62022CJ0466
ARREST VAN HET HOF (Tiende kamer)
29 februari 2024 (
*1
)
„Prejudiciële verwijzing – Interne markt – Elektronische identificatie en vertrouwensdiensten voor elektronische transacties – Verordening (EU) nr. 910/2014 – Artikel 25 – Elektronische handtekeningen – Rechtsgevolg en bewijskracht in het kader van een gerechtelijke procedure – Begrip ‚gekwalificeerde elektronische handtekening’”
In zaak C‑466/22,
betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU, ingediend door de Administrativen sad Veliko Tarnovo (bestuursrechter in eerste aanleg Veliko Tarnovo, Bulgarije) bij beslissing van 22 juni 2022, ingekomen bij het Hof op 12 juli 2022, in de procedure
V.B. Trade OOD
tegen
Direktor na Direktsia „Obzhalvane i danachno-osiguritelna praktika” – Veliko Tarnovo,
wijst
HET HOF (Tiende kamer),
samengesteld als volgt: Z. Csehi (rapporteur), kamerpresident, M. Ilešič en D. Gratsias, rechters,
advocaat-generaal: T. Ćapeta,
griffier: A. Calot Escobar,
gezien de stukken,
gelet op de opmerkingen van:
–
Direktor na Direktsia „Obzhalvane i danachno-osiguritelna praktika” – Veliko Tarnovo, vertegenwoordigd door B. Nikolov,
–
de Europese Commissie, vertegenwoordigd door G. Braun, D. Drambozova en P.‑J. Loewenthal als gemachtigden,
gelet op de beslissing, de advocaat-generaal gehoord, om de zaak zonder conclusie te berechten,
het navolgende
Arrest
1
Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van artikel 25, lid 1, van verordening (EU) nr. 910/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 2014 betreffende elektronische identificatie en vertrouwensdiensten voor elektronische transacties in de interne markt en tot intrekking van richtlijn 1999/93/EG (PB 2014, L. 257, blz. 73).
2
Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen V.B. Trade OOD, gevestigd te Bulgarije, en de Direktor na Direktsia „Obzhalvane i danachno-osiguritelna praktika” – Veliko Tarnovo (directeur van de afdeling „Betwistingen en tenuitvoerlegging in belasting- en socialezekerheidszaken” van Veliko Tarnovo, Bulgarije; hierna: „directeur”) over een navorderingsaanslag in de vennootschapsbelasting.
Toepasselijke bepalingen
Unierecht
3
De overwegingen 21, 22 en 49 van verordening nr. 910/2014 luiden als volgt:
„(21)
[…] [D]eze verordening [mag] geen betrekking hebben op aspecten die verband houden met de totstandkoming en geldigheid van contracten of andere juridische verbintenissen waaraan in het nationale recht of het Unierecht vormvereisten worden gesteld. Daarenboven dient zij de nationale vormvereisten voor openbare registers, met name handelsregisters en kadasters onverlet te laten.
(22)
Teneinde bij te dragen tot het algemene grensoverschrijdende gebruik van vertrouwensdiensten, moet het mogelijk zijn deze in alle lidstaten in gerechtelijke procedures als bewijsmiddel te gebruiken. De rechtsgevolgen van vertrouwensdiensten moeten worden vastgesteld door het nationale recht, tenzij in deze verordening anders wordt bepaald.
[…]
(49)
In deze verordening moet als beginsel worden gesteld dat het rechtsgevolg van een elektronische handtekening niet [mag] worden ontkend op grond van het feit dat de handtekening elektronisch is of niet aan de eisen voor gekwalificeerde elektronische handtekeningen voldoet. Het nationaal recht moet echter bepalen welk rechtsgevolg elektronische handtekeningen hebben, met uitzondering van de in deze verordening vastgestelde voorschriften dat een gekwalificeerde elektronische handtekening hetzelfde rechtsgevolg dient te hebben als een handgeschreven handtekening.
4
Artikel 2 van deze verordening, met als opschrift „Toepassingsgebied”, bepaalt in lid 3:
„Deze verordening doet geen afbreuk aan nationaal of Unierecht dat betrekking heeft op de totstandkoming en geldigheid van contracten of andere wettelijke of procedurele verplichtingen inzake vormvereisten.”
