Διάταξη του Δικαστηρίου (ένατο τμήμα) της 17ης Νοεμβρίου 2021 – Unión de Créditos Inmobiliarios
(Υπόθεση C-79/21)
«Προδικαστική παραπομπή – Άρθρα 53 και 99 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου – Προστασία των καταναλωτών – Οδηγία 93/13/ΕΟΚ – Kαταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές – Σύμβαση ενυπόθηκου δανείου – Κυμαινόμενο επιτόκιο – Δείκτης αναφοράς για τα ενυπόθηκα δάνεια (IRPH) – Έλεγχος διαφάνειας από το εθνικό δικαστήριο – Υποχρέωση παροχής πληροφοριών – Εκτίμηση του καταχρηστικού χαρακτήρα των συμβατικών ρητρών – Aπαιτήσεις καλής πίστεως, ισορροπίας και διαφάνειας – Συνέπειες της διαπιστώσεως της ακυρότητας»
1.      Προστασία των καταναλωτών – Καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές – Οδηγία 93/13 – Ρήτρα ορίζουσα κυμαινόμενο επιτόκιο – Απαίτηση διαφάνειας – Επαγγελματίας ο οποίος απαλλάσσεται, δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας και της νομολογίας των εθνικών δικαστηρίων, από την υποχρέωση παροχής πληροφοριών στον καταναλωτή ως προς την προηγούμενη εξέλιξη του δείκτη αναφοράς δανείου – Επιτρέπεται – Προϋπόθεση
(Οδηγία 93/13 του Συμβουλίου, άρθρα 3 και 5)
(βλ. σκέψεις 24-30, διατακτ. 1)
2.      Προστασία των καταναλωτών – Καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές – Οδηγία 93/13 – Καταχρηστική ρήτρα κατά την έννοια του άρθρου 3 – Ρήτρα ορίζουσα κυμαινόμενο επιτόκιο – Εκτίμηση του εθνικού δικαστηρίου περί του καταχρηστικού χαρακτήρα της – Εθνική νομοθεσία και νομολογία των εθνικών δικαστηρίων κατά τις οποίες η έλλειψη καλής πίστεως του επαγγελματία αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την εκτίμηση περί του καταχρηστικού χαρακτήρα της – Δεν επιτρέπεται – Έλεγχος βαρύνων τα εθνικά δικαστήρια
(Οδηγία 93/13 του Συμβουλίου, αιτιολογική σκέψη 16 και άρθρα 3 § 1 και 5)
(βλ. σκέψεις 32-43, διατακτ. 2)
3.      Προστασία των καταναλωτών – Καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές – Οδηγία 93/13 – Διαπίστωση του καταχρηστικού χαρακτήρα ρήτρας – Περιεχόμενο – Αναθεώρηση από τον εθνικό δικαστή του περιεχομένου καταχρηστικής ρήτρας  – Δεν επιτρέπεται – Αντικατάσταση καταχρηστικής ρήτρας που ορίζει δείκτη αναφοράς για τον υπολογισμό του κυμαινόμενου επιτοκίου δανείου με δείκτη προβλεπόμενο στον νόμο – Δείκτες οι οποίοι παράγουν τα ίδια αποτελέσματα – Επιτρέπεται – Προϋποθέσεις
(Οδηγία 93/13 του Συμβουλίου, άρθρα 6 § 1 και 7 § 1)
(βλ. σκέψεις 45-49, διατακτ. 3)
4.      Προδικαστικά ερωτήματα – Παραδεκτό – Όρια – Ερωτήματα προδήλως άσχετα με την υπόθεση και υποθετικά ερωτήματα υποβαλλόμενα σε πλαίσιο που αποκλείει τη δυνατότητα να δοθεί χρήσιμη απάντηση – Προδήλως απαράδεκτο
(Άρθρο 267 ΣΛΕΕ· Κανονισμός Διαδικασίας του Δικαστηρίου, άρθρα 53 § 2 και 94)
(βλ. σκέψεις 51-56, διατακτ. 4)
Διατακτικό
1)
