62023CC0526
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
RICHARD DE LA TOUR
ippreżentati fil‑5 ta’ Settembru 2024 (
1
)
Kawża C‑526/23
VariusSystems digital solutions GmbH
vs
GR Inhaberin B & G
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Oberster Gerichtshof (il‑Qorti Suprema, l-Awstrija))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Regolament (UE) Nru 1215/2012 – Ġurisdizzjoni, rikonoxximent u eżekuzzjoni tas-sentenzi – Ġurisdizzjoni speċjali fil-qasam kuntrattwali – Il-punt 1(b) tal-Artikolu 7 – Provvista ta’ servizzi – Software żviluppat u operat fi Stat Membru, adattat għall-bżonnijiet individwali ta’ utent li jirrisjedi fi Stat Membru ieħor – Post ta’ eżekuzzjoni”
I. Introduzzjoni
1.
L-użu ta’ software (
2
) u tal-internet kemm mill-professjonisti kif ukoll mill-individwi huwa attwalment permanenti. Is-servizz li jikkonsisti fl-iżvilupp ta’ software adattat għal bżonnijiet professjonali speċifiċi huwa wkoll frekwenti ħafna fil-prattika. L-isfidi ekonomiċi huma ta’ portata kbira f’dan il-qasam.
2.
Huwa għaldaqstant sorprendenti li jiġi kkonstatat li, sal-lum, il-Qorti tal-Ġustizzja qatt ma kellha l-okkażjoni li tieħu konjizzjoni ta’ domanda preliminari dwar l-għażla ta’ ġurisdizzjoni internazzjonali fil-qasam kuntrattwali, prevista fil-punt 1(b) tal-Artikolu 7 tar-Regolament (UE) Nru 1215/2012 (
3
), fil-kuntest ta’ tilwim ta’ natura internazzjonali li għandu bħala suġġett il-provvista ta’ servizzi informatiċi online.
3.
Jidhirli li l-eżistenza ta’ klawżoli li jattribwixxu ġurisdizzjoni jew għażla ta’ liġi applikabbli, skont l-użanzi kuntrattwali f’dan il-qasam ta’ attività, tispjega din il-konstatazzjoni (
4
).
4.
Konsegwentement, l-assenza ta’ kwalunkwe ftehim, fil-kawża prinċipali, tikkostitwixxi għall-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità li tispeċifika l-kriterji ta’ rabta mal-qorti li għandha ġurisdizzjoni u li tegħleb din il-kontradizzjoni: kif għandha tiġi interpretata l-għażla ta’ ġurisdizzjoni internazzjonali li hija bbażata fuq lokalizzazzjoni konkreta tal-provvista ta’ servizzi meta din tkun żgurata mill-internet? Fi kliem ieħor, kif għandu jiġi ddefinit il-kriterju materjali adottat mil-leġiżlatur tal-Unjoni f’kuntest immaterjali?
5.
Huwa minnu li din il-problema ma hijiex ġdida għall-Qorti tal-Ġustizzja, kif jirriżulta mill-ġurisprudenza tagħha dwar l-għażla ta’ ġurisdizzjoni fil-qasam ta’ delitt. Madankollu, din il-ġurisprudenza hija bbażata fuq approċċi li ma jistgħux jiġu trasposti fil-qasam kuntrattwali. Għaldaqstant, id-dibattitu jirrigwarda l-alternattiva konkreta, kif proposta mill-Oberster Gerichtshof (il-Qorti Suprema, l-Awstrija), il-qorti tar-rinviju, li hija s-segwenti: fl-assenza ta’ dispożizzjonijiet kuntrattwali, għandu jiġi adottat il-post fejn ġie ddisinjat is-software jew dak tal-użu tiegħu?
6.
Ser nesponi r-raġunijiet li għalihom, f’dan il-kuntest partikolari ta’ provvista ta’ servizzi informatiċi fuq network miftuħ bħall-internet, jidhirli li għandu jintuża bħala kriterju dak tal-post fejn is-servizz jikkonkretizza ruħu għall-utent (
5
).
II. Il‑kuntest ġuridiku
7.
Il-premessi 15 u 16 tar-Regolament Nru 1215/2012 jiddikjaraw:
“(15)
Ir-regoli ta’ ġurisdizzjoni għandhom ikunu prevedibbli ħafna u stabbiliti fuq il-prinċipju li l-ġurisdizzjoni hija ġeneralment ibbażata fuq id-domiċilju tal-konvenut. Il-ġurisdizzjoni għandha dejjem tkun disponibbli fuq il-bażi ta’ din ir-raġuni ħlief għal ftit sitwazzjonijiet definiti sewwa li fihom is-suġġett tat-tilwima jew ta’ awtonomija tal-partijiet ikunu jeħtieġu fattur ta’ konnessjoni differenti. […]
(16)
Barra d-domiċilju tal-konvenut, għandu jkun hemm raġunijiet alternattivi ta’ ġurisdizzjoni bbażati fuq konnessjoni mill-qrib bejn il-qorti u l-azzjoni jew sabiex tkun iffaċilitata l-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja. L-eżistenza ta’ konnessjoni mill-qrib għandha tiżgura ċ-ċertezza legali u tevita l-possibbiltà li l-konvenut jiġi mħarrek f’qorti ta’ Stat Membru li dan il-konvenut ma setax raġonevolment jipprevedi. […]”
8.
L-Artikolu 4(1) ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“Soġġetti għal dan ir-Regolament, persuni b’domiċilju fi Stat Membru għandhom, independentament min-nazzjonalità tagħhom, jitressqu quddiem il-qrati ta’ dak l-Istat Membru.”
9.
Il-punt 1 tal-Artikolu 7 tal-imsemmi regolament jistabbilixxi:
“Persuna domiċiljata fi Stat Membru tista’ tiġi mħarrka fi Stat Membru ieħor:
(a)
fi kwistjonijiet relatati ma’ kuntratt, fil-qrati tal-post tat-twettiq tal-obbligazzjoni in kwistjoni;
(b)
għall-finijiet ta’ din id-dispożizzjoni u sakemm ma jkunx miftiehem mod ieħor, il-post tat-twettiq tal-obbligi f’dak il-każ għandu jkun:
–
fil-każ ta’ bejgħ ta’ oġġetti, il-post fl-Istat Membru fejn, skont il-kuntratt, l-oġġetti ġew ikkonsenjati jew suppost li kienu kkonsenjati,
–
fil-każ ta’ bejgħ ta’ oġġetti [provvista ta’ servizzi], il-post fl-Istat Membru fejn, skont il-kuntratt, l-oġġetti ġew ikkonsenjati [s-servizzi ġew ipprovduti] jew suppost li kienu kkonsenjati [pprovduti];
(c)
jekk il-punt (b) ma japplikax, japplika l-punt (a).”
III. Il‑fatti tal‑kawża prinċipali u d‑domanda preliminari
10.
VariusSystems digital solutions GmbH (
6
), li għandha s-sede tagħha fi Vjenna (l-Awstrija), teżerċita l-attività tagħha fis-settur tas-servizzi informatiċi. Hija żviluppat għal GR, proprjetarja tal-impriża B & G, stabbilita fil-Ġermanja, software li jippermetti l-analiżi tat-testijiet tal-COVID‑19 skont ir-rekwiżiti tal-leġiżlatur Ġermaniż u intiż sabiex jintuża fiċ-ċentri tal-ittestjar Ġermaniżi (
7
). L-għan tal-kuntratt kien l-iżvilupp (
8
) u l-operat (
9
) tas-software fil-Ġermanja. Il-partijiet fil-kawża prinċipali ma kkonkludewx kuntratt bil-miktub u la għażlu qorti li għandha ġurisdizzjoni u lanqas post ta’ eżekuzzjoni, fil-każ ta’ tilwim.
11.
VariusSystems titlob mingħand GR il-ħlas ta’ somma fl-ammont totali ta’ EUR 101 587.68, flimkien mal-interessi, għall-perijodu bejn l‑1 ta’ Jannar 2022 u t‑3 ta’ Ġunju 2022, li tikkorrispondi għall-fatturazzjoni ta’ kull test tal-COVID‑19 imwettaq. Hija bbażat il-ġurisdizzjoni tal-qrati Awstrijaċi fuq it-tieni inċiż tal-punt 1(b) tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1215/2012, għar-raġuni li, għalkemm is-software ġie speċifikament adattat u żviluppat skont il-bżonnijiet speċifiċi tal-impriża ta’ GR sabiex jintuża fil-Ġermanja, dawn ix-xogħlijiet kollha twettqu fi Vjenna.