5
Artikel 3 van die verordening, met als opschrift „Definities”, bepaalt:
„Voor de doelstellingen van deze verordening, zijn de volgende definities van toepassing:
[…]
10.   ‚elektronische handtekening’: gegevens in elektronische vorm die gehecht zijn aan of logisch verbonden zijn met andere gegevens in elektronische vorm en die door de ondertekenaar worden gebruikt om te ondertekenen;
11.   ‚geavanceerde elektronische handtekening’: een elektronische handtekening die voldoet aan de eisen in artikel 26;
12.   ‚gekwalificeerde elektronische handtekening’: een geavanceerde elektronische handtekening die is aangemaakt met een gekwalificeerd middel voor het aanmaken van elektronische handtekeningen en die gebaseerd is op een gekwalificeerd certificaat voor elektronische handtekeningen;
[…]
15.   ‚gekwalificeerd certificaat voor elektronische handtekeningen’: een certificaat voor elektronische handtekeningen, dat is afgegeven door een gekwalificeerde verlener van vertrouwensdiensten en voldoet aan de eisen van bijlage I;
[…]
23.   ‚gekwalificeerd middel voor het aanmaken van elektronische handtekeningen’: een middel voor het aanmaken van elektronische handtekeningen dat voldoet aan de eisen van bijlage II;
[…]”
6
Artikel 21 van deze verordening, met als opschrift „Aanvang voor het aanbieden van een gekwalificeerde vertrouwensdienst”, bepaalt in lid 1:
„Indien verleners van vertrouwensdiensten die niet over de status gekwalificeerd beschikken de intentie hebben gekwalificeerde vertrouwensdiensten te gaan leveren, dienen zij bij het toezichthoudend orgaan een kennisgeving van hun voornemen in, evenals een door een conformiteitsbeoordelingsorgaan afgegeven conformiteitsbeoordelingsverslag.”
7
Artikel 25 van verordening nr. 910/2014, met als opschrift „Rechtsgevolgen van elektronische handtekeningen”, luidt als volgt:
„1.   Het rechtsgevolg van een elektronische handtekening en de toelaatbaarheid ervan als bewijsmiddel in gerechtelijke procedures mogen niet worden ontkend louter op grond van het feit dat de handtekening elektronisch is of niet aan de eisen voor gekwalificeerde elektronische handtekeningen voldoet.
2.   Een gekwalificeerde elektronische handtekening heeft hetzelfde rechtsgevolg als een handgeschreven handtekening.
[…]”
8
Artikel 26 van deze verordening, met als opschrift „Eisen voor geavanceerde elektronische handtekeningen”, luidt:
„Een geavanceerde elektronische handtekening voldoet aan de volgende eisen:
a)
zij is op unieke wijze aan de ondertekenaar verbonden;
b)
zij maakt het mogelijk de ondertekenaar te identificeren;
c)
zij komt tot stand met gegevens voor het aanmaken van elektronische handtekeningen die de ondertekenaar, met een hoog vertrouwensniveau, onder zijn uitsluitende controle kan gebruiken, en
d)
zij is op zodanige wijze aan de daarmee ondertekende gegevens verbonden, dat elke wijziging achteraf van de gegevens kan worden opgespoord.”
9
Bijlage I bij deze verordening, met als opschrift „Eisen voor gekwalificeerde certificaten voor elektronische handtekeningen”, bevat een opsomming van de verschillende gegevens die de gekwalificeerde certificaten voor elektronische handtekeningen moeten bevatten. Zo moeten deze certificaten volgens de punten b) tot en met d) van deze bijlage een reeks gegevens bevatten die ondubbelzinnig verwijzen naar de gekwalificeerde verlener van vertrouwensdiensten die de gekwalificeerde certificaten afgeeft, op zijn minst de naam van de ondertekenaar of een pseudoniem, waarbij het gebruik van een pseudoniem duidelijk moet worden aangegeven, en gegevens voor de validering van de elektronische handtekening die moeten overeenkomen met de gegevens voor het aanmaken van de elektronische handtekening.
10
Bijlage II bij deze verordening, met als opschrift „Eisen voor gekwalificeerde middelen voor het aanmaken van elektronische handtekeningen”, bepaalt in punt 1 dat deze middelen via passende technieken en procedures ten minste onder meer moeten waarborgen dat de vertrouwelijkheid van de gegevens die worden gebruikt voor het aanmaken van elektronische handtekeningen redelijkerwijs gewaarborgd is; dat deze gegevens in de praktijk slechts één keer kunnen voorkomen; dat de elektronische handtekening op betrouwbare wijze is beschermd tegen vervalsing, en dat deze gegevens door de legitieme ondertekenaar op betrouwbare wijze kunnen worden beschermd tegen gebruik door anderen. Voorts bepaalt punt 3 van die bijlage dat het genereren of beheren van de gegevens voor het aanmaken van elektronische handtekeningen namens de ondertekenaar alleen kan worden uitgevoerd door een gekwalificeerde verlener van vertrouwensdiensten.
