62015CJ0587
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla)
15 ta’ Ġunju 2017 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari — Assigurazzjoni għar-responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur — Inċident li seħħ fl-2006 bejn vetturi li normalment huma bbażati fi Stati Membri differenti — Regolamenti Interni tal-Kunsill tal-Uffiċċji Nazzjonali tal-Assiguraturi tal-Istati Membri — Nuqqas ta’ ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja — Direttiva 2009/103/KE — Inapplikabbiltà ratione temporis — Direttivi 72/166/KEE, 84/5/KEE u 2000/26/KE — Inapplikabbiltà ratione materiae — Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea — Inapplikabbiltà — Nuqqas ta’ implementazzjoni tad-dritt tal-Unjoni”
Fil-Kawża C‑587/15,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mil-Lietuvos Aukščiausiasis Teismas (qorti suprema tal-Litwanja), permezz ta’ deċiżjoni tat-23 ta’ Ottubru 2015, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit-12 ta’ Novembru 2015, fil-proċedura
Lietuvos Respublikos transporto priemonių draudikų biuras
vs
Gintaras Dockevičius,
Jurgita Dockevičienė,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla),
komposta minn R. Silva de Lapuerta, President tal-Awla, E. Regan, A. Arabadjiev (Relatur), C.G. Fernlund u S. Rodin, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: M. Bobek,
Reġistratur: M. Aleksejev, Amministratur,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal-14 ta’ Diċembru 2016,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
—
għal-Lietuvos Respublikos transporto priemonių draudikų biuras, minn A. Križinauskas, bħala aġent,
—
għall-Gvern Litwan, minn D. Kriaučiūnas u R. Dzikovič, kif ukoll minn G. Taluntytė, bħala aġenti,
—
għall-Gvern Ċek, minn J. Vláčil u M. Smolek, bħala aġenti,
—
għall-Gvern Taljan, minn G. Palmieri, bħala aġent, assistita minn F. Varrone, avvocato dello Stato,
—
għall-Kummissjoni Ewropea, minn K.‑P. Wojcik u A. Steiblytė, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tat-23 ta’ Marzu 2017,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni:
—
tal-Artikolu 3(4), tal-Artikolu 5(1) u (4), tal-Artikolu 6(1) u tal-Artikolu 10 tar-Regolamenti Interni tal-Kunsill tal-Uffiċċji, adottati permezz ta’ ftehim konkluż fit-30 ta’ Mejju 2002 bejn l-uffiċċji nazzjonali tal-assiguraturi tal-Istati Membri taż-Żona Ekonomika Ewropea u Stati assoċjati oħra u li jinsab fl-Anness tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2003/564/KE, tat-28 ta’ Lulju 2003, dwar l-applikazzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 72/166/KEE dwar verifiki fuq assigurazzjoni għar-responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 6, p. 55, iktar ’il quddiem ir-“Regolamenti Interni”);
—
tal-Artikolu 2, tal-Artikolu 10(1) u (4) u tal-Artikolu 24(2) tad-Direttiva 2009/103/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-16 ta’ Settembru 2009, dwar l-assigurazzjoni kontra responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur u l-infurzar tal-obbligu ta’ assigurazzjoni kontra din ir-responsabbiltà (ĠU 2009, L 263, p. 11), u
—
tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn, minn naħa, il-Lietuvos Respublikos transporto priemonių draudikų biuras (uffiċċju tal-assiguraturi tal-vetturi bil-muturi tar-Repubblika tal-Litwanja, iktar ’il quddiem l-“Uffiċċju B”) u, min-naħa l-oħra, Gintaras Dockevičius u Jurgita Dockevičienė, ċittadini Litwani, dwar rikors surrogatorju li permezz tiegħu l-Uffiċċju B irid li l-konvenuti fil-kawża prinċipali, li ma kinux issodisfaw l-obbligu tagħhom ta’ assigurazzjoni għar-responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur meta huma kienu involuti f’inċident awtomobilistiku li seħħ fil-Ġermanja, jiġu kkundannati jirrimborsawlu s-somom imħallsa lill-uffiċċju nazzjonali tal-assiguraturi Ġermaniż (iktar ’il quddiem l-“Uffiċċju A”) bħala rimbors tas-somom imħallsa minn dan l-uffiċċju bħala kumpens lill-parti l-oħra involuta f’dan l-inċident.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3
Skont l-Artikolu 2 tad-Direttiva tal-Kunsill 72/166/KEE, tal-24 ta’ April 1972, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu ma’ assigurazzjoni kontra responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur u l-infurzar tal-obbligu ta’ assigurazzjoni kontra din ir-responsabbiltà (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 1, p. 10), kif emendata bid-Direttiva 2005/14/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-11 ta’ Mejju 2005 (ĠU 2005, L 149, p. 14) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva 72/166”):
“1.   L-Istati Membri għandhom jastjenu milli jagħmlu kontrolli dwar assigurazzjoni kontra r-responsabbiltà ċivili fir-rigward ta’ vetturi bbażati fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor u fir-rigward ta’ vetturi normalment bbażati fit-territorju ta’ pajjiż terz li jkunu deħlin fit-territorju tagħhom mit-territorju ta’ Stat Membru ieħor. Però, jistgħu jeżegwixxu kontrolli mhux sistematiċi dwar assigurazzjoni sakemm mhumiex diskriminatorji u huma eżegwiti bħala parti minn kontroll mhux immirat esklussivament għal verifika ta’ assigurazzjoni.
2.   F’dak li jirrigwarda vetturi normalment ibbażati fit-territorju ta’ Stat Membru, id-dispożizzjonijiet ta’ din id-Direttiva, bl-eċċezzjoni ta’ l-Artikoli 3 u 4, għandhom jidħlu fis-seħħ:
—
wara li ftehim ikun ġie konkluż bejn is-sitt bureaux nazzjonali ta’ assiguraturi skond it-termini li kull bureau nazzjonali jiggarantixxi s-sodisfazzjon tagħhom, skond id-dispożizzjonijiet tal-liġi nazzjonali tiegħu proprja dwar l-assigurazzjoni obbligatorja, ta’ talbiet fir-rigward ta’ inċidenti li jseħħu fit-territorju tiegħu, ikkaġunati minn vetturi normalment ibbażati fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, kemm jekk dawn il-vetturi huma assigurati u kemm jekk le;
—
mid-data stabbilita mill-Kummissjoni, malli hi tkun aċċertat f’kooperazzjoni mill-qrib ma’ l-Istati Membri li ftehim bħal dan ikun ġie konkluż;
—
għat-tul ta’ dak il-ftehim.”