12.
Mill-atti tal-proċess mibgħut mill-qorti tar-rinviju jirriżulta li t-tilwima bejn il-partijiet toriġina minn difetti fis-software ipprovdut, allegati minn GR, b’mod partikolari fir-rigward tal-osservanza tar-rekwiżiti tal-leġiżlatur Ġermaniż u tal-Kassenärztliche Bundesvereinigung (l-Assoċjazzjoni Federali tat-Tobba li Jaħdmu fuq Bażi Kuntrattwali mal-Fond ta’ Assigurazzjoni tas-Saħħa, il-Ġermanja) dwar il-fatturazzjoni tat-testijiet ta’ screening kif ukoll dwar il-modalitajiet ta’ trażmissjoni taċ-ċertifikati ta’ test għall-applikazzjoni “Corona-Warn-App”.
13.
GR ikkontestat il-ġurisdizzjoni internazzjonali tal-qorti adita. Hija tirrileva li s-servizz karatteristiku fil-kuntratt inkwistjoni kien l-użu ta’ software operattiv konformi mar-rekwiżiti tal-leġiżlatur Ġermaniż għal persuni fiżiċi Ġermaniżi fil-Ġermanja, sabiex minn dan tiddeduċi li l-post ta’ eżekuzzjoni li għandu jiġi adottat huwa s-sede tagħha.
14.
Il-Landesgericht Wien (il-Qorti Reġjonali ta’ Vjenna, l-Awstrija), filwaqt li rrifjutat il-ġurisdizzjoni internazzjonali tagħha, ċaħdet ir-rikors. Hija kklassifikat il-kuntratt konkluż bejn il-partijiet bħala “kuntratt ta’ bejgħ” u qieset li l-post ta’ eżekuzzjoni kien is-sede tal-impriża ta’ GR fil-Ġermanja.
15.
L-Oberlandesgericht Wien (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ Vjenna, l-Awstrija) ikkonfermat din id-deċiżjoni filwaqt li madankollu adottat il-klassifikazzjoni ta’ “bejgħ ta’ oġġetti [provvista ta’ servizzi]”, fis-sens tat-tieni inċiż tal-punt 1(b) tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1215/2012, għar-raġuni b’mod partikolari li s-software kellu jiġi adattat u żviluppat speċjalment għall-bżonnijiet speċifiċi tal-impriża ta’ GR, skont ir-rekwiżiti tal-leġiżlatur Ġermaniż. Peress li qieset li s-servizzi li ma jirrigwardawx post partikolari jitqiesu li ġew ipprovduti fejn il-benefiċjarju jaċċedi għal dawn is-servizzi, dik il-qorti qieset li, f’dan il-każ, dan il-post jinsab fil-Ġermanja, fejn huwa disponibbli s-software li għandu jiġi adattat speċifikament għas-sitwazzjoni Ġermaniża, ħaġa li tikkostitwixxi s-servizz karatteristiku tal-kuntratt.
16.
Għalhekk VariusSystems ippreżentat appell għal “Reviżjoni” quddiem l-Oberster Gerichtshof (il-Qorti Suprema), li wkoll tqis li għandu jiġi applikat it-tieni inċiż tal-punt 1(b) tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1215/2012, fir-rigward tal-iżvilupp ta’ software individwalizzat.
17.
Skont dik il-qorti, huwa neċessarju li jiġi ddeterminat il-post fejn twettqet parti kbira mill-provvista ta’ servizzi (
10
), ħaġa li twassal sabiex jitqies bħala l-post ta’ eżekuzzjoni tal-kuntratti ta’ żvilupp ta’ software, il-post fejn jiġi pprovdut is-servizz intellettwali, u mhux dak fejn is-software jiġi kkonsultat u użat.
18.
Madankollu, l-imsemmija qorti tistaqsi dwar ir-rilevanza ta’ tali soluzzjoni minħabba ċerti opinjonijiet dottrinali, li skonthom, jekk servizz ma jkunx relatat ma’ post partikolari, dan jitqies li huwa pprovdut fejn il-benefiċjarju tas-servizz ikollu aċċess għalih.
19.
Hija tenfasizza li, f’dan il-każ, is-servizz intellettwali pprovdut fl-Awstrija ma jkollux valur awtonomu fih innifsu jekk ma jkunx is-suġġett ta’ aċċess u ta’ użu fil-Ġermanja, iktar u iktar peress li VariusSystems issostni li hija kellha titħallas għal kull test imwettaq b’suċċess. Hija żżid li l-qrati tal-post fejn jintuża s-software huma bla dubju f’pożizzjoni aħjar sabiex jiddeċiedu l-kwistjonijiet sostantivi dwar l-eżekuzzjoni tal-kuntratt minħabba l-prossimità tal-fatti u tal-provi. Għalhekk hija tistaqsi dwar il-punt jekk, għad-determinazzjoni tal-post ta’ eżekuzzjoni fil-każ ta’ servizzi mill-bogħod, bħal f’dan il-każ, il-post determinanti sabiex jiġi llokalizzat il-post ta’ eżekuzzjoni huwiex il-post fejn il-fornitur ta’ servizzi wettaq ix-xogħol, jew il-post li għalih ġie pprovdut is-servizz u fejn il-benefiċjarju kellu aċċess għalih.
20.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Oberster Gerichtshof (il-Qorti Suprema) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel id-domanda preliminari li ġejja lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“Il-punt 1b tal-Artikolu 7 tar-Regolament [Nru 1215/2012] għandu jiġi interpretat fis-sens li, fil-kuntest ta’ azzjoni fil-qasam kuntrattwali, il-post ta’ eżekuzzjoni għall-iżvilupp u għall-operat kontinwu ta’ software intiż sabiex jissodisfa l-bżonnijiet individwali ta’ klijent stabbilit fi Stat Membru A (f’dan il-każ: il-Ġermanja), jikkorrispondi mal-post:
a)
fejn il-ħolqien intellettwali (il-‘programmazzjoni’) li huwa l-bażi tas-software jitwettaq mill-impriża stabbilita fi Stat Membru B (f’dan il-każ: l-Awstrija), jew
b)
fejn il-klijent jaċċedi għas-software, jiġifieri jikkonsultah u jsir użu minnu?”
21.
VariusSystems, GR u l-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub.
IV. Analiżi
22.
Il-Qorti tal-Ġustizzja hija adita b’domanda mingħajr preċedent li tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-punt 1(b) tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1215/2012 fil-kuntest tal-provvista ta’ software żviluppat u operat minn editur fi Stat Membru sabiex jissodisfa l-bżonnijiet speċifiċi ta’ utent fi Stat Membru ieħor.
23.
Preliminarjament, għandha tingħata deċiżjoni dwar il-klassifikazzjoni tal-kuntratt. Minħabba l-karatteristiċi tal-obbligi kuntrattwali inkwistjoni (
11
), naqbel mal-opinjoni kemm tal-partijiet kif ukoll tal-qorti tar-rinviju, li l-kuntratt inkwistjoni jaqa’ taħt il-kunċett ta’ “provvista ta’ servizzi”.
24.
Fil-fatt, għandu jsir riferiment għall-prinċipji mfakkra fis-sentenza tal‑14 ta’ Settembru 2023, EXTÉRIA (
12
), u għall-kriterji ddefiniti fis-sentenza tal‑25 ta’ Frar 2010, Car Trim (
13
). Dawn jippermettu li ssir l-għażla bejn żewġ klassifikazzjonijiet tal-kuntratt, dik ta’ “bejgħ ta’ merkanzija” jew dik ta’ “provvista ta’ servizzi” (
14
). Għaldaqstant, skont il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, għandu jitfittex liema huwa l-obbligu karatteristiku tal-kuntratt inkwistjoni u liema huwa l-korrispettiv għall-eżekuzzjoni tiegħu. F’dan il-każ, l-attività ta’ VariusSytems kienet tikkonsisti fl-editjar ta’ software adattat għall-bżonnijiet tal-impriża ta’ GR u fil-garanzija tal-operat tiegħu. Dawn huma provvisti ta’ servizzi li twettqu inkambju għal remunerazzjoni dovuta minn GR għal kull użu (
15
). Għalhekk il-kriterji tal-“bejgħ ta’ oġġetti [provvista ta’ servizzi]”, fis-sens tat-tieni inċiż tal-punt 1(b) tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1215/2012, huma ssodisfatti (
16
).
25.
