Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Naoú Dlísheomra)
26 Márta 2026
(*)
(Tarchur chun réamhrialú – Slándáil shóisialta – Comhordú na gcóras slándála sóisialta – Rialachán
(CE) Uimh. 883/2004 – Airteagal 1(q)(iv) – An coincheap ‘institiúid inniúil’ – Fostóir – Airteagal 3(1)(a) – An coincheap ‘sochar breoiteachta’ – Íocaíocht leanúnach luacha saothair as éagumas sealadach chun oibre – Airteagal 85(1) – Íocaíochtaí atá dlite de réir reachtaíocht Bhallstáit ar dhíobháil arna déanamh i mBallstát eile – Ceart caingne an fhostóra i gcoinne an tríú páirtí atá faoi dhliteanas – Cearta atá ag an íospartach – Seachaíocht – Teorainneacha)
I gCás C‑357/24,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi
Airteagal 267 CFAE ó Visoki trgovački sud (an Chúirt Achomhairc Tráchtála,
an Chróit), trí bhreith an 3 Bealtaine 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 16 Bealtaine 2024, sna himeachtaí
Freistaat Bayern
v
Euroherc osiguranje d.d.,
tugann AN CHÚIRT (an Naoú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: M. Condinanzi, Uachtarán Dlísheomra, N. Jääskinen agus A. Kornezov (Rapóirtéir), Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: J. Richard de la Tour,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        Euroherc osiguranje d.d., ag D. Lauc,
odvjetnik,
–        Rialtas na Cróite,
ag G. Vidović Mesarek, i gcáil Gníomhaire,
–        an Coimisiún Eorpach,
ag B.-R. Killmann agus A. Koričić, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh,
i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú Airteagal 1(q)(iv),
Airteagal 3(1)(a) agus Airteagal 85(1) de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le comhordú na gcóras slándála sóisialta (IO 2004 L 166, lch. 1, agus ceartúchán IO 2004 L 200, lch. 1), arna leasú le Rialachán (AE) Uimh. 465/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Bealtaine 2012 (IO 2012 L 149, lch. 4) (‘Rialachán Uimh. 883/2004’).
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir Freistaat Bayern (an Bhaváir, an Ghearmáin) agus Euroherc osiguranje d.d., cuideachta árachais corpraithe faoi dhlí na Cróite (‘Euroherc’), maidir le haisíocaíocht pá breoiteachta arna n‑íoc ag an mBaváir lena fhostaí X i leith éagumas sealadach chun oibre tar éis tionóisc tráchta bóthair a tharla sa Chróit.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais
3        Foráiltear le hAirteagal 1(q)(iv) de Rialachán Uimh. 883/2004:
‘Chun críocha an Rialacháin seo:
[...]
(q)      ciallaíonn “institiúid inniúil”:
[...]
(iv)      i gcás scéime a bhaineann le hoibleagáidí fostóra i ndáil leis na sochair a leagtar amach in Airteagal 3(1), an fostóir nó an t‑árachóir atá i gceist nó,
ina éagmais sin, an comhlacht nó an t‑údarás arna ainmniú ag údarás inniúil an Stáit lena mbaineann’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4        Foráiltear don mhéid seo a leanas le hAirteagal 3(1)(a) den Rialachán sin:
‘Beidh feidhm ag an Rialachán seo maidir leis an reachtaíocht ar fad a bhaineann leis na brainsí slándála sóisialta seo a leanas:
(a)      sochair bhreoiteachta;
[...]
(f)      sochair i leith tionóiscí ag an obair agus galar ceirde’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5        Foráiltear an méid seo a leanas le hAirteagal 9(1) den Rialachán sin:
‘Tabharfaidh na Ballstáit fógra i scríbhinn don Choimisiún Eorpach maidir leis na dearbhuithe a dhéanfar i gcomhréir le pointe 1 d’Airteagal 1, an reachtaíocht agus na scéimeanna dá dtagraítear in Airteagal 3 [...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6        Foráiltear an méid seo a leanas le hAirteagal 85(1) den Rialachán sin:
‘I gcás ina bhfaigheann duine íocaíochtaí de réir reachtaíocht Stáit ar dhíobháil de thoradh imeachtaí a tharlaíonn i mBallstát eile, seo a leanas faoi mar a shocrófar aon chearta a bheidh ag an institiúid ag a bhfuil íocaíocht le déanamh i gcoinne tríú páirtí a bhfuil an díobháil le cúiteamh aige:
(a)      i gcás ina seachaítear na cearta a bhfuil ag an bhfaighteoir ó thaobh an tríú páirtí ar an institiúid ag a bhfuil íocaíocht le déanamh, de réir na reachtaíochta a chuireann sí i bhfeidhm, glacfaidh gach Ballstát leis an seachaíocht sin;
(b)      i gcás ina bhfuil ceart díreach ag an institiúid ag a bhfuil íocaíocht le déanamh ó thaobh an tríú páirtí, glacfaidh gach Ballstát leis an gceart sin.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Gearmáine
7        Foráiltear le hAirteagal 6(1) den Gesetz über die Zahlung des Arbeitsentgelts an Feiertagen und im Krankheitsfall (Entgeltfortzahlungsgesetz) (an Dlí maidir le luach saothair a íoc ar laethanta saoire poiblí agus i gcás breoiteachta) an 26 Bealtaine 1994 (BGBl. I S. 1014, 1065; ‘Dlí na Gearmáine maidir le cothabháil luacha saothair’:
‘Más rud é, faoi fhorálacha reachtúla, go bhfuil sé de cheart ag oibrí cúiteamh a lorg ó thríú páirtí as an gcaillteanas ioncaim a d’fhulaing sé mar thoradh ar éagumas chun oibre, aistreofar an ceart sin chuig an bhfostóir a mhéid a leanann an fostóir, i gcomhréir leis an Dlí seo, de luach saothair an oibrí a íoc, agus ranníocaíochtaí an fhostóra a íoc leis an nGníomhaireacht Chónaidhme Fostaíochta, ar thaobh amháin, agus ranníocaíochtaí an fhostóra le hárachas slándála sóisialta agus cúraim agus le scéimeanna pinsin forlíontacha agus marthanóirí, ar an taobh eile.’
