Edizzjoni Provviżorja
KONKLUŻJONIJIET TAL‑AVUKAT ĠENERALI
RANTOS
ippreżentati fil‑21 ta’ Mejju 2026 (1)
Kawża C‑325/25
Eneco Wind Belgium SA
vs
Région wallonne
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, il-Belġju))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Ambjent – Regolament (UE) 2022/2577 – Qafas biex jitħaffef il-varar tal-enerġija rinnovabbli – Artikolu 3(2) – Kostruzzjoni u operazzjoni ta’ installazzjonijiet tal‑produzzjoni ta’ enerġija minn sorsi rinnovabbli kif ukoll żvilupp tal-infrastruttura tan-network konness – Proċessi ta’ ppjanar u ta’ għoti ta’ permessi – Proġetti li huma rrikonoxxuti bħala ta’ interess pubbliku prevalenti – Prijorità waqt l-ibbilanċjar ta’ interessi legali f’kull każ – Kamp ta’ applikazzjoni sostantiv tal-prijorità – Metodu ta’ rikonoxximent tal-interess pubbliku prevalenti – Prijorità assoluta jew bħala prinċipju – Eoliċi – Protezzjoni tal-pajsaġġ u tal-patrimonju”
I.      Introduzzjoni
1.        Skont il-premessa 1 tar-Regolament (UE) 2022/2577 (2), “[i]l-gwerra ta’ aggressjoni tal-Federazzjoni Russa kontra l-Ukrajna u t-tnaqqis bla preċedent tal-provvisti tal-gass naturali mill-Federazzjoni Russa lill-Istati Membri jheddu s-sigurtà tal-provvista tal-Unjoni u tal-Istati Membri tagħha [...]”. F’dawn iċ-ċirkustanzi, dan ir-regolament, li jikkumplimenta l-pjan
REPowerEU ppreżentat mill-Kummissjoni Ewropea fit‑8 ta’ Marzu 2022 (3), stabbilixxa regoli temporanji ta’ emerġenza intiżi li titħaffef il-proċedura ta’ għoti ta’ permessi applikabbli għall-produzzjoni ta’ enerġija minn sorsi ta’ enerġija rinnovabbli. Għalhekk, l-Artikolu 3(2) tal-imsemmi regolament ippreveda li, tal-inqas għall-proġetti li huma rrikonoxxuti bħala ta’ interess pubbliku prevalenti, il-kostruzzjoni u l-operazzjoni ta’ installazzjonijiet tal-produzzjoni ta’ enerġija minn sorsi rinnovabbli kif ukoll l-iżvilupp tal-infrastruttura tan-network konness għandhom jingħataw “prijorità” waqt l-ibbilanċjar tal-interessi legali f’kull każ.
2.        Fil-kawża prinċipali, ir-Région wallonne (ir-Reġjun ta’ Wallonie, il-Belġju) ċaħad l-applikazzjoni ppreżentata mill-kumpannija
Eneco Wind Belgium (iktar ’il quddiem ir-“rikorrenti”) intiża għall-kostruzzjoni u l-operazzjoni ta’ żewġ eoliċi, għar-raġuni li dan il-proġett kien jippreġudika l-pajsaġġ u l-patrimonju li jinsab fiż-żona immedjata kkonċernata. F’dan il-kuntest, x’interpretazzjoni għandha tingħata lill-kunċett ta’ “prijorità” previst fl-Artikolu 3(2) tal-istess regolament, fir-rigward ta’ proġett relatat mal-produzzjoni ta’ enerġija minn sorsi ta’ enerġija rinnovabbli (iktar ’il quddiem “proġett SER”), b’mod partikolari fir-rigward tal-interess legali marbut mal-protezzjoni tal-pajsaġġ u tal-patrimonju? Din hija, essenzjalment, id-domanda magħmula mill-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, il-Belġju).
3.        Din il-kawża, l-ewwel waħda tax-xorta tagħha, ser twassal lill-Qorti tal-Ġustizzja tippreċiża sa fejn l-Istati Membri għandhom marġni ta’ evalwazzjoni għal dak li jirrigwarda l-għoti ta’ permess relatat ma’ proġett SER li jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament 2022/2577.
II.    Il-kuntest ġuridiku
A.      Id-dritt tal-Unjoni
1.      Id-Direttiva 92/43/KEE
4.        L-Artikolu 6 tad-Direttiva 92/43/KEE (4) jistabbilixxi, fil-paragrafi 3 u 4 tiegħu:
“3.      Kull pjan jew proġett li mhux marbut direttament ma’ jew li ma hux meħtieġ għat-tmexxija tas-sit iżda li x’aktarx se jkollu effett sinifikanti fuqu, jew b’mod individwali jew inkella flimkien ma’ xi pjanijiet jew proġetti oħra, għandu jkun suġġett għal evalwazzjoni xierqa ta’ l-implikazzjonijiet tiegħu għas-sit in vista ta’ l-għanjiet ta’ konservazzjoni tas-sit. [...]
4.      Jekk, minkejja li jkun hemm evalwazzjoni negattiva ta’ l-implikazzjonijiet għas-sit u fin-nuqqas ta’ soluzzjonijiet oħra, pjan jew proġett irid isir xorta waħda għal raġunijiet obbligatorji oħra li huma konnessi ma’ l-interess pubbliku, inklużi dawk ta’ tip soċjali jew ekonomiku, l-Istat Membru irid jieħu l-miżuri kollha kumpensatorji meħtieġa biex jiżgura li tkun protetta l-koerenza globali ta’ Natura 2000. [...]
[...]”
5.        L-Artikolu 16 ta’ din id-direttiva jipprovdi, fil-punt (ċ) tal-paragrafu 1 tiegħu:
“Sakemm ma jkunx hemm alternattiva sodisfaċenti u d-deroga mhix ta’ dannu għall-ħarsien tal-popolazzjonijiet ta’ l-ispeċi konċernati fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli fil-firxa naturali tagħhom, l-Istati Membri jistgħu jidderogaw mid-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikoli 12, 13, 14 u15 (a) u (b):
[...]
(ċ)      fl-interessi tas-saħħa u s-sigurtà pubblika, jew għal raġunijiet obbligatorji oħra li huma konnessi ma’ l-interess pubbliku, inklużi dawk tat-tip soċjali jew ekonomiku u l-konsegwenzi ta’ benefiċċju ta’ l-akbar importanza għall-ambjent.”
2.      Id-Direttiva 2000/60/KE
6.        L-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/60/KE (5), intitolat “Għanijiet ambjentali”, jipprovdi, fil-paragrafu 7 tiegħu:
“L-Istati Membri ma’ jkunux qed jiksru din id-Direttiva meta:
–        nuqqas li jinkiseb stat tajjeb ta’ l-ilma ta’ taħt l-art, stat ekoloġiku tajjeb jew, fejn relevanti, potenzjal ekoloġiku tajjeb jew għal prevenzjoni minn deterjorament fl-istat ta’ korp ta’ l-ilma tal-wiċċ jew tal-qiegħ huwa r-riżultat ta’ modifikazzjonijiet ġodda għall-karatteristiċi fiżiċi tal-korp ta’ l-ilma tal-wiċċ jew alterazzjonijiet sal-livell ta’ korpi ta’ ilma ta’ taħt l-art, jew
–        nuqqas ta’ prevenzjoni ta’ deterjorazzjoni minn stat għoli għal stat tajjeb ta’ l-ilma tal-wiċċ huwa r-riżultat ta’ attivitajiet sostenibbli ġodda ta’ żvilupp uman
u l-kundizzjonijiet kollha li ġejjin ikunu milħuqa:
(a)      il-passi kollha prattikabbli huma meħuda biex jitnaqqsu l-impatti kuntrarji fuq l-istat tal-korp ta’ l-ilma;
(b)      ir-raġunijiet għal dawk il-modifikazzjonijiet jew alterazzjonijiet huma speċifikament stabbiliti u spjegati fil-pjan ta’
mmaniġġjar tal-baċin ta’ l-ilma meħtieġ skond l-Artikolu 13 u l-għanijiet huma riveduti kull sitt snin;
(ċ)      ir-raġunijiet għal dawk il-modifikazzjonijiet jew alterazzjonijiet huma ta’ interess pubbliku suprem u/jew il-benefiċċji għall-ambjent u għas-soċjeta mill-kisba ta’ l-għanijiet stabbilti f’paragrafu 1 huma anqas importanti mill-benefiċċji ta’ modifikazzjonijiet jew alterazzjonijiet għas-saħħa tal-bniedem, għal manteniment tas-sigurtà tal-bniedem jew għal żvilupp sostenibbli, u
(d)      l-għanijiet ta’ benefiċċju moqdija minn dawk il-modifikazzjonijiet jew alterazzjonijiet tal-korp ta’ l-ilma ma’ jistgħux, għar-raġunijiet ta’
fattibilità teknika jew spejjeż disproporzjonati, jkunu miksuba b’modi oħra, li huma għażla aħjar ta’ l-ambjent.”
3.      Id-Direttiva 2009/147/KE
7.        L-Artikolu 9 tad-Direttiva 2009/147/KE (6) huwa fformulat kif ġej, fil-punt (a) tal-paragrafu 1 tiegħu:
“L-Istati Membri jistgħu jidderogaw mid-dispożizzjonjiet tal-Artikoli 5 sa 8, fejn ma hemm ebda soluzzjoni oħra sodisfaċenti għar-raġunijiet li ġejjin:
(a)      –      fl-interess tas-saħħa u s-siġurtà tal-pubbliku;
–        fl-interess tas-sigurtà tal-ajru;
–        biex ikunu prevenuti l-ħsarat serji tal-uċuħ, tal-bhejjem, tal-foresti, tas-sajd u tal-ilma;
–        għall-protezzjoni tal-flora u l-fawna;”
4.      Id-Direttiva (UE) 2018/2001
8.        L-Artikolu 2 tad-Direttiva (UE) 2018/2001 (7), intitolat “Definizzjonijiet”, jistabbilixxi, fil-punt 1 tat-tieni paragrafu tiegħu:
“Japplikaw ukoll id-definizzjonijiet li ġejjin:
(1)      ‘enerġija minn sorsi rinnovabbli’ jew ‘enerġija rinnovabbli’ tfisser enerġija minn sorsi rinnovabbli mhux fossili, jiġifieri enerġija eolika, solari (solari termika u solari fotovoltajka) u enerġija ġeotermika, enerġija osmotika, enerġija ambjentali, mill-marea, mill-mewġ u forom oħra ta’ enerġija mill-baħar, enerġija idroelettrika, enerġija tal-bijomassa, tal-gassijiet tal-landfills, tal-gassijiet minn impjanti għat-trattament tad-drenaġġ, u bijogass.”
9.        L-Artikolu 16f ta’ din id-direttiva intitolat “Interess pubbliku prevalenti”, jipprevedi:
“Sal‑21 ta’ Frar 2024, sakemm tintlaħaq in-newtralità klimatika, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li, fil-proċedura għall-ħruġ tal-permessi, l-ippjanar, il-kostruzzjoni u t-tħaddim ta’ impjanti tal-enerġija rinnovabbli, il-konnessjoni ta’ tali mpjanti mal-grilja, il-grilja relatata nnifisha, u l-assi tal-ħżin ikunu preżunti li huma fl-interess pubbliku prevalenti u li jservu s-saħħa u s-sikurezza pubblika meta jiġu bilanċjati l-interessi legali fil-każijiet individwali għall-finijiet tal-Artikol 6(4) u l-Artikolu 16(1), il-punt (c), tad-Direttiva [92/43], l-Artikolu 4(7) tad-Direttiva [2000/60] u l-Artikolu 9(1), il-punt (a), tad-Direttiva [2009/147]. L-Istati Membri jistgħu, f’ċirkostanzi debitament ġustifikati u speċifiċi, jirrestrinġu l-applikazzjoni ta’ dan l-Artikolu għal ċerti partijiet tat-territorju tagħhom, għal ċerti tipi ta’ teknoloġija jew għal proġetti b’ċerti karatteristiċi tekniċi, f’konformità mal-prijoritajiet stabbiliti fil-pjanijiet nazzjonali integrati tagħhom għall-enerġija u l-klima [...]”
5.      Ir-Regolamenti 2022/2577 u (UE) 2024/223
10.      Skont il-premessi 8 u 9 tar-Regolament 2022/2577:
“(8)      Waħda mill-miżuri temporanji tikkonsisti fl-introduzzjoni ta’ preżunzjoni konfutabbli li l-proġetti tal-enerġija rinnovabbli huma ta’ interess pubbliku prevalenti u jservu s-saħħa u s-sikurezza pubblika għall-finijiet tal-leġiżlazzjoni ambjentali rilevanti tal-Unjoni, ħlief meta jkun hemm evidenza ċara li dawk il-proġetti jkollhom effetti avversi kbar fuq l-ambjent li ma jistgħux jiġu mitigati jew ikkumpensati. L-impjanti tal-enerġija rinnovabbli, inkluż il-pompi tas-sħana jew l-enerġija mir-riħ, huma kruċjali biex niġġieldu t-tibdil fil-klima u t-tniġġis, inraħħsu l-prezzijiet tal-enerġija, innaqqsu d-dipendenza tal-Unjoni fuq il-fjuwils fossili u niżguraw is-sigurtà tal-provvista tal-Unjoni.
