62007TO0215
POSTANOWIENIE SĘDZIEGO ORZEKAJĄCEGO W PRZEDMIOCIE ŚRODKÓW TYMCZASOWYCH
z dnia 15 listopada 2007 r. (
*1
)
W sprawie T-215/07 R
Beniamino Donnici, zamieszkały w Castrolibero (Włochy), reprezentowany przez adwokatów M. Sanina, G.M. Robertiego, I. Perego oraz P. Salvatore,
strona skarżąca,
popierany przez
Republikę Włoską, reprezentowaną przez I. Braguglię, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez P. Gentiliego, avvocato dello Stato,
interwenient,
przeciwko
Parlamentowi Europejskiemu, reprezentowanemu przez H. Krücka, N. Lorenza oraz A. Caiolę, działających w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
popieranemu przez
Achillego Occhetta, zamieszkałego w Rzymie (Włochy), reprezentowanego przez adwokatów P. De Cateriniego oraz F. Paolę,
interwenient,
mającej za przedmiot wniosek o zawieszenie wykonania decyzji Parlamentu Europejskiego z dnia 24 maja 2007 r. w sprawie weryfikacji mandatu Beniamina Donniciego [2007/2121(REG)] do czasu wydania przez Sąd Pierwszej Instancji orzeczenia w postępowaniu głównym,
SĘDZIA ORZEKAJĄCY W PRZEDMIOCIE ŚRODKÓW TYMCZASOWYCH,
zastępujący prezesa Sądu zgodnie z art. 106 regulaminu i z decyzjami posiedzenia plenarnego Sądu z dnia 5 lipca 2006 r., 6 czerwca 2007 r. i 19 września 2007 r.,
wydaje następujące
Postanowienie
Ramy prawne
1
Artykuły 6–8, 12 i 13 ust. 3 aktu dotyczącego wyborów przedstawicieli do Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich (Dz.U. 1976, L 278, str. 5), w brzmieniu i z numeracją zmienionymi decyzją Rady 2002/772/WE, Euratom z dnia 25 czerwca 2002 r. i 23 września 2002 r. (Dz.U. L 283, str. 1, zwanego dalej „aktem z 1976 r.”), przewidują:
„Artykuł 6
1.   Członkowie Parlamentu Europejskiego głosują indywidualnie i osobiście. Nie są związani żadnymi instrukcjami ani nie otrzymują mandatu wiążącego.
2.   Członkowie Parlamentu Europejskiego korzystają z przywilejów i immunitetów, które mają zastosowanie do nich na mocy Protokołu z 8 kwietnia 1965 r. w sprawie przywilejów i immunitetów Wspólnot Europejskich.
Artykuł 7
1.   Mandatu członka Parlamentu Europejskiego nie można łączyć z funkcją:
—
członka rządu państwa członkowskiego,
—
członka Komisji Wspólnot Europejskich,
—
sędziego, rzecznika generalnego lub sekretarza Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich lub Sądu Pierwszej Instancji,
—
członka zarządu Europejskiego Banku Centralnego,
—
członka Trybunału Obrachunkowego Wspólnot Europejskich,
—
Rzecznika Praw Obywatelskich Wspólnot Europejskich,
—
członka Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej,
—
członka komitetów lub innych organów utworzonych na mocy traktatów ustanawiających Europejską Wspólnotę Gospodarczą i Europejską Wspólnotę Energii Atomowej w celu zarządzania funduszami Wspólnot lub wykonywania stałych i bezpośrednich zadań administracyjnych,
—
członka Rady Dyrektorów, Komitetu Zarządzającego lub pracownika Europejskiego Banku Inwestycyjnego,
—
czynnego urzędnika lub pracownika instytucji Wspólnot Europejskich lub wyspecjalizowanych organów przy nich ustanowionych lub Europejskiego Banku Centralnego.
2.   Od wyborów do Parlamentu Europejskiego w 2004 roku mandatu członka Parlamentu Europejskiego nie można łączyć z członkostwem w parlamencie krajowym.
W drodze odstępstwa od tej zasady i bez uszczerbku dla ustępu 3:
—
członkowie irlandzkiego parlamentu krajowego wybierani do Parlamentu Europejskiego w następnych wyborach mogą mieć podwójny mandat do czasu kolejnych wyborów do irlandzkiego parlamentu krajowego, kiedy to pierwszy akapit niniejszego ustępu będzie mieć zastosowanie,
—
członkowie parlamentu Zjednoczonego Królestwa, którzy są także członkami Parlamentu Europejskiego podczas pięcioletniej kadencji poprzedzającej wybory do Parlamentu Europejskiego w 2004 roku mogą mieć podwójny mandat do czasu wyborów do Parlamentu Europejskiego w 2009 roku, kiedy to pierwszy akapit niniejszego ustępu będzie mieć zastosowanie.
[…]
Artykuł 8
Z zastrzeżeniem postanowień niniejszego aktu procedura wyborcza w każdym państwie członkowskim podlega przepisom krajowym.
Te przepisy krajowe, które mogą ewentualnie uwzględniać szczególne warunki w państwach członkowskich, nie naruszają zasadniczo proporcjonalnego charakteru systemu wyborczego.
[…]
Artykuł 12
Parlament Europejski weryfikuje mandaty członków Parlamentu Europejskiego. W tym celu odnotowuje rezultaty ogłoszone urzędowo przez państwa członkowskie i rozstrzyga spory, jakie mogą wyniknąć na tle postanowień niniejszego aktu, inne aniżeli wynikające z przepisów krajowych, do których niniejszy akt się odnosi.
Artykuł 13
[…]
3.   Gdy prawo państwa członkowskiego zawiera wyraźny przepis dotyczący utraty mandatu członka Parlamentu Europejskiego, mandat ten wygasa zgodnie z tym przepisem. Właściwe władze krajowe informują o tym Parlament Europejski”.
2
Artykuły 3 i 4 ust. 3 i 4 regulaminu Parlamentu Europejskiego stanowią:
„Artykuł 3
Weryfikacja mandatów
1.   Po wyborach do Parlamentu Europejskiego [p]rzewodniczący zwraca się do właściwych organów państw członkowskich o niezwłoczne przekazanie Parlamentowi nazwisk wybranych posłów, tak aby wszyscy posłowie mogli rozpocząć wykonywanie mandatu od otwarcia pierwszego posiedzenia po wyborach.
Jednocześnie [p]rzewodniczący zwraca uwagę tych organów na odpowiednie przepisy [aktu z 1976 r.] i zwraca się o podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wykluczenia niepołączalności z wykonywaniem mandatu posła do Parlamentu Europejskiego.
2.   Każdy poseł, o którego wyborze Parlament został poinformowany, przed objęciem mandatu parlamentarnego przedstawia pisemne oświadczenie, w którym stwierdza, że nie zajmuje żadnego stanowiska niepołączalnego z wykonywaniem mandatu posła do Parlamentu Europejskiego w rozumieniu art. 7 ust. 1 i art. 7 ust. 2 [aktu z 1976 r.]. Oświadczenie takie należy sporządzić po wyborach powszechnych, w miarę możliwości nie później niż sześć dni przed inauguracyjnym posiedzeniem Parlamentu. Do czasu zweryfikowania mandatu posła lub wydania orzeczenia dotyczącego ewentualnego sporu oraz pod warunkiem uprzedniego podpisania przez posła oświadczenia, o którym mowa powyżej, poseł bierze udział w posiedzeniach Parlamentu i jego organów, zachowując pełnię związanych z tym praw.
Jeżeli na podstawie faktów możliwych do zweryfikowania za pomocą ogólnodostępnych źródeł zostanie stwierdzone, że poseł zajmuje stanowisko niepołączalne z wykonywaniem mandatu posła do Parlamentu Europejskiego w rozumieniu art. 7 ust. 1 i art. 7 ust. 2 [aktu z 1976 r.], Parlament, po otrzymaniu informacji od [p]rzewodniczącego, stwierdza wakat.
3.   Parlament, na podstawie sprawozdania właściwej komisji, przystępuje niezwłocznie do weryfikacji mandatów i stwierdza ważność mandatu każdego z nowo wybranych posłów, a także rozstrzyga ewentualne spory zgłoszone zgodnie z postanowieniami [aktu z 1976 r.], z wyjątkiem sporów opartych na krajowych ordynacjach wyborczych.
4.   Sprawozdanie właściwej komisji opiera się na oficjalnym komunikacie każdego państwa członkowskiego w sprawie wyników wyborów, zawierającym nazwiska wybranych kandydatów oraz nazwiska ich ewentualnych zastępców w kolejności ustalonej według wyników głosowania.
Ważność mandatu posła może zostać stwierdzona wyłącznie po złożeniu przez niego pisemnego oświadczenia zgodnie z niniejszym artykułem oraz z załącznikiem I do niniejszego regulaminu.
Parlament może, na podstawie sprawozdania właściwej komisji, rozstrzygać w dowolnym momencie w sprawie sporów dotyczących ważności mandatu posła.
5.   Jeżeli nominacja posła następuje w wyniku rezygnacji kandydatów znajdujących się na tej samej liście, komisja odpowiedzialna za weryfikację mandatów czuwa nad tym, by rezygnacja ta przebiegała zgodnie z duchem i literą [aktu z 1976 r.] oraz art. 4 ust. 3 niniejszego regulaminu.
6.   Właściwa komisja czuwa, aby każda informacja mogąca wpłynąć na wykonywanie mandatu posła do Parlamentu Europejskiego lub na kolejność wprowadzania zastępców została niezwłocznie zgłoszona Parlamentowi przez władze państw członkowskich lub Unii; w przypadku powołania posła komisja dba o to, aby została wskazana data, z którą staje się ono skuteczne.
Jeśli właściwe organy państwa członkowskiego rozpoczęły postępowanie mogące doprowadzić do pozbawienia posła mandatu, [p]rzewodniczący wnosi o regularne informowanie go o stanie postępowania i przekazuje sprawę właściwej komisji. Na podstawie wniosku komisji Parlament będzie mógł zająć stanowisko w tej sprawie.
Artykuł 4
Okres wykonywania mandatu parlamentarnego
[…]
3.   Poseł zrzekający się mandatu ma obowiązek poinformować o tym [p]rzewodniczącego i podać datę, z którą zrzeczenie się jest skuteczne, nieprzekraczającą trzech miesięcy od daty złożenia powiadomienia o zrzeczeniu. Powiadomienie ma formę protokołu sporządzonego w obecności Sekretarza Generalnego lub jego przedstawiciela, podpisanego przez tegoż oraz przez zainteresowanego posła oraz przedłożonego niezwłocznie właściwej komisji, która włącza go do porządku obrad swojego pierwszego posiedzenia następującego po otrzymaniu protokołu.
Jeśli właściwa komisja uzna, że zrzeczenie się jest niezgodne z duchem lub literą [aktu z 1976 r.], powiadamia o tym Parlament, aby ten zdecydował w przedmiocie wakatu.
W przeciwnym przypadku wakat stwierdza się od dnia wskazanego w protokole przez zrzekającego się posła. Parlament nie przeprowadza głosowania w tej sprawie.