Bulgaars recht
11
Volgens artikel 4 van de zakon za elektronnia dokument i elektronnite udostoveritelni uslugi (wet betreffende elektronische documenten en elektronische vertrouwensdiensten, DV nr. 34 van 6 april 2001), in de op het hoofdgeding toepasselijke versie (hierna: „wet betreffende elektronische documenten”), is de auteur van de elektronische verklaring de natuurlijke persoon die in de verklaring als de opsteller ervan wordt vermeld. Deze bepaling bepaalt ook dat de houder van de elektronische verklaring de persoon is in wiens naam deze wordt opgesteld.
12
Artikel 13 van de wet betreffende elektronische documenten luidt:
„(1)   Een elektronische handtekening is een elektronische handtekening in de zin van artikel 3, punt 10, van verordening [nr. 910/2014].
[…]
(3)   Een gekwalificeerde elektronische handtekening is een elektronische handtekening in de zin van artikel 3, punt 12, van verordening [nr. 910/2014].
[…]”
13
Artikel 184, lid 2, van de Grazhdanski protsesualen kodeks (wetboek van burgerlijke rechtsvordering), dat ook van toepassing is op procedures op het gebied van belastingen en sociale zekerheid, voorziet in de mogelijkheid om de echtheid van een elektronisch document te betwisten.
Hoofdgeding en prejudiciële vragen
14
Aan verzoekster in het hoofdgeding, V.B. Trade, is op 13 januari 2021 een navorderingsaanslag in de vennootschapsbelasting opgelegd ten bedrage van 682863,40 Bulgaarse lev (BGN) (ongeveer 349000 EUR), vermeerderd met rente ten bedrage van 192770,62 BGN (ongeveer 98500 EUR).
15
Deze navorderingsaanslag is door de bevoegde belastingdienst vastgesteld na een belastingcontrole die deze dienst had gelast bij besluit van 24 juni 2020, zoals gewijzigd bij besluiten van 30 september en 29 oktober 2020, en die heeft geleid tot een controleverslag van 15 december 2020.
16
Alle documenten die de belastingdienst in het kader van deze belastingcontrole had opgemaakt, zijn opgesteld in de vorm van elektronische documenten die zijn ondertekend door middel van gekwalificeerde elektronische handtekeningen.
17
Bij besluit van 17 mei 2021 heeft de directeur de navorderingsaanslag van 13 januari 2021 bevestigd.
18
Verzoekster in het hoofdgeding heeft tegen dat besluit beroep ingesteld bij de Administrativen sad Veliko Tarnovo (bestuursrechter in eerste aanleg Veliko Tarnovo, Bulgarije), de verwijzende rechter.
19
In het kader van dit beroep betwist zij de geldigheid van de opgestelde elektronische documenten op grond dat zij niet naar behoren zijn ondertekend door middel van een gekwalificeerde elektronische handtekening. Tot staving van dit argument heeft zij de verwijzende rechter verzocht om een gerechtsdeskundige op informaticagebied aan te wijzen en te horen over een aantal kwesties betreffende de geldigheid van deze handtekeningen.
20
Verzoekster in het hoofdgeding is namelijk van mening dat de authenticiteit van deze documenten afhangt van verschillende technische aspecten die bepalend zijn voor de hoedanigheid van een elektronische handtekening als „gekwalificeerde elektronische handtekening”. In dit verband voert zij met name aan dat artikel 25, leden 1 en 2, van verordening nr. 910/2014 geen beletsel vormt voor de toepassing van het nationale recht dat toestaat om bewijzen als niet-geloofwaardig, niet-authentiek of om enige andere reden te betwisten.
21
De directeur heeft zich tegen die betwisting verzet op grond dat uit verordening nr. 910/2014 integendeel blijkt dat elke betwisting van gekwalificeerde elektronische handtekeningen niet-toelaatbaar is.