Il-preżunzjoni li l-impjanti tal-enerġija rinnovabbli, inkluż il-pompi tas-sħana, huma ta’ interess pubbliku prevalenti u jservu s-saħħa u s-sikurezza pubblika tippermetti li tali proġetti jibbenefikaw, fejn neċessarju, minn valutazzjoni simplifikata għal derogi speċifiċi previsti fil-leġiżlazzjoni ambjentali rilevanti tal-Unjoni b’effett immedjat.
B’kont meħud tal-ispeċifiċitajiet nazzjonali tagħhom, jenħtieġ li l-Istat Membri jitħallew jirrestrinġu l-applikazzjoni ta’ din il-preżunzjoni għal ċerti partijiet tat-territorji tagħhom jew ċerti teknoloġiji jew proġetti. Huwa possibbli għall-Istati Membri li jikkunsidraw li japplikaw din il-preżunzjoni fil-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti tagħhom dwar il-pajsaġġ.
(9)      Dan jirrifletti r-rwol importanti li l-enerġija rinnovabbli jista’ jkollha fid-dekarbonizzazzjoni tas-sistema tal-enerġija tal-Unjoni, billi toffri soluzzjonijiet immedjati biex tiġi sostitwita l-enerġija bbażata fuq il-fjuwils fossili u billi tindirizza s-sitwazzjoni aggravata fis-suq.
Sabiex jiġu eliminati l-konġestjonijiet fil-proċess tal-għoti tal-permessi u t-tħaddim tal-impjanti tal-enerġija rinnovabbli, fl-ippjanar u l-proċess tal-għoti ta’ permessi, il-kostruzzjoni u t-tħaddim tal-impjanti tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli u l-iżvilupp tal-infrastruttura tal-grilja relatata jenħtieġ li jingħataw prijorità meta jiġu bbilanċjati l-interessi legali fil-każ individwali, għall-inqas għall-proġetti li huma rikonoxxuti bħala ta’ interess pubbliku.
Fir-rigward tal-protezzjoni tal-ispeċijiet, din il-prijorità jenħtieħ li tingħata biss jekk, u sal-punt li, jittieħdu miżuri xierqa ta’ konservazzjoni tal-ispeċijiet li jikkontribwixxu għaż-żamma jew għar-restawr tal-popolazzjonijiet tal-ispeċijiet għal stat ta’ konservazzjoni favorevoli u jsiru disponibbli biżżejjed riżorsi finanzjarji, kif ukoll żoni, għal dan l-iskop.”
11.      L-Artikolu 1 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Suġġett u kamp ta’ applikazzjoni”, jipprovdi, fl-ewwel u t-tieni paragrafu tiegħu:
“Dan ir-Regolament jistabbilixxi regoli temporanji ta’ natura ta’ emerġenza biex jitħaffef il-proċess tal-għoti ta’ permessi applikabbli għall-produzzjoni tal-enerġija minn sorsi tal-enerġija rinnovabbli, b’enfasi partikolari fuq teknoloġiji speċifiċi tal-enerġija rinnovabbli jew fuq tipi ta’ proġetti speċifiċi tal-enerġija rinnovabbli li huma kapaċi jiksbu aċċellerazzjoni fuq terminu qasir tal-pass tal-varar tal-enerġija rinnovabbli fl-Unjoni.
Dan ir-Regolament japplika għall-proċessi kollha tal-għoti ta’ permessi li d-data tal-bidu tagħhom tkun fil-perjodu tal-applikazzjoni tiegħu u tkun mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jistabbilixxu skadenzi aktar qosra minn dawk stabbiliti fl-Artikoli 4, 5 u 7.”
12.      Skont l-Artikolu 3 tal-imsemmi regolament, intitolat “Interess pubbliku prevalenti”:
“1.      L-ippjanar, il-kostruzzjoni u t-tħaddim tal-impjanti u tal-installazzjonijiet għall-produzzjoni tal-enerġija mis-sorsi rinnovabbli, u l-konnessjoni tagħhom mal-grilja, il-grilja relatata nnifisha u l-assi tal-ħżin għandhom ikunu preżunti li għandhom interess pubbliku prevalenti u li jservu s-saħħa u s-sikurezza pubblika meta jiġu bilanċjati l-interessi legali fil-każ individwali, għall-finijiet tal-Artikoli 6(4) u 16(1)(c) tad-Direttiva [92/43], l-Artikolu 4(7) tad-Direttiva [2000/60] u l-Artikolu 9(1)(a) tad-Direttiva [2009/147]. L-Istati Membri jistgħu jillimitaw l-applikazzjoni ta’ dawk id-dispożizzjonijiet għal ċerti partijiet tat-territorju tagħhom kif ukoll għal ċerti tipi ta’ teknoloġiji jew għal proġetti b’ċerti karatteristiċi tekniċi f’konformità mal-prijoritajiet stabbiliti fil-pjanijiet nazzjonali integrati tagħhom għall-enerġija u l-klima.
2.      L-Istati Membri għandhom jiżguraw, tal-anqas għall-proġetti li huma rikonoxxuti bħala ta’ interess pubbliku prevalenti, li fil-proċess tal-ippjanar u tal-għoti tal-permessi, il-kostruzzjoni u t-tħaddim ta’ impjanti u installazzjonijiet għall-produzzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli u l-iżvilupp tal-infrastruttura tal-grilja relatata jingħataw prijorità meta jiġu bbilanċjati l-interessi legali fil-każ individwali. Fir-rigward tal-protezzjoni tal-ispeċijiet, is-sentenza preċedenti għandha tapplika biss jekk u sal-punt li jittieħdu miżuri xierqa ta’ konservazzjoni tal-ispeċijiet li jikkontribwixxu għaż-żamma jew għar-restawr tal-popolazzjonijiet tal-ispeċijiet għal stat ta’ konservazzjoni favorevoli u jsiru disponibbli biżżejjed riżorsi finanzjarji kif ukoll żoni għal dak l-iskop.”
13.      L-Artikolu 10 tal-istess regolament, intitolat “Dħul fis-seħħ u applikazzjoni”, jistabbilixxi li huwa daħal fis-seħħ fil-jum wara dak tal-pubblikazzjoni tiegħu f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea u li kellu japplika għal 18-il xahar mid-dħul fis-seħħ tiegħu (8).
14.      Ir-Regolament 2022/2577 kien emendat bir-Regolament (UE) 2024/223 (9). Skont il-premessi 13 u 14 ta’ dan tal-aħħar:
“(13) Waħda mill-miżuri temporanji introdotti mir-Regolament [2022/2577], li wriet effetti pożittivi u li għandha potenzjal sinifikanti ta’ aċċellerazzjoni fil-futur, hija l-introduzzjoni fl-Artikolu 3(1) ta’ preżunzjoni konfutabbli li l-proġetti tal-enerġija rinnovabbli huma ta’ interess pubbliku prevalenti u jaqdu s-saħħa u s-sikurezza pubblika għall-finijiet ta’ derogi speċifiċi previsti fil-leġiżlazzjoni ambjentali rilevanti tal-Unjoni, ħlief meta jkun hemm evidenza ċara li dawk il-proġetti għandhom effetti negattivi kbar fuq l-ambjent li ma jistgħux jittaffew jew jiġu kkumpensati.
Id-Direttiva [2018/2001], permezz tal-Artikolu 16f tiegħu, introduċa preżunzjoni konfutabbli li l-proġetti tal-enerġija rinnovabbli ikunu ta’ interess pubbliku prevalenti u jaqdu s-saħħa u s-sikurezza pubblika, b’formulazzjoni kważi identika meta mqabbla mal-formulazzjoni tal-Artikolu 3(1), tar-Regolament [2022/2577]. Għalhekk, mhuwiex meħtieġ li tiġi estiża l-applikazzjoni tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament [2022/2577] peress li tali preżunzjoni konfutabbli se tapplika bis-saħħa tal-Artikolu 16f tad-Direttiva [2018/2001].
(14)      Madankollu, l-Artikolu 3(2) tar-Regolament [2022/2577] jitlob li tingħata prijorità lill-proġetti li huma rikonoxxuti bħala ta’ interess pubbliku prevalenti kull meta jkun meħtieġ l-ibbilanċjar tal-interessi legali f’każijiet individwali u meta dawk il-proġetti jintroduċu rekwiżiti ta’ kumpens addizzjonali għall-protezzjoni tal-ispeċijiet.
Dispożizzjoni analoga ma hijiex preżenti fid-Direttiva [2018/2001]. L-ewwel sentenza tal-Artikolu 3(2)tar-Regolament [2022/2577] għandha l-potenzjal, fis-sitwazzjoni urġenti attwali u li għadha instabbli tal-enerġija fis-suq tal-enerġija li qed tiffaċċa l-Unjoni, li tħaffef aktar il-proġetti tal-enerġija rinnovabbli peress li tirrikjedi li l-Istati Membri jippromwovu dawk il-proġetti tal-enerġija rinnovabbli billi jipprijoritizzawhom meta jittrattaw interessi konfliġġenti differenti lil hinn minn kwistjonijiet ambjentali fil-kuntest tal-ippjanar u l-proċess tal-għoti tal-permessi tal-Istati Membri. Ir-rapport tal-Kummissjoni [(10)]
wera l-valur tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 3(2) tar-Regolament [2022/2577] li tirrikonoxxi l-importanza relattiva tal-varar tal-enerġija rinnovabbli fil-kuntest diffiċli attwali tal-enerġija lil hinn mill-objettivi speċifiċi tad-derogi previsti fid-Direttivi msemmija fl-Artikolu 3(1) tar-Regolament [2022/2577].
Minħabba s-sitwazzjoni partikolarment serja fil-provvista tal-enerġija li qed tiffaċċa l-Unjoni bħalissa, jixraq li tiġi estiża l-applikazzjoni tal-Artikolu 3(2) tar-Regolament [2022/2577] sabiex jiġi rikonoxxut b’mod xieraq ir-rwol kruċjali tal-impjanti tal-enerġija rinnovabbli fil-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima u t-tniġġis, jitnaqqsu l-prezzijiet tal-enerġija, titnaqqas id-dipendenza tal-Unjoni fuq il-fjuwils fossili u sabiex tiġi żgurata s-sigurtà tal-provvista tal-Unjoni fil-kuntest tal-ibbilanċjar tal-interessi legali mwettaq mill-awtoritajiet tal-permessi jew mill-qrati nazzjonali.
Fl-istess ħin, huwa xieraq ukoll li tinżamm is-salvagwardja ambjentali li, għal proġetti rikonoxxuti li huma ta’ interess pubbliku prevalenti, jiġu adottati miżuri xierqa ta’ konservazzjoni tal-ispeċijiet, sostnuti minn riżorsi finanzjarji suffiċjenti.”
15.      L-Artikolu 1 tar-Regolament 2024/223, intitolat “Emendi għar-Regolament [2022/2577]”, jipprevedi:
“Ir-Regolament [2022/2577] huwa emendat kif ġej:
[...]
2)      fl-Artikolu 3, il-paragrafu 2 huwa sostiwit b’dan li ġej:
‘L-Istati Membri għandhom jiżguraw, għall-proġetti li huma rikonoxxuti bħala ta’ interess pubbliku prevalenti, li fil-proċess tal-ippjanar u tal-għoti tal-permessi, il-kostruzzjoni u t-tħaddim ta’ impjanti u installazzjonijiet għall-produzzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli u l-iżvilupp tal-infrastruttura tal-grilja relatata jingħataw prijorità meta jiġu bbilanċjati l-interessi legali fil-każ individwali.
Fir-rigward tal-protezzjoni tal-ispeċijiet, l-ewwel subparagrafu għandu japplika biss jekk u sal-punt li jittieħdu miżuri xierqa ta’ konservazzjoni tal-ispeċijiet li jikkontribwixxu għaż-żamma jew għar-restawr tal-popolazzjonijiet tal-ispeċijiet għal stat ta’ konservazzjoni favorevoli u jsiru disponibbli biżżejjed riżorsi finanzjarji kif ukoll żoni għal dak l-iskop.’
[...]
6)      fl-Artikolu 10, jiżdied il-paragrafu li ġej:
‘Madankollu, l-Artikolu 1, l-Artikolu 2, punt (1), l-Artikolu 3(2), l-Artikolu 3a, l-Artikolu 5(1), l-Artikolu 6 u l-Artikolu 8 għandhom japplikaw sat‑30 ta’ Ġunju 2025.’”