Konsegwentement, għandha tiġi eżaminata r-risposta li għandha tingħata għall-unika domanda preliminari li permezz tagħha l-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk il-post ta’ eżekuzzjoni ta’ kuntratt ta’ “bejgħ ta’ oġġetti [provvista ta’ servizzi]”, fis-sens tat-tieni inċiż tal-punt 1(b) tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1215/2012, għandux jiġi ddeterminat, fil-każ ta’ provvista online (
17
) ta’ software, bħala dak fejn ġie żviluppat (
18
) minn kumpannija ta’ servizzi informatiċi jew, għall-kuntrarju, bħala dak fejn intuża mill-klijent tagħha.
26.
Fin-nuqqas ta’ elementi li jistgħu jinsiltu minn dispożizzjonijiet kuntrattwali li jippermettu li jiġi ddeterminat il-post ta’ eżekuzzjoni tal-kuntratt, fl-assenza ta’ kwalunkwe ftehim jew ta’ kwalunkwe dokument ieħor (
19
), ir-risposta għal din id-domanda għandha tkun ibbażata fuq iż-żewġ kunsiderazzjonijiet prinċipali li ġejjin, imfakkra reċentement mill-Qorti tal-Ġustizzja (
20
):
–
ir-regola ta’ ġurisdizzjoni speċjali fil-qasam kuntrattwali, prevista fil-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1215/2012, iġġustifikata mill-eżistenza ta’ rabta stretta bejn il-kuntratt inkwistjoni u l-qorti li tintalab tieħu konjizzjoni tiegħu, tikkompleta r-regola ġenerali tal-ġurisdizzjoni tal-qrati tad-domiċilju tal-konvenut, u
–
il-kriterju ta’ rabta fir-rigward ta’ dan il-kuntratt, iddefinit b’mod awtonomu, bħala li huwa l-post ta’ Stat Membru fejn, skont l-imsemmi kuntratt, is-servizzi ġew jew kellhom jiġu pprovduti, intgħażel sabiex jissaħħu l-għanijiet ta’ unifikazzjoni u ta’ prevedibbiltà tar-regoli ta’ ġurisdizzjoni, u, għaldaqstant, ta’ ċertezza legali.
27.
Fi kliem ieħor, din ir-regola ta’ ġurisdizzjoni speċjali, maħsuba sabiex tiġi distinta minn dik tal-ġurisdizzjoni ġenerali, hija bbażata fuq kriterju purament fattwali li jwassal sabiex tintgħażel qorti b’rabta diretta mal-kawża sabiex jiġu ssodisfatti r-rekwiżiti ta’ amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja (
21
).
28.
Din il-loġika u dan l-iskop iwassluni sabiex inqis, f’dak li jirrigwarda l-provvista ta’ servizzi online minn kumpannija ta’ servizzi informatiċi u fl-assenza ta’ kwalunkwe għażla tal-leġiżlatur tal-Unjoni f’tali qasam immaterjali, li l-kriterju ta’ rabta adegwat huwa dak tal-post tal-eżekuzzjoni effettiva ta’ dan il-kuntratt (
22
), jiġifieri l-post li minnu l-klijent jaċċedi konkretament għas-servizz online jew, fi kliem ieħor, il-“post tal-iktar impatt sinjifikattiv tal-attività online” (
23
), jew il-“post ta’ provvista finali tas-servizzi” (
24
).
29.
Erba’ tipi ta’ argumenti, ta’ natura testwali, ġurisprudenzjali, prattika u relatata mal-liġi applikabbli, jimmilitaw favur l-għażla tal-kriterju tal-użu tas-servizz iktar milli ta’ dak tal-oriġini tiegħu.
30.
Fl-ewwel lok, jista’ jitressaq argument testwali bbażat fuq l-espressjoni “il-post […] fejn, skont il-kuntratt, l-oġġetti ġew ikkonsenjati [is-servizzi ġew ipprovduti] jew suppost li kienu kkonsenjati [pprovduti]” (
25
). Għaldaqstant, il-provvista ta’ servizz (
26
) għandha tiġi distinta mid-disinn tiegħu.
31.
Fit-tieni lok, fl-ipoteżi mhux prevista mill-punt 1(b) tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1215/2012, jiġifieri l-assenza ta’ kriterji misluta mill-kuntratt, il-Qorti tal-Ġustizzja għażlet, għall-bejgħ mill-bogħod ta’ merkanzija, il-kriterju tad-“destinazzjoni finali” ta’ din it-tranżazzjoni (
27
). Għall-provvista ta’ servizzi, fil-każ ta’ pluralità ta’ postijiet ta’ eżekuzzjoni tal-obbligu karatteristiku ta’ tali kuntratt, fin-nuqqas li jkun jista’ jiġi identifikat, abbażi ta’ dan il-kuntratt, il-post tal-provvista prinċipali tas-servizzi (
28
), ġie adottat, sussidjarjament, il-post fejn twettqet parti kbira mill-attivitajiet b’eżekuzzjoni tal-kuntratt (
29
). Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonfermat l-għażla tal-kriterju tal-eżekuzzjoni effettiva tal-kuntratt (
30
) fis-sentenza Saey Home & Garden (
31
). Għaldaqstant, l-għażla tal-kriterju tal-użu finali tas-servizz online hija koerenti ma’ din il-ġurisprudenza (
32
), li ma għandhiex, fil-fehma tiegħi, tkun limitata biss għall-każijiet ta’ eżekuzzjoni ta’ provvista ta’ servizzi f’diversi Stati Membri (
33
).
32.
Madankollu, nosserva li jinsiltu wkoll opinjonijiet kuntrarji mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.
33.
L-ewwel nett, kif jirriżulta mit-talba għal deċiżjoni preliminari u mill-atti tal-proċess, id-diskussjoni tirrigwarda l-kriterju adottat fis-sentenza Wood Floor bħala li jindika l-post fejn il-fornitur iwettaq prinċipalment ix-xogħol tiegħu, ħaġa li twassal sabiex jiġi ffavorit, f’dan il-każ, il-post fejn ġie pprovdut is-servizz intellettwali.
34.
Min-naħa tiegħi, inqis li kemm mis-sentenza Wood Floor kif ukoll mis-sentenza Saey Home & Garden, ibbażati fuq il-kriterju tal-eżekuzzjoni effettiva tal-kuntratt, fin-nuqqas ta’ dispożizzjonijiet kuntrattwali, jirriżulta li għandu jitfittex il-post fejn tikkonkretizza ruħha l-provvista ta’ servizz. Għaldaqstant, fir-relazzjoni bejn prinċipal u aġent kummerċjali bħal dik li teżisti bejn fornitur u distributur fil-kuntest ta’ kuntratt ta’ konċessjoni kummerċjali, il-forum magħżul huwa dak li jikkorrispondi għall-parti essenzjali tal-attività, li tikkonsisti, fl-ewwel każ, fil-provvista ta’ diversi servizzi ta’ preparazzjoni, ta’ negozjar u, jekk ikun il-każ, ta’ konklużjoni ta’ tranżazzjonijiet kummerċjali mill-aġent f’isem il-prinċipal (
34
) u, fit-tieni każ, f’li tiġi żgurata d-distribuzzjoni tal-prodotti tal-fornitur (
35
).
35.
Barra minn hekk, għandu jiġi osservat li dawn id-deċiżjonijiet ġew adottati fid-dawl ta’ ċirkustanzi partikolari, li jirriżultaw mil-lokalizzazzjoni tal-attivitajiet f’diversi Stati Membri, u li għaldaqstant huma konformi (
36
) mas-sentenza Color Drack, f’każ ta’ bejgħ ta’ merkanzija kkunsinnata f’diversi postijiet tal-istess Stat Membru (
37
), u mas-sentenza tad‑9 ta’ Lulju 2009, Rehder (
38
), f’każ ta’ provvista ta’ servizzi f’żewġ Stati Membri (
39
).
36.
Il-portata ta’ din il-ġurisprudenza tkun wiesgħa wisq jekk minnha jiġi dedott li, fil-każijiet kollha, il-post tal-provvista tas-servizz huwa dak fejn id-debitur tal-provvista jeżegwixxi s-servizz. Fil-fatt, minn naħa, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat elementi konkreti utli għall-identifikazzjoni tal-post ta’ eżekuzzjoni tas-servizz li hija l-qorti nazzjonali li għandha tirrifjuta skont is-sitwazzjonijiet suġġetti għall-evalwazzjoni tagħha (
40
).
37.
Min-naħa l-oħra, l-imsemmija ġurisprudenza tirrifletti, fil-fehma tiegħi, interess fit-tfittxija tal-lokalizzazzjoni tal-attività skont approċċ ekonomiku, sabiex jiġu ssodisfatti bl-aħjar mod ir-rekwiżiti ta’ prossimità u ta’ prevedibbiltà. Jidhirli li dan l-approċċ huwa partikolarment adattat għall-provvisti ta’ servizzi informatiċi eżegwiti online, minħabba n-natura immaterjali tagħhom, sakemm il-benefiċjarju ma kellux aċċess għalihom.
