62023CJ0256
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
z dnia 5 września 2024 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Artykuł 299 TFUE – Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 – Rejestracja, ocena i udzielanie zezwoleń w zakresie chemikaliów oraz ograniczenia mające zastosowanie do tych substancji (REACH) – Artykuł 94 ust. 1 – Rozporządzenie (WE) nr 340/2008 – Artykuł 11 ust. 3 akapit drugi i art. 13 ust. 4 akapit trzeci – Opłaty i należności wnoszone na rzecz Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) – Opłata należna za rejestrację substancji – Ulga przyznana małym i średnim przedsiębiorstwom (MŚP) – Weryfikowanie przez ECHA oświadczenia dotyczącego wielkości danego przedsiębiorstwa – Brak dostarczenia określonych informacji w wyznaczonym terminie – Decyzja ECHA wymagająca uiszczenia odnośnej opłaty w pełnej wysokości i nakładająca opłatę administracyjną – Postępowanie egzekucyjne – Możliwość wniesienia przez ECHA skargi do sądu krajowego w celu uzyskania zapłaty tej opłaty administracyjnej
W sprawach połączonych C‑256/23 i C‑290/23
mających za przedmiot dwa wnioski o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożone przez Bayerisches Verwaltungsgericht Regensburg (bawarski sąd administracyjny w Ratyzbonie, Niemcy) (C‑256/23) i Oberverwaltungsgericht des Landes Sachsen‑Anhalt (wyższy sąd administracyjny kraju związkowego Saksonia‑Anhalt, Niemcy) (C‑290/23) postanowieniami z dnia 11 i 6 kwietnia 2023 r., które wpłynęły do Trybunału, odpowiednio, w dniach 20 kwietnia i 8 maja 2023 r., w postępowaniach:
Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA)
przeciwko
Hallertauer Hopfenveredelungsges. m.b.H.,
przy udziale:
Regierung von Niederbayern (C‑256/23),
oraz
Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA)
przeciwko
B. GmbH (C‑290/23),
TRYBUNAŁ (druga izba),
w składzie: A. Prechal (sprawozdawczyni), prezes izby, F. Biltgen, N. Wahl, J. Passer i M.L. Arastey Sahún, sędziowie,
rzecznik generalny: T. Ćapeta,
sekretarz: S. Spyropoulos, administratorka,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 20 marca 2024 r.,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) – F. Becker oraz M. Heikkilä, w charakterze pełnomocników, których wspierał H. Tammert, Rechtsanwalt,
–
w imieniu Hallertauer Hopfenveredelungsges. m.b.H. – K. Lüdtke, Rechtsanwältin,
–
w imieniu rządu greckiego – V. Baroutas oraz M. Tassopoulou, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu rządu polskiego – B. Majczyna, w charakterze pełnomocnika,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – F. Erlbacher, J. Flett, P. Ortega Sánchez de Lerín oraz S. Romoli, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 6 czerwca 2024 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1
Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczą wykładni art. 299 TFUE, art. 94 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniającego dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Dz.U. 2006, L 396, s. 1; sprostowanie Dz.U. 2007, L 136, s. 3), zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. (Dz.U. 2008, L 353, s. 1) (zwanego dalej „rozporządzeniem REACH”), a także art. 11 ust. 3 akapit drugi i art. 13 ust. 4 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) nr 340/2008 z dnia 16 kwietnia 2008 r. w sprawie opłat i należności wnoszonych na rzecz Europejskiej Agencji Chemikaliów na mocy rozporządzenia nr 1907/2006 (Dz.U. 2008, L 107, s. 6).
2
Wnioski te zostały złożone w ramach sporów między Europejską Agencją Chemikaliów (ECHA) a Hallertauer Hopfenveredelungsges. m.b.H. (zwaną dalej „Hallertauer”) w sprawie C‑256/23 oraz między ECHA a B. GmbH w sprawie C‑290/23 w przedmiocie ściągnięcia przez ECHA opłaty administracyjnej, którą miały uiścić te spółki w następstwie złożenia do tej agencji Unii Europejskiej wniosku o rejestrację substancji chemicznej na podstawie rozporządzenia REACH, ponieważ w wydanej przez tę agencję Unii decyzji stwierdzono, że spółki te nie miały prawa do opłaty ulgowej przewidzianej dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), o którą wniosły przy złożeniu swojego wniosku.
Ramy prawne
Prawo Unii
Rozporządzenie REACH
3
Zgodnie z art. 6 ust. 1 rozporządzenia REACH producenci i importerzy, którzy produkują lub importują substancje chemiczne w ilości co najmniej jednej tony rocznie, muszą przedłożyć ECHA dokumenty rejestracyjne dla tych substancji. Artykuł 6 ust. 4 tego rozporządzenia przewiduje, że opłata wymagana zgodnie z tytułem IX tego rozporządzenia jest wnoszona wraz ze złożeniem dokumentów rejestracyjnych.
4
Zgodnie z art. 20 ust. 2 i 5 tego rozporządzenia:
„2.   [ECHA] sprawdza kompletność wszystkich dokumentów rejestracyjnych w celu stwierdzenia, czy wszystkie elementy […] zostały w nich zawarte oraz czy została uiszczona opłata, o której mowa w art. 6 ust. 4 […]. Weryfikacja kompletności nie obejmuje oceny jakości lub adekwatności przedłożonych danych ani uzasadnień.
[ECHA] sprawdza kompletność dokumentów rejestracyjnych w ciągu trzech tygodni od daty przedłożenia […].
Jeżeli dokumenty rejestracyjne są niekompletne, przed upływem okresu trzech tygodni […] lub trzech miesięcy, o którym mowa w akapicie drugim, [ECHA] informuje rejestrującego, jakie dalsze informacje są wymagane, aby dokumenty rejestracyjne były kompletne, i ustala racjonalny termin ich dostarczenia. Rejestrujący uzupełnia swoje dokumenty rejestracyjne i przedkłada je [ECHA] w ustalonym terminie. [ECHA] wydaje rejestrującemu potwierdzenie daty wpływu dalszych informacji. [ECHA] dokonuje powtórnej weryfikacji kompletności, biorąc pod uwagę przedłożone jej dalsze informacje.
[ECHA] odmawia rejestracji, jeżeli rejestrujący nie dostarczy w ustalonym terminie brakujących danych niezbędnych do uzupełnienia dokumentów rejestracyjnych. W takich przypadkach nie jest zwracana opłata rejestracyjna.
[…]
5.   Od decyzji [ECHA] podjętych na mocy przepisów ust. 2 niniejszego artykułu przysługuje odwołanie zgodnie z przepisami art. 91, 92 i 93”.
5
Artykuł 74 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Opłaty i należności”, zawarty w jego tytule IX, stanowi:
„1.   Opłaty wymagane zgodnie z art. 6 ust. 4 […] są wyszczególnione w rozporządzeniu Komisji [Europejskiej] przyjmowanym zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 133 ust. 3, do dnia 1 czerwca 2008 r.