4
L-Artikolu 1(4) u (7) tat-Tieni Direttiva tal-Kunsill 84/5/KEE, tat-30 ta’ Diċembru 1983, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu ma’ assigurazzjoni kontra r-responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 7, p. 3), kif emendata bid-Direttiva 2005/14 (iktar ’il quddiem id-“Direttiva 84/5”), jipprovdi:
“4.
Kull Stat Membru għandu jistabbilixxi jew jawtorizza korp bil-kompitu li jipprovdi kumpens, mill-inqas sal-limiti ta’ l-obbligu ta’ assigurazzjoni għal ħsara lill-proprjetà jew danni persunali kkawżati minn vettura mhix identifikata jew vettura li għaliha l-obbligu ta’ assigurazzjoni previst fil-paragrafu 1 ma ġiex sodisfatt.
L-ewwel subparagrafu għandu jkun mingħajr preġudizzju għad-dritt ta’ l-Istati Membri li jqisu kumpens minn korp bħala sussidjarju jew mhux sussidjarju u d-dritt li jipprovdu għall-ħlas ta’ pretensjonijiet bejn il-korp u l-persuna jew persuni responsabbli għall-inċident u assiguraturi oħra jew korpi ta’ siġurta soċjali meħtieġa li jikkumpensaw il-vittma fir-rigward ta’ l-istess inċident. Iżda, Stati Membri ma jistgħux iħallu l-korp jagħmel il-ħlas għall-kumpens kondizzjonali jekk il-vittma tistabbilixxi b’xi mod li l-persuna responsabbli ma tistax jew tirrifjuta li tħallas.
[…]
7.
Kull Stat Membru għandu japplika l-liġijiet, ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi tiegħu għall-ħlas ta’ kumpens mill-korp, mingħajr preġudizzju għal kwalunkwe prattika oħra li hi iktar favorevoli għall-vittma.”
5
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 2000/26/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-16 ta’ Mejju 2000, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri rigward l-assigurazzjoni kontra r-responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur u li temenda d-Direttivi tal-Kunsill 73/239/KEE u 88/357/KEE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 3, p. 331), jipprovdi:
“L-objettiv ta’ din id-Direttiva huwa li jistabbilixxi dispożizzjonijiet speċjali applikabbli għal partijiet li jsofru danni intitolati għal kumpens fir-rigward ta’ telf jew korriment li jirriżulta minn inċidenti li jseħħu fi Stat Membru minbarra dak l-Istat Membru tar-residenza tal-parti danneġġjata li jkunu ikkawżati mill-użu ta’ vetturi assigurati u normalment ibbażati fi Stat Membru.”
6
L-Artikolu 6(1) u (2) ta’ din id-direttiva huwa fformulat kif ġej:
“1.   Kull Stat Membru għandu jistabbilixxi jew japprova korp ta’ indennizz responsabbli biex jipprovdi kumpens lill-partijiet danneġġjati fil-każijiet imsemmija fl-Artikolu 1.
Dawn il-partijiet danneġġjati jistgħu jippreżentaw pretensjoni lill-korp ta’ kumpens fl-Istat Membru tar-residenza tagħhom:
(a)
jekk, fi żmien tliet xhur mid-data meta l-parti danneġġjata tkun ippreżentat it-talba tagħha għal indennizz lil impriża ta’ assigurazzjoni tal-vettura li l-użu tagħha jkun ikkawża l-inċident jew lir-rappreżentant tal-pretensjonijiet, l-impriża ta’ assigurazzjoni jew ir-rappreżentant tagħha tal-pretensjonijiet ma jkunux ipprovdew tweġiba irraġunata għal punti magħmula fil-pretensjoni; jew
(b)
jekk l-impriża ta’ assigurazzjoni tkun naqset milli taħtar rappreżentant tal-pretensjonijiet fl-Istat tar-residenza tal-parti danneġġjata skond l-Artikolu 4(1). F’dan il-każ, il-partijiet danneġġjati ma jistgħux jippreżentaw pretensjoni lill-korp ta’ indennizz jekk huma jkunu ppreżentaw talba għal indennizz direttament lill-impriża ta’ assigurazzjoni tal-vettura li l-użu tagħha jkun ikkawża l-inċident u jekk ikunu rċevew tweġiba rraġunata fi żmien tliet xhur mill-preżentazzjoni tal-pretensjoni.
Partijiet li jsofru d-danni ma jistgħux madanakollu jippreżentaw pretensjoni lill-korp ta’ indennizz jekk huma jkunu ħadu azzjoni legali direttament kontra l-impriża ta’ assigurazzjoni.
Il-korp ta’ indennizz għandu jieħu azzjoni fi żmien xahrejn mid-data meta l-parti danneġġjata tippreżenta pretensjoni għal indennizz lilu imma għandu jittermina l-azzjoni tagħha jekk l-impriża ta’ assigurazzjoni, jew ir-rappreżentant tagħha għall-pretensjonijiet, sussegwentament jagħmel tweġiba rraġunata għall-pretensjoni.
Il-korp ta’ indennizz għandu immedjatament jinforma:
(a)
lill-impriża ta’ assigurazzjoni tal-vettura li l-użu tagħha kkawża l-inċident jew lir-rappreżentant tal-pretensjonijiet;
(b)
lill-korp ta’ indennizz fl-Istat Membru ta’ l-istabbiliment ta’ impriża ta’ assigurazzjoni li tkun ħarġet il-polza;
(ċ)
jekk magħrufa, lill-persuna li tkun ikkaġunat l-inċident,
li jkunu irċevew pretensjoni mill-parti danneġġjata u li għandhom iwieġbu għal dik il-pretensjoni fi żmien xharejn mill-preżentazzjoni tal-pretensjoni.
Din id-dispożizzjoni għandha tkun mingħajr preġudizzju għad-dritt ta’ l-Istati Membri li jittrattaw il-kumpens minn dan il-korp bħala sussidjarju jew non-sussidjarju u d-dritt li jipprovdu għall-pagament ta’ pretensjonijiet bejn dak il-korp u l-persuna jew persuni li kkawżaw l-inċident u l-impriżi ta’ assigurazzjoni jew korpi tas-sigurtà soċjali oħrajn meħtieġa li jikkumpensaw lill-parti danneġġjata fir-rigward ta’ l-istess inċident. Madanakollu, l-Istati Membri ma jistgħux jippermettu li l-korp li jagħmel il-ħlas ta’ indennizz suġġett għal xi kundizzjonijiet barra minn dawk stabbilitii f’din id-Direttiva, b’mod partikolari l-istabbiliment tal-parti danneġġjata b’tali mod li l-persuna responsabbli ma tkunx tista’ jew tirrifjuta li tħallas.
2.   Il-korp ta’ indennizz li jkun ta indennizz lill-parti danneġġjata fl-Istat Membru tar-residenza tiegħu għandu jkun intitolat jistenna rimborż tas-somma mħallsa bħala indennizz mill-korp ta’ kumpens fl-Istat Membru ta’ l-istabbiliment ta’ l-impriża ta’ assigurazzjoni li tkun ħarġet il-polza.