Dlí na Cróite
8        Foráiltear le hAirteagal 27(1) agus (2) den Zakon o obveznim osiguranjima u prometu (an Dlí maidir le hárachas éigeantach iompair) an 9 Nollaig 2005 (NN 151/05), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (NN 36/09, 75/09, 76/13 agus 152/14):
‘(1)      Ceanglófar ar an gcuideachta árachais cúiteamh a thabhairt do na comhlachtaí atá freagrach as árachas breoiteachta, pinsin nó easláine as an damáiste iarbhír a fulaingíodh mar thoradh ar dhliteanas sibhialta an árachaí agus laistigh de theorainneacha na n‑oibleagáidí a eascraíonn as an gconradh árachais.
(2)      Measfar gur damáiste iarbhír de réir bhrí mhír 1 den Airteagal seo iad speansais leighis agus speansais riachtanacha eile arna dtabhú i gcomhréir leis an reachtaíocht maidir le hárachas breoiteachta, chomh maith le méid comhréireach phinsean an duine dhíobhálaithe nó bhaill a theaghlaigh nó a teaghlaigh.’
9        Foráiltear le hAirteagal 36(1)(1) den Zakon o obveznom zdravstvenom osiguranju (an Dlí maidir le hárachas sláinte éigeantach) an 21 Meitheamh 2013 (NN 80/13), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (NN 137/13),
(‘an Dlí maidir le hárachas sláinte’):
‘De bhua na gceart a thugtar le hárachas sláinte éigeantach, beidh árachaithe i dteideal:
1.      pá breoiteachta le linn na tréimhse éagumais shealadaigh chun oibre, is é sin le rá, má chuirtear cosc orthu a bheith ag obair mar gheall ar chúram sláinte nó imthosca eile dá dtagraítear in Airteagal 39 den Dlí seo (“pá breoiteachta”) [...]’
10      Foráiltear le hAirteagal 39(1) den Dlí sin:
‘Beidh an t-árachaí i dteideal pá breoiteachta i gcás ina dtéitear ar iontaoibh cúraim sláinte faoin scéim árachais sláinte éigeantaigh, nó sna himthosca eile a bhunaítear leis an Dlí seo, más rud é:
1.      na bhfuil an t-árachaí in ann a bheith ag obair go sealadach mar gheall ar thinneas nó gortú, nó go gcuirtear an t-árachaí in institiúid sláinte le haghaidh cúram leighis nó scrúdú leighis [...]’
11      Foráiltear le hAirteagal 40(1) den Dlí sin:
‘Íocfar an pá breoiteachta a bhaineann le húsáid an chúraim sláinte dá dtagraítear in Airteagal 39(1) den Dlí seo leis an árachaí, trí bhíthin acmhainní dílse:
1.      ag an bhfostóir – duine dlítheanach nó nádúrtha
– ar feadh an chéad 42 lá d’éagumas sealadach chun oibre, agus freisin fad a oibríonn an t‑árachaí i dtríú tír a bhfuil sé
tarmligthe chuici ag an duine dlítheanach nó nádúrtha nó atá sé nó sí fostaithe i dtríú tír.’
12      Foráiltear le hAirteagal 41(3) den Dlí sin:
‘Déanfaidh an fostóir, cibé acu duine dlítheanach nó nádúrtha é, an pá breoiteachta dá dtagraítear in Airteagal 39(1) den Dlí seo, [...] atá dlite ón 43ú lá [...] d’éagumas sealadach chun oibre, a ríomh agus a íoc, agus a fhios aige go gceanglaítear ar an Hrvatski zavod za zdravstveno osiguranje [Institiúid Árachais Sláinte na Cróite; (“an Institiúid”)] an pá breoiteachta a íocadh a aisíoc laistigh de 45 lá ón dáta a fhaightear an t‑éileamh ar aisíocaíocht.’
13      Luaitear an méid seo a leanas in Airteagal 136(1) den Dlí maidir le hárachas sláinte:
‘Beidh sé d’oibleagáid ar an Institiúid cúiteamh a lorg as damáiste ón duine ba chúis le breoiteacht, gortú nó bás an árachaí.’
14      Foráiltear le hAirteagal 140 den Dlí sin:
‘Ceanglófar ar an Institiúid freisin cúiteamh a lorg as damáiste a dhéantar sna cásanna dá dtagraítear in Airteagal 136 den Dlí seo go díreach ón árachóir lena bhfuil na hárachaithe sin de bhua dliteanais i leith damáiste a dhéantar do thríú páirtithe, de bhun na rialacha maidir le hárachas éigeantach i gcoinne an riosca sin.’
15      Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 142 den Dlí sin:
‘Beidh sé d’oibleagáid ar an Institiúid cúiteamh a lorg as damáiste sna cásanna dá bhforáiltear sa Dlí seo, fiú más é ba chúis leis an damáiste ná sochair a íoc leis an árachaí as cistí na scéime árachais sláinte éigeantaigh, is é sin le rá, ó bhuiséad an Stáit, a raibh an t‑árachaí ina theideal.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus an cheist a tharchuirtear
16      An 18 Aibreán 2015, agus é ag rothaíocht in Šibenik (an Chróit), bhí X, fostaí de chuid na Baváire, ina íospartach i dtionóisc tráchta bóthair a bhain le mótarfheithicil a bhí á tiomáint ag Y agus a bhí árachaithe le Euroherc. Bhí Y faoi dhliteanas i leith na tionóisce sin. Ní dhearna na cúirteanna inniúla cinneadh fós maidir le an raibh baint ag X leis an damáiste a d’fhulaing sé.