22
De verwijzende rechter acht het noodzakelijk dat de zinsnede „rechtsgevolg van een elektronische handtekening […] als bewijsmiddel in gerechtelijke procedures” in artikel 25, lid 1, van verordening nr. 910/2014 wordt verduidelijkt. In het bijzonder zou daaruit een verbod voortvloeien om dit rechtsgevolg en de toelaatbaarheid van de elektronische handtekening als bewijs te betwisten. Deze rechter vraagt zich dan ook af of dit verbod voorrang heeft op het beginsel van procedurele autonomie, dat de lidstaten toestaat bewijskracht te ontzeggen aan een handtekening door middel van een naar nationaal recht geregelde specifieke procedure.
23
In dit verband merkt de verwijzende rechter ten eerste op dat uit artikel 21, lid 1, van verordening nr. 910/2014, gelezen in het licht van overweging 22 ervan, blijkt dat een document dat is ondertekend door middel van een gekwalificeerde of niet-gekwalificeerde elektronische handtekening een voor alle soorten gerechtelijke procedures toelaatbaar document vormt dat door de rechterlijke instanties van de lidstaten in aanmerking moet worden genomen, voor zover artikel 25, lid 1, van deze verordening voorrang heeft op het algemene beginsel van procedurele autonomie en op de door de lidstaten vastgestelde procedureregels inzake de toelaatbaarheid van bewijzen.
24
Ten tweede blijkt volgens de verwijzende rechter uit de tweede volzin van overweging 49 van verordening nr. 910/2014 dat de uitdrukking „rechtsgevolg van een elektronische handtekening” als bedoeld in artikel 25, lid 1, van deze verordening kan worden opgevat als een verwijzing naar de bewijskracht van de handtekening zoals deze door het nationale rechtsstelsel van elke lidstaat wordt erkend. Deze rechter merkt bovendien op dat artikel 25, lid 2, van deze verordening het rechtsgevolg van de elektronische handtekening enkel gelijkstelt aan die van een handgeschreven handtekening wanneer het gaat om een gekwalificeerde elektronische handtekening.
25
Tegen deze achtergrond heeft de Administrativen sad Veliko Tarnovo de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:
„1)
Moet de zinsnede ‚rechtsgevolg van een elektronische handtekening […] als bewijsmiddel’ als bedoeld in artikel 25, lid 1, van verordening [nr. 910/2014] aldus worden uitgelegd dat deze bepaling de rechterlijke instanties van de lidstaten verplicht om aan te nemen dat, wanneer de voorwaarden van artikel 3, [punten] 10, 11 en 12 van verordening [nr. 910/2014] zijn vervuld of onomstreden zijn, de aanwezigheid en het geclaimde auteurschap van een dergelijke handtekening bij voorbaat onomstotelijk en onomstreden vaststaan, en moet deze zinsnede aldus worden uitgelegd dat, wanneer aan de voorwaarden van deze bepalingen is voldaan, de rechterlijke instanties van de lidstaten verplicht zijn om te erkennen dat de bewijskracht/bewijswaarde van de gekwalificeerde elektronische handtekening gelijkwaardig is aan die van een handgeschreven handtekening, maar enkel binnen de grenzen waarin de relevante nationale wettelijke regeling voor deze handgeschreven handtekening voorziet?
2)
Moet de zinsnede ‚[mogen] in gerechtelijke procedures […] niet worden ontkend’ als bedoeld in artikel 25, lid 1, van verordening [nr. 910/2014] aldus worden uitgelegd dat zij de nationale rechterlijke instanties van de lidstaten een absoluut verbod oplegt om gebruik te maken van de procedurele mogelijkheden waarin hun rechtsstelsels voorzien om aan het in de verordening voorziene rechtsgevolg van de elektronische handtekening betekenis op het gebied van bewijsvoering te ontzeggen, of moet die zinsnede aldus worden uitgelegd dat deze bepaling zich er niet tegen verzet dat de voorwaarden van artikel 3, [punten] 10, 11 en 12, van de verordening worden weerlegd doordat de nationale rechterlijke instanties van de lidstaten gebruikmaken van de krachtens hun procesrecht toepasselijke instrumenten, en de partijen in een aan de rechter voorgelegd geschil zo de mogelijkheid wordt geboden de voorziene bewijskracht en -waarde van een elektronische handtekening te weerleggen?”
Procedure bij het Hof
26
Bij beslissing van de president van het Hof van 14 september 2022 is de behandeling van de onderhavige zaak geschorst tot de eindbeslissing in zaak C‑362/21.
27
Na de uitspraak van het arrest van 20 oktober 2022, Ekofrukt (C‑362/21, EU:C:2022:815), heeft de verwijzende rechter het Hof bij brief van 18 november 2022 meegedeeld dat hij de tweede prejudiciële vraag wenste in te trekken, maar de eerste vraag handhaafde.