38.
It-tieni nett, jista’ wkoll jiġi sostnut, minħabba din in-natura immaterjali (
41
), li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà ħadet konjizzjoni ta’ sitwazzjoni analoga, jiġifieri dik ta’ kuntratt ta’ kreditu mogħti minn stabbiliment bankarju (
42
). Peress li l-obbligu karatteristiku ta’ dan il-kuntratt huwa l-għoti tas-somma mislufa, filwaqt li l-obbligu tal-persuna li tissellef li tirrimborsa din is-somma huwa biss il-konsegwenza tal-eżekuzzjoni tas-servizz tal-persuna li ssellef, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-post fejn ġew ipprovduti s-servizzi, fis-sens tat-tieni inċiż tal-punt 1(b) tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1215/2012, huwa, fil-każ ta’ għoti ta’ kreditu minn stabbiliment ta’ kreditu, il-post fejn tinsab is-sede ta’ dan l-istabbiliment (
43
).
39.
Nirrileva, f’dan ir-rigward, li l-Qorti tal-Ġustizzja ħadet inkunsiderazzjoni l-karatteristiċi tal-provvista ta’ servizzi ta’ bank li ma kinitx relatata ma’ post speċifiku u li hija ma kellhiex għalfejn tiddeċiedi dwar każ ta’ trasferiment bankarju lejn kont li jinsab fi Stat Membru differenti minn dak tas-sede ta’ dan l-istabbiliment (
44
).
40.
Għal dawn ir-raġunijiet, ma jidhirlix li s-soluzzjoni adottata fis-sentenza Kareda tista’ tiġi trasposta għall-każ ta’ provvista ta’ software online, a fortiori f’kuntest transkonfinali.
41.
Fit-tielet lok, f’dak li jirrigwarda l-kunsiderazzjonijiet prattiċi li jservu wkoll bħala bażi għad-diskussjoni, jidhirli li għandu jiġi miċħud l-argument li, essenzjalment, l-obbligu karatteristiku ta’ kuntratt ta’ provvista ta’ servizzi online jista’ jkun biss dak tat-tlugħ (“upload” bl-Ingliż) mill-fornitur ta’ kontenut diġitali, għar-raġuni li l-lokalizzazzjoni ta’ din il-provvista ma tistax tiddependi mill-intervent tal-klijent (
45
). F’din l-ipoteżi, għandu jintgħażel il-post li minnu l-fornitur iwettaq konkretament l-attività tiegħu.
42.
Għalkemm naqbel mal-analiżi li fuqha huwa parzjalment ibbażat dan l-argument, jiġifieri li l-attivitajiet imwettqa online dejjem jistgħu jintrabtu ma’ postijiet konkreti (
46
), jidhirli li s-soluzzjoni rrakkomandata ma tiħux inkunsiderazzjoni d-diversità ta’ dawn l-attivitajiet kemm minħabba n-natura tagħhom (
47
) kif ukoll minħabba l-lokalizzazzjoni potenzjali tagħhom (
48
).
43.
Fil-fatt, is-servizz ta’ kumpannija ta’ servizzi informatiċi jista’ jiġi pprovdut fi stadji differenti, totalment jew parzjalment: dak tal-iżvilupp tas-software (jew fażi ta’ ħolqien), dak tat-tqegħid għall-użu (jew fażi ta’ tqegħid fis-servizz għall-klijent) u dak tal-operat (jew fażi ta’ garanzija tal-funzjonament tajjeb). Dawn id-diversi attivitajiet ma jinsabux neċessarjament fis-sede tal-impriża li tipprovdi is-servizz jew is-servizzi inkwistjoni.
44.
Minn dan niddeduċi, qabelxejn, bħall-Kummissjoni, li d-disinn u l-programmazzjoni ta’ software ma jikkostitwixxux l-obbligu karatteristiku tal-kuntratt ta’ provvista ta’ software peress li, mingħajr tqegħid għall-użu, is-servizz ma jkunx effettiv għall-klijent (
49
). Huwa minn dan l-istadju li s-software jista’ jintuża, wara li jkun ġie ttestjat, u li l-kwalità tiegħu tista’ tiġi kkontrollata. Din l-operazzjoni tiġi eżegwita fil-post fejn l-utent ikollu aċċess għas-software. Għaldaqstant, jidhirli li din il-fażi tas-servizz għandha tiġi distinta minn dik tal-operat. Peress li din tal-aħħar ma timponix żviluppi informatiċi ġodda, hija tikkostitwixxi biss obbligu anċillari li ma jistax ikun il-bażi ta’ kriterju ta’ rabta.
45.
Barra minn hekk, kif tenfasizza ġustament il-Kummissjoni, l-attività tal-editur tista’ tinsab barra mis-sede tal-impriża (
50
). L-istess japplika għall-attività ta’ tqegħid għall-użu tas-software. Barra minn hekk, din tal-aħħar tista’ tiġi żgurata mill-editur jew minn kwalunkwe fornitur ieħor ta’ kontenut diġitali jew direttament online fuq it-tagħmir tal-klijent, jew, bi tqegħid għad-dispożizzjoni online, permezz tas-sit tal-fornitur, permezz tal-internet pereżempju, jew permezz ta’ pjattaforma informatika (
51
), jew fil-kuntest ta’ kuntratt ta’ servizz ta’ cloud computing (
52
).
46.
Għaldaqstant, diversi kriterji ta’ lokalizzazzjoni tal-attività ta’ provvista ta’ software jistgħu jitfittxu abbażi tal-punt 1(b) tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1215/2012, b’eċċezzjoni madankollu ta’ kwalunkwe rabta bbażata fuq il-lokalizzazzjoni tas-server (
53
). F’dan ir-rigward, jidhirli li d-diffikultajiet konkreti ta’ lokalizzazzjoni li jista’ jsib ruħu affaċċjat bihom il-klijent ta’ servizz online jirriżultaw b’mod ċar miċ-ċirkustanzi fattwali deskritti mill-qorti tar-rinviju u mill-mistoqsijiet tagħha stess. Iqumu l-mistoqsijiet li ġejjin f’dan il-każ: għandha ssir distinzjoni bejn is-servizz ta’ żvilupp inizjali (jew ta’ disinn) tas-software u s-servizz ta’ manutenzjoni (jew ta’ segwitu), meta dawn huma marbuta mill-qrib minħabba l-aġġornament regolari tas-software? Dawn is-servizzi t-tnejn li huma jiġu implimentati mill-istess post? Kif tqiegħed għall-użu (jew tqiegħed għad-dispożizzjoni) s-software mill-editur (VariusSystems)? Fin-nuqqas ta’ dettalji fid-deċiżjoni ta’ rinviju jew ta’ konstatazzjonijiet fid-deċiżjonijiet preċedenti mogħtija fil-kawża prinċipali, mibgħuta lill-Qorti tal-Ġustizzja, huwa l-każ li ma jistax jiġi preżunt, minħabba l-metodu ta’ fatturazzjoni, li software tat-tip “Software as a Service” (
54
) tqiegħed għall-użu fuq pjattaforma u ma ġiex installat fuq it-tagħmir tal-klijent li niżżluh? Fil-fatt, sa fejn naf jien, fil-parti l-kbira tal-każijiet minn madwar għaxar snin ilu sal-lum (
55
), f’dak li jirrigwarda s-servizzi informatiċi online, il-klijent jaċċedi għas-software permezz ta’ network (pereżempju, l-internet) mill-kompjuter tiegħu jew minn kwalunkwe mezz ieħor fil-kuntest ta’ servizz ta’ cloud computing (
56
).
47.
Fl-aħħar nett, id-diversità ta’ dawn il-metodi ta’ provvista ta’ servizzi informatiċi kif ukoll l-iżvilupp teknoloġiku u ekonomiku permanenti tagħhom (
57
) jistgħu jkunu suffiċjenti sabiex jiġġustifikaw, fil-fehma tiegħi, li l-uniku post ċert u għalhekk prevedibbli tal-eżekuzzjoni ta’ kuntratt ta’ provvista ta’ servizzi online huwa dak tal-benefiċċju konkret minn dawn is-servizzi (
58
).
48.