17      Chuaigh X faoi chóir leighis sa Ghearmáin. D’fhulaing sé trí thréimhse éagumais shealadaigh chun oibre ón 21 Aibreán go dtí an 21 Bealtaine 2015, ón 16 Feabhra go dtí an 15 Aibreán 2016 agus ón 8 Samhain 2016 go dtí an 5 Eanáir 2017. Le linn na dtréimhsí sin, d’íoc an Bhaváir
pá breoiteachta EUR 28 825.83 san iomlán le X ina cháil mar a fhostóir.
18      Ina theannta sin, i gcomhthéacs nós imeachta um réiteach cairdiúil, d’íoc Euroherc cúiteamh le X as an damáiste iarbhír arna dhéanamh sa tionóisc, lenar cumhdaíodh costas na seirbhísí cúnaimh agus cúraim, damáiste airgeadais, costais ionadaíochta agus costais eile, agus damáiste neamhábhartha, arb ionann é agus 43 433.43 kuna na Cróite (HRK) (thart ar EUR 5 764.61).
19      Thug an Bhaváir caingean os comhair Trgovački sud u Zagrebu (an Chúirt Tráchtála,
Ságrab, an Chróit) ag lorg ordú go n‑aisíocfadh Euroherc í as an
bpá breoiteachta a íocadh le X.
20      Mar thaca leis an gcaingean sin, mhaígh an Bhaváir nach mór, mar fhostóir X, í a mheas mar ‘institiúid inniúil’ de réir bhrí Airteagal 1(q)(iv) de Rialachán Uimh. 883/2004, ar an bhforas go dtagann an pá breoiteachta a d’íoc sí le X faoin gcoincheap ‘sochair bhreoiteachta’ dá dtagraítear in Airteagal 3(1)(a)
den Rialachán sin.
21      D’áitigh an Bhaváir
freisin, faoi Airteagal 85(1) de Rialachán Uimh. 883/2004, nach mór a seachaíocht ar chearta a fostaí X vis-à-vis Euroherc, dá bhforáiltear le dlí na Gearmáine, a aithint sna príomhimeachtaí.
22      I ndáil leis sin, braitheann sí ar Airteagal 6(1) de Dhlí na Gearmáine maidir le cothabháil luacha saothair, ar dá réir a sheachaítear cearta a fostaí chun cúitimh i gcoinne tríú páirtí as caillteanas ioncaim a d’fhulaing an fostaí sin mar thoradh ar éagumas chun oibre, i gcás inar lean an fostóir sin de luach saothair an fhostaí sin a íoc agus de na ranníocaíochtaí a cheanglaítear air a íoc a íoc.
23      Dá bhrí sin, mhaígh an Bhaváir
gur thug íocaíocht an phá breoiteachta le X air sochair a fháil faoin Dlí sin mar gheall ar dhíobháil a tharla le linn na tionóisce a tharla sa Chróit agus nach mór seachaíocht a dhéanamh, dá bhrí sin, maidir le cearta a fostaí i leith tríú páirtithe.
24      Chuir Euroherc i gcoinne na hargóinte sin, ag áitiú nach dtagann fíorais an cháis faoi raon feidhme Rialachán Uimh. 883/2004, ar an bhforas,
inter alia, go rialaítear comhordú na gcóras slándála sóisialta leis an Rialachán sin seachas cúiteamh as damáiste indíreach a d’fhulaing fostóir mar gheall ar íocaíocht pá breoiteachta lena fhostaí, mar gheall ar éagumas sealadach chun oibre, le linn saoire bhreoiteachta tar éis tionóisce. Áitíonn sé freisin nach bhfuil stádas mar ‘institiúid inniúil’ de réir bhrí an Rialacháin sin ach ag na hinstitiúidí atá freagrach as scéimeanna slándála sóisialta na mBallstát a bhainistiú.
25      Le breithiúnas an 21 Samhain 2023, sheas an Trgovački sud u Zagrebu (an Chúirt Tráchtála,
Ságrab) leis an gcaingean a thionscain an Bhaváir. Rinne Euroherc achomharc i gcoinne an bhreithiúnais sin os comhair an Visoki trgovački sud (an Chúirt Achomhairc Tráchtála, an Chróit), arb í an chúirt a rinne an tarchur í.
26      Fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, ar an gcéad dul síos, an dtagann fostóir, amhail an Bhaváir, faoin gcoincheap ‘institiúid inniúil’ de réir bhrí Airteagal 1 de Rialachán Uimh. 883/2004. Ar an dara dul síos, fiafraíonn sí an áirítear leis an gcoincheap ‘sochair bhreoiteachta’, dá dtagraítear in Airteagal 3(1)(a) den Rialachán sin,
pá breoiteachta a íoctar i leith éagumas sealadach chun oibre le linn saoire bhreoiteachta tar éis tionóisc i mBallstát eile, nach tionóisc ag an obair ná galar ceirde é. Ar an tríú dul síos, fiafraíonn sí an bhféadfaí a cheangal ar chuideachta mótarárachais, amhail Euroherc, an pá breoiteachta a d’íoc a fhostóir leis an íospartach a aisíoc, amhail an cúiteamh a d’íoc an Bhaváir
le X.