B.      Id-dritt Belġjan
1.      Il-Liġi dwar il-Motivazzjoni Formali tal-Atti Amministrattivi
16.      Skont l-Artikolu 2 tal-loi du 29 juillet 1991 relative à la motivation formelle des actes administratifs (il-Liġi tad‑29 ta’ Lulju 1991 dwar il-Motivazzjoni Formali tal-Atti Amministrattivi) (11):
“L-atti amministrattivi tal-awtoritajiet amministrattivi msemmija fl-ewwel artikolu għandhom ikunu s-suġġett ta’ motivazzjoni formali.”
17.      L-Artikolu 3 ta’ din il-liġi jipprovdi:
“Il-motivazzjoni meħtieġa tikkonsisti fl-indikazzjoni, fl-att, tal-kunsiderazzjonijiet ta’ liġi u ta’ fatt li jservu bħala bażi tad-deċiżjoni.
Hija għandha tkun adegwata.”
2.      Il-Kodiċi tal-Iżvilupp Territorjali Walloniż
18.      L-Artikolu D. IV. 53 tal-code du développement territorial wallon (il-Kodiċi tal-Iżvilupp Territorjali Walloniż), fil-verżjoni tiegħu applikabbli għall-kawża prinċipali, huwa fformulat kif ġej:
“Abbażi ta’ motivazzjoni adegwata, il-permess jista’ jiġi rrifjutat, maħruġ bi jew bla kundizzjonijiet, bi jew bla tariffi ta’ żvilupp urban jew jingħataw derogi jew eżenzjonijiet previsti f’dan il-kodiċi.
Il-kundizzjonijiet huma neċessarji għall-integrazzjoni tal-proġett mal-ambjent mibni jew mhux mibni, jew għall-fattibbiltà tal-proġett, jiġifieri l-implimentazzjoni u l-operazzjoni tiegħu.
Minbarra l-kompatibbiltà mal-kontenut tal-pjan tas-settur, inkluż il-mappa tal-użu tal-art, skemi, permessi ta’ żvilupp urban u gwidi, il-permess jew ir-rifjut ta’ permess huwa bbażat fuq iċ-ċirkustanzi tal-iżvilupp urban lokali u jistgħu jkunu fondati b’mod partikolari fuq ir-raġunijiet u l-kundizzjonijiet imsemmija f’din it-taqsima.”
III. Il-kawża prinċipali, id-domandi preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
19.      Fis‑26 ta’ April 2023, ir-rikorrenti ppreżentat applikazzjoni għal permess uniku (12) intiż għall-kostruzzjoni u l-operazzjoni ta’ żewġ eoliċi, b’kapaċità massima ta’ 4.28
megawatts (MW), u tal-aċċessorji tagħhom kollha, jiġifieri ż-żoni ta’ installazzjoni, il-mogħdijiet ta’ aċċess, il-kabina ta’ kontroll u l-kejbils tal-elettriku taħt l-art, ġewwa stabbiliment li jinsab f’Namur (il-Belġju) (iktar ’il quddiem, il-“proġett inkwistjoni”). Din l-applikazzjoni kienet tirrigwarda installazzjonijiet ta’ Klassi 1, suġġetti għall-kisba ta’ permess ambjentali, u kienet akkumpanjata b’mod partikolari minn studju tal-effetti fuq l-ambjent. Fis‑16 ta’ Mejju 2023, l-uffiċjali maħtura mill-Gvern Walloniż li jaqgħu, rispettivament, taħt l-amministrazzjoni tal-immaniġġar tal-art u tal-iżvilupp urban (iktar ’il quddiem l-“uffiċjal iddelegat”), kif ukoll taħt l-amministrazzjoni tal-ambjent (iktar ’il quddiem l-“uffiċjal tekniku”), flimkien kompetenti sabiex jieħdu konjizzjoni tal-applikazzjoni tar-rikorrenti, ħarġu konferma ta’ riċezzjoni li tiċċertifika n-natura kompleta tal-fajl ta’ din tal-aħħar.
20.      Mis‑7 ta’ Ġunju sal‑10 ta’ Lulju 2023, ġiet organizzata investigazzjoni pubblika fir-rigward tal-applikazzjoni ppreżentata mir-rikorrenti. Fit‑2 ta’ Ottubru 2023, l-uffiċjal tekniku u dak iddelegat adottaw deċiżjoni ta’ rifjut tal-permess uniku mitlub. Minn din id-deċiżjoni jirriżulta, b’mod partikolari, li fil-każ ta’ installazzjoni ta’ żewġ eoliċi, il-kumdità viżwali ta’ għaxart idjar kienet tinbidel ħafna, li t-tibdil tal-pajsaġġ ikun sinjifikattiv fiż-żona kkonċernata, li l-proġett inkwistjoni jkun iżolat f’territorju li ma fihx eoliċi f’raġġ ta’ seba’ kilometri iżda bordurat mit-Tramuntana u min-Nofsinhar b’żewġ żviluppi importanti ta’ impjanti ta’ turbini tar-riħ, li l-qafas ta’ referenza għall-impjanti ta’ turbini tar-riħ fir-Reġjun ta’
Wallonie adottat matul is-sena 2013 kien jagħti prijorità lill-impjanti komposti minn minimu ta’ ħames eoliċi, u fl-aħħar nett, li “l-iżvilupp tat-turbini tar-riħ ma jistax isir b’detriment għall-kwalitajiet tal-pajsaġġ u patrimonjali taż-żona immedjata li fiha jinsab”.
21.      Fid‑19 ta’ Ottubru 2023, ir-rikorrenti ppreżentat rikors amministrattiv kontra l-imsemmija deċiżjoni quddiem il-Gvern Walloniż. Fit‑30 ta’ Jannar 2024, l-uffiċjal tekniku u dak iddelegat, kompetenti sabiex jiddeċiedu dwar dan ir-rikors, bagħtu r-rapport sommarju tagħhom lill-ministres de l’Aménagement du territoire et de l’Environnement (il-Ministri għall-Immaniġġar tal-Art u għall-Ambjent, il-Belġju), billi pproponew il-ħruġ tal-permess uniku mitlub, suġġett għal kundizzjonijiet. Fil‑15 ta’ Marzu 2024, dawn l-uffiċjali informaw lir-rikorrenti bl-assenza ta’ notifika, minn dawn il-Ministri, ta’ deċiżjoni dwar ir-rikors tagħha fit-terminu mogħti fl-Artikolu 95(7) tad-décret du 11 mars 1999 relatif au permis d’environnement (id-Digriet tal‑11 ta’ Marzu 1999 dwar il-Permess Ambjentali) (13), b’tali mod li d-deċiżjoni tat‑2 ta’ Ottubru 2023 kienet ikkonfermata.
22.      Fl‑14 ta’ Mejju 2024, ir-rikorrenti ppreżentat rikors kontra din id-deċiżjoni quddiem il-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat), il-qorti tar-rinviju, billi invokat motiv wieħed ibbażat fuq il-ksur tal-Artikolu D.IV.53 tal-Kodiċi tal-Iżvilupp Territorjali Walloniż, tal-Artikoli 2 u 3 tal-Liġi tad‑29 ta’ Lulju 1991 dwar il-Motivazzjoni Formali tal-Atti Amministrattivi, tal-Artikolu 3 tar-Regolament 2022/2577, kif ukoll fuq nuqqas ta’ motivazzjoni, sa fejn “l-awtorità kompetenti ma wettqitx ibbilanċjar tal-interessi legali u baqgħet siekta dwar in-natura ta’ prijorità tal-proġett tagħha, irrikonoxxut bħala li huwa ta’ interess pubbliku prevalenti”. Insostenn tal-motiv tagħha, ir-rikorrenti argumentat li l-ibbilanċjar tal-interessi legali meħtieġ mid-dritt tal-Unjoni kien jirrigwarda prinċipalment l-interessi marbuta, minn naħa, mal-protezzjoni tal-ambjent, bħall-bijodiversità kif ukoll is-saħħa pubblika, u min-naħa l-oħra, dawk marbuta mal-proġett innifsu.
23.      Fir-rigward tal-protezzjoni tal-ambjent, ir-rikorrenti osservat li dan il-kunċett jinkludi, b’mod partikolari, il-pajsaġġ, kif jirriżulta mill-punt 11(a) tal-Artikolu D.6, tal-livre Ier du code de l’environnement wallon (l-Ewwel Ktieb tal-Kodiċi dwar l-Ambjent Walloniż), u li l-analiżi tal-impatt ta’ proġett fuqu taqa’ taħt l-evalwazzjoni tal-effetti tiegħu fuq l-ambjent. Hija sostniet li l-obbligu li jitwettaq, f’dan il-kuntest, ibbilanċjar tal-interessi legali japplika kemm għall-uffiċjal tekniku u dak iddelegat kif ukoll għall-ministri kompetenti sabiex jiddeċiedu fil-kuntest ta’ rikors. Ir-rikorrenti żiedet li r-Regolament 2022/2577 jimponi, waqt dan l-ibbilanċjar, li tiġi rrikonoxxuta n-natura ta’ prijorità tal-produzzjoni ta’ enerġija rinnovabbli, rekwiżit li, fil-fehma tagħha, għandu jirriżulta mill-motivazzjoni tal-att ikkontestat. F’dan il-każ, id-deċiżjoni tat‑2 ta’ Ottubru 2023 ma turix la r-rikonoxximent, mill-awturi tagħha, tan-natura ta’ prijorità tal-proġett inkwistjoni sa fejn huwa ta’ interess pubbliku prevalenti u lanqas it-teħid inkunsiderazzjoni ta’ din in-natura waqt l-ibbilanċjar tal-interessi legali inkwistjoni.
24.      Min-naħa tiegħu, ir-Reġjun ta’ Wallonie indika li jisserraħ fuq l-għerf tal-qorti tar-rinviju “peress li l-Ministri ma kinux ħadu deċiżjoni”.
25.      Din il-qorti tenfasizza li, skont l-ewwel interpretazzjoni, il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577 huwa identiku għal dak tal-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu. F’dan is-sens, dan il-paragrafu 1 jagħti lill-proġetti SER kwalità partikolari li tippermettilhom li jidħlu f’kompetizzjoni mal-interessi protetti mid-Direttivi 92/43, 2000/60 u 2009/147 (iktar ’il quddiem id-“Direttivi msemmija”), filwaqt li l-paragrafu 2 tal-imsemmi artikolu jipprovdi li dawn il-proġetti u l-interessi marbutin magħhom għandhom jingħataw prijorità meta mqabbla ma’ dawn l-interessi ambjentali. L-istruttura ta’ dan ir-regolament tikkonferma din l-interpretazzjoni, sa fejn il-preżunzjoni ta’ interess pubbliku prevalenti u n-natura ta’ prijorità tal-proġett huma miġbura f’dispożizzjoni waħda u unika.
26.      Skont it-tieni interpretazzjoni, l-Artikolu 3(2) tal-imsemmi regolament għandu portata awtonoma u iktar estiża mill-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu, sa fejn huwa jimponi lill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti li, waqt kull ibbilanċjar tal-interessi legali każ b’każ, jiżguraw li l-proġetti SER jingħataw prijorità, anki lil hinn mid-Direttivi msemmija, peress li dawn il-proġetti huma rrikonoxxuti bħala li huma ta’ interess pubbliku prevalenti. Għal dan il-għan, it-twettiq tal-imsemmija proġetti u l-iżvilupp tal-infrastruttura tan-network konness jipprevalu mhux biss fuq l-interess ambjentali, iżda wkoll fuq kull interess kunfliġġenti, b’mod partikolari dawk marbuta mal-protezzjoni tal-pajsaġġ u tal-patrimonju. In-natura ġenerali tal-formulazzjoni tal-Artikolu 3(2) tal-istess regolament tikkonferma din l-interpretazzjoni u donnha tirrifletti aħjar il-volontà tal-leġiżlatur tal-Unjoni, kif tirriżulta mill-premessi 13 u 14 tar-Regolament 2024/223. Tali volontà hija manifesta wkoll fil-premessa 9 tar-Regolament 2022/2577, li tqajjem l-għan li “jiġu eliminati l-konġestjonijiet fil-proċess tal-għoti tal-permessi u t-tħaddim tal-impjanti tal-enerġija rinnovabbli”, mingħajr ma tillimita ruħha espressament għall-ostakoli potenzjali direttament marbuta mal-obbligi fil-qasam tal-konservazzjoni tan-natura u tal-protezzjoni tal-ilma.