[…]
4.   W sytuacji gdy właściwy organ państwa członkowskiego powiadomi [p]rzewodniczącego o wygaśnięciu mandatu posła do Parlamentu Europejskiego, zgodnie z przepisami tego państwa członkowskiego, w wyniku niepołączalności stanowisk w rozumieniu art. 7 ust. 3 [aktu z 1976 r.] albo cofnięcia mandatu zgodnie z art. 13 ust. 3 tego [a]ktu, [p]rzewodniczący powiadamia Parlament o wygaśnięciu mandatu w dniu podanym przez państwo członkowskie i zwraca się do państwa członkowskiego o niezwłoczne obsadzenie zwolnionego miejsca.
Po poinformowaniu [p]rzewodniczącego przez właściwe organy państw członkowskich lub Unii albo przez samego zainteresowanego posła o powołaniu go lub wyborze na stanowisko niepołączalne z mandatem posła do Parlamentu Europejskiego w rozumieniu art. 7 ust. 1 i art. 7 ust. 2 [aktu z 1976 r.] [p]rzewodniczący powiadamia o tym Parlament, który stwierdza wakat”.
3
Ponadto na podstawie art. 9 regulaminu Parlamentu Europejskiego oraz załącznika I do regulaminu, posłowie są obowiązani do szczegółowego opisania swojej aktywności zawodowej, jak również każdej innej funkcji lub działalności, za którą otrzymują wynagrodzenie.
4
Artykuły 2 i 30 decyzji Parlamentu Europejskiego 2005/684/WE, Euratom z dnia 28 września 2005 r. w sprawie przyjęcia statutu posła do Parlamentu Europejskiego (Dz.U. L 262, str. 1, zwanego dalej „statutem posła”), stanowią:
„Artykuł 2
1.   Posłowie są wolni i niezależni.
2.   Porozumienia w sprawie złożenia mandatu przed upływem kadencji lub na jej zakończenie są nieważne.
[…]
Artykuł 30
Niniejszy [s]tatut wchodzi w życie pierwszego dnia rozpoczynającej się w 2009 r. kadencji Parlamentu Europejskiego”.
5
Ponadto motyw czwarty statutu został sformułowany następująco:
„Chroniona przez art. 2 wolność i niezależność posłów nie została dotychczas uregulowana ani też wspomniana w jakimkolwiek tekście prawa pierwotnego. Oświadczenia, w których posłowie zobowiązują się do złożenia mandatu w określonym terminie, lub oświadczenia in blanco o złożeniu mandatu, które partia może wykorzystać według własnego uznania, są sprzeczne z wolnością i niezależnością poselską, a więc nie mogą być prawnie wiążące”.
Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu
6
W wyborach przedstawicieli do Parlamentu Europejskiego w dniach 12 i 13 czerwca 2004 r. skarżący Beniamino Donnici kandydował z listy „Società Civile — Di Pietro Occhetto” w okręgu wyborczym Włochy Południowe. Lista ta uzyskała dwa miejsca, jedno we wspomnianym okręgu wyborczym, drugie w okręgu Włochy Północno-Zachodnie. Antonio Di Pietro, będący na pierwszym miejscu list w obu okręgach, zdecydował się reprezentować okręg Włochy Południowe.
7
Po zliczeniu głosów uzyskanych w obu okręgach Achille Occhetto znalazł się na drugim miejscu list wyborczych, wyprzedzając skarżącego w okręgu Włochy Południowe oraz Giulietta Chiesę w okręgu Włochy Północno-Zachodnie. Ponieważ A. Di Pietro wybrał mandat z okręgu Włochy Południowe, A. Occhetto powinien był zostać wybrany w okręgu Włochy Północno-Zachodnie. Jednak w dniu 6 lipca 2004 r. A. Occhetto, który w tamtym czasie pełnił mandat senatora, złożył przed notariuszem oświadczenie na piśmie, przesłane w dniu 7 lipca 2004 r. do Ufficio elettorale nazionale per il Parlamento europeo presso la Corte di cassazione (krajowego biura wyborczego dla wyborów do Parlamentu Europejskiego przy włoskim sądzie kasacyjnym, zwanego dalej „włoskim biurem wyborczym”), w którym „nieodwołalnie” zrzekł się mandatu poselskiego do Parlamentu Europejskiego w obu okręgach wyborczych.
8
Po rezygnacji z mandatu w dniu 12 listopada 2004 r. włoskie biuro wyborcze przekazało Parlamentowi Europejskiemu urzędowe wyniki wyborów do Parlamentu, przedstawiając listę wybranych osób oraz osób wchodzących na ich miejsce. Włoskie biuro wyborcze ogłosiło, iż w okręgu Włochy Północno-Zachodnie wybrany został G. Chiesa, natomiast w okręgu Włochy Południowe wybrano A. Di Pietra. Tym samym skarżący stał się pierwszym spośród kandydatów, którzy nie weszli z listy w okręgu wyborczym Włochy Południowe.
9
A. Di Pietro został wybrany do włoskiego parlamentu w wyborach parlamentarnych we Włoszech, które odbyły się w dniach 9 i 10 kwietnia 2006 r., i w związku z tym zdecydował się na przyjęcie mandatu posła w parlamencie krajowym ze skutkiem od dnia 28 kwietnia 2006 r. Ponieważ zgodnie z art. 7 ust. 2 aktu z 1976 r. funkcji tej nie można łączyć z mandatem posła do Parlamentu Europejskiego, w dniu 27 kwietnia 2006 r. Parlament stwierdził wakat ze skutkiem od dnia następnego, o czym poinformował Republikę Włoską.
10
W dniu 27 kwietnia 2006 r. A. Occhetto przesłał do włoskiego biura wyborczego oświadczenie, w którym odwołał swoją rezygnację złożoną w dniu 7 lipca 2004 r., wyrażając „swą wolę zastąpienia, jako pierwszy kandydat spośród tych, którzy nie weszli z listy w okręgu wyborczym [Włochy Południowe], A. [Di] Pietra, wobec czego wszelkie odmienne oświadczenie woli złożone uprzednio […] należy uznać za nieważne, bezskuteczne, a w każdym razie za odwołane oraz [należało] w każdym razie mieć na uwadze wolę wyrażoną w tym względzie w dniu publicznego ogłoszenia nazwisk wybranych posłów”.
11
W następstwie powyższego oświadczenia w dniu 8 maja 2006 r. włoskie biuro wyborcze oficjalnie ogłosiło, że A. Occhetto został wybrany do Parlamentu Europejskiego.
12
Wyrokiem z dnia 21 lipca 2006 r. Tribunale amministrativo regionale del Lazio (okręgowy sąd administracyjny dla Lacjum, Włochy) oddalił jako bezzasadną skargę o stwierdzenie nieważności wniesioną przez skarżącego na wspomniane wyżej ogłoszenie. Tribunale amministrativo regionale del Lazio uznał zasadniczo, że rezygnacja A. Occhetta z dnia 7 lipca 2004 r. dotycząca ogłoszenia nazwisk wybranych posłów nie oznaczała rezygnacji z miejsca w kolejności ustalonej według wyników głosowania. W uzasadnieniu swojej decyzji podkreślił, że poszanowanie woli wyborców nakazuje uznać wyniki wyborów za niepodlegające dyspozycji i zmianie, że taka rezygnacja nie ma wpływu na decyzje o ewentualnym zastępstwie w przypadku niedopuszczalności łączenia funkcji, utraty mandatu, niewybieralności czy też rezygnacji z nominacji lub mandatu ze strony osób uprawnionych, oraz że kandydat, który zrezygnował z mandatu, ma w konsekwencji prawo, po przeprowadzeniu badania przesłanek zastępstwa, do cofnięcia swojej decyzji o rezygnacji i przyjęcia miejsca przeznaczonego do obsadzenia w drodze zastępstwa.
13
Skarżący wniósł również do Parlamentu Europejskiego odwołanie od ogłoszenia A. Occhetta posłem do Parlamentu Europejskiego w miejsce A. Di Pietra. To odwołanie zostało rozpatrzone przez Komisję Prawną Parlamentu Europejskiego w czasie posiedzenia w dniu 21 czerwca 2006 r. Stwierdziwszy, że zgodnie z art. 12 aktu z 1976 r. odwołanie jest niedopuszczalne, ponieważ zostało oparte na włoskiej ordynacji wyborczej, Komisja Prawna zaproponowała jednogłośnie Parlamentowi Europejskiemu uznanie ważności mandatu A. Occhetta ze skutkiem od dnia 8 maja 2006 r. W dniu 3 lipca 2006 r. Parlament zatwierdził mandat A. Occhetta.
14
Ostatecznym wyrokiem z dnia 6 grudnia 2006 r., mającym powagę rzeczy osądzonej, Consiglio di Stato (sąd najwyższy) dopuścił apelację skarżącego od wyżej wskazanego wyroku Tribunale amministrativo regionale del Lazio, zmieniając go i unieważniając ogłoszenie A. Occhetta posłem do Parlamentu Europejskiego wydane przez włoskie biuro wyborcze w dniu 8 maja 2006 r. Consiglio di Stato uznał po pierwsze, że rozróżnienie pomiędzy rezygnacją z mandatu i rezygnacją z miejsca przyznanego według kolejności jest nielogiczne, gdyż przyznanie mandatu wynika z uzyskanego miejsca na listach, zaś rezygnacja z mandatu powoduje, że osoba zainteresowana nie znajdzie się już w tej kolejności na listach wraz ze wszystkimi wynikającymi z tego konsekwencjami. Po drugie, Consiglio di Stato uznał za sprzeczne twierdzenia, że, z jednej strony, rezygnacja z mandatu pozostaje bez skutków w zakresie ustanowienia zastępstwa oraz że, z drugiej strony, kandydat, który zrzekł się mandatu posła do Parlamentu Europejskiego ma prawo zmienić tę decyzję, ponieważ mamy tutaj do czynienia z ustanowieniem zastępstwa. Wreszcie po trzecie, Consiglio di Stato uznał, że rezygnacja z mandatu jest oświadczeniem nieodwołalnym z chwilą, gdy właściwy organ lub biuro będące adresatem tej rezygnacji, przyjmie ją do wiadomości, co powoduje zmianę kolejności nazwisk na listach ustalonej pierwotnie przez biuro wyborcze.
15
W dniu 29 marca 2007 r. włoskie biuro wyborcze odnotowało wspomniane wyżej orzeczenie wydane przez Consiglio di Stato i ogłosiło, iż skarżący został wybrany posłem do Parlamentu Europejskiego w okręgu wyborczym Włochy Południowe. Tym samym mandat A. Occhetta został unieważniony.
16
Zakomunikowane ogłoszenie zostało odnotowane przez Parlament Europejski w protokole z posiedzenia plenarnego w dniu 23 kwietnia 2007 r. w następujący sposób:
„Właściwe organy włoskie powiadomiły, że ogłoszenie o wyborze [A. Occhetta] zostało unieważnione i że wakujący w związku z tym mandat został przyznany [skarżącemu]. Parlament odnotował te decyzje ze skutkiem od dnia 29.3.2007 r.