Beantwoording van de prejudiciële vraag
Ontvankelijkheid
28
De directeur is in wezen van mening dat de prejudiciële vraag niet-ontvankelijk is omdat deze vraag geen uitlegging van het Unierecht vereist. Artikel 2, lid 3, van verordening nr. 910/2014 bepaalt immers uitdrukkelijk dat deze verordening geen afbreuk doet aan nationaal recht of Unierecht dat betrekking heeft op de totstandkoming en geldigheid van contracten of andere wettelijke of procedurele verplichtingen inzake vormvereisten. Op basis van het nationale recht dient namelijk te worden bepaald of en onder welke voorwaarden documenten met een handgeschreven handtekening en dus documenten met een gekwalificeerde elektronische handtekening kunnen worden betwist, ook wat betreft de hoedanigheid van de auteur ervan, en wat de procedurele gevolgen zijn van het al dan niet bestaan van een dergelijke betwisting door een partij in het geding.
29
In dit verband moet worden vastgesteld dat uit de punten 22 tot en met 24 van het onderhavige arrest blijkt dat de verwijzende rechter zich in het kader van de onderhavige zaak afvraagt of en in hoeverre artikel 25 van verordening nr. 910/2014 voorrang heeft op het beginsel van procedurele autonomie van de lidstaten door de nationale rechterlijke instanties een absoluut verbod op te leggen om de in hun rechtsstelsels voorziene procedurele middelen te gebruiken om de uit deze verordening voortvloeiende bewijskracht van de elektronische handtekening te betwisten. Deze vraag valt echter onder het onderzoek te gronde van de gestelde prejudiciële vraag en niet onder het onderzoek van de ontvankelijkheid ervan.
30
Overigens blijkt uit deze vraag dat de verwijzende rechter hiermee verzoekt om uitlegging van het Unierecht, in het bijzonder van artikel 25 van verordening nr. 910/2014, en niet om uitlegging van het Bulgaarse recht.
31
Het verzoek om een prejudiciële beslissing is derhalve ontvankelijk.
Ten gronde
32
Met zijn vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 25 van verordening nr. 910/2014 aldus moet worden uitgelegd dat het de rechterlijke instanties van de lidstaten verplicht om aan te nemen dat de aanwezigheid en het geclaimde auteurschap van een gekwalificeerde elektronische handtekening onbetwistbaar vaststaan wanneer aan de voorwaarden van artikel 3, punt 12, van deze verordening is voldaan, dan wel aldus dat deze instanties enkel gehouden zijn om de bewijskracht van deze handtekening te erkennen binnen de grenzen die de relevante nationale wettelijke regeling voor een handgeschreven handtekening stelt.
33
Allereerst zij opgemerkt dat artikel 3, punt 12, van verordening nr. 910/2014 drie cumulatieve voorwaarden stelt opdat een elektronische handtekening als een „gekwalificeerde elektronische handtekening” kan worden beschouwd. Ten eerste moet de handtekening een „geavanceerde elektronische handtekening” zijn, die overeenkomstig artikel 3, punt 11, van deze verordening moet voldoen aan de eisen van artikel 26 ervan. Ten tweede moet de handtekening zijn aangemaakt met een „gekwalificeerd middel voor het aanmaken van elektronische handtekeningen”, dat overeenkomstig artikel 3, punt 23, van die verordening moet voldoen aan de eisen van bijlage II bij die verordening. Ten derde moet de handtekening gebaseerd zijn op een „gekwalificeerd certificaat voor elektronische handtekeningen” in de zin van artikel 3, punt 15, van verordening nr. 910/2014, te weten een certificaat dat door een „gekwalificeerde verlener van vertrouwensdiensten” is afgegeven en aan de eisen van bijlage I bij die verordening voldoet (arrest van 20 oktober 2022, Ekofrukt, C‑362/21, EU:C:2022:815, punt 43).
34
Vervolgens moet eraan worden herinnerd dat, zoals het Hof in punt 35 van het arrest van 20 oktober 2022, Ekofrukt (C‑362/21, EU:C:2022:815), heeft geoordeeld, artikel 25, lid 1, van verordening nr. 910/2014 de nationale rechterlijke instanties niet verbiedt om elektronische handtekeningen ongeldig te verklaren, maar een algemeen beginsel formuleert dat deze rechterlijke instanties verbiedt om de rechtsgevolgen en de bewijskracht van elektronische handtekeningen in gerechtelijke procedures te ontkennen op de enkele grond dat deze handtekeningen elektronisch zijn opgesteld.
