61983C0221
ΠΡΟΤΆΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΫ ΕΙΣΑΓΓΕΛΈΑ
SIR GORDON SLYNN
ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΫΧΘΗΚΑΝ ΣΤΙΣ 7 ΙΟΥΝΊΟΥ 1984 (
1
)
Κύριε πρόεδρε,
Κύριοι οικαονές,
Η παρούσα υπόθεση αφορά προσφυγή της Επιτροπής, 6άσει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία επιδιώκεται να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία παρέλειψε να λάβει, εντός της ταχθείσης προθεσμίας, τα αναγκαία μέτρα για την εφαρμογή δύο οδηγιών του Συμβουλίου. Η μεν πρώτη είναι η οδηγία 78/1026, η δε δεύτερη η οδηγία 78/1027, και αμφότερες της 18ης Δεκεμβρίου 1978 (ΕΕ ειδ. έκδ. τόμ. 06/002, σ. 52).
Η πρώτη από αυτές τις οδηγίες περιέχει διατάξεις σχετικά με την αμοιβαία αναγνώριση διπλωμάτων, πιστοποιητικών και άλλων τίτλων κτηνιατρικής. Η δεύτερη αφορά το συντονισμό των διατάξεων που αφορούν τις δραστηριότητες των κτηνιάτρων. Κάθε οδηγία επέβαλε την εφαρμογή της εντός δύο ετών από της κοινοποιήσεως της, τα δε κράτη μέλη όφειλαν, αμέσως μετά τη λήξη αυτής της προθεσμίας, να ενημερώσουν την Επιτροπή και να της γνωστοποιήσουν τα κείμενα των κυριότερων διατάξεων που είχαν θεσπίσει.
Συνομολογείται ότι οι οδηγίες κοινοποιήθηκαν στις 20 Δεκεμβρίου 1978, οπότε η προθεσμία συμμορφώσεως προς αυτές έληξε στις 20 Δεκεμβρίου 1980. Είναι δεδομένο ότι η ιταλική κυβέρνηση δεν ενημέρωσε την Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή των οδηγιών κατά τη διάρκεια της παραπάνω προθεσμίας.
Οι δύο οδηγίες πρέπει να εξεταστούν χωριστά. Η ιταλική κυβέρνηση δεν αμφισβητεί το γεγονός ότι παρέλειψε να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την εφαρμογή της οδηγίας 78/1026. Πληροφόρησε το Δικαστήριο ότι το 1982 είχε κατατεθεί στην ιταλική βουλή νομοσχέδιο για την εφαρμογή αυτής της οδηγίας, το οποίο όμως δεν είχε ψηφιστεί μέχρι τη διάλυση της Βουλής και χρειάστηκε να κατατεθεί νέο νομοσχέδιο, το οποίο δεν έχει ακόμα ψηφιστεί, μολονότι ελέχθη ενώπιον του Δικαστηρίου ότι ελπίζεται να ψηφιστεί στο άμεσο μέλλον. Νομίζω ότι, λαμβανομένου υπόψη ότι έχουν συμπληρωθεί τα προβλεπόμενα από το άρθρο 169 στάδια διαδικασίας, η προσφυγή της Επιτροπής όσον αφορά την οδηγία 78/1026 πρέπει να γίνει δεκτή.
Όσον αφορά τη δεύτερη οδηγία, η ιταλική κυβέρνηση έδωσε στην Επιτροπή την εντύπωση ότι, για την εφαρμογή της, επιβαλλόταν επίσης να ψηφιστεί σχετικός νόμος και ότι ο νόμος αυτός θα συμπεριλαμβανόταν σε νομοσχέδιο που επρόκειτο να κατατεθεί ομοίως στη Βουλή εντός του 1982.
Η ιταλική κυβέρνηση υποστήριξε για πρώτη φορά με το υπόμνημα αντικρούσεως που κατέθεσε στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας ότι η οδηγία είχε ήδη τεθεί σε πλήρη εφαρμογή στην ιταλική νομοθεσία με το Διάταγμα 987 της 23ης Οκτωβρίου 1969 (GURI της 2. 1. 1970, αριθ. 1, σ. 2). Κατά συνέπεια, η ιταλική κυβέρνηση ζήτησε την απόρριψη της εν λόγω προσφυγής κατά το μέτρο που αφορά την οδηγία 78/1027.
Η Επιτροπή, αν και δέχεται ότι η οδηγία έχει ουσιαστικά εφαρμοστεί με το ιταλικό διάταγμα, φρονεί ότι το διάταγμα αυτό δεν ικανοποιεί πλήρως τις απαιτήσεις της οδηγίας. Νομίζω ότι όταν υποστηρίζεται, το πρώτον, με το υπόμνημα αντικρούσεως ότι ένα μέτρο έχει τεθεί σε εφαρμογή, η Επιτροπή μπορεί, σε δίκη στην οποία ζητείται να αναγνωριστεί ότι δεν έχει τεθεί σε εφαρμογή μια οδηγία στο σύνολό της, να ζητήσει από το Δικαστήριο να αποφανθεί ότι η οδηγία δεν έχει τεθει σε εφαρμογή εν μέρει.