[…]
Zgodnie z art. 3 ust. 2 [wewnętrznego regulaminu Parlamentu] do czasu zweryfikowania [jego] mandatu lub wydania orzeczenia dotyczącego ewentualnego sporu […], [skarżący] […] [bierze] udział w posiedzeniach Parlamentu i jego organów, zachowując pełnię [swoich] praw, pod warunkiem że wcześniej przedstawi[ł] pisemne oświadczenie, w którym stwierdza, że [nie zajmuje] żadnego stanowiska niepołączalnego z wykonywaniem mandatu posła do Parlamentu Europejskiego”.
17
W międzyczasie pismem z dnia 5 kwietnia 2007 r., uzupełnionym notą w dniu 14 kwietnia 2007 r., A. Occhetto wniósł odwołanie oraz wniosek do Parlamentu Europejskiego o potwierdzenie jego mandatu oraz o odmowę zatwierdzenia mandatu skarżącego. Decyzją z dnia 24 maja 2007 r. (zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”), przyjętą w oparciu o sprawozdanie Komisji Prawnej z dnia 22 maja 2007 r. (A6-0198/2007), Parlament uznał za nieważny mandat poselski skarżącego, którego wybór został ogłoszony przez właściwy organ krajowy, oraz potwierdził ważność mandatu A. Occhetta. Parlament Europejski zobowiązał jednocześnie swego przewodniczącego do przekazania wydanej decyzji właściwemu włoskiemu organowi krajowemu, skarżącemu oraz A. Occhetcie.
Przebieg postępowania i żądania stron
18
W dniu 22 czerwca 2007 r. do sekretariatu Sądu wpłynęło pismo, w którym skarżący wnosi na podstawie art. 230 akapit czwarty WE skargę o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
19
Osobnym pismem złożonym w sekretariacie Sądu w tym samym dniu, na podstawie art. 104 regulaminu Sądu oraz art. 242 WE, skarżący wniósł o zastosowanie środka tymczasowego w celu zawieszenia wykonania zaskarżonej decyzji oraz obciążenie Parlamentu Europejskiego kosztami postępowania lub też zastrzeżenie rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów.
20
W pisemnych uwagach złożonych w sekretariacie Sądu w dniu 8 lipca 2007 r. Parlament wnosi o oddalenie wniosku dotyczącego środka tymczasowego z powodu jego niedopuszczalności oraz, posiłkowo, o oddalenie go jako bezzasadnego i obciążenie skarżącego kosztami postępowania.
21
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 5 lipca 2007 r. A. Occhetto wnosi o dopuszczenie go do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze interwenienta popierającego żądania Parlamentu Europejskiego.
22
Strony postępowania przedłożyły swoje uwagi odnośnie do tego wniosku w zakreślonym terminie.
23
W postanowieniu z dnia 13 lipca 2007 r. sędzia orzekający w przedmiocie środków tymczasowych dopuścił interwencję A. Occhetta oraz wezwał go do przedstawienia odpowiedzi na skargę.
24
W odpowiedzi na skargę złożonej przez interwenienta w sekretariacie Sądu w dniu 29 lipca 2007 r. A. Occhetto wnosi o odrzucenie wniosku dotyczącego środka tymczasowego oraz o obciążenie skarżącego kosztami lub o zastrzeżenie rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów.
25
W dniu 2 sierpnia 2007 r. do Sądu wpłynęło pismo Republiki Włoskiej z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w niniejszej sprawie w charakterze interwenienta popierającego żądania skarżącego. Republika Włoska została wezwana do przedstawienia swoich uwag na rozprawie, ponieważ decyzja o dopuszczeniu została pozostawiona do późniejszego rozstrzygnięcia.
26
Podczas rozprawy, która odbyła się w dniu 12 września 2007 r., wysłuchano ustnych wyjaśnień stron.
27
W trakcie rozprawy strony przedstawiły ustnie swoje uwagi w przedmiocie wniosku interwencyjnego Republiki Włoskiej. Strony nie zgłosiły żadnych zastrzeżeń w tej kwestii. W tych okolicznościach oraz na podstawie art. 40 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości, mającego zastosowanie do postępowania przed Sądem na podstawie art. 53 akapit pierwszy tego statutu, sędzia orzekający w przedmiocie środków tymczasowych dopuścił interwencję Republiki Włoskiej, co zostało odnotowane w protokole z rozprawy.
28
W uwagach przedstawionych ustnie w czasie rozprawy Republika Włoska wniosła o wydanie orzeczenia zgodnie z wnioskiem w przedmiocie środka tymczasowego.
29
W czasie rozprawy sędzia orzekający w przedmiocie środków tymczasowych postanowił o włączeniu do akt sprawy wyciągu z protokołu posiedzenia plenarnego Parlamentu Europejskiego z dnia 23 kwietnia 2007 r. zawierającego jego pkt 10 oraz odpisu drugiego sprawozdania komisji ds. weryfikacji mandatów do Parlamentu z dnia 7 stycznia 1983 r. Strony nie wniosły żadnych zastrzeżeń w tej kwestii.
Co do prawa
30
Po pierwsze, na podstawie przepisu art. 242 WE w związku z art. 243 WE, oraz po drugie, art. 225 ust. 1 WE, Sąd może, jeśli uzna, że wymagają tego okoliczności, zarządzić o zawieszeniu wykonania zaskarżonego przed nim aktu lub też zarządzić niezbędne środki tymczasowe. W tym celu bierze pod uwagę wymogi przewidziane w art. 104 ust. 2 regulaminu, które zostały doprecyzowane w orzecznictwie.
31
Tym samym zawieszenie wykonania oraz środki tymczasowe mogą zostać dopuszczone przez sędziego orzekającego w przedmiocie środków tymczasowych, jeżeli zostanie ustalone, że ich przyznanie jest na pierwszy rzut oka uzasadnione okolicznościami faktycznymi i prawnymi (fumus boni iuris) oraz są pilne w tym znaczeniu, że w celu uniknięcia poważnej i nieodwracalnej szkody dla interesów skarżącego jest konieczne, aby zostały wydane i były skuteczne przed wydaniem orzeczenia co do istoty. Sędzia orzekający w przedmiocie środków tymczasowych przystępuje również, w razie potrzeby, do wyważenia występujących interesów (postanowienia prezesa Trybunału: z dnia 25 lipca 2000 r. w sprawie C-377/98 R Niderlandy przeciwko Parlamentowi i Radzie, Rec. str. I-6229, pkt 41; z dnia 23 lutego 2001 r. w sprawie C-445/00 R Austria przeciwko Radzie, Rec. str. I-1461, pkt 73; postanowienie prezesa Sądu z dnia 16 lutego 2007 r. w sprawie T-310/06 R Węgry przeciwko Komisji, niepublikowane w Zbiorze, pkt 19).
W przedmiocie dopuszczalności
Argumenty stron
32
Parlament podnosi, że niniejszy wniosek jest niedopuszczalny. Zdaniem Parlamentu zaskarżona decyzja zawiera wyłącznie jeden punkt, który może podlegać wykonaniu, a mianowicie polecenie przewodniczącemu Parlamentu przekazania tej decyzji właściwym organom i zainteresowanym osobom. Jeżeli chodzi natomiast o skarżącego, dyspozycja zawarta w sentencji decyzji zawiera treść odmowną, niepodlegającą wykonaniu, gdyż ogranicza się po prostu do uznania jego mandatu za nieważny. W związku z tym zawieszenie wykonania zaskarżonej decyzji nie może przekształcić się w akt pozytywny, a mianowicie w decyzję zatwierdzającą mandat skarżącego. Zgodnie z orzecznictwem wniosek o zawieszenie wykonania odmownej decyzji administracyjnej podlega w zasadzie odrzuceniu, ponieważ przyznanie takiego zawieszenia nie może wywierać skutku w postaci zmiany sytuacji skarżącego (postanowienie prezesa Trybunału z dnia 21 lutego 2002 r. w sprawach połączonych C-486/01 P-R i C-488/01 P-R Front national i Martinez przeciwko Parlamentowi, Rec. str. I-1843, pkt 73; postanowienie prezesa Sądu z dnia 12 maja 2006 r. w sprawie T-42/06 R Gollnisch przeciwko Parlamentowi, niepublikowane w Zbiorze, pkt 30) i z tego też powodu pozbawione jest dla niego praktycznego znaczenia (postanowienie prezesa Sądu z dnia 2 lipca 2004 r. w sprawie T-76/04 R Bactria przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. II-2025, pkt 52; ww. postanowienie w sprawie Gollnisch przeciwko Parlamentowi, pkt 36 i 37).
Ocena sędziego orzekającego w przedmiocie środków tymczasowych
33
W wydanych dotychczas orzeczeniach wielokrotnie stwierdzano, że co do zasady wniosek o zawieszenie wykonania odmownej decyzji administracyjnej podlega odrzuceniu, ponieważ nie może on wywierać skutku w postaci zmiany sytuacji skarżącego [postanowienie prezesa Trybunału z dnia 30 kwietnia 1997 r. w sprawie C-89/97 P(R) Moccia Irme przeciwko Komisji, Rec. str. I-2327, pkt 45; ww. w pkt 32 postanowienie w sprawie Front national i Martinez przeciwko Parlamentowi, pkt 73; postanowienia prezesa Sądu z dnia 11 lipca 2002 r. w sprawach połączonych T-107/01 R i T-175/01 R Lormines przeciwko Komisji, Rec. str. II-3193, pkt 48; z dnia 16 stycznia 2004 r. w sprawie T-369/03 R Arizona Chemical i in. przeciwko Komisji, Rec. str. II-205, pkt 62, oraz ww. w pkt 32 postanowienie w sprawie Gollnisch przeciwko Parlamentowi, pkt 30].
34
W tym kontekście decyzja odmawiająca podjęcia żądanego działania stanowi decyzję negatywną (zob. podobnie ww. w pkt 33 postanowienie w sprawie Lormines przeciwko Komisji, pkt 48).
35
W niniejszej sprawie uznanie przez Parlament Europejski zaskarżonej decyzji za akt negatywny wydaje się nieprawidłowe. W drodze tej decyzji dokonywana jest bowiem weryfikacja mandatu skarżącego do Parlamentu Europejskiego, w której wyniku stwierdzono jego nieważność. Jednocześnie w zaskarżonej decyzji stwierdzono ważność mandatu A. Occhetta, kładąc w ten sposób kres korzystnej dla skarżącego sytuacji przejściowej, w której znajdował się od dnia 29 marca 2007 r., zgodnie z art. 3 ust 2 wewnętrznego regulaminu Parlamentu.
