Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
MACIEJ SZPUNAR
της 4ης Σεπτεμβρίου 2025 (1)
Υπόθεση C‑199/24
ND
κατά
Legal Newsdesk Sweden AB, πρώην Garrapatica AB
[αίτηση του Attunda tingsrätt(πρωτοδικείου Attunda, Σουηδία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
« Προδικαστική παραπομπή – Προσέγγιση των νομοθεσιών – Προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα – Επεξεργασία δεδομένων σχετικών με ποινικές καταδίκες – Διάθεση στο κοινό, μέσω διαδικτύου και έναντι ανταλλάγματος, πληροφοριών που αφορούν ποινικές καταδίκες – Στάθμιση μεταξύ του δικαιώματος στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και του δικαιώματος στην ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης »
1.        Η υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως που υπέβαλε το Attunda tingsrätt (πρωτοδικείο Attunda, Σουηδία) δίνει στο Δικαστήριο την ευκαιρία να αποσαφηνίσει το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 85 του κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 (2), στο πλαίσιο υποθέσεως στην οποία φορέας εκμετάλλευσης βάσεων δεδομένων αρνείται να ικανοποιήσει το αίτημα προσώπου περί διαγραφής δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που αφορούν ποινική του καταδίκη.
I.      To νομικό πλαίσιο
Α.      Το δίκαιο της Ένωσης
2.        Το άρθρο 85 του ΓΚΠΔ αφορά την «Επεξεργασία και ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης». Το εν λόγω άρθρο διαλαμβάνει τα εξής:
«1.      Τα κράτη μέλη διά νόμου συμβιβάζουν το δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα δυνάμει του παρόντος κανονισμού με το δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης και πληροφόρησης, συμπεριλαμβανομένης της επεξεργασίας για δημοσιογραφικούς σκοπούς και για σκοπούς πανεπιστημιακής, καλλιτεχνικής ή λογοτεχνικής έκφρασης.
2.      Για την επεξεργασία που διενεργείται για δημοσιογραφικούς σκοπούς ή για σκοπούς ακαδημαϊκής, καλλιτεχνικής ή λογοτεχνικής έκφρασης, τα κράτη μέλη προβλέπουν εξαιρέσεις ή παρεκκλίσεις από το κεφάλαιο ΙΙ (αρχές), το κεφάλαιο ΙΙΙ (δικαιώματα του υποκειμένου των δεδομένων), το κεφάλαιο IV (υπεύθυνος επεξεργασίας και εκτελών την επεξεργασία), το κεφάλαιο V (διαβίβαση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα προς τρίτες χώρες ή διεθνείς οργανισμούς), το κεφάλαιο VI (ανεξάρτητες εποπτικές αρχές), το κεφάλαιο VII (συνεργασία και συνεκτικότητα) και το κεφάλαιο ΙΧ (ειδικές περιπτώσεις επεξεργασίας δεδομένων), εφόσον αυτές είναι αναγκαίες για να συμβιβαστεί το δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα με την ελευθερία της έκφρασης και πληροφόρησης.
3.      Κάθε κράτος μέλος κοινοποιεί στην Επιτροπή τις διατάξεις που θεσπίζει στο δίκαιό του δυνάμει της παραγράφου 2 και, χωρίς καθυστέρηση, κάθε επακόλουθο τροποποιητικό νόμο ή τροποποίησή τους.»
Β.      Το σουηδικό δίκαιο
3.        Ο yttrandefrihetsgrundlagen (1991:1469) (θεμελιώδης νόμος 1469 του 1991 για την ελευθερία της έκφρασης, στο εξής: νόμος για την ελευθερία της έκφρασης) είναι ο ένας από τους λεγόμενους mediegrundlagar (θεμελιώδεις νόμους για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης) της Σουηδίας και περιλαμβάνει διατάξεις που παρέχουν προστασία συνταγματικής περιωπής, μεταξύ άλλων, στις ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές, καθώς και σε ορισμένους ιστοτόπους. Ο εν λόγω νόμος αποσκοπεί στη διασφάλιση της ελευθερίας της έκφρασης των εν λόγω μέσων. Κατά το άρθρο 4 του κεφαλαίου 1 του νόμου για την ελευθερία της έκφρασης, οι συνταγματικής περιωπής διατάξεις σχετικά με την εκπομπή ραδιοτηλεοπτικών προγραμμάτων εφαρμόζονται και όσον αφορά συγκεκριμένο είδος βάσεως δεδομένων, εφόσον έχει ληφθεί πιστοποίηση συμμόρφωσης για τη σχετική δραστηριότητα. Στην προκειμένη περίπτωση, χορηγήθηκε πιστοποίηση συμμόρφωσης για τη Lexbase, πράγμα που σημαίνει ότι η βάση δεδομένων υπόκειται σε συνταγματική προστασία.
4.        Κατά το άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, του κεφαλαίου 1 του lagen (2018:218) med kompletterande bestämmelser till EU:s dataskyddsförordning (νόμου 218 του 2018 για τη θέσπιση συμπληρωματικών προς τον ΓΚΠΔ διατάξεων, στο εξής: νόμος για την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα), ο ΓΚΠΔ δεν εφαρμόζεται στις περιπτώσεις που η εφαρμογή του αντιβαίνει στον tryckfrihetsförordningen (θεμελιώδη νόμο για την ελευθερία του Τύπου, στο εξής: νόμος για την ελευθερία του Τύπου) ή στον νόμο για την ελευθερία της έκφρασης. Κατά το δεύτερο εδάφιο της ίδιας διάταξης, σε περιπτώσεις κατά τις οποίες η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα διενεργείται, μεταξύ άλλων, για δημοσιογραφικούς σκοπούς, δεν έχουν εφαρμογή συγκεκριμένα άρθρα του ΓΚΠΔ.