27      Más freagra dearfach a thabharfar ar na ceisteanna sin, ardaíonn an chúirt a rinne an tarchur an cheist freisin maidir le léiriú Airteagal 85(1) de Rialachán Uimh. 883/2004. Tugann sí faoi deara, faoi dhlí na Cróite, nuair a fhaigheann fostaí sochair bhreoiteachta a íocann a fhostóir, nach bhfuil aon cheart cúitimh ag an bhfostóir i gcoinne an pháirtí atá freagrach as an damáiste ná i gcoinne árachóir an pháirtí sin. Níorbh fhéidir seachaíocht a dhéanamh ar a chearta i leith na híospartaigh i gcoinne an pháirtí a bhí freagrach as an damáiste, ná i leith a n‑árachóra. Cuireann sí in iúl freisin go ndeimhnítear leis an gcásdlí is déanaí ón Vrhovni sud (an Chúirt Uachtarach, an Chróit) nach mór foráil shainráite a dhéanamh le dlí maidir le ceart den sórt sin chun cúitimh agus nach dtugtar le haon fhoráil den Dlí maidir le hárachas sláinte ceart caingne don fhostóir i gcoinne an duine atá freagrach as an damáiste nó a árachóra chun aisíocaíocht a fháil ar an bpá breoiteachta a d’íoc sé lena fhostaí mar gheall ar éagumas sealadach chun oibre den sórt sin.
28      Sna himthosca sin, chinn Visoki trgovački sud (an Chúirt Achomhairc Tráchtála) bac a chur ar na himeachtaí agus an cheist seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘An bhfuil Airteagal 85(1) de [Rialachán Uimh. 883/2004] le léiriú sa chaoi, chun go bhféadfaidh fostóir, mar an institiúid a bhfuil sé d’oibleagáid uirthi sochair a íoc, éileamh ar shochair bhreoiteachta a íocadh le fostaí a aisghabháil a bheith aige i ngeall ar ghortú a tharla ar chríoch Ballstáit eile i gcoinne tríú páirtí atá faoi dhliteanas cúiteamh a sholáthar i leith na díobhála nó i gcoinne a árachóra dliteanais shibhialta, gur gá bunús dlí a bheith ann chun cúiteamh den sórt sin a éileamh sa Bhallstát inar tharla an díobháil?’
An nós imeachta os comhair na Cúirte
29      Le cinneadh ó Uachtarán na Cúirte an 3 Deireadh Fómhair 2024, cuireadh na himeachtaí sa chás seo ar fionraí go dtí seachadadh an bhreithiúnais i gCás C‑7/24. Tar éis fhógairt bhreithiúnas an 12 Meitheamh 2025,
Deutsche Rentenversicherung Nord and BG Verkehr
(C‑7/24, EU:C:2025:439), tosaíodh na himeachtaí sin arís le cinneadh ó Uachtarán na Cúirte an 18 Meitheamh 2025.
30      I litir dar dáta an 18 Meitheamh 2025,
sheirbheáil an Chúirt an breithiúnas sin ar an gcúirt a rinne an tarchur agus d’fhiafraigh sí di an raibh sé beartaithe aici, i bhfianaise an bhreithiúnais sin, a hiarraidh ar réamhrialú a choinneáil ar bun sa chás seo.
31      I litir a fuarthas i gClárlann na Cúirte an 22 Iúil 2025, luaigh an chúirt sin go raibh a hiarraidh á coinneáil ar bun aici. Luaigh sí go n‑ardaíonn an cás seo ceisteanna maidir le léiriú Airteagal 1(q)(iv) agus Airteagal 3(1)(a) de Rialachán Uimh. 883/2004, nár thug an Chúirt aghaidh orthu sa bhreithiúnas sin, ós rud é, ar thaobh amháin, nach n‑eascraíonn éagumas chun oibre an cháis atá ar feitheamh os a comhair as tionóisc ag an obair ná galar ceirde agus, ar an taobh eile, gurb é fostóir an pháirtí dhíobhálaithe a dhéanann an t‑éileamh ar aisíocaíocht na sochar a íocadh.
An cheist a tharchuirtear
32      Lena ceist, mar a soiléirítear ina freagra ar iarraidh na Cúirte dá dtagraítear i mír 31 den bhreithiúnas seo, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, ar thaobh amháin, an bhfuil
Airteagal 1(q)(iv) de Rialachán Uimh. 883/2004 le léiriú sa chaoi go dtagann fostóir atá bunaithe i mBallstát a d’íoc, i leith éagumas sealadach chun oibre,
pá breoiteachta d’fhostaí le linn saoire bhreoiteachta tar éis tionóisc i mBallstát eile, nach tionóisc ag an obair ná galar ceirde é, faoin gcoincheap ‘institiúid inniúil’ de réir bhrí na forála sin agus, ar an taobh eile, an bhfuil
Airteagal 3(1)(a) den Rialachán sin le léiriú sa chaoi go dtagann íocaíochtaí den sórt sin faoin gcoincheap ‘sochair bhreoiteachta’ dá dtagraítear san fhoráil sin. Má thugtar freagra dearfach ar an gcéad dá cheist sin, fiafraíonn sí freisin an bhfuil
Airteagal 85(1) den Rialachán sin le léiriú sa chaoi go bhfuil fostóir, mar an institiúid atá freagrach as sochair a sholáthar, i dteideal aisíocaíocht ar shochair bhreoiteachta a íocadh lena fhostaí i leith damáiste a fulaingíodh i mBallstát eile a éileamh ón tríú páirtí atá freagrach, nó ó árachóir an tríú páirtí sin,
sa chás amháin go bhfuil bunús dlí sa Bhallstát inar tharla an damáiste sin chun an aisíocaíocht sin a fháil.
33      Sa chéad áit, ba cheart a mheabhrú, de réir Airteagal 1(q)(iv) de Rialachán Uimh. 883/2004, go gciallaíonn an coincheap ‘institiúid inniúil’, de réir bhrí na forála sin,
inter alia, ‘i gcás scéime a bhaineann le hoibleagáidí fostóra i ndáil leis na sochair a leagtar amach in Airteagal 3(1), an fostóir nó an t‑árachóir atá i gceist nó,
ina éagmais sin, an comhlacht nó an t‑údarás arna ainmniú ag údarás inniúil an Stáit lena mbaineann’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
34      Leanann sé ón bhforáil sin go bhféadfar fostóir a mheas mar ‘institiúid inniúil’, de réir bhrí na forála sin, i gcás ina gceanglaítear air, faoi scéim ar leith, sochair a sholáthar a thagann faoi Airteagal 3(1) den Rialachán sin.