27.      Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar il-portata tal-indikazzjoni “tal-anqas għall-proġetti li huma rikonoxxuti bħala ta’ interess pubbliku prevalenti”, li tinsab fl-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577, b’mod partikolari, dwar il-kelma “rikonoxxuti”. Skont jekk dan l-Artikolu 3(2) għandux jew le portata awtonoma, din l-indikazzjoni tista’ tinftiehem jew bħala rinviju għall-assenza ta’ konfutazzjoni tal-preżunzjoni prevista fil-paragrafu 1 tal-Artikolu 3 (jew anki għall-possibbiltà, prevista minn dan il-paragrafu, li tiġi limitata l-applikazzjoni tal-preżunzjoni), jew għall-kuntrarju, bħala li tippreżupponi deċiżjoni speċifika meħuda mill-awtoritajiet kompetenti ta’ Stat Membru, li tikklassifika ċerti proġetti bħala ta’ “interess pubbliku prevalenti” sempliċement għall-finijiet tal-istess Artikolu 3(2). L-għażla tal-verb “jirrikonoxxi” u l-attitudni proattiva li huwa jimplika donnhom kienu jagħtu privileġġ lil din it-tieni interpretazzjoni. Madankollu, in-neċessità ta’ rikonoxximent speċifiku mill-Istati Membri ma tidhirx kompatibbli wisq mal-għan imfittex minn dan ir-regolament, li huwa li jiffavorixxi l-varar tal-enerġija rinnovabbli u jħaffef il-proċeduri ta’ ħruġ ta’ permessi relatati permezz ta’ strument legali direttament applikabbli. F’din il-perspettiva, il-leġiżlatur tal-Unjoni donnu għażel applikabbiltà diretta u integrali tar-rekwiżiti fformulati mill-imsemmi regolament, filwaqt li rriżerva lill-Istati Membri l-possibbiltà li jirrestrinġu jew li jeskludi l-applikazzjoni tagħhom.
28.      Barra minn hekk, skont il-qorti tar-rinviju, tqum il-kwistjoni tal-interpretazzjoni tal-obbligu li jiġi żgurat li l-proġetti li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577 “jingħataw prijorità meta jiġu bbilanċjati l-interessi legali fil-każ individwali”. Din ir-regola ta’ “prijorità” tista’, minn naħa, tinftiehem bħala li tistabbilixxi prijorità assoluta favur proġetti SER, u tobbliga għalhekk l-awtorità responsabbli mill-ibbilanċjar bejn l-interessi ta’ dawn il-proġetti u l-interessi kunfliġġenti, tagħti prijorità lil tal-ewwel. F’din l-ewwel ipoteżi, dan l-Artikolu 3(2) iwassal għal indħil partikolarment sinjifikattiv fil-marġni ta’ evalwazzjoni tal-awtoritajiet nazzjonali kompetenti fir-rigward tal-ħruġ ta’ permessi relatati ma’ tali proġetti. Min-naħa l-oħra, l-imsemmija regola ta’ “prijorità” tista’ tiġi interpretata wkoll bħala li tistabbilixxi prijorità bħala prinċipju, li dawn l-awtoritajiet kellhom jagħtu, filwaqt li żammu l-fakultà li jiddevjaw minnha, jekk ikun il-każ, billi taw motivazzjoni speċifika. F’din it-tieni ipoteżi, l-interessi marbuta mal-proġetti SER ingħataw piż partikolari fl-eżerċizzju tas-setgħa ta’ evalwazzjoni tal-awtoritajiet nazzjonali kompetenti, mingħajr madankollu ma pprevalu b’mod sistematiku fuq l-interessi kunfliġġenti.
29.      Din il-qorti żżid li l-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577 għadu ma kienx is-suġġett ta’ interpretazzjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja u li din tal-aħħar
ma hijiex daqstant ċara li ma tħalli spazju għal ebda dubju raġonevoli.
30.      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat) iddeċieda li jissospendi l-proċedura u jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      L-Artikolu 3(2) tar-[Regolament 2022/2577] għandu jiġi interpretat fis-sens li l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-kostruzzjoni u l-operazzjoni ta’ installazzjonijiet tal-produzzjoni ta’ enerġija minn sorsi rinnovabbli u l-iżvilupp tal-infrastruttura ta’ network konness ikunu prijorità biss waqt l-ibbilanċjar ta’ interessi legali imsemmi [fil-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu], jew waqt l-ibbilanċjar tal-interessi legali għall-finijiet tal-[Artikolu 6(4) u tal-Artikolu 16(1)(ċ)], tad-[Direttiva 92/43], tal-Artikolu 4(7) tad-[Direttiva 2000/60] u tal-Artikolu 9(1)(a) tad-[Direttiva 2009/147] jew dan l-obbligu japplika għall-ibbilanċjar kollu tal-interessi legali li twettaq l-awtorità kompetenti fir-rigward tal-ħruġ tal-permessi, inkluż meta l-interess kunfliġġenti jkun jaqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni [tad-direttivi msemmija] (f’dan il-każ, il-protezzjoni tal-pajsaġġ u tal-patrimonju)?
2)      Il-kliem ‘proġetti li huma rikonoxxuti bħala ta’ interess pubbliku prevalenti’ li jinsab fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 3(2) tal-istess regolament għandu jiġi interpretat fis-sens li jeħtieġ rikonoxximent speċifiku, ġenerali jew individwali, tan-natura ta’ ‘interess pubbliku prevalenti’ ta’ proġett mill-Istati Membri jew dan għandu jinftiehem bħala li jirreferi għall-assenza ta’ konfutazzjoni tal-preżunzjoni stabbilita mill-Artikolu 3(1) ta’ dan l-istess regolament, jew saħansitra għall-assenza ta’ esklużjoni tal-proġett mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din l-istess preżunzjoni, kif permess mill-Artikolu 3(1) in fine?
3)      L-obbligu li jiġ[i]
żgurat, għall-inqas għall-proġetti rrikonoxxuti bħala li huma ta’ interess pubbliku prevalenti, li, fil-kuntest tal-proċess tal-ippjanar u tal-għoti tal-permessi, il-kostruzzjoni u l-operazzjoni tal-installazzjonijiet ta’ produzzjoni ta’ enerġija minn sorsi rinnovabbli u l-iżvilupp tal-infrastruttura ta’ network konness ikunu ‘prijorità’ waqt l-ibbilanċjar ta’ interessi legali f’kull każ, stabbilit mill-Artikolu 3(2), iċċitat iktar ’il fuq, għandu jiġi interpretat fis-sens li dan jistabbilixxi prijorità assoluta favur dawn il-proġetti – bla ħsara għall-kundizzjoni ambjentali relatata mal-protezzjoni tal-ispeċi li tinsab f’dan l-istess paragrafu – jew dan għandu jinftiehem bħala li huwa prijorità bħala prinċipju, li minnu l-Istati Membri jistgħu jiddevjaw sakemm huma jagħtu raġuni speċifika?”
31.      Il-qorti tar-rinviju talbet lill-Qorti tal-Ġustizzja tissuġġetta din il-kawża għall-proċedura mħaffa prevista fl-Artikolu 105 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja. Permezz ta’ digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tat‑2 ta’ Settembru 2025 (14), din it-talba kienet miċħuda.
32.      Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub lill-Qorti tal-Ġustizzja mill-Gvern Belġjan, Ċek, Taljan u Pollakk kif ukoll mill-Kummissjoni.
IV.    Analiżi
A.      Fuq l-ewwel domanda preliminari
33.      Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-Istati Membri għandhom jiżguraw li, fil-kuntest tal-proċessi ta’ ppjanar u ta’ għoti ta’ permessi, il-kostruzzjoni u l-operazzjoni ta’ installazzjonijiet ta’ produzzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli kif ukoll l-iżvilupp tal-infrastruttura tan-network konness jingħataw prijorità waqt l-ibbilanċjar tal-interessi legali f’kull każ għall-finijiet biss tal-Artikolu 6(4) u tal-Artikolu 16(1)(ċ) tad-Direttiva 92/43, tal-Artikolu 4(7) tad-Direttiva 2000/60 u tal-Artikolu 9(1)(a) tad-Direttiva 2009/147, jew inkella jekk din ir-regola ta’ prijorità tapplikax ukoll għall-finijiet tal-interessi legali kunfliġġenti li jmorru lil hinn mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, b’mod partikolari, il-protezzjoni tal-pajsaġġ u tal-patrimonju.
34.      Preliminarjament, nirrileva li l-kawża prinċipali tirrigwarda applikazzjoni għall-għoti ta’ permess, ippreżentata fis‑26 ta’ April 2023, li tirrigwarda l-kostruzzjoni u l-operazzjoni ta’ żewġ eoliċi. Din l-applikazzjoni kienet miċħuda mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti għar-raġuni li l-proġett inkwistjoni kien ta’ natura li jippreġudika il-kwalitajiet tal-pajsaġġ u patrimonjali taż-żona immedjata li fiha huwa kien jaqa’.
35.      Fir-rigward tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni applikabbli f’din il-kawża, ir-Regolament 2022/2577, dwar il-varar tal-enerġija rinnovabbli, jistabbilixxi, fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 1 tiegħu, li huwa japplika għall-proċeduri kollha ta’ għoti ta’ permess (15) li kienu jibdew matul il-perijodu ta’ applikazzjoni tiegħu. F’dan ir-rigward, mill-Artikolu 10 tiegħu, fil-verżjoni inizjali tiegħu, jirriżulta li dan ir-regolament daħal fis-seħħ fit‑30 ta’ Diċembru 2022 u kien applikabbli sat‑30 ta’ Ġunju 2024. Barra minn hekk, il-punt 1 tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2018/2001 jiddefinixxi l-kunċett ta’ “enerġija prodotta minn sorsi rinnovabbli” bħala li jinkludi, b’mod partikolari, l-“enerġija mir-riħ”. Għalhekk, għandu jiġi kkonstatat li fl-imsemmija kawża, ir-Regolament 2022/2577 japplika ratione temporis u ratione materiae.
36.      Dan ir-regolament huwa bbażat fuq l-Artikolu 122(1) TFUE, li jipprovdi li l-Kunsill jista’ jiddeċiedi, fi spirtu ta’ solidarjetà bejn l-Istati Membri, dwar miżuri xierqa għas-sitwazzjoni ekonomika, b’mod partikolari jekk ikun hemm diffikultajiet serji fil-provvista ta’ ċerti prodotti, b’mod partikolari fil-qasam tal-enerġija. L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 1 tal-imsemmi regolament jipprovdi għalhekk li huwa jistabbilixxi regoli temporanji ta’ emerġenza intiżi li
titħaffef il-proċedura ta’ għoti ta’ permessi applikabbli għall-produzzjoni tal-enerġija minn sorsi tal-enerġija rinnovabbli. F’dan il-kuntest, l-Artikolu 3 tal-imsemmi regolament, intitolat “Interess pubbliku prevalenti”, jiddefinixxi l-kundizzjonijiet li fihom għandu jitwettaq l-ibbilanċjar tal-interessi legali, b’mod partikolari, fir-rigward tal-kostruzzjoni u l-operazzjoni ta’ installazzjonijiet tal-produzzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli kif ukoll tal-iżvilupp tal-infrastruttura tan-network konness.
37.      F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar l-interpretazzjoni li għandha tingħata lill-paragrafu 2 ta’ dan l-Artikolu 3, li jimplika, fid-dawl tal-istruttura tal-imsemmi artikolu, li preliminarjament għandha tiġi eżaminata l-portata tal-paragrafu 1 tiegħu. Minn dan il-paragrafu jirriżulta li, b’mod partikolari, il-kostruzzjoni u l-operazzjoni ta’ installazzjonijiet tal-produzzjoni ta’ enerġija minn sorsi rinnovabbli kif ukoll in-network konness fih innifsu huma preżunti li huma ta’ interess pubbliku prevalenti u ta’ interess għas-saħħa u għas-sigurtà pubblika waqt l-ibbilanċjar tal-interessi legali f’kull każ, għall-finijiet tal-Artikolu 6(4) u tal-Artikolu 16(1)(ċ) tad-Direttiva 92/43 (dwar il-protezzjoni tal-habitats kif ukoll tal-fawna u l-flora selvaġġi), tal-Artikolu 4(7) tad-Direttiva 2000/60 (dwar il-protezzjoni tal-ilma), kif ukoll tal-Artikolu 9(1)(a) tad-Direttiva 2009/147 (dwar il-protezzjoni tal-għasafar selvaġġi), madankollu, l-Istati Membri jżommu l-fakultà li jirrestrinġu l-applikazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet għal ċerti partijiet tat-territorju tagħhom kif ukoll għal ċerti tipi ta’ teknoloġiji jew ta’ proġetti li għandhom ċerti karatteristiċi tekniċi, b’konformità mal-prijoritajiet stabbiliti fil-pjanijiet nazzjonali integrati tagħhom għall-enerġija u l-klima.