Dan il-korp ta’ l-aħħar għandu għalhekk ikun subrogat lill-parti danneġġjata fid-drittijiet tagħha kontra l-persuna li kkawżat l-inċident jew l-impriża ta’ assikurazzjoni tagħha safejn il-korp ta’ indennizz fl-Istat Membru tar-residenza tal-parti danneġġjata ikun ipprovda indennizz għat-telf jew għall-korriment subit. Kull Stat Membru huwa obbligat li jirrikonoxxi din is-subrogazzjoni kif iprevista minn kull Stat Membru ieħor.”
7
Id-Direttiva 2009/103 ikkodifikat id-direttivi li kienu jeżistu qabel fil-qasam tal-assigurazzjoni obbligatorja għar-responsabbiltà ċivili li tirriżulta miċ-ċirkolazzjoni ta’ vetturi bil-mutur u, konsegwentement, abrogathom, skont l-Artikolu 30 tagħha, b’effett mis-27 ta’ Ottubru 2009. Skont it-tabella ta’ korrispondenza li tinsab fl-Anness II ta’ din id-direttiva, l-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 72/166 jikkorrispondi għall-Artikolu 2 tad-Direttiva 2009/103, l-Artikolu 1(4) u (7) tad-Direttiva 84/5 jikkorrispondi għall-Artikolu 10(1) u (4) tad-Direttiva 2009/103 u l-Artikolu 6(2) tad-Direttiva 2000/26 jikkorrispondi għall-Artikolu 24(2) tad-Direttiva 2009/103.
Ir-Regolamenti Interni
8
L-Artikolu 3(1) tar-Regolamenti Interni jipprovdi:
“Meta uffiċċju jiġi nfurmat b’aċċident li jseħħ fit-territorju tal-pajjiż li għalih huwa kompetenti li jinvolvi vettura minn pajjiż ieħor huwa għandu, mingħajr ma jistenna li ssir talba formali, jipproċedi biex jinvestiga ċ-ċirkostanzi ta’ l-aċċident. Huwa għandu kemm jista’ jkun malajr jagħti avviż ta’ dak l-aċċident lill-assiguratur li jkun ħareġ il-Kartuna [Karta] l-Ħadra jew il-polza ta’ assigurazzjoni jew, fejn xieraq, lill-uffiċċju konċernat. Kull nuqqas li jsir dan iżda m’għandux joħloq responsabbiltà kontra tiegħu.
Jekk, fil-kors ta’ din l-investigazzjoni, l-uffiċċju jinnota li l-assiguratur tal-vettura nvoluta fl-aċċident jiġi identifikat u li korrispondent ta’ dan l-assiguratur ikun ġie approvat b’konformità mad-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 4, huwa għandu jibgħat din l-informazzjoni malajr lill-korrispondent għal aktar azzjoni.”
9
L-Artikolu 3(4) tar-Regolamenti Interni jipprovdi:
“It-talbiet kollha għandhom jiġu ttrattati mill-uffiċċju b’awtonomija sħiħa b’konformità mad-dispożizzjonijiet legali u regolatorji applikabbli fil-pajjiż ta’ l-aċċident li jirrelata mar-responsabbiltà, il-kumpens lill-partijiet li jġarrbu d-dannu u l-assigurazzjoni obbligatorja fl-aħjar interessi ta’ l-assiguratur li jkun ħareġ il-Kartuna [Karta] l-Ħadra jew polza ta’ assigurazzjoni jew, fejn xieraq, l-Uffiċċju konċernat.
L-uffiċċju għandu jkun esklussivament kompetenti għall-kwistjonijiet kollha li jikkonċernaw l-interpretazzjoni tal-liġi applikabbli fil-pajjiż ta’ l-aċċident (ukoll meta tkun tirreferi għad-dispożizzjonijiet legali li japplikaw f’pajjiż ieħor) u s-soluzzjoni tat-talba. Bla ħsara għal din l-aħħar dispożizzjoni, l-Uffiċċju għandu, fuq talba espressa, jinforma lill-assiguratur, jew lill-uffiċċju konċernat, qabel ma jieħu deċiżjoni finali.”
10
Skont Artikolu 5(1) tar-Regolamenti Interni:
“Meta uffiċċju jew l-aġent li jkun ħatar għal dak il-għan ikun solva t-talbiet kollha li jirriżultaw mill-istess aċċident huwa għandu jibgħat, fi żmien perijodu massimu ta’ sena mid-data ta’ l-aħħar ħlas magħmul favur il-parti li ġarrbet id-dannu, permezz tal-fax jew posta elettronika lill-membru ta’ l-uffiċċju li jkun ħareġ il-Kartuna [Karta] l-Ħadra jew il-polza ta’ assigurazzjoni jew, fejn xieraq, lill-uffiċċju konċernat talba għar-rimborż waqt li jispeċifika:
1.1.
is-somom imħallsa bħala kumpens lill-partijiet li ġarrbu d-dannu skond jew soluzzjoni amikevoli jew ordni tal-qorti;
1.2.
is-somom disbursati għal servizzi esterni fl-ittrattar u s-soluzzjoni ta’ kull talba u l-ispejjeż kollha magħmula speċifikament għall-għanijiet ta’ azzjoni legali li kieku kienu jkunu disbursati f’kondizzjonijiet simili minn assiguratur stabbilit fil-pajjiż ta’ l-aċċident;
1.3.
tariffa għall-ittrattar li tkun tkopri l-ispejjeż l-oħra kollha kalkolati skond ir-regoli approvati mill-Kunsill ta’ l-Uffiċċji.
Meta talbiet li jirriżultaw mill-istess aċċident jiġu difiżi u solvuti mingħajr ma jitħallas xi kumpens, somom bħal dawk hekk kif provdut fis-subparagrafu (1)(2) hawn fuq u t-tariffa minima ffissata mill-Kunsill ta’ l-Uffiċċji b’konformità mas-subparagrafu (1)(3) ta’ hawn fuq jistgħu jintalbu.”
11
L-Artikolu 5(4) tar-Regolamenti Interni jippreċiża:
“Dokumenti ta’ sostenn, inkluża x-xhieda oġġettiva li l-kumpens dovut lill-partijiet li ġarrbu d-dannu jkun tħallas, għandhom jintbagħtu minnufih fuq talba iżda mingħajr dewmien għar-rimborż.”
12
L-Artikolu 6(1) tar-Regolamenti Interni jipprovdi kif ġej:
“Kull uffiċċju għandu jiggarantixxi r-rimborż mill-membri tiegħu ta’ kull ammont mitlub skond id-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 5 mill-uffiċċju tal-pajjiż ta’ l-aċċident jew mill-aġent li huwa jkun ħatar għal dak il-għan.