35      Sa dara háit, is gá raon feidhme na sochar dá dtagraítear in Airteagal 3(1) a shainiú. Faoi phointe (a) den fhoráil sin, tá feidhm ag an Rialachán sin ‘maidir leis an reachtaíocht ar fad a bhaineann leis na brainsí slándála sóisialta seo a leanas: […] sochair bhreoiteachta’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
36      I ndáil leis sin, foráiltear le hAirteagal 9 den Rialachán sin ‘[go dt]abharfaidh na Ballstáit fógra i scríbhinn don Choimisiún Eorpach maidir leis […] an reachtaíocht agus na scéimeanna dá dtagraítear in Airteagal 3’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
37      Sa chás seo, sonraíonn an Coimisiún gur thug Poblacht Chónaidhme na Gearmáine fógra, faoi Airteagal 9 de Rialachán Uimh. 883/2004, faoi luach saothair a choinneáil i gcás éagumas sealadach chun oibre mar ‘shochar breoiteachta airgid’ agus gur ainmnigh sí an fostóir mar an ‘institiúid inniúil’ de réir bhrí Airteagal 1(q)(iv) agus Airteagal 3(1)(a) den Rialachán sin.
38      De réir cásdlí socair, tá an t‑idirdhealú idir sochair a thagann faoi raon feidhme Rialachán Uimh. 883/2004 agus na sochair a eisiatar leis bunaithe go bunúsach ar na heilimintí a chomhdhéanann gach sochar, go háirithe na cuspóirí dá ndeonaítear é agus na coinníollacha faoina ndeonaítear é, agus ní ar cé acu a aicmítear nó nach n‑aicmítear sochar mar shochar sóisialta le reachtaíocht náisiúnta (breithiúnas an 11 Aibreán 2024,
Sozialministeriumservice,
C‑116/23, EU:C:2024:292, mír 32 agus an cásdlí dá dtagraítear).
39      Dá bhrí sin, is léir ó chásdlí socair go bhféadfar sochar a mheas mar shochar slándála sóisialta a mhéid, ar thaobh amháin, a dheonaítear é, gan aon mheasúnú aonair lánroghnach ar riachtanais phearsanta, d’fhaighteoirí ar bhonn seasamh atá sainithe go dlíthiúil agus, ar an taobh eile, a bhaineann sé le ceann de na rioscaí a liostaítear go sainráite in Airteagal 3(1) den Rialachán sin, agus an dá choinníoll sin carnach (breithiúnas an 11 Aibreán 2024,
Sozialministeriumservice,
C‑116/23, EU:C:2024:292, mír 33 agus an cásdlí dá dtagraítear).
40      Comhlíontar an chéad cheann de na coinníollacha sin i gcás ina ndeonaítear sochar i bhfianaise critéir oibiachtúla lena dtugtar, má chomhlíontar iad,
teidlíocht ar an sochar gan an t‑údarás inniúil a bheith in ann imthosca pearsanta eile a chur san áireamh (breithiúnas an 11 Aibreán 2024,
Sozialministeriumservice,
C‑116/23, EU:C:2024:292, mír 34 agus an cásdlí dá dtagraítear).
41      Sa chás seo, is cosúil go ndeonaítear cothabháil luacha saothair sa Ghearmáin i gcás éagumas sealadach chun oibre i bhfianaise critéir oibiachtúla lena dtugtar teidlíocht ar an sochar, gan an fostóir a bheith in ann imthosca pearsanta a fhostaí a chur san áireamh seachas na himthosca sin as a n‑eascraíonn an t‑éagumas sin. Dealraíonn sé, dá bhrí sin, go gcomhlíontar an chéad cheann den dá choinníoll, faoi réir na bhfíoruithe atá le déanamh ag an gcúirt a rinne an tarchur.
42      Maidir leis an dara ceann de na coinníollacha sin, tagraíonn an coincheap ‘sochair bhreoiteachta’, atá in Airteagal 3(1)(a) den Rialachán sin, do shochair arb é is aidhm bhunriachtanach dóibh an t‑othar a théarnamh, tríd an gcúram is gá a chur ar fáil a bhaineann lena riocht agus, dá bhrí sin, an baol a bhaineann le breoiteacht a chumhdach (breithiúnas an 11 Aibreán 2024,
Sozialministeriumservice,
C‑116/23, EU:C:2024:292, mír 36 agus an cásdlí dá dtagraítear).
43      I ndáil leis sin, ní mór a mheas go mbaineann cothabháil luacha saothair i gcás éagumas sealadach chun oibre leis an mbaol a bhaineann le breoiteacht, a mhéid a áirithítear leis go gcoinneofar ioncam fostaí a chuirtear ar shaoire bhreoiteachta le linn a éagumais shealadaigh chun,
inter alia, tairbhe a bhaint as an sos agus as an gcúram a theastaíonn óna mbreoiteacht.