38.      Għaldaqstant, l-Artikolu 3(1) tar-Regolament 2022/2577 ma jagħtix, b’mod ġenerali, l-istatus ta’ “interess pubbliku prevalenti” lill-proġetti SER, anki jekk dan ir-regolament jistabbilixxi regoli temporanji ta’ emerġenza intiżi li titħaffef il-proċedura ta’ għoti ta’ permessi, iżda jirrikonoxxi dan l-istatus biss fir-rigward tad-dispożizzjonijiet tad-Direttivi msemmija, relatati mal-protezzjoni tal-ambjent, li jipprevedu li proġett li jista’ jaffettwa sit jista’ madankollu jiġi awtorizzat meta diversi kundizzjonijiet kumulattivi jkunu ssodisfatti, fosthom l-eżistenza ta’ “interess pubbliku prevalenti”. Għalhekk, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, skont l-Artikolu 6(4) tad-Direttiva 92/43, anki fil-każ fejn l-evalwazzjoni tikkonkludi li l-miżuri previsti għandhom effetti negattivi fuq is-sit u fejn ma jeżistux soluzzjonijiet alternattivi, dawn il-miżuri jistgħu madankollu jiġu adottati fejn dan ikun iġġustifikat minn raġunijiet imperattivi ta’ interess pubbliku li jieħdu l-preċedenza, inkwantu l-Istat Membru jieħu kull miżura kumpensatorja meħtieġa sabiex jiżgura li l-koerenza globali ta’ Natura 2000 tkun protetta (16). Fir-rigward tad-Direttiva 2000/60, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, sabiex jiġi ddeterminat jekk proġett ġiex awtorizzat mingħajr ma twettaq ksur ta’ din id-direttiva, qorti tista’ tistħarreġ l-osservanza, mill-awtorità li tat l-awtorizzazzjoni, tal-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 4(7)(a) sa (d) tal-imsemmija direttiva billi tivverifika, b’mod partikolari, jekk l-attivitajiet ikkonċernati
jaqdux interess pubbliku superjuri u/jew jekk il-benefiċċji għall-ambjent u għas-soċjetà li huma marbuta mat-twettiq tal-għanijiet previsti fl-Artikolu 4(1) tal-istess direttiva humiex inferjuri għall-benefiċċji għas-saħħa tal-bniedem, għaż-żamma tas-sigurtà għall-persuni jew għall-iżvilupp sostenibbli li jirriżultaw mit-twettiq tagħhom (17).
39.      Sabiex tiġi ddeterminata l-portata tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament 2022/2577, infakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, anki jekk il-preambolu ta’ att tal-Unjoni ma għandux valur legali vinkolanti u ma jistax jiġi invokat la sabiex jidderoga mid-dispożizzjonijiet stess tal-att ikkonċernat u lanqas sabiex dawn id-dispożizzjonijiet jiġu interpretati f’sens kuntrarju għall-formulazzjoni tagħhom, huwa jista’ jippreċiża l-kontenut tagħhom, peress li l-premessi li jinsabu f’dan il-preambolu jikkostitwixxu elementi ta’ interpretazzjoni importanti ta’ natura li jiċċaraw ir-rieda tal-awtur ta’ dan l-att (18). Barra minn hekk, id-dispożittiv ta’ att huwa indissoċjabbli mill-motivazzjoni tiegħu, b’tali mod li għandu jiġi interpretat, jekk ikun meħtieġ, fid-dawl tal-motivi li wasslu għall-adozzjoni tiegħu (19).
40.      Minn dan isegwi li l-Artikolu 3(1) ta’ dan ir-regolament għandu jiġi interpretat fid-dawl tal-premessa 8 tal-imsemmi regolament, li tistabbilixxi li din id-dispożizzjoni tintroduċi preżunzjoni konfutabbli li tipprovdi li l-proġetti fil-qasam tal-enerġija rinnovabbli huma ta’ interess pubbliku prevalenti għall-finijiet tal-leġiżlazzjoni ambjentali rilevanti tal-Unjoni, ħlief meta jkun hemm evidenza ċara li dawn il-proġetti jkollhom effetti negattivi kbar fuq l-ambjent li ma jistgħux jiġu mitigati jew ikkumpensati. Din il-premessa tippreċiża wkoll l-għan tal-istabbiliment ta’ din il-preżunzjoni, jiġifieri li tippermetti, meta dan ikun neċessarju, li ssir evalwazzjoni simplifikata għall-imsemmija proġetti għal dak li jirrigwarda d-derogi speċifiċi previsti fil-leġiżlazzjoni ambjentali tal-Unjoni b’effett immedjat.
41.      Inżid ngħid li, fid-dawl tal-imsemmija premessa, l-Artikolu 3(1) tal-istess regolament ma jirrigwardax biss id-Direttivi msemmija. Fil-fatt, l-istess premessa tindika li, fid-dawl tal-ispeċifiċitajiet nazzjonali tagħhom, l-Istat Membri jistgħu jikkunsidraw li japplikaw l-imsemmija preżunzjoni fil-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti tagħhom fil-qasam tal-immaniġġar tal-pajsaġġ. Għaldaqstant, il-leġiżlatur tal-Unjoni jirrikonoxxi lill-Istati Membri l-fakultà li jintroduċu fil-leġiżlazzjoni tagħhom preżunzjoni konfutabbli li, sabiex tiġi ffaċilitata l-installazzjoni tagħhom fit-territorju nazzjonali, il-proġetti fil-qasam tal-enerġija rinnovabbli, b’mod partikolari l-eoliċi, huma ta’ interess pubbliku prevalenti fir-rigward tal-protezzjoni tal-pajsaġġ. Tali fakultà hija bbażata fuq il-premessa li l-leġiżlazzjoni nazzjonali tiżgura l-protezzjoni tal-pajsaġġ fl-Istat Membru kkonċernat (20).
42.      Fi kliem ieħor, kif enfasizza l-Gvern Ċek, il-preżunzjoni li proġett SER huwa ta’ interess pubbliku prevalenti għandha tkun ibbażata fuq bażi legali jew fir-rigward tad-dritt tal-Unjoni (għad-Direttivi msemmija), jew fil-kuntest tad-dritt nazzjonali, peress li l-Istati Membri għandhom, skont dan l-Artikolu 3(1), il-fakultà li jirrestrinġu l-applikazzjoni ta’ din il-preżunzjoni għal ċerti partijiet tat-territorju tagħhom jew għal ċerti teknoloġiji jew ċerti proġetti.
43.      F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju trid tkun taf jekk ir-regola ta’ prijorità stabbilita fl-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577 tapplikax biss fil-kuntest tad-direttivi msemmija jew jekk testendix ukoll għal interessi legali li jmorru lil hinn mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dawn it-tliet direttivi, b’mod partikolari, il-protezzjoni tal-pajsaġġ u tal-patrimonju.
44.      B’konformità mal-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, għall-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem tagħha, iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet li jridu jintlaħqu mil-leġiżlazzjoni li minnha tagħmel parti (21).
45.      Fl-ewwel lok, fir-rigward tal-kliem tal-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577, din id-dispożizzjoni tistabbilixxi li “[l]-Istati Membri għandhom jiżguraw, tal-anqas għall-proġetti li huma rikonoxxuti bħala ta’ interess pubbliku prevalenti, li fil-proċess tal-ippjanar u tal-għoti tal-permessi, il-kostruzzjoni u t-tħaddim ta’ impjanti u installazzjonijiet għall-produzzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli u l-iżvilupp tal-infrastruttura tal-grilja relatata jingħataw prijorità meta jiġu bbilanċjati l-interessi legali fil-każ individwali. Fir-rigward tal-protezzjoni tal-ispeċijiet, is-sentenza preċedenti għandha tapplika biss jekk u sal-punt li jittieħdu miżuri xierqa ta’ konservazzjoni tal-ispeċijiet li jikkontribwixxu għaż-żamma jew għar-restawr tal-popolazzjonijiet tal-ispeċijiet għal stat ta’ konservazzjoni favorevoli u jsiru disponibbli biżżejjed riżorsi finanzjarji kif ukoll żoni għal dak l-iskop”.
46.      Mill-formulazzjoni ta’ dan il-paragrafu 2 jirriżulta li huwa jirrigwarda sitwazzjoni kronoloġikament sussegwenti għal dik prevista fil-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu. Fil-fatt, il-prijorità titgawda biss ladarba proġett ikun ġie rrikonoxxut bħala li huwa ta’ interess pubbliku prevalenti fil-kuntest tal-ibbilanċjar tal-interessi legali proprji għal kull każ (22). Madankollu, kif esponiet il-qorti tar-rinviju, mill-formulazzjoni tal-imsemmi paragrafu 2 ma jirriżultax b’mod ċar jekk huwa jirrigwardax biss id-direttivi msemmija (23). F’dan ir-rigward, ix-xogħol preparatorju li wassal għall-adozzjoni tar-Regolament 2022/2577 ma jipprovdix indikazzjoni addizzjonali dwar il-portata tal-istess paragrafu 2 (24). Barra minn hekk, minkejja li t-tieni sentenza tal-Artikolu 3(2) ta’ dan ir-regolament issemmi l-protezzjoni tal-ispeċi, din ir-referenza ma tippermettix li jiġi konkluż li dan il-paragrafu huwa neċessarjament limitat għal dawn id-direttivi.
47.      Fit-tieni lok, għal dak li jirrigwarda l-kuntest li fih jaqa’ l-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577, nirrileva li l-premessa 14 tar-Regolament 2024/223, li emenda r-Regolament 2022/2577, tistabbilixxi li din l-ewwel sentenza tal-Artikolu 3(2) timponi li l-Istati Membri jippromwovu l-proġetti SER billi jipprijoritizzawhom meta jittrattaw interessi kunfliġġenti differenti li jmorru lil hinn minn kwistjonijiet ambjentali fil-kuntest tal-proċessi tagħhom ta’ ppjanar u ta’ għoti ta’ permessi u li din id-dispożizzjoni tirrikonoxxi l-importanza relattiva tal-varar tal-enerġija rinnovabbli lil hinn mill-objettivi speċifiċi tad-derogi previsti fid-Direttivi msemmija. Minkejja li, kif enfasizza l-Gvern Ċek, ir-Regolament 2024/223 ma japplikax ratione temporis għall-kawża prinċipali u li din il-premessa 14 ma hijiex riflessa fil-korp tat-test ta’ dan ir-regolament, l-imsemmija premessa, b’konformità mal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 39 ta’ dawn il-konklużjonijiet, tippermetti madankollu, li tiġi ċċarata l-intenzjoni tal-Kunsill fil-mument tal-adozzjoni u tal-estensjoni (25) tal-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577, jiġifieri li l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni ma huwiex limitat għad-direttivi msemmija.
48.      Fl-istess sens, mill-premessi 13 u 14 tar-Regolament 2024/223 jirriżulta li l-applikazzjoni tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament 2022/2577 ma kinitx estiża għar-raġuni li l-preżunzjoni konfutabbli li huwa jipprevedi kienet ser tapplika permezz tal-Artikolu 16f tad-Direttiva 2018/2001, bid-differenza għall-Artikolu 3(2) ta’ dan ir-regolament, peress li din id-direttiva ma tinkludix dispożizzjoni analoga għal dan il-paragrafu 2. Tali distinzjoni donnha turi li ż-żewġ paragrafi tal-Artikolu 3 tar-Regolament 2022/2577 ma humiex indissoċjabbilment marbuta u jistgħu jaqgħu f’kampijiet ta’ applikazzjoni sostantivi differenti.
49.      Fit-tielet u l-aħħar lok, fir-rigward tal-għanijiet li jrid jilħaq ir-Regolament 2022/2577, mill-ewwel paragrafu tal-Artikolu 1 ta’ dan ir-regolament jirriżulta li huwa kien intiż li jħaffef il-proċedura ta’ għoti ta’ permessi applikabbli għall-proġetti SER. F’dan il-kuntest, kif
tippreċiża l-premessa 9 tal-imsemmi regolament, ir-regola ta’ prijorità stabbilita fl-Artikolu 3(2) tal-istess regolament għandha l-għan li telimina l-konġestjonijiet fil-proċedura ta’ għoti ta’ permessi u fl-operazzjoni tal-installazzjonijiet li jużaw sorsi ta’ enerġija rinnovabbli. It-twettiq ta’ dan l-għan jimplika loġikament li din ir-regola ta’ prijorità tapplika lil hinn mis-sempliċi interessi kkonċernati mid-direttivi msemmija. Barra minn hekk, huwa paradossali li l-imsemmija regola tapplika biss waqt l-ibbilanċjar tal-interessi legali każ b’każ fir-rigward tal-habitats (Direttiva 92/43), tal-għasafar (Direttiva 2009/147) u tal-ilma (Direttiva 2000/60), li fir-rigward tagħhom l-Artikolu 191(2) TFUE jistabbilixxi li l-politika tal-Unjoni tipprevedi livell għoli ta’ protezzjoni, iżda ma tirrigwardax interessi legali oħra li ma jibbenefikawx minn protezzjoni komparabbli fil-kuntest tad-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari, fir-rigward tal-pajsaġġ u tal-patrimonju. Għalhekk, bħall-qorti tar-rinviju, jiena tal-opinjoni li l-interpretazzjoni li l-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577 ma huwiex limitat għad-direttivi msemmija tikkorrispondi iktar mal-volontà tal-leġiżlatur tal-Unjoni.