[…]
3.   Struktura i wysokość opłat, o których mowa w ust. 1, uwzględnia zakres prac wykonywanych przez [ECHA] i właściwy organ na podstawie wymogów niniejszego rozporządzenia i ustalana jest na poziomie pozwalającym zapewnić, że przychód z nich w połączeniu z innymi źródłami przychodów [ECHA] zgodnie z art. 96 ust. 1 jest wystarczający do pokrycia kosztów świadczonych usług […].
[…]
We wszystkich przypadkach dla małych i średnich przedsiębiorstw zostanie ustalona opłata ulgowa.
[…]
4.   Rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1, określa okoliczności, w których część opłat będzie przekazywana właściwemu organowi odpowiedniego państwa członkowskiego.
5.   [ECHA] może pobierać należności z tytułu innych świadczonych przez siebie usług”.
6
Artykuły 91–93 rozporządzenia REACH dotyczą odwołań od decyzji ECHA wnoszonych do Rady Odwoławczej tej agencji, takich jak decyzje o odmowie rejestracji, o których mowa w art. 20 ust. 2 tego rozporządzenia.
7
Artykuł 94 rozporządzenia REACH, zatytułowany „Skargi przed [Sądem] i [Trybunałem]”, przewiduje w ust. 1:
„Skarga na decyzję podjętą przez Radę Odwoławczą lub, w sytuacji gdy nie przysługuje odwołanie do Rady, przez [ECHA] może zostać wniesiona przed [Sąd] lub [Trybunał] zgodnie z postanowieniami art. [263 TFUE]”.
Rozporządzenie nr 340/2008
8
Artykuł 3 rozporządzenia nr 340/2008, zatytułowany „Opłaty z tytułu rejestracji przedłożonych na mocy art. 6, 7 lub 11 rozporządzenia [REACH]”, stanowi:
1.   [ECHA] pobiera opłatę, jak przewidziano w ust. 2, 3 i 4 niniejszego artykułu, z tytułu każdej rejestracji substancji na mocy art. 6, 7 lub 11 rozporządzenia [REACH].
[…]
4.   Jeżeli rejestrującym jest MŚP, [ECHA] pobiera opłatę ulgową […].
[…]
6.   Jeśli płatność nie zostanie dokonana przed upływem terminu określonego w ust. 5, [ECHA] ustala drugi termin płatności. Jeżeli płatność nie zostanie dokonana przed upływem drugiego terminu, wówczas rejestracja zostaje odrzucona.
[…]”.
9
Artykuł 11 tego rozporządzenia, zatytułowany „Pozostałe należności”, przewiduje:
„1.   Można pobrać należność z tytułu usług o charakterze administracyjnym i technicznym świadczonych przez [ECHA] na wniosek strony, które nie są objęte inną opłatą lub należnością przewidzianą w niniejszym rozporządzeniu. Wysokość należności uwzględnia nakład wykonanej pracy.
[…]
2.   Należności z tytułu usług administracyjnych są uiszczane w terminie 30 dni kalendarzowych od dnia poinformowania przez [ECHA] o wystawieniu faktury.
3.   W sytuacji gdy płatność nie zostanie dokonana przed upływem terminu określonego w ust. 2, [ECHA] ustala drugi termin płatności.
Jeżeli płatność nie zostanie dokonana przed upływem drugiego terminu, [ECHA] odrzuca wniosek.
[…]
5.   Zarząd [ECHA] sporządza klasyfikację usług i należności i przyjmuje ją po pozytywnym zaopiniowaniu przez Komisję”.
10
Zgodnie z art. 13 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowanym „Ulgi i zwolnienie z opłaty”:
„1.   Osoba fizyczna lub prawna, która twierdzi, iż jest uprawniona do ulgowej opłaty lub należności na mocy art. 3 do 10, powiadamia o tym [ECHA] w chwili składania dokumentów rejestracyjnych, aktualizacji dokumentów rejestracyjnych, wniosku, zgłoszenia, wniosku o udzielenie zezwolenia, sprawozdania z przeglądu lub odwołania, którego złożenie pociąga za sobą konieczność uiszczenia opłaty.
[…]
3.   [ECHA] może w dowolnym czasie zażądać dowodów potwierdzających spełnienie wymogów dla zastosowania ulgowych opłat lub należności lub dla zwolnienia z opłat.
4.   Jeżeli osoba fizyczna lub prawna, która twierdzi, że jest uprawniona do ulgi lub zwolnienia z opłaty, nie może udowodnić, że jest do takiej ulgi lub zwolnienia uprawniona, wówczas [ECHA] pobiera pełną opłatę lub należność oraz opłatę administracyjną.
Jeżeli osoba fizyczna lub prawna, która twierdziła, że jest uprawniona do ulgi, uiściła ulgową opłatę lub należność, ale nie może udowodnić, że jest do takiej ulgi uprawniona, wówczas [ECHA] pobiera wyrównanie do pełnej opłaty lub należności oraz opłatę administracyjną.
[Artykuł 11 ust.] 2, 3 i 5 stosuje się mutatis mutandis”.
Prawo niemieckie
11
Zgodnie z § 40 ust. 1 Verwaltungsgerichtsordnung (ustawy o ustroju sądów administracyjnych) z dnia 21 stycznia 1960 r. (BGBl. 1960 I, s. 17), w brzmieniu opublikowanym w dniu 19 marca 1991 r. (BGBl. 1991 I, s. 686), zmienionej przez § 1 Gesetz zur Beschleunigung von verwaltungsgerichtlichen Verfahren im Infrastrukturbereich (ustawy o przyspieszeniu postępowań sądowoadministracyjnych w dziedzinie infrastruktury) z dnia 14 marca 2023 r. (BGBl. 2023 I, nr 71) (zwanej dalej „VwGO”):
„Sądy administracyjne są właściwe we wszystkich sporach publicznoprawnych niedotyczących norm konstytucyjnych, o ile spory te nie zostały wyraźnie przydzielone innemu sądowi na podstawie prawa federalnego; spory publicznoprawne z zakresu prawa kraju związkowego mogą być również przekazane innemu sądowi na podstawie prawa kraju związkowego”.
12
Paragraf 167 ust. 1 VwGO stanowi:
„Jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej, do postępowania egzekucyjnego stosuje się odpowiednio ósmą księgę Zivilprozeßordnung (kodeksu postępowania cywilnego, zwanego dalej »ZPO«). Sądem egzekucyjnym jest sąd pierwszej instancji”.
13
Paragraf 753 ZPO, w brzmieniu opublikowanym w dniu 5 grudnia 2005 r. (BGBl. 2005 I, s. 3202), zmienionym przez § 19 Gesetz zur Umsetzung der Umwandlungsrichtlinie und zur Änderung weiterer Gesetze (ustawy o transpozycji dyrektywy w sprawie przekształcania spółek i o zmianie innych ustaw) z dnia 22 lutego 2023 r. (BGBl. 2023 I, nr 51), stanowi w ust. 1:
„Egzekucja przymusowa, o ile nie jest ona zastrzeżona dla sądów, prowadzona jest przez komorników, którzy wykonują ją na zlecenie wierzyciela”.