5.        Το άρθρο 14 του κεφαλαίου 1 του νόμου για την ελευθερία της έκφρασης προβλέπει ότι, σε περίπτωση που κάποιο πρόσωπο καταχράται την ελευθερία της έκφρασης ή συμβάλλει σε κατάχρησή της στο πλαίσιο ραδιοτηλεοπτικού προγράμματος, οι δημόσιες αρχές δεν δύνανται να λαμβάνουν μέτρα ούτε κατά του προσώπου ούτε κατά του προγράμματος, εκτός αν αυτό προβλέπεται από τον ίδιο τον εν λόγω νόμο. Περαιτέρω, το άρθρο 11 του κεφαλαίου 1 του ίδιου νόμου προβλέπει ότι οι δημόσιες αρχές δεν δύνανται να απαγορεύουν ή να εμποδίζουν τη μετάδοση, τη δημοσίευση ή τη διάδοση ραδιοτηλεοπτικού προγράμματος στο κοινό για λόγους που άπτονται του περιεχομένου του, εκτός αν αυτό προβλέπεται από τον ίδιο τον εν λόγω νόμο.
6.        Κατά το άρθρο 1 του κεφαλαίου 9 του νόμου για την ελευθερία της έκφρασης, τυχόν αξίωση αποζημίωσης λόγω καταχρηστικής άσκησης της ελευθερίας της έκφρασης μπορεί να προβληθεί μόνο για τον λόγο ότι στο πλαίσιο του επίμαχου προγράμματος έχουν διαπραχθεί συγκεκριμένα ποινικά αδικήματα που σχετίζονται με την άσκηση της εν λόγω ελευθερίας. Η αναφορά ότι συγκεκριμένο πρόσωπο διάγει βίο ποινικώς κολάσιμο ή επιλήψιμο, ή η κατ’ άλλον τρόπο διάδοση πληροφοριών που μπορεί να βλάψουν την τιμή και την υπόληψή του, συνιστά το αδίκημα της δυσφήμισης, ποινικό αδίκημα σχετικό με την άσκηση της ελευθερίας της έκφρασης κατά την έννοια του άρθρου 1 του κεφαλαίου 5 του νόμου για την ελευθερία του Τύπου και του άρθρου 3 του κεφαλαίου 7 της tryckfrihetsförordningen (1949:105) (κανονιστικής πράξης 105 του 1949 για την ελευθερία του Τύπου). Ωστόσο, ο αξιόποινος χαρακτήρας της εν λόγω πράξης αίρεται εφόσον η διάδοση των επίμαχων πληροφοριών ήταν δικαιολογημένη λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων και εφόσον το πρόσωπο το οποίο διέδωσε τις επίμαχες πληροφορίες μπορεί να αποδείξει ότι αυτές ήταν αληθείς ή ότι ο ίδιος είχε ευλόγως την πεποίθηση ότι ήταν αληθείς.
II.    Το ιστορικό της διαφοράς, η διαδικασία και τα προδικαστικά ερωτήματα
7.        Η Legal Newsdesk Sweden AB (στο εξής: Legal Newsdesk), εναγομένη της κύριας δίκης, διαχειρίζεται τη βάση δεδομένων Lexbase, στην οποία δημοσιεύει τα στοιχεία προσώπων που έχουν εμπλακεί σε ποινικές διαδικασίες. Συναφώς, η Legal Newsdesk καθιστά δυνατή τη διενέργεια ερευνών σχετικά με φυσικά και νομικά πρόσωπα κατά των οποίων έχουν ασκηθεί ποινικές διώξεις ή αγωγές ενώπιον σουηδικού δικαστηρίου. Η βάση δεδομένων Lexbase έχει λάβει από τη Myndigheten för press, radio och tv [σουηδική αρχή εποπτείας του Τύπου και των ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών, ήδη Mediemyndigheten (σουηδική αρχή εποπτείας των μέσων μαζικής ενημέρωσης)] τη λεγόμενη utgivningsbevis (πιστοποίηση από την οποία προκύπτει ότι η δημοσίευση δεν αντιβαίνει στον νόμο και η οποία παρέχει προστασία συνταγματικής περιωπής, στο εξής: πιστοποίηση συμμόρφωσης).
8.        Στις 17 Ιανουαρίου 2011 ο ND, ενάγων της κύριας δίκης, καταδικάστηκε για τη διάπραξη ποινικού αδικήματος, η δε σχετική καταδικαστική απόφαση παρέμεινε αναρτημένη στη βάση δεδομένων Lexbase μέχρι τον Φεβρουάριο του 2024. Η εν λόγω καταδικαστική απόφαση έχει διαγραφεί από το οικείο ποινικό μητρώο. Μολονότι ο ενάγων της κύριας δίκης ζήτησε από τη Legal Newsdesk να διαγράψει τα προσωπικού χαρακτήρα δεδομένα του, τα δεδομένα αυτά δεν διαγράφηκαν αμέσως, αλλά μόνον κατόπιν περιοδικού ελέγχου.
9.        Ο ND άσκησε ενώπιον του Attunda tingsrätt (πρωτοδικείου Attunda), αιτούντος δικαστηρίου, αγωγή με αίτημα να υποχρεωθεί η Legal Newsdesk να του καταβάλει αποζημίωση ύψους 300 000 σουηδικών κορωνών (SEK) (ήτοι περίπου 26 000 ευρώ) μετά των νομίμων τόκων. Η Legal Newsdesk αρνήθηκε την αγωγή, προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι το περιεχόμενο που δημοσιεύεται στη βάση δεδομένων Lexbase καλύπτεται από πιστοποίηση συμμόρφωσης. Εντούτοις, κατά το εθνικό δίκαιο, υπό τις ως άνω περιστάσεις ο ΓΚΠΔ δεν εφαρμόζεται αυτός καθεαυτόν, δεδομένου ότι το δικαίωμα προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα διασφαλίζεται από τους συνταγματικούς κανόνες περί μέσων μαζικής ενημέρωσης, οι οποίοι προβλέπουν μόνον τη δυνατότητα στοιχειοθέτησης της ποινικής ευθύνης για δυσφήμιση του παραβάτη του ως άνω δικαιώματος, καθώς και σχετική αξίωση αποζημίωσης.
10.      Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι το άρθρο 85, παράγραφος 2, του ΓΚΠΔ επιτρέπει ρητώς στα κράτη μέλη να προβλέπουν εξαιρέσεις και παρεκκλίσεις όσον αφορά την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα για «δημοσιογραφικούς σκοπούς» και, γενικότερα, προκειμένου να διασφαλίζεται η ελευθερία της έκφρασης και πληροφόρησης. Ωστόσο, όσον αφορά την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα για «δημοσιογραφικούς σκοπούς», ο ΓΚΠΔ δεν ορίζει τι νοείται ως τέτοιος σκοπός. Επιπλέον, ακόμη και αν θεωρηθεί ότι ο εν λόγω σκοπός καλύπτει κάθε ανακοίνωση στο κοινό πληροφοριών, απόψεων ή ιδεών, η νομολογία δεν αποσαφηνίζει τις συνέπειες του άρθρου 85 του ΓΚΠΔ όσον αφορά τα μέσα ένδικης προστασίας που πρέπει να τίθενται στη διάθεση των υποκειμένων των δεδομένων σύμφωνα με τα άρθρα 79 και 82 του εν λόγω κανονισμού.