Το άρθρο 5 της οδηγίας 93/13/EOK του Συμβουλίου της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές, και η απαίτηση διαφάνειας των συμβατικών ρητρών, στο πλαίσιο ενυπόθηκου δανείου, έχουν την έννοια ότι δεν αντιτίθενται σε εθνική νομοθεσία και σε εθνική νομολογία οι οποίες απαλλάσσουν τον επαγγελματία από την υποχρέωση παροχής πληροφοριών στον καταναλωτή, κατά τη σύναψη συμβάσεως ενυπόθηκου δανείου, ως προς την προηγούμενη εξέλιξη του δείκτη αναφοράς, τουλάχιστον ως προς τα δύο τελευταία έτη, βάσει συγκρίσεως σε σχέση με έναν τουλάχιστον άλλον δείκτη όπως ο δείκτης Euribor, υπό την προϋπόθεση ότι η εν λόγω εθνική νομοθεσία και η εν λόγω εθνική νομολογία παρέχουν τη δυνατότητα στο εθνικό δικαστήριο να ελέγξει εντούτοις ότι, λαμβανομένων υπόψη των πληροφοριακών στοιχείων τα οποία είναι δημοσίως διαθέσιμα και προσβάσιμα καθώς και των πληροφοριών οι οποίες λαμβάνονται, κατά περίπτωση, από τον επαγγελματία, ο μέσος καταναλωτής που έχει τη συνήθη πληροφόρηση και είναι ευλόγως προσεκτικός και ενημερωμένος, είχε τη δυνατότητα να κατανοήσει τη συγκεκριμένη λειτουργία του τρόπου υπολογισμού του δείκτη αναφοράς και, συνεπώς, να αξιολογήσει, βάσει σαφών και κατανοητών κριτηρίων, τις δυνητικά σημαντικές οικονομικές συνέπειες μιας τέτοιας ρήτρας για τις χρηματοπιστωτικές του υποχρεώσεις.
2)
Το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 93/13 έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική νομοθεσία και σε εθνική νομολογία κατά τις οποίες η έλλειψη καλής πίστεως του επαγγελματία αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για οποιονδήποτε έλεγχο του περιεχομένου μη διαφανούς ρήτρας συμβάσεως συναφθείσας με τον καταναλωτή. Εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να κρίνει εάν, λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των σχετικών περιστάσεων της διαφοράς της κύριας δίκης, ο επαγγελματίας πρέπει να θεωρείται ότι ενήργησε με καλή πίστη, επιλέγοντας δείκτη προβλεπόμενο από τον νόμο, και εάν η ρήτρα η οποία περιλαμβάνει έναν τέτοιον δείκτη δύναται να δημιουργήσει σημαντική ανισορροπία εις βάρος του καταναλωτή μεταξύ των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων των συμβαλλομένων που απορρέουν από τη σύμβαση.
3)
Το άρθρο 6, παράγραφος 1, και το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 93/13 έχουν την έννοια ότι παρέχουν τη δυνατότητα στο εθνικό δικαστήριο, σε περίπτωση ακυρότητας καταχρηστικής συμβατικής ρήτρας που ορίζει δείκτη αναφοράς για τον υπολογισμό του κυμαινόμενου επιτοκίου δανείου, να αντικαταστήσει τον συγκεκριμένο δείκτη αναφοράς με δείκτη προβλεπόμενο στον νόμο, ο οποίος είναι εφαρμοστέος ελλείψει αντίθετης συμφωνίας των συμβαλλομένων, όταν οι δύο αυτοί δείκτες παράγουν τα ίδια αποτελέσματα, εφόσον τηρούνται οι προϋποθέσεις οι οποίες προβλέπονται στη σκέψη 67 της αποφάσεως της 3ης Μαρτίου 2020, Gómez del Moral Guasch (C-125/18, EU:C:2020:138).
4)
Το δέκατο έκτο ερώτημα του Juzgado de Primera Instancia no 2 de Ibiza (πρωτοδικείου υπ’ αριθ. 2 της Ιμπίθα, Ισπανία) είναι προδήλως απαράδεκτο.