61958C0032
Conclusies van de Advocaat-Generaal
M. LAGRANGE
Vertaald uit het Frans
INHOUD
Blz.
I — Procesrecht en ontvankelijkheid
A — Beroep 32-58
1. Conclusie gericht tegen de „beschikking” van het Fonds van 12 mei 1958
2. Conclusie „voor zoveel nodig” gericht tegen de „beschikking waarbij de gevraagde beslissing aangehouden werd”, welke voortvloeit uit de brief van 2 juni
3. Conclusie gericht tegen „de stilzwijgende weigering, welke voortvloeit uit het feit dat het verzoek tot het verlenen van een afwijking, bij brieven van 31 maart 1958 gericht tot het Fonds en het Bureau, gedurende meer dan twee maanden onbeantwoord is gebleven”
4. Conclusie houdende „de exceptie van onwettigheid tegen de algemene beschikking, vervat in de brief van de Hoge Autoriteit van 18 december 1957 aan het Gemeenschappelijk Bureau van Schrootverbruikers betreffende de omschrijving van het begrip „eigen omloopschroot” in de zin van de beschikkingen 22-54, 14-55 en 2-57”
5. Conclusie „voor zoveel nodig” gericht tegen „de algemene beschikking, vervat in de brief van 17 april 1958”
B — Beroep 33-58
C — Beroep 42-58
1. Conclusie gericht tegen „de stilzwijgende weigering, welke voortvloeit uit het feit dat het verzoek tot het verlenen van een afwijking, bij brief van 23 juli 1958 gericht tot de Hoge Autoriteit van de E.G.K.S., gedurende meer dan twee maanden onbeantwoord is gebleven”
2. Conclusie gericht „voor zoveel nodig tegen de beschikking vervat in de brief van 31 juli 1958 van de Hoge Autoriteit aan verzoekster, waarbij de gevraagde beslissing aangehouden werd”
3. en 4. Exceptie van onwettigheid
II — Ten principale
— Eerste opmerking
— Tweede opmerking
— Derde opmerking
III — Eindconclusies
Mijnheer de President, mijne heren Rechters,
Het ligt niet in onze bedoeling in deze gedingen het aan de orde zijnde probleem opnieuw aan een volledig onderzoek te onderwerpen, hetgeen reeds is geschied in onze vorige conclusies, welke U zich ongetwijfeld zult herinneren en waarvan de geachte raadslieden van partijen, zoals afgelopen zaterdag bij de pleidooien bleek, eveneens kennis hebben genomen, hoewel zij ze niet hebben aangehoord.
I
In de eerste plaats zullen wij de vragen van ontvankelijkheid en procesrecht behandelen, welke van geheel andere aard zijn dan in de Duitse zaken.
A — Beroep 32-58 (Société des usines de Pontlieue)
In twee brieven van 31 maart 1958 richtte de vennootschap zich tot het Vereveningsfonds voor Ingevoerd Schroot en tot het Gemeenschappelijk Bureau van Schrootverbruikers met het verzoek „haar volledig vrij te stellen van de heffing op schroot”. Dit verzoek was gebaseerd op de beschikkingen van het Bestuur van het G.B.S.V. waarin afwijkingen waren toegestaan „ten gunste van Hollandse (Breedband) en Italiaanse (Breda) vennootschappen, welke verschillende firmanamen voeren”. In de brief aan het Fonds werden voorts alle rechten voorbehouden ten opzichte van „de wettigheid” van de belasting zelf en van de „geldigheid van de door de Hoge Autoriteit gegeven definitie van het eigen omloopschroot, zolang het Hof van Justitie van de E.G.K.S., waaraan deze kwestie is voorgelegd, geen uitspraak zal hebben gedaan”. Dit laatste was een toespeling op de toentertijd reeds ingediende Duitse beroepen.
Op 12 mei 1958 antwoordt het Fonds dat de belasting verschuldigd is door alle ondernemingen welke beantwoorden aan de criteria, genoemd in de brief van de Hoge Autoriteit van 18 december 1957 (waarin deze weigert het „concernschroot” van de heffing vrij te stellen), zelfs door die ondernemingen welke een verzoek tot het verlenen van een afwijking hebben ingediend bij het G.B.S.V. (zolang de afwijking niet is verleend) of een beroep hebben ingesteld bij het Hof van Justitie (zolang het Hof de verzoeksters niet in het gelijk heeft gesteld).
Op 2 juni 1958 deelt de directie van het Gemeenschappelijk Bureau de vennootschap mede dat de Raad van Beheer van het Bureau op 20 mei heeft besloten „er de voorkeur aan te geven zijn oordeel (op het verzoek tot het verlenen van een afwijking) op te schorten totdat het Hof van Justitie van de E.G.K.S. uitspraak heeft gedaan in de verschillende beroepen welke tegen de Hoge Autoriteit aanhangig zijn gemaakt. In afwachting van een beschikking van het Bestuur”, vervolgt de brief, „verzoeken wij U Uw opgaven overeenkomstig de thans van kracht zijnde bepalingen te willen rectificeren”.