35
Ten slotte blijkt uit de punten 36 en 37 van het arrest van 20 oktober 2022, Ekofrukt (C‑362/21, EU:C:2022:815), dat de in het vorige punt van het onderhavige arrest vermelde uitlegging steun vindt in artikel 2, lid 3, van verordening nr. 910/2014, gelezen in het licht van de overwegingen 21 en 49 ervan, waaruit blijkt dat het aan het nationale recht staat om het rechtsgevolg van elektronische handtekeningen te bepalen. De enige uitzondering in dit verband is het vereiste van artikel 25, lid 2, van deze verordening dat een gekwalificeerde elektronische handtekening hetzelfde rechtsgevolg heeft als een handgeschreven handtekening, zodat deze bepaling uitsluitend ten behoeve van gekwalificeerde elektronische handtekeningen een vermoeden van „gelijkstelling” met handgeschreven handtekeningen creëert.
36
Uit de in de punten 32 tot en met 35 hierboven aangehaalde rechtspraak blijkt dat het aan het nationale recht staat om het rechtsgevolg van elektronische handtekeningen te bepalen, met inbegrip van dat van gekwalificeerde elektronische handtekeningen, mits de in artikel 25, lid 2, van verordening nr. 910/2014 bedoelde gelijkstelling van gekwalificeerde elektronische handtekeningen met handgeschreven handtekeningen wordt geëerbiedigd.
37
Uit artikel 25 van verordening nr. 910/2014 volgt immers weliswaar dat de aanwezigheid en het geclaimde auteurschap van een gekwalificeerde elektronische handtekening vaststaan wanneer is aangetoond dat de betrokken handtekening voldoet aan de voorwaarden van artikel 3, punt 12, van deze verordening, maar er is geen enkele reden om aan gekwalificeerde elektronische handtekeningen een gunstigere behandeling toe te kennen dan aan handgeschreven handtekeningen in de zin dat artikel 25 van die verordening de rechterlijke instanties van de lidstaten een absoluut verbod zou opleggen om gebruik te maken van de procedurele middelen waarin hun rechtsstelsels voorzien om de bewijskracht van de gekwalificeerde elektronische handtekening in de zin van die verordening te ontkennen.
38
Indien en voor zover het nationale recht voorziet in de mogelijkheid om de bewijskracht van een handgeschreven handtekening in twijfel te trekken, moet een dergelijke mogelijkheid dus ook openstaan voor de gekwalificeerde elektronische handtekening.
39
In het bijzonder kan, zoals de directeur in zijn schriftelijke opmerkingen heeft uiteengezet, de bewijskracht van de gekwalificeerde elektronische handtekening worden ontkend in het kader van de bij nationale wetgeving ingestelde procedure tot vaststelling van valsheid in geschrifte van een document, op voorwaarde evenwel dat deze wetgeving in een identieke procedure voorziet voor de betwisting van handgeschreven handtekeningen en gekwalificeerde elektronische handtekeningen.
40
Gelet op een en ander dient op de prejudiciële vraag te worden geantwoord dat artikel 25 van verordening nr. 910/2014 aldus moet worden uitgelegd dat wanneer aan de voorwaarden van artikel 3, punt 12, van deze verordening is voldaan, de rechterlijke instanties van de lidstaten verplicht zijn om aan een gekwalificeerde elektronische handtekening dezelfde bewijskracht toe te kennen als die van een handgeschreven handtekening binnen de grenzen die de relevante nationale wettelijke regeling voor deze handgeschreven handtekening stelt.
Kosten
41
Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.
Het Hof (Tiende kamer) verklaart voor recht:
Artikel 25 van verordening (EU) nr. 910/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 2014 betreffende elektronische identificatie en vertrouwensdiensten voor elektronische transacties in de interne markt en tot intrekking van richtlijn 1999/93/EG
moet aldus worden uitgelegd dat
wanneer aan de voorwaarden van artikel 3, punt 12, van deze verordening is voldaan, de rechterlijke instanties van de lidstaten verplicht zijn om aan een gekwalificeerde elektronische handtekening dezelfde bewijskracht toe te kennen als die van een handgeschreven handtekening binnen de grenzen die de relevante nationale wettelijke regeling voor deze handgeschreven handtekening stelt.
ondertekeningen
(
*1
)	Procestaal: Bulgaars.