Jekk membru jonqos milli jagħmel il-ħlas mitlub fi żmien il-perijodu ta’ xahrejn speċifikat fl-Artikolu 5, l-uffiċċju li tiegħu jkun jagħmel parti dan il-membru għandu hu stess jagħmel dan ir-rimborż skond il-kondizzjonijiet deskritti hawn taħt, wara li jkun irċieva sejħa ta’ garanzija magħmula mill-uffiċċju tal-pajjiż ta’ l-aċċident jew mill-aġent li huwa jkun ħatar għal dak il-għan.
L-uffiċċju li jkun għamilha bħala garanti għandu jagħmel il-ħlas fi żmien perijodu ta’ xahar. Malli jiskadi dak il-perijodu, imgħax għall-ħlas tard ta’ 12 % fis-sena fuq l-ammont dovut, kkalkolat mid-data tas-sejħa tal-garanzija sad-data li fiha l-benefiċjarju jirċievi l-ħlas mill-bank, għandu japplika awtomatikament.
Is-sejħa tal-garanzija għandha ssir permezz tal-fax jew posta elettronika fi żmien perijodu ta’ 12-il xahar wara d-data tad-dispaċċ tat-talba tar-rimborż skond l-Artikolu 5. Malli jiskadi dak il-perijodu u mingħajr preġudizzju għal xi imgħax minħabba ħlas tard li għalih jista’ jkun responsabbli, ir-responsabbiltà ta’ l-Uffiċċju li jkun għamilha ta’ garanti għandha tkun limitata għall-ammont mitlub mill-membru tiegħu miżjud bi 12-il xahar imgħax ikkalkolat bir-rata ta’ 12 % fis-sena.
Ebda sejħa għal garanzija ma tkun ammissibbli jekk issir wara aktar minn sentejn mid-dispaċċ tat-talba għar-rimborż.”
13
L-Artikolu 10 tar-Regolamenti Interni huwa fformulat kif ġej:
“L-uffiċċji li għalihom japplikaw id-dispożizzjonijiet ta’ din it-taqsima għandhom jiggarantixxu, fuq bażi sħiħa ta’ reċiproċità, ir-rimborż ta’ l-ammonti kollha mħallsa taħt dawn ir-regolamenti li jirriżultaw minn xi aċċident li jinvolvi vettura normalment ibbażata fit-territorju ta’ l-Istat li għalih kull wieħed minn dawn l-uffiċċji huwa kompetenti, sew jekk il-vettura tkun assigurata jew le.”
Id-dritt Litwan
14
It-Transporto priemonių valdytojų civilinės atsakomybės privalomojo draudimo įstatymas (liġi dwar l-assigurazzjoni obbligatorja għar-responsabbiltà ċivili li tirriżulta miċ-ċirkolazzjoni ta’ vetturi) tal-5 ta’ Marzu 2004 (Žin., 2004, Nru 46‑1498) fil-verżjoni tagħha fis-seħħ fid-data tal-fatti tal-kawża prinċipali kienet tipprovdi, fl-Artikolu 17(4) tagħha:
“L-[Uffiċċju B] għandu jħallas kumpens għad-dannu kkawżat fi Stat Membru ieħor tal-Unjoni Ewropea skont il-leġiżlazzjoni ta’ dak l-Istat Membru l-ieħor tal-Unjoni Ewropea (li l-uffiċċju nazzjonali tal-assiguraturi tiegħu ffirma r-Regolamenti Interni) jekk il-persuna responsabbli li l-vettura bil-mutur tagħha hija normalment bbażata fit-territorju tar-Repubblika tal-Litwanja ma tkunx koperta bl-assigurazzjoni obbligatorja għar-responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu tal-vetturi bil-mutur. […] L-[Uffiċċju B] għandu jħallas ukoll kumpens f’każijiet oħrajn, skont ir-rekwiżiti tar-Regolamenti Interni.”
15
L-Artikolu 23(5) ta’ din il-liġi kien jipprovdi:
“Wara li jitħallas l-ammont mitlub mill-korp ta’ kumpens ta’ Stat Membru ieħor tal-Unjoni Ewropea, l-[Uffiċċju B] għandu jkun intitolat li jitlob ir-rimbors tal-ammont hekk imħallas mill-persuna responsabbli li ma hijiex assigurata jew mill-assiguratur tal-persuna responsabbli.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
16
Fl-20 ta’ Lulju 2006, seħħ inċident awtomobilistiku fil-Ġermanja li kien jinvolvi ħabta bejn vettura misjuqa minn G. Dockevičius u proprjetà ta’ J. Dockevičienė u vettura misjuqa minn K. Floros, ċittadin Ġermaniż u residenti l-Ġermanja. Il-vettura li hija l-proprjetà ta’ J. Dockevičienė ma kinitx tissodisfa l-obbligu ta’ assigurazzjoni għar-responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur.
17
Ir-rapport tal-inċident redatt mid-dipartiment tal-pulizija ta’ Frankfurt am Main (il-Ġermanja) jippreċiża li kien impossibbli li jiġu stabbiliti b’mod ċar iċ-ċirkustanzi u l-kawżi tal-inċident. Iż-żewġ sewwieqa huma, it-tnejn li huma, ikkunsidrati vittmi tal-inċident u akkużati li kisru l-kodiċi tat-triq, ksur li fir-rigward tiegħu ġew imposti fuq K. Floros u G. Dockevičius multi ta’, rispettivament, EUR 35 u EUR 60. Fil-fatt, skont dan ir-rapport, huwa stabbilit li K. Floros kien qiegħed isuq mingħajr ma josserva d-distanza ta’ sigurtà meta huwa ħabat ma’ vettura oħra li kienet qiegħda tibbrejkja u li G. Dockevičius kien qiegħed jirriversja mingħajr ma kien qiegħed jagħti l-attenzjoni partikolari meħtieġa
18
Peress li t-talba għal kumpens indirizzata, sussegwentement għal dan l-inċident, minn K. Floros lill-Uffiċċju A ġiet miċħuda minn dan tal-aħħar, K. Floros ippreżenta quddiem il-Landgericht Frankfurt am Main (qorti reġjonali ta’ Frankfurt am Main, il-Ġermanja), rikors intiż sabiex dan l-uffiċċju jiġi kkundannat iħallsu s-somma ta’ EUR 4095 bħala kumpens għad-dannu mġarrab minħabba dan l-inċident.
19
Permezz ta’ sentenza fil-kontumaċja tas-27 ta’ Diċembru 2010, il-Landgericht Frankfurt am Main (qorti reġjonali ta’ Frankfurt am Main), ċaħdet dan ir-rikors bħala infondat u mhux sostnut bi provi. Fit-8 ta’ Awwissu 2011, din il-qorti, hija u tiddeċiedi bħala kulleġġ ġudikanti, ikkonfermat din is-sentenza.