11.      Υπό το πλαίσιο αυτό, με διάταξη της 1ης Μαρτίου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 13 Μαρτίου 2024, το αιτούν δικαστήριο αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)      Έχει το άρθρο 85, παράγραφος 1, του ΓΚΠΔ την έννοια ότι τα κράτη μέλη δύνανται να θεσπίζουν και άλλες νομοθετικές ρυθμίσεις, πέραν εκείνων που οφείλουν να θεσπίζουν σύμφωνα με το άρθρο 85, παράγραφος 2, του κανονισμού, σχετικές με την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα για σκοπούς άλλους πέραν των δημοσιογραφικών σκοπών ή των σκοπών πανεπιστημιακής, καλλιτεχνικής ή λογοτεχνικής έκφρασης;
2)      Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα: Έχει το άρθρο 85, παράγραφος 1, του ΓΚΠΔ την έννοια ότι, σε περίπτωση που το πρόσωπο το οποίο θίγεται από επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα συνιστάμενη στη διάθεση στο κοινό, μέσω διαδικτύου και έναντι ανταλλάγματος, δεδομένων που αφορούν ποινικές του καταδίκες δεν διαθέτει άλλη μορφή ένδικης προστασίας πέρα από τη δυνατότητα κίνησης ποινικής διαδικασίας για δυσφήμιση ή την έγερση σχετικής αξίωσης αποζημίωσης, τούτο αποτελεί θεμιτό συμβιβασμό του δικαιώματος στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα δυνάμει του εν λόγω κανονισμού με το δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης και πληροφόρησης;
3)      Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο πρώτο ή το δεύτερο ερώτημα: Έχει το άρθρο 85, παράγραφος 2, του ΓΚΠΔ την έννοια ότι δραστηριότητα η οποία συνίσταται στη διάθεση στο κοινό, μέσω διαδικτύου και έναντι ανταλλάγματος, δημοσίων εγγράφων που αφορούν ποινικές καταδίκες, χωρίς οποιαδήποτε επεξεργασία ή προσαρμογή των εν λόγω εγγράφων, συνιστά επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που διενεργείται για τους προβλεπόμενους από τη διάταξη αυτή σκοπούς;»
12.      Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν οι διάδικοι της κύριας δίκης, η Βουλγαρική, η Φινλανδική και η Σουηδική Κυβέρνηση, καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι διάδικοι της κύριας δίκης, το Βασίλειο της Σουηδίας και η Επιτροπή παρέστησαν στην επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 14 Μαΐου 2025.
III. Εκτίμηση
Α.      Επί του πρώτου και του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος – Το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 85, παράγραφοι 1 και 2, του ΓΚΠΔ
13.      Με τα δύο πρώτα προδικαστικά ερωτήματα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 85, παράγραφος 1, του ΓΚΠΔ έχει την έννοια ότι επιτρέπει εθνική ρύθμιση δυνάμει της οποίας πρόσωπο το οποίο θίγεται από επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα συνιστάμενη στη διάθεση στο κοινό, μέσω διαδικτύου και έναντι ανταλλάγματος, δεδομένων που αφορούν ποινικές του καταδίκες δεν διαθέτει άλλη μορφή ένδικης προστασίας πέρα από τη δυνατότητα κίνησης ποινικής διαδικασίας για δυσφήμιση ή την έγερση σχετικής αξίωσης αποζημίωσης.
1.      Η διάρθρωση του άρθρου 85 του ΓΚΠΔ
14.      Θα εξετάσω κατ’ αρχάς τη διάρθρωση και το ιστορικό θέσπισης του άρθρου 85 του ΓΚΠΔ.
15.      Σύμφωνα με το άρθρο 85, παράγραφος 1, του ΓΚΠΔ, τα κράτη μέλη διά νόμου συμβιβάζουν το δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα δυνάμει του ΓΚΠΔ με το δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης και πληροφόρησης, συμπεριλαμβανομένης της επεξεργασίας για δημοσιογραφικούς σκοπούς και για σκοπούς πανεπιστημιακής, καλλιτεχνικής ή λογοτεχνικής έκφρασης.
16.      Η εν λόγω διάταξη αποτυπώνει και επιδιώκει να συμβιβάσει –όρος που θυμίζει τη διατύπωση που χρησιμοποιείται στη σύμβαση 108 του Συμβουλίου της Ευρώπης (3)– τρία διακριτά και δυνητικώς αντικρουόμενα θεμελιώδη δικαιώματα που περιέχονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης): την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (4), την ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης (5)
και την ελευθερία της τέχνης και της επιστήμης (6).
17.      Από το γεγονός ότι το άρθρο 85, παράγραφος 1, του ΓΚΠΔ περιέχει τη λέξη «συμπεριλαμβανομένης», συνάγεται ότι οι δημοσιογραφικοί σκοποί αποτελούν μία από τις διάφορες υποκατηγορίες της ευρύτερης κατηγορίας του δικαιώματος στην ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης.
18.      Όσον αφορά την ως άνω συγκεκριμένη υποκατηγορία της επεξεργασίας για δημοσιογραφικούς σκοπούς (7), το άρθρο 85, παράγραφος 2, του ΓΚΠΔ διευκρινίζει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να προβλέπουν εξαιρέσεις ή παρεκκλίσεις από το κεφάλαιο ΙΙ (αρχές), το κεφάλαιο ΙΙΙ (δικαιώματα του υποκειμένου των δεδομένων), το κεφάλαιο IV (υπεύθυνος επεξεργασίας και εκτελών την επεξεργασία), το κεφάλαιο V (διαβίβαση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα προς τρίτες χώρες ή διεθνείς οργανισμούς), το κεφάλαιο VI (ανεξάρτητες εποπτικές αρχές), το κεφάλαιο VII (συνεργασία και συνεκτικότητα) και το κεφάλαιο ΙΧ (ειδικές περιπτώσεις επεξεργασίας δεδομένων), εφόσον αυτές είναι αναγκαίες για να συμβιβαστεί το δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα με την ελευθερία της έκφρασης και πληροφόρησης.