14
Zgodnie z § 764 ZPO:
„1.   Zastrzeżone dla sądów zarządzanie czynnościami egzekucyjnymi oraz współdziałanie przy tych czynnościach należy do kompetencji Amtsgerichte (sądów rejonowych, Niemcy) jako sądów egzekucyjnych.
2.   Jeżeli ustawa nie wyznacza innego Amtsgericht, sądem egzekucyjnym jest Amtsgericht, w którego okręgu ma zostać przeprowadzone lub zostało przeprowadzone postępowanie egzekucyjne.
3.   Orzeczenia sądu egzekucyjnego zapadają w formie postanowienia”.
Postępowania główne i pytania prejudycjalne
Sprawa C‑256/23
15
W dniu 16 listopada 2010 r. spółka Hallertauer złożyła w ECHA wniosek o rejestrację substancji chemicznej, powołując się na status MŚP, a konkretnie na status „mikroprzedsiębiorstwa” w rozumieniu zalecenia Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie definicji mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (Dz.U. 2003, L 124, s. 36), aby móc skorzystać z ulgowej opłaty rejestracyjnej.
16
W 2013 r. ECHA zweryfikowała dostarczone przez tę spółkę informacje dotyczące wielkości przedsiębiorstwa. W tym kontekście ECHA poinformowała ją pismem z dnia 31 maja 2013 r., że MŚP mogą korzystać z ulgowych opłat i należności, ale konieczne jest przedstawienie w tym celu dowodów dotyczących wielkości danego przedsiębiorstwa, a w przypadku niedostarczenia takich dowodów w wyznaczonym terminie jakiekolwiek ulgi będą wykluczone.
17
W dniu 20 listopada 2013 r. ECHA wydała decyzję SME(2013) 4439 (zwaną dalej „decyzją ECHA będącą przedmiotem postępowania głównego w sprawie C‑256/23”) i doręczyła ją spółce Hallertauer. W decyzji tej ECHA stwierdziła, że spółka ta nie może rościć sobie prawa do skorzystania z ulgowych opłat i należności ze względu na brak przedstawienia dowodów co do jej statusu „mikroprzedsiębiorstwa” i że w konsekwencji należy obciążyć ją opłatami administracyjnymi w wysokości 9950 EUR. Decyzja ta zawierała również informacje dotyczące środków odwoławczych, zgodnie z którymi owa spółka miała możliwość wniesienia skargi do Sądu w terminie dwóch miesięcy od doręczenia tej decyzji w celu jej zakwestionowania.
18
Pismem z dnia 22 listopada 2013 r. ECHA skierowała do spółki Hallertauer fakturę dotyczącą uiszczenia tych opłat administracyjnych, która była wymagalna w dniu 22 grudnia 2013 r.
19
W dniu 22 grudnia 2013 r. ECHA skierowała do spółki Hallertauer wezwanie, w którym data wymagalności tej faktury została wówczas ustalona na dzień 20 lutego 2014 r.
20
Spółka Hallertauer nie uiściła wspomnianych opłat administracyjnych ani nie wniosła do Sądu w wyznaczonym terminie skargi o stwierdzenie nieważności decyzji ECHA będącej przedmiotem postępowania głównego w sprawie C‑256/23.
21
W dniu 15 maja 2019 r. ECHA wniosła do Bayerisches Verwaltungsgericht Regensburg (bawarskiego sądu administracyjnego w Ratyzbonie, Niemcy), który jest sądem odsyłającym w sprawie C‑256/23, skargę o zasądzenie od spółki Hallertauer zapłaty kwoty 9950 EUR, określonej w decyzji ECHA będącej przedmiotem postępowania głównego w sprawie C‑256/23.
22
Sąd ten zastanawia się w pierwszej kolejności nad kwestią, czy sądy państw członkowskich są właściwe do rozpoznania skargi agencji Unii takiej jak ECHA zmierzającej do wykonania zobowiązania pieniężnego nałożonego decyzją, której nie można już zaskarżyć do sądu Unii, taką jak decyzja ECHA będąca przedmiotem postępowania głównego w sprawie C‑256/23.
23
Sąd ten zauważa, że w prawie niemieckim sąd jest uprawniony do orzekania w przedmiocie zasadności skargi tylko wtedy, gdy zweryfikował on w szczególności, czy skarga ta podlega gałęzi sądownictwa, do której sąd ten należy. Co się tyczy właściwości sądownictwa administracyjnego, do którego należy sąd odsyłający, powstaje pytanie, czy skarga wniesiona w postępowaniu głównym w sprawie C‑256/23 dotyczy „sporu publicznoprawnego niedotyczącego norm konstytucyjnych” w rozumieniu § 40 ust. 1 zdanie pierwsze VwGO, który rozpoznawany jest przez sądy administracyjne.
24
Jednakże jurysdykcja niemieckich sądów administracyjnych w zakresie rozpoznania postępowania egzekucyjnego takiego jak postępowanie główne w sprawie C‑256/23, którego przedmiotem nie jest uzyskanie orzeczenia co do istoty w przedmiocie wierzytelności, jest regulowana wyłącznie przez § 167 VwGO, który jako lex specialis ma pierwszeństwo przed normą ogólną przewidzianą w § 40 ust. 1 zdanie pierwsze VwGO. Jednakże ów § 167 zakłada, że tytuł egzekucyjny został wydany w postępowaniu sądowym, który to warunek nie został spełniony w sporze w postępowaniu głównym w sprawie C‑256/23.
25
Powstaje zatem pytanie, czy skarga wniesiona w tym sporze jest objęta szczególną jurysdykcją sądów Unii przewidzianą w art. 94 ust. 1 rozporządzenia REACH, w związku z czym nie podlegałaby jurysdykcji sądów państw członkowskich.
26
Sąd odsyłający zgadza się raczej z tezą przedstawioną przez stronę pozwaną w postępowaniu głównym, zgodnie z którą przepis ten należy interpretować w ten sposób, że do rozpoznania skargi zmierzającej do wykonania aktu prawa Unii właściwe są sądy Unii.
27
Przede wszystkim bowiem rozróżnienie między ustalaniem należności lub opłat administracyjnych a ich ściągnięciem jest sztuczne i mało prawdopodobne, ponieważ przepis ten ma na celu poddanie pełnej kontroli działania administracyjnego skarżącej w postępowaniu głównym jako jednostki organizacyjnej Unii.
28
Następnie przypadek taki jak rozpatrywany w postępowaniu głównym w sprawie C‑256/23 polega na bezpośrednim wdrożeniu prawa Unii przez agencję Unii w postaci wydania decyzji nakładającej zobowiązania pieniężne. Tymczasem sądy niemieckie są właściwe jedynie w przypadku pośredniego stosowania prawa Unii, wiążącego się z aktem władzy publicznej odpowiednich organów krajowych. Dlatego też wydaje się stosowne, aby suwerenne decyzje agencji Unii wchodzące w zakres wykonywania władzy publicznej były w pełni kontrolowane przez sądy unijne.