20
Fil-31 ta’ Jannar 2012, l-Oberlandesgericht Frankfurt (qorti reġjonali superjuri ta’ Frankfurt am Main, il-Ġermanja) stiednet lill-Uffiċċju A u lil K. Floros jilħqu ftehim bonarju dwar it-tilwima li kien jilqa’ t-talba ta’ dan tal-aħħar.
21
Sussegwentement, l-Uffiċċju A ħallas lil K. Floros l-ammont mitlub kif ukoll somma ta’ EUR 3643.71 bħala spejjeż proċedurali u bagħat lill-Uffiċċju B talba għar-rimbors tas-somma akkumulata ta’ EUR 8352.96.
22
L-Uffiċċju B laqa’ t-talba tal-Uffiċċju A u talab lill-konvenuti fil-kawża prinċipali jirrimborsawlu dan l-ammont. Peress li dawn tal-aħħar ma laqawx din it-talba, l-Uffiċċju B ippreżenta quddiem il-Marijampolės rajono apylinkės teismas (qorti distrettwali ta’ Marijampolė, il-Litwanja) rikors surrogatorju, intiż sabiex il-konvenuti fil-kawża prinċipali jiġu kkundannati jirrimborsawlu dan l-ammont.
23
Permezz ta’ sentenza tal-5 ta’ Mejju 2014, il-Marijampolės rajono apylinkės teismas (qorti distrettwali ta’ Marijampolė) laqgħet dan ir-rikors filwaqt li qieset li l-Uffiċċju A għandu kompetenza esklużiva fir-rigward ta’ kull kwistjoni relatata mal-interpretazzjoni tal-liġi applikabbli fl-Istat Membru tal-inċident u mar-riżoluzzjoni tal-pretensjoni. Konsegwentement, peress li l-Uffiċċju B ressaq azzjoni ta’ rkupru kontra l-persuna responsabbli għad-dannu mġarrab u din tal-aħħar kienet qiegħda tikkontesta li r-responsabbiltà tagħha kienet qamet taħt il-liġi tal-Istat Membru tal-inċident, kien il-konvenut li kellu jipproduċi l-provi li jsostnu l-motivi u l-argumenti mressqa bħala difiża.
24
Fis-7 ta’ Ottubru 2014, il-Kauno apygardos teismas (qorti reġjonali ta’ Kaunas, il-Litwanja) laqgħet l-appell ippreżentat mill-konvenuti fil-kawża prinċipali kontra din is-sentenza, annullat din tal-aħħar u ċaħdet ir-rikors tal-Uffiċċju B. Il-qorti tal-appell iddeċidiet li, fid-dawl tal-fatt li l-persuna responsabbli għad-dannu ma kinitx involuta fl-iskambji bejn l-uffiċċji tal-assiguraturi u ma kinitx aċċettat l-ammont tad-dannu, l-informazzjoni pprovduta mill-Uffiċċji B, relatata mal-kumpens tal-vittma mill-Uffiċċju A, ma setgħux waħedhom jitqiesu bħala suffiċjenti u jistabbilixxu b’mod affidabbli d-dannu.
25
Il-qorti tal-appell indikat ukoll li, f’dawn it-tip ta’ proċeduri, hija l-persuna li tkun qiegħda tressaq l-azzjoni ta’ rkupru li għandha l-oneru tal-prova tal-ammont tad-dannu u tar-rabta kawżali. Ir-Regolamenti Interni jirregolaw biss ir-relazzjonijiet bejn l-uffiċċji nazzjonali tal-assiguraturi stess u ma humiex direttament applikabbli għar-relazzjonijiet bejn l-uffiċċji nazzjonali tal-assiguraturi u t-terzi. La l-liġi dwar l-assigurazzjoni obbligatorja għar-responsabbiltà ċivili li tirriżulta miċ-ċirkolazzjoni ta’ vetturi u lanqas id-Direttiva 2009/103 ma jipprevedu li, wara li jkun irrimborsa lill-uffiċċju nazzjonali tal-assiguraturi tal-Istat Membru l-ieħor l-ammont tal-kumpens imħallas minnu, l-uffiċċju nazzjonali tal-assiguraturi tal-Istat Membru kkonċernat jista’ jikseb il-kundanna tal-awtur tad-dannu għall-ħlas ta’ dan l-ammont mingħajr ma ssir evalwazzjoni tal-fondatezza tal-evalwazzjoni ta’ dan tal-aħħar.
26
Adita b’appell ippreżentat mill-Uffiċċju B kontra s-sentenza tas-7 ta’ Ottubru 2014 tal-Kauno apygardos teismas (qorti reġjonali ta’ Kaunas), il-Lietuvos Aukščiausiasis Teismas (qorti suprema tal-Litwanja) tosserva li din is-sentenza hija, essenzjalment, konformi mal-ġurisprudenza tagħha stess, b’mod partikolari inkwantu din timponi lill-uffiċċju nazzjonali tal-assiguraturi tal-Istat Membru kkonċernat l-oneru tal-prova fir-rigward tar-rabta kawżali bejn l-aġir tal-persuna involuta fl-inċident u d-dannu li seħħ.
27
Madankollu, l-Uffiċċju B isostni li r-Regolamenti Interni ma jirregolawx biss ir-relazzjonijiet bejn l-uffiċċji tal-assiguraturi stess, iżda wkoll ir-relazzjonijiet bejn dawn l-uffiċċji u t-terzi. Għaldaqstant, peress li l-Uffiċċju B, skont dawn ir-regolamenti, irrimborsa lill-Uffiċċju A s-somom imħallsa minn dan tal-aħħar, il-konvenuti fil-kawża prinċipali għandhom l-obbligu jirrimborsawlu dawn is-somom. F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-oneru tal-prova jaqa’ fuqhom, b’mod partikolari fir-rigward tal-assenza ta’ din ir-rabta kawżali. Dan ma jippreġudikax id-drittijiet tad-difiża tal-konvenuti fil-kawża prinċipali, peress li huma setgħu jintervjenu u jiddefendu dawn id-drittijiet fil-kuntest tat-tilwimiet li, f’dan il-każ, seħħew fil-Ġermanja.
28
Il-qorti tar-rinviju għandha dubji dwar il-fondatezza ta’ dan l-argument u tirrileva, l-ewwel nett, li f’dan il-każ, l-Uffiċċju A ma kellu ebda obbligu li jinforma lill-konvenuti fil-kawża prinċipali dwar il-proċess li jittratta l-pretensjoni. Fil-fatt, la d-Direttiva 2009/103 u lanqas ir-Regolamenti Interni ma jipprevedu b’mod espliċitu tali mekkaniżmu ta’ informazzjoni u lanqas il-modalitajiet tiegħu.