44      Dá bhrí sin, chinn an Chúirt, go bunúsach, i míreanna 15 go 19 de bhreithiúnas an 3 Meitheamh 1992,
Paletta (C‑45/90, EU:C:1992:236), maidir le reachtaíocht na Gearmáine roimh Dhlí na Gearmáine maidir le cothabháil luacha saothair, go gcomhlíonann na sochair bhreoiteachta sin an dá choinníoll dá dtagraítear i mír 39 den bhreithiúnas seo agus nach mór, dá bhrí sin, iad a mheas mar ‘shochair bhreoiteachta’ de réir bhrí Airteagal 4(1) de Rialachán (CEE) Uimh. 1408/71 ón gComhairle an 14 Meitheamh 1971 maidir le scéimeanna slándála sóisialta a chur i bhfeidhm ar dhaoine fostaithe, ar dhaoine féinfhostaithe agus ar bhaill dá dteaghlaigh a ghluaiseann laistigh den Chomhphobal, arna leasú agus arna thabhairt cothrom le dáta le Rialachán (CE) Uimh. 118/97 ón gComhairle an 2 Nollaig 1996 (IO 1997 L 28, lch. 1), foráil ar tháinig Airteagal 3(1)(a) de Rialachán Uimh. 883/2004 i gcomharbas uirthi.
45      Sna himthosca sin, ní mór a mheas, faoi réir na bhfíoruithe atá le déanamh ag an gcúirt a rinne an tarchur, go dtagann sochair pá leanúnacha a íoctar, i mBallstát, i leith éagumas sealadach chun oibre le linn saoire bhreoiteachta tar éis tionóisc i mBallstát eile, nach tionóisc ag an obair ná galar ceirde é, amhail pá breoiteachta a íoctar le X, faoin gcoincheap ‘sochair bhreoiteachta’ dá dtagraítear in Airteagal 3(1)(a) de Rialachán Uimh. 883/2004. Dá bhrí sin, ní mór an fostóir a d’íoc na sochair sin a mheas mar ‘institiúid inniúil’ de réir bhrí Airteagal 1(q)(iv) de Rialachán Uimh. 883/2004.
46      Sa tríú háit, maidir le léiriú
Airteagal 85(1) de Rialachán Uimh. 883/2004, ní mór a mheabhrú, ar an gcéad dul síos, gurb é is aidhm don fhoráil sin ná go bhféachtar le hinfheidhmeacht na leigheasanna dlí dá bhforáiltear sa dlí a chuireann sí i bhfeidhm ag institiúid slándála sóisialta Ballstáit a rinne íocaíochtaí slándála sóisialta i ndiaidh díobháil a rinneadh i mBallstát eile, bíodh sin trí sheachaíocht nó trí chaingean dhíreach. An ceart sin a thugtar d’institiúidí náisiúnta slándála sóisialta mar sin, cuirtear tríd go loighciúil cothrom leis na hoibleagáidí a bhíonn ar na hinstitiúidí ar feadh an Aontais, de réir fhorálacha an Rialacháin sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 12 Meitheamh 2025,
Deutsche Rentenversicherung Nord and BG Verkehr,
C‑7/24, EU:C:2025:439, mír 28 agus an cásdlí dá dtagraítear).
47      Mar sin, is ionann an fhoráil sin agus riail easaontachta dlí ar dá réir a cheanglaítear ar an gcúirt náisiúnta a bhfuil caingean le haghaidh slánaíocht os a comhair i gcoinne dhéantóir na díobhála dlí Bhallstát na institiúide ag a bhfuil íocaíocht le déanamh ní hamháin a chinneadh an seachaítear cearta an íospartaigh nó a mharthanóirí ar institiúidí sin de réir dlí ach cineál agus raon feidhme na n‑éileamh a chinneadh a sheachaítear ar an institiúid ag a bhfuil íocaíocht le déanamh chomh maith (féach, chuige sin, breithiúnas an 12 Meitheamh 2025,
Deutsche Rentenversicherung Nord and BG Verkehr,
C‑7/24, EU:C:2025:439, mír 29 agus an cásdlí dá dtagraítear).
48      Go deimhin, dá gcuirfeadh an chúirt náisiúnta dlí an Bhallstáit i bhfeidhm sa chríoch inar tharla an díobháil chun raon feidhme an chirt cúláraigh ag an institiúid ag a bhfuil íocaíocht le déanamh, d’fhéadfaí tabhairt uirthi iomlán nó cuid d’Airteagal 85(1) de Rialachán Uimh. 883/2004 a chur ó fheidhm. B’amhlaidh an cás go háirithe dá bhforáilfí trí reachtaíocht Bhallstáit inar tharla an díobháil nach mbaineann seachaíocht dhlíthiúil nó caingean dhíreach le cineálacha áirithe éileamh atá indéanta ag an institiúid ag a bhfuil íocaíocht le déanamh, trí sheachaíocht nó trí chaingean dhíreach, i mBallstát a bunaithe (féach, chuige sin, breithiúnas an 12 Meitheamh 2025,
Deutsche Rentenversicherung Nord and BG Verkehr,
C‑7/24, EU:C:2025:439, mír 30 agus an cásdlí dá dtagraítear).
49      Dá bhrí sin, is le dlí an Bhallstáit lena mbaineann an institiúid atá freagrach as sochair a sholáthar, agus dá bhrí sin, sa chás seo, le dlí na Gearmáine, a chinntear an ceart seachaíochta atá ag an institiúid sin, sa chás seo an Bhaváir, agus cineál agus méid na n‑éileamh ar a seachaítear í.
50      Ar an dara dul síos,
ba cheart a shoiléiriú nach
bhféachtar trí Airteagal 85(1) de Rialachán Uimh. 883/2004 ach le haitheantas a chinntiú ag na Ballstáit eile don cheart ar chaingean a d’fhéadfadh a bheith ag an institiúid ag a bhfuil íocaíocht le déanamh de réir na reachtaíochta a chuireann sí i bhfeidhm. Ní hé is cuspóir dó na rialacha a athrú is infheidhme iad maidir lena shocrú an bhfuil nó nach bhfuil, agus leis an méid a shocrú a bhfuil, an tríú páirtí a rinne an díobháil le cur faoi dhliteanas neamhchonarthach. Bíonn dliteanas an tríú páirtí faoi réir na rialacha bunúsacha atá le cur i bhfeidhm de ghnáth ag an gcúirt náisiúnta a bhfuil caingean faoina bráid ag an íospartach nó a mharthanóirí, is é sin, i bprionsabal, reachtaíocht an Bhallstáit inar tharla an díobháil (féach, chuige sin, breithiúnas an 12 Meitheamh 2025,
Deutsche Rentenversicherung Nord and BG Verkehr,
C‑7/24, EU:C:2025:439, mír 32 agus an cásdlí dá dtagraítear).