36
Jak zatem przyznaje sam Parlament (zob. pkt 99 poniżej), w wyniku wydania zgody na zawieszenie wykonania zaskarżonej decyzji nastąpi zmiana sytuacji prawnej skarżącego, gdyż przyznanie tego środka utrzyma wspomnianą wyżej korzystną sytuację tymczasową, w czasie której skarżący może brać udział w posiedzeniach Parlamentu i jego organów, korzystając w pełni ze swych uprawnień. W tych okolicznościach, wbrew temu, co utrzymuje Parlament, zaskarżona decyzja nie może zostać uznana w odniesieniu do skarżącego za akt negatywny w rozumieniu orzecznictwa przywołanego w pkt 33 powyżej.
37
Z powyższego wynika, że skarżący uzasadnił w sposób zgodny z wymogami prawa posiadanie przez siebie interesu prawnego w żądanym zawieszeniu wykonania, a zatem niniejszy wniosek powinien zostać uznany za dopuszczalny.
W przedmiocie fumus boni iuris
38
Skarżący wskazuje, że w skardze w postępowaniu co do istoty sprawy przedstawia dwa zarzuty na poparcie wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. W pierwszym zarzucie zwraca uwagę, że wydanie przez Parlament zaskarżonej decyzji nastąpiło z naruszeniem reguł i zasad określających jego właściwość w zakresie weryfikacji mandatów swoich członków. W drugim zarzucie skarżący kwestionuje właściwość uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
39
W celu określenia, czy warunek fumus boni iuris został w niniejszej sprawie spełniony, należy dokonać prima facie analizy uzasadnienia zarzutów prawnych przywołanych przez skarżącego na poparcie skargi w postępowaniu co do istoty sprawy, a więc do sprawdzenia, czy przynajmniej jeden z nich jest na tyle istotny, by nie mógł zostać odrzucony w ramach niniejszego postępowania w przedmiocie środka tymczasowego [zob. podobnie postanowienie prezesa Trybunału z dnia 19 lipca 1995 r. w sprawie C-149/95 P(R) Komisja przeciwko Atlantic Container Line i in., Rec. str. I-2165, pkt 26; postanowienie prezesa Sądu z dnia 30 czerwca 1999 r. w sprawie T-13/99 R Pfizer Animal Health przeciwko Radzie, Rec. str. II-1961, pkt 132; postanowienie sędziego orzekającego w przedmiocie środków tymczasowych z dnia 28 września 2007 r. w sprawie T-257/07 R Francja przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. II-4153, pkt 59].
40
Sędzia orzekający w przedmiocie środków tymczasowych uważa, że prima facie należy przystąpić do analizy zasadności argumentacji przedstawionej przez skarżącego w ramach pierwszego zarzutu.
Argumenty stron
41
Skarżący popierany przez Republikę Włoską podnosi, że akty krajowe dotyczące mandatów członków Parlamentu Europejskiego należą, zgodnie z art. 190 ust. 4 WE oraz z art. 8 aktu z 1976 r., do kompetencji państw członkowskich i są wydawane zgodnie z właściwymi normami, procedurami i gwarancjami wymaganymi przez wewnętrzny porządek prawny tych państw. W przedmiocie weryfikacji mandatów Parlament powinien, zgodnie z art. 12 aktu z 1976 r., ograniczyć się do przyjęcia decyzji podjętych w kraju, stanowiących wyrażenie prerogatyw organów krajowych nadanych im przez właściwe dyspozycje prawa wspólnotowego, oraz nie powinien podważać ogłoszenia wyników wyborczych i przyznania mandatu jednemu z wybranych posłów. Weryfikacja poszanowania procedury przewidzianej przez prawo krajowe, ważności zasad krajowych, szczególnie tych, które regulują kwestię rezygnacji z mandatu, jak również poszanowania podstawowych praw zainteresowanych osób, należy do wyłącznej kompetencji właściwych sądów krajowych lub, ewentualnie, do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, nie należy natomiast do kompetencji Parlamentu Europejskiego.
42
Powyższe rozważania znajdują poparcie w orzecznictwie (wyrok Sądu z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie T-353/00 Le Pen przeciwko Parlamentowi, Rec. str. II-1729, pkt 92 i 93; wyrok Trybunału z dnia 7 lipca 2005 r. w sprawie C-208/03 P Le Pen przeciwko Parlamentowi, Zb.Orz. str. I-6051, pkt 51), które zdaje się potwierdzać „całkowity brak właściwości Parlamentu Europejskiego w odniesieniu do wakatów powstałych wskutek zastosowania przepisów krajowych”, oraz w praktyce samego Parlamentu Europejskiego wynikającą zarówno z decyzji Parlamentu z dnia 3 lipca 2006 r. oddalającej odwołanie skarżącego z powodu jego niedopuszczalności, jak i ze sprawozdania Komisji Prawnej Parlamentu Europejskiego z dnia 26 listopada 2004 r. (A6-0043/2004) w przedmiocie weryfikacji mandatów. Właśnie to sprawozdanie wprowadza rozróżnienie pomiędzy sporami dotyczącymi szczególnych przepisów aktu z 1976 r. a sporami dotyczącymi ustawodawstwa krajowego, podlegającymi odrzuceniu z powodu ich niedopuszczalności.
43
Ponadto skarżący uważa za pozbawione znaczenia dla sprawy wszystkie inne przepisy wspomniane przez Komisję Prawną Parlamentu w sprawozdaniu z dnia 22 maja 2007 r. (A6-0198/2007) w przedmiocie weryfikacji mandatu skarżącego, a szczególnie przepis art. 3 ust. 5 regulaminu Parlamentu Europejskiego odsyłającego do art. 4 ust. 3 tego regulaminu.
44
Niniejsza sprawa dotyczy, po pierwsze, weryfikacji mandatu nowo wybranego posła w rozumieniu art. 12 aktu z 1976 r., a nie wakatu, do którego stosuje się art. 4 ust. 3 regulaminu Parlamentu Europejskiego. W każdym razie akt z 1976 r. wyraźnie rozróżnia wakaty powstałe w wyniku rezygnacji, jedyne wskazane w tym ostatnim przepisie oraz przyczyny utraty mandatu regulowane przez krajowe przepisy prawne, które Parlament jedynie odnotowuje, zgodnie z art. 13 wspomnianego aktu. W niniejszym przypadku wakat miejsca przysługującego A. Occhetcie oraz jego zajęcie przez skarżącego były bezpośrednią konsekwencją ogłoszenia włoskiego biura wyborczego z dnia 29 marca 2007 r., które poinformowało Parlament o unieważnieniu, które stało się prawomocne, wskazania A. Occhetta jako zastępującego A. Di Pietra, jak również ogłoszenia skarżącego posłem wybranym w okręgu wyborczym Włochy Południowe. Z tego też powodu Parlament powinien zająć się decyzjami podjętymi na szczeblu krajowym bez sprawdzania, czy rezygnacja A. Occhetta była zgodna z aktem z 1976 r. i czy odpowiadała warunkom formalnym przewidzianym w art. 4 ust. 3 regulaminu Parlamentu.
45
Po drugie, zawarte w art. 3 ust. 5 regulaminu Parlamentu odniesienie do „ducha i litery” aktu z 1976 r. nie może być interpretowane w ten sposób, że pozwala Parlamentowi na ponowne badanie decyzji podejmowanych przez organy krajowe, ponieważ art. 12 aktu z 1976 r. wyraźnie stanowi, że Parlament „odnotowuje” rezultaty wyborów ogłoszone urzędowo przez organy krajowe. Odmienna interpretacja art. 3 ust. 5 regulaminu Parlamentu nieuchronnie skutkowałaby jego nieważnością, ponieważ wprowadzałaby odstępstwo niezgodne z przepisami aktu z 1976 r.
46
Ponadto art. 3 ust. 5 regulaminu Parlamentu, nawet w połączeniu z art. 6 aktu z 1976 r., nie może być przywoływany przez Parlament w celu zakwestionowania ogłoszenia dokonanego przez właściwe organy krajowe. Po pierwsze, art. 6 aktu z 1976 r. dotyczy jedynie kwestii wykonywania mandatów przez posłów wybranych do Parlamentu Europejskiego i nie znajduje zastosowania do zagadnienia wyboru członka Parlamentu, która stanowi w stosunku do niej kwestię wstępną. Po drugie, przepis ten nie pozwala w każdym razie na stwierdzenie nieważności czynności lub decyzji podjętych przez kandydatów, włącznie z decyzjami podjętymi przez nich w wyniku porozumień o charakterze politycznym, takich jak nieodwołalna rezygnacja kandydata skutkująca zrzeczeniem się mandatu poselskiego. Powyższe zostało potwierdzone treścią rezolucji Parlamentu Europejskiego w sprawie sporów dotyczących ważności mandatu posła w związku z „systemem obrotowym” (Dz.U. 1983, C 68, str. 31) oraz przez wspomniane w tej rezolucji drugie sprawozdanie komisji weryfikującej mandaty z dnia 7 stycznia 1983 r. Jeżeli chodzi tu o art. 2 statutu posła, wbrew temu, co wskazuje zaskarżona decyzja, mamy tu do czynienia z przepisem całkowicie nowym, tak jak to również wynika z motywu 4 wspomnianego statutu, i, w każdym razie, niepodlegającym zastosowaniu w niniejszej sprawie.
47
Wreszcie skarżący uważa, że zaskarżona decyzja narusza zasadę powagi rzeczy osądzonej, gdyż pozbawia skutków prawnych wyrok Consiglio di Stato, który stał się prawomocny. Skarżący przywołuje w tym względzie wyrok Trybunału z dnia 30 listopada 2003 r. w sprawie C-224/01 Köbler, Rec. str. I-10239, pkt 38 i 39, który wyłącza jego zdaniem wszelką możliwość pozbawienia wyroku powagi rzeczy osądzonej nawet w przypadku naruszenia prawa wspólnotowego, pozostawiając otwartą jedynie drogę dla żądania przed sądem krajowym, pod pewnymi warunkami, naprawienia przez państwo ewentualnie poniesionej szkody.
48
Po pierwsze, Parlament Europejski podtrzymuje, że kompetencja przyznana mu w pierwszym zdaniu art. 12 aktu z 1976 r. stanowi centralną część tego przepisu. Zdolność Parlamentu do weryfikowania mandatów swoich członków polega na sprawdzeniu, czy przekazanie aktu nominacji przez władze krajowe w oparciu o krajową ordynację wyborczą następuje z poszanowaniem zasad wskazanych w Akcie z 1976 r. Taki jest sens postępowania, jak to również wynika ze sprawozdania Komisji Regulaminowej, Weryfikacji Mandatów i Immunitetów Parlamentu Europejskiego w sprawie zmiany art. 7 i 8 regulaminu Parlamentu dotyczących weryfikacji mandatów oraz okresu wykonywania mandatu parlamentarnego (A3-0166/94) i odpowiadających im odpowiednio art. 3 i 4 aktualnie obowiązującego regulaminu Parlamentu Europejskiego.