29
Sussegwentement, G. Dockevičiu dejjem ikkontesta li r-responsabbiltà ċivili tiegħu qamet b’riżultat tal-inċident u l-informazzjoni li tinsab fil-fajl ma tippermettix li jiġi konkluż il-kuntrarju. Fl-aħħar nett, il-kumpens favur K. Floros seħħ bis-saħħa ta’ ftehim bonarju li G. Dockevičius ma pparteċipax fih u li ma jistabbilixxi ebda responsabbiltà ċivili fir-rigward ta’ dan tal-aħħar.
30
Għaldaqstant, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk, f’dawn iċ-ċirkustanzi, G. Dockevičius jistax jinżamm responsabbli għall-ispejjeż sostnuti mill-Uffiċċju B.
31
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Lietuvos Aukščiausiasis Teismas (qorti suprema tal-Litwanja) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:
“1
L-Artikoli 2, 10(1) u (4) u l-Artikolu 24(2) tad-Direttiva 2009/103, l-Artikoli 3(4), 5(1) u (4), l-Artikoli 6(1) u 10 tar-Regolamenti Interni, u l-Artikolu 47 tal-Karta (flimkien jew separati, iżda mingħajr limitazzjoni għal dawn id-dispożizzjonijiet) għandhom jinftiehmu u jiġu interpretati fis-sens li, fil-każ fejn:
—
l-uffiċċju nazzjonali tal-assiguraturi (Uffiċċju A) iħallas il-kumpens lill-parti li tkun sofriet il-ħsara f’inċident tat-traffiku fl-Istat Membru fejn huwa stabbilit dan l-uffiċċju minħabba l-fatt li ċ-ċittadin ta’ Stat Membru ieħor li kien responsabbli għad-dannu ma kienx assigurat kontra responsabbiltà ċivili;
—
minħabba f’dan il-kumpens, l-Uffiċċju A huwa ssurrogat fid-drittijiet tal-parti li tkun sofriet il-ħsara u jfittex rimbors għall-ispejjeż tal-ħlas tal-pretensjoni mingħand l-uffiċċju nazzjonali tal-assiguraturi fil-pajjiż ta’ oriġini tal-persuna responsabbli (Uffiċċju B);
—
l-Uffiċċju B, mingħajr ma jwettaq kwalunkwe investigazzjoni indipendenti jew mingħajr ma jitlob għal informazzjoni addizzjonali, jilqa’ t-talba għar-rimbors tal-Uffiċċju A;
—
l-Uffiċċju B jibda proċeduri legali kontra l-konvenuti (il-persuna responsabbli u l-proprjetarju tal-karozza) fejn jitlob għal kumpens għall-ispejjeż li huwa ġarrab,
l-applikant f’dawk il-proċeduri (Uffiċċju B) jista’ jibbaża l-pretensjoni tiegħu kontra l-konvenuti (il-persuna responsabbli u l-proprjetarju tal-karozza) biss abbażi tal-fatt ta’ ħlas tal-ispejjeż magħmul lill-Uffiċċju A u huwa (l-applikant) ma għandu l-ebda obbligu li jistabbilixxi li r-rekwiżiti li jirregolaw ir-responsabbiltà ċivili tal-konvenut/persuna responsabbli kienu ssodisfatti (żball tiegħu, atti illegali, rabta kawżali u l-ammont ta’ danni), u ma għandu l-ebda obbligu li jistabbilixxi li l-liġi barranija kienet ġiet applikata kif suppost meta l-parti li sofriet il-ħsara ġiet ikkumpensata?
2
Il-punt (c) tal-ħames subparagrafu tal-Artikolu 24(1) tad-Direttiva 2009/103 u l-Artikolu 3(1) u (4) tar-Regolamenti Interni (flimkien jew separati, iżda mingħajr limitazzjoni għal dawn id-dispożizzjonijiet) għandhom jinftiehmu u jiġu interpretati fis-sens li l-Uffiċċju A għandu, qabel ma jieħu d-deċiżjoni finali li jħallas il-kumpens għad-dannu mġarrab mill-parti li tkun sofriet il-ħsara, jinforma, b’mod ċara u li jinftiehem (inkluż fir-rigward tal-lingwa li fiha hija pprovduta l-informazzjoni), lill-persuna responsabbli u lill-proprjetarju tal-karozza (jekk dawn ma humiex l-istess persuna) dwar il-bidu tal-proċess li jittratta l-pretensjoni u l-progress tiegħu, u jagħtihom żmien suffiċjenti sabiex jissottomettu l-kummenti tagħhom dwar id-deċiżjoni, jew l-oġġezzjonijiet għad-deċiżjoni li għandha tittieħed biex jitħallas il-kumpens u/jew l-ammont ta’ dak il-kumpens?
3
Fil-każ li r-risposta għall-ewwel domanda hija negattiva (jiġifieri, il-konvenuti (il-persuna responsabbli u l-proprjetarju tal-karozza) jistgħu jirrikjedu li l-applikant (Uffiċċju B) jipprovdi evidenza jew jistgħu jqajjmu oġġezzjonijiet jew dubji dwar, inter alia, iċ-ċirkustanzi tal-inċident tat-traffiku, l-applikazzjoni tal-qafas regolatorju dwar ir-responsabbiltà ċivili tal-persuna responsabbli, l-ammont tad-danni u kif dan ġie kkalkolat), l-Artikoli 2, 10(1) u 24(2) tad-Direttiva 2009/103 u t-tieni subparagrafu tal-Artikoli 3(4) tar-Regolamenti Interni (flimkien jew separati, iżda mingħajr limitazzjoni għal dawn id-dispożizzjonijiet) għandhom jinftiehmu u jiġu interpretati fis-sens li, minkejja l-fatt li l-Uffiċċju B ma kienx, qabel ma ttieħdet id-deċiżjoni finali, talab lill-Uffiċċju A sabiex jipprovdi informazzjoni dwar l-interpretazzjoni tal-leġiżlazzjoni applikabbli fil-pajjiż fejn seħħ l-inċident tat-traffiku u dwar il-ħlas tal-pretensjoni, l-Uffiċċju A għandu fi kwalunkwe każ jipprovdi din l-informazzjoni lill-Uffiċċju B jekk dan tal-aħħar jitlobha sussegwentement, flimkien ma kwalunkwe informazzjoni oħra neċessarja għall-Uffiċċju B sabiex jistabbilixxi l-pretensjoni tiegħu [għall-kumpens] kontra l-konvenuti (il-persuna responsabbli u l-proprjetarju tal-karozza)?