Η οδηγία 78/1027 αποβλέπει στο συντονισμό της επαγγελματικής εκπαιδεύσεως των κτηνιάτρων. Πραγματεύεται επομένως ένα 3έμα που αποτελεί ζωτική προϋπόθεση για την αμοιβαία αναγνώριση των εθνικών διπλωμάτων σ' ολόκληρη την Κοινότητα. Στο προοίμιο της οδηγίας αναφέρεται ότι «η ομοιότητα που υπάρχει στα εκπαιδευτικά συστήματα επιτρέπει να περιοριστεί ο συντονισμός ως προς τον τομέα αυτό στην αξίωση πληρώσεως των ελαχίστων προϋποθέσεων και να αφεθεί, κατά τα λοιπά, στα κράτη μέλη η ελευ9ερία οργανώσεως του εκπαιδευτικού συστήματος».
Το άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας υποχρεώνει τα κράτη μέλη να εξαρτούν την ανάληψη και την άσκηση των δραστηριοτήτων του κτηνιάτρου από την κατοχή διπλώματος ή πιστοποιητικού που να παρέχει την εγγύηση ότι κατά τη διάρκεια της συνολικής του εκπαίδευσης ο ενδιαφερόμενος έχει αποκτήσει τις προσήκουσες γνώσεις σε ορισμένους ειδικούς τομείς. Νομίζω ότι, στην προκείμενη περίπτωση, το μοναδικό προς εξακρίβωση ζήτημα είναι κατά πόσον η Ιταλική Δημοκρατία απαιτεί από τους ενδιαφερομένους την κατοχή πιστοποιητικού που να εγγυάται ότι, κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης τους, απόκτησαν αυτές τις γνώσεις.
Η δεύτερη παράγραφος του άρθρου 1 ορίζει ότι η εν λόγω κτηνιατρική εκπαίδευση περιλαμβάνει, τουλάχιστον, πέντε έτη θεωρητικών και πρακτικών σπουδών, κατά πλήρη απασχόληση σε πανεπιστήμιο ή άλλο ινστιτούτο και, τουλάχιστον, τα μαθήματα που απαριθμούνται στο παράρτημα. Το παράρτημα το οποίο έχει τον τίτλο «Πρόγραμμα σπουδών για τους κτηνιάτρους» περιλαμβάνει 38 μα9ήματα, τα οποία διαιρούνται σε δύο κατηγορίες: πρώτον, βασικά μα9ήματα και, εν συνεχεία, ειδικά μαθήματα. Ενδείκνυται, ίσως, να λάβουμε υπόψη την πρώτη παράγραφο του παραρτήματος, σύμφωνα με την οποία το πρόγραμμα σπουδών βάσει των οποίων χορηγούνται διπλώματα, πιστοποιητικά και άλλοι τίτλοι κτηνιάτρου περιλαμβάνει, τουλάχιστον, τα κατωτέρω μαθήματα. Η διδασκαλία ενός ή περισσοτέρων από τα μαθήματα αυτά δύναται να εξασφαλίζεται στο πλαίσιο άλλων κλάδων ή σε σύνδεση με άλλους επιστημονικούς κλάδους.
Το Ιταλικό Διάταγμα του 1969 ορίζει το πρόγραμμα σπουδών για την απόκτηση πτυχίου ή διπλώματος κτηνιατρικής. Τα μαθήματα που καλύπτει το πρόγραμμα αυτό διαιρούνται σε τρεις κατηγορίες. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ως υποχρεωτικά 5 βασικά μαθήματα και 39 ειδικά μαθήματα κτηνιατρικής. Σ' αυτά προστίθεται ένας κατάλογος 23 επί πλέον μαθημάτων, από τα οποία ο σπουδαστής υποχρεούται να επιλέξει 3.
Η Επιτροπή έχει τη γνώμη ότι το διάταγμα δεν εξασφαλίζει την κατάλληλη εφαρμογή της οδηγίας, δεδομένου ότι δύο από τα μαθήματα που προβλέπει η οδηγία δεν αναφέρονται στο διάταγμα, ενώ, όσον αφορά το τρίτο, δεν υποστηρίζει πλέον ότι δεν περιλαμβάνεται στον κατάλογο του διατάγματος. Τα δύο αυτά μαθήματα, τα οποία περιλαμβάνονται στο παράρτημα της οδηγίας, είναι: «Υγιεινή και τεχνολογία τροφίμων» και «Ηθολογία και προστασία ζώων».
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, μολονότι τα μαθήματα αυτά είναι σαφώς διαφορετικά στην οδηγία, το διάταγμα δεν τα αναφέρει ειδικά. Κατά την άποψη της, αν και τμήματα των μαθημάτων που περιλαμβάνονται στο παράρτημα αναφέρονται με άλλους τίτλους, δεν υπάρχουν σαφώς διακεκριμένα μαθήματα καλύπτοντα το σύνολο του επιστημονικού πεδίου. Επί πλέον, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το γεγονός ότι ορισμένα από τα περιλαμβανόμενα στο διάταγμα μαθήματα επιλέγονται από το φοιτητή σημαίνει ότι ο φοιτητής δεν υποχρεούται να τα μελετήσει.