Op 30 juni 1958 wordt ter Griffie het beroep van de vennootschap geregistreerd, hetwelk vijf conclusies bevat, welke wij thans achtereenvolgens uit het oogpunt van ontvankelijkheid zullen behandelen. (Ter meerdere duidelijkheid zullen wij de conclusies in een enigszins andere volgorde onderzoeken dan die waarin zij zijn voorgedragen.)
1. Conclusie gericht tegen de „beschikking” van het Fonds van 12 mei 1958
Niettegenstaande de algemene formulering van de beroepschriften („nietig te verklaren de navolgende beschikkingen, welke zijn onwettig en ongegrond”) kan het hier slechts een beroep tot nietigverklaring betreffen.
Eerste vraag, gesteld door de Hoge Autoriteit, die er echter niet nader op ingaat en er geen weer van niet-ontvankelijkheid aan ontleent: is het beroep ingesteld binnen de termijn van een maand? De brief is gedateerd op 12 mei, doch is niet aangetekend verzonden; de vennootschap heeft verklaard niet in staat te zijn vast te stellen op welke datum de brief is ontvangen.
Indien men zich houdt aan de Franse administratieve rechtspraak, geldt de regel, dat de beroepstermijn tegen een individuele beschikking, althans ten opzichte van diegenen, aan wie zij dient te worden betekend, loopt vanaf deze betekening. Wat is een „betekening”? Dit is de maatregel welke de steller van de beschikking treft teneinde deze ter kennis te brengen van degeen voor wie zij bestemd is. Voorts moet — volgens dezelfde regels — degeen die de handeling verricht bewijzen dat de betekening heeft plaatsgevonden. Verkregen of veronderstelde „bekendheid” is niet voldoende.
Ook het Verdrag schijnt van deze beginselen uit te gaan, gezien de bepalingen van de artikelen 15, lid 2 jo. 33, lid 3.
Gewoonlijk wordt het bewijs geleverd door een ontvangstbewijs van de posterijen, hetgeen impliceert dat een aangetekende brief is verzonden vergezeld van een ontvangstbewijs. Dit bewijs kan met andere worden aangevuld, welke in casu ontbreken. Indien er dus inderdaad sprake was van een voor beroep vatbare beschikking zou het verzoek ontvankelijk zijn.
Echter (wij komen hier tot de tweede vraag), wij zijn met de Hoge Autoriteit van mening dat dit niet het geval is. Dit volgt uit de inhoud van de brief, welke wij zojuist hebben weergegeven. De vennootschap had het verzoek ingediend, haar een afwijking toe te staan. Het Fonds beperkt zich tot het antwoord dat in afwachting van een afwijking, verleend door het Bureau, of van een uitspraak van het Hof van Justitie, de bijdragen verschuldigd blijven; het beschikt dus niet op het verzoek. Voorts herinnert het Fonds aan het beloop van de ter zake verschuldigde bedragen; maar zoals U weet, heeft alleen de Hoge Autoriteit ten deze de bevoegdheid op grond van artikel 92 een beschikking te geven, welke titel van tenuitvoerlegging vormt; er is dus evenmin sprake van een beschikking betreffende de betaling.
Door deze overwegingen kunnen wij ons ontslagen achten van een onderzoek naar de vraag of een beroep tot nietigverklaring, gegrond op artikel 33, lid 2, kan worden ingesteld tegen een beschikking welke niet afkomstig is van de Hoge Autoriteit. De Hoge Autoriteit stelt deze vraag niet aan de orde, hoewel zij ons zeer twijfelachtig toeschijnt.
2. Conclusie „voor zoveel nodig” gericht tegen de „beschikking waarbij de gevraagde beslissing aangehouden werd”, welke voortvloeit uit de brief van 2 juni
Op dit punt kan geen twijfel bestaan; deze brief bevat kennelijk geen beschikking doch slechts de mededeling dat de beschikking is uitgesteld.
3. Conclusie gericht tegen „de stilzwijgende weigering, welke voortvloeit uit het feit dat het verzoek tot het verlenen van een afwijking, bij brieven van 31 maart 1958 gericht lot het Fonds en het Bureau, gedurende meer dan twee maanden onbeantwoord is gebleven'”
Verzoekster deelt niet mede, wie dit verzoek onbeantwoord heeft gelaten, doch dit kan uiteraard in haar gedachtengang slechts de Hoge Autoriteit zijn, daar, zoals we gezien hebben, het Fonds en het Bureau tot wie de brieven van 31 maart waren gericht daarop hebben geantwoord en daar deze antwoorden als beschikkingen worden bestreden.
De Hoge Autoriteit heeft dit trouwens wel begrepen; zij geeft impliciet toe dat verzoekster zich in de brieven van 31 maart aan het Bureau en aan het Fonds mede tot haar heeft gewend in de zin van artikel 35 van het Verdrag. Zij geeft eveneens toe dat, nu naar aanleiding van de in deze brieven vervatte verzoeken geen beschikking is gegeven, het beroep kan worden beschouwd als een beroep ex artikel 35, dat binnen de gestelde termijn is ingesteld.