Din il-preferenza għall-post ta’ riċezzjoni jew ta’ użu tas-servizz(i) (i)pprovdut(i) għandha l-vantaġġ li ma tvarjax il-kriterji ta’ rabta skont id-diversi stadji tal-provvisti ta’ servizzi u li ma tissuġġettax lill-utent għall-għażliet ta’ stabbiliment tat-twettiq tagħhom, meta, barra minn hekk, it-tendenza ekonomika hija l-esternalizzazzjoni f’pajjiżi terzi. Għall-kuntrarju, jekk jitqies li, fil-każijiet kollha, dan is-software jiġi żviluppat fis-sede tal-editur, dan jista’ jikkostitwixxi finzjoni, li tistabbilixxi forum actoris, li tmur kontra l-għanijiet tal-punt 1(b) tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1215/2012 (
59
).
49.
Barra minn hekk, tali adattament tal-kriterji ta’ rabta għall-kumplessità tat-twettiq konkret tas-servizzi ma jkunx ġdid. Fil-fatt, dan diġà pprevalixxa fil-qasam tat-trasport bl-ajru, peress li l-Qorti tal-Ġustizzja ffavorixxiet il-post tal-benefiċċju mis-servizz, jiġifieri fit-tluq tal-ewwel titjira u fil-wasla tal-aħħar titjira (
60
).
50.
Huwa minnu li l-adozzjoni tal-kriterju tad-destinazzjoni finali tas-servizz tista’ tippreżenta diffikultajiet analogi, meta l-aċċess għal servizz li jitqiegħed għall-użu għal klijent jintuża f’diversi postijiet. F’dan il-każ, dan jidher li huwa l-każ fil-Ġermanja minn qari tal-proċess mibgħut lill-Qorti tal-Ġustizzja. Skont il-ġurisprudenza stabbilita tagħha, huwa suffiċjenti li jitfittex il-post tal-eżekuzzjoni tal-parti l-kbira tal-attività fl-Istat Membru kkonċernat (
61
). L-istess japplika kieku s-servizz online kellu jintuża f’diversi Stati Membri (
62
). Fl-aħħar nett, dan il-post, fil-fehma tiegħi, huwa prevedibbli għall-fornitur ta’ servizzi informatiċi. Fil-fatt, l-ispeċifikazzjonijiet li dan tal-aħħar għandu jikkonforma ruħu magħhom fil-każ ta’ żvilupp ta’ software huma ġeneralment suġġetti għal-liġi tal-Istat li fih huwa ser jitqiegħed għall-użu (
63
). F’dawn iċ-ċirkustanzi, fil-każ ta’ użu ekwivalenti f’diversi postijiet, jidhirli li huwa inutli li tiġi applikata r-regola ta’ ġurisdizzjoni prevista mill-punt 1(b) tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1215/2012, peress li dan ma huwiex iġġustifikat mill-għan ta’ prossimità (
64
).
51.
Fir-raba’ lok, għad irid jiġi deċiż l-aħħar element addizzjonali tal-analiżi li jirrigwarda l-liġi applikabbli għall-kuntratt. Fin-nuqqas ta’ għażla ta’ liġi, li huwa l-każ fil-każ inkwistjoni, l-Artikolu 4(1)(b) tar-Regolament (KE) Nru 593/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑17 ta’ Ġunju 2008 dwar il-liġi applikabbli għall-obbligazzjonijiet kuntrattwali (Ruma I) (
65
), jipprovdi li “kuntratt għall-forniment ta’ servizzi għandu jkun regolat mil-liġi tal-pajjiż li fih il-fornitur tas-servizz ikollu r-residenza abitwali tiegħu” (
66
). Għaldaqstant, l-għażla ta’ tali kriterju ta’ rabta mal-qorti li għandha ġurisdizzjoni hija msaħħa (
67
). Dan l-argument ma jidhirlix li huwa deċiżiv. Fil-fatt, minn naħa, hemm nuqqas ta’ qbil leġiżlattiv bejn l-għan ta’ prossimità li jirriżulta mill-għażla ta’ kriterju ta’ ġurisdizzjoni speċjali fil-qasam kuntrattwali (
68
) u dawk relatati mad-determinazzjoni tal-liġi applikabbli għall-kuntratt. Min-naħa l-oħra, peress li jiġi adottat kriterju ta’ ġurisdizzjoni skont il-post tal-eżekuzzjoni effettiva tal-kuntratt għall-benefiċjarju tiegħu, is-soluzzjoni li tikkonsisti fl-applikazzjoni tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament Ruma I (
69
) jidhirli li hija fondata (
70
).
52.
Konsegwentement, mill-eżami tal-motivi li jiġġustifikaw li jiġi ffavorit bħala kriterju ta’ ġurisdizzjoni dak tal-post tas-sede tal-kumpannija li żviluppat software jirriżulta li dawn ma humiex ta’ natura li jqiegħdu fid-dubju dawk li esponejt sabiex inqis li, fil-qasam tal-provvista ta’ software, kemm jekk ikun standard jew personalizzat, meta provvista ta’ servizz, bħal aċċess online, tikkundizzjona l-użu tiegħu, huwa partikolarment adattat li jintgħażel bħala kriterju ta’ ġurisdizzjoni, ibbażat fuq il-punt 1(b) tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1215/2012, dak tal-post fejn, konkretament, id-destinatarju ta’ dan is-servizz effettivament jibbenefika minnu.
V. Konklużjoni
53.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej għad-domanda preliminari magħmula mill-Oberster Gerichtshof (il-Qorti Suprema, l-Awstrija):
Il-punt 1(b) tal-Artikolu 7 tar-Regolament (UE) Nru 1215/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
il-post ta’ eżekuzzjoni tal-provvista online ta’ software, fl-assenza ta’ dispożizzjonijiet kuntrattwali li jippermettu li dan jiġi ddeterminat, huwa dak fejn il-klijent juża dan is-software.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
2
)	Skont is-sit internet https://www.culture.fr/franceterme, iddedikat għat-termini rrakkomandati mill-Commission d’enrichissement de la langue française (il-Kummissjoni għall-Arrikkiment tal-Lingwa Franċiża, Franza) u ppubblikati fil-Journal officiel de la République française (iktar ’il quddiem “JORF”), it-terminu Franċiż “logiciel” (“software”) jindika “il-programmi, il-proċessi u r-regoli kollha, u eventwalment id-dokumentazzjoni kollha, relatati mal-funzjonament ta’ sett ta’ pproċessar ta’ data” [traduzzjoni libera]. Dan is-sit jispeċifika li l-ekwivalenti tat-terminu Franċiż “logiciel” bl-Ingliż huwa “software”. Ara l-Anness tal-JORF Nru 220, tat‑22 ta’ Settembru 2000 (p. 42063).
(
3
)	Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (ĠU 2012, L 351, p. 1).
(
4
)	Ara, f’dan ir-rigward, El Hage, Y., Le droit international privé à l’épreuve de l’internet, Bibliothèque de droit privé, Vol. 617, Librairie générale de droit et de jurisprudence, Paris, 2022, it-tieni paragrafu tal-punt 123 (p. 102), kif ukoll il-punti 170 (p. 138) u 515 (p. 427). Dwar l-impatt relattiv tad-deċiżjoni futura li għaldaqstant għandu jittieħed inkunsiderazzjoni, ara t-tielet paragrafu tal-punt 614 (p. 500).
(
5
)	Nispeċifika qabelxejn li din il-pożizzjoni hija bbażata fil-parti l-kbira fuq l-analiżi fid-dettall tal-kwistjonijiet ta’ dritt internazzjonali privat, fir-rigward tal-kuntratti relatati mal-informatika, esposta minn El Hage, Y., op. cit., u fuq it-turija min-naħa tiegħu tar-rilevanza tas-soluzzjoni proposta, sostnuta permezz ta’ diversi riferenzi dottrinali jew ġurisprudenzjali, f’diversi verżjonijiet lingwistiċi. Ara, b’mod partikolari, il-punt 616 (p. 500 sa 502).
(
6
)	Iktar ’il quddiem “VariusSystems”.
(
7
)	Mill-atti tal-proċess mibgħut mill-qorti tar-rinviju jirriżulta li s-software użat minn GR, permezz tal-internet, kien jippermetti r-reġistrazzjoni u l-ipproċessar tat-testijiet ta’ screening. Dik il-qorti ssemmi “servizzi mill-bogħod”. Ara l-punt 19 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
8
)	Skont id-dizzjunarju tal-informatika (ara, bħala eżempju, definizzjonijiet disponibbli fl-indirizz tal-internet li ġej: https://vitrinelinguistique.oqlf.gouv.qc.ca/), dan it-terminu jkopri b’mod partikolari l-attivitajiet li ġejjin: id-disinn tas-software, il-programmazzjoni, il-fażi ta’ ttestjar, it-tqegħid għall-użu u l-manutenzjoni. Il-persuna responsabbli għall-iżvilupp jissejjaħ “editur”.