4
Fil-każ li r-risposta għat-tieni domanda hija pożittiva (jiġiferi, l-Uffiċċju A għandu jinforma lill-persuna responsabbli u l-proprjetarju tal-karozza dwar il-proċess li jitratta l-pretensjoni u jgħatihom l-opportunità li jissottomettu oġġezzjonijiet dwar ir-responsabbiltà jew l-ammont tad-danni), il-fatt li l-Uffiċċju A jonqos milli josserva l-obbligu tiegħu li jipprovdi informazzjoni x’konsegwenzi jkollu:
(a)
fuq l-obbligu tal-Uffiċċju B li jilqa’ t-talba għal rimbors ippreżentata mill-Uffiċċju A;
(b)
fuq l-obbligu tal-persuna responsabbli u tal-proprjetarju tal-karozza li jikkumpensaw lill-Uffiċċju B għall-ispejjeż li ġarrab?
5
L-Artikoli 5(1) u 10 tar-Regolamenti Interni għandhom jinftiehmu u jiġu interpretati fis-sens li l-ammont imħallas bħala kumpens mill-Uffiċċju A lill-parti li tkun sofriet il-ħsara għandu jitqies bħala riskju li ma huwiex rimborsabbli meħud mill-Uffiċċju A innifsu (sakemm dan ir-riskju ma jkunx ittieħed mill-Uffiċċju B) iktar milli obbligu pekunjarju fuq il-persuna l-oħra involuta fl-istess inċident tat-traffiku, fid-dawl, a fortiori, taċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ:
—
inizjalment, il-korp ta’ kumpens (Uffiċċju A) ċaħad il-pretensjoni għall-kumpens tal-parti li sofriet il-ħsara;
—
għal din ir-raġuni, il-parti li sofriet il-ħsara ħadet azzjoni legali sabiex tikseb kumpens;
—
l-azzjoni meħuda kontra l-Uffiċċju A ġiet miċħuda mill-qrati inferjuri għaliex infondata u mhux iġġustifikata minn evidenza;
—
ftehim bonarju bejn il-parti li sofriet il-ħsara u l-Uffiċċju A ntlaħaq biss fil-qorti superjuri, fejn din tal-aħħar sostniet li, jekk il-partijiet jirrifjutaw li jiftiehmu bonarjament, il-każ jiġi mibgħut lura għal eżami mill-ġdid;
—
l-Uffiċċju A ġġustifika d-deċiżjoni tiegħu li jiftiehem bonarjament essenzjalment abbażi tal-fatt li dan kellu jevita spejjeż addizzjonali dovuti għal tilwim ipprolongat;
—
f’dawn il-proċedimenti, l-ebda qorti ma stabbiliet ir-responsabbiltà (tort) tal-konvenut involut fl-inċident tat-traffiku?”
Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
32
Permezz ta’ ittra tal-25 ta’ Lulju 2016, il-Qorti tal-Ġustizzja bagħtet lill-qorti tar-rinviju s-sentenza tas-6 ta’ Ottubru 1987, Demouche et (152/83, EU:C:1987:421), fil-verżjonijiet tagħha bil-Ġermaniż, bl-Ingliż u bil-Franċiż, ladarba din is-sentenza ma kinitx ġiet tradotta bil-Litwan, flimkien mad-domanda dwar jekk, fid-dawl tal-punti 17 sa 21 ta’ din is-sentenza, hija xtaqitx iżżomm it-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari.
33
Permezz ta’ ittra tal-20 ta’ Settembru 2016, il-qorti tar-rinviju indikat li xtaqet iżżomm it-talba tagħha.
Fuq id-domandi preliminari
34
Permezz tad-domandi tagħha, li hemm lok li jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 3(4), l-Artikolu 5(1) u (4) l-Artikolu 6(1) u l-Artikolu 10 tar-Regolamenti Interni, l-Artikolu 2, l-Artikolu 10(1) u (4) kif ukoll l-Artikolu 24(2) tad-Direttiva 2009/103 u/jew l-Artikolu 47 tal-Karta għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu, f’dan il-każ, il-konsegwenzi li jirriżultaw mill-ġurisprudenza tagħha li abbażi tagħha, essenzjalment, għall-finijiet tar-rikors surrogatorju, huwa l-Uffiċċju B li għandu l-oneru tal-prova fir-rigward tal-elementi kollha li jistabbilixxu r-responsabbiltà ċivili tal-konvenuti fil-kawża prinċipali għall-inċident li seħħ fl-20 ta’ Lulju 2006.
35
L-ewwel nett, sa fejn il-qorti tar-rinviju titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tinterpreta r-Regolamenti Interni, hemm lok li jitfakkar li, skont l-Artikolu 267 TFUE, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi, b’mod preliminari, dwar l-interpretazzjoni tat-Trattati kif ukoll dwar il-validità u l-interpretazzjoni tal-atti adottati mill-istituzzjonijiet, korpi, uffiċċji jew aġenziji tal-Unjoni.
36
Issa, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kellha l-okkażjoni tikkonstata, fir-rigward ta’ atti tal-istess natura li ppreċedew dawn ir-regolamenti, li dawn ma jistgħux jitqiesu bħala atti adottati mill-istituzzjonijiet, korpi, uffiċċji jew aġenziji tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas-6 ta’ Ottubru 1987, Demouche et, 152/83, EU:C:1987:421, punt 19, kif ukoll tat-12 ta’ Novembru 1992, Fournier, C‑73/89, EU:C:1992:431, punti 22 u 23).
37
Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li dawn l-atti ġew redatti u konklużi minn korpi rregolati mid-dritt privat mingħajr il-parteċipazzjoni ta’ ebda istituzzjoni jew korp tal-Unjoni fir-rigward tal-konklużjoni tagħhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-6 ta’ Ottubru 1987, Demouche et, 152/83, EU:C:1987:421, punti 18 u 19).
38
Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet bħala irrilevanti fir-rigward tan-natura ta’ dawn l-atti il-fatt li, l-ewwel nett, il-konklużjoni tagħhom kienet ġiet prevista bħala kundizzjoni għad-dħul fis-seħħ tad-Direttiva 72/166, it-tieni nett, it-tul tal-applikabbiltà ta’ din id-direttiva kien ġie kkundizzjonat mit-tul ta’ applikazzjoni tal-atti inkwistjoni, it-tielet nett, il-Kummissjoni kienet kull darba kkonstatat, permezz ta’ rakkomandazzjoni u permezz ta’ deċiżjonijiet suċċessivi, il-konformità ta’ dawn l-atti mar-rekwiżiti ta’ din id-direttiva u, ir-raba’ nett, dawn l-atti kienu ġew annessi mad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni u ppubblikati magħhom f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-6 ta’ Ottubru 1987, Demouche et, 152/83, EU:C:1987:421, punti 19 u 20).