19.      Όσον αφορά τη διαφορά και την αλληλεπίδραση μεταξύ των παραγράφων 1 και 2 του άρθρου 85 του ΓΚΠΔ, η μεν πρώτη θεσπίζει τη γενική κανονιστική εντολή και τις οικείες αρχές, η δε δεύτερη καθιερώνει τον μηχανισμό εφαρμογής όσον αφορά τους ειδικά απαριθμούμενους τομείς, επιτρέποντας ρητώς στα κράτη μέλη να προβλέπουν εξαιρέσεις και παρεκκλίσεις από ορισμένα κεφάλαια του ΓΚΠΔ.
20.      Στο παρόν σημείο, κρίνονται αναγκαίες ορισμένες επισημάνσεις σχετικά με την ως άνω διάταξη.
21.      Πρώτον, όπως προκύπτει από το γράμμα του άρθρου 85, παράγραφος 1, του ΓΚΠΔ (8), τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση (και όχι απλώς τη διακριτική ευχέρεια) να συμβιβάζουν την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα με την ελευθερία έκφρασης.
22.      Δεύτερον, ειδικός μηχανισμός για την εκπλήρωση της εν λόγω υποχρέωσης προβλέπεται μόνο για την επεξεργασία δεδομένων για δημοσιογραφικούς σκοπούς ή για σκοπούς ακαδημαϊκής, καλλιτεχνικής ή λογοτεχνικής έκφρασης. Σε κανένα σημείο του άρθρου 85 του ΓΚΠΔ δεν διευκρινίζεται αν ο συγκεκριμένος μηχανισμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για άλλους τομείς που άπτονται της ελευθερίας της έκφρασης, αλλά δεν συνιστούν επεξεργασία για τους προαναφερθέντες σκοπούς.
23.      Τρίτον, δυνάμει του άρθρου 85, παράγραφος 2, του ΓΚΠΔ, τα κράτη μέλη υπέχουν την υποχρέωση να προβλέπουν εξαιρέσεις και παρεκκλίσεις από ορισμένα κεφάλαια του ΓΚΠΔ, περιορίζοντας έτσι το πραγματικό πεδίο εφαρμογής των εν λόγω κεφαλαίων, εφόσον οι εν λόγω εξαιρέσεις και παρεκκλίσεις είναι αναγκαίες για τον συμβιβασμό μεταξύ της προστασίας των δεδομένων και της ελευθερίας της έκφρασης. Εξ αυτού συνάγεται ότι υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες η προστασία των δεδομένων πρέπει να περιοριστεί προκειμένου να συνάδει και να συμβιβάζεται με την ελευθερία έκφρασης.
24.      Τέταρτον, όταν τα κράτη μέλη εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις που υπέχουν από το άρθρο 85 του ΓΚΠΔ, ενεργούν εντός του πεδίου εφαρμογής του ΓΚΠΔ. Εφαρμόζουν, ως εκ τούτου, το δίκαιο της Ένωσης κατά την έννοια του άρθρου 51, παράγραφος 1, του Χάρτη, πράγμα που σημαίνει ότι ο Χάρτης έχει εφαρμογή στην εν λόγω διεργασία συμβιβασμού (9).
25.      Πέμπτον, το καθήκον της ίδιας της διεξαγωγής της διεργασίας συμβιβασμού επαφίεται στα κράτη μέλη. Σε αυτά εναπόκειται να διαμορφώσουν την ως άνω σχέση σύμφωνα με τις δικές τους νομικές και συνταγματικές παραδόσεις. Τούτο οδηγεί αναπόφευκτα σε ορισμένες διαφορές ως προς το επίπεδο προστασίας ανά την Ευρωπαϊκή Ένωση, και όσον αφορά την προστασία των δεδομένων αλλά και όσον αφορά την ελευθερία της έκφρασης, καθώς χρειάζεται να επέλθει συμβιβασμός μεταξύ δύο δυνητικώς αντικρουόμενων δικαιωμάτων. Ωστόσο, ακριβώς αυτός ήταν ο σκοπός του νομοθέτη της Ένωσης.
26.      Τέλος, το άρθρο 85 του ΓΚΠΔ δεν προβλέπει σε καμία περίπτωση νομική βάση που να επιτρέπει στα κράτη μέλη να κηρύσσουν τον ΓΚΠΔ ανεφάρμοστο στο σύνολό του σε ορισμένες περιπτώσεις. Τούτο ισχύει τόσο για την πρώτη όσο και για τη δεύτερη παράγραφο της ως άνω διάταξης. Μολονότι στο αιτούν δικαστήριο εναπόκειται να εξακριβώσει το ζήτημα αυτό, φρονώ ότι το άρθρο 85 του ΓΚΠΔ δεν παρέχει νόμιμη βάση για την κήρυξη ανεφάρμοστου του ΓΚΠΔ δυνάμει της σουηδικής νομοθεσίας, καθόσον ο εν λόγω κανονισμός αντιβαίνει στις διατάξεις του σουηδικού δικαίου για την ελευθερία έκφρασης.
2.      Η σχέση μεταξύ των παραγράφων 1 και 2 του άρθρου 85 του ΓΚΠΔ
27.      Όπως προαναφέρθηκε, το άρθρο 85 του ΓΚΠΔ σιωπά ως προς το ζήτημα αν μπορεί να γίνει επίκληση της δεύτερης παραγράφου της εν λόγω διάταξης σε περιπτώσεις οι οποίες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της ελευθερίας της έκφρασης και δεν συνιστούν επεξεργασία για δημοσιογραφικούς σκοπούς (10). Μπορεί ένα κράτος μέλος να προβλέπει εξαιρέσεις και παρεκκλίσεις από τα κεφάλαια II έως VII και IX, ακόμη και όταν δεν αφορούν επεξεργασία για δημοσιογραφικούς σκοπούς;
28.      Κατά τη γνώμη μου, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να προβλέπουν εξαιρέσεις και παρεκκλίσεις από ολόκληρα κεφάλαια του ΓΚΠΔ.