(
9
)	Dan it-terminu jkopri l-attività intiża li tiggarantixxi l-funzjonament tajjeb tas-software, li hija distinta minn dik tal-iżvilupp.
(
10
)	Il-qorti tar-rinviju tirreferi, f’dan ir-rigward, għas-sentenza tal‑11 ta’ Marzu 2010, Wood Floor Solutions Andreas Domberger (C‑19/09, iktar ’il quddiem is-sentenza Wood Floor, EU:C:2010:137, punti 38 u 40).
(
11
)	Dwar l-obbligu li jiġi identifikat obbligu kuntrattwali fl-assenza ta’ kuntratt bil-miktub, ara s-sentenza tal‑14 ta’ Lulju 2016, Granarolo (C‑196/15, EU:C:2016:559, punt 24).
(
12
)	C‑393/22, EU:C:2023:675, punti 23 sa 25 u 34, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata.
(
13
)	C‑381/08, iktar ’il quddiem is-sentenza Car Trim, EU:C:2010:90, punti 31 u 32, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata.
(
14
)	Għandu jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja qieset li argumenti dwar il-kunċett ta’ “servizzi” bbażati fuq l-Artikolu 57 TFUE, kif ukoll fuq id-direttivi tal-Unjoni fil-qasam tal-VAT, jew fuq strumenti oħra tad-dritt sekondarju minbarra r-Regolament Nru 1215/2012, applikabbli fil-qasam tal-kooperazzjoni ċivili, għandhom jiġu miċħuda. Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑23 ta’ April 2009, Falco Privatstiftung u Rabitsch (C‑533/07, EU:C:2009:257, punti 33 sa 40). F’dak li jirrigwarda r-regoli dwar il-kunflitt tal-liġijiet, ara s-sentenza tal‑25 ta’ Ottubru 2011, eDate Advertising et (C‑509/09 u C‑161/10, EU:C:2011:685, punti 62 u 63).
(
15
)	Ara l-punt 11 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
16
)	Lil hinn minn dan il-każ, li fih ma hemm ebda dubju dwar il-provvista ta’ servizzi (ara, f’dan is-sens, El Hage, Y., op. cit., punt 56, p. 59), jidhirli li l-personalizzazzjoni tas-software ma hijiex il-kriterju determinanti fil-każijiet kollha. Il-provvista ta’ software standard jista’ jkollha magħha servizz ta’ manutenzjoni jew ta’ operat jew ta’ aċċess permezz ta’ network, bħall-internet. B’mod ġenerali, huwa t-tqegħid għad-dispożizzjoni tal-funzjonalitajiet tas-software li jikkaratterizza s-servizz ipprovdut. Dwar “[i]l-provvista ta’ kontenut diġitali b’mezz materjali”, ara El Hage, Y., op. cit., punt 55 (p. 56). F’dan is-sens, l-analiżi tiegħi ma tikkontradixxix is-sentenzi tat‑3 ta’ Lulju 2012, UsedSoft (C‑128/11, EU:C:2012:407, punt 61), u tas‑16 ta’ Settembru 2021, The Software Incubator (C‑410/19, EU:C:2021:742, punt 38). Huwa minnu li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet f’din is-sentenza tal-aħħar, billi ċċitat l-ewwel sentenza, li, “minn perspettiva ekonomika, il-bejgħ ta’ programm tal-kompjuter fuq CD-ROM jew fuq DVD u l-bejgħ ta’ tali programm permezz ta’ tniżżil mill-internet huma simili, peress li l-mod ta’ trażmissjoni online huwa l-ekwivalenti funzjonali tal-kunsinna ta’ mezz materjali”. Madankollu, minbarra l-fatt li din l-analiżi taqa’ fil-kuntest ta’ sitwazzjonijiet irregolati mid-dritt sekondarju dwar il-protezzjoni ġuridika tal-programmi tal-kompjuter u tal-aġenti kummerċjali li jaħdmu għal rashom, rispettivament, għandu, fil-fehma tiegħi, jiġi deċiż li din tkopri biss is-suġġett tal-bejgħ, mingħajr ma jittieħdu inkunsiderazzjoni eventwali servizzi indispensabbli għall-użu tiegħu.
(
17
)	Qiegħed nuża dan it-terminu fid-dawl tal-konstatazzjonijiet imfakkra fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 7 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
18
)	Dan it-terminu jikkorrispondi għas-sens tal-punt a) tad-domanda tal-qorti tar-rinviju. Ara d-definizzjoni mfakkra fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 8 ta’ dawn il-konklużjonijiet u, dwar il-konsegwenzi li għandhom jinsiltu, ara l-punt 44 ta’ dawn tal-aħħar.
(
19
)	Dwar din il-kundizzjoni, ara s-sentenzi Car Trim (punt 54) u Wood Floor (punt 38), kif ukoll tal‑10 ta’ Settembru 2015, Holterman Ferho Exploitatie et (C‑47/14, EU:C:2015:574, punti 60 sa 62).
(
20
)	Ara s-sentenza tal‑14 ta’ Settembru 2023, EXTÉRIA (C‑393/22, EU:C:2023:675, punti 29 u 30, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
(
21
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑3 ta’ Mejju 2007, Color Drack (C‑386/05, iktar ’il quddiem is-sentenza Color Drack, EU:C:2007:262, punt 40), kif ukoll is-sentenza Car Trim (punti 52 u 53, għal tfakkira tal-istorja leġiżlattiva tad-dispożizzjonijiet ekwivalenti għal dawk tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1215/2012, kif ukoll tal-esklużjoni tal-użu b’mod partikolari tar-regoli tad-dritt internazzjonali privat tal-Istat Membru tal-forum).
(
22
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑8 ta’ Marzu 2018, Saey Home & Garden, (C‑64/17, iktar ’il quddiem is-sentenza Saey Home & Garden, EU:C:2018:173, punt 45).
(
23
)	Ara El Hage, Y., op. cit., punt 502 (p. 417). Fil-punt 517 (p. 428), dan il-post huwa ddefinit bħala dak “li minnu l-klijent jibbenefika effettivament mir-riżultat tas-servizz” [traduzzjoni libera]. Għal sunt tal-approċċ li japplika kemm għall-kuntratti relatati mal-informatika kif ukoll għad-delitti relatati mal-informatika, ara wkoll il-punt 715 (p. 592) ta’ dan ix-xogħol.
(
24
)	Ara Sindres, D., “Compétence judiciaire, Reconnaissance et Exécution des décisions en matière civile et commerciale. – Compétence. – Règles ordinaires de compétence. – Option de compétence en matière contractuelle. – Article 7, [sect] 1, du règlement (UE) no 1215/2012”, JurisClasseur Droit international, LexisNexis, Pariġi, 1 ta’ Jannar 2022, faxxikolu 584‑130, l-ewwel u t-tieni paragrafu tal-punt 71, li fih tintuża wkoll l-espressjoni “destinazzjoni finali” tas-servizzi jew tal-provvista.
(
25
)	Ara Sindres, D., op. cit., it-tielet paragrafu tal-punt 71.
(
26
)	It-terminu “provvista” jinftiehem hawnhekk fis-sens li ġej: li wieħed jipprovdi xi ħaġa lil xi ħadd, fis-sens li jikkunsinna, jikseb, jagħti, jipprovdi, u mhux, pereżempju, “li jwettaq sforz”.
(
27
)	Ara s-sentenza Car Trim (punt 62).
(
28
)	Ara s-sentenza Wood Floor (punt 38).
(
29
)	Ara s-sentenza Wood Floor (punt 40). Ara, fl-istess sens, is-sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2015, Holterman Ferho Exploitatie et (C‑47/14, EU:C:2015:574, punt 64).
(
30
)	Ara, preċedentement, is-sentenza Wood Floor (punt 41).
(
31
)	Ara s-sentenza Saey Home & Garden (punt 45).
(
32
)	Dwar din l-analoġija, ara Fawcett, J., Harris, J., u Bridge, M., International Sale of Goods in the Conflict of Laws, Oxford University Press, Oxford, 2005, iċċitati minn El Hage, Y., op. cit., punt 528 (p. 436 u 437).
(
33
)	Ara, ukoll fl-istess sens, Sindres, D., op. cit., is-sitt paragrafu tal-punt 76.
(
34
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Wood Floor (punti 35 u 38).
(
35
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Saey Home & Garden (punti 43 u 45).