Maar zij stelt dat noch lid 1, noch lid 2 van artikel 35 van toepassing zijn. Lid 1 niet omdat, nu verzoekster zelf erkent dat zij niet voldoet aan de voorwaarde der „plaatselijke integratie” welke volgens de vroegere beschikkingen van de Hoge Autoriteit is vereist voor het toestaan van een afwijking, deze haar niet kan worden verleend; lid 2 niet omdat de stilzwijgende weigering, een afwijking toe te staan, ten opzichte van verzoekster geen détournement de pouvoir bevat.
Ook wij zijn van mening dat het beroep niet ontvankelijk is voor zover het op artikel 35 berust, echter om andere redenen.
In deze gehele zaak — althans bij de schriftelijke behandeling — gaat de Hoge Autoriteit er van uit dat zowel de organen van Brussel als zij zelf als wel de organen van Brussel, handelend volgens van haar afkomstige richtlijnen, de bevoegdheid hadden tot het verlenen van „afwijkingen” (deze uitdrukking keert telkens terug) van de betaling van een wettelijk verschuldigde belasting. Echter, wij hebben reeds in onze vroegere beschouwingen met nadruk erop gewezen, en de geachte raadsman van de Hoge Autoriteit heeft bij de mondelinge behandeling eveneens verklaard, dat de Hoge Autoriteit een dergelijke bevoegdheid niet bezit, en de organen van Brussel nog minder. De enige wettige basisbeschikkingen zijn de beschikkingen van de Hoge Autoriteit, gegeven volgens de vormvoorschriften van artikel 53, lid 1, sub b), dat wil zeggen met instemming van de Raad van Ministers, bij eenstemmigheid bepaald, in casu de beschikkingen 22-54, 14-55 en 2-57.
In deze beschikkingen wordt aankoopschroot aan de heffing onderworpen en daardoor „eigen omloopschroot” vrijgesteld. In de praktijk kunnen dan alleen moeilijkheden rijzen bij de toepassing: draagt deze of gene hoeveelheid schroot het karakter van „aankoopschroot” dat belastbaar is?
In deze omstandigheden, en bij gebreke van een afzonderlijke rechtspleging (zoals in de nationale rechtsstelsels in het algemeen voor de belastingen bestaat) zijn er in beginsel slechts twee mogelijkheden van beroep:
1)
een rechtstreeks beroep tot nietigverklaring gericht tegen de verordenende basisbeschikkingen, welke zijn gegeven overeenkomstig de vormvoorschriften van artikel 53, lid 1, sub b);
2)
een individueel beroep tegen de executoriale beschikking ex artikel 92 waarbij, in overeenstemming met Uw rechtspraak welke voortvloeit uit de arresten Chasse en Meroni, de ondernemingen het recht hebben, bij wijze van exceptie de onwettigheid der basisbeschikkingen in te roepen met alle middelen van artikel 33, lid 1. Laatstgenoemde procesgang betekent dat de rechten van belanghebbenden volledig worden gewaarborgd, zoals korte tijd geleden onze ambtgenoot Roemer heeft opgemerkt in zijn conclusie in de zaken SIMET e.a. (36-58 e.v.), in het onderdeel van zijn betoog getiteld: „Opmerkingen over artikel 36”.
Het probleem wordt echter vertroebeld doordat de financiële instelling niet door de Hoge Autoriteit wordt beheerd doch door de organen aan welke zij het beheer heeft toevertrouwd.
Dit beheer omvat — hetgeen voor de hand ligt — de vaststelling van de basis waarop de aanslag berust, dat wil zeggen de berekeningsgrondslag, alsmede de inning van de bijdrage. Dit volgt uit artikel 12 van de beschikking 2-57 (om ons tot de laatste basisbeschikking te beperken) en op dit punt blijft de aan de organen van Brussel verleende delegatie van bevoegdheden ongetwijfeld binnen de volgens het arrest-Meroni geoorloofde grenzen.
Rest echter „de controle” van het uitvoerend orgaan, wat men in het Franse recht zou noemen het „administratieve toezicht” (tutelle administrative). De regeling welke te dien einde door de beschikking 2-57 in het leven is geroepen, is door het arrest-Meroni onvoldoende geacht. Toch bestaat een dergelijke regeling in zekere zin wel: artikel 15 van de beschikking 2-57 bepaalt met name dat bij gebreke van een eenparige beslissing van de Besturen van het Gemeenschappelijk Bureau of van het Fonds „betreffende de maatregelen, voorzien bij de artikelen 3 tot 11, eerste lid” de beslissing wordt genomen door de Hoge Autoriteit. Op grond van deze overweging hebben wij in de Duitse geschillen de brief van de Hoge Autoriteit van 18 december 1957 als een beschikking beschouwd.