29.      Πρώτον, το γεγονός ότι το άρθρο 85, παράγραφος 2, του ΓΚΠΔ απαριθμεί επιλεκτικά ορισμένα κεφάλαια του ΓΚΠΔ τα οποία αφορά η επιβολή περιορισμών αποτελεί ένδειξη ότι η εν λόγω διάταξη εφαρμόζεται μόνον ως προς το συγκεκριμένο ζήτημα που εξετάζεται στην παράγραφο αυτή, ήτοι την επεξεργασία για δημοσιογραφικούς σκοπούς.
30.      Δεύτερον, η διάταξη του άρθρου 85, παράγραφος 3, του ΓΚΠΔ, η οποία υποχρεώνει κάθε κράτος μέλος να κοινοποιεί στην Επιτροπή τις διατάξεις που θεσπίζει στο δίκαιό του δυνάμει της παραγράφου 2, δεν θα είχε νόημα αν τα κράτη μέλη μπορούσαν επίσης, δυνάμει του άρθρου 85, παράγραφος 1, να προβλέπουν εξαιρέσεις και παρεκκλίσεις από τα κεφάλαια του ΓΚΠΔ που απαριθμούνται στο άρθρο 85, παράγραφος 2. Σκοπός του άρθρου 85, παράγραφος 3, του ΓΚΠΔ είναι να περιέλθει η Επιτροπή σε θέση που θα της επιτρέπει να πραγματοποιεί διεργασία προσεκτικού ελέγχου όταν τα κράτη έχουν παρεκκλίνει από συγκεκριμένα κεφάλαια του ΓΚΠΔ. Ο σκοπός αυτός θα διακυβευόταν αν τα κράτη μέλη μπορούσαν, δυνάμει του άρθρου 85, παράγραφος 1, του ΓΚΠΔ, να προβλέπουν εξαιρέσεις και παρεκκλίσεις που δεν υπόκεινται σε υποχρέωση κοινοποίησης.
31.      Τρίτον, η επισκόπηση της νομοθετικής διαδικασίας που οδήγησε στην έκδοση του ΓΚΠΔ είναι διαφωτιστική. Από την εν λόγω επισκόπηση προκύπτει ότι η Επιτροπή, στο αρχικό της σχέδιο όσον αφορά το (κείμενο που τελικώς θεσπίσθηκε ως) άρθρο 85 του ΓΚΠΔ, ακολουθώντας στη λογική της προγενέστερης σχετικής διάταξης στην οδηγία 95/46/ΕΚ (11), επιχείρησε να περιορίσει τον συμβιβασμό της προστασίας των δεδομένων και της ελευθερίας έκφρασης στις επεξεργασίες που πραγματοποιούνται αποκλειστικά για δημοσιογραφικούς σκοπούς. Στο πλαίσιο αυτό, πρότεινε η επίμαχη διάταξη να αποτελείται από δύο παραγράφους, οι οποίες είναι, σε γενικές γραμμές, παρόμοιες με το άρθρο 85, παράγραφοι 2 και 3, του ΓΚΠΔ (12). Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιδίωξε την επέκταση του προτεινόμενου καθεστώτος ώστε να καλύπτει την ελευθερία της έκφρασης εν γένει. Προτάθηκε να διαγραφεί η αναφορά σε «δημοσιογραφικούς σκοπούς» και να αντικατασταθεί από τη φράση «όταν [...] είναι αναγκαίο» (13). Ωστόσο, η πρόταση αυτή δεν προχώρησε εν τέλει.
32.      Η ως άνω διαδικασία κατέληξε στο άρθρο 85 του ΓΚΠΔ υπό τη σημερινή του μορφή. Αν ένα κράτος μέλος είχε τη δυνατότητα να λάβει, βάσει της παραγράφου 1 του άρθρου 85 του ΓΚΠΔ, τα ίδια μέτρα με εκείνα που προβλέπονται στην παράγραφο 2 του εν λόγω άρθρου, θα υπερίσχυε στην πράξη η θέση του Κοινοβουλίου η οποία είχε απορριφθεί σε προγενέστερο στάδιο.
33.      Κατά συνέπεια, η εξουσία των κρατών μελών εκτείνεται μέχρι τη δυνατότητά τους, υπό συγκεκριμένες περιστάσεις, βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 1, του ΓΚΠΔ, να περιορίζουν τα δικαιώματα που περιέχονται στον ΓΚΠΔ. Οι ακριβείς προϋποθέσεις υπό τις οποίες τούτο είναι δυνατό είναι, όσον αφορά την υπό κρίση υπόθεση, υποθετικές και υπερβαίνουν το αντικείμενο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου.
3.      Καμία εξαίρεση ή παρέκκλιση από το κεφάλαιο VIII του ΓΚΠΔ
34.      Επιπλέον, ούτε το άρθρο 85, παράγραφος 1, του ΓΚΠΔ αλλά ούτε και κάποια άλλη διάταξη του ΓΚΠΔ επιτρέπει στα κράτη μέλη να περιορίζουν τα δικαιώματα που απονέμονται στα υποκείμενα των δεδομένων δυνάμει του κεφαλαίου VIII (σχετικά με τις προσφυγές, την ευθύνη και τις κυρώσεις), καθώς κάτι τέτοιο θα συνιστούσε καταστρατήγηση της ρητής μη συμπερίληψης του εν λόγω κεφαλαίου στο άρθρο 85, παράγραφος 2, του ΓΚΠΔ.
35.      Από τις πληροφορίες που παρέσχε το αιτούν δικαστήριο προκύπτει ότι το δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο πλαίσιο της διάδοσης των δεδομένων που αφορούν ποινικά αδικήματα διασφαλίζεται μόνο μέσω της ποινικής ευθύνης για δυσφήμιση και της συναφούς δυνατότητας έγερσης σχετικής αξίωσης αποζημίωσης. Τούτο έχει ως συνέπεια ότι το επίμαχο εθνικό δίκαιο αποκλείει ευθέως διάφορα μέσα ένδικης προστασίας που προβλέπονται στο κεφάλαιο VIII σε περίπτωση επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που προστατεύονται από την ελευθερία έκφρασης βάσει του εθνικού δικαίου, όπως η υποβολή καταγγελίας δυνάμει του άρθρου 77 του ΓΚΠΔ, δεδομένου ότι η εποπτική αρχή δεν φαίνεται να έχει την εξουσία να επιβάλλει ποινικές κυρώσεις ή να επιδικάζει αποζημίωση. Για τους ίδιους λόγους, το επίμαχο εθνικό δίκαιο φαίνεται να αποκλείει τη δυνατότητα έκδοσης δικαστικής αποφάσεως εις βάρος του υπευθύνου επεξεργασίας βάσει του άρθρου 79, παράγραφος 1, του ΓΚΠΔ.