29
Wreszcie, aby zapewnić jednolite stosowanie prawa w Unii, sądy Unii powinny mieć możliwość sprawowania kontroli nie tylko nad zawieszeniem wykonania aktu Unii, jak przewiduje to art. 299 akapit czwarty TFUE, lecz również, z zastrzeżeniem art. 299 akapit czwarty zdanie drugie TFUE, nad całością procedury wykonania takiego aktu.
30
Na wypadek gdyby Trybunał miał orzec, że art. 94 ust. 1 rozporządzenia REACH nie ma zastosowania do postępowania w przedmiocie egzekucji należności takiego jak wszczęte w postępowaniu głównym, sąd odsyłający zastanawia się w drugiej kolejności nad kwestią, czy decyzja ECHA będąca przedmiotem postępowania głównego w sprawie C‑256/23 stanowi tytuł egzekucyjny w rozumieniu art. 299 akapit pierwszy TFUE.
31
W tym względzie sąd odsyłający uważa, że z uwagi na miejsce w systematyce traktatu FUE oraz przedmiot i cel art. 299 akapit pierwszy TFUE nie jest wykluczone, iż należy go interpretować szeroko, tak aby objąć nim również akty dotyczące zobowiązań pieniężnych przyjmowane przez agencje Unii takie jak ECHA.
32
Taka wykładnia znajduje ponadto potwierdzenie w fakcie, że ani rozporządzenie REACH, ani rozporządzenie nr 340/2008 nie zawierają szczególnych przepisów dotyczących egzekucji przymusowej. Ponieważ ECHA jest uprawniona do pobierania opłat, należności i opłat administracyjnych, powinna ona być wyposażona w środki niezbędne do wykonania decyzji nakładających te opłaty i należności.
33
W trzeciej kolejności, gdyby Trybunał miał orzec, że decyzja ECHA będąca przedmiotem postępowania głównego w sprawie C‑256/23 jest objęta zakresem stosowania art. 299 TFUE, określonym w akapicie pierwszym tego artykułu, sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy zawarte w akapicie drugim tego artykułu odesłanie do przepisów postępowania cywilnego obowiązujących w państwie, na którego terytorium odbywa się egzekucja, należy rozumieć jako „kompleksowe odesłanie” obejmujące przepisy regulujące właściwość organu egzekucyjnego.
34
W tych okolicznościach Bayerisches Verwaltungsgericht Regensburg (bawarski sąd administracyjny w Ratyzbonie) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy art. 94 ust. 1 rozporządzenia [REACH], zgodnie z którym na decyzję [ECHA] przysługuje skarga do [Sądu], należy interpretować w ten sposób, że przedmiotem skargi może być również wykonalność decyzji [ECHA]?
2)
Jeżeli na pytanie pierwsze należy udzielić odpowiedzi przeczącej: Czy art. 299 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, że ma on zastosowanie nie tylko do aktów przyjętych przez Radę [Unii Europejskiej], Komisję lub Europejski Bank Centralny [(EBC)], lecz także do decyzji [ECHA] zobowiązujących do zapłaty opłat administracyjnych?
3)
Jeżeli na pytanie drugie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej: Czy art. 299 ust. 2 TFUE należy interpretować w ten sposób, że odesłanie do przepisów procedury cywilnej państwa członkowskiego dotyczy nie tylko przepisów proceduralnych, lecz także przepisów o właściwości?”.
Sprawa C‑290/23
35
W 2010 r. B. złożyła dokumentację rejestracyjną na podstawie rozporządzenia REACH, wskazując, że jest przedsiębiorstwem średniej wielkości w rozumieniu zalecenia 2003/361.
36
Ponieważ spółka ta nie przedstawiła niezbędnych w tym celu dowodów w wyznaczonym terminie, ECHA wydała w dniu 9 sierpnia 2016 r. decyzję SME(2016) 3729 (zwaną dalej „decyzją ECHA będącą przedmiotem postępowania głównego w sprawie C‑290/23”).
37
W decyzji tej ECHA stwierdziła, że B. nie kwalifikuje się do objęcia ulgową opłatą przewidzianą w szczególności dla średnich przedsiębiorstw i że jest ona zatem zobowiązana na podstawie art. 13 ust. 4 rozporządzenia nr 340/2008 do zapłaty różnicy między opłatą już uiszczoną a opłatą należną od dużych przedsiębiorstw, a stąd opłaty administracyjnej wysokości 17437 EUR. Decyzji tej towarzyszyła informacja o środkach odwoławczych, w której wskazano, że zgodnie z art. 94 ust. 1 rozporządzenia REACH w związku z art. 263 TFUE skargę do Sądu można wnieść w terminie dwóch miesięcy od otrzymania tej decyzji w celu zbadania jej zgodności z prawem.
38
B. nie wniosła do Sądu w wyznaczonym terminie skargi na decyzję ECHA będącą przedmiotem postępowania głównego w sprawie C‑290/23 ani nie zapłaciła żądanej w niej kwoty, pomimo kilku wezwań, które skierowała do niej ECHA.
39
ECHA wniosła skargę do Verwaltungsgericht Halle (sądu administracyjnego w Halle, Niemcy), żądając zasądzenia od B. na jej rzecz zapłaty kwoty 17437 EUR określonej w decyzji ECHA będącej przedmiotem postępowania głównego w sprawie C‑290/23.
40
Sąd ten odrzucił tę skargę jako niedopuszczalną zasadniczo ze względu na to, że wbrew temu, co twierdziła ECHA, nie istnieje tryb postępowania przed sądami administracyjnymi zgodnie z § 40 VwGO.
41
Oberverwaltungsgericht des Landes Sachsen‑Anhalt (wyższy sąd administracyjny kraju związkowego Saksonia‑Anhalt, Niemcy), do którego wniesiono odwołanie od wyroku Verwaltungsgericht Halle (sądu administracyjnego w Halle), uważa w pierwszej kolejności, że wbrew temu, co zostało stwierdzone w tym wyroku, skarga nie może zostać odrzucona jako niedopuszczalna na tej podstawie, że przewidziany w § 40 ust. 1 VwGO administracyjny środek odwoławczy nie przysługuje w braku aktu prawnego wydanego przez niemiecki organ władzy publicznej.
42
Ponieważ sądy Unii nie są właściwe do rozpoznawania skarg dotyczących egzekucji wierzytelności publicznoprawnej jednostki organizacyjnej Unii zgodnie z art. 256 i nast. TFUE, to do rozpoznania tych skarg są właściwe zgodnie z art. 274 TFUE sądy krajowe.
43
Artykuł 94 ust. 1 rozporządzenia REACH nie przewiduje właściwości sądu Unii do rozpoznawania takich skarg, ponieważ zgodnie z jego brzmieniem przepis ten ma zastosowanie tylko wtedy, gdy sąd Unii jest właściwy zgodnie z art. 263 TFUE. Tymczasem nie ma to miejsca w przypadku tych skarg, ponieważ dotyczą one wykonania zobowiązań pieniężnych, a nie stwierdzenia nieważności aktu Unii.