Weliswaar zou men van mening kunnen zijn dat deze regeling in zekere zin slechts de „inwendige betrekkingen” tussen het beheervoerende orgaan en het toezichthoudende gezag betreft en dat derden (hoezeer ook belanghebbend) niet de bevoegdheid hebben de dientengevolge gegeven beschikkingen te bestrijden. Doch een dergelijk standpunt komt ons te beperkt voor. Wij zijn integendeel van mening dat deze regeling, waarbij toezicht (of controle) is ingesteld, niet alleen in het openbaar belang wordt getroffen doch tevens in het belang der ondernemingen, en dat deze laatste het wettelijk recht hebben te eisen dat dezelve wordt geëerbiedigd. Wij zijn zelfs van mening (dit ligt onzes inziens in de lijn van het arrest-Meroni) dat in die gevallen waarin de medewerking van het uitvoerend orgaan niet is voorzien of althans verplicht gesteld (bijvoorbeeld indien de beslissingen met eenstemmigheid zijn genomen) de ondernemingen bij de Hoge Autoriteit tegen deze beslissingen moeten kunnen opkomen, niettegenstaande het stilzwijgen van de tekst op dit punt.
Ten slotte is het zo, dat de verdubbeling van bevoegdheid welke het bestaan van een beherend orgaan dat onder toezicht van de Hoge Autoriteit werkzaam is, met zich brengt, ertoe leidt dat deze laatste beschikkingen kan geven welke buiten haar beide bevoegdheden (namelijk ten eerste de bevoegdheid tot het geven van basisbeschikkingen en ten slotte de bevoegdheid om de belasting te dekken door middel van een executoriale beschikking) omgaan en halverwege daartussen staan. Hierbij komt dat in casu een te drastische oplossing ontoelaatbare gevolgen zou hebben, daar de organen van Brussel juist een uitspraak van het Hof afwachten om aan de Hoge Autoriteit te verzoeken, beschikkingen te geven overeenkomstig artikel 92: aldus zou de eindbeslissing zeer ten onrechte worden uitgesteld.
Het schijnt ons echter toe, dat men niet nog verder mag gaan door een procedure toe te laten, waarbij iedere willekeurige belanghebbende op elk gewenst moment de grondslag van de hem opgelegde aanslag zou kunnen bestrijden door een beschikking uit te lokken, waartegen voor het Hof een beroep tot nietigverklaring zou kunnen worden ingesteld.
Dit zijn de redenen waarom een beroep gegrond op artikel 35 ons in casu niet mogelijk lijkt: het gaat hier niet om een „afwijking” doch alleen om de vraag of het onderhavige schroot al dan niet „aankoopschroot” is in de zin van de beschikkking 2-57. Deze vraag kan slechts in twee soorten van beroep aan de orde worden gesteld: ofwel een rechtstreeks beroep tot nietigverklaring gericht tegen een (expliciete of impliciete) beschikking van de Hoge Autoriteit ex artikel 15 van de beschikking 2-57, waarin deze zich uitspreekt over een beslissing van het Gemeenschappelijk Bureau of het Fonds, ofwel een beroep tegen een beschikking ex artikel 92.
In een dergelijk systeem blijft de rechtsbescherming van belanghebbenden gewaarborgd zonder dat in de praktijk een instelling, welke ten slotte niet meer is dan een Vereveningskas, al te zeer aanleiding geeft tot procedures.
4. Conclusie houdende „de exceptie van onwettigheid tegen de algemene beschikking, vervat in de brief van de Hoge Autoriteit van 18 december 1957 aan het Gemeenschappelijk Bureau van Schrootverbruikers betreffende de omschrijving van het begrip „eigen omloopschroot” in de zin van de beschikkingen 22-54, 14-55 en 2-57”
Indien U met ons de niet-ontvankelijkheid aanneemt van het beroep voor zover dit is gericht tegen de beweerde beschikkingen van 12 mei en 2 juni 1958, evenals de niet-ontvankelijkheid van de conclusie welke is gebaseerd op artikel 35, spreekt het vanzelf dat de exceptie van onwettigheid dientengevolge komt te vervallen.
Hetzelfde geldt a fortiori indien, volgens het standpunt van verschillende der verzoeksters in de Duitse zaken hetwelk wij gemeend hebben te moeten volgen, de brief van 18 december 1958 als een individuele beschikking wordt beschouwd; immers, de exceptie van onwettigheid kan niet worden opgeworpen tegen een individuele beschikking.
5. Conclusie „voor zoveel nodig” gericht tegen „de algemene beschikking, vervat in de brief van 17 april 1958”
Op dit punt bestaat geen twijfel omtrent de ontvankelijkheid: de brief van 17 april is gepubliceerd in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen van 13 mei en het beroepschrift is geregistreerd op 30 juni, dat wil zeggen binnen de termijn welke voortvloeit uit de toepassing van artikel 33 van het Verdrag jo. artikel 85, par. 1 en 2 van het Reglement (overigens de laatste dag van genoemde termijn, indien wij goed geteld hebben). De termijn loopt hier inderdaad vanaf de publikatie, zelfs indien wordt erkend, dat de beschikking van individuele aard is, want zowel bij algemene als bij individuele beschikkingen loopt de termijn ten opzichte van derden, dat wil zeggen, diegenen aan wie dezelve niet behoeven te worden betekend, vanaf de publikatie.