Δεν νομίζω ότι η συμμόρφωση προς την οδηγία συνεπάγεται αναγκαστικά ότι τα αναφερόμενα στο άρθρο 1 και στο παράρτημα μαθήματα πρέπει να ορίζονται με την ίδια ονομασία. Δέχομαι, επίσης, ότι τα οριζόμενα μαθήματα μπορούν να διαιρεθούν σε διαφορετικά τμήματα κατά τη διακριτική ευχέρεια που έχει παρασχεθεί στα κράτη μέλη σχετικά με την «ελευθερία οργανώσεως της εκπαίδευσης». Είναι όμως ουσιώδες, κατά τη γνώμη μου, προκειμένου να γίνει συμμόρφωση προς την οδηγία, το κάθε μάθημα που αναφέρει το παράρτημα να διδάσκεται πλήρως, όπως το εννοεί η σύγχρονη κτηνιατρική. Τέτοιου είδους συμμόρφωση προς την οδηγία είναι σαφώς αναγκαία για την αναγνώριση των διπλωμάτων σ' ολόκληρη την Κοινότητα και δεν αρκεί η μερική διδασκαλία ενός μαθήματος.
Το πρώτο από τα δύο επίμαχα μαθήματα είναι η «Υγιεινή και τεχνολογία τροφίμων». Το μάθημα αυτό, κατ' εμέ, πρέπει να εννοηθεί, υπό το φως του άρθρου 1, παράγραφος 1, στοιχείο στ, ως περιλαμβάνον επαρκή γνώση της υγιεινής και της τεχνολογίας που αφορούν την παραγωγή, την παρασκευή και την κυκλοφορία ζωοτροφών ή τροφίμων ζωικής προελεύσεως που προορίζονται για κατανάλωση. Κατά την άποψη της ιταλικής κυβέρνησης το διάταγμα πληροί αρκούντως την απαίτηση αυτή, δεδομένου ότι στη 18η ομάδα υπάρχει το μάθημα «εποπτεία και έλεγχος των τροφίμων ζωικής προελεύσεως». Αυτό δε μου φαίνεται εξίσου πλήρες με το μάθημα που ορίζεται στο παράρτημα της οδηγίας.
Είναι σαφές ότι στα κατ' επιλογήν μαθήματα περιλαμβάνονται ορισμένα, όπως «Υγιεινή γάλακτος» και «Τεχνολογία ζωοτροφών», τα οποία φαίνεται να εμπίπτουν στην ευρύτερη κατηγορία που αναφέρεται στο παράρτημα της οδηγίας. Εφόσον, όμως, πρόκειται για κατ' επιλογήν μαθήματα, δεν διασφαλίζεται η σπουδή τους, όπως το απαιτεί η οδηγία.
Δεύτερον, η Επιτροπή επικαλείται το μάθημα «Ηθολογία και προστασία ζώων». Κατά την ιταλική κυβέρνηση το μάθημα αυτό καλύπτεται από την πέμπτη ομάδα των υποχρεωτικών μαθημάτων, η οποία περιλαμβάνει την «Υγιεινή», την «Εξωτερική εμφάνιση των ζώων», την «Εθνολογία», τη «Γενετική» και την «Εκτροφή των ζώων». Κατά τη γνώμη μου είναι σαφές ότι η ηθολογία των ζώων, την οποία αντιλαμβάνομαι ως συμπεριφορά του ζώου στο ζωικό περιβάλλον, και η προστασία των ζώων είναι εντελώς διαφορετικά πράγματα από την εθνολογία και από τα εξωτερικά χαρακτηριστικά ή την εμφάνιση των ζώων. Δεν αναφέρεται αν το μάθημα αυτό καλύπτεται αρκούντως από άλλους τίτλους μαθημάτων του διατάγματος.
Επομένως, κατά την άποψη μου η Επιτροπή απέδειξε το βάσιμο της προσφυγής και πρέπει να αναγνωριστεί ότι η ιταλική κυβέρνηση παρέλειψε να εφαρμόσει, πρώτον, την οδηγία 78/1026 και, δεύτερον, παρέλειψε εν μέρει να συμμορφωθεί με την οδηγία 78/1027 κατά το μέτρο, καίτοι περιορισμένως, που η «Υγιεινή και η τεχνολογία τροφίμων» και η «Ηθολογία και προστασία ζώων» δεν περιλαμβάνονται πλήρως στη διδακτέα όλη των υποχρεωτικών μαθημάτων του διατάγματος όπως έπρεπε να είχε γίνει κατ' εφαρμογήν του άρθρου 1 της οδηγίας.
Νομίζω ότι, υπό τις συνθήκες αυτές, λαμβανομένου υπόψη του ότι η προσφυγή της Επιτροπής ευδοκίμησε έστω και εν μέρει και ότι η καθής ισχυρίστηκε καθυστερημένα ότι εφάρμοσε την οδηγία, τα δικαστικά έξοδα της Επιτροπής πρέπει να βαρύνουν την ιταλική κυβέρνηση.
(
1
)	Μετάφραση από τα αγγλικά.