44
W drugiej kolejności nasuwa się pytanie, czy decyzja ECHA będąca przedmiotem postępowania głównego w sprawie C‑290/23, nakładająca opłatę administracyjną zgodnie z art. 13 ust. 4 rozporządzenia nr 340/2008, stanowi tytuł egzekucyjny. Byłoby tak, gdyby decyzja ta była objęta zakresem stosowania art. 299 TFUE określonym w akapicie pierwszym tego artykułu.
45
Sąd odsyłający uważa w tym względzie, że istnieje wątpliwość co do możliwości zastosowania art. 299 TFUE do decyzji takiej jak decyzja ECHA będąca przedmiotem postępowania głównego w sprawie C‑290/23.
46
W trzeciej i ostatniej kolejności, gdyby stwierdzono, że decyzja ECHA będąca przedmiotem postępowania głównego w sprawie C‑290/23 nie jest objęta zakresem stosowania art. 299 TFUE, sąd odsyłający zastanawia się nad kwestią, czy art. 13 ust. 4 akapit trzeci w związku z art. 11 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia nr 340/2008 należy interpretować w ten sposób, że należy wykluczyć skargę ECHA o wykonanie obowiązku uiszczenia opłaty administracyjnej.
47
Zdaniem tego sądu te przepisy rozporządzenia nr 340/2008 razem można interpretować w ten sposób, że w przypadku nieuiszczenia opłat, należności lub opłat administracyjnych przed upływem drugiego terminu wyznaczonego przez ECHA jedyną konsekwencją przewidzianą w tym rozporządzeniu jest odrzucenie wniosku o rejestrację danej substancji chemicznej i że w związku z tym prawodawca zamierzał wykluczyć skargę o wykonanie decyzji nakładającej opłatę administracyjną przed sądami krajowymi.
48
W tych okolicznościach Oberverwaltungsgericht des Landes Sachsen‑Anhalt (wyższy sąd administracyjny kraju związkowego Saksonia‑Anhalt) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy art. 299 akapit pierwszy [TFUE] należy interpretować w ten sposób, że ma on zastosowanie wyłącznie do decyzji wydanych przez Radę, Komisję lub [EBC], czy też dotyczy on również decyzji [ECHA] nakładających opłatę administracyjną, o której mowa w art. 13 ust. 4 rozporządzenia nr 340/2008?
2)
Jeżeli decyzja ECHA o nałożeniu takiej opłaty administracyjnej nie stanowi tytułu egzekucyjnego [w rozumieniu art. 299 akapit pierwszy TFUE]:
Czy art. 13 ust. 4 akapit trzeci w związku z art. 11 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia nr 340/2008 powinien być interpretowany w ten sposób, że należy wyłączyć skargę o uiszczenie opłaty administracyjnej?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego w sprawie C‑256/23
49
Poprzez pytanie pierwsze w sprawie C‑256/23, które należy zbadać w pierwszej kolejności, sąd odsyłający w tej sprawie zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 94 ust. 1 rozporządzenia REACH należy interpretować w ten sposób, że ECHA może wnieść do sądu Unii skargę mającą na celu wykonanie zobowiązania pieniężnego nałożonego na daną osobę w decyzji wydanej przez tę agencję.
50
Ze względu na to, że na podstawie art. 91–93 rozporządzenia REACH nie przysługuje odwołanie do Rady Odwoławczej ECHA, co się tyczy zaskarżenia decyzji tej agencji ustalających zobowiązania pieniężne związane z rejestracją substancji chemicznej, pytanie to wymaga zbadania, czy skarga mająca na celu wykonanie zobowiązania pieniężnego, taka jak w postępowaniu głównym w sprawie C‑256/23, stanowi skargę na „decyzję [ECHA]” w rozumieniu art. 94 ust. 1 tego rozporządzenia, którą można wnieść do sądu Unii zgodnie z art. 263 TFUE.
51
W tym względzie należy na wstępie stwierdzić, że art. 94 ust. 1 rozporządzenia REACH, w zakresie, w jakim wyraźnie odsyła do kompetencji przyznanej sądom Unii w art. 263 TFUE, ma charakter deklaratoryjny i nie może rozszerzać tej kompetencji.
52
W tym kontekście należy przypomnieć, że skargę o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 263 TFUE można wnieść na wszelkie akty przyjęte przez instytucje, bez względu na ich charakter lub formę, zmierzające do wywołania wiążących skutków prawnych mogących wpływać na interesy skarżącego poprzez istotną zmianę jego sytuacji prawnej (wyrok z dnia 16 lipca 2020 r., ADR Center/Komisja, C‑584/17 P, EU:C:2020:576, pkt 62 i przytoczone tam orzecznictwo).
53
Jurysdykcja przewidziana w art. 263 TFUE dotyczy w szczególności kontroli przez sąd Unii „zgodności z prawem”„aktów organów lub jednostek organizacyjnych Unii, które zmierzają do wywarcia skutków prawnych wobec osób trzecich”.
54
W szczególności osoba fizyczna lub prawna może wnieść na podstawie art. 263 TFUE skargę o stwierdzenie nieważności decyzji ECHA nakładającej na nią zobowiązanie pieniężne w związku z wnioskiem o rejestrację substancji chemicznej na podstawie rozporządzenia REACH, ponieważ taka decyzja stanowi akt, który zmierza do wywarcia skutków prawnych wobec osób trzecich i którego adresatem jest taka osoba.
55
W niniejszym przypadku bezsporne jest, że w decyzjach ECHA będących przedmiotem postępowań głównych zainteresowane spółki zostały wyraźnie powiadomione o przysługującym im prawie do wniesienia do Sądu skargi na decyzję, której są adresatami, lecz nie skorzystały one z tego prawa do wniesienia skargi w terminie dwóch miesięcy przewidzianym w art. 263 akapit szósty TFUE.
56
Ponadto art. 263 akapit piąty TFUE rzeczywiście pozwala prawodawcy Unii przewidzieć w aktach tworzących organy i jednostki organizacyjne Unii „wymogi i warunki szczególne” dotyczące skarg wniesionych przez osoby fizyczne lub prawne na akty tych organów lub jednostek organizacyjnych, które zmierzają do wywarcia skutków prawnych wobec tych osób.
57
Niemniej z jednej strony sprawa C‑256/23 dotyczy skargi wniesionej przez agencję Unii przeciwko osobie prawnej, a z drugiej strony w każdym razie prawodawca Unii nie może na tej podstawie rozszerzyć kompetencji przewidzianej w art. 263 TFUE o rozpatrywanie skarg mających na celu wykonanie zobowiązań pieniężnych nałożonych w takich aktach organów lub jednostek organizacyjnych, ponieważ czyniąc to, prawodawca ten nie przewidywałby „wymogów i warunków szczególnych” dotyczących skarg, o których mowa w tym postanowieniu, lecz stworzyłby nowy środek odwoławczy, który nie został przewidziany w traktacie FUE.
58
Gdyby bowiem sądy Unii uznały się za właściwe do rozpoznawania skarg organów lub jednostek organizacyjnych Unii mających na celu wykonanie zobowiązań pieniężnych, mogłyby rozszerzyć swoją jurysdykcję poza granice określone w art. 274 TFUE, który przyznaje sądom krajowym powszechną jurysdykcję do rozpoznawania sporów, których stroną jest Unia Europejska (zob. analogicznie wyrok z dnia 16 lipca 2020 r., ADR Center/Komisja, C‑584/17 P, EU:C:2020:576, pkt 64 i przytoczone tam orzecznictwo).