51      Tugtar le tuiscint uaidh sin go socraítear de réir dhlí an Bhallstáit inar tharla an díobháil, ina n‑áirítear na rialacha dlí idirnáisiúnta phríobháidigh is infheidhme, na cearta atá ag an íospartach nó a mharthanóirí i gcoinne dhéantóir na díobhála agus na coinníollacha maidir le caingean a thionscnamh os comhair chúirteanna an Bhallstáit sin le haghaidh cúiteamh a ghnóthú (féach, chuige sin, breithiúnas an 12 Meitheamh 2025,
Deutsche Rentenversicherung Nord and BG Verkehr,
C‑7/24, EU:C:2025:439, mír 28 agus an cásdlí dá dtagraítear).
52      Ní fhéadfaí ach na cearta arna socrú mar sin a sheachú ar an institiúid ag a bhfuil íocaíocht le déanamh. Ní féidir le seachaíocht
den sórt sin cearta sa bhreis a chruthú atá ag faighteoir na n‑íocaíochtaí ó thaobh tríú páirtí de (féach, chuige sin, breithiúnas an 12 Meitheamh 2025,
Deutsche Rentenversicherung Nord and BG Verkehr,
C‑7/24, EU:C:2025:439, mír 34 agus an cásdlí dá dtagraítear).
53      Ar an tríú dul síos,
ní bhaineann an ceart ar sheachaíocht ach le cúiteamh a bhfuil an t-íospartach nó a mharthanóirí ina dteideal faoi reachtaíocht an Bhallstáit inar tharla an díobháil,
a fhreagraíonn do na sochair a d’íoc an institiúid atá faoi dhliteanas, agus ní an cúiteamh a bhronnadh as damáiste neamhábharach ná ar bhonn eilimintí eile de dhíobháil phearsanta
(féach, chuige sin, breithiúnas an 12 Meitheamh 2025,
Deutsche Rentenversicherung Nord and BG Verkehr,
C‑7/24, EU:C:2025:439, mír 35 agus an cásdlí dá dtagraítear).
54      Dá bhrí sin, ní mór a chinneadh go bhféadfadh baint a bheith ag an gceart ar sheachaíocht dá dtagraítear i reachtaíocht Bhallstáit ó thaobh íocaíocht arna déanamh de réir na reachtaíochta sin de, de réir bhrí Airteagal 85(1) de Rialachán Uimh. 883/2004, le híocaíocht dá bhforáiltear le reachtaíocht Bhallstáit inar tharla an teagmhas is cúis léi, ar nós tionóisc bóithre, i gcás ina bhfuil ceann amháin nó níos mó de na híocaíochtaí sin ag teacht le chéile a ndóthain ó thaobh a gcuspóirí nó a gcríoch faoi seach de (féach, chuige sin, breithiúnas an 12 Meitheamh 2025,
Deutsche Rentenversicherung Nord and BG Verkehr,
C‑7/24, EU:C:2025:439, mír 43 agus an cásdlí dá dtagraítear)
55      Sa chás seo, cuireann an chúirt a rinne an tarchur in iúl nach dtugtar le dlí na Cróite an ceart don fhostóir aisíocaíocht a fháil ón tríú páirtí atá freagrach as an damáiste, nó óna árachóir, ar an bpá breoiteachta a d’íoc sé le fostaí as éagumas sealadach chun oibre nó don fhostaí sin chun cúiteamh den sórt sin a fháil a d’fhéadfadh sé a éileamh i gcoinne an tríú páirtí atá freagrach as an damáiste, nó óna árachóir, agus ina bhféadfaí seachaíocht a dhéanamh ar an bhfostóir.
56      Go háirithe, is léir ó chuntas na cúirte a rinne an tarchur ar reachtaíocht na Cróite maidir le hárachas mótarfheithiclí agus árachas sláinte agus ó bharúlacha Phoblacht na Cróite agus an Choimisiúin a chuir faoi bhráid na Cúirte, faoi dhlí na Cróite, go n‑íocann an fostóir, trína acmhainní féin,
pá breoiteachta óna 1ú go dtí an 42ú lá d’éagumas sealadach chun oibre. Ar an taobh eile, ón 43ú lá d’éagumas sealadach chun oibre, tá sé de cheangal ar an Institiúid a oibríonn árachas sláinte éigeantach sa Chróit an pá breoiteachta a íocann sí agus atá dlite ón lá sin a aisíoc leis an bhfostóir, arna iarraidh sin. Ceanglaítear ar an institiúid sin ansin a iarraidh ar an duine atá freagrach as an damáiste nó ar a árachóir aisíocaíocht a fháil ar na cistí a d’íoc sí leis an bhfostóir ina leith sin.
57      Dealraíonn sé, dá bhrí sin, más rud é, don tréimhse ón 1ú go dtí an 42ú lá d’éagumas sealadach chun oibre, nach dtugtar le reachtaíocht na Cróite aon cheart don fhostóir lena gcuirtear ar a chumas aisíocaíocht a éileamh ón duine atá freagrach as an damáiste nó óna árachóir ar an bpá breoiteachta a d’íoc sé lena fhostaí, ón 43ú lá ar aghaidh, féadfaidh an fostóir aisíocaíocht an chúitimh sin a fháil ón Institiúid, atá freagrach ansin as aisíocaíocht a éileamh ón duine atá freagrach as an damáiste agus, i gcás inarb iomchuí, óna árachóir ar an bpá breoiteachta a d’íoc sé leis an bhfostóir ina leith sin.