49
W konsekwencji, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, kiedy Parlament stwierdzi, że desygnowanie przez właściwy organ krajowy członka Parlamentu Europejskiego jest sprzeczne z prawem wspólnotowym, nie może on zatwierdzić tego mandatu i to nawet, w przypadku gdy dany akt krajowy został wydany prawomocnie przez najwyższy organ sądowy danego państwa członkowskiego. W takim przypadku Parlament posiada kompetencję do sprawdzenia poszanowania wspomnianych zasad i norm w celu zapewnienia pierwszeństwa prawa wspólnotowego, pozostawiając bez zastosowania akty prawa krajowego, które nie są z nimi zgodne. Parlament Europejski nie może się w takim przypadku ograniczyć do zwrócenia uwagi Komisji na ewentualne naruszenie aktu z 1976 r., gdyż nakładałoby to nań obowiązek wydania decyzji dotyczącej weryfikacji mandatu niezgodnej z aktem z 1976 r., a zatem potwierdzenia mandatu skarżącego z naruszeniem art. 6 tego aktu.
50
Po drugie, Parlament utrzymuje, że zaskarżona decyzja jest zgodna z art. 6 aktu z 1976 r. Według Parlamentu włoski system wyborczy do Parlamentu Europejskiego pozwala na zgłaszanie kandydatów w wielu okręgach wyborczych. Ta możliwość może skłaniać kandydatów do zawierania porozumień dotyczących przyszłego mandatu parlamentarnego zdobytego ewentualnie w wyborach. Takie porozumienia nie tylko, zdaniem Parlamentu, nie uwzględniają woli wyborców wyrażonej w czasie wyborów, ale również ograniczają wykonywanie mandatu parlamentarnego przez wybranych kandydatów. Do Parlamentu należy w tej sytuacji czuwanie nad poszanowaniem prawa wspólnotowego oraz unikanie sytuacji, w których ewentualne działania niezgodne z prawem mogłyby mieć wpływ na wydawane przez niego akty.
51
W niniejszej sprawie Parlament stwierdził naruszenie przez władze włoskie art. 6 aktu z 1976 r. W istocie zasada swobody i niezależności posłów, ustanowiona przez ten przepis, jest niezgodna z uznaniem jakiejkolwiek wartości prawnej porozumień w kwestii wykonywania mandatu parlamentarnego. Tribunale amministrativio regionale del Lazio słusznie zatem orzekł, że rezygnacja A. Occhetta nie mogła nigdy dotyczyć jego kandydatury. Odmienny wyrok wydany przez Consiglio di Stato nie uznał natomiast doniosłości zasady swobody i niezależności posłów.
52
Po trzecie, Parlament uważa, że art. 3 ust. 5 regulaminu Parlamentu Europejskiego jest właściwym przepisem dla celów weryfikacji mandatu skarżącego, ponieważ jego desygnacja na członka Parlamentu była konsekwencją uwzględnienia przez właściwe władze włoskie ważności rezygnacji A. Occhetta wyrażonej w dniu 7 lipca 2004 r. A zatem od chwili, gdy w lipcu 2006 r. Parlament zatwierdził mandat parlamentarny A. Occhetta, obowiązkiem Parlamentu było sprawdzenie, w sytuacji gdy poseł został odwołany przez władze krajowe, czy to odwołanie odbywa się zgodnie z poszanowaniem zasad wymienionych w akcie z 1976 r. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie chodziło tu o przypadek utraty mandatu parlamentarnego wskutek zastosowania prawa krajowego, który powinien zostać jedynie odnotowany przez Parlament. Jeżeli taka sytuacja miałaby miejsce, to decyzja Parlamentu z dnia 3 lipca 2006 r. dotycząca ważności mandatu A. Occhetta nie miałaby żadnej wartości prawnej. W takiej sytuacji podobne ograniczenie kompetencji Parlamentu Europejskiego pozbawiłoby wszelkiej skuteczności uprawnienia kontrolne przyznane mu wyraźnie przez art. 12 aktu z 1976 r. oraz pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z regułami interpretacyjnymi prawa wspólnotowego. Z tego też powodu zarzut nieważności podniesiony przez skarżącego przeciwko art. 3 ust. 5 regulaminu Parlamentu Europejskiego powinien zostać oddalony, ponieważ rzeczony przepis jest zgodny z art. 6 i 12 aktu z 1976 r.
53
Rezolucja Parlamentu w sprawie sporów dotyczących ważności mandatu posła w związku z „systemem obrotowym” (zob. pkt 46 powyżej) nie może podważyć wcześniejszych rozważań, ponieważ w tej rezolucji Parlament również zajął stanowisko potwierdzające poszanowanie zasady swobody i niezależności posłów ustanowionej w art. 6 aktu z 1976 r. W zaskarżonej decyzji Parlament nie naruszył również zasady powagi rzeczy osądzonej wyroku, gdyż w punkcie O jej motywów zostało stwierdzone, że wyrok Consiglio di Stato posiadał tę powagę.
54
Wreszcie Parlament uważa, że słusznie opierał się w zaskarżonej decyzji na statucie posła. Statut ten jest aktem przyjętym przez ustawodawcę wspólnotowego w roku 2005, a zacznie obowiązywać dopiero od roku 2009. Wykładnia art. 6 aktu z 1976 r. powinna zatem uwzględniać opinię wyrażoną już przez ustawodawcę wspólnotowego. Ponadto państwa członkowskie mają obowiązek powstrzymania się od wydawania przepisów krajowych sprzecznych z wcześniejszą dyspozycją prawa wspólnotowego, nawet jeżeli ta ostatnia jeszcze nie obowiązuje.
55
A. Occhetto stwierdza, że jego rezygnacja z mandatu złożona we włoskim biurze wyborczym w dniu 7 lipca 2004 r. (zob. pkt 7 powyżej) nastąpiła w wyniku porozumienia wyborczego w sprawie podziału miejsc uzyskanych w wyborach europejskich przez wspólną listę „Società Civile — Di Pietro Occhetto” zawartego między kandydatami zajmującymi pierwsze miejsca na dwóch listach tej partii, a mianowicie pomiędzy nim a A. Di Pietrem. Powyższe wynika również z oświadczeń skarżącego i A. Di Pietra, przedstawionych w ramach pozwu o odszkodowanie wniesionego do Tribunale civile di Roma (sądu cywilnego w Rzymie) przeciwko A. Occhetcie z żądaniem naprawienia szkody poniesionej rzekomo przez nich w związku z odwołaniem przez A. Occhetta swojej rezygnacji z nominacji na członka Parlamentu Europejskiego. W ramach tego samego postępowania A. Occhetto złożył powództwo wzajemne, wnioskując o całkowite unieważnienie swojej rezygnacji, która według niego wynikała z niedozwolonego, a zatem nieważnego porozumienia.
56
A. Occhetto wyjaśnia, że wykonując wspomniane wyżej porozumienie, w dniu 6 lipca 2004 r. podpisał w obecności notariusza cztery egzemplarze rezygnacji z mandatu posła, w tym również rezygnację złożoną następnego dnia właściwym organom włoskim. Te dokumenty pozwoliły A. Di Pietrze, wybranemu w dwóch wymienionych okręgach wyborczych, stać się „panem” i „sędzią” skutków jego swobody wyboru, ponieważ kontrolował przydział drugiego miejsca ze wspólnej listy wyborczej.
57
Według A. Occhetta rzeczone porozumienie mające na celu zmianę kolejności kandydatów ustalonej w wyniku głosowania wyborców było niedozwolone i nieważne. W związku z tym każda rezygnacja złożona w wykonaniu takiego porozumienia również była nieważna. Ponadto rezygnacja ta stoi w sprzeczności z art. 3 Protokołu dodatkowego do europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPC) podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., zgodnie z którym układające się strony zobowiązują się organizować wolne wybory „w warunkach zapewniających swobodę wyrażania opinii ludności w wyborze ciała ustawodawczego”, a także z art. 4 aktu z 1976 r. Poza tym ta rezygnacja naruszała nie tylko „bierne prawo wyborcze” A. Occhetta, ale również „czynne prawo wyborcze” jego wyborców.
58
A. Occhetto wyjaśnia, że argument oparty na bezwzględnej nieważności jego rezygnacji będącej skutkiem niedozwolonego porozumienia nie został wskazany przed włoskimi sądami administracyjnymi, ponieważ nie mógł podlegać ich ocenie. Włoski system sądowniczy przewiduje bowiem podział kompetencji między sądownictwo administracyjne i sądownictwo powszechne, a ponieważ Consiglio di Stato jest sądem administracyjnym, nie może rozpatrywać kwestii nieważności rezygnacji A. Occhetta z mandatu, należącej do kompetencji włoskich sądów cywilnych.
59
W związku z powyższym zaskarżona decyzja słusznie została wydana przez Parlament w wykonaniu prerogatyw przyznanych mu przez akt z 1976 r. oraz regulamin Parlamentu Europejskiego. Ostatecznie bowiem na Parlamencie spoczywał obowiązek upewnienia się, czy krajowe procedury są zgodne z podstawowymi zasadami demokracji konstytucyjnej.
60
Z przepisów aktu z 1976 r. oraz z EKPC wynika w tym względzie, że kolejność wybranych kandydatów na liście jest nienaruszalna i nie może zostać zmieniona prywatnym oświadczeniem woli. W tej sytuacji jedynym momentem, w którym właściwe władze wyborcze mogłyby uwzględnić ewentualną rezygnację kandydata zajmującego pierwsze miejsce na liście, była chwila otwarcia procedury ogłoszenia wybranych posłów, ponieważ zainteresowany kandydat miał wówczas prawo odwołania złożonej wcześniej ewentualnej rezygnacji lub też jej potwierdzenia, nawet milcząco. Odebranie tej możliwości zainteresowanemu kandydatowi, jak to uczynił w swym wyroku Consiglio di Stato (zob. pkt 14 powyżej), oznaczałoby, że rezygnacja jest nieodwołalna nawet, w przypadku gdy jest wynikiem wady w zakresie zgody czy też układów i oszustw politycznych lub wyborczych.
61
Wspomniany wyżej wyrok Consiglio di Stato naruszył zatem EKPC i w związku z tym A. Occhetto wniósł skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
62
Wreszcie A. Occhetto uważa, że wskazanie przez skarżącego rezolucji Parlamentu dotyczącej odwołań w zakresie ważności mandatów poselskich w związku z „systemem obrotowym” (zob. pkt 46 powyżej) jest nietrafne, gdyż dotyczy zdarzeń mających miejsce w obrębie jednej partii, a nie — jak w niniejszej sprawie — zaistniałych w obrębie jednej wspólnej listy wyborczej różnych ugrupowań politycznych. Ponadto nie było tu mowy ani o porozumieniu umownym, ani też o jakiejkolwiek presji wywieranej na kandydacie, lecz o zwykłym wyborze mającym na celu zagwarantowanie równomiernego rozmieszczenia osób należących do danej partii w różnych okręgach, bez pozbawienia żadnego kandydata praw do reprezentowania tej partii, przy założeniu, że wszyscy ci kandydaci przyjęli ten sam program polityczny.
63
Z tych powodów A. Occhetto uważa, że warunek dotyczący istnienia fumus boni iuris nie został w niniejszej sprawie spełniony.