50.      Fid-dawl tal-preċedenti, bħala risposta għall-ewwel domanda nipproponi li l-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-Istati Membri għandhom jiżguraw li, fil-kuntest tal-proċessi ta’ ppjanar u ta’ għoti ta’ permessi, il-kostruzzjoni u l-operazzjoni ta’ installazzjonijiet tal-produzzjoni ta’ enerġija minn sorsi rinnovabbli kif ukoll l-iżvilupp tal-infrastruttura tan-network konness jingħataw prijorità waqt l-ibbilanċjar tal-interessi legali f’kull każ, mhux biss għall-finijiet tal-Artikolu 6(4) u tal-Artikolu 16(1)(ċ) tad-Direttiva 92/43, tal-Artikolu 4(7) tad-Direttiva 2000/60 u tal-Artikolu 9(1)(a) tad-Direttiva 2009/147, iżda wkoll għall-finijiet tal-interessi legali kunfliġġenti li jmorru lil hinn mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, b’mod partikolari, il-protezzjoni tal-pajsaġġ u tal-patrimonju.
B.      Fuq it-tieni domanda preliminari
51.      Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-espressjoni “proġetti li huma rikonoxxuti bħala ta’ interess pubbliku prevalenti” tfisser li tali interess jeħtieġ rikonoxximent espress mill-Istat Membru kkonċernat jew għandu jinftiehem bħala li jirreferi għall-assenza ta’ konfutazzjoni tal-preżunzjoni stabbilita fil-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu, jew saħansitra, fir-rigward ta’ dan il-paragrafu 1 in fine, għall-assenza ta’ esklużjoni ta’ dawn il-proġetti mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din il-preżunzjoni.
52.      Fir-rigward tal-kunċett ta’ “proġetti li huma rrikonoxxuti bħala ta’ interess pubbliku prevalenti” (26), fis-sens tal-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577, jidhirli li huwa neċessarju li ssir distinzjoni bejn tliet każijiet.
53.      Qabelxejn, kif kien enfasizzat bi tweġiba għall-ewwel domanda preliminari, mill-Artikolu 3(1) tar-Regolament 2022/2577, moqri flimkien mal-premessa 8 tiegħu, jirriżulta li l-proġetti SER huma preżunti li huma ta’ interess pubbliku prevalenti għall-finijiet tal-leġiżlazzjoni ambjentali rilevanti tal-Unjoni, ħlief meta jkun hemm evidenza ċara li dawn il-proġetti għandhom effetti negattivi kbar fuq l-ambjent li ma jistgħux jiġu mitigati jew ikkumpensati, u barra minn hekk l-Istati Membri huma awtorizzati jirrestrinġu l-applikazzjoni ta’ din il-preżunzjoni għal ċerti partijiet tat-territorju tagħhom jew għal ċerti teknoloġiji jew għal ċerti proġetti. Kif tippreċiża wkoll din il-premessa, din il-preżunzjoni konfutabbli għandha l-għan li l-imsemmija proġetti jibbenefikaw minn evalwazzjoni simplifikata għal dak li jirrigwarda d-derogi speċifiċi previsti minn din il-leġiżlazzjoni ambjentali. Għaldaqstant, minn dawn id-dispożizzjonijiet jirriżulta li, ħlief fil-każijiet fejn il-preżunzjoni tkun ġiet ikkonfutata (wara evalwazzjoni mwettqa każ b’każ, fir-rigward ta’ proġett partikolari u tal-karatteristiċi tiegħu, li turi effetti negattivi kbar fuq l-ambjent) u/jew meta l-applikazzjoni ta’ din il-preżunzjoni ma tkunx ġiet ristretta mill-Istat Membru kkonċernat fil-kundizzjonijiet previsti f’dan l-Artikolu 3(1), proġett SER għandu jiġi kkunsidrat li huwa ta’ interess pubbliku prevalenti għall-finijiet tad-direttivi msemmija, mingħajr ma huwa meħtieġ ebda att ta’ rikonoxximent espress.
54.      Imbagħad, kif indikajt fil-punt 41 ta’ dawn il-konklużjonijiet, mill-premessa 8 tar-Regolament 2022/2577 jirriżulta wkoll li l-Istati Membri jistgħu jikkunsidraw li japplikaw l-imsemmija preżunzjoni fil-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti tagħhom fil-qasam tal-immaniġġar tal-pajsaġġ. Għalhekk, fil-każ fejn Stat Membru introduċa fil-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti tiegħu tali preżunzjoni, għandha tapplika sistema analoga għal dik prevista għad-direttivi msemmija, jiġifieri, meta l-preżunzjoni la tkun ikkonfutatat u lanqas ristretta, il-proġett SER ikkonċernat għandu jitqies li huwa ta’ interess pubbliku prevalenti fir-rigward tal-interess li jikkonsisti fl-immaniġġar tal-pajsaġġ. F’tali sitwazzjoni, ebda att ta’ rikonoxximent formali ma jista’ jkun meħtieġ mill-Istat Membru kkonċernat.
55.      Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-interessi legali li ma humiex espressament imsemmija mir-Regolament 2022/2577 fil-kuntest tal-applikazzjoni tal-Artikolu 3 tiegħu, b’mod partikolari l-interess legali li jikkonsisti fil-protezzjoni tal-patrimonju – il-kunċett ta’ “patrimonju” għandu, fil-fehma tiegħi, jestendi b’mod wiesa’, u jinkludi għalhekk l-beni kollha li huma ta’ interess storiku, artistiku, arkeoloġiku, estetiku, xjentifiku jew tekniku –, l-interess pubbliku prevalenti ta’ proġett SER fir-rigward ta’ dan l-interess legali ma jibbenefika minn ebda preżunzjoni u għandu jkun is-suġġett ta’ rikonoxximent speċifiku preliminari, ġenerali (27) jew individwali, ibbażat fuq evalwazzjoni mwettqa każ b’każ, li ser tippermetti lil dan il-proġett jibbenefika mir-regola ta’ prijorità stabbilita fil-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu.
56.      F’dawn iċ-ċirkustanzi, bħala risposta għat-tieni domanda nipproponi li l-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-espressjoni “proġetti li huma rikonoxxuti bħala ta’ interess pubbliku prevalenti” tfisser li, ħlief fil-każijiet fejn il-preżunzjoni konfutabbli prevista fil-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu tkun ġiet ikkonfutata u/jew meta l-applikazzjoni ta’ din il-preżunzjoni ma tkunx ġiet ristretta mill-Istat Membru kkonċernat fil-kundizzjonijiet previsti f’din l-aħħar dispożizzjoni, tali interess ma jeħtieġx rikonoxximent espress għal dak li jirrigwarda d-direttivi msemmija kif ukoll fil-każ fejn dan l-Istat Membru introduċa fil-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti tiegħu tali preżunzjoni dwar l-immaniġġar tal-pajsaġġ. Min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-interessi legali li ma jissemmewx espressament minn dan ir-regolament fil-kuntest tal-applikazzjoni tal-Artikolu 3 tiegħu, b’mod partikolari l-interess legali li jikkonsisti fil-protezzjoni tal-patrimonju, l-interess pubbliku prevalenti ta’ proġett għandu jkun is-suġġett ta’ rikonoxximent espress preliminari, ibbażat fuq evalwazzjoni mwettqa każ b’każ.
C.      Fuq it-tielet domanda preliminari
57.      Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577 għandux jiġi interpretat fis-sens li, meta l-Istati Membri jiżguraw li, tal-inqas il-proġetti li huma rrikonoxxuti bħala ta’ interess pubbliku prevalenti jingħataw “prijorità” waqt l-ibbilanċjar tal-interessi legali f’kull każ, din il-prijorità tkun tinftiehem, bla ħsara għall-protezzjoni tal-ispeċi prevista minn din id-dispożizzjoni, bħala prijorità assoluta jew inkella bħala prijorità bħala prinċipju, li minnu l-Istati Membri jistgħu jiddevjaw billi jagħtu raġuni speċifika u ddettaljata.
58.      Kif tfakkar fil-punt 44 ta’ dawn il-konklużjonijiet, sabiex tiġi ddeterminata l-portata tar-regola ta’ prijorità prevista fl-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni l-kliem ta’ din id-dispożizzjoni kif ukoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet li jridu jintlaħqu minn dan ir-regolament.
59.      Fir-rigward tal-formulazzjoni tal-imsemmija dispożizzjoni, il-Kummissjoni ssostni li l-kliem “[l]-Istati Membri għandhom jiżguraw”, użat fil-preżent indikattiv, jirrifletti l-eżistenza, fuq dawn l-Istati Membri, ta’ obbligu ċar u mhux akkumpanjat b’derogi dwar in-natura ta’ prijorità tal-proġetti SER, bla ħsara għall-protezzjoni tal-ispeċi prevista mill-istess dispożizzjoni. Din l-istituzzjoni tirreferi wkoll għall-kuntest li fih jaqa’ l-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577 billi tirrileva li, skont il-premessa 14 tar-Regolament 2024/223, din id-dispożizzjoni “[t]itlob
li tingħata prijorità lill-proġetti li huma rrikonoxxuti bħala ta’ interess pubbliku prevalenti [...]” (28). Min-naħa tiegħu, il-Gvern Ċek jargumenta li jekk l-awtorità nazzjonali kompetenti tikkonkludi li l-preżunzjoni ta’ interess pubbliku prevalenti fis-sens tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament 2022/2577 ma hijiex ikkonfutata (jiġifieri li l-proġett SER ikkonċernat ma jwassalx għal effetti negattivi kbar fuq l-ambjent) u li l-kwistjoni tal-protezzjoni tal-ispeċi fis-sens tal-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu ma tqumx jew hija prevista b’mod adegwat, dan il-proġett għandu jingħata prijorità assoluta waqt l-ibbilanċjar tal-interessi legali mwettaq fil-kuntest tal-proċeduri elenkati f’dan il-paragrafu 1.
60.      Madankollu, nikkunsidra li l-użu tal-verbi “jiżguraw” u “jitolbu” ma huwiex ta’ natura inekwivoka. Fil-fatt, dawn jistgħu jinftiehmu wkoll bħala li jimponu fuq l-Istati Membri li jimplimentaw ir-regola ta’ prijorità, mingħajr madankollu ma jistabbilixxu prijorità assoluta. Tali prijorità timplika li l-Istati Membri għandhom neċessarjament jawtorizzaw il-proġetti SER u joħorġu l-permessi relatati peress li dawn tal-aħħar kienu preliminarjament irrikonoxxuti li huma ta’ interess pubbliku prevalenti.
61.      Barra minn hekk, l-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577 jirreferi għall-“[ibbilanċjar tal]-interessi legali fil-każ individwali”, li donnu jindika li l-Istati Membri għandhom iwettqu evalwazzjoni individwalizzata għal kull proġett. Barra minn hekk, kif ġie espost fil-punt 40 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu jistabbilixxi preżunzjoni konfutabbli. Minn dan jista’ jiġi dedott, b’analoġija, li l-paragrafu 2 tal-imsemmi artikolu jistabbilixxi prijorità bħala prinċipju, li tista’ tiġi eskluża għal proġett SER partikolari, fid-dawl tal-karatteristiċi proprji tiegħu.
62.      B’mod iktar fundamentali, mill-formulazzjoni tad-direttivi msemmija, jirriżulta li l-Istati Membri għandhom marġni ta’ evalwazzjoni sabiex jevalwaw jekk proġett partikolari għandux ikun awtorizzat, billi jieħdu inkunsiderazzjoni l-effetti tiegħu fuq l-ambjent. Għalhekk, jidhirli li, anki meta l-preżunzjoni prevista fl-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577 ma tkunx ġiet ikkonfutata jew ristretta, l-Istati Membri jżommu l-fakultà li jwettqu evalwazzjoni tal-karatteristiċi kollha u tal-kuntest ta’ proġett SER, qabel jadottaw id-deċiżjoni finali tagħhom. Din l-evalwazzjoni titwettaq billi jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li, skont l-espressjoni użata mill-qorti tar-rinviju, l-interessi marbuta mal-proġetti SER għandhom jingħataw “piż partikolari” fl-eżerċizzju tagħha.