58      Sa chás seo, mar a thugann an Coimisiún faoi deara, is cosúil go bhfuil teorainn 6 seachtaine le hAirteagal 3 de Dhlí na Gearmáine maidir le cothabháil luacha saothair, is é sin le rá 42 lá, oibleagáid an fhostóra Ghearmánaigh pá breoiteachta a íoc lena fhostaí i gcás éagumas sealadach chun oibre mar gheall ar bhreoiteacht. Dá bhrí sin, is cosúil go bhfuil ábhar na caingne sna príomhimeachtaí teoranta don
phá breoiteachta a íoctar le X ón 1ú go dtí an 42ú lá dá éagumas sealadach chun oibre, rud atá le fíorú ag an gcúirt a rinne an tarchur. Sna himthosca sin, ní féidir leis an seachaíocht a bhfuil an Bhaváir
ag brath air ar bhonn Airteagal 85(1) de Rialachán Uimh. 883/2004, mar a mheabhraítear i mír 52 den bhreithiúnas seo, cearta breise a chruthú, i leith X, nach n‑aithnítear le dlí na Cróite i leith an tríú páirtí atá faoi dhliteanas cúiteamh a fháil as an damáiste a d’eascair as an tionóisc nó a árachóir.
59      Ar an taobh eile, níl aon rud san iarraidh ar réamhrialú a thabharfadh le fios go mbaineann an díospóid sna príomhimeachtaí freisin le haisíoc pá breoiteachta a íocadh tar éis an 42ú lá d’éagumas sealadach chun oibre, agus mar thoradh air sin is cosúil nach bhfuil an cheist an bhféadfadh an Bhaváir, dá n‑íocfadh sí
pá den sórt sin, aisíocaíocht a éileamh ón Institiúid, nach bhfuil, thairis sin, ina páirtí sna príomhimeachtaí, ná ó árachóir an tríú páirtí atá faoi dhliteanas cúiteamh a íoc as an damáiste a d’eascair as an tionóisc, ábhartha do thoradh na díospóide sna príomhimeachtaí.
60      I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, is mar a leanas atá an freagra ar an gceist a tharchuirtear:
–        Ní mór Airteagal 1(q)(iv) de Rialachán Uimh. 883/2004 a léiriú sa chaoi is go bhféadfadh an coincheap ‘institiúid inniúil’ de réir bhrí an fhorála sin fostóir a chlúdach a cheanglaítear air, faoi scéim a bhaineann lena oibleagáidí, sochair a sholáthar a thiteann laistigh de raon feidhme Airteagal 3(1) den Rialachán sin;
–        Ní mór Airteagal 3(1)(a) den Rialachán sin a léiriú sa chaoi go bhféadfaí a chumhdach leis an gcoincheap ‘sochair bhreoiteachta’, dá dtagraítear san fhoráil sin, íocaíocht leanúnach luacha saothair, a íoctar i mBallstát, i leith éagumas sealadach chun oibre le linn saoire bhreoiteachta tar éis tionóisc i mBallstát eile, nach tionóisc ag an obair ná galar ceirde í; agus
–        Ní mór Airteagal 85(1) den Rialachán sin a léiriú sa chaoi go bhfuil an fostóir, mar an institiúid atá freagrach as sochair a sholáthar, i dteideal aisíocaíocht ar shochair bhreoiteachta arna n‑íoc lena fhostaí i leith damáiste a fulaingíodh i mBallstát eile a éileamh ón tríú páirtí atá freagrach, nó ó árachóir an tríú páirtí sin, ach amháin má tá bunús dlí sa Bhallstát inar tharla an damáiste chun aisíocaíocht na sochar sin a fháil atá inchomparáide i dtéarmaí a gcuspóra agus a gcríoch faoi seach.
Costais
61      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a cuireadh faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Naoú Dlísheomra) mar seo a leanas:
Ní mór Airteagal 1(q)(iv) de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le comhordú na gcóras slándála sóisialta, arna leasú le Rialachán (AE) Uimh. 465/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Bealtaine 2012, a léiriú sa chaoi is go bhféadfadh an coincheap ‘institiúid inniúil’ de réir bhrí an fhorála sin fostóir a chlúdach a cheanglaítear air, faoi scéim a bhaineann lena oibleagáidí, sochair a sholáthar a thiteann laistigh de raon feidhme Airteagal 3(1) den Rialachán sin, arna leasú.
Ní mór Airteagal 3(1)(a) de Rialachán Uimh. 883/2004, arna leasú le Rialachán Uimh. 465/2012, a léiriú sa chaoi go bhféadfaí a chumhdach leis an gcoincheap ‘sochair bhreoiteachta’, dá dtagraítear san fhoráil sin, íocaíocht leanúnach luacha saothair, a íoctar i mBallstát, i leith éagumas sealadach chun oibre le linn saoire bhreoiteachta tar éis tionóisc i mBallstát eile, nach tionóisc ag an obair ná galar ceirde í.
Ní mór Airteagal 85(1) de Rialachán Uimh. 883/2004, arna leasú le Rialachán Uimh. 465/2012, a léiriú sa chaoi go bhfuil an fostóir, mar an institiúid atá freagrach as sochair a sholáthar, i dteideal aisíocaíocht ar shochair bhreoiteachta arna n‑íoc lena fhostaí i leith damáiste a fulaingíodh i mBallstát eile a éileamh ón tríú páirtí atá freagrach, nó ó árachóir an tríú páirtí sin, ach amháin má tá bunús dlí sa Bhallstát inar tharla an damáiste chun aisíocaíocht na sochar sin a fháil atá inchomparáide i dtéarmaí a gcuspóra agus a gcríoch faoi seach.
Sínithe
*      Teanga an cháis: an Chróitis.