Ocena sędziego orzekającego w przedmiocie środków tymczasowych
64
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 7 ust. 1 akapit drugi WE oraz z art. 189 akapit pierwszy WE Parlament Europejski wykonuje swoją władzę i działa w granicach uprawnień przyznanych mu w traktacie.
65
Artykuł 190 ust. 4 WE przewiduje, że Parlament Europejski opracowuje projekt mający na celu umożliwienie przeprowadzenia powszechnych wyborów bezpośrednich zgodnie z jednolitą procedurą we wszystkich państwach członkowskich lub zgodnie z zasadami wspólnymi dla wszystkich państw członkowskich oraz że Rada, stanowiąc jednomyślnie po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego udzielonej większością głosów jego członków, ustanawia właściwe przepisy, których przyjęcie zaleca państwom członkowskim, zgodnie z ich odpowiednimi wymogami konstytucyjnymi.
66
Te przepisy zostały ustanowione w akcie z 1976 r., którego art. 8 akapit pierwszy wskazuje, że z zastrzeżeniem postanowień tego aktu procedura wyborcza w każdym państwie członkowskim podlega przepisom krajowym. Zgodnie zatem z tym przepisem procedura wyborcza w wyborach członków do Parlamentu Europejskiego w dniach 12 i 13 czerwca 2004 r. podlegała w każdym państwie członkowskim właściwym przepisom krajowym, a więc w tym przypadku włoskiej ustawie nr 18 z dnia 24 stycznia 1979 r. o wyborach przedstawicieli Włoch do Parlamentu Europejskiego (GURI nr 29 z dnia 30 stycznia 1979 r., str. 947).
67
W celu przedstawienia tła niniejszego sporu należy przypomnieć, że włoska ustawa nr 18 daje możliwość jednoczesnego zgłoszenia jednej kandydatury w wielu okręgach wyborczych. Z tego też powodu A. Di Pietro mógł kandydować ze wspólnej listy „Società Civile — Di Pietro Occhetto” jednocześnie w okręgu Włochy Południowe i Włochy Północno-Zachodnie. Jak to już zostało wskazane, omawiana lista uzyskała dwa miejsca, po jednym w każdym z dwóch okręgów. A. Di Pietro, który uzyskał pierwsze miejsce w obu okręgach, w dniu 6 lipca 2004 r. wybrał mandat w okręgu wyborczym Włochy Południowe, natomiast A. Occhetto, który w tym czasie również posiadał krajowy mandat poselski, tego samego dnia złożył przed notariuszem „nieodwołalną” rezygnację z mandatu do Parlamentu Europejskiego w obu okręgach wyborczych.
68
W następstwie tego działania w dniu 12 listopada 2004 r. włoskie biuro wyborcze przekazało Parlamentowi Europejskiemu oficjalne wyniki wyborów europejskich wraz z listą wybranych kandydatów oraz osób, które je zastąpiły. Włoskie biuro wyborcze ogłosiło, że w okręgu Włochy Północno-Zachodnie wybrany został Giulietto Chiesa, w okręgu Włochy Południowe — Antonio Di Pietro, a ponieważ Achille Occhetto nie figurował na tej liście, skarżący zajął pierwsze miejsce spośród niewybranych kandydatów w okręgu Włochy Południowe.
69
A. Di Pietro został wybrany do włoskiego parlamentu w wyborach w dniach 9 i 10 kwietnia 2006 r. i przyjął krajowy mandat poselski, a zatem jego miejsce w Parlamencie Europejskim pozostało nieobsadzone. Po wycofaniu rezygnacji przez A. Occhetta włoskie biuro wyborcze ogłosiło wybór A. Occhetta w okręgu Włochy Południowe. Ogłoszenie to stało się przedmiotem sporu przed właściwymi sądami włoskimi, w ramach którego przywołano i rozpatrywano kwestię rezygnacji A. Occhetta i który zakończył się ostatecznie wydaniem urzędowego ogłoszenia o wyborze skarżącego, przesłanego przez włoskie biuro wyborcze do Parlamentu Europejskiego w dniu 29 marca 2007 r.
70
Niniejszy spór wpisuje się zatem w ramy procedury weryfikacji mandatu skarżącego przez Parlament Europejski, przeprowadzonej w oparciu o art. 12 aktu z 1976 r. i w następstwie odwołania wniesionego przez A. Occhetta na podstawie tego samego artykułu, stanowiącego podstawę prawną kompetencji Parlamentu w tym zakresie.
71
Z treści art. 12 aktu z 1976 r. wynika, że Parlament Europejski nie posiada zasadniczo żadnej właściwości w zakresie czuwania nad przestrzeganiem prawa wspólnotowego przez państwa członkowskie, czy to w zakresie ogólnym, czy szczególnie w dziedzinie prawa wyborczego. Przeciwnie, brzmienie tego przepisu wskazuje, że uprawnienie do weryfikacji, którym dysponuje Parlament, okazuje się na pierwszy rzut oka dość ograniczone.
72
Jeżeli Parlament Europejski w punkcie P motywów zaskarżonej decyzji słusznie stwierdza, że do Parlamentu i tylko do niego należy weryfikacja mandatów jego członków, to zapomina wspomnieć o drugim zdaniu art. 12 aktu z 1976 r., nierozerwalnie połączonym z pierwszym przez sformułowanie wprowadzające dwojakie ograniczenie posiadanego przez Parlament uprawnienia do weryfikacji.
73
Po pierwsze, Parlament „odnotowuje rezultaty ogłoszone urzędowo przez państwa członkowskie”.
74
Należy przypomnieć w tym względzie, że zgodnie z art. 8 aktu z 1976 r. „procedura wyborcza w każdym państwie członkowskim podlega przepisom krajowym”, z zastrzeżeniem postanowień tego aktu. A zatem nawet jeżeli państwa członkowskie są zobowiązane do przestrzegania postanowień aktu z 1976 r. w zakresie pewnych procedur wyborczych, to wciąż to na nich ostatecznie spoczywa obowiązek zorganizowania wyborów zgodnie z procedurą ustaloną przez ich własne przepisy krajowe, następnie obliczenia głosów oraz urzędowego ogłoszenia wyników wyborów.
75
Zadanie polegające na „odnotowaniu” wyników wyborów wydaje się oznaczać, że rola Parlamentu ogranicza się do odnotowania dokonanego wcześniej przez władze krajowe stwierdzenia wybranych osób, czyli do odnotowania istniejącej już wcześniej sytuacji prawnej wynikającej wyłącznie z decyzji tych władz, co podkreśla całkowity brak swobodnego uznania Parlamentu w tym zakresie. Wydaje się zatem wykluczone, aby w tym kontekście Parlament mógł zakwestionować samą prawidłowość danego aktu krajowego i odmówić jego odnotowania, w sytuacji gdy stwierdzi wystąpienie nieprawidłowości (zob. podobnie w sprawie odnotowania przez Parlament Europejski utraty mandatu ogłoszonej przez właściwy organ krajowy ww. w pkt 42 wyrok z dnia 7 lipca 2005 r. w sprawie Le Pen przeciwko Parlamentowi, pkt 49 i 56; ww. w pkt 42 wyrok z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie Le Pen przeciwko Parlamentowi, pkt 90–92).
76
Po drugie, szczególne uprawnienie Parlamentu do rozstrzygania sporów wynikłych przy okazji weryfikowania mandatów jest również ograniczone ratione materiae jedynie do odwołań, „jakie mogą zostać ewentualnie wniesione na podstawie postanowień [aktu z 1976 r.], z wyłączeniem przepisów krajowych, do których akt się odnosi”.
77
W związku z tym okazuje się, przynajmniej na pierwszy rzut oka, że Parlament Europejski błędnie ocenił zakres art. 6 aktu z 1976 r., powołując się na niego w sytuacji, do której nie znajduje on zastosowania. Artykuł ten dotyczy jedynie członków Parlamentu, którzy muszą mieć możliwość wykonywania swych uprawnień w sposób niezależny, nie dotyczy natomiast wybranych kandydatów, których mandat nie został jeszcze zweryfikowany przez Parlament zgodnie z dyspozycją art. 12 aktu z 1976 r. Zatwierdzenie przez Parlament mandatu takiej osoby w ramach procedury weryfikacji stanowi warunek wstępny i niezbędny do tego, aby art. 6 aktu z 1976 r. mógł znaleźć zastosowanie wobec tej osoby.
78
Treść art. 3 ust. 2 akapit pierwszy zdanie ostatnie regulaminu Parlamentu nie może podważyć tego wniosku. Przepis ten pozwala wybranemu kandydatowi, którego mandat nie został jeszcze zweryfikowany, na udział już w charakterze posła w posiedzeniach Parlamentu i jego organów z zachowaniem pełni związanych z tym praw, w tym również praw wynikających z art. 6 aktu z 1976 r., jednak jedynie w określonym czasie i bez uszczerbku dla późniejszej decyzji Parlamentu w sprawie weryfikacji jego mandatu.
79
Należy jednakże zauważyć, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje na pewną skłonność Parlamentu do utożsamienia sytuacji wybranego kandydata z sytuacją członka Parlamentu, i to po lekturze art. 6 aktu z 1976 r. w oparciu o treść art. 2 statutu posła, który zacznie obowiązywać dopiero w 2009 r. i przewiduje, że posłowie są wolni i niezależni (§ 1) oraz że porozumienia w sprawie złożenia mandatu przed upływem kadencji lub na jej zakończenie są nieważne (§ 2) (zob. punkt F motywów zaskarżonej decyzji).
80
W punkcie K motywów zaskarżonej decyzji Parlament uważa również, że „zakres prawny art. 6 aktu [z 1976 r.] obejmuje również kandydatów, którzy oficjalnie figurują na listach sporządzonych po wyborach — przy czym jest to w interesie Parlamentu […], zważywszy, że wybrani kandydaci są potencjalnymi posłami do [tego] Parlamentu”.
81
Poza okolicznością, iż A. Occhetto nie znajdował się, dosłownie rzecz ujmując, na liście wybranych kandydatów sporządzonej przez władze włoskie po wyborach w czerwcu 2004 r., można uznać prima facie, że przytoczone wyżej twierdzenie Parlamentu wynika z wykładni contra legem art. 6 aktu z 1976 r., której nie można przyjąć.
82
Zagadnienie podniesione w odwołaniu A. Occhetta nie dotyczy a priori w niczym rzeczywistego wykonywania mandatu przez parlamentarzystę, lecz wynika z sytuacji w stosunku do niego wstępnej, to znaczy zależnej od prawidłowości urzędowego ogłoszenia wyboru danego kandydata przez właściwe organy krajowe. Ta sytuacja oraz związane z nią kwestie sporne należą do zakresu krajowego ustawodawstwa wyborczego oraz do kompetencji właściwych krajowych organów administracyjnych i sądowych.
83
Należy podkreślić, że w tym właśnie kierunku zmierzała decyzja wydana przez Parlament w dniu 3 lipca 2006 r., o której nie wspomina zaskarżona decyzja i w której Parlament uznał, w oparciu o art. 12 aktu z 1976 r., że odwołanie skarżącego wniesione w związku z urzędowym ogłoszeniem wyboru A. Occhetta zajmującego wcześniej pierwsze miejsce na liście kandydatów, którzy nie zostali wybrani w okręgu wyborczym Włochy Południowe, jest niedopuszczalne, ponieważ opiera się na włoskim prawie wyborczym.