63.      Barra minn hekk, nosserva li l-protezzjoni tal-pajsaġġ u tal-patrimonju (29) ma tkunx taqa’ barra mir-Regolament 2022/2577. Minbarra l-premessa 8 ta’ dan ir-regolament, diġà msemmija, li tirreferi għall-immaniġġar tal-pajsaġġ, l-Artikolu 4 tal-imsemmi regolament, intitolat “Aċċellerazzjoni tal-proċess tal-għoti ta’ permessi għall-installazzjoni tat-tagħmir tal-enerġija solari”, jistabbilixxi, fil-paragrafu 2 tiegħu, li l-Istati Membri jistgħu jeskludu ċerti żoni jew strutturi mid-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu (li jistabbilixxi għal tliet xhur it-tul massimu tal-proċedura ta’ għoti ta’ permess għall-installazzjoni ta’ tagħmir tal-enerġija solari u tal-installazzjonijiet ta’ ħżin tal-enerġija kolokalizzati, meta l-produzzjoni tal-enerġija solari ma tkunx tikkostitwixxi l-għan prinċipali) “minħabba raġunijiet ta’ protezzjoni tal-wirt kulturali jew storiku, jew għal raġunijiet relatati ma’ interessi ta’ difiża nazzjonali jew ta’ sikurezza” (30). Għaldaqstant, l-istess regolament jieħu inkunsiderazzjoni l-patrimonju, bħala interess legali li jistħoqqlu protezzjoni, minkejja li ma huwiex iċċitat fl-Artikolu 3 tar-Regolament 2022/2577 lanqas fil-premessi li jirrigwardawh (31).
64.      Barra minn hekk, l-Istati Membri għandhom josservaw l-impenji internazzjonali tagħhom, li jinkludu, meta jkunu rratifikawha, il-Konvenzjoni tal-Kunsill tal-Ewropa dwar il-Pajsaġġ, adottata f’Firenze (l-Italja) fl‑20 ta’ Ottubru 2000, kif emendata bil-Protokoll tal‑1 ta’ Awwissu 2016 (32). Issa, b’mod partikolari, l-Artikolu 5 ta’ din il-konvenzjoni, intitolat “Miżuri ġenerali”, jistabbilixxi fil-punt (d) tiegħu, li kull parti għandha timpenja ruħha “sabiex tintegra l-pajsaġġ fil-politika tal-immaniġġar tat-territorju, tal-iżvilupp urban u fil-politika kulturali, ambjentali, agrikola, soċjali u ekonomika, kif ukoll fil-politiki l-oħra li jista’ jkollhom effett dirett jew indirett fuq il-pajsaġġ”. Fir-rigward, b’mod partikolari, tal-eoliċi, kif irrileva l-Gvern Pollakk, mir-rapport intitolat “Pajsaġġ u eoliċi” tal‑21 ta’ Marzu 2011,
redatt fil-kuntest tas‑sitt konferenza tal-Kunsill tal-Ewropa fuq l-imsemmija konvenzjoni, tat‑3 u l‑4 ta’ Mejju 2011, jirriżulta li, “[l]-istess bħal fir-rigward ta’ infrastrutturi importanti oħra, l-eoliċi għandhom ikunu s-suġġett ta’ ppjanar fil-livell territorjali b’applikazzjoni tal-prinċipji ta’ mmaniġġar tat-territorju. Dan huwa essenzjali għal integrazzjoni tajba fil-pajsaġġ, u għaldaqstant, għal koerenza ġenerali li tinftiehem u aċċettata mill-parti l-kbira tal-popolazzjoni” (33).
65.      Fl-istess sens, il-Konvenzjoni dwar il-Protezzjoni tal-Wirt Arkitettoniku tal-Ewropa (34), adottata fi Granada (Spanja) fit‑3 ta’ Ottubru 1985, tipprovdi, b’mod partikolari, fl-Artikolu 4(2)(a) tagħha, li kull parti għandha timpenja ruħha, “sabiex tevita li beni protetti ma jkunux sfreġġjati, iddegradati jew imkissra. F’din il-perspettiva, kull parti għandha timpenja ruħha, jekk mhux diġà qed isir, li tintroduċi fil-leġiżlazzjoni tagħha dispożizzjonijiet li jipprevedu: li proġetti ta’ demolizzjoni jew ta’ modifika ta’ monumenti diġà protetti jew li huma s-suġġett ta’ proċedura ta’ protezzjoni, kif ukoll kull proġett li jaffettwa l-ambjent tagħhom, jiġu sottomessi lil awtorità kompetenti”. Fir-rigward tal-Konvenzjoni Ewropea dwar il-Protezzjoni tal-Wirt Arkeoloġiku (35), adottata f’Valletta (Malta) fis‑16 ta’ Jannar 1992, din tipprovdi, b’mod partikolari, fil-punt (iii) tal-Artikolu 5 tagħha, intitolat “Konservazzjoni integrata tal-wirt arkeoloġiku”, li kull parti għandha timpenja ruħha “sabiex tiżgura li l-istudji tal-impatt fuq l-ambjent u d-deċiżjonijiet li jirriżultaw minnhom jieħdu kompletament inkunsiderazzjoni s-siti arkeoloġiċi u l-kuntest tagħhom”.
66.      Għaldaqstant, jien tal-opinjoni li, fil-każ li r-regola ta’ prijorità stabbilita fl-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577 tinftiehem bħala prijorità assoluta, u għalhekk ta’ natura awtomatika, hija tippreġudika b’mod eċċessiv id-dritt tal-Istati Membri li jiddeterminaw l-immaniġġar tat-territorju tagħhom. F’dan ir-rigward, l-għan li titħaffef il-proċedura ta’ għoti ta’ permessi applikabbli għall-produzzjoni ta’ enerġija minn sorsi rinnovabbli fil-kuntest internazzjonali attwali ma jistax, fil-fehma tiegħi, jiġġustifika li l-Istati Membri jkunu mċaħħda minn kull marġni ta’ evalwazzjoni fl-ibbilanċjar tal-interessi legali każ b’każ, b’mod partikolari, meta l-interessi kunfliġġenti protetti jaqgħu f’oqsma mhux armonizzati mid-dritt tal-Unjoni u għalhekk irregolati mid-dritt nazzjonali.
67.      Inżid ngħid li peress li dan l-Artikolu 3(2) jistabbilixxi regola temporanja ta’ emerġenza, mhux imġedda fil-kuntest tad-Direttiva 2018/2001 (36), ma jistax, fl-opinjoni tiegħi, iwassal sabiex jikkontesta fundamentalment il-bilanċ stabbilit mill-Istati Membri bejn l-interessi legali differenti inkwistjoni (37), b’mod partikolari meta t-tul ta’ ħajja ta’ proġett SER jista’ jilħaq diversi deċenni, kif inhu l-każ ta’ turbina eolika.
68.      Għalhekk, nikkunsidra li r-regola ta’ prijorità stabbilita fl-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577 għandha tinftiehem bħala prijorità bħala prinċipju, u tħalli għalhekk lil Stat Membru l-fakultà, b’mod eċċezzjonali, li jirrifjuta l-awtorizzazzjoni ta’ proġett SER, bil-kundizzjoni li jipprovdi motivazzjoni speċifika u ddettaljata, billi jibbaża d-deċiżjoni tiegħu fuq evalwazzjoni fil-fond li turi ksur ta’ interess legali kunfliġġenti protett f’dan l-Istat (38). Tali motivazzjoni għandha tippermetti lill-persuna responsabbli mill-proġett SER ikkonċernat tifhem ir-raġunijiet tar-rifjut li ngħata lill-applikazzjoni tagħha, u għalhekk, tippermettilha li tiddefendi d-drittijiet tagħha.
69.      Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, bħala risposta għat-tielet domanda nipproponi li l-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577 għandu jiġi interpretat fis-sens li, meta l-Istati Membri jiżguraw li, tal-inqas il-proġetti SER li huma rrikonoxxuti bħala ta’ interess pubbliku prevalenti jingħataw “prijorità” waqt l-ibbilanċjar tal-interessi legali f’kull każ, din il-prijorità tinftiehem, bla ħsara għall-protezzjoni tal-ispeċi prevista f’din id-dispożizzjoni, bħala prijorità bħala prinċipju, li minnha dawn l-Istati jistgħu jiddevjaw wara evalwazzjoni fil-fond li turi ksur ta’ interess legali protett fl-Istat Membru kkonċernat kif ukoll sakemm jagħtu raġuni speċifika u ddettaljata.
V.      Konklużjoni
70.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej għad-domandi preliminari magħmula mill-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, il-Belġju):
1)      L-Artikolu 3(2) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2022/2577 tat‑22 ta’ Diċembru 2022
li jistabbilixxi qafas biex jitħaffef il-varar tal-enerġija rinnovabbli,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
l-Istati Membri għandhom jiżguraw li, fil-kuntest tal-proċessi ta’ ppjanar u ta’ għoti ta’ permessi, il-kostruzzjoni u l-operazzjoni ta’ installazzjonijiet tal-produzzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli kif ukoll l-iżvilupp tal-infrastruttura tan-network konness jingħataw prijorità waqt l-ibbilanċjar tal-interessi legali f’kull każ, mhux biss għall-finijiet tal-Artikolu 6(4) u tal-Artikolu 16(1)(ċ) tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE tal‑21 ta’ Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni ta’ l-habitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa, tal-Artikolu 4(7) tad-Direttiva 2000/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑23 ta’ Ottubru 2000 li tistabilixxi qafas għal azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-politika ta’ l-ilma, u tal-Artikolu 9(1)(a) tad-Direttiva 2009/147/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑30 ta’ Novembru 2009 dwar il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi, iżda wkoll għall-finijiet tal-interessi legali kunfliġġenti li jmorru lil hinn mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, b’mod partikolari,
il-protezzjoni tal-pajsaġġ u tal-patrimonju.
2)      L-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
l-espressjoni “proġetti li huma rikonoxxuti bħala ta’ interess pubbliku prevalenti” tfisser li, ħlief fil-każijiet fejn il-preżunzjoni konfutabbli prevista fil-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu tkun ġiet ikkonfutata u/jew meta l-applikazzjoni ta’ din il-preżunzjoni ma tkunx ġiet ristretta mill-Istat Membru kkonċernat fil-kundizzjonijiet previsti f’din l-aħħar dispożizzjoni, tali interess ma jeħtieġx rikonoxximent espress għal dak li jirrigwarda d-direttivi msemmija, kif ukoll fil-każ fejn dan l-Istat Membru introduċa fil-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti tiegħu tali preżunzjoni fir-rigward tal-immaniġġar tal-pajsaġġ. Min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-interessi legali li ma jissemmewx espressament minn dan ir-regolament fil-kuntest tal-applikazzjoni tal-Artikolu 3 tiegħu, b’mod partikolari l-interess legali li jikkonsisti fil-protezzjoni tal-patrimonju, l-interess pubbliku prevalenti għandu jkun is-suġġett ta’ rikonoxximent espress preliminari, ibbażat fuq evalwazzjoni mwettqa każ b’każ.
3)      L-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
meta l-Istati Membri jiżguraw li, tal-inqas il-proġetti SER li huma rrikonoxxuti bħala ta’ interess pubbliku prevalenti jingħataw “prijorità” waqt l-ibbilanċjar tal-interessi legali f’kull każ, din il-prijorità tinftiehem, bla ħsara għall-protezzjoni tal-ispeċi prevista f’din id-dispożizzjoni, bħala prijorità bħala prinċipju, li minnha dawn l-Istati jistgħu jiddevjaw wara evalwazzjoni fil-fond li turi ksur ta’ interess legali protett fl-Istat Membru kkonċernat kif ukoll sakemm jagħtu raġuni
speċifika u ddettaljata.
1      Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
2      Regolament tal-Kunsill tat‑22 ta’ Diċembru 2022 li jistabbilixxi qafas biex jitħaffef il-varar tal-enerġija rinnovabbli (ĠU 2022, L 335, p. 36). Dan ir-regolament kien is-suġġett ta’ rikors għal annullament quddiem il-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea kontra deċiżjonijiet tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea li jiċħdu talbiet għal eżami mill-ġdid intern imressqa skont l-Artikolu 10(1) tar-Regolament (KE) Nru 1367/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑6 ta’ Settembru 2006 dwar l-applikazzjoni għall-istituzzjonijiet u l-korpi tal-Unjoni tad-disposizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus dwar l-Aċċess għall-Informazzjoni, il-Parteċipazzjoni tal-Pubbliku fit-Teħid ta’ Deċiżjonijiet u l-Aċċess għall-Ġustizzja fi Kwistjonijiet Ambjentali (ĠU 2006, L 264, p. 13), kif emendat bir-Regolament (UE) 2021/1767 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑6 ta’ Ottubru 2021 (ĠU 2021, L 356, p. 1). Dawn ir-rikorsi ġew miċħuda mill-Qorti Ġenerali (sentenzi tat‑12 ta’ Novembru 2025, Föreningen Svenskt Landskapsskydd et vs Il‑Kunsill (T‑534/23, EU:T:2025:1020), kif ukoll
CEE Bankwatch Network u Ökobüro vs Il‑Kunsill (T‑535/23, EU:T:2025:1021)), li attwalment huma l-oġġett ta’ appelli quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja (li huma, rispettivament, il-Kawżi C‑33/26 P, Nederlandse Vereniging Omwonenden Windturbines et vs Il‑Kunsill, kif ukoll C‑25/26 P, CEE Bankwatch Network u Ökobüro vs Il‑Kunsill).