Daarentegen rijst de vraag wat de betekenis is van de conclusie welke is gericht tegen de beschikking van 17 april 1958. De Hoge Autoriteit stelt dat deze beschikking de definitie van het eigen omloopschroot, zoals deze is omschreven in de beschikking van18 december 1958, volkomen onaangetast laat, daar zij alleen ten doel heeft een nadere omschrijving te geven van het beroemde criterium van de plaatselijke integratie, op grond waarvan bij de toepassing van bedoelde definitie een uitzondering moet worden gemaakt. Het beroep zou dan uitsluitend ten doel kunnen hebben deze uitzondering, dat wil zeggen de ontheffing verleend aan Breda Siderurgica en Hoogovens evenals aan de vennootschappen welke zich eventueel in hetzelfde geval bevinden, te bestrijden. De Hoge Autoriteit voegt hieraan nog toe dat dit geenszins het werkelijke doel van verzoekster is: deze toch zou de mening verkondigen dat het criterium van de plaatselijke integratie niet te ruim doch te eng is en zou de definitie van het eigen omloopschroot vervat in de brief van 18 december 1957 in werkelijkheid niet bestrijden.
Op dit punt kunnen wij verweerster niet volgen.
In de eerste plaats zijn wij, wat de juridische zijde van de zaak betreft, van mening dat de beschikking van 17 april 1958, waarin een nadere aanduiding wordt gegeven van de oplossing van de moeilijkheden waarmede de organen van Brussel te kampen hadden, bij het vaststellen van de berekeningsgrondslag der vereveningsbijdrage wel is uitgegaan van de beginselen van de beschikking van 18 december 1957, doch daaraan wat men zou kunnen noemen een „opvallende wending” heeft gegeven. Deze beschikking bevat namelijk nieuwe elementen, geeft niet slechts een herhaling van de eerste beschikking. Hierdoor wordt de vraag nopens de definitie van het eigen omloopschroot in een ander daglicht geplaatst, waardoor naar ons oordeel de ondernemingen welke het niet nodig hadden geoordeeld de eerste beschikking te bestrijden, de mogelijkheid moeten hebben bij gelegenheid van een tegen de tweede beschikking ingesteld beroep het gehele onderhavige probleem, dat wil zeggen de definitie van het eigen omloopschroot, aan de orde te stellen. Dit geldt vooral daarom omdat de Hoge Autoriteit in deze beschikking van 17 april met nadruk een van de belangrijkste argumenten herhaalt, waarop zij op 18 december haar weigering om concernschroot vrij te stellen had gebaseerd, te weten dat „het bestaan van organisatorische bindingen tussen staalproducerende vennootschappen en andere vennootschappen welke afvalschroot doen ontstaan, in de Gemeenschap een veel voorkomend verschijnsel is, dat in verschillende vorm en omvang optreedt”.
Wat de inhoud van het betoog van verzoekster aangaat, het is juist dat dit vooral ten doel heeft het criterium „plaatselijke integratie” — als zijnde te eng — te bestrijden en te vervangen door het criterium „industrieel complex”, veeleer dan het principe volgens hetwelk het zogenaamde „concernschroot” wordt belast, aan te tasten. Deze houding is gemakkelijk verklaarbaar, immers verzoekster wist dat de principiële vraag aan de orde was gekomen in verschillende beroepen (die van de Duitse vennootschappen) waarin het Hof zich zou dienen uit te spreken; uit de bewoordingen van het verzoek van verzoekster van 31 maart blijkt duidelijk dat zij intussen in het voetspoor van Breda en Hoogovens een „afwijking” trachtte te verkrijgen.
Toch kan men niet zeggen, dat het verzoekschrift het principe volgens hetwelk concernschroot wordt belast, niet bestrijdt, integendeel, verzoekster verwijlt langdurig bij de nauwe economische, juridische en industriële banden waarmede zij met de Régie Renault is verbonden, en met name in de paragrafen XI en XII bestrijdt zij, als zijnde te eng en strijdig met het Verdrag, het zuiver juridische eigendomscriterium waarvan de beschikking van 18 december 1957 uitgaat en stelt zij dat het criterium „economisch complex” hiervoor in de plaats moet worden gesteld: dit is precies de stelling van de Duitse beroepen.
Nopens deze laatste conclusie, welke strekt tot nietigverklaring van de beschikking van 17 april 1958, zijn wij derhalve van mening, dat het Hof zich kan uitspreken over de wettigheid van de definitie van het „eigen omloopschroot” dat van de vereveningsheffing is vrijgesteld, in de vorm waarin deze definitie door de Hoge Autoriteit is gegeven.
Wij zijn ten slotte van mening dat deze wettigheid niet slechts met het middel détournement de pouvoir, doch volledig kan worden getoetst, zowel met betrekking tot de basisbeschikkingen als tot het Verdrag, omdat naar onze mening de beschikking van 17 april evenals die van 18 december als een individuele beschikking moet worden beschouwd. Afgezien van de argumenten in deze zin welke wij in onze vorige conclusies hebben gebezigd, menen wij ons te kunnen beroepen op het arrest-Nold van 20 maart 1959, waarin bij de beoordeling van het individuele karakter van een beschikking geen onderscheid wordt gemaakt tussen ondernemingen tot welke deze beschikking zich richt en derden.