84
W tych okolicznościach stwierdzenie skarżącego, zgodnie z którym Parlament Europejski, wydając zaskarżoną decyzję, naruszył art. 12 aktu z 1976 r., okazuje się nie być pozbawionym wszelkich podstaw.
85
Artykuł 3 ust. 5 regulaminu Parlamentu Europejskiego, wskazany wyraźnie w punkcie C motywów zaskarżonej decyzji, nie osłabia powyższego wniosku. Odniesienie do tego przepisu nie może, na pierwszy rzut oka, umożliwić Parlamentowi zmiany zakresu kompetencji w przedmiocie mandatów jego członków, które przyznaje mu art. 12 aktu z 1976 r.
86
Przepis regulaminu Parlamentu Europejskiego nie może bowiem, zgodnie z zasadą hierarchii norm, pozwolić na odstąpienie od przepisów aktu z 1976 r. i przyznać Parlamentowi kompetencji szerszych niż posiadane na jego podstawie (ww. w pkt 42 wyrok z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie Le Pen przeciwko Parlamentowi, pkt 93). Jeżeli zatem właśnie w ten sposób należy rozumieć art. 3 ust. 5 regulaminu Parlamentu Europejskiego, to przepis ten, jak słusznie podnosi skarżący, jest nieważny.
87
Parlament proponuje inne spojrzenie na art. 3 ust. 5 regulaminu Parlamentu Europejskiego, według którego „od chwili zatwierdzenia przez Parlament Europejski mandatu parlamentarnego A. Occhetta w lipcu 2006 r., jego obowiązkiem [było] sprawdzenie — w przypadku odwołania tego posła przez organy krajowe na podstawie złożonej przez niego dymisji z mandatu do Parlamentu Europejskiego, jak to miało miejsce w komunikacie [włoskiego biura wyborczego] z dnia 29 marca 2007 r. — czy to odwołanie [odbyło] się z poszanowaniem zasad wymienionych w akcie z 1976 r.”.
88
W tym zakresie wystarczy stwierdzić, że skarżący nie został mianowany posłem w następstwie dymisji „posła” A. Occhetta.
89
Argument Parlamentu, zgodnie z którym odmienna od interpretacji zawartej w zaskarżonej decyzji interpretacja przewidzianego w art. 12 aktu z 1976 r. prawa do weryfikacji powoduje pozbawienie tegoż przepisu całej jego skuteczności, nie wydaje się zasadny. Jest bowiem bezsporne, że Parlament jest w pełni właściwy, by wypowiedzieć się w ramach art. 12 aktu z 1976 r. na temat sytuacji wybranego kandydata posiadającego jedną z cech niepołączalnych z mandatem do Parlamentu Europejskiego, wskazanych enumeratywnie w art. 7 aktu z 1976 r.
90
Z kolei argument Parlamentu, iż jego decyzja w sprawie weryfikacji mandatu byłaby dotknięta nieważnością, gdyby opierała się na nieważnym akcie krajowym, w tym przypadku akcie krajowym, który był podstawą do urzędowego ogłoszenia wyników wyborczych, również nie wydaje się zasadny.
91
W istocie, zgodnie z orzecznictwem, jeżeli dany akt krajowy stanowi część wspólnotowego procesu decyzyjnego i — w wyniku podziału kompetencji między organami krajowymi a instytucjami wspólnotowymi dokonanego w danej dziedzinie — jest wiążący dla instancji wspólnotowej podejmującej decyzję oraz określa w konsekwencji treść podejmowanej decyzji wspólnotowej, nieprawidłowości, którymi ten akt krajowy jest ewentualnie dotknięty, nie mogą w żadnym wypadku wpłynąć na ważność decyzji wydanej przez instytucję wspólnotową (zob. podobnie wyrok Trybunału z dnia 3 grudnia 1992 r. w sprawie C-97/91 Oleificio Borelli przeciwko Komisji, Rec. str. I-6313, pkt 10–12; postanowienie prezesa Sądu z dnia 21 maja 2007 r. w sprawie T-18/07 R Kronberger przeciwko Parlamentowi, niepublikowane w Zbiorze, pkt 38–40).
92
W związku z powyższym ewentualne nieprawidłowości, którymi dotknięte jest urzędowe ogłoszenie wyników wyborczych dokonane przez właściwy organ krajowy, nie mogą w żadnym wypadku wpłynąć na ważność decyzji Parlamentu Europejskiego w sprawie weryfikacji mandatów wybranych osób.
93
W tym miejscu należy przypomnieć, że do sądów krajowych należy orzekanie, w określonych przypadkach po uzyskaniu orzeczenia wydanego w trybie prejudycjalnym przez Trybunał na podstawie art. 234 WE, w kwestii legalności krajowych przepisów i procedur wyborczych (zob. podobnie ww. w pkt 91 postanowienie w sprawie Kronberger przeciwko Parlamentowi, pkt 41).
94
W niniejszej sprawie taka kontrola sądowa przed właściwymi sądami włoskimi rzeczywiście miała miejsce na podstawie włoskiej ustawy nr 18. Najpierw Tribunale amministrativo regionale del Lazio, a następnie Consiglio di Stato orzekły o legalności włoskiej procedury wyborczej, która zakończyła się ogłoszeniem skarżącego posłem wybranym do Parlamentu Europejskiego. Jeżeli te dwa sądy włoskie nie skierowały pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości w ramach tego postępowania, to prawdopodobnie dlatego, że wniesione sprawy nie dotyczyły wykładni prawa wspólnotowego, lecz prawa krajowego, a szczególnie kwestii ważności złożonej przez A. Occhetta pierwotnej rezygnacji z mandatu oraz późniejszego jej odwołania.
95
Z powyższych rozważań wynika, że argumentacja skarżącego dotycząca braku właściwości Parlamentu do wydania zaskarżonej decyzji ma rzeczowy charakter i nie może zostać odrzucona bez dokładniejszego jej zbadania, co należy do wyłącznej kompetencji sędziego orzekającego co do istoty sprawy. Co więcej, należy stwierdzić, i to bez konieczności badania pozostałych argumentów przedstawionych przez skarżącego, że warunek dotyczący fumus boni iuris został w niniejszej sprawie spełniony.
W przedmiocie pilnego charakteru i ważenia interesów
Argumenty stron
96
Skarżący podnosi, że oddalenie niniejszego wniosku spowoduje dla niego powstanie ciężkiej i nieodwracalnej szkody, ponieważ zaskarżona decyzja pozbawiła go mandatu do Parlamentu Europejskiego, a w konsekwencji uniemożliwiła wykonanie zadań powierzonych mu przez wyborców. Szkoda zresztą już w pewnym sensie nastąpiła, bowiem ze strony internetowej Parlamentu Europejskiego usunięto nazwisko i profil skarżącego. Sąd Pierwszej Instancji przyznał już, że tego rodzaju szkoda jest nieodwracalna oraz że w tym przypadku jest spełniona przesłanka dotycząca pilnego charakteru (postanowienie prezesa Sądu z dnia 26 stycznia 2001 r. w sprawie T-353/00 R Le Pen przeciwko Parlamentowi, Rec. str. II-125, pkt 96–98).
97
Odnośnie do wyważenia występujących interesów skarżący podtrzymuje, że zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w postanowieniu prezesa Sądu z dnia 25 listopada 1999 r. w sprawie T-222/99 R Martinez i de Gaulle przeciwko Parlamentowi, Rec. str. II-3397, pkt 80, i w ww. w pkt 96 postanowieniu z dnia 26 stycznia 2001 r. w sprawie Le Pen przeciwko Parlamentowi, pkt 101 i 103, sędzia orzekający w przedmiocie środków tymczasowych powinien przyznać pierwszeństwo szczególnemu interesowi skarżącego, który w wyniku zaskarżonej decyzji został pozbawiony możliwości wykonywania mandatu poselskiego przyznanego mu zgodnie z prawem. Interes ten jest zresztą zbieżny z ogólnym interesem Parlamentu w zakresie poszanowania jego prawowitego składu zgodnego z zasadami i procedurami właściwego prawa krajowego, jak również z interesem poszczególnych państw członkowskich w zakresie poszanowania ich kompetencji w dziedzinie prawa wyborczego oraz prawomocnych decyzji wydawanych przez krajowe organy sądowe (zob. w odniesieniu do tego ostatniego interesu postanowienie prezesa Trybunału z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie C-208/03 P-R Le Pen przeciwko Parlamentowi, Rec. str. I-7939, pkt 108).
98
Parlament uważa, że skarżący nie wykazał pilnego charakteru. Argument, według którego zaskarżona decyzja pozbawiła go mandatu otrzymanego od jego wyborców, nie może zostać uznany, ponieważ A. Occhetto wyprzedził skarżącego na liście wyborczej. W opinii Parlamentu, w przypadku mandatu parlamentarnego pilny charakter nie może być oceniany wyłącznie w związku z prawami osób wybranych, ale również w związku z prawami wyborców. Ponadto A. Occhetto wykonywał już swój mandat przed ponad rok.
99
Parlament uważa również, że wyważenie interesów stron w spornej sprawie nie będzie korzystne dla skarżącego. W niniejszej sprawie nie chodzi o tymczasowe trwanie mandatu posła do Parlamentu Europejskiego, jak to miało miejsce w przypadku stanowiącym podstawę wydania ww. w pkt 96 postanowienia z dnia 26 stycznia 2001 r. w sprawie Le Pen przeciwko Parlamentowi. Skarżący stara się raczej o utrzymanie tymczasowej sytuacji, z której korzystał na podstawie art. 3 ust. 2 regulaminu Parlamentu Europejskiego od dnia 29 marca 2007 r. i której zaskarżona decyzja położyła kres. Ta sytuacja skarżącego jest bardziej delikatna niż sytuacja skarżącego, który starał się o utrzymanie mandatu prawomocnie zatwierdzonego przez Parlament w przypadku stanowiącym punkt wyjścia do wydania wyżej wymienionego w pkt 96 postanowienia z dnia 26 stycznia 2001 r. w sprawie Le Pen przeciwko Parlamentowi.
100
Ponadto zawieszenie wykonania zaskarżonej decyzji pociąga za sobą pewne konsekwencje prawne nie tylko dla Parlamentu, ale również dla A. Occhetta, ponieważ wpływa na wykonywanie jego mandatu, prawomocnie zatwierdzonego przez Parlament decyzją wydaną w dniu 3 lipca 2006 r. W tych warunkach Parlament uważa, że żądane zawieszenie wykonania spowodowałoby bardzo poważną szkodę dla interesu publicznego. Odnośnie natomiast do podstawowych zasad dotyczących mandatu członka Parlamentu jedynie wyrok co do istoty może doprowadzić do zmiany obecnej sytuacji i nie można dopuścić, aby przeważyły interesy skarżącego, ponieważ, w najlepszym wypadku, na jego korzyść przemawia jedynie fumus boni iuris.