59
Podobnie prawodawca Unii nie może poprzez przyjęcie aktu prawa wtórnego stworzyć środka odwoławczego nieprzewidzianego w traktacie FUE, ponieważ w traktacie tym ustanowiono kompletny system środków odwoławczych oraz procedur służących zapewnieniu kontroli zgodności z prawem aktów instytucji, powierzając ją sądom Unii (wyrok z dnia 25 lipca 2002 r., Unión de Pequeños Agricultores/Rada, C‑50/00 P, EU:C:2002:462, pkt 40).
60
W związku z tym rozszerzenie kompetencji przewidzianej w art. 263 TFUE o rozpoznawanie skarg mających na celu wykonanie zobowiązań pieniężnych byłoby niezgodne z podstawową cechą skargi, o której mowa w tym artykule, a mianowicie że stanowi ona skargę o stwierdzenie nieważności mającą na celu zakwestionowanie zgodności z prawem danego aktu, i naruszałoby tym samym prawo pierwotne Unii.
61
W tych okolicznościach, ponieważ sądy Unii nie mają jurysdykcji do rozpoznania skargi ECHA mającej na celu ściągnięcie kosztów związanych z rejestracją substancji chemicznej na podstawie art. 263 TFUE, a żaden inny przepis prawa pierwotnego Unii nie przyznaje takiej jurysdykcji tym sądom, z art. 274 TFUE wynika, że rozpoznanie takiej skargi powierzone jest sądom krajowym, które mają powszechną jurysdykcję do rozpoznawania sporów, których stroną jest Unia (zob. analogicznie wyrok z dnia 16 lipca 2020 r., ADR Center/Komisja, C‑584/17 P, EU:C:2020:576, pkt 64 i przytoczone tam orzecznictwo).
62
Przeciwna teza, którą spółka Hallertauer rozwinęła przed sądem odsyłającym, nie może zostać przyjęta.
63
Niezależnie bowiem od kwestii, czy z praktycznego punktu widzenia byłoby właściwe, by ze względów skuteczności sądy Unii posiadały jurysdykcję nie tylko w odniesieniu do zgodności z prawem aktów ECHA, lecz również w odniesieniu do wykonania zobowiązań pieniężnych nałożonych tymi aktami, z pkt 59 niniejszego wyroku wynika, że w sposób oczywisty nie ma to miejsca w ramach systemu środków odwoławczych i procedur przewidzianych obecnie w traktacie FUE.
64
Taka jurysdykcja nie jest zresztą niezbędna do zapewnienia jednolitego stosowania prawa Unii, ponieważ skarga o stwierdzenie nieważności do Sądu jest możliwa w odniesieniu do zgodności z prawem danych aktów, a kwestie wykładni prawa Unii, jakie mogłyby wynikać ze skargi mającej na celu wykonanie tych aktów przed sądami krajowymi, mogą i w razie potrzeby powinny zostać przedłożone Trybunałowi na podstawie art. 267 TFUE.
65
Wreszcie okoliczność, że w niniejszej sprawie występuje przypadek bezpośredniego stosowania prawa Unii przez agencję Unii w formie nałożenia zobowiązania pieniężnego, jest bez znaczenia dla jurysdykcji sądów krajowych, biorąc pod uwagę system środków odwoławczych i procedur taki jak przewidziany aktualnie w traktacie FUE, a w szczególności w jego art. 274.
66
W świetle całości powyższych rozważań na pytanie pierwsze w sprawie C‑256/23 należy odpowiedzieć, iż art. 94 ust. 1 rozporządzenia REACH należy interpretować w ten sposób, że ECHA nie może wnieść do sądu Unii skargi mającej na celu wykonanie zobowiązania pieniężnego nałożonego na daną osobę w decyzji wydanej przez tę agencję.
W przedmiocie pytania drugiego w sprawie C‑256/23 i pytania pierwszego w sprawie C‑290/23
67
Poprzez pytanie drugie w sprawie C‑256/23 i pytanie pierwsze w sprawie C‑290/23, które należy rozpatrzyć łącznie i w drugiej kolejności, sądy odsyłające w tych sprawach zmierzają zasadniczo do ustalenia, czy art. 299 akapit pierwszy TFUE należy interpretować w ten sposób, że decyzja ECHA nakładająca na daną osobę zobowiązanie pieniężne związane z rejestracją w tej agencji substancji chemicznej stanowi tytuł egzekucyjny w rozumieniu tego postanowienia.
68
Zgodnie z art. 299 akapit pierwszy TFUE akty Rady, Komisji i EBC, które nakładają zobowiązanie pieniężne na podmioty inne niż państwa, stanowią tytuł egzekucyjny.
69
Z postanowienia tego wynika, że akty te mogą być przedmiotem egzekucji prowadzonej przeciwko wskazanym w nich podmiotom innym niż państwa (wyrok z dnia 9 listopada 2017 r., Dimos Zagoriou, C‑217/16, EU:C:2017:841, pkt 29).
70
Ponieważ wyliczenie zawarte w art. 299 akapit pierwszy TFUE ma, w świetle jego brzmienia, charakter ewidentnie wyczerpujący, a postanowienia tego nie można interpretować szeroko, zważywszy w szczególności na fakt, że jego celem jest powierzenie prerogatywy władzy publicznej, należy stwierdzić, że ani akty instytucji Unii nieujęte w tym wyliczeniu, ani akty organów lub jednostek organizacyjnych Unii, w tym ECHA, nawet jeśli nakładają na podmioty inne niż państwa zobowiązanie pieniężne, nie stanowią tytułu egzekucyjnego w rozumieniu tego przepisu, a zatem nie mogą być przedmiotem egzekucji na podstawie art. 299 TFUE na zasadach w nim określonych.
71
Jak zauważyła zasadniczo rzecznik generalna w pkt 48–50 opinii, wyczerpujący charakter wspomnianego wyliczenia znajduje również potwierdzenie w genezie art. 299 TFUE, a w szczególności w fakcie, że w ramach zmian wprowadzonych do traktatów przez traktat z Lizbony autorzy tego traktatu zmieniającego ograniczyli się do dodania w tym wyliczeniu odniesienia wyłącznie do EBC i nie włączyli do niego innych instytucji Unii, nie mówiąc o organach czy jednostkach organizacyjnych Unii.
72
Ponadto należy stwierdzić, że rozporządzenie REACH nie zawiera przepisów dotyczących przymusowej egzekucji decyzji ECHA takich jak decyzje będące przedmiotem w postępowaniach głównych.
73
Natomiast, jak zauważyła również rzecznik generalna w pkt 65–67 opinii, szereg rozporządzeń ustanawiających organy lub jednostki organizacyjne Unii zawiera przepisy dotyczące wykonywania decyzji podejmowanych przez te podmioty, w szczególności w odniesieniu do kosztów związanych z procedurami rejestracyjnymi, które są zasadniczo identyczne z przepisami art. 299 TFUE.