36.      Βάσει της ως άνω διαπίστωσης, προτείνω να δοθεί στα δύο πρώτα προδικαστικά ερωτήματα η απάντηση ότι το άρθρο 85, παράγραφος 1, του ΓΚΠΔ έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση δυνάμει της οποίας πρόσωπο το οποίο θίγεται από επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα συνιστάμενη στη διάθεση στο κοινό, μέσω διαδικτύου και έναντι ανταλλάγματος, δεδομένων που αφορούν ποινικές του καταδίκες δεν διαθέτει άλλη μορφή ένδικης προστασίας πέρα από τη δυνατότητα κίνησης ποινικής διαδικασίας για δυσφήμιση ή την έγερση σχετικής αξίωσης αποζημίωσης.
Β.      Επί του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος – Η έννοια των «δημοσιογραφικών σκοπών» κατά το άρθρο 85, παράγραφος 2, του ΓΚΠΔ
37.      Με το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν δραστηριότητα η οποία συνίσταται στη διάθεση στο κοινό, μέσω διαδικτύου και έναντι ανταλλάγματος, δημοσίων εγγράφων που αφορούν ποινικές καταδίκες, χωρίς οποιαδήποτε επεξεργασία ή προσαρμογή των εν λόγω εγγράφων, συνιστά επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που διενεργείται για δημοσιογραφικούς σκοπούς κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 85, παράγραφος 2, του ΓΚΠΔ (14).
38.      Επισημαίνεται εκ προοιμίου ότι το αιτούν δικαστήριο ζητεί απλώς διευκρινίσεις ως προς το αν η υπό κρίση υπόθεση εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 85, παράγραφος 2, του ΓΚΠΔ. Αντιθέτως, το αιτούν δικαστήριο δεν ζητεί να διευκρινιστεί αν το Βασίλειο της Σουηδίας –σε περίπτωση που έχει εφαρμογή το άρθρο 85, παράγραφος 2, του ΓΚΠΔ– συμβίβασε ορθώς την ελευθερία έκφρασης με την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
39.      Επομένως, το ζήτημα είναι αν η βάση δεδομένων της Legal Newsdesk συνιστά βάση δεδομένων για δημοσιογραφικούς σκοπούς.
40.      Ελλείψει σαφούς ορισμού, αφετηρία για την ερμηνεία της σημασίας του όρου «δημοσιογραφικοί σκοποί» πρέπει να είναι η συνήθης έννοια του εν λόγω όρου. Συναφώς, τα κλασικά λεξικά παρέχουν αρκετά στενό ορισμό του όρου «δημοσιογραφία»: «η συλλογή και σύνταξη ειδήσεων για εφημερίδες, περιοδικά, το ραδιόφωνο, την τηλεόραση ή διαδικτυακούς ειδησεογραφικούς ιστοτόπους· ειδήσεις υπό έγγραφη μορφή» (15)· «η συγγραφή άρθρων για εφημερίδες, περιοδικά, την τηλεόραση ή το ραδιόφωνο» (16).
41.      Συναφώς, μπορεί κανείς να στηριχθεί εν πολλοίς στη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με το άρθρο 9 της οδηγίας 95/46, ήτοι της διάταξης την οποία διαδέχθηκε το άρθρο 85 του ΓΚΠΔ. Με την εν λόγω νομολογία, το Δικαστήριο έκρινε ότι οι έννοιες που αφορούν το δικαίωμα στην ελευθερία έκφρασης, όπως η δημοσιογραφία, πρέπει να ερμηνεύονται ευρέως (17), καταδεικνύοντας, με τον τρόπο αυτόν, ότι ο συμβιβασμός μεταξύ της προστασίας των δεδομένων και της ελευθερίας έκφρασης δεν ακολουθεί το παραδοσιακό σύστημα της εξαιρέσεως από τον κανόνα. Επιπλέον, οι δραστηριότητες συστηματικής συλλογής και δημοσίευσης ονομαστικών καταλόγων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα φορολογικής φύσεως, που προέρχονται από δημόσια μητρώα και στη συνέχεια δημοσιεύονται, μπορούν να χαρακτηρίζονται ως δημοσιογραφικές αν με αυτές σκοπείται να ανακοινώνονται στο κοινό πληροφορίες, απόψεις ή ιδέες, με οποιονδήποτε τρόπο. Οι σχετικές δραστηριότητες δεν απαιτείται να συνδέονται αποκλειστικά με επιχειρήσεις μέσων μαζικής ενημερώσεως και μπορούν να ασκούνται με κερδοσκοπικό σκοπό (18).
42.      Επιπλέον, όπως ορθώς επισήμανε η Επιτροπή, οι δημοσιογραφικοί σκοποί δεν συνδέονται κατ’ ανάγκην με παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης όπως οι εφημερίδες, το ραδιόφωνο και η τηλεόραση (19). Συναφώς, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι οι εξαιρέσεις και παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 9 της οδηγίας 95/46 ισχύουν όχι μόνον για τις επιχειρήσεις μαζικής ενημερώσεως, αλλά και για κάθε άτομο που ασκεί δημοσιογραφική δραστηριότητα (20), και, ως εκ τούτου, κατ’ αρχήν, τα ιστολόγια και οι ιδιώτες μπορούν εξίσου να επικαλεστούν το άρθρο 85, παράγραφος 2, του ΓΚΠΔ.
43.      Επιπλέον, το γεγονός ότι μια δημοσίευση δεδομένων δημοσίου χαρακτήρα συνδέεται με κερδοσκοπικό σκοπό δεν αποκλείει a priori το ενδεχόμενο να μπορεί αυτή να θεωρηθεί ως δραστηριότητα «αποκλειστικώς για δημοσιογραφικούς σκοπούς». Κάθε επιχείρηση επιδιώκει με τη δραστηριότητά της την πραγματοποίηση κέρδους. Μια ορισμένη εμπορική επιτυχία μπορεί μάλιστα να αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την επιβίωση της επαγγελματικής δημοσιογραφίας (21).