101
A. Occhetto podnosi, że jedynie ocena sporu co do istoty może prowadzić do kolejnej zmiany w zakresie funkcji parlamentarnych, gdyż pierwsza zmiana nastąpiła już w wyniku ogłoszenia wyboru skarżącego w dniu 29 marca 2007 r. Z uwagi na to, że A. Occhetto wykonuje funkcje parlamentarne od ogłoszenia jego wyboru w dniu 8 maja 2006 r. i jest przewodniczącym delegacji Parlamentu do spraw stosunków z Organizacją Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO), ewentualne przerwanie wykonywania przez niego funkcji parlamentarnej spowodowałoby dla niego nieodwracalną szkodę i zagroziłoby funkcjonowaniu samego Parlamentu. Wobec powyższego argumenty skarżącego dotyczące pilnego charakteru są bezpodstawne.
102
Biorąc pod uwagę okoliczność, że A. Occhetto otrzymał większą liczbę głosów niż skarżący, uwzględnienie niniejszego wniosku o zastosowanie środka tymczasowego na podstawie oceny, która jest siłą rzeczy jedynie pobieżna, wydaje się całkowicie niewłaściwe w ramach ważenia występujących interesów.
Ocena sędziego orzekającego w przedmiocie środków tymczasowych
103
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem celem postępowania w przedmiocie środka tymczasowego jest zagwarantowanie pełnej skuteczności orzeczenia co do istoty. Aby to osiągnąć, żądane środki muszą być pilne, w tym sensie, iż ich zarządzenie i wykonanie przed rozstrzygnięciem w sprawie głównej jest konieczne w celu uniknięcia poważnej i nieodwracalnej szkody dla interesów skarżącego. [postanowienie prezesa Trybunału z dnia 25 marca 1999 r. w sprawie C-65/99 P(R) Willeme przeciwko Komisji, Rec. str. I-1857, pkt 62; postanowienia prezesa Sądu z dnia 15 lipca 1999 r. w sprawie T-167/99 R Giulietti przeciwko Komisji, RecFP str. I-A-139 i II-751, pkt 29; ww. w pkt 97 w sprawie Martinez i de Gaulle przeciwko Parlamentowi, pkt 79].
104
Zważywszy, że okres trwania mandatu członka Parlamentu Europejskiego wynosi pięć lat oraz że wynikające z zaskarżonej decyzji uznanie mandatu skarżącego za nieważny uniemożliwia dalsze wykonywanie przez niego funkcji posła Parlamentu, wydaje się jasne, że w przypadku gdyby sędzia orzekający co do istoty sprawy stwierdził nieważność zaskarżonego aktu, a jego wykonanie nie było wcześniej zawieszone, szkoda poniesiona przez skarżącego byłaby nieodwracalna (zob. podobnie ww. w pkt 97 postanowienie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie Le Pen przeciwko Parlamentowi, pkt 102; ww. w pkt 96 postanowienie z dnia 26 stycznia 2001 r. w sprawie Le Pen przeciwko Parlamentowi, pkt 96).
105
Ta szkoda w pewnym sensie już nastąpiła, ponieważ z akt sprawy oraz pism Parlamentu wyraźnie wynika, że po wydaniu zaskarżonej decyzji Parlament uznaje właśnie A. Occhetta, a nie skarżącego za posła zajmującego miejsce z okręgu Włochy Południowe.
106
Na tym etapie oceny do obowiązku sędziego orzekającego w przedmiocie środków tymczasowych należy jeszcze wyważenie występujących interesów. Jest bezsporne, że poważna i nieodwracalna szkoda, jako kryterium pilnego charakteru, stanowi ponadto pierwszy element porównania dokonywanego w ramach oceny interesów. Dokładniej, porównanie to powinno umożliwić sędziemu orzekającemu w przedmiocie środków tymczasowych zbadanie, czy ewentualne stwierdzenie nieważności spornego aktu przez sędziego orzekającego co do istoty sprawy pozwoli na odwrócenie sytuacji spowodowanej przez jego natychmiastowe wykonanie oraz odwrotnie, czy zawieszenie wykonania wspomnianego aktu może stanowić przeszkodę dla jego pełnej skuteczności, w przypadku gdyby skarga co do istoty została oddalona (zob. ww. w pkt 97 postanowienie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie Le Pen przeciwko Parlamentowi, pkt 106 oraz wskazane w nim orzecznictwo).
107
Uznanie w niniejszej sprawie mandatu parlamentarnego skarżącego za nieważny jest skuteczne od dnia 24 maja 2007 r. wraz ze wszystkimi niekorzystnymi konsekwencjami, które z tego wynikają. Ponadto im dłużej skarżący pozostanie w niemożności wykonywania swojego mandatu w pozostałym do jego końca okresie czasu wynoszącym mniej niż dwa lata, tym bardziej poniesiona, nieodwracalna ze swej natury szkoda będzie znacząca (zob. podobnie ww. w pkt 96 postanowienie z dnia 26 stycznia 2001 r. w sprawie Le Pen przeciwko Parlamentowi, pkt 102). Nie można wykluczyć w istocie, że ewentualne orzeczenie co do istoty, korzystne dla skarżącego, zostanie wydane po zakończeniu kadencji Parlamentu, w chwili gdy utrzymywana przez skarżącego szkoda — a mianowicie pozbawienie go statusu członka Parlamentu — nastąpi w sposób nieodwracalny (zob. podobnie ww. w pkt 97 postanowienie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie Le Pen przeciwko Parlamentowi, pkt 107).
108
Jednakże w odróżnieniu od przypadku będącego punktem wyjścia do wydania wyżej wymienionego w pkt 96 postanowienia z dnia 26 stycznia 2001 r. w sprawie Le Pen przeciwko Parlamentowi, pkt 105, w niniejszej sprawie należy wziąć pod uwagę również interes A. Occhetta w wykonaniu zaskarżonej decyzji, która zakłada utrzymanie jego mandatu. O ile bowiem wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z ryzykiem spowodowania nieodwracalnej szkody dla skarżącego, o tyle takie samo ryzyko istnieje dla A. Occhetta w przypadku uwzględnienia niniejszego wniosku, gdyby mieć na uwadze prawdopodobieństwo, że ewentualny wyrok oddalający odwołanie zostanie wydany dopiero po upływie przeważającej części, jeśli nie całości czasu wykonywania przez niego mandatu. Ponieważ jednak przed swoją rezygnacją z dnia 7 lipca 2004 r. A. Occhetto poprzedzał skarżącego na liście wybranych kandydatów, interes skarżącego nie może być w żadnym wypadku uznany za wcześniejszy lub wyższego rzędu.
109
W takiej sytuacji równości między szczególnymi i bezpośrednimi interesami odpowiednio skarżącego i A. Occhetta, interesy o charakterze bardziej ogólnym, na które obaj powołują się, wnosząc o przyznanie zawieszenia lub też o jego odmowę, nabierają szczególnego znaczenia.
110
Jest wszak niepodważalne, że zainteresowane państwo członkowskie, w tym wypadku Republika Włoska, posiada interes w poszanowaniu swojego prawa wyborczego przez Parlament (zob. podobnie ww. w pkt 97 postanowienie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie Le Pen przeciwko Parlamentowi, pkt 108; ww. w pkt 96 postanowienie z dnia 26 stycznia 2001 r. w sprawie Le Pen przeciwko Parlamentowi, pkt 104). Wprawdzie interes ten można przeciwstawić ogólnemu interesowi Parlamentu w utrzymaniu wydanych decyzji (zob. podobnie ww. w pkt 96 postanowienie z dnia 26 stycznia 2001 r. w sprawie Le Pen przeciwko Parlamentowi, pkt 99), jednak interes Parlamentu nie ma pierwszeństwa w ramach ważenia występujących interesów.
111
Po pierwsze, należy przypomnieć w tym względzie, że mniej lub bardziej ważki charakter zarzutów przedstawionych dla ustalenia fumus boni iuris może zostać uwzględniony przez sędziego orzekającego w przedmiocie środków tymczasowych przy dokonywanej przez niego ocenie pilnego charakteru oraz, w danym przypadku, ważenia interesów (zob. ww. w pkt 97 postanowienie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie Le Pen przeciwko Parlamentowi, pkt 110 oraz wskazane w nim orzecznictwo).
112
Z rozważań przedstawionych powyżej w pkt 64–95 wynika, że argumenty skarżącego użyte dla uzasadnienia fumus boni iuris okazują się, w świetle elementów posiadanych przez sędziego orzekającego w przedmiocie środków tymczasowych, mocne i o poważnym charakterze.
113
Następnie, zakładając nawet, że Parlament mógłby wykorzystać swoje uprawnienie do nieuwzględniania wyników wyborczych przekazywanych mu przez państwo członkowskie, w sytuacji gdy wyniki te są w jego ocenie sprzeczne z przepisami aktu z 1976 r., nie zmienia to faktu, że z tego prawa może jedynie korzystać w rzadkich i przez to wyjątkowych przypadkach, ponieważ można zasadnie przypuszczać, że państwa członkowskie dostosują się z reguły do wynikającego z art. 10 WE obowiązku przystosowania krajowego prawa wyborczego do wymogów aktu z 1976 r.
114
W związku z powyższym dopuszczenie, by zaskarżona decyzja spowodowała nieodwracalne skutki, chociaż istnienie takiego wyjątkowego przypadku uzasadniającego jej przyjęcie jest poważnie kwestionowane przed sądem wspólnotowym, byłoby nieadekwatne do sytuacji.
115
Wreszcie okoliczność, iż A. Occhetto mógł wykonywać swój mandat poselski począwszy od dnia 28 kwietnia 2006 r. aż do ogłoszenia dokonanego w dniu 29 marca 2007 r. przez włoskie biuro wyborcze, oraz, ponownie, od chwili wydania zaskarżonej decyzji, to jest od dnia 24 maja 2007 r., a zatem przez okres ponad jednego roku, również powinna zostać uwzględniona przy ważeniu interesów (zob. podobnie ww. w pkt 97 postanowienie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie Le Pen przeciwko Parlamentowi, pkt 109).
116
Z powyższego wynika, że ponieważ łącznie wystąpiły przesłanki zawieszenia wykonania zaskarżonej decyzji, należy uwzględnić wniosek skarżącego.
Z powyższych względów
SĘDZIA ORZEKAJĄCY W PRZEDMIOCIE ŚRODKÓW TYMCZASOWYCH
postanawia, co następuje:
1)
Wykonanie decyzji Parlamentu Europejskiego z dnia 24 maja 2007 r. w sprawie weryfikacji mandatów Beniamina Donniciego [2007/2121(REG)] zostaje zawieszone.
2)
Zastrzega się rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów.
Sporządzono w Luksemburgu w dniu 15 listopada 2007 r.
Sekretarz
E. Coulon
Sędzia
M. Vilaras
(
*1
)	Język postępowania: włoski.