(
36
)	Ara s-sentenza Wood Floor (punti 22, kif ukoll 25 u 26).
(
37
)	Ara s-sentenza Color Drack (punt 8).
(
38
)	C‑204/08, EU:C:2009:439.
(
39
)	Ara s-sentenza tad‑9 ta’ Lulju 2009, Rehder (C‑204/08, EU:C:2009:439, punt 2).
(
40
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Wood Floor (punt 40 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
41
)	Dan l-aspett huwa enfasizzat minn Mailhé, F., fil-kummentarju tiegħu tas-sentenza tal‑15 ta’ Ġunju 2017, Kareda (C‑249/16, iktar ’il quddiem is-sentenza Kareda, EU:C:2017:472), f’Payan, G., Espace judiciaire civil européen: Arrêts de la CJUE et commentaires, Kollezzjoni “Droit de l’Union européenne”, Bruylant, Brussell, 2020, punt 372 (p. 315).
(
42
)	Ara, għad-diskussjoni ta’ tali ipoteżi, Sindres, D., op. cit., il-ħdax-il paragrafu tal-punt 71.
(
43
)	Ara s-sentenza Kareda (punt 42).
(
44
)	Ara s-sentenza Kareda (punti 18, 41 u 42).
(
45
)	Ara, f’dan is-sens, Mankowski, P., “Article 7”, f’Magnus, U., u Mankowski, P., European Commentaries on Private International Law, Brussels Ibis Regulation, it-tieni edizzjoni, Otto Schmidt, Köln, 2023, p. 222 u 223, b’mod partikolari l-punt 184 (p. 222).
(
46
)	Ara Mankowski, P., op. cit., punt 184, u, fl-istess sens, Sindres, D., op. cit., punt 70. F’dan ir-rigward, għal distinzjoni, li jidhirli li hija fondata, bejn is-sempliċi parir u servizz relatat ma’ post speċifiku, ara Gottwald, P., “Art. 7 [Besondere Gerichtsstände]”, f’Rauscher, T., u Krüger, W., Münchener Kommentar zur Zivilprozessordnung, is-sitt edizzjoni, C.H. Beck, München, 2022, punt 31, li għandu jitqabbel ma’ Simotta, D.‑A., “Art 7 EuGVVO 2012”, f’Fasching, H. W., u Konecny, A., Zivilprozessgesetze, it-tieni edizzjoni, Manz, Vjenna, 2022, punt 203, artikoli ċċitati mill-qorti tar-rinviju. Din id-distinzjoni tiġġustifika li ma jiġux assimilati żewġ tipi ta’ servizzi li kienu s-suġġett ta’ preċedenti, jiġifieri s-servizz ta’ avukat u dak ta’ perit, u għalhekk ta’ editur ta’ software. Għal motivazzjoni kuntrarja f’dan il-qasam, ara s-sentenza 20 U 3515/09 tal-Oberlandesgericht München (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ München, il-Ġermanja), tat‑23 ta’ Diċembru 2009, u l-kummentarju tagħha minn Mankowski, P., “Internationale Zuständigkeit am Erfüllungsort bei Softwareentwicklungsverträgen”, Computer und Recht, Otto Schmidt, Köln, 2010, Nru 137, iċċitati wkoll mill-qorti tar-rinviju.
(
47
)	Għal espożizzjoni ddettaljata, ara El Hage, Y., op. cit., punti 517 et seq. Ara wkoll Reymond, M., “Jurisdiction under Article 7 no. 1 of the Recast Brussels I Regulation: the case of Contracts for the Supply of Software”, Yearbook of Private International Law, Vol. 16 (2014/2015), p. 219 sa 239, b’mod partikolari, p. 220 sa 224, għall-ispjegazzjonijiet tekniċi, u p. 224, għal din is-sinteżi: “l-espressjoni ‘provvista ta’ software’ ma tippermettix li jiġi identifikat tip wieħed biss ta’ tranżazzjonijiet identifikat faċilment. Għall-kuntrarju, din tindika sensiela ta’ diversi tipi ta’ tranżazzjonijiet li, għalkemm jikkondividu l-punt komuni li jirrigwardaw it-trasferiment ta’ software, huma distinti mhux biss mid-dettalji operattivi tagħhom, iżda wkoll mill-kontenut tad-drittijiet u tal-obbligi mogħtija lill-parti li lilha jiġi ttrasferit is-software” [traduzzjoni libera].
(
48
)	Ara l-osservazzjonijiet ta’ Mankowski, P., “Internationale Zuständigkeit am Erfüllungsort bei Softwareentwicklungsverträgen”, op. cit., ibbażati fuq il-konstatazzjoni li s-servizzi li jaqgħu taħt kuntratt ta’ żvilupp ta’ software ġeneralment jiġu pprovduti fil-post fejn jiġi żviluppat is-software u li dan ġeneralment ikun l-istabbiliment kuntrattwali tal-iżviluppatur ta’ software.
(
49
)	Ara, fl-istess sens, El Hage, Y., op. cit., it-tieni paragrafu tal-punt 528 (p. 435). Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret, f’kawża li għandha bħala suġġett l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “bejgħ ta’ merkanzija” minn aġent kummerċjali, li, “[f]il-każ partikolari tal-bejgħ ta’ kopja ta’ softwer tal-kompjuter, il-Qorti tal-Ġustizzja [kienet i]ddeċidiet li t-tniżżil ta’ kopja ta’ programm tal-kompjuter u l-konklużjoni ta’ kuntratt ta’ liċenzja ta’ użu relatat magħha jifformaw ħaġa waħda indiviżibbli. Fil-fatt, it-tniżżil ta’ kopja ta’ tali programm ma jkunx utli jekk l-imsemmija kopja ma tkunx tista’ tintuża mid-detentur tagħha”. Ara s-sentenza tas‑16 ta’ Settembru 2021, The Software Incubator (C‑410/19, EU:C:2021:742, punt 41 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
50
)	Dwar l-esternalizzazzjoni tas-servizzi, ara Le Tourneau, P., Contrats du numérique: informatiques et électroniques, it-tnax-il edizzjoni, Dalloz, Paris, 2022, punt 342.11 (p. 550).
(
51
)	Skont id-definizzjoni mogħtija f’Beelen, A., Charlier, C., u Vigneron, J., Guide pratique des plateformes: 20 Legal designs commentés, Larcier, Brussell, 2021, p. 44 u 45, “[i]l-pjattaformi informatiċi jipproponu applikazzjonijiet ta’ kull tip u jippermettu interazzjonijiet bejn l-utenti ta’ dawn l-applikazzjonijiet u żviluppaturi terzi. […] Apple iOS, Google Android, jew Microsoft Windows huma eżempji ta’ pjattaformi informatiċi” [traduzzjoni libera].
(
52
)	Ara d-definizzjoni u l-osservazzjonijiet li jinsabu fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 56 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Ara wkoll l-analiżi ta’ Marchadier, F., “Internet et droit international privé”, JurisClasseur Droit international, LexisNexis, Pariġi, 2 ta’ Jannar 2023, faxxikolu 544‑60, punt 23, li tirrigwarda l-fatt li “li jiġi ffavorit il-post li minnu titwettaq l-attività tal-fornitur ta’ servizzi […] jippreżupponi li jiġi ddeterminat jekk dan il-post jiddependix mill-istabbiliment tal-fornitur ta’ servizzi jew mill-hosting tas-sit tal-fornitur ta’ servizzi” [traduzzjoni libera].
(
53
)	Nispeċifika, bħal diversi awturi, li din il-lokalizzazzjoni sikwit hija inċerta u faċilment tista’ tinbidel. Ara, b’mod partikolari, El Hage, Y., op. cit., punti 87 u 88 (p. 78 u 79), kif ukoll l-aħħar paragrafu tal-punt 528 (p. 437); Mankowski, P., “Article 7”, op. cit., punt 184, u Gottwald, op. cit., punt 31. Ara wkoll Marchadier, F., op. cit., punt 8, b’mod partikolari dwar il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar ksur tad-dritt tat-trade marks. Ara wkoll is-sentenza 20 U 3515/09 tal-Oberlandesgericht München (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ München), tat‑23 ta’ Diċembru 2009, punt 48.
(
54
)	Għal preżentazzjoni ddettaljata, ara Tourneau, P., op. cit., punt 342.14 (p. 552), kif ukoll artikolu ċċitat minn dan l-awtur miktub minn Alterman, H., u Perbost, F., “Les points essentiels du contrat Saas”, Revue de jurisprudence commerciale, Thomson Reuters, 2010, Nru 1.