74
Jest tak w szczególności w przypadku art. 110 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1001 z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej (Dz.U. 2017, L 154, s. 1), zatytułowanego „Wykonywanie decyzji ustalającej wysokość kosztów”, który przewiduje w ust. 1, że każda ostateczna decyzja Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) ustalająca wysokość kosztów jest wykonalna, a w ust. 2–4 zawiera przepisy zasadniczo identyczne z postanowieniami art. 299 akapity od drugiego do czwartego TFUE.
75
Podobnie art. 41 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 806/2014 z dnia 15 lipca 2014 r. ustanawiającego jednolite zasady i jednolitą procedurę restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych i niektórych firm inwestycyjnych w ramach jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 (Dz.U. 2014, L 225, s. 1) stanowi w akapicie pierwszym, że grzywny i okresowe kary pieniężne nałożone przez Jednolitą Radę ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) zgodnie z art. 38 i 39 podlegają egzekucji, i zawiera w akapitach od drugiego do czwartego przepisy zasadniczo identyczne z postanowieniami art. 299 akapity od drugiego do czwartego TFUE.
76
Natomiast w odniesieniu w szczególności do ściągnięcia kosztów i opłat należy stwierdzić, jak zauważyła zasadniczo rzecznik generalna w pkt 69 i 70 opinii, że niektóre rozporządzenia ustanawiające organ lub jednostkę organizacyjną Unii, takie jak rozporządzenie Rady (WE) nr 297/95 z dnia 10 lutego 1995 r. w sprawie opłat wnoszonych na rzecz Europejskiej Agencji ds. Oceny Produktów Leczniczych (Dz.U. 1995, L 35, s. 1), a także znaczna liczba rozporządzeń Komisji, w których przekazuje ona niektóre ze swoich własnych kompetencji ustanowionym już agencjom Unii, nie zawiera szczególnych przepisów dotyczących wykonalności wydanych przez nie aktów, takich jak przepisy wzorowane na regułach określonych w art. 299 TFUE.
77
Wynika z tego, że należy uznać, iż w odniesieniu do ECHA prawodawca Unii celowo nie przewidział w rozporządzeniu REACH reguł dotyczących przymusowej egzekucji decyzji odnośnej agencji, takich jak reguły przewidziane w art. 299 TFUE w odniesieniu do aktów instytucji Unii, o których mowa w akapicie pierwszym tego artykułu.
78
Należy również zauważyć, że prawdą jest, iż art. 100 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1296/2013, (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013, (UE) nr 1304/2013, (UE) nr 1309/2013, (UE) nr 1316/2013, (UE) nr 223/2014 i (UE) nr 283/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE, a także uchylającego rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012 (Dz.U. 2018, L 193, s. 1) umożliwia „innym instytucjom Unii”, pod pewnymi warunkami i w „wyjątkowych okolicznościach”, zwrócenie się do Komisji o przyjęcie tytułu egzekucyjnego na ich rzecz.
79
Jednakże niezależnie od kwestii, czy ECHA ma taką możliwość, należy w każdym razie stwierdzić, że jest ona ograniczona do wierzytelności związanych z pracownikami lub członkami lub byłymi członkami danej instytucji, a zatem nie obejmuje innych rodzajów wierzytelności, takich jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, dotyczących ściągnięcia opłat administracyjnych obciążających podmioty prywatne.
80
Ponadto, jak zauważyła zasadniczo rzecznik generalna w pkt 63 i 64 opinii, oferowana w ten sposób niektórym instytucjom Unii, innym niż te, o których mowa w art. 299 akapit pierwszy TFUE, możliwość uzyskania tytułu egzekucyjnego, wzmacnia tezę przemawiającą za wykładnią tego postanowienia, zgodnie z którą zawiera on wyczerpujące wyliczenie.
81
Wreszcie należy dodać, że z art. 19 ust. 1 TUE w związku z art. 274 TFUE wynika, iż na państwach członkowskich, które dysponują w tym zakresie szerokim zakresem uznania ze względu na przysługującą im w tym względzie autonomię proceduralną, spoczywa obowiązek określenia w ich krajowym porządku prawnym niezbędnych środków odwoławczych i uregulowania zasad proceduralnych dotyczących tych środków odwoławczych mających zapewnić skuteczne wykonanie decyzji instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii nakładających zobowiązania pieniężne na osoby takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, aczkolwiek przy poszanowaniu zasad równoważności i skuteczności.
82
Ten ciążący na państwach członkowskich obowiązek wynika również z zasady lojalnej współpracy ustanowionej w art. 4 ust. 3 TUE, a w szczególności z akapitu drugiego tego postanowienia, który przewiduje, że państwa członkowskie podejmują wszelkie środki ogólne lub szczególne właściwe dla zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z traktatów lub aktów instytucji Unii.
83
Taki system środków odwoławczych i zasad proceduralnych nie może naruszać stosowania i skuteczności prawa Unii. Byłoby tak w szczególności w przypadku, gdyby zastosowanie tego systemu praktycznie uniemożliwiało ściągnięcie przez ECHA odnośnych kwot. System ten powinien być również stosowany w sposób niedyskryminujący w porównaniu z procedurami przeznaczonymi do rozstrzygania sporów krajowych tego samego rodzaju, a sądy krajowe w tym zakresie mają obowiązek postępować z taką samą starannością i według zasad, które nie powodują, że odzyskanie danych kwot jest trudniejsze niż w podobnych przypadkach dotyczących wdrażania odnośnych przepisów krajowych (wyrok z dnia 9 listopada 2017 r., Dimos Zagoriou, C‑217/16, EU:C:2017:841, pkt 16).
84
W świetle całości powyższych rozważań na pytanie drugie w sprawie C‑256/23 i na pytanie pierwsze w sprawie C‑290/23 należy odpowiedzieć, iż art. 299 akapit pierwszy TFUE należy interpretować w ten sposób, że decyzja ECHA nakładająca na daną osobę zobowiązanie pieniężne związane z wnioskiem o rejestrację substancji chemicznej przez tę agencję nie stanowi tytułu egzekucyjnego w rozumieniu tego przepisu.
W przedmiocie pytania drugiego w sprawie C‑290/23
85
Poprzez pytanie drugie w sprawie C‑290/23, które należy zbadać w trzeciej kolejności, sąd odsyłający w tej sprawie zmierza zasadniczo do ustalenia, czy przepisy art. 11 ust. 3 akapit drugi w związku z art. 13 ust. 4 akapity drugi i trzeci rozporządzenia nr 340/2008 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy ECHA stwierdzi, iż wymagane są pełna należność i opłata administracyjna, ponieważ zainteresowana osoba, która twierdziła, że może skorzystać z opłaty ulgowej, nie może wykazać w wyznaczonym terminie, że ma prawo do takiej ulgi, przepisy te wykluczają wniesienie przez tę agencję Unii do sądów krajowych skargi mającej na celu ściągnięcie danej opłaty administracyjnej, jeżeli nie została ona uiszczona w wyznaczonym terminie.