3      Dan il-pjan għandu l-għan li jtemm id-dipendenza tal-Unjoni Ewropea fuq l-enerġija fossila Russa permezz ta’ azzjonijiet ġodda intiżi li
jżidu l-produzzjoni ta’ enerġija ħadra, jiddiversifikaw il-provvista u jnaqqsu d-domanda. Ara, b’mod partikolari, il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjun,
intitolat
“REPowerEU: Azzjoni Ewropea Konġunta għal enerġija iktar affordabbli, sikura u sostenibbli” (COM (2022) 108 final).
4      Direttiva tal-Kunsill tal‑21 ta’ Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni ta’ l-habitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 102).
5      Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑23 ta’ Ottubru 2000 li tistabilixxi qafas għal azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-politika ta’ l-ilma (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 5, p. 275, rettifika fil-ĠU 2019, L 260, p. 70).
6      Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑30 ta’ Novembru 2009 dwar il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi (ĠU 2010, L 20, p. 7).
7      Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑11 ta’ Diċembru 2018 dwar il-promozzjoni tal-użu tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli (ĠU 2018, L 328, p. 82, rettifiki fil-ĠU 2020, L 311, p. 11, fil-ĠU 2021, L 224, p. 42, fil-ĠU 2022, L 41, p. 37 u fil-ĠU L, 2025/90854), kif emendata bid-Direttiva (UE) 2023/2413 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑18 ta’ Ottubru 2023 (ĠU L, 2023/2413, rettifika fil-ĠU L, 2025/90026) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva 2018/2001”).
8      Għal raġunijiet ta’ ċarezza, ir-Regolament 2022/2577__ minkejja li ma għadux fis-seħħ, jissemma’ fil-preżent indikattiv fil-kuntest ta’ dawn il-konklużjonijiet.
9      Regolament tal-Kunsill tat‑22 ta’ Diċembru 2023 li jemenda r-Regolament (UE) 2022/2577 li jistabbilixxi qafas biex jitħaffef il-varar tal-enerġija rinnovabbli
(ĠU L, 2024/223).
10      Rapport tal-Kummissjoni lill-Kunsill tat‑28 ta’ Novembru 2023 dwar ir-rieżami tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2022/2577 tat‑22 ta’ Diċembru 2022 li jistabbilixxi qafas biex jitħaffef il-varar tal-enerġija rinnovabbli (COM (2023) 764 final).
11      Moniteur belge tat‑12 ta’ Settembru 1991, p. 19976.
12      Mill-fajl ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li tali permess jikkostitwixxi d-deċiżjoni tal-awtorità kompetenti dwar proġett imħallat, li huwa permess ambjentali u permess ta’ żvilupp urban f’daqqa.
13      Moniteur belge tat‑8 ta’ Ġunju 1999, p. 21114.
14      Digriet Eneco Wind Belgium (C‑325/25, EU:C:2025:677).
15      Tali proċedura hija ddefinita fil-punt 1 tal-Artikolu 2 tar-Regolament 2022/2577.
16      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑17 ta’ Diċembru 2023, Latvijas valsts meži (C‑434/22, EU:C:2023:966, punt 56 u l-ġurisprudenza ċċitata).
17      Ara s-sentenza tal‑1 ta’ Ġunju 2017, Folk (C‑529/15, EU:C:2017:419, punt 37 u l-ġurisprudenza ċċitata). Fir-rigward tal-Artikolu 9(1)(a) tad-Direttiva 2009/147, jidhirli li l-interess ikkonċernat ma huwiex l-interess pubbliku prevalenti iżda dak tas-saħħa u tas-sigurtà pubblika, li huwa msemmi wkoll fl-Artikolu 3(1) tar-Regolament 2022/2577.
18      Ara s-sentenza tas‑26 ta’ Jannar 2021, Hessischer Rundfunk (C‑422/19 u C‑423/19, EU:C:2021:63, punt 64 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
19      Ara s-sentenza tas‑26 ta’ Marzu 2020, Hungeod et (C‑496/18 u C‑497/18, EU:C:2020:240, punt 69 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
20      Ir-rikorrenti sostniet quddiem il-qorti tar-rinviju li, skont il-leġiżlazzjoni Belġjana applikabbli fil-kawża prinċipali, il-protezzjoni tal-ambjent tinkludi l-pajsaġġ (ara l-punt 23 ta’ dawn il-konklużjonijiet).
21      Sentenza tat‑12 ta’ Frar 2026, Stichting Koskea (C‑490/24, EU:C:2026:89, punt 23 u l-ġurisprudenza ċċitata).
22      Il-Gvern Taljan isostni li ż-żewġ paragrafi tal-Artikolu 3 tar-Regolament 2022/2577 jissodisfaw funzjonijiet distinti fis-sens li l-paragrafu 1, filwaqt li jistabbilixxi preżunzjoni konfutabbli ta’ “interess pubbliku prevalenti”, jistabbilixxi deroga “mmirata”, filwaqt li l-paragrafu 2, billi jagħti prijorità lill-proġetti SER, jistabbilixxi “prijorità proċedurali”.
23      Il-Gvern Taljan u l-Kummissjoni jargumentaw li, fir-rigward tal-formulazzjoni tal-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577, l-użu tal-espressjonijiet “[ibbilanċjar tal-interessi legali] fil-każ individwali” (kif jirrileva wkoll il-Gvern Belġjan) u “fil-proċess tal-ippjanar u tal-għoti tal-permessi” juru l-portata ġenerali ta’ din id-dispożizzjoni, li ma tistax tkun limitata biss għall-interessi ambjentali msemmija fil-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu. Jiena ma naqbilx ma’ din l-interpretazzjoni. Fil-fatt, minn naħa, l-espressjoni “bbilanċjati l-interessi legali fil-każ individwali” tinsab ukoll fil-paragrafu 1 tal-imsemmi artikolu. Min-naħa l-oħra, peress li dan ir-regolament għandu bħala kamp ta’ applikazzjoni, kif jistabbilixxi l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 1 tiegħu, il-“proċess tal-għoti ta’ permessi”, kemm il-paragrafu 1 kif ukoll il-paragrafu 2 tal-Artikolu 3 tal-imsemmi regolament jagħtu sehem fil-proċess ta’ ppjanar u ta’ għoti ta’ permessi.
24      Il-proposta tal-Kummissjoni tad‑9 ta’ Novembru 2022 ta’ Regolament tal-Kunsill li jistabbilixxi qafas biex jitħaffef il-varar tal-enerġija rinnovabbli (COM(2022) 591 final) tinkludi Artikolu 2, intitolat “Interess pubbliku prevalenti”, li l-formulazzjoni tal-paragrafu 1 tiegħu hija qrib dik tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament 2022/2577, billi tirreferi għall-istess dispożizzjonijiet tad-direttivi msemmija, filwaqt li din it-tieni sentenza ta’ dan l-Artikolu 2(2) hija fformulata bi kliem kważi identiku għall-Artikolu 3(2) ta’ dan ir-regolament. Barra minn hekk, il-premessi 7 u 9 ta’ din il-proposta huma analogi għall-premessi 8 u 9 tal-imsemmi regolament.
25      Il-punt 6 tal-Artikolu 1 tar-Regolament 2024/223 jistabbilixxi li l-applikazzjoni tal-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577 ġiet estiża sat‑30 ta’ Ġunju 2025.
26      Ir-Regolament 2024/223 emenda l-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2022/2577 billi neħħa l-indikazzjoni “tal-anqas”. Din l-emenda ma tistax twassal għal interpretazzjoni differenti ta’ din id-dispożizzjoni fil-kuntest ta’ din it-talba għal deċiżjoni preliminari.
27      Inqis li rikonoxximent ġenerali jista’ jieħu forom differenti, bħal rikonoxximent b’mezz leġiżlattiv jew regolatorju, skont kategoriji, iżda
saħansitra bl-istabbiliment ta’ listi li jinkludu diversi siti rrikonoxxuti skont kriterji komuni.
28      Korsiv miżjud minni.
29      Il-kunċett ta’ “patrimonju” għandu jinftiehem b’mod wiesa’. Ara, f’dan ir-rigward,
il-punt 55 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
30      L-Artikolu 7 tar-Regolament 2022/2577, intitolat “Aċċellerazzjoni tal-varar tal-pompi tas-sħana”, jipprovdi, fil-paragrafu 3 tiegħu, dispożizzjoni analoga.
31      Strumenti oħra tad-dritt tal-Unjoni jiżguraw ukoll il-protezzjoni tal-pajsaġġ u tal-patrimonju. Dan huwa, b’mod partikolari, il-każ tar-Regolament (UE) 2021/2115 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑2 ta’ Diċembru 2021 li jistabbilixxi regoli dwar l-appoġġ għall-pjanijiet strateġiċi li għandhom jitfasslu mill-Istati Membri skont il-Politika Agrikola Komuni (Pjanijiet Strateġiċi tal-PAK) u ffinanzjati mill-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Garanzija (FAEG) u mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u li jħassar ir-Regolamenti (UE) Nru 1305/2013 u (UE) Nru 1307/2013 (ĠU 2021, L 435, p. 1, rettifiki fil- fil-ĠU 2022, L 181, p. 35
u fil-ĠU 2022, L 227, p. 136), li l-Artikolu 6 tiegħu, intitolat “Objettivi speċifiċi”, jipprovdi fil-punt (f) tal-paragrafu 1 tiegħu, li l-kisba tal-objettivi ġenerali għandha tiġi segwita, b’mod partikolari,
b’dik tal-objettiv speċifiku li ġej: “il-kontribuzzjoni għall-waqfien u t-treġġigħ lura tat-telf tal-bijodiversità, it-tisħiħ tas-servizzi tal-ekosistema u l-preservazzjoni tal-ħabitats u l-pajsaġġi” (korsiv miżjud minni).
32      Din il-konvenzjoni tista’ tiġi kkonsultata fil-verżjonijiet tagħha fil-lingwa Ingliża u Franċiża (lingwi uffiċjali) kif ukoll fil-lingwa Ġermaniża, Taljana u Russa, fl-indirizz li ġej: https://www.coe.int/fr/web/conventions/full-list?module=treaty-detail&treatynum=176.
33      Ara p. 19 ta’ dan ir-rapport, li jista’ jiġi kkonsultat, fil-lingwa Franċiża, fl-indirizz li ġej: https://rm.coe.int/16806f40cc.
34      Din il-konvenzjoni tista’ tiġi kkonsultata fil-verżjonijiet tagħha fil-lingwa Ingliża u Franċiża (lingwi uffiċjali) kif ukoll fil-lingwa Ġermaniża, Taljana u Russa, fl-indirizz li ġej: https://www.coe.int/fr/web/conventions/full-list?module=treaty-detail&treatynum=121.
35      Din il-konvenzjoni tista’ tiġi kkonsultata fil-verżjoni tagħha fil-lingwa Ingliża u Franċiża (lingwi uffiċjali) kif ukoll fil-lingwa Ġermaniża, Taljana u Russa, fl-indirizz li ġej: https://www.coe.int/fr/web/conventions/full-list?module=treaty-detail&treatynum=143.
Min-naħa tiegħu, ir-Renju tal-Belġju rratifika dawn it-tliet konvenzjonijiet tal-Kunsill tal-Ewropa.
36      Ara l-punt 48 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
37      F’dan is-sens, il-Gvern Pollakk osserva li prijorità assoluta mogħtija lill-proġetti SER tista’ twassal għal disturbi sinjifikattivi tas-sistema naturali jew tal-iżvilupp spazjali li ilhom stabbiliti għal dak li jirrigwarda l-protezzjoni tal-valur tal-wirt naturali, tal-pajsaġġ jew kulturali.
38      Ara, fir-rigward tan-neċessità li jinstab bilanċ ġust bejn is-sigurtà tal-enerġija u l-protezzjoni tal-ambjent, Tla da Silva, E., “In Search of the Golden Ratio: The Conundrum of Balancing Environnental Protection and Energy Security”, European Energy and Environmental Law Review, 2024, Vol. 33, Nru 6, p. 263 sa 273.