44.      Ωστόσο, σε υπόθεση που αφορούσε το ζήτημα αν η μαγνητοσκόπηση αστυνομικών υπαλλήλων σε αστυνομικό τμήμα κατά τη διεκπεραίωση των καθηκόντων τους και η δημοσιοποίηση του βίντεο σε δημόσιο δικτυακό τόπο αναρτήσεως βίντεο εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 9 της οδηγίας 95/46, το Δικαστήριο έκρινε ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι κάθε πληροφορία που δημοσιοποιείται στο διαδίκτυο και η οποία αφορά δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα εμπίπτει στην έννοια των «δημοσιογραφικών δραστηριοτήτων» και υπάγεται, ως εκ τούτου, στις εξαιρέσεις και τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 9 της οδηγίας 95/46 (22).
45.      Τέλος, το Δικαστήριο τείνει να παρέχει στα αιτούντα δικαστήρια σημαντικό περιθώριο εκτιμήσεως προκειμένου να κρίνουν αν υφίσταται πράγματι επεξεργασία για δημοσιογραφικούς σκοπούς στις οικείες υπό κρίση υποθέσεις. Συναφώς, προσδίδει σημασία στο αν η δημοσίευση έχει ως αποκλειστικό σκοπό «την ανακοίνωση στο κοινό πληροφοριών, απόψεων ή ιδεών» (23).
46.      Μολονότι στο αιτούν δικαστήριο εναπόκειται εν τέλει να εφαρμόσει την ως άνω νομολογία στην διαφορά της οποίας έχει επιληφθεί, βάσει των πληροφοριών που περιέχονται στη διάταξη περί παραπομπής, φρονώ ότι σκοπός της επεξεργασίας από τη Legal Newsdesk δεν είναι η ανακοίνωση στο κοινό πληροφοριών, απόψεων ή ιδεών (24). Η δραστηριότητα της εν λόγω εταιρίας περιορίζεται στη διαχείριση μιας βάσεως δεδομένων παρέχουσας απλώς πρόσβαση σε αποφάσεις ποινικών δικαστηρίων, χωρίς καμία περαιτέρω επεξεργασία ή προσαρμογή των οικείων δεδομένων. Αμφιβάλλω αν οι εν λόγω πληροφορίες σχετικά με ποινικές καταδίκες δημοσιοποιούνται προκειμένου να επιστηθεί η προσοχή της κοινωνίας σε συγκεκριμένο ζήτημα. Αντιθέτως, από ό,τι φαίνεται, όπως κατά τρόπο πειστικό υποστήριξε και η Επιτροπή, η Legal Newsdesk καθιστά τις πληροφορίες αυτές διαθέσιμες μόνο σε όσους καταβάλλουν το σχετικό αντίτιμο, χωρίς να υπάρχει καμία ένδειξη ότι η εταιρία επιδιώκει, γενικότερα, να επιστήσει την προσοχή του κοινού στις εν λόγω πληροφορίες.
47.      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, δύσκολα θα μπορούσα να εισηγηθώ ότι μια τέτοια δραστηριότητα θα πρέπει να θεωρηθεί ότι ασκείται για δημοσιογραφικούς σκοπούς.
48.      Ως εκ τούτου, προτείνω να δοθεί στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα η απάντηση ότι το άρθρο 85, παράγραφος 2, του ΓΚΠΔ έχει την έννοια ότι δεν συνιστά επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που διενεργείται για δημοσιογραφικούς σκοπούς δραστηριότητα η οποία συνίσταται στη διάθεση στο κοινό, μέσω διαδικτύου και έναντι ανταλλάγματος, δημοσίων εγγράφων που αφορούν ποινικές καταδίκες, χωρίς οποιαδήποτε επεξεργασία ή προσαρμογή των εν λόγω εγγράφων.
IV.    Πρόταση
49.      Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα του Attunda tingsrätt (πρωτοδικείου Attunda, Σουηδία) ως εξής:
1.      Το άρθρο 85, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων),
έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση δυνάμει της οποίας πρόσωπο το οποίο θίγεται από επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα συνιστάμενη στη διάθεση στο κοινό, μέσω διαδικτύου και έναντι ανταλλάγματος, δεδομένων που αφορούν ποινικές του καταδίκες δεν διαθέτει άλλη μορφή ένδικης προστασίας πέρα από τη δυνατότητα κίνησης ποινικής διαδικασίας για δυσφήμιση ή την έγερση σχετικής αξίωσης αποζημίωσης.
2.      Το άρθρο 85, παράγραφος 2, του κανονισμού 2016/679
έχει την έννοια ότι δεν συνιστά επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που διενεργείται για δημοσιογραφικούς σκοπούς δραστηριότητα η οποία συνίσταται στη διάθεση στο κοινό, μέσω διαδικτύου και έναντι ανταλλάγματος, δημοσίων εγγράφων που αφορούν ποινικές καταδίκες, χωρίς οποιαδήποτε επεξεργασία ή προσαρμογή των εν λόγω εγγράφων.
1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.
2      Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων) (ΕΕ 2016, L 119, σ. 1, στο εξής: ΓΚΠΔ).
3      Βλ. προοίμιο της αρχικής συμβάσεως του Συμβουλίου της Ευρώπης του 1981 περίπροστασίας του ατόμου έναντι της αυτοματοποιημένης επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, διαθέσιμη στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://rm.coe.int/1680078b37. Η εν λόγω σύμβαση επικαιροποιήθηκε εκτενώς το 2018 με το πρωτόκολλο για την τροποποίηση της συμβάσεως περίπροστασίας του ατόμου έναντι της αυτοματοποιημένης επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (CETS αριθ. 223 – διαθέσιμο στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list?module=treaty-detail&treatynum=223). Στο πλαίσιο αυτό, θεσπίστηκαν νέες απαιτήσεις για την αναφορά παραβιάσεων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, ενίσχυση των δικαιωμάτων των πολιτών και βελτιωμένοι μηχανισμοί για τις διασυνοριακές ροές δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Επιπλέον, το άρθρο 11, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, της αναθεωρημένης συμβάσεως συγκαταλέγει πλέον ρητά την ελευθερία της έκφρασης ως λόγο περιορισμού της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Το πρωτόκολλο δεν έχει ακόμη τεθεί σε ισχύ, δεδομένου ότι απαιτείται η κύρωσή του από τουλάχιστον 38 από τα συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης, εκ των οποίων μόνο 33 το έχουν, επί του παρόντος, κυρώσει (βλ. https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list?module=treaty-detail&treatynum=223). Το ενοποιημένο κείμενο είναι διαθέσιμο στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://rm.coe.int/convention-108-convention-for-the-protection-of-individuals-with-regar/16808b36f1.