B — Beroep 33-58 (Société des usines de Pontlieue)
De vennootschap heeft een afzonderlijk beroep ingesteld tegen de beschikking van 17 april 1958, hetwelk is geregistreerd op dezelfde dag als het beroep 32-58. De conclusie van dit beroep is identiek met de laatste conclusie van het beroep 32-58 (conclusie no. 5) en al hetgeen wij zojuist over dit onderwerp hebben gezegd is daarop geheel van toepassing.
C — Beroep 42-58 (Société des aciers fins de l'Est)
De conclusies van dit beroep zijn de volgende:
1. Conclusie gericht tegen „de stilzwijgende weigering, welke voortvloeit uit het feit dat het verzoek tot het verlenen van een afwijking, bij brief van 23 juli 1958 gericht tot de Hoge Autoriteit van de E.G.K.S., gedurende meer dan twee maanden onbeantwoord is gebleven'”
Deze vraag komt overeen met die welke wij enige ogenblikken geleden ter gelegenheid van het beroep 32-58 hebben onderzocht. Het enige verschil is, dat het verzoek hetwelk de procedure van artikel 35 zou moeten inleiden, rechtstreeks tot de Hoge Autoriteit is gericht.
Wij kunnen slechts naar onze voorgaande uiteenzettingen verwijzen waaruit volgt dat het geschil niet langs deze weg kan worden berecht.
2. Conclusie gericht „voor zoveel nodig tegen de beschikking vervat in de brief van 31 juli 1958 van de Hoge Autoriteit aan verzoekster, waarbij de gevraagde beslissing aangehouden werd”
Het betreft bier slechts een ontvangstbevestiging waarin wordt medegedeeld dat het verzoek in studie is genomen. Dit is uiteraard geen beschikking.
3./4. De vennootschap bestrijdt bij wege van exceptie van onwettigheid enerzijds de „algemene” beschikking vervat in de brief van 18 december 1957 en anderzijds de eveneens als „algemeen” betitelde beschikking vervat in de brief van 17 april 1958
Indien U onze zienswijze volgt, zult U deze conclusies eveneens afwijzen omdat de exceptie van onwettigheid veronderstelt dat het beroep ontvankelijk is, hetgeen naar onze mening niet het geval is, en bovendien omdat de exceptie van onwettigheid in ieder geval niet kan worden opgeworpen tegen een individuele beschikking, als hoedanig wij elk der beschikkingen van 18 december 1957 en 17 april 1958 menen te moeten beschouwen.
Resumerend zijn wij van mening dat alleen naar aanleiding van de conclusie no. 5 van het beroep 32-58 en van de conclusie van het beroep 33-58 aanleiding bestaat ten principale recht te doen.
II
Wat betreft het geding ten principale, dat wil zeggen het probleem van de wettigheid van de definitie van het „eigen omloopschroot”, vervat in de beschikking van 18 december 1957, nader omschreven en aangevuld in die van 17 april 1958, zijn wij van mening dat, nadat wij ons in het licht van deze nieuwe beroepen en van de bij de schriftelijke en mondelinge behandeling naar voren gebrachte argumenten opnieuw ernstig op de kwestie bezonnen hebben, wij volledig moeten volharden bij het standpunt dat wij ter gelegenheid van de eerste processen hebben ingenomen, met inbegrip van de aarzelingen op verschillende punten waarvan wij U toen deelgenoot hebben gemaakt.
Wij zullen ons beperken tot enige aanvullende opmerkingen, welke meer in het bijzonder betrekking hebben op de gevallen die heden aan Uw oordeel zijn onderworpen en op de wijze waarop sommige argumenten zijn voorgedragen.
De eerste opmerking betreft de vraag of de schrootleveranties van de Régie Renault aan haar twee dochterondernemingen het juridische karakter van een koopovereenkomst dragen of, juister gezegd, of zij ter uitvoering van een koopovereenkomst plaatsvinden. Verzoeksters raadsman heeft in een boeiend pleidooi trachten aan te tonen dat dit niet het geval is en heeft daartoe vooral betoogd dat de „vrijheid” die aan iedere overeenkomst ten grondslag behoort te liggen, zou ontbreken.
Wij zullen ons niet laten verleiden tot een leerstellig betoog over de theoretische grondslag van de overeenkomsten in het algemeen en van de koopovereenkomst in het bijzonder. Het moge voldoende zijn dat wij — (niet dan onder het aanbieden van verontschuldigingen) — enige elementaire beginselen van het Franse recht dienaangaande in herinnering brengen en wel van het burgerlijk recht en van het handelsrecht.
Volgens het burgerlijk recht komt een koopovereenkomst tot stand zodra wilsovereenstemming bestaat over de zaak en over de prijs (artikel 1583, Code Civile). Wilsovereenstemming moet bestaan tussen natuurlijke personen of rechtspersonen welke handelingsbevoegd zijn en derhalve in staat om overeenkomsten af te sluiten. Niet van belang is, of uit economisch oogpunt beschouwd een van deze personen ten opzichte van de ander in een afhankelijke positie verkeert, of het vermogen van de verkoper in meerdere of mindere mate met dat van de koper samenvalt, noch enige andere omstandigheid welke niet rechtstreeks betrekking heeft op het sluiten van de overeenkomst. Slechts op het gebied der wilsgebreken kan de vraag van de geldigheid der overeenkomst aan de orde worden gesteld.