39
Issa, għandu jiġi kkonstatat li dawn l-istess kunsiderazzjonijiet japplikaw għar-Regolamenti Interni, li ġew redatti u konklużi minn korpi rregolati mid-dritt privat mingħajr il-parteċipazzjoni ta’ ebda istituzzjoni, ta’ ebda korp jew ta’ ebda uffiċċju jew aġenzija tal-Unjoni fir-rigward tal-konklużjoni tagħhom.
40
Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi, b’mod preliminari, dwar il-kap tad-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju li jirrigwarda l-interpretazzjoni tar-Regolamenti Interni.
41
It-tieni nett, sa fejn il-qorti tar-rinviju titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tinterpreta dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2009/103, minn naħa, għandu jiġi kkonstatat li din ma hijiex applikabbli ratione temporis għat-tilwima fil-kawża prinċipali, fid-dawl kemm tad-data tad-dħul fis-seħħ tagħha kif ukoll tad-data tal-inċident li wassal għal din it-tilwima.
42
Min-naħa l-oħra, peress li K. Floros ressaq it-talba tiegħu quddiem l-Uffiċċju A u fil-Ġermanja dan l-uffiċċju ma huwiex il-korp kompetenti fis-sens tal-Artikolu 1(4) u (7) tad-Direttiva 84/5, iżda l-uffiċċju taħt is-sistema tal-Karta l-Ħadra, huwa manifest li t-tilwima fil-kawża prinċipali taqa’ taħt din is-sistema u mhux taħt dik stabbilita, b’mod partikolari, mid-Direttivi 72/166, 84/5 u 2000/26.
43
Barra minn hekk, peress li, skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 2000/26, l-Artikolu 6 tagħha jirrigwarda l-proċedura ta’ kumpens biss tal-persuni li jkunu sofrew il-ħsara residenti fi Stat Membru għajr f’dak li fih seħħ l-inċident inkwistjoni u dak li wassal għat-tilwima fil-kawża prinċipali seħħ fl-Istat Membru ta’ residenza ta’ K. Floros, din id-dispożizzjoni ma tistax, f’kull każ, tapplika fir-rigward tat-tilwima fil-kawża prinċipali. L-istess japplika fir-rigward tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 72/166, li ma jidhirx li għandu rabta oħra ma’ din it-tilwima ħlief li jirreferi għar-Regolamenti Interni, li l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tinterpretahom.
44
It-tielet nett, f’dawn iċ-ċirkustanzi, it-tilwima fil-kawża prinċipali ma tindika ebda implementazzjoni tad-dritt tal-Unjoni fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta, b’mod li l-Artikolu 47 tagħha lanqas ma jidher li jista’ japplika fir-rigward tat-tilwima fil-kawża prinċipali.
45
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għad-domandi magħmula għandha tkun:
—
Il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi, b’mod preliminari, fuq il-kap tad-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju li jirrigwarda l-interpretazzjoni tar-Regolamenti Interni.
—
Peress li d-Direttiva 2009/103 ma hijiex applikabbli ratione temporis għat-tilwima fil-kawża prinċipali,
—
peress li d-Direttivi 72/166, 84/5 u 2000/26 ma humiex applikabbli ratione materiae għal din it-tilwima u, għaldaqstant,
—
peress li l-Artikolu 47 tal-Karta, fin-nuqqas ta’ implementazzjoni tad-dritt tal-Unjoni fis-sens tal-Artikolu 51(1) tagħha, lanqas ma huwa applikabbli għal din it-tilwima,
dawn id-direttivi u l-Artikolu 47 tal-Karta għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux, f’dan il-każ, il-konsegwenzi li jirriżultaw mill-ġurisprudenza tal-qorti tar-rinviju li abbażi tagħha, għall-finijiet tar-rikors surrogatorju, huwa l-Uffiċċju B li għandu l-oneru tal-prova fir-rigward tal-elementi kollha li jistabbilixxu r-responsabbiltà ċivili tal-konvenuti fil-kawża prinċipali għall-inċident li seħħ fl-20 ta’ Lulju 2006.
Fuq l-ispejjeż
46
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
Il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi, b’mod preliminari, fuq il-kap tad-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju li jirrigwarda l-interpretazzjoni tar-Regolamenti Interni tal-Kunsill tal-Uffiċċji, adottati permezz ta’ ftehim konkluż fit-30 ta’ Mejju 2002 bejn l-uffiċċji nazzjonali tal-assiguraturi tal-Istati Membri taż-Żona Ekonomika Ewropea u Stati assoċjati oħra u li jinsab fl-Anness tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2003/564/KE, tat-28 ta’ Lulju 2003, dwar l-applikazzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 72/166/KEE dwar verifiki fuq assigurazzjoni għar-responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur.
—
Peress li d-Direttiva 2009/103/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-16 ta’ Settembru 2009, dwar l-assigurazzjoni kontra responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur u l-infurzar tal-obbligu ta’ assigurazzjoni kontra din ir-responsabbiltà ma hijiex applikabbli ratione temporis għat-tilwima fil-kawża prinċipali,
—
peress li d-Direttiva tal-Kunsill 72/166/KEE, tal-24 ta’ April 1972, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu ma’ assigurazzjoni kontra responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur u l-infurzar tal-obbligu ta’ assigurazzjoni kontra din ir-responsabbiltà, kif emendata bid-Direttiva 2005/14/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-11 ta’ Mejju 2005, id-Direttiva tal-Kunsill 84/5/KEE, tat-30 ta’ Diċembru 1983, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu ma’ assigurazzjoni kontra r-responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur, kif emendata bid-Direttiva 2005/14, u d-Direttiva 2000/26/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-16 ta’ Mejju 2000, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri rigward l-assigurazzjoni kontra r-responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur u li temenda d-Direttivi tal-Kunsill 73/239/KEE u 88/357/KEE, ma humiex applikabbli ratione materiae għal din it-tilwima u, għaldaqstant,
—
peress li l-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, fin-nuqqas ta’ implementazzjoni tad-dritt tal-Unjoni fis-sens tal-Artikolu 51(1) tagħha, lanqas ma huwa applikabbli għal din it-tilwima,
dawn id-direttivi u l-Artikolu 47 tal-Karta għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux, f’dan il-każ, il-konsegwenzi li jirriżultaw mill-ġurisprudenza tal-qorti tar-rinviju li abbażi tagħha, għall-finijiet tar-rikors surrogatorju, huwa l-Lietuvos Respublikos transporto priemonių draudikų biuras (uffiċċju tal-assiguraturi tal-vetturi bil-muturi tar-Repubblika tal-Litwanja) li għandu l-oneru tal-prova fir-rigward tal-elementi kollha li jistabbilixxu r-responsabbiltà ċivili tal-konvenuti fil-kawża prinċipali għall-inċident li seħħ fl-20 ta’ Lulju 2006.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Litwan.