4      Άρθρο 8 του Χάρτη.
5      Άρθρο 11 του Χάρτη.
6      Άρθρο 13 του Χάρτη.
7      Καθώς και για σκοπούς ακαδημαϊκής, καλλιτεχνικής ή λογοτεχνικής έκφρασης, που δεν αφορούν την υπό κρίση υπόθεση.
8      «Τα κράτη μέλη [...] συμβιβάζουν [...]».
9      Πρβλ., επίσης, Schiedermair, S., σε Ehmann, E., και Selmayr, M. (επιμ.), Datenschutz-Grundverordnung, Kommentar, 3η
έκδ., C.H.Beck, Μόναχο, 2022, άρθρο 85, σημείο 4.
10      Χάριν ευκολίας, όσον αφορά το άρθρο 85, παράγραφος 2, του ΓΚΠΔ, δεν θα αναφέρομαι πλέον στην έννοια της «ακαδημαϊκής, καλλιτεχνικής ή λογοτεχνικής έκφρασης», δεδομένου ότι η υπό κρίση υπόθεση δεν αφορά τα εν λόγω ζητήματα.
11      Βλ. άρθρο 9 της οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Οκτωβρίου 1995, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών (ΕΕ 1995, L 281, σ. 31).
12      Βλ. άρθρο 80 της πρότασης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών (γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων), COM/2012/011 τελικό – 2012/0011 (COD), η οποία εγκρίθηκε στις 25 Ιανουαρίου 2012 και διαβιβάστηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στις 27 Ιανουαρίου 2012.
13      Βλ. άρθρο 80 της θέσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που καθορίσθηκε σε πρώτη ανάγνωση στις 12 Μαρτίου 2014 εν όψει της έγκρισης κανονισμού (ΕΕ) αριθ. …/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών (γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων), που εγκρίθηκε με το νομοθετικό ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 12 Μαρτίου 2014 σχετικά με την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών (γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων) [COM(2012)0011 – C7-0025/2012 – 2012/0011(COD)].
14      Μολονότι ο όρος «δημοσιογραφικός» δεν περιλαμβάνεται στη διατύπωση του ερωτήματος, συντάσσομαι με την πρόταση της Επιτροπής και προτείνω να αναδιατυπωθεί ελαφρώς το ερώτημα προς την κατεύθυνση αυτή, καθώς είναι προφανές ότι το αιτούν δικαστήριο διερωτάται μόνον ως προς την έννοια των «δημοσιογραφικ[ών] σκοπ[ών]» και όχι (και) ως προς την έννοια των «σκοπ[ών] ακαδημαϊκής, καλλιτεχνικής ή λογοτεχνικής έκφρασης».
15      Βλ. τον ορισμό που προτείνεται στο Oxford Advanced Learner’s Dictionary, διαθέσιμο στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/journalism?q=journalism.
16      Βλ. τον ορισμό που προτείνεται στο Cambridge Learner’s Dictionary, διαθέσιμο στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://dictionary.cambridge.org/dictionary/learner-english/journalism.
17      Βλ. αποφάσεις της 16ης Δεκεμβρίου 2008, Satakunnan Markkinapörssi και Satamedia (C‑73/07, EU:C:2008:727, σκέψη 56) και της 14ης Φεβρουαρίου 2019, Buivids (C‑345/17, EU:C:2019:122, σκέψη 51).
18      Βλ. απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 2008, Satakunnan Markkinapörssi και Satamedia (C‑73/07, EU:C:2008:727, σκέψη 61).
19      Τούτο αποτυπώνεται επίσης στην αιτιολογική σκέψη 153 του ΓΚΠΔ, η οποία αντιστοιχεί κατά περιεχόμενο, με περιγραφική διατύπωση, στο άρθρο 85 του ΓΚΠΔ και μνημονεύει ρητώς τον «οπτικοακουστικό τομέα».
20      Βλ. απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 2008, Satakunnan Markkinapörssi και Satamedia (C‑73/07, EU:C:2008:727, σκέψη 58). Βλ., επίσης, προτάσεις της γενικής εισαγγελέα J. Kokott στην υπόθεση Satakunnan Markkinapörssi και Satamedia (C‑73/07, EU:C:2008:266, σημείο 65).
21      Βλ. απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 2008, Satakunnan Markkinapörssi και Satamedia (C‑73/07, EU:C:2008:727, σκέψη 59).
22      Βλ. απόφαση της 14ης Φεβρουαρίου 2019, Buivids (C‑345/17, EU:C:2019:122, σκέψη 58). Βλ., επίσης, προτάσεις της γενικής εισαγγελέα E. Sharpston στην υπόθεση Buivids (C‑345/17, EU:C:2018:780, σημείο 55).
23      Βλ. αποφάσεις της 16ης Δεκεμβρίου 2008, Satakunnan Markkinapörssi και Satamedia (C‑73/07, EU:C:2008:727, σκέψη 62), και της 14ης Φεβρουαρίου 2019, Buivids (C‑345/17, EU:C:2019:122, σκέψη 59).
24      Επισημαίνεται, συναφώς, ότι, μετά την έκδοση της απόφασης της 16ης Δεκεμβρίου 2008, Satakunnan Markkinapörssi και Satamedia (C‑73/07, EU:C:2008:727), το αιτούν στην υπόθεση εκείνη δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι στην εν λόγω υπόθεση δεν συνέτρεχε περίπτωση επεξεργασίας για δημοσιογραφικούς σκοπούς. Βλ. απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) της 21ης Ιουνίου 2017, Satakunnan Markkinapörssi Oy και Satamedia Oy κατά Φινλανδίας (CE:ECHR:2017:0627JUD000093113, § 22).