Wat de vorm aangaat kan de koopovereenkomst door authentieke of onderhandse akte tot stand komen (artikel 1582). Echter — hier doet het handelsrecht zich gelden — de Franse Code de Commerce bepaalt in artikel 109 dat „de overeenkomst van koop en verkoop kan worden bewezen (volgt een opsomming waarin o.a. voorkomt):
…
door een rekening welke de koper heeft geaccepteerd;
door briefwisseling;
door de boeken der partijen”.
Welnu, als onbetwist staat vast, dat de overdracht van schroot door de Régie Renault aan haar beide dochterondernemingen tot stand komt volgens handelsgebruik, dat hiervan een rekening wordt opgemaakt, dat de Régie Renault wordt gecrediteerd voor een bedrag gelijk aan de waarde van de overgedragen goederen, welke worden geïndividualiseerd, en dat deze verrichtingen in een afzonderlijke boekhouding worden genoteerd. Er is dus wel degelijk sprake van wilsovereenstemming over de zaak en de prijs; er vindt overdracht van eigendom en niet alleen van bezit plaats: evenals bij de Duitse zaken zijn wij van mening dat, hoewel de beginselen van het burgerlijk recht in Duitsland en Frankrijk verschillend zijn, wij inderdaad te maken hebben met een koopovereenkomst.
Het enige dat wellicht zou kunnen worden aangevoerd is dit, dat de Régie Renault niets anders doet dan dat zij aan haar dochterondernemingen schroot ter bewerking geeft, waardoor zij gedurende het gehele fabricageproces eigenares der goederen blijft. Doch verzoekster heeft dit niet gesteld en met reden, daar immers, zoals wij reeds in onze vorige conclusies opmerkten, in de beschikking 2-57 (artikel 10) tot ruwijzer en staal verwerkt schroot uitdrukkelijk met aankoopschroot, wordt gelijkgesteld en derhalve evenals dit laatste aan de vereveningsheffing wordt onderworpen.
Tweede opmerking. — Deze heeft betrekking op wat men zou kunnen noemen de „mate van integratie” welke bestaat tussen de Régie Renault en haar dochterondernemingen. Het staat vast dat deze integratie uit financieel oogpunt vrijwel volkomen is. Doch volgens de laatste inlichtingen, welke de partijen verschaft hebben met een toewijding en een nauwkeurigheid waarvoor wij niet anders dan erkentelijk kunnen zijn, blijkt de integratie uit industrieel oogpunt aanmerkelijk minder ver gevorderd te zijn dan aanvankelijk kon worden verondersteld.
Wat betreft de S.A.F.E. te Hagondange blijkt dat gedurende de jaren 1955 tot 1958 127.765 ton schroot afkomstig is van de „interne inzameling” dat wil zeggen van de eigen afval van de fabriek, 5.365 ton van de Régie Renault en dat 21.825 ton in de handel is gekocht.
Wat Saint-Michel-de-Maurienne (S.N.U.P.A.T.) betreft, zijn de verhoudingen juist omgekeerd: deze fabriek heeft gedurende dezelfde periode 74.101 ton (gelegeerd en gewoon schroot) van de Régie Renault, 770 ton van een dochteronderneming van deze en 3.118 ton uit de handel betrokken. Hieruit blijkt dat de Régie Renault verreweg de voornaamste schrootleverancier is van de Usines de Pontlieue.
Wat de staalleveranties van elk der beide dochterondernemingen aangaat, gelden de volgende cijfers:
S.A.F.E.: 127.290 ton aan het Concern Renault en 84.170 aan derden.
S.N.U.P.A.T.: 63.388 ton aan het Concern Renault tegenover 16.470 aan derden. De hoeveelheid van aan derden verkochte produkten is dus verre van te verwaarlozen, zelfs voor de S.N.U.P.A.T.
In de dit onderwerp betreffende nota welke de verzoeksters hebben overgelegd, wordt opgemerkt dat de staalleveranties van beide fabrieken aan de Régie Renault nooit minder hebben bedragen dan de schrootleveranties van de Régie Renault aan deze fabrieken. Men is geneigd te zeggen dat dit wel het minste is wat een moederonderneming van dochterondernemingen, met welke zij zo nauw verbonden is, kan verlangen, te weten dat zij tenminste in de vorm van staal terug krijgt wat zij in de vorm van schroot heeft afgestaan !
Derde opmerking, betreffende de prijzen. — In onze vorige conclusies hebben wij gezegd dat de overdrachtsprijs van concernschroot de marktprijs „ten minste bij benadering” moet volgen, dat wil zeggen daardoor worden beïnvloed. Daarbij hebben wij opgemerkt dat dit in de toen bepleite zaken inderdaad het geval was. Een vergelijking in de vorm van twee curven (waarvan de ene voornamelijk uit pieken bestaat en de andere vrijwel een rechte lijn vormt) wijst uit dat in casu de overdrachtsprijs de handelsprijs inderdaad slechts bij benadering gevolgd heeft. Toch moeten wij opmerken dat de overdrachtsprijs er niet volkomen los van staat, want het blijkt dat deze een verhoging of een verlaging ondergaat, wanneer de koers van de markt merkbaar in dezelfde richting wijst: deze koers wordt, hoewel enigszins op een afstand, toch gevolgd.