86
W tym względzie należy w pierwszej kolejności zauważyć, że art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 340/2008 stanowi, iż można pobrać należność z tytułu usług o charakterze administracyjnym i technicznym świadczonych przez ECHA na wniosek strony, które to usługi nie są objęte inną opłatą lub należnością przewidzianą w tym rozporządzeniu. Następnie art. 11 ust. 2 tego rozporządzenia przewiduje, że należności z tytułu usług administracyjnych są uiszczane w terminie 30 dni kalendarzowych od dnia poinformowania przez ECHA o wystawieniu faktury. Wreszcie, zgodnie z art. 11 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia, z jednej strony, w sytuacji gdy płatność nie zostanie dokonana przed upływem tego trzydziestodniowego terminu, ECHA ustala drugi termin płatności, a z drugiej strony, jeżeli płatność nie zostanie dokonana przed upływem drugiego terminu, ECHA „odrzuca wniosek”.
87
Z łącznej lektury tych przepisów wynika, że wnioskiem, który ECHA jest zobowiązana odrzucić na podstawie art. 11 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia nr 340/2008, jest wniosek o świadczenie usług o charakterze administracyjnym, o którym mowa w art. 11 ust. 1.
88
W drugiej kolejności prawdą jest, że zgodnie z art. 13 ust. 4 akapit trzeci rozporządzenia nr 340/2008 art. 11 ust. 2, 3 i 5 tego rozporządzenia „stosuje się mutatis mutandis”.
89
Jednakże takie stosowanie „mutatis mutandis” art. 11 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia nr 340/2008 w kontekście wymagalności konkretnej opłaty administracyjnej, o której mowa w art. 13 ust. 4 akapit drugi tego rozporządzenia, nie oznacza, że jeśli cała opłata nie zostanie uiszczona przed upływem drugiego terminu, ECHA nie może ściągnąć tej opłaty administracyjnej w drodze skargi o wykonanie decyzji przed sądami krajowymi.
90
Przede wszystkim bowiem, jak wynika z pkt 87 niniejszego wyroku, art. 11 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia nr 340/2008 nie dotyczy odrzucenia wniosku o rejestrację.
91
Następnie – art. 13 rozporządzenia nr 340/2008 uzupełnia przepisy art. 20 rozporządzenia REACH dotyczące tak zwanej procedury „sprawdzenia kompletności wszystkich dokumentów rejestracyjnych”.
92
Tymczasem w przeciwieństwie do uiszczenia opłaty rejestracyjnej, o której wyraźnie mowa w art. 20 ust. 2 rozporządzenia REACH, uiszczenie opłaty administracyjnej, o której mowa w art. 13 ust. 4 akapit drugi rozporządzenia nr 340/2008, nie stanowi części tej procedury. W konsekwencji nawet w braku takiego uiszczenia zgłoszenie jest kompletne i można dokonać danej rejestracji.
93
Wreszcie takiej wykładni nie podważa okoliczność, że wbrew temu, co przewiduje art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 297/95 w odniesieniu do Europejskiej Agencji ds. Oceny Produktów Leczniczych, zwanej obecnie Europejską Agencją Leków (EMA), rozporządzenie REACH nie zawiera wyraźnego odniesienia do faktu, że ECHA ma możliwość zwrócenia się do sądu krajowego w przypadku nieuiszczenia należności i opłat administracyjnych w wyznaczonym terminie.
94
Takie odniesienie ma bowiem w sposób oczywisty charakter deklaratoryjny. Jak wskazano w pkt 81 i 82 niniejszego wyroku, z art. 19 ust. 1 TUE w związku z art. 274 TFUE, a także z zasady lojalnej współpracy ustanowionej w art. 4 ust. 3 TUE wynika, że państwa członkowskie są zobowiązane do ustanowienia środków odwoławczych i przepisów proceduralnych niezbędnych do zapewnienia, by ECHA mogła skutecznie ściągnąć kwoty należne na podstawie art. 13 ust. 4 akapit drugi rozporządzenia nr 340/2008.
95
W świetle całości powyższych rozważań na pytanie drugie w sprawie C‑290/23 należy odpowiedzieć, że przepisy art. 11 ust. 3 akapit drugi w związku z art. 13 ust. 4 akapity drugi i trzeci rozporządzenia nr 340/2008 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy ECHA stwierdzi, iż wymagane są pełna należność i opłata administracyjna, ponieważ zainteresowana osoba, która twierdziła, że może skorzystać z opłaty ulgowej, nie może wykazać w wyznaczonym terminie, że ma prawo do takiej ulgi, przepisy te nie wykluczają wniesienia przez tę agencję Unii do sądów krajowych skargi mającej na celu ściągnięcie danej opłaty administracyjnej, jeżeli nie została ona uiszczona w wyznaczonym terminie.
W przedmiocie pytania trzeciego w sprawie C‑256/23
96
Nie ma potrzeby badania pytania trzeciego zadanego w sprawie C‑256/23, dotyczącego wykładni art. 299 akapit drugi TFUE, ponieważ pytanie to zostało zadane jedynie na wypadek, gdyby Trybunał udzielił odpowiedzi twierdzącej na pytanie drugie w tej sprawie, dotyczące możliwości zastosowania tego art. 299, które dotyczyło jego akapitu pierwszego. Z powodów przedstawionych w pkt 67–84 niniejszego wyroku wynika tymczasem, że na pytanie drugie należy udzielić odpowiedzi przeczącej.
W przedmiocie kosztów
97
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
1)
Artykuł 94 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniającego dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE, zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r.,
należy interpretować w ten sposób, że
Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA) nie może wnieść do sądu Unii skargi mającej na celu wykonanie zobowiązania pieniężnego nałożonego na daną osobę w decyzji wydanej przez tę agencję.
2)
Artykuł 299 akapit pierwszy TFUE
należy interpretować w ten sposób, że:
decyzja Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) nakładająca na daną osobę zobowiązanie pieniężne związane z wnioskiem o rejestrację substancji chemicznej przez tę agencję nie stanowi tytułu egzekucyjnego w rozumieniu tego przepisu.
3)
Przepisy art. 11 ust. 3 akapit drugi w związku z art. 13 ust. 4 akapity drugi i trzeci rozporządzenia Komisji (WE) nr 340/2008 z dnia 16 kwietnia 2008 r. w sprawie opłat i należności wnoszonych na rzecz Europejskiej Agencji Chemikaliów na mocy rozporządzenia nr 1907/2006
należy interpretować w ten sposób, że:
w przypadku gdy Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA) stwierdzi, iż wymagane są pełna należność i opłata administracyjna, ponieważ zainteresowana osoba, która twierdziła, że może skorzystać z opłaty ulgowej, nie może wykazać w wyznaczonym terminie, że ma prawo do takiej ulgi, przepisy te nie wykluczają wniesienia przez tę agencję Unii do sądów krajowych skargi mającej na celu ściągnięcie danej opłaty administracyjnej, jeżeli nie została ona uiszczona w wyznaczonym terminie.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: niemiecki.