(
55
)	Ara l-konferma misluta mill-analiżi fl‑2015 ta’ Reymond, M., op. cit., p. 231.
(
56
)	L-espressjoni “informatika fis-sħab” kultant tintuża fil-lingwaġġ ta’ kuljum. Is-servizz ikkonċernat hawnhekk jippermetti li tinħażen data fuq servers imbiegħda interkonnessi, li ġeneralment jappartjenu lil fornitur estern, li jkun hemm aċċess għaliha u li jintużaw ir-riżorsi ta’ kalkolu tas-servers. Dwar dawn il-karatteristiċi, ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża VCAST (C‑265/16, EU:C:2017:649, punti 1 u 2). Le Tourneau, P., op. cit., punti 342.12 sa 342.14 (p. 550 sa 552), jenfasizza li, f’dan il-kuntest, “l-informatika hija deċentralizzata, u […] il-lokalizzazzjoni tal-applikazzjonijiet ma hijiex magħrufa mill-klijent”, li din hija “informatika fuq talba”, li għandha l-vantaġġ li la l-impriżi u lanqas l-individwu ma għandhom iktar bżonn jinvestu f’kompjuters ta’ kapaċitajiet kbar għall-ħażna ta’ data. Il-prezz tas-servizz ivarja “skont il-konsum reali tal-klijent bħal fil-każ tal-elettriku” [traduzzjoni libera]. El Hage, Y., op. cit., punt 520 (p. 429 u 430), jirrileva li, għalkemm il-klijent jista’ jaċċedi għal dan il-post ta’ ħażna ta’ kontenut diġitali “minn kwalunkwe post bis-saħħa ta’ sempliċi konnessjoni mal-internet”, l-eżekuzzjoni tas-servizz ma hijiex ikkonċentrata fil-post tas-servers imbiegħda peress li l-imsemmi klijent għandu jittrasferixxi d-data tiegħu sabiex jaċċedi għaliha, ħaġa li tippermetti li jiġi ddeterminat il-pajjiż li fih “l-effetti konkreti tal-kuntratt jinħassu prinċipalment” [traduzzjoni libera].
(
57
)	Dwar il-prinċipju ta’ newtralità teknoloġika li jiġġustifika s-silenzju tat-testi tad-dritt internazzjonali privat dwar in-networks fosthom l-internet, ara l-ispjegazzjonijiet ta’ Azzi, T., “Rapport général: droit international privé et immatériel”, f’L’immatériel, Journées internationales espagnoles de l’Association Henri Capitant des amis de la culture juridique française, 2014, iċċitat minn El Hage, Y., op. cit., p. 112, kif ukoll l-analiżi ta’ dan tal-aħħar, punti 135 sa 142 (p. 113 sa 119).
(
58
)	F’dan ir-rigward, ara n-nota fuq is-sit internet https://www.culture.fr/franceterme li tispeċifika li “[i]l-cloud computing huwa forma partikolari ta’ ġestjoni tal-informatika, li fiha l-post u l-funzjonament tal-cloud ma jinġibux għall-konoxxenza tal-klijenti” [traduzzjoni libera]. Ara JORF Nru 129, tas‑6 ta’ Ġunju 2010 (p. 42).
(
59
)	Ara, għal paragun, l-għażla ta’ kriterji alternattivi, jiġifieri l-post fejn il-kontrollur (jew il-proċessur) għandu stabbiliment jew dak tar-residenza abitwali tas-suġġett tad-data, magħmula mil-leġiżlatur tal-Unjoni fil-qasam tal-protezzjoni tad-data fir-Regolament (UE) 2016/679 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑27 ta’ April 2016 dwar il-protezzjoni tal-persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta’ data personali u dwar il-moviment liberu ta’ tali data, u li jħassar id-Direttiva 95/46/KE (Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data) (ĠU 2016, L 119, p. 1), fl-Artikolu 79(2). Ara wkoll, fil-prattika, l-għażla fil-klawżoli li jattribwixxu ġurisdizzjoni ta’ dik tal-Istat Membru li fil-ġurisdizzjoni tiegħu jinsab il-fornitur, li għandha titqabbel mal-kundizzjonijiet ġenerali applikabbli għall-kuntratti għal xogħlijiet informatiċi u għall-kuntratti ta’ manutenzjoni ta’ software individwali applikabbli fl-Isvizzera, fl-isfera pubblika, iċċitata minn Reymond, M., op. cit., p. 238, nota ta’ qiegħ il-paġna 60. Ara, għall-aġġornament ta’ din iċ-ċitazzjoni, https://backend.bkb.admin.ch/fileservice/sdweb-docs-prod-bkbadminch-files/files/2024/08/13/9d43df1a-4ff8-45fe-b530-1ea8d9716399.pdf.
(
60
)	Ara s-sentenzi tad‑9 ta’ Lulju 2009, Rehder (C‑204/08, EU:C:2009:439, punti 42 u 43), u tas‑7 ta’ Marzu 2018, flightright et (C‑274/16, C‑447/16 u C‑448/16, EU:C:2018:160, punt 73).
(
61
)	Ara, b’analoġija, is-sentenza Color Drack (punt 40).
(
62
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Wood Floor (punt 36). Ara wkoll, f’dan is-sens, El Hage, Y., op. cit., punt 549 (p. 447) u l-punt 617 (p. 502). Barra minn hekk, għall-adozzjoni ta’ soluzzjoni li tikkonsisti fit-tfittxija tal-Istat Membru li fih l-iktar provvista ta’ servizz sinjifikattiva fl-Unjoni, minkejja li s-servizz prinċipali jiġi pprovdut fi Stat terz, ara Gaudemet-Tallon, H., u Ancel, M.‑E., Compétence et exécution des jugements en Europe, Règlements 44/2001 et 1215/2012, Conventions de Bruxelles (1968) et de Lugano (1998 et 2007), is-seba’ edizzjoni, Librairie générale de droit et de jurisprudence, Kollezzjoni “Droit des affaires”, Pariġi, 2024, punt 221 (p. 340).
(
63
)	Ara, f’dan is-sens, El Hage, Y., op. cit., punt 550 (p. 447), li fih jiġi espost ukoll, bħala eżempju, dak ta’ kumpannija li tipprovdi software ta’ kompatibbiltà lil impriża barranija, li għandu jitqabbel mal-kawża prinċipali li fiha kellha tiġi osservata l-leġiżlazzjoni Ġermaniża.
(
64
)	Ara, dwar dan l-għan, El Hage, Y., op. cit., punt 617 (p. 502 u 503), kif ukoll, dwar is-soluzzjoni, Gaudemet‑Tallon, H., u Ancel, M.‑E., op. cit., nota ta’ qiegħ il-paġna 257 (p. 340) u, fil-każ ta’ diffikultà jew ta’ impossibbiltà li jiġi ddeterminat il-post ta’ eżekuzzjoni, punt 222 (p. 341).
(
65
)	ĠU 2008, L 177, p. 6, rettifika fil-ĠU 2009, L 309, p. 87, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Ruma I”.
(
66
)	Dwar il-kompatibbiltà ta’ din ir-regola mal-internet, ara l-opinjoni ta’ Cachard, O., La régulation internationale du marché électronique, Bibliothèque de droit privé, Vol. 365, Librairie générale de droit et de jurisprudence, Pariġi, 2002, u ta’ Usunier, L., “La loi applicable aux contrats électroniques”, f’Rochfeld, J., L’acquis communautaire – Le contrat électronique, Economica, Paris, 2010, iċċitati minn El Hage, Y., op. cit., punt 132 (p. 111).
(
67
)	Ara, f’dan is-sens, Mankowski, P., “Article 7”, op. cit., punt 184, li jirreferi għall-Artikolu 4(2) tar-Regolament Ruma I.
(
68
)	Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 21 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
69
)	Skont din id-dispożizzjoni “[m]eta jidher ċar miċ-ċirkostanzi kollha tal-każ li l-kuntratt huwa manifestament aktar marbut ma’ pajjiż divers minn dak indikat fil-paragrafu 1 jew fil-paragrafu 2, għandha tapplika l-liġi ta’ dak il-pajjiż l-ieħor”.
(
70
)	Ara El Hage, Y., op. cit., punt 616 (p. 501). F’dak li jirrigwarda l-ġustifikazzjonijiet għall-applikazzjoni b’mod partikolari tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament Ruma I, imsejjaħ “klawżola ta’ eċċezzjoni”, ara l-punti 592 (p. 480) u 598 (p. 486). Barra minn hekk, ara l-eżempji fil-punti 594 sa 596 (p. 484 sa 486).