Wat volgt hieruit nu? Alleen dit dat in casu de regels der prijsvorming een enigszins vrije toepassing hebben gevonden. Het voornaamste nut van het financieel zelfstandig maken van een „bedrijf” ligt hierin dat daardoor in een bepaalde produktiesector een nauwkeurig beeld wordt verkregen van de kostprijs van de produktie, daarin begrepen de algemene onkosten of het evenredige aandeel daarin waarmede bij de prijscalculatie rekening wordt gehouden. Dit streven wordt zelfs regelmatig aangetroffen bij bedrijven welke aan dezelfde rechtspersoon toebehoren, zoals de fabrieken welke eigendom zijn van de staat. Teneinde dit resultaat te bereiken en de balans in evenwicht te houden, is het uiteraard nodig dat de in- en uitgaande goederen tegen reële prijzen worden geboekt. Dit geldt a fortiori wanneer het zoals in casu niet slechts om interne verrekeningsprijzen, doch om verkoopsprijzen gaat. Zolang er een werkelijke schrootmarkt bestaat, welke voor „prijsvorming” voldoende vrijheid laat, moeten de concerns voor hun eigen transacties met de marktprijzen rekening houden.
Eigenlijk zijn de in de huidige procedures opgeworpen moeilijkheden volkomen dezelfde als die welke zich bij de bestudering van de Duitse zaken hebben voorgedaan. Wij willen daarop niet terugkomen daar wij deze moeilijkheden naar onze mening in onze vorige conclusies reeds met de grootst mogelijke zorgvuldigheid aan een onderzoek hebben onderworpen.
Wij willen hieraan slechts toevoegen dat de bestudering der onderhavige gedingen, welke ons de gelegenheid heeft geboden dieper door te dringen in de concrete werkelijkheid doordat wij hierbij andere gevallen van integratie onder ogen kregen, ons versterkt in de mening dat het criterium der lokale integratie, waaraan de Hoge Autoriteit vasthoudt, ongetwijfeld het enige is dat in aanmerking komt indien men al, uitgaande van het principe dat concernschroot belastbaar is, hierop een uitzondering wil maken.
Het criterium der plaatselijke integratie immers is eenvoudig en objectief; weliswaar kunnen zich grensgevallen voordoen (lengte van een mijnspoor, enz.) maar waarschijnlijk zal het steeds betrekkelijk eenvoudig zijn deze grenzen te trekken, want er bestaat geen enkele overeenkomst tussen de roulatie van schroot binnen de grenzen van een plaatselijk geïntegreerd industrieel complex en de zuiver „economische” roulatie tussen bedrijven welke een verschillende functie vervullen en slechts dit gemeen hebben dat zij in financieel opzicht tot eenzelfde concern behoren. De plaatselijke integraties met Hoogovens en met Breda vertonen bijvoorbeeld geen spoor van overeenkomst met de gevallen van Saint-Michel-de-Maurienne en Hagondange welke van de Régie Renault via de spoorwegen, volgens de normale tarieven van de S.N.C.F., een gedeelte van hun schroot ontvangen. Het zou zeer goed denkbaar zijn, dat om bepaalde redenen, bijvoorbeeld verband houdende met de transportprijzen, de Société des usines de Pontlieue er op zekere dag belang bij heeft haar schroot op de markt te Lyon in te kopen waar dit, zoals kort geleden bij een ander proces is gebleken, in overvloed te vinden is, in plaats van het uit Billancourt te betrekken. Wat zou er dan veranderd zijn in de exploitatie van de fabriek? Hierdoor wordt duidelijk aangetoond hoezeer een onderscheiding willekeurig is tussen eigen omloopschroot en aankoopschroot, gebaseerd op een ander criterium dan de plaatselijke integratie, hetwelk berust op het technische begrip van het eigen afval.
De principiële vraag is in werkelijkheid deze, of er redenen bestaan welke de uitzondering rechtvaardigen. Wij zijn geneigd dit aan te nemen doch vooral op dit punt blijven wij ten slotte enige twijfel koesteren.
III
Het is op grond van deze beschouwingen dat wij concluderen:
1. In de zaak 32-58:
—
tot niet-ontvankelijkverklaring der conclusies met uitzondering van die welke is gericht tegen de beschikking van de Hoge Autoriteit van 17 april 1958,
—
tot verwerping van laatstgenoemde conclusie;
2. In de zaak 33-58:
—
tot verwerping van het beroep;
3. In de zaak 42-58:
—
tot niet-ontvankelijkverklaring van het beroep,
—
met bepaling dat elk der verzoeksters zal worden veroordeeld tot betaling van de kosten welke door haar zijn veroorzaakt.