadku skarżąca nie wykazała, w jaki sposób zaskarżone rozporządzenie, którego przedmiotem jest jedynie pozwolenie na stosowanie – a nie na wprowadzenie do obrotu – wodorowęglanu sodu do ochrony roślin, mogłoby bezpośrednio oddziaływać na jej sytuację, zagrażając ewentualnemu prawu do handlowej ochrony danych zawartych w sprawozdaniach z testów i badań przedłożonych przez skarżącą, jakie wywodzi ona z regulacji art. 59 ust. 1 rozporządzenia nr 1107/2009.
36
W odniesieniu do drugiego argumentu podniesionego przez skarżącą, opartego na reperkusjach ekonomicznych zaskarżonego rozporządzenia względem jej sytuacji na rynku, należy stwierdzić, że w swoich uwagach skarżąca ogranicza się do przywołania w sposób bardzo ogólny możliwości straty wynikającej ze stosowania wodorowęglanu sodu w miejsce jej produktu VitiSan, nie dostarczając informacji mogących wykazać, że zaskarżone rozporządzenie bezpośrednio oddziałuje na jej sytuację prawną.
37
Nawet bowiem jeśli nie można byłoby wykluczyć, że zaskarżone rozporządzenie mogłoby mieć reperkusje ekonomiczne względem możliwości wprowadzenia do obrotu produktu skarżącej, jak przyznaje sama Komisja w swoich pismach, to jednak takie skutki ekonomiczne wynikające z tego rozporządzenia nie dotyczą sytuacji prawnej skarżącej, lecz wyłącznie jej sytuacji faktycznej (zob. podobnie wyrok z dnia 28 kwietnia 2015 r., T & L Sugars i Sidul Açúcares/Komisja, C‑456/13 P, EU:C:2015:284, pkt 37; postanowienie z dnia 6 września 2011 r., Inuit Tapiriit Kanatami i in./Parlament i Rada, T‑18/10, EU:T:2011:419, pkt 75).
38
W tym względzie sam fakt, iż dany akt może wpływać na sytuację materialną strony skarżącej, nie wystarczy do uznania, że dotyczy jej bezpośrednio (postanowienia: z dnia 18 lutego 1998 r., Comité d’entreprise de la Société française de production i in./Komisja, T‑189/97, EU:T:1998:38, pkt 48; z dnia 21 września 2011 r., Etimine i Etiproducts/ECHA, T‑343/10, EU:T:2011:509, pkt 41; zob. podobnie wyrok z dnia 10 grudnia 1969 r., Eridania i in./Komisja, 10/68 i 18/68, EU:C:1969:66, pkt 7).
39
W świetle powyższego należy stwierdzić, że zaskarżone rozporządzenie nie wywiera bezpośrednich skutków na sytuację prawną skarżącej, bowiem ogranicza się owo do zezwolenia na stosowanie do ochrony roślin produktu innego niż produkt wprowadzany do obrotu przez skarżącą. Jako że pierwsza przesłanka bezpośredniego oddziaływania nie została spełniona, należy dojść do wniosku, iż zaskarżone rozporządzenie nie dotyczy skarżącej bezpośrednio, a więc nie ma ona legitymacji procesowej do wniesienia na nie skargi, bez konieczności orzekania w przedmiocie ewentualnego indywidualnego oddziaływania na skarżącą w rozumieniu drugiej hipotezy art. 263 akapit czwarty TFUE oraz bez konieczności orzekania, czy zaskarżone rozporządzenie stanowi akt regulacyjny niewymagający środków wykonawczych w rozumieniu trzeciej hipotezy tego postanowienia.
40
W konsekwencji należy uwzględnić pierwszy zarzut niedopuszczalności podniesiony przez Komisję, a skargę odrzucić jako niedopuszczalną, bez konieczności badania drugiego zarzutu niedopuszczalności.
W przedmiocie wniosku o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta
41
Zgodnie z art. 144 § 3 regulaminu postępowania, jeżeli pozwany podnosi zarzut niedopuszczalności skargi, o którym mowa w art. 130 § 1 tego regulaminu, w przedmiocie wniosku o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta rozstrzyga się po oddaleniu zarzutu lub pozostawieniu go do rozstrzygnięcia w wyroku.
42
Ponieważ w niniejszej sprawie skarga została odrzucona w całości, nie ma potrzeby orzekania w przedmiocie wniosku o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta.
W przedmiocie kosztów
43
Zgodnie z art. 134 § 1 regulaminu postępowania kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ skarżąca przegrała niniejszą sprawę, należy obciążyć ją kosztami postępowania, wraz z kosztami postępowania w przedmiocie zastosowania środków tymczasowych, zgodnie z żądaniem Komisji.
44
Ponadto na podstawie art. 144 § 10 regulaminu postępowania Królestwo Danii pokryje własne koszty związane z wnioskiem o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta.
Z powyższych względów
SĄD (druga izba)
postanawia, co następuje:
1)
Skarga zostaje odrzucona jako niedopuszczalna.
2)
Postępowanie w sprawie wniosku Królestwa Danii o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta zostaje umorzone.
3)
Biofa AG zostaje obciążona kosztami postępowania, w tym kosztami postępowania w przedmiocie środka tymczasowego.
4)
Królestwo Danii pokrywa własne koszty związane z wnioskiem o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta.
Sporządzono w Luksemburgu w dniu 9 listopada 2016 r.
Sekretarz
E. Coulon
Pełniący funkcję prezesa
S. Gervasoni
(
*1
)	Język postepowania: niemiecki.